cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dólar Sacagawea
Dólar Sacagawea de ouro
miniatura|A tripulación do [[transbordador espacial Columbia para a misión STS-93, durante a cal se enviaron ao Espazo 12 espécimes de ouro do dólar Sacagawea.]] En 1999, a Casa da Moeda dos Estados Unidos cuñou unha serie de dólares Sacagawea en ouro de 916,7 milésimas (22 quilates), para llas ofrecer en venda aos coleccionistas e aos investidores. Durante a produción inicial destas moedas asignóuselles un valor facial de cinco dólares para axudar a distinguilas das da tiraxe ordinaria destinada á circulación. No entanto, en marzo de 2020 este plan da US Mint viuse interrompido cando algúns congresistas cuestionaron a autoridade dos directivos da Casa da Moeda para decidiren a cuñaxe dunhas moedas cunha composición diferente á legalmente autorizada. A produción a grande escala destas moedas de ouro non chegou a iniciarse, malia a insistencia da ceca pública de que dispuña da autoridade para o facer, dado que as moedas serían consideradas como artigos numismáticos e non como moedas de emisión regular para a circulación.
Tamén houbo outra cuñaxe de moedas similares en ouro, aínda que esta vez mantendo o valor facial inicial dun dólar; estas moedas amosan a marca de ceca "W" da Ceca de West Point, aínda que realmente foron cuñadas na Casa da Moeda de Filadelfia. En total cuñáronse 39 moedas deste tipo, das cales se considerou que só 12 tiñan unha calidade de cuñaxe axeitada e as restantes foron destruídas. De xeito diferente ao caso anterior das moedas de cinco dólares, esta cuñaxe produciuse "para conmemorar o histórico voo do transbordador espacial Columbia en xullo de 1999", segundo o exdirector da Casa da Moeda Edmund C. Moy. Os 12 dólares superviventes foron enviados ao Espazo a bordo do Columbia na misión STS-93 e logo do seu regreso almacenáronse no depósito de metais preciosos da US Mint en Fort Knox, onde permaneceron ata 2007, cando se expuxeron na Feira Mundial do Diñeiro da Asociación Numismática Americana en Milwaukee, Wisconsin. Logo deste evento, as moedas foron devoltas a Fort Knox, aínda que se prevé que a US Mint as preste a diversos museos do país para a súa exposición temporal.
Exemplares híbridos
En maio de 2000 descubriuse unha moeda defectuosa co deseño do anverso habitual das moedas dun cuarto de dólar, que reproduce un busto de George Washington, e o reverso da aguia en voo do dólar Sacagawea; este exemplar estaba nun rolo de moedas dun dólar adquirido nunha oficina bancaria de Mountain Home, Arcansas. Esta moeda híbrida e non datada, correspondente simultaneamente a dous valores faciais, foi a primeira dunha serie de once que se foron descubrindo e autenticando. As autoridades da Casa da Moeda dos Estados Unidos supoñen que estas pezas, que amosan a marca de ceca da Casa da Moeda de Filadelfia, foron cuñadas entre finais de abril e principios de maio de 2000. Estes híbridos producíronse a partir das pranchas utilizadas para a cuñaxe das moedas dun dólar, revestidas de latón de manganeso, e non a partir das pranchas para o cuarto de dólar, que están revestidas de cuproníquel.
Logo da descuberta inicial, a Casa da Moeda de Filadelfia confiscou un contedor con varios milleiros con pezas erróneas, e ordenou a súa destrución. Do mesmo xeito, seguiuse o rastro dalgúns exemplares que se coñecía que xa saíran das instalacións e atopáronse nunha planta próxima a Filadelfia onde se dispuñan a ser empaquetadas en tacos, cuxos empregados, seguindo instrucións, as devolveron á Casa da Moeda.
Unha investigación federal posterior sobre este episodio determinou que as moedas híbridas foran cuñadas accidentalmente, aínda que se culpabilizou a dous antigos empregados da ceca de comercializar con algúns destes dólares erróneos, o que lles supuxo penas de multa e prisión. En 2002, os directivos da Casa da Moeda anunciaron que, das dez moedas aparecidas logo da descuberta da primeira, dúas entraran na circulación seguindo canles legais, mais as outras oito eran de dubidosa procedencia, polo que poderían ser incautadas. No entanto, non se chegou a iniciar ningún procedemento de incautación.
En agosto de 2011, oito das once moedas híbridas, incluída a descuberta inicialmente en Arcansas, eran propiedade dun coleccionista de Novo México que as adquiriu entre 2000 e 2003, para o que chegou a pagar 75.000 dólares por un só exemplar. Das outras tres documentadas, unha é propiedade do seu descubridor, un coleccionista de Missouri, outra foi adquirida por un coleccionista anónimo e a terceira, de cuxa existencia se informou por vez primeira en 2011, foi comprada ese mesmo ano por un comerciante de Chicago a un individuo que dixo que a posuía desde había dez anos. Algunhas destas pezas alcanzaron en poxas numismáticas a cantidade de 200.000 dólares. Entre eses once espécimes identificáronse tres combinacións de cuños diferentes.
Acollemento
miniatura|[[Máquina expendedora de billetes para o transporte do Aeroporto de Oakland (AirBART), que funciona con moedas e billetes dun dólar.]]
A tamén senadora republicana por Texas Kay Bailey Hutchison criticou tanto o deseño do dólar Sacagawea como o tamaño da moeda en relación coas demais que compuñan o sistema naquel momento. Hutchison consideraba que carecía do peso necesario para a distinguir doadamente das moedas de valores inferiores e que, igual que outras moedas que estaban en circulación, parecía ser "diñeiro de xoguete". Os senadores Mike DeWine, de Ohio, e Byron Dorgan, de Dakota do Norte, republicano e demócrata respectivamente, eloxiaron, pola súa banda, o deseño e o carácter distintivo da súa cor dourada.
En 2009, coa introdución dos deseños do reverso relacionados coa cultura nativa americana, as novas moedas cuñáronse en cantidades superiores e puxéronse novamente en circulación. No entanto, seguiron a ser impopulares para a poboación e, logo da emisión de 2011, o secretario do Tesouro, Timothy F. Geithner, anunciou a volta ás emisións unicamente destinadas a propósitos exclusivamente relacionados co coleccionismo numismático.
Malia a súa falta de aceptación popular nos Estados Unidos, o dólar Sacagawea recibiu un bo acollemento noutras nacións nas que circula o dólar estadounidense, como O Salvador ou Ecuador.
Deseños e tiraxes en cada ceca
Na seguinte táboa reflíctense os motivos do reverso dos dólares Sacagawea a partir da súa posta en circulación en 2000, así como os autores do seu deseño e do seu gravado, e as tiraxes cuñadas en cada unha das cecas en que se produciron:
Conxuntos con acabamento especial
Ademais das series ordinarias anuais, tamén se inseriron dólares Sacagawea con acabamento especial (proof) en diversos conxuntos e estoxos de presentación producidos pola US Mint. Entre eles están os seguintes:
As Lavandeiras, Vilela, Outeiro de Rei
As Lavandeiras é un lugar da parroquia de Vilela no concello lugués de Outeiro de Rei, na comarca de Lugo.
Mialxia
As mialxias ou dores musculares consisten en dores ou molestias que poden afectar a un ou varios músculos do corpo. Tamén poden estar implicados ligamentos, tendóns e fascias. As causas son moi variadas. As principais inclúen sobrecarga, tensión ou lesións musculares por exercicios ou traballos físicos intensos. Así mesmo, a dor muscular pode ser un síntoma de certas doenzas que afectan a todo o corpo, entre as cales destaca a fibromialxia.
Causas
As causas máis frecuentes de mialxia son o sobreesforzo muscular, especialmente cando se realizan contraccións moi rápidas sen quecemento previo ou moi repetitivas, e as lesións ou os traumatismos sobre os músculos, incluíndo escordaduras e distensións. A tensión tamén pode ocasionar dor muscular.
Pelasgo (fillo de Zeus)
Na mitoloxía grega, Pelasgo foi o antecesor epónimo dos pelasgos do Peloponeso. Segundo Pseudo-Apolodoro, era fillo de Zeus e Níobe (filla de Foroneo), e irmán de Argos, pero segundo Hesíodo era fillo de Xea, a Terra, o primeiro home, nado na Arcadia. Asio de Samos incide nesta orixe telúrica: "A Pelasgo, semellante a un deus, nos montes de cumes frondosos, a negra terra fixo xurdir, para que existiera a raza dos mortais".
miniatura|Licaón transformado en lobo por Zeus (gravado atribuído a Hendrick Goltzius, para unha Metamorfoses, de 1589)
Foi o primeiro rei de Arcadia e, entre outras das súas realizacións, ensinou ós seus súbditos a construír chozas e diferenciou as plantas útiles das que non o eran, descubrindo que as landras eran nutritivas. Pausanias dubida que fose o primeiro home porque, nese caso, non tería sobre quen reinar e, aínda máis, afirma que Pelasgo destacaba pola súa forza, estatura e sabiduría, razóns polas que foi elixido rei.
Uniuse á oceánide Melibea, filla de Océano, coa que tivo un fillo, Licaón, que o sucedería como rei de Arcadia. Outras fontes din que tivo a Licaón coa ninfa Cilene, ou ben con Deianira. Pausanias cita outro fillo de Pelasgo, Témeno, do que os habitantes de Estinfalo din que criou á deusa Hera.
Segundo Hixino, Licaón tivo unha filla muller, Calisto. Zeus, transformado en Artemisa, uniuse a ela e enxendrou a Arcas (ou Arcade), de quen procede o nome da terra de Arcadia.
Tanto Licaón como os seus cincuenta fillos distinguíronse pola súa impiedade, polo que foron mortos por Zeus. Algúns autores (Hixino, Ovidio ou Pausanias) din que Zeus non o matou senón que o converteu en lobo ; e Pausanias engade que Licaón era un home virtuoso que non puido evitar os actos condenables dos seus fillos.
Bandelo, Santiago de Gaioso, Outeiro de Rei
Bandelo é un lugar da parroquia de Santiago de Gaioso no concello lugués de Outeiro de Rei, na comarca de Lugo.
Miño Cuevo
Miño Cuevo é un pico da serra da Culebra que con 1 207 metros constitúe o seu segundo cume máis elevado tras Pena Mira.
Localización
Atópase no termo municipal de Ferreras de Arriba, a uns 5 km ao oeste da capital municipal, e en plena serra da Culebra.
Orografía
A serra presenta en xeral unha orografía suave, con altitudes que van dos 800 a algo máis de 1.200 metros. Dende o punto de vista xeolóxico, a elevación formouse como consecuencia de varios pregamentos hercinianos.
Michele Padovano
Michele Padovano, nado en Turín o 28 de agosto de 1966, é un exfutbolista italiano que xogaba como dianteiro.
Traxectoria
Comezou a súa carreira futbolística no Asti TSC da Serie C2, antes de pasar polo Cosenza, Pisa, Napoli e Genoa. Entre 1993 e 1994 xogou no Reggiana, onde as súas actuacións chamaron a atención do adestrador da Juventus Marcello Lippi, que o fichou no verán de 1995. Coa Juventus gañou a Liga de Campións en 1996, marcando un gol en cuartos de final ante o Real Madrid, así como un dos lanzamentos durante a quenda de penaltis da final ante o Ajax.
Na súa época na Juve, o seleccionador Cesare Maldini convocouno para a selección italiana, coa que xogou un único encontro, unha vitoria por 3-0 ante Moldavia, o 29 de marzo de 1997. Entrou no minuto 68, substituíndo ao tamén debutante Christian Vieri.
Unha grave lesión nun xeonllo relegouno ao filial do club, e finalmente foi vendido ao Crystal Palace en novembro de 1997. Xogou só 12 partidos na Premier League, marcando un gol contra o Leicester City. Posteriormente pasou polo Metz e polo Como, onde tampouco conseguir triunfar. A continuación regresou a Londres a reclamarlle ao Palace unha débeda dun millón de libras.
Prado da Cal, Taboi, Outeiro de Rei
Prado da Cal é un lugar da parroquia de Taboi no concello lugués de Outeiro de Rei, na comarca de Lugo.
Michele Padovano
Prisión
En maio de 2006 foi detido pola policía italiana en Turín debido á súa implicación nunha trama de tráfico de haxix. En 2011 foi finalmente condenado a oito anos e oito meses de cárcere.
Palmarés
Cosenza
Juventus
Como
As Veigas, Vilela, Outeiro de Rei
As Veigas é un lugar da parroquia de Vilela no concello lugués de Outeiro de Rei, na comarca de Lugo.
Vilasusá, Taboi, Outeiro de Rei
Vilasusá é un lugar da parroquia de Taboi no concello lugués de Outeiro de Rei, na comarca de Lugo.
Sagrado
O sagrado describe algo que está dedicado ou apartado para o servizo ou a adoración dunha deidade; considérase digno de respecto ou devoción espiritual; ou inspira temor ou reverencia entre os crentes. A propiedade adscríbese a miúdo a obxectos (un "artefacto sagrado" que se venera e bendice), ou lugares ("terra sagrada").
O sociólogo francés Émile Durkheim considerou a dicotomía entre o sagrado e o profano como a característica central da relixión: "a relixión é un sistema unificado de crenzas e prácticas relativas ás cousas sagradas, é dicir, as cousas apartadas e prohibidas". Na teoría de Durkheim, o sagrado representa os intereses do grupo, especialmente a unidade, que se plasman en símbolos de grupos sagrados, ou tótems. O profano, pola contra, implica preocupacións individuais mundanas.
Etimoloxía
A palabra sagrado procede do latín sacer, referíndose ao que está consagrado, dedicado ou purificado aos deuses ou algo no seu poder, así como aos sacerdotes.
Na relixión
As relixións orixinarias na India, é dicir, o hinduísmo e relixións derivadas como o budismo, o xainismo e o sikhismo, teñen o concepto de reverenciar e conservar a ecoloxía e o ambiente tratando diferentes obxectos como sagrados, como ríos, árbores, bosques, montañas etc.
As denominacións cristiás máis tradicionais, como as igrexas católicas, anglicanas, luteranas e metodista, cren nos Santos Sacramentos que realiza o sacerdote como o bautismo e a comuñón, así como nas Sagradas Escrituras, a Santísima Trindade e a Santa Alianza.
No islam, a palabra ħarām (en حرام), que adoita traducirse como "prohibido", enténdese máis como "sagrado" ou "santuario" no contexto dos lugares considerados sagrados.
A palabra hebrea kodesh (קֹדֶשׁ) utilízase na Tora para significar "apartado" e "distinto", como se atopa na cerimonia do matrimonio xudeu, onde o marido di á súa futura esposa: "Fixéchesme santo segundo a lei de Moisés e Israel" (en את מקדשת לי כדת משה וישראל). Kodesh tamén se traduce habitualmente como "santidade" e "sacralidade". A Tora describe que os sacerdotes aaronitas e os levitas foron seleccionados por Deus para realizar os servizos do Templo; eles, tamén, son chamados "santos".
Zhao Lusi
Zhao Lusi (Chinese: 赵露思), nada en Chengdu o 9 de novembro de 1998, é un actriz chinesa.
Traxectoria
Zhao entrou na industria do entretemento tras participar na edición de 2016 de Super Girl na canle Hunan TV e, xa nese ano, presentar o programa de variedades Huo Xing Qing Bao Ju.
En 2017, Zhao fixo a súa estrea como actriz cun papel secundario na serie web Meng Qi Shi Shen e un pequeno papel no filme Feng Ren Ji Yue Dui.
En 2018 a súa interpretación na serie histórica Feng Qiu Huang deuna a coñecer Nese ano interpretou o primeiro papel protagonista, na serie histórica de viaxes no tempo, O! Wo De Huang Di Bi Xia que logrou unha base de seareiros en internet que aumentou o recoñecemento de Zhao e logrou o premio á mellor actriz nova Golden Bud.
En 2020, Zhao participou na serie xianxia San Qian Ya Sha e na serie de romance histórico Chuan Wen Zhong De Chen Qian Qian.
Rubén Suárez Sousa
Rubén Suárez Sousa, nado en Vigo o 22 de xuño de 1973, é un músico e deseñador gráfico galego, tamén coñecido como Ruben Xuarez. Desenvolve a súa carreira musical como compositor e multinstrumentista na banda de cosmic rock Family Folks.
Traxectoria
Comezou a súa traxectoria musical en 1991 na banda Foggy Mental Breakdown, da que tamén formaban parte inicialmente Óscar Liboreiro, Diego de Luis, Eladio Santos (Eladio y los seres queridos), Óscar Avendaño (baixista de Siniestro Total) e Xabier Vieitez (Transilvanians, The Soul Jacket). Foi tamén integrante da banda Los tres sudamaricones (1996), formada por Tony Lomba (Germán Fandiño), Eladio Santos, Rubén da Sousa Jr. (alias nese momento de Rubén Suárez Sousa) e Javier Lado. O seguinte proxecto musical no que participou foi Los High Sierras (2001), xunto con Andrés Cunha e os irmáns Bruno e Jacobo Jiménez. A xénese de Los High Sierras tivo lugar a partir de Doctor 5 & the Rhythm Section, unha banda de versións de garaxe e rhtyhm&blues, tras unirse a ela o batería Andrés Cunha. Posteriormente participou no grupo de versións Mec Mecs, xunto con Javier Molina (tamén coñecido como Harvey Springfield) e Óscar Rodríguez. En 2014 fundou o grupo de folk rock Family Folks co músico Bosco Hill, e xuntos conforman o núcleo compositivo desta formación. En 2015 uníronse á banda os irmáns Jorge Lorre (Jorge López González) e Rufus "El Guarro" (Martín López González), ambos integrantes doutras bandas galegas como Dead Wood, Los Wavy Gravies ou The Bo Derek's (xunto con Óscar Avendaño), amais do teclista Xabier Vieitez (Transilvanians, The Soul Jacket). Suárez compaxina a súa carreira musical co seu traballo como deseñador gráfico.
Galardóns
En 2007 gañou o Premio á Investigación da Deputación de Pontevedra (categoría Provincia de Pontevedra) polo estudo realizado xunto con Susana Rodríguez Barcia ''Después de la movida. La música pop y rock en Pontevedra entre 1990 y 2007.''
Helsinki Seagulls
Os Helsinki Seagulls son un equipo de baloncesto da cidade de Helsinqui, Finlandia. Dende a tempada 2014–15 compiten na máxima categoría do baloncesto finlandés, a Korisliiga, competición na que o seu maior logro foron as catro medallas de bronce conquistadas nas tempadas 2017, 2018, 2021 e 2022.
Escatoloxía
No contexto do misticismo, o termo refírese metaforicamente á fin da realidade ordinaria e ao reencontro co divino. Algunhas relixións tratan a escatoloxía como un acontecemento futuro profetizado nos textos sagrados ou no folclore.
Etimoloxía
A palabra "escatoloxía" procede do grego ἔσχατος (éschatos) que significa "último", e -loxía, que significa "estudo". Apareceu por primeira vez en inglés contra 1844.
Relixións
As relixións abrahámicas manteñen unha cosmoloxía lineal, con escenarios do tempo final que conteñen temas de transformación e redención. No xudaísmo posterior, a expresión "fin dos días" fai referencia á Era Mesiánica e inclúe unha reunión da diáspora xudía exiliada, a chegada do Mesías, a resurrección dos xustos e o mundo por vir. Algunhas formas de cristianismo representan o tempo final como un período de tribulación que precede á segunda chegada de Cristo, que se enfrontará ao Anticristo xunto coa súa estrutura de poder e marcará o inicio do Reino de Deus. No islam, o Día do Xuízo vén precedido pola aparición de al-Masih al-Dajjal, e seguido do descenso de Isa (Xesús). Isa triunfará sobre o falso mesías ou Anticristo, o que levará a unha secuencia de acontecementos que rematará coa saída do sol desde o oeste e o comezo do Qiyamah (Día do Xuízo).
As relixións dhármicas tenden a ter visións do mundo máis cíclicas, con escatoloxías do tempo final caracterizadas pola decadencia, a redención e o renacemento (aínda que algunhas cren que as transicións entre ciclos son relativamente sen incidentes). No hinduísmo, o tempo final ocorre cando Kalki, a encarnación final de Vishnu, descende sobre un cabalo branco e pon fin ao Kali Yuga actual, completando un ciclo que comeza de novo coa rexeneración do mundo. No budismo, o Buda predixo que as súas ensinanzas serían esquecidas despois de 5000 anos, seguidos de tumultos. Di que un bodhisattva chamado Maitreya aparecerá e redescubrirá a ensinanza do dharma, e que a destrución definitiva do mundo chegará entón a través de sete soles.
Desde o desenvolvemento do concepto de tempo profundo no século XVIII e o cálculo da idade estimada da terra, o discurso científico sobre a fin dos tempos considerou o destino final do universo. As teorías incluíron o Big Rip, o Big Crunch, o Big Bounce e o Big Freeze. Os comentaristas sociais e científicos tamén se preocupan polos riscos catastróficos globais e os escenarios que poderían provocar a extinción humana.
Taxonomía de Sibley-Ahlquist
A taxonomía de Sibley–Ahlquist é unha taxonomía de aves proposta por Charles Sibley e Jon E. Ahlquist, baseada en estudos de hibridación ADN-ADN realizados a finais dos anos 1970 e ao longo de toda a década de 1980.
A hibridación ADN-ADN forma parte dunha clase de técnicas de bioloxía molecular que subministran datos de distancia (en comparación con datos de carácter) e que se poden analizar para obter reconstrucións filoxenéticas só utilizando algoritmos de construción de árbores fenéticas. Na hibridación ADN-ADN a porcentaxe de semellanza do ADN entre dúas especies estímase pola redución dos enlaces de hidróxeno entre nucleótidos de ADN heterodúplex imperfectamente complementado (é dicir, ADN de dobre cadea que se obteñen experimentalmente a partir de cadeas simples de dúas especies diferentes), en comparación co ADN homodúplex perfectamente combinado (ambas as cadeas de ADN da mesma especie).
Características
Esta clasificación parece ser un exemplo temperán de clasificación cladística porque codifica moitos niveis intermedios de taxones: o "tronco" da árbore xenealóxica é a clase Aves, que se ramifica en subclases e infraclases, e despois en "parvoclases", superordes, ordes, subordes, infraordes, "parvordes", superfamilias, familias, subfamilias, tribos, subtribos e, finalmente, en xéneros e especies. Porén, este estudo de clasificación non empregou métodos cladísticos modernos, xa que se basea estritamente na hibridación ADN-ADN como única medida de similitude. E aínda que a prolixa subdivisión en niveis taxonómicos suxiere precisión, os niveles "parvo" foron moi pronto considerados simplemente innecesarios.
O arranxo de Sibley-Ahlquist difire moito do enfoque máis tradicional usado na taxonomía de Clements.
Os principais cambios a nivel de orde son os seguintes:
Algúns destes cambios son só pequenos axustes. Por exemplo, en lugar de poñer os cirrios, os cirrios arborícolas (familia Hemiprocnidae) e os colibrís na mesma orde, Sibley e Ahlquist puxéronos nunha superorde que comprende unha orde para os colibrís e outra para ambos os cirrios. Noutras palabras, aínda consideran aos cirrios como os parentes máis próximos dos colibrís.
Os Galloanseres (aves acuáticas e terrestres) tivo unha ampla aceptación. As evidencias do ADN de Sibley-Ahlquist para a monofilia do grupo está apoiada polo descubrimento da ave fósil Vegavis iaai, unha ave acuática esencialmente moderna pero moi peculiar que viviu preto do Cabo de Fornos hai 66-68 millóns de anos, aínda na era dos dinosauros.
Recursos educativos abertos
ligazón=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2a/Logotipo_Global_Recursos_Educacionais_Abiertos_%28REA%29.svg/250px-Logotipo_Global_Recursos_Educacionais_Abiertos_%28REA%29.svg.png|miniatura|250x250px|Logo mundial REA, creado en 2012 pola UNESCO. Os recursos educativos abertos ou REA (en Open Educational Resources, OER) están constituídos por documentos ou materiais dixitais orientados á aprendizaxe e á investigación. A súa principal característica é estar "plenamente dispoñíbel para ser usado por educadores e estudantes, sen a necesidade de pagar regalías ou dereitos de licenza".
O termo foi adoptado por primeira vez en 2002 pola Unesco, organismo que os define como: "A provisión aberta, posibilitada pola tecnoloxía, de recursos educativos para consulta, uso e adaptación por parte dunha comunidade de usuarios para fins non comerciais" (UNESCO, 2015, p. 25).
Definición e natureza
miniatura|150x150px|alt=letras O, E e R nuns circos de cores sobre o nome COMMONS|Logo dos OER Commons. Non debe confundirse o concepto de REA co de aprendizaxe aberta ou educación aberta. A diferenza entre estes termos radica en que a educación aberta ou aprendizaxe aberta supoñen implicacións substancialmente maiores que o compromiso de liberar recursos abertos ou o uso dos REA en programas educativos. A educación aberta ou aprendizaxe aberta implican un sistema de aprendizaxe, avaliación e ás veces acreditación, con apoio continuo ao estudantado, programas, por citar algúns exemplos. A aprendizaxe aberta é produto da concepción de educación orientada a eliminar as barreiras para a aprendizaxe e proporcionar oportunidades aos estudantes cun sistema centrado nas súas necesidades específicas.
Existen numerosas definicións para referirse aos REA. Estes inclúen cursos completos, materiais para cursos, módulos, libros, vídeos, imaxes, probas, software e calquera outra ferramenta, material ou recurso utilizados para apoiar o acceso ao coñecemento. Os contidos licenciados de maneira aberta poden ser producidos en calquera medio: papel impreso, recursos audiovisuais ou multimedia para computadoras.
A Organización para a Cooperación e o Desenvolvemento Económicos (OCDE) define aos REA como "materiais dixitalizados ofrecidos libres e abertos a educadores, estudantes e autodidactas para o seu uso e reutilización no ensino, a aprendizaxe, e a investigación. Os REA inclúen contidos de aprendizaxe, ferramentas de software para desenvolver, utilizar e distribuír contidos e recursos de implementación, como as licenzas abertas. Cabe destacar que esta é a definición citada polo proxecto irmán de Wikipedia, a Wikiversidade.
A modo de comparación, o Commonwealth of Learning adoptou a definición máis ampla de Recursos Educativos Abertos (REA) como os "materiais ofrecidos libre e abertamente para utilizalos e adaptalos ao ensino, a aprendizaxe, o desenvolvemento e a investigación".
No proxecto WikiEducator suxírese que os REA refírense "aos recursos educativos (plans de estudo, exames, programas de estudos, módulos de instrución, simulacións, etc.) que están libremente dispoñíbeis para o seu uso, a reutilización, a adaptación e o intercambio". As definicións anteriores expoñen algunhas ideas relevantes dos REA:
Así mesmo, estas definicións comparten algunhas características comúns:
Unha das varias tensións que existen para chegar a unha descrición de consenso dos REA (como vemos nas definicións anteriores) é se deben determinar o tipo de tecnoloxías. Por exemplo, un vídeo pode ter licenza aberta e utilizarse libremente sen ser necesariamente un vídeo publicado por streaming. Un libro pode ter licenza aberta e utilizarse libremente sen ser un documento electrónico. Esta tensión impulsada pola tecnoloxía está profundamente vinculada co discurso de licenzas de código aberto. para obter máis información, vexa Licenzas e tipos de REA máis adiante neste artigo.
Exemplos
miniatura|alt=logo circular con un iceberg con tons azuis|Logo do Galifontes Dada a diversidade de usuarios, creadores e patrocinadores dos Recursos Educativos Abertos, non é sorprendente atopar unha gran variedade de definicións, métodos e requisitos. Por esta razón, pode ser moi útil ter en conta as diferenzas entre as distintas descricións dos REA, xa que describen como se consideran a si mesmos. Para facilitar a comprensión, pódense consultar estes exemplos:
Historia
miniatura|alt=letras O, E e R en circos verdes sobre Open Educational Resources|Versión alternativa do logotipo OER en inglés. O termo obxectos de aprendizaxe foi introducido en 1994 por Wayne Hodgins e gañou rapidamente seguidores entre os educadores e deseñadores de sistemas de aprendizaxe dixital, que popularizaron a idea de que os materiais dixitais poden ser deseñados para permitir unha fácil reutilización nunha ampla gama de situacións de ensino e aprendizaxe.
O movemento REA orixinouse a partir da evolución da educación aberta a distancia (ODL, polas súas siglas inglés) e no contexto máis amplo da cultura do coñecemento aberto, código aberto, libre intercambio e a colaboración entre pares, que xurdiu a finais do século XX. Os REA e o software libre, por exemplo, teñen moitos aspectos en común. Esta conexión foi estabelecida en primeiro lugar en 1998 por David Wiley, quen introduciu o concepto de contido aberto, por analoxía ao código aberto.
Ao MIT OpenCourseWare atribúeselle o desatar o movemento mundial a prol Recursos Educativos Abertos en 2001 despois de anunciar que ía ofrecer en liña todo o seu catálogo de cursos e o lanzamento deste proxecto en 2002. Nunha primeira manifestación deste movemento, o MIT realizou unha alianza coa Universidade Estatal de Utah, onde o profesor adxunto en tecnoloxía educativa David Wiley creou unha rede de apoio entre pares para a distribución do contido do OCW, a través de comunidades voluntarias de auto-organización de intereses.
O termo "recursos educativos abertos" foi adoptado por primeira vez no Foro da UNESCO sobre o Impacto dos Cursos Abertos de Educación Superior nos países en desenvolvemento, do 2002.
No marco do Congreso Mundial de Recursos Educativos Abertos elabórase a Declaración de París sobre os Recursos Educativos Abertos na que se estabelecen as seguintes recomendacións aos Estados membro:
En setembro de 2007, o Open Society Institute e a Fundación Shuttleworth convocaron unha reunión en Cidade do Cabo á que trinta dos principais defensores da educación aberta foron convidados para colaborar na redacción dun manifesto. A "Declaración de Educación Aberta de Cidade do Cabo" foi publicada o 22 de xaneiro de 2008, instando a gobernos e editores a que os materiais educativos sexan financiados cos fondos públicos dispoñíbeis e sen custo algún a través de Internet. En 2015, na Declaración de Qingdao, estabelécese: "Comprometémonos a formular estratexias e programas de fortalecemento de capacidades sectoriais para aproveitar plenamente o potencial que teñen os REA de aumentar o acceso a oportunidades de aprendizaxe durante toda a vida e conseguir unha educación de calidade."
Existen antecedentes pedagóxicos para os Recursos Educativos Abertos; un deles está relacionado co artista de performance de orixe alemá Joseph Beuys, quen en 1973 crea a Universidade Libre Internacional para a Creatividade e a investigación Interdisciplinaria (Free International University for Creativity and Interdisciplinar Research). Esta institución foi creada para que as persoas recoñecesen as súas propias capacidades creativas. A súa pedagoxía non era competitiva, ademais de que a oferta académica era aberta e interdisciplinaria, pois nela lindaban os estudos culturais, a socioloxía e a economía, esta última non estando restrinxida á cuestión monetaria, senón a formas alternativas de capital, é dicir, á creatividade das persoas.
Licenzas e tipos
miniatura|alt=logo de fondo vermello coas letras GPL e o 3 co texto Free Software e Free as in Freedom|Logo da GNU General Public License Os recursos educativos abertos implican frecuentemente cuestións relacionadas cos dereitos da propiedade intelectual. Así, crese con frecuencia que os contidos que se atopan baixo unha licenza aberta pertencen ao dominio público, e que o seu autor renuncia a todos os seus dereitos sobre ese material. Isto non é así. En verdade, o xurdimento de licenzas abertas ten por finalidade protexer os dereitos de autor dentro de ambientes nos que estes contidos, en especial os dixitais, poden ser non só facilmente copiados senón tamén compartidos na Internet sen a autorización do seu autor.
Os materiais educativos tradicionais, como os libros de texto, están protexidos polas condicións convencionais dos dereitos de autor. Con todo, opcións de licenza alternativas máis flexíbeis apareceron como resultado do labor de Creative Commons, unha organización que ofrece acordos de licenza predefinidos que son menos restritivos que os termos internacionais de copyright estándar de "todos os dereitos reservados". Estas novas opcións convertéronse nunha "infraestrutura de servizo crítica para o movemento OER". Outra licenza, normalmente utilizada polos desenvolvedores de software REA, é a Licenza Pública GNU.
Os tipos de recursos educativos abertos son diversos: cursos completos, materiais para cursos, módulos, obxectos de aprendizaxe, libros de texto con licenza aberta, vídeos con licenza aberta (frecuentemente sen interrupción), exames, software e outras ferramentas, materiais ou técnicas utilizadas para apoiar o acceso ao coñecemento. Os REA poden estar dispoñíbeis como recursos estáticos abertos e libres, como recursos dinámicos que cambian co tempo no intervalo da procura de coñecemento e a súa actualización (por exemplo, este artigo de Wikipedia), ou un curso ou módulo cunha combinación destes recursos.
As seis licenzas Creative Commons
miniatura|alt=letras cc dentro dun circo e as palabras Creative Commons|Logo de Creative Commons Baséanse no dereito de autor. Con todo ofrecen aos autores a oportunidade de flexibilizar os dereitos patrimoniais que ceden ou se reservan, xerando un texto de validez legal que é compatíbel coas leis de distintas xurisdicións. As seis licenzas contemplan diversas posibilidades, aínda que todas permiten a copia legal, e todas obrigan a recoñecer a autoría da obra.
Políticas
As políticas dos recursos educativos abertos son os principios ou postulados adoptados polos órganos de goberno que apoian da utilización de contido aberto e o seu uso nas institucións educativas. Estas políticas están a xurdir en países, estado, rexións, provincias e cada vez máis a nivel local.
Algúns programas REA importantes inclúen:
Localización
miniatura|Vídeo explicativo sobre recursos educativos abertos A ampla e diversa cantidade de REA dispoñíbeis xerou a preocupación de facilitar a localización de devanditos recursos na web. Así se xurdiron dúas ferramentas de axuda para localizar recursos de calidade: os motores de procura especializados e os repositorios institucionais.
Motores de busca
Algúns dos máis populares son o motor de busca Creative Commons e o Open Educational Resources. Os motores de busca habituais permiten frecuentemente especificar o tipo de recurso que se procura (por exemplo, imaxes ou vídeos) e outros riscos (formato, uso, antigüidade etc.) ben utilizando a versión de busca avanzada, ben agregando etiquetas.
Repositorios REA
Existen diversos repositorios de Recursos Educativos Abertos, que se poden usar en diferentes disciplinas e áreas do coñecemento co propósito de facilitar e enriquecer o proceso de aprendizaxe. Nestes sitios pódense atopar bases de datos bibliográficos, cursos, módulos, ensaios, manuais, libros, presentacións, mapas, animacións, titoriais, recursos interactivos, obxectos de aprendizaxe, animacións, imaxes, simulacións, test, probas, estudos de caso, entre outros.
Tamén cabe destacar as bibliotecas escolares dixitais, estas son un conxunto organizado de recursos en formato dixital, xa sexan documentos, libros, mapas, revistas, xornais e materiais audiovisuais, e que se utilizan no ámbito educativo. As bibliotecas escolares dixitais son consideradas un recurso educativo en etapas como a Educación Primaria, Secundaria e Bacharelato.
Os diferentes repositorios de REA adoptan criterios de calidade para incluír e organizar o seu contido. Aínda que os repositorios poidan concibirse como un filtro de contidos de calidade, a pertinencia dun recurso nunha situación de ensino e aprendizaxe queda en mans dos responsábeis educativos.
Apoio institucional
miniatura|153x153px|Logotipo da UNESCO. Gran parte dos primeiros traballos sobre recursos educativos abertos foron financiados por universidades e fundacións, como a Fundación William and Flora Hewlett, que foi o principal apoio financeiro dos REA nos primeiros anos e gastouse máis de 110 millóns $ USA no período de 2002 a 2010, dos cales máis de 14 millóns $ USA se destinaron ao MIT. A Fundación Shuttleworth, centrada en proxectos relacionados coa colaboración para a creación de contidos, contribuíu tamén. O goberno británico contribuíu con 5,7 millóns £, este apoio institucional tamén foi proporcionado polos organismos de financiamento do Reino Unido JISC e HEFCE.
A UNESCO tomou un papel de liderado na "concienciación de países sobre o potencial dos REA". A organización promoveu o debate sobre como aplicar os REA na práctica e presidiu intensos debates sobre esta materia a través da súa International Institute for Educational Planning (IIEP).
Programas internacionais
Depositáronse grandes esperanzas nos REA para paliar a fenda dixital entre o Norte e o Sur do planeta e para facer unha contribución ao desenvolvemento das economías menos avanzadas.
Participación activa
miniatura|alt=medio circo azul aberto na cima cunha seta para arriba con 7 setas interiores sinalizando un punto vermello no centro|Logo de Wikimedia Commons O movemento REA non sería nada se non houbese un movemento cidadán participativo que dinamice non só o uso dos recursos, senón a súa produción. Desde ese punto de vista, xogan un papel esencial o apoio institucional e a participación empresarial, mais sobre todo as iniciativas individuais e as organizacións non gobernamentais. Neste sentido, é relevante o rol dos movementos cidadáns, científicos, artísticos e pedagóxicos.
Para iniciarse como membro activo, pódense consultar as axudas de:
Discurso externo
O movemento REA foi acusado de insularidade e de falta de conexión global. É dicir, sostense que "os REA non serán capaces de axudar aos países a alcanzar as súas metas educativas a menos que se tome conciencia de que o seu poder e o seu potencial se poden ampliar rapidamente máis aló das comunidades que xa se interesaron"
As dúbidas sementáronse sobre todo sobre os motivos altruístas reclamados polos defensores dos REA. O proxecto en si mesmo foi acusado de imperialista, dado que se sostén que son as preferencias económicas, políticas e culturais dos países altamente desenvolvidos os que determinan a creación e difusión de coñecemento que pode ser utilizado polos países sub-desenvolvidos e que isto podería constituírse nunha imposición autoxerada.
Discurso interno
Dentro do movemento dos recursos educativos abertos, o concepto de REA é esencialmente contraditorio e activo. Considera, por exemplo, as concepcións do coñecemento, tales como se observan no discurso dos cursos en liña abertos e masivos ou MOOCs que poden ofrecer cursos gratuítos pero que logo resultan onerosos ao momento de obter unha distinción ao finalizar o curso ou ao brindar certificacións verificadas por entidades comerciais. Un segundo exemplo de ideas contraditorias dos REA pode atoparse no uso de distintos logos dos REA, o cal pode ser interpretado como un indicador de ausencia de recoñecemento dos REA como un movemento a nivel global.
Stephen Downes sostivo que, desde a perspectiva conectivista, a produción de REA é irónica porque "nunha análise final, non podemos producir recursos para a xente (...) As persoas que se benefician destas iniciativas de REA son os mesmos que producen os devanditos recursos".
Curutela, Santiago de Gaioso, Outeiro de Rei
Curutela é un lugar da parroquia de Santiago de Gaioso no concello lugués de Outeiro de Rei, na comarca de Lugo.
Cychrus attenuatus
Cychrus attenuatus é unha especie de insecto coleóptero da suoborde dos adéfagos, familia dos carábidos, subfamilia dos carabinos e tribo dos cicrinos, unha das numerosa comprendidas no xénero Cychrus.
Descrición
A especie foi descrita en 1792 polo naturalista danés Johan Christian Fabricius.
Sinónimos
Ademais de polo nome actualmente válido, a especie coñeceuse polos sinónimos:
Subespecies
Dentro desta especie recoñécense dúas subespecies:
Distribución
Cychrus carniolicus é unha especie endémica de Europa, encontrándose en Alemaña, Austria, Bélxica, Bosnia e Hercegovina, Croacia, Eslovaquia, Eslovenia, Francia continental, Hungría, Italia continental, Liechtenstein, Luxemburgo, Macedonia do Norte, Moldavia, Polonia, República Checa, Romanía, Suíza e Ucraína.
Cachopeiro de Abaixo, San Tomé de Gaioso, Outeiro de Rei
Cachopeiro de Abaixo é un lugar da parroquia de San Tomé de Gaioso no concello lugués de Outeiro de Rei, na comarca de Lugo.
Constantino Lobo Montero
Constantino Lobo Montero, nado en Mugardos o 18 de xuño de 1900 e finado en Madrid o 1 de decembro de 1993, foi un militar galego.
Traxectoria
Fillo de Jenaro Lobo, maquinista naval de Valencia, e Francisca Montero, veciña de Mugardos. Ingresou na Academia de Artillería de Segovia e cando se graduou como oficial participou na campaña de Marrocos. Cando se produciu o golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 estaba destinado en Ferrol, uniuse á sublevación e combateu na guerra como comandante de Artillería. Ao rematar foi avogado de varios republicanos nos consellos de guerra de Ferrol. Ascendeu a xeneral de Artillería e foi nomeado Secretario Xeral Técnico do Ministerio de Industria e Comercio, e despois conselleiro do Instituto Social da Mariña e do Instituto Nacional de Previsión. En 1953 creou a sociedade mutua e asistencial Asepeyo. Ascendido a tenente coronel en 1953, foi destinado á Casa Militar do Xeneral Franco, e o ano seguinte ao Rexemento e Parque de Artillería de Ferrol. Foi nomeado Gobernador Militar de Ferrol en 1958. Tenente xeneral honorario e expresidente da Agrupación de Alféreces Provisionais. Tivo grande amizade con José Antonio Girón de Velasco. Foi presidente do Centro Galego de Madrid de 1952 a 1972 e membro correspondente da Real Academia Galega.
Vida persoal
Casou en 1944 con Humbelina Franco González-Llanos e foi pai de Constantino, María del Carmen, Mercedes e María de los Ángeles Lobo Franco.
As Rozas, Santiago de Gaioso, Outeiro de Rei
As Rozas é un lugar da parroquia de Santiago de Gaioso no concello lugués de Outeiro de Rei, na comarca de Lugo.
Algar, San Tomé de Gaioso, Outeiro de Rei
Algar é un lugar da parroquia de San Tomé de Gaioso no concello lugués de Outeiro de Rei, na comarca de Lugo.
A Roca, A Insua, Ponte Caldelas
A Roca é un lugar da parroquia da Insua no concello pontevedrés de Ponte Caldelas, na comarca de Pontevedra. Segundo o IGE, en 2022 tiña 56 habitantes (27 homes e 29 mulleres).
Cachopeiro de Arriba, San Tomé de Gaioso, Outeiro de Rei
Cachopeiro de Arriba é un lugar da parroquia de San Tomé de Gaioso no concello lugués de Outeiro de Rei, na comarca de Lugo.
San Tomé, San Tomé de Gaioso, Outeiro de Rei
San Tomé é un lugar da parroquia de San Tomé de Gaioso no concello lugués de Outeiro de Rei, na comarca de Lugo.
Xabarín (colección literaria)
Xabarín (inicialmente "Xabarín" e posteriormente renomeada como "Xabaril") é unha colección de literatura xuvenil (de aventuras, misterio, ficción científica etc) en lingua galega, de Edicións Xerais de Galicia, que botou a andar no ano 1983. Maiormente son traducións de obras da literatura universal, inda que tamén inclúe obras orixinais en galego.
Títulos
A colección contén, ao menos, os seguintes títulos. Especifícanse os nomes dos autores, os dos tradutores ao galego e os dos ilustradores, no seu caso:
Colección "Xabarín" [sic] (de 1983 a 2001)
miniatura|[[Valentín Arias, tradutor de varias obras.]]
Konstantinos Demertzis
Konstantinos Demertzis (en grego: Κωνσταντίνος Δεμερτζής) foi un político grego nado en 1876 en Atenas. Foi primeiro ministro de Grecia de novembro de 1935 a abril de 1936.
Goberno
Sucedeu ao xeneral Georgios Kondilis, quen esmagara o intento de golpe de estado republicano dos venicelistas en 1935 e participara máis tarde no golpe de estado monárquico de outubro de 1935; en novembro de 1935. O rei despediu a Kondylis cando este se opuxo á amnistía aos republicanos.
Desde marzo de 1936 tivo como ministro de Defensa e viceprimeiro ministro o militar e político Ioannis Metaxas, quen máis tarde formaría unha ditadura real en agosto de 1936.
Demertzis morreu durante o seu mandato, dun Infarto agudo de miocardio, o 13 de abril de 1936. Sucedeulle inmediatamente Metaxas á fronte do goberno, co beneplácito real.
Xardín botánico de Padua
thumb|upright=1.2|O Xardín Botánico de Padua (ou Xardín dos Simples) nunha estampa do século XVI; ao fondo, a [[Basílica de San Antonio de Padua|Basílica de Sant'Antonio.]] O Orto Botanico di Padova é un xardín botánico localizado en Padua, na parte nordeste de Italia. Fundado en 1545 pola República de Venecia, é o xardín botánico académico máis antigo do mundo que aínda está na súa localización orixinal. O xardín, afiliado á Universidade de Padua, ocupa actualmente uns 22.000 metros cadrados e é coñecido polas súas coleccións especiais e deseño histórico.
Historia
O xardín de Padua fundouse por deliberación do Senado da República de Venecia. Dedicábase ao cultivo de plantas medicinais, as chamadas "plantas simples" (Orto dei semplici - as simples eran herbas que se usaban tal cual e non en mesturas) que producían remedios naturais, e tamén para axudar aos estudantes a distinguir as plantas medicinais xenuínas das falsas.
Construíuse un recinto mural circular para protexer o xardín dos frecuentes roubos nocturnos que se producían a pesar das severas sancións (multas, prisión, exilio). O Xardín Botánico foise enriquecendo constantemente con plantas de todo o mundo, especialmente dos países que participaban no comercio con Venecia. En consecuencia, Padua tivo un papel principal na introdución e estudo de moitas plantas exóticas, e un herbario, unha biblioteca e moitos laboratorios foron engadíndose gradualmente ao seu Xardín Botánico.
Na actualidade, o Xardín Botánico permite realizar unha intensa actividade didáctica así como importantes investigacións sobre o seu terreo. Tamén se preocupa pola conservación de moitas especies raras. En 1997, foi catalogado pola UNESCO como Patrimonio da Humanidade polos seguintes motivos: "O Xardín Botánico de Padua é o orixinal de todos os xardíns botánicos do mundo, e representa o nacemento da ciencia, dos intercambios científicos e da comprensión da relación entre natureza e cultura. Fixo unha profunda contribución ao desenvolvemento de moitas disciplinas científicas modernas, en particular a botánica, a medicina, a química, a ecoloxía e a farmacia."