cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Brian Bell
Traxectoria
Bell naceu en Tennessee, fillo dunha directora dunha escola e un mestre de xeografía. Tomou a súa primeira clase de guitarra con Ben Bolt, un guitarrista relativamente recoñecido. Despois da secundaria Bell trasladouse a Hollywood (California), onde entrou na banda G.I.T. En 1991 converteuse en membro de Carnival Art, banda que editou dous discos e un EP estando Bell na agrupación.
Uniuse a Weezer en 1993, durante a gravación de The Blue Album, substituíndo a Jason Cropper, quen abandonou a banda debido a conflitos con Rivers Cuomo.
Indus
Indus ou Indio é unha constelación austral que se supón que representa a un indio americano. Epsilon Indi é unha das estrelas máis próximas á Terra, aproximadamente 11,82 anos luz.
Historia
É unha das 12 constelacións creadas por Pieter Dirkszoon Keyser e Frederick de Houtman entre os anos de 1595 e 1597, e a súa primeira aparición é no libro Uranometria de Johann Bayer no 1603.
Mitoloxía
Dado que foi creada no século XVII e fica moi ó sur, non foi coñecida polas culturas clásicas, polo que non ten mitoloxía asociada.
Xunta Electoral Central
A Xunta Electoral Central (en Junta Electoral Cental) é un Órgano Superior da Administración Electoral de España. Forma parte das Xuntas Electorais Provinciais, das Xuntas Electorais de Zona e das Xuntas Electorais da Comunidade Autónoma, así como das Mesas Electorais, sendo a XEC o único órgano permanente. As demais son constituídas cando se convoca proceso electoral. Ten como función garantir a transparencia do proceso electoral e supervisar a actuación da Oficina do Censo Electoral.
Historia e características
Ten sede en Madrid, segundo a Lei Orgánica 5/1985, de 19 de xuño, do Réxime Electoral Xeral​. Está formada por oito vogais maxistrados do Tribunal Supremo de España e cinco vogais catedráticos de Dereito ou de Ciencias Políticas e de Socioloxía, en activo, o secretario xeral do Congreso dos Deputados como secretario, e o director da Oficina do Censo Electoral, este último, con voz, pero sen voto. Os seus acordos adoitan tomarse por unanimidade.
Funcións
Entre as súas funcións están garantir que os partidos políticos e as administracións non empreguen recursos públicos para facer campaña electoral ou publicitar aos partidos que están a gobernar así como atender as denuncias que os distintos partidos políticos poidan presentar polo uso partidista de medios públicos. As súas deliberacións e indicacións son de obrigado cumprimento para as administracións e partidos políticos podendo sancionar o seu incumprimento e pedindo á fiscalía que emprenda accións legais contra os que non as acaten. Tamén pode a XEC dar ordes directas á Administración e ás forzas e corpos de seguridade do Estado.
Jasper Johns
Jasper Johns, nado en Augusta, Xeorxia o 15 de maio de 1930 é un pintor, escultor e artista gráfico estadounidense que integrou á súa expresión pictórica unha serie de elementos da Arte Pop.
Vida
Creceu en Allendale, Carolina do Sur. Estudou na universidade de Carolina do Sur entre 1947 e 1948, para despois trasladarse á Parsons The New School for Design de Nova York en 1949. Alí coñeceu a Robert Rauschenberg, Merce Cunningham e John Cage, cos que comezou a desenvolver a súa obra. Entre 1952 e 1953 estivo destinado en Sendai, Xapón, durante a guerra de Corea.
Obra
En 1951 comezou a pintar obras que se centraban en temas como bandeiras estadounidenses, números e letras do alfabeto escolar. Pintaba con obxectividade e precisión, aplicando grosas capas de pintura de modo que o propio cadro convertése nun obxecto e non só na reprodución de obxectos reconocíbeis. Esta idea de arte-como obxecto se converteu nunha poderosa influencia, bastante forte, na escultura e a pintura posteriores. Nalgúns cadros Johns engadía obxectos reais sobre o lenzo, como regras compases, entre outros. A principios de 1978 volveu abrir unha senda ao expor na cidade de Nova York un ciclo de catro obras tituladas As estacións. Considérase que estas pinturas, de 1,9 metros por 1,27 metros, foron especialmente significativas para a historia da arte estadounidense.
Hubert van Eyck
Traxectoria
Naceu en Maeseyck (hoxe Maaseik, Bélxica), baixo a protección dun convento beneditino, no que se cultivara a arte e as letras dende principios do Século VIII. Despois dunha longa serie de guerras, nas que o país se volveu inseguro e as escolas que floreceran nas cidades decaeron, marchou a Flandres, e alí fíxose un nome por primeira vez. Foi pintor da corte do ducado de Borgoña, e cliente dun dos máis ricos patricios de Gante. Na súa mediana idade, entre 1410 e 1420, señalouse a si mesmo como o inventor dun novo método de pintura. Viviu ao servizo de Filipe III de Borgoña ata 1421. Aquí pintou cuadros para a corporación, cuxos principais maxistrados lle honraron cunha visita de estado en 1424.
A súa principal obra mestra, o políptico da Adoración do Cordeiro Místico, é unha das máis nobres creacións da escola flamenga, estando actualmente disperso, aínda que a Catedral de San Bavón de Gante, garda case todas as táboas. Outras se conservan nas galerías de Bruxelas e Berlín. Esta magna obra é froito da colaboración de Hubert co seu irmán Jan van Eyck, discutíndose que partes corresponden a cada irmán. A obra é case única como ilustración da vivencia da relixión na sociedade da época. Existe unha composición parecida, a Fonte da Salvación no Museo do Prado, asignada ao obradoiro dos van Eyck. O políptico de Gante representa, en numerosos paneis, a historia da Redención da humanidade por Cristo Salvador, a quen se representa na parte superior da obra no seu asento, como Xuíz, coa Virxe e san Xoán Bautista a ámbolos dous lados, flanqueados por Adán e Eva, símbolo da humanidade pecadora. Na parte inferior, o Cordeiro derramando o seu sangue en presenza dos anxos, apóstolos, profetas, mártires, cabaleiros e ermitáns, sobre unha ampla paisaxe. Nos lados exteriores dos paneis aparecen a Virxe e o anxo da Anunciación, as sibilas e profetas que anunciaron a chegada do Señor, e os doantes en oración aos pés do Bautista e o Evanxelista.
Despois de que se rematase esta grande obra colocouse, en 1432, nun altar en San Bavón de Gante, unha inscrición no marco describindo a Hubert como maior quo nemo repertus.
miniatura|200px|Detalle da Adoración do Año Místico, pintado [[1432.]]
O retablo foi efectuado por ámbolos dous irmáns conxuntamente, como Jan van Eyck recoñeceu e os seus contemporáneos sabían perfectamente, e tal feito era igualmente coñecido polo duque de Borgoña ou os xefes da corporación de Bruxas, quen visitaron a casa do pintor nunha visita de estado en 1432, e os membros da cámara de retórica en Gante, que reproduciron o Agnus Dei como unha escena viva en 1456. No entanto, xeracións posteriores atribuíron o políptico en exclusiva a Jan.
A arte relixiosa no século XV non atopou, fóra de Italia, un expoñente máis nobre que Hubert van Eyck. A súa representación de Cristo como xuíz, entre a Virxe e San Juan, mostra unha representación realista, combinada cun fino debuxo e un colorido exquisito, e a unión feliz de severidade e simplicidade co máis fondo sentimento relixioso. En contraste con producións precedentes da escola flamenga, mostra unha singular fondura de ton e gran riqueza de detalle. Todo iso é posible grazas á nova técnica pictórica, o óleo, do que Hubert compartiu a invención co seu irmán, pero do que ningún outro pintor rival tiña entón o segredo. O uso do aceite como aglutinante é a achega do estilo flamengo á pintura gótica, pronto se difundiu entre os gremios das cidades veciñas, pero non foi revelado aos italianos ata case o final do século XV.
Cando Hubert morreu en setembro de 1426, foi enterrado na capela do altar onde estaba colocada a súa obra mestra. De acordo cunha tradición tan antiga coma o século XVI, o seu brazo estaba preservado como unha reliquia nun cofre na porta de San Bavón de Gante.
Na súa vida tivo unha grande actividade e sorprendentes éxitos, escurecidos hoxe en día un tanto xa que salvo a obra mestra do Políptico de Gante non se conserva ningunha outra obra súa documentada, aínda que se lle atribúen varias. Ensinou os fundamentos da arte ao seu irmán, quen lle sobreviviu e co tempo superoulle en fama.
Adrianópolis
Adrianópolis, pode referirse a:
They Might Be Giants (álbum)
They Might Be Giants, ás veces chamado The Pink Album, é o álbum de estrea da banda estadounidense de rock alternativo They Might Be Giants, publicado o 4 de novembro de 1986 a través do selo Bar/None Records. Del sacáronse dous sinxelos, "Don't Let's Start" e "(She Was A) Hotel Detective". Está incluído enteiramente en Then: The Earlier Years, un recompilatorio do primeiro material do grupo, coa excepción de "Don't Let's Start", que foi substituída pola mestura do sinxelo nesta recompilación.
"Don't Let's Start", un dos sinxelos do álbum, adoita a ser citado como unha canción clave no repertorio da banda, e o seu éxito contribuíu positivamente ás vendas do disco. Como resultado dese protagonismo, cando a banda asinou con Elektra Records, "Don't Let's Start" foi reeditada en Europa con caras b alternativas.
Epistase
En xenética, epistase é o fenómeno que se produce cando os efectos dun xene son modificados por outro ou outros xene(s), os cales se chaman ás veces xenes modificadores. O xene que se expresa fenotipicamente chámase epistático, entanto que o fenotipo alterado ou suprimido denomínase hipostático. A epistase contraponse á dominancia xenética, que é unha relación entre alelos dun mesmo locus xénico. A epistase estúdase a miúdo en relación cos loci de caracteres cuantitativos e a herdanza polixénica.
En xeral, o incremento da fitness (eficacia biolóxica) dun alelo depende dun modo complexo de moitos outros alelos; pero, debido a como se desenvolveu a xenética de poboacións, os científicos evolutivos tenden a pensar na epistase como unha excepción en vez de como unha regra. Nos primeiros modelos de selección natural ideados a comezos do século XX, considerábase que cada xene facía a súa contribución á fitness sobre o fondo xenético dos demais xenes. Este enfoque aínda se pode ver nalgúns libros e en cursos introdutorios.
Epistase e interacción xenética refírense a diferentes aspectos do mesmo fenómeno. O termo epistase é amplamente utilizado en xenética de poboacións e refírese especialmente ás propiedades estatísticas do fenómeno, e non implica necesariamente interaccións bioquímicas entre os produtos xénicos. Porén, en xeral, o termo epistase utilízase para significar a falta de "independencia" sobre os efectos exercidos por outros loci. Ás veces prodúcese confusión debido ás distintas interpretacións desa "independencia" entre distintos eidos da bioloxía. Para unha discusión máis ampla da historia da definición de epistase pode verse a seguinte referencia:
Exemplos de xenes con efectos epistáticos sobre a fitness son os chamados superxenes e os xenes do complexo maior de histocompatibilidade humano. Estes efectos poden acontecer directamente a nivel xenómico, no que un xene pode codificar unha proteína que impida a transcrición xenética do outro xene. Alternativamente, os efectos poden ter lugar a nivel fenotípico. Por exemplo, o xene causante do albinismo agacharía os efectos do xene que controla a cor do pelo, ou noutro exemplo, un xene codificante do carácter "pico de viúva" (unha forma de implantación do pelo na fronte) sería ocultado por un xene que causase calvicie. A epistase da fitness (na que o carácter afectado é a fitness) é unha causa do desequilibrio de ligamento.
O estudo das interaccións xenéticas pode revelar a función xénica, a natureza das mutacións, a redundancia funcional, e as interaccións entre proteínas. Como os complexos proteicos son responsables da maioría das funcións biolóxicas, as interaccións xenéticas son unha poderosa ferramenta de investigación.
Clasificación por fitness ou valor do carácter
thumb|200px|Gráfica que ilustra as diferentes relacións entre número de mutacións e fitness. Epistase sinerxista en vermello ; cada mutación ten un efecto desproporcionadamente grande sobre a fitness do organismo. Epistase antagonista en azul. As interaccións epistáticas de dous loci poden ser sinérxicas (ou sinerxísticas; que aumentan a efectividade) ou antagónicas (ou antagonísticas; que reducen a actividade). Poñendo o exemplo dun organismo haploide con xenotipos (en dous loci distintos) AB, Ab, aB ou ab, podemos pensar que teñen os seguintes valores do carácter, nos que valores máis altos suxiren unha maior expresión da característica (os valores exactos danse simplemente como exemplos):
Por tanto, podemos clasificalos así:
Comprender se a maioría das interaccións xenéticas son sinérxicas ou antagónicas axudaría a resolver os problemas que presenta a evolución do sexo.
Epistase e sexo
A epistase negativa e o sexo pénsase que están intimamente correlacionadas. Experimentalmente, esta idea foi comprobada usando simulacións dixitais de poboacións asexuais e sexuais. Co tempo, as poboacións sexuais móvense cara a unha epistase máis negativa, ou a diminución da fitness por causa de dous alelos que interaccionan. Pénsase que a epistase negativa permite aos individuos que levan as mutacións deletéreas que interaccionan eliminalas da poboación eficientemente. Isto elimina ditos alelos da poboación, dando como resultado unha poboación máis eficiente en conxunto. Esta hipótese propúxoa Alexey Kondrashov, e coñécese tamén como hipótese da mutación determinista e foi tamén comprobada utilizando redes de xenes artificiais. Unha rede de xenes artificiais ou rede de regulación xénica é un conxunto de segmentos de ADN nunha célula que interaccionan entre si indirectamente (a través do seu ARN e produtos de expresión de proteínas) e con outras substancias na célula, regulando deste modo as taxas ás que os xenes da rede se transcriben a ARNm.
Uso do termo en Medicina
Ademais do significado xenético antes mencionado, en Medicina tamén se usa o termo epistase ou epistasia con outros significados. En Medicina pode significar :
Celso Bugallo
Celso Bugallo Aguiar, nado en Lagarei-Vilalonga (Sanxenxo) o 12 de marzo de 1947, é un actor galego.
Traxectoria
A súa andaina no mundo da interpretación empeza nos anos 70. Ten unha longa experiencia no teatro é o fundador das compañías Olimpo e Zanahoria, e pertenceu aos grupos teatrais Lope de Rueda e Adefesio Teatro. Leva a cabo diversas montaxes en Galicia entre 1988 e 1992, promovendo a Aula de Formación de Actores de Pontevedra (AFAP). Dirixiu diversas obras teatrais como Preludio al teatro, El daño que hace el tabaco ou El despertar, entre outras. É unha das facianas máis familiares nas series e películas galegas recentes, aínda que a nivel nacional, o recoñecemento chegoulle da man de Alejandro Amenábar, co seu papel de irmán de Ramón Sampedro na película Mar Adentro, interpretación que lle valeu un Premio Goya ó mellor actor secundario.
Paul Pogba
Paul Labile Pogba, nado en Lagny-sur-Marne (Sena e Marne, Illa de Francia) o 15 de marzo de 1993, é un futbolista profesional francés que xoga como centrocampista para a Manchester United FC da Premier League. Pogba foi descrito polo Manchester United, como un xogador "potente, hábil, e creativo" que ten "olfacto de gol e predilección polo espectáculo". Despois do seu traspaso á Juventus, gañouse o alcume de Il Polpo Paul ("O polbo Paul") polas súas longas pernas que semellan tentáculos ao correr. Recibiu o premio Golden Boy de 2013 como mellor xogador europeo sub-21.No ano 2018 gañou o mundial con Francia.
Separase
Descubrimento
En S. cerevisiae, a separase está codificada no xene esp1. A proteína Esp1 foi descuberta por Kim Nasmyth e colaboradores en 1998.
Función
miniatura|esquerda|upright = 0.2|alt=Complexo cohesina de lévedo|O complexo cohesina de lévedo consta de proteínas especializadas, incluíndo Scc1.
Unha cohesión estable entre as comátides irmás antes da anafase e a súa separación no momento axeitado durante a anafase son esenciais para a división celular e a herdanza dos cromosomas. Nos vertebrados, a cohesión das cromátides irmás está relacionada en 2 pasos por mecanismos distintos. O primeiro paso implica a fosforilación de STAG1 ou STAG2 no complexo da cohesina. O segundo paso implica a clivaxe da subunidade da cohesina SCC1 (RAD21) pola separase, que inicia a separación final das cromátides irmás.
En S. cerevisiae, Esp1 está codificada por ESP1 e regulada pola securina Pds1. As dúas cromátides irmás están inicialmente unidas entre si polo complexo da cohesina ata o principio da anafase, momento en que o fuso mitótico arrastra e separa as dúas cromátides irmás, deixando a cada unha das células fillas cun número equivalente de cromátides irmás. As proteínas que unen as dúas cromátides irmás, impedindo calquera separación prematura delas, forman parte da familia da proteína cohesina. Unha destas proteínas cohesinas que é fundamental para a cohesión das cromátides irmás é Scc1. Esp1 é unha proteína separase que cliva a subunidade de cohesina Scc1 (RAD21), o que permite que as cromátides irmás se separen ao comezo da anafase durante a mitose.
Regulación
miniatura|500px|Diagrama con bucles de retroalimentación para xerar a activación de tipo interruptor da anafase.
Cando a célula non se está a dividir, impídese que a separase clive a cohesina por medio da súa asociación con outra proteína, a securina, así como a fosforilación polo complexo ciclina-CDK. Isto proporciona dúas capas de regulación negativa para impedir unha clivaxe da cohesina inapropiada. Nótese que a separase non pode funcionar sen formar inicialmente o complexo securina-separase na maioría dos organismos. Isto é porque a securina axuda ao pregamento correcto da separase na súa conformación funcional. Porén, os lévedos non parecen necesitar a securina para formar unha separase funcional porque a anafase ocorre nos lévedos mesmo cunha deleción da securina.
No sinal para a anafase, a securina é ubiquitinada e hidrolizada, liberando a separase para a desfosforilación polo complexo APC-Cdc20. A separase activa pode despois clivar Scc1 para liberar as cromátides irmás.
A separase inicia a activación de Cdc14 na anafase inicial e sábese que Cdc14 desfosforila a securina, o que incrementa a súa eficacia como substrato para a degradación. A presenza deste bucle de retroalimentación positivo ofrece un mecanismo potencial para darlle á anafase un comportamento máis de tipo interruptor.
Fagocitose
dereita|miniatura|250px|Tres fases da fagocitose: 1. Os receptores de superficie dos fagocitos non ligados non desencadean a fagocitose. 2. O ligamento dos receptores causa que se agrupen. 3. A fagocitose comeza e a partícula é fagocitada. A fagocitose (do grego fago, comer, cytos, vaso, célula, e -osis, proceso) é o proceso celular consistente en englobar e incorporar partículas sólidas realizado por fagocitos e certos protistas, formando un vacúolo interno chamado fagosoma. A fagocitose é unha forma específica de endocitose, que implica a internalización en vesículas de partículas sólidas, como, por exemplo, bacterias (a internalización de líquidos chámase pinocitose). A fagocitose está implicada na adquisición de nutrientes por algunhas células, e, no sistema inmunitario, é o principal mecanismo para eliminar patóxenos e refugallos celulares. As bacterias, células mortas dos tecidos, e pequenas partículas minerais son exemplos de obxectos que poden ser fagocitados.
O proceso só é homólogo con alimentarse para certos organismos unicelulares; nos animais pluricelulares, o proceso utilízase para a eliminación de refugallos e patóxenos, xa que neses organismos o alimento chégalle ás células en forma de moléculas pequenas disoltas (hai excepcións, como os placozoos como Trichoplax).
Fagocitose no sistema inmunitario
dereita|miniatura|Imaxe de [[microscopio electrónico de variido dun fagocito (en amarelo á dereita) fagocitando a bacteria Bacillus anthracis (en laranxa á esquerda)]] A fagocitose nas células inmunitarias de mamífero é activatda pola unión de padróns moleculares asociados a patóxenos (PAMPS), que provocan a activación do factor nuclear NF-κB. As opsoninas como C3b e os anticorpos poden actuar como sitios de unión e axudar na fagocitose de patóxenos.
O englobamento do material que se está a fagocitar está facilitado polo sistema contráctil de actina-miosina da célula. O fagosoma (vacúolo fagocítico) co material inxerido fusiónase despois cun lisosoma para que dito material sexa degradado. A degradación faise por medio de encimas ou da produción de especies reactivas do osíxeno.
Algunhas outras células distintas dos fagocitos "profesionais" poden tamén realizar fagocitoses, como é o caso das células dendríticas.
Fagocitose nos leucocitos humanos
A unión dos ligandos aos receptores dos leucocitos induce a súa activación, debido á iniciación de vías de sinalización que producen un aumento dos niveis de calcio citosólicos e a activación de encimas como PKC e fosfolipase A2. A resposta funcional máis importante é a fagocitose e a destrución intracelular do axente daniño.
Nesta fagocitose podemos distinguir tres etapas secuenciais:
Recoñecemento e unión
Mediado polos receptores de manosa e receptores de diferentes opsoninas presentes no axente daniño. O receptor de manosa é unha lectina que se une aos residuos de manosa e fucosa das glicoproteínas e os glicolípidos. Estes residuos son típicos das paredes bacterianas, mentres que as glicoproteínas e glicolípidos de mamíferos conteñen residuos terminais de ácido siálico. Por tanto, os receptores de manosa únense de forma específica a moléculas bacterianas.
Incorporación no vacúolo fagocítico
Unha vez que a partícula está unida aos receptores, fórmanse extensións do citoplasma (pseudópodos) que a rodean, a membrana plasmática fusiónase e fórmase unha vesícula (o fagosoma) que contén a partícula. O fagosoma fusiónase entón cun lisosoma, que descarga o seu contido no fagolisosoma. Durante este proceso o fagocito pode tamén liberar o contido dos lisosomas ao espazo extracelular, sobre todo se a partícula que se pretende fagocitar é demasiado grande para ser incorporada nunha vesícula.
A fagocitose (que é un proceso moi complexo) depende da polimerización de actina, polo que os mesmos sinais que activan a quimiotaxe activan tamén a fagocitose.
Destrución do material inxerido
A degradación pode ser dependente ou independente do osíxeno.
Fagocitose na apoptose
Despois da apoptose, as células moribundas deben ser eliminadas por macrófagos nun proceso chamado eferocitose. Unha das características dunha célula en apoptose é que presenta na superficie da súa célula varias moléculas normalmente intracelulares, como a calreticulina, a fosfatidilserina (normalmente situada na parte interna da bicapa lipídica da membrana), a anexina A1, e a LDL oxidada. Estas moléculas da superficie das células apoptóticas son recoñecidas polos receptores que os macrófagos teñen na súa superficie, como o receptor da fosfatidilserina, ou por receptores en estado soluble (libres) como a trombospondina 1, Gas-6, e MFG-E8, que se unen a outros receptores da membrana do macrófago como o CD36 e a integrina alfa-V beta-3.
Fagocitose en protistas
miniatura|Trofozoítos de Entamoeba histolytica con eritrocitos fagocitados no seu interior. En moitos protistas, a fagocitose é un modo de alimentarse. Este é un tipo de nutrición chamado fagotrófica, que se diferencia da nutrición osmotrófica, que ten lugar por absorción.
O fagosoma que se forma pode fusionarse con lisosomas que conteñen encimas dixestivos, formando un fagolisosoma. As partículas alimenticias son entón dixeridas, e os nutrientes que se liberan difunden ou son transportados ao citosol para ser usados no metabolismo.
A mixotrofia pode implicar tanto nutrición fagotrófica coma fototrófica.
Fixación do carbono
A fixación do carbono é a conversión do carbono inorgánico (en forma de dióxido de carbono) en compostos orgánicos realizada polos organismos vivos. O exemplo máis importante de fixación do carbono ten lugar na fotosíntese durante a fase escura, aínda que na quimiosíntese ten lugar outra forma de fixación do carbono en ausencia de luz. Os organismos que crecen fixando carbono denomínanse autótrofos. Os autótrofos inclúen os fotoautótrofos, que sintetizan compostos orgánicos utilizando a enerxía da luz, e os litoautótrofos, que sintetizan compostos orgánicos utilizando a enerxía de oxidacións inorgánicas. Os heterótrofos son os organismos que crecen utilizando o carbono que foi fixado en compostos orgánicos polos autótrofos. Os heterótrofos utilizan os compostos orgánicos para producir enerxía e para construír as estruturas corporais. As expresións "carbono fixado", "carbono reducido", e "carbono orgánico" son equivalentes para varios compostos orgánicos.
Fixación neta e bruta do CO2
600px|miniatura|center|Gráfico que mostra as cantidades netas anuais de fixación de CO2 en organismos terrestres e acuátiocos. Estímase que a fotosíntese converte aproximadamente 258.000 millóns de toneladas de dióxido de carbono cada ano. A maioría da fixación ocorre nos océanos, especialmente nas áreas ricas en nutrientes con abundancia de fitoplancto. A cantidade bruta de dióxido de carbono fixada é moito maior, xa que aproximadamente o 40% do total fixado se consome na respiración diariamente. O encima fixador de carbono RuBisCO considérase a proteína máis abundante na Terra.
Introdución ás vías de fixación
En 2011 coñecíanse seis vías de fixación do carbono autótrofas. O ciclo de Calvin fixa o carbono nos cloroplastos das plantas e algas, e nas cianobacterias. Tamén se fixa carbono na fotosíntese anoxixénica realizada polo grupo de proteobacterias chamadas bacterias púrpuras, e nalgunhas proteobacterias non fototróficas.
Fotosíntese oxixénica
Na fotosíntese, a enerxía da luz impulsa a vía da fixación do carbono. A fotosíntese oxixénica utilízana as plantas, algas e cianobacterias (produtores primairos), que posúen o pigmento clorofila, e utilizan o ciclo de Calvin para fixar o carbono autotroficamente. O proceso funciona así: durante a fase luminosa da fotosíntese absórbese luz, utilízase a auga como doante de electróns, despréndese oxíxeno (procedente da auga) e prodúcese enerxía química almacenada como ATP e moléculas redutoras (NADPH). Este ATP e NADPH serán utilizados na fase escura para fixar o carbono e formar azucres. O ciclo de Calvin utiliza o carbono do dióxido ce carbono para formar triosas fosfato (TP), como o gliceraldehido 3-fosfato (GAP) e a dihidroxiacetona fosfato (DHAP): Se engadimos á ecuación o ATP e NADPH consumidos (procedentes da fase luiminosa), queda así:
Pi é o fosfato inorgánico, HOPO32- + 2H+.
A fotosíntese oxixénica evolucionou hai entre 3,5 e 2,3 miles de millóns de anos nas cianobacterias.
RuBisCO e a fixación do carbono
O encima encargado de realizar a fixación do carbono no ciclo de Calvin denomínase RuBisCO (ribulosa bisfosfato carboxilase oxidase). No centro activo deste encima entra un azucre de 5 carbonos preexistente na planta chamado ribulosa 1,5-bisfosfato e o CO2. O CO2 actívase reaccionando cunha lisina do centro activo (forma o "CO2 activante") formando un carbamato, e despois fíxase no mencionado azucre ao reaccionar co grupo carbonilo do carbono 2 do azucre e orixinar nel un grupo carboxilato (COO-). Isto orixina que o azucre pase a ser un composto de 6 carbonos chamado 3-ceto-2-carboxiarabinitol-1,5-bisfosfato, que é moi inestable e que axiña rompe formando dúas moléculas de 3 carbonos de 3-fosfoglicerato. Este 3-fosfoglicerato é o primeiro produto estable do ciclo de Calvin que leva o carbono fixado, polo que as plantas que fixan directamente o carbono no ciclo de Calvin denomínanse C3, xa que o 3-fosfoglicerato ten 3 carbonos.
RuBisCO e a fotorrespiración
O encima RuBisCO, como o seu nome indica, ademais da súa actividade carboxilativa fixando CO2 (o que orixina dúas moléculas de 3-fosfoglicerato), ten tamén unha actividade de oxixenase na cal o O2 entra no centro activo, únese á ribulosa 1,5-bisfosfato e dá lugar a só unha molécula de 3-fosfoglicerato (3 carbonos) e mais outra de fosfoglicolato (2 carbonos). Na actividade de oxixenase non hai fixación do carbono e, ademais, o fosfoglicolato formado debe transformarse nunha segunda molécula de 3-fosfoglicerato por medio dun proceso chamado fotorrespiración. A fotorrespiración gasta enerxía e supón unha baixa do rendemento da fotosíntese. A actividade de oxixenase do encima está favorecida cando hai no cloroplasto baixas concentracións de CO2, altas de O2 e altas temperaturas, polo que nas plantas de climas que favorecen esas condicións evolucionou a adaptación das fixacións do carbono C4 e CAM, que evitan a fotorrespiración e manteñen un rendemento fotosintético alto, ao aseguraren que a concentración de CO2 que entra no ciclo de Calvin sempre será alta ao fixalo previamente noutros compostos.
Mecanismos de concentración do carbono
Moitos organismos fotosintéticos adquiriron ao longo da evolución mecanismos para a concentración do carbono inorgánico (MCC), que incrementan a concentración do dióxido de carbono dispoñible para o encima inicial do ciclo de Calvin, a RuBisCO. O CO2 é un factor limitante da fotosíntese. Os beneficios dos MCC son o aumento da tolerancia a concentracións externas baixas de carbono inorgánico, e a redución das perdas por fotorrespiración. A existencia de MCC fai que as plantas sexan máis tolerantes á calor e ao estrés por falta de auga.
Os mecanismos de concentración de carbono utilizan o encima anhidrase carbónica, que cataliza tanto a deshidratación do bicarbonato a dióxido de carbono coma a hidratación do dióxido de carbono a bicarbonato
As membranas lipídicas son moito menos permeables ao bicarbonato que ao dióxido de carbono. Para capturar carbono inorgánico máis efectivamente, algunhas plantas adaptaron a seguinte reacción anaplerótica:
catalizada pola PEP carboxilase (PEPC), para carboxilar o fosfoenolpiruvato (PEP) a oxalacetato (OAA), o cal é un ácido dicarboxílico C4, é dicir, de 4 carbonos. Posteriormente o oxalacetato dá lugar a malato ou a aspartato.
Plantas C3
A gran maioría das plantas teñen unha fixación do carbono C3, na cal o CO2 se fixa directamente no ciclo de Calvin sen que haxa fixacións previas. O primeiro produto estable no que queda fixado o carbono no ciclo de Calvin é un composto de 3 carbonos, chamado 3-fosfoglicerato, o que explica a denominación C3. Están peor adaptadas para evitar a fotorrespiración e a perda de auga en climas cálidos, pero son eficientes noutros ambientes. As plantas C3 teñen unha sinatura de isótopos do carbono de -24 a -33‰.
Plantas C4
As plantas con fotosíntese C4 antes do ciclo de Calvin realizan reaccións nas que incorporan o CO2 atmosférico en compostos de 4 carbonos como o oxalacetato e despois no malato e o aspartato. En reaccións posteriores, o malato e o aspartato descompóñense desprendendo CO2, que entra no ciclo de Calvin, polo que hai unha fixación de carbono previa, e, despois, unha segunda fixación no ciclo de Calvin na que intervén a RubisCO. As plantas C4 teñen unha anatomía das follas especial. A fixación inicial ten lugar nas células do mesófilo das follas, e a fixación final no ciclo de Calvin ten lugar nas células da vaíña vascular que rodea os vasos condutores das follas (nervios). Son exemplos de plantas C4 moitas plantas tropicais como a cana de azucre e o millo. En total existen unhas 7.600 especies de plantas terrestres que fan unha fixación do carbono C4, que supoñen o 3% de todas as especies de plantas. Estas plantas teñen unha sinatura de isótopos do carbono de -16 a -10 ‰, e son máis eficientes facendo a fotosíntese en climas cálidos, xa que evitan a fotorrespiración ao manteren unha concentración elevada de CO2 na vaíña vascular.
Plantas CAM
A fotosíntese CAM utilízana as plantas que teñen o metabolismo ácido das crasuláceas, pode considerarse unha variación da fotosíntese C4 que utilizan plantas de climas áridos como unha adaptación para evitar a perda de auga. Estas plantas non abren os estomas de día porque transpirarían e secarían, senón de noite, e durante a noite o CO2 entra nas follas e é convertido no composto de 4 carbonos oxalacetato e despois no malato, de xeito similar ao que ocorre nas plantas C4. O malato acumúlase e, despois, durante o día, e cos estomas pechados, libera o CO2, que será definitivamente fixado no ciclo de Calvin. Aquí non hai unha especialización anatómica nas follas para a fixación do carbono, senón unha separación temporal: durante a noite fíxase carbono no malato e durante o día no ciclo de Calvin. Son exemplos de plantas CAM as piñas ou ananás e os cactos. En total hai 16.000 especies de plantas CAM. Estas plantas teñen unha sinatura de isótopos de carbono de -20 a -10 ‰, e teñen unha fotosíntese máis eficiente en climas desérticos e semidesérticos.
Outras vías autótrofas
Hai outras cinco vías autótrofas de fixación do carbono, das cales dúas se coñecen só en bacterias, dúas só en arqueas, e unha tanto en bacterias coma en arqueas.
Ciclo do ácido cítrico redutivo
O ciclo do ácido cítrico redutivo é o ciclo do ácido cítrico que funciona en sentido inverso nalgúns organismos, como certas bacterias anaeróbicas e microaeróbicas. Descubrírono en 1966 Evans, Buchanan e Arnon, que estaban a traballar no estudo da fotosíntese anoxixénica da bacteria verde do xofre Chlorobium thiosulfatophilum. A este ciclo ás veces se lle chama ciclo de Arnon-Buchanan. No ciclo cáptase CO2 e H2O e transfórmanse en compostos orgánicos (no ciclo de Krebs normal é ao revés).
Vía do acetil-CoA redutiva
A vía do acetil-CoA redutiva non é cíclica e opera só en bacterias anaerobias estritas (acetóxenos) e en arqueas (metanóxenos). A vía foi proposta en 1965 por Ljungdahl e Wood cando estaban a estudar a bacteria grampositiva produtora de ácido acético Clostridium thermoaceticum (hoxe chamada Moorella thermoacetica), polo que tamén se chama vía de Wood-Ljungdahl. A metanoxénese hidroxenotrófica, propia só de certas arqueas, supón o 80% de toda a metanoxénese global, e está baseada tamén na vía do acetil-CoA redutiva. Na vía do acetil-CoA redutiva o dióxido de carbono convértese en monóxido de carbono, que despois se converte en acetil-CoA, que pode ser utilizado nas biosínteses.
O ciclo do 3-hidroxipropionato e dous ciclos relacionados
O ciclo do 3-hidroxipropionato utilízano só as bacterias verdes non do xofre (Chloroflexi). Propúxose en 2002 para explicar o metabolismo da bacteria fotosintética anoxixénica Chloroflexus aurantiacus. Ningún dos encimas que participan no ciclo do 3-hidroxipropionato son especialmente sensibles ao oxíxeno.
Quimiosíntese
As bacterias quimiosintéticas que oxidan hidróxeno-xofre poden fixar o carbono por medio do ciclo de Calvin ou do ciclo do ácido cítrico redutivo. Na quimiosíntese destas bacterias prodúcese unha fixación do carbono impulsada pola oxidación de substancias inorgánicas (por exemplo, gas hidróxeno ou sulfuro de hidróxeno).
Discriminación entre os isótopos do carbono
Algunhas carboxilases, fundamentalmente a RuBisCO, únense preferentemente ao isótopo de carbono estable máis lixeiro, o carbono-12, antes que ao máis pesado carbono-13. Isto denomínase discriminación de isótopos do carbono e dá lugar a unhas proporcións carbono-12/carbono-13 nas plantas que son menores que no aire libre. A medición desta proporción é importante na avaliación do uso eficiente da auga polas plantas, e tamén para avaliar as fontes probables de carbono en estudos do ciclo do carbono global.
Lack of Communication
Lack of Communication é o álbum de estrea da banda estadounidense de garage rock revival The Von Bondies, publicado no ano 2001 a través do selo Sympathy for the Record Industry. Foi producido por Jack White de The White Stripes, unha banda da que The Von Bondies foi abreconcertos nunha das súas xiras. No Reino Unido o disco foi editado a través da discográfica Sweet Nothing Records.
Provincia de Forlì-Cesena
Forlì-Cesena (Furlè-Zisêna en romañolo) é unha provincia da rexión da Emilia-Romaña, en Italia. A súa capital é a cidade de Forlì.
Ten unha área de 2.377 km2, e unha poboación total de 358.525 habitantes (2001). Hai 30 municipios na provincia.
Atractor de Lorenz
miniatura|200px|dereita|A traxectoria do sistema de Lorenz para valores de ρ=28, σ = 10, β = 8/3O Atractor de Lorenz foi introducido por Edward Lorenz en 1963, que o derivou a partir das ecuacións simplificadas dos rolos de convección que ocorren nas ecuacións da atmosfera. É un mapa caótico que mostra como o estado dun sistema dinámico evoluciona no tempo nun patrón complexo, non-repetitivo.
Trátase dun sistema non-lineal, tridimensional e determinístico que exhibe un comportamento caótico e demostra o que hoxe en día se chama un atractor estraño.
O sistema aparece, por exemplo, en láseres, en xeradores eléctricos e en determinadas rodas de auga.
As ecuacións que gobernan o Atractor de Lorenz son:
onde a \sigma se chama o número de Prandtl e a \rho se chama o número de Rayleigh. Todos os \sigma, \rho, \beta > 0, aínda que usualmente \sigma = 10, \beta = 8/3, en canto \rho varía. O sistema exibe comportamento caótico para \rho = 28 mais ten órbitas periódicas para outros valores de \rho.
Laurie Lee
Laurence Edward Alan "Laurie" Lee, MBE, nado o 26 de xuño de 1914 en Stroud (condado de Gloucester) e finado na aldea veciña de Slad o 13 de maio de 1997, foi un novelista e poeta inglés.
Traxectoria
Nado na vila de Stroud, a súa familia mudouse á aldea veciña de Slad cando el tiña tres anos, en 1917. Nese tempo o seu pai marcha a combater na primeira guerra mundial e ao remate decide non volver onda a súa familia, polo que Lee se criou unicamente coa nai. Estuda na escola local, pero déixaa aos quince anos para andar nos camiños. Nas proximidades da súa aldea traba coñecemento cunha colonia de anarquistas e ao pouco (1933) marcha a gañar a vida en Londres, traballando de axudante en oficinas e de peón nunhas obras durante un ano, e época na que lle publican os seus primeiros poemas nos xornais.
De volta en Inglaterra, Lee traballou como xornalista e como guionista. Durante a segunda guerra mundial realizou varios documentais para departamentos do goberno británico, ata que a partir de 1944 traballa como director de publicacións para o Ministerio de Información do Reino Unido. En 1950 Lee casa con Catherine Francesca Polge, coa que tivo unha filla, Jessie. De 1950 a 1951 traballou como subtitulador do Festival of Britain, traballo polo que lle foi concedida a Orde do Imperio Británico en 1952.
A partir dese ano dedícase profesionalmente á escrita e merca unha casa na aldea onde se criou, onde vivirá dende a década dos sesenta ata o seu falecemento a finais do século XX.
Obra
A súa triloxía autobiográfica é a súa obra máis coñecida, e o primeiro volume, Cider with Rosie (1959), é unha lectura escolar común no Reino Unido. Con todo, a súa primeira publicación foi un poema, que viu a luz en 1934 no xornal The Sunday Referee.
Cando partín unha mañá de verán, publicada en 1969, foi a súa primeira obra traducida ao galego, no ano de 2011.
Galardóns
Ademais da Orde do Imperio Británico, recibiu Lee algúns premios literarios, como o premio da Society of Authors ao libro de viaxe en 1951 ou o premio de poesía William Foyle en 1956.
Las Dominicales del Libre Pensamiento
Las Dominicales del Libre Pensamiento foi un semanario librepensador impreso na cidade española de Madrid entre 1883 e 1909.
Historia
Foi fundado polos xornalistas republicanos federais Ramón Chíes "Eduardo de Riofranco" e Fernando Lozano Montes "Demófilo", próximos a Manuel Ruiz Zorrilla. O seu primeiro número imprimiuse o 4 de febreiro de 1883 e o derradeiro o 27 de agosto de 1909. Chíes e Lozano dirixírono até que o primeiro faleceu en 1893; Lozano continuou só até que o empezou a axudar Antonio Zozaya. Aparecía os domingos con números de catro páxinas en que dominaban sisudos artigos de fondo sobre política, cultura, sociedade, activismo, literatura, teatro, humanidades e ciencias. Foi probablemente a publicación periódica máis heterodoxa de España entre os séculos XIX e XX e acolleu no seu seo todo tipo de pensamento diverxente do oficial. Entre os seus colaboradores destacan o poeta e avogado masón manchego Antonio Rodríguez García-Vao, a escritora feminista Rosario de Acuña, o político republicano Francesc Pi i Margall, o médico e escritor masón José Francos Rodríguez, o político e escritor republicano Emilio Castelar, Esperanza Pérez, Amelia Carvia, o historiador republicano Miguel Morayta Sagrario, Eduardo Sojo, Salvador Sellés, o escritor do naturalismo Joaquín Dicenta, o poeta galego Manuel Curros Enríquez, o escritor Eduardo Zamacois, o poeta Pedro Barrantes, José de Diego e o científico Odón de Bo, sogro de Fernando Lozano. En todos os números faise publicidade gratuíta dos órganos do Krausismo español, como a Institución Libre de Enseñanza e a Asociación para o Ensino da Muller. En 1902 constituíuse en órgano da Federación Internacional de Libre Pensamento en España, Portugal e América Ibera.
O semanario foi constantemente hostigado con ataques e denuncias polas autoridades e a igrexa, pero logrou editarse sen interrupción e alcanzar, segundo o número do 21 de xullo de 1890, unha tirada de 20 a 25000 exemplares, até que o asedio se intensificou o verán de 1900; no número 939 (15-VII-1900) explícase por que non se puido publicar durante as tres semanas anteriores: Defende o republicanismo, o libre exame, o liberalismo, o deísmo, o agnosticismo, o ateísmo, os enterros civís, o feminismo, o divorcio, a abolición da pena de morte, o naturalismo, a Escola libre de Francesc Ferrer i Guàrdia e o estudo antropolóxico, histórico, materialista e científico da relixión. Oponse ós dogmas católicos e posúe unha forte carga anticlerical que seica motivou o asasinato dun dos seus redactores, Antonio Rodríguez García-Vao. Mostra as súas simpatías pola masonería, á que pertencían os seus fundadores e gran número dos seus redactores, o espiritismo e a teosofía, e tamén polo krausismo da Institución Libre de Enseñanza, a Asociación polo Ensino da Muller e a Sociedade Protectora dos Nenos, cuxa publicidade incorporaba gratuitamente nas súas páxinas. Ademais anima o rexurdimento da cultura sefardí en España.
O seu radicalismo e seriedade (tanto máis agresiva canto que nunca descendía á grosería, como outros semanarios radicais, como El Motín de José Nakens) valeulle o permanente ninguneo, hostilidade e contestación das institucións oficiais e os órganos de prensa das autoridades eclesiásticas españolas.
Bacatá
dereita|miniatura|260px|Mapa do territorio muisca. Bacatá no territorio en verde. miniatura|320px|Vista panorámica da capital de [[Colombia, Bogotá, cidade situada en parte do territorio coñecido polos muiscas como Bacatá.]] Bacatá foi un dos cinco Zybyn que conformaban o territorio do Zipazgo, na Confederación muisca. A súa capital era o Uta de Funza, chamado tamén Muyquyta (ou Muequetá), que á súa vez era a capital do Zipazgo. O territorio do Zybyn de Bacatá abranguía boa parte da actual sabana de Bogotá, e precisamente da verba Bacatá provén o nome da actual cidade de Bogotá, capital da República de Colombia. O conquistador español Gonzalo Jiménez de Quesada fundou no territorio de Bacatá a cidade de Santafé de Bogotá o 6 de agosto de 1538, capital do Novo Reino de Granada, e posteriormente do Vicerreinado de Nova Granada.
María a Balteira
miniatura|300px|Unha das miniaturas do [[Cancioneiro da Ajuda, onde se ve unha soldadeira danzando e tocando o pandeiro.]] María Peres, A Balteira, nada en Armea (Coirós) no século XIII, foi unha soldadeira galega.
Bacatá
O Zybyn de Bacatá era o de maior importancia no Zipazgo, non só polo número de Uta adscritos ó seu dominio, senón tamén porque Funza, a súa capital, era a residencia oficial e sede do goberno do Zipa, supremo gobernante do Zipazgo.
Os habitantes do zipazgo foron chamados xenericamente polos españois como "bacataes", por mor da importancia político-administrativa deste territorio. Tamén o Zipa foi chamado, ocasionalmente, "Bacatá".
Etimoloxía
A verba Bacatá significa en muysccubun (lingua muisca), "fóra da labranza", e componse dos termos bac, fac, ou faqui (lugar externo). e ta (labranza, horta ou sementeira), Segundo outras versións, Bacatá significa "remate ou límite da labranza".
María a Balteira
Traxectoria
O que se coñece da súa vida sábese principalmente por un documento asinado co mosteiro de Sobrado en 1257.
Bacatá
Etimoloxía
Muyquyta (ou Muequetá) quere dicir "labranza do campo", e era outro nome do Uta de Funza. A palabra Muyquyta componse dos termos muyquy (campo) e ta (labranza, horta ou sementeira).
Segundo algúns autores, Bacatá ("fóra da labranza") foi o nome dado a Muyquyta (Funza) para diferencialo do poboado español, chamado Santafé, e sería posteriormente cando se unirían os dous nomes en "Santafé de Bogotá".
María a Balteira
Traxectoria
No contrato que asinou vendía ao mosteiro a súa herdade en Armeá, a cambio de protección. Recibiu do abade 230 soldos, amais de diversas cantidades de alimentos e tecidos que recibiría anualmente. Ela pola súa parte daría ao mosteiro cada ano varios manteis. En contraprestación, María Pérez sería soterrada no mosteiro, e o seu corpo levado alí en ataúde con cobertor vermello.
Bacatá
Territorio
miniatura|430px|Detalle do mapa da cidade colonial de [[Bogotá|Santafé de Bogotá, feito por José Aparicio Morato en 1772. A cidade de Bogotá, capital de Colombia, foi construída sobre o territorio muisca do Zybyn de Bacatá, cuxa capital, Funza (ou Muyquyta), era tamén a capital do Zipazgo.]]
As Uta adscritas ó Zybyn de Bacatá eran:
María a Balteira
Pegada na lírica medieval
Parece que as soldadeiras formaban parte da tradición lírica medieval galego-portuguesa e que elas bailaban mentres os xograres cantaban, célebre pola súa presenza en varias cantigas de escarnio e maldicir. Aínda que é pouco o que se sabe dela:
María frecuentou as cortes de Fernando III e Afonso X, até o punto de que este lle dedicou unha cantiga.:
<poem style="margin-left: 2em"> Joan Rodríguiz foi osmar a Balteira sa midida, per que colha sa madeira
Debeu ter sido unha personaxe moi popular, pois é citada en 15 cantigas, a maioría dos Betanceiros, coma ela, Pero Garcia de Ambroa e Pedr´Amigo de Sevilla, pero tamén de Pero da Ponte.
Sería unha persoa moi supersticiosa:
<poem style="margin-left: 2em"> María Balteira, que se quería ir já daqui, veo-me preguntar se sabia já quê d'agùiraria
afeccionada ao xogo: