cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Belemnoideos
Ecoloxía
Os belemnoideos tiñan unha flotabilidade neutra, e nadaban desde preto da costa ata océanos de plataforma continental de media profundidade. Podían utilizar as súas aletas no seu beneficio en todas as velocidades da corrente; en correntes suaves podían batelas para a propulsión; en correntes máis fortes podían mantelas ergueitas para xerar pulo cara arriba; e cando nadaban rapidamente por propulsión a xorro podían pregalas para ter un perfil máis hidrodinámico.
Conservación
miniatura|esquerda|Un fósil de belemnoideo co rostro (rostrum) conservado, restos do manto, e ganchos dos brazos. miniatura|esquerda|Rostro de [[Hibolites|Hibolites hastatus do Xurásico preto de Moneva, Teruel, España. Nótese as perforacións causadas por percebes (Rogerella), que indican que pasou moito tempo no leito do mar despois de morrer.]]
Normalmente nos belemnoideos fósiles só se conserva a parte traseira da cuncha (chamada o rostro ou rostrum). O rostro é xeralmente alongado e con forma de bala (aínda que nalgúns subgrupos pode só consistir nunha fina capa que cobre o fragmocono). A rexión oca da parte frontal do rostro denomínase alvéolo e este alberga unha parte cónica da cuncha, con cámaras, chamada fragmocono. O fragmocono moitas veces só se conserva nos espécimes mellor conservados. Desde un lado do fragmocono proxéctase o delgado pro-ostraco.
Aínda que os fragmoconos dos belemnoideos son homólogos das cunchas doutros cefaópodos e teñen unha composición similar de aragonita, os rostros dos belemnoideos son unha novidade evolutiva e están compostos de calcita ou de aragonito, polo que xeralmente se conservan ben. Os rostros rotos presentan unha estrutura de fibras de calcita que irradian e pode dispoñerse tamén formando aneis de crecemento concéntricos.
O rostro, o fragmocono e o pro-ostraco están todos no interior do animal vivo, formando unha especie de esqueleto que está encerrado totalmente polos tecidos musculares brandos. O criatura viva orixinal era máis longa que a cuncha fosilizada, e tería un corpo longo hidrodinámico e ollos prominentes. O rostro estaría na parte traseira do animal coa punta prolongándose cara atrás, e o fragmocono detrás da cabeza.
Algunhas especies eran especialmente grandes. O rostro do belemnoideo Megateuthis gigantea, que vivía nos mares de Europa e Asia, podía medir ata 46 cm de lonxitude, e o animal completo chegaría a uns 3 m.
En casos moi excepcionais conserváronse fosilizadas as partes moles dalgúns belemnoideos. Nalgúns xacementos fósiles os rostros de belemnitas atópanse localmente en tan grande abundancia que ditos depósios se denominan semiformalmente "campos de batalla de belemnitas". Non está claro se estes depósitos representan eventos de morte en masa despois do apareamento, que son comúns en cefalópodos modernos e noutras criaturas semélparas.
Usos
A composición en isótopos estables do rostro dos belemnoideos na Formación Peedee (cretáceo, sueste dos Estados Unidos) foi utilizada desde hai tempo como un estándar global (Peedee Belemnite, "PDB") co que se comparan as composicións doutras mostras en canto a isótopos do carbono e do oxíxeno.
Algúns belemnoideos (como as belemnitas) serven como fósiles índice, especialmente na Formación da creta do cretáceo europeo, o que permite aos xeólogos datar a idade das rochas nas cales se atopan.
Clasificación
Nota: todas as familias están extintas miniatura|Belemnoideo visto desde a parte superior da [[Formación Zohar (Xurásico) preto de Neve Atif, no Golán. Nótese o pregamento central ao longo do eixe característico dalgúns xéneros.]] miniatura|Rostro de belemnita convertido en [[ópalo con iluminación UV, da mina de Cairn Hill, Coober Pedy, Australia do Sur.]] miniatura|Fósil do peixe [[Hybodus, con belemnitas na súa rexión estomacal.]]
Illa Campana
A illa Campana está situada no Océano Pacífico na rexión austral de Chile entre o golfo de Penas e o canal del Castillo. Forma parte do arquipélago Campana sendo a máis grande das súas illas. Ten unha superficie de 1.187´8 km², que a converten na 11ª illa maior de Chile.
Administrativamente pertence á provincia de Capitán Prat da Rexión de Aisén.
Historia
A contar de 1520, co descubrimento do estreito de Magallanes, poucas rexións foron tan exploradas como a das canles patagónicos. Nas cartas antigas a rexión da Patagonia, entre os paralelos 48° e 50° Sur, aparecía ocupada case exclusivamente por unha grande illa denominada "Campana" separada do continente pola “canle da nación Calén”, nación que se supuxo existiu ata o século XVIII entre os paralelos 48° e 49° de latitude sur.
Desde hai aproximadamente 6.000 anos estas canles e as súas costas foron percorridas e habitadas polos kawésqar, indíxenas, nómades canoeiros. Hai dúas hipótese sobre a súa chegada aos lugares de poboamento. Unha, que procedían do norte seguindo a ruta das canles chilotes e que atravesaron cara ao sur cruzando o istmo de Ofqui. A outra é que procedían desde o sur e que a través dun proceso de colonización e transformación de poboacións cazadoras terrestres, procedentes da Patagonia Oriental, poboaron as illas do estreito de Magallanes e subiron polas canles patagónicas ata o golfo de Penas. A comezos do século XXI este pobo fora practicamente aniquilado pola acción do home branco.
Aspecto da costa
É unha sucesión de terras altas e barrancosas con numerosos cumes e promontorios moi parecidos entre eles. Os seus cabos e puntas terminan en forma abrupta. O anterior, unido ao silencio e soidade da contorna fan destas illas e canles unha das rexións máis belas do planeta.
Existen alturas bastante notables que serven para recoñecer a entrada aos diferentes seos, canles ou baías. Estas están claramente indicadas nas respectivas cartas e derroteiros da rexión. Na súa costa NW atópanse os picos Dora Norte e Dora Sur, este último de 698 metros de altura. Tamén se atopan o monte Serrucho de 785 metros, o monte Roth, o pico Agudo e o cerro Tiburón.
Xeoloxía
Todo o arquipélago patagónico data da época terciaria e é produto da mesma causa xeolóxica que fixo aparecer primeiro a cordilleira da Costa e logo a dos Andes. Na idade glacial, tomou o seu aspecto actual sendo a continuación cara ao sur da cordilleira da Costa.
É de orixe ígneo pola clase de roca que o constitúe e polo seu relevo áspero e irregular, característico das cadeas de erupción.
Clima
A rexión é afectada continuamente por ventos do oeste e polo paso frecuente de sistemas frontais. Estes sistemas frontais xéranse na latitude 60° S, zona na que conflúen masas de aire subtropical e masas de aire polar creando un cinto de baixas presións que forma os sistemas frontais.
Esta área ten un clima que se coñece como "tepedo frío chuviosos" que se estende desde a parte sur da Rexión de Los Lagos ata o estreito de Magallanes. Aquí rexístranse as máximas cantidades de precipitacións, en illa Guarello alcanzáronse ata 9.000 mm anuais.
Xeografía
É a de maior tamaño das que compoñen o arquipélago Campana. A súa orientación é NNW-SSE en cuxo sentido ten un longo de 66 km o seu ancho medio é de 14´5 km. Os seus límites son:
Fondeadoiros e surgideiros
Na súa costa norte atópase porto Bárbara que ten de 6 a 8 metros de profundidade no seu fondeadoiro. O porto é só apropiado para goletas loberas ou buques pequenos que conten coa asesoría dun práctico rexional
Eduardo Cobián Roffignac
Eduardo Cobián Roffignac, nado en Pontevedra o 19 de marzo de 1857 e finado en Madrid o 20 de abril de 1918, foi un político galego.
Traxectoria
Comezou a súa formación escolar en Pontevedra, seguindo no Colexio Libre Municipal dos Escolapios en Celanova, e tras acadar o bacharelato, iniciou Dereito na Universidade de Santiago de Compostela. Abandonou os estudos en 1874, pero retomou a carreira en 1876 na Universidade Central de Madrid, rematándoa en 1878. Ese mesmo ano casou con Luisa Benita Fernández de Córdoba Romero, neta de Fernando Fernández de Córdova.
Vida política
miniatura|200px|Eduardo Cobián, retratado por Mariano Oliver Aznar, 1911 O seu novo partido promoveuno en 1906 para a presidencia da Comisión de Orzamentos. Despois do período gris que para Cobián supuxo o longo goberno de Maura, o 9 de febreiro de 1910 converteuse en ministro de Facenda. Nas eleccións do 8 de maio de 1910, ademais de acadar a acta por Xinzo, os seus fillos Eduardo e Juan José foron elixidos por Xetafe e O Barco de Valdeorras. Pero trala súa renuncia á acta de Xinzo de Limia por resultar elixido simultaneamente por Santa Cruz de Tenerife, foi designado deputado o seu secretario Francisco Barber Sánchez.
Entre xuño e setembro de 1910 Cobián presentou diversos proxectos de reforma inspirados nas ideas do economista Flores de Lemus, como o proxecto de reforma dos impostos de consumos específicos e o aumento da tributación do azucre, que acabou atenuándose debido á presión dos produtores. Reformou a contribución de utilidades e intentou introducir un imposto persoal sobre a renda modificando o imposto de Cédulas. Se ben a maioría das súas propostas de reforma foron rexeitadas, as modificacións aprobadas proporcionaron resultados proveitosos para a Facenda Pública. Aumentou a capacidade recaudatoria da Contribución de Utilidades e avanzouse na elaboración do Catastro.
O 3 de abril de 1911 abandonou o Consello de ministros, sendo nomeado pouco despois gobernador do Banco de España, posto que abandonou o 12 de novembro de 1913. O 2 de xuño de 1913 regresou á presidencia da Comisión de Orzamentos del Congreso. Foi presidente do Consello de Estado entre o 31 de decembro de 1915 e o 15 de xuño de 1917
Seixo, Marín
Nosa Señora do Carme de Seixo é unha parroquia do concello de Marín, na comarca do Morrazo. Segundo o Instituto Nacional de Estadística en 2021 tiña 1.903 habitantes (946 homes e 957 mulleres).
Xeografía
Ten un relevo cunha vertente costeira con fachada sedimentaria e acantilada. A metade sur está ocupada polo arco areoso da praia de Aguete e apoiada no seu extremo occidental na fachada na punta do Chirleu, onde se atopan as instalacións portuarias do club náutico. O resto da liña de costa repártese entre pequenas calas de depósitos areosos con tramos de acantilados baixos de perfil aserrados pola erosión nos materiais esquistosos.
A prolongación continental establecese a través dunha ladeira regular de pendente suave a moderada, cuxa cabeceira se sitúa no seu punto culminante por baixo dos 200 msnm sen relevos especialmente significativos. Presenta depósitos de area cuaternarios.
Clima
Caracterizase por ter un clima cálido e húmido. Estímase que as precipitacións medias anuais oscilan entre 1200mm e 1400mm. As temperaturas son suaves, cuns valores por riba dos 15 °C. Cunha oscilación térmica entre 12,5 °C e 13,5 °C.
Usos do chan
Destaca o uso do chan turístico-residencial, sobre todo nas zonas mais achegadas a costa. Séguense mantendo os cultivos tradicionais de autoconsumo, tales como pataca, hortalizas, e en menor medida millo.
Etimoloxía
Seixo (do latín saxum, que significa 'rocha, pedra'). Polo que se chama Seixo a aqueles lugares enclavados en zonas pedregosas ou con algunha gran pedra destacada.
Demografía
A parroquia de Seixo é a terceira máis habitada do concello de Marín, tras Marín e San Xián.
Paraxes naturais
Seixo ten dous areais: a praia de Aguete, que conta cunha pequena cala, Mingotes, mais coñecida como praia dos Namorados, onde se pode practicar o nudismo dende fai mais de tres décadas, e a praia de Loira. No ano 2019 ambos areais contaron con Bandeira Azul. A praia de Aguete remata naturalmente na Punta Chirleu onde actualmente se atopa o Club Nautico de Aguete e o peirao deportivo. Fronte a este, no seu lado occidental está o Con do Chirleu un illote rochoso con gran valor paisaxístico, a cal sofre o embate constante das ondas e ao que se achegan os pescadores da zona a faenar.
Xusto a continuación da Punta do Chirleu está a praia Niño do Corvo, unha pequena cala de difícil acceso, a cal só se pode chegar cando a marea está baixa.
Edificacións de interese
Entre as diferentes construcións arquitectónicas que podemos atopar, destacan os Muíños que se atopan diseminados ao longo do río Loira. Diferentes lavadoiros, entre o que destacan o Lavadoiro de Loira e o Lavadoiro de Soaxe.
O Pazo do Chirleu foi construído polo corsario Juan Antonio Gago de Mendoza preto do actual porto deportivo de Aguete.
Historia
Foi creada en 1955 segregándose da de Santo Tomé de Piñeiro.
Relixión
Ademais do templo católico, baixo a advocación a Nosa Señora do Carme de Seixo inaugurada por Fernando Quiroga Palacios o 14 de xullo de 1963, conta coa Capela de San Brais de Aguete, fundada en 1712 localizada no Pazo de Aquete, e unha igrexa evanxélica denominada Igrexa Evanxélica de Hermanos inaugurada no 1885, ano de construción do seu cemiterio.
Deporte
As actividades náuticas marcan a oferta deportiva, principalmente dende o porto deportivo de Aguete. Destaca a Escola de Vela xestionada polo Club de Mar de Aguete, que durante todo o ano celebra probas e imparte clases de diferentes modalidades, sábados e domingos no invierno e todos os días cando chega o verán. Na época estival tamén traballa a escola Imua, sita na praia máis próxima ao peirao, con clases de paddle surf, caiac e sup ioga.
En 1969 federouse o Club Deportivo Timonel, equipo de fútbol que representou á parroquia en categoría sénior e infantil ata a súa disolución en 1986. Vestía camiseta amarela, calzón negro e medias listadas de ambas cores. Acadou a súa mellor clasificación histórica na tempada 1982/83, cun 3º posto no Grupo V da 3ª Categoría Rexional, quedando ás portas do ascenso. Ata 1972 xogaba habitualmente como local no campo de San Pedro (Marín) ou en Bueu. Coa axuda económica dos veciños mercaron e habilitaron os terreos do seu propio feudo, o Campo de Loira, a carón do colexio público de Seixo e actualmente en desuso.
O areal de Loira acostuma acoller torneos de voleibol, balonmán e fútbol praia no verán, deixando os campos dispoñibles para veciños e visitantes o resto do tempo.
Catarina II de Rusia
Catarina II (ruso:Екатерина Алексеевна, Iekaterina Alekseievna), chamada a Grande (nacida co nome de Sofía Augusta Federica de Anhalt-Zerbst  o 21 de abril de 1729 en Stettin (Prusia) e finada o 6 de novembro 1796 en Tsarskoe Selo (preto de San Petersburgo), foi emperatriz de Rusia de 1762 a 1796. Era curmá de Gustavo III de Suecia e de Carlos III de Suecia.
Durante seu goberno realizou unha ampla reforma na sociedade rusa, modernizándoa. É considerada un exemplo de monarca do despotismo ilustrado. Grazas a esta modernización Rusia logrou obter un gran desenvolvemento e a emperatriz, aínda que sendo de orixe estranxeira, foi moi popular.
De princesa alemá a emperatriz rusa
Princesa alemá, Sofía naceu na cidade de Estetino (hoxe Szczecin, en Polonia), filla do duque Cristiano Augusto de Anhalt-Zerbst e de Xoana Isabel Holstein-Gottorp. Varias descricións retratan a Sofía como unha nena curiosa e impertinente. En febreiro de 1744, con quince anos, foi vivir a Rusia, escollida pola emperatriz - a tsarina Isabel Petrovna - como esposa do seu sobriño e herdeiro, o grande duque Pedro Fedorovitch. Sofía alterou o seu nome para Catarina cando foi admitida na Igrexa Ortodoxa Rusa. A voda tivo lugar o 21 de agosto de 1745 en San Petersburgo. Catarina esforzouse por aprender a lingua rusa e a historia do seu novo país. O seu casamento revelouse un fracaso, debido á indiferenza e esterilidade de Pedro, incapaz de xerar o desexado herdeiro. Catarina ocupa parte considerábel do seu tempo a ler obras de filosofía e historia, tendo adquirido unha grande cultura. En 1754, dá a luz un neno, o futuro Paulo I, froito da relación que mantivo con Sergius Saltykov, un militar do exército; Pedro aceptou o neno como o seu fillo lexítimo.
En xaneiro de 1762, a tsarina Isabel Petrovna morre, e Pedro Fedorovitch subiu ao trono co nome de Pedro III. As súas políticas de aproximación a Prusia de Frederico II, a introdución no exército das violentas técnicas de adestramento militar prusianas e a súa esixencia de que os bens da Igrexa foran administrados por funcionarios leigos provocaron un descontento xeral. Ao mesmo tempo, Catarina temía que Pedro a repudiase para casar coa súa amante, Isabel Vorontsova. En xuño do mesmo ano, Grigori Orlov, o novo amante de Catarina e membro da garda imperial, liderou un levantamento que afastou a Pedro. O golpe, pacífico e apoiado por amplos sectores da sociedade, conduciu Catarina ao poder; Pedro acabaría por abdicar, tendo sido asasinado pouco tempo despois por Orlov. Catarina foi coroada emperatriz da Rusia o 22 de setembro de 1762 na Catedral do Kremlin de Moscova. Sería o principio dun glorioso e autocrático reinado de trinta e cinco anos.
Autócrata convencida, mostrouse, entre tanto, protectora dos “filósofos” e dos artistas franceses. Mantivo correspondencia con Voltaire. Sufocou a revolta dos cosacos (1774), reformou a administración (1775) e encoraxou a valorización das rexións de Ucraína e do Volga. En 1783 ordenou a fundación da academia rusa. No seu reinado, o territorio de Rusia creceu a expensas de Turquía (1787) e de Polonia (1793 e 1795). Durante o seu reinado enfrontouse ao Imperio Otomán, derrotándoo en varias ocasións.
Gerardo Suero
Ángel Gerardo Suero Castillo, máis coñecido como Gerardo Suero, nado o 20 de abril de 1989 en Santo Domingo, é un xogador profesional de baloncesto internacional dominicano actualmente sen equipo. Xoga nas posicións de escolta e ala cunha altura de 1,93 metros.
Traxectoria
Nado no barrio de Villa Juana de Santo Domingo, Suero deixou o seu país natal en febreiro de 2007 para morar nos Estados Unidos. Alí, acudiu ao instituto "Our Savior New American School" de Centereach, Nova York. No seu último ano no equipo de baloncesto do centro fixo unha media de 33,1 puntos e 9,7 rebotes por partido.
Universidade
Tras acabar o instituto, Suero xogou durante dúas tempadas no equipo do Career Technical Institute da Nova York. Na súa primeira temporada (2009−10), fixo unha media 21,4 puntos, 11,7 rebotes e 2,2 asistencias por partido, pasando a ser elixido no mellor quinteto da Rexión XV. Despois da súa segunda tempada, uniuse aos Albany Great Danes da America East Conference da NCAA I. Na súa única tempada cos "Great Danes" (2011−12), Suero foi nomeado no mellor quinteto da Conferencia, despois de ser elixido xogador da semana catro veces. En 32 partidos (30 como titular), fixo unha media de 21,5 puntos, 5,8 rebotes, 3,1 asistencias e 1,3 roubos en 31,7 minutos por partido. Tamén consegiu facer cifras dobres en 31 partidos, conseguindo 20 ou máis puntos en 21 ocasións.
En abril de 2012, declarouse elixíbel para o Draft da NBA, renunciando ao seu último ano universitario.
Profesional
Despois de non ser elixido no Draft de 2012, asinou cos Titanes del Licey da Liga Nacional de Baloncesto da República Dominicana. O 20 de xullo de 2012, fixo o seu debut como profesional contra os Cañeros del Este, con 10 puntos, 5 rebotes, 2 asistencias e 3 roubos. O 3 de agosto de 2012, Suero rexistrou o seu mellor partido da tempada ao anotar 37 puntos contra os Reales de La Vega, xunto con 8 rebotes, 3 asistencias e 3 roubos. Terminou a tempada regular cunha media 16,9 puntos, 4,6 rebotes e 1,4 asistencias en 23,9 minutos por partido. Grazas ao seu rendemento, foi elixido Novato do Ano da LNB. Con Suero, os Titanes lograronclasificarse para os playoffs, aínda que foron eliminados nas semifinais contra os Indios de San Francisco de Macorís por 3-1.
En 2014 é nomeado MVP da Liga tras facer unha media de 25,5 puntos por partido, liderando ao seu equipo á final da competición, onde perde por 4-2 contra os Metros de Santiago. A mediados de 2015 asinou cos Leones de Santo Domingo, onde consegue facer unha media de 22,8 puntos, 4,3 rebotes e 2,2 asistencias por partido. O 8 de novembro de 2015 abandona por primeira vez América, para xogar en Europa co Club Baloncesto Breogán da Liga LEB. Con todo, o 21 de decembro é cortado polo club.
Costela, Moalde, Silleda
Costela é un lugar da parroquia de Moalde no concello pontevedrés de Silleda. No ano 2007 tiña 17 habitantes, 7 homes e 10 mulleres; o que supón unha perda de habitantes con respecto ao ano 2000.
Blade Runner (homónimos)
Blade Runner pode referirse a:
Reino de Saxonia
O reino de Saxonia  (en alemán: Königreich Sachsen), existiu entre 1806 e 1918, foi un membro independente da Confederación do Rin, a Confederación Alemá do Norte e, por último, un dos 25 estados do Imperio alemán. Tiña unha superficie de 14.993 km² e a súa poboación era de 2.556.244 habitantes en 1871 e de 4.202.216 en 1900. O seu capital era Dresde, chamada a Florencia do Elba (546.800 habitantes en 1910).
A Era Napoleónica e a Confederación Alemá
Frederico Augusto viuse forzado por Prusia a participar na Cuarta Coalición e é derrotado na batalla de Xena (14 de outubro de 1806), decidindo facer a paz con Francia pola súa conta. Napoleón outórgalle ademais o título de Duque de Varsovia (o seu avó fora rei de Polonia).
Converteuse en aliado fiel de Napoleón. As tropas dos seus dous Estados participaron nas principais batallas, e encontrábanse ao seu lado cando foi derrotado na batalla de Leipzig (16 ao 19 de outubro de 1813), practicamente o único Estado alemán no seu bando. Os aliados consideraron que Frederico Augusto I perdera o seu trono, polo que puxeron o reino baixo ocupación e administración rusas. Probablemente, isto era máis debido ao desexo prusiano de anexionarse Saxonia que a calquera posible crime cometido por Frederico Augusto I, e o sino de Saxonia foi un dos puntos principais do Congreso de Viena. Ao final perdeu o 40% dos seus territorios, incluíndo o historicamente significativo Wittenberg, berce da Reforma protestante, que foron anexionados por Prusia, pero Frederico Augusto I recuperou o trono e o seu reino, que aínda incluía as cidades principais de Dresde e Leipzig. O reino adheriuse á Confederación Alemá do Norte, organización que substituíu ao Sacro Imperio e á Liga do Rin.
A guerra Austro-Prusiana e o Imperio alemán
miniatura|275px|Posición de Saxonia no [[Segundo Reich.]] Durante a Guerra Austro-Prusiana de 1866, Saxonia alíase con Austria, e o exército saxón foi xeralmente o único aliado en prestar axuda substancial á causa de Austria, abandonando a defensa da propia Saxonia para unirse ao exército austríaco en Bohemia. Esta eficacia permitiu probablemente que Saxonia escapase ao destino doutros Estados alemáns do norte que se aliaron con Austria (principalmente o Reino de Hanóver), e que foron anexados por Prusia tras a guerra. Os austríacos insistiron como punto da honra que Saxonia debía salvarse, e Prusia accedeu. Saxonia, non obstante, adheriuse á pro-prusiana Confederación Alemá do Norte ao ano seguinte.
Coa vitoria de Prusia sobre Francia na Guerra Franco-prusiana de 1871, os membros da Confederación foron organizados por Otto von Bismarck no Segundo Reich, con Guillerme I como Káiser (Emperador). Xoán I de Saxonia, como Rei titular, se viu subordinado e debía lealdade ao Emperador, aínda que el, como os outros príncipes alemáns, conservou as prerrogativas dun soberano, incluíndo a capacidade de establecer relacións diplomáticas con outros Estados. Naquel momento Saxonia era, de todos os Estados alemáns, o de maiores renda per cápita e desenvolvemento industrial.
A fin do reino
O neto de Guillerme I, o káiser Guillerme II de Alemaña, abdicou en 1918 como resultado da derrota de Alemaña na primeira guerra mundial. O rei Frederico Augusto III de Saxonia seguiuno na abdicación, e o Reino de Saxonia converteuse no Estado Libre de Saxonia dentro da nova República de Weimar, pechando así unha breve historia como Reino.
Presidente da República Centroafricana
miniatura|dereita|100px|Brasón de República Centroafricana. O presidente é o xefe de estado de República Centroafricana. Dende a independencia o 13 de agosto de 1960, o país tivo 5 xefes de estado, incluíndose Jean-Bédel Bokassa que tamén gobernou co título de imperador Bokassa I.
Esta é a lista dos xefes de estado da República Centroafricana dende o 1960 ata hoxe.
Bidu Sayão
miniatura|Bidu Sayão durante unha visita a [[Universidade de Míchigan. (c.1953)]] Balduína de Oliveira Sayão, máis coñecida como Bidu Sayão, nada en Itaguaí o 11 de maio de 1902 e finada en Rockport (Maine) o 13 de marzo de 1999 foi unha célebre intérprete lírica brasileira.
FK Banga
O Futbolo klubas Banga é un equipo de fútbol lituano da cidade de Gargždai. Foi fundado en 1966 e xoga na primeira categoría do país, a A lyga.
Historia
O club fundouse de 1966.
Estadio
Gargždų miesto stadionas:
miniatura|center|500px|Gargždų miesto stadionas
Cadro 2023
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
Exipto (provincia romana)
A provincia romana de Exipto (Aegyptus, Αἴγυπτος) creouse no ano 30 a.C. logo de que Octavio (o futuro emperador romano Octavio Augusto) derrotara ao seu rival Marco Antonio, depuxera á faraoa Cleopatra, e anexara o Reino Tolemaico ao Imperio romano. A provincia romana abarcou a maior parte do actual Exipto agás a península do Sinaí (que máis tarde sería conquistada por Traxano). Aegyptus limitaba coas provincias de Creta e Cirenaica cara ao oeste e Xudea (máis tarde Arabia Petraea) cara ao leste.
Imperio romano en Exipto
Como unha provincia clave, pero tamén o "dominio da coroa" onde os emperadores sucederon aos faraóns divinos, Exipto estaba gobernado por un Praefectus augustalis ('prefecto Augustal'), en lugar do tradicional gobernador senatorial doutras provincias romanas. O prefecto era un home de rango ecuestre e era nomeado polo emperador. O primeiro prefecto de Exipto, Caio Cornelio Galo, puxo o Alto Exipto baixo o control romano pola forza das armas, e estableceu un protectorado sobre o distrito da fronteira sur, que fora abandonado polos últimos Ptolomeos.
O segundo prefecto, Aelio Gallus, fixo unha expedición fracasada para conquistar Arabia Petraea e ata Arabia Félix. A costa do Mar Vermello de Exipto non foi levada baixo control romano ata o reinado de Claudio. O terceiro prefecto, Gaius Petronius, limpou as canles neglixenciadas para a irrigación, estimulando un renacemento da agricultura. Petronius mesmo dirixiu unha campaña no actual Sudán central contra o Reino de Kush en Meroe, cuxa raíña Imanarenat atacara o Exipto romano anteriormente. Ao non conseguir ganancias permanentes, no 22 a.C. arrasou a cidade de Napata ata os cimentos e retirouse cara ao norte.
A partir do reinado de Nerón, Exipto gozou dunha era de prosperidade que durou un século. Os conflitos relixiosos entre os gregos e os xudeus causaron moitos problemas, particularmente en Alexandría, que logo da destrución de Xerusalén no 70 pasou a ser o centro mundial da relixión e da cultura xudía. Baixo Traxano produciuse unha revolta xudía en Kitos, que resultou na expulsión dos xudeus de Alexandría e na perda de todos os seus privilexios, aínda que pronto volveron. Adriano, que visitou Exipto dúas veces, fundou Antinoópolis en memoria do seu amante afogado. Dende o seu reinado levantáronse edificios de estilo grecorromano por todo o país
Baixo Antonino Pío, os opresivos tributos levaron a unha revolta no 139, dos nativos exipcios, que só foi suprimida logo de varios anos de combates. Esta Guerra Bucólica, liderada por Isidorus, causou grandes danos á economía e marcou o inicio do declive económico de Exipto. Avidius Cassius, quen dirixiu as forzas romanas na guerra, declarouse emperador no 175, e foi recoñecido polos exércitos de Siria e de Exipto.
Caracalla (211–217) concedeu a cidadanía romana a todos os exipcios, en igualdade coas outras provincias, pero isto foi principalmente para cobrar máis impostos, o que se tornou cada vez máis oneroso porque as necesidades dos emperadores para obter máis ingresos volvéronse máis desesperadas.
Houbo unha serie de revoltas, militares e civís, ata o século III. Baixo Decio, no 250, os cristiáns sufriron de novo persecucións, pero a súa relixión continuou a estenderse. O prefecto de Aegyptus no 260, Mussius Emilianus, primeiro apoiou o Macriani, logo aos usurpadores de Galieno durante o seu mandato, e máis tarde, no 261, tornouse el mesmo nun usurpador, pero foi derrotado por Galieno.
Zenobia, raíña de Palmira, tomou o país dos romanos cando conquistou Exipto no 269, declarándose tamén raíña de Exipto. Esta raíña guerreira afirmou que Exipto era o seu fogar ancestral a través dun vínculo familiar con Cleopatra VII. Estaba ben educada e familiarizada coa cultura de Exipto, a súa relixión e a súa lingua. Perdeuna máis tarde cando o emperador romano, Aureliano, cortou as amigables relacións entre os dous países e retomou a Exipto no 274.
Dous xenerais baseados en Aegyptus, Marco Aurelio Probus, e Domitius Domitianus, lideraron as exitosas revoltas e fixéronse emperadores. Diocleciano capturou a Alexandría de Domiciano no 298 e reorganizou toda a provincia. O seu edicto de 303 contra os cristiáns comezou unha nova era de persecucións. Este foi o último intento serio de frear o crecemento constante do cristianismo en Exipto.
Goberno romano en Exipto
Os romanos introduciron importantes cambios no sistema administrativo, co obxectivo de lograr un alto nivel de eficiencia e maximizar os ingresos. Os deberes do prefecto de Aegyptus combinaron a responsabilidade pola seguridade militar a través do mando das lexións e cohortes, a organización das finanzas e tributación e a administración de xustiza.
As reformas de principios do século IV estableceran a base para outros 250 anos de prosperidade comparativa en Exipto, a un custo de maior rixidez e un control estatal máis opresivo. Aegyptus subdividiuse para fins administrativos en varias provincias máis pequenas, e establecéronse oficiais civís e militares separados, os praeses (gobernadores provinciais) e os dux. A provincia estaba baixo a supervisión do conde de Oriente (é dicir, o vicario) da diocese con sede en Antioquia en Siria.
O emperador Xustiniano aboliu a diocese de Exipto no 538 e volveu a unir o poder civil e militar nas mans do dux cun deputado civil (o praeses) como contrapeso ao poder das autoridades da igrexa. Toda pretensión de autonomía local desaparecera. A presenza dos soldados era máis perceptible, o seu poder e influencia máis xeneralizada na rutina da vida das cidades e vilas.
Economía
miniatura|300px|[[Comercio e relacións indo-romanas|Comercio romano coa India comezou desde Aegyptus segundo o Periplo do Mar Eritreo (século I).]] Os recursos económicos que este goberno imperial tiña que explotar non cambiaran desde o período de Tolomeo, pero o desenvolvemento dun sistema de impostos moito máis complexo e sofisticado foi unha característica do goberno romano. Os impostos, tanto en efectivo como en especie, eran avaliados en terra, e os funcionarios nomeados recadaron unha desconcertante variedade de pequenos impostos en efectivo, así como cotas aduaneiras e similares.
Unha gran cantidade de grans de Exipto foi enviada río abaixo (norte) tanto para alimentar á poboación de Alexandría como para exportar á capital romana. Houbo frecuentes queixas de opresión e extorsión por parte dos contribuíntes.
O goberno romano alentou activamente a privatización da terra e o aumento da empresa privada na fabricación, comercio e negocios, e as baixas taxas de impostos favoreceron aos propietarios privados e aos empresarios. As persoas máis pobres se gañaban a vida como inquilinos de terras estatais, de bens pertencentes ao emperador ou de propietarios privados ricos, e soportaban fortes alugueiros, que tendían a permanecer nun nivel bastante alto.
En xeral, o grao de monetización e complexidade da economía, incluso ao nivel das vilas, foi intenso. Os bens se movían e intercambiaban por medio de moedas a grande escala e, nas cidades e nas vilas máis grandes, desenvolveuse unha alta actividade industrial e comercial en estreita conexión coa explotación da base agrícola predominante. O volume de comercio, tanto interno como externo, alcanzou o seu pico nos séculos I e II.
A finais do século III, os principais problemas eran evidentes. Unha serie de depreciacións da moeda imperial socavaron a confianza nas moedas, e mesmo o propio goberno contribuíu a iso esixindo pagamentos de impostos cada vez máis irregulares en especie, que canalizaba directamente aos principais consumidores, o persoal do exército. A administración local dos concellos foi descoidada, recalcitrante e ineficiente; a evidente necesidade dunha reforma firme e intencional tivo que enfrontarse de cheo nos reinados de Diocleciano e Constantino I.
Militar
Esta rica provincia podía ser mantida militarmente por unha forza moi pequena, a ameaza implícita dun embargo á exportación de subministración de grans, vital para a subministración da cidade de Roma e á súa poboación, era obvia. A seguridade interna estivo garantida pola presenza de tres lexións romanas (máis tarde reducidas a dúas, logo a unha Legio II Traiana) estacionadas na gran capital de Alexandría. Cada unha delas contaba con preto de 5000 efectivos, e varias unidades de auxiliares.
Na primeira década do imperio romano o espírito do imperialismo de Augusto miraba máis lonxe, intentou expandirse cara ao leste e cara o sur. A maioría das primeiras tropas romanas estacionadas alí eran greco-macedonios e exipcios nativos, que antes formaban parte do disolto exército de Ptolomeo que entraron ao servizo de Roma. Finalmente, os romanos ou os romanizados foron a maioría.
Estrutura social no inicio do Exipto romano
miniatura|left|150px|Cidadán do Exipto romano ([[retrato da momia Fayum)]] thumbnail|Busto de nobre romano, c. 30 a.C-50 d.C., [[Museo de Brooklyn]] right|miniatura|Posible representación da provincia de Exipto desde o Hadrianeum en Roma A estrutura social en Exipto baixo os romanos era única e complicada. Por unha banda, os romanos seguiron empregando moitas das mesmas tácticas de organización que aplicaban os líderes do período tolemaico. Ao mesmo tempo, os romanos viron aos gregos de Exipto como "exipcios", unha idea de que os nativos e os gregos rexeitarían. Para complicar aínda máis a situación, os xudeus, que estaban moi helenizados en xeral, tiñan as súas propias comunidades, separadas dos gregos e dos nativos exipcios.
Os romanos comezaron un sistema de xerarquía social que xiraba en torno á etnia e ao lugar de residencia. A parte dos cidadáns romanos, un cidadán grego dunha das cidades gregas tiña o status máis alto e un exipcio rural estaría na clase máis baixa. Entre estas clases atopábase a metropolitaha, que era case con seguridade de orixe helénico. Gañar a cidadanía e subir posicións era moi difícil e non había moitas opcións dispoñibles para o ascenso social.
Unha das formas que moitos seguiron para ascender de clase social era a través do alistamento no exército. Aínda que só os cidadáns romanos podían servir nas lexións, moitos gregos conseguían entrar. Os nativos exipcios podían unirse ás forzas auxiliares e alcanzar a cidadanía despois de licenciarse. Os diferentes grupos tiñan diferentes tipos de impostos en función da súa clase social. Os gregos estaban exentos do imposto de capitación, mentres que os habitantes helenizados das capitais dos nomes (subdivisión administrativa) pagaban menos impostos que os nativos exipcios, que non podían entrar no exército e pagaban o imposto completo.
A estrutura social en Exipto está moi ligada á administración gobernante. Elementos do goberno centralizado derivados do período Tolemaico duraron ata o século IV. Un elemento en particular era o nomeamento do estratego para gobernar os "nomes", as tradicionais divisións administrativas de Exipto. Os Bulé, ou concellos municipais, foron oficialmente constituídos en Exipto por Septimio Severo. Foi máis tarde con Diocleciano no século III que estes bulé e os seus axentes acadaron importantes responsabilidades administrativas para os seus nomes. A toma de posesión de Augusto introduciu un sistema de servizo público obrigatorio, que se baseaba nos poros (cualificación baseada na renda ou riqueza), que estaba totalmente baseado no status social e no poder. Os romanos tamén introduciron o imposto per capita que era similar aos tipos de impostos que cobraban os Ptolomeos, pero os romanos aplicaron importantes descontos para os cidadáns das principais cidades (metrópoles). Na cidade de Oxyrhynchus atopáronse moitos restos de papiros que conteñen moita información sobre a estrutura social nestas cidades. Esta cidade, xunto con Alexandría, mostra a diversa composición de varias institucións que os romanos seguiron empregando despois da toma de posesión de Exipto.
Así como na época de Ptolomeo, Alexandría e os seus cidadáns tiñan os seus propios privilexios e designacións especiais. A cidade capital gozou dun status máis elevado con máis privilexios que o resto de Exipto. Do mesmo xeito que baixo os Ptolomeos, o xeito primario de converterse en cidadán da Alexandría romana era a de mostrar ao rexistrarse para obter un demo que ambos pais eran cidadáns de Alexandría. Os Alexandrinos eran os únicos exipcios que podían obter a cidadanía romana. Está comprobado que outras cidades, como Antinoópolis, tamén tiñan privilexios moi similares.
Se un exipcio común quería converterse nun cidadán romano, primeiro debía converterse en cidadán de Alexandría. O período de Augusto en Exipto viu a creación de comunidades urbanas con elites de terratenentes de orixe "helénica". Estas elites terratenentes lograron unha posición de privilexio e poder e tiñan máis autonomía administrativa que a poboación exipcia.
Exipto cristián (33 d.C. - século IV)
O Patriarcado de Alexandría fundouno Marcos o Evanxelista arredor do ano 42.
No ano 200 está claro que Alexandría era un dos grandes centros cristiáns. Os apoloxistas Clemente de Alexandría e Oríxenes viviron parte ou toda a súa vida nesa cidade, onde escribiron, ensinaron e debateron.
Cando a Igrexa exipcia obtivo a liberdade e a supremacía, quedou suxeita a un cisma e un conflito prolongado que ás veces acabou en guerra civil. Alexandría converteuse no centro da primeira gran división no mundo cristián, entre os arianos, nomeados así polo sacerdote Ario de Alexandría, e os seus opoñentes, representados por Atanasio, que converteuse en arcebispo de Alexandría no 326 despois de que o Primeiro Concilio de Nicea rexeitou as opinións de Ario. A controversia ariana causou anos de disturbios e rebelións durante a maior parte do século IV. Ao longo dunha delas, o gran templo de Serapis, a fortaleza do paganismo, foi destruído. Atanasio foi expulsado alternativamente de Alexandría e reintegrado como arcebispo entre cinco e sete veces.
Exipto tiña unha antiga tradición de especulacións relixiosas, o que permitiu prosperar unha variedade de controversias relixiosas. Non só floreceu o arianismo, senón que outras doutrinas, como o gnosticismo e o maniqueísmo, nativas ou importadas, atoparon moitos seguidores. Outro desenvolvemento relixioso en Exipto foi o monasticismo dos pais do deserto, que renunciaron ao mundo material para vivir unha vida de pobreza en devoción á Igrexa.
Os cristiáns exipcios tomaron o monacato con tal entusiasmo que o Emperador Valente tivo que restrinxir o número de homes que podían converterse en monxes. Exipto exportou o monacato ao resto do mundo cristián. Outro desenvolvemento deste período foi o desenvolvemento do copto, unha forma da lingua exipcia antiga escrita co alfabeto grego suplementado por varios signos para representar sons presentes no exipcio que non estaban presentes no grego. Foi inventado para garantir a correcta pronunciación de palabras e nomes máxicos en textos pagáns, os chamados Papiros máxicos gregos. Os primeiros cristiáns adoptaron pronto o copto para estender a palabra do evanxeo aos nativos exipcios e converteuse na lingua litúrxica do cristianismo exipcio e permanece así ata hoxe.
O cristianismo foi rapidamente aceptado polas persoas oprimidas no Exipto romano do primeiro século. O cristianismo acabou estendéndose ao oeste cara aos bérberes. A igrexa copta estableceuse en Exipto. O cristianismo donatista mesturouse con prácticas e crenzas relixiosas africanas locais. Donatus e algúns outros bispos africanos saíronse do acordo cos romanos e os romanos perseguiron aos cristiáns do norte de África. Dende que o cristianismo mesturouse coas tradicións locais, nunca uniu o pobo contra as forzas árabes nos séculos sétimo e oitavo. Nos séculos VII e VIII, o cristianismo estendeuse a Nubia.
Exipto romano posterior (séculos IV-VI)
miniatura|300px | Un mapa do Oriente Próximo no 565, mostrando o Exipto bizantino e os seus veciños.
O reinado de Constantino tamén viu a fundación de Constantinopla como nova capital para o Imperio Romano, e no transcurso do século IV o Imperio dividiuse en dous, con Exipto quedando no Imperio Oriental coa súa capital en Constantinopla. O latín, nunca ben establecido en Exipto, desempeñaría un papel en declive, o grego seguía sendo a lingua dominante do goberno e da erudición. Durante os séculos V e VI, o Imperio Romano de Oriente, coñecido historiograficamente como o Imperio Bizantino, converteuse gradualmente nun estado completamente cristián cuxa cultura difería significativamente do seu pasado pagán.
A caída do Imperio Occidental no século V illou aos romanos exipcios da cultura de Roma e apresurou o crecemento do cristianismo. O triunfo do cristianismo levou a un abandono virtual das tradicións faraónicas, coa desaparición dos sacerdotes e sacerdotisas exipcias que oficiaban nos templos, ninguén podía ler os xeroglíficos exipcios do Exipto faraónico e os seus templos foron convertidos en igrexas ou abandonados ao deserto.
O imperio oriental tornouse cada vez máis "oriental" en estilo, xa que os seus vínculos co vello mundo grego-romano desapareceron. O sistema grego de goberno local por parte dos cidadáns desapareceu completamente. Os ministerios, con novos nomes bizantinos, eran case hereditarios para as familias ricas en posesión de terras. Alexandría, a segunda cidade do imperio, continuou sendo un centro de controversia e violencia relixiosas.
Cirilo de Alexandría, o patriarca de Alexandría, convenceu ao gobernador da cidade de expulsar aos xudeus da cidade no 415 coa axuda da multitude, en resposta á suposta masacre nocturna de moitos cristiáns a mans dos xudeus. O asasinato do filósofo Hipatia en marzo do 415 marcou o fin final da cultura helénica clásica en Exipto. Outro cisma na Igrexa produciu unha prolongada guerra civil e afastou a Exipto do Imperio.
A nova controversia relixiosa foi sobre a natureza de Xesús de Nazaret. O problema era se tiña dúas naturezas, humanas e divinas, ou unha combinada (a unión hipostática) da súa humanidade e divindade. Isto pode parecer unha distinción arcana, pero nunha época moi relixiosa foi suficiente para dividir un imperio. A polémica miafisista xurdiu despois do Primeiro Concilio de Constantinopla no 381 e continuou ata o Concilio de Calcedonia no 451, que decidiu en favor da posición de que Xesús tiña "dúas naturezas" debido á unión do miafisismo (combinado) co monofisismo (único).
Non obstante, Exipto continuou sendo un importante centro económico para o Imperio ao que forneceu gran parte das súas necesidades agrícolas e de fabricación, e seguiu sendo un importante centro de estudos. Abastecería as necesidades do Imperio bizantino e do Mediterráneo no seu conxunto. O reinado de Xustiniano (527 ao 565) o Imperio reconquistou Roma e gran parte de Italia dos bárbaros, pero estes logros deixaron o flanco oriental do imperio exposto. A "cesta de pan" do Imperio agora carecía de protección.
Invasión persa Sassaniana (619 d.C.)
miniatura|300px|O [[Imperio bizantino no 629 despois de que Heraclio reconquistara Siria, Palestina e Exipto desde o Imperio sasánida]]
A conquista persa de Exipto, comezada no 619 ou 618 d.C., foi un dos últimos triunfos sasánidas nas guerras romano-persas contra Bizancio. Do 619 ao 628, incorporaron a Exipto unha vez máis nos seus territorios, o tempo anterior (moito máis longo) estivo baixo a aqueménidas. Cosroes II Parvêz comezou esta guerra en represalia polo asasinato do Emperador Mauricio (582–602) e conseguiu unha serie de primeiros éxitos, culminando nas conquistas de Xerusalén (614) e Alexandría (619).
Unha contraofensiva bizantina lanzada polo emperador Heraclio na primavera do 622 cambiou a vantaxe, e a guerra rematou coa derrota de Cosroes o 25 de febreiro do 628 (Frye, pp. 167-70). O fillo e sucesor de Cosroes, Kavadh II Šêrôe (Šêrôy), que reinou ata setembro, firmou un tratado de paz devolvendo os territorios conquistados polos sasánidas ao Imperio Romano de Oriente.
A conquista persa permitiu ao Miafisismo reaparecer en Exipto e cando o emperador Heraclio restaurou o goberno imperial no 629, os Miafisistas foron perseguidos e o seu patriarca foi expulsado. Así, Exipto estaba nun estado de alienación relixiosa e política do Imperio cando apareceu un novo invasor.
A conquista islámica árabe (639-646 d.C.)
miniatura|300px|O mundo mediterráneo no 650, despois de que os árabes conquistaran Exipto e Siria aos bizantinos.
Un exército de 4.000 árabes liderados por Amr Ibn Al-Aas foi enviado polo califa Umar, sucesor de Mahoma, para estender o dominio islámico ao oeste. Os árabes cruzaron a Exipto desde Palestina en decembro do 639 e avanzaron rapidamente cara ao Delta do Nilo. As guarnicións imperiais retiráronse ás cidades amuralladas, onde resistiron exitosamente durante un ano ou máis.