cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bioloxía
Evolución: o principio central da bioloxía
Un dos conceptos nucleares e estruturantes en bioloxía é que toda a vida descende dunha orixe común mediante un proceso de evolución. De feito, é unha das razóns polas cales os organismos biolóxicos exhiben a notábel similitude de unidades e procesos discutida na sección anterior. Charles Darwin estabeleceu a evolución como unha teoría viábel ao enunciar a súa forza motriz: a selección natural. (Alfred Russell Wallace é comunmente recoñecido como coautor deste concepto). A deriva xenética foi admitida como un mecanismo adicional na chamada síntese moderna. A historia evolutiva dunha especie, que describe as varias especies de que aquela descende e as características destas, xuntamente coa súa relación con outras especies vivas, constitúen a súa filoxenia. A elaboración dunha filoxenia recorre ás máis variadas abordaxes, desde a comparación de secuencias de DNA no ámbito da bioloxía molecular ou da xenómica ata comparación de fósiles e outros vestixios de organismos antigos pola paleontoloxía. As relacións evolutivas son analizadas e organizadas mediante varios métodos, especialmente a filoxenia, a fenética e a cladística. Os principais eventos na evolución da vida, tal como os biólogos os ven, poden ser resumidos nesta cronoloxía evolutiva.
Diversidade: a variedade dos organismos vivos
Malia a unidade subxacente, a vida exhibe unha diversidade sorprendente en termos de morfoloxía, comportamento e ciclos de vida. A clasificación de todos os seres vivos é unha tentativa de lidar con toda esta diversidade, e o obxecto de estudo da sistemática e da taxonomía. A taxonomía separa os organismos en grupos chamados taxa, en canto que a sistemática procura estabelecer relacións entre estes. Unha clasificación científica debe reflectir as árbores filoxenéticas, tamén chamadas árbores evolutivas, dos varios organismos.
Tradicionalmente, os seres vivos son divididos en cinco reinos (véxase Clasificación científica):
Con todo, varios autores consideran este sistema desactualizado. As abordaxes máis modernas comezan xeralmente co sistema dos tres dominios:
Estes dominios son definidos con base en diferenzas a nivel celular, como a presenza ou ausencia de núcleo e a estrutura da membrana exterior. Existe aínda toda unha serie de parasitos intracelulares considerados progresivamente menos “vivos” en termos da súa actividade metabólica:
Continuidade: a orixe común de toda a vida
Dise que un grupo dado de organismos ten orixe común se teñen un ancestral común. Todos os organismos que existen na Terra descenden dun ancestral común ou dun pool de xenes ancestral. Crese que este "último devanceiro común universal", isto é, o ancestral común máis recente de todos os organismos, xurdiu hai preto de 3,5 mil millóns de anos (ver: orixe da vida).
Homeostase: adaptación á mudanza
A homeostase é a propiedade dun sistema aberto de regular o seu ambiente interno de modo que manteña unha condición estábel mediante múltiplos axustes dun equilibrio dinámico controlados por unha interacción de mecanismos de regulación. Todos os organismos, unicelulares e multicelulares, exhiben homeostase. A homeostase pódese manifestar ao nivel da célula, na manutención dunha acidez (pH) interna estábel, do organismo, na temperatura interna constante dos animais de sangue quente, e mesmo do ecosistema, no maior consumo de dióxido de carbono atmosférico debido a un maior crecemento da vexetación provocado polo aumento do teor de dióxido de carbono na atmosfera. Tecidos e orgos tamén manteñen homeostase.
Interacción: grupos e ambientes
Todo o ser vivo interactúa con outros organismos e co seu ambiente. Unha das razóns polas cales os sistemas biolóxicos son tan difíciles de estudar é precisamente a posibilidade de tantas interaccións diferentes con outros organismos e co ambiente. Unha bacteria microscópica reaccionando a un gradiente local de azucre está a reaccionar co seu ambiente exactamente da mesma forma que un león está a reaccionar co seu cando procura alimento na sabana africana. Estas relacións entre organismos poden ser de dous tipos:
A cuestión tornase máis complexa á medida que un número crecente de especies interactúa cun ecosistema. Este é o principal obxecto de estudo da Ecoloxía.
Ámbito da bioloxía
A bioloxía fíxose un campo de investigación tan vasto que xeralmente non se estuda como unha única disciplina, senón dividida en varias disciplinas subordinadas. Consideramos aquí catro grandes agrupamentos. O primeiro consiste nas disciplinas que estudan as estruturas básicas dos sistemas vivos: células, xenes etc.; un segundo agrupamento aborda o funcionamento destas estruturas a nivel dos tecidos, órganos e corpos; un terceiro incide sobre os organismos e o seu ciclo de vida; un último agrupamento de disciplinas céntrase nas interaccións. Nótese, con todo, que estas descricións, estes agrupamentos e as fronteiras entre estes son apenas unha descrición simplificada do todo o que é a investigación biolóxica. En realidade, as fronteiras entre as disciplinas son moi fluídas e a maioría das disciplinas recorre frecuentemente a técnicas doutras disciplinas. Por exemplo, a bioloxía evolutiva apóiase fortemente en técnicas da bioloxía molecular para determinar secuencias de ADN que axudan a percibir a variación xenética dentro dunha poboación; e a fisioloxía recorre con frecuencia á bioloxía celular na descrición do funcionamento dos sistemas de órganos.
Disciplinas da bioloxía
A bioloxía, por tanto, fai uso de moitas disciplinas ou campos de estudo para levar cabalmente o seu estudo dos seres vivos. As discipinas básicas da bioloxía son:
Estrutura da vida
A bioloxía molecular é o estudo da bioloxía a nivel molecular, sobrepóndose en gran parte con outras áreas da bioloxía, especialmente a xenética e a bioquímica. Ocúpase esencialmente das interaccións entre os varios sistemas celulares, incluíndo a correlación entre ADN, ARN e a síntese proteica, e de como estas interaccións se regulan.
A bioloxía celular estuda as propiedades fisiolóxicas das células, o seu comportamento, interaccións e ambiente, tanto a nivel microscópico como molecular. Ocúpase tanto de organismos unicelulares, como as bacterias, como de células especializadas en organismos multicelulares como os humanos.
Comprender a composición e o funcionamento das células é esencial para todas as ciencias biolóxicas. Avaliar as semellanzas e as diferenzas entre os diferentes tipos de células é particularmente importante para estas dúas disciplinas, e é a partir destas semellanzas e diferenzas fundamentais de onde emerxe un patrón unificador que permite que os principios deducidos a partir dun tipo de célula sexan extrapolados e xeneralizados para outros tipos de célula.
Os xenes codifican a información necesaria para a síntese de proteínas que, á súa vez, desempeñan un papel esencial, aínda que lonxe de absoluto, na determinación do fenotipo do organismo.
A bioloxía do desenvolvemento estuda o proceso polo cal os organismos crecen e se desenvolven. Confinada orixinalmente á embrioloxía, nos nosos días estuda o control xenético do crecemento e diferenciación celular e da morfoxénese, o proceso que dá orixe aos tecidos, órganos e á anatomía en xeral. Entre as especies privilexiadas nestes estudos atópanse o nematodo Caenorhabditis elegans, a mosca do vinagre (Drosophila melanogaster), o peixe cebra (Danio rerio), o rato (Mus musculus), e a planta Arabidopsis thaliana.
Fisioloxía dos organismos
A fisioloxía estuda os procesos mecánicos, físicos e bioquímicos dos organismos vivos, tentando comprender como as varias estruturas funcionan como un todo. Tradicionalmente divídese en fisioloxía vexetal e fisioloxía animal, pero os principios da fisioloxía son universais, independentemente do organismo estudado. Por exemplo, a información sobre a fisioloxía dunha célula de lévedo tamén se aplica a células humanas, e o mesmo conxunto de técnicas e métodos aplícase á fisioloxía humana ou á doutras especies, animais e vexetais.
A anatomía é unha parte importante da fisioloxía e estuda a forma como funcionan e interactúan os varios sistemas dun organismo, como, por exemplo, os sistemas nervioso, inmunitario, endócrino, respiratorio e circulatorio. O estudo destes sistemas é compartido con disciplinas da medicina como a neuroloxía, a inmunoloxía e afíns.
Diversidade e evolución dos organismos
A bioloxía evolutiva ocúpase da orixe e descendencia das especies, así como da súa modificación ao longo do tempo, ou sexa, da súa evolución. É unha área heteroxénea onde traballan investigadores procedentes das máis variadas disciplinas taxonómicas, tales como a mamaloxía, a ornitoloxía e a herpetoloxía, que usan o seu coñecemento sobre estes organismos para responder a cuestións xerais de evolución. Inclúe tamén aos paleontólogos que estudan fósiles para responder a cuestións acerca do modo e do tempo da evolución, e teóricos de áreas como a xenética de poboacións e a teoría evolutiva. Na década de 1990, a bioloxía do desenvolvemento recuperou o seu papel na bioloxía evolutiva despois da súa exclusión inicial da síntese moderna. Áreas como a filoxenia, a sistemática e a taxonomía están relacionadas coa bioloxía evolutiva e son ás veces consideradas parte desta.
As dúas grandes disciplinas da taxonomía son a botánica e a zooloxía. A botánica ocupase do estudo das plantas e abrangue un vasto abano de disciplinas que estudan o seu crecemento, reprodución, metabolismo, desenvolvemento, doenzas e evolución. A zooloxía ocúpase do estudo dos animais, incluíndo aspectos como a súa fisioloxía, anatomía e embrioloxía. Tanto a botánica como a zooloxía se dividen en disciplinas menores especializadas en grupos particulares de animais e plantas. A taxonomía inclúe outras disciplinas que se ocupan doutros organismos alén das plantas e dos animais, como, por exemplo, a micoloxía, que estuda os fungos. Os mecanismos xenéticos e de desenvolvemento compartidos por todos os organismos estúdanse na bioloxía molecular, a xenética molecular e a bioloxía do desenvolvemento.
Clasificación da vida
O sistema de clasificación dominante é coñecido como taxonomía linneana, que inclúe conceptos como a estruturación en niveis e a nomenclatura binomial. A atribución de nomes científicos a organismos está regulada por acordos internacionais como o Código Internacional de Nomenclatura Botánica (ICBN), o Código Internacional de Nomenclatura Zoolóxica (da Comisión Internacional de Nomenclatura Zoolóxica, ICZN), e o Código Internacional de Nomenclatura Bacteriana (ICNB). Un esbozo dun código único publicouse en 1997 nun intento de uniformar a nomenclatura nas tres áreas, pero parece que non foi aínda adoptado formalmente. O Código Internacional de Clasificación e Nomenclatura de Virus (ICVCN) non se incluíu neste esforzo de uniformación.
Interaccións entre organismos
A ecoloxía estuda a distribución e a abundancia dos organismos vivos, e as interaccións dos organismos entre si e co seu ambiente. O ambiente dun organismo inclúe non só o seu hábitat, que pode ser descrito como a suma dos factores abióticos, tales como o clima e a xeoloxía, pero tamén polos outros organismos con quen comparte o seu hábitat. Os sistemas ecolóxicos son estudados a diferentes niveis, do individual e poboacional ao do ecosistema e da biosfera. A ecoloxía é unha ciencia multidisciplinar, recorrendo a varios outros dominios científicos.
A etoloxía estuda o comportamento animal (con particular énfase nos animais sociais como os primates e os cánidos) e ás veces considérase unha rama da zooloxía. Unha preocupación particular dos etólogos é a evolución do comportamento e a comprensión do comportamento en termos da teoría da selección natural. En certo modo, o primeiro etólogo moderno foi Charles Darwin, cuxo libro The expression of the emotions in animals and men influíu a moitos etólogos.
Mosteirón, Sada
San Nicolao de Mosteirón é unha parroquia que se localiza no oeste do concello de Sada. Segundo o IGE en 2013 tiña 259 habitantes (126 mulleres e 133 homes) distribuídos en 5 entidades de poboación, o que supón un aumento en relación ao ano 1999 cando tiña 231 habitantes.
Topónimos
Mosteirón é un topónimo latino que se refire a un pequeno poboado.
Alessandro Farnese
Alexandre Farnesio pode referirse a:
Ceram
Ceram ou Seram (tamén chamada Seran ou Serang) é unha illa indonesia pertencente ao arquipélago das Molucas. Cunha extensión de 17,100 km², a súa máxima altura posúea o Monte Binaya, de 3.019 metros. A poboación e porto principal da illa é Masohi.
Como o resto das pertencentes ás Molucas, esta illa pertence ao área da Liña de Wallace, de grande interese científico pola súa rica biodiversidade situada entre o Sueste asiático e Oceanía.
Xeografía
Ceram, está atravesada por unha cordilleira central, cuxo punto máis alto é o Monte Binaiya, está cuberta de densas selvas. A súa xeoloxía é moi complexa debido á súa localización na reunión de varias microplacas tectónicas, que foi descrito como "unha das zonas máis tectónicamente complexos na Terra".
Historia
A maioría dos habitantes das Molucas consideran Ceram, como o seu ancestral fogar de orixe e aínda é coñecida coloquialmente como Nusa Ina (Illa Nai). Nos séculos XV e XVI, Ceram caeu dentro da esfera de influencia de Ternate, aínda que era máis directamente vasalo de Buru. Os misioneiros portugueses chegaron alí no século 16. Ao comenzo do século 17 abríronse factorías neerlandesas, e a illa quedou baixo o control neerlandés desde 1650. Na década de 1780, Ceram proporcionou unha base de apoio clave para o príncipe Nuku de Tidore na longa rebelión contra o goberno neerlandés.
Administración
Ceram, inclúe dúas rexencias dentro da provincia de Maluku. Ceram Oeste (Kabupaten Seram Bagian Barat), con capital en Dataran Hunipopu, que tiña unha poboación en 2003 de 140.657 hab. e Ceram Leste (Kabupaten Seram Bagian Timur), con capital en Dataran Hunimoa, que tiña unha poboación en 2003 de 78.336 habitantes.
Economía
Copra, resinas, sagú e peixe son as súas producións máis importantes. Tamén explótase petróleo no nordés, preto de Bula.
Artbook
miniatura|Twentysix Gasoline Stations, 1963, de [[Edward Ruscha.]] Os artbook (literalmente «libro de arte») son polo regular recompilatorios de imaxes artísticas ou inéditas sobre unha obra ou idea conceptual específica, en ocasións promovidos coma produto coleccionábel ou utilizado para mercar unha obra na que estean baseados. Os artbook son particularmente populares no Xapón, especialmente aqueles publicados por artistas manga ou por estudios de anime, aínda que é un termo que tamén pode facer referencias a recompilatorios especiais de imaxes de películas, series de televisión, ou de artistas tales coma fotógrafos ou historietistas.
Ángel Amor Ruibal
Ángel María José Amor Ruibal, nado en Cangrallo (Barro) o 11 de marzo de 1869 e finado en Santiago o 4 de novembro de 1930, foi un destacado pensador galego.
Mike Taylor
Michael Taylor, nado en Londres o 24 de abril de 1934 e finado o 4 de abril de 2017, foi un piloto de carreiras inglés.
Ángel Amor Ruibal
Malia as múltiplas preocupacións e unha precaria saúde, logrou unha extensa produción apoiada na súa enorme erudición novecentista que abranguía a lingüística, a historia, a canonística teórica e práctica, a teoloxía e sobre todo a filosofía. Posuidor dunha prodixiosa memoria, a súa tenacidade superou a dificultade que existía no afastamento de Santiago respecto dos centros culturais e do ambiente cultural en xeral, sobre todo para a xente que o rodeaba.
Traxectoria
miniatura|Casa natal en Porráns. miniatura|Placa. Nace no lugar de Cangrallo, parroquia de San Breixo (Barro); no seo dunha familia labrega acomodada. A pesar dos seus éxitos posteriores, non comezou os estudos con bo pé: os seus suspensos no acceso ó Seminario en xuño e setembro de 1879 e na convocatoria extraordinaria de setembro de 1880 probablemente non se deban á ignorancia, senón ó seu desacordo co ambiente intelectual romano e ós seus ataques contra o cardeal Billot, paladín da restauración escolástica. Mais logo comezaron os "benemeritus" (notables) entre 1880 e 1882 e sobe ós "meritissimus" a partir de entón (agás o derradeiro suspenso en Dereito romano en 1886). Os seus estudos comezaron en Herbón (tres cursos de 1880 a 1884) e só logo foi ó Seminario central de Santiago: alí permaneceu ata completar Teoloxía, Filosofía e Canons, ben complementadas con Humanidades e Ciencias. Nos anos 1895 e 1896 residiu en Roma coa idea de facer o doutoramento na Pontificia Universidade Gregoriana, mais axiña volveu a Santiago de Compostela, onde rematou a súa preparación. O exame de grao para o título de Doutor en Teoloxía tivo por tema "Deus é inmenso e eterno" e realizouno en latín con citas hebreas e gregas. Á parte do currículo oficial, sempre cultivou a investigación filolóxica, chegando a dominar moitas das linguas biblicas e antigas, tales coma o grego, sánscrito, hebreo, persa, copto, árabe, latín e sirio. Tamén dominou e cultivou varias linguas modernas.
Mike Taylor
Traxectoria
Participou en dous Grandes Premios do Fórmula 1, debutando o 18 de xullo de 1959. Non logrou puntos de campionato. Tamén participou en varias carreiras fora do campionato da Fórmula Un.
Ángel Amor Ruibal
Traxectoria
En 1890 é premiado pola Sociedade Oriental Xermánica de Berlín pola tradución da gramática sirio-caldea. Posteriormente volveu ser premiado por esta sociedade no 1893, sendo decisivo para el o terceiro premio obtido na categoría Altorientalische Geschellschaft, cando era aínda seminarista, cunha Memoria sobre as orixes e formas do caldeo. O propio Ramón Cabanillas foi quen pasou a limpo o texto latino, cuxa existencia foi por fin confirmada no ano 2004 grazas ó libro de Lemos Montanet. A correspondencia habitual entre Amor Ruibal e Leipzig ou Friburgo de libros tanto mercados coma en empréstito confirma a atención e prestixio dos que gozaba no estranxeiro: Amor Ruibal recibiu a encarga da tradución e adaptación ao castelán do Kirchliches Handlexikon. Máis tarde expresou o seu desgusto contra o Manifesto que os seus amigos e inspiradores alemáns (Herder) asinaron en 1914 en apoio ó Kaiser Guillerme II no empezo da Primeira guerra mundial.
Mike Taylor
Traxectoria
A súa andaina nas carreiras rematou cando a soldadura da súa columna de dirección fallou no seu Lotus 18 no Gran Premio de Bélxica de 1960 a 260 km/h. Saíu expulsado do coche, cortou unha árbore co seu corpo e rompeu varios ósos (Alan Stacey e Chris Bristow morreron e Stirling Moss tamén resultou ferido no evento, estrelando o seu Lotus 18 na práctica). Quedou paralizado, pero despois dunha terapia recuperou a capacidade de andar.
Nívea Maria
Nívea Maria Cândido Graieb, nada en São Paulo o 7 de marzo de 1947, é unha actriz brasileira.
Mike Taylor
Traxectoria
Por mor da falla do seu coche Taylor demandou a Lotus con éxito, unha das poucas accións exitosas contra un fabricante dun coche de carreiras.
Despois do seu accidente, Taylor competiu de forma esporádica en rallies de longa distancia, terminando en terceiro lugar no London-Sydney Marathon en 1977 nun Citroën CX con Paddy Hopkirk e Bob Riley. Taylor tamén tivo negocios na especulación inmobiliaria. Morreu o 4 de abril de 2017 logo dunha batalla contra o cancro.
Resultados completos na Fórmula Un
(Chave) As carreiras en letra grosa indican pole position; as carreiras en cursiva indican volta rápida.
Ángel Amor Ruibal
Traxectoria
Infrutuosas as súas aspiracións a coenxías en Santiago de Compostela, Ourense e Granada (a onde nin foi), conseguiu a santiaguesa en 1902. En 1916 presentouse para o Senado español sen quitar escano, máis ben como método para prestixiar algunha candidatura. Nunca aceptou ser declarado bispo e sempre preferiu centrarse no seu labor de profesor de Teoloxía Fundamental e Dereito canónico.
Obra
Considérase un dos creadores e teóricos dunha nova área de coñecementeo, a da lingüística comparada. Pediúselle axuda para dous proxectos internacionais: o Novo código de Dereito canónico e os traballos de preparación para a posible definición dogmática da Mediación universal de María. Só deste se conserva o texto, latino, da súa primeira parte (publicado por Rey Martínez na revista Compostellanum), pero non da segunda (Hymnologia graecorum pro thesi) nin do Código.
Porén, séguese sen saber nada do proxecto Los problemas fundamentales de la Filosofía y el Dogma, previsto para 17 tomos, unha das súas obras fundamentais. A súa obra Los problemas de la Filología comparada foi traducida no seu tempo a varios idiomas modernos.
Especial atención merece a súa preocupación filolóxica polo galego, alén da reclusión á lírica: xa daquela afirmaba que "tiña aptitudes para todos os xéneros de forma literaria". Sen perder o tempo en disquisicións terminolóxicas sobre se o galego é lingua ou dialecto, o seu magno proxecto inacabado era un estudo científico do galego cun dicionario etimolóxico que profundaría mesmo ata o sánscrito, para o que afirmaba "ter recollido bos materiais". Sen caer nos extremos da controversia imperante verbo do celtismo lingüístico e cultural, pon equilibrio na disputa, que dalgún modo se corresponde coa actual arredor do reintegracionismo. Defende que o galego, dende a perspectiva da lexicoloxía, ten forte preponderancia da asimilación galaico-portuguesa, e esta é lexítima se non se cae no abuso e se se recoñece a singular evolución histórica do galego. Á vista disto pode verse o gran sentido práctico de quen podería estar vivindo nun aparte especulativo.
Neste aspecto de coidado ós asuntos máis concretos, o seu labor persoal estendíase mesmo á realización e composición material dos libros escritos en alfabetos non latinos na prensa. No ano 1927 cobre a praza de vigairo capitular, publicando 17 circulares, polas que resolve preitos xurídicos e administrativos, organiza como Gobernador eclesial e Provisor do arcebispo, e aborda temas tan dispares coma o precepto pascual ou a casuística das bulas, a formación seminarista, a organización das mocidades, a prensa católica, a promulgación e levantamento de excomuñóns para o enterramento dun suicida ou a renovación do edificio do Seminario.
Influencia
Á parte de ser unha das figuras clave da filoloxía e lingüística coas que a Igrexa católica contribuíu ó galeguismo (xunto con Sarmiento, Antonio Noriega Varela e en xeral toda a xeración do seminario de Mondoñedo), mantén unha posición orixinal na resolución da crise modernista, sen darse ó historicismo relativizador nin á ortodoxia fosilizada nun pensamento ahistórico e inxenuamente realista. En boa parte, hai que interpretalo en relación coa Teoloxía liberal protestante (cuxos maiores exponentes españois son Miguel de Unamuno e mais Amor Ruibal) paralela ó proxecto de Harnack, independentemente da controversia pro- ou anti-escolasticista. Por moito que esta sexa a súa formación, o seu pensamento renovador e a súa fonda intuición non se restrinxiron a este encadramento.
No ano 2004 instituíuse o Arquivo Amor Ruibal (en formación no Instituto Teológico Compostelano) que conta con correspondencia, escritos menores do autor, anotacións, fotos e noticias xornalísticas.
Xavier Suárez-Vence
Francisco Javier Suárez-Vence Santiso, nado na Baña o 16 de agosto de 1935, é un empresario e político galego.
Traxectoria
Fillo de José María Suárez Vence. Licenciado en Dereito. Foi delegado do Ministerio de Obras Públicas en Pontevedra e Secretario da Fundación Galicia-Empresa. Foi deputado no Parlamento de Galicia por UCD (1981-1985) e por Coalición Popular (1985-1989). Foi conselleiro de Sanidade (1983-1986), Ordenación do Territorio (1986) e Educación (1987-1988).
VG-1.4
A VG-1.4 ou Vía de Alta Capacidade Cee - Sardiñeiro, tamén coñecida como Variante de Sardiñeiro, é unha infraestrutura de dominio público dependente da Xunta de Galicia. Conecta o concello de Fisterra coa AC-552 evitando o paso polos cascos urbanos de Cee e Corcubión.
Ramón Muñiz
Ramón Muñiz de las Cuevas, nado en Ourense o 6 de agosto de 1942 e finado o 30 de novembro de 2018, foi un sociólogo e político galego.
VG-1.4
Historia e características
As obras empezaron en decembro de 2008 e foi finalmente posta en servizo o 28 de novembro de 2011. A VG-1.4 forma parte -orixinariamente- dun corredor de alta capacidade pensado para unir, canda a AG-55 e a VG-1.5, as localidades de Carballo e Fisterra.
Ramón Muñiz
Traxectoria
Licenciado en Ciencias Políticas e Socioloxía, funcionario estatal, traballou como sociólogo rural no Servizo de Extensión Agraria, despois foi transferido á Xunta de Galicia no ámbito dos servizos sociais, exercendo no goberno tripartito de xefe de servizo de planificación. Experto en temas sociais, promoveu varias ONG como a Asociación de Traballo Social Comunitario da que foi presidente e a Rede Galega de Loita contra a Pobreza e a Exclusión Social, actuando como vicepresidente.
Foi membro da dirección nacional da UPG na época da clandestinidade. Fundador dos CALL (Comités de Axuda á Loita Labrega) e promotor das Comisións Labregas e da ANPG na clandestinidade. Tamén foi un dos promotores e fundadores do BNG e membro da súa primeira Dirección Nacional como independente.
Foi presidente da "Irmandade Moncho Valcarce". Tamén articulista do xornal galego de información xeral A Peneira e da súa edición dixital.
Lifeblood
Lifeblood é o sétimo álbum de estudio da banda galesa de rock alternativo Manic Street Preachers, editado o 1 de novembro do 2004 a través do selo Epic Records.
Iowa
Iowa, é un dos 50 estados dos EEUU. A súa capital é Des Moines. Ten unha superficie de 145.743 qm2, e 2 926 324 habitantes. Ingresou na unión o 28 de decembro de 1846.
O nome de Iowa está tomado da tribo do mesmo nome, os iowa.
Xeografía
Iowa linda con Minnesota polo norte, con Nebraska e Dakota do Sur polo oeste, con Missouri polo sur e con Wisconsin e Illinois polo leste.
O río Mississippi constitúe a fronteira oriental do estado.
Clima
Iowa posúe un clima continental, con veráns moi calorosos (ás veces con temperaturas superiores aos 35 °C) e invernos fríos (nalgunhas partes do norte descéndese dos 7 °C).
Veit Stoss
En 1477 estabeleceu o seu taller en Cracovia, pero en 1496 retornou a Nuremberg. Con Adam Kraft e Peter Vischer, considéraselle o representante máis importante da última escultura gótica de Alemaña. Era un escultor rápido, de gran habilidade técnica, que na súa mocidade foi capaz de transmitir un naturalismo extremo. Talvez correspondese a riscos do seu propio carácter, pois os documentos do seu tempo descríbeno como un "cidadán inquieto, bulideiro". Os seus traballos posteriores, porén, mostran unha profundidade indubidábel de sentimentos. En canto á cuestión das súas obras, as últimas investigacións sinálano como o creador de gran parte das obras ata agora atribuídas ao célebre Peter Vischer.
Durante a súa etapa en Cracovia en 1477, no seu primeiro traballo, construíu un altar de madeira policromada magnífico na Basílica de Santa María. No centro, case de tamaño natural, a Virxe morre non brazos dun apóstolo. Outro altar na mesma igrexa describe seis escenas da vida de Santo Estanislau. As calidades excepcionais deste traballo, especialmente a animación do retrato e a eficacia compositiva, comportaron que unha comisión lle encargue a tumba do rei Casimiro IV Jagellón para a catedral de Wawel, tamén en Cracovia, que realiza en mármore vermello.
Por razóns descoñecidas Stoss retornou a Nuremberg, onde executou unha gran cantidade de obras, mais cómpre ter en conta que só algúns dos traballos que se lle atribúen son auténticos, pois en tempos pasados calquera peza importante no Sur de Alemaña imputábaselle ao taller de Stoss. Quizais a súa mellor obra sexa a "Salutación do Anxo" na Igrexa de San Lourenzo de Nuremberg (1518): o arcanxo, de figura finamente executada, e María, están envoltos por unha coroa enorme de rosas, entre as que figuran os sete gozos de María. Outras producións excelentes, pero menos célebres son: a táboa conmemorativa de Konrad Imhoff, agora no Museo nacional de München, e mais o Xesús Cristo cargando a Cruz e o Enterramento de Cristo na Igrexa de Nosa Señora de Nuremberg.
Luís López Diéguez
Luís López Diéguez, coñecido popularmente como "Lugués", nado en San Salvador de Camba (Rodeiro) en abril de 1978, é un político galego do PPdeG.
Soutelo, Anfeoz, Cartelle
Soutelo é un lugar da parroquia de Anfeoz no concello ourensán de Cartelle na comarca da Terra de Celanova. Tiña 23 habitantes no ano 2011 segundo datos do INE e do IGE, dos cales 11 eran homes e 12 mulleres. Iso supón un aumento da poboación respecto a 2010, cando tiña 19 habitantes (9 homes e 10 mulleres).
Luís López Diéguez
Traxectoria
Licenciado en Dereito pola Universidade de Santiago de Compostela. Foi concelleiro de Rodeiro polo PPdeG dende 2003. Na lexislatura 2003-2007 foi concelleiro delegado de educación, cultura, deportes e xuventude. Encabezou a lista do PPdeG á alcaldía de Rodeiro nas eleccións municipais de 2011, que obtivo 5 concelleiros, e resultou elixido alcalde como cabeza da lista máis votada. Nas municipais de 2015 obtivo a maioría absoluta, o mesmo que nas municipais de 2019. En febreiro de 2021 foi nomeado delegado da Xunta na provincia de Pontevedra logo da dimisión de Luísa Piñeiro Arcos. O 6 de xullo de 2023 foi elixido presidente da deputación de Pontevedra.
Seda Vermisheva
Seda Vermisheva (Սեդա Վերմիշևա; Сэда Константиновна Вермишева), nada en Tbilisi o 9 de outubro de 1932 e finada o 19 de febreiro de 2020, foi unha escritora, economista e activista armenio-rusa.
Traxectoria
Por parte paterna era descendente de Arghutyan-Dolgoruky. Viviu a maior parte da súa vida en Moscova. Estudou na Universidade Estatal de Iereván, no Departamento de Economía. Traballou como asesora no Instituto Soviético de Economía e Planificación.
Escribiu oito libros de poesía e diversos artigos de análise. Desde 1974 foi membro da Unión de Escritores da Unión Soviética, e despois pasou a liderar a sección de lingua rusa da Unión de Escritores de Armenia, e foi membro da Unión de Escritores de Moscova.
Al Masudi
Abd al-Hasan Ali ibn al-Husayn Masudi, nado en Bagdad cara ao 896 e finado no Cairo en setembro do ano 956, foi un historiador, xeógrafo e filósofo árabe.
Viaxou por Al-Andalus, India, Sri Lanka, China e pasou os seus últimos anos en Siria e Exipto. Escribiu unha historia universal e as observacións das súas viaxes en 30 volumes. Foi o primeiro en describir os muíños de vento.
Bolboreta da col
A bolboreta da col ou bolboreta da verza (Pieris brassicae) é unha especie de bolboreta da familia Pieridae. É un parente próximo da especie Pieris rapae.
Este lepidóptero é común en Europa, Norte de África e Asia incluíndo os Himalaias.
Distribución
esquerda|miniatura|230x230px|Hábitat de P. brassicae, en [[Dojran, Macedonia]] É unha especie común en Europa, norte de África e Asia ata o Himalaia, que se atopa con frecuencia en zonas agrícolas, praderías e parques. Conseguiu establecer unha poboación en Suráfrica e en 1995 prediíxose que chegaría a Australia e Nova Zelandia.
A bolboreta da col voa moi ben e pode cruzar brazos de mar doadamente. Hai informes esporádicos do século XX da presenza de individuos desta especie no noroeste dos Estados Unidos (Nova York, Rhode Island e Maine), pero son dubidosos e poden deberse a transporte accidental ou liberación deliberada, polo que esas introducións teñen o perigo de que se puidese chegar a establecer esta praga agrícola en Norteamérica.
En 2010 atopouse a bolboreta en Nelson, Nova Zelandia. Está clasificada como praga indesexable debido ao seu efecto potencial sobre as colleitas. Como resultado de recompensas monetarias ofrecidas polo goberno durante un período en 2013 e doutras medidas de contención, como 263 000 buscas na illa Sur e a liberación de avespas predadoras, esta especie foi declarada oficialmente eradicada de Nova Zelandia en decembro de 2014.
Ovos
A bolboreta da col pon ovos de cor amarela clara, que se volven amarelos máis intensos 24 horas despois. Unhas poucas horas antes da eclosión, póñense de cor negra, e a casca faise máis transparente, polo que se pode ver a larva que hai dentro. miniatura|Ovos de Pieris brassicae sobre unha folla de coliflor
Larvas
As larvas experimentan catro mudas e cinco ínstares. O primeiro ínstar aparece despois da eclosión da larva do ovo. As larvas son amarelas claras con cabezas marróns e teñen corpos brandos. As larvas teñen un aspecto moi piloso. A larva da bolboreta da col ou da verza medra en cada muda e ínstar. Despois dunha muda, as larvas entran no segundo ínstar. Teñen tubérculos cubertos de pelo negro. No terceiro ínstar, as larvas mostran máis actividade. Neste ínstar a larva come vorazmente e causa danos significativos á planta hóspede. Neste momento son dunha cor amarela máis intensa, chatolada con pintas negras. Despois do terceiro ínstar, as larvas pasan ao cuarto, no que teñen unha aparencia moi similar á anterior, pero cun tamaño meirande e un aínda máis intenso comportamento comedor. No quinto ínstar as larvas son cilíndricas, robustas, alongadas e amarelas e cunha coloración brillante no abdome e tórax e cabeza gris e negra Este ínstar require unha cantidade e calidade do alimento óptimas para poder desenvolverse completamente, e se non dispón dese alimento a larva morre antes de converterse en bolboreta adulta.
miniatura|[[Eirugas da bolboreta da col sobre follas de Tropaeolum majus]] miniatura|[[Crisálide da bolboreta da col, baixo un tellado]]
Adultos
En machos e femias as ás son brancas con puntas brancas nas ás anteriores. A femia ten tamén dous puntos negros en cada á anterior. A parte inferior de cada á é verdosa clara e serve como unha excelente camuflaxe cando está pousada. As marcas negras son xeralmente máis escuras na proxenie nacida no verán. A envergadura alar é de 5 a 6,5 cm como media.
Machos
A parte superior do macho é de cor branca crema. A á anterior está inzada de escamas negras na base e ao longo da vea costa durante un curto tramo. O ápice e termen sobre a vea 2 teñen máis ou menos extensión de cor negra e a marxe interna da área negra contén unha curva moi uniforme. Á anterior: uniforme, con escamas negras na base, unha gran mancha subcostal negra antes do ápice. A parte inferior da á anterior é branca, lixeiramente salferida de escamas negras na base da cela e ao longo da costa. O ápice é ocráceo claro cunha gran mancha negra na metade exterior do interespazo 1 e outra mancha negra cadrada na base do interespazo 3. A á posterior é marrón ocre clara, con moitas escamas negras pequenas. A mancha negra subcostal antes do ápice vese por transparencia desde a cara superior. As antenas son negras e brancas no ápice. A cabeza, tórax e abdome son negros, con algúns pelos brancos, e na parte inferior son branquechas.
Femias
A parte superior da femia é similar á do macho, pero as escamas negras na base das ás están máis estendidas. A área negra sobre o ápice e termen da á anterior é máis ancha, a marxe interna está curvada menos uniformemente. Hai tamén un claro punto negro grande na metade externa do interespazo 1 preto da base do interespazo 3. Na á posterior a mancha negra subcostal antes do ápice é moito máis grande e máis prominente. A parte inferior é similar á do macho, pero o ápice da á anterior e toda a superficie da á posterior é dunha cor amarela algo ocre, non marrón ocre. As manchas negras discoidais na á anterior son moito máis grandes. As antenas, cabeza, tórax e abdome das femias son iguais que as do macho.
Hábitat
O hábitat da bolboreta da col son áreas de grandes espazos abertos, e tamén granxas e xardíns, debido á abundancia de comida. Algunhas localizacións favorecidas son os muros, valados, troncos de árbores e as plantas hóspede das que se alimenta, o cal é importante para a supervivencia desta especie, xa que necesitan ter acceso fácil á fonte de alimento. Voan principalmente arredor desas localizacións, que deberían conter tanto plantas crucíferas silvestres coma cultivadas, e colza, coles e coles de Bruxelas.
Sistema de apareamento
Aínda que estas bolboretas poden ser poliandrias, este non é o seu sistema de apareamento predominante. Isto significa que, aínda que algunhas bolboretas femia poden ter máis dunha parella, a maioría só teñen unha parella na época reprodutora seguindo un sistema de apareamento monógamo.
Oviposición
As femias poñen os ovos agrupados sobre o envés das follas porque as larvas prefiren a morfoloxía do envés. Para ovopositar, as femias usan o extremo do abdome e colocan os ovos en lotes específicos.
O período de preovoposición, que dura de tres a oito días, proporciona moito tempo para que estas bolboretas se apareeen. As femias adoitan usar as patas anteriores para golpear nas superficies das follas onde pretenden poñer para comprobar se a planta é axeitada para unha exitosa reprodución. Se encontran unha superficie boa, as femias ovipositan dous ou tres días despois da copulación. Ovipositan de seis a sete veces en oito días, aproximadamente. As femias poden emparellarse para aparearse outra vez uns cinco ou seis días despois do apareamento anterior.
Elección de lugares para a oviposición
As femias seguen pistas visuais, como as cores das plantas, para decidir onde poñer os ovos. Prefiren superficies verdes para a ovoposición, o que pode deberse a asegurarse unha fonte de comida.
A maioría das femias elixen plantas de néctar como Buddleja ou cardos, que son plantas verdes e ideais para as larvas. Estas plantas, usadas como sitios para a ovoposición, conteñen normalmente glicósidos do aceite de mostaza, cuxa principal función é axudar as larvas a sobrevivir como fonte de alimento esencial. Por exemplo, os estudos previos mostraron que as larvas non sobreviven se as bolboretas adltas ovopositan sobre unha planta hóspede diferente como o faballón (Vicia faba), porque este feixón non contén os nutrientes apropiados para axudar ao seu desenvolvemento larvario.
Eclosión
Os ovos desta especie eclosionan aproximadamente unha semana despois da súa posta e as larvas viven en grupo durante certo tempo. O período de eclosión dura de dúas a sete horas. Despois de eclosionaren, causan moitos danos á planta hóspede ao comeren ata esnaquizar a planta hóspede. miniatura|Ovos e eirugas acabadas de eclosionar miniatura|Eiruga miniatura|Eiruga
Migración
A bolboreta da col encóntrase na maior parte de Eurasia, aínda que hai algunhas flutuacións estacionais debidas á migración. As poboacións do norte adoitan aumentar durante a migración do verán pola chegada de poboacións do sur. Comezan a viaxe a principios da primavera e seguen migrando ata o cambio de estación ao outono e o comezo do tempo frío. Isto significa que normalmente realizan dous ou tres voos migratorios por estación reprodutora da bolboreta.
Os padróns migratorios da bolboreta da col normalmente só se observan cando hai algunha alteración. En xeral, son padróns migratorios atípicos; normalmente, as bolboretas voan cara aos polos na primavera, e cara ao ecuador en outono. Porén, voan en direccións aleatorias, excluíndo a norte, en primavera, e observouse pouca migración de retorno. Porén, foi moi difícil rastrear as rutas migratorias completas, xa que estas bolboretas poden migrar máis de 800 km; así, as bolboretas individuais poden non migrar os 800 km, senón que máis ben unhas bolboretas empezan as súas migracións desde onde outras terminaron.
Hibernación
Non se viu que as bolboretas da col do norte pasen o inverno ou hibernen durante o inverno con éxito. Pero observouse que hibernaban no sur.
Comportamento territorial
Os machos non mostran un comportamento territorial acusado. Suxeriuse que isto podería ser unha razón que explique por que non se observou un dimorfismo sexual significativo entre machos e femias.
Selección da comida e dieta
Estas bolboretas teñen preferencia por uns tipos de plantas, que son os que adoitan comer. A preferencia por certas plantas depende das experiencias previas das bolboretas. Depende da especie de planta, o momento da experiencia e a situación da elección. Así, aprenden os tipos de comida preferibles en vez de fiarse dos seus órganos dos sentidos ou cambios fisiolóxicos. En contraste, esta preferencia pola comida adulta difire da preferencia que mostran as femias, que usan pistas visuais como a cor da planta para determinar a mellor planta hóspede para a oviposición. As plantas con glicósidos do aceite de mostaza son importantes para esta bolboreta porque determina os seus comportamentos de alimentación, e as taxas de supervivencia resultantes. O seu gran cosumo de plantas que conteñen aceites de mostaza é a razón de que sexan de sabor tan desagradable para os predadores, como os paxaros. Así, as eirugas están protexidas de ataques, malia as rechamantes cores que teñen; de feito, esa viva coloración é un sinal para os depredadores que lles lembra que saben mal. Porén, esta especie obtén máis beneficios do uso de glicósidos do aceite de mostaza. Ademais da protección contra os predadores, estes glicósidos pertencen a unha clase de estímulos que produce a resposta de morder asociada con comer. Algunhas plantas conteñen alcaloides e esteroides; estes reducen e inhiben a sensibilidade das bolboretas aos glicósidos do aceite de mostaza. Deste xeito, esta utilización dos glicósidos do aceite de mostaza afecta drasticamente ao comportamento da bolboreta e á resultante selección de comida para a supervivencia.
A fonte de alimento da larva da bolboreta da col son as coles, ravos e o envés das follas. Os adultos comen néctar de flores.
Predadores
As bolboretas da col non teñen un grupo específico de predadores, senón que son depredados por un amplo grupo de animais. Entre os principais están as aves; porén, tamén son depredados por especies de ordes como os dos himenópteros, hemípteros, coleópteros, dípteros, arácnidos; algunhas especies de mamíferos, unha de réptiles, unha especie de planta insectívora, e especies de anfibios. Depredan os ovos, larvas e imagos das bolboretas.
Praga
Os cultivos agrícolas máis susceptibles de sufrir danos por causa da larva desta bolboreta son en Europa as do xénero Brassica (col, mostaza e asociadas), particularmente a col de Bruxelas, col, coliflor, kohlrabi, ravo, rutabaga, e nabo. Os ataques aos cultivos adoitan estar localizados e poden causar perdas de ata o 100% da colleita en certas áreas. Ademais, debido á súa forte inclinación a migrar, os adultos poden infestar novas áreas que estaban anteriormente libres de ataques. Como moitas das plantas hóspede de Pieris brassicae se venden para o consumo humano, os danos que poden causar orixinan unha gran redución do valor da colleita. As larvas poden tamén perforar as coles e coliflores. Altas poboacións destas larvas poden tamén esqueletizar as súas plantas hóspede. Nalgúns países foi controlada por medios químicos e naturais, pero é aínda considerada unha praga en varios países europeos, China, India, Nepal e Rusia. Estímase que causa unha perda de rendemento do 40% anualmente en varios tipos de cultivos na India e Turquía.
Asociación Atlética Gaélica
A Asociación Atlética Gaélica (en inglés Gaelic Athletic Association (GAA); en irlandés Cumann Luthchleas Gael) é unha asociación deportiva e cultural irlandesa. Esta asociación fomenta e organiza competicións deportivas de deportes de tradición irlandesa, principalmente o hurling e o fútbol gaélico, en categorías masculina e feminina. A GAA promove, amais, a música e as danzas tradicionais de Irlanda, así como a lingua irlandesa.
Historia
Fundada en 1884, a GAA é actualmente a principal asociación deportiva de Irlanda. Posúe regras estritas acerca da condición de afeccionados dos xogadores. A categoría máis alta de competición é a All-Ireland Final, disputada entre os condados de Irlanda. Tanto o hurling coma o fútbol gaélico, principais deportes da asociación, son moi antigos. As primeiras referencias escritas do hurling datan do século V d.C.. Pola súa parte, crese que o fútbol gaélico provén do caid, o antigo fútbol irlandés, que se remonta ao 1537, aínda que o regulamento moderno data de 1887.
Deportes
A GAA regula, en total, os seguintes deportes:
AIM-95 Agile
miniatura|Piloto xunto a un mísil AIM-95. O AIM-95 Agile foi un mísil aire-aire desenvolvido nos Estados Unidos.
Características
O AIM-95 foi desenvolvido no centro de armas da China Lake como un substituto avanzado do mísil aire-aire de curto alcance AIM-9 Sidewinder. O Agile ía equipado cun buscador infravermello para operacións de dispara e esquece. A cabeza buscadora tiña a capacidade de ser apuntada mediante unha mira montada no casco do piloto para poder lanzar o mísil contra obxectivos que non estivesen directamente en fronte do avión. O foguete de propelente sólido tiña capacidade de pulo vectorial, dándolle unha capacidade de manobra superior á do Sidewinder.
A Forza Aérea dos Estados Unidos estaba desenvolvendo ó mesmo tempo o mísil AIM-82 para equipar o F-15 Eagle, pero dado que os dous mísiles tiñan un papel similar decidiuse abandonar o AIM-82 a favor do Agile.
AIMVAL
O desenvolvemento do AIM-95 chegou ata o punto de facer probas en voo, incluíndo probas de disparo en China Lake e a súa inclusión nas probas ACEVAL/AIMVAL levadas a cabo con F-14 e F-15 na base aérea de Nellis entre 1975 e 1978. As análises de AIMVAL indicaron unha utilidade limitada da capacidade de apuntado fóra de vista e altos custos do proxecto, polo que foi cancelado en 1975. No seu lugar, usouse unha versión mellorada do Sidewinder.
A Tarroeira, As Negradas, Guitiriz
A Tarroeira é un lugar da parroquia das Negradas no concello lugués de Guitiriz na comarca da Terra Chá.
Shin Chan: Na procura das bólas perdidas
Shin Chan: Na procura das bólas perdidas (クレヨンしんちゃん 暗黒タマタマ大追跡) é un filme de animación baseado no anime Shin Chan. No Xapón, a estrea deste filme produciuse nos cinemas o 19 de abril do 1997.
En galego, estreouse nos cinemas o 27 de xuño do 2003 e saíu á venda en DVD o 5 de novembro do mesmo ano.
Sinopse
As bólas perdidas son uns obxectos cun gran poder que, reunidos, poden desatar o caos no mundo. Dúas bandas rivais - os Perendengues e os Mariolas - buscan facerse co control das bólas. Os primeiros queren invocar ao Maligno e os segundos pretenden evitar que o mal se estenda por tódolos sitios.
Unha casualidade fai que unha das bólas chegue ás mans de Shin Chan, o que provoca que a súa familia se teña que aliar cunha aprendiz de policía sen sentido da puntaría e coa banda dos Mariolas, formada por tres estrambóticos travestís. A banda dos Perendengues está formada por unhas ximnastas sen escrúoulos armadas con cintas letais de ximnasia rítmica que están comandadas por unha anciá e por un tipo moi misterioso. A fuxida levaráos a un peculiar bar de copas, a uns baños públicos e ao parque de atraccións abandonado dos Mariolas.
Alí, un grupo de samurais decrépitos defenderá o honor dos Mariolas e tentará evitar que o tipo misterioso reúna as dúas bólas, invoque ao maligno e controle o destino do planeta. Pero cando parece que o mundo está condenado, xorde alguén impredicible quen de estragar calquera proxecto... O mesmiño Shin Chan!