cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dolores Cacuango
Activismo
Dolores Cacuango vivía nunha pequena aldea preto de Cayambe, o que a motivou a participar liderando varias rebelións en Cayambe para protexer os dereitos indíxenas. A causa disto chegárona a coñecer como La Loca Dolores Cacuango ("A tola Dolores Cacuango"), xa que a temían pola súa capacidade de liderado e o seu carisma que atraía grandes grupos indíxenas en Cayambe.
Nas súas incursións polas comunidades ía sempre acompañada polos indios de experiencia política e por mozos que formaba no liderado. En 1964 o plan de axuda Alianza para o Progreso durante a presidencia de Galo Plaza buscaba a instauración da reforma agraria; esta buscaba un cambio para que as leis que a mesma propuña sexan respectadas polos facendados e pola oligarquía. Dolores apoiou este plan liderando unha marcha en Quito con case dez mil indios de Cayambe, na que se dirixiu a todos os ecuatorianos ao dar un discurso no Teatro Universitario, xa que buscaba xustiza para os indíxenas con esta nova restauración da reforma agraria.
Homenaxe
A especie de avespa Aleiodes cacuangoi recibiu o seu nome por ela.
Giovanni Papini
Giovanni Papini, nado en Florencia o 9 de xaneiro de 1881 e finado íbídem o 8 de xullo de 1956, foi un escritor, poeta, xornalista e crítico literario italiano. Inicialmente ateo e escéptico, posteriormente pasou a ser un fervoroso católico.
Biografía
Nacido en Florencia en 1881 e finado en 1956, é un dos escritores máis importantes que deu a Italia do século XX. Fillo de Luigi Papini, republicano, ateo e anticlerical, e Emilia Cardini que decide bautizalo sen coñecemento do seu pai. Viviu unha infancia solitaria e de privacións atopando nos libros e as bibliotecas unha fonte de inesgotable consolo e pracer. Diplomouse de mestre en 1899 e ensinou por algúns anos para posteriormente traballar como bibliotecario.
A comezos de século, en 1903, funda en Florencia xunto a Giuseppe Prezzolini e outros máis a revista "Leonardo" utilizando como sede o Palacio Davanzati.
Ao redor de 1920, un ano antes de publicar a súa Historia de Cristo, produciuse o seu conversión ao catolicismo, non sen escándalo e sorpresa de todos.
En 1935 obtivo a Cátedra de Literatura Italiana na Universidade de Bolonia (a pesar de que os seus estudos só habilitábano para ensino primario) pero que non exerceu debido a problemas na súa vista (en 1938 rexeitou a mesma cátedra pero da Universidade de Florencia); as autoridades confirmaron a "impecable reputación" de Papini a través dese nomeamento. En 1937, Papini publicou o primeiro e único volume da súa Historia da literatura italiana, dedicada "A Benito Mussolini, amigo da poesía e dos poetas", que foi de gran consideración para a academia, especialmente no estudo do Renacemento italiano.
Tamén ese mesmo ano foi nomeado membro da Real Academia de Italia, a maior institución cultural do país, e en 1939 Presidente do Centro de Estudos Nacionais sobre o Renacemento. Así mesmo, foi vicepresidente da Federación Europea de Escritores desde marzo de 1942. A mediados de 1944, refuxiándose da postrimería da Segunda Guerra Mundial, Papini abandonou a súa casa de Bulciano (destruída logo polos bombardeos ingleses) e ingresou no convento franciscano de Verna. Morreu en 1956 no seu natal Florencia, cego, mudo e paralítico.
Algunhas obras destacadas
En 1906 publica O Crepúsculo dos Filósofos, no que critica os sistemas filosóficos de Kant, Hegel, Schopenhauer, Comte etc. Ao ano seguinte publica O tráxico cotián e O piloto cego, unha "novela metafísica" e innovadora.
A crítica europea considera que a súa mellor obra é Gog, unha colección de relatos filosóficos, escritos nun estilo brillante e satírico, e até o propio Papini confesou amala sobre todas as outras. A ela seguiulle, moitos anos despois, como continuación, O libro negro, con igual estilo brillante e satírico. Con todo, Un home acabado (autobiografía) é considerada por moitos outros como a súa obra mestra.
Por outra banda, a súa obra O Diaño, unha das últimas, foi obxecto de grandes discusións e controversias. Nela explica como o amor de Deus ao ser tan grande e magnífico, ao chegar o Xuízo Final, se compadecerá de todos os sufrientes, pechará o inferno e redimirá a todos os pecadores, o cal é incompatible coa doutrina da Igrexa católica. Ademais, entre as súas obras relixiosas están Historia de Cristo, San Agustín, A escala de Jacob, Cartas do Papa Celestino VI aos homes e Xuízo Universal (póstuma).
En palabras de Jorge Luís Borges: "Se alguén neste século é equiparable ao exipcio Proteo, ese alguén é Giovanni Papini, que algunha vez asinase Gian Falco, historiador da literatura e poeta, pragmatista e romántico, ateo e despois teólogo". O propio Borges di que "hai estilos que non permiten ao autor falar en voz baixa. Papini, na polémica, adoitaba ser sonoro e enfático".
Obras
Póstumas: miniatura|
Neverending Love
"Neverending Love", escrita por Per Gessle, foi o primeiro lanzamento do dúo de pop sueco Roxette, e que sería incluído máis tarde no seu álbum debut Pearls of Passion.
A canción titulábase orixinalmente Svarta Glas e fora escrita por outro artista sueco, Pernilla Wahlgren. Botouse para atrás e deulla ao seu irmán, Niclas Wahlgren, quen decidiu gravala. O lanzamento desta versión foi cancelado, porén, debido a petición da empresa discográfica EMI, porque Gessle gravara unha versión en inglés da canción xunto coa outra membro de Roxette, Marie Fredriksson. O novo título da canción foi Neverending Love.
Orixinalmente estaba destinado o seu lanzamento unicamente fóra de Suecia, pero EMI finalmente cambiou de opinión e lanzárono tamén nese país onde alcanzaría a terceira posición nas listas de sinxelos.
Existen dous vídeos musicais para Neverending Love. O primeiro vídeo foi filmado en Luxemburgo en 1986 onde Marie ten o pelo vermello. O segundo vídeo foi dirixido por Rikard Petrelius.
Eslovenia no Festival de Eurovisión
Eslovenia participou como Iugoslavia nos anos 1966, 1967, 1970 e 1975; e como país soberano dende 1993. O festival o retransmite RTVSLO para todo o país e o proceso habitual de selección de intérprete é unha gala televisada chamada Evrovizijska Melodija. Nunca gañou o festival e a súa mellor posición foron dous sétimos lugares no Festival de Eurovisión 1995 e no Festival de Eurovisión 2001, como mellor resultado en termos absolutos o conseguiu no ano 2007, iso si, na semifinal, Alenka Gotar pese a ser unha gran favorita do festival de 2007 tivo que conformarse coa décimo quinta posición.
No ano 2011 saíu elixida a cantante Maja Keuc coa canción "Vanilija", onde despois ao participar no festival pasou a ser "No one" (en inglés). Tanto en 2012 como en 2013 non logrou clasificarse para a final.
No Festival de Eurovisión 2014, Tinkara Kovač, co seu tema "Spet (Round and round)" clasificouse á final quedando penúltima e con 9 puntos, sendo o seu peor resultado nunha final.
Kostolac
Kostolac (en cirílico: Костолац; latinizado:Kostolac; en romanés: Caştelu) é unha vila de Serbia localizada ás marxes do Danubio e un dos dous municipios que forman a cidade de Požarevac, pertencente ao distrito de Braničevo, na rexión de Stig. A súa poboación era de 9.313 habitantes segundo o censo de 2002. Kostolac é o centro da área de Stig e ten minas de carbón e centrais térmicas.
Historia
En xuño de 2009, descubriuse un esqueleto de mamut de 1,5 millóns de anos no xacemento de Viminacium. miniatura|Restos do anfiteatro de Vinimacium Crese que as tribos de Autariatae e Scordisci fundíronse nunha nesta zona despois do 313 a.C., xa que as escavacións mostran que os dous grupos fixeron enterramentos no mesmo campo de sepultura exacto en Pecine, preto de Kostolac. Nove tumbas de Autariatae datadas no século IV a.C. e tumbas autarias e celtas dispersas ao redor das fosas anteriores mostran que os dous grupos chegaron a se mesturaren e isto provocou que o baixo val de Morava se convertese nunha zona de interacción celto-tracio-ilírico. Durante as invasións celtas de Grecia no 279 a.C. formouse o grupo subcéltico dos escordiscos que, segundo Estrabón, derrotarían e empurrarían aos poderosos tribalianos cara aos xetas. O dominio das distintas rexións da actual Serbia polos scordici rematou gradualmente coa conquista romana dos Balcáns no século I.
Viminacium, unha cidade importante da provincia romana de Moesia, e a capital de Moesia Superior estaba situada a 3 km ao leste do centro actual, na área de Stari Kostolac (o antigo Kostolac). Viminacium foi o campo base da Legio VII Claudia e acolleu durante algún tempo a IV Flavia Felix. Foi destruído no 440 polos hunos, pero reconstruída por Xustiniano I. Durante as campañas dos Balcáns do emperador Mauricio, Viminacium foi invadida polos ávaros e eslavos no 584 pero a partir do 600, o imperio bizantino pasou á ofensiva e consguíu unha esmagadora derrota das forzas ávaras na beira norte do Danubio, destruíndo a súa reputación de invencibilidade.
Đorđe Vajfert abriu minas de carbón en Kostolac. Durante a Segunda guerra mundial, os alemáns construíron a primeira central eléctrica "Mali Kostolac" ("pequena Kostolac"). Despois da guerra, xentes de todas partes chegaron a construíla.
Demografía
Segundo o censo de 2002, na cidade, aparecen os seguintes grupos étnicos: serbios (6.913), xitanos (1.756) e outros.
Economía
Kostolac ten dúas centrais térmicas:
Estas dúas centrais eléctricas representan o 11% da produción eléctrica total de Serbia.
Turismo
Nas proximidades de Kostolac está o lugar arqueolóxico de Viminacium, unha cidade do Imperio Romano con rúas, luxosas vilas, baños e un anfiteatro, recentemente aberto ao público. miniatura|Mapa do territorio do concello da cidade de Kostolac, cos límites dos lugares poboados e os límites dos municipios circundantes; os límites non confirmados dos municipios catastrais móstranse cunha liña descontinua.
Asentamentos
Ademais da cidade de Kostola, o concello consta dos seguintes asentamentos:
Iolanda de Xerusalén
Iolanda de Brienne, nada en 1211 e finada en Andria o 25 de abril de 1228, tamén coñecida como Isabela II de Xerusalén, foi unha princesa de orixe francesa que se converteu en raíña de Xerusalén. Sucedeu á súa nai, María de Montferrato, cando esta morreu ao pouco tempo de nacer Iolanda.
Raíña nena
Iolanda foi a filla única de María de Montferrato, raíña de Xerusalén, e de Xoán de Brienne. A súa nai, María, era a filla da raíña Isabel de Xerusalén do seu segundo marido Conrado I, e herdeira, á morte da súa nai, do reino de Xerusalén. María morreu pouco despois do nacemento de Iolanda, posiblemente por febre puerperal. Por mor disto, Iolanda foi proclamada raíña de Xerusalén cando só tiña uns días de idade. Debido a que o seu pai Xoán non tiña unha pretensión directa ao trono, el gobernou como rexente ata o seu matrimonio.
Matrimonio con Frederico II
miniatura|esquerda|Matrimonio de Iolanda de Xerusalén con Frederico II. Iolanda casou con Frederico II Hohenstaufen, emperador do Sacro Imperio, o 9 de novembro de 1225, quen se implicou na Quinta Cruzada, enviando tropas desde Alemaña, pero non conseguiu acompañar ao exército directamente, malia que o incitaban a iso os papas Honorio III e máis tarde Gregorio IX, pois necesitaba consolidar a súa posición en Alemaña e Italia antes de embarcarse nunha cruzada. Con todo, Frederico de novo prometeu ir á cruzada logo da súa coroación como Sacro emperador Romano en 1220 por Honorio III.
Durante unha reunión entre Xoán de Brienne, o papa Honorio III e Frederico II na cidade de Ferentino en 1223, o destino de Iolanda quedou decidido: Frederico aceptou finalmente ir á cruzada, pero só como rei lexítimo de Xerusalén, e isto só era posible se casaba coa raíña Iolanda. Para entón Frederico era viúvo. Este foi un plan do papa, quen esperaba que con este enlace comprometería firmemente ao emperador na quinta cruzada. O compromiso quedou confirmado, pero o emperador aínda atrasou a súa partida ata agosto de 1225, cando el e Iolanda quedaron casados por poderes na cidade Acre. Días despois, Iolanda foi coroada como raíña de Xerusalén.
A raíña agora coroada foi enviada a Italia e casou en persoa con Frederico II na catedral de Brindisi, o 9 de novembro de 1225. Na cerimonia, proclamouse como rei Frederico de Xerusalén. Inmediatamente Frederico II procurou que o seu sogro, Xoán de Brienne, ata entón rexente, fose desposuído do cargo e os seus dereitos transferidos a el. Malia o seu novo cargo como rei de Xerusalén, Frederico II seguiu tomándose o seu tempo para poñerse en marcha, e en 1227, foi excomungado polo papa Gregorio IX por non cumprir con honor o seu voto de cruzado.
Morte
Despois da voda, Iolanda foi recluída polo seu esposo. Pasou o seu tempo no harén de Frederico en Palermo. En novembro de 1226 deu a luz ao seu primeiro fillo, unha nena, á que algunhas fontes chaman Margarita, que morreu en agosto de 1227.
Frederico II reclamou o reino de Xerusalén á morte da súa esposa. Aínda que coroouse a si mesmo como rei de Xerusalén na Igrexa do Santo Sepulcro o 18 de marzo de 1229, gobernou como rexente en nome do seu fillo, establecendo unha tregua cos musulmáns en 1229 durante a Sexta Cruzada.
Devanceiros
Devanceiros de Iolanda de Xerusalén
Critón (Platón)
Critón (Kpíτων) é un pequeno diálogo escrito entre o ano 390 e o 385 a.C. polo filósofo grego Platón. Pertence aos escritos chamados “socráticos”, “eléncticos” ou “aporéticos”, que fan referencia a algunhas das características principais que os definen como grupo: “socráticos”, porque reflectirían máis fielmente o pensamento do mestre; “eléncticos”, pola súa estrutura como refutación dun adversario a través dun áxil interrogatorio; e “aporéticos”, por acabar todos nunha calella cega, nun razoamento cunha única solución.
Temáticamente, Critón atópase moi próximo á Apoloxía, non obstante, non se pode deducir por iso que a súa redacción sexa case simultánea.
Esta obra trata dunha conversación entre Sócrates e o seu amigo rico Critón en relación á xustiza, á inxustiza e á resposta apropiada para a inxustiza. Sócrates considera que a propia inxustiza non é a resposta para acabar coa inxustiza e rexeita a oferta de Critón de financiar a súa fuxida do cárcere. Este diálogo contén unha antiga declaración sobre a teoría do contrato social do goberno.
Sinopse
Sócrates acaba de ser condenado a morte. Critón visítao na súa prisión e ínstao a que fuxa (a cidade consentiría conmutar así a pena de morte polo desterro). Con todo, Sócrates mantense insensible a estas recomendacións. Recriminando a Critón por compartir a opinión da multitude, esfórzase en mostrarlle que el non podería escapar á sentenza pronunciada pola cidade sen aldraxar a xustiza. Aquí ten lugar a célebre Personificación das leis: Sócrates fai pronunciar ás propias leis os reproches que con pleno fundamento dirixirían contra el se intentase subtraerse á súa xurisdición. Por fidelidade a elas decidirá permanecer no cárcere, por patriotismo rexeitará desertar de Atenas; mais esta fidelidade e este patriotismo son, en primeiro lugar, cívicos, e por enriba de todo, filosóficos. O que Sócrates ten en mente non é tanto a Atenas empírica como a idea mesma de lexislación, o principio da cidadanía.
Idea filosófica
Pódese considerar que Critón emprega unha serie de elementos claramente interrelacionados que dan forma a un dobre enunciado filosófico-político de fondo: por unha parte, a coherencia do exercicio da virtude ao longo da vida, que non se pode contradicir nin sequera se supón a morte; e por outra parte, e inmerso dentro dos acontecementos políticos e sociais do momento, o ideal político e ético de que o xusto é obedecer as leis da cidade, aínda que estas á súa vez non sexan xustas.
ICE
ICE poden ser as siglas de:
Rexión de Somali
A Rexión Somali (en Dawlada Deegaanka Soomaalida, en الدولة المنطقة الصومالية) é unha das nove rexións étnicas (kilimo) de Etiopía. A rexión limita coas rexións etíopes de Afar, a cidade de Dire Dawa, Oromia polo oeste, así como Djibuti polo norte, Somalia polo norte, leste e sur, e Kenya polo suroeste.
Jijiga é a capital da rexión, en substitución de Gode, dende o ano 1995 logo de diversas consideracións políticas. Outras grandes vilas e cidades da rexión son Degehabur, Kebri Dahar,  Barey, Fiiq, Erer, Kelafo, Shilavo, Kebri Beyah, Werder, Aware, Shekosh, Baabili Tuli Gulled, Sasabane e Aw Barre.
Panda, Santa Cruz de Moeche, Moeche
Panda é un lugar da parroquia de Santa Cruz de Moeche no concello Coruñés de Moeche na comarca de Ferrol. Tiña 2 habitantes no ano 2008 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales eran 1 home e 1 muller, o que supón un aumento con relación ao ano 1999 cando tiña 1 habitante.
Galería de imaxes de Santiago de Compostela
Imaxes do concello de Santiago de Compostela na provincia da Coruña:
Santiago de Compostela
centro|Casa do concello|500px
Manuel Basulto Jiménez
Traxectoria
Fillo dun muiñeiro, realizou os seus estudos eclesiásticos na diocese de Ávila, e foi ordenado presbítero en 1892. Licenciouse en Dereito na Universidade de Valladolid. Foi cóengo maxistral de León e lectoral de Madrid. En 1909 foi elixido bispo de Lugo, e consagrado o 16 de xaneiro de 1910 polo nuncio Antonio Vico na igrexa dos Padres Paúles de Madrid. Foi nomeado senador en 1916.
En 1919 Bieito XV nomeouno bispo de Xaén, diocese da que tomou posesión por poderes o 14 de xuño de 1920, celebrando a súa primeira misa o 29 de xuño. No seu escudo rezaba o lema: Quien a Dios tiene, nada le falta.
Martirio
O 2 de agosto de 1936 foi detido no seu domicilio do palacio episcopal xunto coa súa irmá Teresa Basulto e o esposo desta, Mariano Martín, así como o deán da catedral, Félix Pérez Portela. Encarcerado na catedral de Xaén, o 11 de agosto foi incluído na segunda expedición de “Trens da morte” que partiu de Xaén con destino á prisión de Alcalá de Henares. Esta expedición foi asaltada na estación de Santa Catalina (Madrid), e desviada. O bispo e 190 presos máis foron metrallados, e os seus cadáveres saqueados.
Dous dos superviventes, dixeron que o bispo caeu de xeonllos, exclamando:
Está enterrado na cripta da igrexa do Sagrario da Catedral de Xaén.
Proceso de beatificación
O 21 de xuño de 2010 a Congregación para as Causas dos Santos aprobou o carácter martirial da morte do bispo e os seus cinco compañeiros de martirio.
Festival Internacional de Cinema de Cannes de 2018
A 71ª edición do Festival Internacional de Cinema de Cannes celebrouse dende o 8 até o 19 de maio de 2018. A actriz australiana Cate Blanchett actuou como Presidenta do Xurado. O filme xaponés Manbiki Kazoku, dirixido por Hirokazu Kore-eda, gañou a Palma de Ouro.
O suspense psicolóxico de Asghar Farhadi Todos lo saben, protagonizado por Javier Bardem, Penélope Cruz e Ricardo Darín, inaugurou o festival e competiu na sección da Competición Principal. Foi o segundo filme en lingua castelá en inaugurar Cannes, logo de La mala educación de Pedro Almodóvar, que se proxectou na noite inaugural do Festival de Cannes de 2004.
O póster oficial do festival amosa a Jean-Paul Belmondo e Anna Karina, do filme de 1965 de Jean-Luc Godard Pierrot le Fou. É a segunda vez que o póster do festival está inspirado nun filme de Godard, logo do póster baseado en Le Mépris no Festival de Cannes de 2016. De acordo coa declaración oficial do festiva, o póster está inspirado e rende tributo ó traballo do fotógrafo francés Georges Pierre. miniatura|Manifestación de directoras pedindo igualdade entre homes e mulleres na industria do cinema, o 12 de maio.
Woody Woodpecker
miniatura|Woody na entrada do [[parque de atraccións|parque temático Port Aventura, en Cataluña.]]
A voz de Woody foi dobrada orixinalmente por Mel Blanc, e posteriormente polo propio Ben Hardaway e por Grace Stafford, dona de Walter Lantz.
A primeira aparición de Woody Woodpecker foi na curtametraxe de Andy Panda Knock Knock, o 25 de novembro de 1940, o éxito deste tolo paxaro fixo que protagonizase a súa propia serie de curtas, a primeira das cales se chamaría coma o personaxe, Woody Woodpecker, o 7 de xuño de 1941. As curtas de Woody Woodpecker emitiríanse nos cinemas na década de 1970, cando se deixarían de estrear novas curtametraxes protagonizadas polo personaxe, se ben desde os anos 1950 moitas curtas serían reemitidas na televisión, no Show de Woody Woodpecker, e nos anos 1990 o personaxe protagonizaría unha nova serie televisiva. A frase máis característica deste tolo personaxe era Guess Who? (Adiviña quen), e repetíaa ao comezo de cada curta, seguida da súa inconfundible gargallada.
Woody Woodpecker ten unha estrela no Paseo da Fama de Hollywood. Ademais é a imaxe principal dos parques de divertimento da Universal Studios, sendo por iso imaxe do parque temático Port Aventura en Tarragona (que fora Universal Studios nunha época).
PRL
As siglas PRL poden facer referencia a:
Século de Pericles
miniatura|Busto de Pericles coa inscrición "Pericles, fillo de Xanthippus, ateniense”. Mármore, copia romana do orixinal grego do ca. 430 D.C. O século de Pericles é o termo que se designa o período histórico comprendido entre o sitio de Samos por parte dos atenienses (-439) e a derrota dos gregos en Queronea ante o exército macedonio de Filipo II (-338). Pericles -estratego, político e orador ateniense que soubo rodearse das personalidades máis excelentes do momento, homes que destacaban en política, filosofía, arquitectura, escultura, historia, literatura etc- fomentou as artes e as letras e deulle a Atenas un esplendor que non se volveu a repetir ao longo da súa historia. Realizou tamén grandes obras públicas e mellorou a calidade de vida dos cidadáns. Por iso é polo que esta importante figura lle legou o seu nome ao Século de ouro ateniense, cénit da Grecia clásica.
O goberno
Neste século, Atenas estaba gobernada por 10 estrategos (ou xenerais) que eran elixidos cada ano polas 10 tribos cidadás. Estes estrategos tiñan ao seu cargo o preparar as expedicións guerreiras, recibir aos enviados dos demais pobos e dirixir a política. Durante o mandato do estratego Efialtes como xefe do partido demócrata, Pericles foi o seu axudante. A Efialtes asasinárono os seus inimigos persoais e foi entón cando o substituíu Pericles a quen nomearon estratego no ano -445, cargo no que se mantivo ata a súa morte no -429, sempre por elección popular da Asemblea.
O pobo soberano gobernábase a si mesmo, sen intermediarios, decidindo os asuntos de Estado na Asemblea. Os cidadáns atenienses eran libres e só debía obediencia ás súas leis e respecto aos seus deuses. Conseguiron a igualdade de palabra na Asemblea; o mesmo valía a dun pobre que a dun rico. Non desapareceron as clases censoriais pero o seu poder foi máis limitado; repartían os cargos fiscais e militares pero xa non tiñan o poder de distribuír os privilexios.
O principio de igualdade outorgado a todos os cidadáns tiña o perigo de constituír unha fraude xa que moitos deles eran incapaces de exercer os dereitos políticos debido á súa extrema pobreza ou á súa ignorancia. Para evitar isto, a democracia ateniense aplicouse a tarefa de axudar aos máis pobres deste xeito:
Estas normas deberon cumprirse en gran medida pois nos chegou o testemuño (entre outros) do historiador grego Tucídides (c. -460 --400), que comenta: Todo aquel que é capaz de servir á cidade non atopa impedimento algún, nin a pobreza, nin a condición cidadá.
Os maxistrados
Os maxistrados eran aquelas persoas que ocupaban un cargo público, aqueles que formaban a Administración do Estado; estaban sometidos a un rigoroso control popular. Os maxistrados eran elixidos a sorte, polo sistema das fabas. Dispúñase dunhas fabas brancas e outras negras e segundo a faba que a persoa sacase da caixa así obtiña ou non o cargo. Era unha forma de eliminar toda influencia das persoas ricas e as posíbeis intrigas. Só había dous cargos que non eran elixidos por este sistema senón pola Asemblea do pobo: o de estratego (xeneral) e o de maxistrado das finanzas. Supúñase que para exercer estes dous cargos había que ter unhas determinadas e importantes calidades. Os cargos dos maxistrados non duraban máis dun ano na mesma persoa, incluídos os estrategos, por iso o nomeamento de Pericles ano tras ano constitúe unha excepción. Ao cabo do ano cada maxistrado tiña que dar contas da súa administración e en que estado quedaba o patrimonio.
Os maxistrados máis honorables eran os antigos arcontes, que no pasado foron os xefes da cidade ateniense e que no século de Pericles perderon a súa grande influencia e poder. Eran quen presidían os tribunais.
Os estrategos (xenerais) foron os maxistrados máis importantes polo seu labor como militares, mariños e diplomáticos. Elixíaos sempre a Asemblea do pobo en número de 10.
Había tamén máis de 40 funcionarios da facenda, e máis de 60 policías, encargados da vixilancia das rúas, do mercado, dos pesos e medidas e de verificar os arrestos e as execucións.
A Asemblea do pobo
A Asemblea (en grego dicían εκκλησια, é dicir, asemblea por convocatoria), foi o primeiro órgano da democracia. En teoría debíanse reunir en asemblea todos os cidadáns de Atenas, pero o número máximo que se chegou a congregar estímase que foi de 6.000 participantes. O lugar de reunión era nun espazo situado no outeiro chamado Pnyx, fronte á acrópole. As sesións duraban ás veces desde o amencer á tardiña. Reuníanse cunha frecuencia de 40 veces ao ano.
A Asemblea decidía as leis e os decretos que eran propostos pero apoiándose sempre nas leis antigas que levaban un bo tempo en vigor. Os proxectos de lei votábanse en dúas etapas; primeiro decidía a propia Asemblea e despois o Consello ou Bulé, que era quen definitivamente daba o visto e prace.
O Consello ou Bulé
O Consello ou Bulé estaba formado por 500 membros, 50 por cada unha das tribos. Estas persoas eran elixidas sacando os seus nomes a sorte, polo sistema das fabas descrito anteriormente, por iso é polo que se lles daba familiarmente o nome de conselleiros da faba; oficialmente eran coñecidos como prítanes (πρυτανις, que significa xefe ou mestre).
Os conselleiros examinaban e estudaban os proxectos de lei e, ademais, vixiaban aos maxistrados e ocupábanse de que os detalles da administración cotiá fosen polo bo camiño, así como dos asuntos exteriores. Este organismo era como unha prolongación da Asemblea.
Reuníanse tamén na outeiro Pnyx, nun lugar expresamente preparado para o evento. Os 50 prítanes en exercicio colocábanse nunhas bancadas talladas na rocha. Había dúas plataformas de pedra ás que se accedía por medio dunha pequena escalinata de tres chanzos. Na primeira plataforma situábanse os secretarios e amanuenses. Na segunda se subía o orador.
As finanzas
esquerda|miniatura|250px| Reprodución dun [[tetradracma ateniense coa efixie de Palas Atenea -protectora da cidade- no anverso e o seu moucho -símbolo da sabedoría- no reverso (circa -490)]] Os recursos económicos do Estado ateniense non eran demasiado folgados. Toda a grandeza de Atenas no século de Pericles, as súas construcións, obras públicas, edificios relixiosos, esculturas etc. non poderían levarse a cabo sen o gran recurso do tesouro da Confederación de Delos.
Outros ingresos menores proviñan dos dereitos de aduana e das multas. En tempo de guerra agregábase un imposto especial que debían pagar os cidadáns ricos. Estes cidadáns tiñan ao seu cargo de xeito permanente outros impostos que beneficiaban á cidade; era o chamado sistema de liturxias. Debían pagar para levar a cabo a construción e mantemento das naves trirremes que tanto poder naval deron a Atenas, e pagar e manter un coro necesario para as grandes festas relixiosas.
A vida dos atenienses no século de Pericles
Os atenienses vivían modestamente e sen grandes luxos. Eran moi poucas as grandes fortunas. A economía baseábase sobre todo no comercio marítimo. Tamén era importante a agricultura pero a produción era insuficiente para o consumo da poboación e había que importar xénero alimentario. Existía, ademais, unha industria artesanal de produtos de calidade e moi solicitada polos propios habitantes e polos estranxeiros.
O Estado ocupábase de ofrecer ao pobo as grandes festas relixiosas. A máis importante era a festa das Panateneas ofrecida á deusa Atenea, unha procesión de ritual que se celebraba en maio cada ano e en xullo cada catro anos, na que o pobo presentaba aos deuses o novo veo (chamado peplum) que sería ofrecido á antiga estatua de Atenea Poliade, feita en madeira. Fidias inmortalizou no friso do Partenón esta procesión das panateneas. Na actualidade (século XXI) consérvanse no Museo Británico. Nas panateneas de xullo celebradas cada catro anos (Magnas Panateneas) organizábanse grandes competicións con probas ximnásticas e hípicas e os vencedores recibían como premio unhas ánforas cheas de aceite obtido de oliveiras sagradas. A outra festa importante era a que se celebraba en honor do deus Dioniso.
A educación
A educación do neno comezaba na propia casa ata os sete anos en que tiñan que acudir á escola. Na escola tiñan varios mestres que ensinaban a ler e escribir, cálculo matemático e música. Os nenos tiñan, ademais, obrigación de asistir ás clases de educación física onde se lles ía preparando para un futuro servizo militar por medio da loita, as carreiras, o salto e a ximnasia. Aos 18 anos servían no exército e aprendían a manexar as armas. A educación física era moi intensa e moitos dos raparigos acababan os estudos sendo verdadeiros atletas. Ademais destes ensinos obrigatorios tiñan a oportunidade de conversar e aprender dos grandes filósofos, gramáticos e oradores.
A Muller
A muller ateniense dedicábase unicamente ao coidado do fogar. As casas das familias acomodadas tiñan un lugar especial para elas chamado xineceo onde a facían pasar o día xunto cos seus serventas e os seus fillos pequenos. A sociedade ateniense era un patriarcado no que os homes tiñan todos os dereitos e todas as vantaxes e só eles se beneficiaban do acceso á educación e ao poder.
Con todo, existían as hetairas que eran mulleres que recibían unha educación esmerada para satisfacer aos homes con conversas máis elaboradas e menos familiares, entre estas destaca Aspasia de Mileto, de quen se di que era amiga de Pericles e chegou a debater co mesmo Sócrates.
As artes e as letras
esquerda|miniatura|250px| Vista da [[Acrópole de Atenas|Acrópole]] Os historiadores consideran os séculos V e IV adC atenienses como os séculos de Ouro da escultura e a arquitectura. Neste período, os elementos decorativos e a técnica empregada non variaron en absoluto respecto do anterior; o que a caracteriza é a cantidade de obras executadas e o refinamento e perfección dos traballos realizados. Trátase de obras de carácter relixioso, é dicir, santuarios e templos. Velaquí algúns exemplos que mellor poden representar este período:
Os escultores
Considérase a Fidias como o máis grande de todos eles. É o autor de dúas inmensas estatuas criselefantinas (chámanse así por estaren compostas de marfil, xeralmente cara e mans, e de láminas de ouro; de chrysós=ouro) que foron moi celebradas e admiradas no seu tempo: Atenea, situada no interior do Partenón, cuxo resplandor chegaba ata os fieis a través das portas abertas, e Zeus no Santuario de Olimpia, considerada na súa época e en épocas posteriores como unha das marabillas do mundo. Os atenienses aseguraban que logo de contemplar esta estatua era imposíbel sentirse desgraciado nunca máis.
Segundo a "Historia Natural" de Plinio, para poder conservar o marfil destas esculturas, colocábanse nos templos recipientes con aceite para que o marfil non se agretase.
Os outros grandes escultores deste século foron Mirón e Policleto
A cerámica
Durante este século, a produción de pezas de cerámica foi moi abundante. Ata os nosos días (século XXI) chegaron moitas, todas de gran calidade, que son o testemuño da categoría do artista que traballaba minuciosamente e dedicaba o tempo necesario a cada obxecto. Son, ademais, o testemuño de que existía unha clientela dentro e fóra de Grecia moi esixente en canto a perfección e terminado da obra.
Sábese, así mesmo, que houbo moitos e moi bos pintores, pero as súas obras perdéronse, tanto os frescos como os cadros.
O teatro
O teatro alcanzou o seu grande apoxeo no século -V. Pericles impulsouno e favoreceu cunha serie de medidas prácticas e económicas. As familias máis ricas tiñan a obrigación de coidaren e sosteren os coros e os actores. Deste xeito Pericles ocupábase de manter a tradición segundo a cal as pezas de teatro servían para educar moral e intelectualmente ao pobo.
Os escritores dramáticos desta época foron:
Os grandes pensadores e escritores
Demócrito (c. -460 – -370), foi quizais o máis interesante de todos, coa súa teoría atómica do Universo (imaxinou o Universo como unha inmensa combinación de átomos).
Na segunda metade do século V deuse o nome de sofistas (do grego sophós, experto, mestre, home de sabedoría) aos mestres que daban unha instrución sobre diversas ramas da ciencia e o coñecemento a cambio dun salario.
Atenas foi neste século a "escola de Grecia". Pericles e a súa esposa Aspasia rodeáronse e tiveron como hóspedes non só a grandes homes atenienses senón a grandes personaxes forasteiros, os máis cultivados de Grecia e de fóra de Grecia. Frecuentaron a súa casa o filósofo Anaxágoras, o historiador Herodoto e o arquitecto Hipódamo de Mileto, que foi quen reestruturou O Pireo.
Destacaron os historiadores Herodoto (484-425), que describiu as Guerras médicas, Tucídides (460-395) que deixou escrita a obra máis grande da Antigüidade: Guerra do Peloponeso e Xenofonte (427-335), escritor parcial e mal documentado pero que en opinión dos estudosos, deixou unha obra útil para consulta sobre os primeiros anos do século IV a.C..
Atenas foi tamén a capital da elocuencia. Desde finais do século V a elocuencia elevouse á categoría de arte. Existían os así chamados 'logógrafos', que escribían os discursos e que crearon unha forma literaria nova caracterizada pola claridade e pureza da linguaxe. Chegou a ser unha profesión lucrativa. Sábese que o logógrafo Lisias (-460 – -380), fixo unha gran fortuna grazas á súa profesión. Máis tarde, xa no século IV a.C. fixéronse famosos os oradores Isócrates e Demóstenes.
Fin do século de Pericles
Pericles gobernara Atenas ao longo do século V adC e fíxoa alcanzar un esplendor e un nivel de vida nunca coñecido. No réxime interno todo marchaba ben pero o descontento das cidades da Confederación de Delos ía en aumento. A política exterior seguida por Atenas non deu os mellores resultados; os membros da Liga ou Confederación estaban bastante descontentos. Atenas era a cidade-estado que dominaba e subxugaba ao resto de Grecia e os cidadáns sometidos querían a independencia.
Anteriormente, no -550, fundouse unha liga similar entre as cidades do Peloponeso, dirixida e dominada por Esparta. Aproveitando o descontento xeral das cidades gregas, a Liga do Peloponeso empezou a enfrontarse a Atenas. No ano -431 saltou a faísca que derivou nunha serie de guerras cruentas como non as tivera Grecia en séculos pasados. O motivo foi porque a illa de Corcira (Corfú) andaba en disputa con Corinto, cidade aliada de Esparta e Atenas meteuse por medio ofrecendo axuda a devandita illa. Así comezou a guerra do Peloponeso que durou 27 anos. As cidades gregas entraron no conflito aínda que o peso da guerra recaeu sobre as dúas cidades rivais: Atenas e Esparta. Atenas mostrou a súa superioridade por mar mentres que Esparta demostrou que por terra era case invencíbel. Os espartanos invadiron a Ática, territorio que pertencía a Atenas. Pericles tivo que protexer á súa xente detrás das grandes murallas onde, amoreados e con malas condicións hixiénicas, se desencadeou unha epidemia de peste por mor da cal morreron miles de persoas, entre elas o propio Pericles (ano -429).
A Pericles non o substituíu ningún grande estadista que puidese continuar o seu labor. Nicias e Cleón pasaron sen pena nin gloria e máis tarde o político e xeneral Alcibíades (sobriño de Pericles), levou unha política pouco afortunada, entre guerras contra Esparta e traizóns a Atenas, a súa cidade. Foi enxalzado e destituído do mando varias veces e finalmente refuxiouse en Frixia onde morreu asasinado.
O período clásico de Atenas chegaba ao seu fin. A devastadora guerra do Peloponeso que deu a vitoria a Esparta, fixo estragos na cidade ateniense que perdeu definitivamente a súa independencia no -338, cando o rei de Macedonia Filipo II venceu aos gregos e os someteu ao seu poder.
Constanza da Bretaña
Constanza de Penthièvre (en bretón: Konstanza Penture, ou Konstanza Breizh), nada c. 1161 e finada o 5 de setembro de 1201, foi duquesa hereditaria da Bretaña entre 1166 e 1201, e a condesa hereditaria de Richmond entre 1171 e 1201. Constanza era a filla de Conan IV, duque da Bretaña e conde de Richmond, e da súa esposa Margarida de Huntingdon, condesa de Herford, irmá dos reis Malcolm IV e Guillerme I de Escocia.
Traxectoria
O pai de Constanza, Conan IV, reunira o Ducado da Bretaña en guerras con Henrique II de Inglaterra. Despois das guerras con Henrique II, Conan IV enfrontou rebelións dalgúns nobres bretóns. Fixo unha chamada de axuda a Henrique II para sufocar as rebelións. En 1166, como parte do seu acordo con Henrique II, en troques da axuda do rei, Conan IV prometera á súa filla e única herdeira, para casar con Godofredo Plantagenet, o cuarto fillo lexítimo de Henrique II de Inglaterra e Leonor de Aquitania, e abdicou no seu favor. Henrique II tomou baixo a súa custodia á nena, e administrou a Bretaña ata que o seu fillo Godofredo tivese a suficiente idade para gobernar o ducado.
En 1181, con vinte anos de idade, Constanza foi obrigada a contraer matrimonio con Godofredo Plantagenet. En 1186, Godofredo foi pisado até a morte nun accidente de equitación durante un torneo en París. Constanza, a partir de entón converteuse na gobernante titular da Bretaña, aínda que tivo que soportar as inxerencias inglesas na Bretaña.
Porén, o 3 de febreiro de 1189, Henrique II de Inglaterra arranxou que Constanza casase con Ranulfo de Blondeville, 6° conde de Chester, un dos máis poderosos condes de Inglaterra. En 1191 o rei Ricardo I de Inglaterra proclamou oficialmente ó seu sobriño, Artur da Bretaña, o fillo de Constanza, como o seu herdeiro nun tratado asinado con Filipe II de Francia.
Para promover a posición e a herdanza do seu fillo Artur, Constanza incluíuno no goberno do ducado en 1196. O matrimonio de Constanza con Ranulfo deteriorouse, cando Ranulfo encarcerou a Constanza no mesmo ano. Con Constanza prisioneira, varias rebelións foron provocadas na Bretaña no seu nome. Ranulfo cedeu á crecente presión e tivo que liberar á duquesa en 1198. De regreso na Bretaña, Constanza tiña o seu matrimonio anulado.
Máis tarde, en 1199 en Angers, Constanza tomou a Guido de Thouars como o seu seguinte esposo.
Entre 1199 e o momento da súa morte, no parto das súas fillas xemelgas, Constanza aconsellou ó seu fillo cara a unha alianza con Francia, seguindo a política do seu defunto esposo Godofredo II.
Surfactante
miniatura|Diagrama esquemático dunha [[micela de aceite en suspensión acuosa rodeada de surfactante, como a que se podería formar nunha emulsión de aceite en auga. Neste exemplo, as colas liposolubles das moléculas do surfactante proxéctanse dentro do aceite (azul), mentres que os extremos hidrosolubles permanecen en contacto coa fase acuosa (vermello).]]
Os surfactantes ou axentes tensioactivos  son compostos que rebaixan a tensión superficial (ou tensión interfacial) entre dous líquidos, entre un gas e un líquido ou entre un líquido e un sólido. Os surfactantes poden actuar como deterxentes, axentes humectantes, emulsionantes, axentes escumantes e dispersantes. Nos organismos vivos hai compostos surfactantes naturais como o surfactante pulmonar ou axente tensioactivo pulmonar.
Etimoloxía
O termo surfactante procede do inglés surfactant (surface active agent, axente activo de superficie). Tensioactivo significa que ten actividade sobre a tensión superficial, a cal rebaixa.
miniatura|dereita|Diagrama esquemático dunha [[micela – as colas lipófilas neutras do surfactantes permanecen dentro do aceite porque interaccionan máis fortemente co aceite que coa auga. As "cabezas" polares das moléculas do surfactante cobren a parte exterior da micela, xa que interaccionan máis fortemente coa auga, e deste modo forman unha micela esférica con parte exterior hidrófila que actúa como barreira entre unha micela e outra. Isto inhibe que as pingas de aceite (da parte interna hidrófoba da micela), se fusionen formando pingas máis grandes e menos numerosas, o que rompería a emulsión. Os compostos que cobren unha micela son anfipáticos, o que significa que as micelas poden ser estables tanto como pingas de solventes apróticos como o aceite en auga, coma en forma de solventes próticos como a auga en aceite. Cando a pinga é aprótica ás veces coñécese como micela inversa ou invertida.]]
Composición e estrutura
Os surfactantes son xeralmente compostos orgánicos que son anfipáticos, o que significa que conteñen tanto grupos hidrófobos (as súas colas) e grupos hidrófilos (as súas cabezas). Por tanto, un surfactante contén tanto compoñentes insolubles en auga (ou liposolubles) coma un compoñenete hidrosoluble. Os surfactantes difunden na auga e adsórbense nas interfaces entre o aire e a auga ou entre o aceite e a auga, no caso da auga mesturada con aceite. O grupo hidrofóbico insoluble en auga pode situarse fóra da fase acuosa, estendéndose no aire ou na fase aceitosa, mentres que os grupos das cabezas hidrosolubles permanecen na fase acuosa.
A produción mundial de surfactantes estímase en 15 Mton/ano, dos cales a metade son xabóns. Outros surfactantes producidos a grande escala son sulfonatos de alquilbenceno lineares (1700 kton/ano), sulfonatos de lignina (600 kton/ano), etoxilatos de ácido graxo (700 ktons/ano) e etoxilatos de alquilfenol (500 kton/ano). miniatura|Estearato de sodio, o compoñente máis común da maioría dos xabóns, que supón un 50% dos surfactantes comerciais miniatura|4-(5-Dodecil) bencenosulfonato, un dodecilbencenosulfonato linear, un dos surfactantes máis comúns
Estrutura das fases do surfactante na auga
Na masa da fase acuosa, os surfactantes forman agregados, como as micelas esféricas, nas que as colas hidrófobas forman o interior do agregado e as cabezas hidrófilas están en contacto co líquido que as rodea. Poden formarse tamén outros tipos de agregados, como micelas cilíndricas ou bicapas lipídicas. A forma dos agregados depende da estrutura química dos surfactantes, concretamente o balance de tamaño entre a cabeza hidrófila a e a cola hidrófoba. Unha medida disto é o balance hidrófilo-lipófilo. Os surfactantes reducen a tensión superficial da auga ao adsorberse na interface líquido-aire. A relación que liga a tensión superficial e o exceso de superficie coñécese como isoterma de Gibbs.
Dinámica dos surfactantes en interfaces
A dinámica da adsorción do surfactante é de grande importancia para aplicacións prácticas como a formación de escuma, emulsión ou cobertura, nos que se xeran rapidamente burbullas e deben ser estabilizadas. A dinámica da adsorción depende do coeficiente de difusión do surfactante. A medida quen se crea a interface, a adsorción está limitada pola difusión do surfactante á interface. Nalgúns casos, pode existir unha barreira enerxética para a adsorción ou desadsorción do surfactante. Se cada barreira limita a taxa de adsorción, a dinámica dise que está ‘limitada cineticamente'. Ditas barreiras de enerxía poden deberse a repulsións electrostáticas estéricas. A reoloxía da superficie das capas de surfactante, incluíndo a elasticidade e viscosidade da capa, xoga un importante papel na estabilidade das escumas e emulsións.
Caracterización de interfaces e capas de surfactante
A estrutura das capas do surfactante pode estudarse por elipsometría ou reflectividade de raios X.
A reoloxía de superficie pode caracterizarse polo método da gota oscilante ou reómetros de superficie de cizalla, como o reómetro de superficie de cizalla de barra magnética, de cono dobre, ou de anel dobre.
Deterxentes en bioquímica e biotecnoloxía
En solución, os deterxentes axudan a solubilizar diversas especies químicas ao disociaren agregados e despregamento de proteínas. Os surfactantes máis usados no laboratorio de bioquímica son o SDS e o CTAB. Os deterxentes son reactivos clave para a extracción de proteínas por lise de células e tecidos: desorganizan a bicapa lipídica das membranas (SDS, Triton X-100, X-114, CHAPS, DOC e NP-40), e solubilizan proteínas. Os deterxentes máis suaves como o octil tioglicósido, o octil glicósido ou o dodecil maltósido utilízanse para solubilizar proteínas de membrana como encimas e receptores sen desnaturalizalos. O material non solubilizado é recollido por centrifugación ou outros medios. Na electroforese, por exemplo, as proteínas son tratadas clasicamente con SDS para desnaturalizar as estruturas terciarias e cuaternarias nativas, o que permite a separación de proteínas de acordo cos seus pesos moleculares, como na SDS-PAGE.
Os deterxentes foron tamén usados para descelularizar órganos. Este proceso mantén unha matriz de proteínas que preserva a estrutura do órgano e a miúdo a rede microvascular. Estes procesos foron usados con éxito para preparar órganos como o fígado e o corazón para o transplante en ratas. Os surfactantes pulmonares son tamén segregados de forma natural polas células de tipo II dos alvéolos pulmonares de mamíferos.
Clasificación
As "colas" da maioría dos surfactantes son bastante similares, constan dunha cadea hidrocarbonada, que pode ser ramificada, linear ou aromática. Os fluorosurfactantes teñen cadeas fluorocarbonadas. Os surfactantes de siloxano teñen cadeas de siloxano.
Moitos surfactantes importantes son unha cadea de poliéter que termina nun grupo aniónico moi polar. Os grupos poliéter adoitan ter secuencias etoxiladas (similares a óxido de polietileno) inseridas para incrementar o carácter hidrófilo do surfactante. Inversamente, poden inserirse óxidos de polipropileno para incrementar o carácter lipófilo do surfactante.