cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Estado dos Eslovenos, Croatas e Serbios
Historia
miniatura|300px|Mapa do antigo [[Imperio austrohúngaro, mostrando as zonas habitadas principalmente por eslovenos, croatas e serbios. A maioría destes territorios foron incluídos no Estado dos Eslovenos, Croatas e Serbios.]] O Estado foi proclamado en Zagreb o. O seu corpo lexislativo era o Consello Nacional (Narodno vijeće), creado o e formado ad hoc por políticos influentes da época. O presidente era un esloveno, Anton Korošec, mentres que os dous vicepresidentes, Svetozar Pribićević e Ante Pavelić (non debe confundirse con Ante Pavelić, líder do estado croata nazi creado en 1941), eran serbio e croata, respectivamente.
As aspiracións do novo Estado eran incluír todos os territorios do antigo Imperio austrohúngaro habitados por eslovenos, croatas e serbios. Porén, os serbios de Voivodina (incluíndo as rexións do Banato, Bačka e Baranja) rexeitaron este Estado e formaron a súa propia administración en Novi Sad, (Banato, Bačka e Baranja) baixo a autoridade suprema do Gabinete Nacional de Serbia.
Voivodina uniuse ao Reino de Serbia o. Un día antes disto, o, a rexión de Sirmia, que ao principio era parte do Estado, separouse para unirse ao Reino de Serbia.
Para evitar ter que entregar o seu exército aos gañadores da guerra en concepto de reparación de danos, o Emperador cedeulle ao Consello Nacional do Estado a totalidade da súa armada (KuK Kriegsmarine) e a frota mercante, con todos os seus portos, arsenais e fortificacións costeiras. miniatura|150px|esquerda|O Selo de Verigar, da única serie postal emitida polo Estado, converteuse nun dos símbolos do efémero Estado dos Eslovenos, Croatas e Serbios.
O Consello enviou notificacións diplomáticas aos gobernos de Francia, Reino Unido, Italia, Estados Unidos e Rusia, comunicando que tomara a totalidade da frota austrohúngara. A notificación enviouse demasiado tarde: un comando italiano xa atacara e afundira o SMS Viribus Unitis en Pola. O resto da frota dividiuse posteriormente, principalmente entre Italia, Francia e Gran Bretaña.
Se os Aliados viron este goberno como unha trampa para privalos do seu botín de guerra, os Estados neutrais sinalaron que non podían recoñecelo debido á imposibilidade de demostrar a característica clave para recoñecer a soberanía dun Estado, é dicir, o control do territorio.
O goberno non foi recoñecido internacionalmente antes de que o Consello Nacional decidise, o, unirse ao Reino de Serbia (que xa se unira co Reino de Montenegro, Voivodina e Sirmia) e formara o Reino dos Serbios, Croatas e Eslovenos o 1 de decembro de 1918, renunciando ao acordo (Declaración de Xenebra) que o seu presidente Korošec lograra co primeiro ministro serbio Nikola Pašić e os representantes do Comité Iugoslavo no exilio para a unión cuase confederal dos dous estados, fundamentalmente debido á ameaza de invasión de parte do seu territorio por Italia.
Wetzlar
miniatura|Wetzlar Wetzlar é unha cidade de Hessen, Alemaña. Localizada na confluencia do Lahn co Dill. Aínda que a cidade non está incluída no distrito de Lahn-Dill, é a súa capital administrativa. En 2005 a cidade tiña 52,800 habitantes.
Al-Hoceima
Historia
A actual Al-Hoceima tivo a súa orixe nun asentamento precario no século XVII, pero non foi ata despois do desembarco de Alhucemas levado a cabo polas tropas españolas durante a guerra do Rif (1926) que se creou a actual poboación. Con todo, daquela chamóuselle Villa Sanjurjo, na honra do xeneral Sanjurjo, un dos protagonistas dese desembarco.
Durante a II República pasou a denominarse Villa Alhucemas, aínda que logo o réxime franquista restituíu novamente o nome de Villa Sanjurjo, que xa se mantivo durante o resto do protectorado español, ata o ano 1956 en que Marrocos accedeu á independencia. A partir desa data pasou a chamarse Al-Hoceima, en árabe, segundo a denominación marroquí.
Como legado da cultura española, quedan na vila numerosos edificios construídos durante a época do protectorado. Así, atópase nesta cidade o Colexio Español Melchor de Jovellanos, dirixido polo Estado español. Este conta cunha arquitectura similar a edificios do sur de España e foi en orixe un cuartel militar.
Na actualidade é unha cidade de vacacións de verán, frecuentada polo turismo, na súa maioría do norte de Europa, debido ás súas fermosas praias, en especial Praia Quemado, e á beleza da súa contorna, entre a cordilleira do Rif e as augas do Mediterráneo. Ten instalacións turísticas destacadas, como o Club Med, o complexo Chafarinas ou o Hotel Mohamed V.
Con todo, a cidade atópase afastada do nivel de desenvolvemento do resto do Marrocos turístico, cunha importante falta de infraestruturas e de promoción. Á marxe das estradas que chegan á cidade, no verán establécese un servizo marítimo que comunica a cidade con Málaga, nun treito de aproximadamente unhas 11 horas.
Al-Hoceima e os seus arredores sufriron un importante sismo de 6,5 graos na escala Richter o 24 de febreiro de 2004, que causou graves danos materiais e provocou a morte de cando menos 560 persoas.
Demografía
Malia que se estima en 60 000 habitantes a súa poboación, non se pode saber con exactitude, pois existe un alto índice de poboación que vive no campo.
Juan José Ibarretxe
Juan José Ibarretxe Markuartu, nado en Laudio o 15 de marzo de 1957, é un político vasco do Partido Nacionalista Vasco, Lehendakari entre 1999 e 2009.
Traxectoria
O 5 de maio de 2009, o mesmo día da investidura da investidura do socialista Patxi López como novo lehendakeri, Ibarretxe anunciou a súa retirada da política activa.
Imari
Imari (伊万里市, いまりし, Imari-shi) é un concello da prefectura de Saga no Xapón. Está situada ao noroeste da rexión de Kyūshū e ao oeste da prefectura, na illa de Kyūshū. Ten 254,99 km² de superficie e unha poboación de 57.405 habitantes (2009) e unha densidade de poboación de 225 h/km².
O concello de Imari limita cos concellos de Karatsu, de Takeo, de Arita (son da prefectura de Saga); de Matsuura e de Sasebo (son da prefectura de Nagasaki).
Geoffrey Wilkinson
Biografía
Estudou química na Universidade de Londres, onde se graduou en 1941, e onde en 1955 foi nomeado profesor de química inorgánica.
En 1976 foille concedida a distinción de sir por parte da raíña Isabel II do Reino Unido.
Investigacións científicas
En 1942 o profesor Friedriech A. Paneth recrutaba químicos mozos para o proxecto da enerxía nuclear. Wilkinson entrou na selección e foi enviado ao Canadá, onde permaneceu nos Laboratorios de Chalk River en Montreal ata 1946.
Posteriormente traballou xunto a Glenn Theodore Seaborg na Universidade de Berkeley en California, realizando estudos de taxonomía nuclear, e despois foi nomeado profesor asociado no Instituto de Tecnoloxía de Massachusetts (MIT) onde iniciou a súa investigación sobre os compostos organometálicos dos metais de transición como o monóxido de carbono e os alquenos. Mediante a utilización de espectros de difracción de raios X conseguiu atopar a constitución destes compostos, demostrando como estes contiñan un átomo de ferro encerrado entre dous aneis de ciclopentadieno paralelos, hoxe en día chamados ferroceno.
Durante a súa curta estancia na Universidade Harvard realizou investigacións sobre as funcións da excitación dos protones no cobalto.
O 1973 foi galardoado co Premio Nobel de Química, xunto co químico alemán Ernst Otto Fischer, polos seus traballos sobre compostos organometálicos.
O Bolo, Garabás, Maside
O Bolo é un lugar da parroquia de Garabás no concello ourensán de Maside na comarca do Carballiño. Tiña 65 habitantes no ano 2021 segundo datos do INE e do IGE, dos cales 30 eran homes e 35 mulleres.
José María Álvarez del Manzano
José María Álvarez del Manzano y López del Hierro, nado en Sevilla o 17 de outubro de 1937, é un político español, que foi alcalde de Madrid antes que Gallardón polo mesmo partido, o Partido Popular, durante doce anos.
Residente en Madrid desde que tiña tres anos, licenciado en dereito pola Universidade Complutense, funcionario do estado desde 1963, traballou nas delegacións de facenda de Cidade Real, Badaxoz, Toledo, Santander, Biscaia e Álava. Concelleiro de Madrid desde 1974, foi o seu alcalde de 1991 a 2003 polo Partido Popular. Tamén foi secretario xeral técnico do Ministerio de Facenda en 1976 e subsecretario do Ministerio de Agricultura en 1977. Desde 2003 preside a Xunta Reitora do IFEMA (Instituto de Feiras e Exposicións de Madrid).
Está casado con María Eulalia Miró Ramírez e ten catro fillos: José, María, Marta e Mónica.
San Cibrao, Lieiro, Cervo
San Cibrao é un lugar da parroquia de Lieiro, do concello de Cervo. Segundo o IGE en 2009 tiña 2138 habitantes (1079 homes e 1059 mulleres), 80 menos ca dez anos antes.
Xeografía
Conforma unha península cara ao mar Cantábrico, formada trala unión dunha illa (Porto de Arriba) co continente (Porto de Abaixo ou Figueiras) por mor da acumulación de area. Na Atalaia da península hai un faro. O peirao está protexido por un esporón.
Ten diversas praias, como Cubelas, O Torno (onde desauga o río Cobo) e A Caosa, as dúas últimas Bandeira Azul da Unión Europea. A un quilómetro e medio da costa está o arquipélago dos Farallóns, que abrangue as illas Baixa, Sombriza e Pé.
Historia
esquerda|miniatura|[[Istmo de San Cibrao.]] miniatura|Museo Provincial do Mar en San Cibrao. Nos séculos XIV e XV a aldea acollía estaleiros de carabelas e unha fábrica de salgado, da que se conservan restos coñecidos como o Castelo mariño.
Vinculado nalgún momento coas fábricas de Sargadelos, o porto de San Cibrao dotouse no século XIX co faro da Atalaia. tamén a mediados do século XIX (1850), unha real Orde constituíu a Aduana de San Cibrao, que funcionou ata o segundo terzo do século XX.
A finais do século XX, a instalación da fábrica de aluminio de Alcoa supuxo a construción do porto de San Cibrao (comercial), dependente da Autoridade Portuaria de Ferrol-San Cibrao.
No antigo grupo escolar está o Museo do Mar de San Cibrao, dependente da Rede Museística Provincial de Lugo.
Cultura e lendas
As illas Farallóns deron pé á lenda da Maruxaina: un ser metade peixe metade muller, que toca o corno. Segundo as fontes, con boas (para avisar da proximidade dun temporal) ou malas intencións (para facer tolear a xente e que os barcos embarranquen nos Farallóns). En agosto celébrase a festa da Maruxaina, declarada de interese turístico.
En 1997 creouse a asociación cultural Os Aventados, activa na Mariña de Lugo.
Pazo de familia
Pazo de familia é unha serie de televisión emitida pola TVG dende 2014.
Descrición
A serie, continuación de Libro de familia, transcorre nun pazo de cidade, o dos Pardo-Veiga.
Pazo de familia retrata a Galicia dos anos oitenta. O seu argumento mestura tramas de poder, amor e humor en cada capítulo.
Premios Mestre Mateo
Nos Premios Mestre Mateo de 2014, Pazo de familia estivo nomeado en 3 categorías, resultando gañadora Mabel Rivera no premio de mellor actriz.
Almudena Grandes
Almudena Grandes Hernández, nada en Madrid o 7 de maio de 1960 e finada o 27 de novembro de 2021, foi unha escritora española de lingua castelá. Varias das súas obras foron levadas ao cinema. Nos derradeiros anos da súa vida estivo emparellada sentimentalmente co poeta granadino Luis García Montero.
Traxectoria
Desde meniña quixo ser escritora, pero por vontade da súa nai —quen desexaba que se dedicase a unha "carreira de señoritas"— ingresou na Facultade de Xeografía e Historia da Universidade Complutense de Madrid, aínda que, segundo confesión da autora, preferise estudar latín.​ Tras titularse, comezou a traballar escribindo textos para enciclopedias. Tamén fixo algún papel no cinema (A contratiempo, de Óscar Ladoire). Sendo filla e neta de "escritores de poesía afeccionados", a autora afirma que nunca se dedicou a outro xénero que non fose o narrativo, exceptuando a súa obra dramática Atlas de geografía humana, xénero polo cal sente "unha gran paixón e á vez unha gran frustración". ​
A primeira novela que publicou foi Las edades de Lulú (1989), obra erótica que gañou o XI Premio Sonrisa Vertical e foi levada ao cinema por Bigas Luna no ano seguinte. O libro tivo un grande éxito e foi traducido a máis de 20 idiomas. O desmedido éxito da súa primeira novela, segundo declaracións da autora: "regaloulle a vida que ela quería vivir e xamais poderá saldar esa débeda". A súa seguinte novela, Te llamaré Viernes (1991), xa apartada do xénero erótico, non tivo gran repercusión. Si a tivo, en cambio, Malena es un nombre de tango (1994), que Gerardo Herrero adaptou ao cinema en 1996. Ese mesmo ano publicouse unha recompilación de relatos titulada Modelos de mujer, algúns xa coñecidos anteriormente por aparecer nalgunha das súas frecuentes colaboracións na prensa. Un deles, «El vocabulario de los balcones», inspirado nun poema do seu marido Luís García Montero, serviu de base para a longametraxe Aunque tú no lo sepas, que Juan Vicente Córdoba dirixiu no ano 2000.
Atlas de geografía humana (1998), Los aires difíciles (2002) e Castillos de cartón (2004) continúan a obra novelística da autora. Como as súas obras anteriores, todas transcorren na España do último cuarto do século XX ou principios do XXI, mostrando con técnicas realistas e introspección psicolóxica a vida cotiá de personaxes desta época. En 2003 publicáronse unha serie de artigos que apareceran en El País baixo o título de Mercado de Barceló e en 2005 continuou a súa obra breve con Estaciones de paso, un novo libro de relatos no que se recollen cinco historias curtas sobre a formulación que varios adolescentes realizan ante distintas situacións, que non son capaces de entender nin comprender, pero que, debido a que é a súa vida, han de vivir. ​ A película Los aires difíciles, baseada na súa novela homónima, estreouse en 2006; dirixida por Gerardo Herrero, foi protagonizada por José Luis García Pérez, Cuca Escribano e Roberto Enríquez. En 2007 publicou El corazón helado, extenso e complexo relato no que se plasma a vida de dúas familias españolas ao longo de gran parte do século XX. Esta novela gañou ao ano seguinte dous importantes premios: o José Manuel Lara e o do Gremio de Libreiros de Madrid.
O 23 de marzo de 2007 estreouse a película Atlas de geografía humana, baseada na novela homónima. Protagonizada por Cuca Escribano, Montse Germán, María Bouzas e Rosa Vilas, foi dirixida por Azucena Rodríguez, amiga da escritora. A súa novela Inés y la alegría (2010) —coa que se inicia a serie Episodios de una guerra interminable—, que obtivo en México o Premio Elena Poniatowska, foi cualificada de "portentosa obra narrativa que, montada na tradición galdosiana escrita contra vento e marea, contra a tendencia xeral no noso tempo, de andar con présas, tanto ao lado de quen a constrúe como de quen a le". ​ En 2018 consegue o Premio Nacional de Narrativa 2018 (España) por Los pacientes del doctor García.
Influencias na súa obra
Destaca Almudena Grandes a influencia que teñen, especialmente durante a súa adolescencia e que marcarán a súa obra, autores como Benito Pérez Galdós, Daniel Defoe –especialmente a súa obra Robinson Crusoe– e Homero coa súa Odisea. Estas obras marcarán o apego que sente a autora por personaxes do arquetipo de sobrevivente, non necesariamente náufragos, senón persoas que sobreviven arranxándose dun modo ou outro, fronte aos heroes, antiheroes etc. Así mesmo, como en moitos outros escritores españois, é de notar o grande influxo de Cervantes, que farán que Almudena Grandes tenda a construír historias complexas, con pequenas historias dentro doutras máis extensas. Pero non só foron escritores os que marcaron a obra de Almudena Grandes, senón tamén cineastas como Buñuel: “É difícil de detectar, pero (…) o final de Los aires difíciles está influenciado polo final de Viridiana.”
Actividade pública
Almudena Grandes foi columnista habitual do diario El País e interlocutora nos programas da Cadea SER. Distinguiuse polas súas posicións políticas de esquerda, mostrando o seu apoio público a Izquierda Unida (España). Así, en abril de 2007, foi unha dos asinantes do manifesto «Pola convivencia e fronte á crispación», ​ no que un grupo de intelectuais consideraba inaceptable facer do terrorismo "o eixo da oposición"; ademais, durante a manifestación convocada tras o atentado de ETA na T-4 do aeroporto de Barajas, leu a declaración «Pola paz, a vida, a liberdade e contra o terrorismo». Aquela traxedia, na que morreron dúas persoas, constituíu a ruptura da "tregua" que mantiña a organización terrorista no contexto das negociacións mantidas entre o goberno de José Luis Rodríguez Zapatero e a banda.
Falecemento
En setembro de 2020, Almudena Grandes foi diagnosticada de cancro. Faleceu en Madrid o 27 de novembro de 2021 aos sesenta e un anos, por mor do cancro de colon que sufría,  e recibiu sepultura no Cemiterio Civil de Madrid.
Estevo Mártir
300px|miniatura|Santo Estevo de [[Noalla, Sanxenxo|Noalla, en Sanxenxo]]
Santo Estevo (do grego Stephanos, coroa) foi un diácono e protomártir, considerado o primeiro mártir cristián.
Historia
Trala morte de Estevo, os xudeus helenistas dispersáronse por Palestina e Antioquía, levando a súa prédica entre os pagáns. O seu martirio supuxo o fin do cristianismo como seita do xudaísmo, ao separar o culto cristián do xudeu practicado en Xerusalén. Os helenistas sentaron as bases do cristianismo concibido coma unha relixión universal, non exclusivamente xudía, concepto desenvolvido por San Paulo e ratificado no Concilio de Xerusalén.
Veneración
É venerado pola Igrexa Ortodoxa e a Igrexa Católica. O seu día é o 26 de decembro. Represéntase coa palma do martirio, vestiduras de diácono e cunha ou varias pedras. É o patrón dos diáconos.
En Galiza é o undécimo santo con máis advocacións, sendo patrón de 106 parroquias.
República Romana
A República Romana (Res Publica Romanorum, en latín) foi o goberno representativo de Roma e os seus territorios dende o ano 510 a.C. ata o establecemento do Imperio Romano no 27 a.C.
Antes do triunvirato
miniatura|esquerda|250px|O [[foro romano.]] Na república, as atribucións do rei pasaron a ser exercidas por dous cónsules durante un ano que poden, con permiso do Senado romano, designar un ditador con poderes case ilimitados pero temporais (seis meses). Co cambio de réxime comezaron as longas loitas entre dúas clases sociais: os patricios e os plebeos. Arredor do ano 300 a.C. os patricios tiveron que ceder e os plebeos alcanzaron a igualdade legal (máis aparente que real). A causa disto foi a situación exterior de Roma, que ata o ano 202 a.C estivo implicada sucesivamente en guerras contra os etruscos, os latinos, os volscos, os equos e os samnitas (guerras samnitas). Ao final destas guerras, Roma gobernaba toda Italia e estendíase alén do Mediterráneo coa conquista de Taranto (272 a.C.) e, seguindo coa súa política de expansión enfrontouse a Cartago nas guerras púnicas. Tras a derrota destes no ano 146 a.C., Roma pasou a controlar o norte de África. Nese mesmo ano Corinto foi arrasada e Macedonia conquistada; Roma adquiría así o control das dúas beiras do Mediterráneo e emprendía a conquista da Península Ibérica e das Galias.
Triunvirato
No ano 60 a.C., tras a abdicación de Sila, Pompeio tomou o poder e formou un triunvirato con Xulio César e Craso. A loita polo poder desencadeou unha guerra civil que deixou a César como ditador ata o seu asasinato en marzo do 44 a.C.. A súa morte levou a unha guerra civil entre Marco Antonio e Octavio Augusto.
Niels Henrik Abel
Niels Henrik Abel ([ˈɑːbɛl]), nado en Nedstrand o 5 de agosto de 1802 e finado en Froland o 6 de abril de 1829 foi un matemático noruegués, pioneiro en varios campos. O seu resultado máis coñecido é a demostración da imposibilidade de resolver con radicais as ecuacións xerais de quinto grao.
Traxectoria
Abel foi o segundo fillo de Søren Georg Abel e de Anne Marie Simonsen, que vivían na reitoría de Finnøy. O seu pai, teólogo e filósofo servía aí como pastor e Abel e os seus irmáns recibían clases del.
En 1815 Niels entrou na Escola Catedral con trece anos. O seu irmán Hans uniúselle un ano despois, compartindo cuarto e clases con el. Hans tiña mellores notas ca Niels, mais un novo profesor de Matemáticas, Bernt Michael Holmboe, chegado en 1818, descubriu o talento de Niels para esta ciencia, suxeríndolle o estudo avanzado da materia.
En 1818, Søren Abel tivo discusións teolóxicas e políticas que arruinaron a súa carreira. Comezou a beber e morreu dous anos despois, aos 48 anos. Bernt Michael Holmboe apoiou a Niels cunha bolsa para que puidese continuar os seus estudos na Royal Frederick University. Cando entrou na universidade en 1821 xa era o matemático máis coñecido de Noruega.
Abel graduouse en 1822 con cualificacións na media, agás en Matemáticas. Tras graduarse os profesores axudárono financeiramente e Christopher Hansteen acolleuno na súa casa. Mentres viviu alí axudou os seus irmáns nos estudos e a atopar traballo.
En 1823 publicou o seu primeiro artigo en "Magazin for Naturvidenskaberne", primeiro xornal científico de Noruega, que fundara co profesor Hansteen. Cos cartos que el lle deu puido viaxar a Copenhaguen e visitar a Ferdinand Degen e outros matemáticos. Nun baile na base naval de Christianshavn, onde vivía o seu tío Peder Mandrup Tuxen, coñeceu a Christine Kemp, coa que se prometeu en Nadal de 1824.
De volta a Copenhaguen, Abel solicitou unha bolsa gobernamental para visitar grandes matemáticos en Alemaña e Francia, pero no seu lugar déronlle 200 speciedaler anuais durante dous anos para quedar en Cristiania estudando alemán e francés. Prometéronlle nos dous seguintes anos outra bolsa de 600 speciedaler que lle permitiría viaxar. Mentres estudaba publicou o seu primeiro gran traballo, Mémoire sur les équations algébriques où on démontre l'impossibilité de la résolution de l'équation générale du cinquième degré (Memoria sobre as ecuacións alxébricas, na que se proba a imposibilidade de resolver a ecuación xeral de quinto grao con radicais, 1824). Abel xa probara o resultado (agora coñecido como teorema de Abel-Ruffini) en 1823. Porén, o artigo está escrito de forma complexa, en parte porque o proopio Abel restrinxiuse a seis páxinas para aforrar cartos na imprenta.
En 1825 escribiu unha carta persoal ao rei Carlos Xoán pedíndolle permiso para viaxar, concedeullo e en setembro abandonou a cidade con catro amigos da universidade (Christian P.B Boeck, Balthazar M. Keilhau, Nicolay B. Møller e Otto Tank), que viaxaban a Berlín e aos Alpes a estudar xeoloxía. Abel pensaba ir con eles a Copenhaguen e logo seguir a Gotinga para visitar a Gauss, mais finalmente decidiu seguir primeiro ata Berlín, onde coñeceu a August Leopold Crelle.
Finalmente seguiu cos seus amigos cara aos Alpes, visitando Leipzig, Freiberg, Dresden, Praga, Viena, Trieste, Venice, Verona, Bolzano, Innsbruck, Luzern e Basel. En xullo de 1826 viaxou pola súa conta a París. Abel enviara a maior parte do seu traballo a Berlín para que o publicase Crelle no seu xornal, mais gardou o que el consideraba o seu traballo máis importante, un teorema de adición de diferenciais alxébricos, para presentalo na Academia Francesa das Ciencias. O traballo ía ser revisado por Augustin-Louis Cauchy, mais como era pouco coñecido en París e vivía modestamente o teorema foi apartado e esquecido ata a súa morte. Os problemas financeiros obrigáronlle a abandonar a viaxe en xaneiro de 1827. Volveu a Berlín, onde Crelle lle ofreceu traballo de editor, mais rexeitouno e en marzo xa estaba en Noruega.
A viaxe foi vista coma un fracaso: non visitou a Gauss nin conseguiu publicar nada en París, polo que a súa bolsa non foi renovada. Mentres estaba en París, Abel contraeu a tuberculose.
No Nadal de 1828 viaxou a Froland a visitar a súa prometida. Caeu gravemente enfermo, mais puido recobrarse e pasar con ela as festas. Porén, faleceu o 6 de abril de 1829, dous días antes de recibir unha carta de Crelle na que lle comunicaba que conseguira un posto de profesor na Universidade de Berlín.
Contribución ás Matemáticas
Abel demostrou que non existe solución alxébrica para as raíces dunha ecuación polinómica de grao maior que catro. Para isto inventou (independentemente de Galois) unha importante rama das Matemáticas, a teoría de grupos.
Escribiu un traballo fundamental na teoría de integrais elípticas, que contiña as bases da teoría das funcións elípticas. Mentres viaxaba a París publicou un artigo revelando a periodicidade dupla destas funcións, que máis tarde Adrien-Marie Legendre describiu a Augustin Louis Cauchy como "un monumento máis duradeiro có bronce", tomando prestada a sentenza de Horacio.
En 1823 escribiu un artigo titulado "Unha representación xeral da posibilidade de integrar todas as fórmulas diferenciais" (En alminnelig Fremstilling af Muligheten at integrere alle mulige Differential-Formler). Buscou fondos na universidade para publicalo, mais o traballo perdeuse mentres se estaba a revisar e nunca apareceu.
Ponte de San Xurxo
A ponte de San Xurxo é unha construción do século XVIII que cruza o río Lérez no lugar da Pontenova, Fontán, na parroquia de San Xurxo de Sacos, no concello de Cerdedo-Cotobade. Está en bo estado de conservación.
Historia
É unha ponte de cantería cun arco de medio punto apoiado nas rochas das dúas beiras do río, se ben o proxecto orixinal, conservado no Arquivo do Reino de Galicia, contemplaba dous arcos apoiados nunha rocha que hai no medio do río uns metros máis abaixo. Ten 19,2 metros de luz, unha das pontes con máis luz de Galicia por tras das da Proba (Navia de Suarna), a ponte da Cigarrosa (Petín-A Rúa de Valdeorras) e a ponte da Labrada en Barxa de Lor (A Pobra do Brollón).
A comezos do século XXI construíuse outra ponte cen metros augas abaixo que permite o tráfico de vehículos.
Xunta Central Falleira
A Xunta Central Falleira (en valenciano Junta Central Fallera (JFC)) é o organismo que regula e coordina a festa das fallas tanto na cidade de Valencia coas comisións de cada falla, así coma coas Xuntas de Distrito. Tamén coordina as diferentes Xuntas Locais Falleiras nas diversas poboacións onde se celebra esta festa.
-30
Oriente Próximo
miniatura|Relevo de Cleopatra e Cesarión no templo de Dendera, Exipto
Outros
Historia ano a ano
Xunta Central Falleira
Características
A Xunta encargase, por exemplo, de facer a elección da Fallera Major de Valencia, de escoller as mellores fallas de tódalas categorías, así como de organizar os actos centrais da festa, como a Ofrena de flors á Mare de Déu dels Desemparats, e moitas outras.
Deixando de banda os posicionamentos políticos puntuais desta entidade, débese destacar a súa importancia cívica e organizativa no País Valenciano.
Gran Premio do Reino Unido de 1952
O Gran Premio do Reino Unido de 1952 foi unha carreira de automobilismo de Fórmula Dúas, celebrada o 19 de xullo de 1952 no circuíto de Silverstone, Silverstone, Inglaterra. Foi a quinta carreira da tempada de Fórmula Un de, disputouse baixo as regras da Fórmula Dúas en e , en lugar da normativa da Fórmula Un usada normalmente.
La Revolución
La Revolución foi o nome de varias publicacións:
-9
Europa
miniatura|esquerda|200px|Vista do conxunto da Ara Pacis
Teodoro I de Rávena
Teodoro Calliopas (Greek: Θεόδωρος Καλλιοπάς) foi un exarca de Rávena dúas veces (644-646, 652-664).
Departamento de Paraguarí
Paraguarí é un departamento de Paraguai. A súa capital é a cidade de Paraguarí.
Limita ó norte cos departamentos de Cordillera e Caaguazú, ó sur co departamento de Misiones, ó leste cos departamentos de Guairá e Caazapá, e ó oeste cos departamentos Central e Ñeembucú.
Distritos
O departamento está dividido en 17 distritos:
Paraguarí
Paraguarí é unha poboación de Paraguai, capital do Departamento homónimo, distante 66 km da capital do país, Asunción, coa cordilleiras dos Altos ó norte, e a sur unha extensa sabana. No censo do 2002 posuía unha poboación de 22.154 habitantes. Limita polo norte con Pirayú, polo leste con Escobar, polo sur con Sapucaí, Acahay e Carapeguá, e polo oeste con Yaguarón.
Paraguarí é un lugar simbólico na historia de Paraguai, sendo chamado "Berce da Independencia Nacional", xa que o 13 de xaneiro de 1811, os paraguaios yegros, gamarra e cabañas e as súas tropas derrotaron ao exército arxentino comandado polo xeneral Dr. Manuel Belgrano no combate do Cerro Mbaé, asegurando así a independencia de Paraguai. 250px|esquerda|miniatura|Paisaxe de Paraguarí
Número perfecto
Un número perfecto é un enteiro que é igual á suma dos divisores propios menores ca el mesmo.
Así, 6 é un número perfecto, porque os seus divisores propios son 1, 2 e 3; e 6 = 1 + 2 + 3. Os seguintes números perfectos son 28, 496 e 8128.
Paraguarí
O 18 de agosto de 1960 constituíuse en Distrito.
Economía
miniatura|dereita|Mercado A expansión agropecuaria da zona posibilita que Paraguarí sexa o centro de abastecemento de Asunción.
Número perfecto
O matemático grego Euclides descubriu que os catro primeiros números perfectos veñen dados pola fórmula 2n-1(2n - 1):
Paraguarí
Economía
Principalmente é un centro comercial de venda de produtos agrícolas dos seus habitantes. Tamén é un importante centro de ensinanza da rexión.
Existen canteiras de onde se extrae granito e caolín.
Número perfecto
Ó darse conta de que 2n - 1 é un número primo en cada caso, Euclides demostrou que a fórmula 2n-1(2n - 1) xera un número perfecto sempre que 2n - 1 sexa primo.
Os matemáticos da Antigüidade fixeron moitas suposicións sobre os números perfectos baseándose nos catro que xa coñecían. Moitas destas suposicións resultaron ser falsas. Unha delas era que, como 2, 3, 5 e 7 eran precisamente os catro primeiros números primos, o quinto número perfecto obteríase con n = 11, o quinto número primo. Porén, 211 - 1 =2047= 23 · 89 non é primo e polo tanto n = 11 non xera un número perfecto. Dúas das outras suposicións equivocadas eran:
É verdade que se 2n - 1 é un número primo, entón 2n-1(2n − 1) é un número perfecto, pero o recíproco non é necesariamente certo. Hoxe en día, aos números primos xerados pola fórmula 2n - 1 coñécense como números primos de Mersenne, na honra ó monxe do século XVII Marin Mersenne, quen estudou teoría de números e números perfectos.
Posteriormente, Euler demostrou no século XVIII que todos os números perfectos pares son xerados a partir da fórmula que xa descubriu Euclides.
Non se coñece a existencia de números perfectos impares. Porén, existen algúns resultados parciais. Se existe un número perfecto impar debe ser maior que 10300; debe ter polo menos 8 factores primos distintos (e polo menos 11 se non é divisible por 3); un deses factores debe ser maior que 107; dous deles deben ser maiores que 10 000 e tres factores deben ser maiores que 100.
Considerando a suma dos divisores propios existen outros tipos de números.
Pódese dicir que un número perfecto é un número amigo de si mesmo.
Esquerda Nacionalista
miniatura|dereita|200px|Pancarta do partido na Praza da Quintana, [[Santiago de Compostela.]]
Esquerda Nacionalista foi un partido político galego formado en 1992. Conta con 9 membros no seu Consello Nacional e tiña arredor de 600 militantes no ano 2002. Estivo integrado no BNG desde a súa fundación até febreiro de 2012, o 14 de abril dese ano a organización acordou deixar de actuar como tal, quedando os seus militantes como membros de Máis Galiza, formación no que xa estaba integrada, con todo formalmente non se disolveu quedando en estado latente.
Historia e características
Propugna a independencia de Galicia e a reintegración gradual do galego no portugués. EN apoiou o si no referendo sobre o tratado da Constitución Europea.
Dende a súa VI Asemblea Nacional, celebrada en Compostela o 30 de marzo de 2008, o seu Secretario Nacional é Xosé Chorén e o seu Presidente Alberte Xulio Rodríguez Feixoo. Porén unha parte da militancia non a recoñeceu como a VI Asemblea Nacional e Esquerda Nacionalista-Mocidade negoulle a súa lexítimidade, motivo polo cal decidiron escindirse e deixar de ser as súas xuventudes. Os máximos órganos do partido son a Executiva Nacional e a Mesa Nacional.
Monofilético
miniatura|260px|dereita|Grupos filoxenéticos, ou [[Taxón|taxa: monofiléticos (amarelo), parafiléticos (azul) e polifiléticoa (vermello).]]
Pola contra, un grupo que contén algúns pero non todos os descendentes do devanceiro común máis recente chámase parafilético, e un grupo taxonómico que contén organismos pero carece dun devanceiro común chámase polifilético.
Danïal Axmetov
Danïal Kenjetaýulı Axmetov (en alfabeto cirílico Даниал Кенжетайұлы Ахметов), nado en Pavlodar (RSS de Casaquistán) o 15 de xuño de 1954, é un político casaco.
898
Outros
Historia ano a ano
Monofilético
Exemplo
Crese que todos os organismos no xénero Homo proceden da mesma forma ancestral na familia Hominidae. Así pois, o xénero Homo é monofilético.
Outros usos
O uso aquí recollido foi introducido por Willi Hennig, e o éxito da escola cladista de Sistemática converteuno en dominante. Con todo, débese facer constar que para moitos taxónomos, como Ernst Mayr e a tradición que el chama taxonomía evolutiva, monofilético é todo grupo cuxo devanceiro común máis recente é membro do clado; isto exclúe claramente aos grupos polifiléticos, pero non aos parafiléticos. Este é o significado practicamente universal de monofilético nas publicacións biolóxicas até aproximadamente 1990. Neste uso clásico do concepto chámase monofiléticos tanto aos grupos holofiléticos como aos parafiléticos, na terminoloxía cladística úsase, non de maneira xeneralizada, o termo grupo convexo para referirse ao mesmo concepto.
Capela da Virxe das Neves
A capela da Virxe das Neves, tamén coñecida como capela da Virxe da Peneda, é unha ermida barroca situada na parroquia redondelá do Viso. Foi construída arredor do século XVIII, e que até o de agora foi escenario de numerosas romarías e festas, sendo o 5 de agosto o día no que se honra á virxe. Está construída sobre os restos onde en 1477 Alonso II de Fonseca mandou construír o Castelo de Castrizán, conquistado e destruído por Pedro Madruga dous anos despois.
A capela ten unha orixe barroca, ao contrario que a maioría das igrexas do concello, de estilo románico. O teito foi orixinariamente de madeira, mais a finais do século XIX foi substituído por unha cúpula de pedra. A súa base é rectangular e cunha cuberta a dúas augas dunha nave dividida en dous tramos por un arco faixón de medio punto, con bóveda de canón e arco triunfal apuntado.
Begum Khaleda Zia
border|220px|dereita Begum Khaleda Zia(খালেদা জিয়া), nada en Dinajpur o 15 de agosto de 1945, foi primeira-ministra de Bangladesh entre 1991 e 1996 e de novo dende 2001 ata 2006. É a viúva do asasinado presidente Ziaur Rahman, e lidera o Partido Nacional de Bangladesh.
Oroso, Nieva, Avión
Oroso é un lugar da parroquia de Nieva no concello ourensán de Avión na comarca do Ribeiro. Segundo o INE e o IGE en 2011 tiña 67 habitantes (29 homes e 38 mulleres), catro menos ca en 2010 (33 homes e 38 mulleres).
Dolors Aleu Riera
Dolors Aleu Riera, nada en Barcelona o 7 de abril de 1857 e finada na mesma cidade o 18 de febreiro de 1913, foi unha médica española, a primeira muller licenciada en Medicina e Cirurxía de España, en 1882, e a segunda en obter o título de doutora.
Biografía
miniatura|Dolores Aleu no seu despacho. Filla única da familia Aleu e Riera, comezou os estudos de Medicina na Facultade de Medicina da Universidade de Barcelona, en setembro de 1874, finalizándoos en 1879. Non puido facer o exame de licenciatura ata tres anos despois, cando lle concederon o permiso para presentarse, o 4 de abril de 1882, examinándose o 19 de xuño dese mesmo ano e obtendo o aprobado con nota de excelente.
Doutorouse en Madrid o 8 de outubro de 1882, catro días despois de que o fixera Martina Castells Ballespí (1852-1884). Titulou a súa tese de doutoramento como "De la necesidad de encaminar por nueva senda la educación higiénico-moral de la mujer". Posteriormente se especializou en Xinecoloxía e Pediatría.
Dolors Aleu foi a única que exerceu a súa profesión das tres primeiras mulleres que estudaron medicina en España, e as tres catalás. Tivo consulta aberta en Barcelona durante 25 anos. Non foi así con Martina Castells, que morreu antes de poder exercer, nin con Elena Maseras (1853-1905), que se dedicou ó ensino.
Durante o seu exercicio profesional foi tamén profesora de hixiene doméstica na Academia para a Ilustración da Muller, en Barcelona.
miniatura|esquerda|Portada da súa tese. Tamén escribiu algúns textos de carácter divulgativo, dirixidos a mellorar a calidade de vida das mulleres, especialmente no eido da maternidade, como "Consellos a unha nai sobre o réxime, limpeza, vestidos, sono, exercicio e entretemento dos meniños". Nos seus escritos criticaba, entre outros aspectos, as obrigas que as normas morais e estéticas da época impoñían ás mulleres sobre a forma de vestir: "A peza de roupa que máis dano causa no corpo da muller é o corsé. Lévase moi apertado, para aumentar a delgadez do corpo. ¡Como se o delgado fose equivalente do fermoso!". Recollía tamén a confesión dalgunha das súas pacientes, que levaban anos enfermas sen acudir ó médico, de que deixarían pasar máis anos se non tivesen ocasión de consultarse cunha muller.
Casou en 1883 con Camilo Cuyás Martí, axente de bolsa barcelonés, e tivo dous fillos, Juan e Camilo.
Morreu o 18 de febreiro de 1913, á idade de 56 anos.
Berdeak
Berdeak (Verdes en éuscaro) foi un partido ecoloxista que actuaba na Comunidade Autónoma Vasca e Navarra, aínda que na práctica só tiña infraestrutura en Biscaia e Guipúscoa.
Traxectoria
Fundouse en 1992 como escisión dirixida por Juantxo Domínguez de Euskal Herriko Berdeak, foi ás eleccións autonómicas de 1994 en coalición con Ezker Batua. En 1995 participa no Congreso de refundación dos Verdes do Estado Español integrando a Confederación de los Verdes del Estado Español. En 1999 asínase a federación entre Berdeak e Ezker Batua que rompe no ano 2003, aínda así Ezker Batua rexistrara o nome Ezker Batua Berdeak co que se presentará a diferentes eleccións a pesar de non ter xa ningunha relación con Berdeak. O partido disolveuse en 2011.
La Revolución (1868)
La Revolución foi un periódico editado en Santiago de Compostela en 1868.
Traxectoria
Subtitulado Periódico liberal de Santiago, apareceu o 8 de outubro de 1868. Fundado e dirixido por Bernardo Barreiro, quen tamén foi o seu redactor con Miguel López. De corte federalista, foi o primeiro xornal republicano de Compostela.
Ofrenda floral das Fallas
dereita|300px|miniatura|Representación feita con flores para a ofrenda de fallas á Mare de Déu dels Desemparats. miniatura|dereita|300px|Procesión de falleiras no día da Ofrenda, en Valencia.
Os días 17 e 18 de marzo, tódalas falleiras das 370 comisións falleiras fan procesión até a Plaça de la Mare de Déu para ofrecer un ramo de caraveis á Virxe. Vístese con flores nunha estada xigante de madeira, que amodiño vai tomando a forma da Virxe. Un gran toldo azul e branco disponse entre a Basílica e un edificio á outra banda, para cubrila de posíbeis choivas. En calquera parte da fonte da praza, déixanse aínda máis flores e tamén unha clase de presebes, feitos por cada falla. Contra as paredes da Basílica da Virxe, dispóñense recintos onde se meten aínda máis flores. As últimas falleiras ao facer a ofrenda sempre son a falleira infantil e a Falleira Maior, os máximos representantes da festa.
Thomond Park
Thomond Park é un estadio de rugby situado en Limerick, na provincia irlandesa de Munster onde xogan os seus partidos como locais o Munster Rugby, o Shannon e o Bohemian. A capacidade do estadio é de 26.500 espectadores.
Este estadio é famoso polo seu ruído mentres dura o xogo e o seu total silencio cando os xogadores locais ou visitantes tiran a paus. Munster tamén ten un récord intimidatorio de 12 anos sen perder en Thomond Park na Heineken Cup (dende o ano 1995 ata 2007, cando Leicester Tigers gañou por 13-6) É en Thomond Park onde o Munster derrotou por 12-0 aos All Blacks en 1978.
Unplugged (álbum de Alice in Chains)
MTV Unplugged é un álbum ao vivo e DVD da banda estadounidense de metal alternativo Alice in Chains, publicado o 30 de xullo de 1996. Foi gravado no Brooklyn Academy of Music's Majestic Theatre como parte da serie de concertos MTV Unplugged e contén versións acústicas de cancións da banda tocadas ao vivo. O disco foi certificado platino pola RIAA.
Cloro
O cloro é un elemento químico de número atómico 17 situado no grupo dos halóxenos (grupo VII A) da táboa periódica dos elementos. O seu símbolo é Cl (do grego chloros, amarelo verdoso). En condicións normais e en estado puro é un gas amarelo-verdoso formado por moléculas diatómicas, Cl2, unhas 2,5 veces máis pesado que o aire, de cheiro desagradable e velenoso. É un elemento abundante na natureza e trátase dun elemento químico esencial para moitas formas de vida.
Características principais
Na natureza non se atopa en estado puro xa que reacciona con rapidez con moitos elementos e compostos químicos, senón que se atopa formando parte de cloruros e cloratos, sobre todo en forma de cloruro de sodio, nas minas de sal e disolto e en suspensión na auga de mar. O cloruro de sodio é o sal común ou sal de mesa.
Emprégase para potabilizar a auga de consumo disolvéndoo na mesma; tamén ten outras aplicacións como oxidante, branqueante e desinfectante. O cloro gasoso é moi tóxico (neurotóxico) e usouse como gas de guerra na Primeira e Segunda Guerra Mundial.
Este halóxeno forma numerosos sales e obtense a partir de cloruros a través de procesos de oxidación, xeralmente mediante electrólise. Combínase facilmente coa maior parte dos elementos. É lixeiramente soluble en auga (uns 6,5 g de cloro por litro de auga a 25 º#n>), en parte formando ácido hipocloroso, HClO.
Na maioría dos numerosos compostos que forma, presenta estado de oxidación -1. Tamén pode presentar os estados de oxidación +1, +3, +5 e +7.
Aplicacións
O cloro emprégase principalmente na desinfección de augas, como branqueante na produción de papel e na preparación de distintos compostos clorados.
Historia
O cloro (do grego χλωρος, que significa "amarelo verdoso") foi descuberto en 1774 polo sueco Carl Wilhelm Scheele, aínda que cría que se trataba dun composto que contiña osíxeno. Obtívoo a partir da seguinte reacción:
En 1810 o químico inglés Humphry Davy demostra que se trata dun elemento químico e dálle o nome de cloro debido á súa cor.
O gas cloro empregouse na primeira guerra mundial, sendo o primeiro caso de uso de armas químicas.
Abundancia e obtención
O cloro atópase na natureza combinado con outros elementos, principalmente en forma de cloruro de sodio, NaCl, e tamén outros minerais como a silvina, KCl, ou a carnalita, KMgCl3·6H2O. É o halóxeno máis abundante na auga mariña cunha concentración duns 18000 ppm. Na codia terrestre está presente en menor cantidade, uns 130 ppm. É practicamente imposible atopalo sen combinar con outros elementos, debido á súa alta reactividade.
O cloro obtense principalmente (máis do 95% da produción) mediante a electrólise de cloruro de sodio, NaCl, en disolución acuosa, denominado proceso do cloro-álcali. Empréganse tres métodos: electrólise con cela de amálgama de mercurio''', electrólise con cela de diafragma e electrólise con cela de membrana.
Electrólise con cela de amálgama de mercurio
Foi o primeiro método empregado para producir cloro a escala industrial. Con todo prodúcense perdas de mercurio no proceso xerando problemas ambientais. Nas dúas últimas décadas do século XX melloráronse os procesos, aínda que se seguen perdendo uns 1,3 gramos de mercurio por tonelada de cloro producida. Por estes problemas ambientais este proceso foise substituíndo polo que utiliza unha cela de membrana e actualmente supón menos do 20% da produción mundial de cloro.
Emprégase un cátodo de mercurio e un ánodo de titanio recuberto de platino ou óxido de platino. O cátodo está depositado no fondo da cela de electrólise e o ánodo sobre este, a poucas distancia.
A cela aliméntase con cloruro de sodio e, coa diferenza de potencial adecuada, prodúcese a electrólise:
A continuación procédese á descomposición da amálgama formada para recuperar o mercurio. A base sobre a que está a amálgama está lixeiramente inclinada e desta forma vai saíndo da cela de electrólise e pasa a unha torre onde se engade auga ao contraxeito, producíndose as reaccións: Desta forma o mercurio se reutiliza.
Con este método conséguese unha sosa (NaOH) moi concentrada e un cloro moi puro, así e todo consome máis enerxía que outros métodos e existe o problema de contaminación por mercurio.
Electrólise con cela de diafragma
Este método emprégase principalmente no Canadá e os Estados Unidos.
Emprégase un cátodo perforado de aceiro ou ferro e un ánodo de titanio recuberto de platino ou óxido de platino. Ao cátodo adhíreselle un diafragma poroso de fibras de asbesto e mesturado con outras fibras (por exemplo con politetrafluoroetileno). Este diafragma separa o ánodo do cátodo evitando a recombinación dos gases xerados nestes.
Aliméntase o sistema continuamente con salmoira que circula dende o ánodo ata o cátodo. As reaccións que se producen son as seguintes: Na disolución queda unha mestura de NaOH e NaCl. O NaCl se reutiliza e o NaOH ten interese comercial.
Este método ten a vantaxe de consumir menos enerxía có que emprega amálgama de mercurio, pero o inconveniente de que o NaOH obtido é de menor pureza, polo que xeralmente se concentra. Tamén existe un risco asociado ao uso de asbestos.
Electrólise con cela de membrana
Este método é o que se adoita implantar nas novas plantas de produción de cloro. Supón aproximadamente o 30% da produción mundial de cloro.
É similar ao método que emprega cela de diafragma: substitúese o diafragma por unha membrana sintética selectiva que deixa pasar ións Na+, pero non ións OH- ou Cl-.