cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mar Adriático
Xeografía
O mar Adriático é un mar semi-pechado, confinado no suroeste pola península italiana ou dos Apeninos, no noroeste polas rexións italianas do Véneto e Friúl-Venecia Xulia, e no nordé por Eslovenia, Croacia, Bosnia e Hercegovina, Montenegro e Albania, a península dos Balcáns. No sueste, o Mar Adriático conéctase ao Mar Xónico nos 72 km do Estreito de Otranto. A Organización Hidrográfica Internacional (IHO) define a fronteira entre o Mar Adriático e o Xónico como unha liña que vai desde a boca do río Butrinto (latitude 39° 44'N) en Albania ao Cabo de Karagol en Corfú, a través desta illa cara ao cabo de Kephali (estes dous cabos atópanse na latitude 39° 45'N) e ao Cabo de Santa Maria di Leuca (latitude 39°48'N). Esténdese 800 km. do noroeste ao sueste e ten 200 km de ancho. Cobre 138.600 km² e ten un volume de 35.000 km3. O Adriático esténdese ao noroeste desde os 40° aos 45°47' do paralelo norte, que representa a porción máis setentrional do Mediterráneo. O mar está dividido geográficamente no norte do Adriático, o Adriático Central (ou Medio) e o Adriático do Sur. O mar Adriático comprende 235.000 km², obtendo un cociente terrestre-mariño de 1,8. A elevación media da cunca de drenaxe é de 782 m. por riba do nivel do mar, cunha baixada media de 12,1°. Os principais ríos que desembocan no Adriático inclúen o Po, Soča, Krka, Neretva, Drin, Bojana e Vjosë. A finais do século XIX, Austria -Hungría estableceu unha rede xeodésica cunha medición de Metros sobre o Adriático usando o nivel medio do Mar Adriático no peirao de Sartorio en Trieste, Italia. O referente foi posteriormente retido por Austria, adoptado pola Iugoslavia, e retenido polos estados que xurdiron despois da disolución de Iugoslavia. En 2016, Eslovenia adoptou un novo punto de referencia de elevación en referencia á estación mellorada do mareógrafo na cidade costeira de Koper. miniatura|left|[[Baía de Kotor, unha ría no sur do Adriático|alt=Looping river]] miniatura|left|upright=1.0|[[Península de Karaburun, Albania|Canon Gjipe no sur de Albania onde o mar Adriático se atopa co mar Xónico.]]
{|class="wikitable" ! País ! Continente ! Illas ! Total ! Fronte litorala ! Total ! 3,739.1 ! 4,102 ! 7,841.1 ! 1,836.5
O Mar Adriático contén Lista de illas do Adriático, máis de 1.300 illas e illotes, a maior parte na costa oriental do Adriático, especialmente en Croacia, con 1.246 contadas. O número inclúe illas, illotes e rochas de todos os tamaños, incluídas as que só aparecen na ebb tide. As illas croatas inclúen as máis grandes, Cres e Krk, cada unha cubrindo aproximadamente a mesma superficie de 405´78 km², e a máis alta, Brač, cuxa altitude alcanza 780 m. por riba do nivel do mar. As illas de Cres e a veciña Lošinj están separadas só por unha estreita canle navegable cavada no tempo da Antigüidade clásica, a única illa orixinal era coñecida polos gregos como Apsyrtides. As illas croatas inclúen 47 habitadas permanentemente, as máis poboadas entre elas son Krk, Korčula e Brač. As illas ao longo da costa occidental (italiana) do Adriático son máis pequenas e menos numerosas que as que se atopan ao longo da costa oposta. As máis coñecidas son as 117 illas onde está construída a cidade de Venecia. A costa norte da illa grega de Corfú tamén se atopa no mar Adriático segundo o definido pola OHI. O límite da OHI sitúa as Illas Diapondia (noroeste de Corfú) no mar Adriático.
Batimetría
miniatura|dereita | Profundidade do Mar Adriático A profundidade media do Mar Adriático é de 259´5 m., e a súa profundidade máxima é de 1.233 m.. Con todo, a conca do norte do Adriático raramente supera unha profundidade de 100 m.. A conca do norte do Adriático, que se estende entre Venecia e Trieste cara a unha liña que conecta Ancona e Zadar, só ten 15 m. de profundidade no extremo noroeste e afonda gradualmente cara ao sueste. É a maior plataforma mediterránea e é unha conca de dilución simultánea e un sitio de formación de auga de fondo. A conca do Adriático medio atópase ao sur da liña Ancona-Zadar, con 270 m. de profundidade media (tamén chamado Depresión Pomo ou o Pozo Jabuka). Os 170 m. da plataforma Palagruža atópase ao sur do Pozo Adriático Medio, separándoa do profundo pozo do Adriático sur de 1.200 m. e a conca do Adriático medio desde a conca do Adriático sur. Máis ao sur, o fondo do mar chéga a 780 m. para formar a plataforma de Otranto no límite do mar Xónico. A conca sur da ribeira adriática é semellante en moitos aspectos ao mar do norte do mar Xónico, á que está conectada. Transversalmente, o mar Adriático tamén é asimétrico: a costa peninsular dos Apeninos é relativamente lisa con moi poucas illas e os promontorios de Monte Conero e Gargano como as únicas protuberancias significativas no mar; en contraste, a costa peninsular balcánica é accidentada con numerosas illas, especialmente en Croacia. A robusted da costa está exacerbada pola proximidade á costa dos Alpes Dináricos, fronte á costa oposta (italiana) onde as montañas dos Apeninos están máis afastadas da costa.
Temperatura e salinidade
A temperatura da superficie do Adriático xeralmente varía de 22º a 30 °C no verán, aos 12º a 14 °C no inverno, salvo ao longo da parte norte do litoral do Adriático occidental, onde cae a 9 °C no inverno. As distintas variacións de temperatura estacionais, cun gradiente lonxitudinal no gradiente norte e transversal no Adriático medio e sur, atribúense ás características continentais do mar Adriático: é máis superficial e está máis preto da terra que os océanos.. Durante os invernos particularmente fríos, pode aparecer xeo no mar nas zonas costeiras do mar Adriático, especialmente na Lagoa de Venecia, pero tamén en fervenzas illadas tan ao sur como Tisno (sur de Zadar). O Adriático Meridional está preto dos 8º a 10 °C máis quente durante o inverno que nas rexións máis ao norte. A variación de salinidade do Adriático ao longo do ano tamén é distinta: varía entre 38 e 39 PSUs. O Adriático meridional está sometido a auga máis salgada da Conca Levantin.
Clima
miniatura|right|upright=2.05|Como se ve no mapa, a maior parte da masa terrestre que rodea o mar Adriático está clasificada como "Cfa", coa rexión sur (preto do mar xónico) sendo "Csa". Segundo a clasificación climática de Köppen, a metade superior do Adriático está clasificada como clima subtropical húmido (Cfa), con veráns máis húmidos e invernos máis secos e máis fríos, e o sur do Adriático clasifícase como Clima mediterráneo. A temperatura do aire pode fluctuar en aproximadamente 20 °C durante unha tempada.
Poboación
Nas costas e illas do mar Adriático, hai numerosos pequenos asentamentos e varias grandes cidades. Entre as máis grandes están Bari, Venecia, Trieste e Rimini en Italia, Split, Rijeka e Zadar en Croacia, Durrës e Vlorë en Albania e Koper en Eslovenia. En total, máis de 3,5 millóns de persoas viven nas costas do Adriático. Hai tamén algunhas cidades máis grandes que están situadas moi preto da costa, como as cidades italianas de Rávena e Lecce.
Cabreira, Salvaterra de Miño
San Miguel de Cabreira é unha parroquia que se localiza no concello de Salvaterra de Miño. Segundo o padrón municipal de 2004 tiña 435 habitantes (236 mulleres e 199 homes), distribuídos en 22 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 478 habitantes. Segundo o IGE, no 2014 a súa poboación medrara ata os 442 habitantes, sendo 220 homes e 222 mulleres. Nos últimos datos deste, do 2020, descendía ata os 421 habitantes, 203 homes e 218 mulleres, sendo o lugar do San Roque o máis poboado con 50 habitantes censados.
Xeografía
A parroquia de Cabreira localízase no oeste do concello, sendo atravesada polo río Caselas. Presenta as pequenas elevacións dos montes Curros (144 m) e do Viso (142 m). Preto dos lindes da parroquia atopamos o río Tea e a súa desembocadura no Miño, sendo a ponte que salva este río, a ponte da Fillaboa, historicamente fundamental para as comunicacións de Cabreira.
Historia
Tense constancia de distintas variantes do topónimo utilizadas no pasado, como Cabral ou Capraria. Aparece xa en documentos do século XIII nomeada como Cabreyra, como no contrato de foro de 1297 no que o mosteiro de Oia compra unha peza de viña no “aral de Cabreyra”.
Na Idade Moderna contamos coas valiosas fontes do Catastro de Ensenada, que describe a realidade socioeconómica da parroquia en 1752 e a do Censo de Floridablanca, de 1789. O Catastro de Ensenada sinala que o señor xurisdicional de Cabreira era o conde de Salvaterra e os preceptores do décimo o cura de Cabreira e o arcediano da Catedral de Tui. Fronte aos 365 que describiría décadas despois o Censo de Floridablanca, o Catastro de Ensenada describe unha poboación de 346 habitantes, destacando nas ocupacións dos seus poboadores a existencia dun cirurxián sangrador na parroquia, así como a dun ferreiro, tres carpinteiros ou dous xastres. Mentres tanto, a agricultura era sen dúbida a máis importante actividade económica da parroquia e da zona. Segundo este documento, en Cabreira destacaba un amplo uso dos terreos de secaño respecto ao resto de parroquias do concello, igualando estes en superficie aos de regadío. Ademais, cabe nomear que a parroquia contaba cunha devesa real, tres muíños e dúas tabernas.
Xa na Idade Contemporánea, a parroquia aparece descrita no “Diccionario geográfico-estadístico-histórico de España y sus posesiones de Ultramar”. Cualifícase como de pintoresca localización, pola súa proximidade ao inmediato reino de Portugal e ás súas vilas. Esboza terreos fértiles nos que se crían carballos e castiñeiros, nos que existen moitos e saborosos pastos ademais de fontes de exquisitas aguas. Menciona os tres muíños de fariña así como unha produción agrícola variada, acompañada da crianza gandeira, da caza e da pesca.
Conxunto da Igrexa de San Miguel
miniatura|253x253px|Fachada dianteira da Igrexa Parroquial Igrexa en forma de cruz latina cunha soa nave máis dúas capelas laterais. Foi construída no 1710 segundo indica a epígrafe gravada na parte posterior da igrexa, que di: “HESTE CORO MANDO HACER DON TOMAS SALGADO AÑO DE 1710”. Sobre esta inscrición atopamos un escudo ben labrado e conservado da familia dos Salgado, que inclúe a máxima “SALGA POR DONDE SALIERE”. Consérvanse catro retablos, un na capela do Carme, outro na capela da Inmaculada, un retablo sen altar dedicado á Virxe das Angustias e Ánimas e o retablo maior adicado a San Miguel. Caracterízase dun marcado sentido horizontal, cunha fornela central ocupada polo Crucificado, a Virxe e San Xosé e cun ático presidido polo patrón San Miguel, acompañado nos laterais por San Sebastián e Santa Lucía. Está rematado co escudo de armas dos Salgado, o que, xunto co escudo da fachada posterior, serve para manexar a moi probábel posibilidade de que o clérigo e fidalgo Tomás Salgado fora o patrono da construción. Por similitudes estilísticas e coincidencia histórica, pénsanse que o escultor encargado da obra podería ser o artesán de Fornelos Domingo Rodríguez de Pazos. No adro da Igrexa Parroquial distribúense as estacións do viacrucis, cun total de 14 cruces entre completas e estragadas, dun tamaño medio duns 2,4 m, medindo algo menos as correspondentes ao Bo Ladrón e o Mal Ladrón do calvario, constando de 1,78 m e 92 cm respectivamente. A poucos metros, no lateral dereito da igrexa, atópase o Cruceiro da Inmaculada, protexido por reixa de ferro, que rodea tamén o cadaleito do abade Don Alberte González. O capitel ten unha bola do mundo franqueada por anxos, con dous deles que parecen sostela. Enriba, a Inmaculada Concepción aparece esmagando a cabeza dunha serpe. No lateral esquerdo da reixa existe unha placa de mármore coa inscrición “A LA PROTECTORA DE CABREIRA EN EL QUINCUAGESIMO AÑO DE SU CONCEPCION, A.D. MCMIIII, J.BALIÑO”. O texto refírese á proclamación do dogma da Inmaculada Concepción na carta apostólica Ineffabilis Deus, promulgada no 1854 polo papa Pio IX. Por tanto, os números romanos indican a data da construción do cruceiro, cincuenta anos despois no 1904, así como o párroco no momento “A.D” xunto co ferreiro e a marmorería encargada da placa, “J. Baliño” de Vigo.
Cruceiro das Arras
Nun cruzamento de camiños do lugar das Arras levántase o terceiro cruceiro da parroquia, cunha columna octogonal que amosa na parte máis baixa un corazón cos tres cravos e máis alto a Santo Antonio co meniño Xesús. Sobre o capitel érguese por diante un Cristo crucificado con detalles no pano e nas mans e por detrás a Virxe María de pé coas mans no peito.
Conxunto de San Roque
miniatura|233x233px|Peto de Ánimas de San Roque O Plan Básico Autonómico inventaría varios bens patrimoniais dentro deste conxunto de San Roque. Estes elementos serían a Capela, o Palco da Música e o Cruceiro e Peto de Ánimas de San Roque. A capela é un pequeno templo de nave única rectangular en devoción ao santo ao que se lle adica a festa maior de Cabreira, San Roque, que dá nome a este Barrio. Este ten un pequeno retablo no interior da mesma. Ao carón da capela sitúase o Palco Da Música, de plano octogonal con cuberta de madeira, cun chan abovedado por construción. Conta cunha placa na que se informa de que foi doado polos fillos da parroquia residentes en Bos Aires no ano 1929. Está situado no que foi o torreiro da festa da parroquia ata o traslado deste ao Río. A uns 40 metros de distancia da igrexa e do palco, nun cruzamento de camiños, sitúase o Cruceiro e o Peto de Ánimas de San Roque, de 1783. Na base do cruceiro atopamos unha epígrafe cunha oración gravada en mármore, que é case idéntica á do cruceiro e peto da Magdalena, en Cangas. Por esta coincidencia textual e polo estilo e feitura do cruceiro, é posíbel que o que o artífice da obra fora o mesmo, Ignacio Cerviño Quinteiro. Sostido por unha columna cilíndrica con base cadrada, o capitel está rodeado de catro rapaces que parecen sostelo, un en cada vértice. A cruz é cilíndrica e o Cristo está ben definido, coa cabeza ladeada e unha coroa metálica de espiños. A súa dereita achamos un anxo que recolle o sangue cunha grande copa, e ao pé da cruz hai catro figuras con coroa metálica. No varal do cruceiro aparece a Inmaculada Concepción pousada no Mundo e pisando a cabeza dunha serpe, igual que aparece no Cruceiro da Inmaculada. O peto de ánimas conta cun retablo no que as ánimas vense enmarcadas entre dúas columnas, sendo a ánima do centro un sacerdote en posición orante. Foi mandado construír por Xosé González en 1783, como indica unha epígrafe na obra. Na mesa aparece o caixón das esmolas ao que actualmente non se dá uso. Tanto o cruceiro como o peto de ánimas foron restaurados polo concello de Salvaterra de Miño no verán de 2021.
Cruz do Campo da Misión
miniatura|Cruz do Campo da Misión Nas Leiriñas, no barrio da Devesa, áchase esta cruz baixa na beira da estrada secundaria que conecta Cabreira con Alxén, no medio dun bosque de piñeiros. Trátase dun altar de pedra sobre o que un círculo serve á súa vez de alicerce para unha cruz pequena. Neste círculo está inscrito “CAMPO DE LA MISIÓN JUNIO DE 1901”, xa que conmemora a Santa Misión levada a cabo polos xesuítas neste ano. En concreto os sacerdotes convocantes foron Rafael Vicente e o salmantino Ignacio Santos, ambos con ampla experiencia en misións populares. Tense constancia da existencia dun cruceiro neste Campo da Misión, que foi destruído ou espoliado. Neste existía unha inscrición que rezaba “AQUÍ SE CELEBRARON 18 MISAS COMULGARON 14.000 ASISTIERON 13 PARROQUIAS". Isto da unha imaxe da grande importancia que tiñan estes acontecementos no momento, que buscaban lugares amplos onde puideran reunirse grandes cantidades de persoas, elixindo ademais lugares estratéxicos como é este, que funciona como encrucillada dos concellos de Salceda de Caselas e Salvaterra de Miño, así como das parroquias de Arantei, Entenza e Alxén. Existe en Cabreira un segundo elemento que recorda esta misión. Trátase dunha cruz de mármore branco pendurada na fachada lateral da Igrexa Parroquial, que conta coa seguinte inscrición “ACUERDATE DE TUS NOVISIMOS Y NUNCA PECARÁS”, cita bíblica, “JHS”, abreviatura da Compañía de Xesús, “SANTA MISION DADA POR LOS P.P SANTOS Y VICENTE S.J. SIENDO C.P. DN A.M.G JUNIO DEL AÑO 1901”, sendo A.M.G Alberte González, párroco que repousa no cadaleito do Cruceiro da Inmaculada.
Arquitectura civil
Destaca na parroquia o Pazo da Gaviñeira, edificio con planta en U situado no lugar da Pousa, cunha das ás rematada por unha torre cadrada e a outra dotada dunha galería con arcos ao longo da fachada. Na porta pode verse a inscrito "MÁNDOA FACER D. XACINTO VALENZUELA EN 18 "... ". Nunha chaira fluvial á beira do río Caselas atopamos un muíño moedor cunha planta rectangular, paredes de cantaría e cuberta a dúas augas, presentando dous buratos do inferno e no lado oposto dúas canalizacións coas súas correspondentes maquías. Respecto á arquitectura contemporánea sobresae a vivenda-farmacia construída no lugar do Cerdeiral polos arquitectos Faustino Patiño e Juan Ignacio Prieto, nun ancho edificable de tan só 5 metros. Recibiu diversos recoñecementos entre os que se atopan o primeiro premio no XIV Premio COAG de Arquitectura na categoría de Obra primeira, Obra de Arquitectos no comezo da súa carreira profesional, ou o premio COAG Gran de Area 2008, así como a súa selección para a XI Bienal Española de Arquitectura y Urbanismo.
Cultura
Aínda que o patrón da parroquia é San Miguel, a festa maior celébrase o 16 de agosto na honra de San Roque. Nos días previos realízase unha novena en devoción ao santo e o 15 faise unha tirada de fogos anunciando a festa. O día 16 celébranse varias misas na capela dedicada a este santo, unha delas solemne, seguida dunha procesión ao redor do templo, que é acompañada por pasacalles dunha banda de música con posterior concerto desta no campo da festa, coñecido como “O Río”. Aquí adoitan celebrarse verbenas con orquestras galegas tanto o día do santo, como o día seguinte, coñecido como “Festa do Can”, en referencia ao can que acompaña a San Roque na súa iconografía.
Nestas datas tamén se teñen celebrado varias edicións do Festival San Rock’iño, organizado pola Asociación Veciñal Xerme, entidade que dende a súa fundación en 1976 ven programando diversas actividades culturais como teatro, música ou baile tradicional galego na parroquia. A asociación tamén xestiona o Centro Cultural Xerme, situado no barrio do Río, que serve como sede para os distintos cursos que esta promove.
Anualmente dende o 2015, coa excepción do 2021, celébrase neste centro o festival poético-musical Entreverbas, organizado por Xanela Iniciativa Cultural, que ten reunido na parroquia a poetas como Olga Novo, Antón Reixa ou Luz Fandiño e a músicos como Xabier Díaz ou Anxo Pintos.
Ponte da Misericordia
A ponte da Misericordia é unha construción sobre a ría de Viveiro, entre a Porta de Carlos V e a capela da Misericordia, da que recibe o nome.
Historia
A actual ponte foi edificada no século XV, durante o reinado de Henrique IV de Castela, no lugar doutra ponte construída durante a dominación romana
A construción do século XV tiña 12 arcos, de medio punto os dos extremos, e oxivais os dez do medio, para dar convexidade á calzada. Destes 12 arcos consérvanse na actualidade 9, xa que houbo diversas transformacións posteriores para adaptar a ponte ás novas necesidades.
Universidade de Leiden
A Universidade de Leiden (en neerlandés: Rijksuniversiteit Leiden) é a universidade máis antiga das Provincias Unidas dos Países Baixos. A universidade está localizada en Leiden, cidade universitaria desde 1575. A familia real neerlandesa e a Universidade de Leiden aínda manteñen unha relación estreita; as raíñas Juliana e Beatriz e o rei Willem-Alexander son todos antigos alumnos da Universidade.
Río Bernesga
Percorrido
O Bernesga nace no porto de Payares, case nos límites con Asturias. Corre logo en direccións sur, atravesando varias localidades leonesas como a Pola de Gordón, La Robla e a mesma capital provincial, León, onde se lle xunta o río Torío.
Logo de 76,8 km de percorrido rende as súas augas ao Esla, pola dereita deste, na localidade de Vega de Infanzones.
Universidade de Leiden
Historia
A cidade de Leiden xogou un papel importante na guerra dos oitenta anos. En 1572 a cidade elixiu estar de parte da rebelión antiespañola. O Gobernador dos Países Baixos, Luís de Requesens, cerca a cidade en 1574. O asedio de Leiden durou desde o mes de maio até o 3 de outubro de 1574, cando a cidade se liberou grazas á destrución dos diques, posibilitando así o acceso de botes con provisións para os habitantes da cidade. Tras a resistencia oposta ao asedio, concédeselle á cidade a universidade en 1575. Coa súa fundación o estatúder Guillerme I de Orange mostrou o seu agradecemento e recoñecemento aos poboadores de Leiden, que resistiran o asedio por parte dos españois en nome do rei Filipe II. A tradición conta que se lles ofreceu aos habitantes de Leiden a posibilidade de elixir entre a universidade e certa exención de impostos. A liberación de Leiden aínda se celebra ao grande, cada 3 de outubro. Desde entón a universidade, os estudantes e as casas de estudantes son un factor dominante na imaxe da cidade.
Río Bernesga
Afluentes
Os principais tributarios do Bernesga son:
Universidade de Leiden
Historia
A Universidade de Leiden, a Universidade de Göttingen e a Universidade de Berlín, son recoñecidas como o berce da Liberdade Académica.
Río Bernesga
Afluentes
A conca do Bernesga abrangue 1.162 km².
Universidade de Leiden
Historia
A Universidade asóciase con dez líderes e primeiros ministros dos Países Baixos, nove líderes internacionais, entre eles o sexto presidente dos Estados Unidos John Quincy Adams, dous secretarios xerais da OTAN, un presidente da Corte Internacional de Xustiza e dezaseis galardoados co premio Nobel (incluídos os físicos de renome Albert Einstein e Enrico Fermi). A Universidade tamén é coñecida polos seus múltiples avances, incluíndo a súa famosa Botella de Leiden, un condensador feito a partir dunha botella de vidro, inventado en Leiden por Pieter van Musschenbroek en 1746 (en realidade foi inventado simultaneamente por Ewald Georg von Kleist en Alemaña, pero o nome «Botella de Leiden» prevaleceu).
Río Bernesga
Réxime
O Bernesga é un río de réxime nivo-pluvial. A baixa de caudal na estiaxe é bastante acusada.
Universidade de Leiden
Historia
Outro avance foi en crioxenia: Heike Kamerlingh Onnes (gañador do Premio Nobel de Física en 1913) licuou helio por primeira vez (1908) e posteriormente conseguiu alcanzar unha temperatura de menos dun grao por encima do cero absoluto.
Albert Einstein tamén pasou certo tempo na Universidade de Leiden durante a súa carreira e despois como profesor.
Recentemente a universidade comezou un proceso de expansión á veciña cidade da Haia, onde se situarán novos edificios destinados principalmente a programas de estudo internacionais.
A Universidade de Leiden ten unha excelente reputación internacional e é unha das mellores universidades en Europa e do mundo. No ránking de universidades THE-QS de 2009, a universidade ocupou o 60º posto a nivel mundial.
As Pereiras, Olas, Mesía
As Pereiras é un lugar da parroquia de Olas no concello coruñés de Mesía na comarca de Ordes.
Os plans de ordenación municipal consideraron o lugar das Pereiras e da Hedra como unha única unidade urbana.
A Centinela
O topónimo galego A Centinela pode referirse a:
Atún listado
O atún listado ou, simplemente, listado (Katsuwonus pelamis ) é un peixe mariño do grupo dos túnidos, familia escómbridos, de grande interese comercial e capturado fundamentalmente para a elaboración de conservas.
Descrición
miniatura|250px|Banco de listados (U.S. National Oceanic and Atmospheric Administration). Alcanza tamaños máximos de 1 metro (aínda que o normal son valores de 40–50 cm) e pesos de 5–10 kg (con máximos de 19 kg). Recoñécese pola presenza de 4-7 bandas lonxitudinais escuras a ámbolos lados da rexión ventral, por baixo da liña lateral, debuxo característico ó que lle debe o nome de listado. A cor do lombo é azul escuro con irisacións púrpuras, aclarando segundo descende cara o ventre, que ten cor prateada.
As aletas dorsais están lixeiramente separadas. A aleta pectoral é moi curta. Posúen 53-63 pequenos dentes no primeiro arco branquial, número moi superior ó doutros túnidos. Non posúen vexiga natatoria.
miniatura|250px|''Katsuo no Tataki
Ecoloxía
Está presente en tódolos océanos do mundo de augas tropicais e subtropicais, máis ou menos entre os paralelos 45ºN e 45ºS. Forma bancos moi numerosos, ás veces mesturados con outras especies de túnidos, especialmente rabil (Thunnus albacares) e patudo (Thunnus obesus). Para os efectos de avaliación, a Comisión Internacional para a Conservación do Atún Atlántico (CICAA) diferencia dous stocks, leste e oeste (utilizando como referencia o meridiano 30º oeste).
Aproveitamento pesqueiro
No océano Pacífico representa a especie de maior interese pesqueiro (ata o 45% das capturas mundiais de túnidos); MUUS e DAHLSTRÖM, 1981). Boa parte das conservas de atún que non especifiquen a especie están elaboradas con esta especie.
O atún listado adoita asociarse a concentracións de peixes superficiais. Esta característica foi aproveitada polos barcos pesqueiros, que botaban ó mar artefactos flotantes para atrae-los bancos de atúns ás súas redes de cerco.
Iouga
Iouga é a reconstrución suxerida do nome dunha deusa britano-romana coñecida por unha única inscrición fragmentada. A inscrición apareceu nun altar de pedra en York. O nome que aparece na pedra é Ioug[...] ou Iou[...], e nela pode lerse tamén:
Lendo a parte fragmentada do nome Ioug[...], Roger Wright propuxo a forma reconstruída Iouga, que relacionou co protocelta *jugā que significa 'xugo'. Porén, Theresia Pantzer, suxeriu que o que Wright percibiu como unha letra g era unicamente "dano da pedra nunha parte do texto". A deusa é polo demais descoñecida.
Sociedad Deportiva Huesca
A Sociedad Deportiva Huesca é un club de fútbol de España, da cidade de Huesca en Aragón. Foi fundado en 1960 e milita na Primeira División Española. Na actualidade conta con 4.100 socios. Debido á limitada capacidade do seu estadio, El Alcoraz, non é posible a admisión de novos socios polo momento. Espérase a presentación do proxecto do novo estadio proximamente.
Uniforme
Viste a marca deportiva zaragozana Bemiser, que tamén viste ao CD Castellón.
Estadio
250px|dereita|miniatura|El Alcoraz. Durante a tempada 1971-1972 decidiuse construír un novo campo de fútbol para o Huesca e sería o terceiro campo do equipo situado no cerro de San Jorge. No estadio de El Alcoraz celebráronse partidos moi importantes, como a final da Copa de España de Afeccionados de 1974.
Na actualidade o estadio de El Alcoraz ten unha capacidade de 5.000 persoas e ultimamente fóronse renovando algunhas partes tras lograr o ascenso a Segunda.
O campo de adestramento é a Cidade Deportiva San Jorge, cunhas dimensións de 100 x 64 m de céspede artificial.
Eleccións municipais en Toén
Composición das Corporacións
Corporacións democráticas en Toén desde a aprobación da Constitución de 1978.
O Piñeiro, Olas, Mesía
O Piñeiro é un lugar da parroquia de Olas no concello coruñés de Mesía na comarca de Ordes.
Ponte da Ramallosa
A ponte da Ramallosa é unha construción románica sobre o río Miñor, entre as parroquias da Ramallosa (Nigrán) e Santa Cristina da Ramallosa (Baiona).
Historia
miniatura|Desembocadura do Miñor nunha postal de [[Eugenio Krapf.]]
Segundo a tradición, a ponte foi mandada construír no século XIII por Pedro González Telmo, bispo de Tui, despois da fundación da vila de Baiona por Afonso IX (rei de León e Galicia) en 1201. Posiblemente con anterioridade houbera outra ponte, pola que discorría a vía romana XX (per loca maritima) do itinerario de Antonino.
A ponte, de 36 m, ten 10 arcos, algúns apuntados e outros de medio punto, con luces de entre 3 e 5,5 m. Os piares teñen un espesor bastante uniforme, próximos aos 5 m. Os tallamares, situados a ambos os dous lados, son apuntados de planta triangular, formando uns apartadoiros ao nivel da calzada.
Ten un perfil lixeiramente alombado cunha suave pendente. A calzada está pavimentada con lousas irregulares de pedra. A anchura entre os peitorís varía entre 3,17 e 3,37 m. O peitoril actual é baixo, formado por unha soa fiada de cachotes.
Nun dos piares centrais hai un pequeno altar cun cruceiro, que ten na columna unha imaxe de San Telmo e unha escena dunhas ánimas queimándose no purgatorio.
Queiroa de Abaixo, Olas, Mesía
Queiroa de Abaixo é un lugar da parroquia de Olas no concello coruñés de Mesía na comarca de Ordes.
Carabineiro
Usos gastronómicos
miniatura|Carabineiros O carabinero é unha especie habitual nos mercados españois, podéndose confundir co lagostino moruno, que é de calidade culinaria similar.
A maioría das capturas proceden do sur da península Ibérica, e lévanse a cabo de maneira homoxénea ao longo de todo o ano. É especialmente exquisito cociñado á prancha, só con sal.
Vladimiro I de Kíiv
Vladimiro I de Kíiv, tamén coñecido como Vladimiro I o Grande, así como o Sol Vermello e San Vladimiro, nado como Vladímir Sviatoslavich (en Володимир Святославич; en Владимир I Святославич, Владимир Красное Солнышко; en Володимеръ Святославичь), nado contra 958 e finado no Mosteiro de Bérestovo (Kíiv) en 1015, foi príncipe de Nóvgorod (970) e gran príncipe de Kíiv (980-1015).
Nome
De acordo coa Crónica de Néstor, a crónica máis antiga da Rus de Kíiv, o seu nome real era Volodímer (en ruso antigo: Володимеръ).
Dependendo do idioma este nome pode ter variacións: en ucraíno moderno Володимир, en ruso moderno Влади́мир, en nórdico antigo Valdamarr e en nórdico moderno Valdemar.
Chegada ao trono
Sviatoslav designou a Vladímir como gobernante de Nóvgorod, mentres que a Iaropolk, o seu fillo lexítimo, deulle Kíiv. Despois da morte de Sviatoslav no ano 972 desatouse unha guerra entre Iaropolk e o seu irmán máis novo Oleg, rexente de Drevlinia, a terra dos drevlianos.
O ano 977 Vladímir visitou a Haakon Sigurdsson, gobernante de Noruega, e recrutou a maior cantidade de guerreiros viquingos que puido para que o axudasen a recuperar Nóvgorod. Ao ano seguinte, marchou contra Iaropolk. No seu camiño a Kíiv, enviou embaixadores a Rógvolod, príncipe de Polotsk, para pedirlle a man da súa filla Rogneda. A princesa rexeitou casar con el, pero Vladímir atacou Polotsk e tomou a Rogneda á forza.
Polotsk resultou un lugar clave, xunto con Smolensk, para a toma de Kíiv no ano 980. Foi coroado o 11 de xuño dese ano como Príncipe de Nóvgorod. Vladímir acusou a Iaropolk de traizón e, no mesmo ano de 980, despois da súa vitoria sobre a rus sur de Iaropolk, fíxoo asasinar, e violou a súa muller Xulia (quen traería ao mundo pouco tempo despois un fillo, Sviatopolk, oficialmente fillo de Iaropolk, aínda que certas fontes afirman que sería en realidade fillo de Vladímir).
Comezou o seu reinado cunha serie de campañas vitoriosas contra os estados veciños (incluíndo os polacos e os búlgaros do Volga (musulmá) e o 11 de xuño de 980 foi proclamado príncipe da Rus de Kíiv Gran príncipe de Kíiv.
Reinado
Xa como rexente do principado, Vladímir continuou expandindo os seus territorios. No ano 981 conquistou numerosas cidades situadas no que hoxe é a Galicia ucraína. E no ano 983 tomou o control da zona que se encontra entre Lituania e Polonia, ademais de construír moitas fortalezas e colonias ao redor do seu reino. miniatura|280px|"O Bautismo de San Vladimiro" por [[Viktor Vasnetsov.]] A pesar de que o cristianismo xa gañara moitos adeptos, Vladímir permaneceu como pagán, chegando a ter até 800 concubinas e numerosas esposas, erixindo estatuas e templos pagáns. Porén, por consello dos seus achegados, enviou varios emisarios a estudar as relixións de varios dos países veciños que lle pediran que se unise ás súas respectivas relixións. Finalmente, no ano 988 converteuse ao cristianismo, e iniciou a cristianización da Rus de Kíiv, debido ao marabillados que quedaron os seus emisarios ao llegar a Constantinopla e ver os festivais que a Igrexa bizantina preparara para eles.
No mesmo ano de 988, negociou a man da irmá do emperador Basilio II, Ana Porfiroxéneta. Foi a primeira voda realizada entre unha princesa grega e un pagán, para o cal Vladímir foi bautizado antes de poder formalizar o matrimonio. O bautizo e o matrimonio producíronlle grandes cambios no seu carácter. Ao seu regreso a Kíiv, derrubou todos os monumentos pagáns e construíu numerosas igrexas, entre elas a Igrexa da Dormición da Virxe. Foi a primeira igrexa de pedra de Kíiv, e ordenou a súa construción entre 989 e 996 por traballadores bizantinos e autóctonos para conmemorar o bautismo da Rus de Kíiv.
Porén, existe outra versión sobre a conversión de Vladímir ao cristianismo. No ano 987, Bardas Skleros o Mozo e Bardas Focas rebeláronse contra o emperador Basilio II. Os dous rebeldes uniron as súas forzas por un tempo, pero pouco despois Bardas Focas autoproclamouse emperador. Basilio pediu á Rus de Kíiv axuda, aínda que nesa época se consideraban inimigos. Vladímir accedeu a cambio da man da súa irmá e aceptou converterse ao cristianismo. Cando os preparativos para a voda terminaron, Vladímir enviou 6.000 efectivos das súas tropas varegas (viquingas) ao Imperio bizantino, que puxeron fin á revolta. .
Despois do seu matrimonio con Ana, formou un gran consello cos seus máis próximos conselleiros, ademais de cos seus 11 (ou 12) fillos que tivo coas súas esposas e concubinas.
Vladímir morreu en Beréstovo (Kíiv). Foi enterrado na Igrexa dos Décimos que el edificara. O seu corpo foi despois desmembrado e distribuído ente as súas numerosas fundacións sagradas e venerado como reliquia.
Considerado o principal fundador da Santa Rusia', tamén é un personaxe recorrente nas bilinas (былина) rusas, poemas épicos tradicionais, na poesía heroica dos eslavos orientais da Rus de Kíiv, continuando a tradición en Rusia e Ucraína. Nestes poemas épicos repeséntase xeralmente como soberano xusto e respectado polos seus súbditos, á imaxe das lendas celtas do rei Artur.
Segundo a crónica de Néstor,. O bispo alemán Thietmar describiuno como fornicator immensus et crudelis, mentres que os cronistas se refiren aos centenares de concubinas que gardaba no seu palacio de Vishgorod.
Á súa morte, unha guerra de sucesión fratricida (1015-1019) estalou entre o seu sobriño Sviatopolk I e varios dos seus moitos fillos, entre eles Gleb e Iaroslav.
Unións e descendencia
Non se coñece o nome exacto dos seus fillos, nin mesmo se algúns deles son realemente seus (varios dos seus fillos teñen así mesmo unha nai suposta). miniatura|200px|Vladímir e Rogneda (por Anton Losenko, 1770).
San Vladimiro
Vladímir foi canonizado, como San Vladimiro, e é venerado na Igrexa católica e na Igrexa ortodoxa. A súa festividade é o 15 de xullo. É o patrón de Rusia e de Ucraína.
Poales
Poales é o nome dun taxon de plantas situado na categoría de orde, empregado en sistemas de clasificación modernos como o APG II do 2003. A orde consta de 16 familias con máis de 18.000 especies, entre elas atópase a familia Poaceae (pastos, cereais, bambú), que é probablemente a familia de anxiospermas de maior importancia económica, e tamén a acompañan outras como as tifáceas, as bromeliáceas e o caravel do aire, as ciperáceas (dunha delas prodúcese o papiro), e as xuncáceas (a familia dos xuncos e plantas afíns). As Poales son herbas, moitas elas con polinización anemófila (por vento), con perda dos nectarios septais, a síndrome de caracteres da polinización anemófila desenvolveuse moitas veces de xeito independente dentro do clado. Ademais caracterízanse por posuír corpos de sílice na epiderme, por perder os cristais de ráfide, e posuír flores con perianto claramente dividido en cáliz e corola, e con estilos ben desenvolvidos.
Caracteres
Algúns xenes mitocondriais de Poales amosan unha evolución acelerada (Graham et al. 2006)
Ecoloxía
Non posúen micorrizas.
A polinización anemófila (por vento), coa perda dos nectarios septais, desenvolveuse moitas veces en forma independente dentro de Poales, e é característica de Typhaceae, Xuncaceae, Cyperaceae, Restionaceae e Poaceae.
Diversidade
A diversidade taxonómica das monocotiledóneas está presentada en detalle por Kubitzki (1998) Lista da diversidade de Poales. As descricións son deliberadamente incompletas. Para máis información siga as ligazóns.
{| miniatura|esquerda|Hábito de Typha.
Jay Laga'aia
Jay Laga'aia, nado o 10 de setembro de 1963 en Auckland, é un actor e cantante neozelandés de orixe samoana. É coñecido por interpretar o Capitán Typho nos filmes Star Wars Episode II: Attack of the Clones e Star Wars Episode III: Revenge of the Sith.
Poales
Tifáceas
As tifáceas son herbas características de hábitats acuáticos e zonas húmidas. As follas son lineais e moitas veces esponxosas. Posúen inflorescencias determinadas, terminais, altamente modificadas con numerosas flores pequenas densamente agrupadas, as inflorescencias como resultado teñen aspecto de espigas elongadas ou aglomeracións globosas, as flores masculinas situadas arriba das femininas. Son polinizadas polo vento. {| miniatura|esquerda|Flores (violetas) e brácteas (rosadas) dunha inflorescencia de [[ananá. O caravel do aire tamén posúe flores violetas sobre brácteas rosadas.]] miniatura|dereita|Hábito do musgo español, unha bromeliácea.
Jay Laga'aia
Biografía
Laga'aia medrou en Auckland, Nova Zelandia, pero actualmente posúe tamén a cidadanía australiana. É descendente de samoanos e ten oito irmáns e irmás. Un dos seus irmáns máis novo, Frank Laga'aia, foi membro da banda de música Ilanda, gañadora dun premio ARIA.
Poales
Piña, caravel do aire e afíns
A piña (Ananas comosus) e o caravel do aire (Tillandsia aeranthos) pertencen á familia das bromeliáceas. As bromeliáceas posúen follas carnosas que forman unha roseta basal que almacena auga. As súas flores son vistosas e coloridas, e cada unha posúe unha bráctea que tamén é colorida. O perianto está dividido en 3 sépalos e 3 pétalos. As bromeliáceas atópanse nas zonas cálidas de América (salvo unha soa especie en África).
Jay Laga'aia
Traxectoria
miniatura|150px|esquerda|Laga'aia actuando A súa estrea deuse cando un documental escrito e gravado por el foi para as pantallas de televisión neozelandesas.
Poales
Piña, caravel do aire e afíns
Outra especie emparentada é o musgo de España (Tillandsia usneoides, que non medra en España senón en América) empregado para empacar. {| miniatura|esquerda|[[Stegolepis guianensis.]]
Jay Laga'aia
Traxectoria
Tamén tivo un bo comezo coas series de televisión, pois actuou en 14 episodios de Heroes.
Porén, o recoñecemento internacional chegoulle da man dos filmes Star Wars Episode II: Attack of the Clones e Star Wars Episode III: Revenge of the Sith.
Poales
Rapateáceas
As rapateáceas están presentes en rexións tropicais de Suramérica e o oeste de África. Son herbas en roseta, con inflorescencias capitadas ao final dun escapo, flores con sépalos, pétalos e 6 estames. {| miniatura|esquerda|Hábito de Orectanthe sceptrum, unha xyridácea.
Jay Laga'aia
Traxectoria
Outro gran papel foi como Draco en Xena: Warrior Princess.
Filmografía
Filmes miniatura|dereita|Jay Laga'aia.
Poales
Pasto de ollos amarelos
O "pasto de ollos amarelos" (Xyris) e algúns outros xéneros máis pertencen á familia das xyridáceas. Posúen unha inflorescencia moi característica, que nace dun a moitos escapos, coas flores formando unha cabeza como un cono ou unha espiga ao final do escapo, con brácteas persistentes dispostas en espiral. As flores posúen 3 sépalos, 3 pétalos, 3 estames e 3 estaminodios, e 3 carpelos de ovario súpero.
Jay Laga'aia
Filmografía
Series de televisión
Poales
Pasto de ollos amarelos
Son plantas características de rexións húmidas tropicais a subtropicais, e Xyris adoita ser cultivada especialmente en acuarios. As vistosas flores de Xyris son efémeras, e as corolas ábrense por só unhas poucas horas. Só unha ou dúas flores por cabeza ábrense ao mesmo tempo. A polinización pode ser cumprida por abellas almacenadoras de pole. Os estaminodios, cos seus pelos, poden facilitar a polinización xuntando o pole e presentándollo ás abellas, ou poden enganar ás abellas atraéndoas coa crenza de que hai pole. {| miniatura|esquerda|Hábito de Eriocaulon compressum, notar a inflorescencia.
Jay Laga'aia
Filmografía
Miniseries
Como presentador de televisión
Poales
Riocaulon e afíns
Están presentes en rexións tropicais e subtropicais, cunhas poucas estendéndose en hábitats tépedos, xeralmente húmidos. {| miniatura|esquerda|[[Mayaca fluviatilis.]]
Maiacáceas
As maiacáceas co seu único xénero, Maiaca, están distribuídas principalmente nos trópicos de América (incluíndo o sueste dos Estados Unidos), cunha soa especie en África. Son herbas pequenas das zonas húmidas, que se asemellan bastante aos licopodios: as súas follas son numerosas, dentadas apicalmente, dispostas en espiral esparexidas polo talo. As súas flores son rosas a brancas e parecen nacer da axila das follas, e os seus periantos están claramente diferenciados en sépalos e pétalos. {|
Turniáceas
As turniáceas son unha pequena familia distribuída ao sur de África e no Amazonas, na rexión da Güiana. Poden ser recoñecidas polos seus talos, as súas follas serradas, e as súas flores pentacíclicas. {| miniatura|esquerda|Hábito do [[xunco.]]
Xuncos e afíns
Os xuncos (Xuncus) xunto con outros xéneros que forman a familia das xuncáceas, ocuparon todos os ambientes en especial os das zonas tépedas, e polinízanse por vento. As follas, semellantes ás dos pastos, posúen vaíña e lámina pero non teñen lígula. As inflorescencias normalmente están condensadas en glomérulos terminais.
Moitos membros desta familia locen superficialmente como pastos, pero as flores posúen tépalos obvios, as follas son trísticas, e os froitos son cápsulas. {| miniatura|esquerda|Hábito do [[Cyperus papyrus.]]
Ciperáceas
As ciperáceas son plantas graminiformes, moitas delas polinizadas por vento. Os talos adoitan ser máis ou menos triangulares no corte transversal, sen follas por riba da base. A flor non posúe perianto ou o posúe moi reducido a escamas, porcas ou pelos.
A inflorescencia básica das ciperáceas é unha espiguilla, do mesmo xeito que a dos pastos, por iso nunha época críallas a familia máis emparentada cos pastos, aínda que agora se sabe que non están especialmente emparentadas con eles (están máis emparentadas aos xuncos). Como pasa cos xuncos, as ciperáceas poden ser confundidas cos pastos, pero non teñen lígula, as súas follas son trísticas, e as súas vaíñas son pechadas. Ademais, as flores dos pastos están pechadas por dúas brácteas (a lemma e a pálea) mentres que as das ciperáceas fican pechadas por unha soa bráctea.
Quizais a ciperácea máis empregada sexa Cyperus papyrus, coa que se fabricaban os papiros no antigo Exipto. {|
Anartriáceas
As anartriáceas están distribuídas no oeste de Australia, e até hai pouco incluíanse os seus xéneros nas restionáceas. Son plantas dioicas con lígula nas follas, inflorescencia racimosa, as flores masculinas con pole operculado e as femininas coas pezas do xineceo opostas ás do perianto externo. Os 3 xéneros que a compoñen (Anarthria, Hopkinsia, Lyginia) fican unidos polos análises moleculares de ADN, mais son ben distintivos morfoloxicamente. {| miniatura|esquerda| [[Centrolepis amula.]]
Centrolepidáceas
As centrolepidáceas están distribuídas en Hainan, Indochina e Malesia a Nova Zelandia, cun xénero no sur de Suramérica (Gaimardia). Son herbas máis ben pequenas. A inflorescencia nace ao final dun escapo, e é espigada ou capitada e ten invólucro. {| miniatura|esquerda|[[Restio tetraphyllus.]]
Restionáceas
As restionáceas están distribuídas no suroeste de África (incluído Madagascar), Hainan e Vietnam a Nova Zelandia (especialmente o suroeste de Australia), e un xénero (Apodasmia) en Chile. Son herbas, ás veces bastante grandes, con follas moi reducidas. As flores son pequenas, imperfectas, xeralmente con perianto, e a inflorescencia é unha espiguilla. {| miniatura|esquerda|[[Flagellaria indica.]]
Flaxelariáceas
As flaxelariáceas, é dicir, a familia Flagelariaceae co seu único xénero Flagellaria, están distribuídas nos trópicos do Vello Mundo, até as illas do Pacífico. Son plantas parecidas aos pastos, robustas, trepadoras, que poden ser recoñecidas polos seus follas. As inflorescencias son máis ben grandes e en forma de panícula, e posúen moitas flores pequenas, perfectas. {|
Xoinvileáceas
As xoinvileáceas, co seu único xénero Xoinvillea, están distribuídas na península de Malaisia até o Pacífico. Son plantas parecidas a pastos, robustas, con inflorescencias terminais en forma de panículas, con flores pequenas, perfectas, acastañadas. {|
Ecdeiocoleáceas
As ecdeiocoleáceas posúen dous xéneros monotípicos no suroeste de Australia. As follas son reducidas, con vaíña pechada e aurículas. As plantas son monoicas, con inflorescencias semellantes ás espiguillas, o perianto ten 6 pezas en total, sendo 4 pezas planas e as outras dúas conduplicadas e formando unha quilla. O froito é seco, con 1 soa semente. {| miniatura|esquerda|Plantación de [[trigo.]] miniatura|dereita|Bosque de [[bambús.]]
Pastos, cereais, bambús
As poáceas, tamén chamadas gramíneas, entre os que se atopan moitas das forraxeiras máis importantes e os cereais, son a familia economicamente máis importante de todas as anxiospermas. En xeral son herbas (aínda que os bambús poden ser grandes), os seus talos son canas macizas nos nós e ocas nos entrenós, as follas son moi características e están compostas por vaíña e limbo, entre eles está presente unha lígula. A inflorescencia é tamén moi característica, é chamada "espiguilla", está pechada aos lados por dúas brácteas chamadas glumas, e cada flor da espiguilla está pechada á súa vez por dúas brácteas máis chamadas lemma e pálea. O perianto da flor fica moi reducido e as anteras son longas e expostas, así como tamén os estigmas dos carpelos, evidenciando a polinización por vento que ocorre na familia. O froito chámase "gran" ou "cariópside", é un froito seco co pericarpio fusionado á semente.
Filoxenia
Eriocaulaceae, Poaceae, Cyperaceae e Xuncaceae polo menos teñen raíces laterais que se orixinan opostas ao floema do tecido vascular, en Restionaceae e Bromeliaceae orixínanse opostas ao xilema. Polo menos algúns grupos de Poaceae e Cyperaceae teñen as paredes epidérmicas externas das súas raíces cunha orientación da celulosa distintiva, mentres que algúns Typhaceae e Bromeliaceae non as teñen.
Os clados principais de Poales represéntanse no seguinte cladograma (Judd et al. 2007):
Nona Inés Vilariño
Nona Inés Vilariño Salgado, nada en Ferrol o 19 de abril de 1944, é unha política galega.
Traxectoria
Licenciada en Filosofía e Letras e diplomada en Orientación Escolar, foi profesora de Bacharelato e profesora do I.C.E. da Universidade de Santiago de Compostela. Membro do Partido Gallego Independiente, foi deputada por UCD nas dúas primeiras lexislaturas. Primeira tenente de alcalde do concello de Ferrol, tamén foi deputada provincial. Estivo embarcada no DC-8 que sufriu o accidente da Lavacolla en 1978.