cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Terremoto
Terremotos de orixe natural
C. Falla inversa ]] miniatura|upright|Edificio destruído en [[Concepción, Chile|Concepción tras o terremoto de Chile de 2010.]] miniatura|upright|Casas destruídas polo [[terremoto de Valdivia de 1960.]] miniatura|upright|[[Desprendemento de terra causado polo terremoto do Salvador en 2001.]] Os terremotos tectónicos son, con diferenza, os máis frecuentes e devastadores, adoitan ocorrer en calquera lugar da terra onde hai suficiente enerxía de deformación elástica almacenada para impulsar a propagación da fractura ao longo do plano dunha falla. Unha gran proporción de terremotos tectónicos ocorren nos límites das placas, onde hai deslizamento entre dous medios rochosos. Este deslizamento, situado nunha ou varias fallas, está bloqueado durante os períodos intersísmicos (entre terremotos), e a enerxía acumúlase pola deformación elástica das rochas. Esta enerxía e deslizamento relaxanse bruscamente no momento dos terremotos. Nas zonas de subdución, os terremotos representan a metade da destrución da Terra e disipan o 75% da enerxía sísmica do planeta. É o único lugar onde se atopan terremotos profundos (de 300 a 645 quilómetros). Nas dorsais medio-oceánicas, os terremotos teñen vivendas superficiais (de 0 a 10 quilómetros), e corresponden ao 5% da enerxía sísmica total. Así mesmo, nas grandes fallas de desprendemento prodúcense terremotos que presentan centros de profundidade intermedia (de 0 a 20 quilómetros de media), que corresponden ao 15% da enerxía. A liberación da enerxía acumulada xeralmente non se realiza nunha soa resta, e poden producirse varios reaxustes antes de atopar unha configuración estable. Así, compróbanse as réplicas en resposta á principal réplica dun terremoto, de amplitude decrecente e cunha duración que vai desde uns minutos a máis dun ano. Estas perdas secundarias son ás veces máis devastadoras que a perda primaria,que só quedaran danados, mentres os socorristas están a traballar. Tamén se pode producir unha réplica máis potente, independentemente da magnitude do choque principal. Por exemplo, un terremoto de 9,0 pode ir seguido dunha réplica de 9,3 varios meses despois, aínda que esa cadea é extremadamente rara. En teoría, o movemento relativo entre ambas as superficies da falla sería suave, non produciría terremotos, se non houbese asperidades nas superficies da falla que realmente causen o afundimento durante o movemento relativo. No estudo dos terremotos tectónicos, aínda que non representan o modelo exacto en xeral, os movementos relativos das superficies foron a miúdo estudados como un exemplo do fenómeno do stick-slip, que tamén se estuda no caso do movemento relativo entre dúas pezas sometidas a rozamento no campo da enxeñaría mecánica. Estes modelos son adaptables a determinadas mostras de datos de terremotos e tamén levan á explicación de determinadas reaccións sísmicas a partir dos seus estudos de laboratorio como efecto da fricción nas fallas. Noutros casos, os estudos stick-slip baseados en datos de laboratorio teñen unha adaptabilidade limitada e requiren estudos máis detallados.
Estímase que só o 10 por cento ou menos da enerxía total dun terremoto se irradia como enerxía sísmica. A maior parte da enerxía do terremoto úsase para impulsar o crecemento da fractura do terremoto ou convértese en calor xerada pola fricción. Polo tanto, os terremotos reducen a enerxía potencial elástica dispoñible da Terra e elevan a súa temperatura, aínda que estes cambios son insignificantes en comparación co fluxo de calor condutor e convectivo que sae do interior profundo da estrutura da Terra.
Tamén poden ser terremotos de orixe volcánico, polo movemento do magma dentro da cámara magmática ou pola presión que este provoca ao ascender á superficie, servindo así para predicir erupcións volcánicas. Asóciase máis con volcanismo de tipo explosivo que de tipo efusivo.
Tamén están os terremotos de afundimento, que se producen como consecuencia de derrubes provocados por correntes turbias (grandes fragmentos de rocha que se deslizan sobre o noiro continental) ou polo derrube de cavidades ou do teito de covas.
Con todo, científicos como Thomas Gold defenden que os terremotos se orixinan pola migración de gases primordiais como helio, metano, nitróxeno e hidrocarburos, a grandes profundidades no interior da terra. Nos límites das placas litosféricas, a intensidade e ocorrencia de terremotos é maior, probablemente debido á comunicación máis próxima entre o manto e a cortiza. A migración de gases a alta presión disipa a enerxía sísmica a través de fallas xeolóxicas que poden chegar á superficie e causar graves danos.
Terremotos inducidos
miniatura|upright|[[Ruínas da cidade de Aceh, en Indonesia, despois do terremoto e tsunami do océano Índico de 2004.]] miniatura|upright|Ruínas deixadas polo [[terremoto de Haití de 2010.]] Terremotos inducidos son aqueles que están asociados á acción humana directa ou indirectamente. Poden deberse á extracción de minerais, auga dos acuíferos ou a extracción de combustibles fósiles, debido á presión da auga dos encoros das presas, grandes explosións ou o colapso de grandes edificios. Tamén teñen a súa orixe na extracción de gas natural dos depósitos subterráneos mediante a tecnica do fracking. A pesar de provocar vibracións na Terra, estes non poden considerarse terremotos no sentido máis amplo, xa que xeralmente dan lugar a rexistros ou sismogramas diferentes dos terremotos de orixe natural.
Algúns terremotos ocasionais foron ligados á construción e recheo de grandes encoros, por exemplo os producidos trala construción do encoro de Kariba en Zambia. O terremoto máis grande inducido por esta causa produciuse o 10 de decembro de 1967, na rexión de Koyna ao oeste de Chennai (antigamente Madrás), na India. Tiña unha magnitude de 6,3 na escala sismolóxica de magnitude de momento.
Tamén poden ser provocados pola detonación de explosivos moi fortes, especialmente das bombas atómicas, que poden provocar unha vibración de baixa magnitude. Os terremotos provocados por estes experimentos atómicos teñen características moi diferentes dos terremotos naturais. Así, a bomba nuclear de 50 megatóns chamada bomba Tsar detonada pola Unión Soviética en 1961 provocou un terremoto de magnitude 5. (a maior parte da enerxía foi dispersa pola atmosfera), producindo vibracións tan fortes que se rexistraron nas antípodas. Para facer efectivo o Tratado de Non Proliferación Nuclear, a Axencia Internacional da Enerxía Atómica utiliza as ferramentas da sismoloxía para detectar actividades ilícitas como as probas das armas nucleares. Con este sistema é posible determinar exactamente onde se produciu unha explosión. O evento máis recente deste tipo foi o ensaio nuclear realizado por Corea do Norte en 2017, que xerou un forte terremoto de magnitude 6,3. Actualmente existen máis de 150 estacións sísmicas en todo o mundo destinadas a este fin.
Localización
miniatura|upright|Distribución das principais placas tectónicas. Os terremotos tectónicos adoitan ocorren en zonas onde a concentración de forzas xeradas polos límites das placas tectónicas dá lugar a movementos de reaxuste no interior e na superficie da Terra. Por este motivo os sismos de orixe tectónica están intimamente relacionados coa formación e actividade de fallas xeolóxicas. Comunmente acontecen ao final dun ciclo sísmico, período durante o que se acumula deformación no interior da Terra que máis tarde será liberada repentinamente. Esta liberación corresponde co terremoto, tras o que a deformación comeza a acumularse de novo.
onde
Propagación
O movemento sísmico propágase mediante ondas elásticas (similares ás do son) a partir do hipocentro. As ondas sísmicas son de tres tipos principais:
Efectos dos terremotos
miniatura|upright|Gravado en cobre de 1755 que representa a [[Lisboa en ruínas e en chamas despois do terremoto de Lisboa de 1755, que matou a unhas 60.000 persoas. Un tsunami asolaga os barcos no porto.]] Os efectos dos terremotos son, entre outros, os seguintes:
Tremor e rotura do chan
miniatura|upright|Edificios danados en [[Porto Príncipe, Haití, xaneiro de 2010.]]
A sacudida e a rotura do chan son ​​os principais efectos creados polos terremotos, que producen principalmente danos máis ou menos graves nos edificios e outras estruturas ríxidas. A gravidade dos efectos locais depende da complexa combinación da magnitude do terremoto, a distancia ao epicentro e as condicións xeolóxicas e xeomorfolóxicas locais, que poden amplificar ou reducir a propagación das ondas. As sacudidas do terreo mídense mediante a aceleración do terreo.
As características xeolóxicas, xeomorfolóxicas e xeoestructurales locais específicas poden inducir altos niveis de sacudidas na superficie do chan mesmo en terremotos de baixa intensidade. Este efecto denomínase amplificación local. Débese principalmente á transferencia do movemento sísmico dos chans duros profundos aos chans brandos superficiais e para os efectos da focalización da enerxía sísmica debido á configuración xeométrica típica dos devanditos depósitos.
Viceso, Brión
Santa María de Viceso é unha parroquia que se localiza no norte do concello coruñés de Brión na comarca de Santiago. Segundo o IGE en 2021 tiña 285 habitantes (151 mulleres e 134 homes) distribuídos en 7 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999, cando tiña 457 habitantes.
Terremoto
Tremor e rotura do chan
A rotura do chan é unha rotura e desprazamento visible na superficie terrestre ao longo da traza da falla, que pode ser da orde de varios metros no caso de terremotos importantes. A rotura do terreo é un risco importante para as grandes estruturas de enxeñería, como presas, pontes e centrais nucleares, e require unha cartografía coidadosa de fállalas existentes para identificar as que poidan romper a superficie do terreo durante a vida útil da estrutura.
Licuefacción do solo
A licuefacción do chan prodúcese cando, debido ás sacudidas, o material granular saturado de auga (como a area) perde temporalmente a súa resistencia e transfórmase de sólido a líquido. A licuefacción do chan pode facer que estruturas ríxidas, como edificios e pontes, inclínense ou se afundan nos depósitos licuados. Por exemplo, no terremoto de Alasca de 1964, a licuefacción do chan provocou que moitos edificios afundísense no chan, chegando a derrubarse sobre si mesmos.
Impactos humanos
miniatura|upright|Ruínas da [[torre Għajn Ħadid (Malta), que se derrubou durante o terremoto de Heraclión de 1856]] Os danos físicos dun terremoto varían en función da intensidade das sacudidas nunha zona determinada e do tipo de poboación. As comunidades desfavorecidas e en vías de desenvolvemento adoitan sufrir efectos máis graves (e duradeiros) que as comunidades máis desenvolvidas. Os impactos poden incluír:
Con estes impactos e outros, as secuelas poden traer enfermidades, falta de artigos de primeira necesidade, consecuencias mentais como ataques de pánico, depresión aos sobreviventes, e primas de seguro máis elevadas. Os tempos de recuperación variarán en función do nivel de danos xunto co status socioeconómico da comunidade afectada.
Desprendemento de terras
Os terremotos poden producir inestabilidade nas ladeiras e provocar corrementos de terra, o que ocasiona un grave perigo xeolóxico. O perigo de corremento de terras adoita persistir mentres o persoal de emerxencia tenta realizar labores de rescate.
Incendios
miniatura|upright|Fotografía de [[incendios causados ​​polo terremoto de 1906, o gran tremor que destruíu San Francisco, nos Estados Unidos.]] Os terremotos poden provocar incendios ao danar a liñas da enerxía eléctrica ou as do gas. No caso de rotura da rede de auga e perda de presión, tamén pode resultar difícil deter a propagación dun incendio unha vez que se inicia. Por exemplo, no terremoto de San Francisco de 1906 producíronse máis mortes por incendios que polo propio sismo.
Tsunami
miniatura|upright|O tsunami do [[terremoto do Océano Índico de 2004]]
Os tsunamis son ondas mariñas de longa lonxitude de onda e períodos longos producidas polo movemento repentino ou brusco de grandes volumes de auga, incluso cando se produce un terremoto no mar. No océano aberto, a distancia entre as cristas das ondas pode superar os 100 km e os períodos das ondas poden variar de cinco minutos a unha hora. Estes tsunamis percorren entre 600 e 800 km por hora, dependendo da profundidade da auga. As grandes ondas producidas por un terremoto ou un desprendemento de terra submarino poden invadir as zonas costeiras próximas en cuestión de minutos. Os tsunamis tamén poden percorrer miles de quilómetros a través do océano aberto e causar destrución en costas afastadas horas despois do terremoto que os xerou.
Normalmente, os terremotos de subducción de magnitude inferior a 7,5 non provocan tsunamis, aínda que se rexistraron algúns casos. Os tsunamis máis destrutivos son causados por terremotos de magnitude 7,5 ou superior.
Inundacións
O terreo situado baixo o lago Sarez, en Taxiquistán, corre perigo de provocar unha inundación catastrófica se a presa formada en 1911 polo corremento de terras tras un terremoto, coñecida como presa Usoi, fallase durante un futuro sismo. As proxeccións de impacto suxiren que a inundación podería afectar a uns 5 millóns de persoas.
Exemplos principais
thumb|upright=1.8|Terremotos (M6.0+) desde 1900 ata 2017 thumb|upright=1.8|Terremotos de magnitude 8,0 e maiores desde 1900 ata 2018. Os volumes aparentes en 3D das burbullas son linealmente proporcionais ás súas respectivas vítimas mortais. Un dos terremotos máis devastadores da historia rexistrada foi o terremoto de Shaanxi de 1556, que ocorreu o 23 de xaneiro de 1556 en Shaanxi, China. Morreron máis de 830.000 persoas. A maioría das casas da zona eran yaodongs (vivendas esculpidas nas ladeiras de loess) e moitas vítimas morreron cando estas estruturas colapsaron. O terremoto de Tangshan de 1976, que matou entre 240.000 e 655.000 persoas, foi o máis mortífero do século XX.
O terremoto de Chile que se producio o 22 de maio de 1960 é o maior terremoto que se mediu nun sismógrafo, alcanzando unha magnitude de 9,5. O seu epicentro situouse preto de Cañete, Chile. A enerxía liberada foi aproximadamente o dobre que a do seguinte terremoto máis potente, o terremoto do Venres Santo (27 de marzo de 1964), que tivo o seu epicentro en Prince William Sound, Alasca. Os dez terremotos máis grandes rexistrados foron todos terremotos de megatrusión; porén, destes dez, só o terremoto do Océano Índico de 2004 é á vez un dos terremotos máis mortíferos da historia.
Os terremotos que causaron as maiores perdas de vidas, aínda que potentes, foron mortais debido á súa proximidade a zonas densamente poboadas ou ao océano, onde os terremotos adoitan crear tsunamis que poden devastar comunidades a miles de quilómetros de distancia. As rexións con maior risco de grandes perdas de vidas humanas son aquelas nas que os terremotos son relativamente raros pero potentes, e as rexións pobres con códigos de construción sísmica laxos, non reforzados ou inexistentes.
Vilanova, Freixo, A Fonsagrada
Vilanova é un lugar da parroquia de Freixo, no concello lugués da Fonsagrada, na comarca da Fonsagrada. Segundo o IGE, en 2015 tiña 10 habitantes (5 homes e 5 mulleres).
Sant Quirze de Besora
250px|miniatura|Igrexa parroquial. Sant Quirze de Besora é un concello da provincia de Barcelona, en Cataluña. Pertence á comarca de Osona, aínda que ata 1989 pertenceu á do Ripollès.
Atópase no val do río Ter, a 20 km de Vic e 90 km da cidade de Barcelona. Está situado xunto á autovía C-17 que une Barcelona con Ripoll. Tamén pasa polo concello a liña férrea que une a capital catalá con Puigcerdà.
Tiña en 2016 unha poboación de 2.125 habitantes.
Fiscás, Carballeda, Carballeda de Avia
Fiscás  é un lugar da parroquia da Carballeda no concello ourensán de Carballeda de Avia na comarca do Ribeiro. Tiña 40 habitantes no ano 2011 segundo datos do INE e do IGE, dos cales 25 eran homes e 15 mulleres. Iso supón unha diminución da poboación respecto a 2010, cando tiña 41 habitantes (26 homes e 15 mulleres).
Ager Aketxe
Ager Aketxe Barrutia, nado o 30 de decembro de 1993 en Bilbao, é un futbolista profesional español, que xoga como mediapunta na SD Eibar da Liga SmartBank.
Nellie Melba
dereita|miniatura|323x323px|Melba en Faust Dama Nellie Melba GBE nada en Richmond (Melbourne) o 19 de maio de 1861 e finada en Sydney o 23 de febreiro de 1931, nacida Helen "Nelie" Porter Mitchell, foi unha soprano operística australiana. Foi unha das máis famosas cantantes do fin da era vitoriana e do inicio do século XX. Foi a primeira australiana en recibir recoñecemento internacional como unha musicista clásica.
Ager Aketxe
Traxectoria
O 13 de xullo de 2019, anunciouse a súa fichaxe polo Deportivo da Coruña por unha tempada con opción a unha máis.
Tras unha tempada na Coruña, Aketxe asinou por dúas tempadas co UD Almería da Segunda División.
Nellie Melba
Durante a primeira guerra mundial, Melba comezou as súas obras de caridade. Volveu a Australia frecuentemente durante o século XX, cantando en óperas e concertos e construíuse unha casa preto de Melbourne.
Robert Jarni
Robert Jarni, nado en Čakovec o 26 de outubro de 1968, é un exfutbolista croata, internacional coa selección do seu país.
Nellie Melba
Primeiros anos
Melba naceu en Richmond, Victoria, a máis vella dos sete fillos de David Mitchell e a súa esposa, Isabella Mitchell (nada Dorn). Mitchell, un escocés, emigrou a Australia en 1852, comezando unha carreira de éxito como construtor. Melba tivo clases de piano e a súa primeira presentación de canto en público tivo lugar aos seis anos de idade. Foi educada nunha escola local e posteriormente no Colexio Presbiteriano para Mozas. Estudou canto con Mary Ellen Christian (unha alumna formada de Manuel García) e Pietro Cecchi, un tenor italiano que era moi respectado como profesor de canto en Melbourne. Melba continuou a presentarse, na adolescencia, en concertos afeccionados en toda Melbourne e tamén tocou o órgano na igrexa local. O seu pai encoraxouna a continuar os estudos musicais, mais desaprobou que levase o canto como profesión. A nai de Melba morreu repentinamente en 1880 e ela mudouse a Queensland.
En decembro de 1882, Melba casou con Charles Nesbitt Frederick Armstrong (1858-1948), o fillo máis novo de Sir Andrew Armstrong. Tiveron un fillo, George, nacido en 1883. O casamento non tivo éxito; Charles agrediu a súa esposa máis dunha vez. A parella separouse tras un ano e Melba retornou a Melbourne determinada a seguir a carreira de cantante, debutando profesionalmente en concertos en 1884. Cun forte éxito local, viaxou a Londres na procura de oportunidades. A súa estrea no Prince's Hall foi en 1886, tendo pouca expresión, tendo feito un traballo sen éxito dunha obra de Sir Arthur Sullivan, Carl Rosa e Augustus Harris. Entón foi a París, para estudar coa profesora Mathilde Marchsi, que instantaneamente recoñeceu o potencial da moza cantante. Melba fixo un rápido progreso que a permitiu cantar a "Escena triste" de Hamlet de Ambroise Thomas no matinée musicale na casa de Marchesi en decembro de 1886, na presenza do compositor.
Robert Jarni
Traxectoria
Xogou no Hajduk Split (1986-91), AS Bari (1991-93), Torino (1993-94), Juventus (1994-95), Real Betis (1995-98), Real Madrid (1998-99), Las Palmas (1999-2001) e Panathinaikos (2001-02).
É o xogador con máis encontros internacionais disputados con Croacia, cun total de 81. Destaca sobre todo pola súa achega ó terceiro posto da selección no Mundial de Fútbol Francia 1998.
Nellie Melba
Londres, París e Nova York
Melba fixo súa estrea no Covent Garden en maio de 1888, no papel título en Lucia di Lammermoor de Gaetano Donizetti. Ela recibiu unha recepción amable, mais non excitada. The Musical Times escribiu, "Madame Melba é unha vocalista fluente e unha representante respectable das partes de soprano leves, mais ela carece dun encanto persoal, necesario para as grandes figuras dos escenarios líricos". Ela ficou ofendida cando Augustus Harris, entón responsable do Covent Garden, lle ofreceu o seu único papel, o pequeno Oscar de Un ballo in maschera, para a temporada seguinte. Ela deixou a Inglaterra e nunca máis volveu. O ano seguinte, presentouse na Opéra de París, no papel de Ophélie en Hamlet. esquerda|miniatura|265x265px Melba foi persuadida por Lady de Grey a volver a Inglaterra e Harris colocouna en Romeo e Xulieta, que foi presentada en xuño de 1889, coprotagonizada con Jean de Reszke. Trala súa presentación, volveu a París como Ophélie, Lucia di Lammermoor, Gilda en Rigoletto, Marguerite en Faust e Julieta. En óperas francesas, a súa pronuncia foi pobre, mais o compositor Léo Delibes dixo que non lle importaba se cantaba en francés, italiano, alemán, inglés ou chinés, mentres ela cantase.
Melba cantou o papel de Nedda en Pagliacci no Covent Garden en 1893, logo da première italiana da obra. O compositor estaba presente e dixo que o papel nunca fora cantado tan ben. En decembro do mesmo ano, Melba cantou no Metropolitan Opera House en Nova York por primeira vez. Como no seu debut no Covent Garden, apareceu no Met como Lucia e como aconteceu no Covent Garden, tivo un pequeno éxito. A súa interpretación en Romeo e Xulieta, no fin da temporada, foi un triunfo e estabilizouna como unha prima donna, sucedendo a Adelina Patti.
A partir da década de 1890, Melba cantou a maior parte das súas interpretacións no Covent Garden, a maioría delas no repertorio de soprano lírico, mais con papeis máis pesados, tamén. Cantou os papeis de Elaine de Herman Bemberg e Esmeralda de Arthur Goring Thomas. As súas personaxes italianas incluíron Gilda en Rigoletto, Aida, Desdemona en Otello, Luisa en I Rantzau de Pietro Mascagni, Nedda en Pagliacci, Rosina en Il barbiere di Siviglia, Violetta en La traviata e Mimi en La Bohème.   O seu repertorio francés contaba con Xulieta en Romeo e Xulieta, Marguerite en Faust, Marguerite en Les Huguenots, Hélène de Camille Saint-Saëns (que foi escrito para ela ) e Micaëla en Carmen.
Melba non foi moi recoñecida como unha cantante wagneriana, cantando ocasionalmente Elsa en Lohengrin e Elisabeth en Tannhäuser. Ela recibiu un correcto recoñecemento neses papeis. En 1896, no Metropolitan Opera House, ela interpretou o papel de Brünnhilde en Sigurd, no cal non tivo moito éxito. O seu papel máis frecuente nesa casa foi Marguerite de Faust, de Charles Gounod, papel que ela estudou coa supervisión do propio compositor. Nunca cantou ningunha das óperas de Wolfgang Amadeus Mozart, a pesar de ter a voz ideal para esas óperas.
O seu repertorio en toda a carreira contou con 25 papeis, dos cales, o obituarista do The Times escribiu: "só dez desas operas serán lembradas como dela mesma".
Século XX
dereita|miniatura|351x351px Xa estabelecida como estrela líder na Gran Bretaña e nos Estados Unidos, Melba fixo súa primeira visita a Australia en 1902-03 para unha xira de concertos, tamén facendo xiros en Nova Zelandia. Os lucros foron tantos, que ela volveu para catro xiras máis durante súa carreira. En Gran Bretaña, Melba fixo unha campaña da ópera La Bohème de Giacomo Puccini. Cantou a parte de Mimi por primeira vez en 1899, estudando co propio compositor. O entusiasmo do público foi tal, que a peza volveu ser representada en 1902, cando actuou con Enrico Caruso por primeira vez no Covent Garden, primeira de varias. Ela cantou Mimi para Oscar Hammerstein I na súa casa de ópera de Nova York en 1907. Tralo seu éxito inicial en Bruxelas e París na década de 1880, Melba cantou sen frecuencia no continente europeo.
Mesmo con ela chamando o Covent Garden a "miña casa artística", as súas aparicións na casa volvéronse menos frecuentes no século XX. Unha das razóns para que iso acontecese foi polos seus desentendementos con Sir Thomas Beecham, que estaba no control da casa de ópera a partir de 1910 ata a súa xubilación. Ela comentou: "Non me gusta Beecham nin os seus métodos". Outro factor que contribuíu para a redución das súas aparicións no Covent Garden foi a aparición da soprano Luisa Tetrazzini, unha soprano dez anos máis nova, que se converteu nun grande éxito en Londres e posteriormente en Nova York, nos mesmo papeis relacionados con Melba. A terceira razón foi que tomou a decisión de pasar máis tempo na Australia. En 1909, realizou a chamada "Xira sentimental", onde viaxou dezaseis mil quilómetros, atinxindo ata territorios remotos. En 1911, coa compañía J. C. Williamson, apareceu nunha temporada de ópera.
En 1909, Melba comprou unha propiedade en Coldstream, unha cidade pequena próxima a Melbourne e en 1912 construíu o Coombe Cottage. Ela tamén creou unha escola de música en Richmond, que máis tarde se converteu no Conservatorio de Melbourne. Ela estaba en Australia cando comezou a primeira guerra mundial e así comezou a axudar na guerra, doando 100 000 libras. En recoñecemento diso, foi nomeada Dama Comandante da Orde do Imperio Británico en marzo de 1918.
En 1922 Melba volveu a Australia, onde cantou os seus inmensos éxitos "Concertos para o Pobo" en Melbourne e Sydney, con entradas accesibles, atraendo 70 000 persoas. En 1926 fixo a súa presentación de despedida no Covent Garden, cantando escenas de Romeo e Xulieta, Otello e La Bohème.
En 1929 volveu a Europa por última vez e entón visitou Exipto. A súa última actuación foi en Londres, nun concerto de caridade o día 10 de xuño de 1930. Volveu a Australia, mais faleceu no Hospital Saint Vincent, en Sydney, en 1931, aos 69 anos de idade, de sepse, que desenvolveu tras unha cirurxía facial feita na Europa. A morte marcou a primeira páxina da maioría dos xornais de Australia, o Reino Unido, Nova Zelandia e Europa. Os titulares de moitos países simplemente dixeron: "Melba morreu".
A súa lápida ten as palabras de Mimi: "Addio, senza rancor" (Adeus, sen rancor).
Honores e legado
O conservatorio de Melbourne foi renomeado Melba Memorial Conservatorium of Music na súa honra en 1956. A sala de música da Universidade de Melbourne coñécese como Melba Hall. O suburbio de Canberra Melba denomínase así por ela. O billete de cen dólares australianos leva a imaxe da súa cara, e tamén apareceu nun selo australiano.
O nome de Melba está asociado con catro comidas, todas creadas na súa honra polo chef francés Auguste Escoffier:
Robert Jarni
Traxectoria
Robert Jarni xogaba en calquera posición da banda esquerda, destacando pola súa velocidade e precisos centros. Tamén era un gran lanzador de faltas.
Carlos Aimar
Carlos Daniel Aimar, nado en Corral de Bustos o 21 de xullo de 1950, foi un xogador e adestrador de fútbol arxentino.
Traxectoria
Como xogador desenvolveu a súa carreira principalmente en Rosario Central, club onde a iniciou en 1971 e co que gañou o campionato nacional en 1971 e 1973. No ano 1979 colgou as botas nas filas do San Lorenzo de Almagro. Xogaba na demarcación de volante dereito.
Como técnico comezou adestrando as categorías inferiores de Ferrocarril Oeste ata que deu o salto en 1988 para adestrar ao Deportivo Español. Un ano despois emigra a Europa para alistarse nas filas do CD Logroñés na Primeira División na cal remata sétimo a dous puntos da clasificación para a Copa da UEFA.
Robert Jarni
Ligazóns externas
Perfíl do xogador en Bdfutbol
Carlos Aimar
Traxectoria
Tras ese bo ano é fichado polo Boca Juniors, co que gaña unha Supercopa e unha Recopa Suramericana. En 1991 dirixe ao Rosario Central antes de volver ao ano seguinte ao Logroñés, a que logra salvar do descenso no último momento.
En 1996 volve a Arxentina para adestrar a San Lorenzo de Almagro por un período moi breve, volvendo a España ao CD Logroñés e ao CD Tenerife
No ano 2002 tras un breve paso por Club Atlético Lanús, ficha polo Club Deportivo Leganés, porén non remata a temporada presentando a súa dimisión. Non regresa as bancadas ata a tempada 2005-06, cando ficha polo Quilmes Atlético Club, co que tampouco finaliza contrato.
Tralo abandono da súa carreira como adestrador, Aimar pasou a Subsecretario de Deportes en Santa Fe, provincia da Arxentina.
San Salvador de Bastavales, Brión
San Salvador de Bastavales é unha parroquia que se localiza no sueste do concello coruñés de Brión na comarca de Santiago. Segundo o IGE en 2018 tiña 239 habitantes (124 mulleres e 115 homes) distribuídos en 5 entidades de poboación, o que supón un aumento en relación ao ano 1999 cando tiña 242 habitantes.
Historia
No lugar de Cirro descubriuse na década de 1960 unha vila romana. Atopáronse restos do hypocaustum (forma de calefacción) con pavimentos de baldosas de barro vermellas e o comezo das pilastras de ladrillo cadrado.
No ano 1851 San Salvador de Bastavales deixou de existir como parroquia, sendo repartida entre San Xulián de Bastavales (os lugares de Soutullos e San Salvador) e Santa María dos Ánxeles (o resto dos lugares).
No ano 1908 xa existía o Centro Social, Agrícola e Pecuario de Bastavales. En 1933 constituíuse o Sindicato Republicano agrícola e pecuario de San Xulián e San Salvador de Bastavales, que tiña sede propia no lugar de Soutullos. O edifico foi restaurado recentemente polo concello.
Estado de conservación
O estado de conservación dun grupo de organismos, como poden ser unha especie, refírese en ecoloxía da conservación a se ese grupo aínda sobrevive e se aínda ten potencial de continuar existindo nunha área ou ecosistema.
A extinción é un proceso natural. Con todo, na actualidade ás especies enfróntanse a unha importante acción antrópica, sexa pola agricultura intensiva, a construción de cidades ou de estradas, centrais hidroeléctricas e outras obras, que favorece as extincións.
Ácido pentacosílico
O ácido pentacosílico é sólido a temperatura ambiente e funde a 83 °C. O seu índice de refracción é de 1,4292 a 70 °C. Na natureza illouse de diferentes plantas como por exemplo a bergamota (Citrus bergamia), a Pergularia daemia, o sisal (Agave sisalana) e Shorea maranti, e identificouse na esponxa Ircinia spinulosa. É lixeiramente soluble en cloroformo e, se se quenta, é lixeiramente soluble en acetato de etilo, en acetona e metanol.
Estado de conservación
O estudo das poboacións permite coñecer o seu estado de conservación, aínda que a protección delas depende de medidas de preservación que son tomadas polos poderes públicos ou, ás veces, por particulares.
Categorías
A Unión Internacional para a Conservación da Natureza e dos Recursos Naturais (IUCN) clasifica cada poboación nunha das seguintes nove categorías (a abreviatura que segue é, por convención, a da categoría en inglés):
Ácido pentacosílico
Estudouse o seu uso no tratamento e prevención da diabetes mellitus de tipo 1 e 2.
Instituto Galego de Formación en Acuicultura
O Instituto Galego de Formación en Acuicultura (IGaFA ou IGAFA) é un organismo educativo dependente da Dirección Xeral de Innovación e Desenvolvemento, da Consellería de Pesca e Asuntos Marítimos (Xunta de Galicia), cofinanciado polo Fondo Social Europeo, onde se imparten os cursos para a obtención dos certificados de mariscador, acuicultor e especialista en cultivos mariños.
O centro está situado no concello da Illa de Arousa.
Historia
As primeiras tentativas de fundar un centro de "Piscicultura" na Ría de Arousa débense a Antón Vila Nadal, a finais do século XIX, cando propuña a creación dunha única Estación biolóxica galega, situada en Carril. No folleto Objeto y descripción del Acuario Ambulante de la Estación Zoológica de Barcelona y Escuela de Piscicultura de Arosa (1892) explicou os detalles e expuxo amplamente as súas ideas sobre a Estación. No ano 1900 foi posta en Carril a primeira pedra da Estación. Ao abeiro da reforma do Museo de Ciencias Naturais pretendía crearse o establecemento, dependente da universidade compostelá e ao cargo do catedrático de Historia Natural. Porén, non sería até 1952, que se creou o Instituto de Investigacións Mariñas en Vigo.
Na segunda metade da década dos 80, durante a presidencia da Xunta de González Laxe, o IGAFA foi licitado, a arquitecta principal foi Pascuala Campos de Michelena, e colaboraron outros como Rodríguez Abilleira e Teresa Táboas. Formalmente buscaron a continuidade coa gran cantidade de factorías conserveiras da illa, e o Museo do Mar de Galicia, proxectado en Vigo por César Portela garda similitudes co edificio do IGAFA. Foi inaugurado no ano 1992, baixo a presidencia de Fraga Iribarne.
Desde 2005 o IGaFA é o "Centro nacional de formación profesional ocupacional na área formativa de Acuicultura" e dispón da certificación ISO 9001:2000 do Sistema de Xestión de Calidade.
Oferta formativa
Inicialmente celebráronse no centro cursos de formación ocupacional en acuicultura até o ano 1994.
No centro é posíbel estudar cursos de mergullo e acuicultura.
Está integrado na organización Erasmus +.
A oferta de cursos non regrados inclúe os de marisqueo e mergullo profesional, desde 1999, sendo o único centro de Galicia que imparte esa formación.
A oferta de cursos de formación regrada desde 1994 son os Ciclos Formativos de Formación Profesional Específica :
Instalacións
O centro conta con instalacións comúns para o ensino de acuicultura e mergullo, con 11 aulas para impartir clases teóricas, biblioteca, salón de actos, laboratorios de ciencias e de bioloxía, aula de audiovisuais e aula de informática.
Para o ensino específico de acuicultura conta con instalacións de cultivo de 1.175 m2 coas seccións necesarias para o acondicionamento dos reprodutores, incubación, cultivo larvario, alimentación larvaria (fitoplancto e zooplancto) e preengorde das especies cultivadas, nas áreas de cultivos auxiliares, cultivo de peixes, cultivo de moluscos e cultivo de crustáceos.
Ademais, ten catro laboratorios dotados con material óptico para as prácticas dos ciclos de acuicultura, así como un obradoiro de instalacións de cultivos mariños.
Antonio Amorín
Antonio Amorín Martínez, nado en Vilaza (Gondomar), en 1952, é un político galego. Foi o primeiro e único cargo elixido en Galicia nas listas da formación UPyD.
Instituto Galego de Formación en Acuicultura
Instalacións
Ademais conta cunha batea para o cultivo de moluscos, dúas gaiolas para o engorde de peixes e crustáceos e un parque intermareal cedido pola Confraría de Pescadores de A Illa de Arousa.
Antonio Amorín
Traxectoria
Trasladouse a vivir a Baiona, onde desenvolveu a súa carreira política. Nas locais de 1987 presentouse nas listas do Partido Popular ao concello de Baiona, e saíu elixido concelleiro. Integrou o grupo de goberno liderado polo 'popular' Manuel Vilar Márquez e mantívose no goberno durante dúas lexislaturas máis como concelleiro de Vías e Obras e mais de Seguridade, ata que en 1999, uns meses antes das eleccións, deixou o seu posto. Nas municipais de 2011 presentouse encabezando a lista de UPyD, e obtivo unha acta de concelleiro. Foi o primeiro concelleiro, e o primeiro cargo político dese partido elixido en Galicia.
Uns meses despois abandonou este partido e permaneceu na corporación como independente.
Instituto Galego de Formación en Acuicultura
Instalacións
No recinto exterior localízanse dous minicriadoiros de moluscos, un invernadoiro para piscicultura continental e instalacións do "Plan de Repoboación de Especies Mariñas do Litoral Galego".
Ría de Cedeira
A Ría de Cedeira é unha ría galega da provincia da Coruña. Está formada pola desembocadura do río Condomiñas, o río das Mestas e o rego das Forcadas. O río Condomiñas atravesa a vila de Cedeira, porto pesqueiro do municipio homónimo que dá nome á ría. O río das Mestas fai de límite entre os municipios de Cedeira e Valdoviño (ambos son bañados polas augas da ría). O encoro das Forcadas fornece a comarca de ferroltera, o río Forcadas desemboca na ría xa no municipio de Valdoviño, no lateral da praia de Vilarrube, formando o litoral sur da ría.
Constitúe unha reserva mariña de interese pesqueira.
Arcapedriña, Arca, A Estrada
Arcapedriña é un lugar da parroquia de Arca no concello pontevedrés da Estrada na comarca de Tabeirós - Terra de Montes. Tiña 12 habitantes no ano 2011 segundo datos do INE e do IGE, dos cales 7 eran homes e 5 mulleres. Iso supón unha diminución da poboación respecto a 1999 cando tiña 20 habitantes (12 homes e 8 mulleres).
Peru Nolaskoain
Peru Nolaskoain Esnal, nado o 25 de outubro de 1998 en Zumaia, é un futbolista profesional español, que xoga como centrocampista no Athletic Club da Liga Santander.
Traxectoria
O 9 de agosto de 2019, anunciouse a súa cesión por unha tempada ó Deportivo da Coruña.
Numeración grega
A numeración grega da Antigüidade era dobre: podíase escribir as cifras e os números ben por medio de signos chamados «acrofónicos» porque representaban grosso modo a primeira letra do seu nome en grego antigo ben por medio de letras, como a numeración hebrea ou árabe. Hoxe en día, as cifras que se empregan en Grecia son as árabes.
Numeración alfabética
Este sistema existe aínda hoxe en Grecia, ao xeito dos nosos números romanos na Galiza. Utiliza ademais das letras normais do alfabeto grego, tres letras arcaicas, digamma (trazado as máis das veces como stigma), qoppa (distinto do qoppa literal antigo) e sampi (evolución dunha letre máis antiga). Puramente aditiva, esta numeración non precisa do emprego do cero. Con todo, o cálculo baseado sobre estas escrituras é imposible: os antigos gregos utilizaban fichas situadas sobre ábacos, de madeira ou de mármore, divididos en columnas.
Historia
Estes signos, que evolucionaron co tempo, transmitíronse a outras escrituras que tomaran en préstamo o resto das letras gregas: o alfabeto copto, o alfabeto gótico e o alfabeto cirílico.
Usos
Na antigüidade, era frecuente subliñar as letras utilizadas para o valor numeral para distinguilas do resto do texto. Esta numeración transmitiuse a algúns alfabetos derivados do grego, é o caso aínda da copto, e foino mutatis mutandis en gótico e en cirílico utilizado en eslavo antigo. Ás veces, as letras tamén se subliñan. En eslavo antigo, a barra baixa a que estaban estas letras numéricas convértese nun til chamado titlo. As decenas seguen ás unidades ata o dezanove.
Así, o número 11 escribíase ΑΙ̅, coa κεραία, αιʹ. A κεραία substitúese nos números superiores a 999 por outro carácter que se escribe á esquerda, a αριστερή κεραία aristerí keréa «corno situado á esquerda»: ͵. Por veces, as dúas κεραία empréganse conxuntamente.
Como a letra ϛ (stigma) hoxe xa non se usa, a cifra 6 correspondente escríbese co dígrafo «στ».
Descendencia
A numeración alfabética grega fixo nacer, directamente ou non, as numeracións alfabéticas seguintes:
Anos, Cabana de Bergantiños
Santo Estevo de Anos é unha parroquia que se localiza no sur do concello de Cabana de Bergantiños na comarca de Bergantiños. No ano 2018 tiña 301 habitantes dos cales 138 eran homes e 163 eran mulleres segundo datos do Instituto Nacional de Estadística o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 435 habitantes.
Vilariño de Batán, San Mamede de Belaz, Portomarín
Vilariño de Batán é unha pequena aldea da parroquia de San Mamede de Belaz, no concello de Portomarín. Accédese a ela desde a comarcal 535, desviándose en Toxibó.
Xeta
miniatura|Publius Septimius Geta Publio Septimio Xeta (en latín, Publius Septimius Geta) foi un emperador romano, fillo de Septimio Severo e que gobernou apenas un ano xunto co seu irmán Caracalla. Naceu no 189 en Mediolanum (actual Milán) e era o fillo pequeno. Durante as campañas orientais do seu pai, foi nomeado césar, e designado para gobernar o imperio xunto co seu irmán.
Pouco antes da morte do seu pai, foi nomeado augustus, e asumiu a corexencia no 211 xunto con Caracalla. De carácter máis afable que Caracalla, a finais dese mesmo ano é asasinado polo seu irmán no pazo imperial. As causas que o levaron á morte nunca foron explicadas. Para uns o problema era que o que quería era rachar o imperio en dúas partes, non sendo isto ben visto polo Senado; outros apuntan aos celos e ó carácter irascible de Caracalla ao ver medrar a popularidade do seu irmán. A que era moi coñecida en Roma era a gran rivalidade entre os dous irmáns e a menor intelixencia de Xeta.
Txetxu Rojo
José Francisco "Txetxu" Rojo Arroitia, nado en Bilbao o 28 de xaneiro de 1947 e finado en Leioa o 23 de decembro de 2022, foi un futbolista e adestrador de fútbol vasco. Xogaba de extremo esquerdo e foi internacional coa selección española. Era o irmán to tamén furbolista, José Ángel Rojo.
Como futbolista
Formouse nas categorías inferiores do Athletic Club ata o ano 1965, cando pasa a formar parte do primeiro equipo, debutando na primeira división española o 26 de setembro de 1965 no partido Córdoba CF 1 - Athletic Club 0. Xogaba na demarcación de dianteiro.
Co club bilbaíno disputou un total de 413 encontros en Primeira División converténdose no segundo xogador con máis partidos disputados da historia do Athletic. Nestas dezasete tempadas anotaría un total de 48 goles e gañaría dúas Copas do Rei.
Foi internacional coa Selección española de fútbol en 18 ocasións anotando tres goles.
Con motivo da súa retirada en 1982 o Athletic celebrou un partido de homenaxe contra a Selección de fútbol de Inglaterra.
Como adestrador
Comezou, en 1982, a súa carreira como adestrador nas categorías inferiores do Athletic Club. No ano 1986, volve ao Athletic para adestrar ao equipo filial, Bilbao Athletic, na Segunda División, pasando na tempada 1989-1990 ao primeiro equipo.
Na tempada 1990–91 chega a Vigo en medio da tempada a un Celta de Vigo en Segunda División que ía a deriva con Maguregui como técnico. A tempada seguinte con Rojo na bancada e Vlado Gudelj no campo o Celta consegue o ascenso gañando o campionato de Segunda División. Xa na máxima categoría pasou de loitar pola permanencia a disputar a final da Copa do Rei en Madrid que perdeu nos penaltis ante o Real Zaragoza.
Antes de concluír a tempada Rojo decidiu abandonar o Celta para fichar polo Osasuna ante a venda por parte do club céltico de xogadores importantes.
Tras adestrar a Osasuna e Lleida, na tempada 1997–98 ficha polo UD Salamanca e un ano máis tarde polo Real Zaragoza. No club aragonés consegue o mellor posto en Liga como adestrador, cuarto, na tempada 1999–00 e onde destacou como xogador Savo Milošević que conseguiu unha gran revalorización por ser o goleador do equipo durante as dúas tempadas. A raíz deste éxito volveu á bancada do Athletic Club, onde permaneceu un ano na tempada 2000-2001, para volver outra vez ao Zaragoza na 2001-2002.
Remataría a súa carreira de adestrador na tempada 2003–04 no Rayo Vallecano.
Carcinoma lobular invasivo
miniatura|240px|Carcinoma lobular invasor. Trátase de células pequenas, con [[núcleo celular|núcleos regulares e redondos e nucléolos discretos, mitoses escasas, citoplasma pouco abundante, dispostas en ringleiras, ou arrodeando estruturas ductais normais.]] O carcinoma lobular invasivo é un carcinoma con orixe nos acinos glandulares das glándulas mamarias, cuxas células proliferan rompendo a membrana basal e infiltrando os tecidos adxacentes. É dicir, no carcinoma lobular infiltrante, o cancro espállase dende os lóbulos mamarios até o tecido normal circundante. Este tipo de cancro representa arredor do 5% de tódolos cancros malignos. A idade das mulleres ás que se diagnostica este cancro con maior frecuencia é entre os 45 e os 56 anos, aínda que se verifican casos en practicamente todas as idades, entre os 28 e os 86 anos.
Representa o 5-10% do total de cancros de mama.
A miúdo, o carcinoma lobular infiltrante pode atoparse en máis dunha rexión do mesmo seo (multicéntrico) ou ben en ambos os seos (bilateral), isto último entre 6 e 28%.
Linguas be-jizhao
As linguas be-jizhao son un grupo de dúas linguas kra-dai que se falan nas provincias de Hainan e Guangdong na República Popular da China.
Sócrates (homónimos)
O nome Sócrates pode referirse á:
Marcador tumoral
Os marcadores tumorais son unha serie de substancias que poden detectarse, dependendo do tipo de marcador, en sangue, ouriños, feces ou outros tecidos do organismo e cuxa presenza nunha concentración superior a determinado nivel pode indicar a existencia dun cancro. Aínda que unha concentración anormal dun marcador tumoral poida suxerir a presenza de cancro, isto, en por si, non é suficiente para diagnosticalo. Xeralmente a súa utilidade redúcese a sospeitar o diagnóstico ou valorar a evolución dun tumor detectado por outros procedementos. A maior parte dos marcadores tumorais poden ser producidos tamén polas células normais, polo que existen falsos positivos. Ademais, algunhas doenzas non cancerosas provocan que os niveis de certos marcadores tumorais medren. Noutras ocasións, o resultado do test é negativo e aínda así existe un tumor maligno (falso negativo). A interpretación do resultado, tanto positivo como negativo para un determinado marcador tumoral pode chegar a revestir gran complexidade, polo que é imprescindible o asesoramento médico.
Koji Wada
Koji Wada, nado en Quioto o 29 de xaneiro de 1974 e finado o 3 de abril de 2016, foi un cantante de pop-rock xaponés.
Traxectoria
En 2001, Wada lanzou o seu primeiro álbum orixinal, All of My Mind, que incluía moitas das súas cancións anteriores. Tamén colaborou no álbum de versións propias de Michihiko Ohta Mirai e non Message ~ta Michihiko Self-Cover~, presentando en dous temas - unha versión do cover de Hont non Tsuyosa ( True Strength) (Tema de Ken e Wormmon) e en 3 Primary Colors (o tema dos Tamers), xunto con AiM. Máis recentemente, publicou un álbum chamado "The Best Selection~Welcome Back! ". Contén varias das súas obras anteriores, así como dúas novas cancións, titulado Pierce e Kimi non Keshiki (Your Views). O 1 de agosto de 2008, debutou un mini-álbum titulado ever, que contiña cinco cancións novas. O seu máis recente álbum, chamado Kazakami Kara non Oka (From the Windward Hill), vendíase nos seus concertos en vivo no Xapón ao longo de finais de 2009 en conmemoración do seu 10º aniversario na música, e foi lanzado ao mundo o 11 de xaneiro de 2010.
As cancións de Wada tamén foron utilizadas como a apertura dos temas das seis tempadas da serie de anime Digimon. Tamén interpretou dúas cancións utilizadas para pór fin aos temas da serie, Innocent ~Mujaki na Mama de~ ( Innocent (Remaining Innocent)) e An Endless Tale con AiM. Actuou en varias outras cancións para a serie, como Bokura non Digital World (Our Digital World) (O tema memorial para a serie Digimon Adventure 02), Yki ou Uketsugu Kodomo-tachi e (To The Children Who Inherit Courage), e tamén varias cancións de Nadal. Tamén realizou unha canción para Transformers: Robots in Disguise.