cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Paquistán
Historia
Os seguintes séculos viron á rexión absorber moitas influencias doutras culturas, cuxas representacións pódense atopar no lugar de Taksila, representando o período budista, o sitio greco-budista de Takht-i-Bahi, os monumentos islámicos-sindhi de Thatta, pertencentes ó século XIV, e os monumentos mogois construídos no século XVII no forte Lahore. Dende o s. XVIII, a rexión foi dominada pola Compañía Británica das Indias Orientais, dando como resultado 90 anos de continuo dominio británico, e rematando coa creación de Paquistán en 1947, a través dos esforzos, do poeta nacional Allama Iqbal e o fundador do país, Muhammad Ali Jinnah. Dende entón, experimentou gobernos democráticos e militares, dando como resultado períodos dun importante crecemento económico e militar e tamén outros de inestabilidade; deste último o máis significativo foi o que resultou na secesión, en 1971, do leste de Paquistán, que se convertería en Bangladesh.
División administrativa
O Paquistán está organizado administrativamente en 4 provincias, 3 territorios federais e un estado autónomo.
Xeografía
Paquistán está situado no sur do continente asiático e linda ao noroeste con Afganistán, ao nordés coa China, ao leste coa India, ao oeste con Irán e ao sur co Océano Índico. O seu principal río é o Indo, o cal flúe por Punjab até desembocar no mar Arábigo. Contra o norte e o occidente do territorio localízase unha rexión montañosa, na cal están algúns dos cumes máis altos do mundo. O sueste paquistaní, especialmente cara á fronteira coa India, é unha rexión desértica.
Demografía
miniatura|300px|centro|Evolución da demografía entre 1961 e 2003 (cifra da [[Organización das Nacións Unidas pola alimentación e a agricultura|FAO, 2005). Poboación en millóns de habitantes.]]
Relixión
miniatura|A mesquita nacional de Paquistán, Mesquita Faisal, construída en 1986 polo arquitecto turco [[Vedat Dalokay por conta do rei saudita Faisal bin Abdul-Aziz.]] Paquistán é o segundo país islámico por poboación e o segundo con máis poboación xiíta no mundo. Arredor do 97% dos paquistanís son musulmáns, a maioría sunnitas, estimándose os xiítas entre o 5 e o 20%. Un 2,3% son ahmaditas, que oficialmente non son considerados musulmáns desde a emenda constitucional de 1974. . Hai tamén varias comunidades coranistas, que só aceptan o Corán rexeitando a Hadîth (tradición). A violencia sectaria entre denominacións musulmás aumentou nos últimos anos, con 400 mortos entre os xiítas só en 2012 pero tamén chamados á fin desa violencia e apelando á unidade entre xiítas e sunnitas contra ela. Os ahmaditas son particularmente perseguidos, en especial desde a emenda constitucional de 1974 e mesmo en 1984 prohibíuselles denominar os seus templos como mesquitas. En 2012 un 12% dos musulmáns paquistanís considerábanse só musulmáns, sen pertencer a ningunha denominación particular.
O islam sincretizou nalgún grao as crenzas preislámicas, resultando nunha relixión con algunhas tradicións diferentes ás do mundo árabe. O sufismo, unha tradición mística islámica ten unha longa historia no país e é moi popular, con dous santuarios de místicos sufís con longa tradición, os de Alí Hajweri en Lahore (ca. XII) e Shahbaz Qalander en Sehwan.
Tras o islam, as outras dúas grande relixións son o hinduísmo e o cristianismo con arredor de 2.800.000 de fieis cada unha en 2005. . Tamén hai seguidores da Fe Bahá'í, uns 30.000, do sikhismo, budismo e zoroastrianismo, con arredor de 20.000 seguidores cada unha e uns poucos xainistas. A maioría dos cristiáns son descendentes de conversos das castas baixas hinduístas punxabís durante a época colonial británica. Fóra do Punxab, os cristiáns só teñen presenza nos centros urbanos. Unha excepción é a comunidade católica de Karachi, que ten a súa orixe en emigrantes procedentes de Goa e mais en támiles establecidos na cidade na primeira metade do século XX.
Cultura e sociedade
miniatura|dereita|[[Camión artístico de Paquistán, un elemento único da cultura do país.]] A sociedade paquistaní é moi xerárquica, con grande importancia das etiquetas culturais locais e os valores tradicionais islámicos que gobernan a vida persoal e política. A unidade familiar básica é a familia extensa, malia que hai unha tendencia cara as familias nucleares por razóns socioeconómicas. O traxe tradicional tanto para homes como para mulleres é o Shalwar Kameez; os pantalóns e as camisolas son populares tamén entre os homes. A clase media medrou ata os 35 millóns de habitantes, e a clase alta e media alta acadou os 17 millóns nas últimas décadas. As festas de Paquistán, como o Eid ul-Fitr, Eid al-Adha e o Ramadán son relixiosas na súa orixe.
A Barca, Herbón, Padrón
A Barca é un lugar da parroquia de Herbón no concello coruñés de Padrón, na comarca do Sar. Segundo o padrón municipal (INE 2013) ten 7 habitantes (4 homes e 3 mulleres).
Darwinismo social
miniatura|Charles Darwin, promotor da [[Evolución|teoría da evolución e da selección natural.]] O darwinismo social é unha teoría social que defende que a teoría da selección natural de Charles Darwin ten aplicacións sociais en comunidades humanas. Está baseado na idea da supervivencia do máis apto concibido como mecanismo de evolución social e a crenza de que o concepto darwiniano da selección natural pode ser empregado para o manexo da sociedade humana, insistindo na competición (étnica, nacional, de clase, etc.) por recursos naturais ou diversos postos sociais.
O darwinismo social está baseado en interpretacións sobre os escritos de Darwin, que foron expostas teoricamente por Herbert Spencer nun inicio, e posteriormente usadas para fins políticos, tendo numerosos partidarios. O darwinismo social gozou dunha grande aceptación en círculos académicos e foi unha grande influencia en países imperialistas a finais do século XIX e na primeira metade do século XX.
O paleontólogo Stephen Jay Gould denunciou duramente as bases do darwinismo social, considerando que os seus argumentos, baseados nunha "falsidade científica", conduciron á matanza de millóns de seres humanos e perpetuaron as inxustizas sociais, baseándose na suposta inferioridade innata dalgúns seres humanos.
Os "darwinistas sociais" percibíronse a si mesmos como actores que aplican as bases biolóxicas darwinianas á sociedade.
Club Deportivo Atlético Baleares
O Club Deportivo Atlético Baleares (en catalán: Club Esportiu Atlètic Balears) é un club de fútbol de España da cidade de Palma, nas Illas Baleares. Foi fundado en 1920 e actualmente xoga na Segunda División B.
Historia
Os antecedentes do club remóntanse á creación do Mècanic Futbol Club (1920), un equipo formado polos traballadores da compañía Isleña Marítima e que tiña no seu equipamento as cores branquiazuis. En 1920 o Mècanic FC fusiónase co Mallorca FC para formar o Baleares Futbol Club.
O equipo descendeu a Terceira División nos anos 90 e pasou o seu peor momento no ano 2005, cando baixou á Rexional Preferente Balear. Con todo, o club puido ascender a Terceira. Na tempada 2007-08, o Atlético Baleares regresou a Segunda B tras quedar primeiro na fase regular e vencer por 2 a 0 ao SD Gernika Club. Tras descender a Terceira na tempada 2008-09, o club conseguiu o campionato de liga 2009-10 e xogou en Segunda B a tempada 2010-11 logo de gañar ao CD Tudelano no play-off de ascenso.
Tenrécidos
A dos tenrécidos (Tenrecidae) é unha familia de mamíferos placentarios afrosorícidos, a única da suborde dos tenrecomorfos (Tenrecomorpha).
Club Deportivo Atlético Baleares
Historia
A tempada 2011-12 marcouse o obxectivo de clasificarse entre os catro primeiros para xogar a promoción. Logo dunha brillante liga regular, o Atlético Baleares proclamouse campión do grupo 3 e disputou o playoff contra o Mirandés, co ascenso directo en xogo. O equipo non superou a eliminatoria (1-0 en Miranda e 1-2 no Estadio Balear) e viuse abocado a xogar as eliminatorias de repesca para o ascenso. Tocoulle o Lugo, ao cal tampouco puido superar (3-1 en Lugo e 0-0 no Estadio Balear).
Tenrécidos
A familia está constituída por mamíferos fundamentalmente insectívoros de tamaño relativamente grande, e caracterizados por teren un fociño máis ou menos longo e afiado que utilizan para desenterrar vermes e insectos do solo (son omnívoros). Hai hoxe unhas trinta especies de tenrécidos, moi diversos en aspecto e costumes, os máis deles endémicos de Madagascar, aínda que algús se atopan tamén nalgunhas partes do continente africano.
A explicación de que as formas e os costumes dos tenrécidos sexan tan diversas é o resultado dunha evolución converxente, e por iso algúns se parecen aos ourizos cachos, ou ás musarañas, ás sarigüeias, aos ratos e até ás londras, ocupando ambientes acuáticos, arborícolas, terrestres e subterráneos (escavadores).
Club Deportivo Atlético Baleares
Estadio
O Estadio Balear, inaugurado en 8 de maio de 1960 atópase na localidade de Palma, próximo á autovía coñecida como Vía de cintura, por iso é polo que se lle coñeza tamén como o Estadio de la Vía de Cintura.
Ten unha capacidade de 18.000 espectadores (3.000 deles con asentos) e posúe unhas dimensións de 102 metros de longo por 67 metros de ancho. Está provisto de céspede artificial.
Tenrécidos
O lugar dos tenrécidos na taxonomía está actualmente aínda baixo discusión, xa que algúns autores aínda a inclúen dentro da orde dos Insectivora, hoxe obsoleta, pero a maioría clasifícana na nova orde dos Afrosoricida. Aínda que poidan parecerse ás musarañas, os ourizos ou as lontras, non están estreitamente relacionados con calquera destes grupos, e os seus parentes máis próximos son outros mamíferos insectívoros africanos, como as toupas douradas e as musarañas elefante. O antepasado común destes animais, xunto cos dos porco formigueiro, os damáns, os elefantes e os manatís e o dugongo, non foi recoñecido até a década dee 1990, cando se reuniron no grupo dos Afrotheria.
A familia divídese en catro subfamilias, atendendo á súa gran diversidade: Geogalinae, Oryzorictinae, Potamogalinae e Tenrecinae. Os Tenrecinae, versión malgaxe dos ourizos cachos, e os Oryzorictinae, variante das musarañas e as toupas, son os dous principais grupos.
Cartacterísticas
As principais características dos tenrécidos son as de careceren de arco zigomático e de cego. A súa dentición é zalambdodonte ou parcialmente dilambodonte. Algunhas especies están adaptadas á vida anfibia ou á subtrerránea. Utlizan a ecolocación para a orientación no espazo. Rexistráronse formas fósiles desde o mioceno temperán.
O tamaño dos tenrécidos oscila entre o das musarañas dos máis pequenos, cunha lonxitude corporal de ao redor de 4,5 cm e un peso de tan só 5 g, e o da especie máis grande, o tenrec común ou tenrec sen cola (Tenrec ecaudatus), que pode medir de 25 a 39 cm de lonxitud e pode pesar máis de 1 kg.
Descricións dos taxons
A suborde dos Tenrecomorpha foi establecida en 1972 por Butler.
Incluída na suborde dos Soricomorpha dos Lipotyphla por Butler (1988) e por MacPhee e Novacek (1993). McKenna e Bell (1997) usaron oe nome Tenrecoidea (atribuído incorrectmnte a Gray, 1821) como unha superfamilia, coa nota «proposto como suborde coordinado con Erinaceomorpha, Soricomorpha e Chrysochlorida»; porén, o uso deste nome é inadecuado. A familia dos Tenrecidae fora xa descrita en 1821 polo naturalista inglés John Edward Gray, en ''London Med. Repos. Rec''., 15: 301.
Nome científico
Os nomes científicos, tanto Tenrecomorpha como Tenrecidae están formados sobre a base da raíz do nome do seu xénero tipo, Tenrecus Desmarest, 1820 (actualmente o considerado válido é Tenrec Lacépède, 1799 ), coa adición das desinencias do latín científico -morpha, forma neutra derivada do grego antigo μορφή morphé, "forma", e ´-idae, derivada da do grego antigo -ίδες -ídes, de είδοσ eídos, "aparencia" "aspecto".
Pola súa parte, o nome Tenrecus deriva do termo francés tenrec, que o incorporou contra 1720-30 adaptando o termo malgaxe tàndraka ou tràndraka (tamén coas variantes tanrac e tandrec). E do francés pasou ás outras linguas europeas (ao inglés, xa no mesmo século XVIII).
Clasificación
Familia Tenrecidae
Borxa Tenreiro
Francisco de Borxa González Tenreiro, nado en Ferrol en 1976, é un tradutor galego.
Traxectoria
González Tenreiro é licenciado en Dereito pola Universidade de Santiago de Compostela. Ten, así mesmo, o certificado de tradutor da Birmingham City College. Traballou de tradutor e intérprete no Reino Unido e exerceu o cargo de xefe de redacción do Grupo Hipala Communication, en Málaga. En 2016 era director da axencia de tradución e comunicación englishpanish, na comarca de Ferrolterra.
Na edición de 2016, recibiu o premio a artigos xornalísticos normalizadores xestionado polo concello de Carballo, polo seu artigo intitulado «Non por min, por eles».
Bogdan Agopsowicz
Bogdan Agopsowicz (en Богдан Агопсович, "Bohdan Ahopsovych"), nado o 2 de marzo de 1908 en Kuty (hoxe Ucraína) e finado en maio de 1940, foi un sacerdote católico armenio galiciano, morto ao tratar de fuxir da URSS.
Traxectoria
Naceu o 2 de marzo de 1908 en Kuty, unha vila de Galicia con importante poboación armenia, e entón parte do Reino de Galicia e Lodomeria (Austria-Hungría), na fronteira co Ducado de Bucovina. Graduouse na Academia Teolóxica de Lviv, e posteriormente foi ordenado sacerdote no rito armenio en 1936. Até 1939 exerceu de vigairo da catedral armenia de Lviv e permaneceu alí coa ocupación soviética, sendo Dionizy Kajetanowicz administrador apostólico da arquidiocese armenia. Durante a ocupación, axudou a soldados polacos a fuxir cara a Romanía.
Debido a que os soviéticos querían trasladalo ao gulag en Siberia, en maio de 1940 tentou fuxir da URSS e foi executado pola garda de fronteiras ao tentar cruzar o río Cheremosh para pasar a Romanía. Descoñécense o lugar e a data exactos.
Tajumulco
miniatura|dereita|280px|O Tajumulco localízase no S.O. de Guatemala
O Tajumulco é un estratovolcán que con 4.220 metros sobre o nivel do mar é a montaña máis alta de Guatemala e aínda de toda América Central, incluíndo as illas caribeñas.
Situación
O Tajumulco érguese no departamento de San Marcos, no concello de Tajumulco, no suroeste de Guatemala. Forma parte da cadea da Serra Madre de Chiapas, que se prolonga desde México, país do que dista unhas decenas de quilómetros.
O contorno ambiental do volcán é tropical, e as terras próximas son de grande fertilidade. Bosques de piñeiros arrodean a base.
Características
O volcán posúe dúas cimas, das cales a máis elevada atinxe os 4.220 metros. O cráter ten un diámetro aproximado de máis de 50 metros.
Actividade
Aínda que se ten falado de erupcións do Tajumulco durante o século XIX, o certo é que non hai rexistros documentares que o verifiquen. Porén en outubro de 1765 rexistráronse tremores e casas dun asentamento foron destruídas, a consecuencia dunha avalancha de rochas
Ascensión
É unha montaña doada de escalar. O punto de partida adoita situarse en San Marcos. Desde o seu cume poden contemplarse o Océano Pacífico, máis próximo, e o Océano Atlántico.
Illa Santa Bárbara, California
A illa Santa Bárbara (en inglés Santa Barbara Island; en tongva Tchunashngna), é unha pequena illa, a máis pequena do arquipélago das illas do Canal, no sur de California.
Está protexida dentro do Parque Nacional Channel Islands, e o seu ecosistema mariño forma parte do Santuario Mariño Nacional Channel Islands.
Xeografía
A illa encóntrase a uns 61 km da costa da península de Palos Verdes do condado de Os Ánxeles, no sur de California (cerca do condado de Ventura e ao oeste do Gran Os Ánxeles).
Cunha superficie total de aproximadamente 1 milla cadrada (260 hectáreas), é a máis pequena das oito illas do Canal, e a máis meridional do Parque Nacional Channel Islands. O seu cumio máis alto é Signal Hill, a 193 m.
Aínda que está máis cerca do condado de Ventura e do condado de Os Ánxeles, a illa forma parte do condado de Santa Bárbara (Oficina do Censo dos Estados Unidos, Bloque 3012, Bloque Grupo 3, Área do Censo 29.10). É a única das catro illas do sur do Canal incluída no Parque Nacional das Illas do Canal, que tamén abarca as catro illas do norte. Segundo o censo de 2000, a illa está deshabitada, e ten unha superficie total de 2,625 km².
Como a maioría das illas do Canal, non se pode ver desde o continente, excepto en días despexados (xeralmente en inverno) e ao atardecer, cando a illa se ve como unha silueta retroiluminada.
Xeoloxía
Se ben a illa non é volcánica, está composta principalmente de rochas volcánicas do Mioceno (basalto) intercaladas con sedimentos mariños.
Os abruptos acantilados tallados polas ondas da súa costa indican que se trata dunha das illas do Canal máis nova. Presenta polo menos seis terrazas mariñas, que evidencian levantamentos e subsidencias tectónicas repetidas. A Arch Point (punta do Arco), na costa nordeste da illa, é un arco de 40 m de altitude causado pola erosión mariña de rochas debilitadas por fallas.
Nas súas proximidades hai dous illotes rochosos denominados illa Sutil, de 49 km², fronte ao extremo suroeste, e Shag Rock, de 4 m², cara ao norte.
Época precolombiana
Pobos indíxenas americanos, probabelmente das tribos Chumash e tongva, ocuparon a illa Santa Bárbara periodicamente durante milenios. Na illa hai documentados xacementos arqueolóxicos de até 4 000 anos de antigüidade, lugares que poderían servir como puntos de parada ou de refuxio para viaxeiros entre o continente e as outras illas do Canal.
Época española
A illa foi nomeada polo explorador español Sebastián Vizcaíno, que avistou a illa o 4 de decembro de 1602, o día en que se conmemora a Santa Bárbara.
Época norteamericana
A United States Lighthouse Board erixió un faro no lado noroeste da illa en 1928, seguido por un segundo faro no canto suroeste en 1934. A Garda Costeira dos Estados Unidos fíxose cargo do servizo e substituíu a torre noroeste por unha de aceiro, e outra, alimentada con enerxía solar, en 1980. Entre 1942 e 1946, a Armada dos Estados Unidos de América construíu unha estación de observación costeira na illa e, na década de 1960 construíu unha estación de seguimento de fotos, pero abandoaron a illa a mediados da década de 1960.
Fauna
miniatura|220px|Poliño de [[Synthliboramphus scrippsi na illa Santa Bárbara]]
A illa Santa Bárbara é o fogar dunha gran colonia de lobos mariños e de colonias de aniñadoiros de varias aves mariñas. Tamén é o lugar onde se asenta a maior colonia de cría do Synthliboramphus scrippsi. unha especie de ave caradriforme da familia dos álcidos (a dos araos) ameazada; o seu status está catalogado como vulnerábel porque gran parte da súa reprodución ten lugar nunha illa tan pequena e illada como a de Santa Bárbara.
Catorce especies de aves añidan anualmente na illa, entre elas Eremophila alpestris (un aláudido), Leiothlypis celata (un parúlido) e Haemorhous mexicanus (un pimpín). Outras aves que se poden ver na illa son o pelicano pardo (Pelecanus occidentalis), petreis, Synthliboramphus hypoleucus e corvos maiños. En canto a mamíferos, encóntranse, ao longo da costa, lobos mariños, focas comúns (Phoca vitulina) e elefantes mariños do norte (Mirounga angustirostris).
Flora
Dudleya traskiae é unha planta suculenta endémica da illa. E unha variedade de Eriogonum giganteum, Eriogonum giganteum var. compactum é endémico e particularmente raro na illa de Santa Bárbara.
José Manuel Liaño Flores
José Manuel Liaño Flores, nado en Monforte de Lemos o 15 de novembro de 1921 e finado na Coruña o 5 de maio de 2022, foi un avogado e político galego.
Traxectoria
Liaño estudou o bacharelato no Instituto Eusebio da Guarda da Coruña de 1931 a 1938. Cursou a licenciatura en Dereito na Universidade de Santiago de Compostela de 1939 a 1942, na que tamén acadou o título de Graduado Social en 1951. Ingresou por oposición na carreira xudicial en 1946, desempeñando o cargo de xuíz en varios partidos xudiciais ata pedir a excedencia voluntaria en 1953. Desde o 10 de setembro de 1945, con apenas 24 anos de idade é avogado exercente do Colexio de Avogados da Coruña.
Iniciou a súa carreira política en 1946 cando entrou como concelleiro da Corporación municipal da Coruña. Volveu ser nomeado concelleiro en 1964, permanecendo no cargo ata que foi nomeado alcalde da Coruña o 1 de febreiro de 1976. Cesou como alcalde o 30 de decembro de 1978. Como alcalde remodelou o parque de Santa Margarida, inaugurou a presa de Cecebre, iniciou as obras do cemiterio de Feáns, creou o Museo do Reloxo (con reloxos do seu propio tío político Antonio Ríos Mosquera), e o Plan parcial de Durmideiras. Foi procurador en Cortes como representante da Familia (1967 e 1971).
Foi elixido Académico de Número da Real Academia Galega de Xurisprudencia e Lexislación o 27 de marzo 1967, tomando posesión o 12 de xuño de 1987 ao pronunciar o discurso "Las presunciones en derecho privado". Foi membro do Consello Social da Universidade da Coruña desde 2003 a 2011. Pertence ás Asociacións de Dereito do Traballo e de Dereito Agrario. Publicou artigos xurídicos e literarios en revistas especializadas e na prensa ordinaria. Acadou o Premio "Pérez Lugín" da Asociación da Prensa da Coruña. Pronunciou conferencias sobre distintas materias xurídicas e literarias, así como o Premio "Iurisgama", da Asociación de Juristas Gallegos en Madrid.
As Casas Baratas, Herbón, Padrón
As Casas Baratas é un lugar da parroquia de Herbón no concello coruñés de Padrón, na comarca do Sar.
José del Peso Sevillano
José del Peso Sevillano, nado en La Campana (Sevilla) cara a 1895, foi un mestre e político español.
Traxectoria
Foi nomeado inspector de ensinanza primaria da provincia de Lugo en xaneiro de 1923. A Junta para Ampliación de Estudios concedeulle unha pensión para Suíza (de outubro de 1925 a marzo de 1926) onde se dedicou ao estudo da psicoloxía experimental e a orientación profesional. Masón, foi membro da loxa Lucus nº 5. Presidente da Organización Republicana Lucense (1930), participou no pacto de Lestrobe. Foi trasladado á provincia de Huelva a finais de 1930. Foi nomeado Inspector de ensinanza da provincia de Cádiz en setembro de 1932 e en xuño de 1935 pasou á provincia de Córdoba. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi depurado. O seu expediente de depuración resolveuse en xullo de 1942 coa sanción de separación definitiva do servizo e baixa na escala. Sufriu expediente de responsabilidades políticas.
Vida persoal
Casou en Becerreá con Carmen Pérez Rosón, sobriña de Eduardo Rosón López, en xullo de 1927.
O home de Vitruvio
miniatura|250px|dereita|Fotografía do manuscrito.
O home de Vitruvio é un famoso debuxo acompañado de notas anatómicas de Leonardo da Vinci realizado ao redor do ano 1492 nun dos seus diarios. Representa unha figura masculina espida en dúas posicións sobreimpresas de brazos e pernas e inscrita nun círculo e un cadrado. Trátase dun estudo das proporcións do corpo humano, realizado a partir dos textos de arquitectura de Vitruvio, arquitecto da antiga Roma, do cal o debuxo toma o seu nome.
Tamén se coñece como o Canon das proporcións humanas.
Análise do debuxo
O debuxo está realizado en lapis e tinta e mide 34,2 x 24,5 cm. Na actualidade forma parte da colección da Galería da Academia de Venecia.
O cadrado está centrado nos xenitais, e o círculo no embigo. A relación entre o lado do cadrado e o raio do círculo é a razón áurea. Para Vitruvio o corpo humano está dividido en dúas metades polos órganos sexuais, mentres que o embigo determina a sección áurea. No recentemente nado, o embigo ocupa unha posición media e co crecemento migra ata a súa posición definitiva no adulto.
De acordo coas notas do propio Leonardo n' O home de Vitruvio danse outras relacións:
O redescubrimento das proporcións matemáticas do corpo humano no século XV por Leonardo e outros autores, está considerado como un dos grandes logros do Renacemento.
O debuxo tamén é a miúdo considerado como un símbolo da simetría básica do corpo humano e, por extensión, do universo no seu conxunto.
Examinando o debuxo pode notarse que a combinación das posicións dos brazos e pernas crea realmente dezaseis posicións distintas. A posición cos brazos en cruz e os pés xuntos vese inscrita no cadrado sobreimpreso. Por outra banda, a posición superior dos brazos e as dúas das pernas vese inscrita no círculo sobreimpreso. Isto ilustra o principio de que no cambio entre as dúas posicións, o centro aparente da figura parece moverse, pero en realidade o embigo da figura, que é o centro de gravidade verdadeiro, permanece inmóbil.
Este debuxo aparece no reverso da moeda de euro de Italia.
Velódromo de Fadura
O Velódromo de Fadura é unha instalación deportiva adicada á práctica do ciclismo e do rugby, que forma parte da Cidade Deportiva Municipal de Fadura, en Getxo (Biscaia). As instalacións inclúen pistas de atletismo, campos de fútbol e hóckey, piscinas, pavillón, ximnasio e pistas de tenis. , e foron construídas a comezos dos anos 1960. A tribuna lateral cuberta do velódromo pode acoller a 510 persoas sentadas. A pista oval para bicicletas é de formigón, e apenas ten peralte.
No campo de rugby que ocupa o interior das pistas xoga os seus encontros como local o Getxo Rugby Taldea da División de Honra de Rugby. A súa superficie é de herba natural.
Clara de ovo
miniatura|Clara de ovo circundando a xema miniatura|Claras a punto de neve, co que se fai o [[merengue (doce)|merengue.]] A clara de ovo, branco do ovo ou albume é a parte transparente da célula de ovo, que circunda a xema e está formada predominantemente por auga e pola proteína albumina. Coa calor, a albumina sofre desnaturalización e coagula.
A clara de ovo posúe un núcleo triploide que moitas veces acumula reservas nutritivas, utilizadas polo embrión durante o seu desenvolvemento. Co desenvolvemento do embrión, os tecidos do óvulo tórnamse deshidratados, e os envoltorios do óvulo, impermeábeis.
Metro por segundo ao cadrado
O metro por segundo ao cadrado ou m/s2 é unha unidade derivada do Sistema Internacional de Unidades (SI) para medir a aceleración dun corpo. Mide o incremento da velocidade (en metros por segundos) conseguido en cada segundo. O símbolo desta unidade tamén pode verse escrito como m·s−2, ou simplemente m s−2.
Un metro por segundo ao cadrado equivale a 3,2808399 pés por segundo ao cadrado.
A aceleración dun corpo influenciado pola gravidade na superficie terrestre equivale a aproximadamente 9.80665 m/s².
Moeche (homónimos)
O topónimo Moeche pode referirse a:
Cabrero
O topónimo castelán Cabrero pode referirse a:
Piquín
O topónimo Piquín pode referirse a un concello, unha parroquia e un lugar de Galicia:
Os Condes, Herbón, Padrón
Os Condes é un lugar da parroquia de Herbón no concello coruñés de Padrón, na comarca do Sar. Segundo o padrón municipal (INE) en 2013 tiña 12 habitantes (7 homes e 5 mulleres).
Xema (ovo)
250px|thumb|Xemas de ovo de [[galiña.]] A xema é a porción central do ovo nos vertebrados ovíparos. Nas aves é de cor amarela. Atópase arrodeada pola clara de ovo e suspendida por un conxunto de cadenas proteicas denominado calaza. Atópase separada da clara pola membrana vitelina.
Antes da fecundación, a xema é un único óvulo, unha das poucas células que poden verse a simple vista. Está composta polo disco xerminal e o vitelo. O disco xerminal está constituído polo núcleo celular antes de ser fecundado e é onde comeza a se desenvolver o embrión se se produciu a fecundación. Orixinalmente atópase moi reducido e en posición excéntrica.
O vitelo é unha reserva de nutrientes do citoplasma do óvulo orixinario. As xemas son unha fonte importante de vitaminas e sales minerais. A xema dun ovo de galiña contén case toda a graxa e o colesterol dos ovos e máis da metade das proteínas.
Se as xemas fican intactas nun ovo fritido, forman o característico aspecto (en inglés, sunny-side up) deste prato. Cando se mesturan as xemas coas claras forman as tortillas e outras preparacións culinarias.
Os ovos de galiña (Gallus domesticus), son os ovos máis amplamente difundidos na gastronomía. O aceite de ovo é un produto derivado da xema de ovo, composto principalmente por triglicéridos con restos de lecitina e xeralmente libre das proteínas do ovo, polo que pode ser usado por persoas alérxicas ao ovo para aplicacións tópicas, como o coidado dos cabelos ou da pel.
Características nutricionais
Os ovos son altamente nutritivos. Fornecen unha gran cantidade de proteínas completas como lipovitelina, fosfovitina e lipoproteínas de baixa densidade, vitamina A, riboflavina, ácido fólico, vitamina B6, vitamina B12; ademais de oligoelementos como ferro, calcio, fósforo ou potasio.
250px|thumb|Xemas batidas cun [[garfo.]] Toda a vitamina A, D e E do ovo están na xema. O ovo é un dos poucos alimentos que contén vitamina D de xeito natural. Unha xema de hovo grande contén aproximadamente 60 kcal, ou 250 kJ; a clara de ovo contén preto de 15 kcal, ou 60 KJ. É común a crenza de que o excesivo consumo de ovo pode conducir a unha hipercolesterolemia: ultimamente rexéitase esta hipótese, dado que o metabolismo do colesterol implicado na regulación da colesterolemia é endóxeno, e non está especialmente influído pola inxesta deste, aínda que si polas graxas saturadas que frecuentemente o acompañan nestes alimentos. A meirande parte dos ácidos graxos que aporta a xema son saturados.
Outros usos
A xema de ovo foi o emulsionante preferido dende a antigüidade e até mediados do século XIX para confeccionar as pinturas de témpera, para isto mesturábanse homoxeneamente os pigmentos moídos ou pulverizados que daban as cores (por exemplo, óxido de cobalto para o azul) na xema de ovo até que esta obtiña a coloración arelada, despois tal témpera usábase case inmediatamente na pintura artística.
Marina Núñez del Prado
Marina Núñez del Prado Vizcarra, nada na Paz o 17 de outubro de 1908 e finada en Lima o 9 de setembro de 1995, foi unha escultora boliviana. A súa obra estivo influenciada pola cultura precolombiana e en especial pola cultura aimara. A súa traxectoria é de especial relevancia polo diálogo que establece entre a escultura boliviana e as correntes da escultura da súa época, dende os seus comezos, cunha maior relación co movemento indixenista, ata á fin da súa dilatada carreira, cunha evolución cara a formas máis abstractas, froito do seu contacto coas vangardas fóra de Bolivia.
Traxectoria
Nada no barrio de Caja Agua na Paz, de ascendencia española, neta de enxeñeiro e filla de xeneral, formou parte da elite local. A vocación pola arte é herdada: encontrou a inspiración en José Núñez del Prado, o seu bisavó, que foi arquitecto graduado pola Escola de Enxeñaría de Bolivia. Segundo indica nas súas memorias, o pai de Marina Núñez tamén desenvolveu facetas artísticas no deseño a pintura e a música. Dende moi nova estivo en contacto con diversas ramas da arte, como a pintura, escultura ou a música a través de clases particulares na casa. O apoio da familia foi fundamental na traxectoria desta escultora, xa que foi animada a realizar os estudos artísticos e tamén contou cun soporte económico, como indica a creación dun obradoiro propio nos baixos da casa familiar. A irmá de Marina, Nilda, tamén contou con este apoio na súa carreira artística.
Entre 1927 e 1929 estudou no Conservatorio Nacional de Música e na Escola Nacional de Belas Artes da Paz. Nesta última ingresa con 19 anos e gradúase no ano 1930. Pouco despois converteuse na primeira muller en acceder mediante concurso ao posto de docente na Escola Nacional de Belas Artes da Paz, onde impartiu clases de Escultura e Anatomía artística. Como cita nas súas memorias, presentouse á praza animada por Cecilio Guzmán de Rojas malia non sentirse preparada para a docencia.
Nestes primeiros anos, ata a metade dos anos 1940, a produción escultórica de Núñez del Prado alíñase coas convencións do indixenismo andino. Porén, os estudos da figura de Núñez del Prado non constatan un compromiso político directo e militante na súa traxectoria profesional e vital máis aló das escollas temáticas das súas obras.
Deixou o seu traballo na universidade e a súa cidade natal, a Paz, en 1938 para viaxar polo Perú, o Uruguai e a Arxentina. Nesta última pasou dous anos. Viaxou tamén a outros países fóra de Suramérica, incluíndo e Estados Unidos. Estudou durante oito anos en Nova York cunha bolsa outorgada en 1940 pola Asociación Americana de Mulleres Universitarias (American Association of University Women, AAUW), que obtivo tras ser rexeitada a súa primeira solicitude en 1939. A bolsa permitiulle profundar na arte dos artistas estadounidenses así como nas vangardas do momento e realizar un intercambio cultural que trasladou a Bolivia. miniatura|Marina Núñez en 1963|alt=Marina Nuñez en 1963 Durante a súa estancia en Nova York gañou a Medalla de Ouro na exposición da AAUW pola escultura Mineiros en Rebelión. Esta obra centrábase nos traballadores da rexión boliviana de Potosí. Pouco despois, en 1948, regresou á Paz, onde continuou realizando traballos inspirados polos pobos indíxenas de Suramérica.
En 1954 abre un espazo expositivo na casa familiar da Paz ao que co tempo foi sumando as obras de ourivaría da súa irmá Nilda e a colección particular da familia. En 1969 as dúas irmás e os tres irmáns Núñez del Prado acordan convertela en casa museo a través da creación dunha fundación.
Posteriormente, en 1972, trasladouse ao Perú co seu home Jorge Falcón Gárfias, escritor peruano, debido da silicose que adquirira pola inhalación do po do granito. A enfermidade obligouna a adoptar un método diferente para tallar a súa obra. Morreu no Perú o 8 de setembro de 1995. Os seus restos mortais descansan nun nicho do Cemiterio Xeral da Paz.
Obra
Traballou cunha diversidade de materiais, entre os que destaca unha temperá preferencia polas madeiras tropicais procedentes da Amazonía, que deu paso a pedras como o granito, a andesita, o basalto, o ónix e o mármore. Nos anos setenta experimenta co cobre puído e nas súas últimas etapas artísticas tamén adoitou usar o bronce. Ademais de ter unha relación moi intensa co deseño, como mostran os debuxos realizados entre as décadas de 1930 e 1960, o seu método de traballo previo empregaba a modelaxe en arxila a pequena escala, para posteriormente desenvolver a idea en xeso nun formato máis grande que transfería a outros materiais.
A temática da súa obra centrouse en cuestións da súa contorna, en especial na representación da muller campesiña aimara, e na paisaxe e a cultura de Bolivia. Segundo a estudosa da súa obra, Mazza, pódense sinalar tres liñas temáticas na obra de Núñez del Prado en torno á muller: a primeira sería muller e a maternidade, con obras como Madre Índia, (1934) en granito de Comanche, e Abrazo (1950) A segunda, a asociación entre a muller e a natureza, e por último a relación entre a muller e a sexualidade. Nas súas esculturas vense representadas culturas ancestrais como a de tiwanaku ou a cultura e tradición incas.
Exposicións e bienais
Mostrou a súa obra en numerosas exposicións internacionais : dende países de América como Bolivia, o Perú, Arxentina, Uruguai, México, Cuba, Brasil, Venezuela, Colombia e os Estados Unidos; en Europa como Alemaña, Francia, Italia ou España; en Asia en países como Xapón e Corea.
Períodos
Raúl Botelho Gosalvez en La Escultura Telúrica de Marina Núñez del Prado, sostén que o seu traballo está marcado por dúas características principais: a graza e a forza. A forza vese a través das súas paisaxes andinas e a súa graza é recoñecible na xeometría harmoniosa das súas obras. Botelho afirmou que as obras de Núñez del Prado están vinculadas de xeito constante ao «genius loci», e que aí reside a súa forza e orixinalidade. Este autor distingue catro períodos na súa obra:
Porén, a propia artista a través da súa autobiografía, Eternidad en los Andes, na que analiza a súa traxectoria profesional e profundiza os temas da súa obra, retoma estes catro períodos, pero renoméaos como Musical, Social, Maternal e Andino. No período musical o material preferente é a madeira na que dará forma a figuras bidimensionais con motivos como chamas, cholas, indíxenas e bailarinas. Obras características deste período son Danza de Cóndores, Danza de Cholas e Danza de Waka-Tokoris. . Segundo afirma a propia artista neste período rompeu totalmente coas liñas da Academia. O último dos períodos, renomeado como Andino no canto de neo-abstracto inspírase na cordilleira dos Andes e introduce ángulos e liñas rectas que se suman ás curvas características da escultura de Núñez del Prado. miniatura|Mulleres ao vento, escultura deseñada por Marina Núñez, na Plaza de la Mujer en Seguencoma, A Paz
Crítica
Por outra banda contou coa aceptación da crítica estadounidense, como a de Eleanor Roosevelt, a quen a artista coñeceu persoalmente durante unha das súas exposicións nos Estados Unidos. A obra de Marina Núñez del Prado inspirou a poetas como Rafael Alberti, quen lle dedicou uns versos en homenaxe á súa obra ou Gabriela Mistral, próxima á artista, que lle dedicou un capítulo do seu libro Grandeza de los oficios.
Héctor Herazo Rojas en ''Una escultora de América para el mundo. Marina Núñez del Prado'' sostén que as súas obras se caracterizan pola súa forza, graza e monumentalidade. Tamén sinala que as súas obras xiran ao redor da temática da súa propia raza, o mito e a tradición. As esculturas de figuras indíxenas maternas e animais mitolóxicos son unha mostra. Pedro Querejazu coincide con Herazo Rojas sobre a súa carreira temática e suxire que as esculturas de Núñez del Prado se orixinaron dentro do movemento do realismo «nativo».
Outros críticos revisaron as súas obras, como foi o caso de Eduardo Mendoza Varela, que fixo unha análise con motivo da exposición de esculturas da biblioteca Luis Ángel Arango, situada no banco da República de Colombia en Bogotá. Este autor define a escultura de Núñez del Prado como "expresión plástica profundamente americana", salientando o compoñente figurativo das dúas obras e ensalzando a solidez da súa traxectoria artística contrapoñéndoa ás derivas do movemento abstracto. Mendoza Varela valora especialmente o "aforro absoluto da materia" e a mestría no emprego do volume e o espazo. Guillermo Nino de Guzmán na súa crítica da serie Mulleres ao Vento xustifica a posición desta artista na arte universal en base ao seu "xenio creativo" e pola «forza e apuxón constante que animou a súa enerxía creativa" na súa crítica da serie Mulleres ao Vento.
No 2011, coa apertura dunha sala permanente dedicada á escultora no Museo Nacional de Arte de Bolivia, unha reportaxe do diario Página Siete refírese a ela como a "maior artista plástica boliviana da historia, e unha das máis recoñecidas de Latinoamérica". Isto contrasta coa pouca aceptación da que gozara a artista nos anos 50 dentro do seu propio país. A literatura que recupera esta figura e pon en valor a súa obra dentro do panorama artístico de Bolivia comezou a aparecer nos anos 80, impulsada pola publicación da autobiografía de Núñez del Prado en 1973 e a apertura da Casa Museo na Paz. Segundo a investigadora Mazza, Núñez del Prado, de manera consciente, investiu un esforzo considerable na construción dun discurso en torno á súa propia traxectoria artística e na preservación do seu legado, que se ve reflectido na publicación da súa autobiografía, creación das dúas fundacións e os esforzos de compilación dos seus documentos persoais.
Legado
A maioría da súa obra está repartida entre dúas fundacións: a Fundación Marina Núñez del Prado y Falcón, creada en Lima por Marina Núñez e Jorge Falcón Gárfias no ano 1993 e a Fundación Núñez del Prado, na Paz, creada en 1984 logo da morte dos pais da escultora. A obra escultórica de Marina Núñez atópase exposta en dezanove museos e coleccións ao longo de todo o mundo.
No Centro Georges Pompidou (París) exhíbese Cóndor (1964), unha escultura realizada en basalto andino. No Museo Bolivariano Quinta de San Pedro Alejandrino en Santa Marta, Colombia, exhíbese no Xardín das esculturas, de forma permanente, outra das pezas da escultora, Cóndor, xunto a obras de Joaquín de Mier e Benítez e Elma Pignalosa. A colección de Arte Contemporánea dos Museos Vaticanos conta con outra escultura de Marina Núñez exposta de forma permanente na Sala 26, dedicada á arte de América do Sur. A oficina nacional da AAUW situada en Washington D.C., alberga unha escultura que con motivo do centenario da creación da AAUW Núñez del Prado doou á entidade. Trátase da obra ''Mai e fillo. ''
Algúns dos bosquexos e debuxos da artista móstranse no Museo Nacional de Belas Artes (Arxentina) xunto a outros doutros autores como Fernando Renes ou Marcel Dzama.
Se ben a páxina da fundación Núñez del Prado indica varios museos que albergarían a obra da escultora, presumiblemente tomados da listaxe realizada pola artista ao final da súa autobiografía, do ano 1973, unha tese de mestrado realizada por Mazza no ano 2018 non logrou localizar ningunha destas obras agás Madona da Ternura, do Museo de Arte Moderna de Sao Paulo, actualmente en posesión do Museo Contemporáneo da Arte da SUP, e varias obras no Museo Nacional da Arte da Paz e na IBM's art Collection. Igualmente foron localizadas unha obra no Museo de Brooklyn (Nova York) e outra na colección Joseph Hirshson, probablemente a obra The Dove (a Pomba, 1958) do Hirshhorn Museum (Washington), escultura realizada en ónix, ningunha delas exposta.
Moitas destas pezas proveñen de coleccións particulares. Un exemplo disto foron as infrutuosas negociacións entre Gabriela Mistral e o MOMA de Nova York para a cesión da obra "Ternura", procedente da colección persoal da escritora.
Casa Museo Marina Núñez del Prado (Bolivia)
Esta casa museo recolle o legado da familia de Núñez del Prado. Foi inaugurado en 1984, xestionado pola Fundación Núñez del Prado. O edificio do museo permaneceu pechado e esquecido dende 1994, de xeito que a Fundación Núñez del Prado veu prestando os seus sevizos de acceso ao repositorio noutras dependencias. O peche debeuse a unha ruptura na súa infraestrutura durante a construción inicial do túnel estadounidense. A Fundación Marina Núñez decidiu transferir a título gratuíto en 2016 o edificio da casa museo e os seus fondos, ambos xestionados por ela.
En setembro de 2019 o edificio Casa Museo “Marina Núñez del Prado”, situada na Avenida Ecuador N° 2034 do municipio da Paz, conseguiu a declaración de Patrimonio Cultural Material Inmoble do Estado Plurinacional de Bolivia, mentres que a colección de pinturas, esculturas, pratería, artesanía e outros bens da casa museo adquiriron o status de Patrimonio Cultural Material Moble. Por un decreto da Presidencia de Bolivia estes dous bens culturais pasaron a ser xestionados pola Fundación Cultural del Banco Central de Bolivia (FCBCB). A nova apertura de portas da casa museo programouse para o ano 2020.
Casa Museo Marina Núñez del Prado (Perú)
O Museo Marina Núñez del Prado está xestionado pola Fundación Núñez del Prado y Falcón ,-organización creada pola escultora e o seu esposo Jorge Falcón co fin de preservar a obra de ambos- e a municipalidade de San Isidro. O museo alberga diferentes pezas artesás bolivianas procedentes da colección persoal da artista, entre as que destacan as cerámicas de Mamerto Sánchez. Nos anos 70 Marina Núñez del Prado establecera a súa residencia e estudo de arte no edificio que ocupa agora a casa museo, situado no centro do Bosque de El Olivar. Este edificio de estilo neocolonial foi o primeiro edificio da zona en acadar o status de Monumento Cultural Nacional. O museo celebrou a súa inauguración o 16 de abril de 2015.
Premios e recoñecementos
Entre os numerosos premios e recoñecementos atópanse:
Armada de Chile
miniatura|Escudo da Armada de Chile. A Mariña de Chile, ou tamén Armada de Chile (en castelán: Armada de Chile) é unha das institucións e ramas que compoñen as Forzas Armadas do país. Foi fundada no 1818 e a súa principal misión é a de participar da seguridade externa e da defensa militar de Chile, realizando accións nos tempos de paz e de guerra.
En tempos de paz, entre outras actividades, contribúe ao desenvolvemento do poder marítimo do país para o cal ofrece unha navegación segura, monitorea o territorio marítimo nacional e apoia a comunicación por mar coas áreas remotas.
En tempos de guerra, debe desenvolver operacións para que Chile poida facer uso libre do mar como un medio de comunicación e debe rexeitar tal uso para o inimigo. Debe apoiar o esforzo de guerra das outras ramas das forzas armadas, co seu efectivo de 25.000 militares, ademais dos seus 3.000 soldados da infantería naval.
Amanda Berenguer
Amanda Berenguer, nada o 24 de xuño de 1921 en Montevideo e finada o 13 de xullo de 2010 no mesmo lugar, foi unha poeta uruguaia.
Biografía
Académica de Honra da Academia Nacional de Letras do Uruguai (2006). Membro da xeración do 45. Casada en 1944 co escritor José Pedro Díaz.
Quehaceres e Invenciones (1963) constitúe un xiro fundamental na súa poesía que non fará máis que aumentar na continua busca de novas estruturas poéticas e exploracións sonoras e fónicas para expresar a súa orixinal visión do mundo e da arte.
En 1986 recibe o premio "Reencuentro de Poesía" organizado pola Universidade da República por "Los signos sobre la mesa. Ante mis hermanos supliciados". La dama de Elche (1987) recibe o primeiro premio na categoría Poesía do Ministerio de Educación e Cultura do Uruguai. Municipal de Montevideo. A segunda edición de La dama de Elche, en 1990, recibe o Premio Bartolomé Hidalgo, que entrega a Cámara Uruguaia do Libro do Uruguai.
Kurów
Kurów é unha vila de Polonia cunha área urbana duns 2.800 habitantes. Está atravesada polo río Kurówka. Como poboación existe desde o século XII. Para chegar á vila pódese seguir a estrada europea E372, ou estradas rexionais S12 e S17.
A Proída, Fomiñá, A Pastoriza
A Proída é un lugar da parroquia de Fomiñá no concello lugués da Pastoriza na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 3 habitantes (2 homes e 1 muller).
Estadio Municipal de Altamira
O Estadio Municipal de Altamira é un recinto deportivo adicado á práctica do atletismo, do fútbol e do rugby, situado na localidade de Ordizia (Guipúscoa). Reformado en 2007, o terreo de xogo é de herba artificial, e a tribuna lateral cuberta conta cuns 430 asentos. As pistas sintéticas de atletismo están homologadas para calquera tipo de competición oficial. No campo xogan os seus encontros como locais o Ordizia Kirol Elkartea da liga rexional de fútbol e o Ordizia Rugby Elkartea da División de Honra de Rugby.