cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Enseada de Cook
Xeografía
A conca que drena a través da enseada comprende uns 100.000 km² do sur de Alasca, ao leste da cordilleira Aleutiana e o sur da cordilleira de Alasca, sendo drenada polos ríos Knik (40 km), Little Susitna (180 km), Susitna (504 km) e o Matanuska (120 km). A conca inclúe os achegas da zona próxima ao monte McKinley. Dentro desta conca encóntranse varios parques nacionais e o volcán activo monte Redoubt, ademais doutros tres que estiveron activos en épocas recentes. A enseada de Cook permite o acceso mariño ao porto de Anchorage localizado no seu extremo norte, e ao pequeno porto de Homer, que se acha máis ao sur.
Historia
A enseada foi explorada e habitada por indíxenas dena'ina. No século XVIII, os cazadores de peles de Rusia (promyshlenniki) foron dos primeiros visitantes europeos. A Compañía Lebedev Lastochkin liderada por Stepan Zaikov estabeleceu un posto na desembocadura do río Kenai, Fort Nikolaev, en 1786. Estes cazadores de peles utilizaban indíxenas de Siberia e de Alasca, en particular aleutas das illas Aleutianas e nativos koniag da illa Kodiak, para cazar lontras de mar e outras especies de mamíferos mariños, para comerciar coa China a través de Rusia, vía o daquela exclusivo porto comercial de Kiakhta.
Outros europeos que pasaron polas enseada foron os membros da expedición de James Cook de 1778, que navegou por mentres estaba buscando o Paso do Noroeste. Cook recibiu mapas de Alasca, as Aleutianas e Kamchatka, durante unha visita co comerciante de peles ruso Gerasim Izmailov en Unalaska, e combinado eses mapas cos da súa expedición creou a primeira proxección de Mercator do Pacífico Norte. A enseada foi nomeada despois en honor de Cook en 1794 por George Vancouver, que traballara ás ordes de Cook en 1778.
O brazo Turnagain (Turnagain Arm) foi chamado así en recoñecemento a William Bligh do HMS Bounty. Bligh servira como mestre de velas de Cook na súa terceira e última viaxe co obxectivo de descubrir o Paso do Noroeste. Ao chegar ao fondo da enseada de Cook, Bligh era da opinión de que tanto o brazo Knik como o Turnagain eran desembocaduras de ríos e non a apertura do Paso do Noroeste. Baixo as ordes de Cook, Bligh organizou unha partida polo brazo Knik, da que rapidamente volveu para informar que o brazo Knik era provocado por un río. Logo, unha segunda partida foi enviada polo brazo Turnagain e tamén volveu para informar de que só existía un río augas arriba. Como resultado desta frustración, ao segundo corpo de auga déuselle de «Turn Again» («Volta outra vez»). Nos primeiros mapas rotulouse o brazo Turnagain como o "Turnagain River".
Poucas persoas estranxeiras visitaran a parte interior da enseada de Cook até a construción do ferrocarril de Alasca, darredor de 1915, que discorre pola costa oriental dos brazos Turnagain e Knik.
Poboación
A maior parte da poboación de Alasca encóntrase nas localidades das marxes da enseada de Cook, concentrada na rexión de Anchorage e nas comunidades da península de Kenai. A maior parte da costa occidental do estuario non está ligada ao sistema viario, e abriga a cidade de Tyonek e varios campos de extracción de petróleo.
Recursos
A bacía da Cook Inlet ten grandes reservas de petróleo e gas natural, con moitas plataformas no mar. No 2005 existían 16 plataformas na Cook Inlet. Hai diversos oleodutos e gasodutos darredor e sobre o golfo. A produción de petróleo comezou na década de 1960, e tivo un pico de 90 millóns de barrís en 1970. Actualmente a produción caeu nun nivel marxinal de cerca de 6 millóns de barrís por ano.
O Piñeiro, Xavestre, Trazo
O Piñeiro é un lugar da parroquia de Xavestre no concello coruñés de Trazo na comarca de Ordes. Tiña 21 habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 10 eran homes e 11 eran mulleres.
A Coveluda, Anca, Neda
A Coveluda é un lugar da parroquia de Anca no concello de Neda na provincia da Coruña. Segundo o IGE en 2017 tiña 90 habitantes (40 homes e 50 mulleres). Ten unha área recreativa que abre no verán. A finais de xullo celébranse as festas patronais.
Lamarredonda, Ramil, Castro de Rei
Lamarredonda é un lugar da parroquia de Ramil no concello lugués de Castro de Rei na comarca da Terra Chá.
Mosteiro dos Xerónimos
Monumento á riqueza dos Descubrimentos, o Mosteiro dos Xerónimos sitúase en Belém, Lisboa, á entrada do Río Texo. Constitúe o punto máis alto da arquitectura manuelina e o máis notábel conxunto monástico do século XVI en Portugal e unha das principais igrexas-salón da Europa.
O monumento forma parte da Lista de Patrimonio Mundial da UNESCO, e o 7 de xullo de 2007 foi elixido como unha das sete marabillas de Portugal.
Historia
Encomendado polo rei Manuel I, pouco despois de Vasco da Gama regresar da a súa viaxe á India, financiouse en gran parte polos lucros do comercio de especias. Escollido o lugar, xunto ao río en Santa María de Belén, iníciase en 1502 a obra con varios arquitectos e construtores, entre eles Diogo Boitaca (plano inicial e parte da execución) e João de Castillo (bóvedas das naves e do transepto – esta cunha rede de nervuras en forma de estrela –, piares, porta sur, sancristía e fachada) que substitúe o primeiro en 1516/17. No reinado de Xoán III engadiuse o coro alto.
Deriva o nome por serlle entregada á Orde de san Xerónimo, nel estabelecida ata 1834. Sobreviviu ao sismo de 1755 mais foi danado polas tropas invasoras francesas enviadas por Napoleón Bonaparte no inicio do século XIX.
Inclúe, entre outros, os túmulos dos reis Manuel I e a súa muller, María, Xoán III e a súa muller Catarina, Sebastián e Henrique e aínda os de Vasco da Gama, de Luís Vaz de Camões, de Alexandre Herculano e de Fernando Pessoa.
Expedición de García Jofre de Loaísa
A expedición de García Jofre de Loaísa foi unha expedición marítima da coroa de Castela que saíu do porto da Coruña o 24 de xullo de 1525 co obxectivo de chegar ás illas das especias e reclamalas para a coroa de Castela. A nao Victoria regresou a España en 1536.
Frota
miniatura|Percorrido da expedición. A expedición estaba formada 450 mariños en sete naos e un pateche:
Na expedición participaba Rodrigo de Triana, que foi o primeiro en avistar América na primeira viaxe de Colón. Como axudante de Elcano ía Andrés de Urdaneta, que chegaría a ser o maior cosmógrafo do seu tempo.
Penélope (homónimos)
Penélope pode referirse a:
A Chisqueira, Anca, Neda
A Chisqueira é un lugar da parroquia de Anca no concello de Neda na provincia da Coruña. Tiña 18 habitantes no ano 2015 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales eran 7 homes e 11 mulleres.
ShindaiSat
Características
ShindaiSat foi lanzado para probar un sistema de comunicacións ópticas desde órbita. Un sistema de volantes de inercia e tres torques magnéticos. O satélite reentrou na atmosfera terrestre o 24 de novembro de 2014.
A Pedreiriña
O topónimo galego A Pedreiriña pode referirse a:
Eucalipto nitens
Descrición
Eucalyptus nitens é un árbore grande que medra até 60 m de altura, en Victoria ocasionalmente acada os 90 m de alto. A casca é persistente na parte baixa do toro, cinsenta a café agrisada, fibrosa-escamosa, lisa na parte exterior, branca, cinsenta ou amarela, mudándoa en longos listóns. As follas son opostas, ovadas a elípticas, cordadas, glaucas, e as follas adultas son estreitas-lanceoladas ou lanceoladas, 15–25 cm de longo, 1,5–2,5 cm de largo, verdes, de brillo e coloradas. A inflorescencia é de 7 flores, o pedúnculo estreitamente chan ou angular, 6–15 mm de longo. Os casulos son sésiles, ovoides ou cilíndricos, 5–7 mm long, 3–4 mm de diámetro, a cicatriz do anel é causada pola muda do opérculo exterior; a caliptra é cónica, aguda ou obtusa, máis curta ou tan larga como hipantio. O froito é cilíndrico ovoide, 4–7 mm de longo, 4–6 mm de diámetro; o disco é deprimido e as valvas encerradas ou ao nivel do aro.
Usos
En Tasmania Eucalyptus nitens é unha das especies máis importantes madeireiras usadas en plantacións xunto con Eucalyptus globulus (eucalipto azul de Tasmania) e Pinus radiata (piñeiro insigne).
Taxonomía
Eucalyptus nitens foi descrita por H.Deane & Maiden e publicado en A critical revision of the genus Eucalyptus 2: 273. 1913. Eucalyptus: nome xenérico que provén do grego antigo: eû = "ben, xustamente" e kalyptós = "cuberto, que recobre". En Eucalyptus L'Hér., os pétalos, soldados entre si e ás veces tamén con sépalos, forman parte do opérculo, perfectamente axustado ao hipanto, que se desprende á hora da floración.
nitens: epíteto latíno
1997: Rescate en Nova York
1997: Rescate en Nova York (en Escape from New York) é un filme estadounidense coescrito e dirixido por John Carpenter estreado en 1981. O filme está ambientado nun 1997 futurista, no cal a illa de Manhattan converteuse na única prisión de máxima seguridade do país. Ex-soldado e agora prisioneiro federal Snake Plissken (Kurt Russell) ten 24 horas para atopar o Presidente dos Estados Unidos de América (Donald Pleasence), que foi capturado polos prisioneiros despois de estrelarse o Air Force One.
Carpenter escribiu o filme a mediados da década de 1970 como reacción ó escándalo Watergate. Despois do éxito de Halloween, tivo influencia suficiente para comezar a produción e contou cun orzamento de $6 millóns. Debra Hill e Larry J. Franco foron os produtores do filme. Foi coescrito por Nick Castle, que xa colaborara con Carpenter en Halloween. 1997: Rescate en Nova York estreouse nos Estados Unidos o 10 de xullo de 1981. O filme recibiu críticas positivas e un éxito de recadación, conseguindo $25 millóns. Foi nomeado a catro Premios Saturn e converteuse nun clásico de culto que tivo unha secuela 2013: Rescate en L.A. (1996).
Alexandre VI, papa
Alexandre VI, nado en Xàtiva (Reino de Valencia) o 1 de xaneiro de 1431 e finado en Roma (Estados Pontificios) o 18 de agosto de 1503, foi o papa n.º 214 da Igrexa católica entre 1492 e 1503. Nado Roderic de Borja i Borja, italianizado en Borgia, máis coñecido como papa Borgia.
Roderic Borja alcanzou o poder grazas ao nepotismo e mantívoo por el, conseguindo o seu ascenso dentro da xerarquía da Igrexa católica grazas á súa relación co papa Calisto III, de quen era sobriño. Esta relación familiar facilitoulle o acceso a Cardeal diácono e o desempeño de numerosos cargos de grande importancia dentro e fóra da Curia Romana, que lle permitiron facerse coas influencias políticas e o prestixio que, finalmente, o levaron ao solio pontificio en 1492.
Unha vez elixido papa como Alexandre VI, desencadeou e involucrouse en decenas de situacións políticas, envolvido en intrigas e nas tormentosas e traizoeiras relacións entre os poderes internacionais. Buscou a través de alianzas políticas e conspiracións facer que a súa familia se consolidase dentro da nobreza italiana e acrecentar en toda posible ocasión o seu poderío, tarefa que emprendeu en conxunto cos seus fillos, Xoán, César, Lucrezia e Jofre, os cales serviron como instrumentos das súas maquinacións políticas.
A través da guerra italiana de 1494-1498 e a guerra de Nápoles (1501-1504) enxeñouse para non só asegurar o seu poderío, senón para acrecentalo, valéndose das rivalidades entre as potencias da época e as tensións políticas entre as familias da aristocracia europea, conseguindo durante os 11 anos que durou o seu papado impulsarse ata a cima do poder na península itálica.
Traxicamente, as mesmas intrigas e poderes que lle serviron para levar á Casa de Borgia á cima, aseguraron a súa destrución, pois todo o poder que os Borgia obtiveran, inclusive o éxito militar de César Borgia, xiraba en torno aos Estados Pontificios e polo tanto dependía da permanencia de Alexandre VI no poder, polo cal a vasta rede de condados, principados e territorios que os Borgia puxeran aos seus pés, sucumbiu ipso facto coa súa morte, selando o destino de César Borgia, quen morrería catro anos despois en 1507, e sepultando a era dos Borgia e a súa dinastía.
Traxectoria
miniatura|Alexandre VI
Orixe familiar
A nobre estirpe dos Borja ou Borgia ten a súa orixe no Reino de Valencia, pertencente á Coroa de Aragón. Varios dos seus membros participaron na Conquista de Valencia, entre 1229 e 1245, asentándose alí desde entón.
En diante os Borja actuarían nas tres arestas da vida nobre durante a Idade Media, o militar, a política e o clero. Campo este último no que o seu primeiro membro destacado foi Alfonso de Borja, quen foi catedrático na Universidade de Lleida e diplomático da Coroa de Aragón, para logo converterse en cardeal e en 1455 ascender ao papado baixo o nome de Calisto III.
Co ascenso ao papado de Calisto III, o seu sobriño Rodrigo Llançol i Borja parte con el a Roma, onde se produce a adopción da grafía italiana pola que serían mundialmente coñecidos, pasando de «Borja» ao italianizado «Borgia».
Primeiros anos e carreira eclesiástica
Fillo de Jofré Gil Llançol i Escrivà e de Isabel de Borja i Llançol, irmá de Alfonso de Borja, bispo de Valencia e sobriño do papa Calisto III. Estudou na Universidade de Boloña.
O mozo Rodrigo recibiu todas as vantaxes típicas dunha familia da alta nobreza, iniciando os seus estudos en Valencia e culminándoos na Universidade de Boloña, tras decidir seguir ao seu tío a Roma, onde comezaría a súa brillante carreira eclesiástica.
Malia que o pontificado de Calisto III durou só tres anos, este tempo foi máis que suficiente para que o mozo Rodrigo fose ordenado e consagrado cardeal diácono de San Nicola in Carcere en 1456 e logo obtivese o título de cardeal diácono de Santa María en Vía Latexe en 1458. É nomeado vicechanceler de Roma en 1457 e logo é designado bispo de Valencia en 1458. Recibiu a diocese de Albano en 1468.
Cando falece Calisto III, o cardeal Rodrigo Borgia, como era coñecido, alcanzara rapidamente unha serie de importantes méritos e dispoñía do prestixio e a influencia necesaria dentro da institución eclesiástica para asegurar a súa prevalecia dentro das altas esferas do poder na Curia romana.
Foi elixido Papa en 1492 exercendo o seu cargo durante 11 anos. O seu papado foi moi discutido polas súas manobras para favorecer os seus fillos.
Os catro papados
Aínda que fora o seu tío Calisto III o artífice do ascenso de Rodrigo Borgia, xa para o momento da súa morte, este último non só se mantería dentro da institución eclesiástica, senón que continuaría acumulando máis cargos e méritos, mantendo o posto de vicechanceler da Igrexa Romana que o seu tío lle outorgou en 1458, durante os pontificados dos catro papas que lle sucederían antes de que o mesmo Rodrigo se convertese en Sumo Pontífice. Ademais acumulou numerosos cargos e títulos, consolidándose como alguén de considerable poder e influencia entre a xerarquía eclesiástica.
O seu desempeño como vicechanceler de Roma foi o punto de maior recoñecemento. Habilidoso e eficiente no ámbito administrativo, Borgia actúa brillantemente á fronte de tal oficio, conducindo con grande acerto os asuntos da chancelería romana durante os trinta e cinco anos que a exerceu. De feito, a súa lonxeva permanencia no posto débese precisamente á súa extraordinaria e innegable capacidade para exercelo, sendo isto algo recoñecido ata polo mesmo Giuliano Della Rovere, quen fora acérrimo rival de Borgia.
A súa temperá carreira, xunto coa progresiva acumulación de influencias e postos, permitiríanlle dispoñer da posición e das ferramentas para asegurarse unha sólida posición dentro do clero. De feito, máis que iso, xa para o momento un aínda novo Rodrigo Borgia, con só 27 anos, tiña claro que o seu obxectivo era sentarse no «trono de San Pedro» e labraría en diante co obxectivo de lograr dita meta.
Pío II
Para o ano de 1458, convócase a conclave ao falecer o papa Calisto III, e Rodrigo Borgia participa no mesmo e resulta elixido o cardeal Eneas Silvio Piccolomini, quen asume o papado co nome de Pío II.
O falecemento do seu tío non representou obstáculo algún para a carreira de Borgia, quen co ascenso de Pío II non só mantivo o seu posto como vicechanceler de Roma, senón que en 1463 alcanzaría o máximo rango cardinalicio, cando devandito papa elévao á posición de cardeal protodiácono.
Paulo II
No ano de 1464, o papa Pío II falece e o conclave é convocado. Novamente participa no seu papel de cardeal da Igrexa católica, resultando elixido o cardeal presbítero de San Marcos, Pietro Barbo, quen asume a súa investidura baixo o nome de Paulo II.
Durante o seu papado, Borgia conseguirá ser nomeado bispo de Urgell e co príncipe de Andorra, ambas en 1466. Cara a finais do seu pontificado debeu ceder o seu posto como cardeal protodiácono e as dúas diaconías que viña exercendo desde o papado do seu tío Calisto III, Santa María en Vía Lata e San Nicola en Carcere, pero sen perder a dignidade cardinalicia.
La Bien Querida
Ana Fernández-Villaverde, nada en Bilbao (Biscaia) o 06 de novembro de 1972, é unha cantante vasca, máis coñecida polo seu nome artístico La Bien Querida.
Alexandre VI, papa
Sisto IV
Paulo II falece en 1471, convocándose a conclave. Unha vez máis Borgia participa no mesmo e resulta elixido Francesco della Rovere, quen asume o bispado de Roma co nome de Sisto IV.
Durante este pontificado, Borgia será nomeado cardeal-bispo de Albano e Porto-Santa Rufina en 1471 e 1476, respectivamente, para logo en 1484 alcanzar o título de decano do Colexio Cardinalicio.
Inocencio VIII
A morte de Sisto IV, trouxo como consecuencia un novo conclave, no cal sairía electo Inocencio VIII, durante cuxo pontificado, Rodrigo Borgia mantería o decanato do Colexio Cardinalicio, ademais de ser designado bispo de Mallorca e o seu bispado de Valencia, que viña exercendo desde o papado de Calisto III, é elevado á dignidade de arquidiocese, sendo nomeado arcebispo de Valencia.
La Bien Querida
Traxectoria
Dedicada inicialmente á pintura, en 2007 comezou a súa traxectoria no mundo da música animada por Juan Ramón Rodríguez "Jota", líder do grupo musical Los Planetas. Nese ano gravou a súa primeira maqueta apoiada por Horacio Nistal, que resultou elixida mellor maqueta do ano pola revista Mondosonoro.
En 2008 realiza varias actuacións apoiada polo grupo de Antonio Luque, Sr. Chinarro, e fichou polo selo discográfico Elefant Records. En 2009 publicou o seu álbum debut Romancero, producido por David Rodríguez (líder das bandas Beef e La Estrella de David), que recolle as sete cancións da maqueta máis cinco novas. Romancero foi elixido mellor disco nacional de 2009 polas revistas Mondosonoro e Rockdelux.
Alexandre VI, papa
Elección
A morte de Inocencio VIII o 25 de xullo de 1492, deixou vacante o trono de San Pedro e entre os vinte e tres cardeais que constituían o Colexio cardinalicio, só uns poucos eran os que podían considerarse merecedores dese privilexio: o milanés Ascanio Sforza, o napolitano Giuliano della Rovere, e o valenciano Rodrigo Borgia, eran sen dúbida os catro máis sólidos candidatos a ser o novo papa, aínda que, ao non ser italiano, as posibilidades de Rodrigo Borgia eran escasas. Para obter o pontificado, algún dos candidatos debía obter o voto de dous terzos do colexio de cardeais, é dicir, que sendo estes vinte e tres, o novo papa debía contar con polo menos dezaseis votos cardinalicios ao seu favor, para ser recoñecido como tal.
De todos os aspirantes, Rodrigo Borgia resulta gañador do pontificado, por unha escasa marxe na requirida maioría de dous terzos, asegurado polo seu propio voto, sendo proclamado papa na mañá do 11 de agosto de 1492, baixo o nome de Alexandre VI, no medio de rumores e acusacións de simonía e subornos para obter a coroa papal.
Aínda que infundadas, tales acusacións non resultarían improbables, pero si carecen de evidencia de peso para avalialas, pois nunca houbo probas respecto diso. No entanto numerosos autores expresaron canto probable resultaría que, en efecto, varios cardeais fosen subornados ou recibisen pagos polos seus votos, sinalando continuamente como principal motivo que oito cardeais poderosos, a saber: Della Rovere, Piccolomini, Giovanni di Lourenzo de Medici, Carafa, da Costa, Basso, Zeno e Cybo, manteríanse firmes ata o final en contra de Borgia, polo cal o último carecería do apoio necesario. Con todo, se se analiza a situación con coidado pódese albiscar que de ser así, entón Rodrigo Borgia, aínda que subornase a todos os restantes cardeais, igualmente non puidese gañar, pois só dispoñería de quince votos ao seu favor, un menos dos necesarios para gañar.
Máis plausible é que na súa elección fose decisivo o apoio do influente cardeal Ascanio Sforza, quen era un dos candidatos para o solio pontificio, pero que non gozaba do apoio maioritario do Colexio cardinalicio, polo cal, Sforza interesouse en conseguir o segundo posto máis importante dentro da xerarquía eclesiástica, o mesmo posto que ata entón Borgia estivera exercendo desde había décadas, a vicechancelería de Roma. Deste xeito, Ascanio Sforza daría o seu apoio a Rodrigo Borgia e, así, un dos catro candidatos saía do grupo de aspirantes, transferíndolle a Borgia os votos dos seus aliados, que foron os necesarios para a súa elección. Ademais, de depender do aspecto monetario, o gran rival de Rodrigo, della Rovere, que proviña dunha familia de máis poder e riqueza que a de Borgia, aseguraríase facilmente o solio pontificio por encima de calquera posible prezo que Borgia puidese pagar.
Papado, o ascenso dos Borgia
miniatura|170px|Escudo de Alexandre VI A «lenda Negra dos Borgia» asegura que o ascenso ao trono papal de Rodrigo Borgia desencadeou desgusto xeral na poboación, algo que foi avalado por varios autores;. No entanto, tal afirmación é infundada, tomando en conta que Roma era unha cidade en risco de ser conquistada mentres non houbese un papa designado, e ademais, aínda cando Rodrigo Borgia fose ambicioso, tamén era traballador e os seus labores como vicechanceler de Roma, granxearanlle o apoio e unha vasta popularidade entre os romanos. Doutra banda, para varios membros e familias dos círculos de poder en Italia, o ascenso dun papa español xerou certo desdén e puxo á familia Borgia na mira de moitos inimigos poderosos.
Agora que estaban no centro dos intereses na península, Alexandre VI tivo que actuar rápido. Debía asegurar a súa estabilidade política, e iniciou tales labores inmediatamente, empezando pola cidade de Roma. O novo papa, consciente da grave criminalidade na que Roma se estaba sumindo, procedeu a actuar: en cuestión de meses, ordenou investigacións, mandando castigar severamente aos delincuentes, para que servise o seu castigo como exemplo, sendo cada criminal enxuizado publicamente e as súas propiedades destruídas.
Co fin de reorganizar administrativamente a cidade de Roma, divide á mesma en catro distritos, cada un rexido por un plenipotenciario encargado da orde pública. Ademais, reservou os martes para dar audiencia a calquera súbdito que quixese expresarlle as súas queixas. A vigorosa administración de xustiza, a reorganización administrativa e a mellora das condicións de vida dos romanos, así como as continuas festividades que o novo papa se encargou de materializar, fixeron que o seu pontificado fose ben recibido nos seus inicios pola urbe. Alexandre VI, tamén tomou cartas no asunto da expulsión dos xudeus de España, por medio do Edicto de Granada, emitido o 31 de marzo de 1492, co cal entre 50 000 a 200 000 xudeus foron expulsados de todos os territorios dominados polo Imperio Español. Isto ocasionou que moitos dos bens que os xudeus deixaron atrás na súa saída, fosen transferidos a dous receptores; uns a coroa española e outros, o Vaticano, que ademais, con Alexandre VI, como impulsor, permitiu o asentamento de múltiples familias xudías en Roma, a cambio de que estas pagasen anualmente un imposto especial pola súa permanencia. Deste xeito, o Vaticano pasou a percibir unha gran cantidade de ganancias adicionais.
O papa Alexandre VI, tamén atendeu o asunto do novo príncipe Diem, irmán do sultán de Constantinopla, a quen recibiu baixo a súa custodia a cambio do pago dunha cifra de 40 000 ducados anuais. Tal cuestión debíase a que Diem ao establecerse en Roma, afastábase dos perigos da súa terra natal, renunciando aos seus dereitos sucesorios en favor do seu irmán, quen gustoso accedeu ao trato. No entanto, Diem falecería en estrañas circunstancias pouco tempo despois e debido a que o seu irmán, desexaba asegurar o trono de Constantinopla, pagou ao papado a cifra de 400 000 ducados, pola súa morte, ademais de correr cos gastos funerarios. Era isto o que fixo que se levantasen sospeitas, achega da posibilidade de que os Borgia fosen responsables de tal acción, pois beneficiaría economicamente as finanzas do papado.
Do mesmo xeito, co obxectivo de fortalecer a posición da familia, Alexandre VI, decidiu rapidamente tomar disposicións. Nomeou o seu fillo Xoán, duque de Gandía, Confaloniero das Forzas Pontificias, co fin de asegurar o dominio militar de Roma. Ademais tomou accións para prometer á súa filla, Lucrecia Borgia, en matrimonio, nun conveniente enlace con Giovanni Sforza, duque de Passaro, co cal conseguía aliarse cunha das familias máis poderosas de Italia, os Sforza, asegurando unha alianza territorial que permitiría o absoluto control sobre a Italia central.
Outra das súas accións, para dar máis solidez ao seu papado, foi o aumento de tamaño do Colexio cardinalicio, ao que se sumarían un total de trece novos cardeais, todos aliados de Borgia e entre os cales atopábase o seu propio fillo, César Borgia, quen ata entón exercera como arcebispo de Valencia. Con iso, o total de cardeais elevábase a 36 persoas, dos cales, máis da metade éranlle fieis a el. Ademais, Alexandre VI, con esta manobra pretendía asegurar a súa sucesión no papado, probablemente aspirando a que o seu fillo César Borgia, algún día, fose electo por aquel grupo de cardeais leais, como novo papa
Primeira guerra de Nápoles
O Reino de Nápoles, frecuente campo de confrontación entre aragoneses e franceses, era fonte de conflitos para o papado e para toda Italia. Os Anjou aseñorarano noutro tempo, pero conquistado en 1442 por Afonso V o Magnánimo, co beneplácito do papa Uxío IV pasara a formar parte das posesións da Coroa de Aragón. Cedido en 1458 a Fernando I de Nápoles, fillo ilexítimo de Afonso V de Aragón, foi rexido por aquel ata a súa morte en xaneiro de 1494. A coroa pasaría por liña directa ao seu fillo Afonso II; no entanto, o rei de Francia Carlos VIII, aproveitando o momento sucesorio, aduciu uns remotos dereitos ao trono napolitano pola fenecida vía anxevina para reivindicar a súa ocupación. Para ese efecto, despachou un embaixador a Roma en solicitude da investidura do reino de Nápoles, atopándose coa negativa de Alexandre VI, quen comisionou o seu sobriño, o cardeal Xoán Borja, para que coroase a Afonso II. O monarca galo non dubidou entón en mobilizar os seus exércitos á conquista de Italia, como paso previo á liberación de Constantinopla dos turcos e posterior entrada triunfante en Xerusalén. miniatura|Imaxe procedente dos arquivos da [[Biblioteca Nacional de España]] O francés irrompeu aclamado en Milán; saudárono como salvador nunha Florencia abandonada por Piero de Medici e enrudecida polo monxe Savonarola; esmagou con facilidade a escasa resistencia que lle opuxo a cidade de Luca e, sen apenas deterse na súa carreira cara ao sur, alcanzou Roma o último día do ano 1494. Houbo grande expectación sobre o que alí ocorrería; Carlos VIII manifestara a súa intención de depoñer a aquel papa que accedera ao solio Pontificio por simoníacos procedementos e que tan indignamente se comportaba. Alexandre VI, cautelosamente, refuxiouse no castelo de Sant'Angelo aínda que nunca perdeu a calma. Consciente de que non podía opoñerse ao francés pola forza adoptou ante el un talante de cordialidade e ata de aceptación. O conquistador deixouse á súa vez conquistar polos corteses xeitos do pontífice e acabou recoñecéndoo como papa lexítimo e expresándolle a súa filial obediencia. Tranquilizados os ánimos, o exército francés proseguiu a súa marcha cara a Nápoles onde entrou en febreiro de 1495. Afonso II abdicara no seu fillo Fernando e fuxira acolléndose á protección da coroa aragonesa. A ocupación de Nápoles polos franceses realizouse sen enfrontamento bélico.
Namentres, Alexandre VI iría maquinando o seu xogo. Apenas Carlos VIII traspasou os muros de Roma, o pontífice, aproveitando os receos que o fulgurante avance galo provocaba dentro e fóra de Italia, coa ligou na súa contra a Ferrara, Venecia, Mantua, a mesma Milán, máis o imperio de Maximiliano I e a dobre coroa hispánica (Isabel I de Castela e Fernando II de Aragón); todo iso, unido aos seus propios exércitos pontificios. Acurralado por todos, Carlos VIII non puido consolidar as súas conquistas e a duras penas logrou retornar a Francia, maltreito o seu exército. Para o papa tratouse dunha vitoria política sen paliativos.
Mentres que case toda Italia se unía contra os franceses, Florencia permanecía apartada da liga. Fanatizados os florentinos polas sólamas visionarias do monxe Girolamo Savonarola, botaran os Medicis dos seus dominios e crearan unha república partidaria de Carlos VIII, «salvador de Italia» segundo as figuracións místicas do exaltado monxe. Foi a actitude política de Savonarola, unida ao seu espírito reformista, o que alarmou a Alexandre VI. O desafiante Savonarola foi excomungado, sentenciado a morte e queimado vivo en maio de 1498 en Florencia.
Morte
miniatura|Placa conmemorativa na casa natal de Alexandre VI en [[Xàtiva.]] O 6 de agosto de 1503 Alexandre Borgia e César Borgia celebraron un banquete na residencia campestre do cardeal Adriano da Corneto, en compañía doutros comensais. Varios días despois todos eles caeron gravemente enfermos; a mocidade de César permitiulle superar a enfermidade, pero o papa Alexandre faleceu aos 72 anos, o 18 de agosto.
A causa da súa morte é descoñecida; aínda que inmediatamente despois de producirse, difundíronse os rumores de que o falecemento fora producido pola inxestión dun veleno que César Borgia preparara para asasinar aos outros convidados, e que polo erro dun dos serventes foilles fornecido a eles mesmos; este feito foi dado por certo por varios historiadores contemporáneos entre os que se contaron Francesco Guicciardini e Paolo Giovio; posteriormente Juan de Mariana,   ou W. H. Prescott estenderían a mesma teoría.
Outros autores poñen en dúbida este argumento, atribuíndo a morte do papa aos aires malsanos do verán na campiña italiana, onde naquelas datas a malaria facía estragos entre toda a poboación; Voltaire e Ludwig von Pastor son algúns dos que sosteñen esta liña.
Foi enterrado, xunto a Calixto III, na basílica de San Pedro. Cando o obelisco de Nerón foi trasladado ao centro da praza, destruíuse o monumento funerario e recolléronse os restos nunha urna que anos despois levou á igrexa de Santa María de Montserrat dos Españois.
As profecías de San Malaquías refírense a este papa como Bos albanus in portu ('O boi albano no porto'), cita que se interpretou polos feitos de que foi bispo-cardeal de Albano e Porto, e a que no escudo de armas da súa familia, os Borgia, aparece un boi.
Rosa Navarro Durán
Rosa Navarro Durán, nada en Figueres (Alt Empordà) en 1947, é unha filóloga e catedrática catalá de Literatura española da Universidade de Barcelona, onde leva exercendo a docencia dende 1969. Foi xurado do Premio Princesa de Asturias das Letras entre 2000 e 2014 e de novo en 2015 así como do Premio Miguel de Cervantes de 2012 a proposta da CRUE.
Alexandre VI, papa
As artes
Converteu o Mausoleo de Adriano (actual castelo de Sant'Angelo) nunha fortaleza capaz de soportar calquera sitio. Coa fortificación da Torre Nona asegurou a cidade contra ataques navais. Merece ser chamado o fundador da Cidade Leonina, a que el transformou no barrio máis de moda en Roma. A súa magnífica Via Alessandrina, hoxe en día chamada Borgo Nuovo, continúa sendo ata hoxe a magna chegada a San Pedro. Baixo a súa dirección, Pinturicchio adornou o Appartimento Borgia no Palacio Apostólico, indicándolle o camiño ao seu inmortal discípulo, Rafael.
A súa memoria está asociada cos edificios que construíu, pero tamén cos que construíron reis e cardeais aos que el convenceu de facelo. Durante o seu papado Bramante deseñou, para os Reis Católicos Fernando e Isabel, esa xoia exquisita da arquitectura, o Templete de San Pietro in Montorio ou Tempietto, sobre o sitio coñecido tradicionalmente como o do martirio de san Pedro. E se non foi Bramante, certamente foi algún outro dos grandes arquitectos, igualmente atraído a Roma pola fama da liberalidade do papa, quen construíu para o cardeal Riario o magnífico palacio da Chancelería. En 1500, o embaixador do Emperador Maximiliano puxo a primeira pedra da fermosa igrexa nacional dos alemáns, Santa Maria dell' Anima. Para non quedar atrás, o cardeal francés, Briconnet, erixiu a Santa Trinità dei Monti, e os españois Santa Maria dei Monserrato. A Alexandre debémoslle os fermosos teitos de Santa Maria Maggiore, en cuxa decoración foi utilizado, segundo a tradición, o primeiro ouro levado de América por Cristovo Colón.
Aínda que se di que nunca presumiu de grandes coñecementos, sempre apoiou as artes e a ciencia. Sendo aínda cardeal escribira dous tratados sobre asuntos canónicos e unha defensa da fe cristiá. Reconstruíu a Universidade Romana e realizou xenerosas contribucións para o mantemento dos profesores. Sempre se rodeou de persoas moi cultas e sentía unha predilección especial polos xuristas. O seu gusto polas representacións teatrais fomentou o desenvolvemento do drama. Gozaba moito das cerimonias papais, ás que engadía graza e dignidade coa súa figura maxestosa. Gustáballe escoitar aos bos predicadores e admiraba a boa música. Cabe destacar tamén que o papa Alexandre VI foi un grande admirador de Pinturicchio, un artista pouco recoñecido pola sociedade italiana e que foi un dos artistas favoritos de Alexandre VI.
La Bien Querida
Traxectoria
En novembro de 2012 editouse Ceremonia, o seu terceiro álbum de estudio, precedido polas sinxelo "Arenas movedizas". A nota de prensa de presentación definía o disco como "máis escuro e electrónico terminando nalgúns momentos nunha auténtica sinfonía de ruídos infinitos, fríos e penetrantes". Este son reflíctese en cancións como "Arenas movedizas", "A veces ni eso", ou "Aurora", nas que como ao longo de todo o disco, desaparece algo da anterior frescura, dando paso aos sintetizadores, que xeran novas atmosferas. O disco, gravado tamén con Elefant Records, é mesturado por Sergio Pérez (Pegasvs/Svper), e masterizado por Yves Roussel.
Entre finais de 2014 e principios de 2015 Ana e David van publicando os Maxi-Singles Premeditación, Nocturnidad e Alevosía. Este peculiar formato aglutínase finalmente no seu cuarto LP, publicado o 6 de marzo de 2015, de novo con Elefant Records.
Cada un dos EPs ten un sinxelo: "Poderes extraños", "Ojalá estuvieses muerto" e "Muero de amor", que xunto ao resto de temas da triloxía, fai mesturarse entre epicidad e sintetizadores a New Order, OMD ou Depeche Mode con palmas flamencas, atmosferas de Los Planetas, ou mesmo con Franco Battiato como en "Música contemporánea", de novo coa man de Sergio Pérez ás mesturas e o masterizado de Yves Roussel.
Alexandre VI, papa
Política
O ascenso de Alexandre VI ao solio papal marcou un punto clave na política italiana e internacional, sendo el mesmo o comezo de toda unha nova etapa en canto ao balance do poder en Europa.
Alexandre VI, ademais, en parte polas súas orixes valencianas, tomou á Coroa de Aragón como o seu máis poderoso aliado, ao beneficiala no proceso de distribución de terras do novo mundo, ademais de outorgar aos reis españois o título de Reies Católicos e tamén apoiar no ámbito internacional a tal imperio. Esta acción, beneficioulle amplamente, pois en diante, a Coroa Española, foi moi achegada ao seu papado, ademais de darlle o aval internacional que quería. Con todo, permaneceu aparentemente neutral con respecto ao Reino de Nápoles, posto que devandito territorio era reclamado tanto pola Coroa Española como pola Coroa Francesa, así pois, xogou no ámbito internacional coas aspiracións de ambas as potencias, de acordo ás circunstancias.
Naturalmente, para tales obxectivos, Borgia dedicouse a tecer unha rede de armazóns e coalicións, impulsando o matrimonio da súa filla Lucrecia Borgia con Giovanni Sforza, logo con Alfonso de Aragón e finalmente con Alfonso d'Este, asegurando a súa aliñación con tres das máis poderosas familias de Europa, Sforza, Aragón e d'Este. En conxunto con tales ligazóns, asegurouse ademais de consolidar o poder da familia Borgia sobre os Estados Pontificios, logrando sometelos ao dominio persoal ou do seu fillo César Borgia, ou da Santa Sé.
Beneficiou ao seu fillo, César Borgia, tamén no seu plan de instaurar na Romaña, un principado independente da Santa Sé e de calquera outro estado, a fin de aumentar aínda máis o poder da dinastía Borgia en Italia.
Descendencia
Tivo tres fillos de nai descoñecida e quizais de máis dunha: Pedro Luís, nado cara a 1468 en Roma, primeiro duque de Gandía, Jerónima, nacida cara a 1470, recoñecida como filla e xenerosamente dotada ao contraer matrimonio con Gian Andrea Cesarini, nobre romano, e Isabella Borja, casada con Pietro Matuzi, oficial da curia.
Con Vannozza Cattanei:
Sendo cardeal tivo relacións íntimas con Giulia Farnese, casada con Orsino Orsini, pero non está acreditado que fose pai da súa filla, Laura Orsini, á que, ao contrario do que fixo cos seus restantes fillos, non deu trato especial. Sendo xa papa tivo outros dous fillos de nai descoñecida: Juan de Borja, duque de Nepi, lexitimado en 1501 primeiro como fillo de César Borja, e Rodrigo de Borja, nado cara a 1503, abade de Ciciano dei Nola tras ser dispensado de ilexitimidade por León X que o dicía «de romano pontifice genitus et soluta» (nado de romano pontífice e de muller non casada).
Bituima
Bituima é un concello do departamento de Cundinamarca (Colombia), que se atopa na provincia de Magdalena Centro, a 80 km de Bogotá. A cabeceira municipal atópase a unha altitude de 1627 m s. n. m., cunha temperatura media anual de 20.9 °C.
Toponimia
Existen dúbidas sobre se o topónimo de Bituima é de orixe panche ou muisca. Segundo Acosta Ortegón, «Bituima» é unha palabra de orixe muisca que significa «a vosa abertura grande».
Galería de imaxes de Muíños
Galería de imaxes do concello de Muíños na provincia de Ourense.
Roi
Roi é un nome galego que orixinariamente era unha forma apocopada de Rodrigo, que deriva do nome de orixe xermánico Roderick, cuxo significado literal é "famoso pola gloria". Segundo datos do INE levaban ese nome 1369 persoas nadas en Galicia e 13 en Asturias (1517 no total de España). A variante tamén galega Rui, moi documentada no medievo, era o nome de 61 persoas residentes en Galicia segundo datos do IGE e en toda España levaban o nome 319 persoas, aínda que boa parte cidadáns portugueses e chineses.
Modesta Anca Rico
Modesta Anca Rico, nada en San Martiño de Porto (Cabanas) o 2 de febreiro de 1934 e finada en Narón o 15 de abril de 2022, foi unha política galega do PSdeG-PSOE.
Traxectoria
Afiliada ao PSdeG-PSOE. Nas eleccións municipais de 1983 foi a número dous da candidatura do PSdeG á alcaldía de Cabanas e foi elixida concelleira. En 1984 pasou a ser alcaldesa. Nas municipais de 1987 foi elixida alcaldesa con maioría absoluta. Continuou coma alcaldesa nas sucesivas eleccións. Dimitiu en 2006 logo de ser condenada por delito urbanístico, recorreu a sentenza no Tribunal Supremo.
A Fonte Vella, Anca, Neda
A Fonte Vella é un lugar da parroquia de Anca no concello de Neda na provincia da Coruña. Tiña 48 habitantes no ano 2015 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales eran 23 homes e 25 mulleres.
Vigo Stick C.H.
O Vigo Stick Club de Hóckey ou Toshiba Vigo Stick C.H. por motivos de patrocinio é un equipo de hóckey a patíns da cidade de Vigo, Galiza. O club naceu en 2001 froito das boas relacións entre o Traviesas e o F.C. Barcelona.
Traxectoria
O club foi fundado en 2001 trala cesión dunha praza para xogar na Primeira División por parte do FC Barcelona a un equipo vigués polas boas relacións entre o club catalán e o Traviesas H.C. a raíz da organización do Torneo Cidade de Vigo por parte do club olívico. O club competiu na segunda categoría do hóckey a patíns español entre as tempadas 2001-02 e a 2003-04, cando acadou o ascenso á OK Liga logo de finalizar na 5ª posición. O club olívico permaneceu unha tempada na máxima categoría do hóckey a patíns español, trala que descendería novamente ao finalizar a liga na 14 posición cun rexistro de 8 vitorias, 7 empates e 15 derrotas.
A segunda etapa do club galego na Primeira División foi fugaz, xa que acadou novamente o ascenso á OK Liga a finais da tempada 2005-06 finalizando cun balance de 21 vitorias, 1 empate e 8 derrotas, polo que esta etapa tan só durou un ano. Logo deste ascenso o Vigo Stick permaneceu novamente un ano na máxima categoría do hóckey a patíns español, aínda que o seu novo paso pola máxima categoría foi igual de fugaz que a súa anterior etapa da Primeira División, xa que finalizaba a liga na 15ª posición, o que levou os vigueses á perda da categoría.
O 2 de febreiro de 2009, o exfutbolista do Celta de Vigo Míchel Salgado presentouse como novo presidente da entidade co propósito de asumir a débeda do club e coa intención de que Vigo recuperara un posto na elite do hóckey a patíns estatal. Porén, a situación do equipo non mellorou, o que motivou a saída de numerosos xogadores, que acusaron ao presidente de non exercer como tal e de mentir en reiteradas ocasións. En decembro dese mesmo ano, o Vigo Stick era duramente sancionado logo de non comparecer no partido de Primeira División que o enfrontaría ao C.H. Mataró en terras catalás, a Comité Nacional de Competición e Disciplina Deportiva da Real Federación Española de Patinaxe (FEP) sancionaba ao club olívico cunha multa de 3001 €, co pago ao equipo de Mataró dos gastos motivados pola apertura da pista, así como os gastos da arbitraxe, o que agravou a xa feble situación económica do club e que xa motivara a saída do equipo do coruñés Josama Alén por falta de pagamentos.
Cosme Shi Enxiang
Cosme Shi Enxiang, nado en febreiro de 1921 e finado en xaneiro de 2015 na China, foi un bispo católico latino chinés, prefecto apostólico de Yixian dende 2013, finado logo de 14 anos na cadea.
Traxectoria
Foi ordenado sacerdote en 1947 na Igrexa clandestina. Foi arrestado por vez primeira en 1954, e pasou case trinta anos en campos de traballos forzados, nas provincias de Heilongjiang e Shanxi.
En 1982 foi consagrado bispo auxiliar de Yixian na clandestinidade, e en 1990 foi arrestado novamente, e liberado en novembro de 1993. En 1995 ou 1996 pasou a ser o ordinario da sé logo de que o seu predecesor, Liu Guandong se retirara. Foi arrestado outra vez no Venres Santo de 2001.
Finou en prisión, logo de 14 anos, e as autoridades comunicaron o seu pasamento en xaneiro de 2015.
IDEA ProAudio
IDEA ProAudio (I+D Electro Acústica) é unha empresa galega adicada ao deseño, fabricación e comercialización de equipamento acústico profesional.
A orixe da empresa está en dous profesionais do equipamento musical que traballaron para empresas do sector nos Estados Unidos e a China. Coa experiencia e contactos nos anos traballando no sector decidiron crear unha empresa propia en Cedeira.
A empresa fabrica equipamento musical, caixas acústicas ou procesadores de son.
Ángel Porto Anido
Traxectoria
Licenciado en Dereito e diplomado en Maxisterio. Foi concelleiro con 22 anos, tenente de alcalde e alcalde de Santiago de Compostela (1957-1964). Foi vicepresidente da Cámara Oficial de Comercio (1956), presidente do Aero Club de Santiago (1967-1970) e da Deputación da Coruña (1970-1974) e procurador en Cortes e conselleiro nacional (1970-1974) en representación da Deputación. Fundou a editorial Porto y Cía. e foi xerente do Sanatorio Psiquiátrico de Conxo (1976-1988). Despois da Transición, seguiu en política como dirixente de Falange Española en Galicia.
Outras mencións
Alférez provisional con 17 anos, conselleiro-administrador de Editorial Compostela, presidente do Consello Diocesano de Homes de Acción Católica, da Liga de Amigos de Compostela e do Grupo teatral Ditea.
Méritos
Comendador da Orde do Mérito Civil, Medalla de Prata ao Mérito Turístico, Cruz de Guerra, Medalla da Cruz Vermella ao Mérito Militar, Medalla de Prata da Cidade de París e nomeamento como Concelleiro Honorario de París.
C3 (complemento)
O compoñente do complemento 3 ou C3 é unha proteína do sistema inmunitario, que ten un papel central na fervenza de reaccións do sistema do complemento e contribúe á inmunidade innata. Nos humanos está codificada no xene C3 do cromosoma 19.
Función
O C3 desempeña un papel central na activación do sistema do complemento. A activación de C3 é necesaria tanto para a activación da vía clásica coma da vía alternativa do complemento. As persoas con deficiencia de C3 son máis susceptibles a infeccións bacterianas.
Unha forma da convertase de C3, tamén chamada C4b2a, está constituída por un heterodímero das formas activadas de C4 e C2. Cataliza a clivaxe proteolítica de C3 orixinando C3a e C3b, que se xeran durante a activación pola vía clásica e pola vía da lectina. C3a é unha anafilotoxina e o precursor de certas citocinas como a ASP, mentres que C3b funciona como un axente opsonizante. O factor I pode clivar C3b dando C3c e C3d; este último desempeña un papel na potenciación das respostas das células B. Na vía do complemento alternativa, C3 é clivada por C3bBb, que é outra forma de convertase de C3 composta das formas activadas de C3 (C3b) e o factor B (Bb). Unha vez que C3 é activada a C3b, deixa exposto un enlace tioéster reactivo, que permite que o péptido se una covalentemente a calquera superficie que poida proporcionar un nucleófilo como unha amina primaria ou un grupo hidroxilo. A C3 activada pode despois interaccionar co factor B. O factor B é despois activado polo factor D, para formar Bb. O complexo resultante C3bBb, denomínase convertase de C3 da vía alternativa.
C3bBb é desactivada por etapas. O primeiro que ocorre é que o compoñente proteolítico da convertase, Bb, é retirado por proteínas regulatorias do complemento que teñen actividade de factor acelerador do decaimento (DAF). Despois, C3b é cortado progresivamente primeiro dando iC3b, despois C3c + C3dg, e finalmente C3d. O factor I é a protease que realiza estes cortes, pero tamén cómpre a axuda doutra proteína para proporcionar a actividade de cofactor.
Estrutura
Determináronse varias estruturas cristalográficas de C3 que indican que a proteína ten 13 dominios.