cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Rexión non traducida cinco prima
Os uORFs e a reiniciación
Outra forma de regulación traducional en eucariotas débese a elementos situados na 5′ UTR chamados uORF (upstream Open Reading Frames, Marcos de Lectura Abertos de augas arriba). Estes elementos son bastante comúns, xa que están presentes entre o 35 e o 49% dos xenes do xenoma humano. Un uORF é unha secuencia codificante localizada na 5′ UTR augas arriba do sitio de iniciación das secuencias codificantes. Estes uORFs conteñen os seus propios codóns de iniciación, que se denominan uAUG (upstream AUG, AUG de augas arriba). Este codón pode ser buscado polos ribosomas e despois iniciar nel a tradución para crear un produto, o cal pode regular a tradución da secuencia codificante de proteína principal ou outros uORFs que poidan existir no mesmo transcrito.
A tradución da proteína codificada no ORF principal despois de que foi traducida a secuencia uORF coñécese co nome de reiniciación. O proceso de reiniciación reduce a tradución da proteína do ORF. O control da regulación da proteína está determinado pola distancia á que está o uORF desde o primeiro codón do ORF principal. Os uORFs incrementan a reiniciación canta maior é a distancia entre o seu uAUG e o codón de iniciación do ORF principal, o cal indica que o ribosoma precisa un tempo para reunir factores de tradución antes de que poida levar a cabo a tradución da proteína principal. Por exemplo, a regulación do xene ATF4 (que codifica o factor ATF4) realízase por dous uORFs, denominados uORF1 e uORF2, que conteñen secuencias que codifican, respectivamente, tres e 59 aminoácidos. A localización de uORF2 solápase co ORF de ATF4. En condicións normais, tradúcese o uORF1, e despois prodúcese a tradución de uORF2 unha vez que se volva a formar o eIF2-TC. Para a tradución de uORF2 cómpre que o ribosoma pase polo ORF de ATF4, cuxo codón de iniciación está localizado dentro de uORF2. Isto dá lugar á súa represión. Non obstante, en condicións de estrés, a subunidade de 40S do ribosoma salta o uORF2 porque hai un descenso na concentración de eIF2-TC, o cal significa que o ribosoma non o forma a tempo para traducir o uORF2. En vez diso, tradúcese ATF4.
Outros mecanismos
Ademais de contribuíren ao fenómeno da reiniciación, os uORFs contribúen á iniciación da tradución baseándose no seguinte:
miniatura|dereita|300px| Exemplo de IRES na 5′ UTR do [[xenoma de Poliovirus.]]
Sitios de entrada ao ribosoma internos e virus
As 5′ UTRs de virus (e tamén dalgúns eucariotas) conteñen IRES, que se usan en modos independentes da carapucha (cap) de activación traducional. En vez de formarse un complexo na carapucha 5′ do ARNm, os IRES permiten a unión directa dos complexos ribosómicos ao transcrito para empezar a tradución. Os IRES permiten que o ARN, viral se traduza máis eficientemente debido a que non necesita un complexo de iniciación, polo que o virus pode replicarse rapidamente.
Transcrito msl-2
Na mosca Drosophila a transcrición do xene msl-2, que orixina o transcrito msl-2, está regulada por moitos sitios de unión para a proteína SXL (codificada no xene Sxl) situados na 5′ UTR. Estes sitios conteñen moitos uracilos (sitios poli(U)) e están situados preto dun pequeno intrón que é eliminado por splicing en machos, pero mantido nas femias por medio dunha inhibición do splicing. Esta inhibición do splicing é causada pola proteína SXL. Cando está presente, a SXL reprime a tradución do transcrito msl2 ao incrementar a tradución dun codón de inicio situado nun uORF da 5′ UTR (ver máis arriba). Ademais, a SXL impide o recrutamento de snRNP (un paso necesario do splicing alternativo) no sitio de empalme 5′.
Kid Chocolate
Eligio Sardiñas Montalvo, coñecido como Kid Chocolate, nado na Habana o 28 de outubro de 1910 e finado o 8 de agosto de 1988, foi un boxeador cubano.
Sara Gilbert
Sara Gilbert, nada o 29 de xaneiro de 1975 en Santa Monica (California), é unha actriz e presentadora de televisión estadounidense.
Proteína quinase A
A da proteína quinase A (abreviada como PKA, polas súas siglas en inglés) é unha familia de encimas cuxa actividade é dependente do nivel de AMP cíclico (AMPc ou cAMP) que haxa na célula. A PKA tamén se denomina proteína quinase dependente de AMPc. A proteína quinase A ten varias funcións na célula, incluíndo a regulación do metabolismo do glicóxeno, azucres, e lípidos.
Non se debe confundir coa proteína quinase activada por AMP, que é tamén membro da superfamilia da proteína quinase e unha serina/treonina quinase, pero é un encima diferente e pode ter efectos opostos, e tampouco se debe confundir coas quinases dependentes de ciclina (Cdks). Por último, as súas siglas PKA non se deben confundir co símbolo da constante de disociación de ácido, pKa.
Introdución
A proteína quinase A, ou máis precisamente a proteína quinase dependente do adenosín 3',5'-monofosfato (AMP cíclico), foi descuberta polos químicos H. Fischer e Edwin G. Krebs en 1968, os cales gañaron o Premio Nobel de Fisioloxía ou Medicina en 1992 polos seus traballos sobre a fosforilación e desfosforilación e como están relacionadas coa actividade da protína quinase A.
A PKA é unha das proteína quinases que foi máis estudada, en parte debido ao seu carácter practicamente único de ser tetrámera. De todas as proteína quinases que forman o quinoma humano, codificadas en 540 xenes diferentes, só hai outra, a caseína quinase 2, que exista fisioloxicamente en forma de complexo tetrámero.
A diversidade das subunidades da PKA de mamíferos comprendeuse a partir de que o Dr. Stan Knight e outros identificasen catro posibles xenes para a subunidade C e a presenza de catro xenes para a subunidade R. En 1991, Susan Taylor et al. cristalizaron a subinidade Cα da PKA, que revelou por primeira vez que o núcleo central dunha proteína quinase tiña unha estrutura bilobada, proporcionando un modelo para todas as demais proteína quinases codificadas no xenoma, as cales constitúen o chamado "quinoma'" ("kinome").
Estrutura
O holoencima PKA é un tetrámero, aínda que na célula se forman estruturas de orde superior, nas que as dianas son compoñentes específicos da PKA. A estrutura do holoencima PKA clásica consta de dúas subunidades reguladoras e dúas subunidades catalíticas. A subunidade catalítica contén o sitio activo, unha serie de residuos canónicos que son típicos das proteína quinases aos que se une o ATP, ao que hidrolizan e un dominio ao que se une a subunidade reguladora. A subunidade reguladora ten dominios que se unen ao AMP cíclico, un dominio que interacciona con subunidades catalíticas e un dominio autoinhibidor. Hai dúas formas de subunidade reguladora, chamadas RI e RII.
Mecanismo
miniatura|280px|Mecanismos de activación e inactivación da PKA
Activación
Hormonas extracelulares como o glicagón e a adrenalina dan comezo a unha fervenza de sinalización intracelular que desencadea a activación da proteína quinase A ao unirse primeiro a un receptor acoplado á proteína G (GPCR) sobre a célula diana. Cando se activa un GPCR polo seu ligando extracelular, indúcese un cambio conformacional no receptor que se transmite a un complexo de proteína G heterotrimérico intracelular unido a el debido á dinámica dos dominios proteicos. A subunidade Gs alfa do complexo da proteína G estimulado intercambia GDP por GTP e é liberada do complexo. A subunidade Gs alfa activada únese e activa un encima chamado adenilil ciclase, o cal, á súa vez, cataliza a conversión de ATP en AMPc, o cal incrementa directamente os niveis de AMPc. Poden unirse catro moléculas de AMPc ás dúas subunidades R, isto faise ao unírense dúas moléculas de AMPc a cada un dos dous sitios de unión ao AMPc (CNB-B e CNB-A), o cal produce un cambio conformacional nas subinidades reguladoras do encima PKA, causando que as subunidades se despeguen e liberen as dúas suunidades catalíticas (agora activadas).
Unha vez liberado da súa subunidade reguladora inhibidora, as subunidades catalíticas poden continuar fosforilando un gran número doutras proteínas no contexto do substrato mínimo Arg-Arg-X-Ser/Thr., aínda que están suxeitos a máis niveis de regulación, como a modulación polo inhibidor pseudosubstrato da PKA estable á calor, denominado PKI
Velaquí unha lista dos pasos implicados na activación da PKA:
Catálise
O mecanismo dos efectos ulteriores pode dividirse en fosforilación directa das proteínas e síntese de proteínas:
Mecanismo de fosforilación
O residuo de serina/treonina do péptido substrato está orientado de modo que o grupo hidroxilo quede enfrontado ao grupo fosfato gamma da molécula de ATP unida. Tanto o substrato coma o ATP e dous ións Mg2+ forman contactos intensivos coa subunidade catalítica do PKA. Na conformación activa, a hélice C empaquétase contra o lobo N-terminal e o residuo de aspartato do motivo conservado DFG quela os ións Mg2+, axudando a colocar o substrato ATP. O grupo trifosfato do ATP está apuntando ao peto da adenosina para a transferencia do fosfato gamma á serina/treonina do substrato peptídico. Hai varios residuos conservados, incluíndo o glutamato (E) 91 e a lisina (K) 72, que median na colocación dos grupos fosfato alfa e beta. O grupo hidroxilo do substrato peptídico serina/treonina ataca o grupo fosfato gamma no fósforo por medio dunha reacción nucleófila SN2, que ten como resultado a transferencia do fosfato terminal ao substrato peptídico e a clivaxe do enlace fosfodiéster entre o fosfato beta e os grupos fosfato gamma. O PKA actúa como modelo para o coñecemento da bioloxía das proteína quinases, e a posición dos residuos conservados axuda a distinguir a proteína quinase activa e os membros pseudoquinases inactivos do quinoma humano.
Inactivación
miniatura|120px|AMPc A regulación á baixa da proteína quinase A ocorre por un mecanismo de retroalimentación que usa varios encimas fosfodiesterases que hidrolizan o ATP, o cal é un dos substratos activados pola quinase. A fosfodiesterase converte rapidamente o AMPc a AMP, reducindo así a cantidade de AMPs que pode activar a proteína quinase A. A PKA é tamén regulada por unha complexa serie de eventos de fosforilación, que poden incluír a modificación por autofosforilación e a fosforilación por quinases reguladoras, como PDK1.
Así, a PKA é controlada, en parte, polos niveis de AMPc. Ademais, a propia subunidade catalítica pode ser regulada á baixa por fosforilación.
Ancoraxe
O dímero da subunidade regulatoria da PKA é importante para localizar a quinase dentro da célula. A dimerización e dominio de atraque (D/D) do dímero únese ao dominio de unión da quinase A (AKB) da proteína de ancoraxe da quinase A (AKAP). As AKAP localizan a PKA en varias partes da célula (por exemplo, membrana plasmática, mitocondria etc.).
As AKAP únense a moitas outras proteínas de sinalización, creando un foco de sinalización moi eficiente en certas localizacións da célula. Por exemplo, unha AKAP localizada preto do núcleo dunha célula do músculo cardíaco únese tanto á PKA coma á fosfodiesterase (hidroliza AMPc), o que permite que a célula limite a produtividade da PKA, xa que a subunidade catalítica é activadada unha vez que o AMPc se une ás subunidades reguladoras.
En adipocitos e hepatocitos
A adrenalina e o glicagón afectan a actividade da proteína quinase A cambiando os niveis de AMPc nunha célula por medio do mecanismo da proteína G, usando a adenilato ciclase. A proteína quinase A actúa fosforilando moitos encimas importantes no metabolismo. Por exemplo, a proteína quinase A fosforila a acetil-CoA carboxilase e a piruvato deshidroxenase. Esa modificación covalente ten un efecto inhibitorio sobre eses encimas, inhibindo así a lipoxénese e promocionando unha gliconeoxénese neta. A insulina, por outra parte, diminúe o nivel de fosforilación destes encimas, o cal, ao contrario, promove a lipoxénese. A gliconeoxénese non ocorre en miocitos.
Nas neuronas do núcleo accumbens
A PKA axuda a transferir/trasladar o sinal da dopamina ás células do núcleo accumbens, que media na motivación, recompensa e importancia das tarefas. A gran maioría da percepción da recompensa implica a activación neuronal no núcleo accumbens; algúns exemplos da cal son as percepcións do sexo, drogas recreativas e alimento. A vía de transdución de sinais da proteína quinase A axuda na modulación do consumo de etanol e dos seus efectos sedantes. Un estudo nos ratos informou que os ratos con sinalización AMPc-PKA xeneticamente reducida consomen menos alcohol (do que dispoñian no experimento) e son máis sensibles aos seus efectos sedantes.
No músculo esquelético
A proteína quinase A é dirixida a localizacións subcelulares específicas despois de ligarse a proteínas de ancoraxe á proteína quinase A (AKAP). A canle de liberación de Ca2+ do retículosarcoplásmico ou receptor Ryanodine (Ryr) colocalízase coa AKAP do músculo. A fosforilación do RyR e o fluxo de Ca 2+ increméntase pola localización da PKA na RyR pola mAKP.
Na formación da memoria
A PKA foi sempre considerada importante na formación da memoria. Reducións na actividade de expresión de DCO (xene codificante da subunidade catalítica da PKA) pode causar graves alteracións na aprendizaxe, e a memoria a medio e curto prazo. A memoria a longo prazo depende do factor de transcrición CREB, regulado pola PKA. Un estudo feito en Drosophila descubriu que unha diminución na actividade da PKA do 24% inhibía as as capacidades de aprendizaxe e unha diminución do 16% afectaba tanto á capacidade de aprendizaxe coma á retención da memoria. A formación dunha memoria normal é moi sensible aos niveis de PKA.
Said Aouita
Saïd Aouita (سعيد عويطة), nado en Kenitra (Marrocos) o 2 de novembro de 1959, é un ex-atleta marroquí especialista en probas de media distancia. Gañou a medalla de ouro dos 5.000 m nos Xogos Olímpicos dos Ánxeles, e foi un dos grandes dominadores do medio-fondo a nivel mundial na década dos 80.
Inicios
A súa primeira gran competición foi o Campionato do Mundo de Helsinqui en 1983, onde participou nos 1500 metros. A carreira transcorreu a un ritmo lento, por ria de 3:40, o cal non lle viña ben a Aouita, xa que non tiña un final excesivamente rápido. Acabou 3º por detrás do inglés Steve Cram e do estadounidense Steve Scott.
Tras esta experiencia, nos Xogos Olímpicos dos Ánxeles decidiu participar nos 5.000 m, unha proba onde o triunfo semellaba máis sinxelo. A carreira desenvolveuse a un ritmo moi veloz imposto dende o principio polo portugués António Leitão. Isto favoreceu a Aouita, que só tivo que agardar detrás do portugués para gañarlle na última volta. Ademais da vitoria, bateu o récord olímpico con 13:05. Este récord aínda continúa vixente. A prata foi para o suízo Markus Ryffel e o bronce para Leitão. Esta sería a única medalla de ouro olímpica na súa carreira deportiva.
1985-1987
Na tempada de 1985 consagraríase como o gran dominador do medio-fondo, batendo os récords do mundo tanto en 1.500 m como en 5.000 m.
O 16 de xullo de 1985 foi derrotado en Niza por Steve Cram nunha carreira épica sobre 1.500 m. Nesa carreira Cram bateu o récord mundial con 3:29,67 mentres que Aouita foi 2º con 3:29,71 tamén por debaixo do anterior récord, que estaba en poder de Steve Ovett dende 1983 con 3:30,77.
Trala derrota, Aouita cobrou o desquite nas seguintes semanas. O 27 de xullo bateu en Oslo o récord mundial dos 5.000 m con 13.00.40, só unha centésima menos co récord anterior do inglés David Moorcroft. E o 23 de agosto en Berlín arrebatoulle a Cram o récord dos 1.500 m con 3:29,46, un rexistro que se mantería vixente durante sete anos, até 1992.
Continuou o seu dominio en 1986 e 1987, gañando tódalas carreiras nas que participou, agás unha derrota nos Xogos do Mediterráneo de Latakia en 1987 nos 3000 m valados, unha proba na que non era especialista e onde foi derrotado polo italiano Alexandro Lambruschini.
En 1987 bateu dous récords mundiais, primeiro o dos 2000 m en París (quitándollo a Steve Cram), con 4:50,81, e só seis días máis tarde, en Roma, converteuse no primeiro home en romper a barreira dos 13 minutos nos 5.000 m, con 12:58,39.
Seúl 1988
En 1988 o seu dominio rematou. Na súa procura de novos retos, abandonou a seguridade dos 5.000 m, onde era considerado imbatíbel (non perdera dende case 10 anos atrás), para intentar o dobrete olímpico nos 800 e nos 1.500 m.
Na final dos 800 m dos Xogos Olímpicos de Seúl sufriu unha das súas derrotas máis duras. A carreira desenvolveuse a un ritmo moi rápido, co kenyano Nixon Kiprotich e o brasileiro José Luís Barbosa tirando moi forte. O primeiro 400 pasouse en 49,54. A falta de 200 m tomou a cabeza o brasileiro Joaquim Cruz, mentres Aouita e Elliot lle pisaban os talóns. Semellaba que entre os tres estaría a vitoria. Así a todo o kenyano Paul Ereng, que entrou na recta de meta en 4ª posición, remontou de forma espectacular nos últimos metros para acabar gañando a medalla de ouro con 1:43,45. A prata foi para o brasileiro Cruz (1:43,90) e o bronce para Aouita (1:44,06).
Por se fora pouco a carreira agravou unha lesión anterior, e aínda que participou nas series dos 1.500 m clasificándose para as semifinais, non se presentou á saída nestas. Deste xeito Aouita foi un dos atletas ilustres que saíron derrotados de Seúl, xunto a outros como Edwin Moses ou Daley Thompson.
Última etapa
1989 sería a súa última tempada na elite mundial. A comezos de ano proclamouse campión mundial dos 3000 m en pista cuberta na Haya, e xa no verao, bateu o seu derradeiro récord mundial, o dos 3000 m, con 7:29,45. O récord anterior tivérao o mítico queniano Henry Rono dende 1978.
Ese ano tamén sufriu a súa primeira derrota nos 5.000 m dende 1979, a mans do queniano Yobes Ondieki, na reunión atlética de Sevilla.
Na tempada de 1992 comezou de forma prometedora, batendo o récord mundial dos 3000 m en pista cuberta, pero a Federación Internacional non o ratificou por razóns de forma. Unha lesión impediulle acudir aos Xogos Olímpicos de Barcelona, e logo retirouse.
Intentou volver competir en 1995, pero non tivo éxito.
Said Aouita é o único home na historia que baixou simultaneamente de 1:44 en 800 m, 3:30 en 1.500 m e 13:00 en 5.000 m.
Irmandade Prerrafaelista
miniatura|The Day Dream, de Rossetti. alt=Incipit vita nova, Dante e Beatrice no xardín, obra de estilo prerrafaelita do pintor tortonés Cesare Saccaggi.|esquerda|miniatura|Incipit vita nova, Dante e Beatrice no xardín, obra de estilo prerrafaelita do pintor tortonés Cesare Saccaggi. A Irmandade Prerrafelista foi unha asociación de pintores, poetas e críticos ingleses, fundada no ano 1848 en Londres por John Everett Millais, Dante Gabriel Rossetti e William Holman Hunt. A irmandade durou como grupo constituído apenas un lustro, pero a súa influencia deixouse sentir na pintura inglesa ata o século XX. Emprégase o termo prerrafaelismo para caracterizar o movemento pictórico que representan.
Os prerafaelistas rexeitaban a arte académica predominante na Inglaterra do século XIX, centrando as súas críticas en Sir Joshua Reynolds, fundador da Royal Academy of Arts.
Isolda Santiago
Isolda Santiago Trillo, nada en Mazaricos en 1960, é unha escritora e xornalista galega.
Traxectoria
Foi correspondente de Faro de Vigo en Lalín e colaborou en La Voz de Galicia e Xornal Diario. Obtivo o premio Dozón polas nubes-91 ao mellor artigo en castelán por "Icaro se posó sobre Dozón»". En Radio Noroeste dirixiu o programa cultural A arte de ler. Publicou os seus poemas en Festa da Palabra Silenciada e Trapa, e na carpeta de Edicións do Dragón Oito e médio.
Éaco
miniatura|250 px|Éaco e o seu fillo Telamón
Darréu
Darréu-mocedá nacionaliego (mocidade nacionalista) é unha organización xuvenil política de Asturias (España).
Definición
Defínese como nacionalista e de esquerdas e pretende ser a organización política referente do nacionalismo e o independentismo asturiano de esquerda no ámbito xuvenil buscando a forma de construír un proxecto que leve a Asturias ao recoñecemento dos dereitos nacionais e dos dereitos sociais como pobo traballador.
Éaco
Éaco foi fillo de Zeus e da ninfa Exina, á súa vez filla do deus do río Asopo. Zeus raptara a Exina e cando Asopo se decatou, rebordou do seu leito para perseguilo, pero Zeus lanzoulle os seus raios e devolveuno ó seu ser.
Darréu
Definición
Os seus militantes poden pertencer á organización ata os trinta anos.
Funcionamento
Darréu está vinculada organicamente a Andecha Astur actuando como a súa sección xuvenil. Pese ao seu vinculación orgánica a Andecha Astur mantén total independencia organizativa respecto daquela, cos seus propios órganos de debate, participación e decisión e tesourería.
Éaco
Casou con Endeis, filla de Escirón, coa que tivo dous fillos, Telamón e Peleo; outras tradicións só recoñecen como fillo de Éaco a Peleo. Este Peleo foi un dos participantes na partida de caza do xabaril de Calidón, e os dous formaron parte da expedición dos Argonautas xunto a Xasón.
Darréu
Actividade
Entre os actos propios de Darréu destacan os concertos conmemorativos da revolución de outubro (Asturies nun escaez) ("Asturias non esquece") que en 2006 pasaron a integrarse no Día da Mocedá Revolucionario (Día da Mocidade Revolucionaria), xornada de reivindicación social onde ademais do concerto, en 2006 destacou a manifestación baixo o lema Futuru n'Asturies ("Futuro en Asturias").
Darréu participa desde o seu fundación nas manifestacións do Día da Nación Asturiana de Andecha Astur e na do Primeiro de Maio que convocan os sindicatos Corrente Sindical de Esquerda (CSI), SUATEA e CGT.
Publicacións
A organización xuvenil edita a revista Írguite integramente en idioma asturiano e con contidos culturais e políticos.
Éaco
Posteriormente uniuse á ninfa Psámate, unha das fillas de Nereo, aínda que se metamorfoseara en foca para fuxir de Éaco, este alcanzouna e tiveron un fillo: Foco. Foco sobresaía nos xogos atléticos, o que fixo que os irmáns Telamón e Peleo o mataran por celos. Telamón lanzou un disco que foi dar na cabeza de Foco, matándoo, e enterrou o cadáver no bosque, coa axuda de Peleo. Pero Éaco descubriu o crime e desterrounos ós dous: a Telamón a Salamina e a Peleo a Tesalia. Cando Psámate se decatou de que lle mataran o fillo, vingouse converténdose nunha loba que acabou co gando da illa de Exina.
Esta actuación sobre os seus fillos deulle sona de home extremadamente xusto e piadoso. Por tal motivo resultou elixido para dirixir unha oración a Zeus en nome de toda Grecia para solucionar unha grave seca que sufrían os campos do país. A causa deste mal era o asasinato de Estínfalo, rei de Arcadia, por parte de Pélope, fillo de Tántalo. Logo de matalo, despezouno e esparexeu os restos. Zeus, como castigo, mandara ós campos deixar de dar froito, pero esta plegaria de Éaco logrou o seu perdón.
Existe unha lenda que sitúa a Éaco na construción das murallas de Troia, xunto a Apolo e Poseidón. Unha vez rematada a muralla apareceron tres serpes que intentaron entrar na cidade. As dúas que se achegaron pola parte construída polos deuses morreron, pero a terceira logrou entrar pola parte da muralla construída por Éaco, por un mortal. Apolo entendeu que este feito agoiraba que Troia sería conquistada dúas veces: a primeira, por un fillo de Éaco (que resultou ser Heracles, ó cuxo lado loitaban Telamón e Peleo), e a segunda por Neoptólemo (fillo de Aquiles e bisneto de Éaco).
Á súa morte, Éaco foi nomeado xuíz do Hades, para decidir, xunto a Minos e Radamantis, o destino das almas dos mortos. Segundo Platón (que é o primeiro que menciona a Éaco como xuíz no Hades), Radamantis xulgaba as almas dos orientais e Éaco xulgaba ós occidentais, reservándose Minos o voto decisivo.
Rebordaos, San Caetano, Santiago de Compostela
Rebordaos é un lugar da parroquia de San Caetano no concello coruñés de Santiago de Compostela, na comarca de Santiago. Segundo o IGE, en 2018 tiña 111 habitantes (51 homes e 60 mulleres).
A Barciela, Castrelo, Forcarei
A Barciela é un lugar da parroquia de Castrelo, no concello pontevedrés de Forcarei. Segundo o IGE do 2008 tiña 5 habitantes deles 2 homes e 3 eran mulleres, o que supón que diminuíu a poboación desde 2007.
Muralismo
miniatura|dereita|Mural de [[José Clemente Orozco.]] O muralismo é un movemento artístico orixinariamente mexicano de principios do século XX que se distingue por ter un fin educativo. Este fin educativo considerouse esencial para poder lograr unificar a México despois da revolución. Gran parte destes artistas, debido ao contexto que se vivía na post-revolución, tivo unha grande influencia das ideas marxistas por iso a través dos murais proxectouse a situación social e política do México post-revolucionario.
Camila Cabello
Karla Camila Cabello Estrabao, máis coñecida como Camila Cabello, nada en Cojímar, Habana, Cuba o 3 de marzo de 1997, é unha cantante e compositora cubana que vive nos Estados Unidos. Ela é popularmente coñecida por ser membro do grupo Fifth Harmony, xunto a Lauren Jauregui, Normani Kordei, Ally Brooke e Dinah Jane. En solitario, Cabello lanzou dous sinxelos que fixeron o Billboard Hot 100 top 20: "I Know What You Did Last Summer" con Shawn Mendes e "Bad Things" con Machine Gun Kelly, a última chegando ao número catro. En maio de 2017, Cabello lanzou o sinxelo "Crying in the Club" e anunciou o seu primeiro álbum en solitario, Camila, con éxitos como Havana e Never Be The Same. En 2018 fixo o Never Be The Same Tour.
Vida persoal
Comezou a saír co cantante canadense Shawn Mendes en xullo de 2019. A relación causou controversia, xa que ambos foron acusados de tentar formar unha relación para facer publicidade, pero Mendes insistiu en que "definitivamente non era un truco publicitario". A relación foi confirmada despois do lanzamento da súa canción "Señorita". En novembro de 2021, Cabello e Mendes anunciaron a súa ruptura.
José Pérez Fernández
José Pérez Fernández, nado en San Clodio (Ortigueira) o 15 de febreiro de 1866 e finado en Bouzas o 19 de xaneiro de 1914, foi un mestre e xornalista galego.
Traxectoria
Estudou Maxisterio en Compostela e foi nomeado mestre da escola de nenos da Capela en 1887, cesando en 1891 cando pasou á escola de Mugardos que deixou ese mesmo ano, pasando á de Castro. O 3 de xuño de 1896 foi nomeado por oposición Mestre en propiedade da escola elemental de nenos de Bouzas. Alí exerceu primeiro na escola do atrio, radicada no terreo en que foi levantada en 1946 a actual Casa Reitoral. Fixo un gran labor entre os pais dos seus alumnos bouceses, evitando moitas veces que se enfrontasen cos traballos de mar aos 12 anos, o que lles impedía completar a súa educación escolar.
Presentou un recurso ante a Liga Marítima pedindo que se prohibise a pesca co bou e asesorou os armadores pesqueiros de Bouzas.
En 1902 fundou e dirixiu o bisemanario El Eco de Bouzas. Foi poeta en galego.
Vida persoal
Casou en Bouzas o 25 de abril de 1898 con María González Vázquez, coa que tivo catro fillos: María, Jesús, Pepita e Carmen.
Deutscher Werkbund
miniatura|Cartel deseñado por Peter Behrens para unha exposición da Deutsche Werkbund en [[Colonia, Alemaña|Colonia, 1914.]] A Deutscher Werkbund (DWB) foi unha asociación mixta de artesáns, artistas, arquitectos e industriais, fundada en 1907 en Múnic. Esta asociación converteuse nun elemento importante no desenvolvemento da arquitectura moderna e do deseño industrial, e especialmente na posterior creación da Escola Bauhaus de deseño.
Obxectivos
O seu obxectivo inicial era establecer unha asociación de fabricantes de produtos con profesionais de deseño, mellorando a competitividade das empresas alemás nos mercados globais, principalmente o inglés e o estadounidense. O lema do movemento era Vom Sofakissen zum Städtebau (en galego, desde almofadas de sofás ata a construción da cidade).
Emporiso, existíron crecentes diverxencias entre a artesanía e a produción industrial, xa que algúns dos seus membros, como Hermann Muthesius e Nauman, defendían a estandarización e outros, coma Henry van de Velde e Gropius, eran máis partidarios do individualismo. Este conflito, coñecido como Werkbundstreit, estivo a piques de rematar coa asociación, pero a necesidade xeneralizada de produtos de consumo despois da primeira guerra mundial fixo que moitos aceptaran a necesaria estandarización e produción industrial.
Historia
O Deutscher Werkbund xurdiu cando o arquitecto Joseph Maria Olbrich marchou de Viena para Darmstadt (Alemaña), en 1899, coa intención de formar unha colonia de artistas por invitación de Ernest Louis, gran duque de Hesse. Esta colonia foi fundada por Josef Maria Olbrich, Peter Behrens, Richard Riemerschmid e Bruno Paul, entre outros, en 1907 na cidade de Múnic, a instancias de Hermann Muthesius.
A organización orixinalmente incluíu doce arquitectos e doce empresas comerciais. Entre estes arquitectos estaban Peter Behrens, Theodor Fischer, Josef Hoffmann, Bruno Paul e Richard Riemerschmid. Outros afiliados ao proxecto eran Heinrich Tessenow e o belga Henry van de Velde. O Werkbund encomendou a Van de Velde deseñar un teatro para a súa Exposición de 1914 en Colonia. A exposición foi pechada e os edificios desmontados antes da data sinalada polo estalido da primeira guerra mundial. Entre os membros máis destacados de Werkbund estaba o arquitecto Ludwig Mies Van der Rohe, que foi o seu director arquitectónico.
A Deuscher Werkbund estendeuse pronto por Austria, coa formación da Österreichischer Werkbund, e Suíza, coa Swiss Werkbund. Esta primeira etapa duraría ata 1934, sendo disolta na época do Terceiro Reich, e reiniciada unha vez pasada a segunda guerra mundial, no ano 1949.
Ligazóns externas
Páxina oficial da Deutscher Werkbund
Lagosta (crustáceo)
A lagosta común (Palinurus elephas, Fabricius 1787) é un crustáceo macruro (de abdome ben desenvolvido), un dos mariscos máis valorados, tanto en Galicia como no resto do Estado. Tamén se denomina lagosta europea ou lagosta vermella.
Descrición
miniatura|dereita|Debuxo do pintor xaponés Kuniyoshi Utagawa. Corpo robusto, dividido entre cefalotórax (pereión) e abdome (pleón), ámbolos dous cubertos por un exoesqueleto de natureza calcárea (casca), de forma máis ou menos cilíndrica, dotado de numerosos saíntes de tamaños desiguais dispostos en liñas lonxitudinais (ós que lle debe o seu nome inglés: Spiny lobster). A casca está dividida por sucos lonxitudinais e transversais, aspecto característico da familia Palinuridae.
Os adultos son de cor castaña ou violácea. No abdome presenta manchas amarelas simétricas.
Na casca coexisten dous pigmentos, un azul escuro, dominante, soluble; e outro vermello, insoluble. A cor vermella viva coa que coñecemos a lagosta no prato, cociñada, aparece só trala cocción, por desaparición dos outros pigmentos da casca, solubles na auga.
O rostro está formado por un pequeno saínte con dúas espiñas laterais, diverxentes e prominentes (como cornos), sobre os ollos, pedunculados e globosos.
O primeiro par de antenas son pequenas (anténulas), curtas e bifurcadas ó final. O segundo par de antenas está moi desenvolvido, chegando a ser máis longas có corpo do animal, e consta dunha base ou pedúnculo curto e espiñoso e un látego formado por incontables artellos. As antenas teñen unha función esencialmente táctil.
300 px|esquerda|Cola de lagosta cocida.
O abdome é grande e arqueado. De aí a súa vella clasificación como macruro, en contraposixión ós braquiuros, como a centola, de abdome pequeno e recollido baixo o cefalotórax.
Posúe seis segmentos (pleuras) móbiles. Cada segmento posúe un par de a modo de pequenas patas (pleópodos) que, nesta especie, non son útiles para a natación. A súa función é copuladora e ovíxena: as femias suxeitan a posta de ovos contra o abdome con estes pleópodos.
O último segmento abdominal está transformado nunha aleta caudal membranosa. Está constituída por unha placa central (telson, redondeado ou truncado) e catro uropodios.
Posúe cinco pares de patas locomotoras (pereiópodos), coma tódolos crustáceos decápodos, rematados nunha uña forte, excepto o primeiro par, máis curto e ancho e rematado nunha pequena pinza. Nas femias, o último par de patas tamén remata en pinza (carácter que serve para diferencia-los exemplares dun e doutro sexo). Ovos vermellos.
Mide entre 25 e 35 cm e pesa ó redor de 1 kg, aínda que pode chegar ós 50 cm e pesos de 4–7 kg. A madurez sexual alcánzase ós 4-5 anos, cuns 20 cm de lonxitude. No Mediterráneo son xa maduras ós 3 anos, cuns 10 cm.
As lagostas son unisexuais (cos sexos separados). O desenvolvemento é moi lento, chegando ós 15-20 anos. Como tódolos invertebrados dotados de exoesqueleto, muda e cambia de casca periodicamente. A lagosta presenta numerosas mudas anuais, que van a menos coa idade (10 veces no primeiro ano, 1-2 veces ó ano cando vellos).
Hábitat
É unha especie demersal, que vive nos fondos rochosos onde poida agocharse en covas e gretas, a profundidades de 20 a 70 metros, se ben no inverno desprázase a profundidades de 250 m ou máis.
A alimentación é omnívora, principalmente carnívora, a base de moluscos, outros crustáceos, equinodermos, algas etc.
Pesca
En Galicia cada vez é máis escasa, pola sobrepesca á que é sometida. Boa parte da lagosta que se comercializa procede do Reino Unido.
Péscase con nasas especiais (nasas lagosteiras), pero ás veces vén enliada noutras artes de pesca.
O talle mínimo permitido para a lagosta capturada en augas galegas é de 25 cm.
A lagosta no mercado e na cociña
Normalmente, comercialízase a partir de cetarias, nas que se estabula trala captura ata o momento da súa venda. A presentación habitual é fresca, viva. Recoñécese sen dificultade: o abdome debe de estar curvado cara a dentro e, cando a collemos na man adoita batelo con forza. Ademais, mostra reaccións reflexas nos ollos, antenas e patas ó contacto.
Tamén pode atoparse conxelada, pero neste caso se trata de lagostas foráneas.
Existe no mercado un sucedáneo de forma e sabor semellante ás colas de lagosta, baixo o nome de “colas de mar”. Trátase dun preparado elaborado a base de surimi (músculo de peixe picado e texturizado).
Consómese cocida en salpicón ou con distintas salsas, e tamén á prancha.
Festa da lagosta
Celébrase na Guarda, o último domingo de xuño.
Especies semellantes
No comercio pódense atopa-las seguintes especies semellantes:
Non parece razoable confundi-la lagosta co lumbrigante (Homarus gammarus), pero ás veces podemos atopar textos que describen este último baixo a denominación de lagosta (ou lagosta americana).
A razón da confusión pode deberse a unha tradución pouco rigorosa do inglés americano, lingua na que o lumbrigante se denomina lobster, palabra que os dicionarios traducen directamente por lagosta.
Igrexa de San Salvador de Manín
Descrición
No ano 1764 foi trasladada a Aceredo, ficando en Manín a parte da sancristía que se converteu na capela da aldea en honra a Santa Eufemia. En Aceredo é ampliada con naves laterais e sancristía para formar unha cruz.
En Aceredo, a igrexa parroquial pasa a súa advocación a Santiago, co adro en volta.
En 1992 foi desmontada pedra a pedra para salvala do encoro de Lindoso e trasladada á súa nova localización na Travesa, entre Ludeiros e Compostela, moi preto da casa da Escusalla. Nesta nova localización venérase a San Salvador e é coñecida coma a igrexa de San Salvador de Manín.
É coñecida polos veciños coma a igrexa viaxeira ou transhumante.
Nunha cota máis baixa atópase o cemiterio de San Salvador de Manín.
Retablo
Conta cun importante retablo e altares barrocos.
Dieter Baumann
Dieter Baumann, nado en Blaubeuren o 9 de febreiro de 1965, é un ex-atleta alemán, campión olímpico dos 5.000 m nos Xogos Olímpicos de Barcelona.
Economía na Hispania romana
miniatura|[[Sestercio romano co retrato do emperador Gordiano I (238 d. C.).]] A economía de Hispania experimentou un forte crecemento tras a conquista de Roma, de tal forma que, dun territorio prometedor aínda que ignoto, pasou a converterse nunha das máis valiosas adquisicións da República e o Imperio, por ser un puntal básico da economía romana.
Dieter Baumann
Nacido na entón Alemaña Occidental, Baumann foi un dos poucos atletas non africanos capaces de desafiar a supremacía de África nas probas de longa e media-distancia nos anos 90, participando e vencendo competicións nos 1500 m e nos 5000 m.
Economía na Hispania romana
A economía prerromana
Antes da entrada de Roma en Iberia, practicamente a totalidade da península tiña unha economía rural de subsistencia, con escaso tráfico comercial, fóra dos núcleos urbanos, situados sobre todo na costa mediterránea como Tarraco, que comerciaban con Grecia e cos fenicios.
A estratexia económica da conquista romana
Antigamente circularan polo Mediterráneo lendas fenicias sobre as infinitas riquezas de Tartessos e sobre as expedicións comerciais coa costa hispana, que regresaban cargadas de prata. Indubidablemente, estas historias contribuían ao interese das potencias mediterráneas pola Península Ibérica.
Dieter Baumann
Traxectoria
Após un segundo lugar no Campionato Europeo de Atletismo Indoor en 1987, os analistas non acreditaban que Baumann tivese posibilidades de medalla nos Xogos Olímpicos de Seúl 88. A proba dos 5.000 m en Seúl foi dominada polo queniano John Ngugi, que venceu con grande diferenza para o resto dos competidores. Entre tanto, a velocidade mostrada por Baumann en probas máis curtas como os 1.500 m fixo que conseguise a medalla de prata nunha arrancada final na última volta da proba.
Con problemas no tendón non participou das dúas temporadas seguintes, volvendo en 1991 no Campionato do Mundo de Atletismo, realizado en Toquio, conseguindo un cuarto lugar nos 5.000 m. Na fin da tempada, cando derrotou o campión mundial Yobes Ondieki –primeiro home no mundo en correr os 10.000 m por debaixo dos 27 minutos– nos 3.000 m no Grand Premio de Colonia, Baumann viu creceren as súas probabilidades de conseguir unha medalla en Barcelona.
Economía na Hispania romana
A estratexia económica da conquista romana
Trala súa derrota na primeira guerra púnica, Cartago perdeu importantes mercados cos que comerciar e viuse obrigada a pagar tributos a Roma como compensación pola guerra. Co fin de paliar esta situación, os cartaxineses decidiron expandirse pola costa de Iberia, que entón estaba fora da área de influencia romana. Cartago, interesada sobre todo en obter beneficios comerciais inmediatos, explotou as minas de prata de Carthago Nova e do litoral andaluz, estraendo importantes cantidades deste metal co que financiaría en gran parte a segunda guerra púnica e a campaña italiana de Aníbal.
Por este motivo entre outros, un dos primeiros obxectivos estratéxicos de Roma ao invadir a península foi arrebatar a Cartago as minas de Carthago Nova. En parte debido á perda destes recursos, e en gran parte debido ao illamento en que quedara, Aníbal tivo que renunciar á guerra en Italia en 206 a. C.
Dieter Baumann
Traxectoria
No comezo de 1992 perdeu por décimas de segundos a oportunidade de bater o récord mundial indoor dos 3.000 m, mais en xuño, pouco antes dos Xogos, bateu o recorde alemán para os 5.000 m en Sevilla, durante a preparación para as Olimpíadas.
Economía na Hispania romana
A estratexia económica da conquista romana
Tras a expulsión de Cartago, parte dos pobos indíxenas de Hispania quedaron obrigados a pagar tributos a Roma a través dunha intricada rede de alianzas e vasalaxes. A pesar diso, ao longo dos séculos II e I a. C., Roma tivo aos territorios da Hispania aínda non conquistada como un lugar propicio para o saqueo e a rapina, rachando con frecuencia os tratados de paz que, como os acordados en tempos de Sempronio Graco, permitiran períodos prolongados de paz. O levantamento dos pobos celtiberos e lusitanos só serviu para aumentar os ingresos de Roma a través dos inmensos botíns de guerra obtidos en campañas como as de Catón o Vello.
Esta política de obtención de riquezas pola forza tivo a súa continuidade nas campañas de Pompeio e posteriormente de Xulio César, de quen contan as crónicas que acudiu non só a loitar contra Pompeio, senón a lucrarse da conquista para pagar aos seus acredores.
Gran Premio do Reino Unido de 2014
O Gran Premio de Inglaterra de 2014 (coñecido oficialmente como o 2014 Formula 1 Santander British Grand Prix) foi unha carreira de Fórmula 1 que se celebrou o 6 de xullo de 2014, no Circuíto de Silverstone, Northamptonshire e Buckinghamshire, Inglaterra, Reino Unido. A carreira foi a novena rolda da tempada de Fórmula 1, a 68º edición do Gran Premio do Reino Unido, e a 50º vez que a carreira disputouse no Circuíto de Silverstone.
Economía na Hispania romana
A estratexia económica da conquista romana
Mentres tanto, a costa mediterránea hispana, que fora conquistada durante a guerra contra Cartago e rapidamente romanizada, comezaba a súa expansión económica e comercial que pronto faría famosa a Hispania no mundo romano.
Dieter Baumann
Traxectoria
A final da proba dos 5.000 m en Barcelona 92 é lembrada como a carreira dun alemán branco contra un grupo de africanos negros. A proba decorreu nun ritmo lento, o que favorecía a capacidade de arrancada final de Baumann. Na última volta, era el contra seis africanos no primeiro grupo de corredores. Namentres, na recta oposta da última volta Baumann encontrábase preso xunto a liña do campo cercado nunha caixa humana formada por catro africanos que bloqueaban o seu paso e só conseguiu saír para dentro da pista na metade da recta final. Libre, Baumann comezou un pique devastador, pasando cada un dos africanos á súa fronte, marroquís e quenianos, para conquistar practicamente en cima da liña a medalla de ouro dos 5.000 m, a primeira dun atleta europeo desde 1980.foto da chegada (Até 2006 Dieter Baumann é o único atleta non-africano en vencer os 5.000 m nos Xogos Olímpicos dende 1980).
Ácido sulfínico
miniatura|dereita|150px|Estrutura xeral dun ácido sulfínico. Os ácidos sulfínicos son oxoácidos de xofre coa estrutura RSO(OH). Nestes compostos organosulfurados, o xofre ten unha xeometría piramidal.
Gran Premio do Reino Unido de 2014
Adestramentos libres
Susie Wolff participou na primeira sesión de adestramentos libres, pilotando o Williams en lugar de Valtteri Bottas. Ao facelo, converteuse na primeira muller en participar nun fin de semana de Gran Premio desde Giovanna Amati que non logrou clasificarse para o Gran Premio do Brasil de 1992. Felipe Massa tivo un grande accidente na curva Stowe, na primeira práctica, pero amañouse para participar na segunda sesión, e o coche de Lewis Hamilton se avariou no medio da pista na segunda práctica.
Economía na Hispania romana
A economía da Hispania romanizada
Ademais da explotación dos recursos minerais, Roma obtivo coa conquista de Hispania o acceso ás que probablemente fosen as mellores terras de labor de todo o territorio romanizado. Por tanto, facíase necesario pór aquelas terras en explotación canto antes. Durante toda a dominación romana, a economía produtiva hispana experimentou unha grande expansión, favorecida ademais por unhas infraestruturas viarias e unhas rutas comerciais que lle abrían os mercados do resto do imperio.
Ácido sulfínico
Xeralmente prepáranse in situ por acidificación dos correspondentes sales sulfinatos, que son tipicamente máis resistentes que o ácido. Estes sales xéranse por redución de sulfonil cloruros. Unha ruta alternativa é a reacción de reactivos de Grignard co dióxido de xofre. Os sulfinatos de metais de transición tamén se xeran por inserción de dióxido de xofre en alquilos de metais, unha reacción que pode producirse por medio dun complexo de dióxido de xofre metal.
Gran Premio do Reino Unido de 2014
Eliminatorias
Nunha última volta lanzada da Q3, Nico Rosberg logrou a pole por diante de Sebastian Vettel cun tempo de 1:35.766.
Economía na Hispania romana
A circulación monetaria
Un dos máis indubidables símbolos de civilización que as culturas foráneas achegaron a Hispania foi a cuñaxe de moeda co fin de facilitar as transaccións comerciais. Até entón, os pobos peninsulares baseaban a súa economía no troco de produtos, pero a principios do século III a. C., colonias gregas como Ampurias comezaron a cuñaxe de moedas, aínda que sen influencia máis aló dos seus límites territoriais.
Dieter Baumann
Traxectoria
Campión europeo dos 5.000 m o ano seguinte, Baumann participou no Campionato Mundial de Atletismo de Gotemburgo en 1995 sen conseguir unha participación especial, mais logo despois do campionato viría a conquistar un dos mellores resultados da súa carreira no Grand Prix de Zürich, batendo novamente o recorde alemán con 13:01 nos 5.000 m, unha das mellores marcas do mundo na época, só superado polo fabuloso “Emperador” etíope, Haile Gebrselassie.
Ácido sulfínico
Exemplos
Un exemplo de ácido sulfínico simple e ben estudado é o ácido fenilsulfínico. Un ácido sulfínico comercialmente importante é o dióxido de tiourea, que se prepara por oxidación de tiourea con peróxido de hidróxeno.
Gran Premio do Reino Unido de 2014
Carreira
A carreira comezou cun accidente na primeira volta que provocou a saída do coche de seguridade e, posteriormente, unha bandeira vermella. Kimi Räikkönen saíuse na recta Wellington e perdeu o control nunha fochanca cando intentaba volver á pista. Estrelouse contra as barreiras no lado oposto da recta logo de trompear a través do tráfico na pista. Massa intentou esquivar o Ferrari, pero trompeou e colisionou, danando seriamente o seu coche. Ambos pilotos retiráronse da carreira.
Economía na Hispania romana
A circulación monetaria
Posteriormente, Cartago introduciría de forma máis xeneralizada o uso da moeda como forma de pago ás súas tropas, antes da invasión romana; pero serían finalmente os romanos os que imporían o uso da moeda en todo o territorio hispánico, e non só daquela moeda cuxo valor se baseaba no metal da mesma, senón doutras que, sendo de inferior valor que a súa aliaxe, estaban avaladas polo tesouro romano. Da abundancia de moedas achadas, sobre todo daquelas de valor máis pequeno, extráese a conclusión de que o uso monetario estivo amplamente estendido a nivel cotián. Durante o período expansivo de Roma en Hispania, moitos pobos da Península cuñaron as súas propias moedas co fin de facilitar o pagamento de tributos e o comercio coa área baixo dominio romano.
Ácido sulfínico
Exemplos
Outro ácido sulfínico importante comercialmente é o ácido hidroximetil sulfínico, que se emprega xeralmente en forma de sal sódico (HOCH2SO2Na) como axente redutor aniónico, e denomínase Rongalite.