cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cerebro
Plasticidade do cerebro humano
Hoxe en día, os estudos indican un alto grao de adaptabilidade e versatilidade funcional de distintas áreas do cerebro. Constantemente o cerebro vai xerando novas redes sinápticas sobre as xa existentes para ir adaptándose ás necesidades cognitivas, emocionais e sociais dun individuo. Corroborouse que os avances tecnolóxicos van modificando a forma en que funciona o cerebro.
O interior do cerebro
esquerda A pesar do gran número de especies animais nos que se pode atopar cerebro, hai un gran número de características comúns na súa configuración celular, estrutural e funcional. A nivel celular, o cerebro componse de dúas clases de células: as neuronas e as neuroglías. As neuronas conéctanse entre si para formar circuítos neuronais similares (pero non idénticos) aos circuítos eléctricos sintéticos. O cerebro divídese en seccións separadas espacialmente, composicionalmente e en moitos casos, funcionalmente. Nos mamíferos, estas partes son o telencéfalo, o cerebelo e o tronco do encéfalo. Estas seccións pódense dividir á súa vez en hemisferios, lobos, córtex, áreas etc.
Histoloxía
O principal tipo de neurona que podemos atopar no cerebro é a interneurona (definida como calquera neurona que non abandona o sistema nervioso central). Con todo, tamén están presentes as neuronas aferentes e as eferentes a través do tronco cerebral. O cerebro contén preto de 10 neuroglías por cada neurona, e tradicionalmente viuse que a súa función é a de desenvolver o papel de apoio das neuronas e de encher o espazo que queda entre elas (de aí o seu nome, "pegamento" en grego). A maior parte das neuroglías do cerebro (e do resto do sistema nervioso central) están presentes en todo o sistema nervioso (a excepción do oligodendrocito).
Anatomía cerebral dos invertebrados
Nos insectos, o cerebro pódese dividir en catro partes: os lobos ópticos, que localizados tras os ollos, procesan os estímulos visuais; o protocerebro, que responde ao olfacto; o deutocerebro, que recibe a información dos receptores táctiles da cabeza e as antenas; e o tritocerebro.
Nos cefalópodos, o cerebro divídese en dúas rexións separadas polo esófago do animal e conectadas por un par de lobos. Reciben o nome de masa supraesofágica e masa subesofágica.
Morfoloxía cerebral humana
[[Ficheiro:Lobes_of_the_brain_NL.svg|miniatura|250px|Lobos cerebrais:
<font color="#0000FF">Azul: Lobo frontal
<font color="#6B8E23">Verde: Lobo temporal
<font color="#FF69B4">Rosa: Lobo occipital
<font color="#FFFF00">Amarelo: Lobo parietal]] Está dividido pola fisura lonxitudinal do cerebro en dous hemisferios cerebrais, un dereito e outro esquerdo, atopándose en cada hemisferio outras fisuras, aínda que menos fondas que esta, que dividen a superficie cerebral en varias partes chamadas lobos.
Aínda cando ambos os hemisferios humanos son opostos, non son a imaxe xeométrica invertida un do outro. Desde un punto de vista puramente morfolóxico son asimétricos. Homo erectus, que foi antepasado noso, foi dos primeiros en telo asimétrico, como o home moderno. a asimetría é un trazo de aumento da especialización, dunha capacidade cognitiva máis complexa.
Existen casos documentandos de pacientes nos que se lles tivo que extirpar unha das metades do cerebro. A metade cerebral que se conserva asome tarefas das que antes se encargaba a outra metade, e inevitablemente pérdense outras. Ambas as metades procesan a información de forma redundante, pero coa peculiaridade da variación asimétrica do hemisferio que o procesa. A ausencia dun hemisferio incapacita ao individuo de interpretar o medio dunha forma máis ampla, restrinxindo a súa capacidade de traballo a certas funcións propias do hemisferio activo.
Ante todo sinalar que as diferenzas funcionais entre hemisferios son mínimas e só nalgunhas poucas áreas puidéronse atopar diferenzas en canto a funcionamento, existindo excepcións en persoas que non se observaron diferenzas. A diferenza de competencias entre os dous hemisferios cerebrais parece ser exclusiva do ser humano. Díxose que a linguaxe e a lóxica dotan ao individuo de maior capacidade de adaptación ao medio, pero con procesos de aprendizaxe moito máis dilatados, e como tal máis dependentes dos seus proxenitores durante a etapa de cría.
Fisioloxía cerebral humana
O punto anterior permite entender a existencia de tres campos na ciencia:
Rexións metabólicas do encéfalo nos vertebrados
miniatura|400px|Cerebro, cerebelo e principais grupos nerviosos do corpo humano. A partir da L2 a medula espiñal faise moi delgada, formando o filamento terminal.
No encéfalo dos cordados identifícanse as seguintes rexións:
Song for a Raggy Boy
Song for a Raggy Boy é un filme irlandés dirixido por Aisling Walsh que foi estreado no 2003. Está baseado no libro Patrick Galvin, que á súa vez está baseado en feitos reais.
Sinopse
Irlanda, 1939. Ó reformatorio católico de San Xudas chega un novo mestre (Aidan Quinn) cuxos métodos chocan frontalmente cos do resto do profesorado, encabezado polo irmán John (Iain Glen), que non dubida en tratar violentamente ós alumnos. É a historia dun home que decide rebelarse e loitar contra o férreo réxime do reformatorio. A súa vida é unha dramático viaxe, dende as destruídas rúas do Madrid da Guerra Civil Española ó limitado mundo dun reformatorio.
Juniperus oxycedrus
200px|dereita|miniatura|Ilustración de Juniperus oxycedrus. Juniperus oxycedrus L. é unha planta conífera e dioica do xénero dos xenebreiros, encadrada na familia das cupresáceas (Cupressaceae).
Descrición
miniatura|200px|dereita|Follas e gálbulos maduros, Cataluña. Pode medrar como un arbusto de 2-3 metros ou ben como unha pequena árbore que pode acadar nalgúns casos os 15 metros. É unha especie moi resinosa. A copa ten unha forma cónica irregular, coas ramas tendentes a ser ascendentes. A casca do tronco é gris con raias lonxitudinais castaño-avermelladas. As follas aciculares dispóñense en verticilos de tres e teñen un longo de 11 a 20 mm. e un largo de 1 ou 2 mm. Teñen na cara a unha dobre banda de estomas separadas por un nervio central de cor verde. O período de floración é de abril a maio, e no segundo ano de maduración fórmanse os gálbulos (conos con forma de baga esférica), que polo xeral levan tres sementes. O tamaño dos gálbulos depende da subespecie: os da subespecie oxycedrus teñen un diámetro de 6 a 12 mm, os da subespecie badia de 10 a 12 mm. e os da subespecie macrocarpa son lixeiramente maiores, de até 20 mm.
Sistemática
Juniperus oxycedrus apareceu por vez primeira en 1753 na obra de Carl von Linné, Species Plantarum.
Unha subespecie tornouse en especie independente:
Algúns Juniperus oxycedrus subsp. oxycedrus de Italia e máis ó leste cara a Irán e Israel separáronse como especies crípticas por Robert P. Adams, baixo a denominación Juniperus deltoides R.P. Adams.
Os Pérez, Viladesuso, Oia
Os Pérez é un lugar da parroquia de Viladesuso, no concello pontevedrés de Oia, na comarca do Baixo Miño. Segundo o IGE, en 2022 tiña 9 habitantes (4 homes e 5 mulleres).
Pedro Costa
Pedro Costa, nado en Lisboa o 3 de marzo de 1959, é un director de cine portugués, coñecido como un innovador na área do cine experimental e docu-ficción. Emprega como ferramentas básicas de gravación as cámaras lixeiras de vídeo dixital. As súas planificacións estéticas recollen os principios do denominado cine directo. Está considerado como o herdeiro dos documentais en 16 mm do grupo Novo cinema portugués.
Traxectoria
Logo de traballar como axudante de dirección para varios directores -como Jorge Silva Melo e João Botelho-, fixo o súa primeira longametraxe Ou Sangue (O sangue) en 1989. Pertence, como Teresa Villaverde, á xeración xurdida nos anos 90 do século XX.
Moitas das súas películas están feitas nun barrio de Lisboa habitado por persoas marxinadas onde grava en ambientes reais -sen ningún tipo de decorado- nun ton narrativo que se achega aos documentais. Pero traballa coa sensibilidade, preto da ficción, quere lograr imaxes-sentimentos (citou, entre outros, a Renoir ou Mizoguchi). É famoso polo seu estilo ascético para describir ás situacións de desesperación que sofren os pobres e marxinados, sen ser sociolóxico. Non é de estrañar que fixese a película Onde jaz o teu sorriso? (2001), un documental sobre Danièle Huillet e Jean-Marie Straub.
Xa con No Quarto da Vanda (2000), logrou unha nova modernidade expresiva, que resultou rubricada con Juventude em Marcha (2006): en ambos filmes a imaxe dixital remitíase aos grandes mestres do claroscuro e removía toda a poética do realismo precedente.
A súa recente película Ne change rien, documental rodado en Portugal e Francia, céntrase nunha cantante que vive entre ensaios e gravacións nun ático, por unha banda, e no escenario dun café.
Charles Gounod
Charles-François Gounod, nado en París o 17 de xuño de 1818 e finado en Saint-Cloud o 18 de outubro de 1893, foi un compositor francés famoso sobre todo polas súas óperas e música relixiosa.
Traxectoria
Gounod era fillo dun pintor e dunha pianista. Moi novo, entrou no Conservatorio de París, onde foi alumno de Jacques Fromental Halévy e Lesueur. En 1839, compuxo unha cantata (Ferdinand) e gañou o Prix de Rome, un recoñecido premio para compositores novos, que daba dereito a unha bolsa de estudos en Italia.
Gounod foi a Roma, onde ficou por tres anos, e entrou en contacto coa música polifónica do século XVI, en especial coa música do compositor renacentista italiano Giovanni Pierluigi da Palestrina. Tomado por ideas místicas (que nunca o abandonaron completamente), pensou en entrar no sacerdocio e comezou a compor música relixiosa.
Terminados os seus estudos en Italia, regresou a Francia, mais non sen antes pasar por Viena, e asumiu o cargo de organista na Igrexa das Misións Estranxeiras en París, que ocupou durante tres anos. Por volta desa época, coñeceu dúas mulleres que tiveron grande influencia na súa vida: unha foi a cantante Pauline Viardot, que o introduciu no mundo da ópera, e a outra foi Fanny Hensel, que presentou a Gounod o seu irmán, o célebre compositor Felix Mendelssohn. A través de Mendelssohn, Gounod entrou en contacto coa música de Bach, entón pouco coñecida.
A primeira ópera de Gounod, Sappho, estreouse en 1851. Seguírona varias óperas, mais as máis importantes foron Faust (1859), Mireille (1864), Roméo et Juliette (1867), as tres entre as máis populares do repertorio de ópera francés.
Ao estalar a guerra franco-prusiana (1870), Gounod refuxiouse en Inglaterra, onde permaneceu ata 1875. Aló, tivo unha amante inglesa, Georgina Weldon, e a súa música gozou dun grande éxito na Inglaterra vitoriana.
Nos últimos anos da súa vida, Gounod só compuxo música relixiosa.
Cristina Narbona
María Cristina Narbona Ruiz, nada en Madrid o 29 de xullo de 1951, é unha economista, profesora universitaria e política española que entre abril de 2004 e abril de 2008 foi Ministra de Medio Ambiente.
Biografía
Viviu en Italia coa súa familia durante a ditadura franquista, licenciándose en Ciencias Económicas pola Universidade de Roma. Regresou a España en 1975, dedicándose á docencia na Universidade de Sevilla. Vinculada ó PSOE -aínda que non se afiliou ó mesmo ata 1993-, en 1982 foi nomeada Viceconselleira de Economía da Xunta de Andalucía no primeiro goberno autonómico. Nos sucesivos gobernos presididos por Felipe González ocupou postos de dirección no Banco Hipotecario, foi Directora Xeral da Vivenda do Ministerio de Obras Públicas en 1991 e Secretaria de Estado de Medio Ambiente e Vivenda en 1993.
Nas eleccións xerais de 1996 foi elixida Deputada ó Congreso pola provincia de Almería. En 1999 presentouse e foi elixida Concelleira polo PSOE no Concello de Madrid, ó tempo que se incorporou á Comisión Executiva Federal do PSOE da man de José Luis Rodríguez Zapatero. Elixida en 2004 de novo Deputada pola circunscrición de Madrid, a vitoria socialista nas eleccións xerais e o nomeamento de Rodríguez Zapatero como Presidente do Goberno permitíronlle ser nomeada Ministra de Medio Ambiente.
Á fronte do Ministerio propúxose como obxectivo o cumprimento por parte de España do Protocolo de Kyoto, suspendeu o proxecto do transvasamento de auga do río Ebro cara ó sueste peninsular a cambio de solucionar a escaseza de auga coa construción de desalgadoras e o aproveitamento dos recursos hídricos de cada territorio, modificou o transvasamento do río Xúcar ó Vinalopó e impulsou un proxecto de ampliación do uso das enerxías renovables. Foi partidaria do peche progresivo de todas as centrais nucleares existentes en España.
Daniel Orton
Daniel Joseph Orton, nado o 6 de agosto de 1990 en Oklahoma City, Oklahoma, é un xogador estadounidense de baloncesto profesional que xoga nos Taoyuan Leopards da T1 League taiwanesa.
Universidade
Orton era reserva nos Kentucky Wildcats na tempada 2009-10, onde fixo 3.4 puntos, 3.3 rebotes e 1.4 tapóns en 13.2 minutos de xogo. O 8 de maio de 2010 contratou un axente e declarouse elixible para o Draft da NBA de 2010.
NBA
Foi escollido por Orlando Magic na 29ª posición do Draft da NBA de 2010. O 1 de xullo de 2010, Orton asinou o seu contrato rookie cos Magic. O 1 de decembro, anunciouse que Orton ía ser enviado aos New Mexico Thunderbirds da NBA Development League. No seu segundo partidos cos Thunderbirds, Orton sufriu unha lesión no xeonllo que lle fixo perder o resto da tempada.
O 4 de agosto de 2012, Orton asinou cos Oklahoma City Thunder. O 10 de outubro de 2013, foi cortado polos Thunder.
O 16 de outubro de 2013, asinou cos Philadelphia 76ers. O 7 de xaneiro de 2014, foi cortado polos Sixers.
Viño do Pico
Pico é unha indicación xeográfica portuguesa -en portugués, Indicação de Proveniência Regulamentada (IPR)- para os viños producidos na illa do Pico do arquipélago dos Azores, abarcando a zona de produción parte dos concellos de Madalena, São Roque e Lajes.
Down (álbum)
Down é o cuarto álbum da banda estadounidense de noise rock The Jesus Lizard, publicado o 26 de agosto de 1994 a través do selo Touch and Go Records. Foi o seu derradeiro editado a través desta discográfica e tamén o derradeiro en ser producido por Steve Albini.
Os Picardos, Anceis, Cambre
Os Picardos é un lugar da parroquia de Anceis no concello coruñés de Cambre, na comarca da Coruña. Segundo o padrón municipal (INE 2016) ten 28 habitantes (17 homes e 11 mulleres).
Liberdade, São Paulo
Liberdade é un famoso barrio e distrito situado na zona centro da cidade brasileira de São Paulo. É o maior reduto da comunidade xaponesa da cidade e a maior colonia do mundo fóra do Xapón. A súa superficie é de 3,7 km² e a poboación de 57.860 habitantes (2010) e ten unha densidade de poboación de 156.38 hab./km².
Tinto Brass
miniatura|dereita|Brass, en 2009. Giovanni Brass, coñecido como Tinto Brass, nado o 26 de marzo de 1933 en Milán, é un realizador italiano de renome no xénero erótico. Importantes filmes seus son Così fan tutte, Paprika, Monella ou Trasgredire. O 18 de abril de 2010 sufriu unha hemorraxia cranial.
Egópsidos
A dos egópsidos (Oegopsida), tamén coñecidos antigamente por oigópsidos (Oigopsida), é unha orde de moluscos cefalópodos da superorde dos decapodiformes, ou decápodos, que constitúe, co seu grupo irmán, o dos miópsidos, os cefalópodos coñecidos na bibliografía internacional como "luras".
O grupo comprende numerosas especies abisais, entre elas varias de luras xigantes.
Características
Os egópsidos son un luras peláxicas, con algunhas especies nerito-oceánicas asociadas a montes submarinos.
Descrición
A orde foi descrita en 1845 polo naturalista francés Alcide d'Orbigny.
Etimoloxía
O termo Oegopsida está formado polos elementos do latín científico oeg-, tirado do grego antigo οίγω oígō, 'abrir', e -opsida, derivado do grego antigo ὅψις ópsis, 'ollo'. Literalmente: 'os de ollos abertos', aludindo ao burato que teñen na córnea dos ollos.
Clasificación
Para algúns autores, o grupo é unha suborde da orde dos téutidos (Teuthida), co nome de Oegopsina. Porén, Teuthida é un nomen dubium, que inclúe [Myopsida + Oegopsida], pero non está demostrado que formen un clado.
Hélder Costa
Hélder Wander Sousa de Azevedo e Costa, nado en Luanda o 12 de xaneiro de 1994, é un futbolista portugués nado en Angola. Xoga de dianteiro e o seu equipo actual é o Leeds United.
Traxectoria
O 20 de xaneiro de 2015 firmou polo Deportivo da Coruña, cedido até o final da tempada polo Benfica.
Para a tempada seguinte, o Benfica cedeuno ó AS Monaco da Ligue 1.
A Rocha, Anceis, Cambre
A Rocha é un lugar da parroquia de Anceis no concello coruñés de Cambre, na comarca da Coruña. Segundo o padrón municipal (INE 2013) ten 85 habitantes (42 homes e 43 mulleres).
Počitelj
Počitelj (en cirílico: Почитељ) é unha vila situada no municipio de Čapljina, na Federación de Bosnia e Hercegovina, Bosnia e Hercegovina. O lugar histórico de Počitelj está situado na ribeira esquerda do río Neretva.
Descrición
Situada ao sur de Mostar, é famosa pola súa arquitectura musulmá cunha mesquita, unha madrasa e casas turcas. Extráese aluminio dunha explotación de bauxita dende 1976, empregando enerxía dunha central hidroeléctrica próxima.
Turismo
O castelo de Počitelj, construído en 1444, é un dos principais puntos de interese da vila; ofrece unha ampla vista do val do río Neretva.
A mesquita de Šišman Ibrahim-Paša, construída entre 1562 e 1563, danada durante a Guerra dos Balcáns foi restaurada. A torre do reloxo data do 1664.
Dead Set
Dead Set é unha miniserie de televisión de terror creada polo escritor inglés Charlie Brooker que foi estreada o 27 de outubro de 2008.
Castro
Un castro é un poboado prehistórico da Península Ibérica (véxase o artigo Castros de Galicia); Estes poboados deron nome ós seguintes topónimos:
Apelido
O apelido Castro, liñaxe orixinaria do Reino de Galicia espallado por León e Castela:
Dead Set
Sinopse
Unha pandemia de proporcións bíblicas está atacando o Reino Unido. Os mortos érguense, e cada persoa á que traban pasa a formar parte dos seus. Só hai un grupo de persoas no país que parecen alleas á crise, os concursantes de Big Brother. Pero a súa tranquilidade vailles durar moi pouco tempo.
Os Preáns, Viladesuso, Oia
Os Preáns é un lugar da parroquia de Viladesuso, no concello pontevedrés de Oia, na comarca do Baixo Miño. Segundo o IGE, en 2022 tiña 32 habitantes (17 homes e 15 mulleres).
Mario Lemina
Mario René Junior Lemina, nado o 1 de setembro de 1993 en Libreville (Gabón), é un futbolista franco-gabonés, internacional coa selección gabonesa, que xoga para o Southampton FC da Premier League.
Traxectoria
Mario Lemina comezou a súa carreira profesional no FC Lorient en xaneiro de 2013, xogou un total de 18 partidos co equipo bretón e pasou ao Olympique de Marseille en setembro dese ano.
O 31 de agosto de 2015 asinou co Juventus de Turín por 1,5 millóns de euros ao inicio e 9,5 miillóns ao remate da tempada.
Selección
Participou na Copa do Mundo de Fútbol sub-20 de 2013 coa selección francesa, xogando catro partidos, deles dous como titular. Seleccionado por Gabón para xogar a Copa de África de nacións de 2015, nun primeiro momento rexeitou a oferta, mais finalmente acabouna aceptando.
Una pequeña parte del mundo
Una pequeña parte del mundo é o segundo álbum de estudio do grupo de pop-rock español Amaral, publicado o 17 de marzo de 2000.
Berenson
Berenson é un apelido amplamente espallado, lévano entre outros:
Avalon
miniatura|dereita|520px|"O último soño de Artur en Avalon". [[Edward Burne-Jones.]] Avalon (en Insula Avallonis, en francés antigo: Avalon, en Ynys Afallon, Ynys Afallach; que quere dicir literalmente "a illa das froiteiras [or maceiras]") é o nome dunha illa lendaria da mitoloxía celta nalgún lugar das illas Británicas onde, segundo a lenda, as maciñeiras dan saborosas froitas durante todo o ano e habitan nove raíñas fadas, entre elas Morgana. O mesmo nome do lugar derivaría da palabra celta abala, mazá.
Dise que a palabra Ávalon é unha adaptación da palabra celta Annwyn ou Annuvin, que designa o lendario reino das fadas, pero, xa no século XII, Geoffrey de Monmouth pensaba que o nome deriva da tradución de "illa das mazás". Isto é moi probábel, debido a que, na lingua bretoa, mazá dise aval, e en lingua galesa dise afal (coa pronunciación do "f" como "v").
Avalon tamén foi chamada Ynys Witrin, que significa Illa de Cristal.
Localización
A lenda sitúa Avalon nalgún lugar non especificado das Illas británicas, aínda que xa a principios do século XI algunhas das tradicións artúricas indican que este lugar pode estar situado en Glastonbury, onde antes de que a zona da chaira de Somerset fose dragada, existía un outeiro (Glastonbury Tor) que se elevaba como unha illa no medio dos pantanos. Segundo o cronista medieval Giraldus de Cambrai, durante o reinado de Henrique II, o abade Hernry de Blois patrocinou unha busca na zona, o cal levou ao descubrimento dun enorme ataúde de carballo cunha inscrición que rezaba Hic iacet sepultus inclitus rex Arthurus in insula Avalonia. ("Aquí, na illa de Avalón, xace o Rei Artur"). De Cambrai conta como os restos foron trasladados nunha gran cerimonia á que asistiron o Rei Eduardo I e a súa consorte, e, segundo el, agora estarían no altar maior da abadía de Glastonbury, sitio que se converteu nun foco de peregrinación até a reforma anglicana.
En calquera caso, actualmente considérase que a asociación de Glastonbury e Avalón é unha fraude. Os motivos son varios, entre eles a propia inscrición, que parecería máis adecuada ao estilo do século X, moi lonxe dos séculos V e VI nos cales presuntamente Artur viviu e morreu. Ademais, non existen referencias contemporáneas ao descubrimento, feito que non podería ter pasado desapercibido. Todo isto fai pensar que a historia foi creada pola mesma abadía para aumentar a súa reputación.
Algúns estudosos das lendas artúricas situaron Avalon na Ile Aval, na costa da Bretaña, mentres que outros situárona en Burgh-by-Sands, en Cumberland, xunto á muralla de Hadriano, onde se levantou o forte romano de Aballava, e outros máis cerca de Camboglanna, no que agora se chama Castlesteads.
Caligula (filme)
miniatura|dereita|Helen Mirren, parte do equipo actoral de Calígula. Calígula é un filme de produción italo-estadounidense rodado en 1979 e dirixido por Tinto Brass, sobre o polémico emperador romano do mesmo nome, Calígula.
Características
O filme contou cun destacado elenco encabezado por Malcolm McDowell, Peter O'Toole, John Gielgud e Helen Mirren. O guión foi escrito polo autor estadounidense Gore Vidal.
Desta fita existen dúas versións: a orixinal do produtor Tinto Brass, con escenas sexuais, pero apta para a exhibición en salas comerciais; e a versión sen censura de 1984, estendida polo produtor Bob Guccione que inclúe escenas de sexo lésbico e mesmo o incesto.
Talía (ninfa)
Talía era unha filla de Hefesto, a ninfa do monte Etna en Sicilia. Tras ser embarazada por Zeus, ocultouse baixo a terra por medo a Hera. Tivo dous fillos, os Palicos.
Aeroporto Alejandro Velasco Astete
O aeroporto internacional Alejandro Velasco Astete é un aeroporto situado na cidade de Cuzco, no sueste do Perú. Cuzco, unha cidade cun grande atractivo turístico en Latinoamérica, opera varios voos domésticos e algúns internacionais. O aeroporto atópase ao seu límite de capacidade debido á súa precaria localización preto do centro da cidade. A pesar desas limitacións, é o segundo aeroporto máis importante do país.
Grupo de diferenciación
Os grupos de diferenciación, abreviados como CD (do inglés Cluster of Differentiation) e moitas veces denominados clusters de diferenciación, cúmulos de diferenciación, clusters de designación ou clusters de determinantes e tamén antíxenos de diferenciación ou antíxenos CD son moléculas que se encontran na superficie celular de leucocitos e outras células, que funcionan como marcadores antixénicos recoñecidos por certos anticorpos (anticorpos monoclonais), que serven para identificar o tipo de célula e o seu estado de diferenciación ou de actividade, xa que algúns son característicos de determinadas células ou estados.
Os CD utilízanse como un protocolo para a identificación e investigación das moléculas da superficie celular por medio do inmunofenotipificación (ou inmunofenotipado) de células. Por exemplo, durante a maduración e diferenciación dos linfocitos inmaturos, van aparecendo secuencialmente na superficie destes unha serie de receptores inmunitarios conforme progresa a maduración e diferenciación, de modo que aparecen uns, despois algúns desaparecen, outros mantéñense, e aparecen outros novos. Isto depende de acontecementos internos da célula como cambios na expresión de xenes. Estes marcadores danlle aos linfocitos compoñentes fenotípicas únicas do estado en que se encontran. Ademais de nos leucocitos, aparecen tamén noutras células, como en células hematopoéticas (sanguíneas).
Existen varios centos de CD recoñecidos,e a lista de grupos de diferenciación humanos chegaba aos 350 en 2009.
Funcións
Fisioloxicamente as moléculas CD poden actuar de moi diversos xeitos, a miúdo son receptores ou ligandos (é dicir, a molécula que activa o receptor) moi importantes para a célula. Xeralmente, os CD son o punto onde se inician cascadas de reaccións intracelulares, que alteran o comportamento da célula (ver sinalización celular). Algunhas proteínas CD non funcionan na sinalización celular, senón que teñen outras funcións, como a adhesión celular.
Debido a estas variadas funcións, as moléculas CD non deben considerarse como meros marcadores de superficie para definirmos os leucocitos. Algunhas teñen funcións fundamentais, como o CD4 e CD8 da superficie dos linfocitos T, que son fundamentais para o recoñecemento inmunitario de antíxenos e, por tanto, para a activación do sistema inmunitario. Outros como o CD135 actúan como receptores para factores de crecemento.
Algúns virus únense a moléculas CD para penetrar na célula. O virus da inmunodeficiencia humana (VIH) únese a CD4 e a un receptor de quimiocinas na superficie das células T axudantes, para así entrar na célula.
Nomenclatura
A nomenclatura CD propúxose e quedou establecida no Primeiro Obradoiro Internacional e Conferencia sobre Antíxenos de Diferenciación de Leucocitos Humanos (HLDA), que tivo lugar en París en 1982. O sistema estaba destinado a clasificar os moitos anticorpos monoclonais (mAbs) xerados por diferentes laboratorios de todo o mundo contra os epítopos das moléculas da superficie celular dos leucocitos. Desde entón, o seu uso ampliouse a moitos outros tipos celulares, e xa foron identificados máis de 300 grupos ou subgrupos CD. Á molécula superficial proposta se lle asigna un número CD unha vez que se comproba que dous anticorpos monoclonais específicos se unen á molécula. Se a molécula non foi ben caracterizada, ou ten só un anticorpo monoclonal que se unise a ela, xeralmente se lle dá un indicador provisorio "w" (como en "CDw186").
Xesús Fraga
Xesús Antón Fraga Sánchez, nado en Londres o 28 de febreiro de 1971, é un escritor galego.
Grupo de diferenciación
Nomenclatura
As poboacións celulares son definidas usando un signo "+" ou "-" para indicar se unha certa fracción celular expresa ou carece dunha determinada molécula CD. Por exemplo, unha célula "CD34+, CD31-" expresa o CD34, pero non o CD31. Esta combinación de antíxenos CD corresponde tipicamente a unha célula nai en oposición a unha célula endotelial completamente diferenciada. Algunhas poboacións celulares poden tamén definirse como hi (alta), mid (media) ou low (baixa) ou alternativamente bright (brillante), mid (media) ou dim (escura), indicando con estes superíndices a variabilidade na expresión do CD, particularmente cando se comparan con outras células que se están a estudar. Un traballo de "revisión" do desenvolvemento de células T no timo utiliza esta nomenclatura para identificar as células que están en transición desde células dobre positivas CD4mid/CD8mid ata células CD4hi/CD8mid.
Xesús Fraga
Traxectoria
Naceu no barrio londiniense de South Kensington, pero axiña se trasladou coa súa familia á Coruña, e posteriormente a Betanzos. Licenciado en Xornalismo pola Universidade de Salamanca, traballou como redactor na delegación de Lugo, na sección de Galicia e na de Cultura do xornal La Voz de Galicia.
Grupo de diferenciación
Inmunofenotipificación
As moléculas CD utilízanse na selección de células utilizando diversos métodos, como a citometría de fluxo.
As moléculas CD4 e CD8 están presentes nos linfocitos T axudantes e citotóxicos, respectivamente, pero debe buscarse a combinación destes marcadores con CD3, xa que é característica destas células (algúns macrófagos presentan niveis baixos de CD4 e as células dendríticas teñen altos niveis de CD8, pero non en combinación con CD3).
Castiñeiro do Xapón
O castiñeiro do Xapón (Castanea crenata), é un castiñeiro (familia Fagaceae) orixinario de Asia. Atopámolo ás veces en Galiza, especialmente na provincia de Lugo, coma padrón do castiñeiro común, moitas veces para evitar doenzas coma a tinta ou o chancro. miniatura|250px|Follas. miniatura|[[Amento|Candeas masculinas.]] miniatura|Froitos incipientes. miniatura|250px|Froitos inmaturos in situ.
Descrición
É unha árbore ou arbusto caducifolia que chega aos 15 metros de altura, coa casca parda, fendida lonxitudinalmente e poliñas glabrescentes, castaño-avermelladas, brillantes. O pecíolo das follas mide 0,5-2,5 cm e o limbo é oblongo-lanceolado de 8–19 cm de longo por 3–5 cm de largo. Ditas follas teñen a base arredondada ou cordada e o envés con nervios tomentosos cando novos, o ápice acuminado-agudo e dentes finos e regulares nas marxes crenada-dentadas. As inflorescencias masculinas son amentos (chamados candeas) de 7–20 cm ergueitos no alto da árbore, e as femininas, que están na parte inferior da candea, constan de 3 por cúpula. Os froitos son noces/aquenios de 5–6 cm de diámetro con calibio cuberto de espiños de 1-1,5 cm de longo, con 2-3 (ou sexa o número de flores fecundadas non abortadas), aquenios de 2–3 cm obtusos e arredondados no ápice. Florea en abril-xuño e frutifica en setembro-outubro.
Distribución
É nativo do Xapón e Corea do Sur; e foi introducido na China nos anos 1910 e onde está amplamente cultivado, ; tamén foi introducido en Italia e na Península Ibérica{{#tag:ref|Introducida e cultivada, pola súa resistencia á "Enfermidade da tinta do castiñeiro" ] provocada por Phytophthora cinnamomi, aínda que en áreas pouco vastas, desde principios de século XX; polo seu lento crecemento non ten moito interese forestal, aínda que se utiliza con frecuencia como padrón para enxertar Castanea sativa. Atópase espallado polo norte e centro peninsular (Lugo, Soria, Guipúscoa) e os Estados Unidos (na Florida)
Árbores senlleiras en Galiza
Os castiñeiros do Xapón e algúns castiñeiros da China do Pazo de Lourizán, en Pontevedra, figuran no Catálogo de Árbores Senlleiras de Galiza.
Taxonomía
Castanea crenata foi descrita por Siebold & Zucc. e publicado en Abhandlungen der Mathematisch-Physikalischen Classe der Königlich Bayerischen Akademie der Wissenschaften 4(3): 224. 1846. Número de cromosomas de Castanea crenata (Fam. Fagaceae) e táxones infraespecíficos: n=12; 2n=22, 24
Talía (cárite)
miniatura|200px|right|As tres Grazas, por [[Hans Baldung Grien.]] Talía era a maior das tres Cárites ou as tres Grazas. Presidía sobre os banquetes e demais festividades, outorgando os dons da abundancia e a fertilidade. Era filla de Zeus e de Eurínome ou Eunomia.
Nas representacións artísticas distínguese por ser a única das tres que leva flores na cabeza ou enredadeiras nas súas roupaxes. Noutras obras aparece completamente vestida, en comparación coas súas outras dúas irmás, que aparece semiespida (Eufrósine) e completamente espida Pasítea.
Baños de Panticosa
Baños de Panticosa (en aragonés Os Banyos de Pandicosa) é unha estación termal e unha pedanía do concello de Panticosa, en Aragón, dentro da comarca do Alto Gállego, (provincia de Huesca). A súa poboación de dereito en 2001 era de 10 habitantes.
Tereapii Piho
Tereapii Piho, nado o 25 de agosto de 1960 en Rakahanga, é un político das Illas Cook.
Traxectoria
Tereapii educouse en Nova Zelandia, accedeu ao Parlamento por vez primeira en 2006 representando á circunscrición de Manihiki como demócrata derrotando ao líder do Partido das Illas Cook, Henry Puna.
Baños de Panticosa
Historia
Os romanos das épocas de Augusto e de Tiberio coñecían e utilizaban as augas termais de Panticosa, o que fica testemuñado por achados arqueolóxicos. En 1286 o rei Pedro I de Aragón concedeu a montaña de Plan de Ibón ao quiñón de Panticosa. As termas permaneceron esquecidas até o século XVII. Nesa centuria levantóuse o novo primeiro edificio en 1694 e, ao comezo do seguinte século, recuperóuse a tradición balnear. En 1826, o rei Fernando VII de España expropiou os baños ao quiñón de Panticosa e doou os dereitos de explotación a Nicolás Guallart até 1854. Foi nese século XIX cando se construíron as edificacións principais dos baños. En 1966 foron declarados de interese turístico nacional.
Tereapii Piho
Traxectoria
En decembro de 2009 entrou no gabinete logo do cesamento de Terepai Maoate e a marcha dos ministros demócratas, levando as carteiras de Xustiza, Saúde, Interior, Mocidade e Deportes, como consecuencia o Partido Demócrata expulsouno o 8 de abril de 2010 , aínda que con posterioridade readmitírono, nas eleccións de 2010 perdeu o escano fronte a Henry Puna.
Baños de Panticosa
Fontes
A estación balnearia ten seis fontes termals reputadas por posuír propiedades medicinais. Un dos manaciais da fonte de santo Agostiño é de uso público.
Bóxer (can)
miniatura|dereita|300px|Un can da raza bóxer. Bóxer é unha raza de can de medio porte e pelaxe curta, de cor marrón ou tigrada, e de mandíbula prominente e cadrada. Os bóxers tamén poden ser completamente brancos, malia que os cans desa variación padecen polo xeral de xordera, e adoitan non estar recoñecidos como tales por algunhas asociacións de criadores. Foron desenvolvidos en Alemaña, ao longo do século XIX resultado dun cruzamento entre bulldog e bullenbeisser. Pertencen á categoría dos Molosoides, ao lado de razas coma o Bulldog ou o Bullmastiff, entre outros.
Fisionomía e características
miniatura|300px|Bóxers na primeira exhibición (1896) A súa cabeza é proporcional ao corpo, que ten costas curtas e membros poderosos. Os ollos son castaños ou mouros. O corte das orellas e do rabo continúa sendo unha práctica común. O corte do rabo debe ser feito nos primeiros días de vida. Un bóxer macho adulto pesa, tipicamente, arredor dos 33 quilos, e mide aproximadamente 61 centímetros. As femias arredor de 28 quilos e 57 cm.
Os bóxers son unha raza enerxética e brincallona, e tenden a ser moi apropiados no trato cos cativos. O seu adestramento recoméndase en tenra idade, pois os bóxers acostuman ter personalidade forte, facendo que o seu adestramento sexa considerabelmente máis difícil despois de que o can deveña adulto. Os bóxers son cans pacientes cos pícaros, intelixentes e moi ligados aos seus donos. Considéranse bos cans de garda, desde que reciban adestramento adecuado.
Aínda que o bóxer precise de exercicios para manterse en forma, hai relatos a esgalla de bóxers que viven ben en hábitats urbanos. O ideal é que o can teña algunha actividade física frecuente, como paseos diarios. Os cans da raza bóxer considéronse cans de fácil manutención, alén de afectuosos, confiábeis, intelixentes, atléticos e fieis.
Potenciais problemas de saúde
Os bóxers son suceptíbeis a tumores. Entre os seus posíbeis problemas tamén está a displasia. Os donos de bóxer pódense sentir tentados a escoller outra raza de cachorros por mor da potenciais problemas de saúde, mais deben saber que a incidencia desas doenzas non é alta, e ao se comprar o can dun criador ético, que prové certificados de saúde para os seus exemplares, medran salientabelmente as oportunidades de ter un animal moi saudábel.
Terepai Maoate (fillo)
Terepai Maoate, nado o 5 de decembro de 1961 en Manihiki, é un político das Illas Cook, fillo do antigo primeiro ministro Terepai Maoate.
Traxectoria
Maoate entrou no Parlamento en 2004 pola circunscrición de Amuri-Ureia en Aitutaki como demócrata. Foi viceministro de Finanzas e Saúde. Nas eleccións de 2010 non logrou revalidar o seu escano.
Xerez
dereita|miniatura|200px|Viño no sistema de soleira.
Río Ladra
Curso
Ten como cabeceiras aos ríos Madanela e Trimaz, que lle dan nacemento ó xuntarse, e desemboca no río Miño. Como afluentes principais, pola esquerda ten o río Fabilos, e pola dereita, o río Labrada e o río Parga.
Xerez
O xerez (en castelán jerez e en inglés sherry) é un tipo de viño fortificado, licoroso típico do sur da península Ibérica, envellecido no sistema de soleira. O nome deriva da rexión onde é elaborado, Xerez da Fronteira.
Micrófago (animal)
miniatura|250px|Barbas ou baleas da [[Balaenoptera acutorostrata|balea alibranca (esquerda) e da balea azul (dereita).]] Os animais consumidores de alimentos sólidos divídense en micrófagos e macrófagos segundo o tamaño das partículas dós alimentos inxeridos en relación ao seu propio tamaño.
Etimoloxía
Os termos micrófago, e o seu derivado microfaxia, "cualidade do micrófago", están formados polos elementos micro- e -fago e -faxia, dericados do grego antigo μικρός mikrós, "pequeno" e do elemenro -φαγία -phagía, derivado do verbo φαγεῖν phageîn, "comer".
Animais micrófagos
Os animais micrófagos nútrense de presas minúsculas,​ ou de partículas orgánicas microscópicas. Por iso, estas materias deben seren inxeridas en gran cantidade. Estas partículas van desde restos orgánicos duns poucos nanómetros até pquenos moluscos e crustáceos, como o krill, do que se alimentan os cetáceos misticetos, filtrando estes elementos nutritivos da auga coas súas barbas, ou baleas.
Os sistemas de inxestión de alimentos son variados: pestanas vibrántiles que aseguran unha corrente de auga e/ou de mucus, incluíndo partículas en moluscos e tunicados, por exemplo; estruturas filtrantes en crustáceos, flamengos e baleas ou, nalgunhas especies como as miñocas ou o verme Arenicola marina, que inxiren de xeito indiscriminado todo o ambiente que os rodea e que contén partículas de alimento.
No chan, os micrófagos poden ser colémbolos, algún ácaros, nematodos ou larvas de dípteros, que se alimentan dos seres vivos máis pequenos, algas, protozoos, fungos, e bacterias.
Mirra
miniatura|Anacos de mirra. A mirra (do latín myrrha, e este do grego μύῤῥα) é unha resina moi aromática producida por unha árbore orixinaria de Arabia
Obtense facendo unha fenda na casca da especie arbórea Commiphora myrrha, da exsuda unha resina gomosa, de cor amarela que ao se enxugar colle formas irregulares e tons pardos avermellados. A árbore medra no nordés de África, en Arabia e en Turquía.
Foi moi valorada na antigüidade, xa que era un dos compoñentes para a elaboración de perfumes, incenso, ungüentos, unturas, menciñas e para esluír tintura nos papiros. Usábase tamén para embalsamar os mortos.
A mirra, en épocas do imperio romano, era usada como anestésico para os expirantes ou os condenados a morte e se adoitaba dar mesturada con viño.
A gomorresina tense utilizado tamén coma estimulante e tónico, e na actualidade emprégase coma antiséptico en enxaugaduras bocais e dentífrico, entre outros.
Esta substancia tamén ten numerosas propiedades medicinais e se usaba para tratar a rouquén, a disentería e coma antiparasitaria. Ademais, Dioscórides menciona no seu tratado "De Materia Médica" as propiedades abortivas da mirra.
Compás (navegación)
miniatura|Compás moderno. O compás, agulla de marear ou búsola é un instrumento de navegación para atopar direccións na Terra. O compás está composto por unha agulla magnética na horizontal, suspensa polo centro de gravidade, que se aliña de maneira precisa co campo magnético da Terra.
Un compás fornece a unha dirección de referencia coñecida, a dirección do centro magnético da Terra, aproximadamente o eixo norte-sur, sendo de grande axuda na navegación. Un compás pode usarse cun reloxo e un sextante para fornecer unha capacidade de navegación precisa. Ese dispositivo mellorou bastante o comercio marítimo tornando as viaxes máis seguras e máis eficientes.
Historia do compás de navegación
En Europa, introducido polos árabes, comezouse a usar a fins do século XIII, sendo Flavio Gioia que introduciu tamén o deseño da rosa dos ventos no compás. Data polo menos do século XV o coñecemento da declinación, quer dicir, da diferenza entre o norte magnético, indicado pola agulla, e o norte verdadeiro. A declinación era verificada polo confronto coa observación da Estrela Polar, no hemisferio norte, ou da Estrela Pé do Cruceiro, no hemisferio sur, e a dirección apuntada polo compás.
O compás é sen dúbida o instrumento máis coñecido dos descubrimentos, pois foi probabelmente o máis importante. Indicando sempre o norte, é unha axuda preciosa para calquera navegante. Os compases actuais varían un pouco entre si, mais teñen os mesmos compoñentes básicos.
Compoñentes dun compás
Un compás pode ser calquera dispositivo magnético que usa unha agulla para indicar a dirección do norte magnético da magnetosfera do planeta. Calquera instrumento cunha barra magnetizada ou agulla xirando libremente sobre un pivote e apuntando para o norte e o sur pode considerarse un compás.
Principais compoñentes dos compases:
Actualmente son máis utilizados os compases electrónicos, así e todo as súas agullas están igualmente suxeitas a desvíos, grazas á acción que o ferro exerce sobre a agulla.
Sørøya
miniatura|Paisaxe no noroeste de Sørøya
Sørøya é a cuarta illa máis grande de Noruega en termos de superficie, e divídese entre os municipios de Hasvik e Hammerfest. A miúdo dise que é "unha das máis belas" das illas de Noruega.
A illa está rodeada polo mar noruegués no norte e o Sørøysundet ao sur. A través do Sørøysundet hai tres illas grandes: Stjernøya, Seiland e Kvaløya. A illa de Sørøxa non ten ningún acceso mediante pontes ou túnel, soamente unha ruta regular de transbordador desde Hasvik a Øksfjord no continente. O Aeroporto de Hasvik atópase no extremo sur da illa.
Historia
O 15 de febreiro de 1945, 525 civís noruegueses foron evacuados de Sørøxa por catro destructores da Royal Navy e levados a un sitio seguro en Escocia a través de Murmansk na Unión Soviética. A operación de rescate foi denominada Operation Open Door. [Máis adiante] en febreiro e marzo a loita entre voluntarios noruegueses e soldados alemáns resultou en seis noruegueses mortos e catorce capturados, mentres que entre 30 e 100 soldados alemáns resultaron mortos.
Na segunda guerra mundial, un grupo guerrilleiro operou na illa.
Poboación
En 2012 a poboación era de 1092 habitantes.
Castelán canario
O castelán canario ou fala canaria é a modalidade do castelán propia e convencional das illas Canarias, empregada polos arredor de dous millóns de falantes que habitan o devandito arquipélago atlántico. Trátase dunha variedade dialectal encadrada dentro do que se chamou «modalidade atlántica», semellante ás da América castelanfalante, e tamén ás do sur da península Ibérica, especialmente Andalucía occidental.
O dialecto máis semellante ao canario, dado o vínculo histórico entre ámbalas dúas zonas, é o dialecto caribeño, falado en Cuba, Porto Rico, a República Dominicana e a costa do mar Caribe (Venezuela, o norte de Colombia e Panamá). Ademais, lexicamente, o dialecto canario está amplamente influenciado polo portugués, do que deriva certa parte do seu léxico.
A Serra Seca, Viladesuso, Oia
A Serra Seca é un lugar da parroquia de Viladesuso, no concello pontevedrés de Oia, na comarca do Baixo Miño. Segundo o IGE, en 2022 tiña 32 habitantes (15 homes e 17 mulleres).
Claribel Alegría
Traduciu ao castelán a poesía de Robert Graves e doutros autores anglosaxóns, por exemplo a antoloxía de poesía estadounidense Nuevas voces de Norteamérica (1983), importante selección das escolas poéticas do cuarto pechado (Mark Strand, por exemplo), poesía feminista (Susan Griffin, por caso) e poesía chicana. Inversamente, con axuda do seu marido Darwin J. Flakoll, presentou nunha pioneira antoloxía a prosa do "boom" latinoamericano nos Estados Unidos (New Voices of Hispanic America, 1962).
Traxectoria
Nos Estados Unidos casou co escritor e diplomático estadounidense Darwin J. Flakoll, con quen tivo catro fillos. Viviron en distintos países de América e Europa. En 1985 Claribel regresou a Nicaragua para axudar durante e despois da guerra de agresión imposta polos Estados Unidos á Revolución Sandinista.
Durante o seu desempeño como cónsul de Nicaragua nos Estados Unidos foi declarada funcionaria non grata polo goberno de Ronald Reagan en represalia cara ao goberno nicaraguano por expulsar a un funcionario da súa embaixada en Managua.
Obra
A súa literatura Enfócase á realidade do seu tempo e en compromiso social coa situación política. A súa poesía busca a democracia e a denuncia da opresión. Tamén realiza unha investigación formal no que se catalogou como un novo surrealismo de intencionada linguaxe da rúa, desgarrada, vehemente e até antiliterario.
As tendencias ideolóxicas e literarias de Claribel son o reflexo da corrente literaria que se impulsou en Centroamérica nos anos de 1950-1960 coñecida como a "Xeración comprometida". Os seus escritos abordan asuntos como o amor, a morte ou o anhelo e a esperanza vital.
Entre as súas obras hai varias novelas históricas, como Somoza, expediente cerrado (1993) que fala da vida do ditador nicaraguano Anastasio Somoza Debayle. Este libro e outros foron escritos en colaboración co seu esposo Flakoll.
Viño xeneroso
miniatura|dereita|200px|[[Viño de Madeira.]] O viño xeneroso, ou fortalecido ou fortificado, é aquel viño que, no seu proceso de elaboración, incorpora procesos especiais para aumentar a súa estabilidade e aumentar a súa graduación alcohólica, sen perder por iso a súa condición de derivado natural da uva. Trátase exactamente dun viño seco, abocado ou doce ao que se lle engadiu alcohol vínico ou viño doce natural, resultando unha graduación alcohólica comprendida entre 14° e 23°.
Este tipo de viños naceu nos séculos XVI e XVII, como resultado da investigación de métodos para preservar o viño contra as condicións prexudiciais que implicaba o seu transporte, dende os países europeos produtores até os consumidores.
A técnica máis común para fortificar o viño consiste en engadir brandy durante ou antes do proceso de fermentación, resultando un viño de maior graduación alcohólica (17 a 25 graos Gay Lussac), de maior textura e sabores máis fortes. Xeralmente, este tipo de viños son máis doces debido aos azucres que non conseguiron fermentarse. Tamén ten maior estabilidade: unha vez aberta unha botella de viño fortificado, esta pode durar varios meses sen perder as súas propiedades ao gusto.