cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Polimorfismo de lonxitude de fragmento amplificado
Aplicacións
O AFLP presenta moitas vantaxes en comparación con outras tecnoloxías marcadoras como o ADN polimórfico amplificado aleatoriamente (RAPD), o polimorfismo de lonxitude de fragmento de restrición (RFLP), e os microsatélites. O AFLP non só ten unha maior reproducibilidade, resolución e sensibilidade a nivel de todo o xenoma comparado con outras técnicas, senón que tamén ten a capacidade de amplificar de 50 a 100 fragmentos á vez. Ademais, non se necesita información de secuencia previa para a amplificación (Meudt & Clarke 2007). En consecuencia, o AFLP foi moi beneficioso no estudo de taxons de bacterias, fungos e plantas, entre os que se descoñece moito aínda sobre a composición xenómica de moitas especies.
A tecnoloxía AFLP está suxeita a patentes e as aplicacións patentadas de Keygene N.V. AFLP son unha marca rexistrada de Keygene N.V.
Ligazóns externas
Software para analizar datos de AFLP
Freeware para analizar datos de AFLP
Programas en liña para a simulación de AFLP-PCR
Enerxía hidráulica
miniatura|Diagrama dun xerador dunha turbina que emprega a enerxía hidráulica
A potencia máxima que pode ser obtida a través dun desnivel pode ser calculada polo produto.
En unidades do Sistema Internacional de Unidades (SI)
José de Acosta
José de Acosta, nado en Medina del Campo en 1540 e finado en Valladolid o 15 de febreiro de 1600, foi un xesuíta, antropólogo e naturalista español que desempeñou importantes misións en América desde que, en 1571, viaxara ao Perú. Sostiña, entre outras cousas, que os indíxenas americanos chegara a América a través de Siberia.
Traxectoria
miniatura|dereita|Primeira páxina da Historia natural y moral de las Indias de José de Acosta.
Fillo de Antonio de Acosta e Ana de Porres, a súa familia (de probábel orixe xudeoconversa) pertencía á burguesía mercantil de Medina del Campo. Estudou no Colexio da Compañía de Xesús, tras ingresar como novizo aos doce anos, desenvolvendo a súa formación en diversas cidades españolas e portuguesas, rematándoa nos sete anos que pasou na universidade de Alcalá.
Ordenado sacerdote en 1566, impartiu docencia en Ocaña e Plasencia, até que aos seus trinta e dous anos, a Compañía solicitoulle que fora a América, trasladándose ao Perú a mediados de 1572 como parte da terceira misión enviada polos xesuítas ao vicerreinado.
Alí colaborou co vicerrei Francisco Álvarez de Toledo e realizou un importante labor misional, chegando a ser provincial da Compañía. En 1586 marchou cara á Nova España, onde estivo case un ano, regresando finalmente a España.
A súa proximidade ao rei Filipe II permitiulle publicar a súa primeira obra sobre América, De Natura Novi Orbis, en 1589. Viaxou a continuación a Roma e imprimiu algúns tratados en latín. Nomeado visitador da súa orde en Andalucía e Aragón, regresou a Roma en 1592 onde participou na V Congregación Xeral da Compañía de Xesús, na que foi acusado de "cristián novo" e rebelde.
Dedicado á predicación e á ensinanza en Valladolid, imprimiu os seus mellores sermóns en tres tomos en Salamanca. Reivindicado polos seus compatriotas, foi elixido reitor do Colexio de Salamanca, cargo no que faleceu aos cincuenta e nove anos.
George Onslow
Andre George Louis Onslow, coñecido como George Onslow, nado en Clermont-Ferrand o 27 de xullo de 1784 e finado no mesmo lugar o 3 de outubro de 1853, foi un compositor francés.
Argentière
miniatura|Vista do [[Mont Blanc en Argentière.]] miniatura|Vista dunha casa de campo en Argentière miniatura|Glaciar de Argentière Argentière é unha vila de esquí, excursionismo de montaña e alpinismo nos Alpes franceses, que forma parte da comuna de Chamonix. Está a 1.252 metros de altitude.
Xeografía
Argentière atópase preto da cabeceira do val de Chamonix, aproximadamente a 7 km de Chamonix. Está conectada por estrada con Suíza a través do porto de Col des Montets, e o de Col de la Forclaz para ir a Martigny no val do Ródano.
O Pazo, Cazás, Xermade
O Pazo é un lugar da parroquia de Cazás no concello lucense de Xermade na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 6 habitantes (3 homes e 3 mulleres).
Fuselaxe
dereita|miniatura|210x210px| Fuselaxe dun Christen Eagle 2. dereita|miniatura|450x450px| Tipos de fuselaxe 1: Para voos subsónicas. 2: Para voos supersónicos de alta velocidade. 3: Para voos subsónicos con góndola de alta capacidade. 4: Para voos supersónicos de gran manobrabilidade. 5: Para [[hidroavións. 6: Para o voo hipersónico.]] A fuselaxe (do francés fuselage e esta de fuseau) é un corpo estrutural dos avións e planadores de figura fusiforme que soporta as ás, os planos estabilizadores de cola e o tren de aterraxe, e xeralmente é parte habitable do avión. A súa forma e deseño baséanse nunha xeometría suave con baixa resistencia aerodinámica e necesidades específicas do avión de volume ou capacidade. Nun avión comercial, gran parte do volume da fuselaxe está dedicado á cabina de pasaxeiros e a disposición depende de diferentes factores como a duración do voo, os servizos a bordo, o acceso á aeronave (portas), as saídas de emerxencia ou a tripulación auxiliar.
Buka
Buka é unha poboación situada na illa homónima, Bougainville, Papúa Nova Guinea. É capital da Rexión Autónoma de Boungainville, pois no transcurso da guerra civil de Bougainville, a que era capital, Arawa foi medio destruída.
As principais linguas que empregan son o nasioi e o rorovana.
Gibbsita
A gibbsita é unha das formas minerais do hidróxido de aluminio.
Habitualmente descríbese como γ-Al(OH)3, aínda que ocasionalmente aparece reflectida como α-Al(OH)3.
Descubrimento, descrición, nome e sinónimos
miniatura|esquerda|185px|George Gibbs.
Este mineral foi descuberto por primeira vez en Richmond, no condado de Berkshire, Massachusetts, polo que inicialmente se coñeceu como richmondita.
Inicialmente foi descrito por Dewey en 1820, baixo o nome de wavellite.
Pero foi a descrición do mineraloxista estadounidense John Torrey en 1822 a que é referencia.
Este autor dedicouno a George Gibbs (1777-1834), mineraloxista e recolledor de minerais estadounidense, dono da colección de minerais Gibbs, que foi adquirida pola Universidade Yale no século XIX.
Un sinónimo moi utilizado para designar este mineral é hidrarxilita.
A etimoloxía deste nome deriva da unión das palabras do grego antigo ὕδωρ hydōr, "auga" e ἄργιλλος árgillos, "arxila".
Menos usuais son os sinónimos: claussenita, gibbsitogelita, e beta-kliachita.
Propiedades
miniatura|250px|Gibbsita azulada. As principais propiedades da gibbsita son:
Politipos
A gibbsita e a bayerita cristalizan no sistema monoclínico, mentres que a doyleita e a nordstrandita fano no triclínico.
Estrutura cristalina
miniatura|250px|Estrutura da gibbsita. A estrutura da gibbsita é análoga á estrutura básica das micas. Está formada por capas ou láminas de octaedros de hidróxido de aluminio apiladas. Os octaedros están formados por ions de aluminio (Al3+) coordinados octaedricamente con seis ions hidroxilo (OH-). Cada un destes hidroxilos está unido só a dous ions de aluminio, porque nun de cada tres octaedros está ausente o catión central. O resultado é unha lámina electricamente neutra. A falta de carga eléctrica nas láminas de gibbsita fai que non sexa necesaria a existencia de ions entre elas actuando como nexo de unión entre as mesmas. En consecuencia, as capas só se manteñen unidas por cargas residuais.
A estrutura básica do corindón (Al2O3) é idéntica á da gibbsita, coa diferenza de que os hidroxilos están substituídos por oxíxeno (O2-). A maior carga do O2- provoca que as láminas non sexan neutras, motivando que se unan con outros catións de aluminio adicionais —situados encima e debaixo—, o que dá como resultado a estrutura tridimensional do corindón.
Así mesmo, a gibbsita é interesante porque a miúdo forma parte da estrutura doutros minerais. Capas neutras de hidróxido de aluminio aparecen intercaladas entre láminas de importantes silicatos do grupo da arxila; así sucede na illita, a caolinita e nos filosilicatos do grupo da esmectita. As capas individuais de hidróxido de aluminio son idénticas ás láminas de gibbsita e como tal se consideran.
Orixe
Este mineral é produto da alteración epixenética doutros minerais de aluminio.
A bauxita e os hidróxidos de aluminio
A bauxita, principal mena do aluminio, non é un mineral, senón unha rocha sedimentaria produto da alteración, por meteorización, de rochas que conteñen silicatos de aluminio e pouco cuarzo libre, como por exemplo, a sientia nefelínica e, sobre todo, as calcarias arxilosas, e constituída fundamentalmente por hidróxidos de aluminio (bohemita, diásporo, gibbsita e cliachita —ou alumogel—), acompañados de hematita (óxido de ferro III), minerais arxilosos e algo de cuarzo. Na súa alteración nun clima tropical, cálido e húmido, prodúcese o arrastre de todos os seus compoñentes agás os hidróxidos de alumninio e de ferro.
Mendi
miniatura|Provincia das Highlands do Sur. Mendi é unha poboación da Papúa Nova Guinea, capital da provincia das Highlands Meridionais. Situada a 1.620 metros sobre o nivel do mar, contaba con 17.119 habitante no ano 2000.
Arawa
Arawa é a antiga capital e maior cidade da Rexión Autónoma de Bougainville, en Papúa Nova Guinea. No ano 2000 tiña 36.443 habitantes. Durante a guerra civil dos 90 a capital substituíuse por Buka.
Escudo de Grecia
dereita|200px
O escudo de Grecia está composto por un único campo de azur cunha cruz grega de prata co que se quixo representar á Igrexa Ortodoxa Grega en 1828. É a mesma composición existente na bandeira vixente até 1978 e que actualmente figura nun recadro situado na esquina superior da Bandeira de Grecia xunto ao mastro.
O devandito escudo aparece rodeado por dúas ramas de loureiro. A súa versión actual foi aprobada o 7 de xuño de 1975 cando se eliminaron a coroa real e outros elementos asociados coa antiga monarquía grega e os seus vencellos dinásticos.
Erich Rademacher
Erich "Ete" Rademacher, nado o 9 de xuño de 1901 e finado o 3 de abril de 1979, foi un nadador e xogador de wáter-polo alemán.
Takeshi Kitano
Takeshi Kitano (北野 武), nado en Adachi (Toquio) o 18 de xaneiro de 1947, é un director, actor, cantante, editor, escritor, produtor e guionista xaponés. O crítico xaponés Nagaharu Yodogawa chamouno "o verdadeiro sucesor" do influente cineasta Akira Kurosawa. Agás no seu traballo como director de cine, é coñecido polo nome Beat Takeshi (ビートたけし). Dende abril de 2005, foi profesor na Escola de Artes Visuais da Universidade das Artes de Toquio. Kitano posúe a súa axencia de talentos e compañía de produción, Office Kitano.
Día Internacional do Orgullo LGTB
O Día Internacional do Orgullo LGTB, refírese a unha xornada na que teñen lugar unha serie de accións reivindicativas da comunidade LGTB+, co gallo de reafirmaren a súa orientación sexual, reivindicaren os seus dereitos e mais para faceren denuncia das actitudes homófobas.
A festa ten lugar o 28 de xuño, polo que a maioría das celebracións fanse ao redor desa data ou no sábado inmediatamente posterior. A noción básica do «orgullo LGTB+» consiste en que ningunha persoa debe sentir vergoña do que é, sexa cal for o seu sexo ou orientación sexual.
Historia
En 1969, clientes do bar Stonewall Inn, en Nova York, frecuentado por homosexuais e transexuais, fixéronlle fronte á acción policial alí ocorrida, desencadeándose dous días de protestas que culminaron na marcha do 1 de xullo de 1970, precursora das do Orgullo LGTB.
Marchas e celebracións
miniatura|Orgullo LGTB+ de [[Reiquiavik en 2004.]]
A celebración é coñecida sobre todo polas coloridas «marchas do orgullo» (en inglés «pride parades») que coinciden, no hemisferio norte, co inicio do verán. Os símbolos do orgullo LGTB+ son a bandeira coas cores do arco da vella e os triángulos rosas. Hoxe en día, após se teren superado en moitos países as leis que penalizaban a homosexualidade, reivindícase o mesmo para o resto do mundo.
En Europa, cada ano os colectivos homosexuais elixen unha cidade distinta de forma itinerante para celebrar en conxunto o orgullo LGTB+ de todo o continente. Esta marcha é denominada Europride.
Helen Czerski
Helen Czerski, nada o 1 de novembro de 1978 en Manchester, é unha física británica, oceanógrafa, divulgadora científica e presentadora de programas de ciencia da BBC. É investigadora no departamento de enxeñaría mecánica no  University College de Londres. A súa investigación céntrase na conexión entre a atmosfera e o océano.
Premios
En 2018 Czerski gañou a Medalla e Premio Kelvin.
Ignaz Pleyel
miniatura|dereita|Pleyel. Ignaz Pleyel, nado o 18 de xuño de 1757 en Ruppersthal (preto de Viena) e finado o 14 de novembro de 1831 en París, foi un compositor, editor musical e fabricante de pianos de orixe austríaca. Foi alumno de Joseph Haydn e de Johann Baptist Vanhal en Bratislava e na corte dos príncipes Esterhazy en Eisenstadt. Posteriormente, perfeccionou a súa técnica en Italia. En 1789, foi designado mestre de capela da catedral de Estrasburgo.
A Pedra do Val, Cazás, Xermade
A Pedra do Val é un lugar da parroquia de Cazás no concello lucense de Xermade na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 8 habitantes (3 homes e 5 mulleres).
Damil, Xinzo de Limia
San Salvador de Damil é unha das 20 parroquias do concello ourensán de Xinzo de Limia. No ano 2022 tiña 69 habitantes, dos cales 37 eran homes e 32 mulleres.
Telesforo Ojea Somoza
Telesforo Ojea Somoza, nado en Lama de Rei (Cervantes) o 5 de xaneiro de 1858 e finado en Fontei (A Rúa) o 23 de xullo de 1890, foi un xurista, xornalista e político galego.
Traxectoria
Estudou o Bacharelato en Monforte de Lemos e Lugo. Trasladouse a Madrid para estudar Dereito. Na capital afiliouse á Juventud Federalista, rama xuvenil do Partido Republicano Federal, no que militou ata a súa morte. Finalizada a carreira, exerceu a avogacía en Madrid, pero pasaba os veráns en Fontei. miniatura|Monumento a Telesforo Ojea Somoza en Fontei (A Rúa). En 1882 foi o representante da provincia de Lugo na I Asemblea Federal de Madrid, onde foi secretario da mesa presidencial. Con Federico Tapia, delegado pola Coruña, e Ildefonso Feijoo del Río, representante de Pontevedra, presentou varios relatorios á Asemblea. En maio de 1883 foi delegado por Lugo na Asemblea Federal de Zaragoza. En febreiro de 1884 asumiu a dirección do diario madrileño La República, órgano de prensa do Consello Federal, cargo que desempeñou ata outubro de 1885. Foi inspirador e redactor do Proxecto de Constitución para o Estado Galaico, e defensor da democracia republicana e o federalismo autonomista como forma de estado.
Nas eleccións de deputados ás Cortes de abril de 1886 foi candidato federal polo distrito de Lugo capital. Logrou a vitoria na capital lucense, pero foi derrotado polos votos do campo, que foron para o exministro conservador Fernando Cos-Gayón, candidato apoiado polo conde de Pallares e a súa rede caciquil.
Desempeñou altos cargos na dirección do partido e desenvolveu continuas actividades políticas, pero tivo que retirarse afectado pola tise que finalmente acabou coa súa vida.
Foi homenaxeado polos seus veciños, que erixiron un mausoleo en Fontei en 1892, a cuxa inauguración asistiu Francesc Pi i Margall.
Illa di Topi
A illa di Topi (illa das ratas) é unha illa menor do arquipélago Toscano. Está situada no Estreito de Piombino a uns trescentos metros ao norte de Cabo Castello, preto Cavo, administrativamente forma parte do concello de elba de Rio.
Nome
O topónimo Isola de Topi aparece nos mapas do século XVII. En mapas anteriores (século XVI) aparece como Brascuola, probablemente unha corrupción fonética de La Scola, nome común das illas próximas ao continente.
Características
miniatura|Illa vista desde o norte A morfoloxía é áspera, de forma triangular aproximadamente e está cuberta por matogueira mediterránea baixa. A illa forma parte do Parque Nacional do Arquipélago Toscano.
Acceso
É facilmente accesible en barco desde o porto de Cavo ou desde a próxima praia de Frugoso. Unha orde da Autoridade Portuaria prohibe o tránsito de embarcacións no tramo de mar entre a costa de Cabo Castello e a illa. A illa é propiedade privada, pero non se exerce ningunha prohibición de desembarco.
Kurt Waldheim
Kurt Waldheim, nado en Sankt Andrä-Wördern o 21 de decembro de 1918 e finado en Viena o 14 de xuño de 2007, foi un diplomático e político austríaco. Foi secretario xeral da ONU entre 1972 e 1981, e presidente de Austria entre 1986 e 1992.
Traxectoria
Waldheim serviu como oficial das SA e participou na ocupación de Iugoslavia, durante a segunda guerra mundial como tradutor. En 1945, rendeuse ás forzas británicas en Carintia.
Georges Picquart
Marie-Georges Picquart, nado en Estrasburgo o 6 de setembro de 1854 e finado en Amiens o 18 de xaneiro de 1914, foi un xeneral e político francés. Foi o personaxe central no resultado do denominado Caso Dreyfus.
Carlos Vázquez González (político)
Carlos Vázquez González, nado na Coruña en 1942, é un político galego.
Traxectoria
Foi consiliario da Juventud Obrera Católica en 1966. Profesor de formación profesional, foi xerente da revista Teima. Militante da Asemblea Nacional Popular Galega (ANPG), foi un dos escindidos en 1976 (con César Portela e Xan López Facal) por considerala próxima de máis á UPG. Foi un dos líderes da Asemblea Popular Galega. Foi dirixente do Partido Obreiro Galego e Unidade Galega, e secretario de organización de Esquerda Galega dende 1980 ata 1993. Foi presidente da Fundación Paz e Solidariedade.
Vida persoal
Casou con Lila Díaz.
Sintetizador analóxico
Un sintetizador analóxico é un instrumento musical electrónico que crea, modifica e almacena as formas das ondas dun sinal de son executado ou previamente almacenado.
Características
A forma máis común na que se presenta un sintetizador é a de teclado electrónico acaroado a uns controis para manexar a circuitería interna. Pódense clasificar en non programables (cunha serie de sons almacenados no disco ríxido, pero non variables) e programables (que poden crear os seus propios sons). Estes, á súa vez, constan de tres partes: os controis de interpretación musical, os controis de programación e o sistema de xeración de son.
O dispositivo elemental da síntese é o oscilador; a síntese máis empregada é a que se fai por modulación de frecuencia, que consiste en variar a frecuencia dunha forma de onda, a portadora, uníndoa á amplitude dunha segunda, denominada moduladora.
Historia
A principios do século XX comézase a investigar para tentar sacar música de ondas de ruído branco con circuítos electrónicos e para iso inventáronse aparatos de todo tipo. O thelarmonio é o exemplo do primeiro instrumento enteiramente electrónico e polifónico, deseñado por Thadeus Cahill's nun primeiro momento para proporcionar música en vivo a través das liñas telefónicas ós subscritores deste servizo.
En 1920 o doutor Carl Emil inventa o audiómetro, que funciona con tons xerados electronicamente. En 1923 Léon Thérémin crea un dos primeiros instrumentos electrónicos que se pode chamar 'musical', o theremin, no que o son se crea cuns osciladores que varían a frecuencia con só acchegar as mans.
Outro precursor dos sintetizadores actuais é o RCA Mark II Sound, de mediados dos 50, que non tiña teclado e que se programaba cunhas tarxetas perforadas previamente instaladas. Ademais utilizaba osciladores de válvula termoiónica e incorporaba o primeiro secuenciador.
Pero a verdadeira revolución produciuse a principios dos 60 con Bob Moog e Herb Deutch, que colleron a idea dos seus precursores e engadíronlle un teclado ó sintetizador para achegalo ós músicos. Tratábase dun circuíto con osciladores e amplificadores controlados por voltaxe que regulan o ton e a cadencia de cada nota. Democratizaron o instrumento pero nos seguintes anos da súa creación aínda non se dera demasiado a coñecer ata que o éxito da gravación de J. S. Bach ('Switched on Bach') interpretada nun destes o fixo famoso ó gran público. Reparouse por fin en que non só valía cun instrumento que reproducise unha sucesión de sons pregrabados, senón que se buscaba ter en conta os transitorios do sinal (ataque, extinción...); é dicir, modificacións do sinal no tempo como se produce nos instrumentos analóxicos.
Teclado controlador
É a parte máis visible do sintetizador e normalmente preséntase con esta presenza. É a fonte que descarga unha tensión proporcional á forza coa que se oprime. Nos máis modernos obtéñense varias tensións de control para cada tecla. Tamén se poden cambiar parámetros como a velocidade de pulsación. A dinámica e a expresividade non se ven deterioradas por ser un instrumento electrónico. Normalmente 1 V correspóndese cunha diferenza dunha oitava e a memoria analóxica mantén a tensión da última tecla oprimida.
Oscilador controlado por voltaxe (VCO)
Trátase dunha fonte de son básica no sintetizador. O seu efecto consiste en repetir ciclicamente a forma da onda do sinal executado, producindo así unha oscilación periódica. A este sinal pódenselle variar os parámetros de entrada: a forma da onda, a frecuencia e a amplitude. Os timbres que se obteñen dun oscilador son electrónicos, xa que o seu espectro é harmónico e se mantén sempre fixo. A frecuencia do sinal xerado ó pulsar a tecla obtense como a suma alxébrica das tensións de control aplicadas ás súas entradas.
Dispón de varias formas de onda (senoidal, dente de serra, triangular e cadrada) e cada unha dará un tipo de son diferente.
Mesturador de sinais ("mixer")
Dispositivo que permite a combinación dunha serie de sinais de entrada agrupadas e nas proporcións de volume desexadas, de forma que se obtén outro sinal resultante da combinación destas.
Xerador de envolventes (ADSR)
Defínese como a evolución da amplitude do son ó longo do tempo ulogo de ser executado. Ten catro zonas características da amplitude do sinal. As zonas ADR refírense ó tempo, mentres que o S se refire ó nivel. Estes xeradores tamén controlan a resposta do filtro en caso de ter activado un.
Xerador de ruído
Adoita proporcionar ruído tanto branco coma rosa; é unha saída de tensión de control axustable na súa frecuencia.
Amplificador controlado por tensión (VCA)
É un amplificador do sinal que ten a particularidade de modificar a ganancia controlándoa cunha voltaxe adicional. O que produce é poder simular a dinámica de máis instrumentos.
Filtro controlado por tensión (VCF)
miniatura|Sección de LFO.
Oscilador de baixa frecuencia (LFO)
Composto de osciladores independentes, controlados por tensión, con varias formas de onda cada un e que se sitúan na banda das baixas frecuencias, ata uns 20 hertzs. A súa saída pode usarse para controlar tanto a amplitude como a frecuencia dos VCO.
Casavide, Cerdido, Cerdido
Casavide é un lugar da parroquia de Cerdido no concello de Cerdido na provincia da Coruña. Tiña 1 habitante no ano 2007 segundo datos do Instituto Galego de Estatística que era 1 home, o que non supón ningún cambio en relación ao ano 2003.
James Wyatt
James Wyatt, nado o 3 de agosto de 1746 e finado o 4 de setembro de 1813, foi un arquitecto inglés, rival de Robert Adam no estilo neoclásico, a quen superou no estilo neogótico. Está enterrado na Abadía de Westminster.
Eduardo Lago
Eduardo Lago Martínez, nado en Madrid o 15 de xuño de 1954, é un escritor, tradutor e crítico español.
Biografía
Reside en Nova York dende 1987, onde se doutorou en literatura. É mestre de literatura comparada no Sarah Lawrence College de Nova York e foi director do Instituto Cervantes de Nova York (2006-2011).
A súa primeira novela, Llámame Brooklyn (2006), foi elixida a mellor obra de ficción do ano por El cultural do xornal El Mundo, traduciuse a unha ducia de linguas e obtivo o Premio da Crítica de narrativa castelá, o Premio Nadal, o Ciutat de Barcelona e o premio da Fundación Lara á novela con mellor acollida crítica. Tamén é autor de Cuentos dispersos (2000), do libro de viaxes Cuaderno de Méjico (2000), da colección de relatos Ladrón de mapas (2008) e da novela Siempre supe que volvería a verte, Aurora Lee (2013).
É tradutor de Henry James, Sylvia Plath, John Barth e moitos outros autores do eido angloamericano e é membro fundador da Orde do Finnegans, dedicada ó estudo humorístico da obra de James Joyce. Gañador do Premio Bartolomé March no 2001 por un estudo sobre as traducións ó castelán do Ulises de Joyce, entre os traballos de xornalismo literario de Lago destacan as entrevistas en profundidade feitas a escritores como Don DeLillo, Philip Roth, Czeslaw Milosz, Salman Rushdie, Bret Easton Ellis, Norman Mailer ou Paul Auster.
Acevedo, Vieiro, A Fonsagrada
Acevedo é un lugar da parroquia de Vieiro, no concello lugués da Fonsagrada, na comarca da Fonsagrada. Segundo o IGE, en 2015 contaba cun habitante, un home.
Juan de la Cosa
Juan de la Cosa, nado posiblemente en Santoña, Cantabria entre 1450 e 1460 e finado en Turbaco, Colombia o 28 de febreiro de 1510, foi un navegante e cartógrafo español coñecido por ter participado en sete das primeiras viaxes a América e por ter debuxado o mapa máis antigo conservado no que aparece o continente americano.
De la Cosa tivo un papel destacado na primeira e segunda viaxe de Cristovo Colón ás Antillas e en 1499 participou como piloto maior na expedición de Alonso de Ojeda ás costas do continente suramericano. Ao seu regreso a Andalucía, debuxou o seu famoso mapamundi e pouco despois volveu embarcarse cara ás Indias, esta vez con Rodrigo de Bastidas. Nos anos seguintes alternou viaxes a América baixo o seu propio mando con encargos especiais da Coroa, incluíndo unha misión como espía en Lisboa e a participación na Xunta de pilotos de Burgos de 1508. En 1509 emprendeu a que sería a súa derradeira expedición, de novo xunto a Ojeda, para tomar posesión das costas da actual Colombia. La Cosa morreu nun enfrontamento armado con indíxenas antes de poder chegar a exercer o seu cargo de alguacil maior de Urabá.
Orixe e xuventude
miniatura|150px|Monumento a Juan de la Cosa en [[Santoña (Cantabria).]] Non se sabe con certeza onde naceu Juan de la Cosa pero a hipótese máis aceptada é que foi en Santoña (Cantabria), xa que se conservan documentos que mostran que foi veciño de Santoña e que a súa muller e filla residiron nesa cidade. Algúns cronistas do século XVI chamáronlle "o biscaíño", o que levou a confundilo con outros mariños chamados Juan Vizcaíno, os cales hoxe se sabe que eran persoas distintas.
As primeiras referencias sólidas proveñen de 1488, cando estaba en Portugal. Nese momento acababa de chegar o navegante Bartolomeu Dias a Lisboa, tras ter alcanzado o cabo de Boa Esperanza. Os Reis Católicos enviarían a La Cosa a esa cidade en calidade de espía en busca de información e detalles de dito descubrimento, logrando La Cosa volver a Castela antes de que os oficiais portugueses o capturaran.
No inicio da década de 1490, La Cosa atopábase establecido en El Puerto de Santa María (hoxe en día na provincia de Cádiz) e posuía unha nao chamada Marigalante ou Gallega. Crese que por motivos de negocios tivo relacións cos irmáns Pinzón.
Primeira viaxe
En 1492 participou na primeira viaxe de Cristovo Colón ás Indias a bordo da súa nao, que segundo os cronistas posteriores foi rebautizada Santa María para a ocasión. Exercía o cargo de mestre, sendo Colón o capitán. A embarcación naufragou a noite do 24 ao 25 de decembro do mesmo ano fronte ás costas haitianas. O Diario escrito por Bartolomé de las Casas supostamente a partir das notas de Colón, acusa persoalmente a La Cosa polo incidente, dicindo que ocorreu baixo a súa garda e que ademais fuxiu en vez de prestar socorro ao barco.
Non obstante, en 1494 La Cosa recibiu unha compensación económica de parte dos Reis Católicos polo afundimento da súa nao na primeira viaxe. Dábaselle o dereito a transportar «douscentos cahíces de trigo» desde Andalucía até Biscaia eximíndoo de pagar certas taxas. Este documento, que fala do mariño en termos eloxiosos ("bos servizos que nos fixéstedes") fai pensar aos historiadores que realmente Juan de la Cosa non tivo culpa da perda do seu barco, contrariamente ao que afirma o Diario.
Segunda viaxe
Juan de la Cosa participou na segunda viaxe de Colón (1493-1496) e crese que debeu ser un dos cartógrafos da expedición. Mais, segundo unha nómina de pagos datada en 1497 e descuberta por Montserrat León Guerrero en 1998, La Cosa enrolárase como simple mariñeiro na nao Colina, cobrando 1.000 marabedís ao mes.
Sábese tamén que Juan de la Cosa tomou parte na exploración da costa de Cuba xa que foi un dos asinantes do xuramento no que Colón lle obrigou aos seus tripulante a declarar que Cuba non era unha illa. Nese documento, datado en xuño de 1494, La Cosa figura como mariñeiro da carabela Niña, se ben podería ser tamén un dos "mestres de cartas de marear" mencionados no texto.
Algúns documentos da segunda viaxe de Colón mencionaban a un mariñeiro chamado Juan Vizcaíno, que algúns historiadores confundiran con Juan de la Cosa. O descubrimento da nómina de pagos de 1497 demostrou que realmente nesta expedición tomaron parte non unha senón dúas persoas chamadas Juan Vizcaíno e ademais Juan de la Cosa, polo que son finalmente de tres persoas diferentes.
Terceira viaxe?
A maioría dos historiadores opinan que Juan de la Cosa non participou na terceira viaxe de Colón ás Indias (1498 - 1500). Non obstante, Bartolomé de las Casas escribiu que La Cosa "por entón (1500) era o mellor piloto que por aqueles mares tiña andado en todos as viaxes que fixera o almirante", o cal polo tanto incluiría a terceira viaxe. Tamén se conserva unha declaración dunha testemuña dos Preitos Colombinos que afirma ter visto a La Cosa con Colón "cando se descubriu Paria", o cal normalmente se supón que pasou durante a terceira viaxe. Por iso, o historiador Jesús Varela Marcos cre que La Cosa si que participou na terceira viaxe de Colón e debeu regresar a Europa antes que o Almirante.
Expedición de Ojeda
En 1499, a Coroa decide poñerlle fin ao monopolio que tiña Colón sobre as navegacións ás Indias e abre o negocio a outros navegantes e empresarios. Isto dá lugar á realización dunha serie de expedicións que os historiadores denominaron viaxes menores, viaxes de recoñecemento e rescate ou tamén viaxes andaluzas, xa que todas se organizaron e partiron desde Andalucía e os que participaron nelas residían maioritariamente nesa rexión.
Juan de la Cosa participou como piloto maior e cartógrafo na primeira destas viaxes, a capitaneada por Alonso de Ojeda (que tamén estivera na segunda viaxe de Colón). A expedición partiu de Cádiz o 18 de maio de 1499 con rumbo ao cabo Aguer e de alí á Gomera. Só 25 días despois encontrábanse ante a desembocadura do río Orinoco. Percorreron minuciosamente a costa suramericana cara a occidente, chegando á península de Coquibacoa e ao cabo da Vela (na actual Colombia). La Cosa foi ferido por unha frecha indíxena. Máis tarde navegaron á illa Española, a pesar de que iso o tiñan prohibido. Non se sabe con exactitude cando retornaron a España, barallándose as datas de novembro de 1499 ou abril-maio de 1500.
O mapamundi
Tras a súa volta a Cádiz, La Cosa elaborou para os Reis Católicos ou para alguén da súa corte un mapamundi que é o mapa máis antigo conservado no que aparece o continente americano. Está pintado sobre dúas peles de pergamiño unidas en forma de rectángulo irregular de 96 cm de ancho e 183 cm de largo. No extremo occidental do mapa aparece unha efixie de San Cristovo, probable alusión a Colón, situado a poñente das Antillas sobre unha inscrición que di: «Juan de la cosa la fizo en el puerto de S: mã en año de 1500».
Dito mapa reflicte os resultados dos descubrimentos realizados en América durante o século XV; con información procedente das viaxes realizadas por Colón (viaxes de 1492, 1493 e 1498), Alonso de Ojeda, Vicente Yáñez Pinzón, Xoán Caboto, Pedro Álvares Cabral e diversos exploradores portugueses que percorreron África, como Bartolomeu Dias e Vasco da Gama.
O contorno das costas de África aparece debuxado por primeira vez de maneira correcta, grazas ás últimas viaxes de exploración realizadas polos portugueses. A rexión de Europa e o Mediterráneo aparece ben detallada, mentres que amplas zonas de Asia encóntranse baleiras e imprecisas.
Cova do Rei Cintolo
miniatura|upright=2|A cova do Rei Cintoulo segundo [[José Villa-amil y Castro|Villa-amil, 1873.]] A cova do Rei Cintolo está situada na parroquia de Argomoso (Mondoñedo). É a cova calcaria máis grande de Galicia e no seu interior pódense observar estalactitas e estalagmitas. Está formada por tres andares de galerías, a inferior cunha vía de auga con circulación parcialmente sifonante, que forman un total de case 7.500 metros de lonxitude, o que fai que sexa a cova coñecida con maior percorrido horizontal de Galicia, polo que é bastante coñecida.
Juan de la Cosa
O mapamundi
O mapa está decorado con rosas dos ventos, bandeiras, barcos, cidades, reis, personaxes da Biblia e figuras mitolóxicas. Represéntanse algúns ríos e a maioría dos topónimos están escritos en castelán antigo.
Expedición de Bastidas
Cara a finais de 1500, o notario sevillano Rodrigo de Bastidas obtivera unha licenza rexia para explorar o Novo Mundo, así que consultou con La Cosa sobre que ruta tomar. Finalmente Bastidas decidiu nomealo piloto maior da expedición. Outro membro da tripulación que se faría famoso máis tarde foi Vasco Núñez de Balboa.
Cova do Rei Cintolo
Situación
A caverna atópase no lugar de Sopena, na parroquia de Argomoso, en Mondoñedo. O enclave atópase a escasos quilómetros do centro da vila.
Juan de la Cosa
Expedición de Bastidas
Partiron de Cádiz en outubro de 1500 con dous barcos e percorreron o litoral caribeño desde o cabo da Vela cara ao oeste. Descubriron a desembocadura dun gran río ao que chamaron Magdalena e case naufragaron nas Bocas de Ceniza. Penetraron despois no Golfo de Urabá e chegaron até o actual Puerto Escribanos, en Panamá. Obtiveron cantidades importantes de ouro pero o mal estado das embarcacións obrigounos a dirixirse a La Española, onde foron arrestados polo gobernador Francisco de Bobadilla. La Cosa e Bastidas regresaron a España a finais de 1502.
Cova do Rei Cintolo
Historia
A cova foi explorada, do punto de vista arqueolóxico, por primeira vez por José Villa-amil y Castro na década de 1870, da que deixou constancia no seu libro Antigüedades prehistóricas y célticas de Galicia. En 1893 cítase no xornal La Voz de Luarca outra exploración e un ano máis tarde aparece citada na guía de Gabriel Puig y Larraz chamada Guía de cavernas de España. Daquela estimábase a dimensión da cova nuns 200 metros.
Juan de la Cosa
Expedición de Bastidas
A raíña Isabel, mediante cédula real datada o 3 de abril de 1503 nomeou a La Cosa Alguacil Maior de Urabá como parte da súa recompensa polos servizos prestado na viaxe con Bastidas e adicionalmente foi nomeado oficial asalariado na recentemente creada Casa da Contratación. Pola súa parte Bastidas foi absolto de todos os cargos dos que o acusara Bobadilla.
Cova do Rei Cintolo
Historia
En 1954, a iniciativa do Club Montañeiros Celtas de Vigo, fíxose un campamento para a exploración e topografía da caverna. Descóbrense novas zonas na cavidade, así como o río subterráneo, ao que chamaron río Celtas. Máis tarde distintos grupos espeleolóxicos de toda España foron completando as investigacións e os traballos de topografía. A finais dos anos 1960 comezan os intentos de obter unha topografía xeral da cova, ao tempo que se descobre a galería Venus á dereita da sala do Río (tamén coñecida como salas Finais do Río).
Juan de la Cosa
Misión en Portugal
En 1503 La Cosa foi a Lisboa, á corte do rei Manuel I de Portugal, cunha misión diplomática ou de espionaxe. Segundo a documentación oficial, entregáronselle 10 ducados de ouro para " yr a Portogal a se ynformar e saber secretamente del viaje que los portogueses hizieron a las Yndias con quatro navios..." . Mais La Cosa foi capturado rapidamente e pouco despois regresou á Corte castelá en Segovia. Alí entregoulle á Raíña " dos cartas de marear de las Yndias ", que non se conservaron.
Cova do Rei Cintolo
Historia
En 1973 a cova gaña sona grazas a un documental de TVE, que supuxo a primeira filmación da cova. A partir daquela a caverna comezou a ser visitada por un gran número de persoas, que provocaron deterioracións no seu interior. En 1976 decidiuse colocar un enreixado, debido aos espolios que estaba a sufrir a caverna, que ameazaban coa destrución da cavidade.
Juan de la Cosa
Primeira viaxe ás Indias baixo o seu propio mando
En 1504, La Cosa logrou efectuar a súa primeira viaxe de descubrimento baixo o seu propio mando como capitán xeneral e piloto, grazas a unha capitulación da Coroa para descubrir e vixiar as costas de Terra Firme. Con catro naves armadas percorreu as costas entre a illa de Margarita e o golfo de Urabá, onde conseguiu un cuantioso "rescate" (palabra que designaba tanto o beneficio comercial como o botín de guerra). En Cartaxena de Indias encontrou e socorreu ao mercador sevillano Cristóbal Guerra e aos seus homes, con quen tivo grandes disensións. Sufriron penalidades en Urabá e Xamaica, até que La Cosa os conduciu a todos á Española, onde permaneceu dous anos. Tras o seu regreso á península Ibérica en 1506, recibiu un premio de 50 mil marabedís como recompensa polo seu labor.
Cova do Rei Cintolo
Historia
Nas escavacións dirixidas no verán de 2002 pola arqueóloga Rosa Villar atopáronse materiais da Idade de Ferro, da cultura castrexa (cerámica e osos de vaca, porco e cervo) na súa entrada. En 2006 o concello de Mondoñedo puxo en marcha un sistema de visitas guiadas á caverna, poñendo fin a unha época de peche que semellaba definitiva.
Juan de la Cosa
Segunda viaxe propia
Ao ano seguinte, en 1507, a Casa da Contratación nomeouno para dirixir unha pequena frota de barcos que vixiarían as costas entre Cádiz e o cabo de San Vicente, que era lugar de reunión de piratas.
Pouco despois iniciou unha nova travesía oceánica desde El Puerto de Santa María, regresando o ano seguinte. Por esta viaxe recibiu 100.000 marabedís. Escribiuse que Bastidas puido ter participado tamén nesta expedición.
Xunta de Burgos
En marzo de 1508 participou na Xunta de Burgos a petición do rexente Fernando o Católico xunto a Vicente Yáñez Pinzón, Juan Díaz de Solís e Américo Vespucio, que eran os mellores navegantes cos que contaba a Coroa de Castela por aquel entón, para discutir entre outros asuntos do proxecto dunha expedición para encontrar un paso marítimo a Asia a través ou arredor das terras descubertas no oeste. Nesa mesma xunta representou a Alonso de Ojeda no concurso pola gobernación de Terra Firme, en competición con Diego de Nicuesa. Ao final a Coroa decidiu dividir Terra Firme en dúas gobernacións: Veragua ao oeste do golfo de Urabá e gobernada por Nicuesa; e Nova Andalucía ao leste, gobernada por Ojeda.
Tamén en 1508 confirmóuselle a La Cosa o cargo de Alguacil Maoor de Urabá outorgado cinco anos antes, pero esta vez de maneira hereditaria.
Última viaxe e morte
La Cosa viaxou novamente a La Española para participar nunha viaxe ao mando de Alonso de Ojeda, que acababa de ser nomeado gobernador de Nova Andalucía. La Cosa recibiu da Coroa o cargo de tenente gobernador e unha importante axuda económica xa que ía instalarse alí xunto á súa familia. A expedición partiu de Santo Domingo o 10 de novembro de 1509 con tres embarcacións e uns 300 homes, entre eles un soldado chamado Francisco Pizarro. La Cosa resolveu a disputa entre os dous novos gobernadores (Ojeda e Nicuesa) sobre que lugar exacto do golfo de Urabá sería o límite das súas respectivas gobernacións, sinalando o río Atrato como a fronteira entre Veragua e Nova Andalucía.
Cartografía
miniatura|120px|Busto de Juan de la Cosa en [[El Puerto de Santa María, provincia de Cádiz, (Andalucía).]]
O mapamundi de Juan de la Cosa é unha das obras máis importantes da cartografía de finais do século XV e inicios do século XVI. Foi redescuberto en 1832 polo barón de Walckenaer, ministro plenipotenciario de Holanda en París, que o mercou a un prezo moi barato. Á morte do barón en 1853, puxouse e o goberno español, aconsellado por Ramón de la Sagra, adquiriuno por 4.321 francos. Desde aquela está exposto no Museo Naval de Madrid. Numerosos eruditos realizaron reproducións e análises de diversas zonas do mapa de La Cosa. As primeiras foron as de Alexander von Humboldt no seu Atlas géographique et physique des régions équinoxiales du Nouveau Continent de 1834, Ramón de la Sagra en 1837 na Historia física política y natural de la isla de Cuba e o vizconde de Santarém en 1842 co seu Atlas da Idade Media.
Sábese que La Cosa debeu realizar outros mapas importantes pero nunca se encontraron. En concreto consta que en 1503 se lle aboaron sete ducados por dúas "cartas de marear" que lle ofreceu á Raíña.
Por outra parte, é posible que o bacharel Martín Fernández de Enciso aproveitara as súas relacións amistosas con La Cosa para incorporar parte dos seus coñecementos cartográficos na súa obra Suma de geografía que trata de todas las partes y provincias del mundo: en especial de las Indias, impresa en Sevilla en 1519.
Historiografía
Varios cronistas do século XVI mencionaron a Juan de la Cosa resaltando as súas grandes cualidades náuticas:
Tras o descubrimento do mapamundi en París en 1832, Alexander von Humboldt tratou da vida de La Cosa no seu Examen critique de l'histoire de la géographie du nouveau continent (1836). Con motivo do IV Centenario do Descubrimento de América en 1892 publicouse un estudo biográfico en español, francés e inglés que acompañaba a unha copia facsímile do mapamundi. Entre as biografías de Juan de la Cosa escritas no século XX destacan as de Víctor Andresco (1949), Alberto Fernández Galán (1951), Florentino Pérez Embid (1951), Antonio Ballesteros Beretta (1954) e Francisco Morales Padrón (1963).
Nos anos 1950 varios historiadores (Justin Winsor, Alicia B. Gould, George Morison) defenderon a tese de que existiran dous mariñeiros diferentes chamados Juan de la Cosa, ambos veciños do Porto de Santa María: un tería sido o mestre da nao Santa María na primeira viaxe de Colón e o outro participaría na segunda viaxe de Colón e tería debuxado o mapamundi. Esta tese foi rebatida por Roberto Barreiro Meiro en 1970.
Na actualidade
miniatura|dereita|O buque hospital Juan de la Cosa. Cada ano, no mes de agosto, celébrase unha regata co seu nome en augas da Baía de Cádiz organizada polo Real Club Náutico de El Puerto de Santa María.
En 2006, o Instituto Social da Mariña botou un buque hospital, bautizado como Juan de la Cosa na súa honra.
En 2010, con motivo do 500º aniversario da morte de Juan de la Cosa (28 de febreiro de 1510 en Turbaco, Colombia), realizáronse numerosos actos conmemorativos, principalmente en Cantabria e Andalucía. Entre o 3 de xullo e o 30 de agosto desenvolveuse en Santoña unha exposición titulada "'Juan de la Cosa y la época de los Descubrimientos", que incluíu un ciclo de conferencias. A Asociación para a divulgación da Hispanidade (Disad) editou en agosto de 2010 o cómic titulado Juan de la Cosa y el Descubrimiento de América que foi distribuído gratuitamente entre os escolares de Cantabria. Foi debuxado por Rubén Martín Ojeda "Mudito". Para este fin, contou coa colaboración da Dirección Xeral de Relacións Institucionais de Defensa e o Concello de Santander.
Pola súa parte, a Asociación de la Carta de Juan de la Cosa que preside Juan Lago Novás estivo entregando reproducións feitas en 1892 a escala real do mapa a diversas institucións públicas e buques da Armada Española, por exemplo: Concello de El Puerto de Santa María, Real Club Náutico da mesma localidade, Hispanic Society of America en Nova York.
Lee Johnson
Lee Willie Johnson, nado en Plumerville, no condado de Conway (Arcansas), o 16 de xuño de 1957, é un ex xogador de baloncesto norteamericano.
Traxectoria
Johnson xogou na liga universitaria durante catro anos cos East Texas State Lions antes de entrar nos Houston Rockets seleccionado no draft de 1979.
Johnson participou na NBA unha tempada cos Rockets e os Detroit Pistons. Durante a súa carreira Johnson xogou tamén cos Rochester Zeniths na CBA e mais en Italia, Israel e Francia cos Arrigoni Rieti, gañou a Copa Korać da tempada 1979-80. Cos Maccabi Tel Aviv xogou entre 1984 e 1987 e gañou dúas ligas e dúas Copas de Israel. Volveu a Italia para xogar en Livorno e rematou a súa carreira na liga francesa, xogando co Racing de París mais o Olympique Antibes, cos que gañou a liga en 1991.
Aeroporto de Sylt
O aeroporto de Sylt é o aeroporto da illa alemá de Sylt, situado no municipio do mesmo nome. Opera principalmente voos estacionais de verán cara as principais cidades de Alemaña, ademais de voos de aviación xeral e planadores.
Historia
A illa de Sylt ven sendo un famoso destino de vacacións dende comezos do século XX. O su primeiro pequeno aeroporto construíuse xusto despois da primeira guerra mundial e en 1919 iniciáronse as primeiras rutas regulares cara Weimar, Hamburgo e Berlín.
Street Fighter (filme de 1994)
Street Fighter é un filme estadounidense de acción escrito e dirixido por Steven E. de Souza. Está vagamente baseado no videoxogo Street Fighter II, producido por Capcom. Está protagonizado por Jean-Claude Van Damme e Raúl Juliá, xunto cos actores secundarios Byron Mann, Damian Chapa, Kylie Minogue, Ming-Na Wen e Wes Studi.
Aeroporto de Sylt
Historia
Durante a segunda guerra mundial traballouse extensivamente nas súas instalaciíns, ampliándoas para servir como base militar. Nos anos 60 o tráfico de vacacións regresou e desenvolveuse con forza a partir da década seguinte.
No ano 1990 o aeroporto de Sylt recibiu novo equipamento técnico ademais de incorporar novas instalacións para os pasaxeiros. A día de hoxe é capaz de operar avións de tamaño medio como o Boeing 737.
En xuño de 2015 Lufthansa CityLine anunciou a expansión dos seus servizos cara Sylt, pasando os seus voos dende Frankfurt e Múnic de ser estacionais a operarse durante todo o ano.