cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Editorial de los Bibliófilos Gallegos
Características
Para tal fin proxectaron a creación de tres coleccións diferentes e ben definidas: a Biblioteca de Galicia, concibida para dar a coñecer textos inéditos ou reimpresións de obras existentes; Obradoiro, serie de pequenas monografías de divulgación artística profusamente ilustradas; e, por último, a Colección de los Bibliófilos Gallegos, reservada para reedicións facsimilares de obras raras e notables.
Traxectoria
En 1949 saíron do prelo os tres primeiros títulos en cadansúa colección: Camiños no tempo de Ramón Cabanillas, El Pórtico de la Gloria de Ángel del Castillo e unha coidada edición facsímile da Descripción del Reyno de Galizia do Licenciado Molina. Seguirían logo outros importantes como a novela A xente da Barreira de Ricardo Carballo Calero, o Diccionario Bio-bibliográfico de Escritores de Antonio Couceiro Freijomil, o Cancioeiro da Poesía Céltiga de Julius Pokorny, en versión galega de Celestino Fernández de la Vega e Ramón Piñeiro, e a reedición facsimilar da Relación de Exequias de la Reyna Doña Margarita de Austria, ademais de varias entregas das monografías de arte Obradoiro.
Xabier Maceiras
Xabier Maceiras Rodríguez, nado en Arteixo o 20 de maio de 1970, é un escritor, guionista e documentalista galego.
Traxectoria
Colaborador de diversas asociacións culturais vinculadas especialmente a Arteixo, ten traballado na recuperación da historia da súa poboación natal e de municipios como A Laracha ou Carballo. Participa con artigos na revista O Dez e nos xornais coruñeses El Ideal Gallego e La Opinión. Entre 2011 e 2015 foi concelleiro na oposición no municipio de Arteixo polo BNG.
Placebo (álbum)
Placebo é o álbum de estrea da banda de rock alternativo Placebo, editado o 16 de xullo de 1996 a través do selo Virgin Records. No ano 1998 os lectores da a revista Q votárono como 87 mellor álbum de todos os tempos. Virgin situouno no posto 154 na súa lista dos 1.000 mellores álbums.
Listaxe de cancións
Todos os temas compostos por Brian Molko.
Lisp
Características
Lisp foi orixinalmente creado coma unha notación matemática práctica para programas de computadores, baseado no cálculo lambda de Alonzo Church. Axiña se converteu na linguaxe de programación favorita para a investigación na intelixencia artificial. Coma unha das primeiras linguaxes de programación, Lisp foi pioneira en moitas ideas na informática, incluíndo as estruturas de datos tipo árbore, xestión automática de almacenaxe, tipado dinámico ou a programación orientada a obxectos.
A invención do Lisp: 1958-1962
O Lisp foi inventado (ou, coma di Paul Graham, "descuberto" ) por John McCarthy en 1958 mentres estaba no MIT. McCarthy publicou o seu deseño nunha folla no Magazine Communicatios of the ACM no 1960, titulado "Funcións Recursivas Expresións Simbólicas e a súa Computación por Máquinas. Parte I". (A segunda parte nunca foi publicada.) El mostraba que cunhas poucas operacións e unha notación para funcións, calquera pode construír unha linguaxe Turing-completa para algoritmos.
O Lisp foi implementado por primeira vez por Steve Russell nunha computadora IBM 704. Rusell lera o artigo de McCarthy, e deuse conta (para sorpresa de McCarthy) que a función eval podería ser implementada en código máquina. O resultado foi un intérprete de Lisp que podía ser usado para executar programas Lisp ou, máis exactamente, 'avaliar expresións Lisp.'
O primeiro compilador completo de Lisp, escrito en Lisp, foi implementado no 1962 por Tim Hart e Mike Levin no MIT. (|AI Memo 39, 767 kB PDF.) Este compilador introduce o modelo Lisp de compilación incremental, no que funcións compiladas e interpretadas poden mesturarse libremente. A linguaxe empregada no memorando de Hart e Levin está moito máis preto do Lisp moderno que do primeiro código de McCarthy.
Xenealoxía e variantes
Ó longo dos seus cincuenta anos de historia, o Lisp xerou moitas variacións do seu tema central dunha linguaxe de expresións-S. Ademais, cada dialecto concreto pode ter varias implementacións, por exemplo, hai máis dunha ducia de implementacións de Common Lisp.
As diferenzas entre dialectos poden ser claramente visibles, por exemplo, Common Lisp e Scheme fan uso de verbas clave distintas para definir funcións. Dentro dun dialecto estandarizado, porén, as implementacións respectan o núcleo da linguaxe, pero con diferentes extensións e bibliotecas.
Conexión coa Intelixencia Artificial
Dende a súa concepción, o Lisp estivo estreitamente conectado coa comunidade da investigación en intelixencia artificial, especialmente en sistemas PDP-10.
Lisp era un sistema difícil de implementar coas técnicas dos compiladores e o hardware dos anos 70. As rutinas de recolección de lixo, desenvolvidas por Daniel Edwards]], fixeron práctico executar Lisp en sistemas de computación de propósito xeral, pero a eficiencia era aínda un problema. Isto conduciu á creación das Lisp machines: a medida para a execución de contornas e programas Lisp. Os avances en hardware e en tecnoloxías de compilación pronto fixeron as Lisp machines obsoletas.
Ó longo dos anos 80 e 90 fíxose un grande esforzo para unificar os numerosos dialectos Lisp (os máis notables: InterLisp, Maclisp e ZetaLisp) nunha única linguaxe. A nova linguaxe, o Common Lisp, era en esencia un subconxunto dos dialectos que substituía. En 1994, o ANSI publicou o estándar Common Lisp, "ANSI X3.226-1994 Information Technology Programming Language Common Lisp."
Do 2000 en diante
A pesar dun certo declive nos anos 90, o Lisp experimentou un rexurdimento dende o ano 2000. A maior parte da actividade xira ó redor das implementacións de software libre do Common Lisp, e inclúe o desenvolvemento de novas bibliotecas e aplicacións portables. Esta interese pódese medir polas vendas da versión impresa do libro Practical Common Lisp de Peter Seibel, un titorial para novos programadores Lisp publicado no 2004 que foi durante un breve período o segundo libro de programación máis popular de Amazon.com. Agora pódese atopar en liña gratis.
Moitos dos novos programadores Lisp foron inspirados por escritores coma Paul Graham a perseguir linguaxes que outros consideraban anticuadas. Os novos programadores Lisp describen a linguaxe coma unha experiencia abridora de ollos e aseguran ser sensiblemente máis produtivos que con outras linguaxes.
Dialectos modernos maioritarios
Os dous dialectos de Lisp máis utilizados en programación de propósito xeral hoxe en día son Common Lisp e Scheme. Estas linguaxes representan aproximacións substancialmente diferentes.
Common Lisp, descendente sobre todo de MacLisp, InterLisp e Lisp Machine Lisp, é unha expansión de dialectos Lisp máis antigos, cun estándar voluminoso que inclúe moitos tipos de datos e formas sintácticas, ademais dun sistema de obxectos. Scheme ten un deseño máis minimalista, cun conxunto de características estándar moito máis reducido, pero con características incluídas en certas implementacións non necesariamente incluídas en Common Lisp.
Amon F1
Chris Amon Racing, tamén coñecido simplemente como Amon, foi un equipo de Fórmula 1 fundado polo piloto neozelandés Chris Amon. Competiu como un equipo privado no Gran Premio de Italia de 1966, e como construtor na tempada de Fórmula Un de.
Antecedentes
Chris Amon fixo o seu debut en Fórmula 1 en, pilotando para o equipo privado de Reg Parnell. Logo de atoparse sen un asento para, participou nun Brabham BT11 (Brabham BT11) propulsado por un motor BRM de 2 litros no Gran Premio de Italia de 1966, baixo a librea "Chris Amon Racing". Coa maioría dos outros coches con motores de 3 litros, Amon loitou na cualificación e non puido cualificar para a grella de saída.
Distrito de Pagué
Pagué é un distrito de San Tomé e Príncipe, que ocupa toda a Illa do Príncipe. Ten cerca de 7,000 habitantes e ocupa unha superficie de 142 km². A capital do distrito e localidade máis importante é Santo António.
Amon F1
Antecedentes
Desde ata, Amon pilotou para Ferrari, March Engineering e Matra Sports, gañando varias carreiras de F1 fóra de campionato mentres desenvolveu unha reputación de mala sorte nas carreiras do Campionato do Mundo. Logo participou en co pequeno equipo italiano Tecno. Pero alentado polo potencial sen explotar do chasis de Gordon Fowell, Amon intentou construír o seu propio auto de Fórmula Un en. O apoio financeiro veu de John Dalton, e o coche, deseñado por Fowell, seguia o deseño do Lotus 72 nalgunhas áreas da construción, cunha sofisticada suspensión de barra de torsión e radiadores laterais.
Distrito de Pagué
Historia
A illa foi descuberta polos exploradores portugueses o 17 de xaneiro de 1471, que a denominaron como "Illa de Santo António".
Patagonia
miniatura|dereita|Situación da Patagonia A Patagonia é unha rexión xeográfica situada na parte máis austral de Suramérica, que abrangue territorios da Arxentina (Patagonia oriental) e de Chile (Patagonia occidental), separados pola cadea dos Andes.
Cobre unha área duns 673 000 km2. Está arrodeada polas augas do océano Atlántico polo leste (coas illas Malvinas a uns 600 km), do océano Pacífico polo oeste e polo paso de Drake ao sur. Porén, o límite norte da Patagonia é moi discutido na actualidade. A Patagonia arxentina, sita ao leste dos Andes, sitúase ao sur dos ríos Neuquén e Colorado; a Patagonia occidental, iníciase ao sur do paralelo 39º S, mais excluíndo o arquipélago de Chiloé. A Patagonia arxentina inclúe as provincias de Neuquén, Río Negro, Chubut, Santa Cruz, e Tierra de Fuego, así como partes meridionais das provincias de Buenos Aires, Mendoza e La Pampa. A Patagonia chilena abrangue a parte meridional da rexión de Los Lagos, e mais as rexións de Aysen e rexión de Magallanes. Para ambos países exclúense as porción da Antártida que reclaman os dous.
Distrito de Pagué
Historia
Co obxectivo de favorecer o seu poboamento, en 1502 converteuse nunha donataria, nomeada como "Illa do Príncipe" introdúcese á cultura cana de azucre. Fóra nomeada illa do Príncipe por Xoán II de Portugal. O rei adoraba ao seu único fillo e herdeiro Afonso, Príncipe de Portugal que, na súa honra, bautizou como "Principe" a illa máis pequena do arquipélago de San Tomé e Príncipe.
Patagonia
A rexión comprende a parte sur dos Andes con lagos, fiordes, bosques húmidos e glaciares no oeste e desertos e mesetas no leste. No seu límite está o Cabo de Fornos.
Historia
A Patagonia foi descuberta para os europeos coa chegada en 1520 do portugués Fernão de Magalhães, que deu nome a numerosos puntos xeográficos notábeis que atopou ao seu paso, entre eles o estreito de Magalláns, que separa o continente da illa meirande da Terra do Fogo. Patagonia significa «Terra dos grandes pés». Magalláns e a súa tripulación avistaron unha tribo de xigantes con grandes pés, bautizándoa como «Patagóns» ou «Grandes pés». Posteriormente outros exploradores atopáronos tamén e fixeron debuxos deles.
Amon F1
Antecedentes
A empresa fracasou por completo. Amon cualificou, pero se retirou da primeira carreira do equipo no Gran Premio de España. Non tomou a saída en Mónaco. Tanto Amon como Larry Perkins non se clasificaron para o Gran Premio de Alemaña. Amon de novo non puido clasificarse para o Gran Premio de Italia e o equipo disolveuse logo da carreira, cando o diñeiro acabouse.
Resultados completos na Fórmula Un
(Chave) As carreiras en letra grosa indican pole position; as carreiras en cursiva indican volta rápida.
Distrito de Pagué
Economía
A economía do distrito aposta polo turismo para o seu desenvolvemento, máis xacementos de petróleo foron descubertos nas augas da illa e iso abriu novas perspectivas para o futuro.
Patagonia
Expansión chilena e arxentina no XIX
miniatura|dereita|250px|[[Península Valdés]] Seguindo as últimas recomendación de Bernardo O'Higgins, o presidente chileno Manuel Bulnes enviou unha expedición ao Estreito de Magalláns, que funda Fuerte Bulnes en 1843. Cinco anos despois, o goberno chileno trasladou ese asentamento a Punta Arenas, que se converteu no máis antigo dos asentamentos fixos na Patagonia meridional, feito que foi decisivo para as reclamacións que Chile presentaría sobre os territorios do extremo sur do continente e illas.
Tanto a expansión arxentina como a chilena aumentaron as confrontacións cos pobos indíxenas que vivían alí. En 1870, emprendeuse a controvertida Conquista do Deserto, por parte do goberno de Buenos Aires. A campaña foi dirixida polos Ministros da Guerra, Adolfo Alsina e Julio Argentino Roca, en etapas sucesivas, que non só someteron aos indíxenas, senón que os exterminaron, segundo apuntan algúns historiadores. Para mediados de 1880, a campaña cumprira os obxectivos marcados.
Tamén chegaron, ao longo do séculos XIX e XX, misioneiros e inmigrantes, sendo notábel o asentamento de galeses no val do río Chubut.
Escudo de Galicia
O escudo de Galicia é o símbolo heráldico que representa a Galicia. Consta basicamente dun fondo azul cun cáliz de ouro sumado dunha hostia e acompañado de sete cruces, tres a cada lado e unha enriba. Como símbolo institucional está regulado pola Lei de símbolos de Galicia, promulgada o 29 de maio de 1984, de xeito que é empregado pola Xunta de Galicia e forma parte da bandeira de estado galega.
Nos comezos da heráldica os reis de Galicia empregaron o león púrpura como armas persoais. De feito, foi o galego Afonso VII o Emperador na metade do século XII o primeiro rei europeo en facer uso dun sinal heráldico. Co seu fillo Fernando II o emprego do león foise desenvolvendo e con Afonso VIII consolidouse heraldicamente. O emblema non pasou así e todo a representar unicamente o reino de Galicia, pois ámbolos monarcas reinaban tamén en León. Trala unión dinástica de Galicia-León e Castela-Toledo en 1230, o león continuou a se empregar no reino galego polo menos até finais do século XIII, cando aparece nos selos das irmandades dos reinos de Galicia e León; con todo, acabou asociado de xeito exclusivo ao reino leonés ao se tornar nunhas armas falantes.
O cáliz é a figura heráldica que máis tempo vén representando a Galicia. Aparece documentado por vez primeira como armas do «rey de Galyce» no armorial Segar's Roll de Inglaterra do ano c. 1282. Foron unhas armas falantes cuxa atribución se debeu á proximidade fonética existente na lingua anglonormanda entre «Galice» e «calice». Trala súa posterior difusión a través dos armoriais, acabaron sendo adoptadas no propio reino de Galicia. Continuamente foron evolucionando a través dos séculos: a figura mudou desde o orixinario cáliz aberto até a súa representación sumada da hostia, pasando polo copón ou píxide, a custodia e aínda o viril; o orixinal campo azul diversificouse tamén en vermello e branco; e o orixinal escudo co campo liso sen ningún engadido pasou a conter enfeites diversos como anxos ou a cruz de Santiago, mais sobre todo un número variable de, primeiro, trevos e, despois, cruces, normalmente entre unha, seis ou sete, ou co campo sementado.
A estandarización gráfica moderna das Armas ou Escudo de Galicia foi establecida no ano 1972 pola Real Academia Galega. Cómpre pór de relevo, ademais, que o actual cáliz do escudo é unha representación do cáliz do Cebreiro.
Heráldica
miniatura|esquerda|upright=0.7|Representación linear e oficial do escudo de Galicia. Segundo a Lei 5/1984 de símbolos de Galicia, o escudo de Galicia trae, en campo de azur, un cáliz de ouro sumado dunha hostia de prata, e acompañado de sete cruces recortadas do mesmo metal, tres a cada lado e unha no centro do xefe.
O timbre, coroa real, forrada de goles ou vermello, pechada, que é un círculo de ouro, engastado de pedras preciosas, composto de oito floróns de follas de acanto, visibles cinco, interpoladas de perlas e de cada unha das súas follas saen cinco diademas sumados de perlas que converxen nun mundo azur, co semimeridiano e o ecuador de ouro, sumado de cruz de ouro.
Cromatismo oficial
A especificación técnica dos esmaltes do escudo foi estabelecida polo Decreto 73/1985 do 18 de abril na norma UNE 72-032, equivalente ao sistema internacional CIELAB.
Os tons amosados son soamente aproximativos, pois non se poden representar fielmente nunha pantalla.
O símbolo preheráldico: a cruz (séculos V-XII)
miniatura|upright=0.6|Moeda sueva de ouro ([[tremissis) coa cruz, séc. V.]] miniatura|Cruz de [[Churío, Irixoa|Churío no Museo das Mariñas, séc. IX-X.]] Coa chegada do pobo xermánico dos suevos á provincia romana da Gallaecia contra o ano 410, Galicia foi o primeiro estado medieval de Europa ao se constituír o reino suevo de Galicia. Desde esta inicial etapa altomedieval da historia do propio reino de Galicia até ben entrada a baixa idade media, no século XII, o sinal preponderante empregado polos reis nos seus documentos e moedas foi a cruz. Este símbolo, que podía ser de diferentes formas e tipos, tornouse común aos demais reinos cristiáns de Europa a partir de finais do século VI ou comezos do VII ―incluíndo os que foron xurdindo no espazo peninsular―, pois estaba asociado ao poder e á unidade relixiosa. Difundiuse especialmente en moedas, chegando a se documentar en practicamente toda a Europa da época. Dita cruz tamén podía aparecer representada sobre unha hasta ―soporte habitual dos antigos sinais―, denominándose deste xeito cruz procesional. Anteriores á aparición da ciencia da heráldica, as representacións deste tipo de figuras e símbolos son coñecidas como preheráldicas, tendo un uso e significado diferentes con respecto aos futuros emblemas e escudos de armas.
Unha cruz característica desta época tivo unha importante presenza no reino galego, de maneira que se manifestou en gran variedade de soportes (pedra, ourivaría, manuscritos…), dentro e fóra dos centros de poder (coroa e episcopado), e tanto de xeito ornamental como simbólico. Ten os brazos, ou todos de igual lonxitude, ou os verticais lixeiramente máis longos, alargándose moderadamente conforme avanzan cara aos extremos, ás veces desde un disco central. Dos brazos horizontais adoitan pendurar as letras apocalípticas alfa (Α ou α) e omega (Ω ou ω). Mal chamada cruz asturiana, pois nin é especificamente asturiana nin se adscribe unicamente ao territorio asturiano, ten grandes semellanzas con outras que se espallan fundamentalmente polo espazo europeo. A súa orixe remóntase até mediados do século VI, cando no reino suevo-galego existiu unha importante influencia bizantina, levada a cabo por medio do misioneiro Martiño de Dumio, que debeu reforzar e matizar a cruz que xa se empregaba en terras galegas. Reforzada de novo no século VIII por mor da influencia franca, o seu uso estaba totalmente consolidado como tradición autóctona nos séculos IX-X. Tiña como principal significación o de protección.
Atribución posterior de emblema aos suevos
O emprego de emblemas e bandeiras por parte dos suevos é o máis probable, pois antes da súa chegada á Gallaecia xa tiñan un longo historial de contactos co Imperio Romano mediante o cal coñecerían as insignias e vexilos romanos. No entanto, non se coñece fonte coeva ningunha que faga referencia a devanditos emblemas. O Chronicon do bispo galaico Hidacio, que documenta de xeito directo do ano 411 ao 468 e é a fonte fundamental para o estudo da primeira etapa do reino suevo, non os menciona. O mesmo ocorre con outras crónicas cuxos autores, como o galaico Orosio (†420), Olimpiodoro (†425), Sozomeno (†450), Zósimo (†520) ou Xoán Biclarense (†621), informan ocasionalmente sobre os suevos. Tampouco se manifestan na Notitia dignitatum, un documento datable entre os anos 394 e 429 que, alén de detallar a organización administrativa dos imperios occidental e oriental, inclúe os emblemas de diferentes unidades do exército romano. De ningunha das tres unidades auxiliares de laeti conformadas por suevos se representa o seu emblema. Noutra fonte documental como é a Historia Francorum do bispo galorromano Gregorio de Tours (†594), quen debía ter comunicación directa con Galicia, malia se documentaren feitos sobre os reis suevos, de novo non se alude ás súas insignias. Tampouco se tratan nas obras de Isidoro de Sevilla, nin na Historia de regibus Gothorum, Vandalorum et Suevorum, composta en 619 (versión curta) e 624 (versión longa), nin nas Etymologiae, escritas entre 627 e 630 e nas cales se fala unicamente dos vexilos romanos no capítulo sobre as insignias militares. Igualmente, as propias fontes suevas, como a moeda ou a División de Teodomiro (c. 569), tampouco fornecen información sobre a materia. De feito, é na maioría das moedas onde se amosa unha cruz central, arrodeada dunha coroa de loureiro.
miniatura|esquerda|Escudo atribuído aos «reis suevos de Galicia» en Títulos de los Reyes de España de Valonga y Gatuellas, c. 1660-1665. Así e todo, desde o principio do século XVII comezáronse a atribuír unhas armas imaxinarias aos reis suevos, quer un dragón, quer un dragón e un león. O primeiro autor coñecido que llelas asignou foi o portugués Bernardo de Brito. Na segunda parte da súa Monarchia Lusytana, con data de 1609, atribúe ao primeiro rei suevo, Hermerico, un dragón de cor verde ao explicar a procedencia das armas da cidade de Coímbra. Isto foi repetido en castelán polo tamén portugués Manuel de Faria e Sousa na súa obra Epitome de las historias portuguesas, publicada en 1628. En troques, outro portugués, Rodrigo Mendes Silva, na segunda edición do seu Catalogo real genealogico de España, impresa en 1639, describiu inicialmente o escudo suevo como un dragón verde dun lado e un león encarnado do outro. Pola contra, noutra obra do autor de 1645, Poblacion general de España, o escudo si que é descrito simplemente como un dragón verde. Mais tamén na nova edición do ano 1656 da primeira obra, titulada agora Catalogo real y genealogico de España, é de igual xeito o dragón de cor verde. Neste último traballo Mendes Silva engadiu, a maiores, dous novos datos: que o campo é de ouro e que o emblema é o mesmo que empregan os reis de Portugal. Pola súa banda, Francisco Valonga y Gatuellas no seu manuscrito titulado Títulos de los Reyes de España, datado cara ao final do reinado de Filipe IV de Habsburgo (†1665), dá como armas dos «reis suevos de Galicia» un escudo partido en pau cun dragón verde en campo de prata e un león de ouro en campo de sangue. O primeiro é representado coa lingua de goles e o segundo coroado. Xa dentro de Galicia, Juan Velo, cóengo da catedral de Lugo, que enviou no ano 1669 un relatorio á Xunta do Reino de Galicia mediante o cal solicitaba un donativo anual para a dotación de luminarias que alumeasen o Santísimo Sacramento na capela mor catedralicia, fai referencia en tal documento ao dragón e león suevos nos seguintes termos:
Cómpre mencionar que existe un precedente literario do escudo dourado co dragón verde como armas dun rei galego. Trátase da novela de cabalaría Cléomadès, que foi escrita polo brabanzón Adenet le Roi contra 1285 a pedido da raíña francesa María de Brabante e de Branca de Francia, nora de Afonso IX. Na obra aparece un rei de Galicia chamado Sormáns o Roxo (Sorman le Roux) cuxo escudo é descrito de ouro cunha serpe verde que ten as ás vermellas, as orellas e a testa azul, os pés brancos e a cola negra.
Por outra banda, de volta ao século XVII, segundo a Historia de Don Servando, un falso cronicón composto por Xoán Fernández Boán e Araúxo entre 1625 e 1637, as armas dos reis suevos foran «treis faijas jaqueraidas douro et roujo no campo de prata e no meo outra faxinha douro».
Durante os séculos seguintes o dragón verde foi a divisa difundida como as armas dos suevos. De feito, xa no XVII chegara a se manifestar na Historia generale della Monarchia Spagnuola de Bernardo Giustiniani, publicada na República de Venecia en 1674. No século XVIII divulgouse en diferentes obras heráldicas, tales como Ciencia heroyca de Joseph de Avilés (1725), Libro, y baraja nuevos, e inseparables de Francisco Gazán (1733) e Adarga catalana de Francisco Xavier de Garma y Duràn (1753). No XIX, as armas foron representadas na revista Museo de las Familias nun artigo de Nicolás Castor de Caunedo, publicado en 1845, en El blason español ó la ciencia heráldica de Ramon Medél, publicado en 1846, así como nun tratado de vexiloloxía catalán, datado no último cuarto do século, nos dous últimos casos co dragón verde sobre un fondo de ouro.
Euskal Ezkerra
Euskal Ezkerra (EuE) foi un partido político nacionalista vasco de esquerda, fundado en 1992 como unha escisión de Euskadiko Ezkerra.
Historia
Tras decidiren a maior parte dos militantes de EE fusionarse co Partido Socialista de Euskadi, o sector minoritario decidiu fundar un novo partido que contou coa maioría dos cargos electos de EE, entre eles Kepa Aulestia. Pretendía aglutinar a aqueles sectores da esquerda que non comungaban cos postulados de Herri Batasuna pero que defendían o dereito de autodeterminación para o conxunto do País Vasco.
Nas eleccións xerais de 1993 presentouse en coalición con Eusko Alkartasuna pero obtivo un resultados peores que os que obtivera en solitario EA en 1989. O fracaso electoral levou á ruptura da coalición e a disolución de EuE pouco tempo despois.
Escudo de Galicia
Atribución posterior de emblema aos suevos
No ano 1930 o escudo co dragón verde sobre campo de ouro foi ostentado pola selección de fútbol de Galicia. A idea foi de Ramón Fernández Mato.
A finais do século XX, mentres en Portugal o heraldista Francisco António de Simas Alves de Azevedo propuña no Correio da Manhã un verde dragón suevo en fondo branco como bandeira de Entre Douro e Miño dentro do contexto do debate sobre a rexionalización do país, en Galicia a difusión do texto de Juan Velo en diferentes publicacións deu pulo á versión das armas suevas compostas polo dragón e o león. Malia que xa fora publicado en 1925 por Pablo Pérez Costanti no primeiro volume da súa obra Notas viejas galicianas, o devandito texto volveu ao prelo en 1993 coa reedición levada a cabo pola Xunta de Galicia. Ese mesmo ano apareceu tamén no libro A coca e o mito do dragón de Clodio González Pérez. Aínda en 2001 volvería ser recolleito no volume 8 da obra compilatoria Actas de las juntas del reino de Galicia dirixida por Eiras Roel. Deste xeito, alén dunha insólita bandeira aparecida nun primeiro momento en Internet no ano 1997 so o título «Bandeira Sueva», que era cuartelada cun dragón pasante encarnado en fondo de ouro no primeiro e cuarto cuarteis e un león rampante de ouro en fondo encarnado no segundo e terceiro, e que estaba baseada talvez nas armas do derradeiro Príncipe de Gales galés, Owain Glyndŵr, o deseño dunha bandeira co dragón verde e o león encarnado encarados sobre fondo de ouro foi elaborado con base no relatorio de Juan Velo en 2003 por José Manuel Barbosa e outros membros da AGAL. Esta recreación moderna, que dispuña tamén o dragón pasante e o león rampante, foi publicada primeiramente no Portal Galego da Língua (PGL) e posteriormente no libro Bandeiras da Galiza do propio Barbosa en 2006. Con anterioridade, en 2005, o mesmo modelo de bandeira foi manufacturado pola primeira vez cun deseño propio pola iniciativa para a recuperación de símbolos históricos galegos que xurdiu como o web Bandeira Galega. Ademais, os dous animais acabáronse representando en posición rampante. A partir desta altura, esta reconstrución de bandeira para os suevos ou reino suevo de Galicia antinxiu certa difusión e popularidade, alén de ser publicada na segunda edición de Bandeiras da Galiza en 2011 e de ter algunha nova proposta estética posterior. Pola súa banda, Tomás Rodríguez Fernández, facendo unha reinterpretación do relatorio de Juan Velo e seguindo criterios históricos e antropolóxicos, realizou unha proposta publicada en 2012 para que o dragón se representase como serpe alada, a cor do león fose púrpura e entre os dous animais se colocase o cáliz. Traspasando o campo da bandeira, o dragón verde e o león encarnado fóronse manifestando en diferentes traballos e produtos,    sendo adoptados tamén como emblema por varios equipos deportivos, como o Suévia FG. Outro caso no mundo deportivo foi o da UD Ourense, que os ostentou en forma de silueta, como homenaxe ao reino galego-suevo, en tódalas súas camisetas da tempada 2020-2021, destacando o seu segundo uniforme de cor amarela coa propia bandeira no centro do peito.
O dragón solitario foi recuperado para a imaxe corporativa, mocromática en verde, do I Congreso Internacional que organizou o concello de Pontevedra no ano 2010 sobre o reino suevo de Galicia para conmemorar o seu 1600 aniversario. Representado como serpe de sinuosas formas neste caso, a súa silueta configuraba a letra «G» de Galicia.
O león púrpura, as primeiras armas do reino de Galicia (séculos XII-XIII)
O desenvolvemento da linguaxe heráldica moderna non se pode atribuír a un só individuo, tempo ou lugar. Aínda que certos deseños considerados hoxe heráldicos se empregaron aparentemente durante o século XI, a maioría dos relatos e representacións de escudos que se realizaron até comezos do século XII conteñen pouca ou ningunha evidencia do seu carácter heráldico. Por exemplo, o Tapiz de Bayeux, que ilustra a conquista normanda de Inglaterra en 1066, e que probabelmente foi encargado contra 1077 ―cando se reconstruíu a catedral de Bayeux―, representa unha serie de escudos con diferentes figuras e deseños, moitos dos cales son simples, mentres outros están decorados con dragóns, cruces ou outras figuras tipicamente heráldicas. Porén, ninguén é representado dúas veces coas mesmas armas, e tampouco se coñece que ningún dos descendentes das diversas persoas representadas tivese insignias semellantes ás do tapiz.
Por conseguinte, o costume de pintar formas heráldicas nos escudos de guerra acabouse forxando en Europa nos campos de batalla, non antes das décadas centrais do século XII, debido a unha confluencia de circunstancias de natureza moi diversa; unha delas foi a necesidade de diferenciar o aliado e o adversario na batalla, pois a difusión do casco con nasal impedía tal, ocultando parcialmente o rostro dos combatentes, mais tamén debido ao gran valor ornamental dos escudos decorados con rechamantes cores, no contexto do que foi a sociedade cabaleiresca. Posteriormente, desde esta parte media da xerarquía social, o uso da heráldica estendeuse, quer á parte superior, quer á parte inferior. Isto fixo que a adopción das armas polos reis ou emperadores fose relativamente serodia.
Nos comezos da heráldica
miniatura|Moeda de [[Billón (aliaxe)|billón (óbolo) de Afonso VII coa figura do león (e da cruz).]] Os primeiros sinais heráldicos empregados polos reis eran un distintivo persoal co cal se identificaban. Ao pouco tempo estes emblemas comezarían a ser compartidos polos niveis sociais superiores pertencentes á dignidade real, e finalmente terminarían representando tamén o territorio no que estes exercían a súa xurisdición: o reino.
miniatura|esquerda|Trono e cetro con cabezas de león na miniatura de Afonso VII do Tombo A, c. 1130. Deste xeito, o primeiro rei de Galicia que fixo uso do sinal heráldico foi Afonso VII o Emperador (1111-1157). Inicialmente, o monarca comezou a empregar a efixie do león nas súas moedas, e posteriormente, contra o ano 1148, xa usaría o león como emblema heráldico, tal como testemuña o Poema de Almería (datado entre 1147 e 1149):
O león como figura heráldica aparece desde os inicios da propia heráldica. Un dos primeiros exemplos coñecidos de escudo de armas con leóns decora o sartego de Godofredo V de Anjou, o cal foi probabelmente encargado, após a súa morte en 1151, pola esposa entre 1155 e 1160. Unha crónica datada arredor de 1175 afirma que Godofredo recibiu o emblema dun león de ouro cando foi nomeado cabaleiro polo seu sogro Henrique I de Inglaterra en 1128.
miniatura|Báculo ou cetro de [[Fernando I de León|Fernando I, rematado en cabeza de león, 1055.]] Pola súa parte, o monarca galego, co emprego do león como distintivo heráldico, foi o primeiro rei de Europa en facer uso dun sinal heráldico, pois este é anterior ao primeiro ou primeiros leóns ingleses (talvez desde 1154 e con seguranza desde 1189), aos tres leóns pasantes de Dinamarca (c. 1194), á aguia do Sacro Imperio Romano Xermánico (c. 1200) e ás flores de lis francesas (1211, aínda que presentes na indumentaria real polo menos desde 1179 ).
Así e todo, cómpre sinalar que o primeiro testemuño gráfico coñecido do león é, en realidade, anterior ao reinado de Afonso VII, e que se acha no Libro de Horas (ou Diurnal) de Fernando I e Sancha I realizado no ano 1055 e conservado na Universidade de Santiago de Compostela. Na obra, a parella real é representada nunha miniatura na cal o rei consorte Fernando aparece cun báculo ou longo cetro rematado en cabeza de león. Este remate é moi semellante ao dos cetros que posúen algúns dos monarcas representados na serie de retratos rexios do Tombo A da catedral compostelá, serie xa contemporánea a Afonso VII, pois foi creada cara a 1130. Igualmente, de xeito conxunto ou non co cetro, varios dos reis aparecen sentados en tronos con cabezas e poutas de león. Aínda que este tipo de sentadoiros estivo asociado á imaxinaría rexia desde antigo, do mesmo xeito que houbo diferentes obxectos rematados en cabeza de animal sen significado emblemático ningún, tamén é certo que existen análogos europeos que acabaron tornándose nas armas reais. Alén disto, estes non son os únicos testemuños leoninos da devandita serie do Tombo A, pois posúe outros dous nas miniaturas de Afonso V e de Vermudo III que son aínda máis característicos, especialmente o segundo. Así, o primeiro rei amósase apoiando os pés nun escabelo violáceo con forma de dous leóns sentados e acaroados, mentres o segundo apóiaos nunha especie de tapiz no cal figura un gran león encarnado case rampante que lembra futuros deseños. A constante repetición do motivo do león só se explicaría polo seu carácter emblemático.
miniatura|left|Leóns protoheráldicos na [[fachada das Pratarías. ]] Outra representación protoheráldica, correspondente tamén ao reinado de Afonso VII, poderíase achar na fachada das Pratarías da catedral de Compostela. Trátase de dous leóns acaroados que están situados entre as dúas arquivoltas das portas románicas, sobre o capitel medial e diante dun crismón. Sobresaíntes do muro, os ditos leóns romperían coa simboloxía relixiosa da portada e terían sido esculpidos en honor ao rei, do mesmo xeito que acontecería co león que hai nun dos laterais das portas, á mesma altura dos anteriores. Afonso estivo intensamente relacionado coa cidade e catedral compostelás, onde foi coroado como rei de Galicia en 1111, homenaxeado cun recibimento triunfal en 1116, armado cabaleiro en 1124 e nomeado cóengo en 1127; sen contar o seu expreso desexo en diversas ocasións de alí ser soterrado. Na mesma fachada aparece tamén a inscrición «ANF(us) REX», realizada para sinalar a coroación de 1111, ou talvez a recepción de 1116.
O emblema do león era empregado conforme o seu antigo simbolismo: o leo fortis, isto é, o forte león que simbolizaba a potencia e primacía do monarca. De xeito ningún tiña nesta altura un significado falante. Efectivamente, isto é corroborado polo bispo Lucas de Tui no seu Chronicon mundi realizado cara a 1236. O Tudense, coetáneo do rei Afonso VIII de Galicia e León ―neto de Afonso VII―, redactou a crónica a petición da raíña consorte Berengaria de Castela e nela recolleu que «os antigos reis pintaban ou figuraban o león por significar a realeza, pois é o rei dos animais» (antiqui Reges […] Leonem depingere consueverant, eo quod Leo interpretatur Rex, vel est, omnium bestiarum). Canto ao propio Afonso VII, este significado simbólico pódese ver nalgunhas das súas moedas, nas cales figura un león cunha cabeza humana coroada.
Desenvolvemento e apoxeo
Coa morte de Afonso VII en 1157, consumouse a fragmentación do antigo reino de Galicia e produciuse o repartimento territorial entre os fillos: Fernando herdou Galicia (sen Portugal) e León, mentres Sancho herdou Castela e Toledo. Desde a década de 1140, ámbolos herdeiros xa aparecían con título rexio, e desde a década seguinte xa estaban asociados a cadanseu territorio. Fernando II de Galicia e León, alén de herdar a maior parte da estrutura estatal de seu pai ―os mellores escribáns e notarios, así como o propio mordomo real Ponce de Cabreira―, tamén herdou as armas reais.
Até esta altura, o sinal preponderante empregado polos reis nos seus documentos e moedas seguía a ser a cruz, mais de agora en diante esta foi sendo substituída progresivamente polo león, aínda que nunca de xeito definitivo. O emblema leonino, á parte de se manter nas moedas, atinxiu novos soportes reais como os sinais de subscrición e os selos. Con Fernando II (1157-1188) o emprego do león foise desenvolvendo, e co seu fillo Afonso VIII de Galicia e León (1188-1230) consolidouse heraldicamente.
Xa desde o primeiro ano de reinado, Fernando II comezou a usar, para asinar os seus documentos, o signo ou sinal rodado coa insignia do león incorporada. Esta roda de orixe pontificia fora introducida en Galicia, por primeira vez na Península Ibérica, polo arcebispo compostelán Diego Xelmírez había máis de 40 anos. O seu uso estendérase, alén de aos seus sucesores, a outros bispos e nobres do reino. Un destes nobres foi Fernando Pérez de Traba, conde de Galicia, quen fora o propio aio do monarca. Deste xeito, Fernando II introduciu a roda e orixinou un novo tipo de documento real que é denominado privilexio rodado. O emprego do sinal rodado foi continuo durante os reinados de Fernando II e Afonso VIII, non así o seu tamaño e deseño, que foron variando co tempo. A roda de Fernando, por exemplo, comezou cunhas dimensións duns 70 mm, aumentou até uns 150–160 mm no seu apoxeo ―contra 1165― e finalmente diminuíu, aínda que superando adoito os 100 mm. Canto ao deseño, o descoñecemento do aspecto do león por parte da xente da época fixo que a figura tivese unha gran cantidade de formas e estivese inspirada en gatos, cans ou cabalos. A postura do león tamén variou, aínda que normalmente tivo unha actitude pasante ―isto é, en andamento e cunha pata dianteira levantada―, ás veces virando a cabeza para ollar cara a tras. No reino, a roda foi exclusivamente empregada polo rei desde arredor de 1175, xa que os bispos deixaron de a usar e na nobreza só se manifesta unha en 1176 de Fernando Ponce de Cabreira (fillo de Ponce de Cabreira e de María Fernández, filla de Fernando Pérez de Traba).
miniatura|[[Marabedí de ouro de Afonso VIII.]] O emblema do león seguiu, como se dixo, a ser incorporado nas moedas, e Fernando II incluíuno tamén na nova moeda de ouro de gran prestixio: o marabedí. Con Afonso VIII a moeda continuou a ter un deseño moi semellante. Noutra das moedas salientábeis figuraron dous leóns unidos polo tronco, dun xeito análogo á aguia bicéfala, o que se suma ao paralelismo existente entre os que son os dous animais heráldicos por antonomasia.
Desde 1170 a insignia do león seguiu a gañar importancia e a chegar a novos soportes reais, pois comezou a aparecer nos selos de cera. Mentres no anverso de tipo ecuestre era representado o rei con espada e sen escudo, no reverso o león posuía un deseño semellante ao dos sinais rodados e é posible que o campo circular da roda evocase o traspase ao campo circular do selo. Fernando adiantouse aos seus coevos máis próximos ao introducir o seu emblema no selo, xa que Afonso de Castela non o faría até 1175 e Sancho de Portugal tardaría aínda máis, até 1189.
A manifestación heráldica máis importante do reinado de Fernando II dáse na súa correspondente representación do Tombo A, iluminada a páxina enteira e datada entre 1175 e 1180. É posible que esta ilustración se realizase inspirándose no selo real de cera, traspasando e desenvolvendo as dúas caras sixilares. Na parte superior represéntase a efixie escuestre do monarca, o cal aparece portando, alén dunha lanza, un escudo de ouro no cal figura un león rampante tamén de ouro. Esta mesma cor era a insinuada no Poema de Almería para as armas de seu pai Afonso VII. Na parte inferior, totalmente paralelo á miniatura ecuestre, represéntase o emblema real xa claramente heráldico. Deste xeito, o león, que aparece aquí en posición saltante, está pintado dunha cor morada escura que se podería corresponder co púrpura. Pola contra, aínda aparece en «campo aberto» ―sen encadrar― e sen cor de fondo ningunha. Lémbranos o seu simbolismo unha inscrición encarnada que se pode ler xusto enriba: Leo Fortis.
Outra miniatura ecuestre de Fernando II coa figura do león existía no perdido Tombo Encarnado, tamén da catedral compostelá. Segundo a descrición da única copia coñecida realizada no século XVI, o rei era representado «dacabalo cunha lanza e un peto en que tiña pintado un león». Este «peto» poderíase interpretar literalmente, isto é, unha peza defensiva do peito. Porén, tamén é posible que, por mor do descoñecemento do copista, este fixese en realidade referencia ao escudo. Outra posibilidade é que aludise ás galdrapas do cabalo. Mentres uns autores atribúen á miniatura unha data posterior á do Tombo A, en finais do século XII ou principios do XIII, outros consideran que se podería datar entre 1160 e 1165.
miniatura|esquerda|Sinal non-rodado de cor de Afonso VIII, 1229. Trala morte de Fernando II, e tal como se mencionou anteriormente, Afonso VIII seguiu a empregar o sinal rodado durante todo o seu reinado. No entanto, aínda que a roda mantivo as súas principais características, tamén sofreu unha serie de variacións arbitrarias no deseño, así como unha certa perda de interese na execución. Deste xeito, pódense ver desde rodas coas palabras ordenadas anomalamente ou escritas en dirección contraria, até rodas sen lenda ningunha, mais sobre todo un bo número de privilexios sen o propio sinal rodado, malia si se lles deixar o espazo correspondente dispoñible. Aínda que isto se deu xeralmente e durante todo o reinado, cara aos anos finais tamén se produciu unha revitalización do sinal rodado, cando mesmo chegan a existir documentos con dúas rodas. Non é posible, por conseguinte, definir unhas etapas de evolución claras. Con todo, cómpre sinalar que desde 1216 aparecen rodas cuns leóns claramente inspirados no da ilustración de Afonso VIII do Tombo A. Mais alén de todo isto, con Afonso VIII houbo dúas importantes innovacións. A primeira fixo que o león adquirise un maior protagonismo e consistiu no sinal non-rodado, isto é, o sinal formado unicamente polo león, sen a roda en si. Xa que logo, os documentos no canto de privilexios rodados son denominados privilexios asinados. O novo sinal empregouse xa desde o principio do reinado, desde polo menos o ano 1189, e conviviu co sinal rodado, sobre o cal mesmo chegou a predominar. Na nobreza, o uso deste tipo de sinal maniféstase de novo nun documento de Fernando Ponce de Cabreira cara ao final da súa vida, contra 1200. A segunda innovación produciuse ao final do reinado e consistiu no emprego de cor para o sinal rexio. Nun privilexio de 1229, no cal Afonso VIII confirma outro do seu avó Afonso VII, documéntase o primeiro ―e único― sinal non-rodado corado. Aquí novamente o león aparece pintado da cor real por antonomasia: a cor de ouro. En opinión dalgún autor, este é «o exemplar de león máis espléndido de toda a diplomática leonesa. Magnificamente debuxado, grandioso e ergueito o seu corpo de ouro, transmite poder e fereza coas súas fortes poutas e mais coa lingua, as enxivas e os ollos sanguíneos».
Coa representación de Afonso VIII do Tombo A, datada entre 1208 e 1216, confírmase o estado totalmente avanzado do desenvolvemento heráldico das armas reais nesa altura. A ilustración posúe ademais unha configuración idéntica á de Fernando II, o que permite apreciar a evolución ocorrida no período. Deste xeito, tanto o león do escudo como o león do emblema aparecen coa cor que ha perdurar no futuro: púrpura. Alén disto, o escudo co león rampante ten un campo xa de cor branca, mentres o mesmo león en posición saltante do emblema, o que influíu nos sinais rodados, amósase encadrado. Adicionalmente, os dous arzóns da sela posúen cadanseu león pasante, ambos tamén de cor púrpura sobre fondo branco.
Na época de Afonso VIII as armas reais adquiriron tamén o carácter de armas familiares e pasaron a ser herdadas non só polo sucesor do trono, senón por tódolos fillos, tanto lexítimos como ilexítimos. Dous exemplos coñecidos son os de Afonso, señor consorte de Molina ―lexítimo― e de Martiño Afonso ―ilexítimo―, que empregaron no escudo o león combinado coas armas maternas. Ademais, Berengaria de Castela, esposa de Afonso VIII entre 1197 e 1204, fixo uso dun selo de cera co león nunha cara e unha efixie dela na outra. Mais tamén, como exraíña consorte de Galicia e León e rexente de Castela e Toledo, entre 1214 e 1217, aparece empregando nun contrato en Burgos do ano 1215 un selo céreo co león galego-leonés en posición rampante no anverso e o emblema castelo-toledano, o castelo, no reverso. Outro caso especial foi o do futuro Fernando III, fillo de Afonso VIII e Berengaria. En 1214 morría Fernando Afonso, herdeiro do trono galego-leonés, e en 1217 subía ao trono castelo-toledano o futuro Fernando III, medio irmán do anterior. Polo menos desde 1225, Fernando empregou nos seus selos de chumbo, como rei de Castela e Toledo e pretendente do trono de Galicia e León, un escudo co león en posición rampante no anverso de tipo ecuestre ( non aparece na imaxe da esquerda ), así como dous pequenos leóns tamén rampantes a cada lado do castelo no reverso de tipo heráldico. Curiosamente, quen incorporou tamén dous pequenos leóns ao seu emblema foi o rei Sancho VII de Navarra, probabelmente como representación da súa liñaxe materna, a través da cal era neto de Afonso VII o Emperador. Así, no reverso do seu último selo de cera coñecido, que data de 1225, polo que talvez estivese inspirado no selo plúmbeo de Fernando, ocupa o campo a gran aguia das súas armas xunto cun minúsculo león embaixo de cada pouta; con todo, ningunha das dúas figuras emblemáticas tivo continuidade na heráldica real navarra.