cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Xosé Alvilares
Traxectoria
Naceu na parroquia de San Pedro de Viana, despois de ser consagrado sacerdote foi párroco no Cebreiro (1952-1956), Cartelos (1956-1964) e Amandi (1964-1978) e doutorouse en Teoloxía en Roma. Foi profesor de bacharelato en Lugo. A súa visión teolóxica concorda coas teses de renovación da Igrexa católica que se defenderon no Concilio Vaticano Segundo.
O Pico da Meda, O Alto de Xestoso, Monfero
O Pico da Meda é un lugar da parroquia do Alto de Xestoso no concello coruñés de Monfero na comarca do Eume. Tiña 7 habitantes no ano 2010 segundo datos do INE, dos cales 2 eran homes e 5 eran mulleres.
Christophe-Jean Dumont
Christophe-Jean Dumont, O.P., nado como Jean-René Dumont o 22 de xuño de 1897 en Valenciennes (Francia) e finado o 11 de febreiro de 1991 en París, foi un relixioso dominicano, membro do Apostolado Ruso, sacerdote greco-católico, e pioneiro do ecumenismo.
Traxectoria
Jean-René-Louis Dumont naceu o 22 de xuño de 1897 en Valenciennes, fillo de Henri e de Nelly (de apelido de solteira Henneton). Estudou no colexio Notre-Dame da súa vila natal, e posteriormente, en 1913 continuou os seus estudos no colexio Saint-Jean de Passy dos lasalianos, entón refuxiados en Froyennes (Bélxica). A ocupación de Bélxica e do norte de Francia na primeira guerra mundial truncou os seus plans de continuar os seus estudos, e foi requirido para ensinar matemáticas en Notre-Dame de Valenciennes (até 1916) e posteriormente no seminario maior de Cambrai (até 1918). Ao rematar o conflito foi chamado para facer o servizo militar, e un ano máis tarde, o 23 de setembro de 1920 fixo a profesión simple como relixioso dominicano en Kain.
Cursou toda a súa formación relixiosa en Filosofía e Teoloxía na casa dos dominicanos en Kain, Le Saulchoir; alí tomou o nome de Christophe, fixo os votos solemnes o 23 de setembro de 1923, e foi ordenado sacerdote o 23 de xullo de 1924. Naqueles anos, a provincia dominicana de Francia decidiu encargarse —logo dunha petición do papa Pío XI— da posta en marcha dun seminario ruso en Lille e dedicarlle dous relixiosos, François Foulon e Henri-Jean Omez. O seminario de San Basilio comezou a funcionar en setembro de 1923. No verán de 1924 Dumont acompañou a Omez nun viaxe ao leste de Europa, participando no IV Congreso de Velehrad, viaxando por Polonia oriental co apoio de Andrei Sheptytskyi, e visitando a Laura de Pochaiv, onde coñeceron ao metropolita Dionizy Waledyński.
En 1926 foi asignado ao seminario san Basilio de Lille e se matriculou en Lingua rusa na universidade. O 4 de marzo de 1927 fixo unha primeira solicitude para pasar ao rito bizantino, que lle foi denegada. No verán de 1927 foi tamén asignado ao seminario o francés de orixe checa Antoine Hubatzek; o grupo formado polos tres dominicanos (Omez, Hubatzek, e o propio Dumont) proporcionou unha estabilidade ao seminario. Porén, as vocacións que chegaron ao seminario foron escasas, especialmente logo da creación do Pontificio Colexio Ruso en 1929 en Roma, con moitos máis recursos.
Dumont pasou ao rito bizantino finalmente o 30 de xullo de 1928, e participou na creación e consolidación do centro «Istina» (Verdade), dedicado principalmente a Rusia e ao oriente cristián en xeral. Colaborou na revista Revue des sciences philosophiques et théologiques con varios boletíns sobre a historia das doutrinas cristiás orientais logo do cisma, nos que daba a coñecer a obra de pensadores cristiáns acatólicos non traducidos ao francés; outros traballos deste período son os referidos á persecución relixiosa na Unión Soviética. En 1932 a Comisión Pro Russia destituíu a Omez, e pechou o seminario, transformándoo en 1933 nunha casa para a atención dos rusos da rexión.
Entre 1932 e 1967 a súa traxectoria estivo vencellada principalmente á dirección do centro «Istina». Até 1936 traballou con Hubatzek tratando de animar o centro ruso, sen demasiado éxito. Solicitou o seu traslado a París, onde a presenza de católicos rusos era maior, e en agosto de 1936 pasou a ser reitor da igrexa greco-católica da Santa Trindade; a súa actividade motivou que se lle distinguira co título de «arquimandrita» en 1938. Durante estes anos tamén continuou a aumentar os seus coñecementos sobre o cristianismo ortodoxo: estivo en 1935 no mosteiro de Valaam, e en 1939 noutro mosteiro en Estonia; en 1936 asistiu tamén a un congreso teolóxico ortodoxo en Atenas.
O estoupido da segunda guerra mundial significou un golpe importante para o centro «Istina», pola marcha de Iuliia Danzas a Roma en 1939, e pola mobilización de Hubatzek, quen foi prisioneiro de guerra e quen non volveu ao centro despois da súa liberación; a Congregación para as Igrexas Orientais enviou entón a Aleksandr Kulik para axudar na parroquia. Porén, a Ocupación de Francia levou a fuxida de moitos rusos, o que tamén impactou negativamente na vida da parroquia. Nesta época ampliou tamén a súa actividade ecuménica aos protestantes, a petición de Henriette Ferrary. Estes acontecementos levaron a que en xullo de 1943 trasladara ao capítulo da súa orde a conveniencia de disociar a actividade do Centro e da parroquia, en previsión de que tomarían camiños diferentes.
Durante os anos seguintes foi mudando a súa actitude cara a unha visión ecuménica máis ampla, como trasladou por carta en 1946 a Giovanni Battista Montini co informe "Le mouvement catholique en faveur de l'Unité chrétienne. Sa raison d'être. Ses caractéristiques. Mesures à prendre pour assurer la rectitude de son développement et l'efficacité de son effort". En 1947 a Congregación para as Igrexa Orientais adquiriu unha propiedade de maior tamaño e posibilidades para o centro ecuménico. Ademais da formación no centro, traballou con discreción as relacións con outros cristiáns (luteranos, ortodoxos, anglicanos) e co Consello Mundial das Igrexas. Na década de 1950 tamén teceu relacións coas igrexas de Grecia e Constantinopla, encontrándose por dúas ocasións co patriarca Atenágoras I.
Foi representante da prensa católica na primeira conferencia panortodoxa, celebrada en Rodas entre o 24 de setembro e o 1 de outubro de 1961.
O 15 de setembro de 1973 foi nomeado membro consultor da Pontificia Comisión para a Revisión do Código de Dereito Canónico Oriental (Pontificia Commissio Codici Iuris Canonici Orientalis Recognoscendo).
En 1979 volveu a Francia, pasando a residir no convento da Anunciación de París; alí comezou a escribir as súas memorias, que non chegaría a publicar.
Finou o 11 de febreiro de 1991 en París, nunha residencia para sacerdotes anciáns.
As Teixoeiras de Abaixo, Os Freires, Ortigueira
As Teixoeiras de Abaixo é un lugar da parroquia dos Freires no concello Coruñés de Ortigueira na comarca do Ortegal. Tiña 11 habitantes no ano 2009 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales eran 4 homes e 7 mulleres, o que supón unha diminución con relación ao ano 2000 cando tiña 18 habitantes.
Lago, Abragán, O Corgo
Lago é un lugar da parroquia de Abragán no concello lugués do Corgo, na comarca de Lugo. Segundo o IGE, en 2013 tiña 21 habitantes (11 homes e 10 mulleres).
Merlin (filme)
Merlin é un telefilme estadounidense dirixido por Steve Barron que foi estreado en 1998.
Sinopse
Merlín é xa un ancián, pero outrora, el e Artur tiveron que enfrontarse a Mab, a perversa Raíña da Escuridad. Mab creara a Merlín, e por iso nunca lle perdoou que non quixera unirse a ela para dirixir as forzas do Mal. Cando Merlín, sendo un adolescente, se namorou de Nimue, Mab decidiu vingarse del, convencendo ó cruel Rei Vortigern para que sacrificara á rapaza ó dragón de lume. Merlín axuda entón a Uther a derrotar a Vortingern, pero axiña comprobará que tampouco é un bo rei. Cando Uther lle pide axuda para seducir a unha muller casada, Merlín accede cunha condición: deberá entregarlle ó seu fillo primoxénito, a quen chamará Artur e transmitirá a súa sabedoría.
Groenlandia
Groenlandia ou Grenlandia (en Kalaallit Nunaat, "Terra dos Groenlandeses"; en Grønland) é un territorio de Dinamarca, situado xunto ao Océano Ártico e ao norte do Océano Atlántico. É a illa máis grande do mundo, estando case o 84% da súa superficie cuberta por xeo, ademais de ser o país cunha menor densidade de poboación.
Aínda que fisicamente é parte do continente norteamericano, Groenlandia atópase politicamente ligado a Europa dende hai máis dun milenio, pertencendo ata 1814 a Noruega pasando, ese mesmo ano, ao dominio de Dinamarca. En 1979, foille concedido autogoberno á illa, cunha relación coñecida en dinamarqués como Rigsfællesskabet, e en novembro de 2008 celebrou un referendo para ampliar a autonomía con vistas a unha futura independencia.
Etimoloxía
No ano 982 o mariño e explorador viquingo de orixe norueguesa Erik Thorvaldsson (950-1001), chamado "Erik o Vermello" debido a que fora proscrito de Islandia polo asasinato de varias persoas, navegou cara ao oeste de Noruega descubrindo unha enorme illa, a cal chamou en lingua dinamarquesa "Grønland", que evolucionou en galego a Groenlandia ou en inglés a Greenland, cuxo significado é terra verde, tentando deste xeito dar unha falsa imaxe de fertilidade para atraer aos futuros colonos. Con todo, ao chegar os colonizadores atopáronse cun clima xélido e hostil, aínda que as condicións climáticas eran máis benignas naquela época que na actualidade.
Historia
miniatura|esquerda|Os Thule, antecesores dos Inuit, adicábanse á caza de baleas como se amosa aquí polo misioneiro [[Noruega|noruegués Hans Egede no século XVIII.]] Groenlandia foi a terra que veu nacer varias culturas Paleo-Esquimós na prehistoria, a derradeira das cales desapareceu arredor do ano 200. Tras isto, semella que a illa estivo deshabitada durante oito séculos. Os colonizadores islandeses dirixidos por Erik o Roxo (exiliado noruegués asentado en Islandia) atoparon a terra deshabitada cando chegaron no 982. Arredor de 984 estableceron os asentamentos oriental e occidental en profundos fiordes preto da punta orientada cara ó suroeste da illa, onde prosperaron nos séculos seguinte, e entón desapareceron tras máis de 450 anos alí.
Os fiordes da parte sur da illa eran exuberantes e tiñan un clima máis temperado naquel tempo, posibelmente debido ó que foi chamado o Período Morno Medieval. Estas comunidades remotas prosperaron e viviron da gandería, agricultura, caza e do comercio coa metrópole, e cando os reis noruegueses converteron os seus dominios ó cristianismo, foi nomeado tamén un bispo en Groenlandia, subordinado á arquidiocese de Nidaros. Semella que os asentamentos coexistiron de xeito bastante pacífico cos Inuit, que emigraran cara ó sur dende as illas do Ártico de América do Norte arredor do 1200. En 1261, Groenlandia pasou a formar parte do Reino de Noruega.
Tras case cincocentos anos, os asentamentos escandinavos practicamente desapareceron, posibelmente debido á fame do século XV na Pequena Idade de Xeo, cando se deterioraron as condicións climáticas e o contacto con Europa perdeuse. Os ósos deste período foron atopados cunha condición coherente coa malnutrición. Algúns pensan que os colonos foron exterminados pola peste bubónica ou polos Inuit. Outros historiadores teñen especulado que outros causantes como piratas españois ou ingleses ou tratantes de escravos da Costa Otomá contribuíron á extinción das comunidades groenlandesas.
Arruinada a colonización, foi redescuberta por Frobisher e Davis (s.XVI). Os primeiros estabelecementos daneses instaláronse en 1721. O conflito latente entre Dinamarca e Noruega sobre a colonia remite a este ano. As illas vencelladas a Noruega foron separadas dela polo Tratado de Kiel de 1814, a través do cal Noruega foi cedida ó Rei de Suecia, mentres que Dinamarca retivo tódalas súas posesións comúns, que, naquel momento, incluían pequenos territorios na India, África Occidental e as Indias Occidentais, así como as Illas Feroe, Islandia e Groenlandia.
Século XX
miniatura|esquerda|Centro de [[Nuuk, capital do país.]] miniatura|esquerda|[[Bandeira de Groenlandia nun edificio da capital.]] Noruega ocupou e reclamou partes da entón inhabitada Groenlandia Oriental, e trocoulle o nome polo de Terra de Erik o Vermello en xullo de 1931, reclamando que constituían Terra nullius. Noruega e Dinamarca acordaron levar o caso á Corte Permanente de Xustiza Internacional en 1933, onde Noruega perdeu.
Durante a segunda guerra mundial, foi crebado o vencello de Groenlandia con Dinamarca o 9 de abril de 1940, cando Dinamarca foi ocupada por Alemaña. Pola criolita da mina de Ivigtut, Groenlandia puido pagar por bens mercados nos Estados Unidos e o Canadá. Durante a guerra trocouse o sistema de goberno. Eske Brun era o gobernador e dirixía a illa por unha lei de 1925 onde o goberno da illa podería, en condicións extremas, ser tomado polos gobernadores. O outro gobernador, Aksel Svane, moveuse ós EEUU como líder da comisión para darlle subministracións a Groenlandia. A Patrulla Sirius, gardando as costas norte orientais de Groenlandia con zorras de cans, detectou e destruíu varias estacións climatolóxicas alemás, dándolle a Dinamarca unha mellor posición na posguerra.
Groenlandia fora unha sociedade protexida e polo tanto illada até 1940. O goberno danés, que gobernaba as colonias de Groenlandia, estaba convencido de que a sociedade sufriría a explotación do mundo exterior ou incluso a súa extinción se o país se abría. Durante a guerra, porén, Groenlandia desenvolveu un sentido de independencia durante o seu período de autogoberno e independencia nas comunicacións co mundo exterior.
Economía de Corea do Sur
miniatura|left|250px|[[Seúl.]] Corea do Sur creceu rapidamente desde a década de 1960, integrada á moderna economía tecnolóxica. Hai catro décadas, a súa produto interior bruto era comparable ao dos países máis pobres do mundo.
Groenlandia
Século XX
Porén, unha comisión en 1946 (co máis grande consello groenlandés Landsrådet como participante) recomendou paciencia e unha reforma non radical do sistema. Dous anos máis tarde foi dado o primeiro paso cara a alteración da gobernación de Groenlandia: o novo sistema foi iniciado tras fundarse unha gran comisión que, en 1950 presentou un estudo, o G-50. Groenlandia era unha sociedade do benestar moderna con Dinamarca como exemplo e protectora. En 1953, Groenlandia converteuse nunha parte normal de Dinamarca e o autogoberno foille outorgado o 21 de xuño de 1979.
O 25 de novembro de 2008 realizouse un votación consultiva para ampliar o estatuto, exercer o dereito de autodeterminación e ter o groenlandés (inuktitut) como única lingua oficial, cuxo resultado acordaron implicitamente respectar os gobernos de Nuuk e Copenhague, e que levaría a convocar outro referendo entre 2016 e 2020 sobre a independencia total do territorio en 2021. Coa aprobación do "si" por un 75%, o goberno groenlandés (socialdemócratas e liberais, presidido por Hans Enoksen) conseguiu a competencia sobre os recursos naturais (petróleo, gas, ouro, uranio, chumbo e zinc) e a certos aspectos políticos (policía, xustiza, penitenciaría e fronteiras), mentres Copenhague conservaría o control sobre a Constitución, nacionalidade, Tribunal Supremo, defensa, seguridade, política monetaria, divisas e política exterior. O proceso seguinte será a aprobación no Inutsisartut (parlamento groenlandés) e a posterior proposta de lei no parlamento danés por parte do primeiro ministro (Anders Fogh Rasmussen), coa intención de que se promulgue o 21 de xuño de 2009 (coincidindo cos 30 anos da autonomía da illa).
Xeografía
miniatura|Vexetación da [[tundra ao leste da illa, en Sydkap.]] miniatura|Lagoa xeada na zona oriental. Con 2 166 086 km², Groenlandia é a illa máis grande do mundo despois da illa continente de Australia. Preto do 80% do territorio (1 755 637 km²) está cuberto de xeo, polo que constitúe a segunda reserva deste no planeta, por detrás da existente na Antártida. Por outra banda, a superficie libre de xeo (410.449 km²) é maior que a do Xapón, cunha baixa densidade de poboación. O extremo setentrional da illa está libre da capa de xeo, debido a que o aire é demasiado seco para producir a neve esencial para a creación da capa de xeo. Se a capa do centro da illa se fundise, podería observarse como o peso do xeo afundiu a terra por baixo mesmo do nivel do mar, dándolle unha forma similar ao dunha cunca.
Con todo, no caso da corrente do Labrador, a auga na superficie queda canalizada e procedente do océano Glacial Ártico en dirección sueste até a illa de Terra Nova onde queda cortada abruptamente pola corrente cálida do Golfo que se dirixe cara ao nordés. É dita corrente do Labrador, a que explica a presenza de icebergs a unhas latitudes moito menores que noutras partes do Hemisferio Norte: o naufraxio do Titanic é un bo exemplo desta loita entre as dúas correntes.
Cun clima polar, posúe apenas unhas pequenas zonas costeiras onde a temperatura durante o verán supera os 10 °C, polo que a súa vexetación é de tundra e a agricultura inexistente. Entre 1989 e 1993, investigadores norteamericanos e europeos cavaron dentro do cumio da lámina de xeo de Groenlandia, obtendo un par de núcleos xigantes de xeo (3,2 km). A análise da composición química das capas destes núcleos provocou un novo e sorprendente rexistro acerca do cambio de clima no hemisferio norte producido ao redor de hai 100.000 anos, e puido demostrar que o clima e a temperatura do planeta, con frecuencia, cambiaron rapidamente desde un estado aparentemente estable a outro, con consecuencias mundiais.
Política e goberno
En 1985 Groenlandia deixou a Comunidade Europea (actual Unión Europea), a diferenza de Dinamarca que segue sendo un membro, aínda que mantén algúns lazos coa organización a través de Dinamarca. No entanto, a lei da Unión Europea en gran parte non se aplica a Groenlandia excepto na área do comercio.
Organización administrativa
Dende 2018, Groenlandia atopáse dividida administrativamente en cinco concellos: Avannaata, Kujalleq, Qeqertalik, Qeqqata e Sermersooq, así como o Parque Nacional do Nordeste de Groenlandia, que é unha área non incorporada. A base aérea de Thule está baixo a administración da Forza Aérea dos Estados Unidos de América como un enclave rodeado polo territorio de Avannaata.
Áreas non incorporadas
miniatura|dereita|200px|Campamento Summit, no Parque Nacional de Groenlandia do nordeste. O Parque Nacional do Nordeste de Groenlandia é unha área non incorporada e non forma parte de ningún concello, sendo ademais o parque nacional máis grande do mundo, cunha área de 972.000 quilómetros cadrados. A base aérea de Thule é unha área non incorporada como enclave dentro do municipio de Avannaata.
Demografía
miniatura|Inuit coa vestimenta típica. Groenlandia ten unha poboación estimada no ano 2009 de 57.600 habitantes, dos cales 88% son inuit ou mestizos de dinamarqueses e inuit, sendo o 12% restante de orixe europea, principalmente procedentes de Dinamarca.
A maioría da poboación é luterana e viven principalmente ao longo dos fiordes do suroeste da illa principal, onde se atopa a capital Nuuk, xa que posúen alí un clima relativamente suave. O interior da illa atópase deshabitado.
Lingua
O groenlandés é a lingua máis popular das linguas esquimo-aleutianas e posúe máis falantes que todas as outras linguas da familia xuntas. Dentro de Groenlandia, tres principais dialectos son recoñecidos: o dialecto do norte Inuktun ou Avanersuarmiutut falado por preto de 1.000 persoas na rexión de Qaanaaq, o groenlandés occidental ou Kalaallisut que serve de padrón da lingua oficial, e o dialecto do leste Tunumiit oraasiat ou Tunumiutut.
Economía
miniatura|Porto de Upernavik. Groenlandia posúe abondosos recursos minerais, entre os que destacan o zinc, chumbo, mineral de ferro, carbón, molibdeno, ouro, platino e uranio. En 1994, o descubrimento de petróleo, zinc e ouro, promete mudar a economía, aínda bastante dependente de Dinamarca, así pois hoxe a economía baséase na extracción de bens minerais ademais da pesca e caza de focas e baleas. A caza da foca marca a vida dos habitantes do norte, dependendo hoxe criticamente da pesca e das exportacións de pescado, sendo a industria da pesca de camaróns a máis rendible do país, xunto coa emisión e venda de selos postais.
En canto ás actividades de explotación de hidrocarburos, aínda serán necesarios varios anos antes que a súa produción de sexa iniciada, sendo creada unha compañía petrolífera estatal chamada NUNAOIL, a fin de estimular esta industria. Ademais foron lanzadas accións da empresa estatal Nunamineral na bolsa de valores de Copenhaguen, a fin de reunir os capitais necesarios para o aumento da produción de ouro iniciada en 2007. A explotación de depósitos de rubí tamén comezou en 2007. Rexístrase tamén a prospección doutros minerais (uranio, aluminio, níquel, platino, tungsteno, titanio e cobre).
O país sufriu unha recesión económica no inicio da década de 1990 mais, a partir de 1993, a economía medrou. O goberno ten adoptado unha política de aperto fiscal dende o final dos anos 1980, o que contribuíu para crear superavit orzamentario e manter a inflación baixa. Dende 1990, cando foi pechada a última mina de chumbo e zinc, Groenlandia rexistra déficit na balanza comercial.
Cultura
miniatura|Nenos vestindo o traxe típico de Groenlandia A cultura de Groenlandia comeza co poboamento por parte dos inuit da cultura Dorset, desde o segundo milenio a.C. tras a fusión do xeo ártico das zonas habitables. No século X os viquingos de orixe norueguesa poboaron a zona meridional da illa, mentres que unha nova onda inuit, a cultura Thule, introdúcese na illa dende o norte e expándese cara ao sur. O choque cultural entre ambos os pobos está testemuñado polo achado dun fragmento de cota de malla viquinga nunha latitude alta da illa, mentres que unha figura tallada en marfil de morsa de clara adscrición inuit foi achada en Bergen, Noruega. Ámbolos obxectos han de entenderse como un claro testemuño das transaccións comerciais entre os dous pobos.
The Mentalist
The Mentalist (O Mentalista en galego) é unha serie de televisión estadounidense, emitida orixinalmente pola canle CBS entre setembro de 2008 e febreiro de 2015.
Argumento
Patrick Jane, interpretado por Simon Baker, é un estafador que simula ser medium, ao que lle cambia a vida tras saír en televisión ridiculizando un asasino en serie, Red John (John o Vermello), quen en vinganza mata brutalmente a súa familia. Jane entra como asesor da CBI (California Bureau of Investigation) para axudar a capturar este asasino, axudando á axente Teresa Lisbon (Robin Tunney) a resolver tódolos casos nos que participan. A partir da sexta tempada, despois de vingarse, comeza a colaborar co FBI na resolución de crimes.
Personaxes
miniatura|200px|Simon Baker, que encarna a Patrick Jane.
Verbos galegos ser, estar e ir
Os verbos ser, estar e ir son irregulares, é dicir, teñen temas diferentes para o presente e para o perfecto: somos/fomos, esta-mos/estive-mos, imos/fomos ... ademais doutras irregularidades. A seguinte táboa amosa o presente de indicativo e de subxuntivo para estes verbos.
Vexamos algúns exemplos que utilizan estes verbos:
Os verbos ser, estar e ir presentan irregularidades na súa conxugación en tempo pasado:
Non debemos esquecer que as formas eramos, erades, iamos, iades, foramos, forades e fosemos, fosedes teñen en galego acentuación grave (a propia e característica da nosa lingua) e non esdrúxula coma o español. Así pois, non debemos pronunciar *fóramos, *fórades, *fósemos, ... pois constitúe un castelanismo.
As formas verbais do pasado de ser e ir coinciden en ambos verbos no pretérito perfecto, no pluscuamperfecto e no imperfecto de subxuntivo. Distinguímolas polo contexto.
Roupa
miniatura|Bebé con diversas pezas de roupa. A roupa, vestimenta ou indumentaria é o conxunto de pezas xeralmente téxtiles fabricadas con diversos materiais e usadas para vestir as persoas, mobles e fogares. Xurdiu para protexer o corpo do clima e os obxectos da sucidade, pero os seus usos fóronse multiplicando. Os materiais son variados, desde peles ata algodón ou fibras sintéticas. A moda dita o estilo predominante en cada época e o tipo de roupa indica a clase social e parte da forma de pensar da persoa que a pon. Hai roupa específica para unha actividade, como o equipamento deportivo, os uniformes profesionais ou os vestidos relixiosos, entre outros. Evita ensinar unha parte do corpo ou outra, especialmente o da muller, aínda que depende das normas de pudor da sociedade concreta. Algúns tipos de roupa poden ser específicas de xénero, aínda que iso non se aplica os travestís xa que estes adoitan usar roupa do xénero oposto. No seu sentido máis amplo, inclúe tamén as luvas para cubrir as mans, o calzado (zapatos, zapatillas e botas) para cubrir os pés e gorros, gorras e chapeus para cubrir a cabeza. Os obxectos coma bolsos e paraugas considéranse complementos ou accesorios máis ca pezas de vestir propiamente ditas.
A roupa no marco da indumentaria
miniatura|Pezas de roupa de home e muller. A roupa é un tipo de indumento, é dicir, é un subconxunto da indumentaria, palabra que designa xenericamente todo tipo de pezas de vestir (incluíndo, por exemplo, o calzado, os complementos e adornos etc.). Tamén se denomina indumentaria a disciplina que estuda os indumentos. Hai tres grandes tipos de indumentaria, e, consiguientemente, tres ramas especializadas de estudos indumentarios: a indumentaria civil (incluíndo a popular-tradicional ou folclórica); a indumentaria militar (estudada pola uniformoloxía); e a indumentaria eclesiástica.
Pudor
miniatura|tenda de roupa A roupa protexe o pudor. O pudor é un sentimento inculcado de forma cultural de tal xeito que toma formas moi diferentes en cada sociedade. Habitualmente, o que é ou non aceptable adoita ser diferente para homes e mulleres. Nalgúns casos, requírese que a muller vaia tapada de xeito total, mentres que noutros a nudez total ou parcial é aceptada, polo menos nalgúns casos.
En numerosas sociedades, esta mal visto descubrir o corpo e, na maioría, os órganos sexuais deben ser escondidos. O vestido, escondendo o corpo, disimula igualmente as reaccións primarias e instintivas (como a pel de galiña, a erección no home) e, permitindo pois discorrer o diálogo, a reflexión, antes dos instintos. Doutra banda, a vista das zonas sexuais primarias e secundarias (órganos xenitales, nádegas, peito feminino) provoca a miúdo un desexo, unha atracción; enmascarar estes órganos permite ver no outro un individuo antes de ver un compañeiro sexual potencial e, polo que de novo, poder dar protagonismo ao diálogo antes do instinto.
É por este motivo polo que nos podemos preguntarse se o pudor precedeu o vestido - como fai pensar os taparrabos dos pobos que viven case espidos, por exemplo os estoxos do pene en Oceanía ou os taparrabos-, ou ben se o pudor resulta do enmascaramento do corpo, non permitindo a visión do que é impropio incluso cando o tempo o permitia descubrilo - ver por exemplo os decretos municipais prohibindo o torso espido fóra da praia, ou ben os testemuños de practicantes do nudismo (a emoción sería creada pola falta).
Amilina
Importancia clínica
Os depósitos amiloides derivados do polipéptido amiloide dos illotes (IAPP, ou amilina) atópanse comunmente nos illotes de Langerhans de pacientes que sofren diabetes mellitus tipo 2, ou teñen un insulinoma (cáncer). Aínda que se coñecía desde había tempo a asociación da amilina co desenvolvemento da diabetes tipo 2, o seu papel directo como causante foi máis difícil de establecer. Os resultados recentes suxiren que a amilina, igual que o beta-amiloide (Abeta) relacionado asociados coa enfermidade de Alzheimer, pode inducir a morte celular por apoptose nas células beta produtoras de insulina, un efecto que pode ser relevante para o desenvolvemento da diabetes tipo 2.
Un estudo recente informa dun efecto sinérxico para a perda de peso na coadministración de leptina e amilina en ratas con obesidade inducida pola dieta, que fai recuperar a sensibilidade hipotalámica á leptina. Finalmente, un estudo proteómico recente mostrou que a amilina humana comparte dianas de toxicidade comúns co beta-amiloide (Abeta), o que é unha evidencia de que a diabetes tipo 2 e a enfermidade de Alzheimer comparten mecanismos de toxicidade comúns.
Funcións
A amilina funciona como un compoñente do páncreas endócrino que contribúe ao control da glicemia. O péptido segrégase nos illotes de Langerhans á circulación sanguínea e é eliminado por peptidases nos riles. Non se encontra na urina.
As funcións metabólicas da amilina son ser un inhibidor da aparición de nutrientes, especialmente glicosa, no plasma sanguíneo. Deste modo funciona sinerxicamente coa insulina, xunto coa que é cosegregada polas células beta do páncreas en resposta ás comidas. O efecto global de facer máis lenta a aparición en sangue da glicosa procedente das comidas lévase a cabo coordinando que o baleiramento gástrico se faga máis lento, inhibindo a secreción dixestiva de ácidos gástricos, encimas pancreáticos e secreción de bile, e por medio da redución resultante do consumo de comida. A aparición de glicosa no sangue faise máis lenta ao inhibir a secreción da hormona gliconeoxénica glicagón. Estas accións, levadas a cabo principalmente por medio das áreas sensibles á glicosa do tronco cerebral (a área postrema), poden ser anuladas durante a hipoglicemia. En conxunto reducen a demanda total de insulina.
A amilina tamén actúa no metabolismo dos ósos, xunto cos péptidos relacionados calcitonina e o péptido relacionado co xene da calcitonina.
A amilina dos roedores knockout non pode producir o síntoma anoréxico que segue a unha comida. Como é un péptido amidado, como moitos neuropéptidos, crese que nos roedores normais é responsable do efecto anoréxico.
Estrutura e formación de amiloides
A forma humana do IAPP ou amilina ten a seguinte secuencia de aminoácidos (ver o significado das letras en aminoácido):
KCNTATCATQRLANFLVHSSNNFGAILSSTNVGSNTY.
A secuencia presenta unha ponte disulfuro entre os residuos de cisteína 2 e 7. Tanto o extremo C-terminal amidado coma as pontes disulfuro son necesarias para a actividade biolóxica completa da amilina.
O IAPP pode formar fibrilas amiloides in vitro. Na reacción de formación de fibrilas, as estruturas prefibrilares iniciais son extremadamente tóxicas para as células beta e os cultivos de células de insulinoma. As fibras amiloides formadas máis tarde tamén parecen ter algún efecto citotóxico sobre os cultivos celulares. Diversos estudos indican que as fibrilas son o produto final e non necesariamente a forma máis tóxica das proteínas/péptidos amiloides en xeral. Un péptido que non forma fibrilas (de 1-19 aminoácidos na amilina humana) é tan tóxico coma o péptido completo, pero o segmento equivalente da amilina de rata non o é. Tamén se demostrou por espectroscopía de Resonancia magnética Nuclear de estado sólido que o segmento 20-29 da amilina humana fragmenta as membranas. As ratas e ratos teñen seis substitucións (tres das cales son substitucións de prolina nas posicións 25, 28 e 29) que se cre que preveñen a formación de fibrilas amiloides. A IAPP de rata non é tóxica para as células beta, mesmo cando está sobreexpresada.
Historia e nomenclatura
O uso das súas dúas nomenclaturas distribúese principalmente dependendo da zona xeográfica; os europeos tenden a preferir o termo IAPP, e os americanos tenden a preferir o de amilina. Existe tamén unha compañía farmacéutica que ten o nome de Amylin Pharmaceuticals.
Farmacoloxía
Recentemente foi aprobado o uso en pacientes adultos con diabetes mellitus tipo 1 ou tipo 2 un análogo sintético da amilina humana con substitucións de prolina nas posicións 25, 26 e 29, chamado pramlintide (comercializado co nome Symlin). A insulina e o pramlintide, inxectados por separado antes das comidas, actúan conxuntamente controlando o nivel de glicosa posprandial (de despois das comidas).
A amilina é degradada en parte polo encima degradador da insulina.
Roupa
Pudor
Noutras culturas hai ou existiron outras formas de pudor, como mostrar os pés femininos na cultura chinesa, a exposición da cara (homes tuaregs, mulleres árabes), que outros observen a inxestión de alimentos, a erección pública ou que observen os xenitais en tribos que viven basicamente en nudez, entre outros. Ata hai culturas que senten pudor para desprenderse dos aneis labiais. Tamén hai culturas que non senten ningún pudor pola exposición do corpo ou para mostrar actividades sexuais en público.
Xénero
Na maioría de culturas a roupa (e a indumentaria en xeral) diverxe segundo o xénero, masculino ou feminino, mediante estilos, cores e materiais.
Nas sociedades euròpides, particularmente, pezas de roupa como as saias e os vestidos considéranse privativamente femininas, mentres que as gravatas tenden a ser privativamente masculinas. Considérase socialmente aceptable que as mulleres usen roupa típicamente masculina, ata o punto de que hai bastantes pezas tradicionalmente masculinas que se converteron de uso unisex, por exemplo os pantalóns; en cambio, o inverso é infrecuente, ata o punto que indica travestismo, e non opción estilística. A miúdo a roupa de home é máis práctica (é dicir, é utilizable nunha ampla gama de situacións); en cambio, as mulleres dispoñen dunha gama máis ampla de estilos de roupa, os cales tenden a ser máis atractivos e rechamantes. Os homes poden ir co peito espido nunha variedade de lugares públicos maior que as mulleres.
Sedución
Certa roupa pode ter un papel mecánico sendo concibidos para modelar o corpo, sobre todo co obxectivo de corresponder a algúns cánons estéticos.
Así, na Antigüidade, as mulleres vendabanse os peitos cun tecido para responder aos criterios estéticos da época.
Esta función desvía o papel vinculado ao pudor. Por exemplo, certa roupa é concibida para guiar a mirada cara aos organos sexuais ou para deixalos transparentar e suxerilos.
Clases e significacións sociais
miniatura| A roupa de [[Alim Khan é unha mensaxe social]]
A roupa é visible. Os vestidos son a miúdo utilizados para valorar o que os leva, son ás veces o signo da clase social, da función (uniforme de policía, de bombeiro, do exército ...).
A forma e a cor da roupa son frecuentemente portadoras dun símbolo forte. Así en Europa, as mulleres levaron durante moito tempo exclusivamente saias, é dicir da roupa que deixa simbolicamente o «libre acceso» no seu sexo. En Europa, o negro é a cor do loito e, o branco é a cor da pureza, da virxindade, pois é a cor do matrimonio. Pola contra, en Asia, o branco é a cor do loito.
Na cultura musulmá, non hai diferenza entre a vestimenta litúrxica e a vestimenta da vida cotiá. No islam, a vida relixiosa e a vida profana están moito máis imbricadas a unha na outra, un pasa constantemente dunha á outra sen transición diferente das ablucións. En efecto, a función esencial do vestido da vida cotiá, é permitir e facilitar o cumprimento da oración.
Necesidade, viabilidade e/ou identificación
As persoas tamén usan roupas por necesidade. Os médicos e enfermeiros usan roupas como unha medida de protección leve contra os microorganismos, por exemplo. Persoas que traballan con materiais radioactivos usan roupas con proteccións especiais, que cobren todo o corpo, para protexer a persoa de perigosos raios electromagnéticos. Os soldados usan roupas que buscan protexer o usuario, a través da camuflaxe. Os nadadores usan pouca roupa, porque a roupa posúe pouca práctica dentro da auga.
A roupa usada en certos ambientes da sociedade son estandarizados, para facilitar a identificación dos seus usuarios e a súa ocupación. Por exemplo, os nenos en moitas escolas usan uniformes para a identificación da escola onde elas estudan. Persoas traballando como tripulantes dunha aeroliña usan uniformes fornecidos por tales compañías. Os xogadores dun equipo deportivo (por exemplo, un equipo de fútbol) usan un uniforme estándar que identifica os xogadores e os diferencian dos xogadores doutros equipos. Outros exemplos son os movementos e grupos sociais.
O tipo de roupa que se usa varía segundo o clima da rexión, especialmente con respecto á temperatura. As temperaturas moi baixas requiren roupas pesadas que axudan a illar ou reter a calor dunha persoa, mentres que en rexións quentes son amplamente usadas roupas finas como camisas, tops e bermudas. Outras actividades que elevan a temperatura do corpo humano, como os deportes, requiren roupas lixeiras por cuestións prácticas xa que axudan a suor a evaporarse. A roupa protexe igualmente, de xeito global, contra as suciedades, e participa na hixiene contribuíndo á limpeza do corpo (evacuación da transpiración).
Status social
Desde os inicios da historia as persoas usaron a roupa para indicar o seu status social, riqueza e relacións. AS persoas de clase alta constantemente usaban, e seguen a empregar, roupas elaboradas e complexas, así como outros complementos como xoias, para indicar riqueza. Persoas casadas, moitas veces, usan aneis de matrimonio como símbolos de fidelidade. Moitas mulleres musulmáns fan uso do hijab, indica status de mulleres respectables.
Materiais de confección de roupa
Hai moitos materiais cos cales se poden confeccionar pezas de roupa. Distínguese entre eses materiais os de orixe natural e os materiais sintéticos. Entre os naturais distínguense os de orixe animal, como a seda, a la ou o coiro, e os de orixe vexetal, como o algodón e o liño. Entre os de materiais sintéticos destacan o poliéster é o alastano.
Orixes e historia
miniatura|Vestidos de distintas épocas. miniatura|[[Tear primitivo feito con canas.]] A historia da roupa está vinculada á historia do vestido ao principio, despois a historia da moda. Ao principio concibida para protexer, a roupa pasa dun papel de habitáculo (simples peles de animais) a un papel de ferramenta cando evoluciona, a fin de facilitar os movementos despois a un papel de adorno cando se adorna de adornos.
Desde o principio dos tempos ata os nosos días, a vestimenta sufriu numerosas transformacións que na maioría dos casos foron debidas ao descubrimento de novos tecidos e materiais e, indudablemente, ás tendencias que ditan os deseñadores.
Primeiro uso rexistrado
De acordo cos arqueólogos e antropólogos, os signos de vestimenta máis antigos probablemente consistiron en peles, coiros, follas ou pasto, envoltos ou atados ao redor do corpo como protección dos elementos da natureza. Nalgunhas culturas humanas, tales como os diversos pobos do Círculo Polar Ártico, tradicionalmente facían a súa roupa enteiramente de peles e coiros preparados e decorados. O coñecemento sobre estas roupas é unha dedución, xa que os materiais mencionados deterióranse rapidamente comparados con pedras, ósos, caparazóns e artefactos metálicos. Os arqueólogos identificaron agullas de costura moi precoces de óso e marfil de aproximadamente 30 000 a. C, atopados preto Kostenki, en Rusia, en 1988.
Amilina
Receptores
Parece ser que hai polo menos tres complexos receptores diferentes que se unen con grande afinidade á amilina. Os tres complexos conteñen na súa parte central o receptor da calcitonina, e ademais unha das tres proteínas modificadoras da actividade do receptor, RAMP1, RAMP2, ou RAMP3.
Roupa
Primeiro uso rexistrado
O seguinte paso foi o descubrimento dos colorantes, que se obtiñán por un proceso de maceración en auga da cortiza de certas árbores que conteñen taninos, sobre todo do carballo e o salgueiro. Fibras de liño tinguidas que poderían ser utilizadas en pezas de vestir atopáronse nunha cova prehistórica na República de Xeorxia que se remontan a 36 000 a. C. O primeiro tear data do neolítico, 7nbsp;000 a. C.
Os científicos aínda están debatendo cando as persoas comezaron a usar roupa. Ralf Kittler, Manfred Kayser e Mark Stoneking, antropólogos no Instituto Max Planck de Antropoloxía Evolucitiva, realizaron unha análise xenética dos piollos humanos que suxire que a roupa orixinouse moi recentemente, en torno a 107.000 anos. O piollo do corpo é un indicador de levar roupa posta, xa que a maioría dos seres humanos teñen poucos pelos no corpo, e os piollos, polo tanto, esixen roupa nos humanos para sobrevivir. A investigación suxire que a invención do vestiario pode coincidir coa migración cara ao norte do Homo sapiens moderno lonxe do clima quente de África, que comezaría fai entre 50.000 e 100.000  anos. Con todo, un segundo grupo de investigadores usando métodos xenéticos similares estiman que roupa orixinouse fai 540.000 anos.
Alexandre de Beauharnais
dereita|175px
Alexandre François Marie, Vicomte de Beauharnais nado en 1760 e finado en 1794) foi un político e militar francés. Foi o primeiro home de Joséphine Tascher de la Pagerie (1779), que máis tarde casou con Napoleón Bonaparte e converteuse en emperatriz de Francia.
Helena Marques
Helena Maria Pereira Gonçalves Marques, coñecida como Helena Marques, nada en Carcavelos (Portugal) o 17 de maio de 1935, é unha xornalista e escritora portuguesa.
Alexandre de Beauharnais
Loitou no exército de Luís XVI na Guerra de Independencia americana, deputado da nobreza nos Estados Xerais, foi presidente da Asemblea Nacional Constituínte entre o 19 de xuño e o 3 de xullo de 1791 e de novo entre o 31 de xullo e o 14 de agosto de 1791. Nomeado xeneral en 1792, rexeitou o ministerio de guerra en xuño de 1793. Foi o xeneral en xefe do Exército do Rin en 1793.
O 2 de marzo de 1794, o Comité de Seguridade Xeral ordenou o seu arresto acusado de entregar Maguncia en 1793 e conducírono á prisión de Carmes, onde foi sentenciado a morte polo Tribunal Revolucionario e guillotinado co seu irmán Augustin na Praza da Revolución (hoxe Praza da Concordia) en París.
Helena Marques
Traxectoria
A súa obra está traducida a alemán, italiano, castelán, grego, romanés e búlgaro.
Premios
O Último Cais recibiu os premios:
En 1986 foi Prémio Jornalista do Ano da revista Mulheres
Joe Kelly
Joe Kelly, nado en Dublín o 13 de marzo de 1913 e finado en Neston (Inglaterra) o 28 de novembro de 1993, foi un piloto de automobilismo e comerciante de motores irlandés. Criouse na súa cidade natal, e despois trasladouse a Inglaterra.
Traxectoria
esquerda|miniatura|Kelly pilotando o seu [[Jaguar C-Type.]] esquerda|miniatura|O Jaguar de Joe Kelly logo do seu choque en Oulton Park.
Piloto de carreiras
Por profesión Kelly era comerciante de motores en Dublín e usou os beneficios deste negocio para satisfacer o seu interese no automobilismo. Correu nun Maserati 6CM o 20 de agosto de 1949, durante o encontro do BRDC International Trophy de 1949 no Circuíto de Silverstone. Foi a primeira carreira na que se utilizaron as vías perimetrais do antigo aeródromo, en lugar das pistas principais. O evento realizouse ese día sobre dúas quendas de 20 voltas e unha final de 30 voltas ao circuíto de Grand Prix. A final gañouna o italiano Alberto Ascari pilotando un Ferrari, Ascari gañaría o Campionato do Mundo de Fórmula 1 dúas veces. A carreira viuse empanada pola morte de St. John Horsfall nun accidente durante a carreira final.
En 1950, Kelly empregando o seu propio coche Alta GP, o último construído. Participou nas roldas británicas do Campionato do Mundo de Fórmula Un de 1950 e 1951. Non se clasificou para ningunha das carreiras, sen lograr puntos de campionato, e a súa mellor posición na grella foi o décimo oitavo lugar, pero a súa persistencia co Alta GP deu seus froitos en 1952 co terceiro lugar no Ulster Trophy en Dundrod. O seu Alta foi posteriormente modificado para acoller un motor Bristol de 6 cilindros en liña de aspiración atmosférica para converterse no "Irish Racing Automobile". Tamén posuía e correu cun Jaguar C-Type deportivo co que correu en Irlanda en "The Curragh", coñecido en todo o mundo como a casa das carreiras de cabalos irlandesas e presumía de non ter menos de dous circuítos de carreiras a finais dos anos 40 e principios dos anos cincuenta. Coñecidos como o circuíto "Curto" e o circuíto "Largo", ambos acolleron grandes entradas e atraeron multitudes enormes. O circuíto curto utilizouse por primeira vez en 1947 e acolleu tanto os eventos de automóbiles como de motocicletas. Foi usado ata finais dos anos cincuenta, mentres que o circuíto "largo" foi a sede das famosas carreiras do International Wakefield Trophy que se celebraron anualmente entre 1949 e 1954. Nunha proba en xuño, Kelly superou a marca de volta, esta vez pilotando un Maserati. Este foi o primeiro automóbil de carreiras deseñado especificamente para competir no Curragh. Ata entón, os participantes consistían principalmente en MG e "specials" construídos na casa ou en garaxes. A multitude converteuse nunha grande admiradora de Kelly e seguramente deulles unha demostración de carreiras a alta velocidade aquel día. O rexistro que fixou ese día permaneceu ininterrompido ata 1954, cando o destruíu de novo por case 16 km/h, esta vez nun Ferrari deportivo.
A súa propia andaina nas carreiras a tempo completo chegou ao final en 1955, tras un grave accidente no circuíto de Oulton Park. Aínda que, compitiu nalgúns ascensos a outeiros pilotando Porsches e Ferraris, en Wicklow, en Irlanda. O seu Jaguar C-Type continúa participando en reunións de coches históricos en todo o mundo, así como o seu Ferrari Monza.
Vida empresarial
Kelly foi ante todo empresario, as carreiras ocuparon o segundo lugar en facer cartos. O seu negocio de automóbiles e as súas operacións de propiedades eran as súas prioridades. Posuía moitas casas famosas da súa propiedade que xestionaba nas décadas de 1970 e 1980 en Irlanda e Inglaterra. Foi moi coñecido no seu Dublin natal. Destacou na prensa irlandesa nos anos cincuenta por ser o primeiro irlandés a recibir unha invitación real ao primeiro Gran Premio do Reino Unido en Silverstone. Tras a súa retirada das carreiras, Kelly concentrouse nos seus intereses comerciais, que incluía a concesión irlandesa de Ferrari.
Coleccionismo
Despois de 1955 e o accidente en Oulton Park, Kelly traballou na construción de salas de exposicións de automóbiles en Inglaterra. Entón, en 1969 vendeuno todo e decidiu volver a Athy, Irlanda. Aquí é onde comezou a súa carteira de propiedades, que resultou na posesión dos predios máis impresionantes do país, incluíndo a Old Conna Hill preto de Dublín. A finais dos anos 70 e 80 Kelly comezou unha colección de autos raros e caros que incluían Lamborghinis, Ferraris e Rolls Royces.
Resultados completos na Fórmula Un
(Chave) As carreiras en letra grosa indican pole position; as carreiras en cursiva indican volta rápida.
São José dos Campos
São José dos Campos é unha importante cidade industrial brasileira do estado de São Paulo. Localizada no val do río Paraíba do Sur, é considerada o maior centro de investigacións en alta tecnoloxía da América Latina, e ten industrias dos sectores automobilístico e de telecomunicacións, material bélico, metalurxia, produtos químicos, fármacos, e equipamentos eléctricos e electrónicos. É sede do maior complexo aeroespacial de América Latina.
Aí están instaladas importantes multinacionais como Philips, Panasonic, Johnson & Johnson, General Motors (GM), Petrobras, Ericsson, Monsanto e outras compañías máis.