cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Thomas Sankara
Saúde e obras públicas
Sankara tamén promoveu programas de educación para axudar a combater a taxa do 90% de analfabetismo do país. Estes programas tiveron certo éxito nos primeiros anos. Con todo, unha folga a grande escala de profesores contra a revolución, xunto coa falta de vontade de Sankara para negociar, levou ao despido destes mestres e á creación dos "mestres revolucionarios". Nun intento por substituír os preto de 2.500 profesores despedidos, calquera persoa con título universitario foi invitada a ensinar a través do programa de profesores revolucionarios. Os voluntarios recibiron un curso de formación de 10 días antes de ser enviados a ensinar. Os resultados foron desastrosos.
Tribunais Revolucionarios do Pobo
Pouco despois de alcanzar o poder, Sankara construíu un sistema de tribunais coñecido como Tribunais Revolucionarios do Pobo. Estes xulgados foron creados orixinalmente para levar a xuízo aos ex funcionarios do goberno anterior dun xeito directo no que os cidadáns burkinenses puidesen participar ou asistir aos procesos contra os inimigos da revolución. Realizáronse xuíxos por corrupción, evasión fiscal e actividades "contrarrevolucionarias". As sentenzas dos antigos funcionarios do goberno eran leves e a miúdo foron suspendidas. Estes tribunais foron acusados de realizar só farsas abertas ao público.
Comités de Defensa da Revolución
Formáronse centos de Comités de Defensa da Revolución (Comités de Défense de la Révolution), como organizacións de poboación armada. Os CDR foron creados como contrapeso ao poder do exército e para promover a revolución política e social. A idea foi tomada de Fidel Castro, cuxos Comités de Defensa da Revolución foron creados como unha forma de "vixilancia revolucionaria".
Dereitos das mulleres
Mellorar o status das mulleres na sociedade burkinense foi un dos obxectivos explícitos de Sankara, mencionándoo en segundo lugar nunha lista de prioridades nacionais, no discurso de orientación política de 1983. O seu goberno incluíu un gran número de mulleres, algo sen precedentes en África Occidental, e fundouse un Ministerio da Muller. Prohibiuse a mutilación xenital feminina, os matrimonios forzados e a poligamia, así como outros costumes antigos como o de que as viúvas debían casar cun irmán do seu difunto marido. Tamén se nomeou a mulleres en altos cargos gobernamentais e se animou ás mulleres a traballar fóra da casa e asistir á escola aínda que estivesen embarazadas.
Sankara tamén promoveu a contracepción e animou aos maridos a ir ao mercado e preparar a comida para experimentar por si mesmos as condicións ás que se enfrontan as mulleres. Sankara recoñeceu os retos que enfrontaron as mulleres africanas cando deu o seu famoso discurso para celebrar o Día Internacional da Muller o 8 de marzo de 1987 en Uagadugú. Falou ante miles de mulleres nun discurso altamente político no que afirmou que a Revolución Burkinabé estaba "establencendo novas relacións sociais" que afectarían ás "relacións de autoridade entre homes e mulleres obrigando a repensar a natureza de ambos. A tarefa é formidable pero necesaria".
Loita contra a corrupción
Nos primeiros anos do goberno de Sankara, os esforzos contra a corrupción centráronse nos políticos e funcionarios do réxime anterior, que foron xulgados nos tribunais revolucionarios. Logo pasaron a actuar no propio goberno e os CDRs. En 1987, creouse a Comisión Popular para a Prevención da Corrupción (CPPC), cuxo maior propósito era recoller información sobre ingresos e posesións de todos os altos cargos, para comprobar se vivían por riba das súas posibilidades. Calquera anomalía sería enviada á policía e en caso de atopar indicios de delito, xulgada polos tribunais revolucionarios. O primeiro en pasar pola CPPC foi o propio Sankara, quen declarou posuír unha vivenda cunha hipoteca a medio pagar, dúas parcelas sen uso, un automóbil, varias bicicletas, un frigorífico, algúns útiles de cociña e varias guitarras. O seu salario mensual era de 136.736 francos CFA (equivalentes a 462$ daquel momento) e o da súa muller 193.690 CFA. En total a parella tiña no banco pouco máis de medio millón de francos. Tamén declarou que nas súas visitas ao estranxeiro recibira como regalos catro coches e 850 millóns de francos e que fora todo entregado ás arcas públicas.
Relacións internacionais
Con Thomas Sankara a política internacional de Burkina Faso deu un xiro, deixando claro dende o principio cal sería o seu rumbo: o goberno rompería coa política exterior ditada dende París; Burkina Faso, como país soberano, establecería relacións con calquera outro país que desexe; o CNR, mantendo o seu espírito revolucionario, apoiaría os pobos oprimidos e os seus movementos de liberación nacionais; e finalmente buscaría unha unión panafricana real, que segundo Sankara, só podería ser alcanzada mediante a acción dos pobos e gobernos africanos e non con simples declaracións pronunciadas ao final das reunións.
Este enfoque internacionalista fixo que o país gañara novos aliados moi lonxe das súas fronteiras, pero tamén provocou desconfianza entre as capitais occidentais e entre os gobernos conservadores dalgúns dos seus veciños africanos, sobre todo de Togo, Malí e Costa do Marfil, países moi próximos politicamente con Francia, e cos que houbo tensións durante todo o goberno de Sankara, chegando incluso a acusalo a el cando tiñan problemas coa oposición, como fixo o goberno de Togo en 1986, tras un intento de golpe de Estado. En maio de 1984 cancelouse unha visita que Sankara planeaba facer a Abidjan, porque Costa do Marfil temía o recibemento que Sankara podería ter. Finalmente a visita fíxose en febreiro do ano seguinte, pero á capital, Yamoussoukro, unha cidade moito máis pequena. Unhas horas antes da chegada do presidente burkinense, unha bomba estourou no hotel no que se ía aloxar. Aínda así, Sankara viaxou igualmente e foi recibido por aclamado por miles de marfileses e burkinenses emigrados.
No seu discurso ante as Nacións Unidas de outubro de 1984, Sankara criticou a intervención militar francesa no Chad e pediu que a illa de Mayotte, baixo control francés, fora devolta ao goberno das Comores. Tamén fixo unha defensa do pobo palestino fronte ao sionismo, defendeu a liberdade e independencia dos pobos nicaraguano, afgán, irlandés, granadino e timorense e denunciou o poder de veto do que gozan os cinco membros permanentes do consello de seguridade das Nacións Unidas. Antes da viaxe aos Estados Unidos, a Casa Branca, púxose en contacto co goberno burkinense para coñecer a liña do discurso que daría nas Nacións Unidas e talvez, invitalo a unha reunión con Ronald Reagan. Tras ver o ton do discurso, non houbo invitación e prohibíuselle a Sankara viaxar a Atlanta, onde fora invitado polo alcalde, Andew Young.
De camiño a Nova York, fixo unha parada en Cuba, país co que o ano anterior, sendo primeiro ministro, firmara un acordo de cooperación, polo que o país insular enviou unha pequena delegación de médicos, ademais de axuda en educación, agricultura e outros campos. Alí, Fidel Castro condecorouno coa Orden José Martí. De Cuba viaxou brevemente a Nicaragua, devolvendo a visita que Daniel Ortega fixera a Burkina Faso tres meses antes. En Nicaragua falou diante dunha multitude de 200.000 persoas, en nome de todas as delegacións estranxeiras, nun acto polo 25º aniversario da Fronte Sandinista de Liberación Nacional, que sete anos antes derrubara a ditadura de Anastasio Somoza. No discurso deu o seu apoio ao goberno sandinista, na súa loita fronte os contras, apoiados polos Estados Unidos.
Como a súa visita estaba limitada a Nova York, dirixiuse a Harlem, onde falou, diante de miles de afroamericanos, sobre a revolución e contra o racismo e o imperialismo, afirmando que "a nosa Casa Branca é o Harlem negro".
No seu obxectivo de non depender de Francia, buscou cooperación con novos países e firmou acordos co Canadá, Xapón e os Países Baixos. Un mes despois do discurso da ONU, viaxou á China, coa que firmou acordos de cooperación. En 1986, realizou unha visita dunha semana á Unión Soviética, que xa suplira a Burkina Faso con equipamento agrícola e outros tipos de asistencia. Esa axuda da URSS non supuxo que Sankara non criticase a invasión soviética de Afganistán, cousa que fixo varias veces, igual que a cooperación coa Libia de Qadafi non evitou as críticas cara a ese país e a súa "mediocre axuda".
Sankara non deixou de buscar a unión dos países africanos, aínda que sabía que esta non era de interese para moitos dos líderes do continente. Un dos puntos nos que máis esforzo puxo foi na loita pola liberdade de Suráfrica e Namibia. Unha das primeiras medidas goberno de Sankara foi renomear unha das vías principais de Uagadugú como Avenida Nelson Mandela. Tamén se lle concedeu, de xeito simbólico, un pasaporte burkinense a Nelson Mandela e prohibiuse a venda de produtos surafricanos. Nunha reunión da OUA, Sankara ofreceu dez rifles a membros da ANC e a SWAPO. Cando algúns líderes comezaron a rir, Sankara explicou que dez rifles era un grande esforzo para un país tan pobre, pero que se todos os alí reunidos doaran dez rifles, habería 500 guerrilleiros surafricanos e namibios armados.
Con todo, o país africano co que mellores relacións tivo foi coa Ghana de Jerry Rawlings, que tomara o poder pouco antes ca el, e que tiña as mesmas intencións revolucionarias e antiimperialistas.
Segunda Guerra da Franxa de Agacher
En 1985, Burkina Faso organizou un censo xeral da poboación. Durante o proceso, algúns campamentos fula en Malí foron visitados por erro polos axentes do censo de Burkina Faso. O goberno de Malí afirmaba que o acto fora unha violación da súa soberanía na franxa de Agacher. Despois dos esforzos de Malí pedindo aos líderes africanos que presionasen a Sankara, as tensións estalaron o día de Nadal de 1985 nunha guerra que durou cinco días e na que morreron unhas 100 persoas (a maioría civís falecidos por unha bomba lanzada no mercado de Ouahigouya por un avión MiG de Malí). O conflito é coñecido como a "Guerra de Nadal" en Burkina Faso.
Asasinato
O 15 de outubro de 1987, Sankara foi asasinado xunto a outros doce oficiais por un grupo armado nun golpe de estado organizado polo seu antigo compañeiro Blaise Compaoré. O empeoramento das relacións cos países veciños foi unha das razóns que deu Compaoré para xustificar o golpe, afirmando que Sankara puxo en perigo as relacións estranxeiras co ex-poder colonial de Francia e a veciña Costa do Marfil.
Ese día, Sankara estaba reunido co seu equipo de asesores nas oficinas do vello Consello da Entente. Segundo Alouna Traoré, a única testemuña, sobre as 4 e media da tarde, escoitaron disparos no patio exterior. Tras escoitar os disparos, todos na sala se cubriron, excepto Sankara, que se levantou e pediulle aos demais que quedasen na sala: "é a min a quen buscan". Saíu coas mans en alto e recibiu varios disparos, morrendo sen dicir nada máis. Logo os asaltantes, todos con roupa militar, entraron na sala da reunión e mataron a todos os presentes, excepto a Alouna Traoré, que conseguiu recuperarse das súas feridas.
Exhumación e investigación
As peticións para que se investigase o asasinato foron sempre rexeitadas durante o goberno de Compaoré, pero tras a saída do poder deste, unha das primeiras medidas anunciadas polo presidente interino Michel Kafando o 21 de novembro de 2014, foi a autorización dunha investigación para identificar o corpo de Thomas Sankara. O 26 de maio de 2015 comezaron os traballos de exhumación nas tumbas do cemiterio de Dagnoën en Uagadugú, onde Sankara e os seus colaboradores foron presuntamente enterrados. O traballo levárono a cabo tres médicos, un francés e dous burkinenses, en presenza dun representante do goberno de transición e un xuíz de instrución. Realizáronse probas de ADN en Marsella aos corpos atopados. Os resultados das autopsias e as conclusións da comisión de investigación ían ser reveladas o 17 de setembro de 2015, pero un intento de golpe de Estado ese mesmo día, liderado por Gilbert Diendéré, retardou o proceso.
O 14 de outubro de 2015, comunicouse o resultado das autopsias: foron executados con numerosos disparos, identificándose o uso de G3, kalashnikovs, pistolas automáticas e incluso granadas, armas pertencentes ao exército, algo que xa se coñecía grazas ao testemuño de Alouna Traoré, único supervivente do masacre. Tamén se informou que o suposto corpo de Sankara, recibira 12 disparos no peito, nos brazos e nas pernas.
Críticas
Os sindicatos apoiaron nun principio ao goberno revolucionario, pero pronto se puxeron na súa contra, denunciando o empeoramento das xa penosas condicións da clase traballadora. Segundo algúns autores isto podería explicarse polo feito de que esa clase traballadora e asalariada á que representaban os sindicatos era unha parte moi minoritaria da escasamente industrializada sociedade burkinense, mentres que os esforzos do goberno se concentraban en medidas favorábeis ao mundo rural e ao campesiñado, que supoñía a inmensa maioría dos habitantes do país. O conflito empeorou en 1985, coa detención de máis líderes sindicais.
Os procedementos dos Tribunais Revolucionarios, especialmente as proteccións legais para os acusados, non se axustaban ás normas internacionais. Os acusados tiñan que demostrarse inocentes dos crimes dos que eran acusados e non se lles permitía consultar ao seu avogado durante a sesión.
Imaxe persoal e popularidade
Xunto ao seu carisma persoal, Sankara tivo unha serie de iniciativas orixinais que contribuíron á súa popularidade e atraeron certa atención dos medios internacionais ao seu goberno:
O Che Guevara africano
miniatura|Pioneiros da Revolución, con boinas estreladas ao estilo do [[Che Guevara]] Sankara, que é chamado a miúdo o "Che Guevara africano",  emulou a Ernesto Guevara, tanto en estilo como en esencia. Estilisticamente, usaban ambos uniforme militar e unha boina con estrela, vivían asceticamente, con poucas posesións e cun salario mínimo, unha vez asumido o poder. Ambos eran aliados de Fidel Castro (Sankara foi visitado por Castro en 1987, pouco antes de ser asasinado), falaban francés con fluidez, montaban habitualmente en motocicleta, e son coñecidos polo seu carisma co que motivaban aos seus seguidores. En canto ao esencial, Guevara e Sankara eran revolucionarios marxistas, que crían na revolución armada contra o imperialismo e o capitalismo monopolista, denunciaron o neocolonialismo financeiro ante as Nacións Unidas, realizaron campañas de reforma agraria e de alfabetización como partidos fundamentos das súas axendas e usaron os tribunais revolucionarios e o CDR contra os contrarrevolucionarios. Foron asasinados case coa mesma idade (38 Sankara e 39 o Che).
Legado
O legado de Thomas Sankara é enorme en África, e particularmente en Burkina Faso, onde é visto como un símbolo de liberdade. O seu rostro pode verse estampado en multitude de camisolas e en murais de rúas africanas   e incluso europeas.
Vinte anos despois do seu asasinato, o 15 de outubro de 2007, a figura de Thomas Sankara foi conmemorada en todo o mundo, en varias cerimonias que tiveron lugar en Burkina Faso, Malí, Senegal, Níxer, Tanzania, Burundi, Francia, Canadá e nos EUA.
Thomas Sankara estivo moi presente nos discursos da mocidade e das e dos activistas que lideraron as protestas de 2014 en Burkina Faso e que puxeron fin aos 27 anos no poder de Blaise Compaoré. Na actualidade existen varios partidos "sankaristas" que se consideran herdeiros do seu pensamento.
A Picheira, San Simón da Costa, Vilalba
A Picheira é un lugar da parroquia de San Simón da Costa, no concello lugués de Vilalba, na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2010 tiña 0 habitantes.
Penaserra, San Simón da Costa, Vilalba
Penaserra é un lugar da parroquia de San Simón da Costa, no concello lugués de Vilalba, na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2010 tiña 5 habitantes (3 homes e 2 mulleres).
Estrumil
O topónimo galego Estrumil pode referirse a:
O Piñeiro, Sobrán (San Martiño de Fóra), Vilagarcía de Arousa
O Piñeiro é un lugar da parroquia de Sobrán (San Martiño de Fóra) no concello pontevedrés de Vilagarcía de Arousa, na comarca do Salnés. Tiña 143 habitantes no ano 2016 segundo datos do IGE, dos que 70 eran mulleres e 73 homes, o que representa un aumento respecto ós anos 2010, cando tiña 135 veciños, e 2005, cando eran 136.
Pat Kilbride
Pat Kilbride nado no Condado de Kildare é un guitarrista e cantante irlandés. Foi un dos primeiros membros de Battlefield Band, e colaborou con bandas como Luar na Lubre. Actualmente vive e traballa en Madrid
Peter North
miniatura|dereita|North en 2002.
Peter North, nado en Halifax (Nova Escocia) o 11 de maio de 1957, é un actor, director e produtor de cinema porno canadense.
Participou en máis de 1700 filmes des que debutase no ano 1983. Forma parte dos Salóns da Fama AVN e XRCO.
Non é un país para vellos
Non é un país para vellos (en No Country for Old Men) é un filme dirixido polos irmáns Coen no 2007. Está baseado na novela homónima de Cormac McCarthy. Está protagonizado por Tommy Lee Jones, Javier Bardem e Josh Brolin e conta a historia dun home corrente ó cal o azar lle dá unha fortuna que non lle pertence. Os temas do destino, a conciencia e as circunstancias xa foran tratados noutros filmes dos irmáns Coen como Sangue fácil e Fargo.
A longametraxe obtivo catro Premios Óscar na edición de 2008: mellor filme, mellor director, mellor guión adaptado e mellor actor secundario para Javier Bardem. Estreouse en galego na TVG o 26 de xaneiro de 2011.
Sinopse
Ed Tom Bell (Tommy Lee Jones) é un shériff dun condado ao oeste de Texas. Lamenta o aumento da violencia nunha rexión que en tempos do seu pai e do seu avó, tamén shériffs, fora máis tranquila. No ano 1980, Llewelyn Moss (Josh Brolin), un cazador de antílopes que se atopa preto do Río Grande, descobre un día uns homes mortos a balazos, un cargamento de heroína e dous millóns de dólares en efectivo. Leva os cartos á súa casa, e á noite, comesto polos remordementos, volve ao lugar para darlle auga a un home moribundo. Dous homes perségueno, e perde o seu vehículo. Regresa a casa, colle os cartos e dille á súa muller, Carla Jean (Kelly Macdonald), que vaia a casa da súa nai, e marcha a un hotel do condado veciño, escondendo a maleta dos cartos no conduto do aire acondicionado.
Anton Chigurh (Javier Bardem), un asasino a soldo contratado para recuperar os cartos, estrangula un axente do shériff para escapar e rouba un coche. Mediante un radiotransmisor oculto na maleta dos cartos, persegue a Llewelyn. Chega á habitación do lado da deste e mata os mexicanos que están nela, mais cando se decata de que a maleta estaba no conduto do aire, o outro home xa marchara. Nun hotel nunha cidade da fronteira con México Moss decátase de que leva o radiotransmisor. Prodúcese un tiroteo entre el e Anton, e os dous fican feridos. Moss escapa cara a México e é levado a un hospital. Carson Wells (Woody Harrelson), outro axente contratado, ofrécelle protección a cambio dos cartos.
Logo de que Anton cure as súas propias feridas, vai ó hotel de Wells e mátao. Recibe unha chamada de Moss, e dille a este que o próximo lugar ao que irá será onde a súa muller para matala, a menos que lle devolva os cartos. Moss cítase coa súa muller nun hotel en El Paso para darlle os cartos e evitar poñela en perigo. Acepta a oferta para salvar o seu home, pero non chega a tempo e só logra ver unha camioneta con homes marchando do lugar e Moss morto na habitación.
Esa noite o shériff Bell regresa á escena do crime e atopa a pechadura rota segundo o estilo que fora deixando Anton. Este escóndese trala porta dunha habitación do hotel, observando a través dun burato. Bell entra na habitación de Moss e observa que a cuberta do conduto de ventilación fora aberta. Carla Jean regresa do funeral da súa nai, e atopa a Chigurh no seu dormitorio. Ela dille que non ten os cartos, e el dille que ten que matala porque llo prometera a Moss. Ofrécelle a opción de salvar a súa vida acertando cara ou cruz nunha moeda lanzada ao aire, pero ela dille que non, que a elección é del. Chigurh sae da casa só e marcha nun coche, mais é ferido nun accidente de tráfico. Escapa andando cun brazo roto.
Xa retirado, Bell cóntalle dous soños coa súa muller (Tess Harper).
Omar al-Mukhtar
Omar al-Mukhtar, nado o 20 de agosto de 1858 e finado en Suluq o 16 de setembro de 1931, foi un dirixente relixioso e militar libio que guiou a resistencia anticolonial contra os italianos nos anos dez e vinte do século XX, coñecido cos alcume do xeque dos mártires ou o león do deserto. Capturado polos italianos executárono en 1931.
Traxectoria
Nado nun pequeno asentamento da Cirenaica quedou orfo de moi cativo, quedando baixo o coidado do xeque Sharif el-Gariani. Estudou durante oito anos na escola coránica de Jaghbub, onde se integrou na tariqa (confraternidade) sanusi, seguindo despois os seus estudos na madrasa de Janzur. Despois da conquista italiana en 1912 formáronse movementos de resistencia senusi, o máis destacado dirixido por al-Mukhtar, facendo que fóra da zona costeira o poder italiano fose só nominal. En 1923 Idris desígnao xefe da resistencia guerrilleira contra os italianos. En 1927 unha forte presión italiana parecía varrer a resistencia de al-Mukhtar que reforzou o enfrontamento de guerrilas para facer fronte á situación, en 1930 as autoridades italianas deportaron á poboación da zona para illar os focos de resistencia. O 11 de setembro de 1931 os italianos capturárono preto de Slonta.
Pompeia
miniatura|dereita|350px|Erupción do [[Monte Vesuvio|Vesuvio no ano 79.]] miniatura|dereita|350px|Plano da cidade A cidade de Pompeia (arredor de 20.000 habitantes en 98 ha de extensión), xunto con Herculano e moitas vilas da zona circundante (por exemplo, en Boscoreale, Stabiae), foron sepultadas baixo de 4 a 6 m. de cinsa volcánica e pómez na erupción do Monte Vesuvio no 79 d.C. A erupción foi descrita por Plinio o Novo, cuxo tío Plinio o Vello morreu despois de realizar varias viaxes pola baía cunha frota de barcos de pesca para salvar algunhas persoas que estaban pechadas nas vilas costeiras.
Conservada en gran parte baixo a cinza, a cidade escavada ofreceu unha instantánea única da vida romana, conxelada no momento en que quedou enterrada, aínda que moitas das probas detalladas da vida cotiá dos seus habitantes perdeuse nas escavacións. Era unha cidade rica, que gozaba de moitos edificios públicos e luxosas casas privadas con luxosa decoración, mobiliario e obras de arte que foron os principais atractivos para os primeiros escavadores. Restos orgánicos, incluíndo obxectos de madeira e corpos humanos, foron sepultados na cinza. Co paso do tempo, pudriron, deixando baleiros que os arqueólogos atoparon que podían usar como moldes de fundición para facer moldes de xeso de figuras únicas, e moitas veces espantosas, nos seus últimos momentos da vida. Os numerosos graffiti esculpidos nas paredes e no interior das salas proporcionan unha gran cantidade de exemplos do latín vulgar, en gran parte perdido, falado coloquialmente na época, contrastando coa linguaxe formal dos escritores clásicos.
Pompeia é Patrimonio da Humanidade da UNESCO e é unha das atraccións turísticas máis populares de Italia, con aproximadamente 2,5 millóns de visitantes ao ano.
Despois de moitas escavacións anteriores a 1960 que descubriran a maior parte da cidade pero que a deixaron en ruínas, prohibíronse novas escavacións importantes e, en cambio, limitáronse a áreas específicas e prioritarias. En 2018, isto levou a novos descubrimentos nalgunhas zonas da cidade antes inexploradas.
Orixes de Pompeia
miniatura|235px|Anfiteatro de Pompeia.
Pompeia participou na guerra que as cidades da Campania iniciaron contra Roma, pero no ano 89 a.C. foi asediada por Lucio Cornelio Sulla. Aínda que as tropas da Liga Social, comandadas por Lucio Clementio axudaron na resistencia aos romanos, no ano 80 a.C. Pompeia viuse obrigada a aceptar a rendición tras a conquista de Nola. Tras este episodio converteuse nunha colonia co nome de Colonia Cornelia Veneria Pompeianorum. A cidade converteuse nun importante punto de paso de mercadorías que chegaban por vía marítima e que eran enviadas cara a Roma ou cara o sur de Italia seguindo a próxima Via Apia.
No ano 62 un terremoto estragou seriamente Pompeia e outras cidades próximas. Durante o período que vai entre ese ano e o ano 79, ano da erupción do Vesuvio, a cidade foi reconstruída, quizais con maior suntuosidade nos edificios e máis arte que antes.
O Vesuvio sepulta a cidade
En agosto do ano 79 unha erupción do monte Vesuvio escureceu o ceo e sepultou a cidade. As únicas crónicas fiábeis do ocorrido foron escritas por Plinio o Novo nunha carta enviada ao historiador Publio Cornelio Tácito. Plinio observou desde a súa vila en Miseno (a 30 km do Vesuvio) un estraño fenómeno: unha gran nube escura con forma de piñeiro saíndo do cume do monte. Ao cabo dun tempo, a nube descendeu polas abas do Vesuvio e cubriu todo polos arredores, incluíndo o mar.
A "nube" sobre a que escribiu Plinio coñécese actualmente como fluxo piroclástico, unha nube de gas, cinza e rocha sobrequentados que é expulsada por un volcán. Plinio constatou que houbo varios tremores de terra antes e durante a erupción. Tamén anotou que as cinzas caían en capas moi gordas e Miseno tivo que ser evacuada.
A súa descrición reflectía o feito de que o Sol foi bloqueado pola erupción e a escuridade reinaba en pleno día. O seu tío Plinio o Vello partira en varios barcos (Miseno encontrábase fronte a Pompeia, ao outro lado da baía) coa intención de investigar o fenómeno e morreu aparentemente pola asfixia causada polo dióxido de carbono tras desembarcar.
Praga, Sobrán (San Martiño de Fóra), Vilagarcía de Arousa
Praga é un lugar da parroquia de Sobrán (San Martiño de Fóra) no concello pontevedrés de Vilagarcía de Arousa, na comarca do Salnés. Tiña 29 habitantes no ano 2016 segundo datos do IGE, dos que 15 eran mulleres e 14 homes, o que representa un descenso continuado respecto ós anos 2010, cando tiña 38 veciños, e 2005, cando eran 37.
Pompeia
Perdida durante 16 séculos
miniatura| As táboas de madeira recubertas de cera eran o [[materiais de escrita|material de escrita máis habitual.]]
Grosas capas de cinza cubriron as dúas cidades situadas na base da montaña, e os seus nomes e localizacións foron esquecidos. Herculano foi redescuberta en 1738, e Pompeia en 1748. Desde entón, ambas as vilas foron escavadas revelando numerosos edificios intactos, así como pinturas murais. Realmente a descuberta tivo lugar no ano 1550, cando o arquitecto Fontana estaba escavando un novo curso para o río Sarno. Pero houbo que esperar 150 anos antes de que se iniciara unha campaña para desenterrar as cidades. Até esa data, asumíase que Pompeia e Herculano xa se perderan para sempre.
O foro, os baños, moitas casas e algunhas vilas permaneceron nun sorprendente bo estado de conservación. Un hotel de 1.000 m2 foi descuberto a escasa distancia da cidade, e hoxe en día coñécese como "Grande Hotel Murecino".
Pompeia é a única cidade antiga da que se coñece de forma precisa a súa estrutura topográfica, sen modificacions posteriores. Non estaba distribuída nun plano regular como acostumaba ocorrer coas cidades romanas, debido á irregularidade do terreo. Pero as súas rúas eran rectas e formaban unha reixa ao máis puro estilo romano, co seu cardo e o seu decumano. Estaban pavimentadas con pedras poligonais e había casas e comercios a ambos os lados.
Danos sísmicos e volcánicos
Unha importante área das investigacións céntrase nas estruturas que estaban sendo restauradas durante a erupción (presumibelmente danadas no terremoto do ano 62). Algunhas das pinturas antigas danadas puideron ser cubertas con novos frescos, e utilízanse modernos instrumentos para analizar as pinturas ocultas. A razón máis probábel pola cal esas estruturas aínda estaban sendo reparadas 10 anos despois do terremoto era a crecente frecuencia de pequenos tremores que precederon á erupción. miniatura|Xardín dos fuxitivos Durante as escavacións, ocasionalmente achábanse ocos na cinza que contiveran restos humanos. Alguén tivo a idea de volver a encher estes ocos con pasta de modelar, e o resultado foron "estatuas" que mostraban con grande precisión o último momento da vida dos cidadáns que non puideron escapar á erupción. Nálgúns deles a expresión de terror é claramente visíbel.
Un fotograma único
A cidade ofrece un cadro da vida romana durante o século I. O momento "inmortalizado" pola erupción evidencia literalmente até o mínimo detalle da vida cotiá. Por exemplo, no chan dunha das casas (a de Sirico), unha famosa inscrición Salve, lucru ("Benvido, diñeiro"), quizais con intención humorística, móstranos unha sociedade comercial pertencente a dous socios, Sirico e Numiano (aínda que este último ben podería ser un alcuño, xa que numus significa moeda). Noutras casas abundan os detalles sobre diversos oficios, como os traballadores da lavandaría (fullones). Os graffiti, pintadas gravadas nas paredes, son mostras do latín empregado na rúa.
No ano da erupción, calcúlase que a poboación de Pompeia era dunhas 20.000 persoas. A cidade estaba situada nunha zona onde abundaban as vilas de vacacións, e contaba con numerosos servizos: o macellum (grande mercado de alimentos), o pistrinum (muíño), a thermopolia (unha especie de taberna que servía bebidas frías e quentes), os cauporioe (pequenos restaurantes) e un anfiteatro.
En 2002 un importante descubrimento na desembocadura do río Sarno revelou que no porto tamén había vivendas, moitas delas palafitas cun sistema de canais que suxiren unha certa similitude con Venecia. miniatura|esquerda|Os ben conservados frescos de Pompeia son unha mostra excelente da cultura da cidade. miniatura|Mosaico dunha casa pompeiana cun can coa inscrición [[Cave canem|caue canem.]]
A Igrexa, Adelán, Alfoz
A Igrexa é un lugar da parroquia de Adelán no concello lugués de Alfoz na comarca da Mariña Central. Segundo o IGE, en 2011 tiña 11 habitantes (7 homes e 4 mulleres).
O Estremadoiro
O topónimo galego O Estradoiro pode referirse a:
Reboredo
Reboredo pode referirse a:
Estraxiz
O topónimo galego Estraxiz pode referirse a:
Jake Walton
Jake Walton é un músico de Nottingham, Inglaterra, especializado en música de tradición córnica. En moitas ocasións actúa xunto con Jez Lowe.
Lanny Barby
Lanny Barby, nada en Montreal o 29 de agosto de 1981, é unha modelo e estrela do porno canadense. Participou en películas de contenido pornográfico dende os 18 anos acadou sona grazas á Internet.
Pontenova, San Simón da Costa, Vilalba
Pontenova é un lugar da parroquia de San Simón da Costa, no concello lugués de Vilalba, na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE en 2010 tiña un habitante (unha muller).
Ferran Adrià
Ferran Adrià Acosta, nado en L'Hospitalet de Llobregat o 14 de maio de 1962, é un cociñeiro catalán.
Micróspora
En botánica, as micrósporas son desenvoltas nos gametófitos masculinos, e as macrósporas nos gametófitos femininos. A combinación de micrósporas e macrósporas pódese atopar só en organismos heterospóreos. Nas plantas con semente as micrósporas forman os grans de pole, e as macrósporas desenvólvense coa semente. Moitas das plantas que se reproducen por esporas sen semente só producen unha clase de esporas. Nos fieitos as plantas heterospóreas son acuáticas ou semiacuáticas, incluído os xéneros Marsilea, Regnellidium, Pilularia, Salvinia, e Azolla. Esta condición é tamén coñecida no xénero de Lycophyta Selaginella.
Ferran Adrià
Traxectoria
Comeza a traballar en 1980 na cociña dun hotel de Castelldefels, en 1982 entra no restaurante Finisterre de Barcelona, pero será coa súa entrada en El Bulli de Roses (provincia de Xirona) en 1983 cando comeza a facer receitas creativas, e coñeza o recoñecemento internacional, a revista Time incluíuno na lista dos 100 personaxes máis innovadores do ano 2004.
Olmo
Os olmos, tamén coñecidos como ulmeiros ou umeiros , son especies arbóreas pertencentes ao xénero: Ulmus, que conta con 204 especies de plantas de flores pertencente á familia Ulmaceae. En Galiza non abundan hoxe en día, mais aínda podemos atopar dúas especies bravas: o olmo de montaña (Ulmus glabra) e o olmo mediterráneo (Ulmus minor). Tamén existe o híbrido natural destes dous últimos: o Ulmus x hollandica.
Etimoloxía
Os nomes galegos olmo e ulmeiro derivan do seu nome latino ǔlmu, no segundo caso coa adición do sufixo –ario, que daría ulmario. O nome umeiro tería raíz prerromana relacionada coa auga, probablemente a raíz um- (que tamén xeraría a raíz latina), como a que presenta o río Umia ou o río Uma (afluente do río Tea).
Distribución
Durante os séculos XIX e XX plantáronse moitísimos cultivares nas rúas e xardíns como ornamentais en Europa, América do Norte e algunhas partes do hemisferio sur, especialmente en Australia, acadando algúns deles un talle importante.
En Galicia non son comúns agás en xardinaxe, atopando algúns exemplares bravos das especies Ulmus glabra (olmo de montaña) e Ulmus minor (olmo mediterráneo) nas fragas do Eume ou nas montañas orientais. Posibelmente as súas poboacións diminuíron hai séculos pola industria naval, pois a comezos da Idade Moderna a Coroa de Castela tallou as máis das grandes e vellas árbores do Reino de Galiza (carballos, olmos, freixos, nogueiras, castiñeiros etc.), perdéndose un gran potencial forestal para o país. Máis recentemente moitos olmos foron afectados pola grafiose, unha doenza específica do olmo.
Hábitat
Medran en solos frescos e ricos, normalmente en lameiros e en bosques de ribeira, de climas temperados mesturado con outras especies típicas das fragas. Non adoita subir dos 1000 m.
Descrición
Son árbores caducifolias ou semicaducas que se estenden ao longo do hemisferio norte, dende Siberia a México e ao Xapón. Moitas especies son de cultivo e se espallaron polo hemisferio sur, especialmente en Australia e Indonesia.
As follas deste xénero teñen follas alternas, sinxelas e serradas, asimétricas na base. Teñen flores hermafroditas sen pétalos que son polinizadas polo vento. Os seus froitos son as sámaras.
Especie en perigo
Por mor dunha epidemia chamada "grafiose", que consiste nun fungo (Ceratocystis ulmi) que ataca o olmo, as distintas especies desta emblemática árbore están en perigo de desaparecer; tamén existe unha epidemia producida por un escaravello transportador do fungo que lles produce a enfermidade, principalmente no leste europeo e con máis preponderancia na Península Ibérica. Crese que a poboación de ulmeiro común descendeu entre un 80 e un 90%.
Nome común
Olmo, olmeiro, olma, negrillo, lameira, güelmo, chopro, chopo, choplo, álamo.
Bille August
Bille August, nado en Virum o 9 de novembro de 1948, é un director de cinema e televisión, guionista e director de fotografía dinamarqués, gañador da Palma de Ouro en Cannes en dúas oportunidades. Contribuíu en gran medida, dende finais dos anos 1980, á boa imaxe da que goza o cinema danés no estranxeiro.
Traxectoria
Dirixiu máis dunha decena de filmes, entre os que destacan Pelle Erobreren (1987), que gañou a Palma de Ouro no Festival Internacional de Cinema de Cannes de 1988, o Óscar e o Globo de Ouro ó mellor filme en lingua non inglesa en 1989, e Den goda viljan, que recrea aspectos da vida de Ingmar Bergman e dos pais deste director sueco. O mesmo Bergman elixiu a August para dirixir o filme, que tamén obtivo a Palma de Ouro en Cannes en 1992 e grazas ó cal Pernilla August, gañou o premio á mellor actriz no devandito festival.
21 de abril
O 21 de abril é o 111º día do ano do calendario gregoriano (112º nos anos bisestos). Quedan 254 días para finalizar o ano.
Nacementos
miniatura|100px|Charlotte Brontë.
Mortes
miniatura|100px|Jean Racine.
Outros
Os 366 días do ano
Renza, Sobrán (San Martiño de Fóra), Vilagarcía de Arousa
Renza é un lugar da parroquia de Sobrán (San Martiño de Fóra) no concello pontevedrés de Vilagarcía de Arousa, na comarca do Salnés. Tiña 184 habitantes no ano 2016 segundo datos do IGE, dos que 100 eran mulleres e 84 homes, o que representa un descenso continuado respecto ós anos 2010, cando tiña 193 veciños, e 2005, cando eran 220.
Lista de concellos de Castelló
Lista de concellos da provincia de Castelló:
Porto dos Troncos, San Simón da Costa, Vilalba
Porto dos Troncos é un lugar da parroquia de San Simón da Costa, no concello lugués de Vilalba, na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2010 tiña 0 habitantes.
Tokaji
miniatura|180px|dereita|Viña de Tokaj-Hegyalja. Tokaji, que significa "procedente de Tokaj" en húngaro, é a denominación recibida polos viños producidos na rexión de Tokaj-Hegyalja en Hungría e tamén nunha pequena extensión de Eslovaquia. Foi adquirindo distintos nomes en Europa, dos cales o máis común é Tokay, utilizado en Francia e en Inglaterra.
Caracterización
Situada 200 quilómetros a leste de Budapest, esta rexión vinícola esténdese por unha zona de produción de cerca de 6.000 hectáreas.
Esta rexión é o reflexo dunha tradición vinícola única, existente dende hai ao menos mil anos e que se mantivo intacta até os nosos días. A súa paisaxe cultural histórica forma parte do Patrimonio Mundial da Unesco dende xuño de 2002
miniatura|dereita|180px|O río Tisza e o afluente Bodrog, esenciais no micro clima da rexión. Esta rexión encóntrase situada a unha altitude entre 100 a 400 metros sobre o nivel do mar. O seu clima tipicamente continental é caracterizado por invernos extremamente fríos e veráns moi quentes. A meirande parte das súas viñas sitúanse nas abas dos montes Zemplen, xunto aos ríos Bodrog e Tisza. O tipo de solo é predominantemente de orixe volcánica cunha elevada porcentaxe de arxila. A reunión de todos estes factores crea condicións propicias ao desenvolvemento de Botrytis cinerea, favorecido pola xa referida proximidade dos ríos e consecuente humidade.
As cavas do viño Tokaji fanse nas rochas das montañas volcánicas da rexión, formando labirintos que chegan a superar os 30 quilómetros. Estas cavas manteñen de forma natural niveis constantes de temperatura e humidade, creando condicións ideais para almacenar e envellecer os viños da rexión.
Tipos de viños de Tokaj
miniatura|100px|dereita|Botella de Tokaji. Os Tokaj poden ser :
.us
.us é o dominio de internet propio dos Estados Unidos de América, sendo un dos máis antigos dos existentes.
.mx
.mx é o dominio de segundo nivel xeográfico para internet de México; o dominio de segundo nivel pódese formar con: .com.mx.
Estación de Alxeciras
A Estación de Algeciras é unha estación de ferrocarril de Adif, situada na cidade de Alxeciras. É a terminal da liña Bobadilla-Alxeciras. Nela chegan e parten trens con destino a Ronda, Granada, Córdoba e Madrid.
Atópase moi ben comunicada, ao estar situada na antiga travesía da estrada Cádiz-Málaga, xusto en fronte dunha estación de autobuses e a 500 metros do porto e heliporto da cidade.
Historia
A primeira estación de ferrocarril de Alxeciras inaugurouse o 6 de outubro de 1890 xunto coa vía férrea Bobadilla-Alxeciras, unha infraestrutura de carácter radial que permitía comunicar a cidade co interior da provincia de Cádiz.
A estación está ben comunicada, ao pé da N-340, e xusto en fronte da estación de autobuses.
Trens
A ela chegan e parten trens con destino a Ronda, Granada, Córdoba e Madrid.
Media distancia Renfe
O servizo A-5 de Renfe, Alxeciras-Granada, realízase tres veces ao día en ambos os sentidos, nos trens Andalucía Exprés. Tamén hai un tren diario de Ronda a Alxeciras á mañá, e outro de Alxeciras a Ronda á tarde.
Longo percorrido
O servizo Altaria Madrid-Alxeciras realízase dúas veces ao día en ambos os sentidos.
Futuro
A liña de alta velocidade Bobadilla-Alxeciras está incluída no Plan Estratéxico de Infraestruturas e Transporte 2005-2020. Actualmente atópase en execución de obras o tramo entre Bobadilla e Ronda, cunha velocidade de proxecto de 300 km/h.
Prevese que atravesar a Serranía de Ronda será unha dificultade para o trazado da liña de alta velocidade, polo que podería ter unha velocidade de proxecto máis baixa.
A estación de Alxeciras tamén será terminal do Corredor da Costa do Sol, un proxecto do Ministerio de Fomento e a Xunta de Andalucía para unir a cidade con Málaga por ferrocarril de altas prestacións.
A Santa Mariña
O topónimo A Santa Mariña pode referirse a:
Roilois, Sobrán (San Martiño de Fóra), Vilagarcía de Arousa
Roilois é un lugar da parroquia de Sobrán (San Martiño de Fóra) no concello pontevedrés de Vilagarcía de Arousa, na comarca do Salnés.
O IGE considérao fusionado coa Santa Mariña, outro lugar da mesma parroquia, e dá a poboación da entidade creada como resultado desta fusión: 36 habitantes en 2016, dos que 16 eran mulleres e 20 homes, nun descenso continuado respecto ós anos 2010, cando tiña 46 veciños, e 2005, cando eran 42.
Carreira Nova York-París de 1908
A Carreira Nova York París de 1908 foi unha competición automobilística consistente en que os pilotos intentaban viaxar de Nova York a París. Este foi un reto importante dado o estado da tecnoloxía do automóbil e as infraestruturas de estradas do momento. Só tres dos seis participantes completaron a carreira. O gañador foi o equipo de Estados Unidos, pilotando un Thomas Flyer de 1907.
En 1907, a carreira Pequín - París inspirou nunha proba aínda máis audaz para estas novas máquinas. Ao ano seguinte, a carreira sería de Nova York, EE.UU., a París, Francia cunha travesía en barco de 240 km. a través do Estreito de Bering desde Nome ata Cabo Leste, Siberia. Hai que recordar isto era nun momento en que "o automóbil era a cousa máis fráxil e caprichosa na terra.".
A carreira
Foi en Times Square o 12 de febreiro de 1908 cando seis coches que representan a catro países partiron da liña de saída para o que se convertería nun calvario de 169 días. Ondeaban as bandeiras nacionais de Alemaña, Francia, Italia e Estados Unidos, co Protos en representación a Alemaña, o Zust representando a Italia, tres coches (De Dion-Bouton, Motobloc e Sizaire-Naudin) en representación de Francia, e o Thomas Flyer que competía polos Estados Unidos. Ás 11:15 AM un disparo dunha pistola con baño de ouro marcou o inicio dunha carreira ao redor do mundo, nesta novedosa forma de transporte. Por diante os competidores tiñan moi poucos camiños pavimentados, e en moitas partes do mundo nin existían as estradas. A miúdo, os equipos percorreron as vías do ferrocarril cos seus coches dacabalo das travesas do ferrocarril circular durante centos de quilómetros onde non existían estradas.
O estadounidense Thomas Flyer estaba á cabeza cando chegaron a San Francisco logo de cruzar os Estados Unidos n 41 días, 8 horas e 15 minutos. Era a primeira vez que un automóbil cruzaba os EE.UU. no inverno.
Copa Confederacións da FIFA
A Copa Confederacións da FIFA (en inglés: FIFA Confederations Cup) foi un torneo de fútbol organizado pola FIFA que enfrontaba a seleccións nacionais representantes de cada unha das confederacións da FIFA. Comezou celebrándose cada dous anos, pasando a celebrarse a partir de 2005 cada catro anos, xusto no ano anterior á celebración do Mundial no mesmo país organizador do evento.
Carreira Nova York-París de 1908
A carreira
A tundra de Siberia e Manchuria era unha lameira sen fin, co desxeo da primavera era difícil facer progresos. En varios puntos, o avance mediuse a miúdo en metros no canto de quilometros por hora. Co tempo, os camiños melloraban a medida que se achegaban a Europa e o Thomas chegou a París o 30 de xullo de 1908 a gañando a carreirar. Os alemáns chegaron a París catro días antes, pero foron penalizados cun total de 30 días por non ir a Alaska, e por transportar o Protos parte do camiño nun vagón de ferrocarril. Iso deulle a vitoria aos estadounidenses con George Schuster (o único americano que cubríu toda a distancia entre Nova York e París)) por 26 días. Os italianos chegaron máis tarde, en setembro de 1908.
Copa Confederacións da FIFA
Competían no torneo oito seleccións: os campións de cada un dos torneos que organiza cada confederación (a Copa Asiática da AFC, a Copa de África de Nacións da CAF, a Copa Ouro da CONCACAF, a Copa América da CONMEBOL, a Copa das Nacións da Oceanía da OFC, a Eurocopa da UEFA) e mais a selección campioa do último Mundial e o país anfitrión.
Carreira Nova York-París de 1908
A carreira
A carreira foi de interese internacional con cobertura diaria na primeira páxina do The New York Times (un dos patrocinadores da carreira co diario parisiense Le Matin). A importancia do evento estendeuse moito máis alá da carreira en si. Xunto coa Pequín - París a carreira que tivo lugar o ano anterior, estableceuse a fiabilidade do automóbil como medio de transporte fiable, co tempo o automóbil pasou de ser unha diversión dos ricos a unha forma segura e viable de transporte de masas a longa distancia. Tamén deu lugar á petición da mellora das estradas que se construirán en moitas partes do mundo.
O gañador o piloto George Schuster foi incluído no Automotive Hall of Fame o 12 de outubro de 2010.
Copa Confederacións da FIFA
Historia
A partir de 2005 a Copa pasou a disputarse cada catro anos, no ano anterior á celebración do Mundial e no país que acollese esa edición do máximo torneo intercontinental de nacións. Na actualidade está considerado como un test ou ensaio xeral para os países encargados da organización do mundial ademais de lles permitir competir á súa selección nacional ao máis alto nivel durante os dous anos anteriores ao evento (débese recordar que o país anfitrión se califica automaticamente para o Mundial).
Cando o vixente campión mundial tamén acapara algún dos títulos continentais, o subcampión tamén disputa o torneo para completar o número de oito participantes. Na edición de 2005 produciuse unha complicada situación: o campión do mundo tamén era campión de América e o subcampión, Alemaña, estaba clasificado coma anfitrión, a solución á que se chegou foi a de convidar ao subcampión da Copa América, Arxentina.
Até en tres ocasións houvo seleccións que decidiron non participar no torneo. O campión europeo de 1996, Alemaña, decidiu non facelo na edición de 1997 sendo substituída pola subcampioa, a República Checa. Francia, como campioa mundial de 1998 non participou na edición de 1999 sendo substituída pola finalista Brasil. Por último, a Alemaña subcampioa de 2002, foi substituída por Turquía (terceira nese mesmo Mundial) na edición de 2003.
O primeiro antecedente da Copa das Confederacións foi o Mundialito (ou Copa D'Oro). Tamén está considerado coma precursor deste torneo o Trofeo Artemio Franchi disputado en 1985 e 1993 entre os campións da Copa América e da Eurocopa.
A Lama, Adelán, Alfoz
A Lama é un lugar da parroquia de Adelán no concello lugués de Alfoz na comarca da Mariña Central. Segundo o IGE, en 2011 tiña 2 habitantes (1 home e 1 muller).
Toponimia
O orónimo provén do latín, e indica un lugar con lama ou lodo.