cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Aeródromo de Rozas
Historia
Unha vez finalizada a contenda, o aeródromo de Rozas foi recoñecido como un lugar excepcional para a creación dun aeroporto de maiores dimensións, e chegou a ser base aérea durante algún tempo no que había unha gornición militar de tropas de aviación. No ano 1949 o aeródromo de Rozas converteuse no aeroporto central de Galicia, situación que se mantivo durante dous anos mentres se levaba a cabo a construción do aeroporto da Lavacolla.
Futuro condicional (1961-1980)
1ª parte: Excalibur
Segundo Henrique Rabbuñal: Predomina a reflexión sobre a vida de quen aspira a exercer de home nun país de deuses, unha vida que é desexo e esperanza... Hai unha evocación da experiencia da guerra.
Gabriel Mann
Gabriel Mann, nado como Gabriel Wilhoit Amis Mick o 14 de maio de 1972 en Middlebury, Vermont, é un actor e modelo estadounidense principalmente coñecido pola súa participación na serie de televisión da ABC Revenge. Tamén participou en varios filmes como The Life of David Gale, The Bourne Identity ou The Bourne Supremacy.
Futuro condicional (1961-1980)
2ª parte: Venusberg
Para Henrique Rabuñal: visita a temática da muller, o amor e a súa dialéctica con infinitas solucións e coas súas mentiras, soños e ambigüidades.
3ª parte: Avalón
Henrique Rabuñal comenta: contén a poesía mítica con referencias á mitoloxía e cultura gregas, ao universo artúrico ou á cultura exipcia, pero tamén ao nazismo... Hai unha evocación do Ferrol da súa infancia, a dialéctica do rural e do urbano, e unha homenaxe a Cunqueiro.
O propio autor dixo sobre este poema:
Carballo Calero confesoulle a Carmen Blanco sobre o poema:
Aeródromo de Rozas
Historia
Unha vez aprobados os estatutos de devandita sociedade, e tralas pertinentes peticións ao ministro do Aire José Rodríguez Díaz de Lecea, conseguiuse manter o hangar que aínda se pode ver case no seu estado orixinal. Durante os anos 2008 e 2009 fixéronse importantes investimentos no aeródromo de Rozas por parte da Cámara de Comercio de Lugo, como o peche perimetral da pista e a reforma da terminal pretendendo converter Rozas nun aeroporto de carga que tamén dispoña de voos a Madrid e a Barcelona. A pista do aeródromo é de 1200×45 m, pista de tamaño semellante ás que dispoñen aeroportos como o de Sligo (Irlanda) ou o de Santos Dumont (Brasil), suficiente para avións de até 50-70 prazas turbohélices.
A Compañía Iberia usou esta pista durante dous anos.
Centro de Investigación Aeroportada de Rozas
En 2015, o Instituto Nacional de Técnica Aeroespacial (INTA) inaugurou no aeródromo o CIAR modernizando o seu sistema de comunicacións e xestión cun investimento duns 3,3 millóns de euros. O centro tamén recibiu un investimento de dez millóns de euros da Xunta de Galicia cofinanciada con fondos Feder. Estas melloras pretenden aumentar o atractivo como polo de referencia para ensaios e investigacións. O aeródromo de Rozas ofrece unha localización axeitada dada a obriga para os avións non tripulados de voar só en espazo restrinxido.
Pretende integrar tanto as Plataformas Aéreas de Investigación (PAI) como os novos desenvolvementos con avións non tripulados (UAS), nun centro de investigación que ofrece as infraestruturas e equipamentos en terra necesarios para o desenvolvemento das aeronaves e a avaliación das campañas que hai que realizar con elas.
En novembro de 2018, confirmouse o desembarco do xigante estadounidense Boeing en Rozas para desenvolver un simulador de tráfico aéreo para aeronaves tripuladas e non tripuladas. A inauguracón oficial tivo lugar o 18 de decembro de 2019.
O vehículo non tripulado ATLANTE de EADS C.A.S.A realizou o seu primeiro voo no aeródromo de Rozas o 28 de febreiro de 2013.
ARN antisentido
miniatura|263px|O ARNas é transcrito a partir da febra retardada dun xene e é complementaria dun ARNm específico ou transcrito sentido. O ARN antisentido (ARNas ou asRNA), tamén denominado transcrito antisentido, transcrito antisentido natural (NAT)  ou oligonucleótido antisentido, é un ARN monocatenario que é complementario dun ARN mensaxeiro (que codifica unha proteína) co cal se hibrida, e dese modo bloquea a súa tradución a proteínas. O ARN antisentido aparece de forma natural tanto en procariotas coma eucariotas e pertence a un subtipo de ARN non codificante longo (lncRNA) que ten unha lonxitude maior de 200 nucleótidos. A función primaria dos ARN antisentido é regularen a expresión xénica. O ARN antisentido pode tamén producirse sinteticamente e ten un amplo uso como ferramenta de investigación nos experimentos de knockdown de xenes. Pode ter tamén aplicacións terapéuticas.
Descubrimento e historia no desenvolvemento de fármacos
Algúns dos primeiros ARN antisentido descubríronse cando se investigaban proteínas funcionais. Un exemplo foi o ARNas micF. Cando se estaban caracterizando as porinas ompC da membrana externa de Escherichia coli, observouse que algúns dos clons de promotores de ompC podían reprimir a expresión doutras porinas de membrana como ompF. A rexión responsable desta represión da función atopouse que era un locus de 300 pares de bases situado augas arriba do promotor de ompC. Esta rexión de 300 pares de bases é un 70% homóloga en secuencia co extremo 5' do ARNm ompF, polo que o transcrito deste locus de 300 pares de bases era complementario do ARNm de ompF. Posteriormente, este transcrito, denominado micF, viuse que era un ARN antisentido de ompF e podía regular á baixa a expresión de ompF baixo estrés formando un dúplex co ARNm de ompF. Isto induce a degradación do ARNm de ompF.
A idea de que os ARN antisentido podían usarse como fármacos empezou a considerarse en 1978 cando Zamecnik e Stephenson encontraron que un oligonucleótido antisentido para o ARN viral do virus do sarcoma de Rous podía inhibir a replicación viral e a síntese de proteínas. Desde entón, dedicáronse moitos esforzos ao desenvolvemento de ARN antisentido candidatos a fármacos. En 1998, o primeiro ARNas fármaco, o fomivirsen, foi aprobado pola FDA estadounidense. O fomivirsen é un oligonucleótido de 21 pares de baseds, que foi desenvolvido para tratar a retinite por citomegalovirus en pacientes de SIDA. Funciona tomando como diana o ARNm transcrito do virus e en consecuencia inhibe a replicación do citomegalovirus. Malia que o fomivirsen deixou de producirse en 2004 debido á súa perda de mercado, serviu como exemplo exitoso e inspirador do uso de ARNas como dianas de fármacos ou fármacos candidatos.
Outro exemplo de usar os ARN antisentido como axentes terapéuticos é o mipomersen, que foi aprobado pola FDA en 2013. O mipomersen foi desenvolvido para controlar o nivel de colesterol de lipoproteína de baixa densidade (LDL) en pacientes de hipercolesterolemia familiar homocigota, que é unha condición xenética dominante autosómica. Debido ao alto nivel de colesterol total (650–1000 mg/dL) e de receptor de LDL (por riba de 600 mg/dL) en dito tipo de hipercolesterolemia, os pacientes con esa doenza teñen un elevado risco de desenvolver enfermidades cardíacas coronarias. Como a proteína apoB-100 é necesaria para producir lipoproteína de densidade moi baixa (VLDL) e LDL, o mipomersen compleméntase co ARNm de apo-B-100 e márcao para a súa degradación dependente de RNAse H. Finalmente, o mipomersen pode reducir o nivel de LDL.
Exemplos en distintas especies
Os ARN antisentido iniciais descubríronse en sistemas procariotas incluíndo plásmidos, bacteriófagos e bacterias. Por exemplo, no plásmido ColE1, o ARNas denominado ARN I desempeña un importante papel na determinación do número de copias de plásmido ao controlar a replicación. A replicación de ColE1 depende da transcrición dun ARN primer denominado ARN II. Unha vez que se transcribe o ARN II, hibrídase co seu molde de ADN e é posteriormente clivado pola RNase H. En presenza do ARNas ARN I, orixínase un dúplex entre o ARN I e o ARN II que introduce un cambio conformacional no ARN II. En consecuencia, o ARN II non pode hibridarse co seu molde de ADN, o que ten como resultado un baixo número de copias do plásmido ColE1. Noutro exemplo, no bacteriófago P22, o ARNas sar axuda a regular o paso de ciclo lítico a lisoxénico polo control da expresión de Ant. Ademais de expresárense en procariotas, os ARNas foron tamén descubertos en plantas. O exemplo mellor descrito da regulación de ARNas en plantas é o do xene Locus de Floración C (FLC). O xene FLC en Arabidopsis thaliana codifica o factor de transcrición que impide a expresión dun conxunto de xenes que induce a transición floral. En ambientes fríos, o ARNas do xene FLC, denominado COOLAIR, é expresado e inhibe a expresión do FLC por medio da modificación da cromatina, o que permite a floración. En células de mamíferos, un exemplo típico da regulación de ARNas é a inactivación do cromosoma X. O ARNas Xist pode recrutar o complexo represivo polycomb 2 (PRC2), que ten como resultado a heterocromatización do cromosoma X.
Clasificación
Os ARN antisentido poden clasificarse de diferentes maneiras. En canto aos mecanismos reguladores, algúns autores agrupan os ARNas en interaccións ARN-ADN, interaccións ARN-ARN no núcleo ou no citoplasma e interaccións ARN-proteína (epixenética). Os ARN antisentido poden ser categorizados polo tipo de promotores que inician a expresión dos ARNas: promotores independentes, promotores bidireccinais compartidos ou promotores crípticos. En canto á lonxitude, aínda que os ARNas en xeral clasifícanse como lncRNAs, hai tamén ARNas curtos dunha lonxitude de menos de 200 pares de bases. Como os mecanismos reguladores dun ARNas son específicos de especie, os ARNas poden tamén clasificarse por especie. Un dos xeitos comúns de clasificar os ARNas é polo lugar onde se trancriben en relación cos seus xenes diana: os que actúan en cis (cis-acting) e os que actúan en trans (trans-acting).
Actuación en cis
Os ARNas que actúan en cis son transcritos a partir da febra oposta do xene diana no locus xénico diana. A miúdo mostran unha complementariedade de alto grao ou completa co xene diana. Se o ARNas que actúa en cis regula a expresión xénica ao ter como diana o ARNm, só pode unirse a un ARNm individual. Por medio de interaccións cos ARNm diana, os ARNas que actúan en cis poden bloquear a unión ao ribosoma ou recrutar a RNAase para degradar os ARNm diana. E consecuencia, a función destes ARNas que actúan en cis é reprimir a tradución dos ARNm diana. Ademais dos ARNas que actúan en cis que teñen como diana ARNm, hai silenciadores epixenéticos que actúan en cis e activadores. En canto á modificación epixenética, a actuación en cis refírese á natureza destes ARNas que regulan cambios epixenéticos arredor dos loci onde son transcritos. En vez de unirse a ARNm individuais, estes reguladores epixenéticos que actúan en cis poden recrutar encimas modificadores da cromatina, que poden exercer efectos tanto na transcrición dos loci coma nos xenes veciños.
Actuación en trans
Os ARNas que actúan en trans son transcritos a partir de loci que son distais con respecto aos xenes diana. En contraste cos ARNas que actúan en cis, mostran un baixo grao de complementariedade co xene diana, pero poden ser máis longos que os ARNas que actúan en cis. Poden tamén unirse a múltiples loci. Debido a estas propiedades dos ARNas que actúan en trans, forman complexos menos estables cos seus transcritos diana e ás veces requiren a axuda dunha proteína chaperona de ARN como Hfq para exerceren as súas funcións. Debido á complexidade dos ARNas que actúan en trans, son actualmente considerados como dianas menos "drogables".
Función
miniatura|Regulación epixenética: a) Os ARNas poden inducir a [[metilación do ADN ao recrutar a ADN metiltransferase (DNMT). b) Os ARNas poden inducir a metilación de histonas ao recrutar unha histona metiltransferase (HMT). Regulación cotranscricional: c) Os ARNas poden causar a colisión da ARN polimerase (Pol) e parar a transcrición. d) Os ARNas poden traducir preferentemente unha variante de empalme específica (o ARNm V1) ao bloquear a outra variante de empalme (o ARNm V2). Regulación postraducional: e) O dúplex ARNas-ARNm pode bloquear o ribosoma ou unirse ao ARNm ou recrutar a RNase H para degradar o ARNm. Por todos estes mecanismos os ARNas poden inhibir directamente a tradución de ARNm.]]
Regulación epixenética
Hai moitos exemplos e ARN antisentido que mostran o efecto inhibidor sobre a iniciación da transcrición por medio de modificacións epixenéticas.
Metilación do ADN
A metilación do ADN pode orixinar unha regulación á baixa a longo prazo de xenes específicos. A represión de proteínas funcionais por medio da indución polo ARNas da metilación do ADN atopouse en varias doenzas humanas. Nunha clase de alfa-talasemia, un tipo de trastorno sanguíneo no que hai un nivel reducido de hemoglobina que causa unha insuficiencia de oxíxeno nos tecidos, o xene da hemoglobina alfa 1 (HBA1) está regulado á baixa por un transcrito anormal dunha suposta proteína que se liga ao ARN similar a Luc7 (LUC71) que funciona como un ARN antisentido para HBA1 e induce a metilación do promotor de HBA1. Outro exemplo é o silenciamento do xene supresor de tumores p15INK4b, tamén chamadao CDKN2B, na leucemia linfoblástica aguda e na leucemia mieloide aguda. O ARNas que é responsable deste efecto de silenciamento é un ARN antisentido non codificante do locus INK (ANRIL), que se expresa no mesmo locus que codifica o p15INK4b.
Modificación de histonas
En células eucariotas, o ADN está estreitamente empaquetada con histonas. A modificación das histonas pode cambiar as interaccións co ADN, que poden inducir cambios na expresión xénica. As consecuencias biolóxicas da metilación de histonas dependen do contexto. En xeral, a metilación de histonas causa a represión de xenes pero a tamén poden orixinar a súa activación. Hai probas de que a metilación de histonas pode ser inducida por ARNas. Por exemplo, o ANRIL, ademais da capacidade de inducir a metilación de ADN, pode tamén reprimir o xene veciño de CDKN2B, o CDKN2A, ao recrutar o complexo represivo polycomb 2 (PRC2), que causa a metilación de histonas (H3K27me). Outro exemplo clásico é a inactivación do cromosoma X por XIST.
Regulación cotranscricional
As regulacións epixenéticas como a metilación do ADN e a metilación de histonas poden reprimir a expresión xénica ao inhibiren a iniciacion da transcrición. Porén ás veces, a represión xénica pode conseguirse ao terminarse prematuramente ou ir máis lento o proceso de transcrición. Os ARN antisentido poden estar implicados neste nivel de regulación xénica. Por exemplo, en c]]élulas bacterianas ou eucariotas nos que están presentes ARN polimerases complexas, a transcrición bidireccional neste mesmo locus pode causar a colisión da polimerase e ter como resultado a terminación da transcrición. Mesmo cando a colisión da polimerase é improbable durante a transcrición débil, a pausa da polimerase pode tamén ocorrer, o cal bloquea a elongación e conduce á represión de xenes. Un dos exemplos é a represión do xene IME4 polo seu ARNas RME2. Outro modo de afectar a transcrición cotranscricionalmente é o bloqueo do empalme. Un exemplo clásico en humanos é o xene homeobox 2 que se une á E-box de dedo de cinc (ZEB2), que codifica a E-cadherina, un represor transcricional. Para a tradución eficiente do ARNm de ZEB2 cómpre a presenza dun sitio de entrada ao ribosoma interno (IRES) nun intrón do ARNm no extremo 5'. Cando se expresa o ARNas de ZEB2, este pode enmascarar o sitio de empalme e manter o IRES no ARNm, o cal ten como resultado unha síntese eficiente de E-cadherina. Finalmente, dependendo do nivel de expresión do ARNas, poden producirse diferentes isoformas do transcrito sentido. Por tanto, a regulación dependente de ARNas non está limitada a mecanismos de encendido/apagado, senón que presenta un sistema de control preciso do ton.
Regulación postraducional
A modulación postranscricional directa por ARN antisentido consiste en que o ARNm é a diana directa do ARN antisentido; así, a tradución vaise ver afectada. Algunhas características deste tipo de ARNas describíronse nas seccións dos ARNas que actúan en cis e en trans. Este mecanismo é relativamente rápido porque tanto o ARNm diana coma o seu ARNas deben estar presentes simultaneamente na mesma célula. Como se describiu na sección da actuación en cis dos ARNas, o apareamento ARNm-ARNas pode ter como resultado o bloqueo da entrada ao ribosoma e a degradación dependente de RNase H. En conxunto, os ARNas que se unen a ARNm poden activar ou inhibir a tradución dos ARNm antisentido e os efectos inhibidores son os máis abundantes.
Potencial terapéutico
Como elementos reguladores, os ARN antisentido posúen moitas vantaxes para ser considerados dianas de fármacos. En primeiro lugar, os ARNas regulan a expresión xénica a múltiples niveis incluíndo a transcrición, postranscrición e modificación epixenética. En segundo lugar, os ARNas que actúan en cis son específicos de secuencia e mostran un alto grao de complementariedade cos xenes diana. En terceiro lugar, o nivel de expresión do ARNas é moi pequeno comparado co dos ARNm diana; por tanto, só son necesarias pequenas cantidades de ARNas para producir un efecto. Considerados como dianas de fármacos, isto representa unha gran vantaxe porque só cómpre unha baixa dose para conseguir unha efectividade.
Nos últimos anos prestouse moita atención á idea de usar as propiedades dos ARNas para incrementar a expresión xénica nun locus de maneira específica. Debido á natureza do desenvolvemento de fármacos, sempre é máis fácil obter fármacos que funcionen como reguladores á baixa ou inhibidores que á alza ou activadores. Porén, existe a necesidade de crear fármacos que activen ou regulen á alza a expresión de xenes como os xenes supresores de tumores, factores de crecemento neuroprotectores e xenes que se encontran silenciados en certos trastornos mendelianos. Actualmente, a estratexia de restaurar a expresión xénica deficiente ou a función de proteínas defectuosa comprende terapias de substitución de encimas, terapias de microARN e introdución na célula de ADNc funcional. Porén, cada unha delas ten os seus inconvenientes. Por exemplo, a proteína sintetizada usada nas terapias de substitución de encimas a miúdo non pode imitar a función completa da proteína endóxena. Ademais, as terapias de substitución de encimas deben prolongarse durante toda a vida e teñen un custo económico moi elevado. Debido á natureza específica de locus dos ARN antisentido e as probas de cambios na expresión dos ARN antisentido en moitas doenzas, houbo intentos de deseñar oligonucleótidos monocatenarios, denominados antagoNATs, para inhibir os ARNas e finalmente incrementar a expresión de xenes específicos.
Malia o prometedores que son os ARNas como candidatos a dianas de fármacos ou fármacos, aínda quedan algúns retos que hai que superar. O primeiro é que os ARNas e os antagoNATs poden ser degradados doadamente pola RNase ou outros encimas degradativos. Para impedir a degradación de oligonucleótidos terapéuticos, xeralmente cómpre que se introduza unha modificación química. A modificación química máis común nos oligonucleótidos é ligar un fosforotioato ao esqueleto da molécula. Porén, a modificación con fosforotioato pode ser proinflamatoria. Observáronse efectos adversos como febre, calafríos ou náuseas despois de inxeccións locais de oligonucleótidos modificados con fosforotioato. En segundo lugar, a toxicidade fóra de diana tamén supón un gran problema. A pesar da natureza específica de locus dos ARN antisentido endóxenos, só do 10 ao 50% dos oligonucleótidos sintetizados mostraron o efecto sobre a diana agardado. Unha posible razón deste problema é a alta necesidade de que a estrutura do ARNas sexa recoñecida pola secuencia diana e a RNase H. Unha soa falta de concordancia na secuencia pode orixinar unha distorsión na estrutura secundaria e orixinar efectos fóra da diana buscada. Finalmente, os ARNas artificiais teñen unha captación intracelular bastante limitada. Aínda que as neuronas e as células da glía teñen a capacidade de captar libremente oligonucleótidos antisentido espidos, o ideal é usar portadores rastreables como virus e vesículas lipídicas para controlar e monitorizar as concentracións intracelulares e o metabolismo.
Diego Simeone
Diego Pablo Simeone, máis coñecido como El Cholo, nado en Buenos Aires o 28 de abril de 1970, é un exfutbolista e actual adestrador de fútbol arxentino. Actualmente adestra o Atlético de Madrid.
Nozomi
Nozomi (のぞみ, significando Desexo ou Esperanza), previamente coñecida como Planet B, foi unha sonda espacial xaponesa lanzada o 3 de xullo de 1998 mediante un foguete M-5 desde o Centro Espacial de Kagoshima. O seu obxectivo principal era o estudo de Marte, pero diversos problemas lle impediron entrar en órbita marciana.
Características
A misión principal de Nozomi era estudar Marte desde a perspectiva da aeronomía. Estaba destinada a observar ante todo as capas superiores da atmosfera marciana e a súa interacción co vento solar, así como a súa estrutura, composición e a dinámica da ionosfera, a perda de compoñentes da atmosfera no espazo, o campo magnético do planeta e o po contido na atmosfera e a observación da superficie mediante cámaras.
A sonda tiña forma de prisma cadrado truncado, de 0,58 m de altura e 1,6 m de lado. Dous paneis solares con células de silicio sobresaían de lados opostos do prisma, producindo electricidade que era almacenada en baterías de hidruro de níquel. Na parte superior a sonda montaba unha antena parabólica de alta ganancia, mentres que na parte inferior situábase o sistema de propulsión principal. Dous mastros de 1 e 5 metros partían de sendos lados da nave, así como dous pares de antenas de fío cunha envergadura total de 50 metros. Os 14 instrumentos científicos, cunha masa total de 33 kg, iban colocados en varios dos lados da nave. As comunicacións coa Terra tiñan lugar en banda X, a 8410,93 MHz, e en banda S, a 2293,89 MHz.
Perfil da misión
thumb|300px|Órbita orixinal planeada para Nozomi, á esquerda, e a traxectoria modificada, á dereita (en francés).
Os controladores de Nozomi planificaron unha nova traxectoria que implicaba deixar á nave en órbita heliocéntrica durante catro anos, sobrevoar dúas veces a Terra en decembro de 2002 e xuño de 2003 e chegar a Marte en decembro de 2003, conseguindo chegar ó seu destino catro anos máis tarde do previsto. O 21 de abril de 2002 Nozomi veuse afectada por unha erupción solar que afectou e danou parcialmente os sistemas de comunicacións e de enerxía de a bordo. A pesar de todo os controladores conseguiron que a nave sobrevoase a Terra á distancia adecuada. Os danos da erupción solar afectaron ó sistema de quecemento do propelente, necesario para que non se conxelase e puidese fluír cara o motor. O 9 de decembro de 2003 a nave debía usar o seu motor para orientarse adecuadamente en preparación á inserción orbital en Marte do 14 de decembro pero tras varios intentos fracasados posiblemente debidos á conxelación do propelente, a misión deuse por perdida. O 14 de decembro Nozomi pasou a 1000 km de Marte sen conseguir frear e poñerse en órbita do planeta.
Instrumentos
Nozomi levaba catorce instrumentos científicos a bordo, algúns agrupados nun mesmo experimento:
Alcobre, Piloño, Vila de Cruces
Alcobre é un lugar da parroquia de Piloño, no concello pontevedrés de Vila de Cruces, na comarca do Deza. Segundo o INE, en 2008 tiña 15 habitantes (8 homes e 7 mulleres), o que supón unha diminución de 14 habitantes con respecto ao ano 2000.
S.F. 13 Tractor Cerebral
S.F. 13 Tractor Cerebral é o único álbum da banda viguesa Los Cafres, publicado en 1988.
Prutah
Prutah (hebreo: פרוטה; plural: פרוטוט, prutot) é unha antiga moeda hebraica de bronce de escaso valor que pesaba a milésima parte da libra, cuñada polos monarcas das dinastías asmonea e herodiana.
No Estado de Israel instaurado en 1948 retomouse esta denominación (na forma pruta, do hebreo moderno), como moeda divisionaria eqiuivalente á milésima parte da libra israelí.
Na Antigüidade
O termo aparece na Biblia e no Talmude, co significado de "moeda de valor mínimo", probablemente derivado dun vocábulo arameo co mesmo significado.
O prutah era a segunda moeda do seu tempo con menor valor, equivalente a dous lepta. En tempos dos Asmoneos e dos Herodianos era a moeda en uso de menor valor.
Tamén foi emitida polos gobernadores romanos da provincia de Xudea no século I d. de C., e posteriormente polos propios xudeus durante a primeira guerra xudeu-romana.
No moderno Estado de Israel
miniatura| Xunto coas [[moedas, o novo Estado de Israel emitiu o billete de 500 pruta, en 1955. ]] Ao que se estableceu o moderno Estado de Israel en 1948, o goberno solicitou á Sociedade Numismática de Israel que propuxese os deseños para emitir unha serie de moedas co nome de "pruta" (forma no hebreo moderno do antigo "prutah"). Leo Kadman, xunto co artista gráfico Otte Wallish, elaboraron uns esbozos baseados nos motivos característicos dos prutah emitidos durante a primeira guerra xudeu-romana (66-70 d. de C.), que, finalmente, foron os aprobados polo ministro das Finanzas, Eliezer Kaplan.
Este novo pruta era unha unidade divisionaria equivalente á milésima parte da libra israelí, en substitución do "mil", milésima parte da libra palestina, que fora a moeda emitida polo Mandato Británico de Palestina antes de maio de 1948.
A primeira serie leva por data o ano 5709 do calendario hebreo (1949 AD) e foi cuñada no Reino Unido, na compañía Imperial Chemical Industries e na Heaton Mint, de Bitrmingham.
En 1955, o Banco de Israel puxo tamén en circulación un billete de 500 pruta, que no seu anverso reproducía as ruínas da antiga sinagoga de Bir'am, na alta Galilea. Da produción destes billetes encargouse a compañía londiniense Thomas de la Rue. miniatura|194x194px| Reemisión dos 10 prutah en [[1952, en aluminio e con forma lobulada, aínda que mantendo a característica ánfora. ]] Entre 1952 e 1957 emitíronse novamente algúns destes valores, nalgúns casos cambiando as aliaxes de cuñaxe mais mantendo os motivos representados, aínda que máis estilizados.
Finalmente, o pruta deixou de existir en 1960, cando o Goberno israelí determinou cambiar a moeda fraccionaria da libra israelí, que pasou a dividirse en 100 agorot.
A raíña de África
A raíña de África (en The African Queen) é unha película dirixida por John Huston no ano 1952. Está baseada na novela do mesmo título de C. S. Forester. Gañou un Oscar ao mellor actor principal (Humphrey Bogart), e obtivo outros tres nomeamentos, ao mellor director, á mellor actriz principal (Katharine Hepburn), e ao mellor guión. Estreouse en galego na TVG o 23 de decembro de 2007.
Sinopse
A primeira guerra mundial comezou e en África Oriental Charlie Allnut (Humphrey Bogart) dedícase a transportar mercancías río arriba e río abaixo coa súa vella embarcación, chamada The African Queen. Nunha das aldeas que visita regularmente morreu o sacerdote, e Charlie acepta levar na súa barca á irmá do falecido reverendo, Rose (Katherine Hepburn), para devolvela á civilización. Durante a viaxe polo río xorde entre Charlie e Rose unha crecente simpatía. Con todo, cando finalmente chegan a un gran lago achégaselles un barco de guerra alemán.
Personaxes
miniatura|esquerda|280px miniatura|esquerda|280px
Jane Dieulafoy
Jeanne Paule Henriette Rachel Magre, coñecida como Jane Dieulafoy, nada en Tolosa o 29 de xuño de 1851 e finada en Château de Langlade, Haute-Garonne o 25 de maio de 1916, foi unha arqueóloga, exploradora, novelista e xornalista francesa. Casou co célebre arqueólogo Marcel-Auguste Dieulafoy. Ela e mailo seu marido son coñecidos polas súas escavacións en Susa.
Traxectoria
Jane Dieulafoy naceu como Jeanne Paule Henriette Rachel Magre no seo dunha familia de comerciantes acomodados en Tolosa, Francia. Estudou no convento da Asunción de Auteuil nun suburbio de París entre 1862 e 1869. Alí recibiu unha educación clásica e amosou destreza no debuxo e na pintura.
En 1869, abandonou o convento e coñeceu a Marcel Dieulafoy, enxeñeiro de pontes e camiños e un afeccionado da arqueoloxía e da arte, con que casou o 11 de maio de 1870, cando tiña 19 anos. Ese mesmo ano comezou a Guerra franco-prusiana e Marcel alistouse como voluntario e foi enviado á fronte como capitán de enxeñeiros no exército do Loira. Jane acompañouno levando un uniforme masculino de soldado e loitando ao seu carón. Ao remate da guerra, Marcel quedou a cargo dos edificios municipais e os monumentos históricos de Tolosa e, pouco despois, foi nomeado arquitecto dos Monumentos históricos baixo a dirección de Viollet-le-Duc.
Interese pola arqueoloxía
Durante os dez anos seguintes, a parella percorreu Exipto e Marrocos para realizar diversos traballos de exploración arqueolóxica. Marcel deviña cada vez máis interesado na relación entre arquitectura oriental e a occidental, e en 1879 decidiu adicarse totalmente á arqueoloxía. alt=An illustration of a Persian bazaar in Shiraz|esquerda|miniatura|Bazar Vakil de [[Xiraz|Shiraz, visto por Jane Dieulafoy en 1881.]] Entre 1881 e 1882, os Dieulafoy visitaron Persia por primeira vez, comisionado polo Ministerio de Educación e Belas Artes para ir na procura das orixes da arquitectura occidental. Posteriormente, regresarían dúas veces máis. Nesta primeira viaxe a Persia, tomaron un cargueiro dende Marsella a Constantinopla, despois cunha barca rusa até Poti na costa leste do Mar Negro e, finalmente, a través do Cáucaso e vía Acerbaixan chegaron a Tabriz. Desde alí viaxaron durante catorce meses por Persia, a Teherán, Isfahán e Shiraz. Jane documentou as exploracións da parella con fotografías de tódolos monumentos, mesquitas, pontes etc. Igualmente, foi anotando, diariamente e con ilustracións, as reunións oficiais que realizaron cos representantes da autoridade, describiu os caravasares e as cidades que cruzaban en caravanas, informou aos lectores da historia do país, da gran miseria da sociedade e da crueldade dos seus líderes; así como o refinamento dos modos e a gastronomía. Mesturou descrición, anécdotas e feitos históricos. Por exemplo, estaba decepcionada polo ruinoso estado ruinoso de Isfahán, cuxos barrios estaban medio destruídos e os xardíns abandonados. Tamén describiu, en detalle, a súa longa estadía cos armenios de Djolfa e as persecucións que sofreron. Tódolos sucesos das viaxes foron publicados, posteriormente, en dous volumes.
Jane Dieulafoy, que falaba persa, levaba un diario non só sobre as cuestións arqueoloóxicas sençón tamén sobre o a sociedade persa, que se foi publicando, de 1883 a 1886, na revista Le Tour du monde. Posteriormente, en 1887, publicouse na editorial Hachette en formato libro co título La Perse, Chaldée, Susiane.
En 1883, a parella retorna a Persia para busca-la cidade de Susa onde atoparon numerosos obxectos e decubriron o Friso dos Leóns do palacio de Darío, a rampla das escaleiras do palacio de Artaxerxes III e, finalmente, o Friso dos Arqueiros, que transportaron a Francia para depositalo e exhibilo no Museo do Louvre onde se inauguraron, o 20 de outubro de 1886, as dúas "Salle Dieulafoy", que se adicaron para conter os obxectos de arte persa conseguidos durante as misións de 1885 e que seguen expostos no momento presente. Por estas contribucións o presidente Carnot entregoulle o título de Cabaleiro da Lexión de Honra o 20 de outubro de 1886. De novo, publicará, este novo diario en 1888 co título: En Susa, Journal of Excavations, 1884-1886.
A pesar dos seus éxitos e sona, os Dieulafoy non puideron conseguir novas misións arqueolóxicas polo que percorrerán países máis próximos; entre 1888 e 1914, Jane e Marcel, viaxaron en vinte e tres ocasións a España e Marrocos. O resto do tempo levan unha vida mundana en París onde Jane frecuentaba o Salón da condesa Diane de Beausacq e solicitou, e obtivo, unha licenza de travestismo, para poder vestir con roupa masculina. miniatura|Placa no nº 12 da rúa Chardin (16º distrito de París), antiga sede da Sociedade de Socorro para feridos (actual Cruz Vermella); regalo de Marcel e Jane Dieulafoy. Desta época son as súas dúas novelas: Parysatis (1890) ambientada na antiga Susa, que foi alabada pola Academia Francesa e da que Camille Saint-Saëns adaptou un libreto para ópera que se estreou no Théâtre des Arènes de Béziers, o 2 de agosto de 1902; e Déchéance, publicada en 1897 e que fracasou, polo que decidiu volver á literatura de libros de viaxes e estudos históricos.
Ao estourar, en 1914, a Primeira guerra mundial, Jane defende a integración das mulleres no exército e cando Marcel é mobilizado como coronel de enxeñeiros e enviado a Rabat, ela decide acompañalo. Alí, dirixirá os traballos de escavación da mesquita de Hassan e planeou explora-la cidade romana de Volubilis, mais a súa saúde decaeu ao contraer amebíase e tivo que volver a Francia onde morreu o 25 de maio de 1916, na leira familiar de Langlade en Pompertuzat. A parella, que non tiña fillos, legou a súa casa, no número 12 da rúa Chardin en París, á Cruz Vermella de Francia que segue a ter unha oficina nese domicilio.
Travestismo
alt=Jane and Marcel Dieulafoy|miniatura|Jane (á esquerda, con roupa masculina) co seu marido. Jane Dieulafoy comezou a vestirse con roupa masculina cando combateu xunto a Marcel durante a Guerra franco-prusiana e continuou vestindo así ao volver. Tamén prefería vestir así, e cortou o cabelo, durante as viaxes porque doutro xeito, para unha muller, era difícil poder viaxar libremente nun país musulmán.
Ao retornar a Francia, dado que ese costume ía contra a lei, recibiu unha "licenza de travestismo" do prefecto da Policía. É difícil establece-los motivos de Jane Dieulafoy para escoller a roupa masculina e aínda que ela declarou "Só fago isto para gañar tempo. Compro traxes a medida e emprego o tempo que gaño deste xeito para traballar máis", nas súas obras de ficción incluíu moitos personaxes que se travestían, polo que poida que fose algo máis que simple conveniencia
Dieulafoy considerábase en igualdade co seu marido e ao mesmo tempo foille absolutamente leal rexeitando a idea do divorcio por considerar que denigraba a muller. ​
Foi membro do xurado do premio Femina de literatura dende a súa creación en 1904 até a súa morte.
Obras
Traballos publicados importantes:
Quíone (filla de Bóreas)
Na mitoloxía grega, Quíone foi a filla de Bóreas, o deus do vento do norte, considerado tamén o deus do inverno, porque traía os aires fríos do inverno, e Oritía. Era irmá de Cleopatra, Zetes, Calais e Hemo.
Tivo un fillo con Poseidón, Eumolpo, pero, por medo a que o soubese o pai, botou ó meniño ó mar. Poseidón puido salvalo e levouno a que o criase Bentesicime, unha filla que tivera con Anfitrite, a súa esposa.
Segundo Claudio Eliano, en Da natureza animal, tamén foi nai con Bóreas dos Hiperbóreos.
Walter Winchell
Walter Winchell, nado en Nova York o 7 de abril de 1897 e finado nos Ánxeles o 20 de febreiro de 1972, foi un xornalista estadounidense, considerado o inventor da columna de sociedade actual.
Traxectoria
Winchell naceu en Nova York, fillo de Jennie (Bakst) e o vendedor Jacob Winchell, inmigrantes xudeus rusos. Na súa mocidade actuou en varias compañías de vodevil e espectáculos.
Comezou a súa carreira no xornalismo na década de 1920, tras publicar varias informacións de rumores relacionadas coas xiras dos grupos de espectáculos. En 1924 foi contratado por New York Evening Graphic como columnista da sección de sociedade e cronista de sucesos. Cinco anos despois pasou a formar parte do cadro de New York Daily Mirror, propiedade de William Randolph Hearst, e a súa columna comezou a distribuirse a outros xornais de todo o país pertencentes a King Features.
Debutou na radio en maio de 1930, contratado por Blue Network (propiedade de NBC ata 1943, e posteriormente de ABC) para narrar novas de sociedade e espectáculos, dentro dun espazo patrocinado pola empresa Lucky Strike. Grazas ao seu estilo para contar as historias e as súas exclusivas, Winchell logrou un espazo propio nesa cadea e pasou a ser un dos reclamos para as vendas dos diarios de Hearst. Mantendo o mesmo estilo, introduciu novas de política para ser un dos primeiros que atacou directamente a Adolf Hitler e os partidos estadounidenses de ultradereita. Coa entrada dos Estados Unidos na segunda guerra mundial, as súas columnas pasaron a estar dominadas por ese tema.
Walter Winchell tivo unha evolución política: aínda que na década de 1930 defendeu ideas consideradas como de esquerda e apoiou o presidente Franklin D. Roosevelt, ao rematar a guerra pasou a ter unha ideoloxía conservadora e antisoviética, chegando a apoiar teses como as de McCarthy na súa columna e no seu programa. O programa de radio pasou a ser retransmitido de forma simultánea para televisión en 1955 por ABC, mais a perda de espectadores provocou que o espazo televisivo fose cancelado. A súa fama comezou a caer e pasou a realizar outros traballos como a narración da serie The Untouchables ou un espazo de variedades, e finalmente acabou por caer no esquecemento como xornalista. En 1957 deixou a radio e en 1963 desvinculouse definitivamente da empresa Hearst.
O suicidio do seu fillo en 1968 levouno a anunciar a súa retirada definitiva dos medios de comunicación. En 1972, faleceu nos Ánxeles vítima dun cancro de próstata. Está enterrado no Greenwood/Memory Lawn Mortuary & Cemetery de Phoenix.
Estilo
Winchell marcou unha tendencia á hora de revelar segredos dos famosos e diversos espectáculos, e o seu estilo foi continuado por outros xornalistas como Ed Sullivan e Louella Parsons. O seu estilo é coñecido nos Estados Unidos como gossip column (literalmente, "columna de rumores"), e estaba baseado en frases curtas cheas de linguaxe coloquial e evasivas para eludir a desaprobación dos editores, escribendo para todo tipo de lectores. No seu programa de radio narraba as novas de xeito rápido e valéndose dun telégrafo, que facía sonar para crear unha sensación de urxencia. Dada a súa influencia no público, os comentarios de Winchell podían afectar a carreira profesional dun artista ou mesmo de políticos e xornalistas, especialmente despois da segunda guerra mundial.
Rijeka
Rijeka (en Fiume; en Fiume; en Reka, en Sankt Veit am Flaum) é o principal porto e a terceira meirande cidade de Croacia (despois de Zagreb e Split). Atópase na baía de Kvarner, no Mar Adriático, e ten unha poboación de 128 624 habitantes (2011). A área metropolitana, que inclúe vilas e concellos adxacentes, ten unha poboación de máis de 240 000 habitantes. No 2016, Rijeka foi escollida como Capital Europea da Cultura para o ano 2020, xunto con Galway, en Irlanda.
Suevos, Suevos, A Baña
Suevos é un lugar da parroquia de Suevos no concello coruñés da Baña na comarca da Barcala. Tiña 24 habitantes no ano 2015 segundo datos do INE,, dos cales 14 eran homes e 10 eran mulleres. No 2010 tiña 29 habitantes: 16 homes e 13 mulleres.
Johannes Tinctoris
Johannes Tinctoris (coñecido tamén como Jean Teinturier e como Jean de Vaerwere), nado na vila de Nivelles, na rexión valoa de Bélxica, cara a 1435 e finado no mesmo lugar en 1511, foi un crego compositor e teórico da música do Renacemento, pertencente á escola francoflamenga. Tamén foron salientables as súas facetas como poeta, matemático, avogado e pintor.
Traxectoria
Johannes Tinctoris naceu arredor do ano 1435 nunha localidade do concello de Nivelles, na provincia de Brabante. Sábese que se formou na Universidade de Orleáns, lugar onde tamén foi mestre de capela do coro. Crese que tamén puido ser director do coro de nenos cantores de Chartres.
Movemento Internacional da Cruz Vermella e da Media Lúa Vermella
O Movemento Internacional da Cruz Vermella e da Media Lúa Vermella máis coñecida por Cruz Vermella é unha institución humanitaria, internacional e de carácter voluntario, que reúne ao redor de 97 millóns de voluntarios en todo o mundo. Fundouna en Suíza no ano 1863 Jean Henri Dunant, e dende entón traballa en favor dos colectivos máis vulnerables e necesitados. Defende os dereitos humanos, as minorías étnicas e a conservación dos ecosistemas. A Cruz Vermella fomenta a cooperación dos países máis ricos cos máis desfavorecidos.
Está formado por:
O movemento componse de varias organizacións distintas que son xuridicamente independentes entre si, pero están unidas no movemento a través duns principios básicos comúns, os obxectivos, os símbolos, os estatutos e os órganos de goberno.
Johannes Tinctoris
Traxectoria
Especulouse coa posibilidade de que Tinctoris estudase con Guillaume Dufai na catedral de Cambrai en 1460, xa que aí foi onde Dufai pasou a derradeira parte da súa vida. De non ser o seu mestre, polo menos deberon terse coñecido.
Movemento Internacional da Cruz Vermella e da Media Lúa Vermella
Os compoñentes do Movemento, aínda que conservan a súa independencia nos límites do Estatuto do Movemento, actúan sempre de acordo cos seus Principios Fundamentais e colaboran entre eles no desempeño das súas tarefas respectivas e para realizar a súa misión común.
Os compoñentes do Movemento reúnense cos Estados Partes nos tratados de Xenebra do 27 de xullo de 1929 ou do 12 de agosto de 1949 na Conferencia Internacional da Cruz Vermella e da Media Lúa Vermella (en diante: a Conferencia Internacional).
O Comité Internacional da Cruz Vermella (CICR) sempre tivo un recoñecido papel no desenvolvemento e a promoción do Dereito internacional humanitario (DIH). Consciente dos retos que comporta o seu pleno respecto, o CICR creou en 1996 un Servizo de Asesoramento en dereito internacional humanitario a fin de fortalecer a súa capacidade de prestar servizos aos Estados nesa materia abarcando medidas concretas e necesarias para a posta en funcionamento dos tratados de Xenebra e os seus protocolos adicionais, os diversos tratados sobre armas, o Estatuto de Roma da Corte Penal Internacional e outros tratados pertinentes.
A Cruz Vermella tamén é o emblema inicial do Movemento. A cruz vermella, xunto coa media lúa vermella e o cristal vermello sobre fondo branco, son emblemas humanitarios recoñecidos oficialmente por case a totalidade de países do mundo e o seu uso está enmarcado no Dereito Internacional Humanitario, polo que deben ser respectados en toda circunstancia, para que se poidan desenvolver as actividades humanitarias nos desastres e conflitos armados.
O día 8 de maio celébrase o Día Internacional da Cruz e da Media Lúa Vermellas.
Johannes Tinctoris
Obra musical
A maior parte da música de Tinctoris perdeuse. Porén, a parte que sobreviviu amosa un amor pola polifonía complexa e suavemente fluída, así como un gusto polas tesituras excepcionalmente baixas, descendendo ocasionalmente na voz baixa ao dó dúas oitavas por baixo do dó medio (percíbense unhas interesantes semellanzas con Johannes ckeghem neste aspecto).
Movemento Internacional da Cruz Vermella e da Media Lúa Vermella
Historia
miniatura|Henri Dunant, o fundador da Cruz Vermella
Johannes Tinctoris
Obra musical
Como músico escribiu misas, motetes e algunhas cancións.
Obra teórica
Publicou un grande número de escritos sobre diversos temas musicais. Pódese dicir que non son totalmente orixinais, xa que gran parte do contido se toma prestado de escritores antigos, como Boecio, San Isidoro de Sevilla etc. En calquera caso, as obras de Tinctoris ofrécennos un rexistro enormemente detallado das prácticas, as técnicas e os procedementos empregados polos compositores da súa época.
Movemento Internacional da Cruz Vermella e da Media Lúa Vermella
Historia
miniatura|Memorial da Cruz Vermella en [[Solferino.]] miniatura|O hospital da Cruz Vermella de [[Vigo pechou en maio de 2010. ]] miniatura|Unha ambulancia da Cruz Vermella en [[Valencia, España.]] miniatura|Sede da Cruz Vermella do Reino Unido en Thackley. Ata mediados do século XIX non existía nos exércitos un servizo de enfermería organizado e ben establecido para atender as baixas e tampouco ningunha institución segura e protexida onde poder acomodar e atender os feridos no campo de batalla. En xuño de 1859, o empresario suízo Henri Dunant viaxou a Italia para atoparse co emperador francés Napoleón III coa intención de discutir as dificultades que atopaba para facer negocios en Alxeria, entón ocupada por Francia.
Johannes Tinctoris
Obra teórica
Cómpre salientar entre a súa produción teórica Diffinitorium musices, que é o primeiro dicionario de termos musicais. Ademais, destacan un libro sobre as características dos modos musicais, un tratado sobre proporcións e tres libros sobre o contrapunto, que son especialmente útiles para trazar o desenvolvemento da condución das voces e a harmonía no período de transición entre Guillaume Dufai e Josquin des Prés. Os escritos de Tinctoris tiveron influencia tanto en compositores como noutros teóricos musicais do resto do Renacemento.
Movemento Internacional da Cruz Vermella e da Media Lúa Vermella
Historia
Cando chegou á cidade de Solferino, a tarde do 24 de xuño, foi testemuña da batalla de Solferino, parte da segunda guerra da independencia italiana. Nun só día, ao redor de 40.000 soldados de ambos os bandos morreron ou resultaron feridos no campo. Henri Dunant quedou conmocionado polas terribles secuelas da batalla, o sufrimento dos soldados feridos, e a falta case total de asistencia médica e coidados básicos. Entón abandonou totalmente o motivo orixinal da súa viaxe e durante algúns días dedicouse a axudar no tratamento e a atención aos feridos. Tivo éxito na organización da asistencia motivando á poboación local a axudar sen discriminación do bando do conflito no que estaban, usando o lema "Tutti fratelli" (Todos irmáns) cuñado polas mulleres da cidade próxima, Castiglione delle Stiviere (Provincia de Mantua).
Johannes Tinctoris
Obra teórica
Os seus escritos máis notables son os seguintes:
Movemento Internacional da Cruz Vermella e da Media Lúa Vermella
Historia
Cando volveu para Xenebra, decidiu escribir un libro titulado Un souvenir de Solférino, que publicou co seu propio diñeiro en 1862. Enviou copias do libro ás principais figuras políticas e militares en todo Europa. Ademais de facer unha vívida descrición das súas experiencias en Solferino de 1859, avogou explicitamente a favor da creación de organizacións nacionais de socorro voluntario para axudar aos soldados feridos no caso de guerra. Ademais, instou á elaboración de tratados internacionais para garantir a protección de médicos e hospitais de campaña neutrais para os soldados feridos no campo de batalla.