cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Xeometría alxébrica
Exemplos
Unha clase importante de variedades son as variedades abelianas, que son aquelas con puntos que forman un grupo.
Os exemplos prototípicos son as curvas elípticas, que foron un instrumento fundamental para a proba do último teorema de Fermat e úsanse tamén en criptografía de curvas elípticas.
Mentres que moita da xeometría alxébrica trata de proposicións abstractas e xerais sobre variedades, tamén se desenvolveron os métodos para a computación efectiva con polinomios concretos dados. A técnica máis importante é a das bases de Gröbner, que se emprega en todos os sistemas de álxebra computacional.
Historia
As raíces da xeometría alxébrica chegan ata o traballo dos matemáticos gregos do século V a.C. O problema de Delos, por exemplo, consistía en construír unha lonxitude x para que o cubo de lado x teña o mesmo volume que a caixa rectangular a2b para a e b dados. Menaechmus (circa 350 a.C.) considerou o problema xeometricamente intersecando un par de cónicas planas ay = x2 e xy = ab. En traballos posteriores, no século III a.C., Arquímedes e Apolonio estudaron máis sistematicamente problemas de seccións cónicas, e tamén se involucraron no uso de coordenadas. Os matemáticos islámicos conseguiron resolver por métodos puramente alxébricos algunhas ecuacións cúbicas e interpretaron os resultados xeometricamente, como fixo Ibn al-Haytham no século X. Posteriormente o persa Omar Khayyám descubriu o método xeral para resolver ecuacións cúbicas coa intersección dunha parábola cun círculo. Cada un destes desenvolvementos proporcionou preguntas e descubrimentos na intersección das curvas alxébricas.
A moderna xeometría alxébrica foi desenvolvida enormemente polos geómetras italianos a principios do século XX. Enriques clasificou as superficies alxébricas agás os isomorfismos birracionais. O estilo deste grupo de matemáticos foi moi intuitivo e non tiña o rigor moderno.
Sobre as décadas de 1930 e 1940, Oscar Zariski, André Weil e outros déronse de conta de que esta disciplina necesitaba refundarse mediante a álxebra conmutativa. A álxebra conmutativa (como o estudo dos aneis conmutativos e os seus ideais) fora e foi desenvolvida por David Hilbert, Max Noether, Emanuel Lasker, Emmy Noether, Wolfgang Krull e outros. Antes deles non existían fundamentos estándar para a xeometría alxébrica.
Nos anos 1950 e 1960, Jean-Pierre Serre e Alexander Grothendieck refixeron a fundamentación facendo uso da teoría de feixes. Máis tarde, ao redor de 1960, desenvolveuse a idea dos esquemas, conxuntamente co refinado aparello da álxebra homolóxica. Tras unha década de rápido desenvolvemento, o campo estabilizouse na década de 1970, e xurdiron aplicacións na teoría de números e nas máis clásicas cuestións xeométricas de variedades alxébricas, singularidades e módulos.
Kosmos 76
Kosmos 76 (Космос 76 en ruso), tamén denominado DS-P1-Yu Nº 3, foi un satélite artificial soviético lanzado o 23 de xullo de 1965 mediante un foguete Kosmos desde Kapustin Yar.
Características
Kosmos 76 foi o terceiro membro da serie de satélites DS-P1-Yu e o segundo lanzado con éxito tralo fracaso do lanzamento do segundo membro da serie. Estaba adicado a servir como obxectivos para as probas antisatélites e antimísiles soviéticas.
Kosmos 76 foi inxectado nunha órbita inicial de 531 km de apoxeo e 261 km de perixeo, cunha inclinación orbital de 48,8 graos e un período de 92,2 minutos. Reentrou na atmosfera o 16 de marzo de 1966.
Dryopteris
Dryopteris, comunmente chamados fentos macho, é un xénero cunhas 250 especies de fentos que medran en zonas temperadas do hemisferio norte, coa maior diversidade específica no leste de Asia. Moitas das especies teñen fortes rizomas rastreiros que forman unha coroa, cun anel de frondes formando coma un testo. Os soros son arredondados, co indusio peltado. Os estipes teñen escamas prominentes.
A hibridación é un fenómeno ben coñecido neste grupo, con moitas especies formadas deste xeito.
Varias especies medran bravas en Galiza. A máis común o fento macho, mais hai moitas outras con pequenas ou relictas poboacións.
Ecoloxía
As especies do xénero Dryopteris serven de alimento para as larvas dalgúns lepidópteros como Batrachedra sophroniella (que se alimenta exclusivamente de D. cyatheoides) ou Sthenopis auratus.
Cultivo e usos
thumb|left|D. goldiana Moitas das especies de Dryopteris úsanse moito en xardinaxe coma plantas ornamentais, especialmente D. affinis, D. erythrosora e o fento macho (D. filix-mas), con numerosos cultivares.
O fento macho (Dryopteris filix-mas) foi moi usado durante séculos até hai ben pouco coma vermífugo, sendo o único fento que aparece na farmacopoea estadounidense.
Taxonomía
O xénero foi descrita por Michel Adanson e publicado en Familles des Plantes 2: 20. 1763. A especie tipo é: Dryopteris filix-mas (fento macho común) Dryopteris: nome xenérico que deriva do grego dryopterís = nome dun fento. En Dioscórides, de fento (gr. pterís) que nace sobre dos carballos (gr. drys)]
MacGyver
MacGyver foi unha serie de televisión estadounidense cuxo protagonista é o personaxe homónimo interpretado por Richard Dean Anderson, un personaxe que se vale da súa destreza intelectual para resolver situacións complicadas.
Historia
A serie comezou en 1985 e durou 7 anos no aire. Emitiuse orixinalmente na cadea estadounidense ABC. Actualmente os dereitos posúeos a CBS.
A sona de MacGyver vén da súa habilidade para improvisar calquera dispositivo con elementos simples e en grao sumo variados: gomas de mascar, clips, chisqueiros, pneumáticos etc., e a súa inseparable navalla suíza. É un axente secreto cuxa arma máis perigosa é a súa intelixencia. Con tan só a súa mochila repleta de diversos obxectos normais e correntes, sempre é capaz de fabricar toda clase de elementos e de escapar de todos os perigos que se topan no seu camiño, tanto nas súas diversas misións como na súa vida cotiá. Ten parte de boy scout e outra parte de xenio. Nunca usa armas de fogo e sempre evita matar a ninguén.
Hormona do crecemento
A hormona do crecemento (GH, do inglés: growth hormone) é unha hormona peptídica formada por unha cadea única de 191 aminoácidos, que estimula o crecemento, a división celular, e a rexeneración nos humanos e outros animais. É sintetizada, almacenada, e secretada polas células somatotropas situadas nas ás laterais da adenohipófise (glándula pituitaria anterior). A hormona do crecemento humana abréviase como hGH ou HGH. O termo somatotropina (STH) utilízase para referirse á hormona do crecemento 1 producida naturalmente polos animais, mentres que o termo somatropina fai referencia á hormona do crecemento producida pola tecnoloxía do ADN recombinante.
A hormona do crecemento utilízase en moitos países como medicamento con receita para tratar trastornos de crecemento en nenos e as deficiencias de GH en adultos. De todos modos, aínda que é legal, a súa eficacia e seguridade non foron polo momento debidamente probadas en ensaios clínicos. A hGH considérase unha hormona moi complexa, e moitas das súas funcións non se coñecen ben. Como ten tamén efectos anabolizantes, algúns deportistas téñena usado como substancia dopante, pero o seu uso está prohibido polo Comité Olímpico Internacional.
A GH foi probada para mellorar o crecemento do gando nalgúns países, aínda que o seu uso é controvertido. Por exemplo, en Estados Unidos, só está aprobado o uso da somatotropina bovina para mellorar a produción das vacas leiteiras, e o leite pode comercializarse en envases con etiquetas que indiquen se foi producida ou non utilizando somatotropina bovina. .
Nomenclatura
Co nome somatotropina (STH) referímonos á hormona do crecemento (GH1) producida de forma natural polos animais e extraída dos seus corpos mortos. A hormona similar que se extrae da hipófise dos cadáveres humanos abréviase como hGH. Para a hormona do crecemento producida pola tecnoloxía do ADN recombinante aprobouse o nome xenérico somatropina e o nome comercial Humatrope, e abréviase na literatura científica como rhGH. Desde a súa introdución en 1992 a Humatrope foi prohibida para o seu uso polos deportistas, xa que é un axente dopante (neste contexto de dopaxe deportiva adoita abreviarse como HGH).
Locus do xene
Os xenes da hormona do crecemento, denominados hormona do crecemento 1 (somatotropina, HG adenohipofisaria) e hormona do crecemento 2 (HG placentaria), están localizados na rexión q22-24 do cromosoma 17 humano e están estreitamente relacionados cos xenes da somatomamotropina coriónica humana. A GH, a somatomamotropina coriónica humana, e a prolactina pertencen a un grupo de hormonas homólogas con actividades lactoxénicas e promotoras do crecemento.
Estrutura
A isoforma principal da hormona do crecemento é unha proteína de 191 aminoácidos cun peso molecular de 22.124 daltons. A estrutura inclúe catro hélices, necesarias para a interacción funcional co receptor de GH. Parece que, na súa estrutura, a GH é evolutivamente homóloga á prolactina e somatomamotropina coriónica. Hai marcadas similitudes estruturais entre as hormonas do crecemento de diferentes especies, pero só a hormona do crecemento humana e a dos monos do Vello Mundo teñen efectos significativos sobre o receptor da GH humano.
Existen varias isoformas moleculares de GH na glándula pituitaria ou hipófise que son liberadas á circulación sanguínea. En particular, unha variante de aproximadamente 20 kDa orixinada por un splicing alternativo está presente nunha proporción de 1:9 bastante constante, entanto que unha variante de ~ 23-24 kDa recentemente encontrada en estados de post-exercicio en proporcións máis altas. Esta variante non foi identificada, pero suxeriuse que é unha variante glicosilada. Ademais, estas variantes circulan en parte unidas a unha proteína (proteína fixadora da hormona do crecemento, GHBP), que é a parte truncada do receptor da hormona do crecemento, e unha subunidade ácido-lábil (ALS).
Regulación biolóxica
Os péptidos liberados polos núcleos neurosecretores do hipotálamo (hormona liberadora da hormona do crecemento/somatocrinina e hormona inhibidora da hormona do crecemento/somatostatina) no sangue venoso hipofisiario son os principais controladores da secreción de GH polas células somatotropas da hipófise ou glándula pituitaria. Porén, aínda que o balance destes péptidos estimulantes e inhibidores determinan a secreción da GH, este equilibrio vese afectado por moitos estimuladores fisiolóxicos (por exemplo, exercicio, nutrición, sono) e inhibidores da secreción de GH (por exemplo, ácidos graxos libres)
Os inhibidores da secreción de hGH inclúen:
Ademais do control por parte dos procesos endóxenos e estimulantes, un número de compostos estraños ao corpo (xenobióticos como medicamentos e perturbadores endócrinos) son coñecidos por influenciar a secreción e función da GH.
A GH é sintetizada e secretada pola adenohipófise en pulsacións durante todo o día; con ondadas de secreción que aparecen en intervalos de 3 a 5 horas. As concentracións de GH no plasma sanguíneo durante estes picos poden variar de 5 a 45 ng/mL. O pico de GH máis grande e predicible ocorre arredor dunha hora despois do comezo do sono. Polo contrario existe unha ampla variación dun día para outro e entre persoas. Preto do 50% das secrecións de GH prodúcense durante a terceira e cuarta fase do sono REM. Entre os picos, os niveis basais de GH son baixos, usualmente menos de 5 ng/mL durante a maioría do día e noite. Unha análise adicional do perfil pulsátil da GH mostrou en todos os casos menos de 1 ng/mL nos niveis basais entanto que os picos máximos estaban arredor de 10-20 ng/mL.
Unha serie de factores afectan á secreción de GH, tales como a idade, sexo, dieta, exercicio, estrés, e outras hormonas. Os adolescentes secretan GH a unha taxa de arredor de 700 μg/día, e un adulto saudable secreta GH a unha taxa de arredor de 400 μg/día.
Funcións normais da GH
miniatura|240px|Rutas principais na regulación endócrina do crecemento. Os efectos da hormona do crecemento poden describirse de forma xeral como anabólicos. Como a maioría das outras hormonas proteicas, a GH actúa interaccionando cun receptor específico na superficie das células.
O efecto máis coñecido da GH é o incremento da altura durante a infancia. A altura parece ser estimulada por polo menos dous mecanismos:
Ademais de aumentar a altura en nenos e adolescentes, a hormona do crecemento ten moitos outros efectos no corpo: A GH facilita o aumento de tamaño das células e estimula a mitose, co que se desenvolve un número crecente de células e ten lugar a diferenciación de determinados tipos de células, como as células de crecemento óseo e os miocitos precoces. A hormona de crecemento intensifica o transporte de aminoácidos a través das membranas celulares ata o interior da célula estimulando a síntesis de ARN mensaxeiro e ARN ribosómico, tamén induce a liberación de ácidos graxos do tecido adiposo e, por tanto, aumenta a súa concentración nos líquidos corporais. Ademais, intensifica en todos os tecidos do organismo a conversión de ácidos graxos en acetil-CoA e a súa utilización posterior como fonte de enerxía. O efecto da hormona de crecemento de estimulación da utilización das graxas xunto cos seus efectos anabólicos proteicos produce un incremento da masa magra. A súa acción sobre o crecemento depende da presenza de tiroxina, insulina e carbohidratos. As somatomedinas, proteínas producidas principalmente no fígado, exercen unha función moi importante no crecemento esquelético inducido pola GH, pero a hormona non pode producir a elongación dos ósos longos unha vez se pecharon as epífises, polo que a estatura non aumenta tras a puberdade. A GH inflúe sobre a actividade de diferentes encimas, aumenta o almacenamento de fósforo e potasio e promove unha moderada retención de sodio. No momento actual sabemos que a produción de GH non está restrinxida á hipófise, senón que existe expresión de GH en multitude de tecidos, nos cales a hormona xoga un papel autócrino/parácrino. De grande interese é a produción cerebral de GH, rexión na que a hormona exerce un importante papel neurotrófico/neuroprotector. Ademais das súas accións a nivel metabólico, a hormona é moi importante como factor de supervivencia celular, a través da indución da activación do encima antiapoptótico Akt.
Podemos resumir os seus principais efectos na seguinte lista:
Exceso de produción de GH
A enfermidade mais común de exceso de GH é un tumor na hipófise composto por células somatotrofas da adenohipófise. Estes adenomas de células somatotrofas son benignos e crecen lenta e gradualmente producindo cada vez máis GH. Durante moito tempo o problema clínico principal do paciente é só o exceso de GH. Finalmente, o adenoma podería facerse o suficientemente grande para causar dores de cabeza, prexudicar a visión pola presión sobre os nervios ópticos, ou causar deficiencia doutras hormonas hipofisarias.
O exceso continuado da produción de GH aumenta o grosor dos ósos da mandíbula, e os dedos de pés e mans, o que orixina unha pesadez mandibular e un aumento no tamaño dos dedos (acromegalia). Isto pode ir acompañado de suoración, presión sobre nervios (por exemplo, síndrome do túnel carpiano), debilidade muscular, exceso de globulina fixadora de hormonas sexuais (SHBG), resistencia á insulina ou mesmo unha estraña forma de diabetes mellitus tipo 2, e redución da función sexual.
O tratamento para os tumores produtores de GH é xeralmente a extirpación cirúrxica. Nalgunhas circunstancias, poderíase empregar radiación enfocada ou antagonistas de GH para reducir o tamaño do tumor ou bloquear a función da hormona. Tamén se poderian usar outros medicamentos como o octreotide (agonista de somatostatina) e bromocriptina (agonista de dopamina) para bloquear a secreción de GH, xa que tanto a somatostatina como a dopamina inhiben a liberación de GH na adenohipófise.
Déficit de GH
Os efectos da deficiencia da hormona do crecemento varían dependiendo da idade na que se producen. En nenos, as manifestacións principais da deficiencia de GH son a falta de crecemento e baixa estatura, cuxas causas comúns son condicións xenéticas e malformacións conxénitas. Tamén pode causar un atraso na maduración sexual. En adultos, a deficiencia é rara, e a causa máis común é un adenoma hipofisario, e outras posibles causas son a continuación dun problema de produción da hormona da nenez, danos ou traumas estruturais, e deficiencias de GH idiopáticas moi raras.
Os adultos con deficiencia de GH presentan problemas non específicos incluíndo obesidade troncal cunha diminución relativa de masa muscular, e en moitas casos, unha diminución na enerxía e calidade de vida.
O diagnóstico da deficiencia de GH faise en múltiples pasos, e finalmente fanse probas de estimulación de GH para ver se a hipófise do paciente libera GH cando é estimulada.
A GH en medicina terapéutica
As principais aplicacións da GH en tratamentos médicos son:
Tratamentos con GH para suplir a súa deficiencia
O tratamento con GH exóxena só está indicado en determinadas circunstancias, e precisa un seguimento regular debido á frecuencia e gravidade dos seus efectos secundarios. A GH é usada en terapias de substitución en adultos con deficiencia de GH. Nestes pacientes, os beneficios inclúen unha redución da masa graxa, aumento da masa magra, aumento da densidade ósea, melloras no perfil lipídico, redución dos factores de risco cardiovascular, e melloras no benestar psicolóxico.
Tratamentos con GH non relacionados coa súa deficiencia
A GH pode usarse para tratar condicións que produzan unha baixa estatura pero que non están relacionadas cunha deficiencia de GH. Exemplos doutras causas de baixa estatura que a miúdo son tratadas con GH son: síndrome de Turner, enfermidade renal crónica, síndrome de Prader-Willi, restrición do crecemento intrauterino, e baixa estatura idiopática grave. Requírense doses altas para producir unha aceleración significativa do crecemento nesas condicións, producindo niveis sanguíneos máis altos cós niveis fisiolóxicos normais. A pesar das dosis altas utilizadas, os efectos secundarios durante o tratamento son raros, e varían dependendo da enfermidade tratada.
Historia
A identificación, purificación e posterior síntese da hormona do crecemento está asociada co bioquímico Choh Hao Li. A compañía Genentech foi a primeira en usar a hormona do crecemento obtida con recombinante para terapias humanas en 1981.
Antes da produción a través da tecnoloxía do ADN recombinante, a hormona do crecemento para usos terapéuticos extraíase da hipófise de cadáveres. Os intentos de crear unha hGH totalmente sintética fracasaron, e as subministracións limitadas de GH orixinaban restricións ao seu uso para tratar a estatura baixa idiopática.
Provincia de Cidade Real
A provincia de Cidade Real (en castelán: Ciudad Real) é unha provincia española, situada en Castela-A Mancha, que ten como capital a cidade do mesmo nome. Conta cunha poboación de 506.864 habitantes (2006), e ocupa unha superficie de 19.813 km², que se reparten entre 100 concellos. Limita polo norte coa provincia de Toledo, polo nordeste coa provincia de Cuenca, polo leste coa provincia de Albacete, polo sur coas provincias de Córdoba e Xaén (Andalucía), e polo oeste coa de Badaxoz (Estremadura).
Relevo
A súa paisaxe está definida pola Meseta Central Ibérica na súa metade setentrional: trátase dun extenso altiplano de horizonte chairo apenas interrompido por outeiros de pouca altura. O sur da provincia está delimitado pola Serra Morena, na que o principal paso cara Andalucía está en Despeñaperros; mentres que no Norte érguense os Montes de Toledo, unha cadea montañosa non moi elevada.
Gran parte do territorio pertence á comarca da Mancha, arredor da cal aparecen as subcomarcas do Campo de Calatrava, o Campo de San Juan e o Campo de Montiel.
Clima
O clima da provincia é continental, caracterizado por invernos fríos e veráns moi calorosos.
John Williams
John Towner Williams, nado en Long Island (Nova York) o 8 de febreiro de 1932, é un compositor estadounidense premiado varias veces polas súas bandas sonoras.
Amigo de Steven Spielberg, asina case todas as bandas dos seus filmes, tales como Parque Xurásico, Tiburón, A lista de Schindler, Encontros na terceira fase e Munich. Tamén é socio do cineasta George Lucas, sendo o autor das famosas bandas sonoras das series cinematográficas de éxito Star Wars e Indiana Jones. Outras bandas famosas de autoría de Williams son a da saga Harry Potter e a do filme de Superman protagonizado por Christopher Reeve. Nomeado nada menos que 45 veces ao Oscar, foi vitorioso con Jaws, E.T. the Extra-Terrestrial, Star Wars Episode VI, Schindler's List e Fiddler on the Roof. É considerado un dos maiores compositores da actualidade.
Ademais dos seus traballos en música de filmes, é coñecido tamén polas súas obras eruditas e concertos, como: o concerto para fagot e orquestra, o concerto para violoncello e orquestra, o concerto para trompeta e orquestra, o concerto para violín, frauta e orquestra e o concerto para trompa e orquestra.
En 2020, recibiu o Premio Princesa de Asturias das Artes.
La muerte del decano
La muerte del decano é unha novela en lingua castelá de Gonzalo Torrente Ballester publicada en 1992 por Editorial Planeta.
Trama
dereita|miniatura|Facultade de Historia de Santiago de Compostela.
Federico Daoíz Perales é o decano da Facultade de Letras da Universidade de Santiago de Compostela, nos primeiros anos do Franquismo. Unha tarde de inverno fai falar cun frade franciscano, o padre Fulgencio, a quen confesa que está convencido de que vai morrer esa mesma noite. Légalle uns papeis co fin de que os saque a luz vinte anos despois, e dille que sabe quen vai ser o asasino. Despois vai cear con Don Enrique, discípulo seu e compañeiro de facultade. Despois de cear empanada de lamprea en casa Ramallo van á habitación do decano, que vive nun colexio maior na periferia da vila.
No seu cuarto comezan a falar, e o decano confésalle a Enrique que vai abandonar a súa carreira universitaria. Federico prepara un té e fai que Enrique saia do edificio e entre de novo pola ventá. Ao cabo, Enrique marcha e á mañá seguinte Federico aparece morto. O comisario comeza as investigacións, e cando chega o xuíz explícalle que hai indicios de que foi un asasinato. Enrique é levado a prisión, e a súa muller vai testificar ante o xuíz. Acusado formalmente, Enrique é levado á prisión da Coruña, e un avogado novo defenderao. Este esperta a posibilidade de que a morte fose un suicidio, pois non hai motivo ningún para o asasinato, a pesar de que Enrique mercara veleno -cianuro- a instancias do propio decano meses antes, e a pesar de que o decano lle dixese ao frade que estaba namorado da muller de Enrique.
Finalmente, Enrique é liberado ante a falta de probas concluíntes.
Narración
A obra está narrada en terceira persoa por un narrador omnisciente. A primeira parte desenvólvese en Santiago de Compostela no día previo á morte do decano e nos dous días seguintes, e a segunda parte xa é durante o xuízo na Coruña, agás o último capítulo que ten lugar na estrada N-550 preto de Carral.
Torrente Ballester adicoulle a obra aos seus netos Josefina e Rodrigo, e á súa bisneta Clara.
Carlos Arias Navarro
Traxectoria
Funcionario do Ministerio de Xustiza en 1929 e avogado fiscal en Málaga e Madrid, aproximouse ao bando dos sublevados durante a guerra civil española. Durante a guerra exerceu de fiscal dos nacionais en Málaga, sendo coñecido co alcume de "El carnicerito de Málaga", debido á súa responsabilidade en miles de asasinatos "legais". Gobernador civil de León (1944), e posteriormente en Tenerife e Navarra. En 1957 foi nomeado director xeral de Seguridade, ata que en 1965 chegou a alcalde de Madrid, ao tempo que era procurador en Cortes polo terzo de municipios e tamén conselleiro nacional do Movimiento. En xuño de 1973 ocupou o posto de ministro de Gobernación.
Ao pouco, o asasinato do presidente do goberno, o almirante Carrero Blanco, supuxo o seu nomeamento como o seu sucesor. Pretendeu seguir o que se deu en chamar espírito do 12 de febreiro, tímida apertura do réxime sen perder as súas características fundamentais, pero aínda estas tímidas medidas tiveron o rexeitamento do sector coñecido como o búnker (os sectores máis conservadores do franquismo). Como presidente do goberno, foi o encargado de anunciar na televisión o falecemento de Francisco Franco.
Trala morte do ditador, o rei Xoán Carlos I depositou a súa confianza nel e converteuse no primeiro presidente do goberno da monarquía, pero a súa insistencia en preservar o legado franquista propiciaron o seu cesamento o 1 de xullo de 1976. Ó día seguinte o rei concedeulle o título de marqués de Arias Navarro.
Nas primeiras eleccións democráticas incorporouse a Alianza Popular, foi candidato ó Senado sen conseguir ser elixido e desde entón estivo retirado da política activa.
Galería de imaxes de parapente de Galicia
Galería de imaxes sobre o parapente en Galicia
Coësmes
Coësmes (en Koem) é unha comuna francesa do departamento de Ille e Vilaine, na Bretaña.
Coroa mural
miniatura|200px|Coroa mural no brasón de [[Montevideo (departamento)|Montevideo]] Unha coroa mural (en latín corona muralis) era un premio ou distinción en forma de coroa de ouro que se lle daba ó soldado que escalaba primeiro o muro e colocaba o estandarte nunha cidade invadida.
Heráldica
En heráldica a coroa mural é un adorno ou timbre en forma de coroa ou cerco de muros ou murallas, con ameas e torreóns. Os estados que trocaban do réxime monárquico ó republicano empregábana para substituír a coroa real nos escudos nacionais.
Irimia Alta, Meira, Meira
Irimia Alta é un lugar da parroquia de Meira no concello lugués de Meira. Segundo o IGE, en 2013 tiña 13 habitantes (6 homes e 7 mulleres).
Cóctel
miniatura|Un cóctel típico, servido nun [[vaso de cóctel.]] Un cóctel é unha bebida alcohólica mixta que contén tres ou máis ingredientes. Polo menos un dos ingredientes debe ser un licor.
Os cócteles eran orixinalmente unha mestura de alcohois, azucre, auga e bitters. Na actualidade significa case calquera bebida mesturada que conteña alcohol. Un cóctel de hoxe polo xeral contén unha ou máis clases de licores e un ou máis ingredientes non alcohólicos, como soda ou zume de froita. Ingredientes adicionais poden ser o azucre, o mel, o leite, a nata ou algún tipo de herbas.
Historia
A orixe da palabra cóctel é controvertida.
O primeiro uso rexistrado da palabra cocktail atópase en The Morning Post and Gazetteer in London, England o 20 de marzo de 1798: :
Mr. Pitt, two petit vers of "L’huile de Venus" Ditto, one of "perfeit amour" Ditto, "cock-tail" (vulgarmente chamado xenxibre)
O primeiro uso rexistrado da palabra cocktail nos Estados Unidos dise que está en The Farmer's Cabinet o 28 de abril de 1803:
Unha definición de cóctel apareceu o 13 de maio de 1806, na edición de The Balance and Columbian Repository, unha publicación en Hudson, Nova York, na que se proporcionou unha resposta á pregunta: "Que é un cóctel?". Contestóuselle:
miniatura|esquerda|Cócteles chameantes.
A primeira publicación dunha guía para camareiros, que incluía receitas de cócteles data de 1862. How to Mix Drinks, ou ben, The Bon Vivant's Companion, do "profesor" Jerry Thomas. Ademais das listas de receitas de Punches, Sours, Slings, Cobblers, Shrubs, Toddies, Flips e unha variedade doutros tipos de bebidas mesturadas, eran dez receitas para as bebidas ás que se refire como "Cocktails". Un ingrediente fundamental que diferenza os "cócteles" doutras bebidas neste compendio foi o uso de bitters como ingrediente.
A primeira "festa de cócteles" foi celebrada presuntamente pola Sra. Julius S. Walsh Jr. de St. Louis, Missouri, en maio de 1917. A señora Walsh invitou 50 persoas á súa casa un domingo ao mediodía. A reunión durou unha hora, ata que se serviu o xantar á unha da tarde. O lugar desta primeira festa segue en pé. En 1924, a Arquidiocese Católica Latina de St. Louis comprou a mansión no 4510 Lindell Boulevard, e serve como residencia do arcebispo local desde entón.
Durante a Lei seca nos Estados Unidos (1920-1933), cando as bebidas alcohólicas eran ilegais, os cócteles eran consumidos ilegalmente en bares clandestinos. A calidade do licor dispoñible durante a prohibición era moito peor que antes. Houbo un cambio de whisky a xenebra, xa que non require o envellecemento e polo tanto era máis fácil de producir ilicitamente.
Os cócteles perderon popularidade na década de 1960 e na década de 1970, debido a que o uso doutras drogas recreativas se converteu en común. Na década de 1980, os cócteles volveron popularizarse, co vodka a miúdo substituído pola xenebra en bebidas como o martini. Os cócteles tradicionais e a xenebra empezaron a reaparecer na década de 2000.
Preparación
Na preparación dun cóctel a orde pode cambiar o produto. Na cocteleira ou vaso mesturador deben botarse: primeiro o xeo, logo o azucre e para rematar os licores e zumes. Cada medida equivale a unha copiña de licor, un chopo.
Fai falta unha cocteleira de aceiro inoxidable, hermética, un vaso mesturador, nunca de plástico, con strainer, un vaso medidor (prescindible), unha trituradora eléctrica ou, de non terse, haberá que envolver o xeo nun pano e golpealo cun mazo de madeira e unha culleriña de mango longo. Pódese picar con anterioridade o xeo e gardalo no conxelador, arrefriar a cocteleira antes de utilizala e axitala con forza pero non demasiado tempo. Debe recordarse que nunca admiten sifón, tónica, cava ou demais bebidas gasosas, xa que producen demasiada espuma.
Usos derivados
miniatura|[[Piña colada, cóctel con anacos de coco.]] A palabra cóctel utilízase ás veces en sentido figurado para unha mestura de líquidos ou outras substancias. Tal uso podería ser, por exemplo: "120 anos de industria contaminaron o chan da zona cun nocivo cóctel de metais pesados e contaminantes químicos."
Unha bomba de fabricación caseira incendiaria que consiste nunha botella de líquido inflamable (gasolina xeralmente) cun trapo chameante coñécese como un "cóctel Molotov".
As combinacións de antirretrovirais utilizados como terapia para a sida coñecense como "cócteles de drogas" ou "cócteles para a sida".
Campionato Mundial de Fórmula 1 de 1992
miniatura|200px|[[Nigel Mansell gañou o campionato do mundo con Williams.]] miniatura|200px|O compañeiro de Mansell, [[Riccardo Patrese rematou subcampión.]] miniatura|200px|[[Michael Schumacher (foto cando pilotaba para Ferrari), rematou terceiro con Benetton.]] O Campionato Mundial de Fórmula 1 de 1992 foi a 43ª tempada de Fórmula 1 organizada pola Fédération Internationale de l'Automobile (FIA), e a 35ª Copa Internacional de Construtores de F1. O campionato contou con dezaseis Grandes Premios que se iniciaron o 1 de marzo e finalizaron o 8 de novembro. Nigel Mansell gañou o Campionato de Pilotos, e Williams-Renault gañou o Campionato de Construtores, o seu primeiro Campionato de Construtores desde. Mansell converteuse no primeiro piloto na historia da Fórmula Un en gañar nove carreiras nunha soa tempada. Selou o título tan cedo como agosto. O campión reinante Ayrton Senna logrou tres vitorias, pero seguiu a Mansell, Riccardo Patrese e ao mozo alemán Michael Schumacher) no campionato. Schumacher gañou a primeira das súas 91 carreiras de Fórmula Un no Gran Premio belga.
Pretempada
Os catro equipos principais conservaron polo menos un piloto de, cos dous principais contendentes ao título, ambos aliñados sen cambios na grella de pilotos.
Máis abaixo na grella, o equipo de Jordan asumiu o risco de substituír a ambos pilotos logo da súa exitosa tempada de debut. Jordan tamén cambiou do motor V8 de Ford ao Yamaha V12 no seu lugar. Brabham contratou á primeira piloto de F1 feminina desde Desiré Wilson na tempada de Fórmula Un de, Giovanna Amati como o seu segundo piloto. O empobrecido equipo Coloni vendérase e renomeouse como Andrea Moda Formula, un equipo que se convertería en parte da infamia da Fórmula Un.
En termos de seguridade, nesta tempada introducíronse probas de choque de pretempada máis estritas e o uso oficial do coche de seguridade no deporte.
Lugares do Pereiro de Aguiar
miniatura|dereita|[[Casa do concello do Pereiro de Aguiar.]] Galicia → Parroquias de Galicia → Lugares de Galicia → Lugares do Pereiro de Aguiar
Liga Nacional de Fútbol Americano
A Liga Nacional de Fútbol Americano (tamén coñecida como LNFA), é a máxima competición española de Fútbol americano a nivel de clubs. A competición comeza en xaneiro e remata en xuño.
Formato
A LNFA se comezou a disputar no ano 1995, despois dalgúns anos levándose a cabo con éxito a Liga Catalá de Fútbol Americano. Na tempada 2010, o campionato estivo composto por 15 equipos divididos en 3 "conferencias", chamadas Conferencia Española (cos 5 mellores equipos do ano anterior), Conferencia Nacional (cos 5 seguintes mellores equipos do ano anterior), e Conferencia Hispánica. Durante a tempada regular cada equipo disputou 8 encontros, 2 fronte a cada equipo da súa mesma conferencia. Ó remate desta tempada regular, leváronse a cabo as eliminatorias polo título. Estes play offs se disputaron a un encontro. Nos cuartos de final se enfrontaron o 1º clasificado da Conferencia Hispánica fronte ó 3º da Conferencia Española, e o 1º clasificado da Conferencia Nacional fronte ó 4º da Conferencia Española. Mentres, os 2 mellores equipos da Conferencia Española, xa agardaban rival nas semifinais.
Na tempada 2011 o formato tivo algún cambio, así, tan só os 6 mellores equipos de España poden loitar polo título de liga. A competición de 6 equipos mantívose até 2017.
LNFA Serie A 2018
{| class="infobox" width="220" style="font-size: 90%;"
A máxima categoría do fútbol americano español mudou de formato na tempada 2018. O número de equipos participantes medrou de 6 a 15, divididos en tres grupos por criterios xeográficos.
Durante a fase de liga regular cada equipo disputará oito encontros, dous contra cada rival do seu propio grupo, e terá dúas xornadas de descanso, completándose un total de dez xornada de liga regular. Deste xeito, en cada xornada se disputarán seis encontros (dous por grupo) e haberá tres equipos descansando (un por grupo). Esta fase comezará o 13 de xaneiro de 2018, e rematará o 15 de abril.
Ó remate da liga regular establecerase unha clasificación conxunta dos tres grupos. Nela, os doce primeiros equipos da táboa xogarán as eliminatorias polo título, e os tres últimos xogarán as eliminatorias de descenso de categoría.
Na loita polo título os catro mellores da clasificación conxunta estarán exentos da primeira rolda de eliminatorias. Os restantes equipos disputarán entre eles unha eliminatoria (28/29 de abril) previa ós cuartos de final do seguinte xeito: Os cuartos de final levaranse a cabo o 5/6 de maio: As semifinais serán o 19/20 de maio: A final celebrarase o 2/3 de xuño.
Por outra banda, as eliminatorias polo descenso serán entre o 5/6 de maio e o 9/10 de xuño. Dos tres equipos da Serie A participantes un descenderá, outro promocionará e outro manterá a categoría. Primeira eliminatoria: Segunda eliminatoria: A terceira eliminatoria:
Martín José Iriarte
Martín José Iriarte Urdániz, nado en Urritza (Navarra) o 8 de outubro de 1799 e finado en Gayangos (Merindad de Montija, Burgos) o 8 de xullo de 1872, foi un militar e político español.
Traxectoria
En 1817 embarcou para América combatendo no Perú ata 1825. Brigadier, home de confianza de Espartero. Foi vicerrei de Navarra (1837). Foi nomeado Comandante militar de Ourense en novembro de 1839. Destinado na Coruña, participou na rebelión progresista de 1840 e foi nomeado pola Xunta Central Capitán Xeneral de Galicia o 14 de setembro de 1840, en substitución de Laureano Sanz. Foi substituído polo xeneral Santos San Miguel o 4 de novembro. Foi elixido deputado a Cortes polo distrito da Coruña nas eleccións de febreiro de 1841. Nomeado senador pola provincia da Coruña o 29 de marzo de 1841, renunciou o 30 de abril. Membro da Xunta de Salvación, Armamento e Defensa de Madrid en 1854 (do 19 de xullo ao 1 de agosto). Ascendido a Tenente Xeneral en agosto de 1854, foi nomeado Capitán Xeneral das Vascongadas. Volveu ser elixido deputado a Cortes por Cuenca en 1854. Volveu ser nomeado Capitán Xeneral de Galicia o 29 de setembro de 1885, pero cesou o 18 de outubro dese mesmo ano. En decembro foi nomeado inspector do Corpo de Carabineros da Facenda Pública, do que finalmente foi Director xeral en 1859. Foi nomeado senador vitalicio en 1858.
Acordo estratéxico entre Eusko Alkartasuna e a Esquerda Abertzale
miniatura| O 20 de xuño de 2010 a dirección de Eusko Alkartasuna (EA) e antigos membros da ilegalizada Batasuna (denominados xenericamente como esquerda abertzale, aínda que sen precisión) asinaron publicamente no Palacio Euskalduna de Bilbao un acordo soberanista titulado Lortu arte (Ata conseguilo) e subtitulado Bases dun acordo estratéxico entre forzas políticas independentistas, polo cal ambas partes comprometéronse a defender a "soberanía nacional" do País Vasco fronte a España e Francia.
Irimia Baixa, Meira, Meira
Irimia Baixa é un lugar da parroquia de Meira no concello lugués de Meira. Segundo o IGE, en 2013 tiña 12 habitantes (7 homes e 5 mulleres).
Hilderico de Spoleto
Hilderic foi duque longobardo de Spoleto nomeado polo rei Liutprando cando derrocou a Transamundo II o 739
O 740, con forzas do Papa e de Benevento, Transamundo recuperou o poder e Hilderico foi executado.
Ducado de Spoleto
O ducado de Spoleto foi un territorio longobardo independente fundado aproximadamente no 570 ao sur de Italia.
dereita|300px|Mapa da Italia bizantina e longobarda.
Historia
O ano 568 os longobardos entraron na península itálica, ocupando gran parte dela. Crearon o reino longobardo con capital en Pavía e foi dividido en diversos ducados. Parte destes territorios situáronse ao sur do exarcado de Rávena, que aínda controlaba o emperador de Constantinopla. Un deles foi o ducado de Spoleto (na actual Umbría) onde entraron o 570. O interregno longobardo á morte do rei Alboíno deixou os duques independentes de feito e, na práctica, os ducados do sur (Spoleto e Benevento) tiveron un status de estado independente respecto aos reis longobardos, con breves períodos onde os reis puideron impoñer o seu poder.
Á sombra do ducado de Benevento, Spoleto mantívose nun segundo plano dentro da historia longobarda, pero nalgúns momentos os seus territorios eran importantes (Umbría, Lacio, as Marcas, e os Abruzzos). Cabe destacar as incursións que o duque Ariúlfo fixo contra os Bizantinos (579-592 contra Rávena; 592 contra Roma). Sucedeuno Teodelapo, fillo do primeiro duque Faroaldo I. Faroaldo II gobernou conxuntamente co seu irmán Waquilapo, e conquistou Classis, o porto de Rávena e saqueouno, pero o rei dos longobardos fíxolle restituír o botín. Faroaldo II foi derrubado polo seu fillo Transamundo ou Trasimundo II (724), que se sublevou contra o rei longobardo e se aliou co Papa Gregorio III, que o acolleu en Roma cando foi derrubado (739). Hilderico, que o substituíra, foi asasinado por Trasimundo, que recuperou o poder (740), pero o rei longobardo o depuxo e o enviou a un mosteiro (742) e nomeou duque a Axiprando, pero á morte do rei Liutprando, Trasimundo recobrou o ducado ata a súa morte o 745. Os reis longobardos ocuparon a miúdo o ducado persoalmente. Durante a segunda metade do século VIII diversos duques de Spoleto serían tamén reis dos longobardos.
350px|miniatura|esquerda|O ducado de Spoleto polo ano 1000. Dous anos despois da caída do reino longobardo e da ocupación de Benevento, o propio ducado de Spoleto caeu en mans dos francos carolinxios de Carlomagno que tomara o título de rei dos longobardos. A pesar de que o territorio foi dado á igrexa, Carlomagno reservou o dereito de nomear os duques.
O duque Guido I que recibira ademais a señoría de Camerino, repartiu o ducado entre os seus fillos, Lamberto en Spoleto e Guido II en Camerino (con título de duque de Camerino). Lamberto loitou con sarracenos e bizantinos (867) e foi deposto o 871, pero restaurado o 875 e finalmente excomungado polo papa Xoán VIII. O 883 Guido II reuniu os feudos de Spoleto e Camerino.
Á morte de Carlos o Calvo o 888 Guido fíxose coroar emperador e rei de Italia polo Papa Estevo V (891) e no 892 o papa Formoso coroou ao fillo de Guido, Lamberto II, como duque, rei de Italia e emperador.
Alberico I, duque de Camerino (897) e despois de Spoleto (898), casou coa romana Marozia, a amancebada do Papa Serxio III (904-911), pero foi asasinado polos romanos o 924. O seu fillo Alberico II derrocou a Marozia en 932. O 949 o ducado foi ocupado polo rei de Italia e emperador Berengario II. O emperador Odón I segregoulle a terra chamada Sabina Longobardica e cedeuna ao Papa.
O 1155, Frederico I Barbarroxa destruíu a cidade pero foi reconstruída. O 1158 o ducado foi dado a Guelfo VI de Este. A partir de 1172 os duques nomeados polo emperador pertencían á casa alemá dos Urslingen. Á morte de Conrado de Urslingen o 1198 foi cedido ao Papa Inocencio III, pero o 1209 foi ocupado por Odón de Brunswick, que nomeou duque a Dipoldo de Vohburg. Finalmente o 1228 pasou ao Papa baixo un gobernador, xeralmente un cardeal. Aínda que a nivel local foi teatro de loitas entre güelfos e xibelinos, o cardeal Albornoz restaurou o pleno dominio pontificio o 1354.
O título de duque de Spoleto foi usado no século XIX pola casa de Savoia.
Ariz
O topónimo galego Ariz pode referirse a:
Gontia
Gontia, tamén coñecida como Guntia, foi unha deusa celta. O seu nome pode estar relacionado etimoloxicamente coa palabra celta condate, que significa "confluencia". Debeu ser unha deidade tutelar do río Günz, preto de Günzburg (Alemaña). Tamén parece ter conexión coa cidade belga de Ghent.
The Future Is Medieval
The Future Is Medieval é o cuarto álbum de estudio da banda inglesa de rock Kaiser Chiefs, editado o 3 de xuño de 2011 na súa páxina web, e o 27 de xuño á venda en edición física.
Listaxe de cancións
Todos os temas escritos por Kaiser Chiefs.
Kepa Junkera
Kepa Junkera Urraza, nado o 10 de abril de 1965 en Bilbao, Euskadi, é un músico e compositor vasco. Mestre da trikitixa, editou ata agora 13 álbums, gañando no 2004 o premio Grammy Latino ó Mellor Álbum Folk polo seu disco en directo 'K'.
Colaboracións
Junkera realiza tamén unha ampla labor como docente en Musikene, o Centro Superior de Música do País Vasco, que tivo como resultado ETXAK (Euskadiko Txalaparta Konpania), un proxecto para impulsar a txalaparta (instrumento rítmico vasco de madeira).
Especial resultou tamén a participación no disco Santiago (1996), dos irlandeses The Chieftains, que foi galardoado co Grammy ó mellor Álbum de Folk; a súa experiencia xunto a unha orquestra sinfónica no Festival Folk de Getxo, en 1997, que foi gravada e que permanece inédita; a súa colaboración coa Banda Municipal de Bilbao.
En 2015 recibe o Premio Rebulir de Cultura Galega.
Opinión Gallega
Opinión Gallega foi unha revista editada en Buenos Aires entre 1945 e 1965.
Historia e características
Apareceu o 22 de decembro de 1945. Promovida polo Centro Ourensán e o Centro Pontevedrés de Buenos Aires, foi continuadora de El Orensano, órgano oficial do Centro Ourensán e Pontevedrés. Tiña como obxectivo contribuír á "elevación moral, intelectual y económica de la colectividad y la coordinación del esfuerzo común en pro de Galicia". Publicación bilingüe de periodicidade irregular, estaba dirixida por Rodolfo Prada, Valeriano Saco e Avelino Díaz, sendo o subdirector Cándido Alfonso González. Contou coa participación de Alfonso Daniel Rodríguez Castelao, Jesús Bal y Gay, Ramón Otero Pedrayo, Aquilino Iglesia Alvariño, Borobó, Antón Santamarina, Ben-Cho-Shey, Francisco Fernández del Riego, Florentino López Cuevillas, Benito Varela Jácome, Xosé Neira Vilas. Incluíu recensións e listaxes coas novidades literarias en Galicia e prestou unha especial atención ao Consello de Galiza, ao Estatuto e a Galeuzca.
O veredicto
Hai dous filmes que teñen este mesmo título:
Superliga española de voleibol masculino
A Superliga masculina é unha competición masculina de voleibol, a máxima categoría da liga de España. O campionato foi creado en 1983. Desde a tempada 2006/07 compiten 12 equipos nesta categoría.
A Lagoa, Meira, Meira
A Lagoa é un lugar da parroquia de Meira no concello lugués de Meira. Segundo o IGE, en 2013 tiña 12 habitantes (4 homes e 8 mulleres).
Lugares da Peroxa
miniatura|dereita|[[Casa do concello da Peroxa.]] Galicia → Parroquias de Galicia → Lugares de Galicia → Lugares de Peroxa
Frisinga
miniatura|305px|A catedral de Frisinga Frisinga, en alemán Freising, do latín Frisinga, é unha cidade da Alta Baviera situada a uns 30 km ao norte da capital do estado libre de Baviera, Múnic, en Alemaña, á beiras do río Isar, a tan só 10 km do aeroporto de Múnic.
Ten unha superficie de 88,61 km², unha altitude media de 448 msnm e unha poboación total de 49 126 habitantes en 2020.
Frisnga é a cidade máis antiga situada entre Ratisbona e Bolzano, e está dominada por dous outeiros, o outeiro da catedral, co castelo do bispo e a catedral de Frisinga, e o outeiro Weihenstephan, coa abadía de Weihenstephan e a súa famosa fábrica de cervexa.
Frisinga é unha das cidades con menor índice de paro de Alemaña, debido ao gran número de persoas da cidade que traballan no aeroporto de Múnic.
Outro personaxe importante da cidade foi o seu bispo Otón de Frisinga, que pontificou de 1138 a 1158, e que durante a época da Querela das Investiduras entrou en conflito coa familia Wittelsbach, pero debido á súa relación co emperador do Sacro Imperio, mediou con éxito nas disputas entre os Hohenstaufen e os güelfos.
Por outra parte, Frisinga foi tamén o primeiro lugar no que se rexistrou un tornado en Europa.in 788.