cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Palma
Ocupa unha superficie de 208,63 km², situada a beiras do mar Mediterráneo, na costa suroeste da illa, no centro da baía de Palma. Cunha poboación de 416.065 habitantes en 2019, é a oitava cidade de España en número de habitantes e a primeira das Illas Baleares. A súa área metropolitana engloba nove concellos que abranguen 560.240 habitantes repartidos nunha superficie de 1.015,88 km².
Historia
A cidade foi fundada polo cónsul romano Quinto Cecilio Metelo o ano 123 aC. Durante o período islámico denomínase Madina Mayurqa. Co rei Xaime I chámase Mallorca. Co Decreto de Nova Planta recuperou oficialmente o nome romano, que, tamén oficialmente, no século XIX, se transformou en Palma de Mallorca; desde 1998 é oficialmente só Palma. Por antonomasia tradicionalmente os mallorquinos denomínana simplemente La Ciutat (A Cidade).
Prudencio Landín Tobío
Prudencio Landín Tobío, nado en Pontevedra o 6 de marzo de 1877 e finado na mesma cidade o 18 de maio de 1955, foi un avogado, político, xornalista e escritor galego.
Palma
Xeografía
O termo municipal de Palma ten unha superficie de 208,63 km² e limita cos termos de Calvià, Puigpunyent, Esporles, Valldemossa, Bunyola, Marratxí, Santa Eugènia, Algaida, Llucmajor e o Mar Mediterráneo.
Prudencio Landín Tobío
Traxectoria
Fillo de Andrés Landín (un "riestrista" e "monterista" moi destacado) e Dolores Tobío, estudou o bacharelato no Instituto de Pontevedra. Dirixiu o periódico estudantil El Escolar (1891) e fundou e dirixiu as revistas Pontevedra en Broma e El Impertinente. Licenciouse en Dereito na Universidade de Santiago de Compostela e estableceuse con bufete propio en Pontevedra. En 1910, logo da morte do seu pai, substituíuno á fronte do Diario de Pontevedra. Foi profesor e director da Escola Normal.
Palma
Xeografía
Corresponde ao termo municipal de Palma o arquipélago de Cabrera, formado polas illas de Cabrera, Conillera, els Estells, l'Imperial, Na Rodona, Na Foradada, Na Plana, Na Pobla e outros illotes menores.
Prudencio Landín Tobío
Traxectoria
Entrou en contacto con José Canalejas militando na súa facción liberal-demócrata a comezos do século XX. Como canalejista, vinculouse ao agrarismo e serviu como avogado ao Directorio Antiforista de Teis, salientando como orador nas concentracións agrarias. Pero a súa carreira política truncouse debido aos cambios de rumbo ideolóxico: foi liberal pero estivo ao servizo de Canalejas, Eugenio Montero Ríos, José Riestra López ou Manuel García Prieto. Na ditadura de Primo de Rivera formou parte da Unión Patriótica. Na II República foi o principal representante do Partido Agrario Español en Galicia. Na posguerra foi cronista de Pontevedra. miniatura|esquerda|La paternidad de La Casa de la Troya.
Palma
Xeografía
Atópase situada no sector occidental da illa de Mallorca, quedando situada entre as comarcas naturais da Serra de Tramuntana, a cal presenta un relevo accidentado definido por aliñacións de dirección nordés-suroeste e polo Pla de Mallorca.
Prudencio Landín Tobío
Obras
miniatura|Lápida no [[Cemiterio de Santo Amaro de Pontevedra|Cemiterio de Santo Amaro.]]
Vida persoal
Casou con Gloria Carrasco Calderón, e dous dos seus fillos (Rafael e Prudencio Landín Carrasco) foron gobernadores civís no franquismo. Outro dos seus fillos, Amancio Landín Carrasco, destacou como xornalista e escritor.
Palma
Xeografía
miniatura|esquerda|450px|Panorámica de Palma desde o [[castelo de Bellver.]]
Distritos
A causa da aplicación da Lei de grandes cidades, desde marzo de 2005 Palma está dividida en cinco distritos:
Clima
Palma goza de clima mediterráneo cunha temperatura media anual de 17 °C e unha media anual de precipitacións de 450 l/m².
Demografía
Cunha poboación de 400.578 habitantes (INE 2015), é a cidade máis poboada de Mallorca e das Illas Baleares, así como a oitava cidade en poboación de España.
Economía
Os dous principais motores da economía son o turismo e a construción, que relegaron a un segundo plano á industria e ao sector primario (agricultura, gandería, pesca, minería). As industrias de hotelería atópanse entre as primeiras de España e ata do mundo enteiro. As zonas que concentran maior número de turistas son a praia de Palma e o centro da cidade.
Lugares de interese
250px|thumb|[[Catedral de Mallorca]]
Lei de Osthoff
Chámase lei de Osthoff a un proceso regular de evolución fonética que afecta ao grego antigo, que consiste nunha abreviación de vogais longas baixo certas condicións.
Chámase así na honra de Hermann Osthoff, un lingüista alemán do século XIX.
Mecanismos xerais
Toda vogal longa do grego común abréviase ante unha soante ([r], [l], [m], [n], [j], [w]) que preceda a outra consoante, cousa que se podería concretar así: ĀRC > ĂRC (onde A representa calquera vogal).
Exemplos
Son moitos, sobre todo porque aparecen a miúdo no curso da flexión. Pódese citar por exemplo a desinencia de dativo plural temática (2ª declinación), que é -οις -ois (λόγοις), que provén de *-ωις -ōis, pronunciado /o:js/ e abreviado en /ojs/. Atopamos a cantidade longa inicial en sánscrito: o dativo plural temático é en -āis, sabendo que ā é a evolución regular de ō. O sánscrito coñece porén tamén unha abreviación das vogais longas ante soante, descrita pola Lei de Brugmann.
Algunhas abreviacións están enmascaradas por procesos posteriores, que poden conducir a novos alongamentos.
Richard Simmons
Milton Teagle "Richard" Simmons, nado o 12 de xullo de 1948, é un instrutor de fitness, actor e produtor de vídeos estadounidense. É coñecido polos seus programas de perda de peso, sendo a máis importante a liña Sweatin' to the Oldies de vídeos de aeróbic.
Simmons comezou a súa carreira no sector da perda de peso cando abriu o seu ximnasio Slimmons en Beverly Hills, California, atendendo persoas con sobrepeso, e fíxose amplamente coñecido polas súas aparicións en televisión e pola popularidade dos seus produtos de consumo. Foi parodiado a miúdo e foi convidado adoito en programas de radio e televisión nocturnos como Late Show with David Letterman e The Howard Stern Show. Continuou promovendo a saúde e o exercicio ó longo dunha carreira de décadas e logo ampliou as súas actividades para incluír o activismo político, como no ano 2008, cando amosou o seu apoio dun proxecto de lei que obrigaba á educación física non competitiva nas escolas públicas como parte do programa No Child Left Behind Act.
Temacepam
O temacepam (que tamén leva os nomes das marcas comerciais Restoril®, Normison®, e Euhypnos®) é unha potente droga hipnótica, derivada das benzodiacepinas. Posúe propiedades ansiolíticas, hipnóticas, anticonvulsionantes, amnésicas, sedativas e tamén é un relaxante muscular.
O diacepam é usado para tratar estados de ansiedade e tensión, e é a benzodiacepina máis efectiva para o tratamento de espasmos musculares. É unha das benzodiacepinas estándar máis frecuentemente administradas tanto a pacientes internados en clínicas como ambulatorios. Foi englobado na Lista de drogas esenciais da OMS.
Acción terapéutica
Como todas as drogas da súa clase, actúa deprimindo a condución nerviosa nas neuronas do sistema nervioso central, producindo dende unha leve sedación ata hipnose ou coma en función da dose administrada.
Presúmese que o seu mecanismo de acción consiste en potenciar ou facilitar a acción inhibitoria do neurotransmisor ácido gamma-aminobutírico (GABA), mediador químico da inhibición tanto en nivel presináptico como postsináptico, en todas as rexións do sistema nervioso central.
Farmacocinética
Administrado por vía oral, absórbese ben no tracto gastrointestinal. Por vía IM, en xeral a absorción é rápida e completa. O estado de equilibrio da concentración no plasma sanguíneo prodúcese entre os 5 días e 2 semanas. A eliminación da substancia é lenta xa que os metabolitos activos poden permanecer no sangue varios días ou semanas producindo posiblemente efectos residuais. O inicio de acción é evidente aos 15-45 minutos despois da súa administración oral; por vía IM, antes dos 20 minutos; e por vía IV, entre 1 e 3 minutos. Eliminase por vía renal.
Indicacións
O diacepam indícase (por vía oral) para tratar a ansiedade, trastornos psicosomáticos, cabaleiro, espasmos musculares. Por vía IM ou IV, en sedación previa a intervencións (endoscopias, biopsias, fracturas); estados de excitación motora, delirium tremens, convulsións.
Meseta Norte
miniatura|dereita|250px|Relevo da Península Ibérica miniatura|dereita|250 px|Paisaxe típico da Meseta Norte na [[provincia de Ávila]]
Meseta Norte ou Submeseta Norte é a denominación que recibe a parte norte da Meseta Central española, situada ao norte do Sistema Central. Abarca a maior parte da Comunidade Autónoma de Castela e León. Caracterízase por un clima mediterráneo con trazos de continentalidade: invernos longos e fríos e veráns curtos e cálidos. A súa peculiar paisaxe, chairo e desprovisto de vexetación deu lugar á imaxe tradicional da España interior.
Ata datas recentes a agricultura de secaño foi o principal recurso económico desta rexión. Con todo, desde que en 1986 España ingresase na entón Comunidade Económica Europea (actual Unión Europea), a agricultura tivo que deixar o seu sitio a outras actividades e a poboación activa do sector primario reduciuse enormemente.
Koga, Fukuoka
Koga (古賀市, こがし, Koga-shi) é un concello da prefectura de Fukuoka no Xapón. Está situada ó norte da rexión de Kyūshū e ó noroeste da prefectura, na zona da provincia histórica de Chikuzen, na illa de Kyūshū. A súa superficie é de 42,11 km² e a poboación de 57.463 habitantes (2009) e ten unha densidade de poboación de 1.360 h/km².
Mastite
A mastite ou mamite  é un termo médico que se refire á inflamación da glándula mamaria de primates e a ubre noutros mamíferos. Dáse por unha obstrución dos condutos do leite. A mastite pode ser chamado tamén absceso subareolar, ectasia ductal, inflamación periductal ou doenza de Zuska. Denomínase mastite puerperal cando ocorre en nais lactantes e non-puerperal no resto dos casos. A mastite raramente ocorre en homes ou animais machos. Pola súa similitude cos síntomas do cancro de mama, débese excluír un para o diagnóstico do outro.
A mastite é unha condición adoita en medicina veterinario, tomando nese campo, unha definición similar. Xeralmente afecta o gando bovino, causado por unha bacteria, endurecendo as mamilas do animal, do mesmo xeito que a ubre, cortando a subministración de leite e no seu lugar segregando un líquido amarelado e oloroso que a maioría das veces acompáñase de residuos de sangue. É quen de provocar a morte en casos moi severos.
Epidemioloxía
A mastite ocorre entre o 1 e o 3 % das mulleres que aleitan ós seus fillos.
Era unha vez
miniatura|dereita|O lema "Era unha vez" (en francés, Il était un fois) baixo unha ilustración da [[Carapuchiña vermella.]] Era unha vez é unha fórmula de expresión que, na tradición popular, introduce un conto, e en particular unha fábula ou un conto de fadas. Trátase da frase que abre o relato e fai alusión a un tempo pretérito indeterminado. É habitual, tamén na oralidade, nos contos infantís.
De acordo co Oxford English Dictionary, a expresión apareceu na lingua inglesa xa en 1385 (escrita por Geoffrey Chaucer en Os contos de Canterbury, como Once upon a time ). Con todo, nunha lingua romance o primeiro rexistro que existe chega a través de Charles Perrault, que a enunciou en lingua francesa como Il était une fois. A expresión aparece no inicio de sete dos oito escritos en prosa de Perrault.
É así mesmo unha fórmula amplamente instalada noutros idiomas: Det var engang (dinamarqués), C'era una volta (italiano), Era uma vez (portugués), Érase una vez (castelán), Es war einmal (alemán)...
Xosé Benito Reza
Xosé Benito Reza Rodríguez, nado en Celanova o 16 de abril de 1956, é un enxeñeiro de montes e escritor galego.
Traxectoria
Enxeñeiro de montes pola Universidade Politécnica de Madrid (1980). Foi Director dos Parques Naturais Baixa Limia-Serra do Xurés e Invernadoiro (1995-1999) e Director Xeral de Conservación da Natureza (2005-2009) e como tal promoveu a Lei de Protección da Paisaxe de Galicia (2008), e declarou as primeiras paisaxes protexidas de Galicia. É presidente do Seminario de Estudos Celanovenses, membro da Fundación Curros Enríquez e do Grupo histórico arqueolóxico Larouco e secretario e xuíz honorario da Asociación de Amigos do Couto Mixto.
Sándor Petőfi
miniatura|Sándor Petőfi Sándor Petőfi, nado en Kiskőrös o 1 de xaneiro de 1823 e finado posibelmente en Segesvár (hoxe Sighişoara, Romanía) o 31 de xullo de 1849, é o poeta nacional húngaro. Foi ademais unha figura chave na Revolución húngara de 1848, contra os Habsburgo. O seu verdadeiro nome era Alexander Petrovics, e a orde, segundo o costume húngaro, do seu nome é Petőfi Sándor.
Traxectoria
O seu pai Stevan Petrović (en húngaro István Petrovics) era de lingua materna húngara (aínda que era de ascendencia serbia), e a súa nai Mária Hrúzová era de lingua materna eslovaca.
Petöfi adquiriu unha forte e saliente consciencia húngara, converténdose no xefe espiritual de grupos radicais revolucionarios que arelaban unha Hungría libre con total independencia da monarquía dos Habsburgo. Xuntouse ao "Exército transilvano" do xeneral revolucionario polaco Józef Bem, combatendo en sucesivas campañas contra as tropas dos Habsburgo en Romanía e Transilvania, mais o exército sería derrotado sucesivamente cando tropas imperiais rusas interviron a prol dos austríacos. Foi visto vivo por última vez na batalla de Segesvár (Sighişoara), librada o 31 de xullo de 1849. Cóidase que morreu ese mesmo día.
Escribiu unha parte da máis grande poesía nacional maxiar.
Post-grunge
O post-grunge é un subxénero do rock alternativo que emerxeu a principios dos anos 90 como un derivado da música grunge, utilizando os sons e a estética deste pero cun estilo máis comercial. Isto fixo que bandas do xénero como Foo Fighters, Creed ou Matchbox Twenty estivesen entre as bandas de rock máis exitosas de finais dos anos 90 e principios dos 2000.
Sándor Petőfi
Traxectoria
Velaí unha mostra do seu poema Nemzeti Dal (Canto nacional), titulado En pé húngaros en tradución literal:
Post-grunge
Orixes
Xeralmente, as bandas etiquetadas como tal son bandas moi influídas polo grunge, e a súa música adoita incorporar guitarras distorsionadas, letras cheas de angustia, e o dinamismo "alto-baixo" do grunge, pero producido dun xeito máis comercial.
Sándor Petőfi
Petőfi en Galiza
O poeta húngaro foi recordado por Aquilino Iglesia Alvariño nun dos poemas de Nenías, evocando ao tempo o seu lugar de nacemento e morte:
Post-grunge
Orixes
Aínda que hai excepcións, moitos grupos de post-grunge non especifican ás bandas de grunge como influencias. Máis ben, acostuman citar como tales ás bandas que influenciaron o desenvolvemento do grunge mesmo, coma os Melvins e as primeiras bandas de hard rock coma Led Zeppelin e Black Sabbath.
Sándor Petőfi
Petőfi en Galiza
Tamén Álvaro Cunqueiro lle adicou o poema "Na véspera", centrado no momento da súa morte e que remata cos versos:
Post-grunge
Historia
Os primeiros álbums exitosos do post grunge foron Sixteen Stone, da banda británica Bush, e Throwing Copper de Live. Estes traballos contiñan gran cantidade de hits, ao contrario que os álbums máis recentes de bandas grunge como Nirvana e Pearl Jam, que só contaban cun ou dous hits. Bandas coma Everclear, Collective Soul, Silverchair e Candlebox non tardarían en seguilos.
Preto do 1994 o post-grunge, xunto co rock alternativo en xeral, adiantara ao grunge como o principal formato rock nos Estados Unidos, mentres que en Gran Bretaña o britpop fixérase masivamente popular. Porén, cara a finais da década, cunhas carreiras decepcionantes de moitos artistas post-grunge, só un feixe de bandas sobreviviron, entre elas Foo Fighters, a banda de Dave Grohl, ex-batería de Nirvana, xa que os seus dous primeiros traballos poden considerarse parte da corrente post-grunge. Hoxe en día hai unha serie de bandas aínda comercialmente florecentes dentro deste xénero, entre elas destacan Nickelback, Three Days Grace, Puddle of Mudd, Seether e 3 Doors Down.
A Igrexa, Bacoi, Alfoz
A Igrexa é un lugar da parroquia de Bacoi no concello lugués de Alfoz na comarca da Mariña Central. Segundo o IGE, en 2011 tiña 9 habitantes (6 homes e 3 mulleres).
Toponimia
A orixe do topónimo é o latín, o lugar da igrexa.
As Leas, Bacoi, Alfoz
As Leas é un lugar da parroquia de Bacoi no concello lugués de Alfoz na comarca da Mariña Central. Segundo o IGE, en 2011 tiña 2 habitantes (1 home e 1 muller).
Dinastía Xia
A dinastía Xia (chinés: 夏, pinyin: Xià, Wade-Giles: Hsia), que segundo as crónicas chinesas durou dende o século XXI a. C. ao século XVI a. C., é considerada como a primeira dinastía na historia chinesa. As memorias históricas de Sima Qian recollen os nomes dos 17 reis desta dinastía. Foi seguida pola dinastía Shang e, segundo o relato de Sima Qian, precedida polo período lendario dos tres augustos e cinco emperadores.
O carácter 夏 desta dinastía forma parte do nome da rexión chinesa actual de Ningxia, e aparece tamén no nome poético da China Huáxià (華夏).
Verosimilitude da dinastía Xia
Con anterioridade ás escavacións feitas en 1928 en asentamentos da idade de bronce en Anyang, provincia de Henan, non había indicios arqueolóxicos da existencia dos Xia. Daquela, numerosas escavacións confirman a existencia dunha cultura do bronce que pode identificarse cos Xia. En 1959, escaváronse as ruínas de Erlitou, na cidade de Yanshi (Henan), nas que se atoparon dous grandes pazos e que se cre que puido ser a capital da dinastía. Segundo a datación co carbono-14 poden pertencer ao ano -2100 ou -1800.
miniatura|esquerda|Extensión territorial da dinastía Xia. Independentemente da verosimilitude das historias lendarias sobre os reis Xia que aparecen escritas en crónicas moi posteriores, coma a de Sima Qian, pódese considerar á civilización Xia coma un período evolutivo de transición entre as culturas neolíticas, coma a de Longshan, e a sociedade urbana dos Shang. Na interpretación marxista da historia que fora habitual na República Popular Chinesa, a sociedade Xia está considerada unha sociedade escravista.
O territorio controlado polos Xia abarcaría aproximadamente a actual provincia de Henan e parte do oeste de Shandong e do sur de Hebei.
Historia da dinastía
Segundo as crónicas chinesas, antes da dinastía Xia establecérase unha especie de alternancia no poder entre as varias tribos que ocupaban a zona. Á morte de Yu o Grande, primeiro emperador da dinastía, debía sucedelo no poder a tribo Yi, mais foi o seu fillo Qi o que se fixo co poder. As demais tribos declararon a guerra aos Xia que, tras vencelas, instaurou a dinastía. Non obstante, os demais pobos non admitirían este control dos Xia, polo que as guerras serían constantes. O derradeiro rei Xia, Jie (桀, Jié), foi un tirano, cuxo reinado cruel acabou coa derrota militar ante os Shang, pobo procedente do leste, cuxo líder, Tang (湯, Tāng), fundou a nova dinastía.
Reis da dinastía Xia
Segundo As memorias históricas de Sima Qian, os dezasete soberanos da dinastía Xia foron os siguintes:
O nome do reinado é ás veces precedido polo da dinastía. Por exemplo: Xia Yu (夏禹).
Meseta Central
A Meseta Central é a unidade de relevo máis antiga da Península Ibérica e a que ocupa a maior parte da súa superficie. A súa orixe atópase no macizo hespérico xurdido co movemento de oroxénese herciniano na era primaria. Este macizo foi arrasado pola erosión na era secundaria quedando convertido nunha penechaira que constitúe o zócolo da actual meseta, posteriormente alterado na era terciaria polos movementos da oroxénese alpina e a erosión e sedimentación ocorridas na era cuaternaria.
Durante a era Terciaria a oroxénese alpina afectou ao antigo macizo hespérico alterando os seus rebordes, producindo a aparición do Macizo Galaico, os montes de León e os Montes Vascos e o pregamento dos seus rebordes como son a Cordilleira Cantábrica, ao norte, o Sistema Ibérico, ao nordés, e a flexión-falla de Serra Morena ao sur. Esta oroxénese produciu o choque da placa africana contra a europea comprimindo no medio aos restos de macizo hespérico producindo ademais a fractura do zócolo que deu lugar aos montes de Toledo e o Sistema Central. Ademais os restos do macizo bascularon cara ao oeste sendo máis tarde sometidos a un proceso de sedimentación que está máis presente no seu lado oriental.
O resultado final dos procesos xeolóxicos é unha meseta cunha altitude media ao redor dos 600 metros, aínda que a altitude media da Submeseta Norte, a situada ao setentrión do Sistema Central, é maior que a meridional e onde o proceso de sedimentación é maior no seu lado oriental mentres que o occidental son máis visibles os materiais duros e cristalinos orixinais do macizo hespérico. A concepción da Meseta Central como unha gran alti-chaira separada do resto e situada no centro da Península é relativamente recente e non existía antes do século XIX: foi Alexander von Humboldt, precisamente, quen primeiro falou da existencia desta unidade do relevo central español.
Orbenlle, San Salvador de Budiño, O Porriño
Orbenlle é un lugar da parroquia de San Salvador de Budiño no concello pontevedrés do Porriño na Comarca de Vigo. Tiña unha poboación censada de 143 habitantes no ano 2013 segundo datos do IGE, dos cales 69 eran homes e 74 mulleres, o que representa un leve aumento en relación ó ano 2010, cando tiña 133 veciños, pero un descenso respecto ó ano 2004, cando eran 172 veciños.
Baía Botany
miniatura|230px|Imaxe satélite da baía. A baía Botany (en Botany Bay) é unha enseada do océano Pacífico Sur situada na costa sueste de Australia. Administrativamente, pertence ó estado de Nova Gales do Sur.
Atópase ó sur de Sydney ó saír de Port Jackson e conta con preto de dez quilómetros de extensión. As súas costas están rodeadas polos suburbios de Sydney.
Historia
Botany foi elixida en 1787 como a localización para unha colonia penal. Porén a baía foi descartada á chegada dos colonos ó lugar, realizándose o asentamento en Port Jackson.
Kélétigui Diabaté
Kélétigui Diabaté, nado 1931 e finado en Bamaco o 30 de novembro de 2012, foi un músico maliense, considerado un "mestre sen disputa" do balafon, e unha das "meirandes figuras da música contemporánea de Malí".
Biografía
Diabaté naceu en 1931 nunha familia de músicos de sona, e aprendeu a tocar a guitarra e o saxofón así como o balafon. A finais dos anos 50, axudou a formar a "Orchestre de la Garde Républicaine", que fixo xira por África Occidental. Converteuse en membro fundador, como guitarrista, da L'Orchestre National "A" da République de Mali, tamén coñecida como Formación A, que se constituíu coa independencia de Malí en 1960. Un álbum da banda foi lanzado tardiamente en Alemaña en 1970. Máis tarde uniuse ós Les Ambassadeurs, a banda liderada polo cantante Salif Keita despois de 1972. Desenvolveu o seu estilo de interpretación en concertos con músicos de jazz americanos, incluíndo o vibrafonista Lionel Hampton e a cantante Ella Fitzgerald, durante unha xira nos Estados Unidos en 1978, patrocinada pola Rockefeller Foundation, e a partir de entón empregou a miúdo dous balafon xuntos, compensados cun semitón.
Volveuse unir a Salif Keita en 1989, interpretando no álbum de Keita Ko-Yan, e noutros álbums de varios artistas, incluíndo a Zap Mama, Ketama e Bonnie Raitt. Dende 1993, tocou coa Symmetric Orchestra, liderada polo intérprete de kora Toumani Diabaté. Entre 1998 e 2009, interpretou como guitarrista da banda de Habib Koité Bamada, tomando parte no proxecto de xiras do grupo co Art Ensemble of Chicago, The Art Ensemble of Africa. Tamén gravou o seu propio álbum, Sandiya, en 2004, co selo musical belga Contre-Jour.
Diabaté finou en Bamaco en novembro de 2012 á idade de 81 anos. El seguiu actuando ata un mes antes do seu pasamento.
Conquista do Imperio Azteca
miniatura|dereita|300px| Extensión do Imperio Azteca antes da chegada dos españois. A Conquista do Imperio Azteca fai referencia o conxunto de campañas militares españolas acontecidas a partir de 1517 cuxo obxectivo era a dominación dos territorios controlados polo Imperio Azteca e dos demais pobos mesoamericanos relacionados con eles; que desembocaría no Vicerreinado de Nova España.
Antecedentes
No 1507 Vicente Yáñez Pinzón bordea a costa de América Central ata o Iucatán. No ano 1511, sendo Moctezuma II Xocoiotzin soberano dos aztecas, unha nao española naufraga cerca das costas caribeñas do continente e os seus tripulantes son apreixados polos maias do Iucatán. Entre eles áchase Xerónimo de Aguilar, xunto con outro compañeiro, quen posteriormente servirán de intérpretes a Hernán Cortés. No ano 1512 outro suceso semellante ao do ano anterior dá lugar ao apresamento de varios españois máis, entre eles Gonzalo Guerrero. Permanecerán nos dominios maias ata a chegada de Cortés. Coa chegada do ano 1517, parte dende a illa de Cuba unha expedición dirixida por Francisco Hernández de Córdoba, quen logra desembarcar o 4 de marzo no Cabo Cachote (ou Catoche), pero ante a resistencia férrea dos indíxenas da zona, resulta ferido e vese na obriga de volver para a illa de Cuba. No 1518 Xoán de Grixalva explora as costas de México e rodea o Iucatán, navega dende a illa de Cozumel ata o Cabo Roxo na enseada de Tamiahua e remonta o río que actualmente leva o seu nome ata chegar a San Xoán de Ulúa; o 19 de xuño de mesmo ano bautiza esta poboación baixo o nome de Santa María das Neves.
Illa Bakers
Illa Bakers é unha pequena illa residencial dentro da baía de Massachusetts, pertencente a Salem, Massachusetts, Estados Unidos. Está situado ao sueste das illas Great Misery e Little Misery, ao nordeste das illas North Gooseberry e South Gooseberry, e no extremo nordeste da Illa Children.
Conquista do Imperio Azteca
Antecedentes
No mes de febreiro de 1519 Diego Velásquez, gobernador de Cuba, forma unha expedición que parte cara México comandada por Hernán Cortés. Porén, posteriormente proponse destituílo e, sabedor Cortés disto, decide precipita-los acontecementos saíndo da Habana o 10 de febreiro con 665 homes. Os historiadores xa estimaban unha poboación neste mesmo ano duns 25 000 000 de habitantes mesoamericanos. Tamén neste ano Afonso Álvarez de Pineda viaxa pola costa do Golfo de México dende Florida ata o río Pánuco. Cortés fai a mesma viaxe que Xoán de Grixalva, entra en contacto cos indíxenas, e o 25 de marzo logra vencelos en Tabasco, recibindo en compensación obxectos variados e 20 escravas; entre elas atópase Malinche (ou Malintzin, que máis adiante tamén desempeñará oficio como tradutora entre os españois e os aztecas, ademais, segundo outros biógrafos, será a mantida de Cortés). Prosegue viaxe e tras desembarcar na rada da actual Veracruz, o 21 de abril do mesmo ano funda a cidade que chamará Vila Rica da Vera Cruz, e así poder obter a independecia de Cuba. Como medida de precaución ante as desercións ou motíns decide afundi-las naves despois de ser queimadas; estando nisto chéganlle noticias de Moctezuma II, quen cre que Cortés é o principal sacerdote tolteca Ceacatl-Quetzalcóatl que volta ao país.
Illa Bakers
A illa ten forma de pera e está habitada. A maior parte da costa da illa é rochosa, excepto na súa parte occidental. Existen tres pequenas lagoas litorais próximas entre si localizadas preto do centro da illa. Hai algúns arbustos, árbores e a vexetación medra nalgunhas partes da illa. A maior parte das edificacións concéntranse no sur e no occidente da illa, nesta última parte existe un peirao para que aporten as embarcacións nas que chegan os turistas.
Conquista do Imperio Azteca
Antecedentes
Véxase a continuación o relato de Cuauhtémoc, guerreiro de Tenochtitlán:
Illa Bakers
Polo menos desde 1630 recibe o seu actual nome, orixinalmente era de propiedade pública, John Turner foi o primeiro propietario privado e ata hoxe continúa a ser privada. Antigamente existiu un hotel para recibir os turistas, hoxe unha serie de residencias rurais aloxa á poboación, cada unha co seu nome propio. Na illa hai tamén unha tenda, un parque de bombeiros, unha casa de reunións e unha tenda de regalos.
Conquista do Imperio Azteca
Antecedentes
Os aztecas, sendo un pobo que absorbeu en certa medida as culturas dos pobos que invadía, tamén absorbeu os seus temores e presaxios. Aínda que traían o seu deus (Huitzilopochtli), souberon crear un espazo para os deuses dos pobos que invadían. Outro aspecto desta parte do relato é que o autor tamén nos dá unha referencia un pouco afastada de certas cousas que se ían transmitindo de xeración en xeración. Uns estudos sobre a zona revelan que nos anos 810 (cun intervalo de 300 anos máis ou menos) tivo lugar a erupción do volcán Popocatepetl; se a isto sumamos outros volcáns da zona e a probable intesidade sísmica dos tremores, teríanse favorecido as migracións masivas entre os pobos e as culturas.
Illa Bakers
O goberno federal administra o faro e posúe tamén o terreo ao seu arredor, orixinariamente eran dous faros xemelgos, que databan do 3 de xaneiro de 1798, para evitaren os naufraxios nas Illas Misery, o faro máis pequeno derrubouse en 1926
Batalla da fraga de Teutoburgo
A batalla da fraga de Teutoburgo foi un encontro armado que tivo lugar no outono do ano 9 entre unha confederación de tribos xermánicas, acaudillados por Arminio, e tres lexións romanas (a Lexión XVII, a XVIII e a XIX) comandadas por Publio Quintilio Varo, gobernador da provincia Xermania Magna, que se estendía até o río Elba. Entre os romanos coñecíase como clades uariana (o desastre de Varo).
Conquista do Imperio Azteca
Antecedentes
Véxase a continuación o relato de Cuauhtémoc, guerreiro de Tenochtitlán.
Batalla da fraga de Teutoburgo
Marco histórico
A conquista da Galia por Xulio César estableceu o Rin como a fronteira do poder romano, e así permaneceu durante unhas cantas décadas mentres seguían as guerras civís do final da República. Non foi ata despois da batalla de Actium e o establecemento do principado de Augusto, cos problemas internos solucionados, que Roma vai volver interesarse polos pobos veciños ás diversas fronteiras do imperio.
Conquista do Imperio Azteca
Antecedentes
Como xa se dixo, a cidade de Tenochtitlan atopábase en todo o seu apoxeo. Polas rúas, varridas e adornadas con flores e papeis pintados, camiñaban milleiros de persoas e polas augas das súas canles, decoradas con arcos, centos de canoas transportaban multitude de mercadorías. Todos esperaban impacientes a grandiosa festa de entronización de Moctezuma Xocoiotzin, fillo de Axaiacatl, coma o noveno tlatoani (ou o décimo se temos en conta a posible existencia de Tenoch como o primeiro emperador). Era o ano 9 tochtli (segundo o calendario azteca) correspondente ao 1502 para o mundo cristián. A cerimonia foi grandiosa e chea de vistosidade. Os regalos chegados de cada un dos recunchos máis afastados da Tripla Alianza fóronse acumulando. Xades, ouro, pedras preciosas, mantas de algodón, cacao, plumas e tocados fóronse anotando nos libros de contabilidade reais. Todo estaba baixo control. Porén, ao pouco tempo os habitantes da gran cidade da luz comezaron a observar algunhas novidades inquietantes. Moctezuma despediu os antigos serventes e oficiais reais da época de Ahuizotl e mandou traer a varios mozos (a maioría fillos dos señores de México, Texcoco e Tacuba para darlles os postos de goberno máis importantes e cambiou os actos militares polo coñecemento dos cultos relixiosos. Paralelamente, certos fenómenos aparentemente inexplicables viñeron a fomentar aún máis o clima de desconcerto.
Batalla da fraga de Teutoburgo
Marco histórico
Xulio César xa atravesara o Rin, durante a guerra das Galias, para facer operacións de castigo contra algunhas tribos xermánicas, pero non intentara conquista ningunha máis aló do río. Augusto, cunha Galia xa practicamente integrada no imperio, vai decidir ampliar o raio de influencia romano máis alá do Rin, seguramente por causa das continuas incursións de diversas tribos xermánicas e da derrota de Marcus Lollius por algunha destas o ano 16 aC.
Á derrota de Lollius seguen campañas con éxito que van poñer efectivamente a froteira do imperio no Elba (Albis). Druso e Tiberio van ser en boa medida os responsables militares destas campañas. Cara ao ano 1 dC boa parte da Germania Magna estaba baixo control efectivo dos romanos, especialmente a zona entre o Rin e o Weser (Visurgis). Xa se comezara a crear algúns campamentos militares e establecementos romanoxermánicos relativamente lonxe do Rin e ben ao interior da Xermania, por exemplo o caso de Waldgirmes é significativo, as escavacións realizadas a partir de 1997 mostran que non era só un campamento militar, senón tamén unha verdadeira colonia de fundación recente. Aparementemente os romanos estaban comezando a establecer un centro administrativo a partir do cal se organizaría a recentemente conquistada provincia de Xermania.
Chegada de Varo e Arminio a Xermania
Nesta situación, nalgún momento antes do ano 7 dC, Augusto nomea a Publio Quintilio Varo gobernador de Xermania (legatus augusti pro prætore). Varo fora cónsul do ano 13 aC xuntamente con Tiberio e despois gobernador de Siria, onde efectuara con éxito algunhas campañas militares. A política de romanización, que estaba nos seus inicios, parece que funcionara máis ou menos ben, pero semella que Varo quería chegar demasiado lonxe.
Máis ou menos pola mesma época chegaba a Xermania Arminio, o fillo de Seximero, xefe dos queruscos (cherusci), tribo xermánica asentada na zona da actual Hánover, que fora levado como refén xunto co seu irmán Flavus, e que servira como prefecto (præfectus) nalgunha unidade de cabalería co rango de cabaleiro (eques). Cara ao ano 7 volveu á súa terra e atopouse coa situación creada polo novo gobernador, especialmente dura para o seu pobo.
A revolta
Nalgún momento do ano 9 dC Arminio decidiuse sublevarse contra o proceso de incorporación da Xermania ao imperio. O proceso que vai conducir á revolta vai ser lento, e vai ter en contra a opinión de seu pai e outros nobres xermanos. No inicio das hostilidades tiña do seu lado tres tribos, queruscos, chattis e marsios. Cando o conflito se volva contrario aos romanos outras tribos únense ao ataque. Non se sabe con certeza o número de homes e tribos envolvidas, pero si que cando menos unha tribo, os marcomanos, permaneceu neutral durante a batalla.
Arminio deseñou un plan para afastar os romanos das súas fortificacións e levalos a unha zona que favorecese o ataque dos xermanos; ao mesmo tempo os campamentos romanos ao norte do Rin serían atacados. A Varo foille enviado un informe sobre a revolta dunha tribo que se sublevara no norte, de xeito que se veu obrigado a saír do campamento onde estaba estacionado coas súas lexións para pasar o inverno, tendo que percorrer unha longa distancia, atravesando a fraga de Teutoburgo (unha área de aproximadamente 100 km de lonxitude entre as actuais localidades de Osnabrück e Paderborn). A zona estaba cuberta dun bosque moi frondoso, un sotobosque moi mesto e moitos pantanos difíciles de atravesar. A orografía do terreo dificultaría enormemente o despregamento efectivo das lexións e permitía ataques rápidos e posteriores retiradas dos xermanos.
Varo suicídase
Cando chegou a mañá, seguía chovendo; sopraba un vento cortante e viron que os xermanos recibían reforzos. O legado Vala Nomudio perdeu a calma e escapou coa cabalería, morrería ao cruzar o Rin. Varo xa ferido no combate suicidouse cos principais xefes. Os soldados romanos sobreviventes tiveron que manobrar nunha faixa de terra de 220 metros de ancho, mais a parte norte estaba fóra do alcance das frechas xermanas. Os lexionarios deberon entender que non podían seguir para o noroeste, senón que tomarían a rota máis doada para o suroeste, a Haltern no Lippe e Xanten no Rin.
Cando fixeron a súa manobra, non deberon poder destruír a posición xermana nas ladeiras do outeiro Kalkriese. Os restos arqueolóxicos suxiren que houbo loitas ao pé do outeiro. Os lexionarios seguiron ao longo do outeiro, e os guerreiros xermánicos deberon matar moitísimos deles. O rexistro arqueolóxico suxire que houbo loitas no desfiladeiro e que os romanos foron expulsados. O perfecto de campo, Ceionius, deu orde de depoñer as armas ás últimas tropas que quedaban, pero foron masacradas polos xermanos.
Excepto algúns lexionarios que escaparon amparados pola escuridade da noite (e grazas a quen sabemos o que pasou), uns 18 000 soldados foron mortos ou capturados (e sacrificados máis tarde), mais uns 10 000 non combatentes, que incluían escravos, armeiros, comerciantes, mulleres e nenos.
O emperador Augusto
A clades variana ('a derrota de Varo') alterou a Augusto máis que ningunha outra cousa na súa vida. O historiador romano Suetonio sinalou que o emperador tomou o desastre tan a peito que «sempre celebrou o aniversario como un día de profundo pesar» e «a miúdo golpeaba a cabeza contra unha porta e gritaba: "Varo, Varo, devólveme as miñas lexións!"». Tomou medidas enérxicas e destituíu todos os xermanos e galos que había na súa garda persoal. Era unha situación de pánico polo termor que Arminio e os seus aliados cruzasen o Rin, fixo levas obrigatorias e recrutou escravos, aos que manumitiu, para o exército e déronselle poderes especiais aos gobernadores.
Xulio César Xermánico
Seis anos despois, outro xefe romano da zona, Xulio César Xermánico, concibiu a idea —segundo o seu tío, o emperador Tiberio, foi unha idea desmoralizadora— de ir coas súas tropas visitar o lugar da batalla. A ocasión inspirou a Tácito unha das súas mellores páxinas: «Non lonxe estaba o bosque onde se dicía que os restos de Varo e das súas lexións quedaron sen sepultura. A Xermánico veulle o desexo de tributar os últimos honores a Varo e aos seus soldados. Esta mesma conmiseración estendeuse a todo o exército de Xermánico, pensando nos seus parentes e amigos, nos azares da guerra e no destino dos homes... No medio do campo branquexaban os ósos, separados ou amoreados, segundo fuxiran ou fixeran fronte. Xunto a eles xacían restos de armas e membros de cabalos, e cabezas humanas estaban cravadas en troncos de árbores. Nos bosques próximos había bárbaros altares, xunto aos cales sacrificaran os tribunos e os primeiros centurións».
Arqueoloxía da guerra
A fraga de Teutoburgo é un dos poucos campos de batalla que se escavaron. Por suposto, hai moitas fortificacións e liñas de sitio que se descubriron, por exemplo: Nínive, Pafos, Numancia, Alesia, Vechten, Masada), pero Kalkriese é un dos poucos lugares onde os arqueólogos descubriron o sitio dunha batalla aberta. Isto aumentou a nosa comprensión do que pasou no masacre da fraga de Teutoburgo.
Descubrimento arqueolóxico
En 1987, un descubrimento por parte dun arqueólogo afeccionado británico, Anthony Clunn (achou 162 moedas romanas coñecidas como denarios e tres bolas de chumbo do tipo usado nas fondas do exército romano), e a posterior investigación a cargo dos arqueólogos experimentados dirixidos por Wolfgang Schlüter, levou a unha proba convincente de que a batalla tivo lugar ao norte do outeiro Kalkriese, entre as vilas de Engter e Venne, no bordo norte da fraga de Teutoburgo (Teutoburger Wald), 30 km ao norte da moderna cidade de Osnabrück (200 km ao nordeste de Colonia, Alemaña).
Fontes clásicas
Lucio Anneo Floro na súa obra Epítomes fala tan só dun ataque por sorpresa dos bárbaros, Marcus Velleius Paterculus afirma que os romanos foron collidos por sorpresa entre os bosques e describe o comportamento dos xenerais. Tácito é o único que dá a localización da batalla (preto da fraga de Teutoburgo). Dión Casio é o autor clásico que se estende máis, e tamén o que se considera o relato máis exacto.
Monumento a Arminio/Hermann
dereita|miniatura|240px|O Hermannsdenkmal. Monumento levantado na memoria de Arminio (Hermann) na parte sur da fraga de Teutoburgo.Durante moito tempo o sitio da batalla de Teutoburgo, onde o exército romano sucumbiu, foi descoñecido. Os modernos estudosos do sanguento encontro propuxeron máis de 700 localizacións posíbeis.
O historiador alemán Mommsen situou a batalla cerca da fonte do río Hunte, ao norte de Osnabrück e lonxe dos outeiros; mais a maioría dos eruditos preferían algún sitio na parte central da cadea montañosa boscosa de Teutoburgo (de 110 km de longo e duns 10 km de ancho). De acordo con esa opinión, en 1875 construíuse unha estatua xigantesca de Arminius/Hermann (de 17 m sobre un pedestal de 30 m) en Grotenbuf-g, a 35 km ao suroeste de Detmold (e 100 km ao sueste do sitio real) cun custo de 13 500. O traballo foi deseñado por E. von Bandel.
Na cultura popular
Barbaren é unha serie de televisión alemá de 2020 que conta unha historia ficticia ambientada nos acontecementos da batalla da fraga de Teutoburgo, unha época na que o Imperio Romano ocupou Xermania, e como resultado as tribos xermánicas rebeláronse lideradas por Arminio. A serie foi renovada para unha segunda tempada, estreada en 2022.
Véxase tamén
[[Categoría:9]]
Makassar
Makassar (en bugi-makassar: ᨀᨚᨈ ᨆᨀᨔᨑ, ás veces escrito Macassar) é a capital provincial de Célebes do Sur, Indonesia. É a meirande cidade da illa de Célebes en termos de poboación, e a quinta cidade meirande de Indonesia após Iacarta, Surabaia, Bandung, e Medan.
Situada na costa suroeste da illa, en fronte ó estreito de Makassar, a cidade conta cunha poboación de preto de 1,5 millóns de habitantes, nunha área de 199,2 km². Chamouse Ujung Pandang entre 1971 e 1999.
A Milicroca, Bacoi, Alfoz
A Milicroca é un lugar da parroquia de Bacoi no concello lugués de Alfoz na comarca da Mariña Central. Segundo o IGE, en 2011 tiña 27 habitantes (13 homes e 14 mulleres).
Pecten jacobaeus
Pecten jacobaeus é unha especie de molusco bivalvo mariño da subclase dos pteriomorfios, orde dos ostreidos, superfamilia dos pectinoideos e familia dos pectínidos, unha das 15 integradas actualmente (2020) no xénero Pecten.
Moi semellante a Pecten maximus, é coñecida na bibliografía internacional como vieira do Mediterráneo, debido á súa área de distribución.
Moitas veces ambas as especies confúndense, porque nas partes comúns das súas distribucións, desenvolvéronse individuos híbridos.
Descrición
A especie foi descrita en 1758 por Linnaeus na 10ª edición do seu Systema Naturae, baixo o nome de Ostrea jacobaea.
Sinónimos
Ademais de polo seu nome actualmente válido, a especie coñceuse tamén polos seguintes sinónimos:
Características
Pecten jacobaeus pode alcanzar un tamaño máximo de 15 cm. As dúas valvas son asimétricas. A inferior (a dereita), sobre a cal o animal descansa no fondo do substrato, é moi convexa e de cor clara, branca cremosa, mentres que a superior (a esquerda) é plana e de cor apardazada. Ambas as valvas mostran de 14 a 16 costelas radiais, cunha sección transversal máis ou menos rectangular. O interior das valvas é branco anacarado.
Este molusco ten no bordo do manto numerosos tentáculos curtos, que lles serven para decectaren estímulos químicos, entre os cales hai un total de 60 ollos diminutos sensíbeis á luz.
Ao pechar rapidamente as dúas valvas, pode desprazarse varios metros en caso de perigo.
Distribución
Esta especie parece ser endémica de todo o mar Mediterráneo, incluído o mar Negro, pero tamén se encontra no océano Atlántico, desde as costas de Portugal até as de Marrocos.
Nutrción
Esta vieira é un animal planctonófago e detritívoro, é dicir, aliméntase de organismos planctónicos e de partículas de materia orgánica en suspensión. É un molusco puramente filtrante, xa que atrapa o seu alimento filtrando a auga de mar coas súas branquias. O seu alimento principal son algas microscópicas.
Reprodución
Pecten jacobaeus é un animal hermafrodita. Alcanza a madurez sexual entre os 2 e os 4 anos de vida. A glándula xenital única (ben coñecida polos gastrónomos co nome de coral), está formada por unha parte masculina branca e unha parte feminina alaranxada. Os gametos prodúcense sucesivamente para evitar a autofecundación. Despois da desova, a fecundación é externa e as larvas son transportadas no plancto e a metamorfose prodúcese entre as 3 e as 4 semanas. Cando alcanzan entre 20 e 30 mm, a pequena cuncha fíxase ao substrato mediante un biso que logo perde.
Centro Gallego de Buenos Aires
miniatura|Revista del Centro Gallego de Buenos Aires (1931). Co nome Centro Gallego de Buenos Aires denomínanse dous centros galegos da capital da Arxentina. Primeiramente o fundado en 1879, desaparecido en 1892, e posteriormente o fundado en 1907. O centro é a única institución correspondente da Real Academia Galega.
= Historia = Ao falecer Pascual Veiga, o autor da melodía Alborada galega, realizouse un acto na súa memoria o 31 de outubro de 1906, no antigo Teatro Vitoria. Por mor dese acontecemento, o xornalista José Ramón Lence publicou no Diario Español un artigo que «enfervorizou e mobilizou á colectividade galega, xurdindo neste clima a iniciativa de fundar o Centro Gallego, feito que se concretou o 2 de maio de 1907», e por iso alguén dixo que «… o Centro Gallego naceu dunha canción».
O 2 de maio de 1907 reuníronse representantes de varias asociacións galegas e o xornalista Lence, na rúa Alsina 946, casa do presidente do Centro Vigués, Antonio Varela Gómez, asinando a acta de fundación na cal se establecía que a mesma respondía ao obxectivo de «… encher as necesidades de que completamente carece a nosa colectividade».
No mes de xuño de 1907, e con ao redor de 200 socios, o Centro trasladouse a un local alugado da rúa Estados Unidos 1056, onde tiveron lugar as primeiras clases nocturnas de alfabetización. Antonio Varela Gómez presidiu a Comisión Organizadora ata a redacción do primeiro Estatuto, o día 21 de xullo, cando foi elixido presidente Roque Ferreiro.
O 1 de outubro de 1907 comezou a editarse co nome de Rexión Galaica, a primeira publicación realizada pola Institución, que correspondía a un folleto publicado do 5 ao 20 de cada mes. En xaneiro de 1909 o Centro mudouse á rúa Perú 689, lugar no que se instalou un pequeno servizo de curacións que funcionaba baixo o control do Dr. Pablo Rubido, profesional que atendía de maneira gratuíta aos asociados no seu consultorio particular, mentres que as curacións estaban a cargo dun enfermeiro rentado. Dous anos máis tarde foron aprobados os Estatutos que integraron á Institución no Mutualismo.
No ano 1912 o Centro estableceuse na casa de rúa Vitoria (hoxe Hipólito Yrigoyen) 1176, onde se instalaron os primeiros consultorios médicos que dirixía gratuitamente o Dr. Avelino Barrio, primeiro Director Médico. Así mesmo, implantouse a asistencia a domicilio, creándose tamén un consultorio nocturno, que atendía de 20 a 21 horas. Alí funcionaban ademais os servizos de farmacia, fúnebre e de asesoramento xurídico.
A atención médica foise acrecentando e no ano 1914 a Institución xa contaba con dez facultativos. En 1913, durante a presidencia de Laureano Alonso Pérez, apareceu o primeiro número do Boletín Oficial del Centro Gallego, que máis tarde comezou a editarse co nome de Galicia, órgano de comunicación da Institución.