cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Áxil
Co termo áxil (ou a miúdo coñecido co seu nome en inglés Agile) recóllense un conxunto de principios, prácticas e metodoloxías de xestión de proxectos, e especificamente, de xestión de proxectos de desenvolvemento de software. Este conxunto de metodoloxías e prácticas, explicitadas en 2001, e espalladas polas comunidades de desenvolvedores de software a partir desa data, avogan por unha planificación adaptativa, a creación de versións provisionais do software e o desenvolvemento continuo.
Orixes
A xestión de proxectos é unha disciplina que procura que os proxectos industriais, independentemente do seu sector, sexan executados con éxito. Porén, a industria do software enfrontábase a finais do século XX a unha serie de peculiaridades que, se ben eran tamén comúns a outras disciplinas, tiñan neste sector unha importancia especial. Seguindo o modelo clásico do triángulo da xestión de proxectos, as diferenzas principais eran estas:
O tempo
O carácter habitualmente innovador dos proxectos de desenvolvemento de software, o feito de que fosen adoito proxectos de medio e longo prazo, e a velocidade do mercado en comparación con outras industrias, facía que o resultado dos proxectos finais fose bastante diferente de como se concibiran no seu comezo. Iso era así ben porque o contexto tecnolóxico mudara durante a execución do proxecto (novos estándares, novas linguaxes, novos sistemas), ben porque as solucións de desenvolvemento que se propuñan en determinadas fases do proxecto, polo seu carácter innovador, obrigaban a unha revisión do proxecto, ou ben porque as necesidades comerciais (prazos) do cliente que encargara o proxecto variaran desde o inicio ata o final dos traballos. Ademais, unha boa parte dos proxectos de desenvolvemento de software facíanse (fanse) cunha idea de continuidade, de maneira que co paso dos anos, e ás veces sen que o proxecto se detivese, unhas versións construíanse enriba das outras.
O orzamento
Esta dificultade para construír un calendario pechado a longo prazo levaba aparellada a dificultade de elaborar un orzamento: dado que non era sinxelo predicir canto levaría desenvolver un produto, creábase unha fricción entre os clientes e as súas previsións de custos e investimentos, e as provedoras de software. Iso afectaba tanto cara a fóra, na comercialización dos produtos de software, como cara a dentro, na xestión interna, no tamaño e na estrutura da empresa ou comunidade de software.
O alcance do produto final
Producir software para clientes que a miúdo eran organizacións complexas significaba tamén unha dificultade, por parte desa organización, para prover unha lista pechada de necesidades ou de características que debía ter ese software: o que os clientes querían que fixese o software variaba a medida que pasaba o tempo, e iso obrigaba a repensar as características, engadir outras non previstas, ou descartar liñas de traballo xa comezadas.
Desta necesidade de adaptar a metodoloxía da xestión de proxectos a unha contorna rapidamente cambiante e innovadora naceu o Manifesto Áxil, e del, as distintas prácticas e metodoloxías áxiles.
Historia: o Manifesto áxil
No inverno de 2001, dezasete desenvolvedores de software reuníronse na estación de esquí de Snowbird, en Utah (Estados Unidos) para debater sobre metodoloxías de desenvolvemento de software, co propósito de estandarizar unhas prácticas que se adaptasen a esta contorna mudante.
Os asinantes
Os asinantes foron Kent Beck, Mike Beedle, Arie van Bennekum, Alistair Cockburn, Ward Cunningham, Martin Fowler, James Grenning, Jim Highsmith, Andrew Hunt, Ron Jeffries, Jon Kern, Brian Marick, Robert C. Martin, Steve Mellor, Ken Schwaber, Jeff Sutherland e Dave Thomas.
Os asinantes procedían de distintas metodoloxías do desenvolvemento de software: Beck, Cunningham, Fowler, Grenning e Jeffries, da programación extrema e da refactorización; Beedle, Schwaber e Sutherland, de scrum; Van Bennekum, do método dinámico de desenvolvemento de sistemas (MDDS); Cockburn, de crystal; Highsmith, de desenvolvemento adaptativo; Kern, de desenvolvemento iterativo; e Mellor, do método Shlaer-Mellor. Ademais, Hunt e Thomas coescribiran The Pragmatic Programmer, obra onde, sen seguir unha metodoloxía única, defendían unha serie de prácticas resolutivas de programación, e Marick estaba especializado en procesos de testaxe.
Hermenerico
Hermenerico (en latín: Hermenericus, Herminericus ou Hermanaricus) foi rei do Reino suevo de Galicia documentado por Antonio de Yepes, que, en principio, tería gobernado o reino de Galiza no 485 durante o período escuro que proseguiu trala morte do historiador Hidacio de Chaves no 469. Neste período os suevos eran maioritariamente cristiáns arianos, Hermenerico era presuntamente destrutor de igrexas e un perseguidor de cristiáns católicos.
Tivo que reinar antes do ano 485 cando xa documentalmente se coñece o reinado de Veremundo. A falta de diversidade de fontes fai dubidar da cronoloxía do reinado deste monarca suevo e incluso da súa real existencia.
Áxil
Predecesores
Ademais dos traballos destas persoas, convocadas a Snowbird porque formularan, na teoría e na práctica, metodoloxías que compartían o mesmo espírito, xa dende mediados do século XX se estaba traballando con metodoloxías de desenvolvemento iterativo, e a partir dos anos setenta con xestión dinámica de proxectos e con desenvolvemento adaptativo.
Na década dos noventa, as metodoloxías lixeiras (lightweight, en inglés) comezaron a gañar tracción en oposición ás metodoloxías pesadas, ou heavyweight, aquelas que tiñan unha planificación estrita e exhaustiva (microxestión) e que se apoiaban en documentación moi ampla e sólida. Entre esas novas metodoloxías lixeiras estaba o DAR, ou desenvolvemento de aplicación rápida (RAD nas súas siglas en inglés), que aparecera en 1991 ; os procesos unificados (UP polas súas siglas en inglés) e o método dinámico de desenvolvemento de sistemas (MDDS, ou DSDM en inglés, a partir de 1994; scrum, desde 1995; crystal e a programación extrema (XP), os dous desde 1996; e o desenvolvemento orientado a funcionalidades, desde 1997. Aínda que estas metodoloxías e prácticas eran coñecidas antes da publicación do Manifesto áxil, na actualidade considéranse todas elas metodoloxías áxiles.
O Manifesto áxil
O Manifesto compúxose de catro valores centrais, que se concretaron nunha ducia de principios complementarios. Os catro valores centrais establecen unha priorización de obxectivos para o que debe ser un bo desenvolvemento de software: Estes valores marcan unha prioridade; mais loxicamente non é a intención do Manifesto áxil negar a importancia, secundaria, que teñen os catro elementos non priorizados (procesos e ferramentas, documentación, contratos e plans).
Os principios son 12. Deles existe unha versión en inglés e unha tradución xa establecida en galego. O que aquí se ofrece é unha paráfrase deses doce principios.
Desenvolvementos posteriores
Nos anos que seguiron á distribución do Manifesto áxil publicárose distintas obras que desenvolvían os seus principios. Por exemplo, en 2005, un grupo liderado por Cockburn e Highsmith escribiron unha engádega aos principios de xestión de proxectos, a Declaración de Interdependencia, para aplicar a metodoloxía de desennvolvemento de software á xestión de proxectos. En 2009 outro grupo, neste caso onde traballaba Martin, publicou unha ampliación dos principios de desenvolvemento de software, chamada Manifesto da artesanía do software, para guiar o desenvolvemento de software áxil en parámetros de excelencia e boas prácticas.
E en 2011 a Alianza Áxil creou a Guía de prácticas áxiles, que en 2016 pasaría a chamarse Glosario áxil, unha escolma en continua evolución, e de código aberto, que recolle definicións de prácticas, termos e elementos áxiles, coas súas interpretacións e guieiros de uso, extraídos do coñecemento da comunidade de practicantes de metodoloxía áxil.
A Arrotea, Almofrei, Cerdedo-Cotobade
A Arrotea é un lugar da parroquia de Almofrei, no concello pontevedrés de Cerdedo-Cotobade. Segundo o IGE do 2010 tiña 35 habitantes (19 homes e 16 mulleres), os mesmos ca en 2007.
Neste lugar hai unha ponte do século XVI sobre o río Almofrei, dun van de 7,7 metros de luz. O seu ollo é de medio punto lixeiramente apuntado, con perfil antepeito. Por ela discorre unha calzada empedrada. A carón da ponte hai un muíño, na actualidade inactivo.
Nicolai Abraham Abildgaard
Nicolai Abraham Abildgaard, nado en Copenhaguen en 1743 e finado na mesma cidade en 1809, foi un pintor danés.
Traxectoria
Fillo dun anticuario, estudou pintura na Real Academia Danesa da Arte (Det Kongelige Danske Kunstakademi) con Johan Mandelberg e Johannes Wiedewelt. Como axudante de Mandelberg colaborou na decoración do palacio real de Fredensborg.
Entre 1772 e 1777 fixo unha viaxe de estudos a Roma, onde estudou os frescos de Anibal Carracci e as pinturas de Rafael, Tiziano e Miguelanxo. Ademais entra en contacto co escultor sueco Johan Tobias Sergel e o pintor Johann Heinrich Füssli que exercen unha grande influencia no seu afastamento do clasicismo, aprendido na Academia, e no seu achegamento ás fontes literarias de Shakespeare, Homero e Osian.
De volta a Dinamarca foi nomeado profesor da Academia en 1778. Christoffer Wilhelm Eckersberg e Asmus Jacob Carstens salientaron entre os seus discípulos. En 1780 foi requirido polo goberno danés para pintar pezas históricas que servisen de decoración ao Cuarto dos Cabaleiros (Riddersal) do Palacio de Christiansborg. Esas pinturas non só amosan elementos históricos, senón tamén alegóricos e mitolóxicos (xeroglíficos, símbolos) que reflicten o seu apoio á Revolución francesa, o rei rexeitou o deseño, e finalmente en 1794 foi destruído nun incendio.
Pobo chopi
O pobo chopi é un grupo étnico do sur de Mozambique, principalmente nos distritos de Zavala e Inharrime, ambos na provincia de Inhambane. Este pobo viviu tradicionalmente da agricultura de subsistencia, porén moitos abandonaron a súa terra natal para mudarse ás cidades.
Nicolai Abraham Abildgaard
Traxectoria
Dirixiu a Academia de Copenhaguen de 1789 a 1791 e de 1801 a 1809.
Pobo chopi
Descrición
O pobo chopi ten lingua propia, un idioma pertencente á familia de linguas bantús, non obstante moitos falan en lingua guitonga e en portugués como linguas secundarias. Entre os pobos veciños atópanse os changana, un grupo do pobo tsonga que viven no suroeste, na provincia de Gaza, e que invadiron o territorio chopi no século XIX. Moitos emigraron a Suráfrica en busca de traballo. Historicamente, algúns chopi foron escravizados.
Nicolai Abraham Abildgaard
Traxectoria
O seu estilo foi clásico, cun fondo romántico. Tiña un remarcable sentido da cor, e unha clara preferencia por temas históricos.
Pobo chopi
Descrición
Os chopi son coñecidos internacionalmente polo instrumento musical mbila e a danza asociada, unha manifestación cultural considerada pola Unesco Patrimonio Cultural Inmaterial da Humanidade. Os chopi identifícanse culturalmente, como pobo, co elefante.
Realismo social
miniatura|right|[[American Gothic (1930) de Grant Wood]] Realismo social é o termo utilizado para describir as obras artísticas que procuran dirixir a atención ás condicións reais sociopolíticas da clase traballadora como medio para a crítica das estruturas de poder que se atopan tras estas condicións. Malia que as características deste movemento varían de nación en nación, na maioría dos casos baséase na utilización dunha forma de realismo crítico ou descritivo. Enraizado no realismo europeo, o realismo social procura revelar as tensións entre unha forza hexemónica opresiva e as súas vítimas.
Este termo adoita utilizarse de forma máis concreta para denominar o movemento artístico que xurdiu entre a primeira e a segunda guerra mundial como reacción ás duras condicións e problemas que sufriu a poboación tralo Crac de 1929. Na procura de que a arte fose máis accesible para unha maior audiencia, os artistas enfocáronse na realización de retratos realistas de traballadores anónimos así como de celebridades como símbolos heroicos de forza perante a adversidade. O obxectivo destes artistas era político, procurando expoñer as deterioradas condicións das clases baixas e traballadoras e facer responsable disto ós sistemas sociais.
O realismo social non debe confundirse co realismo socialista, a forma de arte soviética oficial institucionalizada por Iosif Stalin en 1934 e adoptada posteriormente polos partidos comunistas de todo o mundo. Difire tamén do realismo xa que non só presenta condicións de pobreza, senón que faino expresando as tensións entre dúas forzas opostas. Porén, os termos realismo social e realismo socialista utilízanse en ocasións de forma intercambiable.
Antón Presa Viso
Antonio Presa Viso, nado en Ribadetea (Ponteareas) en 1895 e finado na mesma parroquia o 14 de xaneiro de 1924, foi un escritor galego.
Gran Premio de Italia de 1997
O Gran Premio de Italia de 1997 foi unha carreira de motor de Fórmula 1 celebrada o 7 de setembro de 1997 no Autodromo Nazionale Monza, Monza, Italia. Foi a décimo terceira carreira do Campionato Mundial de Fórmula 1 de. A carreira de 53 voltas gañouna David Coulthard pilotando un McLaren despois de saír da sexta posición na grella. Jean Alesi terminou segundo para Benetton logo de partir da pole position, mentres que Heinz-Harald Frentzen terminou terceiro para Williams.
Clasificación
Fisichella marcou o ritmo inicial na cualificación. Alesi conseguiu a pole position co seu segundo conxunto de pneumáticos. Frentzen logrou a segunda posición ao final da sesión. O resto dos seis primeiros foron Fisichella terceiro, Villeneuve cuarto, Häkkinen quinto e Coulthard sexto. Os Ferraris de Michael Schumacher e Eddie Irvine clasificaron noveno e décimo respectivamente.
Antón Presa Viso
Vida persoal
Casou en Ourense con Mercedes Sas Murias en 1917.
Gran Premio de Italia de 1997
Carreira
No inicio, Alesi liderou con Frentzen segundo e Coulthard pasou do sexto posto na grella ao terceiro lugar. Os tres primeiros quedaron así ata a volta 28 cando Frentzen entrou en boxes. Na volta 32, Alesi e Coulthard entraron xuntos, Coulthard adiantou a Alesi grazas a unha parada máis rápida. Isto deixou a Mika Häkkinen no liderado ata que entrou en boxes un par de voltas despois. Coulthard tomou o liderado na volta 34 cando Michael Schumacher parou en boxes. Os tres primeiros despois da parada de Michael Schumacher eran primeiro Coulthard, Alesi segundo e Frentzen terceiro. Häkkinen quedou cuarto ata que picou unha roda na volta 36. Os primeiros seis tras a picada de Häkkinen eran Coulthard primeiro, Alesi segundo, Frentzen terceiro, Fisichella cuarto, Villeneuve quinto e Michael Schumacher sexto. Os primeiros seis mantiveron esa posición durante o resto da carreira e gañou Coulthard por pouco menos de dous segundos. Esta foi a única carreira da tempada en que nin Jacques Villeneuve nin Michael Schumacher estiveron no podio.
Post-carreira
David Coulthard dedicou a súa vitoria nesta carreira á princesa Diana.
Sharp Corporation
Sharp Corporation (シャープ株式会社, Shāpu Kabushiki-gaisha) é unha corporación xaponesa que deseña, fabrica e comercializa produtos electrónicos. A empresa foi fundada en 1912 e toma o nome dun dos seus primeiros inventos: o portaminas, en inglés: Ever-Sharp mechanical pencil (lapiseiro sempre afiado) inventado en 1915 por Tokuji Hayakawa fundador de Sharp.
Sharp é unha das máis grandes empresas fabricantes de televisores do mundo despois de Samsung, LG e Sony.
En 2007, Sharp tomou o control de Pioneer. En 2009 asociáronse para crear Pioneer Digital Design and Manufacturing Corporation, unha asociación no sector dos soportes ópticos.
Historia
miniatura|esquerda|Calculadora Sharp As orixes da empresa están nun pequeno obradoiro mecánico fundado en 1912 por Tokuji Hayakawa (早川 徳次). O primeiro dos seus moitos inventos foi unha presilla broche chamada 'Tokubijo'. O invento que deu nome á empresa foi o fío (sharp) que sempre tiñan os seus portaminas. O negocio dos lapiceiros automáticos foi destruído polo grande terremoto de Kantō en 1923, e a empresa mudou para Osaka. Alí comezou a traballar no deseño de aparellos de radio que saíron ao mercado no ano 1925. En 1953 comenzou a fabricar televisores.
En 1964, Sharp fabricou a primeira calculadora do mundo transistorizada. Tardou varios anos para desenvolver o produto, xa que non tiña experiencia na fabricación de dispositivos de cómputo nese momento. Dous anos máis tarde, en 1966, Sharp presentou a súa primeira calculadora de circuítos integrados utilizando 145 circuítos integrados bipolares Mitsubishi. En 1969 presentou a primeira calculadora LSI.
Outro avance importante foi a presentación en 1973 da pantalla LCD, tecnoloxía que aínda continúa a fabricar Sharp.
En marzo de 2012, a compañía de electrónica Hon Hai (comunmente coñecida como Foxconn) acordou mercar unha participación do 10 por cento en Sharp Corporation por 806 millóns de dólares, e a compra de ata o 50 por cento das pantallas LCD producidas na factoría de Sharp en Sakai, Xapón.
Sharp en España
Sharp abriu delegación en España en 1989 para fabricar televisores e outros produtos para o mercado europeo. En 2012 instalou en Cornellà de Llobregat (Barcelona) un centro de excelencia I+D+i desde onde se desenvolverán os futuros produtos de catálogo de televisores LCD Aquos da marca en Europa.
Ventoso (mes)
miniatura|Alegoría, autor anónimo Ventoso (en francés: Ventôse) é o nome do sexto mes do calendario republicano francés, o terceiro da estación do inverno, que dura desde o 19, 20 ou 21 de febreiro ata o 19 ou 20 de marzo, segundo o ano. Coincide aproximadamente co paso aparente do Sol pola constelación zodiacal de Pisces.
É coñecido polos chamados decretos de ventoso, tomados pola Convención Montañesa e polos que se requisaban os bens dos sospeitosos para seren repartidos entre os pobres.
Eixe (mecánica)
miniatura|250px|As rodas do [[carro galego están unidas por un eixe que orienta o seu xiro.]] Un eixe ou eixo é un elemento da mecánica, que serve para orientar o movemento de rotación dun ou dun conxunto de pezas, como unha roda ou unha engrenaxe. Hai dous tipos básicos de eixes: os fixos, e aqueles que son acompañados por un sistema de rodamentos que facelos xirar.
Cucos
O topónimo galego Cucos pode referirse a:
Mérida, España
Mérida (en estremeño: Méria) é unha cidade e concello do suroeste de España, situada na provincia de Badaxoz. É a capital da comunidade autónoma de Estremadura e sede das súas institucións de goberno. Cunha poboación de 57.797 habitantes (2011) é a terceira cidade máis poboada da rexión por detrás das capitais provinciais, Badaxoz e Cáceres.
Foi unha importante colonia romana, fundada no ano 25 aC polo emperador Augusto baixo o nome de Augusta Emerita, que exerceu de capital da provincia de Lusitania. Foi tamén capital do Reino Visigodo de España no século VI. En recoñecemento ao seu esplendor pasado, é a capital de Estremadura dende 1983. O seu importante conxunto arqueolóxico e monumental foi declarado pola UNESCO, en 1993, Patrimonio da Humanidade.
Etimoloxía
O topónimo de Mérida deriva do latín Emerita, que significa "xubilada" ou "veterana". É parte do nome que recibiu a cidade tras a súa fundación polo emperador Augusto no 25 aC, Augusta Emerita, colonia na que se instalaron soldados veteranos ou eméritos.
Posteriormente, na época na que a cidade estivo baixo dominio musulmán, o nome da cidade en árabe foi ماردة, Mārida.
Xeografía
Mérida sitúase xeograficamente case no centro da rexión, e está atravesada polos ríos Guadiana e o Albarregas, a 217 metros de altitude sobre o nivel do mar.
Limita cos concellos de Esparragalejo, Aljucén, El Carrascalejo e Mirandilla ao norte, Trujillanos e San Pedro de Mérida ao leste, Villagonzalo, Don Álvaro, Torremejía e Calamonte ao sur, e La Garrovilla ao oeste.
Clima
Mérida ten un clima mediterráneo, semi-continental con influencia atlántica, debido á proximidade da costa portuguesa. Os invernos son suaves, con mínimas que de cando en cando baixan dos 0 °C, e os veráns son calorosos, con máximas que en ocasións exceden os 40 °C. En canto ás precipitacións, o habitual é que se recollan anualmente entre 450 e 500 mm. Os meses que rexistran máis precipitacións son os últimos do ano: novembro e decembro. Os veráns son secos, con todo, hai que sinalar que en Mérida, do mesmo xeito que no resto do sur de España, son habituais os ciclos de seca, que oscilan na súa duración entre os 2 e os 5 anos. No outono o clima é máis inestable que no resto do ano, producíndose con certa frecuencia tormentas, a miúdo secas. Tanto a humidade como os ventos son reducidos. Con todo, é frecuente a aparición de néboas, sobre todo nos meses centrais de outono e inverno.
Historia
Foi fundada no ano 25 a.C., co nome de Emerita Augusta, con veteranos (o latín emeritus significa "licenciado") das guerras cántabras, que formaban parte das lexións V Alaudae e X Gemina, por orde do emperador Augusto, e co obxectivo de formar unha retagarda pronta a intervir nun posíbel levantamento nas zonas mineiras do peninsular e de protexer o paso sobre o Guadiana. A cidade converteuse ademais na capital da provincia da Lusitania, chegando a ser unha das cidades máis importantes do Imperio romano. Mérida, cuxo nome é unha derivación de Emerita, conserva aínda un importante legado monumental da época romana, polo que foi proclamada Patrimonio da Humanidade.
O cristianismo prendeu con forza en Mérida, sobresaíndo durante o século VI a figura do bispo Mausona. Desa fe popular foi mostra a mártir Santa Eulalia, padroeira da cidade.
No ano 713, o xeneral árabe Muza-ib-Nusair conquistou a cidade, e as súas tropas arrasárona.
Mérida foi sede Metropolitana até 1119, ano en que tal dignidade foi transferida para Santiago de Compostela. No primeiro terzo do século XIII, en 1230, as tropas cristiás de Afonso IX conquistaron Mérida, converténdoa en sede do Priorato de San Marcos de León da Orde de Santiago.
Cada período histórico deixou impresa a súa pegada en edificios e monumentos, que hoxe en día supoñen a súa grande riqueza arqueolóxica para gozo das actuais e vindeiras xeracións que a visiten.
Monumentos
miniatura|dereita|A ponte romana. miniatura|dereita|O anfiteatro romano. miniatura|dereita|Teatro romano.
Rosa García Ascot
Rosa García Ascot, nada en Madrid o 8 de abril de 1902 e finada en Torrelaguna o 2 de maio de 2002, foi unha compositora e pianista española, única muller integrante do denominado Grupo dos Oito.
Traxectoria
De familia acomodada, filla dun avogado de Toledo e dunha nai natural de Tortosa, pianista afeccionada e amiga do músico Felip Pedrell, que detectou as habilidades precoces da moza Rosita e que a recomendou a Enrique Granados. Á morte deste, Pedrell aconselloulle tomar clases con Manuel de Falla, que a admitiu como discípula.
García Ascot tivo unha grande actividade como solista de concertos e recitais durante o primeiros dez anos da súa carreira. En 1921 acompañou o propio Manuel de Falla na estrea parisiense da versión para piano a catro mans da súa virtuosística Noches en los jardines de España."Aquelas primeiras clases con Falla, dos meus temores, da miña vergoña e o meu pudor de pequena compositora ao descubrir as miñas obriñas ao mestre e do agarimo e a paciencia con que me escoitaba. Estou a velo e véxome tremendo, aínda que todo se converteu xa en serena placidez e calado sorriso. Así o vivo agora, Non hai medo nin tremor e si gozo e pracenteira calma por vivir aqueles días inesquecíbeis e tamén por poder lembralos nestes días de con total frescura e delectación, aínda que cun chisco de nostalxia. Non boto de menos os concertos porque tiña moito, moitísimo medo, e pasaba moi maos momentos e unhas angustias de morte, mais si boto de menos aquela vida encantadora e chea de sucesos gratos e conmovedores. Reunións musicais, reunións con poetas, reunións vivificantes. Era un vivir para encher a alma... (extracto de Nuestros trabajos y nuestros días, citado en El Correo Gallego)"En 1933 casou co tamén compositor e musicólogo Jesús Bal y Gay, o que acompañou mentres exercía de lector de español en Cambridge (1935-1938). Ao estalar a Guerra Civil, Bal y Gay emigra a México mentres ela toma clases con Nadia Boulanger en París: a parella reunirase en México uns anos máis tarde.
Alí, xunto con Vera Strawinsky, a parella García Ascot-Bal y Gay funda a galería de arte privada Diana, onde expuxeron artistas como Leonora Carrington, a tamén exiliada española Remedios Varo, e artistas locais como Lucinda Urrusti, Ángela Gurría ou Pedro Friedeberg.
En 1965 regresaron a España, en cuxa vida pública o seu marido se reintegrou parcialmente, mentres que as súas aparicións públicas foron pouco frecuentes e sempre en circunstancias moi especiais. Elaborou xunto a Bal y Gay o libro de memorias Nuestros trabajos y nuestros días (Fundación Banco Exterior de España, 1990). Morreu nunha residencia de anciáns un mes despois de cumprir 100 anos.
Obra
Foi a única muller do coñecido Grupo dos Oito, ao que pertenceron Julián Bautista, Ernesto Halffter e o seu irmán Rodolfo, Juan José Mantecón, Fernando Remacha, Salvador Bacarisse e Gustavo Pittaluga. García Ascot estreou e divulgou a produción pianística dos seus compañeiros e a súa propia.
Unha parte considerábel da súa obra, de orientación neoclasicista, permanece inédita. Nos últimos tempos, con todo, está a reporse a música que se salvou da destrución, en parte grazas a tarefas de restauración, como a da súa Suite para orquestra, da que só restaban as particellas instrumentais e reestreouse en 1992. Unha colección de pezas para piano foi editada en 2020 polo musicólogo canario Ignacio Clemente, xa que foran conservadas por María Teresa Heredia, herdeira e amiga da compositora e á vez parente do investigador. Outros títulos notábeis son: Preludios, Petite Suite e Tango, para piano, e unha danza para guitarra, La Española.
Cantón de Friburgo
O cantón de Friburgo (en francés: Fribourg, alemán: Freiburg, en italiano: Friburgo, en romanche: Friburg) é un cantón da confederación Suíza.
Ubaque
Ubaque é un concello do departamento de Cundinamarca (Colombia), que se atopa na provincia de Oriente, a 50 km de Bogotá. A cabeceira municipal atópase a unha altitude de 1867 m s. n. m., e a temperatura media anual é de 18 °C.
Toponimia
O topónimo «Ubaque» (tamén denominado «Ebaque»), provén do muysc cubun e significa «árbore de sangue»; de hyba (sangue) e quye (árbore), por un arbusto da rexión que ao cortarse exuda un zume de cor vermello.
Historia
esquerda|miniatura|220x220px|Cacique de Ubaque nun gravado da Historia Xeral das Conquistas do Novo Reino de Granada (1688), do cronista [[Lucas Fernández de Piedrahita.]]
Época precolombiana
Na época precolombiana, o territorio do actual municipio de Ubaque estaba habitado polos muiscas. O seu cacique era o terceiro na sucesión do Zipazgo de Bacatá.
O Zipa Saguamanchica aproveitou o feito de que a batalla contra Hunza non tivese lugar, e reuniu un exército numeroso para someter ó cacique de Ubaque que, rompendo a súa antiga suxeición ó Zipa, pretendía aliarse co Zaque Michuá, e ademais atacara os uta (poboados) de Pasca e Usme. Polas terras de Chipaque e Une, o Zipa dirixiuse ó encontro do Ubaque, ó que achou desprevido. Porén, este logrou escapar a unha pena de moi difícil acceso con todas as súas riquezas, co fin de que o Zipa non se apoderase delas. Desalentado pola imposibilidade de capturar rapidamente ó Ubaque, o Zipa tivo que regresar a Bacatá ante as novas que un mensaxeiro lle levou dunha segunda rebelión de Guatavita, e dunha invasión dos panches.
O Zipa Nemequene, logo de someter Guatavita, marchou co seu exército contra Ubaque, cuxo asedio durou sete meses, durante os cales houbo continuas batallas e loitas. Ó cabo, o cacique de Ubaque, preocupado pola penosa situación da súa xente ante a fame e as epidemias provocadas polo asedio, decidiu renderse e pactar a paz co Zipa. O acordo consistiu no total sometemento de Ubaque, o pago de tributos e o dereito do Zipa a realizar visitas de inspección cada vez que o estimase conveniente. Ademais, o cacique de Ubaque cedeu ao Zipa ás súas dúas fillas máis fermosas como esposas. Nemequene só tomou á maior, mentres que a menor deulla ó seu irmán, o novo cacique de Guatavita. Logo estabeleceu unha gornición permanente en Ubaque e dispúxose a regresar a Funza, cargado dun inmenso botín. En Funza celebráronse varios días de festas e sacrificios ós deuses, en agradecemento polas continuas vitorias do Zipa.
Os caciques de Ubaté, Simijaca e Susa aliáronse para facer fronte común contra o Zipa. Porén, non se puxeron de acordo sobre quen deles lideraría a alianza, polo que, cando Nemequene partiu para confrontalos, estes atopábanse en completo desacordo.
En camiño a Ubaté, as tropas do Zipa tiñan que pasar pola grande abertura de Tausa, onde o cacique de Ubaté lles tiña preparada unha emboscada. Porén, Nemequene fixo pregoar que estaba disposto a darlle morte a todos os habitantes de Ubaté, sen perdoar a vida a ninguén, polo que estes, presas do medo, fuxiron, deixando paso libre ó Zipa, quen ocupou a poboación e obtivo un cuantioso botín. De inmediato, Nemequene marchou contra Simijaca e Susa, ós que venceu sen dificultade, fixando aquelas terras como fronteira cos muzos e anexándoas baixo a xurisdición de Guatavita. Logo de deixar estabelecidas gornicións militares, regresou á Corte de Bacatá.
Trala morte do Zipa Nemequene, o novo Zipa, Tisquesusa nomeou ó seu irmán, Zaquesazipa, como xeral dos seus exércitos. Zaquesazipa logrou moi pronto someter ó cacique de Ubaque, que se quería aliar co Zaque Quemuenchatocha.
Algúns anos antes da chegada dos españois, un sacerdote muisca de Ubaque, chamado Popón, profetizáralle ó Zipa Tisquesusa que morrería «afogado no seu propio sangue» por mor duns estranxeiros vindos de terras afastadas.
Conquista e colonia española
O poboado colonial foi fundado polo sacerdote español Custodio Lesaca en 1651. En 1594, cando visitou a rexión o oidor Miguel de Ibarra había tres poboados, Ubaque, Quescabita e Santa Ana, dos cales formouse un só co primeiro nome.
Inconsciente
Na linguaxe corrente, o termo inconsciente utilízase como substantivo para designar o conxunto dos procesos mentais que non necesitan depender dunha prioridade, pois ou ben non son relevantes para a tarefa que se está desenvolvendo ou porque xa teñen un camiño establecido que atende a eses eventos de forma automática, polo que non son pensados conscientemente. Tamén se pode empregar como adxectivo, cunha connotación pexorativa, para falar dun individuo irresponsable ou tolo, incapaz de dar razón dos seus feitos e xestos.
Empregado por primeira vez como termo técnico en lingua inglesa en 1751 (coa significación de non consciente) polo xurista escocés Henry Lord Kames (1696-1782), o termo inconsciente popularizouse máis tarde en Alemaña, na época romántica, (por exemplo, nun poema de Goethe "Á lúa" (1777) empregándose por primeira vez o termo en alemán: "unbewusst") designando un depósito de imaxes mentais, unha fonte de paixóns cuxo contido escapaba á consciencia.
Na psicanálise, o inconsciente é o concepto chave da teoría, posto que constitúe o seu principal obxecto de estudo, e designa no sentido tópico un sistema e un lugar psíquico descoñecido para a conciencia ("a outra escena") e no sentido dinámico ao conxunto dos contidos reprimidos que son mantidos á marxe, apartados da conciencia, aínda cando eles amosen unha permanente efectividade psíquica e intensa actividade a través de mecanismos e formacións específicas.
Historia do termo
Introducido na lingua francesa cara 1860 (coa significación de vida inconsciente) polo escritor suízo Henri Amiel (1821-1881), foi admitido no Dictionnaire de l'Académie française en 1878.
Dende a Antigüidade, a idea da existencia dunha actividade que non fose a actividade da conciencia sempre deu lugar a múltiples reflexións. Pero debéuselle a René Descartes (1596-1650) o principio dun dualismo corpo/mente que levaba a facer da conciencia (e do cogito) o lugar da razón, oposto ao universo do despropósito. O pensamento inconsciente apareceu entón domesticado, sexa para integralo á razón, sexa para rexeitalo á tolemia.
Ao longo do século XIX, dende Wilhelm von Schelling (1775-1854) até Friedrich Nietzsche (1844-1900), pasando por Arthur Schopenhauer (1788-1860), a filosofía alemá adoptou unha visión do inconsciente oposta á do racionalismo e sen relación directa co punto de vista terapéutico da psiquiatría dinámica. Subliñou o lado nocturno da alma humana e tratou de facer emerxer o rostro tenebroso dunha psique soterrada nas profundidades do ser. Sobre este horizonte despregáronse os traballos da psicoloxía experimental, a medicina e a fisioloxía: pensamos en Johann Friedrich Herbart, Hermann von Helmholtz, Gustav Fechrier, Wilhelm Wundt (1832-1920) e mesmo Carl Gustav Carus (1789-1869).
O Inconsciente na obra de Sigmund Freud
A historiografía experta, desde Lancelot Whyte até Henri F. Ellenberger, demostrou que Freud non foi o primeiro pensador que utilizou o termo inconsciente para designar un concepto da súa teoría. Con todo, foi el quen terminou por convertelo nun fundamental para a súa disciplina, asignándolle unha significación moi distinta da que lle atribuían os seus predecesores.
Ao combinar tradicións da psiquiatría dinámica e a filosofía alemá, Freud elaborou unha concepción inédita do inconsciente. Realizou en primeiro lugar unha síntese dos ensinos de Jean Martin Charcot, Hippolyte Bernheim e Josef Breuer, que o levou cara ao psicanálise e, nun segundo momento, proporcionou un andamiaje teórico ao funcionamento do inconsciente a partir da interpretación dos soños.
En efecto, para Sigmund Freud o inconsciente xa non é unha "supraconsciencia" ou un "subconsciente", situado sobre ou máis aló da consciencia; convértese realmente nunha instancia á cal a conciencia non ten acceso, pero que se lle revela nunha serie de formacións como os sonos, os lapsus, os chistes, os xogos de palabras, os actos errados e nos síntomas. O inconsciente, segundo Freud, ten a particularidade de ser á vez interno ao suxeito (e á súa consciencia) e exterior a toda forma de dominio polo pensamento consciente.
Partindo do concepto de inconsciente da filosofía alemá de principios do século XIX e que o científico Eduard von Hartmann había recapitulado na súa obra Filosofía do inconsciente, aparecida en 1868, Freud define o inconsciente dunha maneira completamente orixinal que xa non é simplemente o oposto ao consciente: O inconsciente freudiano é unha noción tópica e dinámica; é un sistema psíquico que ten contidos e que posúe mecanismos que se poden describir como especificamente inconscientes; é un sistema que se rexe por leis e posúe unha economía de enerxía que lle son propias.
A observación da vida normal de vixilia parecía validar esa concepción clásica do inconsciente. Pero a análise das formacións psicopatolóxicas da vida cotiá e do soño fixera aparecer ao inconsciente como "unha función de dous sistemas moi distintos". En diante, xunto ao consciente había que concibir dous tipos de inconsciente, ambos os inconscientes no sentido descritivo, pero moi distintos en canto á súa dinámica e ao devir dos seus contidos: os do inconsciente propiamente dito non podían chegar nunca á conciencia, mentres que os contidos do outro, denominado por tal razón preconsciente, alcanzaban a conciencia en certas condicións, sobre todo despois de pasar o control dunha forma de censura.
Dentro da primeira teoría de Freud acerca da constitución do aparello psíquico, que tamén se adoita denominar "a primeira tópica freudiana", o inconsciente designa un do tres sistemas psíquicos que conforman o psiquismo (os outros dous son o consciente e o pre-consciente). O sistema inconsciente está constituído en gran parte (mais non sóamente) por contidos reprimidos aos que se lles impediu o acceso á conciencia, xustamente por obra do mecanismo da represión. O contido do inconsciente son os "representantes psíquicos" das pulsións. Estes representantes, ao estar investidos con enerxía pulsional, buscan permanentemente abrirse paso cara á consciencia, no que se denomina retorno do reprimido. A única maneira na que logran acceder ao sistema preconsciente e á consciencia é a través de formacións de compromiso, procurando o máximo de satisfacción pulsional, mais logrando burlar a censura.
Evidentemente, o inconsciente só se pode coñecer cando xa non é inconsciente. O que podemos chegar a saber do inconsciente é o que xa experimentou unha transposición ou tradución ao inconsciente". A psicanálise consistiría segundo Freud xustamente niso: "O traballo psicanalítico bríndanos todos os días a experiencia de que esa tradución é posible. Para iso requírese que o analizado venza certas resistencias, as mesmas que no seu momento converteron a iso en reprimido por rexeitamento do consciente".
A partir da segunda tópica freudiana, vale dicir, do momento no que Freud define as instancias psíquicas Ego, superego e id e debido a que as tópicas se superponen parcialmente, é dicir, dado que non existe unha correspondencia unívoca entre estas instancias psíquicas e o tres sistemas definidos na primeira tópica (porque hai partes do eu e do supereu que son igualmente inconscientes có id) "inconsciente" pasa a ter unha función máis ben cualificadora, adxectiva.
É en 1920 cando Freud fai unha viraxe na súa teoría, máis precisamente, co seu texto titulado "Máis aló do principio do pracer". No devandito texto Freud redefine os conceptos de pracer e displacer. Xa non se trata da oposición dunha serie de complementarios senón que pracer e displacer son disimétricos. A guerra recentemente desatada abre a pregunta sobre unha fenomenoloxía particular: as neurose de guerra. O feito que lle chama a atención a Freud é que aqueles que estiveron en situacións traumáticas, tales como estar na fronte de batalla, soñan reiteradamente coa situación traumática, é dicir que unha e outra vez se representa nos soños a vivenza traumática. Freud pregúntase como se pode artellar este fenómeno coa tese por el exposta de que o soño é un cumprimento de desexo. A esta altura da súa teoría Freud xa ten definido o concepto de fixación da pulsión. Hai algo propio da pulsión que é traumático. Isto posibilítalle pensar un inconsciente non todo reprimido, só réstalle conceptualizar o cambio de meta, é dicir o displacer como meta. Cuestión que teoriza en 1923 no seu texto "O problema económico do masoquismo".
O Inconsciente colectivo en Carl Gustav Jung
É precisamente a conceptualización da teoría do inconsciente, entre outras razóns de índole teórica e persoal, a que xerará a separación entre Freud e Jung. Será o derradeiro o que reformule e amplíe o carácter persoal do inconsciente freudiano, estendéndoo «ad infinitum» a un inconsciente colectivo cuxo contido primordial serán os arquetipos. Deste xeito, e sempre dende o marco teórico da Psicoloxía analítica do autor suízo, o inconsciente ficará estratificado en dous niveis:
Guerra Boshin
miniatura|dereita|Samurais durante o período bélico coñecido como guerra Boshin. A guerra Boshin (戊辰戦争, Boshin Sensō, "Guerra do Ano do Dragón") é o nome dado á guerra civil acaecida entre 1868 e 1869 no Xapón entre os partidarios do goberno do Shogunato Tokugawa no poder e a facción que pretendía a devolución do poder político á corte imperial. A guerra tivo a súa orixe na insatisfacción existente entre moitos nobres e novos samurais co trato aos estranxeiros por parte do goberno como consecuencia da apertura do Xapón na década precedente.
FEAFES Galicia
A Federación de Asociacións de Familiares e Persoas con Enfermidade Mental de Galicia, Saúde Mental FEAFES Galicia, é unha entidade sen ánimo de lucro e de interese social que naceu en 1995. Actualmente integra 15 asociacións membro e ten presenza en máis de 30 localidades galegas.
Saúde Mental FEAFES Galicia pretende mellorar a calidade de vida das persoas con problemas de saúde mental e as súas familias, defendendo os seus dereitos e representando ao movemento asociativo no territorio galego. Deste xeito, brinda apoio e oordina ás asociacións membro, desenvolve accións de sensibilización e ofrece servizos gratuítos para as persoas con problemas de saúde mental e as súas familias.
Saúde Mental FEAFES Galicia pertence á Confederación Española de Agrupacións de Familiares e Persoas con Enfermidade Mental (Confederación SALUD MENTAL España) e é membro da Federación Europea de Familiares de Persoas con Enfermidade Mental (EUFAMI). Do mesmo modo, forma parte do Comité de Representantes de Persoas con Discapacidade de Galicia (CERMI-Galicia) e da Rede Galega de Loita contra a Pobreza e a Exclusión Social (EAPN-Galicia).
Historia
Ata os anos 80, as persoas con problemas de saúde mental recibían unha atención insuficiente e pouco profesional que estaba sustentada fundamentalmente nos familiares máis próximos. Quen tiña un diagnóstico máis grave era ingresado en hospitais psiquiátricos ou manicomios, onde o tratamento e a atención realizábanse en condicións pouco axeitadas.
Na década dos 80 naceu un movemento social que pretendía promover unha reforma psiquiátrica para mudar esta situación. Este movemento acadou o seu cumio en 1986 coa aprobación da Lei Xeral de Sanidade que instaba a pechar os manicomios e derivar aos pacientes de saúde mental a recursos máis dignos e apropiados.
Na década dos 90, o movemento asociativo de atención ás persoas con problemas de saúde mental expandiuse por toda a comunidade galega, creándose entre 1990 e 1999 un total de 12 asociacións. Foi durante este proceso, no ano 1995, cando naceu a federación Saúde Mental FEAFES Galicia para agrupar e coordinar a todas estas asociacións, instituíndose como entidade de encontro, deliberación e acción para prosperar na normalización da saúde mental en Galicia.
Obxectivos
Entre os seus obxectivos atópase a defensa dos dereitos e necesidades das persoas con problemas de saúde mental e as súas familias, a quen se lles ofrece de forma gratuíta unha serie de servizos e axudas que lles permite mellorar a súa calidade de vida. Ademais, os profesionais de Saúde Mental FEAFES Galicia asesoran ás entidades membro e representan ao movemento asociativo, do mesmo modo que levan a cabo campañas de sensibilización e concienciación.
Principios
Na execución do seu traballo, Saúde Mental FEAFES Galicia ten en conta unha serie de principios que rexen a súa actividade:
- O fomento da participación cidadá, onde as persoas con problemas de saúde mental e as súas familias únense para defender os seus dereitos e reclamar melloras na atención á saúde mental.
- A colaboración coas distintas Administracións Públicas aportando a perspectiva das propias persoas usuarias dos servizos de saúde mental. A entidade xestiona diversos recursos como centros de rehabilitación, programas de atención domiciliaria, de respiro familiar, vivendas tuteladas, etc.
- A promoción da sensibilización social cara as persoas con problemas de saúde mental, do mesmo modo que estimula a investigación sobre este tipo de patoloxías e a súa prevención.
- O asesoramento e apoio ás persoas con problemas de saúde mental e ás súas familias, pois ofrecen espazos de participación cidadá e xestionan servizos de calidade como a atención domiciliaria, intervención familiar, programas de emprego, etc.
- As persoas con problemas de saúde mental xogan un importante papel dentro da organización: forman parte das Xuntas Directivas das asociacións e existe un Comité en Primeira Persoa cuxa perspectiva e decisións son tidas en conta dende a Federación.
Información, asesoramento e apoio
A entidade facilita ás persoas con problemas de saúde mental e ás súas familias toda aquela información e asesoramento que precisen sobre temas relacionados coa saúde mental, os recursos dispoñibles e os servizos dos que poden facer uso. Ademais, conta cun teléfono de información gratuíto a disposición de toda a cidadanía: 900 102 661. Tamén ofrece asesoramento legal gratuíto para todas aquelas persoas con problemas de saúde mental mental, familiares, asociacións e/ou profesionais que precisen orientación en temas de pensións, herdanzas, incapacitacións, problemas penais ou laborais.
Acción social
Saúde Mental FEAFES Galicia atende ás persoas con problemas de saúde mental en situación de especial vulnerabilidade social, económica ou material. O persoal da entidade traballa na contorna destas persoas realizando unha intervención específica e particular con cada unha delas.
Inserción laboral e emprego
Saúde Mental FEAFES Galicia conta co Observatorio de Emprego para Persoas con Enfermidade Mental (OEDEM) que ten como obxectivo facilitar a inserción laboral deste colectivo a través de diversas accións de información, orientación, formación, prospección, intermediación laboral coas empresas e apoio para a consecución e o mantemento dun posto de traballo. Ademais, as asociacións federadas na entidade dispoñen de Centros Ocupacionais e Centros Especiais de Emprego.
Lecer e deporte
As actividades de ocio e deportes organizadas en Saúde Mental FEAFES Galicia permiten mellorar a calidade de vida das persoas con problemas de saúde mental xa que rompen coa rutina diaria, realizan actividade física dende unha perspectiva lúdica, enriquécense culturalmente, socializan e intégranse na sociedade. Á súa vez, estas actividades permiten que as familias tomen un respiro nas tarefas de coidados que exercen durante todo o ano.
Comunicación e sensibilización
Saúde Mental FEAFES Galicia trata de difundir unha imaxe positiva das persoas con problemas de saúde mental ante a sociedade. Para iso, a entidade está en contacto cos medios de comunicación, elabora publicacións e material divulgativo e realiza campañas de sensibilización.
Apoio ás asociacións
Saúde Mental FEAFES Galicia é o punto de encontro que agrupa a 15 asociacións de saúde mental de toda a comunidade autónoma, brindándolles información e apoio técnico. A misión da federación inclúe a representación das asociacións que a integran, aumentando así a visibilidade do movemento asociativo e a forza das súas mensaxes e reivindicacións.
Comité en Primeira Persoa
Saúde Mental FEAFES Galicia conta cun Comité en Primeira Persoa formado por persoas usuarias da entidade que ten como obxectivo darlles voz propia e facelas partícipes das decisións da entidade. O Comité en Primeira Persoa traballa a favor dos dereitos do colectivo e contra o estigma asociado aos problemas de saúde mental.