cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
José María Sánchez Lage
Chegada ao Valencia
Acabada a liga 1962/63 foi inmediatamente traspasado ao Valencia, xunto ao seu compañeiro de equipo Paquito, por un importe total de 4 millóns de pesetas. Debutou co equipo de Scopelli o 12 de xuño no primeiro partido da final da Copa de Feiras contra o Dinamo de Zagreb no Stadion Maksimir iugoslavo, que rematou con vitoria por 1-2. Disputou tamén o partido de volta en Mestalla, onde o Valencia se proclamou campión ao vencer por 2-0. Xogou tres anos máis no club valenciano, disputando outras tres edicións da Copa de Feiras, e formou dianteira entre outros con Héctor Núñez, Poli, Waldo e Guillot. Disputou 106 partidos, marcando 21 goles.
Deportivo da Coruña e Levante
Na tempada 1966–67 fichou polo Deportivo da Coruña, ao que chegou xunto aos tamén exvalencianistas García-Verdugo e Suco. Xogou 24 partidos e marcou 4 goles, nunha tempada na que o equipo galego descendeu a Segunda División. Ao ano seguinte pasou ao Levante, na categoría de prata, co que acabou descendendo a Terceira.
Axudante de Alfredo di Stéfano
Trala súa retirada foi director técnico do Valencia e xestionou a fichaxe do adestrador Alfredo Di Stéfano, do que tamén foi axudante. Xuntos gañaron a liga na tempada 1970/71. Uns anos despois instalouse definitivamente en Buenos Aires, e alí volveu ser asistente de Di Stéfano no River Plate, gañando o campionato arxentino de 1981.
Palmarés
River Plate
Atlanta
Valencia
Silingos
miniatura|dereita|250px|Mapa da [[Xermania Magna a comezos do século II, incluíndo a localización dos silingos.]] Os silingos ou silingi (en latín: Silingae; en grego antigo: Σιλίγγαι -Silingai-) foron un pobo xermánico do grupo dos vándalos que se tería establecido na Silesia e, posteriormente, na Península Ibérica e na África setentrional.
Os silingos na Xermania (ante c. 150-406)
Os silingos son mencionados por vez primeira na Geographia de Tolomeo (c. 150), quen os sitúa ao norte dos suevos semnones, na zona da actual Silesia:"Á baixo dos semnones aséntanse os silingæ, e á baixo dos burguntae os lugi omani, á baixo dos cales os lugi diduni até o monte Asciburgius; e á baixo dos silingæ os calucones e os camavi até o monte Melibocus, ó leste deles, preto do río Albis e á riba deles, baixo o monte Asciburgius, os coroconti e os lugi buri até a cabeceira do río Vistula; e á baixo deles en primeiro lugar os sidones, logo os cotini, despois os visburgii á riba do val Orcynius."Esta localización foi corroborada por numerosas evidencias toponímicas e arqueolóxicas. A abundancia de enterramentos ricos na Silesia dá conta dunha relativa prosperidade económica, que adoita atribuírse ao florecemento do comercio co Imperio Romano. Non obstante, esta actividade comercial deixou paso a unha política exterior agresiva con respecto a Roma. Sen esquecer a súa posible participación nas Guerras Marcomanas (165-189) xunto con outros pobos vándalos, o certo é que no ano 278, os silingos e os burgundios levaron a cabo unha expedición militar conxunta contra o emperador Probo, pero foron derrotados por este preto do río Libus (actualmente Lech). Iniciouse así un período de dependencia do Imperio Romano, no que silingos e burgundios foron obrigados a participar nas campañas de Britania como tropas auxiliares de Roma. Tras participar na invasión da Recia (401), dende o 405 os silingos preparábanse pra invadir a Galia xunto con outros pobos xermánicos.
Os silingos na Galia (406-409)
O 31 de decembro do 406, os vándalos enfrontáronse aos francos ripuarios, tropas auxiliares do Imperio encargadas de defender a fronteira do Rhin, na batalla de Maguncia, na que resultaron mortos o rei dos asdingos Godexisilio, xunto cuns 20.000 vándalos, aproximadamente. Inda así, coa axuda dos alanos, baixo o mando do rei Respendial, os exércitos invasores derrotaron ós francos ripuarios e conseguiron atravesar o Rhin, penetrando na Galia. Suevos, alanos, burgundios e vándalos asdingos e silingos adicáronse, nos seguintes dous anos e medio, a percorrer e devastar a Galia en expediciós de saqueo, obrigando ás forzas romanas mobilizadas na Britania a volver os seus pasos cara á Galia, para facerlles fronte. En palabras de Xerome de Estridón:"Innumerábeis e moi feroces naciós ocuparon tódalas Galias. Todo o que hai entre os Alpes e os Pireneos, todo o comprendido entre o Océano e o Rhin, decastárono o quado, o vándalo, o sármata, os alanos, xépidos, hérulos, saxós, borgoñós, alamás e, ouh infeliz república!, os inimigos panonios. 'Assur veu con eles'. Maguncia, cidade antano ilustre, foi capturada e destruída; na igrexa, moitos miles de persoas foron degolados. Worms foi arrasada tras un longo asedio; a moi poderosa cidade de Reims, Amiens, Arrás, 'os morinos, últimos dos homes', Tournai, Nemetas, Estrasburgo, integradas na Xermania; as provincias de Aquitania, de Novempopulania, a Lugdunense e a Narbonense, coa excepción dalgunhas cidades, están todas asoladas; a esas mesmas cidades, arrodeadas pola guerra, no interior despoboas a fame. Non podo conter as miñas bágoas ó mencionar Tolosa, que debe o ter escapado até agora da ruína ós méritos do seu santo bispo Exuperio. As mesmas Hispanias, onde o perigo é inminente, tremen cada día ó lembrarse da invasión dos cimbrios e todo o que outros teñen padecido padéceno elas constantemente polo temor."As causas desta invasión radican na propia tendencia migratoria dos pobos xermánicos, unida á presión exercida sobre eles por outros pobos coma os godos ou os hunos. Tamén hai que ter en conta a súa oposición antirromana, nun momento de debilidade do Imperio que souberon aproveitar pra minar a súa autoridade. Segundo algunhas correntes da historiografía marxista, as invasións xermánicas son unha manifestación da loita de clases, posto que os pobos sometidos e susceptibles de perder a súa liberdade baixo o modo de produción escravista vixente no Imperio Romano, tentarían destruír os mecanismos represivos deste.
Invasión da Hispania (409-411)
Entre o 28 de setembro e o 12 de outubro do 409, suevos, alanos e vándalos asdingos e silingos atravesaron os Pirineus, penetrando na Península Ibérica. O cronista Hidacio, se ben non coñece a data exacta, sinala que entraron en terza feira:"'Alani, et Wandali, et Suevi Hispanias ingressi aera CCCCXLVII, alii quarto kalendas, alii tertio idus Octobris memorant die, tertia feria, Honorio VIII et Theodosio Arcadii filio III consulibus.'"Segundo Hidacio, "os bárbaros que entraron na Hispania saqueárona como inimigos", continuando a súa narración cunha apocalíptica descrición dos efectos da invasión, que identifica "coas catro pragas da espada, a fame, a peste e as feras".
Aínda que as causas da invasión tradicionalmente se explican pola necesidade de conseguir novos recursos por parte dos bárbaros, ao teren escoitado estes que Hispania era unha rexión próspera e mui rica, resulta mui probábel que a principal motivación dos bárbaros pra atravesar os Pirineus fose unha chamada ás armas do xeneral rebelde Xeroncio, que buscaba reforzos militares pra facer fronte ó emperador Constantino III. Nos dous anos seguintes, os pobos invasores saquearon Hispania, ó tempo que mantiñan constantes enfrontamentos bélicos coas forzas leais a Constantino III.
Asentamento na Bética e reinado de Fredebaldo (411-417)
Tras este período de saqueo parece seguir un certo proceso de pacificación, no que, segundo Hidacio, Deus inspirou ós bárbaros a que se decidiran a facela paz, e segundo Paulo Orosio, os bárbaros "cambiaron as espadas polos arados", respeitando ós romanos. No 411, estes realizaron un repartimento das súas áreas de asentamento e influencia na Península Ibérica, de acordo cos rebeldes Xeroncio e Máximo, que controlaban a Tarraconense, dividíndose as restantes provincias do seguinte xeito: a Gallaecia para os suevos (conventos Lucense e Bracarense) e os vándalos asdingos (conventos Asturicense e Clunense), a Lusitania e a Cartaxinense para os alanos e a Bética para os vándalos silingos. A partir da repartición do 411, os vándalos silingos, dirixidos polo seu rei Fredebaldo, asentáronse na Bética, a provincia máis fértil da península. Non é posíbel delimitar as súas áreas de asentamento dentro da Bética, debido á ausencia de achados arqueolóxicos e mencións en fontes escritas. No 417, o rei visigodo Walia penetrou coas súas tropas na Cartaxinense, como federado de Roma, e derrotou os vándalos silingos na Bética, capturando a Fredebaldo, a quen enviou á corte do emperador Honorio, en Rávena. Non se coñece o destino posterior de Fredebaldo.
Preparación do paso á África e reinado de Xenserico (428-429)
Dende o 425, momento da súa primeira incursión na Mauritania, os vándalos daban mostras dun certo desexo por establecerse na África setentrional. No 427, producírase nesa rexión unha revolta liderada polo comes Bonifacio, algo que os vándalos puideron aproveitar para preparar a súa invasión, tendo en conta a posibilidade de que foran chamados ás armas polo propio Bonifacio. No 429, Xenserico, que xa estaba preparando o paso á África, volveu os seus pasos cara á Lusitania e enfrontouse militarmente ás tropas do líder suevo Heremigario. En maio do 429, un continxente dunhas 80.000 persoas, segundo Víctor de Vita, cruzou o Estreito de Xibraltar e desembarcou na Mauritania Tinxitana. Este continxente estaba composto maioritariamente por vándalos asdingos, pero tamén por vándalos silingos e alanos e, en menor medida, por algúns godos e hispanorromanos. Hai constancia da presenza dalgúns suevos no grupo, coma unha muller denominada "Ermengon suaba", que morreu en África no 474.
Os silingos na Mauritania (429-534)
Ver A formación e apoxeo do reino vándalo: o reinado de Xenserico e A decadencia do reino vándalo.
Rececendes, Santo Estevo do Castro de Amarante, Antas de Ulla
Rececendes é un lugar da parroquia de Santo Estevo do Castro de Amarante no concello lugués de Antas de Ulla na comarca da Ulloa. Segundo o IGE, en 2011 tiña 22 habitantes (11 homes e 11 mulleres).
Galería de imaxes de Pedroso, Narón
San Salvador de Pedroso é unha parroquia que se localiza no sur do concello de Narón.
Gerardo Gatell
Traxectoria
Na tempada 1966–67 fichou polo Deportivo da Coruña, sendo un dos habituais da defensa, xunto con José Manuel Sertucha e José Domínguez. Nesa campaña participou en 21 partidos e o equipo galego descendeu a Segunda División.
Autoescola
miniatura|dereita|Un vehículo de autoescola nos EUA. Unha autoescola é un centro de formación onde se imparte simultaneamente o ensino teórico e práctico para poder obter o permiso de condución ou outra licenzas varias. Trátase dun centro regulado con profesorado titulado que acostuma a ofertar un horario de clases adaptadas a cada alumno. Nas autoescolas, a parte de poder obter o carnet de turismo B, o máis solicitado, tamén se poden obter outros permisos de condución como o de motocicleta, camión, ciclomotor ou de transporte de mercadorías perigosas.
Senande, Senande, Antas de Ulla
Senande é un lugar da parroquia de Senande no concello lugués de Antas de Ulla na comarca da Ulloa. Segundo o IGE, en 2011 tiña 46 habitantes (21 homes e 25 mulleres).
Lingua alemá
Unha das meirandes linguas do mundo, o alemán é a primeira lingua de arredor de 95 millóns de persoas en todo o mundo e a lingua nativa máis falada da Unión Europea. O alemán tamén é a cuarta lingua máis estendida (excluíndo o inglés) nos Estados Unidos de América (despois do castelán, o francés e a lingua de sinais americana) e a terceira da Unión Europea (despois do inglés e o francés; como segunda lingua), a segunda lingua máis común no eido científico así como a cuarta máis empregada nas páxinas web (despois do inglés, do ruso e do xaponés). Os países de fala alemá están clasificados no quinto posto en termos de publicacións anuais de libros, cunha décima parte de tódolos libros (incluíndo libros electrónicos) do mundo sendo publicados en lingua alemá.
A maioría do vocabulario do alemán deriva da antiga póla xermánica da familia lingüística indoeuropea. Unha parte das palabras alemás derivan do latín e do grego, e só unhas poucas proveñen do francés e do inglés. Conta con diferentes variantes estandarizadas (de Alemaña, de Austria e Suíza), e é unha lingua pluricéntrica. Ó igual que o inglés, o alemán salienta polo seu amplo espectro dialectal, con moitas variantes existentes en Europa e tamén noutras partes do mundo. Por mor a limitada intelixibilidade entre certas variedades e o alemán estándar, así como pola falta dunha diferenza científica e sen disputa entre "dialecto" e "lingua", algunhas variedades ou grupos dialectais do alemán (véxase baixo alemán ou plautdietsch ) son coñecidas alternativamente como "linguas" e "dialectos".
Clasificación
O alemán estándar moderno é unha lingua xermánica occidental que descende da póla xermánica de linguas indoeuropeas. As linguas xermánicas están tradicionalmente subdivididas en tres pólas: nórdica, oriental e occidental. A primeira destas pólas sobrevive nas modernas linguas dinamarquesa, sueca, norueguesa, feroesa e islandesa, todas elas descedentes do nórdico antigo. As linguas xermánicas orientais non existen no presente, e o único membro desta póla con textos escritos sobreviventes é o gótico. Porén, as linguas xermánicas occidentais, téñense dividido dialectalmente no que hoxe son os modernos inglés, alemán, neerlandés, yiddish, afrikaans e outros. miniatura|dereita|As [[linguas xermánicas en Europa.]] Dentro do continuo dialectal das linguas xermánicas occidentais, as liñas de Benrath e Uerdingen (que discorren a través de Düsseldorf-Benrath e Krefeld-Uerdingen, respectivamente) serven para diferenciar os dialectos xermánicos que foron afectados pola segunda mutación consonántica (sur de Benrath) daquelas que non o foron (norte de Uerdingen). Os diferentes dialectos falados ó sur desas liñas son agrupados como dialectos altoxermánicos (nos. 29-34 on the map), mentres que as que se atopan no norte comprenden o baixo alemán/baixo saxón (nos. 19-24) e baixo fráncico (no. 25). Como membros da familia xermánica occidental, o alto alemán, o baixo alemán e o baixo fráncico poden ser distinguidos historicamente como hermiones, ingvaeónicos e istvaeones, respectivamente. Esta clasificación sinala a súa ascendencia histórica como dialectos falados polos hermiones (tamén coñecido como grupo do Elba), ingvaeones (ou grupo do mar do Norte), e istvaeones (ou grupo Weser-Rin).
O alemán estándar está baseado nos dialetos turinxio-alto saxón (no. 30 no mapa), que son os dialectos do alemán central (nos. 29-31), pertencentes ó grupo dialectal dos hermiones. Por iso, o alemán está máis estreitamente relacionado coas outras linguas baseados nos dialectos do alto alemán, como o luxemburgués (baseado nos dialectos fráncicos centrais – no. 29), e o yiddish. Tamén están estreitamente relacionados co alemán estándar os dialectos alto alemáns no sur dos países xermanófonos, como o alemán de Suíza (dialectos alemánicos – no. 34), e os diversos dialectos falados na rexión francesa de Gran Leste, como o alsaciano (principalmente alemánico, pero tamén central- e alto fráncico ''(no. 32)) e o fráncico lorenés (fráncico central – no. 29'').
Ademais destes dialectos alto alemáns, o alemán estándar está relacionado (menos estreitamente) con linguas baseadas nos dialectos baixo fráncicos (como o neerlandés e o afrikaans) ou baixo alemáns/baixo saxóns (falados no norte de Alemaña e o sur de Dinamarca), ningún dos cales foi sometido ó cambio consonántico alto alemán. Como xa foi sinalado, o primeiro destes tipos dialectais é istvaeónico e o segundo ingvaeónico, e os dialectos alto alemáns son todos hermiones; as diferenzas entre estas linguas e o alemán estándar son neste caso considerables. Tamén están relacionadas co alemán as linguas frisoas, como o frisón setentrional (falado en Schleswig-Holstein no. 28), o frisón de Saterland (falado en Baixa Saxonia – no. 27) e o frisón occidental (falada nos Países Baixos – no. 26)— así como o inglés e o escocés. Estas linguas anglofrisoas son todos membros da familia ingvaeónica de linguas xermánicas occidentais que non forman parte do cambio consonántico alto alemán.
Situación actual
O alemán pertence á póla occidental das linguas xermánicas, dentro da familia lingüística indoeuropea.
Linguas veciñas
O alemán forma xunto co neerlandés, o seu parente máis próximo, unha zona lingüística cohesionada e ben definida que se separa dos seus veciños por fronteiras lingüísticas. Estes veciños son: no norte o frisón e o dinamarqués; polo leste o polaco, o sorabio, o checo e o húngaro; polo sur o esloveno, o italiano, o friulano, o ladino e o romanche; e polo oeste o francés. Agás o frisón, ningunha destas linguas é xermánica occidental, por iso son claramente distintas do alemán e o neerlandés. Mentres que o frisón é unha lingua xermánica, do mesmo xeito co alemán e o neerlandés, non se considera que sexa mutuamente intelixible con eles.
A situación é máis complexa con respecto á distinción entre alemán e neerlandés. Ata hai pouco existiu un continuum dialectal ao longo de toda a área xermanofalante, sen fronteiras lingüísticas. Nese continuum, os dialectos sempre son mutuamente intelixibles cos seus veciños, pero os dialectos que están afastados non adoitan selo. O continuum alemán-neerlandés préstase a unha clasificación dos dialectos no alto alemán e baixo alemán baseándose na presenza da segunda mutación consonántica. O neerlandés é parte do grupo baixo alemán. Con todo, debido á separación política entre Alemaña e os Países Baixos, os dialectos do baixo alemán de Alemaña e dos Países Baixos diverxeron ao longo do século XX. Ademais, en ambos os dous países moitos dialectos están ao bordo da extinción ao seren substituídos pola lingua estándar. Por isto, a fronteira lingüística entre o neerlandés e o alemán estase comezando a formar.
Mentres que o alemán é gramaticalmente moi similar ao neerlandés, é moi diferente no diálogo. Un falante dun dos idiomas necesita algo de práctica para poder entender a un falante do outro idioma. Compárese, por exemplo:
Os falantes de neerlandés xeralmente poden ler alemán, e os falantes de alemán que poden falar baixo alemán xeralmente entenden o neerlandés lido, pero teñen problemas para entender o neerlandés falado.
Oficialidade
O alemán é o único idioma oficial en Alemaña, Austria e Liechtenstein. Comparte o seu estado de oficialidade en Bélxica (co francés e o neerlandés), Luxemburgo (co francés e ou luxemburgués), Suíza (co francés, ou italiano e ou rético), en certas rexións de Italia como o Alto Adigio (co italiano).
Lingua estándar
Hoxe día, na maior parte das rexións do Norte de Alemaña, a xente abandonou os seus dialectos e falan coloquialmente alemán estándar, sendo os casos máis extremos o val do Ruhr (lugar onde acudiron inmigrantes de toda Alemaña ao longo do século XIX) e o Sur do estado de Brandeburgo, na chamada Saxonia prusiana, onde o dialecto practicamente desapareceu. Isto non ocorre no Sur de Alemaña, Austria e sobre todo Suíza, onde o alemán estándar apenas se fala, só en ocasións contadas, como á hora de falar con alguén que non entende o dialecto suízo. En certas rexións alemás, sobre todo nalgunhas grandes cidades, unha gran parte da poboación só fala a lingua estándar.
A lingua estándar ten diferenzas rexionais, especialmente en vocabulario, aínda que tamén en pronunciación e gramática. Estas diferenzas son moito menores que as que existen entre os dialectos locais. Con todo, o alemán considérase unha lingua pluricéntrica, pois as variedades dos tres maiores países xermanofalantes son consideradas estándar de igual xeito.
Dialectos
dereita|miniatura|200px|Liñas de [[liña de Benrath|Benrath e Speyer.]] Xunto á lingua estándar coexisten innumerables variedades dialectais, formando un continuum que se espalla por toda a "Teutonia" (termo co que se fai referencia a aqueles territorios que teñen como lingua oficial o neerlandés, o alto alemán e o luxemburgués). As variacións entre os distintos dialectos son considerables pois os dialectos altoalemáns e os baixoalemáns non son mutuamente intelixibles, e así mesmo os dialectos alemáns non adoitan ser entendidos por alguén que só coñece o alemán estándar.
Podemos dividir os dialectos entre os dialectos do baixo alemán e os do alto alemán.
A separación entre ambas as dúas zonas vén dada pola chamada liña de Benrath. Esta liña separa as zonas que sufriron a segunda mutación consonántica xermánica das que non a sufriron. Esta mutación produciuse ao redor do ano 500 d.C. nas vilas ao sur desta liña; os dialectos destes pobos deron lugar ao alto alemán actual. Os dialectos dos pobos ao norte desta liña deron lugar ao inglés, neerlandés, frisón e os dialectos do baixo alemán.
dereita|miniatura|200px|Límites da división humorística [[Weißwurstäquator ("Ecuador da salchicha branca"), case coincidentes coa liña de Speyer.]] Outra segunda liña destacable sería a liña de Speyer, marcada case polo río Main, ao sur da cal a segunda mutación dáse totalmente (alemán alto ou Oberdeutsch), e ao norte só parcialmente (alemán medio ou Mitteldeutsch, dos cales derívase o alemán estándar). Un exemplo das variacións fonéticas vese a continuación:
O grupo Alto/Medio Alemán subdivídese nos seguintes dialectos:
Pola súa banda, o grupo Baixo Alemán artéllase nas seguintes modalidades lingüísticas:
A volta á Galia de Astérix
Foi traducido ó galego por Antonio Pichel e publicado pola Editorial Galaxia en 1998. En maio de 2016, publicouse unha nova tradución de Xavier Senín e Isabel Soto para Edicións Xerais.
Cirilo e Metodio
miniatura|Icona de Cirilo e Metodio Cirilo e Metodio (en Κύριλλος καὶ Μεθόδιος, en antigo eslavo eclesiástico: Кѷриллъ и Меѳодїи), nados no século IX en Tesalónica, foron dous irmáns grego bizantinos do século IX. Foron os principais misioneiros cristiáns entre os pobos eslavos da Gran Moravia e Pannonia, introducindo o cristianismo ortodoxo e escribindo aos ata entón analfabetos e pagáns eslavos que estaban emigrando cara a Macedonia e noutros lugares dos Balcáns. Pola súa obra influíron no desenvolvemento cultural de todos os eslavos, polo que recibiron o título de "Apóstolos dos eslavos". Débeselle a creación do alfabeto glagolítico, o primeiro alfabeto que se usou para transcribir o antigo eslavo eclesiástico. Ámbolos dous irmáns son venerados como santos da Igrexa ortodoxa. En 1880, o papa León XIII introduciu a súa festa no calendario da Igrexa católica romana. En 1980, o papa Xoán Paulo II declarounos copatróns de Europa, canda Bieito de Nursia.
Primeiros anos
Os dous irmáns naceron na actual Macedonia grega, Cirilo en 827 ou 828 e Metodio entre 815 e 820. Os bizantinistas máis destacados consideran que os irmáns eran gregos étnicos que aprenderan o dialecto eslavo macedonio antes de introducir o cristianismo ortodoxo e lle deron unha escrita para uso dos emigrantes eslavos en Macedonia e noutras partes dos Balcáns. Considérase a Cirilo o máis novo de sete irmáns, o seu nome de nacemento era Constantino, mais tomou o nome de Cirilo ao converterse en freire en Roma pouco antes da súa morte, segundo a "Vita Cyrilli". Metodio tiña Miguel como nome de bautismo e ao profesar como freire tomou o nome Methodius a devir un monxe no Olimpo de Misia (actual Uludağ), no noroeste de Turquía. O seu pai era Leo, un droungarios do thema bizantino de Tesalónica, e a súa nai era María, quizais unha eslava.
O seu pai morreu cando Cirilo tiña catorce anos, e o poderoso ministro Theoktistos, quen era logothetes tou dromou, un dos altos ministros do Imperio, converteuse no seu protector. El foi tamén responsable, xunto co rexente Bardas, de iniciar un programa educativo dentro do Imperio que culminou no establecemento da Universidade de Magnaura, onde estudou Cirilo, e que algún tempo despois de acabar ordenouse sacerdote.
Gumersindo Lamas Alvar
Gumersindo Lamas Alvar, nado en 1964, é un empresario e político galego do PPdeG.
Traxectoria
Empresario. Nas eleccións municipais de 1991 encabezou a candidatura de Centristas de Galicia á alcaldía de Sarreaus e foi elixido alcalde. Nas municipais de 1995 encabezou a candidatura do PPdeG e foi elixido alcalde con maioría absoluta. Continuou como alcalde nas sucesivas eleccións, sempre con maioría absoluta.
Cirilo e Metodio
Misións no Oriente Medio
No ano 860 a petición do emperador Miguel III e do Patriarca de Constantinopla Focio I foi nunha expedición misioneira ao territorio dos xázaros para evitar a expansión do xudaísmo entre ese pobo, o que constituíu un fracaso xa que o xudaísmo acabou por se converter na súa relixión nacional.
Despois do seu regreso a Constantinopla, Cirilo foi profesor de filosofía na universidade.
Gran Moravia
Para o propósito desta misión, deseñaron o glagolítico, o primeiro alfabeto para ser utilizado en manuscritos eslavos e que se adaptaba ben ás feituras específicas do eslavo. Desta escrita deriva o cirílico, aínda utilizado por moitas linguas hoxe.
Escribiron o primeiro Código Civil eslavo, que se utilizou na Gran Moravia. A lingua derivada desde antigo eslavo eclesiástico, coñecida como eslavo eclesiástico, aínda se utiliza na liturxia de varias igrexas ortodoxas e máis tamén nalgunhas igrexas católicas orientais.
Non se sabe con certeza que partes da Biblia traduciron, a "Translatio" tan só menciona unha versión do evanxeos realizada por Cirilo, e a "Vita Methodii" só do "evangelium slovenicum".
Tampouco se sabe que liturxia, se a de Roma ou a de Constantinopla, tomaron como fonte. Ben puideron utilizar tamén o alfabeto romano, cando suxiren fragmentos litúrxicos moi semellantes ao tipo latino.
Viaxe a Roma
esquerda|miniatura|Os santos Cirilo e Metodio en Roma. Fresco de San Clemente No ano 867, o papa Nicolao I convidou os irmáns a Roma. A súa misión evanxelizadora en Moravia convertérase en focu dunha disputa con Theotmar, o arcebispo de Salzburgo e bispo de Passau, quen reclamaba o control eclesiástico do mesmo territorio e desexaba que se utilizase a liturxia latina exclusivamente. Viaxando coas reliquias de San Clemente e un séquito de discípulos, pasaron por Pannonia (o principado de Balatón), onde foron ben recibidos polo príncipe Koceľ, chegaron a Roma en 868, onde foron calorosamente recibidos, en parte debido a traer con eles as reliquias e ao feito que a rivalidade con Constantinopla sobre da xurisdición sobre o territorio dos eslavos inclinaría a Roma para valorizar os irmáns e a súa influencia.
Enxalzouse os irmáns pola súa sapiencia e pola súa influencia en Constantinopla. Anastasius Bibliothecarius máis tarde diría que Cirilo era "un home de vida apostólica" e "un home de gran sabedoría". O seu proxecto en Moravia atopou apoiono papa Hadrián II, quen autorizou formalmente o uso da nova liturxia eslava. A ordenación de Metodio e discípulos eslavos dos irmáns efectuarona Formoso e Gauderico, dous bispos prominentes, e os novos sacerdotes oficiaron na súa propia lingua nos altares dalgunhas das principais igrexas. Sentindo que o seu fin se aproxima, Cirilo profesou como monxe, adoptou o nome de Cirilo, e morreu cincuenta días máis tarde (14 de febreiro de 869). Cuestiónase a aseveración da Translatio (ix.) relativa a que foi feito bispo.
Metodio
Metodio continuou o traballo entre os eslavos só pero en Pannonia, concretamente no principado de Balatón (no Balaton Principality), por mor das circunstancias políticas de Moravia,  Svatopluk fixera prisioneiro ao seu tío Rastislav, e logo mandárallo  a Carlomagano, e finalmente condenado nunha dieta imperial ao final de 870.
Koceľ establecera boas relacións cos irmáns na viaxe a Roma, pero a actividade en Pannonia levou a un conflito co episcopado alemán, e especialmente co bispo de Salzburgo, quen tivera a xurisdición sobre Pannonia durante setenta e cinco anos. En 865 o bispo Adalwin exercía todos os dereitos episcopais alí, deixando a súa administración nas mans do arcipreste Riehbald, que tras a chegada de Metodio tivo que se retirar a Salzburgo, mais o seu superior non tiña intención de abandonar as súas reclamacións. Metodio buscou o apoio de Roma; a Vita afirma que Koceľ enviou unha honorable escolta para recibir a consagración episcopal.
O papa consagrou a Metodio como arcebispo de Sirmium con xurisdición sobre Gran Moravia e Pannonia.
Últimos anos de Metodio
As reclamacións arcebispais de Metodio considerouuse unha inxuria aos dereitos de Salzburgo que contestou coa celebración dun sínodo en Ratisbona na presenza do rei Luís. A asemblea, despois dunha forte discusión, declarou o deposición do intruso, e ordenou a súa marcha a Alemaña, onde estivo prisioneiro en Ellwangen durante dous anos e medio. O papa enviou un bispo para reinstalalo e castigar os seus inimigos. miniatura|Cirilo e Metodio por Stanislav Dospevski. O desexo papal prevaleceu, e Metodio asegurou a súa liberdade e autoridade arcebispal tanto sobre a Gran Moravia como sobre Pannonia, aínda que non o uso do eslavo na misa. Tras a morte de Kocel a súa autoridade quedou reducida en Pannonia ao quedar o principado baixo a administración de nobres alemáns. Pero en Gran Moravia, Svalopluk gobernaba practicamente independente e expulsou ao clero alemán, co que Metodio gañou poder neste territorio. Entre o 873 e o 879 foi un período de progreso no seu labor evanxelizador. Non obstante houbo algúns conflitos entre Metodio e Roma a causa de interpretacións diversas na aplicación da liturxia e o uso do rito eslavo.
Metodio morreu, aínda que non hai certeza absoluta, o 8 de abril de 885, deixando como sucesor a Gorazd pero o papa Estevo V non o recoñeceu, prohibindo despois o uso da liturxia eslava O mesmo Papa/Papa prohibiu o uso da liturxia eslavae nomeou un novo sucesor, Wiching, quen mandou ao exilio os discípulos dos dous irmáns en 885 marchando ao Primeiro Imperio Búlgaro, onde estableceron escolas teolóxicas, desenvolveron o alfabeto cirílico baseado no glagolítico, e que gradualmente acabou suplantándoo como o alfabeto do antigo eslavo eclesiástico, que se converteu na lingua oficial do Imperio Búlgaro e esparexeuse despois polas terras dos eslavos orientais de Kievan Rus' e que se acabou convertendo no alfabeto estándar nos países eslavos ortodoxos.
Adolfo Gregorio Espino
Adolfo Gregorio Espino, nado en Vigo o 25 de abril de 1880 e finado en Madrid o 13 de abril de 1962, foi un perito agrícola, avogado e político galego.
Traxectoria
miniatura|300px|Gregorio Espino, [[Alejandro Viana Esperón|Alejandro Viana e o resto da Corporación en decembro de 1926, na despedida do Alcalde.]] Estudou Maxisterio e foi mestre en Lavadores e despois licenciouse en Dereito na Universidade de Santiago de Compostela (1901). Colaborou na revista Santiago. De tendencia conservadora e simpatizante do maurismo, destacou no movemento antiforista. Foi membro da Liga de Defensores de Vigo e director do periódico La Noche (1915). Participou na VII Asemblea Agraria da Coruña (1919), na que defendeu, con Amado Garra, un relatorio sobre redención foral. En 1923 presentouse ás eleccións a Cortes pero foi derrotado por Rafael Gasset Chinchilla. Foi alcalde de Vigo durante a ditadura de Primo de Rivera, dende o 5 de decembro de 1923 ata o 18 de xaneiro de 1927. Como rexedor municipal conseguiu a cesión, de parte do Marqués de Alcedo, do Parque e do Pazo de Castrelos para a cidade. miniatura|Confluencia, en Vigo, das rúas Gregorio Espino e [[Emilio Martínez Garrido|Martínez Garrido, ambos alcaldes da cidade.]]
John Miles
John Miles, nado en Londres o 14 de xuño de 1943 e finado en Norwich o 8 de abril de 2018, foi un piloto de automobilismo inglés. Participou en 15 Grandes Premios do Campionato do Mundo de Fórmula 1, debutou o 6 de xullo de 1969 nun Lotus 63 de F1 con 4 rodas motrices para o que era o piloto de probas oficial do Team Lotus. Logrou un total de 2 puntos de campionato cun quinto lugar no Gran Premio de Suráfrica de 1970.
Traxectoria
Miles era fillo dos actores Bernard Miles e Josephine Wilson. En 1963/64, John Jeremy Miles (coñecido como John "Diva" Miles e non confundilo con John "Turner" Miles) comezou a súa andaina nas carreiras e converteuse no campión na xeral do campionato de automóbiles Redex Sports pilotando un Diva GT con motor frontal. Unha segunda tempada con Diva esta vez apoiado por John Willment tamén tivo éxito. Entón, gañou o Campionato de Autosport de 1966 no Lotus Elan 26R patrocinado por Willment con 15 vitorias absolutas de 17 carreiras. Este coche Elan 26R en particular nunca foi derrotado ata a chegada dos competidores con motor central como o Chevron. No Boxing Day Brands de 1966 debutou co novo Lotus 47GT e posteriormente pilotou o Lotus 41 oficial de F3 e chasis longo 41X e GT 47 durante 1967 e 1968 para o equipo oficial, gañando catro eventos internacionais de F3 en 1968.
Fórmula Un
miniatura|esquerda|Lotus 63 4WD
Despois de que Graham Hill rompera as pernas a finais de 1969, non volveu ao Team Lotus, pilotando coches de Lotus para o equipo Rob Walker Racing Team. Miles ascendeu a segundo piloto de Lotus F1 detrás de Jochen Rindt para a tempada de de Fórmula Un. No Gran Premio de Suráfrica de 1970, onde se presentaron cinco coches de Lotus, terminou quinto no Lotus 49 diante de Hill. Miles disputou a maior parte da carreira con gasolina pingando sobre el, pero Colin Chapman expresou a súa insatisfacción porque non pasara a Beltoise polo cuarto posto. Para o GP de España, presentouse o novo Lotus 72, pero Miles non puido clasificarse para a carreira na que Rindt tivo que retirarse anticipadamente. Debido aos problemas co 72, usouse o Lotus 49C actualizado en Mónaco, con Miles pilotando algunhas voltas de prácticas no 72 e non conseguindo clasificarse no 49C. Graham Hill foi máis lento na práctica, pero tiña un lugar garantido como ex Campión do Mundo e recibiu o 49C de Miles para a carreira, que gañou Rindt. En Bélxica Miles correu co 72, mentres que Rindt confiaba no vello 49C e ambos tiveron que retirarse. En Zandvoort, o 72 finalmente demostrou ser competitivo, con Rindt logrando pole e gañando, mentres que Miles clasificou e terminou sétimo na carreira, pilotando unha versión máis experimental e difícil do 72. Miles fixo un excelente comezo, saltando á quinta posición e correndo nas primeiras voltas con 8 dos mellores pilotos do GP de punta a punta, baseándose nunha boa trazada, freos e habilidosos bloqueos ou a sorte dun principiante no automobilismo. Regazzoni pasouno cando Miles perdeu unha marcha na volta 6 e Piers Courage pasou a Miles na volta 12. Frustrado, Courage, coñecido polo seuimpetu, morreu a causa dun accidente unhas voltas máis tarde. Despois produciuse un intenso duelo mo medio da pista mentres Miles loitaba por conter a Jean-Pierre Beltoise e John Surtees. Beltoise non conseguiu que o Matra superase a gran freada do 72 de Miles ata a volta 49, John Surtees tamén pasouno, pero foi inmediatamente recuperado polo 72 de Miles. Big John finalmente non conseguiu o sexto lugar, chegou sétimo a dúas voltas cos freos do 72 practicamente desaparecidos. En Francia, Rindt gañou outra vez no 72 a pesar dunha lesión, mentres que Miles acabou fóra dos puntos unha vez máis, aínda que na mesma volta do seu líder de equipo.
Ata agora, era evidente que Miles fora completamente ensombrecido polo seu líder de equipo que gañou cinco carreiras para lograr o Campionato do Mundo de F1 ese ano. Segundo John Miles, Chapman considerábao como 'unha especie de mecánico' e pagáballe só 300 libras por carreira, polo que tivo que pagar os seus propios gastos de viaxe, ocasionalmente complementado por un feixe de billetes, a petición, do peto de Chapman para que Miles volvera a Inglaterra.
Para o GP do Reino Unido, o fundador de Lotus Cars e principal de Team Lotus Colin Chapman presentou un terceiro coche con Emerson Fittipaldi. Co fiable 49C, o mozo brasileiro terminou os seus tres primeiros GP mentres que Miles tivo que retirarse nesas carreiras. No Reino Unido retirouse debido a rotura dun tubo de auga, acarreira gañouna Rindt que tamén logrou a vitoria final en Hockenheim, onde Miles clasificou décimo e medíuse con Surtees e Denny Hulme, ata que o motor Cosworth do Lotus 72 estalou. Cun equipo de tres automóbiles, o coche de John Miles non recibiu a mesma atención que os demais, Chapman obviamente viu a Fittipaldi como o futuro, o seu vello Lotus estaba ben preparado e terminou oitavo e cuarto nas carreiras británica e alemá, mentres que a falta de descubrir, a rotura que goteaba auga Miles retirouse en ambas as carreiras e rebentou tres motores Cosworth V8 durante as sesións de prácticas. Durante as sesións de práctica de Hockenheim, Miles pasou moitas voltas proporcionando un rebufo para permitir a cualificación de Fittipaldi. Rindt dixo que "un mono podería gañar no coche" (o 72) e díxolle a Miles que se clasificara décimo, dous segundos por detrás de Rindt, que estaba desconcertado de que Miles non pilotara máis rápido, xa que ir dous segundos máis lentos non era máis seguro a vista de Rindt. Miles cualificou na quinta fila de novo na seguinte carreira en Austria, nun novo circuíto de alta velocidade. Miles atopouse sen freos na cuarta volta: "chegando pola baixada antes da curva final, o meu freo frontal esquerdo rompeu". As cousas chegaron a un punto crítico no GP de Italia, onde Chapman ordenou a Miles seguir a Rindt pilotando un novo Lotus 72 sen ás dianteiras e traseiras para aproveitar as longas rectas do circuíto de  Monza e a curvas rápidas e de baixa carga aerodinámica. Miles aceptou de mala gana, pero preocupado polo manexo sen ás no 72 nas rectas. O seu compañeiro de equipo, Rindt, morreu cando un dos eixos do freo do seu novo Tipo 72 fallou e o seu automóbil saíuse da pista e penetrou por debaixo da barreira de aceiro colocada demasiado alta para o revolucionario deseño en cuña do 72. Rindt, aceptara usar un simple cinto de cintura, deslizouse por debaixo e cortouse a gorxa coa hebilla do cinto. Isto foi demasiado para Miles, que era considerado como demasiado cerebral e sensible para axustarse a idea que tiña Chapman dun piloto de carreiras, e deixou o equipo. O equipo non participou na seguinte carreira no Canadá e en Watkins Glen, Reine Wisell pilotou o segundo coche de Lotus, mentres que Fittipaldi gañou, conseguindo así os dous campionatos para Lotus.
Miles asinou por BRM para, foi empregado principalmente como piloto de probas e competiu en dúas carreiras fora do campionato en Brands Hatch e Hockenheim no BRM e tamén gañou o campionato británico de automóbiles deportivos ese ano nun automóbil deportivo de 2 litros nun Chevron  B19 a unha dura competencia, incluíndo Chris Craft e Wilson Fittipaldi.
En 1985 Miles fundou Miles Music, unha compañía de gravación de jazz, con Peter Watts. En 1996 presentaron o CD "Tamburello" de Peter King gañador do CD BT Jazz do ano, inspirado na morte de Ayrton Senna.
Miles morreu o 8 de abril de 2018, debido a complicacións tras un accidente cerebro-vascular.
Resultados Completos na Fórmula Un
(Chave) As carreiras en letra grosa indican pole position; as carreiras en cursiva indican volta rápida.
Xoán I de Trebisonda
Xoán I Comneno Aksúkhos (en grego: Ιωάννης Α΄ Μέγας Κομνηνός Αξούχος, Iōánnēs I Mégas Komnēnós Axúkhos), finado en 1238, foi emperador de Trebisonda de 1235 a 1238.
Traxectoria
Foi o fillo máis vello de Aleixo I de Trebisonda e Teodora Aksukhina, e era quizais aínda menor de idade no momento da morte do seu pai en 1222, xa que o trono pasou ao seu cuñado, Andrónico I Xidos.
Caldelas, Terra Chá, Antas de Ulla
Caldelas é un lugar da parroquia de Terra Chá no concello lugués de Antas de Ulla na comarca da Ulloa. Segundo o IGE, en 2011 tiña 11 habitantes (7 homes e 4 mulleres).
Batalla de Princeton
miniatura|dereita|220px|Washington liderando os americanos na batalla de Princeton. A batalla de Princeton, que tivo lugar o 3 de xaneiro de 1777 foi unha vitoria estratéxica para as forzas revolucionarias do xeneral Washington sobre as forzas británicas preto de Princeton, Nova Jersey. O sitio é administrado como un parque estatal operado e mantido pola New Jersey Division of Parks and Forestry.
Hans Aumeier
Hans Aumeier, nado o 20 de agosto de 1906 en Amberg e finado o 28 de xaneiro de 1948 en Cracovia, foi un oficial das SS nazis, que desempeñou o cargo de Lagerführer do campo de concentración de Auschwitz e participou activamente no Holocausto.
O combate dos xefes
O combate dos xefes (en Le Combat des chefs) é o sétimo volume da serie de banda deseñada Astérix, publicado en 1966 e creado por René Goscinny (historia) e Albert Uderzo (ilustración).
Foi traducido ó galego por Eduardo Blanco Amor e publicado por Mas-Ivars en 1976 baixo o título A loita dos xefes. A tradución deste volume aparece asinada por "Juan Blanco Amor". En 1992, publicouse de novo da man de Editorial Galaxia, con tradución de Marisa Guerra e baixo o título O combate dos xefes. En setembro de 2018, publicouse unha nova tradución de Xavier Senín e Isabel Soto por Edicións Xerais con ese mesmo título.
Polo correo do vento
Polo correo do vento é unha colección de libros orientada para os cativos. Está escrita por Enrique Mauricio Iglesias e ilustrada por Carlos Taboada, tamén ilustra Tania Solla. Comezou con 7 títulos publicados por Edición Xerais de Galicia e logo continuou con Lela Edicións. O primeiro libro saíu ao mercado a finais de 2008.
Os dous autores levan percorrido ducias de colexios e bibliotecas galeas realizando sesións de animación nas que Enrique desenvolve a parte oral mentres Carlos debuxa. miniatura|Polo correo do vento. 29/11/2018. Casa da Luz. Pontevedra O 29 de novembro de 2018 fixeron unha exposición na Casa da Luz de Pontevedra con motivo dos dez anos de actividade. miniatura|[[Carlos Álvarez Taboada e Enrique Mauricio Iglesias: Polo correo do vento]]
O Cruceiro, Terra Chá, Antas de Ulla
O Cruceiro é un lugar da parroquia de Terra Chá no concello lugués de Antas de Ulla na comarca da Ulloa. Segundo o IGE, en 2011 tiña 10 habitantes (6 homes e 4 mulleres).
Constante Lorenzo Melón
Constante Lorenzo Melón foi un xornalista e político galego.
Traxectoria
Foi director de El Campesino, Órgano del Sindicato de Agricultores de Teis. Foi tesoureiro do Comité do Partido Republicano Gallego de Teis en 1932.
Lata (instrumento musical)
A lata é un recipiente, de carburo ou pemento, empregado na música tradicional galega para o acompañamento musical. Como instrumento correspóndelle a categoría de idiófono percutido.
Características
As primeiras latas utilizadas en Galiza como instrumento de percusión foron as chamadas "latas de gas". Estas latas portaban as pedras de acetileno coas que se alimentaban os candís de carburo, un sistema de iluminación que comezou a chegar aos fogares galegos a inicios do século XX. Coa paulatina substitución das lámpadas de acetileno pola luz eléctrica pasaron a predominar nos seráns as latas de pemento, unha especia moi utilizada na conservación e preparación dos alimentos.
Estas latas, que contaban cunha boa sonoridade, eran usadas polas mulleres como base rítmica de baile e canto nas festas populares. Suplíanse con elas pandeiretas e pandeiros, instrumentos máis caros e máis difíciles de conseguir. O uso da lata como instrumento de percusión conservouse especialmente nas comarcas ourensáns da Limia, da Baixa Limia, do Ribeiro e do Carballiño, onde se documentou o seu uso tocando xunto a tambores e pandeiretas.
Técnica
Para tocar emprégase unha lata baleira e sen tapa, de xeito que todo o instrumento funciona como unha caixa de resonancia. A lata colocase no colo, apoiado nas pernas, e golpéase cós dedos relaxados, na parte frontal, de xeito similar ao pandeiro. O seu son é grave e de bastante intensidade, polo que non é común que se toquen moitas a un tempo. No caso de acompañar levando só a parte forte do ritmo golpéase na parte lateral con toda a man, producindo un son de menor intensidade. Tamén pode reducirse o volume do seu son introducindo na lata algún obxecto que reste volume a caixa de resonancia natural da lata. En ocasións téñense tocado empregando paus, imitando a forma de tocar o tambor.
Táboa Redonda
miniatura|250px|O [[Rei Artur presidindo a Táboa Redonda con tódolos seus cabaleiros]] A Táboa Redonda é, segundo as lendas da Materia de Bretaña, a táboa mística de Camelot onde Artur e os seus cabaleiros sentaban a matinar sobre asuntos cruciais para a seguridade do reino. Nalgunhas versións, o meigo Merlín tamén tiña asento reservado na táboa.
Célula de Merkel
miniatura|dereita|Esquema da pel humana. As células de Merkel humanas (punto amarelo) están agrupadas baixo as engurras epidérmicas.
Hai evidencias de que derivan da crista neural. Pero experimentos máis recentes en mamíferos indican que en realidade teñen unha orixe epitelial.
Estas células reciben o seu nome en honor ao anatomista e histopatólogo alemán Friederich Sigmund Merkel (1845-1919).
Localización
As células de Merkel atópanse na pel e nalgunhas partes das mucosas de todos os vertebrados. Na pel dos mamíferos, son células de aspecto claro situadas na capa ou estrato basal da epiderme (no fondo das engurras dos condutos sudoríparos), de aproximadamente 10 µm de diámetro. Tamén aparecen nas invaxinacións epidérmicas da superficie plantar do pé. O máis común é que estean asociadas con terminacións nerviosas sensitivas, e que nese caso reciban o nome de terminacións nerviosas de Merkel (tamén chamadas complexo célula de Merkel-neurita). Están asociadas con fibras nerviosas somatosensoriais de adaptación lenta (SA1).
Características
Presentan un núcleo profundamente invaxinado, que ás veces contén nas micrografías unha inclusión formada por filamentos rectos paralelos. No citoplasma hai feixes de filamentos na zona perinuclear e periferia. Ás veces teñen uns poucos melanosomas cheos de melanina que lles foron transferidos desde os melanocitos. No seu citoplasma presentan gránulos, que son vesículas de núcleo denso de 80 nm de diámetro. Poden ter desmosomas que as unen a queratinocitos e están asociadas con axóns amielínicos, os cales forman terminacións alargadas aplicadas á súa superficie. Posúen unha forma discoidal na súa parte basal.
Virna Lisi
Virna Pieralisi, nada en Ancona o 8 de novembro de 1936 e finada en Roma o 18 de decembro de 2014 foi unha actriz italiana, coñecida como Virna Lisi.
Célula de Merkel
Funcións
As funcións que foron propostas para as células de Merkel son a mecanorreceptora e a neuroendócrina. Friedrich S. Merkel denominounas en alemán Tastzellen ou "células táctiles" pero esta función proposta foi moi controvertida e moi difícil de probar. Porén, experimentos con ratos knockout demostraron recentemente que as células de Merkel son esenciais na codificación especializada por medio da cal os nervios aferentes resolven os detalles espaciais finos da sensación táctil. As células de Merkel son ás veces consideradas células APUD (Amine Precursor Uptake Decarboxylase, que segregan pequenos polipéptidos hormonais), porque conteñen gránulos de núcleo denso, que poderían ter tamén unha función neuroendocrina.
Orixe
A orixe das células de Merkel leva sendo debatida desde hai 20 anos. Probas obtidas en experimentos de enxertos de pel en aves indicaban que procedían da crista neural, pero experimentos con mamíferos evidenciaron unha orixe epidérmica.