cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Período dos duques
A formación dos ducados de Spoleto e Benevento e a ameaza dirixida a Roma (576-580)
A derrota de Baduario foi dramática para o Imperio e proveitosa para os longobardos. De feito, tras a batalla, parece que os longobardos ao servizo do Imperio se rebelaron, fundando os ducados de Spoleto e Benevento. Faroaldo, ex foederatus bizantino e primeiro duque de Spoleto, traizoado o Imperio, apoderouse con engano de Classe, o porto de Rávena, despoxándoa de toda a súa riqueza; cando despois Droctulfo, guerreiro longobardo pasado á parte do Imperio, atacou Classe, Faroaldo foi obrigado a abandonala, devolvéndoa ao Imperio e refuxiándose en Spoleto, sede do seu novo ducado. Tamén Zotto, ex foederatus bizantino, se rebelou contra a autoridade imperial, constituíndo un ducado con sede en Benevento que comezou a se expandir polo Samnio a costa do Imperio, ata conquistar en vinte Anos case toda a Italia meridional, agás as zonas costeiras. Ao mesmo tempo, outros duques longobardos se estableceran en Tuscia, en Chiusi e en Lucca, e comezaron a se expandiren na rexión a costa do Imperio.
As fontes da época describen en poucas pero lacónicas palabras a situación dramática na que se atopaba o Imperio. O Liber Pontificalis conta que naqueles anos moitas fortalezas foron forzadas a se erenderen aos longobardos por fame e que a mesma Roma foi asediada por eles no 579. Xoán Biclarense no ano 578 escribiu que "Os romanos sostiñan unha penosa guerra en Italia contra os longobardos", suxerindo unha grave derrota ulterior. Entre tanto os longobardos apoderáronse das fortalezas ao longo da vía Emilia, expandíronse polo Véneto ocupando Altino, Concordia e Mantua, e violentaron aos monxes na Valeria; a expansión en Tuscia dos longobardos obrigou ao bispo de Populonia a fuxir á illa de Elba, mentres o duque beneventano Zotto, ao se apoderar de Aquino, masacrou a poboación, xa decimada polas epidemias, ata o punto de que tras algúns anos a cidade estaba aínda sen bispo. No 579 tamén Roma foi cercada, pero o cerco fracasou.
Pouco tempo antes do cerco da Cidade Eterna, a finais de 578, Tiberio tería recibido no palacio unha embaixada proveniente de Roma e co senador romano Panfronio á fronte: a embaixada, ademais de lle ofrecer un regalo de 3.000 libras de ouro para celebrar a súa ascensión ao trono (que tivera lugar había pouco tempo), solicitou urxentemente ao emperador tropas para enviar a Italia, devastada polos longobardos; o Emperador respondeu ao seu pesar que estaba empeñado na gravosa guerra contra Persia e, xa que logo, estaba imposibilitado de enviar novas tropas, pero en compensación devolveu as 3.000 libras a Panfronio, suxeríndolle que as empregase para corromper os duques longobardos, convencéndoos para poñerse da parte do Imperio en Oriente contra os persas, ou, noutro caso, para convencer aos francos a atacaren os longobardos. Ao ano seguinte o senado romano enviou outra embaixada e desta volta o Emperador resolveu enviar un pequeno exército a Italia. Tal exército resultou, con todo, insuficiente para pechar o avance dos longobardos, que ocuparon entre os anos 578 e 582 Classe, o porto de Rávena, e asediaron Nápoles. O pontífice intentou en 580 dirixirse ao rei dos francos, pero en van.
Aproveitando a desunión dos longobardos, Bizancio deu feito a procurarse o servizo dalgúns duques longobardos, que se puxeron ao servizo do Imperio: o máis famoso foi Droctulfo, que combateu contra a súa mesma xente mantendo por algún tempo Brescello e reconquistando Classe e que despois foi utilizado por Bizancio tamén no Ilírico contra os ávaros.
Longobardos
No 582 subiu ao trono de Bizancio Mauricio, o cal, non podendo enviar reforzos a Italia posto que estaba inmerso na fronte oriental e na balcánica, intentou usar a diplomacia para vencer os longobardos: en 583 unha embaixada bizantina chegou á corte do rei franco Khildeberto II dándolle 50.000 sólidos de ouro a cambio dunha intervención franca na Italia setentrional; o rei franco invadiu, xa que logo, a Italia setentrional no 584, pero os duques longobardos conseguiron que se retirasen pagándoo con cartos, e foron en van as protestas do Emperador Mauricio, que pretendía que lle fosen devoltos os 50.000 sólidos de ouro.
En calquera caso o perigo corrido a causa da alianza entre Bizancio e os francos, fixo considerar seriamente aos Duques a posibilidade de poñer fin á anarquía: temendo unha reacción máis forte por parte bizantina polo sur e franca polo oeste e necesitando un liderado necesario para coordinar as diversas forzas militares, elixiron nese mesmo ano un novo rei, Autari, fillo de Cleph, ao que lle cederon a nova capital, Pavía, e a metade das riquezas ducais. Grazas ao liderado de Autari, os longobardos deron rexeitado os ataques dos francos e conseguiron salvagardar o seu reino. Semella entre outras cousas que durante o reinado de Autari as violencias contra os romanos, que existiron durante o período dos duques, terminaron, ou polo menos se atenuaron:
Bizancio
300px|miniatura|right|Italia no 580, subdividida en eparquías, segundo Xurxo Ciprio. Mapa baseado na reconstrución de PM Conti, non exenta de críticas. As conquistas dos longobardos durante o período dos duques empuxaran a Bizancio a reorganizar a disposición administrativo-militar da Italia en mans bizantinas. Sobre o 580, segundo a Descriptio orbis romani de Xurxo de Chipre, semella que Tiberio II dividiu en cinco provincias ou eparquías a Italia bizantina:
Tal reforma administrativa de Italia semella motivada pola adaptación da administración de Italia ás necesidades militares do momento, visto que gran parte da Península estaba suxeita ás devastacións dos longobardos e que todos os intentos (incluída e expedición de Baduario) para desaloxalos fallaran; recoñecendo as conquistas efectuadas polos longobardos, foi introducido coa reforma o sistema dos tractus fronteirizos anticipando a reforma do Exarcado, que foi realizada algúns anos despois.
A poboación local viuse obrigada a contribuír á defensa do territorio, axudándolle así aos soldados profesionais. Formábase deste xeito unha eficiente máquina defensiva dos territorios que quedaban, principalmente situados nas costas, onde máis se podían facer sentir os poderes imperiais e a frota bizantina. Grazas tamén á nova reforma, o exarcado deu resistido os asaltos dos longobardos ata o 751.
Media aritmética
250px|miniatura|Construción xeométrica para atopar as medias aritmética (A), [[media cadrática|cadrática (Q), xeométrica (G) e harmónica (H) de dous números a e b.]] A media aritmética ou termo medio dunha cantidade finita de números é igual á suma de todos eles dividida entre o número de sumandos. O termo de "media aritmética" é preferíbel en certos contextos, para podela distinguir doutros tipos de medias, como a media xeométrica ou a media harmónica.
Definición
Dados os números ''a1, a2, ... , an'', a media aritmética será igual a:
Notación
O símbolo µ (letra mi (aínda que se adoita pronunciar coma mu) é usado para a media aritmética dunha poboación. Usamos X cunha barra horizontal sobre o símbolo para medias dunha mostra:.
Propiedades
A media aritmética posúe varias propiedades, entre as que achamos as seguintes:
Nepociano
miniatura|dereita|220px|Nepociano representado nunha moeda. Flavio Xulio Nepociano, en latín Flavius Iulius Popilius Nepotianus Constantinus, († 30 de xuño de 350) foi un membro da Dinastía Constantiniana, e un usurpador do Imperio romano de curta duración.
Nepociano era fillo de Eutropia, media irmá do emperador Constantino I O Grande; e de Virio Nepociano. Por parte de nai, era neto do emperador Constancio I Cloro e de Flavia Maximiana Teodora, da Dinastía Valentiniana.
Magnencio pronto afrontou a situación enviando á súa magister officiorum de confianza, Marcelino a Roma. Nepociano morreu na loita (30 de xuño de 350), e a súa cabeza foi posta nunha pica e levada ao redor da cidade. Nos días seguintes, Eutropia tamén foi asasinada, incluída na persecución dos seguidores do defunto, moitos dos cales eran senadores.
Mundín
O topónimo galego Mundín pode referirse a:
François Perin
François Perin, nado en Liexa o 31 de xaneiro de 1921, é un político belga, doutor en dereito pola Universidade de Liexa e titular de dereito constitucional desa universidade desde 1965.
Traxectoria
Defensor das ideas do federalismo e do referendo popular, fundou en 1964 o Partido Valón dos Traballadores. Deputado en 1965, participou na creación da Fronte Valoa de Robert Moreau, que se converteu no Partido Valón e en 1968 deu nacemento ao Rassemblement Wallon, do que foi presidente. En 1976 deixou o RW e organizou o Partido polas Reformas e a Liberdade de Valonia ao ano seguinte.
Lixas
Os centrofóridos (Centrophoridae) son unha familia de elasmobranquios selaquimorfos da orde dos escualiformes (Squaliformes) propios de augas temperadas e tropicais dos océanos Atlántico, Índico e Pacífico, coñecidos vulgarmente como lixas, especialmente as especies do xénero Centrophous.
Características
As lixas son tiburóns pequenos, de 80 a 160 cm de lonxitude. Teñen dúas aletas dorsais con espiñas estriadas. Os dentes do maxilar inferior son máis grandes que os do superior. Carecen de fosas precuadais e de quillas laterais no pedúnculo caudal.
Taxonomía
Xénero Centrophorus miniatura|250px|Centrophorus granulosus miniatura|250px|Centrophorus squamosus
miniatura|250px|Deania calcea
Xénero Deania
En Galicia
En aguas galegas aparecen citadas na bibliografía as especies Centrophorus granulosus, para a que Ríos Panisse recolleu na Guarda o nome de lixa, C. squamosus e Deania calcea.
Ducados longobardos
miniatura|mapa do reino no ano 740 Os Ducados longobardos foron as principais organizacións políticas creadas polos longobardos en Italia.
Tras a invasión guiada por Alboíno no 568, o territorio conquistado foi repartido segundo criterios principalmente militares e asignado a aqueles nobres que se distinguiran no combate: os duques, precisamente. O cargo non era novo e estaba ligado á institución da fara, unidade básica da estrutura social e militar dos longobardos, pero despois do asentamento en Italia asume novas características.
O primeiro ducado que se constituíu foi, xa no momento da conquista (569), o do Friúl, confiado por Alboíno a Xisulfo. Particular relevo histórico tiveron os dous ducados erixidos na Italia centro-meriodional (a Langobardia Minor), Spoleto e Benevento, que tiveron mesmo unha ampla autonomía dentro do reino longobardo.
Nos primeiros anos do dominio longobardo en Italia, os ducados rexéronse autonomamente durante un decenio, sen que houbese un rei central (Período dos duques, 574-584). A continuación, fronte á ineficiencia e á perigosa febleza militar dunha tal fragmentación, os duques volveron a elixir un rei (Autario), pero as relacións entre o poder central e os ducados ficaron débiles. Só co tempo o aumento do poder real, cando menos na Langobardia Maior (Italia centro-setentrional), prevaleceu sobre os particularismos dos ducados.
Isidoro de Antillón
Isidoro de Antillón y Marzo, nado en Santa Eulalia del Campo o 15 de maio de 1778 e finado o 3 de novembro de 1814, foi un xeógrafo e político aragonés, representante destacado da última fase da Ilustración.
Traxectoria
Nado en Santa Eulalia del Campo, Teruel, o 15 de maio de 1778. Licenciouse en á vez en Dereito civil e canónico. Pasou a Madrid onde exerceu a cátedra de Xeografía e Historia no prestixioso Seminario de Nobres. En 1803 comezou a elaborar o primeiro atlas de España.
Cando estala a guerra contra o francés Antillón trasládase para Aragón, onde estimula a formación da Xunta de Goberno de Teruel. No ano seguinte pasou para Sevilla, onde se encontrou con o poeta Quintana, cofundando ambos o *célebre "Semanario Patriótico". Antillón foi nomeado membro da Audiencia de Mallorca en 1810, e en 1812 foi elixido como representante de Aragón na segunda lexislatura das Cortes de Cádiz, onde participou activamente, significándose como un aberto defensor da causa liberal.
Sería precisamente o seu ardente liberalismo, o que levou a que fose vítima dun atentado a fins de 1813. As secuelas das feridas forzárono a trasladarse para Aragón. Aquí colleuno a reposición do Absolutismo, coa volta do rei Fernando VII, dándose orde de apresalo. Durante o traslado, ao pasar pola súa localidade natal de Santa Eulalia del Campo faleceu o día 3 de novembro de 1814.
Sepultado na igrexa de Santa Eulalia, en 1823 os realistas abriron o seu sepulcro, queimaron os restos e esparexeron as cinzas.
N-formilmetionina
A N-formilmetionina (fMet) é un derivado de aminoácido proteinoxénico. Deriva do aminoácido metionina pola unión dun grupo funcional formilo ao seu grupo amino. Utilízase especificamente para a iniciación da síntese de proteínas nos ribosomas de bacterias e orgánulos eucariotas con ribosomas e ADN propios como as mitocondrias e cloroplastos (pero non noutros ribosomas). Este aminoácido pode ser eliminado posteriormente por modificación postraducional.
A N-formilmetionina é fundamental para a síntese de proteínas en sistemas de ribosomas de tipo bacteriano, como os das bacterias, mitocondrias e cloroplastos, pero non se usa para esta función nos ribosomas eucariotas do citosol ou unidos ao retículo endoplasmático rugoso, que traducen os ARNm procedentes de xenes nucleares, nin tampouco se usa en arqueas. As proteínas bacterianas empezan a súa síntese por N-formilmetionina e as arqueanas e eucariotas por metionina (coa excepción de mitocondriase cloroplastos). O corpo humano recoñece este aminoácido como material alleo, polo que estimula unha resposta inmunitaria.
Función na síntese proteica
A N-formilmetionina é o residuo de aminoácido co que se comeza a síntese proteica en bacterias, e, en consecuencia, está situada no extremo N-terminal da cadea polipeptídica en crecemento. O enlace amida que establece o grupo formilo co amino é parecido a un enlace peptídico. A N-formilmetionina é levada a un ribosoma que ten un ARNm situado para iniciar a tradución por un ARNt especializado chamado ARNtfMet, que ten o anticodón 3'-UAC-5', o cal pode unirse ao codón de iniciación 5'-AUG-3' do ARNm.
A N-formilmetionina está codificada no mesmo codón do código xenético ca a metionina, o codón AUG, que é tamén o codón de iniciación da tradución. Cando este codón se usa para a iniciación, utilízase a N-formilmetionina en vez da metionina para comezar a síntese da proteína, pero cando ese mesmo codón aparece en zonas internas do ARNm o aminoácido que se introduce é a metionina. Moitos organismos usan variacións deste mecanismo básico.
A adición do grupo formilo á metionina está catalizado polo encima metionil-ARNt formiltransferase. Esta modificación faise unha vez que a metionina se uniu (por acción dunha aminoacil-ARNt sintetase) ao seu ARNt, formándose como resultado final o ARNtfMet.
Na maioría das proteínas esta metionina inicial das cadeas peptídicas é eliminada despois encimaticamente por unha metionina aminopeptidase (MAP). Cando o polipéptido comeza por N-formilmetionina, antes de que a aminopeptidase elimine este aminoácido N-terminal, esta debe antes ser desformilada pola péptido desformilase, transformándoa en metionina. Noutros casos a N-formilmetionina é retida na proteína final.
Importancia inmunolóxica
Como a N-formilmetionina está presente nas proteínas de orixe bacteriana pero non nos eucariotas, o sistema inmunitario pode utilizala para distinguir as proteínas propias das alleas. Os leucocitos polimorfonucleares poden unirse ás proteínas que empezan por N-formilmetionina, e iniciar a fagocitose.
Algunhas proteínas mitocondriais reteñen a súa N-formilmetionina N-terminal, pero normalmente mantéñense dentro das mitocondrias. Porén, nos lugares onde hai dano tisular e o contido das mitocondrias se libera, estes péptidos con N-formilmetionina poderían ser detectados polo sistema inmunitario, o que é unha das razóns que podería explicar a acumulación de neutrófilos polimorfonucleares na área durante o proceso inflamatorio.
Pedrós, Ares, Ares
Pedrós é un lugar da parroquia de San Xosé de Ares no concello de Ares na provincia da Coruña. Segundo o Instituto Galego de Estatística en 2007 tiña 137 habitantes (73 homes e 64 mulleres), oito máis ca en 2003.
Filipo (moeda)
miniatura|Filipo ou [[estatero de ouro de Macedonia, cuñado en Colofón ca. 323-317 a. de C. Anverso: cabeza laureada de Apolo. Reverso: ΦΙΛΙΠΠΟΥ e biga. Peso: 8,65 g.]] Filipo (en grego: φιλίππειος-philippeios-) é a denominación das moedas da Antiga Grecia con valor dun estatero cuñadas en ouro no século IV a. de C. no antigo Reino de Macedonia polo rei Filipo II (395-336 a. de C.) e algúns dos seus sucesores.
Historia
Os filipos, cuñados por vez primeira nalgún momento entre os anos 355 e 347 a. de C., responden a unha tipoloxía fixa, caracterizada pola presenza do busto da deidade grega Apolo nos seus anversos e, nos reversos, unha biga ou carro tirado por dous Cabalos. Nas primeiras tiraxes, Apolo amósase con cabelo longo, e, a partir de aí, mantívose permanentemente con cabelo curto nas posteriores emisións.
Os filipos estaban destinados primordialmente ás grandes adquisicións fóra de Macedonia e, consecuentemente, tiveron un rápido espallamento, primeiro polos Balcáns e a Grecia continental e máis tarde (como se reflicte nos achados) por Italia, Constantinopla, o sur da actual Rusia, Chipre, Siria e Exipto.
Con todo, as maiores cantidades de filipos foron cuñados en tempos do sucesor de Filipo II, Alexandre o Grande, aínda que mantiveron a súa denominación na honra do seu creador.
Influencia
miniatura|esquerda|Imitación dun filipo na [[Europa central, de mediados do século III a. de C., coa tradicional cabeza de Apolo no anverso e unha biga moi esquemática no reverso. Diámetro: 17 mm. Peso: 8,28 g.]] Os filipos están consioderadas como as moedas máis famosas das cuñadas baixo a autoridade de Filipo II de Macedonia e a súa influencia mantívose mesmo despois de deixar de estar en circulación, xa que os seus deseños e as súas características metrolóxicas foron moi imitados alén das fronteiras gregas.
Os estateros de ouro dos galos ouro staters, cuxo deseño imitaba moi estreitamente o dos filipos, continuaron a emitirse ata a fin da Guerra das Galias tres séculos máis tarde (58 a 51 a. de C.). miniatura|Imitación dun filipo por parte dos [[celtas parisii, no nordés da Galia, cos deseños tanto do anverso como do reverso moi deturpados. Século II a. de C. Diámetro: 22 mm. Peso: 7,36 g.]] En moitos casos, o deseño das moedas mudou conforme se foi adaptando ás culturas alleas á grega. En ocasións, o cabelo de Apolo alongouse e estilizouse, mentres que a carruaxe dos reversos se reducía a un simple cabalo, ocupando o espazo restante con simboloxía celta como a cruz solar, a cabeza dun xabaril ou a representación do deus de Sol, Ogmios.
O espallamento dos filipos chegou a ser tan amplo que, en moitos textos romanos antigos, a palabra philippeioi se usou para se referir xenericamente a calquera moeda de ouro pesada.
IES Miguel Ángel González Estévez
O IES Miguel Ángel González Estévez é un centro de ensino medio de Vilagarcía de Arousa. Está situado na rúa Jesús Garrido Álvarez, moi próxima á Avenida Rosalía de Castro, na parroquia do Carril.
Historia
O 27 de febreiro de 2004 o instituto leva o nome do seu primeiro director Miguel Ángel González Estévez.
Instalacións
Nas instalacións deportivas do centro adestran os equipos das categorías inferiores da A.D. Cortegada, que naceu ao abeiro deste instituto.
Oferta formativa
O centro oferta Educación Secundaria Obrigatoria (na que se inclúen varias seccións bilingües), o Programa de Cualificación Profesional Inicial e mailo Bacharelato nas modalidades de Ciencias e Tecnoloxías, Humanidades e Ciencias Sociais, Artes Plásticas e Artes Escénicas e o ciclo formativo de grao superior de Técnico en Animación de Actividades Físico-Deportivas.
Lola Copacabana
Inés Gallo de Urioste, nada en Buenos Aires o 10 de novembro de 1980, é unha escritora, tradutora e editora arxentina, máis coñecida polo pseudónimo de Lola Copacabana.
Traxectoria
Amais de editar o seu blog durante dez anos, antologou e traduciu ao castelán do Río da Prata, xunto a Hernán Vanoli, Alt-lit: literatura norteamericana actual (2014, Interzona), antoloxía onde se explora o concepto da literatura alternativa, xénero literario no que se publican obras con deseños de Internet ou da cultura relacionada.
Con Vanoli fundou o selo editorial Momofuku, que publicou en 2015 a súa primeira novela, ''Aleksandr Solzhenitsyn. Crimen y castigo en la Ciudad Autónoma de Buenos Aires''. En 2017 foi seleccionada como unha dos 39 mellores autores latinoamericanos menores de 39 anos no marco do Hay Festival de Bogotá.
Cómbita
Cómbita é un concello colombiano que se atopa na provincia do Centro, no departamento de Boyacá. Está situado sobre a Troncal Central do Norte a uns 8,5 km da cidade de Tunja, capital do departamento, de cuxa área metropolitana fai parte Cómbita.
O concello limita ó norte con Arcabuco e Sotaquirá, ó sur con Tunja e Motavita, ó leste con Tunja e Oicatá, e ó oeste con Arcabuco e Motavita.
Toponimia
O topónimo «Cómbita» provén do nome da tribo que habitaba no lugar antes da chegada dos españois, é unha palabra que en muysc cubun (lingua muisca) significa «forza do cume».
Historia
Na época precolombiana, o territorio do actual municipio de Cómbita estivo habitado polos muiscas tributarios do Zaque de Hunza (actual Tunja). En 1586, estabelecéronse na zona os pais Agostiños Recoletos, quen administraron a poboación até 1764. En 1776, o arcebispo de Santafé de Bogotá, don Agustín Alvarado e Castelo, ditou un decreto para que se creasen novas parroquias «onde queira que as pidan os fregueses». Foi entón cando os habitantes de Cómbita solicitaron que o seu casarío fose elevado á categoría de parroquia.
Maciñeiras, Ares, Ares
Maciñeiras é un lugar da parroquia de San Xosé de Ares no concello de Ares na provincia da Coruña. Segundo o Instituto Galego de Estatística en 2007 tiña dous habitantes (un home e unha muller), se ben en 2003 estivera despoboado.
Reguengo, Dorrón, Sanxenxo
Reguengo é un lugar da parroquia de Dorrón do concello de Sanxenxo (Pontevedra). Segundo o IGE, tiña 40 habitantes en 2016 (19 mulleres e 21 homes), o que representa un claro aumento respecto ós anoa anteriores, cando tiña 29 veciños en 2009 e 28 en 2004.
Jeseník
Jeseník (até 1947 Frývaldov, en alemán Freiwaldau) é unha cidade da nación histórica de Silesia, centro do distrito do mesmo nome, situada na Rexión de Olomouc na República Checa.
Historia (cronoloxía)
miniatura|esquerda|300px|Vista xeral de Jeseník
Melanopsina
miniatura|dereita|335px|Diagrama que mostra un corte transversal da retina. A área preto da parte superior denominada "capa ganglionar" (ganglionic layer), contén [[células ganglionares da retina, unha pequena porcentaxe das cales conteñen melanopsina. A luz incide primeiro nas células ganglionares e despois nos bastóns e conos.]] A melanopsina é un fotopigmento que se encontra nalgunhas células ganglionares da retina dos ollos humanos e doutros vertebrados, que se denominan células ganglionares da retina fotosensibles intrinsecamente. Estas células poden percibir a luz pero reaccionan de forma moito máis lenta aos cambios visuais ca as células bastón e cono da retina. Estas células afectan aos ritmos circadianos, ao reflexo pupilar (grao de abertura da pupila), e a outras funcións relacionadas coa luz ambiental, pero non interveñen na visión de imaxes.
En estrutura, a melanopsina é unha opsina, unha variedade de receptor acoplado á proteína G de proteína retinilideno. A melanopsina é máis sensible á luz azul. Un receptor baseado na melanopsina foi ligado á asociación que hai entre a sensibilidade á luz e as dores de cabeza fortes.
A melanopsina difire doutros fotopigmentos opsinas dos vertebrados. De feito, lembra en moitos aspectos as opsinas de invertebrado, como na súa secuencia de aminoácidos e fervenza de reaccións de sinalización de "augas abaixo". Como as opsinas de vertebrados, a melanopsina parece ser un fotopigmento biestable, cunha actividade fotoisomerase intrínseca, e produce unha sinalización celular a través dunha proteína G da familia Gq.
Descubrimento
En 1998, descubriuse a melanopsina nas células sensibles á luz especializadas da pel da ra. Un ano despois, os investigadores atoparon que a sincronización (entrainment) do rato a un ciclo de luz-escuridade mantíñase en ausencia de conos e bastóns. Esta observación levou á conclusión de que nin os bastóns nin os conos, situados na capa externa da retina, son necesarios para a sincronización circadiana e que hai unha terceira clase de fotorreceptores no ollo dos mamíferos. En 2000, descubriuse que a melanopsina só se expresaba nas capas internas da retina dos animais, incluíndo os humanos, e que era unha mediadora en tarefas fotorreceptoras non visuais.
Tamén se atopou que estas respostas persistían cando se bloqueaba a comunicación sináptica na retina con axentes farmacolóxicos, e cando se illaban fisicamente células ganglionares individuais que contiñan melanopsina das outras células da retina. Estes descubrimentos mostraron que as células ganglionares que conteñen melanopsina son intrinsicamente fotosensibles, e por iso foron chamadas células ganglionares da retina fotosensibles intrinsecamente (ipRGCs). Constitúen unha terceira clase de células fotorreceptoras da retina dos mamíferos, xunto coas células fotorreceptoras que xa eran coñecidas, os conos e os bastóns. Estas células ganglionares son o principal conduto para a entrada de luz que controla a sincronización circadiana.
Función
As probas apoian as teorías previas de que a melanopsina é o fotopigmento responsable da sincronización do "reloxo corporal" central, que está formado polos núcleos supraquiasmáticos nos mamíferos. Utilizouse inmunocitoquímica fluorescente para visualizar a distribución da melanopsina na retina da rata e detectouse melanopsina en aproximadamente o 2,5% do total das células ganglionares da retina da rata, e estas células eran ipRGCs. Utilizando a β-galactosidase como marcador do xene da melanopsina, o etiquetado X-gal destas ipRGCs mostrou que os seus axóns comunican directamente cos núcleos supraquiasmáticos, o que proporciona probas adicionais de que a melanopsina é importante na sincronización a través do tracto retinohipotalámico (RHT).
As células ganglionares que conteñen melanopsina mostran adaptación tanto á luz coma a escuridade, é dicir, que axustan a súa sensibilidade segundo a súa historia recente de exposición á luz. Neste aspecto son similares aos conos e bastóns. Mentres que os conos e bastóns son responsables de analizar as imaxes, patróns, movementos e cores, varios estudos indican que as células ganglionares que conteñen melanopsina contribúen a varias respostas reflexas do cerebro e corpo á presenza da luz diúrna.
A liña celular paraneuronal de rato Neuro-2a, que normalmente non é fotosensible, fanse fotorreceptivas ao engadirlles a melanopsina humana. En tales condicións, a melanopsina actúa cun fotopigmento sensor, realizando unha detección da luz fisiolóxica. A fotorresposta da melanopsina é sensible selectivamente a luz de loxitudes de onda curtas (pico de absorción de ~479 nm), mentres que tamén ten unha función de rexeneración da fotoisomerase intrínseca, que está corrida cromaticamente a lonxitudes de onda máis longas.
Os fotorreceptores de melanopsina son sensibles a un determinado intervalo de lonxitudes de onda de luz. Os fotorreceptores de melanopsina teñen o seu pico de absorción nas lonxitudes de onda da luz azul arredor dos 488 nanómetros. Outras lonxitudes de onda da luz por debaixo ou por riba dese valor activan o sistema de sinalización da melanopsina cunha diminución da eficiencia. Por exemplo, lonxitudes de onda máis curtas de 445 nm (preto do violeta no espectro visible) ou de 529 nm (na parte do espectro verde azulado) teñen ambas as dúas a metade da eficiencia ca a 488 nm.
A dopamina é un factor que intervén na regulación dos ARNm da melanopsina nas ipRGCs. Como a síntese e liberación de dopamina na retina da rata están baixo o control dos conos e bastóns, parece que os conos e bastóns controlan a transcrición do xene da melanopsina.
Mecanismo
Cando a luz activa o sistema de sinalización da melanopsina, as células ganglionares que conteñen melanopsina descargan impulsos nerviosos, que son conducidos a través dos seus axóns ata dianas cerebrais específicas. Estas dianas inclúen o núcleo pretectal olivar (un centro nervioso responsable do control da pupila do ollo) e, a través do tracto retinohipotalámico, o núcleo supraquiasmático do hipotálamo (o marcapasos mestre dos ritmos circadianos). As células ganglionares que conteñen melanopsina crese que inflúen nestas dianas ao liberaren polos seus terminais axónicos os neurotransmisores glutamato e polipéptido activador da adenilato ciclase (PACAP). As células ganglionares que conteñen melanopsina tamén reciben impulsos dos bastóns e conos que modifican ou se engaden aos impulsos destas vías.
Importancia clínica
Unha mutación do xene que expresa a melanopsina foi implicado no risco de padecer trastorno afectivo estacional.
Efectos na sincronización á luz
A sincronización á luz, pola cal os períodos de actividade comportamental ou inactividade (sono) están sincronizados co ciclo de luz-escuridade, que non é tan efectivo nos ratos con knockout de xenes para a melanopsina. Pérdese a sincronización completamente cando se matan as células que expresan melanopsina, xa que estas células tamén cómpren para a transmisión de información luminosa bastón-cono. Os ratos que carecen de bastóns e conos aínda mostran sincronización circadiana, pero tamén mostran unha resposta á luz reducida. Porén, como os ratos poden distinguir entre os patróns visuais. O reflexo pupilar tamén se conserva nos ratos que carecen de bastóns e conos pero teñen unha sensibilidade reducida, identificando un impulso esencial procedente dos conos e bastóns. Os ratos, sen melanopsina, bastóns e conos, non poden sincronizar os ritmos circadianos e perden o reflexo pupilar.
As ipRGCs son responsables da capacidade que teñen algunhas persoas cegas de sincronizarse cos ciclos de luz e escuridade de 24 horas a pesar de que perderon a formación de imaxes visual. Estas persoas teñen tractos retinohipotalámicos intactos que permiten a sinalización desde as ipRGCs ao núcleo supraquiasmático. Ademais, as ipRGCs teñen un papel na visión convencional; as ipRGCs permiten que os ratos sen bastóns e conos mostren respostas á luz non circadianas e codifiquen información da iluminación ambiental no córtex visual.
Distribución entre as especies
Os xenes da melanopsina foron descritos en todas as clases de vertebrados, e nos xenomas de peixes, aves e anfibios descubriuse un ortólogo extra da melanopsina. Nos mamíferos estudados ata agora (entre os que están roedores e primates, incluíndo humanos), a proteína melanopsina ten un patrón similar de distribución nos tecidos; a proteína exprésase só na retina, e só no 1–2% das células ganglionares da retina. En vertebrados non mamíferos, a melanopsina encóntrase nun amplo conxunto de células da retina, e en estruturas fotosensibles fóra da retina como o músculo do iris do ollo, rexións profundas do cerebro, a glándula pineal, e a pel.
Os mamíferos teñen xenes ortólogos da melanopsina chamados Opn4m, que derivan dunha rama da familia Opn4. Porén, os vertebrados non mamíferos teñen dúas versións do xene da melanopsina, chamadas Opn4m e Opn4x. Nos polos o Opn4m parece capaz de desencadear unha fervenza inducida pola luz do receptor acoplado á proteína G dependente do cofactor retinaldehido, de modo similar ao Opn4m estudado en mamíferos. O Opn4x parece ter unha resposta á luz moito máis feble.
Media xeométrica
250px|miniatura|Construción xeométrica para atopar as medias aritmética (A), [[media cadrática|cadrática (Q), xeométrica (G) e harmónica (H) de dous números a e b.]] A media xeométrica dunha cantidade finita de números (digamos n números) é a raíz n-ésima do produto de tódolos números.
Por exemplo, a media xeométrica de 2 e 18 é
Outro exemplo, a media de 1, 3 e 9 sería
Só é relevante a media xeométrica se tódolos números son positivos. Se un deles é 0, entón o resultado é 0. Se temos un número negativo (ou unha cantidade impar deles) entón a media xeométrica é, ou ben negativa ou ben inexistente nos números reales.
En moitas ocasións utilízase a súa trasformación no manexo estatístico de variables con distribución non normal.
Outras medias estatísticas son a media aritmética, a media ponderada, media cadrática, media xeneralizada, media harmónica e a media aritmética xeométrica.
Live-Ism
Live-Ism é o vídeo dun concerto do dúo de pop sueco Roxette, lanzado en VHS e Laserdisc o 5 de outubro de 1992. Inclúe imaxes dun concerto en Sidney (Australia) gravado o 13 de decembro de 1991, durante a xira Join the Joyride 1991-92, como un documental "detrás das cámaras" e o vídeo musical de "How Do You Do!"
Basílica de San Marcos
A basílica de San Marcos é a máis famosa das igrexas de Venecia e un dos exemplos máis coñecidos de arquitectura bizantina. Situada na praza de San Marcos e conectada co palacio do Dogo, é a sé do patriarcado de Venecia, nome do arcebispado de Venecia desde 1807.
Media ponderada
Denomínase media ponderada dun conxunto de números ao resultado de multiplicar cada un dos números por un valor particular para cada un deles, chamado peso, obtendo a continuación a media aritmética do conxunto formado polos produtos anteriores.
Basílica de San Marcos
Historia
A súa construción iniciouse en 828 para gardar o corpo de San Marcos, traído desde Alexandría. Destruída polo lume nun motín no 975, reconstruíuse no século XI por arquitectos e obreiros de Constantinopla. As obras iniciáronse probablemente en 1063, e o novo templo foi consagrado dez anos despois. Foi modificada nos séculos XIII, XV e XVII.
Media ponderada
Utilízase cando non tódolos elementos dos que se pretende obter a media teñen a mesma importancia.
Un exemplo é a obtención da media ponderada das notas dunha oposición na que se asigna distinta importancia (peso) a cada unha das probas de que consta o exame.
á que corresponden os pesos:
a media ponderada calcúlase da seguinte maneira:
Outras medias estatísticas son a media xeométrica, a media aritmética e a media harmónica.
Rodeiras, Dorrón, Sanxenxo
Rodeiras é un lugar da parroquia de Dorrón do concello de Sanxenxo (Pontevedra). Segundo o IGE, tiña 38 habitantes en 2016 (21 mulleres e 17 homes), o que representa un leve aumento respecto ó ano 2009, cando tiña 35 veciños, e máis marcado respecto ó ano 2004, cando eran 29.
Inundacións europeas de 2002
miniatura|dereita|O río Elba a paso por [[Dresde en agosto de 2002.]]
As inundacións europeas de 2002 aconteceron ao longo do mes de agosto do devandito ano. As enchentes, entre outros, do Elba e o Danubio mataron ducias de persoas e causaron danos materiais por valor de miles de millóns de euros en países centroeuropeos tal que a República Checa, Austria, Alemaña, Eslovaquia, Polonia, Hungría, Romanía e Croacia.
O Calvario, Caldelas de Tui, Tui
O Calvario é un lugar da parroquia de Caldelas de Tui, no concello pontevedrés de Tui, na comarca do Baixo Miño. No ano 2009 sumaba 39 veciños, segundo o padrón municipal de habitantes do Instituto Nacional de Estadística, dos que 21 eran homes e 18 mulleres. Representa un incremento do 56 por cento respecto ao ano 2000, o que o converte no lugar que máis medrou, en aspectos relativos, da parroquia.
Manuel Freire de Andrade
Manuel Alberto Freire de Andrade y Armijo, nado en Carmona (provincia de Sevilla) o 4 de novembro de 1767 e finado en Madrid o 7 de marzo de 1835, foi un militar e xeneral español da arma de cabalería, que se distinguiu durante a Guerra de Independencia española.
Traxectoria
Logo de combater contra os franceses en Murcia, Granada e Valencia (1810-1812), sucedeu o xeneral Girón no mando do IV Exército español ou Exército de Galicia. Comandando ese corpo, Freire triunfou sobre Soult en San Marcial no ano 1813, o que lle valeu ser condecorado coa Cruz de San Fernando). Posteriormente participou na batalla de Tolosa en 1814, onde a súa división se bateu contra os baluartes franceses da cidade.
Partidario do absolutismo monárquico, Freire foi encargado de coutar o levantamento de Riego en 1820, facéndose tristemente famoso pola represión que ordenou na cidade de Cádiz.
Vida persoal
Foi fillo de Francisco Freire de Andrade, militar galego.
Estadio Municipal de Anduva
O Estadio Municipal de Anduva é un estadio de fútbol situado na cidade de Miranda de Ebro, España. Foi inaugurado o 22 de xaneiro de 1950, é de propiedade municipal e é utilizado polo Club Deportivo Mirandés.
Historia
Dotouse ao recinto dunha capacidade para 6.000 espectadores, algúns sentados pero maioritariamente de pé, e unhas dimensións do terreo de xogo de 105 × 69 metros de céspede natural. O seu prezo ascendeu ás 693.000 pesetas.
Cos anos o estadio sufriu unha serie de modificacións como a construción de novos vestiarios, novas cubertas nos chanzos ou a construción dun campo anexo de adestramentos. No verán de 2010 o estadio sufriu unha ampliación ao construír unha bancada no fondo sur. Xunto á bancada lateral de tribuna, son os únicos espazos onde os espectadores están sentados.
En de Anduva pasaron ao longo da historia diferentes equipos de entidade como o Betis, Real Sociedade, Real Zaragoza ou Valencia CF entre outros, pero o acontecemento de maior relevancia ocorreu o 28 de febreiro de 2006, cando se celebrou o único encontro internacional que o estadio albergou. O partido enfrontou á selección de fútbol de España sub-21 contra a selección de fútbol de Polonia sub-21 e cuxo resultado final foi de 0-1 para os visitantes. Aínda que non foi oficial, a selección de fútbol de Guinea Ecuatorial tamén xogou en Anduva o 8 de agosto de 2006 nun triangular contra o Club Deportivo Numancia e o Club Deportivo Mirandés.
O Coello, Caldelas de Tui, Tui
O Coello é un lugar da parroquia de Caldelas de Tui, no concello pontevedrés de Tui, na comarca do Baixo Miño. O padrón municipal do Instituto Nacional de Estadística adxudicáballe 32 habitantes no ano 2009, 14 homes e 18 mulleres, o que supón un descenso dun 13,5 por cento na poboación. Porén, no 2009 o lugar está a recuperar habitantes, despois de tres anos seguidos de caída demográfica.
Tressé
Tressé (en Trese, en galó: Tresei) é unha comuna francesa do departamento de Ille e Vilaine, na Bretaña.
Estadio Ruta de la Plata
O Estadio Ruta de la Plata é un estadio de fútbol situado en Zamora, capital da provincia do mesmo nome. Conta con capacidade para 7.813 espectadores e foi inaugurado o 1 de setembro de 2002, co partido Zamora CF 1-1 CD Ourense.
De propiedade municipal, é sede habitual dos partidos do Zamora Club de Fútbol. O complexo conta ademais con dous campos de herba artificial e un campo de herba natural que son utilizados polos equipos de canteira do Zamora CF.
Foi construído en substitución do antigo campo do Zamora, La Vaguada, que quedou obsoleto en moitos aspectos, non sendo pola súa antigüidade, 15 anos, senón pola súa reducida capacidade (4.000 espectadores) e polas súas mediocres instalacións.
Cristo da Vitoria de Vigo
miniatura|. O Cristo da Vitoria de Vigo ou Cristo da Boa Vitoria asóciase, tradicionalmente, á Reconquista de Vigo aos franceses no ano 1809, coa liberación da vila pola intercesión divina. Ángel Ilarri Gimeno, conservador do Pazo de Castrelos, atopou un documento transpapelado nas actas municipais de Vigo, un documento de 1740 no que Bernarda Bello de los Ríos pedía permiso ao Concello para colocar unha tarima para o seu uso e asento, que fora retirada cando o recente enlousado do templo, alá polo ano 1734 e tal como viñan facendo os seus maiores.
O Cristo de Vigo tamén é coñecido, por tradición oral, como "Cristo do Sal", pero non existe ningún documento oficial que acredite esta denominación. Vigo creceu grazas á salgadura do peixe e que o sal se converteu nun elemento crucial no seu desenvolvemento económico. Se a iso unimos que nos últimos traballos de restauración realizados sobre a talla en Madrid non se atoparon nesta restos de sal que poidan dar veracidade á devandita lenda, iso formula serias dúbidas sobre a orixe da actual talla do Cristo.
A lenda
Conta unha antiga tradición viguesa, que un barco cargado de sal encontrou en altamar unha imaxe de Xesús Crucificado. Foi recollida polos tripulantes da embarcación e pouco despois sobreveu unha horrible tempestade. Véndose en perigo de morrer envolvido nas enormes ondas que ameazaban afundir o barco, os mariñeiros fixeron a promesa de deixar a imaxe no primeiro porto no que puidesen atracar e asistir descalzos a unha misa que mandarían dicir. Calmouse a tempestade e o barco chegou, sen máis problemas, a Vigo. Unha vez no porto, libres xa do perigo que os ameazara, os mariñeiros esqueceron a súa promesa, e cando o tempo amainou, dispuxéronse a saír. Levantaron áncoras, despregaron as velas e comezou a navegar o buque cara ás illas Cíes. Ao pouco tempo, levantouse un vento borrascoso e encrespouse o mar, e o ceo iluminouse con lóstregos. De novo, volveron ao porto de Vigo, esperaron a que o tempo se calmase. Máis tarde intentaron saír de novo, e reproduciuse a tormenta o que os fixo regresar. Un terceiro intento resultou inútil. Foi nese momento cando se decataron da promesa incumprida e levaron a imaxe á antiga Colexiata da Cidade onde foi recollida polo prior desta, escoitando alí a misa prometida. Aquel mesmo día fixéronse ao mar.
Detrás da calquera das dúas versións atopamos un elemento común tamén a outras lendas relacionadas con imaxes relixiosas de gran devoción, como a da Franqueira, a elección. A imaxe chega a un determinado sitio pola súa elección, convertendo aos destinatarios, neste caso os vigueses, no seu pobo escolleito.
A historia
miniatura|300px|Procesión do Cristo da Vitoria. A partir do documento presentado por Bernarda a mediados do s. XVIII, as referencias ao Cristo multiplícanse, en ocasións referíndose a el como "O Cristo da Boa Vitoria", "o Christo da Vitoria" ou o "Bo Xesús da Vitoria", sendo esta última denominación a que podería achegar a clave sobre a orixe da talla. O termo da "Vitoria" tivo que atribuírse a unha imaxe xa existente e custodiada no templo da cidade baixo outra advocación, tras algún acción militar vitoriosa de certa relevancia na historia local. Curiosamente, o que si está documentado no século XVII, é a existencia dunha talla baixo a advocación do "Bo Xesús" na igrexa de Santa María, alá por 1605, recollida nunha breve relación de "confrarías, hospitalillos e ermidas" e anos máis tarde, como talla que acompañaba nunha capela colateral do templo ao "Patriarca" San Bieito, sobre a que pretendía exercer o padroado Diego Arias Taboada e ao que se opuxo o Concello" . Quizais solapado pola gran devoción que se tiña na cidade a San Bieito, esta imaxe apenas recibe atención naqueles anos.
Corrían malos tempos para os campesiños, debido ás escasas colleitas que recollían e ante o temor do azoute da fame e das enfermidades, os vigueses comezaron a sacar en rogativa ao seu Cristo protector, acompañado con frecuencia pola nosa Señora da Soidade, polas rúas próximas ao templo, pero sempre dentro do recinto amurallado.
Moitas son as referencias sobre o Cristo ao longo deste séculos. Os fitos máis importantes:
(6 de agosto) Felipe Sánchez, Tenente Coronel da Infantería e Comandante militar da praza de Vigo, na misa do Cristo, cedeu a medalla de platino que lle concedera o Concello da cidade e que fora costeada por subscrición popular. 1959 O Prelado concede permiso para celebra-la misa pola tarde os terceiros venres do mes, para os membros da Confraría. (3 de agosto) Cambiouse a imaxe do lateral do Evanxeo ó Presbiterio, pois o pobo visitaba o seu Altar e esquecíase de visitar o Santísimo Sacramento.
Localización da talla do Cristo da Vitoria
A morte do arquitecto santiagués e as demoras na construción do templo fixeron que a súa construción se atrasase até 1864.
O Himno ao Cristo
É tradición cantalo ao final da procesión, coa imaxe na Porta do Sol. Resulta, para as persoas que acoden á procesión, un dos momentos máis emotivos de todo o día de celebracións.
Letra (en castelán):
Media xeneralizada
250px|miniatura|Construción xeométrica para atopar as medias [[media aritmética|aritmética, xeométrica e harmónica dos números a e b.]] A media xeneralizada é unha abstracción dos diversos tipos de media (xeométrica, aritmética, harmónica etc).
Defínese como:
Onde o parámetro m indica se a media é:
Obsérvese que para valores de m \leq 0 a expresión só ten senso se tódolos x_i \geq 0.
Bandeira Vermella do Traballo
A Orde da Bandeira Vermella do Traballo (ruso: Орден Трудового Красного Знамени; transcrito: Orden Trudovogo Krasnogo Znameni) era unha orde da Unión Soviética outorgada a persoas destacadas no seu servizo civil e laboral.
Foi instaurada por Stalin o 7 de setembro de 1928, como unha división civil da Orde da Bandeira Vermella.
Podíana recibir os cidadáns soviéticos; as empresas, asociacións, organizacións e as divisións administrativas do Estado, así como tamén os cidadáns e organizacións estranxeiras.
Púñase á esquerda do peito e sitúase despois da Orde da Bandeira Vermella.
Foi outorgada a máis de 1 224 590 persoas e organizacións.
Concesión
Outorgábase:
Historia
Instituíuse o 7 de setembro de 1928, confirmándose o 15 de decembro. O 7 de maio de 1936 aprobáronse modificacións nos estatutos, que se volveron modificar o 19 de xuño de 1943, o 16 de decembro de 1947 e, finalmente, o 28 de marzo de 1980.
Foi a segunda orde soviética que se estableceu (despois da Orde da Bandeira Vermella). O modelo de 1928 foi obra do pintor V.K. Kuprijanov, e o de 1935 foi obra do cuñador de moeda V.V. Golenetskij.