cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Teorema de Pitágoras
Teorema de Pitágoras xeneralizado
Unha xeneralización deste teorema é o teorema do coseno, que permite calcular a lonxitude dun lado de calquera triángulo coñecidos os outros dous lados e o ángulo comprendido entre eles. Se dito ángulo é recto, o teorema do coseno redúcese á ecuación pitagórica.
A forma matemática do teorema do coseno é:
Sendo \Theta o ángulo oposto ao lado a.
Demostracións
Algúns autores propoñen ata máis de mil demostracións. Outros autores, como o matemático estadounidense E. S. Loomis, catalogou 367 probas diferentes no seu libro de 1927 The Pitagoream Proposition.
Nese mesmo libro, Loomis clasificaría as demostracións en catro grandes grupos: as alxébricas, onde se relacionan os lados e mailos segmentos do triángulo; as xeométricas, nas que se realizan comparacións das áreas; as dinámicas, a través das propiedades de forza, masa; e as cuaterniónicas, mediante o uso de vectores.
Demostración pitagórica
miniatura|A demostración pitagórica. O teorema de Pitágoras xa era longamente coñecido antes da súa época, mais el debeu ser o primeiro en demostralo. De calquera xeito, a demostración atribuída a Pitágoras é moi simple, e é unha proba das chamadas por reagrupamento.
Os dous cadrados máis grandes, de áreas iguais, que se mostran na figura conteñen, cada un, catro triángulos idénticos, e a única diferenza entre eles radica en que os triángulos están dispostos de forma diferente en cada cadrado. Polo tanto, as superficies de cor branca en cada cadrado grande deben ter a mesma área. Dita área no cadrado da esquerda é c2, mentres que no da dereita é a suma das áreas a2 e b2 dos dous cadrados que a forman. Igualando as áreas destas superficies obtense o resultado do teorema, QED.
O feito de que Pitágoras orixinara esta moi simple proba infírese dos escritos do filósofo e matemático grego tardío, Proclo. A continuación amósanse algunhas outras demostracións do teorema, mais esta é a que se coñece como a pitagórica.
Demostración de Euclides
miniatura|Presentación animada da demostración de Euclides. A demostración presentada por Euclides nos Elementos apóiase por un lado no caso de igualdade de dous triángulos que teñen un ángulo da mesma medida entre dous lados coas mesmas lonxitudes, e por outra parte sobre a proposición XLI do libro I:
miniatura|esquerda|Figura para a demostración de Euclides. A demostración comeza construíndo cadrados sobre os lados dun triángulo rectángulo: Sexa ABC o triángulo rectángulo co ángulo recto en A, e sexan BCED, ABFG e ACIH os tres cadrados construídos exteriormente sobre os lados. A altura de ABC que parte do vértice A corta ao lado oposto BC en J e ao segmento DE en K
Trátase de demostrar que a área do cadrado BCED é igual á suma das áreas dos cadrados ABFG e ACIH.
Os triángulos BCF e ABD teñen un ángulo igual en B (a súa medida é a do ángulo agudo en B do triángulo ABC aumentada nun ángulo recto) e por construción BF = AB e BC = BD. Polo tanto os triángulos BCF e ABD teñen a mesma área. Agora ben, segundo a proposición XLI mencionada, a área do triángulo BCF vale a metade da do cadrado ABFG e a área do triángulo ABD vale a metade da do rectángulo BDKJ. Polo tanto o cadrado ABFG e o rectángulo BDKJ teñen mesma área.
Do mesmo xeito, os triángulos BCI e ACE teñen un ángulo igual en C coas igualdades AC = CI e BC = CE, polo tanto ambos triángulos teñen a mesma área. E segundo a proposición XLI, o cadrado ACIH ten a mesma área que o rectángulo CEKJ.
Finalmente, o cadrado BCED descomponse en dous rectángulos BDKJ e CEKJ, cuxas áreas son as de ABFG e ACIH respectivamente q.e.d.
Demostración por semellanza de triángulos
Esta demostración está baseada na proporcionalidade dos lados de dous triángulos semellantes, isto é, no feito de que a razón dos lados correspondentes de triángulos semellantes é sempre a mesma, independentemente do tamaño dos triángulos.
No triángulo da figura de hipotenusa c e catetos a e b, trázase a altura f sobre a hipotenusa. Obtéñense así dous triángulos rectángulos (un de hipotenusa a e catetos d e f, e outro de hipotenusa b e catetos e e f) semellantes ao inicial. Pola semellanza de cada un destes triángulos co inicial, téñense as igualdades: miniatura|esquerda|Proba por semellanza de triángulos.
Como e substituíndo polas igualdades (1) e (2):
Multiplicando todo por c obtense o teorema:
O papel desta demostración na historia é motivo de especulación. A cuestión é por que Euclides non usou esta proba, mais inventou outras. Unha conxectura é que a demostración para triángulos semellantes utiliza a teoría das proporcións, un tópico non discutido ata a parte final dos Elementos, e que a teoría das proporcións necesitaba non estaba o suficientemente desenvolvida naquel tempo.
Demostracións por reagrupamento
Xa se discutiu a demostración pitagórica, que é unha demostración por reagrupamento. A mesma idea inspira as tres demostracións que se mostran máis abaixo. A demostración animada da esquerda, consiste nun cadrado grande de lado a + b, que contén catro triángulos rectángulos iguais. Os triángulos móstranse en dous agrupamentos distintos, o primeiro deixa dous cadrados a2 e b2 sen cubrir; mentres que o segundo deixa un cadrado c2 sen cubrir. A área do cadrado grande non cambia, a área dos catro triángulos é a mesma ao comezo e ao remate, polo tanto as áreas negras ao principio e ao final deben ser iguais, é dicir a2 + b2 = c2.
A segunda proba por reagrupamento móstrase na animación do medio. Un cadrado grande fórmase con área c2 a partir de catro triángulos rectángulos de lados a, b e c, cos lados fixados arredor dun pequeno cadrado central. Despois fórmanse dous rectángulos de lados a e b movendo os triángulos. Engadindo o cadrado máis pequeno a estes rectángulos prodúcense dous cadrados de áreas a2 e b2, que teñen que ter a mesma área que o cadrado grande inicial.
A terceira, a imaxe da dereita, tamén proporciona unha demostración por reagrupamento. Os dous cadrados superiores sobre os catetos divídense en pezas (mostradas en tons azuis e verdes) que, cando se reagrupan, poden encaixarse e encher o cadrado inferior sobre a hipotenusa - ou, reciprocamente, o cadrado inferior pode dividirse como se mostra na figura en pezas que enchen os dous cadrados superiores máis pequenos. Isto mostra que a área do cadrado grande é igual á suma das áreas dos dous cadrados pequenos, o cal demostra o teorema
Demostracións alxébricas
miniatura|As dúas demostracións alxébricas. O teorema pode probarse alxebricamente usando catro copias dun triángulo rectángulo de catetos a e b e hipotenusa c, dispostos dentro dun cadrado de lado c como na metade superior da imaxe. Os triángulos son iguais de área \tfrac12ab, mentres que o cadrado pequeno central ten de lado b − a e área (b − a)2. A área do cadrado grande será polo tanto:
Mais como é un cadrado de lado c e área c2, será:
Outra proba similar usa as catro copias do mesmo triángulo dispostas simetricamente arredor dun cadrado central de lado c, como se mostra na parte inferior da imaxe. O cadrado grande ten de lado a + b e área (a + b)2. Os catro triángulos e o cadrado central teñen que ter a mesma área que o cadrado grande, polo tanto: obténdose o resultado: miniatura|esquerda|A demostración de [[James Abram Garfield|Garfield.]] Unha demostración relacionada coas anteriores foi publicada polo que sería presidente dos Estados Unidos, James Garfield, cando estaba na Cámara de Representantes. No canto dun cadrado úsase un trapecio que se obtén do cadrado da segunda demostración precedente, mediante a bisección do cadrado grande ao longo da diagonal do cadrado interior, tal e como se mostra na imaxe. A área do trapecio é a metade da área do cadrado grande, é dicir: Por outra banda, a área do trapecio é igual á suma das áreas do triángulo rectángulo isóscele de cateto c e os dous triángulos rectángulos iguais de catetos a e b, co cal: Multiplicando por 2 para eliminar o factor \frac{1}{2}, desenvolvendo o cadrado da suma e simplificando, obtense o resultado.
Demostración usando o produto escalar
miniatura Dotando ao plano da estrutura de espazo vectorial, os vectores que forman os lados dun triángulo rectángulo ABC verifican a relación: A lonxitude dun lado do triángulo é igual ao módulo do vector que o forma. O cadrado desa lonxitude será, por tanto, igual ao cadrado do módulo, o cal é igual ao produto escalar do vector por si mesmo, e tendo en conta a relación anterior, temos que: Aplicando as propiedades distributiva e conmutativa do produto escalar: Finalmente, como os vectores e  son perpendiculares, o seu produto escalar é nulo, e obtense o teorema:
Demostración usando diferenciais
miniatura|Diagrama para a proba diferencial. O teorema de Pitágoras pode obterse estudando como varía a hipotenusa cando se produce un pequeno cambio nun cateto, empregando do cálculo infinitesimal.
O triángulo ABC que se mostra na parte superior da imaxe é un triángulo rectángulo de hipotenusa BC. Este mesmo triángulo aparece na parte inferior da imaxe chamándolle y á lonxitude da hipotenusa, x á lonxitude do cateto AC e a á lonxitude do cateto AB.
Se se incrementa x nunha pequena cantidade dx ampliando o lado AC lixeiramente ata D, entón y tamén se incrementa en dy. Estes incrementos son os lados do triángulo CDE que é aproximadamente rectángulo e semellante a ABC. Pola semellanza, as razóns dos lados correspondentes son iguais, isto é: Que pode ser reescrito como segue: Isto é unha ecuación diferencial cuxa solución dá: E a constante pode calcularse facendo x = 0, y = a, para obter a ecuación: Esta demostración é máis intuitiva ca formal: pode facerse máis rigorosa substituíndo dx e dy por límites propios.
Na cultura popular
miniatura|Exposición sobre o teorema de Pitágoras no Museo Universum ([[Universidade Nacional Autónoma de México|UNAM) en México D.F.]] O teorema de Pitágoras aparece na cultura popular nunha gran variedade de formas:
A Rocha, Cerdido, Cerdido
A Rocha é un lugar da parroquia de Cerdido no concello de Cerdido na provincia da Coruña. Tiña 25 habitantes no ano 2007 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales eran 15 homes e 10 mulleres, o que supón unha diminución en relación ao ano 2003 cando tiña 26 habitantes.
Edmond O'Brien
Edmond O'Brien, nado en Nova York o 10 de setembro de 1915 e finado en Inglewood (California) o 9 de maio de 1915 foi un actor estadounidense.
Traxectoria
O'Brien graduouse en arte dramática na Universidade de Columbia e debutou en Broadway aos 21 anos en Daughters of Atreus. O seu primeiro papel no cinema foi en 1938 e gradualmente construíu a súa carreira como un respectado actor secundario. Durante a segunda guerra mundial serviu nas Forzas Aéreas.
En 1954 gañou o Oscar ao mellor actor secundario polo seu papel de axente de publicidade en A condesa descalza e tamén foi candidato ao premio por interpretar un senador alcohólico en Seven Days in May (1964). Anteriormente tivera un papel protagonista moi celebrado no drama de cinema negro D.O.A. como un home que quere descubrir quen o envelenou antes de morrer.
Entre 1950 e 1952 protagonizou o drama radiofónico Yours Truly, Johnny Dollar e participou moi activamente na televisión, como en The Comedian, drama dirixido por John Frankenheimer e protagonizado por Mickey Rooney.
O'Brien faleceu vítima do alzhéimer.
A Gándara, Vimianzo, Vimianzo
A Gándara é un lugar da parroquia de Vimianzo no concello coruñés de Vimianzo na Comarca da Terra de Soneira. Tiña 55 habitantes no ano 2018 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística dos cales eran 27 homes e 28 mulleres.
Miguel Ángel Martínez Quintanar
Miguel Ángel Martínez Quintanar, nado en Santiago de Compostela o 23 de novembro de 1968, é un profesor e filósofo galego.
Traxectoria
Licenciado en Filosofía na Universidade de Santiago de Compostela en 1991, doutorouse nesta especialidade en 2007. Desde 1997 é profesor de ensino secundario, residindo actualmente en Lugo.
Ten colaborado con artigos de temática filosófica en diversas publicacións.
Plum
Plum é o cuarto álbum de estudio da banda estadounidense de rock psicodélico Wand, publicado o 22 de setembro de 2017 a través do selo Drag City.
Club Deportivo Alcalá
O Club Deportivo Alcalá é un club de fútbol español da cidade de Alcalá de Guadaíra, na provincia de Sevilla. Foi fundado en 1944 e xoga na Terceira División Española, logo de descender na tempada 2010-11.
Debutou na Segunda División B a tempada 2004-05.
Estadio
O Alcalá xogaba os seus partidos no Estadio Francisco Bono, con capacidade para 3.000 espectadores. Actualmente está en construción o Nuevo Estadio Francisco Bono, logo da demolición do antigo estadio inaugurado en 1965.
Verín, Peibás, Antas de Ulla
Verín é un lugar da parroquia de Peibás no concello lugués de Antas de Ulla na comarca da Ulloa. Segundo o IGE, en 2011 tiña 21 habitantes (11 homes e 10 mulleres).
Velanxil, Peibás, Antas de Ulla
Velanxil é un lugar da parroquia de Peibás no concello lugués de Antas de Ulla na comarca da Ulloa. Segundo o IGE, en 2011 tiña 12 habitantes (5 homes e 7 mulleres).
As Pasantes, Vimianzo, Vimianzo
As Pasantes é un lugar da parroquia de Vimianzo no concello coruñés de Vimianzo na comarca da Terra de Soneira. Tiña 42 habitantes no ano 2020 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística dos cales eran 19 homes e 23 mulleres.
Patrimonio
O muíño das Pasantes, foi restaurado en 2017 xunto coa súa contorna. Na aldea hai casas rurais.
Liña 5 do metro de Barcelona
esquerda|50px|L5 300px|miniatura|Estación de Sagrada Familia A liña 5 ou liña azul do metro de Barcelona é unha liña de ferrocarril metropolitano soterrada que dá servizo nas cidades de Cornellà de Llobregat, Esplugues de Llobregat, l'Hospitalet de Llobregat e Barcelona. A liña inaugurouse o 21 de xullo de 1959 como liña II e actualmente une as estacións de Cornellà Centre e Vall d'Hebron.
O trazado da liña é de dobre vía soterrada, excepto un pequeno tramo ao redor da estación e cocheiras de Can Boixeres. Os talleres e as cocheiras atópanse en Can Boixeres, Vilapicina e Vall d'Hebron. Actualmente a liña ten unha lonxitude de 18,9 quilómetros e vinte e seis estacións.
700px|miniatura|Estacións da liña 5|esquerda
Is This Real?
Is This Real? é o primeiro álbum de estudio da banda estadounidense de punk rock Wipers, publicado en xaneiro de 1980 a través do selo Park Avenue Records. O disco foi reeditado en CD por Sub Pop en 1993 con tres temas do EP Alien Boy.
No ano 2001 foi remasterizado dixitalmente por Greg Sage, o líder da banda, e reeditado a través do seu propio selo, Zeno Records, como parte dun conxunto de 3 CDs. O disco tamén foi reeditado en vinilo no ano 2006 a través do selo Jackpot Records in 2006.
Somonte
Co topónimo Somonte podemos atopar os lugares de :
Campións de Wimbledon (individual homes)
O torneo individual de homes de Wimbledon dispútase desde 1877.
Unknown Mortal Orchestra (álbum)
Unknown Mortal Orchestra é o primeiro álbum de estudio da banda neozelandesa de rock psicodélico Unknown Mortal Orchestra, publicado o 21 de xuño de 2011 a través do selo Fat Possum Records.
O álbum gañou o Taite Music Prize no ano 2012.
Sansobre, Vimianzo, Vimianzo
Sansobre é un lugar da parroquia de Vimianzo no concello coruñés de Vimianzo na comarca da Terra de Soneira. Tiña 39 habitantes no ano 2018 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística dos cales eran 19 homes e 20 mulleres.
Casteláns, Covelo
Santo Estevo de Casteláns é unha parroquia que se localiza no oeste do concello de Covelo na comarca da Paradanta. Segundo o padrón municipal de 2004 tiña 230 habitantes (116 homes e 114 mulleres), distribuídos en 3 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 288 habitantes. Segundo o IGE, no 2014 a súa poboación descendera ata os 176 habitantes, sendo 94 homes e 82 mulleres.
Información
A parroquia de Casteláns atópase no límite do concello de Covelo co de Mondariz e ten unha extensión de 7,5 quilómetros cadrados. Cunha gran probabilidade Casteláns foi na antigüidade un lugar onde habitaron escribáns e persoas de leis. En varias casas grandes da parroquia consérvanse aínda escudos heráldicos que posúen un grande interese.
As súas terras son fértiles por mor dunha menor altitude e recollen un viño afrutado e saboroso. Tamén o año e o cocido son dous pratos propios do lugar.
No barrio de Lourido emítense unhas augas sulfurosas que teñen fama en todo o concello e que sandan unha morea de enfermidades.
Patrimonio
Consérvanse restos dunha igrexa románica de finais do século XII, do que foi mosteiro de Santo Estevo de Casteláns, de monxas beneditinas. O único que resta desta construción é a súa ábsida, de cuarto de esfera sobre nervios procedentes de columnas pequerrechas. Nos vans da ábsida, áchanse pequenas xanelas de arquivolta semicircular apoiada en columnas por dentro e por fóra. Tamén posúe canzorros e os arcos interiores dalgunha fiestra son de ferradura. Estes restos poden visitarse en Mondariz-Balneario, onde foron trasladados a principios do século XX e na capela de San Roque da cidade de Pontevedra.
Subida ao Naranco
A Subida al Naranco é unha clásica ciclista, que naceu no ano 1941. Dispútase na provincia de Asturias, sendo a saída habitual a súa capital Oviedo, finalizando no cumio do porto Naranco, actualmente denominada cumio "El Tarangu". Só a partir do ano 1981 se disputa anualmente sen interrupción e desde a creación dos Circuítos Continentais UCI en 2005 é unha proba da categoría 1.1 dentro do UCI Europe Tour. A partir do 2011 deixouse de disputar como carreira independente, e se integrou como etapa final da Volta a Asturias
Istmo de Kra
miniatura|220px|O istmo de Kra coa península Malaia O istmo de Kra é unha estreita terra que conecta a península Malaia co resto de Asia, a parte leste pertence a Tailandia, mentres que a zona oeste pertence á rexión de Tanintharyi, de Birmania. Ao oeste do istmo atópase o mar de Andaman, mentres que ao leste está o golfo de Tailandia.
United States Open Tennis Championships
O US Open, en galego Aberto dos Estados Unidos, nomeado formalmente como United States Open Tennis Championships, é un torneo de tenis disputado nos Estados Unidos de América. O US Open é a versión moderna do antigo U. S. National Championship, sendo este un dos máis antigos torneos de tenis do mundo, cuxo torneo masculino ocorreu por primeira vez en 1881. Desde 1987, o US Open é cronoloxicamente o cuarto e último Grand Slam do ano. Desde 1978, vén ocorrendo nas pistas do USTA Billie Jean King National Tennis Center en Flushing Meadows Corona Park, no Queens, na cidade de Nova York.
Ocorre anualmente en agosto e setembro, nun período de dúas semanas (semana antes e despois do Labor Day). O torneo principal consta de cinco diferentes eventos, individuais masculino e feminino, dobres masculino, feminino e mixtas, con categorías adicionais para séniors, júniors e usuarios de cadeira de rodas.
Jumilla Club de Fútbol
O Jumilla Club de Fútbol foi un club de fútbol español da cidade de Jumilla, na Rexión de Murcia. Foi fundado en 1975 e desapareceu en maio de 2011. Xogou a súa última tempada na Segunda División B de España, aínda que descendeu a Terceira logo de quedar en última posición.
Casteda, Queixeiro, Antas de Ulla
Casteda é un lugar da parroquia de Queixeiro no concello lugués de Antas de Ulla na comarca da Ulloa. Segundo o IGE, en 2011 tiña 3 habitantes (1 home e 2 mulleres).
SIXPAC
O Sistema de Información Xeográfica de parcelas agrícolas (SIXPAC), é unha aplicación SIX que permite identificar xeograficamente as parcelas declaradas polos agricultores e gandeiros, en calquera réxime de axudas relacionado coa superficie cultivada ou aproveitada polo gando en todo o territorio español.
Descrición
Concibiuse inicialmente para o propósito de facilitar aos agricultores a presentación de solicitudes por exemplo para a PAC, con soporte gráfico, así como para facilitar os controis administrativos e sobre o terreo, o SixPac ademais converteuse nunha ferramenta de enorme utilidade en campos diferentes do agrario (xeoloxía, infraestruturas, urbanismo...), debido á súa concepción e desenvolvemento, no que se fai uso continuo e permanente das tecnoloxías máis avanzadas en información xeográfica automatizada.
Todas aquelas persoas que non estean de acordo co contido da información que figura no Sixpac poden presentar unha solicitude de modificación acompañando a documentación acreditativa do cambio.
O sistema consta dun mosaico de ortofotos dixitais que abarcan toda España, sobre as que, inicialmente, se superpoñen os planos parcelarios de catastro de rústica, de forma que, para cada referencia concreta, o sistema proporciona automaticamente a imaxe en pantalla da parcela referenciada, permitindo así mesmo a súa impresión en papel.
En 2010 existe unha nova versión o Sixpac 5 que está desenvolvida sobre tecnoloxía SilverLight de Microsoft. As principais novidades desta versión son:
Orixe
O Regulamento (CE) nº 1593/2000, do Consello, de 17 de xullo de 2000, que modifica o Regulamento (CEE) nº 3508/92, polo que se establece un Sistema Integrado de Xestión e Control de determinados réximes de axuda comunitarios, obriga a crear un Sistema Gráfico Dixital de Identificación de Parcelas Agrícolas, utilizando as técnicas informáticas de Información xeográfica, recomendando ademais, a utilización de ortoimaxes aéreas ou espaciais.
Obxectivos
Entre os obxectivos máis importantes do Proxecto SIXPAC figuran os seguintes:
Beyond: Two Souls
Beyond: Two Souls é un videoxogo de drama interactivo e acción desenvolvido por Quantic Dream exclusivamente para PlayStation 3, PlayStation 4 e Microsoft Windows. Foi lanzado o 8 de outubro de 2013 en Norte América, o 9 de outubro de 2013 en Australia, o 11 de outubro de 2013 en Europa e o 17 de outubro de 2013 no Xapón.
Beyond: Two Souls foi presentado no Festival de Cine de Tribeca. Recibiu valoracións maioritariamente positivas por parte da crítica. As vendas do xogo chegaron a máis dun millón de copias a finais de 2013.
Península Malaia
miniatura|Península de Malaisia. A Península da Malasia, Península Malaia ou Península de Malaca (coñecida en lingua malaia como Tanah Melayu) é unha grande península do sueste asiático. É alongada, cunha posición aproximada norte-sur e a súa extremidade, onde se encontra a illa de Singapur, é o punto mais austral de Asia separado de Sumatra polo Estreito de Malaca. A súa rexión máis estreita é o Istmo de Kra.
Na Península Malaia encontramos os seguintes países:
Liña 10 do metro de Barcelona
miniatura|esquerda|L10 miniatura|300px|Estación de Llefià A L10 ou liña 10 é un dos tres servizos de liña que transcorren pola liña 9 do metro de Barcelona (L9, L10 e L2), operada por Transports Metropolitans de Barcelona (TMB). Cando estea totalmente acabada dará servizo ás cidades de Badalona, Barcelona, l'Hospitalet de Llobregat e a Zona Franca (Barcelona e el Prat de Llobregat).
O primeiro servizo comercial da L10 foi o 18 de abril de 2010 entre a estación de Gorg, en Badalona, e a barcelonesa de Bon Pastor, un tramo de 3,4 quilómetros de lonxitude. Nesta última estación pódese enlazar entre o servizo da L9 e a L10 e a finais de xuño de 2010 abriuse o tramo ata La Sagrera.
700px|miniatura|esquerda|Mapa das liñas 9, 10 e 2.
Somonte, Vimianzo, Vimianzo
Somonte é un lugar da parroquia de Vimianzo no concello coruñés de Vimianzo na comarca da Terra de Soneira. Tiña 15 habitantes no ano 2018 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística dos cales eran 6 homes e 9 mulleres.
Flórián Albert
Flórián Albert, nado en Hercegszántó o 15 de setembro de 1941 e finado en Budapest o 31 de outubro de 2011, foi un futbolista húngaro que xogaba de dianteiro. Gañou o Balón de Ouro en 1967, galardón outorgado ao xogador europeo máis destacado do ano.
Club
Albert xogou ao longo de toda a súa carreira deportiva no mesmo club, o Ferencváros.
Selección
Participou en 75 encontros coa selección húngara, anotando 32 goles. Foi, xunto con outros cinco xogadores, o máximo anotador do Mundial de 1962 con cinco goles.
A Toxa, Vimianzo, Vimianzo
A Toxa é un lugar da parroquia de Vimianzo no concello coruñés de Vimianzo na comarca da Terra de Soneira. Tiña 62 habitantes no ano 2018 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística dos cales eran 25 homes e 37 mulleres.
A morte na literatura popular galega
miniatura|A chegada da Morte|250px
Aeroporto Chaudhary Charan Singh
O aeroporto internacional Chaudhary Charan Singh é un aeroporto indio que seve a Lucknow, a capital do estado de Uttar Pradesh. Está situado en Amausi, ao sur da cidade, e anteriormente foi coñecido como aeroporto de Airport antes de recibir o seu actual nome na honra de Chaudhary Charan Singh, o quinto Primeiro Ministro da India.
Francos ripuarios
Os francos ripuarios (ou riparios) eran unha subtribo dos francos xermánicos. "Ripuario" significa "do río", e é principalmente o oposto de "salio", que significa "salgado", "marítimo", dos francos salios. Os ripuarios eran realmente "do río", vivindo principalmente na Renania, mentres que os salios recibiran esa denominación por viviren preto do litoral, onde hoxe están Bélxica e Países Baixos.
A capital dos francos ripuarios na época de Clodoveo I dos salios era Colonia. Dous dos seus reis están rexistrados: Sixeberto o Coxo e o seu fillo Cloderico. Ambos foron derrotados por Clodoveo I por volta de 508, cando os ripuarios foron anexados a nación franca.
Liña 11 do metro de Barcelona
esquerda|L11|50px 300px|miniatura|Estación de Torre Baró | Vallbona A liña 11 do metro de Barcelona é unha liña de ferrocarril metropolitano soterrada que dá servizo a cinco barrios das cidades de Barcelona e Montcada i Reixac. A liña é do estilo metro lixeiro e condución automática, construída a comezos da década do 2000 como prolongación da liña 4 desde a estación de Trinitat Nova.
Consello de Cooperación Bibliotecaria
miniatura|200px|[[Ministerio de Educación, Cultura e Deporte de España|Ministerio de Educación.]]
Liña 11 do metro de Barcelona
A liña, de 2,3 quilómetros de lonxitude e cinco estacións, foi pensada para dar servizo a uns barrios tradicionalmente mal comunicados e inaugurouse o 2003 entre Trinitat Nova e Can Cuiàs. Como a L2 foi construída adaptada para persoas con mobilidade reducida e invidentes, e como tamén se fixo posteriormente na L9 e L10.
Consello de Cooperación Bibliotecaria
O Consello de Cooperación Bibliotecaria é un órgano de coordinación a nivel estatal español no que participan as Comunidades Autónomas, tendo en conta todos os distintos tipos de bibliotecas, estando coordinadas polo Ministerio de Educación, Cultura e Deporte.
Liña 11 do metro de Barcelona
700px|miniatura|esquerda|Estacións da liña 11
Consello de Cooperación Bibliotecaria
Creación
O Consello Cooperación Bibliotecaria de España foi creado pola Lei 10/2007, de 22 de xuño, da lectura, do libro e das bibliotecas. publicada no BOE núm. 150, do día 23 de xuño de 2007.
Ervellaca
A ervellaca  (Vicia sativa) é unha planta da familia Fabaceae (antes Leguminosae).
Baldriz, Reboredo, Antas de Ulla
Baldriz é un lugar da parroquia de Reboredo no concello lugués de Antas de Ulla na comarca da Ulloa. Segundo o IGE, en 2011 tiña 4 habitantes (2 homes e 2 mulleres).
Consello de Cooperación Bibliotecaria
Documentos importantes do Consello
Entre os varios documentos que o Consello de Cooperación Bibliotecaria deu a coñecer recentemente, como froito do traballo de grupos e comisións nos últimos anos, pódense destacar estes dous:
En Galicia
Pola súa parte, Galicia conta coa Lei 5/2012, do 15 de xuño, de bibliotecas de Galicia, publicada no DOG Núm. 122, do día 27 de xuño de 2012. O 17 de marzo de 2013 constituíuse o Consello de Cooperación Bibliotecaria de Galicia, contemplado na dita lei.
Ervellaca
Ao igual que moitas outras especies da familia, é capaz de fixar nitróxeno da atmosfera mediante unha simbiose, nas súas raíces, con bacterias do xénero Rhizobia.
Urroa, Vimianzo, Vimianzo
Urroa é un lugar da parroquia de Vimianzo no concello coruñés de Vimianzo na comarca da Terra de Soneira. Tiña 47 habitantes no ano 2018 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística dos cales eran 21 homes e 26 mulleres.
Iglú
miniatura|dereita|Iglú en [[Kinngait, no sur da Illa de Baffin no Canadá.]] Un iglú é unha vivenda circular con forma de cúpula construído con bloques de xeo, típico de zonas como a Antártida, o norte do Canadá ou Alasca. Son utilizados polos esquimós como abrigo temporal na época invernal.
Ervellaca
Medra en zonas de cultivo como má herba, nitrificando os solos sobre os que medra e o aproveitamento principal desta planta radica no seu uso como fertilizante verde ou coma forraxe gandeira aportando aos animais unha cantidade importante de proteínas.
Descrición
miniatura|Ervellaca fritida. Planta herbácea anual erecta ou rubideira hirsuta ou glabrescente de 30 a 80 cm de altura, con talos ascendentes máis ou menos angulosos. Follas paripinnadas, de 1 a 8 pares de folíolos, pecioladas e con estípulas lanceoladas, as follas finalizan nun gabián ramificado que axuda a rubir á planta. As flores agrúpanse en inflorescencias sentadas cunha ou dúas flores cun pequeno pedicelo de 2 mm; as flores posúen un cáliz actinomorfo formado por 5 sépalos soldados formando un tubo que termina con 5 dentes estreitos e triangulares, máis longos ca o tubo. Posúe unha corola papilionácea, zigomorfa, formada por cinco pétalos ceibos de cor violeta a vermella púrpura. O androceo formado por nove estames unidos na base e un separado, todos eles con anteras oblongas. O xineceo ten un ovario glabro ou seríceo cun guecho de pelos. Os froitos son legumes coas marxes pilosas e cun número variábel de sementes no seu interior (de 4 a 9).
Distribución e hábitat
miniatura|Ervellaca e [[formiga]]
Orixinaria do centro e sur de Europa e da conca mediterránea. Na Península Ibérica aparece espontaneamente en case todo o territorio. O seu cultivo espallouse por todo o planeta. Aparece en Galicia.
Lois Tobío Campos
Lois Tobío Campos, nado en Lamiño (Brión) en 1861 e finado en Santiago de Compostela o 7 de abril de 1943, foi un mestre e escritor galego.
Ervellaca
Distribución e hábitat
Medra en zonas de cultivo e herbeiras, en solos nitrificados dende o nivel do mar ata os 1000 m. de altitude.
Lois Tobío Campos
Traxectoria
miniatura|175px|Carta de [[Rosalía de Castro|Rosalía Castro de Murguía a Luis Tobío, 1883.]] Era fillo de Ramón Tobío Martínez, labrego acomodado, e de Xoana Campos. Ramón Tobío era fillo de María Xosefa Martínez Vioxo, irmá do pai de Rosalía de Castro, coa que Lois Tobío pasou parte da súa infancia en Ortoño. Comezou a estudar co seu tío, Lois Tobío Martínez, mestre en Brión. Fixo Maxisterio na Escola Normal de Santiago de Compostela, titulándose en 1881. Estivo como interino en Ribeira e no Colexio de San Agustín de Vilagarcía de Arousa, incorporado ao Instituto de Segundo Ensino de Pontevedra.
Ervellaca
Cultura
Pode establecerse como cultura monófita, mais aconséllase sementar a ervellaca cun cereal (avea, orxo) ou unha gramínea pratense (herba de Vigo) que exercen de arxón. Cultívase de preferencia en secaño, en diferentes épocas do ano. As variedades de outono seméntanse nesa estación e colléitanse a finais da primavera (maio-xuño). As variedades de primavera, axeitadas para áreas de invernos rigurosos, seméntanse a inicios da primavera e completan o seu ciclo no verán. Finalmente, nalgúns regadíos cálidos (val do Ebro) seméntase a ervellaca no verán, logo de apañar o cereal, e ségase cando a masa vexetativa é importante, a inicios do inverno, para dar en verde aos animais.
Lois Tobío Campos
Traxectoria
En Vilagarcía comezou a publicar artigos e poesía na prensa local, ao tempo que sacaba o título de Bacharelato por libre, que acadou en 1885. Comezou os estudos de Farmacia na Universidade de Santiago de Compostela, sen chegar a rematar a carreira. En 1892 acadou a praza de Mestre na Escola de San Francisco de Viveiro, e ao ano seguinte marchou a Madrid para seguir os cursos da Escola Superior do Maxisterio e poder optar a un posto como docente nas Escolas Normais. A través de profesores como Bartolomé Cossio coñeceu a Institución Libre de Enseñanza, onde coincidiu con Francisco Giner de los Ríos.
Ervellaca
Cultura
No seu uso forraxeiro, seméntase densamente, 250 kg/ha (se o cultivo é de secaño a dose de sementeira redúcese polo menos á metade). Pola contra, cando se sementa para semente, necesítase menor cantidade a usar; senón, o culivo ha ser moi vexetativo, e haberá menos flores e menor produción de semente.
Lois Tobío Campos
Traxectoria
De regreso a Viveiro participou na vida cultural da vila, con publicacións e conferencias co gallo do Centenario da publicación de Don Quijote ou polo aniversario do nacemento de Nicomedes Pastor Díaz. Amais de ocupar o seu posto na escola pública, deu clase nun centro privado. En 1915 pasou a dar clase na Escola Graduada anexa á Escola Normal de Santiago.
Ervellaca
Cultura
Despois de sementar recoméndase pasar lixeiramente un rolo para suavizar a sucada de sementeira, e permitir o correcto paso da colleitadora. Unha vez sementado, cómpre vixiar uns días para disuadir as pombas e outras aves que poden comer a semente.
Lois Tobío Campos
Traxectoria
Foi nomeado académico correspondente da Real Academia Galega, e publicou diversos artigos no seu Boletín. Era tamén membro da Sociedade Astronómica de Barcelona. En 1898 recibiu a Cruz de Isabel a Católica.
Vida persoal
Casou en 1905 con Mélida Fernández González, da familia fidalga dos Pardo-Vaamonde. Foi pai de Lois Tobío Fernández e María Tobío.
Ervellaca
Historia
Forma parte da dieta humana dende a antigüidade por restos carbonizados atopados en sitios no Neolítico, en Siria, Turquía, Bulgaria, Hungría e Eslovaquia. Tamén se atopaba no Antigo Exipto e na Idade de Bronce en Turkmenistán e Eslovaquia. A definitiva evidencia de cultivo atópase só nos tempos da Antiga Roma.
Taxonomía
Vicia sativa foi descrita por Carl von Linné e publicado en Species Plantarum, vol. 2: 736 en 1753.
Confesión a Laura
Confesión a Laura é un filme colombiano de 1991 dirixido por Jaime Osorio. O filme está ambientado durante o Bogotazo, unha serie de disturbios violentos que se produciron en Bogotá após o asasinato do candidato presidencial Jorge Eliécer Gaitán o 9 de abril de 1948. Conta a historia dun marido oprimido e forzado polas circunstancias a pasar o día na casa do seu veciño, un solitario mestre. O filme foi escollido como o candidato colombiano para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 64ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.
Terceira división española 2012/13
A tempada 2012–13 da Terceira División de España foi a 79º edición deste torneo. Iniciouse o 26 de agosto de 2012 e finalizou o 30 de xuño de 2013 coas eliminatorias de promoción finais.
Podólogo, podóloga
miniatura|[[Láser usado en podoloxía.]] O podólogo é o profesional sanitario que prevén, diagnostica e trata os problemas do pé, e se ocupa do seu coidado integral e da súa relación co resto do corpo.
A estrutura e o funcionamento dos pés son moi complexos e esíxenlle ao podólogo profundos coñecementos en distintas materias, así como as habilidades e aptitudes necesarias para realizar e elaborar calquera tipo de tratamento do pé mediante os procedementos terapéuticos propios da súa disciplina.
Exercicio da profesión
Para exercer a podoloxía en España é indispensable estar en posesión da Titulación Universitaria de Podoloxía e estar colexiado nun Colexio Profesional de Podólogos, habitualmente no da Comunidade Autónoma.
Actividade diagnóstica
O podólogo ten acceso ás probas complementarias tanto para chegar a un diagnóstico certo, como para realizar un seguimento axeitado das patoloxías (probas biomecánicas, de raios X, analíticas etc.).
Aplicación de tratamentos
O podólogo ao diagnosticar as enfermidades dos pés ordena os tratamentos das devanditas patoloxías de acordo co estado da ciencia actual, para iso instaura:
Abrotelia
Abrotelia foi unha filósofa pitagórica que viviu no século V a.C. Era unha de quince mulleres incluídas na Vida de Pitagoras, escrita por Iámblico. O pai de Abrotelia foi Abroteles de Tarentum e crese que naceu en Tarentum.
A Valiña, Vimianzo, Vimianzo
A Valiña é un lugar da parroquia de Vimianzo no concello coruñés de Vimianzo na comarca da Terra de Soneira. Tiña 24 habitantes no ano 2018 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística dos cales eran 7 homes e 17 mulleres.
A Garita, Sismundi, Cariño
A Garita é un lugar da parroquia de Sismundi no concello Coruñés de Cariño na comarca do Ortegal. Tiña 17 habitantes no ano 2008 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales eran 8 homes e 9 mulleres, o que supón unha diminución con relación ao ano 1999 cando tiña 19 habitantes.
Lista de monarcas de Bulgaria
Dominación bizantina (1018–1185)
Líderes en rebeldía fronte a Bizancio
Terceiro estado búlgaro, Reino de Bulgaria (1878–1946)
Monarquía abolida en 1946
Proxecto Xenoma Humano
miniatura|Logo. miniatura|dereita|300px|Representación gráfica do [[cariotipo humano normal.]] O Proxecto Xenoma Humano (en adiante PXH) foi un proxecto de investigación científica que tiña o obxectivo fundamental de determinar a secuencia de nucleótidos que compoñen o ADN do xenoma humano e identificar e cartografar os seus aproximadamente 20.000-25.000 desde un punto de vista físico e funcional.
O xenoma humano é a secuencia de ADN dun ser humano. Está dividido en fragmentos que conforman os 23 pares de cromosomas distintos da especie humana (22 pares de autosomas e 1 par de cromosomas sexuales). O xenoma humano está composto por aproximadamente entre 22.500 e 25.000 xenes distintos. Cada un destes xenes contén codificada a información necesaria para a síntese dunha ou varias proteínas ou de ARNs funcionais (xenes de ARN). O "xenoma" de calquera persoa (a excepción dos xemelgos idénticos e dos organismos clonados) é único.
Coñecer a secuencia completa do xenoma humano pode ter moita relevancia en canto aos estudos de biomedicina e xenética clínica, desenvolvendo o coñecemento de doenzas pouco estudadas, novas medicinas e diagnósticos máis fiables e rápidos. Porén, descubrir toda a secuencia xénica dun organismo non nos permite coñecer o seu fenotipo. O PXH necesita unha regulación lexislativa relativa ao uso do coñecemento da secuencia xenómica, xa que este uso presenta certos posibles problemas éticos.
Antes da década de 1980 xa se coñecía a secuencia de xenes soltos dalgúns organismos, e tamén se coñecían os xenomas de entidades subcelulares, tales como virus e plásmidos. Pero ata 1986 o Departamento de Enerxía dos Estados Unidos (DOE), non concretou institucionalmente o PXH durante un congreso en Santa Fe, California. O PXH contaba cunha boa suma económica e sería utilizado para estudar os posibles efectos das radiacións sobre o ADN. Ao seguinte ano, no congreso de biólogos no Laboratorio de Cold Spring Harbor, os Institutos Nacionais da Saúde (NIH) quixeron participar no proxecto ao ser outro organismo público con moita máis experiencia biolóxica.
O debate público que suscitou a idea captou a atención dos responsables políticos, non só porque o PXH era un gran reto tecnocientífico, senón polas tecnoloxías de vangardia que xurdirían, e porque o coñecemento obtido aseguraría a superioridade tecnolóxica e comercial do país. Antes de dar luz verde á iniciativa do PXH necesitouse por un lado o informe de 1988 da Oficina de Avaliación Tecnolóxica do Congreso (OTA) e a do Consello Nacional de Investigación (NRC) dos Estados Unidos. Ese ano inaugurose HUGO (Organización do Xenoma Humano) e James D. Watson foi nomeado alto cargo do proxecto. Sería substituído por Francis Collins en abril de 1993, en gran parte pola súa inimizade con Bernadine Healy que era o seu xefe daquela. Tras isto o nome do Centro cambiou a Instituto Nacional de Investigacións do Xenoma Humano (NHGRI).
En 1990 inagurouse definitivamente o Proxecto Xenoma Humano, e calculábase que necesitaría 15 anos para realizar o seu traballo. Os seus obxectivos principais nunha primeira etapa eran a elaboración de mapas xenéticos e físicos de gran resolución, mentres se poñían a punto novas técnicas de secuenciación, para poder abordar a secuenciación de todo o xenoma. Calculouse que o PXH americano necesitaría uns 3000 millóns de dólares e remataría en 2005. En 1993 os fondos públicos achegaron 170 millóns de dólares, mientres que a industria gastou aproximadamente 80 millóns. Co paso dos anos, o investimento privado aumentaría considerablemente.
A secuenciación do xenoma humano promete ser beneficiosa en moitos campos, desde a medicina moleclar á evolución humana. O PXH, por medio da secuenciación do ADN, pode ser de grande axuda para comprender doenzas como: identificación de mutacións ligadas a diferentes formas de cancro; o deseño de medicacións e unha predición máis axeitada dos seus efectos; avances en ciencias forenses aplicadas; avaliación de riscos para a saúde; bioarqueoloxía, antropoloxía e evolución. Outros beneficios que se poden obter é o desenvolvemento comercial de investigacións xenómicas cos produtos baseados no ADN, que é unha industria milmillonaria.
Historia
miniatura|upright=1.2|[[Replicación do ADN.]] miniatura|300px|A primeira presentación impresa do xenoma humano entregouse nunha serie de libros, que se mostran na [[Colección Wellcome, Londres.]] Os inicios da idea de realizar un proxecto para secuenciar o xenoma humano empezaron en maio de 1985 cando Robert Sinsheimer organizou un obradoiro para discurtir a secuenciación do xenoma humano, pero por varias razóns os NIH estaban tamén interesados en implicarse na proposta. No marzo seguinte, o obradoiro de Santa Fe foi organizado por Charles DeLisi e David Smith da Oficina do Departamento de Enerxía e Investigaión Ambiental (OHER). Ao mesmo tempo Renato Dulbecco propuxo a secuenciación completa do xenoma nun artigo na revista Science. Despois seguiunos James Watson dous meses máis tarde cun obradoiro realizado no Cold Spring Harbor Laboratory.
O Dr. Alvin Trivelpiece procurou e obtivo a aprobación da proposta de DeLisi polo subsecretario William Flynn Martin. Isto foi utilizado na primavera de 1986 por Trivelpiece, entón Director da Oficina de Investigación Enerxética do Departamento de Enerxía, para informar a Martin e ao subsecretario Joseph Salgado sobre a súa intención de reprogramar 4 millóns de dólares para iniciar o proxecto coa aprobación do Secretario Herrington. Esta reprogramación foi seguida por unha partida orzamentaria de 16 millóns de dólares no presuposto de 1987 da administración Regan que foi sometido ao Congreso. Foi aprobado polas dúas cámaras.
En 1990, as dúas principais axencias que financiaban o proxecto, a DOE e os NIH, realizaron un memorando de entendemento para coordinar os plans e establecer o calendario para a iniciación do Proxecto en 1990. Daquela, David Galas era o Director da rebautizada “Oficina de Investigación Biolóxica e Ambiental” na Oficina de Ciencia do Departamento de Enerxía, e James Watson encabezaba o Proxecto Xenoma dos NIH. En 1993, Aristides Patrinos sucedeu a Galas e Francis Collins sucedeu a James Watson, asumindo o papel de xefe do proxecto conxunto como Director do Centro Nacional para a Investigación do Xenoma Humano dos NIH (que máis tarde se chamaría Instituto Nacional de Investigación do Xenoma Humano).
O proxecto de 3000 millóns de dólares que fora creado oficialmente en 1990 polo Departamento de Enerxía e os NIH esperábase que se rematase en 15 anos. Ademais dos Estados Unidos, o consorcio internacional incluía xenetistas do Reino Unido, Francia, Australia, China e moitos outros socios espontáneos.
Debido á extensa cooperación internacional e aos avances no campo da xenómica (especialmente na análise de secuencias), e aos grandes avances na tecnoloxía da computación, finalizouse un primeiro borrador do xenoma en 2000 (anunciado polo presidente norteamericano Bill Clinton e o primeiro ministro británico Tony Blair o 26 de xuño de 2000). A primeira ensamblaxe dispoñible deste primeiro borrador foi completada polo Grupo de Bioinformática do Xenoma da Universidade de California, Santa Cruz, principalmente liderado por Jim Kent. Os traballos de secuenciación continuaron e publicouse o xenoma case completo o 14 de abril de 2003, dous anos antes do previsto. En maio de 2006, completouse a secuenciación que faltaba do cromosoma 1, que foi publicada en Nature.
Grao de conclusión do Proxecto
O PXH non pretendía secuenciar todo o ADN que se encontra nas células humanas. O que se secuenciaou foron só as rexións eucromáticas do xenoma, que supoñen un 90% do xenoma. As outras rexión, chamadas heterocromáticas están nas zonas dos centrómeros e telómeros dos cromosomas, e non conteñen xenes, e non foron secuenciadas dentro deste proxecto.
Esforzos públicos e privados
En 1998, foi presentado un proxecto similar ao PXH público pero de financiamento privado polo investigador norteamericano Craig Venter e a súa compañía Celera Genomics. Venter foi científico dos NIH a inicios da década de 1990 cando se iniciou o proxecto. O esforzo económico que ía facer Celera, de 300 millóns de dólares pretendía avanzar a un ritmo máis rápido e a unha fracción do custo de 3.000 millóns do proxecto público.
Celera usou unha técnica chamada secuenciación de escopeta de xenoma completo, empregando a secuenciación de finalización por pares, que se usara para a secuenciación de xenomas bacterianos de ata seis millóns de pares de bases de lonxitude, pero non para xenomas como o humano de 3.000 millóns de pares de bases.