cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dasypus novemcinctus
Características
O seu corpo mide entre 50 e 60 cm, e o seu peso oscila entre os 4 e os 8 kg. A súa coloración é escura, negra con partes brancas e beixe. As patas dianteiras teñen 4 dedos e as traseiras, 5. Ten ao rededor de 32 dentes, a pesar do cal non pode morder ou mastigar, debido a que os dentes non teñen raíces nin esmalte.
Hábitat e distribución
As súas pel e armadura non lle permiten resistir temperaturas moi baixas, e por iso se encontra en zonas de temperaturas cálidas, dentro da súa ampla área de distribución, que se estende desde o sur dos Estados Unidos, e a través de México, América Central e o norte da Suramérica, até o norte da Arxentina, ao sur da Provincia de Buenos Aires, sendo o armadillo que conta cunha distribución máis ampla.
Tamén está presente nas Antillas, en Granada e Trinidad e Tobago. Encóntrase desde o nivel do mar até os 2000 m de altura.
Pode encontrarse en covas, ocos, pasteiros, bosques tropicais e nunha gran variedade de hábitats de áreas secas. É bastante frecuente en todo o Paraguai.
Comportamento
miniatura|250px|Boca dun tobo. É un animal de hábitos nocturnos, e tímido, que se orienta polo olfacto e polo seu agudo sentido de audición. Durante o día permanece agochado nos seus tobos, escavados na terra a mediana profundidade, e polas noites aventúrase en campo aberto para cazar.
O armadillo de nove bandas é a única especie coñecida que pode inchar os seus intestinos con aire e flotar para cruzar ríos; ademais pode realizar apneas de 6 minutos, logrando cruzar polo fondo de pequenos ríos. Pode tamén saltar de 90 a 120 cm de altura no aire, sendo un particular perigo para os vehíclos nas estradas.
Alimentación
É un animal basicamente insectívoro, que come principalmente formigas e térmites. Pero tamén outros pequenos insectos e as súas larvas, e outros invertebrados, como vermes e caracois, e incluso pequenos anfibios e raíces tuberosas. Pero o seu alimentop preferido son as formigas e os térmites.
Reprodución
De todos os armadillos, é o máis fértil, e as femias paren entre 4 e 10 crías por camada, o que explica que sexan os máis frecuentes. Alcanzan a madurez sexual ao ano de idade. Para reproducírense constrúen covas múltiples ou tobos de 0,5 a 3,5 m de longo, interconectadas. O período reprodutivo vai de agosto a novembro. A xestación é de 120 días. As crías mantéñene agochadas nos tobos até que chegan á idade necesaria para valerse por si soas. Durante ese tempo, os pequenos son aleitados pola súa nai antes de que esta lles aprenda a capturar insectos.
Taxonomía
miniatura|250px|Na [[Florida, Estados Unidos de América|Florida, EE. UU..]] miniatura|250px|En [[Nuevo León, México.]] miniatura|250px|Ergueito.
Descrición
A especie foi descrita polo naturalista sueco Carl von Linné (Linneo) na 10ª edición do seu Systema Naturae.
Sinonimia
Ademais de polo nome que lle impuxo Linneo, e que é hoxe o considerado como válido, a especie coñeceuse tamén ao longo do tempo polos sinónimos seguintes:
Subespecies
Na actualidade recoñécense, dentro da especie, as seguintes seis subespecies:
Relación cos humanos
Os indíxenas do Chaco paraguaio gustan moito da carne do armadillo de nove bandas ou tatú, que é parte da súa dieta. Moita veces cociñan a carne na propia armadura do armadillo.
Este armadillo é dócil, e non presenta perigo ningún, excepto polas sus patas con largas e firmes uñas. Por iso algunhas persons téñenos como mascota, aínda que son moi escorregadizos e, se non teñen unha gaiola segura, poden escavar pozos moi profundos e causar danos nas tubaxes.
Nos países andinos, especialmente o Perú, Bolivia e a Arxentina, a armadura do armadillo utilízase para construír un instrumento musical chamado charango, semellante a unha guitarra pero de reducidas dimensións, e composto de cinco ordes de cordas que producen un son moi agudo.
Tamén serve para a confección de carteiras femininas e como alimento.
En diversas zonas de México fríxese na coiraza e cómese como un roxón. Nesta país, especialmente na zona do Iucatán, o huech —como alí se coñece— é unha prezada peza de caza, polo saboroso da súa carne e por ser un prato exótico nos máis caros restaurantes. Debido a isto o número de armadillos diminuíu de forma alarmante na rexión.
Estado de conservación
A Unión Internacional para a Conservación da Natureza e dos Recursos Naturais (UICN), desde o ano 2006, vén cualificando o status da especie como LC (pouco preocupante), cualificación que mantén a día de hoxe (2016), debido á súa larga distribución, á suposta gran poboación, á súa tolerancia á alteración dos seus hábitats, e a que non existen evidencias dunha diminución importante da poboación.
É relativamente común na Rexión Occidental de Paraguai, con algunhas extincións locais especialmente nas áreas máis secas, pero rexistrouse un incremento poboacional no departamento Presidente Hayes. Na Rexión Oriental, debido á alta presión exercida pola caza e á destrución de hábitats extinguiuse localmente en varios sitios.
Cómpre mencionar en particular que esta especie non está listada no CITES (Convención sobre o Comercio Internacional de Especies Ameazadas de fauna e flora silvestres), acordo internacional concertado entre os gobernos para asegurar que o comercio internacional de espécimes de animais e plantas salvaxes non ameace a súa supervivencia no seu medio natural.
Pedro Fernández de Castro y Andrade
Pedro Fernández de Castro, Andrade e Portugal, nado en Monforte de Lemos en 1560 e finado en Madrid en 1622, foi o VII conde de Lemos, IV Marqués de Sarria, V Conde de Villalba, III de Andrade e Grande de España de primeira clase.
Descrición e cargos
miniatura|Retrato de Pedro Fernández de Castro e Andrade, VII [[Conde de Lemos.]] Coñecido habitualmente como "O Gran Conde de Lemos", este famoso estadista e diplomático español foi Presidente do Consello de Indias, Vicerrei de Nápoles, Presidente do Consello Supremo de Italia (segundo o conde de Gondomar, "o cargo maior e máis útil que daba o Rei en Europa"), comendador da Orde de Alcántara, embaixador extraordinario en Roma e Alguacil Maior do Reino de Galicia. Home de saúde fráxil, refuxiouse en Monforte para recuperarse das súas crises; destacou polas súas calidades como estadista, como intelectual e mecenas e pola súa loita en favor dos dereitos do Reino de Galicia.
Presidente do Consello de Indias
Con 27 anos, tomou posesión do seu cargo de Presidente do Consello de Indias, e Filipe III diría del que "Honrou o cargo e honrouse a si mesmo". A esfera de acción deste organismo comprendía todos os ámbitos político-administrativos dos territorios coloniais españois. O Conde instaurou políticas dirixidas á mellora das xentes baixo a súa xurisdición, abrindo vías ao comercio e fomentando o progreso; elabora un Memorial solicitando do rei a liberdade dos indios, e fundamentando meticulosamente as razóns que lle levaban a elevar tal petición; a data 26 de maio de 1609, Filipe II promulga a real cédula promovendo a medida solicitada. Con todo, a disposición promulgada non tiña a precisión e alcance que o conde desexaba, e nunha carta escrita a un dos seus serventes, que debía administrarlle rendas deixadas en Indias, dille, acerca dos indios, "Adoitan padecer grandes vexacións, así por conta dos seus encomendeiros como tamén no servizo dos obraxes. Por reverencia de Deus, que vosa mercé mire moito por eses que me tocan e non se lles dea nada que veña menos diñeiro a España, a troco de que eles vivan sen agravio e con comodidade".
Elaborou tamén durante ese período, a "Relación de goberno de Quixós e Matas", unha extensa provisión da provincia de Quito, conservado na Biblioteca Nacional de España.
Vicerrei de Nápoles
En 1603 marchou para Roma, sendo acompañado polo seu tío terceiro Fernando de Andrade e Soutomaior, futuro arcebispo compostelán. A estreita relación que sempre tivo con este vilagarcián traduciuse na continua procura da súa promoción e favorecemento.
O 21 de agosto de 1608 foi nomeado Vicerrei de Nápoles, "cabaleiro moi cordo, aínda que mozo", diría do Cabrera. No mesmo ano estivo a piques de ser nomeado para o Vicerreinado de Nova España (actual México); de aí os versos de Lope de Vega:
Nese período o seu secretario persoal foi Lupercio Leonardo de Argensola. Para o posto de axente en Roma do reino napolitano chamou en 1610 o seu parente Fernando de Andrade, quen había pouco menos dun ano abandonara a cidade pontificia para ser arcediago de Carrión e cóengo da catedral de Palencia.
Noutra orde de cousas, levantou a Universidade, o edificio de Escolas Públicas, construíu o Colexio de Xesuítas, e creou a famosa Academia Literaria "Degli Oziosi", ("Dos ociosos"), dotándoa dunha vastísima Biblioteca.
Presidente do Consello Supremo de Italia
A época como presidente do Consello de Italia, estivo guiada polo mesmo espírito de tecnócrata e bo administrador á vez que filántropo, pero estivo á vez marcada polas intrigas palacianas que se urdían en torno ao conde, e que tiñan como protagonista ao seu cuñado, o Duque de Uceda, que conspiraba contra o seu pai, o Duque de Lerma, e contra o seu gran protexido, o Conde de Lemos, de tal xeito que conseguía que as continuas reivindicacións do Conde, solicitando o voto en cortes para Galicia, caesen en saco roto, o cal provocaba a frustración deste último, que acaba renunciando e recluíndose no seu palacio de Monforte de Lemos, reclusión que máis tarde, volveuse forzosa, ao perder o favor real, caído en desgraza xa o Duque de Lerma.
Relación co Século de Ouro e mecenado
Corría 1598, cando o conde buscaba dunha persoa de valía que lle axudase nos seus asuntos persoais; deu con Lope de Vega, quen pasou ao seu servizo. Así, un dos escritores de máis relevancia do Século de Ouro converteríase no secretario persoal do Conde."Eu, que tantas veces aos seus pés, cal can fiel, durmín", diría Lope nunha soada epístola.
Foi un importante mecenas de grandes escritores da súa época, como Luis de Góngora (en cuxa obra podemos atopar múltiples sonetos e poemas dedicados ao conde ou á súa cidade de Monforte) ou Miguel de Cervantes, quen lle dedicou a súa obra Os traballos de Persiles e Segismunda, a segunda parte do Quixote, as Novelas exemplares, e as Comedias e entremeses, ademais dos irmáns Argensola, e de Quevedo, quen o definiu como "Honra da nosa Idade"; Son múltiples as cartas, poemas, dedicatorias e outros testemuños que nos revelan o grao de aprecio da elite intelectual polo conde, e a través delas coñecemos que unha forte e sincera amizade, que transcendía a pura relación mecenas-artista, uníalle a, entre outros, Cervantes ou a Lope de Vega.
Así, o último escrito de Miguel de Cervantes, considerado unha das páxinas máis belas da Literatura Española, e asinado catro días antes de morrer, foi unha epístola ao conde, nos seguintes termos: (como recollidos literalmente da transcrición do Marqués de Rafal, xa que existen varias versións con pequenas diverxencias)
Tamén o economista napolitano Antonio Serra dedicoulle a súa obra Breve trattato delle cause che possono far abbondare li regni d'ouro e d'argento dove non sono miniere ("Breve tratado das causas que poden facer abundar o ouro e a prata nos reinos que non teñen minas", 1613), escrita en prisión (que compartía co filósofo Tommaso Campanella, por unha conxura para independizar Calabria). O Nápoles desa época foi un centro cultural de primeira orde, que contaba coa presenza de artistas do talle de Caravaggio e José de Ribeira.
Obra literaria e loita polos dereitos do reino de Galicia
miniatura|Historia del buho de Pedro Fernández de Castro. O interese do VII Conde de Lemos pola literatura, unha constante na saga dos Condes de Lemos, e moi probablemente, inspirado polo seu tío, o Cardeal Rodrigo de Castro Osorio, levoulle a escribir numerosas cartas de gran valor; máis de duascentas consérvanse no Arquivo Histórico Nacional, téndose perdido a maior parte da súa abondosa, e coñecida por outras fontes, correspondencia cos escritores do Século de Ouro. Consérvanse así mesmo poemas: unhas décimas, gardadas na Biblioteca Nacional de España, códice 86, unhas redondillas, un soneto, unha glosa sobre unha décima do príncipe Filipe, un Romance, e coñéceselle a autoría de varias comedias e obras de teatro, hoxe perdidas; sábese con certeza da existencia dunha, titulada "A casa confusa", outra "Expulsión dos Mouriscos", e unha terceira que se coñece por unha crónica anónima conservada na Real Academia da Historia, e da cal ignórase o título.
Antonio de la Peña
Antonio de la Peña Santos, nado en Pajares de los Oteros (León) o 10 de abril de 1952, é un arqueólogo vinculado con Galicia.
Pedro Fernández de Castro y Andrade
Obra literaria e loita polos dereitos do reino de Galicia
É de lamentar o devastador incendio que sufriu o Palacio dos condes, en Monforte de Lemos, no que se perdeu o groso da biblioteca e fondo documental, ademais dunha incalculable colección de obras de arte; en devandito Palacio o Conde reuniu unha Academia literaria, da que participaron poetas como Juan de Moncayo.
Antonio de la Peña
Traxectoria
Conservador de Fondos Arqueolóxicos do Museo Provincial de Pontevedra, é membro do Instituto de Estudos Galegos, do Centro de Estudos Históricos de Pontevedra e outras institucións e asociacións arqueolóxicas, así como Académico Correspondente da Real Academia Catalá de Belas Artes.
Pedro Fernández de Castro y Andrade
Obra literaria e loita polos dereitos do reino de Galicia
Pero as obras máis celebradas do conde son de corte político-fantástico e na defensa da representatividade e dereitos do vello Reino de Galicia; Historia do deputado galego coas demais provincias de España, e especialmente O bufo galego facendo cortes coas demais aves de España, que, con estaren escritas en castelán, coma o resto da súa obra, son unha apelación na defensa de Galicia no concerto do resto de reinos da coroa española, e da continua reivindicación do reino Galego de ter voto en cortes. "O bufo galego", cuxo orixinal se conserva na Biblioteca Nacional de España, trátase dunha sátira política de tipo fantástico, como non existe outra da súa clase nesa época. Nela represéntase o Bufo galego parlamentando nun clareiro do bosque con outras aves ibéricas, que representan de maneira satírica os distintos reinos e provincias de España. O VII Conde de Lemos loitou denodada e insistentemente para que Galicia tivese voto de seu en cortes e non estivese representada como ata entón por Zamora, situación que se consideraba humillante para o vello reino. En 1520 unha comisión da nobreza pediu a Carlos I, unha vez máis, ese dereito, aducindo que "Galicia estaba suxeita a Zamora, con desdouro e descrédito da súa grandeza". Tal representación, que Galicia sempre desautorizou, crese que foi obtida a cambio de diñeiro, e nunha das ocasións ofrecéuselle ao Reino de Galicia recuperar o seu voto en troques dunha cantidade que non foi posible reunir. Así non pasaba ano sen que o conde remitise os seus escritos e protestas con esta demanda, lamentándose de que caesen en saco roto. Manuel Murguía di del: En 1602, o concello de Santiago de Compostela envíalle unha representación para "ofrecerlle todo agradecemento que esta cidade poida facer", e en 1610, en acta do mesmo municipio, é recoñecido como "a persoa a cuxo cargo está este negocio do voto". Constan así mesmo nos arquivos municipais as solicitudes para "que se faga mercé de apertar no negocio do voto" Finalmente, a súa reivindicación sería acollida o 13 de outubro de 1623 (un ano despois de morrer), por real carta de Filipe IV, supeditada a que o Reino de Galicia dese cen mil ducados, que se "aplicarían á construción de seis navíos precisamente necesarios naquela costa". Na acta de sesións da Xunta do Reino de Galicia recolleuse unha mención ao labor de D. Pedro, sen quen probablemente non fose posible alcanzar o vello soño galego.
Antonio de la Peña
Traxectoria
Os seus traballos céntranse no estudo da cultura castrexa, realizando escavacións arqueolóxicas nos Castros de Torroso e Santa Trega, o estudo do Grupo Galaico de Arte Rupestre, tendo catalogado gran cantidade de petróglifos, así como a Historia de Pontevedra e a súa provincia.
Pedro Fernández de Castro y Andrade
Obra literaria e loita polos dereitos do reino de Galicia
Esta loita conduciu á frustración do conde, que en vida viu as súas esperanzas de gañar o voto en cortes para Galicia fracasadas en intrigas e conspiracións palacianas do Conde-duque de Olivares e o Duque de Uceda. Logo dunha entrevista co rei, que recollen Vesteiro Torres e o resto de historiadores que se ocuparon do tema, o conde expúxolle as súas queixas e a desatención das súas reivindicacións, tras o cal aduciu: "como non sei vivir na corte, pido a Súa Maxestade licenza para me retirar á miña casa de Galicia. E se ofendín á Súa Maxestade, presente está a miña cabeza"; ao que o rei repuxo "Conde, se queredes retirarvos, podedes facelo cando quixerdes". O Conde bicou as mans do rei e retirouse a Monforte para se entregar aos seus libros e faladoiros, non exento de amargura, aínda que o seu auténtico sentir figura en cartas remitidas a Bartolomé Leonardo de Argensola. Nelas afirma: "Se non podes o que queres, quererás o que podes"; "Lindos intres paso cos libros e con encomendarme a Deus. Todo é risa" e "Creme, así vivirei contento". Durante o seu retiro en Monforte mantense apartado da vida cortesá e diplomática e, tras perder o favor real, dedícase ao progreso do estado de vida das xentes de Lemos, centrándose en mellorar os oficios existentes: ferreiros, zapateiros, panadeiros ou oleiros. Introduce a industria da seda en Monforte e visita o resto das vilas da súa xurisdición, como Vilalba. Tamén se entrega á actividade literaria ata 1622, cando recibe noticia da agravación do estado de saúde da súa nai, que moraba en Madrid.
A morte do Gran Conde de Lemos
miniatura|Ao VII Conde de Lemos, en Monforte de Lemos. A morte do Conde tivo lugar en Madrid, a onde acode a visitar á súa nai, gravemente enferma. Pero mentres a súa nai experimenta melloría, a débil saúde de Don Pedro deteriórase, ata o punto de que o 18 de setembro recibe a extrema unción no seu pazo da praza de Santiago.
Ao día seguinte o seu cadaleito sae cara ao Mosteiro das Descalzas Reais, portado por cabaleiros da Orde de Alcántara, da cal era comendador, entre unha multitude que se achegara para despedilo. Leva o hábito branco da orde, e a súa espada, actualmente conservada na Real Armaría do Palacio Real de Madrid.
Sete anos despois os restos do Conde trasládanse ao relicario do Convento de Santa Clara (coñecido como "das Clarisas") de Monforte de Lemos, situado daquela na rúa Falagueira, no cal ingresaría como monxa a súa esposa, Catalina de la Cerda y Sandoval, en 1633, co nome de Sor Catalina da Concepción, tras pasar os anos seguintes ao falecemento do conde levando unha vida cada vez máis similar á das relixiosas do convento.
Os seus restos, canda os doutros familiares, serían posteriormente trasladados ao novo convento de Santa Clara, á beira do río Cabe, fundado pola propia Dona Catalina. O 27 de agosto de 1646 as rúas de Monforte engalanáronse de estandartes de caros tecidos e ricos tapices, para saudar unha longa comitiva, encabezada polos féretros de once monxas, portados por relixiosos da cidade, e seguidos polos ataúdes da esposa do que foi oitavo Conde de Lemos, Dona Lucrecia Legnano de Gatinara, o da sexta condesa de Lemos, Catalina de Zúñiga, e en último lugar, o féretro do Gran Conde de Lemos, Pedro Fernández de Castro e Andrade, portado por seis grandes do reino.
En 1648 faleceía dona Catalina, que sería enterrada xunto ao seu marido D. Pedro, baixo o seguinte epitafio gravado en láminas de bronce:
Actualmente ignórase o paradoiro dos restos do Gran Conde de Lemos e a súa esposa Catalina. Sábese que foron ocultados nalgún lugar do Convento de Santa Clara, en Monforte, para protexelos das pillaxes, saqueos e desfeitas en igrexas e conventos durante a invasión francesa. Os detalles do seu enterramento, e moitas outras valiosísimas informacións, coñecémolas grazas á biografía de Dona Catalina, escrita por unha monxa do convento de Santa Clara.
Virxe da Rocha
A Virxe da Rocha é unha escultura de pedra da Virxe María de 15 metros de altura con miradoiro ao que se accede polo interior da mesma, situada no monte Sansón ou monte de San Roque, a 100 m sobre o nivel do mar, nas Rías Baixas, no do concello pontevedrés de Baiona.
Historia
miniatura|La Virgen de la Roca. Apropósito lírico. A idea da súa construción foi do enxeñeiro Laureano Salgado Rodríguez. A primeira pedra colocouse o 18 de setembro de 1910, colocándose sobre ela unha pequena caixa de cinc con dúas moedas de ouro, dúas de prata e dúas de bronce, ademais dunha copia da acta de tal acontecemento. Para recadar fondos para a construción, Mercedes de la Escalera organizou colectas por subscrición popular e a representación da obra La Virgen de la Roca: Apropósito lírico, con letra de Xosé María Barreiro e música do sacerdote Ángel Rodulfo, en Baiona en setembro de 1910, noutras cidades galegas, no Teatro Real de Madrid en 1911 (cedido polo empresario Luis Calleja Fernández) e en América Latina. A execución da obra foi lenta debido ás dificultades económicas, inaugurándose o 14 de setembro de 1930.
Descrición
Mide 15 m de altura. A talla en pedra foi deseñada polo arquitecto porriñés Antonio Palacios, e a cara e as mans, que son de mármore branco, foron feitas polo escultor madrileño Ángel García Díaz, colaborador habitual de Palacios. A coroa está rodeada dun nimbo de azulexos e pedra que descansa sobre os ombreiros. O interior do monumento é oco e ten unha escaleira de caracol, inicialmente de madeira e ferro, substituída despois por unha de pedra, obra do canteiro local Angelito Vernet, que permite subir ó barco que a Virxe sostén na man dereita. Con capacidade para cinco persoas, serve de miradoiro cara ao océano Atlántico.
A carón do monumento levantouse máis tarde o parque recreativo "Mercedes de la Escalera" de gran superficie, dotado de viacrucis, restaurado en 2014, bancos e mesas de pedra, no que se celebra o último domingo de agosto a popular romaría dedicada á Virxe.
Juan Carlos Varela
Juan Carlos Varela Rodríguez, nado en Cidade de Panamá o 12 de decembro de 1963, é un enxeñeiro, empresario e político panameño, que foi presidente de Panamá de 2014 a 2019.
Antes exercera os cargos de vicepresidente da República de Panamá, desde o 1 de xullo de 2009 até o 1 de xullo de 2014 e de ministro de Relacións Exteriores dende o 1 de xullo de 2009 até o 30 de agosto de 2011, ao ser destituído polo presidente Ricardo Martinelli, acto que provocou a ruptura da alianza gobernamental entre o Partido Panameñista, presidido por Varela e Cambio Democrático, presidido por Martinelli.
Tras as eleccións presidenciais do 4 de maio de 2014, foi elixido presidente de Panamá por parte da alianza entre o Partido Panameñista e o Partido Popular.
Traxectoria
Posúe ascendencia galega, xa que o seu avó José Varela Blanco, emigrou a Panamá en 1896 e era orixinario de Bergondo na provincia da Coruña. Ten tamén raíces familiares na provincia de Herrera. Cursou estudos de primaria e secundaria no Colegio Javier. Os seus estudos universitarios realizounos no Instituto de Tecnoloxía de Xeorxia, en Estados Unidos, onde obtivo o título (BSc) de Enxeñeiro Industrial.
Iniciouse no panameñismo dende moi novo, cando aos 14 anos acompañou ao seu pai a traballar na provincia de Chiriquí, participando en xiras de organización do Movemento Panameñista en 1977, coa apertura democrática que se deu para a firma dos Tratados Torrijos-Carter.
O presidente Ricardo Martinelli anunciara publicamente que Juan Carlos Varela era o candidato presidencial da alianza gobernamental para as eleccións de 2014. Con todo, Martinelli retractouse e logo de disputas entre membros dos partidos Cambio Democrático e Panameñista, Varela foi destituído do seu cargo de ministro o 30 de agosto de 2011 por Martinelli, provocando o final da alianza gobernamental e a renuncia dos membros do panameñismo no goberno.
Eleccións de 2014
O 17 de marzo de 2013, converteuse en candidato oficial á Presidencia da República polo Partido Panameñista tras obter máis do 99 % dos votos nas primarias do partido.
O 4 de maio de 2014 obtivo a vitoria nas eleccións presidenciais ao vencer ao candidato oficialista José Domingo Arias cun 39 % dos votos emitidos. Asumiu o cargo de presidente de Panamá o 1 de xullo sucedendo a Ricardo Martinelli.
Vida privada
Está casado coa xornalista Lorena Castillo García e ten tres fillos: Gian Carlo, Adrián e Stefan.
A Igrexa, Triabá, Castro de Rei
A Igrexa é un lugar da parroquia de Triabá no concello lugués de Castro de Rei na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 23 habitantes (9 homes e 14 mulleres).
Toponimia
A orixe do topónimo é o latín, o lugar da igrexa.
Arachnocampa luminosa
Arachnocampa luminosa é unha especie de insecto cínfano endémico de Nova Zelandia. Tanto a fase de larva como a de imago son luminescentes. A especie é coñecida por habitar en covas, espenucas, cafurnas e lugares húmidos protexidos nas fragas. O seu nome maorí é titiwai, que quere dicir "proxectado sobre a auga".
A especie foi descrita por vez primeira en 1871 cando foi descuberta nunha mina de ouro na rexión de Thames. Ó principio pensouse que podería estar relacionada co Lampyris noctiluca europeo, pero en 1886, un profesor de Christchurch demostrou que era un cínfano, non un escaravello. Foi chamada Bolitiphila luminosa en 1891, antes de cambiar o nome por Arachnocampa luminosa en 1924.
Kenzaburō Ōe
Kenzaburō Ōe (大江 健三郎), nado en Ouse (na actualidade parte do Uchiko, da prefectura de Ehime) o 31 de xaneiro de 1935 e finado en Toquio o 3 de marzo de 2023, foi un escritor xaponés. En 1994 converteuse no segundo xaponés gañador do premio Nobel de Literatura. Foi profesor do Colexio de México. O seu fillo, Hikari Ōe, padece de deficiencia mental, o que o levou a escribir Unha cuestión persoal (1964). En español foi traducido polo artista Kazuya Sakai e por Miguel Wandenbergh.
Traxectoria
Pasa a súa infancia e adolescencia en Ouse ata que, en 1954, se traslada a Toquio para iniciar a carreira de Filosofía e Letras. Finaliza a súa licenciatura catro anos despois, especializándose en literatura europea.
A súa vocación literaria parte da necesidade de aliviar o desarraigamento cultural e recuperar o que chamou "a mitoloxía do meu pobo". As súas obras, influenciadas fortemente pola literatura francesa, norteamericana e a teoría literaria, ligan coas ideas políticas, sociais e filosóficas incluíndo as armas nucleares, o non conformismo social e o existencialismo. O seu estilo é directo, de frases curtas e contundentes, que se nutren de poderosas imaxes poéticas e abundantes reflexións metafísicas.
En 1958 recibe o Premio Akutagawa pola súa novela "En Presa|Toma", na que narra as súas vivencias infantís.
En 1963 nace o seu fillo Hikari (luz), discapacitado por unha hidrocefalia e condenado ao autismo. Este acontecemento vaise a converter no eixo principal da súa vida e da súa obra. Os seus títulos máis importantes, como Unha cuestión persoal, Dinos como sobrevivir á nosa tolemia ou O berro silencioso virarán, en maior ou menor medida, en torno ao tema do seu fillo, como tamén ¡Espertade, oh novos da nova era!.
No ano 1994 foi galardoado co Premio Nobel de Literatura, xa que segundo a Academia Sueca, que coa forza poética da súa obra creou un mundo imaxinario, onde a vida e a mente se condensan para formar un cadro desconcertante dos problemas do home nos nosos días.
Corrosion of Conformity
Corrosion of Conformity (tamén coñecida como C.O.C.) é unha banda estadounidense de heavy metal procedente de Raleigh, Carolina do Norte e formada en 1982. Durante case toda a súa existencia a banda estivo composta polo guitarrista Woody Weatherman, o baixista Mike Dean, o batería Reed Mullin e o vocalista e guitarrista Pepper Keenan (que se uniu ao grupo en 1989). Despois dun hiato en 2006, Corrosion of Conformity regresou no 2010 sen Keenan, que actualmente está en Down.
Ata a data Corrosion of Conformity leva editados sete álbums de estudio, dous EPs, un recompilatorio e un álbum ao vivo. Os seus tres primeiros lanzamentos foron por selos independentes, e estes chamaron a atención de Columbia Records, coa cal asinaron en 1993, lanzando Deliverance, o seu disco máis exitoso ata a data, un ano máis tarde. Os seus seguintes tres álbum tamén foron un éxito de crítica. Corrosion of Conformity está actualmente traballando no seu oitavo álbum de estudio, o cal agardan editar durante o ano 2011.
Trampa extracelular de neutrófilos
miniatura|dereita|250px|Imaxe de microscopio electrónico de NETs englobando células fúnxicas de [[Candida albicans nun pulmón de rato infectado.]]
As trampas extracelulares de neutrófilos (NETs, Neutrophil extracellular traps) son redes de fibras extracelulares, compostas principalmente por ADN procedente de granulocitos neutrófilos, á que quedan unidos moitos patóxenos que invaden o noso corpo, o que facilita a súa destrución.
As NETs desarman aos patóxenos utilizando proteínas antimicrobianas como a elastase de neutrófilo e as histonas unidas ao ADN. As análises de inmunofluorescencia corroboraron que as proteínas contidas nas NETs proceden dos gránulos azurófilos (elastase de neutrófilo, catepsina G e mieloperoxidase) e dos gránulos específicos (lactoferrina) e dos gránulos terciarios do neutrófilo (xelatinase), porén nelas non se encontran o CD63, actina, tubulina e outras proteínas citoplasmáticas. As NETs proporcionan unha concentración local alta de compostos antimicrobianos e a elas únense microbios, que son alí desactivados e matados extracelularmente sen depender da fagocitose. Ademais das súas propiedades antimicrobianas, as NETs poden servir como barreira física que atrapa e impide o espallamento do patóxeno polo corpo. Por outra parte, a secreción das proteínas dos gránulos nas NETs pode evitar que difundan lonxe proteínas potencialmente perigosas como as proteases, que poderían danar os tecidos adxacentes ao sitio da inflamación.
Con microscopía electrónica de varrido de alta resolución comprobouse que as NETs constan de tramos de ADN e dominios proteicos globulares con diámetros de 15-17 nm e 25 nm, respectivamente. Estes agréganse en filamentos máis grandes cun diámetro de 50 nm. Porén, en condicións de fluxo, as NETs poden formar estruturas moito máis grandes, de centos de nanómetros de lonxitude e largura.
Máis recentemente, viuse que non son só as bacterias as que inducen aos neutrófilos a formar NETs, senón que tamén o fan fungos patóxenos como Candida albicans (tanto a forma hifal coma a forma de lévedo). As NETs tamén se documentaron en asociación con infeccións de Plasmodium falciparum (axente da malaria) en nenos. As NETs poderían tamén ter un efecto deletéreo no hóspede, porque a exposición aos complexos de histonas extracelulares podería xogar un papel no desenvolvemento de autoinmunidade, que daría lugar a enfermidades autoinmunes como o lupus eritematoso. As NETs poderían tamén xogar un papel nas enfermidades inflamatorias, xa que se identificaron NETs na preeclampsia, un trastorno inflamatorio relacionado co embarazo no cal son activados os neutrófilos. As NETs tamén foron asociadas coa produción de anticorpos IgG antinucleares contra o ADN de dobre cadea en nenos infectados con malaria producida por P. falciparum.
Aínda que se propuxo orixinalmente que as NETs se formarían nos tecidos nos sitios da infección bacteriana ou de lévedo, viuse tamén que se poden formar igualmente dentro dos vasos sanguíneos durante a sepse (especificamente nos capilares dos pulmóns e sinusoides do fígado). A formación intravascular da NET está estreitamente controlada e regulada polas plaquetas, as cales perciben as infeccións severas por medio do TLR4 plaquetario e despois únense aos neutrófilos e actívanos para que formen NETs. A formación de NETs inducida polas plaquetas ocorre moi rapidamente (en minutos) e non orixina a morte dos neutrófilos. As NETs formadas nos vasos sanguíneos poden captar as bacterias circulantes a medida que pasan a través dos vasos sanguíneos. O atrapamento de bacterias en condicións de fluxo foi vista directamente en cámaras de fluxo in vitro e a microscopía intravital demostrou que dito atrapamento ocorre nos sinusoides e capilares pulmonares (sitios onde as plaquetas se unen aos neutrófilos).
O Folgar, Veascós, Carballedo
Toponimia
O topónimo é unha variante de felgar, en latín, folgueira ou sitio onde hai felgos/fentos.
Cantón Chambo
Chambo é un cantón situado ao noroeste da provincia de Chimborazo en Ecuador.
Xeografía
Ten unha superficie de 163 km2, que representan o 2.5% da superficie da provincia de Chimborazo. Os principais cursos de auga que cruzan o cantón son os ríos Chambo, Dadal e Timbul, ademais da lagoa Rocón.
A altura media do cantón está polos 2780 msnm. A temperatura media é de 14 °C.
Servizos
En xeral o déficit de servizos básicos é de 71,53%
Historia
Chambo é un dos primeiros asentamentos dos Puruway, pese a isto, os trámites para a súa cantonización comezaron no 1940 ata lograr o pleno recoñecemento oficial o 18 de marzo de 1988.
Turismo
Chambo posúe diversos atractivos turísticos naturais, entre os que se poden mencionar:
República Socialista de Montenegro
miniatura|250px|A República Socialista de Montenegro (ewn vermello) na [[República Federal Socialista de Iugoslavia.]]
A República Socialista de Montenegro (en serbio cirílico Социјалистичка република Црна Гора, en serbio latino Socijalistička republika Crna Gora) foi a denominación oficial de Montenegro entre 1963 e 1990 cando pertencía á República Federal Socialista de Iugoslavia (1946 e 1963).
En 1963 a Iugoslavia de Tito convértese, debido a unha nova Constitución, na República Federal Socialista de Iugoslavia (RFSI), na que unha das súas unidades federais ou Repúblicas federadas, a máis pequena e menos poboada, foi a República Socialista de Montenegro, coa mesma extensión xeográfica que a que formaba na anterior República Federal Popular de Iugoslavia (onde se denominaba República Popular de Macedonia).
Á parte da nova constiución, que daba maior autonomía ás repúblicas federadas (recoñecendo, entre outras cousas, a súa independencia, se a solicitaban), foi unha modificación da denominación da súa capital, que pasou a ser Titogrado (Titograd) no canto de Podgorica.
Evolución da federación iugoslava
O 7 de abril de 1963 Iugoslavia adoptou unha nova Constitución, que fortalece a descentralización do país mediante a formación da Cámara das Nacionalidades, Asemblea Federal que representa ás seis repúblicas e ás dúas provincias autónomas. Catro cámaras especializadas (Organización política, Asuntos económicos, Seguridade social e saúde pública e Educación e asuntos culturais) fanse cargo dos asuntos de interior. Finalmente, excepto Tito, os líderes están suxeitos ao principio de rotación, que non poden exercer máis de dous mandatos consecutivos. A descentralización foi gradualmente debilitando a autoridade central.
Protestas e novas reformas
En 1966, un conflito político estala no seo do partido comunista entre os partidarios dunha maior descentralización e a facción do vicepresidente Aleksandar Ranković, representante da ala comunista conservadora. Os liberais descentralizadores, conducidos por Edvard Kardelj, Vladimir Bakarićet e Petar Stambolić, obteñen finalmente o apoio de Tito, que aparta a Ranković das súas funcións.
En 1968 en Iugoslavia prodúcense, especialmente en Belgrado, protestas de estudantes contra os efectos negativoss das reformas económicass. Tito parece aopiar aos estudantes nun discurso televisado, antes de sancionar aos contestatarios, que son excluídos do partido.
En 1971 dirixentes da Liga dos comunistas de Croacia alíanse cos naconalistas para ñevar unha campaña de reivindicacións, coñecida como a Primavera croata, para conseguir unha maior autonomía para Croacia. Despois de arrestar a gran número de activistas croatas, o goberno decide acceder a parte das súas demandas acentuando as reformas descentralizadoras.
En 1974 unha nova emenda da Constitución dá a Tito o título de presidente vitalicio; a reforma constitucional prosegue a descentralización separando de Serbia as rexións autónomas de Kosovo e Voivodina, que adquiren unha representación nacional e federal. O executivo oriéntase cara a un funcionamento colexiado. As repúblicas obteñen especialmente o dereito de secesión (independencia). Tito, xa octoxenario, segue a ser, pola súa autoridade persoal, o garante da unidade política do país.
En 1979 a economía iugoslava empeora significativamente: o país, que previamente experimentara unha taxa de crecemento anual do 6 %, tanto ou máis do que España, Portugal e Grecia, veser afectado polas consecuencias da seguda crise do petróleo. A curva de crecemento cae e o peso da débeda externa chega a ser abafador. O nivel de vida deteriórase considerablemente.
En, Tito, de 87 anos e gravemente enfermo, é hospitalizado. Morre o 4 de maio de 1980 despois dunha longa agonía. Despois da súa morte, o posto de Xefe do Estado estabécese, de acordo coa Constiutución, de forma rotatoria, anualmente, entre os presidentes de cada república, que asumnen o cargo de Presidente da Presidencia da República.
Disolución de Iugoslavia
As tensións entre as diferentes nacionalidades crecen. En 1981 graves disturbios estalan en Kosovo, onde os albaneses reclaman para a súa provincia un estatuto de República, o que significa o inicio dos conflitos que acaban na disolución do estado iugoslavo.
En 1991, coa caída do comunismo, o termo socialista foi removido do nome do estado, que quedou como República de Montenegro, acción que foi ratificada en eleccións en 1992. Este nome é hoxe o oficial de Montenegtro.
Repartición da poboación por nacionalidades
Referendum de 1971
Referendum de 1981
Referendum de 1991
O fénix na espada
O fénix na espada (titulado orixinalmente en inglés The Phoenix on the Sword) é un relato de espada e bruxaría que o escritor estadounidense Robert E. Howard escribiu en febreiro de 1932. Publicado por primeira vez pola revista pulp Weird Tales en decembro dese mesmo ano, foi o relato de Howard co que por primeira vez a revista Weird Tales presentaba ó público o hoxe en día soado personaxe de ficción Conan o bárbaro.
Foi traducido ó galego por Tomás González Ahola e foi publicado dentro da colección "Conan IV" de Urco Editora no ano 2016.
Sinopse
A historia comeza cun Conan de idade madura, gobernando xa o reino de Aquilonia despois de que lograse matar no seu trono ó tirano Numedides, aínda cando prefire utilizar a súa espada en combate que encargarse de aburridos asuntos administrativos. Aínda que aclamado en principio por lograr liberar ó pobo de Numedides, axiña a poboación vólvese contra Conan por ser estranxeiro e unha estatua do rei é colocada no templo do divos Mitra e réndeselle culto.
Decididos a conspirar contra Conan para entregarlle a coroa a alguén de sangue aquilonia fórmase un grupo chamado Os Catro Rebeldes conformado por Volmana, o anano conde de Karaban; Gromel, o xigantesco comandante da Lexión Negra; Dion, o gordo barón de Attalus; e Rinaldo, o xograr disparatado. Os catro recrutan ó fuxido sureño Ascalante quen secretamente quere o trono para si mesmo. Ascalante ten un significativo escravo estixio, o mago caído Thoth-Amón quen tempo atrás perdeu o seu anel máxico, fonte do seu poder, que lle foi roubado por un ladrón e que agora é perseguido polo resto dos magos estixios que queren acabar con el.
O Monte, Triabá, Castro de Rei
O Monte é un lugar da parroquia de Triabá no concello lugués de Castro de Rei na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 35 habitantes (18 homes e 17 mulleres).
Lancer Books
Lancer Books foi unha editorial fundada por Irwin Stein e Walter Zacharius que estivo en activo dende 1961 até 1973. Malia que publicou historias de moitos tipos e xéneros, salientou pola publicación en ciencia ficción e fantasía, particularmente a serie de Conan o bárbaro escrita por Robert E. Howard, sendo a primeira publicación de moitas en formato de formato de peto. Tamén publicou a controvertida novela Candy de Terry Southern e Mason Hoffenberg, e a serie The Man from O.R.G.Y. de Ted Mark. Os libros de peto de Lancer tiñan un aspecto distintivo, moitos dos cales tiñan bordos malva ou verde.
Ouarzazate
Ouarzazate (en ورززات) é unha cidade do sur de Marrocos, capital da provincia de Ouarzazate. A cidade é famosa polos seus estudos cinematográficos, Atlas Studios, na cal se rodaron moitos filmes históricos (Asterix e Cleopatre, Cleopatra, Kundun, Gladiator ou Babel). Fundada en 1928 polo poder colonial francés, a súa vida centrouse durante moito tempo na guarnición militar. A súa poboación en 2014 era de 71 067 habitantes.
Lingua coreana
A lingua coreana (chamada en Corea do Sur: 한국어, hangug-eo; en Corea do Norte: 조선말, joseommal) é a lingua nativa duns 80 millóns de persoas, na súa maioría de orixe coreana. É a lingua oficial e nacional tanto de Corea do Norte como de Corea do Sur (xeograficamente Corea), pero durante os últimos 74 anos de división política (e illamento de Corea do Norte), as dúas Coreas desenvolveron algunhas diferenzas de vocabulario notables. Ademais de nas dúas Corea, o coreano é unha lingua minoritaria recoñecida en partes da China, a saber, na Provincia de Jilin, e concretamente na Prefectura de Yanbian (연변/延邊) situada ao sur da provincia de Heilongjiang e no Condado de Changbai. Así mesmo tamén se fala o Koryo-saram en partes da illa rusa de Sakhalin e en zonas da Asia Central.
O coreano é unha lingua asiática de clasificación controvertida, xa que presenta unhas características que se afastan do resto das linguas. A relación exacta entre o coreano e as linguas xapónicas, sobre todo a xaponesa, non está clara; hai unha longa controversia sobre se as semellanzas percibidas entre as dúas linguas deben ser atribuídas a unha orixe común ou máis ben á mutua influencia e a un sprachbund. A lingua ten algúns parentes extintos que, xunto coa lingua jeju da Illa Jeju e o propio coreano, forman a familia compacta de linguas coreanas. Aínda así, o jeju e o coreano non son mutuamente intelixibles entre si. Suxírese que a patria lingüística do coreano está nalgún lugar do Nordeste da China contemporánea. A xerarquía da sociedade da que procede a lingua inflúe profundamente no idioma, o que dá lugar a un sistema de niveis de fala e a honoríficos indicativos da formalidade de calquera situación.
O coreano moderno usa o alfabeto hangul nos seus escritos (한글; Hangul na Corea do Sur, 조선글; Choson'gul na Corea do Norte) un sistema fonético desenvolvido durante o século XV para tal fin, aínda que non se converteu na escritura primaria coreana ata o século XX. O alfabeto utiliza 24 letras básicas (jamo) e 27 letras complexas formadas a partir das básicas. O hangul ao contrario dos kanas xaponeses (hiragana e katakana) componse verdadeiramente de consoantes e vogais, formando un alfabeto de feito. Cando se rexistraron por primeira vez os textos históricos, o coreano era só unha lingua falada; todos os rexistros escritos mantíñanse en chinés clásico, que, mesmo cando se fala, é non inteligible para alguén que só fala coreano. Posteriormente, os caracteres chineses adaptados á lingua coreana, nanja 漢字, utilizáronse para escribir o idioma durante a maior parte da historia de Corea e aínda se utilizan de forma limitada en Corea do Sur, sobre todo nas humanidades e o estudo de textos históricos.
Desde principios do século XXI, algúns aspectos da cultura coreana estendéronse a outros países a través da globalización e a exportación cultural. Por iso, o interese pola adquisición do idioma coreano (como lingua estranxeira) tamén se xera polas alianzas, a participación militar e a diplomacia duradeira, como entre as relacións Corea do Sur-Estados Unidos, as relacións China-Corea do Norte e as relacións Corea do Norte-Rusia desde o final da segunda guerra mundial e a Guerra de Corea. Xunto con outros idiomas como o chinés e o árabe, o coreano está clasificado no nivel de dificultade máximo para os angloparlantes polo Departamento de Defensa dos Estados Unidos.
Historia
O coreano moderno descende do coreano medio, que á súa vez descende do coreano antigo, que descende da lingua protocoreana da que xeralmente se suxire que ten a súa procedencia lingüística (Urheimat). Whitman (2012) suxire que os protocoreanos, xa presentes no norte de Corea, expandíronse cara ao sur da Península de Corea en torno ao ano 300 a.C. e conviviron (ou os asimilaron) cos descendentes dos cultivadores xaponeses do período da cerámica Mumun. Ambos se influíron mutuamente e un efecto fundador posterior diminuíu a variedade interna de ambas as familias lingüísticas.
Desde a guerra de Corea, despois de 70 anos de separación, as diferenzas norte-sur desenvolvéronse no coreano estándar, incluíndo variacións na pronuncia e no vocabulario elixido, pero estas pequenas diferenzas pódese atopar en calquera dos dialectos coreanos, que aínda son en gran parte mutuamente intelixibles.