cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cultura de Bélxica
Museos
miniatura|263x263px|Fachada principal dos Museos Reais de Belas Artes de Bélxica. Algúns dos museos máis importantes de Bélxica son o Museo Real de Belas Artes de Antuerpen, que ten unha gran colección de obras de Peter Paul Rubens; o Groeningemuseum, en Bruxas; o MAS (Museo Aan De Stroom), localizado en Antuerpen, o maior museo da cidade, e os Museos Reais de Belas Artes de Bélxica en Bruxelas, o cal posúe unha gran colección de René Magritte.
Cine
O cine belga foi galardoado varias veces no Festival de Cine de Cannes e outros menos coñecidos. As películas belgas son xeralmente realizadas cun orzamento reducido, sendo financiadas principalmente polos gobernos rexionais (Vlaams Audiovisueel Fonds e Wallimage, entre outros) e corporacións privadas mediante o patrocinio e a colocación de produtos.
Música
Moitos compositores clásicos importantes naceron en Bélxica. Un dos máis famosos é César Franck aínda que tamén son dignos de mención Henri Vieuxtemps, Eugène Ysaÿe, Guillaume Lekeu e Wim Mertens. Moitos grandes compositores medievais e renacentistas, como Gilles Binchois, Orlando di Lasso, Guillaume Dufai, Heinrich Isaac e Jacob Obrecht naceron na zona que agora é Bélxica, e pertencen á chamada escola franco-flamenga.
No actual territorio de Bélxica (no seu momento o Primeiro Imperio Francés) naceu Adolphe Sax, coñecido principalmente pola invención do saxofón, amais de contribuír ao desenvolvemento do clarinete baixo.
O país tamén é o fogar dalgúns festivais de música moi coñecidos coma Tomorrowland, Rock Werchter ou Pukkelpop.
Banda deseñada
Bélxica é un dos centros máis importantes de Europa en canto a produción de cómics se refire, sendo Hergé o autor máis coñecido, grazas ao seu personaxe Tintín. Outros autores destacados son Edgar P. Jacobs, Peyo (Os pitufos), André Franquin, Philippe Geluck, Jean-Claude Servais e François Schuiten.
Gastronomía
A gastronomía do país está moi influenciada pola cociña francesa. Con frecuencia afírmase que Bélxica é unha nación de Gourmands e non de Gourmets, o que traducido quere dicir que prefiren a «gran cociña» en lugar da fine cuisine. É un dito no país que se serve a cantidade de Alemaña coa calidade de Francia.
Musashi no Bōken
Musashi no Bōken (ムサシの冒険) é un videoxogo de rol para Family Computer producido por Sigma Ent. Inc. e estreado no Xapón o 22 de decembro de 1990.
O xogo está inspirado na lendaria figura xaponesa Miyamoto Musashi e é un RPG inspirado en Dragon Quest. O xogador só controla a Musashi, fillo de Miyamoto Musashi.
Nagano
Nagano (長野市, ながのし, Nagano-shi) é un concello da prefectura de Nagano no Xapón e capital da súa prefectura. Está situado ó norte da rexión de Chūbu e ó norte da prefectura, no centro da illa de Honshū. A súa superficie é de 730,83 km², a poboación de 376.872 habitantes (2009) e ten unha densidade de poboación de 516 hab./km².
O concello de Nagano limita cos concellos de Otari, Hakuba, Ōmachi, Ogawa, Nakajō, Shinshūshin, Ikusaka, Chikuhoku, Omi, Chikuma, Ueda, Suzaka, Obuse, Nakano, Iizuna, Shinano (que son da prefectura de Nagano); e Myōkō (da prefectura de Niigata).
Agoncillo
Agoncillo é un concello da Rioxa, España, situado a 14 km de Logroño, a capital provincial. A súa poboación é de 1.164 habitantes (2012). No municipio está localizado o aeroporto de Logroño-Agoncillo, o único da comunidade e con apenas tráfico aéreo.
Xeografía
Polo norte do termo municipal pasa o Río Ebro, que aquí recibe as augas do seu afluente o Leza. O concello ocupa unha área de 34,73 km².
Alice Herz-Sommer
Alice Herz-Sommer, tamén chamada Alice Sommer, nada en Praga o 26 de novembro de 1903 e finada en Londres o 23 de febreiro de 2014, foi unha pianista xudía, profesora de música, e supercentenaria de Bohemia, sobrevivente do campo de concentración de Theresienstadt.
Traxectoria
Unha película sobre a súa vida, The Lady in Number 6, foi nomeada e gañadora do Premio da Academia á Mellor Curtametraxe Documental.
Picheleiro
Picheleiro é un xentilicio non oficial co que se designa aos habitantes da cidade galega de Santiago de Compostela.
Orixe
O termo, etimoloxicamente de orixe francesa, orixinouse pola rivalidade con outras vilas galegas. Ao ter Santiago de Compostela unha longa tradición de grandes artesáns prateiros e acibecheiros, os picheleiros eran artesáns que facían picheis e diversos trebellos de cociña. Para esta tarefa, servíanse do estaño, un metal moito menos nobre. De aí o xentilicio.
A industria do estaño en Compostela tivo unha importancia capital, tal e como indica Eladio Rodríguez no seu dicionario:
Maria Kirilenko
Maria Yuryevna Kirilenko, nada o 26 de xaneiro de 1987 en Moscova, é unha tenista rusa. Kirilenko gañou o seu primeiro título do WTA Tour en 2005, ó gañar a Anna-Lena Grönefeld no China Open. Chegou ó número 12 da Women's Tennis Association, o posto máis alto da súa carreira, en agosto de 2012. Gañou ó US Open júnior de 2002. Chegou ós cuartos de final de dous Grand Slam, o Open de Australia de 2010, e o Campionato de Wimbledon de 2012. Foi ademais medalla de bronce nos Xogos Olímpicos de Londres 2012 en dobres.
Castro Bergidum
Castro Bergidum (Bergdunum) ou Castro Ventosa é un poboado de orixe castrexa situado en Valtuille de Abaixo (Vilafranca do Bierzo) e Pieiros (Cacabelos), na provincia de León.
Historia
Bergdunum é o nome orixinal polo que os fundadores celtas coñecían esta cidade-fortaleza, a raíz "berg-" significa "alto" e "-dunum" fai referencia a unha fortificación ou cidade forte. Así pois Bergdunum significaría literalmente "Cidade fortificada no Alto". Dende un punto de vista xeográfico enténdese perfectamente, pois dende o alto das súas murallas é posible dominar todos os arredores, por iso é un lugar doado de defender e a súa proximidade a terreos de labor, montes e auga, fano un lugar idóneo para o asentamento humano nesta época tan temperá.
A ocupación prerromana de Castro Ventosa foi comprobada a través dos achados arqueolóxicos, despois de atoparse estruturas circulares de pedra e multitude de restos.
Durante este período podemos dicir que Bergdunum é un poboado de grandes dimensións, tendo en conta o tamaño doutros castros próximos e contemporáneos como "O Castrelín" de San Xoán de Paluezas, "O Castro" de Borrés, Vilaboa, Quilous, ou San Miguel, poderíase asegurar que Bergdunum constituía o centro do poder da bisbarra. miniatura|Peite de óso época sueva, probable intercambio comercial. Pertencente á cultura de Cherniajov, achado en Castro Bergidum.
Ocupación romana
Bergidum sería conquistada cara ao ano 25-23 A.C. polos romanos, dato que se apunta polas fontes clásicas e pola aparición dunha moeda, un ás de Augusto no Castro. Outras referencias a Bergidum atopámolas nas Guerras Astur-Cántabras, así Lucio Anneo Floro e Orosio contan como a cidade de Berxida foi sometida pola fame e os seus habitante fuxiron ao monte Vindicus (probablemente os montes de Ancares e Fornela. Bergidum durante a época romana foi unha importante poboación, non só pola súa importancia comercial ou administrativa, senón pola súa localización como cidade cruzamento de vías ou calzadas romanas. No denominado Itinerario de Antonino (unha recompilación de rutas de época do emperador Caracalla), Bergidum aparece como o punto no que confluían as calzadas que levaban ás cidades de Bracara (Braga), Asturica Augusta (Astorga) e Lucus Augusti (Lugo). miniatura|Lápida incrustada nunha parede da aldea de Igrexa de Campo, probablemente procedente de Castro Bergidum. Na chaira e durante a época de Julius Claudia, encontráronse restos de poboados próximos, como o caso da Edrada en Cacabelos que presenta unha cronoloxía da época de Claudio e Vitelio. Barallouse a posibilidade de que a poboación residente no Castro baixase ao chairo pero non se pode afirmar con rotundidade, poisque, os datos cos que se conta son aínda moi escasos.
Durante a época Flavia, concédeselle o edicto de latinidade de Vespasiano pasando a denominarse Bergidum Flavium, así adquire o dereito de cidadanía latina. Hai unha controversia ao respecto, opinando varios autores que Bergidum Flavium se corresponde co depósito da "Edrada" aos arredores de Cacabelos, en dirección norte, e non con Castro Bergidum, probablemente as escavacións que están actualmente a levarse a cabo polo CSIC en Castro Bergidum axuden a aclarar esta discusión. miniatura|Lápida procedente de Castro de Vilaboa. Museo do Bierzo (Ponferrada). Bergidum estaba adscrito ao convento xurídico de Asturica, posuíndo probablemente a categoría de municipium, pois aparece citado como res pública nunha inscrición do século II d.C encontrada en Tarragona. Se trata dun pedestal ou base de estatua no que pode lerse:
Encontrouse no Castro Ventosa en 1895, unha lápida de lousa negra conservada no Museo de León datada no segundo consulado de Cómodo e Martio Vero (179 A.C.).
Diego Juan de Ulloa
Traxectoria
Ulloa estudou Dereito na Universidade de Boloña, viviu varios anos en Roma, viaxou por Italia e, segundo parece, por Francia, e das súas viaxes trouxo a Galicia obras de arte e varios lotes de libros coidadosamente anotados. A súa ampla cultura (foi un dos eclesiásticos de orixe galega que máis destacaron no plano cultural na Galicia do segundo cuarto do século XVIII) serviulle para destacar rapidamente en Santiago.
Castro Bergidum
Ocupación romana
As primeiras novas que temos de Castro Ventosa durante a Idade Media, achégaas o chamado Parroquial suevo. Datado nos anos 572 e 585, durante o goberno do rei Mirón, nel cítase a Bergido como parroquia. Coas primeiras invasións no 406 Suevos, Vándalos e Alanos invaden a Península, quedando ocupada a zona do Bierzo por Vándalos e Suevos. Estes últimos menos numerosos en poboación ca os primeiros. Así permanecerá en mans vándalas ata a súa integración no reino Suevo, que posteriormente será conquistado polos visigodos de Leovixildo no 585. Sabemos que durante os séculos V e VI, Bérgido, é unha cidade con comunidade cristiá e igrexa. Descoñecemos a súa advocación pero máis tarde se nomean as de Santa María, San Ascisclo e San Xullán. A cidade ten continuidade en época visigótica, noméaa o parroquial ou o texto da Hitación de Wamba (672-680), pero coñecemos da súa existencia pola obra de San Valerio. O cal sitúa Bergidum como capital do territorio coñecido actualmente coma O Bierzo. A importancia da cidade vén marcada polas moedas de Sisebuto (un triente suevo), nas que se menciona a Bergio como ceca na que se acuña moeda. O reforzo da crenza da presenza visigoda en Castro Ventosa é o achado do peite de óso que se data no 2º terzo do século IV e 1ª metade do V, elemento característico da cultura de Cherniajov. miniatura|Cubos da muralla na antiga entrada oeste de Castro Bergidum
A Penamoura, Naraío, San Sadurniño
A Penamoura é un lugar da parroquia de Naraío no concello coruñés de San Sadurniño, na comarca de Ferrol. Segundo o IGE, en 2011 contaba cun habitante (1 muller).
Diego Juan de Ulloa
Traxectoria
O goberno do rei Carlos III encargoulle facer unha experiencia piloto da reforma da ensinanza universitaria. Se ben en 1716, o claustro universitario formulara a necesidade de construír «un cuarto para libros» aproveitando o espazo «que promedia a torre do Colexio de Santiago Alfeo e o de San Xerome», Ulloa solicitou a Carlos III permiso para construír un novo edificio dedicado exclusivamente á Universidade e aos colexiais. O rei non concedeu dito permiso, se ben a expulsión dos xesuítas en 1767 implicou que ficase baleiro o seu convento (colexio e noviciado). O 9 de agosto de 1769 o rei expediu unha Real Cédula pola que determina o traslado da Universidade e do Colexio de San Xerome ao convento-colexio dos xesuítas. O colexio da Compañía ocupaba un amplo espazo intramuros entre a porta de Mazarelos e o torreón de San Fiz de Solovio, soar onde se construíu a Universidade. E foi así como, en palabras de Bonet, a Universidade de Santiago foi «o último grande edificio construído a finais do Antigo Réxime dentro do casco antigo da cidade».
Castro Bergidum
Invasión musulmá
A cidade de Bergidum, capital do territorium berxidense visigodo, mantén a súa existencia polo menos ata a invasión musulmá. Coa chegada dos árabes á península ibérica no 711. Seguindo a vía romana de Caesaraugusta a Asturica chegan no ano 714 ata León, Astorga e Bergidum. É no ano 737, cando o Bierzo se consolida como unha atalaia protectora do reino ástur. Castro Ventosa sería entón un castellum, sobre o cal o Reino de Asturias organiza a súa administración e defensa. Unha das derrotas máis coñecidas é a sufrida aos pés de Castro Ventosa, por Bermudo I que se enfronta a Yusuf ibn Bujt no ano 791. Co rei Afonso III de Asturias as razias musulmás faranse máis frecuentes.
Reconquista, repoboación e despoboación de Castro Ventosa
No ano 857 cédese aos monxes do mosteiro de Samos as terras do Bierzo, documentándose no Século IX uns 17 núcleos de poboación. Durante esta época, Berxido como nome de cidade, desaparece da documentación e soamente fálase do Bierzo. A seguinte nova é no século X, o Castro Ventosa entra en decadencia, ata a súa case total despoboación. No ano 994, o Castro non se atopa deshabitado, de feito unha doazón feita por Todindo e a súa irmá Todil ao Mosteiro de Santa María de Carracedo, así o indica. En 1172 Domingo Pérez dá ao Mosteiro de Carracedo un soar en castro Ventosa ao carón da Igrexa de San Xullán. O contrapunto encontrámolo cun documento do ano 1210 que nos di que Castro Ventosa era un deserto dende antigo. A decadencia do Castro Ventosa aprovéitana Vilafranca e Cacabelos, que co paso do tempo se van consolidando como poboacións máis importantes. A razón da decadencia do Castro no século IX explícase polo castigo de Afonso III ou as raizas musulmás, e tamén pola localización no alto sen moita auga. Pero o repoboación que se fai das vilas do Camiño de Santiago, con poboación franca co fin de aumentar as expectativas económicas é o elemento que induce a repoboar o Castro polos reis Fernando II de León e Afonso IX. Pero ao veren o dano sobre a poboación local que esta repoboación forzosa causa, o rei desiste e prohibe que se fagan novas repoboacións, e cede as pedras da muralla para construír o Mosteiro de Carracedo. Afonso IX incumpre esta orde e intenta repoboalo de novo, así documéntano varias doazóns de 1204 e 1209, pero pola intromisión dos mosteiros e vilas próximas, o rei renuncia á repoboación. miniatura|Cata arqueolóxica en Castro Bergidum. Forno?
Literatura
Jovellamos ao igual que o Padre Flórez, informado da existencia do Castro polos monxes de Carracedo, decide visitalo. Unha vez alí fálanos de vestixios antigos de castelos. Pero os testemuños máis destacados son sen dúbida os de Enrique Gil y Carrasco e o prusiano Hans Friedrich Gadow. O escritor romántico fala do castro e describe as súas paisaxes, apuntando que os monxes o usan como canteira para as súas construcións. Por outra parte Gadow, que percorreu coa súa muller o norte da península Ibérica, describe a situación do Castro a comezos do século XIX e faise eco das súas lendas e folclore.
Premio Manuel María de Literatura Dramática Infantil
O Premio Manuel María de Literatura Dramática Infantil é un galardón teatral creado en 2006 polo Instituto Galego das Artes Escénicas e Musicais (IGAEM) e despois de 2007 pola Axencia Galega das Industrias Culturais (AGADIC). Premia as obras dirixidas especificamente ao público infantil, ten dotación económica, en 2006 de 4000 euros e en 2018 de 6000 euros. O premio tamén consiste na publicación da obra gañadora.
Inicialmente a periodicidade foi anual, mais nalgunhas ocasión a súa convocatoria foi cada dous anos. Na páxina do AGADIC fala da súa periodicidade anual. Recoñece a figura de Manuel María.
Western Force
O Western Force é un equipo profesional de rugby da cidade de Perth (Australia) fundado no ano 2005 e que compite no torneo Super Rugby.
Estadio
O estadio no que disputa actualmente os seus encontros como local o Western Force é o Perth Oval de Perth (chamado Nib Stadium por razóns de patrocinio), un recinto con capacidade para acoller 20.500 seareiros nas bancadas, que foi inaugurado no ano 1904 e renovado en 2004. O Western Force comparte este estadio co equipo de fútbol da liga australiana Perth Glory FC.
Nas dúas primeiras tempadas do Western Force no torneo Super 14, o equipo xogaba os seus encontros como local no Subiaco Oval, un estadio con capacidade para 43.500 persoas, que acolle encontros de fútbol Australiano dende sempre. En 2008 o goberno do estado de Australia Occidental anunciou a construción dun novo estadio con capacidade para 70.000 persoas, que será construído entre 2011 e 2016. Este futuro recinto será o fogar do Western Force cando se remate.
Xogadores
Estes serán os xogadores que defenderán as cores do Western Force na tempada 2016:
Yoda
Yoda é un personaxe de ficción do universo d'A Guerra das Galaxias.
Características
Yoda é un dos jedi máis grandes de toda a historia, aínda que non se coñece o seu mestre. Naceu 896 anos antes da batalla de Yavin e morreu 4 anos despois da mesma. Medía 0,66 metros. Ademais de ser un dos mellores mestres Jedi e membro do Consello, é un dos mellores coñecedores de A Forza. Foi o Mestre do Conde Dooku, Mace Windu, Ki-Adi-Mundi, Obi-Wan Kenobi (antes de que se lle asignase a Qui-Gon Jinn), e Luke Skywalker.
Historia
Polo xeral subestimado polo seu tamaño, foi un dos seres máis poderosos e intelixentes da Galaxia. Serviu coma cabeza do Consello Jedi durante varias décadas, as últimas antes da caída da República Galáctica xunto a Mace Windu. Yoda serviu como titor de iniciados Jedi, que aínda non tiñan un Mestre persoal.
Durante o Episodio I, Yoda e o Mestre Windu, ao tomar coñecemento das revelacións do Cabaleiro Jedi Qui-Gon Jinn e o seu aprendiz Obi-Wan Kenobi (de feito este último, antigamente foi aprendiz de Yoda), danse conta que a súa habilidade para controlar a Forza diminuíu e, peor aínda, que a ameaza Sith non estaba extinta desde había mil anos como se cría.
Tempo despois foi asignado coma protector do planeta Kashyyyk, onde tivo que repeler ás forzas dos separatistas. Durante o masacre dos Jedi pola Orde 66 (executada por Darth Sidious, Yoda e Obi-Wan Kenobi, dous dos poucos membros do Consello Jedi que sobreviven, van na busca dos dous principais Sith: o recentemente nomeado Emperador Palpatine (Darth Sidious) e o seu novo aprendiz e antigo padawan de Obi-Wan, Darth Vader. Yoda enfrontaríase a Sidious nun electrizante combate, con todo non lograría derrotalo. Desmoralizado e sabedor do inmenso poder tanto de Darth Sidious como do seu novo aprendiz, o Lord Sith Darth Vader, o Mestre Yoda exiliouse no planeta Dagobah, coa axuda do senador Bail Organa, non sen antes reunirse por derradeira vez con Obi-Wan, e confirmarlle o último descubrimento Jedi, un coñecemento que tiña que ver co xa defunto Qui-Gon Jinn, e que permitía fusionarse coa Forza e regresar logo de morto. Yoda, Bail Organa e Obi-Wan ven morrer a Padmé Amidala e agochan do Emperador Palpatine aos fillos de Anakin Skywalker, coñecedores que por eles corría a Forza con case a mesma intensidade que no pai.
Obi-Wan convértese entón no aprendiz de Qui-Gon, e reinventan a disciplina Jedi, adecúana a tempos actuais, sen ostracismos e conservadorismos nos que os Jedi caeran: tal é así que non forzan o adestramento Jedi de Luke Skywalker nin o de Leia Organa (apelido tomado polo seu pai adoptivo), senón que deixan que a Forza lles revele o seu destino.
O último padawan que tería Yoda sería alguén case tan poderoso como o Elixido, o seu fillo Luke, ao que ensina durante dúas etapas. Primeiro durante o Episodio V, e logo antes do Episodio VI. Yoda, no Episodio VI, faise un coa Forza, e deixa o mundo material fronte a Luke. As súas últimas palabras serían para confirmarlle que Darth Vader é o seu pai, que á súa morte o último Mestre Jedi sería el e que para converterse en Jedi a súa última proba sería confrontar e vencer ao seu propio pai: Vader.
Kaohsiung
Kaohsiung é a segunda cidade máis importante de Taiwán (1 526 594h, 2009). Situada no extremo meridional da illa homónima, xunto a costa do Mar do Sur da China, na entrada do estreito de Taiwán.
Centro portuario, pesqueiro e industrial de importancia, era apenas unha aldea de pescadores ata 1858, en que as excelentes condicións da baía fronte a que se asenta a levaron a se converter en activo porto. Máis tarde, entre 1893-1945, cando a ocupación polos xaponeses e co nome de Takao, estes desenvolveron plenamente o porto e a súa base industrial.
Pobo pesqueiro
Nunha área habitada por varias culturas dende o neolítico, non foi ata comezos do século XVII cando os chineses han da dinastía Ming estableceron o primeiro asentamento pesqueiro na ourela sur da estreita baía (na alongada illa Cijin que a pecha), que chamaron Takau pola tribo aborixe Makatao que a ocupaba. Entre 1624 e 1660, cando a ocupación holandesa da rexión, foi coñecida coma Tancoya e o porto Tancoia, sendo xa un dos máis importantes de pesca no sur da illa. esquerda|miniatura|250px|Condado de Wannian coa muralla circular de Zuoying ao norte (esquerda) do porto de Takau.
A partir de 1630 comezou unha grande inmigración dende a provincia de Fuxian no continente debido a época da fame, que fará incrementar a poboación na área especialmente cara a 1680. Neses anos tivo asento na zona o Reino de Tungning (continuísta da dinastía Ming fronte a invasora Qing) que estableceu no distrito de Zuoying da actual cidade (no norte) a capital do condado de Wannian. Ergueron templos e foi fortificada con muralla circular xa no século XVIII (2,6 km, primeira de Taiwán, 1722). Foi destruída en 1761 e reconstruída en 1825-9 (máis de 4 km) pero abandonada de inmediato polos malos augurios e construída na nova capital do condado.
Os Qing conquistaron a illa en 1683 e terminaron trasladando a capital do novo condado de Fengshan ao leste de Takau (hoxe Fengshan, 1788 ). Takau quedou convertida no seu porto polos dous séculos seguintes. Os Qing fixeron obras de ampliación e abrírono ao tráfico xeral, co cal o asentamento comezou a teres certa relevancia.
Porto internacional
dereita|miniatura|200px|1893, o vello pobo pesqueiro no sur e os novos asentamentos estranxeiros no norte. Pero non foi ata a segunda metade do século XIX cando comezou a se converteres nunha verdadeira cidade. Despois da segunda guerra do Opio, o Tratado de Tianjin de 1858 forzou a apertura china de novos portos ao comercio estranxeiro. Tres anos despois foi engadido o de Takau.
Ocupación xaponesa: Takao
Porén, a súa conversión nun porto moderno foi levada adiante polos xaponeses no tempo do seu dominio de Taiwán (1894-1945). O chamaron Takao e de seguido fixeron estudos e plans (1900-1906) para darlle profundidade e extensión mediante recheos, e para traer o ferrocarril, tarefas que implementaron nas décadas seguintes.
A vez que o porto, cos cascallos da súa dragaxe, creouse novo solo onde asentar a cidade. Así o primeiro planeamento urbano en Taiwán (1908, 42.000h ) foi o barrio de Hamasen e contiguo, nas antigas salinas xunto a foz do río Ai, o distrito de Yancheng. A industria que moveu todo este desenvolvemento foi a do azucre (factorías dende 1901), e significou o preámbulo da revolución industrial da illa.
Kaohsiung
En 1920, nunha reorganización administrativa pola crecente importancia de Takao fronte a capital do condado, Fengshan, aparece a súa transcrición fonética Kaohsiung ao mandarín romanizado. De seguido, en 1924, establécese a cidade de Kaohsiung como prefectura independente.
En 1936 foi anunciado o Proxecto de Planeamento Urbano de Kaohsiung que estendería a cidade ao leste do río Ai (distrito de Qianjin), e nas décadas sucesivas, despois da retrocesión de Taiwán a China (1945), continuaría ao norte (ata a vella cidade amurallada de Zuoying), leste (ata a antiga Fengshan) e sur da municipalidade (ata o fondo da baía) completando a metrópole actual.
Flor
dereita|miniatura|[[Roseira|Rosa en Galiza.]] miniatura|300px|Partes. A flor (tamén chor en uso literario ) é a estrutura reprodutiva característica das plantas chamadas espermatófitas ou fanerógamas. A función dunha flor é producir sementes a través da reprodución sexual. Para as plantas, as sementes son a próxima xeración e serven como o principal medio a través do cal as especies se perpetúan e propáganse esparexendose ó longo da paisaxe.
Todas as espermatofitas posúen flores que producirán sementes, pero a organización interna da flor é moi diferente nos dous principais grupos de espermatofitas: as ximnospermas viventes e as anxiospermas. As ximnospermas poden posuír flores que se reúnen en estróbilos, ou ben a mesma flor pode ser un estróbilo de follas fértiles. En cambio, unha flor típica de anxiosperma está composta por catro tipos de follas estrutural e fisioloxicamente modificadas para producir e protexer os gametos. Tales follas modificadas ou antófilos son os sépalos, pétalos, estames e carpelos. Ademais, nas anxiospermas a flor dá orixe, tras a fertilización e por transformación dalgunhas das súas partes, a un froito que contén as sementes.
O grupo das anxiospermas, con máis de 250.000 especies, é unha liñaxe evolutivamente exitosa que conforma a maior parte da flora terrestre existente. A flor de anxiosperma é o carácter definitorio do grupo e é, probablemente, un factor clave no seu éxito evolutivo. É unha estrutura complexa, cuxo plan organizacional está conservado en case todos os membros do grupo, aínda que presenta unha tremenda diversidade na morfoloxía e fisioloxía de todas e cada unha das pezas que a compoñen. A base xenética e adaptativa de tal diversidade está a comezar a comprenderse en profundidade, así como tamén a súa orixe, que data do cretáceo inferior, e a súa posterior evolución en estreita interrelación cos animais que se encargan de transportar os gametos.
Con independencia dos aspectos sinalados, a flor é un obxecto importante para os seres humanos. A través da historia e das diferentes culturas, a flor sempre tivo un lugar nas sociedades humanas, xa sexa pola súa beleza intrínseca ou polo seu simbolismo. De feito, cultivamos especies para que nos provean flores desde hai máis de 5000 anos e, actualmente, esa arte transformouse nunha industria en continua expansión: a floricultura.
Definición
A flor é un curto talo de crecemento determinado que leva folla s modificadas estrutural e funcionalmente para realizar as funcións de produción de gameto s e de protección dos mesmos, denominadas antófilos.
O talo caracterízase por un crecemento indeterminado. En contraste, a flor mostra un crecemento determinado, xa que o seu meristema apical cesa de dividirse mitóticamente despois de que produciu todos os antófilos ou pezas florais. As flores máis especializadas teñen un período de crecemento máis breve e producen un eixo máis curto e un número máis definido de pezas florais que as flores máis primitivas. A disposición dos antófilos sobre o eixo, a presenza ou ausencia dunha ou máis pezas florais, o tamaño, a pigmentación e a disposición relativa das mesmas son responsables da existencia dunha gran variedade de tipos de flores. Tal diversidade é particularmente importante en estudos filoxenéticos e taxonómicos das anxiospermas. A interpretación evolutiva dos diferentes tipos de flores ten en contga os aspectos da adaptación da estrutura floral, particularmente aqueles relacionados coa polinización, dispersión do froito e da semente e da protección contra os predadores das estruturas reprodutivas.
Partes da flor
miniatura|Diagrama esquemático que amosa as partes da flor. 1: [[receptáculo, 2: sépalos, 3: pétalos, 4: estames, 5: pistilo.]]
Macedônia
miniatura|Localización de Macedônia en São Paulo. Macedônia é un municipio brasileiro do estado de São Paulo. A súa poboación estaba estimada no 2010 de 3.664 habitantes.
Flor
Verticilos
Os verticilos son conxuntos de tres ou máis órganos (follas, pólas...) que brotan dun talo no mesmo nivel.
Macedônia
Posúe unha área de 327,7 km².
Flor
Androceo
miniatura|180px|[[Passiflora.]] O androceo corresponde a estrutura reprodutora masculina da flor, e está formado polos estames.
Xineceo
O xineceo corresponde a estrutura reprodutora feminina da flor, e está formado polo conxunto dos pistilos.
Polinización
miniatura|Abellón contribuíndo á polinización. O propósito primario dunha flor é a reprodución. Por seren as flores os órganos reprodutivos das plantas, estas median na unión do esperma (contido no pole) cos óvulos (contidos nos ovarios). A polinización é o movemento do pole dende as anteras cara ao estigma. A unión do esperma cos óvulos é chamada fertilización. Xeralmente o pole móvese dunha planta a outra, mais hai moitas plantas que poden polinizarse a si mesmas. Os óvulos fertilizados producen sementes que serán a nova xeración. A reprodución sexual produce descendentes xeneticamente únicos, permitindo as adaptacións. As flores teñen deseños específicos que favorecen a transferencia de pole dunha planta a outras da mesma especie. En moitas plantas a polinización depende de factores externos, como vento, animais, e especialmente insectos. Incluso poden mediar na polinización animais como paxaros, morcegos etc.
Xeitos de atracción dos polinizadores
miniatura|As flores poden ter cores moi vistosas para reclamo dos insectos polonizadores. As plantas non poden moverse dun sitio a outro, por iso moitas flores evolucionaron para atraeren animais e que estes transfiran o pole entre individuos de poboacións dispersas. A zoofilia que caracteriza a moitas anxiospermas presupón que os animais polinizadores visiten as flores de maneira regular e detéñanse nelas o tempo suficiente para que as anteras e o estigma sexan rozados ou tocados con certa frecuencia e que o pole quede adherido aos visitantes de modo tan perfecto que poida chegar coa debida seguridade aos estigmas doutras flores. O resultado da zoofilia depende esencialmente de que os animais poidan recoñecer as flores desde unha certa distancia e de que se vexan compelidos a visitar durante un certo tempo as flores da mesma especie. As flores zoófilas, entón, deben posuír produtos atractivos (cebos, como o pole e o néctar), medios de reclamo (tales como cheiros e cores) e, ademais, pole viscoso ou adherente. As flores que son polinizadas por insectos chámanse entomófilas. No curso da evolución das anxiospermas produciuse unha diferenciación moi intensa dos medios de atracción e reclamo, así como da forma da flor; grazas a iso un número cada vez máis grande de animais puido colaborar na polinización. Da visita casual das flores por animais variados pasouse de modo progresivo, no transcurso da evolución, ao establecemento de estreitas relacións entre os «animais antófilos» e as «flores zoófilas», con evidentes vantaxes para ambos os grupos. Para as plantas implicou unha precisión crecente na atracción de só determinados visitantes e unha transferencia do pole aos estigmas doutras plantas cada vez máis segura, o que resultou nun aforro progresivo na produción de pole. De feito, a relación entre o número de grans de pole e o número de óvulos producidos por unha flor é da orde dun millón para as plantas anemófilas, mentres que nas zoófilas é dun. Para os animais polinizadores especializados, a competencia con outros animais  antófilos resultou diminuída e a  polinización orientada ou especializada nunha soa especie pasou a ser, en última instancia, vantaxosa para eles. O desenvolvemento evolutivo das angiospermas zoófilas e dos grupos de animais que se foron adaptando a elas só pode comprenderse como unha coevolución condicionada por relacións recíprocas. A adaptación entre si de moitas plantas e os seus polinizadores chegou ás veces tan lonxe que non poden existir o un sen o outro.
Produtos atractivos
Son os cebos que utilizan as flores como recompensa ao axente polinizador. Basicamente trátase de alimentos, como pole e néctar; ou substancias químicas que os insectos utilizarán nos seus rituais de apareamento. O pole é unha recompensa xeralmente naquelas flores polinizadas por coleópteros e himenópteros, atraídas polo forte aroma que despide. O pole contén proteínas, amidón, aceites e outros nutrientes. O néctar é un líquido azucrado producido por estruturas chamadas nectarios. Sitúanse estratexicamente na flor para que os insectos ao tomalo toquen os estames e leven o pole dunha flor a outra.
Medios de reclamo e síndromes florais
thumb|[[Abella Megachile polinizando un capítulo de xirasol: un exemplo de melitofilia.]]
Os medios de reclamo indican a presenza da recompensa e poden ser visuais ou olfativas. Xeralmente esta función exércena o cáliz e a corola. As claves visuais están determinadas basicamente pola cor dos pétalos, os de cor vermella en xeral atraen aves, os amarelos ás abellas e os brancos ás bolboretas nocturnas. As claves olfativas son utilizadas para atraer aos polinizadores desde unha distancia maior. Trátase das fragrancias que despiden as flores grazas a compostos volátiles excretados por estruturas chamadas osmóforos. Estas fragrancias poden ser agradables ou desagradables para os seres humanos, por exemplo as que atraen ás moscas. A forma da flor tamén debe estar adaptada a cada tipo de polinizador, evitando ao mesmo tempo aos ladróns de  néctar. Aquelas flores polinizadas por escaravellos, por exemplo, deben ter unha constitución que soporte o peso do insecto e protexa os óvulos da voracidade dos mesmos. Para os colibríes e insectos que  polinizan durante o voo, as flores deben ter  corolas  tubulosas, adecuadas aos picos dos paxaros e ás espiritrompas das bolboretas. Para as abellas, as flores son amplas e planas, brindando "pistas de aterraxe" para o insecto. miniatura|[[Bolboreta levando nas súas patas unha gran cantidade de grans de pole.]] miniatura|[[Colibrí polinizando unha flor.]]
Cada especie ten unha determinada síndrome floral, con todo, diferentes especies dentro dun mesmo xénero poden presentar variadas síndromes. Así, por exemplo, o xénero das solanáceas Schizanthus presenta basicamente especies entomófilas, é dicir que requiren que o pole sexa transportado de planta a planta por medio de insectos. A maioría das especies do xénero son polinizadas por himenópteros (abellas, abellóns e avespas dos xéneros Alloscirtetica, Bombus, e Megachile, entre outros). Con todo, as especies que presentan flores de cor branca (tales como S. candidus, S. integrifolius e S. lacteus) son polinizadas por bolboretas nocturnas. Finalmente,  Schizanthus grahamii é polinizada por colibrís o picaflores (como, por exemplo, Oreotrochilus leucopleurus). A gran diversificación nas síndromes florais en  Schizanthus foi o produto da adaptación destas especies aos diferentes grupos de polinizadores existentes nos ecosistemas mediterráneo, alpino de altura e desértico de Chile e áreas adxacentes da Arxentina onde o xénero é orixinario.
Estas estratexias favorecen a fecundación cruzada e o consecuente intercambio de xenes. Outra maneira de lograr ese mesmo obxectivo é a presenza de barreiras á autofecundación: xa sexa xenéticas por autoincompatibilidade, ou físicas como a separación de sexos (plantas dioicas como o "mamón" (Carica), ou monoicas como o "millo" (Zea mays)), ou dos diferentes tempos de liberación de pole e receptividade do estigma na mesma flor.
Mecanismos de polinización
miniatura|100px|Exemplo dunha flor anemófila, a flor axítase polo vento e dispersa o pole A maioría das flores poden dividirse en dous grupos segundo o método de polinización:
Formación dos gametófitos e fecundación
O gametofito feminino das anxiospermas desenvólvese dentro da núcula do óvulo. Unha célula diploide da núcula sofre meiose e orixina catro células haploides denominadas macrósporas. Tres delas dexeneran e a restante sofre tres mitose sucesivas ata formar o gametofito feminino, o cal se denomina saco embrionario, con sete células e oito núcleos haploides. No saco embrionario típico (denominado "tipo Polygonum", por ser este o primeiro xénero no que se describiu) atópanse, desde o extremo onde se acha a micrópila do óvulo, a oosfera ou  ovocélula, cuxo núcleo é o  gameto feminino; dúas células acompañantes ou sinérgidas que flanquean á oosfera e que presentan estruturas especiais nas súas paredes responsables da atracción do tubo  polínico; a célula media que se dispón no centro de saco embrionario e leva dous núcleos  haploides denominados núcleos polares e, finalmente, as tres antípodas que se sitúan no extremo chalaza do saco embrionario, oposto ao sitio onde se acha a oosfera (ver figura á esquerda).
A fertilización nas anxiospermas é un proceso complexo que involucra varias etapas sucesivas: a xerminación dos grans de pole no estigma, o crecemento do tubo polínico no estilo orientado cara ao saco embrionario do óvulo e a fusión dos núcleos xenerativos do gametofito masculino co núcleo da oosfera e cos dous núcleos polares. No esquema da dereita móstrase o modo en que os grans do pole (p) aterran no estigma da flor (n) e xerminan, emitindo un tubo polínico (ps) grazas ao crecemento da célula vexetativa do gran do pole. O tubo polínico prolongase dentro do estilo (g) e atravesa o micrópilo (mi). Xa dentro do óvulo, diríxense cara ao saco embrionario (e) para descargar os núcleos xenerativos, un dos cales se fusiona co núcleo da oosfera (a célula central das 3 sinaladas como (ei)) e, o outro, cos dous núcleos polares ( ek), producíndose dese modo a dobre fecundación característica das anxiospermas. A unión do núcleo da oosfera cun dos núcleos xenerativos, ambos os haploides, determina a formación dun núcleo diploide denominado cigoto, o que por sucesivas divisións mitóticas orixinará o embrión. A fusión do outro núcleo xenerativo do gran de pole cos dous núcleos polares da célula media orixina un núcleo triploide (ten dous xogos cromosómicos da nai e un do pai) que é o que por sucesivas mitose orixinará o endosperma, tecido que brindará nutrientes ao embrión durante as súas primeiras etapas de desenvolvemento. Ambos, o embrión e o endosperma, constitúen a semente, a estrutura de dispersión típica das espermatófitas.
Orixe e evolución
Con todo, en 2007 informouse do achado dunha flor perfecta na formación Yixian. Esta flor ten a organización típica das anxiospermas, incluíndo tépalos, 10 estames e gineceo. Os tépalos son espatulados. As anteras son globosas e con grans de pole triangular-redondeados. Os carpelos están rodeados por un receptáculo excepto polos estigmas plumosos que sobresaen a través dun poro. Esta especie foi bautizada como Euanthus (do grego, "flor verdadeira") polos seus descubridores, e indica que no Cretáceo inferior xa existían flores como as das anxiospermas actuais.
A maior parte das análises morfolóxicas e moleculares dispoñen a Amborella, as nymphaeales e Austrobaileyaceae nun clado basal denominado "ANA". Este clado parece diverxer no Cretáceo inferior (ao redor de 130 Ma), unha data aproximadamente igual á dos fósiles da formación Yixian. As magnólidas diferiron pouco despois e unha rápida radiación produciu as eudicotas e monocotiledóneas fai 125 Ma. Cara ao final do Cretáceo xa xurdiran máis do 50% das ordes actuais de anxiospermas, clado que constitúe o 70% das especies do planeta. As características dos grupos basales "ANA" suxiren que as anxiospermas orixináronse en áreas escuras, cenagosas e frecuentemente perturbadas. Aparentemente, permaneceron recluídas nese tipo de hábitats durante todo o Cretáceo. Isto debe restrinxir a súa importancia inicial, pero as súas innovacións adaptativas, a flor por exemplo, outorgáronlles a notoria flexibilidade que explica a rapidez da súa diversificación posterior cara a outros hábitats.
A orixe das flores e da polinización por insectos
A forma primaria de polinización das espermatófitas primitivas é indubidablemente a anemofilia, ou sexa, o transporte do pole polo vento. Esta é tamén a forma principal de diseminación das esporas nas pteridófitas. A falta de dirección no transporte dos gametos masculinos cara aos estigmas supérase grazas á produción de grandes cantidades de pole e á gran capacidade de flotación dos mesmos polo seu tamaño diminuto e lixeireza. Todas estas características, con todo, quedan aseguradas soamente se as plantas produtoras de pole crecen en lugares abertos e expostas ao vento e, ademais, constitúen poboacións densas con escasa distancia entre individuos.
Estes argumentos a favor da anemofilia das anxiospermas primitivas víronse confirmados polas análises de plantas fósiles. A competencia polo alimento e a selección natural nos insectos levou a certos grupos hematófagos a converterse en  fitófagos. Este proceso comezou antes do Triásico, onde tanto insectos como plantas eran moi abundantes en toda a Terra. De feito, os achados de insectos fitófagos conservados en ámbar, combinados coas análises de fósiles, evidenciaron que a fitofagia nos insectos comezou moito antes da aparición das primeiras flores. Certos grupos de insectos adaptáronse a unha nova dieta baseada nas partes vexetativas das plantas e, posteriormente, nas partes reprodutivas, en particular o pole e as sementes, posto que este proceso coincidiu en parte coa transición das pteridofitas con esporas aos fentos con semente e as primeiras ximnospermas e anxiospermas.
O cambio de dieta de certos grupos de insectos tivo un impacto moi forte sobre as plantas, xa que a presión de selección que exercía a herbivoría sobre elas era moi forte. Grandes cantidades de insectos devoraban as follas das plantas reducindo a taxa de captación de enerxía lumínica para a fotosíntese e o intercambio gasoso, outros comían partes dos talos, destruíndo algunhas veces as xemas, outras os feixes condutores e as feridas que deixaban aumentaban a probabilidade de infeccións micóticas e virais, diminuíndo significativamente a súa eficacia biolóxica. Como resposta a esta presión, as plantas desenvolveron estratexias de defensa baseadas nos denominados metabolitos secundarios. Tales compostos son moléculas orgánicas non esenciais que actúan a diferentes niveis sobre os herbívoros, xa sexa como antinutrientes (inhiben a absorción de nutrientes) ou como toxinas. Aínda que a súa produción reduce considerablemente o ataque dos insectos herbívoros, tamén repercutiría negativamente sobre a planta, xa que o investimento enerxético necesario para a produción destes produtos representa un custo que se debía balancear coas probables perdas por herbivoría. Doutra banda, este mecanismo inmediatamente xerou unha presión selectiva sobre as poboacións de insectos herbívoros, os cales comezaron a xerar resistencia xeneticamente determinada a tales compostos.
Posto que a estratexia de defensa química non era suficiente para contrarrestar os herbívoros debido a que estes xeran resistencia, as plantas foron desenvolvendo outras tácticas de protección, en especial do pole e das sementes, estruturas fortemente depredadas polos insectos pola gran cantidade de nutrientes que conteñen. Para as plantas tal depredación representaba unha perda moi grande de eficacia biolóxica xa que impactaba directamente sobre a reprodución da especie. Por esta razón, as plantas comezaron a desenvolver conxuntos de follas modificadas a maneira de brácteas para protexer as estruturas reprodutivas. miniatura|As inflorescencias das [[Bennettitales son moi similares a flores.]] As teorías actualmente aceptadas expoñen que as flores cíclicas formáronse a partir da diferenciación e especialización destes conxuntos de brácteas foliares. A primeira evidencia que se atopou para apoiar esta teoría foi o rexistro fósil das Bennettitales, un grupo de plantas primitivas que durante o Carbonífero orixinaron prototipos de flores. Este grupo de plantas orixinouse contemporáneamente coas cicadáceas e as ginkgoáceas (Ximnospermas) e crese que tiveron unha evolución paralela.
Aínda que o proceso coevolutivo levou ao desenvolvemento das flores cíclicas nas anxiospermas como unha resposta á presión de herbivoría por parte dos insectos fitófagos, tamén desenvolveu estratexias reprodutivas adaptadas ás novas estruturas. As flores atraen aos insectos co néctar ou con outro tipo de recompensas florais (como axuda reprodutiva) e esta constante visita por parte dos insectos levou á selección para favorecer os procesos de polinización entomófila. Posto que as plantas teñen unha mobilidade restrinxida, dependen de características externas para o traslado dos grans de pole dunha planta a outra e desta maneira garantir a reprodución e a polinización cruzada para evitar a erosión xenética por endogamia. Para este obxecto, os insectos resultaron ser o vector de polinización máis eficiente porque visitan varias flores durante o forraxeo e levan o pole dunha a outra flor.
A orixe das flores hermafroditas e dos modos de reprodución das anxiospermas
miniatura|[[Heterostilia|Distilia en Primula vulgaris. As flores Pin (A) presentan os filamentos dos estames curtos e os pistilos longos. As flores Thrum (B) mostran, en cambio, pistilos curtos e filamentos longos. Referencias: 1.-Pétalos, 2.-Sáibaos, 3.-Anteras dos estames e 4.-Pistilo. As únicas polinizacións lexítimas son as que se producen en cruzamentos Pin x Thrum o Thrum x Pin.]] A coevolución das flores das anxiospermas cos insectos polinizadores está gobernada por unha serie de principios evolutivos, como fora sinalado polo eminente botánico e evolucionista George Ledyard Stebbins. O principio da "eficiencia da polinización" suxire que a coevolución das flores cos insectos está baseada na posibilidade de que durante a súa visita o insecto deposite pole sobre o estigma da flor mentres, ao mesmo tempo, está a buscar máis pole para alimentarse. Ademais, os insectos non terían incentivo en visitar flores pistiladas que non os recompensasen con pole ou con néctar. Por esta razón, as flores deben ter tanto pistilo como anteras para que a visita sexa efectiva. Séguese que a flor hermafrodita, que permite a captación e cesión simultánea de pole, é a estrutura máis eficaz para soster no tempo a adaptación coordinada entre as plantas e os insectos polinizadores e a razón pola cal é o tipo predominante entre as anxiospermas.
A gran vantaxe da zoofilia é, evidentemente, o modo moito máis orientado en como se realiza o transporte do pole polos animais que voan de flor en flor. Deste xeito, foi posible para as plantas reducir significativamente a cantidade necesaria de pole producido, que no caso da polinización anemófila tende a ser moi alto. Ademais, resultou posible para as anxiospermas ocupar hábitats nos que non hai vento, por exemplo o interior dos bosques e vivir en poboacións pouco densas.
Nas ximnospermas, o pole non é recibido por un estigma papiloso-viscoso senón que é capturado directamente na micrópila do óvulo por unha "pinga polinizante", ademais, os óvulos descubertos son moito máis sensibles ás inclemencias do clima. A flor das anxiospermas dotouse dun grao moito maior de independencia respecto da humidade ambiental, o cal, sumado ás vantaxes do hermafroditismo e da zoofilia, explica porqué estas plantas lograron a supremacía fronte ás ximnospermas e outros grupos de vexetais que posuían flores unisexuales e anemófilas.