cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Orión (mitoloxía)
Variantes
A historia de Orión e Enopión tamén varía. Unha fonte comenta que Mérope é a esposa de Enopión e non a súa filla. Outra que Mérope é a filla de Minos e non de Enopión. Partenio de Nicea, pola súa banda, describe a Orión cazando en Quíos e roubando aos habitantes coa excusa de conseguir o prezo da man da filla de Enopión, que é chamada Aero. Enopión non quería casar a súa filla con alguén como Orión, e este, frustrado e bébedo, tratou de raptala, mais Enopión opúxose e cegouno. esquerda|miniatura|Nicolas Poussin. Paisaxe con Orión cego buscando o Sol. Óleo sobre táboa. 1658. Luciano de Samosata inclúe unha imaxe de Orión nunha descrición retórica dun edificio ideal, na que Orión está andando cara ao sol nacente nas proximidades de Lemnos, Cedalión nos seus ombreiros e Hefesto mirándoo dende o fondo. Fontes latinas engaden que Enopión era fillo de Dioniso. Dioniso enviou sátiros para sumir a Orión nun profundo soño de xeito que así puidese ser cegado. Unha fonte comenta a mesma historia mais converte a Enopión en Minos de Creta. Engade que un oráculo lle dixo a Orión que podía recobrar a vista andando cara ao leste, que atoparía o seu camiño oíndo o martelo dun ciclope que levaría nos ombreiros. É presumiblemente unha recomposición da historia de Cedalión. Tanto Hefesto como os ciclopes foron fabricantes de raios, polo que aparecen combinados en varias fontes. Un escolio nun poema latino explica que Hefesto deu a Orión un cabalo.
Giovanni Boccaccio, citando a Teodoncio, describe a historia de que Orión e Candíope son fillos de Enopión, rei de Sicilia. Mentres o casto Orión durmía nunha cova, Afrodita encantouno. Cando deixaba a cova viu a súa irmá mentres cruzaba diante del, e violouna. Cando o seu pai o descubriu, desterrouno. Orión consultou un oráculo que lle dixo que se ía ao leste gañaría a gloria de posuír un reino. Orión, Candíope e o seu fillo Hipólogo navegaron ata Tracia, conquistaron o reino e foi coñecido como fillo de Poseidón. O seu fillo tivo a Drías, defensor de Tebas na guerra dos Sete contra Tebas, como cita Estacio.
Culto e percepción popular
Na antiga Grecia, rendíase culto a Orión na rexión de Beocia. O número de lugares asociados co seu nacemento suxire que este culto estaba bastante estendido. Hiria, a máis frecuentemente mencionada, estaba no territorio de Tanagra. Unha festa de Orión celebrouse en Tanagra ata os días do Imperio Romano. Alí estaba situada a tumba do heroe, probablemente ao pé do monte Cericio. Afirmouse que Orión era o heroe nacional dos beocios tanto como o eran Cástor e Pólux para os dorios, baseándose nun epigrama ateniense sobre a batalla de Coronea na que Orión lle deu ao exército beocio un oráculo e posteriormente loitou do seu lado e derrotou os atenienses.
A escola Beocia de poesía épica estaba moi interesada nas xenealoxías de deuses e heroes. Moitos outros mitos fóronlle engadidos ao de Orión neste sentido. Un fragmento de papiro da poetisa beocia Corina atribúelle cincuenta fillos, incluíndo o heroe oracular Acrafón, quen lle deu un oráculo a Asopo en relación ao rapto das súas fillas polos deuses. Corina escribiu que Orión conquistou e nomeou toda a terra oriental beocia. Tamén se cre que Orión tivo e emitiu oráculos. Hixino di que a nai de Hilas era Menódice, filla de Orión. Outro mitógrafo, Antonino Liberal, di que Menipe e Metíoque, fillas de Orión, se sacrificaron polo ben da súa patria e foron transformadas en cometas. miniatura|esquerda|Fonte de Orión, [[Mesina]] Orión ten así mesmo unha conexión etiolóxica coa cidade de Mesina na illa de Sicilia, Italia. Diodoro Sículo escribiu unha historia do mundo que comezando pola época dos deuses e heroes, remata no seu tempo, o reinado de Augusto. Nela fala de Orión e de dúas historias fantásticas dos seus grandes traballos en Sicilia. Unha relata como axudou a Zanclo a fundar Mesina construíndo o promontorio que forma o porto da cidade. A outra relata que anteriormente existía unha gran distancia entre a illa de Sicilia e a península itálica. Orión construíu o promontorio de Peloris ou punta do Faro, creando o estreito actual, e o templo de Poseidón sobre el. Despois mudouse a Eubea. Foi por esta causa polo que foi posto no ceo como constelación.
O historiador e matemático renacentista Francesco Maurolico, orixinario de Mesina, identificou os restos dun templo de Orión preto da actual catedral de Mesina. Así mesmo deseñou unha fonte ornamental construída polo escultor Giovanni Angelo Montorsoli en 1547 na que Orión é a figura central simbolizando o emperador Carlos V trala súa vitoria en Tunisia en 1535. Orión é aínda un símbolo popular da cidade.
As imaxes de Orión na arte clásica son difíciles de recoñecer. Os exemplos claros son raros. Hai numerosas imaxes gregas antigas de cazadores cunha maza ou garrote que pode que representen a Orión, pero eses exemplos xenéricos poden representar un cazador arquetípico ou incluso o mesmo Heracles.
Asegurouse que noutras manifestacións da arte grega se representou o mito de Orión. Unha destas manifestacións é a cerámica grega do século V a.C., supostamente simbolizando a esperanza de que mesmo o criminal Orión pode ser convertido en inmortal. Identificouse unha escena de Apolo, coa palma delia na man, vingándose de Orión polo intento de violación da súa irmá Ártemis, e outra na que se ve a Orión atacando a Ártemis mentres é vingada por unha serpe, en vez dun escorpión, nun grupo funerario. Igualmente, no friso dunha tumba en Tarento, aproximadamente do 300 a. C., pode que estea representada a escena de Orión atacando a Opis. Pero a máis antiga e clara representación de Orión na arte clásica é romana, na representación do inframundo da Odisea descubertas no outeiro Esquilino, do 50 ou 40 a. C. Orión tamén está representado nun baixorrelevo do século IV actualmente fixado nun muro no barrio portuario de Nápoles. A constelación de Orión comeza a ser visible en novembro, ao final da tempada de navegación, e estaba asociada ao tempo tormentoso e esa caracterización esténdese tamén ao propio mito de Orión. O baixorrelevo posiblemente estea asociado aos mariñeiros da cidade.
Renacemento
miniatura|Apolo, Vulcano e Mercurio enxendran a Orión nunha alegoría do "Filius Philosophorum" da obra de [[Michael Maier, "A fuga de Atalanta", 1617.]] Os mitógrafos discutiron sobre Orión e do coñecemento clásico dende o Renacemento. As interpretacións renacentistas son alegóricas. No século XIV, Boccaccio interpretou a historia da pel de boi como unha representación da concepción humana, a pel é o útero, Neptuno a humidade do seme, Xúpiter a calor e Mercurio a frialdade feminina. Tamén explica a morte de Orión a mans da deusa lunar Diana como a lúa producindo tormentas de neve. Natalis Comes, no século XVI, interpretou a historia enteira de Orión como unha alegoría da evolución dunha nube tormentosa composta de aire, Zeus, auga, Poseidón e sol, Apolo. A nube difúndese, Quíos deriva da raíz grega χέω, derramar, álzase a través do aire, Aërope ou Mérope, arrefríase, Orión é cego, e é convertida en choiva pola lúa, Ártemis. Así mesmo dá unha explicación de por que Orión pode camiñar sobre as augas. De xeito similar, a concepción de Orión fíxoo un símbolo do Filius philosophorum, unha alegoría da filosofía que se alimenta de varias fontes, os tres deuses, tanto no Renacemento como en obras de alquimia, con algunhas variacións. O alquimista alemán Michael Maier lista como pais a Apolo, Vulcano e Mercurio.
Modernas
Os modernos mitógrafos viron no mito de Orión unha vía para acceder directamente aos contos do folclore local e prácticas de culto relixiosas sen a interferencia da antiga alta cultura, moitos deles explicaron a Orión en función da súa propia interpretación da prehistoria grega e como a mitoloxía a representa. Hai puntos de acordo xeral entre eles, por exemplo, o ataque a Opis é un ataque a Ártemis mesma xa que Opis é un dos nomes da deusa. Produciuse a finais do século XIX un movemento no que se interpretaron todos os heroes beocios como simples personificacións de constelacións. Dende entón chegouse ao acordo xeral de que o mito de Orión existiu antes de que a constelación fose chamada así na súa honra. Homero, por exemplo, menciona a Orión o cazador e Orión a constelación, mais nunca confunde unha coa outra. Unha vez que Orión foi recoñecida como unha constelación, a astronomía afectou o mito. A historia de Side pode ser unha peza de mitoloxía astronómica. A palabra grega side significa milgranda, roita que se recolle mentres Orión, a constelación, pode ser vista no ceo nocturno. Rose suxire que está conectado con Sidae en Beocia e que a milgranda, un signo do inframundo, está conectada co seu descenso ao mesmo.
O autor do século XIX Edwin Rohde viu en Orión un exemplo de como os gregos borraban a liña entre os deuses e a humanidade, é dicir, se Orión estaba nos ceos, quería dicir que outros mortais podían esperar en facer o mesmo.
O mitógrafo húngaro, Karl Kerényi, un dos fundadores do moderno estudo da mitoloxía grega, retrata a Orión como un xigante de titánico vigor e criminalidade, nado fóra da súa nai como Dioniso ou Ticio. Kerényi fai moita énfase na variante de que Mérope é a esposa de Enopión. Ve nisto unha rememoración dunha forma perdida do mito na que Mérope era a nai de Orión, convertida por xeracións posteriores en madrasta. O cegamento de Orión é entón paralelo ao de Edipo ou o de Exipto. Orión é retratado como un heroe cazador xamánico, supervivente dos tempos de Minos, de aí a súa relación con Creta. Kerényi describe Hirieo, e Hiria, como unha palabra proveniente do dialecto cretense, ὕρον - hyron, que significa colmea que sobrevive unicamente en dicionarios antigos. Dende esta asociación converte a Orión nun representante das antigas culturas bebedoras de hidromel, substituídas polas novas bebedoras de viño representadas por Enopión e Eneo; a palabra grega para viño era oinos. Fontenrose cita unha fonte afirmando que Enopión ensinou aos habitantes de Quíos como facer viño antes de que ninguén soubese facelo.
Para Joseph Fontenrose Orión é do tipo de heroe grotesco. Aseméllao a Cúchulainn, é dicir, máis forte, máis grande, máis potente ca o home ordinario e o violento amante da Divina Cazadora. Orión foi igualmente identificado con Acteón, Leucipo, fillo de Enómao, Céfalo, Tiresias e Zeus como amante de Calisto. Fontenrose tamén ve paralelismos con figuras orientais como Aqhat, Atis, Tammuz, Gilgamesh, Dushianta (unha personaxe secundaria do Mahabharata), e o patriarca hinduísta Prayápati (como perseguidor da deusa Ushás).
Robert Graves ve en Enopión un rei sagrado anual, no punto de que o rei debe morrer ao finalizar o seu mandato e ser substituído por outro, neste caso Orión, que realmente é o que morre no seu lugar. A súa cegueira é unha iconotropía proveniente da imaxe de Odiseo cegando o ciclope, mesturando cunha lenda solar puramente helénica: o heroe solar é capturado e cegado polos inimigos ao escurecer, mais escapa e recupera o seu sitio ao amanecer. Graves ve o resto do mito como un sincretismo de diversas historias. Estas inclúen a de Gilgamesh, a do escorpión enviado por Seth para matar a Horus para ser posteriormente resucitado por Ra, o sol; a historia de Aqhat e Yatpan de Ugarit e a historia das sacerdotisas de Artemis Opis que mataron un visitante da súa illa de Ortigia. Compara o nacemento de Orión a partir da pel do boi cun rito africano para provocar a choiva, o que enlaza con que ao ser fillo de Poseidón ten o poder de producir choiva.
Literatura clásica
Cicerón que traduciu a Arato na súa mocidade, fixo o episodio de Orión máis longo do que era en grego engadindo o clásico argumento latino da tolemia. A Aratea de Cicerón é un dos máis antigos poemas latinos dos que se conservou algo máis que unhas poucas liñas. Este episodio puido establecer a técnica de incluír épica en poemas non épicos. Tamén é empregado por Horacio quen conta a morte de Orión a mans de Diana/Ártemis e por Ovidio, na súa obra Fastos no día 11 de maio, o día medio das festas dos Lémures ou Lemuria, cando a constelación de Orión se pon xunto co sol. Ovidio conta o episodio dos tres deuses e Hirieo ao cal, ao facer del un home pobre, fai máis nobre o sacrificio dun boi enteiro para agasallar os seus visitantes. Fai outra mención a Orión na súa obra Remedios de amor como un sufrinte por un amor non correspondido en referencia a Side.
Estacio menciona a Orión en catro ocasións na súa obra Tebaida, dúas como constelación e personificación da tormenta e outras dúas como antergo de Drías de Tanagra. O poeta tardío grego Nono de Panópolis menciona o episodio da pel de boi moi sucintamente mentres lista aos Hirieos no seu catálogo do exército beocio de Dioniso.
Pintura e escultura
As referencias posteriores á antigüidade son raras. Ao comezo do século XVII, o escultor francés Barthélemy Prieur fundiu unha estatua de bronce titulada Orión e Cedalión datada entre 1600 e 1611. Representa a Orión con Cedalión nos seus ombreiros. A escultura atópase actualmente no Museo do Louvre.
O pintor francés Nicolas Poussin pintou un Paisaxe con Orión cego buscando o sol en 1658, despois de ler a descrición de Luciano de Samosata. Na pintura combina esta descrición coa de Natalis Comes. Poussin non precisou consultar directamente a Luciano, a pasaxe está recollida nas notas da tradución francesa da obra de Filóstrato Imaxes, que Poussin puido consultar. O austríaco Daniel Seiter, activo en Turín, Italia, pintou Diana xunto ao cadáver de Orión. No poema Endimión de John Keats inclúe a liña O cego Orión famento pola mañá, que se pensa que está inspirada na pintura de Poussin. William Hazlitt, quen máis tarde escribiu o ensaio Sobre a paisaxe de Nicolas Poussin, puido ensinar a Keats a pintura.
Literatura moderna
O poeta francés do século XX, René Char, encontrou no cego e luxurioso cazador, á vez perseguido e perseguidor, un símbolo central, como James Lawler explicou con certa extensión na súa obra René Char: the Myth and the Poem, (1978). O novelista tamén francés Claude Simon igualmente atopou en Orión un símbolo apropiado, neste caso do novelista, como explicou na súa obra Orion aveugle, (1970). Comentouse do poema de T. S. Elliot A terra baldía, (1922), que Orión nunha conexión silenciosa entre o luxurioso Acteón/Sweeney, o cego Tiresias e, a través de Sirio, o can.
Música
O compositor italiano Francesco Cavalli escribiu a ópera Orión en 1653. A acción está localizada na illa de Delos e fíxase no amor de Diana e o do seu rival, Aurora, por Orión. Diana dispara unha frecha a Orión despois de que fose confundida por Apolo ao dicirlle que era un monstro mariño. Descuberto o engano laméntase pola súa morte e búscano no inframundo antes de elevalo aos ceos. Johann Christian Bach escribiu tamén unha ópera titulada Orione, osse Diana vindicata, representada por vez primeira en Londres en 1763. Orión, cantado por un castrato, namórase de Candíope, filla de Enopión, rei de Arcadia, mais a súa arrogancia ofende a Diana. O oráculo de Diana prohíbelle casar con Candíope e predille a súa gloria e a súa morte. Orión ofrécelle unha sentida despedida a Candíope e marcha a seguir o seu destino. Diana permítelle lograr a vitoria e logo mátao, fóra de escena, cunha frecha. Noutra aria, a súa nai Retrea, raíña de Tebas, laméntase da súa morte, mais chega a ver a súa ascensión aos ceos.
"Orion" é o nome dunha peza instrumental do grupo estadounidense Metallica, pertencente ao álbum Master of Puppets. A canción foi lanzada por vez primeira na versión demo deste álbum o 14 de xullo de 1985, este álbum é considerado como un dos máis maxistrais do grupo. Foi tamén o último disco no que participou o baixista Cliff Burton, a quen se lle atribúe, tamén, case a totalidade da composición de "Orion". Foi nomeada pola constelación, Orión, polo son espacial na ponte da melodía.
En 2002, a opera Galileo Galilei do compositor estadounidense Philip Glass incluíu unha pequena historia paralela sobre Orión e Mérope, na que o brillo do sol cura a cegueira de Orión nunha alegoría da ciencia moderna. Philip Glass escribiu tamén unha obra curta sobre Orión ao igual que Tōru Takemitsu, Kaija Saariaho e John Casken. O compositor británico Davide Bedford tamén escribiu sobre Orión, pero máis sobre a constelación que sobre o mito xa que é un astrónomo afeccionado. centro|Esta ilustración de finais do século V a.C. dunha crátera de cerámica grega mostra unha mitolóxica interpretación do sol nacente, [[Helios, e doutras figuras astronómicas. Á esquerda sitúanse Céfalo e Eos. Céfalo adopta a mesma postura que a da constelación de Orión e o can posiblemente represente a Sirio.]]
Lucía Cernadas
Lucía Cernadas Varela, nada en Cecebre (Cambre) en 1997, é unha cantante e poeta galega.
Traxectoria
Estudou o Bacharelato no IES Afonso X O Sabio de Cambre. En 2015 gañou o III premio escolar da Fundación Rosalía de Castro na modalidade de Bacharelato. En 2016 gañou o XXIII Certame literario de poesía e narración breve do concello de Cambre. En 2017 gañou o XXIV Premio de Creación Literaria e Ensaio da Facultade de Filoloxía. En 2019 autopublicou o poemario Sutura baixo o paraugas de Leite Edicións. Estuda na Universidade da Coruña, onde realiza simultaneamente o Grao en Inglés e o Grao en Galego e Portugués. É a presidenta do coro Cantabile desde marzo de 2019.
Congro bocadoce
O congro bocadoce, ou congro doce, Gnathophis mystax (Delaroche, 1809), é unha especie de peixe angüiliforme da familia dos cóngridos, subfamilia dos congrinos.
Taxonomía
A especie foi descrita en 1809 polo médico e ictiólogo suízo residente en Francia François-Étienne de La Roche (coñecido en ciencia como Delaroche), co nome de Muraena mystax. Posteriormente foi reclasificada no xénero Gnathophis, como Gnathophis mystax, que hoxe en día é a denominación válida admitida polos ictiólogos de toda a comunidade científica.
Hábitat
É un peixe mariño, demersal e propio das augas tropicais e subtropicais (46°N-30°N, 18°W-36°E), que vive entre os 80 e os 800 m de profundidade no noiro continental.
Distribución xeográfica
Encóntrase preto das costas do océano Atlántico oriental, desde o sur de Portugal até Marrocos) e o mar Mediterráneo.
Alimentación
O congro doce aliméntase de invertebrados bentónicps e, probabelmente tamén de pequenos [[peixes]. m
Pesca
O congro de bocadoce péscase activamente nas costas da parte meridional do océano Atlántico noroocidental (especialmente en Portugal, Marrocos e en todo o Mediterráneo).
Illa da Marma
Ten 10 hectáreas de superficie pero, como outras illas que alí se atopan, chega a quintuplicar o seu tamaño coas baixamares. É baixa e completamente chaira, cunha praia na súa parte norte. A súa superficie está cuberta de marismas e herbazal.
Palinuro
miniatura|200px|O cabo Palinuro. Na mitoloxía romana Palinuro (en latín Palinurus) era o piloto da nave de Eneas desde a súa saída de Troia tras a destrución da cidade.
Na Eneida
miniatura|200px|Cenotafio de Palinuro. Gravado de W. Gmelin (1819). Conta Virxilio na Eneida que, tras parlamentaren Venus e Neptuno, este prometeulle á deusa que os troianos arribarían ao Lacio con navegación segura a cambio dunha ofrenda humana. Durante a travesía nocturna, Somnus (equivalente romano de Hipnos) visitou a Palinuro e durmiuno; Palinuro caeu ao mar, chegou a unha praia e alí o mataron uns bandidos. Cumpriuse así a profecía neptúnica, aínda que aínda haberían de encontrar os troianos moitas dificultades por terra antes de chegaren a Italia.
Illa da Marma
É un importante pousadoiro de aves mariñas e forma parte da zona protexida do Complexo Intermareal Umia-O Grove.
Palinuro
Na Eneida
Cando Eneas descendeu ao inframundo, encontrouse alí co espírito de Palinuro, que, ao ter quedado insepulto o seu corpo, carecía de descanso, e pediulle ao troiano que o axudase a pasar á outra beira. A Sibila de Cumas, que acompañaba ao heroe no seu descenso, foi tallante opoñéndose ao seu desexo, pois isto sería contrario ao designio dos fados. Porén, prometeulle que os seus propios verdugos, perseguidos por acontecementos prodixiosos, erixiríanllen un cenotafio e lle farían ofrendas, e que un cabo levaría o seu nome.
Outras citas
Servio e Dionisio de Halicarnaso confirman narracións da morte de Palinuro anteriores á Eneida. Trataríase, pois, duna lenda que intentaría explicar algún accidente xeográfico, en concreto o cabo da costa da Campania que leva o seu nome.
K League 2
A K League Challenge é a liga profesional de fútbol en Corea do Sur. O torneo comeza en marzo e remata en decembro. A K League Challenge foi creada en 2013.
Randolph Bresnik
Randolph James Bresnik é un piloto de probas e astronauta estadounidense que participou nas misións STS-129 e Soiuz MS-05. Pasou un total de 10,80 días no espazo.
Biografía
Bresnik naceu o 11 de setembro de 1967 en Fort Knox, Kentucky. É graduado en Sistemas de Aviación pola Universidade de Tennessee-Knoxville en 2002 e polo Air War College en 2008. Está casado con Rebecca Burgin e ten un fillo e unha filla.
Foi seleccionado pola NASA en maio de 2004 e pasou a ser astronauta oficialmente en febreiro de 2006. Formou parte da tripulación das misións STS-129 e Soiuz MS-05.
Pena do Curro, As Pontes de García Rodríguez, As Pontes de García Rodríguez
Pena do Curro é un lugar da parroquia das Pontes de García Rodríguez no concello coruñés das Pontes de García Rodríguez na comarca do Eume. Segundo datos do IGE, no ano 2014 tiña 8 habitantes dos cales 5 eran homes e 3 eran mulleres.
O Outeiro, Reádigos, O Irixo
Toponimia
A orixe do topónimo é o latín, que é unha parte alta ou elevación do terreo.
Proton K/DM-3
Proton K/DM-3 é o nome dunha variante do modelo de foguete espacial Proton K, pertencente á familia de foguetes Proton, tamén coñecidos como UR-500. Foi usado para enviar cargas á órbita terrestre.
Características
O Proton K/DM-3 foi unha mellora do Proton K/DM na que se usaba unha etapa Block DM-3 en lugar da Block DM co fin de enviar cargas con maior precisión á órbita terrestre, e en especial á órbita xeoestacionaria, incluíndo cargas militares. O primeiro voo dun Proton K/DM-3 tivo lugar o 8 de abril de 1996 e o último o 17 de xuño de 2006.
Primeiro ministro de Portugal
miniatura|200px|bandeira do primeiro ministro de [[Portugal.]] O primeiro ministro de Portugal é o xefe de goberno de Portugal. Coma director executivo, o primeiro ministro coordina a acción dos ministros, en representación do goberno e os demais órganos do estado. O cargo foi creado durante a monarquía no ano 1834.
Dictatura Militar Portuguesa (1926-1974)
Primeiro réxime militar despois de 1933 e a República corporativa, con partido único.
Transición democrática (1974-1976)
Goberno provisional
República democrática (1976 ata o presente)
Democracia parlamentar constitucional pluripartidaria
Glóin
Glóin é un personaxe ficticio das novelas O hobbit e O Señor dos Aneis, no mundo de fantasía da Terra Media creado por J. R. R. Tolkien. É un membro nobre da raza dos ananos, membro da casa de Durin. O seu fillo Gimli partiría como representante dos ananos na Irmandade do Anel.
O Fieital, Irixoa, Irixoa
O Fieital é un lugar da parroquia de Irixoa no concello coruñés de Irixoa, na comarca de Betanzos. Segundo o IGE, en 2017 tiña 3 habitantes (1 home e 2 mulleres).
Will You Be There
"Will You Be There" é unha canción de Michael Jackson que foi estreada en 1993. A canción é o oitavo sinxelo do álbum de 1991 Dangerous. A canción formou parte da banda sonora do filme Liberade a Willy, do cal é o tema principal.
A canción foi un dos meirandes éxitos de Dangerous, permanecendo no top 40 durante seis semanas no Reino Unido. O sinxelo tivo un éxito aínda maior nos Estados Unidos, onde se venderon 500.000 copias e se mantivo no top 10 durante seis semanas, e sendo certificado como Gold. En todo o mundo, vendeu 1.600.000 copias.
Gran Sinagoga de París
O arquitecto que a deseñou foi Alfred-Philibert Aldrophe (1834-1895) quen tamén construíu a sinagoga de Versalles e a de Enghien-les-Bains. A súa construción comezou en 1867 e a sinagoga foi inaugurada en 1874. Abriuse ao público en 1874, construída no estilo clásico, pero adornada con motivos bizantinos.
Ismail I
Orixe
miniatura|325x325px|A batalla entre Ismail e xa Farrukh Yassar de Shirvan Seu pai, Haydar, era o xeque da orde xiíta imaní safáviya e herdeiro directo do seu fundador Safi-ad-din Ardabili (1252–1334). Ismail tiña devanceiros xeorxianos, gregos, kurdos e azarís e medrou falando persa e azarí mais o seu imperio considerouse iraniano.
Ascenso ao poder
En 1488 seu pai morreulle nunha batalla en Derbent contra das forzas do shirvanshah Farrukh Yassar e dos Aq Qoyunlu, unha federación tribal turcófona que controlaba a maior parte de Irán. En 1494 os Aq Qoyunlu capturaron Ardabil, asasinando a Ali Mirza Safavi, o fillo máis vello de Haydar, e forzando a Ismail, entón un neno de sete anos a agacharse en Gilan, onde se educou baixo a orientación dos eruditos locais.
Cando Ismail chegou aos doce anos, volveu ao Acerbaixán iraniano xunto cos seus partidarios. Para o seu ascenso ao poder foi fundamental o apoio das tribos turcomás de Anatolia e Acerbaixán, que formaron a parte máis importante do movemento qizilbash.
Invasión de Shirvan e Acerbaixán
miniatura|Ismail I declara o xiísmo a relixión oficial na mesquita de Tabriz No verán de 1500, un exército formado por 7000 qizilbash, principalmente das tribos ustaclu, shamlu, rumlu, tekelu, zhulkadir, afshar, qajar e varsak, respondeu á invitación de Ismail en Erzincan. Esa forza pasou o río Kura en decembro de 1500, e marchou cara ao estado do shirvanshah. Derrotaron as forzas de Farrukh Yassar preto de Cabanı, ou en Gulistan, e posteriormente marcharon cara a Bacú. Así, Shirvan e os seus territorios dependentes (ata o sur do actual Daguestán polo norte) eran agora de Ismail. Tras a conquista, Alexandre I de Kakheti envíou a seu fillo a Shirvan para negociar un tratado de paz.
Reinado
miniatura|A batalla entre Ismail I e Muhammad Shaybani
Conquista de Irán e contorna
En xullo de 1501, Ismail asumiu a coroa de Acerbaixán como xa, escollendo Tabriz como a súa capital. Nomeou o seu antigo gardián e mentor Husayn Beg Shamlu como vakil (segundo) do imperio e comandante en xefe (amir al-umara) do exército qizilbash. O seu exército compúñase de unidades tribais, maioritarimente turcománs de Anatolia e Siria e o resto kurdos e caḡatāy. Tamén designou un antigo visir de Aq Qoyunlu como o seu visir, Mohammad; Zakariya Kujuji. Despois de proclamarse xa, Ismail adoptou o xiísmo imaní como relixión oficial e obrigatoria de Irán. Disolveu as fraternidades sunnitas e executou a calquera que se negase a cumprir co xiísmo
Tras derrotar un exército de Aq Qoyunlu en 1502, Ismail tomou o título de "xa de Irán". No mesmo ano fíxose con Erzincan e Erzurum, e ao ano seguinte conquistou Eraq-e Ajam e Fars; e en 1504 Mazandaran, Gorgan e Yazd. En 1507 fixo o propio con Diyabakir. E nese ano elixiu a Amir Najm al-Dino Mas'ud Gilani como o novo vakil, un iraniano fronte aos qizilbash, que xa amoreaban moito poder e dos que empezaba a desconfiar.
Un ano despois Ismail forzou os gobernantes de Khuzestán, Lorestan, e Kurdistán a converterse en vasalos, mais tamén nese ano Ismail e Husayn Beg Shamlu tomaron Bagdad, pondo fin ao período dos Aq Qoyunlu. Unha das primeiras medidas de Ismail foi destruír lugares sunnitas en Bagdad, como as sepulturas dos califas Abbásidas e dos imáns Abū Ḥanīfah e Abdul Qadir Gilani.
Contra 1510 xa controlaba a totalidade de Irán e Acerbaixán, o sur de Daguestán (incluíndo a importante cidade de Derbent), Mesopotamia, Armenia, Khorasán, e Anatolia Oriental, e tiña como vasalos os reinos xeorxianos de Kartli e Kakheti.> Nese ano Husayn Beg Shamlu perdeu o seu posto de comandante en xefe en beneficio dun home de orixes humildes, Mohammad Beg Ustajlu. Ismail tamén nomeou novo vakil a Najm-e Sani tras a morte de Mas'ud Gilani.
Ismail mobilizouse contra os uzbekos. Nunha batalla preto da cidade de Merv,  17,000 guerreiros qizilbash emboscaron e derrotaron a 28,000 uzbekos. Colleron ao gobernante uzbeko, Muhammad Shaybani, ao intentar fuxir da batalla e o seu cranio, incrustado de pedras preciosas serviu, segundo a tradición, para que brindase o seu vencedor, o xa Ismail. En 1512, Najm-e Sani morreu nun novo enfrontamento cos uzbekos e Ismail nomeou a Abd al-Baqi Yazdi como o novo vakil do imperio.
Guerra contra o otománs
miniatura|253x253px| Mural representando a batalla de Chaldiran. Palacio Chehel Sotoun de Isfahan. O recrutamento activo de apoio para a causa safávida entre as tribos turcomás de Anatolia Oriental, súbditos otománs, xerou tensións entre os dous poderes. E os otománs, sunnitas, tiñan motivos para sentir alarma ante o progreso das ideas xiítas nos territorios so control safávida mais tamén haíia o perigo para os otománs de perderen territorios en Asia menor en beneficio dos persas. En 1511, houbo unha importante rebelión prosaváfida no sur de Anatolia da tribo takkalu qizilbash, coñecida como rebelión Şahkulu; os rebeldes lograron derrotar as unidades do exército otomán enviadas para sufocala.
Unha incursión en 1512 a grande escala en Anatolia Oriental realizada por ghazis safávidas dirixidos por Nūr-ʿAlī Ḵalīfa coincidiu co acceso de Selim I ao trono otomán, e converteuse en casus belli que decidiu a Selim a invadir Irán dous anos máis tarde. Selim e Ismail intercambiaran unha serie de cartas belixerantes antes do ataque. Mentres as forzas safávidas estaban en Chaldiran e planeaban como enfrontarse cos otománs, Mohammad Khan Ustajlu, gobernador de Diyabakir, e Nur-Ali Khalifa, un comandante que coñecía como loitaban os otománs, propuxeron atacar o máis axiña posible pero Ismail rexeitou tal proposta. miniatura|Posesións persoais de Ismail capturadas por Selim durante a batalla de Chaldiran. Museo [[Palacio de Topkapi|Topkapi de Istambul,]] Selim I finalmente derrotou a Ismail na batalla de Chaldiran en 1514. O exército de Ismail tiña maior mobilidade e os seus soldados estaban mellor preparados, mais o otománs prevaleceron debido en gran parte ao seu exército eficiente e moderno e a posesión de artillería, pólvora e mosquetes. No decurso da loita Ismail resultou ferido e houbérono capturar. Selim entrou triunfador na capital iraniana de Tabriz o 5 de setembro, mais non permaneceu na cidade, un motín entre as súas tropas e o temor a un contraataque con novas tropas, forzaron os otománs a unha retirada prematura, e Ismail puido recuperar a súa capital. Entre o botín tomado en Tabriz polos otománs estaba a muller favorita do xa, pola que o sultán pedía enormes concesións e que Ismail rexeitou. A pesar da súa derrota na batalla de Chaldiran, Ismail recuperou decontado a maioría do seu reino, dende o leste do lago Van ata o golfo Pérsico. Non obstante, os otománs anexionaron por primeira volta Anatolia Oriental e partes de Mesopotamia, así como brevemente o noroeste de Irán.
Últimos anos
miniatura|Páxina do diwan de Khaṭā'ī A batalla de Chaldiran supuxo un duro golpe para Ismail, empezou a beber, retirouse ao seu palacio, non volveu participar nunha campaña militar , e mesmo deixou de participar activamente nos asuntos de Estado, deixando o goberno no seu visir, Mirza Shah Husayn  , ao que un grupo de oficiais qizilbash asasinou en 1523. Ismail nomeou o seu fillo Jalal al-Din Mohammad Tabrizi como o seu novo visir. E o ano seguinte, o 23 de maio de 1524 morreu o xa. Soterrado en Ardabil, sucedeuno o seu fillo Tahmasp I á fronte do reino.
Poesía
Ismail escribiu poesía empregando o pseudónimo literario de Khaṭā'ī (خطائی "pecador"). Escribiu en azarí mais en persa. Consérvanse uns 1400 versos en azarí, que escolleu principalmente por razóns políticas. En persa sobreviviron tan só 50 versos. Como poeta foi hábil utilizando temas e imaxes con facilidade e con certo grao de orixinalidade tanto na súa poesía lírica como na didáctico-relixiosa. Recibiu unha forte influencia da tradición literaria persa de Irán, especialmente do poema Shahnameh de Ferdowsi.
A maioría dos poemas están relacionados co amor —particularmente do tipo místico sufí, aínda que tamén hai poemas propagando a doutrina xiíta e a plítica safávida. Nasihatnāme é un libro de consellos, e deixou inacabado Dahnāme, no que exalta as virtudes do amor.
Canda o poeta Imadaddin Nasimi está considerado dos primeiros en empregar un azarí simple en verso para chegar a un público máis amplo. A súa obra é popular en Acerbaixán, así como entre o bektashis de Turquía.
Crêpe
Unha crêpe é un tipo de masa moi delgada, normalmente feita de fariña de trigo (farine de froment). Malia que as crêpes están a miúdo asociadas coa Bretaña, unha rexión no noroeste de Francia, o seu consumo é xeneralizado en Francia, Bélxica, o Canadá, e moitas partes de Europa, norte de África, e América do Sur. As crêpes sérvense cunha gran variedade de recheos, dende o máis sinxelo con só azucre até.
Historia
As crêpes son orixinarias da rexión da Bretaña, no oeste de Francia, onde se chaman krampouezh. No presente é un prato consumido a diario en todo o país, especialmente no Chandeleur ou Día da Candeloria, como parte da tradición local (adoitan servirse acompañados de sidra). Nesta rexión francesa distínguense dous pratos semellantes: as crêpes elaboradas con trigo duro xeralmente reservadas ós doces e as galettes elaboradas con trigo mouro, en xeral reservadas a recheos salgados. Este tipo de trigo escuro fue traído a Europa dende a China e o seu paso por Europa Oriental deu orixe a unha comida semellante, os blinis.
En Europa Central, chámanse palačinka (República Checa, Serbia, Croacia), palatschinken (Austria), palachinca (Bulgaria) ou palacsinta (Hungría), termos todos derivados do latín placenta. Segundo os estudos realizados, a orixe deste prato atópase na época do Imperio Romano, e as nacións que xurdiron nas súas antigas provincias eventualmente continuaron preparándoo a través dos séculos. Na maioría das rexións alemás é pfannkuchen e en neerlandés pannenkoeken (que provén de unir as verbas ‘tixola’ e ‘torta’).
En Galicia e Asturias son, tradicionalmente, típicas do entroido. En Galicia chámanse filloas, e en Asturias fayuelos ou frixuelos.
Dragon Ball
Dragon Ball (ドラゴンボール), tamén traducido ó galego como As bólas máxicas, é o nome dun manga xaponés e dunha serie de anime creados por Akira Toriyama. O manga publicouse inicialmente na revista semanal Shōnen Jump entre 1984 e 1995 e orixinalmente editouse en 42 tomos individuais chamados Tankōbon. No 2004 volveuse publicar o manga nunha colección de 34 volumes, chamados Kanzenban, que incluía un final lixeiramente modificado. O manga deu orixe a tres series de anime: As bólas máxicas, Dragon Ball Z e aínda Dragon Ball GT, unha terceira serie cunha historia non baseada no manga.
Esta serie incrementou espectacularmente o interese polo manga en todo o mundo. Porén, a violencia de moitos dos seus episodios provocou que, en Occidente, se pedira moitas veces a retirada deste anime e incluso a súa prohibición. Malia isto, ou talvez por esas polémicas, tivo un enorme éxito que a levou a ter máis de 500 capítulos en total e unha vintena de películas, ademais dunha extensa oferta comercial que á parte dos cómics e das películas, inclúe ducias de videoxogos e xoguetes, entre outros.
Introdución
A historia de Dragon Ball conta a vida e aventuras de Son Goku, un cativo con rabo de mono baseado na lenda chinesa Viaxe ó oeste (西遊記), dende a súa infancia ata que chega a ser avó. Durante a súa vida, Son Goku loitará en moitas batallas ata converterse no loitador de artes marciais máis forte do Universo. Ademais non está só, xa que ten a axuda dun gran número de aliados que combaterán cos viláns, proporcionando o conflito que conduce a historia.
As Dragon Balls (Bólas do Dragón ou Bólas Máxicas) do título son un dos compoñentes da serie, mais non son cruciais. Son sete esferas máxicas que están espalladas polo planeta. Cando se reúnen todas, pódense usar para invocar o dragón Shenron, que concede un desexo. Despois de se cumprir o desexo, as bólas vólvense espallar polo planeta e fican inertes durante un ano. No pasado, facían falta xeracións para atopar as 7 bólas. Non obstante, ao principio da historia, unha rapaza de 16 anos chamada Bulma, que se atopará con Son Goku, crea un radar para detectar as bólas e así facer o proceso moito máis doado. No decorrer da serie, as bólas deixan de ser o tema principal para ser só un elemento secundario.
O inicio da viaxe fantástica de Son Goku comeza coa aparición da moza Bulma. Son Goku mora nas montañas soíño, pois o seu avó está morto. O obxecto que el garda coma unha lembranza do seu avó é unha das bólas que Bulma busca, as Bólas do Dragón. Ela fálalle sobre os poderes das bólas, e pídelle a Son Goku que lle dea a súa, e como descubrira nun pergamiño esta historia. Así Son Goku vai con Bulma atrás das bólas e será no camiño onde coñecerá moitas persoas coma Oolong, Yamcha, Puar, o Mestre Mutenroi, Krilín, Lunch etc, e se enfrontará a moitos perigos e inimigos, como Pilaf, a Red Ribbon etc.
Evolución
A historia de Dragon Ball desenvolveuse gradualmente durante os case 11 anos de publicación. Durante eses anos, o ton e o estilo das historias foron mudando para reflectir os gustos dos lectores e dos editores da Shonen Jump.
Os primeiros volumes do manga (volumes 1-12) son fundamentalmente historias de fantasía con humor, con algúns elementos de ficción científica menores. Os elementos de fantasía importantes non só inclúen o rapaz mono Son Goku e as propias bólas, senón tamén moitos animais falantes, técnicas de artes marciais improbábeis e personaxes identificados como deuses e demos. Malia os elementos fantásticos, o mundo ten unha tecnoloxía avanzada que inclúe cápsulas que caben no peto nas que se poden expandir e transformar en case todo tipo de obxectos: coches, avións, casas, revistas porno e cousas do xénero. O humor é lixeiro con moi poucas mortes e dándolle énfase á aventura e ao humor.
Unha mudanza sutil pero significativa deuse despois de que mataran o mellor amigo de Son Goku, Krilín. Isto comezou na Saga de Piccoro Daimaō (volumes 13-16), na cal o manga incorpora un ton máis serio comparado co dos volumes anteriores.
Dragon Ball transfórmase completamente nun manga shonen de acción no inicio da Saga dos Saiyans (volumes 18-20). A partir da introdución do fillo de Son Goku, a historia comeza a tomar un rumbo máis serio e de maior importancia na ficción científica. Moitos dos personaxes que anteriormente tiñan orixes fantásticas (Son Goku, Piccoro etc.) son agora recoñecidos coma extraterrestres doutros planetas. Viaxes no espazo, ameazas espaciais e poderosos androides son agora comúns.
A Saga de Célula (volumes 29-35) introduce os Androides, un misterioso Saiyan chamado Toranks e o enigmático Célula. A Saga de Máxico Boo (volumes 36-42) é o último marco do manga onde aparecen máis dos elementos de fantasía que estaban presentes nos primeiros volumes do manga.
Relación co anime
Hai varios rumores sobre o significado do "Z" en Dragon Ball Z. O significado oficial é o de que é a última letra do alfabeto, revelando o desexo de Toriyama de que fose a fin da serie. Outras teorías sobre o "Z" inclúen o nome dado ó grupo dos personaxes principais, "Guerreiros Z" en títulos de episodios e en material promocional (aínda que non no anime) ou de que está baseado na música dos créditos finais, "Detekoi Tobikiri ZENKAI Power". Outra interpretación é que Toriyama escribiu a man o título coma Dragon Ball 2 e alguén entendeu o 2 coma un Z.
Tomas Tranströmer
Tomas Tranströmer Gösta, nado o 15 de abril de 1931 en Estocolmo e finado o 26 de marzo de 2015, foi un escritor, poeta e tradutor sueco, cuxa poesía foi traducida a máis de 60 idiomas. Foi o gañador do Premio Nobel de Literatura 2011, "xa que, a través das súas condensadas, transparentes imaxes, dános un acceso fresco á realidade". Tranströmer é aclamado como un dos escritores escandinavos, máis importantes dende a segunda guerra mundial. Os críticos eloxiaron os poemas de Tranströmer pola súa accesibilidade, mesmo na tradución; as súas descricións dos longos invernos suecos, o ritmo das estacións e a palpable beleza da natureza.
Vida
Tranströmer recibiu a súa educación secundario na Escola Södra Latin de Estocolmo, graduándose en Psicoloxía, Historia da Literatura e Historia das Relixións na Universidade de Estocolmo en 1956. Comezou a escribir ao trece anos, publicando a súa primeira colección de poemas, 17 dikter (Dezasete poemas) en 1954. A súa antoloxía máis recente, Dean stora gåtan (Gran enigma), foi publicada no 2004. Tamén editou unha autobiografía curta, Minnena ser mig (Os lembranzas míranme - Visión da memoria), en 1993.
Outros poetas, especialmente na década de 1970, acusárono de apartarse da tradición e de non incluír temas sociais nos seus poemas e novelas. O seu traballo apóiase nunha linguaxe modernista, expresionista e ás veces surrealista, con retratos aparentemente simples a partir da vida diaria e da natureza en detalle, revela unha penetración mística en canto aos aspectos universais da mente humana. En 1990, sufriu unha hemiplexía que afectou o seu discurso, mais continúa a escribír. Gustáballe tamén tocar o piano.
Crítica
A crítica internacional considérao un dos poetas máis sobresaíntes de Suecia. En 2011 foi galardoado co Premio Nobel de Literatura; previamente gañara o premio Bonnier de poesía, o premio internacional Neustadt de literatura, o Oevralids, o Petrach de Alemaña, e o galardón sueco do Foro Internacional da Poesía. A súa obra poética foi traducida a máis de sesenta idiomas.
Dragon Ball
As sagas
Dragon Ball é un manganime moi longo, cunha historia que acontece en dúas grandes partes: a de Son Goku neno (tomos do 1 ó 17), e a de Son Goku adulto (tomos do 17 ó 42); 519 capítulos de manga e 153+291+64 capítulos de anime en total.
No anime esta división dá pé a dúas series: As bólas máxicas (con 153 capítulos) e Dragon Ball Z con 291 episodios; máis tarde, realizouse Dragon Ball GT con 64 episodios máis, exclusivos do anime.
Durante toda a historia, Son Goku e os seus amigos loitarán con determinados inimigos ou estarán en certas localizacións que darán nome ás sagas de Dragon Ball. As Sagas son as seguintes:
1ª edición xaponesa, Tankōbon (1985-1995)
O primeiro tomo xaponés de Dragon Ball publicouse o 10 de setembro de 1985 pola revista Shōnen Jump cos capítulos do 1 ó 7, anteriormente publicados cada semana na revista do mesmo nome no período do 11/1984 ata o 2/1985. A edición do tomo sempre compartía un esquema similar: primeiro a portada, que era o formato antigo de SJ; despois a primeira páxina cun debuxo diferente da portada; deseguido a páxina índice de capítulos cun debuxo enriba; logo os capítulos correspondentes e as páxinas finais, que eran as portadas de cada capítulo exclusivas na edición dos tomos. Todo isto sempre nunhas 178-181 páxinas, agás os tomos 41 e 42 que contiñan máis de 200 páxinas. En 1995, despois de 10 anos publicando os tomos, saíu á venda o 42 o 4 de agosto.
Os capítulos -antes de ter abondo para editar un novo tomo- publicábanse na revista semanal Shōnen Jump, o primeiro capítulo publicouse no número 51 de 1984 e o derradeiro, o capítulo 519, editouse no número 17 de 1995.
2ª edición xaponesa, Kanzenban (2002-2004)
Esta nova edición chámase Kanzenban, que significa edición perfecta ou completa. Diferénciase da primeira en que:
Nesta reedición fíxose un pequeno cambio na historia, que consistiu en que a data do Cell Game fose o 26 de maio e non o 17 de "M". Isto fíxose para eliminar unha contradición na serie, especificamente cando os androides chegaron o 12 de maio e como polo menos pasaron 10 días entre isto e o comezo do Cell Game, a data do 17 de maio para o último evento era imposible (as teorías alternativas, que dicían que no universo de Dragon Ball o mes seguinte a maio comezaría pola letra "M", xa non teñen sentido).
Ademais xunto a esta edición tamén se sacou un libro de Dragon Ball e outro de Dragon Ball Z.
Akira Toriyama, The World
Publicado en xaneiro de 1990, en homenaxe a Toriyama, e editado por Shueisha en tapa branda. Posúe 100 páxinas nas que se pode atopar, ademais de ilustracións de Dragon Ball, outras realizadas anteriormente. Ademais inclúe unha entrevista a Toriyama, unha bibliografía, esbozos de Dragon Ball... Por outro lado, tamén se centra no manga Dr. Slump, onde destaca unha historia a cor.
Akira Toriyama, The World Special
Publicado en setembro de 1990 e editado en tapa dura. Posúe 134 páxinas e é unha versión mellorada do anterior, centrándose máis en Dragon Ball. Ten ilustracións da maioría das sagas da serie e unha entrevista a Toriyama entre outras cousas. Destacan sobre todo uns esbozos iniciais dos personaxes de Dragon Ball.
Akira Toriyama, The World II Illustration
Publicado en marzo de 1993 e editado en branco e negro.
Akira Toriyama, Exhibition
Este tomo limitado presentouse nunha exposición conmemorativa de toda a obra de Akira Toriyama que se celebrou ó longo de 1995 en diversas cidades xaponesas, comezando por Tokio. Foi publicado para unha distribución exclusiva nestas exposicións a modo de catálogo e con vistas ó mercado estranxeiro. É quizais o máis completo de tódolos libros de arte publicados ata esa data e está editado en sentido de lectura occidental e cos textos en xaponés e inglés.
O libro abrangue un pouco de todo, dende Dragon Ball, Dr. Slump e outras historias curtas ata deseños para videoxogos, películas etc.
Os Daizenshuu
O compoñente final que a maioría dos seguidores considera que é información canónica son os varios Daizenshuu que foron lanzados soamente no Xapón (agás algunha excepción). Estes libros de "arquivo perfecto" son guías de referencia á serie e a miúdo conteñen os nomes dos caracteres e ataques, e outras informacións que non están presentes no manga nin no anime, e ademais cada un trata sobre un aspecto determinado da serie. Non hai plans actuais para sacar estes libros en ningures e están fóra de impresión incluso no Xapón.
Os libros non foron escritos realmente por Akira Toriyama. Os niveis de enerxía dados neles son desatendidos a miúdo por algúns seguidores que atopan doadamente inconsistencias neles. Un exemplo é o nivel de enerxía do Mestre Mutenroi, que está indicado coma o mesmo ó longo de toda a serie, cando no manga cóntase como antes do 22º Torneo das Artes Marciais estivo adestrando e polo tanto aumentando o seu poder.
Nun principio ían ser só sete tomos, en homenaxe ás 7 bólas aínda que finalmente ampliaríanse ata 10 tomos:
Películas, especiais e outros
Baseadas na serie de anime creáronse unha serie de películas, especiais de televisión e un OVA:
Filmes de As bólas máxicas
Hai catro películas baseadas na primeira serie que, na súa maioría a partir dunha trama principal totalmente diferente á orixinal, resumen moitas das escenas que se dan na serie de anime: (* Sen dobraxe en galego)
Películas de Dragon Ball Z
Estas películas teñen tramas completamente distintas ás da serie, e practicamente ningunha delas se realiza na liña temporal na que se desenvolve a serie orixinal: (* Sen dobraxe en galego)