cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Julio Sabio Sanmartín
Julio Sabio Sanmartín, nado na Coruña cara a 1895 ou 1896 e finado na mesma cidade o 9 de agosto de 1936, foi un sindicalista e político galego.
Traxectoria
Tesoureiro do Sindicato de Traballadores de Oficinas da UGT, exerceu como apoderado da candidatura da Frente Popular nas eleccións de febreiro de 1936. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido canda outros dirixentes sindicais pola continuación da folga xeral. Acusado dos delitos de desobediencia e incumprimento dos bandos de guerra, foi executado no Campo da Rata da Coruña o 9 de agosto canda Cipriano Alvite Alonso, Jaime Rodríguez García, Francisco Ballón Pequeño, Venancio Seoane García e José Quintas Pena.
Rubén Pérez del Mármol
Rubén Pérez del Mármol, nado en Écija (Sevilla) o 26 de abril de 1989, é un futbolista español. Xoga de centrocampista e o seu equipo actual é o CD Leganés.
Traxectoria
Centrocampista con boa colocación e que trata ben o balón, iniciouse no fútbol na canteira do Écija Balompié. En 2004 chegou ás categorías inferiores do Atlético de Madrid, conseguindo desde finais da tempada 2008/2009 ser convocado co primeiro equipo en numerosas ocasións. O seu debut en Primeira produciuse o 15 de maio de 2010, no partido en casa contra o Getafe CF que os colchoneros perderon 0-3, substituíndo a Borja.
O 20 de xullo de 2010, como parte do traspaso de Filipe Luís ao Atlético, anunciouse a cesión do xogador ao Deportivo da Coruña durante dous anos. Debutou co equipo coruñés o 13 de setembro de 2010 no partido de Liga contra o Sevilla FC (0-0), no que xogou 80 minutos.
Växjö
Växjö é unha cidade sueca. É a cidade principal do municipio de Växjö, a capital do Condado de Kronoberg e a sé episcopal da diocese de Växjö. Växjö, que obtivo o título de cidade en 1342, é a 20ª cidade máis grande de Suecia cunha poboación de 59.200 habitantes.
Situación
Växjö está situada nun cruzamento de estradas nacionais, e tiña antigamente o lema "A cidade onde os camiños se cruzan".
Växjö está rodeada case totalmente por lagoas.
Partido Obreiro Socialdemócrata Ruso
miniatura|400px|Unión de Loita pola Emancipación da Clase Obreira, [[San Petersburgo, decembro de 1895. De esquerda a dereita, de pé: Malchenko, Zaporozhets e Vaneyev; sentados: Starkov, Krzhizhanovski, Lenin e Martov.]]
O Partido Obreiro Socialdemócrata Ruso (POSDR) (en ruso: Российская социал-демократическая рабочая партия, РСДРП; Rossiyskaya sotsial-demokraticheskaya rabochaya partiya, RSDRP) foi fundado en 1898 en Minsk, cando se reuniron no seu Primeiro Congreso diversas organizacións marxistas ou "Unións de Loita", de San Petersburgo, Moscova, Kíiv, Yekaterinoslav (Dnipro), ademais da Unión Xeral de Traballadores Xudeus de Lituania, Polonia e Rusia (o Bund). A este Congreso asistiron nove delegados que aprobaron e publicaron un Manifesto fundacional.
Primeiro Congreso
A fundación deste partido foi preparada desde 1883 polo grupo Emancipación do Traballo creado polos primeiros marxistas rusos, como Georgi Plekhanov, quen polemizaron coas demais tendencias revolucionarias que se opuñan ao tsarismo e en particular cos chamados Amigos do Pobo ou "populistas". Co desenvolvemento do capitalismo en Rusia, a clase obreira converteuse nunha poderosa forza, e os marxistas consideraban que lle correspondía encabezar a loita revolucionaria das masas, en lugar de propiciar atentados terroristas. Igualmente, pensaban que a misión dos revolucionarios non consistía en impedir o desenvolvemento do capitalismo senón en "organizar a poderosa forza revolucionaria que procrea o desenvolvemento do capitalismo que é a clase obreira".
Os marxistas pasaron entón a organizar en varios lugares unións de loita pola emancipación da clase obreira, que propiciaron a creación de sindicatos clandestinos de traballadores e dirixiron folgas. Ao convocarse o primeiro congreso do POSDR xa os socialdemócratas incidían na vida rusa e o goberno tsarista perseguíaos, ao momento de que o dirixente da Unión de Loita de San Petersburgo, Lenin, non puido asistir o congreso por ser deportado a Siberia e o Comité central formado no congreso foi detido pouco despois da súa constitución.
Segundo Congreso
En xullo de 1903, reuniuse clandestinamente o Segundo Congreso do Partido. As primeiras sesións celebráronse en Bruxelas, pero ante a inminencia da interferencia da policía, os delegados trasladáronse a Londres. Asistiron un total 43 delegados en representación 51 votos de vinte e seis organizacións. Os "iskristas" contaban con 33 votos, 24 dos cales eran "leninistas". Os "anti-iskristas" tiñan oito votos" e o "centro" tiña 10 votos.
Durante este congreso configuráronse dúas fraccións: unha maioría denominada bolxevique (do ruso: Большевик, "membro da maioría"), ao redor de Lenin, que logrou a aprobación de gran parte do programa proposto por Iskra, e unha minoría menxevique (do ruso: Меньшевик, "membro da minoría") en torno ao até ese momento "iskrista" Julius Martov.
O programa aprobado constaba de dous partes: un programa mínimo pola revolución democrática, polo derrocamento da autocracia tsarista, a República, a confiscación de latifundios e terras usurpadas polos terratenentes, o recoñecemento do dereito de autodeterminación das nacións e a instauración da xornada de máxima de traballo de 8 horas; e un programa máximo polo socialismo. Un punto de debate candente sobre este último referiuse á necesidade ou non dunha "ditadura de proletariado" para que a revolución socialista puidese triunfar, a que quedou consignada no programa.
Á hora de aprobar os estatutos, Martov venceu aos leninistas que propuñan que para ser membro do partido necesitábase formar parte dunha das súas organizacións. Pero ao abandonar o Bund o congreso -ao non aceptarse que eran a "única representación dos obreiros xudeus de Rusia"- e ao retirarse dous "economicistas" -porque o Congreso negouse a aprobarlles unha representación do Partido fóra de Rusia creada por eles-, a correlación de forzas volveu invertirse e os leninistas quedaron en maioría á hora da elección do Comité Central e da redacción de Iskra. En vista diso os menxeviques crearon a súa propia organización, paralela á conformada no congreso. Plejánov tratou de conciliar os bandos e convidou á redacción de Iskra aos menxeviques, o que provocou a renuncia de Lenin e a conversión dese xornal en órgano do menxevismo, mentres o bolxevismo expresábase desde o Comité Central.
Terceiro Congreso
En abril de 1905, xuntouse en Londres o Terceiro Congreso do Partido. Aínda que foron convocados, os menxeviques boicotearon o congreso e organizaron cunha Conferencia propia en Xenebra. A Londres asistiron vinte e catro delegados, en nome de vinte comités bolxeviques.
Desde o punto de vista bolxevique as diferenzas entre as tácticas aprobadas en Londres e Xenebra, foron expostas por Lenin no seu libro Dúas tácticas da socialdemocracia na revolución democrática. Os bolxeviques entendían que a revolución rusa en curso non podía triunfar senón baixo a dirección política obreira, a pesar do carácter democrático-burgués da mesma e a pesar de que non podía polo momento saírse do marco das medidas compatibles co capitalismo. A táctica dos traballadores sería apoiada polos campesiños, que só poderían desfacerse dos terratenentes e obter a terra, co triunfo completo da revolución. Os campesiños eran, os aliados naturais do proletariado. En cambio a burguesía non estaba interesada no triunfo completo da revolución, xa que necesitaba do tsarismo contra os intereses obreiros e campesiños, a cuxo triunfo temía. Así ao alcanzar profundidade a revolución democrática, a burguesía volveríalle as costas e a masa campesiña en unión cos obreiros tería que enfrontar non só á autocracia senón á burguesía.
Para os menxeviques en cambio, posto que se trataba dunha revolución burguesa, só podía ter como xefe á burguesía liberal e por tanto era ela e non o campesiñado, o aliado fundamental dos obreiros. Non se podía asustar á burguesía liberal nin darlle pretexto para volver as costas á revolución, a cal se quebrantaría se a burguesía liberal apártase dela. Á clase obreira correspondíalle o papel de "oposición revolucionaria extrema" e á burguesía o goberno e a realización da revolución democrática.
Non se trataba dunha discusión sinxelamente teórica, senón do debate sobre os acontecementos concretos da Revolución rusa de 1905, a onda de folgas políticas e o funcionamento dos Soviets de delegados obreiros, unha nova forma de organización de poder dos traballadores.
Cuarto e Quinto Congresos
Trala derrota da Revolución de 1905, no medio da represión, os socialdemócratas deberon repregarse ás tarefas de reorganización. En abril de 1906 reuniuse en Estocolmo (Suecia) o Cuarto Congreso do partido, de unificación, no cal os menxeviques obtiveron a maioría de delegados, a pesar do cal foi aprobada a fórmula estatutaria de Lenin que esixía pertencer a unha organización do partido para considerarse afiliado a el. Debateuse sobre o programa agrario, sendo aprobada en xeral a proposta menxevique. Co partido reunificado, a loita fraccional interna proseguiu.
En maio de 1907 efectuouse en Londres o Quinto Congreso, no cal os bolxeviques refixeron a maioría aliados cos socialdemócratas de Polonia e Letonia. Isto repercutiu nas resolucións de confrontación á táctica e aos partidos da burguesía liberal, así como na orientación política dos sindicatos.
Consolidación da división
O 3 de xuño de 1907 foi disoluta a Duma polo goberno tsarista e levados a xuízo os deputados socialdemócratas, o ministro Piotr Stolypin cubriu de forcas e patíbulos a Rusia e desatou a represión contra os socialistas e outros revolucionarios. Nas filas socialdemócratas xurdiron novos debates sobre o papel das organizacións legais e clandestinas. En xeral, os menxeviques eran partidarios de centrarse na construción dun partido legal de masas, en tanto que os bolxeviques consideraban fundamental preservar a organización clandestina do partido para desde alí traballar en organizacións legais ou non legais de masas. Un sector denominado otzovista (revocadores) opúñase a participar nas organizacións legais e o parlamento e esixía revogar o mandato aos deputados socialdemócratas na Duma.
Despois de fallar os esforzos de unificación de 1910, cando os bolxeviques cesaron de publicar o seu órgano Proletari ("O Proletario"), pero os menxeviques seguiron publicando "A Voz da Socialdemocracia", os bolxeviques decidiron conformar un partido a parte sen os menxeviques e en xaneiro de 1912 nunha conferencia en Praga proclamaron o Partido Obreiro Socialdemócrata de Rusia (bolxevique). Fronte a eles aliñáronse con propostas de unidade os menxeviques, Trotski e os otzovistas, no Bloque de Agosto. Os bolxeviques contestaron á súa vez conformando con Plekhanov un bloque "en defensa do partido" e publicaron o diario Pravda ("A Verdade") do que vendían habitualmente 40 mil exemplares, en tanto os menxeviques publicaban Luch ("O Raio") con 16 mil exemplares.
Primeira guerra mundial
Ao estalar a I Guerra Mundial a socialdemocracia internacional afrontou un novo debate que realiñou a todos os seus integrantes. Dun lado estaban aqueles que con diferentes argumentos apoiaron aos seus respectivos países de orixe na guerra e asumiron unha actitude "defensista". Doutro lado estaban os "internacionalistas", quen caracterizando a guerra como imperialista opúñase a apoiar aos seus gobernos en calquera esforzo militar e chamaban a manter a unidade internacional do proletariado. A Segunda Internacional quedou profundamente dividida.
Os bolxeviques, Trotski e algúns otzovistas apoiaron a política internacionalista. Foron en consecuencia perseguidos e detidos varios dos seus partidarios en todo o país, acusados de "traizón á patria". En setembro de 1915 reuniuse en Zimmerwald (Suíza) a primeira Conferencia Internacionalista. En 1916 reuniuse na vila suíza de Kienthal a Segunda Conferencia Internacionalista. Os bolxeviques encabezaron a á esquerda internacionalista que reclamaba romper definitivamente cos líderes defensistas e formar unha nova internacional, coa intención da "transformación da guerra imperialista en guerra civil".
As derrotas rusas na fronte de guerra, a situación económica e a axitación política provocaron a caída do Tsar durante a Revolución de Febreiro de 1917. O goberno provisional con participación dos menxeviques e socialrevolucionarios en alianza cos liberais optou por continuar a guerra, co que o debate entre defensistas e internacionalistas converteuse no problema central da revolución rusa. No medio de protestas masivas contra a guerra reuniuse o 24 de abril de 1917 a VII Conferencia bolxevique coñecida como "Conferencia de Abril" que chamou a loitar contra o goberno provisional con consígnaa "paz, pan e terra", a entregar "todo o poder aos Soviets xa reconstruídos por todas partes segundo o modelo da Revolución de 1905 e a prepararse para a revolución socialista.
Trala Revolución de 1917
miniatura|Logotipo do [[Partido Comunista da Unión Soviética.]] Tras a insurrección xeral e o triunfo da Revolución de outubro de 1917, os bolxeviques no poder realizaron o Sétimo Congreso do Partido 6 de marzo de 1918, que decidiu transformalo en Partido Comunista de Rusia (bolxevique) e aprobou o programa de revolucionario socialista de goberno. Leste foi un dos partidos fundadores da Internacional Comunista en marzo de 1919. A partir de 1925 denominouse Partido Comunista da Unión Soviética (bolxevique), dende 1952 Partido Comunista da Unión Soviética (PCUS) ilegalizado en 1991 e refundado como Partido Comunista de Rusia, legalizado en 1993.
Os líderes menxeviques derrocados pola Revolución de Outubro, ou ben participaron directamente da loita contra o poder soviético ou como Martov ou Plekhanov asumiron unha crítica literaria contra o novo goberno, pero rexeitaron ás forzas contrarrevolucionarias. Enviados ao exilio baixo a dirección de Martov publicaron O mensaxeiro socialista e mantiveron no exterior o Centro menxevique. Algunhas formacións socialdemócratas reclámanse hoxe en Rusia herdeiras do menxevismo.
Iskra
Debido á represión e a que ou nacente partido non se dotou dun programa, pola falta dun amplo debate, ou congreso non lograse que na realidade ou partido organizásese e dotásese dunha dirección e dunha acción política unificada. Xurdiron diverxencias sobre ou papel dá socialdemocracia e un sector coñecido como "economicista" consideraba que ou movemento obreiro debía centrarse nas súas reivindicacións económicas fronte aos patróns, en tanto que outros sectores salientaban non papel central dá loita política obreira contra a autocracia tsarista e a loita polo socialismo.
Ao regresar en 1900 Lenin dá deportación, contactou a varios grupos e líderes socialdemócratas que rexeitaban ou economicismo para proporlles a publicación dun xornal que puidese articular a política do POSDR. Entre outros, Lenin chegou a un acordo con Plekhanov, Axelrod e Zasulich, fundadores do Grupo para a Emancipación do Traballo e en decembro de 1900 foi publicado noutro país e introducido clandestinamente a Rusia ou primeiro número de Iskra ("A Faísca"). Posteriormente imprentas clandestinas reimprimían números en cidades rusas. Ou xornal desempeñou un importante papel para agrupar e unificar vos diferentes círculos de base e unións socialdemócratas dispersas en Rusia, aínda que Rabócheie Dielo ("A Causa Obreira"), dirixida por B. Krichevski e A. Martinov polemizou contra Iskra cun punto de vista economicista. Entre 1901 e 1904, vos socialdemócratas creceron e fortalecéronse en Rusia, sobre a base do ascenso do movemento.
Eurocopter Fennec
Os Eurocopter AS550 Fennec (agora Airbus Helicopters H125M) e AS555 Fennec 2 son helicópteros militares lixeiros multipropósito fabricados polo Eurocopter Group (agora Airbus Helicopters). Baseados nas series AS350 Ecureuil e AS355 Ecureuil 2 reciben o seu nome do fenec ou raposo do deserto. As versións armadas do AS550 e do AS555 poden ser equipadas con armas coaxiais, foguetes, torpedos ou outro tipo de munición.
Historial operacional
Como resultado do Tratado de Viena sobre forzas armadas convencionais en Europa, as variantes militares do Écureuil foron comercializadas cunha designación diferente; así a partir do ano 1990 o tipo foi comercializado co nome de Fennec.
Historia do sal
miniatura|Este camiño denominado [[Alte Salzstraße (vella ruta do sal) no norte de Alemaña é un exemplo da importancia que tivo o transporte deste prezado condimento na maioría das culturas.]] miniatura|Pilas de sal no [[Salgar de Uyuni, Bolivia, o xacemento de sal máis grande do mundo. O sal é a única rocha mineral comestible polo ser humano.]]
Eurocopter Fennec
Historial operacional
En febreiro de 2007 India seleccionou o AS550 C3 Fennec sobre o Bell 407 nun contrato por 197 helicópteros valorado en 500 millóns de dólares. Este acordo suspendeuse no mes de xuño debido á presunta corrupción no proceso de licitación, e cancelouse definitivamente no mes de decembro. O contrato volveu a abrirse e o AS550 C3 estaba entre os helicópteros que competían. Porén, a India elixiu ao Kamov Ka-226T sobre o AS550 C3 na licitación.
O 20 de xaneiro de 2011 comandos das forzas espaciais da Real Armada de Malaisia rescataron un barco de transporte de químicos malaisio e á súa tripulación de piratas somalís. Un helicóptero Fennec realizou o recoñecemento e proporcionou apoio de fogo para manter ao barco nodriza dos piratas afastado mentres os comandos asaltaban o buque.
Historia do sal
A historia do sal trata do uso e comercio que se lle deu durante séculos á única «rocha» comestible polo ser humano. O seu uso está xeneralizado en todas as gastronomías do mundo, ben sexa como condimento, ben como conservante específico dalgúns alimentos, como é o caso das salgaduras de carne e peixe.
Foi a causante de grandes repercusións económicas e crise na civilización.
A súa historia está moi unida ás transaccións económicas da historia da humanidade, actividade que deixou nomes como salario, ou de vías tales como a prehistórica Route du Sel (en Francia), a Via Salaria (na Antiga Roma), a localidade Salinas de Léniz en España.
Ademais atribúenselle simbolismos como a fertilidade.
O sal afecta o sentido do gusto debido a que o organismo humano ten sensores especializados na lingua capaces de detectar especificamente o sabor salgado dos alimentos. O seu uso culinario é normalmente o de reforzador dos sabores dos diversos alimentos. O sal extraeuse principalmente da evaporación da auga mariña e da extracción mineira de rochas con cloruro sódico (halita).
Hoxe en día o sal é un ingrediente común máis na comida. A cantidade diaria da súa inxesta contrólase e vixíase desde comezos do século XX na poboación mundial de hipertensos, e nalgúns lugares do mundo é parte dos alimentos funcionais e sérvese iodada para evitar a aparición do bocio (hipotiroidismo).
A grande importancia económica que se lle deu ó sal no pasado xa non é a mesma que se lle dá no presente desde finais do século XIX, en parte debido á aparición de diversos medios alternativos e moi efectivos de conservación dos alimentos dentro da industria alimentaria moderna, así como unha gran mellora técnica dos modernos métodos de extracción e elaboración do sal. Estes efectos combinados fan que a demanda mundial do sal decrecese; no entanto, é xa un ingrediente moi común, sendo un elemento imprescindible en calquera cociña.
Clasicismo
miniatura|Teatr Wielki, en [[Varsovia.]] O clasicismo é unha corrente estética e intelectual que cobre todos os dominios da arte, desde a arquitectura e a música ata a pintura e a literatura. Suplantou progresivamente ao barroco, deixando espazo ao romanticismo antes de renovarse a través do neoclasicismo. Expresouse cunha volta cara ás formas clásicas (gregas e romanas) en todas as artes. É un movemento europeo que vai desde o século XVII ata o século XVIII, segundo os países e as artes.
Música
O termo Clasicismo refírese ao estilo musical que domina durante a segunda metade do século XVIII. É o equivalente ao Neoclasicismo do resto das artes.
En Música adóitase coller o ano da morte de Johann Sebastian Bach (1750) para delimitar a fin do Barroco e o comezo do Clasicismo. Obviamente xa atopamos mostras do novo estilo en autores anteriores a esta data, caso de Christoph Gluck e compositores barrocos seguiron escribindo música con posterioridade, coma Händel.
Este estilo caracterízase polo equilibrio e pola proporción, fronte á ornamentación tan característica do Barroco. É a época do nacemento ou da fixación de formas clásicas coma a sonata, a sinfonía, o concerto ou o cuarteto de corda.
Os principais autores son Haydn, Mozart e Gluck. Beethoven actuará de ponte co Romanticismo.
Historia do sal
Comezos
Non se teñen detalles científicos claros acerca da primeira vez que se empregou o sal, xa sexa como ingrediente nas comidas ou como conservante. É moi certo que algúns animais de forma instintiva lamben certas pedras con sabor salgado e que esta operación lles proporciona pracer.
É moi posible que o home primitivo tivese esa necesidade de lamber certas rochas co obxecto de obter o sabor salino, ou que quizais comprobase que os alimentos rodeados de sal conservábanse durante máis tempo.
O certo é que os usos do sal por parte dos humanos remóntanse a tempos moi afastados e que todas as culturas da terra consideraron o sal como un obxecto valioso digno de transaccións comerciais.
Existen xacementos en Europa Central que permiten afirmar polo menos o uso do sal xa na Idade de Ferro (un caso é a cultura de Hallstatt). É moi posible que os primeiros usos do sal proviñesen de cociñar coa auga de mar e do sal como substancia non disolta, da súa extracción en forma de mineral denominado halita.
No Neolítico establécense en Europa certas rutas comerciais que conectan diversas poboacións distantes debido á transhumancia. Estes camiños encargábanse de ofrecer un medio para o transporte de mercadorías co obxecto de comerciar entre diversos pobos. Algunhas destas rutas converteríanse posteriormente en camiños especializados de transporte de sal como é a Alte Salzstraße (de 100 km. de longo) en Alemaña, que conectaba as minas de sal de Lüneburg con Lübeck. Estas rutas, que transportaban diversas mercadorías, pronto cobraron protagonismo converténdose en rutas do sal na época romana polas que transportaba o sal de centros de produción a lugares onde era necesaria. Exemplos deste tipo de rutas atópanse en Liguria e en Francia, en Salies-de-Béarn ("Lou cami salié").
Comezos en Asia
En Asia proporciónase por primeira vez a descrición documentada de forma escrita acerca da extracción de sal (xeralmente de minas de sal), así como dos seus usos culinarios e da súa conservación, polo menos nos anos 2000 a.C. na zona de Zhongba (China Central).
Existen evidencias de produción de sal en restos de cerámica empregada na elaboración (briquetage) e o seu transporte. Os chineses fermentaron alimentos en sal desde a antigüidade, e os seus usos culinarios fóronse propagando por toda Asia, facendo dalgunhas das salsas unha das características propias da cociña asiática. A comezos do século XXI, China é un dos países de maior capacidade de produción de sal mundial.
miniatura|Estatua do enxeñeiro [[Li Bing, capaz de desenvolver a minería de sal na China durante o século III a. C.]]
Os textos atopados desa época mencionan o imposto do sal, gravado en cada unha das compras que realizaban as persoas daquela época. O primeiro texto que menciona estas prácticas impositivas sobre o comercio do sal é o Guanzi. Estas prácticas xeraron un monopolio do sal que durou case 300 anos. Coas recadacións do sal púidose financiar gran parte da construción da Gran Muralla Chinesa.
O sal durante ese período era considerado como un alimento de luxo e non era raro que nun banquete da clase acomodada se mostrara o sal puro en recipientes especiais (posiblemente fose a primeira aparición dos antigos saleiros) sobre a parte central das mesas dos comensais. Os mongois empregan o sal desde tempos inmemoriais, posúen na súa área innumerables lagos de gran salinidade o que permite abastecer ós seus gandos e á súa xente con suficiente cantidade de sal, é tradicional por esa zona un té salgado elaborado con rocas salinas moídas.
Sueste asiático e a India
O emprego das salsas de peixe fermentado grazas ó uso do sal foise expandindo desde China e fíxose moi popular ó longo das diferentes cociñas de Asia; desta forma tense en Tailandia o nam pla, nas Filipinas o bagoong e en Vietnam o Nước chấm (empregado nas celebracións do Nadal). Outras salsas similares na súa elaboración e que se expandiron nesta zona asiática son a pasta de gambas, que é elaborada de forma similar á salsa de peixe. Cando os franceses chegaron ás terras vietnamitas de Cochinchina para colonizar as súas terras no século XIX, ó ver que os vietnamitas comían o Nước chấm chegaron a dicir que comían peixe podrecido, esquecendo así o legado histórico do garum romano nas costas mediterráneas.
A cociña xaponesa non é pródiga no uso do sal (denominado shio (塩)) debido á dificultade da súa extracción nesas latitudes. A pesar diso emprégase nalgunhas preparacións como no tempura, así como no yakitori. Ademais participa na elaboración dalgúns encurtidos tradicionais e o seu uso combinouse co emprego do glutamato monosódico (extraído de algas). O shioyaki, unha forma de cociñar o peixe, emprega unha gran cantidade de sal. Desta forma o uso do sal no Xapón sempre foi satisfeito coa produción interior. O clima do Xapón é moi húmido e é por esta razón pola que a evaporación da auga mariña facíase con lume. A extracción mediante minas non é posible debido á pouca actividade mineira que hai nas illas.
A India posúe depósitos de sal rocha no Punjab; no entanto, a cociña india prefireu o uso de sal evaporada polo sol (denominada kartach) antes que por outros medios. Hoxe en día é frecuente o emprego dun sal negro de tonalidades lixeiramente sulfurosas que é característica da rexión. Existen algunhas zonas salinas tradicionais na India, por exemplo o estado de Orissa. Nuns lugares deste estado existen uns xacementos de sal denominados khalaris que producen un sal de gran calidade. Cando os ingleses chegaron á India (converténdoa posteriormente nunha colonia británica no século XIX), fixéronse co mercado do sal procedente de Orissa, converténdoa nun monopolio británico. Pronto se converteu o sal nun símbolo de poderío económico británico sobre a India ata que en 1930 Gandhi fixese a famosa protesta que se denominou a Marcha do sal, reclamando a anulación dos impostos sobre esta e que levaría anos despois á caída do colonialismo británico na India.
Antigo Exipto
miniatura|Anacos de cristal rosado de sal procedentes de [[Mongolia.]] Atopáronse momias preservadas coas areas salinas dos desertos de Exipto (mestura de sal e natrón); algunhas delas datan de 3000 a. C., o que mostra un certo coñecemento acerca das propiedades preservadoras do sal na época dos faraóns.
No entanto, algúns autores mencionan que o uso exclusivo de sal era considerado unha adulteración dos procesos normais de momificación e que se empregaba máis como unha substancia desecante durante as primeiras etapas. Os usos que se facían no Antigo Exipto incluían ademais os culinarios e os ritos funerarios. É coñecido que entre as artes culinarias do Antigo Exipto atopábase a elaboración dunha salsa denominada oxalme (mestura de sal e de vinagre), que posteriormente foi empregada polos romanos. Tamén formaba parte da elaboración dunha bebida denominada Shedeh.
Foi no antigo Exipto onde se sabe que se empezou a curar a carne en sal, elaborando as primeiras salgaduras. Crese que foi das primeiras culturas en salgar xamón e peixes procedentes do Nilo, creando as orixes do prato denominado bottarga, moi típico na cociña mediterránea. Un dos primeiros usos culinarios puido ser a maceración en salmoira do froito da oliveira: as olivas. Plinio o Vello na súa Historia Natural describe detalles de como o rei Tolomeo II descobre o sal nalgúns desertos próximos a Pelusio.
Algúns sales exipcios proviñan tamén das salinas solares situadas nas proximidades do delta do Nilo, pero tamén do comercio entre os portos das primeiras culturas mediterráneas, principalmente de Libia e Etiopía. Sábese que posuían numerosas variedades que denominaban "sal do norte" e "sal vermello" dos lagos próximos a Menfis. Os exipcios eran expertos na exportación de alimentos crus, tales como lentellas e trigo. Debido ó uso de técnicas de preservación de alimentos, os exipcios aumentaron o número de posibles alimentos a exportar, co consecuente beneficio para os comerciantes. Esta foi a razón pola que apareceron os primeiros exportadores de peixe en salgadura da antigüidade. Os exipcios, debido ó uso intensivo de salgaduras fixéronse tamén importadores de sal, obtendo con este comercio un gran beneficio económico.
Hoxe en día algunhas rutas de transporte de sal mantéñense aínda en funcionamento e é posible ver caravanas de transporte de sal ó longo delas, como pode ser o Azalai (que significa caravanas de sal). Neste camiño establecido a través do Sáhara, os tuaregs transportan en camelos unha gran cantidade de sal a diversas cidades do Mediterráneo e do norte de África. No ano 1960 chegáronse a transportar preto de 15.000 toneladas a través deste camiño.
Imperio Romano
miniatura|Unha das factorías de [[garum (salsa moi popular elaborada con gran cantidade de sal) do Imperio Romano en Málaga.]] En Europa, as extraccións procedentes das minas de Hallein (que significa salina) situadas nas inmediacións de Salzburgo (que significa cidade do sal), son das primeiras achegas europeas ó comercio do sal.
Pronto se construíron infraestruturas para o transporte e o comercio ó longo de toda Europa. Algunhas das vías máis importantes que conectaban centros de comercio denominábanse con topónimos que suxiren hoxe en día unha pasada actividade relacionada coa elaboración e comercio co sal, como a Via Salaria. Requiríase sal naqueles momentos para os lexionarios, os cabalos, a intendencia militar etc. Nalgúns momentos os soldados eran pagados con sal, de aí a palabra salario.
Os romanos comerciaron co sal a través do Mediterráneo grazas ó uso que deron ademais a portos marítimos, como os situados en: Ostia, Éfeso no porto Panormo, Phalasarna e Aquilea.
Para os romanos era costume pór sal nos pratos que posuían un contido alto en verduras; desta forma críase que se aplacaba o sabor acedo dalgunhas variedades; esta é a orixe do nome ensalada. Por exemplo, Catón o Censor no seu libro De Agricultura, suxire que a col debe comerse con abundante sal. O sal engadíase ó viño formando unha bebida especiada denominada defrutum. O consumo era tan alto que Plinio calculaba que un romano medio inxería a cantidade de 25 gramos de sal ó día, mencionando que nos mercados romanos os alimentos vendíanse ás veces xa salgados (ó gusto romano). Aprenderon os romanos dos celtas a pór en salgadura o xamón e outros produtos do porco. De acordo co xeógrafo Estrabón o xamón máis apreciado no Imperio Romano proviña dos bosques próximos a Borgoña, tempo atrás territorio celta. Os romanos importaron xamón doutras zonas que anteriormente foron celtas como pode ser Westfalia en Alemaña. Nalgunhas zonas como en Hispania salgábanse pernís con asiduidade, empregando as razas autóctonas de porco ibérico. Os romanos usaban tamén o sal para arrasar os campos en termos de vinganza e así evitar que se puidese volver a cultivar nelas de novo.
Outro dos produtos vexetais empregados na salgadura foron as olivas. Os patricios comían as olivas ó comezo dunha comida como aperitivo, a pesar de que para o vulgo era un alimento máis. Os romanos denominaban salsamentum ós alimentos que contiñan unha certa cantidade de sal. Entre os refinamentos culinarios atopábase o garum, que consistía nunha salsa de peixe sometida a unha fermentación láctica debido ó uso de abundante sal, sendo un dos mellores garums o denominado sarda (elaborado con bonito). O garum e algunhas das súas variantes denominadas liquamen empregábanse ás veces en lugar do sal. Nesta época as factorías desta salsa estendíanse por toda a costa do Mediterráneo. Ademais formaba parte doutras catro salsas salgadas: o moretum, o liquamen, allec e a muria. A forma exacta da súa elaboración, así como os ingredientes, perdeuse durante a historia e pouco se sabe delas, salvo por algúns rexistros escritos (un deles obra de Apicio no seu De re coquinaria). Por regra xeral, as salinas situábanse durante a época do Imperio Romano preto dos centros de captura de peixes.
Os romanos atoparon no entanto fontes de sal no interior de Europa; en concreto nas minas de Xermania Superior, moitas das cales foron pechadas ou destruídas posteriormente durante a caída do Imperio Romano. Nalgúns casos os mosteiros próximos foron capaces de reabrilas e polas en produción durante o período posterior da Idade Media. Isto ocorreu así na zona alpina de Baviera, así como en Austria. Como exemplo do seu avance ó norte e da importancia que tiña para eles a produción de sal, pódese comprobar como á súa chegada á Britania dedícanse a construír salinas en Nantwich para abastecer ás cidades-fortaleza lexionarias de Deva Victrix e de Stoke-on-Trent.
Moitas das cidades de Britania coa terminación actual wich significan en idioma anglosaxón: lugar onde se fai o sal (outra acepción do termo menciona que provén de wic que significa fortificación). Unha das cidades emblema do sal británico foi Cheshire, desde a época romana até ben chegado o século XIX en plena revolución industrial.
Francisco Javier Vázquez Varela
Francisco Javier Vázquez Varela, nado en Vigo o 8 de xuño de 1754 e finado en 1818, foi un avogado e político galego, alcalde de Vigo durante a Guerra da Independencia española.
Historia do sal
Idade Media europea
A caída do Imperio Romano deixou polas costas do Mediterráneo numerosas salinas capaces de proporcionar abundante sal, sendo ademais esta de gran calidade. Dúas das cidades máis importantes que tomaron o mercado do sal foron primeiro Venecia e posteriormente Xénova. O mercado de Venecia foi crecendo até o século XIII. A forma actual de evaporar lentamente a auga mariña en sucesivos estanques mediante a simple acción dos raios solares e do vento puido atopar o seu auxe durante o século VI; esta forma de actuar aumentou a produción e pronto se empezou a comercializar en grandes cantidades entre algúns portos.
Algunhas cidades fixéronse famosas pola elaboración artesanal de produtos alimenticios en cuxa elaboración é necesaria o sal, tales como o xamón (o Prosciutto dei Parma na cidade de Parma, o xamón serrano en España ou o jambon de Bayonne en Baiona), o queixo (a diferenza entre queixo fresco e queixo curado é a cantidade de sal), embutidos tales como o salame (a palabra salame provén en latín de salgado) e o Sauerkraut de Alsacia.
Francisco Javier Vázquez Varela
Traxectoria
Destituída a corporación anterior por sospeitarse do seu afrancesamento, foi elixido o 25 de xaneiro de 1809 por aclamación popular, pouco antes da chegada do exército napoleónico, a quen entregou a vila.
Historia do sal
Idade Media europea
O gran centro de sal de Reichenhall en Baviera foi destruído completamente por Atila o Huno, aínda que posteriormente na Idade Media, foi recobrando forza até lograr ser un rival da gran zona mineira de Berchtesgaden. O sal foi un importante elemento de dominio nesta rexión de Europa até o ano 1600.
En Hungría os ingresos polo sal eran un privilexio exclusivo do monarca xa desde os comezos do reino de Estevo I de Hungría (997-1038). Cando os exércitos reais húngaros marchan contra Ajtony, un dos líderes húngaros rexionais, o rei fíxoo segundo unha das crónicas, porque este non era perfecto na relixión cristiá, non obedecía o poder real central e ocupara as minas de sal de San Esteban. Os dous principais centros de almacenamento achábanse nas actuais cidades de Szeged e Szolnok, até onde se levaba o sal colleitado por vía fluvial desde a rexión húngara de Maros en Transilvania, actualmente situada en Romanía. Durante a Idade Media segundo as fontes, moitos gregos, turcos navegaban con frecuencia polo río Tisza e levaban ás súas terras o sal comprado ós húngaros.
Debido á oposición dos cidadáns ós impostos que gravaban o condimento, nalgunhas partes da Toscana levan elaborando pan sen sal (pane sciocco) desde case o ano 1100 até o presente.
Un dos centros máis importantes de produción de sal durante a Idade Media na Península Ibérica foi Cardona, que abasteceu de sal ó porto de Barcelona durante séculos e parte de cuxa carga foi dirixida a diferentes partes de Europa, en especial ó porto de Xénova. O mercado de Xénova foi competindo ós poucos co de Venecia. Os xenoveses foron pioneiros no desenvolvemento do seguro marítimo: posuían barcos máis grandes e entre eles algúns que eran capaces de cruzar o Atlántico. A rivalidade existente entre ambos os portos, entre outros motivos incitada polo mercado do sal en Europa, trouxo como consecuencia a guerra de Chioggia (1376-1381), que deu finalmente a hexemonía á cidade de Venecia no mercado salino. No século XIV, o reino de Bohemia (en concreto a zona de Silesia), para romper definitivamente a dependencia que tiña do sal proveniente de Polonia, fai que o rei Fernando I no ano 1563 apoie a creación dun novo poboado co obxectivo de convertelo nunha cidade capaz de comerciar co sal, ó primeiro asentamento chámaoZum Neuen Saltze e na actualidade é a cidade de Nowa Sól (denominada en alemán como Neusalz an der Oder).
As nacións do norte de Europa empezaron a comerciar co sal debido á necesidade de preservar os seus alimentos baseados en peixe. Unha destas foi Irlanda, comercializando a súa produción co porto de Lle Croisic. Nalgúns casos, o sal obtido era empregado para salgar alimentos tan perecedoiros como a manteiga e evitar desta forma que non se puxese rancia. Algúns produtos culinarios actuais, como pode ser o corned beef (carne de vaca curada en sal), existen grazas á necesidade de preservar os alimentos. A salgadura do peixe pronto se convertería nun coñecemento que axudaba ás tripulacións dos barcos mariñeiros a viaxar lonxe. Ese coñecemento deu paso á época de colonialismo, ó facerse posible viaxar lonxe con alimentos en bo estado de conservación.
Renacemento
miniatura|[[Mina salina|Minas salinas no lago Atanasovsko no mar Negro, preto de Bulgaria.]] miniatura|Salinas en [[Hondorff.]]
Algúns escultores como Benvenuto Cellini fanse populares a comezos do século XVI polo deseño de saleiros tallados en ouro con abundantes alusións a Neptuno, rei dos mares. Moito do sal procedente de Centroeuropa estaba en mans dos Habsburgo, que controlaban a maioría das minas e con iso estableceron un monopolio do sal. Algunhas minas fixéronse moi populares pola produción que abastecía zonas pobres en sal como o caso de Polonia nas minas da montaña de Wieliczka (preto de Bohemia). En Alsacia faise popular a salgadura da col no caso do Sauerkraut e o seu costume esténdese até Polonia (onde o bigos cómese con Sauerkraut), chegando até Rusia. En Lituania existe unha deidade que protexe e promove o encurtido con sal das verduras; á devandita deidade denomínana roguszys.
Francisco Javier Vázquez Varela
Traxectoria
Logo da reconquista deuse orde de arresto contra el por colaboracionista cos franceses, porén foi exonerado e seguiu a carreira de xurisprudencia como Oidor da Audiencia de Galicia (máximo tribunal rexio de Galicia con sede na Coruña), Alcalde da Casa e Corte de Madrid e Conselleiro do Real Supremo Tribunal de Facenda en 1816, chegando a amasar unha gran fortuna.
Recoñecementos
miniatura|Placa da rúa adicada en Vigo.
O concello adicoulle o nome dunha rúa o 27 de marzo de 1909, a petición de Ricardo Senra Fernández.
Historia do sal
Renacemento
O imposto sobre o sal en Francia denominado a gabelle no Antigo Réxime causou motíns e rebelións por todo o país. Unha das características máis atafegantes deste imposto era que cada francés maior de 8 anos debía consumir preto de sete quilos de sal a un prezo fixo previamente estipulado polo Rei. A esta obrigación denominábana sel du devoir. Daquela época datan en Francia as salinas Reais de Arc-et-Senans. En 1790 a Asemblea Nacional declarou o imposto de sal como algo "odioso" anulando a súa aplicación. Anos despois, Napoleón Bonaparte estableceu de novo a gabelle.
Empézanse a escribir estudos sobre o sal en diversas partes do mundo; en España o humanista Bernardino Gómez Miedes escribe no ano 1579 un tratado en tres volumes denominado Comentarios sobre la sal.
En España, en Biscaia, entre 1631 e 1634 prodúcense diversos motíns no que se denomina a rebelión do sal; esta machinada (revolta) orixínase por causa dun conflito económico debido á subida do prezo do sal almacenado no Señorío de Biscaia.
América do Norte
En 1541, cando o conquistador español Hernando de Soto viaxaba polo Mississippi, xa se puido dar conta de que ó longo do río as tribos colleitaban o sal. Os ingleses, ó chegar a Newfoundland en América do Norte, empezaron a pescar o bacallau e con iso cambiou a demanda local de sal. Isto fixo que o almirantado inglés tivese que inxectar sal no mercado mediante a vía diplomática ou pola guerra. Naquelas épocas Portugal tiña gran cantidade de sal e peixe, pero necesitaba protección da frota francesa. Desta forma Portugal e Inglaterra formaron unha alianza de protección a cambio de sal. Esta alianza fixo que Inglaterra tivese acceso ás salinas de Cabo Verde. A mariña inglesa, durante o século XVII, capturou durante diversas batallas navais o sal dos barcos españois que roldaban pola área da illa La Tortuga (hoxe en día parte de Venezuela). En 1684 as Bermudas foron unha colonia británica que ós poucos foi adquirindo o mercado do peixe, o que fixo que se necesitase sal para a súa conservación. Nas Bermudas non se podía elaborar sal debido ó seu clima frío, o que fixo que se buscase sal nas Bahamas (no sur denomínanse Salt Cay); estas illas pronto se converteron en centros de elaboración de sal para os barcos. Unha das illas máis prominentes na súa produción salina foi a illa Gran Turk.
Pódese dicir que as tres nacións que se disputaban o mercado do sal en América do Norte durante o século XVII eran: os holandeses, os ingleses e os franceses. Os holandeses deron permisos ós colonos para construír salinas nas inmediacións de Nova Ámsterdan. Na época da revolución americana, algúns produtos alimenticios como o xamón de Virxinia (denominado en Estados Unidos como Country ham ou mesmo Virginia ham) fixéronse famosos.
Os colonos estadounidenses buscaron os seus propios usos do sal na conservación de alimentos autóctonos, e fixeron isto debido en parte ós habituais cortes de subministración de sal que paraban a produción local de salgaduras. Cando empezaron as contendas da independencia o bloqueo de sal foi un dos primeiros materiais vixiados entre as fronteiras. O desastre de Bunker Hill fixo que se cortase definitivamente a subministración desde Europa. Promoveuse que os colonos puidesen elaborar o seu propio sal mediante a ebulición da auga mariña. Un dos centros de produción máis importantes durante a fase de independencia americana foi Cape Cod.
Co pasar dos anos descubriríanse fontes tan importantes de sal como o Gran Lago Salgado, ó cal debe o seu nome Salt Lake City (que orixinariamente se denominou "Great Salt Lake City"), próximo está o salgar de Bonneville (dunha superficie de 412 km²) situado ó noroeste de Utah.
O Tratado de Versalles do ano 1783 non deixou pechado o tema da distribución de sal ás colonias. Gran parte dos centros de produción de sal eran leais a Gran Bretaña e isto quería dicir algúns dos centros como a illa Gran Turk e Caicos, ademais de Salt Cay e Cape Cod enviaban a súa produción a Europa en lugar da as novas colonias. Isto fixo que moitas partes de Estados Unidos empezasen a producir sal en grandes cantidades, para desta forma poder satisfacer a crecente demanda interior. A Batalla de Nova Orleáns deu a preponderancia ós colonos fronte os británicos, o que fixo que o mercado do sal estivese por primeira vez en mans dos locais. En 1817 empezouse a construción da canle Erie grazas ó diñeiro recadado nos impostos que gravaban o sal: a canle abriu unha importante vía de comunicación na zona próxima a Nova York. Xa en 1860 os Estados Unidos eran maiores consumidores de sal per cápita que os europeos.
América Central e do Sur
Os aztecas, na cerimonia de Vixtociatl, tomaban a unha muller que traballase nas salinas para que representase á deidade nunha especie de danza. Os aztecas controlaron as rutas do sal con tropas militares.
Os incas foron tamén produtores de sal, que procedía dos pozos das aforas de Cuzco. Os muiscas, unha tribo que vivía preto da actual Bogotá, fixéronse dominadores da zona tan só pola súa habilidade para obter sal mediante evaporación de lodos salinos.
Antes da chegada dos españois, eles extraían o sal da conca de México e existían comerciantes específicos para o sal denominados iztanarnacac que se dedicaban a ir de mercado en mercado cunhas "potas de sal" elaboradas en cerámica (iztacomitl).
Cando os españois colonizaron América, tomaron inmediatamente o poder sobre os centros de produción de sal (Hernán Cortés, que procedía dunha zona española próxima ás salinas portuguesas e españolas, comprendeu que era correcto actuar así). Sabíase que os tlatoques mantiñan a súa independencia respecto da opresión dos aztecas mediante unha simple abstinencia de sal nas súas dietas, evitando os impostos que sobre o seu consumo impuxera o imperio azteca a todos os seus súbditos. Os maias empregaban o sal como medicamento e esta formaba parte de rituais asociados co nacemento e a morte.