cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Micromatriz de ADN
Tipos
miniatura|dereita|150px|Dous chips Affymetrix. Pode verse unha correspondencia no fondo á esquerda para comparar o tamaño. Existen moitos tipos de matrices e a maior distinción que se pode facer entre elas é se están dispostas espacialmente sobre unha superficie ampla ou en boliñas codificadas:
As principais técnicas de micromatrices de ADN son:
Micromatrices de dous canais (ou dúas cores)
miniatura|dereita|Diagrama dun experimento típico de chip de ADN con dobre canal.
Neste tipo de chips de ADN (en inglés spotted microarrays), as sondas son oligonucleótidos, ADN complementario (ADNc) ou pequenos fragmentos de reacción en cadea da polimerase, que corresponden a ARN mensaxeiros. Neste tipo de chip de ADN utilízanse preparacións de ADNc obtido a partir de dúas mostras biolóxicas distintas; por exemplo, de células cultivadas en dúas condicións distintas. O ADNc de cada mostra márcase cun fluoróforo diferente, e as dúas preparacións de ADNc marcadas mestúranse e hibridan sobre o mesmo chip de ADN. Unha vez realizado este primeiro paso, procédese ao escaneo do resultado e á visualización do mesmo. Desta forma pódense detectar xenes que se activan ou se reprimen en distintas condicións. A contrapartida destes experimentos é que non se poden observar niveis absolutos na expresión e requiren PCR cuantitativa (qPCR) para unha análise cuantitativa absoluta.
Chips de oligonucleótidos de ADN
Nos chips de oligonucleótidos de ADN ou micromatrices de canal único, as sondas deséñanse a partir dunha secuencia coñecida ou dun ARNm predito. Estes chips de ADN dan estimacións do nivel de expresión, mais nunha mesma matriz non se poden observar distintas condicións, polo que hai que utilizar un chip para cada condición.
A idea principal desta técnica é que as sondas se sintetizan in situ (no chip).
Non están baseados na hibridación competitiva, é dicir, un chip, unha mostra. As secuencias constrúense na superficie do chip mediante o alongamento secuencial dunha cadea en crecemento cun só nucleótido utilizando fotolitografía.
Chips de ADN para xenotipificación
Os chips de ADN poden utilizarse para "ler" as secuencias dun xenoma en determinadas posicións. As matrices de SNP (SNP arrays) son un tipo particular de matrices que se utilizan para identificar variacións individuais e nas poboacións. Os oligonucleótidos pequenos poden identificar polimorfismos dun só nucleótido (SNPs, single nucleotide polymorphisms) que poderían ser os responsables das variacións xenéticas dentro dunha poboación, e a fonte de susceptibilidade a distintas enfermidades xenéticas e mesmo a certos tipos de cancro. En xeral, a aplicación destas técnicas de xenotipificación ou xenotipado é o uso forense e o médico, xa que son rápidas para descubrir ou medir a predisposición a doenzas ou mesmo permitir o uso de certos medicamentos para tratar determinadas doenzas segundo sexa o ADN do doente ou doante. Os chips de ADN de SNPs tamén se utilizan para a identificación de mutacións somáticas en cancros, sobre todo a perda de heterocigose, a amplificación ou a deleción de rexións de ADN no xenoma individual de pacientes afectados, é dicir, a detección de aberracións cromosómicas.
Aplicacións
As micromatrices de ADN poden utilizarse para detectar ADN (como na hbridación xenómica comparativa), ou detectar ARN (xeralmente en forma de ADNc despois de facer unha transcrición inversa), o cal pode ser ARN que é traducido a proteínas ou non. O proceso de medir a expresión xénica por medio de ADNc denomínase análise de expresión ou perfil de expresión.
As principais aplicacións son:
Fabricación
miniatura|300px|Un robot imprimindo unha micromatriz de ADN na [[Universidade de Delaware.]] As micromatrices poden fabricarse de diferentes xeitos, dependendo do número de sondas a examinar, custos, requirimentos de personalización, e o tipo de cuestión científica que se vai examinar. As matrices poden ser de só 10 sondas ou de ata 2,1 millóns de sondas a escala micrométrica vendidas comercialmente. É normal o uso de robots que se encargan da maior parte do proceso de manipulación dos chips (sintetizar o ADN molde que se une ao chip, unilo, engadir os reactivos necesarios etcétera).
O chip é unha placa pequena de arredor de 6 cm x 3 cm sobre a cal se fixan as febras monocatenarias (en lugar das bicatenarias habituais) de ADN, cada un correspondente a unha febra complementaria de ARN mensaxeiro. Poden fixarse sobre un chip varias decenas de miles de fragmentos de ADN.
As sondas deposítanse sobre a lámina de maneira similar á dunha impresora de inxección de tinta. Desta maneira, un brazo robótico con múltiples agullas mergúllase primeiro en pociños que conteñen as sondas (preparadas previamente) e despois deposita ringleiras de diminutas pinguiñas dunha solución de ADN en posicións específicas do chip. Deste conxunto de ringleiras vén o nome de microarray ou micromatriz. O ADN é despois secado e tratado de maneira que quede fixado ao chip. Esta "grella" ou retícula bidimensional de ringleiras e columnas ou micromatriz de sondas do tipo spotted microarray xa está preparada para recibir as dianas derivadas das mostras que se queren analizar.
As micromatrices de oligonucleótidos fabrícanse xeralmente doutra maneira, xa que as sondas se sintetizan nucleótido a nucleótido na superficie da propia matriz (en vez de depositar sondas previamente formadas).
Micromatrices e bioinformática
dereita|miniatura|160px|Os valores de expresión xénica dos experimentos de micromatrices poden representarse como [[mapa de calor|mapas de calor para visualizar o resultado das análises de datos.]]
A chegada da tecnoloxía dos experimentos de micromatrices baratos orixinou varios retos bioinformáticos:
Tecnoloxías alternativas
Os avances na secuenciación en paralelo masiva levaron ao desenvolvemento da tecnoloxía RNA-Seq, que permite utilizar unha estratexia de escopeta de transcriptoma completo para caracterizar e cuantificar a expresión xénica. A diferenza das micromatrices, que necesitan dispoñer dun xenoma e transcriptoma de referencia antes de facer o experimento de micromatrices propiamente dito, a tecnoloxía RNA-Seq pode usarse tamén para novos organismos modelo cuxos xenomas aínda non foron secuenciados.
Historia
A tecnoloxía de micromatrices evolucionou desde a técnica do Southern blot, na que o ADN fragmentado está unido a un substrato e despois é sondado cunha secuencia de ADN coñecida. O primeiro informe do uso deste enfoque técnico foi a análise de 378 colonias bacterianas lisadas en matriz, cada unha das cales levaba unha diferente secuencia, a cal era probada en múltiples réplicas para a expresión de xenes en tecido tumoral e normal múltiple. Isto foi ampliado despois a unha análise de máis de 4000 secuencias humanas con computador con escaneo e procesamento de imaxes para a análise cuantitativa das secuencias en tumores de colon humanos e tecidos normais, e despois para comparar tecidos de colon con diferentes riscos xenéticos. O uso dunha colección de diferentes ADNs en matrices para obter un perfil de expresión foi tamén descrito en 1987, e os ADNs en matriz foron utilizados para identificar xenes cuxa expresión está modulada polo interferón. Estas matrices de xenes iniciais fixéranse colocando "puntos" con ADNc en papel de filtro cun aparato. Os primeiros informes sobre o uso de micromatrices miniaturizadas para obter perfís de expresión xénica fixéronse en 1995, e en 1997 publicouse o exame en micromatrices dun xenoma eucariota completo (de Saccharomyces cerevisiae).
Thelma Ritter
Thelma Ritter, nada en Nova York o 14 de febreiro de 1902 e finada na mesma cidade o 5 de febreiro de 1969 foi unha actriz estadounidense.
Traxectoria
Tras actuar en obras teatrais no instituto, estudou na American Academy of Dramatic Arts. Comezou unha carreira teatral, pero parou por un tempo para criar os seus fillos.
O seu primeiro filme foi Miracle on 34th Street, en 1947, na que non aparecía acreditada. A partir da década de 1950 destacou en papeis secundarios, conseguindo seis candidaturas ao Oscar, sen chegar a gañar nunca. O seu último traballo foi no The Jerry Lewis Show en 1968.
Tresviso
Tresviso é un concello situado no extremo occidental da comunidade autónoma de Cantabria (España), na comarca de Liébana. É un dos máis pequenos de Cantabria, tanto por extensión como por poboación, tendo censados no 74 habitantes (INE 2011), e componse dun só núcleo. A localidade está situada a 907 metros de altitude e atópase a unha distancia de 91 quilómetros da capital cántabra, Santander.
Limita polo norte con Peñamellera Alta e Peñamellera Baja (Asturias), polo sur con Cillórigo de Liébana, polo leste con Peñarrubia e polo oeste con Cabrales (Asturias).
Etimoloxía
O seu nome Tresviso provén da derivación montañesa tres-visu do latín trans visum, ou ben do tamén latín trans abyssum, "tralo abismo".
Xeografía
miniatura|300px|Acceso a Tresviso pola Senda de La Peña. miniatura|300px|A localidade de Tresviso. Tresviso áchase nun burato de paredes calcarias preto do Río Urdón. Limita, co Cantu la Jorcaúra e Las Ruyas, polo norte; El Cuetu, polo sur; os invernais de Prías e a senda de Urdón, polo leste; e a Loma de la Mesa, polo oeste.
Este municipio caracterízase polo illamento no que a comunicacións se refire. De feito, o único acceso por estrada que existe realízase desde a localidade asturiana de Sotres e é necesario cruzar o Jitu Escarandi.
Para os excursionistas, destacar a subida de 6 quilómetros pola senda de La Peña que separa Tresviso de Urdón. Nela sálvase un desnivel duns 825 metros a través dun tortuoso sendeiro cheo de curvas no que destaca o impoñente balcón de Pilatos, un miradoiro natural do Río Urdón en completa verticalidade cunha caída de máis de 600 metros.
Economía
Situado integramente no Parque Nacional dos Picos de Europa, Tresviso ten como principal actividade a gandaría de vacún, ovino e caprino, sendo o produto máis famoso o queixo picón de Tresviso. Tamén cabe destacar unha incipiente actividade turística. Este feito está freando lixeiramente a tendencia emigratoria que viña arrastrando Tresviso en particular e a zona en xeral. Un 30 % da poboación activa de Tresviso emprégase no sector primario, un 25 % na construción e un 45 % no sector terciario. Cabe destacar a inexistencia de actividade industrial no municipio.
Demografía
Fonte: INE
Festas
Celébrase a Festa do Ramo polo San Pedro, o 29 de xuño.
Evémero
Evémero (en grego chamado Εὐήμερος, Euémeros) (Messina, Sicilia, ca. 330 a.C. ? Alexandría, Exipto, ca. 250 a. C.) foi un escritor e hermeneuta grego da época helenística, pai da corrente hermenéutica coñecida como evemerismo.
Traxectoria
O lugar de nacemento é obxecto de discusión en base ás fontes dispoñíbeis: a maioría declárao nativo de Messina, pero Clemente de Alexandría dao como orixinario de Agrixento (menos correctamente ténselle por nativo de Mesene, cidade do Peloponeso, e colono en Messina). Contemporáneo de Dicearco de Messina, viviu no período inmediatamente posterior á morte de Alexandre Magno, e foi viaxeiro asiduo.
No ano 316 a.C Evémero xa era famoso. Segundo Diodoro, Evémero era amigo de Casandro (rei de Macedonia desde 301 a 297); por orde súa encargouse dalgúns asuntos relativos ao reino, polo que tivo que facer longas viaxes, as cales o levaron até Arabia e o océano Índico.
Seguindo as pegadas de Alexandre Magno, volveu logo de longas viaxes a Alexandría, en Exipto, onde escribiu un relato das viaxes do gran macedonio na súa Inscrición Sacra, recibindo por iso ásperas críticas por parte de Calímaco.
Obra
Por desgraza a súa obra chegounos só grazas a fragmentos de tradición indirecta, dos que os máis conspicuos son os transmitidos por Diodoro de Sicilia e pola tradución da obra ao latín que realizou Quinto Ennio, que nos chegou nun amplo fragmento rescatado á súa vez por Lactancio: orixinalmente estaba composta por tres libros.
O título Ἱερὰ ἀναγραφή ("Hierà anagraphé", traducida por Ennio como Sacra scriptio ou "Inscrición Sagrada". Esta obra é hoxe considerada como unha novela filosófica na que incorpora supostas inscricións arcaicas que di ter atopado nas súas viaxes a unha illa no océano Índico, Panchaea, que encontrou viaxando cara ao Sur polo Mar Vermello rodeando a península Arábiga (viaxe realizado a petición de Casandro de Macedonia, segundo o historiador cristián Eusebio de Cesarea). Nesta illa, nunha lápida dun templo de Zeus Triphylius descóbrese unha inscrición nun piar dourado na que se recorda agradecidamente aos primeiros reis da illa: Urano, Cronos e Zeus xunto cun rexistro das mortes de moitos deuses . Así, detrás das crenzas nos deuses como supostas entidades reais, escóndese un antigo rei, un personaxe histórico humano, cuxo recordo lendario a través dos tempos deparou o seu divinización.
Pensamento
Seguindo o escepticismo de Teodoro de Cirene e da escola cirenaica, Evémero desenvolveu un novo método de análise dos mitos, despois chamado evemerismo, no que os mitos sería orixinalmente sucesos naturais ou acaecidos a persoas, que se divinizaban ou narraban como sobrenaturais. Segundo Spyridakis:
Evémero aparentemente sistematizou un método para interpretar os mitos que era consistente co intento da  cultura Helenística de explicar as crenzas relixiosas tradicionais en termos naturalistas. Herodoto presentou explicacións racionalizadas do mito de  Io (Historias I.1ff) e de sucesos da Guerra de Troia (Historias 2.18ff). Evémero foi alén diso, afirmando que os deuses gregos foran orixinariamente reis, heroes e conquistadores, ou benfeitores que se gañaran así a súa veneración. Zeus por exemplo, fora para el, un rei de Creta, que fora un grande conquistador; unha tumba de Zeus era mostrada en Knossos, quizais xerando ou afianzando a crenza existente entre os gregos de que os cretenses eran uns mentiráns.
Evémero non é o único, e moito menos o máis coñecido, dos historiadores "utopistas". Os seus intereses etnográficos achéganlle ao contemporáneo Hecateo de Abdera, autor dunha monografía sobre os Exipcios que tamén foi fonte citada por Diodoro de Sicilia. De Ecateo toma o gusto pola mestura de datos etnográficos, e a súa óptica como histórico, coherente co perfil dos memorialistas da época helenística, non mostra un particular interese na verosimilitude da narración como en suscitar no lector as emocións que no seu século pedíase ás representacións dramáticas, insistindo nos detalles máis exóticos e novelescos.
Se a súa obra, como a de tantos outros históricos contemporáneos seus, foi rapidamente eclipsada polo que respecta á narración de xestas de Alexandro, as súas ideas máis filosóficas tiveron en cambio un grande eco grazas a Ennio, sobre todo, a través do cal integráronse na concepción teolóxica romana da época augustea.
Rosario Castellanos
Rosario Castellanos Figueroa, nada na Cidade de México o 25 de maio de 1925 e finada en Tel Aviv, Israel o 7 de agosto de 1974, foi unha escritora e diplomática mexicana, considerada unha das literatas mexicanas máis importantes do século XX.
Datos biográficos
Casou co profesor de filosofía Ricardo Guerra Tejada, en 1958, con quen en 1961 tivo un fillo, Gabriel Guerra Castellanos, politicólogo egresado da Universidade Libre de Berlín Occidental, despois de abortos involuntarios e da morte dunha filla recentemente nada. Divorciouse despois de trece anos de matrimonio, tras sufrir depresión e infidelidades do seu marido. Dedicou unha extensísima parte da súa obra e das súas enerxías á defensa dos dereitos das mulleres, labor pola que é lembrada como un dos símbolos do feminismo latinoamericano.
Como promotora cultural, traballou no Instituto de Ciencias e Artes de Tuxtla Gutiérrez, Chiapas, e dirixiu o Teatro Monicreque do Centro Coordinador Tzeltal-Tzotzil, auspiciado polo Instituto Nacional Indixenista. Na UNAM, traballou como titular da Dirección Xeral de Información e Prensa (1960-1966) e foi profesora na Facultade de Filosofía e Letras. Antes de morrer, estaba a traballar no servizo exterior. Foi nomeada embaixadora de México en Israel en 1971, e traballou como catedrática na Universidade Hebrea de Xerusalén e como diplomática.
Carreira literaria
A súa obra trata de temas políticos, xa que concibía ao mundo como "lugar de loita no que un está comprometido", como o expresou no seu poemario Lívida luz. Consideraba a poesía "un intento de chegar á raíz dos obxectos". Cada tema tratábao ligado co cotián e co interese polo papel da muller na sociedade e pola crítica do enfoque sexista, exemplificado polo seu conto "Lección de cocina: cocinar, callarse y obedecer al marido". A súa obra de teatro El eterno femenino (1975) apontóase sobre principios feministas. Segundo un artigo de Mercedes Serna, a través da óbra "Castellanos" fará un percorrido irónico e xocoso pola historia da muller en México, a través dunha serie de personaxes femininos.
Outros temas que explora son entre membros do mesmo sexo e do sexo duro e o optimismo.
Os seus propios sentimentos reflíctense nos seus escritos: no conto "Primera revelación", describe a súa experiencia como nena discriminada fronte ao seu irmán; o poema en prosa "Lamentación de Dido" inspírase no desamor do seu amor de moitos anos, Ricardo Guerra; a novela Rito de iniciación, tamén de connotacións autobiográficas, enfócase nos conflitos dunha muller dedicada aos estudos para escapar dos prexuízos conservadores da provincia e enfrontar a competencia profesional na cidade. Esta obra publicouse só de maneira póstuma.
Moitas das súas obras chaman a atención sobre a diferenza entre dous grupos, principalmente entre homes e mulleres, pero tamén entre os brancos e os indios. Castellanos usa o matrimonio para permitir que os personaxes femininos participen no diálogo, sendo que, até entón, as mulleres non se incluíron nos diálogos. Utilízase a linguaxe como instrumento de poder e dominación: sen voz, as mulleres poden ser dominadas polos homes. As mulleres eran obxecto de conveniencia e estaban dominadas polos homes, e Castellanos mostra como o matrimonio era unha forma de demostrar a dependencia da muller e a falta de identidade. Nunha análise da súa última obra, Álbum de familia, un crítico afirma que o libro se encarga de “sinalar e discutir a presenza continua da alienación como unha preocupación central”, e resalta a “tendencia de Castellanos ao optimismo”.
No seu ensaio La novela mexicana contemporánea y su valor testemonial, Castellanos comenta que as obras indíxenas falan de “a obxectividade do tratamento e a individualidade do personaxe”, e, aínda que é estraño para a sociedade "branca," segue sendo importante para a historia e narrativa de México. Castellanos recoñece o seu privilexio como unha muller branca, que é moderna a mediados do século vinte. Tamén fala da importancia da novela mexicana, e descríbea como "unha aspiración ao coñecemento lúcido."
Balún Canán
Esta novela, publicada en 1957, está dividida en tres partes que (como di Véronique Landry) "converxen na historia dunha nena de sete anos de clase social alta, filla dun terratenente mexicano da rexión de Chiapas." Engade que, cos "numerosos cambios sociais" e políticos emitidos polo goberno, esta nena sen nome está na "procura dunha identidade." "Esta identidade," que ela busca, "xira ao redor dun mundo cheo de opresión e [...] segregación racial, social e sexual." Balún Canán está escrito, afirma, dende o punto de vista do "discurso autobiográfico" durante o sexenio do presidente Lázaro Cárdenas do Río. O problema aquí é o conflito entre os indíxenas e os brancos. Os indíxenas afirman que os ladinos quitáronlles inxustamente as súas terras e a súa lingua.
Ademais, está o problema do silencio das mulleres nesta novela.
Cidade Real
Neste libro de relatos, publicados en 1960, Castellanos céntrase nas diferenzas entre os dous grupos distintos, sobre todo entre o branco e o indio e o home e a muller. Di a crítica Mary Gómez Parham: “instrumentos desta alienación inclúen códigos severos de cortesía, o machismo e outras formas de estereotipos sexuais, a cobiza e, sobre todo, as barreiras lingüísticas”. A comunicación segue sendo un tema importante na alienación -das mulleres e os nativos- e na obra de Castellanos, en concreto en Ciudad Real, enfróntase á tensión entre os nativos e os brancos, xa que non comparten unha linguaxe común e non se teñen confianza. Os mesmos temas seguen aparecendo, como un home misóxino (que asegura que unha muller "botou a perder ao seu fillo"), en “El advenimiento del aguila” con persoas solitarias ou marxinadas.
Con todo, a última historia da novela é un pouco diferente. O personaxe principal, Arthur, ten coñecemento da lingua española, así como o idioma indíxena, e entón é capaz de romper algunhas das barreiras que se observan entre os diferentes grupos ao longo da novela. Ao final, conéctase coa natureza (un acontecemento raro nas obras de Castellanos), e consegue a paz consigo mesmo e co mundo. É o único conto dentro da novela, cun “final feliz”.
Outras
Dedicado á súa produción cuentística, Álbum de familia, o segundo tomo das súas obras completas inclúe, ademais dos seus tres cuentarios, os relatos inéditos "Crónica de un suceso inconfirmable", "Primera revelación" e "Tres nudos en la red". Nunha análise do texto feito por Mary Gómez Parham, comenta que "novos elementos como a homosexualidade e o feminismo-como-política aparecen [...] para explorar novas formas de lidar co vello problema da alienación". miniatura|Busto de Rosario Castellanos, FFyL-UNAM
Premios e recoñecementos
En 1958, recibiu o Premio Chiapas, por Balún Canán, e dous anos despois o Premio Xavier Villaurrutia, por Cidade Real. Entre outros galardóns posteriores, destacan: o Premio Sor Juana Inés da Cruz (1962), o Premio Carlos Trouyet de Letras (1967) e o Premio Elías Sourasky de Letras (1972).
Ademais, varios lugares públicos levan o seu nome:
Emirato de Dubai
O Emirato de Dubai (en árabe إمارة دبيّ, transliterado Imārat Dubayy), é un dos sete estados que constitúen os Emiratos Árabes Unidos, sendo o segundo deles en extensión. A capital do emirato é a cidade de Dubai, onde se acolleu a exposición mundial de 2021.
A máxima autoridade é o emir Mohammed bin Rashid Al Maktoum.
Dous feitos cruciais a comezos da década dos setenta do século pasado déronlle un gran pulo ó desenvolvemento do emirato. Un foi a independencia e o establecemento da federación en 1971. O outro foi a gran subida do prezo do cru provocada pola crise do petróleo de 1973, que axudou a relanzar as finanzas do estado. O emirato contribúe en gran medida ó PIB dos Emiratos Árabes Unidos. Os servizos como o tranporte, a loxística e o turismo contribúen dun xeito crecente ó PIB do estado, desprazando á tradicional economía baseada na industria petrolífera.
Xeografía
O Emirato de Dubai está situado na costa do golfo Pérsico dos Emiratos Árabes Unidos, a uns 9 msnm de altitude media. Limita ao sur co emirato de Abu Dabi, ao nordeste co de Sharjah e ao sueste co sultanato de Omán a través do exclave de Hatta, que tamén fai fronteira cos emiratos de Ajmán polo oeste e co de Ras al-Jaima polo norte. Ten unha superficie de 4113 km², que representa unha expansión significativa pois nos seus inicios contaba con 3885 km², por mor das reclamacións sobre a súa soberanía no mar.
O Khor Dubai é un rego que vai desde o nordeste cara ao suroeste, atravesando toda a capital. No leste da capital do emirato está a localidade de Deira, que limita co emirato de Sharjah ao leste e coa localidade de Al Aweer ao sur.
Ecoloxía
esquerda|miniatura|200px|Un [[Dugong dugon|dugongo.]]
As especies animais máis comúns nos desertos da zona son a avetarda hubara, a hiena raiada, o caracal, o raposo do deserto, os falcóns e o órice de Arabia. O territorio constitúe un paso de migración entre Europa, Asia e África, polo que máis de 320 especies de aves migratorias atravesan o emirato entre a primavera e o outono. Nas aguas próximas á costa viven máis de 300 especies de peixes, como o mero. Nas augas máis afastadas hai tamén peixes tropicais e medusas, así como corais, dugongos, golfiños, baleas e tiburóns. Tamén hai varios tipos de tartaruga, como a tartaruga carei ou a tartaruga verde, ambas as dúas consideradas en perigo de extinción.
Tapeworm
Tapeworm foi un proxecto paralelo de Nine Inch Nails que existiu con varias formas entre 1995 e 2004. Tapeworm nunca editou ningún material, pero fíxose referencia á banda en varias entrevistas. O grupo iniciouse como un proxecto paralelo entre o líder de Nine Inch Nails Trent Reznor e os membros da banda ao vivo Danny Lohner e Charlie Clouser. Ao longo dos anos fóronselle unindo distintos artistas como Maynard James Keenan, Atticus Ross e Alan Moulder, transformando o proxecto nun supergrupo. Despois de moitos anos de rumores e de agardar algúnha edición da banda, Reznor anunciou o fin do proxecto no ano 2004.
Exército Guerrilheiro do Povo Galego Ceive
Traxectoria
Fundouse en 1986 e estivo formado no inicio por militantes de Galiza Ceive-OLN e algún membro do PCLN, partido escindido da UPG. En xaneiro de 1987 realizan a súa primeira acción ao roubaren dinamita nas minas das Pontes de García Rodríguez. O 5 de febreiro poñen a súa primeira bomba na Audiencia provincial da Coruña.
O 1 de maio de 1988 atentaron contra Celulosas de Pontevedra, e durante o resto do ano roubaron bancos e diversos depósitos de armas. O 27 de maio dese ano atentaron contra un chalé propiedade de Manuel Fraga en Perbes, e como consecuencia foron detidos Alfredo Santos Conde, Manuel Álvarez Fernández, Xohan Arias López, Maria Pilar Casanova Fernández e Miguel Campuzano, que daquela era xefe de propaganda do sindicato INTG. Tamén se descubría un zulo en Abeleda. O 5 de xuño dese ano explotaron un coche-bomba no aparcadoiro da comisaría de policía nacional de Ourense, e o 30 de xuño eran detidos como consecuencia desta acción Antón Arias Curto, J.A. Matalobos Rebolo e José Manuel Sanmartín Bouza, todos eles formantes do Estado Maior Irmandiño (EMI). En resposta, atentaron contra a estatua de Franco en Ferrol con dinamita, e o 7 de setembro colocaron unha bomba nunha sede do Barclays Bank. Deste último feito foi acusada a portuguesa Alexandra de Queiroz Vaz Pinheiro.
En 1989 chega a dirixir o EGPGC Manuel Chao Dobarro, e o 1 de febreiro o grupo asasinou o garda civil Benedicto García Ruzo e feriu de gravidade a outro cando pretendían roubarlles armas, no concello de Irixoa. A policía nacional e a Garda Civil desartellaron o comando, coa detención de Josefa Rodríguez Porca, xefa do comando, Francisco Javier Filgueira, Juan Carlos Deibe Varela, Manuel Irago Pereira, Francisco Xavier Niño Ricoy, Manuel Quintáns López e Eduardo Abad Loxo. Ademais, descubríronlles un zulo con 14 kgs de xelamonite e goma 2. Un informe policial da altura sinalaba a 14 empresarios galegos como vítimas dunha chantaxe que permitía financiar as actividades do grupo.
O 3 de xullo de 1990 fixo estourar tres artefactos en dúas oficinas do INEM de Ferrol e no Banco Pastor de Cerceda. O 11 de outubro de 1990 cometeu varios atentados con bomba contra negocios de persoas relacionadas co tráfico de drogas (en Cambados, Vilagarcía de Arousa, Pontevedra e Vilanova de Arousa), entre eles o realizado contra a discoteca Clangor, en Santiago de Compostela, alegando que era un centro de narcotráfico. No atentado morreron tres persoas: unha estudante que estaba na discoteca e os dous terroristas Xosé Ignacio Villar Regueiro e Dolores Castro Lama. Como consecuencia, produciuse a detención en Les (Val de Arán) o 21 de novembro de 1991 de Manuel Chao Dobarro Álvaro e de Alexandra de Queiroz Vaz Pinheiro Patricia e de Maria do Carmo Viso Rubín, dirixente da Assembleia do Povo Unido (APU).
O último atentado tivo lugar o 13 de setembro de 1991 voando varias torres de alta tensión nas Pontes o que deixou sen enerxía eléctrica a comarca de ferrolterra, unhas 300.000 persoas, durante unha noite e dous días. Realizaron un total de 90 accións terroristas.
En 1994 Chao Dobarro foi condenado a 17 anos de cárcere, De Queiroz a 10 (que despois chegarían a 56), e a seis os membros da APU Maria do Carmo Viso Rubín, Ignacio Jesús Martínez Orero, Isabel Cabarco Pemuy e Oliva Rodríguez Valladares. Ademais, foron condenados a longas penas de cárcere Josefa Rodríguez Porca (76 anos), Juan Carlos Deive (72 anos) e Fancisco Javier Filgueira (76 anos).
Visibilidade política
A súa expresión política foi Galiza Ceive-OLN, primeiro integrada na Frente Popular Galega e logo dando orixe á Assembleia do Povo Unido.
Pera
222px|miniatura|Peras en [[Bastavales, Brión]] A pera (do latín pira, plural de pirum, -i) é unha froita carnosa (realmente, sobre o plano botánico, un falso froito), con pebidas, da pereira común, unha árbore da familia das rosáceas.
Maduración
Como o plátano e o aguacate, a pera non madura completamente na árbore. A súa carne en efecto transfórmase alí en areosa e granulada.
A pista de area
A pista de area é unha novela en lingua italiana de Andrea Camilleri. Forma parte da saga protagonizada polo comisario Salvo Montalbano. Foi publicada en 2007 pola editorial de Palermo Sellerio editore co título orixinal de La pista di sabbia, e foi traducida ao galego por Carlos Acevedo e publicada por Editorial Galaxia tamén en 2007.
Trama
Unha mañá o comisario Montalbano esperta e atopa un cabalo morto tirado na praia a carón da súa casa de Marinella. Seguindo o rastro chega até o lugar en que foi brutalmente golpeado con barras de ferro a uns tres quilómetros. Regresa á súa casa, e mentres está almorzando o cadáver do cabalo desaparece. Máis tarde Rachele Esterman achégase á comisaría para denunciar o roubo do seu cabalo, que estaba na granxa de Saverio Lo Duca. A muller atópase en Sicilia para participar nunha carreira hípica que se celebra anualmente en Fiacca. Hospédase na casa da súa amiga Ingrid Sjöström, vella coñecida do comisario.
Pola tarde Ingrid vai a casa de Montalbano, mais sorprende varios descoñecidos na vivenda. Ao cabo, roubáranlle un vello reloxo Rolex do pai. O inspector Mimì Augello, pola súa banda, descobre que foron dous os cabalos roubados na granxa de Lo Duca: Super, o cabalo de Rachele Esterman, e Rudy, pertencente ao propio Lo Duca. Ao tempo Fazio indaga sobre as apostas hípicas clandestinas que organiza Michele Prestia, un criminal de pouca monta ligado á mafia a través de Francesco Bellavia, membro da familia Cuffaro.
Coa axuda de Fazio organiza unha trampa: finxe ter que marchar ás présas da casa, pero deixa a Galluzzo vixiando a vivenda. Varios descoñecidos intentan prenderlle lume á casa, e cando Galluzzo os sorprende iníciase un tiroteo, no que un dos asaltantes resulta ferido. Malia todo, logran escapar nun coche, logo de que a Galluzzo se lle atranque a arma. Montalbano sospeita que os asaltos á súa casa son para intimidalo e que non testifique nun xuízo contra Giacomo Licco, un mafioso ligado tamén á familia Cuffaro. Vai onde o fiscal Giarrizzo e sabe que Licco ten unha coartada, pois a súa amante, Concetta Siragusa, ha testemuñar ao seu favor. Fazio descobre que Concetta é a muller de Gurreri, e que ela e os Cuffaro o fixeron entrar na familia baixo ameazas a cambio do testemuño.
Á mañá seguinte aparece un cadáver no medio do campo, vestido cun calzón e cun disparo na omóplata. Coa análise do proxectil sábese que a bala foi disparada pola policía, e o médico legal confirma que o morto sufrira no pasado unha trepanación do cranio. Montalbano deduce que se trata do propio Gurreri, e que fora a quen disparara Galluzzo cando asaltaran a casa do comisario.
Da lavandería mandan a Montalbano unha ferradura atopada no peto do seu pantalón. O comisario cae na conta de que a collera antes de que fixesen desaparecer o cadáver do cabalo, e comprende que é iso o que buscan na súa casa. A ferradura non leva ningunha sinal particular, mentres que as do cabalo de Rachele tiñan a letra W. Xa que logo, Montalbano sabe que o cabalo asasinado é o de Lo Duca.
Montalbano fai crer a Lo Duca que Prestia confesou, e o primeiro acaba recoñecendo que organizara o roubo dos dous cabalos porque o seu estaba xa moi enfermo. Bellavia e Prestia son arrestados e o cabalo de Rachele é rescatado.
Ingrid e Rachele van cear á casa de Montalbano. O teléfono soa e responde Rachele: é Livia, que colga de contado. Montalbano prepárase para unha boa liorta telefónica logo da cea.
Montefurado, Quiroga
San Miguel de Montefurado é unha parroquia do concello lucense de Quiroga. En 2011, segundo o IGE, tiña 162 habitantes (84 homes e 78 mulleres).
Xeografía
Está situada á beira do río Sil, entre as dúas maiores serras de Galiza, o Macizo Central ourensán e a Serra do Courel. A influencia do río fai que esta zona goce dun clima continental mediterráneo, con temperaturas baixas en inverno e moi calorosas en verán.
Historia
A parroquia toma o nome do Monte Montefurado, tamén coñecido como "Boca do Monte". Foi construído no século II, en tempos do Emperador Traxano, para desviar o leito do río e poder extraer o ouro que este arrastraba lavando o lodo da antiga conca. Ten uns 400 metros de longo por 19 de ancho, e unha altura media de 17 metros. Unha difícil obra de enxeñaría para a época. Dise que os romanos talaron unha fraga de aciñeiras que había preto do lugar que aínda conserva o topónimo de Enciñeira para romper a roca a fogo. Os romanos estaban acampados no lugar de Sesmil, que toma o seu nome da lexión romana dese nome.
Kilauea
miniatura|200px|dereita|O volcán Kilauea, en [[Hawai.]] O Kilauea é un dos volcáns máis activos do planeta, situado na parte sur da illa de Mauna Loa (Hawai), pertencente aos Estados Unidos de América.
Características
O edificio volcánico ten unha altura de 1247 m e a caldeira unha profundidade de 165 m e un diámetro entre 3 e 5 Km. Este volcán está monitorizado desde o Observatorio Volcánico de Hawai. A súa última erupción ocorreu o 22 de abril de 2004. En decembro de 2005 unha parede de rochas esborrallouse, causando un abismo de 18 metros á beira do mar e un río de lava do Kilauea, que formou unha plataforma que dá continuidade ao continente. A caída de lava e rochas foi a maior xa rexistrada no Kilauea desde que entrou en erupción, en 1983.
Os nativos consideran este volcán como o lar da deusa Pele, deusa do lume.
Condado de Amiens
miniatura|Condados de Francia sobre 1030. miniatura|Condados de Francia sobre 1180. O condado de Amiens foi unha división feudal de Francia que quedou unida a Valois e Vexin. O conde Gautier III, que se apoderara do vizcondado de Corbins, cuxo fillo Ermenfredo morrera e non tiña herdeiros masculinos, cedeullo a Enguerrando I de Coucy en usufruto, pero á súa morte en 1116 retornou ao ano seguinte aos herdeiros da filla de Ermenfredo, Hildegarda, e permaneceu unido a Valois e logo tamén a Vermandois ata que en 1214 pasou á coroa.
Casa de Vermandois
1118: Adelaida de Vermandois e Renaldo II de Clermont. Adelaida de Vermandois (c. 1062 - 1122), filla de Heriberto IV de Vermandois e de Adela ou Alix de Crespy, derivaba o seu dereito da nai, que era filla de Raúl IV e irmá de Simón. O seu marido Renaldo II de Clermont tomou o título iure uxoris, pero Adelaida cedeu o condado á súa filla.
Augamariña (cor)
Este artigo trata sobre a cor, para o mineral véxase o artigo augamariña. miniatura|Augamariña tallada
A augamariña é unha cor azulina averdada, semellante á cor da auga da beiramar. Colle o nome da augamariña, xema variedade do mineral berilo, nome derivado do latín, aqua marinā, auga do mar, por referencia á cor.
Unha mostra da cor augamariña:
Noche, Vilalba
San Martiño de Noche é unha parroquia do concello de Vilalba (Lugo). Segundo o IGE, en 2022 tiña 214 habitantes (104 homes e 110 mulleres). Ten 18 entidades de poboación.
Historia
Nosti ou Noste aparece nun documento de 1128 referido a un repartimento de igrexas por Afonso VII e noutro de 1282 referido a un convenio entre o concello de Vilalba e o mosteiro de Santa María de Monfero.
Vilaverde, Piñeiro, Ames
Vilaverde é un lugar da parroquia de Piñeiro no concello coruñés de Ames na comarca de Santiago. Tiña 66 habitantes no ano 2009 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 35 eran homes e 31 mulleres.
Magnus F. Andersson
Magnus F. Andersson, nado o 26 de xuño de 1953 en Karlskrona, é un trombonista e compositor sueco.
Traxectoria
Estudou para ser profesor de trombón e outros instrumentos de vento-mental no Instituto Pedagóxico Musical de Estocolmo, rematando en 1978. De 1983 a 1990 estudou composición con Daniel Börtz, Lars-Erik Rosell, Bengt-Arne Wallin, Sven-David Sandström e Per Lindgren, completando os estudos en 1991 en París, neste tempo compuxo, Under bron, under tiden = Sous le pont sous le temps que foi a obra que lle deu recoñecemento como compositor, outra das súas obras máis recoñecidas é Förändringsfanfar elaborada con motivo da elección de Estocolmo como capitalidade cultural de Europa en 1998. Tamén é profesor de composición na Escola Cultural de Estocolmo.
Anna Murià
Anna Murià i Romaní, nada en Barcelona o 21 de abril de 1904 e finada en Terrasa o 27 de setembro de 2002, foi unha escritora, tradutora e xornalista catalá. Filla do cineasta e xornalista Magí Murià, parella do poeta Agustí Bartra e amiga próxima da escritora Mercè Rodoreda, Murià foi considerada unha das plumas femininas catalás máis importantes do século XX. Nai da filósofa Eli Bartra e o antropólogo Roger Bartra.
Estudou comercio, contabilidade e inglés no Instituto de Cultura e Biblioteca Popular da Muller (1918-1924) e realizou cursos nocturnos no Ateneo Enciclopédico Popular (1932-1936). Foi moi activa politicamente: militou en Acció Catalana, desde onde participou nas campañas pola liberación dos implicados no complot de Garraf. En 1932 pasouse a Esquerra Republicana de Catalunya, participou na recollida de firmas a favor da aprobación do estatuto de autonomía de Cataluña de 1932 e pola liberación dos implicados nos feitos do seis de outubro de 1934. En 1936 formou parte do comité central de Estat Català.
Durante a Guerra Civil foi funcionaria da Generalitat de Cataluña, ocupando o cargo de secretaria da Institución das Letras Catalás, e colaborando en publicacións como A muller catalá, A rambla, A nau, Meridiano e Diario de Cataluña. Tamén foi membro da Unión de Mulleres de Cataluña e cofundadora do Grupo Sindical de Escritores Cataláns.
Ao acabar a guerra exiliouse coa súa familia a Francia, onde coñeceu ao seu futuro compañeiro sentimental, o poeta Agustí Bartra, no castelo Roissy-en-Brie, utilizado como residencia para exiliados que fuxían do franquismo. En 1941, despois de viaxar por Cuba e a República Dominicana, estableceuse con Bartra en México, onde traballou como tradutora de inglés e de francés ao español, e onde colaborou nas revistas Catalunya, Germanor, Lletres, La Nostra Revista e Pont Blau. En 1970 volveu a Cataluña, onde publicou a obra de Agustí Bartra e colaborou nas revistas infantís Cavall fort e Tretzevents. En 1990 recibiu a Cruz de Sant Jordi e en 1999 cedeu o arquivo do seu marido á cidade de Tarrasa. Foi socia de honra da Asociación de Escritores en Lingua Catalá.
Reflexo de Babinski
miniatura|Proba do reflexo de Babinski. O reflexo de Babinski é un dos reflexos temporais presentes nos nenos acabados de nacer. O neonato estira e xira os pés cara a dentro cando se lle roza a planta do pé. Este reflexo manteno ata os doce meses, pero desparece a medida que avanza en idade e que o sistema nervioso acada un maior desenvolvemento. O dito reflexo é anormal despois dos dous anos de idade.
No adulto a súa aparición é patolóxica, e asóciase con lesión das vías piramidais. Normalmente, acompáñase do signo de Gordon e o de Oppenheimer.
Causas
As causas máis comúns son:
Illas Shetland do Sur
miniatura|Mapa das illas. miniatura| As Illas Shetland do Sur son un arquipélago do Océano Antártico situado a uns 120 quilómetros das costas da península Antártica, ao sur de América do Sur, entre a pasaxe de Drake polo norte e o estreito de Bransfield polo sur. As illas foron descubertas polo capitán inglés William Smith o 19 de febreiro de 1819. Conta cunha área de 3 687 km². O seu punto máis elevado é o Monte Irving, con 2300 msnm e localízase na Illa Clarence.
Mombacho
O Mombacho é un volcán en Nicaragua, cerca da cidade de Granada. Mide 1345 metros de alto.
Está situado nunha das últimas zonas de selva tropical de Nicaragua, e conten flora e fauna únicos. Declarado Reserva Natural. A última erupción ocorreu en 1570. Véxase Parque nacional do Volcán Mombacho
José Ogea
Traxectoria
miniatura|300px|De pé, de esquerda a dereita, [[Uxío Carré Aldao, Florencio Vaamonde Lores, Francisco Tettamancy e Eladio Rodríguez González. Sentados, José Ogea, Manuel Murguía, Manuel Curros Enríquez e Andrés Martínez Salazar, na Coruña, en outubro de 1904.]] Militou no Partido Republicano e participou en pronunciamentos e movementos políticos en favor da Primeira República Española. Foi deputado no Congreso polo distrito de Bande (1873-1874). Ao caer a República, foi perseguido e tivo que exiliarse en Portugal. Co reinado de Afonso XII puido regresar á súa casa de Cortegada onde se dedicou a escribir.
Foi amigo dos grandes intelectuais do Rexurdimento como Manuel Curros Enríquez (ao que lle escribiu o prólogo de Aires da miña terra) e Manuel Murguía (que prologou a súa obra Célticos. Cuentos y leyendas de Galicia).
Obras
Entre outras:
Stadium Events
Stadium Events, coñecido no Xapón como Running Stadium, é un videoxogo de deportes desenvolvido por Human Entertainment e publicado por Bandai para Nintendo Entertainment System. Este xogo e Athletic World son os dous xogos da serie Family Fun Fitness, deseñados para o accesorio de esteira Family Fun Fitness de NES. Stadium Events permite ó xogador competir en catro Olimpiadas diferentes, empregando a esteira para moverse e competir en carreira e salto.
As copias orixinais de Stadium Events de América do Norte están consideradas moi raras e valiosas para os coleccionistas de xogos para NES, sendo as que maior prezo acadan no mercado.
Selección de fútbol de Irlanda do Norte
A Selección de fútbol de Irlanda do Norte, dependente da Irish Football Association, representa internacionalmente a Irlanda do Norte. Nunca conseguiu ningún título de relevancia, sendo o seu mellor resultado nunha Copa de Mundo o sétimo posto en 1954 e nunha Eurocopa o décimo sexto en 2016.
Bédée
Bédée (Bezeg en bretón, Bedésc en galó) é unha vila francesa do departamento de Ille e Vilaine, na rexión da Bretaña, en Francia.
Josephine Baker
Traxectoria
Gañou o seu primeiro concurso de baile aos 14 anos, e comezou a actuar en vodeviles en Nova York. O 2 de outubro de 1925 actuou en París e obtivo un éxito inmediato co seu espectáculo de baile erótico no que aparecía case espida, despois dunha xira exitosa por Europa instalouse en París onde se converteu nunha estrela, nos seus espectáculos facíase acompañar do leopardo Chiquita, adornado cun colar de diamantes. O escritor Ernest Hemingway dixo dela que era a muller máis sensacional que ninguén vira nunca.
Convertida nunha musa para pintores e escultores, Baker protagonizou os filmes Zouzou (1934) e Princesse Tamtam (1935). Durante a segunda guerra mundial participou na Resistencia francesa.
Federación Luterana Mundial
A Federación Luterana Mundial (FLT) é unha asociación de igrexas nacionais e rexionais de tradición luterana, fundada en 1947 para coordinar as diferentes igrexas luteranas, a súa sede está na cidade suíza de Xenebra. A FLT agrupa a 140 igrexas e representa 66 200 000 fieis.
Lingua saami de Ter
A lingua saami de Ter (Saa´mekiill) é unha lingua urálica falada polo pobo saami na península de Kola, en Rusia. É a lingua saami máis oriental de todas, pero hoxe en día está considerada unha lingua moribunda. No ano 2004 contaba con 10 falantes, e no 2010 o número descendeu a só dous.
Documentación
Non hai materiais nin recursos educativos en saami de Ter e non ten unha ortografía estandarizada. A lingua non está completamente documentada nin estudada. Hai documentos textuais, gravacións de son e dicionarios, pero non hai gramáticas.
O documento máis antigo que se conserva da lingua saami de Ter é un pequeno vocabulario elaborado polo explorador británico Stephen Borough en 1557 e publicado por Richard Hakluyt.
Frenza, Tapia, Ames
Frenza é un lugar da parroquia de Tapia no concello coruñés de Ames na comarca de Santiago. Segundo o Instituto Nacional de Estadística en 2009 tiña 33 habitantes (16 homes e 17 mulleres).
Samuel White Baker
Samuel White Baker (Londres 1821 - Sandford Orleigh 1893) foi un explorador inglés.
Educado en Inglaterra e Alemaña, logo da súa voda en 1843 estableceuse en Mauritius durante dous anos, antes de pasar a Ceilán onde estableceu un asentamento agrícola en Nuwara Eliya para o que levou emigrantes ingleses. Na súa estadía ceilandesa publicou The Rifle and the Hound in Ceylon (1853) e Eight Years' Wanderings in Ceylon (1855), resultado das súas expedicións de caza.
Foi supervisor da construción do ferrocarril na Dobrudja, que conectaba o Danubio co mar Negro.
En marzo de 1861 emprende a súa primeira expedición por África central, co propósito de descubrir as fontes do Nilo. O 14 de marzo de 1864 foi o primeiro europeo en ver o Lago Alberte.
I See Stars
I See Stars é un grupo musical estadounidense de electronicore formado no 2006 en Warren, Míchigan. O grupo publicou catro álbums de estudio, chegando co primeiro deles, titulado 3-D, ao posto 176 da lista Billboard 200.
Parque Nacional do Volcán Mombacho
miniatura|dereita
O Parque nacional Volcán Mombacho de Nicaragua está situado ao sur da cidade de Granada e dos illotes de Granada. A beleza das súas paisaxes e a riqueza da súa flora e fauna fan deste lugar un sitio único. O seu clima é privilexiado. Todo é natureza. O sitio non soamente é impoluto, senón que a zona oriental do parque aínda se conserva virxe á exploración humana. Suponse que da súa explosión se formaron os illotes de Granada. Existen ademais especies de fauna e flora únicas no mundo. Hai excursións turísticas que permiten a exploración do parque nacional.
Samos (satélites artificiais)
miniatura|250px|Lanzamento de Samos 10 a bordo dun [[Atlas Agena B.]] Samos, acrónimo de Satellite and Missile Observation System e orixinalmente denominados como Sentry e Programa 101, foi unha familia de satélites de recoñecemento da Forza Aérea dos Estados Unidos de América lanzados a principios dos anos 1960.
Características
Os satélites Samos foron satélites de recoñecemento fotográfico que usaban o método de retorno da película fotográfica mediante unha cápsula que era recollida en terra. Tiveron unha alta taxa de fallas.