cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Don Quijote (Ponteareas)
Don Quijote foi un periódico editado en Ponteareas entre 1921 e 1925.
Historia e características
Apareceu o 30 de abril de 1921. Dirixido por Prudencio Medal. Utilizou catro subtítulos diferentes: ''Quincenario de la guasa. No pertenece al trust, Quincenario satírico, Quincenario conservador e Quincenario político''. De periodicidade irregular. Cesou a súa publicación en xuño de 1922 para reaparecer en xuño de 1924 con novidades no deseño (ampliación do formato e da paxinación) coma e no contido (incremento das seccións, como "Página femenina"). Constaba das seccións Menudencias, Nuestras dulcineas, Quixotescas, Xeringazos e Paliques. Publicou contos e poemas centrados na sátira de Vidales Tomé (en castelán) e en galego relatos de Rogelio Rivero, Manuel Lugrís Freire, Labarta Pose e José Fernández López, e outros asinados cos pseudónimos Xan de Pilonia, Xan d'Outeiro, Xan da Crus, Somorrostro, Farruco, Alrivraros e San Benito. Tamén publicou poemas de Rosalía de Castro e Xavier Prado Rodríguez e textos breves. Cesou definitivamente a súa publicación o 31 de agosto de 1925.
Barxa, Rubiós, As Neves
Barxa é un lugar da parroquia de Rubiós, no concello pontevedrés das Neves. Segundo os datos do Instituto Galego de Estatística do 2009 ten 6 habitantes (3 homes e 3 mulleres).
Nadiem Amiri
Nadiem Amiri, nado o 27 de outubro de 1996 en Ludwigshafen am Rhein, é un futbolista alemán que xoga no Bayer 04 Leverkusen.
Traxectoria
Seus pais fuxiron de Afganistán cara a Alemaña na década de 1980, é primo de Zubayr Amiri xogador do Hessenligisten SC Hessen Dreieich dende 2014 e mais da selección afgá.
Amiri comezou a súa carreira no equipo xuvenil do Ludwigshafener SC, e tras pasar polo do FC Kaiserslautern pasou ao do SV Waldhof Mannheim. En 2012 entrou no equipo sub-17 do TSG 1899 Hoffenheim, marcando dous goles en 25 aparicións. Un ano despois pasou ao sub-19, logrando tres goles en 21 participacións. Para a tempada 2014/15 asinou unha extensión de contrato ata o verán de 2018 e ao mesmo tempo un contrato profesional para o equipo da Bundesliga do TSG Hoffenheim. Non obstante, primeiro xogou no segundo equipo na Regionalliga Südwest antes de debutar o 7 de febreiro de 2015, con 20 anos, co primeiro equipo na Bundesliga nunha derrota 0-3 contra o VfL Wolfsburg. Na tempada seguinte, o 28 de novembro de 2015, correspondente á xornada catorce, anotou o seu primeiro gol nun empate 3: 3 contra o Borussia Mönchengladbach, participando tamén nos outros dous goles do seu equipo no partido.
O 12 de xuño de 2017 prolongou o seu contrato co TSG ata o 2020.
Selección nacional
Entre 2013 e 2014 completou oito partidos coa selección alemá sub-18, logrando dous goles. Na selección sub-19 en 13 participacións marcou tres goles. No Campionato europeo sub-21 de 2017 en Polonia, Amiri xogou catro dos cinco partidos e finalmente logrou o campionato coa súa selección.
Canelé
O canelé é un biscoito caramelizado propio da repostaría de Bordeos. Un longo tempo de cocción aporta ao canelé unha cor marrón escurecida e un exterior crocante.
Ingredientes
Cunha receita a base de fariña, azucre, manteiga e ovos, será despois cada mestra ou mestre reposteiro/a a que lle acabará dando o seu toque persoal con outros ingredientes, existindo as versións con ou sen ron ou vainilla. A decoración da forma do corpo do canelé é sempre tubular.
Orixes e tradicións
O doce data cunha idade de aproximadamente 300 anos e con rexistros variados sobre o comezo da súa preparación no sur de Francia. Chefs como Jean-Marie Amat documentan o canelé como unha continuación da sobremesa local máis antiga das millas preparada a base de xemas de ovo e fariña de millo. En suma, dúas versións populares apuntan a súa orixe, unha ás monxas do convento de Santa Eulalia que crearon o canelé aproveitando as xemas de ovo doadas polos viticultores que empregaban só as claras para clarificar o viño. A segunda indica aos habitantes dos vales do río Garona que reciclaban fariña que caía dos barcos mercantes e producían o doce que posteriormente se repartía gratuitamente na vila.
A autora Dorie Greenspan investiga a posibilidade común na cociña da descuberta da receita en base a un erro, similar á orixe do Tatin, xa que a apropiada crema esquecida ao lume resultaría nunha mistura cunha coroa natural que trisca ao xeito do moderno canelé.
Tripanosomátidos
Os tripanosomátidos (Trypanosomatida) son un grupo de protozoos cinetoplástidos con categoría de orde que se distinguen por ter un só flaxelo. O nome deriva do grego trypano (trade) e soma (corpo) porque as especies máis características se desprazan cun movemento de sacarrollas. Todos os membros do grupo son exclusivamente parasitos, fundamentalmente de insectos. Uns poucos xéneros teñen ciclos de vida que implican un hóspede secundario, o cal pode ser un vertebrado, invertebrado ou planta. Entre eles hai varias especies que causan importantes enfermidades nos humanos.
A tres principais enfermidades humanas causadas por tripanosomátidos son: tripanosomíase africana (ou enfermidade do sono, causada por Trypanosoma brucei), tripanosomíase suramericana (ou enfermidade de Chagas, causada polo Trypanosoma cruzi), e leishmaníase (un conxunto de enfermidades tripanosómicas causadas por varias especies do xénero Leishmania).
Os membros antigos do grupo coñécese por fósiles como o do xénero extinguido Paleoleishmania preservado en ámbar de Birmania que data da idade ou piso Albiano (hai 100 millóns de anos no Cretáceo) e en ámbar dominicano do Burdigaliano (hai 20-15 millóns de anos no Neóxeno). Do xénero Trypanosoma hai tamén fósiles na República Dominicana da especie extinguida Trypanosoma antiquus.
Ciclo de vida
Algúns tripanosomátidos só viven nun hóspede, mentres que outros son heteróxenos, xa que viven en máis dunha especie hóspede ao longo do seu ciclo de vida. Estes ciclos de vida heteróxenos desenvólvense xeralmente nos intestinos de insectos que zugan sangue e o sangue ou outros tecidos dos vertebrados. Hóspedes máis raros son outros invertebrados que se alimentan de sangue, como as sambesugas, e outros organismos como as plantas. As diferentes especies presentan un variado rango de morfoloxías nos sucesivos estadios do seu ciclo de vida, e a maioría teñen polo menos dúas morfoloxías. Tipicamente, as formas promastigota e epimastigota encóntranse en hóspedes insectos, as formas tripomastigota na corrente sanguínea de mamíferos, e os amastigotas son intracelulares.
Morfoloxías
miniatura|dereita|As seis principais morfoloxías dos tripanosomátidos. No ciclo de vida dos tripanosomátidos aparecen varias morfoloxías, que se distinguen principalmente pola posición, lonxitude e modo de unión ao corpo celular do flaxelo. O cinetoplasto está estreitamente asociado co corpo basal da base do flaxelo, e todas as especies de tripanosomátidos teñen un só núcleo. A maioría destas morfoloxías poden encontrarse nalgunha fase do ciclo de vida en todos os xéneros de tripanosomátidos, aínda que certas morfoloxías son particularmente comúns en determinados xéneros. As diversas morfoloxías foron nomeadas orixinalmente a partir do xénero onde esta morfoloxía se atopaba comunmente, aínda que esta terminoloxía se usa hoxe pouco pola potencial confusión que pode producirse entre as morfoloxías e os xéneros. A terminoloxía moderna deriva do grego "mastig", que significa látego (facendo referencia ao flaxelo), e un prefixo que indica a localización do flaxelo na célula. Por exemplo, a forma amastigota (co prefixo "a-", que significa sen) non ten flaxelo e coñécese tamén como forma leishmanial, xa que todas as especies de Leishmania teñen un estadio coa forma amastigota no seu ciclo de vida.
Outras características
Características notables dos tripanosomátidos son a súa capacidade de realizar o trans-splicing do ARN e a posesión de glicosomas nos cales se realiza boa parte da glicólise. O orgánulo acidocalcisoma identificouse por primeira vez en tripanosomas.
Vilar de Igrexa, Sancovade, Vilalba
Vilar de Igrexa é un lugar da parroquia de Sancovade, no concello lugués de Vilalba, na comarca da Terra Chá.
Villalba, Sicilia
miniatura|Mapa de situación de Villalba (Sicilia). Villalba (en Villarba) é un concello italiano da provincia de Caltanissetta, na rexión de Sicilia. Ten 41 quilómetros cadradaos e 1.915 habitantes.
Nicolas Poussin
miniatura|Auto-retrat0 (1650) no [[Museo do Louvre]]
Nicolas Poussin, pintor francés, principal autor clásico do período barroco, traballou case exclusivamente en Roma. Naceu en Les Andelys, Normandía, Francia, o 15 de xuño do 1594 e morreu en Roma o 19 de novembro de 1665.
Poussin pintou un lenzo que foi famoso na súa época. A pintura retrata un túmulo cunha lápida enorme, onde se le " Et in Arcadia Ego". Este túmulo, anos despois da súa morte, foi encontrado nos arredores do castelo de Rennes.
O Peito, Beira, Carral
O Peito é un lugar da parroquia de Beira no concello coruñés de Carral na comarca da Coruña. Tiña 5 habitantes no ano 2016 segundo datos do INE dos cales 3 eran homes e 2 eran mulleres.
Casavedra
O topónimo galego Casavedra pode referrirse a:
Multispectral Thermal Imager
MTI (acrónimo de Multi-spectral Thermal Imager) foi un proxecto do Departamento de Enerxía dos Estados Unidos e Oficina de Non Proliferación e Seguridade Nacional co propósito de realizar tarefas de vixilancia de centros nucleares e busca de po relacionado co procesamento de uranio. Foi lanzado o 12 de marzo de 2000 mediante un foguete Taurus desde a Base Vandenberg da Forza Aérea.
Acción Viguesa
Acción Viguesa foi un semanario publicado en Vigo en 1922.
Historia e características
Apareceu o 11 de xullo de 1922. Estaba dirixido por Manuel Lustres Rivas.
Marcón Atlético
dereita|miniatura|Xogadores do Marcón Atlético, tempada 2011-12. O Marcón Atlético é un club de fútbol galego da parroquia de Marcón, concello de Pontevedra. Compite no Grupo Sur da Preferente Autonómica de Galicia.
Historia
Foi fundado en 1969 trala unión do Juventud de Marcón e o San Miguel, con Francisco Rodríguez Loureiro como primeiro presidente. En 1970 substituíuno no cargo Manuel Peón Baltasar. Conta con diversos equipos de categorías de fútbol base e veterano. Xoga no campo de Carrasco, de herba sintética.
Arada, Arada, Monterroso
Arada é un lugar da parroquia de Arada no concello lugués de Monterroso na comarca da Ulloa. Segundo o padrón municipal (INE 2012) ten 12 habitantes (8 homes e 4 mulleres), o que supón un aumento nun habitante en relación ao ano anterior.
Marcón Atlético
Historia
Acolle o torneo Ferretería Galega desde 1970.
Alimento saudable
Un alimento saudable é aquel que carece dalgún ingrediente, ou non o contén en grandes cantidades, que poida xerar algunha enfermidade dexenerativa cando se repite o seu consumo.
Ademais, é aquel que pola súa composición igual ou polo particular proceso da súa fabricación, distínguese dos produtos de consumo corrente. Son apropiados para o obxectivo nutritivo sinalado e comercialízanse indicando que responden a devandito obxectivo.
Moderación, variedade e balance
Os principios da alimentación saudable veñen determinados pola moderación, a variedade e o balance da comida.
Existen dous tipos de balances enerxéticos:
O cálculo do gasto enerxético realízase da seguinte maneira:
Balance enerxético = inxesta enerxética (alimentación) - gasto enerxético.
O Calvario, Rubiós, As Neves
O Calvario é un lugar da parroquia de Rubiós, no concello pontevedrés das Neves. Segundo os datos do Instituto Galego de Estatística do 2009 ten 22 habitantes (10 homes e 12 mulleres).
Aureliano Pardo Villar
Traxectoria
Estudou latín e humanidades en Arzúa e ingresou no convento dominico en setembro de 1898. Cursou os primeiros anos de carreira no convento de San Xoán de Corias (Asturias) e os cinco últimos no convento de Santo Estevo de Salamanca. Foi destinado ás Misións de América, pero unha grave enfermidade retívoo na Península. Durante a convalecencia foille asignado o convento do Carme de Padrón (1909).
Foi director da Asociación Regional del Santo Rosario (1913) e bibliotecario e sancristán maior no convento de Padrón. Tamén foi socio colaborador do Seminario de Estudos Galegos. Estudoso da orde dos Predicadores en Galicia, no boletín católico Logos publicou cinco ensaios entre 1933 e 1936, no Boletín de la comisión Provincial de Monumentos Históricos y Artísticos de Lugo o artigo “El convento Santo Domingo de Vivero” e no Boletín de la comisión Provincial de Monumentos Históricos y Artísticos de Orense un artigo sobre o santoral (1937), que deu pé á publicación de Santoral gallego (1941). Colaborou en Faro de Vigo, El Ideal Gallego e La Voz de Galicia co pseudónimo de León Yebra Oliver. Foi nomeado membro correspondente da Real Academia Galega en 1934, ingresando como membro de número en 1941.
Alfredo García
O nome Alfredo García pode referirse a:
Castells
Os castells (castelos en catalán) son torres humanas que se constrúen tradicionalmente, desde hai máis de 200 anos na comarca catalá do Camp de Tarragona, e que despois estendeuse ao Penedès, e durante o século XX por toda Cataluña, Cataluña do Norte e as Illas Baleares, especialmente a partir da década de 1980.
Un grupo no que interveñen ducias ou centenares de persoas, que reciben o nome de castellers, ten o obxectivo común de levantar diferentes construcións humanas, sen axuda ningunha de elementos mecánicos. As formacións construídas polos castellers poden chegar a ter até dez pisos de altura.
Lema casteller
miniatura|esquerda|Castellers formando unha torre humana Os castellers teñen un lema, xurdido dun verso da obra Els Xiquets de Valls de Josep Anselm Clavé: «Forza, Equilibrio, Valor e Cordura». Isto resume as características dun casteller:
Aínda que o lema casteller fundaméntase tradicionalmente nestas catro virtudes, hai moitas outras, igual ou máis importantes, necesarias para a boa execución da práctica castellera: constancia, traballo, esforzo, regularidade, confianza, compenetración, irmandade, sorte etc.
Vestimenta
150px|right|miniatura|Vestimenta do casteller: Camisa da colla, pantalón branco, faixa e pano. 150px|miniatura|Canalla dos [[Castellers de Rubí co casco.]] 150px|miniatura|Segundo a imaxinación e as posibilidades de cada colla, a indumentaria castellera pode enriquecerse con complementos orixinais como estes sombreiros de palla dos [[Castellers de Mallorca.]] A vestimenta actual do casteller é unha indumentaria tradicional: camisa de cor con escudo do grupo, pantalón branco, faixa e pano. A primeira vez que se fixeron castells cun uniforme con camisas do mesma cor e pantalóns brancos foi nunha actuación do grupo Colla Vella dos Xiquets de Valls na Exposición Internacional de Barcelona de 1929, e a innovación estendeuse rapidamente pero non sen polémica. Segundo a imaxinación e as posibilidades de cada grupo, a indumentaria dos castellers pode enriquecerse con complementos orixinais como chapeus de palla dos Castellers de Mallorca.
A canalla (raparigos) (aixecador e enxaneta) levan casco á cabeza por seguridade. Recoméndase non levar reloxo, lentes, ou outros accesorios que poidan ser perigosos no contacto con outros castellers.
Partes do castell
miniatura|200px|A pinya dun castell Un castell está formado por diferentes partes, que teñen diferentes funcións e formas de construírse:
Listaxe de collas
miniatura|150px|4 de 8 dos [[Castellers de la Vila de Gràcia en Lleida (24-10-2009)]]
Bouza
Topónimos
O orónimo Bouza pode referirse a :
E tamén ós seguintes lugares:
Apelido
Segundo o censo do ano 2000 o apelido Bouza tiña 4.671 ocorrencias en Galicia, especialmente no norte do país. Pode referirse a:
Coyoacán
No momento da chegada dos españois, Coyoacán formaba parte da esfera de influencia de Tenochtitlán. Despois da Conquista, estableceuse alí o primeiro concello e sede do goberno do Vicerreinado de Nova España.
O Casteliño, Rubiós, As Neves
O Casteliño é un lugar da parroquia de Rubiós, no concello pontevedrés das Neves.
Nel atopáronse restos arqueoloxicos.
Inactivación do cromosoma X
miniatura|A coloración de [[gato coiraza de tartaruga|coiraza de tartaruga (na foto) e os gatos calico son unha manifestación visible da inactivación X. Os alelos negro e laranxa dun xene da coloración da pelame están situados no cromosoma X. Para calquera mancha determinada na pelame a inactivación dun cromosoma X que porta un xene ten como resultado que apareza a cor da pelame do outro xene activo.]] miniatura|Proceso e posible resultado final da inactivación aleatoria do cromosoma X en células embrionarias humanas femininas que sofren [[mitose. 1. Células embrionarias en estadio inicial dunha muller 2. Cromosoma X materno 3. Cromosoma X paterno 4. Mitose e evento de inactivación do cromosoma X aleatoria 5. O cromosoma paterno é inactivado ao chou nunha célula filla; o cromosoma materno é inactivado na outra 6. O cromosoma paterno é inactivado ao chou en ambas as células fillas 7. O cromosoma materno é inactivado ao chou en ambas as células fillas 8. Tres posibles combinacións de resultados aleatorias.]] miniatura|Núcleo dunha célula feminina. Arriba: Detección de ambos os cromosomas X por [[hibridación in situ fluorescente|FISH. Abaixo: O mesmo núcleo tinguido con tinguidura para o ADN (DAPI). A frecha indica o corpo de Barr, que identifica o cromosoma X inactivo (Xi).]] miniatura|Un [[fibroblasto humano feminino en interfase. As frechas apuntan á cromatina sexual no ADN (con DAPI) no núcleo celular (esquerda), e a correspondente cromatina X (dereita). Esquerda: núcleo co ADN tinguido con DAPI. As frechas indican a localización do corpo de Barr (Xi). Dereita: proteínas histonas asociadas ao ADN deectadas.]] miniatura|dereita|A figura mostra imaxes de [[microscopía confocal dun experimento de FISH de ARN-ADN combinados para Xist en fibroblastos de femia de rato adulta, que demostran que o ARN Xist está cubrindo un só dos cromosomas X. Os sinais do FISH de ARN correspondentes ao ARN Xist móstranse en cor vermella, marcando o cromosoma X inactivo (Xi). Os sinais de FISH de ADN dos loci Xist móstranse en amarelo, marcando tanto o cromosoma X activo coma o inactivo (Xa, Xi). O núcleo (tinguido con DAPI) móstrase en azul. A figura foi adaptada de:. ]]
A inactivación do cromosoma X ou inactivación X, tamén chamada lyonización (por Mary F. Lyon), é un proceso por medio do cal unha das copias do cromosoma X é inactivada nalgunhas femias de mamíferos. O cromosoma X inactivo é silenciado ao ser empaquetado de modo que adopta a estrutura transcricionalmente inactiva de heterocromatina. Como practicamente todas as femias de mamífero teñen dous cromosomas X, a inactivación do X impide que teñan o dobre de produtos xénicos do cromosoma X que os machos, os cales só posúen unha copia de dito cromosoma (compensación de dose). A escolla de cal dos cromosomas X será inactivado é aleatoria en mamíferos placentarios como os humanos, pero unha vez que un cromosoma X é inactivado, este permanece inactivo durante toda a vida da célula e nas células descendentes desta que haxa no organismo. A diferenza da inactivación do X aleatoria observada en mamíferos placentarios, esta inactivación en marsupiais afecta exclusivamente ao cromosoma X procedente do pai.
Historia
En 1959 Susumu Ohno demostrou que os dous cromosomas X de mamíferos eran diferentes: un deles parecía similar aos autosomas; o outro estaba condensado e en estado heterocromático. Este descubrimento suxeriu, independentemente a dous grupos de investigadores, que un dos cromosomas X sufría unha inactivación. En 1961, Mary F. Lyon propuxo a inactivación ao azar dun dos cromosomas X das femias para explicar o fenotipo a pintas de femias de rato heterocigotas para xenes da cor da pelame. A hipótese de Lyon tamén explicaba por que unha das copias do cromosoma X das células das femias estaba moi condensada e por que os ratos cunha soa copia do cromosoma X se desenvolvían como femias infértiles. Isto suxeriulle a Ernest Beutler, que estudaba femias heterocigotas para a deficiencia en glicosa-6-fosfato deshidroxenase (G6PD), que en tales heterocigotos había dúas poboacións de eritrocitos: as células deficientes e as normais, dependendo de se o cromosoma X inactivado (no núcleo das células precursoras dos eritrocitos) contén o alelo G6PD normal ou defectivo.
Ciclo da activación do cromosoma X
A inactivación do X forma parte do ciclo de activación do cromosoma X que ten lugar ao longo da vida da femia. O ovo e o cigoto fertilizado de ratos usan inicialmente transcritos maternos e todo o xenoma do embrión está silenciado ata a activación do xenoma cigótico. Por tanto, todas as células de rato sofren unha temperá inactivación impresa do cromosoma X derivado do pai durante o estadio embrionario de 4-8 células. Os tecidos extraembrionarios (que dan lugar á placenta e outros tecidos de soporte do embrión) reteñen esta inactivación impresa temperanmente e así só o cromosoma X materno está activo neses tecidos.
Nos blastocistos temperáns, esta inactivación do X impresa inicial é revertida nas células da masa interna (que dan lugar ao embrión), e nestas células ambos os cromosomas X volven a estar activos de novo. Despois, cada unha destas células de forma independente e aleatoria inactivan unha copia do cromosoma X. Este evento de inactivación é irreversible durante toda a vida do individuo, coa excepción da liña xerminal. Na liña xerminal feminina antes da entrada na meiose, a inactivación do X é revertida, polo que despois da meiose todos os ovocitos haploides conteñen un só cromosoma X activo.
Resumo
Con Xi indícase o cromosoma X inactivo e con Xa o activo. XP denota o cromosoma X paterno e XM o materno. Cando o ovo (que leva un XM) é fecundado por un espermatozoide (que leva un XP), fórmase un cigoto diploide. A partir do cigoto, a través da etapa adulta e ata a seguinte xeración de ovos, o cromosoma sofre os seguintes cambios:
O ciclo de activación X foi mellor estudado en ratos, pero fixéronse tamén múltiples estudos en humanos. Como a maioría das probas proceden dos ratos, o esquema anterior representa os eventos neses roedores. A terminación da meiose foi simplificada aquí para maior claridade. Os pasos 1-4 poden estudarse en embrións orixinados por fertilización in vitro, e en células nai en diferenciación; a reactivación X ocorre no embrión en desenvolvemento e as seguintes etapas (6-7) dentro do corpo da femia, o que é moito máis difícil de estudar.
Sncronización do momento
O momento en que ten lugar cada proceso depende da especie, e en moitos casos o momento preciso é obxecto de grandes debates.
Herdanza do status de inactivación a través das xeracións
Os descendentes de cada célula que inactivou un determinado cromosoma X tamén terán desactivado ese mesmo cromoxoma X. Este fenómeno, que pode observarse na coloración de coiraza de tartaruga da pelame dos gatos cando as femias son heterocigotas para o xene ligado ao sexo implicado, non debería confundirse co mosaicismo, que é un termo que se refire especificamente ao xenotipo de varias poboacións celulares presentes no mesmo individuo; ao contrario, a inactivación X, que é un cambio epixenético que ten como resultado un fenotipo diferente, non é un cambio a nivel xenotípico. Para unha liñaxe ou célula individual a inactivación é, por tanto, nesgada ou non aleatoria, e isto pode dar lugar a síntomas suaves nas 'portadoras' femininas de trastornos xenéticos ligados ao X.
Selección dun cromosoma X activo
As femias normais posúen dous cromosomas X e nunha célula determinada un deles estará activo (designado como Xa) e o outro activo (Xi). Porén, os estudos de individuos con copias extra do cromosoma X indican que nas células con máis de dous cromosomas X hai un só Xa, e todos os demais cromosomas X están inactivados. Isto indica que o estado por defecto do cromosoma X en femias é a inactivación, pero sempre un dos cromosomas X se selecciona para estar activo.
O período de tempo en que se produce a inactivación do cromosoma X explica esta disparidade. A inactivación ocorre no epiblasto durante a gastrulación, o que dá lugar ao embrión. A inactivación ocorre a nivel celular, resultando nunha expresión en mosaico, na cal grupos de células teñen un cromosoma X inactivo materno, mentres que noutros o cromosoma X inactivo é o paterno. Por exemplo, unha femia heterocigota para a hemofilia (unha enfermidade ligada ao X) tería aproximadamente a metade das súas células hepáticas funcionando perfectamente, o que normalmente é dabondo para asegurar unha coagulación do sangue normal. Por azar poderían orixinarse significativamente máis células disfuncionais; porén, tales extremos estatísticos son improbables. As diferenzas xenéticas no cromosoma poden tamén facer que sexa máis probable que un determinado cromosoma X sufra inactivación. Ademais, se un cromosoma X ten unha mutación que dificulta o seu crecemento ou a fai non viable, as células que aleatoriamente inactivaron ese cromosoma X terán unha vantaxe selectiva sobre as células que aleatoriamente inactivaron o alelo normal. Así, aínda que a inactivación é inicialmente ao azar, as células que inactivan o alelo normal (deixando activo o alelo mutado) finalmente proliferarán menos e serán substituídas por células normais, as cales case todas teñen o mesmo cromosoma X activado.
Hipotetízase que hai un 'factor de bloqueo' codificado nun autosoma, que se une ao cromosoma X e impide a súa inactivación. O modelo postula en concreto que hai un factor bloqueante limitante, polo que unha vez que a molécula de factor limitante dispoñible se une a un cromosoma X, o(s) restante(s) cromosoma(s) X non está(n) protexido(s) da inactivación. Este modelo está apoiado pola existencia dun só Xa nas células con moitos cromosomas X e pola existencia de dous cromosomas X activos en liñas celulares cun número de autosomas dúas veces o normal.
As secuencias no centro de inactivación X (XIC), presentes no cromosoma X, controlan o silenciamento do cromosoma X. Suponse que o factor bloqueante hipotético se une a secuencias situadas dentro do centro de inactivación X. O XIC contén varios xenes que non son traducidos e que son responsables da transcrición de ARN implicados na inactivación. Estes xenes codifican varios ARN non codificantes longos, os cales son transcritos de máis de 200 nucleótidos con carapucha 5' e cola poliA 3' pero a diferenza do ARNm non codifican proteínas. Os principais ARN non codificantes longos do XIC son Xist, Tsix, Jpx e FTX. Ademais destes xenes contén tamén secuencias ás que se unen proteínas reguladoras. miniatura|centro|300px|Estrutura do centro de inactivación X (XIC).
Expresión de trastornos ligados ao X en femias heterocigotas
O efecto da heterocigosidade do X en femias manifestase nalgúns trazos localizados, como o padrón da pelame dos gatos calico. Porén, pode ser máis difícil comprender completamente a expresión de trazos non localizados nestas femias, como a expresión de enfermidades.
Crese que o nesgo na inactivación X podería ser causada por efectos no mecanismo que causa a inactivación ou efectos sobre o propio cromosoma. Porén, a ligazón entre fenotipo e nesgo aínda é moi cuestionada e debería ser examinada caso por caso. Un estudo que examinou femias sintomáticas e asintomáticas que eran heterocigotas para as distrofias musculares de Duchenne e Becker non encontrou unha ligazón aparente entre a expresión de transcritos e a inactivación X nesgada. O estudo suxire que ambos os mecanismos están regulados independentemente e hai outros factores descoñecidos en xogo.
Compoñente cromosómico
O 'centro de inactivación X' (XIC) no cromosoma X é necesario e suficiente para causar a inactivación X. As translocacións cromosómicas que sitúan o centro de inactivación X nun autosoma causan a inactivación do autosoma e os cromosomas X carentes de centro de inactivación X non son inactivados.
O XIC contén catro xenes de ARN que non se traducen: Xist, Tsix, Jpx e Ftx, que están implicados na inactivación X. O XIC tamén contén sitios de unión para proteínas regulatorias coñecidas e descoñecidas.
ARNs Xist e Tsix
miniatura|300px|Expresión de Xist e Tsix ao inicio da inactivación do cromosoma X nas células femininas. Nas primeiras fases embrionarias ambos os xenes se expresan, aínda que debilmente. Ao iniciarse a inactivación Tsix deixa de expresarse nun cromosoma X, que seguirá expresando Xist; este é o futuro X inactivo, Xi. No outro cromosoma X, o futuro X activo (Xa) Tsix continúa expresándose, mentres que se reprime a expresión de Xist. miniatura|300px|Proceso de inactivación do cromosoma X. Nunha primeira fase do ARN Xist cobre o ADN repetitivo, que queda no interior dunha rexión transcricionalmente inactiva. Posteriormente os xenes incorpóranse a esta rexión e quedan inactivados. Algúns xenes, tales como os compartidos co cromosoma Y, permanecen activos. O xene do transcrito específico do X inactivo (Xist, do inglés X-inactive specific transcript) codifica un grande ARN non codificante que actúa como mediador do silenciamento específico do cromosoma X, do cal se transcribe. O cromosoma X inactivo está cuberto polo ARN Xist, mentres que o Xa non (ver figura da dereita). Os cromosomas X que carecen do xene Xist non poden ser inactivados. Situando o xene Xist artificialmente e facendo que se exprese noutro cromosoma causa o silenciamento dese cromosoma.
Antes da inactivación, ambos os cromosomas X expresan debilmente o ARN Xist a partir do xene Xist. Durante o proceso de inactivación, o futuro Xa deixa de expresar Xist, mentres que o futuro Xi incrementa drasticamente a produción o ARN Xist. No futuro Xi, o ARN Xist cobre progresivamente o cromosoma, espallándose desde o XIC; o ARN Xist non se localiza sobre o Xa. O silenciamento de xenes ao longo do Xi ocorre pouco despois do recubrimento polo ARN Xist.
Igual que Xist, o xene Tsix codifica un ARN grande que se cre que non codifica unha proteína. O ARN Tsix é transcrito como antisentido con respecto ao Xist, significando que o xene Tsix se solapa ao xene Xist e é transcrito da febra oposta do ADN do xene Xist. O Tsix é un regulador negativo de Xist; os cromosomas X que carecen de expresión de Tsix (polo que teñen altos niveis da transcrición de Xist) son inactivados moito máis frecuentemente que os cromosomas normais.
Como o Xist, antes da inactivación, ambos os cromosomas X expresan debilmente o ARN Tsix a partir do xene Tsix. Despois do comezo da inactivación X, o futuro Xi deixa de expresar o ARN Tsix (e incrementa a expresión de Xist), mentres que o Xa continúa expresando Tsix durante varios días.
Rep A é un ARN non codificante longo que funciona con outro ARN non codificante longo, o Xist, para a inactivación X. Rep A inhibe a función de Tsix, o antisentido de Xist, en conxunción coa eliminación da expresión de Xist. Promove a metilación da rexión Tsix ao atraer PRC2 e así inactivar un dos cromosomas X.
Silenciamento
O cromosoma X inactivo non expresa a maioría dos seus xenes, a diferenza do cromosoma X activo. Isto débese ao silenciamento do Xi por heterocromatina represiva, que compacta o ADN do Xi e impide a expresión da maioría dos xenes.
Comparado co Xa, o Xi ten un alto nivel de metilación do ADN, baixos niveis de acetilación de histonas, baixos niveis de metilación da lisina-4 da histona H3 e altos niveis de metilación da lisina-9 da histona H3 e unha marca de metilación da lisina-27 da histona H3, a cal é situada polo complexo PRC2 recrutado por Xist, todo o cal están asociados co silenciamento de xenes. O PRC2 regula a compactación da cromatina e a súa remodelación en varios procesos, como a resposta aos danos no ADN. Adicionalmente, unha variante de histona chamada macroH2A (H2AFY) encóntrase exclusivamente nos nucleosomas xunto co Xi.
Corpo de Barr
O empaquetamento do ADN en heterocromatina, como no Xi, é un estado máis condensado que o da eucromatina, como no Xa. O X inactivo forma un corpo discreto dentro do núcleo chamado corpo de Barr. O corpo de Barr está xeralmente localizado na periferia do núcleo, e é replicado posteriormente no ciclo celular e, como contén o Xi, contén modificacións da heterocromatina e o ARN Xist.
Xenes expresados no cromosoma X inactivo
Unha fracción dos xenes do cromosoma X escapan á inactivación do Xi. O xene Xist é expresado a altos niveis no Xi e non se expresa no Xa. Moitos outros xenes escapan á inactivación; algúns son expresados por igual no Xa e no Xi, e outros, aínda que tamén se expresan en ambos os cromosomas, son expresados predominantemente polo Xa. Ata unha cuarta pate dos xenes do Xi humano poden escapar á inactivación. Estudos feitos en ratos suxiren que en calquera tipo de célula, dun 3% a un 15% dos xenes escapan á inactivación, e que a identidade dos xenes que escapan varía entre tecidos.
Moitos dos xenes que escapan á inactivación están presentes en rexións do cromosoma X que, a diferenza da maioría do cromosoma X, conteñen xenes que tamén están representados no cromosoma Y (os cromosomas X e Y son homólogos nesas porcións). Estas rexións denomínanse rexión pseudoautosómicas, xa que individuos dos dous sexos reciben dúas copias de cada xene destas rexións (como nun autosoma), a diferenza da maioría dos xenes dos cromosomas sexuais. Como os individuos de ambos os sexos reciben dúas copias de cada xene dunha rexión pseudoautosómica, non se necesita unha compensación de dose para as femias, polo que non se postula que nestas rexións do ADN evolucionasen mecanismos para escapar á inactivación X. Os xenes das rexións pseudoautosómicas do Xi non teñen as modificacións típicas do Xi e teñen poruco ARN Xist unido.
A existencia de xenes no X inactivo que non son silenciados explica os defectos observados en humanos con cantidades anormais de cromosomas X, como os que presentan síndrome de Turner (X0) ou síndrome de Klinefelter (XXY). Teoricamente, a inactivación X debería eliminar as diferenzas na dose de xenes entre individuos afectados e individuos co complemento cromosómico normal. Porén, en individuos afectados, a inactivación X é incompleta e a dose destes xenes non silenciados diferirá, xa que escapan da inactivación do X, o que é similar a unha aneuploidía autosómica.
Os mecanismos precisos que controlan o escape da inactivación X non se coñecen, mais as rexións sienciadas e que escapan teñen distintas marcas na cromatina. Suxeriuse que o escape da inactivación do X podería estar mediada pola expresión dun ARN non codificante longo dentro dos dominios cromosómicos de escape.
Usos en bioloxía experimental
Stanley Michael Gartler utilizou a inactivación do cromosoma X para demostrar a orixe clonal dos cancros. O exame de tecidos normais e tumores de femias heterocigotas para isoenzimas do xene ligado ao sexo da G6PD demostrou que as células tumorais deses individuos expresan só unha forma de G6PD, mentres que os tecidos normais están compostos dunha mestura case igual de células que expresan os dous fenotipos diferentes. Este padrón suxire que unha soa célula, e non unha poboación, crece orixinando un cancro. Porén, este padrón demostrouse que estaba errado na maioría dos tipos de cancros, o que indica que algúns cancros poden ser de orixe policlonal.
Ademais, medir o status de metilación (inactivación) dun receptor de andróxenos polimórfico humano (HUMARA) localizado no cromosoma X é considerado o método máis exacto de estimar a clonalidade en biopsias de cancros femininos. Comprobouse unha gran variedade de tumores con este método, algúns, como o carcinoma celular renal, eran monoclonais, mentres que outros (por exemplo, o mesotelioma ) eran policlonais.
Tamén se fixeron investigacións usando a inactivación do cromosoma X para silenciar a actividade de cromosomas autosómicos. Por exemplo, Jiang et al. inseriu unha copia do xene Xist nunha copia do cromosoma 21 en células nai derivadas dun individuo con trisomía 21 (síndrome de Down). O xene Xist inserido induce a formación do corpo de Barr, desencadea modificacións estables da heterocromatina e silencia a maioría dos xenes na copia extra do cromosoma 21. Nestas células nai modificadas, o silenciamento de xenes mediado por Xist parece reverter algúns dos defectos asociados coa síndrome de Down.
Galería de imaxes de Albán, Sarria
Santa María de Albán é unha parroquia que se localiza no concello de Sarria.
Economía de Marrocos
Marrocos pertence ao grupo de países emerxentes, cun sistema económico mixto. Desde o 1993 o goberno seguiu unha política de privatización das empresas públicas, así como da liberalización de moitos sectores da economía.
Aínda que os últimos anos os diversos gobernos seguiron unha política de diversificación económica, a agricultura que só representa o 17% do PIB emprega ao 44% da poboación activa. No 2009 aínda que a crise azoutou a unha parte do mundo, Marrocos conseguiu un crecemento do 5,0% grazas en parte a sobreproteccionismo da banca marroquí e aos bos resultados no sector agrícola.
Os ingresos do país proveñen nun 17,1% da agricultura, o 31,6% da industria e o 51,4% do sector servizos, segundo datos proporcionados no ano 2010. A inflación foi de 2,5 puntos aquel ano e o 15% da poboación vive nunha situación de pobreza. A porcentaxe de poboación activa é do 20% de habitantes.
As políticas económicas do Marrocos trouxeron estabilidade ao país en comezos da década de 1990, pero non diminuíron o desemprego, estimado o 20% nas cidades, a pesar dos esforzos do goberno para diversificar a economía. Os déficits comercial e orzamentario de Marrocos creceron durante o 2010. A redución do gasto do goberno e a adaptación a un crecemento económico reducido en Europa - onde están os seus principais mercados - serán os desafíos do país en 2011. Para o longo prazo, un dos principais desafíos é mellorar a educación e crear oportunidades de emprego para os mozos, ademais de reducir as desigualdades entre ricos e pobres e combater a corrupción.
Porriño, Beira, Carral
Porriño é un lugar da parroquia de Beira no concello coruñés de Carral na comarca da Coruña. Tiña 12 habitantes no ano 2016 segundo datos do INE dos cales 5 eran homes e 7 eran mulleres.
Antonio Domínguez Fontán
Antonio Domínguez Fontán, coñecido como Sicho, nado na Pobra do Caramiñal e finado en Lisboa en 1936, foi un político e sindicalista galego.
Zobra, Lalín
Santa Mariña de Zobra é unha parroquia que se localiza no concello de Lalín. Segundo o IGE en 2011 tiña 152 habitantes (81 mulleres e 71 homes), distribuídos en 11 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 185 habitantes.
Antonio Domínguez Fontán
Traxectoria
Secretario da Agrupación socialista da Pobra do Caramiñal e dirixente do Sindicato de Oficios Varios La Unión Obrera (UGT). Foi director do periódico local La Lucha. Ao estalar o golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 fuxiu xunto con outros republicanos do Barbanza no pesqueiro San José nº 2 o 27 de xullo de 1936, cara ao porto de Leixões (Matosinhos). Morreu de tuberculose nun hospital de Lisboa.
Zobra, Lalín
Historia
Nesta parroquia o Mosteiro de Aciveiro tivo unha granxa priorado con terras e colonos; neste señorío sucedeulles a Casa de Chedas, que segue presidindo a arquitectura local.
Patrimonio
A igrexa parroquial de Santa Mariña de Zobra, con fábrica orixinal no século XII, é obra dos canteiros locais. Tamén ofrece interese a Casa de Cabana, que estivo vinculada ao Pazo de Des, en Soutolongo.
As Teixoeiras, Beira, Carral
As Teixoeiras é un lugar da parroquia de Beira no concello coruñés de Carral na comarca da Coruña. Tiña 6 habitantes no ano 2016 segundo datos do INE dos cales 4 eran homes e 2 eran mulleres.
Adverbio
O adverbio é a clase de palabra que actúa como núcleo do sintagma adverbial. Adoita engadir información circunstancial ao verbo, e algúns ata a toda a oración, xa sexa de tempo, de modo, de lugar, de afirmación, negación ou dúbida. Neses casos considérase que funciona como modificador a nivel de sintagma verbal (fíxeno doadamente) ou nivel clausal (sinceramente,...). As funcións sintácticas do adverbio son, á parte da de núcleo de sintagma adverbial, as de complemento circunstancial do verbo, as de cuantificador, grao ou modificador do adxectivo ("moi bo") e as de cuantificador doutro adverbio ("bastante preto"). Algúns adverbios poden funcionar como predicados dirixidos cara a un suxeito e xunto a unha cópula verbal ("está divinamente")
O adverbio de modo pode formarse mediante a colocación do sufixo "-mente" ao final dalgúns adxectivos femininos. Por exemplo: soa (adxectivo) > soamente (adverbio). Tamén poden formarse compostos parasintéticos adverbiais agregando o prefixo a- e o sufixo -as: Ás agachadas, ás cegas... Algúns sintagmas preposicionais así mesmo foron lexicalizados como adverbios: a posta > aposta.
Ambos, tanto o adverbio como o adxectivo poden ser precedidos por cuantificadores como: "moi" adv //adx = "moi rápido" // "moi rapidamente"
Tipos
Hai adverbios de:
Tamén hai locucións adverbiais, isto é, sintagmas constituídos por palabras que non teñen por que ser adverbios pero que forman un todo que funciona como adverbio, como por exemplo de boas a primeiras, en principio etc.
Comparación
Algúns adverbios teñen, como os adxectivos, graos de comparación, como por exemplo lonxe, sempre, preto, cedo, tarde, os adxectivos neutros empregados adverbialmente e modificando un verbo (alto, baixo, caro etc.), algunhas locucións adverbiais, a maioría dos adverbios de modo en -mente e ben, mal e pouco.
Colocación
A posición dos adverbios é bastante libre e poden ser deslocados facilmente por motivos estilísticos. Porén, de modo xeral, os adverbios colócanse antes do adxectivo ou do adverbio que modifican.
O Crasto, Rubiós, As Neves
O Crasto é un lugar da parroquia de Rubiós, no concello pontevedrés das Neves. Segundo datos do Instituto Galego de Estatística en 2009 tiña 27 habitantes (15 homes e 12 mulleres).
Nel atopáronse restos arqueolóxicos.
Lingua síux
A lingua síux é unha lingua da familia síux falada por 33.000 síux nos Estados Unidos e o Canadá, sendo a quinta lingua indíxena americana máis falada de Norteamérica, detrás do navajo, do cree, do inuit e do ojibwa.
Variacións rexionais
O síux ten tres grandes variedades rexionais, con varias subvariedades:
Sandolfe, Arada, Monterroso
Sandolfe é un lugar da parroquia de Arada no concello lugués de Monterroso na comarca da Ulloa. Segundo o padrón municipal (INE 2012) ten 55 habitantes (27 homes e 28 mulleres).
Gerhard Herzberg
Gerhard Herzberg nado en Hamburgo (Alemaña) o 25 de decembro de 1904 e finado en Otava (Canadá) o 3 de marzo de 1999 foi un físico, químico e profesor universitario canadense, de orixe alemá, galardoado co Premio Nobel de Química do ano 1971.
Traxectoria
Estudou física e química no Instituto Tecnolóxico de Darmstadt, onde se licenciou en 1928 en fisicoquímica. En 1930 realizou o seu doutoramento na Universidade de Göttingen, baixo a supervisión de James Franck e Max Born, e na Universidade de Bristol, baixo a supervisión de John Lennard-Jones.
En 1930 foi nomeado profesor asistente de física no Instituto Tecnolóxico de Darmstadt, cargo que tivo que abandonar en 1935 ante as presións do réxime nazi alemán. Aquel mesmo ano aceptou o cargo de profesor visitante na Universidade de Saskatchewan no Canadá, país onde estableceu a súa residencia. Entre 1945 e 1948 foi profesor na Universidade de Chicago.
Investigacións científicas
Interesado na investigación da espectroscopia molecular, durante a súa estancia no Canadá determinou a estrutura molecular das moléculas diatómicas e poliatómicas, incluíndo hidróxeno triatómico, H3, o hidróxeno molecular protonado, H3+, e os radicais libres. Tamén realizou estudos sobre a análise química de obxectos astronómicos como as nubes moleculares.
En 1971 foi galardoado co Premio Nobel de Química polos seus traballos sobre a estrutura electrónica e a xeometría das moléculas, en especial dos radicais libres. Ese mesmo ano tamén recibiu a Medalla Royal da Royal Society de Londres.
Recoñecementos
miniatura|Placa conmemorativa no College Building (Saskatchewan). Na súa honra bautizouse ao asteroide (3316) Herzberg descuberto o 6 de febreiro de 1984 polo astrónomo Edward Bowell.
3 Ninjas
3 Ninjas é un filme estadounidense dirixido por Jon Turteltaub que foi estreado en 1992. Filme que dado o seu éxito xerou tres secuelas: 3 Ninjas Kick Back (1994), 3 Ninjas Knuckle Up (1995) e 3 Ninjas: High Noon at Mega Mountain (1998).
Torre dos Moreno
miniatura|Detalle da torre principal. A torre dos Moreno é unha casa de indianos situada en Ribadeo, na praza de España e na rúa de Ibáñez, no Ben de Interese Cultural (BIC) do conxunto histórico da Vila de Ribadeo e BIC por si mesmo. Foi mandada construír por Pedro e Juan Moreno Ulloa en 1915 e deseñada polo arquitecto Julián García Núñez e o enxeñeiro Ángel Ardex. Cun certo aquel ecléctico, pódese considerar de estilo modernista, cimentado sobre unha estrutura mixta de formigón e ferro. Con anterioridade a 1915, ocupaba o lugar a chamada "Torre Julia" ou "Torre da Fortaleza", resto da antiga fortaleza de Ribadeo.
Dende 1997, o edificio ten a consideración de Ben de Interese Cultural. miniatura|Vista artística da 'Torre dos Moreno', recollida nunha publicación da época, [[Bandera Católica (1 de setembro de 1916).]]
Descrición
O tellado que mantén a cúpula ábrese como os típicos de contos de fadas ó estilo centroeuropeo, do mesmo xeito que o resto de tellado visible, que coinciden co vixente a principios do século XX en Cuba, lugar de emigración dos seus primeiros propietarios. Ten tres escaleiras e seis patios, asegurando a comunicación e claridade no edificio. En cada planta hai dúas vivendas, nas que están incluídas habitacións principais, secundarias e de servizo, con alturas de catro metros. As galerías están realizadas en fundición, coroadas por tres arcos e con vidros policromados. A estrutura básica é de formigón armado, novo material na zona na época da construción, polo que o seu tratamento non foi adecuado e a estrutura sufriu moito.
Actualidade
O 23 de decembro de 2010 no DOG sae unha resolución que abrirá paso a un novo enfoque para salvar o monumento, Ben de Interese Cultural, da ruína.
No 2019 Paisajes de Asturias compra a parte do concello, facéndose co 81 %, co compromiso de facer arranxos.