cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Grovios
Historia
Ocupaban a zona do val e desembocadura do río Miño, illas Cíes, Baiona e a ría de Vigo, ata a serra da Groba, entre Galicia e Portugal, con capital nun principio en Abóbriga (castro de Santa Trega) e con posterioridade en Castellum Tyde, no Conventus Bracarensis, na Gallaecia, desde a Idade de Bronce.
Existen restos castrexos na cima do monte Aloia, A Guía (Randufe), Cabeza de Francos (Pazos de Reis) e en Tui. Tradicionalmente vense relacionando o seu nome co da vila do Grove, se ben isto está hoxe descartado.
As fontes antigas (Pomponio Mela, Plinio o Vello, Silio Itálico, Tolomeo,...), seguindo a tradición historiográfica de época romana, considéraos como de orixe troiana, con orixe en Diomedes, fillo de Tideo. Mela na súa obra Coreografía sitúaos nos terreos bañados polos ríos Avo (Avia), Celadus, Nebis, Minius e Oblivio (Limia), recibindo as augas do Laeros (o Lérez) e do Ulla no seu límite norte, ademais de citar a cidade de Lambriaca.
Un dos deuses coñecidos dos grovios era Turiaco, cuxo significado relaciónao con rei ou señor, en función da raíz "tor-" (relacionable cunha inscrición irlandesa que alude a "Tor í rí non tighearna").
Astariz, Castrelo de Miño
Santa María de Astariz é unha parroquia do concello de Castrelo de Miño, na provincia de Ourense. No ano 2007 tiña 214 habitantes, deles 111 eran homes e 103 eran mulleres.
Lugares e parroquias
miniatura|esquerda|Igrexa parroquial.
London Calling
London Calling é o terceiro álbum da banda inglesa de punk rock The Clash, publicado no Reino Unido o 14 de decembro de 1979 a través do selo CBS Records, e nos Estados Unidos en xaneiro de 1980 polo selo Epic Records. O disco representa un cambio no estilo musical de The Clash, contando con máis elementos de ska, funk, pop, soul, jazz, rockabilly e reggae que nos seus anteriores traballos.
Valongo, Cortegada
San Martiño de Valongo é unha parroquia do concello de Cortegada, situada na provincia de Ourense comarca do Ribeiro. No ano 2013 tiña 275 habitantes, dos cales 133 eran homes e 142 eran mulleres.
Historia
Actualmente o seu nivel poboacional é baixo, a pesar de ser un lugar con industria madeireira (xa pechada).
Patrimonio
No monte Picoñas existen restos arqueolóxicos con varios petróglifos (coviñas, círculos concéntricos, labirintos e pías rupestres).
Xa da época moderna hai varias construcións:
A Maía
O topónimo galego A Maía pode referirse a:
José Salgado Rodríguez
José Salgado Rodríguez, nado en Santo André de Cesar (Caldas de Reis) en 1852 e finado na vila de Caldas de Reis o 20 de maio de 1916, foi un avogado, empresario e político galego.
Traxectoria
Estudou a carreira eclesiástica e sen rematala, pasou a estudar Dereito na Universidade de Santiago de Compostela. Membro do Partido Liberal, foi deputado provincial, gobernador civil de Lugo (1897) e alcalde de Caldas de Reis (1901-1903). Foi un dos académicos fundadores da Real Academia Galega e membro da Sociedad de Arqueoloxía de Pontevedra. Dirixiu El Correo de Galicia e La Estrella Compostelana e colaborou en La Ilustración Gallega y Asturiana, Almanaque Gallego e Revista Gallega. Publicou Paliques (1901) co pseudónimo Fray Prudencio, que recolle os seus artigos sobre temas de actualidade local.
Barral, Castrelo de Miño
Nosa Señora das Neves do Barral é unha parroquia do concello de Castrelo de Miño, na provincia de Ourense. No ano 2007 tiña 294 habitantes, deles 142 eran homes e 152 eran mulleres.
José Salgado Rodríguez
Vida persoal
Casou con Carmen de la Riva Carreiro, e foi pai de Jesús e Laureano Salgado de la Riva.
Galería de imaxes de Aquis Originis
Galería de imaxes de Aquis Originis (termas en Lobios).
Matemático, matemática
miniatura|[[Leonhard Euler é considerado un dos máis grandes matemáticos de todos os tempos.]] Un matemático é unha persoa cuxa área primaria de estudo e investigación é a matemática. Deste xeito, os que unicamente aplican teorías matemáticas non son considerados matemáticos, por exemplo, enxeñeiros, economistas etc.
Os matemáticos son empregados en compañías privadas ou como profesores en universidades, institutos, organizacións de investigación ou axencias do goberno. Para pór un exemplo, nos Estados Unidos o principal empregador de matemáticos é a Axencia de Seguridade Nacional.
Debido a que a matemática é útil en varias áreas, moitos matemáticos están involucrados coa física e a informática.
Grecia
miniatura|Edición inglesa de [[1570 dos Elementos de Euclides.]]
Mundo islámico
miniatura|[[Selo postal soviético conmemorativo de Al-Khwarizmi.]]
Renacemento
miniatura|Nicolo Fontana, máis coñecido por [[Tartaglia, retratado na portada do seu libro Quesiti et inventioni diverse.]]
Idade moderna
miniatura|esquerda|Retrato de [[Leibniz, pai do cálculo infinitesimal.]]
Idade contemporánea
miniatura|[[Carl Friedrich Gauss, Príncipe das Matemáticas.]] miniatura|A matemática rusa [[Sofia Kovalewska, terceira muller europea en chegar a ser profesora universitaria.]]
Actividades
Outras ocupacións dos matemáticos son os analistas de investigación operativa, os estatísticos e os estatísticos aplicados, os técnicos matemáticos e os actuarios.
Abies
A especie máis común en Europa é a pinabeta (Abies alba). En Galicia non existen especies naturais, atopándose soamente en xardíns e arboredos coma ornamentais.
Illa Plana
miniatura|Illa Plana Plana é unha illa de España, na Rexión de Murcia situada diante da localidade de Isla Plana, polo que ás veces chégase a coñecer como A Illa de Isla Plana. En realidade é a poboación a que recibe o nome da illa. É unha das illas máis pequenas da rexión de Murcia, pois ten exactamente unha hectárea de superficie. É recortada, con entrantes e saíntes, aínda que a súa superficie é completamente chaira, cuberta de herba (seca a maior parte do ano) e atravesada por algún carreiro, o que é indicio de que é fácil de abordar desde a costa (da que dista escasos metros). Forma parte do parque natural murciano Illas e Illotes do Litoral Mediterráneo.
Abies
Descrición
Son árbores altas que van dos 10 até os 80 m de altura. Distínguense doutros membros da familia dos piñeiros polas súas follas a xeito de agulla que fican unidas á póla por un pé que lembra a unha ventosa miúda e polos seus froitos: conos cilíndricos de entre 5 e 25 cm de longo, compactos, con escamas ou brácteas, que se erguen erectos sobre as pólas, agrupados preto da parte superior. Ao madurar, estes conos, a diferenza dos piñeiros, fican na árbore, ceibando os piñóns.
A identificación das especies baséase no tamaño e disposición das follas, o tamaño e forma dos conos e en se as brácteas dos mesmos son longas e estendidas ou curtas e agochadas dentro do cono.
Están estreitamente emparentados cos cedros.
Os abetos, de maneira xeral, posúen follas pequenas e aromáticas, e producen pole abundante durante o período de reprodución, o que pode causar alerxia respiratoria en individuos mais sensíbeis.
Usos
Plántanse coma fonte de madeira, e das súas follas extráense aceites esenciais para aromaterapia e farmacoloxía. Son igualmente bastante apreciados polo seu efecto decorativo e usados como protección contra o vento. Todos os anos, millóns de abetos son vendidos como árbores de Nadal. Polo xeral en Galicia adóitase usar máis o falso abeto (Picea abies).
Gran parte dos instrumentos de corda (violín, violoncelo e contrabaixo, por exemplo) utilizan tradicionalmente pau de abeto na súa parte superior (tampa harmónica) e nalgunhas partes localizadas no interior do instrumento, pois esta madeira confire unha característica peculiar de resonancia moi apreciada polos grandes mestres (luthiers), como Antonio Stradivari, Nicola Amati e moitos outros.
Especies por sección
O xénero Abies divídese nas seguintes 10 seccións:
.eus
Historia
A organización .eus nace oficialmente o 2 de abril de 2008, co obxectivo de potenciar a cultura e a lingua vascas.
Provincia de Roma
Roma é unha provincia da rexión do Lacio, en Italia. A súa capital é a cidade de Roma, que tamén é a capital da república.
Ten unha área de 5.352 km2, e unha poboación total de 4.154.684 habitantes (2009). Hai 121 municipios na provincia, e os principais son:
Abies
Abies
Europa oriental, central e meridional, Asia Menor.
Amabilis
Rexións costeiras montañosas do Pacífico, América do Norte e o Xapón, en zonas montañosas altas e con precipitación elevada.
Balsamea
En rexións boreais, Asia e América do Norte, e zonas de alta montaña meridionais:
miniatura|right|Conos xuvenís de Abies nordmanniana miniatura|right|Cono maduro de abeto e escamas desprendidas
Bracteata
Costa da California.
Grandis
Desde o oeste de América do Norte a México e Guatemala, en terras baixas no norte, e en altitudes medias no sur.
Momi
Asia oriental e central, Himalaia, xeralmente entre baixas e medias altitudes.
Nobilis
Oeste dos Estados Unidos, a grandes altitudes.
Oiamel
México, a grandes altitudes, nas montañas.
Piceaster
España meridional, noroeste de África.
Pseudopicea
Montañas do Himalaia, a grandes altitudes.
Raposo
O raposo, raposa ou golpe é un mamífero carnívoro de pequeno e medio tamaño que pertence a varios xéneros da familia dos cánidos. Os raposos son un pouco máis pequenos que un can doméstico medio, cun cranio achatado, orellas triangulares, un fociño punzante, lixeiramente virado cara arriba, e unha longa e espesa cola.
Doce especies pertencen ó grupo monofilético do xénero Vulpes ou "raposos verdadeiros". Arredor doutras 25 especies vivas ou extintas foron chamadas tamén raposos; estes raposos forman parte do grupo parafilético de raposos de América do Sur, ou do grupo formado polo raposo orelludo, o raposo gris e o raposo gris das illas. Os raposos viven en tódolos continentes, agás na Antártida. A especie máis común e espallada de lonxe é o raposo común (Vulpes vulpes) con 47 subespecies recoñecidas. A distribución mundial dos raposos, xunto coa súa reputación de astucia, contribuíu a que estean presentes en moitas culturas de sociedades de todo o mundo.
Clasificación
Os cánidos coñecidos como raposos aparecen entre os seguintes xéneros e especies:
Erik Axel Karlfeldt
Erik Axel Karlfeldt, nado en Karlbo o 20 de xullo de 1864 e finado en Estocolmo o 8 de abril de 1931, foi un poeta sueco, secretario da Academia Sueca e premio Nobel de Literatura.
Traxectoria
Nacido no seo dunha familia de mineiros, estudou na Universidade de Uppsala e, máis tarde, deu clases nunha escola de Djursholm, suburbio de Estocolmo, e nunha escola para adultos. Traballou para a Biblioteca Real de Suecia, en Estocolmo.
En 1904, Karlfeldt foi escolleito membro da Academia Sueca, ocupando a cadeira número 11. En 1905 foi elixido membro do Instituto Nobel da Academia e, en 1907, do Comité Nobel. En 1912 foi escollido para secretario permanente da Academia, posto que mantivo até a morte.
A Universidade de Uppsala, alma máter de Karlfeldt, galardoouno co título de Doctor honoris causa en 1917. En 1931 foi galardoado co premio Nobel de Literatura, honra que rexeitara en 1918.
Como poeta, acadou desde o principio gran popularidade, figurando hoxe en día como un dos máis poetas suecos máis importantes, dotado cun gran sentido do humor e da fantasía, como se reflicte en Fridolins visor (Baladas de Fridolín, 1898), en Fridolins lustgård (O xardín de Fridolín, 1901), Flora och Pomona (1906) e Flora och Bellona (1918). A natureza e a vida no campo acostuman ser os temas principais das súas obras.
Galería de imaxes da igrexa de Santiago de Allariz
Igrexa de Santiago, Allariz.
Benito Casasnovas
Benito Casasnovas Rodríguez, nado en Ribadavia o 6 de maio de 1886 e finado en Ponteareas o 1 de setembro de 1972, foi un político socialista galego.
Traxectoria
Emigrado en América, retornou nos anos dez do século XX. Foi presidente da Sociedade Agraria de Ribadavia (1916) e da Federación de Sociedades Agrarias do Partido de Ribadavia en 1920. Trasladado a Ponteareas, fundou a Agrupación Socialista de Ponteareas da que foi elixido o seu primeiro presidente en 1924 e asistiu ao XVI congreso de UGT de 1928 como delegado de dous sindicatos de Ponteareas.
Finalmente saíu do país por Salvaterra de Miño e pasou a Portugal, onde permaneceu un ano, embarcando finalmente para Nova York en 1940, grazas a axuda da JARE que abonou o importe da pasaxe, de onde marchou a México arribando a Nuevo Laredo o 17 de xullo de 1941. En México DF formou parte do Grupo Galego da UGT e da Agrupación de Refugiados Socialistas Gallegos do PSOE. Traballou nunha farmacia e despois nunha empresa de obras públicas que construía a estrada Panamericana no istmo de Tehuantepec en Oaxaca. Tamén foi xerente do hotel Diligencias de Veracruz. En 1955 trasladouse a vivir co seu fillo a Oaxaca.
Visitou Ponteareas a finais da década dos cincuenta, e regresou definitivamente a Galicia en 1967. Viviu entre Vigo e Ponteareas, onde morreu en 1972.
Vida persoal
Casou con María Camba Fernández, que logo do golpe de Estado foi detida e estivo presa en Ponteareas.
Galería de imaxes da igrexa de Santo Estevo de Allariz
Imaxes da Igrexa de Santo Estevo, no concello de Allariz.
Borbén, Pazos de Borbén
Santiago de Borbén é unha parroquia que se localiza no concello de Pazos de Borbén. Segundo o IGE, en 2022 tiña 520 habitantes (249 homes e 271 mulleres), distribuídos en 4 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 613 habitantes.
Hafez al-Assad
Hafez al-Assad, nado en Qardaha, en 1928 e finado en Damasco en 2000, foi un militar e político sirio.
Traxectoria
Al-Assad naceu no seo dunha familia alauí pobre, e foi o primeiro da súa familia en cursar educación secundaria. Entrou na Academia Militar Siria e completou estudos en academias soviéticas. En 1946 entrou no partido Baaz. Cando Siria e Exipto crearon a República Árabe Unida, al-Assad, entón estacionado no Cairo opúxose á federación.
Nomeado xefe da forza aérea siria en 1964, ascendeu a ministro de Defensa en 1967, e estivo ao mando desa carteira durante a Guerra dos seis días. En 1970 aproveitou a carteira de Defensa para dar un golpe de Estado (1970) que o levaría á xefatura do goberno en 1971. Baixo o signo do autoritarismo baazista (mestura de socialismo e panarabismo), emprendeu unha longa serie de reformas económicas que levarían ó control estatal da economía e á dependencia das axudas da Unión Soviética.
Partidario da creación do estado palestino, subvencionou operacións armadas da OLP de Yasser Arafat. Non obstante a súa política socialista levouno a quedar illado dos demais países árabes. Durante a guerra irano-iraquí (1980-1988) apoiou decididamente o tamén baazista Saddam Hussein, ditador de Iraq. Durante a Primeira Guerra do Golfo (1990-1991), mantívose porén á marxe e apoiou timidamente á coalición internacional.
Trala súa morte en 2000, sucedeuno no cargo o seu fillo Bashar al-Assad, quen continuou a política de fornecer a grupos armados, o que levou ós Estados Unidos a engadilo na lista de países do eixe do mal.
De Pondal a Novoneyra
Contido
A escola formalista (pp. 21-30)
Antre dous séculos (pp. 31-38)
A Xeración Nós (pp. 39-49)
A Xeración de 1925 (pp. 51-67)
Os poetas da Xeración de 1936 (pp. 69-210)
Aquilino Iglesia Alvariño Álvaro Cunqueiro Celso Emilio Ferreiro Xosé María Díaz Castro
A Xeración das Festas Minervales (pp. 255-302)
Vicente Arias de la Maza
Vicente Arias de la Maza, nado en Santiago de Compostela o 6 de xaneiro de 1873 e finado na Coruña o 5 de marzo de 1963, foi un avogado galego.
Traxectoria
Fillo de José Arias Armesto e María Teresa de la Maza Agar e curmán de Pedro Barrié de la Maza. Estudou Dereito na Universidade de Santiago de Compostela. En 1910 foi nomeado secretario da Xunta de Obras do Porto da Coruña, posto no que permaneceu até 1928. Nese ano trasladouse a Cataluña como secretario da Xunta de Obras do Porto de Barcelona. Ao producirse o golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 quedou atrapado en Cataluña. Mantivo o seu posto de secretario durante os anos da guerra, e realizou actividades de espionaxe para o bando franquista. Dous dos seus fillos, José María e Vicente, alistados no exército de Franco, morreron na guerra, polo que a súa nai recibiu as correspondentes “Medallas de Sufrimiento por la Patria”. Vicente Arias tamén recibiu recoñecemento polo seu labor na quinta columna de Barcelona. Ao rematar a guerra continuou no mesmo posto dous anos até que se xubilou anticipadamente e retornou á Coruña a finais de 1941.
Vida persoal
Casou en Santiago de Compostela con Carmela Díaz de Rábago Aguiar o 16 de xullo de 1911, e foi pai de Joaquín e Carmela Arias Díaz de Rábago.
Recoñecementos
O Colexio de Vilatuxe (Lalín) leva o seu nome.
Tracia (provincia romana)
Tracia (Θρᾴκη Thrakē) é o antigo nome dado a rexión sueste dos Balcáns, a terra habitada polos tracios.
Confíns
Desde a perspectiva da Grecia clásica, Tracia incluía o territorio ao norte de Tesalia, sen límites definidos, ás veces incluíase Macedonia e Escitia Menor. Posteriormente, entendíase que Tracia debía incluír o territorio bordeado polo Danubio polo norte, polo mar Negro ao leste, por Macedonia Macedonia no sur e por Illyria cara ao oeste, aproximadamente equivalente ao territorio do Reino de Tracia como era durante os séculos V a I a.C.
Coa anexión do reino tracio polo Imperio romano, por orde do emperador Claudio, no ano 46 d.C., Tracia (oficialmente provincia Tracia "Provincia de Tracia", ἐπαρχία Θρᾳκῶν "eparquía dos Tracios"), estableceuse como unha provincia romana. Tras as reformas administrativas do século III, a Tracia reduciuse ao territorio das seis pequenas provincias da Diocese de Tracia. Posteriormente, o Bizantino thema medieval de Tracia só contiña o que hoxe é Tracia Oriental.
Baixo o Principado
O reino odrisio de Tracia converteuse nun reino cliente romano c. 20 a.C., mentres que as cidades-estado gregas da costa do Mar Negro quedaron baixo o control romano como civitates foederatae (cidades "aliadas" con autonomía interna). Trala morte do rei tracio Rhoemetalces III no 46 d.C. e unha fracasada revolta anti-romana, o reino foi anexionado como a provincia romana de Tracia.
A nova provincia abarcou non só as terras do antigo reino de Odrisio, senón tamén a porción nororiental da provincia de Macedonia e das illas de Thasos, Samotracia e Imbros no Mar Exeo. Ao norte, Tracia bordeaba a provincia de Moesia Inferior inicialmente, o límite provincial corría nunha liña ao norte das montañas Haeumus, incluíndo as cidades de Nicópolis del Istro e Marcianópolis en Tracia, pero a finais do século II, a fronteira trasladouse ao sur ao longo dos Haemus. A área da Tracia Chersonese (a moderna Península de Gallípoli) foi excluída do alcance do seu gobernador e administrada como parte dos dominios persoais do emperador. A primeira capital da provincia, onde residía o gobernador romano, foi Heraclea Perinthus. Tracia era unha provincia imperial, dirixida inicialmente por un procurador, e despois do c. 107/109, por un legatus Augusti pro praetore. Mantívose a estrutura interna do antigo reino tracio e só subtituíuse gradualmente polas institucións romanas. As antigas strategiai baseadas en tribos ("generalcies"), encabezadas por strategos ("xeneral"), mantivéronse como as principais divisións administrativas, pero algunhas aldeas agrupáronse en "kōmarchiai" ("cabeceiras da aldea") ou subordinados a cidades veciñas (as dúas colonias romanas a colonia Claudia Aprensis e a colonia Flavia Pacis Deueltensium e varias cidades gregas, moitas das cales foron fundadas por Traxano), que foran separadas. A mediados do século I, o "strategiai" contaba con cincuenta, pero a progresiva expansión das cidades e as terras que lles foron asignadas reduciron o seu número, a principios do século II, diminuiran a catorce e circa do 136 abolíronse por completo como divisións administrativas oficiais.
left|miniatura| Personificación da provincia de Tracia desde o Hadrianeum
Como era unha provincia interior, lonxe das fronteiras do Imperio, Tracia permaneceu pacífica e próspera ata a crise do terceiro século, cando foi invadida repetidamente polos godos de alén do Danubio. Durante as campañas para enfrontarse a estes asaltantes, o Emperador Decio (249-251) caeu na Batalla de Abrito no 251. Tracia sufriu fortemente na gran Incursións marítimas godas do 268-270, e non foi senón ata o 271 que o Emperador Aureliano (270–275) conseguiu asegurar as provincias balcánicas contra os ataques godos durante algún tempo.
Xeralmente, a política provincial e urbana dos emperadores romanos, coa fundación de varias cidades de tipo grego (cidade-estado), contribuíu máis ao progreso da helenización que á romanización de Tracia. Polo tanto, ao final da antigüidade romana, o fenómeno da romanización ocorre soamente na Baixa Mesia, mentres que Tracia que se atopa ao sur das montañas Haemus, foi case completamente helenizada.
En canto á dispersión tracia fóra das fronteiras ("'extra fines provinciae"), a partir de probas epigráficas sabemos da presenza de moitos tracios (sobre todo soldados) en todo o Imperio Romano desde Siria e Arabia a Gran Bretaña.
Antigüidade tardía
Baixo as reformas administrativas de Diocleciano (284-305), o territorio de Tracia dividiuse en catro provincias menores: Tracia, Haemimontus, Ródope e Europa. A nova provincia de Tracia comprendía a porción noroeste da antiga provincia, é dicir, o val superior do río Hebrus entre Haemus e Ródope e incluíndo Philippopolis (en Tracia), que se converteu na capital provincial a principios do século III. Foi encabezado por un gobernador con rango de consularis. As catro provincias tracias, xunto coas dúas provincias de Mesia Inferior, agrupáronse na diocese de Tracia, que á súa vez formaba parte da Prefectura do Oriente. Militarmente, toda a rexión estaba baixo o control do magister militum por Tracia.
Faro da illa de Sálvora
dereita|miniatura|Vista do faro.
Faro da illa de Sálvora un faro situado na illa de Sálvora, no concello de Ribeira.
Lista de presidentes dos Estados Unidos de América
Os poderes do presidente dos Estados Unidos son amplos. Ademais de ser a cabeza do poder executivo do goberno federal, que inclúe ó redor de 4 millóns de funcionarios, entre elas un millón de persoal militar en servizo activo, ten importantes funcións nas áreas lexislativa e xudicial.
É, ademais, o encargado das relacións internacionais do país.
A elección do presidente dos Estados Unidos de América ten unha importancia crucial, xa que afecta directa ou indirectamente a todo o mundo. Unha lexislatura dura 4 anos, e o presidente só pode ser reelixido unha vez, polo tanto os mandatos están limitados a 8 anos.
María Vázquez
María Rodríguez Vázquez, coñecida como María Vázquez, nada en Vigo o 19 de marzo de 1979, é unha actriz galega.
Traxectoria
Aínda que nada en Vigo, a súa vida está moi ligada á Barrela, a terra da súa nai e avós maternos e a Ourense, onde pasou a súa adolescencia, e tamén a Belesar (Chantada). María Vázquez ten participado en películas e series de televisión, tanto con intervencións como con varios personaxes fixos. Estudou ballet e tamén nunha escola de actores en Madrid.
Intérprete que comezou a súa carreira profesional a finais dos anos 90, cunha participación secundaria en varios episodios de Al salir de clase. Desde entón desenvolveu un intenso traballo actoral en España, e con moita vinculación a Galicia. Ten aparecido en longametraxes cinematográficas de proxección, ás ordes de directores tan coñecidos como Montxo Armendáriz ou Icíar Bollaín. Outro ámbito no que ten desenvolvido interpretación é a pequena pantalla, con papeis en series de TVE 1, Antena 3, Telecinco e da TVG.
É irmá da guionista Tatiana Rodríguez e está casada co actor Víctor Duplá dende 2006.
Premios Goya
=== Medallas do Círculo de Escritores Cinematográficos ===
Macbeth (filme de 2015)
Macbeth é un filme bélico e histórico baseado na obra de William Shakespeare Macbeth, dirixido por Justin Kurzel e escrito por Jacob Koskoff, Todd Louiso e Michael Lesslie. Está protagonizado por Michael Fassbender no papel principal e Marion Cotillard como Lady Macbeth.
Emilio Guillín
Emilio Guillín, nado en Santiago de Compostela o 14 de marzo de 1976, é un xornalista e presentador de televisión galego.
Traxectoria
Con 19 anos comezou a presentar programas de entretemento e informativos en Radio Televisión Compostela (RTC), ao tempo que estudaba Filoloxía Galega na USC. En 1998 comezou a colaborar no Supermartes da TVG. En 2000, marchou a Madrid a estudar Interpretación e Arte Dramática na Fundación Shakespeare, e Xornalismo na Universidade Carlos III de Madrid, continuando a súa formación cun mestrado de Xornalismo Audiovisual (IEPA-CES).
Alí seguiu no mundo da televisión, colaborando no informativo de Canal+ presentado por Marta Reyero, e en canles como CNN+, Localia ou Expansión TV. En 2004 pasou a Antena 3, como reporteiro do programa Diario de una boda, conducido por Jaime Cantizano, falando dos preparativos do enlace matrimonial entre Filipe de Borbón e Letizia Ortiz. Ese mesmo ano pasou a TVE, presentando en TVE-2 o programa Aquí hay trabajo. En 2006 regresou a Galicia, para presentar Perdelo todo e Mundo Verbena, da TVG. En 2007 Susanna Griso fíchao para presentar varias seccións do magazine matinal Espejo público de Antena 3.
No verán de 2010 presenta "Na punta do pé" -programa diario, en directo e itinerante-, no access prime time da Televisión de Galicia.
En 2011 e 2012 presentou "Xiz", concurso diario emitido en V televisión (canal autonómico privado de Galicia).
División Central da NBA
A División Central é unha das tres divisións da Conferencia Leste da National Basketball Association (NBA). Cinco equipos forman parte desta división: os Chicago Bulls, os Cleveland Cavaliers, os Detroit Pistons, os Indiana Pacers e os Milwaukee Bucks. Todos eles, agás os Cavaliers, son antigos equipos da División Medio-Oeste.
Antefixo
miniatura|Antefixo [[civilización etrusca|etrusco de Vulci, século I adC.]] miniatura|Antefixo [[civilización etrusca|etrusco de Cerveteri, século VI adC.]] O antefixo ou antefixa (do latín antefigere, literalmente fixar por diante) é un bloque ornamental colocado verticalmente ao longo dos beirís dos tellados para protexer os extremos das tellas e esconder a unión entre elas.
En grandes edificios, a cara dos antefixos de pedra eran tallados con detalle. En edificios de menores proporcións empregábanse antefixos modelados en cerámica, polo xeral terracota, e que adoitaban estar decorados con figuras ou máscaras, especialmente durante o período romano. Nesta época era común atopalos en numerosos edificios e casas particulares.
miniatura|centro|Antefixos nunha cuberta.
Castrelo de Miño, Castrelo de Miño
Santa María de Castrelo de Miño é unha parroquia do concello de Castrelo de Miño, na provincia de Ourense. No ano 2007 tiña 315 habitantes, deles 154 eran homes e 161 eran mulleres.
Galería de imaxes de Ribela, A Estrada
Santa Mariña de Ribela é unha parroquia que se localiza no concello da Estrada.
Alfredo Gómez Ollero
Alfredo Gómez Ollero, nado en Paderne de Allariz o 9 de setembro de 1905 e finado en Nantes o 13 de febreiro de 1943, foi un militar e maquis galego.
Traxectoria
Fillo dunha humilde familia campesiña, aprendeu a ler con 20 anos, traballaba nos veráns como cordoeiro cunha cuadrilla de temporeiros en Córdoba. O 16 de xullo de 1936 viuse atrapado polo estoupido da Guerra Civil na zona republicana. Chegou a capitán do exército republicano, combatendo ás ordes do xeneral Enrique Líster, e exiliouse en Francia.
Internado nos campos de concentración, pasou despois a Nantes e entrou na 178 Compañía de Traballadores Españois. Foi o máximo responsable da resistencia á invasión alemá na zona inferior do Loira. Servía de enlace ao Partido Comunista de España no exilio. Foi detido, xulgado pola Gestapo nun proceso sumarísimo "o proceso dos 42" celebrado o 16 de setembro de 1942, simulacro de xuízo que a ocupación alemá artellou para escarmentar as continuas sabotaxes dos resistentes. Foi encarcerado, torturado e fusilado espido e coas mans atadas ás costas o 13 de febreiro de 1943, xunto con outros 37 maquis, entre eles o seu paisano Benedicto Blanco Dobarro, de Avión.
Le Colectif du Procés des 42, unha organización dedicada á recuperación da memoria histórica dos 37 executados polos nazis, descubriu o 13 de febreiro de 2006 en Nantes un monumento na súa honra.
Os kowa
Os kowa é unha novela de Xavier Queipo, publicada por Editorial Galaxia en 2016. No ano 2015 acadou o Premio Blanco Amor.
Trama
Un biólogo da Universidade de Santiago de Compostela decide no Koninklijk Museum voor Midden-Afrika de Bruxelas ir á selva do Amazonas para facer un estudo sobre a interacción entre unha especie de bolboretas e as plantas que comen. Ponse en contacto cun grupo de investigadores coordinado por un científico da Universidade de Copenhague. Logo de pasar unha noite na capital dinamarquesa, onde se reencontra co seu amante Tim, viaxan cara a Perú.
Tras chegar á selva coa axuda das forzas armadas, montan o campamento e comezan as investigacións. Mais ao cabo duns cantos días, unha guerrilla das FARC secuestra o resto do grupo. O biólogo agóchase mais unha tormenta o sorprende e o arrastra. Regresa ao campamento, que fora saqueado, e logo de durmir alí unha noite, parte río abaixo. Constrúe unha pequena balsa con troncos e lianas e sobrevive comendo froitos, peixe cru e ovos de tartaruga. Ao cabo duns días descobre unha cabana e instálase nela, e o seu dono sorpréndeo durmindo. Coñece así a Amaurí, un home maior que se adica ao cultivo de caucho, e explícalle a súa situación. Logo dunha semana de estancia na cabana, onde o biólogo se recupera, Amaurí decide acompañalo río abaixo até o poboado onde adoita levar o caucho. Seguen o curso do río en canoa, mais logo de varios días unha treboada provoca un accidente. O biólogo fica inconsciente, e ao espertar decátase de que tanto a canoa como Amaurí desapareceron. Segue camiñando río abaixo, e instálase nun vello barco enferruxado que está medio afundido.
Ao día seguinte sorpréndeno a tribo dos homes kowa, que o levan ao seu poboado. Aos poucos vai coñecendo a súa lingua e os seus costumes. Logo duns meses é levado ao poboado das mulleres (visita que os homes da tribo fan cada tres lúas), e participa nunha orxía festiva. De volta no poboado, un incendio destrúeo e a tribo vese obrigada a mudarse. danlle unha canoa ao biólogo para que siga o seu percorrido río abaixo. Logo de diversas vicisitudes, incluída a parada durante uns días nunha cornixa rochosa, chega á vila de Nossa Senhora das Águas Santas. As autoridades póñense en contacto coa embaixada e logra regresar a Compostela.
Narración
A obra está narrada en primeira persoa, co protagonista contando as súas vivencias e as súas relacións cos demais personaxes como terapia recomendada polo seu psicólogo. Alterna a narración das súas aventuras cos soños que ten durante a viaxe e cos contos populares da Amazonia que lle contan outro científico, Amaurí e os indios.
A obra ten continuación respecto á novela Malaria sentimental, pois decote hai referencias ás vivencias acontecidas nesoutra obra. Ao igual ca Malaria sentimental, usa un vocabulario moi rico e técnico, especializado no eido da bioloxía.
Gold Lion
"Gold Lion" é unha canción da banda estadounidense de rock alternativo Yeah Yeah Yeahs, publicada como primeiro sinxelo do álbum Show Your Bones o día 21 de marzo de 2006. Distinguese dentro da discografía de Yeah Yeah Yeahs xa que conta con guitarra acústica e cun ritmo máis lento comparado con anteriores trabalos como "Bang!" e "Date with the Night". Converteuse no segundo maior éxito do grupo tras "Maps", editado en 2004.
"Gold Lion" foi chamada así tras os dous premios Gold Lion gañados polo anuncio de Adidas Hello Tomorrow no Festival de Publicidade de Cannes de 2005. Karen O colaborara coa súa voz na canción composta para o anuncio por Sam "Squeak E. Clean" Spiegel, irmán do entón mozo de Karen Spike Jonze, que dirixira o mesmo.
"Gold Lion" apareceu na edición do 2006 do álbum recompilatorio NME Essential Bands. Tamén foi a música dun anuncio do perfume "Elle" de Yves Saint Laurent en 2007. No anuncio, dirixido por Michael Haussman, aparece a modelo canadense Coco Rocha. Ademais, o tema pode escoitarse no capítulo de Grey's Anatomy "17 Seconds".
Trenton, Nova Jersey
Trenton é a capital do estado de Nova Jersey nos Estados Unidos de América e ten unha poboación de 85.000 habitantes. A cidade é tamén a sede do goberno local do Condado de Mercer.
En 1679, un grupo de colonos ingleses baixo a dirección de Mahlon Stacy formou unha colonia ao longo do río Delaware na colonia británica moza de Nova Jersey. O pobo adquiriu o nome de "Trent-towne" ou "Trenton" en 1719 para honrar a un dos seus líderes locais prominentes, William Trent.
O 26 de decembro de 1776, durante a Guerra da Independencia dos Estados Unidos, Trenton foi o lugar no que se desenvolveu a Batalla de Trenton, unha das batallas máis importantes da guerra onde George Wáshington gañou unha vitoria decisiva. Logo da guerra, Trenton foi brevemente a capital nacional dos Estados Unidos durante dous meses en 1784. A cidade foi nomeada a capital estatal de Nova Jersey en 1790.
Durante o século XIX, a cidade creceu como centro de industria, comercio, e cultura. O primeiro partido profesional de baloncesto xogouse alí en 1896. Por desdicha, desde 1950 a cidade rexistrou un declive gradual de produtividade e importancia e un aumento da criminalidade e doutros problemas. Con todo, as zonas residenciais que rodean a cidade son actualmente algunhas das comunidades máis ricas da nación.
Cepeda, Pazos de Borbén
San Pedro de Cepeda é unha parroquia que se localiza no concello de Pazos de Borbén. Segundo o IGE, en 2022 tiña 210 habitantes (107 homes e 103 mulleres), o que supón un aumento en relación ao ano 1999 cando tiña 153 habitantes.
El Bola
El Bola é unha película española dirixida por Achero Mañas no ano 2000 e que lanzou á fama ó seu protagonista, o actor Juan José Ballesta, desde aquela acotío coñecido polo alcume do seu personaxe nesta película.
No elenco que encabeza Ballesta figuran nomes destacados do cine español como Gloria Muñoz, Alberto Jiménez, Manuel Morón ou Nieve de Medina.
Esta longametraxe é e primeira dirixida por Achero Mañas, e nela aborda o tema do maltrato infantil a través dunha historia que acadou unha grande aceptación e conseguiu multitude de premios e recoñecementos, destacando o seu éxito nos Premios Goya con galardóns á mellor película, dirección novel, guión orixinal e actor revelación (Juan José Ballesta).
Sinopse
El Bola (Juan José Ballesta) é un rapaz de 12 anos que vive unha atmosfera violenta e sórdida. A súa situación familiar, que oculta avergoñado, incapacítalle para relacionarse e comunicarse con outros mozos. A chegada dun novo compañeiro ó colexio, Alfredo (Pablo Galán) con quen descobre a amizade, e a posibilidade que iso lle brinda de coñecer unha realidade familiar distinta por completo, daranlle forzas para aceptar e finalmente ser capaz de enfrontarse á súa.
Guillermo Barros Cela
Guillermo Barros Cela, nado en Vigo o 16 de xullo de 1914 e finado na mesma cidade o 12 de decembro de 2009, foi un sindicalista galego.
Traxectoria
A finais dos anos vinte militaba no sindicato confeiteiro da UGT de Vigo e contribuíu a facelo pasar en bloque á CNT nos anos trinta. En 1931 foi un dos fundadores das Juventudes Libertarias (FIJL) e en 1934 da Federación Anarquista Ibérica (FAI). En marzo de 1936 era o presidente do Sindicato Único del Ramo de Alimentación de Vigo da CNT.
A principios dos anos sesenta era membro do comité local da CNT con Víctor Francisco Cáceres e Dalmacio Bragado Ruiz. Partidario da infiltración no sindicalismo vertical (cincopuntismo), converteuse nun dos responsables do sindicato CNS dos confeiteiro de Vigo-Pontevedra. Coa morte de Franco, fixo que o sindicato se adherise en bloque á CNT que se reorganizaba.
Euritión (centauro de Óleno)
miniatura|300px|Euritión raptando a Deianira (Anónimo, c. 1600, Museo de Historia da Arte, Viena)
Na mitoloxía grega Euritión era un centauro que Heracles matou intentar casar á forza coa filla do rei de Óleno.
Heracles, para expiar o asasinato dos fillos, acto cometido por Heracles nun acceso de loucura enviado por Hera, tivo que realizar os doce traballos que lle encomendara Euristeo. O sexto foi limpar nun só días as cortes do gando do rei Auxías, que nunca foran limpadas.
Realizado con éxito este traballo, Auxías negouse a pagarlle o prometido e expulsouno do reino, e Heracles tivo que marchar. Foi dar a Óleno, onda o seu amigo Dexámeno, rei da cidade, e topouse con que a filla deste, Mnesímaca, ía ser desposada pola forza co centauro Euritión, cando previamente Dexámeno prometéralla a man da filla a Heracles. Dexámeno pediulle axuda e Heracles matou a Euritión cando ía buscar á noiva.
Grimal tamén recolle esta variante, situada na corte de Eneo, e lembra a similitude da loita de Heracles e Euritión coa loita contra Aqueloo, neste caso, si, pola man de Deianira.
Ziziphus joazeiro
Ziziphus joazeiro é unha especie botánica de planta con flor da familia das Rhamnaceae, símbolo da caatinga do nordeste brasileiro; moi adaptada a clima caloroso, semihúmidos a semiáridos. Tamén se atopa en Bolivia e Paraguai.
Taxonomía
Ziziphus joazeiro foi descrita por Carl Friedrich Philipp von Martius e publicado en ''Reise Bras. 581., no ano 1828. Ziziphus: nome xenérico que deriva, segundo unha fonte, do nome persa zizfum ou zizafun, aínda que a razón da súa aplicación é descoñecida, e outra fonte di que provén de zizouf, o nome árabe de Ziziphus lotus, unha árbore caducifolia arbustiva do Mediterráneo. Plinio o Vello aparentemente utiliza o nome en latín de Zizyphus para o azufaifo.
joazeiro: epíteto
José Manuel Freire Couto
José Manuel Freire Couto, nado en 1955, é un médico e político galego do PPdeG.
Traxectoria
É licenciado en Medicina, está casado e ten dúas fillas. Foi alcalde de Barbadás polo Partido Popular de Galicia (PPdeG) dende o ano 1987 até o 2015. É coordinador político da xunta directiva do PPdeG en Ourense. Tamén é xerente do Instituto Ourensán de Desenvolvemento Económico (INORDE), vogal do Consello de Administración de Xestur Ourense , presidente da Asociación de Desenvolvemento Rural Comarca de Ourense (ARDECOU) , secretario do Consello de Administración do Parque Tecnolóxico de Galicia (Tecnópole) e vogal da Fundación Dorzán. Ademais é cabaleiro da Orde do Camiño de Santiago e presidente do Padroado Provincial de Turismo.
Michuá
Michuá foi o segundo zaque de Hunza, que hoxe é a cidade colombiana de Tunja. A súa contraparte no territorio muisca do sur foi o zipa Saguamanchica.
dereita|miniatura|260px|Mapa do territorio muisca. O goberno do zaque en amarelo.
Rival do zipa Saguamanchica por mor da invasión ó territorio do cacique de Ubaté. Foi derrotado e morto por este, despois de 16 anos de guerra. Foi sucedido polo seu sobriño, Quemuenchatocha. Outras fontes históricas indican que defendeu ó cacique de Guatavita das accións do zipa. En 1490, os exércitos de ámbolos dous xefes enfrontáronse en Chocontá. As tropas de Bacatá obtiveron a vitoria, mais os dous dirixentes morreron logo de tres horas de loita.
Praza de María Pita
A praza de María Pita é o centro neurálxico da cidade da Coruña, e nela atópase a casa do concello no palacio de María Pita.
Historia
A praza foi proxectada polo arquitecto Juan de Ciórraga en 1877 tralo derrubamento da muralla, a fin de resolver o paso da cidade vella para a Pescadería. O recinto foi pavimentado en 1936 e asfaltado na década de 1950 durante o mandato como alcalde de Alfonso Molina. Na década seguinte permitiuse o estacionamento, que non se suprimiu ata 1987, coa construción do aparcadoiro subterráneo e o túnel que implicou a peonalización.
Antigamente recibiu o nome de praza de Alesón, Liberdade e Derribo.
Descrición
A praza forma un gran rectángulo de máis de 10 000 m². Nunha das súas frontes atópase o palacio do concello, rodeado polas outras tres partes por edificios porticados e culminados nunhas espléndidas galerías, típicas da arquitectura galega.
A contorna complétase coa estatua a María Pita, que preside a praza mirando para a casa do concello. A súa realización e colocación na praza tivo lugar en 1998.
Baixo os soportais dos edificios atópanse diferentes locais de hostalería como bares, cafeterías e restaurantes. No exterior destes soportais existen dende 2002 unhas terrazas pechadas e envidradas para a utilización destes locais, que suscitaron moita polémica na súa colocación, polo impacto estético que supón a súa presenza para a contorna monumental da praza.
Kyra Panagia
Kyra Panagia (Grego: Κυρά Παναγιά) é unha illa grega illa das Espóradas. Administrativamente forma parte do municipio de Alónissos. A illa tamén é coñecida polo nome de Pelagos e rara vez Pelagonisi. Na antigüidade era coñecida como Ephthyros (Έφθυρος) e Polyaigos (Πολύαιγος). Unha baía no suroeste da illa chámase Agios Petros. Kyra Panagia pertence ao mosteiro de Megisti Lavra desde que outorgóuselle a illa polo emperador bizantino Nicéforo II en 963. Hai un mosteiro, actualmente (2011) en proceso de restauración e habitado por un só monxe, na costa leste da illa.
Illas e illotes próximos
As illas e illotes máis próximas son Gioura ao nordeste e a illa principal de Alónissos ao suroeste.
Poboación
No censo de 1991 só tiña un habitante polo que era o distrito municipal máis pequeno de Grecia en poboación. A pequena colonia foi abandonada a mediados da década de 1990. O censo de 2001 reportou unha poboación de dez habitantes.
Cobre
O cobre (do latín cuprum, e este do grego kypros), é o elemento químico de número atómico 29 e símbolo Cu. Trátase dun metal de transición de cor arrubiada e brillo metálico que, canda a prata e o ouro, forma parte da denominada familia do cobre, caracterizada por ser os mellores condutores de electricidade. Grazas á súa alta condutividade eléctrica, ductilidade e maleabilidade, converteuse no material máis utilizado para fabricar cables eléctricos e outros compoñentes eléctricos e electrónicos.
Foi un dos primeiros metais en ser utilizado polo ser humano na Prehistoria. O cobre e a súa aliaxe co estaño, o bronce, adquiriron tanta importancia que os historiadores chamaron Idade do Cobre e Idade de Bronce a dous períodos da Antigüidade. Aínda que o seu uso perdeu importancia relativa co desenvolvemento da siderurxia, o cobre e as súas aliaxes seguiron sendo empregados para facer obxectos tan diversos como moedas, campás e canóns. A partir do século, concretamente da invención do xerador eléctrico en 1831 por Faraday, o cobre converteuse de novo nun metal estratéxico, ao ser a materia prima principal de cables e instalacións eléctricas.
O cobre posúe un importante papel biolóxico no proceso da fotosíntese das plantas, aínda que non forma parte da composición da clorofila. O cobre contribúe á formación de glóbulos vermellos e ao mantemento dos vasos sanguíneos, nervios, sistema inmunitario e ósos e xa que logo é un oligoelemento esencial para a vida humana.
Descrición
miniatura|esquerda|Cobre O cobre forma parte dunha cantidade moi elevada de aliaxes que xeralmente presentan mellores propiedades mecánicas, aínda que teñen unha condutividade eléctrica menor. As máis importantes son coñecidas co nome de bronces e latóns. Ademais, o cobre é un metal duradeiro porque se pode reciclar un número case ilimitado de veces sen que perda as súas propiedades mecánicas.
O cobre posúe un importante papel biolóxico no proceso de fotosíntese das plantas, aínda que non forma parte da composición da clorofila. O cobre contribúe á formación de glóbulos vermellos e ao mantemento dos vasos sanguíneos, nervios, sistema inmunolóxico e ósos, e polo tanto é un oligoelemento esencial para a vida humana.
O cobre atópase nunha gran cantidade de alimentos habituais da dieta tales como ostras, mariscos, legumes, vísceras e noces entre outros, ademais da auga potable e polo tanto é moi raro que se produza unha deficiencia de cobre no organismo. O desequilibrio de cobre ocasiona no organismo unha enfermidade hepática coñecida como enfermidade de Wilson.
O cobre é o terceiro metal máis utilizado no mundo, por detrás do aceiro e o aluminio. A produción mundial de cobre refinado estimouse en 15,8 Mt no 2006, cun déficit de 10,7% fronte á demanda mundial proxectada de 17,7 Mt.
Etimoloxía
A palabra «cobre» provén do latín cuprum (co mesmo significado) e este á súa vez da expresión aes cyprium que significa literalmente «de Chipre» debido á grande importancia que tiveron as minas de cobre da illa de Chipre no mundo greco-romano.
Siglas e abreviacións
O símbolo químico actual do cobre é «Cu». Séculos atrás, os alquimistas representárono co símbolo ♀, que tamén representaba o planeta Venus, a deusa grega Afrodita e o xénero feminino. A razón desta relación pode ser que a deusa fenicia Astarte, equivalente en parte a Afrodita, era moi venerada en Chipre, illa famosa polas súas minas de cobre. O símbolo ♀ garda á súa vez parecido co xeróglifo exipcio Ankh, que representaba a vida ou quizais tamén a unión sexual. Con todo, na mitoloxía grecolatina a divindade que presidía a fabricación da moeda de cobre era Esculano.
Adxectivo
As calidades particulares do cobre, especificamente no referente a súa cor e lustre, procrearon a raíz do cualificativo cobrizo. A mesma particularidade do material foi empregada ao nomear coloquialmente a algunhas serpes da India, Australia e Estados Unidos como «cabeza de cobre».
O cobre na Antigüidade
miniatura|Estatuiña de [[bronce achada en Horoztepe (Turquía).]] O cobre é un dos poucos metais que poden atoparse na natureza en estado "nativo", é dicir, sen combinar con outros elementos. Por iso foi un dos primeiros en ser utilizado polo ser humano. Os outros metais nativos son o ouro, o platino, a prata e o ferro proveniente de meteoritos.
Atopáronse utensilios de cobre nativo de en torno ao 7000 a. C. en Çayönü Tepesí (na actual Turquía) e en Iraq. O cobre de Çayönü Tepesí foi recocido pero o proceso aínda non estaba perfeccionado. Nesta época, no Oriente Próximo tamén se utilizaban carbonatos de cobre (malaquita e azurita) con motivos ornamentais. Na rexión dos Grandes Lagos de América do Norte, onde abundaban os xacementos de cobre nativo, desde o 4000 a. C. os indíxenas afacían golpealas ata darlles forma de punta de frecha, aínda que nunca chegaron a descubrir a fusión.