cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Capital (economía)
Definición marxista
Para os marxistas a definición clásica é unha naturalización do capital como relación social, e a súa definición ligada á materialidade técnica adoecería de certas deficiencias por agrupar nun mesmo concepto a obxectos que, desde a súa perspectiva, serían cualitativamente moi diferentes, creando así a dificultade de definir as unidades en que se mide o capital.
Reconquista
Asturias e León
Ramiro II de León, aliado do conde Ferrán González de Castela, derrota o califa na batalla de Simancas no ano 939. Despois desta batalla Ramiro consegue 12 anos de paz, mais ten que conceder a González a independencia de Castela coma pagamento pola súa axuda durante a batalla. Afonso V finalmente derrota a Almanzor. Afonso V anexiónase Aragón no século X e espalla o seu control sobre a Francia do sur.
Navarra
Navarra rebélase no 810 contra a influencia francesa e Iñigo Arista proclámase rei no 810. Durante as últimas décadas do século X, o rei García II de Navarra recibiu Biscaia de Castela, e baixo o seu reinado Navarra converteuse no reino hexemónico da Península. O seu fillo, Sancho o Grande, que reinou de 1004 a 1035, anexionou Castela ó reino co seu matrimonio, conquistou Sobrarbe e Ribagorza e fixo do reino de León o seu vasalo ó matar ó único fillo do rei Bermudo III. Seguindo o costume navarra, Sancho dividiu o reino entre os seus fillos: Castela (e Biscaia) para Fernando, Navarra e a Rioxa para Sancho IV de Navarra, o condado de Aragón para Ramiro, e Sobrarbe e Ribargorza para Gonzalo. Ramiro matou o seu irmán Gonzalo e anexionou os seus dominios, mentres que Fernando, que se fixo rei, casou coa filla de Bermudo III converténdose en rei de León e Castela.
Capital (economía)
Definición marxista
Na obra de Karl Marx, o capital defínese en dous momentos: na circulación e na produción.
Reconquista
Navarra
En 1512, Fernando o Católico tomouna, quedando así Castela, Aragón e Navarra baixo a mesma coroa.
Capital (economía)
Definición marxista
Na circulación o capital é aquel diñeiro no proceso de circular co fin de obter máis diñeiro (só nunha sociedade mercantil como a capitalista o diñeiro deixa de ser un medio de circulación, e pasa a ser unha expresión do "valor", que logo grazas ao seu uso como capital convértese nun fin en si mesmo), pero aínda que o xurdimento do capital necesariamente debe iniciarse na circulación, debe continuar fóra del, xa que a ganancia en diñeiro non pode explicarse en forma pura dentro do intercambio, senón na produción. Definindo o valor como o reflexo obxectivado da cantidade de traballo humano abstracto investido nunha mercancía que se expresa na súa cambiabilidade e/ou no seu poder social, e cuxa condición de existencia como forma-valor é que esta mercancía sexa forzosamente tal por ser producida en forma privada como parte dunha economía baseada no intercambio mercantil como é o caso da capitalista, a diferenza do que acontecería coas mercancías producidas nas ordes sociais premodernos , entón, no proceso de produción, o capital só pode definirse como aquel "valor que se valoriza". A chamada forza de traballo sería, no sistema marxiano, o único elemento produtivo convertido en mercancía que, a diferenza doutras máquinas, é capaz de crear máis valor (máis traballo) que o valor que porta e foi investido na mesma. Pero é condición do anterior que o traballo pasa a formar parte do capital só en tanto a súa capacidade de producir valor transfórmase en mercancía. É así que o capital como proceso require ser á vez unha relación social na cal deben existir propietarios libres de mercancías que sexan obxectos e non suxeitos do proceso social, sendo a relación social mesma (o capital) o suxeito da produción.
Reconquista
Coroa de Aragón
miniatura|dereita|250px|Conquista de Valencia ([[1238). Pintura mural]] A independencia do condado de Barcelona sucedeu, de facto, durante o reinado do conde Borrell II, quen ó padecer o ataque de Barcelona por parte de Almanzor en 985, demanda a axuda por vasalaxe ó rei franco, pero non a recibirá. Ó cambiar a dinastía franca dos carolinxios polos capetos, Hugo Capeto demanda a renovación da vasalaxe a cambio de protección (maio de 987), Borrell II declararía que a nova dinastía de Francia non eran os gobernadores lexítimos de Francia e por tanto, do seu condado.
Capital (economía)
Condicións históricas para a existencia do capital
Os obxectos sociais do proceso do capital son: o traballador propietario da súa forza de traballo e o capitalista propietario dos medios e ferramentas de produción, sen que ningún dos dous teña control consciente sobre o proceso social xeral de produción, e sendo condición que nin o capitalista sexa propietario da forza de traballo utilizada (nin a propia nin a allea en forma de escravitude), nin o traballador sexa propietario dos medios de produción. O traballador debe así ser libre de posuír e administrar a súa propia forza de traballo, co cal potencialmente pode converterse en capitalista, pero á vez requírese que o mesmo, tomado xa como conxunto ou clase, se atope "liberado" de posuír as ferramentas de produción, o cal sucede grazas ao resultado social dese mesmo proceso que o require para a súa propia eficiencia, ou sexa, como consecuencia dunha produción organizada ex-post por actores sociais en forma privada e independente dentro do contexto da propiedade individual alleable ou burguesa:
Reconquista
Coroa de Aragón
Aragón constituirase como reino no 1035 na figura de Ramiro I de Aragón trala unión dos condados, antes vasalos de Francia, de Aragón, Sobrarbe e Ribagorza.
O Espiño, Sísamo, Carballo
O Espiño é un lugar da parroquia de Sísamo no concello coruñés de Carballo na Comarca de Bergantiños. Tiña 30 habitantes no ano 2019 segundo datos do IGE, dos cales eran 13 homes e 17 mulleres.
Reconquista
Coroa de Aragón
O Reino de Aragón conquista o Reino de Valencia e as Illas Baleares chegando ata Murcia, que logo pasaría a formar parte do Reino de Castela.
Provincia de Uthai Thani
Uthai Thani é unha provincia da Tailandia. A súa capital é a cidade de Uthai Thani.
Reconquista
Coroa de Aragón
Na etapa final da Reconquista, onde se recollen os froitos das Navas de Tolosa, Castela e Portugal conquistan pouco a pouco os territorios ó sur, mentres que a Coroa de Aragón expándese polo Mediterráneo e polo sur de Francia, participando en conflitos como a Guerra dos Cen Anos.
Ó remate da Reconquista os Reis Católicos, unificarían por unión dinástica Castela e Aragón baixo un mesmo reinado.
Castela
No ano 929, o Condado de Castela independizouse de León co conde Fernando González, pero a Coroa de Castela, como entidade histórica, comeza no século XIII, cando Fernando III de Castela coróase rei de Castela e rei de León, o cal incluía os reinos de Galicia e Asturias. A unión entre os dous reinos xa se producira en ocasións anteriores, en 1037 grazas a Fernando I de Castela e en 1072 con Afonso VI de León para separarse de novo en 1157, sendo esta a definitiva.
Fernando I de Castela foi o rei máis importante da segunda metade do século XI. Conquistou Coímbra e atacou os reinos andalusís, esixíndolles un tributo. A estratexia de Fernando era continuar pedindo tributos até que a taifa estivera moi debilitada militar e economicamente. Continuando coa tradición navarra, antes da súa morte dividiu o reino entre os seus fillos. Sancho II de Castela quería reunir o reino do seu pai, e atacou ós seus irmáns. Sancho foi asasinado en Zamora en 1072, e o seu irmán Afonso VI tomou León, Castela e Galicia.
Afonso VI, o Valente, colonizou con poboación dos seus reinos as zonas de Segovia, Ávila e Salamanca. Ó ter asegurado as fronteiras, o rei Afonso conquistou o poderoso reino andalusí de Toledo en 1085. Toledo, a antiga capital dos visigodos, era unha localidade ideoloxicamente moi significativa, e a conquista fixo de Afonso un dos reis máis recoñecidos do mundo cristián. Adoptou o título de Imperator totious Hispanie ("Emperador de todas as Españas", no sentido xeográfico do termo). Afonso aplicou unha política moito máis agresiva contra as taifas, que pediron o apoio dos almorábides africanos.
Portugal
O 24 de xuño de 1129 produciuse a Batalla de San Mamede na que Afonso Henriques venceu á súa nai, Tareixa de León e Núñez, adquirindo e controlando o condado portugués, declarándoo principado independente. En 1139, baixo o título de conde de Portugal, despois da vitoria na Batalla de Ourique contra un continxente musulmán, Afonso autoproclamouse Rei de Portugal, co apoio das súas tropas.
Provincia de Uthai Thani
Distritos
A provincia está subdividida en 8 distritos (amphoes). Os distritos son á súa vez divididos en 70 comunas (tambons), e estas en 589 poboados (moobans).
Reconquista
Os Reis Católicos e a conquista do Reino de Granada
miniatura|Entrega das chaves de Granada á reina Isabel por Boabdil nunha recreación do século XIX
A finais da Idade Media a Península estaba dividida en catro reinos cristiáns: Castela, Aragón, Navarra e Portugal, e al-Ándalus reducírase ó reino musulmán de Granada gobernado por Abu 'Abd Allāh o Boabdil.
A alianza castelán-aragonesa conquistou Granada en 1492 e en 1512 Navarra foi anexionada á Coroa de Aragón, pasando despois á de Castela en 1515. Posteriormente, desaparecido por completo al-Ándalus, a expansión feudal e o proceso de colonización continuou ó norte de África, as Canarias e á recentemente descuberta América.
Linguas e relixión
miniatura|Arte Mudéxar. Torre da Catedral de [[Teruel]]
Tamén nos territorios que volveran a pasar baixo o dominio dos reis cristiáns seguían vivindo musulmáns. Así se producía un intercambio cultural importante entre musulmáns e cristiáns que se reflectiría na inclusión de arabismos nas linguas peninsulares (catalán, castelán, astur-leonés e galaico-portugués). Xunto con estas dúas relixións coexistía a xudía. Sabían, ademais do hebreo, o árabe e o castelán, polo que tiñan un papel importante na tradución de textos a diversos idiomas (xunto con tradutores cristiáns na Escola de Tradutores de Toledo). A figura cultural xudía máis importante é o filósofo Moisés Maimónides. Grazas á tradución ao latín, os textos árabes terían difusión noutros países europeos e non foi menos importante o feito de que os árabes conservaran e traducido unha inmensa cantidade de textos gregos e latinos, que por esta vía volveron ser parte da cultura europea.
Os Reis Católicos acabaron a reconquista da Península a principios de 1492. Ese mesmo ano expulsaron ao rei Boabdil, da dinastía Nazarí, coa toma de Granada. A tolerancia relixiosa que houbera até entón deixou de selo coa expulsión dos xudeus en 1492. Acabou de todo un século despois, coa expulsión dos mouriscos, homoxeneizando así toda a península en materia de relixión.
Con todo, aínda hoxe en día quedan na Península recordos daquela época: unhas 4000 palabras de orixe árabe (moitos nomes e substantivos aínda que moi poucos verbos), empregadas loxicamente con maior profusión canto máis ao sur, monumentos da época (fortalezas como a Alhambra, mesquitas como a de Córdoba) e elementos artísticos (ornamentos, mosaicos) en igrexas cristiás.
Grupos sociais froito da Conquista
Durante o proceso da conquista vanse a orixinar diversos grupos sociais como consecuencia do contacto entre distintas sociedades e culturas:
Capital (economía)
Condicións históricas para a existencia do capital
No modelo interpretativo de Marx, este proceso espontáneo de coerción intraeconómica, debe comezar cunha primeira desposesión (extraeconómica) para que se de inicio ao proceso de acumulación de capital que recentemente logo pode retroalimentarse. A esta problemática premisa do sistema e hipótese para a interpretación histórica, denominase acumulación orixinaria.
Clases mercantis obxecto do desenvolvemento do capital
A forza de traballo é a xeradora do "traballo socialmente necesario", ou tempo de traballo mínimo per capita que nunha sociedade pódese dedicar para a fabricación dunha mercadoría determinada nunha cantidade dada. Este tempo divídese en: 1) o tempo de traballo equivalente ao tempo de traballo involucrado na fabricación da suma das mercadorías necesarias que o traballador consome para o mantemento de si mesmo en tanto forza de traballo durante devandita fracción de tempo, e 2) o plustraballo, ou tempo restante de traballo para completar o período de traballo necesario na fabricación desa mesma mercadoría. Este último tempo supera ao traballo necesario para o mantemento daquela forza xa que completa o valor total requirido para crear unha mercadoría tal que o seu valor sexa aceptado no mercado e que á vez signifique un excedente respecto do custo da forza de traballo. Resulta así que, mentres o primeiro período é necesariamente pago ao obreiro, o segundo non o é, sendo a relación entre un e outro a chamada taxa de explotación.
En tanto o valor é a representación social do traballo e a plusvalía a representación social do plustraballo, ou plusvalía posibilita que o plustraballo se transforme á súa vez no medio de creación de máis plusvalía, que é a forma de subsistencia do capitalista o cal aprópiase da mesma logo de comprar a forza de traballo. E sendo o diñeiro a expresión do valor, ou sexa, do poder social portado na mercancía para organizar o traballo alleo inconscientemente a través do mercado, o diñeiro como capital pasa a ser o poder social plausible de ser monopolizado de organizar o traballo en función da creación de máis capital, e que depende da competencia permanente en procura do maior plusvalía por parte do obxecto humano destinado para ese fin: o capitalista.
Relación entre a produción de mercancías e o capital
En conxunto, tendo en conta a circulación e a produción, o capital sería o traballo humano xeral que se converteu no suxeito do proceso de vida dos seres humanos, ou sexa, do proceso de produción (Caligaris e Fitzsimons, 2012), e é no significado histórico deste fenómeno no que reside a importancia do capitalismo. Segundo Marx, este ordenamento autónomo da vontade humana (case ausente ou periférico nas relacións sociais directas das sociedades precapitalistas ou non-mercantis), toma a forma de capital que a somete e a forza a acumular e así revolucionar continuamente as forzas produtivas (Marx, 1848). E isto é así xa que debe atoparse á cabeza de toda a sociedade mercantil para que poida existir o valor-traballo como medida, que é o que á súa vez posibilita vincular unidades de produción privadas e autónomas no enteiro proceso de mercado (Marx, 1857, p. 472). Desta forma traballadores asalariados e capitalistas atópanse fronte ás condicións obxectivas de produción como un ente alleo, ou sexa, como capital (Marx, 1857, p. 473) e son á súa vez un produto necesario e inseparable do mesmo:
Tipos de capital no sistema marxiano
As categorías marxianas do capital subdividense da seguinte forma, e todas dependen da súa teoría do valor-traballo:
A economía política
A economía política é unha ciencia social que realiza unha análise científica social do capitalismo. Parte da base de que a política e a economía son interrelacionadas e non son divisibles. Polo tanto a ciencia económica debe tratar ambos temas en conxunto.
O capital é un concepto económico clave que é definido en forma diferente na teoría neoclásica e na marxista e clásica. Dentro da análise do capitalismo que fai a economía política, o capital sitúase como estrutura de poder. Para uns é entendido como un actor e aglomeración de recursos, mentres que para outros é entendido como relación social.
Para os neoclásicos, que separan a economía da análise política, o capital é un recurso que é medible -xa que ten un determinado prezo-, abarca o diñeiro, os bens, inmuebles e o propio saber -definido como capital humano-. Para os neoclásicos aquel que dispón dun ben se converte en capitalista aínda que este capital non xere valor; pola contra a economía política clásica require que este capital xere valor. Así, a modo de exemplo, en canto se acumula diñeiro baixo unha baldosa poderase ter un tesouro, pero non xerou ningún valor. Para os neoclásicos este convértese nun capitalista, mentres que na concepción clásica e marxista é un Tesoreiro.
Para o marxismo o capital é un dereito sobre a ganancia, que só pode existir nunha sociedade que separa os traballadores dos donos dos medios de produción. O capital produce unha sociedade con relacións sociais, que repercuten sobre a propia sociedade, en tanto que educa á xente para obrar empresarialmente, para comprar e vender continuamente, aínda que sexa unicamente a propia forza de traballo. Estas estruturas producidas colocan ás persoas nun segundo termo, enfrontadas unhas con outras como serventes, nunha posición aparentemente inmodificable. O mundo preséntase así cunha poderosa obxectividade á que todos deben someterse. Como un conxunto de individuos optimizadores, para os que os outros individuos son meros obxectos de intercambio. Todos os actores sociais son caracterizados a través do capital, a súa posición na sociedade constitúese por medio do capital. Así, por exemplo, os profesores son convertidos polo social-liberalismo en empresarios das ciencias, en asistentes sociais empresarios e en mestres produtores de capital humano.
Na tradición marxista diferénciase entre o capital produtivo e o ficticio. O primeiro designa bens tanxibles -como máquinas, inmuebles etc.-, mentres que o segundo indica dereitos capitalizados sobre futuras ganancias. Un exemplo típico de capital ficticio son, dalgún xeito, as accións. O proceso de acumulación pode efectuarse en forma real -por construción de capacidades produtivas materiais- ou ficticio -por aumento do valor do capital financeiro-. A acumulación ficticia a miúdo gana dinámica, cando o beneficio no área do capital produtivo é baixo. A miúdo, os rumores especulativos durante unha crise poden desembocar na depreciación do capital ficticio. A acumulación ficticia e produtiva están indirectamente relacionadas. Na tradición post keynesiana desígnase o capital produtivo como real e o ficticio como capital financeiro.
O capital e o poder económico
O capital esta intrínsecamente ligado a quen ostenta os dereitos de propiedade.
No capitalismo, os capitalistas, como propietarios dos medios de produción, enfróntanse aos non propietarios: os traballadores. O capital crea poder económico, un poder que se pode exercer mediante a disposición dos recursos. Os propietarios dos medios de produción deciden que producir, e ao que empregar -dar traballo-. A través das súas decisións de investimento poden, en boa medida, fixar o rumbo do desenvolvemento social. Á vez que a gama de bens que os capitalistas poden consumir é moito máis ampla que a dos non propietarios.
O dominio capitalista céntrase nos procesos de produción, na que unha parte da sociedade dispón dos medios de produción e a outra non. A esencia do poder no capitalismo reside en suxeitos xuridicamente libres para utilizar a riqueza propia acumulada e como homes e mulleres libres vense obrigados, para atender as súas necesidades materiais, a someterse ao poder económico. O capital como relación social reúne os donos do diñeiro á forza de traballo nos procesos de produción -xa sexa nas fábricas, as plantacións etc.-.
Interpretacións da obtención de capital
- Pola acción do traballo sobre a natureza, ou sexa polo traballo cos bosques ou cos cultivos.
- Polo excedente de produción, ou sexa por sacar maior produción e formar un capital sostible
- Polo aforro, xa sexa por créditos con bancos ou dos aforros das súas ganancias
- Pola plusvalía, ou sexa excedente apropiado polo capitalista.
Importancia do capital
1. Aforro de esforzo.
2. Incremento da produtividade.
3. Facilita a explotación de recursos naturais.
4. Esixe a especialización dun traballador.
5. Obriga a unha persistente investigación tecnolóxica.
6. Diminúe os gastos de produción.
7. Permite o desenvolvemento económico.
O Penso, Camporramiro, Chantada
O Penso é un lugar da parroquia de Camporramiro, no concello de Chantada, na comarca de Chantada, na provincia de Lugo. Segundo o IGE, en 2016 tiña 3 habitantes (2 homes e 1 muller).
67
Acontecementos
miniatura|esquerda|175px|Lino, segundo papa
Outros
60er
León II (emperador)
Caesar Flavius Leo Augustus ou León II (467 - 17 de novembro de 474) foi emperador do Imperio Romano de Oriente desde o 18 de xaneiro ao 17 de novembro de 474.
Era fillo de Zenón e de Ariadna (a filla de León I e Verina). León II fora nomeado sucesor de León I como parente masculino máis próximo do emperador. Accedeu ao trono cando morreu o seu avó, sendo aínda un neno de sete anos de idade. O seu pai actuou como rexente durante o seu reinado.
Aos 10 meses de iniciarse o seu reinado, León II morreu dunha enfermidade descoñecida e foi sucedido á fronte do Imperio polo seu pai, Zenón.
Leone II di Bisanzio Leo II (keiser) Leon II (cesarz bizantyjski) Зенон Исаврянин Lev II. (cisár)
Fun House
Fun House é o segundo álbum da banda estadounidense de rock The Stooges. Foi editado o 7 de xullo de 1970 a través do selo Elektra Records. A pesar de que inicialmente non tivo éxito comercial, Fun House converteuse nun disco de culto e, como o seu sucesor (Raw Power de 1973), é normalmente considerado fundamental no desenvolvemento do punk rock.
Azafrán bravo
O azafrán bravo, alcroque ou sasafrán bravo (Crocus serotinus) é unha especie botánica do xénero Crocus da familia das Iridaceae. miniatura|Entre [[herba dos candís|herbas dos candís (Arisarum vulgare)]] miniatura|No seu hábitat miniatura|Vista da planta
Descrición
Planta de 6–12 cm, con bulbo, do que xorden directamente unhas longas e finas follas verdes e 1-3 flores de curto tubo formado por 6 pezas florais (tépalos), de cor rosa azulada, no centro das cales aparecen 3 longos estames e un estilo, dividido como unha "brocha" de escasos "pelos". Como o seu nome indica florea polo outono.
Figueiroa, Sísamo, Carballo
Figueiroa é un lugar da parroquia de Sísamo no concello coruñés de Carballo (Comarca de Bergantiños). Tiña 57 habitantes no ano 2019 segundo datos do IGE, dos cales eran 25 homes e 32 mulleres.
Azafrán bravo
Distribución e hábitat
Na Península Ibérica, en Portugal e Castela e León. En terreos fragosos e pasteiros.
Subespecies
Ten 3 subespecies: miniatura|Crocus serotinus subsp. salzmannii
Taxonomía
Crocus serotinus foi descrita por Richard Anthony Salisbury e publicado en Parad. Lond. t. 30 1806. Número de cromosomas de Crocus serotinus (Fam. Iridaceae) e táxones infraespecíficos: 2n=22. Crocus: nome xenérico que deriva da palabra grega: κρόκος ( krokos ). Esta, á súa vez, é probabelmente unha palabra tomada dunha lingua semítica, relacionada co hebraico כרכום karkom, arameo ܟܟܘܪܟܟܡܡܐ kurkama e árabe كركم kurkum, o que significa " azafrán "( Crocus sativus ), "azafrán amarelo" ou a cúrcuma (véxase Curcuma). A palabra en última instancia remóntase ao sánscrito kunkumam (कुङ्कुमं) para "azafrán" a menos que sexa en si mesmo descendente da palabra semita.
serotinus: epíteto latíno que significa "do serán".
Castro da Subidá
Morfoloxía
Considérase que tería 3 ou 4 ha de superficie, aínda que este dato débese máis que nada a unha apreciación superficial e non a unha constatación arqueolóxica demostrada. Ten unha pequena croa ou acrópole de planta ovalada, con dous promontorios rochosos situados nos extremos norte e sur desta croa. Na bibliografía ás veces menciónase que estes promontorios formarían parte das defensas, a maneira de "torres" medievais. No sitio aparecen tamén varios petróglifos, algúns deles da idade de bronce, outros de cronoloxía indeterminada e outros do século XX, realizados polo curioso personaxe marinense Xosé Meijón. Outro dos factores que aportan importancia a este castro é o feito de que nel aparecesen varios cuncheiros, polo menos dous na ladeira oeste e un na ladeira leste. Algúns destes restos foron recollidos polo arqueólogo Antonio de la Peña Santos e foron estudados polo profesor de prehistoria e antropoloxía da Universidade de Santiago Xosé Manuel Vázquez Varela.
As vivendas castrexas esténdense sobre todo pola ladeira leste, e baixo delas hai os restos dun cuncheiro, se ben esta zona está alterada por varias canteiras para a extracción de pedra e outras obras menores, como un depósito de augas soterrado. Esta ladeira foi sondada a comezos da década de 1980 por Emilio Moledo Pérez e José Carlos Pascual Vázquez. Na década de 1990 a zona foi danada por un desterro feito pola Deputación de Pontevedra na ampliación da estrada EP-1201. Entre maio e setembro de 2011 foi escavado de novo e restauráronse varias estruturas de habitación. No Museo de Pontevedra poden verse algúns dos materiais de bronce aparecidos no castro.
Julio Rodríguez Yordi
Julio Rodríguez Yordi, nado na Coruña o 7 de novembro de 1894 e finado na mesma cidade o 27 de setembro de 1967, foi un escritor, poeta, ensaísta e xornalista galego.
Traxectoria
Foi fillo do lexicógrafo Eladio Rodríguez González. Estudou a carreira de Comercio na Escola de Comercio da Coruña. Dedicouse á literatura e ó xornalismo e desenvolveu tamén unha labor empresarial.
Publicou as novelas Cristal y Sonrisa e La peña y la peña. Á súa morte publicáronse outras obras súas que estaban inéditas: Quenje en Conjo, Agenor, Haz de Ensayos, Rincón y esquina e Tren y andén, biografía y viografía. Colaborou asiduamente nos xornais El Orzán e El Noroeste.
Ingresou como membro numerario na Real Academia Galega o 6 de outubro de 1955, a proposta de Ángel del Castillo, Leandro Carré Alvarellos, José Luís Bugallal Marchesi e Francisco Vales Villamarín, pronunciando o discurso Lo maternal en Emilia Pardo Bazán, respondido por Antonio Rey Soto.
En agosto de 2013 os seus fondos manuscritos foron doados á Real Academia Galega polo seu fillo.
Vida persoal
Casou con María Luisa Durán Marquina.
Castro da Carabela
O castro da Carabela, tamén chamado O Castro ou A Penisa, é un castro situado na parroquia de Baíña, no concello pontevedrés de Baiona.
A señorita Else
Foi traducida ao galego por Rosa Marta Gómez Pato e publicada pola editorial Hugin e Munin en 2016.
Castro da Carabela
Morfoloxía
Consta dun recinto fortificado situado sobre un outeiro. Na actualidade non se conservan restos aparentes de estruturas defensivas nin de edificios domésticos, excepción feita dalgúns restos do muro perimétrico do recinto.
A señorita Else
Características
Foi publicada en 1924. Tivo grande éxito comercial e foi adaptado en máis dunha ocasión ao cinema, por exemplo na película alemá de cine mudo Fräulein Else (1929), así como a arxentina El ángel desnudo (1946) e, xa no século XX, Fräulein Else (2014).
Castro da Carabela
Arqueoloxía
Non se ten noticia de que se teñan realizado campañas arqueolóxicas.
A señorita Else
Características
Para a escrita desta novela curta, o autor emprega a técnica do monólogo interior; Else, a moza protagonista, é a que leva o peso da historia, ben sexa a través de diálogos ou de matinacións. Este feito tamén esta presente noutra importante obra de Schnitzler, Lieutenant Gustl.
Brigitte Vasallo
Brigitte Vasallo, nada en Barcelona en 1973 é unha escritora, profesora e activista galega, coñecida especialmente pola súa crítica da islamofobia de xénero, a denuncia do purplewashing e o homonacionalismo, así como pola análese e redifición da monogamia en tanto que sistema de organización social.
Traxectoria
Filla dunha familia galega migrada a Francia e despois a Cataluña, reivindica a súa identidade xarnega e da diáspora. Viviu boa parte da súa vida adulta en Marrocos, o que lle permitiu adquirir unha perspectiva do pensamento etnocéntrico e colonial hexemónico da sociedade occidental.
Colabora habitualmente con diversos medios de comunicación como eldiario.es, Catalunya Ràdio, Diagonal, La Directa ou Pikara Magazine, ademais de impartir numerosas conferencias. Así mesmo, é docente do Màster de Gènere i Comunicació da Universidade Autónoma de Barcelona. . Dende 2022 reside en Chandrexa de Queixa.
Obra
A obra de Brigitte Vasallo estrutúrase ao redor de dous eixos principais. Por unha banda, analiza a interseccionalidade entre o racismo e a misoxinia, particularmente sobre como afecta as mulleres musulmás. Neste sentido, denuncia o purplewashing e o pinkwashing, ou como se instrumentaliza o feminismo e os dereitos LGBTI para xustificar a xenofobia, deixando de ser fins en si mesmos.
Doutra banda, valora outras formas de relacionarse afectivamente, á parte da tradicional monogamia, que superen a fidelidade como un modo de posesión e o amor como un ben limitado. Con todo, tamén advirte de como o neoliberalismo pode apropiarse do poliamor desde unha perspectiva individualista que reproduza as estruturas de poder herdadas e que converta en obxectos as persoas e os seus corpos como un produto de consumo máis.
Joe Cribb
Joseph Edmond Cribb, máis coñecido e citado como Joe Cribb, nado en Brighton, Sussex, o 30 de outubro de 1947, é un numismático británico especializando na moeda asiática, en particular nas emisións do Imperio Cuxano, e autor de varias obras de referencia acerca dos lingotes-moeda chineses e das moedas rituais do Sueste asiático.
Traxectoria
Cribb cusou o seu ensino secundario na escola católica de rapaces Gunnersbury Grammar School, en Londres, e posteriormente estudou Latín, Grego e Historia Antiga no Queen Mary College, da Universidade de Londres, onde se graduou en 1970. Posteriormente completou a súa educación superior estudando chinés moderno na Universidade de Westminster (1972-1974) e chinés clásico na Escola de Estudos Orientais e Africanos da Universidade de Londres (1987-1989).
Ingresou no Departamento de Moedas e Medallas do Museo Británico como investigador axudante, e posteriormente ocupou nesa institución o posto de conservador entre 2003 e 2010, data da súa xubilación. O seu traballo no museo centrouse inicialmente na colección de moeda chinesa e máis tarde foise estendendo a outros aspectos das cuñaxes da Asia central e meridional, como as emisións preislámicas da India, Bangladesh, Sri Lanka, Paquistán, Caxemira e Afganistán e, particularmente, as moedas dos reis cuxanos dos séculos I a IV da nosa era.
Durante o seu tempo no Museo Británico organizou a exposición permanente de moedas e medallas (1997-2012) e foi o comisario, entre outras, dunha grande exposición temporal sobre o diñeiro en 1986: From Cowrie Shells to Credit Cards ("Das cunchas de cauri ás tarxetas de crédito"). Do mesmo xeito, en 1992 foi o encargado de organizar outra grande exposición, no Museo Fitzwilliam da Universidade de Cambridge, titulada Crossroads of Asia ("Encrucillada de Asia").
Ademais da súa dedicación ao Departamento de Moedas e Medallas do Museo Británico, Cribb foi presidente da Real Sociedade Numismática de Londres (2005-2009) e secretario xeral da Sociedade Numismática Oriental desde 2011, da que é membro honorario. Así mesmo, é membro honorario da Sociedade Numismática Austríaca e forma parte dos consellos de administración de diversas institucións museísticas.
Recoñecementos
Ademais destes premios, publicouse na súa honra un traballo conxunto con artigos de varios autores (entre eles o propio Cribb), que foi presentado con motivo da súa xubilación no Museo Británico.
Publicacións
Esta é unha escolma dos traballos máis representativos de Cribb, dentro da súa abundante obra científica:
Cuchavira
Cuchavira ou Cuchaviva era o deus do arco da vella, protector das mulleres traballadoras e dos doentes segundo a relixión dos muiscas. Os muiscas e a súa confederación foron unha das catro civilizacións avanzadas de América e vivían no fértil val que forma o Altiplano Cundiboyacense nos Andes. A choiva e o Sol foron moi importantes para a súa agricultura e daquela, a sabana de Bogotá tiña varios pantanos e os asulagamentos eran comúns.
Descrición
esquerda|miniatura|152x152px|Tumbaga, unha aliaxe de ouro e cobre empregada para ofrendas e artesanías. [[Museo do Ouro, Bogotá.]] Cuchavira, que era chamado "aire resplandecente", apareceu ante os muiscas cando Bochica, o mensaxeiro do ser supremo Chiminigagua foi enviado ás chairas dos muiscas. Cando o deus da choiva Chibchacum estaba anoxado, enviaba fortes trebóns ás chairas, causando o desbordamento dos ríos, asulagando as terras e as casas (bohíos) dos muiscas. Cando remataban as choivas e o Sol volvía saír, aparecía Cuchavira, e a xente ofrecíalle ouro de baixo grado ou aliaxes de ouro e cobre (tumbaga), caracois mariños e esmeraldas pequenas para agradecerlle.
Consalvo Sanesi
Traxectoria
Foi piloto de probas de Alfa Romeo F1 despois da segunda guerra mundial, e competiu en carreiras cos coches Alfa Romeo Tipo 158/159 no período anterior a creación do Campionato Mundial de Fórmula Un. Competiu en cinco Grandes Premios do Campionato do Mundo de Fórmula Un, debutando o 3 de setembro de 1950. Aínda que, na súa época, a súa experiencia cos autos significaba que era a miúdo un dos homes máis rápidos na pista de carreiras, dalgunha maneira isto raramente se traduciu en bos resultados. Logrou só 3 puntos de campionato. Atopou o éxito nas carreiras de automóbiles deportivos, continuando ata mediados da década de 1960.
En 1953, logrou a velocidade media máis rápida da etapa da Mille Miglia, 181´5 km/h, superando a grandes pilotos como Nino Farina e Juan Manuel Fangio, pero nesta ocasión o seu automóbil rompeu e non conseguiu rematar. Un ano máis tarde gañou na súa clase a Carreira Panamericana.
Deixou as carreiras de primeira liña tras sufrir un accidente case mortal durante a carreira das 12 horas de Sebring, cando tras un choque, o seu Alfa Romeo Giulia TZ estalou en chamas. Só as accións rápidas e valentes de Jocko Maggiocommo, un compañeiro piloto que miraba a carreira ao bordo da pista, que se meteu nás chamas e sacou a Sanesi, salváronlle a vida. Sanesi foi emparellado co piloto Roberto Bussinello no evento.
Maggiacomo recibiu o premio "Gentleman of the Road" (cabaleiro da pista) en novembro de 1964 polo seu esforzo no rescate de Sanesi. Maggiacomo foi o propietario da tenda de velocidade de Jocko en Poughkeepsie, Nova York. A mención presentouna o Milan Automobile Club.
Resultados completos na Fórmula Un
(Chave) As carreiras en letra grosa indican pole position; as carreiras en cursiva indican volta rápida.
Galeusca (homónimos)
Cando falamos de Galeusca, ou Galeuzca e outras variantes, podémonos referir a:
Academia Sueca
A Academia Sueca (Svenska Akademien en sueco) foi fundada o 20 de marzo de 1786 polo rei Gustavo III de Suecia, co obxecto de fomentar o uso do idioma sueco seguindo como modelo a Academia francesa (mesma academia sobre a que se modela a Real Academia Española). Consta de 18 membros, as súas funcións eran inicialmente similares á súa homóloga francesa.
Historia e caracteísticas
O seu lema é "Talento e Gusto" (Snille och Smak en sueco). O seu obxectivo principal consiste en servir a pureza, o vigor e a maxestade da lingua sueca. Publica desde este punto de vista dous dicionarios:
A Academia sueca designa todos os anos ao laureado do Premio Nobel de Literatura, un dos premios instaurados por Alfred Nobel no seu testamento. A Academia reúnese no edificio de Börshuset que posúe na cidade vella de Estocolmo. É aquí onde se anuncia todos os anos o nome dos laureados cos diferentes Premios Nobel.
Lamas, Sísamo, Carballo
Lamas é un lugar da parroquia de Sísamo no concello coruñés de Carballo na Comarca de Bergantiños. Tiña 4 habitantes no ano 2019 segundo datos do IGE, dos cales eran 2 homes e 2 mulleres.
68
Acontecementos
miniatura|Busto de Nerón.
Outros
60er
Señorín, Camporramiro, Chantada
Señorín é un lugar na parroquia de Camporramiro, no concello de Chantada, na comarca de Chantada, na provincia de Lugo. No ano 2015 tiña 10 habitantes, dos que 5 eran homes, e 5 eran mulleres; o que supón unha perda de habitantes en relación ao ano 2006.
Factor X
O factor X (factor dez) de coagulación, tamén chamado factor de Stuart–Prower, é un encima da fervenza de coagulación do sangue. É unha serina endopeptidase (protease do grupo S1, clan PA). O factor X é sintetizado no fígado e require vitamina K para a súa síntese.
O factor X é activado por hidrólise dando lugar ao factor Xa por acción do factor IX (co seu cofactor o factor VIII nun complexo chamado Xase intrínseca ou tenase intrínseca) ou polo factor VII (co seu cofactor factor tisular, formando un complexo chamado Xase extrínseca ou tenase extrínseca). É, por tanto, o primeiro membro da vía común final ou vía da trombina da coagulación.
Actúa clivando a protrombina en dous sitios (un enlace Arg-Thr e outro Arg-Ile), orixinando a trombina activa. Este proceso está optimizado cando o factor Xa está en acomplexado co cofactor V activado no complexo da protrombinase.
O factor Xa é inactivado polo inhibidor da protease dependente da proteína Z (ZPI), un inhibidor da serina protease (serpina). A afinidade desta proteína polo factor Xa multiplícase por mil en presenza da proteína Z, mentres que non cómpre proteína Z par a inactivación do factor XI. Os defectos na proteína Z causan un incremento da actividade do factor Xa e unha propensión á trombose.
A vida media do factor X é de entre 40 e 45 horas.
Historia
Científicos estadounidenses e británicos describiron a deficiencia de factor X independentemente en 1953 e 1956, respectivamente. Igual que algúns outros factores de coagulación, o factor foi inicialmente nomeado polo nome dos pacientes nos que se atopou a deficiencia, chamados Rufus Stuart (1921) e Audrey Prower (1934), polo que se denominou factor de Stuart-Prower.
Estrutura
A primeira estrutura cristalina do factor Xa humano foi depositada no Protein data bank en maio de 1993. Ata agora, obtivéronse 191 estruturas cristalinas do factor Xa con varios inhibidores. O sitio activo do factor Xa está dividido en catro subpetos denominados S1, S2, S3 e S4. O subpeto S1 determina o compoñente principal para a selectividade e unión. O subpeto S2 é pequeno, pouco profundo e non está ben definido. Fusiónase co subpeto S4. O subpeto S3 está localizado no bordo do subpeto S1 e está bastante exposto ao solvente. O subpeto S4 ten tres dominios de unión de ligandos: a "caixa hidrofóbica", o "burato catiónico" e o sitio para a auga. Os inhibidores do factor Xa únense xeralmente nunha conformación con forma de L, na que un grupo do ligando ocupa o subpeto aniónico S1 onde se encontran os residuos Asp189, Ser195 e Tyr228, e outro grupo do ligando ocupa o peto aromático S4 onde se encontran os residuos Tyr99, Phe174 e Trp215. Tipicamente, un grupo enlazador bastante ríxido fai ponte entre estes dous sitios de interacción.
Xenética
O xene do factor X humano está situado no cromosoma 13 na posición 13q34.
Papel en enfermidades
A deficiencia de factor X conxénita é moi rara (1:1 000 000 persoas), e pode presentarse con epistaxe (hemorraxia nasal), hemartrose (hemorraxias nos xeonllos) e perda de sangue gastrointestinal. Ademais de na deficiencia conxénita, niveis baixos de factor X poden darse ocasionalmente en diversas doenzas. Por exemplo, pode observarse na amiloidose, na que o factor X queda adsorbido nas fibrilas amiloides na vasculatura.
A deficiencia de vitamina K ou o antagonismo por warfarina (ou medicamento similar) causa a produción de factor X inactivo. Na terapia con warfarina isto é desexable porque prevén a trombose. En 2007, varios axentes terapéuticos anticoagulantes emerxentes tiñan como diana este encima.
Uso terapéutico
O factor X forma parte do plasma fresco conxelado e do complexo da protrombinase. Existen dous concentrados de factor X dispoñibles comercialmente: o "Factor X P Behring" fabricado por CSL Behring, e o altamente purificado Factor X "Coagadex" producido por Bio Products Laboratory, cuxo uso foi aprobado pola FDA estadounidense en 2015 e para o seu uso na Unión Europea en 2016.
Uso en bioquímica
A protease factor Xa pode utilizarse en bioquímica para clivar e eliminar etiquetas en proteínas, as cales melloran a expresión ou purificación dunha proteína de interese. O seu sitio de clivaxe preferido (despois da arxinina na secuencia Ile-Glu/Asp-Gly-Arg, IEGR ou IDGR) pode ser facilmente deseñado por enxeñaría entre unha secuencia etiqueta e a proteína de interese. Despois da expresión e purificación, a etiqueta é eliminada proteoliticamente polo factor Xa.
Factor Xa
miniatura|350px|Vías da coagulación do sangue in vivo mostrando o papel central da trombina.
O factor Xa é a forma activada do factor de coagulación X, coñecido polo epónimo de factor de Stuart-Prower. O factor X é un encima serina endopeptidase, que desempeña un papel clave en varias enfermidades do sistema de coagulación. O factor X é sintetizado no fígado. Os anticoagulantes máis conmunmente usados na práctica clínica, a warfarina e a serie da heparina e o fondaparinux, actúan inhibindo a acción do factor Xa en varios graos.
Os modelos tradicionais de coagulación desenvolvidos na década de 1960 concibían dúas fervenzas de reaccións, a vía extrínseca do factor tisular (TF) e a vía intrínseca. Estas vías converxían nun punto común, a formación do complexo factor Xa/Va, que xunto co calcio e unidos a unha superficie con fosfolípidos xeraban trombina (factor IIa) a partir da protrombina (factor II).
Un novo modelo chamado modelo de anticoagulación baseado na célula parece explicar mellor todos os pasos da coagulación. Este modelo consta de tres etapas: 1) iniciación da coagulación en células que teñen o factor tisular (TF), 2) amplificación do sinal procoagulante pola trombina xerada nas células que teñen TF e 3) propagación da xeración de trombina na superficie das plaquetas. O factor Xa xoga un papel clave nas tres etapas.
Na etapa 1, o factor VII únese á proteína transmembrana TF na superficie das células e é convertido no factor VIIa. O resultado é un complexo factor VIIa/TF que cataliza a activación do factor X e do factor IX. O factor Xa formado na superficie da célula que leva o TF interacciona co factor Va para formar o complexo protrombinase, que xera pequenas cantidades de trombina na superficie das células que levan TF.
Na etapa 2, que é a etapa de amplificación, se se xerou unha cantidade dabondo de trombina, entón ten lugar a activación das plaquetas e os cofactores asociados ás plaquetas.
Na etapa 3 ou de xeración da trombina, o factor XIa activa o factor IX libre sobre a superficie de plaquetas activadas. O factor IXa activado co factor VIIIa forma o complexo "tenase" (ou Xase, do inglés ten, 'dez', xa que activa o factor X). Este complexo "tenase" activa máis factor X, o cal, á súa vez, forma novos complexos protrombinase co factor Va. O factor Xa é o principal compoñente do complexo protrombinase, que converte grandes cantidades de protrombina (a chamada "explosión de trombina"). Cada molécula do factor Xa pode xerar mil moléculas de trombina. Esta grande explosión de trombina é a responsable da polimerización da fibrina para formar un trombo.
A inhibición da síntese ou da actividade do factor X é o mecanismo de acción de moitos anticoagulantes que se usan hoxe. A warfarina, un derivado sintético da coumarina, é o anticoagulante oral máis comunmente usado nos EUA, mentres que nos países europeos se usan outros derivados da coumarina, como o fenprocoumón e o acenocoumarol. Estes axentes coñecidos como antagonistas da vitamina K, inhiben a carboxilación dependente da vitamina K dos factores II (protrombina), VII, IX e X nos hepatocitos. Esta carboxilación despois da tradución é esencial para a actividade fisiolóxica.
A heparina (heparina non fraccionada) e os seus derivados heparinas de baixo peso molecular (LMWH) únense a un cofactor plasmático, a antitrombina (AT) para inactivar varios factores de coagulación, o IIa, Xa, XIa e XIIa. A afinidade da heparina non fraccionada e as varias LMWH polo factor Xa varía considerablemente. A eficacia dos anticoagulantes baseados na heparina increméntase a medida que se incrementa a selectividade polo factor Xa. A LMWH mostra un aumento da inactivación do factor Xa comparado coa heparina non fraccionada, mentres que o fondaparinux, un axente baseado na secuencia pentasacárida esencial da heparina, mostra máis selectividade que a LMWH. Esta inactivación do factor Xa polas heparinas denomínase "indirecta", xa que depende da presenza de antitrombina e non dunha interacción directa co factor Xa.
Interaccións
O factor X presenta interaccións co inhibidor da vía do factor tisular.
54 Piscium b
54 Piscium b (HD 3651 b) é un planeta extrasolar, de cando en vez catalogado coma 54 Piscium Ab, a fin de diferencia-la pertenza á súa estela nai, xa que foi confirmado que 54 Piscium é unha binaria, co descubrimento dunha anana marrón (54 Piscium B) no sistema. Está a unha distancia de aproximadamente 36 anos luz, na constelación de Pisces. O planeta foi descuberto orbitando ó redor da estrela anana laranxa 54 Piscium. A masa mínima do planeta é unha quinta parte dunha masa de Xúpiter, a súa órbita é moi excéntrica e tarda algo máis de dous meses en completala.
Descubrimento
O 16 de xaneiro de 2002, un equipo de astrónomos (liderado por Geoff Marcy) anunciou o descubrimento dun planeta extrasolar ó redor de 54 Piscium usando o método de detección por velocidade radial, un proceso utiliza o efecto de "oscilación" que unha estrela pode experimentar cando algo está tirando dela, para establece-la presenza dun corpo planetario. O planeta estimase que ten unha masa de só o 20 por cento da masa de Xúpiter (outorgándolle ó planeta un tamaño e masa semellantes ós de Saturno).
Já Conheci
"Já conheci" é o nome dunha canción da cantante portuguesa Leonor Andrade. É o primeiro sinxelo do seu álbum debut, após o seu paso polo Festival de Eurovisión 2015 en Viena. Está escrita totalmente, letra é música, por ela mesma.
54 Piscium b
Órbita e masa
miniatura|left|Impresión artística da [[anana marrón 54 Piscium B e do planeta 54 Piscium b.]]
Já Conheci
O seu lanzamento foi o 1 de xullo. A canción foi acompañada por un videoclip, do cal o 29 de xuño saíu un teaser no YouTube.
54 Piscium b
Perturbacións
A órbita dun planeta do tipo Terra debería estar centrada dentro das 0,68 UA (ó redor da distancia orbital de Venus), que nun sistema Kepleriano significa un período orbital 240 días. Nunha simulación posterior (do ano 2006) que incluía á anana marrón, a órbita de 54 Piscium b "varría e limpaba" a maioría das partículas da proba dentro das 0,5 UA, deixando só asteroides "en órbitas de baixa excentricidade preto da distancia do apoastro do planeta, preto da resonancia 1:2". Ademais, as observacións descartaron a posibilidade da presenza de planetas tipo Neptuno ou de planetas máis pesados, ​​cun período dun ano ou menos; aínda que si permite a posibilidade da presenza de planetas do tamaño da Terra a unha distancia de 0,6 UA ou máis.