cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ludwig Wittgenstein
O temperamento familiar e os suicidios dos irmáns
Ray Monk escribe que o obxectivo de Karl era converter os seus fillos en líderes da industria, e non os enviou á escola para que non adquirisen malos hábitos, pero foron educados no fogar para preparalos para o traballo dentro do imperio empresarial de Karl. Como compilou Anthony Kenny, tres deles suicidáronse; Paul converteuse en pianista de concerto e Ludwig chegou a ser filósofo despois dun breve período como enxeñeiro. O psiquiatra irlandés Michael Fitzgerald sostén que Karl era un perfeccionista sen empatía, e que a nai de Wittgenstein era ansiosa e insegura, incapaz de facer fronte ao seu marido. Sexa cal for a razón, dentro da familia parece que había unha forte tendencia á depresión, ou o que o escritor Anthony Gottlieb denomina mal humor e unha tensión nerviosa extrema. Gottlieb explica unha historia sobre Paul: cando estaba a practicar nun dos sete pianos de cola da familia, de súpeto chamou a Ludwig que estaba na habitación do lado: "Non podo tocar cando estás en casa, posto que sinto que o teu escepticismo se filtra cara a min por baixo da porta!". Fitzgerald e o psiquiatra sueco Christopher Gillberg opinan que Wittgenstein presentaba varios trazos de autismo de alto funcionamento. A psiquiatra alemá Sula Wolff suxire que sufría dun trastorno esquizoide da personalidade. miniatura|Ludwig (inferior dereita), Paul e as súas irmás, cara a finais do 1890.
O seu irmán máis vello, Hans, tamén sufría de autismo. Alexander Waugh, un biógrafo de Wittgenstein, explica que a primeira palabra do neno foi "Edipo". Á idade de catro anos, escribe Waugh, Hans puido identificar o efecto Doppler nunha sirena que soou facendo cuartos de ton, e aos cinco anos empezou a chorar exclamando: "Mal! mal!" cando dous bandas de música tocaban nun desfile de entroido e facían soar a mesma melodía en diferentes tonalidades. Foi aclamado como un xenio da música, e probablemente foi homosexual. Morreu en circunstancias misteriosas en maio de 1902, cando fuxiu aos Estados Unidos e despois desapareceu dun barco na baía de Chesapeake; probablemente foi un suicidio.
O ano seguinte, en 1903, outro irmán, de 22 anos, Rudi, estudaba química na Academia de Berlín; Waugh explica que un día entrou nun bar da Brandenburgstrasse, pediu ao pianista que tocase a canción de Thomas Koschat Verlassen, verlassen, verlassen ich bin. Despois, nun vaso de leite, puxo cianuro de potasio, bebeuno e morreu lentamente. Deixou varias notas de suicidio, unha aos seus pais, onde explicaba que estaba de loito pola morte dun amigo, e noutra falaba da súa "disposición perversa". Informouse na época que pedira o asesoramento do Comité Científico Humanitario, unha organización que estaba en campaña contra o artigo 175 do Código Penal alemán, que prohibía a homosexualidade. O seu pai prohibiu á familia mencionar nunca o seu nome outra vez.
O seu irmán Kurt, oficial dunha compañía do exército, disparouse un tiro o 27 de outubro do 1918, xa ao final da Primeira guerra mundial, cando as tropas austríacas baixo o seu mando negáronse a obedecer as súas ordes e desertaron en masa. Segundo Gottlieb, Armanda dixera que Kurt parecía levar "o xerme da repugnancia pola vida dentro del mesmo". Paul tamén pensou no suicidio, como o fixo Ludwig. Este último díxolle a un amigo, David Pinsent, que cando en xaneiro de 1912, Bertrand Russell por primeira vez o alentou coas calidades da súa filosofía, este estímulo puxera fin a nove anos de soidade e de desexo de morrer, aínda que Russell, tan preocupado polo seu estado, predixera que Ludwig Wittgenstein mataríase antes de febreiro de 1914.
Anos de formación
A historiadora Brigitte Hamann escribe que Ludwig destacou entre os outros mozos e, por iso, foi intimidado; falaba unha forma excepcionalmente pura de alto alemán cun certo tatexo, vestía elegantemente, e era sensible e pouco sociable. As súas primeiras impresións da escola, gravadas en fragmentos nun caderno, indican que quizais sufriu unha relación romántica temperá co fillo do Dr. Strigl, Pepi, que morreu en agosto do 1914: "Néboa [ lixo]. Relación cos xudeus, relación con Pepi, amor e o orgullo de chamar... o chapeu. Rompo con P. O sufrimento da clase."
Segundo Waugh, Wittgenstein era un inadaptado na escola; insistía en que os outros nenos se lle de dirixisen coa expresión do alemán formal "Sie", e estaba a miúdo ausente. Monk escribe que os outros nenos burlábanse, cantándolle: Wittgenstein wandelt wehmütig widriger Winde wegen Wienwärts ("Wittgenstein sae con nostalxia de Viena debido aos ventos adversos"). No seu certificado final de estudos, recibiu unha nota superior só unha vez, 5 en estudos relixiosos, un 2 por conduta e inglés; 3 para francés, xeografía, historia, matemáticas e física; e 4 para o alemán, a química, a xeometría e o debuxo a man alzada. Tiña especial dificultade coa ortografía e suspendeu o exame escrito de alemán por esa causa. Escribiu en 1931: "A miña mala ortografía na mocidade, até a idade duns 18 ou 19, está conectada con todo o resto da miña persoa (a miña febleza no estudo)."
Despois de acabar os estudos secundarios en Linz, estuda enxeñaría aeronáutica na Technische Hochschule Charlottenburg (actualmente Universidade Técnica de Berlín); asistiu durante tres semestres, e foi galardoado cun diploma, o 5 de maio de 1908. Chegou á Universidade de Manchester na primavera de 1908 para facer o doutoramento, con moitos plans para proxectos de aeronáutica, incluíndo o deseño e voo co seu propio avión. Levou a cabo investigacións sobre o comportamento das estrelas na atmosfera superior, experimentando nun lugar de observación meteorolóxica, preto de Glossop. Viviu preto de Grouse Inn, nun pub en Chunal Road, Derbyshire, onde era un dos dous únicos hóspedes. Confesou á súa irmá Hermine que lle gustaba a tranquilidade de Grouse Inn, pero non lle gustaban as condicións dos lavabos. En Manchester tamén traballou no deseño dun pequeno avión con motores de reacción, que lle valeu unha bolsa de investigación da universidade no outono de 1908 e que patentou en 1911.
Posteriormente, os seus intereses desprazáronse da aviación aos fundamentos das matemáticas; a lectura dos Principia Mathematica, de Russell e Grundgesetze der Arithmetik, de Frege, abríronlle as portas á filosofía. Visitou en 1911 a Frege e estudou con Russell, no Trinity College de Cambridge, durante o curso de 1912 a 1913; formou parte do famoso grupo «The Apostles», e coñeceu e tratou tamén a George Edward Moore e J.M. Keynes. Deste período, é coñecido o enorme impacto que a brillantez da súa intelixencia causou en Russell.
Filósofo e mestre
Acabados estes estudos, marcha a vivir como un solitario a Noruega, onde se dedica ás súas primeiras investigacións lóxicas, ata que, ao iniciarse a Primeira guerra mundial, enrólase como voluntario na artillaría austríaca e, en 1918, é feito prisioneiro de guerra do exército italiano na fronte do Tirol. Nesta época, xa redactara en notas, escritas durante a campaña e gardadas en cadernos na súa mochila, o que tiña que ser o seu Tractatus Logico-Philosophicus. Pechado en Monte Cassino, conseguiu enviar unha copia do manuscrito a Russell e, xa liberado, ambos os filósofos citáronse na Haia, en 1919, para analizar o contido. Unha vez dado por rematado o libro (o título inicial do cal era A proposición, a pesar de que se publicou primeiro en alemán en 1921 co título, inspirado por G.E. Moore, de Logisch-philosophische Abhandlung), publicouse en inglés en 1922 co nome co que é coñecido e cunha introdución de Russell.
A continuación, Wittgenstein abandonou a filosofía, renunciou á substanciosa herdanza familiar e traballou, entre 1920 e 1926, como mestre en varios pobos da Baixa Austria (concretamente, en Trattenbach, Puchberg e Otterthal), nunha época que non considerou especialmente feliz. Pouco despois, coñece a Moritz Schlick, iniciador do Círculo de Viena, e Rudolf Carnap e outros membros do Círculo, e reinicia a súa actividade filosófica, presentando o seu Tractatus como traballo para o doutoramento, que obtén en Cambridge. Dá clases durante uns anos en Cambridge e escribe Anotacións filosóficas e Gramática filosófica, e do traballo intelectual desta época xorden novos enfoques filosóficos que cristalizan en Os cadernos azul e marrón (publicados despois da súa morte, en 1958, e así denominados pola cor das tapas dos cadernos de notas). Despois dunha viaxe a Rusia, coa intención quizais de establecerse, diríxese novamente en 1936 en Noruega, onde permanece nove meses e inicia a redacción de Investigacións filosóficas, a súa obra máis importante, que supón, ademais, un cambio de orientación na súa filosofía. Volve a Cambridge e, despois da anexión de Austria por Alemaña, en 1938, adquire a nacionalidade británica; concédeselle a cátedra de filosofía en Cambridge, como sucesor de G. E. Moore, que non ocupa para prestar servizos como axudante de hospital durante a Segunda guerra mundial.
Contorna relixiosa
miniatura|Lápida da tumba de Wittgenstein ([[Cambridge).]] Cando abandonou os seus avós paternos, deixou o xudaísmo para converterse ao protestantismo; el e a súa familia mudáronse de Saxonia (Alemaña) a Viena, onde o pai de Ludwig, Karl Wittgenstein, gañou forza e admiración ao converterse nun dos comerciantes pioneiros da industria do aceiro e do ferro do Imperio austrohúngaro. A nai de Ludwig converteuse ao catolicismo e entón el seguiuna, en encuberto desafío ao seu pai, aínda que, ao morrer, non tivo un enterro católico, porque nunca practicou o catolicismo.
Pensamento
Wittgenstein fixo contribucións decisivas á filosofía moderna, sobre todo nos campos da lóxica, filosofía das matemáticas, filosofía da lingua e á filosofía da mente, converténdose nun dos filósofos máis influentes do século XX. En vida só publicou unha obra, o Tractatus Logico-Philosophicus en 1921. Ademais das obras citadas, escribiu Observacións filosóficas sobre os principios das matemáticas (1956) e as notas ás Investigacións, coñecidas co nome de Cadernos azul e marrón (1958).
Vilachá, Feás, Boborás
Vilachá é un lugar da parroquia de Feás no concello ourensán de Boborás na comarca do Carballiño. Tiña 91 habitantes no ano 2011 segundo datos do INE e do IGE, dos cales 40 eran homes e 51 mulleres. Iso supón un aumento da poboación respecto a 2010, cando tiña 88 habitantes (40 homes e 48 mulleres).
Ludwig Wittgenstein
Pensamento
No pensamento de Wittgenstein poden distinguirse dúas etapas:
Obras
Á súa principal obra é o Tractatus Logico-Philosophicus. E a base de refundir diversos manuscritos, publicouse unha obra co título de Círculo de Viena. O Tractatus adianta e defende por primeira vez a tese fundamental do positivismo lóxico: a lóxica é substancialmente unha análise da linguaxe científica. Ten por obxecto o estudo dos fundamentos lóxicos da linguaxe, isto é, de todo sistema de signos que exprese pensamentos. Este fundamento consiste en establecer as relacións que existen entre as cousas e as proposicións da linguaxe, relación pola cal as proposicións son imaxes lóxicas das relacións reais. Todo pensamento, toda linguaxe e, en xeral toda forma de comunicación non son máis ca unha imaxe lóxica desta especie.
O que non se pode expresar coa linguaxe no pode nin sequera ser representado, formulado ou comunicado de ningunha maneira. Isto non impide que haxa cousas inexpresables; pero estas móstranse na linguaxe e, polo tanto, entran a formar parte da constitución lóxica dos símbolos. Disto derívase a limitación da fin da filosofía á rectificación da linguaxe de maneira que se eliminen todos os problemas que non poden expresarse nunha linguaxe correcta. Non existen coñecementos filosóficos; Wittgenstein afirma que: "a filosofía non é unha doutrina, senón que unha actividade". O resultado da filosofía non consiste en proposicións filosóficas, senón no esclarecemento das mesmas. Ela debe determinar os límites do que é pensable e do que non é impensable. Wittgenstein parte do mundo concibido como a totalidade dos feitos acaecidos, e da linguaxe considerada coma a totalidade de proposicións expresivas dos feitos. As proposicións son, á súa vez, feitos con significado e expresan outros feitos do mundo. A linguaxe é a representación lóxica do mundo; polo tanto, a representación lóxica dos feitos é o pensamento, de modo que a totalidade dos pensamentos verdadeiros é unha representación do mundo.
Personalidade
Aínda que de temperamento irritable, nervioso e depresivo, Wittgenstein foi un home dunha personalidade fascinante, que viviu atormentado pola súa esixencia de autenticidade, polo traballo e pola idea da morte. Difícil para a convivencia social e con escasa estima pola bondade e as calidades do ser humano, sentiu a miúdo a necesidade de illarse da xente e de vivir en completa soidade.
Wittgenstein estaba dotado dunha grande sensibilidade artística e musical e os seus intereses abarcan non só a filosofía e as matemáticas, senón tamén a aeronáutica, a arquitectura e a escultura. Aínda que gozou do recoñecemento e a amizade dos filósofos máis importantes do seu tempo, non se sentiu a gusto dentro do mundo académico, e prefería vivir en soidade.
Pontificia Universidade Católica Arxentina
miniatura|190px|Escudo da institución. A Pontificia Universidade Católica Arxentina (UCA), cuxo nome completo en castelán é Pontificia Universidad Católica Argentina "Santa María de los Buenos Aires", é unha universidade católica pontificia e privada da Arxentina que ten a súa sé central no barrio de Puerto Madero da cidade capital de Buenos Aires. Actualmente ten cinco locais: Buenos Aires, Pergamino, Paraná, Rosario e Mendoza. Tamén conta cuns 7 campus, 17 facultades, 40 carreiras universitarias e 70 posgraos.
Kepler
'Kepler pode referirse a:
Seixalbo
O orotopónimo galego Seixalbo é de orixe latina, e refírese a un lugar de pedras de cor branca. Pode referirse a:
Óso de Ishango
miniatura|405x405px|Imaxe óso de Ishango exposto no Real Instituto Belga de Ciencias Naturais. O óso de Ishango é un utensilio de óso que data do Paleolítico superior, aproximadamente do ano 20 000 a. n.e. Este obxecto consiste nun longo óso marrón (máis especificamente, o peroné dun babuíno) cun pedazo punzante de cuarzo incrustado nun dos seus extremos, quizais utilizado para gravar ou escribir. Nun principio pensábase que se empregaba como pau de cálculo, xa que o óso ten unha serie de marcas talladas divididas en tres columnas que abarcan toda a lonxitude da ferramenta, pero algúns científicos suxeriron que as agrupacións de marcas indican un coñecemento matemático que vai máis alá do cálculo. No entanto para algúns autores que non descartan a perspectiva do cálculo primixenio, o óso de Ishango representa a orixe da contabilidade, ou polo menos da racionalidade do cálculo que permitiu a civilización.
O óso de Ishango exhíbese de forma permanente no Real Instituto Belga de Ciencias Naturais de Bruxelas, Bélxica.
Descubrimento e datación
O belga Jean de Heinzelin de Braucourt atopou en 1960 o óso de Ishango mentres exploraba o que entón era o Congo Belga. Descubriuno na área africana de Ishango, preto da zona onde nace o río Nilo, no lago Eduardo (que se atopa entre sa fronteiras de Uganda e a República Democrática do Congo). Isto significa que a poboación establecida hai uns 20 000 anos nas beiras do lago en Ishango puido ser unha das primeiras sociedades en realizar cálculos, pero esta sociedade tan só sobreviviu uns poucos centos de anos antes de quedar sepultada por unha erupción volcánica.
Nun principio estimouse que o óso databa de entre os anos 9000 a. n.e. e 6500 a. n.e. Con todo, a datación do sitio onde foi descuberto foi reavaliada e agora crese que ten máis de 20 000 anos.
Cálculos matemáticos
dereita|Columna esquerda. dereita|Columna central. dereita|Columna dereita. As tres columnas de marcas agrupadas asimetricamente implican que a ferramenta era máis ben funcional que decorativa. O óso de Ishango puido ser tallado para establecer un sistema de numeración.
A columna central comeza con tres marcas e logo duplica o seu número. O mesmo proceso repítese co número 4, que se duplica a oito marcas, e logo invértese o proceso co número 10, que é dividido pola metade resultando en cinco marcas. Por isto chégase á conclusión de que estes números non poden ser puramente arbitrarios, senón que suxiren algún indicio de cálculos de multiplicación e división por dúas. O óso puido terse usado como unha ferramenta para levar a cabo procedementos matemáticos simples.
Calendario lunar
Alexander Marshack examinou o óso de Ishango cun microscopio e concluíu que esta antiga ferramenta pode representar un calendario lunar de seis meses. Claudia Zaslavsky suxeriu que isto pode indicar que quen creou este instrumento era unha muller, investigando a relación entre as fases lunares e o ciclo menstrual.
Achados similares
Rexistráronse outros descubrimentos de ferramentas de cálculo (paus ou ósos con varios cortes), atopados ao longo de todo o mundo. O óso de Lebombo, un peroné de babuíno de 35 000 anos, foi atopado en Eswatini. Unha tibia de lobo de 32 000 anos que conta con cincuenta e sete marcas, agrupadas en grupos de a 5, foi atopada en Checoslovaquia en 1937.
Río Yamuna
260px|miniatura|O Yamuna co [[Taj Mahal ao fondo.]] O río Yamuna é un curso fluvial do norte da India. Cunha lonxitude total de 1.370 km é un dos principais tributarios do Ganxes, ao que se une pola marxe dereita.
Nace en Yamunotri, Uttaranchal (no Himalaia) flúe por Delhi, Haryana e Uttar Pradesh antes de unirse ó Ganxes en Allahabad. Os principais tributarios son ríos Tons, Chambal, Betwa, Sindh e Ken.
Posto de adiantamento e estacionamento de trens
miniatura|250px|PAET de [[L'Arboç (Tarragona) na L.A.V. Madrid-Zaragoza-Barcelona-Fronteira Francesa.]] Un posto de adiantamento e estacionamento de trens (PAET) é un apartadoiro ferroviario que permite o pase de trens máis lentos nunha liña de alta velocidade. O concepto acuñouse por parte de RENFE en 1992 coa apertura do novo acceso ferroviario a Andalucía. Moitos apartadoiros de liñas convencionais son usados coa mesma finalidade que os PAET das liñas de alta velocidade.
Configuración
A distribución dos PAET ao longo da liña é homoxénea, existindo un PAET e un posto de banalización cada certos quilómetros se non existen estacións que permitan realizar estas manobras. Na actualidade, moitas estacións de alta velocidade realízanse coa mesma configuración dun PAET, xa que así se permite que os trens sen parada circulen polas vías principais sen ter que reducir a súa velocidade ao paso pola estación, mentres que as estacións convencionais requiren unha redución de velocidade e por tanto un aumento dos tempos de viaxe dos trens directos e do consumo enerxético.
Ademais, estas instalacións utilízanse por necesidades técnicas para labores de mantemento ou seguridade. Por exemplo, nas bocas dos túneles importantes sitúase un PAET, que permita estacionar os vehículos de mantemento ou os trens no caso de que o túnel se peche por calquera motivo.
A existencia de plataformas permite que sexan utilizados como estacións, por exemplo, para trasbordar aos viaxeiros dun tren avariado. Para este tipo de labores búscase que os PAET teñan un bo acceso por estrada, que permitan enviar equipos de mantemento ou trasbordar aos pasaxeiros a autobuses no caso de corte da liña.
Escudo de Iraq
O escudo de armas de Iraq é un dos símbolos nacionais do país. Representa unha aguia dourada e negra coa testa virada á esquerda. A aguia é un dos símbolos de Saladino, asociado co pan-arabismo do século XX, é sostén un escudo coa bandeira de Iraq, e por debaixo un lazo coas letras árabes جمهورية العراق (Jumhuriyat Al-`Iraq ou "República de Iraq").
Cando os revólveres mandan
Cando os revólveres mandan (en Le pistole non discutono) é un italiano de 1964 dirixido por Mario Caiano. O filme foi producido por Jolly Film paralelamente ó filme de Sergio Leone Por un puñado de dólares, mais cun orzamento maior e unhas expectativas de éxito maiores ca as do filme de Leone, especialmente por que daquela Rod Cameron era un actor máis coñecido ca Clint Eastwood.
Estreouse en galego o 30 de xuño de 1989 a través da TVG.
Guión (arte)
miniatura|Exemplo de guión cinematográfico Un guión é un relato técnico literario destinado a ser filmado ou televisado, no caso dos guións cinematográficos e televisivos; debuxado, no caso dos guións de banda deseñada; modelizado en 3D, co caso dun videoxogo ou filme de animación; servir de guía nunha emisión de radio como no caso do guión radiofónico ou desenvolver unha trama como no caso dun xogo de rol. Así, ademais da historia e os diálogos, especifícanse, en forma de acoutacións, diversas indicacións visuais ou auditivas precisas para converter o texto nun produto destinado ao público, achegándose dese xeito á escrita teatral.
Folgoso, Folgoso, Allariz
Folgoso é un lugar da parroquia de Folgoso no concello ourensán de Allariz na comarca de Allariz - Maceda. Tiña 12 habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Galego de Estatística, dos cales 9 eran homes e 3 mulleres.
Chaetosalpinx
miniatura|dereita|Un exemplo de Chaetosalpinx Sokolov, 1948, Chaetosalpinx sibiriensis en Paleofavosites cf. collatatus, Bagovitsa A, [[Ucraína, subformación Muksha, Ludlow, sección transversal; a frecha apunta a C. sibiriensis.]] Chaetosalpinx é un fósil icnóxeno de bioclaustracións, que se considera un tipo de fósil traza mariño paleozoico. Vivían dentro do esqueleto en crecemento dun organismo hóspede vivo, producindo unha cavidade chamada bioclaustración. Chaetosalpinx contén cavidades rectas ou sinuosas paralelas ao eixe de crecemento do hóspede co cal vive. A cavidade é de circular a oval en sección transversal e carece de tábulas que formen un piso ou recubrimento da parede. Son comúns en medio de fósiles de corais tabulados e rugosos desde o Ordovícico tardío ao Devoniano de Europa e Norteamérica. Seguramente eran parasitos. miniatura|Chaetosalpinx sibiriensis en Paleofavosites cf. collatatus, Bagovitsa A, Ucraína, subformación Muksha, Ludlow, secció transversal; a frecha apunta a C. sibiriensis
Venceslau Brás
Venceslau Brás Pereira Gomes, nado en Brasópolis o 26 de febreiro de 1868 e finado en Itajubá o 15 de maio de 1966, foi un avogado brasileiro, presidente do seu país entre 1914 e 1918.
Traxectoria
Nado na entón cidade de São Caetano da Vargem Grande, hoxe Brasópolis, fíxose avogado pola Facultade de Dereito da Universidade de São Paulo en 1890. Exerceu a avogacía na cidade de Monte Santo de Minas, despois foi deputado estatal. Entre 1898 e 1902 foi Secretario do Interior e da Xustiza en Minas Xerais. Foi elixido deputado federal representando o estado o 1903.
Axencia Galega de Innovación
A Axencia Galega de Innovación (GAIN) é unha axencia pública autonómica, adscrita á Consellería de Economía, Emprego e Industria pero con personalidade xurídica propia, que ten como finalidade fomentar e vertebrar as políticas de innovación nas administracións públicas galegas, e o apoio e impulso do crecemento e da competitividade das empresas galegas, a través da implementación de estratexias e programas de innovación eficientes.
A Axencia creouse o 12 de xaneiro do ano 2012 polo o Decreto 50/2012, no que se aprobaron os seus estatutos, que se modificaron polo Decreto 15/2014, do 6 de febreiro, co cal a súa estrutura organizativa quedou dividida nas seguintes catro unidades orgánicas, dependentes directamente da Dirección da Axencia: Área de Xestión, Área de Programas, Área de Servizos e Área de Centros.
Agnes Moorehead
Agnes Robertson Moorehead, nada en Clinton (Massachusetts) o 6 de decembro de 1900 e finada en Rochester (Minnesota) o 30 de abril de 1974 foi unha actriz estadounidense.
Axencia Galega de Innovación
A súa sede está situada na Rúa Airas Nunes s/n, Conxo, Santiago de Compostela.
Agnes Moorehead
Traxectoria
Moorehead sentiuse atraída pola interpretación desde que era pequena e tras graduarse e traballar como mestra, entrou na American Academy of Dramatic Arts, da que se graduou con honores en 1929. Inicialmente a súa carreira foi amodo, atopando pequenos traballos no teatro e na radio. A actriz Helen Hayes suxeriulle que probase o cinema, pero os primeiros intentos non foron ben e volveu á radio.
Logo de coñecer a Orson Welles converteuse nunha das principais actrices do Mercury Theatre xunto con Joseph Cotten. Igual que outros membros do grupo debutou no cinema en Cidadán Kane (1941). A mediados da década de 1940 foi contratada pola Metro-Goldwyn-Mayer, interpretando papeis secundarios mentres seguía en Broadway e na radio.
O seu primeiro traballo na televisión foi en 1959 na serie The Rebel. Porén, a súa personaxe máis lembrada neste medio foi a de Endora, a excéntrica nai da bruxa Samantha en Bewitched, que interpretou entre 1964 e 1972, polo que foi seis veces candidata aos premios Emmy.
Moorehead finou de cancro de útero en 1974.
Axencia Galega de Innovación
Obxectivos
Os obxectivos da GAIN son:
Dirección
A GAIN está dirixida pola economista Patricia Argerey Vilar, unha das mulleres galegas máis relevantes no sistema de STEM (ciencia, tecnoloxía, enxeñaría e matemáticas), e impulsora da incorporación da muller ás novas tecnoloxías.
Isaac Cordal
Isaac Cordal, nado en Pontevedra en 1974, é un artista galego cuxa obra inclúe escultura e fotografía en contornas urbanas. Vive en Bruxelas e en Galicia.
Traxectoria
Estudou Belas Artes na Facultade de Belas Artes de Pontevedra, con grao en escultura. Estudou durante cinco anos na Escola de Canteiros de Pontevedra, unha escola adicada á conservación de artesanías de pedra. Tamén asistiu á Camberwell College of Arts de Londres. Isaac Cordal foi un membro fundador de Alg-a.org, unha comunidade dixital de arte de Galicia. Formou parte do colectivo artístico Ludd34560 e Sr. Pause.
Obras
miniatura|"Waiting for climate change" en [[De Panne (Bélxica).]]
Ken Burns
Kenneth Lauren Burns, nado en Brooklyn o 29 de xullo de 1953 é un cineasta estadounidense coñecido polo seu estilo que consiste en empregar material de arquivo e fotografías en filmes documentais.
Os documentais de Burns recibiron dúas candidaturas aos premios Oscar e gañaron varios premios Emmy, entre outros galardóns.
Estilo
Burns incorpora con frecuencia nas súas obras leitmotifs musicais ou melodías simples. Por exemplo, The Civil War inclúe unha melodía de violín, "Ashokan Farewell", interpretada para o filme polo seu compositor, Jay Ungar. Un crítico indicou: "Unha das máis rememorables cousas sobre The Civil War foi a súa persistente e repetida melodía ao violín, con notas finas e anhelosas que parecían resumir todo o pathos desta gran loita".
Burns tamén dá vida a fotografías fixas empregando zooms lentos sobre as partes do seu interese e facendo panorámicas dun asunto a outro. Por exemplo, nunha fotografía dun equipo de béisbol, pode moverse paseniño polas faces dos xogadores para acabar no xogador que é o tema do narrador. Esta técnica, posible en moitas programas informáticos denomínase "efecto Ken Burns" nas aplicacións iPhoto, iMovie e Final Cut Pro X de Apple. Nunha entrevista de 2009 afirmou que ao principio declinara ter o seu nome asociado co software polo seu rexeitamento ao seu uso comercial. Porén, Steve Jobs negociou cederlle equipos de Apple, que Burns doou a organizacións benéficas.
Ken Burns declarou a súa admiración e como o influíu o cineasta Errol Morris.
Reza
Co topónimo Reza podemos referirnos a:
José Tresguerras Melo
José Tresguerras Melo, nado en Verín o 15 de agosto de 1846 e finado en Santa Cruz de Tenerife o 8 de abril de 1893, foi un escritor galego.
Traxectoria
Foi axente do Banco de España nas Canarias, onde casou e instalouse en Santa María de Guía de Gran Canaria. Publicou varios poemas en galego en El Heraldo Gallego e colaborou en El Domingo e Galicia Literaria. É autor de ''Sueños y realidades. Esbozos poéticos'', un libro bilingüe aparecido en Madrid en 1880.
Cerdeiral, Zaparín, Cortegada
Cerdeiral é un lugar da parroquia de Zaparín no concello ourensán de Cortegada na comarca do Ribeiro. Tiña 2 habitantes no ano 2011 segundo datos do INE e do IGE, que eran mulleres.
Serie química
miniatura|300px Unha serie química ou familia é un grupo de elementos químicos que teñen propiedades físicas e químicas semellantes, variando estas de forma máis ou menos importante dentro do grupo. Estas familias delimitáronse atendendo a distintos criterios: configuración electrónica, carácter metálico etcétera.
Ordenados en grupos (columnas) son importantes e teñen un nome recoñecido:
Os outros grupos acostuman ser chamados polo nome do elemento cabeceira do mesmo: o grupo 16 é o grupo do osíxeno, o 14 é o grupo do carbono etcétera. Tamén reciben outros nomes en desuso:
É frecuente dividir aos elementos en bloques dentro da táboa periódica:
Os elementos do bloque f tamén son coñecidos como tierras raras ou elementos de transición interna. Divídense en dúas series, e o normal é chamalos polos nomes destas:
Os elementos do grupo s e p son coñecidos conxuntamente como:
Finalmente, outras familias de elementos son:
Candás, Asturias
Candás é a parroquia máis poboada do concello de Carreño, no Principado de Asturias, e unha vila de devandita parroquia. A vila de Candás é a capital do concello.
Xeografía
Localízase nun dos puntos máis setentrionais da península Ibérica, a 13 quilómetros do Cabo de Peñas. Atópase perfectamente comunicada con Xixón, Avilés e Oviedo, cidades das que se atopa a distancias inferiores a 30 quilómetros. A parroquia no seu conxunto conta con 7.320 habitantes, e a vila de Candás con 6.836 (INE 2009).
Economía
Tradicionalmente a pesca e a industria conserveira foron os sectores económicos máis importantes do pobo, pero ambos entraron en crise coa apertura da factoría ENSIDESA e coa expansión da siderurxia na comarca de Avilés. Actualmente o turismo e a hostalaría, sobre todo no verán, tamén ocupan un lugar importante na economía da vila.
Un dos elementos máis significativos do pobo é o seu porto, no pasado un dos máis importantes do Mar Cantábrico.
Festividades
As festas locais son o Festival da Sardiña (San Félix) o 1 de agosto e o Cristo, o 14 de setembro. Destaca tamén polo grande éxito de público o Festival de Bandes de Gaites Villa de Candás, un festival que vén celebrándose no mes de xullo desde 1997 onde se reúnen moitas das mellores formacións de Europa cun denominador común: a gaita. Tamén son de destacar as romarías tradicionais de San Antonio (13 de xuño) e San Roque (16 de agosto).
Lagoa de Pitillas
miniatura|dereita|300 px|Lagoa de Pitillas A Lagoa de Pitillas, orixinariamente coñecida como Lagoa de Sabasán, é unha zona húmida endorreica (sen desaugadoiro) situado entre os concellos de Pitillas e Santacara en Navarra, (España)
Este zona húmida é usado por multitude de aves acuáticas para aniñaren ou para descansaren na súa viaxe migratoria. As aves xunto coa fauna asociada a este ecosistema converten a lagoa de Pitillas nun espazo natural dunha grande biodiversidade.
Descrición e situación
Cunha superficie dunhas 300 ha esténdese polo territorio municipal de Pitillas, aínda que unha pequena parte pertence a Santacara. É unha zona húmida de tipo estepario e de orixe endorreica, sendo considerado como un dos máis importantes no val do Ebro e o máis extenso de Navarra. As augas que alimentan a lagoa proceden da serra de Ujué, do barranco do Pozo de Pastor e doutros próximos menos importantes. A profundidade, en condicións de nivel normal de auga, non supera os 2 metros.
Está sita a 3 km de Pitillas, accedéndose ao seu contorno pola estrada N-121 que une este concello co veciño de Santacara. Hai unha pista que, partindo da estrada, achega até o aparcadoiro e o observatorio de aves.
Protección
En 1987 incorporouse o espazo á rede de Espazos naturais protexidos de Navarra como Reserva Natural (RN 27) realizándose a delimitación do territorio a protexer. Entre os anos 1991 e 1996 deslindouse a banda de protección da zona húmida.
En 1990 foi proposta como Zona de especial protección para as aves (ZEPA) e no 1991 incluída na rede de Zonas de especial protección para as aves da rede Natura 2000, ao amparo da Directiva 79/409/CEE. En 1997 quedou incluída na lista de zonas húmidas de importancia internacional da Convención de Ramsar e mais no Inventario de Zonas Húmidas de Navarra.
Gene Cernan
Eugene Andrew Cernan foi un astronauta estadounidense que formou parte das misións Gemini 9A, Apollo 10 e Apollo 17. Pasou un total de 23,59 días no espazo.
Traxectoria
Cernan naceu o 14 de marzo de 1934 en Chicago, Illinois, e faleceu o 16 de xaneiro de 2017. Era graduado en enxeñería eléctrica pola Universidade Purdue en 1956 e en enxeñería aeronáutica pola Escola Naval de Posgraduados dos Estados Unidos. Estaba casado con Jan Nanna Cernan e tiña tres fillas.
Foi un dos catorce candidatos a astronauta seleccionados pola NASA en outubro de 1963. Na misión Gemini 9A ocupou o posto de piloto, con Tom Stafford como comandante. Máis tarde formou parte da tripulación de apoio das misións Gemini 12 e Apollo 7. Foi piloto da misión Apollo 10, lanzada o 18 de maio de 1969, que orbitou a Lúa. A súa última misión foi como comandante da misión Apollo 17, a última misión tripulada cara a Lúa. Pasou no espazo un total de 23,59 días.
Guede, Folgoso, Allariz
Guede é un lugar da parroquia de Folgoso no concello ourensán de Allariz na comarca de Allariz - Maceda. Segundo o Instituto Galego de Estatística en 2010 tiña 21 habitantes (oito homes e trece mulleres).
Free Reign
Free Reign é o sétimo álbum de estudio da banda inglesa de indie rock Clinic, publicado o 13 de novembro de 2012 a través do selo Domino Records.
Torre Colpatria
miniatura|240px|Torre Colpatria. A Torre Colpatria é un rañaceos que se atopa na cidade de Bogotá, na zona norte do barrio Las Nieves. A súa zona comercial constitúe unha prolongación do Centro Internacional da cidade. Cos seus 50 pisos, é o segundo edificio máis alto da cidade así como unha das súas iconas. Foi rematado en 1979 e ten unha altura de 196 m. Nela atópanse as oficinas de diversas compañías, entre as cales están as empresas do Grupo Colpatria, propietario da torre. Na súa azotea hai un miradoiro para apreciar gran parte da cidade e da sabana de Bogotá. En 1998, instaláronse trinta e seis luces de xenon, que a finais de 2012 foron substituídas con luces de tecnoloxía LED.
Localización
Atópase na Carreira 7 Nº. 24 – 89, sobre unha das avenidas máis importantes de Bogotá: a Avenida Eldorado, que une o Centro co oeste e co Aeroporto Internacional El Dorado, e a Carreira Sétima, que conecta a zona cos centros financeiros do norte.
Altura
dereita|miniatura|270px|A torre Colpatria, no centro da imaxe, é a segunda construción máis alta de Bogotá e a terceira de Colombia, vista dende o [[Edificio Avianca.]] A torre Colpatria foi un rañaceos de altura relevante no eido continental e rexional. En 1979, superou o Centro de Comercio Internacional como o edificio máis alto de América Latina. Foi superada en 1982 pola Torre Executiva Pemex de Cidade de México, á que á súa vez en 1983 pasaron as Torres de Parque Central en Caracas. Durante a última década, construíronse varios edificios de maior altura en diferentes países de América Latina. En Suramérica ocupa o cuarto lugar e en América Latina ocupa o lugar 26, despois de edificios situados en Cidade de México, Panamá, Caracas e Santiago de Chile.
O 19 de abril de 2015, a estrutura en construción do BD Bacatá, superou en número de pisos á Torre Colpatria, e o 2 de xuño, superouna en altura. A Torre Colpatria foi durante 36 anos o edificio máis alto de Colombia.
Formación rochosa
dereita|miniatura|300px|[[Raouché ou rocha das Pombas, en Beirut, Líbano.]] miniatura|Arco Druída no Parque nacional de Canyonlands, Utah, [[Estados Unidos de América|EUA.]] miniatura|[[Pirámide de fadas|Pirámides de fadas en Đavolja Varoš (a Cidade do demo) Serbia.]] miniatura|Montaña Aleluia de Avatar en [[Wulingyuan, China.]] Unha formación rochosa, en xeomorfoloxía, é un accidente que describe afloramentos rochosos illados, que en xeral destacan polas súas cualidades paisaxísticas. Son xeralmente o resultado da meteorización e a erosión que foron esculpindo a rocha existente. O termo pode referirse tamén a determinados estratos sedimentarios ou a unha unidade de rocha noutros estudos estratigráficos e petrolóxicos.
Pode orixinarse unha estrutura rochosa peculiar en calquera tipo ou combinación de rochas:
Formación rochosa, afloramento rochoso e formación xeolóxica
Un afloramento é simplemente as rochas non cubertas por un solo ou outras rochas, un lugar onde estas poden verse. O concepto de formación rochosa non é sinónimo de afloramento, aínda que todas as formacións rochosas son afloramentos de rochas. Unha formación rochosa, para os xeomorfólogos, é un lugar con rochas que presentan algunha peculiaridade xeomorfolóxica ou paisaxística, mentres que un afloramento rochoso corresponde a calquera rocha in situ visible en superficie, teña peculiaridades ou non as teña.
Tampouco se debe confundir formación rochosa con formación xeolóxica, que é unha área con características litolóxicas determinadas comúns, que pode ter bastante extensión.
Trasalba
O topónimo galegoo Trasalba pode referirse a:
Dámaso Alonso
Dámaso Alonso Fernández de las Redondas, nado en Madrid o 22 de outubro de 1898 de pai de Ribadeo e nai de Castropol e finado o 25 de xaneiro de 1990, foi un escritor, crítico literario e filólogo español. Membro da xeración do 27 e Premio Miguel de Cervantes 1978.
Obra
Os seus primeiros poemarios considéranse obra de xuventude, con escaso mérito literario (Poemas puros e Poemillas de la ciudad en 1921 e El viento y el verso en 1925).
Hijos de la ira (1944) contribuíu a abrir novos camiños á poesía española da posguerra. Dámaso expresa unha visión desgarrada e sombría da condición humana, para o que utiliza longos versículos e unha linguaxe violenta e mesmo vulgar.
Como estudoso da literatura, Alonso revolucionou o estudo da poesía barroca española, particularmente o traballo de Luis de Góngora, do que fixo unha edición crítica das súas Soledades da que a súa data de publicación, 1927, dá nome á xeración do 27.
Relación de obras:
Dámaso Alonso e o galego
Dámaso Alonso investigou o galego que se fala nos Ancares e nos Ozcos, e foi o primeiro filólogo en clasificar a fala de entre Eo e Navia como galega, aínda que a denominou co termo de galego-asturiano.
Entre os seus traballos sobre o galego destacan Junio y Julio entre Galicia y Asturias (1945), El saúco entre Galicia y Asturias (1946), Enxebre (1947), ''Gallego-asturiano 'engalar', 'volar'. Casos y resultados de velarización de n en el dominio gallego (1954), El gallego-leonés de los Ancares y su interés para la dialectología portuguesa (1959), Narraciones orales gallego-asturianas'' (1969)
Mantivo unha certa relación con Ribadeo.
Gran Premio do Reino Unido de 1974
300px|miniatura|right|[[Emerson Fittipaldi rematou segundo.]] O Gran Premio do Reino Unido de 1974 foi unha carreira de automobilismo de Fórmula Un, celebrada o 20 de xullo de 1974 no circuíto de Brands Hatch, Kent, Inglaterra. Foi a décima carreira do Campionato do Mundo da tempada de.
Informe da carreira
Lauda completou só 73 voltas, pero permitíuselle unha volta adicional despois de que o equipo protestara porque a súa saída desde o pit lane fora bloqueada despois do cambio por unha picada na penúltima volta, o carril de saída estaba ocupado polos vehículos da organización, do persoal e patrocinadores. Lombardi utilizou o número 208 porque o seu coche estaba patrocinado por Radio Luxemburgo, que emitía na frecuencia de onda media 208 kHz.
Notas
A menos que se indique o contrario, todos os resultados da carreira tómanse de
Ceboliño
Este artigo trata sobre unha hortaliza, para a parroquia ourensá véxase artigo Ceboliño, Ourense. Para a semente de cebola, ou cebola nova (cebolo), véxase artigo cebola.
O ceboliño Allium schoenoprasum, tamén coñecido polo seu nome francés ciboulette, é unha herba da familia das aliáceas, da que se utilizan só as follas picadas como herba aromática; o seu bulbo, ten un sabor moi semellante ao da cebola común mais de menores dimensións e que non se consome (Diferéciase da cebola chinesa que é de maior dimensión, incluso chegando a duplicala en tamaño, da que se utiliza o bulbo mais non a folla).
Cultivo
O ceboliño prefire localizacións asolladas e solos húmidos, lixeiramente arxilosos. Medra dende o nivel do mar até os 2.500 msnm. É resistente ás xeadas, e resulta pouco afectado polas pestes e predadores animais, aos que repele a alicina.
Pode verse afectado por fungos fitopatóxenos como roias (Puccinia allii, Puccinia porri), Botrytis sp, e algunhas especies de fusarium, outras pragas inclúen algunhas especies de trips e larvas de coleópteros nas raíces.
Composición
O ceboliño é rico en vitamina A, B e C (da que contén até 130,5 mg por 100 gramos de herba fresca). O seu aporte proteico e lipídico é escaso, de só 27 kCal/100 g.
A alicina que contén é un potente axente antibacteriano, e pode usarse topicamente coma desinfectante e funxicida, aínda que resulta menos efectiva có allo e a cebola pola súa inferior concentración.
Taxonomía
Allium schoenoprasum foi descrita por Carl von Linné e publicado en Species Plantarum 1: 301. 1753.
Etimoloxía
Allium: nome xenérico moi antigo. As plantas deste xénero eran coñecidas tanto polos romanos coma polos gregos. Porén, parece que o termo ten unha orixe celta e significa "queimar", en referencia ao forte fedor adre da planta. Un dos primeiros en utilizar este nome para fins botánicos foi o naturalista francés Joseph Pitton de Tournefort (1656-1708).
schoenoprasum: epíteto
Giraffes? Giraffes!
'''Giraffes? Giraffes! (normalmente abreviado como G? G!''') é unha banda de math rock instrumental estadounidense formada en 2001 en Massachusetts polo guitarrista e batería Kenneth Topham e o guitarrista Joseph Andreoli. Ademais de math rock, o son do grupo toca frecuentemente o post-rock, o rock progresivo e o rock experimental.
Ángel Sanz Briz
Ángel Sanz Briz, nado en Zaragoza o 28 de setembro de 1910 e finado en Roma o 11 de xuño de 1980, foi un diplomático español destinado durante a segunda guerra mundial en Hungría, coñecido tamén como O Anxo de Budapest.
Nese conflito España mantívose como non belixerante. En 1944, Sanz Briz, actuando por conta propia segundo algúns autores, "oficialmente" con independencia do goberno de Franco (pero sen sufrir tampouco ningunha represalia por iso), contribuíu a salvar a vida duns cinco mil xudeus húngaros durante o Holocausto, proporcionando pasaportes españois, nun principio a xudeus que alegaban orixe sefardí en virtude dun antigo Real Decreto de 1924 do directorio militar de Primo de Rivera, e posteriormente a calquera xudeu perseguido. Por estes feitos foi recoñecido por Israel como Xusto entre as Nacións.
Posteriores descubrimentos na correspondencia diplomática revelaron que Sanz Briz informou en 1944 ao goberno de Franco da existencia do Holocausto, e que contou coa aquiescencia do goberno español.
Exipto
Finalizada a guerra, obtivo o seu primeiro destino como encargado de negocios da embaixada española no Cairo (Exipto).
Hungría
En 1942 Sanz Briz casou con Adela Quijano y Secades e recibiu o seu segundo destino, como encargado de negocios na embaixada española no Reino de Hungría, estado aliado ao Eixe, pero que non puxera en práctica medidas de exterminio dos xudeus como as que xa estaban en marcha en toda a Europa ocupada polos nazis.
En marzo de 1944 Alemaña invadiu Hungría e Adolf Eichmann trasladouse a Budapest para supervisar os plans de exterminio da comunidade xudea do país, nos que foron asasinadas durante o holocausto unhas 565 000 persoas.
O 25 de xuño de 1944 Sanz Briz enviou unha carta informando a Madrid das disposicións anti-xudías:
Aos xudeus obrigóuselles a entregar as xoias de ouro e prata, os aparellos de radio, as bicicletas e os esquís. En dous meses 500 000 persoas foron expulsadas das súas casas. Sanz Briz informa a Madrid por carta (entrada 5151 no Archivo de Europa, 15 de setembro de 1944):
miniatura|250px|Placa en memoria do [[diplomático español Ángel Sanz Briz, que salvou miles de xudeus do Holocausto en Hungría en 1944. A placa colocouna o Concello de Madrid no portal da súa casa na rúa Velázquez.]] miniatura|250px|O monumento dos Xustos entre as Nacións, no parque Raoul Wallenberg de [[Budapest, con Ángel Sanz Briz e Giorgio Perlasca.]] miniatura|250px|Placa en memoria de Ángel Sanz-Briz na parede da Embaixada de España en Budapest. miniatura|250px|Placa en memoria de Ángel Sanz-Briz en Budapest, 13 distr. Parque Estevo I de Hungría. miniatura|250px|Monumento en Budapest, Hungría. miniatura|250px|Monumento en Zaragoza, España.
Os xudeus son confinados nas casas estreladas mentres esperan a quenda da súa deportación. Sanz Briz envía planos dos campos de exterminio a Madrid e informa:
Así, dos 5.200 xudeus cuxa vida puido salvar, só uns 200 eran de orixe sefardí. En agosto de 1944 enviou ao goberno español un informe en francés realizado por dous presos escapados, que detallaba o xenocidio que estaba sendo cometido no campo de concentración de Auschwitz. O informe ía acompañado dunha carta de Sanz que confirma a autenticidade do relatado:
Sanz Briz busca a base legal e afirma que os xudeus sefardís teñen dereito á nacionalidade española por seren descendentes dos xudeus sefardís expulsados polos Reis Católicos. Búscaos nas estacións de ferrocarril de onde saían os deportados e nas marchas da morte, que eran columnas de deportados que camiñaban cara ao seu cativerio. Só encontra a 70 familias sefardís. Interpretando xenerosamente a lei española entrega pasaportes provisionais a todos os xudeus non sefardís que teñan parentes en España.
En outubro de 1944, Adolf Hitler depuxo o goberno de Miklós Horthy. O Parlamento vota a Ferenc Szálasi, líder do partido da Cruz Frechada como xefe de Estado e primeiro ministro. O 18 de novembro de 1944 Sanz Briz subscribe o Documento de protesta de las Legaciones Neutrales por crueldades contra los judíos no que se afirma:
Créase un gueto ao redor da Gran Sinagoga onde se amorean ducias de miles de xudeus. O diplomático sueco Raoul Wallenberg, o representante do Papa en Hungría, Angelo Rota e Sanz Briz crean a carta de protección, que era un documento que entregaban aos xudeus que o solicitaran. O documento acreditaba que o seu titular se encontraba baixo a protección dos países neutrais.