cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tabaquismo
Composición fisicoquímica
Actualmente, a forma de consumo máis habitual é a inhalación dos produtos de combustión do tabaco. Recoñecéronse preto de 5.000 compostos químicos nas distintas fases do fume do tabaco (gasosa, sólida ou de partículas). Considéranse ingredientes do tabaco (termo aconsellado pola OMS) todos os compoñentes do produto, mentres que as emisións dos produtos do tabaco son o que realmente capta e absorbe o fumador (que é a principal causa de mortalidade e de doenzas atribuídas ao tabaco). Actualmente, as emisións son o punto principal da regulación, aínda que os ingredientes permisibles tamén están regulados.
Tabaco e saúde
Fumar pode ser o causante de varias doenzas, como o cancro de pulmón, a bronquite e o enfisema pulmonar. O tabaquismo recoñécese desde hai varios anos como un problema de saúde pública, debido aos danos á saúde asociados ao seu consumo (por exemplo, causan máis de medio millón de mortes ao ano no continente americano). Ademais, fumar é a causa máis frecuente de mortes que poden evitarse. Segundo os últimos informes, centos de miles de persoas morren anualmente de forma prematura debido ao tabaco. Estudos recentes indican que a exposición ao fume dos cigarros fumados por outra xente e outros produtos do tabaco produce ao ano a morte de miles de persoas que non fuman. A pesar destas estatísticas e de numerosos avisos sobre os perigos de fumar, millóns de adultos e adolescentes seguen fumando. De todos os xeitos, estanse facendo progresos: cada día son máis as persoas que deixan de fumar.
No ano 2004, a OMS estimaba en 4,9 millóns o número de mortes anuais relacionadas co consumo de tabaco. A pesar de existir unha probada relación entre tabaco e saúde, isto non impide que sexa un dos produtos de consumo legal que pode matar o consumidor asiduo.
O fume do tabaco componse dunha corrente primaria ou principal, que é a que inhala directamente o fumador, e unha corrente secundaria, xerada mediante a combustión espontánea do cigarro. Identificáronse máis de 4.000 substancias nocivas no fume do cigarro, das cales polo menos 60 son probables carcinóxenos humanos, como os 4-aminobifenois, o benceno e o níquel. Outras substancias tóxicas son monóxido de carbono, dióxido de carbono, nitrosaminas e amoníaco, e outras están como partículas en suspensión (alcatráns e nicotina).
Epidemioloxía
miniatura|Gráfica que amosa a relación entre o consumo de tabaco e o cancro de pulmón. Segundo a OMS existen no mundo máis de 1.250 millóns de fumadores (2010), o que representa aproximadamente un terzo da poboación maior de 15 anos. Por sexos, o 47 % dos homes e o 11 % das mulleres neste rango de idade consomen unha media de 14 cigarros por día, o que supón un total de 5.827 millóns de cigarros ao ano. O 74 % de todos os cigarros consómese en países de baixo e medio nivel de ingresos, segundo o Banco Mundial (hai que ter en conta que a maior parte da poboación mundial vive en países de baixo e medio nivel de ingresos). Tanto para homes como para mulleres, o segmento de idade en que fuma maior proporción é o abranguido entre 30 e 49 anos.
As maiores prevalencias mundiais atópanse en Vietnam, Chile, parte de África e a República Dominicana en homes (73 %, 68 % e 66 %, respectivamente), entanto que Dinamarca e Noruega preséntana na poboación feminina (37 % e 36 %, respectivamente). Polo seu elevado volume poboacional, China, India e a Rusia son as que agrupan a maior parte de fumadores do mundo.
Na Unión Europea existe unha redución progresiva do consumo. Mantense a maior prevalencia en homes que en mulleres, excepto en Suecia, onde o consumo é algo maior en mulleres (22 % homes e 24 % mulleres). A maior proporción de fumadores está nos países mediterráneos. A prevalencia en España en todas as idades (2003) é do 36 % da poboación.
En México estímase que morren diariamente entre 123 e 165 persoas debido ao consumo de tabaco, o que converte esta adicción nun grave problema de saúde pública.
Tabaco e embarazo
Durante o embarazo, o tabaco multiplica o seu potencial daniño xerando non só riscos para a fumadora, senón tamén para o bebé. Entre outros riscos, aumentan os de sufrir embarazo ectópico, hemorraxias vaxinais, alteracións cardíacas, ou, no bebé, risco de nacer con baixo peso, insuficiencias respiratorias, morte súbita, infartos ou leucemia infantil. Existen numerosas investigacións que demostran os efectos tan nocivos do tabaquismo nas mulleres embarazadas. As fumadoras adoitan dar a luz a nenos de baixo peso (entre 150 e 250 gramos menos que as mulleres non fumadoras). Ademais, tanto a nicotina como o monóxido de carbono pasan ao corpo do feto. Demostrouse que a concentración de carboxihemoglobina é dúas veces maior no sangue do feto que no da nai. Se a nai fuma durante o derradeiros seis meses de embarazo, aumentan os riscos de morte para o bebé. As mulleres que fuman tamén corren máis risco de sufrir desprendemento prematuro de placenta. A mortalidade dos infantes é un 30 % maior nas mulleres fumadoras que nas que non fuman, e teñen tamén o dobre de abortos.
Tabaco e cancro
A primeira evidencia que se ten da súa relación foi suxerida en 1761 por John Hill, que describiu o desenvolvemento de pólipos larínxeos nos consumidores de rapé (dous dos casos que describiu presentaban unha transformación maligna). Esta asociación foi corroborada en multitude de ocasións desde esa época.
En 1941 os traballos de Yamagawa e Ichikawa demostran por primeira vez a natureza carcinóxena de diferentes hidrocarburos do fume de cigarros. Posteriormente, en 1950 e 1952 os traballos de Doll e Hill publicados en BMJ e usando metodoloxía do tipo estudo caso-control xa suxiren que o tabaco é a principal causa de cancro de pulmón.
O tabaco relacionouse con diferentes cancros: de pulmón, de larinxe, de orofarinxe, de esófago, de estómago, de páncreas, de fígado, de colon, de recto, de ril, de vexiga, de mama, do aparello xenital, e do sistema linfático. No fume do tabaco atópanse numerosos compostos químicos canceríxenos que proveñen da combustión, como o benceno, o benzopireno, o óxido nítrico, os derivados fenólicos e nitrosaminas, ademais de ser unha fonte importante da nicotina, que se considera un fármaco psicoaditivo.
Crese que o causante do 85 % dos cancros por causa do tabaco é o alcatrán que conteñen os cigarros estándar. Na súa cuberta pódese observar unha serie de finas liñas. Estas liñas son do alcatrán que a marca coloca a cada certa distancia para que o cigarro non chegue a apagarse e siga consumíndose de xeito continuo. Esta concentración provoca que un fumador de cigarros estándar teña ata cinco veces máis probabilidades de contraer cancro con respecto a outro que fume puros ou en pipa.
Cigarros contra tabaco a granel
Segundo datos do Comisionado para o Mercado de Tabacos de España, produciuse un incremento espectacular do consumo de tabaco a granel, dun 32 % entre os anos 2008 e 2011. Existe a crenza de que o tabaco a granel ten menos risco para a saúde, de que contén menos aditivos e de que é menos prexudicial. Esta falsa crenza é maior nas rapazas, segundo os datos da enquisa da Semana Sen fume da semFYC de 2012.
Os fumadores de tabaco a granel mostran un maior risco de cancros de boca, farinxe e larinxe, e tamén de pulmón (de forma importante ou discreta) que os fumadores de cigarros convencionais. Pero un estudo dá unha prevalencia similar para o cancro de boca. No caso do cancro de pulmón cambiaría a proporción do tipo histolóxico, cunha maior prevalencia de adenocarcinomas e cancro de pulmón de células pequenas.
Nun estudo no que se analizaban as marcas máis consumidas en España demostrouse que os contidos de nicotina, alcatrán e monóxido de carbono do tabaco a granel son moi superiores aos permitidos para os cigarros convencionais, nalgúns casos ata dun 85 % máis. O tabaco a granel tamén tería un maior efecto oxidativo en estudos in vitro sobre cultivos de monocitos.
Tabaco e patoloxía vascular
As doenzas do aparello circulatorio constitúen a primeira causa de morte na sociedade occidental. Os dous compoñentes máis importantes son as doenzas cerebrovasculares e a doenza isquémica do corazón ou enfermidade coronaria.
Está demostrado que a mortalidade por doenzas vasculares aumenta nos fumadores. O tabaco multiplica por catro a probabilidade de padecer unha doenza coronaria ou cerebrovascular.
Entre as múltiples substancias do fume do cigarro, as que presentan un maior efecto adverso son a nicotina e o monóxido de carbono (CO).
No Uruguai, despois da prohibición de fumar en espazos pechados, detectouse unha importante diminución no número de ingresos en institucións de saúde por infarto agudo de miocardio.
Tabaco e patoloxía dermatolóxica
O tabaco ten, fundamentalmente, un efecto de avellentamento precoz e de aparición de engurras faciais (no rostro de fumador). Para evitar este problema, os fumadores deben beber aproximadamente un 50 % máis de auga que os non fumadores, xa que o fumar produce un certo grao de deshidratación. Igualmente, un estudo detectou que o 42,2 % das persoas adictas ao tabaco desenvolveron acne non inflamatorio, doenza caracterizada pola presenza de poros pechados, quistes e puntos brancos e negros.
Tabaco e patoloxía dixestiva
O consumo de tabaco asociouse coa gastrite, a úlcera gastroduodenal, a esofaxite por refluxo e a hipertrofia de papilas gustativas, con déficit do sentido do gusto, así como cos cancros de boca, lingua, larinxe, esófago e páncreas.
Dependencia física da nicotina
miniatura|300x300px|Comparación dos efectos negativos do tabaco coas outras 20 drogas máis usuais (canto máis á dereita estea a droga, máis dano producirá no organismo, e cando máis arriba, máis dependencia xerará). Non existe hoxe en día unha opinión unánime acerca da importancia da dependencia física á nicotina como maior ou único compoñente da adicción. Allen Carr, creador dun coñecido método para deixar de fumar, afirmaba que aínda que a ansiedade provocada pola retirada da nicotina é fisicamente real, é máis leve do que aparenta. Por tanto, esta ansiedade, aínda que existente, podería estar multiplicada na mente do fumador por factores sociais, situacións de tensión ou os seus propios temores, o que, de ser certo, agregaría un compoñente psicolóxico moi importante á adicción física.
Establécense dous graos de dependencia: dependencia moderada-intensa (consumo de máis de 20 cigarros ao día; o primeiro cigarro na primeira media hora despois de levantarse) e dependencia leve (consumo de menos de 20 cigarros ao día; o primeiro cigarro despois de media hora de levantarse).
Tabaquismo e cigarros electrónicos
miniatura|Niveis de produción de vapor nun cigarro electrónico Cada se xeneraliza máis o uso do cigarro electrónico como alternativa ao cigarro tradicional. A pesar de que esta metodoloxía non implica directamente a consumición de tabaco, na procura da exhaustividade paga a pena mencionar a súa existencia. O cigarro electrónico é un dispositivo electrónico equipado cun vaporizador e un líquido que se vaporiza por el. Non hai cifras oficiais sobre o número de usuarios do cigarro electrónico, pero a modo de exemplo en Inglaterra, onde o fenómeno está máis estendido, a finais de 2012 a cifra de fumadores de cigarros electrónicos era duns seiscentos mil e ascendeu a un millón en 2013. Malia non haber un fluído líquido de nicotina, xeralmente o líquido vaporizado no cigarro electrónico contén esta substancia, cunha porcentaxe seleccionada polo consumidor. Por esta razón, tamén os usuarios dos cigarros electrónicos, cando inhalan este líquido que contén nicotina, están suxeitos aos efectos da adicción.
O cigarro electrónico non está baseado no fenómeno da combustión e, por tanto, non achega a inhalación de todos os canceríxenos que se emiten na combustión do tabaco e do papel. O mundo científico adoptou un enfoque cauteloso ata o de agora, sobre os efectos dos cigarros electrónicos. Con todo, hai estudos tranquilizadores: recentemente os cardiólogos europeos declararon que o cigarro electrónico non causa dano no corazón. Existe tamén un estudo conducido pola Universidade de Catania que non exclúe que o cigarro electrónico poida ser de axuda para quen queira deixar de fumar. En comparación con outros métodos, de feito, permite manter os xestos dos cigarros tradicionais, ademais de evitar os síntomas de abstinencia.
Lexislación internacional
A Organización Mundial da Saúde (OMS) é o organismo internacional que abandeira e estimula o cambio de actitudes de moitos gobernos, ao mesmo tempo que trata de crear un convenio marco que subscriban os gobernos e que se comprometan a desenvolver accións máis decididas na prevención e no control do tabaquismo. O Banco Mundial, nun informe redactado e publicado en 1999, tamén se incorporou ás políticas internacionais de prevención.
As medidas iniciais da OMS, baseáronse en: En prazo de cinco anos, estas nacións deberán prohibir a publicidade, a promoción e o patrocinio do consumo de tabaco.
Fumadores pasivos
Son aspersoas que non fuman pero que están en contacto constante cos fumadores e inhalan o fume do cigarro. A exposición pasiva a fume alleo causa graves trastornos cardiovasculares e respiratorios, principalmente cardiopatía isquémica e cancro de pulmón. Nas mulleres embarazadas provoca baixo peso do bebé e causa morte súbita nos lactantes.
A OMS declara que "O fume alleo mata" e que "Non hai un nivel seguro de exposición ao fume de tabaco".
Anthony Mann
Emil Anton Bundesmann, nado en San Diego (California) o 30 de xuño de 1906 e finado en Berlín o 29 de abril de 1967, foi un actor e director de cine estadounidense coñecido como Anthony Mann.
Traxectoria
O seu pai, Emile Theodore Bundsmann, era un emigrante austríaco, e a súa nai Bertha Waxelbaum (apelido orixinal: Weichselbaum), proviña dunha familia xudía de Macon, Xeorxia.
Comezou a súa carreira de actor en Nova York, en salas pequenas do Off-Broadway. No 1938 trasladouse a Hollywood e en 1942 comezou a traballar como asistente de dirección. Comezou a sobresaír en Hollywood ó destacar no cinema negro clásico con filmes como He Walked by Night (1948), Railroaded!, T-Men e Raw Deal.
Tamén recibiu un significativo éxito no xénero western, especialmente nunha serie de colaboracións con James Stewart: Winchester '73, Far Horizons, The Naked Spur, The Far Country, O home de Laramie e O home do Oeste con Gary Cooper, considerado por moitos críticos como a súa obra mestra.
Estivo casado con Sara Montiel, coa que traballou en Serenade xunto con outras estrelas como Joan Fontaine, Mario Lanza e Vincent Price. Polo seu traballo ten unha estrela no Paseo da Fama de Hollywood no 6229 de Hollywood Boulevard.
Combatente
O combatente, Calidris pugnax, é unha ave migratoria da orde das caradriformes e familia dos escolopácidos, unha das 24 especies integradas no xénero Calidris.
Cría na tundra e en zonas de terras baixas e pantanosas da rexión euroasiática. Aliméntase basicamente de insectos e miñocas, que captura en prados mollados e na lama branda, buscándoos co bico ou pola vista.
É unha das especies incluídas dentro do Acordo para a protección das aves acuáticas migratorias de África e Eurasia (AEWA).
Descrición
A especie foi descrita en 1758 por Linneo na 10ª edición do seu Systema Naturae, baixo o nome de Tringa pugnax.
Etimoloxías
Para a do xénero, ver Calidris.
Sinónimos
Ademais de polo nome actualmente válido, a especie coñeceuse tamén polos sinónimos:
Características
miniatura|esquerda|250ppx|Combatente coa [[plumaxe invernal]] Teñen a cabeza pequena, o bico de lonxitude media e o pescozo longo. As patas son longas e de cor amarelada, e amosan óvalos brancos nos lados cando voan. O dimorfismo sexual é marcado:
Os machos, que son meirandes cás femias, miden entre 29 e 32 cm de lonxitude e teñen de 54 a 60 cm de envergadura alar. Na época reprodutora a plumaxe amosa diferenzas individuais notables, que permite recoñecelos individualmente. Teñen un colar e unha crista de plumas negras, castañas ou brancas e compostas por plumas de cor uniforme, barradas, ou de coloración irregular. O lombo é castaño agrisado, o peito negro e o resto das partes inferiores branca.
As femias miden entre 22 e 26 cm de lonxitude e teñen unha envergadura alar de entre 46 e 49 cm. Son marróns agrisadas por riba e brancas por debaixo.
No inverno os dous sexos amosan unha parte superior gris pálida e unha inferior branca, e diferéncianse exclusivamente polo tamaño. Os exemplares novos son acastañados coa área ventral da cor do ante.
Hábitat e distribución
A perda de hábitats a consecuencia da agricultura intensiva fíxoos desaparecer practicamente como reprodutores en Alemaña e os Países Baixos.
Cortexo e estratexias reprodutoras
miniatura|esquerda|Combatente con plumaxe branca miniatura|Ovos de Calidris pugnax
O sistema de emparellamento dos combatentes é moi complexo, e está marcado pola utilización de pequenas áreas (de 1 metro por 1 metro aproximadamente) en solos lamacentos, que os machos utilizan para as súas demostracións. Estas superficies están habitualmente preto da auga e nas proximidades da área de cría e son reutilizadas cada ano. Os machos utilizan para conseguir copular coas femias tres tipos de estratexias, das que polo menos dúas están marcadas xeneticamente. Os machos que usan cada unha das estratexias amosan diferenzas de plumaxe, tamaño e comportamento. O tipo de macho máis habitual é o "macho residente" (un 84% de tódolos machos), que na época reprodutora teñen colares negros ou de cores que van do acastañado ó vermello alaranxado. Este tipo de machos defenden cadanseu pequeno territorio de exhibición no que desenvolven activas cerimonias de cortexo fronte ás femias que acoden a escoller un compañeiro entre os machos que se exhiben. Os machos residentes compórtanse agresivamente contra outros machos residentes. Os "machos satélite", menos comúns (ó redor dun 16%), son algo menores e con colares brancos ou moi claros. Non teñen terreo de exhibición propio e permanecen nos límites do dun macho residente, situación que lles permite conseguir emparellarse con femias atraídas por este. As femias teñen tendencia a emparellarse cos machos residentes, mesmo en presenza de satélites, polo que os primeiros amosan certa tolerancia polos segundos. Estas dúas tendencias reprodutoras son herdadas
miniatura|Parella de combatentes no libro Nederlandsche Vogelen, Volume 1 (1770)
Hai unha terceira estratexia, descuberta por un anelador de aves de Frisia, que, a partir de diferenzas na lonxitude das alas, detectou a presenza dun grupo de individuos, máis raro (menos do 1%), que, malia seren machos, teñen aspecto de femia. Estes machos non fan á muda das plumas da época reprodutora, e manteñen todo o ano unha plumaxe semellante á das femias. Suponse que estes machos evitan as agresións dos machos residentes grazas á súa plumaxe, e conseguen emparellarse ó poderen estar na proximidade das femias e aproveitar os momentos en que estas se anasan para solicitar a cópula a outros machos. Non se sabe se esta estratexia é tamén hereditaria.
Ameazas
A especie está ameazada pola contaminación por petróleo, a drenaxe das zonas húmidas e das chairas inundables, a extracción de turba e o abandono e o cambio das terras, as prácticas de xestión da terra que conducen ao crecemento excesivo de matogueiras e xuncos. Tamén pode sufrir futuras diminucións da poboación e contraccións do seu rango como resultado do cambio climático global, e é susceptible á gripe aviar, ao botulismo aviar,  e á malaria aviar, polo que pode verse ameazada por brotes futuros destas enfermidades.
Estado de conservación
A Unión Internacional para a Conservación da Natureza e dos Recursos Naturais (UICN), tendo en conta que esta especie ten unha área de distribución moi e, polo tanto, non se aproxima aos limiares de vulnerable baixo o criterio de tamaño da área de distribución, e a pesar de que a tendencia da poboación parece ser decrecente, non se cre que o descenso sexa o suficientemente rápido como para achegarse aos limiares de vulnerable baixo o criterio de tendencia da poboación, e que o tamaño da poboación é moi grande e, polo tanto, non se aproxima aos limiares de vulnerable segundo o criterio de tamaño da poboación, cualifica o seu status como LC (pouco preocupante).
RMS Atlantic
O RMS Atlantic foi un barco de vapor da White Star Line que operaba entre Liverpool e Nova York. Durante a súa décimo novena travesía, o 1 de abril de 1873, o buque precipitouse contra as rocas, afundíndose preto da costa de Nova Escocia e causando 545 mortes. O seu afundimento constituíu o peor desastre marítimo ata o afundimento do SS Norge en 1904.
Inicios
miniatura|Enterro das vítimas do naufraxio do RMS Atlantic. O SS Atlantic foi construído polos estaleiros Harland and Wolff de Belfast en 1871 e foi o segundo buque construído para a White Star Line baixo a dirección de Thomas Ismay. Pertencía á clase Oceanic e era propulsado por unha máquina de vapor cunha potencia de 600 cabalos (a cal movía unha hélice), tendo ademais catro mastros destinados a portar as velas. Do mesmo xeito que o seu predecesor, o Atlantic tiña unha cheminea coas cores da White Star Line, amarelo e negro. Logo da súa botadura o 26 de novembro de 1870, a compañía planeaba utilizalo na liña de América do Sur a partir de xaneiro de 1871. Con todo, resultou non ser así, xa que o Atlantic foi entregado á empresa o 3 de xuño de 1871, e o 8 de xuño dese ano partiu desde Liverpool cara a Nova York na súa viaxe inaugural. Durante os dous anos seguintes, o buque realizou algunhas travesías regulares cos seus tres (posteriormente cinco) irmáns xemelgos, ofrecendo unha nova comodidade para un transatlántico: os pasaxeiros de clase «salón» (primeira clase) tiñan camarotes iluminados cunhas lámpadas de queroseno (en lugar de candeas), e un suntuoso comedor que dispoñía de asentos individuais en lugar dos bancos habituais.
O Atlantic podía transportar 166 pasaxeiros de clase salón e 1000 pasaxeiros en entreponte (equivalente á terceira clase).
O naufraxio
O 20 de marzo de 1873, o Atlantic partiu desde o porto de Liverpool para realizar a súa décimo novena viaxe. Ao día seguinte fixo escala en Queenstown (Irlanda), poñendo rumbo cara a Nova York con 957 persoas a bordo, das cales 833 eran pasaxeiros, segundo as cifras proporcionadas polas autoridades canadenses. Porén, as cifras varían segundo a fonte.
Durante a viaxe, o capitán James A. Williams decidiu facer escala en Halifax para que o barco se reabastecera de carbón. O 31 de marzo, achegándose a Halifax, o capitán Williams e o terceiro oficial Brady permaneceron na ponte ata a medianoite, mentres o Atlantic atravesaba unha tempestade a unha velocidade de 9 nós, a visibilidade era fortemente reducida e o mar axitado. Cara ás 2:00 da madrugada (hora local) do 1 de abril de 1873, o Atlantic golpeou unha roca mergullada denominada Marr's Head, a 50 metros da illa de Meagher. Os botes salvavidas foron arriados á auga pola tripulación, pero mergulláronse, do mesmo xeito que a cuberta. Tamén morreron algunhas persoas aterrorizadas. Dous oficiais lanzáronse á auga e tenderon algunhas cordas desde unha roca próxima, permitindo rubir aos superviventes.
O manifesto do buque indica que había 156 mulleres e 189 nenos a bordo. Todas as mulleres pereceron no naufraxio, e entre os nenos, só sobreviviu un mozo chamado John Hindley. Das 957 persoas que ían a bordo, morreron 545 e se salvaron 412. A investigación do goberno canadense chegou á seguinte conclusión: "A conduta do capitán Williams na súa xestión do buque durante as doce a catorce horas anteriores á traxedia está en profundo desacordo co que debe ser a conduta dun home en tal situación".
O naufraxio do RMS Atlantic, en termos de vítimas civís, foi a peor catástrofe no Atlántico Norte, ata o naufraxio do SS Norge en Rockall o 28 de xuño de 1904.
Despois do naufraxio
Despois do naufraxio, o Atlantic foi considerado como o primeiro barco da White Star Line en afundir, pero en realidade, a compañía xa perdera o RMS Tayleur na baía de Dublín (Irlanda) en 1854. Pouco despois de que naufragase o Atlantic, a White Star tivo que vender dous dos seus barcos: o Asiatic e o Tropic.
Hoxe en día, a maior parte do buque repousa a 25 metros baixo a superficie da auga. Algúns obxectos foron traídos de varias expedicións e son expostos no Museo Marítimo do Atlántico, en Halifax, e no SS Atlantic Heritage Park and Interpretation Center de Terence Bay (Nova Escocia).
Moinești
miniatura|Casa do concello. Moineşti é unha cidade do distrito de Bacău en Romanía, cun censo de 24.210 persoas en 2002.
O nome da cidade deriva da palabra romanesa moină, que quere dicir "orballo" (e tamén "en barbeito"). Moineşti albergou no pasado unha numerosa comunidade xudía. En 2001 obtivo a categoría de concello.
Xeografía e recursos naturais
Atopándose na intersección entre os Cárpatos Orientais e os Subcárpatos, a zona da vila de Moinesti conta con recursos naturais como petróleo, gas natural, sal e masas forestais.
Boston Bruins
Os Boston Bruins son un equipo profesional de hóckey sobre xeo da cidade de Boston, Massachusetts (Estados Unidos). Os Bruins compiten na máxima competición de hóckey sobre xeo en América do Norte, a National Hockey League (NHL), estando encadrados na Atlantic División da Conferencia Leste. Dende 1995 xogan os seus partidos como local no TD Garden. O equipo gañou a Copa Stanley en seis ocasións, a última delas en 2011, ademais de gañar un dúas ocasións o Presidents' Trophy e en 17 o Prince of Wales Trophy.
Máis de oitocentos xogadores diferentes teñen vestido as cores negra, dourada e branca dos Bruins dende os inicios do equipo, e máis de cincuenta personalidades do equipo forman parte do Hockey Hall of Fame. Este é o caso de: «Ray» Bourque (tamén o xogador con máis puntos da historia do equipo), Robert «Bobby» Orr, Phil Esposito, Tiny Thompson ou Cam Neely. O cadro de xogadores actual está adestrado polo canadense Bruce Cassidy e está liderado polo capitán eslovaco Zdeno Chára.
Primeiros anos
A orixe dos Boston Bruins remóntase a marzo de 1924 cando Charles Adams, propietario dunha cadea de tendas en Boston, comezou os contactos coa National Hockey League, ata entón limitada ao Canadá, para lograr unha franquía, o que se acordou no verán por 15.000 dólares polos dereitos da NHL na cidade estadounidense. Deste xeito, os Boston Bruins comezaron a competir na oitava tempada da NHL, a 1924-25, sendo unha das dúas novidades da liga xunto cos Montreal Maroons.
miniatura|alt=Photo noir et blanc de Denneny en tenue de hockeyeur.|[[Cy Denneny, adestrador-xogador dos Bruins en 1928-1929.]] A tempada 1928-29 supuxo o traslado do equipo ao Boston Garden, e estivo marcada pola chegada de Cy Denneny, considerado na época o mellor goleador da historia da NHL, procedente dos Ottawa Senators, que exerceu como xogador e como adestrador, e a fichaxe de Cecil «Tiny» Thompson (Minneapolis Millers). Xunto a eles chegarían para reforzar ao equipo Mickey MacKay (Pittsburgh Pirates), Myles Lane (New York Rangers), e Bill Carson (Toronto Maple Leafs). Con estes reforzos, os Bruins conseguiron clasificarse para as semifinais da Copa Stanley, onde se enfrontaron aos Montreal Canadiens, aos que derrotaron en tres partidos para clasificarse para a final da Copa Stanley fronte aos Rangers na que foi a primeira final da NHL sen representantes do Canadá. Na final os Bruins impuxéronse en dous partidos aos neoiorquinos, gañando o segundo partido no Madison Square Garden, onde Bill Carson meteu o gol que daría a vitoria e a primeira Copa Stanley aos de Boston. Na seguinte tempada os Bruins chegarían novamente á final, mais caeron en dous partidos fronte aos Canadiens. Esta derrota iniciou un período de oito tempadas nas que os de Boston non foron quen de pasar a primeira eliminatoria dos play-offs, e mesmo non se clasificaron para as series finais nas tempadas 1931-32 e 1933-34, finalizando esas dúas tempadas na derradeira posición da súa división.
A dinámica negativa dos Bruins nas series finais mudou radicalmente na tempada 1938-39, cando logo de finalizar unha liga regular sen divisións, os Bruins se enfrontaron ao segundo clasificado (New York Rangers) nunhas semifinais ao mellor de sete encontros, gañando finalmente os de Boston por 4 partidos a 3. Os Bruins encontrábanse ante a súa cuarta final da Copa Stanley, na que se tiñan que enfrontar aos terceiros clasificados da liga regular, os Maple Leafs; logo de gañar un partido cada un en Boston, os Bruins gañaron os dous partidos disputados en Toronto, situando o 3-1 na eliminatoria, que viaxaba agora a Boston, finalmente os Bruins gañaron o quinto partido e fixéronse coa súa segunda Copa Stanley, a única gañada polo equipo baixo a dirección de Art Ross nas 16 tempadas que o canadense adestrou aos Bruins.
Na tempada 1939-40, malia finalizar na primeira posición da liga, os Bruins caeron na primeira rolda das series eliminatorias fronte aos Rangers, que finalmente gañarían a súa terceira Copa Stanley. A tempada seguinte supuxo a consecución do terceiro campionato ligueiro para os Bruins; malia teren comezado mal a tempada, o equipo conseguiu encadear 21 vitorias dende o 21 de decembro de 1940, con 10 empates e unha soa derrota, para finalizar a liga regular na primeira posición. Nas semifinais enfrontáronse aos segundos clasificados, os Toronto Maple Leafs, aos que derrotaron por 4 partidos a 3 logo de remontar unha eliminatoria que se puxera de cara para os canadenses logo do quinto partido (3-2). Na final de 1941 a franquía de Boston enfrontábase aos Red Wings de Detroit, que finalizaran na terceira posición da liga regular a 14 puntos dos Bruins, que se farían co título de liga sen perder ningún partido, levando así a terceira Copa Stanley a Boston.
Os anos do Original Six
Despois de gañar a terceira Copa Stanley para os Bruins, Cooney Weiland deixou o equipo e Ross tivo que volver ao banco dos Bruins unha vez máis. As consecuencias económicas da Gran Depresión e da segunda guerra mundial fixeron que tres dos dez equipos que integraban a liga (Ottawa Senators, Pittsburgh Pirates e Vancouver Maroons) desapareceran durante os anos 1930, e na 1942-43 os New York Americans finalizaron as súas actividades, o que fixo que a NHL iniciara un período de vinte e cinco anos coñecido como a "era dos seis equipos orixinais da NHL" ou dos "Original Six", unha liga de seis: Canadiens, Maple Leafs, Red Wings, Rangers, Black Hawks e os Bruins.
A tempada 1944-45 foi a derradeira de Ross como adestrador dos Bruins, logo dun total de 219 partidos á cabeza da franquía repartidos en catro períodos, cedendo a súa praza a Dit Clapper quen ocupou o dobre posto de adestrador-xogador. Co remate da guerra volveron antigos xogadores na tempada 1945-46, o que non impediu que os de Boston perderan na final fronte aos Canadiens, resultados que non mellorarían nos seguintes anos, colleitando os Bruins tres derrotas na primeira rolda dos play-offs nas seguintes tres tempadas.
En 1948 dous xogadores dos Bruins protagonizaron un escándalo. A NHL logrou probas por medio de escoitas da policía de que Billy Taylor, adquirido polos Bruins en 1947 procedente dos Red Wings, e Gallinger tiñan relacións cun corredor de apostas e que os dous apostaran polos Bruins. Como resultado, o presidente da NHL Clarence Campbell suspendeunos de por vida. miniatura|esquerda|[[Milt Schmidt, membro do Hockey Hall of Fame e capitán dos Bruins a principios dos anos 1950.]] Dende a marcha de Clapper fóronse sucedendo varios adestradores no banco dos Bruins, mais ningún conseguiu levar á franquía á consecución dun novo título de liga. Na tempada 1949-50 entrou Buck Boucher como novo adestrador, mais non foi quen de clasificar o equipo para as series. Lynn Patrick substituíuno nas tempadas seguintes, logrando meter os Bruins de novo nunha final, na tempada 1952-53, que gañaron os Canadiens.
En 1954, despois de 30 anos á cabeza dos Bruins, Art Ross cedeu o seu posto de director xeral a Lynn Patrick, quen nomeou como adestrador a Milt Schmidt. Baixo a súa dirección, os Bruins chegaron a dúas finais consecutivas, na tempada 1956-57 e 1957-58, as dúas perdidas fronte a Montreal. Logo desta última final, os Bruins conseguiron clasificarse para os play-offs grazas ao seu segundo posto na liga regular, mais caeron na primeira rolda fronte aos Maple Leafs por 3 partidos a 4, que perderían a final fronte aos Canadiens por 4-1.
A partir de 1959 os Bruins entraron nunha dinámica perdedora. Na tempada 1960-61 os Bruins remataron os derradeiros, con só 14 vitorias en 70 partidos. Na tempada seguinte entrou Phil Watson para dirixir o banco, que só permaneceu pouco máis dunha tempada, volvendo Schmidt ao posto. Na tempada 1966-67, o equipo de Schmidt realizou unha mala tempada e no medio da mesma substituíuno Harry Sinden, non obstante os Bruins volveron quedar os últimos da liga por sexta volta nas últimas sete tempadas, e por oitava volta consecutiva non se clasificaron para as eliminatorias
A expansión de 1967 poría fin á era do Original Six, unha etapa na que a franquía de Boston non foi quen de conseguir ningún título, en parte motivado pola política da liga para que os equipos adquiriran novas promesas, xa que segundo as normas da NHL, un equipo tiña dereitos exclusivos á hora de fichar a un xogador promesa se este se encontraba dentro dunha área de 50 millas de distancia desde a sede da franquía (se o xogador estaba fora desta área podía negociar con calquera equipo), o que beneficiou aos equipos do Canadá, xa que a maior parte dos xogadores eran desa nacionalidade, e aos Detroit Red Wings, que podían dispoñer de dereitos exclusivos sobre xogadores do sur de Ontario; esta medida tamén limitou os traspasos entre as franquías.
A era Orr-Esposito
En 1967 a NHL pasou de seis a doce franquías, os novos equipos foron Minnesota North Stars, Los Angeles Kings, Oakland Seals, Philadelphia Flyers, Pittsburgh Penguins e St. Louis Blues. Estes novos equipos tiveron o dereito de elixir vinte xogadores entre os seis equipos orixinais, que tiñan pola súa banda o dereito a "protexer" os seus mellores doce xogadores. Os Kings e os Penguins escolleron dous xogadores dos Bruins, os North Stars e os Seals tres, os Blues catro e os Flyers oito. As seis novas franquías axuntáronse na división oeste mentres os seis equipos orixinais formaron a división leste.
O 15 de maio de 1967 o novo director xeral dos Bruins, Milt Schmidt, obtivo a Phil Esposito, Ken Hodge e Fred Stanfield dos Black Hawks en troco de Pit Martin, Jack Norris e Gilles Marotte. A chegada destes novos xogadores marcou a volta dos Bruins ás series eliminatorias tras oito anos de fracaso. Na tempada 1967-68 remataron en terceiro lugar da súa división tras os Canadiens e os Rangers, e na tempada seguinte, por detrás de Montreal. Nesas dúas tempadas foron os Canadiens os encargados de eliminalos da Copa Stanley; en 1968 Montreal gañou 4-0 na primeira rolda das series e en 1969 os Bruins, tras derrotar aos Maple Leafs, quedaron eliminados en seis partidos, tres perdidos na prolongación.
A tempada 1969-70 supuxo a consecución dunha nova Copa Stanley para a franquía de Boston. Nesta tempada, o equipo dirixido por Harry Sinden realizou un inicio de liga regular case perfecto, mais a remontada final dos Blackhawks (gañaron os seus últimos 26 partidos) relegaron aos Bruins ao segundo posto da liga cos mesmos puntos que os de Chicago pero con 5 vitorias menos. Nos play-offs enfrontáronse na primeira rolda aos Rangers, derrotando aos neoiorquinos por 4 partidos a 2, dándolles o paso ás semifinais contra os Blackhawks, aos que derrotarían por un contundente 4-0. Deste xeito os Bruins chegaban á súa 11ª final da Copa Stanley, na que se enfrontarían ao campión da división oeste, os St. Louis Blues, mais con 13 puntos menos que os Bruins na liga regular. Finalmente os Bruins imporíanse tamén por 4-0 aos Blues e alzarían a súa cuarta Copa Stanley. Bobby Orr foi nomeado mellor xogador da tempada na NHL, mentres que Phil Esposito encabezou as estatísticas en goles, asistencias e puntos. Na tempada seguinte, malia conseguir a primeira posición na liga regular con 57 vitorias en 78 partidos, os Bruins caeron na primeira rolda dos play-offs fronte aos Montreal Canadiens en sete partidos.
Na tempada 1971-72 chegou a quinta Copa Stanley para o equipo de Boston. Logo de conseguir o campionato da liga regular con 119 puntos (54 vitorias, 13 derrotas e 11 empates), os Bruins enfrontáronse aos Maple Leafs (cuartos na división leste da liga regular, con 29 puntos menos que os Bruins), impoñéndose aos canadenses por 4-1. Nas semifinais tíñanse que enfrontar aos St. Louis Blues (que viñan de derrotar aos Minnesota North Stars en sete partidos), impoñéndose por un contundente 4-0. Na final da liga enfrontáronse os Bruins e os Rangers, impoñéndose os de Boston en seis partidos. Novamente Orr e Esposito lideraron a liga en puntos (116 e 133 respectivamente).
Na tempada 1975-76 os Bruins traspasaron a Esposito e Carol Vadnais aos Rangers a cambio dos defensores Brad Park, Joe Zanussi, así como tamén o central Jean Ratelle, mentres que Orr perdeu case a totalidade da tempada por mor de dúas operacións nos xeonllos, e rematada a tempada marchou aos Blackhawks. Malia a marcha das súas dúas estrelas, os Bruins conseguiron chegar á final da Copa Stanley ao ano seguinte, caendo fronte aos Canadiens por 4-0. A mesma historia repetiríase ao ano seguinte, cando os Bruins gañaron novamente a súa división e chegaron á final da liga fronte aos canadenses, caendo en seis partidos no que sería a sétima derrota dos de Boston nunha final fronte aos de Montreal noutras tantas ocasións. Logo da fusión da NHL coa WHA e do draft que lle seguiu ao final da tempada, a primeira elección dos Bruins foi a do defensor Raymond Bourque, procedente dunha liga xuvenil de Québec, e que se ía converter no sucesor de Bobby Orr no posto.
Anos 1980 e 1990
Entre 1980 e 1987, os Bruins clasificáronse en cada tempada para os play-offs, mais tan só chegaron nunha ocasión á final da Copa Stanley. Despois de chegar á final da conferencia en 1983, foron eliminados catro anos seguidos polos Canadiens logo do primeiro partido de series; en quince encontros disputados entre as dúas formacións, os Bruins só gañaron dous. En 1988 despois de derrotar aos Sabres, enfrontáronse de novo aos Canadiens, perderon o primeiro partido por 5-2 mais gañaron os catro seguintes, logrando eliminar os de Montreal por primeira volta desde 1943. Gañaron logo contra os New Jersey Devils e caeron na final fronte aos Edmonton Oilers de Wayne Gretzky, que gañaron a súa cuarta copa en cinco anos. Despois dunha nova eliminación polos Canadiens en 1989 enfrontáronse de novo aos Oilers na final en 1990, gañando o equipo de Edmonton a súa quinta Stanley en sete anos. Nas tempadas 1990-91 e 1991-92, os Bruins eliminaron os Canadiens na final da división pero nas dúas perderon diante os Penguins na final da conferencia, o que lles impediu acceder a unha nova final da Copa Stanley.
En 1991 a NHL, que mantiña un número de equipos estables desde 1979, autorizou a chegada de novas franquías cunha expansión progresiva, pasando de vinte e un equipos a finais da tempada 1990-91, a vinte e dous en 1993, vinte e seis en 1994, vinte e sete en 1998, vinte e oito en 1999 e trinta en 2000. O aumento do número de equipos incrementou a dificultade para se clasificar para as series eliminatorias. Os Bruins non chegaron a final da Copa Stanley ningunha vez neses anos.
Novo milenio
Despois da chegada do novo século, os resultados dos Bruins foron moi irregulares, cuartos da súa división en 2001, vencedores ao ano seguinte, terceiros en 2003 e de novo vencedores en 2004, os derradeiros en 2006 e 2007, terceiros en 2008, vencedores en 2009 e terceiros en 2010. Tras a destitución de Pat Burns en 2000 o equipo viu seis adestradores diferentes, aínda que de novo volveu á estabilidade coa chegada de Claude Julien en 2006, e foi con el que no ano 2009 superaron por primeira volta en dez anos a primeira rolda nas series, contra un rival histórico, os Canadiens.
Sexta Copa Stanley
A tempada 2010-11 dos Bruins comezou en Europa, onde se enfrontaron dúas veces en Praga (República Checa) aos Phoenix Coyotes. Os de Boston conseguiron o título da súa división, situándose terceiros da Conferencia Leste ao final da liga regular por detrás dos Washington Capitals e os Philadelphia Flyers, primeiros e segundos respectivamente. A terceira posición da conferencia fixo que se cruzaran na primeira rolda dos play-offs co seu rival histórico, os Canadiens. Malia perder os dous primeiros partidos disputados no TD Garden de Boston, os Bruins gañaron os tres seguintes partidos (o quinto da serie logo de dúas prórrogas), mais Montreal empatou a serie no último partido que se disputaría no Canadá e todo se decidiría no definitivo sétimo encontro, no que os Bruins se impuxeron por 4 goles a 3 na súa casa, conseguindo o pase ás semifinais de conferencia.
O seguinte paso na carreira polo título dos Bruins eran os segundos clasificados da conferencia, os Flyers. Malia á igualdade dos dous equipos na clasificación da liga regular, os de Boston impuxéronse por un contundente 4-0 na eliminatoria, impoñéndose en varios partidos por marcadores avultados, como o 7-3 do primeiro partido, ou o 5-1 dos dous últimos enfrontamentos. A final da conferencia enfrontaríaos aos Tampa Bay Lightning, quintos clasificados na liga regular, nunha eliminatoria na que, ao igual que contra os Canadiens, os Bruins comezaron perdendo na casa. Logo dunha serie que se decidiu no sétimo encontro, os Bruins alzáronse co Prince of Wales Trophy como campións da Conferencia Leste.
Dende 2011
Na tempada 2011-12 os Bruins conseguiron a primeira posición da Northeast Division, e a segunda da Conferencia Leste na liga regular con 49 vitorias en 82 partidos, polo que se enfrontaron nos cuartos de final de conferencia aos Washington Capitals, sétimos clasificados no leste. Malia gañar o primeiro e o terceiro partidos, dúas vitorias consecutivas dos Capitals no cuarto e quinto partido, puxeron a eliminatoria do lado do equipo de Washington. Os Bruins igualaron a eliminatoria no sexto partido grazas a un gol na prórroga de Tyler Seguin, mais no derradeiro partido da serie os Capitals impuxéronse por 2 goles a 1 na prórroga, poñendo punto e final á defensa do título dos Bruins.
Ao ano seguinte, nunha tempada marcada polo peche patronal que reduciu a tempada a 48 partidos, os Bruins conseguiron a segunda praza da súa división con 28 vitorias. Nos cuartos de final de conferencia enfrontáronse aos Maple Leafs, derrotándoos en sete partidos, o último deles gañado na prórroga. Na seguinte rolda os Bruins debían desfacerse dos Rangers, conseguíndoo en cinco partidos. Na final de conferencia esperaban os Pittsburgh Penguins, aos que eliminaron por un contundente 4-0, incluíndo un 3-0 no primeiro partido e un 6-1 no segundo. Os Bruins chegaban deste xeito á final da Copa Stanley, onde se enfrontaron aos Blackhawk, que remataran campións da liga regular con 36 vitorias; os Bruins perderon na prórroga o primeiro encontro, mais impuxéronse nos dous seguintes. Porén, tres vitorias consecutivas dos Blackhawks levaron o título a Chicago.
Na tempada 2013-14 os Bruins conseguiron un novo título da liga regular ao encabezar a clasificación final con 117 puntos e 54 vitorias en 82 encontros. Na primeira rolda dos play-offs enfrontáronse aos Red Wings de Detroit, aos que derrotaron en cinco partidos malia perder o primeiro, clasificándose deste xeito para as semifinais de conferencia, onde se debían enfrontar aos Montreal Canadiens. Malia gañar o cuarto e o quinto partido e situar a eliminatoria nun 3 a 2 favorable para os de Boston, os Canadiens gañaron os dous seguintes encontros, deixando aos Bruins fóra da pelexa polo título.
As dúas seguintes tempadas o equipo non conseguiu a clasificación para os play-offs, finalizando na quinta posición da Atlantic Division con 96 puntos en 2015 e na cuarta posición da súa división con 93 puntos en 2016. En febreiro de 2017, a menos de dous meses para que finalizara a liga regular, o equipo decidiu cesar a Claude Julien como adestrador, sendo substituído por Bruce Cassidy, que introduciu pequenas mudanzas no equipo para salientar a velocidade e as habilidades dos xogadores. O equipo finalmente conseguiu a clasificación para as series como terceiro clasificado na Atlantic Division con 95 puntos, con todo, o equipo caeu na primeira rolda fronte aos Ottawa Senators en seis partidos, dos cales catro decidíronse na prórroga.
Rivalidades
miniatura|esquerda|Os Bruins e os Canadiens no TD Garden durante os himnos. As máis antigas rivalidades da NHL datan da época do Original Six. Unha rivalidade tradicional estableceuse nesta época entre os Bruins e os Montreal Canadiens. Ningún outro equipo da NHL se enfrontou a outro opoñente coma os Bruins e os Canadiens: ao finalizar a tempada 2016-17 os dous equipos enfrontáranse 738 veces na liga regular, con 267 vitorias para os de Boston por 360 para os de Montreal e 103 empates; e 170 veces nos play-offs cun rexistro de 71 a 106 para os canadenses.
Como noutras rivalidades, os momentos máis intensos son nas roldas eliminatorias dos play-offs. Así, entre 1946 e 1987, os Bruins e os Canadiens enfrontáronse dezaoito veces con outras tantas vitorias para o equipo canadense. Os Canadiens conseguiron un total de vinte e catro Copas Stanley na súa historia, entre elas sete gañadas fronte aos Bruins. Na semifinal de 1952, Maurice Richard dos Canadiens sufriu unha lesión na cara logo de ter recibido un golpe co xeonllo no primeiro período do sétimo partido. Volveu ao partido antes da súa finalización e marcoulle dous goles a "Sugar" Jim Henry para clasificar ao seu equipo para a seguinte rolda dos play-offs. Unha célebre fotografía do final do partido mostra a parte superior do ollo vendado de Richard co sangue corréndolle pola cara dándolle a man a Henry cun ollo morado.
Na tempada 1970-71, os Bruins finalizaron na primeira posición a liga regular con máis de 10 puntos de vantaxe sobre o segundo clasificado do leste (New York Rangers) e o líder do oeste (Chicago Blackhawks), e máis de 20 sobre os outros 5 clasificados para os play-offs. Boston defendía o título da Copa Stanley e partía como favorito nas series eliminatorias para revalidar o título. Na primeira rolda enfrontáronse Boston e Montreal, e durante o segundo encontro os Bruins gañaban aos Canadiens pos 5 goles a 1, mais os canadenses remontaron o partido e gañaron por 5 a 7. Finalmente os Canadiens gañaron a serie, chegando á final, onde gañarían a Chicago para alzarse coa súa 17ª Copa Stanley.