cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Txiki Begiristain
Director técnico do FC Barcelona
Baixo a súa dirección técnica (e co recoñecido asesoramento persoal de Johan Cruyff), o FC Barcelona fichou como adestrador a Frank Rijkaard, e a xogadores como Ronaldinho, Deco ou Samuel Eto'o, que volveron situar ao club na elite do fútbol europeo. O 14 de maio de 2005, o FC Barcelona conseguiu, a falta de tres xornadas para o final, o título de campión da Liga española de fútbol da tempada 2004-05. Foi o primeiro título do club, en fútbol, en seis anos. E o primeiro de Txiki Begiristain como director deportivo. Na campaña 2008/2009, logo de realizar unha excelente xestión nos despachos e no campo, o FC Barcelona, con Begiristain como director técnico e Guardiola nos banquiños, levantou os tres títulos nos que aspiraba a gañar, a Copa do Rei, a Liga e a UEFA Champions League.
Carlos II con armadura
Carlos II con armadura  é unha pintura ao óleo de 1681 realizada polo pintor español Juan Carreño de Miranda (1614-1685) do rei de España Carlos II. O número de artistas reais, baixo control de Carlos II, fixo que puidese estar en posesión dunha das mellores coleccións de Europa. Este cadro atopábase orixinalmente nunha sala del Escorial, hoxe pertence ao Museo do Prado de Madrid co número de inventario P07101.
Descrición
O personaxe é un retrato de corpo enteiro do mozo Carlos II de España co pelo longo e vestido cun equipo militar en forma de armadura, botas de montar, a espada e o cetro. A armadura está decorada coa cruz de Borgoña e un brillante sol. Detrás do rei pódese ver unha mesa apoiada sobre leóns de bronce, encima da cal se atopa un casco e unha luva. No fondo, detrás dunha balaustrada, albíscanse dous buques de guerra disparando canóns.
Historia
Carlos II foi o último Habsburgo que reinou en España, naceu con discapacidades físicas e mentais e dependeu de coidadores durante toda a súa vida. O artista tivo un traballo difícil para presentar ao rei tanto de forma idealizada como á vez realista. De acordo coa datación da imaxe, o rei contaba con 20 anos de idade. Foi nesta obra a primeira vez que foi representado con vestiduras militares, as referencias bélicas do fondo do retrato, refírense ás guerras con Luís XIV de Francia. Os símbolos debuxados na armadura son os pertencentes á que usou Filipe II na batalla de San Quintín do ano 1557. Os exames realizados na pintura con raios X mostraron, que baixo a capa actual, hai un retrato do rei cuns 10 anos de idade.
Violación
miniatura|dereita|A violación da aristócrata [[Lucrecia foi o punto de partida dos acontecementos que levaron o derrocamento da monarquía romana e o establecemento da República romana. Como resultado directo da violación, Lucrecia suicidouse. Moitos artistas e escritores inspiráronse na historia, incluíndo a Shakespeare, Botticelli, Rembrandt, Durero, Artemisia Gentileschi, Geoffrey Chaucer, Thomas Heywood e outros.]] Unha violación dunha maneira global é unha infracción ou transgresión, polo que é común empregalo como sinónimo de quebrantamento, en ámbitos diversos, o que dá lugar a termos como violación de domicilio, violación de correspondencia ou violación de contratos, entre outros. Con todo, é usado maioritariamente para referirse á acepción de tipo sexual e indicar que existiu un quebrantamento de orixe sexual, o cal atenta contra a dignidade humana e contra o dereito de liberdade sexual. A violación é xa que logo todo aquel contacto sexual con calquera persoa que non pode (incapaces mentais, menores de idade ou persoas inconscientes) ou non quere dar o seu consentimento.
Henry Adams (homónimos)
O nome Henry Adams pode referirse a:
José Asensio
Traxectoria
Ingresou na Academia de Infantería de Toledo en 1907 e foi enviado ao Protectorado Español de Marrocos. En 1920 ascendeu a comandante e foi nomeado xefe do Estado Maior do Comisariado Español en África. Ao proclamarse a Segunda República Española foi nomeado xefe da Comisión Fronteiriza con Portugal, e en 1933 foi ascendido a coronel.
Nos primeiros días da Guerra civil española tomou parte no asalto ao Cuartel da Montaña de Madrid e diversas operacións nas frontes de Andújar, Málaga, Guadarrama. Ascendido a xeneral, foi nomeado Xefe do Teatro de Operacións do Centro (TOCE) e participou no frustrado asalto ao Alcázar de Toledo; fracasou igualmente, en Talavera de la Reina. En outubro de 1936 Francisco Largo Caballero nomeouno subsecretario do Ministerio da Guerra, desde onde tratou de reorganizar o exército republicano. Pouco antes de finalizar a guerra foi nomeado agregado militar da embaixada española en Washington. Trasladouse a Nova York, onde deu clases de español. En 1949, foi nomeado ministro da Guerra no Goberno da República no exilio. Finou en Nova York o 24 de febreiro de 1961.
Adolfo Vázquez Gómez
Adolfo Vázquez Gómez, nado en Ferrol o 18 de agosto de 1869 e finado en Montevideo o 25 de xullo de 1950, foi un xornalista e escritor galego.
Traxectoria
Estudou o bacharelato en Lugo e despois comezou a carreira militar, aínda que a deixou para dedicarse ao xornalismo. Iniciou as súas colaboracións en El Regional e Galicia Moderna, e dirixiu Galicia Liberal, en Santiago de Compostela. Marchou a Madrid, onde foi redactor de La República e colaborou en La Guindilla e El Combate. Militante do federalismo republicano de Francesc Pi i Margall, participou no movemento revolucionario de 1886, polo que tivo que exiliarse en Portugal, onde fundou El Galleguito en Lisboa e colaborou en España e A sentinela da Fronteira. Marchou a Francia en 1887 e regresou a Portugal ao ano seguinte.
Coa amnistía de 1889 regresou a Galicia instalándose en Betanzos onde colaborou en Las Riberas del Mendo e ¡Ya Somos Tres!, e fundou os diarios El Valdoncel e El Mendo. En Betanzos foi presidente do Ateneo Obreiro, do Centro Republicano Federal e do Orfeón Eslava. Tamén foi nomeado en 1890 cronista de Betanzos, sendo o primeiro cronista oficial da cidade. Na Coruña foi redactor do periódico republicano El Telegrama e foi elixido presidente da Xuventude Republicana Coruñesa.
En 1892 marchou a Buenos Aires, onde fundou El Pabellón Español, e un ano máis tarde trasladouse a Montevideo onde dirixiu El Intransigente foi xerente de El Liberal e dirixiu El Socialista. Máis tarde, na localidade de Paysandú presidiu a Asociación Liberal de Socorros Mutuos e o Comité de Auxilios de Sicilia e Calabria e dirixiu o periódico El Paysandú.
En 1913 viaxou a Europa e participou, como delegado de colectividades suramericanas e europeas, no XVII Congreso Internacional de Libre Pensamento en Portugal. En 1914 participou en Lisboa nunha conferencia sobre o movemento agrario con Basilio Álvarez e Francisco Álvarez Pena. De volta en América, asistiu como delegado á Confederación Suramericana Pro-Paz, ao I Congreso Panamericano do Neno e ao Congreso de Bibliografía e Historia (como representante da Biblioteca América da Universidade de Santiago de Compostela).
Instalado en Buenos Aires foi catedrático de Historia da Liga de Educación Racionalista e, en 1924, encargouse da dirección da revista Céltiga. Novamente en Montevideo, dirixiu diversas emisións radiofónicas.
Liga ASOBAL 1998/99
A Liga ASOBAL 1998-99 foi a 48ª edición da liga española de balonmán, a 9ª edición coa denominación ASOBAL. A competición contou con 14 equipos que se enfrontaron entre si a dúas voltas nun total de 26 xornadas. O campión final tralo play-off polo título foi o FC Barcelona, que alzou o seu 10º título na competición.
Motor V6
miniatura|right|300px|Un V6, 24-válvulas, motor [[DOHC]] Un motor V6 é un motor con dous bancos de tres cilindros, que comparten veo de manivelas, formando unha "V".
Descrición
Un Motor V6 é un motor en V con seis cilindros montados no cárter en dous bancos de tres cilindros, polo xeral montados en ángulo recto ou noutro ángulo, con seis pistóns cun veo de manivelas común. É a segunda configuración do motor máis común nos coches modernos logo do catro en liña.
O V6 é unha das configuracións de motor máis compactas, máis curto que o catro en liña e en moitos deseños máis estreito que o V8. Debido á súa lonxitude compacta, o V6 préstase ben a ser utilizado amplamente como motor transversal nos deseños de tracción dianteira. Cada vez é máis común que o espazo libre para motores nos coches modernos sexa menor ao mesmo tempo que os requisitos de potencia aumentan, e substituíron en gran medida aos 6 en liña, que son demasiado longos para caber en moitos compartimentos de motores modernos. O motor V6 foi amplamente adoptado para os coches de tamaño medio, a miúdo como un motor opcional onde o 4 en liña e o estándar, ou como un motor básico onde o V8 é unha opción de rendemento máis alto.
Os novos motores V6 de indución forzada entregan máis cabalos de forza e un par de saída comparable aos motores V8 de aspiración natural contemporáneos, á vez que reduce o consumo de combustible e as emisións.
Historia
Algúns dos primeiros coches V6 foron construídos en 1905 por Marmon. Marmon era un especialista en motores en V que se iniciou con motores V2, logo construíu V4 e V6, despois V8 e en 1930 Marmon era un dos poucos fabricantes de automóbiles do mundo que xamais construíron un coche V16.
De 1908 a 1913, o Deutz Gasmotoren Fabrik produciron trens híbridos benceno-eléctricos que utilizaron un V6 como motor xerador.
Outro coche V6 foi deseñado en 1918 por Leo Goosen para o Enxeñeiro Xefe de Buick Walter L. Marr. Só construíuse un único prototipo de coche Buick V6 en 1918 e foi utilizado durante moito tempo pola familia Marr.
Lamapulleira, San Cosme de Manán, O Corgo
Lamapulleira é un lugar da parroquia de San Cosme de Manán, no concello lugués do Corgo na comarca de Lugo. Segundo o IGE, en 2016 tiña 6 habitantes (3 homes e 3 mulleres).
-560
Europa
miniatura|Buda do [[pagode de Fréjus, Francia.]]
Motor V6
Historia
miniatura|right | Lancia V6 A primeira produción en serie de V6 foi introducida por Lancia en 1950 co Lancia Aurelia. Outros fabricantes tomaron nota e pronto outros motores V6 estaban en uso. En 1959 GMC presentou un V6 de 60 graos de alta resistencia de 5 litros para usar nas súas camionetas Suburban, un deseño de motor que máis tarde se ampliou a 7´8 L para usar en camións pesados e autobuses. O descubrimento do punto óptimo de 60 graos maximiza a enerxía e reduce ao mínimo a vibración e tamaño. En resumo, GMC logrou por casualidade un deseño óptimo para o motor de seis cilindros, que foi considerado como o pináculo do deseño de 6 cilindros.
-560
Outros
Historia ano a ano
-483
Outros
Historia ano a ano
Costa de Monte
O topónimo galego Costa de Monte pode referirse a:
Irmáns García Nodal
O Irmáns García Nodal é un buque de salvamento e apoio, do servizo de gardacostas da Consellería do Mar da Xunta de Galicia.
Leva o nome en honra de Bartolomé e Gonzalo García de Nodal, navegantes pontevedreses que recoñeceron o estreito de Magallanes en 1619.
Equipamento
Conta con dúas embarcacións de rescate con waterjets, laboratorios para investigación, maquinillas de pesca e científicas, 300 m de barreira para loita contra a contaminación, dous skimmers, seis tanques flotantes, sistema de loita contra incendios, busca por infravermellos e un centro de mando e control.
Timidina
A timidina, que tamén se pode denominar con máis precisión desoxitimidina (porque leva desoxirribosa), é un nucleósido coa fórmula C10H14N2O5 formado pola base nitroxenada pirimidínica timina unida por enlace N-glicosídico ao azucre 2-desoxirribosa.
Cando leva un fosfato unido en posición 5' convértese no nucleótido dTMP, que forma parte do ADN. No ARNt pode aparecer no bucle ou brazo T en forma de ribotimidina (con ribosa).
A timidina úsase en bioloxía celular para sincronizar o ciclo celular das células na fase S.
Tradicionalmente obtíñase a timidina do esperma do arenque, pero despois do seu incremento de produción para fabricar AZT utilizáronse técnicas de enxeñaría xenética.
Propiedades
En forma sólida aparece como pequenos cristias brancos ou pos cristalinos, ten un peso molecular de 242,229 d, e un punto de fusión de 185 °C. A súa estabilidade é alta en condicións estándar de presión e temperatura.
A Hedrada, Foxado, Curtis
A Hedrada é un lugar da parroquia de Foxado no concello coruñés de Curtis, na comarca de Betanzos. Segundo o IGE, en 2011 tiña 7 habitantes (6 homes e 1 muller).
Timidina
Análogos e derivados da timidina
A iododesoxiuridina é un radiosensibilizador que incrementa a cantidade de danos que sofre o ADN cando recibe radiación ionizante.
A azidotimidina (AZT) úsase como fármaco para o tratamento contra a infección por VIH. O AZT é un inhibidor da transcrición inversa, que é unha fase crítica na replicación dese virus.
A timidina tritiada úsase en ensaios de proliferación celular. A timidina incorpórase ás células en división e o nivel de incorporación, medido usando un contador de escintilacións líquido, é proporcional á intensidade da proliferación celular.
A bromodesoxiuridina (BrdU) é un análogo da timidina que se usa a miúdo para a detección de células en proliferación en tecidos vivos.
Gerardus Mercator
Xerardo Mercator, con frecuencia citado en latín como Gerardus Mercator, de nome real Gerhard de Cremere ou Gerhard Kremer, nado o 5 de marzo de 1512 en Rupelmonde (Flandres) e finado o 2 de decembro de 1594 en Duisburgo (Alemaña), foi un matemático e xeógrafo flamengo, inventor da proxección cartográfica que leva seu nome.
Biografía
A orixinalidade de Mercator reside na proxección da superficie terrestre sobre dun cilindro tanxente ao ecuador, o cal presenta a vantaxe de non deformar os ángulos. Denomínase tamén representación cilíndrica tanxente, na que os meridianos están espazados regularmente mentres que a distancia entre os paralelos aumenta coa latitude. Isto esaxera moito as superficies a medida que nos afastamos do ecuador.
A fins do século XVI, a xeografía mundial ficaba por fin aclarada na súa forma e nas súas proporcións verdadeiras. Xunto co espallamento da imprenta, Europa tornouse no centro de información e de difusión de cartas xeográficas cada vez máis fiábeis.
Mercator padeceu durante a súa vida encontros coas autoridades eclesiásticas, para as que era sospeitoso de herexía. Así en 1533, tivo que deixar a cidade de Lovaina para evitar unha indagación sobre as súas crenzas persoais e, dez anos máis tarde, foi detido por herexía en Anveres, aínda que tivo sorte de poder librarse dese mal trago.
Mercator foi inhumado en Duisburgo, onde vivía desde 1552 e onde as súas obras foran dadas a coñecer.
Lamapulleira
O topónimo galego Lamapulleira, pódese referir a:
Gerardus Mercator
O mapamundi de Mercator
miniatura|Mapamundi de Mercator (1569). O mapamundi de Mercator representa confusamente os novos territorios do hemisferio sur :
Mercator non foi o primeiro en representar Australia, outros cartógrafos anteriores, como Jean Rotz ou Pierre Desceliers, ambos pertencentes á Escola de cartografía de Dieppe, indicaran os contornos de Australia baixo a denominación de « Île de la Grande Jave » (Illa da Grande Xava).
Concha Rousia
Concha Rousia, nada en Covas (Os Blancos) no 1962, é unha psicóloga e escritora galega.
Traxectoria
Cursou estudos de Psicoloxía na Universidade de Santiago de Compostela, e tras completar un mestrado en Terapia Familiar na Universidade de Maryland (Estados Unidos), exerce como psicóloga clínica nas proximidades de Santiago.
Ten publicado poemas e relatos en diversas revistas como Agália ou A folha da fouce, e en medios como Vieiros. Foi unha das fundadoras da revista cultural A Regueifa. Fai parte da Academia Galega da Língua Portuguesa, colaborando tamén co Instituto Cultural Brasil-Galiza.
To Leave A Trace
(inglés para «Deixar pegada») é un grupo de metalcore con base en Lutsk, Volyn (Ucraína) nado a finais do 2007. O grupo confórmano Oksana Bugayova ─vocalista─, Artur Vashchuk ─batería─, Yaroslav Bebko ─guitarrista─ e Vasyl Yaremiy ─baixista─. O grupo está sen contrato discográfico e distribúe a súa música libremente pola Internet, ao tempo que dan concertos por diversos lugares de Europa.
Álbums
miniatura|Portada de Fight Your Evil Side. O seu primeiro e ata o momento único álbum é Fight Your Evil Side (inglés para «Loita contra o teu lado malvado»), publicado en maio do ano 2009.
Ademais nestes momentos están a traballar nun segundo álbum titulado Boatman Is The Hero (inglés para «O barqueiro é o heroe»). A gravación inicial xa se realizou en Ucraína, e o traballo no álbum continúa nestes momentos no estudio estadounidense American Pink Noise Studio.
Concertos
O grupo adoita dar concertos no seu país natal. Tras a publicación do seu primeiro álbum, iniciaron unha xira que abrangueu ademais algúns festivais Europeos. No ano 2010 aventuráronse por Polonia, onde deron preto de trinta concertos.
-427
Outros
Historia ano a ano
-347
Outros
Historia ano a ano
Primeira división española de fútbol
O Campionato Nacional de Liga de Primeira División, máis coñecido como Primeira División e debido a motivos de patrocinio como LaLiga EA Sports, é a máxima categoría masculina da liga española de fútbol e a principal competición a nivel de clubs de España. É organizada pola Liga de Fútbol Profesional (LFP) dende 1984, cando sucedeu á Real Federación Española de Fútbol (RFEF). Comezou a desputarse na tempada 1928-29 e desde entón celebrouse sen interrupcións, a excepción dos paróns durante a guerra civil, entre 1936 e 1939, e a pandemia por coronavirus en 2020.
A Primeira División é, xunto coa Segunda División, unha das dúas únicas categorías con status profesional en España, baixo o amparo da LFP. Está considerada unha das cinco grandes ligas europeas, ocupando o primeiro posto do coeficiente UEFA por diante da Premier League inglesa, a Serie A italiana, a Bundesliga alemá e a Ligue 1 francesa. Por outra parte, é considerada como a mellor liga do mundo segundo o ránking anual oficial da IFFHS, posto que ocupa de manera consecutiva dende 2010. É, ademais, o segundo campionato nacional con máis títulos en competicións internacionais a nivel mundial e o primeiro de Europa, cun total de 78 títulos conseguidos por 9 clubs.
Un total de 63 equipos pasaron pola categoría ao longo da súa historia, sendo campións só 9 equipos. Real Madrid e Barcelona son os claros dominadores do torneo con 34 e 26 ligas respectivamente. Os outros sete campións son Atlético de Madrid (11), Athletic (8), Valencia (6), Real Sociedad (2) e Deportivo, Sevilla e Betis (1).
Arranque e primeiras décadas
En abril de 1927, José María Acha, adestrador do Arenas Club de Getxo, propuxo a creación dunha liga nacional en España. Despois de moito debate sobre o tamaño da liga e quen ía participar, a Real Federación Española de Fútbol chegou a un acordo sobre os dez equipos que formarían a primeira tempada da Primeira División en 1929. Barcelona, Real Madrid, Athletic de Bilbao, Real Sociedad, Arenas de Getxo e Real Unión foron seleccionados como gañadores anteriores da Copa de España; Atlético de Madrid, Espanyol e Europa como subcampións, e o Racing de Santander, como gañador dunha eliminatoria. Só tres dos clubs fundadores, Real Madrid, Barcelona e Athletic, nunca baixaron a Segunda División.
Aínda que o Barcelona gañou a primeira liga en 1929 e o Real Madrid gañou os seus primeiros títulos en 1932 e 1933, foi o Athletic de Bilbao, o que definiu o ritmo inicial gañador da Primeira División, proclamándose campión en 1930, 1931, 1934 e 1936. Ademais foron subcampións en 1932 e 1933. En 1935, o Real Betis, entón coñecido como Betis Balompié, gañou o seu único título ata hoxe. A Primeira División foi suspendida durante a Guerra civil española.
En 1937, os equipos da zona republicana de España, coa excepción notábel dos dous clubs de Madrid, participaron no campionato Mediterráneo e o FC Barcelona proclamouse campión. Setenta anos despois, o 28 de setembro de 2007, o Barcelona solicitou á RFEF recoñecer ese título como un título da Liga. Esta acción foi tomada logo de que a federación concedera a Copa da España Libre gañada polo Levante UD en 1937 como equivalente á Copa do Rei.
Cando a Primeira División continuou despois da Guerra civil foron Atlético Aviación (actual Atlético de Madrid), Valencia e Sevilla os equipos máis fortes na categoría. O Atlético Aviación foi premiado cun posto na tempada 1939-40 como substituto para o Real Oviedo, cuxo estadio quedou danado durante a guerra. O equipo proclamouse campión nesa tempada e repetiu título na seguinte. O Valencia gañou os títulos de 1942, 1944 e 1947. Ademais foron subcampións en 1948 e 1949. Finalmente, o Sevilla tamén tivo unha breve época dourada, rematando como subcampión en 1940 e 1942, antes de gañar o seu único título ata a data, en 1946. A finais da década, o Barcelona comezou a emerxer e conseguiu os títulos de 1945, 1948 e 1949.
O inicio do dominio dos dous grandes
A pesar de que o Atlético Aviación de Helenio Herrera foi campión en 1950 e 1951, a década de 1950 viu o inicio do dominio de Real Madrid e Barcelona. Nas primeiras décadas da liga, había impostos polas fichaxes de estranxeiros, e eran poucos os xogadores de fóra de España que xogaban na Liga. Con todo, o Real Madrid e o Barcelona romperon estas regras. Inspirado por Kubala, o Barça conseguiu o título en 1952 e 1953. Di Stéfano, Puskás e Paco Gento formaron o núcleo do Real Madrid que dominou a segunda metade da década. O club gañou os títulos de 1954 e 1955. O equipo foi tamén vencedor en 1957 e 1958, só interrompido por unha liga gañada polo Athletic Club. Durante este período, o Real Madrid tamén gañou cinco títulos europeos consecutivos. O Barcelona, cun equipo adestrado por Helenio Herrera e co galego Luis Suárez gañou o título en 1959 e 1960.
Entre 1961 e 1980, o Real Madrid dominou a Primeira División sendo coroado campión en 14 ocasións. Isto inclúe un período de cinco ligas consecutivas (1961-1965) e dous de tres (1967-1969 e 1978-1980). Durante esta época só destacaron os catro títulos do Atlético de Madrid en 1966, 1970, 1973 e 1977. Outros dous clubs, o Valencia en 1971 e o Barcelona con Johan Cruyff en 1974 conseguiron romper o dominio do Real Madrid.
As ligas vascas, a Quinta del Buitre e o Dream Team
A secuencia gañadora do Real Madrid foi pechada de forma máis significativa en 1981, cando a Real Sociedad gañou o primeiro título da súa historia. O equipo donostiarra repetiu en 1982 e logo viñeron dúas ligas gañadas polos seus veciños vascos, o Athletic de Bilbao, en 1983 e 1984. Terry Venables levou ó Barcelona a un título solitario en 1985, antes de que o Real Madrid vencera novamente cinco consecutivas (1986-1990) cun equipo, adestrado por Leo Beenhakker, e con Hugo Sánchez e a lendaria Quinta del Buitre, formada por Emilio Butragueño, Manolo Sanchís, Martín Vázquez, Míchel e Miguel Pardeza.
Johan Cruyff regresou ó Barcelona como adestrador en 1988, e montou o lendario Dream Team. Cruyff introduciu xogadores como Guardiola, José Mari Bakero, Txiki Begiristain, Goikoetxea, Ronald Koeman, Michael Laudrup, Romário e Hristo Stoichkov. Este equipo gañou catro ligas consecutivas entre 1991 e 1994 e gañou a súa primeira Copa de Europa en 1992. Laudrup marchou entón ao eterno rival e acabou a grande época de Cruyff. O Atlético de Madrid gañou a súa novena liga en 1996, antes de que o Real Madrid engadira un trofeo máis á súa historia, en 1997. Despois do éxito de Cruyff, outro neerlandés, Louis van Gaal, chegou ao Camp Nou, e co talento de Luís Figo, Luis Enrique e Rivaldo, o Barcelona volveu gañar o título en 1998 e 1999. Mentres tanto, o Real Madrid tamén tivo éxito na competición continental, sendo gañador da Liga de Campións en 1998.
Século XXI
miniatura|right|300px|Partido disputado entre o [[Deportivo da Coruña e o FC Barcelona na tempada 2016-17.]] Cando a Primeira División entrou no novo século, os dous grandes tiveron que afrontar novos retos. Entre 1993 e 2004, o Deportivo da Coruña rematou entre os tres primeiros en dez ocasións, unha marca mellor que calquera Real Madrid ou Barcelona, e en 2000, con Javier Irureta como adestrador, converteuse no noveno equipo en ser campión. O Real Madrid gañou dous títulos de Liga en 2001 e 2003 e tamén a final da Liga de Campións en 2000 e 2002, e gañou o seu terceiro título de liga en 2007, tras unha seca de tres anos. O equipo branco atopou no Valencia ao seu máximo competidor nas dúas competicións. Baixo a dirección de Héctor Cúper, o Valencia chegou á final da Liga de Campións en 2000 e 2001. O seu sucesor, Rafael Benítez, levou ao club ao título de Liga en 2002 e a facer un dobrete de Liga e Copa da UEFA en 2004. A tempada 2004-05 viu un rexurdimento do FC Barcelona con Ronaldinho gañando a primeira liga da década, seguida dun dobrete de Liga e Champions en 2005-06. O Real Madrid gañou a liga nas tempadas 2006-07 e 2007-08, na que o Villarreal foi subcampión. O Barcelona gañou novamente a liga na tempada 2008-09, na que tamén conseguiu o resto de copas, sendo o primeiro equipo da historia en gañar tódalas competicións nun mesmo ano. Na tempada 2009-10 gañou a súa 20ª liga cunha marca histórica de 99 puntos, e na tempada seguinte volveu repetir, sendo a terceira liga consecutiva para os blaugranas. Na tempada 2011-12, o Real Madrid gañou a liga con 100 puntos, superando o récord conseguido polo Barça a tempada anterior. Na tempada 2012-13, o FC Barcelona gaña novamente a liga igualando os 100 puntos do equipo madrileño da tempada anterior.
Sistema de competición
A Primeira División é un torneo organizado e regulado, conxuntamente coa Segunda División, pola Liga Nacional de Fútbol Profesional (LFP), cuxos membros son os propios clubs participantes.
A competición dispútase anualmente, empezando a finais do mes de agosto ou principios de setembro e terminando no mes de maio ou xuño do seguinte ano.
Consta dun grupo único integrado por vinte equipos, pertencentes a clubs de fútbol ou sociedades anónimas deportivas (SAD). Seguindo un sistema de liga, os vinte equipos enfróntanse todos contra todos en dúas ocasións -unha en campo propio e outra en campo contrario- sumando un total de 38 xornadas. A orde dos encontros decídese por sorteo antes de empezar a competición.
A clasificación final establécese de acordo aos puntos totais obtidos por cada equipo ao finalizar o campionato. Os equipos obteñen tres puntos por cada partido gañado, un punto por cada empate e ningún punto polos partidos perdidos. Se ao finalizar o campionato dous equipos igualan a puntos, os mecanismos para desempatar a clasificación son os seguintes:
Se o empate a puntos é entre tres ou máis clubs, os sucesivos mecanismos de desempate son os seguintes:
Efectos da clasificación
O equipo que máis puntos suma ao final do campionato é proclamado campión de liga e obterá o dereito automático a participar na fase de grupos da seguinte edición da Liga de Campións da UEFA (Champions League), xunto co subcampión, o terceiro clasificado e o cuarto clasificado. O quinto clasificado obterá o dereito a participar na rolda de play-off da próxima Liga Europa da UEFA (UEFA Europa League) e, o sexto, na terceira eliminatoria da mesma. Se na Copa do Rei o campión está clasificado para a Liga de Campións, o sétimo clasificado obterá o dereito para xogar a terceira rolda previa da seguinte edición da Liga Europa. Ademais, o campión e o subcampión da liga disputan a Supercopa de España, enfrontándose aos finalistas da Copa do Rei desa mesma tempada.
Os tres últimos equipos descenderán á Segunda División e, desta, ascenderán reciprocamente os dous primeiros clasificados e un terceiro vencedor dun sistema de eliminatorias, substituíndo así aos equipos que descendan. O terceiro ascenso desde Segunda División determinado polo sistema de eliminatorias será o vencedor dunha final composta entre o gañador da eliminatoria entre o terceiro e sexto mellor clasificados, e o gañador da eliminatoria entre o cuarto e quinto mellor clasificados. As eliminatorias xogaranse na ida no campo do peor clasificado na competición regular. Este sistema foi introducido na tempada 2010/11, mentres que anteriormente ascendía directamente o terceiro mellor clasificado.
Ata a tempada 1998/99, os dous últimos clasificados descendían directamente a Segunda, e o 17º e o 18º xogaban unha promoción na que se enfrontaban ao terceiro e cuarto clasificado de Segunda División, respectivamente. Os vencedores deses partidos lograban xogar na Primeira División a tempada seguinte e os perdedores tiñan que conformarse con xogar en Segunda.
Francisco Botas
Francisco Botas Ratera, nado en Ferrol en 1967, é un banqueiro galego.
Primeira división española de fútbol
Efectos da clasificación
Na tempada 1986/87, chegouse a xogar un sistema de eliminatorias que, ao termo da tempada regular, dividiu aos equipos en tres grupos de seis conxuntos cada un, conforme á clasificación que obtiveran tras as 34 xornadas ordinarias. Seis loitaron polo título, seis pola Copa da Liga, e os seis loitaron por eludir o descenso. Os puntos conseguidos nas eliminatorias sumáronse aos alcanzados na liga regular.
Inscrición de futbolistas
Os clubs poden aliñar aos futbolistas que previamente sexan inscritos, dispondo dun máximo de 25 fichas federativas. Destas, só tres poden corresponder a futbolistas estranxeiros non comunitarios, é dicir, xogadores cuxa nacionalidade non corresponda aos países da Unión Europea. Nos partidos, estes tres extracomunitarios poden aliñarse simultaneamente.
Francisco Botas
Traxectoria
Licenciouse en Economía, Empresas e Dereito na Universidade Pontificia Comillas, e posteriormente especializouse en finanzas internacionais na Universidade de California, Berkeley. Comezou traballando como auditor e consultor na firma estadounidense KPMG, unda das catro maiores do mundo no seu sector, e despois na consultora francesa Capgemini.
Primeira división española de fútbol
Inscrición de futbolistas
Existen dous períodos abertos para a inscrición de futbolistas: o primeiro, antes de iniciarse a competición (meses de xullo e agosto) e o segundo a metade de tempada (durante o mes de xaneiro). Fóra destes períodos só se autorizan inscricións, de forma excepcional, se un xogador causa baixa por lesión cun período de inactividade estimado de máis de cinco meses.
Francisco Botas
Traxectoria
En 1998 fichouno o Banco Etcheverría como director xeral, e despois como conselleiro delegado. Botas xestionou a entidade ata a súa compra por parte de Banesco, a entidade venezolana dirixida por Juan Carlos Escotet, en 2012. Continuou no posto trala venda, e iniciou o proceso de expansión ao abeiro de NCG Banco, entidade coa que xa compartía o Banco Etcheverría algunhas fases da súa operativa. Primeiro, en maio de 2013, mércalle o banco de Betanzos a NCG Banco 67 oficinas fóra de Galicia, e posteriormente toda a entidade, en decembro de 2013.
Primeira división española de fútbol
Inscrición de futbolistas
Á marxe dos 25 futbolistas profesionais inscritos, os clubs poden aliñar aos xogadores da súa filial e categorías inferiores de forma ilimitada se estes son menores de vinte e tres anos e non teñen licenza profesional. Se, pola contra, son maiores de vinte e tres anos, o regulamento impídelles volver actuar nun equipo de categoría inferior se disputan máis de dez partidos en Primeira División.
Participación de estranxeiros
Inicialmente non estaba autorizada a participación de estranxeiros na Liga; só podían competir os chamados "oriúndos", estranxeiros que se nacionalizaban ou que acreditaban ter antecedentes familiares españois. A "normativa dos oriúndos", con todo, foi obxecto de moitas polémicas e orixe de corruptelas. Por iso, aboliuse finalmente en 1974 e autorizouse a participación de dous estranxeiros por club, feito que incrementou a calidade e atractivo da Liga, comezando coa fichaxe de Johan Cruyff polo FC Barcelona.
Francisco Botas
Traxectoria
En marzo de 2014, e á vista da dilación no proceso de fusión entre as entidades, pasou a ser o director xeral de NCG Banco.
Primeira división española de fútbol
Participación de estranxeiros
Déronse varios casos de equipos (máis ben de adestradores) que "omitiron" esta norma. Na tempada 2003-2004 o adestrador do Racing de Santander, Lucas Alcaraz, aliñou na cancha, durante 2 minutos, a 4 extracomunitarios á vez no partido disputado ante Osasuna o 14 de decembro do 2003. Esta acción valeulle ao Racing perder o punto obtido en devandito partido e unha sanción económica, ademais dunha suspensión ao técnico cántabro. Outros casos similares ocorreron na tempada 98-99, con Jorge Valdano en dúas ocasións, unha co Real Madrid en 1994 e a segunda nun partido entre o Valencia CF e o Racing de Santander e con Sergio Kresic nun encontro entre o Real Valladolid e o Real Betis. En outubro do 2001, Rafael Benítez cometeu un erro similar, pero nun partido pola Copa do Rei entre o Valencia CF e o Novelda CF, ao aliñar a 4 extacomunitarios no último minuto.
Non existe nin existiu normativa que condicione a nacionalidade dos adestradores.
Francisco Botas
Traxectoria
Hoxe en día é o conselleiro delegado de Abanca.
Primeira división española de fútbol
Xustiza deportiva
As cuestións de xustiza deportiva son competencia da Real Federación Española de Fútbol a través dos seus Comités de Disciplina Deportiva: Comité de Competición, Xuíces de Competición e Comité de Apelación. O Comité de Competición ditamina semanalmente as sancións aos futbolistas. Os xogadores son sancionados cun partido de suspensión en caso de acumular cinco amoestacións ao longo do campionato. Igualmente, son suspendidos aqueles futbolistas expulsados durante un encontro.
Os árbitros de cada partido son designados por unha comisión creada para tal obxectivo e integrada por representantes da LFP e a RFEF.
Participantes
Ao longo da historia da competición participaron 63 equipos diferentes, pero só tres permaneceron en Primeira división desde a súa primeira tempada. Os únicos clubs que disputaron todas as tempadas da Liga, sempre en Primeira División, son o Real Madrid, o FC Barcelona e o Athletic Club de Bilbao. Estes tres, xunto con Osasuna, son os únicos que seguen sendo entidades deportivas propiedade dos seus socios, e non Sociedades Anónimas Deportivas propiedade de accionistas.
Ademais dos tres equipos antes mencionados que sempre xogaron en Primeira División, só hai outros seis equipos en España que nunca participasen nunha categoría inferior á Segunda División, participando tamén por tanto sempre no fútbol profesional: Valencia, Atlético de Madrid, Espanyol, Sevilla, Sporting de Xixón e Real Sociedad.
Dende a tempada 1997-98 hai 20 equipos no torneo. Aínda que nos primeiros anos só participaban 10 equipos, máis adiante foise incrementando paulatinamente a cifra ata os actuais 20 equipos, aínda que se chegou ata aos 22 durante as tempadas 1995-96 e 1996-97.
Palmarés
A pesar de que 63 equipos diferentes disputaron a Primeira División, ata agora só foron capaces de gañar o torneo nove clubs: Real Madrid en 34 ocasións; FC Barcelona, en 26; Atlético de Madrid, en 11; Athletic de Bilbao, en 8; Valencia CF, en 6; Real Sociedad, en 2 e Real Betis, Sevilla FC e Deportivo da Coruña, nunha.
Trofeos en propiedade
O trofeo da Liga entrégase ao club campión, que a conserva durante un ano, ata cedela ao campión da seguinte edición. Logo de devolvela, os clubs só poden exhibir nas súas vitrinas unha copia a escala reducida do orixinal. Con todo, o equipo que consegue gañar en cinco ocasións alternas ou tres consecutivas o mesmo trofeo, queda con el en propiedade; e comézase un novo ciclo pondo todos os contadores de títulos a cero (é dicir, os títulos conseguidos anteriormente por outros equipos non son acumulables). A partir da tempada 2011-12 estará en disputa o undécimo trofeo, habéndose repartido tres clubs a propiedade dos dez anteriores:
Equipos
Partidos consecutivos:
Máis goles:
Xogadores
100px|miniatura|Andoni Zubizarreta, o xogador que máis partidos de liga disputou
Arestiño, O Freixo de Sabardes, Outes
Arestiño é un lugar da parroquia do Freixo de Sabardes, no concello coruñés de Outes, na comarca de Noia. Segundo o padrón municipal (INE 2020) ten 8 habitantes (2 homes e 6 mulleres).
Arquipélago Juan Fernández
O Arquipélago Juan Fernández é parte do territorio de Chile. Compono as illas Robinson Crusoe (antigamente coñecida como Máis a Terra), Alejandro Selkirk (Máis Fóra), o illote Santa Clara e illotes menores.
Está situado a 670 km da costa chilena, á altura do porto de San Antonio. A súa orixe xeolóxica é volcánica. O clima é subtropical chuvioso. As tres principais illas teñen en total unha superficie de 147 km². O arquipélago está situado entre a latitude 33º 36' e 33º 46' S e lonxitude 80º 47' e 78º 47' Ou. Administrativamente conforma a comuna de Juan Fernández da Provincia de Valparaíso, Rexión de Valparaíso de Chile. Con todo, unha reforma constitucional efectuada en 2007 estableceu ao arquipélago como un "territorio especial", de maneira que o seu goberno e administración será rexido por un estatuto especial, contemplado na lei orgánica constitucional respectiva, por ditarse.
Forma parte do chamado Chile insular. Accédese por vía aérea (2-3 horas) e marítima (24-72 horas).
As illas
En 1966 foi cambiado o nome das dúas principais illas do arquipélago. Máis a Terra por Robinson Crusoe e Máis Fóra por Alejandro Selkirk.
Historia
miniatura|Figura de Alexander Selkirk, personaxe que inspirou a novela Robinson Crusoe miniatura|Illa Robinson Crusoe miniatura|Mapa do Arquipélago Juan Fernández
O arquipélago foi descuberto polo mariño español Juan Fernández, probablemente entre 1563 e 1574. Oficialmente dáse como data do seu descubrimento o 22 de novembro de 1574. No século XVII e XVIII foi usado como gorida de piratas e corsarios.
En 1749 foi construído polos españois o Forte Santa Barbara na illa Robinson Crusoe, como protección contra os piratas e corsarios. Foi reconstruído en 1974 e declarado Monumento Histórico en (1979). No seu momento estaba protexido por 6 fortíns con artillería.
En 1915, durante a primeira guerra mundial, foi dinamitado pola súa tripulación o acoirazado lixeiro alemán SMS Dresden na baía Cumberland, tras ser perseguido e atacado polos barcos ingleses HMS Orama, HMS Glasgow e HMS Kent. Foi declarado Monumento Histórico en 1985. Atópase afundido a 65 metros de profundidade. No cemiterio de San Juan Bautista están enterrados os restos dalgúns membros da súa tripulación.
En 1935 as tres principais illas do arquipélago foron declaradas Parque Nacional Arquipélago de Juan Fernández cunha extensión de aproximadamente 9967 hectáreas, e declarado en 1977 Reserva Mundial da Biosfera pola UNESCO.
En 2005 a illa Robinson Crusoe foi noticia internacional debido ao anuncio de que o robot georadar TR araña, bautizado como Arturito pola prensa, atoparía o tesouro de Juan Fernández; supostamente enterrado ao redor de 1715 polo navegante español Juan Esteban Ubilla e Echeverría, e logo desenterrado e volto enterrar polo mariño inglés Cornelius Webb e que consistiría nuns 600 barrís con moedas de ouro, avaliado nuns US$ 10 mil millóns. O presunto achado deu a volta ao mundo e apareceu publicado en diarios, blogs e sitios web dos Estados Unidos, Europa e Asia. Os representantes da empresa de seguridade Wagner, propietaria do artefacto, sostiveron negociacións con autoridades locais e rexionais encabezadas polo intendente Luís Guastavino para coordinar a extracción do tesouro, pero o proxecto dilatouse e finalmente quedou en nada, logo de que científicos e diversos artigos na prensa puxeron en dúbida a fiabilidade do xeoradar. O tesouro, de ser achado, contería entre outras cousas, doce aneis papais, a Chave do Muro das Lamentacións, unha das xoias máis famosas da historia, coñecida como a Rosa dos Ventos, e ata se conta que tamén habería parte dos tesouros do Imperio Inca; así, a lenda conta que alí estaría enterrado o colar da muller de Atahualpa.
Turismo
Á illa Robinson Crusoe coñéceselle por ser o fogar do mariño escocés Alexander Selkirk entre (1704 e 1709), que serviu de inspiración como protagonista da novela de Daniel Defoe, Robinson Crusoe. Pódese visitar a cova onde supostamente viviu. Esa foi a razón do cambio de nome das dúas principais illas (Máis a Terra e Máis Fóra) en 1966.
Shenzhen Airlines
Shenzhen Airlines (chinés: 深圳航空; pinyin: Shēnzhèn Hángkōng) é unha aeroliña chinesa con sede no aeroporto de Shenzhen-Bao'an no distrito de Bao'an de Shenzhen, Guangdong. É membro da alianza de aeroliñas Star Alliance dende 2012, e no presente é unha das dúas aeroliñas chinesas en pertencer a ela xunto con Air China.
Arquipélago Juan Fernández
Turismo
É importante remarcar, con todo, que a acción da novela de Defoe non se baseou na localización real correspondente á illa de Robinson Crusoe; é así como na narración desta novela, a illa na que naufraga Crusoe estaría situada nalgún lugar próximo ás bocas do Orinoco.
Shenzhen Airlines
A aeroliña opera un total de 137 rutas domésticas en 58 aeroportos chineses, ademais de 9 rutas internacionais. No ano 2010 a aeroliña transportou 16,5 millóns de pasaxeiros, un 9% máis que o ano anterior.
Arquipélago Juan Fernández
Turismo
Cunha xeografía bastante peculiar, as illas do arquipélago van do nivel do mar ata cumes de 1.500 m e posúen algúns ecosistemas endémicos. Máis do 60% das especies nativas non se atopan en ningunha outra parte do planeta.
Shenzhen Airlines
Frota
En novembro de 2018 a frota de Shenzhen Airlines estaba formada polos seguintes avións:
Anseres, O Freixo de Sabardes, Outes
Anseres é un lugar da parroquia do Freixo de Sabardes, no concello coruñés de Outes, na comarca de Noia. Segundo o padrón municipal (INE 2020) ten 9 habitantes (4 homes e 5 mulleres).
-322
Outros
Historia ano a ano
José Manuel Mourís
José Manuel Mourís Hermo, nado en Noia o 12 de marzo de 1965 é un árbitro de fútbol e presidente do Noia Club de Fútbol.
Traxectoria
Vencellado ao fútbol local como árbitro e tamén como xogador e como adestrador de categorías xuvenís do Noia CF, o 18 de xuño de 2010 tomou a presidencia do club noiés, en substitución de Saturnino Fernández.
Ordalía
A ordalía é unha práctica xudicial na cal a culpabilidade ou inocencia do acusado se determina expoñéndoo a unha proba dolorosa.
Idade Media
miniatura|Ordalía por ferro quente En Europa este modo de xuízo formalizouse despois da caída do Imperio Romano e foi apoiado pola Igrexa católica ata o IV Concilio de Letrán (1215), supuña a intervención directa da divindade por medio principalmente da lide ou batalla xudicial, que podía ser a cabalo ou a pé segundo o rango dos participantes, considerábase culpable ao que saía do campo, ao que morría ou ao que se declaraba culpable o que daba lugar á imposición da pena correspondente ao delito. Outras ordalías era a das candeas, na que a culpabilidade estaba determinada pola candea que se consumira primeiro; a da auga quente, neste caso o acusado tiña que extraer uns croios ou pedras dun recipiente con auga fervendo, a súa culpabilidade determinábase uns días despois segundo o estado das súas queimaduras; o da auga fría, para ser declarado inocente era preciso afogar na auga; a do ferro quente estaba tamén moi esparexida sobre todo entre as mulleres, consistía en coller un ferro quente nas palmas das mans e depositalo uns pasos máis aló, aos tres días un xuíz tiña que examinar a man, de estar queimada era declarado culpable.
As Leguas, Queixeiro, Monfero
As Leguas é un lugar da parroquia de Queixeiro no concello coruñés de Monfero na comarca do Eume. Tiña 9 habitantes no ano 2010 segundo datos do INE, dos cales 5 eran homes e 4 eran mulleres.
Vilanova dos Infantes, Vilanova dos Infantes, Celanova
Vilanova dos Infantes é un lugar da parroquia de Vilanova dos Infantes no concello ourensán de Celanova na comarca da Terra de Celanova. Tiña 151 habitantes no ano 2011 segundo datos do INE e do IGE, dos cales 75 eran homes e 76 mulleres. Iso supón un aumento da poboación respecto a 2010, cando tiña 149 habitantes (73 homes e 76 mulleres).
Samuel Morse
Samuel Finley Breese Morse, nado en Charlestown, Boston, o 27 de abril de 1791 e finado en Nova York o 2 de abril de 1872, foi un pintor e inventor estadounidense, desenvolveu o telégrafo eléctrico e perfeccionou o Código Morse.
Traxectoria
Fillo do reverendo e xeógrafo Jedidiah Morse, comezou os seus estudos na Academia Phillips de Andover, de onde vai pasar a Yale. Durante os seus anos de estudantes descubriu unha certa vocación pola pintura, dedicándose a ela, pero tamén se sentía atraído polos descubrimentos e os experimentos recentes sobre a electricidade. Despois de licenciarse viaxou a Inglaterra para estudar pintura na Royal Academy de Londres, converténdose en pintor de escenas históricas. De volta ós Estados Unidos especializouse no retrato, cara 1825 era un dos retratistas máis importantes do país. Foi un dos fundadores e primeiro presidente da Academia Nacional de Deseño.
O Hospital, Santo André de Chamoso, O Corgo
O Hospital é un lugar da parroquia de Santo André de Chamoso, no concello lugués do Corgo na comarca de Lugo. Segundo o IGE, en 2016 tiña 30 habitantes (20 homes e 10 mulleres).
Castro de Ferrol
O castro de Ferrol ou Castro de Ferrol Vello foi un castro xa destruído, só queda o seu nome na rúa do Castro do porto de Ferrol. A súa forma pode apreciarse nas rúas do Castro, do Cristo, de Benito Vicetto e de Carmen Curuxeiras.
O castro foi a orixe dunha vila de pescadores. Atopáronse na zona pezas de cerámica en escavacións.
Braño, O Freixo de Sabardes, Outes
Braño é un lugar da parroquia do Freixo de Sabardes, no concello coruñés de Outes, na comarca de Noia. Segundo o padrón municipal (INE 2020) ten 158 habitantes (70 homes e 88 mulleres).
Paulo de Carvalho
Manuel Paulo de Carvalho Costa, nado en Lisboa o 15 de maio de 1947, foi un cantante portugués.
Traxectoria
Comezou como batería. En 1962 foi un dos fundadores dos Sheiks. O éxito da banda, á que chamaran «os Beatles portugueses», púxolle fin ás súas veleidades futbolísticas nos xuvenís do Benfica.
Vence o Premio de Imprensa para mellor cantante de 1970. Entre tanto comeza a traballar co cantante e compositor Manolo Díaz. Volta ao Festival RTP da Canción con Flor Sem Tempo.