cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Buscadores de naufraxios
Episodios
Capítulo 1. O Matthew Cay. Vapor inglés afundido a 50 metros de profundidade na costa de Fisterra. Desde o seu afundimento en 1887 o Matthew Cay foi coñecido polos mariñeiros como o pecio da Carraca, ata que Fernando Carrillo atopou a campá do barco e pescudou o seu verdadeiro nome. Aínda que para os pescadores seguirá sendo o pecio da Carraca.
Capítulo 2. O Solway. José Antonio García, Tono, apaixonado do mar e de Malpica, que quere descubrir tantos pecios como sexa posible para poder mostrárllelos aos alumnos da súa escola de mergullo. Hai pouco atopou os restos dun barco mentres ía ao ourizo e está convencido de que se trata do Solway. O eixe de paletas, a enorme máquina e uns anacos de vaixela atopados a 25 metros de profundidade xunto aos baixos de Baldaio poderían ser claves para certificar que se trata do Solway, un dos primeiros vapores de paletas que cruzaron o Atlántico en 1840.
Capítulo 3. O Rytterholm. José María Troiteiro, Troi, apaixonado dos deportes de risco, boina verde e paracaidista ata que, saltando desde máis de 6000 metros de altura, tivo un accidente e fracturou o xeonllo. Desde entón, o único deporte que pode facer é o mergullo. Amante dos pecios, vaise mergullar nos restos do Rytterholm, o pecio máis emblemático da Coruña e que todos os mergulladores coñecen como O Chino, xa que o único tripulante que pereceu no naufraxio foi o cociñeiro, que era chinés.
Capítulo 4. O Cardenal Cisneros. Este buque foi unha das grandes apostas da Armada Española a comezos do século XX, un cruceiro acoirazado chamado a participar en grandes misións que se afundiu xunto ao faro de Fisterra cando realizaba unhas manobras militares.
Capítulo 5. O Galstar. Ana vaise mergullar a máis de 40 metros de profundidade para amosarlles aos espectadores o pecio do Galstar, un mercante sueco que navegando de Rotterdam a Barcelona acabou afundíndose en Viveiro con 950 toneladas de bórax e 700 caixas de whisky, naufraxio que moitos pensan que foi provocado.
Capítulo 6. O Achondo. Iñaki vaise mergullar co equipo do programa no Achondo, pecio dun arrastreiro vasco que en 1986 se afundiu na ría de Vigo. O barco veu descargar á cidade olívica porque os portos do Cantábrico estaban tomados por piquetes e, ao descoñecer a ría, acabou afundíndose a 38 metros de profundidade, onde se mantén en moi bo estado. José Manuel e Sabino Cabaleiro, tripulantes do Pepe 5, barco que rescatou os mariñeiros do Achondo, van relatar como viviron aquela noite, en que estado atoparon os sobreviventes e cal é, na súa opinión, a causa pola que o barco foi a pique.
Capítulo 7. A Santa María Magdalena. O equipo do programa “Buscadores de Naufraxios” coñecerá hoxe a Anxo González, que se mergullou en pecios, covas e, mesmo baixo o xeo, pero ningunha inmersión o impresiona máis que a da fragata Santa María Magdalena. Foi o primeiro pecio que visitou e séguelle producindo un gran respecto, xa que cada vez que se mergulla nel sente que está homenaxeando os máis de 500 mariñeiros que faleceron neste naufraxio. A fragata Santa María Magdalena afundiuse hai máis de 200 anos na ría de Viveiro cando o Imperio Napoleónico pretendía conquistar o norte da península.
Capítulo 8. O Skyro. Afundido en 1891, foi coñecido como “O Vapor da Prata”, pois transportaba un valioso cargamento de lingotes de prata e chumbo. Varios mergulladores ingleses trataron de recuperar este valioso cargamento, perecendo no intento ata que, finalmente, o mergullador vasco Ángel Erostarbe realizou a gran fazaña.
Capítulo 9. O Cordero González. Rafael Gutiérrez, profesor de mergullo, fontaneiro e descubridor do Cordero González. Grazas a un mariñeiro que lle deu as marcas, Rafa foi o primeiro en mergullarse nun pecio inédito e descubrir na súa popa as únicas dúas letras que quedaban da placa que levaba o seu nome: 'RO'. Tirando do fío descubriu que se trataba do Cordero González, un barco construído no estaleiro de carpintería de ribeira de Domaio e que naufragou en 1975 ao chocar co mercante Playa de Aldán á entrada do porto de Marín.
Capítulo 10. O Thonghai. Santiago Salido guía os espectadores ás profundidades da ría de Ferrol, a 65 metros, onde descansan os restos do mercante sueco Tonghai. Coas súas enormes máquinas que se levantan cara á superficie coma se fosen edificios, é un dos pecios máis impresionantes de Galicia. A expedición ao Barco de Yute, que é como o coñecen os pescadores da zona, vai supor un gran reto para Santi, xa que, non só se atopa nunha zona de gran tráfico marítimo, senón que, debido á súa profundidade, vai ter que usar técnicas e elementos propios do mergullo técnico.
Capítulo 11. O Mar Exeo. Rubén Lucas mergulla nos restos do Mar Exeo, o famoso petroleiro de bandeira grega que encallou fronte á Torre de Hércules da Coruña no 1992, provocando unha marea negra na costa e unha nube negra que cubriu toda a comarca.
Capítulo 12. O Southern Cross. Transatlántico inglés da compañía Hulder Line, que partiu de Liverpool con dirección a Buenos Aires portando 168 pasaxeiros e ao redor de 7000 toneladas de carga. Tras facer escala en Bilbao e Santander tiña previsto chegar a Vigo a véspera do día de Nadal de 1909. Con todo, ao entrar na ría olívica topouse co baixo da Borneira e xamais chegou a porto.
Capítulo 13. O Blas de Lezo. Buscadores de naufraxios mergullarase a 70 metros de profundidade para mergullar nun auténtico tesouro subacuático: o Blas de Lezo. Orgullo da Armada Española, o barco estaba chamado a facer historia ata que en 1932 naufragou nunha zona maldita para a Mariña: a costa de Fisterra.
Capítulo 14. O Aries. O Aries marchou ao fondo do mar en 1977 cando navegaba pola ría de Arousa. Converteuse así nun dos pecios máis emblemáticos de Galicia, ata o punto de que é máis coñecido que o propio barco, cuxa historia descobren os espectadores da Televisión de Galicia a través do testemuño do mariñeiro ribeirense que rescatou os seus catorce tripulantes.
Capítulo 15. A Bayonnaise. Buscadores de naufraxios volve a Fisterra para mergullarse nos restos da Bayonnaise, considerada a mellor fragata da Armada Francesa. Un navío tan emblemático para os franceses que a súa tripulación preferiu queimalo antes de que os ingleses fixésense con el. Alicia Carrillo mergullará neste pecio que, como ela mesma afirma, «aínda cheira a fume».
Capítulo 16. O Santa Isabel. Este último capítulo achegarase á illa de Sálvora para lembrar unha das maiores traxedias marítimas da nosa historia: o naufraxio do vapor Santa Isabel, catástrofe que se cobrou a vida de 213 persoas e que fixo que este transatlántico fose coñecido como «O Titanic Gallego».
Victor David Brenner
Victor David Brenner (chamado orixinalmente Avigdor David Brenner), nado en Šiauliai, Lituania, o 12 de xuño de 1871 e finado en Queens, Nova York, o 5 de abril de 1924, foi un escultor, diseñador e gravador de medallas e de moedas estadounidense de orixe lituana, coñecido por ser o autor da moeda dun centavo de dólar Lincoln.
Brenner acadou a nacionalidade estadounidense o 27 de abril de 1896.
Primeiros anos e formación
Victor David Brenner naceu o 12 de xuño de 1871 na vila de Šiauliai, na parte do Imperio Ruso correspondente á actual Lituania, nunha familia xudía, fillo de Sarah Margolis e de George Brenner. O seu avó era ferreiro e o seu pai un experto na talla ornamental e no gravado.
En Nova York comezou tamén a afección á numismática de Brenner, quen en 1894 se afiliou á American Numismatic and Archaeological Society e en 1902 á American Numismatic Association.
Carreira como gravador
miniatura|Victor David Brener no seu estudio en [[1909, cun modelo en xeso do seu centavo Lincoln. ]] En 1899, oito anos despois da súa chegada a América, cando deu aforrado o suficiente, marchou a París para perfeccionar os seus coñecementos no gravado artístico dos metais da man de —entre outros— Louis Oscar Roty, na Académie Julian. Nesa cidade comezou a expor a súa obra e acadou os seus primeiros premios na Exposición Universal de París de 1900.
Julia Lermontova
Yulia Vsévolodovna Lérmontova : Юлия Всеволодовна Лермонтова, nada 21 de decembro de 1846 en San Petersburgo e finada o 16 de decembro de 1919,, foi unha química rusa. É coñecida como a primeira doutora rusa en química. Estudou na Universidade de Heidelberg e na Universidade de Berlín antes de doutorarse na Universidade de Göttingen en 1874. Foi incorporado á Sociedade Química Rusa en 1875.
Victor David Brenner
Carreira como gravador
Brenner morreu en Nova York o 5 de abril de 1924 en Nova York, e o seu corpo foi soterrado no cemiterio Mount Judah, en Ridgewood, Queens.
Julia Lermontova
Vida temperá
Yulia Vsévolodovna Lérmontova era filla de Yelizaveta Andréievna Kossikovskaya e do xeral Vsévolod Nikoláievich Lérmontov (prima terceira do poeta ruso Mikhail Lérmontov ), da aristocrática familia Lérmontov.
Victor David Brenner
O centavo Lincoln
miniatura|270x270px|[[Moeda dun centavo de dólar Lincoln|Moeda dun centavo Lincoln de 1909 da Ceca de San Francisco, coas iniciais VDB no exergo do reverso. ]] A obra pola que Brenner é máis recoñecido é o centavo Lincoln. Brenner convertérase nun dos principais medallistas do país e o presidente Roosevelt, que coñecía o seu talento, quería dedicarlle unha moeda a Lincoln co busto que vira na plaqueta de bronce do seu estudio, baseada na fotografía de Mathew Brady, un fotógrafo de principios da Guerra Civil.
Julia Lermontova
Vida temperá
Durante a maior parte da súa vida viviu en Moscova, xa que o seu pai estaba a cargo do Corpo de Cadetes de Moscova. Como os seus pais eran membros da intelectualidade de Moscova, a educación dos seus fillos era unha alta prioridade. Como resultado, estudou con titores particulares. Aínda que a súa familia non entendía ben o seu interese pola ciencia, non a desanimaron, e mostrou un grande interese pola literatura técnica e os experimentos, algúns dos cales, os sinxelos, facíanse na casa.
Victor David Brenner
O centavo Lincoln
Así as cousas, Roosevelt ordenou que se emitise unha nova moeda dun centavo baseada na obra de Brenner, para conmemorar o centenario de Lincoln en 1909. No seu primeiro ano de emisión, incorporáronse no exergo do reverso as iniciais de Brenner (V.D.B.), mais ao pouco tempo retiráronse, por considerárse demasiado prominentes, e en 1918 foron recuparadas, esta vez no truncamento do ombreiro do anverso.
Julia Lermontova
En Rusia
Yulia Lérmontova inicialmente quería estudar medicina, pero pronto descubriu que non podía soportar ver persoas desnutridas nin soportar a pobreza dos seus pacientes. Despois solicitou estudar na Academia de Agricultura Petrovskaya (agora Universidade Estatal de Agricultura de Moscova ), coñecida polo seu excelente programa de química. Aínda que foi apoiada por varios profesores alí, a súa solicitude foi finalmente rexeitada.
Victor David Brenner
Outros traballos
miniatura|Placa de [[bronce elaborada por (1907), co busto de Abraham Lincoln. ]] Entre a restante produción artística de Victor Brenner pódense salientar as seguintes obras:
Julia Lermontova
En Rusia
Foi entón cando decidiu continuar a súa formación marchando ao estranxeiro, cousa que daquela non era fácil. Grazas á súa curmá Anna Yevréinova (que tivera que casar por conveniencia), coñeceu a Sofia Kovalévskaya, quen axudou a ambas as mulleres a ir xuntas a estudar a unha universidade no estranxeiro.
No estranxeiro
No outono de 1869, con 22 anos, Yulia Lérmontova chegou a Heidelberg e asistiu á Universidade de Heidelberg, onde se lle permitiu asistir ás conferencias de Robert Bunsen como oínte, e finalmente entrou no seu laboratorio.
Foi no laboratorio de Bunsen onde investigou os compostos de platino.
Mendeleiev suxeriulle esta investigación no desenvolvemento de técnicas para a separación de aliaxes de platino.
De alí, trasladouse a Berlín para realizar investigacións baixo a dirección de August von Hoffmann. En Berlín, traballou no laboratorio privado de van Hoffmann e puido asistir ás súas clases de química orgánica.
Foi aquí onde recibiu a súa primeira publicación, "Ueber die Zusammensetzung des Diphenins".
En 1874, completou a súa tese "Zur Kenntniss der Methylenverbindungen" (que trata sobre a análise de compostos de metilo), que lle valeu o doutoramento en química.
Despois de completar a súa educación, volveu a Rusia e comezou a traballar no laboratorio de Vladimir Markovnikov na Universidade de Moscova.
Despois recibiu unha invitación de Aleksandr Bútlerov para mudarse a San Petersburgo. Foi aquí onde fixo a súa investigación sobre o ácido 2-metil-2-butenoico.
Bútlerov intentou convencela de que aceptase un posto de profesora nos cursos superiores para mulleres, que non aceptaría, expresando a súa preocupación por que o ministro de Educación non lle dese permiso. En 1881, converteuse na primeira muller en unirse á Asociación Técnica Rusa. Graduouse magna cum laude e foi a primeira muller do mundo en obter un doutoramento en Química.
Investigación
Despois de completar a súa educación, volveu a Rusia e comezou a traballar no laboratorio de Vladimir Markovnikov na Universidade de Moscova. Despois recibiu unha invitación de Aleksandr Bútlerov para mudarse a San Petersburgo. Foi aquí onde fixo a súa investigación sobre o ácido 2-metil-2-butenoico.
En 1877, tras a morte do seu pai, trasladouse a Moscova coa súa familia e comezou a traballar no laboratorio de Markovnikov, na investigación do petróleo. Foi a primeira muller que traballou nesta área de investigación. Ademais, desenvolveu un dispositivo para a destilación continua de petróleo, pero o dispositivo non se puido adaptar a escala industrial.
Na conferencia de xaneiro de 1878 da Sociedade Física-Química de Rusia, AP Eltekov informou dun novo método para sintetizar hidrocarburos de fórmula CnH2n, no que Bútlerov observou que moitos destes experimentos foran realizados previamente por Julia. Esta investigación converteuse máis tarde en valiosa cando se estudou máis a síntese de hidrocarburos altamente ramificados para a produción industrial e o seu uso para algúns tipos de combustibles para motores. Este proceso foi máis tarde coñecido como reacción Bútlerov - Eltékov - Lérmontova.
A vida despois da investigación
Como herdara os bens da súa familia na cidade de Semenkovo do uyezd de Zvenigorod, adoitaba vivir alí nos meses de verán, e finalmente, ata que finalmente acabou residindo alí permanentemente, feito que coincidiu co abandono da química.
Foi alí onde desenvolveu un interese pola ciencia agrícola, desenvolvendo queixos que finalmente foron vendidos en Rusia e Ucraína.
Na primavera de 1889, enfermou gravemente dunha dobre pneumonía e ese outono viaxou a Estocolmo para visitar a Sofia Kovalévskaya.
En 1890, Kovalévskaya viaxou a San Petersburgo coa súa filla Sofía (Fufa), onde Lermontova coñeceunos e recolleu Fufa antes da morte de Kovalévskaya en 1891.
En 1917, despois da Revolución de Outubro, intentouse nacionalizar a propiedade en Semenkovo, pero a través da intervención do ministro de Educación, Anatoli Lunacharski, permitíuselle conservar a propiedade.
Yulia Lérmontova morreu en 1919 por mor dunha hemorraxia cerebral.
Como nunca casou, Sofía (Fufa) Kovalévskaya (a súa fillastra) herdou toda a propiedade.
Blackburn Aircraft
Blackburn Aircraft Limited foi un construtor aeronáustico británico que se concentrou principalmente en avións navais durante a primeirametade do século XX.
Historia
O nome da compañía cambiouse a Blackburn Aircraft Limited en 1936.
En 1937, cos novos motores Cirrus ben establecidos, a fabricación de motores pasou á compañía matriz xurdindo o nome de Blackburn Cirrus como división operativa da empresa.
En 1937 apresión por rearmarse estaba medrando e a factoría de Yorkshire estaba chegando ao seu máximo de capacidade. Unha fortuíta amizade entre Maurice Denny, director xeral de Denny Bros., unha empresade construción naval de Dumbarton, e Robert Blackburn resultou na construción dunha nova fábrica de Blackburn en Barge Park, Dumbarton onde comezou a fabricación do Blackburn Botha en 1939.
Blackburn fusionouse con General Aircraft Limited en 1949 pasando a chamarse Blackburn and General Aircraft Limited, regresando á anterior denominación de Blackburn Aircraft Limited en 1958.
Como parte da racionalización da industria aeronáustica británica, a súa produción de avións e motores foron absorbidas por Hawker Siddeley e Bristol Siddeley respectivamente en 1960/1961. O nome Blackburn desapareceu completamente en 1963.
Unha compañía estadounidense, Blackburn Aircraft Corp., foi creada en Detroit o 20 de maio de 1929 para mercar dereitos de deseños e patentes dos avións de Blackburn Airplane & Motor Co., Ltd. nos Estados Unidos. Era propiedade nun 90% de Detroit Aircraft Corp. e nun 10% de Blackburn Airplane & Motor Co., Ltd. Os acordos cubrían eses dereitos en toda América, agás Brasil e parcialmente no Canadá, sempre que todas as ferramentas e patróns especiais fosen subministrados pola compañía do Reino Unido.
Atlácatl
Atlácatl (do náhuatl Ātlācatl: ātl "auga", tlācatl "ser humano"), cuxa morte é ás veces situada en 1528, é o último gobernante dun estado indíxena baseado ao redor da cidade de Cuzcatlán, no suroeste de Mesoamérica (no actual O Salvador), no tempo da conquista española. Foi un cacique indíxena pipil que se enfrontou á invasión do conquistador español Pedro de Alvarado.
A historia de Atlácatl inspirou o nome dun dos batallóns do exército de elite do Salvador: o Batallón Atlácatl.
Orixe
O pipil Atlácatl era orixinario do Señorío de Cuzcatlán, o cal controlaba gran parte do que se coñece no presente como O Salvador.
A conquista española
Nos relatos históricos, o cacique Atlácatl foi un estratego que emboscou a Pedro de Alvarado cunha nota de rendición, a cal era dende o inicio unha trampa que permitiu ao pobo indíxena defender o seu territorio en 1524. A Alvarado foille confiada a cidade de Cuzcatlán mais emcontrou un pobo alzado en armas que atacou dende as montañas, o cal permitiu a Atlácatl derrotar ao seu inimigo e gañar a fama que mantén até o presente.
Morte
Nun ataque que realizou á vila española de San Salvador Atlácatl foi derrotado, apresado e enforcado, aínda que existen dúbidas sobre a data exacta.
O busto de Atlácatl
O escultor salvadoreño Valentín Estrada foi o creador dunha estatua de bronce na honra da figura de Atlácatl. A estatua, con 2,20 metros de alto, foi enviado ao Salvador en 1928 dende España, e atópase no parque Atonal, no corazón da colonia Atlacatl do concello de San Salvador.
Existencia de Atlácatl en dúbida
De acordo co historiador Jorge Lardé y Larín, no ano 1855 o abade Charles Étienne Brasseur de Bourbourg realizou a tradución da lingua kaqchikel ao francés dun manuscrito ao que chamou Memorial de Tecpán - Atitlán, e fixo unha transcrición do numeral 150 do texto onde consignou que «Pedro de Alvarado chegou a Cuscatlán e deu morte a Atlácatl e os señores da súa corte». Este escrito sería reproducido por outros autores nos anos siguintes, como Juan Gavarrete no Boletín de la Sociedad Económica de Guatemala (1873); Daniel G. Brinton en The Annals of the Cakchiqueles (1885) e Georges Raynaud en Les Manuscrits précolombiens (1893). Ademais, autores salvadoreños retomaron esta versión, entre eles Carlos Arturo Imendia (1903) e Juan José Laínez (1905).
No ano 1948, o guatemalteco Adrián Recinos realizou unha tradución directa do kaqchikel ao castelán do documento, ao cal titulou Memorial de Sololá. Traduciu o devandito numeral 150 do seguinte xeito: «Vinte e cinco días despois de ter chegado á cidade (de Iximchée ou Tecapán - Guatemala) partiu Tonatiuh (Pedro de Alvarado) para Cuzcatlán, destruíndo de paso a Atacat (ou Escuintla). O día 2 Queh (o 9 de maio de 1524) os casteláns mataron aos de Atacat (ou Escuintla)...»
De acordo con esta tradución, Atacat, Atágat ou Atlácatl era o nome dado polos kaqchikeles ao poboado yaqui ou pipil de Escuintla e non o nome dun soberano como estipulara Bourbourg. Porén, en lingua pipil "Atacat" equivale ao "Atlacatl" do náhuatl do altiplano de México. Ademais "Atacat" non ten ningunha terminación de locativo: "tan", "go", como é o frecuente, polo que a dúbida permanece.
Titanus giganteus
Titanus giganteus, coñecido na literatura como escaravello titán, é unha especie de escaravello cerambícido da rexión Neotropical e única especie do xénero Titanus, que é un dos escaravellos de maior tamaño coñecidos.
Descrición
Esta especie é un dos escaravellos máis grandes que existen; o exemplar máis grande do que se fixo unha medición fiable medía 16,7 cm de lonxitude, comparable á de escaravellos como Xixuthrus heros (de 15 cm) e Dynastes hercules (algúns machos poden chegar ocasionalmente a 17,5 cm), pero os machos de D. hercules teñen un enorme corno no pronoto ou tórax que supón máis da metade da súa lonxitude total, polo que o seu corpo é considerblemente menor que o do escaravello titán. A mandíbula do escaravello titán é curta, curvada e cortante e pode morder un lapis e partilo e cortar a carne humana. O intestino do adulto parece dexenerado, polo que pode que os adultos non se alimenten e só busquen parellas por medio de feromonas mentres voan.
Nunca se atopou unha larva, pero pénsase que se alimentan dentro da madeira e poden tardar varios anos en chegar ao seu tamaño total andes de pupar. Estes escaravellos tamén se cre que se alimentan de madeira en descomposición baixo terra. Os buracos na madeira que se cre crearon as larvas dos escaravellos titán parecen poder albergar unha larva de 5 cm de ancho e quizais 30 cm de longo. Unha famosa fotografía "a tamaño real" dunha presunta larva deste escaravello publicouse na revista National Geographic, ocupaba toda unha páxina, pero ao final viuse que era dunha especie diferente, posiblemente Macrodontia cervicornis.
Os adultos deféndense asubiando como advertencia e mordendo e teñen agudas espiñas e fortes mandíbulas. A estrutura do sistema nervioso central dos escaravellos adultos consta dun ganglio cefálico composto de cerebro central e lobos ópticos que conectan co ganglio subesofáxico. Esta é unha estrutura común en insectos diúrnos. O cordón nervioso ventral ten tres ganglios torácicos e catro abdominais. O sistema de integración sensorial consta de ollos complexos grandes con lobos ópticos grandes estruturados e lobos antenais.
Distribución
Vive nas selvas de Venezuela, Colombia, Ecuador, Perú, as Güianas e a parte central norte do Brasil.
XXII dinastía exipcia
A XXII Dinastía de Exipto (XXII Dinastía), tamén é coñecida como a Dinastía Bubastita, xa que os faraóns gobernaron desde a cidade de Bubastis. Fundouna Shoshenq I. As XXI, XXII,  XXIII,  XXIV e  XXV dinastías do antigo Exipto combínanse a miúdo baixo a designación grupal de Terceiro Período Intermedio.
Gobernantes da XXII dinastía
Os faraóns da Vixésimo Segunda dinastía foi unha serie de Meshwesh (membros dunha antiga tribo de bérberes libios) da antiga Libia, que gobernaron desde c. 943 a.C. ata o 716 a.C. Establecéranse en Exipto durante a XX Dinastía. Manetón afirma que esta dinastía Bérber tivo a súa orixe en Bubastis, pero os seus faraóns gobernaron case con seguridade desde  Tanis, que era a súa capital e a cidade onde escavaron as súas tumbas. Outro faraón que pertence a este grupo é Tutkheperre Shoshenq. O seu período de goberno nesta dinastía é actualmente incerto, aínda que se cre que gobernou Exipto a principios do século IX a.C. durante un curto período de tempo entre Osorkon I e Takelot I. O seguinte gobernante en Tanis despois de Shoshenq V foi Osorkon IV. Ás veces non se cre que este faraón sexa membro da XXII Dinastía xa que só controlaba unha pequena porción do Baixo Exipto xunto con Tefnakhte de Sais, cuxa autoridade foi recoñecida en Memfis, e Iuput II de Leontopolis.
Faraóns
Os gobernantes coñecidos da XXII Dinastía son:
Cartas de Iwo Jima
Cartas de Iwo Jima (en Letters from Iwo Jima; en 硫黄島からの手紙, Iōjima Kara no Tegami) é un filme estadounidense en lingua xaponesa de 2006 dirixido e coproducido por Clint Eastwood. Está protagonizado por Ken Watanabe e Kazunari Ninomiya. O filme representa a batalla de Iwo Jima dende a perspectiva dos soldados xaponeses e complementa outra obra de Eastwood, Bandeiras de nosos pais, que relata a mesma batalla dende a perspectiva dos estadounidenses. Os dous filmes foron rodados de maneira paralela. Cartas de Iwo Jima está rodado case completamente en xaponés malia ser producido polas compañías estadounidenses DreamWorks Pictures, Malpaso Productions e Amblin Entertainment. Logo de Bandeiras de nosos pais fose un fracaso en recadación, Paramount Pictures vendeu os dereitos de distribución nos Estados Unidos a Warner Bros. Pictures.
XXII dinastía exipcia
Faraóns
Vixésima terceira dinastía
A chamada XXIII Dinastía foi unha rama desta dinastía quizais baseada no Alto Exipto, aínda que hai moito debate sobre esta cuestión. Todos os seus faraóns reinaron no Alto e Medio Exipto incluído os oasis do deserto occidental.
Cronoloxía da XXII dinastía
Cronoloxía estimada polos seguintes exiptólogos:
Lymantria
Lymantria é un xénero de insectos lepidópteros da familia dos erébidos (antes, da dos limantríidos), que é o tipo da subfamilia dos limantriinos e da tribo dos Lymantriini.
A súa especie tipo é Lymantria monacha (Linnaeus, 1758).
As súas especies están amplamente distribuídas por Europa, o Xapón, a India, Sri Lanka, Myanmar, Xava e as Célebes.
Características
As especies deste xénero presentan dimorfismo sexual. Nos machos, os palpos están estendidos cara a adiante e cubertos de pilosidade. As antenas son longas. Nas femias, as antenas son dentadas, e as ás poden estar completamente desenvolvidas ou parcialmente reducidas, ou mesmo reducidas a simples escamas.
Descrición
O xénero foi descrito en 1819 polo entomólogo alemán Jacob Hübner, nun traballo publicado en ''Verz. bekannter Schmett''. 9 (11): 160.
Etimoloxía
O nome científico Lymantria é unha voz do latín científico tirada da raíz do termo do grego antigo λυμαντἠς lymantḗs, "que estraga ou desfai", "destrutor", en alusión aos estragos que moitas especies deste xénero causan nas árbores, coa adición do sufixo latino -ia, indicando xénero feminino.
Sinónimos
Ademais de polo nome actualmente válido, o xénero coñeceuse tamén polos sinónimos:
Especies
Neste xénero inclúense as seguintes especies:
Vhembelacerta rupicola
Vhembelacerta rupicola é unha especie de lagarto da familia dos lacértidos, subfamilia dos lacertinos, e tribo dos eremiadinos, a única do xénero Vhembelacerta.
Xénero
O xénero foi descrito en 2013 por Edwards, Herrel, Vanhooydonck, Measey, Tolley e Branch, que o separaron do xénero Lacerta.
Especie
A especie foi descrita inicialmente en 1933 polo herpetólogo surafricano Vivian Frederick Maynard FitzSimons, baixo o nome de Lacerta ripicola.
Etimoloxías
O nome científico, do xénero está formado pola unión dos elementos Vhwembe- e -lacerta. O primeiro refírese á rexión de Vhembe da provincia de Limpopo, onde a especie é endémica. O segundo fai referencia a lacerta, nome latino de "lagarto", e conserva o vínculo histórico co xénero Lacerta, no que se describiu orixinarimente a especie.
O epíteto específico, rupicola, significa que habita nas rochas, xa que este lagarto é bastante estritamente saxícola, termo fomado polos elementos saxi- e -cola, do latín saxum, -i, "pena", "rocha", e colere, "habitar", debido a que habita máis nas rochas, en comparación con outras especies da zona.
Caractarterísticas e bioloxía
Vhembelacerta rupicola é unha especie de lagarto de corpo aplanado, pequeno (mide entre os 40 e os 50 mm). De hábitos diúrnos, habita en rochas en pedregais e afloramentos rochosos a altitudes de 900 a 1 600 m.
É endémica da provincia de Limpopo, no norte de Suráfrica.
Este lagarto é un cazador activo de invertebrados nas ladeiras sur dos outeiros da zona.
Ameazas
As plantacións de árbores a grande escala son a principal ameaza para a calidade e extensión do hábitat de Vhembelacerta rupicola. Porén, as áreas onde se producen estas plantacións limítanse á marxe oriental da área de distribución da especie, o que reduce a gravidade da ameaza.
Vivian Frederick Maynard FitzSimons
Vivian Frederick Maynard FitzSimons, nado o 7 de febreiro de 1901 en Pietermaritzburg, KwaZulu-Natal, Suráfrica, e finado o 1 de agosto de 1975 en Pretoria foi un herpetólogo suraficano de familia irlandesa.
Traxectoria
FitzSimons fixo o bacharelato na prestixiosa Grey High School en Port Elizabeth. Despois graduouse na Universidade de Rhodes.
Ademais do seu labor no campo da herpetoloxía, contribuíu á recollida de mostras de espermatófitas para o Herbario Nacional, plantas que pasaron a formar parte do Instituto Nacional de Biodiversidade de Suráfrica no Xardín botánico Nacional de Pretoria.
En 1937, xunto con Anna Amelia Obermeyer, recolleu algúns dos primeiros espécimes de plantas das terras altas orientais de Rhodesia (actual Zimbabue).
Máis tarde, como director do Museo do Transvaal, xunto con Charles Koch, axudou a establecer o Instituto de Investigación do Deserto do Namib en Gobabeb.
Familia
Vivian FitzSimons procedía dunha familia de naturalistas. O seu pai, Frederick William FitzSimons, e a súa nai Patricia Henrietta (de solteira Russell), emigraron a Suráfrica desde Irlanda.
O seu irmán era Desmond Charles Fitzsimons que, en 1939, fundou o Fitzsimons Snake Park de Durban, e foi un dos principais distribuidores de antivelenos de serpes de Suráfrica.
Epónimos
Vivian FitzSimons foi honrado cos nomes científicos de catro réptiles.
Anreviatura
A abreviatura FitzSimons enprégase para recoñecer a Vivian Frederick Maynard FitzSimons como autoridade na descrción e taxonomía en zooloxía.
Bruno Kreisky
Bruno Kreisky, nado en Viena o 22 de xaneiro de 1911 e finado ibídem o 29 de xullo de 1990, foi un político austríaco de orixe xudía.
Traxectoria
miniatura| Bruno Kreisky, de visita aos [[Estados Unidos de América|esquerda]] miniatura| Estatua de Bruno Kreisky, nun parque de Viena|200x200px|esquerda Kreisky foi chanceler de Austria de 1970 a 1983.
É recordado en Austria como unha das persoas que axudou a dar forma ao Tratado de Estado austríaco. Este tratado é a base da Austria moderna. Foi asinado en 1955.
En 1975 participou na Conferencia sobre Seguridade e Cooperación en Europa asinando a Acta de Helsinqui.
Glass Onion: A Knives Out Mystery
Glass Onion: A Knives Out Mystery (tamén titulado simplemente Glass Onion) é un filme estadounidense de 2022 dirixido e escrito por Rian Johnson e producido por Johnson e Ram Bergman. É unha secuela do filme de 2019 Puñais polas costas, con Daniel Craig de novo no papel do detective Benoit Blanc, que toma o caso do millonario Miles Bron (interpretado por Edward Norton). O resto do elenco está composto por Janelle Monáe, Kathryn Hahn, Leslie Odom Jr., Jessica Henwick, Madelyn Cline, Kate Hudson e Dave Bautista.
Despois da estrea mundial no Festival Internacional de Cinema de Toronto o 10 de setembro de 2022, Glass Onion estreouse nos cinemas dos Estados Unidos durante unha única semana a partir do 23 de novembro de 2022, recibindo a estrea cinematográfico máis ampla da historia para un filme de Netflix e recadando 15 millóns de dólares; Netflix comezou a emitila en liña o 23 de decembro, onde conta cunha versión subtitulada en galego.
Daniel Caamaño Eiras
Daniel Caamaño Eiras, coñecido como Filiado, nado en Padrón e finado en San Xurxo de Vea (A Estrada) o 22 de outubro de 1936, foi un político galego.
Traxectoria
Fillo de Jaime Caamaño Comparada. Ao producirse o golpe de Estado do 18 de xullo de 1936, formou parte do Comité da Frente Popular que intentou oporse ao golpe. Foi detido e internado na prisión de Padrón. Foi xulgado en consello de guerra en Santiago de Compostela o 7 de setembro por rebelión militar, con José Pose Miguens, Faustino Liste Forján, Serafín Mariño Santos, José Tourís Castro e Luis García Abella, acusados de ser os autores do asalto ao tren en Osebe nas datas do golpe de Estado. José Pose, Faustino Liste, José Tourís e Serafín Mariño foron condenados a pena de morte e executados en Compostela o 12 de setembro de 1936 e Luis e Daniel foron condenados a cadea perpetua. Foi sacado da prisión e paseado na Baliña de San Xurxo de Vea o 22 de outubro de 1936, o seu cadáver apareceu cun tiro na caluga.
Vida persoal
Estaba casado e tiña tres fillos.
José García de Castro Calviño
José García de Castro Calviño, nado cara a 1850, foi un avogado e xuíz galego.
Vida persoal
Casou con Rita Corral Aller en xaneiro de 1875, e foi pai de Herminia García de Castro Corral.
Comunidade de África Oriental
A Comunidade de África Oriental (CAO, en East African Community, EAC) é unha unión aduaneira de África Oriental, formada por Kenya, Uganda, Tanzania, Burundi, Ruanda e Sudán do Sur.
Os seis países que integran a Comunidade de África Oriental acordaron adoptar unha moeda única que abranguería 135 millóns de persoas. A CAO é un dos piares da Comunidad Económica Africana. Ten unha unión aduaneira dende 2005 e un mercado común dende 2010.
Historia
A CAO fundouse o 7 de xullo de 2000. nunha cerimonia celebrada na cidade de Arusha (Tanzania), en que se localiza a súa sede, reavivando un proxecto similar abandonado en 1977. O novo tratado EAC creaba o camiño cara a unha unión económica e, nun futuro, política entre os tres países iniciais. Un tratado posterior, asinado en marzo de 2004 estableceu unha unión aduaneira que comezou o 1 de xaneiro de 2005. Segundo o tratado, Kenya, o máis rico dos tres países iniciais, ía pagar aranceis polas mercadorías que entrasen en Uganda e Tanzania ata 2010.
Burundi e Ruanda incorporáronse o 6 de xullo de 2009, e Sudán do Sur o 5 de setembro de 2016.
En xaneiro de 2023, a Comunidade de África Oriental (EAC) planea emitir unha moeda única nos próximos catro anos. O Consello de Ministros da organización debe decidir sobre a localización do Instituto Monetario de África Oriental e o establecemento dunha folla de ruta para a emisión da moeda única.
Pasaporte común
miniatura|O presidente ruandés [[Paul Kagame na conferencia da EAC de 2006. Ruanda uniuse á organización en 2007]] O pasaporte de África Oriental lanzouse oficialmente o 1 de abril de 1999 para facilitar atravesar fronteiras entre estes países africanos e dá dereito a kenyanos, tanzanos e ugandeses a unha estadía de seis meses renovábeis en calquera destes países.
O pasaporte expídese nas sedes dos respectivos Departamentos de Inmigración en Nairobi, Kampala e Dar es Salaam. Custa o equivalente a 10 dólares estadounidenses e as solicitudes tardan en tramitarse de dúas a tres semanas. A pesar de que o pasaporte só é válido dentro da CAO, preténdese internacionalizalo con outros países da África Oriental.
Helmut Schmidt
Helmut Heinrich Waldemar Schmidt, máis coñecido como Helmut Schmidt, nado o 23 de decembro de 1918 en Hamburgo e finado ibídem o 10 de novembro de 2015, foi un político alemán. Foi chanceler da República Federal de Alemaña de 1974 a 1982.
Traxectoria
Helmut Schmidt rematou a escola en 1937 co Abitur (Selectividade). Despois tivo que incorporarse ao servizo obreiro e máis tarde ao exército nazi. Ao final da Segunda guerra mundial, era Primeiro Tenente. Quedou prisioneiro de guerra en 1945.
Despois de ser posto en liberdade, comezou a estudar macroeconomía. Rematou os seus estudos en 1949. Despois comezou a traballar para a administración de Hamburgo.
Schmidt uniuse ao Partido Socialdemócrata de Alemaña en 1949. En 1953, converteuse en membro do Bundestag por primeira vez. De 1961 a 1965, foi senador do goberno de Hamburgo.
De 1969 a 1972, foi ministro de Defensa da Alemaña Occidental. De 1972 a 1974 foi ministro de Facenda.
Despois de que Willy Brandt renunciase ao seu traballo como Bundeskanzler, Helmut Schmidt foi elixido novo chanceler.
En 1975 participou na Conferencia sobre Seguridade e Cooperación en Europa asinando a Acta de Helsinqui.
En xullo de 2013, descubriuse que Schmidt comprou 38.000 cigarros por temor a que fosen prohibidos en Europa.
Schmidt morreu en Hamburgo o 10 de novembro de 2015, con cerca de 97 anos, por complicacións dunha cirurxía para retirar un coágulo de sangue.
Eduardo París Villar
Eduardo París Villar, nado en Ourense en 1909 e finado na mesma cidade o 27 de xullo de 1937, foi un avogado e político galego.
Traxectoria
Fillo de Silvio París Fernández, almacenista de Ourense. Estudou dereito na Universidade de Santiago de Compostela, rematando en 1931. Militante de Izquierda Republicana e presidente da agrrupación local de IR de Ourense, foi nomeado Delegado de Traballo en Ourense en xaneiro de 1936, e dimitiu do cargo en marzo dese ano. Foi asesor de Fructuoso Manrique Martín cando sesempeñou o cargo de gobernador civil interino e despois do gobernador Gonzalo Martín March. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 participou na organización da resistencia baixo as ordes do gobernador Gonzalo Martín estendendo autorizacións para o uso de armas. O gobernador civil Manuel Quiroga Macía ordenou verbalmente a súa detención ao capitán da Garda Civil Juan Ros o 25 de agosto despois de que o deixasen pasr por Verín. O Vehículo, no que viaxaba coa súa irmá, foi detido en Pobra de Seabra e Eduardo déuse á fuga. Foi localiozado e detido por varios axentes de policía desprazados dende Ourense. Foi xulgado en consello de guerra presidido por Ambrosio Feijoo Pardiñas no que actuou como fiscal Joaquín Otero Goyanes o 23 de marzo de 1937, con Marcial García Barros, Anselmo López García, Marcelino Otaduy Vázquez, Manuel Suárez Castro, Antonio Taboada Nóvoa e Higinio López Barrio. Condenado a pena de morte foi fusilado o 27 de xullo de 1937 no Campo de Aragón xunto con Manuel Suárez, Ramón Figueiras Añel, José González González, Antonio Colmenero Villamarín, Camilo Gago González, Antonio Taboada e Higinio López.
The Hundred-Foot Journey (filme)
The Hundred-Foot Journey é un filme estadounidense de 2014 dirixido por Lasse Hallström e cun guión escrito por Steven Knight, adaptado da novela homónima de 2010 escrita por Richard Morais. Está protagonizado por Helen Mirren, Om Puri, Manish Dayal e Charlotte Le Bon e conta a historia da loita entre dous restaurantes dunha vila francesa: un rexentado por unha familia india, e outro restaurante con estrela Michelin.
Producido por Steven Spielberg e Oprah Winfrey para DreamWorks Pictures a través das compañías Amblin Entertainment e Harpo Films, en asociación con Participant Media e Reliance Entertainment, foi distribuído a través de Touchstone Pictures o 8 de agosto de 2014, recadando 94 millóns de dólares en todo o mundo.
Valanxiniano
O Valanxiniano é unha división da escala temporal xeolóxica, a segunda idade uo piso do Cretáceo inferior. Esténdese desde 139,8 até 132,9 millóns de anos atrás, aproximadamente. O Valanxiniano sucede ao Berriasiano e é anterior ao Hauteriviano.
Mahdia
miniatura|Unha rúa principal da cidade Mahdía (المهدية, al-mahdīyah), coñecida tamén como Jemma, Aphrodisium, África ou Cabo Africa, é unha cidade e comuna de Tunisia.
Xeografía
Está situada nunha península ao sueste de Monastir, ao norte de Chebba e ao noroeste de El Djem, na costa do mar Mediterráneo.
É a capital da Vilaia (Gobernación) homónima.
O municipio ocupa unha extenensión de 645 km².
Segundo o censo de 2014	contaba cunha poboación de 51 833 habitantes, polo que a súa densidade de poboación, nese ano, era de 123,33 hab./km².
Rodrigo Costoya
Rodrigo Costoya Santos, nado en Torrelavega, Cantabria, en 1977, é un escritor galego.
Traxectoria
Fillo de emigrantes galegos retornados en 1981 e licenciado polo INEF Galicia, é profesor de ensino secundario. Foi membro do cadro técnico do Obradoiro CAB na liga ACB.
Recoñecementos
Coa versión en galego de Misarela foi finalista do certame de novela Torrente Ballester 2018 da Deputación da Coruña e gañou o IX Certame de Novela Histórica Ciudad de Úbeda 2020 coa tradución ao castelán.
Aldan-Maadyr
miniatura|Monumento diante do Museo Nacional de Tuva, que leva o nome de Aldan-Maadyr Aldan-Maadyr (literalmente Sesenta Heroes) foi unha rebelión armada contra o poder Qing que se desenvolveu entre 1883 e 1885 en Tuva. Malia o seu fracaso xogou un papel fundamental na formación dunha conciencia nacional entre os tuva.
Desenvolvemento
O levantamento ocorreu entre 1883 e 1884 no val do río Khemchik e dirixiase contra dos oficiais chineses e mais os grandes propietarios de rabañadas e tiña como líderes os arats (pegureiros) Sambazhik e Kozhagar-Kombulday e mais o funcionario local Dazhimaa. Estímase en 300 o número total de participantes.
Os rebeldes pretendían liberar os dous kozhuun (literalmente bandeira, división administrativa da época feudal) con maior poboación de Tuva do poder dos funcionarios tuva ao servizo do conquistadores manchú-chineses e das forzas militares destes últimos. Asaltaban os señores feudais e comerciantes para lles roubaren o gando e repartilo logo entre os pobres. No outono de 1884 o xefe (amby-noion) mobilizou a poboación do resto dos kozhuun onde non houbera revolta. Un destacamento punitivo de 300 homes, enviado polo Imperio Qing e dirixido por Tarluk, trasladouse a Sug-Aksy para reprimir a sublevación.
En novembro de 1884 suprimiuse completamente a insurrección, os chineses levaron a todos os prisioneiros a Chyrgaka e alí sufriron torturas. En marzo de 1885 as autoridades executaron a 43 dos principais participantes na rebelión na cidade mongol de Uliastai. As súas cabezas trasladáronas a Tuva para expoñelas en postes nas beiras das estradas e pasos para intimidar a poboación local.
Legado
A imaxe dos 60 heroes converteuse nunha icona tuva, un punto destacado da historiografía e na literatura poetizouse en moi diversas ocasións, tornando nun símbolo de solidariedade nacional. Unha das localidades de Tuva recibiu o seu nome en homenaxe aos participantes. Á memoria do alzamento dedícanse varias composicións escultóricas e son habituais a celebración de actos e conferencias nos centros de ensino de Tuva sobre o levantamento e adoita conmemorarse publicamente o seu aniversario.
Mary Peters Fieser
Peters Mary Fieser (Mary Peters), nada en Atchison o 27 de maio de 1909 e finada en Belmont o 22 de marzo de 1997, foi unha química estadounidense.
Traxectoria
O seu pai, Robert Peters, era profesor universitario de inglés. A familia trasladouse a Harrisburg, Pensilvania, cando aceptou un posto no Carnegie Institute of Technology (agora Universidade Carnegie Mellon ). Mary estudou nun instituto privado para nenas e estudou no Bryn Mawr College, onde se graduou en 1930 cunha licenciatura en Química. Alí coñeceu ao seu futuro marido Louis Fieser, un profesor de química que se converteu no seu mentor. Cando Fieser deixou Bryn Mawr en 1930 para traballar na Universidade de Harvard, Peters decidiu acompañalo e continuar os seus estudos para conseguir un mestrado en química. Tivo que matricularse oficialmente no Radcliffe College pero fixo cursos de química en Harvard, onde non puido escapar da discriminación de xénero da época. Un profesor de química analítica en particular non lle permitiu estar no laboratorio con estudantes masculinos: tivo que facer as prácticas, sen supervisión, nun soto baleiro dun edificio próximo. En 1936 obtivo un máster en Química por Radcliffe, pero decidiu non doutorarse.
Peters casou co seu mentor en 1932, e a súa colaboración científica continuou ata a morte de Louis Fieser en 1977. As súas primeiras investigacións centráronse na química das quinonas e dos esteroides, e desenvolveron a síntese de vitamina K, cortisona e o composto antimalárico lapinona, aínda que os Fieser foron coñecidos polos seus numerosos libros. O seu primeiro texto conxunto, Química orgánica (1944), converteuse nun grande éxito e influencia a ambos os dous lados do Atlántico pola orixinalidade na presentación do material, con aplicacións da química orgánica na vida cotiá. En 1967, os Fieser comezaron a publicar Reagents for Organ Synthesis e produciron seis volumes xuntos antes da morte de Louis Fieser; Mary continuou o proxecto con outros colaboradores completando un total de dezaseis volumes. Tamén publicaron Style Guide for Chemists en 1959, así como unha importante monografía sobre esteroides no mesmo ano.
Peters nunca ocupou un posto remunerado en Harvard, aínda que recibiu o título de investigadora asociada, sen soldo, na década de 1960, uns vinte anos despois de comezar a traballar alí.
Recoñecementos
Recibiu a Medalla Garvan-Olin da American Chemical Society en 1971 e en 2008 o Departamento de Química e Bioloxía Química de Harvard creou a Mary Fieser Postdoctoral Fellowship para apoiar ás mulleres e minorías subrepresentadas en química.
Berriasiano
O Berriasiano é unha división da escala temporal xeolóxica, é a primeira idade ou piso do Cretáceo inferior. Esténdese desde 145,0 até 139,8 millóns de anos atrás, aproximadamente. A idade berriasiana sucede á titoniana (última do período Xurásico) e é anterior á valanxiniana. Nesta idade, dos saurópodos abundan os titanosauros, os dinosauros aviares diversifícanse rapidamente e moitos outros grupos de dinosauros agrándanse tales como os terópodos, ceratopsianos e ornitópodos.
Val do Lozoya
miniatura|550 px|Val do Lozoya O val do Lozoya é un val de montaña na serra de Guadarrama, no noroeste da Comunidade de Madrid, formado polo río Lozoya.