cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Jacquerie
Antecedentes
A situación política en Francia a mediados do século XIV era política e socialmente caótica. O país fora gravemente afectado pola epidemia de peste negra que deflagrara en 1348 e custara a vida de cerca dun terzo da poboación. A doenza atacou a todas as clases sociais e decimou os campesiños, comprometendo a produción agrícola, o que á súa vez causou fame e aumento de prezos. En 1356, aínda na resaca desta epidemia, Francia perdeu a Batalla de Poitiers fronte a Inglaterra de forma desastrosa. O condestable de Francia e os seus dous mariscais, así como un sector notable da nobreza, perderan a vida no enfrontamento. O rei Xoán II, o Bo, o seu fillo máis novo Filipe de Valois e moitos outros foran feitos prisioneiros e levados polo Príncipe Negro. Todos estes personaxes importantes debían pagar un rescate pola súa liberación. O rescate do rei era unha fortuna que arruinaría o país, pero alén do peso económico, a falta do soberano lanzou o país nun baleiro de poder, entregado á loita entre Carlos, o Delfín, herdeiro de Xoán II, e a burguesía de influencia crecente. Alén de todos os problemas internos, o campo era asolado por bandas de mercenarios, renegados e expropiados que pillaban e devastaban aldeas e vilas. A protección dos campesiños de malfeitores era unha responsabilidade do señor nobre que detiña as terras, mais nesta altura a nobreza estaba igualmente despoboada debido á peste, ás mortes en combate e á ruína debido aos impostos e rescates, sendo incapaz de prestar o auxilio necesario.
A Jacquerie
miniatura|250px|esquerda|Jacques levando prisioneiros. Resentidos contra a falta de protección e desencantados co estatuto do nobre despois das derrotas humillantes de Crécy e Poitiers, os campesiños revolvéronse contra a clase dominante. A rebelión comezou o 28 de maio de 1358 na aldea de St. LeusurOise, despois dunha reunión de campesiños. Os ánimos exaltáranse, a indignación contra a clase nobre subiu de ton e os homes reuniron as armas que puideron e invadiron a casa do señor local. A familia foi asasinada e a propiedade incendiada. A violencia propagouse ás aldeas veciñas e días despois o motín era xeneralizado, participando nel milleiros de campesiños enfurecidos. O cronista Jean Froisart rexistrou máis de 150 propiedades destruídas nas rexións de Coucy, Soisons, Amiens e Laon sen que houbese intervención contraria aos campesiños. En vez de reaccionar, os señores locais fuxiron para as cidades próximas coas familias, abandonando as súas casas e bens á pillaxe. O clero tamén foi afectado e algúns mosteiros e igrexas foron queimados.
No medio da anarquía que caracterizaba o movemento, xurdiu Guillaume Cale, un home da Picardía con carisma e capacidade de liderado suficiente para influenciar ós seus iguais. Cale organizou un consello e procurou estabelecer unha xerarquía militar nas hordas de campesiños, organizando loxística e batallóns militares. Adoptou o grito de guerra Montxoie et St. Denis!, o grito do rei, para subliñar o feito de que os Jacques non estaban contra a casa real, mais si contra os nobres. Cale conseguiu tamén o apoio de varias cidades para a causa e a simpatía de varios sectores da burguesía. Tamén algúns artesáns e comerciantes se adheriron á causa. Entre os simpatizantes da revolta contábase Etienne Marcel, preboste de París e líder da oposición ao partido realista do Delfín Carlos.
A 9 de xuño, a horda de campesiños de cerca de 9.000 homes dirixiuse para a cidade de Meaux, onde se encontraba a familia real, incluíndo o Delfín e a muller Xoana de Borbón, as fillas do casal e innúmeras señoras nobres que procuraran protección ó lado do rexente. Os dous líderes da cidade xuraron "defender a honra" das damas presentes (ou sexa, impedir que fosen violadas polos campesiños) mais non conseguiron ofrecer resistencia ao ataque dos labregos.
A esta altura xorden o Captal de Buch e Gastón Febo, Conde de Foix, dous cabaleiros regresados dunha campaña na Prusia. Ningún dos dous homes debía lealdade á casa de Valois, mais a idea de innúmeras damas en perigo foi suficiente para tomaren a decisión de ir a Meaux cos seus exércitos. Buch e Foix entraron na cidade con 120 homes e ocuparon a ponte que conducía á cidadela. O resultado foi a morte de centenas de Jacques e un día de gloria para os cabaleiros defensores. O evento motivou o inicio dunha resposta concertada da nobreza contra a Jacquerie. Ó pouco tempo pediuse axuda militar aos condados veciños de Flandres e Hainaut e ao ducado de Brabante.
De entre os nobres que responderon á chamada para dominar a Jacquerie encontrábase o Rei Carlos II de Navarra, un home conflitivo e envolto había anos en enfrontamentos diplomáticos coa coroa de Francia. A Carlos II interesáballe resolver a situación, non só porque isto lle traería dividendos políticos, senón porque era conde de Evreux, un dos territorios afectados. O 10 de xuño o exército de Carlos II aproximouse aos Jacques. Cale, que comandaba esta horda, ordenou a retirada para París, mais os campesiños rexeitaron obedecelo. Os dous exércitos encontráronse en Clermont e Cale ordenou formación para a batalla, organizando as súas tropas en tres batallóns e dispondo os arqueiros nunha posición defensiva. Sorprendido pola resistencia organizada, Carlos II decidiu mudar de táctica e convidou a Cale a negociar. O líder campesiño aceptou, pensando que sería tratado con respecto, pero foi preso e executado e os seus homes perseguidos e masacrados.
Entre tanto, no norte, os Jacques foron dominados polo exército comandado por Enguerrand VII, señor de Coucy. O 24 de xuño máis de 20.000 campesiños morreron e a rexión estaba devastada.
Consecuencias
Despois da peste, a fame e o bandoleirismo que asolaran a rexión, o principal tributo da represión da Jacquerie foi en termos demográficos. Os campos fértiles do norte de Francia perderon aínda máis mans para traballalos, o que resultou en máis fame e pobreza. A clase campesiña non foi a única afectada: sen homes para traballar as súas terras, os propios nobres acabaron por perder moito do seu rendemento. En París, o liderado de Etienne Marcel ficou seriamente comprometido polo seu apoio á revolta. O preboste acabou asasinado pouco tempo despois, o que consolidou a posición do Delfín como líder nacional.
Lista de reis de Escocia
miniatura|250px|Armas reais do reino. dereita|miniatura|250px|[[Estandarte Real de Escocia|Estandarte real do rei dos escoceses.]] O rei de Escocia era o xefe do estado no reino de Escocia. Segundo a tradición, o primeiro rei dos escoceses (en escocés medio: King of Scottis, en escocés moderno: King o Scots, en gaélico escocés: Rìghrean Albannaich) foi Kenneth MacAlpin (Cináed mac Ailpín), que fundou o estado no ano 843. A distinción entre o reino de Escocia e o reino dos pictos é o produto dun mito medieval posterior e á confunsión no cambio de nomenclatura ex. Rex Pictorum (rei dos pictos) convértese en Rí Alban (rei de Alba) baixo Donald II cando os anais cambiaron dende o latín á lingua vernácula arredor de finais do século IX, xa que daquela a verba Alba en gaélico chegara a referirse ó reino dos pictos máis que a Gran Bretaña (o seu significado anterior).
Casa de Alpin (848–1034)
O reinado de Kenneth MacAlpin comeza o que se chamou a Casa de Alpin, un concepto completamente moderno. Os descendentes de Kenneth MacAlpin foron divididos en dúas pólas; a coroa alternaríase entre as dúas pólas, e a miúdo a morte do rei dunha póla (por guerra ou asasinato) era provocada polo pretendente da outra póla. Malcolm II foi o derradeiro rei da casa de Alpin; no seu reinado, esmagou con éxito toda a oposición na súa contra, e ó non ter fillos varóns, pasou a coroa ó seu neto, Duncan I, que comezou a dinastía Dunkeld.
* As evidencias do reinado de Eochaid non son claras: puido non ter sido nunca rei. De telo sido, sería rei xunto con Giric. Amlaíb é coñecido só pola referencia da súa morte en 977, e descríbeno como rei de Alba; xa que Kenneth II é coñecido por ser rei en 972–973, Amlaíb debeu tomar o poder entre 973 e 977.
† Eochiad era fillo de Run, rei de Strathclyde, pero a súa nai era filla de Kenneth I.
Casa de Dunkeld (1034–1286)
Duncan ascendeu ó trono co neto materno de Malcolm II. Tamén foi un alto xeneral de Malcolm I, xa que o seu avó paterno, Duncan de Atholl era o terceiro fillo de Malcolm I. A casa de Dunkeld estaba polo tanto estreitamente relacionada coa casa de Alpin. Duncan foi asasinado en batalla por Macbeth, quen tivo un longo e relativamente exitoso reinado. Nunha serie de batallas entre 1057 e 1058, o fillo de Duncan, Malcolm III derrotou e asasinou a Macbeth e ó seu afillado Lulach, e reclamou o trono. Porén, a dinastía non rematou alí: coa morte de Malcolm en batalla, o seu irmán Donald Ban reclamou o trono, expulsando os fillos de Malcolm de Escocia; proseguiu unha guerra civil no seo da familia, con Donald Ban e o fillo de Malcolm, Edmund, opostos ós fillos de Malcolm respaldados polos ingleses, liderados primeiro por Duncan II e despois por Edgar. Edgar triunfou, enviando ó seu tío e irmán a sendos mosteiros. Despois do reinado de David I, o trono escocés pasou ó primoxénito, pasando de pai a fillo, ou de non ser posible, de irmán a irmán.
Casa de Sverre (1286–1290)
O derradeiro rei da casa de Dunkeld foi Alexandre III. A súa muller deulle dous fillos e unha filla, pero en 1286, os seus fillos morreron, e a súa filla, Margarida, só tivo unha filla tamén chamada Margarida co seu marido Eric II de Noruega antes de que ela mesma morrera. Alexandre volveu casar, pero en 1286 morreu nun accidente cando viaxaba a casa. A súa muller, Iolanda de Dreux, estaba embarazada, pero en novembro de 1286, as esperanzas de dar a luz un fillo vivo desapareceron. Por todo isto, no Tratado de Salisbury os Gardiáns de Escocia recoñeceron á neta de tres anos de Alexandre, Margarida de Noruega, como Raíña dos escoceses. Margarida permaneceu no Reino de Noruega do seu pai até o outono de 1290, cando marchou cara a Escocia. Porén, morreu nas Orcadas durante a viaxe, sen chegar a poñer un pé en chan escocés, e sen ser coroada en Scone. Por este motivo, ás veces non é considerada Raíña.
Casa de Balliol (1292–1296)
A morte de Margarida de Noruega comezou un interregno de dous anos en Escocia por mor da crise de sucesión. Coa súa morte, os descendentes de Guillerme I desapareceron; e non había un herdeiro claro por norma de primoxénito. Presentáronse trece candidatos; os máis prominentes eran Xoán de Balliol, bisneto do irmán máis novo de Guillerme I, David de Huntingdon, e Robert de Brus, señor de Annandale, neto de David de Huntingdon. Os gobernantes escoceses convidaron a Eduardo I de Inglaterra para arbitrar a reclamación; el aceptou pero forzou ós escoceses a xurarlle lealdade como o seu señor. Posteriormente, decidiuse que Xoán de Balliol sería o novo rei; mais probou ser feble e incapaz, e en 1296 Eduardo I obrigouno a abdicar, xa que tentaba anexionar Escocia ó reino de Inglaterra.
Casa de Bruce (1306–1371)
Durante dez anos, Escocia non tivo o seu propio rei. Porén, os escoceses rexeitaron o goberno inglés; primeiro William Wallace e despois da súa execución, Roberto o Bruce (o neto do competidor de 1292, Robert de Brus) loitando contra os ingleses. Bruce e os seus aliados asasinaron ó rival no trono, John III Comyn, señor de Badenoch o 10 de febreiro de 1306 na igrexa de Greyfriars, en Dumfries. Pouco despois de 1306, Roberto foi coroado rei dos escoceses en Scone. A súa enerxía, e a substitución do vigoroso Eduardo I polo seu feble fillo Eduardo II, permitiu a Escocia ceibarse do goberno inglés; na batalla de Bannockburn en 1314, os escoceses derrotaron ós ingleses, e en 1328 os ingleses aceptaron por tratado a independencia de Escocia. O fillo de Roberto, David, ascendeu ó trono sendo neno. Os ingleses anovaron a guerra contra Escocia, e David foi forzado a abandonar o reino por Eduardo Balliol, fillo de Xoán, que argallou para proclamarse rei dos escoceses (1332–1336) e agasallar os condados do sur de Escocia a Inglaterra antes de ser expulsado de novo. David pasou gran parte da súa vida no exilio, primeiro en liberdade na terra do seu aliado, Francia, e despois en prisión en Inglaterra; só puido regresar a Escocia no ano 1357. Coa súa morte, e sen fillos, en 1371 a casa de Bruce desapareceu.
Reclamante disputado
Eduardo Balliol era fillo do rei Xoán, e el mesmo gobernou durante catro anos despois da súa elección na Gran Causa. Despois da súa abdicación, Xoán Balliol viviu o resto da súa vida en Picardía, Francia. Durante a minoría de idade de David II, Eduardo Balliol aproveitou a oportunidade para afirmar o seu reclamo ó trono, e apoiado polos ingleses, derrotou as forzas da rexencia de David e coroouse a si mesmo en Scone en 1332. Axiña foi derrotado polas forzas leais a David II e foi enviado de novo a Inglaterra. Co apoio inglés, argallaría dous intentos máis de facerse de novo co trono, en 1333 e 1335. En cada un deles, o control real do trono foi breve antes de ser enviado de novo a Inglaterra, por última vez en 1336. Cando David regresou do exilio en 1341 para gobernar por dereito propio, Eduardo perdeu a maioría dos seus apoios. Cando David II foi capturado en batalla en 1346, Eduardo fixo un derradeiro intento de facerse co trono, pero tivo pouco apoio e a campaña fracasou. En 1356, renunciou ás súas reclamacións ó trono.
Estuardo (1371–1567)
Roberto o Estuardo era o neto de Roberto I pola filla deste, Marjorie. Nacendo en 1316, era máis vello que o seu tío, David II; por iso, cando ascendeu ó trono era un home de mediana idade, roldando os 55, e non foi quen de gobernar con forza, un problema que tamén padeceu o seu fillo Roberto III, que tamén ascendeu ó trono con 53 anos en 1390, e sufriu danos duradeiros por mor dun accidente de equitación. Estes dous reis foron seguidos por unha serie de rexencias, causadas pola xuventude dos seguintes cinco nenos reis. Por este motivo, a era dos Estuardo está considerado como un período de inercia real, durante o cal os nobres usurparon o poder da coroa, seguido de períodos de goberno persoal polo monarca, que trataría de abordar os problemas creados pola súa minoría de idade e os efectos a longo prazo dos reinados anteriores. Gobernar Escocia converteuse nunha tarefa cada vez máis difícil, xa que a poderosa nobreza era cada vez máis intratable; o intento de Xacobe I de poñer orde no seu reino acabou no seu asasinato; Xacobe III foi asasinado nunha guerra civil entre el e a nobreza, liderada polo seu propio fillo; cando Xacobe IV, que gobernara con severidade e reprimira ós aristócratas, morreu na batalla de Flodden, a súa muller Margarida Tudor foi derrocada pola nobreza, e a propia muller de Xacobe V, María de Guise, ascendeu ó goberno de Escocia durante a rexencia pola súa filla María I, na que dividiu e conquistou ás facións nobres, e distribuíndo subornos franceses con man liberal. Finalmente, María I, a filla de Xacobe V, viuse incapaz de gobernar Escocia enfrontándose coa hostilidade da aristocracia e a intransixencia da poboación, o cal favoreceu o calvinismo e a desaprovación do seu catolicismo; foi forzada a abdicar e viaxou até Inglaterra, onde foi encarcerada en varios castelos e casas durante dezaoito anos e finalmente executada por traizón contra a raíña inglesa Isabel I. Coa súa abdicación, o seu fillo, enxendrado por un membro menor da familia Estuardo, converteuse en rei.
Estuardo (1567–1651)
Os Estuardo de Lennox eran unha póla inferior da familia Estuardo; porén, non descendían directamente por liña masculina de Roberto II, o primeiro Estuardo que se converteu en rei dos escoceses, senón do seu devanceiro Alexandre Estuardo. No pasado, a través dos medios da Alianza Auld con Francia, adaptaron o seu apelido á forma francesa, Stuart. Por iso, cando o fillo do conde Lennox, Henrique, Lord Darnley, casou coa raíña dos escoceses, María I, o seu fillo, como primeiro rei da póla Lennox branch da familia Estuardo, gobernou como Stuart.
Xacobe VI tamén se converteu en rei de Inglaterra e Irlanda como Xacobe I en 1603, cando morreu a súa curmá Isabel I; ademais, malia que as coroas de Inglaterra e Escocia permaneceron separadas, a monarquía tivo a súa base principal en Inglaterra.
Carlos I, fillo de Xacobe, tivo que enfrontarse a unha guerra civil; o conflito resultante durou oito anos e rematou coa súa execución. O parlamento inglés decretou que a monarquía escocesa rematase; o parlamento escocés, despois de certa deliberación, rompeu as súas relacións con Inglaterra e declarou que Carlos II, fillo e herdeiro de Carlos I, sería o rei. Gobernou até 1651, cando os exércitos de Oliver Cromwell ocuparon Escocia e o forzaron ó exilio.
Casa de Estuardo (restaurada) (1660–1707)
Coa Restauración, os Estuardo convertéronse en reis de Escocia unha vez máis. Mais os dereitos de Escocia non foron respectados: o Parlamento de Escocia foi disolto durante o reinado de Carlos II, e o seu irmán Xacobe II foi designado gobernador de Escocia. O propio Xacobe converteuse en Xacobe VII en 1685; o seu catolicismo non foi tolerado e foi expulsado de Inglaterra despois de tres anos. No seu canto reinaron a súa filla María e o seu marido Guillerme de Orange, gobernador da República Neerlandesa; foron aceptados como monarcas de Escocia despois dun período de deliberación do parlamento escocés, e gobernaron xuntos como Guillerme II e María II.
Un intento de estabelecer un imperio colonial escocés a través do proxecto Darién, en rivalidade con Inglaterra, fallou, deixando ós nobres escoceses que financiaran este proxecto na bancarrota. Isto coincidiu co ascenso da raíña Ana, filla de Xacobe VII. Ana tivo varios fillos, pero ningún deles a sobreviviu, deixando como herdeiro ó seu medio irmán her Xacobe, que daquela vivía no exilio en Francia. Os ingleses favoreceron á protestante Sofía de Hanover (unha neta de Xacobe VI) como herdeira; moitos escoceses preferiron ó príncipe Xacobe, que como Estuardo tiña ascendencia escocesa, e ameazaron con crebar a Unión de Coroas entre Inglaterra e Escocia escollendo por eles mesmos. Para preservar a unión, os ingleses elaboraron un plan no que os dous reinos quedaban fusionados nun único reino, o reino de Gran Bretaña, gobernado por un monarca común e cun único parlamento. Ámbolos parlamentos aceptaron (os escoceses aínda que a regañadentes, estaban motivados principalmente polas finanzas nacionais), e precisaron algún subterfuxio como maioría total dos signatarios para ratificar o consentimento do parlamento escocés. A partir de entón, aínda que os monarcas continuaron gobernando sobre a nación de Escocia, fixérono como monarcas de Gran Bretaña, e dende 1801 do Reino Unido.
Para os monarcas británicos véxase a lista en Monarquía británica.
Bilurico escuro
O bilurico escuro ou bilurico patirrubio (Tringa erythropus) é unha ave limícola da familia Scolopacidae. O nome do xénero Tringa é o nome neolatino dado ao bilurico alinegro (Tringa ochropus) por Aldrovandus en 1599 baseado na palabra do grego antigo trungas, unha ave limícola de tmaño dun tordo, con rabadilla branca que movía a cola mencionado por Aristóteles. O nome específico erythropus procede do antigo grego eruthros, 'vermello' e pous, 'pé'.
Reprodúcese no norte de Escandinavia e norte de Asia e emigra ao sur ao Mediterráneo, ao sur das illas británicas, Francia, África tropical e Asia tropical para invernar. En Galicia é unha ave de paso escasa durante a época migratoria. É unha ave errante ocasional en Australia e Norteamérica.
Taxonomía
Foi descrita cientificamente polo zoólogo alemán Peter Simon Pallas en 1764, que lle deu o nome de Scolopax erythropus. É unha especie monotípica, xa que non se recoñecen subespecies. Taxonomicamente, forma un grupo estreitamente unido xunto con outras especies grandes de Tringa, e as análises moleculares mostran que forma un clado irmán que contén o Tringa melanoleuca e o Tringa totanus.
Descrición
É unha limícola grande que mide de 29 a 31 cm de longo (desde a punta do bico á punta da cola polas costas), cunha envergadura alar de 61 a 67 cm e un peso de 121 a 205 g. É negro en plumaxe reprodutora, e moi claro en inverno. Ten patas e bico vermellos co extremo negro, e mostra unha zona oval branca no dorso na zona da mitra en voo. Os xuvenís son marróns cincentos con finas manchas brancas pola parte superior e unhas partes inferiores claras finamente barradas. Os adultos mudan completamente entre xuño e outubro. En primavera, a plumaxe corporal muda entre marzo e maio. Os xuvenís experimentan unha muda parcial entre agosto e febreiro. A súa chamada é un asubío renxente que soa como teu-it (algo parecida á chamada do carrán rosado). A chamada de alarma é un kyip-kyip-kyip.
Hábitat e distribución
Reprodúcese no Ártico ao longo de gran parte de Eurasia, desde Laponia no oeste ata Chukotka no leste.
Alimentación
Aliméntase de pequenos invertebrados.
Reprodución
Nidifica na taiga aberta pantanosa, pon catro ovos nunha depresión que escava no chan. Para reproducirse a ave muda adquirindo unha plumaxe negra ou gris escura con manchas brancas e as patas se lle volven máis escuras.
Conservación
É unha das especies ás que se lle aplica o Acordo para a Conservación de Aves Acuáticas Migratorias Africano-euroasiático (AEWA).
Montouto, Abegondo
Santa Cristina de Montouto é unha parroquia que se localiza no oeste do concello de Abegondo na comarca da Coruña. Linda ao norte coas parroquias de Figueroa e Sarandós, Cabanas, ao sur con Folgoso e con Beira, Carral ao leste. Segundo o IGE en 2016 tiña 312 habitantes (156 homes e 156 mulleres) distribuídos en 11 entidades de poboación, o que supón un aumento en relación ao ano 1999 cando tiña 391 habitantes.
Cultura
O topónimo Montouto provén da expresión latina de monte alto, o cal fai referencia á elevación do terreo.
Patrimonio
A igrexa de Santa Cristina de Montouto é un templo de tipoloxía rural dun estilo barroco e que foi construída no século XVII, seguindo a tipoloxía máis frecuente na comarca. Está situada no Campo do Monte. A arquitectura da igrexa é sinxela e sobria: está formada por unha planta rectangular, cunha fábrica de cachotaría recebada e pintada agás nos esquinais, e enmarcados nos vans que son de cantería de granito. A igrexa está cuberta de tella e o zócolo é con cornixa voada, sobre da que vai a espadana de dous ocos de campás, moldura mixtilínea embaixo da espadana. Na decoración interior destacan os elementos de carácter xeométrico, que conforman a súa característica principal. No eixo vertical a está porta de entrada rectangular e un oco pequeno que remata na espadana. No adro da igrexa está tamén o cemiterio e superficies axardinadas con árbores autóctonas. No medio do adro diante da fachada, hai unha pila bautismal histórica.
O cruceiro de Santa Cristina está no Campo da festa. Aséntase nunha plataforma cuadrangular con dous pés de formigón. O pedestal é un tronco piramidal e o varal ten unha sección octogonal que comeza e remata en forma de cadrado. O capitel está moldurado e ten unha cruz de sección octogonal, cun botón central e remates florenzados.
O Chan do Castro, ou castro de Montouto é un asentamento fortificado situado entre os lugares de Santín e Figueroa Pequeno. Da idade de ferro-romano, ten unhas dimensións de 160 por 200 metros. Está cuberto por vexetación e non se aprecia a súa morfoloxía. Apréciase que se trataría dunha coroa circular cunha primeira explanada que non pecha o recinto por en enteiro, e outra maior cá anterior que englobaría a todo o conxunto. A conservación é regular e as pistas que se construíron na zona cortan o seu extremo suroriental
Moañesa de Música e Danza
A Agrupación Cultural Moañesa de Música e Danza é unha asociación creada en Moaña en agosto de 2014.
Historia
Creouse con quince persoas asociadas, das cales seis formaban parte da xunta directiva: Juan Pena Costas como presidente, Raquel Paredes como vicepresidenta, Carmen Fernández como secretaria, Ana Belén Martínez como tesoureira e Verónica Moledo e María Framil como vogais. Na súas premisas iniciais estaban a de manter as tradicións galegas vivas e non perder a música que se aprendeu das xeracións anteriores.
Actividades
A agrupación organiza actividades durante todo o ano para atender a calquera persoa que queira aprender a tocar un instrumento tradicional, como a gaita a pandeireta ou o tambor.
Organiza tamén diferentes obradoiros como os relacionados co traxe galego, con obradoiros de costura dedicados ao bordado ao aire. Outros obradoiros nos que se pode participar é o de construción dun pandeiro ou  nos obradoiros de peiteado tradicional.
A actividade principal é a organización do Son Moañesa, un festival que se celebra no mes de agosto e no que se pon en práctica o aprendido durante todo o ano nos diferentes grupos.
Grupos
Para poñer en valor o aprendido doutras xeracións a agrupación conta con:
Pinto, Madrid
Pinto é un concello español da Comunidade de Madrid. A súa poboación é de 46.763 habitantes (INE 2012).
Moañesa de Música e Danza
Mestres
Contan con catro mestres recoñecidos tanto polo labor como docentes como a nivel artístico e musical:
Pinto, Madrid
Antigamente pensábase que Pinto atopábase situado no centro xeográfico da Península Ibérica, de aí o seu nome, que provén do latín Punctum, «punto».
Presedo, Abegondo
Santa María de Presedo é unha parroquia que se localiza no leste do concello de Abegondo na comarca da Coruña. Segundo o IGE en 2017 tiña 140 habitantes (73 mulleres e 67 homes) distribuídos en 8 entidades de poboación, o que supón un aumento en relación ao ano 1999, cando tiña 135 habitantes.
Topónimo
Presedo podería ser un topónimo latino ligado a un presidio, e o cal se cita para este lugar na documentación medieval.
Río Escalda
260px|miniatura|O Escalda ao seu paso por Antuerpen O río Escalda (en neerlandés Schelde, en francés Escaut, en alemán Schelde, en inglés Scheldt) é un río que nace en Francia, atravesa Bélxica e desemboca no mar do Norte, en territorio dos Países Baixos.
O río desempeñou un papel determinante no desenvolvemento político e económico da zona, no que hoxe é Flandres, Brabante e Hainaut.
Orixínase en Gouy, no departamento de Aisne, no norte de Francia. Diríxese cara ao noroeste e pasa polas cidades de Cambrai e Valenciennes; máis abaixo atravesa a fronteira con Bélxica e baña as cidades de Tournai e Gante. En Gante úneselle o río Lys, o seu principal afluente pola esquerda. Desde aquí diríxese cara ao leste. Preto de Antuerpen, a maior das cidades no seu curso, o Escalda diríxese cara ao oeste, penetra nos Países Baixos e finalmente desemboca no mar do Norte. Ten unha lonxitude de 355 km.
A súa desembocadura mariña ábrese nun amplo estuario de varios quilómetros de anchura, onde os seus depósitos sedimentarios deron orixe a unha riqueza ecolóxica pouco común.
O Escalda, polo seu escaso desnivel, é un río lento, de pouca potencia de fluxo. Por iso as mareas fanse sentir ata unha distancia de 160 km desde a súa desembocadura no mar. Son moi importantes os diques realizados en Zelandia (Países Baixos) para protexer as terras das inundacións das mareas e dos temporais.
Ao longo do seu curso e o dos seus principais afluentes construíronse uns 250 diques e esclusas, entre os que podemos citar a Scarpe, a Lys e a Sensée.
O río Escalda é navegable desde a cidade francesa de Cambrai e constitúe unha importante vía de navegación, sendo o porto de Antuerpen o segundo en importancia de Europa. Varias canles, incluído o canle Alberto, conectan o Escalda coas concas dos ríos Rin, Mosa e Sena, e coas áreas industriais de Bruxelas, Liexa, Lille e Mons.
Sigfrid Edström
miniatura|J. Sigfrid Edström na portada de Hvar 8 Dag (1908). Johannes Sigfrid Edström, nado o 21 de novembro de 1870 en Morlanda e finado o 18 de marzo de 1964 en Estocolmo, foi un enxeñeiro, industrial e dirixente deportivo sueco.
Traxectoria
miniatura|Sigfrid Edström, coa súa dona [[Ruth Randall Edström, a finais da década de 1930.]]
Sigfrid Edström era fillo do capitán da mariña mercante Martin Edström e de Charlotta Edström. Sigfrid graduouse en 1891 na Universidade Técnica Chalmers e continou logo os seus estudos no Instituto Técnico Federal de Zürich. Traballou en varias plantas eléctricas e entre 1897 e 1900 foi enxeñeiro dos tranvías de Zürich. Logo volveu a Suecia e foi director dos tranvías de Gotemburgo (1900-1903), e o encargado da súa electrificación. Foi director xeral da compañía eléctrica ASEA (1903-1933) e presidente do seu consello de administración (1934-1949). De 1904 a 1922 foi asemade concelleiro de Västerås. Foi un dos fundadores da Sveriges Industriförbund en 1910, e o seu presidente (1928-1929) e presidente desde a súa fundación en 1918 da Elektroindustriföreningen. Tamén participou na creación da Cámara de Comercio Internacional en 1919 e foi o seu presidente de 1939 a 1945.
De 1916 a 1939 foi presidente da Sveriges verkstadsförening e presidente da patronal Svenska Arbetsgivareföreningen (1931-42), e como tal foi un dos rsponsables da sinatura do Acordo de Saltsjôbaden cos sindicatos en 1938 que se converteu en modelo para outros acordos semellantes e que aínda está en vigor.
Afervoado defensor do deporte afeccionado, foi membro do Comité Olímpico Internacional (1920-1952), vicepresidente desde 1937 e desde a morte de Henri de Baillet-Latour actuou como o máximo dirixente de facto do COI, tentando grazas á neutralidade de Suecia manter vivo o olimpismo e o seu presidente entre 1946 e 1952, encargado de reconstruír o movemento olímpico despois da guerra. Tamén foi un dos organizadores dos Xogos Olímpicos de 1912 e quen ideou o establecemento da Asociación Internacional de Federacións de Atletismo e o seu primeiro presidente (1913-1946). Estivo entre os fundadores da Confederación de Deportes de Suecia en 1903 e do Comité Olímpico Sueco en 1913.
Edström pertenceu desde 1925 da Real Academia Sueca de Ciencias da Enxeñaría.
Los Angeles Chargers
Los Angeles Chargers son un equipo profesional estadounidense de fútbol americano con sede na área metropolitana dos Ánxeles (California). Forman parte da National Football League (NFL) como membro da División Oeste da American Football Conference (AFC). O club comezou a súa historia en 1960 nos Ánxeles como un dos membros fundadores da American Football League (AFL), con todo, o equipo mudaría a súa sede a San Diego ao seguinte. A súa chegada á NFL sería en 1970 como resultado da fusión da AFL coa NFL, xogando os seus partidos como local no Qualcomm Stadium. Desde 1994 até 2016 foron o único equipo da liga con sede no Sur de California. En 2017 o club anuncia o seu retorno á cidade anxelina, xusto un ano despois da volta á cidade dos Rams. Durante os próximos anos o equipo usará como estadio local o StubHub Center de Carson.
Colmenar Viejo
300px|miniatura|Casa da Vila.Colmenar Viejo é un municipio situado na Cuenca Alta do Manzanares, dentro da provincia de Madrid, en España. En xaneiro de 2008, Colmenar Viejo contaba cunha poboación de 42.649 habitantes empadroados.
Hisotoria e características
O centro urbano está situado a uns 31 km da Porta do Sol de Madrid, accedendo pola autovía M-607. Dispón dunha estación pertencente á liña C-4 de Proximidades Madrid e situada na zona B3 segundo o Consorcio Rexional de Transportes de Madrid.
A cara sur do Cerro de San Pedro, da Serra de Guadarrama, está no termo municipal de Colmenar Viejo. Por este termo pasa o río Manzanares, no cal atópanse os antigos muíños abandonados, que están moi deteriorados. Nalgún destes muíños atopáronse restos arqueolóxicos do século XVII.
Colmenar Viejo tamén ten dúas bases militares: as Forzas Aeromóbiles do Exército de Terra ou FAMET e a Base Loxística San Pedro, que antes se coñecía como o «O Cir», xa que era o Centro de Instrución de Recrutas Nº1.
Plaza de España de Madrid
250px|thumb|Vista da praza coa [[Torre de Madrid á esquerda, o monumento a Miguel de Cervantes no centro e o Edificio España á dereita.]]
A Plaza de España é un amplo espazo axardinado no centro histórico da cidade de Madrid, no barrio de Argüelles do distrito Moncloa-Aravaca, en cuxo centro atópase unha fonte monumental dedicada a Miguel de Cervantes. Fai de eixe continuador unindo a Gran Vía coa rúa da Princesa. Ata pouco antes da construción da Gran Vía esta praza denominábase Plaza de San Marcial. Destacan, pola súa altura, dous edificios de formigón, a Torre de Madrid (1957) e o Edificio España (1953), ademais dun exponente do modernismo madrileño: a Casa Gallardo e o Edificio da Compañía Asturiana de Minas, sede da Consellería de Cultura. Desta praza saen as rúas da Gran Vía, Princesa e a Cuesta de San Vicente. Atópase tamén xunto á rúa de Bailén, o que a sitúa xunto ao Palacio Real de Madrid. Con 36.900 metros cadrados é unha das maiores prazas de España. É bastante usual atoparse nesta praza grupos de turistas de todas as nacionalidades en calquera época do ano.
Monte Chingolo
Nesta localidade estaba situado o Batallón de Arsenais 601 «General Domingo Viejobueno» do Exército Arxentino. O 23 de decembro de 1975 o Ejército Revolucionario del Pueblo, unha agrupación revolucionaria de corte marxista, intentou ocupar a unidade militar e apoderarse de armamento de guerra, con desastrosos resultados; no enfrontamento perderon a vida numerosos membros do ERP, que quedaría practicamente desarticulado.
A Pena do Traste, Ribadeume, As Pontes de García Rodríguez
A Pena do Traste é un lugar da parroquia de Ribadeume no concello coruñés das Pontes de García Rodríguez na comarca do Eume. Tiña 34 habitantes no ano 2014 segundo datos do IGE, dos cales 18 eran homes e 16 eran mulleres.
Joseph Merrick
miniatura|Joseph Merrick en 1889. Joseph Carey Merrick nado en Leicester, Inglaterra o 5 de agosto de 1862 e finado en Londres o 11 de abril de 1890, tamén coñecido como "O Home Elefante", fíxose famoso debido ás malformacións que padeceu desde o ano e medio de idade. Condenado a pasar a maior parte da súa vida enrolado no mundo da farándula, só encontrou sosego nos seus últimos anos de vida. A pesar da súa desgraciada enfermidade, sobresaíu polo seu carácter doce e educado, así como por unha intelixencia superior á media que só puido demostrar nas súas postrimerías. Aínda que non se sabe con absoluta certeza, crese que Joseph puido padecer unha grave variación da síndrome de Proteus.
No museo do Royal London Hospital, actualmente non se exhibe o esqueleto de Joseph, pero si algunhas pertenzas súas: un sofá con rodas que tivo nas súas dependencias no hospital, cartas manuscritas súas, o libro de admisións do Hospital coa súa entrada, o gorro co trapo cosido que lle cubría a cara e a cabeza (fabricado por Tom Norman) e baleirados de xeso que lle realizaron unha vez morto.
O director estadounidense David Lynch levou ao cine a vida de Joseph Merrick na película The Elephant Man no ano 1980. Nela, John Hurt interpreta a Joseph Merrick.
Vida
Joseph Carey Merrick era fillo do matrimonio conformado polo comerciante Joseph Rockley Merrick e Mary Jane. Empezou a presentar os primeiros síntomas da súa enfermidade aos 18 meses. A partir dos 4 ou 5 anos de idade, no seu corpo comezaron a formarse vultos e os ósos das súas extremidades e o seu cranio desenvolvéronse de forma anormal.
Segundo o seu propio testemuño, de cativo nunca puido xogar cos seus compañeiros de escola posto que as súas pernas e a súa cadeira deformadas llo impedían. A partir de entón, a coraxe e a valentía por sobreporse á súa enfermidade serían as constantes que definirían a súa vida. Súa nai, Mary Jane, empeñouse en que asistise á escola. Ela, aínda que procedía do campo e de familia moi humilde, sabía ler e escribir e estaba moi ligada á igrexa bautista de Leicester. Colaboraba dando clases dominicais aos nenos que non podían acudir á escola durante a semana porque tiñan que traballar.
Joseph tivo dous irmáns máis novos que el: William, nacido en 1866 e que faleceu de escarlatina en 1870, e Marion Eliza, nacida en 1867 e morta en 1870. Os seus irmáns máis novos eran sans e non presentaron ningunha deformación.
O pai de Joseph, que sempre se gañara a vida como cocheiro, abriu por 1870 unha pequena mercería que rexentou xunto á súa muller até 1873, ano no que ela faleceu a causa dunha broncopneumonía. Segundo Joseph (que tiña por entón 11 anos), ese foi o peor suceso da súa vida, incluso peor que a súa enfermidade, xa que súa nai fora a única persoa que lle dera amor verdadeiro e o coidara. Quedou totalmente só, e nese punto é cando empezaron os seus maiores padecementos.
Pouco tempo despois, seu pai volvería casar cunha viúva que tiña dous fillos; con iso, as súas desgrazas recruáronse, entrando así nunha das etapas máis infelices da súa vida, xa de por si tráxica. A súa madrastra e medio irmáns non o aceptaron e, ademais das vexacións continuas que lle propinaban e ignorando todas as dificultades que lle ocasionaban as súas deformidades, esixíronlle que traballase e gañase diñeiro para contribuír ao sustento da familia. Reprochábanlle continuamente que se escudaba nas súas malformacións para non ter que traballar. Joseph recordaba que a súa madrastra adoitaba sacarlle o prato de comida cando aínda o tiña medio cheo recriminándolle que, co pouco que aportaba ao fogar, o que comera era moito máis do que merecía.
Ante a insistencia da madrastra, e grazas á colaboración do seu tío Charles Merrick, conseguiu empregarse nunha fábrica de cigarros. Nela, estivo traballando durante dous anos, até que a súa xigantesca e deformadísima man dereita lle impediu seguir atando follas e, consecuentemente, despedírono.
As continuas humillacións das que era vítima na súa casa, levárono a escapar varias veces de casa. Seu pai saía a buscalo e Joseph só accedía a regresar se seu pai lle prometía que o tratarían mellor. Nestas fuxidas tampouco conseguiría aliviarse nada, pois sufría unha grave deformación na cadeira que, unida a unha pronunciada escoliose, tiña que facer un esforzo adicional para manterse en pé. Seu pai, ao que posteriormente na súa autobiografía lle reprocharía que nunca o quixo como un fillo, conseguiulle unha licenza de vendedor ambulante. Cun carro, Joseph percorría as rúas de Leicester vendendo artigos da mercería de seu pai. En plena etapa adolescente, as súas doenzas empeoraron e o seu aspecto era xa impactante. A súa imaxe xa causaba sorpresa e, evidentemente, o seu labor como vendedor foi un fracaso total.
Por eses días, a mandíbula de Joseph xa estaba deformada e un gran tumor íalle crecendo xusto encima da boca facendo que a súa maneira de falar fose case inintelixible. Ao final da súa vida, Merrick describiría como nese novo periplo polas rúas de Leicester, nenos e maiores se apiñaban ao seu redor berrándolle e insultándoo. Ao non vender nada, na súa casa as cousas non melloraron e, ás veces, Joseph devolvíalle ao seu pai o diñeiro que lle daban para a comida facéndoo pasar como se fosen cartos obtidos nas vendas, así que prefería pasar o día sen comer antes que soportar as reprimendas da súa madrastra.
Finalmente, a insoportable presión familiar, os sucesivos ultimatos da súa madrastra cara ao seu pai e un castigo físico fixeron que Joseph se fose da casa para sempre, levando canda el as súas poucas pertenzas no seu carro de vendedor á idade de 15 anos. Tras marchar da casa, continuou vendendo durante o día as mercancías da mercería que levara consigo e pola noite durmía na rúa. Seu tío, Charles Merrick, irmán máis novo de seu pai, rexentaba unha barbería e alertado por veciños da situación do seu sobriño, saíu a buscalo e tívoo na súa casa durante dous anos. Joseph sempre lembrou o bo trato que recibiu dos seus tíos. O seu tío, quen faleceu en 1925, sabía e falaba do mal trato que recibiu Joseph por parte da súa madrastra e o total abandono do seu pai. Este feito fixo que as relacións entre Charles e seu irmán fosen moi tensas. Tamén mencionaba Charles Merrick a gran vontade do seu sobriño, a quen vía saír todos os días a vender co seu carriño aínda sabendo que regresaría coas mans baleiras.
En 1879, a vida de Joseph volveu complicarse. O gremio local de vendedores ambulantes denunciou que Joseph Merrick daba "mala imaxe" ao sector e pediu que non se lle renovase a licenza para vender. Joseph ignoraba esa queixa e cando foi renovar a súa licenza atopouse con que lla negaban. A casa do seu tío era moi pequena e Charles e súa esposa esperaban un fillo. Joseph pensou que era unha carga moi grande para eles e que non debía abusar da súa amabilidade. Aínda en contra da opinión do seu tío, Joseph decidiu ingresar na Leicester Union WorkHouse a finais de 1879. As condicións de vida das denominadas Workhouse (casas de traballo) eran sumamente duras e Joseph resistiunas durante 12 semanas. Saíu, pero só por dous días. Cando se deu de conta de que xamais encontraría traballo como unha persoa normal, tivo que regresar e permaneceu alí durante catro anos.
Joseph sempre falou da súa estancia nese local con medo e horror. Ao cuarto ano de estar alí, a protuberancia que lle medraba na cara xa lle impedía comer e os responsables da Work House creron conveniente levalo á "Leicester Infirmary" para que o operasen e de paso, que quedasen con el, xa que na Work House non se daba asilo a aqueles que non podían gañarse a comida e a cama que lles ofrecía o Estado inglés a cambio de traballo.
De Sam Torr pasou á feira do empresario Tom Norman. Da súa etapa nas feiras ambulantes, non tiña un mal recordo e incluso chegou a facer amizades con outros compañeiros de traballo. Con Tom Norman chegou a Londres a finais de 1884. Norman conseguiu alugar un local fronte do "Royal London Hospital" (Hospital Real de Londres) onde exhibiu a Joseph durante unhas semanas. Foi por ese tempo que o médico Frederick Treves viu a Joseph por primeira vez debido a unha recomendación duns estudantes de medicina que coñecían o seu interese por todo o relacionado coas enfermidades deformantes. Treves quedou fortemente impactado co aspecto de Joseph Merrick e solicitoulle a Tom Norman que lle deixase facerlle un recoñecemento médico. Treves observou a primeira vista que Joseph fora operado na cara posto que lle notou a cicatriz e o queloide conseguinte que se lle formara sobre o labio superior.
Treves deulle unha tarxeta de visita a Tom Norman que lle permitiría poder entrar no hospital sen cita previa e sen preguntas. Grazas a esa tarxeta, Tom Norman levou a Joseph Merrick discretamente ao hospital e alí Treves tívoo durante varios días facéndolle recoñecementos e mostrándoo á comunidade científica do hospital e doutros centros médicos. Quedando patente que a enfermidade era incurable e que non podía quedar no hospital, Joseph tivo que abandonar o establecemento. Durante ese tempo, Joseph por timidez, medo e porque non se expresaba ben debido á súa boca deformada non mantivo case conversación con Treves. Tal foi o seu mutismo que Treves pensou que tiña atraso mental.
A exhibición en Londres continuou até case a primavera de 1885, cando foi cerrada polas autoridades. Non era a primeira vez que a exhibición de Joseph era clausurada por encontrala "indecente" debido ao sorprendente aspecto que tiña. En case todos os lugares onde traballaba, a súa exhibición era cerrada. Nesta situación, Tom Norman coñeceu un promotor italiano chamado Ferrari quen lle propuxo levar a Joseph polo continente europeo. Debido a que Joseph Merrick xa non podía traballar en Inglaterra, Norman decidiu que este marchase con Ferrari.
Era costume por entón que os promotores gardasen as ganancias das súas atraccións, así que Norman lle deu as 50 libras que Joseph gañara sen que este protestase. Ferrari e Joseph embarcáronse rumbo a Bélxica en xuño de 1886. O que ningún esperaba é que en Europa as leis sobre a exhibición de persoas con deformidades eran moi severas.e por iso as exhibicións de Joseph eran clausuradas aos poucos días de ser abertas non tendo case ganancias nin para sustentarse. Indo de cidade en cidade, perseguidos polas autoridades, chegaron á cidade de Bruxelas. Alí, Ferrari abandonou á súa sorte a Joseph, levándose as 50 libras que Merrick obtivera tras dous anos de traballo.
Só e sen coñecer o idioma francés, conseguiu empeñar unhas poucas pertenzas. Con gran dificultade chegou a Ostende, onde mercou unha pasaxe para regresar a Inglaterra. Tivo problemas para que o deixasen embarcar xa que un capitán non o quixo no seu barco. Logrou ao final que o deixasen subir nun barco, pero baixo a condición de que non se mesturase co resto dos pasaxeiros. Como facía mal tempo, tivo que quedar escondido na cuberta á intemperie durante as dez horas de viaxe (a maior parte delas de noite), o que lle provocou bronquite. Atracou na cidade de Dover, onde tomou un tren cara a Londres. No tren tamén procurou subir nun vagón baleiro, e agochouse nun recuncho para non ser observado á vez que evitar un tumulto.
Merrick chegou á estación de Liverpool Street en Londres ás sete da mañá dun día de decembro de 1886. Ao baixar do tren, a xente deuse conta da súa presenza e empezárono a increpar, a rodealo e a intentar quitarlle a gorra co veo que escondía a súa cara. Joseph intentou escapar inutilmente. Cando chegou a policía, Merrick estaba ao bordo dun ataque de loucura, falaba atropeladamente e non se podía facer entender. Non coñecía absolutamente ninguén en Londres e non coñecía a cidade, xa que a pesar de ter percorrido toda Inglaterra, xamais saía da súa caravana ou do seu lugar de exhibición. Ás preguntas da policía só acertou en ensinar a tarxeta do doutor Frederick Treves que conservara durante case dous anos. Treves foi chamado á estación e levouno con el ao London Hospital. Alí ingresouno de modo fraudulento, o que lle trouxo problemas cos seus superiores.
O director do hospital entendeu a situación de Joseph, pero o London Hospital non aceptaba por entón enfermos crónicos. Considerouse a posibilidade de envialo a algún asilo, pero en todos o rexeitaron. Joseph Merrick suxeriu que o mandasen á instalación dun faro marítimo ou a un asilo para cegos e pediu reiteradamente que non o mandasen a unha "Work House". Segundo Treves, sentía pánico ante a idea de poder volver a unha institución semellante. Solicitar ir a un faro era porque nese momento Joseph tiña auténtico pánico á xente, e o ir ao asilo de cegos era para poder relacionarse con xente sen a angustia de que o visen e así o tratasen con normalidade.
Novamente logrou gran repercusión cando a propia Alexandra, Princesa de Gales, e o Duque de Cambridge, se interesaron persoalmente pola sorte do infortunado Merrick. Sería aí onde Merrick, unha vez alcanzada a paz que tanto ansiara, se dedicou ás súas dúas grandes paixóns: a lectura de novelas románticas e a escritura. Tamén, pronto, e persuadido polo doutor Frederick Treves, Merrick comezou a recibir visitas, ás cales sempre sorprendeu coa súa extraordinaria educación e sensibilidade. De entre as numerosas personalidades coas que se entrevistou destaca a da Princesa de Gales, a quen recibiu en varias ocasións.
miniatura|Frederick Treves, o médico que se ocupa de Joseph Merrick