cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Eddie Irvine
2001
miniatura|left | Jaguar R2 de Irvine para a tempada 2001 Irvine mantívose en Jaguar na tempada e foi compañeiro de Luciano Burti. Malia as súas críticas, o director do equipo Jaguar Bobby Rahal apoiou a Irvine para a seguinte tempada, aínda que non confiaba en Irvine debido as súas dúbidas sobre que o seu equipo chegara a ser competitivo. Rahal preocupouse pola actitude de Irvine cando o coche do equipo, o Jaguar R2, deu un baixo rendemento durante as probas de pretempada. Irvine apoiou a opinión de ser despedido ao final da tempada se as súas actuacións non satisfacían ao equipo. Irvine logrou o 11º posto na primeira rolda en Australia e non puido terminar as seguintes catro carreiras consecutivas. Antes do Gran Premio español, Burti deixou Jaguar para unirse ao equipo Prost e o equipo contratou como compañeiro de Irvine a Pedro de la Rosa. Irvine logrou terminar o Gran Premio de Austria na sétima posición e logrou o primeiro podio de Jaguar co terceiro lugar na seguinte rolda en Mónaco. En xuño, confirmouse que Irvine e de la Rosa serían retidos por Jaguar para.
Malia este éxito, Irvine non puido terminar seis das seguintes oito carreiras. Sufriu unha tensión no pescozo nunha sesión de probas en Silverstone e tomouse o tempo de descanso durante as vacacións de verán Durante este período, Rahal intentou vender a Irvine ao equipo Jordan cun salario adicional de 10 $ millóns de dólares para Irvine. Irvine rexeitou o contrato xa que quería axudar a Jaguar a ser máis competitivo. O contrato, concibido orixinalmente por Rahal como unha broma, conduciu ao seu despedimento e foi substituído polo austríaco campión do mundo Niki Lauda. No Gran Premio de Bélxica, Irvine estivo involucrado nunha colisión con Burti que trataba de alcanzalo. Burti estrelouse a máis de 240 kph e absolveu calquera culpa posta sobre Irvine. Irvine logrou facerse cuns puntos ao final da tempada co quinto lugar nos Estados Unidos e terminou a tempada cunha retirada no Gran Premio do Xapón. Irvine terminou a tempada 12º no campionato de pilotos logo de anotar seis puntos.
2002
miniatura| left | Irvine pilotando para Jaguar no [[Gran Premio dos Estados Unidos de 2002]] Irvine continuou en Jaguar na tempada de novo como compañeiro de Pedro de la Rosa. Na preparación para a tempada, Irvine fixo un exame físico e rexistrou unha alta puntuación. Con todo, mostrouse cauteloso sobre as perspectivas do seu equipo cara ao próximo ano, dicindo: "Só temos que esperar e ver o que sucede con este coche, é un interrogante". Na primeira rolda en Australia, Irvine terminou cuarto, e na seguinte carreira en Malaisia, viuse obrigado a retirarse por un problema hidráulico. Posteriormente Irvine logrou facerse coa sétima posición no Gran Premio do Brasil, antes de sufrir tres retiradas consecutivas nas seguintes carreiras. Máis tarde no Gran Premio de Mónaco terminou en novena posición, que foi seguido con seis retiradas consecutivas nas seguintes sete carreiras. Con todo, isto marcou un punto de inflexión e Irvine logrou terminar todas as carreiras restantes. Puntuando en dúas ocasións, cun sexto lugar en Bélxica e o seu último podio co terceiro lugar en Italia. Terminou a tempada noveno no campionato de pilotos, con oito puntos.
Durante a tempada, houbo unha gran fricción entre Irvine e o seu equipo debido á súas críticas pola falta de desenvolvemento do coche. Nun esforzo por reter a Irvine, Jaguar ofreceulle 6 $ millóns de dólares de salario, con todo, non se alcanzou un acordo. Considerou volver ao seu antigo equipo Jordan para a tempada, pero non alcanzaron un acordo debido aos problemas financeiros do equipo. Polo que finalmente retirouse da competición.
Logo da Fórmula Un (2003-presente)
miniatura| right | Irvine nunha exhibición nun [[Ferrari 312T3 no Festival da Velocidade de Goodwood de 2009]]
O 24 de xullo de 2003, Irvine foi detido tras ser sorprendido conducindo unha moto de máis de 50 km/h por Hyde Park sen licenza nin seguro. Debía ser condenado nos xulgados de Bow Street, pero Irvine non asistiu. Emitiuse unha orde de arresto con fianza.
En maio de 2005, rumoreouse que Irvine dirixía un consorcio para comprar o equipo Jordan e o seu interese en correr co equipo. Máis tarde vinculárono a unha posible venda do equipo Minardi e conversacións co director do equipo Paul Stoddart.
Fíxose millonario a través de investimentos inmobiliarios antes de chegar á Fórmula Un. Fóra da F1, dise que Irvine ten unha carteira de propiedades multimillonaria, posúe máis de corenta propiedades en todo o mundo. De acordo coa Sunday Times Rich List, publicada en abril de 2006, Irvine era a quinta persoa máis rica de Irlanda do Norte nese momento, logo de aumentar a súa fortuna persoal a aproximadamente 160 millóns de libras. Tamén é o propietario de Eddie Irvine Sports, unha instalación con mesas de snooker e billares, pista de carreiras de karts, paintball, e campos de fútbol en Bangor, preto da súa nativa Conlig.
O 9 de xaneiro de 2014, Irvine foi condenado a seis meses de prisión tras ser declarado culpable de "dano mutuo" tras unha pelexa nun club nocturno en Milán, Italia, con Gabriele Moratti, fillo da ex alcalde de Milán Letizia Moratti. O avogado de Moratti, Vincenzo Saponara, dixo aos medios que a sentenza era susceptible de ser suspendida e que ningún dos dous iría ao cárcere.
Nacionalidade
Como naceu en Irlanda do Norte, un país constituínte do Reino Unido, Irvine foi cidadán británico durante toda a súa carreira. Tamén tivo unha licenza de carreiras emitida pola Autoridade Deportiva Nacional da República de Irlanda. (Os pilotos non están obrigados a obter a súa licenza no seu país de orixe.) As normas deportivas internacionais da FIA din que os pilotos que compiten no Campionato Mundial da FIA deberán competir baixo a nacionalidade do seu pasaporte, en lugar da da Autoridade Deportiva Nacional que emitiu a súa licenza de competición, como é o caso noutras carreiras de serie.
Esta situación creou certa confusión en canto á nacionalidade de Irvine, na cerimonia do podio do Campionato Mundial de Fórmula 1. No seu terceiro podio, un segundo lugar para Ferrari no Gran Premio da Arxentina de 1997, a bandeira tricolor irlandesa izouse por erro polos organizadores da carreira. Isto levou á súa familia a recibir ameazas telefónicas. Irvine pediu entón que nas carreiras posteriores, poder izar unha bandeira politicamente neutral o trevo, e que soara a canción Londonderry Air en vez do himno para marcar unha vitoria. Un portavoz da FIA dixo:
Irvine auto-identificouse como irlandés:
Vida persoal
Fíxose coñecido polos seus flirteos con varias mulleres, incluíndo Pamela Anderson.
Irvine é visto por moitos como un playboy tipo James Hunt, en contraste coas estrelas modernas deste deporte, que son vistos como sobrios e menos extravagantes. Irvine tamén é recordado pola súa tendencia a dicir o que pensa, a miúdo irritando a moitos. Malia isto, Irvine non se considera a se mesmo como un playboy e indica a súa vida é "un 90% de traballo". Foi alcumado "Irv the Swerve" (Irv o trompos) e máis tarde "Fast Eddie" (Eddie o rápido).
Resultados completos no campionato xaponés de Formula 3000
(key) (Carreiras en letra grosa indican pole position) (Carreiras en itálica indican volta rápida)
Resultados completos na Fórmula Un
(Chave) As carreiras en letra grosa indican pole position; as carreiras en cursiva indican volta rápida.
† O piloto non terminou o Gran Premio, pero se clasificou ao completar máis do 90% da distancia de carreira.
Serxio Cobos
Serxio Cobos, nado en Santiago de Compostela o 28 de agosto de 1973, é un músico, coreógrafo e bailador de danza tradicional galega.
Traxectoria
Iniciouse na música e no baile tradicional galego na escola da Agrupación Folclórica Cantigas e Agarimos de Santiago de Compostela, desenvolvendo desde 1989 unha intensa actividade de investigación etnomusicolóxica sobre o terreo, recollendo e rescatando coreografías e cantos por toda Galiza. Desde o 1990 foi mestre de baile en diferentes agrupacións folclóricas, como Cantigas e AGarimos, A. C. Tahume, A. F. Abiñadoira ou a Central Folque.
Foi director musical e intérprete de danza nas compañías GS21 e Circio, así como músico do grupo Violia, fundador e director artístico de Trebón (Novas tendencias da danza galega). En Portugal traballa como intérprete na compañía de danza contemporánea Clara Andermatt e é mentor e arranxador do grupo Aquí há baile de Évora. Ten colaborado como bailador diferentes grupos musicais como Berrogüetto, Xosé Manuel Budiño ou Marful.
Obra
Traballou como ilustrador gráfico das obras Para cantar e bailar e ''Zampadanzas do mundo. Danzas á carta''. No ano 2018 publico o libro Bailegramas, a primeira proposta dun sistema de notación específico para o baile tradicional galego.
Rexionalismo
No caso concreto de Galiza, xurdiu durante os primeiros anos da Restauración borbónica (último terzo do século XIX). Politicamente, os rexionalistas eran partidarios da descentralización administrativa e, nalgúns casos, da autonomía.
Anjel Lertxundi
Traxectoria
Estudou Filosofía e Letras en Donosti, Roma e Valencia. Traballou durante varios anos no ámbito do ensino e o xornalismo: Egin, Egunkaria, Berria, Diario Vasco, El País, El Mundo, La Vanguardia, Diario 16, El Correo...
Foi presidente da Asociación de Escritores Vascos, EIE entre 1982 e 1985.
Está considerado como un dos renovadores da narrativa do seu país, tendo unha obra extensa e variada, como poden ser contos, novelas, ensaios e até literatura infantil e xuvenil.
DMAX
DMAX  (anteriormente denominada Discovery Max) é unha canle de televisión española en aberto. Foi lanzada ao aire o 12 de xaneiro de 2012 e é operada por Discovery Communications nunha frecuencia pertencente a Veo Televisión S. A..
Historia
O martes 13 de setembro de 2011 ás 10:00 horas, o acordo asinado entre Unidad Editorial e Discovery Communications anunciouse simultaneamente en Madrid e Londres para cubrir a programación diaria de Veo Televisión, aínda que Unidad Editorial xestionou un espazo de luns a xoves coa emisión de  Una mirada al Mundo  do 12 de xaneiro ao 12 de xullo de 2012, día no que DMax comezou a emitir a súa programación na súa totalidade. Grazas a este acordo, que fixo cambios profundos na programación de Veo Televisión, a canle ten contido "premium". A canle ofrece series e programas de entretemento de non ficción e é complementaria do amplo catálogo internacional de canles que Discovery Communications ten na televisión de pago.
O 20 de outubro de 2011 lanzouse DMAX, a canle Discovery Communications que está na frecuencia de Veo Televisión desde o 12 de xaneiro de 2012. A canle inclúe contido das 13 canles que Discovery Networks distribúe nos Estados Unidos e as 24 canles que distribúe por todo o mundo. A oferta de contido é diferente á de Discovery Channel en España. Un mes despois revelouse que Unidad Editorial acordara transferir a publicidade de Veo Televisión ao Discovery Communications Group a cambio de que a rede internacional proporcione contido ao sinal e pague a royalty.
O 12 de xuño de 2014, a canle engadiuse ao número 93 do operador Canal +
O 12 de setembro de 2016, Discovery MAX cambiou o seu nome a "DMAX". Desde ese día, non só emite documentais e programas, senón tamén series e películas.
Inicio das emisións
O 1 de xaneiro de 2012 ás 6:00 comezaron as súas emisións en probas cun bucle promocional onde se describiu o seu contido. Días despois, o 12 de xaneiro de 2012 ás 17:45, comezaron as súas emisións regulares.
Programación
A programación de DMAX abrangue varios xéneros: supervivencia, cociña, entretemento, motor, mundo salvaxe, docurrealidade, crime etc., dirixíndose a un público moi diverso. Dende 2018, emitiu os Xogos Olímpicos, tanto no verán coma no inverno, sendo a primeira vez que os emitiu un transmisor distinto do que estivo emitindo, que era RTVE, a través das súas canles; La 1, La 2 e Teledeporte.
A Belga, Nebra, Porto do Son
A Belga é un lugar da parroquia de Nebra no concello coruñés de Porto do Son, na comarca de Noia. Segundo o padrón municipal (INE 2020) conta cun habitante (1 home).
Antillón
miniatura|dereita|175px|Localización de Antillón na comarca da Hoya de Huesca e na provincia Antillón é un concello español da provincia de Huesca, en Aragón. A súa poboación era de 163 habitantes en 2005 (INE).
Xeografía
Antillón está sita na comarca da Plana de Uesca, á que pertence a capital provincial, da que dista 35 km. A superficie do termo municipal é de 22,43 km².
O Pozo, Muimenta, Cospeito
O Pozo é un lugar da parroquia de Muimenta, no concello de Cospeito, na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 22 habitantes (14 homes e 8 mulleres).
Flavonol
miniatura|200px|Esqueleto dun flavonol no que se indican os números dos substituíntes. Os flavonois son unha clase de flavonoides que teñen un esqueleto de 3-hidroxiflavona (nome da IUPAC: 3-hidroxi-2-fenilcromen-4-ona). A diversidade destes compostos depende das diferentes posicións que ocupan os grupos OH fenólicos. Son diferentes dos flavanois (con "a"), como a catequina, outra clase de flavonoides.
Nos flavonois (e glicósidos) o fenómeno da fluorescencia dual (debido á transferencia de protóns intramolecular en estado excitado - ou ESIPT, polas súas siglas en inglés -) é inducido pola tautomería destes compostos e podería contribuír á protección ultravioleta das plantas e á cor das flores.
Ademais de ser un subtipo de flavonoides, suxeriuse nun estudo feito sobre o zume de arandos que os flavonois desempeñan un papel, xunto coas proantocianidinas, na capacidade do zume de bloquear a adhesión bacteriana, demostrada pola compresión das fimbrias da bacteria E. coli no tracto urinario, que reduce grandemente a capacidade desas bacterias de quedaren fixas no lugar e iniciar unha infección. As aglicona de flavonol en plantas son potentes antioxidantes que serven para protexer a planta das especies reactivas do oxixeno.
Interaccións con fármacos
Os flavonoides teñen efectos sobre a actividade de CYP (P450). Os flavonois son inhibitores de CYP2C9 e CYP3A4, que son encimas que metabolizan a maioría dos fármacos no corpo.
My Recovery Injection
"My Recovery Injection" é unha canción da banda escocesa de rock alternativo Biffy Clyro, editada no ano 2004 como segundo seinxelo do seu álbum Infinity Land.
Listaxe de cancións
Letra por Simon Neil. Música por Biffy Clyro.
Castrexe, Sardiñeiro, Fisterra
Castrexe é un lugar da parroquia de Sardiñeiro, no concello coruñés de Fisterra. Segundo o IGE do 2018 tiña 20 habitantes (7 homes e 13 mulleres).
Por este lugar pasa a 8ª etapa da ruta de sendeirismo do Camiño dos Faros.
Cadeiras, Nebra, Porto do Son
Cadeiras é un lugar da parroquia de Nebra no concello coruñés de Porto do Son, na comarca de Noia.
Sanlúcar de Barrameda
miniatura|300px|Vista parcial do Barrio Bajo de Sanlúcar de Barrameda, co río Guadalquivir e Doñana ao fondo.A cidade de Sanlúcar de Barrameda é un municipio español situado na provincia de Cádiz, na comunidade autónoma de Andalucía. Asentada na marxe esquerda do estuario do río Guadalquivir, fronte ao Parque Nacional de Doñana, dista 44 km da capital de provincia, Cádiz, e 126 km da capital autonómica, Sevilla. A súa poboación é de 65.820 habitantes (INE 2009)o que representa un aumento de poboación con respecto a 2008 cando tiña 64.434 habitantes.
Historia
O termo de Sanlúcar estivo habitado desde a Antigüidade, supóndose que pertenceu ao ámbito da civilización de Tartessos. Mencionada en diferentes textos romanos e medievais, a vila de Sanlúcar foi outorgada en señorío a Guzmán o Bo en 1297, iniciándose unha época de auxe demográfico e económico posibilitado sobre todo polo porto de Barrameda. Pola súa situación estratéxica, a cidade foi protagonista da exploración, colonización e evangelización de América entre os séculos XV e XVII. A caída en desgraza da Casa de Medina-Sidonia en 1645, a decadencia xeral de España baixo Carlos II, o traslado da Casa de Contratación a Cádiz en 1711 e o terremoto de Lisboa en 1755 afectaron negativamente a Sanlúcar, que pasou a ter un papel cada vez máis secundario. No século XIX a actividade económica da cidade reconverteuse á viticultura e ao turismo estival, sobre un fondo de precariedade e grandes desigualdades sociais. No século XX Sanlúcar viviu os mesmos sobresaltos políticos que o resto de España, non sufrindo destrucións durante a guerra civil. En 1973 foi declarada Conxunto histórico-artístico. Desde a restauración da democracia diversos partidos sucedéronse á fronte do Concello, que se endebedou fortemente, ao que se engade que Sanlúcar é actualmente a cidade española con menor renda per capita.
Hoxe en día Sanlúcar é coñecida sobre todo pola súa gastronomía, principalmente pola manzanilla e os lagostinos; pola súa música, en particular o flamenco e polo turismo estival, sobre todo polas carreiras de cabalos na praia, declaradas de Interese Turístico Internacional. Menos coñecido pero de grande importancia para os historiadores é o Arquivo da Casa de Medina-Sidonia, situado no palacio do mesmo nome.
Javier Paz
Francisco Javier Paz Carbajales, nado no Carballiño, é un empresario e expiloto de rallys galego.
Traxectoria deportiva
En 1992 logrou subir ao podio do Rally Rías Baixas en terceira posición e ao ano seguinte quedou segundo no Rally do Lacón. Na tempada 1996, cun Ford Escort RS Cosworth e con Moncho Seoane como copiloto, conseguiu a súa primeira vitoria, no Rally do Albariño. Ese mesmo ano gañou outros tres rallys (Lacón, Lalín e Porriño), pero non foi suficiente para gañar o título de campión, que acabou nas mans de Germán Castrillón. Na tempada seguinte logrou dúas vitorias (Lacón e Ferrol) e rematou subcampión por detrás de Javier Piñeiro. En 1998 gañou o Rally do Cocido, así como o 32º Rally do Lacón, a súa última vitoria.
En 2001 disputou sen moito éxito o Campionato de España de Rallys cun Renault Clio. En 2006 volveu competir, tras varios anos sen facelo, e disputou numerosos rallys durante os seguintes anos, tanto do Campionato de Galicia, como do Campionato de España, ademais do Rally de Catalunya (Campionato do Mundo), conseguindo algúns podios nas probas galegas.
Traxectoria empresarial
No terreo empresarial adicouse ao sector madeireiro. En 2009 foi acusado dun delito de fraude fiscal ocorrido no ano 2000. Aínda que foi absolto nun primeiro momento, acabou sendo declarado culpable e condenado a un ano de prisión e a pagar 130.865 euros de multa. Aínda que se declarou insolvente, o fiscal do Estado considerou que tal insolvencia non existía e pediu o seu ingreso en prisión en 2011.
Foxacos, O Araño, Rianxo
Foxacos é un lugar da parroquia do Araño no concello coruñés de Rianxo, na comarca da Barbanza. Segundo o padrón municipal (INE 2013) ten 73 habitantes (35 homes e 38 mulleres).
Torremolinos
Torremolinos é un municipio español situado na provincia de Málaga, na costa mediterránea da comunidade autónoma de Andalucía. É a cabeza do partido xudicial homónimo e está integrado na comarca da Costa do Sol Occidental, a mancomunidade do mesmo nome e a área metropolitana de Málaga.
Características
Está situado na Costa do Sol, no lado occidental da baía de Málaga e ás costas da Serra de Mijas. Atópase a unha altitude de 49 msnm e a 13 km de Málaga, a capital de provincia. Está comunicado mediante a autovía A-7, que circunvala a cidade polo norte, así como por tren de proximidades.
No ano 2008 contaba con 63.077 habitantes, que o converten no sexto municipio máis poboado da provincia. O seu termo municipal ten unha superficie de 20 quilómetros cadrados e unha densidade de poboación de 3.153,85 hab/km², que se multiplica durante os meses de verán.
Desde os anos 50, Torremolinos, que anteriormente foi un pequeno pobo de pescadores, é un dos principais destinos turísticos de sol e praia de España e o primeiro de Andalucía. A afluencia de estranxeiros e turistas en xeral crearon un ambiente liberal e permisivo que aínda se respira na actualidade.
Torremolinos tamén é coñecido localmente como Torroles.
Davi Kopenawa Yanomami
Davi Kopenawa Yanomami, tamén coñecido como Davi Kobenawä Yanomamö, nado en Toototobi en 1956, é un xamán yanomami e representante dos indíxenas do seu pobo no Brasil. Acadou recoñecemento pola súa defensa do seu pobo e da conservación da selva amazónica cando a organización polos dereitos tribais the tribal rights organization Survival International o convidou a aceptar o Premio Right Livelihood en 1989. Yanomami falou perante os parlamentos británico e sueco sobre o catastrófico impacto nos yanomami por mor da invasión ilegal das súas terras por 40 000 ‘garimpeiros’ ou buscadores de ouro. O príncipe Carlos de Inglaterra considerou publicamente a situación como un ‘xenocidio’. Nun período de sete anos entre 1987 e 1993 un quinto da poboación yanomami morreu por mor da malaria e outras doenzas transmitidas polos mineiros.
Águas de São Pedro
Águas de São Pedro é unha cidade do estado de São Paulo (Brasil), situada a 184 km da cidade de São Paulo. Ten como principal atractivo as súas fontes de auga mineral para consumo e tamén para baños medicinais.
Literatura erótica
miniatura|dereita|VIII Les charmes de Fanny exposés ("Fanny Hill", por John Cleland) A literatura erótica é un xénero literario no cal os textos se relacionan, directa ou indirectamente, co erotismo e o sexo. En ocasións pódese referir tamén á literatura pornográfica se as escenas sexuais son realmente moi explícitas, aínda que normalmente segue considerándose dentro do erotismo.
Dentro deste xénero poden atoparse habitualmente novelas de ficción de contido erótico, historias curtas ou contos, poesía, obras de teatro, memorias e manuais de sexo.
Historia
O erotismo e o sexo estiveron asociados á sociedade e a cultura do home desde os inicios dos tempos, e o caso da literatura non é unha excepción, aínda que a miúdo se viu sometida á censura por considerarse un tema reprobábel ou pecaminoso. Así mesmo, tamén é frecuente a alusión ao sexo ou pasaxes eróticas englobadas dentro de obras maiores, non como tema principal da obra, senón como capítulos illados que contribúen ao devir da narración ou ao desenvolvemento de personaxes. Así, por exemplo, é posíbel atopar fragmentos claramente eróticos en obras como Don Quixote da Mancha de Cervantes ou o Ulises de James Joyce, sen que por iso se considere a estas obras dentro do xénero.
Erotismo literario na antigüidade
Xa no Antigo Exipto, redactáronse tratados acerca do sexo, en ocasións meras recompilacións de posturas sexuais, por exemplo no papiro de Turín, onde se detallan as variantes do acto amatorio. Aínda que pouco se conserva da época, si se salvaron algúns fragmentos, por exemplo no papiro de Leide, onde se propón a "confección dunha imaxe do amor".
A literatura antiga relativa ao erotismo caracterízase principalmente pola unión entre o divino e o terreal. Son frecuentes as alusións aos deuses e os cultos á fecundidade e ao falo. As obras encádranse habitualmente en manuais de posturas sexuais, poesía e obras de teatro. Á parte de tratar a heterosexualidade, son frecuentes tamén as referencias ao sexo oral e ao lesbianismo. As hetairas, mulleres que elevan a práctica do amor á categoría de arte, foron autoras propias de tratados sobre ditas prácticas, podéndose enunciar os tratados de Astyanassa, vella servidora de Helena, de Filenis de Samos e os de Elefantis. Non en poucas ocasións, o erotismo literario vai asociado á comedia ou se asocia coa sátira e a crítica social.
A Roma Antiga tamén é rica neste xénero literario, cultivado entre o século II a. C e principios do século I. A esta época pertencen os Priapeios ou Priapeia, unha serie de poemas acerca do deus Príapo. Á parte dos achegamentos ao xénero de autores como Marcial, Juvenal, Plauto, Catulo e Horacio, caben destacar Ars amatoria (Arte de amar ), de Ovidio, Satiricón, de Petronio e O asno de ouro (Asinus aureus), de Apuleio, como obras máis relevantes da época.
Na Antiga China, durante o período Han (ao redor do ano 200 a.C.) circularon diversos manuais didácticos sobre a práctica sexual, seguindo a fórmula literaria do diálogo entre un Emperador e os seus preceptos ou profesores sexuais.
No século IV, apareceu na India o Kámasutra, o máis famoso e universal dos manuais de sexualidade. Escrito por Mal-la Naga Vatsiaiana como un texto relixioso dirixido ao pobo, a obra é un compendio de técnicas e consellos nas artes amatorias, que van desde o erotismo e a sensualidade máis sutís ata unha descrición detallada e gráfica de posturas sexuais para o acto da cópula.
Procedente do Oriente medio musulmán é a obra medieval As mil e unha noites, do século IX, na cal trátase o tema da infidelidade. Tamén de orixe musulmán é O xardín perfumado, de Cheik Nefzaoui, un manual ao estilo do Kama sutra. Un segundo manual xurdiu na India aproximadamente cara ao século XV ou XVI, o Ananga Ranga, de Kalyana Malla, cunha serie de consellos para evitar a monotonía no matrimonio e impedir a separación entre home e muller.
A Idade Media e o Renacemento
A Idade Media foi unha época difícil para o erotismo e a sexualidade en xeral, e a literatura viuse tamén influenciada por ese feito. No século XII xorde o ideal do amor cortés, baseado nun amor servizal e desinteresado que idealiza á muller amada. Algunhas obras englobadas dentro deste estilo son Lancelot de Chrétien de Troyes, Tristán e Isolda de Gottfried von Straßburg, o Roman de la Rose de Guillaume de Lorris e Jean de Meung e Vita nuova e a Divina Comedia de Dante Alighieri.
Transferencia de protóns intramolecular en estado excitado
A transferencia de protóns intramolecular en estado excitado (nas súas siglas en inglés ESIPT) é un proceso no cal moléculas fotoexcitadas relaxan a súa enerxía por medio de tautomerización por transferencia de protóns. Algúns tipos de moléculas poderían ter diferentes tautómeros de mínima enerxía en distintos estados electrónicos, e se a estrutura molecular do tautómero de mínima enerxía no estado excitado é de xeometría de transferencia de protóns entre átomos veciños, pode ocorrer a transferencia de electróns en estado excitado. A tautomerización adoita ser unha tautomería ceto-enol.
Literatura erótica
A Idade Media e o Renacemento
A literatura erótica cobrou certa importancia en Italia coa chegada do Renacemento. Giovanni Boccaccio foi o autor do Decamerón (1353), obra que narraba as fazañas dos monxes seducindo monxas nos conventos. O libro foi prohibido en moitos países. Aínda cinco séculos despois, diversas copias do texto foron destruídas en países como Estados Unidos ou Inglaterra; entre os anos 1954 e 1958, maxistrados ingleses deron oito ordes de destrución do libro. Outra obra italiana importante do século XV foi Facetiae o Facecias de Gian Francesco Poggio Bracciolini, unha colección de historias breves onde os argumentos contorna á luxuria son grandes protagonistas. Girolamo Morloni retratou os costumes sexuais de Nápoles en Novellae (1520) e Pietro Aretino cativou aos lectores con comedias e sonetos luxurioso e a obra Ragionamenti, na que ten en conta das perversións da época. Aínda en Italia, destacan tamén a figura de Antonio Beccadelli, cuxa obra de maior fama, Hermaphroditus (1425) evocaba ao erotismo da obra de Catulo e Marcial, así como dos priapeos. Esta obra non escapou tampouco á censura cristiá debido á súa obscenidade. Outros exemplos da época dentro do mesmo xénero son os poemas eróticos de Eustache Deschamps, o libro De amore de Andreas Capellanus e Os contos de Canterbury de Geoffrey Chaucer.
En Francia comeza tamén a notarse a influencia da literatura erótica na figura de Antoine de la Sale, ao cal pertencen as obras Le Petit Jehan de Saintré (1456), na cal unha muller viúva adoutrina a un mozo cabaleiro en todas as artes da relixión, a cortesía e a cabalería, sen deixar de lado a sedución e o amor, e Les Quinze Joyes de mariage (Os quince chistes do matrimonio), onde cunha linguaxe vívida e natural describe as miserias do matrimonio.
Un intento de imprimir material erótico provocou un escándalo cando os italianos Pietro Aretino e Marcantonio Raimondi produciron I Modi en 1524, un libro ilustrado con 16 posturas sexuais. Raimondi xa chegara a publicalo unha vez antes, e foi posteriormente encarcerado polo papa Clemente VII, destruíndose todas as copias das ilustracións. Raimondi baseou os gravados nunha serie de pinturas eróticas que Giulio Romano estaba facendo por encargo para o Palazzo Te en Mantua. Aínda que as dúas representacións eran moi similares, só Raimondi foi procesado porque os seus gravados podían ser vistos polo público. Romano non soubo destes gravados ata que Aretino foi a ver as pinturas orixinais mentres Romano estaba traballando nelas. Aretino compuxo entón dezaseis sonetos explícitos («tanto no teu coello como no teu traseiro, a miña polla farame feliz, e a ti feliz e contenta») para acompañar as pinturas e asegurar a excarceración de Raimondi. I Modi foi entón publicado por segunda vez, cos poemas e as ilustracións, sendo a primeira vez que se combinaban textos e imaxes eróticos, aínda que o papa requisou de novo toda as copias que puido atopar. Raimondi eludiu esta vez a prisión, pero a censura foi tan eficaz que ningunha copia orixinal foi achada nunca. O texto conservado é só unha copia dunha copia que foi descuberta 400 anos despois. Entre os discípulos de Aretino pódese atopar a Lorenzo Veniero, autor de La puttana errante, e a Nicollo Franco, autor de La priapea, onde se burla dos usos sexuais do mestre.
Na Península Ibérica pódense destacar as cantigas de escarnho e maldizer, en galego portugués e o Libro de buen amor do Arcipreste de Hita, onde o autor narra os feitos da súa vida amorosa durante a Baixa Idade Media. Un pouco máis adiante, inmersos no Século de Ouro español, pódense citar as obras de La Celestina, onde se contan os acontecementos dunha alcaiota e La Lozana andaluza de Francisco Delicado, onde se describen o mundo da prostitución na Roma renacentista. Porén, multitude de escritores dedicaron algún verso ao erotismo e a sexualidade a pesar do puritanismo reinante da época, como Quevedo ou Góngora, aínda que xeralmente son máis achegas illadas que tramas centrais.
Século XVI e XVII, a liberación erótica
Durante o século XVI, a herdanza medieval farase notar nunha das literaturas máis ricas de Europa, a francesa, coñecendo obras mestras do xénero como Pantagruel (1532) e La Vie très Horrificque du Grand Gargantua (1534), de Rabelais, escritos que parodian os excesos do amor sensual e o libertinaxe. Neste mesmo contexto, o grupo de poetas coñecido como A Pléiade tamén aborda a poesía amorosa de carácter libidinoso. Destaca a obra Sonnets pour Hélène, de 1578, onde Pierre de Ronsard trata o tema do amor prohibido dun home de avanzada idade por unha nova doncela.
Inspirada no Decamerón de Boccaccio, Margarida de Navarra escribiu o Heptaméron (1558), unha colección de 72 historias curtas que versan sobre os temas do amor, a luxuria, a infidelidade e outras materias románticas e sexuais. miniatura|Ilustración da obra Fanny Hill, tamén coñecida como Memoirs of a Woman of Pleasure. No século XVII comezaron a circular numerosos exemplos de literatura pornográfica ou erótica, impresos principalmente en Ámsterdan e pasados de contrabando aos demais países europeos. Entre estes cóntanse L'Ecole des Filles, unha obra francesa impresa en 1655 que está considerada entre os comezos da pornografía de Francia. Consiste nun diálogo ilustrado entre dúas mulleres, unha moza de 16 anos e a súa curmá, e as súas discusións explícitas sobre sexo. O autor permanece anónimo ata a data, aínda que algúns sospeitosos sufriron penas de prisión pola suposta autoría da obra.
Do mesmo século data a idea do Don Juan, personaxe masculino sedutor e ousado que nunca atopa satisfacción plena nas súas conquistas, razón pola cal embárcase unha e outra vez na tarefa da sedución, renunciando ao amor.
Giovanni Benedicti Sinibaldi realizou unha das primeiras incursións nas raíces da sexoloxía, coa súa obra Geneanthropeia (1669), con máis intencións que rigorosidade.
En Francia, destaca a figura de Pierre de Brantôme, o cal presentaba uns personaxes inmersos na inmoralidade máis absoluta segundo os canons da sociedade. Nos seus manuscritos non faltan descricións explícitas e amplas das partes íntimas, así como alusións á promiscuidade, o lesbianismo, o cunnilingus e ata o sadomasoquismo. Entre as súas obras, probablemente a máis obscena sexa a Vida das mulleres galantes.
En Inglaterra, o dramaturgo John Ford realizou unha controvertida incursión no incesto coa súa obra 'Tis Pity She's a Whore, tanto pola trama principal como pola forma en que o protagonista é tratado, non condenándose en ningún momento os seus actos. Doutra banda atópase a obra Sodom, ou a quintaesencia do libertinaxe, atribuída a John Wilmot Rochester, aínda que non se sabe con exactitude quen é o autor. A trama vira ao redor da preferencia sexual dun rei pola sodomía, que podería interpretarse dentro do contexto da época como unha sátira contra a permisividade do rei Carlos II de Inglaterra co catolicismo durante o seu reinado.
A Ilustración, reafirmación da pornografía literaria
miniatura|esquerda|Ilustración de Theresa, filósofa. Durante a Ilustración, moitos dos librepensadores franceses empezaron a explotar a pornografía como medio de crítica e sátira social. A pornografía libertina era un comentario social subversivo dirixido a miúdo contra a Igrexa Católica e as actitudes xerais de represión sexual. O mercado destes panfletos baratos producidos en masa pronto pasou a ser a burguesía, facendo que as clases altas se preocupasen, como en Inglaterra, porque a moral das clases inferiores e os débiles mentais corromperíanse, dado que as mulleres, escravos e analfabetos eran vistos como especialmente vulnerables durante esa época.
As historias e ilustracións (vendidas nas galerías do Palais Royal, xunto cos servizos de prostitutas) eran a miúdo anticlericales, cheas de sacerdotes, monxes e monxas indecorosos, unha tradición que en Francia se prolongou ata o século XX. No período que foi ata a Revolución francesa, a pornografía usouse tamén como comentario político: María Antonieta era a miúdo obxecto de fantasías que incluían orxías, actividades lésbicas e a paternidade dos seus fillos, e circularon rumores sobre a suposta insuficiencia sexual de Luís XVI.
miniatura|Ilustración dunha edición holandesa da obra Justine, do Marqués de Sade, sobre 1800. A resposta inglesa a isto foron as Memoirs of a Woman of Pleasure (máis tarde abreviadas e retituladas Fanny Hill) escritas en 1748 por John Cleland. Aínda que o texto satirizaba as convencións literarias e os costumes de moda na Inglaterra do século XVIII, foi máis escandaloso por retratar a unha muller, a narradora, gozando e ata deleitándose con actos sexuais sen consecuencias físicas ou morais graves. O texto é apenas explícito, pois Cleland escribiu o libro enteiro usando eufemismos para os actos sexuais e as partes do corpo, usando ata 50 diferentes só para aludir ao pene. Dous pequenos terremotos foron atribuídos ao libro polo bispo de Londres e Cleland foi arrestado e brevemente encarcerado, pero Fanny Hill seguiu publicándose e é un dos libros máis reimpresos en idioma inglés. Con todo, non foi legal posuír unha copia nos Estados Unidos ata 1964 e no Reino Unido ata 1970.
Do mesmo xeito que sucede coas críticas e as sátiras ao goberno, en ocasións o erotismo tamén se funde coa filosofía, como demostra a obra Theresa, filósofa, atribuída ao Marqués d'Argens, onde se intercalan pasaxes cargadas de erotismo e provocación con leccións acerca de filosofía. Enmarcada dentro do que podería denominarse novela pornográfica, foi unha das obras máis difundidas na súa época en Francia.
Un tema recorrente coa chegada do libertinaje ilustrado é o das orxías. Andréa de Nerciat destacou neste aspecto coas obras relacionadas Le Diable au corps e Les Aphrodites. Un feito importante acerca da obra de De Nerciat é a carencia de pretensións ideolóxicas e políticas, tratándose de relatos de puro entretemento e paixón. Esta tendencia máis adiante será a seguida nos vindieros anos. A época tamén foi berce de numerosos fetiches ou desviacións sexuais. Nicolás Edme Restif de La Bretonne, por exemplo, entre as súas obras aparece o fetichismo acerca dos pés ou os zapatos, e o Conde de Mirabeau volveu facer incursión no tema da iniciación sexual de xovenciñas en The Lifted Curtain or Laura's Education.
Durante e tras a Revolución francesa imprimíronse as famosas obras do Marqués de Sade, que a miúdo foron acompañadas por ilustracións e serviron de comentario político ou filosófico para o seu autor. Porén, o Marqués marcou un fito na historia da literatura erótica e é principalmente coñecido polas súas obras no xénero. Abertamente libertino, a súa oposición a toda lei e a súa particular visión do mundo valéronlle algúns anos en prisión. Precisamente durante a súa estancia en A Bastilla, comezou a escribir a que é unha das súas obras máis importantes, Les 120 journées de Sodome (Os 120 días de Sodoma ) onde narra como catro adiñeirados encerrados nun castelo deciden pór en práctica, abusando da súa situación, as historias máis depravadas oídas, frecuentemente unidas a unha violencia exacerbada. Non en balde, o sadismo herda o seu nome do apelido do Marqués. Outra brillante obra do Marqués é Justine, onde narra a vida de dúas irmás orfas que escollen dous camiños moi diferentes, unha acollida ao culto relixioso e a outra entregada ao vicio e a perversión. As obras de Sade tamén contribuíron en certo xeito á transformación do xénero, pasando da crítica cara á clase política cara á crítica da sociedade en xeral.
Século XIX, puritanismo inglés e apoxeo do erotismo en Centroeuropa
Na época vitoriana en Inglaterra, ao mesmo tempo, cobraron forza os textos eróticos cunha característica relación entre mestre e servente. Na súa literatura reflíctese en obras como Exhibition of Female Flagellants, de George Cannon ou The Meny Order of St. Bridget, de James Berttram. Con todo, as obras eran máis comunmente anónimas e de data incerta, con casos como The Lustful Turk (1828), The Way of a Man with a Maid, A Weekend Visit, The Romance of Lust (1873), The Autobiography of a Flea (1887), Beatrice, Venus in India (1889), Raped on the Railway: A True Story of a Lady who was first ravished and then flagellated on the Scotch Express (1894), Flossie, A Venus of Fifteen: By one who knew this Charming Goddess and worshipped at her shrine (1897) e My Lustful Adventures.
A finais de século, xorde o nome do dramaturgo Arthur Schnitzler, que proclama durante varias das súas obras a supremacía do instinto sexual sobre as convencións sociais. A súa obra máis polémica foi La ronde, un ciclo de dez pezas dramáticas dun só acto, cada unha formada por unha parella de amantes, de tal forma que un dos integrantes da parella repite en dúas escenas consecutivas, nunha especie de danza de emparellamentos sexuais. A primeiros do século XX, chegaron a venderse máis de 40.000 exemplares en Alemaña, antes de que se prohibise a obra. Os intentos de representación da mesma tamén foron obxectivo de censura e prohibicións. Outra novela erótica de grande importancia en Alemaña foi Josephine Mutzenbacher, considerada como un clásico pornográfico. Publicada anonimamente, atribúese a súa creación a Felix Salten. A historia é narrada baixo o punto de vista dunha prostituta vienesa de 50 anos, que rememora as súas escapadas sexuais entre as idades de 5 e 12 anos. O libro toca case todos os posibles tabús relativos ao sexo, como a prostitución infantil, o incesto, a homosexualidade, a violación ou as orxías. Anecdóticamente, Felix Salten é o autor do clásico infantil Bambi.
Século XX e actualidade
O inglés D. H. Lawrence é o autor dun dos libros máis polémicos da primeira metade do século XX, Lady Chatterley's Lover (O amante de Lady Chatterley) (1928), que narra o descenso ao adulterio dunha muller cun servente durante a ausencia do seu marido, destinado na primeira guerra mundial. Na obra descríbense detalladamente as relacións sexuais dos amantes, as cales simbolizan e glorifican a forza do amor, que non entende de barreiras sociais clasistas. Así mesmo, a obra foi tamén estudada como un texto anti-feminista, como un eloxio ao triunfo do falo.
Georges Bataille, co libro titulado Histoire de l'œil (A historia do ollo ) (1928), publicada baixo pseudónimo, explorou as sensacións e as relacións sexuais entre dous adolescentes de tendencia exhibicionista. Durante a obra afróntanse aspectos como a morte ou a tolemia, sempre relacionados cos devenires sexuais da parella protagonista. O sexo en grupo, o erotismo dos fluídos ou a unión entre relixión e sexo son outros temas tratados na obra. Unha importante característica do libro é que incluía diversas ilustracións explícitas.
Anaïs Nin foi unha das primeiras representantes da literatura erótica feminina. Coñecida polos seus diarios, que contan a súa vida detallada desde os 12 anos, Nin tocou multitude de temas eróticos nas súas obras, como o incesto, o voyeurismo e o lesbianismo.
Vladimir Nabokov é principalmente coñecido por ser o autor de Lolita (1955), unha obra que tratou o espiñento tema da relación entre unha moza menor de idade e un home maduro, obsesionado polas ninfetas (nenas sexualmente desexables de entre 9 e 14 anos). A obra, calificouse de pornográfica cando se publicou en Francia, foi adaptada ao cine por Stanley Kubrick en 1962 e máis tarde por Adrian Lyne en 1997. Con todo, o impacto da novela na sociedade foi enorme, transcendendo o título do libro, considerándose como un termo ligado á pedofilia.
Outros autores significativos do século XX son Guillaume Apollinaire, Louis Aragon, Jean Genet, coñecido polos seus escritos sobre homosexualidade, Pierre Louÿs, autor da parodia Manuel de civilité pour les petites filles à l'usage des maisons d'éducation (Manual de urbanidade para nenas), a poeta surrealista Joyce Mansour, Mario Vargas Llosa, con Travesuras de la niñaa mala, de sinopse similar á Cincenta, ou J.G. Ballard, autor de Crash (1973), unha novela na que se aborda a relación entre o desexo sexual e os coches, adaptada ao cine en 1996 por David Cronenberg.
Unha das obras clave da literatura erótica da segunda metade do século XX é, sen dúbida, Histoire d'O. Publicada baixo o pseudónimo de Pauline Réage, a obra foi concibida como unha serie de cartas de amor ao seu amante Jean Paulhan, admirador do traballo do Marqués de Sade. Trátase dunha historia de absoluta submisión, onde a protagonista, é iniciada nas artes sexuais a modo de escrava, sempre dispoñible para as relacións sexuais de todo tipo. Ambientada no mundo BDSM, varios termos do mesmo proveñen do libro, como Samois.
A finais do século XX e principios do XXI, os libros eróticos narrados a modo de autobiografía feminina cobran certa fama. Las edades de Lulú, de Almudena Grandes, a controvertida 100 colpi di spazzola prima di andare a dormire, de Melissa Panarello, que trata a sexualidade extrema durante a adolescencia, ou Diario de una ninfómana (2003), de Valérie Tasso, son algúns exemplos diso.
Literatura erótica e Internet
miniatura|upright|A chegada das novas tecnoloxías tamén supuxo un incremento da actividade da literatura erótica.A chegada das novas tecnoloxías tamén supuxo un incremento da actividade da literatura erótica, do mesmo xeito que noutras manifestaciónes erotizadas como a fotografía ou o cine. En Internet é fácil atopar sitios web onde se recompilan relatos eróticos escritos polos usuarios, de calidade e duración variable. O anonimato facilita a escritura e difusión de textos que poderían estar inspirados na realidade ou que simplemente satisfán a imaxinación e creatividade do narrador. Polo xeral, trátase de escritos de curta duración e forte contido sexual, moi explícito, aínda que non existe unha norma ou tendencia prefixada. Abunda a temática prohibida ou desaprobada socialmente, con textos relativos a diferentes filias e argumentos inmersos en actividades como o sexo con menores, o incesto ou a submisión.
A literatura erótica tamén é moi atopada en fanfiction onde popularmente se lle coñece como lemon.
O Rego da Cerva, Muimenta, Cospeito
O Rego da Cerva é un lugar da parroquia de Muimenta, no concello de Cospeito, na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 6 habitantes (3 homes e 3 mulleres).
Crax
Crax é un xénero de aves da orde dos galiformes, que é o tipo da familia dos crácidos e da subfamilia dos cracinos, do que se coñecen sete especies que se distribúen por México, América Central, as illas do mar Caribe e a América do Sur tropical e subtropical.
Son aves de gran tamaño e que presentan acusado dimorfismo sexual, presentando os machos rechamantes ornamentos faciais (cristas, papadas, etc).
Descrición
O xénero foi descrito en 1758 por Linneo, na páxina 157 da 10ª edición do seu Systema Naturae.
Etimoloxía
O nome Crax é unha alteración do nome do grego antigo κρέξ kréx, unha galiñola.
Especies
Na actualidade recoñécense no xénero as seguintes sete especies:
Moreiras, O Pao, Gomesende
Moreiras é un lugar da parroquia do Pao no concello ourensán de Gomesende na comarca da Terra de Celanova. Tiña 49 habitantes no ano 2011 segundo datos do INE e do IGE, dos cales 18 eran homes e 31 mulleres.
A Veiga de Espiñareda
A Veiga de Espiñareda (en castelán e oficialmente: Vega de Espinareda) é un concello da comarca do Bierzo (provincia de León, comunidade autónoma de Castela e León que cobre unha superficie de 132,01 km², na que vivían 2 419 habitantes no ano 2012, cunha densidade de poboación de 18,32 h/km². Este concello é bilingüe, as aldeas que fican á dereita (oeste) do río Cúa son galegofalantes, mentres as demais falan unha fala de transición entre o leonés e o galego, pero con maior influencia leonesa.