cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Belarús no Festival de Eurovisión
Até o momento, Belarús só conseguiu o pase á final en 2007, 2010, 2013 e 2014, só 4 anos, curiosamente anos no que o Festival de Eurovisión celebrouse en países nórdicos: Finlandia, Noruega, Suecia e Dinamarca. No 2007, alcanzou o TOP-10 por primeira e última vez até agora nunha final.
Coturnix
Etimoloxía
O nome do xénero está tomado do latín clásico cōturnīx, -īcis, 'codorniz', nome derivado do latín preclásico *quocturnix, relacionado coa onomatopea do grito desta ave.
Nomes vulgares galegos
Ademais dos xa máis arriba mencionados, sancionados pola Real Academia Galega, en Galicia os paspallases tamén son coñecidos como cuturnís, paspallara, pazpallar e saltagrá.
Especies
O Sistema Integrado de Información Taxonómica (ITIS), e mais a UICN, recoñecen oito especies do xénero Coturnix. Pero esta lista foi modificada actualmente pola clasificación de referencia do Congreso Ornitolóxico Internacional (IOC). (Ver máis abaixo en "Controversia taxonómica"):
Especies extintas
Ademais coñécense tamén dúas especies extntas:
Controversia taxonómica
Os expertos do IOC clasifican actualmaente a Coturnix adansonii dentro do xénero Excalfactoria, como Excalfactoria adansonii (Verreaux & Verreaux, 1851), e outros autores en Synoicus, como Synoicus adansonia.
Por outra parte, os expertos do IOC tamén clasifican a Coturnix chinensis no mesmo xénero Excalfactoria, como Excalfactoria chinensis (Linnaeus, 1766), e outros autores no Synoicus, como Synoicus chinensis.
Polo que o número de especies do xénero quedaría reducido a seis.
En Galicia
En Galicia a única especie presente do xénero é Coturnix coturnix, onde foi común en tempos pasados, pero está en regresión. Ocupa trigais, pasteiros, outros cultivos e lugares abertos, especialmente en chairas, como na Limia, a Terra Chá e a meseta de Mazaricos e mesmo en zonas de alta montaña, até os 1 500 m de altitude. Na actualidade o seu status en Galicia pode cualificarse de "pouco común ", xa que se esta a producir un lento peo progresivo descenso das súas poboacións desde hai varias décadas, situación que non debe ser atribuída á súa caza, xa que en Galicia esta especie non posúe o atractivo que ten noutros lugares de Europa, e mesmo da península Ibérica, senón máis ben á destrución de numerosos niños cando a colleita de cereais e de herba para ensilar, así como —probabelmente— á moderna introdución de insecticidas e herbicidas na súa cadea trófica.
Rexistro fósil
Unha especie fósil do oligoceno tardío - mioceno tardío do suroeste de Europa e da Europa central foi descrita como Coturnix gallica. E outra, descrita como C. donnezani, estendeuse desde o plioceno temperán até o plistoceno temperán en Europa.
Na gastronomía
miniatura|190px|Ovos de Coturnix japonica. Desde tempos antigos os paspallases son obxecto de caza en todos os países onde habitan e, nos modernos, tamén se crían en granxas para aproveitar a súa carne e os seus pequenos oviños. Por exemplo, na península Ibérica, desde a Idade Media, a especie do país, Coturnix coturnix, foi a protagonista de receitas de alta cociña. Este paspallás posúe unha carne moi delicada, fina, suave e tenra, en especial o espécimes salvaxes, xa que presenta texturas algo máis compactas e sabedeiras que as variedades de granxa, que usualmente son da especie Coturnix japonica, que foi domesticada hai máis de 600 anos, e da que se obtiveron, por mutacións, multitude de variedades. Hoxe a súa cría é industrial, tanto para a carne como para os ovos. A femia comeza a poñer á idade de 40 días, e produce o seu propio peso en ovos en 10 días; pode poñeer máis de 200 ovos ao ano. O paspallás xaponés tamén se introduciu, para a caza, nos Estados Unidos e en Europa, o que ocasionou, neste último caso, non poucos problemas pola hibridación con Coturnix coturnix.
American Graffiti
American Graffiti é unha película estadounidense do ano 1973 dirixida por George Lucas. En 1995 a Biblioteca do Congreso dos Estados Unidos de América considerou a película como «culturalmente, historicamente ou esteticamente relevante» e foi elixida para a súa preservación no National Film Registry. Fíxose unha secuela da película en 1979, Máis American Graffiti.
Argumento
Un grupo de adolescentes de Modesto, California saen de xolda a última noite de verán de 1962 xa que ó día seguinte cada un deles emprenderá un camiño diferente, afrontando as súas responsabilidades como adultos.
Galardóns e nomeamentos
A película ganou dous Globos de Ouro en 1974 a mellor película - comedia ou musical e mellor actor revelación, concedido a Paul Le Mat, foi nomeada tamén a mellor director e a mellor actor - comedia ou musical (Richard Dreyfuss). Tamén obtivo cinco nomeamentos ós Premios Óscar; a mellor película, mellor director, mellor actriz secundaria (Candy Clark), mellor guión orixinal e mellor montaxe. Outros nomeamentos destacados son mellor actriz secundaria para Cindy Williams nos BAFTA, Goerge Lucas para o Directors Guild of America Award for Outstanding Directing e mellor comedia orixinal para o Writers Guild of America. Foi escollida polo American Film Institute como unha das mellores películas de cine estadounidense, nunha lista elaborada para conmemorar os 100 anos do cinema en 1998.
Arixón, Seavia, Coristanco
Arixón é un lugar da parroquia de Seavia no concello coruñés de Coristanco na comarca de Bergantiños. Tiña 29 habitantes no ano 2018 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística dos cales eran 11 homes e 18 mulleres. En Arixón, hai un pazo fundado, ao parecer, por Gonzalo Cancela.
Juan Arteaga Dicastillo
Juan Arteaga Dicastillo foi un bispo navarro que dirixiu a diocese de Ourense durante 1707.
Jesús Cora Lira
Jesús Cora Lira, nado en Viveiro en 1890 e finado na mesma vila o 8 de abril de 1969, foi un avogado, militar, político e xornalista tradicionalista galego, dirixente da facción do carlismo coñecida como carloctavismo.
Traxectoria
Fillo de Jesús de Cora Cora. Avogado. Tradicionalista e maurista. Foi presidente da Juventud Antoniana de Lugo. Foi redactor-xefe (1916-1918) e logo director de La Voz de la Verdad no que fixo campaña polo cooperativismo agrario, e correspondente en Lugo de El Ideal Gallego. Fundou o Sindicato Católico Obrero de Lugo. Nas eleccións a Cortes de 1918 foi candidato rexionalista polo distrito de Lugo, pero non foi elixido.
Entrou no Corpo Xurídico da Armada e foi secretario da Asesoría Xurídica do Ministerio de Mariña, e posteriormente fiscal da Escuadra e Auditor do Departamento de Ferrol e da Xurisdición Central.
En 1930 era xuíz municipal do distrito do Hospicio de Madrid. Ese ano fundou en Madrid o Secretariado de Galicia e foi redactor de El Cruzado Español. Pola súa lealdade a don Jaime, foi nomeado cabaleiro da Orde de la Legitimidad Proscrita. En 1931 foi nomeado xefe provincial en Madrid da Comuñón Tradicionalista. Debido á súa negativa a aceptar que a sucesión da dinastía carlista puidera recaer na rama afonsina e á súa actitude de rebeldía, en 1932 foron expulsados do partido os redactores de El Cruzado Español que se autotitularon o Núcleo da Lealdade. Jesús Cora publicou o folleto ''Estudios jurídicos, históricos y políticos. El futuro Caudillo de la Tradición española'', no que sostiña que o sucesor de Alfonso Carlos debía ser adicto ao programa político e relixioso da Comuñón Tradicionalista, afirmando que aínda que no Regulamento de sucesión de 1713 se preferían as liñas masculinas, as femininas non quedaban totalmente excluídas, polo que os dereitos á coroa de España recaían no fillo de Blanca de Borbón y Borbón-Parma, filla de Carlos VII, último monarca reinante segundo os carlistas.
Anunciou a súa candidatura ás eleccións a Cortes de 1933, pero despois de realizar unha viaxe a Madrid para ultimar a candidatura, fixo pública unha carta na que explicou que a Unión de Derechas y Agrarios de Lugo vetaba a súa presenza na lista da coalición, e optou por retirar a súa candidatura. En 1936 reintegrouse na Comuñón Tradicionalista, pero separouse de novo da rexencia de Javier de Borbón-Parma en 1943, sendo xefe do carloctavismo, cuxa estrutura organizativa sería denominada Comunión Carlista o Comunión Católico-Monárquica.
Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi nomeado conselleiro togado do Consello Supremo de Xustiza Militar (1942), foi ascendido a coronel e posteriormente a xeneral auditor do Corpo Xurídico Militar da Armada. En 1947 foille concedida a Gran Cruz da Orde do Mérito Militar.
En 1943 encabezou o grupo herdeiro do Núcleo da Lealdade (ou carlo-octavistas) que, con certo apoio dentro do réxime franquista, recoñeceu a Carlos de Habsburgo-Lorena como rei co nome de Carlos VIII. Participou no Primeiro Congreso de Estudos Tradicionalistas celebrado en 1964 en Madrid polo Centro de Estudios Históricos y Políticos General Zumalacárregui, que foi unha das bases do libro ¿Qué es el Carlismo?.
Faleceu en 1969 en Viveiro, onde residía dende o seu retiro.
Pink Flag
Pink Flag é o álbum de estrea da banda inglesa de post-punk Wire, publicado en decembro de 1977 a través do selo Harvest Records. O disco non entraría nas listas do Reino Unido, aínda que foi amplamente aclamado pola crítica e é considerado un traballo moi influente.
Christian Gálvez
Christian Gálvez Montero, nado en Móstoles (Comunidade de Madrid) o 19 de maio de 1980, é un actor e presentador español. É coñecido principalmente por ter sido reporteiro de Caiga quien Caiga de 2005 a 2007 e por presentar o programa Pasapalabra de 2007 a 2019.
Biografía
Empezou a estudar maxisterio pero non chegou a terminar a carreira, agora proba a estudar a distancia filoloxía inglesa, lingua que coñece á perfección.
Primeiros traballos como actor
O seu primeiro traballo como actor foi na serie de televisión Médico de Familia na cal tivo un pequeno papel durante o episodio 8 da segunda tempada: "Cuando digo no, es no". Alí interpretou a Juanma, un amigo de Alberto que violou á súa noiva. Tamén participou noutras series como La casa de los líos ou Al salir de clase.
Como actor de teatro tamén lle puidemos ver en Jesucristo Superstar s.XXI, El tintero e La otra cara de la luna. Tamén participou en Yo soy Bea facendo como si mesmo en Pasapalabra.
Presentador
Traballou como presentador en Verano Noche, Humor de Noche ou Desesperado Club Social (polo que foi galardoado co Premio Ondas).
Pero a fama non chegou a este madrileño ata que lle elixiron como reporteiro de Caiga Quien Caiga onde estivo desde 2005, cando volveu a cargo de Manel Fuentes, ata 2007.
Presentou Pasapalabra dende xullo de 2007 ata outubro de 2019, tempo no que se emitiron máis de 3000 edicións do programa, que foi gañador do TP de Ouro ao mellor concurso de 2008 e 2009. Desde o 1 de xaneiro de 2008 colabora no concurso de descubrimento de novos talentos Tú sí que vales. En decembro de 2008 estreou tamén en Telecinco o concurso Operación Tony Manero, o cal non tivo moito éxito. En 2009, compaxinou con Pasapalabra o reality Supervivientes, xa que Jesús Vázquez abandonou o programa para presentar Operación Triunfo 2009 e o madrileño colleulle a substitución.
En xaneiro de 2011, presentou a gala benéfica Juntos en Telecinco.
Tamén foi guionista, modelo e actor de dobraxe (videoxogo de PS3 Little Big Planet) e fixo varias campañas publicitarias. En 2014 dirixiu o videoclip "Huelo el Miedo", do grupo Warcry, como director e protagonista do mesmo. Tamén escribiu un libro: "Sin-vergüenzas por el mundo", no cal narra as súas experiencias como reporteiro.
Vida persoal
miniatura|dereita|220px|Christian a carón da súa muller [[Almudena Cid na Copa do Mundo de Portimão (2008).]] Anteriormente estivo con Veruska Ramírez. Christian Gálvez coñeceu a Almudena Cid en Pasapalabra cando foi de invitada. Sentiuse atraído por ela nada máis vela, pediulle o teléfono ao seu representante e comezaron a falar. Foron noivos durante tres anos, desde 2007 ata 2010. A proposición de matrimonio foi en París.
Buxán, Seavia, Coristanco
Buxán é un lugar da parroquia de Seavia no concello coruñés de Coristanco na comarca de Bergantiños. Tiña 84 habitantes no ano 2018 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística dos cales eran 41 homes e 43 mulleres.
RenderMan
RenderMan Interface Specification (RISpec) é unha API desenvolvida por Pixar para transformar as escenas tridimensionais das súas producións en imaxes dixitais de alta calidade. Existe un protocolo de comunicación entre o programa de modelado e o de renderizado, necesario para poder "comprender" os comandos do programa e "traducilos" a unha imaxe fotorrealística.
Jonathan Brandis
Jonathan Gregory Brandis, nado en Danbury, Connecticut o 13 de abril de 1976 e finado nos Ánxeles o 12 de novembro de 2003, foi un actor, director e guionista estadounidense.
RenderMan
Este programa é usado, principalmente, de dúas maneiras:
Jonathan Brandis
Comezou a súa carreira como modelo infantil, e máis tarde comezou a actuar en anuncios comerciais e en papeis de cine e televisión. Con 17 anos, interpretou a Lucas Wolenczak na serie de televisión da NBC SeaQuest DSV.
En novembro de 2003, Brandis suicidouse con 27 anos.
Manuel Vázquez Faraldo
Manuel Vázquez Faraldo, nado en Miño en 1962, é un político galego e alcalde de Miño dende o ano 2019.
Traxectoria
Economista de profesión, foi concelleiro en Miño pola agrupación de electores Alternativa Miñoterra dende 1995 ata 2003. Dende 2005 milita no PSdeG-PSOE, entrando de novo na corporación no grupo municipal socialista no ano 2010
En 2011 encabezou a candidatura socialista, que obtivo seis concelleiros. En 2015 a súa lista foi a máis votada Finalmente, Ricardo Sánchez Oroza, de CxG, foi investido alcalde cos seis votos do Partido Popular de Miño.
Heroes
Heroes pode referirse a:
Manuel Vázquez Faraldo
Traxectoria
Nas elecccións do 26 de maio de 2019 o seu partido acadou nove concelleiros, e o 15 de xuño tomou posesión como o primeiro alcalde socialista de Miño dende 1936.
Baixo a súa xestión resólvese a grave débeda por neglixencia que recaía no concello dende o mandato de Juan Antonio Maceiras, o escándalo Fadesa da urbanización Miño Costa Golf rematou cun préstamo de 7 millóns pedido polo concello para poder pagar os xuros debidos a veciñanza expropiada, 18 anos de conflito marcada pola sentenza que declarou a adquisición ilegal dos terreos nos que se construiría a urbanización de 1200 vivendas e campo de golf, a débeda do concello traducíase en 3014€ por persoa unha das máis altas a nivel municipal de toda Galicia.
Festival de Eurovisión 2008
miniatura|300px|Diman Bilan, representante de [[Rusia, gañador de Eurovisión 2008]] miniatura|300px|Mapa da final 2008. En azul claro, o país que conseguiu máis votos; no outro extremo da gama, en vermello intenso, os países ([[Reino Unido, Alemaña e Polonia), que conseguiron menos puntos.]] O Festival da Canción de Eurovisión 2008 foi a 53ª edición do Festival de Eurovisión. Tivo lugar en Serbia e nela participaron 43 estados o que supuxo un novo récord histórico para a organización. O gañador foi Rusia, coa canción Believe, interpretada por Dima Bilan.
Organización
O festival foi organizado pola Radio Televisión Serbia. As datas de celebración foron o 20 de maio e o 22 de maio para as semifinais, e o 24 de maio para a final. O lugar foi a Beogradska Arena, un dos polideportivos máis grandes de Europa, cunha capacidade de 23.000 localidades. Os presentadores foron Jovana Janković e Željko Joksimović.
Novidades
Por primeira vez, o festival desenvolveuse con dúas semifinais. Nelas participaron en total 38 países, distribuídos en dúas sesións de 19. Os únicos países que acoden directamente á final son os catro grandes (Francia, España, Reino Unido e Alemaña) e mais o país organizador, que neste caso foi Serbia.
As votacións desenvólvense co mesmo sistema de puntos ca nas edicións anteriores, pero nas semifinais só poderán votar os países que participen nesa semifinal, ademais dos catro grandes.
Participaron por primeira vez San Marino e Acerbaixán. Austria declinou participar. Por primeira vez tamén houbo un proceso previo de repartición de televisións, para que non puidesen caer demasiadas da mesma zona na mesma semifinal. Así fíxose un apartado para os países latinos, outro para os nórdicos, outros dous para os eslavos...
Ligazóns externas
Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse
Side Effects (filme de 2013)
Side Effects é un filme estadounidense de 2013 dirixido por Steven Soderbergh e escrito por Scott Z. Burns. Está protagonizado por Rooney Mara no papel dunha muller que é prescrita con fármacos experimentais por psiquiatras (Jude Law e Catherine Zeta-Jones) após o seu marido (Channing Tatum) sae do cárcere. Side Effects estreouse nos cinemas dos Estados Unidosd o 8 de febreiro de 2013 a través de Open Road Films.
Yémeda
miniatura|300px|dereita|Localización da [[provincia de Cuenca.]] Yémeda é un concello da provincia de Cuenca na comunidade de Castela-A Mancha. Esténdese por unha área de 29.08 km² onde no ano 2007 vivían 27 habitantes.
Política
A repartición de escanos quedou deste xeito:
Arcella
miniatura|Arcella sp. Arcella é un xénero de amebas testadas ou Arcellinida, que xeralmente se encontra en augas doces e sobre musgos e raramente no solo. Unha característica distintiva de Arcella é a testa (cuberta dura) cun oco no seu centro desde o que emerxen pseudópodos con forma de dedos. É un dos xéneros de testáceos de maior tamaño.
Características
As Arcella están tipicamente encerradas dentro dunha testa (cuberta, cuncha) quitinosa con forma de parasol, que ten unha soa abertura central a través da cal se estenden os pseudópodos que utiliza para a locomoción e captura do aimento. Nalgunhas especies esta abertura está rodeada dun anel de poros. A testa está composta de materia orgánica, ten un diámetro de ata 300 µm e é transparente ou de cor amarela clara nas Arcella novas, pero faise marrón conforme aumenta a súa idade debido á progresiva deposición de compostos de ferro e manganeso. A diferenza doutros xéneros, a testa non incorpora grava miúda ou outros corpos estraños para reforzar a súa resistencia.
Nos todas as especies de Arcella teñen o mesmo número de núcleos, dos que pode haber un só, como nalgunhas A. hemisphaerica, ou ata 200, como en A. megastoma, aínda que a maioría son binucleadas. Teñen tamén moitos vacúolos contráctiles, e poden formar vacúolos de dióxido de carbono no seu citoplasma para flotar ata a superficie da auga.
Nutrición e distribución
Arcella habita en pozas de auga doce, augas eutróficas, pantanos, musgos, e follas caídas húmidas. Só unhas poucas especies poden atoparse no solo. Nútrense de diatomeas, algas verdes unicelulares ou protozoos flaxelados e ciliados.
A maioría das especies están distribuídas en todo o mundo, pero algunhas teñen distribucións máis restrinxidas, como por exemplo A. brasiliensis e A. rota, que son endémicas de Suramérica.
Aliméntanse estendendo os seus pseudópodos para rodear as súas presas e arrastralas ao interior do microorganismo.
Especies
Describíronse unhas 130 especies e subespecies do xénero Arcella ata agora. Entre elas salientaremos as seguintes:
Aeroporto de Bremen
O aeroporto de Bremen (IATA: BRE, ICAO: EDDW) é un aeroporto internacional que serve á cidade e ao estado de Bremen, no norte de Alemaña. Está situado a 3,5 km ao sur da cidade e no ano 2016 pasaron polas súas instalacións un total de 2 573 501 pasaxeiros. Nel operan principalmente voos cara destinos metropolitanos e de ocio en Europa e serve como base para Germania e Ryanair.
Anhídrido de ácido
miniatura|Exemplo xenérioco dun anhídrido de ácido co grupo funcional en azul.
Un ou ambos os grupos acilo dun anhídrido de ácido poden tamén derivar doutro tipo de ácidos orgánicos, como o ácido sulfónico ou o ácido fosfónico. Ademais, un dos grupos acilo do anhidro de ácido pode derivar dun ácido inorgánico como o ácido fosfórico. O anhídrido de ácido mixto 1,3-bisfosfoglicerato é un intermediato na formación do ATP na glicólise; é o anhídrido mixto entre o ácido 3-fosfoglicérico e o ácido fosfórico. Os óxidos ácidos son o equivalente inorgánico dos anhídridos de ácidos e ás veces son clasificados como anhídridos de ácidos.
Preparación
Anhídridos mixtos que conteñen o grupo acetilo prepáranse a parti de cetenas:
Reaccións
Os anhídridos de ácido son unha fonte de grupos acilo reactivos, e as súas reaccións e usos lembran ás dos haluros de acilo. En reaccións con substratos próticos, as reaccións dan iguais cantidades de produtos acilados e ácidos carboxílicos: onde HY = HOR (alcohois), HNR'2 (amoníaco, aminas primarias e secundarias), anel aromático (ver acilación de Friedel-Crafts).
Os anhídridos de ácido tenden a ser menos electrofílicos que os cloruros de acilo, e só se transfire un grupo acilo por molécula de anhídrido de ácido, o cal dá lugar a unha menor eficiencia de átomo. Porén, o baixo custo do anhídrido acético faino unha elección común para as reaccións de acetilación.
Aplicacións e exemplos de anhídridos de ácidos
O anhídrido acético é un importante composto químico industrial amplamente utilizado para producir ésteres, por exemplo, acetato de celulosa. O anhídrido maleico é o precursor de varias resinas por copolimerización con estireno. O anhídrido maleico é un dienoófilo na reacción de Diels-Alder.
As moléculas de dianhídridos, que conteñen dúas funcións de anhídrido de ácido, utilízanse para sintetizar poliimidas e ás veces poliésteres e poliamidas. Exemplos de dianhídridos son: dianhídrido piromelítico (PMDA), dianhídrido 3,3’,4,4’-oxidiftálico (ODPA), dianhídrido 3,3’,4,4’-benzofenona tetracarboxílico (BTDA), anhídrido 4,4’-diftálico (hexafluoroisopropilideno) (6FDA), dianhídrido benzoquinonetetracarboxílico, dianhídrido etilenotetracarboxílico. Os polianhídridos son unha clase de polímeros caracterizados por teren enlaces anhídrido que conectan unidades repetidas do esqueleto da cadea do polímero.
Kentucky
Kentucky é un dos 50 estados dos Estados Unidos de América, localizado na Rexión Sueste do país. O seu nome oficial é Commonwealth of Kentucky. Kentucky atópase no interior do leste dos Estados Unidos. As súas principais fontes de renda son a manufactura de produtos industrializados e o turismo.
Francisco Javier Peral
Francisco Javier Peral Periane, coñecido como Javito, nado en Plasencia (Cáceres) o 4 de novembro de 1983, é un futbolista español. Xoga de centrocampista e o seu club actual é o Panthrakikos F.C. de Grecia.
Kentucky
Anteriormente, críase que a orixe do nome do estado viña dunha palabra amerindia, que significa "terreo de caza escuro e sanguento", porque as tribos nativas que vivían na rexión cazaban dentro dos densos bosques do estado, e que, moitas veces, estas tribos loitaban entre si nestes bosques. Porén, actualmente crese que a palabra Kentucky pode ser atribuída a numerosos idiomas indíxenas, con varios significados posibles. Algúns destes significados son "terra do mañá", "terra de cana e pavos" e "pradería".
A rexión onde está localizada actualmente Kentucky foi colonizada orixinalmente por colonos da colonia británica de Pensilvania, en 1774, pero pasou a ser controlada por Virxinia durante a Revolución Americana de 1776, e converteuse no décimo quinto estado americano en entrar na Unión, o 1 de xuño de 1792.
Francisco Javier Peral
Traxectoria
Formado nas categorías inferiores do Futbol Club Barcelona, xogou no Barça B entre 2004 e 2006 e chegou a debutar co primeiro equipo na Liga de Campións, nun partido contra o Shakhtar Donetsk. No verán de 2006 ficha polo grego Aris Salónica FC.
Kentucky
Ata 1792
Diferentes tribos de nativos americanos vivían na rexión onde se localiza actualmente Kentucky preto de 10 mil anos antes da chegada dos primeiros exploradores europeos á rexión. Estas tribos eran primariamente cherokee, delaware e os shawnee, así como os iroqueses. Estes últimos constantemente atacaban outras tribos indíxenas.
Francisco Javier Peral
Traxectoria
O 29 de xaneiro de 2010 anunciábase a súa cesión ao Deportivo da Coruña, pero non chegaría a debutar coa camiseta branquiazul debido a un problema co seu traspaso.
Selección nacional
O 7 de xuño de 2005 xogou o seu único partido como internacional coa Selección de fútbol sub-21 de España, partido no que España gañou 4-2 a Bosnia e Hercegovina.
Kentucky
Ata 1792
Ao longo do final do século XVII e das primeiras décadas do século XVIII, diversos exploradores británicos e franceses exploraron a rexión.
Moito do que agora é Kentucky foi comprado aos nativos americanos polos tratados de Fort Stanwix (1768) e Sycamore Shoals (1775). Posteriormente, Kentucky creceu rapidamente cando se fundaron os primeiros asentamentos ao oeste das montañas Apalaches, con colonos (sobre todo de Virxinia, Carolina do Norte, e Pensilvania) que se incorporaban á rexión vía Cumberland Gap e o río Ohio. O máis famoso destes primeiros exploradores e colonos foi Daniel Boone, considerado tradicionalmente un dos fundadores do estado. En 1775 comezou a Guerra de Independencia dos Estados Unidos de América. Os iroqueses que vivían na rexión aliáronse cos británicos, e iniciaron constantes ataques contra comunidades americanas en Kentucky. Os rebeldes americanos, estaban ocupados co desenvolvemento da guerra no oeste, pero os habitantes da rexión defendéronse con éxito contra sucesivos ataques iroqueses.
Virxinia nunca demostrou demasiado interese en apropiarse de Kentucky, de feito, a apropiación da rexión como un condado de Virxinia fixérase soamente como unha declaración de reivindicación de posesión dos Estados Unidos da rexión de Kentucky (que anteriormente ao comezo da guerra non pertencía a ningunha das Trece Colonias). A Revolución Americana terminou en 1783. Nove anos despois, o 1 de xuño de 1792, Kentucky fíxose oficialmente un estado americano. Foi o décimo quinto estado en entrar na Unión.
1792 - 1865
250px|dereita|miniatura|Mapa de [[1850 do planeado Distrito Occidental de Columbia, que tentaba substituír o Distrito de Columbia como a capital dos Estados Unidos.]]
En 1818, o presidente Jackson asegurou a posesión da actual porción occidental de Kentucky - ata entón disputada cos nativos - a través da compravenda formal desta rexión aos indíxenas.
Durante a década de 1850, o goberno americano considerou cambiar o seu capital, o Distrito de Columbia, en dirección ao oeste, polo que foi chamado na época como Distrito Occidental de Columbia. Esta capital estaría entre Capitol City (localizada en Kentucky) e Metropolis (Illinois). Con todo, estes plans nunca pasaron do papel.
A Guerra Civil Estadounidense iniciouse en 1861. Kentucky, inicialmente, declarou a súa neutralidade na guerra, non demostrando interese en participar activamente á beira da Unión (Estados Unidos en si) ou dos Estados Confederados de América. Oficialmente, con todo, Kentucky aínda facía parte da Unión, polo que tropas confederadas invadiron Kentucky en xaneiro de 1862, sendo expulsados por forzas americanas en outubro do mesmo ano.
No final da guerra, Kentucky aínda facía parte da Unión. Con todo, o goberno americano tomou decisións que desgustaron á gran maioría dos habitantes do estado. Os escravos foron liberados sen indemnización para os seus donos, a economía de Kentucky, daquela principalmente agraria, estaba feita farrapos. Ademais diso, tropas americanas ocuparon o estado, a pesar de participar activamente no lado da Unión. Estas tropas permaneceron no estado ata 1870, compostas fundamentalmente por afroamericanos e ocupando áreas que apoiaran os suristas. A moral dos habitantes de Kentucky minguou drasticamente. Durante unha década o estado entraría nunha gran recesión económica, principalmente causada por unha caída drástica nas vendas de tabaco ao exterior.
1865 - Actualidade
A partir de mediados da década de 1870, a economía de Kentucky comezou a recuperarse, lenta e gradualmente, grazas á construción ferroviaria ao longo do territorio. Eventualmente, a demanda do tabaco no exterior aumentou, e inmediatamente o tabaco volveuse a principal fonte de renda do estado, causando recesións económicas cando os prezos do tabaco caían no mercado internacional. Outro cambio foi un crecente interese da poboación polas carreiras de cabalos, desenvolvendo enormemente a cría cabalar no estado. O famoso Derby de Kentucky, actualmente a carreira de cabalos máis famosa do país, é un evento anual de Louisville. A primeira carreira foi realizada en 1875.
Porén, boa parte da poboación de Kentucky vivía na pobreza. Había un gran descontento co goberno estatal entre a poboación. En 1900, case se produce unha guerra civil, debido a un conflito político sobre os resultados e posibles fraudes nas eleccións para gobernador, onde un dos candidatos, William Goebel, foi asasinado. Realizáronse uns novos comicios, e a guerra civil non chegou a producirse. Un monopolio do cultivo e venda de tabaco xurdiu no final do século XIX, e varios facendados e comerciantes, entre 1904 e 1909, atacaron este monopolio provocando incendios en depósitos e plantacións, na que foi coñecida como a Guerra do Tabaco.
A Guerra do Tabaco provocou unha nova recesión na economía de Kentucky ao longo das primeiras décadas do século XX. Os efectos desta recesión foron agravados pola Gran Depresión. Moitos facendados quedaron endebedados, e foron obrigados a abandonar as súas facendas e a trasladarse ás cidades. A pobreza e o desemprego arrasaron a poboación das cidades do estado. O goberno de Kentucky reaccionou a través da construción de varias autoestradas, vías rápidas e fábricas estatais, diminuíndo os efectos desta gran recesión no final da década de 1930. A segunda guerra mundial acabou coa recesión económica de Kentucky, e o estado industralizouse rapidamente. Unha década despois do final da guerra, a principal fonte de renda de Kentucky era a industria de manufactura e a maioría da poboación do estado xa vivía en áreas urbanas.
A minería do carbón tamén se converteu noutra gran fonte de renda do estado. Kentucky é actualmente o segundo maior produtor de carbón dos Estados Unidos, só detrás de Virxinia Occidental. Así e todo, os métodos utilizados para a minería do carbón (remoción do chan que cobre as minas de carbón, expondo ao aire libre o carbón) causaban grande erosión e polución nas rexións onde era extraído o carbón, principalmente por mor da choiva. En 1978, o goberno de Kentucky obrigou a tódalas empresas mineiras do carbón á utilización de novos métodos de minería e a restituír a rexión cuxo chan foi removido para a obtención de carbón ás condicións orixinais. Estas empresas, a causa do alto custo do acondicionamento e das novas técnicas, trouxo como consecuencia o despedimento de centenares de traballadores, para poder continuar as explotacións en condicións de rendibilidade. Desde entón, estas empresas modernizaron as súas minas, e continuaron despedindo máis traballadores, xerando miles de persoas desempregadas - moitas delas sen que completen estudos medios. Con todo, aínda así, a minería do carbón é aínda unha fonte de renda primaria de Kentucky, e o estado aínda é o segundo maior produtor nacional de carbón.
A partir da década de 1960, o turismo converteuse nunha das principais fontes de riqueza de Kentucky. O estado, ademais, converteuse nun dos centros da produción automobilística americana. Desde entón, a industria foi a principal fonte de renda de Kentucky.
Xeografía
250px|dereita|miniatura|Mapa de Kentucky e dos seus 120 condados. 250px|dereita|miniatura|Mapa das cinco rexións xeográficas de Kentucky. Knobs pertence á Bluegrass Region.
Kentucky está rodeado completamente por outros estados americanos: limita ao norte con Illinois, Indiana e Ohio, ao nordeste con Virxinia Occidental, ao leste con Virxinia, ao sur con Tennessee e ao oeste con Missouri. Os bosques cobren cerca do 30% do estado.
Toda a fronteira norte de Kentucky con outros estados está formada enteiramente polo Río Ohio, que serve como división natural entre Kentucky e os estados setentrionais. A fronteira occidental está formada polo Río Mississippi. Kentucky é o único estado americano que posúe parte do seu territorio nun enclave localizado dentro doutro estado americano. Un pequeno pedazo de terra no extremo occidental (de feito, o punto máis occidental do estado): o Kentucky Bend (tamén chamado Madrid Bend, Bessie Bend ou Bubbleland), unha península fluvial, está cercada por tres lados polo Río Mississippi, facendo fronteira ao norte con Missouri e ao sur con Tennessee. Este enclave anteriormente pertencía ao corpo principal de Kentucky. Con todo, un gran terremoto en 1811 na rexión desviou o curso do Río Mississippi - que entón xa actuaba como unha fronteira natural entre Kentucky e Missouri - separándoo do resto de Kentucky. Porén, este enclave continuou pertencendo a Kentucky, aínda estando illado do resto do estado.
Kentucky pode ser dividida en cinco rexións xeográficas:
Clima
Kentucky posúe un clima temperado, con veráns quentes e invernos relativamente fríos. A temperatura no estado non varia moito dunha rexión a outra.
No inverno, as temperaturas caen gradualmente á medida que se viaxa en dirección ao norte. O sur de Kentucky posúe temperaturas medias de 2°C, mentres que o centro-norte posúe unha temperatura media de -1 °C. A media das mínimas en Kentucky, no inverno, é de -3 °C, e das máximas, de 7 °C. As extremas varían entre -30 °C e 18 °C. A temperatura máis baixa rexistrada foi de -38 °C, en Shelbyville, o 19 de xaneiro de 1994.
Durante o verán, as temperaturas máis altas rexístranse no oeste, onde as altitudes son máis baixas. A temperatura media no verán, no extremo occidental de Kentucky, é de 28 °C, no centro-sur é de 25 °C, e no leste, é de 23 °C. A media das mínimas no verán é de 18 °C, e das máximas, 30 °C. As extremas varían entre 10 °C e 42 °C. A temperatura máis alta rexistrada en Kentucky foi de 46 °C, en Greensburg, o 28 de xullo de 1930.
A taxa de precipitación media anual de choiva do estado é de 117 centímetros. O sur posúe taxas de precipitación levemente maiores que no norte. As taxas de precipitación media anual de neve é de 30 centímetros. O sur rexistra preto de 20 centímetros anuais de neve, mentres que o norte rexistra preto de 50 centímetros anuais.
Política
miniatura|dereita|200px|Edificio do Kentucky State Capitol en [[Frankfort, Kentucky|Frankfort.]] A actual Constitución de Kentucky foi adoptada en 1891. Outras Constitucións máis antigas foron adoptadas en 1792, 1799 e en 1850. Emendas á Constitución poden ser propostas polo Poder Lexislativo de Kentucky. Para seren aprobadas as emendas creadas por unha das cámaras do Poder Lexislativo, necesitan recibir polo menos tres cuartos dos votos do Senado e da Cámara dos Representantes do Estado, e dous terzos dos votos da poboación electoral de Kentucky, nun referendo.
Á cabeza do Poder executivo en Kentucky están o Gobernador e o Tenente Gobernador. O Gobernador é elixido para mandatos de ata 4 anos de duración. Unha persoa pode exercer o cargo soamente dúas veces.
O Poder lexislativo está constituído pola Asemblea Xeral de Kentucky, formada por Senado e pola Cámara dos Representantes. O Senado posúe un total de 38 membros, mentres que a Cámara dos Representantes posúe un total de 100 membros. Kentucky está dividido en 38 distritos senatoriais e 100 distritos representativos. Os electores de cada distrito elixen un senador/representante, que irá representar tal distrito no Senado/Cámara dos Representantes. Os senadores son elixidos por catro anos e os representantes por dous anos.
O tribunal máis alto do Poder xudicial de Kentucky é o Tribunal Supremo de Kentucky, composto por sete xuíces, un dos cales é escollido polo grupo para actuar como xefe de xustiza. Outros tribunais de xustiza son o Court of Appeals of Kentucky, composto por 14 xuíces, e 56 Tribunais de Distrito, cun número de xuíces que varía en cada distrito. Tódolos xuíces do Poder Xudicial de Kentucky son elixidos pola poboación do estado, para mandatos de ata 8 anos de duración, sendo os xuíces dos tribunais distritais electos pola poboación dos seus respectivos distritos.
Kentucky está dividido en 120 condados, dos cales 118 son administrados por un tribunal fiscal, liderado por un xuíz executivo. Os condados de Fayette e Jefferson son administrados por un alcalde e un Consello municipal. Kentucky non posúe vilas ou cidades secundarias (towns). Toda comunidade urbana cun concello é unha cidade primaria (city). Con todo, o goberno do estado divide as cidades do estado en seis clases, que varían de acordo coa poboación da cidade en cuestión. As cidades de primeira clase posúen máis de 100 mil habitantes, as de segunda clase, de 20 a 100 mil habitantes, as de terceira clase, de 8 a 20 mil, as de cuarta, de 3 a 8 mil, de quinta, mil a tres mil, e as de sexta clase, menos de tres mil habitantes. As cidades de maior clase posúen maiores poderes e responsabilidades que as de clases menores. Os condados están encargados de fornecer a maioría dos servizos gobernamentais ás cidades de menores categorías que, nas cidades de categoría máis elevada, serían de responsabilidade da cidade.
Máis da metade do orzamento do goberno de Kentucky está xerado por impostos estatais. O resto provén de fondos recibidos do goberno federal e de préstamos. En 2002, o goberno do estado gastou 18,4 billóns de dólares, xerando 16,1 billóns de dólares. A débeda gobernamental de Kentucky é de 9 billóns de dólares. A débeda per cápita é de 2.210 dólares, o valor dos impostos estatais per cápita é de 1.950 dólares, e o valor dos gastos gobernamentais per cápita é de 4.500 dólares.
Por preto dun século despois da fin da Guerra civil estadounidense, Kentucky foi dominado polo Partido Demócrata. Con todo, o Partido Republicano creceu no estado desde a década de 1930. Desde a década de 1960, tanto demócratas como republicanos elixiron un número semellante de gobernadores e outros oficiais do Executivo e de membros do Lexislativo do estado. A nivel nacional, malia todo, os republicanos dominan actualmente Kentucky, e a maioría dos representantes estatais no Congreso dos Estados Unidos son republicanos. A maioría dos votos dos colexios electorais do estado favoreceu os republicanos nas últimas sete eleccións presidenciais americanas.
Kentucky é un dos catro estados americanos que usa o termo Commonwealth no seu nome, os outros tres son Massachusetts, Pensilvania e Virxinia. O goberno de Kentucky decidiu usar este termo baseándose en Virxinia (que tamén usa esta definición). Cando o estado de Kentucky entrou a facer parte da Unión en 1792, a gran maioría da poboación de Kentucky era nativa de Virxinia, que entrara na Unión en 1788, xa co termo Commonwealth.
Demografía
Consonte co censo nacional do 2000, da Oficina do Censo dos Estados Unidos, a poboación de Kentucky nese ano era de 4 041 769 habitantes, un crecemento do 10% en relación coa poboación do estado en 1990. Unha estimación realizada en 2005 calcula a poboación do estado en 4 173 405 habitantes, un crecemento do 12,8% en relación coa poboación en 1990, do 3,2%, en relación coa poboación en 2000, e do 0,8% en relación coa poboación estimada en 2004.
O crecemento da poboación natural de Kentucky entre 2000 e 2005 foi de 77.156 habitantes (287.222 nacementos, 210.066 falecementos) o crecemento causado pola inmigración foi de 27.435 habitantes, e a migración interestatal incrementouse en 32.169 habitantes. Entre 2000 e 2005, a poboación de Kentucky incrementouse en 131.120 habitantes, e entre 2004 e 2005, en 31.570 habitantes. O 2,3% da poboación do estado (95.000 habitantes) non naceron nos Estados Unidos.
Cerca do 48% da poboación de Kentucky vive en rexións metropolitanas. Os núcleos metropolitanos de Kentucky son Louisville, Lexington, Cincinnati (localizado en Ohio, parte da rexión metropolitana localizada en Kentucky), Hopkinsville-Clarksville (a última localizada en Tennessee), Henderson-Evansville (a última localizada en Indiana), Ashland-Huntigton (a última localizada en Virxinia Occidental) e Owensboro.
Razas e etnias
Composición racial da poboación de Kentucky:
Os cinco maiores grupos étnicos de Kentucky son: americanos, que compoñen o 20,9% da poboación (a gran maioría son descendentes de ingleses e escoceses), alemáns (12,7%) irlandeses (10,5%), ingleses (9,7%) e afroamericanos (7,3%).
Relixión
dereita|miniatura|Calvary baptist church ([[Lexington, Kentucky|Lexington).]] Porcentaxe da poboación de Kentucky por afiliación relixiosa:
Principais cidades
As cidades máis poboadas de Kentucky, así como a maioría dos condados de maior crecemento, están concentrados nunha área coñecida como Golden Triangle (Triángulo Dourado), na rexión Bluegrass, no centro-norte do estado. As excepcións son os condados de Hardin, LaRue e Meade, localizados ao suroeste do estado.
A cidade máis populosa de Kentucky é Louisville. A parte da rexión metropolitana de Louisville localizada dentro de Kentucky posúe unha poboación de 1 120 039 habitantes. A segunda é Lexington, que posuía, coa súa rexión metropolitana, unha poboación de 635.547 habitantes en 2005. Os sete condados localizados no extremo norte, na rexión chamada Northern Kentucky, que pertence á rexión metropolitana de Cincinnati (cidade localizada no estado veciño de Ohio) posuían en conxunto 403.727 habitantes en 2005. As rexións metropolitanas Loiusville e Lexington, e mais Northern Kentucky, tiñan unha poboación combinada de 2 159 313 habitantes en 2005, que supón o 51,7% da poboación do estado.
400px|esquerda|miniatura|Louisville. As outras dúas áreas urbanas en rápido crecemento son Bowlin Green e a rexión metropolitana centralizada nas cidades de Somerset, London e Corbin. Aínda que Somerset sexa a única cidade desta rexión metropolitana que posúe máis de dez mil habitantes, a rexión experimentou un gran crecemento de poboación, xuntamente cun grande aumento no número de empregos na área, e é considerada por moitos xeógrafos como a próxima grande área urbanizada de Kentucky. O crecemento da poboación foi especialmente grande no condado de Laurel. Estímase que a poboación de London case se duplicará, de 5.692 habitantes en 2000 a 10.879 habitantes en 2010.
Economía
O Produto Interior Bruto de Kentucky, en 2005, foi de 140 mil millóns de dólares. Así mesmo, a renda per capita foi de 28.513 dólares, a 43ª do país. A taxa de desemprego de Kentucky é do 5,3%.
O sector primario supón un 2% do PIB de Kentucky. A agricultura e a gandaría xuntas corresponden a un 2% do PIB. Kentucky posúe preto de 86 mil granxas, que cobren preto de do 60% do estado, e empregan preto de 141 mil persoas. Cabalos, gando vacún e tabaco son os principais produtos da industria agropecuaria de Kentucky. O estado posúe o maior rabaño equino do país.
O sector secundario representa un 34% do PIB. O valor total dos produtos fabricados no estado é de 34 mil millóns de dólares. Os principais produtos industrializados fabricados en Kentucky son equipamentos de transportes, produtos químicos (principalmente fertilizantes), maquinaria e alimentos industrialmente procesados. A industria de transformación de materias primas significa un 27% do PIB do estado, empregando aproximadamente a 335 mil persoas. A industria da construción responde por un 5% do PIB e emprega aproximadamente a 137 mil persoas. A minaría responde por un 2% do PIB de Kentucky, empregando a preto de 23 mil persoas. O principal recurso natural mineiro no estado é o carbón.
O sector terciario supón un 64% do PIB de Kentucky. O sector servizos representa un 16% do PIB do estado, e emprega a máis de 615 mil persoas. Os servizos financeiros e inmobiliarios significan preto dun 12% do PIB, empregando aproximadamente a 132 mil persoas. O comercio por maior e polo miúdo supón un 15% do PIB, e emprega aproximadamente a 500 mil persoas. Os servizos gobernamentais representan un 13% do PIB, empregando unhas 350 mil persoas. Transportes, telecomunicacións e servizos públicos empregan a preto de 128 mil persoas, o que significa un 8% do PIB de Kentucky. Preto dun 97% da electricidade xerada no estado é producida por centrais termoeléctricas a carbón, e o resto prodúcese na súa meirande parte en centrais termoeléctricas a gas natural.
Educación
250px|dereita|miniatura|Vista da escola de economía da Universidade de Louisville, en [[Louisville, Kentucky|Louisville.]] A primeira escola pública de Kentucky foi fundada en 1775 en Harrodsburg. Posteriormente outras cidades fundaron algunhas escolas nas súas áreas urbanas. Estas escolas, inicialmente, eran totalmente administradas e sufragadas polas cidades. En 1837 o goberno do estado decidiu crear un sistema estatal de ensino público, pasando a achegar fondos para a creación e funcionamento destas escolas. En 1990, o goberno de Kentucky foi obrigado a reformar o sistema escolar público do estado e a fornecer máis orzamentos á educación, segundo unha decisión tomada polo Tribunal Supremo de Kentucky, debido a que o sistema público padecía de diversos fallos e recibía orzamentos insuficientes.
Actualmente, tódalas institucións educativas en Kentucky necesitan seguir as regras e patróns ditados polo Consello Estatal de Educación de Kentucky. Este consello controla directamente o sistema de escolas públicas do estado, que está dividido en diferentes distritos escolares. O Consello é composto por sete membros elixidos polo gobernador e aprobados polo Senado, en mandatos de ata catro anos de duración. Nas cidades con máis de oito mil habitantes, a responsabilidade da administración do sistema escolar público é dos distritos municipais, mentres que en rexións menos densamente habitadas, esta responsabilidade é dos distritos escolares operando en todo o condado en xeral. Kentucky permite a existencia de "escolas charter" —escolas públicas independentes, que non son administradas por distritos escolares, pero que dependen de orzamentos públicos. A atención escolar é obrigatoria para tódolos nenos e adolescentes con máis de seis anos de idade, ata a conclusión do ensino secundario, ou ata os dezaseis anos de idade.
En 1999, as escolas públicas do estado atenderon preto de 648 mil estudantes, empregando aproximadamente 42 mil mestres. As escolas privadas atenderon preto de 75 mil estudantes, empregando aproximadamente 5,5 mil profesores. O sistema de escolas públicas do estado consumiu preto de 3,646 billóns de dólares, e o gasto das escolas públicas foi de aproximadamente 6,4 mil dólares por estudante. Cerca do 83% dos habitantes do estado con máis de 25 anos de idade posúen un diploma de ensino secundario.
A primeira biblioteca pública de Kentucky foi fundada en 1795, en Lexington, aínda que os usuarios destas bibliotecas tiñan que pagar unha taxa mensual para teren o dereito de tomaren prestado material bibliotecario. Actualmente, tódalas cidades con máis de 8 mil habitantes administran polo menos unha biblioteca pública, mentres que os condados administran bibliotecas localizadas en varias cidades con menos de 8 mil habitantes.