cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Otaria flavescens
Ecoloxía
Comen numerosas especies de peixes, como merlúcidos e anchoas. Tamén comen cefalópodos, como luras e polbos. Foron observados depredando pingüíns, pelicanos e focas novas da especie Arctocephalus australis. Poden alimentarse no fondo do océano de presas de movementos lentos ou cazar en grupos en bancos de peixes, dependendo da área. Cando capturan a presa, sacódena violentamente para desgarrala en cachos. Observáronse aproveitándose (cleptoparasitismo) das actividades de caza dos golfiños Lagenorhynchus obscurus, comendo os peixes que estes acurralaron. Os leóns mariños son unha das presas das candorcas e os tiburóns e son visitados como fonte dispoñible de sangue polos vampiros Desmodus rotundus procedentes da illa Pan de Azúcar de Chile.
Lingua telugu
Pódense distinguir tres grandes períodos na historia da lingua telugu: o arcaico, que comeza no século VII a. C. conforme os primeiros documentos escritos que se gardan, o medio, desde o século IX ata o século XVII e máis o telugu moderno.
Otaria flavescens
Comportamento social e reprodución
miniatura|esquerda|250px|Colonia de león mariño na Patagonia O apareamento ocorre entre agosto e decembro e as crías nacen entre decembro e febreiro. Os machos chegan primeiro para establecer e defender os seus territorios, mais despois dedícanse a defender a posesión das femias cando estas chegan. Un macho reúne agresivamente femias no seu territorio e deféndeas dos machos veciños ou intrusos. En praias rochosas, os machos establecen territorios onde as femias van descansar, manténdoas alí ata que chegan ao estro. En praias de croios ou area, os machos teñen territorios situados preto de onde chegan as ondas e monopolizan as femias que tratn de acceder ao mar. A cantidade de verdadeiras loitas entre machos depende do número de femias en celo. Canto antes chegue un macho ao lugar, máis longa será a súa dominación nel e máis copulacións conseguirá ter. Os machos poden xeralmente reter unhas tres femias no seu harén, pero algúns poden reter ata dezaoito. miniatura|275px|Macho cun harén miniatura|250px|esquerda|León mariño, símbolo de [[Mar del Plata, Arxentina]] Durante a estación de apareamento, os machos que non conseguen facerse cun territorio e un harén, na maioría dos casos subadultos, causan incursións en grupo para desafiar o status quo e conseguir acceso ás femias. As incursións en grupo son máis comúns en praias areosas que nas rochosas. Estas incusrsións causan o caos nos haréns reprodutores, e a miúdo as nais quedan separadas dos seus fillos. Os machos residentes tratan de expulsar os incursores e conservar as femias nos seus límites territoriais. Os incursores adoitan ter pouco éxito á hora de facerse cunha femia, mais algúns poden capturar algunhas femias ou mesmo permanecer na área reprodutora cunha ou máis femias. Ás veces, un macho invasor ssecuestra crías, posiblemente para intentar controlar as femias. Tamén toman crías como substitutas para femias maduras. Os subadultos pastorean as crías capturadas e impídenlles escapar, de forma similar ao que fan os machos adultos coas femias. Unha cría pode ser montada polo seu secuestrador, pero sen que haxa penetración. Aínda que este rapto de crías non lles dá aos machos beneficios reprodutores inmediatos, si poden acumular experiencia para saber controlar as femias. As crías ás veces quedan gravemente feridas ou morren durante estes secuestros.
John D. Rockefeller
Rockefeller é o único caso visto dun home que chegou a construír un monopolio puro, que lle custou ao mesmo goberno disolver e que de feito marcou en profundidade o desenvolvemento da industria petroleira a nivel mundial.
Otaria flavescens
Comportamento social e reprodución
Malia ser unha especie maiormente territorial de haréns, observouse unha poboación no Perú que ten un sistema reprodutor similar ao lek. Alí, ao haber unha maior proporción de machos en comparación coas femias, os machos agrúpanse e exhíbense tratando de atraer as femias e permiten que estas se movan libremente. O clima máis cálido tamén fai que as femias se despracen constantemente á auga, o que tamén fai que o sistema tradicional de apareamento sexa difícil de manter. As incursións en grupo que existen nas poboacións de climas temperados virtualmente non existen aquí. miniatura|250px|Femia e cría de león mariño As nais de leóns mariños con crías recentemente nadas permanecen con elas durante case unha semana ata adoptar o costume de facer viaxes de tres días ao mar para alimentarse e regresar despois para alimentar as crías. Actúan agresivamente contra outras femias que se acheguen ás súas crías, así como contra crías alleas que intenten mamar delas. As crías aventúranse por primeira vez na auga ás catro semanas e son desleitadas aos 12 meses. Isto último ocorre normalmente cando a femia dá a luz unha nova cría. As crías pasan gradualmente máis tempo na ondada da beira da praia e van desenvolvendo as súas habilidades natatorias.
John D. Rockefeller
Está considerado como o home máis adiñeirado da historia    e é o fundador da mítica familia de millonarios que aínda persiste co seu mesmo apelido e poder así como a extensión da súa riqueza foron extremas non só sobre os Estados Unidos senón sobre outros lugares, como Europa e Latinoamérica; de feito, a súa familia continuou a controlar o 90 % da industria petrolífera nesta última rexión durante máis de seis décadas despois do seu falecemento.
Otaria flavescens
Comportamento social e reprodución
Os leóns mariños suramericanos poden emitir varias vocalizacións e chamadas que varían co sexo e a idade. Os machos adultos fan chamadas de ton agudo durante as súas interaccións agresivas, ladran cando establecen territorios, gruñen cando interaccionan coas femias, e bufan despois de encontros antagónicos. As femias con crías fan unha chamada primaria materna cando se relacionan coas súas crías, e gruñen durante os seus encontros agresivos con outras femias. As crías fan chamadas primarias de cría. Algunhas destas vocalizacións e características acústicas poden servirlles para individualizarse.
John D. Rockefeller
Infancia
John Davison Rockefeller naceu en Richford, nunha familia de clase media descendente de inmigrantes alemáns chegados aos Estados Unidos en 1799, á súa vez descendentes de franceses hugonotes que se trasladaron a Alemaña no século XVII. A súa nai, Eliza, era unha muller moi organizada e dedicada a atender a súa familia, mentres que o seu pai, William Avery Rockefeller, non foi modelo de fidelidade conxugal nin exemplo para os seus seis fillos. Afastado do seo familiar durante longos períodos, cando volvía os seus petos polo xeral estaban cheos de diñeiro e incriblemente volvía cargado de regalos para a súa muller e os seus fillos. Moito máis tarde, John descubriu que o seu pai non era máis ca un impostor, que visitaba as reservas indíxenas vendendo aos seus moradores toda clase de obxectos e posteriormente foi moito máis rendible a venda de produtos farmacéuticos, que vendía como panacea para o cancro.
Otaria flavescens
Interaccións cos humanos
miniatura|Colonia urbana de león mariño en [[Valdivia, Chile]] miniatura|200px|Peles de león mariño suramericano O pobo Moche do antigo Perú adoraba o mar e os seus animais e na súa arte representaron con frecuencia leóns mariños. Dúas esttuas destes animais son o símbolo da cidade arxentina de Mar del Plata.
John D. Rockefeller
Infancia
Da súa nai Eliza herdou non só o físico, senón tamén a estrita moral calvinista, ademais de moitos dos principios básicos da súa vida, entre eles a orde e a dedicación.
Otaria flavescens
Interaccións cos humanos
Os pobos indíxenas de Suramérica aproveitáronse desta especie durante milenios e os europeos empezaron a facelo deste o século XVI. A caza desde entón foi diminuíndo e a especie xa non está ameazada. A especie está protexida na maior parte da súa área de distribución. Hai numerosas reservas e áreas protexidas nos sitios de reprodución e descanso dos leóns mariños. Malia esta protección, as regulacións non se aplican de forma efectiva en toda a área xeográfica onde viven.
Guglielmo Marconi
Guglielmo Marconi, nado en Boloña o 25 de abril de 1874 e finado en Roma o 20 de xullo de 1937, foi un enxeñeiro eléctrico italiano e gañador do Premio Nobel de Física en 1909, coñecido polo desenvolvemento dun sistema telegráfico sen fíos. Tamén foi presidente da Accademia d'Italia.
Traxectoria
Segundo fillo de Giuseppe Marconi, terratenente italiano, e a súa esposa de orixe irlandés Annie Jameson, estudou na Universidade de Boloña, onde levou a cabo os primeiros experimentos acerca do emprego de ondas electromagnéticas para a comunicación telegráfica. En 1896 os resultados destes experimentos foron aplicados en Gran Bretaña, entre Penarth e Weston, e en 1898 no arsenal naval italiano de La Spezia. A petición do goberno de Francia, en 1899 fixo unha demostración práctica dos seus descubrimentos, establecendo comunicacións inalámbricas a través do canle da Mancha, entre Dover e Wimereux.
Aínda que moitos inventores contribuíron á aparición da telegrafía sen fíos tales como Ørsted, Faraday, Hertz, Tesla, Edison, Alexander S. Popov e outros, Marconi é considerado como a persoa que conseguiu a primeira patente da radio, aínda que nun só país - o 2 de xullo de 1897 no Reino Unido, o que lle acreditou habitualmente como o pai da radio e das telecomunicaciones inalámbricas. En anos posteriores dita paternidade foi disputada por varias persoas. De feito, outros países, tales como Francia ou Rusia rexeitaron recoñecer a súa patente por devandita invención, referíndose ás publicacións de Alexander Popov publicadas anteriormente. En todo caso, foi Marconi quen desenvolveu comercialmente a radio.
John D. Rockefeller
Infancia
John Davison demostrou ser dende moi novo intelixente e aplicado. Mudouse coa súa familia a Ohio, Cleveland, onde o seu pai conseguira unha mellor oportunidade de traballo. Alí estudou en varios colexios públicos.
Otaria flavescens
Interaccións cos humanos
Individuos desta especie ás veces téñense en catividade.
John D. Rockefeller
Infancia
Xa dende moi novo Rockefeller mostraba grande interese polos negocios. De feito, recollía pedras para pintalas e logo vendelas aos seus compañeiros, dos que depositaba os seus pagos nun frasco azul, que el mesmo denominou máis tarde como a súa primeira «caixa forte», e que gardaba celosamente no seu cuarto, logrando reunir a pequena fortuna de 50 dólares, que para a época representaba unha suma de diñeiro considerable. Rockefeller alegou que foi entón cando puido aprender unha das leccións máis valiosas da súa vida, cando un día un amigo do seu pai foi á súa casa a pedirlle un préstamo para saldar un par de débedas que estaban a punto de vencer. O seu pai non tiña os cartos, mais el si, e acordou emprestarllo cun interese do 7 %. Rockefeller sorprendeuse posteriormente cando, despois dun ano, recibiu unha suma monetaria moi superior á que dera orixinalmente. Por iso fixou a máxima da súa vida:
Guglielmo Marconi
Traxectoria
En 1903 estableceu nos Estados Unidos a estación WCC, para transmitir mensaxes de leste para oeste, en cuxa inauguración cruzaron mensaxes de salutación o presidente Theodore Roosevelt e o rei Eduardo VIII de Inglaterra. En 1904 chegou a un acordo coa Oficina de Correos británica para a transmisión comercial de mensaxes por radio. Ese mesmo ano puxo en marcha o primeiro periódico oceánico -a bordo dos buques da liña Cunard-, que recibía as noticias por radio.
John D. Rockefeller
Infancia
A partir de aí, todas as súas ganancias foron estritamente contabilizadas nun caderno que el chamaba «o rexistro A» e comezou a fundamentar a mentalidade que o levou a triunfar anos máis tarde.
Guglielmo Marconi
Traxectoria
O seu nome deveu mundialmente famoso a consecuencia do papel que xogou a radio na salvación de centos de vidas con ocasión dos desastres do Republic (1909) e do Titanic (1912).
O valor da radio na guerra demostrouse por primeira vez durante a Guerra Italo-Turca de 1911. Coa entrada de Italia na I Guerra Mundial en 1915, foi designado responsable das comunicacións inalámbricas para todas as forzas armadas, visitando os Estados Unidos en 1917 como membro da delegación italiana.
John D. Rockefeller
Inicio da carreira
Con 16 anos, John Davison Rockefeller xa era contador en Cleveland e mostraba gran competencia nesta rama, traballando para a firma Hewit and Tuttl e outras empresas, chegando ao punto de que, ao terceiro ano en devandito sector, xa gañaba a considerable suma de 600 dólares anuais, mais cando lle negaron un aumento de 200 dólares, decidiu instalar un negocio por conta propia. Tiña aforrados 800 dólares, pero aínda lle faltaban outros 1000 para crear a súa primeira firma de corretaxe. O seu pai adiantoullos cun interese anual do 10 %, ata que alcanzase a maioría de idade. Así fundou, co seu socio M. B. Clark, a firma Clark & Rockefeller, que obtivo, no primeiro ano, beneficios por 4000 dólares e no segundo cuadruplicou a suma.
Guglielmo Marconi
Traxectoria
Trala guerra pasou varios anos traballando no seu yate, Elettra, preparado como laboratorio, en experimentos relativos á condución de onda curta e probando a transmisión inalámbrica dirixida.
John D. Rockefeller
Inicio da carreira
Entón comezou a investir no sector cafeteiro, o que aumentou aínda máis os seus ingresos. Porén, a pesar da gran cantidade de diñeiro que ganaba, Rockefeller non se sentía satisfeito, pois desexaba chegar moito máis lonxe e estaba decidido a logralo.
Guglielmo Marconi
Traxectoria
Obtivo, en 1909, o premio Nobel de Física, que compartiu con Karl Ferdinand Braun. Foi nomeado membro vitalicio do Senado italiano en 1918 e en 1929 recibiu o título de marqués.
En 1928 visitou Galicia e estivo en Bueu, onde propuxo a creación do Museo Massó.
John D. Rockefeller
O imperio de Rockefeller
A desconformidade de Rockefeller respecto aos seus logros e á produción da súa empresa, así como a súa percepción de que a industria petroleira lle ofrecería máis oportunidades, inducírono a entrar no sector industrial, na produción petroleira. John Davison Rockefeller era agora un mozo adiñeirado e entusiasta do sector petroleiro, mais ningunha persoa naquel mundo imaxinaba que a ambición e intelixencia deste mozo o levarían a crear o maior monopolio de todos os tempos sobre aquela importante industria.
Forza e sentido da oportunidade
left|miniatura|250px|Clevelande en 1857 Dende os anos 1850, Cleveland experimentara un acelerado crecemento, especialmente nos sectores industriais, dando como resultado que, contra 1861, convertérase nunha das cidades máis modernas e produtivas dos Estados Unidos, ademais de ser unha das principais sedes industriais. En medio deste ambiente, Rockefeller apreciou de preto o crecemento paulatino que a industria petroleira comezaba a experimentar e foi o bastante brillante como para entender que ese combustible pronto se convertería na fonte de enerxía do mundo.
En 1862, cos aforros e ganancias da súa firma cafeteira, pasou a ser socio da Clark & Andrews, que comezou instalando as súas refinerías, e en cuestión de moi pouco tempo comezou a adquirir outras en Cleveland, actividade que continuou ata apropiarse de forma definitiva de gran parte das da cidade.
O inicio da guerra civil en 1861 foi a clave da súa fortuna. Dous anos antes, coa perforación do primeiro pozo de petróleo, comprendeu que podía gañar máis co seu transporte e refinamento que coa explotación. Cando a compañía ferroviaria do Atlántico e o Oeste estendeu a súa liña ata Cleveland en 1863, poñendo esta cidade en contacto directo con Nova York a través da rexión do petróleo, soubo que chegara o momento. Tiña 23 anos e investiu 4000 dólares como socio comanditario na nova firma Clark, Andrews & Co. as refinerías xurdían como fungos en Cleveland e o seu entusiasmo polo ouro negro fíxoo abandonar o comercio de grans. Ao negarse o seu socio Clark a expandir a firma (atemorizáballe o pasivo de 100 000 dólares), decidiron vender a empresa nunha poxa. O 2 de febreiro de 1865, a compañía saíu á venda e as apostas subiron rapidamente. Clark, decidido a quedar coa firma, ofreceu 72 000 dólares. Rockefeller, imperturbable, retrucou con 72 500 dólares e quedou coa compañía. O negocio, que a partir de aí se chamou Rockefeller & Andrews, era a maior refinería de Cleveland, cunha capacidade de 500 barrís por día e ganancias dun millón de dólares por ano, que se duplicaron o ano seguinte.
Nesa época dicíase que John Davison Rockefeller só tiña que mostrar aos seus competidores a súa carteira de investimentos e propiedades, para que estes decidisen venderlle ou negociar con el. No caso contrario podían estar seguros de que Rockefeller se encargaría de levalos á bancarrota. Despois de todo, deixaba moi clara a súa visión coa frase:
Rockefeller amosaba a súa mentalidade de home de negocios depredador, buscando a expansión das súas empresas, o aumento dos seus investimentos e a eliminación progresiva da competencia a toda costa. A partir de entón, fixo moitas manobras que reflectían a súa visión e en máis dunha ocasión demostrou a súa efectividade á hora de sobreporse aos demais.
A conquista de Clevelande e a expansión nacional
miniatura|250px|Rockefeller en 1875 O seu seguinte paso foi negociar co ferrocarril tarifas preferentes, e ese desconto foi unha arma esencial para fundar en 1870 unha nova sociedade, con 1 millón de dólares de capital: a Standard Oil, que absorbeu a empresa Rockefeller & Andrews. Debido a que a Standard Oil fora creada por Rockefeller, o seu irmán William e varias persoas máis, Rockefeller pasou a liderar a compañía.
Agora John Davison Rockefeller controlaba unha ampla rede de refinerías. Ademais, como el mesmo determinara que o negocio do petróleo podía xerar ganancias dende máis dun enfoque, levou a compañía a desenvolver sistemas de extracción e transporte do cru, controlando así todos os aspectos da produción petroleira.
En 1870 a Standard Oil era unha das maiores refinerías do centro dos Estados Unidos e xa en 1872, xunto con dous dos máis importantes refinadores de Pittsburg e Filadelfia, puideron manexar como querían as tarifas cos ferrocarrís. A Standard Oil refinaba un cuarto de toda a produción de petróleo do país, e eliminando paso a paso a competencia, converteuse nun poderoso monopolio que refinaba o 95 % da capacidade total do país. O seu equipo directivo estaba formado por un conxunto dos máis capaces financeiros do país. Todos eran millonarios. Para Rockefeller, a escolla do persoal sempre fora un ingrediente importantísimo; escollía os máis capaces e entusiastas.
A principios de 1872, Rockefeller estaba decidido a finalizar o seu proxecto de facerse dono da industria petroleira, para o que avanzou, dando unha manobra sen precedentes, ao axudar a crear a South Improvement Company, unha asociación que englobaba os principais refinadores de petróleo de Cleveland, chegando a acordos coas empresas ferroviarias para obter importantes descontos para os membros da asociación. Este acordo ocasionou o reclamo do público que avogou pola súa anulación; algo logrouse de xeito legal, tres meses máis tarde, ante as protestas da xente, pero para entón case todos os competidores de Rockefeller víranse obrigados a vender ou a asociarse con el. En cuestión de tres meses, Rockefeller mercara 22 das 25 refinerías de Cleveland, todo grazas a esta magnífica manobra, pasando aquela fazaña a ser denominada a "conquista de Cleveland".
Despois daquel extraordinario éxito, John Davison Rockefeller encargouse de expandir a presenza da Standard Oil cara a todo o país. Instalando ou comprando, o seu obxectivo era dominar a industria. En 1878 Rockefeller controlaba o 90 % das refinerías de petróleo dos Estados Unidos e pouco despois exercía un monopolio dos canais de distribución.
Agora Rockefeller era, na práctica, "o dono da industria petroleira dos Estados Unidos" e xa nada podía cambialo.
A Standard Oil Trust, dominio total
200px|miniatura|esquerda|Caricatura de Rockefeller de 1901 na revista Puck Como consecuencia de todas estas manobras, Rockefeller instaurara o seu poder sobre a industria petroleira, mais agora desexaba afianzalo de forma total. Para iso decidiu proceder á creación da Standard Oil Trust. Esta foi unha especie de extraordinario holding empresarial que concentrou diversos investimentos no mundo do petróleo e os combustibles, non só nos Estados Unidos senón en varios outros países do mundo.
miniatura|200px| Acción da Standard Oil A creación desta entidade, baseouse nunha idea de Rockefeller para evitar ser acusado de monopolio polas autoridades, dado que para o momento o goberno xa comezaba a ter inxerencia na regulamentación da libre competencia entre empresas. Debido a iso, Rockefeller non podía adquirir de forma corrente, todas as empresas que desexaba controlar, porque de facelo, as autoridades intervirían, a solución foi a creación do trust, vocábulo que en inglés significa “confianza”, e que se refería a unha concentración de empresas baixo unha mesma dirección, o control legal das sociedades constituíntes conferíase á xunta de administradores, cambiándose as accións das compañías polos certificados do trust. Deste xeito, Rockefeller lograba unir as distintas empresas, baixo unha mesma dirección central coa finalidade de exercer un control das vendas e a comercialización do petróleo.
A idea de Rockefeller materializouse en 1882, creándose así a Standard Oil Trust, que foi o primeiro monopolio do mundo, abranguendo toda a industria petroleira estadounidense, controlando os procesos de extracción, refinamento, transporte, distribución e venda de todos os produtos derivados do 90% de todo o petróleo dos Estados Unidos e sostendo operacións, investimentos e actividades en decenas doutros países.
Este foi o epítome da extraordinaria carreira empresarial de Rockefeller, que agora era o home máis adiñeirado dos Estados Unidos e posiblemente do mundo.
Os Estados Unidos contra Rockefeller
A finais da década de 1880, o goberno dos Estados Unidos estaba centrando a súa atención no inmenso desenvolvemento do sector privado do país. Nese momento, o goberno estaba decidido a regulamentalo, para permitir o desenvolvemento equilibrado e xusto dos investimentos e as compañías, buscando establecer a libre competencia, nun país onde non existía. Por suposto, para levar a cabo ese proxecto de reforma era necesario demostrar que non se permitirían monopolios, e a única forma de probalo era suprimindo o máis grande e poderoso de todos, a Standard Oil, que grazas á Standard Oil Trust, aos seus múltiples investimentos e ao seu dominio da industria, controlaba case na súa totalidade o petróleo estadounidense e gran parte do petróleo do mundo. miniatura|200px| a [[Exxon Mobil, é a máis grande das trinta sucesoras da Standard Oil]] esquerda|miniatura|200px|O goberno debeu enfrontarse a Rockefeller para poder aplicar as novas medidas antimonopolio que planeaban Desta maneira, o goberno preparouse para enfrontarse ao home máis poderoso de Norteamérica, Rockefeller, e levalo ante os tribunais. A pesar de que foron moitos os xornalistas e investigadores, tanto públicos como privados, os que expuxeron ao monopolio de Rockefeller, ao goberno resultoulle moi difícil facer fronte ao poderoso magnate e ao seu imperio. Foron necesarios anos enteiros de litixios só para levalo ante os tribunais, pois John D. Rockefeller dispuxo do seu exército de avogados para defender os seus intereses. miniatura|200px|Chevron mantén no seu logotipo unha referencia á súa antecesora, Standard Oil Finalmente, formulouse o caso ante o Tribunal Superior de Xustiza de Ohio, que decretou a Standard Oil Trust como un monopolio ilegal e ordenou a súa disolución. A decisión foi apelada por Rockefeller, pero perdeu. Aínda así, con todo e as esixencias da corte, o monopolio non se disolveu como tal ata 1899, dado que se ben accedeu a desactivar a Standard Oil Trust, o imperio petrolífero de Rockefeller xa estaba máis que afianzado, e ese ano John Davison Rockefeller estableceu a Standard Oil Company en Nova Jersey, sendo o seu presidente ata a súa xubilación en 1911. Este mesmo ano a empresa dividiuse en 37 por orde do Tribunal Superior de Xustiza dos Estados Unidos, que considerou a compañía demasiado grande e poderosa na industria como para continuar unida. Aínda así, Rockefeller continuou a manter o 30 % das accións de todas esas compañías e a súa familia conservou a maioría do resto das accións, polo que a súa fortuna non se viu afectada.
Cómpre destacar que a listaxe de empresas que xurdiron da Standard Oil continúan a ser as principais compañías petroleiras, non só dos Estados Unidos senón do mundo, contándose na lista compañías como a Exxon Mobil, que é a multinacional petroleira máis grande do mundo, Chevron, que é outra das grandes multinacionais petrolíferas, ConocoPhillips, Amoco (que foi absorbida por British Petroleum no ano 2000) e Standard Oil of Ohio, previamente coñecida como Sohio.
Final da súa vida
miniatura|180px|Rockefeller en 1911 Aos 53 anos de idade, a súa saúde comezou a empeorar. Con varias enfermidades dixestivas, perdeu o cabelo, adelgazou e afundíronselle os ombreiros. Co lombo torcido, chegou a ter a aparencia dun home moito máis vello do que en realidade era e apenas podía manterse en pé. Buscou tratamentos custosos mais a súa saúde non mellorou. Foi entón cando comezou a baixar o seu ritmo de traballo, a descansar máis e a alimentarse ben, e a súa saúde foi mellorando.
Rockefeller, tras a separación en trinta diferentes empresas da súa xigantesca petroleira, e tras o seu retiro como presidente do grande imperio en 1911, centrou a súa atención sobre todo nas súas actividades filantrópicas e no seu máis ambicioso proxecto no ámbito inmobiliario, a construción do Rockefeller Center, que non puido ver rematado, debido á súa morte en 1937 na súa residencia de Ormonde Beach, Florida, aos 98 anos de idade. Foi enterrado en Lake View Cemetery, en Cleveland, a cidade que viu nacer o seu inmenso imperio.
Vida privada
Rockefeller gozou da vantaxe do anonimato naquela época, o seu nome era recoñecido, mais non se viu envolto en ningún tipo de escándalo nin sufriu de persecución dos medios. Dende novo, mostrou sempre un carácter reservado, sempre se esforzaba ao máximo no que facía e a súa intelixencia para os negocios era innegable, mais sempre foi discreto.
Casou con Laura Celestia Spelman, profesora de Nova York, con quen se mantivo casado ata a súa morte e coa que tivo cinco fillas: Elizabeth, Alice, Alta, Edith e Maríe, e un fillo varón, John Davison Rockefeller Jr., quen herdou o seu imperio tras a súa morte. A súa vida familiar transcorreu entre as súas múltiples residencias e na súa casa de nove plantas en Nova York, onde máis tempo pasou.
Crenzas e ética
Rockefeller era moi firme respecto a todo o que conformaba a súa personalidade e o seu complexo de ideoloxías e crenzas. En primeiro plano era firmemente fiel á Igrexa baptista e en segundo plano era extremadamente ríxido respecto ao seu paradigma organizativo, de planificación e de administración monetaria e do seu tempo.
En canto á súa tendencia política, sempre apoiou ao Partido Republicano.
Filosofía empresarial
A súa filosofía empresarial baséase simplemente nun ideal de profesionalismo, dado que cría e aplicaba a idea de que só os mellores, con máis experiencia, con máis títulos e mellor preparación e determinación debían traballar para el. Esta filosofía complementábase coa súa ideal de dominación e crecemento esaxerado, por parte dos seus negocios, creando así unha idea xeral, próxima ao darwinismo social, baixo a clásica crenza de que só os mellores triunfan. Ese ideal foi representado por el na súa reflexión denominada «American Beauty» (Beleza americana).
A súa frase, célebre na cultura capitalista estadounidense, foi pronunciada como metáfora do darwinismo social:
Esta frase, representa en máis dun sentido, a visión capitalista do mesmo Rockefeller e para efectos do darwinismo social, é a máis representativa de todas as frases ou reflexións que se fixeran sobre esa liña de pensamento.
Fortuna persoal
dereita|miniatura|180px|Rockefeller utiliza como referencia á rosa americana, para explicar súa punto de vista, coa famosa frase de "American Beauty" Debido á súa gran fortuna, Rockefeller logrou converterse na imaxe por antonomasia do multimillonario estadounidense. Posuíu múltiples propiedades inmobiliarias. A súa residencia principal en Nova York, era a máis luxosa e extensa de todas, con nove plantas.
As súas achegas filantrópicas acadaron os 550 millóns de dólares. Destes, o 80 % foi a parar a catro organizacións caritativas creadas por el mesmo: a Fundación Rockefeller, a General Education Board, o Instituto Rockefeller para a Investigación Médica (Universidade Rockefeller) e o Laura Spelman Rockefeller Memorial, creado en 1918 e absorbid pola Fundación Rockefeller en 1929.
Philipp Lenard
Philipp Eduard Anton von Lenard, en húngaro Fülöp Lénárd, nado en Presburgo, actual Bratislava, o 7 de xuño de 1862 e finado en Messelhausen, Baden-Württemberg, o 20 de maio de 1947, foi un físico alemán de orixe austro-húngara, gañador do premio Nobel de Física en 1905 polas súas investigacións sobre os raios catódicos e o descubrimento de moitas das súas propiedades.
Traxectoria
Lenard estudou Física en Budapest, Viena, Berlín e Heidelberg baixo a dirección de Bunsen, Helmholtz, Königsberger e Quincke. Obtivo o seu doutoramento en 1886 na Universidade de Heidelberg. Desde 1892 traballou como axudante de Hertz na Universidade de Bonn e como profesor extraordinario (asociado) na de Breslau (1894). Ao ano seguinte foi nomeado profesor de física en Aquisgrán, e máis tarde (1896-1898) profesor de física teórica en Heidelberg. En 1898-1907 foi profesor ordinario (numerario) na Universidade de Kiel. Finalmente volveu á universidade de Heidelberg en 1907. En 1909 foi nomeado director do Instituto Radiolóxico Universitario de devandita universidade.
Traballou inicialmente en mecánica, publicando os Principios de Mecánica, xunto con Hertz, en 1894. Posteriormente interesouse na fosforescencia e a luminiscencia. Tamén realizou estudos do magnetismo. Tamén publicou artigos sobre a oscilación das pingas de auga precipitadas.
En 1888, cando traballaba en Heidelberg xunto con Quincke, realizou os seus primeiros traballos cos raios catódicos, tratando de descubrir se era certo que, como supoñía Hertz, eran análogos á luz ultravioleta e poderían, do mesmo xeito que estes, pasar a través dunha fiestra de cuarzo na parede dun tubo de descarga. Descubriu que non ocorría así, pero máis adiante, en 1892, cando traballaba como axudante de Hertz en Bonn, descubriu que era posible separar, por medio dunha placa fina de aluminio, dous espazos, un no que os raios catódicos producíanse e outro no que se podían observar. É o que se coñece coma fiestra de Lenard, consistente en substituír a placa de cuarzo que ata entón se utilizaba para pechar o tubo de descarga por unha fina placa de aluminio capaz de manter o baleiro dentro do tubo e permitir que os raios catódicos pasasen cara a fóra. Desta forma era posible estudar os raios catódicos, e tamén a fluorescencia que causaban fóra do tubo de descarga. Aínda que Lenard inicialmente, seguindo as ideas de Hertz, supoñía que os raios catódicos propagábanse no éter, máis tarde abandonou este punto de vista como resultado dos traballos de Perrin, Joseph John Thomson e Wien, quen demostraron a natureza corpuscular dos raios catódicos.
Estes feitos estaban en contradición cos postulados da física clásica e non puideron ser explicados ata 1905, cando Einstein elaborou a súa teoría do efecto fotoeléctrico baseada no concepto do canto de luz (fotón).
Edme-Louis Daubenton
Edme-Louis Daubenton, nado o 12 de agosto de 1730 en Montbard, ducado de Borgoña, e finado o 12 de decembro de 1785 en Avon, vila do hoxe departamento de Seine-et-Marne (Francia), foi un entomólogo, ornitólogo e naturalista francés, primo de tamén naturalista Louis Jean Marie Daubenton.
Traxectoria
Georges-Louis Leclerc, conde de Buffon contratou a Edme-Louis Daubenton para supervisar as ilustracións en color da súa monumental Histoire Naturelle (1749–1789). As láminas comezaron a aparecer en 1765 e finalmente contaba con 1 008 placas, todas gravadas por François-Nicolas Martinet (1731–1800), e todas pintadas a man. O editor parisiense Panckoucke publicou unha versión sen texto entre 1765 e 1783. Máis de 80 artistas participaron na realización das pinturas orixinais. Delas, 973 refírense a aves; outras ilustran especialmente bolboretas, pero tamén outros insectos, corais, etc. As ilustracións non tiveron moito éxito, pero permiten facer unha boa determinación das especies ilustradas, algunhas delas hoxe extintas.
Como Buffon non seguiu o sistema de nomenclatura biolóxica desenvolvido por Carl von Linné en 1783, Pieter Boddaert (1730–1796) publicou unha táboa da correspondencia dos nomes utilizados cos nomes binomiais linneanos.
Oficina de Xustificación da Difusión
miniatura|dereita|Logo de OJD. A Oficina de Xustificación da Difusión (OJD) é unha empresa fundada o 20 de outubro de 1964 encargada de controlar a tirada e difusión de distintos tipos de medios de comunicación en España, entre os que se atopan publicacións impresas (revistas e xornais), e medios de comunicación pola Internet.
Bacillus anthracis
miniatura|B. anthracis pertence ao grupo de cepas de Bacillus cereus. miniatura|dereita|Estrutura de B. anthracis miniatura|Estrutura cristalina da proteína CapD de Bacillus anthracis
Bacillus anthracis é unha especie bacteriana grampositiva causante do carbúnculo ou carbuncho (en inglés chamado anthrax), que afecta ao gando e ocasionalmente a humanos, e é a única especie patóxena obrigada do xénero Bacillus. É un bacilo grampositivo, formador de endósporas, de 1-1,2 µm de largo e 3-5 µm de longo. Pode cultivarse nun medio nutriente ordinario en condicións aeróbicas ou anaeróbicas.
É unha das poucas bacterias que sintetizan unha cápsula proteica (de poli-ácido D-gamma-glutámico). Igual que Bordetella pertussis, forma unha exotoxina de adenilato ciclase dependente de calmodulina chamada factor edema do ántrax, e ademais o factor letal. Ten unha grande semellanza xenotípica e fenotípica con Bacillus cereus e Bacillus thuringiensis. Estas tres especies comparten morfoloxía e tamaño e todas forman esporas ovais localizadas no centro da célula sen que esta inche ou avulte. As esporas de B. anthracis son moi resistentes, e poden sobrevivir a temperaturas extremas, ambientes con poucos nutrientes, e tratamentos químicos fortes durante décadas ou séculos.
Esporas
B. anthracis produce unha espora oval no centro da célula, non avultada e moi resistente. A espora é unha célula deshidratada con paredes grosas e capas adicionais que se forman por dentro da membrana celular. Poden permanecer inactivas durante moitos anos, pero se están nun ambiente favorable poden empezar a crecer outra vez. Denomínase endóspora porque se forma inicialmente dentro da célula bacilar. Características como a localización da espora na célula, o seu tamaño e forma (redondas, ovais ou ocasionalmente cilíndricas), e se causa ou non que a parede do bacilo quede avultada serven para distinguir as diferentes especies do xénero Bacillus. Son moi refráctiles e conteñen ácido dipicolínico. As seccións vistas con microscopio electrónico mostran que as esporas teñen unha delgada cuberta externa, un groso córtex, e unha membrana interna que rodea o contido da espora. As esporas resisten a calor, a seca, e a moitos desinfectantes (incluíndo etanol ao 95%).
En condicións de estrés ambiental, as bacterias de B. anthracis producen de forma natural as endósporas, as cales quedan depositadas e descansan na terra e poden sobrevivir durante moito tempo. Cando son inxeridas por vacas, ovellas ou outros herbívoros, as esporas reactívanse e a bacteria comeza a se reproducir dentro do animal. As esporas transfórmanse na forma vexetativa en medios favorables como o sangue e outros tecidos biolóxicos do animal (ou humanos), en especial os ricos en aminoácidos, nucleótidos e glicosa. Unha vez dentro do hóspede, as bacterias difunden e multiplícanse nos ganglios linfáticos ata que atinxen o torrente sanguíneo. A bacteria pode chegar a provocarlle a morte ao animal, para logo continuar reproducíndose no corpo sen vida. Unha vez que os nutrientes se esgotan, a bacteria produce novas esporas e o ciclo de vida repítese. O proceso de esporulación realízase sempre fóra do animal infectado. É frecuente atopar esporas en produtos derivados de animais como la ou penso.
As esporas adoitan atoparse en chans alcalinos, e crese que a xerminación está relacionada con cambios bruscos de temperatura. Cando penetran a través de feridas orixinan carbúnculo cutáneo, cando o fan por vía oral causan carbúnculo gastrointestinal, e cando o fan por inhalación provocan carbúnculo inhalatorio ou pulmonar.
As esporas utilizáronse como armas biolóxicas ou foron enviadas en cartas para cometer atentados.
Estrutura do xenoma
B. anthracis ten un só cromosoma, circular, de 5 227 293 pares de bases. Ten tamén dous plásmidos circulares extracromosómicos de ADN bicatenario, chamados pXO1 e pXO2, que se requiren ambos os dous para que a bacteria teña unha virulencia completa e representan dúas familias de plásmidos distintas.
Plásmido pXO2
O plásmido pXO2 codifica un operón de cinco xenes (capBCADE), que sintetiza a cápsula de poliglutamato (poli-ácido γ-D-glutámico). Esta cápsula permítelle a B. anthracis evadirse do sistema inmunitario do hóspede para protexerse da fagocitose. A expresión do operón da cápsula é activada polos reguladores transcricionais AcpA e AcpB, localizados na illa de patoxenicidade pXO2 (de 35 kb). Polo contrario, a expresión de AcpA e AcpB está baixo o control de AtxA do plásmido pXO1.
Cepas
miniatura|dereita|B. anthracis con tinguidura de Gram en medio de glóbulos brancos do sangue.
Coñécense 89 cepas de B. anthracis. Exemplos importantes son:
Evolución
A secuenciación do xenoma completo permitiu establecer unha filoxenia de B. anthracis moi precisa. Un factor que contribuíu á reconstrución desta filoxenia é que B. anthracis é monomórfico, o que significa que ten unha diversidade xenética baixa, o que inclúe a ausencia de transferencia lateral de xenes medible desde que se separou como especie. A falta de diversidade débese á súa curta historia evolutiva que impediu a saturación mutacional en polimorfismos dun só nucleótido (SNPs).
Un tempo de evolución curto non necesariamente significa un tempo cronolóxico curto. Cando o ADN se replica, ocorren erros que orixinan mutacións xenéticas. A acumulación destas mutacións co tempo fai que as especies evolucionen. Durante o ciclo de vida de B. anthracis, esta pasa unha gran cantidade de tempo no solo no estado reservorio de espora, un estado no cal non se produce replicación do ADN. Estes prolongados períodos de dormencia reduciron enormemente as taxas de evolución do organismo.
Especies máis próximas
B. anthracis pertence ao grupo de B. cereus, que consta das cepas de: B. cereus, B. anthracis, B. thuringiensis, B. weihenstephanensis, B. mycoides, e B. pseudomycoides. As primeiras tres son patóxenas ou oportunistas de insectos e mamíferos, mentres que as últimas tres se consideran non patóxenas. As cepas destes grupos son en conxunto heteroxéneas xenética e fenotipicamente, pero algunhas das cepas están máis estreitamente relacionadas e intermesturadas filoxeneticamente a nivel cromosómico. O grupo de B. cereus xeralmente mostra xenomas complexos e a maioría leva unha cantidade variable de plásmidos.
B. cereus é un morador dos chans que pode colonizar o intestino de invertebrados como simbionte e é unha causa frecuente de intoxicacións alimentarias Produce unha toxina emética, enterotoxinas, e outros factores de vuirulencia. As enterotoxinas e factores de virulencia están codificados no cromosoma mentres que a toxina emética está codificada no plásmido de 270 kb pCER270.
B. thuringiensis é un patóxeno de insectos e caracterízase pola produción de cristais paraesporais das toxinas insecticidas Cry e Cyt. Os xenes que codifican estas proteínas están xeralmente situados en plásmidos, que o organismo pode perder, o que o fai indistinguible de B. cereus.
Pseudoxenes
PlcR é un regulador transcricional global que controla a maioría dos factores de virulencia segregados de B. cereus e B. thuringiensis. Está codificado no cromosoma e é ubicuo na célula. Porén, en B. anthracis o xene plcR contén un cambio dunha soa base na posición 640, que é unha mutación sen sentido, que orixina unha proteína non funcional. Aínda que o 1% do grupo de B. cereus leva un xene plcR inactivado, ningún deles presenta a mutación específica que se encontra en B. anthracis.
O xene plcR é parte dun operón de dous xenes xunto co papR. O xene papR codifica unha pequena proteína que se segrega da célula e despois se reimporta como heptapéptido procesado formando un sistema de percepción do quórum (quorum sensing). A ausencia de PlcR en B. anthracis é unha característica fundamental que o diferencia doutros membros do grupo de B. cereus. Aínda que B. cereus e B. thuringiensis dependen do xene plcR para a expresión dos seus factores de virulencia, a virulencia de B. anthracis depende dos plásmidos pXO1 e pXO2.
Nome
A enfermidade producida pola infección por B. anthracis denomínase carbúnculo (a denominación que se utilizará neste artigo), carbuncho ou carafuncho, pero en inglés denomínase anthrax. Tradicionalmente en España (e outros países de linguas latinas) denomínase ántrax á infección da pel por Staphylococcus aureus (en inglés carbuncle), polo que os significados de ántrax/cabúnculo e anthrax/carbuncle nos dous idiomas serían opostos. Porén, está empezándose a utilizar aquí ántrax co significado de infección por B. anthracis, como se ve na segunda acepción do DRAG na voz carbúnculo, o cal indica o confuso que é o uso destes termos. No Dicionario Galego de Termos Médicos considérase carbúnculo ou carafuncho a infección por B. anthracis, e na voz Bacillus aparece que o B. anthracis orixina o carbúnculo, pero despois na voz ántrax di que o B. anthracis produce "furúnculos" na pel (o que volve a indicar o confuso da terminoloxía, xa que os furúnculos son precisamente o que provoca o S. aureus). "Ántrax maligno" é outra denominación de carbúnculo. A Enciclopedia Galega Universal en ántrax distingue o ántrax maligno (producido por B. anthracis) do ántrax benigno (furúnculos), mentres que carbuncho ou carbúnculo o define como a infección por B. anthracis.
Patoxénese
A acción patoxénica de B. anthracis está mediada principalmente por dous factores de virulencia:
Existe un factor A antixénico pero carece de importancia inmunolóxica, xa que non xera anticorpos.
Manifestacións da enfermidade en humanos
Recoñécense tres formas de carbúnculo en humanos segundo o portal de entrada do microorganismo.
Prevención e tratamento
Téñense desenvolvido varias varinas contra o carbúnculo para uso preventivo no gando e en humanos. As infeccións por B. anthracis poden tratarse con antibióticos beta-lactámicos como a penicilina, e outros que son activos contra bacterias grampositivas. As cepas de B. anthracis resistentes á penicilina poden tratarse con fluoroquinolonas como a ciprofloxacina ou antibióticos do grupo das tetraciclinas como a doxiciclina.
Investigación
Polifenois. Compoñentes do té, como os polifenois, teñen a capacidade de inhibir considerablemente a actividade de B. anthracis e da súa toxina, pero non afectan ás esporas. A adición de leite ao té inhibe completamente esta actividade anitibacteriana contra o B. anthracis. A actividade destes compostos contra a bacteria demostrada no laboratorio non proba que beber té afecte ao curso dunha infección, xa que se descoñece como se absorben estes polifenois e como se distirbúen polo corpo. Non teñen por que ser iguais as actividades in vitro e in vivo dun composto.
Métodos. Os avances nos métodos de xenotipificación melloraron moito as análises xenéticas sobre as variacións e parentescos entre especies. Entre estes métodos están a análise de repeticións en tándem de número variable e locus múltiples (MLVA) e sistemas de tipificación que utilizan polimorfismos dun só nucleótido (SNPs) canónicos. O cromosoma da cepa "devanceiro Ames" foi secuenciado en 2003, o cal contribuíu á identificación de xenes implicados na virulencia de B. anthracis.
Vacinas. Recentemente, o illado H9401 de B. anthracis, que foi obtido dun paciente de carbúnculo gastrointestinal de Corea do Sur, está sendo usado nese país para desenvolver vacinas recombinantes contra esa doenza. A cepa H9401 foi secuenciada utilizando a tecnoloxía 454 GS-FLX e analizado usando varias ferramentas bioinformáticas para aliñar, anotar e comparar a H9401 con outras cepas de B. anthracis. O nivel de cobertura da secuenciación suxire unha proporción molecular de pXO1:pXO2:cromosoma de 3:2:1, o cal é idéntico ao observado nas cepas Florida Ames e devanceiro Ames. A cepa H9401 ten un 99,679% de homoloxía de secuencia coa cepa devanceiro Ames, cunha homoloxía de secuencia de aminoácidos do 99,870%. A cepa H9401 ten un cromosoma circular (de 5 218 947 bp con 5.480 marcos de lectura aberta ou ORF preditos), o plásmido pXO1 (de 181.700 bp con 202 ORFs preditos), e o plásmido pXO2 (de 94.824 bp con 110 ORFs preditos). Comparado co cromosoma da cepa devanceiro Ames, o cromosoma da cepa H9401 é 8,5 kb máis pequeno. Debido á alta patoxenicidade e semellanza de secuencia co devanceiro Ames, a H9401 teñen previsto usala en Corea como referencia para probar a eficacia das novas vacinas contra o carbúnculo.
Interaccións co hóspede
Como ocorre con moitas outras bacterias patóxenas, B. anthracis debe captar ferro para crecer e proliferar no ambiente do seu hóspede. As fontes máis rapidamente dispoñibles de ferro para as bacterias patóxenas son os grupos hemo utilizados polo hóspede para transportar oxíxeno. Para captar eses grupos hemo da hemoglobina e mioglobina do seu hóspede, B. anthracis usa dúas proteínas sideróforas secretoras, chamadas IsdX1 e IsdX2. Estas proteínas poden separar o hemo da hemoglobina, o que permite que as proteínas de superficie de B. anthracis o transporten ao interior da bacteria.
Chao de Castro, O Bolo
San Martiño de Chao de Castro é unha parroquia que se localiza no sur do concello do Bolo. Segundo o IGE en 2014 tiña 36 habitantes (15 homes e 21 mulleres), nunha única entidade de poboación. En 2004 tiña 52 habitantes (29 mulleres 23 homes), catro menos ca en 1999.
Montorio al Vomano
Montorio al Vomano é un concello italiano da provincia de Teramo, na rexión dos Abruzos. Ten 8.172 habitantes (en 2008) e esténdese por unha área de 53 km², tendo unha densidade de poboación de 152 hab/km².