cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Literatura en interlingue
Período de estancamento (1950-1999)
Interlingua apareceu en 1951 e moitos occidentalistas, incluíndo Ric Berger, un dos seus principais defensores, empezaron a apoiar esta nova lingua de IALA, que significou un enfraquecemento do movemento. Cosmoglotta seguiu aparecendo, pero con menos periodicidade até o punto de deixar de aparecer en 1985. Segundo Don Harlow, un autor esperantista, Adrian Pilgrim, editor de Cosmoglotta naquela época, dixo que o occidental podía describirse como unha "lingua morta".
Li matre parla, unha tradución de Josef Křesina a partir do orixinal checo de Jiří Marek, publicouse en 1954 ​.
Li alocution al chefes de Lebak, de Multatuli, foi traducido por Piet Cleij e publicado en 1955. É un fragmento da obra "Max Havelaar", que "foi unha severa acusación contra o sistema colonial holandés daquela época" ​.
En 1957, o Interlingue Institute Nederland publicou Camises Nuptial, de Karel Jaromír Erben, traducido por Josef Křesina. En 1958, Eric Ahlström publicou "Un adío", unha tradución libre de Arvid Brenner. Do mesmo tradutor é o libro "Un desertor", escrito orixinalmente por Bo Bergman e publicado (a tradución) en 1958, ano de publicación de Episode con perspectives, de Harald Herdal ​.
En 1964 Francis R. Pope publicou o libro Poemas, unha colección de poemas traducidos do alemán, do francés e do inglés ​.
Renacemento en internet (1999 até a actualidade)
O renacemento do occidental empezou en 1999, cando se creou o primeiro Yahoo! Group en occidental. Antes disto, o idioma sufrira unha etapa de decadencia no oitenta e o noventa. Nesta época cabe destacar a creación de Wikipedia, que alcanzou os 5000 artigos en 2020.
O primeiro texto publicado nesta época é Li Cartusie de Parma, de Stendhal, publicado en internet por Robert Winter en 2011.
En 2012, Thomas Schmidt publicou Li Munde de Sandra na revista por internet Posta Mundi, que se especializa en publicacións literarias en linguas artificiais. Este autor tamén traduciu Li litt prince en 2014 ​.
En 2019, Dave MacLeod publicou Li Romance de Photogen e Nycteris ​.
Entre os anos 2021 e 2023, Vicente Costalago publicou textos orixinais como Li sercha in li castelle Dewahl e altri racontas, Li tresor de Fluvglant, Subuqti e Verses escapat de mi mente; e traducións como Antologie hispan, Fabules, racontas e mites e Antologie de poesie europan ​.
O Preto, Distriz, Monforte de Lemos
O Preto é un lugar da parroquia de Distriz no concello lucense de Monforte de Lemos, na comarca da Terra de Lemos.
Campo Rairo, Refoxo, Sober
Campo Rairo é un lugar da parroquia de Refoxo no concello lugués de Sober na comarca da Terra de Lemos.
Vilamaior, Refoxo, Sober
Vilamaior é un lugar da parroquia de Refoxo no concello lugués de Sober na comarca da Terra de Lemos.
Telleiros, Refoxo, Sober
Telleiros é un lugar da parroquia de Refoxo no concello lugués de Sober na comarca da Terra de Lemos.
Figueira, Fiolleda, Monforte de Lemos
Figueira é un lugar da parroquia de Fiolleda no concello lucense de Monforte de Lemos, na comarca da Terra de Lemos.
O Regueiro, Distriz, Monforte de Lemos
O Regueiro é un lugar da parroquia de Distriz no concello lucense de Monforte de Lemos, na comarca da Terra de Lemos.
Viloudriz, Refoxo, Sober
Viloudriz é un lugar da parroquia de Refoxo no concello lugués de Sober na comarca da Terra de Lemos.
Alfredo Vallo García
Alfredo Vallo García, nado en Pregontoño (Burres, Arzúa) cara a 1906 e finado en Ponte San Xusto (Dombodán) o 27 de xullo de 1981, foi un industrial e político galego.
Traxectoria
Fillo dun mestre nacional. Estivo emigrado no Uruguai e na Arxentina entre 1929 e 1934, onde traballou nuha ferraxería e nunha granxa agricola que montaron os seus irmáns. Cando retornou foi dono dunha taberna-abacería e dunha serra en Dombodán. Participou na campaña da Fronte Popular para as eleccións de febreiro de 1936, mantivo un enfrontamento co cabo da garda Civil Nemesio Hortal e foi detido por pegar propaganda electoral, saíndo en liberdade ao cabo de dous días. Logo do triunfo da Fronte Popular, foi nomeado concelleiro de Arzúa. Foi vogal da primeira directiva do PSOE de Arzúa que presidía José Corzo Conde, constituída o 27 de abril de 1936. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 estivo agochado durante un mes. Salvou da detención grazas ao seu irmán Daniel Vallo García que era requeté. Sufriu expediente de responsabilidades políticas. Foi detido en 1948 por axudar á guerrilla xunto con outros veciños de Arzúa e a comarca de Deza. Xulgado na Coruña en marzo de 1949, foi condenado a tres anos de prisión. Cumpriu condena na Prisión da Coruña de onde saíu en liberdade condicional en 1950. Despois foi contratista de obras. Finou en Ponte San Xusto o 27 de xullo de 1981.
Vida persoal
Casou con Amalia Camino Bahamonde e foi pai de Ricardo, Carmen, Celia, Daniel, Eduardo e Celsa Vallo Camino.
Campionato de Segunda Categoría-Reservas Copa Galicia 1939/40
O Campionato de Segunda Categoría-Reservas “Copa Galicia” foi unha competición de fútbol organizada pola Federación Galega de Fútbol na que se combinaron o Campionato de Galicia da Serie B 1939/40 e a Copa Galicia 1939/40. Esta foi a derradeira edición da Serie B antes da desaparición dos campionatos rexionais e, ao mesmo tempo, a segunda edición da Copa Galicia. O torneo foi disputado entre febreiro e xuño de 1940. O campión de ambas as dúas categorías foi o Compostela Sporting Club.
Sistema de competición
As bases da competición permitían a participación de dous tipos de equipos: Os equipos foron divididos en dous grupos, norte e sur, disputándose cada grupo en forma de liga a dúas voltas e computándose para os efectos de clasificación os puntos obtidos en todos os partidos sen disitición de categorías. De cada grupo clasificarían dous equipos, o mellor de primeira categoría e o mellor de segunda categoría.
Eliminatoria de equipos de primeira categoría
Con este resultado o Celta de Vigo (reservas) avanzou á final da Copa Galicia.
Final do Campionato da Serie B
(1) O 12 de maio, data prevista para o partido de ida, disputouse un encontro amigable por non se presentar o árbitro designado.
Con este resultado o Compostela Sporting Club proclamouse campión de Galicia da Serie B. Así mesmo, avanzou á final da Copa Galicia e clasificou para a promoción de ascenso.
Final da Copa Galicia
Con este resultado o Compostela Sporting Club proclamouse campión da Copa Galicia.
Promoción de ascenso
Disputada entre o Compostela Sporting Club, campión da Serie B 1939/40, e o Club Coruña, pechacancelas da Serie A 1939/40.
Con este resultado o Club Coruña salvou a categoría e o Compostela Sporting Club non logrou ascender.
Arantxa Tapia
Arantxa Tapia Otaegi nada en Astigarraga, Guipúscoa o 24 de setembro de 1963, é unha enxeñeira industrial e profesora vasca. Iniciou a súa carreira política en 2005 e é membro do PNV. Dende 2020, é Conselleira de Desenvolvemento Económico, Sustentabilidade e Medio Ambiente no Goberno Vasco.
Formación e carreira profesional
María Arantxa Tapia Otaegi naceu en 1963 na localidade de Astigarraga, Guipúscoa. É doutora en enxeñaría industrial pola Universidade de Navarra e entregou a maior parte da súa vida profesional á docencia e a investigación no seo da universidade. É catedrática do departamento de enxeñaría de sistemas e automática na Universidade do País Vasco. Desde abril de 2002 ata xullo de 2005 foi directora da Escola Universitaria Politécnica de San Sebastián, a cal tamén pertence á Universidade do País Vasco. Na súa carreira de investigación participou en múltiples proxectos financiados por institucións públicas e empresas privadas como: Iberdrola, ICS, Rodisa, AHV ou Giroa.
Marexe, Fiolleda, Monforte de Lemos
Marexe é un lugar da parroquia de Fiolleda no concello lucense de Monforte de Lemos, na comarca da Terra de Lemos.
Arantxa Tapia
Formación e carreira profesional
En 2005 pasouse á política deixando parcialmente abandonados os seus labores docentes e universitarios, porén continuou como profesora asociada a tempo parcial na Escola Universitaria Politécnica. Máis adiante, coa vida política máis estabilizada, en 2011 entre xullo e novembro volveu á universidade para ser coordinadora de estudos universitarios do departamento de Enxeñaría de Sistemas e Automatización.
Carreira política
Tras dous anos no cargo citado foi nomeada deputada de Mobilidade e Ordenación do Territorio no gabinete de Markel Olano da Deputación Foral de Guipúscoa en xullo de 2007. Foi deputada durante 4 anos, ata setembro de 2011, ano en que o PNV perdeu as eleccións forais. Porén, en devanditas eleccións foi elixida como xunteira nas Xuntas Xerais de Guipúscoa polo PNV.
En novembro de 2011 o PNV colocouna como cabeza de lista pola circunscrición electoral de Guipúscoa nas eleccións xerais. O partido obtivo o 22,40% dos votos e Tapia volveu ser elixida deputada.
O 17 de decembro de 2012 incorporouse ao Goberno Vasco dirixido polo Lehendakari Iñigo Urkullu, para o que dous días antes tivo que abandonar o seu escano nas Cortes Xerais. A continuación pasou a ocupar o cargo de Conselleira de Desenvolvemento Económico e Competitividade do Goberno Vasco, no que se mantivo ata novembro de 2016. O 28 de novembro de 2016 foi nomeada conselleira de Desenvolvemento Económico e Infraestruturas no executivo presidido por Iñigo Urkullu, cargo que ocupou ata setembro de 2020.
O 8 de setembro de 2020 asumiu a consellería de Desenvolvemento Económico, Sustentabilidade e Medio Ambiente do Goberno vasco presidido de novo polo Lehendakari Iñigo Urkullu durante a XII lexislatura autonómica.
Vida persoal
Está casada con Julián Flórez, doutor enxeñeiro industrial, xuntos residen en Zumaia. Ambos destacan por impulsar e defender a presenza do éuscaro no ámbito da enxeñaría e a universidade.
Daniel Kehlmann
miniatura|Daniel Kehlmann na Feira do Libro de [[Frankfurt (2017)]] Daniel Kehlmann (nado o 13 de xaneiro de 1975) é un novelista e dramaturgo alemán.
Traxectoria
Naceu en Múnic (Baviera) sendo fillo do director televisivo Michael Kehlmann e a actriz Dagmar Mettler. Debido ao traballo dos seus pais, instalouse en Viena (Austria) con seis anos, razón pola que ten dobre nacionalidade xermano-austríaca. Os seus avós paternos eran xudeus, e o seu pai estivo nun campo de concentración durante Segunda Guerra Mundial.
Publicou a súa primeira novela Beerholms Vorstellung, en 1997, cando aínda era un estudante universitario, e gañou sona grazas a Ich und Kaminski (2003). Con todo, acadaría o éxito coa novela Die Vermessung der Welt (2005), traducida ao galego como A medición do mundo. Nela, presenta con humor e ironía a vida, traballos e ambicións do naturalista Alexander von Humboldt e do matemático Carl Friedich Gauss. A novela foi a segunda mellor vendida do mundo no ano 2006, segundo o New York Times.
As obras que publicou dende entón foron louvadas pola crítica e colleitaron importantes éxitos de venda, como Tyll (2017) unha novela histórica con elementos fantásticos na que percorre momentos clave da Alemaña da Guerra dos Trinta Anos e da Paz de Westfalia da man de Till Eulenspiegel, unha figura do folclore alemán. Esta novela foi finalista do Premio Internacional Booker en 2020 e está sendo adaptada como unha produción audiovisual para Netflix. Tamén conta cunha versión cinematográfica Du hättest gehen sollen (2016) que foi levada ao cine como You should have left (2020) protagonizada por Kevin Bacon.
Vive entre Nova York, onde traballa na súa Universidade, e Berlín.
Obras traducidas ao galego
A Editorial Galaxia publicou dúas novelas de Daniel Kehlmann dentro da súa colección Biblioteca Compostela. Trátase de Die Vermessung der Welt (2005) traducida en 2006 como A medición do mundo, e ''Ruhm. Ein Romano en neun Geschichten (2009), vertido como A fama. Novela en nove historias.'' Ambas as dúas foron traducidas por Patricia Buxán.
Fiolleda, Fiolleda, Monforte de Lemos
Fiolleda é un lugar da parroquia de Fiolleda no concello lucense de Monforte de Lemos, na comarca da Terra de Lemos.
Arxemil, San Martiño de Anllo, Sober
Arxemil é un lugar da parroquia de San Martiño de Anllo no concello lugués de Sober na comarca da Terra de Lemos.
Thymallus arcticus
miniatura|250px|Fotografado baixo a auga en [[Alasca]] |miniatura|250px|Exeplares capturados no río Colville, Alasca
Thymallus arcticus é unha especie de peixe osteíctio da familia dos salmónidos, subfamilia dos timalinos e do seu único xénero, Thymallus.
Descrición
A especie foi descrita en 1776 polo médico, zoólogo e botánico alemán, que traballou en Rusia, Peter Simon Pallas, baixo o nome de Salmo arcticus, de espécimes rcolllidos en Rusia, na súa obra Miscellanea zoologica, quibus novæ imprimis atque obscuræ animalum species describuntur et observationibus iconibusque illustrantur.
Etimoloxías
O epíteto específico, arcticus, alude á súa área de distribución.
Sinónimos
Ademais de polo seu nome actualmente válido, a especie coñeceuse tamén polos sinónimos:
Segundo o WoRMS:
Segundo o GBIF:
Variedades
Segundo o GIF recoñécense dúas variedades:
Características
miniatura|370px|Espécime de 25 cm pescado no río Gulkana, Alasca
A Barreira, San Martiño de Anllo, Sober
A Barreira é un lugar da parroquia de San Martiño de Anllo no concello lugués de Sober na comarca da Terra de Lemos.
Thymallus arcticus
Características
De aspecto típico dos timalinos, distínguese da súa especie similar Thymallus thymallus pola ausencia de espiñas dorsais e anais e pola presenza dun maior número de raios brandos nestas aletas. Presenta unha banda media lateral escura entre as aletas pectoral e pelviana e, nos flancos, pode ter unha iridiscencia rosada. Pode chegar aos 18 anos de idade.
Destaca pola súa aleta dorsal moi grande, e pola súa pequena boca, que posúe dentes finos nas dúas mandíbulas.
A aleta dorsal é moi grande nos adultos (especialmente nos machos), chegando á aleta adiposa cando está deprimida, pero é máis curta nas femias; as aletas pelvanas son bastante longas, e chegan até a aleta anal nos machos adultos, pero non nas femias; o lóbulo inferior da aleta caudal a miúdo é máis é longo que o superior.
É un peixe de cores sorprendentes, a rexión dorsal é de cor vermalla escura, ou azul, variando de negra a gris azulada, e os lados de gris a azul escura con iridiscencias rosadas, a ventral oscila de gris a branca.
Presenta manchas escuras espalladas nos flancos, sendo estas máis numerosas nas crías, e unha franxa lonxitudinal escura ao longo dos flancos entre as aletas pectoral e pelviana; a aleta dorsal é escura, cun bordo estreito vermello (con fileiras de manchas de avermelladas a laranxas ou de violeta a verde no corpo da aleta); as aletas pelvianas son escuras, con franxas diagonais irregulares de cor amarela laranxa.
Hábitat
É un peixe dulciacuícola, bentopeláxico, que habita en ríos e lagos a profundidades de até uns 30 m.
Bioloxía
Habita en augas abertas de ríos e lagos claros, de tamaño de mediano a grande, de augas frías, con altas concentracións de oxíxeno, adentrándose en regatos rochosos para desovar.
Ciclo vital e comportamento de apareamento
Os adultos reprodutores trasládanse aos afluentes e os machos establecen territorios. Durante a desova, o macho segue a unha femia, cortexándoa mostrásndolle a súa aleta dorsal. A continuación, o macho sitúase ao lado da femia e curva a súa aleta dorsal estendida sobre a femia. A parella vibra e libera ovos. Non se constrúe ningún niño, pero as vibracións das colas durante o acto de desova revolven o substrato e producen unha lixeira depresión. Unha femia pode desovar só unha vez ou varias veces en diferentes áreas. Despois da desova, os adultos establécense en territorios estivais en zonas xeralmente máis afastadas, augas arriba do lugar da desova, a maioría desprazándose río abaixo a mediados de setembro. .
Usos
Consómese fresco, e pódese fritir, asar e cocer.
Estado de conservación
A Unión Internacional para a Conservación da Natureza e dos Recursos Naturais, considerando que é unha especie moi estendida sen que se coñezan grandes ameazas xeneralizadas, e que a súa poboación está a aumentar o a medida que aumenta a calidade da auga, debido ao declive das industrias e cidades en Rusia desde o colapso da Unión Soviética, cualifica o seu status como LC (pouco preocupante).
Pando, Fiolleda, Monforte de Lemos
Pando é un lugar da parroquia de Fiolleda no concello lucense de Monforte de Lemos, na comarca da Terra de Lemos.
A Bertonía, San Martiño de Anllo, Sober
A Bertonía é un lugar da parroquia de San Martiño de Anllo no concello lugués de Sober na comarca da Terra de Lemos.
Monte Pando, Piñeira, Monforte de Lemos
Monte Pando é un lugar da parroquia de Piñeira no concello lucense de Monforte de Lemos, na comarca da Terra de Lemos.
A Boca, San Martiño de Anllo, Sober
A Boca é un lugar da parroquia de San Martiño de Anllo no concello lugués de Sober na comarca da Terra de Lemos.
San Mamede, Fiolleda, Monforte de Lemos
San Mamede é un lugar da parroquia de Fiolleda no concello lucense de Monforte de Lemos, na comarca da Terra de Lemos.
Vilamaior, Fiolleda, Monforte de Lemos
Vilamaior é un lugar da parroquia de Fiolleda no concello lucense de Monforte de Lemos, na comarca da Terra de Lemos.
Xunqueira, Fiolleda, Monforte de Lemos
Xunqueira é un lugar da parroquia de Fiolleda no concello lucense de Monforte de Lemos, na comarca da Terra de Lemos.
O Couto, San Martiño de Anllo, Sober
O Couto é un lugar da parroquia de San Martiño de Anllo no concello lugués de Sober na comarca da Terra de Lemos.
Borcos, Gullade, Monforte de Lemos
Borcos é un lugar da parroquia de Gullade no concello lucense de Monforte de Lemos, na comarca da Terra de Lemos.
Ferroños, San Martiño de Anllo, Sober
Ferroños é un lugar da parroquia de San Martiño de Anllo no concello lugués de Sober na comarca da Terra de Lemos.
Fervenza, San Martiño de Anllo, Sober
Fervenza é un lugar da parroquia de San Martiño de Anllo no concello lugués de Sober na comarca da Terra de Lemos.
Interkosmos 22
Interkosmos 22 (Интеркосмос 22 en ruso), tamén denominado Bulgaria 1300, foi un satélite artificial colaboración da Unión Soviética e Bulgaria lanzado o 7 de agosto de 1981 mediante un foguete Vostok 2M desde o cosmódromo de Plesetsk.
Características
Interkosmos 22 foi deseñado e construído en Bulgaria usando un bus Meteor proporcionado pola Unión Soviética no marco do Programa Interkosmos. Estaba adicado ó estudo da magnetosfera e a inosfera terrestres. Estabilizábase nos tres eixos e os seus dous paneis solares proporcionaban ata 2 kW de potencia. A superficie do satélite, incluídos os paneis solares, estaba recuberta dun material condutor para medir de maneira adecuada os campos eléctricos e o plasma de baixa enerxía. Os datos almacenábanse a bordo en dúas grabadoras de cinta de 60 Mbit de capacidade cada unha.
Interkosmos 22 levaba os seguintes instrumentos a bordo:
A Chá, Gullade, Monforte de Lemos
A Chá é un lugar da parroquia de Gullade no concello lucense de Monforte de Lemos, na comarca da Terra de Lemos.
Xaviel Vilareyo
Xaviel Vilareyo y Villamil, nado en Mieres del Camín en 1967 e finado en Oviedo, o 19 de maio de 2015, foi un profesor, escritor e etnólogo asturiano. Pertencente á xeración literaria da década de 1990, coñecida como a "Xeración do compromiso".
Traxectoria
Deuse a coñecer a través dunha Mención Especial recibida no "Premio Asturiano Joven de Poesía y Narrativa 1995" co seu primeiro poemario titulado "Cróniques del recuerdu". Capacitado para o ensino do asturiano pola Academia de la Llingua Asturiana, organizou os primeiros cursos de lingua asturiana fóra de Asturias, en Madrid, en 2001.
Publicou nas revistas literarias Pretexto, Lletres Asturianes, Lletres Lliterariu, Zimbru, Reloj de Area, Sietestrellu, Lliteratura, El Signo del Gorrión, Isla Desnuda, Amilamia, Calicanto, Poesía Toda, Estío, El Vendedor de Pararrayos, ''Texturas, e tamén ensaios en diversas revistas e colaboracións xornalísticas.
Apareceu nas antoloxías literarias: Muestra de nueva poesía, Cinco años de lliteratura asturiana, Unde letras falan e Na boca de todos. Publicou tamén o seu Manifiesto sobre la poesía ética, sendo ademais colaborador habitual de revistas como El canciu'l cuélebre, Lletres asturianes, Entrambasauguas, "N'ast" e Fusión. En 2009 conseguiu publicar Los ámbitos de la Nación Asturiana despois de dez anos. Neste libro sobre etnoloxía asturiana defende a reunificación territorial da nación asturiana, As Asturias, a unión cultural e política de todos os territorios asturianos. Como dramaturgo recibiu o Premio de Teatro da Academia de la Llingua Asturiana en 2009 pola súa obra "La fuxida".
Foi organizador da "Xunta de Escritores Asturianos" en Oviedo nos anos 2005, 2008, 2010 e 2012. Coordinou a edición dos libros El conceptu xeneracional (Trabe, 2007), Lliteratura asturiana y compromisu (Trabe, 2009) e Lliteratura asturiana, identidá y nación (Espublizastur, 2012). Os seus ensaios e traballos escritos principalmente en asturiano aparecen tamén en moitas antoloxías e libros colectivos como Cinco años de lliteratura asturiana (Norte, 1998); Muestra de nueva poesía (SPPA, 1998); Lletras novas (Xeira, 2000); Na boca de todos (Veiga, 2006); Unde letras falan (Atenea, 2006); Camín de Bimenes (Xébana, 2007). Fundador do Festival de Cinema Asturiano no ano 2005, certame que dirixiu coa idea de dar a coñecer e difundir o cinema asturiano. En 2009 publicou a Historia del cine asturianu. Coordinou a Xunta de Escritores Asturianos dende 2005.
Faleceu en 2016 aos 48 anos.
Independentismo de Turquestán Oriental
dereita|miniatura|200x200px|Kök Bayraq deveu nun símbolo do movemento de independencia de Turquestán Oriental.
O independentismo de Turquestán Oriental (en شەرقىي تۈركىستان مۇستەقىللىق ھەرىكىتى; en 东突厥斯坦独立运动) é un movemento político que busca a independencia de Turquestán Oriental, unha enorme rexión no noroeste da China e o fogar do pobo uigur. O pobo uigur é un pobo turco no canto de etnia sinítica (como a maioría han do resto da China). A rexión está actualmente administrada como unha subdivisión a nivel provincial da República Popular Chinesa (RPC), baixo o nome oficial de Xinjiang. Dentro do movemento independentista, hai un amplo apoio para que a rexión sexa renomeada, xa que "Xinjiang" (que significa "nova fronteira" en chinés) é visto polos independentistas como un nome colonial. "Turquestán Oriental" é o nome proposto máis coñecido. "Uigurstán" é outro nome proposto coñecido.
Xinjiang estivo baixo o control dun réxime chinés desde a dinastía Han (hai 2.000 anos). No 101 a.C., o exército da dinastía Han comezou a acumular campos en plataformas de rodas, canles e arados, etc. Máis tarde, estendeuse a todas as partes de Xinjiang. Cada punto de acantonamento converteuse na área de distribución inicial para o pobo han despois de entrar en Xinjiang. Despois do estabelecemento da capital das rexións occidentais, Hufu, no ano 60 a. C., o pobo han entrou continuamente en Xinjiang.
Västmanland (landskap)
Västmanland é unha provincia histórica sueca (landskap) no interior da rexión de Svealand. Limita ao sur cos lagos Mälaren e Hjälmaren e as provincias de Södermanland e Närke, ao oeste coa provincia de Värmland, ao norte coas de Dalarna e Gästrikland, e ao leste coa de Uppland.
Västmanland divídese tradicionalmente en Bergslagen e Mälardalen. Dende a antigüidade, a fronteira entre Bergslagen e Mälardalen estaba na antiga casa de pesaxe de Arboga. No ano 2021 a poboación da provincia era de 319 473 habitantes.
Nome
Västmanland ou "västmännens land" tomou o seu nome en comparación xeográfica con Uppland, e aparece mencionado no Florenslängden de 1103 na súa forma latina "Guasmannia".
Matamá, San Martiño de Anllo, Sober
Matamá é un lugar da parroquia de San Martiño de Anllo no concello lugués de Sober na comarca da Terra de Lemos.
Toponimia
O topónimo galego Matamá é un fitónimo derivado de (de orixe prerromana)  (de orixe latina), referido a un terreo de pouca calidade ou difícil de traballar.
Cima de Vila, Gullade, Monforte de Lemos
Cima de Vila é un lugar da parroquia de Gullade no concello lucense de Monforte de Lemos, na comarca da Terra de Lemos.
Domiciano (homónimos)
Domiciano pode referirse a:
Os Nabás, San Martiño de Anllo, Sober
Os Nabás é un lugar da parroquia de San Martiño de Anllo no concello lugués de Sober na comarca da Terra de Lemos.
Signo zodiacal
miniatura|360px|Os doce signos do zodíaco nunhas miniaturas dun [[libro de horas. Edición británica de O ceo, caos ou harmonía? de Jean-Pierre Verdet, colección «Aguilar Universal» (nº 6).]] Na astroloxía occidental, os signos zodiacais son os doce sectores de trinta graos da eclíptica dende o equinoccio vernal, unha das interseccións coa elíptica co ecuador celeste, tamén coñecido como Punto Aries. A orde dos signos zodiacais é Carneiro, Touro, Xémini, Cáncer, León, Virxe, Libra, Escorpión, Saxitario, Capricornio, Acuario e Pisces. Cada sector foi nomeado por unha constelación pola que estaba a pasar no momento do nomeamento.
O concepto do zodíaco xurdiu na astroloxía babilónica, e posteriormente foi influenciada pola cultura helenística. De acordo coa astroloxía, os fenómenos celestiais están relacionados coa actividade humana de acordo co principio de "macrocosmos e microcosmos", segundo o cal os signos representan maneiras de expresión características. Os descubrimentos modernos sobre a verdadeira natureza dos obxectos celestes socavaron a base teórica para asignar significado ós signos astrolóxicos, e a investigación científica empírica demostrou que as prediccións e recomendacións baseadas nestes sistemas non son precisas. A astroloxía é considerada polo xeral como unha pseudociencia.
Existen varios métodos e sistema para medir e dividir o ceo de acordo coa astroloxía, aínda que a tradición dos nomes do zodíaco e os seus símbolos mantivéronse estables. A astroloxía occidental mide dende os puntos do Equinoccio e do Solsticio (puntos relacionados cos días iguais, máis longos e máis curtos do ano tropical), mentres que a astroloxía jyotiṣa ou védica mide ó longo do plano ecuatorial (ano sideral). O movemento de precesión provocou que as divisións astrolóxicas occidentais non se correspondan na era actual coas constelacións que levan o mesmo nome, mentres que as medicións jyotiṣa aínda se corresponden coas constelacións.
Historia e simbolismo
250px|miniatura|dereita|Os doce signos eclípticos. Cada punto sinala o comezo dun signo e están separados por 30°. A intersección do ecuador celestial e a eclíptica definen os puntos do equinoccio. Primeiro Punto de Carneiro ([[Ficheiro:Aries.svg|11px) e Primeiro Punto de Libra (11px). O círculo máximo que contén os polos celestiais e os polos eclípticos (P e P'), intersecta a eclíptica en 0° Cáncer (11px) e 0° Capricornio (12px). Nesta ilustración, o Sol está posicionado esquematicamente no comezo de Acuario (11px).]] A astroloxía occidental é unha continuación directa da astroloxía helenística de acordo ós rexistros de Tolomeo no século II. Á súa vez, a astroloxía helenística estaba parcialmente baseada nos conceptos da tradición babilónica. Especialmente, a división dos doce sectores eclípticos é unha construción conceptual babilónica.
No século -IV, a astronomía babilónica e o seu sistema de presaxios celestiais tivo grande influencia na cultura da Grecia antiga, ó igual que o fixo a astronomía de Exipto no século -II. Isto motivou, ó contrario da tradución mesopotámica, un forte enfoque na carta natal do individuo e a creación de astroloxía de horóscopos, facendo uso do Ascendente (o grao crecente da eclíptica no momento do nacemento.), e das doce casas. A asociación dos doce signos astrolóxicos cos catro elementos clásicos de Empédocles foi un importante desenvolvemento na caracterización dos doce signos.
O corpo da tradición astrolóxica helenística tal como estaba no século II descríbese no Tetrabiblos de Ptolomeo. Este é o traballo seminal para a tradición astronómica posterior, non só en Occidente senón tamén na India e na esfera islámica, e seguiu sendo unha referencia durante case dezasete séculos, xa que as tradicións posteriores fixeron poucos cambios substanciais nas súas ensinanzas principais.
A seguinte taboa enumera as doces divisións da lonxitude celestial, co seu nome e a coa forma na cal se inspiraron, que expresa a constelación. Os intervalos de lonxitude trátanse como pechados para o primeiro punto final ( a ) e abertos para o segundo ( b ); por exemplo, 30° de lonxitude é o primeiro punto de Touro, non parte de Carneiro. Os números de signos, do 0 ó 11, vense no canto dos símbolos nalgunhas obras astronómicas.
Calquera asociación de datas de calendario con estes signos só teñen senso cando se fai referencia ó signo astrolóxico do Sol.
Cima de Vila, Vilamarín, Monforte de Lemos
Cima de Vila é un lugar da parroquia de Vilamarín no concello lucense de Monforte de Lemos, na comarca da Terra de Lemos.
San Paio, San Martiño de Anllo, Sober
San Paio é un lugar da parroquia de San Martiño de Anllo no concello lugués de Sober na comarca da Terra de Lemos.
Theys Eluay
Dortheys Hiyo Eluay, tamén coñecido como Theys Hiyo Eluay, nado en Sereh o 3 de novembro de 1937, e finado en Jayapura o 10 de novembro de 2001, foi un líder político do Movemento Papúa Libre, dirixente do Consello do Presidium de Papúa (Presidium Dewan Papua). Caracterizado por adoptar un papel ambivalente entre o unionismo indonesio e o independentismo papúa, morreu asasinado a mans dun escuadrón do Kopassus, unha unidade especial do exército indonesio.
Traxectoria
miniatura|Tumba de Theys Hiyo Eluay en Jayapura.
Orixe
Eluay naceu o 3 de novembro de 1937 na vila de Sereh, preto de Sentani, no que daquela eran as Indias Orientais Neerlandesas, e posteriormente Nova Guinea Neerlandesa. Completou os seus últimos anos de educación primaria na Jongensvervolgschool (JVS), en Yoka, un internado dirixido polo misioneiro neerlandés Izaak Samuel Kijne. Despois do JVS realizou un curso de meteoroloxía e traballou despois como axudante de meteorólogo. A súa familia estaba formada por líderes tradicionais (ondoafi) da súa vila natal e, malia non ter sido nomeado para esta función, autoproclamouse ondoafi amparándose nos estudos superiores que adquiriu.
Traxectoria política
En 1962, Indonesia anexiouse Nova Guinea despois do dominio dos Países Baixos e axudou ao exército e á policía indonesias a atopar papúas partidarios do colonialismo neerlandés e contrarios á conquista indonesia. Isto provocou preto de 15.000 mortes na zona de Sentani, así como numerosos refuxiados, algúns deles aínda espallados en Papúa Nova Guinea. En 1969 foi un dos mil papúas escollidos para participar na Acta de Libre Elección (en indonesio: Penantuan Pendapat Rakyat ou PEPERA), que votou por unanimidade a favor da integración de Occidente. Papúa a Indonesia. En aquest sentit, Eluay feu campanya a favor de la integració amb Indonèsia. En 1971 pasou a ser membro da asemblea territorial, o Consello de Representantes do Pobo Rexional da provincia de Irian Jaya, como membro do Partido Cristián de Indonesia (Parkindo), e en 1977 pasou ás filas do partido Golkar. En 1980 uniuse ao Consello Deliberativo de Papúa (Lembaga Musyawarah Adat Papua) como representante da zona de Sentani e, posteriormente, de toda a provincia de Papúa. En 1990 converteuse no seu presidente. Organizou e adestrou a mozos papúas no Papúan Task Force (Satgas Papua), unha organización dirixida polo seu fillo Boy Eluay que conseguiu establecer a orde en grandes manifestacións masivas en Mubes, o Congreso de Papúa. Tamén iniciou a Oficina de Mando de Papúa (Posko Papua), estabelecida á entrada de moitas aldeas para controlar quen entraba ou saía da aldea, para evitar provocadores e evitar unha situación de conflito violento coma na cidade veciña de Ambon. Para estes proxectos recibiu un xeneroso apoio financeiro de Yorrys Raweyai, un papúa de orixe chinesa de Serui, vicepresidente da Mocidade Pancasila (Pemuda Pancasila), unha organización xuvenil proSuharto formada por gángsters. A pesar do aparente crecemento desproporcionado da Task Force de Papúa e, ás veces, do financiamento opaco das súas actividades, foi unha parte indestructible da estratexia de contrainsurxencia das forzas de seguridade indonesias, co fin de infiltrarse, comprometer e neutralizar os grupos separatistas existentes, así como identificar outras redes e personalidades encubertas independentistas.
A partir de 1996, o consello fíxose máis político, mentres que co aumento da liberdade política tras a caída do presidente Suharto en 1998, tanto o Consello como el comezaron a falar abertamente sobre o status político de Papúa e o dereito á autodeterminación dos papúas. O 6 de outubro de 1998, despois de ser detido con outros cinco líderes independentistas, foi acusado de organizar manifestacións independentistas en Jayapura durante o mes de xullo. Logo dunha importante presión popular, foi posto en liberdade mais os cargos nunca foron retirados oficialmente. En 1999 foi elixido na Gran Consulta (Mubes ou Musyawarah Besar) de Sentani como presidente do Consello do Presidium de Papúa (Presidium Dewan Papua, PDP). Na creación desta organización, usou fondos proporcionados polo goberno de Abdurrahman Wahid así como polo exército indonesio. No ano 2000, o presidente Wahid, apoiado polo Segundo Congreso de Papúa organizado en Jayapura, foi reafirmado como líder do PDP e o líder de Amungme Tom Beanal foi elixido deputado. A finais de novembro de 2000, foi detido e acusado novamente de rebelión. O informe policiaco citaba unha reunión organizada o 12 de novembro de 2000 na súa casa de Sentani, nos arredores de Jayapura, na que predicaba a independencia. Ademais, engadoise como cargo o seu papel activo durante a cerimonia de izado da bandeira de Papúa Occidental o 1 de decembro de 1999. Comezou a chamarse a si mesmo "Pimpinan Besar Bangsa Papua" ("Gran líder do pobo de Papúa") e apareceu case a diario nos xornais. En maio de 2001 foi xulgado en Jayapura xunto cos outros dirixentes, mais non foi detido despois de que comezase o xuízo. Cando Eluay foi asasinado, o xuízo aínda estaba en curso, de feito, o 12 de novembro de 2001 estaba prevista a audiencia das tres últimas testemuñas presentadas pola Fiscalía.
Assassinat
O 10 de novembro de 2001, en Jayapura, foi atopado morto no seu coche despois de ser asasinado. Esa noite, ceou no cuartel de Kopassus como asistente na celebración do Día dos Heroes Nacionais. O informe da autopsia indicaba que o estrangulamento foi a causa da morte. O Instituto para o estudo e defensa dos dereitos humanos falou de secuestro, tortura e asasinato. Morreu aos sesenta e catro anos e deixou atrás a súa muller e sete fillos.
En abril de 2003, catro membros de Kopassus confesaron o asasinato por estrangulamento despois de que unha discusión sobre o separatismo se descontrolase.
Llegat
miniatura|O novo aeroporto internacional Dortheys Hiyo Eluay en Sentani. O 10 de novembro de 2018, Yanto Eluay, fillo de Theys Hiyo Eluay, xunto con outros familiares de Eluay, declarou o perdón aos autores do asasinato con motivo do 17 aniversario do crime. Tamén esixiron que o asasinato non se cualifique de "vulneración dos dereitos humanos" nin se utilice con fins políticos.
O 20 de outubro de 2020, o gobernador de Papúa Lukas Enembe, tras a aprobación do Ministerio de Transportes de Indonesia e do Consello de Representantes Populares de Papúa, cambiou o nome do aeroporto internacional de Sentani, o máis grande de Papúa, como aeroporto internacional Dortheys Hiyo Eluay. Este cambio de nome foi en homenaxe aos seus esforzos por loitar contra a dereita de Papúa e como unha das figuras relevantes da Acta de Libre Elección (PEPERA) de 1969. O aeroporto foi construído en terras aduaneiras da familia Eluay que foron concedidas aos neerlandeses por Nero Nihiwe Eluay.
San Martiño, San Martiño de Anllo, Sober
San Martiño é un lugar da parroquia de San Martiño de Anllo no concello lugués de Sober na comarca da Terra de Lemos.
A Pena, San Martiño de Anllo, Sober
A Pena é un lugar da parroquia de San Martiño de Anllo no concello lugués de Sober na comarca da Terra de Lemos.
O Montiño, Baredo, Baiona
O Montiño é unha das aldeas históricas da parroquia de Baredo, en Baiona, na provincia de Pontevedra.
Non se encontra rexistrada no Nomenclátor Oficial de Galicia vixente, xa que se encontra erroneamente englobada dentro das Cadeiras. Por iso mesmo, non existen datos do IGE sobre a súa poboación. Porén, si que xa aparece en Galicia Nomeada.
No rueiro municipal, denomínase baixo o nome de "O Moutiño", debido a unha mala lectura do topónimo.
O Lagar, Gullade, Monforte de Lemos
O Lagar é un lugar da parroquia de Gullade no concello lucense de Monforte de Lemos, na comarca da Terra de Lemos.
Ameixa de río
A ameixa de río (Anodonta cygnea) é unha especie grande de ameixa de auga doce, un molusco bivalvo da familia Unionidae. Debido á súa variabilidade morfolóxica e ao seu amplo rango de distribución, existen máis de 500 sinónimos desta especie.
O Toxedo, San Martiño de Anllo, Sober
O Toxedo é un lugar da parroquia de San Martiño de Anllo no concello lugués de Sober na comarca da Terra de Lemos.
A Lende, Gullade, Monforte de Lemos
A Lende é un lugar da parroquia de Gullade no concello lucense de Monforte de Lemos, na comarca da Terra de Lemos.
Santiago Gutiérrez
O nome de Santiago Gutiérrez, pode referirse, entre outros, a:
Maria Artini
Maria Artini, nada en Milán en 1894 e finada o 2 de agosto de 1951, foi unha enxeñeira italiana, a primeira muller universitaria graduada en enxeñaría eléctrica en Italia, e a segunda muller licenciada da Escola Politécnica de Milán.
O Outeiro, Baredo, Baiona
O Outeiro é unha das aldeas históricas da parroquia de Baredo, en Baiona, na provincia de Pontevedra.
Maria Artini
Traxectoria
Era a filla de Ettore Artini, director do Museo Cívico de Historia Natural en Milán e profesor de mineraloxía na Escola Politécnica de Milán, onde Maria se matriculou en 1912.
Graduouse en enxeñaría eléctrica cunha nota de 90/100 no ano 1918, converténdose na primeira muller enxeñeira eléctrica en Italia, e unicamente a segunda muller enxeñeira eléctrica da Escola Politécnica (despois de Gaetana Calvi que o fixera en 1913).
O Outeiro, Baredo, Baiona
Non se encontra rexistrada no Nomenclátor Oficial de Galicia vixente, xa que se encontra erroneamente englobada dentro do Lombo. Por iso mesmo, non existen datos do IGE sobre a súa poboación. Porén, si que xa aparece en Galicia Nomeada.
É un pequeno núcleo de casas dispostas sobre un outeiro, ás beiras do regato das Tres Regueiras, atravesado pola estrada xeral.
Maria Artini
Traxectoria
Un ano despois da súa graduación Artini comezou a traballar en Edison, unha empresa enerxética con sede en Milán. Alí foi ascendida a cargos directivos e axudou a deseñar e construír a primeira liña eléctrica de alta voltaxe (130 kV) do país, na rexión de Brugherio-Parma. Segundo Edison, "de 1936 a 1946 organizou e dirixiu a oficina de estatística de Edison, máis tarde regresou [como executiva] para ocuparse das liñas eléctricas de alta voltaxe [o novo 200 kW]."
Para axudar outras mulleres en campos técnicos, en 1948 Artini suxeriu a formación dunha asociación de mulleres profesionais, e mesmo organizou unha serie de reunións cos seus colegas milaneses e turineses. A pesar de que morreu antes de que puidera realizarse, a AIDIA (Asociación Italiana de Mulleres Enxeñeiras e Arquitectas) naceu o 26 de xaneiro de 1957, fundada pola enxeñeira Emma Strada (a súa primeira presidenta), Anna E. Armor, Adele Racheli e a arquitecta Vittoria Ilardi. Segundo Marina Francesca Altomare, a asociación continúa hoxe e "conta cun camiño pragado de éxitos, premios e honras". A Artini aínda se lle atribue a súa "idea brillante" de formar a asociación.
Vida persoal
Artini casou con Leonardo Maggi, quen é coñecido por ser un benefactor do Instituto de Cegos de Milán. O museo do Instituto aloxa unha fotografía de Artini na súa colección.
As Pereiras, Gullade, Monforte de Lemos
As Pereiras é un lugar da parroquia de Gullade no concello lucense de Monforte de Lemos, na comarca da Terra de Lemos.
A Pedra, Baredo, Baiona
A Pedra é unha aldea situada na parroquia de Baredo, en Baiona, na provincia de Pontevedra.
Non aparece como lugar no Nomenclátor Oficial de Galicia vixente, Porén, si que aparece en Galicia Nomeada.
Dalarna (landskap)
Dalarna é unha provincia histórica sueca (landskap) no norte da rexión de Svealand, no centro do país. Limita ao norte coas provincia de Härjedalen e Hälsingland, ao leste coa de Gästrikland, ao sur coa de Västmanland, e ao leste coa de Värmland e con Noruega.
Historia
A mención máis antiga do nome de Dalarna é na Saga de Sverre, no cal a provincia é chamada Järnbäraland e descrita como unha terra pagá que obedecía ao rei sueco no ano 1177. A zona foi incluída dende ao redor do ano 1300 no distrito xudicial de Västmanland e Dalarna, que existiu ata 1849. A parte sur da provincia industrializouse xa dende o principio e organizouse nun bergslag. A provincia seguiu recibindo poboación, especialmente nas áreas fóra de Siljan e Dalälven. Finnmarken seguiu sendo unha área de asentamento no século XIX.
No século XVI Gustav Vasa fuxiu a Dalarna para escapar de Cristián II. No ano 1521 librouse a batalla do transbordador de Brunnbäcks entre as tropas de Cristián II e Gustav Vasa, estas últimas dirixidas por Peder Svensson de Vibberboda e Olof Bonde de Norrbärke. As forzas suecas gañaron a batalla e os dinamarqueses foron expulsados do landskap.
A emigración dende o landskap foi moi grande na última parte do século XIX; 12 353 persoas entre 1881 e 1890 e 5 726 persoas entre 1891 e 1900. A poboación de princicipios do século XX en Dalarna era moi heteroxénea, tendo nacido máis do 90% dos seus habitantes na provincia. Dende o século XVI ata principios do XX moitos emigraron a Estocolmo para traballar alí. Segundo a enciclopedia Nordisk familjebok de 1906 había grandes diferenzas na lingua e nos costumes entre as distintas zonas da provincia, así como nos traxes nacionais.
O duque de Dalarna é o príncipe Gabriel, segundo fillo do príncipe Carlos Filipe e da princesa Sofia.
O Ramal, Baredo, Baiona
O Ramal é unha aldea da parroquia de Baredo, en Baiona, na provincia de Pontevedra.
A Algueira, Santiorxo, Sober
A Algueira é un lugar da parroquia de Santiorxo no concello lugués de Sober na comarca da Terra de Lemos.
A Cruz, Santiorxo, Sober
A Cruz é un lugar da parroquia de Santiorxo no concello lugués de Sober na comarca da Terra de Lemos.
Río, Marcelle, Monforte de Lemos
Río é un lugar da parroquia de Marcelle no concello lucense de Monforte de Lemos, na comarca da Terra de Lemos.
Arca tetragona
Arca tetragona é unha especie de molusco bivalvo. Foi descrita por primeira vez por Giuseppe Saverio Poli en 1795.
Jennie R. Patrick
Jennie R. Patrick, nada en Gadsen (Alabama) o 1 de xaneiro de 1949, é unha enxeñeira química e educadora afroamericana. Converteuse na primeira afroamericana nos Estados Unidos en conseguir un doutoramento en enxeñaría química, polo Instituto de Tecnoloxía de Massachusetts en 1979. Foi pioneira no traballo de extracción con fluído supercrítico no eido industrial. O seu traballo de educadora centrouse na mentoría de estudantes afroamericanos e mulleres.
Infancia
Jennie Patrick é filla de James e Elizabeth Patrick. A súa localidade natal, nas súas propias palabras era "bastante rural, moi lento, unha cidade típica do sur". Era a cuarta de cinco nenos. O seu pai era obreiro e a súa nai ama de chaves. Non acadaran máis que estudos primarios, pero crían que a educación era unha maneira de saír da pobreza e animaron a súa descendencia a conseguir unha educación formal.
Patrick descríbese como unha nena moi curiosa. Nunha entrevista con Jeanette E. Brown, explicou: "[eu] só quixen entender o porqué das cousas e como funcionaban. Vivir no rural permitiume estar moi próxima á natureza. As marabillas naturais semella que prenderon aínda máis o meu desexo de entender por que pasaban as cousas dunha maneira determinada."
Os centros onde Patrick comezou os seus estudos eran segregados. Era unha alumna moi imaxinativa. Patrick conserva o recordo de dous docentes que foron moi importantes para ela nesta época: Anthony Knowledges, quen en lle ensinou matemáticas a un nivel moi superior có do seus compañeiros de quinto grado e Pinkie Bridges. Desta última afirma que a inspirou para conseguir todo o que quixera.
Patrick formou parte en 1964 dun grupo de estudantes afroamericanos na mellor escola pública na cidade, a Gadsden City High School. Patrick soubo moi nova que quería ser química e este instituto contaba co equipamento necesario. Patrick foi a primeira estudante negra en inscribirse nel. Nunha entrevista con Jeannette E. Brown, explicou: "Fun á escola cunha idea e era a de conseguir a mellor educación posible."
Neste centro, Patrick experimentou discriminación e abuso por parte do profesorado e o estudantado, así como protestas contra a integración. Algún dos seus compañeiros foi golpeado ao punto da hospitalización. Das súas experiencias dixo: "Os meses iniciais eran un pesadelo. A violencia emocional, psicolóxica, mental e física era difícil de entender." Os seus pais mostráronlle apoio aínda que as familias de estudantes negros que se inscribiran en escolas de integración eran ameazadas polo Ku Klux Klan. Dos once estudantes negros cos que ingresou en Gadsden, a metade deixou a escola antes da graduación, e Patrick tivo que retar ao persoal para ser considerada para clases preparatorias universitarias. Patrick díxolle a Jeanette E. Brown: " sempre tiven a forza mental e emocional para estar concentrada, polo que me era irrelevante se me querían alí ou non. Estaba máis disposta a protexerme fisicamente. Patrick graduouse con honores en 1967. Non lle deixaron unirse á Sociedade de Honra Nacional debido a ser afroamericana.