cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Elasticidade (mecánica)
Aplicación
O proxecto de estruturas na construción civil usa as ecuacións derivadas da teoría da elasticidade para dimensionar as columnas, vigas e laxes. De acordo co peso que eses elementos van soportar, alén do seu peso propio, e dos materiais utilizados, as máximas tensións calculadas non poden exceder o seu limite de escoamento. Como ilustración, o módulo de elasticidade do aceiro común, usado nas perfís estruturais é de 21.000 kgf/mm2 e o límite de escoamento é de cerca de 36 kgf/mm2. Un fío de aceiro de 2 milímetros de diámetro e 1 metro de lonxitude, cunha persoa pendurada a ele pesando 60 kg, fica aproximadamente 1 milímetro maior debido a ese peso, e non se rompe. Volve á lonxitude inicial despois ser liberado da carga.
Na construción mecánica, principalmente na aviación, onde non se pode abusar do recurso de sobredimensionar os elementos estruturais para aumentar a súa resistencia (o avión resultaría innecesariamente pesado e por tanto antieconómico), o cálculo preciso é fundamental. Como as formas moitas veces son complexas e difíciles de ecuacionar matematicamente, a solución é o uso da aproximación polo método dos elementos finitos. Co crecente poder da computación, ese método pasou a ser amplamente utilizado pola industria a partir do final do século XX.
Inelasticidade
Alén diso, non só os sólidos exhiben elasticidade. Algúns fluídos non-Newtonianos, como os fluídos viscoelásticos, tamén exhiben elasticidade en certas condicións.
Castro do Seixo, Codesoso, Sobrado
Castro do Seixo é un lugar da parroquia de Codesoso, no concello coruñés de Sobrado na comarca da Terra de Melide. Segundo o IGE, en 2018 tiña 20 habitantes (12 homes e 8 mulleres).
Fortitudo Bologna
O Fortitudo Pallacanestro Bologna 103 é un equipo italiano de baloncesto da cidade de Boloña, Emilia-Romaña. Foi fundado en 1932 e é un dos principais equipos de baloncesto da cidade de Boloña xunto co Virtus Bologna, equipo co que mantén unha forte rivalidade. Actualmente compite na Serie A2, segunda categoría do baloncesto transalpino, após o seu descenso en 2022. Disputa os seus encontros no Unipol Arena, recinto con capacidade para 10 000 espectadores.
Historia
O Fortitudo en gran parte da súa historia xogou un papel secundario na súa propia cidade, sendo o arquirrival da Virtus Bologna. Fortitudo gañou o seu primeiro trofeo importante en 1998: a Copa de Italia. Nesa altura comezou unha época na que o equipo se converteu nun dos máis importantes equipos italianos. De feito, chegou á final do campionato durante dez anos consecutivos (do 1997 ao 2006). Despois de tres finais e tres derrotas consecutivas, o seu primeiro campionato da chega por primeira vez en 2000. Tras outras catro finais perdidas, o seu segundo título de Liga chegou no ano 2005, grazas á vitoria por 3-1 sobre o Armani Jeans Milano na serie final, onde grazas á repetición instantánea confirmouse a canastra no último segundo do escolta panameño Rubén Douglas no cuarto partido.
Neses últimos anos entre a elite, o Fortitudo foi tamén un fixo na Euroliga. Con todo, o primeiro logro do Fortitudo nas competicións europeas foi en 1977 coa participación na final da Copa Korać contra a Jugoplastika Split. Con todo, os de Boloña perderon por 87–84 nun encontro disputado en Xénova. Xa en 1999, chegaron á Final Four da Euroliga de Múnic, onde perderon tanto na semifinal contra a Kinder Bologna e no partido polo terceiro posto contra o Olympiacos. En 2001 repetiuse a historia e volveron perder nas semifinais de novo ante a Virtus. Finalmente en 2004 conseguen chegar á final disputada no Nokia Arena, aínda que perden contra o Maccabi Tel Aviv por 44 puntos (118–74). En semifinais conseguiran derrotar ao Montepaschi Siena. Porén, tras anos nos postos máis alto da Liga, na temporada 2006−07, terminan 13º de 18 equipos despois de cambiar de adestrador tres veces. Con todo, clasificáronse para a Eurocup para a tempada 2007-08, xa que se basean no rendemento durante un período de tres anos, e as actuacións pasadas do Fortitudo víronse compensandas pola súa decepcionante campaña.
Debido a dificultades financeiras, o 14 de xullo de 2012, a Federación Italiana de Baloncesto (en italiano: Federazione Italiana Pallacanestro, FIP) fixo oficial a disolución do club e revocoulle o seu número de afiliado á mesma: o 103. Este evento marcou o final da longa historia da Fortitudo. Con todo, o 18 de xuño de 2013, un grupo de empresarios locais, profesionais e seareiros fundaron un novo club, sucesor espiritual a imaxe e semllanza do anterior: o Fortitudo Bologna 103. Comezando desde a cuarta división DNB, o novo Fortitudo consegue regresar á Serie A2 na temporada 2015−16. Na temporada 2018−19 o equipo consegue regresar á elite tras acadar o ascenso á Serie A.
Escape Room (filme)
Escape Room é un filme de 2019 de suspense psicolóxico dirixido por Adam Robitel e escrito por Bragi F. Schut e Maria Melnik. Está protagonizado por Taylor Russell, Logan Miller, Deborah Ann Woll, Tyler Labine, Jay Ellis e Nik Dodani, e conta a historia dun grupo de persoas que son convidadas a resolver unha serie de escape room, só para descubrir que os seus destinos están atados a se son quen de descifralos a tempo.
O desenvolvemento do filme comezou en agosto de 2017 baixo o título The Maze, e o proceso de escolla do elenco comezou daquela. A rodaxe produciuse en Suráfrica a finais de 2017 e ó longo de xaneiro de 2018.
Vilasumil
Vilasumil (Villasumile en dialecto ancarés ou Villasumil oficialmente en castelán) é unha parroquia do concello leonés de Candín, na comarca do Bierzo. Segundo o INE en 2012 tiña 11 habitantes. A parroquia sufriu do mesmo xeito que a zona un proceso de despoboamento. O proceso de perda de habitantes en Vilasumil veuse dando desde o século XVIII, cando segundo Miñano a localidade tiña 161 habitantes. Un século despois segundo o reconto de Madoz, tiña 130 habitantes. En 1920, no censo feito por Mourille, a aldea tiña 119 habitantes. A caída da poboación deuse a partir das décadas de 1950 e 1960, coas emigracións, a bisbarra baleirouse dos habitantes máis novos. O avellantamento, a falta de perspectivas de futuro e o réxime de tenencia da terra e os usos do chan son explicacións para o despoboamento de Vilasumil e outros lugares da zona.
Lingua
Vilamil pertence ao ámbito lingüístico galego-berciano e os seus habitantes falan un dialecto do galego chamado ancarés.
Patrimonio
Existe un castiñeiro milenario coñecido como Catín situada en fronte da igrexa parroquial, e é a principal atracción turística. Outro elemento salientable son as ruínas do antigo xerador eléctrico de Vilasumil, que permitiu á zona ter electricidade de fabricación propia moito antes cás demais parroquias da contorna. Existen tamén os restos da antiga fábrica de cera.
Festas e costumes
Do mesmo xeito que no resto do Bierzo, en Vilasumil celébrase no outono o magosto, comendo castañas asadas acompañadas con bagazo e queimada. No inverno, tamén se celebra a matanza do porco durante o Nadal. Ademais, o 20 de marzo é a festa da Nosa Señora e o 25 de maio a festa de San Bernardo.
Declaración de independencia de Kosovo
250px|miniatura|[[Bandeira da República de Kosovo. Cada estrela representa os distintos grupos étnicos que a compoñen]] miniatura|250px|Mapa étnico de Kosovo: {{Legend|#00FF00|[[Albania|Albaneses}} {{Legend|#FF0000|Serbios}} {{Legend|#964B00|Turcos}} {{Legend|#0000ff|Bosníacos}} {{Legend|#8B00FF|Goranis}} {{Legend|#FFFF00|Xitanos}} {{Legend|#CCC|Outros}}]] 250px|Localización da República de Kosovo no mapa europeo|miniatura A Declaración de independencia de Kosovo foi un acto unilateral do Parlamento kosovar acontecido o 17 de febreiro do ano 2008 que declaraba a escisión da entón provincia de Serbia, dando lugar á creación dun novo Estado independente baixo a supervisión dos Estados Unidos e a Unión Europea.
A diferenza da primeira declaración de independencia de Kosovo acontecida o 7 de setembro de 1990, soamente recoñecida polas autoridades albanesas, a derradeira declaración xa foi recoñecida por máis de 47 países a data do 7 de agosto do 2008, entre os que se atopan Costa Rica, Afganistán, os Estados Unidos, o Reino Unido, Francia, Alemaña, Turquía, Bélxica, Perú, Polonia, Suíza, Austria e Dinamarca, sen contar os demais países nos que o recoñecemento está pendente. Porén existen 18 países, incluíndo Arxentina, Bolivia, Chipre, Casaquistán, Kirguizistán, Romanía, Rusia, Serbia, España, Sri Lanka, Taxiquistán, Vietnam e Venezuela que rexeitaron esplicitamente o recoñecemento da república balcánica. Serbia declarou que vai retirar todos os seus embaixadores dos países que recoñeceron a independencia de Kosovo.
Status previo á independencia
Kosovo foi unha provincia serbia ata a declaración de independencia, o 17 de febreiro do ano 2008. Dende 1999 ata a súa secesión foi administrada pola ONU de xeito interino, como resultado da derrota do exército serbio na Guerra de Kosovo. A misión KFOR da OTAN aprobouse co obxectivo de evitar as represalias e ataques entre a poboación de etnia serbia e albanesa. Malia que Kosovo formalmente seguía pertencendo a Serbia, en virtude do cumprimento da resolución 1244, na práctica o Goberno serbio non interviña na administración da súa provincia.
A resolución de devandita guerra trouxo como consecuencia o éxodo de 200.000 kosovares de orixe serbia cara ao resto de Serbia, mentres que se reafirmou a maioría étnica albanesa. No momento da secesión, o 90% da poboación pertencía a devandita etnia, mentres que a comunidade de orixe serbia representaba o 10%, localizada principalmente en enclaves no norte da rexión.
Negociacións previas
Antes de chegar á solución da independencia unilateral, sucedéronse varios feitos e acontecementos ao redor do futuro status que debía ter Kosovo.
O plan Ahtisaari
O expresidente de Finlandia, Martti Ahtisaari, levou a cabo un informe como enviado especial da ONU a Kosovo no cal propuña como solución ao status da antiga provincia serbia a adopción dunha independencia tutelada pola comunidade internacional, a oficialidade do serbio e do albanés, a laicidade do novo estado, a adopción de medidas para garantir a seguridade da minoría serbia de Kosovo, a adopción de símbolos nacionais de seu (bandeira, himno etcétera), a presenza militar de forzas internacionais lideradas pola OTAN, exército, profesional, multiétnico e democrático composto de 2 500 membros activos e 800 reservistas, o dereito dos refuxiados e desprazados retorno a Kosovo e á restitución das súas propiedades, un sistema xudicial integrado e independente do serbio e a posibilidade de que Kosovo poida ingresar en organismos internacionais coma a ONU. Este plan foi rexeitado polas autoridades serbias por consideraren que abría a porta a que Kosovo se independizase de Serbia.
Eleccións de novembro de 2007
O 17 de novembro de 2007 celebráronse eleccións lexislativas e municipais marcadas pola incerteza do futuro status da rexión. O antigo guerrilleiro do UÇK, Hashim Thaçi, gañou as eleccións cun 35% dos votos e unha participación en torno ao 45%, inferior ao 53% dos derradeiros comicios ata a data, celebrados no ano 2003. Con anterioridade Thaçi anunciara que declararía a independencia da entón provincia serbia no caso de gañar as eleccións.
Movementos previos á declaración de independencia
O primeiro ministro de Kosovo, Hashim Thaçi, afirmou o 16 de febreiro do ano 2008 que "mañá esa provincia proclamará a súa independencia de Serbia", respectando "a vontade dos cidadáns". Dende o sábado 16 de febreiro de 2008, Kosovo, co apoio da Unión Europea, moitos estados europeos, e o dos Estados Unidos de América, pero co frontal rexeitamento de Rusia. Segundo noticias da BBC, os estados pactaron, "Sr. Thaci dixeron o domingo sería outro día de tranquilo durante o que as institucións serían contratadas en realizar a vontade dos cidadáns de Kosovo"
Misión EULEX da Unión Europea
A Unión Europea preparou a misión civil EULEX para axudar ás autoridades kosovares na estabilización da rexión, mediante a chegada de 2 000 policías, xuíces e funcionarios de aduana, ademais de dotacións de seguridade e defensa, co fin de que colaborasen na protección das minorías, especialmente a serbia. Tal desembarco da UE en Kosovo foi visto polos líderes serbios da rexión en disputa e as autoridades rusas como "unha ocupación ilegal". Finalmente, esta misión púxose en marcha o 16 de febreiro de 2008, un día antes da declaración de independencia.
Protesta
miniatura|Protesta contra o [[Centro de detención de Guantánamo]]
A protesta expresa unha reacción contraria a eventos ou a situación. As protestas poden adoptar moitas formas diferentes, desde as declaracións individuais ás manifestacións masivas. Os protestantes organizan unha protesta como unha maneira pública de que as súas opinións se escoiten nunha tentativa de influenciar á opinión pública ou á política do goberno, ou poden emprender a acción directa tentando decretar directamente as mudanzas desexadas por eles mesmos.
Formas de protesta
Algunhas formas recoñecidas de protesta son:
Il Canto degli Italiani
miniatura|[[Goffredo Mameli]] miniatura|[[Michele Novaro]] Il Canto degli Italiani (O canto dos italianos en italiano) é o himno nacional de Italia, cuxa letra foi escrita por Goffredo Mameli, e cuxa música foi composta por Michele Novaro. O Himno é coñecido popularmente coma Fratelli d'Italia (Irmáns de Italia) o seu primeiro verso, ou Inno di Mameli.
Radiotelevizija Slovenija
Radiotelevizija Slovenija (en galego, Radiotelevisión eslovena), máis coñecida polas siglas RTVSLO ou RTV, é a compañía de radiodifusión pública de Eslovenia. Fundouse en 1928 e actualmente xestiona tres cadeas de televisión (TV SLO 1, TV SLO 2 e TV SLO 3), tres cadeas nacionais de radio (Prvi program, Val 202 e ARS), unha internacional, dous estudos rexionais e un sitio web multimedia.
Il Canto degli Italiani
Historia
Durante a ditadura de Benito Mussolini, este himno foi usado polas organizacións antifascistas en contraposición da Marcha Real e a Giovenezza, debido ao seu contido nidiamente liberal e republicano.
Non foi o himno oficial até 2005, aínda que a falta dun definitivo adoitaba ser tocado nos actos oficiais.
Radiotelevizija Slovenija
O grupo formou parte da radiotelevisión iugoslava ata 1991, cando Eslovenia se independizó. A súa sede central atópase en Liubliana e conta con centros de produción en Maribor, que elabora contidos para a minoría lingüística húngara, e en Koper, para a poboación de fala italiana. O seu programación cumpre un servizo público e ofrece contidos representativos de todo o país.
É membro da Unión Europea de Radiodifusión desde 1993.
Historia
A actual RTVSLO nace o 1 de setembro de 1928 coa primeira emisión en probas de Radio Ljubljana, que iniciou a súa actividade regular o 28 de outubro do mesmo ano. Durante a segunda guerra mundial as súas repetidores foron destruídos e a emisora foi ocupada polos soldados italianos, pero a súa actividade volveu á normalidade co restablecemento de Iugoslavia e pasou a formar parte da radiotelevisión iugoslava.
O 1 de abril de 1949 leváronse a cabo as primeiras emisións de televisión en probas, pero o servizo non quedou inaugurado ata o 28 de novembro de 1958, como Televizija Ljubljana. O novo medio tivo un rápido desenvolvemento, en colaboración con outras cadeas da rede iugoslava. O informativo en esloveno emitiuse por primeira vez o 15 de abril de 1968.
A diferenza doutras emisoras iugoslavas, a radiotelevisión de Liubliana desenvolveu cadeas específicas para as minorías lingüísticas. En 1970 creouse a segunda canle de televisión esloveno e un ano despois comezaron as emisións de TV Koper Capodistria, con sede en Koper. Aínda que estaba dirixida en exclusiva aos falantes italianos da rexión de Istria, o seu sinal tamén podía captarse nalgunhas rexións italianas, onde rompeu o monopolio que ata a data ostentaba a RAI. As emisións comezaron en 1972 e non se consolidaron ata 1975.
En 1990, a empresa de radiodifusión pública cambiou o seu nome de RTV Ljubljana ao actual Radiotelevizija Slovenija. Eslovenia foi o primeiro estado que declarou a súa independencia de Iugoslavia o 25 de xuño de 1991 e pouco tempo despois, RTVSLO se desligou da radiotelevisión iugoslava. O 1 de xaneiro de 1993 ingresou na Unión Europea de Radiodifusión. Nun novo panorama audiovisual marcado pola aparición de medios de carácter comercial, RTVSLO tivo que reforzar o seu papel de servizo público e iniciou un proceso de dixitalización, consolidado coa creación en 2001 do seu servizo multimedia MMC (Multimedijski center). En 2008, comezou a emitir en alta definición a través da televisión dixital terrestre.
Organización
Radiotelevizija Slovenija é unha empresa pública estatal, controlada por un Consello de Programación que está formado por 29 membros, nomeados entre a Asemblea Nacional e distintos estamentos da sociedade civil eslovena para un mandato de catro anos. Este Consello elixe ao director xeral, que despois será ratificado polo Parlamento. O actual director xeral é Marko Filli. Por baixo atópase o Consello Supervisor, formado por 11 membros elixidos entre o Goberno, a Asemblea Nacional e os traballadores da entidade. RTVSLO finánciase principalmente a través dun imposto directo e tamén percibe ingresos pola venda de publicidade, cuxa emisión está limitada.
Segundo o primeiro artigo da Lei de Radiotelevizija Slovenija, aprobada en novembro de 2005, o grupo é unha "institución pública de especial importancia cultural e nacional" e con vocación de servizo público, que debe cubrir as necesidades democráticas, sociais e culturais de "os cidadáns da República de Eslovenia, os eslovenos de todo o mundo, as minorías nacionais eslovenas en Italia, Austria e Hungría, e a minoría húngara en territorio esloveno". Ademais, debe asegurarse a autonomía institucional e independencia editorial da radiotelevisión pública, así como dotarlle do orzamento necesario para o cumprimento do servizo.
Sobre o control da radiotelevisión pública, celebráronse dous referendos. En 2005, o executivo de Janez Janša impulsou unha reforma da Lei de Radiotelevizija Slovenija para aumentar o control do Goberno sobre a elección de membros do Consello de Programación, que foi aprobada por unha estreita marxe. Cinco anos despois fíxose outra consulta cun obxectivo similar, que nesta ocasión foi rexeitada polo 72% dos votantes.
Os estudos centrais atópanse en Liubliana, a capital do país. Pero ademais, existen dous centros territoriais para cubrir as necesidades das minorías lingüísticas do país. Para cubrir á poboación de fala húngara, existe un centro territorial en Maribor que xestiona unha radio e unha canle de televisión. E no caso da poboación de fala italiana, hai un centro territorial en Koper co mesmo cometido. O seu traballo está recoñecido e defendido na Lei de radiodifusión pública.
A imaxe corporativa de RTVSLO está baseada na escultura "Pícaro cunha frauta", obra do escultor esloveno Zdenko Kalin, que se atopa na porta dos estudos centrais.
Radio
RTVSLO mantén actualmente oito emisoras de radio, das cales tres emiten a nivel nacional, unha é internacional e o resto son cadeas rexionais. Todas as canles poden escoitarse en Internet.
Televisión
RTVSLO gestiona cinco cadeas na televisión dixital terrestre, dos que tres son de cobertura nacional e dúas son rexionais. A primeira e a segunda cadea teñen ademais a súa versión en alta definición. Desde 2008 ata 2012 tiñan unha canle independente tamén en alta definición (TV SLO HD).
Vilar de Vacas, Vilar de Vacas, Cartelle
Vilar de Vacas é un lugar da parroquia de Vilar de Vacas no concello ourensán de Cartelle na comarca da Terra de Celanova. Tiña 37 habitantes no ano 2011 segundo datos do INE e do IGE, dos cales 17 eran homes e 20 mulleres. Iso supón un mantemento da poboación respecto a 2010, cando tiña 37 habitantes (17 homes e 20 mulleres).
Lagares
Un lagar é un lugar onde se prensan uvas, mazás olivas e outros froitos. Como topónimo, Lagares pode referirse a:
Steel (filme)
Sinopse
Un militar corrupto pon nas rúas unhas innovadoras e perigosas armas. John Hery (Shaquille O'Neal), un deseñador de armas que traballa para o exército norteamericano, converterase na única esperanza que terán os desesperados cidadáns para loitar contra as bandas que asolan as rúas. Contará para iso coa axuda dunha experta en electrónica (Annabeth Gish) e coa imaxinación dun traballador do metal (Richard Roundtree). Xuntos formarán un equipo de aceiro co que Hery poderá enfrontarse ó malvado militar.
Progress MS
Progress MS é un tipo de nave de carga rusa derivada á súa vez das naves tripuladas Soiuz, utilizadas para levar cargamento (víveres e instrumentos) á Estación Espacial Internacional.
Características
As naves Progress MS baséanse nas Progress M1 e usan unha aviónica máis avanzada, un sistema de achegamento mellorado e a posibilidade de usar o sistema de posicionamento GLONASS para unha medición máis precisa da posición. As Progess MS usan os satélites Luch 5 para comunicarse con terra. Entre outras melloras están a protección aumentada contra micrometeoritos, o sistema de luces de posicionamento e o porto de atraque. Poden levar ademais ata 24 CubeSats para exectalos unha vez en órbita.
Never Alone (videoxogo)
Never Alone, tamén coñecido como Kisima Inŋitchuŋa ("Non estou só"), é un videoxogo de crebacabezas e plataformas desenvolvido por Upper One Games. Cambiando entre unha nena Iñupiaq chamada Nuna e o seu compañeiro, un raposo ártico, o xogador debe completar crebacabezas nunha historia baseada nas historias dos pobos indíxenas de Alasca en oito capítulos. O xogo foi o resultado da colaboración entre o Consello tribal da Enseada de Cook e E-Line Media. É un do crecente número de videoxogos producidos por pobos indíxenas.
Hannibal Rising (filme)
Hannibal Rising é un filme de 2007 dirixido por Peter Webber. É unha coprodución internacional entre Francia, o Reino Unido, a República Checa, Italia e os Estados Unidos de América e o quinto filme da franquía de Hannibal Lecter. É a precuela de O silencio dos cordeiros, Hannibal e Red Dragon. É unha adaptación da novela de 2006 de Thomas Harris Hannibal Rising e conta a historia da evolución de Lecter a un asasino en serie caníbal.
Bioetanol Galicia
Bioetanol Galicia é unha empresa galega do sector enerxético situada en Curtis fundada en 2002 por Abengoa que a vendeu en 2017. A súa produción emprégase como aditivo nas gasolinas sen chumbo.
Factoría
A fábrica está situada no Polígono industrial Curtis-Teixeiro nunha superficie de 150.000 metros cadrados que ocupaba a antiga factoría siderúrxica Sidegasa. Investíronse 108,6 millóns de euros na súa construción.
O centro ten unha capacidade de produción de 196 millóns de litros anuais de bioetanol, 130.000 toneladas de gran soluble deshidratado para pensos, e 204 megavatios anuais de produción eléctrica. Anualmente consome 340.000 toneladas de cereais e uns 50 millóns de litros de alcohol vínico e outros.
En 2017 Abengoa vendeu o seu negocio de bioetanol a Trilantic Europe por 111 millóns de euros.
Condena
En 2012 a empresa foi condenada polo Tribunal Superior de Xustiza de Galicia cunha sanción de 30.001 euros por unha denuncia do Consello da Xunta en 2010 por empregar a etiqueta eco nun dos seus produtos para fabricar penso.
-675
Outros
Historia ano a ano
Ser vivo
miniatura|300px|dereita|Os [[gatos e as árbores son seres vivos.]] Un organismo ou ser vivo é un conxunto de átomos e moléculas que forman unha estrutura material moi organizada e complexa, na que interveñen sistemas de comunicación molecular, que se interactúan co ambiente intercambiando materia e enerxía dunha forma ordenada e que desempeña as funcións básicas da vida, que son a nutrición, a relación e a reprodución, de tal xeito que os seres vivos atúan e funcionan por si mesmos sen perder o seu nivel estrutural.
A materia que compón os seres vivos está formada nun 95% por catro átomos: que son o carbono, o hidróxeno, o osíxeno e mais o nitróxeno, a partir dos cales xorden as moléculas, tanto orgánicas ou biomoléculas como inorgánicas.
Estas moléculas repítense constantemente dentro dos seres vivos, polo que a orixe da vida procede dun antecesor común que existiu hai millóns de anos sobre a Terra.
Tódolos seres vivos están constituídos por células. No interior das cales se realizan as secuencias de reaccións químicas necesarias para a vida.
Minnesota Timberwolves
Os Minnesota Timberwolves son un equipo profesional de baloncesto estadounidense coa súa sede en Minneapolis, Minnesota. Xogan na División Noroeste da Conferencia Oeste da National Basketball Association (NBA). Fundado en 1989, o propietario actual do equipo é Glen Taylor. Os Timberwolves xogaban os seus partidos coma locais no Metrodome, antes de pasar a xogar no Target Center en 1990.
Ser vivo
Clasificación dos seres vivos
esquerda|160px|Cangrexo en ([[Ribeira)]]esquerda|160px|fungo Os seres vivos clasifícanse en reinos. A clasificación máis estendida é a de cinco reinos cuns dous millóns de especies:
Minnesota Timberwolves
Coma a maioría dos equipos de expansión, tivo dificultades nos primeiros anos, pero a adquisición de Kevin Garnett no Draft da NBA de 1995, o equipo chegou aos Playoffs en oito tempadas consecutivas, de 1997 a 2004. A pesar de perder en primeira rolda nas sete primeiras participacións, os Timberwolves gañaron o seu primeiro título de división en 2004, e chegaron ás finais da Conferencia Oeste. Garnett foi ademais nomeado MVP da Tempada da NBA nesa tempada. O equipo estivo en reconstrución dende o traspaso de Garnett aos Boston Celtics en 2007.
Ser vivo
Propiedades dos seres vivos
miniatura|200px|dereita|[[Cadela de frade, Forficula auricularia]]
Minnesota Timberwolves
Galardóns individuais
MVP da Tempada da NBA
Ser vivo
Propiedades dos seres vivos
A vida pode definirse segundo 7 propiedades básicas dos seres vivos, que nos permiten diferencialos do resto da materia inorgánica:
Os virus, un caso especial
miniatura|dereita|200px|[[Virus ébola]]
Minnesota Timberwolves
Galardóns individuais
Rookie do Ano da NBA
Ser vivo
Os virus, un caso especial
Os virus cumpren con tres destas características, pero non teñen metabolismo. Así a todo, se consideramos que a característica básica dun ser vivo é a evolución biolóxica, tamén os virus poderían considerarse seres vivos. Hai certo consenso en non consideralos formas vidas aínda que hai quen discrepa sobre a cuestión. Como se ve todo depende daquilo que se considere á hora de definir a vida.
Minnesota Timberwolves
Galardóns individuais
Xogador máis mellorado da NBA
Ser vivo
Árbore filoxenética
O seguinte diagrama mostra a árbore filoxenética en reinos dos seres vivos tendo en conta os últimos datos moleculares.
Minnesota Timberwolves
Galardóns individuais
Segundo Equipo All-NBA
Terceiro Equipo All-NBA
Primeiro quinteto defensivo
Segundo quinteto defensivo
Primeiro quinteto de Rookies
Segundo quinteto de Rookies
I Am Mother
I Am Mother é un filme de 2019 de ciencia ficción dirixido por Grant Sputore, a partir dun guión de Michael Lloyd Green. Está protagonizado por Clara Rugaard, Rose Byrne e Hilary Swank.
Estreouse internacionalmente no Festival de Cinema de Sundance o 25 de xaneiro de 2019. Estreouse en numerosos países o 7 de xuño 2019 a través de Netflix, e nos cinemas de Australia o 7 de xuño de 2019, a través de StudioCanal.
The Kill
"The Kill" é o segundo single da banda americana 30 Seconds to Mars do seu segundo álbum "A Beautiful Lie". Jared Leto, o cantante da banda, describiu o significado da canción: "É, en realidade, sobre unha relación contigo mesmo. É sobre enfrontar os teus medos e enfrontarte a quen es en verdade". Tamén dixo que trata sobre "confrontacións como rutas que se cruzan" – verse a un mesmo como é en realidade.
Dende setembro de 2007, "The Kill" foi relanzado de novo en Gran Bretaña para axudar a que a canción seguise saíndo nas listas. Actualmente esta dispoñible en CD cun póster de "A Beautiful Lie" e dous adhesivos, e unha versión especial en vinilo de 7”. A canción foi utilizada como un dos temas de The Invisible.
Vídeo musical
O vídeo musical trata sobre a banda que explora o hotel onde se aloxan. O dono do hotel deixa dito nunha carta que “se divirtan pero que se manteñan fora da habitación 6277”. A banda non obedece a advertencia e entran na habitación. Inmediatamente cada un dos integrantes comeza a experimentar os efectos da habitación – encóntranse cunha versión deles mesmos pero vestidos de smóking. Estas versións tocan no salón do hotel en fronte de clons tamén vestidos elegantemente.
Baseándose na película americana "O resplandor", varias escenas se asemellan con partes da película, como cando:
Ademais, ambas obra rematan nun salón de danza elegante.
Baal
miniatura|dereita|250px|Estatua de Baal achado en Ugarit, s. XIV-XIII, Museo do Louvre Baal é o nome dun deus dos semitas occidentais: cananeos, fenicios, arameos e outros, aínda que é coñecido sobre todo como divindade dos dous primeiros. O seu nome significa "señor".
Baal aparece nos textos da cidade de Ugarit (actual Ras Shamra, na costa norte mediterránea da actual Siria), datábeis arredor de 1400 a.C. Por estes textos coñecemos algún relatos míticos referidos a este deus.
O Baal de Ugarit
Consonte os textos atopados entre 1928 e 1960, Baal é o deus da chuvia e do trebón, sen dúbida unha transposición da importancia destes fenómenos para os pobos mediterráneos. E tamén o deus dos ceos e como "Baal dos ceos" (Baal-shamem) figurará en numerosos textos posteriores dos diversos semitas occidentais. De xeito que Baal será representado cun raio na man destra. Identificábase tamén con o touro novo, o almallo, símbolo da forza xenesíaca, mentres, El, o deus creador era asimilado ao touro.
Dous deses importantes textos mostran mitos acerca de Baal. Nun deles, perante a asemblea de deuses, presididos por El, Baal combate contra Yam, o deus do mar. Armado por Kuthar, o deus artesán, Baal vence a seu rival, vitoria que se interpreta como o triunfo fronte ao caos.
Logo Baal reclama a construción do seu pazo -un templo -. A resistencia contra este desexo seu, é vencida pola súa irmá e consorte, Anat. Por último Baal combate contra Mot, o deus da morte, que habita no mundo subterráneo. Aparentemente morto, debe ser resgatado por Anat, que despedaza a Mot, e consegue retornarlle a vida a seu irmán.
Citado como fillo de Dagán ou Dagón, un deus agrario, Baal non pertence ao círculo de El, de modo que estes mitos ugaríticos son interpretados como a instauración dun segundo ciclo de divindades semíticas, que en parte serán relagadas a ociosas. O seu triundo sobre a morte fará del un deus querido, pois el mesmo a sofre.
Desde Ugarit, Baal foi acollido no panteón exipcio desde inicios do primeiro milenio.
O santuario por excelencia de Baal era o monte Safón, sito sobre a cidade, que sería coñecido en época romana como monte Casio.
O Baal fenicio
Baal non conservou o seu lugar preeminente nas cidades -estados da Fenicia, aínda que figuraba nos seus panteóns e recibiu culto. Figuraba entre a lista de divindades de Tiro, pero o lugar principal estaba ocupado por Melqart. Porén este era coñecido en Cartago como Baal Melqart. Porén, o Baal Hammón de Cartago era unha divindade diferente, aínda que conservase algún trazo do Baal fenicio.
En Biblos, a deusa principal é Baalat, "a señora", a quen se lle asocia un Baal masculino, mais é evidente que ten un papel secundario. En Berytus (actual Beirut), un deus Baalmarcodes era posibelmente unha forma local do gran deus. No Val do Líbano, a cidade de Baalbek, recibía un nome epónimo, pero aquí exercía funcións de deus solar e asimilábase a deus helénico Helios.
Aparece tamén na Biblia, pois cítase como un dos pecados máis frecuestes, dar as costas a Iahvé para adorar a Baal ou os baais (baalim).
Noutros pobos
O "Baal do ceos" é citado como divindade dos arameos, na Siria interior, ou entre os nabateos de Palmira.
Outros nomes
Baal é identificado con o deus Hadad da cidade aramea de Alepo, na costa siria, identificación que remonta aos textos da época ugarítica.
Durante a época helenística foi asimilado ao deus grego Zeus, e, por suposto, xa en época romana a Xúpiter. Como ele é un deus celeste e das tormentas.
Condicións normais
A expresión Condicións normais emprégase moito para a medida de volumes de gases (sendo o volume de 1 mol dun gas medido en condicións normais 22,4 L) e emprégase tamén frecuentemente no campo da termodinámica.
Cando nos referimos a volumes de gases, Condicións normais de presión e temperatura (abreviadamente CNPT) ou presión e temperatura normais (abreviadamente PTN), son termos químicos que implican que a temperatura á que se fai referencia é de 0°C (273,16 K) e á presión de 1 atm (definida como 101.325 Pa).
A partir de 1982 a IUPAC recomendou empregar un valor para a presión estándar de 105 Pa = 100 kPa (equivalente a 1 bar).
En Termodínámica a expresión condicións normais ou condicións estándar ten un significado distinto. Cando en Termodinámica nos dan un valor de entalpía ou de entropía ou de calquera outra magnitude en condicións normais ou estándar o termo condicións normais ou estándar refírese a substancias (habitualmente a 1 mol das mesmas) no seu estado estándar (a forma máis estable da substancia a 1 atmosfera de presión e a unha determinada temperatura, que adoita ser 298 K ou 25 °C).
Represéntase poñendo un cero como superíndice, así H0 para referirse a entalpía estándar, S0 para referirse a entropía estándar e de igual xeito para outras magnitudes termodinámicas.
Fasciola hepatica
A Fasciola hepatica é unha especie de verme platihelminto trematodo da subclase Digenea, caracterizado pola súa forma lanceolada, con dúas ventosas, unha bucal e outra ventral, e un ciclo biolóxico con dúas xeracións (dixeneo) en dous hóspedes, un deles un molusco gasterópodo anfibio e o outro un mamífero. Parasita os canais biliares e a vesícula biliar de herbívoros e omnívoros, incluíndo o home. É o axente causal dunha das parasitoses máis difundidas do gando, a chamada fasciolíase (ou fasciolose) e popularmente faixa, que se considera unha das enfermidades parasitarias máis importantes que afecta aos ruminantes domésticos, estendida por todo o mundo e con importantes repercusións económicas.
A presentación de dita doenza varía notablemente segundo as rexións xeográficas, dependendo de factores como o desenvolvemento agrícola, carencias nutricionais, micro e macro clima do medio, volume e altura dos pastos, estado inmunitario e nutritivo do hóspede definitivo e intermediario, número de ovos e larvas infestantes no ambiente etc.
miniatura|220px|Ovo de F. hepatica. Os seus produtos de secreción teñen actividade [[Proteólise|proteolítica.]]
Historia
Fasciola hepatica foi o primeiro trematodo descrito para a ciencia. O pastor francés Jean De Brie presentou a Carlos V de Francia en 1379 o tratado ... l'art de bergerie... que, resumido e retitulado como Le bon berger... par le rustique Jehan de brie,... nas primeiras impresións do século XVI, conta que viu o parasito no fígado dun ovino e relacionou a súa presenza co consumo dunha herba chamada dauve, de onde derivou o nome francés deste verme, douve (en portugués dúvia).
Posteriormente, Gesner demostrou en 1551 que a fasciola do fígado se atopaba nos sitios onde o gando comía herba nas proximidades da auga e, en 1883, Leuckart, en Alemaña, e Thomas, en Inglaterra, que investigaban por separado, describiron o ciclo de vida completo.
Distribución xeográfica
De orixe eurasiático, estendeuse cos europeos a toda América, e a Australia, Tasmania, Nova Zelandia e Suráfrica. A extensión desde Eurasia de Fasciola hepatica é recente. A grande uniformidade xenética das fasciolas atopadas en puntos xeograficamente afastados, como Valdivia en Chile o León en España, demostra a orixe común e recente da colonización do parasito e hóspedes por toda América. Outro tanto pode ocorrer entre mostras xenéticas tomadas en Reino Unido e Australia.
Malia a demostrada difusión de Fasciola hepatica desde Europa por mor do colonialismo dos séculos XV ao XIX, sábese pouco da situación clonal desta especie. Hai indicios evidentes de comportamento diferenciado entre illados dentro de Europa, e as características reprodutivas (hermafroditismo, posible autofecundación e ampliación reprodutiva embrionaria) que favorecen a formación de clons. Por outra parte, e en sentido contrario, existen híbridos demostrados experimentalmente nas áreas onde Fasciola hepatica e Fasciola gigantica se solapan, como ocorre en Corea.
Estado adulto
miniatura|Imaxe dun adulto. A fasciola hepática é un verme plano non segmentado con forma de folla, máis estreito posteriormente, carnoso, que mide de 2 a 3,5 cm de longo por 1 a 1,5 cm de largo. É de cor branquecho e posúe tonalidades que van desde o cincento ata o pardo. A porción anterior ou cefálica presenta unha ventosa bucal que mide 1 mm aproximadamente situada ao final dunha proxección cónica, e outra de maior tamaño (acetábulo) na zona ventral, de aproximadamente 1,6 mm.
O tegumento dálle protección. A superficie do tegumento é moi pregada e invaxinada, o que aumenta a superficie para a absorción e intercambio co hóspede, e presenta numerosas espiñas.
É hermafrodita. O útero é curto. Os diversos compoñentes do ovo xúntanse no segmento proximal do útero; as células vitelinas son abondosas, en forma de acios de uvas e distribuídas por todas as porcións laterais; delas despréndense gránulos vitelóxenos que conteñen proliferol e proteínas. O ovario está situado á dereita da liña media, nunha posición anterior con respecto aos dous testículos, un detrás do outro, moi ramificados e situados nos dous terzos anteriores do corpo.
Ovos
Deposita os ovos nos condutos biliares. Miden de 130 a 150 microns x 60 a 90 microns; teñen opérculo, son de cor amarelado, e a cuberta está formada por esclerotina (proliferol e proteínas). Ao seren expulsados coas feces aínda non son maduros (sen embrionar). A maduración efectúase na auga aos 9 a 15 días a temperatura de 22 a 25 °C.
Miracidio
É unha larva ciliada que eclosiona trala maduración dos ovos. Por acción encimática desprenden o opérculo do ovo e saen a nadar libremente con movementos activos que se favorecen pola luz do sol; así encontran ao hóspede intermediario, un caracol pulmonado de auga doce do xénero Fossaria ou Pseudosuccinea, ou outro da familia Lymnaeidae, como Lymnaea, aos que deben encontrar nunhas 8 horas e invadilos polo pé, perforando as células epiteliais e subepiteliais do caracol.
Esporoquistes e redias
As larvas miracidio transfórmanse en esporoquistes ou esporocistos dentro do caracol. Estes orixinan a primeira xeración de redias (ocorre nunhas 3 semanas). Pasada unha semana máis fórmase a segunda xeración de redias e posteriormente aparecen as cercarias.
Cercaria
As cercarias son larvas libres que nadan activamente na auga, onde maduran despois de abandonaren o caracol en grandes cantidades (1 miracidio produce unhas 500 a 650 cercarias). Nadan coa súa cola, durante 8 a 12 horas; adhírense a plantas acuáticas, logo perden a cola, fanse redondas e enquístanse formando a metacercaria.
Metacercaria
A metacercaria é a forma infectante para o home e para os demais animais que serven de hóspede definitivo. Xeralmente están enquistadas na vexetación acuática semimergullada que normalmente comen os animais, e ás veces o home. Tamén se adquire a infección tomando augas contaminadas. Ao chegaren ao duodeno desenquístanse liberando un parasito xuvenil que perfora a parede intestinal e nunhas 3 horas, alóxase na cavidade peritoneal onde pasa de 3 a 16 días; posteriormente avanza polo peritoneo, chega á cápsula de Glisson, perfóraa, penetra no parénquima hepático, do cal se alimentan os parasitos xuvenís durante a súa migración cara os condutos biliares, onde se desenvolve ata o estado adulto, o que ocorre nuns dous meses; despois empezará a producir ovos que saen ao exterior coa bile e materias fecais, completando así o ciclo biolóxico.
Hóspedes definitivos
miniatura|Fasciola en fígado de vacún. Fasciola hepatica afecta principalmente a bovinos, ovinos e caprinos, mais tamén pode afectar a outros mamíferos herbívoros e omnívoros, entre os que se encontran os equinos, porcinos, lagomorfos, os roedores e o home, no cal é unha das 20 enfermidades parasitarias principais, polo que non se pode considerar como un problema propio só do gando.
Hóspedes intermediarios
A distribución da doenza depende da presenza de caracois pulmonados acuáticos pertencentes principalmente ao xénero Lymnaea. En xeral, estes caracois prefiren como zonas de cría os terreos baixos, zonas inundadas, con auga encorada ou con pouca corrente, clara e rica en oxíxeno, con pH entre 5 e 9. Prefiren substratos lamacentos ou de arxila fina, pero estes tamén poden ser areentos se os caracois dispoñen dos alimentos precisos (pole, plantas en putrefacción e cianobacterias).
Patoxenia
A enfermidade producida pola fasciola denomínase fasciolíase ou fasciolose ou distomatose hepática, e ten as denominacións populares galegas de faixa, afaixada, papeira, papo, sollo e mal do herbo, entre outras.
Na fasciolíase distínguense dous períodos:
Inicial ou de invasión: Comprende desde o momento da inxestión das metacercarias, ata o establecemento dos parasitos xuvenís nos condutos biliares. Producen inflamación do peritoneo con exsudado serohemático, a cápsula de Glisson presenta engrosamento e infiltrado leucocitario debido principalmente a eosinófilos, o fígado aumenta de tamaño, con presenza de microabscesos e necrose. Preséntase febre alta irregular. Dor no hipocondrio dereito de intensidade variable. Hepatomegalia dolorosa debido á inflamación do parénquima hepático; urticaria. En sangue preséntase leucocitose con eosinofilia; hai hipergammaglobulinemia.
Segundo período ou de estado: abrangue desde que as fasciolas xuvenís acadan a madurez sexual e permanecen na luz dos condutos biliares ata a súa morte. Os condutos biliares dilátanse e esclerosan, con reacción inflamatoria crónica na periferia dos condutos. Cando o número de parasitos é grande hai atrofia do parénquima hepático por compresión e cirrose periportal. A localización principal dos adultos de Fasciola hepatica son os condutos biliares, aínda que se poden desprazar cara a outros sitios como o conduto cístico, colédoco, vesícula biliar, ampola de Vater. En raras ocasións os parasitos xuvenís non seguen o camiño habitual e diríxense cara a outros sitios do organismo producindo a fasciolíase errática. Os lugares que invaden con frecuencia erraticamente son os pulmóns, peritoneo, pel, fígado e sitios achegados ao fígado.
Os parasitos adultos que están no seu hábitat definitivo, producen sintomatoloxía de tipo dixestivo. Dispepsia de tipo biliar con anorexia, flatulencia, náuseas, vómito, sensación de plenitude abdominal, estrinximento con períodos de diarrea, cólicos biliares. Adoita presentarse ictericia transitoria, hepatomegalia e febre.
Ciclo biolóxico
O ciclo biolóxico deste parasito presenta catro fases:
Diagnóstico
É importante ter en consideración o período da enfermidade, xa que no inicial non se poderían observar os parasitos nin os seus ovos, pero a eosinofilia elevada e antecedentes de inxestión de certos vexetais semiacuáticos (agrón), pode ser unha pista de peso para sospeitar da enfermidade. Os métodos directos son os que maior frecuencia establecen o diagnóstico de fasciolíase, xa sexa pola presenza de parasitos adultos en vías biliares durante o acto cirúrxico ou pola demostración dos ovos na bile ou nas materias fecais. Para detectar os ovos na bile adoita usarse a sondaxe duodenal e observación ao microscopio. No método da cápsula de Beal, unha cápsula de xelatina, o fío absorbe líquido duodenal xunto cos ovos de F. hepatica. A porción do fío esténdese nun portaobxectos e examínase ao microscopio. Recoméndanse exames coproparasitoscópicos seriados de concentración como o Willis, Formol Tritón Éter, Ferreira, Ritchie ou Stoll, ademais de repetir as análises 10 días consecutivos. Hai reaccións inmunolóxicas no período inicial que serven de orientación no diagnóstico, como a intradermorreacción que serve para facer unha selección inicial de pacientes; a reacción de hemaglutinación e precipitación en xel. Alteración do hemograma: leucocitos con desviación á esquerda e anemia. A eosinofilia elevada un 40-80% no estado inicial faise estacionaria no período de seguinte para descender despois a estados normais. As probas funcionais hepáticas están alteradas. Elévase a bilirrubina nos casos de migración, a fosfatase alcalina tamén está elevada.
Tratamento, loita e control
Lévanse realizando ensaios e investigacións durante anos co obxectivo de avaliar os métodos dirixidos ao control da Fasciola hepatica. Destas experiencias obtivéronse resultados que serven de base para propoñer un control cuxa aplicación debe ser eficaz. A loita integral contra esta doenza baséase en tres aspectos fundamentais:
Realízase un mapeo de cada unidade onde se indiquen os biótopos das áreas de pastoreo, clasificadas en permanentes e estacionarias. Deberán sinalarse os biótopos primarios e de continuidade nos dous casos.
Os biótopos de todos os tipos tratarán de eliminarse por medio do correcto uso das augas residuais, desembocaduras de tanques de agua, desecamento, recheo, gavias etc.
Sempre que non se poidan eliminar os biótopos permanentes, procederase a valalos e de no ser isto posible, prohibir o uso das zonas onde están situados os biótopos.
Determinarase a área de expansión máxima que ocupen as augas nos biótopos permanentes para proceder a valalos a unha distancia de dous metros por fóra dese perímetro.
Os primeiros tratamentos recomendaban aplicar 5 L/ha de sulfato de cobre a concentracións de 0,5-2 %. Tamén a nicotina demostrou alta efectividade en concentracións de tan só 0,004%; e tamén as cinzas de carburo a doses de 3,1-3,5 kg/m² cun 100% de efectividade antes das 24 horas. En España tense usado con moi bos resultados a N-tritil-morfolina (Frescon), que é un concentrado emulsionable que se aplica á dose de 0,45 kg/ha pulverizando a zona que se desexe tratar. Dá lugar a unha mortalidade do 99 % dos caracois limneas e dunha gran cantidade de ovos do caracol. De todos os xeitos, a tendencia mundial é reducir ao mínimo a loita química contra os caracois debido aos serios danos que esta representa para o medio ambiente.