cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Jane Joseph
Música
No ciclo de cancións de 1921 de Joseph Mirage (cinco cancións con acompañamento de cuarteto de corda), é evidente a influencia de Holst xunto co seu propio e distintivo estilo compositivo. Gibbs salienta a primeira do ciclo, "Song", que inicialmente se fai eco de "To Varuna" dos himnos de Holst Rig Veda, mais evoluciona a "unha creación diferente, distínguese pola súa propia escritura despexada para cuarteto na que a viola ten un papel especial para tocar". A canción final, "Echo", ten tanto en común con Brahms como con Holst. O Festival Venite de Joseph composto en 1922 é un exemplo do seu uso do modo dórico moderno (unha escala ascendente do re ao seguinte re nas teclas brancas do piano), que se converteu nunha característica dalgunhas das súas obras posteriores. Scowcroft e Gibbs apuntan ás influencias Tudor no Venite no que tamén, di Gibbs, "síntese a influencia agradable de Vaughan Williams na melodía e na harmonía". A partitura de orquestra para esta obra perdeuse, mais realizouse un acompañamento para órgano. O coral sen acompañamento de Joseph Hymn for Whitsuntide tamén emprega o modo dórico no que Holst describe como un "pequeno motete impecable"; esta foi a primeira obra de Joseph que foi retransmitida, en 1968. O Short String Quartet en la menor foi interpretado polo Winifred Smith Quartet en decembro de 1922 e foi aceptado para a súa publicación por J.B. Cramer and Co. Con todo, non foi publicado, e finalmente perdeuse.
A panxoliña de Joseph "A Little Childe There is Ibore", é unha musicalización dun poema do século XV para tres voces femininas e piano ou cordas. Holst considerouna "a mellor das moitas panxoliñas de Jane, e quizais a máis difícil de interpretar ben." Escrita en compases alternos de cinco e sete pulsos, foi eloxiada por Brian pola súa orixinalidade. Foi retransmitida pola BBC o 21 de decembro de 1995. Brian foi tamén un admirador das moitas pezas didácticas para piano de Joseph: "agradablemente simples e espontáneas". Estas foron publicadas entre 1920 e 1925; Gibbs escribe que estas pezas "enfócanse en aspectos técnicos da melodía e frecuentemente en contextos modais", con excursións ocasionais a outras formas como a chacona e o rondó.
O Foxo, Silleda, Silleda
O Foxo é un lugar da parroquia de Silleda no concello pontevedrés de Silleda. Segundo o IGE en 2011 tiña 56 habitantes, deles 27 eran homes e 29 eran mulleres. Isto supón unha diminución con respecto ao ano 1999 cando tiña 65 habitantes.
Historia
O Foxo viviu a súa época dourada entre os séculos XVI e o primeiro terzo do XIX. Pertencía á antiga provincia de Santiago e á xurisdición de Trasdeza, sendo capital civil do distrito do mesmo nome. Xa aparece mencionado nunha das primeiras cartografías que se conservan sobre Galicia, o mapa do reino de Galicia de Fenando de Ojea do ano 1612. Moi descoidado na actualidade, diversas fontes destacan a súa importancia como cruzamento de importantes camiños medievais, paso obrigado de arrieiros, arteria que ía a Compostela e verea relixiosa para aqueles que dende o sur da península e nordeste de Portugal peregrinaban ata a catedral de Santiago.
O paso obrigado de camiñantes de diverso rango, marcou a vida desta aldea e xerou os servizos e establecementos que se demandaban, como o de postas, do ferreiro, de botica, correos, estanco, cobradores de impostos e de portádego, fontes, lavadoiro, capela de servizos relixiosos, xuíz e administrador real.
Relixión
No Foxo venérase a San Roque, o peregrino por excelencia e celébrase unha misa na súa honra unha vez ao ano, o 16 de agosto.
Rapante común
O rapante común, tamén chamado rapante  ou meiga , ( Lepidorhombus whiffiagonis, Walbaum 1792) ) é unha especie de peixe teleósteo da orde dos pleuronectiformes, suborde dos pleuronectoideos e familia dos escoftálmidos,
Taxonomía
A especie foi descrita en 1792 polo médico, naturalista e taxónomo alemán Johann Julius Walbaum, baixo o nome de Pleuronectes whiffiagonis, na súa edición da obra de Peter Artedi ''Petri Artedi sueci genera piscium in quibus systema totum ichthyologiae proponitur cum classibus, ordinibus, generum characteribus, specierum differentiis, observationibus plurimis: redactis speciebus 242 ad genera 52: Ichthyologiae pars 3. Ant. Ferdin. Röse: Grypeswaldiae''. (Ampliación da terceira parte da Ichthyologiae de Artedi, orixinalmente editada por C. Linnaeus.)
Sinónimos
Ao longo do tempo, ademais de polo nome orixinario citado, esta especie foi coñecida polos seguintes sinónimos:
Distribución
Distribúese polo Atlántico nororiental, desde Islandia e o noroeste de Noruega até o sur do cabo Bojador (26° N), Sáhara Occidental e as illas Azores, e polo Mediterráneo, sendo máis abundante no sur de Noruega, costas occidentais das illas Británicas e Francia, e as da península Ibérica, até o cabo da Roca.
Acelerador de partículas
miniatura|300px|Acelerador lineal Van de Graaff dos anos 1960s, de 2MeV. Aquí, aberto para mantemento.
Rapante común
Hábitat e bioloxía
esquerda|miniatura|Rapante fritido.
Hábitat
Vive sobre fondos areosos ou mixtos, de 50 a 500 m de profundidade, aínda que ás veces pódese encontrar nadando libremente. É raro velo preto da beiramar.
Acelerador de partículas
Un acelerador de partículas é un dispositivo que emprega campos eléctricos para impeler partículas elementais cargadas electricamente a altas velocidades no seu interior, isto e, pra comunicarlles altas enerxías cinéticas. Un aparello de TV de tubos catódicos é un exemplo dun acelerador básico. Existen dous tipos básicos de aceleradores: lineais e circulares.
Rapante común
Bioloxía
Aliméntase de pequenos peixes bentónicos, moluscos e crustáceos. Desova en augas profundas de Islandia e o oeste das illas Británicas, desde marzo a xuño. Os ovos, de 1 mm de diámetro, elosionan ao cabo dunha semana. As larva s son peláxicas, e os novos van descendendo cara ao fondo cando acadan os 20 mm de lonxitude.
En Galicia
A primeira cita desta especie en Galicia débese a De Buen, no seu traballo de 1935 "Fauna ictiológica. Catálogo de los peces ibéricos de la planicie continental, aguas dulces, pelágicos y de los abismos próximos. II parte!, Not. y Res. Inst. Esp. Ocean. 82: 1-89.
Acelerador de partículas
Usos dos aceleradores de partículas
As emisións de partículas de alta enerxía son moi útiles para as ciencias fundamentais e as ciencias aplicadas. Para as preguntas máis básicas sobre a estrutura dinámica da materia, o espazo e o tempo, os físicos procuran as interaccións máis simples posíbeis, ás máis altas enerxías posíbeis. Normalmente estes experimentos precisan de dotar ás partículas de enerxías de moitos GeV, e as interaccións das partículas máis simples: leptóns (p. ex. electróns e positróns) e quarks para a materia; ou fotóns e gluóns para o estudo das teorías de campo cuántico.
Dado que os quarks illados son experimentalmente imposíbeis de obter, debido ao confinamento da cor, os experimentos máis simples engloban interaccións, primeiro de leptóns con outros, e en segundo lugar de leptóns con nucleóns, que están compostos por quarks e gluóns. Para estudar as colisións de quarks, recórrese ás colisións entre nucleóns, que a altas enerxías se poden considerar esencialmente como interaccións dobres de quarks e gluóns, do cal está composto. Deste xeito, os físicos de partículas elementais empregan máquinas para crear emisións de electróns, positróns e anti-protóns, interactuando con outras partículas coma estas, ou con outras de núcleos simples (hidróxeno ou deuterio) ás máis altas enerxías posíbeis (polo xeral, centos de GeV ou maiores).
Nun nivel máis alto de complexidade, os físicos nucleares e os cosmólogos, poden empregar emisións de núcleos atómicos "espidos", sen electróns, para investigar a estrutura, as interaccións e as propiedades dos seus núcleos, e de materia condensada a temperaturas e densidades extremadamente altas, como podería ter ocorrido nos primeiros intres do Big Bang (Gran estoupido). Estes investigadores, ás veces inclúen colisións de núcleos pesados, como ferro ou ouro, a enerxías da orde duns cantos GeV por núcleo. A baixas enerxías, as emisións de núcleos acelerados empréganse en medicina (p. ex. para tratamentos contra o cancro). Os electróns de alta enerxía, ademais de seren fundamentalmente interesantes, poden ser excitados para unha emisión extremadamente brillante, e emisións controladas de fotóns de alta enerxía (radiación ultravioleta e radiación X), mediante a radiación de sincrotróns. Estes fotóns posúen numerosos usos no estudo da estrutura atómica, a química, propiedades físicas da materia condensada, bioloxía etc.
Diste xeito, existe unha demanda relativamente elevada de aceleradores de enerxía moderada (GeV) e alta intensidade.
Máquinas de alta enerxía
Os aceleradores lineais de alta enerxía empregan un conxunto de placas (ou tubos desviados) nos que se alternan o campo de alta enerxía aplicado. Como as partículas se achegan ás placas, estas son aceleradas cara a elas, aplicando unha carga polarizada inversamente. As partículas pasan a través dun burato na placa, entón a polaridade muda, polo que agora a placa, en troques de atraer á partícula, a repele, sendo acelerada así cara a seguinte placa. Polo xeral, as aceleracións efectúanse con feixes de partículas, para o que se emprega unha corrente alterna controlada aplicada a cada placa, para repetir o proceso continuamente con cada feixe.
miniatura|Nos primeiros aceleradores de partículas, un xerador [[Cockcroft-Walton era o responsable da amplificación de tensión. Esta peza do acelerador axudou no desenvolvemento da bomba atómica. Construído en 1937 por Philips, Eindhoven, agora reside no Museo Nacional de Ciencia, en Londres.]]
As partículas aproxímanse á velocidade da luz nas conmutacións dos campos eléctricos. Estes operan a frecuencias de microondas. Isto permite empregar resoadores de cavidades por RF (radiofrecuencia) en máquinas de alta enerxía, en troques de placas simples.
Os aceleradores de tipo DC (corrente continua) proporcionan ás partículas aceleradas a velocidade suficiente como para provocar reaccións nucleares, poden ser os xeradores Cockcroft-Walton, ou os multiplicadores de tensión, que converten a corrente alterna en corrente continua, así como os xeradores Van de Graaff, empregados para xerar electricidade estática mediante o rozamento de cintos.
Os aceleradores de partículas máis grandes e potentes, como o RHIC, ou o LHC (o acelerador de partículas máis grande do mundo) e o Tevatron, son empregados para a experimentación das propiedades físicas de partículas. Os aceleradores poden producir tamén emisións de protóns, o que produce protóns "pesados" para fins médicos, ou a investigación de produción de isótopos, efecto contrario que o producido nos reactores nucleares de fisión, onde se producen neutróns "pesados". Un exemplo desta xeira de aceleradores é LANCE, en Los Alamos.
Máquinas de baixa enerxía
Acotío atopamos exemplos de aceleradores de partículas, nos circuítos dos televisores e nos xeradores de raios X dos hospitais. Estes aceleradores de baixa enerxía, como o tubo de raios catódicos, empregan unha parella de eléctrodos cunha tensión continua entre eles de varios miles de voltios.
Outro acelerador de baixa enerxía, chamado implantador de ións, emprégase na manufactura de circuítos integrados.
Acelerador lineal de partículas
Nun acelerador lineal ("Linacs"), as partículas se aceleran en liña recta contra un obxectivo ao final do percorrido. Os aceleradores lineais empréganse de xeito estendido. Exemplo deste tipo de aceleradores son todos os tubos de raios catódicos. Empréganse tamén para fornecer dun impulso inicial de enerxía ás partículas antes de seren inxectadas a un acelerador circular. O acelerador lineal máis longo do mundo está no SLAC National Accelerator Laboratory, de 3 km de lonxitude. o SLAC é un colisionador de electrón-positrón.
miniatura|O acelerador de partículas Koffler, agora en desuso no [[Weitzmann Institute, unha das institucións israelís con máis resultados científicos.]]
Monumentos de Oviedo e do Reino de Asturias
right|miniatura|Reino de Asturias durante o reinado de Afonso II. Os Monumentos de Oviedo e o Reino de Asturias inclúen unha serie de edificios construídos durante o Reino de Asturias. Foi declarada Patrimonio Mundial pola Unesco en 1985 co nome de "Igrexas do Reino de Asturias". Estendendo a denominación en 1998 para incluír a Cámara Santa, a Foncalada e San Xián dos Prados.
Acelerador de partículas
Acelerador lineal de partículas
Os aceleradores lineais tamén se empregan moito en medicina, para radioterapia e radiocirurxía. Os aceleradores para medicina. Este abano de aceleradores de electróns empregan un klystron e un complexo sistema flexionador magnético que produce un feixe de 6-30 millóns de electrón-voltios (MeV) de enerxía. Os electróns pódense empregar directamente ou tamén pódense facer colidir contra un obxectivo para producir raios X. A eficiencia, flexibilidade e precisión da radiación producida permitiu substituír os antigos emisores de Cobalto-60 como ferramentas de tratamentos terapéuticos.
Monumentos de Oviedo e do Reino de Asturias
Período histórico
O Reino de Asturias foi o primeiro estado Cristian situado na Península Ibérica despois do colapso do reino visigodo de Toledo despois da morte do rei Rodrigo na batalla de Guadalete e a posterior invasión musulmá da Península Ibérica no século VIII. O reino durou dende o ano 718 ata o 925, cando Froila II de Asturias e León accedeu ao trono do Reino de León.
Acelerador de partículas
Aceleradores electrostáticos Tándem
Nun acelerador Tándem, os ións cargados negativamente gañan enerxía debido á atracción cara o centro xeométrico de presión dun vaso, cargado positivamente cunha tensión positiva moi alta. Cando chega ao centro da rexión coñecida como "terminal de moi alta tensión", algúns electróns son separados do ión. Cando isto sucede, o ión tórnase positivo e é repelido pola carga positiva (cargas do mesmo signo repélense). É por isto que se chama "acelerador Tándem". O acelerador ten dúas fases de aceleración: primeiro as partículas son empurradas contra o centro xeométrico e despois repelidas polo mesmo. Un exemplo diste tipo de "linac's" é o ANTARES (Australian National Tandem Accelerator for Applied Research).
Monumentos de Oviedo e do Reino de Asturias
Período histórico
O reino comeza logo da batalla de Covadonga no ano 722. Don Paio e os seus compañeiros situados no Monte Auseva, nunha das cuxas covas, Covadonga, refuxiouse. Alí conseguiron emboscar ao destacamento sarraceno, o cal foi aniquilado. A vitoria, relativamente pequena, xa que involucrou a uns poucos centos de soldados, prestou un gran prestixio a Paio e provocou unha insurrección masiva dos ástures. Munuza, véndose illado nunha rexión cada vez máis hostil, decidiu abandonar Xixón e dirixirse á Meseta a través do Camiño da Mesa. No entanto foi interceptado e asasinado polos ástures en Olalies (actual consello de Grau).
Acelerador de partículas
Aceleradores cíclicos ou circulares
No acelerador circular, as partículas móvense nun círculo até atinxir a enerxía suficiente. A faixa de partículas é normalmente dobrada nun círculo, empregando eletroímáns. A vantaxe dos aceleradores circulares sobre aceleradores lineais (linacs) é que a topoloxía de anel permite aceleración continua, así a partícula pode ser acelerada indefinidamente. Outra vantaxe é que un acelerador circular é relativamente menor que un acelerador lineal de potencia comparábel (é dicir, un acelerador lineal debería ser extremadamente longo para ter a potencia dun acelerador circular).
Dependendo da enerxía e da partícula a ser acelerada, este abano de aceleradores teñen a desvantaxe de que as partículas emiten radiación sincrotrón. Cando unha partícula cargada é acelerada, emite radiación electromagnética e emisión secundaria. Como unha partícula se acelera sempre arredor do círculo, a radiación é sempre sobre a tanxente do mesmo. Esta radiación é chamada luz sincrotrón e depende moito da masa da partícula acelerada. É por isto que moitos aceleradores de electróns de alta enerxía son (linacs).
Monumentos de Oviedo e do Reino de Asturias
Período histórico
Durante os seguintes cincuenta anos (739 - 791 o reino consolídase tanto nos territorios como na organización político-social. A sucesión dos monarcas de Asturias chega ata o ano 791, ano no que se coroa Afonso II o Casto. Durante o seu reinado realia expedicións punitivas cara o sur, chegando ata Lisboa en 798 e 825 tamén vence os musulmáns no Nalon. Fixa a capital do reino en Oviedo e repobo Galicia e as zonas do norte de Castela na provincia de León. Foi un reinado exposto a continuos ataques dos musulmáns. Aínda así, se expande e aparece o asturiano prerrománico, dando lugar a xoias da arquitectura medieval europea. Afonso II establece o culto xacobeo, e é a primeira figura no Camiño de Santiago, que une Asturias con Europa (especialmente co reino de Carlomagno), tendo un inimigo común o sur de cultura oriental. Afonso II era fillo dunha alavesa, co que xa podemos ver a vocación de atraer o reino asturiano cara aos veciños vascones. Na batalla de Lutos (llodos en Asturias, pantanos en castelán), Inflixese unha gran derrota aos árabes e berberes que querían acabar coa crecente ameaza representada polo novo reino. En 808, manda forxar a Cruz de los Ángeles. O rei encargou o arquitecto Tioda a construción de varios edificios réxios e relixiosos para embelecer Oviedo, dos cales por desgraza, poucos sobreviviron, ao construírse encima ao longo de reinados posteriores.
Acelerador de partículas
Aceleradores cíclicos ou circulares
A teoría da relatividade especial, esixe que a materia sempre viaxa mais lentamente que a velocidade da luz no baleiro. En aceleradores de alta enerxía, como a enerxía aumenta a velocidade da partícula, esta se aproxima á velocidade da luz como un límite que nunca se conseguiu obter. É por isto que os físicos non adoitan falar de velocidade e si en termos de enerxía da partícula ou do impulso, normalmente medido en electrón-voltioss (eV). Un principio importante dos aceleradores circulares, e feixes de partículas en xeral, é que a curvatura da traxectoria da partícula é proporcional á carga de partículas e ao campo magnético, mais inversamente proporcional ao momento.
Monumentos de Oviedo e do Reino de Asturias
Período histórico
Os seguintes reis, Ramiro I (fillo de Bermudo que proclámase rei despois dunha guerra civil) e Ordoño I, viven nun período de guerra continua contra os musulmáns. Na época de Ramiro I, desenvólvese a arte ramirense, o apoxeo do pre-románico asturiano. Este rei libera a batalla de Clavijo, na que, segundo a lenda, o apóstolo Santiago montado nun cabalo branco axuda ao exército asturiano contra as tropas islámicas. No ano 844, unha frota normanda apareceu na costa de Xixón. Non se sabe se desembarcaron alí, pero non foron detidos xa que seguiron ata o lugar que as crónicas chamaban Faro de Brigantio (A Coruña), onde foron rexeitados, continuando a incursión segundo as crónicas en dirección a España (as crónicas asturianas chamaban España a al-Ándalus).
Acelerador de partículas
Ciclotróns
Os primeiros aceleradores circulares foran, inventados en 1929 por Ernest O. Lawrence na Universidade da Califórnia, Berkeley. Os Ciclotróns teñen un único par de ocos "D" en forma de placas para acelerar as partículas e un único grande imán dipolo para variar o seu camiño nunha órbita circular.
Monumentos de Oviedo e do Reino de Asturias
Período histórico
Ordoño repoboa Astorga, León, Tui e Amaya. Establece relacións estreitas co reino de Navarra, posiblemente axudando na liberación do rei García Íñiguez secuestrado polos normandos. Dentro do proceso de vinculación co val do Ebro, establece alianzas cos Banu Qasi de Zaragoza, cos que tamén ás veces loita, en sucesivas variacións de alianzas. Ordoño tamén intenta axudar, sen éxito, os mozárabes de Toledo en rebelión contra o emir cordobés. Tras a súa morte, sucedeuno o seu fillo Afonso III. Afonso III marca o momento álxido do poder do reino de Asturias. Establece relacións moi estreitas co Reino de Navarra, loita e alíase varias veces cos Banu Qasi da Taifa de Zaragoza e loita xunto cos mozárabes de Toledo na súa loita contra o poder emiral.
Acelerador de partículas
Ciclotróns
É unha propiedade característica das partículas cargadas nun campo B uniforme e constante magnética, que orbiten cun período constante, cunha frecuencia chamada frecuencia ciclotrón, xa que a súa velocidade é moito máis pequena que a velocidade da luz (c).
Monumentos de Oviedo e do Reino de Asturias
Período histórico
No ano 908, un século despois de que Afonso II fixerao coa cruz dos Anxos, ordenou a forxa da Cruz de Vitoria, símbolo de Asturias desde entón. Afonso casou con Jimena, unha nobre navarra, posiblemente filla de García Iñíguez. Co apoio dos nobres galegos, como Hermenegildo Gutiérrez, conquistou o norte da actual Portugal. Avanza tamén a través do Douro, conquistando Zamora e Burgos. No momento do apoxeo, o reino asturiano ocupa todo o noroeste peninsular, desde Porto a Álava.
García I, fillo de Afonso III o Magno, logo da súa loita contra o seu pai e os seus irmáns Ordoño II e Froila II, traslada a capital do reino a León, creando un novo reino que aglutinará o asturiano, o Reino de León.
Arte
O chamado románico asturiano é unha arte englobado no románico e situado na Península Ibérica xunto ao Mar Cantábrico, libre da ocupación musulmán ao final do século VIII (despois da derrota de Guadalete e posterior invasión Sarracena e ata o inicio do século X no que foi absorbido pola arte románica procedente de Francia).
Aínda que sucesor do estilo visigodo, non se pode dicir que o asturiano sexa o seu herdeiro lexítimo, pois non conserva, acaso accidentalmente, algún dos seus principais elementos, como o arco de ferradura e aínda que no inicio debeu ser unha moi pobre imitación de dito arte, pronto maniféstase con novos e orixinais elementos importados de Oriente ou a Lombardía que o melloran de forma única e anunciano como un precursor do románico.
Etapas
De acordo con isto, dividiremos esta arte en varias etapas:
Primeiras obras de arte asturiana
miniatura| left |[[Igrexa de San Juan (Santianes de Pravia)|Santianes de Pravia]] A Igrexa da Vera Cruz en Cangas de Onís, orixinalmente construído sobre un dolmen prehistórico, e reconstruída despois da destrución sufrida na Guerra Civil.
A igrexa de San Juan, en Santianes de Pravia, construída por orde de Silos. Mostra practicamente todos os elementos do románico asturiano, aínda que esencialmente segue ao visigodo.
Prerramirense ou alfonsí
Referímonos aquí ao período comprendido entre o 791 e 842, reinado de Afonso II de Asturias, que intentou emular a Toledo desde a súa capital, Oviedo. As antigas igrexas de Asturias adoptan a planta basilical con tres naves que adoitan ter as súas ábsidas cadradas e unha fiestra en cada unha. Estes están cubertos de canón e buques con armadura de madeira.
Este rei constrúe a Santa Cámara de Oviedo, o único resto do recinto palatino que permanece na Catedral de Oviedo. É un pequeno edificio con dous andares, o segundo, o oratorio, reformado na época románica, cando se engadiu a bóveda de canón é a primeira abovedada, destinada a manter reliquias. A cripta de Santa Leocadia tamén foi construída.
miniatura|[[San Xián dos Prados.]] Tamén tiña a igrexa de San Julián de los Prados ou Santullano, construída preto da capital, un espazoso templo que define claramente as características deste estilo. Ten un plan basilical con tres naves, separadas por soportes cadrados que soportan arcos e presenta un transepto cunha elevación elevada. A iconostase, que separa a parte reservada para o clero, do resto do templo, presenta unha semellanza notable cun arco triunfal. Este templo destaca pola súa grandiosidade e pola súa orixinalidade que parte dos modelos visigodos. Pero, sen dúbida, o que atrae a maior parte deste templo é a súa decoración pictórica, con frescos (estuco), con máis propiedade) en tres corpos anicónicos superpuestos, con decoración arquitectónica, de clara influencia romana. Preferiría ser un templo monástico e non palatino, aínda que unha tribuna estaba reservada para o rei no transepto.
A igrexa da Igrexa de San Tirso e Santa María de Bendones tamén pertencen a este período.
Crise do século III
dereita|miniatura|320x320px|O [[Imperio Romano dividido en 260]] A crise do século III é unha serie de acontecementos ocorridos no Imperio Romano ao longo dese século, ou máis precisamente do ano 235 ao ano 284.
Historia
Durante este período, o imperio foi gobernado sucesivamente por preto de dezaoito emperadores "lexítimos". A maioría deles foron preminentes xenerais que asumiron o poder imperial sobre todo ou sobre parte do imperio, soamente para perdelo por derrota en combate, asasinato ou mortes naturais, gobernando unha media de dous a tres anos. O número exacto de emperadores do período é descoñecido, pois non considera aqueles nomeados xunto cos seus pais ou colegas, nin os pretendentes e usurpadores.
A finais do século II ocorreu unha guerra civil de sucesión, que abalou profundamente o imperio. Na primeira metade do século seguinte, o imperio mantívose próspero e extenso, ata que o poderoso Imperio Sasánida, ao leste, comezou a facer ataques contra o Imperio Romano. O ano 260, foron capturados o emperador Valeriano e todo o seu exército de setenta mil homes. Sen moita defensa, as provincias do leste foron devastadas. esquerda|miniatura|230x230px|Coa ascensión do emperador [[Diocleciano (r. 284–305) pechouse a crise do século III]] A peste de Cipriano espallouse polo imperio e tornouse unha epidemia. Alén deses problemas, o Imperio Romano aínda se atopou con outro poderoso inimigo ao norte: os godos.
O avance da peste e os fracasos militares do imperio eran tan frustrantes que o pobo pasou a buscar novas crenzas e rituais para afastar os perigos, ao mesmo tempo que se intensificou a persecución dos cristiáns. Por toda Europa espalláronse rumores de que os acontecementos negativos eran algún tipo de castigo para o Imperio Romano.
Unha característica observada na crise do século II foi a fraqueza demostrada polos emperadores en manter de forma prolongada o control sobre o imperio. Esa serie de emperadores febles foi, en certo xeito, un reflexo da extensa militarización do imperio. Noutras palabras, Roma foi abandonando gradualmente o seu carádter aristocrático, entendido anteriormente nos poderes investidos ao senado romano, para tornarse un imperio militar.
Ese proceso de enfraquecemento do senado romano acompañous polo fortalecemento cada vez maior das lexións romanas nas decisións relativas á escolla dos emperadores, en función dos seus intereses inmediatos e, como consecuencia, na administración do imperio. Iso levou inevitabelmente á escolla de emperadores pouco preparados e incompetentes.
Maria di Rohan
Maria di Rohan (en galego María de Rohan) é unha ópera tráxica en tres actos con música de Gaetano Donizetti e libreto en italiano de Salvatore Cammarano, baseado en Un duel sous le cardinal de Richelieu de Lockroy e Edmond Badon. A súa estrea tivo lugar no Kärntnertortheater de Viena o 5 de xuño de 1843.
Esta ópera é moi pouco representada na actualidade, figurando nas estatísticas de Operabase con unicamente 3 representacións no período 2005-2010.
Argumento
Maria, casada co Duque de Chevreuse (encarcerado por matar o sobriño do Cardenal Richelieu nun duelo), pide axuda ao seu antigo amante e Conde de Calais, Riccardo. Maria é insultada e Riccardo sae na súa defensa, retando a un duelo ao ofensor. Chevreuse sae en liberdade e xúralle lealtade. Maria tenta inutilmente impedir o duelo e confesa o seu amor por Riccardo, quen lle escribe unha carta de despedida que debería serlle entregada a Maria no caso de morrer. Chevreuse loita no seu lugar no duelo e resulta ferido levemente, mais, mentres tanto os homes do Cardenal entran no cuarto de Riccardo e levan varios documentos. Chervreuse amósalle un pasadizo secreto a Riccardo polo cal poder escapar e este pídell a Maria que o siga. Riccardo regresa para levar a Maria con el, mais Chevreuse atopa a súa carta, admitindo Maria a súa culpa. Chevreuse reta a un duelo a Riccardo, que se suicida.
Momentos destacados
Maria ten unha conmovedora escena de entrada no primeiro acto con Culpa, fatal mestizia. No terceiro acto hai unha fermosa escena de Chevreuse con Bella e di sol vestita. Mentres que Riccardo ten o seu momento de lucimento no segundo acto coa aria Alma soave e cara, na que pensa no duelo co home que insultou a Maria.
Superfamilia de proteínas
Unha superfamilia de proteínas, na clasificación das proteínas, é o grupo máis grande (clado) de proteínas do que se pode inferir que teñen un antepasado común (ver homoloxía). Xeralmente a existencia desta ascendencia común está baseada no seu aliñamento estrutural e semellanza do seu mecanismo de acción aínda que non se observa semellanza de secuencia evidente. As superfamilias conteñen normalmente varias familias de proteínas, constituídas por proteínas que mostran unha semellanza de secuencia. O termo clan de proteínas úsase tamén comunmente para as superfamilias de proteases baseándose no sistema de clasificación de proteases MEROPS.
Identificación
miniatura|center|850px| Arriba, conservción da estrutura secundaria de 80 membros do [[clan PA (superfamilia). H indica hélice α, E indica folla β, L indicates bucle. Abaixo, conservación de secuencia do mesmo aliñamento. As frechas indican resíduos de tríade catalítica. Aliñados baseándose na estrutura por DALI.]] miniatura|500px|[[Homoloxía estrutural na superfamilia PA (clan PA). O dobre barril beta que caracteriza esta superfamilia está salientado en vermello. Móstranse estruturas representativas de varias familias pertencentes á superfamilia PA. Nótese que algunhas proteínas mostran estruturas parcialmente modificadas. A quimotripsina (1gg6), protease TEV (1lvm), calicivirina (1wqs), protease do virus do Nilo Occidental (1fp7), toxina exfoliatina (1exf), protease HtrA (1l1j), activador do plasminóxeno do veleno de serpe (1bqy), protease do cloroplasto (4fln) e protease do virus da arterite viral equina (1mbm).]]
Homoloxía de secuencia
Os membros dunha superfamilia xeralmente non mostran homoloxía de secuencias detectable. Normalmente é imposible aliñalas debido á gran frecuencia que presentan de insercións e delecións. No clan PA das proteases, por exemplo, non hai ningún residuo simple conservado na superfamilia, nin sequera na tríade catalítica. Inversamente, as familias que constitúen unha superfamilia están definidas polo aliñamento de secuencias dos seus membros; por exemplo a familia da protease C04 pertencente ao clan PA.
Homoloxía estrutural
A estrutura das proteínas está moito máis conservada evolutivamente que a secuencia (como tamén se pode exemplificar co clan PA das proteases). Hai moi poucos residuos que mostren conservación da secuencia de aminoácidos; porén, hai elementos estruturais secundarios que están altamente consevados como tamén os motivos estruturais terciarios que forman. Os programas de aliñamento estrutural como DALI poden utilizar a estrutura en 3D dunha proteína de interese para atopar proteínas que teñan pregamentos similares. Comparando as estruturas en 3D poden identificarse exemplos de parentescos evolutivos que non se descobren coa comparación de secuencias.
Semellanza no mecanismo de acción
O mecanismo catalítico de encimas pertencentes a unha superfamilia está normalmente conservado, aínda que a especificidade de substrato pode ser significativamente diferente. Os residuos catalíticos tamén tenden a aparecer na mesma orde na secuencia da proteína. De novo, o clan PA das proteases pode servir de exemplo. Mesmo en familias dunha superfamilia que utilizan distintos nucleófilos, todas realizan unha catálise nucleofílica covalente sobre as proteínas, péptidos ou aminoácidos por medio dun mecanismo encimático similar.
Importancia evolutiva
As superfamilias de proteínas representan os límites actuais da nosa capacidade de identificar antepasados comúns moleculares. Son o grupo evolutivo meirande baseado en probas directas que é posible establecer actualmente. Están, por tanto, entre os eventos evolutivos máis antigos que se poden estudar hoxe. Algunhas superfamilias teñen membros en todos os reinos de seres vivos, o que indica que o último antepasado común desa superfamilia era o último antepasado común universal de todos os seres vivos (LUCA).
Recursos sobre superfamilias de proteínas
Varias bases de datos biolóxicas documentan as superfamilias proteícas e pregamentos proteicos; por exemplo:
Igualmente, hai algoritmos que buscan no PDB proteínas con homoloxia estrutural cunha estrutura diana dada; por exemplo:
Rudy Tomjanovich
Universidade
miniatura|left|180px|Vestindo a camiseta da [[Michigan Wolverines|Universidade de Míchigan.]] Nado Hamtramck, Míchigan, nunha familia de orixe croata, Rudy Tomjanovich xogou no baloncesto durante tres tempadas cos Wolverines da Universidade de Míchigan, onde acabou por ser o máximo reboteador da historia da universidade. Foi elixido All American en 1970, e a súa camiseta co número 45 foi retirada como homenaxe. Fixo unha media de 25,1 puntos e 14,4 rebotes por partido.
NBA
Foi elixido na segunda posición do Draft da NBA de 1970 polos San Diego Rockets, equipo que ao ano seguinte se trasladaría a Houston, e onde permanecería durante toda a súa carreira como xogador. Aos poucos o seu xogo foi gañando consistencia, e en catro das súas tempadas superou a media de máis de 20 puntos por partido. Destacou tamén na súa faceta defensiva, conseguindo na súa segunda e terceira temporada 11,8 e 11,6 rebotes por partido respectivamente. Foi elixido en cinco ocasións para disputar o All-Star Game.
Retirouse con 32 anos, tendo feito unha media de 17,4 punetos e 8,1 rebotes por partido.
Adestrador
En 1992 fíxose cargo de forma interina do banco dos Houston Rockets, mais acabouse quedando co posto. Na súa primeira tempada completa levou ao seu equipo ao título de División, sendo o primeiro adestrador que o consegue no seu primeiro ano. Con xogadores no seu equipo como Clyde Drexler, Hakeem Olajuwon ou Robert Horry, conseguiu gañar dous aneis de Campión da NBA consecutivos, en e.
Permaneceu no banco dos Rockets até que, en 2003 diagnosticóuselle un cancro de vexiga que o apartou temporalmente dos bancos. En 2004 regresou ás pistas facéndose cargo dos Lakers, mais tras 41 partidos, resentíndose da súa enfermidade, tivo que ser substituído por Frank Hamblen. Actualmente traballa no equipo californiano como olleiro.
En 1998 ofrecéronlle o posto de seleccionador dos Estados Unidos para competir no Campionato do Mundo de Grecia, ao cal tivo que acudir, tras a renuncia de xogadores da NBA, cun equipo formado principalmente de xente da CBA, unha liga menor. Aínda así, conseguiu a medalla de bronce. En 2000 dirixiu á selección estadounidense nos Xogos Olímpicos de Sidney 2000, gañando a medalla de ouro.
Costuras (álbum)
Costuras é o sexto álbum de estudio da cantante galega Guadi Galego. Saíu á venda o 20 de novembro de 2020 baixo o selo Altafonte Music.
Consta de dez temas e contou coas colaboracións de Carlos Abal e Paula Grande.
Vista Real, Tabeaio, Carral
Vista Real é un lugar da parroquia de Tabeaio no concello coruñés de Carral na comarca da Coruña. Tiña 26 habitantes no ano 2016 segundo datos do INE dos cales 14 eran homes e 12 eran mulleres.
Abd el-Kader
Abd el-Kader o alxeriano (en árabe عبد القادرالجزائري), nado en Guetna o 6 de setembro de 1808 e finado en Damasco o 26 de maio de 1883, foi unha das personalidades alxerianas máis destacadas do século XIX. Está considerado o fundador da nación alxeriana, líder da resistencia fronte á ocupación francesa e creador dun estado moderno. Foi tamén escritor, poeta, sufí e estudoso da obra do gran mestre de orixe andalusí Ibn Arabi. A nota necrolóxica que The New York Times publicou tralo seu falecemento en 1883 cualificábao como un dos dirixentes máis capaces do século.
Infancia e aprendizaxe
Naceu en Guetna, a vinte quilómetros de Mascara na vilaia de Orán, naquel tempo baixo dominación otomá. A súa familia, unha das máis destacadas dentro da tribo dos Banu hashim, contaba cunha xenealoxía que se remontaba ao profeta Mahoma.
Dotado dunhas extraordinarias capacidades e dunha intelixencia precoz, recibiu dende neno unha esmerada educación baixo a dirección dos seus pais. A súa nai Lalla Zohra, unha muller cultivada á que se sentiu especialmente unido toda a súa vida, ensinouno a ler e a escribir.
O seu pai Muhy al din ibn Mustafa al Hassani muqaddam da Qadiriyya iniciouno na vía sufí, vía que en diante guiou todos os aspectos da súa vida. Foi instruído en ciencias islámicas e a moi temperá idade alcanzou o grao de hafiz ao memorizar o Corán e o Hafiz. Tamén aprendeu filosofía, literatura, xeometría, xeografía, astronomía e farmacopea. Interesouse dende moi novo pola historia dos pobos cristiáns, a política e as ciencias europeas. Recibiu instrución dos homes máis notables da rexión, como Si Ahmad Ben Tahar al Rify, quen o introduciu no estudo doutras tantas materias ‘mundanas’ e do que os europeos denominaban "estratexia", ou Si Ahmad ben Jodja, coñecido como un dos grandes sabios do oeste alxeriano. Excelente orador, sobresaíu tamén en disciplinas físicas como a ximnasia, a equitación ou a caza. Foi un extraordinario xinete e gran amante dos cabalos.
En 1825 xunto ao seu pai realizou a súa primeira viaxe a Oriente. Visitou Orán, Tunes e Exipto, onde quedou vivamente impresionado polo labor de modernización levado a cabo por Muhammad Ali. Visitaron tamén A Meca e Damasco onde coñeceron o sheij Khaled al Naqshabandi e visitou por primeira vez a tumba de Ibn ‘Arabi, ao que considerou durante toda a súa vida o seu mestre espiritual. Seguiu viaxe a Bagdad onde visitou a tumba doutro gran mestre do sufismo e epónimo da Qadiriyya Abdul Qadri Jilani. De alí volveron á Meca, onde realizaron o hajj ou peregrinación. En 1829 regresou xunto ao seu pai a Guetna.
Loita contra a invasión francesa
As tribos da rexión occidental de Alxeria manifestáronse especialmente activas na súa resistencia fronte ao dominio otomán. O pai de Abd el-Kader era un dos seus xefes. Neste clima de insurrección contra o que as tribos consideraban a ocupación estranxeira dos otománs o escenario cambiou rapidamente. En 1830 os franceses tomaron Alxer e o bei de Orán rendeuse ante os franceses ao ano seguinte.
As tribos negáronse a aceptar a autoridade dos novos ocupantes. O pai de Abd el-Kader xa enfermo deu paso ao seu fillo. As extraordinarias calidades que este demostrara fixeron que as tribos se unisen baixo o seu liderado: o 21 de novembro de 1832 cando contaba con 24 anos prestáronlle xuramento de fidelidade (bay’a) e proclamárono sultán. Abd el-Kader rexeitou o título, que considera aplicable ao xerife de Fez e adoptou o de emir. Ao ano seguinte morreu o seu pai.
As constantes vitorias do emir no campo de batalla concluíron en 1894 coa firma do tratado de Desmichels polo que se recoñeceu a autoridade do emir no interior de Orán e a de Francia nas zonas costeiras. A ambigüidade dos termos do tratado acabaron favorecendo as posicións de Abd el-Kader. Iso supuxo un certo descrédito para o xeneral Desmichels que foi substituído por Trézel. Con Trézel as tropas francesas seguiron acumulando derrotas ata o gran desastre que en 1835 supuxo a batalla de Macta. Ante o rumbo que tomaban os acontecementos Francia enviou a Thomas Robert Bugeaud, un militar de recoñecido prestixio que combatera na guerra da independencia española e coñecía ben a guerra de guerrillas que tan ben dominaba Abd el-Kader. O 6 de xullo de 1836 Bugeaud venceu as tropas de Abd el-Kader e o 30 de maio de 1837 ambas as partes asinaron o tratado de Tafna. En virtude do tratado Abd el-Kader conseguía un territorio máis extenso que no tratado Desmichels aínda que sempre baixo a soberanía formal de Francia que ademais se reservaba o control de certos enclaves costeiros.
Creación dun estado moderno
miniatura|Mapa do estado do emir Abd el-Kader entre 1836 e 1839 Tralo tratado de Tafna o Emir dedicouse a afianzar a lealdade das tribos e a sentar as bases dun estado. Como sinalaron J. Berque e A. Laroui, Abd el-Kader creou un auténtico estado no sentido moderno do termo.
Gran coñecedor do pensamento de Ibn Khaldun tivo sempre moi presente a tensión entre vida nómade e vida sedentaria. Ao longo dos seus anos de loita contra os franceses tivo que facer fronte á inestable fidelidade das tribos. Sempre declarou que o seu obxectivo foi tanto superar os egoísmos tribais como reformar o que consideraba a decadente herdanza otomá.
Abd el-Kader organizou un exército, así como un sistema de prazas fortes e fortificacións defensivas. Instaurou un sistema de recadación de impostos e chegou a acuñar moeda. Grande admirador da medicina andalusí, planificou un sistema sanitario con equipos que incluían médicos e enfermeiras. Planificou tamén un detallado sistema educativo dirixido a toda a poboación. Proveuse de múltiples canles de información grazas ás cales recibía puntualmente os xornais franceses e facíallos ler polo aquel entón amigo Léon Roches. A maioría dos seus súbditos xudeus foron empregados na negociación e o comercio de armas que con base en Xibraltar mantiña con Gran Bretaña e Francia. Os seus propios adversarios souberon destacar o trato que dispensou aos cativos por motivos de guerra. Abd el-Kader estableceu un código humanitario aplicable ao trato dos prisioneiros. Moitos deles foron visitalo persoalmente cando o emir se achaba exiliado en Pau.
Nun principio fixou a capital en Tagdemt, antigo centro cultural e político da dinastía dos Banu Rustam. Máis tarde en maio de 1841 cando o avance do exército francés chegou ata as súas portas, a capital foi incendiada e abandonada polos seus habitantes. Foi entón cando Abd el-Kader planificou o seu Smala, auténtica capital nómade do estado. Unha organización onde as tendas beduínas se organizaban en círculos concéntricos. Todas tiñan asignado un lugar preciso segundo unha minuciosa orde. No centro da Smala situábase o xefe do estado, o emir Abd el-Kader.
Continuación da loita armada
Os termos do tratado de Tafna non eran claros e deron lugar a novos desacordos. Segundo B. Étienne o xeneral Bugeaud impuxera que o orixinal fóra en francés e ordenou traducilo ao árabe por tradutores franceses. Gardou o orixinal no seu poder e á súa morte o orixinal foi destruído pola súa esposa. Houbo que esperar aos estudos de Yver e de Emerit para coñecer que os franceses incumpriran os termos do tratado.
En 1839 os franceses lanzaron a ofensiva militar coñecida como Portas de Ferro. O Emir considerouno unha violación do Tratado e renovouse a loita armada entre ambos os bandos. Bugeaud exerceu unha feroz represión contra a poboación sobre a que practicou a estratexia de terra queimada e á que someteu a constantes fames negras. Segundo as súas propias palabras «non hai que correr tralos árabes, senón impedirlles sementar, apañar, pacer».
As vitorias francesas comezaron a sucederse a partir de 1842. En 1847 asestaron un golpe decisivo ao emir cando por azar un oficial francés atopou a Smala. O 16 de maio de 1843 as tropas francesas tomaron por sorpresa a capital nómade do emir mentres este estaba ausente. Abd el-Kader refuxiouse en Marrocos coas escasas tropas que lle seguían a ser fieis. Non cesou na súa loita e chegou a alcanzar algunha vitoria illada como a de Sidi Ibrahim pero achábase ao límite das súas forzas. Pediu protección ao sultán de Fez, mais este finalmente foi vencido polas tropas francesas na batalla de Isly o 12 de agosto de 1844. En setembro de 1844 Francia e o sultán de Marrocos asinaron o tratado de Tánxer polo que fixaron as fronteiras de Alxeria. O emir Abd el-Kader quedou fóra do tratado. Acurralado polo exército francés dirixirá diferentes misivas á raíña de Inglaterra e á raíña de España en solicitude de protección sen obter resposta. Finamente renderase o 23 de decembro de 1848 ante o xeneral Lamoricière. No momento da rendición, Abd el-Kader obsequiou co seu mellor cabalo de guerra o xeneral francés. Lamoricière deu a súa palabra ao emir de que podería instalarse xunto coa súa familia en terras do islam, en Alexandría ou en San Xoán de Acre.
Exilio en Francia
Dende a súa chegada a Pau o emir escribiu incansablemente en protesta pola falta de palabra dos franceses e ante as precarias condicións ás que se viu sometido. A súa presenza atraeu personalidades de todo tipo que acudían a entrevistarse con el. Alí recibiu o respecto e afecto de cantos o coñeceron. Finalmente despois de seis meses as autoridades francesas ordenaron o seu traslado a Amboise.
En 1848 chegou ao castelo de Amboise, onde se conserva exposto o seu retrato. Alí, el e a súa familia seguiron soportando difíciles condicións: o frío, a humidade, o illamento, o axexo de enfermidades como a tuberculose ou o cólera, ou a vixilancia dunha humillante escolta de seguridade sobre todas as actividades da súa vida cotiá. En Amboise perderon a vida vinte e cinco persoas do seu séquito, cuxas tumbas están no xardín do castelo. Do mesmo xeito que en Pau, o emir recibiu frecuentes visitas de diferentes personalidades da sociedade francesa. Con eles debatía e intercambiaba ideas sobre as cuestións máis variadas: literatura política, filosofía, ciencia ou relixión. A sociedade francesa deu testemuño da súa extensa erudición, da súa inesgotable curiosidade e da súa nobreza de carácter. O emir converteuse nun prisioneiro moi amado por Francia. Cando en 1852 abandonou Amboise, igual que ocorrera en Pau, a poboación despediu os seus hóspedes con sincero afecto e estimación.
Napoleón III, grande admirador do emir, considerou un asunto de honra cumprir a palabra dada e permitirlle exiliarse en Oriente. O 16 de outubro de 1852 anunciou o emir a súa liberación e a concesión dunha cuantiosa pensión. O emir comprometeuse a non volver presentar resistencia algunha fronte aos franceses. Máis tarde, en 1865 Napoleon III albergou a idea dun reino árabe unido baixo soberanía francesa co emir á fronte. Abd el-Kader rexeitou dita proposición.