cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Khepri
Khepri creábase a si mesmo cada mañá, renacendo como novo Sol, por iso foi vinculado con Atum, deus Sol autocreado. Como símbolo da vida eterna, o Sol da mañá, era unha manifestación do deus Ra. Segundo os textos das Pirámides a Terra era un salivazo de Khepri. Simboliza o principio das transformacións que experimentan os seres vivos, desde que nacen ata que falecen, ata do seu renacemento se superaban as probas no máis alá.
O seu principal santuario estaba en Iunu (Heliópolis), preto do Cairo.
O escaravello, utilizado nos rituais funerarios, foi un dos amuletos máis populares de Exipto.
Galiciana
Galiciana é a biblioteca dixital de Galicia. A súa xestión corre a cargo da Biblioteca de Galicia e ten como misión difundir e preservar o patrimonio documental e bibliográfico galego. Está impulsada pola Consellería de Cultura, Educación e Ordenación Universitaria da Xunta de Galicia e a Fundación Cidade da Cultura de Galicia.
Historia
miniatura|[[Biblioteca de Galicia.]] O CSBG (Centro Superior Bibliográfico de Galicia), que posteriormente pasou a ser a Biblioteca de Galicia, comezou os seus traballos no ano 1986. Creouse de forma oficial no ano 1989 e cumpre as funcións de Biblioteca Nacional a nivel autonómico. O seu proxecto de dixitalización iniciouse no ano 1997, coa dobre finalidade de salvagardar materiais únicos e facilitar a súa difusión e o acceso aos mesmos. A partir do ano 1999 fíxose posible o acceso á súa base de datos a través de Internet. En outubro de 2008 desenvolveuse a nova versión da plataforma, e así naceu Galiciana, un repositorio OAI cuxos metadatos poidan ser colleitados por Hispana e agregados a Europeana, OAIster e ROAR.
Obxectivos
A creación e obxectivos da Biblioteca Dixital de Galicia están estreitamente relacionados coas circunstancias específicas de creación do CSBG: Por todo isto decídese dixitalizar os fondos dispersos pola comunidade galega e crear unha biblioteca dixital cuxas funcións serán dar a máxima visibilidade dos recursos dixitais integrados nela e cumprir os estándares para que a interoperabilidade cos principais proxectos de dixitalización existentes sexa posible.
Descrición
A biblioteca dixital de Galicia ofrece, ademais da referencia bibliográfica dos impresos a posibilidade de acceder a documentos dixitalizados de gran parte do Patrimonio Bibliográfico Galego ou de interese para Galicia. Esta dixitalización cumpre a aplicación das últimas directrices e estándares nacionais e internacionais co fin de normalizar o acceso.
Francisca Romana
Francisca Romana (Francesca), nada en Roma en 1384 e finada ibídem en 1440, foi unha santa italiana.
Traxectoria
Francisca tivo moitas tristezas durante a vida. Perdeu dous fillos pola peste negra, o que fixo que a parella pasase a se dedicar a mellorar a vida dos pobres. A cidade de Roma estaba parcialmente arruinada por conta das loitas entre o Papa e diversos antipapas no chamado Cisma do Occidente na Igrexa católica. Lorenzo estaba sempre fóra e durante as súas ausencias as súas propiedades foron roubadas ou destruídas. Durante unha ocupación de Roma por tropas napolitanas no inicio do século, el foi ferido gravemente e xamais volveu a se recuperar plenamente, morrendo en 1436.
De acordo cunha historia, o fillo deles, Battista, debía ser entregado como refén para o comandante das tropas napolitanas. Obedecendo a orde, Francisca levou o neno até o Campidoglio e, no camiño, parou na Igrexa de Aracoeli e confiou a vida de Battista á Virxe María. Cando chegaron ó lugar marcado, un soldado a cabalo ía pegar ó neno para levalo preso. O cabalo, porén, opúxose a moverse a pesar das moitas zorregadas. Abraiados, os soldados viron no acto a man divina e devolveron o neno á nai.
Mesmo sendo mística, Francisca non era allea ó caos que reinaba na cidade naquela época. Coa súa irmá, Vannozza, como compañeira, Francisca rezaba, visitaba os pobres e coidaba dos doentes, inspirando outras mulleres ricas da cidade a facer o mesmo. Ela transformou parte da propiedade da familia nun hospital. En 15 de agosto de 1425, na festa da Asunción de María, fundou a olivetana "Oblatas de Maria", unha confraternidade de mulleres piadosas ligada á Igrexa de Santa Maria Nova, en Roma, sen un claustro e sen votos formais, para que outros puidesen seguir seu exemplo de combinar a vida de oración coas necesidades da sociedade.
Laura M. Castro
Laura Milagros Castro Souto, nada en Madrid en 1980, é unha enxeñeira informática profesora e investigadora na Universidade da Coruña.
Traxectoria
Laura Castro estudou enxeñería informática na Universidade da Coruña, e posteriormente doutorouse en Informática pola mesma universidade. Realizou varias estadías en  Houston  e en Göteborg. Na actualidade é coordinadora do Grao en Enxeñaría Informática, e investiga  a validación automática de software, liderando a participación da UDC en varios proxectos europeos.
Desde os tempos de estudante, como integrante de GPUL (Grupo de Usuarios e Programadores de Linux), o software libre figura entre as súas inquedanzas, publicando as ferramentas que son  resultado das súas investigacións  en repositorios abertos como GitHub.
Está involucrada en iniciativas que promoven a presenza das mulleres na enxeñería e colabora na revista Revirada Feminista.
Buda
miniatura|dereita|200px| Desde as súas raíces na [[India, as ensinanzas do Buda espalláronse polo mundo, como esta escultura de Amitabha da Dinastía Tang, atopada na Cova do Templo da Corrente Agachada, Longmen Grottoes.]]
Buda (sánscrito-devanagari: बुद्ध, O Desperto, O Iluminado, que vén do radical "Budh", Despertar) é un título dado no budismo a aqueles que espertaron plenamente para a verdadeira natureza dos fenómenos e se puxeron a divulgar tal descubrimento aos demais seres. "A verdadeira natureza dos fenómenos" aquí quere dicir o entendemento de que todos os fenómenos son impermanentes, insatisfactorios e impersoais. Tornándose consciente desas características da realidade, sería posible vivir de maneira plena, libre dos condicionamentos mentais que causan a insatisfacción, o descontento, o sufrimento.
Dende o punto de vista da doutrina budista clásica, a palabra "Buda" denota non só un mestre relixioso que viviu nunha época en particular, mais toda unha categoría de seres iluminados que alcanzaron tal realización espiritual. Pódese facer unha analoxía coa designación "Presidente da República" que se refire non só a un home, senón a todos aqueles que sucesivamente ocuparon o cargo. As escrituras budistas tradicionais mencionan polo menos 24 Budas que xurdiron no pasado, en épocas diferentes.
O budismo recoñece tres tipos de Buda, de entre os cales o termo Buda é normalmente reservado para o primeiro tipo, o Samyaksan-buddha (Pali: Samma-Sambuddha). A realización do Nirvana é exactamente a mesma, mais un Samyaksan-buddha expresa máis calidades e capacidades que as outras dúas.
Siddhartha Gautama
miniatura|Estatua de Buda en [[Kamakura, Xapón]] Actualmente, as referencias ao Buda refírense en xeral a Siddhartha Gautama, mestre relixioso e fundador do Budismo no século VI antes de Cristo. El sería, polo tanto, o último Buda dunha liñaxe de antecesores cuxa historia se perdeu no tempo.
Existe unha pasaxe nas escrituras [Anguttara Nikaya (II, 37)], e que é frecuentemente interpretada de maneira superficial, na cal o Buddha nega ser algunha forma de ser sobrenatural, mais esclarece:
Con iso el rexeitaba calquera posibilidade de ser tomado como un Deus, mais reafirmaba a característica transcendente da súa vivencia espiritual e do camiño de liberación que ofrecía para os demais seres. Nese sentido, o Buddha exerceu un papel importante de democratización da relixión que, ata entón, estaba suxeita ao arbitrio da casta dos brahmanas.
Para Siddhartha Gautama non hai intermediario entre a humanidade e o divino; os deuses distantes tamén están suxeitos ao karma nos seus paraísos impermanentes. Buda é apenas un exemplo, guía e mestre para os seres senscientes que deben trillar o camiño por si mesmos.
Relixión sen Deus
De entre as relixións mundiais, a maioría das cales proclama a existencia dun Deus creador, o Budismo é considerado particular por ser unha relixión non-teísta. Para o Buda, a chave para a liberación é a pureza mental e a comprensión correcta, e por ese motivo el rexeitou a noción de que se conquistase a salvación implorando a unha deidade distante.
O Nirvana
De acordo co Buda Gautama, a felicidade Desperta do Nirvana que el atinxiu, está ao alcance de todos os seres. Non obstante, na visión ortodoxa é necesario ter nacido como un ser humano. No Tipitaka - as escrituras budistas máis antigas - fálase dos numerosos Budas do pasado e as súas vidas, ben como sobre o próximo Bodhisatva, que é chamado Maitreya.
Representacións do Buda
miniatura|220px|[[Moeda cuxana|Moeda do Imperio Cuxano cunha representación do Buda no seu reverso, coa lenda BODDO en alfabeto grego]] Os Budas represéntanse frecuentemente en estatuas. Algunhas formas comúns inclúen:
A maior parte das representacións de Buda conteñen certas marcas que simbolizan a súa Iluminación. Esas marcas varían de acordo coa rexión, mais destacan tres:
Ilusionismo
O ilusionismo é unha arte escénica, tamén chamada maxia ou prestidixitación. Consiste en, por distintos medios (suxestión etc) crear a ilusión de que algo imposible está acontecendo. Adoitan ser aparicións, desaparicións, transformacións, unións, lecturas da mente, e diversos fenómenos que rompen as leis da física e da lóxica, desafiando a explicación racional.
O ilusionista
miniatura|[[Jean Eugène Robert-Houdin, que é considerado o primeiro mago moderno.]] Un ilusionista, prestidixitador ou mago é a persoa que realiza xogos de maxia, creando ilusións nun ou máis dos sentidos (visual, auditivo etc.) e a mente, facendo parecer realidade o imposible.
Os artificios do ilusionismo existiron dende o principio dos tempos, utilizándoo, por exemplo, os xamáns para demostraren a súa condición de feiticeiros. Porén, a profesión de ilusionista ganou prestixio durante o século XVIII, e foi pasando por diversas modas ata converterse nunha das formas máis populares de entretemento.
O ilusionismo moderno débelle unha gran parte das súas orixes a Jean Eugène Robert-Houdin (1805-1871), de profesión reloxeiro, que abriu un teatro de maxia en París na década de 1840.
O célebre mago e/ou escapista do século XIX (e posiblemente de todos os tempos) Harry Houdini (1874-1926), tomou o seu nome profesional de Harry Keller e do susodito Robert-Houdin, e desenvolveu unha serie de ilusións de maxia escénicas, baseadas moitas delas na arte do escape.
A finais do século XX, o ilusionismo volvou ter certo auxe da man de Doug Henning primeiro, e David Copperfield despois, a través dos especiais televisivos, espectáculos en Broadway, e xiras mundiais.
Tipos de ilusionismos
Adóitase clasificar o ilusionismo segundo diferentes conceptos.
En función da distancia en relación ao número de espectadores, número deles, e situación da presentación:
En función dos obxectos empregados:
En función dos tipos de efectos:
Nome de Nesut-Bity
Nome de Nesut-Bity ou Nome de Trono, significa literalmente O da Abella e o Xunco e a súa tradución fidedigna é O Señor das Dúas Terras xa que os xeroglíficos fan referencia: a abella a o Alto Exipto mentres que o xunco ao Baixo Exipto. Sintéticamente defínese como o rei do Alto e Baixo Exipto e representase da forma da dereita.
miniatura|180px|[[Thutmose II.Deir el-Bahari.]]
No Imperio Medio de Exipto, dinastías XI e XII, os faraóns recibían cinco títulos. Engadían ao nome de nacemento outros catro máis cando accedían ao trono. Eran os seguintes: Nome de Horus, Nome de Nebty, Nome de Horus de Ouro, Nome de Trono e Nome de nacemento.
Era o xeito máis frecuente de representar un nome real, incluíndoo dentro dun cartucho, símbolo formado por unha corda ovalada cos extremos anudados.
Xorde a mediados da dinastía II con Sened, Neferkaseker e Peribsen, tamén se utilizou durante a dinastía III con Nebka e Huny, aínda que o seu uso só se fixo habitual logo da dinastía IV.
Snefru, o primeiro rei da dinastía IV, preconiza o uso do cartucho rodeando o nome real; desde entón o nome de Nesut-Bity, dentro do cartucho, substituíu ao nome de Horus como título principal do faraón. O Nome de Nesut-Bity é o utilizado con maior frecuencia nas Listas Reais.
Rieti
Rieti é unha comuna italiana da rexión do Lacio, capital da homónima provincia de Rieti.
Esténdese por unha área de 206 km², e no 2010 tiña uns 47.881 habitantes.
Ten lindes cos concellos de: Belmonte in Sabina, Cantalice, Casperia, Castel Sant'Angelo, Cittaducale, Colli sul Velino, Concerviano, Contigliano, Greccio, Longone Sabino, Micigliano, Monte San Giovanni in Sabina, Montenero Sabino, Poggio Bustone, Rivodutri, Roccantica, Stroncone (TR), Terni (TR), Torricella in Sabina.
Arciprestado de Sobrado
É o herdeiro do condado de Présaras, tendo uns límites moi semellantes.
Parroquias
miniatura|Arciprestado de Sobrado no mapa do arcebispado de Santiago de [[1825.
]] As 25 parroquias do arciprestado son:
Prata metanamina de Gomori
A prata metanamina de Gomori é unha das tinguiduras especiais para fungos máis empregada. A reacción tintorial é debida a que, en presenza de ácido periódico, os polisacáridos da parede celular dos fungos son oxidados a aldehidos; estes, á súa vez, reducen o complexo nitrato-prata metanamina producindo unha coloración de cor café a negra, debido ó depósito da prata reducida nos lugares de localización dos aldehidos.
Tamén se utiliza para a identificación da melanina. Este pigmento é producido na pel polos melanocitos. Nos humanos a melanina atópase na pel, cabelo, e no recubrimento da retina. Aínda que os seres humanos xeralmente posúen unha concentración similar de melanocitos na súa pel, nalgúns individuos e nalgunhas etnias expresan máis frecuentemente o xene produtor de melanina, polo que isto produce unha maior concentración de melanina na pel.
Procedemento
Debe evitarse, durante todo o proceso, o uso de instrumentos metálicos xa que a prata precipitaría sobre eles.
1176
Outros
Historia ano a ano
Johann Balthasar Neumann
miniatura|Santuario de Vierzehnheiligen
Traxectoria
Naceu en Eger (hoxe Cheb), en Bohemia, mais deseguido se trasladou para Würzburg, en Franconia, onde estudou arquitectura civil e militar, e mesmo emprendeu unha viaxe de estudos a Milán e a Italia do Norte en 1718.
En 1719, convertida Würzburg na capital dun principado episcopal, xurdiu a necesidade dunha ampla obra de renovación urbanística, da cal Neumann foi nomeado superintendente das construcións da corte (nas cales estaban empregados un elevado número de grandes artistas de varias nacionalidades, como Giambattista Tiepolo e Johann Lucas von Hildebrandt).
A respecto da sistematización urbanística da cidade, paga a pena lembrar o encargo que recibiu de proxectar a Residencia episcopal (1719-1744), obra que o empeñou moi longo tempo, mais que lle deu ao tempo gran popularidade.
Foi despois chamado para Karlsruhe, onde reestruturou o castelo de Bruchsal (1728): Logo pasou a Bonn (1743), onde o arcebispo da Colonia lle confiou o proxecto da escalinata do castelo de Brühl. Salientábeis foron tamén os seus proxectos para a igrexa abacial de Neresheim e máis do santuario de Vierzehnheligen.
No seu estilo arquitectónico logrou unha orixinal síntese de clasicismo francés, da tradición vienesa e bohemia e máis do barroco italiano.
Obras
miniatura|esquerda|350px|[[Residencia de Würzburg.]]
Ciudad de la Costa
Cidade da Costa ou Ciudad de la Costa é unha cidade uruguaia do departamento de Canelones, situada na beira esquerda do río da Prata, entre os regatos de Carrasco e Pando, situado na zona sur do territorio. Forma parte da zona metropolitana de Montevideo. Recibiu o rango de cidade en 1994. Con 83.888 habitantes, e a terceira cidade máis grande do Uruguai.
Economía
A súa economía baseouse de vello no turismo. Así mesmo, conta cunha numerosa rede de balnearios como :Parque Carrasco, Lagomar, El Bosque, Solimar ou El Pinar.
William Laud
miniatura|Retrato de William Laud William Laud, nado o 7 de outubro de 1573 en Reading, Berkshire, e finado o 10 de xaneiro de 1645, foi un líder relixioso británico, arcebispo de Canterbury (1633-1645). Un dos teólogos principais da igrexa do rei Carlos I, opúxose as formas radicais do puritanismo.
Traxectoria
William Laud, fillo dun comerciante de tecidos acomodado, foi bautizado na Igrexa de Saint Laurence, en Reading. Educouse na Reading School e, a través dunha bolsa de estudos, no Saint John's College, en Oxford, onde acadou o título de bacharel de artes en 1594 e o mestrado en 1598. O 9 de maio de 1601 foi elixido membro sénior e converteuse en inspector da Universidade de Oxford en 1603.
Paralelamente, Laud foi ordenado sacerdote o 5 de abril de 1601, e de camiño gañou reputación de ser partidario das tendencias arminianas e  da alta igrexa, afastado do puritanismo e intelectualmente brillante, nun tempo en que a ideoloxía calvinista era forte na Igrexa de Inglaterra. Ademais disto, as súas afirmacións sobre a sucesión apostólica resultaban impopulares nalgúns ámbitos.
Xa como arcebispo de Canterbury e desde o seu posto na universidade, William Laud empeñouse en reorganizar a Oxford University Press para lle dar un verdadeiro status de empresa editorial, polo que lle pediu ao rei Carlos I as axudas públicas necesarias para poder competir cos libreiros e impresores aos que o rei lles concedera privilexios de edición. A raíz disto, en 1634 esa casa editorial pasou a ser considerada como unha das dúas privileged presses, xunto con Cambridge University Press.
En 1645, durante a Primeira Revolución inglesa, despois de intentar reformar a Igrexa, Laud foi executado por orde do Parlamento, sen ter conseguido a clemencia real.
Lista de digimons
Aquí está a lista de tódolos digimons existentes en orde alfabética.
Pombo torcaz
O pombo torcaz, pombo, torcaza ou turcacia (Columba palumbus) é unha ave da familia das pombas.
Morfoloxía e hábitos
É unha ave cunha lonxitude entre 38–43 cm, unha envergadura entre 68–77 cm e cun peso de 500 gramos. É meirande cá pomba brava e ten unha cola máis longa. É de cor azul pero destaca nela a mancha branca ó redor do pescozo. O peito e papo son dun ton vermello apagado. En voo chama a atención a presenza dunha raia branca vertical que cruza as Á|ás.
Aliméntase de sementes, bagas e partes brandas das plantas. O seu hábitat son os parques, xardíns e masas forestais próximas ás cidades. En outono e inverno forma grandes grupos.
Reprodución
A cría realizase en Europa entre os meses de abril e setembro. A posta consiste en dous ovos cun tempo de incubación de 16-17 días. Os polos permanecen no niño entre 28-29 días. Pode chegar a criar dúas ou tres veces ó ano. Nidifica nas árbores.
Distribución
Moi común en toda Europa, no extremo norte de África e en Turquía. No sur de Escandinavia e Rusia está presente só durante a cría. En Galicia esténdese por toda a xeografía sen excepcións.
Balancín
O balancín (tamén chamado balanceiro ) é un peza dun motor de combustión interna que serve para accionar as válvulas. Se a árbore de levas non está situada xusto enriba da válvula, o balancín transmite o movemento desta á válvula, que é operada indirectamente.
Un dos extremos do balancín é accionado pola árbore de levas: cando este movemento sobe un extremo do balancín, o outro baixa, abrindo a válvula. Pola contra, cando a leva baixa o balancín elevase no lado da válvula e permite que o resorte a feche.
Estación de autobuses
miniatura|[[Estación de autobuses de Pontevedra.]] miniatura|Estación de autobuses interurbanos cataláns en [[Granollers (Cataluña).]] miniatura|Unha estación de autobuses moi importante, en [[Ancara (Turquía).]] miniatura|[[Dársena na Estación de autobuses de Kusatsu-Onsen (Xapón).]]
Unha estación de autobuses, tamén denominada terminal de autobuses, é unha estrutura de correspondencia entre varias liñas de transporte público que circulan por estradas (autobuses ou trolebuses), na que se verifican as saídas de vehículos a diferentes cidades ou vilas, así como as entradas doutros procedentes dos mesmos lugares.
Poden implicar redes de diferentes tamaños, e así, poden ser urbanas/suburbanas, rexionais, interrexionais ou incluso internacionais. Cando proporcionan unha correspondencia cun modo de transporte público diferente (ferrocarril, metro, tranvía), cualifícase como estación intermodal.
Os autobuses colócanse en dársenas nas que se apean e soben os pasaxeiros.
As estacións de autobuses poden pertenceren ao transporte privado ou público.
Algunhas destas terminais tamén inclúen outros servizos comerciais para servir aos pasaxeiros como restaurantes e tendas, entre outras cousas.
Características
Unha estación de autobuses difire dunha simple parada de autobús polo seu tamaño e polas infraestruturas que posúa, que poden ser en forma dun edificio que alberga tanto as dársenas como diversos servizos para os pasaxeiros como: sala de espera, quioscos de prensa, despachos de tabaco, bebidas, restaurante, caixa de venda de billetes e tarxetas de bono, servizos hixiénicos (lavabos, urinarios, retretes) etc.
Historia
Despois de varios anos en que se usaron experimentalmente, chegaron aos Estados Unidos de Norteamérica en 1920 e, na seguinte década, desenvolveuse a construción de terminais polo resto dos países.
A maior estación do mundo é a Estación Central de Autobuses de Tel Aviv en Israel, aberta en 1993, que ocupa unha superficie de 44.000 m².
Epítome
Epítome (do grego ἐπιτομή epitomé) é o resumo ou sumario dunha obra extensa, que describe o fundamental. A importancia dos epítomes para a historiografía actual radica en que en moitas ocasións permiten coñecer un esbozo do contido de obras perdidas.
O primeiro epítome do que se teña rexistro foi realizado no século IV adC polo historiador Teopompo de Quíos, e resumía as Historias de Heródoto. Entre outros epítomes famosos, atópase o das Historias Filípicas de Pompeio Trogo, obra do historiador romano Xustino; e o chamado Miriobilion ou Biblioteca de Focio, colección de epítomes.
Para o coñecemento da Historia do antigo Exipto foron de grande importancia os epítomes da Aegyptiaka, obra de Manetón perdida desgraciadamente, pero parcialmente copiada nos textos de Flavio Giuseppe, Sexto Xulio Africano, Eusebio de Cesarea, e o monxe Sincelo, orixe da división en dinastías da Historia faraónica. Durante séculos estes epítomes, xunto aos relatos de Heródoto e outros autores gregos, foron as únicas fontes de información do mundo exipcio. Grazas a Jean-François Champollion volveuse a poder ler a escritura xeroglífica, e redescubrir nos textos orixinais dos seus papiros e baixorrelevos a verdadeira historia da súa orixinal cultura.
Lingua talysh
A lingua talysh (Tolışi / Толыши / تالشی زَوُن) é unha lingua irania occidental falada nas rexións norte das provincias de Gilan e Ardabil, en Irán, e na rexión sur da República de Acerbaixán. O talysh está estreitamente relacionado coa lingua tati. O talysh é parcialmente intelixible coa lingua persa. Está clasificada como unha lingua "vulnerable" segundo o Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO.
Método de Hall para bilirrubina
O método de Hall utilizase para diferenciar un pigmento, a bilirrubina, que é o principal pigmento da bile, que se orixina pola degradación das células vermellas do sangue.
Existe un método para diferenciar conxuntamente a bilirrubina e a hematoidina (Método de Gmelin) pero o verdadeiro método para diferenciar a bilirrubina é o método de Hall.
Fundamento
A acción oxidante do reactivo de Fouchet converte a bile en biliverdina, de cor verde, a cal, se foi transportada ó fígado e alí reducida, coñécese como bilirrubina. O rango de cor varía entre verde oliva e verde esmeralda, dependendo da concentración de pigmento bílico presente.
Tecido control e diana
O conduto biliar común obstruído é positivo para esta técnica. O tecido, para mellores resultados, debe estar fixado en formol 10%, e seccionado a 4 microns.
La Opinión (Ortigueira)
La Opinión foi un semanario editado en Ortigueira entre 1931 e 1933.
Historia e características
Subtitulado ''Periódico político. Órgano del Partido Republicano Radical en la comarca de Ortigueira'', apareceu en 1931. De periodicidade semanal, estaba dirixido por Aniceto Pardo. Editábase na Tipografía El Noroeste da Coruña. Perseguido polo alcalde de Ortigueira, foi suspendido por este en marzo de 1932, polo que o seu director elevou unha protesta. Cesou a súa publicación non antes de xuño de 1933.
Francisco Espoz y Mina
Francisco Espoz y Mina, nado co nome de Francisco Espoz e Ylundain en Idozin (Navarra) o 17 de xuño de 1781 e finado en Barcelona o 24 de decembro de 1836, foi un guerrilleiro e militar español, que se distinguiu na loita contra os franceses durante a Guerra de Independencia española. Foi así mesmo un tenaz loitador pola implantación do liberalismo en España.
Traxectoria
miniatura|
Primeiros anos
Juan Esteban Espoz y Mina e María Teresa Ylundain y Ardaiz, os seus pais, eran campesiños, como o sería el mesmo até a idade de 26 anos. Toda a súa educación se limitaba, polo que sabemos, a ler e escribir. Francisco era de constitución robusta, con formas cadradas e atléticas.
Xefe de guerrillas
A Xunta de Aragón recoñeceuno como xefe das guerrillas navarras a pesar do escaso peso numérico do seu grupo. A Rexencia, que gobernaba en ausencia do rei español Fernado VII, confirmouno no seu posto e foi, sucesivamente, conferíndolle ascensos de grao, de tal xeito que chegou a coronel e de aí a brigadier, marechal de campo e, ao cabo, comandante xeral do Alto Aragón. Unha das súas primeiras medidas, como xefe das guerrillas navarras, foi a de desarmar e depor os xefes de grupos que se caracterizaban máis por practicar bandidaxe e terror, que polas destrezas de guerra. Espoz adheriu os restos deses grupos ao seu. Dende ese momento a súa loita contra os franceses tornouse máis regular, organizando unha partida capaz de asestar os franceses grande perdas. miniatura|Retrato de Mina.
Accións destacadas
Malia ser traizoado en varias ocasións, e mesmo derrotado, Espoz adoitaba rexurdir, ao punto de ser alcumado, de forma honorífica, polos seus inimigos de “pequeno rei de Navarra” (Le petit roi de Navarre). Sostivo durante as súas campañas non menos de corenta e tres combates. As súas accións máis importantes foron: a de Rocafort e Sangüesa, onde ao mando duns 3.000 homes se enfrontou contra 5.000 contrarios dotados de artillaría; a de Arlabón, na que apresou un convoi inimigo completo e liberou 700 cativos españois, acción na que o mesmo mariscal André Masséna escapou de milagre; a batalla de Mañería, na que destruíu a división do xeneral Abbé, composta e 7.000 homes; os encontros de Egea, de Ayube e de Placencia; a segunda acción de Arlabón, na que pereceu un secretario do rei Xosé I; a toma do castelo da Aljafería e a entrada en Zaragoza no ano 1813; en fin, a toma de Jaca, na provincia de Huesca no mes de xaneiro de 1814.
Xunto destas accións, por así dicilo, locais, Espoz y Mina contribuíu poderosamente á vitoria de Salamanca, obtida polas tropas anglo-portuguesas. O guerrilleiro cravou en torno a Navarra, ao longo de 53 días, a 26.000 soldados franceses, coas súas 80 pezas de artillaría, que estaban destinados a unirse cos homes do marechal Marmont, o que impediu, sen dúbida, que contase coa forza precisa para deter o avance anglo-portugués. Do mesmo xeito, en ocasión da batalla de Vitoria, impediría que as divisións de Clausel e de Foy, que sumaban 28.000 homes puidesen xuntarse co exército principal: previamente interceptara a correspondencia dirixida a eles, e que nunca recibiron.
Represión e contrarrepresión
Exasperados polos desastres sufridos en Navarra, os franceses perderon os papeis, emprendendo unha guerra de bárbaros, colgando e fusilando tanto oficiais como soldados, e mais deportando para Francia a un gran número de familias españolas. A cabeza de Mina foi mesmo posta a prezo. En tales circunstancias, Espoz e Mina tomou represalias, emitindo o 14 de decembro un bando cuxo primeiro artigo dicía: “Declárase en Navarra a guerra a morte e sen cuartel, sen distinción de soldados e de oficiais, incluído mesmamente o Emperador dos franceses”. Por cada oficial español executado polos franceses, Espoz y Mina faría fusilar catro oficiais franceses, e por cada soldado español fusilado, faría fusilar vinte e catro franceses. Mantiña prisioneiros no Roncal, un número considerábel de franceses, que reservaba para tales horríbeis contramedidas. Como a vantaxe non era para os franceses, Mina estivo disposto a soster conversas ofrecidas polos xenerais franceses.
Foron tantas as cautelas mantidas por Mina para non ser sorprendido por un inimigo sempre superior en número, que realmente pode dicerse que só foi collido en emboscada unha vez, o 23 de abril de 1812. O desenvolvemento do evento ten aínda visos de lenda. Traizoado por Malcarado, un dos seus oficiais, que estaba en connivencia co xeneral Panetier, veuse arrodeado na aldea de Robres por cerca de 1.200 soldados. Atacado por cinco húsares na soleira mesma da casa onde se aloxaba, mentres lle preparaban o seu cabalo, defendeuse coa tranca da porta, única “arma” que tiña ao alcance; refusando pedir auxilio dos seus, sostivo a loita durante tres cuartos de hora, dando tempo a pórse a seguro aos seus homes. Ao outro día, de madrugada, fixo fusilar a Malcarado e prender a tres alcaldes e un cura que participaran no complot.
A pesar das urxencias dos combates decote, Mina foi quen de organizar unha división de nove rexementos de infantaría e dous de cabalería, que a finais da guerra totalizaban un exército de 13.000 homes. A teor da documentación oficial, perdeu uns 5.000 homes, máis as perdas inflixidas aos franceses polas súas forzas, entre mortos e prisioneiros, ascenden á enorme cifra de 40.000 homes.
Finanzas e administración guerrilleira
Espoz y Mina pagou o seu esforzo persoalmente: fóronlle matadas catro cabalgaduras e recibiu varias feridas, entre as cales unha bala que se lle aloxou nun xeonllo, que mantivo durante o resto da súa vida. Organizou fábricas ambulantes de armas e municións, que transportaba nos seus movementos e que ocultaba nas montañas. Para cubrir os gastos das súas campañas estabeleceu unha alfándega na fronteira con Francia, e recibiu unha contribución de 100 onzas mensuais que lle pasaba a alfándega de Irún, Guipúscoa, a fin de que el non impedise as actividades aduaneiras. Acrecentaba os ingresos coas presas tomadas aos franceses, as multas impostas a españois sospeitosos de colaboracionismo e as doazóns voluntarias que recibía.
A fin de manter, en medio do caos da guerra, as institucións civís, formou un tribunal de xustiza, sito nos seus campamentos, e ao cal os pobos de Álava, Guipúscoa, e aínda os do Alto Aragón, debían someter as diferenzas xurdidas. Mesmo acolleu o tribunal eclesiástico de Pamplona, cidade naquela altura ocupada polos franceses. Nomeado xefe político de Navarra, en 1813, aproveitou a súa dupla autoridade, civil e militar, para favorecer a todo aquel que puidese consolidar as liberdades públicas. Armado pois da espada do soldado e da toga do maxistrado, aunou na súa persoa a forza do Estado, mais rendéndolle xustiza pode afirmarse que nunca abusou dos dous poderes.
A Restauración fernandina: o conspirador
En 1814, Mina atravesou a fronteira e dispúxose a tomar Saint-Jean-Pied-de-Port. Cando se asinou a paz, este antigo guerrilleiro podía aspirar a todo. Fernando VII, recuperado o seu trono, desexaba coñecelo. Porén no mes que pasou en Madrid, Mina decatouse que había dúas fortunas: a do combate e a das carreiras, e el era demasiado franco e sinxelo como para obter algunha vez os favores da segunda. Falou con Fernando de institucións e de liberdades públicas; os cortesáns alarmáronse por esa linguaxe, e fixeron correr o rumor, en Navarra, de que a súa división ía deixar de ser considerada como tropa regular, o que provocou desercións en masa. Mina foi enviado para o seu país, para servir contra os tránsfugas. Abondou coa súa palabra para calmar as augas e cun simple bando reacolleu so as bandeiras a 2.500 desertores.
Indignado polo xugo que o perxuro Fernando facía pesar sobre España, e seguro da lealdade dos seus compañeiros de armas, Mina concibiu o arriscado proxecto de apoderarse de Pamplona, a fin de facer restabelecer a constitución de Cádiz. O intento tivo lugar na noite do 25 ao 26 de setembro, mais fracasou, e o 4 de outubro, conminado como proscrito, refuxiouse en Francia, onde foi recibido con distinción polos oficiais que o combateran. miniatura|dereita|250px|Vista de Pamplona, daguerrotipo de 1846.
Exilio en Francia
Mais en canto puxo o pé en París, foi detido a petición do conde da Casa Flóres, embaixador de España, mais foi liberado de seguido, e aos cinco días tivo a satisfacción de ver como o rei Luís XVIII rexeitaba o embaixador que o denunciara. O exiliado viviu en Bar-sur-Aube cunha modesta pensión que lle pasaba o goberno francés. Durante os Cen Días, Napoleón quixo ligalo ao seu bando, pero Mina refugou o ofrecemento, polo que aquel lle retirou o pasaporte, mais con resolución, Mina, abandonou Bar-sur-Aube e, perseguido pola xendarmería, refuxiouse en Basilea, Suíza, desde onde se trasladou a Gante, en Bélxica. Volveu a París cos emigrados da Segunda Restauración.
En 1816, foi arrestado por M. de Cazes, xunto co conde de Toreno, e mais outros refuxiados españois, acusados de conspirar en contra dos Borbóns. Non foi liberado até dous meses despois, mais logo puido residir en París, sen problemas, até 1820. A proclamación da Constitución gaditana posibilitou o seu regreso a España.
O Trienio liberal
miniatura|A coruñesa [[Juana María de Vega, en La Ilustración de Madrid.]] Mina volveu de contado a Navarra, onde xunto a xentes que se lle uniron, formou un grupo guerrilleiro, co cal marchou sobre Pamplona, que lle abriu as portas. Cando a Constitución foi xurada por Fernando VII en Madrid, este nomeou a Mina Capitán xeneral de Navarra, mais pediu o traslado para a Capitanía Xeneral de Galicia, que obtivo, onde tomou prevencións contra as bandas armadas pro-absolutistas que se estaban a formar. Nese tempo casou coa coruñesa Juana de Vega. Logo pasou a León, onde ingresou como simple soldado entre os voluntarios da milicia nacional.
Logo, Mina tomou Balaguer, puxo en fuga a Rexencia da Seo d’Urgell, apoderándose da súa documentación, pasou polo gume a feroz banda de Romogosa; rexeitou para alén da fronteira francesa os rebeldes que quedaban, e puido, logo de seis meses de vitorias sucesivas, escribirlle ao goberno que a guerra civil acabara. Por tales servizos foi recompensado co grao de tenente xeneral e condecorado coa cruz de San Fernando, ao tempo foi nomeado Capitán xeneral de Cataluña.
Intervención dos 100.000 Fillos de San Luís
Porén as tropas francesas estaban acuarteladas na fronteira dispostas a intervir, o que sucedía baixo os auspicios do Congreso de Verona: eran os Cen Mil Fillos de San Luís. O días 13 e 14 de abril de 1823, so o mando do duque de Angulema, en efecto, cruzaron a fronteira. Mina, con apenas 6.000 homes, mantivo en xaque durante máis de dous meses ao marechal Moncey, que contaba con 20.000 infantes e 2.500 xinetes, e estaba apoiado por 7.000 apostólicos. Foi o último en se render, e cando xa caíra o goberno constitucional. No 1 de novembro de 1823 entrou en conversas con Moncey, obtendo unha honrosa capitulación, e embarcou para Gran Bretaña, onde pasou os sete anos dun segundo exilio.
A revolución de xullo en Francia de 1830 remozouno. Pasou a territorio francés, e emprendeu unha empresa desesperada: iniciar un pronunciamento en España, para o cal tentou entrar en España desde Baiona. Posto en fuga en Vera de Bidasoa, Guipúscoa, e perseguido polo xeneral Llauder, pasou as de Caín para entrar de novo en Francia. O seu exilio duraría aínda outros catro anos.
Período liberal
miniatura|dereita|180px|Proclama de Mina o 4-XI-1834. Morto Fernando VII en 1833, e cedendo Cea Bermúdez a dirección do goberno a Francisco Martínez de la Rosa, que promulgara o Estatuto Real, unha simple carta outorgada, remedo de constitución, albiscábase o camiño de implantación do liberalismo. Foran publicadas listaxes de amnistiados, mais neles non aparecía o nome de Francisco Espoz e Mina. Foi dos últimos en aparecer.
A importancia crecente da insurrección carlista en Navarra, as vitorias de Zumalacárregui, as sucesivas derrotas dos xenerais enviados contra el, fixeron pensar no vencedor de Arlabón e Castellfullit. A orde de chamamento atopouno tomando as augas, aqueixado dun cancro de estómago. Sen alegar escusa ningunha, que o seu estado de saúde xustificaría, montou da cabalo, e de proscrito pasou a xeneral, para tomar o mando que se lle confiou.
Sospeitoso perante o goberno de entón, polas súas opinións liberais, nin obtivo a confianza precisa, nin os pertrechos que necesitaba. Llauder, o seu inimigo persoal, estaba á cabeza do ministerio da guerra. O seu mando foi reducido ao dun simple corpo do exército en Navarra, el que fora pouco menos que vicerrei dese país. Enfrontado a Zumalacárregui foi derrotado nas batallas de Larrainzar, Echarri, Ardanaz e Olazagutía. Porén a doenza que sofría avanzaba: debeu deixar o mando para dirixirse a Montpellier, no Sur de Francia, e pórse nas mans do seu amigo o doutor Lallemand. Consecuentemente presentou a súa dimisión o 13 de abril de 1835.
Estaba aínda nesa cidade cando estalou a revolta das Xuntas en agosto de 1835. As novas autoridades catalás fixeron un chamamento a Mina, nomeándoo Capitán xeneral de Cataluña. Foi confirmado no mando polo goberno de Mendizábal. Mina aceptou e presentouse en Barcelona. Retomou a antiga táctica do ano 23. A toma de Horta, foi o evento capital da campaña, que lembrou a toma de Castellfullit. Verdadeiramente cruel e innecesario foi o fusilamento da nai do xeneral carlista Ramón Cabrera. Creou ademais no país unha Xunta de Defensa e Armamento, á que cedeu unha parte da súa autoridade, rexeitando a administración dos fondos públicos.
Morte
Porén o 24 de decembro de 1836, Mina morreu en Barcelona dunha doenza que o viña debilitando. Tiña apenas 55 anos. A súa dona, Juana de Vega, coa que casara en Galiza, pechoulle os ollos por derradeira vez.
Bustelo, Martín, Bóveda
Bustelo é un lugar da parroquia de Martín no concello lugués de Bóveda, na comarca da Terra de Lemos. Segundo o IGE, en 2012 tiña 17 habitantes (11 homes e 6 mulleres).
1177
Outros
Historia ano a ano
El bosque del lobo
El bosque del lobo é un filme dramático de 1971, ambientado en Galicia e dirixido por Pedro Olea, escrito por el mesmo e Juan Antonio Porto, e baseado na novela El bosque de Ancines de Carlos Martínez-Barbeito, que á súa vez está baseada en feitos reais, concernentes ao caso de Manuel Blanco Romasanta e o mito de que era un lobishome.
No filme desenvólvese a historia dun asasino similar a Romasanta, pero esta vez chamado Benito Freire, interpretado por José Luís López Vázquez. A cinta é actualmente considerada un clásico da cinematografía española da súa época e a primeira interpretación totalmente recoñecida de López Vázquez.
Argumento
Benito Freire dedícase á venda ambulante por diferentes aldeas galegas e sofre frecuentes episodios de ataques e esquizofrenia. Debido a certos feitos que se dan co transcurso do tempo, pola comarca comeza a estenderse o rumor de que Freire padece a maldición da licantropía.
Produción
O filme foi rodado en Santa Baia de Berredo, Celanova, Verín, Becerreá, Tui e Astorga. Non foi do agrado do almirante Carrero Blanco, quen intentou prohibir a película despois de vela en sesión privada.
Leptodactylus fallax
Leptodactylus fallax, tamén coñecido popularmente como "polo das montañas", é unha especie de ra orixinaria das illas caribeñas de Dominica e Montserrat. A poboación declinou un 81% nos últimos dez anos e esta especie esta agora gravemente en perigo de extinción. En 2004 estimouse que a súa poboación estaba por baixo dos 8.000 exemplares. Unha das súas principais ameazas é o consumo humano, xa que son uns animais moi aprezados na especialidade culinaria das ancas de ra. A doenza quitridiomicose tamén ten un efecto dramático na poboación.
Distribución e hábitat
A especie distribuíase outrora en moitas das illas orientais do Caribe, mais no presente só habita en Dominica e Montserrat. Tamén estivo presente en Guadalupe, Martinica, Saint Kitts e Nevis, mais hoxe desapareceu deses lugares, e tamén é probable que habitase en Santa Lucía e Antiga. A especie foi introducida sen éxito en Xamaica e Porto Rico. Hoxe, habita exclusivamente na montaña central do norte de Montserrat, perdendo gran parte do seu hábitat no resto da illa por mor das erupcións volcánicas, e no oeste de Dominica. Tamén está presente no leste da illa de Dominica, mais a orixe da súa presenza alí non está clara e é probable que fose introducida.
Obxectificación sexual
miniatura|Un corpo de muller facendo de obxecto, unha mesa. A obxectificación sexual refírese ó acto de tratar unha persoa como mero instrumento de pracer sexual, facendo dela un "obxecto sexual". A obxectificación, nun senso máis inclusivo, significa tratar unha persoa como unha mercadoría ou obxecto, non dando importancia á súa personalidade ou dignidade. A obxectificación é na maior parte das veces examinada a nivel da sociedade, mais tamén pode referirse ó comportamento dos individuos.
O concepto de obxectificación sexual e, en particular, a obxectificación da muller, é unha idea importante na teoría feminista e en teorías psicolóxicas derivadas do feminismo. Moitas feministas consideran a obxectificación sexual condenábel e como tendo un papel importante na desigualdade de xéneros. Algúns analistas sociais, porén, argumentan que algunhas mulleres modernas obxectifícanse a si mesmas como expresión de seu apoderamento sobre o home, mentres outros argumentan que o aumento da liberdade sexual para mulleres, homes gais e bisexuais leva tamén a unha maior obxectificación do home. A idea da obxectificación sexual tamén foi unha importante área de discusión e debate no campo da ética sexual e filosofía do sexo.
Felix Klein
Felix Christian Klein, nado en Düsseldorf o 25 de abril de 1849 e finado en Gotinga o 22 de xuño de 1925 foi un matemático alemán que demostrou que as xeometrías métricas, euclidianas ou non euclidianas, constitúen casos particulares da xeometría proxectiva. En 1872, presentou unha notable clasificación da xeometría, o "programa de Erlangen", que puxo fin á escisión entre xeometría pura e xeometría analítica. Nesta clasificación o concepto de grupo desempeña un papel fundamental, xa que o obxecto de cada xeometría convértese no estudo do grupo de transformacións que a caracteriza.
Do mesmo xeito que Bernhard Riemann, Klein consideraba a teoría de funcións de variable complexa como unha teoría xeométrica e traspasou directamente o concepto á física. O seu estudo das funcións modulares segue a ser esencial para os investigadores.
Profesor da universidade de Gotinga (1886), foi o fundador da "Grande Enciclopedia das matemáticas" (1895) e un dos avogados e artífices da renovación do ensino das matemáticas nos estudos secundarios. Klein foi ademais un importante organizador de grupos científicos e de actividades docentes en equipo. Está considerado como un dos principais contribuíntes a que Gotinga se transformase nun importante centro para o desenvolvemento da matemática en Europa. Tamén foi fundador de varias escolas de matemáticas en Alemaña.
Leva o seu nome a soada garrafa de Klein, superficie cunha soa cara.
Traxectoria
Klein estudou en Bonn e foi discípulo de Rudolf Lipschitz e Julius Plücker, de quen máis tarde foi o seu asistente. Tras a morte de Plückers, Alfred Clebsch asumiu o labor editorial da súa obra inconclusa e delegou en parte este traballo ao talentoso Klein. Klein obtivo o seu doutoramento en 1868 baixo a titoría de Lipschitz cun tema de xeometría aplicada á mecánica.
En 1869 estivo na Universidade de Berlín e asistiu alí a unha cátedra de Leopold Kronecker sobre formas cuadráticas. Participou nos seminarios de Ernst Eduard Kummer e Karl Weierstrass, onde tamén coñeceu a Sophus Lie, con quen estableceu amizade e estivo en 1870 en París en viaxe de estudos. Debido á guerra franco-prusiana regresou a Alemaña. Obtivo o grao e a habilitación como profesor en 1871 con Clebsch en Gotinga e permaneceu alí entre 1871 e 1872 como docente privado. miniatura|esquerda|Sepultura no cemiterio de [[Gotinga]] Por xestións de Clebsch obtivo en 1872 un chamamento como profesor en Erlangen. A traxectoria da súa carreira levouno en 1875 á Universidade Técnica de Múnic. Nese mesmo ano contraeu matrimonio con Anna Hegel, unha neta de Georg Wilhelm Friedrich Hegel.
No ano 1880 Klein recibiu o requirimento de ir a Leipzig como profesor de xeometría. Neste período de Leipzig tivo lugar a súa etapa creativa máis produtiva cientificamente. Así, mantiña correspondencia con Henri Poincaré e dedicábase simultaneamente á organización da docencia. Esta dobre carga de traballo conduciu finalmente a un colapso corporal. En 1886 aceptou un nomeamento en Gotinga, onde permaneceu até a súa morte. Aquí dedicouse sobre todo e intensivamente ás tarefas de organización científica, mentres David Hilbert, quen fora chamado a Gotinga grazas á súa xestión en 1895 continuou expandindo a fama de Gotinga como un dos centros mundiais da matemática daquel entón. En 1914 obtivo o premio Ackermann Teubner. Desde 1908 representou a Universidade de Gotinga na Cámara do Parlamento de Prusia. En 1924 Klein foi nomeado membro honorario do DMV, sendo o seu presidente en 1897, 1903 e 1908. Foi sepultado no Cemiterio da cidade na rúa Kasseler Landstraße de Gotinga.
Eleccións municipais en Carballo
Corporacións democráticas en Carballo desde a aprobación da Constitución de 1978.
O Rosal
O Rosal é un concello situado ó suroeste da provincia de Pontevedra. Pertence á comarca do Baixo Miño, situándose á beira da desembocadura do río Miño. Limita polo sur coa Guarda, polo norte con Oia e polo nordeste con Tomiño. O seu xentilicio é rosaleiro.
Poboación
Segundo o IGE, no 2014 tiña unha poboación de 6.455 habitantes.