cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Rutabaga
Cultivo
Cómpre das mesma condicións de crecemento ca o nabo, clima fresco para medrar axiña e con calidade. Plántase na primavera cando o terreo xa se pode traballar, puidéndose tamén sementar polo outono en climas de invernos non moi fríos. Lévalle un mes e medio menos en madurar ca o nabo.
Aspectos nutritivos
Son plantas ricas en betacarotenos. Cociñada ten moi baixo nivel calórico: 39 calorías por 100 gramos.. 1,3 gramos de proteínas e 6 gramos de graxas. Salientan os 326 gramos de potasio.
Denominacións noutras linguas europeas
En castelán coñécese tamén coma colinabo. En inglés coma swede turnip ou simplemente  swede. En francés coma navet de Suède, rutabaga ou chou navet. O portugués coincide co galego. En alemán chámanlle Steckrüben.
Anton Chekhov
Anton Pavlovich Chekhov (en Антон Павлович Чехов), nado en Taganrog (Rusia) o 29 de xaneiro de 1860 e finado en Badenweiler (Alemaña) o 14 ou 15 de xullo de 1904, foi un famoso escritor ruso, un dramaturgo e un mestre do conto moderno considerado un dos máis grandes escritores de todos os tempos. A súa carreira como dramaturgo produciu catro clásicos, e os seus mellores relatos son moi apreciados por escritores e críticos. Xunto con Henrik Ibsen e August Strindberg, Chekhov é frecuentemente referido como unha das tres figuras fundamentais do nacemento do primeiro modernismo no teatro. Chekhov era médico de profesión. "A medicina é a miña lexítima esposa", dixo unha vez, "e a literatura a miña amante".
Chekhov renunciou ao teatro tras a mala recepción de A gaivota (en ruso: Чайка, Txaika) en 1896, pero a obra foi reestreada con gran éxito en 1898 no Teatro de Arte de Moscova de Constantin Stanislavski, que posteriormente produciu tamén Tío Vania (ruso: Дядя Ваня – Dyadya Vanya) de Chekhov e estreou as súas dúas últimas obras, Tres irmás (en ruso: Три сeстры́, Tri sestry) e O xardín das cerdeiras (en ruso: Вишнëвый сад, Vishniovy sad). Estas catro obras supoñen un reto para o conxunto actoral así como ao público, porque en lugar da acción convencional Chekhov ofrece un "teatro do estado de ánimo" e unha "vida mergullada no texto". As obras que escribiu Chekhov non eran complexas, senón fáciles de seguir, e creaban unha atmosfera un tanto inquietante para o público.
Chekhov ao principio escribía contos para gañar diñeiro, pero a medida que crecía a súa ambición artística, introduciu innovacións formais que influíron na evolución do conto moderno. Non se desculpaba polas dificultades que isto expuña aos lectores, insistindo en que o papel dun artista era expor preguntas, non respondelas.
Infancia en Taganrog
miniatura|upright|esquerda|[[Casa natal de Anton Chekhov en Taganrog, rúa Chekhova, Rusia]] miniatura|upright|esquerda|O mozo Chekhov en 1882 miniatura|upright|esquerda|O [[Ximnasio Chekhov|ximnasio de nenos de Taganrog a finais do século XIX. A cruz enriba xa non está presente.]] miniatura|upright|Retrato do mozo Chekhov con roupa de campo miniatura|upright|esquerda|O mozo Chekhov (á esquerda) co irmán Nikolai en 1882 Anton Chekhov naceu no seo dunha familia rusa o día da festividade de san Antón Abade (17 de xaneiro calendario xuliano), o 29 de xaneiro de 1860, en Taganrog, un porto do mar de Azov -na rúa Politseyskaya (Policía), máis tarde rebautizada como rúa Chekhova-, no sur do Imperio ruso. Foi o terceiro de seis fillos. O seu pai, Pável Yegórovich Chekhov, era fillo dun antigo servo e da súa esposa, era natural da aldea Olkhovatka (Gobernación de Vorónezh) e rexentaba unha tenda de comestibles. Director do coro parroquial, devoto cristián ortodoxo e pai que agredía fisicamente o seu fillo, e visto por algúns historiadores como modelo para os moitos personaxes hipócritas creados polo seu fillo A nai de Chekhov, Ievguenia Iacovlevna Morozov, era unha excelente narradora de histprias que entretiña aos nenos con historias das súas viaxes co seu pai, comerciante de teas, por toda Rusia. "Os nosos talentos obtivemolo do noso pai", recordou Chekhov, "pero a nosa alma obtivemola da nosa nai". O pai, marcado polo estigma dun ex-servo, educou os fillos de forma autocrática, habituándoos a obedecer. Deulles, non obstante, acceso á educación. Posibilitou que os fillos entrasen nun dos mellores liceos da cidade. Tiveron clases de música e francés.
Anton foi acólito. Con todo, pouco lle ficou da inspiración relixiosa (que a propósito era moi marcada no pai, dirixente do coro da Igrexa). Como Anton dixo a este respecto: "o corazón está como que varrido".
Cando adulto, Chekhov criticou o tratamento de seu irmán Aleksandr perante súa esposa e fillos, lembrándolle da tirania do seu pai: }
Chekhov asistiu á Escola grega de Taganrog e ao Gymnasium' de Taganrog (desde entón rebautizado como Ximnasio Chekhov), onde aos quince anos foi retido durante un ano por suspender un exame de grego antigo. Cantou no mosteiro ortodoxo grego de Taganrog e no coro do seu pai. Un padre que lle deu clase de relixión chamábao con menosprezo "Cech"onte (cech significa servo). A mensaxe: ti non pasas de fillo de servo. Máis tarde, cando publicaba os primeiros contos en xornais, Chekhov usou o pseudónimo "Antosa Cechonte" con ironía.
A partir dos trece anos, ficou fascinado polo teatro da cidade, que dado o pouco diñeiro que tiña non frecuentaba tantas veces como quería. Como estaba prohibida a entrada a rapaces non acompañados de adultos e sen a autorización do liceo, chegou a "disfrazarse" de adulto, usando unha barba postiza.
Nunha carta de 1889 ao seu irmán Aleksandr, Anton Chekhov resume a súa infancia na seguinte frase, plena de ironía: "Fillo dun servo, ... empregado de comercio, cantor na igrexa, estudante do liceo e da universidade, educado para a reverencia de superiores e para beixos de man, para se inclinar perante os pensamentos alleos, para a gratitude por calquera pequeno pedazo de pan, moitas veces sobado, indo á escola sen galochas".
Nunha carta de 1892, utilizou a palabra "sufrimento" para describir a súa infancia e lembrou:
Crise familiar nos anos despois de 1876
En 1876, Pavel, o pai de Anton, decide comprar unha casa maior, ao tempo que alugou un segundo comercio. O seu desexo de ascensión social suplantou a súa prudencia económica. As súas débedas medraron e en breve ficou incapaz das pagar. En abril de 1877 estivo a piques de ser preso. Pavel fuxiu ilegalmente a Moscova, onde os fillos Aleksandr e Nikolaj estudaban. A esposa ficou para vender a casa e pagar as débedas, e despois xuntouse co marido en Moscova. A familia vivía na pobreza en Moscova. A nai de Chekhov estaba física e emocionalmente rota pola experiencia. Anton (con 17 anos de idade) e Mikhail (16) ficaron en Taganrog, para acabar o liceo. A nai escribiulle de Moscova: "vende a cómoda e as cousas, axiña, non nos deixes morrer de angustia". Mikhail foi despois a Moscova en tanto que Anton quedaba en Taganrog, onde tivo que pagarse a súa propia educación, que conseguiu dando clases particulares, cazando e vendendo xílgaros e vendendo breves bosquexos aos xornais, entre outros traballos. Enviaba todos os rublos que lle sobraban á súa familia en Moscova, xunto con cartas humorísticas para animalos. (o que el relatou despois nun conto). Permaneceu en Taganrog durante tres anos máis, albergando cun home chamado Selivanov que, como Lopakhin en A horta de cereixas, rescatara á familia polo prezo da súa casa. En 1876 fora inaugurada a primeira biblioteca pública en Taganrog. As notas de Anton no liceo melloraron nos anos en que viviu soíño.
Durante este tempo, leu moito e de forma analítica, incluídas as obras de Cervantes, Turgenev, Goncharov, e Schopenhauer, e escribiu un drama cómico completo, Orfo de pai, que o seu irmán Alexandr tachou de "invención inescusable aínda que inocente". Chekhov tamén viviu unha serie de relacións amorosas, unha coa muller dun profesor. En 1879, Chekhov terminou os seus estudos e reuniuse coa súa familia en Moscova, tras ser admitido na Facultade de Medicina da Primeira Universidade Médica Estatal de Moscova.
En Moscova
miniatura|upright|O escritor e a súa esposa Olga Knipper no 1880 En agosto de 1879, beneficiándose dun subsidio de 25 rublos mensuais da cidade de Taganrog, Anton Chekhov vai para Moscova, onda a familia, que se atopa nunha situación financeira precaria. O pai está desempregado hai meses, a familia ten sempre dificultades en pagar a renda da casa e foi forzada a mudar de casa 12 veces entre 1876 e 1879. Meses despois da chegada de Anton, o pai atopa un emprego nos arredores de Moscova e para a súa felicidade élle dada a oportunidade de durmir no local de traballo, o que alivia a casa onde a familia vive, absolutamente a abarrotar. O pai vén só as fins de semana a visitar a familia. Anton partilla durante os seus estudos o seu dormitorio cos irmáns Nicolai e Mikhail.
Produción literaria
En 1880, Chekhov envía un drama, escrito nos últimos tempos en Taganrog, co título "Os sen-pai", tamén coñecido como o "Platonov" (nome da figura central), a unha famosa actriz de teatro en Moscova, Marija Ermolova, que o devolveu sen comentarios. Despois diso, Chekhov desistiu de tentar traer unha escenificación do drama.
Chekhov estudou medicina, téndose licenciado en maio de 1884. Xa mesmo durante os seus estudos (que duraron 4 anos e medio) publicou centenas de artigos en varios xornais e revistas das metrópoles rusas (Moscova e San Petersburgo). Entre os xornais e revistas onde publicou atópanse o Budilnik, Strekoza, Zritel, Svet i teni, Svertcok ou o Sputnik. A partir de 1882 publicou tamén no Oskolski.
En 1884 e 1885, Chekhov atopouse tosendo sangue, e en 1886 os ataques empeoraron, pero non admitiu a súa tuberculose á súa familia nin aos seus amigos. Confesoulle a Leykin: "Teño medo de someterme a ser sondado polos meus compañeiros". Continuou escribindo para publicacións periódicas semanais, gañando diñeiro suficiente para trasladar á familia a aloxamentos progresivamente mellores.
A principios de 1886 foi convidado a escribir para un dos xornais máis populares de San Petersburgo, Novoye Vremya] (Novos Tempos), propiedade do magnate millonario Alexey Suvorin, que pagaballe por liña o dobre que Leykin e concedialle o triplo de espazo. Suvorin converteríase nun amigo para toda a vida, quizais o máis próximo a Chekhov.
En pouco tempo, Chekhov atraeu tanto a atención literaria como a popular. O sesentón Dmitry Grigorovich, soado escritor ruso da época, escribiu a Chekhov tras ler o seu relato "O cazador" (en ruso Егерь) que: "Tes un talento real, un talento que te sitúa en primeira fila entre os escritores da nova xeración". A continuación aconsellou a Chekhov que baixase o ritmo, escribise menos e se concentrase na calidade literaria.
Puntos de inflexión
miniatura|upright|Familia e amigos de Chekhov en 1890: (fila superior, de esquerda a dereita) Ivan, Alexander, pai; (segunda fila) Mariya Korniyeeva, Lika Mizinova, Masha, nai, Seryozha Kiselev; (fila inferior) Misha, Anton En 1887, esgotado polo exceso de traballo e a mala saúde, Chekhov fixo unha viaxe a Ucraína, que lle espertou de novo á beleza da estepa. Ao seu regreso, comezou o relato curto en forma de novela "A estepa'", que cualificou de "algo bastante estraño e demasiado orixinal", e que finalmente publicouse en marzo de 1888 na revista Severny Vestnik (O Heraldo do Norte''). Nunha narración que deriva cos procesos de pensamento dos personaxes, Chekhov evoca unha viaxe en chaise pola estepa a través dos ollos dun mozo enviado a vivir lonxe de casa, e dos seus compañeiros, un sacerdote e un comerciante. "A estepa" foi cualificada de "dicionario da poética de Chekhov", e supuxo un avance significativo para Chekhov, xa que exhibía gran parte da calidade da súa ficción de madurez e valeulle a publicación nunha revista literaria en lugar dun xornal.
En 1889, os síntomas da tuberculose agraváronse, facéndoo máis pesimista sobre o seu estado de saúde. En xuño dese ano morre o seu irmán Nikolai, vítima de tifo e tuberculose, posibelmente infectado polo irmán. Anton Chekhov sentiu remorsos por non ter estado presente nos últimos días de vida do irmán. En xuño, o irmán Aleksandr chegou e substituíno na vixilia ao irmán, tendo Anton decidido facer unha viaxe cos amigos ata Poltaba. Fuxiu da mesma morte que o esperaba, así o describiu.
Despois do enterro do irmán, ("a nosa familia viu un caixón pola primeira vez") decidiu iniciar unha viaxe sen rumbo. Vive en viaxe permanente nos meses seguintes. En xaneiro de 1890 escribe á familia que tenta viaxar ata á distante Sakhalin, a illa do desterro, no afastado leste da Rusia. A familia fica estupefacta.
Viaxe a Sakhalin
Despois de meses de preparación, Chekhov partiu o 21 de abril de 1890 para a longa viaxe. Suvorin deulle un anticipo de 1.500 rublos para a viaxe. O 11 de xullo de 1890 chega finalmente a Fort Aleksandrovsk, na Illa Sakhalin. Pasou dous meses no norte da illa e tres meses no sur desta. Quixo coñecer as xentes da illa, fixo mesmo un diario das visitas que facía, escribindo notas en preto de 10.000 fichas individuais, nun traballo exhaustivo. A illa Sakhalin era usada como zona de desterro, tal como moitos territorios na Siberia. A partir de 1860, o número de "criminais" (incluíndo detidos por "delitos" políticos) enviados a Siberia era de preto de 20.000 por ano. Entre os desterrados estaba o amigo de Chekhov, Vladimir Korolenko, un escritor, que foi enviado a Siberia pola policía, sen xulgamento. O 13 de outubro parte para Vladivostok e un mes despois, chega á illa de Sri Lanka. O 1 de novembro chega a Odesa e o 8 de decembro está de regreso en Moscova.
Novamente en Moscova
En 1891, escribe O duelo, que se publica no "Novo tempo" de Suvorin, por capítulos. Neste libro, fluíron as impresións que Chekhov tivo das conversas que tivo cun zoólogo no verán dese ano en Bojimovo, preto de Aleksin. Vladimir Vagner, recentemente licenciado en zooloxía, era un defensor do social-Darwinismo, do dereito dos máis fortes, da selección social.
O verán de 1891 foi particularmente seco no leste de Rusia, provocando unha onda de fame. Chekhov mobilizouse persoalmente para combater a catástrofe, contribuíndo directamente cos honorarios do conto "A miña muller" e participando nas campañas de recolla de fondos. En xaneiro de 1892, viaxou ata Niznij Novgorov, unha cidade afectada, relatando posteriormente as súas vivencias e participando no debate sobre a catástrofe e a necesidade de reunir fondos para as vítimas.
A casa de Melikhovo
En 1892, Chekhov decidiu instalarse con parte da familia nunha quinta en Melikhovo, a 60 kms ó sur de Moscova. A idea xa era un soño desde a década de 1880, mais en 1892 Chekhov dispuña do diñeiro necesario, que resultaba en parte das primeiras escenificacións das súas obras. O acceso á quinta a partir de Moscova era razoable: unha hora e media de viaxe en tren ata Lopasnja e unha hora de carroza a partir de alí.
A compra da quinta foi un mal negocio, gastou 13.000 rublos, máis do dobre do que pretendía gastar inicialmente. O anterior dono, un pintor, aproveitouse da ocasión. Chekhov pasa a ter agora unha casa, 60 cerdeiras e 80 maceiras e pode saborear aquilo que desexaba: a vida no campo. Tornouse un elemento benvido na comunidade dos labradores dos arredores, en especial por ser médico e practicar a profesión sen esixir pago.
Entre as moitas visitas recibidas na nova casa estivo a de Lidija Mizinova, con quen Chekhov tivo unha relación afectiva máis ou menos íntima e máis ou menos pasaxeira. Foi unha figura inspiradora de personaxes das súas obras.
No verán de 1892 Rusia sofre unha epidemia de cólera. Como no pasado, Chekhov mobilízase na recolleita de fondos ("mostreime un bo mendigo"), participa na construción de barracas para a corentena e traballa na administración local. Felizmente, non obstante, Melikhovo non foi afectada polo cólera.
En 1893 volve a xurdir o cólera e Chekhov volve a mobilizarse, participando en campañas de información sanitaria e traballando como médico. Foi membro da cemstvo local.
En 1894 fai unha viaxe pola Europa occidental.
A partir de 1895 Chekhov comprou libros para ofrecer á biblioteca da súa terra natal, Taganrog, unha práctica que manterá nos próximos anos. Mesmo en viaxe por Europa lembrouse de comprar libros para a biblioteca da súa terra.
A súa integración na comunidade local mantense moi viva nos anos seguintes. En 1894 tórnase membro da cemstvo de Serpuchov. En decembro dese ano exerce de médico dunha escola en Talez. En 1896 financia cos seus propios medios a construción dunha nova escola en Talez. En 1897 financia a construción da escola nunha aldea chamada Novoselki. Apoia tamén unha sociedade de beneficencia que trata pacientes que recibiron a alta nos hospitais. Aínda en 1897 actúa como médico tamén na escola da aldea de Cirkovskoje.
Desprezo polos Narodniks
En 1896 xorde a novela "A miña vida", e en 1897 "Os labradores". Son obras que testemuñan a ruptura coas visións utópicas e románticas tan comúns nestes anos en Rusia: o ideal da vida no campo faille a algúns intelectuais rusos, os Narodniks, premonitorios da revolución soviética, soñar cunha saída para todos os problemas: o regreso ao pasado, o regreso á agricultura.
Chekhov, que vive el mesmo no campo e asiste á vida rural "in loco", ten acceso a unha perspectiva que a elite intelectual das cidades non adiviña: alcoholismo, ignorancia, brutalidade, maldade. Para Chekhov os homes do campo non son ningún modelo, ao contrario do que Lev Tolstoi poida pensar. Esta visión, contraria aos ideais da maioría da "intelectualidade" rusa, espellada naquelas obras, tornará impopular a Chekhov. Mikhajlovski acusa a Chekhov de falsificar a gloriosa vida dos labregos debido á súa ignorancia.
Éxitos
Despois da produción con éxito de "A Gaivota" polo teatro de arte de Moscova, escribiu outras tres pezas para a mesma compañía: "O Tío Vania", "As tres irmás", e "O pomar de cereixas".
En 1901, casou con Olga Leonardovna Knipper (1870-1959), unha actriz que foi intérprete nas súas pezas.
Chekhov visitou Europa Occidental na compaña de A. S. Suvorin, un rico propietario dun xornal e o editor de moitos dos traballos de Chekhov. A súa longa e íntima amizade foi motivo dalgunha impopularidade para Chekhov, dado que o xornal de Suvorin, Novoye vremya (O novo tempo) era tido por moitos rusos como de carácter conservador e reaccionario. Chekhov acabou por cortar relacións con Suvorin por causa da posición do xornal en relación ao Caso Alfred Dreyfus en Francia, sendo Chekhov un defensor de Dreyfus.
Chekhov morreu vítima da tuberculose. Foi sepultado no cemiterio Novodevichy.
Obra
Os seus libros máis coñecidos son: Contos e narrativas, Un duelo, A sala número seis, Unha historia sen importancia. Escribiu para o teatro, primeiramente a farsa, despois o drama. Entre as súas pezas, destacan: Sobre os males que provoca o tabaco, O tío Vania, As tres irmás, O canto do cisne, Un tráxico á forza, Ivanov etc.
A Trabe, Tella, Ponteceso
A Trabe é un lugar da parroquia de Tella no concello coruñés de Ponteceso na comarca de Bergantiños. Tiña 597 habitantes no ano 2018 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística dos cales 304 eran homes e 293 mulleres.
Musca Borealis
350px|miniatura|Localización da constelación de Musca Borealis.
Musca Borealis, a Mosca Boreal, foi unha pequena e feble constelación situada entre Aries, Triangulum e Perseus. Actualmente xa non forma parte das constelacións oficiais e as súas estrelas volveron á constelación de Aries. A súa estrela máis brillante era Bharani (41 Arietis), de magnitude aparente 3,61.
A historia e a orixe de Musca Borealis son confusos; o primeiro en introducila foi Petrus Plancius no 1612 baixo o nome de Apis, a abella. Máis tarde Jakob Bartsch cambioullo por Vespa (a avéspora) no seu atlas de 1624, nome que tamén lle foi dado nos seus comezos á actual Musca, a cal se atopa ó sur de Crux. O astrónomo Johannes Hevelius rebautizouna coma Musca no seu atlas de 1690, se ben despois engadiulle o termo Borealis para distinguila da Musca Australis.
Musca Borealis foi rexeitada no século XVIII pola meirande parte dos astrónomos debido á confusión de nomes que orixinaba xunto con Musca (Australis), aínda que non por isto deixaron de aparecer asterismos coas mesmas estrelas. Por exemplo, as mesmas estrelas foron utilizadas no 1674 polo francés Ignace-Gaston Pardies para formar Lilium, a flor de lis de Francia, pero este asterismo nunca chegou a ser unha constelación.
Jan Bernatowicz
Jan Bernatowicz foi un relixioso católico armenio da arquieparquía de Lviv, na que protagonizou un intento de cisma a finais do século XVII.
Traxectoria
Era pertencente a unha familia armenia rica e influente de Polonia, os Bernatowicz (tamén Bernardowicz). Estudou en Armenia, onde obtivo a confianza do catholicos Xacobe IV, e á súa volta a Lviv en 1664 trouxo unha carta deste anunciando a súa intención de visitar a arquidiocese.
En 1668 Bernatowicz acompañou ó arcebispo Torosowicz cando foi chamado a Roma debido a diversos problemas no goberno da arquidiocese, e volveu a Polonia ó ano seguinte para obter o apoio dos fieis e do rei Miguel I de Polonia á volta de Torosowicz a Lviv, á que se opuña a Congregación para a Propagación da Fe.
En 1681 finou en Lviv o arcebispo Torosowicz. Ó estar o coadxutor, Wartan Hunanian, en prisión en Armenia, o clero da diocese elixiu como administrador a Gabriel Zachnowicz, e neste período de interregno, Bernatowicz decidiu tentar facerse co poder.
Bernatowicz marchou en 1682 supostamente en peregrinación a Terra Santa, aínda que en realidade visitou ao catholicos de Cilicia Isaac, quen lle consagrou como "bispo de Kamianets", aínda que dita diocese non existía. A súa volta a Lviv en 1683 levou a confrontacións entre os armenios, e animou aos contrarios á unión. Bernatowicz tentou estabelecer a diocese de Kamianets, e ó mesmo tempo facerse co control da arquieparquía de Lviv, botando ó administrador Zachnowicz.
Porén, Zachnowicz acudiu ó nuncio Pallavicini, quen excomungou a Bernatowicz coas acusacións de se ter feito consagrar por un opoñente á unión e por tentar crebar a arquidiocese, e prohibiu ós católicos armenios consideralo bispo.
Het sacrament
Het sacrament é un filme belga de 1989 dirixido por Hugo Claus. O filme foi escollido como candidato de Bélxica para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 62ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.
A Vila, Lobeira, Lobeira
A Vila é un lugar da parroquia de Lobeira no concello ourensán de Lobeira na comarca da Baixa Limia. Segundo o INE e o IGE en 2011 tiña 38 habitantes (23 homes e 15 mulleres).
Neste lugar está a casa consistorial do concello de Lobeira.
Tisífone
miniatura|Tisífone coas súas irmás. Gravado de [[Gustave Doré ilustrando o Canto IX da Divina Comedia]] Tisífone (grego: Τισιφονη, "vingadora da morte") é unha das tres furias da mitoloxía grega. Segundo Hesíodo, ela mailas súas irmás Mexera e Alecto naceron das pingas do sangue de Urano caído sobre Gaia cando o castrou Cronos. Como o espírito da vinganza era a encargada de castigar e enlouquecer aos culpables de crimes de asasinato: o parricidio, o fratricidio e o homicidio. No libro VI da Eneida descríbese a Tisífone como a gardiá iracunda e cruel cun indumento humectado en sangue diante as portas do tártaro
Mogor, Mogor, Mañón
Mogor é un lugar da parroquia de Mogor no concello coruñés de Mañón, na comarca do Ortegal. Segundo o IGE, en 2011 tiña 48 habitantes (23 homes e 25 mulleres).
Nevado del Ruiz
Nevado del Ruiz é un volcán nevado en Colombia.
O 13 de novembro de 1985 o Nevado del Ruiz entrou en erupción. O fluxo piroclástico fundiu o glaciar e a neve do cume, xerando avalanchas de lodo. Estas avanzaron costa abaixo a través de ríos alcanzando distancias de até 100 km.
Xornalismo
miniatura|Primeiro número do [[Faro de Vigo, xornal decano da prensa española.]] O xornalismo ou periodismo é a actividade de recadar e publicar información relativa á actualidade, especialmente a feitos novidosos de interese xeral. A base do xornalismo é a noticia. A información pode conseguirse e difundirse mediante distintos medios ou soportes técnicos, o que dá lugar ao xornalismo gráfico.
Xornalismo na antigüidade
Aínda que as publicacións que publicaban noticias ao público en xeral só comezaron a aparecer no século XVII e máis tarde, os gobernos desde a Dinastía Han China (206 a. C) usaron boletíns publicados regularmente.
En Occidente, a primeira publicación periódica diaria foi a Acta diurna que Xulio César mandaba expoñer no foro romano no século I antes da nosa era.
Publicacións similares creáronse na República de Venecia no século XVI. Estas publicacións vendíanse en follas ao prezo dunha gazeta (moeda utilizada en Venecia no século XVI), das que proveñen os nomes de moitos xornais publicados na Era Moderna e a Contemporánea. Non obstante, estes boletíns estaban destinados só a funcionarios do goberno, e non foron publicacións periodísticas no sentido moderno do termo.
Primeiros xornais modernos
Como as tecnoloxías de impresión en masa como a prensa se foron difundindo, os xornais creáronse para proporcionar con novas a unha audiencia cada vez máis alfabetizada. As primeiras referencias a editores de xornais privados na China datan de finais da dinastía Ming en 1582. O Relation aller Fürnemmen und gedenckwürdigen Historien, de Johann Carolus, publicado en 1605 en Estrasburgo, é a miúdo recoñecido como o primeiro xornal en Europa. O primeiro diario inglés de éxito, o Daily Courant, foi publicado entre 1702 e 1735. Mentres as empresas xornalísticas comezaron como empresas privadas nalgunhas rexións, como o Sacro Imperio Romano Xermánico e o Imperio Británico, outros países como Francia e Prusia, mantiveron un control máis estrito da prensa, tratándoa principalmente como un punto de saída para a propaganda do goberno e someténdoa unha censura uniforme. Outros gobernos, como o Imperio ruso, desconfiaban aínda máis da prensa xornalística e prohibiron efectivamente as publicacións xornalísticas ata mediados do século XIX. A medida que a publicación de xornais se convertía nunha práctica cada vez máis establecida, os editores aumentarían a publicación a un ritmo semanal ou diario. Os xornais concentráronse máis intensamente en cidades que foron centros de comercio, como Ámsterdam, Londres e Berlín. Os primeiros xornais en América Latina estableceríanse entre mediados e finais do século XIX.
Cantón de Auchel
O cantón de Auchel é unha división administrativa francesa situada no departamento do Paso de Calais e a rexión de Alta Francia. Desde a reforma cantonal de 2014 abrangue 9 concellos, integrando anteriormente 10. O cantón organízase arredor de Auchel. A súa superficie é de 58,72 km2 e os seus 32 concellos tiñan en 2012 unha poboación de 36 645 habitantes.
Xornalismo
Os medios de comunicación e as revolucións dos séculos XVIII e XIX
Os xornais xogaron un papel importante na mobilización do apoio popular a favor das revolucións liberalistas| liberais de finais dos séculos XVIII e XIX. Nas colonias americanas, os xornais motivaron á xente a sublevarse contra o dominio británico publicando queixas contra a coroa británica e publicando folletos de revolucionarios como Thomas Paine, mentres publicacións fieis motivaron o apoio contra a Revolución Americana. Os xornais nos Estados Unidos permanecerían orgullosos e publicamente partidistas ao longo do século XIX. En Francia, os xornais políticos xurdiron durante a Revolución francesa, con L'Ami du peuple, editado por Jean-Paul Marat, desempeñando un papel especialmente famoso no argumento dos dereitos das clases baixas revolucionarias. Napoleón reintroduciría as estritas leis de censura en 1800, pero despois do seu reinado, as publicacións impresas florecerían e terían un papel importante na cultura política. Como parte das Revolucións de 1848, publicacións liberais radicais como a Rheinische Zeitung, Pesti Hírlap e Morgenbladet motivarían á xente a depoñer os gobernos aristocráticos de Europa Central. Outras publicacións liberais xogaron un papel máis moderado: The Russian Bulletin eloxiou as reformas liberais de Alexandre II de Rusia a finais do século XIX, e apoiaron un aumento da liberdade política e económica para os campesiños, así como o establecemento dun sistema parlamentario en Rusia. Máis preto da esquerda, xornais socialistas e comunistas tiveron un amplo seguimento en Francia, Rusia e Alemaña a pesar de ser ilegalizados polos gobernos.
Nos séculos XVIII e XIX os líderes políticos tomaron conciencia do grande poder que podían ter as gacetas para influír na poboación e proliferaron os xornais de faccións e partidos políticos.
Cara a fins do século XIX, os empresarios descubriron o potencial comercial do xornalismo e xurdiron as primeiras publicacións parecidas ós diarios actuais. Nos Estados Unidos, Joseph Pulitzer e William Randolph Hearst crearon grandes diarios destinados á venda masiva. Novas invencións, coma o telégrafo, facilitaron a obtención de noticias. Xurdiron, xa no século XX, empresas dedicadas á recolección de informacións sobre a actualidade que eran vendidas aos diarios. Estas empresas foron coñecidas como axencias xornalísticas ou axencias de prensa.
A fotografía comezou a usarse na prensa diaria en 1880. Alemaña foi o primeiro país que produciu revistas gráficas ilustradas con fotografías.
Na era dixital
O papel e o estado do xornalismo, así como dos medios de comunicación de masas, sufriron cambios a finais do século XX e comenzos do XXI, xunto co avance da tecnoloxía dixital e a publicación de novas en Internet. Isto creou un cambio no consumo de medios impresos, xa que a xente consome cada vez máis novas a través de lectores electrónicos, teléfonos intelixentes e outros dispositivos electrónicos. As organizacións de noticias teñen o reto de monetizar totalmente a súa área dixital e de improvisar sobre o contexto no que publican en papel. Os xornais viron que os ingresos por impresión baixaban a un ritmo máis rápido que a taxa de crecemento dos ingresos dixitais.
Especialmente, no panorama dos medios de comunicación estadounidenses, as sala de noticias reduciron o seu persoal e cobertura como canles de medios tradicionais, como a televisión, lidando cunha audiencia en declive. Por exemplo, entre 2007 e 2012, CNN editou os seus paquetes de historias en case a metade do tempo orixinal.
A compactidade da cobertura estivo ligada a unha ampla audiencia. Segundo o Pew Research Center, a circulación dos xornais estadounidenses caeu drasticamente no século XXI. A era dixital tamén introduciu un xornalismo no que os cidadáns comúns xogan un papel máis importante no proceso, co aumento do xornalismo cidadán facéndose posible a través de Internet. Usando teléfonos intelixentes equipados con cámara de vídeo, os cidadáns activos agora están habilitados para gravar imaxes de eventos e subilas a canles como YouTube (que a miúdo é descuberto e usado polos principais medios de comunicación de noticias). As noticias de diversas fontes en liña, como blogs e outros medios sociais, dan lugar a unha selección máis ampla de fontes oficiais e non oficiais, en lugar de só as organizacións de medios tradicionais.
O cuarto poder
Convertido segundo algúns analistas no "cuarto poder" das grandes democracias occidentais, o xornalismo está a medio camiño entre o servizo público ao servizo da cidadanía e a empresa que defende os seus intereses comerciais e de mercado. Ligado con isto último, hai empresas ou produtos xornalísticos, ou de orixe ou base xornalística, que explotan todo tipo de recursos para chamar a atención e multiplicar as súas vendas: por exemplo, a través da intrusión nas vidas privadas, esaxerando a dimensión de noticias consideradas 'escandalosas', afondando no morbo etc.
O certo é que o xornalismo é un compoñente fundamental da vida contemporánea e semella inseparable dos sistemas políticos democráticos. O xornalismo escrito creou, polas súas necesidades de rápida lectura e comprensión e a súa suposta neutralidade, un estilo na redacción que nutriu a numerosos escritores que formaron parte dos seus cadros de persoal. Ademais, creou comentaristas da vida social e política que acadaron prestixio e sona, vestiu as súas páxinas con humoristas e debuxantes e desenvolveu desde o proxecto costumista até a investigación documentada.
Estándares profesionais e éticos
miniatura|Fotógrafos e xornalistas esperando detrás dunha liña policial en [[Nova York, en maio de 1994.]] Aínda que varios dos códigos profesionais existentes teñen algunhas diferenzas, a maioría comparte elementos comúns, incluídos os principios de veracidade, precisión, obxectividade, imparcialidade, equidade e responsabilidade pública, que tamén se aplican á adquisición de información e a súa posterior difusión ao público.
Bill Kovach e Tom Rosenstiel propoñen varias pautas para os xornalistas no seu libro The Elements of Journalism. A súa opinión é que a primeira lealdade do xornalismo é a cidadanía e que os xornalistas están obrigados a dicir a verdade e deben servir de monitor independente de individuos e institucións poderosas da sociedade. Neste punto, a esencia do xornalismo é proporcionar aos cidadáns información fiable mediante a disciplina da verificación.
No Reino Unido, tódolos xornais están obrigados a seguir o Código de prácticas da Organización Independente de Estándares de Prensa. Isto inclúe puntos como respectar a privacidade das persoas e garantir a exactitude. Non obstante, o Media Standards Trust criticou a PCC, alegando que é necesario que se cambie radicalmente para garantir a confianza pública dos xornais.
Debido á presión nos xornalistas para que informen de inmediato e antes que os seus competidores, os erros sobre os feitos ocorren con máis frecuencia que nos escritos producidos e editados baixo menos presión de tempo. Así, un número típico dun diario importante pode conter varias correccións de artigos publicados o día anterior. Quizais o erro xornalístico máis famoso causado pola presión temporal foi a edición de Dewey Derrota a Truman do Chicago Daily Tribune, baseada en retornos electorais anteriores que non lograron anticipar o resultado real das eleccións presidenciais dos Estados Unidos de 1948.
Especialidades do xornalismo
A actividade xornalística comprende diversos xéneros, entre eles a crónica, a reportaxe, a entrevista, o documental, a viñeta satírica ou humorística e o artigo de opinión.
Xornalismo ambiental
É aquel que se ocupa dos temas da relación entre o home e a súa contorna natural. Abrangue desde a información relativa ao agrícola, gandeiro, meteorolóxico... até os aspectos sociais, económicos, políticos... do que ten que ver co medio natural.
Ciberxornalismo
É aquela modalidade do xornalismo cuxo principal medio para a investigación, elaboración e, sobre todo, a difusión da información é o ciberespazo, con internet como principal expoñente.
O ciberxornalismo recibiu múltiples denominacións nos últimos anos: 'xornalismo electrónico', 'xornalismo multimedia', 'xornalismo en internet' e, sobre todo, 'xornalismo dixital'. Malia a isto, todas estas expresións resultan ambiguas, pois aluden tamén a outras variantes audiovisuais do xornalismo, así que cada vez máis investigadores e profesionais optan pola denominación de ciberxornalismo.
Xornalismo participativo
É o acto dun cidadán ou grupo de cidadáns que xogan un papel activo no proceso de colectar, analizar e diseminar información. A intención desta participación é subministrar a información independente, contrastada, exacta, de amplo rango e relevante que unha democracia require.
Xornalismo científico
É a ligazón sistemática e profesional entre o coñecemento científico e a sociedade. O seu obxectivo principal é transformar a ciencia nun saber xeral con carácter informativo e educativo.
Xornalismo cultural
Iván Tubau, no seu libro "Teoría y práctica del periodismo cultural", define o xornalismo cultural como unha forma de coñecer e difundir os produtos culturais dunha sociedade a través dos medios masivos de comunicación
Xornalismo económico
Trata de dar a coñecer o estado económico dun país (principais indicadores económicos, evolución e comportamento dos mercados e empresas etc.). É unha sección que desde as orixes do xornalismo se considerou 'prestixiosa', igual que a de política.
Xornalismo deportivo
É o que ofrece información sobre os acontecementos deportivos a nivel local, nacional e internacional, mostrando as novidades que se relacionan coas diferentes disciplinas deportivas.
Xornalismo de guerra
É unha das especialidades máis perigosas da profesión, posto que require cubrir as novas que se producen durante un conflito bélico.
Xornalismo infográfico
O xornalismo infográfico é aquel que combina elementos visuais e textuais. A súa aplicación máis específica en principio serviu para colocar mapas, e gráficos.
No xornalismo dixital, a infografía adquire outras características propias: a interactividade, a posibilidade de animación, a incorporación de son e imaxe en movemento etc.
Xornalismo político
Refírese á análise e á información referida ás actividades partidarias.
Xornalismo preventivo
É unha disciplina do xornalismo que ten como obxectivo analizar as crises e os conflitos dende o punto de vista global, da súa orixe ó impacto causado. O enfoque do xornalismo preventivo pretende asemade dar maior relevancia ós actores que propoñen solucións para a crise. Esta visión implica unha crítica do xornalismo convencional, considerado polos practicantes deste tipo de xornalismo como demasiado centrada sobre a noticia, descontextualizada, e nos actores en conflito.
A orixe do termo é asignable a Kofi Annan, quen mencionou a necesidade dun xornalismo deste tipo, sen desenvolver máis aló as súas características.
O Instituto de Xornalismo de Análise Preventiva Internacional (Ippai), con base en Madrid, asigna a este tipo de xornalismo:
Xornalismo literario
É aquel que non ficcionaliza a realidade, senón que a fai aínda máis real, ó apartarse das convencións informativas. Un importante impulsor deste tipo de xornalismo é Gabriel García Márquez, quen o bautizou como "Novo xornalismo".
No xornalismo literario debe haber, por parte do xornalista, máis inmersión e máis compromiso. Ademais de que debe ter unha riqueza narrativa capaz de rozar a literatura, pero sen apartarse da sinxeleza e a precisión do estilo xornalístico.
Xornalismo de investigación
É aquel que procura revelar feitos de interese público a través de investigacións xornalísticas que profundicen naqueles feitos que afecten ao ben común, para o cal se precisa conseguir datos, realizar entrevistas, contrastar fontes e contar con antecedentes fidedignos e documentos que permitan denunciar ou publicar unha reportaxe.
Lustran e ilustran o termo, Truman Capote coa súa novela A sangre fría e Tom Wolfe con, por exemplo, La palabra pintada, a propósito do pop arte dos anos sesenta.
Xornalismo como carreira universitaria
En moitos países do mundo, a carreira de xornalismo tamén se atopa en varias universidades, pero non só entregan o título de xornalista, senón que ademais de licenciado en comunicación social, relacionador público, empresarios emprendedores no ámbito da comunicación social, mesmo profesores da especialidade no ensino público.
En Galicia, a licenciatura de Xornalismo como tal pode estudarse unicamente na Universidade de Santiago de Compostela. O grao de Publicidade e Relacións Públicas pode cursarse na Facultade de Ciencias Sociais e da Comunicación de Pontevedra da Universidade de Vigo. Ademais, a carreira de Comunicación Audiovisual pode cursarse na Facultade de Ciencias da Comunicación de Santiago de Compostela da USC, na Facultade de Ciencias Sociais e da Comunicación de Pontevedra da Universidade de Vigo e na Universidade da Coruña.
A Vereda, Tella, Ponteceso
A Vereda é un lugar da parroquia de Tella no concello coruñés de Ponteceso na comarca de Bergantiños. Tiña 115 habitantes no ano 2008 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística dos cales 59 eran homes e 56 mulleres.
Vicente Carballo Caldas
Vicente Cándido Carballo Caldas, finado en Cuntis en marzo de 1926, foi un médico e político galego.
Traxectoria
Médico en Cuntis, foi alcalde de Cuntis durante 36 anos. En abril de 1926 recibiu unha homenaxe en Cuntis e foille dedicada unha rúa da vila.
Vida persoal
Casou en 1905 con Avelina Arca Campos.
Fórneas, Martín, Baleira
Fórneas é un lugar da parroquia de Martín, no concello lugués de Baleira. Tiña 2 habitantes en 2015 (1 home e 1 muller) segundo datos do IGE. Iso supón unha diminución da poboación respecto a 2007 cando tiña 5 habitantes (2 homes e 3 mulleres), e dous habitantes menos que en 2006. Na década de 1950 había censados 11 veciños, cun total duns 70 habitantes.
Patrimonio
No lugar están as minas de Casalusío, explotadas na segunda metade do século XIX. Na Serra está o Forno dos Mouros, aparentemente sen restos arqueolóxicos. Nas súas proximidades está o Pozo dos Lobos, unha trampa para cazar lobos. Na Valiña hai augas férreas.
Festas
A festa era o primeiro domingo de xuño, á que adoitaba ir a banda de música da Muíña ou a de Bolaño.
Michael Curtiz
Michael Curtiz, nado como Manó Kaminer Kertész en Budapest o 10 de abril de 1886 e finado en Hollywood (California) o 10 de abril de 1962, foi un director de cine, actor, guionista e produtor estadounidense orixinario dunha familia xudía de Hungría.
Traxectoria
O filme que elevou a Curtiz ó cumio dos directores de cine foi Casablanca (1942), con Humphrey Bogart e Ingrid Bergman. Por outra banda, é un dos cineastas máis prolíficos da historia do cinema con 167 filmes.
Furco, Carballedo
San Gregorio de Furco é unha parroquia que se localiza no concello lugués de Carballedo na comarca de Chantada. Segundo o padrón municipal de 2004 tiña 150 habitantes (78 mulleres e 72 homes), distribuídos en 8 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 161 habitantes. Segundo o IGE, no 2014 a súa poboación descendera ata os 104 habitantes, sendo 52 homes e 52 mulleres. En 2016 tiña 99 habitantes con 51 mulleres e 48 homes, segundo o INE e en 2020 88, 45 mulleres e 43 homes.
Toponimia
O topónimo pode aludir a unha bifuración de camiños, a un buraco na terra ou a algo en forma de Y.
Patrimonio
A igrexa, situada no lugar de Furco, data do século XVIII. A Reitoral –priorado de San Gregorio de Furco é do século XVIII con muros de granito. Destaca o escudo de Oseira no lintel da porta principa porque foi priorado de Oseira.
Carreiras, Santa Cruz de Grou, Lobeira
Carreiras é un lugar da parroquia de Santa Cruz de Grou, no concello ourensán de Lobeira, na comarca da Baixa Limia. Tiña 13 habitantes no ano 2021 segundo datos do INE e do IGE, dos cales 6 eran homes e 7 mulleres, o cal supón un descenso respecto ao ano 2011, cando tiña 24.
Pazos de Arenteiro, Boborás
San Salvador de Pazos de Arenteiro é unha parroquia do concello ourensán de Boborás. Sitúase na confluencia dos dous ríos máis coñecidos da comarca, o Avia e o Arenteiro. Segundo o IGE en 2011 tiña 123 habitantes (52 homes e 71 mulleres).
Patrimonio
O topónimo dá conta do gran número de pazos que hai na zona. Outra das construcións emblemáticas do lugar é a ponte da Cruz, de orixe medieval, sobre o río Avia. Malia atoparse medio derruída, aínda permite apreciar o esplendor do que nun tempo foi. Salientable é tamén a igrexa de San Salvador, do século XIII, así como as diferentes rutas de sendeirismo, ou o pozo dos Fumes no río Arenteiro.
Ardabón, Xornes, Ponteceso
Ardabón é un lugar da parroquia de Xornes no concello coruñés de Ponteceso na comarca de Bergantiños. Tiña 1 habitantes no ano 2018 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística que era 1 home.
Obodritas
miniatura|Mapa da Marca Billunga (ano 1000 aprox.) que amosa diferentes tribos da confederación obodrita. Os obodritas (en alemán: Abodriten, en polaco: Obodrzycy) foron unha confederación de tribos eslavas occidentais da Idade Media situadas no territorio dos actuais estados de Mecklemburgo-Antepomerania e Schleswig-Holstein no norte de Alemaña. Durante décadas foron aliados de Carlomagno nas súas guerras contra os saxóns xermánicos e os veleti eslavos. En 798 os obodritas, gobernados polo príncipe Drożko ou Draško (Thrasco, orixinalmente), derrotaron aos saxóns na batalla do río Swentana. Os saxóns, que aínda eran pagáns (os nordalbinxios), foron dispersados polo emperador, e a parte do seu antigo territorio en Holstein ao norte do Elba foi concedida aos obodritas en 804, como recompensa pola súa vitoria. Isto, con todo, reverteuse pronto pola invasión dos daneses.
thumb|left|300px|Límes Saxoniae'' formando a fronteira entre os saxóns ao oeste e os obodritas ao leste.
O Xeógrafo Bávaro, un documento medieval anónimo solicitado en Ratisbona en 830, contén unha lista das tribos da Europa centro-oriental, ao leste do Elba. A lista inclúe os nortabtrezi (obodritas) con cincuenta e tres civitates. Adán de Bremen refírese a eles como os reregi debido ao seu lucrativo emporio comercial, Reric. Do mesmo xeito que outros grupos eslavos, foron frecuentemente descritos por fontes xermánicas como vendos.
As principais tribos da confederación obodrita foron: Outras tribos asociadas coa confederación inclúen:
Música tradicional
Outros nomes cos que se coñece a este tipo de música son música étnica, música rexional, música típica, e música popular ou música folk, denominacións estas dúas últimas que poden inducir a confusión ao ter xa outro significado.
Obodritas
Como aliados dos reis carolinxios e do imperio dos seus sucesores otonianos, os obodritas combateron desde 808 ata 1200 contra os reis de Dinamarca, quen desexaban dominar a rexión báltica independentemente do imperio. Cando xurdiu a oportunidade, neste caso pola morte dun emperador, buscaban tomar o poder, e en 983 Hamburgo foi destruída polos obodritas baixo o seu rei, Mstivoj. En ocasións recibían tributos dos daneses e saxóns. Baixo o liderado de Niklot, resistiron un asalto cristián durante a Cruzada Wenda.
Misioneiros alemáns, tales como San Vicelino, converteron aos obodritas ao cristianismo. En 1170 admitiron o protectorado do Sacro Imperio Romano Xermánico, comezando a xermanización e asimilación nos seguintes séculos. Con todo, ata xa o século XV tardío a maioría dos aldeáns da área obodrita seguiron falando dialectos eslavos (lingua polaba), aínda que posteriormente o seu idioma foi substituído polo alemán. A lingua polaba sobreviviu ata comezos do século XIX no que hoxe é o estado alemán de Baixa Saxonia.