cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Adís Abeba
Historia
Foi fundada en 1886 no lugar elixido pola emperatriz Taytu Betul, dona de Menelik II. Foi na aba do Monte Entoto, en pleno territorio lingüístico oromo. En 1892 foi proclamada capital do Imperio de Etiopía. Entre 1936 e 1941 foi ocupada pola Italia fascista.
Grupos étnicos
Amhárico 48,2%, oromo 19,2%, Guraxe 17,5%, tigriña 7,6%
Relixións
Igrexa Copta Etíope 82%, islam 12,7%, protestantes 3,9%, católicos 0,8%
Filosofía das matemáticas
Intuicionismo
Outras diferen<as co que se pode considerar matemáticas clásicas atópase na concepción do infinito e a do continuo. Para os intuicionistas un (calquera) ente é válido se e só se pode ser construído por medio dun procedemento especificado e cun número finito de pasos ou operacións (este procedemento pode ser un algoritmo ou algún outro que siga unha regra: por exemplo, lanzar un dado vinte mil veces a fin de xerar calquera número). Mais, que procedimento específico e finito pode xerar o infinito? Calquera procedemento que escollamos só nos dará algún número concreto. Consecuentemente, o infinito intuicionista é só potencial, a diferenza do "infinito oficial" que o concibe como "unha totalidade completa e acabada". se ben esta diferenza é máis ben metafísica, argumentablemente sen consecuencias meirandes para a práctica matemática, é a introdución á diferenza sobre a concepción do continuo, que se ten tales consecuencias.
O concepto intuicionista do continuo rexeita a concepción axiomática clásica (de Cantor e Zermelo etc), baseada na teoría de conxuntos e suxire utilizar unha especie de "principio de escolla" (choice principles que Brouwer chama "secuencias de escollas libres"), baseado na intuición de que, entre dous puntos (ou números) calquera, un matemático pode escoller libremente outro punto ou número, e así indefinidamente: “O continuo lineal non pode esgotarse pola interpolación de novas unidades. E non pode polo tanto pensarse como unha simple colección de unidades.”. ).
A introdución de secuencias de escollas ten varias consecuencias difíciles de aceptar para a matemática non intuicionista. Como exemplos, a demostración intuicionista do teorema da barra (bar theorem ) e o teorema do abano (fan theorem ).
Entre os filósofos que continúan esta tradición atópase Michael Dummett.
Loxicismo
miniatura|[[Bertrand Russell.]]
Construtivismo
O construtivismo require para a proba da existencia dun obxecto matemático, que este poida ser atopado ou construído. Para esta escola non abonda coa proba por contradición clásica (redución ao absurdo) que consiste en supor que un obxecto X non existe e partindo desta premisa derivar unha contradición. Segundo os construtivistas tal procedemento non permite atopar o obxecto estudado e en consecuencia a súa existencia non está realmente probada.
Finitismo
O finitismo é unha forma extrema de constructivismo, de acordo á que un obxecto matemático non existe a menos que sexa construído partindo dos números naturales nun número de pasos finitos. En contraste, a maioría dos construtivistas admiten un conxunto de pasos infinito numerable. O defensor máis famoso do finitismo foi Leopold Kronecker, que dixo: "Deus creou os números naturais; o resto é obra do ser humano". Aínda que a maioría dos construtivistas modernos teñen un punto de vista máis laxo, pódese buscar a orixe do construtivismo no traballo de Kronecker sobre o finitismo.
Ficcionalismo
O ficcionalismo considera que as proposicións e teorías matemáticas pretenden ser sobre obxectos matemáticos abstractos, como suxire o platonismo, mais non existen cousas tales como obxectos abstractos, e polo tanto as teorías matemáticas non son certas.
Empirismo
Esta visión foi expandida por, entre outros, Philip Kitcher, quen busca sistematizala; Carl E. Behrens, que suxire que "ao rehabilitar o empirismo de John Stuart Mill e combinalo co coñecemento cada vez maior da natureza da mente humana, podemos escapar do indefinible universo platónico da conciencia inmaterial e abandonar a busca va pola certeza que cubriu a filosofía dende os tempos dos gregos.
Cuasi-empirismo
O termo cuasi-empirismo foi introducido por Imre Lakatos a fin de salientar un punto crucial da súa suxestión: "Unha teoría euclidiana pode ser proclamada verdadeira. Unha teoría cuasi-empírica pode (como moito) ser ben corroborada, mais é sempre conxectural. Adicionalmente, nunha teoría euclidiana os postulados verdadeiros básicos no "cumio" do sistema dedutivo (xeralmente chamados axiomas) demuestra, por así decilo, o resto do sistema; nunha teoría cuasi-empírica os postulados básicos (verdadeiros) son explicados polo resto do sistema".
"O cuasi-empirismo postula que para entender e explicar as matemáticas non abonda con analizar a súa estrutura lóxica nin a súa linguaxe senón que hai que estudar a súa práctica real, a maneira en que efectivamente as aplican os matemáticos, as ensinan os profesores e as aprenden os estudantes, a súa historia, as revolucións que ocorren nelas, os paradigmas e os programas que dominan, as comunidades de matemáticos, o tipo de retórica que se emprega nelas e o papel que ten o coñecemento matemático nas distintas sociedades e culturas".
Psicoloxismo
O psicoloxismo na filosofía das matemáticas é a posición en que os conceptos e / ou verdades matemáticas se basean en feitos (ou leis) psicolóxicos ou derívanse deles ou explícanse por eles. John Stuart Mill parece que foi un defensor dun tipo de psicoloxismo lóxico, ao igual que moitos lóxicos alemáns do século XIX como Christoph Sigwart e Johann Eduard Erdmann, así como unha serie de psicólogos, por exemplo, Gustave Le Bon.
Gottlob Frege criticou o psicoloxismo nos seus Fundamentos da aritmética e en moitas das súas obras e ensaios, incluída a súa revisión da Filosofía da aritmética de Husserl. Edmund Husserl, no primeiro volume das súas Investigacións lóxicas, chamado "Prolegómenos á lóxica pura", criticou a fondo o psicoloxismo e procurou distanciarse del. O psicoloxismo tamén foi criticado por Charles Sanders Peirce e Maurice Merleau-Ponty. Non obstante, modernas revisións acusaron as críticas de Frege e Husserl de cometer peticións de principio, ademais de criticar as opinións de ambos sobre a natureza das leis lóxicas, especialmente que sexan necesarias e únicas, xa examinados nos artigos de Quine, que pediu un famoso regreso ao psicoloxismo.
Pedro Muñiz (arcebispo)
Traxectoria
dereita|miniatura|Tumba de Pedro Muñiz xunto ao [[Pórtico da Gloria. Detalle do epitafio latino inscrito na lápida de bronce.]] Naceu nunha familia propietaria de terras en San Fins de Brión. Sendo novo accedeu ao cargo de arquidiácono da catedral compostelá. Despois foi deán da catedral de León. Segundo recolle o seu coetáneo Lucas de Tui en De Miraculis Sancti Isidori, tivo que acudir xunto a Martiño de León en busca de cura a unhas febres cuartás que tiña desde meses atrás. Logo de oraren preto do altar de Santo Isidoro, Pedro Muñiz recobrou milagrosamente a saúde. A partir de entón trabou unha forte amizade con Martiño e tivo gran fe en torno á figura Santo Isidoro, a favor de quen dedicou unha homilía.
En 1205 foi nomeado bispo de León, cargo que exerceu durante dous anos. En 1207 chegou como arcebispo a Santiago de Compostela, tomando o nome de Pedro IV. Durante o seu arcebispado fixo valer a súa amizade co pontífice Inocencio III para acadar beneficios para a arquidiocese. Consagrou a catedral en abril de 1211 e soubo manter a estabilidade que se botara en falta na segunda metade do século XII.
Logo de finar, foi soterrado xunto ao Pórtico da Gloria, como deixara disposto. A lámina sepulcral de bronce foi gravada en 1776 polo latoeiro Diego Álvarez e inclúe un epitafio en latín:
Labor como arcebispo
Sumamente interesado na cultura e a reforma da vida cristiá, como viña sendo habitual nos prelados composteláns, Pedro Muñiz destacou tamén como canonista, colaborando no desenvolvemento do novo dereito culto da Igrexa. Enviou os seus clérigos aos studia franceses e italianos para que se versasen en Humanidades, e tamén amparou as ordes mendicantes instaladas na arquidiocese para avanzar na renovación moral e intelectual do clero. Así, durante o seu arcebispado creáronse en Santiago de Compostela o Convento de San Francisco do Val de Deus e o Convento de San Domingos de Bonaval. Pedro Muñiz permitiu que a orde dominica e a orde franciscana desenvolvesen unha actividade exexética sobre os escritos aristotélicos como De animalibus ou os scripta minora, e permitiu que empregasen os comentarios anteriormente feitos por filósofos como Averroes ou Avicena.
Tanto Pedro Muñiz como o seu sucesor Bernardo II permitiron á pequena burguesía compostelá dotarse dunha organización política, creándose os primeiros gremios e a figura do Concello gañou unha importancia que finalmente acabaría por desbordar a autoridade eclesiástica.
Gonzalo Jar Couselo
Gonzalo Jar Couselo, nado en Lérez (Pontevedra) o 14 de agosto de 1949 e finado en Madrid o 25 de decembro de 2009 foi un Xeneral de División da Garda Civil e doutor en Ciencias políticas, sendo un destacado intelectual que publicou numerosas e relevantes obras sobre temas militares, policiais e de dereito humanitario.
Vida profesional como militar
Naceu fronte ao mosteiro de San Salvador de Lérez, onde estaba situada a súa casa familiar. Fixo os seus primeiros estudos no Colexio da Inmaculada de Pontevedra. Fillo de Garda Civil, ingresou na Academia Xeral do Exército en Zaragoza, para pasar despois á Academia de Oficiais da Garda Civil en El Escorial e Aranjuez. Tivo o seu primeiro emprego como Tenente da Garda Civil nos anos 1972 e 1973 na Academia de Gardas de San Lorenzo del Escorial, para ser nomeado seguidamente Tenente Xefe de Liña de Pola de Lena (Asturias), e en 1977 incorporarse como Tenente Xefe do Destacamento de Tráfico de Lugo. Finalmente, en 1979 instálase en Torrelavega, Cantabria, como Capitán Xefe da Compañía desta cidade.
En 1981 inicia a súa etapa docente como capitán profesor primeiro, e comandante despois, na Academia de Cabos de Guadarrama (até 1989) e na Academia de Promoción de San Lorenzo del Escorial (entre 1989 e 1993). En 1993, con motivo do ascenso a Tenente Coronel, trasládase a Madrid, instalándose na Dirección Xeral da Garda Civil, que será o seu domicilio até o seu falecemento.
A partir de aí ocupou diferentes empregos na súa condición de Garda Civil, primeiro durante un ano no Gabinete do Director Xeral da Garda Civil, no Gabinete de Estudos e Prospectiva da Secretaría de Estado de Seguridade, no Ministerio do Interior, e, finalmente, entre 1997 e 1999 na Subdirección Xeral de Persoal.
En 1999 chegou á Xerencia de Infraestruturas e Equipamentos, organismo autónomo adscrito á Secretaría de Estado de Seguridade do Ministerio de Interior, onde comezará como Xefe de Área, chegando a ocupar en 2003 o cargo de Secretario Xeral. Durante estes anos ascendeu a Coronel (2000), Xeneral de Brigada (2004) e Xeneral de División (2008). Baixo o seu mandato como máximo responsable da Xerencia de Infraestruturas do Ministerio do Interior xestionou a construción e posta en marcha da nova Comandancia da Garda Civil de Pontevedra.
Formación académica e publicacións
miniatura|Escultura en Pontevedra en homenaxe ao Xeneral Jar. En 1984 obtén a Diplomatura en Criminoloxía, á que seguirá o inicio dos estudos de Ciencias Políticas e Sociología na Universidade Complutense de Madrid, que finalizarán coa lectura da súa tese sobre o modelo policial español, obtendo coa máxima cualificación o Doutoramento en Ciencias Políticas. A tese sería publicada anos despois, en 1995. A partir deste momento comeza unha exitosa carreira profesional no ámbito académico, coa publicación de varios artigos e libros que profundan nos seus estudos policiais e de seguridade e participacións en conferencias e congresos en diferentes universidades e centros de estudo, españois, pero tamén estranxeiros (Países Baixos, Francia, Arxentina e República Dominicana).
Centro de Estudos de Dereito Internacional Humanitario (CEDIH) de Cruz Vermella.
Formou parte do Centro de Estudos de Dereito Internacional Humanitario (CEDIH) de Cruz Vermella. Neste centro desenvolveu as tarefas de divulgación do Dereito Internacional Humanitario, e estudos sobre Minas Antipersona, Bombas Acio e correspondentes de guerra. Participou como relator na Conferencia de Oslo que prohibiu as minas antipersoa. Ademais, estivo en Mozambique durante dous meses, impartindo cursos aos mandos militares do país africano, e tamén en México, e interveu como perito no xuízo na Audiencia Nacional pola morte do xornalista José Couso na guerra de Iraq.
Participación na asociación para a normalización lingüística do galego
A súa traxectoria persoal de apoio aos dereitos humanos e o seu defensa da identidade galega, determinaron que a Irmandade Xurídica Galega decidise renderlle unha homenaxe, coa inauguración dun monumento erixido nun lugar próximo á súa casa familiar de Lérez. Entre o centenar de asistentes que se sumaron ao acto estaban o Fiscal Xeral do Estado, Cándido Conde Pumpido; o presidente e o fiscal xefe da Audiencia de Pontevedra, Menéndez Estébanez e Aladro; o maxistrado do Tribunal Supremo de España, Luciano Varela Castro; o Delegado do Goberno en Galicia, Antón Louro; o alcalde de Pontevedra Miguel Anxo Fernández Lores, o portavoz municipal do PP, Telmo Martín, o Xefe Superior de Policía de Galicia, García Mañá e o secretario xeral de Política Lingüística, Anxo Lorenzo.
Vida persoal
Estaba casado con Mariluz Rodríguez Medel, e tiña dúas fillas, Ana e Marta Jar.
Calístrato (retórico)
Calístrato (en Καλλίστρατος Kallístratos), sofista e retórico, probabelmente do século III (quizais do IV).
Gonzalo Jar Couselo
Obras colectivas
Publicou, así mesmo, numerosas colaboracións en obras colectivas.
Calístrato (retórico)
Traxectoria
Escribiu as Ekphráseis (tamén coñecidas polo título latino Statuarum descriptiones), descricións de catorce estatuas de pedra e de bronce de distinguidos artistas. Esta pequena obra, escrita nun estilo seco e afectado, sen ningunha pretensión artística, adoita editarse cos Eikones de Filóstrato de Lemnos (cuxa forma imita).
Xardín botánico
250px|dereita|miniatura|[[Xardín Botánico de Curitiba, Curitiba, Brasil]] miniatura|dereita|Invernadoiro tropical no xardín botánico de [[Berlín]] Os xardíns botánicos (do latín hortus botanicus) cultivan unha ampla variedade de plantas destinadas tanto a fins científicos como educativos e de lecer para os visitantes.
Investigación
Os traballos científicos levados a cabo nestes xardíns inclúen estudos sobre a adaptación de plantas exóticas a ese contorno, estudos taxonómicos, así como a propagación de especies raras ou en perigo de extinción. O Real Xardín Botánico de Kew, preto de Londres, leva publicando un xornal científico de investigación botánica ilustrado en cor dende finais do século XVIII.
Labor educativa
Os proxectos educativos abranguen dende presentacións de plantas que prosperan en diferentes contornos ata consellos prácticos para xardineiros domésticos. Moitos xardíns botánicos teñen tendas, onde se venden flores, herbas e plantas en sementeira adecuadas para o transplante. Algúns, como o Xardín Botánico e Centro de Investigación de Plantas UBC, na Columbia Británica (Canadá) e o Botánico de Chicago posúen programas de reprodución e introducen novas plantas no mercado hortícola.
Elelwani
Elelwani é un filme surafricano de 2012 dirixido por Ntshavheni wa Luruli. Gañou o premio ó mellor deseño de produción e mellor actriz para Masebe na 9ª edición dos Premios da Academia do Cinema Africano. Foi escollido como candidato de Suráfrica para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 87ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.
Xardín botánico
Historia
Os primeiros xardíns botánicos modernos foron fundados no norte de Italia en conexión coas universidades:
Parque Natural de ses Salines
300px|thumb|Vista aérea das salinas de [[Eivisa.]] 300px|thumb|Ses Salines de Eivisa. O Parque Natural de ses Salines é un espazo natural protexido das Illas Baleares, proclamado por lei do Parlament Balear desde 2001.
O territorio que comprende o parque natural é dunhas 2.838 hectáreas das antigas salinas de Eivisa, en Sant Josep de sa Talaia, e das salinas de Formentera, máis 13.000 hectáreas mariñas de Es Freus, o estreito que separa as dúas illas. Inclúe practicamente unha representación de tódolos ecosistemas que se atopan na illa de Eivisa, especialmente das marismas. Dentro da fauna destaca a ornitolóxica, en concreto os flamengos habitan no parque todo o ano.
Xardín botánico
Ligazóns externas
(En español)
Parque Natural de ses Salines
Anteriormente á declaración como Parque Natural contaba coas seguintes figuras xurídicas de protección medioambiental:
Xardín botánico
Ligazóns externas
(En inglés)
Eudorcas
Eudorcas é un xénero de mamíferos artiodáctilos da familia dos bóvidos, subfamilia dos antilopinos.
Descrición
O xénero foi creado polo zoólogo austríaco Leopold Fitzinger, no seu traballo publicado en ''Sitzb. K. K. Akad. Wiss., Wien, math.-nat. Cl., 59 (sect. 1)'': 159.
Etimoloxía
O nome Eudorcas está formado polos elementos do latín científico Eu- e dorcas. O primeiro é un calco do prefixo do grego antigo εὐ- eu-, derivado do adverbio εὖ 'ben', 'xusto', 'exacto' e, o segundo, unha adapación do substantivo δορκάς dorkás, 'gacela', e que podemos traducir como 'verdadeira gacela'.
Mull
A Illa de Mull (Muile) é a segunda maior illa (logo de Skye) do arquipélago das Hébridas Interiores, na costa occidental de Escocia.
É a cuarta maior illa de Escocia e é a cuarta maior illa que rodea Gran Bretaña (agás Irlanda). Ten unha superficie de 875´35 quilómetros cadrados. No Censo do Reino Unido de 2011, a poboación residente habitual de Mull era de 2.800 habitantes, un lixeiro aumento sobre a cifra de 2.667 de 2001; no verán esta vese aumentada por moitos turistas. Gran parte da poboación vive en Tobermory, o único burgh na illa ata 1973, e a súa capital.
Tobermory tamén é a localización da única destilería de whisky de Mull: Tobermory distillery (anteriormente Ledaig). . O seu relevo estivo determinado polas glaciacións.
Xeografía
miniatura|esquerda|Mapa topográfico da illa de Mull. Mull ten un litoral de 480 quilómetros e o seu clima está moderado pola Corrente do Golfo. O seu relevo está marcado polas glaciacións (glens). Ten un núcleo montañoso, sendo o maior pico da illa o Ben More, que alcanza os 966 msnm. Varias penínsulas, que son predominantemente páramos, radian desde o centro.
A península de Aros cara ao norte inclúe a cidade principal de Tobermory, que era o burgh ata 1973 cando se aboliron os burghs. Aquí vive a maioría das súas case 2.000 habitantes, cidade na que se atopa a única destilería. Outros asentamentos son Salen e Calgary. O Ross of Mull queda ao suroeste e inclúe os pobos de Bunessan, Pennyghael, Uisken e Fionnphort. Lochbuie, Lochdon e Craignure quedan ao leste.
Numerosas illas quedan fóra da costa oeste de Mull entre elas Erraid, Iona e Ulva. Os illotes deshabitados son Eorsa, Gometra, Inch Kenneth, Little Colonsay, as illas Treshnish e Staffa coa súa famosa gruta de Fingal. A illa de Calve é unha illa deshabitada na baía de Tobermory.
Dous afastados faros de rocha son tamén visibles desde o suroeste de Mull, Dubh Artach e Skerryvore. As Torran Rocks son unha gran baxío de arrecifes, illotes e skerries (afloramentos rochosos), de aproximadamente 15 km² de extensión, situados a 3 quilómetros cara ao suroeste, entre a península de Ross of Mull e Dubh Artach.
Historia
É dabondo coñecido que Mull foi habitada pouco despois do final da última idade de xeo, ao redor de 6.000 aC. habitantes da Idade de Bronce construíron menhires, brochs, e un círculo de pedra, exemplos de túmulos funerarios, cistas, menhires, círculos de pedra, cerámica e coitelos proporcionaron probas convincentes.
Aguirre, der Zorn Gottes
Aguirre, der Zorn Gottes (en galego Aguirre, a ira de Deus) é unha película de 1972 do cineasta alemán Werner Herzog. Está protagonizada polo actor da mesma nacionalidade Klaus Kinski é considerada como unha das xoias do cine alemán.
Mull
Historia
Entre o ano 600 aC a 400 dC Idade de Ferro os habitantes construíron fortes de protección, Duns e crannogs. O primeiro período cristián comezou no século 6, o 563 AD é un punto fundamental xa que se cre que o cristianismo entrou na Gran Bretaña continental por San Columba, cando chegou de Irlanda para establecer un mosteiro na illa de Iona á beira da punta suroeste de Mull.
Aguirre, der Zorn Gottes
O filme narra a viaxe do conquistador español Lope de Aguirre pola cunca do río Amazonas en busca da cidade de ouro dos incas coñecida como El Dorado.
Pavao Hatz
Pavao Hatz, nado en Zagreb, República de Croacia o 15 de febreiro de 1822 e finado o 28 de maio en 1873, foi un cidadán agramita moi destacado naquela época, ademais de tamén ser comerciante tiña numerosas propiedades.
Aguirre, der Zorn Gottes
A historia está baseada na figura histórica de Aguirre e en documentos da época (como o diario de viaxe de Gaspar de Carvajal) elementos con que Herzog e Kinski reconstrúen a época da chegada dos europeos a América.
Mull
Historia
En 1588 un dos buques da Armada española, o Florenica, que estaba ancorado en Tobermory Bay, e voado alí, segundo dise con 300.000 £ de ouro a bordo. En 1773, esta illa tamén foi visitado por Samuel Johnson e James Boswell, durante o seu famoso Tour das illas occidentais.
Aguirre, der Zorn Gottes
A música orixinal, toda executada con mellotron e guitarra eléctrica corresponde á agrupación de rock progresivo Popol Vuh.
Pavao Hatz
Traxectoria
Na súa memoria púxose o seu nome a unha das rúas do centro de Zagreb, a rúa Ulica Pavla Hatza (traducido á lingua galega: Rúa de Pavao Hatz).
Mull
Historia
Durante a Highland Clearances nos séculos 18 e 19, a poboación pasou de 10.000 a menos de 4.000.
Mull conta con edificios históricos tales como o Castelo Duart e o Castelo Torosay, ambos abertos ao público desde Semana Santa ata setembro. O mausoleo de Lachlan Macquarie, gobernador de Nova Gales do Sur de 1809 a 1822, pódese atopar na vila de Gruline na illa (Macquarie nacera na illa próxima de Ulva).
Inmunoensaio
miniatura|Ilustración dos compoñentes básicos dun inmunoensaio, que inclúe un analito (verde), un anticorpo (negro) e unha etiqueta detectable (amarelo). Un inmunoensaio é unha proba bioquímica que mide a presenza ou concentración dunha macromolécula ou unha pequena molécula nunha solución por medio do uso dun anticorpo (o máis habitual) ou un antíxeno. A molécula detectada polo inmunoensaio adoita denominarse "analito" e trátase en moitos casos dunha proteína, aínda que poden ser outro tipo de moléculas, de distintos tamaños e tipos, con tal de que se desenvolvan os anticorpos apropiados que teñen as propiedades axeitadas para o ensaio. Os analitos en líquidos biolóxicos como o soro sanguíneo ou urina mídense fecuentemente usando inmunoensaios para propósitos de investigación e médicos.
Os inmunoensaios poden ter diferentes formatos e variantes. Os inmunoensaios poden ser realizados en múltiples pasos con reactivos que se engaden e retiran por lavado ou que se separan en diferentes momentos do ensaio. Os ensaios multipasos chámanse a miúdo inmunoensaios de separación ou inmunoensaios heteroxéneos. Algúns inmunoensaios poden ser levados a cabo simplemente mesturando os reactivos coa mostra e facendo unha medición física. Ditos ensaios son denominados inmunoensaios homoxéneos, ou menos frecuentemente inmunoensaios de non separación.
Nos inmunoensaios adoita utilizarse un calibrador. Os calibradores son solucións que se sabe que conteñen o analito en cuestión, e a concentración dese analito xeralmente é coñecida. A comparación da resposta a un ensaio para unha mostra real coa resposta ao ensaio producida polos calibradores fai posible interpretar a intensidade do sinal en canto á presenza ou concentración de analito na mostra.
Principios
Os inmunoensaios baséanse na capacidade dun anticorpo de recoñecer e unirse a unha macromolécula específica en medio do que pode ser unha complexa mestura de macromoléculas. En inmunoloxía a macromolécula que se une ao anticorpo é un antíxeno e a área do antíxeno á cal se une o anticorpo denomínase epitopo.
Nalgúns casos, un inmunoensaio pode usar un antíxeno para detectar a presenza de anticorpos, que recoñecen ese antíxeno, nunha solución. Noutras palabras, nalgúns inmunoensaios, o analito pode ser un anticorpo en vez dun antíxeno.
Historia
Rosalyn Sussman Yalow e Solomon Berson son considerados os desenvolvedores dos primeiros inmunoensaios na década de 1950. Yalow recibiu o Premio Nobel polo seu traballo en inmunoensaios en 1977.
Os inmunoensaios fixéronse considerablemente máis simples de realizar e máis habituais cando se demostraron as técnicas de encimas ligados quimicamente a anticorpos a finais da década de 1960.
En 1983, o profesor Anthony Campbell da Universidade de Cardiff substituíu o iodo radioactivo usado en inmunoensaios por éter de acridinio que emite a súa propia luz por quimioluminescencia. Este tipo de inmunoensaio utilízase agora en aproximadamente 100 millóns de tests clínicos cada ano en todo o mundo, o que permite aos médicos medir unha ampla variedade de proteínas, patóxenos e outras moléculas en mostras sanguíneas.
En 2012, a industria dos inmunoensaios comerciais gañou 17 mil millóns de dólares e pénsase que experimentará un lento crecemento anual do 2 ao 3%.
Etiquetas
Os inmunoensaios empregan diversas etiquetas para a detección de anticorpos e antíxenos. As etiquetas están normalmente ligadas quimicamente ou conxugadas co anticorpo ou antíxeno desexado. miniatura|Un ELISA sándwich realizado nunha placa de microtitulación.
Encimas
Unha das etiquetas máis usadas en inmunoensaios son os encimas. Os inmunoensaios que empregan encimas denomínanse ensaios inmunoabsorbentes de encima ligado (ELISAs), ou ás veces unmunoensaoio encimáticos (EIAs).
Entre os encimas usados en ELISAs están a peroxidase do ravo picante (HRP), a fosfatase alcalina (AP) ou a glicosa oxidase. Estes encimas adoitan permitir a detección porque producen un cambio de cor observable en presenza de certos reactivos. Nalgúns casos estes encimas son expostos a reactivos que causan que produzan luz ou quimioluminescencia.
Isótopos radioactivos
Os isótopos radioactivos poden ser incorporados en reactivos de inmunoensaios para producir un radioinmunoensaio (RIA). A radioactividade emitida por complexos anticorpo-antíxeno unidos pode detectarse doadamente usando métodos convencionais.
Os RIAs foron uns dos primeiros inmunoensaios desenvolvidos, pero o seu uso decaeu grandemente debido á dificultade e os riscos potenciais que supón traballar con radioactividade.
Reporteiros de ADN
Unha nova estratexia para realizar inmunoensios é combinar a reacción en cadea da polimerase cuantitativa en tempo real (RT qPCR) e as técnicas de inmunoensaios tradicionais. Esta técnica combinada chámase PCR inmunocuantitativa en tempo real (iqPCR) e utiliza como etiqueta unha sonda de ADN.
Reporteiros fluoroxénicos
Os reporteiros fluoroxénicos como a ficoeritrina utilízanse en varios inmunoensaios modernos. As micromatrices de proteínas son un tipo de inmunoensaio que emprega a miúdo reporteiros fluoroxénicos.
Etiquetas electrolminiscentes
Algunhas etiquetas funcionan por electroquimioluminescencia, na cal a etiqueta emite unha luz detectable en resposta á corrente eléctrica.
Inmunoensaios sen etiquetas
Aínda que nos inmunoensaios xeralmente se emprega algún tipo de etiquetas, hai tamén certo tipo de ensaios que non necesitan etiquetas, senón que utilizan métodos de detección nos que non se modifican ou etiquetan os compoñentes do ensaio. A resonancia plasmónica superficial é un exemplo de técnica que pode detectar a unión entre un anticorpo non etiquetado e antíxenos. Outro inmunoensaio sen etiqueta funciona medindo o cambio na resistencia nun eléctrodo cando se une a el un antíxeno.
Clasificación e formatos
miniatura|Nun inmunoensaio homoxéneo competitivo un analito non etiquetado despraza un analito etiquetado unido, que é despois detectado ou medido. Os inmunoensaios poden realizarse en diferentes formatos. Xeralmente, poden clasificarse nalgunha das seguintes categrías segundo o modo en que se fagan funcionar.
Inmunoensaios heteroxéneos competitivos
Igual que nun inmunoensaio homoxéneo competitivo, o analito non etiquetado na mostra compite co analito etiquetado para unirse ao anticorpo. Nos ensaios heteroxéneos, o analito non unido etiquetado é separado ou retirado por lavado, e mídese o restante analito unido etiquetado.
Inmunoensaios non competitivos dun sitio
O analito descoñecido na mostra únese con anticorpos etiquetados. Os anticorpos etiquetados non unidos son retirados por lavado e mídense os anticospos etiquetados unidos. A intensidade do sinal é directamente proporcional á canidade de analito descoñecido.
Inmunoensaios non competitivos de dous sitios
O analito na mostra descoñecida únese ao sitio do anticorpo, despois o anticorpo etiquetado é unido ao analito. Mídese despois a cantidade de anticorpo etiquetado no sitio. Será directamente proporcional á concentrción do analito porque o anticorpo etiquetado non se une se o analito non está presente na mostra descoñecida. Este tipo de inmunoensaio é tamén coñecido como ensaio sándwich, xa que o analito queda situado en medio, facendo un "sándwich" entre os dous anticorpos.
Probas clínicas
Unha gran canidade de tests médicos son inmunoensaios, chamados neste contexto inmunodiagnósticos. Moitos tests de embarazo de usar en casa son inmunoensaios, os cales detectan o marcador do embarazo, que é a gonadotropina coriónica humana. Outros inmunoensaios clínicos son os tests que miden os niveis de CK-MB para avaliar as doenzas cardíacas, a insulina para avaliar a hipoglicemia, o antíxeno específico prostático para detectar ocancro de próstata e algúns outros úsanse tamén para a detección ou medición cuantitativa dalgúns compostos farmacéuticos (como na técnica de inmunoensaio multiplicada encimática).
Análises antidopaxe deportivos
Os inmunoensaios utilízanse en laboratorios antidopaxe deportiva para testar se as mostras de sangue dos atletas conteñen a hormona do crecemento humana recombinante (rhGH, rGH, hGH, GH) prohibida.
Inmunoensaio fotoacústico
Os inmunoensaios fotoacústicos miden sinais acústicos de baixa frecuencia xerados por etiquetas de nanopartículas metálicas. Cando se iluminan con luz modulada a unha lonxitude de onda de resonancia plasmónica, as nanopartículas xeran un forte sinal acústico, que pode medirse usando un micrófono. O inmunoensaio fotoacústico pode ser aplicado a tests de fluxo lateral, que utilizan nanopartículas coloidais.
Titan (foguete)
miniatura|A familia de foguetes Titan. Titan é o nome dunha familia de foguetes espaciais estadounidenses que ten súa orixe no mísil SM-68 Titan, desenvolvido a principios da década de 1960.
Historia
Os foguetes Titan desenvolvéronse para cubrir as necesidades da USAF de levar cargas medias a órbita nos anos 1960, competindo en primeiro lugar co Saturno I e máis tarde cos transbordadores espaciais, sobrevivindo a ambos. Con todo non tivo éxito comercial e acabou sendo substituído polos foguetes Delta IV e Atlas V.
Orixinalmente tiñan que ter servido para lanzar o avión espacial tripulado X-20A Dynasoar, a Gemini B e as estación MOL, pero todos eses proxectos acabaron cancelados. No seu lugar usáronse para lanzar satélites de comunicación, recoñecemento e escoita electrónica na súa maior parte. Algúns lanzaron tamén sondas espaciais. O último Titan lanzouse o 19 de outubro de 2005.
Megavedra
Megavedra é un álbum da banda galega de hardcore punk Cuchillo de Fuego, publicado o 1 de outubro de 2017 a través do selo Humo. Foi gravado no mes de maio de 2017 nos estudios La Cortina Roja da Coruña. A portada foi deseñada por Carleti López Traviesa.
Antes da edición do álbum, a banda lanzou un videoclip do tema "Nocturno" realizado polo director de Wakaliwood Isaac Godfrey en Kampala, Uganda.
Casimir Funk
Casimir Funk, ou Kazimierz Funk, nado o 23 de febreiro de 1884 en Varsovia, Polonia e finado o 19 de novembro de 1967 en Nova York, Estados Unidos, foi un bioquímico de orixe polaca , xeralmente recoñecido por ser o primeiro en formular, en 1912, o concepto de vitaminas.
Traxectoria
Naceu en Varsovia o 23 de febreiro de 1884. Realizou os seus estudos universitarios en Berna, Suíza. En 1912 postulou a existencia dunha substancia chamada vitamina (do latín vita: vida e amina: composto de nitróxeno) ao estudar que as poboacións que consumían arroz integral tiñan maior resistencia ou eran menos proclives a contraer beriberi. Nacionalizouse estadounidense e faleceu en Nova York o 20 de novembro de 1967. A nova substancia chamada A descuberta polo Dr McCollum sería agregada á palabra vitamina, dando orixe á vitamina A; o mesmo aconteceu coa nova substancia chamada B ou tiamina descuberta polo Dr Robert Williams en 1936, dando orixe á vitamina B.
Operación Pokémon
miniatura|Edificio no que se atopa a sede coruñesa de Véndex. A Operación Pokémon é unha pescuda xudicial desenvolvida en Galicia desde setembro de 2012 en relación con distintos episodios de suposta corrupción, e onde se viron envoltos algúns políticos galegos, como o alcalde de Ourense, Francisco Rodríguez, o alcalde de Boqueixón, Adolfo Gacio, ou o ex concelleiro de Urbanismo de Lugo, Francisco Fernández Liñares.
Foron imputadas preto dun centenar de persoas entre directivos empresariais, políticos e funcionarios, convertendo a Pokémon na maior trama de corrupción destapada en Galicia.
Caso
A xuíza instrutora do caso é Pilar de Lara Cifuentes, titular do xulgado número 1 de Lugo. Esta xuíza fora a responsable da investigación da Operación Carioca, outra pescuda xudicial de suposta corrupción empresarial e política. A xuíza requiriu información sobre sospeitosos dese caso Carioca á Axencia Tributaria, o organismo de fiscalización das taxas e impostos de España, e os resultados da Axencia levaron á conexión cun novo abano de implicados. Segundo a hipótese inicial, un grupo empresarial con sede en Madrid, Véndex, houbo de recibir contratos por parte de distintas administracións públicas en Galicia en troques de pagamentos ou subornos a cargos directivos, entre eles dous alcaldes. Véndex é un grupo formado por unha trintena de firmas que se dedican a distintos labores de asistencia ás administracións públicas, como á limpeza, ao mantemento de colexios, á asistencia social ou ao cobro de aparcadoiros públicos.
O nome da operación venlle do costume dos pokémon de alcumárense entre eles, como os membros da trama.
Detencións e implicacións políticas
A pescuda levou aparellada a detención de diversos cargos directivos do grupo Véndex, o rexistro das súas sedes en Asturias, Madrid e Galicia, e a posterior detención de persoas que ostentaban responsabilidades de contratación en catro concellos de Galicia: Ourense, Santiago de Compostela, Lugo e Boqueixón. En Boqueixón foi detido o alcalde Adolfo Gacio (Partido Popular), que quedou en liberdade logo de aboar unha fianza de 10.000€. En Ourense foi detido o alcalde, Francisco Rodríguez (PSdeG), que permaneceu detido e incomunicado durante dous días antes de prestar declaración e quen despois foi liberado cunha fianza de 6.000€ á espera de xuízo. En Santiago o detido foi o xefe do servizo de contratación do concello, mentres que en Lugo foi detido o antigo concelleiro de Urbanismo, Francisco Fernández Liñares (PSdeG), que posteriormente fora director da Confederación Hidrográfica do Miño-Sil. Liñares recoñeceu a súa implicación na trama logo dun interrogatorio de dez horas. Liñares foi enviado á prisión incomunicada de Monterroso á espera de xuízo, mentres Gervasio Ronaldo Rodríguez, o dono dunha das empresas (Véndex), foi ingresado no cárcere de Bonxe, tamén incomunicado.
O luns 24 de setembro o alcalde de Boqueixón, Adolfo Gacio, dimitiu do seu posto. Ao día seguinte o BNG rompía o acordo de goberno en Ourense e deixaba o alcalde Rodríguez en minoría, ao tempo que o PSdeG o apartaba da militancia. Rodríguez, que non dimitiu nun primeiro momento, fíxoo ao longo da semana seguinte.
As detencións continuaron nos días seguintes, derivadas dos interrogatorios aos primeiros detidos. Por exemplo, as declaracións de Liñares permitiron descubrir que ata cincuenta empresas estaban implicadas na trama. Entre as detencións da segunda quenda estivo a do xefe da policía local de Ourense, que quedou en liberdade baixo fianza, a do concelleiro do BNG en Ourense, Fernando Varela, tamén en liberdade baixo fianza, a do concelleiro do PSdeG en Cospeito, Manuel Pico, así como as de diversos empresarios, ou a do anterior coordinador da policía local de Lugo, xa xubilado.
Resultado
Polo momento, a pescuda xudicial atópase en proceso de instrución. A xuíza levantou o segredo de sumario en xaneiro de 2014.
Papel
dereita|miniatura|Diferentes tamaños de papel.
O papel (do latín papyrus) é un material constituído por unha delgada lámina elaborada a partir de polpa de celulosa, elaborada cunha pasta de fibras vexetais moídas suspendidas en auga, xeralmente branqueada, e posteriormente secada e endurecida, á que normalmente se lle engaden substancias como polipropileno ou polietileno co fin de proporcionarlle características especiais. As fibras que o compoñen están aglutinadas mediante ligazóns por ponte de hidróxeno.
As fibras para a súa fabricación requiren algunhas propiedades especiais, como alto contido de celulosa, baixo custo e fácil obtención: razóns polas cales as máis comunmente usadas son as vexetais. O material máis comunmente usado é a polpa de madeira de árbores, principalmente piñeiros (polo prezo e pola calidade da fibra, moi longa) e eucaliptos (moi barata e resistente). Outros materiais como o algodón e o cánabo tamén poden ser utilizados na confección do papel.
Fabricación do papel
En resumo, o proceso de fabricación consta de varias etapas que levan á formación do papel a partir da madeira. As principais etapas son:
miniatura|Fabricación artesanal dunha folla de papel
En esencia, no proceso tradicional para a fabricación de papel prepárase unha suspensión de fibras en auga e escóase nun baruto, de xeito que se produce unha capa de fibras entrelazadas aleatoriamente. A continuación, elimínase a auga desta capa mediante presión e secado. Antigamente esas fibras extraíanse de trapos ou pezas de roupa vellas de algodón ou de liño ou cánabo. A primeira máquina que substituíu o proceso de produción manual construíuse en 1798 e foi mellorada en 1803 co nome de máquina de Fourdrinier.
Posteriormente, a maior parte do papel fabricouse con polpa de madeira, debido ao seu menor custo. Con todo, as fibras téxtiles continúan a empregarse para a fabricación de papeis de alta calidade.
Dende o século XX empréganse diferentes métodos para a fabricación do papel, polpa mecánica de madeira, pasta morena, pasta de palla, pasta de recortes...
Historia
thumb|Unha folla de papel. O papel máis antigo coñecido usado para conter unha mensaxe descubriuse na China e foi datado no 8 a. C., baixo a dinastía Han occidental (206 a. C. - 25). É un anaco duns 10 cm², o papel estaba feito de fibras de liño e é un fragmento dunha carta con preto de vinte antigos identificados. Atopouse en 2006 en Dunhuang, provincia de Gansu, (noroeste da República Popular da China). Antes da aparición do papel os escritos debíanse facer sobre pergamiños, sobre papiros ou sobre superficies como cortiza, follas de plantas, etc.
No Antigo Exipto escribíase sobre láminas de papiro dende antes do 3000 a.C. Fabricábase cun vexetal moi abondoso nas ribeiras do río Nilo, o Cyperus papyrus, e foi o primeiro material que presentou propiedades asociadas ao papel. Posteriormente, na antigüidade grecorromana, o papiro compartiu popularidade co pergamiño, que prevalecería en Europa durante a Idade Media. O pergamiño consistía en peles de becerro, ovella, cabra ou carneiro curtidas con cal e preparadas para recibiren a tinta. Non obstante este proceso resultaba custoso, polo que a partir do século VIII adoitábase a borrar os textos dos pergamiños para reescribir sobre eles (dando lugar aos palimpsestos) perdéndose deste xeito unha gran cantidade de creacións.
O papel
miniatura|Folla de papel histórica feita a partir de cánabo Antes de inventar o papel, os escribas chineses escribían sobre tiras de madeira ou bambú empregando unha punta ríxida, mais estes materiais non facilitaban a escritura, ademais de que supuñan un problema no momento de arquivalos. Despois da introdución do pincel de pelo, substituíuse o soporte polos primeiros intentos de realizar papel a partir de residuos de tea, seda, palla de arroz e cánabo e mesmo algodón. Considérase tradicionalmente que o primeiro proceso de fabricación do papel foi desenvolvido polo eunuco Cai Lun, conselleiro do emperador He da dinastía Han, no ano 105 a.C.
Durante uns 500 anos, a arte da fabricación de papel estivo limitado á China; no ano 610 introduciuse no Xapón, onde se fabricaba o papel a partir de fibras de morus, gampi e mitsumata, e arredor do 750 en Asia Central. Díxose que o coñecemento da fabricación de papel pasouse ao mundo islámico despois da Batalla de Talas no 751 d.C. cando dous fabricantes de papel chineses foron capturados como prisioneiros. Aínda que a veracidade desta historia é incerta, o papel comezou a fabricarse en Samarcanda pouco despois, que se convertería no primeiro centro de produción de papel musulmán do mundo, mellorando o proceso de fabricación. Forón os árabes, quen o introducirón no século XI en España, establecéndose en Xàtiva (Valencia) a primeira fábrica de papel europea (ano 1056). O primeiro documento en papel de Europa é unha carta ditada en castelán medieval e escrita en caracteres gregos e árabes que a condesa Adelaida enviou en 1109 ao seu fillo Roxerio, futuro rei de Sicilia. Este novo material de escritura chegou a París, a través de España, coincidindo coa inauguración da Universidade nesa cidade. A partir deste momento difundiuse a técnica por todo o continente creándose muíños papeleiros en Italia, Francia e Holanda, o que implicou a introdución de marcas de auga ou filigranas para identificar a procedencia do papel.
En Europa, a única materia prima utilizada eran trapos de liño e algodón, polo que a aparición da imprenta xerou un aumento do uso do papel para partir do século XV, provocando unha escaseza destes materiais. Aínda que se tentou utilizar diferentes materiais como substituto, ningún foi un éxito comercial ata 1840 coa introdución do proceso mecánico de trituración de madeira para fabricar polpa, e en 1850 introdúcese o primeiro proceso químico.
Desde entón o papel converteuse nun dos produtos emblemáticos da nosa cultura, elaborándose non só de trapos vellos ou algodón senón tamén de gran variedade de fibras vexetais; ademais a crecente invención de colorantes permitiu unha xenerosa oferta de cores e texturas.
No comezo da chamada "era dos computadores", prevíase que o consumo de papel ía diminuír bastante, pois ficaría obsoleto. Porén, esta previsión foi desmentida na práctica: a cada ano, o consumo de papel vén sendo maior.
De feito, os escritorios consomen moito máis papel despois da introdución de computadores. Iso pode ocorrer ben por que cos computadores, o acceso á información aumentou moito (aumentando a oferta de informacións, aumenta tamén a demanda), ou ben pola facilidade do uso de computadores e impresoras, o que permite que o uso do papel sexa menos racional que outrora (escribir á man ou á máquina dactilográfica demandaba moito máis esforzo, diminuíndo o ímpeto de gastar papel con materiais inútiles). De feito, a porcentaxe de papeis impresos que nunca serán lidos é bastante alta na maior parte dos escritorios (especialmente os que dispoñen de impresoras a láser (que imprimen moitas páxinas por minuto).
Fabricación tradicional do papel
miniatura|Fabricación artesanal dunha folla de papel En esencia, no proceso tradicional para a fabricación de papel prepárase unha suspensión de fibras en auga e escórrese nun baruto, de maneira que se produce unha capa de fibras entrelazadas aleatoriamente. Acto seguido, elimínase a auga desta capa mediante presión e secado. Antigamente esas fibras extrainse de trapos ou pezas vellas de algodón ou de liño, ou da planta do cánabo. A primeira máquina que substitúe o proceso de produción manual construíuse en 1798 e logo foi mellorada en 1803 co nome de máquina de Fourdrinier.
Posteriormente, a maior parte do papel fabricouse con polpa de madeira, debido ao seu menor custo. Con todo, as fibras téxtiles seguiranse empregando ata hoxe en día para a fabricación de papeis de alta calidade.
Fabricación do papel (séculos XX e XXI)
A continuación descríbense distintos procesos que se empregan na actualidade para a elaboración de papel:
Tipos de papel
miniatura|Diferentes obxectos que se poden facer con papel
miniatura|Foto de papel tissue
Procesos de elaboración (máquina continua)
A pasta do refinado pasa a uns depósitos de reserva (chamados tallas) onde uns axitadores manteñen a pasta en continuo movemento. Logo pasa por un depurador probabilístico e por un dinámico ou ciclónico. O depurador probabilístico separa as impurezas grandes e lixeiras (plásticos, achas...) e os dinámicos separan as impurezas pequenas e pesadas (areas, grampas...) Daquela a pasta é levada á caixa de entrada mediante o distribuidor, que transforma a forma cilíndrica da pasta (chega ás tallas por unha rede de distribución de tubaxes) nunha lámina ancha e delgada.
Despois chega á mesa de fabricación, que contén unha malla metálica de bronce ou de plástico, que ao xirar constantemente sobre os rodetes, fai de baruto que deixa escorrer parte da auga, e á vez realiza un movemento de vibración transversal para entrelazar as fibras. As teas transportan o papel por uns elementos desgotadores ou sen carga, entre eles atopámonos os foils, os vacuofoils, as caixas aspirantes, o rodete desgotador ou Dandy Roll e o cilindro aspirante. A función destes elementos é a de absorber a auga que está xunto ás fibras, facendo que a folla quede cun bo perfil (espesor) homoxéneo en todo o ancho.
Despois a folla é pasada polas prensas. Estas están provistas dunhas baetas que transportan o papel e á vez absorben a auga da folla cando esta é presionada polas prensas. O prensado en húmido consta de 4 fases: