cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Poliadenilación
Etiquetado para a degradación en eucariotas
Para moitos ARN non codificantes, como o ARN transferente, ARN ribosómico, ARN nuclear pequeno, e ARN nucleolar pequeno, a poliadenilación é un modo de marcar o ARN para a degradación, en organismos como Saccharomyces cerevisiae. Esta poliadenilación faise no núcleo pola acción do complexo TRAMP, que engade unha cola de arredor de 40 nucleótidos ao extremo 3'. O ARN é despois degradado polo complexo exosoma. As colas poli(A) atopártonse tamén en fragmentos de ARNr humanos, tanto na forma homopolimérica (só con A) coma na heteropolimérica (principalmente A).
En procariotas e orgánulos
En moitas bacterias, poden poliadenilarse tanto os ARNm coma os ARNs non codificantes. Esta formación de colas poli(A) promove a degradación polo degradosoma, o cal contén dous encimas que degradan o ARN: polinucleótido fosforilase e RNase E. A polinucleótido fosforilase únese ao extremo 3' de ARNs e a extensión 3' proporcionada pola cola poli(A) permítelle unirse aos ARNs cuxa estrutura secundaria bloquearía o extremo 3'. Roldas sucesivas de poliadenilación e degradación do extremo 3' pola polinucleótido fosforilase permiten que o degradosoma venza o atranco destas estruturas secundarias. A cola poli(A) pode tamén recrutar RNases que cortan o ARN en dous. Estas colas poli(A) bacterianas son de aproximadamente 30 nucleótidos de longo.
En grupos tan diferentes coma os animais e os tripanosomas, as mitocondrias conteñen tanto colas poli(A) estabilizadoras coma desestabilizadoras. A poliadenilación desestabilizadora afecta a ARNm e a ARN non codificantes. As colas poli(A) teñen como media un tamaño de 43 nucleótidos. As colas estabilizadoras empezan no codón de finalización, e sen elas o codón de finalización (UAA) non está completo, xa que o xenoma só codifica a parte do U ou UA. As mitocondrias das plantas teñen só poliadenilación desestabilizante, e as mitocondrias de lévedos carecen de poliadenilación.
Aínda que moitas bacterias e as mitocondrias teñen poliadenilato polimerases, tamén teñen outro tipo de poliadenilación, realizada pola propia polinucleótido fosforilase. Este encima atópase en bacterias, mitocondrias, plastidios e como constituínte do complexo exosoma de arqueas (das arqueas que o teñen). Pode sintetizar unha extensión 3' na que a gran maioría das bases son adeninas. Igual que en bacterias, a poliadenilación pola polinucleótido fosforilase promove a degradación do ARN en plastidios e probablemente tamén en arqueas.
Evolución
Aínda que a poliadenilación se dá en case todos os organismos, non é universal. Porén, a ampla distribución desta modificación entre os seres vivos e o feito de que estea presente en especies dos tres dominios da vida implica que o último antepasado común universal de todos os seres vivos tiña algún tipo de sistema de poliadenilación. Hai uns poucos organismos que non poliadenilan o ARNm, o cal implica que perderon as súas maquinarias de poliadenilación durante a súa evolución. Aínda que non se coñecen exemplos de eucariotas que carezan de poliadenilación, os ARNm da bacteria Mycoplasma gallisepticum e a arquea halotolerante (tolerante ao sal) Haloferax volcanii carecen desta modificación.
O encima para a poliadenilación máis antigo é a polinucleótido fosforilase. Este encima forma parte do degradosoma bacteriano e do complexo exosoma arqueano, dous complexos encimáticos moi relacionados que reciclan o ARN en nucleótidos. Este encima degrada o ARN ao atacar os enlaces entre os nucleótidos que están no extremo 3' cun fosfato, escindindo un nucleótido difosfato. Esta reacción é reversible, e deste xeito o encima pode tamén estender o ARN engadindo máis nucleótidos. A cola heteropolimérica que engade a polinucleótido fosforilase é moi rica en adenina. A elección da adenina é moi probablemente o resultado das maiores concentracións que hai na célula de ADP en comparación coa doutros nucleótidos como resultado da utilización no metabolismo do ATP como fonte directa de enerxía, o que fixo que fose esta molécla a que se incorporou con maior probabilidade na cola dos ARN en todas as primeiras formas de vida. Suxeriuse que a implicación das colas ricas en adenina na degradación do ARN levou á posterior evolución das poliadenilato polimerases (os encimas que producen as colas poli(A) só con bases de adenina).
As poliadenilato polimerases non son tan antigas. Evolucionaron separadamente en bacterias e eucariotas a partir do encima que engade CCA, o cal é o encima que completa os extremos 3' dos ARNt. O seu dominio catalítico é homólogo ao doutras polimerases. Pénsase que a transferencia horizontal do encima que engade CCA bacteriano aos eucariotas permitiu que o encima que engade CCA de tipo arqueano mudase a súa función ao dunha poli(A) polimerase. Nalgunhas liñaxes de seres vivos, como as arqueas e as cianobacterias, nunca evolucionou unha poliadenilato polimerase.
Benjamin Guggenheim
RMS Titanic
Tanto el coma os seus criados finaron e os seus corpos nunca foron recuperados.
Guitarra
Idade Media
Nos séculos XI e XII poden distinguirse dous tipos de "guitarres" ou "guiternes". Por unha banda a mourisca ou mandora, con forma ovalada de media pera e que se asemella ao laúde árabe e á mandolina. Pola outra a guitarra latina, unha evolución das antigas cedras ou cítaras, de fondo plano, unida por aros con mango longo e cuxo caravilleiro era semellante ao do violín. A primeira delas concorda coa hipótese da orixe oriental da guitarra, unha especie de laúde asirio que se tería estendido por Persia e Arabia, ata chegar á Península Ibérica durante a estancia dos árabes. A segunda, reforzaría a hipótese da orixe greco-latina do instrumento. Ambos tipos están representados nas miniaturas das Cantigas de Santa María de Afonso X o Sabio de 1270, aínda que unha das representacións máis antigas que se conservan está en Europa Occidental, nun Paixonario da abadía de Zwiefalten do ano 1180.
Poliadenilación
Historia
A poliadenilación identificouse en 1960 como unha actividade encimática en extractos feitos de núcleos celulares que podían polimerizar ATP, pero non ADP, formando poliadenina. Aínda que se identificou en moitos tipos de células, non se coñeceu a función desta actividade ata 1971, cando se encontraron secuencias de poli(A) en ARNm. Pensouse ao primeiro que a única función destas secuencias era a protección dos extremos 3' do ARN dos efectos das nucleases, pero máis tarde identificáronse os papeis da poliadenilación na exportación nuclear e tradución. As polimerases responsables da poliadenilación foron purificadas e caracterizadas nas décadas de 1960 e 1970, pero o gran número de proteínas accesorias que controlan este proceso non se descubrirían ata a década de 1990.
Guitarra
Idade Media
No século XIV, os poetas medievais franceses Guillaume de Machaut e Eustache Deschamps nomean nas súas obras á "guiterna" sen precisar o tipo.
A guitarra latina evolucionou ata dar lugar a dous instrumentos diferentes: a vihuela, que estaba dotada de seis ordes (cordas dobres) e que tivo unha ampla difusión entre a aristocracia e os trobadores e músicos profesionais; e a guitarra, de catro ordes e de uso máis popular.
Século XVI
No século XVI comezan a realizarse numerosas composicións para guitarra. A primeira obra para guitarra de catro ordes aparece na obra Tres libros de música en cifra para vihuela, publicada en 1546 por Alonso Mudarra en Sevilla. Nesa época era habitual confundir os nomes destes instrumentos e foi a finais de século cando comezaron a diferenciarse. A guitarra foi utilizada principalmente como instrumento de acompañamento e principalmente coa técnica do rasgueado.
Século XVII
O tratado máis antigo sobre a guitarra española foi publicado en Barcelona en 1596 por Juan Carlos Amat. En 1606 Girolamo Montesardo publicou en Bolonia a primeira grande obra para guitarra, titulada Nuova inventione d'involatura per sonare Il balleti sopra la chitarra espagnuola e G. A. Colonna publicou Intavolatura di chitarra alla spagnuola en 1620.
Habitualmente atribúeselle a inclusión da quinta corda ao músico e poeta andaluz Vicente Espinel. A atribución desta invención realizouna Lope de Vega, pero foi refutada por Nicolao Doici de Velasco (1640) e por Gaspar Sanz (1684) nos seus tratados sobre a guitarra española. Sustentan as súas afirmacións no feito de que once anos antes do nacemento de Espinel, Bermudo mencionou unha guitarra de cinco ordes. Porén, aínda que Espinel non fose o inventor da guitarra española de cinco cordas, probablemente foi quen máis se encargou da súa difusión popular en todas as clases sociais de España. O Nuevo método por cifra para tañer guitarra de cinco cuerdas publicado en 1630 por Doici de Velasco é o máis antigo coñecido, e nel afírmase que "en Francia, Italia e demais países, á guitarra chámaselle española dende que Espinel puxo a quinta corda, quedando tan perfecta como o laúde, a arpa, a tiorba e o clavicordio e aínda máis abundante que estes".
Outros autores contribuíron de forma destacada á literatura sobre a guitarra, como Luis de Briceño, Lucas Ruiz de Ribayaz e Francisco Guerau, entre outros. Na Península Ibérica a guitarra era xa moi utilizada a finais do século XVII, cando Gaspar Sanz compuxo a súa Instrucción de música sobre la guitarra española y método de sus primeros rudimentos, hasta tañerla con destreza. Anteriormente había guitarras de nove cordas: unha corda sinxela e catro ordes.
En todo caso, parece claro que foi en España onde tomou carta de natureza, pois a diferenza das guitarras construídas noutros países e lugares de Europa, onde se fabricaban guitarras sobrecargadas de incrustacións e adornos que as facían case imposibles de tocar, a guitarra española facíase para ser tocada e foi tan popular que incluso Sebastián de Covarrubias, capelán de Filipe II e lexicógrafo español, chegou a dicir que "a guitarra non vale máis que un chocallo, é tan fácil de tocar que non existe un labrego que non sexa un guitarrista".
Aínda que todos os países reivindican a súa intervención na invención da guitarra (con especial mención de Francia), aspectos tales como a forma, a estrutura e a afinación, derivan directamente da guitarra tal como os luthiers ibéricos a deseñaban, sen esquecernos dos europeos como Johan Stauffer, de quen derivan os deseños do seu discípulo C. F. Martin.
Séculos XVIII e XIX
A finais do século XVIII e principios do XIX, algunhas guitarras usaban seis cordas sinxelas e empregaron unhas barras de reforzo debaixo da tapa harmónica. Estas barras foron engadidas para reforzar a estrutura e permitiron adelgazar a tapa para obter unha maior resonancia e unha mellor distribución do son ao longo da tapa harmónica. Outras melloras contemporáneas inclúen o uso dun mastro reforzado e elevado usando madeira de ébano ou palisandro, e a aparición dun mecanismo de parafuso metálico en lugar das caravillas de madeira para afinar. É importante destacar que o rocho elevado tivo un grande impacto na técnica do instrumento, porque as cordas estaban demasiado lonxe da tapa harmónica de xeito que había que apoiar un dos dedos da man dereita para que servise de soporte aos demais. Estas guitarras serían recoñecidas inconfundiblemente como as primeiras guitarras clásicas.
Nos comezos do século XIX, nos traballos dos españois Agustín Caro, Manuel González, Antonio de Lorca, Manuel Gutiérrez e outros construtores europeos, incluídos René Lacote e o vienés Johann Stauffer, atopamos as características dos precursores máis directos da guitarra clásica moderna. Johann Stauffer ten unha reputación lendaria. Na súa tenda aprendeu a construír guitarras C. F. Martin, que máis tarde se trasladaría a Estados Unidos, e cuxa firma segue constrinxindo guitarras hoxe en día. Tamén desenvolveu o rocho elevado, a petición de Luigi Legnani, o guitarrista e primeiro intérprete dos concertos do violinista xenovés Niccolò Paganini. Os seus outros avances na construción da guitarra inclúen un mastro axustable e reforzado con aceiro e as caravillas de parafuso sen fin, que aínda se usan nas guitarras modernas.
Cara 1850 empezou o traballo de Antonio Torres Jurado. Co apoio de Julián Arcas, ambos almerienses, e as súas propias intuicións, Antonio Torres Jurado refinou os soportes estruturais da guitarra, incluíndo sete varas estendidas baixo a tapa harmónica. Aumentou tamén o tamaño da caixa de resonancia e o ancho do mastro. Estas innovacións influíron na mellora do volume do son e a resposta nos graves, así como o descubrimento dunha técnica para a man esquerda para o enriquecemento do repertorio. Agora a guitarra xa estaba preparada tanto para as demandas do solista como para as do conxunto instrumental. A tradición construtiva en Almería mantívose ata os nosos días con construtores como Gerundino Fernández García.
Sanguñedo, Verea
Pozo Mimón
Poza fluvial no transcurso do regato do Sobradiño. Conta unha lenda que un día pasaba un cura montado nunha besta ao carón do regato do Sobradiño cando de súpeto caeu el e máis a besta á poza. Dende aquela algunhas persoas intentaron atopar os corpos sen vida, os cales nunca foron atopados.
Guitarra
Século XX
O luthier español José Ramírez III, xunto ao guitarrista Narciso Yepes, agregoulle catro cordas máis nas graves, sobre un amplo mastro cuxos múltiples trastes permiten ampliar notablemente a gama de son da man esquerda. Narciso Yepes tocou por vez primeira esta guitarra de dez cordas en Berlín en 1964 e, a partir dese ano, foi o seu instrumento habitual nos concertos, especializándose en pezas renacentistas e barrocas.
Tipos de guitarra
Hai dous tipos básicos de guitarra: a guitarra clásica e a guitarra flamenca, de tamaño lixeiramente menor que a clásica, distintas madeiras e outras variacións que a fan menos resoante pero máis percusiva.
Unha variedade da guitarra clásica ou española é a guitarra acústica, cuxa diferenza principal é o material das súas cordas, que é o metal en lugar da tripa ou o nailon. Procede de Estados Unidos, adoita a ser de maior tamaño e co tempo evolucionou para adoptar un sistema alimentado por enerxía eléctrica (pastillas eléctricas), dando lugar á guitarra eléctrica.
Convento de San Francisco de Terrasa
O convento de San Francisco de Asís (en Convent de Sant Francesc d'Assís) é un antigo edificio relixioso de Terrasa que data do comezos do século XVII (1609-1612), en estilo barroco pero con trazas góticas e renacentistas. Atópase na praza do Doutor Robert, no extremo do passeig del Comte d'Ègara e a carón do parque de Vallparadís. Salienta especialmente polo seu claustro decorado con balaustres de cerámica que tratan aspectos da vida de san Francisco e que é unha das seccións do Museo de Terrasa.
Sanguñedo, Verea
Ponte do Cubo
Ponte empregada polos gandeiros para salvar o regato de Quintela. Forma parte da ruta do Briñal.
Cofre das Ágatas
miniatura|330x330px|Cofre das Ágatas. O  Cofre das Ágatas  é unha arqueta destinada a gardar reliquias que se atopa na Cámara Santa da Catedral de San Salvador de Oviedo. Xunto coa Cruz da Vitoria, a Cruz dos Anxos e a Arqueta de San Xenadio, considérase unha das catro obras culminantes da ourivería prerrománica asturiana.
Historia
O Cofre das Ágatas data dos primeiros anos do século X. Doada á catedral no ano 910 por Froila, fillo de Afonso III, e pola súa primeira dona, Nomila Ximenes. En 1934, durante a Revolución de Asturias, os revolucionarios dinamitaron a Cámara Santa de Oviedo e as reliquias e obxectos que alí se conservaban, incluídas a Cruz dos Anxos, a Arca Santa e o Cofre das Ágatas, sufriron graves danos. No ano 1942 procedeuse á súa restauración, pero dun xeito que diversos historiadores consideraron unha violación dos principios arqueolóxicos, artísticos e históricos, pois nalgúns casos reparáronse os danos sen tomar precaucións que permitisen posteriormente diferenciar os elementos orixinais dos engadidos.
En 1977 durante un roubo na Catedral de Oviedo o Cofre das Ágatas desapareceu aínda que logo se recuperou, non obstante a placa colocada no remate da súa tapa non se localizou ata o ano 1989. Por mor dos graves danos que sufriu a Comisión para a restauración das Xoias Históricas da Cámara Santa da Catedral de Oviedo, creada para reparar os danos causados polo roubo de 1977, encargouse da súa restauración. A comisión entregou a Cruz dos Anxos e o Cofre das Ágatas á catedral o 14 de setembro de 1985, e ambos os dous obxectos volveron entón á Cámara Santa de Oviedo.
Descrición
miniatura|394x394px|O Cofre das Ágatas, a [[Cruz da Vitoria e a Cruz dos Anxos. (Cámara Santa de Oviedo).]] É unha arqueta de madeira de alcipreste de forma rectangular, aínda que os lados da súa cobertoira, que ten forma piramidal rectangular truncada, están inclinados e rematan nunha placa colocada horizontalmente. As dimensións do cofre son de 16,5x42,4x27,1 cm. A placa superior colocada sobre a cobertoira mide 150x100 mm., e o peso total do Cofre das Ágatas é de 7.420 gramos.
Agás a base e a placa superior, o Cofre das Ágatas está recuberto con láminas de ouro repuxadas e enfeitizadas con temas florais estilizados. Nesas láminas de ouro realizáronse noventa e nove aberturas, a maioría delas en forma de arcos de ferradura, de medio punto, peraltados ou semielípticos, aínda que tamén conta con aberturas elipsoidais de formas irregulares e de diferentes tamaños. As noventa e nove aberturas reenchéronse con placas de ágata listada de 3 mm. de grosor.
Os laterais da caixa divídense en dous niveis, separados pola abertura que separa a caixa da tapa, e están adornados cunha moldura ondulada na que se incrustan xemas e algunhas representacións de animais.
A base do cofre é de prata maciza e está suxeita por medio de cento vinte e nove cravos. Nesta base atópase unha inscrición que contén os nomes dos doadores e unha representación do Tetramorfos. Os catro símbolos dos evanxelistas aparecen rodeando unha representación estilizada da Cruz da Vitoria, tamén conservada na Cámara Santa de Oviedo, e doada á catedral ovetense por Afonso III, e pola súa dona, a raíña Ximena Garcés, no ano 908. Nesta base atópanse ademais catro semiesferas con beiril fileteado que serven de soporte á caixa, á que están unidas mediante craviños.
A placa colocada no remate da cobertoira é máis antiga que o resto do Cofre das Ágatas. Algúns autores sosteñen que puido ser un cinto franco, realizado no século VIII, ou ben un broche-relicario de estilo carolinxio, labrado ao redor dos séculos VIII e IX. A base da placa é de ouro e está rodeada por celas tabicadas que conteñen fragmentos de granate, e que se prolongan no interior da placa formando debuxos curvilíneos. Nos catro ángulos da placa hai colocadas catro xemas en cabochóns de bordo semicircular, outras catro nos medianeiros longos, tres no eixo maior, e unha no centro. Os espazos carentes de ornamentación da placa enchéronse con esmaltes policromados que forman dragóns, cuadrúpedes, paxaros, peixes, réptiles e árbores estilizadas. Na placa había 655 granates, 4 perlas, 12 esmaltes e 13 cabochóns.
Polo seu formato e estilo ten relación coa Arqueta de San Xenadio, doada polo rei Afonso III a San Xenadio, bispo de Astorga entre os anos 900 e 919.
Inscricións na base
Na base do Cofre das Ágatas, realizado en prata maciza, graváronse cun punzón as seguintes inscricións latinas:
Manuel Castro Pena
Manuel A. de Castro Pena, nado en Tabeirós (A Estrada) e finado en Parada o 31 de outubro de 1978, foi un mestre e político galego.
Traxectoria
Fillo de Serafín de Castro García. Foi mestre de Rubín e en 1934 pasou á escola da Estrada; foi presidente da Asociación de Maestros Nacionales da Estrada. Foi nomeado por José Antonio Primo de Rivera delegado de Falange Española de Pontevedra. O 1 de maio de 1936 enfrontouse, xunto cos seus irmáns, á manifestación obreira da Estrada, resultou ferido e foi detido por quitarlles a bandeira que a guiaba; estivo un mes na cadea. O día 6 de xullo estivo con outros na prisión da Caniza, onde trataron do próximo golpe militar. Logo da detención de Daniel Buhigas foi nomeado Xefe Provincial de Falange de Pontevedra principios de xullo. Poucos días antes do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 botouse ao monte con outros dez camaradas de Pontevedra, e non retornaron á cidade até o triunfo da sublevación. Presentouse na Estrada como xefe provincial da Falanxe e ordenou a construción da estrada do Arnado ata a súa casa en Parada, obra que fixeron obrigados os veciños. Tiña como secretario a Antonio Puig Gaite. En xaneiro de 1937 foi destituído como xefe provincial de Falange, sendo substituído por Jesús Suevos. Ao mes seguinte foron dados de baixa e expulsados os falanxistas da Estrada Abelardo Teira, José Quivén, José Filloy, Lisardo Somoza e o seu irmán José Castro Pena. En xullo de 1938 foi nomeado Delegado de Investigación e Información de FET y de las JONS de Ourense. En 1939 pasou a traballar para a Secretaría Política do Ministerio da Gobernación. Finou en Parada o 31 de outubro de 1978.
Vida persoal
Casou con María Sara Meijide Salgado en 1931, e foi pai de José Luis, Juan José, María de la Paz, Marina, Manuel, María del Carmen e Rafael de Castro Meijide.
Federico Trillo
Traxectoria
É fillo de Federico Trillo-Figueroa Vázquez, político franquista galego. Licenciado en Dereito pola Universidade Complutense de Madrid e Doutor en Dereito. Ingresou no corpo xurídico da Armada en 1974 onde estivo destinado na Fiscalía da Zona Marítima do Mediterráneo e, máis tarde, na Dirección de Construcións Navais Militares. En 1979 accedeu por oposición ao corpo de letrados do Consello de Estado. Retirouse como comandante en 1989 para entrar na actividade política.
Actividade política
En 1983 entrou no gabinete xurídico de Coalición Popular, dirixida por Manuel Fraga Iribarne, desde onde participou na reestruturación do partido, que acabou refundándose no Partido Popular. Pertence á Executiva Nacional dende 1986.
Foi elixido deputado por Alacant dende 1989. Durante os anos 1989 a 1996 ocupou a vicepresidencia da mesa do Congreso dos Deputados. De 1991 a 1996 foi portavoz de Xustiza do grupo popular e comisionado ante o Tribunal Constitucional. O 27 de marzo de 1996 foi nomeado Presidente do Congreso dos Deputados, cargo que mantivo ata o final da VI lexislatura en 2000.
O 27 de abril de 2000, José María Aznar nomeouno Ministro de Defensa do seu segundo goberno. Como tal, en xullo de 2002 ordenou o asalto á illa Perejil, ocupada días antes por militares marroquís, para liberala e devolverlle o statu quo.
Durante o seu mandato produciuse o accidente do Yakovlev 42 en Trebisonda (Turquía) o 26 de maio de 2003, no que morreron 62 membros do Exército español, 12 tripulantes ucraínos e un cidadán bielorruso que volvían de Afganistán. Trillo negouse repetidamente a aceptar unha suposta responsabilidade política ou penal (nin sequera logo da posterior condena a prisión de tres dos seus subordinados por falsificar a identificación de 30 dos cadáveres).
Colaborou na fundación da Asociación de Estudios para el Progreso Social e é membro da Comisión Española de Historia Militar. Dende marzo de 2012 ocupa o posto de embaixador de España no Reino Unido.
Aeroporto de Uagadugú
O aeroporto de Uagadugú é un aeroporto situado no centro de Uagadugú, a capital de Burkina Faso. Foi construído nos anos 60 e atópase a uns 1,5 quilómetros ao sueste da principal área comercial da cidade. Cando foi construído atopábase no extremo sur da cidade, pero Uagadugú dende entón experimentou unha rápida urbanización quedando o aeroporto rodeado. Ademais de ter superado a súa capacidade, o aeroporto é unha importante fonte de contaminación e riscos, polo que o goberno ten plans para construír un novo a 30 quilómetros ao norte da capital.
Mourence
O topónimo galego Mourence pode referirse a:
Anca (zooloxía)
Particularidades nas cabalarías
Nas cabalarías, para lograr unha marcha adecuada, a lonxitude e anchura das ancas deben seren proporcionadas:
Particularidades nalgúns animais silvestres
Os antílopes africanos da familia dos alcelafinos (alcelafos, damaliscos e ñus) presentan a perticularidade, entre outras, de teren unhas alzadas (agullas ou cruz, articulacións das extremidades anteriores) moi altas, bastante máis que as ancas, polo que o seu lombo é descendente, en vez de horizontal, o que os distingue dos demais bóvidos, o mesmo que lles ocorre, en menor medida, ás hienass, o que as diferencia dos outros carnívoros.
Estipe
O termo estipe, derivado do latín stipes, -itis, 'tronco de árbore, pau, vara ou rama', pode referirse a:
María Neves Soutelo
María Neves Soutelo Vázquez, nada en Pontevedra o 16 de decembro de 1982, é unha poeta galega.
Traxectoria
Licenciada en Historia pola Universidade de Santiago de Compostela, especializada en patrimonio documental e bibliográfico, e arquivística.
Gañou en 2007 a XX edición do Premio de poesía Eusebio Lorenzo Baleirón co seu primeiro poemario Código poético. Formou parte do consello de redacción da folla voandeira de poesía AugasVerso. Na actualidade, compatibiliza o seu labor docente na educación pública coa coordinación de obradoiros de escrita creativa e a creación de contidos web.
Anzol
miniatura|200px|Diversos tipos de anzois. Un anzol ou brinca é un dispositivo para a captura de peixes no que se coloca unha carnada para atraeren a estes, e que se engancha no padal, na boca e moi raramente, no corpo do peixe.
Os anzois foron utilizados desde hai séculos polos pescadores para capturaren peixes tanto en augas doces como nas augas salgadas.
No ano 2005, o anzol foi elixido pola revista Forbes como unha das vinte principais ferramentas na historia da humanidade.
Hai unha enorme variedade de anzois no mundo da pesca. Os tamaños, deseños, formas e materiais son variábeis en función da finalidade prevista do anzol.
Forma e construción
As partes dun anzol son:
A punta, que é a que penetra na boca do peixe.
O ollo, burato situado na parte oposta da punta, onde se empata a liña.
A curva ou colo, a parte do anzol que une a punta e o ollo.
A brecha é como se denomina a distancia que separa o colo e a punta.
Os anzois contemporáneos están fabricados con aceiro de alto contido en carbono, aceiro aleado con vanadio, ou aceiro inoxidable, segundo a aplicación.
A maioría dos anzois de calidade se cóbrense con algún tipo de anticorrosivo resistente, resistencia á corrosión que se require cando se utilizan en auga salgada e mentres están almacenados.
Historia
miniatura|80px|Anzol feito de [[óso.]] O anzol, ou dispositivos similares, foi probabelmente utilizado polo ser humano durante miles de anos. Proba diso é que se encontraron anzois en Palestina que datan de ao redor dos anos 7000 a.C.
O home fixo anzois de todo tipo de materiais, incluíndo a madeira, ósos de animais e humanos, cornos, cunchas, pedra, bronce, até o ferro e o aceiro na actualidade.
En moitos casos fixéronse a partir de múltiplos materiais para aproveitar a forza e as características positivas de cada material.
Os noruegueses na década de 1950 aínda utilizaban madeira de xenebreiro para facer anzois.
Os ganchos de aceiro de calidade comezaron a aparecer en Europa nos anos 1600 e a súa fabricación converteuse nunha tarefa para os profesionais.
Castro de Bordelle
O castro de Bordelle ou Monte do Castro é un castro situado no lugar de Bordelle na parroquia de Sarandós, no concello coruñés de Abegondo.
Morfoloxía
Consta dun recinto fortificado de forma ovalada que aproveita a forte pendente polo norte e polo oeste como defensa natural. Polas bandas sur e este existen restos dun pequeno parapeto, hoxe alterado por obras de infraestruturas viarias. Ten unhas dimensións aproximadas de 100 por 58 metros.
O castro está gravemente alterado polo sueste por construción de pistas.
Arqueoloxía
Non se ten noticia de que se realizasen campañas arqueolóxicas.
Ruta rosaliana
A Ruta rosaliana é un percorrido que se fai polos lugares máis singulares na vida da poeta de Galicia Rosalía de Castro, todos eles vinculados sentimentalmente coa escritora, manifestándose de forma patente na obra poética de Rosalía.
Avelino Abuín de Tembra, escritor que elaborou algunha das máis destacadas antoloxías sobre a obra de Rosalía de Castro, foi quen ideou a creación dun itinerario e promoveu a viaxe polos lugares máis sobranceiros na vida da poetisa.
miniatura|300px|Letreiro co plano da Ruta rosaliana en [[Iria Flavia.]]
O Camiño Novo en Compostela
Comeza o itinerario na praza de Vigo en Compostela, ó pé do monumento a Rosalía, que se lle dedicou en 1982, no lugar onde naceu, nunha casa hoxe desaparecida, a carón do Camiño Novo. Por trás da casa estendíanse os campos de San Xosé, de Ramírez e de Cornes, hoxe integrados na zona urbana de Santiago.
Lectura relacionada: "En Cornes", de Follas novas.
miniatura|[[Ortoño, Ames|Ortoño; *Aquí naceu o Seminario de Estudos Galegos * XII-X-MCMXXIII*]]
Ortoño
Pasou Rosalía a súa infancia en Ortoño, concello de Ames, no Castro de Ortoño, domicilio da familia paterna. Neste lugar fundouse en conmemoración da figura de Rosalía o Seminario de Estudos Galegos en 1923.
miniatura|esquerda|Igrexa de San Xulián de [[Bastavales, Brión|Bastavales.]]
Bastavales
San Xulián de Bastavales en Brión é unha importante freguesía da arcebispado compostelán. Na aldea de Soigrexa tivo residencia esporádica Rosalía. As campás do templo de Bastavales son un dos seus elementos máis singulares, instaladas en 1828. Rosalía podía escoitalas dende a casa do Castro de Ortoño. Comezouse a construír a igrexa en 1585 e rematouse en 1772. A nave está orientada cara o abrente, axexando cara o monte Ruibal e o mítico Castro Lupario. Por Bastavales transcorre o río Sar, moi vinculado tamén á poesía rosaliana.
Lectura relacionada: "Campanas de Bastabales", poema 9 de Cantares gallegos (n.º 11 na 2ª edición).
miniatura|300px|[[Torres de Lestrobe ou Pazo de Hermida.]]
Pazo de Hermida
No Pazo de Hermida, en Lestrobe (Dodro), propiedade de parentes próximos, pasou Rosalía tempadas enteiras e mesmo escribiu alí parte da súa obra. Neste lugar naceron Ovidio e Gala, fillos da escritora. O panorama que se contempla é o val do Sar e Ulla e a veiga de Lestrobe.
Lectura relacionada: "Como chove mihudiño", poema 28 (n.º 32 na 2ª edición) de Cantares gallegos.
miniatura|Estatua de Rosalía no paseo do Espolón en [[Padrón, Padrón|Padrón.]]
Padrón
A vila de Padrón está vinculada tamén coa poetisa galega. Na vila padronesa podemos atopar a casa onde Rosalía viviu, na rúa Juan Rodríguez, camiñar paseniño polo Espolón, a carón do río Sar, ou pasear sosegadamente polo xardín botánico de Padrón.
Lectura relacionada: "Estranxeira na súa patría", de Follas novas.
Pazo de Arretén
Lectura relacionada: "Ô pazo d'A...", de Follas novas.
miniatura|esquerda|[[Casa Museo Rosalía de Castro.]]
Casa da Matanza
A Casa Museo está na aldea da Matanza, regresando do pazo de Arretén. A visita ó museo, xunto coa horta, representa un dos puntos culminantes da Ruta rosaliana.
Lectura relacionada: "Miña casiña, meu lar", de Follas novas.
miniatura|Lápida de Rosalía en [[Iria Flavia.]] miniatura|Colexiata de Iria Flavia.
Iria Flavia
Lectura relacionada: "¡Padron...! ¡Padron...!", de Follas novas.
miniatura|esquerda|Mausoleo de Rosalía en [[San Domingos de Bonaval|Bonaval.]]
O Panteón de Galegos Ilustres
En San Domingos de Bonaval, de regreso a Santiago, conclúe a viaxe. En Bonaval está o Museo do Pobo Galego e o Panteón de Galegos Ilustres. Neste lugar sagrado e íntimo podemos contemplar o mausoleo de Rosalía.
Lectura relacionada: "!Adiós¡", de Follas novas.
Aérospatiale Gazelle
O Aérospatiale Gazelle (designacións da compañía SA 340, SA 341 e SA 342) é un helicóptero francés de cinco asentos comunmente usado para tarefas de transporte lixeiro, exploración e ataque. Está impulsado por un motor de turbina Turbomeca Astazou e foi o primeiro helicóptero en contar cunha cola fenestron no lugar dun rotor de cola convencional. Foi deseñado por Sud Aviation, posteriormente Aérospatiale, e fabricado en Francia e no Reino Unido a través dun acordo de produción conxunta con Westland Aircraft. Tamén se fabricou baixo licenza en Iugoslavia por SOKO e en Exipto por Arab British Helicopter Company (ABHCO).
Dende que comezou a operar en 1973 o Gazelle foi mercado e operado por un bo número de clientes de exportación. Tamén participou e numerosos conflitos en todo o mundo, como na guerra do Líbano de 1982, na guerra civil ruandesa ou na guerra do Golfo. No servizo francés o Gazelle foi complementado como helicóptero de ataque polo Eurocopter Tiger, pero aínda segue en uso principalmente como aparello de exploración.
Desenvolvemento
O Gazelle orixinouse nun requirimento do Exército francés para un helicóptero de observación lixeiro que substituíse aoAérospatiale Alouette III; a principios do seu desenvolvemento tomouse a decisión de alongar o helicóptero para permitirlle maior versatilidade e facelo máis atractivo para o mercado de exportación. En 1966 Sud Aviation comezou a traballar nun helicóptero lixeiro de observación para substituír o Alouette II cunha capacidade para cinco persoas. O primeiro prototipo SA 340 realizou o seu voo de estrea a 7 de abril de 1967, e inicialmente voou cun rotor de cola convencional do Alouette II. A cola foi substituída a principio de 1968 por un dispositivo fenestron no segundo prototipo. Construíronse catro prototipos SA 341, incluído un para a firma británica Westland Helicopters. O 6 de agosto de 1971 o primeiro Gazelle de produción realizou o seu voo de estrea. O 13 de maio de 1967 un Gazelle demostrou as súas capacidades de volocidade cando bateu dous récords nun circuíto pechado, chegando aos 307 km/h en 3 quilómetros e aos 292 km/h e 100 quilómetros. miniatura|251x251px|Gazelle do Exército francés Dende o principio o Gazelle atraeu o interese británico, o que culminaría coa sinatura dun importante acordo de desenvolvemento e produción entre Aérospatiale e Westland. O acordo, asinado en febreiro de 1967, permitía a fabricación no Reino Unido de 292 Gazelle e 48 Aérospatiale Puma pedidos polas forzas armadas británicas; a cambio Aérospatiale recibiu unha cota no traballo de fabricación dos 40 Westland Lynx navais para a Armada francesa. Ademais, Westland tería un 65% de participación no traballo de fabricación, e sería un socio de Aérospatiale en futuras melloras do Gazelle. Westland produciría un total de 262 Gazelle de varios modelos, principalmente para varias ramas das forzas armadas británicas, e tamén para o mercado civil.
En servizo co Exército Francés de Aviación Lixeira (ALAT), o Gazelle é usado principalmente como helicóptero anti-carro (SA 342M) armado con mísiles Euromissile HOT. Unha versión de apoio lixeiro (SA 341F) equipada cun canón de 20 mm é tamén usada como variante de combate aéreo co mísil aire-aire Mistral (Gazelle Celtic baseado no SA 341F, Gazelle Mistral baseado no SA 342M). As últimas versións anti-carro e de recoñecemento levan o sistema de imaxe termal Viviane e son chamados Gazelle Viviane. O Gazelle está sendo substituído en tarefas de primeira liña polo Eurocopter Tiger, pero continuará sendo usado nos roles de transporte lixeiro e enlace.
Tamén serviu en todas as ramas das forzas armadas británicas en distintos roles. Os británicos usaron catro variantes do Gazelle. O SA 341D foi designado Gazelle HT.3 na Royal Air Force e serviu como helicóptero de adestramento. O SA 341E foi usado pola RAF oara tarefas de comunicación e transporte VIP como o Gazelle HCC.4. O SA 341C foi designado Gazelle HT.2 e usado para adestrar pilotos polo Royal Navy. O SA 341B foi usado polo Corpo Aéreo do Exército como o Gazelle AH.1.
O Gazelle demostrou ser un éxito comercial que levou a Aérospatiale a desenvolver rapidamente a serie SA 342 Gazelle, que estaba equipada con motores actualizados. A fabricación baixo licenza do modelo non só se realizou no Reino Unido, sendo producido tamén pola firma exipcia ABHCO e a iugoslava SOKO, que fabricou 132 Gazelle. A medida que o helicóptero se volvía vello comezaron a mercarse novos aparellos para o rol anti-carro; así os Gazelle anteriormente configurados como helicópteros de ataque comezaron a utilizarse en tarefas secundarias de apoio, como posto de observación aérea para dirixir o fogo de artillería, control aéreo avanzado para dirixir aeronaves de ataque ao chan, evacuación de baixas, enlace e comunicacións.
Galeuzca
miniatura|Galeusca.
Galeuzca (contracción dos topónimos Galicia, Euskadi e Cataluña) é o nome co que foron designados varios pactos entre partidos e políticos nacionalistas de Cataluña, o País Vasco e Galicia dende 1923 ata a actualidade. O nome Galeuzca empregouno por vez primeira Josep Conangla i Fontanilles o 31 de agosto de 1924 nunha conferencia no Centro Catalán da Habana titulada ''Catalunya. Passat, present i futur''. Segundo o tipo de acordo, de período, ou de interlocutor pódense atopar varias grafías: Galeusca, Galeuzca, Galeuzka, GalEusCa e tamén Galeuscat.
1923-1933
O primeiro pacto, denominado Tripla Alianza, asinárono na sede do Centre Autonomista de Dependents del Comerç i de la Indústria (CADCI) o 11 de setembro de 1923 representantes de varias asociacións e partidos:
No documento reclamábase a plena soberanía política para as tres rexións das que procedían, definidas como nacións e se propoñía a creación dun consello conxunto para unir forzas. Aínda así, durante a ditadura de Primo de Rivera, as diferenzas ideolóxicas entre Estat Català e o PNV e a escasa forza política dos nacionalistas galegos deixaron o proxecto en vía morta. Nacionalistas galegos e cataláns participarían no Pacto de San Sebastián. Non así os vascos.
1933-1941
Ata 1933 non se volveu propoñer a reactivación do pacto, cando o PNV se aliou con Francesc Cambó, Acció Catalana e Palestra. O 2 de abril de 1933, Castelao viaxa a Gernika para participar nun mitin organizado por ANV, no que tamén participaron membros desta formación e o membro de ERC, Riera i Puntí. Alí Castelao asina un convenio de solidariedade entre as tres nacións, xunto a Riera i Puntí e Sabin Seijo, de ANV. O texto asinado dicía así:
O interese por un pacto trinacional foi medrando, uníndose o PNV, e entrando en conversas, que frutificarían no Pacto de Compostela ou Galeuzca, asinado no local do Seminario de Estudos Galegos o 25 de xullo de 1933.
Durante a guerra civil española, e unha vez obtida a autonomía para o País Vasco, o PNV preferiu aliarse con Esquerra Republicana de Catalunya e durante un tempo fíxose moita propaganda do pacto; cando o País Vasco foi ocupado polas tropas franquistas en 1937, o goberno autónomo instalouse en Barcelona.
1941-1946
Durante o exilio, o 9 de maio de 1941, promoveuse un novo pacto en Buenos Aires, baixo o nome de Galeuzca, reclamando a autodeterminación dos tres pobos e o apoio dos Aliados. Os asinantes foron: miniatura|[[Castelao falando en Montevideo nun acto de Galeuzca en 1945.]]
O pacto ratificárono en México o 22 de decembro de 1944 representantes da comunidade catalá de México, PNV, ELA-STV, Partido Galeguista, Estat Català, Acció Catalana, o Secretariado de Militantes de ERC, o Partit Socialista Català e a Unió de Catalans Independents. Estes nomearon un secretariado tripartito formado por Joan Loperena (Cataluña), José Luis Irisarri (País Vasco) e Juan López (Galicia). Entre outros obxectivos, propoñíase combater a ditadura franquista, afirmar a identidade das tres nacións, defender os seus dereitos, traballar polo restablecemento da república e opoñerse á restauración da monarquía.
Este fracaso do pacto afectou moito a Castelao, cuxa relación con Aguirre foi arrefriando, ata o punto que nunha carta a Manuel Irujo culpa da morte do pacto a Aguirre.
1998
A declaración de Barcelona do 18 de xullo de 1998 entre o PNV, BNG e CiU intentaba recuperar este espírito en contra da que consideraban política antiautonomista do presidente do goberno español José María Aznar e tivo como resultado a coalición electoral GalEusCa, que se presentou ás eleccións europeas no 2004.
2008
No ano 2008, constitúese a Federación Galeusca pola Associació d'Escriptors en Llengua Catalana (AELC), Euskal Idazleen Elkartea (EIE) Asociación de Escritoras e Escritores en Lingua Galega (AELG).
Circuíto de Donington Park
Donington Park é un autódromo situado cerca do Castelo de Donington, no noroeste de Leicestershire, Inglaterra.
O trazado é propiedade de Tom Wheatcroft, un entusiasta automobilista millonario. Ocasionalmente, úsase para concertos e outros eventos non relacionados co deporte motor.
Durante varias tempadas acolleu á Fórmula 1. Unha das carreiras máis recordadas foi a do Gran Premio de Europa de 1993 gañada por Ayrton Senna. Dispón dunha tenda que trata sobre deportes de motor, gardando a memoria de Senna.
Na actualidade dispútanse neste circuíto o Campionato Británico de Turismos, a Fórmula 3 Británica, Campionato Británico de Resistencia, o campionato mundial de superbikes e o mundial de MotoGP. O circuíto tamén alberga un museo, onde se pode apreciar a "colección do Grand Prix de Donington", o cal foi aberto en 1973 e contén a maior colección de coches de Grand Prix do mundo.
No ano 2001 foi a sede da presentación da agrupación Stereophonics (A Day at the Races), Ozzfest en 2002 e Download Festival en 2003.
Cevico Navero
Cevico Navero é un concello español da provincia de Palencia (Castela e León). A súa poboación é de 219 habitantes (INE 2012).
Rocamar, Baredo, Baiona
Rocamar é un lugar da parroquia de Baredo, no concello pontevedrés de Baiona, na comarca de Vigo. Segundo o IGE, en 2015 tiña 156 habitantes (80 homes e 76mulleres). Está atravesado pola estrada PO-552.
É considerada como o único lugar urbano da parroquia de Baredo, xa que embrangue a Urbanización "Villa Azul" e o edificio de Rocamar.
Lords of Dogtown
Lords of Dogtown é un filme biográfico dirixido por Catherine Hardwicke e escrito por Stacy Peralta.
Sinopse
Narra a historia dos lendarios Z-Boys, un grupo de mozos surfeiros e skaters do barrio de Dogtown, nos Ánxeles, concretamente na praia de Venice dos anos 70. Cando os Z-Boys levaron a arte do monopatín ás piscinas baleiras das casas, convertéronse nunha pequena lenda californiana.
Harmonio
miniatura|dereita O harmonio é un instrumento de vento con teclado, en aparencia similar ao órgano alemán, pero sen tubos e de moito menor tamaño; é un instrumento musical típico da música devocional empregada en Asia. Aínda que orixinalmente foi concibido como un instrumento doméstico, do mesmo xeito que o piano, o harmonio impúxose rapidamente en moitos templos relixiosos polo seu tamaño e prezo menores que os dun órgano. Orixinalmente o harmonio desenvolveuse en Alemaña a principios do século XIV.
Airbus A310
O Airbus A310 é un avión civil de pasaxeiros bimotor, de medio alcance e fuselaxe ancho de Airbus, o consorcio europeo de fabricación de aeronaves. Foi lanzado en 1978 e desenvolveuse a partir do A300, sendo máis curto que o seu antecesor. Quizais a súa característica máis importante é o seu alcance, polo que foi usado intensivamente nas rutas transatlánticas.
A orixe do A310 atópase dentro dos estudos de deseño orixinalmente realizados para o anterior programa A300, especificamente o deseño máis pequeno A300B10MC. Durante a fase de probas de voo do programa A300 varias aeroliñas falaron con Airbus dicíndolle que tamén había suficiente mercado para un avión máis pequeno, facendo que a compañía iniciase estudos para producir un modelo distinto. O deseño establecido para o avión, despois designado A310, era esencialmente un acurtamento da fuselaxe do A300, equipado cunha nova á e unha configuración de tren de aterraxe máis lixeira para adaptarse á escala máis pequena do aparello. Compartía moitos elementos en común co A300, particularmente en termos da cabina de mando e de subsistemas. Estas semellanzas permitiron que os dous modelos fosen fabricados na mesma liña de montaxe.
O A310 (xunto co A300) parou de fabricarse oficialmente en xullo de 2007, aínda que a súa derradeira entrega foi en xuño de 1998. No mes de agosto de 2010 255 A310 foran entregados, 208 dos cales aínda estaban sendo operados.
Antecedentes
O 26 de setembro de 1967 os gobernos británico, francés e alemán asinaron un memorando de entendemento para comezar o desenvolvemento conxunto do Airbus A300 de 300 asentos. Este esforzo colaborativo deu como resultado a produción do primeiro avión de pasaxeiros do consorcio. O A300 era unha aeronave de fuselaxe ancha de alcance medio-longo; ten a distinción de ser o primeiro bimotor de fuselaxe ancha do mundo. O deseño era relativamente revolucionario para a súa época e contaba con varias innovacións, facendo o primeiro uso de materiais compostos nun avión comercial; durante 1977, o A300 converteuse no primeiro avión compatible coas normas ETOPS, grazas ao seu alto rendemento e stándares de seguridade. O A300 podería ser producido en varios modelos e venderse relativamente ben a aeroliñas de todo o mundo, finalmente chegando ás 816 unidades entregadas.