cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pedro López Bodelo
Traxectoria
Presidente do Sindicato Agrícola de Boimorto y sus Contornos. Militante do PSOE. Na Segunda República foi elixido concelleiro de Boimorto logo da repetición das eleccións municipais do 31 de maio e elixido alcalde de Boimorto o 5 de xuño. Foi destituído en outubro de 1934. . Detido e encausado xunto con Antonio Vidal Novo por reunión clandestina no Sindicato Agrícola o 7 de outubro. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 fuxiu con Manuel Sánchez de Valente e permaneceron agochados. Abríronlle expediente de responsabilidades políticas en xuño de 1938. Entregáronse no cuartel de Sobrado en xaneiro de 1941. Foi xulgado en Santiago de Compostela por auxilio á rebelión e condenado a 8 anos de prisión. Internado na Prisión Provincial da Coruña, saíu en liberdade provisional en xaneiro de 1942.
Bancor
miniatura|[[John Maynard Keynes, impulsor do bancor]] O bancor foi unha proposta de unidade monetaria internacional ideada polo economista John Maynard Keynes nas negociacións que chegaron ao establecemento dos Acordos de Bretton Woods, na súa condición de líder da delegación británica. O nome estaba inspirado no francés banque or ("banco ouro"). Porén, o bancor non chegou a ser instrumentado como moeda global, xa que se empregou no canto del o dólar estadounidense.
Caracterización
Inicialmente, o valor do bancor sería establecido en relación a 30 mercadorías básicas (tamén coñecidas como commodities), unha das cales sería o ouro. O propósito da proposta era estabilizar o prezo medio destas mercadorías co do valor do medio internacional de intercambios e acumulación de riqueza (ou moeda de reserva).
Adicionalmente, Keynes propuña impor impostos aos excedentes da balanza de pagamentos das nacións, co fin de promover o consumo a nivel local e o comercio internacional.
Fracaso do bancor a favor do dólar
Inicialmente, os EEUU fixeron unha proposta similar, que incluía unha moeda chamada "unitas". O entón presidente Franklin D. Roosevelt deulle instrucións ao Secretario do Tesouro dese país para a introdución dunha unidade monetaria internacional. A raíz desta proposta formulouse o coñecido como "plan da unitas".
Con todo, finalmente optouse por executar un novo plan: o dólar estadounidense sería adoptado como moeda xeral de intercambio e aforro, e o seu valor fixaríase permanentemente en relación ao ouro (á taxa de 35 dólares por onza de ouro). Por outra banda, o valor do resto das moedas nacionais sería establecido en relación ao dólar.
Ese sistema persistiu ata o colapso dos acordos en 1971, cando os EEUU, baixo a presidencia de Nixon, abandonaron a obriga de cambiar dólares por ouro a esa taxa, o que conduciu directamente á crise do petróleo de 1973.
Proxectos similares
Con base nesa experiencia xurdiron algunhas tentativas de levar á práctica sistemas de índole semellante, xeralmente para a súa aplicación en países agrupados en bloques rexionais.
Talvez a máis salientable entre esas tentativas sexa a implantada pola Asociación de Nacións do Sueste Asiático (ASEAN). Nese modelo, as mercadorías susceptibles de seren usadas como base do valor da unidade xeral de intercambio están constituídas por un número limitado das moedas nacionais dos países integrantes. Esa listaxe ou "cesta" de moedas é revisada anualmente e modifícase ou non co acordo xeral. Os países mesmos poden propor ou retirar as súas moedas desa cesta.
Suxeriuse tamén que a proposta do bancor foi un dos elementos centrais que determinaron a forma en que finalmente se concretou o euro.
O presidente de Venezuela Hugo Chávez, pola súa banda, propuxo o petro, unha moeda supranacional que se sustentaría nas grandes reservas de petróleo dos países produtores do cru como moeda de reserva internacional para substituír o dólar e facer fronte aos problemas de inestabilidade económica causados pola xeración de diñeiro fiduciario.
Tamén un grupo de economistas das Nacións Unidas propuxo, o 18 de marzo de 2009, a creación dunha nova divisa global para substituír o sistema volátil baseado no dólar, así como para dar pasos coordinados para estimular a economía.
Nun discurso (20 de marzo de 2009) titulado “A reforma do sistema monetario internacional”, Zhou Xiaochuan, o gobernador do banco central da República Popular da China cualificou como visionaria a proposta de Keynes, e propuxo que o FMI adoptase a súa suxestión de dereitos especiais de xiro como unha reserva monetaria internacional en resposta á crise financeira de 2008. O argumento é que unha moeda nacional non é adecuada para ser moeda internacional de intercambio e aforro debido ao coñecido como “dilema de Triffin”, que alude ao conflito de intereses económicos que xorde entre os obxectivos nacionais e os internacionais para os países cuxas moedas serven como moeda de reserva mundial. Consonte informacións posteriores, esa proposta contou co apoio de países como Rusia, a India e o Brasil, mais coa oposición dos Estados Unidos.
Un informe do FMI do 4 de novembro de 2010, baixo a presidencia de Dominique Strauss-Kahn, deu conta de como se podería abandonar o dólar como divisa internacional, para crear unha divisa ao estilo do bancor.
En calquera caso, estímase que na medida en que a importancia tanto política como económica da China aumente, aumentará a presión pola introdución do bancor.
Portugalete, Serres, Muros
Portugalete é un lugar da parroquia de Serres no concello coruñés de Muros, na comarca de Muros. Segundo o padrón municipal (INE 2013) ten 95 habitantes (50 homes e 45 mulleres).
Malvasía (ave)
A malvasía (ou malvasía de cabeza branca) (Oxyura leucocephala) é unha das aves reprodutoras menos frecuentes do continente europeo. A situación das súas poboacións é crítica, en parte pola hibridación coa especie americana da malvasía caribranca. A súa conduta na vida salvaxe é mal coñecida, e os máis dos datos sobre os seus costumes foron obtidos dos exemplares conservados en zoolóxicos con vistas a facilitar a recuperación da especie.
Descrición
Coma outros parrulos do xénero Oxyura teñen a cabeza grande en relación co corpo e o bico ancho e avultado na zona nasal. O corpo é groso, duns 46 cm de lonxitude. Teñen a cola longa e ámbolos dous sexos lávana a miúdo. Malia as súas alas pequenas son voadores rápidos e hábiles. As patas están colocadas, como é típico do xénero, máis atrás do corpo cás doutros patos, alén do centro de gravidade, isto fai que sexan bos nadadores e mergulladores mais dálles un aspecto torpe cando camiñan. esquerda|miniatura|290px|Macho de malvasía
Amosan un gran dimorfismo sexual na plumaxe. Na época reprodutora os machos teñen os lados da cabeza brancos, cun debuxo negro de forma variable individualmente, da parte superior á caluga. Este debuxo permite diferencialo con facilidade da especie americana semellante, a malvasía cariblanca.
Empirismo
miniatura|300px|[[David Hume, un dos empiristas máis importantes, retratado por Allan Ramsay en 1766. (Galería Nacional de Retratos de Escocia).]]
Malvasía (ave)
Descrición
As plumas do corpo son castaño avermelladas cun fino deseño negro. O bico, moi rechamente nesta época, é azul claro brillante. Conservan esta plumaxe entre finais de febreiro ou primeiros de marzo e setembro. O resto do ano a plumaxe dos machos é máis mate e o bico vira a gris escuro.
Empirismo
O termo empirismo provén do grego ἐμπειρισμός (empeirismós), derivado de ἐμπειρία (empeiría, 'experiencia', 'coñecemento', 'habilidade'), cuxa tradución ao latín é experientia, de onde deriva a palabra experiencia.
Malvasía (ave)
Descrición
As plumas dos polos son da cor das xibas pola parte superior, e de cor crema no peito e a barriga. Destacan un debuxo negro na cabeza e as raias castañas de xiba nas meixelas, contrastadas coas liñas crema de debaixo dos ollos e a barba. As aves novas de ámbolos dous sexos son semellantes ás femias. Nos machos novos, a coloración azulada do bico aparece no primeiro outono de vida, e a primeira plumaxe de gala no maio seguinte, pouco despois de cumpriren o ano.
Distribución
miniatura|220px|Mapa de distribución Como aves de cría teñen unha distribución irregular, ocupando pequenas áreas illadas no noroeste de África, Oriente próximo e Asia central e o sur e suroeste de Europa. Así, aparecen en partes de Rusia, Casaquistán, Uzbekistán, Mongolia, Armenia, Irán, Afganistán, Turquía, sur de España, Alxeria e Tunisia. Preténdese restablecer as poboacións en Hungría, que se extinguiran, con soltas de exemplares.
Hábitat
A malvasía escolle preferentemente para vivir lagos con zonas de canaval, preferindo as augas algo salgadas ás doces. Non crían, porén, en augas moi salgadas, nas que non atopan vexetación de ribeira dabondo. Non toleran tampouco rexións con altas temperaturas no verán ou insolación excesiva.
Status das poboacións
Hartmut Kolbe calculou o número total de exemplares da especie contra 1990 nuns 19.000, dos que o 80% vivían en Kazakhstan e Rusia e pasaban os invernos nuns poucos lagos da península de Anatolia. Os cálculos de Kolbe cuantificaban no ano 1992 nuns 1.000 individuos as poboacións reprodutoras do sur de España, Alxeria e Tunisia. Os cálculos do goberno británico estimaban ó número total de exemplares europeos no 2003 en 2.700 exemplares e o número total mundial nunhas 10.000 aves adultas. O IUCN, que establece a lista vermella de especies ameazadas a nivel mundial, ten clasificada a especie dende o 2004 como ameazada, a causa da redución da súa poboación nun 60% en 10 anos. A recuperación da especie en España podería facer nos anos vindeiros menos dramático o seu estado.
Ameazas e hibridación
miniatura|Malvasía de cara branca, especie invasora que se cruza coa malvasía A especie Oxyura jamaicensis, semellante á malvasía, apareceu en estado salvaxe en Europa contra os anos 1960, procedente de exemplares fuxidos da catividade sobre todo no Reino Unido. En 1993 criaban en Europa uns 3.500 exemplares, e a especie estaba a espallarse cara ó sur do continente e o norte de África. No ano 2003 a súa poboación en Gran Bretaña era duns 6.000 individuos, superando xa a da especie autóctona. A hibridación coa especie local está a ameazar as poboacións relictas desta e a dificultar as reintroducións. Os machos da especie americana son máis agresivos cós da europea e expúlsanos dos seus territorios, forzando as femias a copular con eles. Témese que a hibridación produza a desaparición total da malvasía en Europa.
Reprodución
miniatura|260px|Durante as cerimonias de cortexo o macho xira ó redor da femia en círculos amplos. miniatura|Ovo de malvasía. O cortexo comeza cando regresan as áreas de cría en abril. Entre as diferentes técnicas dos machos para atraer ás femias destacan as exhibicións coa cola dereita e movementos rápidos da cabeza. Este comportamento alterna con exhibicións natatorias xirando rapidamente en círculos amplos ó redor da femia co corpo moi elevado por sobre da tona da auga ou ben facendo pasadas a carón da femia, case mergullados e coa cabeza pousada no lombo.
As femias son pouco activas durante a cerimonia. Só ocasionalmente amosan a actitude de estaren coidando as plumas. Fan os niños preferentemente en zonas de vexetación acuática mesta. A miúdo usan as illas de reprodución das pitas de auga ou de patos mergulladores. De feito cando a Wildfowl Trust comezou nos anos 1970 as campañas de recuperación da especie, comprobouse que as parellas que cortexaban comezaban a reprodución só cando se lles ofrecían lugares semellantes construídos artificialmente.
A posta componse de entre 6 e 13 ovos de casca áspera que son ó principio verdes claros e van tomando unha cor branca sucia. Choca exclusivamente a femia, que se é molestada tírase a auga e sae a superficie de novo ben lonxe do niño, permanecendo acotío ata 2 minutos mergullada. Estas ausencias da femia do niño foron confundidas nun tempo cunha falta de atención ós ovos. O macho fica preto do niño ata que os polos saen do ovo, momento no que se xunta con outros machos para formar grupos de muda das plumas.
Os polos tardan entre 23 e 25 días en romper a casca. Son guiados despois pola femia ó longo dos canavais e xunqueiras. Ás veces poden verse pola noite coa nai en augas abertas. Poden voar ós 60 días de vida e acadan a madureza sexual no segundo ano.
Segundo Echegaray García
miniatura|"Neste lugar ás dúas beiras da estrada ao mencer do 15 de setembro de 1936 apareceron asasinados polos fascistas os corpos de [[Marcial Araújo Conde Eugenio Arbones Castellanzuelo Luís Bilbatúa Zubeldia Segundo Echegaray García Adolfo Morgade Pazos Abraham Muñoz Arconada Inocencio Taboada Montoto.
Malvasía (ave)
Alimentación
Son aves vexetarianas, que consomen tanto as partes verdes das plantas coma as sementes. Só por casualidade inxiren pequenos seres vivos. Os polos e as aves máis novas comen en cambio case exclusivamente insectos acuáticos, pequenos crustáceos e moluscos.
Segundo Echegaray García
O pobo non esquece. 15 de setembro de 2007." ]] Segundo Echegaray García, nado en Buenos Aires o 5 de decembro de 1900 e finado en Vigo o 15 de setembro de 1936, foi un perito industrial e empresario galego.
Malvasía (ave)
Medidas de protección
Dende 1993 desenvólvese un programa de protección da especie de ámbito internacional que levou, por exemplo, á eliminación en España dos exemplares híbridos. Diversos programas de reintrodución tentan a recuperación da especie en Francia, Hungría e Italia.
Segundo Echegaray García
Traxectoria
Era fillo de Martín Echegaray Olañeta (1866-1931), propietario da illa de Toralla. Masón, pertencía, igual que pertencera o pai, á Loxa "Vicus" Nº 8. Cando o golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 agochou a Enrique Blein Budiño, exalcalde e amigo da familia. Segundo foi detido e asasinado polos falanxistas en Cabral o 15 de setembro con Eugenio Arbones Castellanzuelo, Abraham Muñoz Arconada, Luís Bilbatúa Zubeldia, Inocencio Taboada Montoto, Marcial Araujo Conde e Adolfo Morgade Pazos. Os seus restos foron trasladados a Buenos Aires, onde descansan no panteón familiar.
Empirismo
En filosofía, o empirismo é un movemento que cre que as experiencias son as únicas (ou principais) formadoras das ideas, discordando, por tanto, da noción das ideas innatas. En ciencia, o termo empirismo adoita utilizarse ao falar do método científico tradicional (que ten a súa orixe no empirismo filosófico), que defende que as teorías científicas deben basearse na observación do mundo, en vez de na intuición ou na fe.
Malvasía (ave)
Medidas de protección
A caza de exemplares híbridos ou da invasora malvasía americana provocou discusións entre os detractores, que vían na hibridación un xeito de reforzar a especie, e partidarios que ven como inexorable a desaparición da malvasía europea se non se suprime a especie importada.
Empirismo
Na antigüidade clásica o empírico referíase ao coñecemento que os médicos, arquitectos, artistas e artesáns en xeral obtiñan a través da súa experiencia dirixida cara ao útil e técnico, en contraposición ao coñecemento teórico concibido como contemplación da verdade á marxe de calquera utilidade.
O empirismo ao longo da historia
Aínda que poden verse antigas formas de empirismo nos labores epistemolóxicos de Buda en oriente, aquí considérase só a evolución das actitudes filosóficas occidentais.
Malvasía (ave)
Bibliografía
1-85-223650-7 3-80-017442-1
Empirismo
Presocráticos
Na Antigüidade clásica existía unha clara separación entre:
Na antigüidade clásica o coñecemento teórico e práctico, como saber universal e necesario, ideal do "saber" era, pois, independente da experiencia, e constitúe a sabedoría. A máxima expresión como coñecemento da verdade, como ciencia, é a metafísica e o modelo ideal de vida o máis próximo posíbel á felicidade, como ética, constitúen o ideal do sabio.
Esta separación do coñecemento e a acción práctica respecto á produción de bens materiais responde a unha tradición aristocrática e guerreira da nobreza ou clase dominante. As artes e os oficios eran propios de escravos ou comerciantes, pero a "sabedoría" (filosofía) era o propio da nobreza e dos homes libres. esquerda|miniatura|100px|[[Epicuro de Samos|Epicuro.]] miniatura|100px|esquerda|[[Demócrito.]]
Pero na Atenas clásica xa apareceu unha dupla actitude de pensamento que se vai a manter ao longo de toda a historia da filosofía en occidente e que hoxe caracterizamos basicamente como racionalismo e empirismo. En realidade responden a dúas actitudes e modos de concibir a función do pensamento e o sentido da vida.
Os presocráticos inician unha reflexión sobre a teoría do coñecemento. Constatan que a razón por unha parte e os sentidos por outra conducen a conclusións contraditorias; Parménides opta pola razón e estima que só ela pode levar ao coñecemento, debido a que os nosos sentidos equivócanos.
Estas concepcións favoreceron a reflexión matemática. Pola contra, foron un obstáculo para o desenvolvemento das outras ciencias, e singularmente das ciencias experimentais. Esta corrente de pensamento prolóngase, aínda que de maneira máis matizada, até Platón, porque os sentidos, segundo eles, non revelan máis que unha imaxe imperfecta e deformada das ideas, que son a verdadeira realidade.
A estes filósofos oponse a corrente epicúrea. Iniciada por Demócrito, contemporáneo de Sócrates. Para eles, os sentidos dannos o coñecemento da realidade. miniatura|100px|[[Platón.]]
Pero os primeiros en manter unha actitude claramente empirista foron os sofistas que negaron as especulacións racionalistas sobre o mundo natural común aos seus predecesores, presocráticos e, sobre todo, a Platón; polo contrario preocupáronse "en tan relativas entidades como o home e a sociedade". O valor da verdade queda restrinxido ao valor concreto da experiencia e o exercicio do poder, ben sexa individual (moral) ou social (política).
Protágoras considérase como o primeiro dos sofistas. Outros foron Gorxias, Pródico, Hipias etc.
Este empirismo interésase pola retórica, no dominio da linguaxe como instrumento esencial para a vida política ateniense e o exercicio do poder.
Aristóteles
miniatura|150px|[[Aristóteles]]
Talvez fose Aristóteles quen mellor expresou o valor do coñecemento da experiencia, aínda que o considerase sometido ao supremo valor do teórico. Na súa Metafísica (982b 11-32), Aristóteles concibe o coñecemento como un proceso:
Lille
miniatura|Porta de París, en Lille Lille é unha cidade do norte de Francia que debe o seu nome ao feito de que foi fundada sobre unha illa. É a capital e a cidade máis poboada da rexión de Alta Francia e da prefectura do departamento do Norte (59). Os habitantes de Lille chámanse "lillois".
Empirismo
Aristóteles
Aristóteles é propiamente un filósofo de tipo racionalista como non podía ser menos nun discípulo avantaxado de Platón, que admite un coñecemento metafísico do ente en canto tal. Como tal é o fundador dun sistema lóxico que garante que se se parte de verdades e se razoa correctamente, chegarase a novas verdades. tal como define a forma argumentativa por excelencia, o siloxismo, partindo da capacidade do entendemento para chegar ao coñecemento intuitivo dos principios e a intuición das esencias como formas substanciais das cosas.
Non obstante, Aristóteles tamén é o primeiro que reflexiona sobre o valor do coñecemento pola experiencia e os razoamentos indutivos, é dicir, o coñecemento científico como "observación da natureza": bioloxía, medicina etc.
Volga
Volga pode referirse a:
Empirismo
Helenismo grecorromano: o período helenístico
miniatura|esquerda|140px|[[Hipócrates (século V a.C. - século IV a.C.)]]
A Volta, Saiáns, Vigo
A Volta é un lugar da parroquia de Saiáns, no concello pontevedrés de Vigo, na comarca homónima. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2020 tiña 30 habitantes (14 homes e 16 mulleres).
Lille
A cidade denomínase Lille debido á súa situación histórica sobre unha illa no medio do Deûle. Ao igual que en francés antigo (L'isle), a denominación neerlandesa (Rijsel) da cidade indica tamén a súa orixe insular.
Empirismo
Helenismo grecorromano: o período helenístico
Porque a civilización propiamente romana non proporcionou grandes avances na ciencia e na filosofía. A filosofía, a medicina e as matemáticas son de orixe grega, así como algunhas técnicas agrícolas. Aínda así, na época romana cabe citar os nomes de Dioscórides, grego, un dos primeiros botánicos; de Lucrecio e a súa obra De rerum naturae (Das cousas da natureza), e de Plinio o Vello (23 - 79 d.C.), autor dunha importante Historia natural na que se citan especies tanto reais coma inventadas.
Lille
Forma unha aglomeración urbana con máis dun millón de habitantes, coas cidades de Roubaix, Tourcoing e Villeneuve d'Ascq, comprendendo o 40% da poboación da aglomeración.
Empirismo
Helenismo grecorromano: o período helenístico
Para J. Kolendo, o progreso técnico romano estaría ligado a unha crise da man de obra, debida á ruptura no abastecemento de escravos non cualificados, baixo o emperador Augusto. Os romanos serían así capaces de desenvolver técnicas alternativas. Por outra parte, para L. Cracco Ruggini, a tecnoloxía traduce a vontade de prestixio das capas dominantes. O período durante o cal a tecnoloxía romana alcanza o seu apoxeo é entre os séculos II a.C. e I a.C., sobre todo na época de Augusto, co cemento, as conducións de chumbo, os guindastres, as máquinas, as cúpulas, os arcos etc. Para a agricultura, desenvolven os muíños de auga.
Lille
A área urbana de Lille traspasa as fronteiras nacionais, incluíndo cidades belgas como Courtrai, Mouscron e Ménin, formando unha área metropolitana de 1 727 525 habitantes.
Empirismo
Helenismo grecorromano: o período helenístico
Non obstante, os sabios romanos foron pouco numerosos e o discurso científico abstracto progresou pouco durante a Roma antiga: "Os romanos, facendo prevalecer as humanidades, a reflexión sobre o home e a expresión escrita e oral, sen dúbida ocultaron para o futuro as realidades científicas e técnicas, deixando á parte algúns grandes pensadores, como Vitruvio ou Apolodoro de Damasco, frecuentemente de orixe estranxeira.
Lille
miniatura|dereita|300px|Praza do xeneral de Gaule, en 2005.
Empirismo
Os conceptos e a experiencia
Os gregos separaron o coñecemento da razón, que coñece por conceptos aplicábeis a multitude de obxectos como coñecemento universal, do mero coñecemento da experiencia que coñece polos sentidos unicamente o individual e concreto.
O como se entenda que son os conceptos, e a súa relación co sensíbel, e ambos os dous na súa relación coa realidade é o fundamento destas dúas actitudes que consideramos os antecedentes do racionalismo e o empirismo.
Os conceptos para o empirismo non son unha garantía de coñecemento obxectivo e por tanto a ciencia ten só un valor relativo e xustificado na xeneralización das experiencias comúns, convencionalmente representadas nos conceptos e na linguaxe.
"O home é a medida de todas as cousas", é a frase que vén resumir esta tendencia. Atribúese a Protágoras, un dos notábeis sofistas con quen Sócrates, (Platón), sostén controversia. Nome que queda historicamente consagrado por dar título a un dos máis coñecidos Diálogos de Platón.
A tradición máis racionalista está representada polo pensamento metafísico grego e a tradición máis ligada á tradición cristiá en Occidente: os presocráticos, Pitágoras, Platón e Aristóteles, e sobre todo o platonismo e o neoplatonismo, pois en último termo este pensamento remite a un primeiro principio, que os cristiáns identifica con Deus. A tradición máis empírica está representada polos sofistas e os escépticos, pero cada escola (estoicismo, cinismo, epicureísmo, pirronismo) e cada momento histórico ten os seus respectivos representantes con diversos matices máis o menos próximos ao empirismo ou ao racionalismo.
Tolomeo, o creador da concepción xeocéntrica do universo, representa un exemplo interesante do empirismo na Antigüidade. Herdeiro da concepción do universo dada por Platón e Aristóteles, o seu método de traballo diferiu notabelmente do destes, pois mentres Platón e Aristóteles dan unha cosmovisión do universo, Tolomeo é empírico. O seu traballo consistiu en estudar a gran cantidade de datos existentes sobre o movemento dos planetas co fin de construír un modelo xeométrico que explicase ditas posicións no pasado e fose capaz de predicir as súas posicións futuras.
Idade Media
En Occidente a caída do Imperio romano deixa todo o saber refuxiado nos mosteiros e queda restrinxido practicamente ao control e poder da Igrexa. O pensamento cristián adoptou durante a Antigüidade e toda a Alta Idade Media o platonismo e o neoplatonismo por ser o pensamento que mellor se adaptaba á súa crenza nun Deus único e creador do mundo, e concedía un sentido transcendente á vida do ser humano, con outra vida posterior, para a que debía ser xulgado por Deus.
A polémica suscitada na Universidade de París por Roscelino e Pedro Abelardo sobre a realidade dos conceptos universais supuxo un novo interese polas cuestións lóxicas e no que máis tarde constituiría o nominalismo, unha das cuestións que maior influencia tivo na "valoración da experiencia".
Esta revalorización da experiencia e a "importancia do coñecemento individual" prodúcense a partir do século XIII, sobre todo pola orde franciscana e a Universidade de Oxford.
En contraposición, os dominicos (Universidade de París) subraiaron un realismo moderado, mantendo a importancia dos universais; Tomé de Aquino, dominico, promove un aristotelismo cristián que tanta influencia tivo na historia da Igrexa (e da ciencia, na Idade Media).
O nominalismo e a navalla de Occam. Crítica da teoría aristotélica do movemento
O chamado nominalismo supón un sentido crítico sobre o valor dos conceptos e o sentido da linguaxe.
Fronte aos argumentos aristotélicos clásicos "cualitativos" ou esenciais e o mundo das "entidades" que se introducen como conceptos en ditos argumentos, Occam establece un principio que pasou á historia como a navalla de Occam ou principio de parsimonia: "Non sunt multiplicanda entia sine necessitate" (non se deben multiplicar as entidades sen necesidade), o que equivale a valorar as explicacións máis sinxelas e próximas á experiencia, antes que recorrer a especulacións arbitrarias e imaxinativas.
Por outro lado, en París, Nicolás de Oresme critica a teoría aristotélica do movemento e, mediante a relación de cantidades por medio de táboas, estuda o movemento relacionando os espazos percorridos e o tempo que se tarda en percorrer ditos espazos, intuíndo os conceptos de velocidade e aceleración, tan importantes para establecer as condicións experimentais do movemento; clasifica estes como "uniforme", "disforme" e "uniformemente disforme". E é o antecedente máis próximo ao estudo do movemento mediante "cantidades relacionadas matematicamente", fundamento do progreso da ciencia dos séculos XVI e XVII e do concepto de análise matemática.
Jean Buridan e a súa "teoría do impetus" analiza o "momentum" ou permanencia do movemento despois de que deixase de actuar a causa que o produce, como ocorre no caso dos proxectís. É o antecedente máis importante do que na ciencia moderna se coñece como o principio de inercia (ou primeiro principio da dinámica).
Renacemento
Os grandes descubrimentos do período final da Idade Media (compás, pólvora, imprenta, as Indias Occidentais) ampliaron enormemente o mundo coñecido até entón e os modos de organización social e da transmisión da cultura a través dos libros.
Este proceso renovador avanza de maneira espectacular no Renacemento, sendo de especial importancia a substitución do ábaco polo algoritmo nas operacións esenciais para o cálculo. Isto faise posíbel pola achega árabe do sistema de numeración decimal, introducindo o cero (xa coñecido na India e polos aztecas) e os grafos numéricos actuais, que fixeron posíbel facer táboas de operacións aritméticas e, sobre todo, ampliar os campos do cálculo, esencial para o comercio que nesta época cultiva a burguesía das cidades.
O saber independízase nas cidades do control da Igrexa (universidades) e a través da influencia de artistas e artesáns, sobre todo a arquitectura, para as novas construcións cidadás, e a metalurxia, esencial para as novas "artes da guerra" pola aplicación da pólvora. A experiencia como fonte de coñecemento adquire un valor social que até entón non tivera. miniatura|250px|O paso ao [[heliocentrismo pola revolución de Copérnico foi determinante para desprazar definitivamente a física cualitativa aristotélica e avanzar cara a unha ciencia física cuantitativa]]
Saitama
Saitama (さいたま市) é un concello xaponés, capital da prefectura de Saitama. Está situado no centro da rexión de Kanto e ó leste da prefectura, na parte leste da illa de Honshu. Ten 217,49 km² de superficie e unha poboación de 1.206.252 habitantes (2009) e unha densidade de poboación de 5.550 hab./km².
Empirismo
Renacemento
O poder social da nobreza vai pasando pouco a pouco a unha clase social nova, a burguesía, e a encontrar un novo fundamento no diñeiro. Diñeiro ao que teñen que recorrer os reis mediante os préstamos dos banqueiros para poder manter uns exércitos baseados na pólvora e non nas "armas dos cabaleiros".
Saitama
O concello de Saitama limita cos concellos de Shiki, Fujimi, Kawagoe, Ageo, Hasuda, Shiraoka, Kasukabe, Koshigaya, Kawaguchi, Warabi, Toda e Asaka.
Empirismo
Renacemento
Leonardo da Vinci non puido ir á universidade por ser fillo ilexítimo, polo que ás veces foi tratado de "inculto", por non saber latín, por algúns dos seus contemporáneos. Sobre eles dixo:
Saitama
División administrativa
O concello de Saitama divídese en 11 barrios (ku 区):
Empirismo
Renacemento
Falar do Renacemento é falar de Leonardo da Vinci, Michelangelo etc. que, se ben non foron especificamente científicos, significaron a apertura do espírito cara aos novos conceptos. Luis Vives, Erasmo de Rotterdam etc. significaron a superación do criterio de autoridade, que tanto limitaba o horizonte do coñecemento na súa dependencia da fe e de duna autoridade como a Igrexa, que controlaba calquera desviación do "establecido".
Idade Moderna
miniatura|160px|[[Francis Bacon (filósofo)|Francis Bacon]] miniatura|160px|[[René Descartes, pai do racionalismo moderno]] miniatura|160px|[[Gottfried Wilhelm Leibniz]]
A filosofía aristotélica tradicional entra profundamente en crise a partir da teoría heliocéntrica e dos progresos que a ciencia estaba acadando aplicando métodos novos de investigación. De especial relevancia é o método "resolutivo-compositivo" de Galileo.
A ciencia intenta "descubrir as leis que rexen a natureza para dominala". ¿Como é posíbel chegar a coñecer desde a experiencia as leis xerais do comportamento da natureza? Danse dous modelos de método de investigación: Francis Bacon e Descartes, e dous modelos de pensamento filosófico e valoración do coñecemento: Racionalismo e Empirismo propiamente ditos.
É neste campo filosófico de oposición racionalismo-empirismo no que frecuentemente se sitúa o empirismo en canto tal. Restrínxese incluso o titulado "empirismo inglés" (Francis Bacon, Hobbes, Locke, Berkeley, Hume), en oposición ao "racionalismo continental" (Descartes, Malebranche, Spinoza, Leibniz, Christian Wolff).
Segundo Descartes o entendemento fúndase en intuicións evidentes postas por Deus na natureza humana, como ideas innatas ou principios do pensamento, a partir das cales é posíbel establecer unhas relacións lóxicas entre as ideas recibidas da experiencia. Este modo de pensar relacionando ideas mediante a análise deu enormes froitos no progreso que durante os seguintes anos tivo o cálculo matemático para o descubrimento e descrición das leis da natureza e as súas aplicacións á ciencia empírica.
Tras o desenvolvemento do cálculo no Renacemento, e da álxebra por Stevin, Vieta, Cardano e outros, fíxose posíbel o cálculo do movemento dos proxectís por Tartaglia; do movemento de caída dos graves por Galileo; o estudo da variación da presión pola altura por Torricelli; o estudo das presións e o descubrimento da prensa hidráulica, e o cálculo de probabilidades, por Pascal; a predición do movemento dos planetas por Johannes Kepler. miniatura|esquerda|200px|[[Isaac Newton.]]
E a culminación deste proceso dáse no seo do racionalismo co propio Descartes, Pascal, Leibniz e Newton. Estes dous últimos, co descubrimento do cálculo infinitesimal, abriron enormes perspectivas na matematización e cálculo de funcións continuas aplicábeis a tantos procesos de cambio continuo na natureza, sendo finalmente a obra de Newton todo un compendio do que veu significar a ciencia física durante os seguintes séculos.
Sobre o modelo deste proceso de reflexión matemática Descartes propón o seu método de investigación científica; unha ciencia que garantiza a verdade pola sucesión de evidencias con certeza que se establecen seguindo as regras do método.
Estas verdades así establecidas correspóndense coa realidade do mundo porque unha das principais ideas innatas é a idea de Deus como ser perfecto e bo, que non pode enganarse nin enganarnos.
Son os racionalistas principais: Descartes, Spinoza, Malebranche, Leibniz, Christian Wolff, Pascal e o grupo de Port Royal en Francia.
Empirismo inglés
John Locke responde ao racionalismo continental, defendido por René Descartes, escribindo a finais do século XVII o seu Ensaio sobre o entendemento humano (1689). miniatura|esquerda|200px|[[John Locke (1632-1704), o máis influente empirista inglés]]
O único coñecemento que os humanos poden posuír é o coñecemento a posteriori (o coñecemento baseado na experiencia). É famosa a súa proposición de que a mente humana é unha tabula rasa ou folla en branco, na cal se escriben as experiencias derivadas de impresións sensoriais a medida que a vida dunha persoa transcorre.
Hai dúas fontes para as nosas ideas: sensacións (provenientes dos sentidos) e reflexións (provenientes das operacións mentais: pensamentos, memorias...). En ambas as dúas fai unha distinción entre ideas simples e complexas. As ideas simples son creadas de modo pasivo na mente, despois de obtelas mediante as sensacións. Pola contra, as ideas complexas créanse despois da combinación, comparación ou abstracción das ideas simples. Por exemplo, a idea dun corno, ao igual que a dun cabalo, son ambas ideas simples, pero ao xuntarse para representar un unicornio convértense nunha idea complexa.
De acordo con Locke, o noso coñecemento das cousas é unha percepción de ideas, que están en acordo ou en desacordo unhas coas outras segundo unhas leis de asociación de ideas.
Pero considerar a idea de "substancia" ou a idea de "causa" como unha "idea complexa" modifica completamente o fundamento de toda a filosofía tradicional baseada na "substancia" como "suxeito" e a "causalidade" como "explicación do cambio ou movemento".
Unha xeración despois, o bispo irlandés George Berkeley (1685-1753) determinou que o punto de vista de Locke abre a porta para un eventual ateísmo. Ideou un empirismo extremo, metafísico, no cal os obxectos existen se son percibidos Esse est percipi (ser é ser percibido) de xeito que un obxecto sempre é percibido porque, se ningún humano non o percibira, Deus sería a entidade encargada de percibilo. A percepción en calquera caso é o fundamento do ser. Tales ideas máis que empíricas responden a un sentido idealista.
miniatura|200px|[[David Hume (1711-1776) sostivo un empirismo que derivou en escepticismo.]]
Por outra parte, David Hume reduce todo coñecemento, en canto tal, a "impresións" e "ideas". Admite dous tipos de verdades: "verdades de feito" e "relación de ideas". Toda idea ten que poder ser reducida a unha impresión correspondente. Cando unha idea xorde da relación entre ideas, o seu contido de realidade ten que depender das impresións que a motivan. Se non encontramos ditas impresións débese rexeitar como produto da mera imaxinación, sen contido de realidade ningún. Tal ocorre coa idea de substancia e a idea de causa.
Un conxunto de impresións xeran unha asociación de ideas respecto a un feito e un xuízo ao respecto. Un asasinato, por exemplo, non é nin pode ser reducido a unha impresión. É unha relación de ideas. A idea do feito de matar un home (recordo dunha impresión) xunto coa idea do "desagrado que produce" na conciencia como impresión interna, queda asociada nunha nova idea: "asasinato" como idea que expresa un xuízo moral relativo ao rexeitamento da asociación das dúas impresións. O asasinato é algo "malo" como apreciación subxectiva moral, pero non ten contido de coñecemento verdadeiro ou falso.
Pero non se atopa ningunha impresión que teña relación directa coa idea de causa. E o contido de realidade dunha idea só ten sentido en referencia á impresión da que se derive. A idea de causa, pois, é algo soamente subxectivo, resultado da asociación na mente de dúas impresións sucesivas cuxa conexión non aparece como evidencia.
O analítico e o sintético; o a priori e o a posteriori
As consecuencias que se derivan do concepto de causa, tal como o concibe Hume, respecto a un coñecemento que pretenda ser científico, non pode ser máis destrutivo. Conduce a un escepticismo, xa que nunca poderemos coñecer o fundamento das nosas impresións e o coñecemento da experiencia nunca nos permitirá saír dun subxectivismo incompatíbel coa ciencia.
Esta crítica da noción de causa segundo o postulado empirista, provocou en Kant, racionalista até entón, o seu despertar do "soño dogmático". Toda a súa obra crítica intenta superar este suposto que facía de todo punto inviábel o coñecemento científico.
O empirismo tanto de Locke como de Hume, deriva ao que se chamou asociacionismo, que vén a reducir o coñecemento a un psicoloxismo como foi entendido posteriormente.
A ciencia tradicional, desde os gregos á idade moderna, procede por conceptos. É independente da experiencia, (o que na idade moderna se conceptualiza como a priori).
Así é como normalmente se valora o coñecemento na consciencia non crítica que identifica o coñecemento co real.
Dáse por suposto que o entendemento é capaz de intuír a esencia universal como forma das cousas percibidas na experiencia. Alí onde se dea o caso do obxecto a tratar, daranse as notas categoriais propias de dito concepto.
A razón, neste xeito de concibir a ciencia, analiza os conceptos de forma separada da experiencia; clasifica e relaciona os conceptos, uns con outros, por medio das "notas" ou "calidades" que os caracterizan; e a razón, aplicando as leis do pensamento, a lóxica, por medio dos siloxismos, obténdose conclusións que son aplicábeis aos obxectos reais con garantía de verdade científica. O resultado é unha ciencia das calidades tal como foi a ciencia aristotélica.
A ciencia así concibida é universal, por tratar conceptos universais que abarcan todo un universo de obxectos, e necesaria, porque se basea nas intuicións verdadeiras das calidades dos obxectos. É por tanto unha ciencia "cualitativa" e "a priori" onde a experiencia xoga un papel claramente secundario.
O racionalismo presenta unha xustificación da ciencia, mediante as ideas innatas, a partir da idea de Deus, pero o argumento non resulta convincente.
O empirismo valora a ciencia como un feito inexplicábel, cun fundamento soamente ocasional e probábel segundo unha indución subxectiva e habitual.
¿Que garantía pode haber de que as conexións entre as ideas teñan correlación coas conexións da realidade?
Pero a ciencia na idade moderna é un feito. Adquiriu, a partir das aplicacións do cálculo matemático, un método e un éxito indubidábel no dominio da natureza e nas súas aplicacións prácticas. Unha ciencia baseada na "cantidade" e a "medida" e nas relacións matemáticas que permiten establecer "hipóteses explicativas" que se confirman na experiencia mediante os experimentos.
Nin os racionalistas nin os empiristas encontran unha razón suficiente das propiedades de dito coñecemento:
A solución kantiana
miniatura|dereita|[[Immanuel Kant (1724-1804).]]
Immanuel Kant intentou realizar unha síntese que fixese posíbel o coñecemento científico universal e necesario pero cuxas verdades non fosen soamente formais e analíticas, senón que puidesen ser materiais. Para iso intentou xustificar a posibilidade e existencia duns xuízos sintéticos a priori, que serían os xuízos propios da ciencia: universais e necesarios, por seren a priori, pero tamén sintéticos porque amplían o coñecemento no seu contido material ao estender os posíbeis predicados con independencia da noción do suxeito, superando as limitacións das verdades de razón.
Para xustificar tales xuízos rexeita que o entendemento sexa como unha "táboa rasa" que se limita a recibir pasivamente a información que lle chegue dos datos sensíbeis, da mesma forma que rexeita a capacidade de intuición do entendemento.
Polo contrario afirma que o entendemento é activo. Considera que a intuición vén dada pola sensibilidade e que os conceptos son elaboración do propio entendemento. e serven como xustificación do coñecemento científico. Ao mesmo tempo, a partir de ditas condicións empíricas, a priori, pódense determinar as condicións xerais da experiencia, o que permite a predición e previsión científica no dominio da natureza.
Pero a cuestión de tales xuízos resulta menos relevante que o problema que presenta acerca dos límites do coñecemento.
Os xuízos sintéticos a priori, é dicir, a ciencia, unicamente son posíbeis na súa referencia ao fenoménico, é dicir, ao campo da experiencia posíbel. A realidade como nóumeno só pode ser pensada, non coñecida.
Idade Contemporánea
Como reacción ante os excesos especulativos dos diversos idealismos que xurdiron da filosofía kantiana, produto da confianza na capacidade "activa" ou creadora do pensamento dialéctico da Razón, o século XIX deu lugar a un xenérico empirismo científico caracterizado polo rexeitamento de calquera tipo de especulación metafísica á que se considerou como o principal inimigo da ciencia e da filosofía. Sen referencia ningunha ás ideas innatas ou ao contido empírico do asociacionismo, característico dos pensadores anteriores, este empirismo supera claramente o escepticismo do empirismo clásico, aceptando a ciencia como un frito que está aí na base mesma da propia experiencia. Unha ciencia que en unión coa técnica constitúe xa unha unidade científico-técnica.
Este é o trazo esencial que caracteriza a moi diversos autores e escolas unidas baixo o concepto do positivismo, de inspiración claramente empirista.
Positivismo
miniatura|180px|[[Auguste Comte (1798-1857).]] miniatura|180px|[[John Stuart Mill (1806-1873).]]
Desde un positivismo extremo até un positivismo case idealista, o século XIX e os comezos do XX ofrece un riquísimo panorama de autores e escolas todas baixo denominación positivista e de inspiración empirista fortemente unidas á idea de progreso no coñecemento científico-técnico. O trazo común que caracteriza a todos eles é o rexeitamento á metafísica como pseudociencia produto da especulación da razón e sen xustificación ningunha.
Este positivismo xenérico toma só en consideración o coñecemento científico, que é produto lóxico da aplicación rigorosa do método científico e da afirmación de teorías que poidan xustificarse na experimentación.
Xorde en Francia, sendo o seu fundador Auguste Comte, quen creou a denominación de positivismo, e toma novas formas da man do británico John Stuart Mill, estendéndose e desenvolvéndose polo resto de Europa até o primeiro terzo do século XX.
Todas as actividades filosóficas e científicas deben efectuarse unicamente no marco da análise dos feitos reais verificábeis pola experiencia.
Caracterízase pola defensa dun método sendo o exemplo ideal a ciencia física que triunfa claramente no dominio da natureza e nas aplicacións técnicas que dela se derivan. A vantaxe fundamental deste método é a súa formalización e a posibilidade de expresar as súas leis en linguaxe matemática, que fai posíbel a construción de modelos teóricos a partir do rigor do cálculo. A unión do método científico como tal e a técnica cada vez é máis estreita, e pouco a pouco van constituír un todo científico-técnico.
O obxectivo da ciencia é explicar, entendendo por tal o poder englobar os fenómenos nun marco teórico de leis xerais.
O ideal dunha ciencia unificada será o último postulado do chamado neopositivismo, cuxo fracaso abre as portas aos novos modos de filosofía actual.
A crítica á metafísica, como busca do que está máis alá da ciencia, considérase a partir do que se chamou as "trampas da linguaxe", o que supuxo un interese no estudo da linguaxe tanto na súa dimensión formal, empirismo lóxico, como en canto liguaxe natural, estudando os "xogos da linguaxe", que deron lugar a toda unha corrente de empirismo concibido como filosofía analítica.
Evidentemente a unidade de método e a súa aplicación aos diferentes obxectos de investigación, así como a rixidez en que se consideren os principios empiristas, dan lugar a unha diversidade de "empirismos" e "positivismos". José Ferrater Mora chega a distinguir até sete empirismos diferentes:
Fenomenoloxía
Máis ligada á herdanza kantiana pero considerando o coñecemento con sentido realista sitúase a fenomenoloxía, que pretende penetrar na esencia do fenomenolóxico para encontrar o fundamento da realidade que o sostén.
A fenomenoloxía asociarse a Franz Brentano como o seu fundador co lema de "volta ás cousas". Desde a psicoloxía considera que a consciencia ten un sentido intencional, o que supón un enfoque completamente novo fronte ao mero asociacionismo psicolóxico do século anterior, que el rexeita, e ofrece un enfoque cara a un realismo de nova fundamentación recuperando a importancia da linguaxe na manifestación do coñecemento.