cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Daniel Westling Bernadotte
Papel na familia real
miniatura|158x158px|Escudo de armas do príncipe Daniel Plo seu matrimonio coa herdeira ao trono Daniel Westling entrou oficialmente na familia real e recibiu, por nomeamento do rei Carl Gustaf, o tratamento e título seguinte: "A súa alteza real Daniel, príncipe de Suecia, duque de Västergötland". Non obstante non está na orde de sucesión ao trono nin pode ser rexente. Como membro da familia real intervén en actos oficiais, canda a princesa herdeira ou en solitario. O seu programa oficial de actividades está coordinado pola casa da princesa herdeira no Palacio Real, onde o príncipe e o seu secretario teñen oficinas. Foi patrón de importantes eventos deportivos, como os Xogos Mundiais de Transplantados de 2011, a Eurocopa de feminina de fútbol de 2013 ou o Campionato do mundo de hóckey sobre xeo de 2013. Desde 2011 é membro honorario da Fundación Hjärt-Lungfonden.
O seu escudo de armas deseñouno o heraldista do Estado, Henrik Klackenberg e foi confirmado polo rei. O escudo é, como a coroa da princesa Vitoria, unha variante do Grande Escudo do Reino de Suecia, substituíndo o terceiro cuartel polas armas de Västergötland e con coroa principesca. No abismo figura o seu brasón persoal, baseado no escudo do concello de Ockelbo.
Lista de episodios de Salvados
Esta é a lista de tódalas reportaxes emitidas do programa Salvados:
Eleccións municipais en Vilagarcía de Arousa
Corporacións democráticas en Vilagarcía de Arousa desde a aprobación da Constitución de 1978. miniatura|dereita|[[Galería de imaxes de casas dos concellos de Galicia|Casa do concello de Vilagarcía de Arousa]]
Miguel Ángel Asturias
Miguel Ángel Asturias Rosales, nado en Cidade de Guatemala o 19 de outubro de 1899 e finado en Madrid o 9 de xuño de 1974, foi un escritor e diplomático guatemalteco. Recibiu o Premio Nobel de Literatura en 1967 e un ano antes, obtivo o Premio Lenin da Paz.
Biografía
En desacordo co ditador Manuel Estrada Cabrera mudouse coa súa familia ao interior do país a unha vila chamada Salamá. Durante parte da década dos anos 20, estudou a sociedade e a relixión Maia, traduciu o Popol Vuh, o sacro libro Quiché dos Mayas, traballo que rematou en 1926. Estudou Medicina e Dereito no seu país, sendo dirixente do movemento de Reforma Universitaria, e Antropoloxía na universidade da Sorbona (París). En 1942 saíu elixido deputado en Guatemala. Posteriormente foi nomeado embaixador en distintos países suramericanos. En 1954, exiliouse. Tras ser rehabilitado, nos anos 60 foi embaixador en Francia.
Obra literaria
Novelista e escritor de contos do realismo máxico, influído nas súas orixes polo surrealismo, moi pronto, sen renunciar a ese sinal, penétra no seu campo predilecto: a mitoloxía indíxena, a propia terra (o telúrico, en termo moi actual), no sentido de compromiso cos desgustos dos campesiños sometidos ao xugo colonialista, o que se comeza a ver xa nos títulos das súas obras. Xunto a iso, e faceta non menos importante, a calidade e sonoridades da súa prosa apenas admiten comparación na literatura castelá do século XX.
Publica Leyendas de Guatemala (1930) ao redor de mitos e lendas nativas e mestizas. Na súa soada novela El señor Presidente (1946) retrata (como farán García Márquez en El otoño del patriarca, Roia Bastos en Yo el supremo, ou Vargas Llosa en La fiesta del Chibo) a un típico ditador latinoamericano por procedementos grotescos e burlescos, pero nun marco de forte contido ético e social en que a morte e a inxustiza se atopan moi presentes.
Hombres de maíz (1949) é recoñecida por moitos como a súa obra mestra. Novela típica do realismo máxico, aprécianse na mesma igualmente as voces e os rostros do oprobio e a inxustiza, pero en termos de crúa explotación colonialista. Para iso, o máis resaltable é que o autor logra, de forma case sobrenatural (Juan Rulfo é outro mestre nesta arte), axustar a linguaxe e o ritmo da súa prosa aos da raza que retrata, as súas fantásticas crenzas, os seus antigos xeitos e costumes.
Insistiu en parecidos temas nas súas seguintes obras, como nas polémicas novelas denominadas como "La trilogía de la república de la banana" que é conformada por: Viento fuerte (1950), El Papa verde (1954) e Los ojos de los enterrados (1960).
O teatro de Miguel Ángel Asturias é menos coñecido, aínda que abunda no inconformismo e a crítica social: Chantaje e Dique seco, ambas as dúas de 1964.
Obra
miniatura|El papa verde de Miguel Ángel Asturias na [[Biblioteca General Salvat.]]
Jacinto Benavente
Jacinto Benavente y Martínez, nado en Galapagar (Madrid) o 12 de agosto de 1866 e finado no mesmo lugar o 14 de xullo de 1954, foi un dramaturgo, director, guionista e produtor de cinema español, gañador do Premio Nobel de Literatura en 1922.
Formación
Era fillo do notable médico pediatra Mariano Benavente, circunstancia que adoita relacionarse polo interese que mostrou pola infancia no seu libro Nenos (1917) e nas súas obras de teatro infantil.
Recoñecementos
Ingresou na Real Academia Española en 1912, ocupou en 1918 un escano no Congreso dos deputados e en 1947 asumiu, a título honorario, a presidencia da Confederación Internacional de Sociedades de Autores e Compositores. En 1924 recibiu o título de fillo predilecto de Madrid concedido polo seu Concello. Conquistou prezados galardóns: Premio Nobel de Literatura en 1922 ("por continuar dignamente as tradicións do teatro español"), Gran Cruz de Afonso X o Sabio en 1924, Medalla de Mérito no Traballo en 1950.
Homosexualidade
A súa notoria condición de homosexual tivo moito que ver con que nos anos 1940 se lle retirase o nome das principais carteleiras, aínda que logo regresase a Madrid varios anos despois para alegría dos seus seguidores.
Obra
Abordou case todos os xéneros teatrais: traxedia, comedia, drama, sainete. Todos os ambientes atoparon cabida e expresión cabal na súa escena: o rural e o urbano, o plebeo e o aristocrático. O seu teatro constitúe unha galería completa de tipos humanos. A comedia benaventina típica, costumista, moderna, incisiva, supón unha reacción contra o melodramatismo desorbitado de Echegaray. Lonxe do aparello efectista deste último, Benavente constrúe as súas obras tomando como fundamento a vida. Realismo, naturalidade e verosimilitude son os tres supostos de que parte a súa arte, sen excluír en moitos momentos certo hálito de poesía ou de exquisita ironía. Coñece perfectamente todos os recursos escénicos e sabe dar relevo dramático ás accións máis intranscendentes. En realidade pode dicirse que coa súa primeira obra, El nido ajeno (1894), en que expón un problema de celos entre irmáns, abre un novo período na dramaturxia española.
En Cartas a mujeres (1893) advírtese xa o seu interese pola psicoloxía feminina, característica que aparecerá en toda a súa actuación teatral; El nido ajeno (1894), Gente conocida (1896) e La comida de las fieras (1898) constitúen unha reacción contra o teatro moralizador de Tamayo ou de Galdós.
A partir de 1901, o seu teatro adquire maior profundidade con obras como La noche del sábado (1903), «novela escénica» impregnada de poesía; El dragón de fuego (1903) e Los intereses creados (1907), hábil combinación de sátira e humor, onde culmina a súa arte innovadora. Nela póñense en movemento os personaxes da «commedia dell'arte» italiana, con psicoloxía española, e faise unha sutil e perspicaz crítica do positivismo imperante na sociedade contemporánea. A obra logrou tan entusiasta acollida, que o público afervoado levou ao seu autor ao 'cabalo' ata o seu domicilio, ao termo da súa representación no Teatro Lara de Madrid.
En 1908 estreou La fuerza bruta, fundando ao ano seguinte, xunto co actor Porredón, un teatro para nenos. Noutras obras os principios educativos mestúranse con ambientes e motivos fantásticos (El príncipe que todo lo aprendió en libros, 1910).
En Señora ama (1908) e La malquerida (1913), ambas de ambiente rural, inspiradas na vila de Toledo na que pasou longos períodos de tempo, presenta como personaxes centrais caracteres femininos dominados sexualmente por homes de escasa altura moral. miniatura|250px|Monumento a Jacinto Benavente nos Xardíns do Retiro de Madrid.
Obra destacada
Cultivou ademais a poesía (Versos, 1893), o conto, o xornalismo e outras modalidades literarias (Cartas de mujeres, 1893; Pensamientos, 1931) con moi destacado acerto.
Crítico de teatro no xornal El Imparcial, recolleu os seus artigos en De sobremesa (1910, 5 volumes), El teatro del pueblo, Anotaciones (1914) e Crónicas y diálogos (1916).
Adaptacións ao cinema
Atento á innovación que supuxo para o mundo do teatro e a literatura a posta en imaxes de historias coa chegada do «cinematógrafo», comandou unha adaptación do seu soado Los intereses creados en 1911 que, segundo os historiadores de cine é a mellor translación á pantalla dunha obra súa. Se non se fixo ningunha obra mestra máis coas súas historias, quedan no recordo un par de títulos non memorables pero si apreciables: La malquerida (1939, José López Tarso); Vidas cruzadas (1942, Luís Marquina); La noche del sábado (1950, Rafael Gil); Pepa Doncel (1969).
Comentarios sobre o estilo
A súa penetración e coñecemento do idioma castelán son destacados, introducindo hábiles críticas sobre o mal uso que del se fai nos ambientes cotiáns. É especialmente sutil na ironía con que denuncia a manipulación que do entendemento pode facerse desde medios xurídicos, políticos ou informativos, coa alteración da sintaxe e lexicografía (véxase a conclusión de Os intereses creados, onde unha sentenza acusatoria se troca en exculpatoria, coa simple transposición dunha coma). O seu intelecto semántico excede claramente o doutros autores, non menos dignos, da lingua cervantina; sendo posible atopar unha remembranza da arte expresiva de Oscar Wilde.
Porrás de Abaixo, Oleiros, Carballedo
Porrás de Abaixo é un lugar da parroquia de Oleiros, no concello lugués de Carballedo, na comarca de Chantada. Segundo o INE en 2016 tiña 2 habitantes, 2 mulleres, xunto con Porrás de Arriba.
Toponimia
O topónimo é un fitónimo, deriva do latín, allo porro. De Abaixo, por estar na parte baixa do pobo.
Blake Griffin
Blake Austin Griffin, nado o 16 de marzo de 1989 en Oklahoma City, Oklahoma, é un xogador de baloncesto profesional estadounidense que xoga nos Boston Celtics da National Basketball Association (NBA). Xogou a nivel universitario no equipo da Universidade de Oklahoma, onde foi nomeado "Xogador Nacional do Ano" no seu ano sophomore. Alí xogou durante dúas temporadas antes de se presentar para o Draft da NBA de 2009, onde foi seleccionado como primeira elección polos Clippers.
No equipo anxelino, porén, perdeuse o primeiro ano debido a unha lesión na rótula esquerda durante o último partido da pretemporada. Na seguinte temporado, no que sería realmente o seu primeiro ano, foi seleccionado para xogar o All-Star, gañou o concurso de mates e foi recoñecido como Rookie do Ano. De facto, no ano 2011, foi escillido pola revista norteamericana Sports Illustrated como un dos 15 mellores novatos de todos os tempos. Desde aquela Griffin participou no All-Star en todas as temporadas, axudando ao seu equipo a ser un habitual dos Play-offs polo título.
Universidade
Xogou dúas tempadas cos Sooners da Universidade de Oklahoma, o seu estado nata, nas que fixo unha media de 18,8 puntos e 11,8 rebotes por partido. No seu primeiro ano no equipo foi incluído no mellor quinteto, tanto absoluto como de novatos, da Big 12 Conference, tras facer unha media de 14,7 puntos e 9,1 rebotes por encontro. Recibiu os premios de Mellor xogador do ano de Associated Press, o Premio John R. Wooden, o Premio Naismith e o Sporting News. Como Sam Bradford logrou o mesmo ano o Trofeo Heisman, os Oklahoma Sooners conseguiron ser a segunda universidade en ter aos gañadores do trofeo ao mellor xogador tanto en baloncesto como en fútbol americano no mesmo ano (Gary Beban gañou o Trofeo Heisman e Kareem Abdul-Jabbar o USBWA "Player of the Year" en 1968 para UCLA).
NBA
Foi seleccionado por Los Angeles Clippers no primeiro posto do Draft da NBA de 2009, e posteriormente, o 9 de xullo, facíase oficial a súa contratación por parte do equipo anxelino. En outubro de 2009 sufriu unha grave lesión de xeonllo que lle obrigou a apartarse das pistas durante toda a súa primeira tempada, aprazándose así o seu debut na NBA, que se produciu o 27 de outubro de 2010, conseguindo 20 puntos e 14 rebotes ante Portland Trail Blazers. O 20 de novembro bate a marca de anotación para un rookie dos Clippers, ao conseguir 44 puntos nunha derrota ante New York Knicks. É elixido Rookie do Mes de novembro, tras facer unha media de 20,2 puntos e 11,6 rebotes por partido, liderando ambas as clasificacións de novatos. Debido ás súas habilidades para o mate, élle concedido o alcume de "High Griffinition". Foi seleccionado ademais para xogar o concurso de mates (Sprite Slam Dunk Contest) do All Star de 2011 e o partido do All-Star celebrado no Staples Center dos Ánxeles, sendo seleccionado no seu ano rookie, un fito logrado por moi poucos xogadores na historia da NBA.
Na tempada 2012-13, Griffin foi elixido como titular no NBA All-Star Game de 2012, xunto co seu compañeiro Chris Paul. Tamén foi seleccionado para participar no Rising Stars Challenge. Na primeira rolda Griffin axudou aos Clippers a gañarlles aos Grizzlies en 7 partidos, pero nas semifinais os San Antonio Spurs gañáronlles en 4. Griffin foi seleccionado para o equipo dos Xogos Olímpicos de 2012 de Londres, pero perdeunas por unha lesión. Ao ano seguinte volveu ser seleccionado para o All-Star e clasificouse de novo co seu equipo para os Play-offs.
LARSA
LARSA (acrónimo de Láctea Agrícola Rodríguez Sociedad Anónima) é unha empresa láctea e de derivados lácteos fundada polos irmáns Rodríguez López. Actualmente forma parte do Grupo Capsa.
Historia
En 1933 os irmáns Rodríguez López comezaron a producir de xeito profesional queixo plano tipo Arzúa na Granxa Arxeriz. Co tempo abriron unha planta industrial en Chantada e despois da guerra civil fundaron a Central Leiteira de Vigo.
En 1947 naceu Larsa como marca, coa creación de Lacto Agrícola Rodríguez, S. A. con sede en Vilagarcía de Arousa. Alí fabricaban varios tipos de queixo e a partir de 1962 leite en bolsa e posteriormente tetra-pack. En 1964, abreu a Central Leiteira en Balaídos (Vigo) e ampliou a produción a leite pasteurizado, sobremesas e nata. Nos anos 70 xa vendía en toda España.
Na década de 1980 mercou a fábrica Arxeriz en Outeiro de Rei, Iberolacto en Ourense, Xeve en Pontevedra, Ilasa en Madrid e Vega de Oro en Meira. Larsa chegou a ter 1.200 empregados e 6.000 puntos de venda cunha facturación de 20.000 millóns de pesetas. A finais desa mesma década, Larsa participou na reestruturación do sector lácteo galego, integrándose no grupo Iberlat.
En 1991 foi adquirida por Union Laitière Normande (ULN). En 1992 modernizou a planta de Vilagarcía centrando alí a produción de Larsa. En 1992 modernizouse a planta de Outeiro de Rei pasando toda a fabricación en brik a Outeiro de Rei (planta de Arjeriz) e toda a fabricación de queixo a Vilagarcía. En 1994 pasou a mans de Central Lechera Asturiana (CLAS). En decembro de 1997 integrouse en CAPSA xunto con CLAS e Ato. CAPSA é un dos maiores grupos lácteos de España.
A empresa cumpre as normativas UNE-EN-ISO 9001:2008 de calidade en Vilagarcía e Outeiro de Rei. En Lugo tamén coa UNE-EN-ISO 14001:2004.
Ácido glicérico
O ácido glicérico é un azucre ácido natural de tres carbonos do grupo dos ácidos aldónicos coa fórmula C3H6O4. É doadamente soluble en auga e alcohol. Os sales e ésteres do ácido glicérico denomínanse gliceratos.
Estereoquímica
O ácido glicérico posúe un carbono asimétrico ou quiral, polo que ten isómeros D e L. O ácido D-glicérico atopouse como tal en diversas plantas (son moi comúns nos seres vivos os seus derivados fosfatados). O ácido L-glicérico atopouse na bacteria Pseudomonas elodea.
Bioquímica
Varios derivados fosfatados do ácido D-glicérico teñen importancia biolóxica, xa que son importantes intermediarios bioquímicos na glicólise, fermentación alcohólica e ciclo de Calvin da fase escura da fotosíntese. Entre eles están: o 2-fosfoglicerato, o 3-fosfoglicerato, o 1,3-difosfoglicerato, e o 2,3-difosfoglicerato.
Síntese
O ácido glicérico obtense tradicionalmente por oxidación do glicerol con ácido nítrico ou tratándoo con bromo e auga. Tamén se forma pola descomposición espontánea da nitroglicerina. É común hoxe a súa produción biolóxica, por exemplo con certas bacterias do ácido acético a partir de glicerol. Tamén se pode obter oxidando glicerol con catalizadores de ouro/grafito.
Hámster
Un hámster é un roedor pequeno. Existen moitas especies distintas, a maioría distinguidas polas bolsas expandibles sobre as meixelas, as cales van desde as meixelas ata os ombros. Son roedores pertencentes á subfamilia dos múridos (Muridae). As distintas especies agrúpanse en varios xéneros entre os que destacan Cricetus, Mesocricetus e Phodopus.
A maioría dos hámsteres encontrados en tendas de mascotas son hámsteres sirios. Os hámsteres foron empregados en investigaciones científicas para o estudo de múltiples enfermidades.
Descubrimento do hámster sirio
En 1839, o zoólogo británico George Waterhouse achou un hámster en Siria, chamándoo Cricetus auratus, ou hámster dourado. A pel do hámster estivo en exposición nun museo británico. O hámster sirio foi ignorado pola ciencia europea durante século seguinte. Ó redor do ano 1930, o zoólogo e profesor da universidade de Xerusalén Aharoni encontrou unha nai e crías de hámster no deserto sirio. Para cando regresó ó seu laboratorio, a maioría escaparan ou morreran. Os hámsteres remanentes foron doados á Universidade de Xerusalén, onde foron criados con éxito. Debido a que eran levemente maiores en tamaño ós encontrados por Waterhouse chamóuselles Mesocricetus auratus, inda que posiblemente se tratase da mesma especie. Mesocricetus aratus é o nome científico actual do hámster sirio.
miniatura|dereita|200px|Hámster miniatura|dereita|O hámster é un [[roedor]]
Las Quintanillas
Las Quintanillas pode referirse a:
Lugares de España:
Federación Socialista Asturiana
A Federación Socialista Asturiana (FSA-PSOE) é unha organización política de corte socialdemócrata que constitúe a federación asturiana do Partido Socialista Obrero Español.
Historia
Tras a creación do PSOE o 2 de maio de 1879, iranse organizando grupos socialistas nas principais localidades asturianas. Desta maneira xorde en 1891 a agrupación local de Xixón, á que lle segue a de Oviedo en 1892, e as de Mieres e Sama de Langreo (Langreo) en 1897. Entre os anos 1899 e 1901, o socialismo arráigase en Asturias, celebrándose o 27 de xaneiro de 1901 no Centro Obreiro de Oviedo o Congreso fundacional da Federación Socialista Asturiana do Partido Socialista Obreiro Español (FSA-PSOE). Manuel Vigil Montoto é elixido presidente do primeiro Comité Provincial.
En 1934, a FSA formou parte da alianza obreira formalizada na UHP e estivo a favor do pacto subscrito entre o sindicato socialista UXT e a Confederación Rexional do Traballo de Asturias, León e Palencia da organización anarcosindicalista CNT. A UHP —á que se lle irían sumando logo outras organizacións obreiras— tivo unha importancia significativa na Revolución de 1934.
Durante a guerra civil, o socialista Belarmino Tomás presidirá o Consello Interprovincial de Asturias e León, transformado logo en Consello Soberano de Asturias e León.
Tras o franquismo e coa Transición Española, a FSA recobra protagonismo. Nesa época Felipe González dará un mitin no estadio de El Molinón de Xixón ao que asisten 25.000 persoas.
A FSA consegurirá alcanzar a Presidencia do Principado en 1983 con Pedro de Silva Cienfuegos-Jovellanos. En 1991 sucédelle Juan Luis Rodríguez-Vigil Rubio, quen tras presentar a dimisión polo escándalo do Petromocho será substituído por Antonio Trevín Lombán en 1993. Tras unha lexislatura na oposición, a FSA consegue en 1999 da man Vicente Álvarez Areces acceder de novo ao goberno autonómico, grazas en parte á inestabilidade xerada pola ruptura de Sergio Marqués co PP, fundando a URAS, en 1998.
Tras os seis meses do goberno en minoría de Francisco Álvarez-Cascos, presidente por Foro Asturias, a FSA recuperou en 2012 a presidencia de Asturias con Javier Fernández Fernández. Foi reelixido nas eleccións de maio de 2015. thumb|250x250px|[[Javier Fernández Fernández (político)|Javier Fernández, secretario xeral da FSA desde 2000 ata 2017, nun mitin en Mieres.]]
Na crise do PSOE do 2016, emerxeu un novo liderado na FSA-PSOE que desembocou no 32 congreso e a elección de Adrián Barbón como secretario xeral o 1 de outubro de 2017. O propio secretario xeral foi o cabeza de lista das eleccións autonómicas o 26 de maio de 2019, obtendo seis escanos máis que os obtidos por Javier Fernández en 2015. Adrián Barbón tomou posesión como Presidente do Principado de Asturias o 20 de xullo de 2019.
O Ancao Pequeno, Mondriz, Castro de Rei
O Ancao Pequeno é un lugar da parroquia de Mondriz no concello lugués de Castro de Rei na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 8 habitantes (5 homes e 3 mulleres).
Illa Graciosa
miniatura|Vista desde o satélite
Paul Weingartner
Paul Weingartner nado o 8. de xuño de 1931 na cidade de Innsbruck é un filósofo austríaco especializado en filosofía da ciencia.
Illa Graciosa
A Illa Graciosa (en portugués, Ilha Graciosa), tamén coñecida como a Illa Branca, pertence ao Grupo Central do arquipélago dos Azores, Portugal. Ten unha área de 60,84 km² e unha poboación de 4 400 habitantes. Mide 10 km de longo e 7 km de largo.
Historia e características
Descoñécese a data do seu primeiro avistamento mais, como as veciñas illas do Grupo Central do arquipélago dos Azores, a Graciosa foi explotada por navegantes portugueses durante o primeiro cuarto do século XV. A data de 2 de maio de 1450, aceptada tradicionalmente como a do seu descubrimento, carece de soporte documental. É correcto que, no inicio da década de 1440, por orde do entón donatário das illas, o Infante D. Henrique, deixárase gando vacún e porcino na illa, creando condicións para un futuro poboamento.
Paul Weingartner
Estuda filosofía, física, matemáticas, psicoloxía e pedagoxía na Universidade de Innsbruck (1954-1961). Obtén un doutoramento en 1961, é invitado como estudante posdoutoral co Profesor Karl Popper na Universidade de Londres e posteriormente como investigador na Universidade de Múnic (baixo a tutela do Profesor Stegmüller). Comeza a dar clase en 1965 na Universidade de Graz. Desde 1971 traballou como profesor de filosofía na Universidade de Salzburgo (profesor emérito desde 1999). As súas liñas de investigación concentráronse en torno a : Lóxica, filosofía da ciencia e as condición de fronteira nas problemáticas filosofía-relixión.
Doutor honoris causa (Dr. h.c.) pola Universidade Marie Curie Sklodowska, Lublin, (Polonia) 1995 e membro da Academia das Ciencias de Nova York (aceptado no ano 1997)
Xesteira, Sello, Lalín
Xesteira é un lugar da parroquia de Sello, no concello pontevedrés de Lalín.
Historia
Xunto con Cima de Sello e Fontecabalos pertenceu a antiga parroquia de Fontecabalos.
Illa Graciosa
Historia e características
Descoñécese aínda quen foron os seus primeiros poboadores, aínda que se admita que, ao redor de 1450, que os primeiros colonos foron probabelmente escravos, pero non existen rexistros. O primeiro grupo de colonos de que hai noticia, enviados oficialmente, liderouno Vasco Gil Sodré, un "home bo" natural de Montemor-o-Velho, que chegou á illa acompañado pola súa familia e criados a mediados da década de 1450 desde Terceira. Estabelecéronse no Carapacho, a zona onde probablemente chegaron a terra, unha zona de costa baixa e abrigada no extremo suroeste da illa, á vista da costa da illa de São Jorge.
Dada a baixo fertilidade dos solos na zona e a súa vulnerabilidade en relación ao mar, os poboadores internáronse cara o interior, en busca de solos máis férteis e planos. En poucos anos o principal núcleo poboacional estableceuse na costa norte da illa, aproveitando as facilidades de desembarque que ofrecían as calas da Barra e de Santa Cruz, e a facilidade con que era posible escavar pozos de auga potable naquel litoral. Este foi o embrión da actual vila de Santa Cruz da Graciosa.
A illa é de orixe volcánico, cun relevo moi acentuado na parte meridional onde se sitúa o pico da Caldeira (402 m). Na costa, accidentada, ábrense dúas baías onde se sitúa o porto de Vila dá Praia e Santa Cruz da Graciosa (con 4780 habitantes segundo o censo de 2001).
Helen Hayes
Helen Hayes Brown, nada en Washington, D.C. o 10 de outubro de 1900 e finada en Nyack, Nova York o 17 de marzo de 1993, foi unha actriz de cinema, teatro e televisión estadounidense.
Traxectoria
Filla dunha aspirante a actriz, debutou no teatro con cinco anos, pero non marchou a Hollywood ata que o seu marido, o escritor Charles MacArthur, conseguiu un contrato na industria do cinema.
A súa primeira película sonora foi The Sin of Madelon Claudet, pola que gañou o oscar á mellor actriz. Tras este filme participou noutros éxitos, pero nunca chegou a ser unha actriz popular no cinema, e sempre preferiu o teatro. non volvendo a Hollywood ata os anos cincuenta. miniatura|160x160px|Helen Hayes nunha [[Medallas de ouro American Arts|medalla da serie American Arts.]] En 1970 gañou o oscar á mellor actriz secundaria por Airport, participando tamén en películas da Disney.
Roedores
Os roedores (Rodentia) representan a rama máis abundante e distribuída dentro dos mamíferos. Actualmente hai entre 2.000 e 3.000 especies de roedores.
Recoñécense facilmente pola presenza dun único par de incisivos superiores de crecemento continuo cunha grosa capa de esmalte na parte dianteira. Os machos posúen un óso peneano e as femias útero dobre.
Morfoloxía
A maioría dos roedores teñen pata curtas, son cuadrúpedes e son relativamente pequenos. A súa característica común principal son os dous incisivos, de gran tamaño e crecemento continuo, situados nos maxilares inferior e superior, e que só están cubertos de esmalte na parte frontal. Na parte interior a dentina queda exposta. A pesar das súas características comúns, os roedores desenvolveron unha gran variedade de formas segundo o seu hábitat e o seu estilo de vida.
Anatomía exterior
O tamaño dos roedores varía entre as especies ananas como Mus minutoides ou o Micromys minutus, que con frecuencia pesan menos de cinco gramos; e o Hydrochoerus hydrochaeris, o roedor máis grande do mundo, que ten unha lonxitude da cabeza á cola de entre 100 e 130 centímetros, e que pode chegar a pesar entre 50 e 60 kg. Outros roedores de gran tamaño son o castor, a pacarana ou a paca. Aínda así, a maioría dos roedores teñen un tamaño entre o dun rato e o dunha rata, e miden entre 8 e 30 centímetros de longo.
Na maioría dos casos, a coloración do pelo é de cores pouco rechamantes que axudan a camuflarse. Normalmente son grises ou castaños, mais os roedores que viven no deserto poden ser de cor amarela. De todos os xeitos tamén hai pelaxes con moitas cores, como é o caso dalgúns esquíos tropicais.
A maioría dos roedores teñen cola e só nalgunhas formas de grandes dimensións ou de estilo de vida subterráneo a cola é rudimentaria e non sobresae ao exterior. Nalgunhas especies arborícolas, a cola é prénsil, e no caso dos castores exerce como un leme, aplanado e calvo. En numerosas especies a cola pode separarse do corpo con facilidade, para facilitar a fuxida dos predadores; na maioría dos casos a cola medra de novo parcialmente.
Ademais, a pel peluda da cara colócase detrás dos incisivos (Inflexum pellitum). As dúas adaptacións evitan que no momento de roer se introduzan obxectos estraños non dixeribles na boca. O labio superior normalmente está dividido, de xeito que os incisivos son visibles mesmo cando o animal ten a boca pechada. A lingua é curta e compacta cunha punta obtusa, que nunca sobresae por riba dos incisivos. As papilas gustativas, presentes ata a punta da lingua, son pequenas e semellantes a un fío. No caso dos Hystricidae, tamén están un pouco agrandadas e duras. Na maioría das especies, a raíz da lingua posúe tres papilas caliciformes.
Moitas especies teñen grandes bolsas nas faceiras que chegan ata as orellas e están cubertas de pelo. Estas bolsas poden sacarse de dentro cara a fóra para limpalas. No caso dos hámsteres, as súas aberturas atópanse nos ángulos da boca, mentres que nos Geomyoidea se atopan na parte exterior das meixelas.
Clasificación
A antiga subdivisión da orde dos roedores en dúas subordes, Sciurognathi e Hystricognathi foi descartada hai tempo. Na actualidade, os roedores divídense en cinco subordes, segundo o seguinte esquema:
Suborde Anomaluromorpha
Suborde Castorimorpha
Suborde Hystricomorpha
Suborde Myomorpha
Suborde Sciuromorpha
Porrás de Arriba, Oleiros, Carballedo
Porrás de Arriba é un lugar da parroquia de Oleiros, no concello lugués de Carballedo, na comarca de Chantada. Segundo o INE en 2016 tiña 2 habitantes, 2 mulleres, xunto con Porrás de Abaixo.
Toponimia
O topónimo é un fitónimo, deriva do latín, allo porro. De Arriba, por estar na parte alta do pobo.
Hespéridos
Os hespéridos (Hesperiidae) son unha familia de bolboretas. Esta familia fora anteriormente situada nunha superfamilia propia denominada Hesperioidea; porén, a taxonomía máis recente sitúaa dentro da superfamilia Papilionoidea. Son diúrnas e teñen un voo moi rápido e errático. A maioría teñen os extremos das antenas modificados formando unha proxección parecida a un gancho. Recoñécense máis de 3 500 especies de hespéridos, e viven en todo o mundo, pero cunha maior diversidade nas rexións neotropicais de América Central e Suramérica.
Descrición e sistemática
miniatura|esquerda|Placa de [[Biologia Centrali-Americana que mostra Pyrginae (a 3 ao centro á dereita — negra e marrón azulada) e Eudaminae (as outras)]] miniatura|Eiruga dun hespérido Tradicionalmente, as Hesperiidae situábanse nunha superfamilia monotípica chamada Hesperioidea, porque eran morfoloxicamente distintas dos outros Rhopalocera (bolboretas), a maioría das cales pertencían á superfamilia máis típica das Papilionoidea. A terceira e máis ben pequena superfamilia de bolboretas era a Hedyloidea, que estaba restrinxida ao Neotrópico. Porén, análises filoxenéticas recentes suxiren que os tradicionais Papilionoidea son parafiléticos, e así as subfamilias tiveron que ser reorganizadas para reflectir as verdadeiras relacións cladísticas.
En conxunto, estes tres grupos de bolboretas comparten moitas características, especialmente nos estadios de ovo, larva e pupa. Porén, os hespéridos teñen antenas moi separadas na base e en maza con ganchos cara atrás como unha agulla de facer gancho, mentres que as bolboretas típicas teñen antenas con extremos en maza, e as Hedyloidea téñenas plumosas ou pectinadas (en peite) similares ás das avelaíñas. Os hespéridos adoitan ter corpos máis grosos e ollos compostos máis grandes que os outros dous grupos, con músculos alares máis fortes no seu gordo tórax, no cal lembran máis a avelaíñas que aos outros dous grupos de bolboretas. Pero, a diferenza delas, por exemplo, os Arctiidae, as ás son xeralmente pequenas en proporción co seu corpo. Algunhas teñen ás máis grandes, pero só raramente chegan a ser tan grandes en proporción ao corpo coma noutras bolboretas. Cando están en repouso, os hespéridos colocan as súas ás normalmente nun ángulo cara arriba ou estendidas, e só raramente as pregan completamente.
As ás son xeralmente arredondadas cunhas ás anteriores con punta máis ou menos aguda. Hai algunhas con colas prominentes nas ás posteriores, e outras que teñen ás máis anguladas; porén, a forma da á básica dun hespérido non varía moito en comparación cos Papilionoidea. A maioría teñen unha coloración bastante apagada na que predominan as cores marrón e gris; algunhas son máis nitidamente brancas e negras. Os tons amarelo, vermello e azul encóntranse rara vez, pero algunhas especies que en gran parte son marróns teñen tamén unha rica coloración. As cores verdes e metálicas iridescentes están xeralmente ausentes. O dicromatismo sexual está presente nalgunhas; os machos poden ter unha banda de tons negros ou unha mancha de escamas aromáticas (que soltan feromonas) nas ás anteriores.
As veas das ás anteriores non presentan ramificacións, partindo todas da base da á ou da cela; teñen cinco veas radiais, que parten todas desde a cela. As súas eirugas son cilíndricas, de cabeza grande e pescozo estreito e viven agochadas baixo follas que enrolan e fixan con fíos de seda.
Moitas especies de hespéridos son moi parecidas entre si. Por exemplo, algunhas especies dos xéneros Amblyscirtes, Erynnis e Hesperia non poden distinguirse nun exame de campo nin sequera por expertos, que teñen que recorrer para diferencialas a diseccións e exames microscópicos dos xenitais, os cales teñen estruturas características que impiden o apareamento con outras que non sexan da súa propia especie.
Subfamilias
miniatura|dereita|A [[Euschemon rafflesia é o hespérido máis peculiar, que se clasifica na súa propia subfamilia]] Hai unhas 3 500 especies de hespéridos. Actualmente son clasificadas nas seguintes subfamilias:
Coeliadinae
Subfamilia de bolboretas relativamente grandes cun tórax ensanchado e un abdome comparativamente estreito e curto. Teñen ollos prominentes e as súas principais características diagnósticas (pouco aparentes) son ter o terceiro segmento dos palpos labiais longo e delgado (en forma de subela ou punzón), posuír un único par de sedas sensoriais (chaetosemata) sobre a cabeza (dúas nas demais subfamilias) e por non ter na base das antenas (como no resto de subfamilias), un mechón de escamas filiformes (pestanas) que se estende sobre o ollo. As ás anteriores son longas e estreitas e as posteriores arredondadas. As eirugas, de cores vivas, aliméntanse de dicotiledóneas. Hai 75 especies, que viven nas zonas tropicais de África, Australasia e Asia Oriental.
150px
Euschemoninae
Subfamilia cunha única especie australiana (Euschemon rafflesia). Trátase dunha bolboreta grande, de cores vivas, cunha característica absolutamente única na familia das Hesperiidae e nos ropalóceros en xeral: as ás anteriores e posteriores teñen frénulo e retináculo, estruturas constituídas por escamas modificadas que manteñen as dúas ás unidas durante o voo.
Pyrginae
Subfamilia na que as ás dianteiras dos machos presentan a miúdo un pregamento costal que alberga as androconias. Pousan coas ás estendidas, frecuentemente no envés das follas. A á posterior ten unha forma arredondada ou trapezoidal. As eirugas aliméntanse de dicotiledóneas. Comprende 130 xéneros e unhas 1 150 especies, de distribución cosmopolita pero das cales unhas 750 son neotropicais. Inclúe as especies da antigamente considerada subfamilia Pyrrhopyginae.
float left float left|170px
Eudaminae
Igual que as bolboretas da subfamilia Pyrginae, na que antes estaban incluídas, pousan coas ás estendidas. Á posterior alongada ao longo das veas anais, ás veces prolongada por unha rechamante cola, dándolle á á un perfil máis ou menos triangular. As eirugas aliméntanse de dicotiledóneas. Exceptuando un único xénero de Asia Oriental (Lobocla), a maioría das especies desta subfamilia viven no Neotrópico alcanzando algunhas especies Norteamérica. Ten 52 xéneros.
Ficheiro:Eudaminae.jpg float left|180px
Heteropterinae
Subfamilia de bolboretas pequenas, duns 30–40 mm de envergadura, de corpo esvelto e ás comparativamente anchas. A cabeza e o tórax son menos anchos que noutras Hesperiidae. O abdome é máis estreito e xeralmente máis longo que as ás posteriores. Teñen dous caracteres distintivos, aínda que pouco evidentes a simple vista, son os palpos labiais alongados e pelosos así como a ausencia ou a forte redución da epífise na tibia das patas anteriores. As ás teñen xeralmente a cara superior de cor castaña escura con manchas crema ou alaranxadas. A cara inferior reproduce o mesmo debuxo, coas manchas dunha cor máis clara. En repouso, ao tomaren o sol, manteñen as ás abertas uns 45 graos. As eirugas aliméntanse de herbas da familia das Poáceas. Comprende 16 xéneros e 170 especies de África tropical, Paleártico e Neotrópico (100 especies neotropicais).
float left float left|120px
Hesperiinae
Nesta subfamilia, as ás en repouso, teñen unha disposición particular, coas ás dianteiras horizontais e as traseiras medio abertas, formando un ángulo coas dianteiras. A vea M2 da á dianteira está marcadamente curvada cara á vea M3. As eirugas aliméntanse principalmente de monocotiledóneas, e algunhas especies especializáronse en perforar as raíces e os talos de Yucca e Agave. Estas especies agrupábanse antigamente nunha subfamilia separada (Megathyninae) pero os caracteres particulares que presentan débense, fundamentalmente, ao alto grao de especialización alcanzado por estas especies. Ten 325 xéneros e 2 000 especies de distribución cosmopolita, a metade delas neotropicais.
float left float left|160px
Trapezitinae
Subfamilia estreitamente emparentada coa anterior, da cal se diferencia por ter as veas discocelulares da á traseira dirixidas cara ao ápex da á (estas son verticais ou apuntan cara á base da á nos Hesperiinae). As eirugas, como ocorre nos Hesperiinae, aliméntanse de monocotiledonas. Consta de 16 xéneros e 60 especies de Australia, Nova Guinea e illas próximas.
Ficheiro: Trapezitinae.jpg
Reserva da biosfera Río Eo, Ozcos e Terras de Burón
A Reserva da Biosfera Río Eo, Ozcos e Terras de Burón, oficialmente Reserva da Biosfera Río Eo, Oscos e Terras de Burón, é unha reserva da biosfera dentro do programa MAB da UNESCO e que abrangue os concellos de Ribadeo, Trabada, A Pontenova, Ribeira de Piquín, Baleira, A Fonsagrada e Negueira de Muñiz en Galicia, e de Castropol, A Veiga, Taramundi, Santiso de Abres, Vilanova de Ozcos, Santalla de Ozcos e San Martín de Ozcos en Asturias. Ten unha extensión de 15.958,89 km² e inclúe a máis da totalidade da cunca do río Eo dende o seu nacemento en Fonteo ata a súa desembocadura na ría de Ribadeo, a propia ría e boa parte das cuncas que nela desembocan, así como anacos das cuncas dos ríos Miño, Navia e Porcía, encadrando unha unidade de biodiversidade, cultural e patrimonial. Cando foi designada, a zona tiña unha poboación de 32 974 habitantes, se ben case tódolos municipios observan decrecemento de poboación.
Descrición
miniatura|300px|Vista do final da ría de Ribadeo (xa ría de Abres), na parte norte da reserva. Inclúe a Reserva Natural Parcial da Ría de Ribadeo, as zonas especiais de conservación (ZEC) de Penarronda-Barayo (parcialmente), ría de Ribadeo, Río Eo e Cunca do Augüeira, Zona de especial protección para as aves Penarronda-Barayo e Ría de Ribadeo, incluíndo a zona húmida Ramsar Ría de Ribadeo e o monumento natural da praia de Penarronda.
Foi declarada o 19 de setembro de 2007 pola Organización das Nacións Unidas para a Educación, a Ciencia e a Cultura (UNESCO) dentro do programa MaB (Home e Biosfera).
O 11 de decembro de 2013 asinouse o Protocolo de Colaboración para a Coordinación da Xestión.
Écija
Écija é un concello da provincia de Sevilla, sita a 95 km da capital hispalense, no interior da comunidade autónoma de Andalucía. Pertence á comarca homónima. Consonte o censo de 2005, Écija tiña unha poboación de 38.911 habitantes, sendo a quinta cidade máis populosa da provincia. O río Genil, principal afluente do Guadalquivir, atravesa o seu núcleo urbano.
Arredor do 14 a.C., en época de Augusto, fundouse xunto a ese lugar a Colonia Augusta Firma Astigi, que fora capital dun dos catro conventos xurídicos da provincia romana da Bética e unha das máis importantes cidades de Hispania. Ademais da súa importancia estratéxica sobre a Vía Augusta e á beira do río Genil, na época denominado Singilis, antigamente navegábel até a cidade, Astigi posuía a preeminencia no sistema de produción e exportación a longa distancia do aceite de oliveira por todo o Imperio romano.
Entre o século V e o século XI, Astigi foi sé dun bispado, desaparecido en medio da dominación islámica do Al-Andalus.
Durante o período andalusí o seu nome evolucionou para Istiya ou Astiya. Un dos sobrenomes árabes da Écija andalusí era Madinat al-qutn, "a cidade do algodón". Desta época data o recinto amurallado, con torres albarranas á maneira das fortificacións almohades.
A conquista castelá da cidade foi efectuada por Fernando III en 1240. Tras a conquista instaláronse en Écija numerosas e ilustres familias castelás. A fertilidade da comarca e a súa nova posición, fronteiriza co reino de Granada, impulsaron un notábel desenvolvemento económico e social.
O rei Henrique III concedeulle carta foral en 1402. Os primeiros gremios organizáronse a partir do século XVI e atinxen o seu máximo esplendor no século XVIII.
O seu desenvolvemento económico reflíctese na gran cantidade de construcións relixiosas e civís comprendidas entre os séculos XII e XVIII. O XVIII é considerado o "século de Ouro ecijano", debido a súa riqueza económica e artística. A cidade foi declarada Conxunto Histórico-Artístico no ano 1966.
Sharon Stone
Sharon Stone, nada en Meadville (Pensilvania), o 10 de marzo de 1958 é unha actriz americana. Coñecida de antes, fíxose famosa polo filme de Paul Verhoeven Instinto básico.
Traxectoria
Naceu nunha pequena localidade de Crawford County, filla de pai traballador dunha fábrica (de nome Joseph) e nai ama de casa (de nome Dorothy, que ás veces se dedicaba a vender produtos Avón), que formaban a típica familia de clase social media-alta. É a segunda de 4 irmáns, o primeiro (Michael), tamén se dedica a actuación; e os dous últimos (Patrick e Kelly); a quen Sharon deixaría a supervisión da ONG Planet Hope (creada no 1991) para axudar a nenos sen fogar.
De nena demostrou posuír, á vez que estudaba no instituto Saegertown un coeficiente intelectual moi alto (IQ 154) feito que lle valeu formar parte da asociación Mensa, anos máis tarde (un grupo de xente superdotada no nivel intelectual). Estudou grazas a unha bolsa de arte e escritura na Universidade de Edinboro (Pennsylvania). Universidade a que logrou entrar grazas ás súas boas cualificacións escolares á idade de 15 anos, estudos que alternou co seu primeiro traballo de dependenta nun mostrador de McDonald's. Por aquel entón era tamén a gañadora dos certames de beleza da mesma universidade.
Os 17 anos gañou o concurso de beleza Miss Pennsylvania. Isto animou a aquela moza de entón a dar un paso máis, contaba co visto e prace dos seus pais, e comezou como modelo na axencia Eileen Ford (en Nova York) e, dende as pasarelas e as reportaxes fotográficas, consegue chama-la atención dos “caza-talentos” do cinema americano, que foron conscientes do que unha nova rapariga loira e de formas moi rotundas podía obter nunha industria sempre necesitada de caras novas. Asemade xa estudaba interpretación con Jack Waltzer e Marilyn Freid. Apareceu en anuncios para televisión anunciando marcas como Clairol, Revlon, Goodyear, Fabergè, e Diet Coke.
Durante un desfile de modas de Valentino; foi porén Woody Allen quen lle ofreceu unha oportunidade para debutar no cinema, cun pequeno papel en Lembranzas (1980), cando Sharon contaba apenas 21 anos. No filme, que denotaba as claras a admiración de Allen polo cinema europeo, Sharon Stone interpreta a unha pantasma sensual e suxerinte. A súa actuación serviulle para iniciar unha serie de traballos en filmes menores (da que daremos conta na súa filmografía), onde a súa presenza era secundaria ou non pasaba de explota-lo seu físico, sen contar máis ben coma protagonista nos títulos moi pouco representativos. Deste período, talvez, cabe sinalar o seu traballo co francés Claude Lelouch n' Os uns e mailos outros de 1981, así como a súa aparición nunha pequena serie de filmes de aventuras que trataban de reproduci-lo éxito no pasado das súas antecesoras: As minas do rei Salomón de 1985 e Quatermain na cidade do ouro de 1986, que, segundo outros autores foron máis ben de cine B, e que non pasaron de ser discretos intentos de actualización das obras que, no xénero de aventuras, foron no seu día moi admiradas.
No 2002 Sharon Stone foi presidenta do xurado no Festival Internacional de Cine de Cannes 2002. Ao seu carón estaban outros membros de recoñecido pretorio coma: David Lynch, Christine Hakim, Claude Molinero, Michelle Yeoh, Raoul Ruiz, Régis Wargnier e Walter Salles. No 2003 trala separación de bens, Sharon Stone comeza a vivir na residencia dos Ánxeles (California) mentres que Phil Bronstein ocupa a súa casa de San Francisco. Céntrase no tema que máis lle gusta, os filmes en branco e negro (os seus favoritos, segundo apareceu en diversos xornais, son as de Fred Astaire e Ginger Rogers). A vida desta muller tamén estivo envolta en polémicas, coma a demanda posta pola ama de chaves anterior de Stone (Socorro del Carmen), na cal non se cualificaba culpable polo roubo de 300.000 dólares en alfaias de xoiaría e outros obxectos de valor. Sharon, tamén provou a facer filmes coma directora, unha delas, The Quick and the Dead foi rodada xunto a compaña do director Sam Raimi. A cousa foi ben xa que Stone tiña na súa propiedade unha compañía de produción creada por ela mesma.
No 2004 Sharon Stone demandou o 13 de decembro a un cirurxián plástico de Beverly Hills (California), acusado de declarar falsamente a prensa que lle realizara un lifting, e así poñer en perigo a súa carreira de actriz. Tamén en abril do mesmo ano recibe a medalla do National Center pola defensa dos colectivos de lesbianas de San Francisco o que supón unha involucración nas organizacións destes colectivos ante a loita contra a SIDA. É unha das persoas de maior prestixio dentro da organización de investigación da SIDA, Amfar. Alterna as súas estadías entre a casa de Beverly Hills e o rancho en Nova Zelandia.
Dentro do 2005, concretamente o 28 de xaneiro, no Foro Económico Mundial (Suíza) fixo unha doazón de 100.000 dólares para reconstrucións dos asentamentos destruídos e en límites de pobreza despois dunha guerra. O 7 de maio, Stone, con 47 anos, adopta unha pequena nada en Texas de pais descoñecidos a que lle pon o nome (o 11 do mesmo mes) de Laird Vonne Stone. O 20 de maio recibe a Orde de Artes e Letras francesas durante o 58º edición do Festival Internacional de Cannes. Ao largo da súa traxectoria cinematográfica, compaxinou a súa carreira de actriz, con outras aparicións en series de TV (xa sexan coma actriz ou coma hóspede nalgún programa) e con outras afeccións das que daremos conta a continuación.