cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Serotonina
Factor de crecemento cardiovascular
A serotonina provoca a activación da ácido nítrico sintase endotelial e estimula, a través dun mecanismo mediado polo receptor 5-HT1B, a fosforilación dunha proteína quinase en cultivos de células endoteliais aórticas bovinas. No sangue, a serotonina é recollida do plasma polas plaquetas, que a almacenan. Deste modo é activa cando as plaquetas se unen aos tecidos danados, actuando como un vasoconstritor que para a hemorraxia, e tamén como un mitótico de fibrocitos (factor de crecemento), para axudar á curación.
Algúns fármacos agonistas serotoninérxicos tamén causan fibrose en calquera parte do corpo, especialmente na síndrome de fibrose retroperitoneal, e na fibrose de válvula cardíaca. No pasado, foron asociados epidemioloxicamente con estas síndromes tres grupos de fármacos serotonérxicos. Son os fármacos antimigrañas vasoconstritores serotoninérxicos (ergotamina e methysergide), os fármacos supresores do apetito serotoninérxicos (fenfluramina, clorfentermina, e aminorex), e certos agonistas dopaminérxicos anti-Parkinsonianos, os cales tamén estimulan os receptores 5-HT2B serotoninérxicos. Estes inclúen o pergolide e o cabergoline, pero non o específico da dopamina lisuride. Igual que a fenfluramina, algunhas destas drogas (por exemplo o pergolide) foron retiradas do mercado debido aos seus efectos secundarios. Algunhas como cabergoline, que nos Estados Unidos só está aprobado o seu uso para a hiperprolactinemia (non para o párkinson), seguen no mercado porque se usan a baixas doses ás que teñen un risco baixo de producir enfermidades nas válvulas cardíacas.
Efectos locais da súa inxección: velenos e dor
A serotonina está asociada coas hemorraxias, e un grande incremento súpeto dos niveis periféricos de serotonina causa dor. A razón de que os velenos das avespas e de certos escorpións teñan serotonina pode ser incrementar a dor da súa picada nos animais grandes, e tamén causar unha vasoconstrición letal nas presas pequenas.
Deficiencia
Os vermes C. elegans alterados xeneticamente que carecen de serotonina presentan un incremento da súa vida reprodutiva, poden volverse obesos, e ás veces deteñen o seu desenvolvemento no estado larvario.
Monarquía española
Consolidación
Xoana I de Castela, filla dos Reis Católicos, herdou a coroa de Castela ao morrer a súa nai, a raíña Isabel. O matrimonio de Xoana con Filipe o Fermoso fixo perigar a política que levaran os Reis Católicos, pero Filipe I morreu prematuramente, e o rei Fernando II de Aragón, pai de Xoana, inhabilitouna definitivamente e ocupouse da rexencia castelá ata a súa morte. Entón, Xoana herdou tamén o reino de Aragón, pero dada a súa incapacidade, o seu fillo Carlos autoproclamouse rei xunto coa súa nai nesta conxuntura, o cal foi aceptado polos reinos de España; e desta forma Carlos I consolidou a unión persoal de ambas as Coroas, sendo chamado rei Católico das Españas (Hispaniarum Rex Catholicus) polo papa León X na bula do 1 de abril de 1516.
Filipe II, Príncipe de Asturias desde 1528, accedeu ao trono por abdicación do seu pai, e usou en documentos e moedas a fórmula abreviada de rei das Españas e de Indias (Hispaniarum et Indiarum Rex), e tras a Crise sucesoria en Portugal (1580) adquiriu tamén a titularidade da Coroa portuguesa.
Serotonina
Deficiencia
Nos mamíferos a serotonina prodúcena dúas triptófano hidroxilases diferentes, que son: a TPH1, que produce serotonina na glándula pineal e nas células enterocromafíns, e a TPH2 que a produce nos núcleos do rafe e no plexo mientérico. Os ratos alterados xeneticamente que carecen de TPH1 desenvolven unha progresiva perda de forza no corazón, teñen pel pálida e dificultades respiratorias, cansan facilmente, e finalmente morren de insuficiencia cardíaca. Os ratos alterados xeneticamente que carecen de TPH2 son normais no momento do nacemento. Porén, tres días despois parecen ser máis pequenos e febles, e teñen peles máis suaves cos seus irmáns. Nunha liña pura destes ratos, o 50% dos mutantes morreron durante as primeiras catro semanas, pero nunha liña mixta, o 90% sobreviviron. Normalmente, a nai desteta as crías despois da teceira semana, pero os animais mutantes necesitaron cinco semanas. Despois diso, colleron o peso normal e tiveron taxas normais de mortalidade. Hai cambios sutís no sistema nervioso autónomo, pero a diferenza máis obvia cos ratos normais é o incremento de agresividade no coidado materno das crías. A pesar da barreira hematoencefálica, a perda da produción de serotonina no cerebro está compensada parcialmente pola serotonina intestinal. Os cambios de comportamento vense moi potenciados se cruzamos os ratos carentes de TPH1 cos carentes de TPH2 e obtemos ratos que carecen de ambos os encimas TPH.
Nos humanos, unha sinalización defectiva de serotonina no cerebro pode ser a causa da síndrome da morte súbita do lactante. Os científicos do Laboratorio de Bioloxía Moleclar Europeo de Monterotondo, Italia modificaron xeneticamente un rato de laboratorio para que producise baixos niveis do neurotransmisor serotonina. Os resultados que obtiveron mostraron que os ratos sufrían unha diminución da frecuencia cardíaca e outros síntomas da síndrome da morte súbita do lactante, e moitos dos animais morreron a curta idade. Os investigadores agora cren que os niveis baixos de serotonina no tronco cerebral dos animais, a cal controla a frecuencia cardíaca e respiratoria, pode ser a causa da morte súbita. Se as neuronas que producen serotonina (neuronas serotoninérxicas) son anormais nos lactantes, hai un risco de síndrome de morte súbita do lactante.
Monarquía española
Cambio de réxime
A Monarquía española perde a súa condición monarquía absoluta, e adquire o seu carácter de monarquía parlamentaria coa transformación de España nun estado liberal.
Serotonina
Deficiencia
Investigacións recentes levadas a cabo na Universidade Rockefeller mostran que tanto en pacientes que sofren de depresión coma nos ratos cos que se modeliza ese trastorno, os niveis da proteína p11 están diminuídos. Esta proteína está relacionada coa transmisión da serotonina no cerebro.
Anatomía
As neuronas do núcleo do rafe son a principal fonte de secreción de serotonina no cerebro. Os núcleos do rafe son unha agrupación de neuronas distribuídas en 9 pares ao longo de todo o tronco cerebral, centradas arredor da formación reticular. Os axóns das neuronas dos núcleos do rafe forman un sistema neurotransmisor, que atingue case todas as partes do sistema nervioso central. Os axóns das neuronas nos núcleos do rafe inferiores terminan no cerebelo e na medula espiñal, e os axóns dos núcleos do rafe superiores esténdense a todo o cerebro.
Microanatomía
A serotonina libérase no espazo entre as neuronas, e difunde no espazo sináptico (de >20 µm) para activar os receptores 5-HT localizados nas dendritas, corpos celulares e terminais presinápticas das neuronas adxacentes.
Terminación
A acción serotoninérxica termina principalmente por medio da recaptación da serotonina (5-HT) na zona sináptica. Isto realízase por medio do transportador monoamína específico para a serotonina, chamado SERT, na neurona presináptica. Varios axentes poden inhibir a recaptación de serotonina, como o MDMA (éxtase), anfetaminas, cocaína, dextrometorfano (un antitusivo), antidepresivos tricíclicos (TCAs) e inhibidores da recaptación de serotonina selectivos (SSRIs). Un estudo de 2006 da Universidade de Washington suxeriu que un transportador monoamina acabado de descubrir, coñecido como PMAT, podía explicar unha "porcentaxe significativa da recaptación de 5-HT". A diferenza do transportador de alta afinidade SERT, o PMAT é un transportador de baixa afinidade, cun Km aparente de 114 micromoles/L para a serotonina; aproximadamente 230 veces maior có do SERT. Porén, o PMAT, malia a súa relativamente baixa afinidade serotoninérxica, ten unha capacidade de transporte considerablemente maior có SERT, "..resultando que ten unha eficiencia de recaptación aproximadamente comparable á do SERT en sistemas de expresión heterólogos." O estudo tamén suxire que algúns SSRIs, como fluoxetina e sertralina, inhiben o PMAT pero a valores IC50 que superan as concentracións plasmáticas terapéuticas ata en catro ordes de magnitude; por tanto, a monoterapia con SSRI é ineficaz na inhibición de PMAT. Actualmente, non hai ningún fármaco coñecido que inhiba apreciablemente o PMAT nas doses terapéuticas normais. O PMAT tamén transporta dopamina e noradrenalina (norepinefrina), aínda que a valores de Km mesmo maiores cós da serotonina (330–15,000 μmoles/L).
Hermann Lietz
Hermann Lietz, nado o 28 de abril de 1868 en Dumgenevitz, Rügen e finado o 12 de xuño de 1919 en Haubinda, Turinxia, foi un pedagogo reformista alemán, fundador das escolas rurais en réxime de internado de Alemaña (Landerziehungsheime für Jungen).
Monarquía española
Cambio de réxime
Desde o ano 1833, co pretexto da cuestión dinástica, sucedéronse tres guerras civís en España que balizaron intermitentemente unha parte do século XIX, onde os constitucionalistas («cristinos», «alfonsinos») opuñan o seu ideario do «estado liberal» contra o «absolutismo» e «foralismo» dos carlistas. A cuestión dinástica iniciouse cando Fernando VII promulgou a Pragmática Sanción de 1830, que era á súa vez a publicación da Pragmática Sanción de 1789, co que se anularon as disposicións, que impedían o acceso ao trono das mulleres ata non esgotarse toda a descendencia masculina, de Filipe V. Deste xeito, o irmán do rei Fernando VII, Carlos María Isidro foi relegado en favor da súa sobriña Isabel, filla do rei; e así, se Carlos María Isidro non tivo inconveniente en renunciar aos seus dereitos en 1830, en 1833 os seus argumentos cambiaran, e cos seus partidarios («carlistas») iniciou a Primeira Guerra Carlista.
Isabel II finalmente foi proclamada raíña, pero a súa nai a rexente María Cristina de Borbón-Dúas Sicilias que se aliñou cos liberais, con todo pretende o estatuto Real de 1834 o que deu lugar ao motín de La Granja (1836) e a volta ao período constitucional. Así o artigo 180 da Constitución de 1812 establecería o reinado lexítimo de Isabel II, e o artigo 50 da Constitución de 1837 e o artigo 49 de Constitución de 1845 indican que Isabel II era a lexítima raíña das Españas. Desde entón a lexitimidade da monarquía española foi vinculada coa Constitución de quenda (aínda que fose a posteriori).
O sentido patrimonial da unión baixo unha coroa de distintos reinos peninsulares desaparece tamén co período constitucional. O cambio non foi brusco, a denominación de Reino en singular data desde a Constitución de 1812 (non así o Estatuto de Baiona de 1808), pero o territorio denomínase en plural, Españas, na Constitución de 1812, de 1837 e 1845, coa excepción que xa aparece en singular nas dúas últimas. Pero na Constitución de 1869, coa afirmación da Nación española, o territorio pasou a denominarse en singular España, e así seguiu desde entón.
A monarquía como forma xurídica actual do estado
miniatura|180px|dereita|[[Escudo de armas do Rei de España|Actuais armas reais da dinastía Borbón]] miniatura|180px|dereita|Árbore xenealóxica desde os primeiros reis cristiáns ata [[Xoán Carlos I.]]
A actual Constitución española de 1978 adopta como forma política do Estado español a monarquía parlamentaria, segundo aparece expresado no seu artigo 1.
No título II da mesma constitución figura o réxime regulador da Coroa, baixo este rótulo.
De carácter simbólico e representativo
As de carácter simbólico e representativo, recaen no Rei como personificación da Coroa e son:
Algúns datos
Contando con datos desde Carlos I incluído:
María Cardarelly
María Cecilia Cardarelly Bousquet, nada en Zaragora en 1845 e finada probablemente en Madrid cara a 1910, foi unha fotógrafa galega, unha das primeiras mulleres en contar con estudio propio en España e a primeira en Galicia.
Cadreche, Posmarcos, A Pobra do Caramiñal
Cadreche é un lugar da parroquia de Posmarcos no concello coruñés da Pobra do Caramiñal, na comarca da Barbanza. Segundo o padrón municipal (INE 2012) non ten ningún habitante.
María Cardarelly
Infancia e xuventude
Tras a súa saída da capital aragonesa, onde María Cecilia naceu, a familia dos tintureiros franceses conformada por Agustín Cardarelly e Mariana Bousquet, chegaron a Galicia sobre 1851. Estiveron un tempo establecidos en Lugo. Sábese que os Cardarelly exerceron a profesión en ambulancia, polo que os temos tamén localizados en Ourense e Santiago de Compostela neses primeiros anos da década. Finalmente, sobre 1854, a familia estableceuse definitivamente en Santiago, cando María contaba 9 anos. Tras un breve paso pola rúa Nova, fixaron a casa e o negocio na rúa do Hórreo.
María Cardarelly creceu nun ambiente propio da pequena burguesía de industriais estranxeiros afincados na cidade. Case todos eles, por definición, pertencían á mesma parroquia, a de Santa María da Corticela, que está inserta na Catedral. Así que os encontros e contactos entre eles eran frecuentes. Non é de estrañar que os Cardarelly mantivesen unha certa amizade, por exemplo, cos Osterberger ou os Segond, durante o tempo da súa estadía en Santiago. Máis tamén con certa parte dos intelectuais liberais da época, cos que compartían inquedanzas. Neste sentido isto explicaría a súa relación cos Murguía-De Castro, igual que con outros fotógrafos coetáneos de ideoloxía similar, como Encausse.
Encontros coa fotografía
Os motivos que levaron a María Cardarelly á fotografía non están claros. Aparentemente, non había tradición familiar. O que talvez si sucedeu é que se formou como retocadora e pintora de panos de fondo nalgún dos estudios locais, o que lle puido valer tamén para formarse en fotografía. Ilustra esta teoría o feito de que a primeira fotografía que se lle atribúe —que é un retrato realizado en Noia á irma do xuíz local, chamada Teresa Lamas— ten por única sinatura a que figura no pano de fondo fotografado, que pon "M. Cardarelly". É dicir, é un retrato feito en ambulancia (porque non está realizado onde estaba o estudio, en Santiago) e no que a única autoría segura é a da quen pintou o pano de fondo.
Por outra banda, tense comprobado a existencia dunha relación entre o fotógrafo noiés Eliseo Segond (fillo tamén de tintureiros) e a propia María Cardarelly. Segond, ademais, é o autor da única fotografía coñecida desta. Eles dous, deberon asociarse durante un breve período de meses en Santiago, no estudio que finalmente estableceu María.
Porque, efectivamente, sobre 1864, cando María contaba uns 19 anos, comezou a exercer como fotógrafa de estudio no domicilio familiar, na rúa do Hórreo compostelá, que era daquela parte dos arrabaldes da cidade. É un caso estraño tendo en conta a súa xuventude, a súa condición feminina e a elección dun espazo tan pouco axeitado comercialmente para dirixirse ao público que naquel tempo mercaba fotografía. Inevitablemente, estas circunstancias trouxeron como consecuencia un fracaso comercial e o abandono da profesión coincidindo coa marcha da cidade, contra 1866.
Porén, se María Cardarelly é lembrada é por seren a primeira retratista coñecida de Rosalía de Castro, e por partida dobre. Unha delas pertencía ao fondo de imaxes familiares, que Gala Martínez-Murguía de Castro doou á Real Academia Galega, e a outra foi un achado que fixo Anxo Angueira no 2013. Ambas as dúas foron tomadas contra 1865 nunha mesma sesión fotográfica, e veñen asinadas co selo do estudio. Mais non foron estas as únicas imaxes tomadas por Cardarelly aos Murguía-De Castro. No 2017 descubriuse que outra das fotografías doadas por Gala á RAG e asinada por María Cardarelly era, de feito, un retrato da primeira filla de Rosalía, Alejandra.
A atribución de só catro fotografías á autoría de María Cardarelly e que tres delas o sexan do ámbito familiar de Rosalía de Castro, ven insinuar unha probable relación entre a parella de escritores e a familia de tintureiros.
Pianista en Ferrol
A necesidade de ingresos, e posiblemente a busca dunha certa independencia, levou a María a traballar na venda a comisión de pianos con Canuto Berea. Secasí tamén ofreceu recitais de piano en diferentes actos sociais ferroláns, e deu durante moitos anos clases particulares deste instrumento a nenas da cidade. Neste sentido hai que salientar a amizade que mantivo coa notable pianista Eugenia Osterberger, tamén coñecida como Madame Saunier, quizais desde a súa común infancia pasada en Santiago.
Mortos marido (en 1878) e filla (pouco antes), volveu casar en 1881 co enxeñeiro militar Antonio Pérez, que tres anos despois morreu en Filipinas. Pasado o cambio de século, o círculo íntimo de Cardarelly reduciuse moito e, en 1910, con 65 anos, trasladouse a Madrid a vivir cuns familiares. Aquí debeu falecer dentro do período da segunda década do século XX.
Código ATC N
O código ATC N é unha sección do Sistema de Clasificación Química Anatómico-Terapéutica, que clasifica os fármacos de uso sobre o sistema nervioso.
Serotonina
Serotonilación
A serotonina pode tamén sinalizar por medio dun mecanismo sen receptor chamado serotonilación, no cal a serotonina modifica proteínas. Este proceso está detrás dos efectos da serotonina sobre os trombocitos no que se modifican encimas sinalizadores chamados GTPases que despois desencadean a liberación do contido de vesículas por exocitose. Un proceso similar explicaría o mecanismo de liberación da insulina pancreática. Os efectos da serotonina sobre o "ton" da musculatura lisa vascular (que é a función pola cal a serotonina recibiu o seu nome) depende da serotonilación de proteínas implicadas no aparato contráctil das células musculares.
Biosíntese
miniatura|dereita|340px|Vía de síntese da serotonina a partir de triptófano. Nos animais, incluíndo os humanos, a serotonina é sintetizada a partir do aminoácido L -triptófano por unha curta vía metabólica que consta de dous encimas: triptófano hidroxilase (TPH) e L-aminoácido aromático descarboxilase (DDC). A reacción mediada por TPH é o paso limitante da ruta. A primeira reacción consiste en que a TPH transforma o L-triptófano en 5-hidroxi-L-triptófano (5-HTP), reacción na que intervén o O2 e a tetrahidrobiopterina; despois a L-aminoácido aromático descarboxilase transforma o 5-hidroxi-L-triptófano en serotonina (5-HT), reacción na que intervén o fosfato de piridoxal. A TPH existe en dúas formas: TPH1, que se encontra en varios tecidos, e TPH2, que é unha isoforma específica do cerebro.
Monte Roraima
O monte Roraima é o punto máis alto da cadea montañosa de Pacaraima, en América do Sur. Foi descrito por primeira vez por un europeo durante unha expedición en 1595 polo explorador inglés Walter Raleigh. A súa área de 31 km2 está rodeada por tódolos lados por cantís que acadan os 400 m de altitude. A montaña serve como trifinio de Venezuela, Güiana e o Brasil. Raleigh soubo del polos pobos indíxenas que vivían na rexión antes da invasión europea do século XVI e XVII.
Serotonina
Biosíntese
A serotonina tomada por vía oral non pasa ás vías serotoninérxicas do sistema nervioso central, porque non pode cruzar a barreira hematoencefálica. Porén, o triptófano e o seu metabolito o 5-hidroxitriptófano (5-HTP), a partir do cal se sintetiza a serotonina, pode atravesar dita barreira. Estes axentes están dispoñibles como suplementos dietarios e poden ser efectivos como axentes serotoninérxicos. Un produto da degradación da serotonina é o ácido 5-hidroxiindolacético (5-HIAA), o cal se excreta na urina. Na transformación da serotonina en 5-HIAA intervén o encima monoaminooxidase, consómese O2 e H2O e prodúcese amoníaco e peróxido de hidróxeno. A serotonina e o 5-HIAA son producidos ás veces en cantidades excesivas en certos tumores, e os niveis destas substancias poden medirse na urina como unha proba de detección de ditos tumores.
Terra de Wilkes
miniatura|dereita|300px|Mapa da Antártida, coa terra de Wilkes localizada a dereita. A Terra de Wilkes é o maior distrito do Territorio Antártico Australiano na Antártida Oriental, ao sur do océano Índico entre a Terra da Raíña María e a Terra Adelia, estendéndose entre o Cabo Hordern en 100°31'E e Punta Pourquoi Pas, en 136°11'E. A rexión esténdese como un sector a uns 2600 km do polo sur, cun área estimada en 2.600.000 km², cubertos no seu maior parte por glaciares e capas de xeo permanente. Se subdivide nas seguintes áreas costeiras, que tamén se poden tomar como sectores que se estenden ata o polo sur:
Monte Roraima
O monte Roraima atópase no escudo güianés, no recuncho sueste do Parque Nacional Canaima (30 000 km2), en Venezuela, formado o punto máis elevado das terras altas güianesas.
Terra de Wilkes
En sentido máis amplo, a Terra de Wilkes esténdese máis ao leste ata Punta Alden en 142°02'E, incluíndo Terra Adelia, reclamada por Francia.
Serotonina
Drogas que afectan ao sistema 5-HT
Varias clases de fármacos teñen como obxectivo o sistema 5-HT, e entre eles están antidepresivos, antipsicóticos, ansiolíticos, antieméticos, e fármacos contra as migrañas, e tamén as drogas psicodélicas e empatóxenos.
Drogas psicodélicas
As drogas psicodélicas psilocina/psilocibina, DMT, mescalina, e LSD son agonistas, principalmente nos receptores 5HT2A e 5HT2C. O empatóxeno-entactóxeno MDMA libera serotonina das vesículas sinápticas das neuronas.
Antidepresivo
Os fármacos que alteran a serotonina están entre os máis prescribidos na maior parte do mundo. Utilízanse para tratar a depresión, trastornos de ansiedade e fobia social. Os inhibidores da monoaminooxidase (MAOI) impiden a degradación dos neurotransmisores monoamina (como a serotonina), e, por tanto, incrementan as concentracións do neurotransmisor no cerebro. A terapia con MAOI está asociada con moitas reaccións adversas, e os pacientes teñen o risco de sufrir unha emerxencia hipertensiva desencadeada por alimentos con alto contido de tiramina e por certas drogas. Algúns fármacos inhiben a recaptación de serotonina, facendo que permaneza na fenda sináptica durante máis tempo. Os antidepresivos tricíclicos (TCAs) inhiben a recaptación de serotonina e noradrenalina (norepinefrina). Os novos inhibidores selectivos da recaptación de serotonina (SSRIs) teñen menos efectos secundarios e menos interaccións con outros fármacos. Os efectos secundarios inclúen unha diminución da masa ósea en anciáns e un incremento do risco de osteoporose. Porén, non está aínda claro se isto é debido á acción do SSRI sobre a produción de serotonina periférica ou á súa acción no cerebro e aparato dixestivo. Certos fármacos SSRI fan baixar os niveis de serotonina por debaixo do nivel basal despois dun uso crónico, malia producirse un incremento inicial de serotonina. Isto foi relacionado coa observación de que os beneficios do tratamento con SSRIs poden diminuír en pacientes seleccionados despois dun tratamento a longo prazo. Unha interrupción desta medicación xeralmente resolve o problema (ata no 70% dos casos). O novo antidepresivo tianeptina, un potenciador selectivo da recaptación de serotonina, ten o efecto de mellorar o estado de ánimo. Isto é unha evidencia que apoia a teoría de que a serotonina é usada probablemente para regular o grao ou intensidade dos estados de ánimo. De feito, o xene 5-HTTLPR codifica para os transportadores de serotonina no cerebro, con máis transportadores de serotonina facendo que diminúa a duración e magnitude da sinalización serotoninérxica. O polimorfismo do 5-HTTLPR (l/l), que fai que se formen máis transportadores de serotonina, tamén é máis resistente contra a depresión e ansiedade.
Aínda que as fobias e a depresión poderían ser atenuadas con fármacos que alteran a serotonina, iso non significa que a situación do individuo mellorase, senón só a precepción que ten o individuo do seu ambiente. Ás veces, un nivel baixo de serotonina pode ser beneficioso; por exemplo no chamado xogo do ultimato, no cal os xogadores con niveis normais de serotonina están máis inclinados a aceptar ofertas inxustas que os outros participantes aos que se lles reduciron artificialmente os seus niveis de serotonina.
Síndrome de serotonina
Niveis extremadamente altos de serotonina poden orixinar unha condición chamada síndrome de serotonina, con efectos tóxicos potencialmente letais. Na práctica, tales efectos tóxicos son practicamente imposibles de atinguir cunha sobredose dun só fármaco antidepresivo, e requírese unha combinación de axentes serotoninérxicos, como un SSRI cun MAOI. A intensidade dos síntomas da síndrome de serotonina varía amplamente, e as formas máis leves poden darse mesmo con niveis non tóxicos.
Antieméticos
Algúns antagonistas do 5-HT3, como ondansetron, granisetron, e tropisetron, son importantes axentes antieméticos. Son particularmente importantes no tratamento das náuseas e o vómito que aparecen durante os tratamentos anticancerosos con quimioterapia nos que se utilizan drogas citotóxicas. Outra aplicación é o tratamento de náuseas e vómitos postoperatorios.
En organismos unicelulares
Unha variedade de organismos uniceluares utilizan a serotonina para varias funcións. Os inhibidores da captación selectiva de serotonina (SSRIs) son tóxicos para as algas. O parasito gastrointestinal Entamoeba histolytica segrega serotonina, causando unha constante diarrea secretora nalgúns pacientes. Os pacientes infaectados con E. histolytica teñen un nivel sérico de serotonina moi alto, que torna aos niveis normais despois de acabada a infección. Ademais, E. histolytica responde á presenza de serotonina facéndose máis virulenta. Isto significa que a secreción de serotonina non só serve para incrementar a diseminación de entoamoebas orixinando diarrea no hóspede, senón tamén para coordinar o seu comportamento de acordo coa densidade da súa poboación, un fenómeno chamado percepción do quórum (quorum sensing). Fóra do hóspede, a densidade de entoamoebas é baixa, e, por tanto, tamén a concentración de serotonina. A escaseza de serotonina indica ás entoamoebas que están fóra do hóspede e fanse menos virulentas para así conservar enerxía. Cando entran nun hóspede, multiplícanse no intestino, e fanse máis virulentas a medida que se incrementa a secreción de serotonina.
Nas plantas
Nas sementes secas a produción de serotonina é unha maneira de eliminar a acumulación do velenoso amoníaco. O amoníaco únese ao grupo indol do L -triptófano, que despois é descarboxilado pola L-aminoácido aromático descarboxilase para dar triptamina, que é despois hidroxilada pola citocromo P450 monooxixenase, rendendo serotonina.
Porén, como a serotonina é un importante modulador gastrointestinal, pode ser producida polas plantas nos seus froitos como un medio de acelerar o paso das sementes a través do tracto dixestivo dos animais que as comen, do mesmo xeito en que actúan certos froitos e sementes que teñen propiedades laxantes. A serotonina atópase nos cogomelos (fungos), froitas e hortalizas. Atopáronse valores superiores a 25–400 mg/kg nas noces de nogueira (Juglans) e do xénero Carya. Concentracións de 3–30 mg/kg atópanse en plátanos, piña de América, kiwi, ameixas, e tomates. Niveis moderados de 0,1–3 mg/kg atópanse nunha gran variedade de vexetais.
A serotonina é un composto que forma parte do veleno que conteñen as ortigas (Urtica dioica), que causa dor ao ser inxectado na pel da mesma maneira que os velenos de insecto con serotonina que se comentaron máis arriba.
A diferenza dos seus precursores (5-HTP e triptófano), a serotonina non pode cruzar a barreira hematoencefálica, o que significa que a inxestión de serotonina na dieta non ten efecto sobre os seus niveis no cerebro.
Metil-triptaminas e alucinóxenos
Varias plantas conteñen serotonina xunto cunha familia relacionada de triptaminas que son metiladas no grupo amino (NH2) e nos grupos (OH), son N-óxidos, ou perden o grupo OH. Estes compostos poden chegar ao cerebro, aínda que unha parte deles é metabolizada polos encimas MAO-B no fígado. Exemplos disto son plantas como as do xénero Anadenanthera que se usan para facer o alucinóxeno yopo. Estes compostos están amplamente presentes nas follas de moitas plantas, e poden servir como disuasorios para os animais que as poderían inxerir.
Historia
En 1935, o italiano Vittorio Erspamer observou que un extracto de células enterocromafíns provocaba a contracción dos intestinos. Algúns pensaban que contiña adrenalina (epinefrina), pero dous anos despois Erspamer demostrou que se trataba dunha amina ata entón descoñecida, que denominou enteramina. En 1948, Maurice M. Rapport, Arda Green, e Irvine Page descubriron unha substancia vasoconstritora no plasma sanguíneo, e como era un axente sérico que afectaba ao ton vascular, denominárona serotonina (sero=soro sanguíneo, ton= ton vascular). En 1952 viuse que a enteramina era a mesma substancia cá serotonina, e a medida que se lle descubrían máis funcións fisiolóxicas, o nome que se fixo preferido no campo farmacolóxico foi a abreviación 5-HT do seu nome químico 5-hidroxitriptamina.
Terra de Wilkes
Un cráter escondido polo xeo
Baixo o inlandsis que cobre á Terra de Wilkes atópase un xigantesco cráter, o chamado precisamente Cráter da Terra de Wilkes tal depresión débese a un meteorito duns 50 km de diámetro, que impactou hai uns 250 millóns de anos, evento que sería decisivo para a evolución da vida no planeta Terra. En efecto, o enorme cráter duns 450 km de diámetro é o maios cráter coñecido sobre a Terra. Como causa do impacto, ocorrido entre os períodos Permiano e Triásico estímase que que se extingiú o 90 por cento da vida presente naquel momento, e podería ser o causante da fractura que ocasionou o inicio do resquebraxamento do supercontinete Gondwana.
Gil Rodríguez
Os apelidos Gil Rodríguez poden referirse a:
Monte Roraima
É o punto máis alto de Güiana e o punto máis alto do estado brasileiro de Roraima, mais Venezuela e o Brasil teñen montañas máis altas.
Etcétera
Etcétera é unha locución latina que en galego significa “e o demais”. É unha tradución tomada do grego "καὶ τὰ ἕτερα" (kai ta hetera: e as outras cousas). A forma grega máis usada é "καὶ τὰ λοιπά" (kai ta loipa: “e o restante”). Utilízase para substituír o resto dunha enumeración. Esta locución abréviase coa forma “etc.” ou “&c.”, sendo o punto o final da oración se esta é a derradeira palabra. A palabra completa escríbese etcétera, aínda que tamén se acepta et caetera, et coetera ou et cœtera. Como xa inclúe a conxunción "e", non vai precedido dunha coma: No zoolóxico hai leóns, tigres, xirafas etc.
Usos
miniatura|OLIVAR[IVS]·D[EI]·G[RATIA]·R[EI] P[VBLICAE]·ANG[LIAE]·SCO[TIAE] ·ET·HIB[ERNIAE] &c PRO[TECTOR] (Óliver, pola graza de Deus e protector da República de Inglaterra, Escocia, Irlanda etc.) É incorrecto usar etcétera precedido de "e" ou repetido varias veces: Tamén é redundante (pero non incorrecto) o uso desta palabra acompañada de puntos suspensivos: Para máis información sobre o uso redundante, ver o termo pleonasmo. A ortotipografía di que esta locución pode aparecer ao final dunha liña pero non ao principio desta, porque así queda desvinculada do conxunto de elementos que pecha. Os monarcas europeos coma o tsar Nicolao II de Rusia, que tiñan moitos títulos nobiliarios, abreviábanos con "et cetera" e ás veces repetíano para salientar a grandeza do monarca: "Eu, Nicolao II, pola graza de Deus, Emperador e Autócrata de todas as Rusias, Rei de Polonia, Gran Duque de Finlandia etc. etc. etc.".
Expresións latinas semellantes
Outras expresións latinas semellantes son:
O Sisto, San Cibrao da Repostería, Palas de Rei
O Sisto é un lugar da parroquia de San Cibrao da Repostería no concello lugués de Palas de Rei, na comarca da Ulloa. Segundo o IGE, en 2011 tiña 20 habitantes (11 homes e 9 mulleres).
Windradyne
Windradyne, nado en 1800 e finado o 21 de marzo de 1829, foi un guerreiro aborixe australiano e líder do pobo wiradjuri. Windradyne liderou ó seu pobo nas Guerras de fronteira de Australia, un movemento de resistencia dos indíxenas australianos en contra da ocupación das súas terras polos colonos británicos. Tamén foi coñecido polo nome de Saturday (sábado en galego), nome dado polos colonos. Outros nomes son Windrodine ou Windradene.
O Campo, Posmarcos, A Pobra do Caramiñal
O Campo é un lugar da parroquia de Posmarcos no concello coruñés da Pobra do Caramiñal, na comarca da Barbanza.
Soutomaior (homónimos)
O termo Soutomaior pode referirse a:
Títulos nobiliarios
Castelanizado coma Sotomayor a partir do topónimo galego.
Xenética médica
200px|miniatura|Xenetista traballando cunha [[árbore xenealóxica.]] A xenética médica é a especialidade médica resultante de aplicar os coñecementos da xenética á medicina e que ten como obxectivo pescudar o papel dos factores hereditarios e xenéticos respecto a unha determinada doenza. Trátase dunha especialidade relativamente recente.
Elektron
miniatura|Diagrama mostrando as órbitas de Elektron 2 e 4 con respecto da magnetosfera terrestre. Elektron (en ruso, электрон) é o nome dunha familia de catro satélites artificiais soviéticos lanzados ao longo de 1964. Foi das primeiras misións en ser autorizadas despois do lanzamento do Sputnik 1. Os satélites foron lanzados en pares a bordo de foguetes Vostok-K: Elektron 1 e 2 foron lanzados o 30 de xaneiro de 1964, mentres que Elektron 3 e 4 o foron o 10 de xullo de 1964. Elektron 1 e 3 estudarían conxuntamente a órbita baixa (cun perixeo duns 400 km e un apoxeo duns 7000 km), mentres que 2 e 4 farían o mesmo en órbitas moito máis altas (perixeos de cerca de 450 km e apoxeos de cerca de 68.000 km). O obxectivo dos satélites era cartografar os cintos de radiación Van Allen e estudar os raios cósmicos.
Altan
Altan é un grupo musical irlandés de música folk creado no Condado de Donegal en 1987 pola líder vocalista Mairéad Ní Mhaonaigh e polo seu home xa finado, Frankie Kennedy. O grupo levou o rico patrimonio musical de Donegal en lingua irlandesa a audiencias de todo o mundo, e convertéronse nun dos máis coñecidos grupos tradicionais irlandeses con máis dun millón de discos vendidos. Foron o primeiro grupo tradicional en asinar cun gran selo discográfico cando anunciaron a súa colaboración con Virgin Records en 1994.
Campomuíños, Posmarcos, A Pobra do Caramiñal
Campomuíños é un lugar da parroquia de Posmarcos no concello coruñés da Pobra do Caramiñal, na comarca da Barbanza. Segundo o padrón municipal (INE 2012) ten 33 habitantes (16 homes e 17 mulleres).
Iaosi
miniatura|dereita|300px|Un prato de iaosi fervidas.
As iaosi ou jiaozi (饺子 en chinés) é un prato da cociña tradicional chinesa, semellante aos raviolis italianos.
As iaosi son un tipo de empanadiñas cocidas, moi populares na China, Xapón e Corea. Consisten nunhas bólas de carne ou de vexetais cociñadas que se envolven nunha funda de masa de fariña fervida durante uns poucos segundos. Son un prato moi popular, especialmente en grandes eventos e festividades. Crese que están na orixe dos raviolis italianos, pero tamén moitas outras culturas desenvolveron pratos semellantes.
Cando e onde
As iaosi son unha das comidas máis importantes do Aninovo chinés, que se preparan comunalmente nas vésperas para que só quede o paso último de fervelas o mesmo día en que se serven. De feito, crese que a súa forma está inspirada pola dos lingotes de ouro e prata, simbolizando a prosperidade para o novo ano que comezaba, e como xa coñecemos das nosas roscas, por exemplo, un dos iaoisi que se preparaban incluía unha moeda, que era vehículo de boa sorte para quen tiña a fortuna de dar con ela.
Malia todo, non é unicamente unha comida desa data, e é frecuente en todo tipo de eventos e celebracións familiares. É particularmente importante no nordeste da China, e de aí seguramente se exportou ao Xapón e a Corea. Porén, a lenda sinala que o seu inventor foi Xan Xon-in, un dos máis importantes menciñeiros chineses da historia, para tratar procesos de conxelación nas orellas.
Como se serven
Unha das particularidades das iaosi dentro do contexto da comida chinesa é a súa austeridade. Se se pensa ben, as bólas inclúen unha gran cantidade de ingredientes, pero preséntanse soas, apenas acompañadas cunhas pingas de vinagre de soia ou cun mollo lixeiramente picante: unha mesa de iaosi non se enche de pequenas cunquiñas con acompañamentos.
Variedades e semellanzas
Hai diversos tipos de iaosi en función do tipo de preparación, do contido do amoado e do país onde se elaboren.
Fervidas ou fritidas?
240px|miniatura|Un prato de iaosi fervidas. 240px|miniatura|Un prato de iaosi fritidas, acompañadas se salsa de soia. Polo xeito de preparárense, as iaosi chinesas poden ser:
Que levan dentro?
O amoado das iaosi pode estar baseado en carne de porco, carneiro, tenreira, pero tamén en peixe ou gambas, habitualmente acompañadas de anaquiños de vexetais. Os vexetais máis frecuentes nos amoados son o repolo, as ceboliñas e o ceboliño chinés.
As iaosi cantonesas
O estilo cantonés, tan diverxente do beixinés nalgúns pratos, tamén se manifesta nas iaosi, que son moito máis pequenas e están envolveitas por unha lámina de fariña moi fina, translúcida. Ademais, normalmente só se cocen ao vapor. Os amoados cantoneses máis frecuentes son as gambas, as vieiras, o polo ou o tofu, ademais dos vexetais. En cantonés as iaosi reciben o nime de haa-gaau (蝦餃). Ao revés das iaosi beixineses, as haa-gaau poucas veces se preparan na casa, porque resultan moi laboriosas e complexas, e adoitan tomarse nos restaurantes, onde se están a desenvolver receitas innovadoras.
As wonton
As wonton non son iaosi, aínda que se lle parecen. Teñen a masa moito máis fina cás iaosi, son máis pequenas, pero a diferenza principal é que se toman mergulladas en sopa.
As guioosa, ou iaosi xaponesas
As guioosa (ギョーザ, ギョウザ) son unhas iaosi de allo típicas da cociña xaponesa. Inclúen tamén carne picada de porco, repolo e ceboliñas. Ademais poden acompañarse de mollo de soia, de vinagre de arroz, ou dun aceite de sésamo lixeiramente picante que se chama laiu. Normalmente frítense, pero dun xeito un pouco peculiar, fritindo primeiro lixeiramente ata que a masa queda renxente por debaixo e engadindo logo auga, de xeito que a parte superior da guioosa queda unicamente cocida. Tamén se atopan fervidas ou fritidas por completo a altas temperaturas.
Pódense tomar en restaurantes xaponeses, pero tamén se poden atopar en restaurantes. O seu nome é unha adpatación xaponesa do termo do chinés de Xandón para referirse ás iaosi.
As mandu, ou iaosi coreanas
O nome coreano deste prato é mandu (만두). A receita máis habitual das mandu inclúe carne de porco, vexetais, fideos extrafinos e kimchi, un prato tipicamente coreano a base de pementos picantes e repolo.
As potstickers
As potstickers son as iaosi que levaron os inmigrantes chineses aos Estados Unidos, e que se serven como comida nos postos de rúa das cidades con máis presenza chinesa. A forma máis habitual de preparalas é fritíndoas lixeiramente e logo cocéndoas e no amoado inclúen como é habitual a carne de porco, o repolo, as ceboliñas, pero tamén o xenxibre, as espinacas e o polo ou a tenreira nas cidades con maior presenza de musulmáns.
Praia de Orbeiro
miniatura|dereita|Praia dos Namorados ou Sta. Cristina con marea baixa. miniatura|dereita|Monumento con forno. O acceso a praia ó fondo. A Praia de Orbeiro, coñecida en Espasante por praia dos Namorados ou praia de Santa Cristina é un pequeno areal que forma parte da costa da parroquia de Espasante, no concello coruñés de Ortigueira.
É unha praia que non abre directamente ó Atlántico, polo que non acostuma ser perigosa para os bañistas. Ten uns 40 m de lonxitude e 10 m de anchura, limitada polo porto e a costa rochosa. Non conta con ningún tipo de servizos, agás o de limpeza. O acceso é doado, sen problema de aparcadoiro ao estar a carón do porto.
O Castro de Punta dos Prados érguese xusto por riba da praia, desde a que se construíu unha escaleira en madeira, composta por varios tramos que salvan o forte desnivel. Este castro marítimo conta cun monumento con forno que foi escavado durante os anos '80 e '90.
Turbelarios
Os turbelarios (Turbellaria) son unha clase de vermes planos pertencentes ao filo dos platihelmintos e que ten como principal característica a de incluír a todas aquelas especies deste filo que non son exclusivamente parasitas, xa que a maioría son depredadoras de microorganismos, pequenos invertebrados ou son herbívoras.
Joseph Roth
Moses Josep Roth, nado en Brody (Austria-Hungría) o 2 de setembro de 1894 e finado en París o 27 de maio de 1939, foi un novelista e xornalista austríaco de orixe hebraica. Formou parte da literatura alemá do exilio, provocado polo nazismo.
Turbelarios
A maioría son organismos bentónicos, mariños ou de auga doce; algúns posteriormente adaptáronse a ambientes húmidos terrestres. A súa locomoción depende de cilios, e escavan activamente en busca de comida. Reprodúcense sexualmente e todos son hermafroditas.
Todos son planos con forma de cinta o de folla xa que a súa falta de sistemas respiratorio e circulatorio significa que teñen que depender da difusión para o transporte interior. Varían en lonxitude dende 1 mm a 50 cm.
Acoelomorpha e o xénero Xenoturbella incluíronse na clase dos Turbelarios pero cos datos actuais xa non se consideran como platihelmintos e teñen o seu propio filo.
miniatura|esquerda|240px|Planarias en movemento.
Ligazóns externas
พลานาเรีย Війчасті черви
A Canliña, Posmarcos, A Pobra do Caramiñal
A Canliña é un lugar da parroquia de Posmarcos no concello coruñés da Pobra do Caramiñal, na comarca da Barbanza.
Dereito civil galego
A Compilación de Dereito Civil de Galicia do 2 de decembro de 1963 foi substituída pola Lei de Dereito Civil de Galicia do 24 de maio de 1995. Á súa vez derrogada pola lei do 14 de xuño de 2006.
Estrutura
Consta dun título preliminar e dez títulos.
O Cruceiro, Santalla, Ribeira de Piquín
O Cruceiro é un lugar da parroquia de Santalla no concello lugués da Ribeira de Piquín na comarca de Meira.
John C. Reilly
John Christopher Reilly, Jr., nado o 24 de maio de 1965 en Chicago, Illinois, é un actor e humorista estadounidense.
Eidos, Guillarei, Tui
Eidos é un lugar da parroquia de Guillarei, no concello pontevedrés de Tui, na comarca do Baixo Miño. Segundo o padrón municipal de habitantes do Instituto Galego de Estatística no ano 2019 tiña 50 habitantes (22 homes e 28 mulleres), un descenso de 2 habitantes respecto ao ano 1999.
Rada Suprema
miniatura
A Rada Suprema (en ucraíno Верховна Рада України, Veriovna Rada Ukraíni) ou Consello Supremo é o nome oficial do parlamento unicameral de Ucraína. Anteriormente foi a máxima autoridade da República Socialista Soviética de Ucraína.
Historia
miniatura|Oleksandr Turchínov.
En 1938, a primeira Rada (Consello Supremo) da República Socialista Soviética de Ucraína substitúe ao Congreso dos soviets.
A 12ª lexislatura do Parlamento da R.S.S. de Ucraína proclama a soberanía de Ucraína o 16 de xullo de 1990, e despois a independencia o 24 de agosto de 1991.
A 13ª lexislatura adopta a Constitución, o 28 de xuño de 1996.
O 14º Consello Supremo adopta un cambio de numeración como 3º Consello Supremo. E o 4º (antigo 15º) modifca a Constitución o 8 de decembro de 2004, durante a Revoluciónn laranxa.
O 13 de decembro de 2012, Volodimir Ribak (do Partido das Rexións), antigo viceprimeiro ministro, é nomeado presidente do Consello Supremo polos deputados na 7ª Rada.
O 22 de febreiro de 2014, no curso do Euromaidán e tras da dimisión de Volodimyr Ribak, Oleksandr Turchínov foi elixido como presidente da Rada Suprema. .
Turchínov posteriormente foi elixido Presidente de Ucraína (interino) despois de que Viktor Yanukovych fose destituído do poder polo Parlamento o 21 de febreiro de 2014. Vladimir Putin, Presidente da Federación Rusa, non o considera como Presidente lexítimo. O 25 de febreiro, actuando como Presidente, Turchínov asumiu as súas funcións como comandante en xefe das Forzas Armadas ucraínas.
Grupos parlamentarios
miniatura|Porta principal.
Scott Shriner
Scott Shriner, nado en Toledo (Ohio) o 11 de xullo de 1965, é un músico estadounidense, actual baixista da banda de rock Weezer.
Traxectoria
Shriner comezou a tocar o baixo no instituto. Despois de unirse aos Marines durante dous anos despois do instituto, decidiu que quería tocar o baixo profesionalmente. Shriner mudouse aos Ánxeles (California) aos 25 anos e tocou en varias bandas, incluíndo Broken, Bomber, The Movers, Exciters, Loved By Millions, Black Elvis, The Great Barbecue Gods e a banda de Vanilla Ice.
El Eco de Burón
El Eco de Burón foi un semanario editado na Fonsagrada en 1911.
Historia e características
Subtitulado Semanario independiente, apareceu o 15 de agosto de 1911. Editábase na Proba de Burón. Fundado por Balbino Fernández Fernández, era un periódico vinculado á Igrexa Católica. Aínda se publicaba en novembro de 1911.
As Cancelas, San Cibrao da Repostería, Palas de Rei
As Cancelas é un lugar da parroquia de San Cibrao da Repostería no concello lugués de Palas de Rei, na comarca da Ulloa. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2021 estaba despoboado.
Os Casás, Posmarcos, A Pobra do Caramiñal
Os Casás é un lugar da parroquia de Posmarcos no concello coruñés da Pobra do Caramiñal, na comarca da Barbanza. Segundo o padrón municipal (INE 2012) ten 25 habitantes (11 homes e 14 mulleres).
Lectina
miniatura|dereita|Hemaglutinina (de lado).
As lectinas son glicoproteínas que se unen a carbohidratos doutras moléculas (como glicoproteínas que son conteñen carbohidratos como parte integrante das mesmas, pero a súa función é unirse a carbohidratos doutras moléculas). As lectinas son moi específicas para os residuos de azucres aos que se unen, especialmente, no caso das lectinas de plantas, que mostran unha alta especificidade para unirse a certos glicoconxugados alleos (por exemplo, de fungos, ou animais). As lectinas xogan un papel no fenómeno do recoñecemento biolóxico no que están implicadas células e proteínas. Por exemplo, unha hipótese sostén que algunhas glicoproteínas virais do virus da hepatite C se unen a lectinas tipo C na superficie da célula hóspede hepática para realizar a infección. As lectinas poden ser inutilizadas por monosacáridos e oligosacáridos específicos, que se unen ás lectinas inxeridas procedentes de cereais, legumes, beladona (Atropa belladonna) e produtos lácteos; esta unión pode impedir que se liguen aos carbohidratos da membrana plasmática, que son as súas dianas habituais.
Etimoloxía
O nome lectina deriva da palabra latina legere, que significa aquí "seleccionar" (entre outros significados da palabra, como "ler").
Historia
Aínda que as lectinas se descubriron nas plantas hai máis de 100 anos, agora sábese que están presentes por toda a natureza. Crese que a primeira descrición dunha lectina a fixo Peter Hermann Stillmark na súa tese de doutoramento presentada en 1888 na Universidade de Dorpat. Stillmark illou a ricina, unha hemaglutinina extremadamente tóxica, das sementes de Ricinus communis. A primeira lectina que se purificou a grande escala e para aproveitamento comercial foi a concanavalina A, que é agora a lectina máis usada para a caracterización e purificación de moléculas que conteñen azucres e estruturas celulares. As lectinas de legumes son probablemente as mellor estudadas.
Funcións biolóxicas
miniatura|Un [[oligosacárido (en gris) unido ao sitio de unión dunha lectina de planta (isolectina IV de Griffonia simplicifolia en complexo co determinante do grupo sanguíneo Lewis b). Só se mostra para maior claridade unha parte do oligosacárido (central, en gris).]]