cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gran Premio do Reino Unido de 2014
Carreira
A dirección da carreira decidiu que o dano no gardarail era grave e debía ser reparado antes de reiniciar a carreira. A carreira reiniciouse exactamente unha hora despois da hora do arranque inicial.
Nico Rosberg tivo o seu primeiro abandono da tempada logo dun fallo no cambio, permitindo que Hamilton lograra o primeiro lugar e gañara o seu quinto gran premio da tempada.
Dieter Baumann
Traxectoria
Nos Xogos de Atlanta, Baumann non estaba no auxe da súa forma e non estaba en condicións de superar o desafío dos campións africanos, e mesmo así conquistou un cuarto lugar na final dos 5.000 m. Nos anos seguintes aínda sería capaz de realizar mais unha proeza, ao se tornar o primeiro corredor europeo en correr os 5.000 m por debaixo dos 13 m, ao vencer o Grand Prix de Zürich en 12m54s70, en 1997.
Baumann deu positivo para o anabolizante nandrolona –nun episodio pouco esclarecido, ao que consta é que a nandrolona foi encontrada como compoñente da pasta de dentes de Baumann que a tería inxerido involuntariamente- durante a tempada de 1999 e, suspenso por dous anos pola IAAF que non aceptou a alegación, foi obrigado a ficar fora dos Xogos Olímpicos de Sidney en 2000.
Baumann aínda volvería ás competicións en 2002, conquistando a medalla de prata nos 10.000 m do Campionato europeo en Múnic, abandonando as carreiras o ano seguinte.
Economía na Hispania romana
A circulación monetaria
Durante todo o período republicano, era o senado romano o que controlaba por completo a emisión de moeda a través das magistraturas monetarias, aínda que posteriormente, co auxe dos ditadores, o seu control reduciuse ás moedas menores, pasando máis tarde moitas das cecas a control imperial.
Unha vez consolidado o poder romano en Hispania, foron moitas as cecas que cuñaron moeda, como Tarraco (a primeira das cecas romanas en Hispania), Itálica, Barcino, Caesaraugusta, Emerita Augusta etc. E ao longo e ancho do Imperio, máis de 400 cecas proporcionaron moeda á maior parte de Europa, o norte de África e Oriente Próximo.
Minería
miniatura|Lingotes de chumbo procedentes das minas de Carthago Nova. Museo Nacional de Arqueoloxía Subacuática de Cartaxena. Sen dúbida, o primeiro interese de Roma en Hispania foi extraer proveito das súas lendarias riquezas minerais, ademais de arrebatarllas a Cartago. Tras o final da segunda guerra púnica, encomendouse a Publio Escipión «o Africano» a administración de Hispania, prestando unha especial atención á minería. Roma continuaría as prácticas de extracción que iniciaran os pobos iberos e que posteriormente os cartaxineses mellorarían importando as técnicas usadas no Exipto tolemaico.
Xa que a propiedade das minas era estatal, Roma creou as compañías «societates publicanorum», empresas públicas administradas por publicanos para a explotación mineira. Estes publicanos, xeralmente pertencentes á orde ecuestre, enriquecéronse con rapidez e en grande abundancia, pero durante a ditadura de Sila, este arrebatou as minas aos publicanos, póndoas en mans de particulares e obtendo con iso un gran beneficio económico e político. En tempos de Estrabón (séculos I a. C. – I d. C., durante a transición entre a República dos ditadores e o Imperio), outorgáronse pois concesións de explotación a particulares. Este sistema permitiu o rápido enriquecemento de certas familias que, procedentes de Italia, instaláronse en Hispania con este fin. Noutros casos, as minas podían pertencer a unha cidade (xeralmente a unha colonia). Os beneficios das minas hispanas foron inmensos e mantivéronse durante todo o período de dominio romano de sete séculos, o que convertía a Hispania nun puntal económico de Roma. As crónicas expresan con bastante fidelidade as cifras da produción mineira, que xa no século II a. C. eran de máis de nove millóns de denarios anuais, mentres os botíns de guerra do mesmo período nunca foron en total superiores a pouco máis da terceira parte desta cifra. esquerda|miniatura|Bocas de entrada nunha mina de cobre en Texeo ([[Principado de Asturias) explotada en época romana.]] Con relación aos minerais, Roma extraeu con maior interese prata, cobre e ferro. Aníbal dera unha gran vitalidade ás minas de prata de Carthago Nova. Nos arredores de Cartaxena e Mazarrón, Roma continuou extraendo prata, chumbo, e outros minerais en grandes cantidades. Segundo Estrabón nas minas de prata de Carthago Nova traballaban até 40 000 escravos, reportando ao pobo romano 25 000 dracmas diarios.
Máis alá de todo iso, o traballo na minería nos tempos da Hispania romana efectuábase nunhas condicións terribles. Millóns de escravos eran ocupados nas minas nun labor extremadamente perigoso, sen ningún tipo de seguridade e sen un horario que fose humanamente soportable. Para un escravo, o destino das minas constituía a peor das fortunas, e con case total seguridade, pasar o resto dos seus poucos días sen chegar a ver máis a luz do sol, carrexando mineral e pedras durante todo o día ou picando nas galerías, sempre baixo a ameaza dos derrubamentos.
Agricultura
Na economía agrícola romana, unha leira boa dispuña de cinco partes, dedicadas respectivamente a oliveira, vide, trigo (pan), horto (froitas e verduras) e pastos para gañado. Reflicte isto a importancia de cada unha estas partes na alimentación da época. Desa partición quedou a expresión castelá «quinta de...» (oliveiras, laranxeiras etc.) que co tempo tomou o sentido de «leira de recreo».
O oliveiral e o comercio de aceite
miniatura|[[Oliveiral na provincia de Granada.]] Dentro da produción agrícola hispana destacou xa desde o século II a. C. o cultivo da oliva, especialmente no litoral mediterráneo tarraconense e bético. Durante o período de dominio romano, a provincia Bética especializouse na produción de aceite de oliva dedicado á exportación cara a Roma e cara ao norte de Europa.
Deste comercio dan fe os numerosos sitios arqueolóxicos tanto submarinos como de restos de ánforas estudadas no «monte Testaccio». O monte Testaccio orixinouse como un vertedoiro de envases de olaría procedentes do comercio que chegaba a Roma. Do tamaño alcanzado por devandito monte, que segundo os estudos está composto nun 80 % do seu volume por ánforas de aceite da Bética, pódese deducir a magnitude do comercio xerado por devandito aceite, e polo tanto, a importancia que o cultivo do oliveiral tivo en Hispania. Foi este sen dúbida o produto procedente de Hispania que con máis abundancia se comercializou e durante un período máis prolongado, e de feito, aínda hoxe é a base da agricultura do sur da Península Ibérica.
As ánforas de orixe bético acháronse, ademais de no citado monte Testaccio (xa que a maior parte da produción de aceite dirixiríase cara a Roma até mediados do século III d. C.), en lugares tan diversos como Alexandría e mesmo Israel. Durante o século II d. C. produciuse ademais un importante comercio de aceite con destino ás guarnicións romanas en Xermania.
O cultivo da vide e o comercio de viños
Respecto ao cultivo da vide, as fontes clásicas comentan a calidade e cantidade dos caldos hispanos, algúns deles moi apreciados en Italia, mentres outros menos selectos eran destinados ao consumo do gran público con menor poder adquisitivo. Este cultivo era producido de forma maioritaria nos «fundus» (latifundios ou o que hoxe se chamarían casaríos), que comprendían todos os procesos produtivos do viño, en ocasións incluíndo o traballo de olaría necesario para a produción dos envases. Debido ao número de devanditos «fundus» e á produción total dos mesmos, era posible manter abastecido o mercado interior e exportar unha considerable cantidade de excedente para o consumo doutras zonas do imperio.
Os tratados de Columela
Dentro das crónicas e tratados sobre a agricultura en Hispania hai que destacar a obra do gaditano Lucio Xunio Moderato Columela, que nos seus doce libros expón as características da agricultura do seu tempo (século I d. C.), criticando aqueles defectos que ao seu entender malograban devandito sector, como o abandono do campo e o acaparamento de terras por parte dos grandes terratenentes. En devanditos libros trata con extensión o cultivo do oliveiral e a vide.
O comercio das salgaduras
miniatura|Factoría de salgaduras de peixe e salsa «garum» en Baelo Claudia. Grazas ás investigacións arqueolóxicas sobre a produción de ánforas no sur peninsular pódese deducir que o comercio da salgadura dábase xa antes do dominio cartaxinés, existindo evidencias de produción e comercialización de peixes en salgadura en datas tan temperás como o século V a. C. Os cartaxineses estenderon este comercio por todo o mediterráneo occidental, tanto hispánico como norteafricano.
Durante todo o período romano, Hispania destacouse pola continuidade do florecente comercio de salgaduras procedentes da Bética, a Tarraconense e a Cartaxinense que estendía o seu mercado por todo o occidente europeo. Esta actividade produtiva vese reflectida nos restos de factorías cuxo produto manufacturado era, ademais do peixe en salgadura ou salsamenta, a salsa «garum», cuxa fama se estendía por todo o imperio. A salsa garum producíase mediante un proceso de maceración das vísceras do peixe. Do mesmo xeito que sucedía cos produtos vitivinícolas ou o comercio do aceite, a produción de garum xeraba unha importante industria auxiliar do envasado en ánforas da que tamén se conservan abundantes restos, e grazas ás cales se pode hoxe determinar o alcance deste comercio.
Véxase tamén
miniatura|300px|Inscrición funeraria emeritense dedicada a Silvano, margaritarius ou comerciante de perlas no século II en Augusta Emerita (Mérida, Badaxoz, España).
Nicki Minaj
Onika Tanya Maraj, máis coñecida como Nicki Minaj e nada o 8 de decembro de 1982 en Saint James, Port of Spain, é unha cantante e produtora musical trinitense radicada nos Estados Unidos.
Susan Brown (actriz inglesa)
Susan Brown, ou Susan Elizabeth Brown, nada o 6 de maio de 1946, en Bristol (Gran Bretaña), é unha actriz de teatro e televisión. É coñecida, sobre todo, polo seu papel como Septa Mordane na serie de HBO, Game of Thrones.
Traxectoria
Formouse no Rose Bruford College antes de comenza-la súa carreira profesional. Participou en producións teatrais como The Wild Duck (Donmar Warehouse), Henry IV Partes 1 e 2, Playing with Fire , Cardiff East e The Hour We Knew Nothing of Each (Teatro Nacional), Easter , Romeo e Xulieta, Ricardo III e Bad Weather (RSC), Road, Shirley, Downfall, Gibraltar Straight e Seagulls (Royal Court), Butterfly Kiss (Almeida), The House of Bernarda Alba e The Chairs (Gate Theatre), You Be Ted y I'll Be Sylvia (Hampstead), Playing Sinatra (Croydon Warehouse e Greenwich Theatre ), The Beaux Stratagem, Back to Methuselah, The Vortex, The Way of the World e A Woman of No Importance (Cambridge Theatre Company), Twelfth Night (English Touring Theatre), Small Change,  Ifigenia (Sheffield Crisol) e Angels in America.
Brown interpretou, en outubro de 1993, a "Mrs Dimmock", unha viúva que se que se atopa un canón no episodio The Peking Gun da serie Lovejoy. Mais para o público internacional, Brown é máis coñecida polo seu papel de Septa Mordane na primeira tempada da serie Game of Thrones. O seu personaxe foi asasinado nos episodios finais da primeira tempada. Tamén tivo un papel secundario, como a coidadora de Margaret Thatcher, June, en The Iron Lady, e apareceu en pequenos papeis na serie dramática da BBC, Call the Midwife e tamén en Torchwood.
Filmografía
Televisión
Ana María Framiñán Santas
Ana María Framiñán Santas, nada en Lalín en 1971, é unha historiadora galega.
Traxectoria
Licenciada en Xeografía e Historia pola Universidade de Santiago de Compostela. As súas investigacións xiran en torno á fidalguía no Medievo.
Robert Patrick
Robert Hammond Patrick, Jr., nado o 5 de novembro de 1958 en Marietta, Xeorxia, é un actor estadounidense. É coñecido polo seu traballo no xénero da ciencia ficción e por gañar un Premio Saturn.
Vénuste Niyongabo
Vénuste Niyongabo nado o 9 de decembro de 1973 na cidade de Vugizo no Burundi, é un atleta burundiano especialista en probas de media distancia. En 1996, convertíase no primeiro campión Olímpico dese país gañando os 5.000 metros nos Xogos Olímpicos de Atlanta.
Traxectoria
Naceu en Vugino, localidade sita ao sur de Burundi, pertencente á etnia tutsi. Deuse a coñecer en 1992 cando foi 2º nos 1500 metros dos mundiais júnior celebrados en Seúl, tralo queniano Atoi Boru.
A súa primeira gran competición a nivel absoluto foi no Campionato do Mundo de Atletismo de 1993 en Stuttgart, onde foi eliminado nas semifinais de 1500 m.
Nos anos seguintes foi un dos mellores corredores de 1500 m do mundo, gañando a maioría de carreiras que disputou. En 1994 e 1995 acabou segundo no ranking mundial do ano nesa proba, só por detrás do alxeriano Noureddine Morcelli. No Campionato do Mundo de Atletismo de 1995 en Gotemburgo gañou a medalla de bronce, tras Morceli e o marroquí Hicham El Guerrouj.
Nos Xogos de Atlanta 1996 partía como un dos favoritos para gañar o ouro nos 1500 metros. Porén nun acto de xenerosidade, decidiu ceder a súa praza nesta proba ao seu compatriota Dieudonné Kwizera, que non puidera participar nos Xogos de 1988 e 1992 debido a que nesa época Burundi aínda non contaba cun Comité Olímpico Nacional. Ademais Kwizera só estaba en Atlanta como adestrador. Deste xeito Niyongabo inscribiuse na proba dos 5000 metros, que só correra anteriormente en dúas ocasións.
Pese a todo Niyongabo deu a gran sorpresa e acabou gañando a medalla de ouro grazas ao seu prodixioso sprint final con 13:07,96 por diante de Paul Bitok (prata con 13:08,16) e do marroquí Khalid Boulami (bronce con 13:08,37). Era a primeira, e até hoxe única, medalla olímpica na historia de Burundi.
Despois dos Xogos a súa carreira viuse afectada polas lesións, e nunca volveu recuperar o nivel exhibido anteriormente. Intentou defender o seu titulo olímpico na Olimpíada de Sidney, pero fallou estrepitosamente, acabando 15º na súa semifinal.
Ese mesmo ano retirouse do atletismo. Na actualidade (2005) traballa para a compañía de roupa deportiva Nike.
Couso, A Estrada
Patrimonio
A ponte románica de Pontevea sobre o río Ulla (antigo paso da estrada C-541), de seis arcos, está representada no escudo do concello da Estrada. Une A Estrada e o val de Vea con Santiago de Compostela. Ao seu lado construíuse unha nova ponte para dar facilidade ao tráfico até a vila, xa que a antiga só mide 2,5 m de ancho.
Lendas e tradicións
Cóntase que nesta parroquia naceu en 1835 Pepa a Loba, figura lendaria do bandoleirismo galego do século XIX.
Os entroidos dos Xenerais do Ulla están documentados dende 1780, coa mascarada da parroquia de Oca, dos que falaba o escritor Alfredo Vicenti. Seguiu esa tradición a través dos tempos, agás no período da guerra civil española. Durante a segunda metade do século XX celebrouse un entroido conxunto de varias das parroquias do Val de Vea (Couso, Santa Cristina de Vea e San Xurxo de Vea), celebrándose na actualidade por separado.
Óso alveolar
miniatura|300px| Maxilar superior esquerdo. Superficie exterior. (Proceso alveolar visíbel na parte inferior.) 300px|miniatura|Cartílaxes do nariz, vistos desde abaixo. (Proceso alveolar do maxilar superior visíbel na parte inferior.)
Denomínase óso alveolar ao óso dos maxilares que contén ou reviste as concas ou alvélos dentarios, nas que se sitúan as raíces dos dentes. É un óso fino e compacto con múltiplas e pequenas perforacións, a través das cales pasan os vasos sanguíneos, os nervios e os vasos linfáticos. Por tanto, óso alveolar é aquel óso xa sexa do maxilar superior ou da mandíbula que contén as raíces dos dentes.
Se fora posíbel mirar un cranio que estivera perdendo dentes, veríase que os ósos maxilares non son só planos óseos horizontais. Dentro do óso hai pequenos cráteres que marcan o lugar onde os dentes se insiren.
Estes espazos son os alvéolos, e as súas paredes chámanse procesos alveolares (na terminoloxía científica, latina, processus alveolaris maxillae). Conforme o dente vai saíndo a través da enxiva, o proceso alveolar desenvólvese ao redor dos dentes para axudar a sostelos dentro dos maxilares.
O óso alveolar é, por tanto, unha capa delgada que circunda a raíz dos dentes, manténdoos seguros contra as bacterias da xinxivite debido á inserción das fibras coláxenas do ligamento periodontal. Pode ser considerado como un tecido conxuntivo especializado mineralizado, composto basicamente por un 33 % de matriz orgánica e un 67 % de cristais de hidroxiapatita. Ademais de manter a estrutura dentária no arco, o óso alveolar tamén ten funcións de protección, locomoción e de reservatorio.
Xusto antes da mineralización, os osteoblastos inician a produción de vesículas de matriz. Estas vesículas conteñen enzimas, tales como a fosfatase alcalina, que axudam a iniciar a enucleación de cristais de hidroxiapatita. Estes cristais crecen e desenvólvense, formando nódulos óseos coalescentes, os cales, con fibras coláxenas en rápido desenvolvemento e desorientadas, son a subestrutura do óso lamelar e o primeiro óso formado no alvéolo. Máis tarde, a través da deposixión ósea, remodelación e secrción de capass de fibras coláxenas orientadas, o óso lamelar maduro queda formado. Os cristais de hidroxiapatita están xeralmente aliñados cos seus longos eixos paralelos ás fibras coláxenas.
O óso alveolar desenvólvese ao redor de cada folículo dentario durante a odontoxénese. Cando un dente deciduo (dente de leite) queda incluído, o óso alveolar reabsórbese. O dente permanente sucesor móvese para o lugar, desenvolvendo o seu propio óso alveolar a partir do seu propio folículo dentario.
O óso basal da mandíbula inicia a mineralización na saída no nervio mentoniano dos forames mentonianos, mentres que o óso basal dos maxilares se incian na saída do nervio infraorbital do forame infraorbital.
Celso García de la Riega
Celso García de la Riega, nado en Pontevedra o 26 de agosto de 1844 e finado na mesma cidade o 3 de febreiro de 1914, foi un funcionario, político, escritor e pintor galego, iniciador da teoría da orixe galega de Cristovo Colón.
Obras
Entre as súas obras destacan Galicia Antigua (1904), na que refutou as teses de Murguía sobre a orixe celta da poboación galega, e La Gallega, nave capitá de Colón en el primer viaje de descubrimientos (1897), onde expuxo as súas teorías sobre a orixe galega de Cristovo Colón, e que logo ampliou en ''Colón español. Su origen y patria'' (1914). miniatura|Celso G. de la Riega na madurez.
Vida persoal
Casou con Carmen Quiñones Iglesias e foi pai de Celso García de la Riega Quiñones, que casou en 1913 con María de los Ángeles Álvarez Limeses, e logo do falecemento desta, contraeu segundas nupcias coua súa irmá Carmen Álvarez Limeses.
Clara Grima
Biografía
É presidenta da Comisión de Divulgación da Real Sociedade Matemática Española. Como divulgadora publicou ducias de artigos de divulgación científica en prensa, a través do eldiario.es Jot Down e tecnoxplora.com artigos en Xplora así como na plataforma de divulgación científica naukas. É autora xunto con Raquel Garcia i Ulldemolins, do blog de divulgación para nenos Mati y sus mateaventuras. É coautora dun libro de divulgación científica para nenos titulado Hasta el infinito y más allá. Tamén participa nun programa de radio/podcast de sevillawebradio chamado Los 3 chanchitos. En Televisión colaborou na primeira e segunda tempada do late night de humor e ciencia Órbita Laika de La 2. En 2016 estrea a obra de teatro Científicas: pasado, presente y futuro, onde interpreta a Rosalind Franklin.
En 2018, xunto cun equipo multidisciplinar, describe unha nova forma xeométrica denominada escutoide, publicada na revista Nature Communications. O descubrimento foi o resultado dunha investigación do Departamento de Bioloxía Celular e o Instituto de Biomedicina de Sevilla da Universidade de Sevilla dirixida por Luis M. Escudero. Segundo explica a mesma Clara Grima, o obxecto descubriuse «mirando non aos ollos senón ás glándulas salivares da mosca da froita», e tendo en conta os diagramas de Voronoi.​
Coto Aciveiro, Castrelo, Forcarei
Coto Aciveiro é un lugar da parroquia de Castrelo, no concello pontevedrés de Forcarei. Segundo o IGE do 2008 tiña 6 habitantes deles 3 homes e 3 eran mulleres, o que supón que se mantivo a poboación desde 2007.
Godón, Coiro, A Laracha
Godón é un lugar da parroquia de Coiro no concello coruñés da Laracha na comarca de Bergantiños. Tiña 8 habitantes no ano 2009 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales eran 3 homes e 5 mulleres.
Jody Scheckter
Traxectoria
Scheckter marchou a Walter Wolf o seu novo equipo en e deulle ao equipo unha vitoria na súa primeira carreira. Gañou dúas veces máis e era común que rematara no podio, pero terminou segundo na tempada detrás de Niki Lauda. En acabou no 7º lugar, deixou o equipo logo do fin da tempada para unirse a Ferrari xunto con Gilles Villeneuve no equipo do coche do efecto terra, o 312T4.
Os críticos sentían que non se levaba ben coa dirección de Ferrari, pero superou con fartura as expectativas e axudou a dar o equipo o campionato de construtores de F1, en consonancia, Scheckter, con tres vitorias, acadou o campionato de pilotos en 1979. Con todo, defendeu moi mal o seu título en 1980, nin sequera foi capaz de clasificarse para unha das carreiras. Logo de conseguir só dous puntos, Scheckter retirouse do equipo e o deporte. Scheckter foi o último piloto en gañar un campionato pilotando para Ferrari ata que Michael Schumacher fíxoo 21 anos despois.
Logo da Fórmula 1
En 1981, Scheckter gañou o Mundial Superstars a competición en Key Biscayne, Florida. Derrotou aos atletas, como Russ Francis, Renaldo Nehemiah, Peter Mueller, Rick Barry, Cayetano Boucher e Andy Ripley.
Despois da retirada, Scheckter, fundou FATS Inc, unha compañía que construía simuladores de armas de fogo para a capacitación dás forzas militares, policiais e organismos de seguridade. A venda da empresa proporcionoulle os fondos para permitir que Scheckter axudara ás carreiras dos seus fillos, Tomás e Toby. Tomás Participou na Indy Racing League, onde gañou dúas carreiras. O irmán de Scheckter, Ian, tamén competiu na Fórmula 1 durante uns poucos anos.
Scheckter foi comentarista da ITV durante o Gran prmio de San Mariño de 1999, en substitución de Martin Brundle.
Presente
Scheckter agora pasa o seu tempo como agricultor orgánico, logo da compra da Laverstoke Park Farm, preto de Overton, Hampshire, 64 km ao oeste de Londres. Como experto en agricultura orgánica, presentou varios documentais para a televisión. Está casado e ten seis fillos. Dous da súa esposa anterior Pamela: Toby e Tomás, e catro do seu actual matrimonio con Clara: Hugo, Freddie, Ila e Poppy.
Resultados completos na Fórmula 1
Carreiras en letra grosa indican pole position; carreiras en itálica indican volta rápida.
Mineralocorticoide
miniatura|[[Aldosterona.]] miniatura|[[Desoxicorticosterona.]] miniatura|[[Fludrocortisona, un mineralocorticoide sintético.]] Os mineralocorticoides son unha clase de hormonas esteroides caracterizadas pola súa semellanza coa aldosterona e a súa influencia no equilibrio de sales e auga no corpo. Utilizan un receptor de mineralocorticoides intracelular.
Fisioloxía
O nome mineralocorticoide deriva das primeiras observacións sobre a función destas hormonas, que estaban implicadas na retención do sodio, un compoñente mineral do noso organismo. O principal mineralocorticoide endóxeno é a aldosterona, aínda que existen outras hormonas endóxenas que teñen función mineralocorticoide, como a desoxicorticosterona ou mesmo a proxesterona.
A aldosterona actúa sobre os riles para orixinar unha activa reabsorción de sodio e unha absorción pasiva asociada de auga, e unha activa secreción de potasio nas células principais dos túbulos colectores corticais dos riles e unha secreción activa de protóns polas ATPases na membrana luminal das células intercalares do túbulo colector. Isto á súa vez causa un incremento da presión arterial e do volume sanguíneo.
A aldosterona é producida no córtex da glándula suprarrenal e a súa secreción está mediada principalmente pola anxiotensina II pero tamén pola hormona adrenocorticotropa (ACTH) e os niveis locais de potasio.
A aldosterona foi descuberta en 1953 por Simpson e Tait.
Biosíntese
O precursor dos mineralocorticoides é o colesterol. A biosíntese da aldosterona realízase por unha serie de modificacións encimáticas nas que o colesterol orixina primeiro pregnenolona, que se deshidroxena formando proxesterona, que despois se hidroxila sucesivamente para formar primeiro a desoxicorticosterona (DOC) e de novo no carbono 11 para orixinar a corticosterona, precursor común das hormonas corticoides. A corticosterona é oxidada na posición 18 pola aldosterona sintase para dar lugar finalmente á aldosterona. A aldosterona é a principal hormona mineralocorticoide no home, pero nos roedores este papel exérceo a corticosterona. Estas reaccións son efectuadas por encimas citosólicos ou mitocondriais da familia do citocromo P450.
Modo de acción
Os efectos dos mineralocorticoides están mediados por un receptor intracelular, que actúa no núcleo, e por mecanismos asociados a cascadas sinalizadoras.
miniatura|400px|[[Esteroidoxénese, na que se mostran os mineralocorticoides na elipse da parte superior dereita. Nótese que non forman un grupo estrito, senón un continuo de estruturas cun efecdto mineralocorticoide crecente, ata chegar ao máximo na aldosterona.]]
Os mineralocorticoides únense a un receptor de mineralocorticoides citosólico. O receptor actívase ao unirse ao seu ligando (a hormona). Despois de que a hormona se une ao seu receptor, o complexo que forman ambos diríxese ao núcleo celular, onde se une no ADN a moitos elementos de resposta ás hormonas situados na rexión promotora de certos xenes, que son a diana da hormona e que se activarán xerando unha serie ded accións na célula.
O mecanismo oposto chámase transrepresión. O receptor da hormona sen o seu ligando interacciona con certas proteínas (heat shock proteins) e impide a transcrición dos xenes diana, que quedan inactivos.
A aldosterona e o cortisol (un glicoesteroide) teñen unha afinidade similar polo receptor mineralocorticoide; porén, os glicocorticoides circulan a unhas concentracións unhas 100 veces maiores ca a dos mineralocorticoides. Nos tecidos diana dos mineralocorticoides existe un encima que impide a sobreestimulación dos glicocorticoides. Este encima é o 11-beta hidroxiesteroide deshidroxenase tipo II (Proteína:HSD11B2), e cataliza a desactivación dos glicocorticoides a metabolitos 11-deshidro. A regalicia é un inhibidor deste encima e o seu consumo crónico pode orixinar unha condición chamada pseudohiperaldosteronismo.
Fisiopatoloxía
O hiperaldosteronismo (a síndrome causada por niveis altos de aldosterona) orixínase xeralmente por cánceres suprarrenais. Os dous principais problemas que causa son:
A baixa produción de aldosterona ou hipoaldosteronismo, causa o estado de perda de sales minerais asociado coa enfermidade de Addison, aínda que outras enfermidades como a hiperplasia adrenal conxénita pode orixinar tamén esta situación.
Farmacoloxía
Un exemplo de mineralocorticoide sintético é a fludrocortisona (Florinef). Uns importantes inhibidores dos mineralocorticoides son a espironolactona e a eplerenona.
Ian Fleming
Ian Lancaster Fleming, nado o 28 de maio de 1908 en Mayfair e finado o 12 de agosto de 1964 en Canterbury, foi un escritor e periodista inglés creador do personaxe de James Bond e dunha serie de doce novelas de aventuras sobre este personaxe así coma de nove relatos curtos. Con máis de 100 millóns de copias vendidas mundialmente, as novelas da serie de James Bond están na lista de best-séllers. Ademais Ian Fleming escribiu a historia infantil de Chitty Chitty Bang Bang e dous libros de non-ficción.
Traxectoria
No ano 1939, pouco antes de comezar a segunda guerra mundial, John Godfrey, director do British Department of Naval Intelligence da Royal Navy, recrutou a Fleming como asistente, despois como lugartenente e finalmente como comandante. Durante este período, Fleming concibiu un plan que nunca chegou a ser executado: a Operación Ruthless, para capturar a máquina codificadora Enigma, empregada nas comunicacións da Kriegsmarine. Fleming tamén ideou a Operación Goldeneye, un plan para manter as comunicacións con Xibraltar así coma un plan de defensa no improbable caso de que España se unise ás Potencias do Eixo, e xunto co Alemaña invadise a colonia.
Este traballo como asistente nos Servizos Secretos permitiu a Fleming meterse de cheo no ambiente que se respira nas súas novelas de espías. A primeira novela que puxo en escena a James Bond foi Casino Royale, publicada en 1953. Ademais de escribir doce novelas e nove relatos curtos do axente 007, Fleming tamén escribiu novelas para nenos. Todos estes libros tiveron un grande éxito nos anos 50 e permitíronlle retirarse a unha casa en Xamaica.
En 1962, Fleming suxeriu o seu curmán Christopher Lee, que interpretase o papel do Dr. No, o vilán do primeiro filme e ironicamente poucos días antes da súa morte visitou o set de gravación de Goldfinger.
No ano 1964, Ian Fleming finou dunha crise cardíaca en Canterbury a idade de 56 anos. Foi soterrado en Sevenhampton, preto de Swidon, onde tamén foron soterrados a súa dona e mais seu fillo.
Fleming foi tamén un importante bibliófilo e posuidor dunha respectable cultura. O seu personaxe, James Bond, acostuma ler nos momentos de tranquilidade, e un dos seus libros favoritos é Profiles in Courage, un ensaio moral e ético sobre cinco políticos da historia dos Estados Unidos, obra do senador John F. Kennedy. Curiosamente, cando John F. Kennedy foi elixido presidente, nunha entrevista preguntáronlle polos seus libros favoritos e sen dubidalo respondeu: As novelas de espías de Ian Fleming.
Pobo rukai
Os rukai (en 魯凱族; Lǔkǎi zú) son un dos pobos indíxenas de Taiwán. Está formado por seis comunidades que residen no sur de Taiwán (Budai, Labuan, Tanan, Maga, Mantauran e Tona), cada unha co seu propio dialecto da lingua rukai. No ano 2014, os rukai chegaban a 12 699 persoas, e é o sétimo meirande pobo dos trece oficialmente recoñecidos como indíxenas de Taiwán. Os rukai tamén foron chamados tsarisen, que quere dicir "pobo que vive na montaña".
Os rukai honran o félido Neofelis nebulosa brachyura e as cobras Deinagkistrodon, que cren ser os espíritos dos seus devanceiros.
Lerce, Castrelo, Forcarei
Lerce é un lugar da parroquia de Castrelo, no concello pontevedrés de Forcarei. Segundo o IGE do 2008 tiña 15 habitantes deles 7 homes e 8 eran mulleres, o que supón que diminuíu a poboación desde 2007.
Claudia Amengual
Claudia Amengual Puceiro, nada en Montevideo o 7 de xaneiro de 1969, é unha escritora, profesora, ensaísta e tradutora uruguaia.
Liñares, Castrelo, Forcarei
Liñares é un lugar da parroquia de Castrelo, no concello pontevedrés de Forcarei. Segundo o IGE do 2008 tiña 34 habitantes deles 16 homes e 18 eran mulleres, o que supón que diminuíu a poboación desde 2007.
José Clemente Orozco
José Clemente Orozco, nado no estado de Xalisco o 23 de novembro de 1883 e finado na Cidade de México o 7 de setembro de 1949, foi un muralista e litógrafo mexicano. Graduado na Escola Nacional de Agricultura de México, estudou máis tarde matemáticas e debuxo arquitectónico.
Provincia de Zonguldak
miniatura|300px|dereita|Localización da provincia de Zonguldak en Turquía Zonguldaké unha das 81 provincias (en turco: iller) nas que está dividida Turquía, situada no norte na rexión (bölge) do Mar Negro (Karadeniz Bölgesi). Ten unha superficie de, e contaba con habitantes no ano 2009.
Distritos
miniatura|300px|dereita|Distritos (ilçeler) de Zonguldak. A provincia de Zonguldak divídese en seis distritos:
Ligazóns externas
miniatura|300px|dereita|Vista de Zonguldak.
David Alfaro Siqueiros
miniatura|dereita|Sepulcro de Siqueiros. José de Jesús Alfaro Siqueiros, máis coñecido como David Alfaro Siqueiros ou simplemente Siqueiros, nado na Cidade de México o 29 de decembro de 1896 e finado en Cuernavaca o 6 de xaneiro de 1974, foi un pintor e militar mexicano. É considerado un dos tres expoñentes do muralismo mexicano xunto con Diego Rivera e José Clemente Orozco.
Curantes, A Estrada
San Miguel de Curantes é unha parroquia que se localiza no concello da Estrada. Segundo o IGE en 2009 tiña unha poboación de 204 habitantes (114 mulleres e 90 homes), distribuída en 12 entidades, o que supón unha diminución respecto de 1986 cando tiña 305 habitantes. En 1842 tiña unha poboación de feito de 448 persoas.
Xeografía
O río Curantes, afluente do Liñares, forma un espazo natural onde se atopan dúas fervenzas denominadas “Picho da Fervenza” e “Poza de Maimón”. Estes saltos de auga foron aproveitados para a instalación de muíños. O val nas ladeiras do monte de San Sebastián foi declarado de Interese Paisaxístico.
Festas
Na Carballeira de Pousada celébrase a Romaría Interxeracional dos Pereiriños, como homenaxe ao labor cultural e económico dos emigrantes que a principios do século XX crearon as Sociedades de Instrución para construír escolas en Galicia. A súa orixe remóntase a 1916 cando se fixo o primeiro certame escolar na carballeira co obxectivo de incentivar a asistencia dos nenos á escola; foi organizado polo Sindicato Agrario de Pardemarín, con fondos dos emigrantes de América.
Calidón
O nome de Calidón pode referirse a:
Véxase tamén Xabaril de Calidón
Manuel Pérez Taboada
Manuel Pérez Taboada, nado en Xeve (Pontevedra) o 19 de agosto de 1917 e finado Francia en 1976, foi un xastre e político galego.
Traxectoria
Traballaba nunha xastrería de Andrés Muruais en Pontevedra. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 fuxiu con outro veciño de Xeve, pasou por Asturias e chegou a Francia. Os falanxistas detiveron ao seu pai e a un dos seus irmáns para tratar de localizalo, pero non o conseguiron, e soltáronos. En Francia casou con Luisa Merino, filla de emigrantes salmantinos que chegaron a París logo da primeira guerra mundial, e axudou a moitos españois.
Cando foi liberado, volveu coa súa muller, Luisa, a París, onde tivo tres fillas. Cando morreu o seu pai en 1964, tratou de negociar co consulado español unha visita a Pontevedra, pero foille denegada.
Aeroporto de Torsby
O aeroporto de Torsby (IATA: TYF, ICAO: ESST) é un aeroporto rexional sueco situado ao norte da vila de Torsby, no condado de Värmland. No ano 2016 pasaron polo aeroporto un total de 3 642pasaxeiros.
Shrek the Third
Shrek the Third é un filme estadounidense de animación de DreamWorks dirixido por Chris Miller e Raman Hui, que foi estreado no 2007.
Sinopse
Cando Shrek casou con Fiona, non caeu na conta de que tarde ou cedo acabaría sendo rei. Así, ó caer enfermo o seu sogro, o Rei Harold, Shrek corre o perigo de ter que abandonar o seu amado pantano para ocupa-lo trono; a menos que atope un herdeiro. Decide entón emprender unha viaxe con Burro e o Gato con Botas para encontrar a Arturo, o primo de Fiona. Mentres, en Moi Moi Arredado, o Príncipe Encantador recruta un exército de malvados para tomar o trono pola forza. Pero non contan con que Fiona e a Raíña Lillian tamén reuniron o seu grupo de heroínas para facerlles fronte.
Pete Burns
Peter "Pete" Burns, nado o 5 de agosto de 1959 en Port Sunlight, Bebington, (Wirral) e finado o 23 de outubro de 2016, foi un cantautor inglés, coñecido polo seu traballo como líder da banda dance Dead or Alive, coa cal logrou salientábel éxito en 1985 co seu hit "You Spin Me Round (Like a Record)".
San Silvestre
Como topónimo, San Silvestre pode referirse a:
A Estrada, A Estrada
San Paio da Estrada é unha parroquia que se localiza no concello da Estrada na comarca de Tabeirós - Terra de Montes. Segundo o IGE en 2009 tiña 9 196 habitantes (4 741 mulleres e 4 455 homes), distribuídos en 5 entidades, o que supón un aumento respecto de 1986 cando tiña 6 445 habitantes. En 1842 tiña unha poboación de feito de 151 persoas. Nesta parroquia está a vila da Estrada, capital do concello.
Historia
A Estrada emerxeu como parroquia no ano 1855 substituíndo a San Paio de Figueiroa.
Elam
miniatura|dereita|Figuriña elamita O antigo Imperio Elamita, تمدن عیلام en fārsi, situábase ao leste de Sumeria e Acad, no actual suroeste de Irán. Os elamitas chamábanlle ao seu país Haltamti (en elamita tardío, Atamti), do cal os seus veciños acadios adaptaron como Elam. O alto Elam foi posteriormente cada vez máis identificado pola súa capital, Susa, e xeógrafos posteriores a Tolomeo chamaron a todo ese territorio Susiana. O nome de Elam en persa antigo era Hujiyā, o cal sobrevive no nome da provincia Khuzestān Bakhtiari Lurs. Khuzestān xunto con Fārs conteñen os restos do antigo Elam.
A lingua elamita non está relacionada cos grupos lingüísticos veciños: semita, sumerio e iraniano. Algúns expertos cren que a lingua está relacionada coas actuais linguas dravídicas do sur da India (ver linguas elamo-drávidas).
Historia
A historia elamita convencionalmente dividiuse en tres períodos. Non obstante, debe considerarse que os restos e artefactos das primeiras etapas continúan a ser descubertos no centro e sueste de Irán. Algúns expertos refírense a este período como Proto-Elamita.
As historias tradicionais acabaron a historia elamita co seu sometemento aos Aqueménidas, pero as referencias gregas e latinas a "Elimeos" testemuñan unha supervivencia cultural, segundo Daniel Potts (ver refs.). Adicionalmente, o viaxeiro árabe do século X Istakhrī comentaba que a xente de Khuzestān falaba tres linguas, árabe, Fārsi e algo que eles chamaban Khuzī". Non está claro se esta lingua descendía do elamita ou simplemente era un dialecto local persa. A lingua elamita aínda non se deu relacionado con ningunha outra coñecida.
A lingua elamita foi unha das linguas oficiais do Imperio Persa en tempos antigos, e Susa unha das catro capitais do imperio. Susa tamén serviu como capital da Dinastía Sasánida a partir do -224 ata o 651. O último uso da escritura elamita data do século IV, e Elam é aínda coñecido como a actual provincia de Khuzestán, onde se basea a inmensa industria petroleira de Irán.
Cronoloxía de gobernantes
dereita|miniatura|380px|Mapa de Elam (en inglés) Dinastía Awan (datas precisas descoñecidas).
Dinastía Simash (datas precisas descoñecidas).
Dinastía Epartida (datas precisas descoñecidas).
Dinastía Babilónica (-1770 - -1500).
Loureiro, Vilar de Cerreda, Nogueira de Ramuín
Loureiro é un lugar da parroquia de Vilar de Cerreda (Santa Baia), no concello ourensán de Nogueira de Ramuín, na comarca de Ourense.
En 2019 celebrouse a primeira manifestación na aldea co gallo do Día Internacional da Muller, que tivo gran repercusión nos medios por ser nun contexto rural.
Elam
Cronoloxía de gobernantes
Dinastía Igehalkida (-1350 - -1200).
Dinastía Shutrukida (-1205 - -1100).
República de Altai
A República de Altai (en ruso: Республика Алтай, en altai: Алтай Республика) é unha das vinte e unha repúblicas que constitúen a Federación Rusa. A súa capital é Gorno-Altaisk. Atópase na zona sur do país, e ten fronteiras internacionais con Mongolia, China e Casaquistán. Ten unha extensión de 92.600 km². Máis do 87% da súa poboación é de etnia rusa ou altai. Alberga os ríos Katún e Biya, así como o lago Teletskoie. A súa economía é maioritariamente agrícola, cun significativo sector turístico en desenvolvemento.
Historia
A República de Altai creouse o 1 de xuño de 1922 como o Óblast Autónomo de Oyrot (Ойротская автономная область), que conformaba o krai de Altai. O nome orixinal desta rexión foi Bazla. O 7 de xaneiro de 1948 pasou a chamarse Óblast Autónomo de Gorno-Altai (Горно-Алтайская автономная область). En 1991 reorganizouse como a República Socialista Soviética Autónoma de Gorno-Altai. En 1992 renomeouse República de Altai.
Xeografía
Limita ao norte co óblast de Kemerovo, ao nordeste coa República de Khakasia, ao leste coa república de Tuvá, ao sueste con Mongolia (provincia de Bayan-Olgiy), ao sur con China (rexión autónoma de Xinjiang), ao suroeste con Casaquistán (provincia de Shyghys Qazaqstan), e ao noroeste co krai de Altai.
Hidrografía
Os seus maiores ríos son o Katún e o Biya, que se orixinan ambos nas montañas e flúen cara ao norte. O seu conxunción crea o río Obi, o maior de Siberia, que desemboca no mar de Kara, que forma parte do océano Ártico. Na rexión atópase así mesmo o lago Teletskoie (Озеро Телецкое), incluído na lista do Patrimonio da Humanidade da Unesco desde 1998. O lago ten unha profundidade máxima de 325 m e é un dos vinte e cinco lagos máis profundos do mundo.
Demografía
A República de Altai está composta polas seguintes etnias: rusos 57 % (116 510), altais 30,6 % (62 192), casacos 5,97 % (12 108), telengits 1,18 % (2 386), tubalares 0,76 % (1 533), ucraínos 0,71 % (1 437).
Economía
A República de Altai é unha rexión altamente agrícola. Tamén alberga unha industria de produtos alimenticios, metalurxia non ferrosos, produtos químicos, extracción aurífera, calzado, produción leiteira e madeira. O turismo é un sector económico de crecente importancia, e apareceron varios novos hoteis e resorts destinados aos "novos rusos".
Divisións administrativas
miniatura miniatura|Amencer no poboado de Tungur.
Billarda
miniatura|Levantando a billarda. miniatura|Preparando o golpe da billarda. miniatura|Golpeando a billarda. miniatura|Voo da billarda. A billarda ou estornela é un xogo popular de Galicia, recuperado e posto en valor nos últimos anos, considerado como deporte desde 2020. As regras deste xogo son zonais, polo que é difícil atopar varias zonas que xoguen coas mesmas regras. Consiste esencialmente en darlle cun pau (marro ou palán), a outro máis pequeno (billarda, propiamente dita), para que salte e se tire ó máis lonxe posible.
Características
A estornela ou billarda foi un dos xogos máis coñecidos e populares de Galicia ao longo de toda a súa historia, e é xogado especialmente na época de bo tempo. Os xogos tradicionais, coma outros elementos culturais, conteñen diferentes concepcións que forman parte da sociedade, teñen unha dimensión lúdica e educativa, e son parte importante da convivencia e cooperación en grupo. Fomenta a creatividade, xa que os obxectos deben ser fabricados ou deseñados por un mesmo, e a comunicación, porque obrigan a falar cos compañeiros para poñerse de acordo e negociar as regras. Amais, os xogos tradicionais eliminan as barreiras sociais polo seu baixo custo.
Material
miniatura|dereita|O que se precisa para xogar á billarda Os elementos necesarios son dous paus, duns 2 ou 3 cm de ancho. O máis longo debe ter 50 cm, e o máis curto, duns 15 cm, debe agudizarse polos dous extremos. O espazo de xogo está composto por dúas porterías en forma de ferradura dun diámetro aproximado de 80 centímetros e separadas uns 10 pasos.
Regras
As normas para xogar varían en función da rexión xeográfica. Amais, adáptanse ao terreo de xogo e á cantidade de xente que xogue. Con todo, existen unhas normas unificadas da Liga Nacional de Billarda, tanto no referente ao desenvolvemento do xogo, a formación dos equipos ou a puntuación.
Poden xogar dous ou máis xogadores que se reparten en equipos. Para comezar a xogar sortéase cal dos xogadores ou equipos sae primeiro. Dende unha circunferencia feita no chan (reinado ou meta; ou cadrado na Limia), deben golpear a billarda co palán nunha das puntas para levantala e, cando estea no aire, darlle outro golpe para lanzala o máis lonxe posíble do lugar en que se atopen. O que fique coa billarda máis cerca comezará o xogo do mesmo xeito. Isto repetirase tres veces, dependendo se se xoga a un intento ou a tres, e ó remate das tiradas terá que calcular a distancia, en paláns ou paus, que hai dende o punto de inicio ata onde está a billarda caída. Se acerta nas medidas (nalgunhas versións, sen exceder) segue xogando e, se non, eses puntos pasarán ó outro equipo, quen comezará unha nova tirada. Ó final gaña o equipo que máis paláns, paus ou puntos teña.
Para comezar a xogar sortéase cal dos xogadores ou equipos sae primeiro.
O lugar de saída (reinado ou meta; ou cadrado na comarca da Limia) pode ser unha marca calquera (un buraco feito no chan, un pau pousado, un desnivel do terreo...) ou ben un círculo ou cadrado, cun diámetro que oscila segundo os lugares entre os 60 cm e os 3 metros. Desde alí deben golpear a billarda co palán nunha das puntas para levantala e, cando estea no aire, darlle outro golpe para lanzala o máis lonxe posible do lugar en que se atopen.
Cada xogador só ten unha opción de golpeo válida, polo cal se o xogador golpea a billarda no chan e esta non se levanta, considérase opción de tiro, polo que pasa a quenda ao contrincante. Calquera situación na que a billarda é tocada polo palán, está considerada como lanzamento, tanto si é un lance bo, como se é malo. Se a billarda se levanta do chan pero non é golpeada no aire, sucede o mesmo, pasa a quenda o contrario. A billarda nunca se pode golpear desde que toque no chan despois de ser levantada, pero mentres que a mesma non o toque, é posible golpeala no aire tantas veces como a habilidade do/a xogador/a o permita.
Intentarase que a billarda colla a dirección do varal, e se no primeiro lanzamento se consegue introducila no varal (acción que se denomina varado), o opoñente pode intentar facer a mesma xogada para empatar a partida, pero se non o consegue, a partida xa ten gañador.
Se un lanzamento sae fóra da pista, o seguinte faise dende o punto da liña por onde saíu a billarda, denominada esta acción saque de banda. Só é posible sacar de banda cando a billarda despois de ser lanzada toca polo menos unha vez dentro da pista, porque se o lanzamento sae fóra directamente, vólvese ao sitio desde onde se lanzou. Se o lance sae pola liña de fondo, a billarda volve situarse no mesmo sitio.
Só se considera que a billarda sae do campo cando supera por completo a liña, tendo que estar todo o corpo da billarda do outro lado, e non se cae ou para xusto na liña de banda ou na liña de varal.