cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Xermade
Comunicacións
Xermade atópase a 50 quilómetros de Lugo.
Climatoloxía
O clima é oceánico con invernos chuviosos e con neve nos cumios. Os veráns son frescos.
Escudo
O escudo está composto por unha banda de ouro, un báculo de prata e dous besantes. O báculo de prata fai referencia á xurisdición dos mosteiros de Meira e Monfero sobre estas terras. Os dous besantes están relacionados coa abundacia de testemuñas arqueolóxicas, en particular ás referidas á cultura castrexa. Todos estes elementos sitúanse sobre un campo de sinople (verde) que representa a importancia da vexetación para a vida deste concello. A coroa pechada da parte superior do conxunto vén a representar que é un concello creado na xurisdición real.
Idade Antiga
Varios xacementos do Paleolítico sitúan en Xermade unha grande actividade nas primeiras épocas do poboamento de Galicia: Abrigo Curaceiro (Penaparda-Burgás), O Muíño Novo (Lousada) e a Pena Grande de Férvedes. Son abrigos entre rochas que serviron de morada e refuxio aos primeiros habitantes de Xermade. Ao pé do xacemento Férvedes II, na Pena Grande de Férvedes, atopouse a manifestación artística máis antiga coñecida ata hoxe en Galicia; o colgante de Férvedes, unha peza ornamental do Paleolítico superior de máis de 17 000 anos de antigüidade. É un pequeno colar de pedra decorado cun trazo recto en ámbalas dúas caras.
No concello sitúanse gran candidade de medoñas; en 2018 Javier Gómez Vila e Antonio Riveira documentaron un total de 160 túmulos. A máis salientable é a necrópole de Lousada, na Abelleira, que é un conxunto de medoñas na que se atoparon diversos restos, entre eles puntas de frechas.
Os castros presentes no concello son manifestacións da cultura castrexa. Cómpre destacar os castros de Xemaré e das Testas (en Burgás), a Aira dos Mouros e O Castro (en Cabreiros), o Castro da Igrexa (en Cazás), Castrorramil (en Momán), Castrillán, Sucastro e A Graña (en Roupar) e o Monte do Castro (en Miraz).
A asentamento romano da Graña é unha das poucas vilas romanas documentadas na Terra Chá. As escavacións sacaron a luz estruturas relacionadas co uso termal, entre elas un hipocausto de grandes dimensións (cunha cámara de máis de 17,32 m²). Este hipocausto está identificado como o máis grande de Galicia, por diante de Noville e da media galega, que se sitúa nos 10,7 metros cadrados. (p.96) Segundo as investigacións de Gómez Vila, Neira González e Borrajo Santos, este asentamento debe considerarse máis como aglomerado secundario que como unha vilae romana.
A estancia dos romanos corrobórase coa aparición en Cazás dunha lápida ofrendada ós lares viais, coa inscrición LARIBUS VIALIBUS PLACINIDA EX VOTO POSUIT, facendo referencia a unha posible vía que pasaba polo termo.
Idade Media
Por Xermade pasaba o Camiño Real da Carba. Entraba por Lousada e saía na parroquia de Roupar. Esta ruta unía Mondoñedo e Ferrol e foi unha importante vía de comunicación na Idade Media.
No Antigo Réxime, as parroquias de Lousada e Burgás, esta última do señorío do conde de Lemos, formaban parte da xurisdición de Vilalba; a de Roupar pertencía ó mosteiro de Meira e a de Momán, ó de Monfero; a de Xermade formaba parte do señorío dos Andrade e a de Cabreiros inseríase ma xurisdición das Pontes de García Rodríguez.
Idade Contemporánea
O ano 1840 é a data na que aparece por primeira vez o concello de Xermade. Nos anos vinte do século pasado a constante emigración ós países iberoamericanos propiciou a creación en Cuba de varias sociedades culturais, como a Liga Agraria de Xermade, os Fillos de Roupar e S. Mamede de Momán, que costearon as escolas de Roupar e Coto do Ameixeiro.
Pascual Madoz, no seu Diccionario geográfico-estadístico-histórico de España y sus posesiones de Ultramar, detalla a súa orografía, poboación e organización administrativa en 1847.
Patrimonio relixioso
Cruceiros No conxunto do concello localízanse 62 cruceiros e 34 cruces. Das cruces, a máis antiga é de Orxás (Lousada) (1823). Cinco cruceiros conservan restos de policromía.
Destacan os cruceiros:
Patrimonio civil
Entre os elementos que conforman o patrimonio civil de Xermade están os muíño s, como o de Burgás e os batáns, dos que se conservan restos en Lousada. Outras construcións singulares de arquitectura civil son:
Xermade na cultura popular
"Rabeache pola peneira/ rabeache por peneirar/ e rabeache por te casar/ na parroquia de Roupar"
"Aún recuerdan los más viejos/ de Pepa la Loba andanzas/ por Germade y por Cospeito/ por Muras y Santaballa./ Cometió robos y crímenes/ vivió en el monte escondida/ hasta que un día quedó / su banda disminuida./ Pepa vivió con un hombre/ que por marido trataba/ en una casa en Roupar/ que está cerca de Villalba./ Allí moriría un día/ en la abejera instalada/ viuda y cuidando a un hijo/ y no se supo más nada"
Lugares de Xermade
Para unha lista completa de todos os lugares do concello de Xermade véxase: Lugares de Xermade.
Depresión posparto
A depresión posparto é unha doenza psiquiátrica caracterizada pola depresión no contexto da maternidade.
Os estudos amosa entre un 5% e 25% de prevalencia pero as diferenzas metodolóxicas entre diferentes estudos fai que a verdadeira taxa de aparición non estea clara.
Cómpre non confundir a depresión posparto, recoñecida como doenza, da tristeza da maternidade ou maternity blues, que é un proceso fisiolóxico máis frecuente.
Menú do día
miniatura|dereita|220px|Pratos dun menú do día nun restaurante español. miniatura|Paella, prato dun menú do día (España). En restauración, o menú do día é o tipo de menú servido nos establecementos nos cales se oferta varios pratos dentro dunha oferta limitada, mantendo un prezo fixo, xeralmente económico, indepentemente do prato que se escolla. Adoita estar composto por unha elección para o primeiro e o segundo prato. Nalgúns casos poden incluír tamén bebida, sobremesa ou café. É típico de España, e a súa orixe está no menú turístico que estableceu o ministerio de turismo en 1965 cun prezo máximo segundo a categoría do establecemento.
Outros artigos
miniatura|Fideuá, prato dun menú do día (España).
Joan Gamper
Hans-Max Gamper Haessig, coñecido en Cataluña como Joan Gamper, nado en Winterthur (Suíza) o 22 de novembro de 1877 e finado en Barcelona o 30 de xullo de 1930, foi un deportista suízo de orixe xudía, fundador de dous equipos de fútbol: o FC Zürich e o FC Barcelona, club que presidiu en cinco ocasións.
Ao longo da súa vida dedicouse ao deporte coa práctica de varias disciplinas por exemplo natación, rugby, ciclismo, atletismo e fútbol.
Deportista e FC Zürich
Ao longo da súa vida dedicouse ao deporte coa práctica de diversas disciplinas, como natación, rugby, ciclismo ou atletismo, pero sobre todo o fútbol. En Zúric e en Francia foi considerado un atleta excepcional pola súa clase e vitalidade.
A pesar de nacer en Winterthur, de pequeno estableceuse na cidade de Zúric, onde aos doce anos xa destacaba como ciclista. Por motivos laborais tivo que abandonar o deporte da bicicleta e foi entón cando decidiu dedicarse ao fútbol. Considerado como un dos mellores xogadores suízos, foi capitán do FC Basilea, antes de ser considerado como o mellor dianteiro do FC Excelsior. Diferenzas con este último obrigárono a abandonalo. Foi entón cando Gamper decidiu fundar o FC Zürich, que pronto destacaría como un dos mellores equipos de Suíza.
FC Barcelona
Posteriormente, no ano 1897, Gamper trasládase a Lión e alí ingresa na Unión Athletique, onde practicaría o rugby. Finalmente, o ano 1899 chega a Barcelona onde pronto fai amizade coa colonia estranxeira que había na cidade. Home entusiasta e moi activo, decide contribuír a difundir o deporte do fútbol e empeza a practicalo no barrio de Sant Gervasi de Cassoles, onde reside. Aos poucos vai madurando o proxecto que tiña de fundar un club de fútbol na cidade.miniatura|esquerda|250px|Nota publicada na revista Los Deportes en [[1899]]
O día 22 de outubro de 1899, inclúe na revista Los Deportes un pequeno anuncio invitando a todos os afeccionados estranxeiros á práctica do fútbol a reunirse. Só un mes e unha semana máis tarde, o 29 de novembro de 1899, o Ximnasio Solé, da rúa Montjuïc del Carme número 5, é o escenario da fundación do Futbol Club Barcelona, naquel entón chamado Club Football of Barcelona. As cores elixidas para a camiseta son os do FC Basilea, o azul e o vermello (granate). Nos primeiros anos o club estivo impulsado por autóctonos e estranxeiros; de feito, dos doce socios fundadores a metade eran españois, e o resto estranxeiros fincados en Barcelona. Unha proporción parecida observábase entre os xogadores daquela época. Hans Gamper xoga no primeiro equipo do Barcelona desde 1899 ata 1903. En 1901 formou parte do equipo que gañou o primeiro título para o Barcelona, a Copa Macaya. En 1902, xogou a final da primeira edición da Copa do Rei, perdida por 1 a 0 ante o Club Bizcaya.
Posteriormente asumiría en varias ocasións a presidencia do club: do 2 de decembro de 1908 ao 14 de outubro de 1909, do 17 de setembro de 1910 ao 30 de xuño de 1913, do 17 de xuño de 1917 ao 19 de xuño de 1919, do 17 de xullo de 1921 ao 29 de xuño de 1923 e do 1 de xuño de 1924 ao 17 de decembro de 1925. En 1912, Gamper fichou a Paulino Alcántara, o máximo goleador da historia do Barcelona con 357 goles. Durante a era Gamper gañáronse 11 Campionatos de Cataluña, 6 Copas do Rei e 4 Copas dos Pireneos. Joan Gamper estaba perfectamente integrado na vida barcelonesa ata tal punto que escribía todos os seus discursos en catalán, lingua que aprendeu antes que o castelán segundo o historiador do Barça, Manuel Tomás.
En 1922, Joan Gamper fixo unha doazón dun millón de pesetas para a construción do campo de Les Corts.
Exilio e suicidio
Logo de apoiar ao nacionalismo catalán, foi obrigado a abandonar España pola ditadura de Primo de Rivera en 1925. O campo de Les Corts foi clausurado durante tres meses polo goberno central por apupar o himno español e aplaudir o himno británico. A partir de aí, Joan Gamper perdeu o seu habitual entusiasmo e a súa saúde empeorou. Máis tarde, as autoridades deixárono volver a Barcelona pero baixo certas condicións, como explica o responsable do centro de documentación e estudos do FC Barcelona, Manuel Tomás:
Hans Gamper puxo fin aos seus días o 30 de xullo de 1930 dun disparo no seu domicilio barcelonés. O enterro de Joan Gamper foi multitudinario e unha impresionante manifestación de loito para a cidade, como o recolle o diario La Vanguardia do 1 de agosto.
Recordo
En 1955, o FC Barcelona quixo darlle o nome de Joan Gamper ao Camp Nou cuxa construción estaba xa iniciada, pero a ditadura de Franco impediuno. Para o historiador do club Manuel Tomás, estes foron os motivos:
200px|miniatura|A [[Ciutat Esportiva Joan Gamper|Cidade Deportiva que leva o seu nome.]] A cidade puxo o seu nome a unha rúa do barrio de Les Corts e o club reservoulle o número 1 de socio. O ano 1966, o entón presidente Enric Llaudet instituíu o Trofeo Joan Gamper, que cos anos conseguiu un relevante prestixio internacional e co cal iníciase tradicionalmente a tempada no Camp Nou antes do comezo do campionato de liga. O 1 de xuño de 2006 o FC Barcelona inaugurou en Sant Joan Despí a Cidade Deportiva Joan Gamper, cuxo nome rende homenaxe ao fundador do club.
Unha das principais características do FC Barcelona é a de ser un club polideportivo, como así quixo o seu fundador.
Ciclo da alanina
miniatura|420px|Esquema do ciclo da alanina.
O ciclo da alanina ou ciclo da alanina-glicosa, ciclo da glicosa-alanina ou ciclo de Cahill é un ciclo de reaccións metabólicas bastante parecido ao ciclo de Cori, que se establece cando o organismo produce gran cantidade de alanina no músculo, a cal vai por vía sanguínea ao fígado onde será convertida en glicosa por gliconeoxénese á vez que se elimina nitróxeno no ciclo da urea. O ciclo é un modo de producir enerxía a partir de aminoácidos á vez que se elimina o grupo amino que conteñen, que é potencialmente tóxico.
No músculo pode producirse alanina (o aminoácido máis corrente) principalmente de dúas maneiras: por transaminación entre o glutamato e o piruvato pola acción da alanina transaminase, ou cando os aminoácidos das proteínas musculares se degradan para ser utilizados como combustible metabólico, cando se está nun estado de inanición. O piruvato orixinouse a partir da glicosa por medio de glicólise, polo que cando a glicólise é moi activa prodúcese moito piruvato. O glutamato, pola súa parte, recolle o amonio procedente das desaminacións, e ao pasarllo por transaminación ao piruvato, este amonio acabará no fígado levado pola alanina.
A alanina formada pasa ao sangue e chega ao fígado. Nos hepatocitos, a alanina transferase (ALT) pasa por transaminación o grupo amino da alanina ao α-cetoglutarato, formando piruvato e glutamato. Aquí, o glutamato pode ceder o seu grupo amino ao ciclo da urea, que pasará a formar parte da urea, que será excretada. Por tanto, esta é unha forma de eliminar grupos amino nitroxenados.
Pola súa parte, o piruvato producido utilízase como metabolito para a gliconeoxénese hepática, polo que a partir del se formará glicosa. A glicosa producida regresa polo sangue ao músculo, onde poderá utilizarse como combustible respiratorio para producir enerxía ou almacenarse como glicóxeno.
Ciclo de Cori
Os ciclos de Cori e da alanina son parecidos pero non deben confundirse. O ciclo de Cori ten lugar cando o músculo queda en anaerobiose por estar realizando un exercicio moi intenso. O ciclo da alanina ten lugar cando se produce gran cantidade de alanina no músculo, principalmente cando hai moita transaminación co piruvato ou se degradan proteínas por estar en inanición. No ciclo da alanina non hai fermentación e non se produce lactato (polo que tampouco se recicla o NADH a NAD+); no de Cori si. O grao de reciclaxe do esqueleto carbonado da glicosa no ciclo da alanina é dun 50 % comparado coa reciclaxe do ciclo de Cori.
Ligazóns externas
Cori-Zyklus
A Igrexa, Baroña, Porto do Son
A Igrexa é un lugar da parroquia de Baroña no concello coruñés de Porto do Son, na comarca de Noia. Segundo o padrón municipal (INE 2020) ten 51 habitantes (28 homes e 23 mulleres).
Creepshow
Creepshow é un filme de horror dirixido por George A. Romero en 1982 e con guión de Stephen King. Está formado por cinco curtametraxes: "Father's Day", "The Lonesome Death of Jordy Verrill", "Something to Tide You Over", "The Crate" e "They're Creeping Up On You". Unidos por segmentos animados e a figura dun raparigo, interpretado polo propio fillo de Stephen, Joe King. Entre os intérpretes figuran Hal Halbrook, Ed Harris, Stephen King, Leslie Nielsen e Adrienne Barbeau. O filme é unha homenaxe a EC Comics dos anos 50.
A Igrexa, Baroña, Porto do Son
Toponimia
A orixe do topónimo é o latín, o lugar da igrexa.
Anelytropsis papillosus
Anelytropsis papillosus é unha especie de réptil da orde dos escamosos e suborde dos lacertilios, a única integrada no xénero Anelytropsis, un dos dous que comprende a familia dos dibámidos.
Trátase dunha especie rara da que se coñecen moi poucos espécimes. Pola súa aperencia externa seméllase ás anfisbenas, pero están afastados filoxeneticamente delas.
Descrición
Tanto o xénero como a especie foron taxons descritos en 1885 polo paleontólogo e notábel especialista en anatomía comparada, así como en herpetoloxía e ictioloxía estadounidense Edward Drinker Cope, no seu traballo "A contribution to the herpetology of Mexico", publicado en Proceedings of the American philosophical Society, 22: 379–404. BHL.
Xénero
O nome científico Anelytropsis foi proposto (por Cope) para xustificar o da familia denominada Anelytroapidae Cope, a cal baseábase en Anelytrops Duméril, como sinónimo da familia Feylinia Gray. Nin Duméril nin Cope discutiron a etimoloxía do nome, pero aparentemente deriva da unión dos termos do grego antigo ἀνά aná, "arriba","sobre", "en riba de"; ἓλυτρον élytron, "envoltura", "funda", "vaíña", e ὥψ ops, "vista", "ollo".
Nome expecífico
O epíteto específico, papillosus procede do adxectivo latino papillosus, "papiloso", en referencia ás papilas presentes nas escamas da parte anterior da cabeza.
Características
Trátase dun pequeno lagarto (ten unha masa corporal máxima de 110,99 g), insectívoro, de corpo longo, cilíndrico e delgado, adaptado para escavar no solo, e cunha aparente falta de extremidades. A femias carecen completamente de extremidades, e os machos presentan só as extremidades posteriores, moi pequenas e con forma de aleta, que utilizan para agarraren a súa parella durante o apareamento.
O seu cranio está rixidamente fusionado, carecen de dentes pterigoides e de oído externo. Os seus ollos están moi reducidos e cubertos por unha escama, o que xustifica o seu nome vulgar.
Hábitat, distribución e ecoloxía
Anelytropsis papillosus é unha especide forestal que habita no solo de bosques tropicais húmidos e en bosques caducifolios de rexións semiáridas, tanto en bosques primarios como en secundarios cerca dos primarios. É endémica do leste de México onde se escontra nos estados de Tamaulipas, Veracruz, San Luís Potosí, Querétaro e Hidalgo, en altitudes entre os 300 e os 500 m. A súa poboación, aínda que parece ser abundante, está ameazada pola deforestación do seu hábitat para a súa conversión en terras agrícolas (cultivos e pasteiros).
É unha especie ovípara.
Relicario
miniatura|Reliquia de santa Leticia, [[Ayerbe.]] miniatura|Relicarios de Santo Estebo e San Sebastián, [[Ayerbe.]] Chámaselle relicario á caixa ou estoxo para gardar reliquias ou recordos dos santos e expoñelas á veneración dos fieis.
Relicarios do cristianismo
Estiveron en uso co nome de encólpium xa nos primeiros séculos da Igrexa, aínda que por entón tiñan carácter privado e levábanse pendentes do pescozo en forma de caixiñas ou medallas con figuras e inscricións. Constan exemplares polo menos do século IV e son célebres os que se atopan (século VI) no Tesouro de Monza, regalados por San Gregorio á raíña Teodolina. Entre eles, atópanse certas botelliñas moi comúns naquela época, que só contiñan algodón empapado en aceite bendicido ou tomado das lámpadas que ardían á veira do sepulcro dalgún mártir. Para a veneración pública das reliquias naqueles primeiros sepulcros e altares que as contiñan. Pero dende o século IX comezaron a colocarse ademais sobre o altar relicarios en forma de caixiñas e arquetas.
(47171) Lempo
(tamén escrito coma: (47171) 1999 TC36) é un sistema que comprende 3 obxectos trans-neptunianos (TNOs). Foi descuberto no ano 1999 por Eric P. Rubenstein e Louis-Gregory Strolger dende o Kitt Peak National Observatory (KPNO). O Dr. Rubenstein estaba buscando imaxes tomadas polo Dr. Strolger dentro do programa de procura Low-Z Supernova. Está clasificado coma un plutino cunha resonancia orbital de 3:2 con Neptuno, está actualmente a só 30,7 UA respecto do Sol, e está entre os TNOs máis brillantes.
Relicario
Relicarios do cristianismo
O relicario tomou dende o século XIII formas moi variadas e artísticas, sendo as principais:
(47171) Lempo
Características físicas
é un sistema triplo que consiste nun primario (o cal en si mesmo é un obxecto binario) e unha pequena lúa (compoñente B). As observacións combinadas feitas no infravermello polo Telescopio Espacial Spitzer, o Telescopio Espacial Herschel e o Telescopio Espacial Hubble (HST) fixeron posible a estimación dos diámetros das compoñentes e consecuentemente estas estimacións proporcionaron un rango de posibles valores para a densidade do conxunto do sistema. O diámetro, tomado coma se fose un só corpo (o tamaño efectivo do sistema), de está actualmente estimado en 393,1 km.
A estimada baixísima densidade de tan só 0,3–0,8 g/cm3 obtida no ano 2006 (cando se pensaba que o sistema era binario), precisaba que o sistema tivese unha infrecuente e altísima porosidade de entre o 50% ó 75%, asumindo unha mestura por igual de xeo e rochas. A medición directa das flutuacións da luz das tres compoñentes do sistema, proporcionadas no ano 2009 polo HST, deron coma resultado unha densidade media de 0,532 g/cm3, confirmando as primeiras impresións sobre que este obxecto é probablemente un conglomerado de cascallos. A densidade foi revisada á alza, co novo dato de 0,64 g/cm3 no ano 2012 cando estiveron dispoñibles os novos datos obtidos polo Herschel. A densidade do sistema en conxunto quedaba nun rango de 1–2 g/cm3, o que supón unha porosidade que iría do 36% ó 68%, confirmando de novo que o obxecto é un conglomerado de cascallos.
ten unhas liñas espectrais moi marcadas no vermello dentro da rango da luz visible e un espectro plano no infravermello próximo. Tamén hai unha feble liña de absorción preto da lonxitude de onda dos 2 μm, probablemente causada pola presenza de xeo de auga. O mellor modelo que reproduce o espectro do sistema incluiría tolinas, xeo cristalino de auga e serpentinas coma materiais da superficie.
Compoñentes
A lúa foi descuberta o 8 de decembro do ano 2001 por C. A. Trujillo e M. E. Brown grazas ó uso do Telescopio Espacial Hubble e o seu descubrimento foi anunciado o 10 de xaneiro do ano 2002. O satélite ten un diámetro estimado de 132 km e un semi-eixo maior de 7.411 ± 12 km, orbita o seu primario en 50,302 ± 0,001 días. Estímase que a masa desta lúa é de tan só 0,75 x 1018 kg.
No ano 2009, unha análise feita co Hubble amosou que o primario estaba realmente composto por dúas compoñentes de tamaño semellante. Estas dúas compoñentes teñen un semi-eixo maior de 867 km e un período de 1,9 días. Asumidos que teñen albedos iguais, de 0.079, as compoñentes do primario teñen uns diámetros aproximados de A1=272 km e A2=251 km. A compoñente B orbita o baricentro do sistema de A1+A2. A masa do sistema foi estimada grazas á observación do movemento da compoñente B, que é de 12,75 ± 0,06 x 1018 kg. O movemento orbital das compoñentes A1 e A2 dá unha estimación algo máis alta, en concreto de 14,20 ± 0,05 x 1018 kg. Esta discrepancia é probablemente debida ás interaccións non contabilizadas das compoñentes deste complexo sistema triplo.
Orixe
Existen dúas hipóteses principais para explicar a formación do sistema triplo de. A primeira basearía a formación do sistema a través dunha gran colisión e a posterior concentración de material. A segunda hipótese baséase na captura gravitacional dun terceiro corpo por parte dun sistema binario pre-existente. Os tamaños semellantes das compoñentes A1 e A2 danlle máis peso a esta segunda hipótese.
Exploración
foi suxerido coma posible obxectivo para a sonda New Horizons 2, esta sonda é unha proposta para un proxecto dunha sonda xemelga á New Horizons que sobrevoaría Xúpiter, Urano e catro KBOs.
Tocopilla
miniatura|O escudo de Tocopilla. Tocopilla é unha cidade e concello do norte de Chile, que se atopa na Rexión de Antofagasta. É a capital da provincia homónima e ocupa unha posición equidistante entre as grandes áreas urbanas do Norte Grande, é dicir, entre Iquique e Antofagasta.
A súa área é de 4.038,8 km2 e en 2002, a cidade tiña un total de 23.986 habitantes (INE 2002). miniatura|300px|Vista parcial de Tocopilla: ao fondo, guindastres do molle de desembarque da Central Termoeléctrica.
Época da República de Bolivia
Foi fundada como caleta en 1843 polo enxeñeiro francés Domingo Latrille Loustauneau, cónsul do seu país en Cobija, cando se instalou unha pequena fundición de cobre, a Sociedad Mineralógica de Tocopilla, explotábanse as guaneiras de Punta Paquica, e a súa baía servía como porto de embarque para o guano e o cobre. En 1870 realizáronse os primeiros embarques de salitre do Cantón Toco e, en 1871, foi denominada "Porto Menor" por Bolivia.
En 1877, novamente o enxeñeiro Latrille trazou o pobo por encargo das autoridades bolivianas asentadas no porto de Cobija.
Guerra do Pacífico
Para Bolivia o contrato de 1873 coa "Compañía de Salitres y Ferrocarril de Antofagasta" aínda non se atopaba vixente, porque de acordo á constitución boliviana, os contratos sobre recursos naturais debían ser aprobados polo congreso. En 1878 a Asemblea Nacional Constituínte boliviana, no medio dunha crise económica, estudou o acordo celebrado polo goberno en 1873. Decidiu ratificar o contrato se se pagaba un imposto de 10 centavos sobre quintal exportado de territorio boliviano. Esta decisión que afectaba os intereses da Compañía de Salitres e Ferrocarrís de Antofagasta, finalmente foi considerada polo goberno chileno como unha violación do artigo IV do tratado de 1874. Devandito imposto de 10 centavos, que afectaba a esta empresa é considerado como o casus belli da Guerra do Pacífico. E así a escuadra chilena ocupou militarmente Antofagasta o 14 de febreiro de 1879.
O 13 de marzo o coronel chileno Cornelio Saavedra solicítalle ao presidente Pinto poder ocupar máis alá do paralelo 23. Pinto autorízao. Así, o coronel Sotomayor parte cara a Cobija, Tocopilla e Calama. Tanto Cobija como Tocopilla estaban ao norte do paralelo 23 e eran definitivamente territorio boliviano que non estaba en disputa. O 22 de marzo desembarca en Tocopilla a tripulación do Cochrane ao mando de Enrique Simpson.
O monitor peruano Huáscar, en viaxe ao norte (8 de agosto de 1879), inspecciona os portos de Cobija e Tocopilla, en busca de transportes ou buques mercantes chilenos. En Cobija pasa visita a tres buques mercantes ancorados na baía e requisa catro lanchas. O 30 de outubro de 1879, tanto a canoneira chilena Covadonga, como o transporte Angamos, embarcan en Tocopilla o batallón de artillería de mariña e tropa de cabalería chilenos até pola noite, con moita actividade no porto.
Os preparativos bélicos que mobilizaron tropas e pezas de artillaría serviron para enfrontar o Desembarco e combate de Pisagua, o 2 de novembro de 1879. Até ese momento, a localización de Tocopilla xogara un papel moi activo na guerra. Co inicio da campaña de Tarapacá, Tocopilla perde o seu valor estratéxico para o mando chileno que mantivera desde o comezo da loita.
O Oroya unha vez que capturou o remolcador Duendes, dirixiuse ao centro da baía. En augas de Tocopilla, atopábase o pequeno vapor chileno Taltal, armado na guerra, que antes da entrada do Oroya á baha, acendeu os lumes das súas caldeiras para evadir a súa captura. Nunha ardua batalla o Taltal evade os disparos do Oroya. Os tripulantes do Oroya non abordan o Taltal para evitar encallar como a Independencia, e sae en retirada cara ao sur.
Época da República de Chile
miniatura|300px|Vista de Tocopilla ([[Bolivia) ao pé da cordilleira da costa (1876).]] O apoxeo do ciclo salitreiro significou un forte impulso para o crecemento urbano. En 1890 construíse un ramal ferrroviario até Toco, de maneira que a exportación de salitre se intensificou. O final do ciclo salitreiro deixou como único porto operativo do mineral a Tocopilla, pois nel se embarcaba o salitre producido nas dúas únicas oficinas aínda activas: Pedro de Valdivia e María Elena. Un ferrocarril enlazaba o porto con estas minas. Tamén o cobre influíu na cidade, pois desde 1915 funciona alí a gran termoeléctrica que abastece de enerxía a Chuquicamata. Esta pasou a ser de propiedade de CODELCO durante a estatización do cobre chileno, e posteriormente fíxose Sociedade Anónima en 1995.
Coa construción da central termoeléctrica, a cidade desenvolveu nesta última década un importante avance no ámbito enerxético da rexión, abastecendo a importantes sectores mineiros, industriais e urbanos do norte de Chile
Tras o Golpe de Estado de 1973, moitos tocopillanos, do mesmo xeito que moitos outros chilenos, tiveron que emigrar ao estranxeiro, radicándose especialmente en Suecia, onde existe unha numerosa colonia chilena residente, que en gran proporción é tocopillana, residindo principalmente na cidade de Norrköping.
A partir da década de 1980 comezaron a pecharse as salitreiras que quedaran logo da caída do salitre nos anos trinta. Tamén unha sobrexplotación dos recursos pesqueiros do lugar provocou que as industrias do ramo tiveran que pechar quedando só unha na actualidade, causande desemprego e pobreza, provocando o éxodo de máis de 10.000 habitantes, que principalmente emigraron cara á capital rexional Antofagasta.
Terremoto de 2007
Tocopilla foi a cidade máis afectada polo terremoto, como consecuencia houbo dúas persoas falecidas, 115 feridos, 2500 casas danadas e polo menos 10.000 afectados dalgún xeito.
Circuíto Internacional de Buddh
O Circuito Internacional de Buddh (बुद्ध अंतरराष्ट्रीय परिपथ) é un circuíto indio de automobilismo situado na Rexión da Capital Nacional en Gran Noida, Uttar Pradesh India. A pista comparte o seu nome con Gautama Buddha, ao igual que o distrito no que se atopa a pista.
A pista inaugurouse oficialmente o 18 de outubro de 2011. O circuíto de {5,125 km. de longo foi deseñado polo deseñador alemán de pistas Hermann Tilke.
O circuíto foi famoso como sede anual do Gran Premio da India de Fórmula Un, que se celebrou por primeira vez en outubro de 2011. Non obstante, o Gran Premio foi suspendido para e posteriormente cancelado debido a unha disputa fiscal co Goberno de Uttar Pradesh durante a administración do Akhilesh Yadav.
Deseño
O órgano reitor da Fórmula Un, a FIA, anunciou a inclusión do Gran Premio de Gran India en outubro de 2011. Estímase que custou ao redor de 400 millóns de euros. Ten unha lonxitude de 5´125 km e unha área de 354 ha. e unha capacidade de 150.000 lugares sentados, ampliables a 200.000, máis tarde.
Circuíto
O circuíto forma parte dos 10 km² da Cidade Deportiva Jaypee Greens, na que está previsto incluír un estadio de crícket o Greater Noida Cricket Stadium con 100.000 asentos, un campo de golf de 18 buratos, un estadio de hóckey de 25.000 asentos e unha academia de deportes.
Nome
Orixinalmente coñecida como "Circuíto Jaypee Group" ou "Jaypee International Race Circuit" polos propietarios do circuíto, o circuíto foi nomeado oficialmente Buddh International Circuit en abril de 2011. De acordo con Sameer Gaur, o Director Xerente e Director Executivo de Jaypee Sports Internacional, o nome derívase da palabra Buda, e representa a paz e a calma. O nome tamén é unha referencia ao distrito de Gautam Budh Nagar, no que se atopa o circuíto.
Campionato do Mundo de Motociclismo de 125 cc
O Campionato do Mundo de Motociclismo de 125cc foi unha das categorías do Campionato do Mundo de Motociclismo de velocidade, regulado pola FIM. Disputouse entre 1949 e 2011, pasando a ser Moto3 a partir do 2012.
Ligazóns externas
Campionat del Món de motociclisme de velocitat de 250cc Daftar Juara Dunia Grand Prix Sepeda Motor Lijst van wereldkampioenen GP wegrace
Gaston Thorn
miniatura|dereita|Reunión en 1983 do G-7 en Williamsburg, Virxinia (de esquerda a dereita) [[Pierre Trudeau, Gaston Thorn, Helmut Kohl, François Mitterrand, Ronald Reagan, Yasuhiro Nakasone, Margaret Thatcher, Amintore Fanfani.]]
Goston Thorn, nado o 3 de setembro de 1928 e finado o 26 de agosto de 2007, foi un político luxemburgués, presidente da Comisión Europea (1981 — 1985).
Naceu na cidade de Luxemburgo. Mentres que aínda estaba na escola uniuse a actividades da resistencia durante a ocupación alemá, e pasou varios meses na prisión. Despois da guerra estudou lei en Montpellier, Lausana e París, e practicou o dereito en Luxemburgo antes de se incorporar á política en 1959, representando o Partido Democrático Liberal, do que foi presidente a partir de 1961. Foi ministro de asuntos exteriores e ministro do comercio exterior de Luxemburgo de 1969 ó 1980, primeiro ministro entre 1974 e 1979 e ministro de economía desde 1977 ó 1980. Foi tamén membro do Parlamento Europeo entre 1959 a 1969. Elixido en 1980 presidente da Comisión das Comunidades Europeas (agora chamada a Unión Europea), sucedendo a Roy Jenkins. Tomou posesión o 12 de xaneiro de 1981. Visto politicamente moi próximo do presidente de Francia, Valéry Giscard d'Estaing, e en xeral como un defensor dos intereses franceses en políticas europeas.
El Águila de Veracruz
El Águila de Veracruz, antes coñecidos como Rojos del Águila de Veracruz, é un equipo profesional de béisbol mexicano que compite na Liga Mexicana de Béisbol (LMB). O club, fundado o 16 de setembro de 1903, ten a súa sede en Veracruz. El Águila posúen no seu palmarés seis títulos de liga, sendo o cuarto equipo con máis trofeos após os Diablos Rojos del México, os Tigres de Quintana Roo e os Sultanes de Monterrey. O seu estadio como local é o Parque Deportivo Universitario Beto Ávila, recinto inaugurado en 1992 con capacidade para 7.782 espectadores.
Scandia
Scandia é un xénero botánico de fanerógamas da familia das apiáceas. Comprende 2 especies descritas.
Taxonomía
O xénero foi descrito por John Wyndham Dawson e publicado en New Zealand Journal of Botany 5: 407. 1967. A especie tipo é: Scandia geniculata (G.Forst.) J.W.Dawson
Tallipiha
miniatura|Tallipiha dende Kuninkaankatu. miniatura|Bloques de xeo de cores en Tallipiha. Tallipiha é un conxunto de casas de madeira antigas construídas orixinalmente como lugar para ir montar a cabalo e en carro. Estas cortes para cabalos están localizadas no número catro da rúa Kuninkaankatu, na área da antiga factoría de Finlayson no centro da cidade finlandesa de Tampere.
Historia
As edificacións foron construídas entre 1839 e 1890 por iniciativa de Wilhelm von Nottbeck, daquela propietario da fábrica de Finlayson. O complexo está integrado por un cobertizo para carruaxes, unha corte para cabalos, e catro vivendas para o persoal. Ademais destas construcións houbo un gran galiñeiro e ademais de cabalos houbo algunhas vacas. Despois da era Nottbeck as casas foron ocupadas polos traballadores de Finlayson e os cabalos seguiron vivindo na corte.
A cidade de Tampere iniciou un plano de restauración en 1995. Tanto as antigas fachadas como os interiores e as estruturas foron restauradas ao aspecto que tiñan orixinalmente, na década de 1880. Na actualidade é unha área aberta todo o ano e os edificios acollen tendas e unha cafetería. No complexo teñen lugar diversos eventos, como un mercado de Nadal.
Arquitectura
Os edificios están construídos segundo o estilo ruso e contén tallas que lembran os estilos internacionais do século XIX, influenciados pola arquitectura popular. As tallas foron pintadas con cores vivas que as resaltaban.
Primeira división española 2011/12
300px|miniatura|O [[Estadio Nuevo Los Cármenes de Granada acolleu partidos da Liga BBVA por primeira vez desde a súa inauguración en 1995.]] A tempada 2011/12 da Primeira División Española de fútbol foi a 81ª edición desta competición. Comezou o 27 de agosto de 2011 e finalizou o 13 de maio de 2012. Inicialmente estaba previsto que dese comezo o día 20 de agosto, pero a AFE, co apoio dos futbolistas, convocou unha folga como medida de presión para conseguir mellores condicións no convenio colectivo, polo que non se puido disputar a primeira xornada de liga na data fixada. Isto deu lugar a que se aprazase a xornada inaugural para a fin de semana do 22 de xaneiro de 2012 e, a vixésima, para o 2 de maio do mesmo ano.
O Deportivo da Coruña, por primeira vez en 20 anos, non participou na categoría; en cambio, regresou á mesma o Betis tras dous anos de ausencia, acompañado polo Rayo Vallecano, cuxa última participación produciuse na tempada 2002/03, e o Granada, que estivo presente por última vez na campaña 1975/76.
Barcelona e Valencia xogarán xunto co campión a Liga de Campións, mentres que Atlético de Madrid e Athletic Club, como subcampión de Copa, acompañarán ao Levante na UEFA Europa League. Finalmente, Villarreal, Sporting de Gijón e Racing de Santander perderon a categoría logo de 12, 4 e 10 tempadas consecutivas respectivamente na máxima categoría.
Equipos e estadios
Tomarán parte na competición vinte equipos. Deportivo da Coruña, Hércules CF e UD Almería, descendidos a tempada anterior, foron substituídos por Betis e Rayo Vallecano, ascendidos de forma directa, e Granada CF, campión do play-off de ascenso.
Sistema de competición
A Primeira División de España 2011/12 foi organizada pola Liga Nacional de Fútbol Profesional (LFP).
Como en tempadas precedentes, consta dun grupo único integrado por vinte clubs de toda a xeografía española. Seguindo un sistema de liga, os vinte equipos enfróntanse todos contra todos en dúas ocasións -unha en campo propio e outra en campo contrario- sumando un total de 38 xornadas. A orde dos encontros decídese por sorteo antes de empezar a competición.
Efectos da clasificación
O equipo que máis puntos some ao final do campionato será proclamado campión de liga e obterá o dereito automático a participar na fase de grupos da seguinte edición da Liga de Campións da UEFA, xunto co subcampión e o terceiro clasificado; o cuarto disputará a rolda previa para acceder á fase de grupos.
O quinto e o sexto clasificado obterán o dereito a participar na próxima UEFA Europa League.
Os tres últimos equipos descenderán directamente á Segunda División. Para substituílos ascenderán de Segunda os dous primeiros clasificados, xunto co gañador dunha promoción que disputarán os clasificados entre o terceiro e sexto posto.
Xustiza deportiva
Os árbitros de cada partido son designados por unha comisión creada para tal obxectivo e integrada por representantes da LFP e a RFEF.
Resultados
Os horarios corresponden á CET (Hora Central Europea) UTC+1 en horario estándar e UTC+2 en horario de verán.
Trofeo Pichichi
miniatura|dereita|[[Lionel Messi conseguiu o seu segundo Trofeo Pichichi da Liga, con 50 goles.]] O Trofeo Pichichi é o premio outorgado anualmente polo diario deportivo Marca ao máximo goleador da Primeira división da Liga española de fútbol. Cabe sinalar, que os goles deste trofeo non se contabilizan segundo as actas arbitrais, senón segundo o criterio do diario Marca, polo que non teñen validez oficial e poden non coincidir coa cifra de goles contabilizada pola LFP.
Lionel Messi conseguiu o seu segundo Trofeo Pichichi, anotando 50 goles e batendo a marca histórica de Cristiano Ronaldo, que marcara 41 goles na tempada anterior.
Trofeo Zarra
O Trofeo Zarra é un premio outorgado polo diario deportivo Marca ao máximo goleador español da tempada. Do mesmo xeito que o Trofeo Pichichi, non ten en conta as actas arbitrais, senón as apreciacións propias do diario Marca.
Fernando Llorente e Roberto Soldado gañaron por primeira vez o trofeo grazas aos seus 17 goles.
Trofeo Zamora
miniatura|dereita|150px|[[Víctor Valdés do FC Barcelona gañou o Trofeo Zamora.]] O Trofeo Zamora é o título outorgado desde o ano 1959 polo diario deportivo Marca, ao porteiro de fútbol menos goleado da Primeira División. Para optar ao premio é necesario disputar 60 minutos en, como mínimo, 28 partidos.
Víctor Valdés logrou o seu cuarto Zamora consecutivo e quinto da súa carreira, igualando a marca de Antoni Ramallets 52 anos despois.
Tirol
O topónimo Tirol pode referirse a:
José Luis Vázquez Vázquez
José Luis Vázquez Vázquez, coñecido como Vilaseco, nado en Vilaseco (O Pino) o 25 de decembro de 1936 e finado en Santiago de Compostela o 22 de outubro de 2008, foi un pintor galego de corte costumista, con algunhas incursións na arte abstracta, o realismo, o surrealismo e a pintura naïf.
Traxectoria
Foi fundador, presidente e presidente de honra da Asociación Artístico-Cultural de Pontevedra, e cofundador e membro directivo da revista cultural Contrastes. tamén foi colaborador de Antena 3 Radio, Radio Pontevedra, Atlántico Diario, Diario de Pontevedra, Xornal Diario e as revistas Estilo Galicia, Contrates e Vía Lusitana.
Vilaseco tamén foi militar e cabaleiro da Serenísima Orde de Cabaleiros e Damas do Camiño de Santiago.
Obra
As súas obras están presentes en diferentes entidades e museos como o Museo de Pontevedra e o Etnográfico de Rodeiro, o Ateneo Santa Cecilia de Marín e a Deputación de Pontevedra. Precisamente, Vilaseco doou 45 cadros de temática de costumes ao Museo Municipal de Rodeiro, e ten colaborado de forma moi activa con este concello na promoción artística e cultural.
En palabras da escritora María del Carmen Gago Florenti:
Guillermo Meijón
Guillermo Antonio Meijón Couselo, nado en Pontecesures o 14 de marzo de 1958, é un mestre e político socialista galego.
Traxectoria
Licenciouse en Filosofía e Ciencias da Educación. Aprobou as oposicións a mestre e exerceu o posto con distintos destinos dende 1979.
Na súa traxectoria como político, foi escollido concelleiro do PSdeG-PSOE na cidade de Pontevedra nas locais de 1999, e reeditou o seu posto nas municipais de 2003. A metade de lexislatura concorreu nas listas socialistas ao Parlamento de Galicia, e foi elixido por Pontevedra nas galegas de 2005 e reelixido nas de 2009. Na cámara galega ocupouse das tarefas relacionadas coa política educativa.
En 2011 foi elixido deputado por primeira vez, nas xerais de 2011. Volveu ser elixido deputado nas xerais de 2015
Nas Eleccións xerais de abril de 2019 foi candidato na lista do PSdeG-PSOE ao Congreso pola Provincia de Pontevedra, resultando elixido deputado.
Porto de Fonte da Cova
miniatura|Porto de Fonte da Cova
O porto de Fonte da Cova é un porto de montaña que comunica a comarca de Cabreira (provincia de León) coa comarca de Valdeorras (provincia de Ourense). Está situado a unha altitude de 1837 m.
Acceso
Dúas rutas permiten acceder ao porto. Desde O Barco de Valdeorras tómase a estrada N-536 até Sobradelo (8 km) e de aí a OU-122 que leva cara ao porto (25 km). Desde a parte leonesa chégase desde La Baña pola LE-126 (10 km).
Actividades
Desde os anos 1930 este lugar era coñecido polos pioneiros do esquí en Galicia e aquí creouse en 1975 unha pequena estación de esquí (Montañas de Trevinca, S.A.) que pechou poucos anos despois; aínda poden verse restos de dous remontes que chegaron a operar.
En 2006 inaugurouse un centro de desenvolvemento rural que comprende un hotel e un bar. Existe nas proximidades un refuxio de montaña da Federación Galega de Montañismo.
Desde o porto saen rutas de sendeirismo cara a Pena Surbia (2116 m), Pena Trevinca (2127 m), Pena Negra (2121 m), Sextil Alto, Moncalvo ou Picón.
Estadio de la Cerámica
O Estadio de la Cerámica (en valenciano: Estadi de la Ceràmica), coñecido ata 2017 como El Madrigal, é un estadio da cidade de Vila-real, na provincia de Castelló. Atópase na Plaça del Llaurador e a bancada de tribuna é paralela á rúa Blasco Ibáñez. É de propiedade municipal e nel xoga os seus partidos o Villarreal Club de Fútbol.
Actualmente ten unha capacidade de 25.000 espectadores, tras a construción dun novo anfiteatro para a afección visitante para a disputa da Liga de Campións da UEFA, xa que antes era de 22.000 espectadores.
Historia
esquerda|miniatura|250px|Placa no estadio O día 17 de xuño de 1923 inaugurouse o estadio baixo o nome de Campo del Villarreal. En 1925 pasou a chamarse El Madrigal, por estar situado o campo na partida do termo municipal do mesmo nome. O estadio foi desde a súa inauguración o campo onde disputou os seus partidos como local o Villarreal CF, que foi fundado o mesmo ano. O partido inaugural foi un choque entre dous equipos da cidade veciña e capital da provincia, Castelló de la Plana, o CD Castellón e o Cervantes. Co alcume de Feudo Amarelo, está localizado en Plaça del Llaurador, a 5 quilómetros do Mar Mediterráneo, e con altitude de 50 metros sobre o nivel do mar.
A primeira remodelación levouse a cabo no verán de 1952. O tamaño da área de pasto foi agrandada desde 95 x 65 m a 105 x 65 m, igualando o tamaño do Estadio Olímpico de Helsinqui onde se xogaron os Xogos Olímpicos de 1952. O tamaño era algo que todos emulaban neses anos.
Durante os anos 60 o club construíu unha pequena cuberta, e durante os anos 1971-72 as graderías da parte sur do estadio foron terminadas. No 1988 a galería foi demolida para construír unha nova que se abriu ao público o 8 de marzo de 1989, cun partido amigable fronte ao Atlético de Madrid.
Para o aniversario número 75 do estadio, o club comezou novas renovacións. As graderías do sur foron novamente demolidas, para instalar unhas novas con cuberta e un anfiteatro, tamén un centro VIP. A cabeceira norte foi reconstruída, culminando os traballos na Liga do ano 1999-00.
O estadio foi iluminado para partidos nocturnos o 16 de setembro de 1973, para o partido de Terceira División entre o Villarreal CF e o SE Eivissa. A cidade enteira achegou coa construción das torres de iluminación, localizadas nas catro esquinas do estadio.
Os vestiarios foron cambiados de lugar varias veces. Ata os anos 1935-36 estaban na parte sueste do estadio, despois no nordés ata o ano 1989, nese ano foron situados na parte suroeste do estadio. Logo das últimas modificacións ao estadio, agora os vestiarios están por baixo da galería principal.
En novembro de 2008 xogouse no estadio un partido da selección española contra a de Chile.
O 8 de xaneiro de 2017 anunciouse que El Madrigal pasaría a chamarse Estadio de la Cerámica, unha iniciativa levada de maneira persoal polo presidente do club, Fernando Roig, para promocionar a cerámica, símbolo representativo e identificativo da provincia de Castelló.
Liga de Campións
Para ser aprobado pola Liga de Campións, os estadios teñen que posuír unha serie de requisitos, por iso o estadio tivo que ser rapidamente renovado no 2005 para cumprir esas regulacións. Os asentos foron cubertos con placas amarelas, para mellorar a estética, e para beneficiar a industria de placas da cidade. Os vestiarios foron renovados, creando unha oficina para o adestrador, sala de fisioterapia, e unha área de baños e duchas. Tamén foron creadas unhas oficinas para os delegados da UEFA, unha sala de loita contra a dopaxe, e a sala para conferencias de prensa foi expandida.
A separación do pasto coas galerías foi expandido por 1 metro, e a entrada a vestidores foi reconstruída. Dous Restaurantes foron creados dentro do estadio, e o sistema de publicidade foi computarizado.