cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Evolución das aves
Aves mesozoicas
As aves modernas sen dentes evolucionaron a partir dos seus devanceiros con dentes no Cretáceo. Mentres tanto, as anteriores aves primitivas, particularmente as Enantiornithes, continuaron prosperando e diversificándose xunto cos pterosauros durante ese período xeolóxico ata que se extinguiron durante o evento de extinción K–T. Todas as aves menos uns poucos grupos de Neornithes sen dentes desapareceron tamén. As liñaxes superviventes de aves eran as comparativamente primitivas Paleognathae (avestruz e similares), a liñaxe acuátca dos patos, as aves de vida terrestre Galliformes e as moito máis voadoras Neoaves.
Radiación adaptativa das aves modernas
As paleognatas comprenden os tinamiformes (que viven só en América do Sur e Central) e as ratites, que hoxe en día se encontran case exclusivamente no hemisferio Sur. As ratites son grandes aves sen capacidade de voar e inclúen as avestruces, ñandús, casuarios, kiwis e emús. Uns poucos científicos propuxeron que as ratites representan unha agrupación artificial de aves que perderon independentemente a capacidade de voar en varias liñaxes non relacionadas. En calquera caso, os datos dispoñibles sobre a súa evolución son aínda moi confusos, en parte porque non hai ningún fósil incontrovertido do Mesozoico. A análise filoxenética apoia a afirmación de que as ratites son polifiléticas e non representan un agrupamento válido de aves. miniatura|esquerda|A aguia xigante [[Hieraaetus moorei e as moas de Nova Zelandia. A aguia é unha neognata; as moas son paleognatas.]] A diverxencia basal a partir do resto de neognatas foi a das Galloanserae, a superorde que contén os Anseriformes (patos, gansos e cisnes), e os Galliformes (galiñas, pavos, faisáns, e os seus aliados). A presenza de anseriformes basais fósiles no Mesozoico e de probablemente algúns fósiles de galiformes implica a presenza de paleognatas ao mesmo tempo, a pesar da ausencia de evidencia fósil.
As datacións das separacións son obxecto de moito debate entre os científicos. Hai acordo en que as Neornithes evolucionaron no Cretáceo e que a separación entre os Galloanserae e outras neognatas (as Neoaves) aconteceu antes do evento de extinción do Cretáceo–Paleoxeno, pero hai diferentes opinións sobre se a radiación das restantes neognatas ocorreu antes ou despois da extinción dos outros dinosauros. Este desacordo está en parte causado pola diverxencia nas evidencias, con datacións moleculares que suxiren unha radiación no Cretáceo, un pequeno e equívoco rexistro fósil neoaviario do Cretáceo e que a maioría das familias vivas apareceron durante o Paleoxeno. Os intentos que se fixeron de reconciliar a evidencia molecular e fósil foron controvertidos.
Os autores dun artigo de 2018 en Current Biology pensan que as aves que sobreviviron ao desastre de finais do Cretáceo foron Neornithes, Neognathae (Galloanserae + Neoaves), que non vivían nas árbores e non podían voar a grande distancia, debido á destrución en todo o mundo dos bosques e a que estes tardaron longo tempo en volver a formarse. Virtualmente as mesmas conclusións foron xa presentadas antes nun libro de 2016 sobre evolución das aves.
Clasificación das especies modernas
miniatura|Diversidade moderna das aves
A clasificación filoxenética das aves é un asunto discutido. A Phylogeny and Classification of Birds (1990) de Sibley e Ahlquist é unha obra senlleira na clasificación das aves (aínda que frecuentemente debatida e constantemente revisada). Unha maioría de evidencias suxire que as ordes de aves máis modernas constitúen bos clados. Porén, os científicos non están de acordo en canto ás relacións precisas entre os principais clados. As evidencias procedentes da anatomía das aves modernas, dos fósiles e do ADN foron todas utilizadas para lidar co problema, pero non se chegou a ningún consenso firme.
Tendencias actuais na evolución das aves
A evolución ocorre xeralmente a unha escala moi lenta como para que a poidan presenciar os humanos. Porén, moitas especies de aves están extinguíndose actualmente, e a unha velocidade maior que a de calquera posible especiación ou xeración de novas especies. A desaparición dunha poboación, subespecies ou especies representa unha perda permanente dun conxunto de xenes.
Outra preocupación con implicacións evolutivas é o incremento que se sospeita que se está producindo da hibridación. Isto pode orixinarse pola alteración humana dos hábitats, que fai que as especies alopátricas se solapen. A fragmentación do hábitat boscoso pode crear áreas abertas extensas, que conectan áreas previamente illadas de hábitat aberto. As poboacións que estaban illadas desde hai suficiente tempo para diverxer significativamente, pero non o suficiente para ser incapaces de producir descendencia fértil, poden agora cruzarse tan amplamente que a integridade da especie orixinal pode quedar comprometida. Por exemplo, os moitos híbridos de colibrí atopados no noroeste de Suramérica poden representar unha ameaza para a conservación das especies distintas implicadas.
Varias especies de aves foron cruzadas en catividade para crear variacións sobre as especies silvestres. Nalgunhas aves isto está limitado a variacións de cor, mentres que outras son cruzadas para que teñan ovos máis grandes, maior produción de carne ou para que non voen ou outras características.
En decembro de 2019 os resultados dun estudo conxunto do Field Museum de Chicago e a Universidade de Míchigan sobre cambios na morfoloxía das aves publicáronse en Ecology Letters. O estudo utilizou corpos de aves que morreran como resultado de chocar contra edificios de Chicago, Illinois, desde 1978. A mostra constaba duns 70 000 espécimes de 52 especies e abranguen un período desde 1978 a 2016. O estudo mostra que a lonxitude dos ósos inferiores das patas das aves (como indicador do tamaño corporal) acurtouse como media nun 2,4% e as súas ás alongáronse nun 1,3%. Os descubrimentos deste estudo suxiren que os cambios morfolóxicos son resultado do cambio climático, o que supón un exemplo de cambio evolutivo que segue a regra de Bergmann.
Eduardo Nogueira Pereira
Eduardo Nogueira Pereira, nado en Santiago de Compostela (no antigo Concello de Conxo) o 3 de xuño de 1897, foi un mestre e pedagogo galego, que a comezos do século XX tamén exerceu de toureiro durante uns anos baixo o alcume artístico de «El Lavadito».
Familia e formación académica
Na súa xuventude estivo integrado nas seccións de exploradores composteláns (equivalente galega dos Boy-Scouts), dirixidas polo profesor Adolfo Revuelta, introdutor do fútbol en Compostela. Tamén consta a súa participación nunha proba ciclista co gallo da Exposición Rexional de 1909 na que acadou o segundo premio.
En 1914 deu comezo aos seus estudos na Escola Normal de Santiago de Compostela, contando entre os seus compañeiros de estudos co futuro político Ramiro Sabell Mosquera. Ao ano seguinte formou parte como vogal dunha comisión de homenaxe ao profesor Vicente Fraiz Andón o que dá conta dun incipiente interese en integrarse en organizacións e estruturas de diferente tipoloxía, actitude tan presente na súa familia (como pode verse co seu pai ou co seu tío Gabriel). Nestes anos deu comezo nel unha certa afección polo teatro, que logo desenvolvería no seu traballo nas escolas de nenos. Así, en 1916 formou parte do grupo de afeccionados Brisas Futuras, que participaron con éxito nunha representación benéfica no Teatro Principal o 28 de outubro, entre outros moitos lugares. Eduardo Nogueira rematou os seus estudos para mestre en 1918, cun expediente irregular, aínda que sen ter que precisar máis dos catro anos nos que se artellaba daquela a carreira.
Formación na tauromaquia: o ano 1916
Chegado o día 23, deu comezo a corrida cunha expectación máxima, ata o punto de superarse a capacidade máxima prevista ao concentrarse unhas cinco mil persoas, a metade compostelás, aínda que tamén veu xente desde Vigo, Pontevedra, Noia, Pontecesures, Caldas de Reis e Vilagarcía de Arousa. Pese a algún altercado, debido á aglomeración e a escaseza de números da Garda Civil, e a ausencia de presidencia na praza por serlle imposible o acceso ata a lida do derradeiro touro, a corrida deu comezo. Porén, a ansiedade de boa parte do público e dos membros das cuadrillas fixeron do espectáculo unha pantomima, contabilizándose ata doce banderilleiros para o primeiro xovenco, entre os previstos e os espontáneos. A morte deste foi unha "desfeita". Ao chegar o novelo da cuadrilla do «Lavadito», o público estaba máis contento co resultado da lida do segundo da tarde, que resultou moito mellor. Pero, o matador Navarro levou adiante unha actuación regular e, ao dicir da crónica, «Varillas» e «Lavadito» "non quedaron ben parados". Desta corrida e da do día seguinte semella que o fotógrafo Ksado fixo un feixe de fotografías que puxo á venda no seu comercio da Rúa do Vilar. Nos seguintes días, e co gallo da nova da Coruña sobre a constitución dunha cuadrilla local, a mesma Gaceta de Galicia animounos a facer o propio e crear outra compostelá, aínda que cunha certa retranca dado o pobre resultado da novillada.
Ao pouco Nogueira e Rey encadráronse na nova cuadrilla dun espada galego de alcume «Celita Chico». Nesta compaña, e actuando como banderilleiro, Nogueira participou na estrea da praza de touros de Arzúa no día das Festas do Corpus, o 22 de xuño, con xovencos salmantinos da gandería de Buenabarba, de Andrés Sánchez. Desta novillada non chegaron novas ata os nosos días, pero non debeu de desgustar moito porque enseguida programouse outra para o 16 de xullo no mesmo lugar e cos mesmos protagonistas (cuadrillas e gandería). Non obstante, a lida non puido celebrarse no último momento por unha folga ferroviaria. Como queira que os novelos non podían quedar sen lidar, empregáronse estes para a becerrada que se celebrou en Santiago o día 30 de xullo, no que, de novo, figurou o «Lavadito». Presidiron o festexo o concelleiro de Santiago Baldomero Concejo Punín e o membro da Liga de Amigos de Santiago Abelardo Nieto Núñez. Porén, tampouco nesta ocasión convenceu a súa actuación á crítica da época, que cualificou o espectáculo de "xolda" recriminándolle pórlle a monteira na caluga a un boi manso que tivo que ser devolto aos currais.
Nogueira obtivo dous novos contratos para participar en sendas lidas os días 8 de outubro en Santiago e 15 de outubro en Padrón, malia que finalmente foron suspendidas por non contar coa autorización do gobernador civil. Así rematou o ano, sen outras actuacións, resumindo este período formativo con tres becerradas de pouco lustre.
Un ano de tránsito: 1917
O ano 1917 transcorreu sen apenas noticias de Nogueira, no que semella ser un longo período de adestramento que lle dera a oportunidade de mellorar na profesión. Nin sequera participou na corrida mixta (é dicir, con touros e con xovencos) que se celebrou na súa propia cidade por mor das Festas da Ascensión, o 20 de maio.
No mes de xuño chegou a Galicia un novillero madrileño que tiña unha certa sona daquela. Chamábase Ángel Pérez e actuaba co alcume de «Boli». Actuou nun festexo en Ourense coa aprobación do público, e a continuación veu para Santiago co gallo das Festas do Apóstolo. O seu primeiro encontro co público compostelán tivo lugar o 30 de xullo, unha data especial na que se inaugurou o Monumento a Rosalía de Castro, na Alameda. A pesar de que a praza non acadou o cheo, a faena do madrileño resultou todo un éxito, no que acadou tres orellas e saíu a cachapernas. Axiña, Pérez obtivo unha nova lida na praza de touros compostelá, que quedou fixada para o día 14 de outubro, aínda que logo foi postergada para o 21 polos continuos problemas ferroviarios. Entrementres, ao principio do outono, a Banda Municipal de Santiago estreou no Paseo da Alameda un pasodobre do novo pianista e estudante de Farmacia José Ferrero Castaño titulado "Lavadito", sen dúbida lembrando a unha personaxe compostelá que daquela estaba no candeeiro. Semella que alguén entendeu que sería unha boa oportunidade a novillada do día 21 para que «Lavadito» volvera a actuar perante o seu público, e para xuntarlle ademais outro toureiro novel compostelán chamado Manuel Moreira, de alcume «Moreirita» o que podería reverter nunha boa entrada. Así que poucos días despois apareceron os carteis incluíndo aos destros composteláns, no que se anunciaba a lida de catro xovencos da gandería de Joaquín López de Letona, de Ciempozuelos (Madrid). Os despachos para mercar os billetes estaban no Toural e a praza estaba construída nos chamados Agros de Don Mendo, en terreos da antiga Exposición Rexional de 1909. Houbo unha boa entrada, aínda que sen chegar nin moito menos ao sucedido en Padrón o ano anterior, cunha certa expectación polo que os santiagueses podían ofrecer. Porén, o resultado da corrida non foi todo o lustrosa que Nogueira quixera, que saíu á arena vestido cun terno de "rula e prata". Moreira estivo desaparecido durante o espectáculo (probablemente, paralizado polo seu debut). A Pérez as crónicas reprocháronlle unha certa indolencia. A «Canitos» (outro subalterno) saíulle mal o salto da garrocha que tentou. Aínda por riba, os xovencos pareceron morlacos, pero mansos a máis non poder, o que derivou na inevitable chacota do público. Nogueira non tivo máis sorte. Os inicios cos primeiros touros foron dubitativos e imprecisos, perdendo o capote xa nos primeiros lances. As banderillas foron aínda peor, téndoo que arranxar «Boli» coas súas intervencións. Talvez o mestre, anoxado coa situación, obrigou ao compostelán a manter co cuarto e último novelo un toureo ao alimón, o que fixo cunha certa dignidade (a pesar de que nun momento tropezou e acabou no chan) e con éxito cunhas banderillas que puxo, mellorando a imaxe na fase final da lida.
Pasou o inverno sen outra noticia de Nogueira, quizais algo máis animado co resultado persoal da última corrida, aínda que consciente do traballo que lle esperaba por diante.
Derradeiros meses na tauromaquia: 1918
Neste o que sería o derradeiro ano coma toureiro, Nogueira participou polo menos de tres corridas: en maio, agosto e outubro. Supuxeron un salto cualitativo na súa carreira posto que puido, por fin, converterse en espada e non só ser o subalterno doutro. Tamén hai que salientar que a gripe de 1918 tivo, sobre todo desde o verán, unha forte influencia na sociedade compostelá do momento, afectando indubidablemente aos festexos taurinos.
A primeira corrida programouse para o día 30 de maio, polo Corpus Christi, con catro xovencos da gandería salmantina de "Hijos de Angoso", sendo os mestres os novilleros Antonio González («Faroles») e Lorenzo Cejo («Ocejito Chico») , actuando «Lavadito» de subalterno. Unha vez chegadas as reses aos currais decatáronse de que os novelos eran impoñentes (algún semellaba maior de catro anos ), polo que a expectación creceu e deu lugar a unha moi boa entrada. En xeral, as crónicas da época resaltaron a valentía dos destros ante semellantes bichos, con lances de mérito, vorcalladas, feridas nos toureiros de pouca consideración e algún altercado nas bancadas, dándolle unha nota máis que aceptable ao resultado final.
Por fin, Nogueira tomou a alternativa como matador o 4 de agosto, noutra becerrada, tamén na súa cidade natal. As noticias non son tan amplas como noutras corridas, talvez por ser unha das menos interesantes das programadas para as Festas do Apóstolo dese ano. De feito, a entrada xulgamos que foi escasísima. Lidáronse tres novelos da gandería de Antonio López Andrade (chamada a Vacada do Barbanza ), todos eles moi chicos e de pouco trapío, e a intendencia disposta foi impropia dunha corrida pública (faltaba ata a puntilla do descabello). As faenas deron escaso lucimento, con poucos claros e moitos escuros, pudendo matar só aos dous primeiros porque o terceiro tivo que ser devolto aos currais. Como curiosidade, asistiu como espectador o escritor Alejandro Pérez Lugín.
A derradeira actuación de «Lavadito» ía ser nunha becerrada que se programou para o día 29 de setembro, sendo organizada pola Sociedade de Dependentes de Comercio de Santiago e na que se aseguraba que a dirixiría o célebre toureiro lancarao Alfonso Cela Vieito («Celita»). Os espadas previstos eran Rafael Núñez («Machaquitín») e Fernando de la Hena («Pacomio III»), non figurando Nogueira nesta ocasión no cartel. Os organizadores viaxaron a Salamanca para traer os 4 xovencos, pero, unha vez máis, o día anterior houbo de atrasarse o espectáculo polas consabidas dificultades no transporte. A nova data fixouse para o 6 de outubro. Alí presentouse a presidencia, o público, os touros, pero non os toureiros. Nin os espadas nin «Celita» puxeron un pé na praza santiaguesa, semella que afectados pola "enfermidade de moda" (a terrible gripe). As circunstancias levaron tourear a algúns comerciantes que participaban na organización, pero a desfeita mostrada co primeiro touro fixo saltar á arena a varios espontáneos, dispostos a arranxalo. Un deles, «Lavadito» ; outro, un pallaso que ía actuar esa mesma noite no Teatro Principal alcumado «Tedy»; tamén saltaron o coruñés Alfredo Esparza «Lizarito», un estudante de Farmacia (Gregorio Santaolalla Unceta), outro de Veterinaria (o andaluz José Espinosa de los Monteros) e un palentino. O resultado non puido ser máis positivo, acadando Eduardo Nogueira as mellores críticas da súa carreira, na única corrida para a que non estaba invitado. Matou a dous dos novelos, e algún crítico falou del en termos de que vía un toureiro de posibilidades.
Non obstante, a carreira taurina de Nogueira non deu para máis. En febreiro deste ano entrara no sorteo dos quintos, acadando o número 186  , o que lle obrigou a partir para cumprir co servizo militar en abril de 1919.
Matrimonio e anos de interinidades
Ao pouco de volver do servizo militar, Eduardo Nogueira casou con Rosa Iglesias, nacendo primeiro os seus fillos Manuel e Carmen. En 1922 naceu a súa filla María (Maruxa) e en xullo de 1931, en Santiago, o seu fillo Eduardo (Cholo).
Por fin, en decembro de 1922 obtivo unha interinidade na escola de nenos de Carral. En febreiro de 1924 participou nunhas oposicións para ingresar no Corpo de Vixianza (equivalente do actual Corpo Nacional de Policía), pero non as superou. Neste mesmo ano atopámolo xa con outra substitución na escola de nenos de Muros, na que permaneceu ata febreiro de 1925, cando reincorporouse o titular. Como xa sucedéralle coa de Carral, tamén na de Muros tivo que reclamar a indemnización correspondente pola vivenda que tivo que alugar no respectivo destino. A principios de 1926 a substitución desfrutouna en Arzúa, para pasar a continuación antes de abril á escola de Calvos-Circes (no concello de Touro). É probable que nesta escola se mantivera ata outubro deste ano, logo que a finais de mes volveu á lista de aspirantes a interinidades. Pouco menos dun mes despois obtivo outra mestría interina na escola de Merexo, na parroquia de Ozón, en Muxía, onde deixaría unha fonda pegada. Os seus métodos de traballo en Ozón acadaron moi bos resultados entre os rapaces, cunha boa asistencia diaria. Algúns principais do pobo decidiron construír unha nova escola, incluíndo "abundante material pedagóxico", coa intención de inaugurala a finais de 1927. Pediron, ademais, ás autoridades educativas, mantelo posto de Nogueira facéndoo permanente apelando aos magníficos resultados. Descoñecemos se Nogueira conseguiu ficar en Muxía.
Os anos na Casa Hospicio
O 27 de xuño de 1930 faleceu o mestre da Casa Hospicio da Beneficencia compostelá, que dependía do Concello de Santiago. Como queira que nese momento comezaban as vacacións escolares, semella que ao Concello non lle entraron presas por atopar un substituto. Non obstante, chegado o mes de setembro, a escola seguía sen mestre para os nenos. O 8 de outubro a Comisión Municipal Permanente do Concello de Santiago, á proposta da Comisión Municipal de Beneficencia, nomeou novo mestre a Eduardo Nogueira. O seu soldo debía ser dunhas 2.000 pesetas, porén ao pouco a Comisión Municipal de Facenda, ao fin de equiparar os soldos de tódolos mestres, propuxo elevalo ata as 3.000 pesetas apenas un mes despois da súa toma de posesión.
Unha das aplicacións máis salientables dos seus métodos de ensinanza foi a posta en funcionamento nos estudos da materia teatral e declamatoria. Temos varios exemplos ao longo dos anos que ficou na Beneficencia compostelá. Desde o principio obtivo notable éxito, como as actuacións do 2 de febreiro, do 2 de abril (nas que participaron varios nenos, entre eles o futuro maxistrado José Posse Carballido ) e do 30 de decembro de 1931, e do 27 de decembro de 1932. Tamén adoitaba facer excursións cos nenos con fins igualmente formativos. As felicitacións polo seu traballo desde o Concello e os medios de comunicación foron varias. Probablemente Nogueira debeu continuar na Casa Hospicio ata 1934.
O 22 de xullo de 1928, unha Real Orde fixo unha convocatoria para oposicións a prazas de mestres nacionais no territorio español, como era habitual. As oposicións celebráronse ao longo do ano seguinte. Eran un feixe as prazas que se ofrecían, pero nesta ocasión a forma de avaliar era notoriamente diferente. Establecíanse dúas comisións de avaliación: unha era Provincial (antes era a única), que corrixía 3 exercicios; outra, Central, coa sede en Madrid, que facía o mesmo con outros 3 exercicios. O problema era a forma de avaliar. En Galicia semella que as cualificacións eran moi altas (eran moitos os que acadaban a puntuación mínima requirida para aprobar), pero cando chegaban a Madrid a desfeita era maiúscula e case todos eran suspensos e, polo tanto, eliminados das listaxes de aprobados, cousa que con outras comunidades non sucedía. Visto o visto, os criterios de avaliación eran sensiblemente diferentes, senón pola laxitude si polos modelos avaliatorios empregados. O resultado foi que dos 117 opositores para mestres aprobados polo Tribunal de Santiago só aprobaron en Madrid 23, sendo o resto eliminados. Foi peor para as opositoras a mestras, posto que ningunha logrou aprobar coa Comisión Cualificadora da Corte. As protestas foron moi estendidas e enérxicas. Debido á escaseza de aprobados, a meirande parte das prazas sacadas a concurso quedaron sen cubrir, perpetuándose a asignación destas a interinos. Un dos opositores afectados foi Eduardo Nogueira.
En maio de 1930 a Gaceta de Madrid quixo dar unha solución de compromiso creando listas suplementarias, o que non contentou a ninguén, e continuaron as protestas. Formáronse comités locais para a defensa e información dos "opositores eliminados", destacándose Nogueira na de Santiago (tivo a súa sede na Rúa Nova, fronte ao Centro Republicano). A nova solución veu por recoñecer aos opositores aprobados en provincias, e que non figuraban nas "listas supletorias" posteriores, o dereito a solicitar á repetición deses exercicios mediante unha instancia ao Ministerio de Instrución Pública. Aínda así, os eliminados composteláns encontraron a solución inxusta e elevaron a súa nova protesta xunto a outros grupos locais. Finalmente, a Gaceta de Madrid publicou un decreto de 3 de xullo de 1931 (desenvolvido o 27 de agosto por unha orde da Dirección Xeral de Primeira Ensinanza) dando coma última solución a "organización de cursos de selección profesional" que darían comezo entre o 15 de setembro e o 26 de outubro. Eran, ao fin, uns cursos de capacitación que substituirían á necesidade de pasar unhas novas oposicións, aínda que foran exclusivamente para eles. Naceu para a sociedade da época a figura do "cursillista", que estivo no candeeiro informativo durante moito tempo. Nogueira dirixiu unha instancia o 21 de setembro ao Reitor Xefe do Distrito Universitario de Santiago solicitando o ingreso nestes cursos, tendo que resolver en outubro algunha falla de documentación.
Entrementres, Nogueira continuaba na lista de interinaxes e ata foille dado un novo destino en xaneiro do 1931 para unha aldea das Grañas do Sor (Mañón). Non obstante, rexeitouno para poder continuar o seu labor á fronte da escola da Casa Hospicio, na que continuaba cando se proclamou a II República Española, en abril de 1931. Un dos momentos que máis polémica levantou nese tempo foi a retirada do crucifixo da escola, que Nogueira viviu e descoñécese como puido afectarlle. Compatibilizou o traballo cos cursos, que foi superando a pesar de sufrir en xuño unha enfermidade que fixo temer pola súa vida. Precisamente, foi aceptado para realizar o terceiro e derradeiro curso, a finais deste mes, que superou con dereito a praza en decembro de 1933.
Asociacionismo e depuración política
O 6 de febreiro de 1933 fundouse unha nova asociación nos salóns da "Academia Gelmírez" chamada Defensores de Santiago. Presidida polo avogado e xornalista José Portal Fradejas, Nogueira resultou elixido vogal. A sociedade converxía nos seus intereses coa Liga de Amigos de Santiago, fundamentalmente na busca de orzamentos e a organización das festas compostelás, e ao longo da súa existencia (ata o principio da Guerra Civil Española) as dúas sociedades colaboraron activamente. Na acta fundacional os Defensores de Santiago fixeron unha declaración de adhesión á campaña pro-Estatuto, o que con seguridade contribuíu á súa desaparición co franquismo. Persoalmente, Nogueira tamén deu o seu apoio á causa do Estatuto, ao participar na Homenaxe Rexional ao secretario do Comité de Autonomía, naquel tempo Enrique Rajoy Leloup.
Nogueira tamén foi elixido vogal 4º da Asociación de Empregados e Obreiros Municipais de Santiago o 26 de agosto do mesmo ano, baixo a presidencia de Fernando Domínguez Caamaño, posteriormente represaliado e fusilado polas tropas franquistas ao comezo da guerra como membro do Comité de Defensa da República de Santiago e de Izquierda Republicana.
En febreiro de 1934 foi convocada unha vacante de mestre para Quión (Touro). Inicialmente, a praza foi asignada a un candidato, que a tivo que rexeitar, polo que no mes de xuño pasou a outro mestre, que tamén a debeu rexeitar. Entre xullo deste ano e a primavera do seguinte, Eduardo Nogueira consegue por fin praza definitiva nesta escola de Quión, onde con seguridade continuou empregando os seus métodos educativos, como demostra o feito de que o 22 de maio pasou con máis dun cento de alumnos toureses por Santiago, visitando os monumentos e a imprenta do xornal El Compostelano. Nesta escola seguiu traballando ata que chegou a Guerra Civil.
A súa significación no asociacionismo santiagués debeu sinalarlle para as autoridades do novo Réxime, polo que deu comezo a súa depuración. Unha orde ministerial de xullo de 1940, á proposta da Comisión Superior Ditaminadora de Expedientes de Depuración e por informe da Dirección Xeral de Primeira Ensinanza, condenouno a ser "separado definitivamente do servizo e baixa na escala correspondente", polo que tivo que deixar a escola de Quión.
Regreso ao seu traballo de mestre e derradeiros anos
Deu comezo para Nogueira unha peregrinación polas institucións educativas, tentando recuperar o seu traballo. En maio de 1941 viaxou a Madrid e as súas xestións deberon dar resultados posto que, finalmente, o Ministerio de Educación revisou o seu expediente e resolveu en agosto reducir a sanción á "suspensión de emprego e soldo por dous anos co pago do tempo que estivera, traslado fóra da provincia, non podendo solicitar vacantes en cinco anos e inhabilitación para cargos directivos en institucións culturais e de ensinanza".
Unha vez transcorrido o primeiro período da última sanción, e polo visto con bastante atraso, adxudicóuselle en agosto de 1944 unha nova praza fóra da provincia, máis concretamente na escola da luguesa Guilfrei (Becerreá). Segundo isto, polo menos ata 1949 non debeu poder optar ao que sería o seu derradeiro destino no barrio da Ferrería, en Boiro. O seu paso por esta escola boirense debeu deixar unha fonda impresión porque se lle lembra nunha placa, agradecéndolle o seu traballo con persoas sen recursos.
Grandela, A Proba de Navia, Navia de Suarna
Grandela é un lugar da parroquia da Proba de Navia no concello lugués de Navia de Suarna, na comarca dos Ancares. Segundo o IGE, en 2020 tiña 3 habitantes (2 homes e 1 mulleres).
Perlío, Perlío, Fene
Perlío é un lugar da parroquia de Perlío no concello coruñés de Fene na comarca de Ferrol. Segundo datos do Instituto Galego de Estatística tiña 942 habitantes no ano 2011, dos cales 455 eran homes e 487 mulleres.
Século -XIII
século XIV adC < século XIII adC > século XII adC 300px|dereita|Hemisferio oriental a finais do século XIII adC O século XIII antes de nosa era comezou o 1 de xaneiro do ano 1300 a. C. e terminou o 31 de decembro de 1201 a. C.
The Band (sinxelo)
"The Band" é unha canción da banda sueca de garage rock Mando Diao, editada no 2002 como sinxelo do seu álbum de estrea Bring 'Em In.
Listaxe de cancións
Todos os temas compostos por Björn Dixgård e Gustaf Norén
CD
The Band (song)
Biodispoñibilidade
A biodispoñibilidade é un termo farmacéutico que se usa para describir a porción da dose, dun fármaco ou nutriente administrado de maneira esóxena, que chega ata o órgano ou tecido no que leva a cabo a súa acción (por exemplo, no sistema circulatorio). Así, cando se administra un fármaco de forma intravenosa, a súa dispoñibilidade aproxímase ao 100%. Pola contra, cando un medicamento adminístrase mediante outras vías (como por exemplo a vía oral ou tópica) a súa biodispoñibilidade diminúe (a causa da absorción incompleta e o metabolismo primario). A biodispoñibilidade é unha das ferramentas esenciais na farmacocinética que se considera para calcular doses pora as vías de administración non intravenosas. Como determinar a concentración do xenobiótico nun tecido resulta excesivamente invasivo, acostuma aceptarse o valor da concentración do mesmo no plasma. Pode expresarse en porcentaxe ou nunha escala que vai dende o 0 ata o 1, e represéntase pola letra F.
Este concepto pode utilizarse para cuantificar o grao en que unha substancia é aproveitada polo organismo.
Biodispoñibilidade absoluta
Para determinar a biodispoñibilidade absoluta dun fármaco, débese facer un estudo farmacocinético para obter unha gráfica da  concentración plàsmica do fármaco fronte o tempo despois da administración intravenosa e a extravascular. A biodispoñibilidade absoluta é a área sobre a curva (ASC) da gràfica extravascular dividida pola ASC da gràfica intravenosa.
Tendo en conta así que o fármaco administrado por vía intravenosa terá unha biodispoñibilidade d'1 (F=1). Os fármacos administrados mediante outras vías terán unha biodispoñibilidade abosoluta de menos d'1.
Casullao, A Pumarega, Castroverde
Casullao é un lugar da parroquia da Pumarega no concello lugués de Castroverde na comarca de Lugo.
The Birth of a Nation (filme de 2016)
The Birth of a Nation é un filme dramático estadounidense-canadense de 2016 baseado na historia de Nat Turner, un escravo que liderou unha rebelión no Condado de Southampton, Virxinia en 1831. Co-escrito, co-producido e dirixido por Nate Parker (no seu debut como director), está protagonizado por Parker como Turner, xunto con Armie Hammer, Mark Boone Junior, Colman Domingo, Aunjanue Ellis, Aja Naomi King, Dwight Henry, Jackie Earle Haley, Esther Scott, Penelope Ann Miller, Roger Guenveur Smith e Gabrielle Union nos papeis secundarios.
Xiphidiopicus percussus
miniatura|dereita|X. p. percussus femia. miniatura|dereita|X. p. percussus inmaturo.
Xiphidopicus percussus é unha especie de ave Piciforme ou peto, endémica de Cuba. É a única especie do xénero Xiphidiopicus. É un peto relativamente pequeno cuxos hábitats naturais son os bosques secos e húmidos, terras baixas húmidas e antigos bosques moi degradados. Non se considera especie en perigo, xa que as súas poboacións se conservan ben.
Nomes
En grego xiphos significa 'espada', e idio é 'propio', e en latín picus é o nome que se lle dá á ave 'peto'; é dicir, o seu nome significa 'peto con espada'. O nome específico, percussus en latín deriva de percutir ou golpear. En canto aos nomes subespecíficos, insulaepinorum é 'de Illa de Pinos', monticola é 'do monte', gloriae é 'dedicado a Gloria', e cocoensis é 'de Cayo Coco'.
Distribución
É común en toda Cuba, pero só é frecuente en áreas boscosas. Poden ser bosques secos, de piñeiros, semicaducifolios ou costeiros.
Descrición
Miden uns 23 cm de longo (a femia lixeiramente máis cativa). As costas son verde oliva intensas e o peito e o ventre son amarelos con raias lonxitudinais escuras que no abdome se xuntan aos lados formando bandas negras. A cabeza é branca polos lados cunha banda negra detrás do ollo, e a coroa (que vai da fronte á caluga) no macho é vermella e na femia é raiada en negro e branco diante e vermella detrás. Na parte baixa da gorxa e na parte alta do peito teñen unha mancha vermella. O peteiro é azulado, o iris do ollo é vermello e as patas son gris-verdosas. Os inmaturos teñen o dorso máis opaco, a gorxa e peito alto negros e a coroa vermella.
Niños
Nidifican entre xaneiro e agosto. Fan os seus niños escavando en troncos de árbores mortos ou vivos, a máis de 2 metros do chan, un burato de entrada circular pequeno, afondando cara abaixo. En marzo poñen de 3 a 4 ovos brancos que miden 2,7 cm de longo por 2 cm de ancho. O son do voo é o sinal de cambio de quenda para que a parella que está incubando saia do niño e sexa relevada.
The Jesus and Mary Chain
The Jesus and Mary Chain é unha banda escocesa de rock alternativo formada en East Kilbride, Glasgow en 1983. A base da banda fórmana os irmáns Jim e William Reid. O grupo editou un feixe de álbums, sinxelos e EPs dende a súa formación en 1983 ata a súa separación en 1999, e gañaron notoriedade nos seus primeiros días polos seus curtos concertos e a violencia que se fixo común nos mesmos. No ano 2007 a banda reuniuse.
Primeiros anos
Os irmáns Jim e William Reid inspiráranse para formar unha banda xa en 1977, escoitando grupos da escena punk británica; a principios dos 80 formaron o seu propio grupo. William dixo, "Foi o momento perfecto porque alí non había ningunha banda de guitarras. Todo o mundo estaba facendo esa música pop electrónica". Antes de formar a banda os irmáns pasaran cinco anos no paro, tempo durante o cal compuxeron e gravaron cancións en casa e traballaron no son e na imaxe do grupo. Orixinalmente chamada The Poppy Seeds, e despois Death of Joey, inicialmente dixeron aos xornalistas que tomaron o seu nome final dunha liña dunha película de Bing Crosby, aínda que seis meses despois admitiron que non era certo. Outras fontes suxiren que o nome deriva dunha oferta nun paquete de cereais para o almorzo, onde os clientes podían conseguir unha cadea de ouro de "Jesus & Mary".
Or irmáns comezaron a gravar e a enviar demos a compañías discográficas en 1983 (usando un Portastudio mercado coas 300 libras que o seu pai lles deu do seu despido tras perder o seu traballo nunha fábrica), e a principios de 1984 recrutaron ao baixista Douglas Hart e ao batería adolescente Murray Dalglish. Entre as súas primeiras influencias estaban The Velvet Underground, The Stooges e The Shangri-Las. William dixo en 1985, "Todos amamos a The Shangri-Las, e algún día faremos discos Shangri-Las". Jim mencionou o seu gusto por Pink Floyd, Siouxsie and the Banshees, The Monkees e Muddy Waters. As primeiras demos tiñan semellanzas cos Ramones, incitando aos irmáns engadir outro elemento ao seu son; en palabras de William: "Esa é a razón pola que comezamos a usar ruído e retroalimentación. Queremos facer discos que soen diferentes". A banda comezou a realizar concertos na primavera de 1984. Nos primeiros días a guitarra de William Reid estaba desafinada, mentres que a batería de Dalglish estaba limitada a dous tambores, e o baixo de Hart só tiña tres cordas, baixando a dúas en 1985; segundo Hart "son as dúas que uso, quero dicir, porque carallo gastar cartos noutras dúas? Dúas son suficiente".
Loitando para conseguir concertos, a banda presentábase en locais dicindo ser os abreconcertos, tocando un curto repertorio e facendo unha saída rápida. Despois de non conseguir xerar ningún interese entre os promotores de concertos e selos en Escocia, a banda mudouse a Fulham, Londres, en maio de 1984, e pouco despois a súa cinta demo foi pasada ao tamén escocés Alan McGee a través de Bobby Gillespie. Posteriormente McGee promocionou un concerto para a banda no Living Room de Londres en xuño de 1984. Tras escoitar a proba de son McGee ofrecéulles un contrato único con Creation Records, ademais de converterse tamén no seu representante. O seu sinxelo de estrea, "Upside Down", foi gravado en outubro e publicado en novembro dese ano. As sesións foron producidas por Joe Foster, pero McGee, insatisfeito co traballo de Foster, remesturou a cara A, aínda que a cara B, unha versión da canción de Syd Barrett "Vegetable Man", quedou acreditada a Foster. A banda estaba gañando cada vez máis atención da prensa musical nesa época, sendo descritos por Neil Taylor, da revista NME, como "a mellor banda do mundo".
Dalglish deixou a banda en novembro de 1984 tras unha disputa sobre cartos e foi substituído pouco despois por Bobby Gillespie, que tamén formara Primal Scream dous anos antes, en 1982. No mes de decembro a banda foi arrestada por posesión de anfetaminas, e Jim Reid tamén confesou ter consumido LSD. "Upside Down" chegou ao número 1 da lista independente británica en febreiro de 1985 e novamente en marzo, estando na lista durante 76 semanas, vendendo unhas 35 000 copias, e converténdose nun dos sinxelos máis vendidos dos anos 80.
Tocando diante de pequenas audiencias, durante os primeiros concertos The Mary Chain fixo actuacións moi curtas, normalmente alimentadas con anfetaminase durando uns 20 minutos, e tocando de costas á audiencia, negándose a falar co público. A finais de decembro de 1984 a banda actuou como parte do ICA Rock Week. Durante o seu concerto tiráronse botellas ao escenario, e a prensa esaxerou os eventos afirmando que houbera disturbios, publicando o xornal nacional The Sun unha historia sobre a banda concentrándose na violencia e as drogas. O grupo gañou a etiqueta de "Os novos Sex Pistols", facendo que varios consellos locais lles prohibisen tocar na súa área.
Psychocandy
miniatura|251x251px|[[Jim Reid]] O éxito de "Upside Down" fixo interesarse a Blanco y Negro Records, filial de WEA, que asinou un contrato co grupo a principios de 1985. A banda editou o sinxelo "Never Understand" en febreiro, acadando o número 47 da lista británica de sinxelos. O selo rexeitara inicialmente lanzar o tema debido á súa cara b, "Suck", pero foi adiante debido á alternativa dada pola banda, unha canción chamada "Jesus Fuck". O grupo estaba ansioso por lanzar "Jesus Fuck", e McGee llegou a producir edicións de proba dun relanzamento de "Upside Down" co tema como cara b, antes de que a banda insistise a Blanco y Negro para que incluíse a canción no seu seguinte sinxelo. O lanzamento de "You Trip Me Up" atrasouse debido a que o persoal da planta de prensado negouse a fabricalo debido á presenza da canción, agora retitulada "Jesus Suck"; O sinxelo publicouse en xuño de 1985 cunha nova cara b, "Just Out of Reach". John Peel conseguiu que a banda gravase unha segunda sesión para o seu programa na BBC Radio 1 en febreiro de 1985 (a primeira fora uns meses antes), e o grupo tamén fixo unha aparición nos programas de televisión Whistle Test en marzo e The Tube ese mesmo ano. O terceiro sinxelo para Blanco y Negro, "Just Like Honey", publicado en outubro, conseguindo con el o seu maior éxito ata a data e acadando o número 45.
Ansiosa por evitar a violencia dos seus primeiros concertos e por darlle unha oportunidade ás súas cancións para ser escoitadas sen distorsión e retroalimentación, a banda planeou realizar varios concertos acústicos non anunciados apoiando a Sonic Youth, pero a idea abandonouse cando os plans foron filtrados. O seu álbum de estrea, Psychocandy, lanzouse en novembro dese ano. O álbum fusionaba as dúas influencias principais dos Reid: o ruído de guitarras de The Stooges e The Velvet Underground coas composicións e melodía pop de The Beach Boys, The Shangri-Las e Phil Spector. De feito, o primeiro tema do álbum, "Just Like Honey", toma prestado a famosa introdución de batería de Hal Blaine para o clásico de 1963 de The Ronettes "Be My Baby", producido e coescrito por Spector. O disco recibiu críticas positivas e no presente considérase unha gravación histórica. O batería Bobby Gillespie anunciou a súa marcha dabanda en outubro de 1985 para centrase en Primal Scream. Gillespie gravara a meirande parte das baterías en Psychocandy, con John Moore encargándose da batería cando Gillespie non estaba dispoñible. Finalmente Moore acabaría substituíndo a Gillespie. John Loder tamén se encargou da batería nos directos cando Gillespie non podía tocar.
Cando a banda asinou con Blanco y Negro en xaneiro de 1985, houbo historias que falaban de que os seus membros roubaran cartos da chaqueta do director xeral Rob Dickens e esnaquizaran a súa oficina. Esas historias non eran certas, pero foron vistas como unha boa publicidade polo seu representante. Nunha actuación na televisión belga en marzo de 1985 a banda esnaquizou o escenario e o equipo de son, pero isto foi a petición do produtor do programa. Agardábase este tipo de comportamento por parte da banda e moitos dos seus concertos culminaban cos irmáns Reid esnaquizando o seu equipo, seguido moitas veces polo lanzamento de proxectís do público cara o escenario. miniatura|251x251px|[[William Reid]] O 15 de marzo de 1985 The Jesus and Mary Chain realizou un concerto no North London Polytechnic diante dunha das súas maiores audiencias ata a data. Os organizadores venderan máis entradas que as que permitía a capacidade do local, deixando a centos de persoas fóra. Cando Gillespie e Hart intentaron romper as pechaduras chamouse á policía. Os abreconcertos Meat Whiplash alentaran a violencia antes da actuación de The Mary Chain cando o seu cantante Paul McDermott lanzou unha botella ao público, facendo que catro asistentes o atacasenan e que a banda tivese que deixar o escenario. O segundo grupo, The Jasmine Minks, realizou o seu concerto sen incidentes, pero The Jesus and Mary Chain mantivo á audiencia agardando máis dunha hora antes de subir ao escenario, rematando o concerto tras tocar menos de 20 minutos. Algunhas persoas comezaron a lanzar latas a onde os membros da banda se agachaban tras as cortinas do escenario, antes de subirse e esnaquizar o equipo que aínda quedaba alí. A violencia continuou ata que a policía puido controlar a situación. O local culpou á tardanza da banda e a dous fallos do equipamento, mentres que McGee emitiu un comunicado dicindo que "a audiencia non estaba esnaquizando a sala, estaba esnaquizando a música pop", e que "Isto é realmente arte como terrorismo". Ao pouco tempo a violencia comezou a ser un obstáculo para a banda, con xente asistindo aos seus concertos só pola violencia. William comentou "Ódioo, desprézoo. Interponse no camiño de conseguir máis concertos, e interponse no camiño da nosa imaxe". Durante o resto de 1985 canceláronse moitas actuacións debido a que os promotores e concellos non querían arriscarse a disturbios. A violencia estoupou novamente nunha actuación no Electric Ballroom en Camden Town en setembro, con botellas lanzadas á banda mentres tocaba e parte do público esnaquizando o equipo de amplificación e despois o de iluminación, con varias persoas feridas por mor dos cristais lanzados. Un dos principais factores para esta reacción da audiencia era a lonxitude das actuacións do grupo na épca, que aditaba a ser menor de 25 minutos. Jim explicou este feito dicindo, "nunca houbo un grupo o suficientemente bo para tocar máis". A falta de cancións tamén foi un factor segundo Jim: "Só tiñabamos suficientes cancións para tocar ese tempo".
Tras o éxito do álbum no Reino Unido a banda iniciou unha xira polos Estados Unidos a finais de 1985, seguida por unha xira polo Xapón. Tras regresar ao Reono Unido xiraron polo país, desta vez sen os problemas de violencia de anteriores actuacións. A banda reviviu as súas intencións acústicas cunha sesión crua para John Peel en novembro de 1985, que incluíu "Psychocandy", a canción título orixinal que non foi incluída no álbum, e "Some Candy Talking", un tema que levaban tocando un ano pero que non entrara no disco. Unha segunda versión de "Some Candy Talking" publicouse nun EP regalado coa revista NME en xaneiro de 1986, e o tema foi lanzado como sinxelo no mes de xullo. Acadou o número 13 na lista británica de sinxelos, pero xerou polémica cando o DJ da BBC Radio 1 Mike Smith decidiu que a canción era un himno ás drogas ilegais (algo negado pola banda na época pero admitido por William un ano despois) e convenceu á emisora para prohibir o tema.
Darklands e Automatic
En setembro de 1986 a banda deixou ao seu representante Alan McGee, e estivo a piques de separarse pouco despois, con Jim Reid sofrendo "agotamento". John Moore convertérase en membro estable, pero moveuse á guitarra rítmica, co antigo membro de Redskins Martin Hewes uníndose ao grupo brevemente (aínda que el nega terse unido á banda) e o antigo percusionista de Dead Can Dance James Pinker facendose cargo da batería. O director de Blanco y Negro Geoff Travis encargouse de representar á banda, que regresou en decembro con dous concertos no National Ballroom en Kilburn, Londres, onde estrearon novas cancións como "April Skies" e "Hit". A principios de 1987 a banda entrou no estudio para gravar o seu segundo álbum. Os primeiros froitos desas sesións publicáronse no sinxelo "April Skies" en abril, que sería o seu primeiro en entrar no top 10. A influencia de The Beach Boys era evidente na cara b, que incluía "Kill Surf City", unha reelaboración do tema de Brian Wilson "Surf City". Os varios formatos editados tamén incluían unha versión de "Who Do You Love?" de Bo Diddley, un tributo a el con "Bo Diddley is Jesus", e unha versión ao vivo do tema de Can "Mushroom". "Happy When It Rains" foi o segundo sinxelo anterior ao álbum, fortemente influenciado pola canción "My Girl" de Smokey Robinson, aínda que non conseguiu o éxito de "April Skies", acadando tan só o número 25. A banda comezou outra xira británica, desta vez con concertos que duraban ata 45 minutos, aínda que con reaccións dispares da prensa especializada. A banda xirou sen batería, usando no seu lugar unha caixa de ritmos.