cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Rexión Etiópica
A súa orixe remóntase até hai uns 100 millóns de anos, cando África foi o primeiro continente en separarse da masa de terra ou supercontinente de Gondwana. Porén, este illamento foi só parcial, pois as especies aínda podían moverse cara a Suramérica polo oeste cara a Europa polo norte.
Hoxe en día esta ecozona é popular grazas aos seus leóns (Panthera leo), ás dúas especies de rinocerontes (Ceratotherium simun e Diceros bicornis), o guepardo (Acinonyx jubatus), a xirafa (giraffa camelopardalis), as diferentes especies de cebras (Equus quagga, E. grevyi e E. zebra), os licaóns (Lycaon pictus) e outras. Pero ningún destes grupos apareceron en África, e todos eles, salvo a familia dos xiráfidos, son inmigrantes que proceden doutras ecozonas, nin superan os 10 millóns de anos de antigüidade nesta.
Condado de Fenosa
Historia
En 1955 o xefe do estado español instaurou o título de conde de Fenosa para recompensar o empresario coruñés Pedro Barrié de la Maza. Este foi o seu primeiro titular.
Rexión Etiópica
En cambio, si hai un grupo que pode considerarse auténtico de aquí: o dos afroterios, ao que pertencen os tenrecs, as toupas douradas, as musarañas elefante, o porco formigueiro (Orycteropus afer), os damáns, os sirenios, os proboscídeos e os membros extintos (embritópodos e desmóstilos).
Condado de Fenosa
Historia
Ao falecer este sen descendencia directa en 1971, o título pasou a súa muller, Carmela Arias Díaz de Rábago. Cando esta faleceu en 2009 o título quedou vacante temporalmente. Porén, a Asociación pola Recuperación da Memoria Histórica solicitou a anulación do título por ser creado e concedido inicialmente durante o franquismo. En 2011 o sobriño da antiga condesa, Xosé María Arias herdou o título.
MAME
MAME (Multiple Arcade Machine Emulator) é un emulador para PC, que pretende emular o máis fielmente posible os xogos de arcade para preservar a historia do videoxogo e evitar que numerosos títulos caian no esquecemento. Tamén existen versións para Unix (XMAME) e Mac OS X (MacMAME)
Historia
O 5 de febreiro de 1997 saíu a primeira versión, realizada por Nicola Salmoria. A versión actual é a 0.171, datada o 24 de febreiro de 2016 que soporta 3101 xogos e 26336 ROM
Ligazóns externas
Web oficial (en inglés)
TRACE
Características
A misión de TRACE foi estudar o Sol no ultravioleta, para o cal levaba un telescopio de 30 cm de apertura a bordo cun campo de visión de 8,5 minutos de arco e unha resolución de 1 segundo de arco. Entre os obxectivos de TRACE estaban:
A nave estabilizábase nos tres eixos e a enerxía era proporcionada por catro paneis solares que proporcionaban uns 200 vatios de potencia que alimentaban unha batería cunha capacidade de 9 amperio-hora. As comunicacións tiñan lugar en banda S mediante un transpondendor de 5 W de potencia. O observatorio foi posto fóra de servizo o 21 de xuño de 2010.
Murphy's Irish Stout
miniatura|Unha [[pinta de Murphy's.]] Murphy's Irish Stout é unha marca de cervexa da variedade dry stout (ou estilo irlandés) elaborada no Condado de Cork (Irlanda) seguindo a receita orixinal da Cervexeira de Murphy's dende 1856.
En comparación cos seus competidores, máis amargos e pesados, principalmente Guinness e Beamish, a cervexa Murphy's é un stout lixeiro e máis doce. O seu sabor evoca caramelo e malte, e é descrito como "un parente arredado do leite con chocolate". A semellanza co leite esténdese máis ala do sabor e da textura; Murphy's non contén ningún rastro de efervescencia, e é servida "negra, como cappuccino forte" cun pouco de escuma -"a cabeza"- por enriba. A escuma, en particular, é alabada pola súa natureza notablemente espesa e cremosa e a súa alta densidade, da que se di que se pode tomar cunha culler.
Despois de anos como unha cervexa sobre todo local, a adquisición da cervexeira por Heineken - coa conseguinte expansión na distribución - Murphy's acadou proxección internacional. Como o crecemento foi forte en todo o mundo, Murphy's xa está dispoñible en 70 países. A crítica fóra da súa terra natal foi xeralmente positiva. Como exemplo se pode citar o "Beer Bites", a columna de The Daily Orange concedeulle "tres e medio de catro cuncas".
Antena 3 Radio
Antena 3 Radio foi unha cadea española de radio de tipo xeral en activo desde o 1 de febreiro de 1982 ata o 19 de xuño de 1994. Serviu de base para a creación de Antena 3 Televisión en 1989.
Fundación
Foi creada o 1 de febreiro de 1982 polas sociedades editoras de La Vanguardia (51%) e ABC-Prensa Española (13%), Manuel Martín Ferrand (5%), a axencia Europa Press e o Grupo Zeta. O conselleiro delegado era Manuel Martín Ferrand. O seu presidente era Rafael Jiménez de Parga, cargo que máis tarde desempeñaría Javier Godó (de La Vanguardia). O director xeral era Javier Jimeno, o Xefe de Programas era José Luís Orosa e José Cavero era o director de informativos.
Obxectivos
O obxectivo inicial de Antena 3 era crear unha cadea privada de televisión, solicitude que foi denegada en 1982, pero aceptada en 1989, cando se creou Antena 3 Televisión, integrando á emisora de radio na súa corporación e pasando o seu presidente a ser tamén o presidente da nova empresa, denominada Antena 3 de Televisión S.A.
Comezos
Antena 3 Radio empezou a emitir a nivel nacional o 4 de maio de 1982. En 1984 obtivo o control de Promotora de Televisión e Radio S.A. e a súa cadea Radio 80, pasando a denominarse Radio 80 Serie Oro. En 1991, a través de Onda Musical S.A. comezou as súas emisións a cadea Radiolé, a segunda radiofórmula de Antena 3 Radio.
En 1989 foi a primeira compañía de medios de comunicación en España en cotizar en Bolsa e ademais foi accionista fundadora de Antena 3 de Televisión S.A., unha das tres empresas que recibiron concesión de Televisión en 1989.
Consolidación
En 1992 logrou liderar as enquisas do EGM (3 139 000 de oíntes para Antena 3 Radio fronte aos 3 007 000 oíntes da Cadea SER na segunda onda de 1992). En xullo do mesmo ano e trala operación á présa para desmantelar ao rival que superara á SER, prodúcese o desembarco á présa en Antena 3 de Radio. Paralelamente, Antonio Asensio (presidente do Grupo Zeta) lograría facerse co control de Antena 3 de Televisión S.A. co apoio de Banesto.
Entrada de PRISA
O 22 de xullo de 1992 o Grupo PRISA (propietario do case 100% da Cadena SER) comprou o 49% de Investimentos Godó e o 51% do capital de Paltrieva pasando a controlar o 25% de Antena 3 Radio e Javier Godó volveu presidir a cadea. Tras varios movementos accionariais, tomáronse diversas decisións que afectaron ao equipo directivo e aos principais locutores da cadea, os cales foron a outras cadeas, en especial á COPE.
A finais de 1992, cumprindo a Lei de Televisión, Antena 3 de Radio S.A. vendeu o paquete de accións que posuía de Antena 3 de Televisión S.A. (12,49%), co cal se desvinculaba a cadea de radio da cadea de televisión.
En 1993 lanzou unha OPA para adquirir as accións que circulaban en bolsa. Trala posterior redución de capital, a composición do capital de Antena 3 de Radio S.A. quedaba controlado practicamente por Inversiones Godó S.A. (ao 63%) e por Paltrieva S.A. (ao 33%).
Á súa vez, a composición de Investimentos Godó estaba participada por PRISA e Javier Godó, a case partes iguais, e a de Paltrieva a pola editora da Vanguardia, a empresa PRISA e Javier Godó.
Unión Radio S.A.
A colaboración mutua de ambos grupos levou en novembro de 1993 á creación de "Sociedade de Servizos Radiofónicos Unión Radio S.A.", participada a un 80% polo Grupo PRISA (80%), e sendo o principal obxectivo de Unión Radio o facerse cargo de toda a estratexia empresarial das emisoras pertencentes á SER e a Antena 3 Radio. Oficialmente, a súa constitución faríase pública o venres 4 de febreiro de 1994. Pouco logo da creación de Unión Radio, oito xornalistas consagrados (Antonio Herrero, Manuel Martín Ferrand, Melchor Miralles, Pedro J. Ramírez, Luis Ángel de la Viuda, Federico Jiménez Losantos, José María García e Luís Herrero) demandarían ao grupo PRISA por abuso de posición de dominio. Dita denuncia foi á súa vez criticada polo diario El País nun editorial.
Paralelamente, en xaneiro de 1993 produciuse a fusión entre as cadeas emisoras de Radio 80 (pertencentes ao Grupo Antena 3 Radio) e as emisoras de Radio Minuto (pertencentes ao Grupo PRISA).
En maio de 1994, e co ditame desfavorable do Tribunal de Defensa da Competencia, o Consello de Ministros autorizou a operación de concentración e a creación de Unión Radio.
Final das emisións
Así pois, o 19 de xuño de 1994, Antena 3 Radio deixou de existir como emisora de radio generalista e converteuse en "Sinfo Radio Antena 3", emisora dedicada á música clásica. No 2000, o Tribunal Supremo declarou ilegal a operación de concentración levada a cabo en 1994.
Finalmente, o 29 de marzo de 2002, Sinfo Radio Antena 3 deixou de emitir en FM e foi substituída por diferentes emisoras do grupo Prisa Radio. A frecuencia que cobre case toda a provincia de Madrid 104.3 FM pasou a emitir a nova emisora de Prisa Radio Máxima FM, emisora de música dance.
Antes de desaparecer, o capital de A3R continuaba estando participado por Inversiones Godó S.A. e Paltrieva S.A.
Posteriormente as frecuencias en FM foron adquiridas por Prisa Radio: Ten un accionariado no que PRISA é o accionista maioritario cun 73,49%, o Grupo Godó ten un 18,37% e o fondo de capital privado 3i, o 8,14% restante.
Antena 3 Radio en Galicia
Antena 3 Radio emitía en Galicia por medio das frecuencias propiedade de La Voz de Galicia. A primeira en incorporarse foi a da Coruña en abril de 1983, seguíndolle en maio de 1984 as de Vigo, Pontevedra, O Barco de Valdeorras e Viveiro, en 1985, Carballo, e, en 1990, Lugo, Santiago de Compostela e Ribadavia. O director de Antena 3 Radio en Galicia era Bieito Rubido e nela traballaron profesionais como Nonito Pereira, Mon Santiso, Carlos Luis Rodríguez, Ramón Núñez Centella, Paco Lodeiro, Constantino García ou José Gerardo Fernández.
Logo da incorporación a PRISA, en 1993, Antena 3 Galicia comezou a emitir 12 horas de produción propia destacando programas como: "Tertulia Deportiva", de Vicente Leirachá, "Camiño de Volta" de Xosé Luis Barreiro, "Bule, Bule" con Antón Reixa, ou "Corre Carmela que chove", con Siro López. Posteriormente, asociouse temporalmente á COPE antes de comezar unha nova xeira dando lugar a RadioVoz en 1994.
Antropoloxía
A antropoloxía (do grego ἄνθρωπος e λόγος, anthropos logos, «coñecemento do ser humano») é a ciencia social que estuda todas as dimensións do ser humano de forma similar á socioloxía, pero holisticamente. Principalmente enfocada desde a cultura e por medio do método etnográfico como expoñente clásico.
A antropoloxía nace coma unha rama da filosofía que nas súas orixes se dedicaba ao estudo científico da historia. Ao impoñerse na cultura occidental o método científico, diversos autores pensaron que os fenómenos históricos tamén podían acharse gobernados por leis que podían pescudarse, enunciarse e ser utilizadas para a predición de resultados. Así mesmo coincide o seu desenvolvemento inicial co proceso de colonización europeo e a necesidade do estudo e descrición das sociedades non occidentais en América, Asia, Oceanía e África. Esta concepción abandónase durante o século XX, entendéndose actualmente por antropoloxía, segundo Marvin Harris, "o estudo da humanidade, dos pobos antigos e modernos e dos seus estilos de vida".
Contexto histórico e institucional
O antropólogo Eric Wolf algunha vez definiu á antropoloxía como "a máis científica das humanidades e a máis humanista das ciencias", tratando de explicar como o desenvolvemento da antropoloxía contribuíu a entender a forma de encaixar desta ciencia, dentro doutras disciplinas.
Os antropólogos contemporáneos fan remontar a orixe da súa disciplina á obra de varios pensadores do pasado. Con todo, resulta máis exacto considerar que o nacemento da antropoloxía tivo lugar no Século das Luces, cando en Europa se realizaron os primeiros intentos sistemáticos de estudar o comportamento humano. A xurisprudencia, a historia, a filoloxía e a socioloxía coñeceron un importante cultivo durante esta época, contribuíndo ao desenvolvemento das ciencias sociais, das que forma parte a antropoloxía. Ao mesmo tempo, a reacción romántica contra o movemento ilustrado produciu filósofos como Herder, e, posteriormente, Wilhelm Dilthey, cuxa obra é a base dos conceptos culturais que constitúen a base da antropoloxía.
Estes movementos intelectuais en parte lidaron cun dos maiores paradoxos da modernidade: como o mundo se empequenece e se integra, a experiencia da xente do mundo é cada vez máis atomizada e dispersa. Como Karl Marx e Friedrich Engels observaron na década dos 40s:
Ironicamente, esta interdependencia universal, no canto de levar a unha maior solidariedade na humanidade, coincidiu co aumento de divisións raciais, étnicas, relixiosas e de clase, e algunhas expresións culturais confusas e perturbantes. Estas son as condicións de vida que a xente na actualidade debe confrontar, pero teñen a súa orixe en procesos que empezaron no século XVI e aceleráronse no século XIX.
Institucionalmente, a antropoloxía emerxeu da historia natural (exposta por autores como Buffon). Este era o estudo dos seres humanos, xeralmente europeos, vivindo en colonialismo. Este estudo da linguaxe, cultura, fisioloxía, e artefactos das colonias europeas, era o equivalente ao estudo da flora e a fauna deses lugares. Por iso puido, por exemplo, escribir Lewis Henry Morgan á vez monografías tanto sobre A Liga dos Iroqueses como sobre O castor americano e as súas construcións. Tamén é por iso, que a cultura material de nacións 'civilizadas' como a Chinesa, foron exhibidas historicamente nos museos dedicados á arte, xunto a obras europeas, mentres que os artefactos de África ou das culturas nativas de América mostrábanse nos museos de Historia Natural, á beira dos ósos de dinosauro ou os dioramas de paisaxes. Dito isto, a práctica curatorial cambiou dramaticamente en anos recentes, e sería incorrecto ver a antropoloxía como simplemente unha extensión da regra colonial e do chovinismo europeo, posto que a súa relación ao imperialismo era e é complexa.
No século XX, as disciplinas académicas comezaron a organizarse ao redor de tres principais dominios: Ciencia, Humanismo e as Ciencias sociais. O das ciencias, busca derivar leis naturais a través de experimentos falsables e reproducibles. A humanística reflectía un intento de estudar diferentes tradicións nacionais, a partir da historia e as artes, como un intento para prover á xente nas nacións-estados emerxentes un sentido de coherencia. As ciencias sociais emerxeron para este momento coma un intento de desenvolver métodos científicos para achegarse ao fenómeno social, tratando de prover bases universais para o coñecemento social. A antropoloxía non cabo facilmente nunha destas categorías, e cada rama diferente da antropoloxía caben nun ou máis destes dominios.
Baseándose nos métodos das Ciencias naturais, como tamén creando novas técnicas que involucraban, non só entrevistas estruturadas senón observacións participativas desestruturadas; e baseándose na nova Teoría da evolución a través da Selección natural, propuxeron un estudo científico dun novo obxecto: a humanidade, concibida como un todo. É crucial, o concepto de cultura, para este estudo, o cal os antropólogos denominaron como unha capacidade universal e como a propensión social para aprender, pensar, e actuar (que ven como un produto da evolución humana e algo que distingue ao Homo Sapiens; e quizais a todas as especies do xénero Homo; doutras especies), e como unha adaptación particular ás condicións locais que toman as forma de credos e practicas altamente variables. Por isto, a cultura non só transcende a oposición entre a natureza e a consolidación; transcende e absorbe peculiarmente as distincións entre política, relixión, parentesco, e economía europeas como dominios autónomos. A antropoloxía por isto supera as divisións entre as ciencias naturais, sociais e humanas ao explorar as dimensións biolóxicas, lingüistas, materiais e simbólicas da humanidade en todas as súas formas.
Laia Martínez i López
Laia Martínez i López, tamén coñecida como Laia Malo, nada en Berga en 1984, é unha escritora, tradutora e música catalá.
Traxectoria
Licenciada en 2007 en Tradución e Interpretación de inglés e ruso pola Universidade Autónoma de Barcelona. Desde 2011 forma parte do dúo electrónico en verso Jansky, cos que publicou, coa discográfica Primeros pasitos, os discos Un big bang a la gibrella e ÈÉ en 2013 e 2015, respectivamente. Desde 2014 é vogal por Mallorca da Asociación de Escritores en Lingua Catalá (AELC).
Publicou L’estiu del tonight tonight en 2011, libro co que gañou o premio de poesía Art Jove de 2010 e que foi traducido ao castelán. En 2015 acabou de escribir a súa terceira obra Cançó amb esgarrip i dos poemes. O seu último poemario Afollada, publicado en 2016, aborda o tema da maternidade e preséntase como un canto á liberdade.
Henrique Tello
Xosé Henrique Rafael Tello León, nado en Corcubión o 24 de outubro de 1951, é un profesor e político galego.
Traxectoria
Licenciado en Filosofía e Letras pola USC. Foi secretario nacional da Unión de Traballadores do Ensino de Galicia (1978-1983). Militante do BN-PG dende 1979 e do BNG desde a súa fundación. Foi elixido parlamentario pola provincia da Coruña nas eleccións autonómicas de 1993. Foi concelleiro no concello da Coruña dende 1995. Volveu ser elixido parlamentario nas autonómicas de 1997 e 2001.
En xuño de 2002 deixou o escano no Parlamento para dedicarse en exclusiva ao labor de portavoz do BNG no concello da Coruña.
En 2007 é nomeado tenente de alcalde de Turismo e Promoción Económica tras perder a maioría absoluta o PSdeG-PSOE nas eleccións municipais dese mesmo ano.
O Brollón, A Pobra do Brollón, A Pobra do Brollón
O Brollón é unha aldea da parroquia da Pobra do Brollón, no concello lugués da Pobra do Brollón, moi preto da capital municipal. En 2008 tiña unha poboación de 27 habitantes (18 homes e 9 mulleres).
Alcuíno de York
miniatura|dereita|Alcuíno de York (no centro) Flaccus Albinus Alcuin, nado circa 735 e finado en 804, ou Alcuíno de York, foi un monxe inglés e conselleiro de Carlomagno. Dedicouse durante moito tempo ao ensino e á escrita na escola de York, en Inglaterra, foi o principal conselleiro de Carlomagno en asuntos eclesiásticos e educativos e durante os últimos anos da súa vida foi abade do mosteiro de San Martiño de Tours.
Traxectoria
Recibiu a súa educación na escola catedralicia de York co seu mestre Ethelberto de York, a quen acompañou a Roma na procura de manuscritos. Cando Ethelberto foi designado arcebispo de York, en 766, Alcuíno ocupou o seu lugar á cabeza da escola episcopal. Volveu outra volta a Roma en 780 para recoller o palio do arcebispo Eanbaldo I de York e en Parma coñeceu a Carlomagno, quen o convenceu para que o acompañase á súa corte e o puxo á fronte das abadías de Ferrieres e Saint-Loup, en Troyes.
Entre 782 e 790, Alcuíno tutelou ao rei dos francos, a súa familia, os xoves que foran enviados á corte para seren educados e os clérigos novos vinculados coa capela do palacio. Fundou así o Palacio-escola (Aula Palatina) de Aix-la-Chapelle, no cal se ensinaban as sete artes liberais: o trivium (gramática, lóxica e retórica) e o quadrivium (aritmética, xeometría, astronomía, e música). En 790, Alcuin retornou a Inglaterra, pero volveu ao lado de Carlomagno cando este lle pediu axuda na loita contra a herexía adopcionista, que se estendía entón polo norte da Península Ibérica. No Concilio de Francfurt, en 794, Alcuíno defendeu a ortodoxia e obtivo a condena do herexe Félix de Urgell. Volveu para a súa terra, pero abandonouna definitivamente debido aos disturbios que se estaban a producir e que conduciron á morte do rei Aethelred.
Alcuíno pasou os seus últimos anos na abadía de San Martiño de Tours. Converteu a escola abacial nun modelo de excelencia e a ela acudiron moitos estudantes. Mandou copiar numerosos manuscritos e transmitiulles aos francos o coñecemento da cultura latina que se conservara nas Illas Británicas.
Alcuíno escribiu moitas cartas, sobre todo a Arno, bispo de Salzburgo e a Carlomagno. Consérvanse 311, que mostran as súas meditacións pías, fornecen abondosa información sobre as condicións literarias e sociais da época e constitúen a autoridade máis fiábel para a historia do humanismo na época carolinxia. Cultivou tamén a poesía: epístilos no estilo de Fortunato, poemas longos e unha historia en verso da igrexa de York, Versus de patribus, regibus et sanctis Eboracensis ecclesiae. Débenselle tamén manuais educativos: unha gramática e obras de retórica e dialéctica escritas en forma de diálogo (nas dúas últimas entre Carlomagno e o propio Alcuíno). Escribiu así mesmo varios tratados teolóxicos, como De fide Trinitates, comentarios sobre a Biblia etc.
Afonso V de Aragón
Afonso V de Aragón, nado en Medina del Campo (Coroa de Castela) en 1396 e finado no Castel dell'Ovo (Reino de Nápoles) o 27 de xuño de 1458, chamado o Magnánimo e o Sabio, foi, entre 1416 e 1458, rei de Aragón, de Valencia (Afonso III), de Mallorca (Afonso I), de Sicilia (Afonso I), de Sardeña (Afonso II) e conde de Barcelona, Rosellón, Cerdaña e Urgell, e entre 1442 e 1458, rei de Nápoles (Afonso I).
Traxectoria
Era o fillo primoxénito do rexente de Castela Fernando de Antequera (que posteriormente foi rei de Aragón co nome de Fernando I), e da condesa Leonor de Alburquerque. Pertencía, por tanto, á Casa de Aragón. por ser neto de Leonor de Aragón (xa que a dignidade real aragonesa podía transmitirse por liña feminina), e á liñaxe Trastámara por ser neto de Xoán I de Castela.
O 28 de xuño de 1412 converteuse en herdeiro ao trono da Coroa de Aragón ao ser proclamado rei o seu pai tras o Compromiso de Caspe. O 12 de xuño de 1415 casou na catedral de Valencia coa súa prima a infanta de Castela María, filla de Henrique III de Castela e de Catarina de Lancaster.
Política interior
miniatura|Escudo de armas do rei Afonso V de Aragón O Magnánimo como cabaleiro da [[Orde do Vélaro de Ouro, á que accedeu tras o seu sétimo capítulo de Gante, 1445. Lenda: . 'Moi alto e moi excelente e moi poderoso príncipe don Afonso, rei de Aragón V do nome'.]]
Cataluña
En 1448 ditou desde Nápoles, onde instalara a Corte, unha provisión que permitía aos campesiños (pagesos) reunirse nun sindicato para tratar a supresión dos malos usos señoriais. Os propietarios das terras opuxéronse á medida e fixérona fracasar, se ben o problema regresou en 1455, cando Afonso ditou a Sentenza interlocutoria, na que suspende as servidumes e os malos usos, medida que en 1462, xa reinando Xoán II de Aragón, provocaría a primeira guerra remensa.
Castela
Xoán II ocupaba o trono castelán desde 1406, tras a morte do seu pai Henrique III, quen no seu testamento, e debido a que ao acceder ao trono Xoán só contaba con pouco máis dun ano de idade, dispuxera que a rexencia do reino a desempeñasen a súa viúva Catarina de Lancaster e o infante Fernando de Trastámara.
Ao ser coroado Fernando rei de Aragón no Compromiso de Caspe (1412), deixou aos seus fillos, os Infantes de Aragón Xoán II de Navarra e Henrique, como os seus lugartenentes en Castela para que defendesen os seus intereses.
En 1419 Xoán II de Castela alcanzara a maioría de idade e pretendeu librarse da influencia dos Infantes. Tras o golpe de Tordesillas e o fracasado cerco do castelo de La Puebla de Montalbán a finais de 1420, delega todo o poder no novo Condestábel de Castela Álvaro de Luna, o que deu lugar a unha longa e intermitente guerra civil entre dous bandos: o primeiro formado por Álvaro de Luna e a pequena nobreza, e o segundo integrado polos Infantes de Aragón e a alta nobreza, apoiados por Afonso V desde Aragón.
Porén, o enfrontamento que xorde entre os propios infantes polo poder provoca que a influencia aragonesa en Castela corra perigo, polo que Afonso V, que se encontraba en Nápoles, decidiu retornar á península en 1425 onde, tras acusar a Álvaro de Luna de usurpador do goberno, logrou reconciliar aos seus irmáns os infantes e, aínda que consegue nun primeiro momento, en 1427, que o Condestábel de Castela sexa desterrado a Cuéllar, non puido evitar o seu retorno vencedor ao ano seguinte.
Afonso V, entre 1429 e 1430, enleouse nunha guerra contra o seu primo Xoán II de Castela e a política do valido Álvaro de Luna para apoiar aos seus irmáns os infantes pero, cando ambos os bandos se encontraban cerca de Jadraque fronte a fronte para comezar a batalla, a intervención persoal da raíña castelá María de Aragón, irmá de Afonso V, evitouna.
En 1432 Afonso retorna a Italia e, en 1436, asinou a paz con Castela mediante un tratado no que os infantes abandonaban o reino castelán a cambio de percibir rendas anuais.
Política exterior
miniatura|dereita|Mapa da [[Coroa de Aragón en 1443.]]
Sicilia
O antipapa Bieito XIII investira Fernando I de Aragón como rei de Sicilia en 1412, quen nomeou o seu fillo Xoán como lugartenente xeral da illa. Ao falecer Fernando I, os sicilianos intentaron que o seu trono fose ocupado por Xoán, polo que a primeira medida de política exterior que tomou Afonso V foi acabar con esas ansias independentistas. Reclamou a presenza do seu irmán Xoán na Corte e enviouno, xunto ao seu outro irmán, Henrique, para que o axudase na loita que mantiña por facerse co poder en Castela.
Sardeña
Desactivado o perigo independentista siciliano, o seguinte obxectivo de Afonso foi a illa de Sardeña, territorio sobre o que a coroa aragonesa reivindicaba a súa soberanía desde que en 1297 o papa Bonifacio VIII concedera a illa en feudo a Xaime II de Aragón, e que nese momento se encontraba inmersa nunha rebelión instigada polos xenoveses.
miniatura|dereita|Representación heráldica do rei Afonso V no Armorial ecuestre del Toison d'Or. París, Bibliothèque de l’Arsénal, ms. 4790, f. 108r, miniatura n.º 228.
Afonso dirixiuse á illa á fronte dunha escuadra de 24 galeras que levantou áncora, en maio de 1420, desde Los Alfaques con dirección a L'Alguer coa intención de someter as cidades que se rebelaran. A chegada da frota fixo que os rebeldes se someteran sen presentar ningunha resistencia.
Córsega
Desde Sardeña, Afonso dirixiuse coa súa escuadra á illa de Córsega onde logro tomar a cidade de Calvi e puxo sitio á cidade de Bonifacio.
Nápoles
Afonso V abandonou o sitio de Bonifacio en 1421 cando recibiu a petición de axuda de Xoana II de Nápoles ante o sitio que estaba sufrindo por parte das tropas de Luís III de Anjou, mandadas por Muzio Attendolo Sforza. O monarca aragonés acodiu en axuda de Xoana que, en agradecemento, o adoptou como fillo e herdeiro e nomeouno duque de Calabria e, tras fixar a súa residencia en Nápoles Afonso nomeou rexente de Aragón á súa esposa María. miniatura|esquerda|Armas de Afonso V.
Os sucesivos éxitos militares e políticos de Afonso V no escenario mediterráneo levantaron o receo do duque de Milán Filippo María Visconti quen, aproveitando o arrefriamento das relacións entre a raíña Xoana e Afonso cando este fixo deter ao primeiro ministro napolitano e amante daquela, alentou unha revolta encabezada por Sforza que obrigou a Afonso a refuxiarse, o 30 de maio de 1423, na fortaleza napolitana de Castel Nuovo até que a chegada dunha frota aragonesa de 22 galeras lle permitiu recuperar Nápoles e obrigar a Xoana a buscar refuxio en Aversa e despois en Nola onde revogou a adopción de Afonso e nomeou como novo herdeiro a Luís de Anjou.
Tras recibir noticias da Península acerca das dificultades que atravesaban os seus irmáns no seu enfrontamento con Castela, e ao necesitar reforzos económicos e militares para continuar coa súa política de expansión, Afonso decide deixar Nápoles ao mando do seu irmán Pedro e, tras destruír o porto de Marsella en territorio dos Anjou, retornou aos seus reinos peninsulares onde permaneceu até 1432.
A ausencia de Afonso de Italia permitiu ao duque de Milán conquistar, en 1423, Gaeta, Procida, Sorrento e Castellammare; e tras poñer sitio a Nápoles, permitiu a Francesco Sforza tomar a cidade en 1424, obrigando a Pedro a buscar refuxio en Sicilia.
Afonso V regresou a Italia en 1432, pero debeu pospoñer a toma de Nápoles debido á liga militar que, co apoio do papa Uxío IV e do emperador Sexismundo, formaron Venecia, Florencia e Milán, e que o obrigou a asinar en 1433 unha tregua de dez anos con Xoana II de Nápoles.
miniatura|esquerda|Retrato de Afonso V de Aragón, de [[Mino da Fiesole.]]
A tregua permitiu a Afonso fixar a súa atención en África, onde xa en 1432 dirixira unha expedición militar contra a illa de Xerba. O seu interese reanudouse en 1434 cunha nova expedición a Trípoli; porén, as mortes dos seus rivais napolitanos fai que a súa atención volvese centrarse en Italia.
En 1434 faleceu Luís III de Anjou, polo que a raíña Xoana nomeou novo herdeiro ao trono de Nápoles ao irmán daquel, Renato. Porén, ante a morte de Xoana ao ano seguinte, o papa Uxío IV non deu a súa aprobación, polo que Afonso viu chegado o momento de conquistar Nápoles. Acompañado dos seus irmáns Xoán, Henrique e Pedro tomou a cidade de Capua e puxo sitio a Gaeta en cuxo auxilio acudiu unha frota xenovesa que derrotaría á aragonesa na batalla que se desenvolveu o 4 de agosto de 1435 fronte á illa de Ponza e na que foron feitos prisioneiros o propio rei e os seus irmáns Xoán II de Navarra e Henrique, que foron entregados ao duque de Milán Filippo María Visconti.
En 1436 o duque liberou a Xoán de Navarra, que regresou á Península e substituíu a esposa de Afonso V como rexente do reino de Aragón, polo que María quedou unicamente á fronte do principado catalán. De contado Afonso negociou a súa liberdade, e chegou con Visconti a un acordo polo que ambos os dous asinan unha alianza que lle permitiu a Afonso volver a conquistar Capua e Gaeta en 1436 e poñer sitio a Nápoles, no que faleceu o seu irmán Pedro en 1438.
Afonso non regresaría nunca máis aos seus estados peninsulares da Coroa de Aragón, establecendo a súa Corte na fortaleza de Castel Nuovo, que mandou remodelar ao arquitecto mallorquín Guillermo Sagrera.
Política cultural
miniatura|dereita|O [[Cancioneiro de Stúñiga. Manuscrito belamente iluminado que recolle a poesía da corte napolitana de Afonso V de Aragón.]] Afonso V pode considerarse como un xenuíno príncipe do Renacemento, xa que desenvolveu un importante mecenado cultural e literario que lle valeu o sobrenome de "o Sabio", e que convertería a Nápoles no foco principal da entrada do humanismo renacentista no ámbito da Coroa de Aragón. Protexeu a humanistas destacados, como Lorenzo Valla, Giovanni Pontano ou Antonio Beccadelli. Froito deste mecenado foi un círculo de poetas de cancioneiro cuxa obra recolle o Cancioneiro de Stúñiga.
A súa devoción cara os clásicos foi excepcional. Nas súas propias palabras dixo: «os libros son, entre os meus conselleiros, os que máis me agradan, porque nin o temor nin a esperanza lles impiden dicirme o que debo facer». Dise igualmente que Afonso detiña ao seu exército en piadoso respecto ante o lugar de nacemento dun escritor latino, levaba a Tito Livio ou a César na súas campañas e o seu panexirista Panormita non consideraba unha incríbel mentira dicir que o rei curou dunha enfermidade cando lle leron unhas páxinas da biografía de Alexandre Magno escrita por Quintus Curtius Rufus.
Outros feitos
miniatura|esquerda|Afonso V nunha [[Medallas de Pisanello|medalla de Pisanello (1449).]]
Tivo contactos diplomáticos co imperio de Etiopía. En 1428 recibiu unha carta de Yeshaq I de Etiopía, entregada en man por dous dignatarios, na que lle propoñía unha alianza contra os musulmáns, selada por un dobre matrimonio, o do infante Pedro coa filla de Yeshaq, a condición de que este levase a Etiopía a un grupo de menestrais. Non está claro se Afonso respondeu a esta carta nin en que termos, aínda que unha mensaxe enviada en 1450 ao sucesor de Yeshaq, Zara Yagob, escribiu que estaría encantado de envialos se lle garantían a súa seguridade, xa que nunha ocasión anterior toda unha partida de trece dos seus súbditos pereceran na viaxe.
O seu reinado acaba con dúas novas guerras: unha contra o seu primo e cuñado, Xoán II de Castela, entre os anos 1445 e 1454, e outra contra Xénova, que se iniciou en 1454 e continuou até a súa morte, ocorrida o 27 de xuño de 1458 no Castel dell'Ovo (Nápoles). En 1671 Pedro Antonio de Aragón, vicerrei de Nápoles, obtivo o permiso para trasladar desde alí os restos de Afonso V o Magnánimo e depositalos nos Sepulcros Reais do mosteiro de Poblet. Construíuse unha tumba cun gran pedestal xunto aos sepulcros reais, no cruceiro, no lado do Evanxeo. Só se conserva a base ou pedestal restaurado.
Descendencia
En 1408 Afonso comprometeuse con María de Castela (1401-1458), filla de Henrique III o Doente, e prima súa. O matrimonio celebrouse na catedral de Valencia o 12 de xuño de 1415. Non tiveron descendencia.
Da súa relación con Giraldona de Carlino, tivo tres fillos naturais:
Sucesión
Nas coroas de Aragón, Sicilia e Sardeña, sucedeulle o seu irmán Xoán. O reino de Nápoles quedou para o seu fillo bastardo Fernando.
Plaza de Colón de Valladolid
miniatura|250px|Plaza de Colón co monumento a Colón no centro. Ao fondo, atópase a [[Estación de Valladolid - Campo Grande.]] miniatura|250px|[[Estación de Valladolid - Campo Grande|Estación de ferrocarril de Campo Grande.]] miniatura|250px|Hospital Campo Grande. miniatura|left|250px|Detalle do [[Monumento a Colón de Valladolid|Monumento a Colón.]] A Plaza de Colón é unha praza do centro de Valladolid situada nun dos extremos da Acera de Recoletos, na que ademais conflúen o Paseo de Filipinos, a estación de Valladolid-Campo Grande, o Campo Grande e as rúas Estación e Gamazo.
Orixe
A orixe da praza está nos procesos desamortizadores da primeira metade do século XIX que decretaron a supresión dos conventos masculinos. A actual Plaza de Colón de Valladolid estaba situada en parte no terreo sobre o que se levantaba o convento de San José dos pais capuchinos.
O convento estaba limitado pola dereita, desde a Acera de Recoletos, o convento da nosa Señora das Lauras e pola esquerda os terreos do ferrocarril que antes foran a horta do convento dos mercedarios descalzos, onde tamén estivo situada, ata a súa derriba en 1999 a fábrica do gas. Ademais afluían as rúas recentemente abertas naquela época, as de Gamazo e Muro, e había así mesmo desaparecido o chamado Callejón de los Toros, unha estreita rúa que prolongaba a Acera de Recoletos.
Monumento a Colón
No centro desta praza instalouse o Monumento ao Descubrimento de América, máis coñecido como Monumento a Colón, obra do escultor sevillano Antonio Susillo, realizada en 1892 e que nun principio estivo destinada ao Paseo Central da Habana.
En 1864 abriuse unha subscrición popular para construír un monumento en memoria de Cristovo Colón. Tanto este intento como o que se impulsou catro anos máis tarde fracasaron. En 1891 os escultores valisoletanos Aurelio Rodríguez Vicente Carretero e Darío Chicote ofreceron senllos proxectos que tampouco foron aprobados.
O conxunto escultórico que Susillo proxectou en 1891 para o Paseo Central da Habana con motivo da conmemoración do IV centenario do descubrimento foi fundido polos irmáns Thiebaut en París e, cando se procedía ao seu embarque con destino a Cuba produciuse o estalido da Guerra de Independencia cubana de tal forma que o seu destino quedou truncado.
O grupo escultórico quedou dividido en dous; as figuras quedaron en París, onde foron exhibidas na exposición universal de 1900, e a pedra do monumento permaneceu en Pontevedra. Aproveitando a circunstancia, tres cidades optaron a ela: Madrid (para o parque do Retiro), Sevilla e Valladolid.
Unha comisión municipal dirixiuse á cidade de Madrid para conseguir este grupo escultórico para Valladolid e a xestión resultou frutífera, sendo moi valiosa a intervención de Germán Gamazo e José Muro, de tal forma que finalmente a oferta de Valladolid e a súa importancia nos feitos colombinos e americanos decantaron a instalación do monumento na cidade en 1901.
Semana Internacional de Cine de Valladolid
250px|thumb|Exterior do [[Teatro Calderón de Valladolid durante a 59ª Seminci, en 2014.]] A Seminci ou Semana Internacional de Cine de Valladolid é unha mostra cinematográfica celebrada na cidade española de Valladolid, que foi evolucionando desde a súa creación en 1956 como Semana de Cine Relixioso de Valladolid realizada durante a Semana Santa, ata converterse nun dos principais festivales de cine internacional de España. O festival está considerado como un dos máis importantes na especialidade de cine de autor e cine independente.
O principal premio é a Espiga de Ouro á mellor longametraxe.
Liga Austríaca de hóckey patíns
A Liga Austríaca de hóckey patíns e a máxima competición de clubs de hóckey a patíns que se disputa en Austria. O campionato naceu no ano 1992 e actualmente está formado por catro equipos. O primeiro equipo campión da liga foi o RHC Villach, mentres que o club máis laureado da competición é o RHC Dornbirn.
Equipos da tempada 2015-16
En letra grosa o equipo campión de liga.
Cho Ramaswamy
Srinivasa Iyer Ramaswamy, máis coñecido como Cho Ramaswamy (támil: சோ ராமசுவாமி), nado en Chennai o 5 de outubro de 1934 e finado o 7 de decembro de 2016, foi un actor, director, xornalista, dramaturgo e avogado támil. Fundador e editor da revista de sátira política Thuglak. O Presidente da India, K. R. Narayanan nomeouno ao Rajya Sabha, servindo na cámara alta do parlamento desde novembro de 1999 ata novembro de 2005.
Tom Holland (actor)
Thomas Stanley Holland, nado en Londres o 1 de xuño de 1996, coñecido simplemente como Tom Holland, é un actor, actor de voz e bailarín británico. Comezou a súa carreira no teatro no ano 2008, interpretando a personaxe principal no musical Billy Elliot. Posteriormente, tras graduarse da BRIT School en 2012, debutou no cine coa película Lo imposible (2012), e logrou gran recoñecemento por parte da crítica, tras ter sido nomeado pola National Board of Review como o Actor Revelación dese ano, ademais de ter sido nomeado ós Critics' Choice Awards como Mellor Intérprete Xove.
Holland lograría máis recoñecemento tras ser seleccionado para interpretar a personaxe de Spider-Man no Universo cinematográfico de Marvel, onde protagonizou os filmes Spider-Man: Homecoming (2017) e Spider-Man: Far From Home (2019), os cales recibiron a aclamación da crítica e foron éxitos en vendas. Holland tamén interpretou a Spider-Man en Captain America: Civil War (2016), Avengers: Infinity War (2018) e Avengers: Endgame (2019), que foron igualmente ben recibidas polo público. Grazas ó seu éxito, gañou o galardón de Premios BAFTA de 2017, ademais de ser receptor de premios nos Saturn Awards e nos Teen Choice Awards. Como actor de voz, participou en filmes como Spies in Disguise (2019), Dolittle (2020) e Onward (2020).
Fóra da súa carreira como actor, Holland dedícase á filantropía, recadando diñeiro para axudar a persoas de baixos recursos no Reino Unido, especialmente familias con nenos que padecen condicións coma a dislexia e enfermidades coma o cancro.
Biografía
dereita|miniatura|267x267px|Holland en 2010 tras un espectáculo de Billy Elliot.
1996-2014: primeiros anos e inicios na actuación
Thomas Stanley Holland naceu o 1 de xuño de 1996 na cidade de Londres, en Inglaterra (Reino Unido), fillo de Dominic Holland, un comediante e autor, e Nicola Frost, unha fotógrafa. É o maior de catro irmáns e ten ascendencia irlandesa polos seus dous pais. Estudou a primaria na Donhead Preparatory School na cidade de Wimbledon até 2008, e posteriormente a secundaria no Wimbledon College até 2012. Desde ben pequeno interesouse polo baile, e xeralmente sufría bullying por parte dos seus compañeiros, que crían que non era unha «actividade para homes». Con todo, este talento conseguiulle unha oportunidade no teatro e debutou interpretando á personaxe principal do musical Billy Elliot entre 2008 e 2010. Tras culminar a secundaria, asistiu á BRIT School e, ó pouco tempo, conseguiu un papel na película The Impossibles (2012). A película foi un éxito comercial e crítico, e a súa actuación recibiu unha gran aclamación e valeulle múltiples recoñecementos, entre estes o galardón a Actor Revelación nos premios outorgados pola National Board of Review en 2013. Ademais, foi nomeado aos premios Critics' Choice e aos Premios Goya.
Logo diso, Holland aparecería en películas como How I Live Now (2013) e No corazón do mar (2015), as cales, malia fracasaren en termos de crítica e despacho de billetes, lle fixeron gañar popularidade na industria. Tamén debutou na televisión na miniserie Wolf Hall, a cal recibiu a aclamación da crítica e gañou numerosos recoñecementos. En xuño de 2015, Marvel Studios confirmou que Holland asinara un contrato de seis películas para interpretar a personaxe de Peter Parker / Spider-Man no Universo cinematográfico de Marvel.
2016-presente: ascenso á fama como Spider-Man
Holland fixo o seu debut como Spider-Man facendo unha aparición na película Captain America: Civil War (2016), que recibiu a aclamación da crítica e recadou 1.1 mil millóns de dólares, o que a fixo a película máis taquillera do 2016. Ese mesmo ano, tamén apareceu nas películas The Lost City of Z (2016) e Edge of Winter (2016). Posteriormente, volveu interpretar a Spider-Man, esta vez como protagonista, no filme Spider-Man: Homecoming (2017), que foi igualmente aclamado pola crítica e supuxo outro éxito en despacho de billetes tras recadar 880 millóns de dólares, co que foi a sexta película máis taquillera do 2017. Dita actuación fíxoo acredor dun premio nos Saturn Awards e os Teen Choice Awards, ademais de ser recoñecido co premio á Estrela Emerxente nos BAFTA Awards polo seu rápido ascenso á fama e éxito. Así mesmo, con 20 anos e 123 días, ingresou ao Libro Guinness das marcas por ser o actor máis novo en interpretar unha personaxe principal do Universo cinematográfico de Marvel. Como parte da promoción da película, Holland competiu contra Zendaya no programa Lip Sync Battle, onde cantou unha mestura dos temas «Singin' in the Rain» e «Umbrella». A súa presentación viralizouse e tivo unha resposta sumamente positiva por parte do público e a crítica, que a cualifican como unha das mellores do programa, así como un momento importante dentro da carreira do actor. Por outra banda, apareceu nos filmes Pilgrimage (2017) e The Current War (2017), ambos fracasos en crítica e despacho de billetes.
Posteriormente, Holland desenvolveu actuacións de voz en Spies in Disguise (2019) e Dolittle (2020), ambos fracasos en crítica e despacho de billetes. Así mesmo, deu voz á personaxe de Ian Lightfoot na película Onward (2020), producida por Pixar e protagonizada en conxunto con Chris Pratt. A película, malia que tivo unha boa recepción crítica, viu afectados os seus ingresos pola pandemia de COVID-19 e tivo que ser publicada en plataformas de streaming pouco despois do seu lanzamento en cines.
Holland protagonizou a película de suspense psicolóxica The Devil All the Time, produción de Netflix lanzada en setembro de 2020. Malia que a cinta tivo recensións mixtas, a crítica loou a actuación de Holland por ser máis seria e escura que os seus papeis anteriores. Así mesmo, protagonizará Chaos Walking, unha adaptación da novela The Knife of Never Letting Go escrita por Patrick Ness. Tamén interpretará a personaxe de Nathan Drake no filme Uncharted, adaptación da serie de videoxogos homónima. Igualmente aparecerá noutros proxectos como Cherry, Beneath the Scarlet Sky e unha terceira película de Spider-Man, aínda sen data de lanzamento.
Vida privada
Holland reside no barrio londiniense de Kingston upon Thames, preto da casa dos seus pais e irmáns máis novos. Ten unha cadela chamada Tessa e, malia que se lle ten caracterizado coma seguidor do club de fútbol inglés Arsenal, el desmentiuno, chegando a editar a súa propia páxina de Wikipedia e afirmando que prefire non pronunciarse para evitar enfados e que só xogou unha vez no Arsenal Vets porque "estaban realmente faltos de xogadores"; á súa vez mencionou que non se considera un gran xogador de fútbol. Tamén practica a ximnasia.
Filantropía
En outubro de 2012, Holland uniuse á promoción da doazón de medula e sangue, promovendo a asociación de Anthony Nolan. É por iso que protagoniza a campaña publicitaria.
Xunto cos seus tres irmáns, Holland patrocina The Brothers Trust, unha organización de caridade rexistrada no Reino Unido que recada cartos para diversas causas caritativas, fundada no ano 2017.
Almuric
miniatura|dereita|Número de maio de 1939 de [[Weird Tales, que incluía a primeira parte de Almuric de Robert E. Howard.]] Almuric é unha novela curta de Robert E. Howard publicada orixinalmente en inglés na revista pulp Weird Tales en maio de 1939.
Trama
O protagonista, Esau Cairn, é un home nacido no suroeste dos EUA a principios do século XX. É un "desprazado", un tipo violento e un personaxe nado fóra da súa época aínda que de grande intelixencia, por tal motivo abandona os estudos e dedícase ao deporte. Por azar, entra nun laboratorio e alí, un científico, o profesor Hildebrand, decide lanzalo cunha máquina a un tempo e lugar diferentes, a un planeta primitivo e estraño chamado "Almuric". A partir de aí comezan unha serie de aventuras cun contexto filosófico moi do gusto do seu autor, Robert E. Howard.
Electrón-volt
Un electrón-volt ou electronvolt    (símbolo: eV) é unha unidade de enerxía, equivalente á enerxía cinética que adquire un electrón simple non ligado, ao percorrer un campo electrostático cunha diferenza de potencial dun volt.
É unha unidade aceptada polo SI (Sistema Internacional de unidades), mais que non pertence a el. Debido a que o electrón-volt é unha unidade moi pequena, úsanse con frecuencia múltiplos como o Megaelectrón-volt (MeV) ou o Xigaelectrón-volt (GeV). Unidades derivadas cobren diferentes campos, dende a masa (pola equivalencia masa-enerxía), á temperatura.
Fontela, A Pobra do Brollón, A Pobra do Brollón
Fontela é un lugar da parroquia da Pobra do Brollón, no concello lugués da Pobra do Brollón, situado ó sueste da capital municipal.