cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Software libre
FLOSS
O termo free software ("software libre") resulta ambiguo en inglés, posto que a palabra free pode significar tanto "libre" coma "gratuíto". Así mesmo, adóitanse empregar open source software, software de código aberto, como sinónimo de software libre. Porén, non todo o software de código aberto se libera garantindo as catro liberdades do software libre. Por este motivo ás veces empréganse en inglés os termos FLOSS (Free Libre Open Source Software) ou FOSS (Free Open Source Software), ou libre software para referirse ao software libre.
Licenzas
Todas as licenzas que se poden considerar libres son as que cumpren os requisitos anteriores. Á meirande parte do software libre outórgaselle algunha dunha ducia de licenzas. As máis populares son  :
Tanto a Free Software Foundation (FSF) como a Open Source Initiative (OSI) publican listados de licenzas que son compatibles coas súas propias definicións de software libre e de software de código aberto, respectivamente. A lista da FSF é unha guía, e pode haber licenzas libres segundo as súas directrices que non teñan catalogas. A OSI, pola contra, segue un proceso de avaliación e aprobación das licenzas baixo as súas definicións. É pouco frecuente que unha licenza que sexa compatible coa FSF non siga as definicións da OSI. Segundo a FSF, as licenzas libres listadas antes garanten parcial ou totalmente os dereitos anteriores. Algunhas das "licenzas BSD" si cumpren todas as súas definicións, as "licenzas de Mozilla" posteriores á 2.0 tamén, e a "Microsoft Public License" e as "licenzas Eclipse" só as cumpren en parte.
Hai diferentes categorías de software libre:
Elsie MacGill
Elizabeth Muriel Gregory "Elsie" MacGill, nada en Vancouver o 27 de marzo de 1905 e finada Cambridge o 4 de novembro de 1980, coñecida como a "raíña dos furacáns", foi a primeira deseñadora de aeronaves do mundo. É pioneira en varios campos: foi a primeira muller canadense en graduarse en enxeñeira eléctrica en 1927,e a primeira norteamericana en graduarse en enxeñeira aeronáutica en 1929, a primeira muller en deseñar unha aeronave e a primeira muller en ser aceptada no Instituto de Enxeñaría do Canadá. Ademais foi unha gran defensora dos dereitos das mulleres e os nenos participando activamente para obter dereitos legais e laborais.
Traballou como enxeñeira aeronáutica durante a segunda guerra mundial e fixo moito para converter ao Canadá nunha potencia na construción de aeronaves durante os seus anos en Canadian Car and Foundry (CC&F) en Fort William, Ontario. Despois do seu traballo en CC&F, dirixiu unha exitosa empresa de consultoría. Entre 1967 e 1970 foi notaria na Comisión Real para o Status da muller en Canadá, publicado en 1970.
Traxectoria
MacGill foi a filla máis nova de James Henry MacGill, un prominente avogado de Vancouver, xornalista de medio tempo, e ministro anglicano, e Helen Gregory MacGill, unha xornalista e a primeira xuíza da Columbia Británica. Tivo dous medios irmáns máis vellos, de parte do primeiro matrimonio da súa nai, e unha irmá máis vella a doutora Helen MacGill Hughes (1903) coa que era moi próxima.
Nos primeiros anos, os nenos MacGill foron educados en casa cunha educación formal que imitaba a que se impartía na escola pública Señor Roberts, á que os demais nenos asistían. Esta educación incluía clases de debuxo con Emily Carr, e leccións de nado con Joe Fortes. Despois, asistiron á Escola Secundaria King George, que estaba afiliada á Universidade McGill. Esta educación rigorosa facilitoulle a Elsie a entrada á Universidade de Columbia Británica cando tiña 16 anos.
A súa nai foi unha defensora do dereito ao voto das mulleres e influíu a Elsie MacGill na súa decisión para estudar enxeñaría, o que a converteu na primeira muller admitida nun programa de enxeñaría no Canadá. Elsie graduuse pola Universidade de Toronto en 1927, e foi a primeira muller canadense en obter un grao en enxeñaría eléctrica.
MacGill foi admitida en 1923 no programa de Ciencias Aplicadas da Universidade de Toronto. Durante as vacacións traballaba en talleres de reparación de motores eléctricos para desenvolver os ensinos teóricos e prácticas do ano escolar. É neses talleres onde Elsie tivo as súas primeiras experiencias no recente campo de enxeñaría aeronáutica. Xusto antes da gradación contraeu mielitis infecciosa aguda, unha forma de poliomielite, e foille prognosticado que probablemente pasaría o resto dos seus días nunha cadeira de rodas. Ela negouse a aceptar aquela posibilidade, e aínda así, aprendeu a camiñar apoiada en dous soportes de metal. Isto, mentres se convertía na primeira muller canadense en graduarse de enxeñaría eléctrica.
Despois da súa gradación, MacGill tomou un traballo cunha compañía en Pontiac, Míchigan. Durante ese tempo, a compañía comezou a fabricar aeronaves, o cal intensificou o interese de Elsie na aeronáutica. Tomou estudos estudos superiores de medio tempo en enxeñaría aeronáutica na Universidade de Míchigan, entrando de cheo no outono de 1927, ao programa da Mestría en Enxeñaría das Ciencias, onde comezou a traballar en deseños de aeronaves, e desenvolveu e conduciu as súas investigacións nas instalacións de aeronáutica na Universidade. En 1929, converteuse na primeira muller de Norteamérica, e probablemente do mundo, en obter o grao de mestría en enxeñaría aeronáutica.
Para axudarse a manter os seus estudos de doutoramento no MIT de Cambridge MacGill escribiu numerosos artigos de revista achega do voo e as aeronaves.
Carreira profesional
En 1934, MacGill comezou a traballar nas operacións aeronáuticas de Fairchild en Montreal como un asistente de Enxeñeiro Aeronáutico. En 1938, foi a primeira muller en ser elixida como membro formal do Instituto de Enxeñaría do Canadá (EIC). Presentou o seu traballo "Cálculos para un desempeño simplificado dos aeroplanos", ante a Real Sociedade Aeronáutica en Ottawa, o 22 de marzo de 1938. Máis tarde, o seu traballo foi publicado en The Engineering Journal . Ademais, participou na serie documental O Enxeñeiro en tempo de Guerra; da difusión canadense. O seu segmento foi chamado "Enxeñaría de Aeronaves Canadenses durante a guerra". En 1942, foi elixida co cargo de presidenta do Instituto de Enxeñaría do Canadá EIC, despois de ser vicepresidenta.
Nese mesmo ano, MacGill foi contratada como xefa de Enxeñaría Aeronáutica en Canadian Car and Foundry (CanCar) converténdose na primeira muller no mundo que alcanzou ese posto. En CanCar deseñou e probou as novas aeronaves de adestramento o "Maple Leaf Trainer II".
O "Maple Leaf Trainer II" foi deseñado e construído nas fábricas do CanCar en Fort William (agora Baía de Trono) onde MacGill mudouse. Aínda que o "Maple Leaf Trainer II" non foi utilizado polas forzas aliadas, dez deles (dous completados na fábrica, e oito ensamblados en México) foron vendidos a México onde o seu desempeño a grandes alturas foi de moita importancia para as múltiples manobras que se necesitaban. A función de MacGill na compañía cambiou cando a fábrica foi elixida para construír o avión de combate para a Real Forza Aérea británica (RAF). A compañía pasou de ter 500 empregados a 4,500 para o final da guerra, dos cales a metade deles foron mulleres. A función elemental de MacGill era supervisar as operacións na liña de produción, mentres a empresa expandíase durante ese tempo. Pero tamén foi a responsable de deseñar as solucións para que as aeronaves puidesen operar durante o inverno, introducindo funcións descongelantes e un sistema de esquíes fixos para poder aterrar na neve. esquerda|miniatura|327x327px|Elsie MacGill Retratada como "A Raíña dos Furacáns." Para cando se clausurou a liña de produción en 1943, a CanCar producira máis de 1,400 avións. En 1940 Elsie escribiu un traballo acerca diso que se chamou: "Os factores que Afectan a Produción en Masa de Avións", posteriormente publicados en The Engineering Journal. A súa función na produción exitosa destes aeroplanos fíxoa famosa, a tal punto que se publicou un libro de cómic nos Estados Unidos, utilizando o seu alcume, "raíña dos furacáns". E así numerosos artigos e historias foron publicados acerca dela, xerando unha fascinación pública pola muller enxeñeira.
Despois de que a produción de aeronaves acabou, a CanCar obtivo un novo contrato coa Armada dos Estados Unidos para construír o Curtiss SB2C Helldivers. Pero esta produción tivo moitos contratempos e continuos cambios menores de Curtiss-Wright (á súa vez, esixido pola Armada de EE. UU.) que provocaron que a produción a grande escala tomase moito tempo en comezar. Á metade deste proxecto, MacGill e o xerente do persoal, E. J. (Bill) Soulsby, foron despedidos. Nun principio rumoreábase que Soulsby tivera un altercado cun grupo de axentes navais que visitou a fábrica unha semana antes, pero máis tarde revelouse que a razón dos despedimentos foi que MacGill e Soulsby sostiñan un romance.
En 1952, MacGill presentou unha conferencia na Sociedade de Mulleres Enxeñeiras (SWE): "A Iniciativa paia o desenvolvemento de liñas aéreas", que posteriormente foi publicada en The Engineering Journal . Un ano máis tarde a revista outorgoulle o anual Premio de Enxeñaría.
Os dereitos das mulleres
Tras fracturarse a perna en 1953, MacGill aproveitou a súa convalecencia de meses para organizar os papeis da súa nai e comezou a escribirlle unha biografía publicada en 1955. O activismo e a participación da súa nai e a súa avoa no movemento de sufraxio inspiraron a Elsie a involucrarse intensamente na loita polos dereitos das mulleres durante os anos 1960.
MacGill foi presidente da Federación canadense dos clubs de Mulleres Empresariais e Profesionais de 1962 a 1964. En 1967 involucrouse na Comisión Real no Estado de Mulleres no Canadá e participou no informe publicado en 1970. Tamén fixo unha "Declaración Independente" describindo as opinións nas que difería da maioría na comisión. Por exemplo, quería que o aborto fose despenalizado completamente do Código Criminal.
MacGill foi tamén membro do Comité para o Status da Muller en Ontario, e actuou no Comité Nacional de Acción para o status das Mulleres. Polo seu traballo neste comité outorgóuselle a Orde do Canadá en 1971.
Premios e recoñecementos
O traballo de MacGill gañou a medalla Gzowski do Instituto de Enxeñaría do Canadá en 1941. En 1953, Elsie, foi unha das 50 persoas, e a única muller, en obter o seu cadro na exclusiva Galería Gevaert de Executivos Canadenses, para honrar as súas contribucións e influencia. En marzo de 1953 a Society of Women Engineers (SWE) fíxolle membro honorario e outorgoulle o premio "Muller enxeñeira do Ano," esta foi a primeira vez que o gañou alguén de fóra dos Estados Unidos.
MacGill foi premiada coa medalla Centennial polo goberno canadense en 1967, e coa Orde do Canadá en 1971 polos seus servizos como asesora de enxeñaría aeronáutica e como membro da Comisión Real para o Status das Mulleres. O "Noventa e nove" outorgáronlle a medalla Amelia Earhart en 1975; e en 1979 a Asociación de Enxeñeiras Profesionais de Ontario, outorgoulle a súa medalla de ouro. En 1983 foi inducida ao Salón da Fama de Aviación Canadense, e en 1992 foi unha das fundadoras inducidas ao Salón da Fama da Ciencia e a Enxeñaría Canadense en Ottawa.
Recibiu doutoramentos honorarios das universidades de Toronto (1973), Windsor (1976), Queens (1978) e York (1978).
En 2019 o correo canadense emitiu selos postais coa súa imaxe en conmemoración dos pioneiros da aviación canadense.
NASA
miniatura|250px|Logotipo chamado verme ("Worm") da NASA, usado entre 1975 - 1997. A National Aeronautics and Space Administration (NASA, "Administración Nacional para a Aeronáutica e o Espazo") é a axencia do goberno norteamericano responsable do programa espacial dos Estados Unidos de América e a súa investigación aeroespacial xeral a longo termo. Establecida no 1958, é unha organización civil que dirixe e supervisa a investigación civil e militar nos sistemas aeroespaciais.
Visión e misión
Ten por propósito mellorar a vida na Terra, estender a vida, e atopar vida máis aló. As súas misións son coñecer e protexer o planeta Terra, explorar o Universo e investigar a vida extraterrestre, e inspirar a seguinte xeración de exploradores.
Proxecto Apollo
Unha vez que o programa Mercurio probou que os voos espaciais tripulados eran posibles, lanzouse o proxecto Apollo para facer traballos no espazo e poñer o home arredor da lúa (non sobre ela). A liña operativa do programa Apolo foi radicalmente alterada polo seguinte Presidente, John F. Kennedy, quen anunciou o 25 de maio de 1961 que os Estados Unidos se propoñían "aluar un home e retornalo a salvo á Terra" para 1970. Así o programa tivo o obxectivo de levar un home á Lúa. O Programa Gemini comezou prontamente para subministrar unha nave e probar técnicas para Buzz Aldrin camiñar sobre a superficie da Lúa no Apolo 11.
Manuel Fraga
Manuel Fraga Iribarne, nado en Vilalba o 23 de novembro de 1922 e finado en Madrid o 15 de xaneiro de 2012, foi un político galego.
NASA
Proxecto Apollo
Tras oito anos de misións preliminares, incluídas as primeiras perdas de astronautas co Apollo 1, o programa Apolo conseguiu o seu propósito co Apollo 11, que lanzou a Neil Armstrong e Buzz Aldrin á superficie da Lúa o 20 de xullo de 1969 e devolveunos á Terra o 24 de xullo. As primeiras palabras tras a aluaxe do Eagle foron: "É un pequeno paso para un home, pero un gran paso para a humanidade" ("That's one small step for [a] man, one giant leap for mankind.") Outros dez homes foron lanzados á Lúa ata a fin do programa Apolo en decembro de 1972.
A NASA gañou a carreira espacial, o que a deixou en certo sentido sen unha dirección concreta, ou polo menos sen a atención pública e interese, o que é necesario para ter fondos do Congreso. O desastre do Apollo 13, no que unha explosión de osíxeno danou os tres astronautas, axudou a atraer de novo a atención, mais aínda que foron planeadas misións ata a Apollo 20 e máis, a Apollo 17 foi a derradeira da serie. Cortes orzamentarios (en parte a causa da guerra de Vietnam) planearon sobre o fin do programa, e contribuíron a crear a necesidade dun vehículo reusable.
Manuel Fraga
Foi profesor catedrático de Dereito Político e de Teoría do Estado e Dereito Constitucional, doctor en Dereito e licenciado en Ciencias Políticas e Económicas.
Durante o franquismo ocupou os cargos de ministro de Información e Turismo e embaixador de España no Reino Unido. Tivo as carteiras de ministro de Gobernación e vicepresidente segundo do Goberno durante o mandato de Arias Navarro. Foi un dos pais da Constitución española de 1978.
NASA
Continuación
O proxecto Apollo non tivo continuación durante moito tempo. No 2019 a NASA estaba na procura de socios para o desenvolvemento de vehículos lunares reusables para usar a partir do 2024, coa vista na volta de persoas á Lúa no 2028.
Manuel Fraga
Presidiu Alianza Popular e o Partido Popular e foi o terceiro presidente da Xunta de Galicia, o que ocupou o Pazo de Raxoi durante máis anos, dende o 5 de febreiro de 1990 ata o 29 de xullo do 2005.
NASA
Outras misións dos primeiros tempos
Aínda que a gran maioría do orzamento foi empeñado nos voos tripulados, houbo neste tempo moitas misións sen tripulación. En 1962 lanzouse a Mariner 2, primeira nave en sulcar os ceos doutro planeta; neste caso Venus. Despois, as dúas Viking aterraron en Marte e enviaron imaxes en cor. Mais pode que o máis impresionante fose o programa Pioneer e particularmente o programa Voyager, misións que visitaron Xúpiter, Saturno, Urano e Neptuno e enviaron datos científicos e imaxes a cor de todos eles.
Manuel Fraga
Formación e comezo da vida política
A súa nai, Marie Iribarne Duboix, era unha francesa de orixe vasca. O seu pai, Manuel Fraga Bello, era un emprendedor de Vilalba que marchara á emigración a Cuba onde coñeceu a súa muller. A pesar de nacer en Vilalba, Manuel Fraga foi levado con dous anos de idade a Cuba, onde viviu ata os catro. En 1928 volveu a Vilalba, onde o seu pai será nomeado alcalde de Vilalba durante a ditadura de Miguel Primo de Rivera, e onde el será criado polas súas tías.
NASA
Outras misións dos primeiros tempos
Asemade, neste período cambiou a visión entre os programas espaciais americano e da Unión Soviética. O 17 de xullo de 1975 un propulsor Apolo (que atopou así un novo uso tras a cancelación do Apollo 18) foi preparado para o Soiuz 19. Este foi un punto de inflexión histórica en plena guerra fría, marcando unha era de cooperación internacional nova. A primeira estación espacial americana, Skylab, ocupou a actividade principal da NASA ata o final dos 70.
A Era Shuttle (Lanzadeiras Espaciais)
miniatura|dereita|175px|Transbordador Espacial Columbia, abril [[1981.]] A Transbordador espacial foi o proxecto estelar da NASA no final dos 1970 e os 1980. Planeadas para ser lanzadas con frecuencia e reusábeis na súa meirande parte, construíronse catro lanzadeiras cara 1985. A primeira, Transbordador espacial Columbia, foino o 12 de abril de 1981.
As lanzadeiras non representaron un éxito tan rotundo para a NASA: os voos foron moito máis caros do previsto ao inicio e aínda tras o desastre de 1986 do Transbordador espacial Challenger, que amosou os riscos dos voos espaciais, o público perdeu de novo interese, tomando as misións un carácter ordinario.
A pesar diso, as lanzadeiras foron usadas para lanzar proxectos clave como o Teslescopio Espacial Hubble (HST segundo as súas siglas en inglés). O HST fíxose cun orzamento relativamente pequeno de 20 000 millóns de dólares, pero continúa en operación desde 1990 e fixo as delicias dos científicos e o público. Algunhas das imaxes tomadas xa son case lenda, como as do Campo Profundo. O HST é un proxecto conxunto coa ESA, e o seu éxito abriu a vía dunha maior colaboración entre ambas.
En 1995 volveu a haber colaboración ruso-americana co comezo das misións Shuttle-Mir, e de novo houbo unha ensamblaxe entre unha nave americana e un aparello ruso. Esta cooperación non se volveu interromper ata o presente, participando ambas na Estación Espacial Internacional (ISS, siglas en inglés) xunto coa ESA e outras axencias. A notar que foron naves rusas as que mantiveron en servizo a ISS a continuación do desastre do Columbia.
Cun custo de cen mil millóns de dólares, foi dificultoso para a NASA xustificar a ISS. A poboación estaba impresionada cos detalles científicos anteriores, pero nos novos tempos prefire outro tipo de noticias sobre grandes proxectos en lugares exóticos. Ninguén quer escoitar falar da ISS como a primeira instalación humana científica no espazo, e aínda hoxe non pode albergar a varios científicos como foi planeado, especialmente co uso da lanzadeira fóra de cuestión ata marzo de 2005. De feito, na década dos 2010, a NASA estaba incapacitada para enviar ós seus propios astronautas ó espazo, usando os Syuz rusos dende Baikonur, e tendo un contrato coa empresa privada Space X para doce misións á ISS de cara á fin da década.
Durante parte dos 1990, a NASA encarou cortes anuais de orzamento debido á contención de gastos do Congreso de Washington. En resposta, o noveno administrador da axencia, Daniel S. Goldin, lanzou a campaña "máis rápido, mellor, máis barato" que permitiu á NASA continuar cunha variedade de programas a pesar dos recortes orzamentarios. O método foi criticado e reavaliado tras as perdas xemelgas do Mars Climate Orbiter e o Mars Polar Lander en 1999.
Marte e máis aló
dereita|miniatura|250px|Florida, USA, collida desde a misión da Lanzadeira Espacial da NASA STS-95 o 31 de outubro de 1998.
Seguramente a misión máis publicitada nos últimos tempos foi a Mars Pathfinder, lanzada no 1997. Os xornais de todo o mundo difundiron imaxes da saída do rover Sojourner para explorar a superficie de Marte dun xeito nunca antes feito noutro planeta. Menos difundida foi a misión que abrangue dende 1997 á actualidade (2004) Mars Global Surveyor, misión de tipo orbital. Desde 2001, o orbitador Mars Odyssey procura a evidencia de auga no pasado ou presente marciano e pola actividade volcánica do planeta.
O 14 de xaneiro de 2004, dez días despois da aterraxe dos Rover Spirit e Opportunity, o Presidente George W. Bush anunciou a "Vision for Space Exploration". A humanidade retornará á Lúa cara a 2020, e sentará as bases e recursos potenciais para futuras misións. A lanzadeira espacial será retirada en 2010 e o Crew Exploration Vehicle será substituído cara o 2014, capaces ambos de seren ensamblados á ISS e deixar a órbita terrestre. O futuro da ISS é incerto; a construción será completada, pero non se sabe máis. Os Centennial Challenges, premios tecnolóxicos para equipos non gobernamentais, foron establecidos no 2004.
Outros campos de actuación
A NASA investiga noutros campos complementarios diferentes da astronáutica. No 2019 anuncia a captura das primeiras imaxes dende o aire ó aire dunha interacción en vó de onda de choque supersónica.
Instalacións
Ademais do cuartel xeral en Washington, D.C., a NASA ten as seguintes instalacións:
Premios e condecoracións
As actuais medallas outorgadas pola NASA son as seguintes:
Manuel Fraga
Formación e comezo da vida política
Estudou dereito e política ao mesmo tempo nas universidades de Santiago de Compostela (1939) e na Complutense de Madrid (1940), licenciándose das dúas en 1944. En 1945 ingresou por oposición co número un da súa promoción, no corpo de letrados das Cortes Españolas. En 1947 ingresou, tamén co número un, na Escola Diplomática. Ese mesmo ano casou con Carmen Estévez e acadou a cátedra de Dereito político na Universidade de Valencia, logo de facer unha tese sobre o xurista xesuíta Luis de Molina.
Comezou a súa carreira política durante a ditadura franquista. En 1951 foi designado secretario xeral do Instituto de Cultura Hispánica. En 1953 ocupou a secretaría xeral do Consello Nacional de Educación e o ano seguinte a secretaría xeral técnica no Ministerio de Educación Nacional como colaborador de Joaquín Ruiz-Giménez. En paralelo continuou a súa formación e en 1953 foi nomeado catedrático de novo, desta volta de Teoría do estado e Dereito constitucional na facultade de Ciencias políticas e Económicas da Universidade Complutense de Madrid, posto que conservaría ata a súa xubilación en 1987. Logo da destitución de Ruiz Giménez, en 1956 nomeárono subdirector do Instituto de Estudos Políticos, onde deu cursos nos que se teorizaba sobre a reforma política progresiva do réxime franquista, e ao ano seguinte, en 1957 foi designado procurador en Cortes, Conselleiro Nacional, membro do Consello de Estado e Delegado Nacional de Asociacións, unha das delegacións da Secretaría Xeral do Movemento, naquela altura levada por José Solís.
Ministro de Información e Turismo
En xullo de 1962 foi nomeado por Francisco Franco ministro de Información e Turismo, con competencias sobre os medios de comunicación, o turismo e a portavocía do goberno. Nese posto relanzou o turismo exterior de España baixo o slogan de Spain is different! e reestruturou e renovou a rede de Paradores. Desta época é tamén o seu baño en Palomares (1966), unha localidade almeriense onde un avión estadounidense deixara caer accidentalmente catro bombas de hidróxeno, tres en terra e unha no mar, para demostrar que o turismo na zona non entrañaba riscos. Na década dos sesenta os ingresos por turismo convertéronse no principal capítulo da economía española.
En 1967 encargouse el tamén da redacción da Lei de liberdade relixiosa, que recoñecía a existencia doutros cultos distintos do catolicismo oficial do estado. O ano anterior, aínda que non directamente como acción do seu ministerio, colaborara na redacción do bosquexo da lei orgánica do Estado, que reestruturaba a organización do franquismo e aseguraba a monarquía como forma futura de goberno.
Como voceiro do goberno encargouse de informar da aplicación da pena de morte. Particularmente sinalado foi o caso de Julián Grimau, o máximo dirixente do PCE no interior, que foi fusilado en 1963 acusado de crimes de guerra durante a guerra civil. Como voceiro do goberno xustificou a condena, e negou as acusacións de tortura que xurdiron cando se coñeceu que durante os interrogatorios Grimau se precipitara dende unha fiestra, argumentando que o fixera o mesmo Grimau. Tamén meteu presión como ministro a familia de Enrique Ruano, que morrera tamén defenestrado durante un interrogatorio da policía, para que cesase nas súas protestas. Torcuato Luca de Tena, daquela director do ABC, confesara que Fraga tamén o presionara para publicar anotacións manipuladas do diario íntimo de Ruano para que se vise que era unha persoa inestable, propensa ao suicidio. Tamén foi o responsable, en 1968, de comunicarlle á prensa o decreto de estado de excepción.
Desde finais de 1963 e durante todo 1964, Fraga dirixiu unha campaña de publicidade institucional denominada «Vinte e cinco anos de paz», coa que o goberno pretendía mellorar a imaxe do réxime no interior.
Fraga foi considerado, canda José Solís Ruiz, o representante do sector máis reformista do franquismo partidario de realizar pequenas reformas institucionais, que adecuasen a ditadura ao que os cambios económicos e sociais esixían. Cando estoura o caso Matesa, que implica a diversos membros do Opus Dei que formaban parte do goberno, Fraga, oposto a ese sector, difunde as novas. Como consecuencia, Franco destitúe os responsables do caso Matesa, pero tamén a Fraga, que abandona o goberno.
Embaixador e vicepresidente durante a transición
Así pois, a finais de 1969 abandona temporalmente a política e ocupa o posto de director xeral da fábrica de cervexas El Águila.
En decembro de 1975, finado Franco, foi nomeado vicepresidente do Goberno e ministro da Gobernación do primeiro goberno da monarquía, o dirixido por Carlos Arias Navarro, co que volve de Londres e establécese en Madrid. Como ministro encárgase da seguridade e de realizar algúns avances na apertura democrática do réxime durante a transición española. Así, mentres lle negaba o permiso de manifestación á oposición o Día Internacional dos Traballadores de 1976 ou declaraba que non podía garantir a seguridade da comunista Dolores Ibárruri se regresaba do exilio, permitía a celebración do XXX Congreso de UXT, na que Nicolás Redondo era elixido secretario xeral, mantiña reunións con líderes do PSOE, como Felipe González, e proclamaba unha primeira, pero reducida, amnistía. O 19 de xuño de 1976, o xornalista Cyrus Sulzberger publica no New York Times unhas declaracións privadas de Fraga nas que este lle manifestaba a necesidade de legalizar o Partido Comunista tras unhas primeiras eleccións democráticas, o que lle valeu as críticas dos sectores inmobilistas do réxime.
Tamén foi Fraga ministro do Interior durante os sucesos de Vitoria-Gasteiz. Mentres o ministro estaba en Alemaña, a policía cargou contra un grupo de obreiros reunidos nunha asemblea na Igrexa de San Francisco desa cidade vasca, co resultado de cinco mortos (dous no momento e tres ao longo dos meses seguintes como consecuencia das feridas). Os feitos non foron investigados nin xulgados. Do mesmo xeito, e só dous meses despois, teñen lugar os sucesos de Montejurra, unha localidade navarra que acollía unha romaría de carlistas. Os carlistas, naquela altura unha das forzas de oposición ao réxime e membro da Xunta Democrática, vense atacados por un grupo de carlistas de ultradereita e outros ultradereitistas españois e estranxeiros. O ataque sáldase co asasinato por arma de fogo de dous carlistas progresistas. Segundo o xeneral da Garda Civil José Antonio Sáenz de Santa María, o ataque fora coñecido e mesmo promovido polo goberno, e en concreto por Manuel Fraga e Carlos Arias Navarro, que tentaban que o carlismo regresase ao sector tradicionalista de ultradereita.
Creación e primeiros anos de Alianza Popular
miniatura|Fraga nun acto electoral durante a transición española. En 1976 funda Reforma Democrática, partidario de avanzar cara a un sistema democrático e de autonomías rexionais sen unha ruptura coa legalidade vixente.
Fraga impulsará a creación de Alianza Popular, de carácter conservador, fundada na súa maioría por ministros do tardofranquismo. Creada inicialmente como unha federación de sete asociacións políticas, constitúese como partido político en maio de 1977 para presentarse ás primeiras eleccións democráticas tras a ditadura. Estas asociacións foron a propia Reforma Democrática, de Manuel Fraga, ministro de Información e Turismo entre 1962 e 1969, así como vicepresidente do Goberno e ministro da Gobernación entre 1975 e 1976; Unión del Pueblo Español, liderada por Cruz Martínez Esteruelas, ministro de Planificación e Desenvolvemento entre 1973 e 1974 e ministro de Educación e Ciencia entre 1974 e 1976; Acción Democrática Española, de Federico Silva Muñoz, ministro de Obras Públicas entre 1965 e 1970; Democracia Social, liderada por Licinio de la Fuente, ministro de Traballo entre 1969 e 1975, así como vicepresidente do Goberno entre 1974 o 1975; Acción Regional, de Laureano López Rodó, ministro sen carteira entre 1965 e 1967, ministro de Planificación e Desenvolvemento entre 1967 e 1973 e ministro de Asuntos Exteriores entre 1973 e 1974. Unión Social Popular, liderada por Enrique Thomas de Carranza; e finalmente, Unión Nacional Española, de Gonzalo Fernández de la Mora, ministro de Obras Públicas entre 1970 e 1974. A súa cabeza máis visible desde o primeiro momento é Manuel Fraga.
Aceptan unha transición cara a un sistema de liberdades consonte ós modelos políticos occidentais fundados na propiedade privada, a economía de mercado e os valores tradicionais que vían ameazados polas forzas emerxentes da esquerda marxista. A decisión de Adolfo Suárez de liderar dende o Goberno unha forza con vocación centrista UCD desprazaría a Alianza Popular a posicións máis á dereita e provocarían os seus discretos primeiros resultados electorais nos comicios constituíntes (16 deputados e un 8,2% dos votos).
Escollido entre o selecto grupo de sete persoeiros que se encargan da redacción da Constitución Española, xunto a Gabriel Cisneros, José Pedro Pérez Llorca e Miguel Herrero y Rodríguez de Miñón, da UCD, Miquel Roca, do Pacte Democràtic per Catalunya, Gregorio Peces-Barba do PSOE e Jordi Solé Tura, do PCE. Durante os traballos oponse a partes significativas do texto coma o referente á expresión "nacionalidades" no artigo 2, e algunhas indeterminacións do Título VIII sobre o proceso autonómico, que quedaba, segundo el, permanentemente aberto. Porén, conseguiu que o seu partido Alianza Popular promovese o voto afirmativo no referendo constitucional. Tratando de romper co franquismo, realiza xestos públicos como a presentación do líder comunista Santiago Carrillo no significado Club Siglo XXI o 27 de outubro de 1977. No acto fala da necesidade de superar liñas divisorias pasadas en prol de servir a unha mellor convivencia entre os españois.
Nas primeiras eleccións democráticas preséntase coaligado con pequenos partidos na marca Coalición Democrática, pero descende en voto e queda con só 9 deputados. Non se presenta ás eleccións catalás de 1980, e nas vascas obtén dous deputados, un por Áraba e outro por Biscaia. Dimite e retírase a Vilalba, pero Jorge Vestrynge, daquela secretario xeral de Alianza Popular, convénceo de que volva. E a súa traxectoria vira en 1981 coas primeiras eleccións en Galicia. A súa táctica de modular un discurso moderado faille participar como partido na redacción do Estatuto dos Dezaseis e en defender o texto estatutario fronte ás críticas da UCD. Cando chegan as eleccións, AP presenta a Xerardo Fernández Albor como candidato e a Xosé Luís Barreiro Rivas como home forte no partido, e capta distintos persoeiros da dereita galeguista, co que consegue a vitoria, se ben en minoría.
Líder da oposición
Foi en Galicia onde unha renovada AP demostrou que podía desprazar a unha cada vez máis dividida UCD. Este éxito repíteo en Andalucía, onde nas primeiras eleccións autonómicas conseguiu superar a UCD, se ben a moita distancia do triunfador PSOE. A crise da UCD permitiulle á Alianza Popular de Fraga converterse na segunda forza política de España en 1982 e pasar Fraga a ser considerado xefe da oposición. A eses comicios de 1982 presentouse á fronte dunha coalición (Coalición Popular) con forzas de centro liberais (UL) e democristiás (PDP), procedentes da UCD.
Realiza unha política conservadora pero leal cos Gobernos de Felipe González ofrecendo consenso nos grandes temas de Estado. Protagonizou, porén, algún desmarque significativo como a petición de abstención no referendo que propiciou a entrada de España na OTAN. A súa política vese reforzada con bos resultados electorais, tanto nas eleccións catalás como nas vascas de 1984, así como nas galegas de 1985. Porén a súa sorte tórcese en 1986. Manuel Fraga reafírmase en pedir a abstención no referendo sobre a permanencia na OTAN o que provoca que o 5 de marzo a Secretaria Segunda da Mesa do Congreso dos Deputados, a deputada popular pola Coruña Victoria Fernández-España, firme atlantista e partidaria do voto afirmativo, abandone Alianza Popular e que se integre no Grupo Mixto por discrepancias sobre a actitude a adoptar no referendo. As eleccións xerais do 22 de xuño mostran unha mingua nos votos, provocada pola irrupción do CDS, e un lixeiro retroceso en escanos. O PDP rompe a Coalición Popular logo das eleccións e, no mes de outubro, Jorge Verstrynge deixa de militar en Alianza Popular. As eleccións vascas do 30 de novembro de 1986 amosan o retroceso de AP de novo, ao pasar de 7 a 2 escanos (de novo un por Biscaia e outro por Áraba), que levan a que Manuel Fraga anuncie a súa dimisión o 1 de decembro. Fraga é substituído á fronte de Alianza Popular inicialmente por Miguel Herrero y Rodríguez de Miñón, que á súa vez será substituído meses máis tarde por Antonio Hernández Mancha. En 1987 é designado para encabezar a candidatura de Alianza Popular nas primeiras eleccións europeas en que participa España, onde sae elixido eurodeputado. Sendo eurodeputado, o 27 de maio de 1988 recibiu a nova de que o chalé que posuía en Perbes sufrira un atentado con bomba por parte do Exército Guerrilheiro do Povo Galego Ceive, no que non se produciran danos persoais, pero si materiais.
A crise en Alianza Popular faise maior en 1988 e a finais do ano Manuel Fraga toma de novo as rendas do partido e encabeza as operacións que levaron á súa refundación co nome de Partido Popular. Substitúe a Hernández Mancha como presidente do partido, e Fraga designa a José María Aznar, ata daquela presidente de Castela e León, como candidato dos populares ás eleccións de 1989. En outubro dese ano, ademais, decide encabezar a candidatura do Partido Popular ás eleccións galegas, dando o salto á política autonómica.
Presidente da Xunta
miniatura|[[José María Aznar e Fraga en 1996.]] A eses comicios o Partido Popular presentouse en coalición coa forza nacionalista moderada Centristas de Galicia, que lideraba Vitorino Núñez. Ofreceu un programa aberto ao galeguismo e presentou unha mensaxe de recuperación da dignidade da autonomía galega nun momento en que gobernaba un tripartito encabezado por Fernando González Laxe (PSdeG-PSOE, Coalición Galega e Partido Nacionalista Galego) froito dunha moción de censura. Como resultado desas eleccións Fraga foi elixido presidente da Xunta de Galicia, o primeiro na historia en facelo por maioría absoluta. A primeiros de 1990 é investido como presidente da Xunta na praza do Obradoiro. Nese tempo deixa a presidencia do PP, onde é substituído por José María Aznar, e pasa a ostentar o cargo de honra de presidente fundador, así como o de presidente do PPdeG.
En 1993 volveu gañar as eleccións autonómicas, ampliando a maioría absoluta á fronte de PPdeG. Nos comicios de 1997 acada a súa terceira maioría absoluta para presidir outros catro anos a Xunta de Galicia, maioría que volve revalidar nas eleccións de 2001
Fraga exerceu un forte liderado durante 15 anos. Defendeu a identidade cultural galega dentro de España a través da súa idea da autoidentificación que opuxo á de autodeterminación. Propugnou un autonomismo avanzado coa súa proposta de administración única, inspirada en técnicas político-administrativas propias do federalismo de execución. Manuel Fraga foi un dos presidentes autonómicos pioneiros en desenvolver unha activa política exterior, algo que se cría vedado para as comunidades autónomas en función da competencia exclusiva do Estado central en materia de relacións internacionais. Así, foron numerosas as súas visitas a Iberoamérica, en especial aos países con grande presenza da diáspora galega (170 viaxes oficiais coma presidente da Xunta ao estranxeiro ), e mesmo a Cuba, onde situou as conexións da galeguidade por riba das diferenzas ideolóxicas co xefe de estado da illa, o comunista Fidel Castro.
A súa figura tamén contribuíu á mutación do espectro político galego. A súa retórica galeguista, acompañada de medidas simbólicas e reais de reforzo do autogoberno (a cerimonia de investidura como presidente, onde o acompañaron en 1989 varios centos de gaiteiros ; a creación da figura do Valedor do Pobo etc.) e as redes locais de poder fixeron desaparecer a Coalición Galega e o nacionalismo de centro. Aumentar ao 5% a barreira electoral acabou aglutinando ao nacionalismo de esquerdas en torno ao BNG, que chegou a ser, nas súas últimas lexislaturas, a segunda forza política en Galicia.
Baixo o seu goberno reestruturouse a rede viaria de Galicia, coa creación ou proxecto de diversas autovías e co remate da AP-9 dende Ferrol ata a fronteira con Portugal, ou as conexións de autovía coa Meseta Central. No plano cultural e social, foi o grande impulsor do Xacobeo e da creación da Cidade da Cultura, unha obra que deixou sen rematar, así como o presidente durante o que se redactou o Plan de Normalización Lingüística, que reeditou o consenso das principais forzas políticas nas accións de promoción da Lingua galega.
Ao mesmo tempo, Fraga tivo que afrontar dúas grandes crises de carácter ecolóxico e social. En 2001, tivo que afrontar a crise das vacas tolas, cando se detectaron en Galicia diversos casos de encefalopatía esponxiforme bovina. O posterior enterramento das vacas nun terreo de Mesía e a tormenta política desatada en consecuencia levou por diante o conselleiro de Agricultura, Cástor Gago, e provocou a primeira moción de censura que recibiu o goberno Fraga, presentada polo líder dos nacionalistas Xosé Manuel Beiras Torrado, e que se saldou coa derrota da moción. Ao ano seguinte, en novembro de 2002, o buque Prestige encallaba fronte ás costas de Galicia e vertía toneladas de fuel óleo que tiveron como consecuencia a convocatoria das maiores manifestacións da historia do país, así como a segunda moción de censura, neste caso presentada por Emilio Pérez Touriño (PSdeG). Aínda que saíu vitorioso desta moción, no interior do partido viviuse unha gran división entre os partidarios dunha maior crítica á xestión do goberno central, dirixido xa naquela altura por José María Aznar, e responsable da decisión de afastar o buque da costa, e os partidarios da defensa desta xestión. A división custoulle o posto ao conselleiro de Política Territorial, Obras Públicas e Vivenda, Xosé Cuíña, que se perfilaba como o sucesor de Fraga na Xunta, e partidario dunha acción máis dura fronte o goberno central. O executivo de Aznar ofreceulle daquela a Fraga a creación dun plan de infraestruturas denominado Plan Galicia, que buscaba supostamente compensar a Galicia pola catástrofe ecolóxica e económica desencadeada.
Con este desgaste, ao que se lle sumaron contratempos de saúde e desmaios en público, presentouse de novo ás eleccións de 2005, onde conseguiu a vitoria pero onde perdeu a maioría absoluta, dando paso a un goberno de coalición entre o PSdeG e o BNG. Logo da derrota electoral, segue durante un tempo no Parlamento de Galicia, pero déixalle paso no liderado da formación en Galicia a Alberto Núñez Feijóo.
Últimos anos e falecemento
miniatura|Cadaleito de Manuel Fraga entrando na igrexa de [[Perbes, Miño|Perbes, ante a Real Banda de Gaitas.]] miniatura|Retransmisión da TVG nunha pantalla xigante na [[praza do Obradoiro da misa celebrada o 21 de xaneiro no interior da catedral compostelá co gallo do pasamento do político vilalbés.]]
O 7 de febreiro de 2006 o Parlamento de Galicia elíxeo senador en representación da comunidade autónoma, posto no que permanecerá ata novembro de 2011, cando teñen lugar as eleccións xerais que lle dan a vitoria a Mariano Rajoy. O 2 de setembro de 2011 anunciara a súa renuncia á política activa. .
Logo dun agravamento do seu estado de saúde, faleceu como consecuencia dunha parada cardíaca o 15 de xaneiro de 2012 en Madrid. O presidente da Xunta, Alberto Núñez Feijóo decretou tres días de loito oficial. A capela ardente foi instalada, con carácter privado, no seu domicilio na capital de España, onde celebrou un oficio católico o cardeal de Madrid Antonio María Rouco Varela.
Os seus restos foron soterrados en Perbes, cun ritual católico concelebrado polo mesmo Rouco Varela, polo arcebispo de Santiago de Compostela, Julián Barrio, e por catorce sacerdotes máis. O cadaleito foi cuberto coa bandeira galega, á que posteriormente na igrexa se lle engadiu a española, e foi introducido no nicho acompañado polo himno galego, interpretado pola Real Banda de Gaitas de Ourense. Ó enterro acudiron: o expresidente do goberno de España, Jose María Aznar, a súa muller e alcaldesa de Madrid, Ana Botella, a vicepresidenta do goberno de España, Soraya Sáenz de Santamaría, o presidente da Xunta de Galicia, Alberto Núñez Feijóo, o ministro de Xustiza, Alberto Ruiz-Gallardón, o expresidente da Xunta de Galicia Xerardo Fernández Albor e o exalcalde da Coruña, Paco Vázquez, entre outras personalidades da política e público en xeral.
Ao sábado seguinte celebrouse un funeral público na catedral de Santiago de Compostela, oficiado polo arcebispo Julián Barrio. A el asistiron diversos grupos de gaitas, os expresidentes da Xunta de Galicia, así como unha boa representación do estamento político galego e español.
Visión de Galicia
"Os galegos formamos un pobo inserido en España e en Europa dende o principio. En efecto, o meu país entrou na primeira organización xeral europea, que foi o Imperio Romano, cando as lexións ocuparon o seu territorio en dúas longas campañas sucesivas dirixidas por Xulio César e por Octavio Augusto; é dicir, polos dous fundadores do imperio. Galicia permaneceu no seu interior ata a súa fragmentación, que se produciu no século V. E no século VI integrouse na unidade da monarquía española, na que aínda está inscrita. Así é como Galicia é unha das rexións máis ilustres que constitúen continuamente o reino de España desde hai mil quinientos anos. A nosa adhesión constante a España e a Europa non é, polo tanto, cousa recente, senón moi antiga: e, como tal, a historia transformada nunha natureza radical. Ese radicalismo afondou grazas a un acontecemento que parecería fantástico se non fose, como é, totalmente histórico. Aconteceu, en efecto, que Santiago de Compostela, a capital histórica de Galicia, converteuse a partir do século IX no extremo occidental dunha ruta de peregrinación denominada Camiño de Santiago. Esa estrada conectaba no centro de Europa con outras dúas: "o camiño dos peregrinos", que levaba a Roma, e o "camiño dos palmeiros", que levaba a Xerusalén. Estas tres entradas coincidiron no mesmo sentido -esencialmente relixiosas e completamente culturais, comerciais e económicas- e foron así os medios de comunicación de persoas, cousas e ideas de cuxa pluralidade xurdiu Europa moderna."
Visión de Hispanoamérica
"A A Europa Moderna foi o axente colectivo que, a partir do século XVI, descubriu América, comprobou a unidade da terra e derramou todo este planeta recén circunnavegado unha forma de cultura e civilización superior, que marcaron o progreso de toda a humanidade ata hoxe. En toda esta empresa tivemos en América o protagonismo de todos os que coñecemos, os españois, os portugueses... e tamén os galegos. É dicir, aquelas que o bardo Eduardo Pondal chamou "Os Eoas" no seu gran poema épico escrito en lingua galega e dedicado ao Descubrimento. Durante os tres primeiros séculos da modernidade, hispanos e americanos permaneceron integrados nun mesmo Imperio español, unidos máis polos dereitos que pola forza, na medida en que se fundaba nos principios de igualdade de todos os seres humanos ante a lei e a protección dos máis débiles, ambos os dous recollidos nas Leis de Indias por primeira vez na historia dos dereitos humanos. Durante tres séculos, os europeos trasladamos a América toda a tecnoloxía e a ciencia que tiñamos, e realizamos colosais obras de infraestruturas: infraestruturas físicas -como estradas, portos e cidades-; e infraestruturas culturais -como universidades, imprentas, hospitais e templos-. Moitas desas construcións aínda son útiles en todas partes. Despois, durante os dous últimos séculos da modernidade -unha vez consumada a lóxica independencia das repúblicas americanas, como pobos que chegaran á maioría de idade- os europeos aportamos capital, emprendedores e abundante man de obra non cualificada -formada por millóns de emigrantes- e tamén algunha moi especializada -formada por valiosas minorías de universitarios refuxiados ou dirixentes exiliados."
Sobre Cuba afirmou:
"Máis alá das diferenzas ideolóxicas, e nunca o negamos, Fidel Castro... é un dos moitos símbolos deste mundo hispánico tantas veces glorioso, dividido, desprezado inxustamente e un símbolo da independencia."
Vida persoal
Tivo once irmáns, dos que dous faleceron sendo nenos. Estivo casado con Carmen Estévez, que faleceu en 1996. Tivo cinco fillos, entre eles Carmen Fraga, tamén política, ademais de José Manuel, Maribel, Ignacio e Adriana.
En 2009 declarou que Ava Gardner o convidara a tomar unhas copas, pero que el a rexeitara e que iso lle sentara mal á actriz. Afeccionado á caza e ao dominó, os seus tres libros preferidos eran o Cantar de mio Cid, O Quixote e La perfecta casada (este último de Luis de León).
Cultura popular
A dilatada traxectoria de Fraga levouno a ter transcendencia na cultura popular. Caricaturizado con tirantes, peza de roupa que se asociaba a el nos anos oitenta, foi o obxecto dunha canción do grupo musical-cómico catalán La Trinca (Ele Manolo). Tamén foi alcumado O león de Vilalba.
Atribuíaselle a frase "La calle es mía" (A rúa é miña), aínda que el negaba que a dixera nunca.
A serie de curtametraxes políticas Hai que botalos, do ano 2005, iniciábase coa peza Punto final, escrita por Manuel Rivas e dirixida por Emilio Mac Gregor, onde Manuel Fraga, interpretado por Pepe Penabade e coa voz de Federico Pérez, realizaba unha descrición autobiográfica.