cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Apolipoproteína H
Dominio proteico Sushi 2
En bioloxía molecular o dominio proteico Sushi 2 tamén se coñece como o quinto dominio proteico da beta-2-glicoproteína 1 (β2-GP1 ou ApoH). Este dominio proteico só se encontra en eucariotas. Os primeiros catro dominios que se encontran na apolipoproteína H son todos semellantes, mais o quinto parece ser diferente.
Estrutura
Este dominio proteico está composto por catro febras beta antiparalelas ben definidas e dúas curtas hélices alfa, así como un bucle longo e altamente flexible. Adicionalmente, o quinto dominio proteico parece asemellarse aos outros catro na apolipoproteína coa excepción de tres pontes disulfuro internas e un bucle extra C-terminal.
Función
A súa función exacta aínda non foi completamente dilucidada; porén, sábese que desempeña un importante papel na unión de β2-GP1 a compostos cargados negativamente e a subseguinte captura para a unión de anticorpos anti-β2-GP1. O desenvolvemento de anticoros contra β2-GP1 pode orixinar a síndrome antifosfolípidos que a miúdo causa complicacións no embarazo.
David Choquehuanca
David Choquehuanca Céspedes, nado en Huarina o 7 de maio de 1961, é un dirixente sindical e político aimará boliviano. Desempeñou o cargo de ministro de Relacións Exteriores de Bolivia entre xaneiro de 2006 e xaneiro de 2017, durante o primeiro, segundo e terceiro goberno do presidente Evo Morales. Entre 2017 e 2019 tamén exerceu de secretario xeral da alianza ALBA.
Rudolf Arnheim
Rudolf Arnheim, nado en Berlín o 15 de xullo de 1904 e finado o 9 de xuño de 2007, foi un autor de orixe alemá, teórico do cine e da arte e psicólogo perceptual. Aprendeu psicoloxía da Gestalt como alumno de Max Wertheimer e Wolfgang Köhler na Universidade de Berlín e aplicouno á arte. A súa obra magna foi Arte e Percepción Visual: Unha psicoloxía do ollo criativo (Art and Visual Perception: A Psychology of the Creative Eye, 1954). Outros libros importantes escritos por Arnheim son Pensamento Visual (Visual Thinking, 1969), e O Poder do Centro: Un Estudo de Composición nas Artes Visuais (The Power of the Center: A Study of Composition in the Visual Arts, 1982). A arte e a percepción Visual foi revisado, ampliado e publicado como versión nova en 1974, e foi traducido a catorce linguas. Viviu en Alemaña, Italia, Inglaterra e os Estados Unidos, onde ensinou no Sarah Lawrence College, na Universidade de Harvard, e na Universidade de Míchigan. O seu traballlo influíu moito na historia da arte e na psicoloxía en América.
En Art and Visual Perception, Arnheim tenta utilizar a ciencia para entender mellor a arte. No seu libro posterior Visual Thinking, Arnheim analiza a suposición de que a linguaxe "vai antes" da percepción. Para Arnheim, o acceso único a realidade que temos é polos nosos sentidos. Arnheim tamén argumenta que a sensación é fortemente identificada co pensamento, e que a expresión artística é outro xeito de razoamento. En The Power of the Center, Arnheim sitúa a interacción de arte e arquitectura en concéntricos e enreixados patróns espaciais. Argumenta que a forma e o contido son indivisibles, e que os patróns creados polos artistas revelan a natureza de experiencia humana.
Anos temperáns
Rudolf Arnheim naceu nunha familia xudía en 1904 na Alexanderplatz, Berlín. Non moito tempo despois de nacer el, a súa familia mudouse a Kaiserdamm en Charlottenburg, onde ficaron até os primeiros anos 30s. Tivo interese na arte desde unha idade nova, cando empezou debuxar cando era neno. O seu pai, Georg Arnheim, posuíu unha pequena fábrica de pianos, que esperaba que Rudolf herdase. Con todo, o fillo quixo continuar a súa educación, así que o seu pai estivo de acordo en que podería pasar a medias a súa semana no colexio universitario e a outra media na fábrica. Rudolf acabou pasando máis tempo na universidade, e cando estaba na fábrica distraía os empregados coas súas inquisicións sobre a mecánica do piano, así que o seu pai estivo de acordo en deixarlle centrarse enteiramente na súa educación. Rudolf tivo interese na psicoloxía desde tan cedo como podería lembrar, co recordo específico de comprar algunhas das primeiras edicións dos libros de Sigmund Freud cando era un adolescente, o que alimentou o seu interese na psicanálise.
Carreira
Arnheim foi á Universidade de Berlín, onde quixo centrar os seus estudos na psicoloxía. Naquel tempo, a psicoloxía era unha rama de filosofía, así que Arnheim acabou estudando filosofía e psicoloxía experimental, e estudos menores en historia da arte e música. Había moitos membros da facultade prominentes na universidade neste tempo, como Albert Einstein, Max Planck, Max Wertheimer, e Wolfgang Köhler. Xa que Wertheimer e Köhler estaban no departamento de psicoloxía, a maioría da psicoloxía preocupábase pola Gestalt. O Instituto Psicolóxico da Universidade de Berlín estaba en dous pisos do Imperial Palace, e Arnheim traballou en laboratorios improvisados decorados con pinturas de anxos e outras ilustracións. Este instituto era máis do que un taller porque todo o mundo andaba a facer experimentos e a utilizar o un ao outro máis do que estar sentando en conferencias. Para a disertación de Arnheim, Max Wertheimer pediulle que estudase expresións faciais humanas e caligrafías e como se correspondían unhas coas outras. Isto era o comezo do estudo de expresión de Arnheim, o cal o levou a explorar nas artes visuais. En 1928, recibiu o seu doutoramento.
A mediados dos 20s, Arnheim comezou a escribir crítica de filmes para o Stachelschwein. Enviou os seus traballos a Siegfried Jacobsohn, o editor de xefe en Die Weltbühne, quen llos aceptou. Cando Jacobsohn morreu en 1928, Ossietzky tomou o seu posto, e entón Arnheim foi traballar na sección cultural até 1933. No outono de 1932, Arnheim fixo un ensaio publicado no Berliner Tageblatt, sobre uns tres meses antes da chegada dos nazis ao poder. O ensaio era sobre a natureza de Charlie Chaplin e os bigotes de Hitler, e o que o bigote fixo ao nariz en termos de caracterización humana. Considerando o timing deste ensaio, e o feito de que en 1933 a venda do seu libro O cine como Arte xa non era permitida polos nazis, algúns amigos de Arnheim aconselláronlle que tería que deixar o país e así, en agosto de 1933, mudouse a Roma.
Arnheim viviu e escribiu sobre filmes e radio en Roma nos seguintes seis anos. Cando a segunda guerra mundial estalou, foi para Londres, e traballou como tradutor en tempo de guerra para a BBC. Foi para os Estados Unidos en 1940 e ficou impresionado por todas as luces de Nova York. Para el era "o fin de exilio" xa que estaba acostumado a vivir con constante escuridade en Londres.
En 1943 converteuse en profesor de psicoloxía no Sarah Lawrence College e en profesor universitario visitante na New School for Social Research. Ao redor deste tempo recibiu dous premios importantes. Primeiro, recibiu unha Fellowship (bolsa de investigador) da Fundación Rockefeller. Con isto traballou na Columbia University para analizar soap-operas e como afectaron as audiencias americanas. Tamén recibiu o Guggenheim Fellowship en 1942 para estudar a percepción na arte. El idealmente quería escribir sobre aplicar a teoría Gestalt ás artes visuais. Aprazou o libro para facer máis estudos sobre espazo, expresión e movemento. En 1951, Arnheim conseguiu outra Rockefeller Fellowship, tomou unha excedencia deixando de ensinar e escribiu Art and Visual Perception: A Psychology of the Creative Eye.
Arnheim foi convidado para unirse á Universidade de Harvard como profesor de Psicoloxía de Arte en 1968, e ficou alí seis anos. O Carpenter Center for the Visua Arts en Harvard era unha construción importante para el, sendo o único edificio deseñado en América por Le Corbusier, baseado na teoría modular. Retirouse en 1974 a Ann Arbor coa súa muller Mary.
Morreu en Ann Arbor, Míchigan en 2007.
Traballos
A pesar de que Arte e Percepción Visual lle tomou quince meses para o completar, sentiu que esencialmente escribiuno 'dunha sentada'. Revisado en 1974, e é un dos libros de arte máis influentes do século XX. Nel tenta utilizar a ciencia para mellor entender a arte, aínda mantendo en mente os aspectos importantes de rumbo persoal, intuición, e expresión. Pensamento visual (1969) afronta as diferenzas entre pensar vs percibir, e intelecto vs intuición. Nel, Arnheim analiza a suposición de que a lingua vai antes da percepción e que as palabras son os chanzos do pensamento. O coñecemento sensorial permite a posibilidade da linguaxe, xa que o acceso único a realidade o temos polos nosos sentidos. A sensación visual é o que nos deixa ter un coñecemento certo de experiencia. Arnheim tamén argumenta que a percepción é fortemente identificada con pensamento, e que a expresión artística é outro xeito de razoamento. No Poder do Centro (1982), Arnheim considera a interacción de arte e arquitectura en concéntricos e enreixados patróns espaciais. Argumenta que a forma e o contido son indivisibles, e que os patróns creados polos artistas revelan a natureza da experiencia humana.
Teorías
Arnheim pensaba que a maioría de persoas teñen as súa maioría de ideas produtivas nos seus temperáns vinte anos. Engánchanse a unha idea e gastan o resto das súas vidas a expandila. A idea produtiva ou xenerativa de Arnheim era que o significado da vida e o mundo poderían ser percibidos nos patróns, formas, e cores do mundo. Polo tanto, cría que temos que estudar aqueles patróns e descubrir o que significan. Tamén creu que as ilustracións e traballos de arte son pensamento visual e un medio de expresión, non só poñendo formas e cores xuntas para resultar atractivas. miniatura|Unha descrición abstracta da Imaxe e as súas funcións como Cadros, Sinais e Símbolos desde o libro "Pensamento Visuafl" por Rudolf Arnheim. Esta visualización representa o [[affordance en abstraccións relacionadas con imaxes.]]A arte é un xeito de axudar as persoas a entenderen o mundo, e un xeito de ver como o mundo cambia a través das súas mentes. A súa función é mostrar a esencia de algo, como a nosa existencia. Arnheim mantiña que a visión e a percepción son creativas, comprensión activa, e que organizamos as sensacións e estruturas en formas para poder entendelas. Sen orde non entenderiamos calquera cousa, así que o mundo é ordenado só para ser percibido. En xeral, escribiu quince libros sobre percepción e arte, arquitectura, e cinema.
Dolores Corbella Díaz
Dolores Corbella Díaz, nada en Santa Cruz de Tenerife o 1 de xullo de 1959, é unha filóloga española, experta en lexicografía diferencial e en historia da lingua, académica de número da RAE, ocupando a cadeira d.
Traxectoria
Corbella defendeu a súa tese de doutoramento en 1984 e en 1987 optou á praza de Profesora titular. Unha década despois, accedeu á Cátedra de Filoloxía Románica da Universidade de La Laguna, converténdose naquel momento nunha das catedráticas máis novas da súa especialidade. Impartiu docencia e conferencias en centros como a Fundación Duques de Soria, Cilengua ou El Colegio Nacional (México), así como na Universidade de Granada, a Universidade Rovira i Virgili, a Universidade dá Coruña, a Universidade Complutense de Madrid, a Universidade de Rostock, a Universidade de Heidelberg, a Universidade de Paderborn, a Universidade de Lausana, a Universidade de Évora ou a Universidade da Cidade de Nova York.
É membro da Sociedade de Lingüística Románica, da Rede de Lexicografía (RELEX), da Asociación de Historia da Lingua Española (AHLE) e da Asociación de Lingüística e Filoloxía de América Latina (ALFAL). Formou parte da xunta directiva da Asociación española de Lexicografía (AELex). Pertence ao comité evaluador de varias axencias, revistas e editoriais, así como ao comité científico de diversos congresos e proxectos panhispánicos. Foi coordinadora da sección «Fontes para a historia do español» do XXI Deutscher Hispanistengag (29 de marzo ao 2 de abril de 2017), presidenta da sección de Lexicografía do XXIXe Congrés international de linguistique et de philologie romanes (Copenhague, 2019) e do comité organizador do XXXe Congrés international de linguistique et de philologie romanes (La Laguna, 2022). Na ULL, dirixe o grupo de investigación «LexHis» (Lexicografía e Historia) e foi investigadora principal de varios proxectos competitivos, o último concedido para o período 2021-2024. O 17 de marzo de 2021 o Goberno de Canarias outorgoulle o Premio de Canarias na modalidade de Investigación e Innovación.
Durante máis dunha década Corbella coordinou a sección de Filoloxía do Instituto de Estudos Canarios, do que foi ademais vicedirectora e directora. Baixo a súa dirección, este centro modernizou o seu funcionamento e trasladouse á actual sede na Casa de Ossuna, no centro histórico da cidade de La Laguan. Ocupou tamén varios cargos de xestión na súa Universidade, da que chegou a ser Vicesecretaria xeral. En 2015 foi nomeada académica correspondente da RAE como representante territorial de Canarias e, en 2022, elixida académica de número, ocupando a cadeira «d». Tomou posesión o 16 de abril de 2023 cun discurso titulado "Un mar de palabras", no que disertou sobre o panhispanismo. Deulle a réplica Pedro Álvarez de Miranda de la Gándara
Traballo lexicográfico
O seu labor xunto a Cristóbal Corrales (catedrático emérito de Lingua Española) foi recoñecido internacionalmente polos avances que os seus traballos supuxeron para a lexicografía diferencial. A primeira publicación importante nesta liña de investigación foi a edición do Tesoro lexicográfico del español de Canarias (1992; 1996). A partir desta publicación, foi coautora de diversos dicionarios que inciden nesta temática como o Diccionario diferencial (1996), o Dicionario ejemplificado de canarismos (2009) ou o Diccionario histórico del español de Canarias (2001; 2013), este último publicado en aberto na páxina web da Fundación Rafael Lapesa desde decembro de 2014. Os seus dicionarios serviron de modelo para outros proxectos similares que se levaron a cabo ou están en execución en varias zonas do español europeo e en países como Porto Rico, Venezuela, Cuba ou a República Dominicana.
Outra das súas liñas de investigación foi a tradución e edición dos textos da expansión atlántica, un traballo interdisciplinar que realizou no seo do IEMyR (Instituto de Estudos Medievais e Renacentistas da ULL), do que foi cofundadora. Dentro do grupo «Derroteros atlánticos», que coordina desde os seus inicios, traballou e segue colaborando con especialistas como Eduardo Aznar (Catedrático de Historia Medieval) e Antonio Tejera (Catedrático de Arqueoloxía, Premio Canarias de Patrimonio histórico).
Principais obras
dereita|miniatura
Pienza
Pienza é unha cidade e comuna na provincia de Siena, Toscana, na histórica comarca do Val d'Orcia. Situado entre as cidades de Montepulciano e Montalcino, considérase a "pedra de toque do urbanismo renacentista".
En 1996, a UNESCO declarou a cidade Patrimonio da Humanidade, e en 2004 todo o val, o Val d'Orcia, incluíuse na lista da UNESCO de Paisaxes culturais mundiais.
Historia
Antes de que a aldea pasase a chamarse "Pienza" o seu nome era "Corsignano". Menciónase por primeira vez en documentos do século IX. Ao redor de 1300 partes da aldea pasaron a ser propiedade da familia Piccolomini. Despois de que Enghelberto d'Ugo Piccolomini recibira o feudo de Montertari no Val d'Orcia do emperador Frederico II en 1220. No século XIII os franciscanos establecéronse en Corsignano.
En 1405 Eneas Silvius Piccolomini (Enea Silvio Piccolomini) naceu en Corsignano, un humanista renacentista nado nunha familia de Siena exiliada, que máis tarde se convertería no Papa Pío II. Unha vez que se converteu en Papa, Piccolomini fixo reconstruír a aldea enteira como unha cidade renacentista ideal e bautizouna co seu nome Pienza, que significa "cidade de Pío". Pensado como un retiro de Roma, representa a primeira aplicación dos conceptos humanistas de urbanismo, creando un impulso para a planificación que foi adoptada noutras vilas e cidades italianas e, finalmente, estendeuse a outros centros europeos.
A reconstrución foi feita polo arquitecto florentino Bernardo Gambarelli (coñecido como Bernardo Rossellino) que puido traballar co humanista e arquitecto Leon Battista Alberti, aínda que non hai documentos que o acrediten con certeza. Alberti estaba ao servizo da Curia Papal na época e serviu como conselleiro de Pío. A construción comezou arredor de 1459. O papa Pío II consagrou o Duomo o 29 de agosto de 1462, durante a súa longa visita estival. Incluíu unha descrición detallada das estruturas nos seus Comentarios, escritos durante os dous últimos anos da súa vida.
Palacio Piccolomini
A praza trapezoidal está definida por catro edificios. A residencia principal, Palazzo Piccolomini, está no lado oeste. Ten tres pisos, articulados por pilastras e hiladas de entaboamento, cunha xanela transversal con dúas luces xemelgas situadas dentro de cada tramo. Esta estrutura é semellante ao Palazzo Rucellai de Alberti en Florencia e outros palacios posteriores. Destaca o patio interior do palacio. A parte traseira do palacio, cara ao sur, está definida por unha loggia nos tres pisos que dan a un xardín renacentista italiano pechado con modificacións da época do Giardino all'italiana, e vistas á paisaxe afastada do Val d'Orcia e ao querido monte Amiata do Papa Pío máis aló. Debaixo deste xardín hai unha cuadra abovedada que tiña casetas para 100 cabalos.
O Duomo
O Duomo (Catedral), que domina o centro da praza, ten unha fachada que é unha das máis antigas deseñadas ao estilo do Renacemento. Aínda que a división tripartita é convencional, o uso de pilastras e columnas, erguidas sobre altos dados e unidas por arcos, foi novedosa para a época. O campanario, con todo, ten un sabor xermánico así como a disposición do plano Hallenkirche, un planta de "triplo nave" onde os corredores laterais son case tan altos como a nave. Pío, antes de converterse en papa, serviu moitos anos en Alemaña e eloxiou os efectos da luz admitidos nas igrexas-salóns alemás nos seus Commentari. As obras de arte do duomo inclúen cinco pinturas no altar da Escola Sienesa, de Sano di Pietro, Matteo di Giovanni, Vecchietta e Giovanni di Paolo. O Baptisterio, dedicado como é habitual a San Giovanni, está situado xunto á ábsida da igrexa.
Palazzo Vescovile
Pío animou aos cardeais a construír palazzi para completar a cidade. O Palazzo Vescovile, no terceiro lado da praza, construíuno o cardeal Rodrigo Borgia, naquel entón vicechanceler da Igrexa e futuro papa Alexandre VI, para cumprir coa petición do papa Pío II de que os cardeais tivesen un residencia na cidade. Converteuse na residencia do bispo de Pienza cando a cidade foi elevada a bispado en 1462. Agora alberga o Museo Diocesano, e o Museo della Cattedrale. A colección inclúe traballos téxtiles locais así como artefactos relixiosos. As pinturas inclúen un crucifixo pintado do século XII procedente da Abadía de San Pietro in Vollore, obras do século XIV de Pietro Lorenzetti (Virxe co Neno) e Bartolo di Fredi (Madonna della Misericordia). Tamén hai obras importantes dos séculos XIV e XV, entre elas unha Virxe atribuída a Luca Signorelli.
Palacio Comunal
En fronte da igrexa está o concello, ou Palazzo Comunale. Cando a Corsigniano se lle deu a condición de cidade oficial, requiriuse un Palazzo que fose acorde coa nova posición urbanística da "cidade", aínda que, sen dúbida, era máis para espectáculo que outra cousa. Posúe unha galería de tres arcos na planta baixa que dá á Catedral e sobre ela atópase a sala do concello. Tamén ten un campanario de ladrillo máis curto que o da catedral, para simbolizar o poder superior da igrexa. A adición atrasada á torre data de 1599. É probable que Bernardo Rossellino deseñase o Palazzo Comunale para que fose un mediador cívico independente entre o espazo relixioso anterior á catedral e a praza do mercado secular na súa parte traseira.
O pozo de travertino da Piazza leva o escudo da familia Piccolomini, e foi amplamente copiado na Toscana durante o século seguinte. A cabeza do pozo semella unha cunca etrusca pouco profunda e estriada. O corintio que o flanquean sosteñen un entaboamento de columnas clásicas cuxas decoracións están claramente baseadas en materiais orixinais reais.
Outros edificios
A uns cincuenta metros ao oeste da Praza da Catedral está a igrexa de San Francesco, cunha fachada a dúas augas e portal gótico. Entre os edificios que sobreviviron do antigo Corsignano, está construído sobre unha igrexa preexistente que data do século VIII. O interior contén frescos que representan a vida de San Francisco, os das paredes foron pintados por Cristofano di Bindoccio e Meo di Pero, artistas do século XIV da Escola Sienesa.
No barrio atópase a Pieve románica de Corsignano. O mosteiro de Sant'Anna in Camprena fundado en 1332-1334 por Bernardo Tolomei como ermida dos beneditinos, foi refeita a finais do século XV-principios do XVI, e varias veces nos séculos seguintes. O refectorio alberga frescos de il Sodoma (1502–1503).
Monticchiello
A frazione de Monticchiello alberga un característico Romitorio, unha serie de grutas esculpidas na rocha por monxes eremitas. Na mesma localidade atópase a pieve de Santi Leonardo e Cristoforo, reconstruída no século XIII en estilo gótico. O interior ten frescos dun pintor sienés do século XIV, un cyborium en forma de pequeno portal gótico e un crucifixo alterado do século XV. En San Pietro in Campo atópanse os restos da abadía homónima.
Limiar (arquitectura)
O limiar, soarego ou sarego é a <section begin=definición/>peza situada na parte inferior dunha porta, sobre o piso e flanqueada polas xambas.<section end=definición/> Pode ser de diferentes materiais como pedra, madeira etc. Tamén pode recibir o nome de soleira, aínda que este normalmente se refire á peza dunha xanela.
Algunhas culturas outorgan un simbolismo especial ós limiares.
Polistes versicolor
miniatura|240px|Polistes versicolor Polistes versicolor é unha especie de insecto himenóptero da suborde dos apócritos, familia dos véspidos, subfamilia dos polistinos e tribo dos Polistini, unha das numerosas comprendidas no xénero Polistes.
Descrición
A especie foi descita en 1791 polo naturalista e entomólogo francés Guillaume-Antoine Olivier, co nome de Vespa versicolor.
Cheese (álbum)
Cheese é o primeiro álbum do músico belga Stromae, estreado o 14 de xuño de 2010. As cancións "Bienvenue chez moi", "House'llelujah", "Rail de Musique", "Peace or Violence", "Te Quiero" e "Silence" foron lanzados como sinxelos promocionais do álbum. Conta con tres sinxelos oficiais, incluíndo o éxito "Alors en danse", "Te Quiero" e "House'llelujah".
Polistes versicolor
Etimoloxía
Para a do xénero, véxase Polistes.
O epíteto específico, versicolor, Olivier tomouno do adxectivo do latín clásico vesicolor, -ōris, "de varias cores", en alusión á coloración deste animal.
Sinónimos
Ademais e polo nome actualmente válido, a especie coñeceuse tamén polos sinónimos:
Subespecies
Dentro desta especie recoñécense as tres subespecies seguintes:
Distribución
Polistes versicolor é a especie de avespa suramericana máis amplamente distribuída, sendo particularmente común nos estados brasileiros do sueste.
Bioloxía
Polistes versicolor é unha avespa eusocial. O seu niño, feito de fibras vexetais mastigadas, é normalmente dun único favo descuberto unido ao substrato por un só pecíolo. Esta avespa atópase frecuentemente en zonas urbanas. Os novos niños e colonias adoitan seren fundados por unha asociación de femias, ás veces en edificios humanos. O ciclo da colonia de P. versicolor oscila entre os 3 e os 10 meses, aínda que non parece haber ningunha relación entre o desenvolvemento da colonia e a estación do ano. Aínda que estas avespas teñen claros ciclos anuais de colonia, moitas raíñas novas teñen a oportunidade de hibernar. As xerarquías de dominio dentro destas agregacións caracterízanse pola agresión física das femias dominantes cara ás femias asociadas, que tenden a ser irmás. Os movementos tamén se usan a miúdo como forma de comunicación dentro da colonia. P. versicolor é xeralmente depredadora, e captura unha ampla gama de insectos, aínda que a miúdo tamén se alimenta de pole e néctar. Polo tanto, P. versicolor pode ser útil como polinizadora ou como controladora efectiva de pragas.
Abuíme, Fión, O Saviñao
Abuíme é un lugar da parroquia de Fión no concello do Saviñao, na comarca da Terra de Lemos.
Celastraceae
Celastraceae, as celastráceas, é unha familia de plantas da orde Celastrales. Agrupa arredor de 90 a 100 xéneros e 1300 especies de rubideiras, arbustos e pequenas árbores. A gran maioría dos seus xéneros son tropicais, excepto Celastrus e Euonymus, amplamente estendidos por latitudes de clima temperado.
Descrición
Son árbores ou arbustos, ás veces escandentes, pubescentes, glabros ou case glabros; plantas hermafroditas, poligamodioicas ou dioicas. Follas alternas, opostas e verticiladas, simples, enteiras, crenadas e aserradas, con cristais de oxalato de calcio; estípulas persistentes, caducas ou ausentes. Inflorescencias axilares ou en nós florais acompañados de follas non desenvoltas, cimosas, tirsoides, en acios ou fasciculadas, brácteas presentes, erosas, flores actinomorfas; sépalos 4 ou 5, libres ou unidos na base, imbricados, algunhas veces persistentes; pétalos 4 ou 5, libres, imbricados; estames en igual número que as partes do perianto, filamentos libres xurdindo por debaixo ou na marxe do disco, alternipétalos ou alternisépalos, anteras tetrasporanxiadas e ditecas ou bisporanxiadas, dehiscencia lonxitudinal, comunmente introrsas ou laterais (extrorsas e ás veces case terminais en Euonymus); ovario súpero, semisúpero ou raras veces semiínfero, 2–5-carpelar, con igual número de lóculos como carpelos, algunhas veces abortando un lóculo, estilo terminal, en xeral curtamente 2–5-lobado, óvulos (1) 2 (3), 2–6 en Canotia, numerosos en Goupia, erectos, raras veces péndulos, placenta axilar. Froito cápsula, sámara, baga ou drupa; sementes a miúdo ariladas.
Subfamilias
Contén as seguintes sufamilias:
A Barxa, Rebordaos, O Saviñao
A Barxa é un lugar da parroquia de Rebordaos no concello do Saviñao, na comarca da Terra de Lemos.
Sergei Koroliov
Serguei Pávlovich Koroliov (en ruso: Серге́й Па́влович Королёв, ás veces transcrito como Koroliev; en Сергі́й Па́влович Корольо́в, Serhí Pávlovich Koroliov), nado en Zhitómir o 30 de decembro de 1906 (calendario xuliano) e finado en Moscova o 14 de xaneiro de 1966, foi un enxeñeiro soviético de orixe ucraína, considerado o pai da cosmonáutica soviética.
Comezou a traballar co equipo de Andréi Túpolev deseñando avións de combate a partir de 1940. Durante a segunda guerra mundial tamén traballou no desenvolvemento do lanzafoguetes "Katiuixa". Os aspectos relacionados co programa espacial soviético durante a Guerra fría eran considerados secreto de estado. Deste xeito, Koroliov foi un personaxe descoñecido até a súa morte, malia ser unha peza importante deste programa.
O foguete espacial R-7 foi deseñado no seu taller para uso militar, do que se fixo unha versión civil, o Semiorka. O 4 de outubro de 1957 lanzou o primeiro satélite artificial, Sputnik-1 (a palabra rusa "sputnik" ("спутник") aquí significa "satélite"). Este foguete foi o que permitiu que Iuri Gagarin se convertese na primeira persoa en chegar ao espazo dentro do programa Vostok. Pouco tempo despois este foguete lanzou a primeira nave Soiuz, moi semellante ás que aínda transportan astronautas á Estación Espacial Internacional (ISS).
Koroliov morreu tras unha operación cirúrxica e as súas cinzas foron espalladas polas paredes do Kremlin. O presidente Vladimir Putin rendeulle homenaxe o 12 de xaneiro de 2007, con motivo do centenario do seu nacemento.
Luis Arce
Luis Alberto Arce Catacora, nado na Paz o 28 de setembro de 1963, é un economista, catedrático de universidade e político boliviano, actual presidente de Bolivia dende 2020. Anteriormente foi ministro de Economía e Finanzas de Bolivia en dous períodos; a primeira vez dende o 23 de xaneiro de 2006 até o 24 de xuño de 2017 e a segunda vez dende o 23 de xaneiro de 2019 até o 10 de novembro de 2019, durante o primeiro, segundo e terceiro goberno do presidente Evo Morales Ayma. Luis Arce foi recoñecido internacionalmente como o principal impulsor e artífice do crecemento económico de Bolivia suscitado entre 2006 e 2019.
En xaneiro foi elixido candidato presidencial para as eleccións xerais de 2020 polo Movemento ó Socialismo en tándem co antigo chanceler David Choquehuanca como candidato a vicepresidente. Foi elixido presidente na primeira rolda, co 55,1% dos votos.
Sergei Koroliov
Infancia e xuventude
Koroliov naceu en Zhitómir, capital do óblast homónimo, entón parte do Imperio Ruso. Os seus pais, Pavel Yakovlevich Koroliov e Maria Nikolayevna Moskalenko (Balánina), casaron nun matrimonio concertado e a unión non foi feliz. Tres anos despois de nacer Sergei, a parella separouse por dificultades económicas. A súa nai díxolle que o seu pai morrera, pero máis tarde descubriu que Pável viviu até 1929. A parella non se volveu ver tras a ruptura, aínda que Pável escribíralle a María para solicitar un encontro co seu fillo.
Sergei creceu en Nizhin, unha cidade da rexión de Chernigov, baixo o coidado dos seus avós. A súa nai quería unha educación superior para o seu fillo, polo que Koroliov estaba a miúdo ausente para recibir clases en Kíiv. Creceu como un neno solitario con poucos amigos, mais demostrou ser un bo estudante, especialmente en matemáticas. En 1916 a súa nai casou con Grigori Mikhailovch Balanin, enxeñeiro eléctrico, quen foi unha boa influencia para Sergei. Grigori trasladouse coa súa familia a Odesa en 1917, despois de conseguir un traballo nos ferrocarrís. O ano 1918 foi tumultuoso para Rusia, co fin da Primeira guerra mundial e o inicio da Revolución Rusa. As loitas fratricidas continuaron até 1920, cando os soviéticos gañaron o poder. Durante este período pecháronse as escolas locais, co que Serguei continuou os seus estudos na casa. En 1919 Koroliov sufriu un ataque de tifo, agravado pola escaseza de alimentos.
Educación
Koroliov continuou a súa educación en Odesa na Escola de Construción Profesional (Stroiprofxkola No. 1), onde recibiu formación profesional en carpintaría. Con todo, o seu principal interese foi a aviación, quizais debido á influencia que tivo nel unha demostración aérea á que asistiu en 1913. Realizou un estudo independente da teoría do voo e tamén traballou nun club de planadores local. Un destacamento de hidroavións militares estaba estacionado en Odesa e Sergei interesouse polas súas operacións.
En 1923 uniuse á Sociedade de Aviación e Navegación Aérea de Ucraína e Crimea (OAVUK). Incorporouse ao escuadrón de hidroavións en Odesa e tivo a súa primeira experiencia de voo, sendo pasaxeiro en múltiples ocasións. En 1924 deseñou persoalmente o planador K-5, aceptado pola OAVUK como proxecto de construción. Decidiu matricularse no Instituto Politécnico de Kíiv, que daquela tiña unha rama de aviación. Alí viviu co seu tío Iuri e gañou diñeiro para os seus estudos en diferentes traballos. O seu currículo incluía clases de enxeñaría, física e matemáticas. Foi aceptado nun grupo limitado de construtores de planadores en 1925. Isto permitiulle voar no planador de adestramento que creara, pero acabou con dúas costelas rotas. Completou o seu segundo ano en 1926 e en xullo foi aceptado na Universidade Técnica de Moscova (MVTU).
Até 1929 Koroliov estudou materias relacionadas coa aviación na escola. Vivía coa súa familia, que se mudara a Moscova. Ademais dos seus estudos, Koroliov tivo máis oportunidades de voar planadores e avións motorizados. Puido deseñar un planador en 1928, que voou nunha competición o ano seguinte. En 1929 o Partido Comunista decretou que se acelerase a formación en enxeñaría para resolver as necesidades urxentes do país. Koroliov puido obter un diploma para realizar o deseño dunha aeronave funcional, o cal foi aprobado a finais dese ano. O seu conselleiro foi Andréi Túpolev.
Carreira profesional
esquerda|miniatura|Koroliov aos mandos dun avión na [[década de 1930]] Despois da súa graduación, Koroliov comezou a traballar na oficina de deseño aeronáutico OPO-4 (4a Sección Experimental) dirixida por Paul Richard, un fabricante de avións francés que emigrou á URSS na década de 1920. O proxecto incluíu varios dos mellores deseñadores rusos. Non destacou neste grupo, pero mentres tanto traballou nun par de deseños de seu. Un deles foi o dunha planadora capaz de realizar acrobacias. Antes de 1930 converteuse no enxeñeiro xefe do bombardeiro pesado de Tupolev, o TB-3.
Koroliov obtivo a licenza de piloto en 1930. O ano seguinte casou con Ksénia Vintsentini, a quen estivo cortexando desde 1924. El propuxéralle matrimonio, pero ela rexeitouno para continuar os seus estudos superiores. Durante a década de 1930 interesouse polas posibilidades dos motores de foguetes de propelente líquido. En 1931, xunto con Friedrich Zander, entusiasta da exploración espacial, participou na creación do Jet Propulsion Research Group (GIRD), un centro subvencionado polo Estado para o desenvolvemento de foguetes na URSS. En maio de 1932 Koroliov foi nomeado xefe do grupo. Durante os anos seguintes o GIRD desenvolveu tres sistemas de propulsión diferentes, cada un máis exitoso que o anterior. En 1932 o exército comezou a interesarse polos esforzos do grupo e a proporcionar parte do financiamento. O grupo logrou en 1933 o primeiro lanzamento dun foguete de combustible líquido, o GIRD-09. Isto foi só sete anos despois do primeiro lanzamento publicado por Robert Goddard en 1926. En 1934 Koroliov publicou a súa obra Rocket Flight in the Stratosphere.
Co crecente interese militar por esta nova tecnoloxía, o goberno decidiu en 1933 unir a organización GIRD co Laboratorio de Dinámica de Gases (GDL) en Leningrado. Este sindicato creou o Jet Propulsion Research Institute (RNII), dirixido polo enxeñeiro militar Ivan Kleimiónov. O grupo combinado incluía unha serie de entusiastas da exploración espacial, entre eles Valentin Glushko. Koroliov converteuse en subdirector do Instituto e dirixiu o desenvolvemento de mísiles de cruceiro e un planador propulsado por foguetes.
O 10 de abril de 1935 a muller de Serguei deu a luz unha filla, Natalia. En 1936 mudáronse da casa dos pais de Koroliov ao seu propio apartamento. Tanto a súa muller como el traballaban, e Koroliov pasou moito tempo na súa oficina de deseño. Daquela era o enxeñeiro xefe do RNII.
O equipo do Instituto continuou o seu traballo no desenvolvemento de foguetes, especialmente na área de estabilidade e control. Creou sistemas de estabilización automática mediante xiroscopios que permitían un voo estable durante unha traxectoria programada. Koroliov foi un líder carismático e actuou principalmente como xestor de proxectos. Era esixente, traballador e tiña un estilo disciplinario. Supervisou persoalmente todas as etapas clave dos programas e prestoulle especial atención aos detalles.
Gulag
O 22 de xuño de 1938, durante a Gran Purga, a NKVD arrestouno no seu apartamento. Foi acusado de subversión, ao parecer polo seu desexo de traballar en avións propulsados por foguetes de combustible líquido en lugar de foguetes de combustible sólido. Disque gastara demasiados fondos nun proxecto non prioritario para a RNII. Koroliov non tivo un xuízo, pero foi golpeado polos seus captores até obteren unha "confesión", e foi condenado a dez anos de cárcere. Máis tarde descubriría que fora denunciado por Valentin Glushko, o que provocou a inimizade entre ambos, así como a constante sospeita de Koroliov dos outros deseñadores xefes. Tras meses de viaxes e abusos Serguei chegou por fin ao gulag de Kolyma en Siberia. As condicións no campamento eran duras, con pouca comida e falta de roupa adecuada contra o tempo. O campo era coñecido pola súa taxa de morte de 10.000 persoas ao ano, case o 30 % da poboación reclusa anual.
O programa caeu durante anos e quedou moi atrás dos rápidos avances que se fixeron en Alemaña. As purgas de Stalin deixaron o poder militar sen líderes e un exército débil xusto antes da invasión alemá en 1941.
Sergei sobreviviu ao gulag, pero tivo secuelas como perda de dentes e enfermidades cardíacas. Levaba cinco meses no campo, realizando traballos forzados nunha mina de ouro. En Moscova, con todo, decidiron reabrir o seu caso. Como resultado foi levado de volta nun tren, onde sufriu escorbuto, o que case lle custa a vida. Despois da nova investigación, a condena de Koroliov reduciuse a oito anos. Nese momento un número importante de rusos intercedeu no seu favor, o que lle permitiu non volver ao gulag. En cambio, foi enviado a unha sharashka, unha especie de prisión para intelectuais (especialmente da ciencia e a enxeñaría), para traballar en proxectos asignados pola dirección do partido comunista.
A Oficina Central de Deseño 29 (KB-29, ЦКБ-29) do NKVD funcionou como un lugar de reclusión para os enxeñeiros de Tupolev, onde Koroliov traballou co seu antigo mentor. Durante a segunda guerra mundial o KB-29 deseñou os bombardeiros Túpolev Tu-2 e o caza Iliuxin Il-2. O grupo moveuse varias veces durante a guerra, a primeira para evitar ser capturado polas forzas alemás. En 1942 Koroliov foi trasladado a outro tsarashka, como subordinado do enxeñeiro de foguetes Gluishkó. Alí deseñaron elementos para motores a reacción de avións. Koroliov estivo neste lugar illado da súa familia ata 1944, co medo constante de ser asasinado por mor dos segredos militares que coñecía e fondamente afectado pola experiencia no gulag. Así, o seu carácter volveuse reservado e cauteloso.
O 27 de xuño de 1944, xunto con Tupolev, Gluishkó e outros, Koroliov foi liberado mediante un decreto especial do goberno, e os seus cargos anteriores foron despedidos. A oficina de deseño foi transferida do NKVD á comisión da industria aeronáutica do goberno. Koroliov continuou traballando na oficina un ano máis, baixo o mando de Gluishkó, estudando deseños de foguetes.
Vida privada
O emigrado soviético Leonid Vladimirov conta a seguinte descrición de Koroliov realizada por Gluishkó neste momento:A súa frase máis famosa foi:Koroliov raramente bebía vodka ou outras bebidas alcohólicas e tiña un estilo de vida austero. Contra 1946 o matrimonio de Serguei e Ksénia comezou a romper. Ksenia estivo profundamente implicada na súa vida profesional, e nese momento Serguei estaba nunha relación con outra muller máis nova, Nina Ivanovna Kotenkova. Ksénia, enfadada pola infidelidade, divorciouse en 1948. Sergei e Nina casaron en 1949, pero Koroliov tamén tivo outros romances despois do seu casamento con Nina.
Mísiles balísticos
miniatura| O foguete Vostok, deseño no que participou Koroliov En 1945 Koroliov recibiu a Medalla de Honra, a súa primeira condecoración, polo seu traballo no desenvolvemento de motores de foguetes para avións militares. Ese ano foi ascendido ao Exército Vermello co grao de coronel. Xunto con outros expertos en foguetes, viaxou a Alemaña para obter información sobre o foguete alemán V-2. Os soviéticos consideraban prioritario conseguir a maior cantidade de documentación do V-2, polo que estudaron moitos dos compoñentes recuperados polas súas tropas. En 1946 o goberno soviético decidiu levar a Rusia 5.000 traballadores das fábricas de foguetes alemás.
Stalin decidiu que a fabricación dun mísil era unha prioridade nacional, polo que asignou todo o material procedente de Alemaña ao novo instituto de investigación NII-88. O desenvolvemento do mísil balístico quedou en mans dun militar, Dmitri Ustinov, con Koroliov como deseñador xefe.
Coa documentación acadada e grazas, en parte, aos compoñentes do V-2, o equipo de Koroliov conseguiu producir unha réplica deste, o R-1, en outubro de 1947. Lanzáronse un total de 11 R-1, cun comportamento similar ao do V-2 alemán. Os expertos alemáns continuaron deseñando foguetes rusos até 1952.
En 1947 o NII-88, baixo a dirección de Koroliov, construíu o foguete R-2. Duplicaba o seu radio de acción en comparación co do V-2 e tamén aumentara a súa carga útil. Posteriormente deseñouse o foguete R-3, cun radio de acción de 3.000 km, con motores foguetes fabricados por Valentin Glushko.
Programa espacial soviético
Malia o progreso soviético na tecnoloxía balística, Koroliov interesouse polo uso de foguetes para as viaxes espaciais. En 1953 propuxo usar o deseño R-7 para lanzar un satélite en órbita. Impulsou as súas ideas coa Academia de Ciencias de Rusia, incluíndo un proxecto para enviar un can ao espazo. Tamén tivo que vencer a resistencia dos militares e do partido.
Filmes de Portugal propostos ó Óscar ó mellor filme internacional
miniatura|[[Manoel de Oliveira, director de oito dos filmes presentados]] Portugal presentou filmes para o Óscar ó mellor filme internacional dende o ano 1980. O premio é concedido anualmente pola Academia das Artes e das Ciencias Cinematográficas dos Estados Unidos de América a unha longametraxe producida fóra dos Estados Unidos e cuxo diálogo estea principalmente nunha lingua diferente do inglés. O galardón foi creado para a 28ª edición dos premios, sucedendo os premios honoríficos non competitivos que se presentaron entre 1947 e 1955 en recoñecemento dos mellores filmes en lingua estranxeira estreados nos Estados Unidos.
Sergei Koroliov
Programa espacial soviético
En 1957, durante o Ano Xeofísico Internacional, a idea de lanzar un satélite comezou a aparecer na prensa estadounidense. O goberno dos Estados Unidos non estaba disposto a gastar millóns de dólares nesta idea e deixou o proxecto conxelado por un tempo. Porén, o grupo de Koroliov seguiu os pasos da prensa occidental, pois pensaban que poderían superar aos EUA. Finalmente recibiu o apoio do goberno tras o enfrontamento mantido cos Estados Unidos, ao suxerir que a Unión Soviética debería ser a primeira en lanzar un satélite.
Filmes de Portugal propostos ó Óscar ó mellor filme internacional
En 2022, con 39 propostas, Portugal era o país que presentou máis filmes sen acadar aínda unha candidatura.
Sergei Koroliov
Programa espacial soviético
O desenvolvemento do programa Sputnik levoulles menos dun mes. O satélite tiña un deseño moi sinxelo, composto por unha bola de metal puído, un transmisor, instrumentos para medir temperaturas e pilas. Koroliov dirixiu persoalmente a montaxe e o traballo foi moi axitado. Finalmente, o 4 de outubro de 1957 o foguete foi lanzado e o satélite foi posto en órbita. O lanzamento tivo un efecto electrizante, con moitas ramificacións políticas. Nikita Khrushchev, satisfeito co éxito, decidiu que debería haber un novo logro para o 40° aniversario da Revolución de Outubro. Iso sería o 3 de novembro, menos dun mes de preparación para o Sputnik 2.
Esta nova nave, seis veces máis pesada có Sputnik 1, incluiría como carga ao can Laika. O vehículo deseñouse completamente en catro semanas, sen tempo para probas, e foi lanzado con éxito o 3 de novembro. Laika sobreviviu ao lanzamento, aínda que morreu pouco despois de esgotamento pola calor.
Tras estes éxitos, o Sputnik 3 foi botado o 15 de maio de 1958. Non obstante, debido a un fallo no rexistrador de datos, non puido detectar e recoller información dos cintos de Van Allen. Estes foron capturados pola sonda estadounidense Explorer 3 en xullo do ano seguinte, o que confirmou as primeiras probas da súa existencia. polo satélite Explorer I. O Sputnik 3 confirmou a capacidade balística da URSS.
A Lúa
Koroliov puxo a súa atención en chegar á Lúa. Para iso utilizarían unha versión modificada do R-7 como vehículo de lanzamento, cunha nova etapa superior. O motor desta fase final foi o primeiro deseñado para operar no espazo exterior. As tres primeiras sondas enviadas en 1958 fallaron. A misión da sonda Luna E-1 en 1959 tentou impactar a superficie lunar pero fallou uns 6000 km. Luna 2 foi o primeiro en impactar na Lúa. O Luna 3, lanzado só dous anos despois do Sputnik 1, foi a primeira nave que fotografou o lado oculto do satélite, co que os soviéticos reclamaron o dereito de nomear os novos accidentes xeolóxicos descubertos. O grupo de Koroliov tamén traballou en programas ambiciosos para misións a Marte e Venus. Puxeron un home en órbita, lanzaron satélites de comunicacións e meteorolóxicos e espías, e realizaron unha aterraxe suave na Lúa.
Aira da Vila, Fión, O Saviñao
Aira da Vila é un lugar da parroquia de Fión no concello do Saviñao, na comarca da Terra de Lemos.
Sergei Koroliov
Voo tripulado
O plan de Koroliov para unha misión tripulada comezara en 1958, cando se realizaron estudos de deseño para a futura nave Vostok. Acollería un só pasaxeiro cun traxe espacial e sería totalmente automático. A cápsula tería un mecanismo de escape para problemas previos ao lanzamento e un sistema de aterraxe e expulsión suave durante a recuperación.
O 15 de maio de 1960 un prototipo non tripulado fixo 64 órbitas terrestres, pero non volveu. Enviáronse catro probas con cans dentro, as dúas últimas con éxito total. Tras obter a aprobación do goberno, utilizouse unha versión modificada do R-7 para enviar a Iuri Gagarin á órbita o 12 de abril de 1961, o primeiro home no espazo. Gagarin volveu á Terra saltando en paracaídas desde a cápsula e deixándoa a unha altitude de 7 km. Despois disto seguiron outros voos, que culminaron coas 81 órbitas completadas co Vostok 5 e o lanzamento da primeira muller cosmonauta, Valentina Tereshkova, no Vostok 6.
Voskhod
O seu grupo deseñou entón o Voskhod, unha mellora substancial do Vostok. Unha das dificultades no deseño da nova nave foi a necesidade de aterrar con paracaídas, necesario para a nave chegar á superficie con seguridade. En consecuencia, desposuiuse a nave de calquera exceso de peso innecesario. Mesmo a tripulación tiña unha dieta especial para vixiar o seu peso. A cápsula foi lanzada ao espazo cunha masa próxima á máxima permitida polo foguete, e requiriu o consumo total de combustible para acadar a velocidade orbital.
Tras unha proba non tripulada, o 12 de outubro de 1964 foi lanzada ao espazo unha tripulación de tres astronautas, facendo 16 órbitas. A nave foi deseñada para unha aterraxe suave, o que permitiu eliminar o sistema de expulsión. Por outra banda, non tiña un sistema de escape durante a engalaxe.
Cos EUA planeando unha andaina espacial no seu Programa Gemini, a URSS decidiu superalos de novo cunha andaina espacial no segundo Voskhod. Unha vez engadida rapidamente unha cabina de descompresión, o Voskhod 2 lanzouse o 18 de marzo de 1965 e Aleksei Leonov realizou a primeira camiñada espacial. O voo case rematou nun desastre e os plans para outras misións Voskhod foron arquivados. Nese momento, o cambio de liderado na URSS coa caída de Khrushchev fixo que Koroliov recuperase a idea de gañar aos Estados Unidos na carreira por levar un home á Lúa. Para iso deseñou o enorme foguete N1. Tamén traballou no deseño da nave Soiuz, así como dos vehículos de aterraxe suave Luna e misións non tripuladas a Marte e Venus. Porén, finou de forma inesperada antes de que puidese ver o éxito dos seus plans.