cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gatón do Bierzo
Protagonista na reconquista e repoboación
En 854 Ordoño I enviou tropas para socorrer os toledanos que se sublevaran contra Al-Hakam os que, temendo as represalias do emir, solicitaron apoio. O rei enviou unha mesnada liderada polo conde Gatón que foi derrotada despois de caer nunha emboscada, morrendo, segundo as crónicas árabes, uns oito mil cristiáns.
Posteriormente, durante ese século, repoboáronse baixo o seu mando, numerosas vilas e aldeas que ao ser ocupadas por grupos procedentes do Bierzo, conservaron nas súas toponimias o lugar de orixe.
Na bisbarra de La Cepeda encóntrase o pobo de Villagatón, que como o seu nome indica aloxou o Pazo do Conde Gatón. Non se conserva na actualidade o devandito edificio, pero si aínda a rúa que o albergou, hoxe chamada Rúa do Pazo.
Matrimonio e descendencia
Casou con Exilona (tamén chamada Exilo), nacendo catro fillos deste matrimonio :
José Meis Martínez
José Meis Martínez, nado en Sanxenxo o 2 de setembro de 1890 e finado en Pontevedra o 27 de xullo de 1937, foi un mestre e político galego.
Traxectoria
Foi mestre de Cobres (1917-1928). Na República foi mestre en Lourizán e permutou a súa praza co mestre de Seixo en 1935. Afiliado á UGT e membro da directiva da Casa del Maestro de Pontevedra, foi un dos creadores das Xuventudes Socialistas na parroquia de Seixo. Foi secretario de propaganda da Asocición de Trabajadores de la Enseñanza de Vigo. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido. Xulgado en consello de guerra en Pontevedra por rebelión militar o 12 de maio de 1937 con José Gallego Nogueira, Agustín Sanjuán Sansinenea, José Mejuto Bernárdez, Antonio Fernández Fernández, Gumersindo Gastiasoro, Germán Chapela Leiro e Ángel Martínez Fandiño, foi condenado a pena de morte. Foi executado na Caeira (Poio) con José Gallego, José Mejuto e Antonio Fernández o 27 de xullo de 1937. En decembro de 1939 abríronlle expediente por responsabilidades políticas.
Thierry Jonquet
Thierry Jonquet, nado en París o 19 de xaneiro de 1954 e finado na mesma cidade o 9 de agosto de 2009, foi un escritor francés de novela negra, sátiras políticas e sociais. Unha das súas novelas, Mygale, foi pasada ao cinema por Pedro Almodóvar, co título La piel que habito en 2011.
Ten asinado libros cos pseudónimos de Martin Eden, Ramon Mercader, Phil Athur e '''Vince-C. Aymin-Pluzin'''.
Tivo unha infancia marcada polo cinema. Fixo a secundaria no liceo parisiense Charlemagne, e despois estudou filosofía na Universidade de Créteil e máis tarde terapia ocupacional. Logo dedicouse á xeriatría, e ante esa situación de morte omnipresente, comezou a escribir para informar dese horror e para renderlle homenaxe a un pensionista amigo seu. Deixou a xeriatría e fíxose profesor.
Foi ademais membro da Liga Comunista Revolucionaria.
Lignina
miniatura|dereita|350 px|Lignina. [[Número CAS: 9005-53-2.]] A lignina é un composto químico polimérico moi complexo obtido normalmente da madeira, e parte integral da parede celular secundaria das plantas e algunhas algas. A madeira pode entenderse quimicamente como formada por fibras de celulosa (e outros polisacáridos) embebidas nunha matriz de lignina. O termo lignina foi introducido en 1819 por de Candolle e procede da palabra latina lignum, que significa madeira. É un dos polímeros orgánicos máis abundantes, só superado pola celulosa, e contén o 30% do carbono orgánico non fósil, e constitúe dun cuarto a un terzo da masa seca da madeira. Como biopolímero, a lignina é rara debido á súa heteroxeneidade e falta dunha estrutura primaria definida. Non é un carbohidrato, a diferenza doutros compoñentes da parede celular. A súa función máis importante é dar sostén á planta ao fortalecer a madeira (xilema) das árbores, dándolles resistencia á compresión.
A produción industrial global de lignina illada é de arredor de 1,1 millóns de toneladas ao ano e utilízase en forma de lignosulfonato hidrosoluble como dispersante, aglutinante e adhesivo na construción, minaría, alimentación animal ou agricultura.
Funcións biolóxicas
A lignina enche os espazos que hai na parede celular entre as fibras de celulosa, hemicelulosa, e pectina, especialmente nas traqueidas, esclereidas e elementos dos vasos do xilema. Está unida covalentemente á hemicelulosa e, por tanto, forma unha rede de enlaces cos polisacáridos da planta, dándolle resistencia mecánica á parede celular e a toda a planta. O proceso de impregnación da parede celular destas células de lignina chámase lignificación. É especialmente abundante na madeira resistente á compresión e escasa na resistente á tensión.
A lignina xoga un importante papel na condución de auga nos talos da planta. O compoñente polisacárido da parede celular da planta é moi hidrofílico e permeable á auga, entanto que a lignina é máis hidrofóbica. A rede de enlaces entre os polisacátridos e a lignina é un obstáculo para a absorción de auga na parede celular. Deste xeito, a lignina fai posible que o tecido vascular das plantas conduza a auga eficientemente (a auga non sae dos vasos condutores doadamente). A lignina está presente en todas as plantas vasculares, pero non nas briófitas, o que apoia a idea de que a misión orixinal da lignina era só o transporte de auga. Porén, está presente tamén nas algas vermellas, o que parece suxerir que o antepasado común de plantas e algas vermellas tamén podía sintetizar lignina. Isto suxeriría que a súa función orixinal era estrutural; e desempeña esta función na alga vermella Calliarthron, na que soporta as unións entre os segmentos calcificados.
Función ecolóxica
A lignina xoga un papel significativo no ciclo do carbono, xa que secuestra o carbono atmosférico nos tecidos vivos da vexetación leñosa. A lignina é un dos compoñentes da vexetación morta que se descompoñen máis lentamente, contribuíndo cunha importante fracción do material que se converte en humus ao se descompoñer. O humus do solo, en xeral, incrementa a produtividade fotosintética da comunidade de plantas a medida que o lugar onde crecen sofre a transición de solo de minerais alterados a un solo máis complexo de fases posteriores da sucesión ecolóxica, ao causar un incremento da capacidade de cambio catiónico do solo e aumentar a capacidade de retención de humidade.
Estrutura
miniatura|200px|Fig. 1: Exemplo de posible estrutura da lignina. miniatura|200px|Fig. 2: Pequena porción dun polímero de lignina. miniatura|200px|Fig. 3: Os tres monolignois comúns: [[alcohol paracumarílico (1), alcohol coniferílico (2) e alcohol sinapílico (3)]] miniatura|200px|Fig. 4: Polimerización do [[alcohol coniferílico para formar lignina. A reacción ten dúas rutas alternativas catalizadas por dous encimas oxidativos diferentes, peroxidases ou oxidases.]]
A lignina é unha macromolécula racémica reticular cunha masa molecular superior a 10.000 daltons. É relativamente hidrofóbica e de natureza aromática. O grao de polimerización que ten na natureza é difícil de medir, xa que se fragmenta durante a súa extracción e a molécula consta de varios tipos de subestruturas que parecen repetirse dunha maneira caótica. Describíronse diferentes tipos de lignina dependendo do medio utilizado para o seu illamento.
Hai tres monómeros de monolignol, que están metoxilados en distintos graos: o alcohol p-cumarílico, alcohol coniferílico, e alcohol sinapílico (Figure 3). Estes lignois son incorporados á lignina en forma dos fenilpropanoides p-hidroxifenil (H), guaiacil (G), e siringal (S), respectivamente. As ximnospermas teñen unha lignina que consiste case enteiramente en guaiacil, con pequenas cantidades de p-hidroxifenil. A das anxiospermas dicotiledóneas é xeralmente unha mestura de guaiacil e siringal (con pouco p-hidroxifenil), e a das monocotiledóneas é unha mestura dos tres. Todas as ligninas teñen pequenas cantidades de monolignois incompletos ou modificados, e abundan outros monómeros en plantas non leñosas.
A tioglicólise é unha técnica analítica para a cuantificación da lignina. A estrutura da lignina pode tamén estudarse por simulaciñon computacional.
Biosíntese
A biosíntese de lignina (Figure 4) empeza no citosol coa síntese de monolignois glicosilados a partir do aminoácido fenilalanina. Estas primeiras reaccións son compartidas coa vía dos fenilpropanoides. A glicosa unida á molécula fai que esta sexa hidrosoluble e menos tóxica. Unha vez transportada a tavés da membrana plasmática ao apoplasto, a glicosa é retirada da molécula e a polimerización pode comezar. Boa parte do seu anabolismo non se coñece mesmo despois dun século de estudos.
Biodegradación
A biodegradación da lignina orixinaría a destrución da madeira, especialmente nas construcións de madeira, pero non é doada. Porén, a biodegradación da lignina é un prerrequisito para o procesamenteo de biofuel a partir de materia prima vexetal. Os modos actuais de procesamento orixinan algúns residuos problemáticos despois de procesar os contidos dixeribles ou degradables. A mellora dos modos de degradación da lignina faría que a produción fose máis eficiente.
A lignina é indixerible polos encimas animais, pero algúns fungos (como Polyporus squamosus) e bacterias poden secretar ligninases (tamén chamadas lignases) que poden degradar o polímero. Os detalles da biodegradación non se coñecen. A vía utilizada depende do tipo de pudrición da madeira realizada polos fungos. Os encimas implicados poden empregar radicais libres para as reaccións de despolimerización. Encimas lignolíticos ben coñecidos son a manganeso peroxidase, lignina peroxidase e celobiosa deshidroxenase. Ademais, debido aos seus enlaces cruzados cos outros compoñentes da parede celular, a lignina minimiza a accesibilidade da celulosa e hemicelulosa aos encimas microbianos. Por tanto, en xeral a lignina está asociada coa redución da dixestibilidade do conxunto da biomasa vexetal, o cal axuda a defender as plantas contra patóxenos e pragas.
A degradación da lignina fana fungos e bacterias. A lignina peroxidase (ou "ligninase", con número EC 1.14.99) é unha hemoproteína do fungo Phanerochaete chrysosporium  que presenta varias reaccións de degradación da lignina, todas dependentes do peróxido de hidróxeno para poder incorporar osíxeno molecular nos produtos de reacción. Hai tamén outros encimas microbianos que se cre están envolvidos na biodegradación da lignina, como a manganeso peroxidase, laccase, e celobiosa deshidroxenase.
Os compostos relacionados coa lignina poden ser posteriormente procesados polas bacterias. Por exemplo, a bacteria aeróbica gramnegativa do solo Sphingomonas paucimobilis pode degradar os compostos químicos bifenilo relacionados coa lignina.
Pirólise
A pirólise da lignina durante a combustión da madeira ou na produción de carbón vexetal orixina varios produtos, dos cales os máis característicos son os metoxi fenois. Entre estes os máis importantes son o guaiacol e o siringol e os seus derivados; a súa presenza pode utilizarse para rastrexar unha fonte de fume procedente dun lume no que arde madeira. En cociña, a lignina da madeira con que se cociñan certos alimentos é unha fonte importante destes dous compostos, que lle dan os aromas e sabores característicos aos alimentos afumados, como as barbacoas.
Importancia económica
miniatura|dereita|Medallón feito con Arboform, unha substancia similar ao plástico obtida da lignina. A madeira moi lignificada ten unha gran duración e é unha boa materia prima para moitas aplicacións. É tamén un excelente combustible, xa que a lignina produce máis enerxía ao arder cá celulosa. A polpa de madeira de alto rendemento ou mecánica utilizada para facer papel de prensa contén a maioría da lignina presente inicialmente na madeira. Esta lignina é a responsable de que o papel de periódico se poña amarelo co tempo. A lignina debe ser retirada da polpa de madeira antes de producir a partir dela papel branqueado de alta calidade.
No proceso do sulfito para facer polpa de madeira, a lignina é eliminada da polpa como sulfonatos. Estes lignosulfonatos teñen varias aplicacións:
A lignina eliminada polo proceso kraft (método do sulfato) xeralmente se queima para ser utilizada como combustible, fornecendo enerxía para mover o muíño para facer polpa e os procesos asociados.
Máis recentemente, a lignina extraída de salgueiros arbustivos foi utilizada con éxito para producir escuma de poliuretano expandido.
En 1998, a compaía alemá Tecnaro desenvolveu un proceso para converter a lignina nunha substancia chamada Arboform, a cal se comporta de xeito idéntico ao plástico para a inxección en moldes. Por tanto, pode utilizarse en moitas aplicacións en substitución do plástico, e cando o material sexa desbotado pode simplemente queimarse como se fose madeira.
Mamíferos
Os mamíferos (en Mammalia) son unha clase de amniotas que se caracterizan pola súa homeotermia. Distínguénse doutros amniotas, como o son os réptiles e as aves, pola mandíbula inferior formada por un único óso, o maxilar inferior (tamén chamado dentario), por presentaren tres ósos medios na cadea de ósos do oído, por teren os dentes moi especializados, pola presenza dun padal secundario, pola de pelaxe, un olfacto moi desenvolvido, polo seu neocórtex e pola produción de leite das femias para alimentar as súas crías. O cerebro dos mamíferos regula a temperatura corporal e o sistema circulatorio, incluído o corazón. Os mamíferos abranguen os animais máis grandes do planeta, as baleas rorcuais, así como os máis intelixentes ou con maior capacidade cognitiva; como son os elefantes, algúns primates e cetáceos. Anatomicamente, o corpo é de catro patas adaptadas aos medios terrestres, mais algúns mamíferos están adaptados á vida mariña, arbórea, no aire ou sobre dúas pernas. O grupo máis grande de mamíferos, os placentarios teñen placenta e alimentan as crias despois do remate do empreñe. O tamaño dos mamíferos vai de tan só 30 ou 40 milímetros a 33 metros de longo.
A ciencia que estuda os mamíferos denomínase terioloxía.
Os mamíferos apareceron a finais do Triásico, hai uns 210 millóns de anos. Abranguen aproximadamente 5 400 especies, entre as que está o ser humano.
Características
A principal característica, que alude ó nome da clase, é a presenza de glándulas mamarias nas femias de tódalas especies. Estas glándulas segregan leite para alimentar as crías durante os seus primeiros meses de vida.
Outros caracteres son a simplificación esquelética do cranio e da mandíbula inferior (un só óso, chamado dentario) con dentes moi especializados, a presenza dun padal secundario, a aparición dos cóndilos occipitais para a articulación do cranio coa columna vertebral, a cadea de osiños do oído, que permiten a transmisión do son, un olfacto moi desenvolvido, a maior complexidade do cerebro, a aparición dun diafragma muscular para separar a cavidade torácica da abdominal, e para rematar, o revestimento de pelos que presenta toda a superficie do corpo.
Pel
esquerda|miniatura|[[Pel humana.]] A pel, xeralmente espesa, está formada por unha capa exterior ou epiderme, unha capa profunda ou derme e un estrato subcutáneo repleto de graxa que lle serve de protección contra as perdas de calor, xa que os mamíferos son animais homeotermos.
Na pel, ademais dos pelos, implántanse as glándulas mamarias e as glándulas sudoríparas, que segregan, a través de poros da epiderme, un líquido composto por substancias tóxicas para o organismo (suor).
Outras formacións cutáneas de natureza córnea que presentan os mamíferos son as unllas, cornos e o pico (no caso do ornitorrinco).
Aparello locomotor
O aparello locomotor é o conxunto de sistemas e tecidos que posibilitan o mantemento do corpo do animal e o seu movemento. Está formado polo sistema óseo, o sistema muscular e o sistema articular.
Sistema óseo
Ademais existen outras formacións óseas como o óso hioide (sostén da lingua), os ósos do oído medio, o baculum dalgúns carnívoros e mesmo os ósos cardíacos dalgúns bóvidos nos que osifica a cartilaxe cardíaca.
Aparello dixestivo
miniatura|dereita|[[Aparello dixestivo]] Está formado por unha boca, con dentes, beizos e lingua, na cal desembocan as glándulas salivais; unha farinxe curta; un esófago que atravesa o diafragma; un estómago en forma de saco e no que desembocan as glándulas gástricas; un intestino delgado moi longo, dividido en tres partes (duodeno, xexuno e íleo) e no que se produce parte da absorción da substancias alimenticias, e un intestino terminal, que comprende o cego (moi desenvolvido en herbívoros), o groso e o recto, que desemboca ao exterior polo ano.
Ademais existen unha serie de glándulas anexas, entre as que hai que destacar o fígado, moi voluminoso e provisto dunha vesícula biliar, e o páncreas, que verte a súa secreción no duodeno.
Aparello respiratorio
miniatura|esquerda|[[Aparello respiratorio]] A respiración é de tipo pulmonar e lévase a cabo por dous pulmóns, libres na cavidade pleural, e que se ramifican en bronquios, bronquíolos e alvéolos pulmonares.
Aparello circulatorio
miniatura|dereita|[[Aparello circulatorio, carótide]] A circulación é dobre e completa. O corazón está dividido en dúas aurículas e dous ventrículos, levando a parte dereita sangue venoso e a esquerda arterial. Ademais, existe unha complicada rede de vasos venosos e arteriais que chegan a tódalas partes do organismo.
Ademais da circulación sanguínea, nos mamíferos existe unha abundante rede linfática.
Sistema nervioso
O encéfalo acada un gran tamaño, estando particularmente desenvolvidos os hemisferios cerebrais. O cerebelo tamén aumenta de tamaño con respecto aos outros grupos de vertebrados.
A actividade psíquica é moito maior que no resto dos animais e nas formas máis evolucionada aprécianse trazos de memoria e, ás veces, de intelixencia.
Reprodución
O desenvolvemento do embrión vai acompañado da formación dunha serie de anexos embrionarios, como son o corion, amnio, alantoide e o saco vitelino. As peluxes do corion, xunto co alantoide, únense á parede do útero e dan lugar á placenta. Esta permanece unida ao embrión polo cordón umbilical, e é a través del por onde pasan a substancias nutritivas da nai ao feto e as substancias de refugo do feto á nai.
O período de xestación e o número de crías por camada varían moito segundo os grupos. Normalmente, canto maior é o tamaño do animal, máis longo é o período de xestación e menor o número de crías. A maior parte dos mamíferos proporcionan aos seus fillos coidados paternais.
Comunicación e vocalización
miniatura|O [[Chlorocebus pygerythrus|mono verde usa polo menos catro chamadas de alarma distintas para diferentes depredadores.]] esquerda|miniatura|[[Candorca chamando e ocasionalmente emitindo algún son de ecolocación.]] Moitos mamíferos comunícanse por vocalización. A comunicación vocal serve para moitos propósitos, por exemplo nos rituais de aparellamento, como sinal de alarma, para indicar fontes de comida, e por razóns sociais. Os machos chaman frecuentemente para atraer ás femias e para advertir a outros machos, como fan os leóns e os cervos cos seus ruxidos. Os cantos do xibardo deben de ser sinais ás femias; tendo diferentes dialectos en distintas rexións do océano. As vocalizacións sociais inclúen as chamadas territoriais dos xibóns, e o uso da frecuencia por parte dos morcegos de nariz laceolada para distinguirse doutros grupos. O mono verde dá distintos tipos de alarma para, polo menos, catro tipos diferentes de depredadores, e a reacción doutros monos varía de acordo á chamada. Por exemplo, se o sinal de alarma e dunha pitón, os monos soben ás árbores, mentres que se a alarma é dunha aguia, fai que o mono busque un lugar no chan onde agocharse. Dun xeito similar, os cans das pradeiras teñen un complexo sistema de chamadas que indican o tipo, o tamaño e a velocidade de aproximación dun depredador. Os elefantes comunícanse socialmente mediante unha ampla variedade de sons que inclúen bufidos, berros, sons de trompa, ruxidos e murmurios. Algúns destes últimos son chamadas infrasónicas, por debaixo do rango audible dos humanos, e poden ser oídas por outros elefantes a máis de 10 km nas horas próximas ao amencer e ó solpor.
Clasificación dos mamíferos
Os primeiros mamíferos apareceron na Terra a finais do período Triásico, hai uns 210 millóns de anos, e desenvolvéronse durante a era Terciaria. Nos máis primitivos aínda se atopan afinidades cos réptiles.
Taxonomía
Os mamíferos viventes na actualidade pódense agrupar en dúas subclases principais:
Ordes
Segundo a obra máis aceptada actualmente polos teriólogos, o Mammal Species of the World, a clase comprende as seguintes ordes:
Modernos investigadores, como Montgelard, Catzeflis e Douzery, en 1997, reunen nun clado, o dos Cetartiodactyla, as clásicas ordes dos Cetacea e os Artiodactyla. Véxase tamén Euungulata.
O World Register of Marine Species dálle aos Cetartiodactyla a categoría de orde, polo que habería que considerar aos cetáceos e aos artiodáctilos como subordes.
Pola súa parte, a Animal Diversity Web outorga a este grupo a categoría de superorde, incluído as ordes de cetáceos e artiodáctilos.
Relacións filoxenéticas
,_______ Morganucodonta + | __|  ,___ Prototheria _____  Monotremata |  |   |___|___ Multituberculata + |      |             ,__ Metatheria |___ Theria___| |__ Eutheria
Árbore filoxenética
Cladograma, con mamíferos, grupo Mammalia, como principal.
Evolución dos mamíferos
miniatura|esquerda|Restauración dun [[Procynosuchus, un membro do grupo dos cinodontos, e que inclúe aos antecesores dos mamíferos]] A evolución dos mamíferos pasou por moitos puntos dende a aparición dos seus devanceiros sinápsidos no período de finais do Carbonífero. A metade do Triásico aparecen moitas especiesde sinápsidos que semellan mamíferos. A liña que dá lugar aos mamíferos de hoxe en día escíndese no Xurásico; unha liña que inclúe a Dryolestes, que é máis próximo as actuais placentarios e marsupiais ca aos monotremas, así como a Ambondro, máis achegado aos monotremas. A continuación as liñas de eutheria e metatheria sepáranse. Destas, os metaterios serán os animais máis achegados aos actuais marsupiais mentres que os eutheria son os máis achegados aos placentarios. Xa que Juramaia, o eutherio máis recente coñecido, viviu hai 160 millóns de anos no Xurásico, esta diverxencia debeu ter ocorrido nese período.
O evento de extinción do Cretáceo-Paleoxeno provocou a extinción de todos os dinosauros non aviarios (os paxaros son unha liña que xorde dos dinosauros e a única hoxe en día viva) e é nese momento cando grupos de mamíferos, placentarios e marsupiais diversificáronse ocupando novos nichos ecolóxicos durante o Paleoxeno e o Neoxeno. Ao final deste período están xa presentes todas as ordes de mamíferos modernos.
Os mamíferos son os únicos sinápsidos que actualmente persisten A liña de sinápsidos diverxeu da liña dos saurópidos no final do Carbonífero, hai entre 320 e 31 millóns de anos atrás. Os sauropidos son hoxe os réptiles e aves xunto con outros animais extintos máis achegado aos mamíferos. Isto non inclúe aos mamíferos semellantes a réptiles, un grupo máis achegado aos mamíferos.
Ao longo do Permiano, os sinápsidos eran principalmente carnívoros mais con varios herbívoros relevantes. No período do Triásico un grupo anterioremente non dos principais, os arcosauro, convertéronse nos vertebrados dominantes. Os mammaliaformes apareceron durante este período; cun olfacto moi sensible e cun cerebro máis desenvolto, introducíronse en nichos nocturnos e grazas a isto expuxéronse menos a predación de arcosauros. O estilo de vida nocturno puido ter contribuído a trazos característicos principais dos mamíferos como seren endotérmicos e ter pelo. Mais adiante no Mesozoico, despois de que os dinosauros terópodos desprazaran aos rauisuchianos como os carnívoros dominantes, os mamíferos conquistaron novos nichos. Como caso disto, algúns fixéronse actuáticos, algúns voadores e incluso outros chegaron a se alimentar de dinosauros xuvenís.
A maior parte das mostras da evolución dos mamíferos básase en xacementos de fósiles. Aínda que as gándulas mamais son unha característica fundamental dos mamíferos modernos, pouco se sabe acerca da evolución da lactación. Isto débese a que sendo un tecido brando non se conserva no rexístro fósil. Moita da evolución dos mamíferos céntrase, pola contra, na forma dos dentes e nas partes máis duras do corpo de tetrápodos.
Anano (Terra Media)
150px|miniatura|dereita|Debuxo dun anano típico Os ananos da Terra Media son seres que aparecen nas novelas de J. R. R. Tolkien. Trátase dunha raza de seres que se caracteriza principalmente por medir arredor dun metro e ser grandes canteiros, así como valorosos guerreiros.
Os ananos ou Khazâd, como se denominaban a si mesmos, tamén eran chamados Naugrim (O pobo Minguado) ou incluso Gonnhirrim (Mestres da pedra) en Sindarin, a lingua dos Elfos Grises.
Características
Como o seu nome indica, son máis baixos que os humanos, cunha altura de entre 120 e 150 centímetros. Pese a iso, son robustos e máis fortes e recios que o resto das razas. Todos teñen barba, tanto homes como mulleres, e cortárllela é a maior vergonza e ofensa que se lles pode facer.
O seu carácter é teimudo e persistente e son ademais a raza máis traballadora da obra de Tolkien. Son valentes no combate e a súa vontade e orgullo fan que rara vez sexan enganados ou corrompidos polo mal, nin sequera mediante os Aneis de Poder. Se ben é certo que nalgún momento o seu orgullo se volveu contra eles, isto é algo que lles sucedeu a tódalas razas nun momento ou outro.
As súas habilidades baséanse no dominio dos metais e das xemas, que non foron superadas por ninguén que non fose Aulë e os seus máis achegados alumnos. Asemade, a súa capacidade mineira e na arquitectura non teñen igual na Terra Media.
Is This It
Is This It é o primeiro álbum de estudio da banda estadounidense de indie rock The Strokes. Producido por Gordon Raphael, o álbum foi lanzado por primeira vez o 30 de xullo de 2001, na Australia, pola RCA Records. O álbum entrou na lista da UK Albums Chart no segundo posto e atinxiu o 33º posto nos EUA pola Billboard 200, chegando a conseguir o disco de platino en varios mercados. Os temas "Hard to Explain", "Last Nite", e "Someday" forob lanzadas como singles.
The Strokes esforzáronse para conquistar un rock máis simple que non fose tan reforzado polos efectos de estudio. Traballando a partir do EP de 2001, The Modern Age, os membros da banda moldearon as composicións en gran parte a través de gravacións ao vivo durante as sesións no estudio, mentres o compositor Julian Casablancas continuaba a detallar a vida e as relacións entre a xuventude urbana nas súas letras. Despois da finalización de Is This It, os compoñentes de The Strokes embarcáronse nunha xira mundial para promocionar o álbum mesmo antes do lanzamento. A fotografía da portada do álbum causou polémica por ser sexualmente explícita e foi substituída nos mercados dos Estados Unidos. A lista de temas na versión estadounidense tamén foi alterada debido aos ataques terroristas do 11 de setembro.
Promovido pola prensa musical como un álbum cun son influenciado pola música pop, The Strokes gañou a aclamación da crítica e atención comercial. Is This It foi eloxiado polo seu carisma e ritmo, e mesmo destacando que ten referencias das bandas de garage rock dos anos 70. O álbum foi e aínda é considerado como crucial na formación das outras bandas de música alternativa e da industria musical do século XXI. Foi considerado por diversas publicacións como o álbum máis importante dos anos 2000 e entre os mellores de todos os tempos. Is This It foi listada como unha das 50 gravacións máis importantes da década polo programa All Songs Considered da emisora estadounidense National Public Radio. A páxina web Rockfeedback situouno no posto 8 da súa lista dos mellores álbums da década.
Lista de temas
Todas as cancións foron escritas por Julian Casablancas e compostas por The Strokes.
Duración: 36:28
Short Sunderland
O Short Sunderland foi un hidroavión británico empregado para misións de bombardeo e patrulla marítima desenvolvido para a Royal Air Force por Short Brothers. Toma o seu nome da cidade e porto de Sunderland, no nordeste de Inglaterra.
Baseado en parte no hidroavión S.23 Empire, o principal avión de Imperial Airways, o S.25 foi amplamente redeseñado para o servizo militar. Foi un dos máis potentes e máis usados hidroavións da segunda guerra mundial, e estivo involucrado na loita contra a ameaza dos U-boats alemáns na Batalla do Atlántico. Os Sunderlands da RAF tamén estiveron en servizo na Guerra de Corea e retiráronse en 1959. Este avión permaneceu en activo na Royal New Zealand Air Force (RNZAF) ata 1967. Os Sunderlands convertidos para o uso civil, coñecidos como Short Sandringhams, continuaron operando ata 1974.
5ª edición dos Premios Mestre Mateo
250px|miniatura|[[Teatro Colón da Coruña.]] A 5ª edición dos Premios Mestre Mateo galardoou as producións audiovisuais de Galicia de 2006 celebrouse o 9 de maio de 2007. Durante a cerimonia, a Academia Galega do Audiovisual presentou os Premios Mestre Mateo en 25 categorías. A cerimonia celebrouse no Teatro Colón da Coruña e os presentadores da gala foron os actores Manuel Manquiña e Antonio Durán "Morris". . A produción Un franco, 14 pesetas, foi a produción máis votada.
Premios
miniatura|150px|[[Carlos Iglesias, mellor director.]] miniatura|150px|[[Miguelanxo Prado, mellor director.]] miniatura|dereita|150px|[[Luís Tosar, mellor actor.]] miniatura|dereita|150px|[[Isabel Blanco, mellor actriz.]] miniatura|150px|[[Antonio Durán "Morris", mellor actor secundario.]] miniatura|150px|[[Rosa Álvarez, mellor actriz secundaria.]] miniatura|dereita|150px|[[Paco Lodeiro, mellor comunicador.]] Entregáronse un total de 25 premios en distintas categorías, entre as 107 obras e profesionais nomeados. O gran gañador desta edición foi o filme Un franco, 14 pesetas, que acaparou 6 premios das 15 categorías ás que estaba nomeado. A segunda candidata en número de nomeamentos foi o filme de animación De profundis, que finalmente obtería 3 galardóns.
Os gañadores son os que aparecen en primeiro lugar e destacados en letra grosa.
Baloncesto León
O Club Baloncesto León foi un club de baloncesto profesional español con sede na cidade de León, Castela e León. Fundado o 20 de maio de 1981, chegou a competir once temporadas na Liga ACB, máxima categoría do baloncesto español. Despois da temporada 2011–12, na que o equipo xogou na Liga LEB, o equipo anunciou a súa desaparición debido á débedas económicas.
Historia
O Baloncesto León foi fundado por José Antonio Moirón García, Enrique Emperador Marcos, Juan Carlos Rodríguez Villanueva, Lisardo Mourelo González e Alberto Sobrín Martínez en León o 20 de maio de 1981. Comezou a xogar na Terceira División, cuarta categoría do baloncesto español, baixo a dirección de Pepe Estrada. En 1981, o equipo ascendeu á seguinte categoría, a Segunda División. En 1983 o equipo ficha a Antonio Garrido Martínez, que exercería tanto de xogador, o primeiro ano, como de adestrador, os tres seguintes, durante os cales conseguiu o ascenso á Primeira B. En 1987 chegaría ao banco José Clavijo e, ao ano seguinte, Mariano Parra. Este último foi cesado a metade da temporada 1988−1989, chegando ao club ao daquela adestrador do Cajapalencia Gustavo Aranzana.
Baixo o mando de Aranzana o equipo logrou a permanencia na temporada 1988−1989 e o ascenso á Liga ACB na seguinte da man de Xavi Fernández. Durante a era de Aranzana no banco, o club conseguiu os seus maiores éxitos, acadando o sexto posto na máxima categoría en 1991−1992 e 1992−1993. Tamén participou o club en 1993 e 1994 na Copa Korać, chegando na primeira das veces aos cuartos de final. En 1994 mudan varias cousas o club. Por un lado, as cores do uniforme pasan do amarelo e verde ao vermello. Por outro lado, Xavi Fernández é traspasado ao FC Barcelona. En 1997 o club volve a finalizar en sexto lugar. Porén, é o ano no que Aranzana deixa o equipo. Como substituto chegaría Eduard Torres. Despois de dous anos tomaría o relevo José Luis Oliete, adestrador co cal o club baixa á Liga LEB no ano 2000.
Entre 2000 e 2005 pasaron tres adestradores polo banco leonés, liderando sucesivos proxectos para acadar o ascenso. Con todo, o club está a piques de desaparecer en decembro de 2003 por problemas coa seguridade social. Porén, foi salvado pola compra da metade do seu accionariado por un grupo de construtores leoneses (AGELCO). En verano de 2005 a directiva decide traer de volta a Gustavo Aranzana. Debido á súa gran fama en León, conseguiu aumentar considerabelmente o número de seareiros que asistían aos xogos. Na súa segunda temporada o club consegue o obxectivo de regresar á ACB após vencer ao CAI Zaragoza por 3 a 2 nas semifinais da Liga LEB. A temporada 2007−2008 supoñía a volta á elite despois de sete anos. Con todo, ao final de temporada o León descende de novo á LEB.
Tras varios ano en LEB, durante a temporada 2011−2012 os resultados do equipo non foron os esperados. De feito, durante na metade da temporada o club rolda os postos de descenso. Porén, tras unha notábel mellora na parte final da campaña, o equipo consegue a salvación. Esta salvación que chegou no plano deportivo, con todo, complicouse no institucional. Cunha débeda arrastrada do último ascenso a ACB de 1 millón de euros máis outro millón dun crédito, o futuro do club era complicado. Así, a pesar de celebrarse unha numerosa manifestación convocada por dúas webs deportivas locais, o Concello de León decidiu rendirse e o 5 de xullo de 2012 anunciouse en rolda de prensa que o club entraría en concurso de acredores dando así fin a máis de 30 anos de historia.
Patrocinios
Por motivos de patrocinio, o club tivo diversos nomes ao longo da súa historia:
Adestradores
A seguinte é unha lista dos adestradores do Baloncesto León ao longo da súa historia.
Palmarés
Copa Príncipe Copa Castela e León
Greg Smith
Gregory "Greg" Smith, nado o 8 de xaneiro de 1991 en Vallejo, California, é un xogador profesional de baloncesto estadounidense actualmente axente libre. Con 2,08 metros de altura, pode xogar nas posicións de pivote e ala-pivote.
Profesional
Smith non foi elixido no Draft da NBA de 2011, e asinou cos Houston Rockets no ano 2012 coma axente libre. O 10 de abril de 2014, foi cortado polos Rockets.
Edmontosaurus
Edmontosaurus ("lagarto de Edmonton") é un xénero extinto coñecido por dúas especies de dinosauros ornitópodos hadrosáuridos, que viviron a finais do período Cretáceo, hai aproximadamente 73 e 66 millóns de anos, entre o Campaniano e o Maastrichtiano, no que hoxe é América do Norte. Edmontosaurus é un dos máis grandes entre os hadrosáuridos, chegando a medir arredor de 13 metros de longo e a pesar 4 toneladas. Contén dúas especies coñecidas, Edmontosaurus regalis e Edmontosaurus annectens. Atopáronse fósiles de E. regalis en rochas do oeste de América do Norte que datan de fins do Campaniano hai 73 millóns de anos, mentres que as de E. annectens atopáronse na mesma rexión xeográfica, pero en rochas que datan de finais do Maastrichtiano, hai 66 millóns de anos. Edmontosaurus foi un dos últimos dinosauros non aviarios, e viviu xunto a dinosauros como Triceratops, Tyrannosaurus e Pachycephalosaurus pouco antes da extinción masiva do Cretáceo-Paleóxeno.
Céltigos, Frades
San Xulián de Céltigos é unha parroquia que se localiza no leste do concello de Frades. Segundo o INE en 2022 tiña 106 habitantes (48 homes e 58 mulleres) distribuídos en 5 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 161 habitantes.
O Francés, Obre, Paderne
O Francés é un lugar da parroquia de Obre no concello coruñés de Paderne, na comarca de Betanzos. Segundo o IGE, en 2011 tiña 46 habitantes (22 homes e 24 mulleres).
Austvågøy
Austvågøe ou Austvågøxa é a máis ao nordés das illas máis grandes do arquipélago de Lofoten no condado de Nordland, Noruega, e sede da capital do arquipélago, Svolvær.
Atópase entre Vestfjorden e o Mar de Noruega. A illa de Vestvågøxa atópase ao suroeste e a grande illa de Hinnøxa ao nordés.
A maior parte da illa é parte do municipio de Vågan, mentres que a parte nororiental pertence ao municipio de Hadsel. A cidade principal na illa é Svolvær. Austvågøxa é popular entre os alpinistas. O famoso Trollfjord atópase na parte oriental da illa. Austvågøe está conectado pola estrada Ruta europea E10 á illa veciña de Hinnøxa no leste usando a Ponte de Raftsund e á illa de Gimsøxa no oeste usando a Ponte Gimsøystraumen.
Xeografía
A illa ten 526,7 km², ten 40 km de longo en dirección leste para oeste e 30 km delargo de norte a sur. As illas que rodean Austvågøxa inclúen Gimsøxa e Vestvågøxa ao oeste, Skrova, Litlmolla e Stormolla ao sur, Hinnøxa ao leste, e Hadseløxa ao norte.
Austvågøxa é en gran parte un macizo montañoso, con terras baixas case exclusivamente nas praias costeiras, o bordo das terras baixas ao redor da costa. A montaña máis alta da illa (e de todo Lofoten) é con 1146 m de altura Higravstinden, situada na parte oriental da illa. Svartsundtindan (1050 m), Trolltindan (1045 m), e Olsanestind (1000 m.) tamén están na parte leste, mentres que o famoso Vågakallen (942 m) se cierne sobre Henningsvær na parte suroeste
Nome
A forma nórdica antiga do nome era Vágøe. O primeiro elemento é o nome do antigo sitio da igrexa en Vågan onde se atopa a Igrexa de Vågan hoxe. O último elemento é øe que significa "illa". A palabra aust (que significa "leste") engadiuse máis tarde ao nome para diferencialo coa illa veciña de Vestvågøxa.
Prado (homónimos)
Prado pode refirirse a:
Dorra, Dorra, Antas de Ulla
Dorra é un lugar da parroquia de Dorra no concello lugués de Antas de Ulla na comarca da Ulloa. Segundo o IGE, en 2011 tiña 24 habitantes (10 homes e 14 mulleres).
Afonso II de Aragón
Tras o falecemento de seu pai Ramón Berenguer IV a comezos de agosto de 1162, Afonso II recibira a potestade rexia, pero non foi até 1164 cando a súa nai a raíña Petronila fixo a doazón do Reino no seu favor.
Foi tamén o conde Afonso I de Provenza, de 1166 a 1196,​ e o conde Alfonso I do Rosellón, de 1172 a 1196.
Nome
Fillo primoxénito de Ramón Berenguer IV o Santo, conde de Barcelona desde 1131 e, desde 1137 tamén príncipe de Aragón, e de Petronila I, raíña titular de Aragón, reinou co nome de Afonso en honor a Afonso I o Batallador, irmán do seu avó. A documentación da época confirma que desde o seu nacemiento foi designado indistintamente cos nomes de Afonso e Ramón (co que fora bautizado).
Tanto no pacto de Haxama (1158) como no seu testamento sacramental (1162), o conde de Barcelona Ramón Berenguer IV chamaba Ramón ao seu primoxénito. Á súz vez, no testamento da raíña Petronila de Aragón, a súa nai chama ao seu herdeiro Afonso, e sinala que o seu marido o chamaba Ramón. Nos dous diplomas que se coñecen asinados persoalmente polo futuro Afonso II en vida de seu pai Ramón Berenguer IV, usou «Afonso» como o seu nome; unha vez que foi rei, todos os documentos asinounos co nome de Afonso, e non se documentou ningún caso en que asinara como Ramón.
Os nomes dos dous fillos do matrimonio foron os que utilizaría a liñase da Casa de Aragón: Afonso e Pedro.
Reinado
Afonso II gobernou como rei de Aragón, conde de Barcelona e marqués de Provenza. Iglesias Costa sinala que xa se omitía o título correspondiente aos Condados de Sobrarbe e de Ribagorza. Estes eran antigos condados unidos ao Reino de Aragón en tempos de Ramiro I. Tamén se omitían xa os condados que levaban varias xeraciónes unidos ao condado de Barcelona, como os de Girona, Osona e Besalú. No século XII, as absorcións mencionadas dos condados de Cerdaña-Berga, Besalú, Rosellón e Pallars Jussá non alongan a titulación do conde, porque encaixan nun sentido hiperbólico na denominación do condado de Barcelona. Así corroborábase a obsolescencia do modelo condal, que xa só se empregaría para designar as unidades que mantiveran a súa singularidade xurisdicional respecto da casa barcelonesa, é dicir, Empúries, Urgell e Pallars Sobirá.
miniatura|esquerda|Afonso II e a súa esposa Sancha de Castela presidindo o Consello Real. (Miniatura de finais do [[século XII).]]
A Cabeza da Vaca, O Freixo, As Pontes de García Rodríguez
A Cabeza da Vaca é un lugar da parroquia do Freixo no concello coruñés das Pontes de García Rodríguez na comarca do Eume. Segundo datos do INE, no ano 2014 estaba despoboado.
Afonso II de Aragón
Reinado
Incorporou ao seu reino as terras occitanas de Provenza, o Condado do Rosellón e o de Pallars Jussá.
Asinou con seu cuñado, o rei castelán Afonso VIII, o tratado de Cazola en 1179. Pero anos máis tarde e mediante o tratado de Huesca (1191), aliouse cos monarcas de León, Portugal e Navarra contra a hexemonía castelá.
Afonso foi moi apreciado pola súa fe católica, que se concretou en moitas ofrendas ás igrexas e mosteiros, facilitou a incorporación dos monces cistercienses no val do Ebro e, nun seu acordo máis querido, en 1202, doa ao Real Monasterio de Nuestra Señora de Rueda de Sástago, na Ribera Baja del Ebro, que sería o primeiro complexo de técnica hidráulica da península Ibérica. Rematou a construción do Mosteirio de Santa Maria de Poblet (onde acabaría sendo enterrado). Loitou contra os mouros, acabando a reconquista de todo Aragón. E fixo vasalo seu ao rei musumlmán de Valencia.
Por outra parte, mantivo unhas moi boas relacións con Ricardo Corazón de León e, entre 1182 e 1183, durante a guerra na que Ricardo se opuxo ao seu irmán máis vello Henrique o Mozo, co-rei de Inglaterra con Henrique II, por Aquitania, Afonso II combateu ao lado de Ricardo.
Incorporaión do Rosellón
Xerardo II do Rosellón (1164-1172), enfermo e sen fillos, deixou o Condado en herdanza a Afonso II de Aragón, decisión tomada, segundo manifestara o conde, de acordo co consello dos seus súbditos. No seu testamento Xerardo II estableceu que o Rosellón «todo integramente o dou ao meu señor o rei dos aragoneses» pola fe depositada no seu soberano Afonso II, que foi inmediatamente recoñecido como rei en Perpiñán.
Nos círculos políticos roselloneses, ante a extinción da liñaxe condal parece que se xulgou máis conveniente unirse ao dominio real aragonés, cuxos monarcas eran descendentes directos de Vifredo o Viloso, en lugar de considerar os dereitos de Hugo III de Empúries sobre o Rosellón, pola descendencia das dinastías condais empordanesa e rosellonesa dun tronco común, o dos antigos condes de Empúries-Rosellón dos séculos IX e X, Suñer II (862-915), Gausberto (915-931) e Gausfredo I (931-991); á morte deste último, os seus fillos, Hugo I de Empúries (991-1040) e Guislaberto I do Rosellón (991-1014), repartiran o dominio recoñecéndose, porén, certos dereitos comúns sobre a totalidade do antiuo patrimonio.
Galega 100%
miniatura|300px|Cartel do selo. O selo Galega 100% identifica o leite de orixe galega para marca-la diferenza co leite foráneo. Aplícase desde o 7 de febreiro de 2011 na etiquetaxe e publicidade do leite de vaca e os produtos lácteos que se obteñan del. A maiores de identifica-la orixe do leite, garante tamén a rastrexabilidade do leite desde a granxa na que se obtivo ata que chega ó consumidor final.
Kimitoön (illa)
A illa Kimito ou Kimitoön (Kemiönsaari) é a maior das illas costeiras de Finlandia cunha superficie de 524 km². Está situada na rexión de Finlandia Propia ou Finlandia Meridional (en finés: Varsinais-Suomi e en sueco: Egentliga Finland) na provincia de Finlandia Occidental (Länsi-Suomen lääni). A illa ten unha poboación de 7.500 habitantes divididos entre dous municipios: Kimitoön e Salo, que teñen a maior parte do seu territorio no continente. A illa é bilingüe, pero a maioría é de fala sueca.
Galega 100%
Só poderán usar este selo aqueles operadores certificados polo Laboratorio Interprofesional Galego da Análise do Leite (LIGAL), única entidade certificadora da marca. O LIGAL analiza os parámetros da produción diaria do leite.
A primeira empresa en adherirse a este sistema de calidade foi Feiraco, coa súa marca propia e maila de Unicla.
Afonso II de Aragón
Incorporaión do Rosellón
Contando, pois, co apoio da aristocracia local, en 1173, despois de morto Xerardo II, Afonso o Casto convocou unha asemblea de nobres roselloneses en Perpiñán, na que estableceu uns estatutos de paz e tregua válidos para todo o Condado do Rosellón e a diocese de Elna.
Galega 100%
Requisitos
Ha proceder de explotacións gandeiras rexistradas nun Rexistro de Calidade Diferenciada establecido polo Decreto 57/2010. Estas explotacións deben cumprir unha serie de requisitos de calidade que superan os establecidos como mínimos pola normativa europea.
Afonso II de Aragón
Labor cultural
Afonso II amparou as artes e as normas do amor cortés, e el mesmo exercitouse na poesía, e foi un poeta coñecido. Tiña fama de acoller xenerosamente aos trobadores na súa Corte e de fomentar a súa arte, e mantivo relacións con outros poetas e trobadores, da súa época, como Guilhem de Saint-Leidier, Raimbaut d'Orange, Dalfi d'Alvernha, Azalais de Porcairagues e, sobre todo, con Giraut de Bornelh, con quen compuxo un tenzón.
Consérvanse dúas pezas que se lle atribúen: unha cançó (canción trobadoressca) e un partiment (catalán), partimen en occitano) ou joc partit ("xogo partido", un dos xéneros dialogados da lírica trobadoresca), con Giraut de Bornelh. A vida trovadoresca que figura nos Cançoners, di o seguinte:
Galega 100%
Requisitos
Estas explotacións deberán:
A presenza de flora bacteriana no leite cru é algo normal pero se os recontos microbiolóxicos dan cifras altas detectan, como explicación máis plausible, condicións hixiénicas deficientes durante a muxidura ou na manipulación posterior do leite, ou tamén unha refrixeración insuficiente. Tamén é algo normal a presenza de células somáticas, fundamentalmente leucocitos ou glóbulos brancos xunto a un 1-2% de células epiteliais procedentes da descamación da glándula mamaria. Unha vaca sa pode presentar cifras de 100.000-200.000 pero valores por riba das 400.000 indican a existencia dunha mamite subclínica, e a normativa vixente prohibe a súa comercialización.
Afonso II de Aragón
Composicións
As dúas cpmposicións que se lle atribúen son:
Matrimonio e descendencia
Deste matrimonio naceron oito fillos: (ou nove, segundo outras fontes).
Morte e sepultura
Afonso II faleceu en Perpiñán o 25 de abril de 1196.
Ametista impostora
A ametista impostora (Laccaria amethystina), é un pequeno cogomelo comestíbel e de cor brillante que medra en bosques caducifolios e de coníferas. A súa cor ametista (violeta) vaise perdendo coa idade e o desgaste, o que o fai difícil de identificar, de aí o nome de impostora. O nome común compártase coa especie relacionada Laccaria laccata. Atópase nas zonas temperadas do hemisferio norte, mais tamén atopáronse nalgunhas zonas tropicais de América Central e do Sur. Recentemente a outras especies do xénero déuselle tamén o nome de impostoras. Aparece en Galiza.