cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Spacecraft Charging At High Altitudes
Características
O satélite tiña forma de cilindro de 1,7 m de diámetro e 1,8 m de alto e estabilizábase mediante xiro a 1 r.p.m. Do cilindro saían tres mastros de 3 m de long, un de 2 m e outro de 7 m, con experimentos ó longo deles. Ademais dispoñía dunha antena para medir o campo eléctrico de 101,7 m de longo. Para calibrar o control do potencial eléctrico da nave, levaba a bordo un xerador de electróns e outro de ións positivos de xenon. Os datos recollidos por SCATHA podían gardarse nunha cinta a bordo con capacidade de ata 12 horas.
Carpos
miniatura|Mapa da [[Dacia (provincia romana)|Dacia romana entre 106-271. Os carpos están representados ocupando a zona entre os ríos Siret e Prut na actual Moldavia.]] Os carpos (en latín: carpi) ou carpianos (en latín: carpiani; en grego: Καρπιανοί; romanizado: karpianoí) foron un pobo antigo que residiu nas partes orientais da actual Romanía na rexión histórica de Moldavia non máis tarde do ano 140 ata polo menos o 318. A filiación étnica dos carpos segue a ser discutida, xa que non hai evidencia directa que sobreviva nas fontes literarias antigas. Un gran número de estudosos considéranos como unha tribo dacia. Outros conéctanos con diversos grupos étnicos, incluíndo sármatas, tracios, xermanos e celtas.
Aproximadamente un século despois da primeira mención deles por Tolomeo, durante un período no que as súas relacións co Imperio Romano parecían amigables, os carpos xurdiron contra o 238 como uns dos inimigos máis persistentes dos romanos. No período 250-270 foron un compoñente importante da coalición hostil de tribos bárbaras transdanubianas que incluía elementos xermánicos e sármatas. Foron responsables dunha serie de grandes e devastadoras invasións das rexións balcánicas do imperio que case provocaron a súa desintegración na crise do século III.
No período 270-318, os emperadores romanos actuaron para eliminar a ameaza dos carpos da fronteira imperial. En 279, 297, 298-308 e 317 foron varias as derrotas inflixidas aos carpos, tras as cales varios deles foron trasladados pola forza á provincia romana de Panonia, na actual Hungría Occidental, como parte da política imperial de repoboación das provincias danubianas que foran asoladas polos bárbaros. Dado que os carpos non se mencionan nos documentos posteriores a 318, é posible que fosen eliminados en gran parte da rexión dos Cárpatos polo 318 ou, se algún quedaba, é posible que se mesturasen cos outros pobos residentes ou inmigrantes de Moldavia, como os sármatas ou os godos.
Etimoloxía do nome
Os estudosos que apoian esta derivación divídense entre os que cren que os carpos deron o seu nome á serra (é dicir, o nome significa "Montaña Carpiana") e os que afirman o contrario. Neste último caso, Carpianos podería significar simplemente "xente dos Cárpatos". Pero a semellanza entre os nomes pode ser casual, e poden derivar de diferentes raíces. Por exemplo, suxeriuse que o nome pode derivar dunha palabra raíz eslava krepu que significa "forte" ou "valente". Ademais, suxeriuse que os Cárpatos poden derivar da raíz sánscrita kar (cortar) que daría o significado de "montañas ásperas".
Algúns estudosos consideran que os seguintes pobos rexistrados noutras fontes antigas corresponden aos Carpios de Ptolomeo:
Territorio
miniatura|Carpianos nun mapa de 1467 baseado na Xeografia de [[Tolomeo]] Segundo a Xeografía de Tolomeo, os Carpi ocupaban a rexión comprendida entre o río Hieraso (Siret) e o río Porata (Prut), é dicir, o futuro Principado de Moldavia. Estaba fóra da Dacia definida polo propio Ptolomeo, cuxa fronteira oriental era o Hieraso. Ao leste dese río atopábase a que o autor chamou a Sarmacia Europea, unha vasta rexión que se estende ata Crimea, poboada predominantemente, pero de ningún xeito exclusiva, por tribos sármatas. Ptolomeo afirmou que os veciños dos carpos eran:
Porén, non é posible definir con seguridade os territorios destes grupos debido á imprecisión das fontes xeográficas antigas. Ademais, é probable que en moitas áreas, os grupos étnicos se solapasen e o mapa étnico fose unha mestura de subgrupos dispersos. Os sármatas e os bastarnas están atestiguados, tanto na literatura como na arqueoloxía, en Valaquia, Moldavia e Besarabia. É probable que cando fontes grecorromanas mencionasen conflitos cos Costobochi, Carpi ou Godos, estivesen a referirse a coalicións de diferentes grupos baixo unha tribo hexemónica.
Cultura material
esquerda|miniatura|Reprodución en xeso dun fragmento da [[Columna de Traxano na que se presenta o suicidio de Decébalo para evitar ser capturado (Museo de Historia de Romanía en Bucarest).]] Non hai dúbida entre os estudosos de que algúns asentamentos dacios en Moldavia (principalmente ao leste do Siret, con algúns na marxe oriental, incluíndo Piroboridava, en Poiana) do reinado de Decébalo (reinado 87–106) foron abandonados no 106; a maioría, probablemente, segundo Bichir, como resultado da conquista romana de Dacia. A partir deste punto, Bichir identifica dúas culturas diferentes en Moldavia, que conviven unha á beira da outra. A primeira, sedentaria, foi denominada como "dacio-cárpica" e comezou ao redor do 106 e desapareceu ao redor do 318, cando foi substituído pola "variante" Sîntana-de-Mureş da Cultura Cherniacove, común en gran parte de Europa do Leste da rexión próxima ao Mar Negro, no período 200-400. A segunda cultura, máis pequena e xeralmente asociada cos pobos nómades das estepas euroasiáticas, foi etiquetada como "sármata".
En 1976, foron identificados 117 asentamentos sedentarios, a gran maioría (89) situados ao oeste do Siret. Os seus habitantes vivían en cabanas superficiais ou lixeiramente afundidas no chan. As vivendas superficiais estaban feitas con terra batida, xeralmente rectangulares ou cadradas, que oscilaban entre os 9 m2 e os 30 m2, e contiñan só unha estancia cunha lareira de barro situada no centro. As vivendas afundidas máis numerosas eran xeralmente ovaladas ou circulares. Estes pobos sedentarios xeralmente incineraban aos mortos e, segundo Bichir, os 43 cemiterios puramente dacio-carpianos utilizaban só cremacións. As cinzas das cremacións foron, na inmensa maioría dos casos, enterradas dentro de urnas. Algunhas tumbas contiñan bens mortuorios, pero ningunha arma máis que un puñal. Os produtos mundanos incluían coitelos, chaves e unha fibela de cinto; Os obxectos de valor incluían espellos de estilo sármata, pendentes de prata, colgantes de ouro e perlas.
As tumbas nómades, por outra banda, son principalmente enterramentos atopados, en 1976, en 38 sitios de Moldavia. Atopáronse predominantemente nas chairas e raramente nos contrafortes dos Cárpatos, individualmente ou en pequenos grupos de 2 a 13 túmulos. A gran maioría destas tumbas son planas, en contraste coas tumbas de túmulos dos nómades que habitaban a rexión do Dniéster máis ao leste, aínda que hai algunhas túmulos secundarios (é dicir, que usaban túmulos preexistentes), na súa maioría datados do ano 200 en diante. As tumbas nómades sempre conteñen obxectos funerarios, a miúdo incluíndo armas e espellos gravados con tamgas (símbolos rituais ou tribais). miniatura|[[Áureo de Caracalla (198-217) da ceca de Roma. No anverso aparece, C. ANTONINVS PIVS FEL AVG, coa cabeza laureada e coiraza; no reverso, hai unha incrición (VICTORIA GERMANICA), que arrodea a unha Vitoria avanzando á dereita, cun trofeo na man esquerda sobre o ombreiro esquerdo e coroa na man dereita estendida. ]] Seis cemiterios da lista de Bichir conteñen cremacións e inhumacións. No lugar de Poieneşti, o único totalmente investigado en 1976, foron enterrados 6 adultos e 17 nenos, en contraste coas 62 cremacións atopadas. Desdes, 2 adultos e 7 nenos coa caveira alongada artificialmente. Este costume, que se consegue atar ben a caveira dun neno durante a súa etapa inicial de crecemento, asóciase aos nómades esteparios. Para Bichir, os adultos serían nómades e os nenos descendentes de matrimonios entre sedentarios e nómades. En base á proporción de tumbas sedentarias e nómades, despréndese que os sedentarios constituían a maioría da poboación de Moldavia. Nos cemiterios mixtos documentados, as fosas nómades constitúen preto do 28% do total.
A cerámica que se atopa en lugares sedentarios inclúe o tipo poroso feito a man, cerámica gris feita con rodas, cerámica vermella cocida e cerámica romana importada. Bichir describe os dous primeiros como unha continuación dacia da cerámica de La Tène, e sinala a presenza da chamada "copa dacia", unha cunca de deseño distintivo, evidencia dunha base dacia para esta cultura. Porén, admite que a cerámica tamén mostra influencia romana e sármata. Non había moedas indíxenas e as moedas romanas circulaban "intensamente" no territorio carpiano. Esta é a base de varios tesouros atopados en Moldavia (90), así como dunhas 100 moedas illadas. Non obstante, a circulación de moedas romanas parece que cesou practicamente despois do 218, xa que non hai tesouros e só se atoparon 7 moedas individuais para o período posterior ao reinado de Caracalla (reinado 211–218).
Filiación etnolingüística
Segundo a historiografía tradicional romanesa, así como varios estudosos non romaneses, os carpos eran un pobo de lingua e cultura dacia. Peter Heather, quen apoia esta opinión, suxire que o nome carpos foi adoptado como un nome colectivo para as tribos dacias libres cando adquiriron un certo grao de unificación política. a principios do século III. A pesar diso, un número significativo de estudosos discuten que os carpos fosen étnicamente dacios, pero identificáronse como sármatas, dacotracios, celtas ou mesmo protoeslavos. Isto débese ao feito de que a rexión entre os ríos Sirete e Dniéster tiña unha gran diversidade étnica durante o período imperial. Ademais das tribos citosármatas (Roxolans, Agatyrs, Bastarnas), había celtas (Tauriscos, Anartes), Tracios (Biessos) e Dacios (Tiragetes). Ademais, algúns estudosos modernos conxecturan a existencia de grupos étnicos formados in situ por orixes mixtas (pero principalmente cunha base indíxena dako/sármata, por exemplo os godos).
Hai varias probas para apoiar unha identidade dacia:
Un posible argumento contra a etnia dacia é que os emperadores romanos non usaron o título imperial vitorioso (cognomen ex virtute) Dacicus Maximus (literalmente "o maior dacio") para as vitorias sobre os carpos, senón que adoptaron o título separado de Carpicus Maximum. Este último foi presentado por Filipo, o árabe (reinado 244–249) no 247, o primeiro emperador romano que os derrotou en persoa. Tales títulos eran xeralmente etnográficos, non xeográficos (é dicir, Dacicus significa "vitorioso sobre os dacios", non "vitorioso en Dacia").
Conflito con Roma
Aínda que se rexistra que os carpos residen na rexión dacia desde polo menos 140 en diante, non se mencionan nos rexistros romanos de varias campañas en Dacia no século II. Por exemplo, no vasto e prolongado conflito romano coas tribos transdanubianas, coñecido como as Guerras Marcomanas (166–180), durante o cal a provincia de Dacia sufriu polo menos dúas invasións importantes (no 167 e no 170), só os seus veciños contóbocos son especificamente mencionados. O silencio do papel dos carpos nestes conflitos pode indicar que foron aliados romanos neste período.
Foi neste contexto de convulsión cando, a mediados século III, os carpos xurdiron como unha importante ameaza bárbara para as provincias do Baixo Danubio. Foron descritos por Xordanes como "unha raza de homes moi ansiosos por facer a guerra, e moitas veces hostís aos romanos". Rexistráronse un feixe de incursións carpias no imperio, ben sós ou en alianza cos seus veciños sármatas ou xermánicos (incluíndo roxolanos, bastarnas e godos). Porén, o seu papel nas coalicións é algo escuro, xa que en moitas fontes son descritos xenericamente coas outras como escitas, unha referencia á rexión histórica de Escitia.
A implicación dos carpios nos ataques dos dacios libres na Dacia romana é incerta. Os partidarios da etnia dacia adoitan asumir que participaron en campañas nas que os emperadores romanos reclamaron o título de Dacicus Maximus, ademais das que resultaron na aclamación de Carpicus Maximus. Pero todas as incursións nas que se rexistran especificamente os carpos en fontes antigas foron en Moesia Inferior, non en Dacia.
Mentres que a maioría das tribos da Dacia (como os costobocios) ou foron derrotadas polo Imperio romano ou absorbidas polos pobos xermánicos, os carpos medraron o seu poder no transcurso do século II, converténdose até as invasións bárbaras nos adversarios máis importante de Roma na Europa sudoriental. No período que vai do 238 ao 273, aliados cos godos, os carpos atacaron a provincia romana de Moesia. A finais de século atacaron as cidades tracias de Calatis, Dionisópole e Marcianópolis.
Ataques dos carpos na fronteira do Danubio (238–50)
esquerda|miniatura|Antoniano de prata antoniana emitida polo emperador romano [[Filipo o Árabe (reinado 244–249) para conmemorar a súa vitoria sobre os carpos no 247. Anverso: Cabeza de Filipo que levaba unha diadema coa lenda: IMP(erator) PHILIPPVS AVG(ustus) ( Emperador Filipo Augusto ); Reverso: figura da deusa alada Vitoria sostendo unha palma e unha coroa de loureiro, coa lenda: VICTORIA CARPICA.]] 238: Os carpos lanzaron a súa primeira incursión rexistrada no territorio bizantino ao sur do Danubio, durante o breve reinado conxunto do adolescente Gordiano III e os senadores Balbino e Pupieno. Ao parecer, foi provocado pola negativa do gobernador de Moesia Inferior, Tulio Menófilo, a conceder a demanda dos carpos dun subsidio anual para manter a paz, como xa se lle pagara aos godos e outras tribos do Baixo Danubio. Isto deu un apoio á posibilidade de que, ata este momento, os carpios se mantivesen aliados cos romanos, pero estaban doídos pola súa lealdade. Porén, o gobernador conseguiu expulsalos no 239.
245-247: Durante o reinado do emperador Filipo, o árabe (reinado 244–249), os carpos cruzaron o Danubio e devastaron Moesia Inferior. Despois de que os gobernadores non lograron repeler a invasión, o emperador tomou o mando persoal das tropas e lanzou un gran contraataque. Despois de prolongados combates, os carposs foron empuxados a través do Danubio e perseguidos polos romanos ata a súa terra natal. O corpo principal dos carpos refuxiouse nunha gran fortaleza (quizais un castro), onde foi asediado e asediado polas forzas de Filipe. As restantes forzas da carpa, que fuxiran, reagrupáronse e lanzaron un intento de aliviar o asedio. Os asediados captaron a atención dos romanos para que non se decatasen da aproximación da forza de socorro, pero estes últimos foron interceptados e perseguidos pola cabalería Maura (equites maurorum; a cabalería lixeira Maura do norte de África). Con esta nova vitoria, Filipe conseguiu obrigalos a demandar a paz, logrando rematar a súa campaña antes do mil aniversario da fundación de Roma (abril de 248). Filipe foi aclamado Carpicus Maximus
Invasións sarmato-góticas do Imperio Romano (249–270)
249-253: Os Carpi participaron en invasións masivas do Imperio Romano baixo o liderado dos reis góticos Ostrogoda e Cniva. Aparentemente, estas invasións foran provocadas polo cesamento do subsidio romano anual aos godos por parte do emperador Filipe. Segundo Xordanes, Ostrogoda dirixiu homes a través da fronteira romana, entre eles un continxente de carpos de  homes. Dirixiu incursións en Mesia e Tracia e intentou sen éxito tomar Marcianópolis, en Tracia. Ostrogoda pediu rescate pola cidade e volveu ao seu país co botín. miniatura|Mapa que mostra o posible papel dos Carpos na invasión de 250-251 baixo o rei [[Godos|gótico Cniva, que culminou coa derrota e morte do emperador romano Decio (reinado 249-251) na batalla de Abritus (251). A reconstrución é só un intento, xa que os rexistros dos antigos cronistas son fragmentarios e confusos.]] No ano 250, os carpi invadiron Dacia, a Moesia Superior oriental e a Moesia Inferior occidental. Ao mesmo tempo, o rei gótico Cniva, en sucesión a Ostrogoda, lanzou unha gran invasión do solo romano. Dividiu os seus continxentes en dous grupos, o primeiro enviado a Moesia e o segundo, formado por homes, dirixido por el contra Euscia (Nova). Para facer fronte á invasión estiveron o emperador Decio (r. 249–251 e o xeneral Treboniano Galo. Neste conflito, Cniva derrotou ao emperador na batalla preto de Beroia (actual Stara Zagora ), saqueou Filipópolis (actual Plovdiv, Bulgaria), e volveu derrotar e despois matou a Decio e ao seu fillo e co-emperador Herenio Etrusco na batalla de Abrito (251).
En 253, os carpi uníronse aos godos de Cniva e ás tribos sármatas dos urugundos e boranos nunha nova invasión do territorio romano, devastando Mesia e Tracia. As forzas romanas no Baixo Danubio non puideron impedirlles o saqueo a vontade, probablemente debido ás súas perdas en Abritus e ao impacto da peste de Cipriano, que asolaba o Imperio Romano desde 251. Neste caos, o xeneral Emiliano organizou as tropas danubianas restantes e lanzou un ataque sorpresa contra os invasores, logrando unha vitoria total. Perseguiu aos bárbaros polo río, recuperando grandes cantidades de botín e liberando a miles de cidadáns romanos capturados. Posiblemente entre os libertos estivese Cneo Valerio Serapión, quen dedicou un altar non datable atopado en Apulo (Alba Julia) na Dacia romana, agradecéndolle o seu rescate dos Carpi (liberatus a Carpis).
259-260: Segundo Zósimo, neste momento os escitas, "incluíndo a toda a xente do seu país", lanzaron unha invasión masiva polo Danubio, aproveitando o caos político e militar do imperio. Parece que os bárbaros se dividiron en dous exércitos. O primeiro dirixiuse a Grecia e logrou atacar e saquear Atenas, a pesar dos seus novos muros. O segundo atravesou Iliria cara a Italia e chegou ás murallas de Roma, obrigando ao Senado romano a adoptar armas civís para defender a capital, xa que Galiano estaba totalmente ocupado lidando coa usurpación do xeneral Póstumo (reirnado 260–269). Recoñecendo que non había posibilidade de tomar e saquear Roma, os invasores puxéronse a saquear toda Italia. Foron finalmente expulsados por Macriano Maior (reinado 260–261), un dos lugartenentes de Galiano e máis tarde usurpador, que levou o exército estacionado no Rin á península.
Máis invasións escitas ocorreron en 265-266 e posiblemente a máis grande de todas, en 267-268, que foi unha invasión marítima que penetrou no mar Exeo, desembarcou en Macedonia e logrou saquear Tracia. Con todo, foi detido máis tarde polo emperador Claudio II, o gótico (reinado 268–270), que destruíu os bárbaros na batalla de Naissus (268). A diferenza das invasións anteriores, Zósimo e outros cronistas non mencionan especificamente os carposs e, polo tanto, o seu papel é incerto.
Derrota e reasentamento no imperio (271–318)
A finais do século III tivo lugar a recuperación militar do imperio baixo o férreo dominio dos chamados "Emperadores ilirios", un grupo moi unido de soldados de carreira que compartían orixes nas provincias e rexementos do Danubio. Os seus sucesores, a miúdo os seus descendentes, dominaron o imperio durante máis dun século (268–379). Non só romperon as tribos transdanubianas no campo de batalla, senón que tamén levaron a cabo unha política a grande escala de reasentamento destas poboacións derrotadas nas provincias danubianas. Isto foi motivado pola necesidade de repoboar estas rexións, que foran arrasadas pola peste e as reiteradas invasións bárbaras durante o período 250-270.
272: Emperador Aureliano (r. 270–275 logrou unha gran vitoria sobre os carpos, recibindo o título de Carpico Maximus do Senado.  Despois reasentou un gran número de prisioneiros carpos arredor de Sopianas (actual Pécs, Hungría ) na provincia de Panonia.
296-305: Convertidos nunha seria molestia para o Imperio e no 296, o emperador Diocleciano (r. 284–305) dispúxose a enfrontarse aos Carpos, o primeiro gran conflito dos romanos con este pobo desde a súa derrota 23 anos antes baixo Aureliano. A guerra rematou en 297, cunha esmagadora vitoria romana e Diocleciano combateunos e venceunos en 297 adquirindo o sobrenome de "Carpicus Maximus" por vez primeira na época. En 298, entregou o mando do Baixo Danubio ao seu césar (deputado imperial), Galerio (reinado 293–311). Nunha serie de campañas intensivas, Galerio inflixiu catro derrotas máis aos carpos en só dous anos (302–303). Estas vitorias están atestiguadas por 4 títulos de "Carpicus Maximus" reclamados por Diocleciano e os seus tres colegas imperiais (os tetrarcas). Cada unha destas aclamacións probablemente implicou a escravitude de polo menos carpi (como se esixe tradicionalmente para conseguir un triunfo en Roma). Para os carpi, estas derrotas foron acompañadas por deportacións masivas e reasentamentos dentro das fronteiras imperiais.
Segundo Amiano Marcelino, o réxime de Diocleciano continuou asentando ou deportando carpos en Panonia, na zona onde esta a actual cidade de Pécs e tamén, ao parecer, na Escitia Menor (é dicir, na rexión costeira da actual Romanía) onde permaneceron até as invasións hunas. Sexto Aurelio Víctor confírmao, mais os seus posteriores ataques fan dubidar diso.
305-311: despois de ascender como Augusto (emperador) en 305, Galerio rexístrase como reclamando o título de Máximo Carpico por sexta vez, nalgún momento durante o seu reinado.
318: Emperador Constantino, o Grande (reinado 306–337) está rexistrado como ostentando o título de Carpicus Maximus nunha inscrición dese ano. É probable que isto represente unha vitoria sobre os carpos en 316-317: cando consta que Constantino residía nos Balcáns por primeira vez desde o seu nomeamento como César en 306.
Eutropio informa de que se transferiron "números enormes". Heather interpreta estes informes como que implican centos de miles de deportados. Segundo Sexto Aurelio Víctor, escribindo en 361, todos os carpos restantes foron trasladados ao imperio. Noméaos por derradeira vez o historiador Zósimo coa denominación de dacio-carpos (quizais para diferencialos dos panónicos), no transcurso da narración das campañas danubianas de Teodosio o Grande nos derradeiros anos do século IV, sendo derrotados por este.
Os Carpi despois do 318
Hai varios indicios de que os carpos puideron ser eliminados en gran medida ao norte do Danubio ao redor do ano 318:
Moitos historiadores discuten que os carpos fosen eliminados dos Cárpatos e argumentan que moitos deles permaneceron alí. Aínda que algúns carpos permanecesen ao norte do Danubio, é certo que perderon a súa independencia política, segundo Heather. Despois da morte de Constantino, a chaira de Valaquia e Moldavia caeron na rama tervingia dos godos, como demostra a existencia dun reino gótico a mediados século IV. Transilvania parece estar dominada no século IV por outro grupo, probablemente xermánico, os taifalos. Porén, os taifalos tamén parecen estar baixo a soberanía gótica.
Polo tanto, o futuro dos carpos, e doutros grupos dacios non conquistados polos romanos, é descoñecido; probablemente ficaron asimilados aos dacios-romanos e valacos formando o actual pobo romanés. Outros serían eslavizados, coma os carpos panónicos ou os actuais ucraínos hutsules, que viven na fronteira entre Ucraína e Romanía. Por exemplo, atopáronse elementos carpos ou dacios entre os ucraínos sudoccidentais (Hutsúlshchina, Bucovina, Podolia). Outra das posibilidadades é a emigración cara ao sur para formar o pobo albanés actual; as semellanzas que existen entre as linguas albanesa e romanesa avalan esta hipótese.
A Reguenga, San Martiño de Castro, Paradela
A Reguenga é un lugar da parroquia de San Martiño de Castro no concello lugués de Paradela na comarca de Sarria. Segundo o Instituto Nacional de Estadística en 2017 tiña 19 habitantes (nove homes e dez mulleres).
Toponimia
Segundo Nicandro Ares A Reguenga debeu ser unha villa regalenga, de dominio real.
Volver
Volver é un filme español de 2006 dirixida por Pedro Almodóvar.
Sinopse
Segundo as propias palabras de Almodóvar, a película fálanos de "tres xeracións de mulleres sobreviven ó vento solano, ó lume, á tolemia, á superstición e ata á morte a base de bondade, mentiras e unha vitalidade sen límites".
Elas son Raimunda (Penélope Cruz) casada cun obreiro en paro e unha filla adolescente (Yohana Cobo); Sole (Lola Dueñas), a súa irmá, gaña a vida como peiteadora, e a nai de ambas, Irene (Carmen Maura), morta nun incendio xunto ó seu marido. Este personaxe aparécese primeiro á súa irmá (Chus Lampreave) e despois a Sole, aínda que con quen deixou importantes asuntos pendentes foi con Raimunda e coa súa veciña do pobo, Agustina (Blanca Portillo).
''"Volver" non é unha comedia surrealista, aínda que en ocasións o pareza. Vivos e mortos conviven sen estridencias, provocando situacións hilarantes ou dunha emoción intensa e xenuína. É unha película sobre a cultura da morte na miña Mancha natal. Os meus paisanos vívena cunha naturalidade admirable. O modo en que os mortos continúan presentes nas súas vidas, a riqueza e humanidade dos seus ritos fai que os mortos non morran nunca. "Volver" destrúe os tópicos da España negra e propón unha España tan real como oposta. Unha España branca, espontánea, divertida, intrépida, solidaria e xusta''.
Comentarios
A estrea mundial produciuse en Puertollano (Cidade Real) o 10 de marzo de 2006. A oficial foi o 16 de marzo de 2006 no Palacio da Música da Gran Vía madrileña. Giorgio Armani patrocinou o evento.
En Volver prodúcese o reencontro coa súa «musa» por excelencia, Carmen Maura, a cal encarna o papel dunha «avoa pantasma». No seu anterior filme, La mala educación, aparece a modo de chiscadela-pista o cartel dunha suposta película que o personaxe de Enrique Goded rodaría: La abuela fantasma. Ademais, no despacho do director das oficinas de «El Azar S.A.», aparece o cartel doutra das películas de Goded (Fele Martínez), o cal mostra, na parte inferior esquerda, o nome da principal protagonista: Carmen Maura. Todos estas chiscadelas daban moitas pistas do encontro que levaría a cabo na próxima película almodovariana, Volver. Xa en La flor de mi secreto Amanda Gris escribe un libro, que a editorial rexeita por ser demasiado negro, no que unha muller esconde o cadáver do seu marido nun arcón conxelador.
Volver rende homenaxe ó perseverante e asfixiante loito que incitou ó director manchego a plasmar un universo de cor cuxas raíces están intimamente ligadas ó movemento Pop Art promovido por Andy Warhol. Sobrexpoñer a cotidianeidade de personaxes marxinados e desprazados por mor das fortes estruturas de poder da sociedade, é unha das características que, en esencia, resume a éxtase que Pedro Almodóvar transmite a través dos seus personaxes.
Almodóvar dirixe Volver de xeito máis fluído que nunca. Notamos a súa esencia en cada un dos planos do filme: reflexos en autobuses, tricolor na entrada do bar, primeirísimos primeiros planos arrepiantes (papel de cociña empapándose de sangue). Almodóvar volve a un aspecto xa homenaxeado en Todo sobre mi madre: mulleres ó bordo do abismo cuxas mellores armas son as mentiras e a estratexias que usan para ocultar (Volver é unha película na que se oculta moito); de feito, todas as actrices ocultan, nun momento ou outro, converténdose deste xeito en excelentísimas actrices vítimas da cotidianeidade social na que se atopan mergulladas. Ademais, a soidade (elemento clave en Hable con ella) convértese nunha «pantasma» que sobrevoa a película dun xeito moi sutil pero profunda. Frases como «Estou soa, coma sempre», «imaxino as soidades que pasarías», «non me fagas chorar, que as pantasmas non choran» deixan constancia dun selo almodovariano por excelencia. Capaz de mostrar unha suposta pantasma de xeito cómico pero envolvido nun contexto dramático, é unha habilidade cinematográfica que Almodóvar aborda mellor que ninguén. Bágoas, sorrisos, gargalladas, pantasmas, rusas, peiteadoras, clientas maruxas, bicos e rituais manchegos, acoso sexual, porros, prostitución, televisión lixo, mentiras, contas pendentes, soidade, mortes, nacementos, xoias de plástico, estampados floreados e unha infinidade de voltas, son os elementos que flúen, de xeito totalmente libre e diluído, por cada un dos minutos de metraxe de Volver.
Fai unha crítica ós programas de televisión que denominan telelixo, é unha homenaxe e referencia a Bellissima (Bellísima) de Luchino Visconti e ata o aspecto de Penélope Cruz é idéntico ó de Anna Magnani en Bellissima. Así como Magnani leva a súa filla a un concurso de talento, en Volver Irene leva á súa filla a un concurso televisivo de talento. Os personaxes teñen o acento da Mancha e na súa maioría son mulleres.
Festival de Cannes
Nota: É a segunda vez que FIPRESCI elixe un filme de Almodóvar como o mellor do ano, xa que en 1999 o Gran Premio foi para Todo sobre mi madre.
Vilagarcía de Arousa
Vilagarcía de Arousa é un concello e vila da provincia de Pontevedra, pertencente á comarca do Salnés.
Situación
Vilagarcía de Arousa atópase na parte meridional da ría de Arousa formando unha ampla enseada. Limita ao norte con Catoira, ao leste con Caldas de Reis e ao sur con Vilanova de Arousa. O extremo norte do concello, a parroquia de Bamio, sitúase xa na confluencia do río Ulla co océano mentres que no sur destaca o Monte Lobeira cunhas boas vistas de toda a baía.
Demografía
Fonte INE; 1857-2011
Historia
miniatura|300px|esquerda|Calco do panel nº1 dos Ballotes A primeira pegada dos poboadores desta zona está representada polos restos arqueolóxicos atopados no Salgueiral (Bamio), datados no 2000 a.C., e polos petróglifos dos Ballotes, tamén en Bamio. Hai tamén restos da época castrexa: O Carril, Castro de Agudín, Monte Lobeira) e, especialmente, no castro Alobre.
En 1812 consituíronse os concellos de Rubiáns, Sobrán, Vilagarcía e O Carril, que se reduciron a tres coa reforma de 1835: Vilagarcía, Vilaxoán e O Carril. Vilagarcía foi medrando de acordo co desenvolvemento do seu porto, especialmente a raíz da construción dos peiraos en 1866, e en detrimento dos concellos estremeiros, ata que o 1º de marzo de 1913 se produce a fusión dos tres nun único concello, que nace baixo o nome de Vilagarcía de Arousa e con Valeriano Deza como único alcalde (Suevia 1913, 2, 11).
Festas e celebracións
miniatura|Pazo de Vista Alegre. O 22 de maio celébrase a festa de Santa Rita, na honra da italiana Rita de Casia, que ten en Vilagarcía e en toda a comarca do Salnés un grande número de devotos desde hai uns cen anos. Santa Rita é a patroa dos imposibles. Os devotos acoden ao Convento de Vista Alegre, algúns a pé desde lonxe,, para facerlle unha ofrenda á santa como sinal de agradecemento.
Outras festas populares son o Entroido, a Festa dos maios (o primeiro día do mes das flores) e As Uvas, celebrada o 31 de decembro ás 12 do mediodía. O último sábado de agosto celebrase a Noite Meiga, onde as meigas toman as rúas e reparten queimada e alimentos típicos.
Entre as festas gastronómicas destacan a Festa da ameixa do Carril, na segunda quincena de agosto, a Mostra do Albariño a mediado de agosto, que empezou chamándose AlbArousa, pero dende 2012 recibe o nove de ViñaGarcía e a Semana Micolóxica na segunda quincena de novembro.
En canto a música, Vilagarcía conta co festival de As Revenidas, celebrado en Vilaxóan no mes de xullo; e ata o ano 2013 contaba co Festival do Norte no mes de maio, que pasou a ser organizado na Illa de Arousa.
Lugares
Para unha lista completa de todos os lugares do concello de Vilagarcía de Arousa vexa: Lugares de Vilagarcía de Arousa.
Editorial Hugin e Munin
Hugin e Munin é unha editorial galega aparecida a finais do ano 2011. Está localizada en Santiago de Compostela e orientada á tradución de literatura estranxeira ó galego. Os primeiros títulos da compañía foron Servizo de Correos e O forasteiro misterioso, obras dos americanos Charles Bukowski e Mark Twain respectivamente.
O responsable da editorial é o lugués Alejandro Tobar.
A editorial tomou o nome da parella de corvos Hugin e Munin, da mitoloxía nórdica, que están asociados ó deus Odín.
Obras publicadas
Entre os tradutores que colaboran decotío coa editorial cóntanse os nomes de Alejandro Tobar, Isabel Soto, Xavier Senín, María Fe González, Marta Dahlgren, Isaac Xubín, Alfonso Blanco Quintela e Rosa Marta Gómez Pato, Marie Abraira, Jairo Dorado Cadilla, Antía Veres e Diego Ameixeiras.
Polo momento, Hugin e Munin publicou obras traducidas dende o inglés, o francés, o italiano, o grego, o catalán, o sueco, o éuscaro, o castelán, o portugués, o alemán, o ruso, o croata, o latín, o dinamarqués, o aranés, o xaponés, o serbio e o bretón.
Colección principal
miniatura|Os tradutores [[Isabel Soto e Xavier Senín, xunto co editor Alejandro Tobar, durante a presentación da tradución de Locus Solus en Cambados.]] É a colección destinada de maneira preferente aos subscritores, que naceu no ano 2011:
Colección Vólvense os paxaros contra as escopetas
miniatura|Representación de Odín coa parella de corvos pousada nos seus ombreiros.Nesta colección, nacida no ano 2014, a editora publica traballos que por extensión, temática ou formato non encaixan na colección principal :
Nuria Oliver
Traxectoria
En 1995 foi premia da cunha bolsa da Fundación a Caixa para realizar estudos de posgrao en MIT, de onde recibiu o seu doutoramento. En 2000, uniuse como investigadora aos laboratorios de investigación de Microsoft (Microsoft Research) en Redmond, EE.UU.
Despois de doce anos na EE.UU, deixou Microsoft en 2007 para unirse a Telefónica I+D en Barcelona como Directora Científica en Multimedia, sendo a primeira e única directora científica muller contratada por Telefónica I+D nese momento.
É Fellow pola Association for Computing Machinery (ACM) e polo Instituto de Enxeñeiros Eléctricos e Electrónicos (IEEE) desde o 2017.
En novembro de 2016 deixou Telefónica e foi nomeada a primeira Chief Data Scientist en DataPop Alliance, unha organización internacional sen ánimo de lucro creada pola Iniciativa Humanitaria de Harvard, MIT Media Lab e Overseas Development Institute dedicada a aproveitar Big Data para mellorar o mundo. En xaneiro do 2017 uniuse a Vodafone Group como a primeira Directora de Investigación en Ciencias de Datos.
Hemoptise
miniatura|Gasa chea de [[sangue.]] Hemoptise é o termo médico empregado para describir a expectoración de esputo hemático, isto é, de sangue fresco, que ten coma orixe o aparello respiratorio. A súa intensidade pode abranguer dende moi discreta, pequenos filamentos de sangue, até formas severas con sangue fresca denominada hemoptise franca. A hemoptise masiva é a forma de presentación máis grave.
A hemoptise refírese só ao sangue expulsado pola boca que provén do aparello respiratorio. O sangue que ten coma orixe o aparello dixestivo alto (vómitos sanguentos) coñécese co nome de hematámese.
Na hemoptise, o sangue é de cor brillante, escumosa ou en forma de coágulos, a diferenza da hematámese, onde o sangue é de cor marrón, semellando á borra do café, e que pode conter restos de alimentos, xa que a orixe é o aparello gastrointestinal. Outra diferenza entre a hematámese e a hemoptise é o pH: é alcalino ou básico na hemoptise e ácido na hematamese.
Clasificación segundo a gravidade
A hemoptise pódese clasificar segundo a súa gravidada en leve, moderada, severa ou masiva. Dita clasificación baséase no volume en mililitros de sangue perdida ao día.
Causas
250px|miniatura|Mycobacterium tuberculosi pode dar lugar a [[tuberculose, causa de hemoptise.]] 250px|miniatura|Ao producir dano no aparello respiratorio, non é raro que o [[cancro de pulmón cause hemoptise mantida.]] Existen numerosas causas de hemoptise, sendo a bronquite e a pneumonía as causas máis habituais, malia non as únicas. En pacientes fumadores, a hemoptise persistente pode ser un síntoma frecuente.
As principais causas de expulsión de sangue procedente do aparello respiratorio son:
Sintrale Kommisje Skûtsjesilen
miniatura|dereita|Regata do campionato SKS en Earnewâld amosando o Twee Gebroeders coa marca E na vela e o Súdwesthoek coa marca SWH A Sintrale Kommisje Skûtsjesilen (SKS) é unha organización frisoa creada en 1945 que ten como principal labor a organización dun campionato anual do mesmo nome no que compiten skûtsje, veleiros tradicionais de Frisia.
Desenvolvemento
As competicións de skûtsje desenvolvéronse ao longo do século XIX, xeralmente en épocas nas que os mariñeiros tiñan pouco traballo, pero a partir de 1850 os skûtsje entran en decadencia e máis aínda coa chegada dos barcos de petróleo, con todo subsistían competicións de skûtsje organizadas localmente, a partir da creación da SKS vai regular o desenvolvemento dunha competición central aínda que a organización de cada unha das regatas corre a cargo de comités locais. O campionato da SKS ten lugar nas dúas primeiras semanas da Bouwvakvakantie, período de vacacións nos Países Baixos no que pechan as industrias da construción.
Participantes na SKS
Desde 1979 participa un grupo fixo de 14 skûtsje no campionato, trece pertencentes a comités locais e un que en orixe era privado e despois pasou a depender dunha fundación, o d'Halve Maen. Esta decisión de establecer un número fixo creou malestar en certos sectores e en protesta creouse outra organización, a Iepen Fryske Kampioenskippen Skûtsjesilen.
Joan Alavedra
Joan Alavedra i Segurañas, nado en Barcelona en 1896 e finado en 1981, foi un escritor e xornalista catalán. Foi secretario da presidencia da Generalitat de Cataluña entre 1931 e 1934, durante as presidencias de Francesc Macià e Lluís Companys. No exilio, viviu en Prades (Francia), onde se encontraba decotío con Pompeu Fabra e a quen lle adicou un retrato literario en Personatges inoblidables (Barcelona, 1968). Foi biógrafo de Pau Casals, quen musicalizou, en forma de oratorio, o libro de Alavedra Poema del pessebre
Autodidacta, iniciou a súa actividade xornalística en Ràdio Barcelona. Os guións da súa actividade en Ràdio Barcelona foron publicados na recompilación "El fet del dia" (1935). A súa obra principal é o "Poema del pessebre" (1948), a partir do cal Pau Casals compuxo o oratorio El Pessebre. É autor dunha biografía de Pau Casals publicada en 1962 e dunha obra de divulgación adicada ao público infantil e xuvenil ("L'extraordinària vida de Pau Casals", 1970). Outras obras publicadas son "Conxita Badía. Una vida d'artista" (1975), "Pelegrins en Montserrat i altres escrits" (1971) e a biografía de Francesc Macià "Francesc Macià. El camí cap a la Presidència de la Generalitat, 1859-1926".
Rata da Polinesia
A rata da Polinesia, ou rata do Pacífico (Rattus exulans), coñecida polos maorís como kiore, é a terceira especie máis expandida de rata no mundo, detrás da "rata parda" Rattus norvegicus e da "rata negra" Rattus rattus.
Joan Alavedra
Un dos seus fillos foi Macià Alavedra i Moner, ex-dirixente de CDC e Conseller de Governació e de Economía e Finanzas da Generalitat de Cataluña.
Rata da Polinesia
É orixinaria do Sueste Asiático pero, como os seus parentes, fíxose cosmopolita en moitas illas da Polinesia, Nova Zelandia, Fixi, Hawai. Comparte a habilidade de adaptarse facilmente a moitos tipos diferentes de ambientes, dende pasteiros, bosques e urbanizacións. Os seus hábitos son tamén similares, adoita convivir con humanos onde ten un fácil acceso á comida.
Características
É un mamífero nocturno como moitos roedores, e son excelentes escaladores, frecuentemente facendo os seus niños en árbores. No inverno, cando escasea o alimento, é común que remoian a cortiza e os talos. Teñen as características comúns das ratas en canto a reprodución; poliéstricas con xestacións de 21-24 días, tamaño de camadas afectadas por alimento e outros recursos (6-11 pupas), volvéndolles o estro ó outro mes (28 días).
Desenvolvemento físico
Esta especie da Polinesia é similar en aparencia a outras ratas como as ratas negra e parda. Ten orellas grandes redondeadas, unha trompa aguzada, pelo negro/pardo cunha barriga lixeira, e comparativamente curtas patas. Corpo delgado, longo, acadando 15 cm de lonxitude do nariz á base da cola, facéndoa levemente máis curta que outras ratas. En pequenas illas, tenden a ser menores de 11 cm. Distínguense por unha liña superior máis escura nas mans. O resto das patas e mans é pálido.
Dieta
R. exulans é nocturno, omnívoro: come sementes, froitas, follas, cortiza, insectos, miñocas, arañas, lagartas, ovos de aves, pitos. Poden observarse frecuentemente tomando pezas de alimento e levalas a un sitio máis seguro, tanto para protexelas ou para preparalas. Protéxense así non só de predadores, se non tamén da chuvia e doutros conxéneres. Durante as "estacións de agocho" sitúanse en árbores, cerca de raíces, en fisuras de troncos, e tamén en ramas superiores. En Nova Zelandia, por ex., en tales estacións atópanse baixo pilas de rocas, ou en frondes de Rhopalostylis sapida palmas Nikau.
Ecoloxía
Está amplamente distribuída no Pacífico e no Sueste Asiático. Non poden nadar grandes distancias, polo que se considera unha marcadora significativa da migración humana a través do Pacífico, polos polinesios que accidental ou deliberadamente introducírona ás illas que ocupaban. Esta especie é responsable de moitas extincións no Pacífico de aves e insectos nativos; esas especies estaban nun ecosistema con ausencia de mamíferos e tiñan mansedume de insulares facéndoos inhábiles de escapar da presión predadora destas ratas. Suxeriuse que quizais estas ratas xogaran un rol na completa deforestación da illa de Pascua, por come-las noces da local Arecaceae palma, impedindo o agromar da vexetación.
Restos desta rata polinésica dátanse en máis de 2000 anos en Nova Zelandia. Suxeriuse que chegou con exploradores temperáns que posteriormente pereceron ou deixáronas sen colonizar.
A Ponte do Porco, San Pantaleón das Viñas, Paderne
A Ponte do Porco é un lugar da parroquia de San Pantaleón das Viñas no concello coruñés de Paderne da comarca de Betanzos. Tiña 3 habitantes no ano 2011 segundo datos do INE, dos cales 1 era home e 2 eran mulleres.
Aínda que pertencentes a diferentes concellos, este lugar forma unha única entidade de poboación co lugar homónimo do concello de Miño, situado na outra banda da ponte.
Galería de imaxes de surf de Galicia
Galería de imaxes de surf de Galicia.
Pedrafita do Casal
miniatura|Pedrafita do Casal. dereita|miniatura|Pedrafita e aldea do Casal.
A Pedrafita do Casal é un gran megálito, construído en gneis ou "ollo de sapo", dunha altura duns 5 m, aínda que á vista só mide 3,5 m. Está situado na aldea do Casal, parroquia de Campos, no concello de Melide.
Foi atopada no 2012 durante a remodelación dun valado. Actualmente está situado na mesma parcela onde foi atopado, a escasos 200 m do castro de Campos. O acceso é doado, xa que se atopa á beira da estrada. Aínda que nun primeiro momento se dubidou se podería trataría dun esteo dunha anta ou monumento similar, hoxe a idea da súa construción como elemento exento parece a máis probable, sendo un dos exemplares de maior envergadura dos megálitos de Galicia.
Beira, Beira, Carral
Beira é un lugar da parroquia de Beira no concello coruñés de Carral na comarca da Coruña. Tiña 70 habitantes no ano 2016 segundo datos do INE dos cales 41 eran homes e 29 eran mulleres.
Hyrrokkin (lúa)
Hyrrokkin ou Saturo XLIV (designación provisional S/2004 S 19) é unha pequena lúa de Saturno. O seu descubrimento foi anunciado por Scott S. Sheppard, David C. Jewitt, Jan Kleyna, e Brian G. Marsden o 26 de xuño do 2006, a partir de observacións feitas entre o 12 de decembro do 2004 e o 30 de abril do 2006.
Hyrrokkin ten ó redor de 8 kms de diámetro e orbita Saturno a unha distancia media de 18,1683 millóns de km en 914,292 días, cunha inclinación orbital de 153,3° respecto da eclíptica (154,3° respecto do ecuador de Saturno), de movemento retrógrado e cunha excentricidade de 0,3604.
Recibiu o seu nome oficial, Hyrrokkin, en abril do 2007, Hyrrokkin era o xigante da mitoloxía nórdica que fretou o navío Hringhorni, o barco funerario da deidade nórdica Baldr. Orixinalmente o nome foi escrito coma Hyrokkin, pero máis tarde sería corrixido á forma actual.
Warframe
Warframe é un shooter en terceira persoa free-to-play desenvolvido por Digital Extremes para Microsoft Windows, PlayStation 4 e Xbox One. En Warframe os xogadores controlan os Tenno, unha raza de antigos guerreiros que espertan despois dun soño crioxénico para loitar unha guerra contra diferentes faccións usando traxes biomecánicos de forma remota, os chamados warframes, canalizando as súas diferentes habilidades.
Digital Extremes comezou a beta pechada de Warframe o 24 de outubro de 2012, e tras varias versións posteriores a beta aberta lanzouse o 25 de marzo de 2013. A versión para PlayStation 4 publicouse en novembro de 2013, mentres que a versión de Xbox One publicouse o 2 de setembro de 2014. Warframe recibiu críticas mixtas, cunha puntuación de 68 sobre 100 en Metacritic baseada en nove críticas. A versión para PS4 obtivo unha puntuación de 64 sobre 100 en Metacritic.
Queops
Queops, Khufu, Cheops ou Kheops (2589 a.C. - 2566 a.C.) foi o segundo monarca da Dinastía IV cuxo nome completo é "Khnum-Kuefui" ("Khnum protéxeme"), fillo de Snefru e coñecido principalmente por ser o construtor da Gran Pirámide de Gizeh. A súa nai foi Heteferes I.
A única representación que se conserva del é unha pequena estatuiña de marfil representado coa coroa vermella do Baixo Exipto sentado nun trono coa inscrición do seu nome de Horus, atopada por Flinders Petrie no Templo de Khentimentiu en Abidos (conservada no Museo Exipcio do Cairo).
Taylor Swift
Taylor Alison Swift, nada o 13 de decembro de 1989 en West Reading, Pensilvania, é unha cantante e compositora country e pop estadounidense. Entre os seus antepasados hai algúns coñecidos, como Richard Warren (c. 1580-1628), un peregrino do Mayflower, fundador da Colonia de Plymouth, Massachusetts, signatario do Pacto do Mayflower. A súa fortuna estimada é de 750 millóns de dólares, sendo a artista musical feminina máis rica tendo a música como única fonte de ingresos.
Primeiros anos
Swift naceu e criouse en Reading, onde desenvolveu unha paixón pola música country desde moi nova. A súa primeira exposición á música veu a través das súas experiencias co karaoke e a formación vocal que recibiu durante a súa infancia. De adolescente, comezou a actuar en eventos locais na súa cidade natal, gañando recoñecemento pola súa habilidade para contar historias a través da súa música. Asinou o seu primeiro contrato discográfico aos 15 anos coa Big Machine Records.
Carreira
En 2006 publicou o seu primeiro sinxelo "Tim McGraw", que chegou ó número seis da lista country do Billboard. Máis tarde en outubro dese ano editou o seu primeiro álbum, que levaba o seu propio nome, os seus cinco sinxelos chegaron a estar os primeiros nas listas country.