cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Estrona
miniatura|dereita|Estrona. [[Número CAS: 53-16-7. Nome IUPAC: 3-hidroxi-13-metil- 6,7,8,9,11,12,13,14,15,16- decahidrociclopenta[a]fenantren-17-ona.]]
A estrona (E1) é unha hormona estroxénica secretada polo ovario e o tecido adiposo. É un dos tres estróxenos naturais, xunto co estradiol e o estriol, e o único que ten un grupo cetona (=O) no anel D, en vez de grupos OH, pero ten un grupo OH no anel A. A estrona é a menos abundante das tres hormonas; o estradiol está presente case sempre no corpo da muller en idade reprodutiva, e o estriol é abondoso só durante o embarazo. A estrona é o estróxeno predominante nas mulleres posmenopáusicas. A potencia estroxénica da estrona é 10-12 veces menor ca a do estradiol.
A estrona transfórmase en sulfato de estrona, unha molécula que actúa como reservorio xa que pode converterse, se é preciso, nun estróxeno máis activo, o estradiol.
Biosíntese
A estrona sintetízase pola acción do encima aromatase a partir da androstenediona, un derivado da proxesterona. A conversión implica a desmetilación do carbono-19 e a aromatización do anel A. Esta reacción é semellante á da conversión da testosterona en estradiol.
Estriol
miniatura|dereita|Estriol. [[Número CAS: 50-27-1.]] O estriol (E3) é un dos tres principais estróxenos producidos no corpo humano (os outros son o estradiol e a estrona). É un esteroide con actividade hormonal. Contén dous grupos OH no anel D e outro grupo OH no anel A. Pode considerarse tamén un metabolito do estradiol.
Síntese
miniatura|300px|dereita|[[Esteroidoxénese no ser humano, na que se mostra o estriol na parte inferior dereita. Esencialmente, a súa síntese segue a vía da deshidroepiandrosterona ou DHEA (á esquerda), pero a DHEA é modificada cun grupo OH adicional.]] O estriol (E3) só se produce en cantidades significativas durante o embarazo, xa que se sintetiza na placenta a partir do 16-hidroxideshidroepiandrosterona sulfato (16-OH DHEAS), un andróxeno esteroide fabricado polo feto no fígado e glándulas adrenais.
A placenta humana produce pregnenolona e proxesterona a partir do colesterol circulante. A pregnenolona convértese na glándula adrenal fetal en deshidroepiandrosterona (DHEA), un esteroide de 19 carbonos, despois é sulfonatado a deshidroepiandrosterona sulfato (DHEAS). O DHEAS convértese en 16-OH DHEAS no fígado fetal. A placenta transforma o 16-OH DHEAS en estriol, e é o sitio predominante da síntese de estriol.
Niveis
Os niveis de estriol nas mulleres que non están preñadas non cambian moito despois da menopausa, e os niveis non son significativamente diferentes dos que teñen os homes. Só durante o embarazo os niveis se disparan, e chega a excretarse 1000 veces máis estriol ca en estado de non embarazo.
Usos terapéuticos
Nas mulleres preñadas con esclerose múltiple, o estriol reduce notablemente os síntomas da enfermidade, de acordo coas investigacións realizadas na Geffen Medical School da Universidade UCLA.
O estriol pode ser un estróxeno feble ou potente dependendo de se a administración é crónica ou puntual en animais inmaturos, pero funciona como antagonista cando se administra en combinación co estradiol. O estriol pode ter un papel no desenvolvemento do cancro de mama, pero nas investigacións feitas in vitro non parece actuar como antagonista do GPR30 (receptor de estróxenos acoplado á proteína G). Aínda que o estriol se utiliza na terapia de reemplazamento de hormonas bioidénticas (un fenómeno de "medicina alternativa" principalmente norteamericano) non está aprobado o seu uso pola FDA. Aínda que as investigacións iniciais na década de 1970 suxerían que podía utilizarse terapeuticamente como un estróxeno, posteriores investigacións non puideron confirmar esta hipótese.
Exames de valoración do estriol
Se os niveis de "estriol non conxugado" son anormalmente baixos nunha muller preñada, isto pode indicar anomalías cromosómicas ou conxénitas como a síndrome de Down ou a síndrome de Edwards. A medición do estriol está incluída na proba tripla e na proba cuádrupla para o exame prenatal de anomalías fetais.
Como nas mulleres preñadas moitas condicións patolóxicas poden causar desviacións nos niveis de estriol, estes exames considéranse xeralmente menos definitivos sobre a saúde fetal-placentaria ca outras (probas de non estrés). Condicións que poden dar lugar a falsos positivos e falsos negativos na proba do estriol son a preeclampsia, anemia e problemas renais.
A valoración da concentración de estriol faise en urina ao cabo das 24 horas e en sangue. Considérase que a análise de sangue é máis precisa, porque as súas variacións son menores ca na urina.
Valores en urina
Os valores en urina do estriol van en rápido aumento a partir do cuarto mes de xestación e chegan aos seus niveis máis altos (pico) ao finalizar o embarazo. Véxase a táboa seguinte:
Valores en sangue
Pode observarse que, a diferenza da análise urinaria, os valores en sangue teñen pouca variación cuantitativa entre o valor menor e o maior nunha semana dada, e que os valores van en aumento consonte pasan as semanas.
Unión Deportiva Ourense
miniatura|dereita|UD Ourense no [[estadio do Couto, maio de 2022.]] dereita|miniatura|Entrega da copa de vencedores da liga 2021-22.
A Unión Deportiva Ourense é un club de fútbol da cidade de Ourense. Naceu en 2014 para substituír o baleiro que deixou a desaparición do CD Ourense. Xoga os seus partidos como local no Estadio do Couto, e no ano 2022 ascendeu á Terceira División RFEF.
Historia
Tras a desaparición do CD Ourense por mor da crise económica, os seareiros do equipo crearon a plataforma SOS CD Ourense. Decidiuse formar un novo equipo co nome de Unión Deportiva Ourense, e asinouse a acta fundacional o 10 de xullo de 2014. Logo de se inscribir no rexistro de entidades deportivas da Xunta de Galicia e na Federación Galega de Fútbol, o club foi encadrado no grupo 13 da Terceira Autonómica de Galicia.
A Asociación de ex xogadores do CD Ourense asumiu a parcela deportiva do novo club. Antonio Dacosta foi nomeado adestrador do primeiro equipo, e Perfecto Rodríguez "Peluso" foi nomeado coordinador dos equipos base. Xogadores do CD Ourense xa retirados volveron aos campos para sacar adiante o proxecto, como Adolfo, José Ramón Dacosta, Santi ou Víctor Arias.
O primeiro encontro amigábel tivo lugar ante a Unión Deportiva Barbadás, de 3ª división, o 28 de agosto no campo dos Carrís. Venceron os locais por 5-0. O primeiro partido oficial foi o 31 de agosto, nun encontro da Copa Deputación B ante o Santa Teresita de 2ª Autonómica no campo dos Remedios. Venceu a Unión Deportiva Ourense por 3-1, e Adolfo foi o autor do primeiro gol da historia do club.
No campionato de liga 2014-15 o equipo acadou o 1º posto, logrando o ascenso a Segunda Autonómica de Galicia. Os primeiros partidos do campionato tiveron lugar no Campo Miguel Ángel dos Remedios, e os seguintes xogáronse xa no Estadio do Couto, propiedade da Xunta de Galicia.
Tras dous ascensos consecutivos máis, o 27 de maio de 2018 conseguiu chegar a categoría nacional no derradeiro e decisivo partido da liga. A UD Ourense chegaba como líder e xogaba polo ascenso nun duelo directo no campo do Atios. No caso de perder, dependía do resultado do Porriño Industrial, que tamén obtivo unha vitoria. O partido acabou co empate inicial e a UD Ourense ascendeu. Militou durante tres tempadas na Terceira División, ata que en 2021 sufriu o primeiro descenso da súa historia, caendo de novo a Preferente.
Santiago de Mondoñedo, Mondoñedo
Historia
Coa reforma parroquial da diocese de Mondoñedo de 1895 constituíronse as novas parroquias do Carme, Os Remedios e San Vicente de Trigás, que se segregaron de Santiago de Mondoñedo.
Vixoi
O topónimo galego Vixoi pode referirse a:
Rexionalismo galego
150px|miniatura|[[Manuel Murguía escribiu El regionalismo gallego (1889).]] O rexionalismo supón unha fase intermedia no proceso evolutivo do galeguismo, xa que se sitúa a medio camiño entre o movemento galeguista anterior (o provincialismo) e o posterior (o nacionalismo).
Definición e denominación
En 1886, Manuel Murguía publicou a súa obra Los Precursores. Segundo Luís Obelleiro, este mesmo autor publicou un artigo en La Región Gallega no que definía a Galiza como unha nación, a cal constituía unha das rexións que integraban o territorio do Estado español. De aí o nome de rexionalismo.
Esta corrente defendía unha visión idealizada e utópica, bucólica e idílica, coa finalidade de contestar os tópicos irreais que sobre o país inventaran os casteláns en séculos anteriores.
O movemento rexionalista
Segundo explica Xosé Ramón Barreiro Fernández, o rexionalismo galego parte da base da crise agropecuaria finisecular e dos problemas económicos que esta trouxo consigo. Isto, unido ás críticas ao centralismo e ao sistema caciquil, comportou a aparición de tres correntes diferentes dentro do movemento rexionalista.
175px|miniatura|[[Alfredo Brañas, autor de El regionalismo. Estudio sociológico, histórico y literario (1889).]]
Correntes do movemento rexionalista
Apuntan historiadores como Xusto Beramendi ou Luís Obelleiro tres correntes diferentes e contraditorias dentro do movemento rexionalista. Estas son:
Calquera das tres correntes eran partidarias da autonomía política de Galiza, a cal debía recuperar e preservar as súas particularidades identitarias culturais e lingüísticas.
Prensa
Contaron con órganos de prensa como o periódico Unión Gallega da Coruña.
Balance do labor dos rexionalistas
O rexionalismo realizou un gran labor político de transición entre o provincialismo e o nacionalismo. Aínda así, fracasou relativamente no sentido de que non deu implicado un número considerábel de cidadáns galegos, nin tampouco logrou atraer as elites económicas (burguesía, fidalguía e clero). Alén disto, sufriu unha gran crise cando faleceu Alfredo Brañas e cando Aureliano Pereira pasou a formar parte do partido liberal-fusionista. De todos os modos, o camiño para o posterior nacionalismo galego xa estaba preparado.
Azoreira
O topónimo A Azoreira pode referirse a:
José Gutiérrez Verdín
José Gutiérrez Verdín, nado en Salinas (Castrillón, Asturias) o 18 de agosto de 1918 e finado o 1 de febreiro de 1966, foi un exfutbolista español. Xogaba de dianteiro.
Traxectoria
Na tempada 1941–42 formou parte do equipo do Deportivo da Coruña que debutou en Primeira División. A súa estrea produciuse na primeira xornada, da man do adestrador galego Celso Mariño, nunha vitoria no vello campo de Riazor fronte o CD Castellón (2–1). Esa campaña xogou 11 partidos, non sendo un habitual do ataque coruñés aínda que empezou a temporada de titular. Relegado á suplencia, os dianteiros habituais nesa campaña foron Cuca, Caballero, Antonio Chao e Elícegui.
Nas dúas seguintes campañas non participou case en ningún partido, xogando tan só 9 partidos en dous anos. O seu único gol en Primeira División anotouno na tempada 1943–44, na xornada 19, nun empate a domicilio contra o Sevilla FC (2–2).
Afelénquidos
A dos afelénquidos (Aphelenchida) é unha orde moderadamente grande de nematodos da clase dos secernénteos.
Son cosmopolitas.
Características
Os afelénquidos teñen un estilete para a alimentación e un bulbo mediano moi destacado no esófago. Algúns están asociados a insectos dos que poden seren ectoparasitos ou endoparasitos, ou simplemente usar o insecto como medio de transporte. Outros están asociados a órganos das plantas, como raíces, caulea, ou follas, dos que son parasitos que poden serrn patóxenos para a planta ou non. Aínda hai outros asociados con fungos, e algúns viven libremente. Pode haber unha considerable plasticidade dos hábitos de alimentación dentro das especies, que implica case calquera combinación das categorías enumeradas anteriormente. Ás veces, diferentes hábitos de alimentación implican fases morfoloxicamente distintas, pero poden implicar só diferenzas de comportamento e ás veces dependen só da dispoñibilidade inmediata de diferentes alimentos. Algúns dos seus ciclos de vida dependen do ciclo de vida dos seus hospedeiros. Os que se alimentan de fungos poden ter ciclos de vida de até 5 días.
Taxonomía
A orde comprende as seguintes familias:
Mónica Martínez
Mónica Martínez Lema, nada en Zas o 7 de novembro de 1972, é unha xornalista e política galega. miniatura|Papeleta das [[Xerais de abril de 2019.]]
Traxectoria
Licenciouse en filoloxía inglesa pola Universidade de Santiago de Compostela en 1995. Comezou a traballar na Televisión de Galicia en 1996, e presentou o Telexornal Deportes ata 2006. Foi presentadora da información deportiva en Noticias de la Mañana de Antena 3 (2006-2008). Traballou tamén no Xornal de Galicia (2008-2011) e presentou o programa Sin Rodeos en Localia TV da Coruña (2011-2012). Dende 2013 traballa nunha compañía dedicada á publicidade inmobiliaria. Militante de Ciudadanos, foi nas listas ao Congreso dos Deputados nas Eleccións xerais de España de abril de 2019. Foi a candidata á alcaldía da Coruña por esa formación nas eleccións municipais de 2019. Ao ano de saír elixida concelleira deuse de baixa en Ciudadanos sen entregar a acta ao partido a pesar de asinar unha carta ética que así o contemplaba. En setembro de 2020, Martínez incorpórase ao goberno local da Coruña como concelleira de deportes. A pesar de que o Tribunal Supremo sentou xurisprudenza de que os tránsfugas non poden valerse da acta para acadar novos postos e salarios adicionais continuou no goberno municipal.
Castelán peruano
O castelán peruano é o nome co que se coñece a un conxunto de variedades do castelán falado no Perú. O castelán é falado no país dende a invasión dos conquistadores españois en 1532. Existen catro variedades principais faladas no país, o castelán andino, o castelán costeiro peruano, o castelán andino-costeiro e o castelán amazónico.
Historia
A lingua castelá chegou ao Perú coa conquista en 1532 nos seus dialectos estremeño, andaluz e canario da época, recibindo pouco despois forte influencia do castelán da meseta.
Nun principio foi falado só polos españois e os mestizos das cidades, xa que no eido rural andino continuou a falarse o quechua, o aimará e as demais linguas indíxenas por catro séculos, sendo maioritarias até a primeira metade do século XX. Despois diso, a discriminación antiindíxena, a imposición do castelán por parte do goberno peruano, a irrupción dos medios de comunicación masiva e a migración rural a partir de 1940, reconfiguran o mapa dialectal do país.
Karen Gillan
Karen Sheila Gillan, nada o 28 de novembro de 1987 en Inverness, é unha actriz e modelo escocesa principalmente coñecida por interpretar o papel de Amy Pond entre o 2010 e o 2012 na serie da BBC Doutor Who. No cinema destacan as súas actuacións como Jane Lockhart en Not Another Happy Ending (2013), Kaylie Russell no filme Oculus (2014) e Nebula no filme de Marvel Guardians of the Galaxy (2014).
Historia de Ecuador
miniatura|dereita|Bandeira de Ecuador.
A historia de Ecuador está determinada pola desintegración en 1830 da Gran Colombia, que deu lugar aos estados da República de Ecuador, Colombia, Perú e Venezuela.
Entre 1904 e 1942, Ecuador perdeu territorios nunha serie de conflitos cos países veciños. En 1941 un conflito territorial entre o Ecuador e Perú conduciu as partes ao Protocolo de Río de Janeiro, homologado o 29 de xaneiro de 1942 e estabelecendo fronteiras provisorias. O estado de conflito perdurou entre os dous países ata o 26 de outubro de 1999 cando os presidentes Jamil Mahuad (Ecuador) e Alberto Fujimori (Perú) asinaron o acordo denominado Ata Brasilia, polo cal Perú concedeu 1 km² do seu territorio no lugar de Tiwinza, onde 14 de soldados de Ecuador foran sepultados, transformándose así nun campo santo. Ambos os dous países asinaron tamén tratados de comercio e acordos de navegación polos cales o Ecuador ten o dereito de navegación irrestrita polo río Amazonas.
O topónimo Ecuador refírese á liña ficticia que divide o mundo en dous hemisferios (norte e sur) que atravesa o país, chamada liña Ecuatorial ou Ecuador.
Luka Šamanić
Traxectoria profesional
O 20 de xuño de 2019, Šamanić foi elixido na 19ª posición do Draft da NBA de 2019 polos San Antonio Spurs. O 1 de xullo de 2019, Šamanić asinou o seu contrato de rookie cos Spurs. O 11 de outubro de 2021, Šamanić foi cortado polos Spurs.
The Bard's Tale (videoxogo de 1985)
Tales of the Unknown: Volume I, máis coñecido polo seu subtítulo The Bard's Tale, é un videoxogo de fantasía e rol creado por Interplay Productions en 1985 e distribuído por Electronic Arts. Foi deseñado e programado por Michael Cranford.
Vagamente baseado no xogo Dungeons & Dragons e inspirado polos xogos de computador Wizardry, The Bard's Tale foi un xogo salientable no seu tempo polos seus gráficos 3D sen precedentes e polos retratos dos personaxes parcialmente animados. O Bardo tamén foi unha innovación: "O Bardo foi a contribución do autor Michael Cranford ó xénero, unha personaxe que lanza feitizos cantando algún dos seis tonos."
Foi lanzado orixinalmente para Apple II, e despois foi adaptado para Commodore 64, Apple IIgs, ZX Spectrum, Amstrad CPC, Amiga, Atari ST, MS-DOS, Macintosh, e NES.
Fonticula
Fonticula é un xénero de mofo mucoso celular que forma un corpo frutífero con forma de volcán. Xa en 1979 se sabía que non tiña unha estreita relación nin cos Dictyosteliida nin cos Acrasidae, que son os dous grupos ben establecidos dos mofos mucosos celulares. Nun artigo publicado en 2009 considerábase que estaba relacionado con Nuclearia, que á súa vez está relacionado cos fungos.
Fonticula, Nuclearia, e os fungos foron reunidos nalgunhas clasificacións no grupo Nucletmycea (ou Holomycota), que é un grupo irmán de Holozoa.
Torneo das Seis Nacións 2014
O Torneo das Seis Nacións 2014, denominado oficialmente en inglés 2014 RBS 6 Nations co patrocinio do Royal Bank of Scotland, foi a 15ª edición da principal competición europea de rugby union entre seleccións nacionais. Nela participaron os equipos de Inglaterra, Gales, Francia, Irlanda, Escocia e Italia.
Incluíndo os antigos formatos da competición denominados Home Nations e Five Nations, esta foi a 120ª edición do torneo.
Eu tampouco me chamo Flanagan
Eu tampouco me chamo Flanagan é un libro escrito no 2006 por Andreu Martín e Jaume Ribera. É o undécimo da saga protagonizada polo detective xuvenil Flanagan.
Trama
A trama comeza o venres 20 de xuño, cando rematan os exames de 2º de bacharelato. O pai de Flanagan quere que bote unha man no bar, e o detective Oriol Lahoz o contrata para que o axude a atopar a Alí, un neno magrebí do barrio que desapareceu. Remata compracendo os dous, servindo cafés e atopando a Alí.
Ademais, vese enganado de novo polos amigos de Nines, o que unido á falta de diálogo con ela, créalle novos problemas sentimentais. Tamén aparece de novo en escena o seu amigo Charche, coa súa relación con Vanesa, onde o conselleiro sentimental Flanagan volve xogar un importante papel para desta volta resolver o secuestro de Charche.
Segue a relación con Nines, malia as turbulencias, e desta volta parece que bastante consolidada. Deixa o futuro aberto a un posible acceso á universidade a estudar criminoloxía.
Narración
Neste libro, ó contrario dos demais da saga, inclúe unha incoherencia, pois di que en O longo adeus, de Raymond Chandler, Philip Marlowe rexeita un billete de 1000 dólares, cando é de 5000 (un retrato de Madison).
Sasdónigas, Mondoñedo
San Lourenzo de Sasdónigas é unha parroquia do concello de Mondoñedo na comarca da Mariña Central, na provincia de Lugo. No ano 2007 tiña 107 habitantes, deles 43 eran homes e 64 eran mulleres, o que supón unha diminución de 10 habitantes en relación ao ano anterior, 2006.
Gersfeld, Rhön
Gersfeld é un municipio alemán situado no distrito de Fulda, no estado federado de Hessen. A súa poboación estimada a finais de 2017 era de 5447 habitantes.
Sasdónigas, Mondoñedo
Etimoloxía do topónimo
O corónimo Sasdónigas procede do latín, sendo un composto de sala (aula) + dominica (do dono, do señor). O latín sala dá, en galego, sá. Nos primeiros documentos que citan este lugar, efectivamente é chamado Salasdónigas.
Gersfeld, Rhön
Atópase situado ao leste do estado, cerca das fronteiras cos estados de Turinxia e Baviera, na zona do macizo do Rhön.
Belmez
Belmez é un concello da provincia de Córdoba, Andalucía. Atópase no corazón do valle del Guadiato. Ten 3.373 habitantes 2007). Ten unha extensión superficial de 211 km². Encóntrase sobre a faldra dun promontorio calcario, sobre o que está edificado o seu castelo, emblema da poboación, e que o sitúa a unha altitude de 532 msnm. Está a 71 km da capital de provincia, Córdoba. As súas coordenadas xeográficas son 38º 16' N, 5º 12' O.
Ion Gabella
Ion Gabella, nado en Vitoria en 1968 e finado en Zumaia en 2002, foi un actor de cine, televisión e de teatro vasco.
Traxectoria
Malia a súa curta traxectoria, chegou a participar en máis duna vintena de películas, sobre todo como actor secundario nas primeiras películas da fornada de directores vascos dos 1990: Juanma Bajo Ulloa, Alex de la Iglesia, Daniel Calparsoro, Enrique Urbizu, Karra Elejalde... Tamén apareceu nas primeiros longametraxes de Alejandro Amenábar, Óscar Aibar ou Mónica Laguna.
En teatro foi membro fundador do grupo Sobradún, xunto a Gorka Aguinagalde, co que levou á escena varias obras de Mauro Entrialgo.
Bandeira de Bolivia
A bandeira de Bolivia foi adoptada o 31 de outubro de 1851 durante o goberno de Manuel Isidoro Belzu. O Decreto Supremo do 14 de xulio de 1888 regulamenta e uniforma o uso do escudo e da bandeira nacional, dispoñéndoo no artigo 5º.
Vincenzo Peruggia
Vincenzo Peruggia, nado en Dumenza o 11 de outubro de 1881, finado en Annemasse o 8 de outubro de 1925, foi un ladrón de arte que roubou a Mona Lisa, feito coñecido como o "Roubo do Século" pola prensa da época.
O Roubo
Vincenzo escondeu a pintura no seu apartamento en Florencia, en Italia. Supostamente, ao chegar a policía ao lugar para facer as investigacións correspondentes, asináronse documentos encima do lenzo, xa que este estaba escondido baixo o mantel da mesa da cociña.
Despois de ocultar a pintura no seu apartamento durante dous anos, Peruggia impacientouse e finalmente foi atrapado ao tratar de vendela en Florencia a un traficante de arte.
Tras ser recuperada, a pintura foi exhibida por toda Italia e finalmente devolvida ao Museo do Louvre en 1913.
Motivos
Levado a xuízo, a corte aceptou que Peruggia cometera o delito por razóns patrióticas e enviouno ao cárcere un ano e quince días.
O roubo puido ser planeado por Eduardo Valfierno, un cómplice que se xuntara co falsificador francés de arte Yves Chaudron, para facer copias da pintura e vendelas como orixinais.
Aké Loba
Gérard Aké Loba, nada en Abobo Baoule o 15 de agosto de 1927 e finada en Aix-en-Provence o 3 de agosto de 2012, foi unha escritora e política de Costa do Marfil.
Traxectoria
A súa novela máis destacada, Kocoumbo, l'étudiant noir, gañou en 1961 o Premio Literario da África Negra.
Foi concelleira e alcaldesa de Abobo (Abidjan) entre 1985 e 1990.
RL-10B-2
Características
Os motores RL-10B-2 son fabricados pola empresa Pratt and Whitney e funcionan alimentados por osíxeno líquido e hidróxeno líquido. Teñan un pulo de 110,0 kN e úsanse nos foguetes Delta III (en desuso) e Delta IV.
Os RL-10B-2 son unha versión mellorada dos RL-10. Utilizan unha tobeira extensible que permite aumentar o ISP e a capacidade de carga. O sistema de movemento da tobeira fai uso de actuadores electromecánicos, que son máis fiables, lixeiros e baratos que os sistemas hidráulicos.
Alejandro Mon Landa
Alejandro Mon Landa, nado en Pontevedra o 4 de decembro de 1852 e finado na mesma cidade o 15 de xaneiro de 1915, foi un avogado e político galego.
Traxectoria
Fillo de Miguel Mon Álvarez Castrillón e de Dolores Landa Pérez, neto de Miguel de Mon y de Miranda, dunha familia fidalga asturiana. Casou coa súa curmá Clementina Landa López.
1158
Mortes
Historia ano a ano
Alejandro Mon Landa
Traxectoria
Doutor en Dereito civil e canónico. Membro do Partido Conservador, foi alcalde de Pontevedra (1879-1880) e deputado provincial. Foi elixido deputado a Cortes polo distrito da Cañiza en 1891 e 1893. Volveu ser elixido polo mesmo distrito en 1898, e reelixido nas sucesivas eleccións até 1910. Foi pai de Alejandro Mon Landa Landa, que o sucedeu como deputado polo mesmo distrito.
En 1907 obtivo xunto con José Riestra López e Gaspar Massó Ferrer a concesión do Tranvía a vapor de Pontevedra á Marín.
Foi avó de Gonzalo Fernández de la Mora.
Leica
Leica é unha empresa alemá adicada á fabricación de instrumentos ópticos de precisión. Foi fundada no ano 1914 por Ernst Leitz e o seu nome provén das tres primeiras letras do apelido do fundador e as primeiras dúas da palabra «camera».
Está dividida en tres compañías claramente diferenciadas: Leica Camera AG, Leica Geosystems AG e Leica Microsystems AG que se dedican respectivamente a poducir cámaras fotográficas, equipamento topográfico e equipamento médico.
Series de Leica
As cámaras fotográficas de Leica divídense en catro series:
En maio de 2012 a Galería de Poxas Westlicht, en Viena, poxou unha cámara Leica da serie-0, a cal foi vendida por 2,16 millóns de euros. Estas cámaras son extremadamente valiosas porque só de ten coñecemento de que existen 12 exemplares, e polo seu valor na historia da fotografía.
Ramón Álvarez Sánchez
Ramón Álvarez Sánchez, coñecido como Molaza, nado en Langreu o 16 de abril de 1917 e finado o 27 de xaneiro de 1977, foi un futbolista español. Xogaba de centrocampista.
Laura Ponte
O nome de Laura Ponte pode referirse a:
Hesíodo
miniatura|Hesíodo e a Musa, por [[Gustave Moreau (Museo de Orsay, París).]]
Hesíodo (en grego antigo Ἡσίοδος Hêsíodos, en latín Hesiodus) foi un poeta da Antiga Grecia. A súa datación en torno ao ano -700 é discutida.
Biografía
Naceu en Ascra, preto de Tebas sobre a segunda metade do século -VIII ou a primeira do século -VII Foi labrego e fillo dun comerciante. A tradición sitúao como contemporáneo de Homero e mesmo rival seu en certames poéticos.
Moitas das obras que durante a Antigüidade se lle atribuían, como os poemas sobre arte adiviñatoria A ornitomancia, Os versos mánticos e As explicacións dos prodixios, non son realmente súas. O que parece probado con certeza é que foi o autor dos Traballos e días, da Teogonía, que explica a orixe do universo e a xenealoxía dos deuses, e dos cincuenta e catro primeiros versos do O escudo de Heracles. Xunto coas de Homero, as obras de Hesíodo converteríanse en parte do corpus fundacional da cultura grega, grazas ao seu labor de sistematización do conxunto de mitos herdados e ao inicio da súa interpretación nun sentido moral e práctico. A cultura grega caracterizaríase en todo momento pola complexa relación que mantería co conxunto de concepcións mitolóxicas e relixiosas das súas propias tradicións, tanto para rexeitalas como para reverencialas, aínda que sempre extraería de alí súas máis fecundas intuicións.
Obra
miniatura|Hesiodi Ascraei quaecumque exstant, 1701 As súas obras, como as de Homero, foron obxecto xa desde o século -VI de estudo e veneración.
É o grande e primeiro compilador da relixión antiga grega. Puxo por escrito e ordenou todo o corpo mitolóxico transmitido ata entón de forma oral. Na súa obra baseáronse os mitógrafos posteriores clásicos, grazas ao cal chegou en gran parte ata os nosos días. A súa obra principal é a Teogonía, na que relata a xenealoxía dos deuses da mitoloxía grega. Exerceu grande influencia na cultura europea, á que transmitiu elementos como o do mito das idades, entre outros.
Transmitíronse de forma completa:
Consérvanse de forma fragmentaria ou hai referencias de:
Azoreira, Padrenda, Padrenda
Azoreira é un lugar da parroquia de Padrenda no concello ourensán de Padrenda na comarca da Terra de Celanova. Segundo o IGE en 2012 tiña 18 habitantes (10 mulleres e 8 homes), un menos ca en 1999.
Ramón Mayoral Manero
Ramón Mayoral Manero, nado en Palafrugell o 16 de setembro de 1918, é un exfutbolista español. Xogaba de centrocampista. Xogou tres partidos do campionato de Cataluña co FC Barcelona na temporada 1939-40.
Juan Vázquez Gayoso
Juan Vázquez Gayoso, nado en Rábade o 5 de xuño de 1902, foi un avogado, xuíz e político galego.
Traxectoria
Fillo de Jesús Vázquez Vázquez e irmán de Jesús Vázquez Gayoso. Doutor en Dereito pola Universidade Central de Madrid. Na República foi profesor axudante de Dereito na Universidade Complutense de Madrid e foi nomeado vicepresidente da Agrupación primeira de Xurados Mixtos de Madrid en maio de 1936. Colaborou en El Presidencialista de Madrid, Horizontes de Lugo e Las Riberas del Eo de Ribadeo. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi xuíz de primeira instancia e instrución de Orihuela, Oficial Letrado do Tribunal Popular de Responsabilidades Civís durante un tempo, abandonando este posto para reintegrase como xuíz de Orihuela en maio de 1938. Foi nomeado capitán asimilado do Corpo de Seguridade (Grupo uniformado) en setembro de 1938, e foi profesor da Academia Militar de Oficiais do Corpo de Seguridade. Publicou o folleto Moral militar antifascista para a Academia de Oficiais do Corpo de Seguridade.
Vida persoal
Casou con María Dolores Díaz Vázquez, e foi pai de Juan Miguel, Ana María e Rafael Vázquez Díaz.
Gran Premio do Brasil de 1975
O Gran Premio do Brasil de 1975 foi unha carreira de automobilismo de Fórmula 1, celebrada o 26 de xaneiro de 1954 no circuíto de Interlagos de São Paulo. Foi a segunda carreira da tempada de.
Foi o cuarto Gran Premio do Brasil desde a súa presentación en 1972. A carreira foi gañada polo piloto de San Paulo Carlos Pace aos mandos dun Brabham BT44B. Sería a única vitoria da curta carreira de Pace, que morrería nun accidente de aviación dous anos máis tarde. O circuíto ten agora o seu nome. Outro brasileiro Emerson Fittipaldi terminou segundo no seu McLaren M23 e o seu compañeiro de equipo, o alemán Jochen Mass terminou terceiro.
Resumo da carreira
Jean-Pierre Jarier fixo novamente a pole position, logo de bater a marca da pole de 1973, clasificándose por diante do heroe local Emerson Fittipaldi. A carreira atrasouse, debido que a pista foi regada para eliminar os residuos, e evitar as picadas que desempeñaran un papel crucial na carreira de 1974 e ninguén quería unha repetición destes problemas.
Esta carreira marcou a última saída (e chegada) da longa carreira de Graham Hill na F1.
Os pilotos brasileiros terminaron 1º e 2º nesta carreira, con Carlos Pace gañando a única carreira da súa carreira e Emerson Fittipaldi terminando segundo. Esta fazaña repetiuse en 1986 con Nelson Piquet e Ayrton Senna.
Ligazóns externas
''A menos que se indique o contrario, todos os resultados da carreira tómanse de
Romaría de San Antón (Ábedes)
A celebración está considerada como o primeiro acontecemento socio-gastronómico do ano. Tamén é unha tradición de culto ao lume.
Descrición
A festa consiste en desprazarse ata o monte de dita parroquia, ó redor dunha capela antiga; vaise en cuadrillas de familiares e amizades e fanse pequenas fogueiras onde se cociñarán durante todo o día alimentos coma chourizos e pezas de carne de porco.
Un dos datos máis relevantes desta celebración para á comarca é a presentación, por primeira vez no ano, do traxe de Cigarrón. Este acto tamén dá comezo ó Entroido que se vive en Verín.
A celebración comeza ás 12:30 horas cunha procesión que parte dende a parroquia e que realiza o tradicional percorrido pola zona ata chegar á capela, onde ten lugar unha misa solemne ás 13:00 horas. A continuación, os veciños e veciñas da contorna pasan a xornada comendo os diferentes xantares típicos deste festexo, coma chourizos, costelas de porco, empanada e viño.
Para finalizar o festexo, nas derradeiras horas da tarde, fan a súa aparición os protagonistas do Entroido de Verín, Os Cigarróns, que visten o traxe por primeira vez no ano. Fan soar as súas chocas para anunciar que o gran Entroido de Verín está a piques de comezar.
Para que esta celebración sexa totalmente segura e sen risco de perigos, acoden ó evento a agrupación de voluntarios de Protección Civil que, habitualmente, coloca un posto sanitario na zona da capela.
Vilamor, Mondoñedo
Santa María de Vilamor é unha parroquia do concello de Mondoñedo na comarca da Mariña Central, na provincia de Lugo. No ano 2007 tiña 224 habitantes (108 homes e 116 mulleres), os mesmos ca no ano anterior.
Dulantzi
250px|miniatura|Dulantzi Dulantzi (en castelán: Alegría de Álava, oficialmente Alegría-Dulantzi) é un concello de Áraba, no País Vasco. Pertence á cuadrilla de Agurain e tiña en 2014 unha poboación de 2.925 habitantes.
Dólar australiano
O dólar australiano é a moeda oficial de Australia, incluíndo o Territorio Antártico Australiano, a Illa de Nadal, as Illas Cocos, a Illas Heard e illas McDonald e a Illa de Norfolk, así como dos estados independentes do Pacífico de Kiribati (xunto co dólar de Kiribati), Nauru e Tuvalu (xunto co dólar tuvalés). Normalmente abréviase como $, A$ ou AU$ para diferencialo doutros tipos de dólar o seu código ISO é AUD. Divídese en 100 céntimos (cents).
Dulantzi
O municipio está formado por dúas entidades de poboación que forman concejos: Dulantzi, a capital, que concentra o 95% da poboación, e Egileta, pequeno encrave ao suroeste do municipio.
En 1834 tivo lugar unha batalla na localidade con motivo da Primeira Guerra Carlista.
Dólar australiano
Outras denominacións
En inglés adoita chamárselle tamén Aussie battler ("batallador australiano"); durante un período de perda de valor respecto ao dólar estadounidense (entre os anos 2001 e 2002), ás veces era denominado localmente Pacific peso ("peso do Pacífico").
Historia
O dólar australiano foi introducido o 14 de febreiro de 1966 para substituír á libra australiana (que xa ía moito tempo que se diferenciara da libra esterlina), non só como unha simple substitución da antiga moeda, senón tamén como unha nova unidade monetaria que empregaba o sistema decimal. Cada libra australiana dividíase en 20 xilins, que á súa vez dividíanse en 12 peniques, o troco que se aplicou foi de dous dólares por libra, isto é, dez xilins por dólar. O primeiro ministro australiano Robert Menzies quería nomear á nova moeda royal (é dicir, "real"), e tamén propuxéronse outras denominacións como austral.
A pesar de que as primeiras emisións do Banco de Reserva de Australia xa se realizaran na imprenta baixo o nome de royal, este nome tan infrecuente non acadou moita popularidade e foi desprazado en favor da denominación dólar.
Antonio Villar Chao
Antonio Villar Chao, nado na Coruña o 26 de marzo de 1921 e finado nos Estados Unidos o 23 de maio de 2000, foi un futbolista e adestrador galego. Xogaba de dianteiro.
Fillo do galeguista Antón Villar Ponte, destacou principalmente no Deportivo da Coruña, no que xogou durante dez tempadas e tivo un destacado papel na tempada do primeiro ascenso do club á Primeira División, con 18 goles. Posteriormente militou no Málaga, o América de México e o Xuvenil, antes de comezar unha carreira de adestrador na propia Galicia e en Venezuela.
Traxectoria
Xogou como infantil e xuvenil na Unión Sportiva de Santa Lucía e en 1939 pasou ao Deportivo. Na tempada 1941–42 debutou co Deportivo da Coruña en Primeira División, estreándose da man do adestrador Celso Mariño na xornada 4, nunha derrota fronte o Celta de Vigo a domicilio (2–1), no que supuxo o primeiro derbi entre dous equipos galegos na máxima categoría. O seu primeiro tanto chegou na xornada 13, nun empate fronte o Real Oviedo (1–1). Foi un habitual da dianteira coruñesa, compartindo posto con Cuca, Caballero e Elícegui. O equipo logrou un cuarto posto na táboa.
Co Deportivo viviu dous descensos a Segunda División (nas tempadas 1944–45 e 1946–47), con ascensos consecutivos. O seu récord goleador logrouno na tempada 1940–41, a do primeiro ascenso a Primeira do club, na que logrou 18 tantos en Segunda División, tres deles na fase de promoción. Ao remate da tempada 1948/49, na que anotou 10 goles en Primeira, abandonou a disciplina branquiazul despois dunha década e sendo naquel entón o segundo máximo goleador histórico do club, con 68 goles, só por detrás do seu compañeiro Guimeráns.
Na tempada 1949–50 fichou polo CD Málaga, onde permaneceu dúas campañas. En 1950 xogou en México coa selección de España B e acabou pasando ao fútbol mexicano, ingresando no Club América en 1951. Na súa primeira tempada no equipo mexicano tivo como adestrador a José Luis Borbolla, ex compañeiro seu do Deportivo. Con todo, nin Borbolla nin o seu substituto uns meses despois, Donato Alonso, contaron moito co xogador galego, que disputou só 5 partidos esa tempada. Coa chegada do técnico Octavio Vial Chao comezou a xogar habitualmente e a marcar goles ata que unha lesión lle fixo perder case todo o que restaba de tempada.
Comezou despois a súa carreira como adestrador, facéndose cargo en xullo de 1955 do Xuvenil, ao que adestrou ata a súa dimisión en abril de 1956. Na tempada 1956/57 adestrou o Fabril e logo estivo á fronte da selección galega de xuvenís.
Morreu nos Estados Unidos mentres se trataba dunha infección.
Vida persoal
Era fillo do galeguista Antón Vilar Ponte, sobriño de Ramón Villar Ponte e curmán do pintor José Ramón Villar Chao.
1327
Outros
Historia ano a ano
Xogos Olímpicos de 1920
miniatura|dereita|Países participantes. Os Xogos Olímpicos de 1920 foron realizados en Antuerpen, en Bélxica, nunha homenaxe do COI ó sufrimento inflixido ó pobo belga durante a primeira guerra mundial, que inclusive impediu a realización dos Xogos de 1916, anteriormente marcados para Berlín. Atletas de 29 países, nun total de 2561 homes e 65 mulleres participaron de 24 deportes nun total de 154 modalidades. Abertos polo Rei Alberte o 20 de abril, duraron até o 12 de setembro.
Os Xogos de Antuerpen foron notables polo feito de ser izada por primeira vez a bandeira olímpica (branca con cinco aneis no centro representando os cinco continentes), ter habido unha pioneira solta de pombas simbolizando a paz e terse realizado o Xuramento dos Atletas, lido polo esgrimista e xogador de wáter-polo Victor Boin.
Baix Penedès
250px|miniatura|Localización da comarca en [[Cataluña.]]250px|dereita|miniatura|[[Cunit, no Baix Penedès.]] O Baix Penedès é unha comarca da provincia de Tarragona, na costa central de Cataluña. A súa capital é El Vendrell. En 2009 tiña 98.861 habitantes.
A comarca limita ao norte co Alt Camp, co Alt Penedès e o Garraf polo leste, co mar Mediterráneo polo sur, e co Tarragonès polo oeste.
Concellos
Actualmente a comarca está formada por 14 concellos.
Troy Murphy
Troy Brandon Murphy, nado o 2 de maio de 1980 en Morristown, Nova Jersey, é un ex xogador estadounidense de baloncesto profesional que xogou durante 12 tempadas na National Basketball Association (NBA).
Traxectoria profesional
Murphy foi seleccionado na 14ª posición do Draft da NBA de 2001 polos Golden State Warriors. Na súa segunda tempada nos Warriors, foi titular cos Sophomores no partido de Rookies do All-Star Weekend da NBA. Pasou catro tempadas completas nos Warriors.
O 17 de xaneiro de 2007, Murphy foi traspasado aos Indiana Pacers xunto aos seus compañeiros Mike Dunleavy, Jr., Ike Diogu e Keith McLeod a cambio de Stephen Jackson, Al Harrington, Šarūnas Jasikevičius e Josh Powell. Na súa etapa nos Pacers, mellorou o seu tiro dende longa distancia.
O 23 de febreiro de 2011, os Warriors ficharon de novo a Murphy xunto a unha elección de segunda rolda do Draft, a cambio de Brandan Wright e Dan Gadzuric. O 27 de febreiro, catro días máis tarde, Murphy e os Warriors acordaron a rescisión do seu contrato, a tempo para poder asinar por outro equipo para disputar os Playoffs.
Anisaquíase
miniatura|250px|Larvas de Anisakis na ventrecha dunha pescada. miniatura|250 px|Anisakis extraídos dunha pescada. miniatura|250px|Larvas de Anisakis na cavidade corporal dun [[arenque (Clupea harengus).]]
Etioloxía
A enfermidade prodúcese pola inxestión de larvas vivas de diferentes especies de anisáquidos, vermes nematodos que parasitan, en estado adulto, os mamíferos mariños. miniatura|250px|Interior da cavidade abdominal dunha pescada, unha vez eliminado o peritoneo, mostrando unha intensa parasitación por anisaquis
Para reflectir mellor a etioloxía da enfermidade, propúxose o uso de denominacións específicas para cada especie: anisaquíase, pseudoterranovose e contracecose, englobando as tres baixo a denominación común de anisaquidose. En realidade, o cadro clínico da enfermidade non varía segundo a especie concreta do anisáquido responsable.
Infestación
Tamén se comprobou a presenza de substancias de excreción con propiedades anticoagulantes, ás que se deben as hemorraxias persistentes que se observan nas lesións que provocan as larvas.
Cómpre engadir que as larvas resisten a acción dos ácidos gástricos durante días: en condicións de laboratorio, 10 días en zume gástrico a 37 °C.
Cadro clínico
A enfermidade humana cursa de forma diferente segundo onde remate asentándose a larva. Recibe así distintas denominacións:
En calquera das tres localizacións pode cursar de forma aguda (con síntomas precoces e de evolución rápida) ou crónica (síntomas máis leves ou inapreciables e evolución lenta).
Tamén cabe falar dunha forma alérxica, que cursa sen ningunha sintomatoloxía gastrointestinal. Cabe a posibilidade de que coincidan as dúas formas, invasiva e alérxica,
A forma gástrica aguda maniféstase xa ás 6-12 horas de consumir o pescado parasitado e cursa con forte dor abdominal, náuseas e vómitos; síntomas menos frecuentes son a diarrea, febre, urticaria, calafríos etc. A forma crónica cursa con molestias gástricas xordas e persistentes, con cadros que se veñen arrastrando durante meses ou anos.
A forma ectópica adoita cursar sen síntomas, ou, se os ten, son absolutamente inespecíficos. As lesións provocadas son abscesos granulomatosos de ata varios centímetros de diámetro, provocados pola reacción dos tecidos onde asenta a larva. Cando se localizan no tecido celular subcutáneo poden evidenciarse por palpación.
Alerxia ós Anisakis
A atribución ós Anisakis de reaccións alérxicas nos consumidores é relativamente recente. No caso de España, foi en 1995 cando se demostrou, no País Vasco, que este parasito estaba relacionado cun 8% dos casos reaccións alérxicas. En Galicia, Martínez Ubeira estima unha prevalencia de tan só un 0,43% e debida, case exclusivamente, ao consumo de bocarte en vinagre elaborado nos domicilios.
A alerxia por Anisakis maniféstase xa na primeira hora tralo consumo do pescado parasitado, cun cadro clásico de hipersensibilidade, variando desde a simple urticaria ata un choque anafiláctico grave. Os estudos realizados indican que estas reaccións só acontecen por consumo de larvas vivas e non por consumo de peixe cociñado ou conxelado previamente (e que poida conter larvas mortas), se ben a posibilidade de que os antíxenos presentes nas larvas mortas sigan activos non foi aínda descartada totalmente.
Diagnóstico
Foi diagnosticada por vez primeira en 1955, por Van Thiel, quen demostrou a presenza das larvas nun absceso eosinofílico no intestino dun enfermo que presentaba fortes dores abdominais tras comer arenques curados (Maatje). Desde aquela comprobouse a súa presenza en practicamente tódolos países, incluída España, onde se diagnosticou por vez primeira en 1991, na forma parasitaria, e 1995, na forma alérxica.
Suponse que un bo número de casos cursan con síntomas inespecíficos e non son correctamente diagnosticados. O diagnóstico de confirmación só se consegue mediante a visualización do Anisakis no tracto gastrointestinal mediante endoscopia. A anamnese, que constate a inxestión recente de peixe cru, e mais o exame clínico son orientativos.
Existen tamén probas diagnósticas baseadas na hipersensibilidade que provocan os antíxenos da larva, mediante probas de sensibilización cutánea, que evidencian, en caso positivo, unha reacción urticariforme, rodeada dun circo eritematoso, vermello, característico. A lectura faise ós 20 minutos e ten unha fiabilidade do 95%, diferenciando claramente o proceso doutras reaccións alérxicas ao peixe ou ao marisco.
Cómpre establecer un diagnóstico diferencial para descartar outras enfermidades que provocan síntomas similares, como a enfermidade de Crohn, a apendicite aguda, a úlcera gástrica ou o cancro gastrointestinal.
As análises coprolóxicas non son útiles xa que se trata dunha fase larvaria, que non alcanzou a madurez sexual.
Resulta interesante a referencia que recolle Filgueira Valverde no seu Terceiro Adral (1984) sobre o mal da pescada que sufriu Galicia cen anos antes:
{{cita|"Como a historia se repite e con certa operiodicidade secular, viúse ameazada a venda do peixe. No 1882, o que houbo foi o "mal da pescada": "Reunidos los doctores Casares y Brañas -din os xornaes- después de dos horas de prolijas y atentas investigaciones micrográficas, se han hallado con que los caracteres del gusanillo de la merluza no conviene exactamente a ninguno de los géneros de los holmintos [sic] ''que han podido comprobar, donde escasean los elementos más indispensables para el caso. De todos modos, la merluza plagada de esos gusanillos se encuentra en estado patológico". E non se sabían tampouco os efectos que podería causar no home"|{{Filgueira Valverde: "Fitos e feitos da Galicia de hai cen anos", en Terceiro Adral'', Ediciós do Castro, Sada 1984)}}
Tratamento
O tratamento de elección é a extracción da larva mediante un microfórceps durante a endoscopia, cunha recuperación inmediata do enfermo. Cando a larva se localiza nalgún órgano inaccesible á endoscopia, cabe recorrer á laparotomía. Polo de agora, ningún tratamento antihelmíntico se demostrou eficaz.
En calquera caso, tendo en conta que o home non é o hospedador propio deste parasito, as larvas adoitan morrer ao cabo de poucos días, instaurando, no seu caso, unicamente un tratamento sintomático.