cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Refectorio
dereita|230px|thumb|[[Bóveda de cruzaría do refectorio no Mosteiro de Oseira.]]
Refectorio é o cuarto que nas comunidades relixiosas e nalgúns colexios se emprega como comedor. Todos os mosteiros adoitan ter un refectorio onde os freires fan o xantar, e xeralmente ten forma rectangular, e se acha situado na galería oposta á igrexa.
Disposición
As mesas están aliñadas ao longo das paredes. Os monxes instálanse segundo o seu rango de antigüidade; a mesa do prior, na cabeceira, presida ás demais. Os xantares desenvólvense en silencio, roto tan só polas lecturas da Biblia que realizan, xeralmente desde un púlpito, por un dos freires. Adóitase acceder a esta sala polo claustro ou dende a cociña.
É unha sala bastante importante xa que os monxes pasan moito tempo nela a comer, cear ou almorzar. É crucial o silencio durante os xantares para non interromper a lectura da Biblia, de xeito que mentres os freires congregados alimentan os seus corpos coa comida, alimentan así mesmo a súa alma coa palabra de Deus.
Usos
Todos os relixiosos encóntranse nesta gran sala para as dúas (ou tres) comidas do día. Antes de pasar ao refectorio os monxes lavan as mans e entran en silencio, pregan en voz alta antes de tomar asento e mentres comen escoitan as lecturas.
Faust (filme de 1960)
Foi escollido como candidato de Alemaña do Oeste para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 33ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.
Beauregard, Ain
Beauregard é unha vila francesa do departamento do Ain, na rexión de Ródano-Alpes.
Gondoriz Grande, Vilatuxe, Lalín
Gondoriz Grande é un lugar da parroquia de Vilatuxe, no concello pontevedrés de Lalín, na comarca do Deza. Segundo o INE, no 2011 tiña 46 habitantes (25 homes e 21 mulleres), o que supón unha diminución de 22 habitantes con respecto ao ano 2000.
Cabombaceae
As cabombáceas (Cabombaceae) son unha familia de Anxiospermas primitivas pertencentes á orde Nymphaeales, no que tamén se inclúe a familia Nymphaeaceae. Son un tipo de ninfeas, plantas acuáticas que aparecen nos encoros e augas quedas.
Ecoloxía
Medran mergulladas ou boiando en lagos, lagoas ou ríos quedos, en zonas temperadas e tropicais. Antese diúrna, as flores ábrense durante dous días, o primeiro son funcionalmente femininas, o segundo masculinas; polinización anemógama ou entomógama.
Usos
Os talos novos de Brasenia, cubertos de mucilaxe, consómense na China e no Xapón. As plantas deste xénero segregan fitotoxinas, o que permitiría controlar outras plantas nocivas no seu hábitat. As especies de Cabomba úsanse en acuarioloxía coma osixenadoras. Porén, ás veces a excesiva proliferación natural destas plantas provoca perdas económicas por interferencias no uso das táboas de auga para usos recreativos ou agrícolas, ou por pura estética. Carecen de alcaloides, a mucilaxe de Brasenia é rica en ácido glicurónico, galactosa, ramnosa e outros compoñentes peculiares.
Posición sistemática
Malia as diferenzas morfolóxicas e anatómicas existentes entre os dous xéneros incluídos, existen datos de abondo para asegurar que corresponden á mesma familia, e que se distinguen netamente de Nymphaeaceae, aínda que existen algúns puntos de vista opostos, que fan que se integren nun concepto amplo de Nymphaeaceae. O APW (Angiosperm Phylogeny Website) considera que ambos os dous xéneros se deben situar na familia Cabombaceae da orde Nymphaeales, grupo irmán do resto das Angiospermas (agás a orde Amborellales) (cf. AP-website).
Distribución
A familia é cosmopolita, agás na Rexión paleártica occidental. Coñécense fósiles só dende o Terciario.
O Gruñedo
O topónimo galego O Gruñedo pode referirse a:
Beira Litoral
miniatura|150px|Antiga provincia da Beira Litoral
A Beira Litoral é unha antiga provincia (ou rexión natural) portuguesa, formalmente instituída pola reforma administrativa de 1936. O seu territorio correspondía na súa maior parte ao da antiga Provincia do Douro desaparecida no século XIX.
As provincias de 1936 practicamente nunca tiveron atribucións prácticas, e desapareceron do vocabulario administrativo (aínda que non do vocabulario cotián dos seus habitantes) coa entrada en vigor da Constitución de 1976.
Facía fronteira ao norte co Douro Litoral, ao leste coa Beira Alta e a Beira Baixa, ao sueste co Ribatexo, a suroeste coa Estremadura e a oeste co Océano Atlántico.
Estaba constituída por 33 concellos, integrando a maior parte dos distritos de Aveiro e Coímbra, metade do distrito de Leiria, e tamén un concello do distrito de Santarém. Tiña a súa capital na cidade de Coímbra.
Actualmente, esta provincia fai parte, na súa case totalidade, da rexión Centro, abarcando ademais tres municipios situados na rexión Norte, subrexión do Entre Douro e Vouga (Oliveira de Azeméis, São João da Madeira e Vale de Cambra). Os municipios da rexión Centro, repártense na totalidade das subrexións do Baixo Vouga, Baixo Mondego, a case totalidade do Piñal Interior Norte (exceptuados os municipios de Oliveira do Hospital e Tábua, que pertencían á Beira Alta, e da Pampilhosa da Serra, integrado na Beira Baixa), parte do Piñal Litoral (excepto os concellos da Marinha Grande e Porto de Mós) e tamén un concello do Medio Texo (Ourém).
Kappa (empresa)
Kappa é a empresa téxtil, adicada á fabricación de roupa deportiva e accesorios, con sede central en Turín, na rexión do Piemonte en Italia. O nome da compañía refírese á letra "Kappa (Κ)" do alfabeto grego que representa ao fonema /k/.
Historia
Foi fundada en 1916 baixo o nome de Maglificio Calzificio Torinese (MCT), pola familia Vitale. Viviu momentos de crises nos anos 1960 e renaceu en 1994 despois de crebar ese mesmo ano da man de Marco Boglione. Ademais de Kappa, o grupo está integrado polas marcas Jesus Jeans, Roube dei Kappa, Superga e K-Way. No ano 2000 destacou o seu lanzamento ao mercado do tecido "Kombat" que luciron a e a A.S. Roma. A súa primeira versión era combinación de Nylstar Meryl Microfibre e de Lycra DuPont.
Estatua da Unidade
A Estatua da Unidade é unha estatua adicada ó estadista indio e fundador da república Sardar Vallabhbhai Patel (1875–1950), no distrito de Narmada en Gujarat, a India. É a estatua máis alta do mundo, cunha alzada de 182 metros ou unhas catro veces a medida da Estatua da Liberdade. Vallabhbhai Patel foi un dos máis salientables líderes do movemento de independencia da India, e o primeiro viceprimeiro ministro da India. A estatua atópase nunha insua fronte ó encoro de Narmada (tamén chamado encoro de Sardar Sarovar) preto de Rajpipla, a 100 quilómetros ó sueste da cidade de Vadodara.
O monumento e os seus arredores ocupan unha área de 2 hectáreas, e está arrodeado por un lago artificial de 12 km2. Foi construído por Larsen & Toubro, que conseguiu o contrato por valor de ₹29,89 billóns (US$420 millóns) para o seu deseño, construción e mantemento en outubro de 2014. A construción comezou o 31 de outubro de 2014 e rematou a mediados de outubro de 2018. Foi deseñado polo escultor indio Ram V. Sutar, e foi inaugurado polo Primeiro Ministro indio Narendra Modi o 31 de outubro de 2018, co gallo do 143 aniversario do nacemento de Patel.
miniatura|esquerda|250px|Alturas aproximadas dalgunhas das estatuas de máis sona: 1. Estatua da Unidade 240 m (incluíndo os 58 m da base) 2. [[Buda do Templo de Primavera 153 m (incluíndo o pedestal de 25 m e o trono de 20 m) 3. Estatua da Liberdade 93 m (incluíndo os 47 m do pedestal) 4. Estatua da Nai Patria 87 m (incluíndo 2 m de pedestal) 5. Estatua do Cristo Redentor 38 m (incluíndo 8 m de pedestal) 6. David de Michelangelo 5,17 m (excluíno plinto de 2,5m).]]
Mar de Salomón
O mar de Salomón é un mar aberto localizado no suroeste do océano Pacífico, delimitado pola costa suroriental da illa de Nova Guinea, ao oeste; polas illas do arquipélago Bismarck, ao norte; polas Illas Salomón, das que recibe o seu nome, ao leste; e polo arquipélago das Luisiadas, na prolongación da punta do sueste de Nova Guinea, ao sur, por onde se abre ao mar do Coral. Comunica ao noroeste e ao norte, a ambos os dous lados da illa de Nova Bretaña, co mar de Bismarck.
Comprende unha superficie próxima ao 720.000 km². Trátase dun mar profundo, destacando a fosa de Nova Bretaña no norte, cunha profundidade máxima de 9.140 metros, a depresión das Salomón no centro e a fosa de San Cristóbal no sueste.
A principal cidade que bañan as súas augas é a cidade de Honiara, capital das Illas Salomón, situada na illa de Guadalcanal.
Delimitación segundo a IHO
A máxima autoridade internacional en materia de delimitación de mares, a Organización Hidrográfica Internacional («International Hydrographic Organization, IHO), considera o mar de Salomón como un mar. Na súa publicación de referencia mundial, Limits of oceans and seas (Límites de océanos e mares, 3ª edición de 1953), asígnalle o número de identificación 65 e defíneo da forma seguinte:
Maxide
O topónimo galego Maxide pode referirse a:
Oceánides
miniatura|350px|As Oceánides de [[Gustave Doré (1860).]]
Na mitoloxía grega (e na romana), as Oceánides (en grego Ὠκεανίδες Okeanídes, plural feminino de Ὠκεανίς Okeanís; en latín Oceanides) eran unhas ninfas fillas de Océano e Tetis.
Eran irmás dos Oceánidas, deuses dos ríos, e cada unha delas estaba asociada a unha fonte, estanque, río, lago ou lagoa. Uníronse con deuses e homes mortais e tiveron innumerables fillos.
Pseudo-Apolodoro namais nomea a sete.
O texto de Hixino está danado nalgunhas partes, o que fai que algúns nomes das Oceánides sexan incertos, como *Iaea, *Lyris, *Clintenneste, *Teschinoeno.
Estación de Xerez da Fronteira
A Estación de Xerez da Fronteira é unha estación de ferrocarril situada na cidade de Xerez da Fronteira, provincia de Cádiz. Está incluída dentro da rede de estacións de Adif. É ademais unha das estacións cabeceira da liña C-1 de Proximidades Cádiz e paran tamén nela trens de Media distancia e de Longa distancia.
É a estación con máis tránsito de pasaxeiros da provincia e a cuarta de Andalucía, tras Sevilla-Santa Justa, Córdoba Central e Málaga-María Zambrano.
Proximidades Cádiz e Media Distancia
A estación ten servizo de Proximidades Renfe cunha frecuencia que oscila entre 30 e 60 min os días laborables e 60 min os fins de semana e festivos. No sistema tarifario de Proximidades Cádiz sitúase esta estación en zona 5.
Os trens de Media distancia que paran nesta estación son de tipo Andalucía Exprés, efectuando parada o 100% dos trens da liña A-1.
Longa distancia
Os trens de longa distancia que teñen parada nesta estación son os seguintes:
Durante o 2008 a liña de Alta Velocidade entre Cádiz e Sevilla atópase en proceso de construción. Esta liña será de ancho ibérico con travesa polivalente, unha vez as obras conclúan esta estación poderá acoller este tipo de servizo.
Por outra banda, confirmouse que con esta liña construirase un apeadoiro para a parada da Alta Velocidade na contorna do Aeroporto de Xerez, situado a 8 km ao nordés do centro da cidade.
A Gándara, San Pedro de Nós, Oleiros
A Gándara é un lugar da parroquia de San Pedro de Nós no concello de Oleiros, na provincia da Coruña. Segundo o padrón municipal (INE 2021) ten 251 habitantes (123 homes e 128 mulleres).
Tempada 2013/14 do Club Deportivo Lugo
Durante a tempada 2013–14 o Club Deportivo Lugo competiu na Segunda División, logrando manter a categoría dous anos seguidos por primeira vez na súa historia, acadando o 12º posto ao remate do campionato.
Material deportivo
O Lugo, que até a tempada pasada levaba equipamentos de Umbro, pasou a levar roupa de marca propia do club: CDLU. O patrocinador foi de novo Estrella Galicia.
Jean Dubuffet
miniatura|dereita|Escultura de Jean Dubuffet. Jean Philippe Arthur Dubuffet, nado o 31 de xullo de 1901 en Le Havre e finado o 12 de maio de 1985 en París, foi un pintor e escultor francés dos máis famosos da segunda metade do século XX.
Biografía
Dubuffet naceu en Le Havre. Mudouse por primeira vez a París en 1918 para estudar pintura na Académie Julian, pero logo de seis meses deixou a academia para estudar de forma independente. En 1924, dubidando do valor da arte, deixou de pintar e fíxose cargo do negocio do seu pai vendendo viños. Retomou a pintura novamente na década de 1930, pero detívose novamente, só volvendo por longo tempo en 1942. A súa primeira mostra individual produciuse en 1944. Aproximouse ó surrealismo en 1948, logo á patafísica en 1954.
Influenciado polo libro de Hans Prinzhorn, Artistry of the Mentally Ill, Dubuffet acuñou o termo Art Brut (Arte en Bruto) para denominar á arte producida por non profesionais que traballan por fóra das normas estéticas, tales como a arte dos pacientes mentais, prisioneiros e nenos. El formou a súa propia colección de tal forma de arte, incluíndo a artistas tales como Aloïse Corbaz, Alfredo Pirucha e Adolf Wölfli. Dubuffet pretendía crear unha arte tan libre das preocupacións intelectuais como o Art Brut, crea figuras elementais e puerís e, a miúdo crueis (inspirouse nos debuxos dos nenos, os criminais e os dementes): personaxes bufos, morbosos, como as mulleres da súa serie "DAMES"; ou seres infrahumanos, figuras deformes, absurdas e grotescas como os ciclos "BARBAS".
Moitos dos traballos de Dubuffet foron realizados con óleos, utilizando un lenzo reforzado con materiais tales como area, alcatrán e palla, outorgándolle ó traballo unha infrecuente superficie texturada. Desde 1962 produciu unha serie de obras nas cales se limitaba a si mesmo coas cores vermello, negro, branco e azul. Cara a finais da década de 1960 dedicouse máis á realización de esculturas, producindo traballos en polistireno, os cales pintaba con vinílico.
Acevido, Seoane de Argas, San Xoán de Río
Acevido é un lugar da parroquia de Seoane de Argas, no concello ourensán de San Xoán de Río na comarca da Terra de Trives. Segundo o IGE, en 2016 tiña 15 habitantes (7 homes e 8 mulleres).
Sindicato Agrícola Republicano de Castroverde
O Sindicato Agrícola Republicano de Castroverde foi unha organización agraria que existiu no concello de Castroverde durante a Segunda República. Constantino Dorado e Bonifacio Sarille foron o primeiro presidente e secretario respectivamente. As actividades centrábanse, sobre todo, na parroquia de Montecubeiro.
O Pereiro de Abaixo
O topónimo galego O Pereiro de Abaixo pódese referir a:
Carballo común
miniatura|Landra miniatura|Quercus robur Para consultar o xénero Quercus, ver o artigo carballo.
O Quercus robur L. (ás veces considerado Quercus pedunculata) coñécese normalmente como carballo común, carballo veriño, carballo bravo ou simplemente carballo.
O carballo é unha árbore anxiosperma da familia das fagáceas, caducifolia, que pode chegar aos 15-20 metros de altura. Esténdese por zonas de clima atlántico en calquera tipo de terreo, tanto en chairas como en ladeiras rochosas, desde o nivel do mar ata os 1 000 metros de altitude. É unha árbore robusta, que pode vivir varios séculos e acadar os 40 metros de altura con pólas que comezan xa desde a parte inferior.
Cando a formación é monoespecífica, só de carballos, o bosque é denoninado carballeira. Se se mesturan outras especies de clima atlántico chamámolo fraga. Foi a especie máis abundante e dominante na Europa atlántica e segue a ser predominante no interior de Galicia.
A madeira do carballo é de excelente calidade e foi moi empregada na construción de embarcacións, trabes e estruturas das casas (cubertas, forxados), travesas do camiño de ferro etc., así como na fabricación de mobles e toneis. Tamén foi e segue a ser o principal combustíbel das lareiras e cociñas galegas. O carballo tamén tivo uso ornamental nos lugares públicos de Galicia (parques, feiras, arboredas). Algúns exemplares moi vellos (carballas) acadan dimensións importantes.
É a árbore por excelencia de Galicia. A toponimia galega está chea de referencias a esta árbore (fitotoponimia): Carballal, Carballedo, O Carballiño, A Carballa etc. Aparece tamén en moitos apelidos: Carballo, Carballedo, Carbajal etc. Ademais, a cultura e as lendas galegas artéllanse arredor desta árbore, chea de espiritualidade e pasado sagrado, sempre vencellado á forza (rexo ou forte coma un carballo). Tamén é a árbore sagrada do País Vasco, de Alemaña e, en xeral, da cultura celta.
Taxonomía
Quercus robur (do latín quercus 'carballo' + robur 'forte, de madeira resistente'). Comparte xénero coas sobreiras e aciñeiras, entre outras especies.
A especie máis achegada é o carballo albar (Quercus petraea), moi semellante, que tamén atopamos no leste de Galicia. Q. robur distínguese deste por ter un pecíolo máis curto e un porte máis torto. Ás veces hibrídanse e dan o Quercus × rosacea.
Etimoloxía
A orixe da verba carballo é incerta. O que está claro é que é anterior ao latín. Podería ser de orixe celta pola raíz kar- (pedra), ou máis ben dunha orixe preindoeuropea (galaico). En asturiano denomínase carbayu, en portugués carvalho, ambas as dúas coa mesma orixe. En castelán non ten un nome xeneralizado, polo que se lle chama roble común, roble inglés, roble pedunculado, carvajo ou roble carvallo. En inglés chámanlle English oak (carballo inglés).
Hábitat
É autóctono da Europa atlántica e continental; aparece tamén na Anatolia, no Cáucaso e nalgunhas partes do norte de África. Na Península Ibérica esténdese desde o norte de Portugal ata os Pireneos. En Galicia foi a especie principal durante séculos. A súa extensión viuse en regresión por mor da actividade humana e a substitución das zonas onde había carballeiras por especies alóctonas, principalmente piñeiros, mimosas e eucaliptos; con todo, a extensión das carballeiras incrementouse nos últimos anos, especialmente no interior do país a causa da perda de poboación, o que provocou a recolonización de terreo agrícola. Segundo un estudo realizado en 2003, esta especie é dominante en 195 028 hectáreas no territorio galego.
Descrición
O Quercus robur é unha árbore monoica de grande envergadura e folla caduca (ás veces, no sur de Galicia, marcescente) duns 15-20 metros de alto (excepcionalmente acada os 40 m). A circunferencia vai dos 4 aos 12 m nas carballas máis vellas de Galicia, Asturias ou das Illas Británicas. O carballo de Kaive, na Letonia, cunha circunferencia de 10,2 m, é a árbore máis grosa de Europa. O tronco é groso e curto; a casca, cincenta ou acastañada, crebada. A copa é ampla, ovada ou irregular. Adoitan darse as formas tortas e bugallos.
Follas: o Q. robur ten follas de 7–14 cm de longo, alternas, simples, caedizas, cun pecíolo curto de 2–7 mm de longo, e lámina obovada, glabra, pinnatilobada, con 4-6 pares de lóbulos desiguais, anchos, ovado-oblongos, redondeados no ápice. Nalgúns exemplares, especialmente no sur de Galicia, onde o clima é máis temperado, a folla non chega a caer no inverno, aínda que si cambia a cor (marcescencia).
Flores: unisexuais, as masculinas en candeas penduradas e amarelas, pequenas, con cálice 5-7 lobado e 5-10 estames. Flores femininas subsésiles, en grupos de 2(3) penduradas no extremo dun longo pedúnculo, cada unha con invólucro basal ou cúpula formada por numerosas brácteas escuamiformes soldadas entre si, cálice moi reducido e un xineceo tricarpelar sincárpico de ovario ínfero e 3 estilos.
Froito: de tipo noz (landra) oblongo, duns 2 cm de longo, de pericarpo liso, verde-pardo, apiculado, con cúpula endurecida a xeito de carapucho, pouco áspera, denominada cascabullo.
Floración: florece na primavera, ao mesmo tempo que agroman as follas (rebentos vermellos); as landras maduran a finais do verán e caen a principios do outono.
É unha árbore moi lonxeva. Crese que o carballo de Stelmužė, na Lituania, ten uns 1 500 anos, o que o converte na árbore máis vella de Europa; doutro exemplar, ao que lle chaman Kongeegen ('Carballo dos Reis'), pénsase que ten 1 200 anos e fica en Jaegerspris, Dinamarca. Tamén hai bos exemplares en Alemaña e nas Illas Británicas.
En España hai bos exemplares no País Vasco; a venerada árbore de Gernika pertence a esta especie. En Asturias, na Reserva Natural Integral de Muniellos, atópase o Carballo de San Valentín, de 11 m de circunferencia. Ten uns 750-850 anos.
En Galicia atopamos exemplares salientábeis en todos os concellos. Na entrada da vila de Taboada existe o Carballo de Ramos, que lle dá nome á parroquia San Tomé do Carballo. En Silleda hai un bo exemplar a carón do Pazo de Taboada. No Incio tamén hai bos exemplares de castiñeiros e carballos na parroquia de San Pedro e, na parroquia de Val de Mao, hai unha vella carballa catalogada entre as de maior porte de Galicia.
Entre as máis lonxevas de Galicia encóntranse árbores como a Carballa da Rocha, en Rairiz de Veiga, de 34 m de altura e até 11,5 m de perímetro no seu tronco. Unha das súas pólas, arrincada polo furacán Hortensia en 1984, foi datada en 835 anos. Outro exemplar que segundo algunhas estimacións pode ser milenario é o Carballo Grande de Cartelos, situado no Pazo de Cartelos, na parroquia de Cartelos no concello de Carballedo. En 1967, técnicos do Instituto de Investigaciones Forestales de Madrid practicaron un pequeno orificio no tronco e extraeron unha mostra transversal na que contabilizaron até 2.000 aneis de crecemento anual. Hai máis carballos con centos de anos ao longo do país, como o Carballo de Santa Margarida, na cidade de Pontevedra, que foi cualificado polo padre Sarmiento como o "maiore do reino" de Galicia xa na primeira metade do século XVIII.
Subespecies
Fálase de cinco subespecies:
Importancia ecolóxica
No seu hábitat é de salientar a importancia ecolóxica do carballo pola cantidade de especies asociadas ao mesmo, especialmente insectos. Numerosas especias moran nas follas, gromos, bugallos e landras. O carballo comporta máis biodiversidade de insectos herbívoros que ningunha outra especie en Galicia, máis de 400 especies. As landras son unha boa fonte de alimento para moitos mamíferos pequenos e paxaros. Os mamíferos, especialmente os esquíos, que tenden a apañar landras e outras noces e agochalas, soterrándoas, acotío favorecen a reprodución do carballo.
Moitas carballeiras foron substituídas, especialmente na costa galega, por especies alóctonas (eucaliptos, piñeiros e acacias). Isto diminuíu moito a biodiversidade, ademais de aumentar o risco de incendios, e polo tanto a erosión e a perda dos solos.
Nos últimos anos a perda de poboación nas zonas interiores de Galicia, especialmente das provincias de Lugo e Ourense fixo que as carballeiras recuperaran moito solo agrícola. Outras veces os carballos fican relegados a un estrato inferior, case arbustivo, en piñeirais e eucaliptais. Co tempo o carballo remata por dominar a piñeiros e eucaliptos, xa que está máis adaptado.
Industria forestal
O Quercus robur plántase tamén cun fin forestal pola súa madeira resistente e de alta calidade, especialmente o cerne, moi demandado para a industria do moble e da fabricación de bocois. Cando se fala de carballo francés trátase da mesma especie. As quendas son moi longas (uns 80 anos), polo que en Galicia o aproveitamento industrial da madeira de carballo é mínimo e foi totalmente substituído polo de eucalipto e piñeiro. A silvicultura require de podas para enderezar o tronco e evitar árbores tortas, deformidades, forquillas etc. A madeira de Quercus robur identifícase grazas a un exame detallado da sección transversal, perpendicular ás fibras. A madeira caracterízase polos aneis de crecemento, anchos e marróns escuros e claros. A madeira de primavera amosa un gran número de vasos(~ 0,5 mm de diámetro). Tamén son moi visíbeis os raios leñosos (~ 0,1 mm) que atravesan os aneis de crecemento. Ten unha densidade arredor de 720 kg por metro cúbico.
Cultivo
O Quercus robur tamén aparece como árbore ornamental nas rexións temperadas de todos os continentes. Un gran número de cultivares e híbridos medran en xardíns, parques, arboredos e xardíns botánicos. Hai subespecies de follas douradas ou encarnadas, porte columnar etc. O uso ornamental do carballo en Galicia tampouco é novo. Os campos de feira adoitaban sombrearse con carballos. Atopamos bos exemplos en Caldas de Reis ou Lugo.
Exemplares senlleiros en Galiza
Coma árbore de Galiza, atopamos por toda a xeografía árbores monumentais, moitas delas incluídas no Catálogo de Árbores Senlleiras de Galicia, elaborado pola Xunta de Galiza:
Formacións senlleiras
As seguintes formacións de carballos figuran no mesmo catálogo, na categoría de Formacións senlleiras:
Simbolismo e cultura popular
O carballo vén rodeado de lendas e considérase unha árbore sagrada en moitas zonas de Europa asociada aos mitos celtas. Acostuma ser a árbore por excelencia, a principal, a raíña e asociada á horizontalidade e á forza. O freixo simbolizaría a delicadeza e a verticalidade. Para Alemaña é todo un símbolo do romanticismo. Ademais é o símbolo da forza e a estabilidade do país. As follas e as landras do carballo aparecen na moeda de 5 céntimos de euro alemá. En Inglaterra o carballo é un dos emblemas do país. En Irlanda o carballo aparece como claro símbolo celta. No castelo de Birr Castle, un exemplar duns 400 anos acada 6,5m de circunferencia. Coñécese como o carballo de Carroll, referíndose ao alcalde ou xefe da vila Ely O'Carroll quen gobernou antes da ocupación normanda. No País Vasco a árbore de Gernika, coñecida en éuscaro como Gernikako Arbola é un carballo situado ante diante da Casa de Xuntas, na localidade biscaíña de Gernika. Simboliza as liberdades tradicionais de Biscaia e os biscaíños, e por extensión as dos vascos. O Señor de Biscaia e posteriormente os reis de Castela, xuraban respectar as liberdades biscaíñas baixo este carballo, e o lugar no cal se localiza é o lugar onde o Lehendakari do País Vasco promete cumprir co seu cargo ao comezo de cada novo mandato.
En Galicia existen numerosas lendas e carballos sagrados, moitas veces ritos pagáns e outras cristianizados. Xa para os celtas era unha árbore sagrada, polo que as súas follas non faltaban nas súas cerimonias. As follas de carballo empréganse acotío como herbas de San Xoán. Os romanos outorgábanlle tamén un valor sagrado pola súa fortaleza, e aqueles lugares onde existían grandes carballeiras eran nomeados como Lucus, o nome latino da cidade de Lugo, polo que se supón que Lugo era antes un bosque sagrado. O último representante do bosque sagrado lugués foi o chamado Carballo de San Vicente, talado en 1680 para facer as obras do claustro do convento de Santo Domingo. Algúns carballos están consagrados a santos como é o caso do carballo de Santa Mariña de Augas Santas, Allariz ou o carballo de Santo Antonio no Pazo de Vilar de Francos en Carballo. Os dous teñen unha lenda en común que di que cando se lle produce unha ferida no tronco botan sangue. Nos dous casos atribúen este feito aos milagres dos respectivos santos. A Carballa da Rocha é un carballo situado no concello de Rairiz de Veiga (provincia de Ourense), Monumento Natural dende o ano 2007. Estímase que ten uns 500 anos; ten 8,2 m de perímetro e 33 m de altura. Na carballeira do pazo de Cartelos no concello de Carballedo (Lugo), subsiste un exemplar, pouco coñecido, que pode ser o máis vello do mundo desta especie. A súa idade non se coñece con exactitude, pero o feito de que unha das pólas derrubadas polo ciclón Hortensia en 1984 tivera 800 anos, danos unha estima da súa idade, que podería rondar os 1500. Todo nel é espectacular: 11,5 m de perímetro, 34 m de altura e 614 m2 de copa. O seu competidor inmediato é un carballo na Suíza de 930 anos. Todo isto fai que sexa o ser vivo máis vello de Galicia xunto co castiñeiro de Pumariños en Manzaneda (Ourense).
Bandeira de Tanzania
A bandeira nacional de Tanzania foi adoptada en 1964. Deriva da bandeira de Tanganica e da bandeira de Zanzíbar. A bandeira está dividida diagonalmente por unha banda negra con reberetes amarelos na esquina inferior. O triángulo superior é verde e o triángulo inferior, azul.
As cores da bandeira foron especificados polo departamento de Propostas e Privatización da oficina do Presidente da República Unida de Tanzania.
Castro de Erboedo
O castro de Erboedo, tamén chamado Os Castros ou As Croas, é un castro situado na parroquia de Lestón, no concello coruñés da Laracha.
Morfoloxía
Consta dun recinto fortificado que consta dunha plataforma principal duns 65 metros de diámetro máximo. Conserva restos dun parapeto de defensa de ata 2,50 metros de altura exterior. Polo lado norte, e tras o parapeto principal, hai dous parapetos máis e dous foxos intercalados. Polo lado sur hai un aterrazamento. A entrada ó recinto principal está situada na parte do suroeste.
Colorado Rapids
O Colorado Rapids é un club de fútbol profesional que xoga na Major League Soccer. É o equipo da cidade de Denver, no estado de Colorado, polo que xoga na Conferencia Oeste. Foi un dos dez equipos que xogaron a tempada inaugural da MLS en 1996. O seu único título oficial foi no ano 2010, cando gañou a MLS Cup
As cores iniciais do equipo eran o verde e o branco, no ano 2003 cambiáronse as cores ó azul e branco. No ano 2007 os Rapids volveron a cambiar de cores, esta vez ó azul e granate.
Inicios
A franquía comezou a súa andadura pola MLS o 13 de abril de 1996 contra o Kansas City Wizards caendo por tres goles a cero. Tras perder nove dos seus últimos encontros, os Rapids acabaron quintos na Conferencia Oeste. No ano 1997 tras un gran número de fichaxes o equipo rematou cuarto na fase regular. Tras eliminar o Kansas City Wizards e ó FC Dallas, a franquía chegou á súa primeira final da MLS Cup. Foi fronte o campión do ano anterior, o D.C. United, pero o equipo de Denver non conseguiu vencelos e o D.C. United gañaba a súa segunda MLS Cup consecutiva. Tras tres anos caendo na primeira ronda das eliminatorias, no ano 2001 o equipo non conseguiu clasificarse para os playoffs con só cinco vitorias na tempada regular.
Anos de cambios
No ano 2003, o club cambiou as súas cores de identidade, do verde coma cor principal os de Colorado pasáronse a vestir con raias verdes e azuis. A pesar das novas cores o equipo foi eliminado nas semifinais de conferencia. Resultado que repetiron na seguinte tempada. No ano 2005 chegaron á final da conferencia Oeste, pero caeron derrotados polo Los Angeles Galaxy por dous goles a cero. A seguinte tempada volveron a caer na mesma ronda pero desta vez foi fronte ó Houston Dynamo por tres goles a un.
O ano 2007 foi un ano de cambios, o Colorado Rapids mudouse ó Dick's Sporting Goods Park na área metropolitana de Denver. A equipación e o escudo tamén sufriron cambios, ámbolos dous de cor granate con toques azuis. Con todos estes cambios o equipo non conseguiu clasificarse ás eliminatorias por sexta vez na súa historia. E os Rapids non conseguiron de novo unha praza nos playoffs ata o ano 2010 no que sorprendentemente avanzaron ata a final deixando polo camiño ó Columbus Crew e ó San Jose Earthquakes. A final da MLS Cup foi contra o FC Dallas, o equipo de Denver tivo que sobrepoñerse ó gol inicial dos de Texas cun gol de Conor Casey que levou o partido á prórroga, na que no minuto 107 o defensa George John marcou un autogol que deulle a vitoria ós Rapids en Toronto.
Malas tempadas tras o título
Tras gañar o seu primeiro título na súa historia, a tempada do ano 2011 prometía ser emocionante, pero non logaron pasar das semifinais de conferencia fronte ó Sporting Kansas City. O ano seguinte quedaron fora da fase das eliminatorias. No ano 2013 os Rapids lograron unha praza para a "ronda do k.o." que lles daría a posibilidade de xogar as eliminatorias, pero perderon por dous goles a cero contra ó Seattle Sounders. O 2014 foi un dos peores anos na historia do equipo quedando penúltimos na conferencia Oeste. A seguinte tempada non foi mellor, os de Denver remataron na última posición da conferencia e só mellor que o Chicago Fire na táboa xeral.
== Xogadores ==
Individuais
Os principais récords individuais son os seguintes:
=== Asistencia === As cifras de asistencia por temporada foron as seguintes:
Galería de honor
A galería de honor do club foi establecida en 2003 para homenaxear os xogadores máis destacados que estiveron nas filas do Rapids.
1530
Outros
Historia ano a ano
Campionato de Galicia de fútbol 1936/37
O Campionato de Galicia da Serie A 1936/37 foi a vixésimo terceira edición do Campionato de Galicia de fútbol organizado pola Federación Galega de Fútbol. Comezou en outubro de 1936 e rematou en xaneiro de 1937. Acordouse inicialmente que os dous primeiros postos outorgasen a clasificación para a Copa de España, mais finalmente non puido ser así por causa da guerra civil.
Participaron o Real Club Deportivo da Coruña, o Real Club Celta de Vigo, o Racing Club de Ferrol, o Eiriña Club de Fútbol, o Lugo Sporting Club, o Club Coruña e o Unión Sporting Club, aínda que este último abandonou o torneo trala cuarta xornada, anulándose o resultado dos partidos nos que xogou. O Club Lemos, campión da tempada anterior, abstivose de participar. O torneo foi disputado en forma de liga a dúas voltas. Acordouse que descendesen á Serie B os dous peores clasificados de entre os clubs Lugo Sporting, Club Coruña, Eiriña e Racing de Ferrol, rematando o Eiriña e o Coruña nas devanditas posicións, aínda que estes descensos non se chegarían a consumar. Proclamouse campión o Deportivo da Coruña.
Clasificación
Os resultados dos partidos xogados polo Unión Sporting Club foron anulados trala súa retirada.
A Ponte do Porto, A Ponte do Porto, Camariñas
A Ponte do Porto é unha vila da parroquia da Ponte do Porto no concello coruñés de Camariñas (comarca da Terra de Soneira). Segundo o Instituto Nacional de Estadística en 2009 tiña 886 habitantes (442 homes e 424 mulleres).
Por este lugar pasa a 6ª etapa da ruta de sendeirismo do Camiño dos Faros.
My Body, the Hand Grenade
My Body, the Hand Grenade é un álbum recompilatorio da banda estadounidense Hole que recolle lados b, demos, cancións en directo e novas pezas dende o seu traballo de Pretty on the Inside (1991) até o de Live Through This (1994).
Lista de cancións
Tódalas cancións escritas por Hole, agás as indicadas
Soledad Castro Soliño
Soledad Castro Soliño, nada en Mos o 25 de maio de 1965, é unha atleta galega.
Traxectoria
Afeccionada aos deportes, comezou xogando nun equipo de fútbol feminino da parroquia de Tameiga, fichando logo polo Abrente e iniciouse no atletismo aos 19 anos, no Celta de Vigo. En novembro do 1992 ficha polo Comesaña Sporting Club. No seu palmarés conta con numerosas medallas en campionatos a nivel galego e español en campo a través, 10.000 m, 3.000 m e medio maratón. Nas competicións internacionais salientan: en 2002 Campioa de Europa veterana de 5.000 m e 10.000 m en Potsdam (Alemaña); en 2003 Campioa do Mundo veterana de 10.000 m e Subcampioa do Mundo veterana de Campo a Través e 5.000 m en Carolina (Porto Rico); en 2004 Subcampioa de Europa de 5.000 m e 10.000 m en Århus-Randers (Dinamarca); en 2005 Campioa de Europa W35 de Medio Maratón, 2ª xeral en Monte Gordo (Portugal).
Colabora nas páxinas de cultura do periódico A Peneira, cunha sección titulada Historias do tranvía onde asina como M. Soledad Castro.
O Pereiro de Arriba
O topónimo galego O Pereiro de Arriba pódese referir a:
Rigoberta Menchú
Rigoberta Menchú Tum, nada en Uspantán, Quiché o 9 de xaneiro de 1959, é unha líder indíxena maia e defensora dos dereitos humanos, membro do grupo k'iche'. É embaixadora de Boa Vontade da Unesco e gañadora do Premio Nobel da Paz e do Premio Princesa de Asturias de Cooperación Internacional.
Destacou polo seu liderado á fronte das loitas sociais no eido nacional e internacional. O 12 de febreiro de 2007, anunciou que se postularía ás eleccións presidenciais de Guatemala de 2007 pola coalición de partidos WINAQ e Encuentro por Guatemala; quedou en quinto lugar cun 3,09%. Malia a derrota, o 7 de maio de 2011 o partido indíxena WINAQ xunto a outros partidos proclamouna como candidata presidencial para as eleccións presidenciais do 11 de setembro de 2011 na Fronte Ampla de Guatemala.
Biografía
Naceu o 9 de xaneiro de 1959 na poboación guatemalteca de Uspantán, situada no Departamento de Quiché, nunha comunidade rural onde os seus pais desfrutaban de moi boa reputación, sendo o seu pai un activista a prol dos dereitos dos indíxenas e a súa nai unha experta en medicina tradicional maia.
Moita da popularidade da súa obra veu do seu libro autobiográfico de 1982-1983 Me llamo Rigoberta Menchú y así me nació la conciencia. O libro foi realmente escrito por Elisabeth Burgos a partir das conversas con Rigoberta. No seu libro, Rigoberta explica como comezou a traballar nunha leira de café con cinco anos, en condicións tan pésimas que foron a causa da morte de irmáns e amigos seus. Recibiu unha educación católica, o cal a levaría máis tarde a colaboracións coa Igrexa católica. Xa adulta, participou en protestas contra o réxime militar polos seus abusos contra os Dereitos Humanos. A guerra civil de Guatemala tivo lugar entre 1962 e 1996, malia que a violencia comezara anos antes. A violencia forzouna ó exilio en México no ano 1981. Ese mesmo ano, o seu pai foi asasinado na embaixada española da Cidade de Guatemala. No ano 1991, participou na preparación da declaración dos dereitos dos pobos indíxenas por parte das Nacións Unidas.
Un vez rematada a guerra civil intentou levar ós tribunais españois a políticos e militares por asasinar cidadáns españois, e por xenocidio contra o pobo maia de Guatemala. As acusacións incluíron ó ditador exmilitar e candidato á presidencia Efraín Ríos Montt.
Va de Porco, A Ponte do Porto, Camariñas
Va de Porco é un lugar da parroquia da Ponte do Porto no concello coruñés de Camariñas (comarca da Terra de Soneira). Segundo o Instituto Nacional de Estadística en 2009 tiña dous habitantes (dous homes).
Betanzos (semanario)
Betanzos foi un semanario editado en Betanzos en 1914.
Historia e características
Subtitulado Órgano del Partido Liberal, apareceu o 14 de marzo de 1914 en Paderne como continuación de Betanzos Liberal. Dirixido por Juan Ponte Blanco, entre os seus colaboradores figuraron José M. Neira, Jesús Cachaza Lousa e "Meteoro". O último número coñecido é do 7 de xuño de 1914
Casdelope, Seoane de Argas, San Xoán de Río
Casdelope é un lugar da parroquia de Seoane de Argas, no concello ourensán de San Xoán de Río na comarca da Terra de Trives. Segundo o IGE, en 2016 tiña 9 habitantes (6 homes e 3 mulleres).
Carolina Vázquez
Carolina Vázquez Diéguez, nada en 1966 en Vigo é unha actriz e dobradora profesional galega.
Traxectoria
Comezou a traballar como actriz de dobraxe no mundo do audiovisual en 1986, tanto ao galego coma ao castelán. Comezou a súa carreira de actriz nos anos noventa con aparición tanto en curtametraxes como A xinecóloga coma en telefilmes e longametraxes. Tamén coprotagonizou dúas series de televisión, Avenida de América (2001-02), A miña sogra e mais eu (2003-04) e máis recentemente, Matalobos (2009-13) e Chapa e pintura (2013-14).
1512
Outros
Historia ano a ano
O Mesón da Auga, San Pedro de Nós, Oleiros
O Mesón da Auga é un lugar da parroquia de San Pedro de Nós no concello de Oleiros, na provincia da Coruña. Segundo o padrón municipal (INE 2021) ten 610 habitantes (293 homes e 317 mulleres).
Toponimia
O topónimo "Mesón" pode facer referencia a un establecemento público onde se serve comida, ou tamén pode estar vinculado cun orónimo que fai referencia a unha zona chá e elevada, nunha relación figurada co termo meso semellante á existente entre meseta e mesa.
Saving Private Ryan
Saving Private Ryan é un filme estadounidense de 1998 dirixida por Steven Spielberg, cuxa historia é unha adaptación dun suceso real.
Logo deste filme, Spielberg interesouse no desembarco de Normandía e coproduciu xunto con Tom Hanks, a miniserie televisiva Band of Brothers (Irmáns de Sangue), estreada en 2001.
Sinopse
A película transcorre durante a segunda guerra mundial. Tralo desembarco de Normandía, o capitán Miller recibe a orde de atopar ao soldado James Francis Ryan e levalo de volta a casa. Isto débese a que o Xefe de Estado do Exército pretende evitarlle a pena á nai de Ryan de perder a catro fillos (xa perdeu tres na guerra), logo de ler unha carta escrita por Abraham Lincoln.
Miller diríxese con oito homes ó lugar onde, supostamente, o soldado Ryan saltou en paracaídas coa 101 Aerotransportada. Durante a misión, Miller e os seus homes chegan a unha cidade que está sendo atacada polos alemáns, no que un decimado pelotón estadounidense se defende. Conseguen acabar cos atacantes, pero no transcurso da batalla, Cappazzo, da compañía de Miller, morre ó intentar salvar a unha nena.
Pola noite, nunha igrexa, os soldados cóntanse a súa vida, pensando en que, nesta misión, poden atopar a morte. Finalmente, a compañía de Miller chega a un campamento da 101, onde preguntan por Ryan sen éxito. Continuando a marcha, Miller e os seus homes chegan a unha estación de radar, que logran tomar, perdendo a outro home. É aquí onde fan prisioneiro a un soldado nazi quen, tras suplicar pola súa vida, marcha cos ollos vendados, posto a entregarse á primeira patrulla aliada que atope. Tras emboscar a un camión eiruga dos alemáns, con axuda de soldados da 101, Miller dá co sodado Ryan, que se nega a irse, a pesar de que morreron dous homes por el, dado que ten que quedar a defender unha ponte que é vital para os Aliados.
O suceso real
O tenente coronel Father Francis Sampson escribiu un libro coas súas memorias chamado Look Out Below! (ISBN 1-877702-00-5), publicado en 1958, onde narra sobre a 101ª División Aerotransportada e sobre o sarxento Frederick Niland, de quen se basearon para crear o personaxe do soldado Ryan.
Segundo o relato, Niland descendeu con algúns paracaidistas da 101ª División Aerotransportada moi lonxe do punto de reunión e marcharon á localidade de Carentan para reunirse co resto da división. Alí, o tenente coronel Sampson avisoulle sobre a morte dos seus tres irmáns (dous en Normandía e o outro no Extremo Oriente). Decatado da famosa morte dos irmáns Sullivan o tenente coronel Sampson tamén lle arranxou unha viaxe ao Reino Unido, de onde posteriormente partiu para retornar a Tonawada, Nova York e reunirse cos seus pais Michael e Augusta Niland.
O suceso real ten 5 diferenzas do filme, por ser adaptación:
Sanfitoiro, Seoane de Argas, San Xoán de Río
Sanfitoiro é un lugar da parroquia de Seoane de Argas, no concello ourensán de San Xoán de Río na comarca da Terra de Trives. Segundo o IGE, en 2016 tiña 8 habitantes (2 homes e 6 mulleres).
Severino Reija
Severino Reija Vázquez, nado en Lugo o 25 de novembro de 1938, é un exfutbolista galego, que xogaba de lateral e extremo esquerdo. Tras debutar con 19 anos no Deportivo da Coruña, foi traspasado ao Zaragoza, converténdose nos seguintes anos nun dos futbolistas máis importantes da historia do club aragonés. Disputou con el 347 partidos oficiais e viviu os anos máis gloriosos, conquistando dúas Copas do Xeneralísimo e unha Copa de Feiras.
Foi internacional coa selección española en 20 ocasións, disputando os Mundiais de 1962 e 1966, e formando parte do equipo que conquistou a Eurocopa de 1964.
Traxectoria
Naceu en 1938 en Lugo, sendo o quinto dos seis fillos dun empregado de Renfe. Un ano despois trasladouse coa súa familia á Coruña, onde estudiou no colexio dos salesianos. Alí comezou a xogar ao fútbol no equipo do colexio, coincidindo con Guillermo Martínez, e logo pasou á canteira do Oza Juvenil, onde xogou tres anos. Co equipo xuvenil do barrio de Monelos, proclamouse campión galego e disputou a Copa do Xeneralísimo Xuvenil, caendo nos oitavos de final contra o Arcés de Valladolid. Ademais foi convocado por Rodrigo para a selección galega xuvenil, onde concidiu entre outros con Amancio, e preseleccionado para a selección española xuvenil.
En agosto de 1957, despois de ter disputado só tres partidos co primeiro equipo do Oza e de ter realizado unhas probas co Sporting de Gijón, fichou polo Deportivo da Coruña. Debutou na Segunda División con 18 anos, na segunda xornada da tempada 1957/58 contra o Indautxu en Garellano. Xogou dúas tempadas co club branquiazul, disputando un total de 37 partidos oficiais e marcando 4 goles.
En abril de 1959 foi traspasado ao Real Zaragoza, co que debutou en Primeira División o 13 de setembro de 1959 nunha derrota por 2-1 contra o Real Valladolid no José Zorrilla. No club aragonés coincidiu cos tamén galegos Rodolfo, Marcelino, Wilson Jones, Cortizo e Mauro, afianzándose no equipo titular e disputando 31 partidos na súa primeira tempada. Ocupou xunto con Carlos Lapetra a banda esquerda do equipo durante os seguintes anos, xogando tanto de lateral como de extremo.
Xogou unha década no Zaragoza, disputando 347 partidos oficiais, sendo no momento da súa retirada o futbolista con máis encontros da historia do club. Xogou catro finais consecutivas da Copa do Xeneralísimo, gañando as de 1964 e 1966 e proclamouse campión da Copa de Feiras na tempada 1963/64, despois de derrotar na final ao Valencia. Xogou tamén a final da Copa de Feiras 1965/66, onde o equipo adestrado por Ferdinand Daučík caeu derrotado contra o FC Barcelona de Roque Olsen na prórroga. Na liga, o equipo rematou entre os cinco primeiros durante oito tempadas consecutivas. Ao remate da tempada 1968/69 deixou o Zaragoza e colgou as botas.
Selección nacional
Foi 20 veces internacional coa selección española entre 1962 e 1967. Foi convocado para o Mundial de 1962 en Chile sen ter xogado antes ningún partido coa selección. Debutou en Viña del Mar o 31 de maio de 1962, no primeiro partido do equipo no campionato, contra Checoslovaquia, formando na defensa xunto con Rivilla, Santamaría e Segarra. A selección española perdeu ese partido, no que Reija acabou cunha lesión de menisco, e quedou eliminada na primeira fase.
Formou parte da selección española que se proclamou campioa da Eurocopa de 1964, despois de derrotar na final á Unión Soviética de Lev Iashin, aínda que non chegou a xogar ningún partido no torneo. Dous anos despois disputou o seu segundo Mundial, Inglaterra 1966, xogando dous encontros, fronte a Suíza e Alemaña, e quedando de novo eliminados na fase de grupos.
Vida persoal
Casou coa aragonesa María del Carmen Gracia Olariz, coa que tivo cinco fillos.
Palmarés
Zaragoza Selección española
Pont des Arts
miniatura|300px|Pont des Arts. A ponte das Artes ou pasarela das Artes (en francés: Pont des Arts ou passerelle des Arts) é unha ponte parisiense sobre o río Sena de uso peonil que se atopa no VI Distrito. Une o Instituto de Francia co Museo do Louvre.
Historia
Construído de 1801 a 1804, foi a primeira ponte metálica da capital francesa.
A ponte, que se atopaba en mal estado, foi pechado en 1976. Dous anos máis tarde derrubouse parcialmente polo choque dunha barcaza contra un dos seus alicerces.