cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Eric Heiden
Carreira como patinador de velocidade
Heiden puxo fin á súa carreira tras finalizar en segunda posición nos Campionatos do mundo de 1980 celebrados en Heerenveen, tras Hilbert van der Duim. Heiden foi premiado en catro ocasións co premio Oscar Mathisen, dende 1977 a 1980. En 1983 foi incluído no salón da fama do deporte olímpico dos Estados Unidos.
1
Véxase tamén
[[Categoría:1]]
Eric Heiden
Carreira na medicina
Heiden seguiu os pasos do seu pai, Jack Heiden, que era cirurxián ortopédico en Madison, e completou os cursos de medicina na Universidade Stanford en 1991, e a residencia en ortopedia na Universidade de California, Davis en 1996, para logo pasar un ano nunha clínica de medicina deportiva de Birmingham, Alabama. Volveu a California para traballar como cirurxián ortopédico en Sacramento. Ao mesmo tempo, traballou como médico de equipo para os Sacramento Kings da NBA e os Sacramento Monarchs da WNBA. En 2002, 2006, 2010 e 2014 foi o médico do equipo olímpico estadounidense de patinaxe de velocidade. Abriu unha práctica baseada na medicina deportiva en The Orthopedic Specialty Hospital (TOSH) en Murray, Utah e expandiu a Heiden Orthopaedics con outro despacho en Park City, Utah.
En 2008, Heiden e o doutor Massimo Testa publicaron Faster, Better, Stronger, un libro sobre a ciencia dos exercicios os programas de exercicios.
En 2009, Heiden formou parte do equipo de médicos que asistiron ao velocista estadounidense J.R. Celski mentres se recuperaba dun moi mal choque durante as seleccións olímpicos. A pesar de ter un corte ata o óso e precisar 60 puntos, Celski puido recuperarse a tempo para os Xogos Olímpicos de 2010 en Vancouver, onde gañou o bronce nos 1500 m e 5000 m remudas.
Récords do mundo
Ao longo da súa carreira, Heiden superou quince marcas mundiais:
Pato canelo
miniatura|Ovos de Tadorna ferruginea no [[MHNT]]
O pato canelo ou pato ferruxento (Tadorna ferruginea) é unha ave da familia dos anátidos. É unha ave acuática facilmente distinguible de 58 a 70 cm de lonxitude cunha envergadura alar de 110 a 135 cm. Ten unha plumaxe corporal marrón alararanxada cunha cabeza máis clara, mentres que a cola e as plumas de voo das ás son negras, o que contrasta coas cobertoiras das ás brancas. É unha ave migratoria, que inverna no subcontinente indio e se reproduce no sur de Europa e Asia central, aínda que hai pequenas poboacións residentes no norte de África. En Galicia é unha ave visitante irregular que aparece sobre todo como invernante. . Ten unha chamada alta como unha bocina.
En Asia central e oriental as súas poboacións son estables ou en aumento, pero en Europa xeralmente están en declive. En conxunto, ten unha ampla área de distribución e unha poboación total grande, e a Unión Internacional para a Conservación da Natureza estimou o seu status de conservación como "pouco preocupante".
Taxonomía
alt= Ruddy Shelduck|esquerda|miniatura|No lago Chilika, Mangalajodi, [[Odisha, India]] Tadorna ferruginea forma parte do xénero Tadorna da familia Anatidae. A ave oi descrita en 1764 polo zoólogo e botánico alemán Peter Simon Pallas, que a denominou Anas ferruginea, pero despois foi transferida ao xénero Tadorna. Porén, algunhas autoridades sitúana no xénero Casarca, xunto co pato surafricano Tadorna cana, o australiano T. tadornoides e o neozelandés T. variegata. As análises filoxenéticas mostran que está relacionado máis estreitamente co Tadorna surafricano. En catividade, o pato canelo hibrida con outros anátidos membros do xénero Tadorna, e con varios do xénero Anas e co Alopochen aegyptiaca. Non se recoñece ningunha subespecie.
O nome do xénero Tadorna vén do nome francés do animal, "tadorne", que parece deriva dunha raíz celta que significa 'pato manchado'. O nome da especie ferruginea en latín significa 'ferruxento, oxidado' e refírese á cor da plumaxe.
Descrición
Alcanza unha lonxitude de 58 a 70 cm e unha envergadura alar de 110 a 135 cm. O macho ten unha plumaxe marrón alaranxada e unha cabeza e pescozo máis claros da mesma cor, separados do corpo por un estreito colar negro. A rabadilla, plumas de voo, cobertoiras da cola e plumas da cola son negras e ten plumas de espello verdes iridiscentes na superficie interna das ás. As cobertoiras das ás superiores e inferiores son brancas, característica especialmente visible en voo, pero apenas visible en terra. O bico é negro e as patas grises escuras. A femia é similar pero ten unha cabeza e pescozo bastante máis claros e carece de colar negro, e en ambos os sexos a coloración é variable e difumínse a medida que as plumas son máis vellas. Estas aves mudan a finais da estación reprodutora e o macho perde o seu colar negro, pero hai unha muda parcial adicional entre decembro e abril que restaura o colar. Os xuvenís son similares ás femias, pero de ton máis escuro ou marrón.
A chamada é unha serie de notas como de bocina nasais e altas, e é posible diferenciar as emitidas polo macho e pola femia. As chamadas fanse desde terra ou en voo e os sons varían de acordo coas circunstancias nas que se emiten.
Distribución e hábitat
O pato canelo frecuenta principalmente lugares abertos en corpos de auga terra adentro como lagos, encoros e ríos. Raramente se ve en áreas forestais, pero si en augas salobres e albufeiras salinas. Aínda que é máis común en terras baixas, tamén mora en altitudes máis elevadas e en Asia central é unha das poucas aves acuáticas, xunto co Anser indicus`, que se encontra en lagos a 5 000 m de altura.
Comportamento
esquerda|miniatura|En [[WWT Slimbridge|Slimbridge, Gloucestershire]] miniatura|Pato canelo voando sobre un lago thumb|Tadorna ferruginea É unha especie principalmente nocturna. É omnívora e aliméntase de herbas, brotes de plantas, gran e plantas acuáticas así como invertebrados acuáticos e terrestres. En terra come na follaxe, en inverno busca comida co bico en augas pouco profundas e a maiores profundidades mete medio corpo na auga boca abaixo mentres nada, pero non se mergulla.
Encóntrase normalmente en parellas ou pequenos grupos e raramente forma grandes bandadas. Porén, os grupos que se xuntan para mudar e invernar en determinados lagos ou ríos lentos poden ser moi grandes. Observáronse grupos de catro mil aves na presa Koshi e na Reserva de vida silvestre de Koshi Tappu no Nepal, e dunhas dez mil no lago Gölü en Turquía.
Chegan aos seus principais lugares de reprodución en Asia central en marzo e abril. Hai un forte lazo de parella entre o macho e a femia e crese que se emparellan para toda a vida. Nos seus cuarteis de reprodución, as aves son moi agresivas coas da súa propia especie ou doutras especies. As femias en especial achéganse aos intrusos coa cabeza baixa e o pescozo estirado, proferindo chamadas de enfado. Se o intruso se mantén firme, a femia volve a polo macho e corre arredor del, incitándoo a que ataque, cousa que el pode que faga ou non. O apareamento ten lugar na auga despois dun breve ritual de cortexo que implica estirar o pescozo, baixar a cabeza e subir a cola. O sitio de nidificación está con frecuencia lonxe da auga situado nun burato nunha árbore ou edificio en ruínas, unha greta nun cantil, entre dunas de area ou aproveitando un burato escavado por outro animal. O niño constrúeo a femia usndo plumas e penuxe e algo de herba.
Conservación
Os budistas consideran que este pato é sagrado e isto deulle certa protección en Asia central e oriental, onde a poboación se cre que é estable ou mesmo aumenta. A Reserva de grúas de pescozo negro de Pembo no Tíbet é unha importante área de invernada de patos canelos, onde goza de protección. En Europa, as poboacións están xeralmente en declive conforme as zonas húmidas son drenadas e as aves cazadas. Non obstante, son menos vulnerables que algunhas outras aves acuáticas debido á súa adaptabilidade a novos hábitats, como os encoros.
O pato canelo ten unha área de distribución moi ampla e unha poboación total estimada de 170 000 a 225 000 individuos. A tendencia da poboación global non está clara, xa que algunhas poboacións locais están aumentando mentres que outras están diminuíndo. Esta ave non cumpre todos os criterios necesarios para que sexa considerada ameazada, e a Unión Internacional para a Conservación da Natureza avaliou o seu status de conservación como "pouco preocupante". É unha das especies ás que se lle aplica o Acordo para a Conservación das Aves Acuáticas Migratorias Africano-euroasiático (AEWA).
Dinís de Portugal
Dinís de Portugal, nado o 9 de outubro de 1261 en Lisboa e finado o 7 de xaneiro de 1325 en Santarém, foi rei de Portugal, fillo de Afonso III e da súa segunda esposa, Beatriz de Castela, sendo, por tanto, neto de Afonso X o Sabio. Sucedeu o seu pai no trono de Portugal en 1279.
Intitulábase nos diplomas que outorgou durante o seu reinado como Dom Denis, pella graça de Deus, Rei de Purtugal e do Algarue, e así consta no foro (carta de poboamento) concedido a Rebordãos o 18 de maio de 1285, así como noutros documentos.
Entre 1320 e 1324 houbo unha guerra civil entre o rei e seu fillo, o futuro Afonso IV de Portugal. Este xulgaba que o pai pretendía legar o trono a Afonso Sanches, o seu irmán bastardo. Nesta guerra, o rei contou con pouco apoio popular, pois nos últimos anos do reinado deu grandes privilexios aos nobres. O infante contou co apoio dos concellos. A pesar dos motivos da revolta, esta guerra foi no fondo un conflito entre grandes e pequenos. Despois da súa morte, en 1325 foi sucedido polo seu fillo lexítimo, Afonso IV, a pesar da oposición do seu favorito, o fillo natural Afonso Sanches.
Accións de goberno
Como herdeiro da coroa, D. Dinís dende moi cedo implicouse nos aspectos de gobernación polo seu pai. Á data da súa subida ao trono, Portugal estaba en conflito coa Igrexa católica. D. Dinís procurou normalizar a situación asinando un tratado co papa Nicolao III, onde xuraba protexer os intereses de Roma en Portugal. Salvou a Orde do Temple en Portugal a través da creación da Orde de Cristo, que herdou os bens dos templarios en Portugal despois da súa extinción.
D. Dinís foi esencialmente un rei administrador e non guerreiro. En 1296, a raíña de Castela s con romper os acordos establecidos entre ambos os reinos en [[1295, se persistía nos seus ataques á coroa de Castela, así como se o soberano portugués continuaba apoiando o infante Xoán de Castela, que se proclamara rei de León. Ante as ameazas da raíña, Dinís aceptou retirarse da coroa de Castela en 1296, non sen antes apoderarse de Castelo Rodrigo, Alfaiates e Sabugal, territorios pertencentes a Sancho de Castela "o da Paz", neto de Afonso X de Castela. O tratado foi asinado por Dª María e D. Donís o día 12 de setembro de 1297 no municipio zamorano que lle dá nome (Alcañices), dando lugar a unha das fronteiras máis antigas de Europa.
Mediante o tratado de Alcañices quedaron fixadas, entre outros puntos, as fronteiras entre o Reino de León e o Reino de Portugal, que recibía unha serie de prazas firtes e vilas a cambio de romper os seus acordos que o posicionaban en contra do Reino de Castela e León, que foran asinados con Xaime II de Aragón, con Alfonso de la Cerda, co infante Xoán de Castela e con Juan Núñez de Lara o Menor. Ao mesmo tiempo no tratado volveise confirmar o proxectado enlace entre Fernando IV de Castilla e a infanta Constanza de Portugal, ao tempo que se acordaban os esponsais entre o infante Afonso de Portugal, herdeiro do trono lusitano, e a infanta Beatriz, filla de Sancho IV de Castela e irmá de Fernando IV. Por outra parte, o monarca portugués achegou un exército de trescentos cabaleiros, postos ás ordes de Juan Alfonso de Alburquerque, para axudar á raíña María de Molina na súa loita contra o infante Juan, que até ese momento recibira o apoio do rei Dinís. Ademais, estipulábase no tratado que as vilas e prazas de Campo Maior, Olivenza, Ouguela e San Felices de los Gallegos serían entregadas a Diní como compensación pola perdida por parte de Portugal, durante o reinado de Afonso III dunha serie de prazas que lle foran arrebatadas por Afonso X. Ao mesmo tempo, lle foron entregadas ao rei portugués as prazas de Almeida, Castelo Bom, Castelo Melhor, Castelo Rodrigo, Monforte da Beira, Sabugal, Sastres e Vilar Maior. A longo prazo as consecuencias deste tratado serían duradeiras, xa que la fronteira entre ambos os reinos apenas foi modificada no curso dos séculos posteriores.
A súa prioridade gobernativa foi esencialmente a organización do reino: continuando a vertente lexisladora do seu pai D. Afonso III, a profusa acción lexislativa está contida, hoxe, no Libro da Leis e Posturas e nas Ordenacións Afonsinas. Non son "códigos" lexislativos tal como os entendemos hoxe, mais si compilacións de leis e do dereito consuetudinario municipal, alteradas e reformuladas pola Coroa. En efecto, a incidencia de cuestións de carácter procesual con igual peso ao carácter de dereito positivo das súas leis, denuncia a crecente preocupación do rei en engarzar o dereito consuetudinario (ou costumeiro) no ámbito da Coroa, e en facer efectivo o seu poder no territorio.
As determinacións sobre a actuación de alguacís (oficiais dos concellos), xuíces, procuradores e advocati demostran isto, xa que un poder só nominal sobre todos os habitantes do reino, como era típico na Idade Media, non se compatibiliza con este esforzo en demorar os trámites xurídicos, ou en moralizar o exercicio da xustiza. A creación de correxedores denuncia claramente o inicio do proceso de territorialización da xurisdición da Coroa, extravasando os dominio rexios, á par da crecente importancia da capitalidade de Lisboa.
O reinado de D. Dinís acentuou a predilección por Lisboa como lugar de permanencia da corte rexia. Non existe unha capital, mais a localización de Lisboa, o seu desenvolvemento urbano, económico e mercantil van facendo da cidade o lugar máis viábel para se afirmar como centro administrativo por excelencia. A articulación entre o norte e o sur do país —este sur que se torna branco da maior atención e permanencia dos reis— fan de Lisboa centro para facer a Portugal viábel.
Entre o norte, onde a malla señorial é máis densa e apertada, e o sur, onde o vasto espazo conquistado aos musulmáns, onde se implantan sobre todo os dominios rexios e as Ordes militares, así como a presenza de vastos espazos de res nullius, fai de Portugal un reino onde dúas realidades diferentes se complementan. Paralelamente, D. Dinís aumentou en enorme medida o número de novas vilas, feiras e castelos no interior de norte a sur e, especialmente, nas Beiras e no Alentexo, continuando unha obra que xa viña dos seus antecesores: o poboamento do reino, sobre todo do norte en dirección cara ao sur, e distribuíndo neste proceso moitas cartas de poboamento (creación de vilas).
Preocupado poos recursos e as infraestruturas do país, D. Dinís ordenou a explotación de minas de cobre, prata, estaño e ferro e fomentou os intercambios comerciais con outros reinos, asinou o primeiro tratado comercial co rei de Inglaterra en 1308 e creou o almirantado, atribuído como privilexio, como quedou dito, ao xenovés Manuel Pesagno, e fundando as bases para unha verdadeira Mariña ao servizo da Coroa.
D. Dinís redistribuíu terras, promoveu a agricultura e fundou varias comunidades rurais, así como mercados e feiras, creando as chamadas feiras francas ao conceder a varias poboacións diversos privilexios e exencións. A razón dos seus alcumes o Labrador ou o Rei-Agricultor foi a orde de protexer o Piñal de Leiría, creado polo seu pai (ou polo seu tío) e que aínda se mantén hoxe, como forma de protexer as terras agrícolas do avance das areas costeiras.
Cultura
Durante o seu reinado, Lisboa foi un dos centros europeos da cultura. A primeira universidade de Portugal, a Universidade de Coímbra, fundouse polo seu decreto Scientiae thesaurus mirabilis, asinado en Lisboa en 1290. Nela ensinábanse Artes, Dereito civil, Dereito canónico e Medicina.
Esta universidade foi inicialmente instalada en Lisboa e foi trasladada por Dinís, por primeira vez, a Coímbra, en 1308. Foi trasladada varias veces entre ambas as dúas cidades, e quedou definitivamente instalada en Coímbra en 1537, por orde de João III.
D. Dinís mandou traducir para o portugués importantes obras, entre elas a do seu avó Afonso X, o Sabio, sendo a súa corte un dos maiores centros literarios da Península Ibérica.
Personalidade
miniatura|right|D. Dinís e a [[Isabel de Aragón|raíña Santa Isabel. Retrato na Universidade de Coímbra.]]
Sen esquecermos o lapso de longos séculos que nos separan de D. Dinís, é posíbel trazar un esbozo das liñas mestras da personalidade deste rei portugués. Era determinado, ou mesmo obstinado, nos seus intentos, do que son exemplo a cadencia de inquéritos verdadeiramente demoledora. e demais políticas de centralización rexia que instituíu de forma sistemática.
Revelouse desde moi cedo como un grande estratego, sendo precursor dunha política gobernativa e lexislativa non só reactiva, senón máis ben de cuño proactivo. Facendo unha análise a posteriori, vese que as decisións non eran tomadas por casualidade, antes ben se articulaban na senda dun ideal de país e nación que o rei desexaba. A título de exemplo, pódese indicar a concomitante creación de concellos e feiras, as políticas de fortificación das fronteiras ou a crecente dependencia das Ordes militares do poder real. Por todo isto, D. Dinís foi recoñecido como un home sagaz e de elevada capacidade gobernativa, tanto polos seus contemporáneos como por historiadores posteriores.
Non carecía D. Dinís do que hoxe se chama habilidade política. Sendo hábil no trato e entendedor dos homes, D. Dinís soubo ir atacando e pacificando, alternativamente, os intereses señoriais laicos e eclesiásticos: desamortizou os bens do clero, mais aceptou o concordato e restrinxiu os dereitos de comedoría nos mosteiros; controlou os bens señoriais, pero as leis de desamortización trababan a erosión dos patrimonios señoriais.
A administración das propiedades rexias fíxose máis eficiente e D. Dinís foi coñecido como un rei rico; diso encóntrase eco na Divina Comedia de Dante Alighieri.
Así e todo, D. Dinís é mormente celebrado en todos os rexistros das crónicas contemporáneas e posteriores como un rei xusto. Sabendo que a maior parte do traballo lexislativo do seu reinado se centrou en cuestións de xustiza procesual, non é de menor relevo o feito de que gran parte desa nova lexislación ía no sentido de evitar excesivas demoras e custos xudiciais e de impedir os abusos de avogados e procuradores.
Figura incontrovertíbel da Península Ibérica do fin do século XIII e inicios do XIV, D. Dinís foi alcumado Pai-da-Pátria por Duarte Nunes de Leão.
Últimos anos
O final do seu pacífico reinado estivo marcado porén por conflitos internos. O herdeiro, o futuro D. Afonso IV, receoso de que o favoritismo de D. Dinís cara ao seu fillo bastardo Afonso Sanches o privase do trono, esixiu o Poder e combateu contra seu pai. Nesta loita tivo unha intervención pacificadora a raíña Santa Isabel que, na batalla de Alvalade, se interpuxo entre as hostes inimigas xa postas en orde de batalla.
Problemas cardíacos parece que foron a orixe dos seus problemas de saúde. En 1322 tivo un pequeno ataque cardíaco ou vascular-cerebral. Aínda viviu tres anos máis, debilitado, sendo levado "en andas e en colos de homes". Foi talvez unha anxina de peito ou unha miocardite a causa da súa morte, en 1325. D. Dinís morreu en Santarém o 7 de xaneiro de 1325, e foi sepultado no mosteiro de São Dinis, en Odivelas, no actual Distrito de Lisboa.
Descendencia
Fillos naturais:
Corques, Taragoña, Rianxo
Corques é un lugar da parroquia de Taragoña no concello coruñés de Rianxo, na comarca da Barbanza. Segundo o padrón municipal (INE 2013) ten 45 habitantes (23 homes e 22 mulleres).
Escudo de Montenegro
miniatura|dereita|190px|Escudo de Montenegro.
A versión actual do escudo de armas de Montenegro adoptouse oficialmente polo parlamento o 12 de xullo de 2004, substituíndo o escudo dos anos 1990. Como no caso dos escudos de Bulgaria, Xeorxia, Rusia e Serbia, en Montenegro recuperáronse elementos heráldicos propios da monarquía (do Reino de Montenegro) a pesar de que esta non foi restaurada.
O escudo está formado por unha aguia bicéfala de ouro, con pico e garras do mesmo metal e linguada de goles. A aguia sostén sobre o seu peito un brasón que estivo vinculado coa Casa Petrović, é un campo partido por unha faixa de ouro. Na súa partición superior que é de maior tamaño, de azur, un león pasante de ouro; a inferior, de sinople. A aguia sostén coas súas garras un cetro de ouro e un orbe de azur, co seu ecuador e semi-meridiano de ouro, rematado cunha cruz do mesmo metal. Sobre as cabezas da aguia, unha coroa real pechada, de ouro. O escudo aparece no centro da bandeira de Montenegro.
Escudo da República Socialista de Montenegro: 1946-1992
Nunha rocha gris que se ergue do mar aparece o mausoleo de Pedro II, rodeado coa grilanda de ouro de loureiro coa cinta do tricolor nacional. Encima atópase a estrela vermella bordeada de ouro. O mausoleo de Nejgoš no monte Lovćen, é un dos símbolos da soberanía de Montenegro. O emblema foi adoptado probablemente no mesmo tempo que a bandeira, o 31 de decembro de 1946, e suponse que foi deseñado por Đorđe Andrejević-Kun, que tamén se supón foi o deseñador de todos os emblemas iugoslavos dese tempo.
Escudo de Montenegro: 1992-2004
esquerda|miniatura|Escudo de Montenegro (1994)
Superfuzz Bigmuff
Superfuzz Bigmuff é un EP da banda estadounidense de grunge Mudhoney, editado en outubro de 1988 polo selo Sub Pop Records. As súas cancións apareceron posteriormente no recompilatorio de 1990 Superfuzz Bigmuff Plus Early Singles. O álbum foi chamado así por dous dos pedais preferidos da banda, o Univox Super Fuzz e o Electro-Harmonix Big Muff, os cales axudaron a definir o seu característico son sucio.
Durante a edición inicial o EP vendeuse moi mal (para os estándares da Sub Pop), porén, foi recoñecido coma unha das gravacións seminais da escena de Seattle. A mediados do 2008 o EP acadou o posto 25 na lista inglesa Indie Album Chart, vinte anos despois do seu lanzamento.
Castrelo, Santa Mariña do Monte, San Sadurniño
Castrelo é un lugar da parroquia de Santa Mariña do Monte no concello coruñés de San Sadurniño, na comarca de Ferrol. Segundo o IGE, en 2011 tiña 26 habitantes (13 homes e 13 mulleres).
Campli
Campli é un concello italiano da provincia de Teramo, na rexión dos Abruzos. Esténdese sobre unha área de 73 km² e ten unha poboación de 7.522 habitantes (en 2007), cunha densidade poboacional de 99 hab/km².
Fai fronteira cos concellos de: Bellante, Civitella del Tronto, Sant'Omero, Teramo, Torricella Sicura e Valle Castellana.
Ith (grupo musical)
Ith é unha banda galega de rock creada en 1997 en Xanceda, Mesía, e a súa contorna.
Traxectoria
O grupo naceu en 1997 cando José Luis Toxo, luthier de Andavao, e guitarrista das bandas Mestizaxe 666 e SkVrA, se xuntou, neste caso tocando o baixo, co batería da parroquia veciña dos Ánxeles Miguel Folgueira, e cos músicos de Mesía Miguel Iglesias e Pablo, formando unha banda que tomou o nome de Ith, fillo do rei mitolóxico galego Breogán.
Comezaron facendo versións doutros artistas como Los Suaves, Guns N' Roses ou Jimi Hendrix, gravando algunha maqueta, dando concertos pola zona, e actuando en festivais como o Festival de Pardiñas, sucedéndose varios cambios na formación do grupo durante os seguintes anos, incorporándose voces femininas. En 2011 gañaron o concurso de música do Millarock, en Ames.
Con todo, non foi ata 2015 cando publicaron o seu primeiro disco, Forte, estando formado o grupo nese momento pola vocalista Lucía da Fonte, Toxo e Miguel Iglesias nas guitarras, Miguel Folgueira na batería e Gonzalo Suárez no baixo. O disco foi gravado en Curtis e contou con 13 temas. En 2018 saíu á luz o seu segundo álbum, titulado O mínimo que o contén todo, con 6 temas orixinais e un poema musicado do poeta Fiz Vergara Vilariño. En 2020 publicouse o seu terceiro álbum, Frear o momento. En 2023 publicaron un cuarto traballo, titulado Solsticios.
Dinara
miniatura|dereita|275px|O Dinara visto desde a fortaleza de Knin. miniatura|dereita|275px|Localización do Dinara na fonteira entre Croacia e Bosnia e Hercegovina.
O Dinara é un monte de 1831 m de altitude, situado na fronteira entre Croacia e Bosnia e Hercegovina, e que constitúe a maior elevación do primeiro deses países
Toponimia
O seu nome en grego era Adrian oros. O seu nome actual cóidase que deriva do dunha antiga tribo de Iliria, que vivía nas abas orientais da montaña. A cadea montañosa dos Alpes dináricos denomínase así polo Dinara. O monte é tamén denominado Sinjal, debido a un sinal e un poste xeodésico, que están afincados no cume; esta denominación está bastante popularizada.
O macizo do Dinara
O Dinara é en realidade un enorme macizo que se estende desde o paso de Derala (965 m), no noroeste até o paso de Privija (1230 m), que está 20 km cara o sueste, onde comezan os Montes Kamešnica, de xeito que o monte Dinara ten máis de 10 km de ancho. As maiores elevacións deste mzacizo son o Troglav (1913 m) e máis o Dinara (1831 m). O pico do Dinara preesnta unha forma que lembra unha xigantesca cabeza humana. Como o resto dos Alpes dináricos, está formado de rocas calcarias, nas que se orixinan fenómenos cársticos. No macizo nacen os ríos Krka e Cetina.
Clima
Sito a poucas ducias de quilómetros da costa adriática, o clima da montaña mostra características mediterráneas extrmas, ao non estar o seu territorio suavizadao pola influencia directa do mar. Aínda mais o Dinara marca o límite transicional entre a zona de clima medierráneo, e o máis frío clima interior de carácter montañoso.
Antropización
No macizo do Dinara en si, non hai zonas habitadas, e a pegada humana redúcese a pequenas chozas que pertencen aos gandeiros dos vales próximos, como os do río Cetina. Tampouco atrae a montañeiros, que prefiren escalar o pico Ošljak (1706 m). Porén a ladeira suroeste do macizo fornece exxelentes vistas aos viaxeiros da estrada sita no val do fondo, cos seus seis quilómetros de ancho e 1.700 m de altura.
Medio natural
O Dinara acolle unha especie endémica de roedor, un ratiño denominado "Dinarski miš", rato dinárico Dolomys bogdanovi longipedis, que foi declarada especie en perigo.
Stephanie Kwolek
Stephanie Louise Kwolek, nada en New Kensington o 31 de xullo de 1923 e finada o 18 de xuño de 2014, foi unha química polaco-estadounidense, inventora do p-fenilenodiamina con cloreto de tereftaloila, máis coñecida como Kevlar, unha fibra de alta resistencia mecánica, de cor dourada, que pode atinxir máis de cinco veces a resistencia do aceiro. O Kevlar é empregado na fabricación de chalecos balísticos e equipamento de seguranza.
Vida persoal
Kwolek naceu no suburbio de Pittsburgh en New Kensington, Pensilvania en 1923. O seu pai, John Kwolek, morreu cando ela tiña dez anos de idade. Kwolek atribúe o seu interese pola ciencia a seu pai e pola moda a súa nai, Nellie Zajdel Kwolek.
En 1946 obtivo o grao de Química no Margaret Morrison Carnegie College da Universidade Carnegie Mellon. Kwolek tiña o plan de ser médica e pensou que podería conseguilo despois de obter o diñeiro suficiente a partir dun traballo temporal no campo da química para poder se matricular na escola de medicina.
Carreira na DuPont
En 1946, Hale Charch, futuro mentor de Stephanie, ofreceulle un emprego na DuPont, en Buffalo, Nova York. Hale díxolle que retornaría en dúas semanas, mais cando Stephanie lle dixo que xa tiña unha resposta doutro emprego, contratouna inmediatamente. O principal motivo para a súa rápida contratación na época foi pola ida para a segunda guerra mundial de gran parte dos homes da DuPont e doutras partes do país. Stephanie só mantivo o seu emprego despois da guerra pola súa extensa pescuda na área de polímeros.
Inicialmente, Stephanie non pretendía ficar moito tempo na DuPont, mais atopou o traballo interesante e preferiu continuar no lugar de tentar carreira na medicina. Despois de nove anos na empresa, creou o Kevlar. En 1959 gañou o primeiro de moitos premios, pola súa publicación na American Chemical Society (ACS). O artigo demostraba unha maneira de producir nailon nun vaso de precipitados a temperatura ambiente, que aínda é a base para moitos experimentos escolares.
Kevlar
O Kevlar é a súa maior invención. En 1964, anticipando a escaseza de gasolina, o seu grupo comezou a procurar unha fibra leve e forte para ser usada en pneumáticos. Os polímeros cos cales estaba traballando naquel momento, poli-p-fenileno tereftalato e polibenzamida, formaban un cristal líquido en solución que precisaba ser derretido a 200 °C (392 °F<), producindo fibras máis finas e menos ríxidas.
Como ela mesma explicou nun discurso en 1993:
"A solución tiña unha sorprendente baixa viscosidade, era turbia, cun aspecto opalescente e leitoso. As solucións de polímero convencionais son normalmente claras ou translúcidas e teñen a viscosidade da melaza, mais ou menos. A solución que preparei era totalmente filtrábel por un fino filtro poroso. Era un líquido de solución cristalina, mais eu non sabía diso na época".
Ese tipo de solución, normalmente, era desbotada, mais Stephanie persuadiu o seu técnico, Charles Smullen, para pasar a substancia por un spinneret (especie de fieira) para examinar a solución. Ela ficou marabillada de descubrir que a nova fibra non se quebraba, como normalmente faría o nailon. Non só era máis forte que o nailon senón tamén era cinco veces máis forte que o aceiro. O director do laboratorio pronto entendeu o significado do descubrimento e a área de química de polímeros pronto se consolidou. En 1971, o Kevlar foi introducido no mercado. As fibras de Kevlar, segundo experimentos de Stephanie, ficaban aínda máis fortes despois de quecidas.
Xubilación e morte
En 1986, Stephanie Kwolek apousentouse como pescudadora da DuPont. Foi consultora da empresa, do National Research Council e da National Academy of Sciences. En máis de 40 anos de pescuda tivo entre 17 e 28 patentes.
Estivo bastante implicada en programas de innovación na ciencia con meniños e adolescentes, especialmente meniñas, creando varios experimentos escolares na área de química aínda en uso nas escolas dos Estados Unidos. Stephanie morreu aos 90 anos, o 14 de xuño de 2014.
Wayne Simien
Wayne Anthony Simien, Jr., nado o 9 de marzo de 1983 en Leavenworth, Kansas, é un ex xogador americano de baloncesto profesional. Foi membro dos Miami Heat que conseguiron o seu primeiro campionato da NBA na tempada 2005-06.
Caimán
Os caimáns son os réptiles crocodilianos pertencentes á subfamilia Caimaninae (caimaninos), que consta de tres xéneros e seis especies vivas, e é unha das dúas liñaxes primarias da familia Alligatoridae; a outra é a dos aligátores.
Wayne Simien
Traxectoria deportiva
Simien foi seleccionado na 29ª posición do Draft da NBA de 2005 polos Miami Heat, equipo co que gañou a NBA na tempada 2005-06. Durante a tempada regular dese mesmo ano, participou en 43 partidos, acadando 3 puntos e 2 rebotes en 10 minutos de xogo por encontro. Nos Playoffs, tan só xogou en dous partidos.
Simien foi traspasado o 24 de outubro de 2007 xunto a Antoine Walker e Michael Doleac ós Minnesota Timberwolves, a cambio de Ricky Davis e Mark Blount. O 29 de outubro, Simien foi cortado polos Wolves.
En outubro de 2008, Simien fichou polo Cáceres Ciudad del Baloncesto da Liga LEB Ouro. O 5 de maio de 2009, Simien decidiu retirarse do baloncesto profesional.
Caimán
Descrición
Os caimáns viven en Centroamérica e Suramérica en marismas, pantanos, mangleirais, ríos e lagos. Teñen unha pel escamosa e unha vida principalmente nocturna.
Son de tamaño relativamente pequeno, a maioría das especies miden entre 2 e 2,5 metros de longo de media, cun peso medio entre 6 e 40 kg dependendo das especies, coa excepción do Melanosuchus niger, que pode crecer ata os 5 m de lonxitude e pesar ata 1 100 kg, polo que é a especie de caimán máis grande do mundo e encóntrase nos ríos de correntes lentas e lagos que rodean a cunca do Amazonas. A especie menor é o Paleosuchus palpebrosus, que crece ata os 1,2 a 1,5 m.
Comportamento
Os caimáns son predadores e, como os aligátores e crocodilos, os caimáns teñen unha dieta que consiste en gran parte de peixes. Tamén cazan insectos (especialmente as crías), aves e pequenos mamíferos e réptiles.
Debido ao seu tamaño e natureza feroz, teñen poucos predadores naturais no seu medio ambiente. Os humanos son os seus principais predadores, xa que se cazan pola súa carne e pel. Os xaguares son o outro único predador dos caimáns.
Os caimáns femias constrúen un gran niño de ata 1,5 m de ancho, no cal poñen de 10 a 50 ovos, que eclosionan nunhas 6 semanas. Unha vez que eclosionan a nai leva as crías a unha poza onde aprenden a cazar e nadar. miniatura|[[Caiman latirostris]] miniatura|[[Caiman yacare]]
Taxonomía
miniatura|[[Melanosuchus niger]] miniatura|[[Paleosuchus palpebrosus]] miniatura|[[Paleosuchus trigonatus]] Existen 6 especies vivas de caimáns (ver as imaxes), clasificadas en tres xéneros: Caiman (3 especies), Paleosuchus (2 especies) e Melanosuchus (1 especie). Ademais coñécense moitas especies extinguidas.
Filoxenia
Velaquí un cladograma modificado de Brochu (2011).
Estoutro é un cladograma modificado de Hastings et al. (2013).
Estadio de los Juegos Mediterráneos
O Estadio de los Juegos Mediterráneos, tamén chamado Power Horse Stadium por motivos de patrocinio, foi a instalación deportiva máis coñecida dos XV Xogos Mediterráneos Almería 2005 celebrados en Almería, no verán de 2005. É un estadio moderno, dunha capacidade de 22.000 espectadores, onde actualmente disputa os seus partidos o club de fútbol máis importante da cidade, a Unión Deportiva Almería.
Historia e características
A UD Almería dispón de varias instalacións deportivas para o seu uso, tanto para adestrar como para disputar os seus partidos oficiais. O principal punto de referencia neste sentido é o Estadio dos Xogos Mediterráneos, unha instalación moderna e funcional, que conta con todas as comodidades tanto para o propio equipo como para os afeccionados.
Cun investimento de 21 millóns de euros, realizada para os XV Xogos Mediterráneos Almería 2005, o recinto é xestionado polo Concello. A UD Almería é o seu principal usuario e dispón do campo principal para adestramentos e partidos, así como do anexo, de idénticas características, para a preparación do conxunto branquivermello.
O Estadio dos Xogos Mediterráneos dispón dunha salga vip que dá acceso directo ao palco de autoridades, ademais doutros palcos destinados para empresas ou institucións. O aforamento inicialmente era de 15.000 espectadores, actualmente ampliado a 22.000 coa colocación de bancadas supletorias.
Á marxe diso, o Concello da cidade cede para os seus adestramentos ao Almería o Campo Municipal Juan Rojas, onde ademais disputa os seus partidos oficiais o Almería B, que milita no grupo noveno de Terceira División. O club dispón, de igual forma, dun campo de fútbol na Vega de Acá, de xestión propia e de propiedade Municipal, para os adestramentos.
Partidos da Selección Española
En febreiro de 2005 a selección de fútbol de España disputou un partido oficial de clasificación para o mundial de Alemaña 2006, fronte á selección nacional de San Marino, que terminou co resultado de 5-0.
Pilularia minuta
Pilularia minuta é unha especie de pteridófita (fentos ou fieitos) da clase das polipodiópsidas, orde das salviniales e familia das marsileáceas, unha das cinco descritas do xénero Pilularia.
Descrición
A especie foi descrita en 1848 polo militar e botánico francés Michel Charles Durieu de Maisonneuve.
Etimoloxía
Para a do xénero, véxase Pilularia.
O epíteto específico, minuta, é a forma feminina singular do adxectivo latino ''minūtus, -a. -um, "pequeno", "pequena", participio pasado de verbo minuo'', "minorar", "diminuír".
Sinónimos
Ademais de polo nome actualmente válido, a especie coñeceuse tamén polos sinónimos:
Características
É un fieito herbáceo, perenne, rizomatoso, cun rizoma horizontal delgado, enraizante nos nós, practicamente sen pelos, que se desenvolve en solos húmidos. As follas (frondes), de 2 a 4 por nó, e de 2 a 4 cm de lonxitude, sen pecíolo, filiformes, de 0,3 a 0,7 mm de diámetro, solitarias, subglobosas, densamente pilosas, e sen dentes.
Distribución e hábitat
Encóntrase no oeste da Rexión Mediterránea. Vive en pasteiros húmidos en zonas arxilosas temporalmente encharcadas. Esporula en primavera. Declarado CR (en perigro crítico) na Lista vermalla de Andalucía, e VU (vulnerábel) na Lista vermella nacional de España de 2008.
Estado de conservación
A Unión Internacional para a Conservación da Natureza e dos Recursos Naturais (UICN), considerando que Pilularia minuta ten unha área de dispersión moi pequena e moi fragmentada, e que a súa poboación está diminuíndo como resultado de moitas ameazas antrópicas sobre o seu hábitat, cujalifica o status deste especie como EN (en perigo).
George Porter
George Porter, Barón Porter de Luddenham, OM, FRS, nado o 6 de decembro de 1920 en Stainforth (Inglaterra) e finado o 31 de agosto de 2002 en Canterbury (Inglaterra), foi un químico e profesor de universidade inglés galardoado co Premio Nobel de Química do ano 1967.
Traxectoria
Naceu en Stainforth, condado de Yorkshire. Realizou os seus estudos de química na Universidade de Leeds onde se licenciou. Durante a segunda guerra mundial alistouse na Mariña Real Británica como voluntario e ao terminar esta estivo axudando a Ronald George Wreyford Norrish da Universidade de Cambridge. Posteriormente traballa como profesor na Universitat de Shefield e como chanceler da Universidade de Leicester entre 1984 e 1995.
Apiario Editora
A Apiario Editora é unha editorial galega fundada en 2014 e radicada na Coruña. Está dirixida por Antía Otero e Dores Tembrás.
George Porter
Traxectoria
Membro da Royal Society de Londres, da que foi presidente entre 1985 e 1990. En 1972 recibe a Orde do Imperio Británico de mans da raíña Isabel II do Reino Unido, en 1989 foille concedida a Orde do mérito, en 2002 trasládase á súa residencia de Canterbury, situada no condado de Kent.
Investigación científica
Inicia a súa carreira científica á beira de Ronald Norrish, realizando estudos sobre as reaccións químicas que se realizan a gran velocidade. Realizou traballos sobre as partículas de clorina e o equilibrio entre átomos e moléculas.
En 1967 foi galardoado co Premio Nobel de Química "polas súas investigacións sobre as reaccións químicas extremadamente rápidas, que son causadas por destrución do equilibrio debido a un curto impulso enerxético", premio que comparte co británico Ronald Norrish e o alemán Manfred Eigen.
Apiario Editora
Historia e características
O nome da editorial, Apiario, está tomado do ámbito da apicultura, como forma de representación da creación en comunidade, o traballo artesán e a comunicación para a creación do libro. Deste modo, as distintas coleccións tamén teñen nomes relacionado co mesmo ámbito.
Obras
A editorial traballa con diferentes xéneros: ensaio e divulgación, poesía e literatura infantil.
As coleccións son:
As obras publicadas foron:
Castelli
Castelli é un concello italiano con 1.274 habitantes (en 2007). Esténdese por unha área de 49 km2, tendo unha densidade de poboación de 28 hab/km2.
Fai fronteira cos concellos de Arsita, Bisenti, Calascio (AQ), Castel Castagna, Castel del Monte (AQ), Castelvecchio Calvisio (AQ) e Isola del Gran Sasso d'Italia.
Tigmotropismo
miniatura|[[Planta rubideira enleada polo contacto.]] O tigmotropismo é a resposta vexetal ante un contacto, como, por exemplo, a disposición que adquiren os talos (gabiáns) que se envolven ao redor dun eixe. A resposta prodúcese porque as células que están en contacto con obxecto medran menos que as mesmas do lado oposto.
Acordo de Dayton
miniatura|right|300px O Acordo Marco Xeral Para a Paz en Bosnia e Hercegovina (AMXPPBH) coñecido como Acordos de Dayton ou Protocolo de París refírese a unha serie de acordos acadados na base aérea de Wright-Patterson, en Dayton (Ohio) que suporían a fin da guerra de Bosnia, librada durante os tres anos anteriores.
A Coviña, Taragoña, Rianxo
A Coviña é un lugar da parroquia de Taragoña no concello coruñés de Rianxo, na comarca da Barbanza. Segundo o padrón municipal (INE 2013) ten 34 habitantes (14 homes e 20 mulleres).
Pretty Girls Make Graves
Pretty Girls Make Graves foi unha banda de post-punk estadounidense formada en Seattle no ano 2001. O seu nome foi sacado da canción de The Smiths co mesmo título (que á súa vez chamouse así por unha cita do libro The Dharma Bums de Jack Kerouac). Andrea Zollo e Derek Fudesco tocaran xuntos previamente en The Hookers, ademais como The Death Wish Kids e Area 51 xunto con Dann Gallucci, con quen Derek formara Murder City Devils. Pouco despois de que Murder City Devils se separase, Derek e Andrea formaron Pretty Girls Make Graves xunto con Jay, Nick e Nathan. A banda separouse no ano 2007, sendo os seus derradeiros concertos en xuño na cidade de Seattle.
Drill (EP)
Drill é un EP da banda de rock alternativo inglesa Radiohead, editado o 5 de maio de 1992 polo selo Parlophone. Foi o primeiro lanzamento comercial do grupo e foi coñecido durante a súa gravación como "On A Friday". O EP estreouse no posto 101 da lista británica.
Val Sagrado dos Incas
miniatura|300px|O Val Sagrado dos Incas O Val Sagrado dos Incas, nos Andes peruanos, está composto por numerosos ríos que descenden por pequenos vales; posúe numerosos monumentos arqueolóxicos e poboados indíxenas. O principal río é o Urubamba.
Situación xeográfica
O Val Sagrado dos Incas está comprendido entre os poboados de Písac e Ollantaytambo, paralelo ao río Vilcanota ou Wilcamayu ('río sagrado'). Pódese acceder a el a partir da cidade de Cuzco.
Compoñen este val os seguintes lugares:
Otaria flavescens
Otaria flavescens (antes Otaria byronia) é unha especie de pinnípede otárido suramericano coñecido como león mariño, que tamén recibe o nome local de lobo mariño (lobo marinho, lobo marino). Vive nas costas de Ecuador, Perú, Chile, illas Malvinas, Arxentina, Uruguai e sur do Brasil. É a especie monotípica do xénero Otaria. O seu nome científico estivo suxeito a controversias e algúns taxónomos denomínano O. flavescens, mentres que outros prefiren chamalo O. byronia. Pero finalmente o que polo momento triunfou foi o primeiro, mais aínda é posible que isto sexa rectificado.
Lingua telugu
O telugu (en telugu: tĕlugu / తెలుగు) é unha lingua do estado de Andhra Pradesh na India. Neste estado é a lingua oficial, e tamén se fala en Ianaon (unión territorial de Pondichery), na parte central do territorio tamil, ao leste de Carnataca, en Maharastra e en Orissa. Existe unha grande diáspora telugu en Birmania, en Malaisia, na Illa Mauricio, en Arabia Saudita, nos emiratos do Golfo, na República de Suráfrica, nas Illas Fixi, en América do Norte, no Reino Unido e en Francia. Uns 70 millóns de persoas fálana como primeira lingua.
Otaria flavescens
Descrición
250px|miniatura|esquerda|Esqueleto dun macho de león mariño suramericano Esta especie ten a aparencia arquetípica dun león mariño. Os machos teñen unha cabeza moi grande cunha melena ben desenvolvida, o que lle dá o aspecto máis leonesco de todos os otáridos. Os machos teñen o dobre de peso que as femias. Tanto os machos coma as femias son laranxas ou marróns con fociños dirixidos cara arriba. As crías necen sendo de cor laranxa gris pola parte ventral e negra pola dorsal e mudan cambiando a cor chocolate.
O tamaño e peso nesta especie pode variar considerablemente. Os machos adultos poden medrar ata os 2,73 m e pesar ata 350 kg. As femias adultas crecen ata os 1,8–2 m e pesan aproximadamente a metade que os machos, arredor duns 150 kg. Esta especie presenta máis dimorfismo sexual que os outros leóns mariños da familia.
Lingua telugu
O telugu escríbese por medio dun silabario parcial procedente do brâhmî. Forma parte, canda o támil, da familia das linguas dravídicas.
Otaria flavescens
Ecoloxía
miniatura|250px|esquerda|Leóns mariños de Suramérica no canal de Beagle Viven ao longo das costas e illas costeiras de Suramérica, desde Perú ao sur de Chile no Pacífico e cara ao norte polo Atlántico na Arxentina e o Uruguai ata o sur do Brasil. Son colonias reprodutoras notables as da illa de Lobos no Uruguai; Península Valdés na Arxentina; canal de Beagle e as illas Malvinas. Algúns individuos poden chegar errantes ao sur de Ecuador, pero parece que nunca se reproducen alí. Porén, a ecoloxía dos desprazamentos destes leóns mariños non se coñece ben, aínda que estudos de rexistros feitos nos últimos anos melloraron o noso coñecemento dos seus desprazamentos no mar nalgúns sitios de reprodución. Non hai evidencias de migración invernal desde as illas Malvinas.
Lingua telugu
O telugu é unha lingua aglutinante e con declinacións. Pola súa sonoridade vocálica os colonizadores ingleses denominárona o "italiano de Asia". En telugu, a conxugación ten en conta na flexión non só o tempo senón tamén a negación e a interrogación.
John D. Rockefeller
John Davison Rockefeller, nado en Richford (Nova York o 8 de xullo de 1839 e finado en Nova York o 23 de maio de 1937, foi un empresario e investidor industrial, que traballou no mundo da industria petroleira, chegando ao punto de monopolizala. Foi o fundador e presidente da Standard Oil, unha xigantesca compañía que chegou a controlar a extracción, refinamento, transporte e distribución de máis do 90 % do petróleo dos Estados Unidos e sostivo monopolios enteiros (en forma de investimentos) en múltiples países estranxeiros. Durante un período de máis de corenta anos, Rockefeller consolidou a Standard Oil como a compañía petroleira máis grande do mundo, revolucionando a industria en todos os seus niveis e demostrando unha extraordinaria e implacable capacidade competitiva. Por outra banda, Rockefeller dedicou gran parte da súa fortuna e recursos a numerosas doazóns, fundacións e programas, sendo o fundador da Universidade de Chicago, unha das universidades máis prestixiosas do mundo, berce de 87 premios Nobel, así como tamén da Universidade Rockefeller en Nova York, ademais de impulsar numerosas áreas da educación, a ciencia e a medicina.