cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Thymus zygis
Thymus zygis é unha especie da familia das lamiáceas. É un dos tomiños máis frecuentes na Península Ibérica, capaz de crecer nunha ampla gama de ambientes ecolóxicos, mesmo nas ermas de xeso, aínda que sempre se ve en lugares abertos e despexados.
Descrición
Thymus zygis é unha mata anana, moi aromática de 1 a 2 dm de alto. As ponlas son erectas e leñosas, con follas lineares de 5 a 7 mm de longo e 1 mm de ancho de cor verde cinsenta. Teñen un nervio no medio. Inflorescencia en espiga, corola esbrancuxada bilabiada, con catro estames e o carpelo sobresaíntes.
Hábitat
Pendentes secas e matogueiras nos aciñeirais do interior peninsular, aceptando todo tipo de chans sempre que non se asolaguen.
Distribución
Península Ibérica, sistemas montañosos do centro e sur.
Usos
É un dos tomiños preferidos para usos culinarios e para adobar olivas. Emprégase como especia nos asados da zona centro peninsular.
Honoré de Balzac
Honoré de Balzac, nado Honoré Balzac , en Tours o 20 de maio de 1799 e finado en París o 18 de agosto de 1850, foi un escritor, crítico literario, ensaísta, dramaturgo, xornalista e impresor francés. Destaca a súa inmensa produción novelística, conformada por 137 novelas e novelas curtas publicadas entre 1829 a 1852.
Traballador furioso, debilitando a súa saúde xa precaria por excesos (morreu prematuramente aos 51 anos), endebedado por investimentos arriscados, fuxindo dos seus acredores baixo falsos nomes en diferentes moradas, Balzac mantivo numerosas relacións femininas con aristócratas e casou finalmente coa condesa Hanska en 1850, despois de cortexala durante preto de vinte anos.
Balzac organizou as súas obras nun conxunto de grande amplitude chamado a La Comédie humaine (A Comedia Humana). O título é unha referencia a Divina Comedia de Dante. O seu proxecto é explorar as diferentes clases sociais e os individuos que as compoñen, para "competir co rexistro civil" segundo a súa fórmula célebre. Reuniu os seus textos en conxuntos xenéricos: Études de mœurs (Estudos de costumes), Études analytiques (Estudos analíticos), Études philosophiques, (Estudos filosóficos). Se os Estudos de costumes son os máis numerosos, Balzac atribuíalle non obstante unha enorme importancia aos Estudos filosóficos, que eran segundo os seus propios termos «a clave que permite comprender o conxunto da miña obra», en particular, a La peau de chagrin.
Traxectoria
miniatura|Honoré de Balzac cara os anos 1820. Honoré Balzac naceu o 20 de maio de 1799 en Tours. Honoré de Balzac é o maior dos catro fillos da parella formada por Bernard François Balssa e Anne-Charlotte-Laure Sallambier (Laure, Laurence e Henry). A súa irmá Laure é a súa preferida: hai entre eles unha complicidade, un afecto recíproco que non se desmente nunca. Achegaralle o seu apoio moitas veces, escribe con el, e en 1858, publica a biografía do seu irmán.
De 1807 ata 1813 Honoré é pensionista no colexio da congregación dos Oratorianos en Vendôme. A continuación foi externo no colexio de Tours ata 1814, antes de ir este mesmo ano á pensión Lepitre, situada rúa de Turenne en París, despois en 1815 á institución do abade Ganser, na rúa de Thorigny. Máis tarde o pai de Balzac, Bernard François, nomeado director dos alimentos para a Primeira división militar de París, a familia instálase rúa du Temple, no barrio du Marais, que é o barrio de orixe da familia (o da avoa Sallambier).
En 1816, Honoré de Balzac estuda o dereito co fin de obter o diploma de 'bachelier' tres anos máis tarde, en 1819. Ao mesmo tempo, toma leccións particulares e segue cursos na Sorbona. Non obstante, o seu pai xulga que ten que asociar o dereito práctico ao ensino teórico. Honoré pasou os seus tres anos de dereito na oficina dun amigo dos Balzac, Jean-Baptiste Guillonnet-Merville, home culto e letrado. O mozo exerce o oficio de axudante de notario nesta oficina. Utilizará esta experiencia para crear o personaxe de Maître Derville (personaxe principal do Coronel Chabert, pero do cal a vida prosegue nas outras novelas da Comedia Humana) e o ambiente alborotador da oficina notarial no Coronel Chabert.
As obras de xuventude
O mozo Balzac frecuenta a Sorbona, cóllelle interese á filosofía e afirma unha vocación literaria. Os seus pais déixanlle dous anos para escribir. Balzac redacta unha traxedia en versos, Cromwell (1820), cun resultado decepcionante. O académico François Andrieux desanímao de proseguir nesta vía. Entón oriéntase cara á novela. E despois de dous intentos torpes pero próximos da súa visión futura (Falthurne e Sténie), confórmase co gusto da época e publica novelas de aventura, que redacta ás veces en colaboración e baixo pseudónimos. Admirador de Walter Scott, o mozo Balzac esfórzase imitalo con novelas históricas esencialmente para gañarse a vida. Máis tarde, nunha carta a Laure Surville, cualificará estas obras de xuventude de "porcalladas literarias" ("cochonneries littéraires"), incluído Les Chouans, do cal fai unha autocrítica severa en 1834 nunha carta ao barón Gérard. Asinadas «Lord R'hoone» ou « Horace de Saint-Aubin », as obras de xuventude de Balzac, de 1822 ata 1827, que considera el mesmo como indignas, conteñen, segundo André Maurois, os xermes do seu futuro romance «el será un xenio a pesar dil». Os especialistas de Balzac seguen divididos sobre a importancia destes textos.
Primeira creba e primeiros éxitos
dereita|miniatura|A duquesa de Abrantès e o seu marido o xeneral Jugnot.dereita|miniatura|A condesa Hańska (Madame Hanska). No desconcerto do mozo Balzac, o seu único apoio é Laure de Berny, a Dilecta; vólvense amantes en 1822. Esta muller, vinte anos máis vella, fai as veces de amante e de nai. Apóiao, aconséllao, prodígalle a súa tenrura e ensínalle a apreciar o gusto e os costumes do Antigo Réxime. Achégalle tamén a súa axuda cando o 19 de abril de 1825, Balzac se asocia a Urbain Canel e Delongchamps para editar Molière e Jean de La Fontaine. Abandonado polos seus socios o 1º de maio de 1826, Balzac encóntrase cunha débeda de dezaseis mil francos, o que non lle impide, o 15 de agosto de 1827, crear unha fundición de caracteres co tipógrafo André Barbier. O negocio resulta ser un inmenso fracaso financeiro: derrúbase baixo unha débeda de cen mil francos.
Despois desta creba, Balzac volve á escritura, para acadar finalmente o éxito en 1829 coa Physiologie du mariage (Fisioloxía do matrimonio), que forma parte dos «estudos analíticos», e coa novela político-militar les Chouans, a miúdo cualificada inxustamente de novela histórica. Estes éxitos son os primeiros dunha longa serie: Balzac é un dos escritores máis prolíficos da literatura francesa. Frecuenta tamén os salóns, sobre todo o da duquesa de Abrantès, coa cal empezou unha tempestuosa relación en 1825 e a quen lle serve tamén de aconsellar e de corrector literario. A dedicatoria da Femme abandonnée (A muller abandonada) diríxeselle.
Balzac vólvese bastante rapidamente un home á moda.
En 1832, interésase por unha carreira política, e baixo a influencia da duquesa de Castries, dá a coñecer as súas opinións monárquicas e católicas no xornal lexitimista le Rénovateur. Apoia a súa doutrina social sobre a autoridade política e relixiosa en contradición total coas súas opinións de orixe, forxadas coa súa amiga Zulma Carraud, unha republicana moi convencida.
En xaneiro de 1833 comeza unha correspondencia coa condesa Hańska, unha admiradora polonesa que encontra en Suíza, en Saxonia, en Rusia e que vai cortexar durante dezasete anos. As súas cartas á condesa, despois da súa morte xuntáronse para publicación co título Lettres à l’étrangère (Cartas á estranxeira)
Entre 1830 e 1835 Balzac publica bastante textos que trazan xa as grandes liñas da Comedia humana. Os «estudos filosóficos» que Balzac define como a clave que permite comprender o conxunto da súa obra, teñen por base La Peau de chagrin (1831), Louis Lambert (1832), Séraphîta (1835), La Recherche de l'absolu (1834). Les scènes de la vie privée que inauguran a categoría «estudos de costumes» comezan con Gobseck (1830), La Femme de trente ans (1831), e a construción do «edificio», cuxo plan dende 1832 Balzac expón á súa familia cun entusiasmo febril, prosegue coas scènes de la vie parisienne das cales forma parte Le Colonel Chabert (1832-35). Aborda ao mesmo tempo as scènes de la vie de province (escenas da vida provincial) con Le Curé de Tours (1832) e Eugénie Grandet (1833), así como as scènes de la vie de campagne (escenas da vida aldeá) con le Médecin de campagne (o médico de aldea) (1833), no cal expón un sistema económico e social de tipo saint-simoniano.
Así colle forma «o gran designio» que en ningún caso ha de ser unha simple xustaposición de obras compiladas a posteriori, pero que se desenvolve instintivamente pouco a pouco nos escritos de Balzac. Os seus retoques maniáticos e as súas inspiracións do momento fano cambiar títulos e o nome dos protagonistas a medida que aparecen nas obras. O autor encontra parentelas espontáneas aos seus personaxes e volve cara a atrás segundo a súa técnica da «iluminación retrospectiva». Por exemplo: o Conde de Montcornet aparece por primeira vez en 1809 en La Paix du ménage publicado en 1830. Pero un ano antes, en 1808, estaba xa presente en La Muse du département (publicado 7 anos máis tarde en 1837), onde participaba na Guerra da Independencia española. O conde de Montcornet é un personaxe tamén presente en Un homme d'affaires, publicado por primeira vez en 1844 baixo o titulo Les Roueries d’un créancier, evolucionando o título nas seguintes publicacións en Esquisse d’homme d’affaires d’après nature, logo Un drame dans les prisons até que Balzac, nunha publicación posterior, acabou por deixar o título que lle quedou definitivamente: Un homme d'affaires.
Balzac e os escritores do seu tempo
Balzac tiña poucos inimigos entre as grandes plumas da súa época, mesmo se inevitables rifas estalaban ás veces.
Os ilustradores de Balzac
miniatura|Estatua de bronce no museo Rodin en [[París feita por Auguste Rodin entre 1891 et 1897.]] Numerosos pintores, caricaturistas ou ilustradores enriqueceron as obras de Balzac dende a publicación e despois da súa morte, en edicións múltiples.
1749
Outros
Historia ano a ano
Lupita Nyong'o
Traxectoria
Naceu na Cidade de México, filla dun político e profesor universitario kenyano. Marchou de volta a Nairobi coa súa familia antes de cumprir un ano.
Creceu rodeada de artistas e fixo o seu debut teatral aos catorce anos. Tras estudar na universidade de Hampshire, nos Estados Unidos traballou no equipo técnico de filmes coma The Constant Gardener, de Fernando Meirelles.
Tras participar como actriz nalgunhas curtametraxes e series de televisión, debutou na longametraxe 12 anos de escravitude, coa que gañou o Oscar á mellor actriz secundaria.
León IV (emperador)
León IV, chamado Khazar ou o Xázaro (c. 750 - 8 de setembro de 780), sucedeu ao seu pai, Constantino V, como emperador do Imperio bizantino en 775. En 776 asociou ao trono ao seu fillo máis novo Constantino, e reprimiu a revolta dirixida polos seus cinco medio irmáns que se desatou a raíz desta medida.
Do mesmo xeito que o seu pai e o seu avó, León III, León obtivo importantes éxitos militares contra os árabes e os búlgaros. Pero a diferenza do seu pai e do seu avó, León foi partidario dos iconódulos, e restaurou ao Patriarca de Constantinopla iconódulo.
Durante o seu reinado, León estivo en gran medida baixo a influencia da súa muller, a emperatriz Irene, e cando o emperador morreu repentinamente en 780, ela fíxose cargo da tutela do seu fillo e sucesor Constantino VI.
Ataúlfo (rei)
Ataúlfo, nado posiblemente no ano 372, foi un nobre xermánico, rei dos visigodos do 410 ao 415. Fillo de Atanarico, da dinastía baltinga, foi nomeado rei ao estilo xermano (sobre a tumba do seu antecesor) á morte do seu curmán e cuñado Alarico I.
Proxecto
Un proxecto é unha tarefa planificada que consiste nun conxunto de actividades que se atopan interrelacionadas e coordinadas; a razón dun proxecto é acadar obxectivos específicos dentro dos límites que impoñen un orzamento e un lapso de tempo previamente definidos.
Ataúlfo (rei)
Traxectoria
Do 410 ao 412 practicamente non se coñece nada, o único que se sabe é que cando foi coroado xa tiña a idea de destruír por completo o Imperio romano e fundar un Imperio Gótico. Ao principio intentou seguramente pasar a África como o seu predecesor, pero ao resultarlle imposible, optou por emigrar coas súas xentes da península Itálica e dirixirse ás Galias.
No mesmo 412, entra en contacto co emperador Honorio e asina un tratado de alianza, polo cal Roma comprométese a dar provisión (anona) e a cesión de terra na Galia a cambio de devolver á súa irmá Gala Placidia. Este foi o comezo da organización dos visigodos como reino e Estado permanentes, ao que contribuíu Ataúlfo en gran medida.
Proxecto
A xestión de proxectos é a aplicación de coñecementos, habilidades, ferramentas e técnicas ás actividades dun proxecto para satisfacer os requisitos do proxecto.
Ataúlfo (rei)
Traxectoria
Casou dúas veces. A súa primeira esposa é de nome descoñecido, pero se sabe que con ela tivo seis fillos. A súa segunda esposa foi Gala Placidia, filla do emperador romano Teodosio I o Grande. En xaneiro de 414, casou de novo, por sorpresa, segundo o rito romano con Gala Placidia en Narbona, aínda que o historiador Xordanes indica que casaron no 411 no foro Livii (Forli). A data de Xordanes pode referirse realmente ao comezo do romance entre ela e o rei godo, pois algúns historiadores afirman que houbo máis amor que política en devandita unión.
A voda produciu a ira en Honorio, que reaccionou enfurecido. Ataúlfo, nunha manobra estratéxica, simula abdicar en Prisco Atalo, ao que nomea Emperador dos visigodos, pero Honorio dáse conta da artimaña e córtalle os víveres provenientes dos portos baixo o seu poder, o que lle obriga a principios de 415 a abandonar a Galia en dirección a Hispania, cinco anos despois de que o fixesen os suevos, vándalos e alanos, e en Barcino (Barcelona) instala o seu corte. Nela nacerá o fillo que tivo con Gala Placidia, chamado Teodosio, co que pretendía unir aos godos cos romanos, pero desgraciadamente o neno morrerá meses despois. Nesta época segue unha política de entendemento e achegamento con Roma, o que lle produce inimizades no seu séquito.
Fuentes de Valdepero
Fuentes de Valdepero é un concello español da provincia de Palencia (Castela e León). A súa poboación é de 20 habitantes (INE 2012).
Cóccix
dereita|150px O cóccix ou vértebras coccíxeas é a parte inferior da columna vertebral, articulada co sacro e formada por catro ou cinco vértebras soldadas, na especie humana, e que noutros vertebrados constitúe o esqueleto do rabo. Ao igual có sacro, resulta da fusión de varias vértebras. Neste caso, entre tres e cinco vértebras fusionadas. Só a primeira conserva apófises transversas (ás do sacro) e apófises articulares superiores. O resto de vértebras só posúen os corpos vertebrais fusionados. O tamaño das vértebras coccíxeas vai diminuíndo cara ao extremo inferior.
Articulacións do cóccix
Só se artella na parte superior, co sacro. Esta articulación é case inmóbil, e só presenta pequenos deslizamentos. As superficies articulares son:
Insercións musculares do cóccix
Na superficie posterior poden chegar insercións dos músculos glúteos, que van dende a cadeira ó fémur. Permiten certos movementos da articulación coxo-femoral.
Insercións ligamentosas
Insírese o ligamento sacro-ciático menor, que vai do cóccix ó coxal. Tamén se insiren ligamentos de reforzo da articulación sacro-coccíxea: o anterior, o posterior e os laterais. Os nomes xa definen a súa posición anatómica. Non obstante son ligamentos pouco importantes e nin sequera figuran en moitos atlas de anatomía humana.
Funcións do cóccix
Coma todos os ósos, ten función de sostén, mais o cóccix constituíu o esqueleto dun rabo similar ós dos outros primates. A nivel evolutivo perdeu esta función, pero aínda o empregamos para apoiarnos nel ó sentarmos.
World Rugby
A International Rugby Board, universalmente coñecida polo seu acrónimo IRB é a institución que goberna as federacións de rugby a nivel internacional. Fundouse o 1 de xaneiro de 1886 co nome de International Rugby Football Board por Escocia, Gales e Irlanda, sendo despois membro Inglaterra en 1890. A súa sede está en Dublín. A IRB agrupa 96 federacións de rugby de distintos países ademais de 19 membros asociados e seis asociacións rexionais, e está encargada de regulamentar as regras do xogo e de organizar a Copa do Mundo de Rugby.
Asociacións Rexionais
A International Rugby Board dividiu ao mundo en rexións (África, América do Norte e Caribe, América do Sur, Asia, Europa e Oceanía). A continuación unha lista das asociacións que rexen as rexións e as federacións que a forman.
África
Confédération Africaine de Rugby (Confederación Africana de Rugby) CAR
América do Norte
North American and West Indies Rugby Association (Asociación de Norte América e da India Occidental) NAWIRA
Asia
Asian Rugby Football Union (Unión Asiática de Rugby) ARFU 1 Arabia está formada por: Arabia Saudita, Bahréin, Emiratos Árabes Unidos, Kuwait e Omán
Europa
Federación Internacional de Rugby Afeccionado (Asociación Europea de Rugby) FIRA-AER
Oceanía
Federation of Oceania Rugby Union Federación de Oceanía Rugby Unión FORU
El laberinto del fauno
El laberinto del fauno é unha coprodución estadounidense-hispano-mexicana filmada en España, con guión e dirección do mexicano Guillermo del Toro.
Sinopse
El laberinto del fauno transcorre nunha zona non identificada do norte de España no ano 1944, cinco anos tralo fin da guerra civil española. Conta a apaixonante viaxe de Ofelia (Ivana Baquero), unha nena de 11 anos moi afeccionada ós libros de fantasía que, xunto á súa nai, Carmen (Ariadna Gil), nun delicado estado de saúde debido ó seu avanzado estado de xestación, trasládase ata un pequeno pobo no que se atopa destacado Vidal (Sergi López), un cruel capitán da Garda Civil franquista, novo marido de Carmen (o pai de Ofelia morrera durante a guerra) e polo que Ofelia non sente ningún afecto.
O capitán Vidal atopábase destacado para acabar cos últimos vestixios da resistencia republicana, escondida nos montes da zona, para o que non dubida en utilizar toda clase de procedementos, incluíndo o asasinato e a tortura, así como o racionamento de alimentos da poboación civil da zona.
Gran Premio de San Marino de 1983
O Gran Premio de San Marino de 1983 foi unha carreira de Fórmula Un celebrada o 1 de maio de 1983 no Autódromo Enzo e Dino Ferrari en Imola, Italia. Foi a cuarta carreira do Campionato do Mundo de pilotos de.
El laberinto del fauno
Sinopse
Vidal ten o seu centro de operacións nun antigo muíño situado fóra do pobo. Á parte dos gardas civís, no muíño espéranlles Mercedes (Maribel Verdú), unha moza do pobo que se atopa a cargo dos demais membros do servizo, e o doutor Ferreira (Álex Angulo), que se fará cargo de Carmen.
Gran Premio de San Marino de 1983
Resumo da carreira
O francés Patrick Tambay logrou a vitoria no seu Ferrari fronte a uns encantados Tifosi. Tambay, que pilotaba o Ferrari # 27 dedicou o seu triunfo ao home ao que substituíu no equipo Ferrari, o defunto Gilles Villeneuve. Foi case unha fin de semana perfecta para o equipo de Maranello xa que René Arnoux logrou a pole e acabou terceiro. O Renault de Alain Prost terminou en segundo lugar, pasando a Arnoux 3 voltas despois de que o Ferrari # 28 trompeara na chicane Acque Mineralli.
El laberinto del fauno
Sinopse
Unha noite Ofelia descobre as ruínas dun labirinto onde se atopa cun fauno (Doug Jones), unha estraña criatura que lle fai unha revelación: Ofelia non é en realidade quen cre ser senón unha princesa, última da súa estirpe, á que o seu pobo leva moito tempo esperando. Para poder regresar, deberá superar tres probas antes de que chegue a lúa chea. No transcurso da súa misión, a fantasía e a brutal realidade mestúranse, dando lugar a unha historia onde a maxia que rodea a Ofelia sérvelle para evadirse da cruel realidade na que se atopa inmersa.
Gran Premio de San Marino de 1983
Resumo da carreira
o piloto de Brabham Riccardo Patrese tomara o liderado de Tambay a só 6 voltas do final, pero só mantivo o liderado ata que se estrelou en Acque Mineralli só media volta máis tarde. Mostrando o seu amor pola Ferrari (ata cun piloto estranxeiro como Tambay) máis que a un piloto italiano nun coche non italiano, os Tifosi aplaudiron cando Patrese estrelouse e Ferrari recuperou o liderado.
El laberinto del fauno
Premios Goya 2006
Entregados o 28 de xaneiro de 2007.
Premios BAFTA 2006
Entregados o 11 de febreiro de 2007.
Premios Ariel 2006
Gañador de 9 premios de 12 nomeamentos :
Børns
Garrett Borns, nado o 7 de xaneiro de 1992, máis coñecido polo seu nome artístico BØRNS, é un músico e cantante estadounidense orixinario de Grand Haven, Míchigan. BØRNS estreou o seu primeiro álbum de estudio, Dopamine o16 de outubro de 2015.
Civilización inca
miniatura|Expansión do [[imperio inca]] A civilización inca, tamén chamada civilización incaica ou civilización quechua, foi a derradeira das grandes civilizacións precolombianas que conservou o seu Estado independente durante a conquista de América. Coa extensión do imperio, esta foi absorbendo novas expresións culturais dos pobos incorporados, e situouse nos actuais territorios do Perú, Bolivia, Ecuador, a Arxentina e Colombia.
Dende a cidade sagrada de Cuzco, os quechuas consolidaron un Estado que logrou sintetizar os coñecementos artísticos, científicos e tecnolóxicos dos seus devanceiros. Baseados nun concepto de expansión do Estado, o Tawantin suyu (imperio inca) recolleu aqueles coñecementos e potenciounos. Na actualidade, algúns costumes e tradicións da desaparecida civilización inca prevalecen aínda nos países que formaron parte do Imperio inca. Bolivia, Chile, Ecuador, Perú e norte da Arxentina (Jujuy e Salta).
A conquista do Tawantin suyu, realizada entre 1530 e 1540 polos casteláns, encabezados por Francisco Pizarro, puxo fin ó imperio e o nacemento do Vicerreinado do Perú. Porén, focos de resistencia dos chamados Incas de Vilcabamba mantivéronse ata 1572.
Entre as expresións artísticas máis impresionantes da civilización inca atópanse os templos (Saqsaywaman e Quri Kancha), os pazos e os complexos estratexicamente emprazados (Machu Picchu, Ullantay Tampu e P'isaq).
Non se pode falar dun imperio monárquico socialista, pola clara diferenciación económica, política e social, o imperio inca estableceu o sistema de reciprocidade e complementariedade económica.
Organización política
miniatura|Detalle dunha galería de retratos dos soberanos incas que foi publicada en 1744 na obra Relación del Viaje a la América Meridional na que Jorge Juan e Antonio de Ulloa foron os seus autores. A organización política incaica foi unha das máis avanzadas da América precolombiana. Luis E.Valcárcel dixo que o propósito do Estado inca era garantir o benestar de tódolos seus súbditos, a diferenza doutras monarquías históricas que buscaban só defender os privilexios de grupos reducidos. O imperio incaico «garantiu á totalidade dos seres humanos, baixo a súa xurisdición, o dereito á vida mediante a satisfacción plena das necesidades físicas primordiais de alimentación, vestido, vivenda, saúde e sexo». Isto acadouse organizando de maneira meticulosa os poboadores, considerados ante todo como actores do proceso da produción económica, de modo que puidesen evitar a fame e estar sempre previdos ante os embates destrutivos da natureza. Polo tanto, o estado inca tivo un alto sentido de previsión social.
División territorial: Suyu ou rexións
Os cronistas afirmaron que o imperio incaico estivo dividido en catro grandes distritos coñecidos como suyu (do quechua, que significa rego): Chinchay Suyu, Anti Suyu, Qulla suyu e Kunti Suyu. O centro desta división era o propio Cuzco. Debido a isto, o imperio adoptou o nombe de Tawantin suyu, é dicir, os catro suyu, concordantes cos catro puntos cardinais. O concepto do suyu era sobre todo demarcativo, non equivalía a unha denominación política nin étnica. Os suyu dividíanse á súa vez en wamani ou grandes provincias, que adoitaban coincidir coas fronteiras dos territorios dos pobos ou etnias sometidas ó imperio. Os wamani dividíanse á súa vez en saya ou sectores, que eran dous: Hanan saya ou parte alta, e Hurin saya ou parte baixa. En cada saya vivía un número variable de ayllu ou grupos familiares.
Este sistema de organización do territorio foi atribuído ó inca Pacha Kutiq Inka Yupanki, porén sábese que se trataba dunha práctica moito máis antiga.
Organización militar
Os incas formaron un exército forte acorde coas necesidades do seu Estado expansionista. Dividíase en grupos de guerreiros profesionais e soldados recrutados especialmente para cada campaña, e baseaba o seu poder na cantidade de homes, a eficiente loxística, a férrea disciplina e moral de combate, e a construción de fortalezas militares. As accións bélicas gardaban un carácter relixioso.
O Estado Inca planificou tanto as conquistas de pobos veciños como a defensa do territorio propio. A súa base foi un exército ben dotado, unha rede de camiños que facilitaban o seu desprazamento e a construción de grandes fortalezas que cumprían como principal función a disuasión de posibles ataques e a súa contención, se chegaban a producirse.
O ayllu
A base da organización social do Tawantin Suyu estivo no Ayllu, palabra de orixe quechua e aimará, que significa, entre outras cousas: comunidade, liñaxe, xenealoxía, casta, xénero e parentesco. Pode definirse o ayllu como o conxunto de descendentes dun antepasado común, real ou suposto que traballan a terra de maneira colectiva e cun espírito solidario.
No Imperio todo se facía por ayllu: o traballo comunal das terras (tanto as do pobo mesmo como as do Estado); as grandes obras públicas (camiños, pontes, templos); o servizo militar e outras actividades.
O xefe do ayllu ou curaca era o ancián máis recto e sabio, asesorado por un grupo de anciáns. Porén, cando o perigo amenazaba, o mando militar exercíao un sinchi, guerreiro combativo e prudente, elixido entre os máis fortes do ayllu.
Economía
A economía inca estaba baseada na previsión e planificación de tódalas etapas do proceso produtivo. No Tawantin Suyu, nada estaba fóra do control permanente e directo do Estado, que, facendo súas as experiencias tecnolóxicas e culturais desenvoltas polas culturas preincas, organizou un aparello produtivo, fundamentalmente agrícola, que deu solución ós problemas de alimentación, vestido, vivenda e seguridade social dunha poboación cada vez máis numerosa.
Non hai consenso en canto ó cálculo sobre o número de poboadores que albergaba o imperio inca á chegada dos españois. John Rowe calculou seis millóns: pola súa parte, Noble David Cook (1981) elevouno a nove millóns. Outros investigadores dan cifras menores.
1730
Outros
Historia ano a ano
Cuberta crebada
250px|thumb|Cuberta en mansarda. 250px|thumb|dereita|Cuberta crebada na [[Casa Galega da Cultura (antiga Casa do Concello) na praza da Constitución de Vigo.]] Unha cuberta crebada, cuberta en mansarda ou simplemente mansarda é unha cuberta a dúas augas con dous declives, sendo a parte inferior máis pendente ca a superior. Ás veces denomínase tellado francés por ser moi abundante este tipo de cuberta en Francia.
Porén o termo mansarda (tamén chamado de lucernario, lucarna ou lumieira) designa normalmente a fiestra disposta sobre a cuberta dun edificio formando unha especie de caseta, para iluminar e ventilar o faiado.
O nome mansarda provén do francés: mansarde, que á súa vez vén do arquitecto parisiense François Mansart (1598-1666), quen o popularizou en Francia, o seu sobriño neto Jules Hardouin Mansart deulle aínda máis sona ao utilizalo coma cuberta no Palacio de Versalles.
O recubrimento dos edificios mediante cubertas inclinadas xera un espazo, ás veces aproveitábel, denominado faiado. As mansardas típicas atópanse recuberta de tellas (as máis das veces en forma de escama), de lousas de xisto ou con chapas de cinc artisticamente cuñadas.
Por extensión, aplícase tamén o termo mansarda coma apelativo do propio faiado.
A casa tradicional galega poucas veces tiña unha cuberta con pendente de abondo para formar un faiado habitábel. Ao longo do século XX construíronse casas de cubertas de máis pendente para formar faiados, moitas veces con lucernarios. A finais de século comezaron a agromar as cubertas crebadas (non tradicionais en Galicia) para aproveitar máis espazo nos faios. A lei galega de construción non permite as cubertas crebadas nin a abertura de lucernarios ou mansardas nas cubertos agás as tipo velux.
Candín, Candín
Servizos
Ao ser a cabeceira do concello, Candín acolle a casa consistorial, o consultorio médico, o centro de ATS, un telecentro de Internet rural, unha farmacia, un estanco, dous bares, un fogar do xubilado, un alberge e unha casa rural. No edificio da casa consitorial, encóntranse o Concello, o consultorio médico e o telecentro de Internet rural. Todo isto converte a Candín no centro comercial e de servizos do concello.
Patrimonio
A vila divídese en dúas zonas: a zona baixa xunto á estrada coñecida como O Barracón, é a zona onde se atopan todos os servizos comerciais e turísticos do lugar. A outra zona é a zona alta, onde se encontran os edificios máis históricos da vila. Destaca a igrexa dedicada á Virxe das Angustias, patroa do lugar. A casa consistorial atópase xusto a medio camiño entre os dous barrios. A arquitectura do lugar é coma a das demais parroquias dos Ancares: casas feitas en cachotaría e tellados de lousa. Moitas casas do lugar foron reformadas ou reconstruídas polos seus propietarios, perdendo desta forma os trazos de arquitectura tradicional.
O máis interesante do seu patrimonio encóntrase aos arredores. As fontes de auga mineral do Fumeixin están preto da zona urbana, e chégase a elas por un sendeiro. A contorna de Riu Seco, un río que en verán permanece seco, tamén se encontra nas proximidades do lugar. Tamén aos arredores da vila, atópase unha zona de patrimonio arqueolóxico coñecida coma as explotacións auríferas romanas das Murocas. O Alto do Mirandelo, que conecta ao val dos Ancares co veciño val do Burbia, tamén se sitúa preto deste lugar. Nas proximidades das poboacións veciñas de Pereda de Ancares e Vilarbón, atópase o Couto de Candín, onde os excursionistas e veciños adoitan ir a pescar.
Festas
Este lugar de Candín celebra varias festas relixiosas ao longo do ano: A Cruz en xuño, San Quintín en outubro, e Santa Bárbara en decembro.
O paso da lagoa Estixia
O paso da lagoa Estixia ou Caronte cruzando a lagoa Estixia é quizais a obra máis famosa do pintor flamengo Joachim Patinir. Foi realizada cara ó ano 1520. É un cadro sobre táboa de 64 cm de alto e 103 cm de ancho. Consérvase no Museo do Prado de Madrid, España.
Esta pintura representa o tema clásico relatado por Virxilio na súa Eneida (libro 6, verso 369) e por Dante no Inferno (libro 3, verso 78) no centro do cadro dentro das tradicións cristiás do Xuízo Final e o Ars moriendi.
A figura máis grande da barca é Caronte, quen «pasa as almas dos mortos a través das portas do Hades» (Smith 320). O pasaxeiro na barca, demasiado pequeno para distinguir as súas expresións, é unha alma humana decidindo entre o Ceo, á súa dereita (a esquerda do espectador), ou o Inferno, á súa esquerda. A lagoa Estixia divide a pintura polo centro. É un do catro ríos do mundo subterráneo que pasa pola parte máis profunda do inferno. No lado esquerdo da pintura está a fonte do Paraíso, o manancial do que xorde o río Leteo a través do Ceo: «a auga do Leteo ten o poder de facer que un esqueza o pasado e concede a eterna mocidade» (Battistini 210). No lado dereito da composición está a visión que Patinir ten do Inferno, que se debe amplamente ás influencias do Bosco. Adapta a descrición do Hades, en que, «segundo o escritor grego Pausanias, unha das portas estaba situada no extremo meridional do Peloponeso, nunha enseada aínda visible no cabo Matapan» (Battistini 213). En fronte das portas está Cérbero, un can de tres cabezas, que garda a entrada da porta e asusta a todas as almas potenciais que entran no Hades.
A alma da barca ó final elixe o seu destino mirando cara ao Inferno e ignorando o anxo na beira do río no Paraíso que lle fai acenos para que se achegue ó máis dificultoso carreiro que leva ó Ceo (Devisscher).
Guaza de Campos
Guaza de Campos é un concello español da provincia de Palencia (Castela e León). A súa poboación é de 68 habitantes (INE 2012).
Provincia de Río Negro
Río Negro é unha provincia arxentina situada no sur do país, ao norte da Patagonia. De acordo coa constitución provincial os nomes Provincia del Río Negro e Provincia de Río Negro son igualmente correctos. Limita ao norte coa provincia de La Pampa, ao leste coa de Buenos Aires, a sur con Chubut e ao oeste coa provincia de Neuquén e (separada pola cordilleira dos Andes) con Chile. Os seus símbolos oficiais son o Himno a Río Negro, o Escudo de Río Negro e a bandeira da provincia de Río Negro. A súa capital é Viedma e a cidade máis poboada San Carlos de Bariloche.
División administrativa
miniatura|350px|División departamental da provincia de Río Negro e a súa capital. Territorialmente Río Negro atópase dividida en 13 departamentos, e estes en distritos. A Constitución provincial foi sancionada en 1958 e reformada en 1988.
Os departamentos inclúen á súa vez áreas de goberno local, denominadas municipios ou comisiones de fomento, segundo o caso. Estas utilizan o sistema de ejidos non lindeiros, polo que existen territorios non organizados nos espazos entre eles.
The Sisters of Mercy
The Sisters of Mercy é unha banda inglesa de post-punk formada en 1979 en Leeds. Despois de conseguir fama no underground británico nos inicios da súa carreira, o grupo tivo a súa ruptura comercial a mediados dos 80 e mantívose no mainstream ata comezos da década dos 90, cando pararon de publicar novas gravacións en protesta contra a súa discográfica. Na actualidade a banda só se dedica a realizar xiras.
A banda publicou tres álbums de estudio, o último deles en 1990. Cada un deles foi gravado por formacións distintas; o vocalista e compositor Andrew Eldritch e unha caixa de ritmos bautizada como Doktor Avalanche son os únicos puntos de continuidade entre as distintas formacións. Eldritch e Avalanche tamén estiveron en The Sisterhood, un proxecto paralelo liderado por Eldritch.
O grupo deixou de gravar en 1993, cando comezaron unha folga contra a súa compañía discográfica, a Time Warner, á que acusaron de reterlles royalties e de incompetencia. Aínda que Time Warner finalmente deixou que a banda marchase en 1997, non asinaron con outro selo, e elixiron non usar unha discográfica independente, aínda que tocaron numerosos temas novos nos seus concertos.
1731
Outros
Historia ano a ano
Asfixiofilia
A hipoxifilia ou asfixiofilia é unha parafilia que consiste na excitación sexual a través da privación do ar á parella ou a un mesmo. Isto pódese facer mediante a obstrución das vías respiratorias con obxectos cubrindo a cabeza con elementos plásticos ou de látex ou recorrendo á semiestrangulación. Cando o practica unha persoa soa, denomínase autoasfixia erótica.
Trátase dunha práctica sexual moi perigosa. Estímase que entre 500 e 1.000 persoas morren cada ano nos Estados Unidos por autoasfixia erótica. A meirande parte dos casos (96%) corresponden a homes. A morte pode acaecer dende a adolescencia ata os 70 anos, sendo máis frecuente arredor dos 20 anos. Unha complicación non mortal da asfixiofilia é a lesión cerebral por anoxia.
José María Pardo Montenegro Menéndez
José María Pardo Montenegro Menéndez, finado en Lugo o 8 de abril de 1895, foi un militar galego.
Traxectoria
Xeneral de División, foi cabaleiro da Gran Cruz da Orde de San Hermenexildo, comendador das Ordes de Carlos III e Isabel a Católica e posuía a Orde vermella e branca do Mérito Militar.
Casou con Ángela Ponte Montenegro e foi pai de Melchora Pardo Montenegro, que casou con Manuel Pardo de la Vega.
Mercedes González López
Mercedes González López, nada en Sarria o 18 de xaneiro de 1900 e finada en Riga en 1969, foi unha política galega.
Traxectoria
Filla de Jesús González Díaz e Carmen López. Pasou a súa xuventude en Gernika-Lumo como sobriña do carcereiro da prisión. Alí coñeceu a José Cenitagoya Echeandía, preso que viñera fuxindo da Primeira guerra mundial en Francia. Casaron e foron vivir a Muros (Asturias) cando José conseguiu un traballo no ferrocarril. Aos poucos anos instaláronse en San Esteban de Pravia. Como consecuencia da revolución de Asturias de 1934 o seu home, militante do PCE, fuxiu a Francia e o seu fillo máis vello foi detido e torturado. Mercedes quedou soa con sete fillos ao seu cargo. Iniciou a súa militancia no Partido Comunista de España nesas datas.
Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 permaneceu en San Esteban ata que as tropas rebeldes tomaron a vila o 7 de setembro; foi evacuada xunto cos seus fillos nun tren con destino ás concas mineiras. Instalouse en Avilés, onde formou parte do Comité Antifascista e foi secretaria do Socorro Vermello Internacional. En setembro de 1937 os seus fillos Adolfo, Francisco, Carmen, Manuel e Mercedes foron evacuados desde El Musel con dirección a Saint-Eser (Francia), para rematar en Leningrado.
Cando caeu a fronte de Asturias en outubro de 1937, volveu a San Esteban de Pravia co seu fillo Gregorio. Ao ser recoñecidos por falanxistas, foron detidos. Librou de ser fusilada no piñeiral de Salinas in extremis e foi recluída en San Esteban, nos almacéns de Gurín. Foi trasladada ao cárcere de Pravia estando embarazada de xemelgos. Foi condenada a vinte anos polas súas actividades políticas republicanas e estivo nas prisións de Oviedo (onde naceron os seus fillos José Luis e Juan) e Bilbao. Abríronlle expediente de responsabilidades políticas en outubro de 1938, e un segundo expediente en decembro de 1943. Logrou pasar a Francia onde estaban exiliados o seu home e o seu fillo. Viaxou á Unión Soviética co seu home en 1954 para reunirse cos seus fillos. Permaneceu na URSS como pensionista instalándose en Riga, onde morreu en 1969.
Vida persoal
Casou con José Cenitagoya Echeandía e foi nai de once fillos, entre eles Gregorio Cenitagoya González.
Volgogrado
Volgogrado (en ruso, Волгоград; Volgograd ) é unha cidade situada na Federación Rusa e antigamente chamada Tsaritsyn entre 1598 e 1925 e Stalingrado entre 1925 e 1961. Está situada no óblast homónimo, na confluencia dos ríos Volga e Tsaritsa. As súas orixes remóntanse á creación dun centro de apoio ao comercio fluvial nas marxes altas do río Volga e para establecer unha cidade fronteiriza no norte do Cáucaso. Alcanzou a fama e o recoñecemento mundial por ser sitio dunha das máis cruentas batallas da segunda guerra mundial, a batalla de Stalingrado, na cal soldados soviéticos resistiron heroicamente os intentos de conquista por parte das forzas nazis entre xuño de 1942 e febreiro de 1943, a un altísimo custo de vidas humanas.
Historia
miniatura|250px|esquerda|A cidade en [[1623.]] Fundada en 1589 co nome de Tsaritsyn que foi tomado do río Tsaritsa (do tártaro Sary Su, Auga Amarela). A fortaleza foi establecida coa fin de defender a inestable fronte sur do Imperio Tsarista, converténdose co tempo nun importante centro de tránsito e de comercio. Foi capturada polos cosacos en dúas oportunidades, a primeira en 1670 baixo a sublevación encabezada por Stenka Razin, e posteriormente en 1774 por Yemelián Ivánovich Pugachev. A finais do século XIX era un dos máis importantes portos fluviais do Volga.
Durante a guerra civil rusa a cidade e os seus arredores foron centro de grandes combates entre os bolxeviques e os menxeviques, que a tomaron en 1918 baixo o mando de Anton Ivanovich Denikin. Foi recuperada polos revolucionarios ao ano seguinte, para tomar o nome de Stalingrado, por ser Stalin quen a conquistou para o Exército Vermello nunha decisiva vitoria durante a guerra civil. Durante o réxime soviético converteuse nun importante centro industrial altamente perfeccionado, ademais de ser un centro neurálxico para o transporte fluvial e o transporte de bens por ferrocarril.
Durante a segunda guerra mundial (coñecida en Rusia como a Gran Guerra Patriótica) converteuse no centro da máis sanguenta batalla da Historia, a batalla de Stalingrado. Esta foi un episodio decisivo na Segunda Guerra Mundial tanto para o sostemento da resistencia da Unión Soviética contra o Exército de Adolf Hitler, como tamén como punto de crebe do avance nazi durante a guerra. Os exércitos de Alemaña, Italia e Romanía, trataron de tomala como un sitio estratéxico para conquistar a Unión Soviética pero un rápido xiro do millón de homes de Stalin rodearon a cidade e iniciaron unha desesperada resistencia. A batalla iniciouse o 21 de agosto de 1942 e durou ata o 2 de febreiro de 1943, coa rendición do mariscal de campo Friedrich Paulus e todo o VI Exército Alemán.
A batalla custou entre 1.7 e 2 millóns de mortos entre soldados do Eixo e forzas soviéticas. En recoñecemento ao heroísmo mostrado polo Exército Vermello e os seus habitantes, a cidade recibiu a condecoración de "Cidade Heroica" en 1945, ademais recibir de agasallo conmemorativo pola defensa, dunha espada especialmente confeccionada para o efecto por orde do rei do Reino Unido Xurxo VI. A reconstrución da devastada cidade tomou varios anos, durante a cal creouse un gran complexo conmemorativo da batalla chamado Mamaev Kurgan, no outeiro homónimo. Existe un gran museo que mostra pezas e armamento utilizados durante o asedio, tales como o fusil usado polo francotirador Vasili Záitsev, heroe da Unión Soviética e protagonista da película Inimigo ás portas.
Durante o proceso de desestalinización iniciado a fins da década de 1950, a cidade foi rebautizada co nome de Volgogrado, que literalmente significa "cidade do Volga". Este feito foi curiosamente prexudicial para a cidade, xa que ninguén relacionaba a Volgogrado coa famosa cidade da guerra. Ata houbo unha breve pero forte campaña en 1985 durante o goberno de Konstantín Chernenko para retomar o nome que tanta fama lle deu. Ata na actualidade existe un certo grao de apoio para retomar o nome entre a poboación local, aínda que non hai noticias diso de parte do goberno federal.
María del Carmen Deus Feal
María del Carmen Deus Feal, nada na Coruña en 1936 e finada na mesma cidade o 29 de outubro de 2013, foi unha locutora e actriz galega.
Traxectoria
Como membro do grupo de teatro da Agrupación Cultural O Facho, participou na obra O señor Bonhome e os incendiarios (1966). Co grupo Tespis, en A noite vai como un río (1973). Co grupo de teatro Breogania en A tía Lambida (1975) e coa Compañía Mili Porta en A represa e o río (1983).
Arquitectura brutalista
miniatura|315x315px|Western City Gate, en [[Belgrado, Serbia. Exemplo de arquitectura brutalista.]] O brutalismo é un estilo arquitectónico surxido do Movemento Moderno e que tivo o seu auxe entre as décadas de 1950 e 1970. Nun comezo estivo baseado no traballo do arquitecto suízo Le Corbusier e en Eero Saarinen. O nome ten a súa orixe no termo francés béton brut, en galego «formigón cru», termo usado por Le Corbusier para describir a elección dos seus materiais. Máis tarde, na década de 1960, o crítico de arquitectura británico Reyner Banham adaptou o termo e renomeuno coma «brutalismo» (en inglés: brutalism), que identificaba o estilo emerxente.
O estilo volveuse moi popular entre clientes gobernamentais e institucións, con numerosos exemplos en países de fala inglesa (como o Reino Unido, Estados Unidos, Canadá ou Australia), Europa Occidental (Francia, Alemaña ou Italia) e países do antigo Bloque comunista.
Babasónicos
Babasónicos é un grupo musical arxentino de rock formado a comezos da década de 1990. Ó comezo foron encadrados no «Novo rock arxentino», movemento composto por grupos como Juana La Loca, El Otro Yo, Peligrosos Gorriones e Los Brujos. O nome do grupo é un xogo de palabras entre o gurú indio Sai Baba e a caricatura Os Supersónicos.
Above
Above é o único álbum da banda estadounidense de rock alternativo Mad Season, publicado o 14 de marzo de 1995 a través do selo Columbia Records. O disco foi certificado ouro pola RIAA nos Estados Unidos. Layne Staley encargouse de realizar da portada do álbum.
Listaxe de cancións
Todas as letras por Layne Staley, agás onde se indique.
Illas Virxes Estadounidenses nos Xogos Olímpicos
As Illas Virxes Estadounidenses competiron por vez primeira nos Xogos Olímpicos en 1968, e dende entón enviaron atletas para competir en cada edición dos Xogos de Verán, agás en 1980, cando participaron no boicot aos Xogos de 1980 en Moscova. Tamén participaron en sete Xogos Olímpicos de Inverno dende 1988, perdendo soamente os Xogos de Inverno de 2010. A única medalla olímpica conseguida por un deportista das Illas Virxes Estadounidenses foi unha prata lograda por Peter Holmberg na competición de vela dos Xogos de 1988.
O Comité Olímpico das Illas Virxes Estadounidenses foi creado en 1967 e recoñecido oficialmente polo Comité Olímpico Internacional ese mesmo ano.
Partido Demócrata (Illas Cook)
O Partido Demócrata é un partido liberal das Illas Cook.
Historia
O Partido Demócrata fundouno Tom Davis en 1971, en oposición ao Partido das Illas Cook do primeiro ministro Albert Henry. Nas eleccións de 1972 gañou oito escanos no Parlamento, impedindo a maioría de dous terzos da que viña gozando o PIC. . Despois das eleccións de 1978 e do delito electoral cometido por Albert Henry, o PD accedeu ao poder, converténdose Davis no primeiro ministro, que se mantivo no poder ata 1987, cunha interrupción dalgúns meses en 1983, seguido do tamén demócrata Pupuke Robati que gobernou ata 1989. Tras a perda do goberno o PD sufriu unha escisión ao ser expulsado Norman George en 1992 e formar o seu propio partido, o Partido da Alianza, máis tarde chamado Partido da Nova Alianza, mentres o PD denominouse nesa época Partido da Alianza Democrática. Nas eleccións de 1999 obtivo unha maioría relativa, non obstante accedeu ao goberno unha coalición formada polo Partido das Illas Cook e o PNA pero só durou seis meses, en novembro dese ano o PD forma goberno logo dun acordo entre Terepai Maoate, líder do PD, e Norman George. En agosto de 2001, Maoate botou a George do goberno, acusándoo de manobrar para destituílo, nomeando no seu lugar a Robert Woonton, demócrata, pero en febreiro de 2002 Woonton co apoio de Geoffrey Henry, do PIC; e Norman George gañou unha moción de censura contra o goberno de Maoate. Robert Woonton formou un novo goberno composto por membros dos tres partidos, PIC, PNA e PAD, e pouco despois o PAD e o PNA intégranse formando de novo o PD. En xaneiro de 2003 tras a saída de Norman George, Terepai Maoate foi nomeado vicepresidente no seu lugar, pero acusado por Woonton de complot contra o goberno, foi substituído do seu posto en novembro de 2003