cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Carrasca
Árbores
As seguintes especies de carballos:
Arbustos
A plantas pertencentes á familia Ericaceae:
-199
Véxase tamén
Historia ano a ano
Trasdeza
Trasdeza foi unha das antigas xurisdicións máis orientais da outrora provincia de Santiago. Correspóndese practicamente co actual concello de Silleda e todas as súas freguesías pertencían ao arciprestado de Trasdeza (hoxe arciprestado de Deza-Trasdeza). Tamén se coñece con este nome o propio territorio de Silleda, coincidente coas terras bañadas polo río Toxa.
Xeografía
Asentada no que é agora o concello de Silleda, limitaba ao norte co río Deza e o coto de Carboeiro, ao sur coa xurisdición de Montes, leste co río Deza de novo, e ao oeste, coa xurisdición de Tabeirós. Por ela transcorrían os ríos Toxa, Escuadro, Refoxos e do Candán, así como o propio Deza, que a bordeaba.
Esta xurisdición contaba con 23 freguesías, ademais de diversos cotos como os de Refoxos, Bazar, Rosende, San Nicolás, Outeiro e Vilariño.
Historia
Trasdeza pertenceu durante todo o século XVIII e parte do XIX á antiga provincia de Santiago. No relixioso, pertencía na súa totalidade á diocese de Lugo, pero era do señorío xurisdicional do arcebispo de Santiago. Aínda que case todas as freguesías eran de señorío abadengo, quedando excluídas as seguintes:
Clémentine Nzuji
Clémentine Faik Nzuji, tamén chamada Clémentine Faïk-Nzuji Madiya, nada en Tshofa (provincia de Lomami) o 21 de xaneiro de 1944, é unha escritora en lingua francesa da República Democrática do Congo. Foi a primeira escritora do seu país. Albert S. Gérard refírese a ela como "a primeira poeta de significado real" entre un grupo de escritores africanos que se deron a coñecer a finais da década de 1960.
Traxectoria
Naceu cando o seu país era o Congo Belga. Graduouse na Universidade Lovanium Doutorouse en Estudos Africanos pola Universidade de París.
É membro fundador de Pléiade du Congo, un grupo literario de Kinshasa, e liderou o nacemento do International Centre for African Languages, Literatures and Traditions in favour of Development (CILTADE) da Universidade Católica de Lovaina. Estudou a lingüística e a literatura oral das linguas bantús.
Está casada e tivo cinco fillos e fillas. Boa parte dos seus poemas falan da súa familia.
Cheka
A Cheka (ЧК - чрезвыча́йная коми́ссия chrezvychaynaya komissiya, do ruso: Comisión de Emerxencias, AFI : [tɕɪˈka]) foi a primeira dunha serie de organizacións soviéticas de seguridade do Estado. Foi creada o 20 de decembro de 1917, despois dun decreto emitido por Vladimir Lenin e posteriormente liderada polo aristócrata convertido ao comunismo Felix Dzerzhinsky.
Por extensión, denomináronse «chekas» as diversas policías políticas secretas que xurdiron con posterioridade noutros países. Na España republicana tamén recibiron o nome de "chekas" os locais que durante a Guerra Civil utilizaban organismos análogos, adoito parapoliciais, para deter, interrogar, torturar e xulgar de forma sumarísima.
A axencia
A finais de 1918 foron creados centos de comités Cheka en varias cidades en múltiples niveis incluíndo as cheka de oblast, guberniya ("Gubcheks"), raion, uyezd e volost, con comisarios extraordinarios no raion e no volost. Moitos miles de disidentes, desertores ou outras persoas foron detidas, torturadas ou executadas por varios grupos da Cheka. Despois de 1922, os grupos de Cheka sufriron unha serie de reorganizacións, coa NKVD, en corpos cuxos membros continuaron sendo chamados "Chekisty "(Chekistas) ata finais de 1980.
Co ascenso de Vladimir Putin ao poder, a referencia aos membros do FSB como "chekistas" continuou a ser utilizada sobre todo polos opositores políticos de Putin, a miúdo con connotacións negativas. Desde a súa fundación, a Cheka foi un importante brazo militar e de seguridade do goberno comunista bolxevique. En 1921 as Tropas de Defensa Interior da República (unha rama da Cheka) tiñan 200.000 membros.
Outros artigos
Checa
As Bargañas, A Balsa, Muras
As Bargañas é un lugar da parroquia da Balsa no concello lugués de Muras na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 2 habitantes (dúas mulleres).
27 de setembro
O 27 de setembro é o 270º día do ano do calendario gregoriano e o 271º nos anos bisestos. Quedan 95 días para finalizar o ano.
Nacementos
miniatura|100px|Gracia Deledda
Mortes
miniatura|100px|Edgar Degas.
Notas
Os 366 días do ano
-203
Véxase tamén
Historia ano a ano
División de Honra de Rugby 2002-2003
O Moraleja Alcobendas Rugby Union foi o responsable de defender do título logrado na anterior tempada, agora co nome Club Alcobendas Rugby. Os dous novos equipos na categoría foron un antigo campión como Valencia RC e un debutante como RC L'Hospitalet, que ocuparon os lugares que deixaron os descendidos Getxo RT e CR Ciencias.
Clasificación
Datos finais do campionato:
Würth
Würth é unha multinacional alemá fundada en 1945 co nome Adolf Würth GmbH & Co. KG, e sede en Künzelsau. Adícase á venda de accesorios, ferramentas, materiais para montaxe e fixación para industria e construción.
Würth está formada por 400 empresas que operan en 86 países.
Historia
Würth foi fundada en 1945 por Adolf Würth (1909-1954), a empresa adicábase á venda de parafusos en Künzelsau, Alemaña. Despois da morte de Adolf Würth en 1954 foi o seu fillo, Reinhold Würth, á idade de 19 anos e a súa nai, Alma Würth son quen se fan cargo da empresa de venda de parafusos que nese momento era aínda unha empresa de dúas persoas.
Dende entón, a compañía converteuse en líder do grupo retallista coa participación principal de negocios na distribución de fixación, e materiais de montaxe e ferramentas con aproximadamente 120.000 produtos diferentes. Entre os seus máis de 3 millóns de clientes atópanse principalmente empresas do sector da construción, a madeira e a metalurxia, empresas de automoción, e os clientes industriais máis importantes.
O Grupo Würth está especializado na distribución a través de representantes de vendas, comerciais a comisión.
Despois de cinco anos de investigación, o grupo abriu o 27 de outubro de 2006 en Schwäbisch Hall, unha planta para a produción comercial dos novos tipos de células solares sen silicio, de cobre, indio e selenio (CIGS, acrónimo en inglés de Copper indium gallium selenide, CuInGaSe2).
Würth en España
miniatura|Museo Würth en Agoncillo. Würth ten a súa sede en España na localidade barcelonesa de Palau-solità i Plegamans que ocupa unha extensión de 25.000 m2, incluíndo un centro loxístico. Würth ten outro centro loxístico na localidade rioxana de Agoncillo de 41.000 m2 que inclúe oficinas e o Museo Würth La Rioja, onde se expón a Colección Würth de arte contemporánea.
Kokemäki
A cidade tiña unha poboación de 7.433 habitantes en 2017, e a súa superficie é de 531,27 km², dos cales 50,04 km² son auga. A densidade de poboación da cidade é de 15,45 hab./km².
O Kokemäenjoki, un río de 121 km, transcorre dende o lago Liekovesi, en Pirkanmaa, atravesando Kokemäki e desemboca no Golfo de Botnia en Pori. Kokemäenjoki foi coñecida durante moito tempo como unha importante canle, moi coñecida polo seu salmón, peixe branco e lamprea.
Cidades irmandadas
Kokemäki está irmandada con:
Anselmo Villar Amigo
Traxectoria
Emigrou moi novo a Buenos Aires, onde desenvolveu múltiples actividades, sendo un dos fundadores e presidente de La Cantábrica, empresa de fundición e laminado de ferro, onde empregou a moitos galegos. Foi síndico e directivo do Banco Español del Río de la Plata, vinculado ao mundo das remesas emigrantes, e presidente da Asociación Española de Socorros mutuos. Foi concelleiro de Bos Aires.
Enviou diñeiro para obras na súa vila natal: a rampla do antigo porto, o murallón, a praza de abastos e a Fonte de Baixo (inaugurada en 1897, a primeira traída de auga a Malpica).
Situado na órbita de Eugenio Montero Ríos, foi elixido deputado a Cortes polo distrito de Corcubión en 1905 en disputa con Ramón Sanjurjo Neira. Villar controlaba un bo número de votos en Malpica grazas aos favores repartidos entre as costureiras da zona, ás que desempeñara as máquinas depositadas no Monte de Piedade e regalado da súa conta duascentas. Volveu ser elixido deputado polo distrito de Muros na elección parcial convocada do 11 de xuño de 1911, despois de que Eugenio Montero Villegas renunciase a acta obtida en 1910.
Pasadoiro
miniatura|dereita|Pasadoiro en Red Rock Creek, preto de Sedona (Arizona). dereita|miniatura|Ponte de poldras no río Verdugo en Escuadra, A Lama. Un pasadoiro ou paso é unha pedra ou conxunto de pedras que se colocan en ringleira nun, nun río ou en calquera corrente de auga, para podela atravesar a pé. É unha solución de paso para as persoas a pé enxoito saltando de pedra en pedra nos vaos, en regatos ou ríos pouco caudalosos e pouco fondos, cando non se require a construción dunha ponte ou unha pontella. Normalmente dan acceso aos muíños ou a outras construcións asociadas á auga e aos ríos coma as pesqueiras. En regos máis caudalosos, se non se constrúe unha ponte ou unha pontella, o paso soluciónase con poldras ou espoldras, uns bloques máis ou menos prismáticos chantados no leito do río, duns 60 × 60 cm aliñados e separados uns dos outros á distancia do paso dunha persoa, sobresaíndo da tona da auga entre 20 e 40 cm. En moitos casos adoitan ir asociadas a un vao natural.
Tamén son típicos nos xardíns orientais, especialmente no Xapón.
Ácido heptanoico
O ácido heptanoico ou ácido enántico é un ácido graxo de cadea liñal pequena de 7 átomos de carbono. É un líquido oleoso de cheiro desagradable. Contribúe ao olor que teñen algúns aceites rancios. É só lixeiramente soluble en auga, pero moi soluble en etanol e éter.
O nome de ácido enántico provén da palabra latina oenanthe, 'viña', xa que foi illado en 1836 polo químico alemán Justus von Liebig e o químico francés Théophile J. Pelouze a partir dos vapores que se desprenden do viño e lle dan o seu olor característico.
O ácido heptanoico atópase amplamente distribuído na natureza. Aparece en plantas (lúpulo, mimosa, menta xaponesa,...); en froitos carnosos (mazá, banana, kiwi, amorodo, papaia,...); en produtos lácteos (leite, queixo, manteiga); en bebidas alcohólicas (viño, coñac, brandy, ron,...); en infusións (té, café); en froitos secos (coco, cacahuetes,...), e noutros produtos naturais.
Produción
miniatura|esquerda|O [[ácido ricinoico é o principal precursor do ácido heptanoico.]] O metil éster de ácido ricinoleico, obtido do aceite de rícino, é o principl precursor comercial do ácido heptanoico. É pirolizado ao metil éster do ácido 10-undecenoico e heptanal, que é despois oxidaddo ao aire ao ácido carboxílico. En 1980 consumíronse aproximadamente 20.000 toneladas en Europa e EUA.
Usos
O ácido heptanoico ou enántico utilízase na preparación de ésteres, como o etil heptanoato, que se utilizan en fragrancias e en aromas artificiais. Utilízase para esterificar esteroides na preparación de fármcos como o enantato de testosterona, enantato de trenbolona, enantato de drostanolona e entanato de metenolona (Primobolan).
O éster triglicérido do ácido heptanoico é a triheptanoína, que se utiliza en certas condicións médicas como suplemento nutricional.
U.F.O.F.
U.F.O.F. é o terceiro álbum de estudio da banda estadounidense de indie rock Big Thief, publicado o 3 de maio de 2019 a través do selo 4AD. O disco foi gravado no Bear Creek Studio, un estudio illado rodeado de exuberante natureza en Woodinville, Washington. As cancións "From" e "Terminal Paradise" apareceron anteriormente de forma diferente no álbum en solitario de Adrianne Lenker abysskiss, editado en 2018.
O álbum foi nomeado ao mellor álbum de música alternativa da 62 edición dos premios Grammy. A publicación en liña Pitchfork Media situouno no posto 3 da súa lista dos 50 mellores álbums do ano 2019.
KGB
O KGB (en ruso: Комитет государственной безопасности, Komitet gosudárstvennoi bezopásnosti, traducido como Comité para a Seguridade do Estado) foi o nome da axencia de intelixencia, así como da axencia principal de policía secreta da Unión Soviética do 13 de marzo de 1954 ao 6 de novembro de 1991. O dominio da KGB foi aproximadamente o mesmo que o da CIA ou a división de contraintelixencia do FBI nos Estados Unidos.
Encargouse de obter e analizar toda a información de intelixencia da nación. Era un organismo de control de toda a Unión Soviética, que desapareceu cando se disolveu esta. A partir de entón xurdiu o Servizo de Intelixencia Estranxeira, o cal pasou a dirixir as actividades de espionaxe fóra do país e informar directamente ao presidente do Goberno.
SD (rapeiro)
Sadiki Thirston, nado en Chicago (Illinois) o 7 de novembro de 1994, é un rapeiro estadounidense, máis coñecido polos seu nome artístico SD. O primeiro lanzamento da vida mixtape Life of A Savage descargado máis de 48 mil veces en DatPiff.
Discografía
Mixtapes
Elsa Kelly
Elsa Rosa Diana Kelly, nada en Buenos Aires o 28 de febreiro de 1939, é unha avogada e diplomática arxentina. Entre 2011 e 2020 foi xuíza no Tribunal Internacional do Dereito do Mar, en calidade de experta.
Ocupou diversos cargos dentro da diplomacia arxentina. Foi embaixadora ante Italia, Austria e a UNESCO. Ademais, foi representante permanente ante organizacións internacionais en Viena e gobernadora na Xunta de Gobernadores da OIEA.
Traxectoria
Elsa Kelly naceu na cidade de Buenos Aires o día 28 de febreiro de 1939.
En 1960, titúlase como avogada da Universidade de Buenos Aires e é bolseira polo programa do Centro de Asuntos Internacionais da Universidade Harvard. Traballou como profesora titular de Dereito Internacional Público.
Entre 1991 e 1995, durante o goberno de Carlos Menem, foi deputada nacional por parte da Unión Cívica Radical. En 1996, foi nomeada constituínte da Cidade de Buenos Aires, novamente representando ao radicalismo.
Actualmente é membro do Consello Arxentino para as Relacións Internacionais (CARI) e da ONG Fundación Nuevos Derechos del Hombre.
Carreira diplomática
En 1962 comezou a súa carreira diplomática ao ingresar no Servizo Exterior da Nación. Foi promovida sucesivamente até alcanzar a xerarquía de embaixadora en 1984.
Na Chancelería Arxentina ocupou varios cargos, entre eles: Membro do Consello Superior de Embaixadores, Directora de Relacións Culturais e Directora Xeral de Asuntos Ambientais. Durante o goberno de Raúl Alfonsín, foi nomeada viceministra de Relacións Exteriores.
Entre 1985 e 1989 representou á Arxentina ante a Organización das Nacións Unidas para a Educación, a Ciencia e a Cultura, en París. No ano 2000, foi nomeada embaixadora ante a República de Italia, cargo no que permaneceu até o 2003.
Entre 2003 e 2006 foi embaixadora ante Austria. Ademais, nese período, foi representante permanente ante organizacións internacionais en Viena e gobernadora na Xunta de Gobernadores do Organismo Internacional de Enerxía Atómica. Presentou as súas cartas credenciais na Oficina das Nacións Unidas en Viena en maio de 2003. En 2006, o chanceler Jorge Taiana, nomeouna directora de Seguridade Internacional, Asuntos Nucleares e Espaciais da Chancelería arxentina.
En 2010 foi designada pola presidenta Cristina Fernández de Kirchner como coordinadora nacional para o Cume Nuclear Global de Washington. Durante ese ano, o seu nome estivo entre os posibles sucesores de Héctor Timerman á fronte da Embaixada Arxentina nos Estados Unidos, cargo que con todo quedou en mans de Alfredo Chiaradía.
O 1 de outubro de 2011 foi nomeada xuíza do Tribunal Internacional do Dereito do Mar, converténdose na primeira muller entre os vinte e un membros que integran o organismo. Kelly permaneceu no cargo durante un período de nove anos.
Recoñecementos
Elsa Kelly foi condecorada polos gobernos de México, Ecuador e Francia (Palmas Académicas). En 2008, polos seus méritos recibe o Premio Konex na categoría Diplomáticos, entregado pola Fundación Konex.
-213
Véxase tamén
Historia ano a ano
Uz lusitana
A uz lusitana (Erica lusitanica) é un tipo de uz ( familia das ericáceas) orixinaria de Europa central e occidental. Aparece nos montes galegos máis temperados de aciñeiras e sobreiras.
Descrición
É un arbusto de até 3 m, moi ramificado, coas pólas con moita vilosidade cos pelos lisos e abrancazados. As follas son simples, (2-) 3-4 verticiladas, curtamente pecioladas, lineares, sen pelos, co bordo moi revirado pola parte inferior. As medidas son 2,1 – 7,5 x 0,4 – 0,5 mm, e van reunidas en verticilos de 3 folliñas. As flores son hermafroditas, actinomorfas, tetrámeras, en acios terminais. Cáliz con sépalos soldados na base, ovados, aquillados na metade superior. Corola de (3,5) 4-5 (5,5) mm, con pétalos soldados, tubulosa, branco rosada. Androceo con 8 estames con anteras incluídas e con apéndices basais. Ovario súpero, con estilo longo lixeiramente exerto. Froito en cápsulas de arredor de 2 mm, con numerosas sementes miudiñas. Florea de decembro a marzo. O froito é unha cápsula de até 2,3 mm, máis ou menos globosa, glabra, coas sementes elipsoidais no interior.
Hábitat e ecoloxía
Medra en matogueiras frescas, aciñeirais e sobreirais frescos, formacións de ribeira e cavorcos húmidos. Prefire solos acedos, dende o nivel do mar aos 800 m de altitude. Medra a plena luz aínda que atura a sombra, en zonas con calor moderada do piso montano principalmente. É indicadora de sequidade moderada xa que non require de humidade edáfica, porén si de acidez (pH 3,5 – 5,5). É a primeira etapa de substitución de varios tipos de forestas e fragas. Aparece principalmente en xesteiras de solos silíceos, e fondos, formacións de xesta brava con outras especies de Cytisus e Genistas: codesos (Adenocarpus complicatus subsp. lainzii), Cytisus cantabricus, xesta branca (Cytisus multiflorus), xesta brava (Cytisus scoparius subsp. scoparius), a uz branca (Erica arborea), Orobanche rapum-genistae e o fento común (Pteridium aquilinum. Tamén aparece en carballeiras e faiais nos que se mesturan abruñeiros (Prunus spinosa), silvas, roseiras bravas (Rosa canina), Rosa nitidula, Rosa obtusifolia, Rosa pouzinii, Rosa micrantha e Rosa villosa.
Bustate, A Balsa, Muras
Bustate é un lugar da parroquia da Balsa no concello lugués de Muras na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 4 habitantes (1 home e 3 mulleres).
Socotra
Socotra ou Socotora (en árabe سقطرى Suquṭra) é un pequeno arquipélago formado por catro illas no Océano Índico, fronte ás costas do Corno de África, a 250 km ao Leste do cabo Guardafui e a uns 350 km ao sueste das costas do Iemen, que administra Socotra en nome do Sultanato de Mahra e Socotra.
O arquipélago consiste nunha illa montañosa principal, Socotra (3.625 km²) e tres illas máis pequenas, coñecidas colectivamente como "Os Irmáns", Abd Al Kuri, Samha, Darsa, máis outros pequenos illotes deshabitados. Abd Al Kuri e Samha suman unha poboación duns poucos centos de persoas, mentres que Darsa está deshabitada. A principal cidade é Hadiboh (43.000 habitantes en 2004).
O clima en xeral é árido e semiárido tropical (Clasificación climática de Köppen: BWh e BSh), con poucas choivas, concentradas no inverno e máis abundantes a maior altura que nas zonas costeiras. Socotra ten tres tipos de terreos principalmente: estreitas planicies costeiras, unha meseta de pedra calcaria con covas kársticas e as montañas Haghier. O clima é fortemente monzónico, de xuño a setembro tradicionalmente a illa era inaccesible por mor dos fortes ventos e a forte ondaxe. En xullo de 1999 un novo aeroporto permitiu o acceso a Socotra durante todo o ano.
Riverside
Riverside é unha cidade situada no condado homónimo en California, Estados Unidos. A cidade esta nomeada polo próximo río Santa Ana, e é o lugar de nacemento da industria de cítricos de California. En 2008, Riverside tiña unha poboación de 311 575, sendo a cidade número setenta e un máis grande do país e a décimo segunda de California (e a cuarta cidade máis grande do interior do Estado). Pertence á área metropolitana de Riverside-San Bernardino, a catorce máis grande dos Estados Unidos con 4 026 135 habitantes.
Socotra
Socotra é un das illas de orixe continental máis illadas do mundo, separándose probablemente de África como unha falla durante o Plioceno medio, no mesmo conxunto de eventos que abriu o Golfo de Adén cara ao noroeste. O longo illamento xeolóxico do arquipélago e a intensa calor e falta de auga combináronse para dar lugar a unha interesante flora endémica que é moi vulnerable aos cambios; polo menos un terzo das 800 plantas que se atopan en Socotra son endémicas. Os botánicos sitúan á flora de Socotra entre as dez que máis perigo de desaparición corren no mundo. Unha das plantas máis estrañas de Socotra é o Dracaena cinnabari, unha árbore de estraña aparencia con forma de paraugas. O seu zume, de cor vermella, era buscada na antigüidade para ser usada como medicamento ou tinguidura.
Riverside
Características
Riverside é unha das cidades con crecemento máis rápido dos Estados Unidos e un dos mellores lugares onde vivir de acordo á revista Money Magazine. Comparado coas outras cidades no Sur de California, os prezos de propiedades inmobiliarias en Riverside son significativamente menores a aquelas dos condados adxuntos. Isto levou a un crecemento estable en Riverside. Por tanto, isto contribuíu ao denso tráfico que se integra polos residentes de Riverside que viaxan aos seus centros de traballo no condado de Orange e en Los Ángeles.
Socotra
Do mesmo xeito que ocorre con outras illas illadas, os morcegos son os únicos mamíferos nativos da illa. Como contraste, a diversidade mariña é moi grande, e caracterízase pola presenza de especies orixinarias das rexións biolóxicas próximas, o Océano Índico occidental e o Mar Vermello.
A maioría dos habitantes da illa viven aínda sen electricidade, auga corrente ou estradas pavimentadas. A finais dos anos 90, desenvolveuse un Programa de Nacións Unidas para o Desenvolvemento dedicado á illa. Os habitantes de Socotra crían gando e cabras. Nas illas fálase un idioma semítico propio, o soqotri, que está relacionado con outros idiomas da península Arábiga como o Mehri.
Riverside
Historia
A cidade de Riverside foi fundada en 1870 por un grupo proveniente do Leste dos Estados Unidos que desexaba establecer unha colonia dedicada á educación e a cultura. Investidores provenientes de Inglaterra e o Canadá trouxeron consigo tradicións e actividades adoptadas polos cidadáns; os primeiros campos de golf e de polo no sur de California foron construídos en Riverside.
Socotra
Historia
Socotra aparece como Dioskouridou (en alusión a Dioscúrides) nunha axuda á navegación, o Periplo polo Mar Eritreo, do século I. Nas notas da tradución que do mesmo fixese G.W.B. Huntingford, remarca que o nome de Socotra non é de orixe grega, senón que procede do sánscrito dvipa sukhadhara ("illa da felicidade"). Escribiuse que Alexandre o Grande conquistou a illa de Socotra porque nela había gran cantidade de aloes que servirían para a curación de feridas e enfermidades dos seus soldados durante as campañas, aínda que isto non está totalmente demostrado. Unha lenda local conta que os habitantes foron convertidos ao cristianismo polo apóstolo Tomé no ano 52. No século X, o xeógrafo árabe Abu Zaid Hassan comentou que a maioría dos habitantes das illas eran cristiáns.
Lugares de Oza-Cesuras
miniatura|dereita|Antiga [[casa do concello de Cesuras.]] miniatura|dereita|Antiga [[casa do concello de Oza dos Ríos.]]
Socotra
Historia
O explorador Tristán da Cunha desembarcou nas illas a comezos do século XVI e considerou a Socotra conquistada por Portugal. Naquel tempo o cristianismo desaparecera das illas excepto por unhas cruces de pedra que Álvares dixo que a xente adoraba. Con todo, durante unha visita á illa por parte de Francisco Xavier, este atopou un grupo de persoas que se declaraban ser os descendentes dos convertidos por Santo Tomás.
Lugares de Oza-Cesuras
Galicia → Parroquias de Galicia → Lugares de Galicia → Lugares de Oza-Cesuras
Socotra
Historia
As illas pasaron a estar baixo o control dos sultáns Mahra en 1511 ata que pasaron a ser un protectorado británico en 1886 debido á súa posición estratéxica, controlando o estreito de Adén. Coa independencia do Iemen en 1967, as illas pasaron á súa soberanía.
Riverside
Historia
As primeiras árbores de laranxas foron plantados en 1871, pero a industria laranxeira, pola que é famosa a cidade, comezou dous anos despois cando Eliza Tibbets recibiu dous laranxeirosa brasileiros, dun amigo do Departamento de Agricultura en Washington. As árbores adaptáronse rapidamente ao clima do Sur de California e a industria laranxeira creceu con rapidez.
Educación
A máis importante institución educativa nesta cidade é a Universidade de California.
Monumentos e lugares de interese
Riverside é tamén o fogar da "Copa do Mundo máis Grande de papel" (en realidade feita de formigón), que ten máis de 68 pés de altura. Tres outeiros notables son a paisaxe escénica de Riverside: Box Springs Mountain, Evans (Jurupa) e Hill Tecolote, todas as cales preservan os espazos abertos. Ao sur de Riverside está o lago Mathews. Tamén acolle a ladeira coñecido como Mount Rubidoux, que está preto do río Santa Ana e é un dos monumentos máis notable na área do centro. Este contraforte é a liña divisoria entre a cidade de Rubidoux e Riverside.
Efecto Tyndall
miniatura|250px|Raios de luz cruzando a través dun banco de néboa O Efecto Tyndall é o fenómeno que axuda a determinar se unha mestura homoxénea é realmente unha disolución ou un sistema coloidal, coma suspensións ou emulsións, por medio da dispersión da luz. Recibe o seu nome polo científico irlandés John Tyndall, que o descobreu en 1766, cando nun dos seus experimentos percibiu o espallamento dun feixe de luz nun medio contendo partículas en suspensión, observando que unha sala chea de fume ou po, volvía visíbel un feixe de luz que entrase pola fiestra.
Este efecto é notable cando os faros dun coche se usan na néboa. A luz con menor lonxitude de onda dispérsase mellor, polo que a cor da luz esparexida ten un ton azulado. A luz que reciben as partículas é desviada da traxectoria inicial, facéndose visibles as partículas. Tamén por este mesmo efecto o ceo se percibe azul. A luz do sol é dispersada pola atmosfera, en maior medida na rexión do espectro electromagnético que corresponde ó azul.
As disolucións verdadeiras son claras e transparentes e non é posible distinguir nin macroscópica nin microscopicamente as partículas disoltas da fase dispersante. En cambio, as dispersións groseiras presentan un aspecto turbio que se debe á facilidade coa que se visualizan as partículas suspendidas no medio líquido. En canto ás dispersións coloidais, se ben aparecen perfectamente claras no microscopio, ó seren examinadas dunha maneira especial, compórtanse de forma moi singular. En efecto, cando un raio luminoso atravesa un recipiente transparente que contén unha disolución verdadeira, é imposible visualizalo a través dela, polo que se di que é unha disolución opticamente baleira, isto é, no ultramicroscopio presentan un fondo negro sen puntos brillantes. En cambio, se dito raio penetra nunha habitación escurecida, a súa traxectoria estará demarcada por unha sucesión de partículas que, ó reflectiren e refractaren as radiacións luminosas, se converten en centros emisores de luz. Coas disolucións coloidais pasa exactamente o mesmo; as súas micelas gozan da propiedade de reflectir e refractar a luz, co engadido de que a luz dispersada está polarizada. Deste xeito, a traxectoria que segue o raio luminoso nunha disolución coloidal é visualizada grazas ás partículas coloidais, convertidas en centros emisores de luz.
O efecto Tyndall non debe ser confundido coa fluorescencia, coa que ten unha aparencia análoga e da que se diferencia porque ó iluminar as disolucións fluorescentes cun feixe de luz no que se eliminaron as cores azul e violeta, desaparece o seu aspecto turbio, o que non sucede cos coloides. Ademais, a luz dispersada polas micelas está polarizada e a das fluorescentes, non.
A ultramicroscopía é un valioso auxiliar da Medicina, que a utiliza para visualizar o treponema pálido, microorganismo responsable da propagación da sífilis.
Kilimanjaro
O monte Kilimanjaro (Kilima Njaro, que significa 'montaña brillante' en kiswahili ou Oldoinyo Oibor, 'montaña branca' en masai) localizado no norte de Tanzania, xunto á fronteira con Kenya, é o punto máis alto de África, cunha altitude de 5 895 m. Este antigo volcán, co cume cuberto de neves eternas, érguese no medio dunha planicie de sabana, ofrecendo un espectáculo único.
O monte e as selvas circundantes, cunha área de 75 353 ha, posúen unha fauna rica, incluíndo moitas especies ameazadas de extinción e constitúen un parque nacional que foi inscrito pola UNESCO en 1987 na lista dos lugares que son Patrimonio da Humanidade.
O complexo do Monte Kilimanjaro coas súas forestas, localizado entre 2°50'-3°20'S e 37°00'-37°35'E, xa fora considerado unha reserva de caza polo goberno colonial alemán nos principios do século XX, mais foi considerado unha reserva forestal en 1921, até que, en 1973, foi declarado Parque Nacional.
Toponimia e etimoloxía
dereita|miniatura|300px|Vista leste do Kilimanjaro. O nome empregado para designar a montaña no seu conxunto escríbese «Kilimanjaro», en galego e inglés, e «Kilimandjaro» en francés. Tamén é denominado, Ol Doinyo Oibor en maa, que significa 'montaña branca' ou 'montaña brillante'. O seu nome foi adoptado en 1860, e a súa orixe estaría no termo suahili Kilima Njaro. O nome Kilimanjaro xa foi obxecto de temperáns estudos toponímicos, e o explorador e lingüista alemán Johann Ludwig Krapf consideraba que significaba a 'montaña do esplendor', sen máis explicacións. En 1884, Gustav Adolf Fischer, tamén explorador e naturalista alemán, afirmou que njaro era un demo do frío, unha idea compartida polo xeógrafo Hans Meyer durante a súa ascensión en 1889, mais o termo njaro só era coñecido polos habitantes da costa e non polos que vivían no interior, que ademais só crían en espíritos benfeitores. O explorador Joseph Thomson foi o primeiro en supoñer, en 1885, que significaba 'montaña brillante'. Para a explicación do significado de kilima hai moitas hipóteses, ningunha exenta de problemas, nas que se fai derivar de distintas palabras de diversos idiomas locais, ás veces con interferencias entre eles. Segundo unha hipótese, en suahili o diminutivo kilima significa 'outeiro' ou 'montaña pequena', pero esta hipótese non explicaría por que non se empregou no seu lugar a palabra mlima que significa 'montaña' (montaña grande, como é o Kilimanjaro), a menos que fose unha deformación ou un uso diminutivo por razóns afectivas. Njaro refírese á brancura, o reflexo en suahili. Por outra banda, na lingua maa, ngaro ou ngare designa a auga ou as fontes, mais jaro tamén pode designar, en kichagga, unha caravana; e unha teoría alternativa propón como orixe os termos kilmanare/kilemanjaare, kilelemanjaare ou mesmo kileajao/kilemanyaro, cuxo sentido é respectivamente 'que vence o paxaro' ou 'o leopardo' ou 'a caravana'. Non obstante, este nome non sería importado ata mediados do século XIX polos chagga, os cales o que adoitaban facer era nomear separadamente cada un dos cumios que coñecían que compoñen o conxunto do Kilimanjaro, polo que esta explicación sería anacrónica.
Situación
miniatura|Imaxe do Kilimanjaro tomada dende o satélite [[Landsat 7.]] O Kilimanjaro elévase no nordeste de Tanzania a 5 891,8 m de altitude segundo medidas realizadas en 2008 por posicionamento GPS e gravimetría, e que corrixen a cifra de 5 895 m obtida en 1952 por un equipo británico. A súa altitude, que foi obxecto de distintas medicións dende 1889 (con resultados que variaban ata en cen metros), convérteo no punto máis elevado de África, polo que forma parte dos denominados «Sete Cumios». Encóntrase situado preto da fronteira de Tanzania con Kenya, que pasa ao pé das vertentes norte e leste da montaña. Emerxe só da sabana que o rodea, sobresaíndo cun desnivel de 4 800 a 5 200 m, o que a converte tamén na montaña illada máis alta do mundo. Cobre unha superficie de 388 500 ha.
A montaña é un complexo volcánico de forma oval de 70 km de noroeste a sueste, por 50 km de nordeste a suroeste, e encóntrase a 340 km ao sur do ecuador. O monte Meru encóntrase a 75 km ao suroeste e o monte Kenya, o segundo cumio máis alto de África, a 300 km ao norte. A cidade máis próxima, Moshi, está situada en Tanzania, ao sur da montaña, e constitúe o principal punto de partida para a súa ascensión. O aeroporto internacional do Kilimanjaro, en servizo dende 1971, está situado a 50 km ao suroeste da montaña, comunica toda a rexión e os seus parques. Dodoma, a capital actual, e Dar es Salaam, a capital antiga, encóntranse a 380 km ao suroeste e a 450 km ao sueste respectivamente, mentres que Nairobi, en Kenya, está situada a 200 km ao nor-noroeste. A costa do océano Índico encóntrase a unha distancia de 270 km ao leste (pero, a pesar da distancia, con condicións climáticas favorables pódese ver o océano dende o cumio).
Administrativamente, a montaña forma parte da rexión de Kilimanjaro, a cabalo entre os distritos de Hai, Moshi Rural e Rombo, onde se atopa o punto máis elevado e a maior parte da montaña. Está incluído totalmente no Parque Nacional do Kilimanjaro.
Topografía
miniatura|upright=1.3|O Kilimanjaro está formado polo Shira (esquerda), o Kibo (centro) e o Mawenzi (dereita). miniatura|Imaxe de satélite da parte superior do Kibo, mostrando os principais glaciares, vales e picos. O Kilimanjaro é un estratovolcán de forma xeral cónica. Componse de tres picos que son tamén volcáns extintos: o Shira, no oeste, de 3 962 metros de altitude; o Kibo, no centro, de 5 891,8 m; e o Mawenzi, no leste, de 5 149 m.
O Kivo está coroado na cima cunha caldeira elíptica, de 2,4 km de longo e 3,6 km de ancho, pechando un cráter chamado cráter Reusch, de 900 m de diámetro, en cuxo centro se encontra un cono de cinza, de 200 m de diámetro, denominado Ash Pit. O cumio principal, na marxe meridional do seu cráter externo, chámase pico Uhuru; outros puntos notables do Kibo son o Cono Interior, a 5835 m altitude; o punto Hans Meyer, o punto Gilman, o punto Leopardo e a brecha de Yohanas, bautizada así en honra ao guía que acompañou a primeira ascensión da montaña. No suroeste do cume, un gran corremento de terra deu a luz, hai uns 100 000 anos, á abertura occidental (Western Breach) que domina o val Barranco (Barranco Valley).
En ocasións considérase ao Mawenzi como o terceiro pico máis alto do continente africano, despois do monte Kenya. Está moi erosionado e actualmente ten a aparencia dun dique no que destacan o pico Hans Meyer, o pico Purtscheller, o pico Sur e o pico Nordecke. Na súa base, parten varios barrancos cara ao leste, sobre todo o Gran Barranco (Great Barranco) e o Barranco Menor (Lesser Barranco). The Saddle (en galego, a sela), é unha meseta de 3 600 ha localizada entre o Mawenzi e o Kibo.
O Shira, no que destaca o punto Johnsell, está constituído por un semicráter deformado do que non quedan máis que as marxes sur e oeste. No nordeste do mesmo, sobre unhas 6 200 ha, a montaña presenta unha superficie en forma de placa. A ambos os lados destes tres picos hai cerca de 250 conos satélites, situados nun eixe noroeste/sueste.
Hidroloxía
miniatura|esquerda|Vista aérea da [[vertente occidental do Kibo cos glaciares e a dobre caldeira volcánica da cima.]] O casquete glaciar do Kilimanjaro encóntrase confinado no Kibo; no ano 2003 cubría unha superficie de dous quilómetros cadrados. Está constituído polo graciar Furtwängler no cumio, os glaciares Drygalski, Great Penck, Little Penck, Pengalski, Lörtscher Notch e Credner a nivel do campo de xeo norte (en inglés Northern Icefield), os glaciares Barranco (o Little e Big Breach), Arrow e Uhlig ao oeste, Balletto, Diamond, Heim, Kersten, Decken, Rebmann e Ratzel a nivel do campo de xeo sur (Southern Icefield) e finalmente o campo de xeo leste (Eastern Icefield). A variabilidade xeográfica das precipitacións e da insolación explica a diferenza de tamaño entre os diferentes campos de xeo.
miniatura|Imaxes que ilustran a regresión da neve e os [[glaciares no cumio do Kilimanjaro entre o 17 de febreiro de 1993 (arriba) e o 21 de febreiro de 2000 (abaixo).]] Este casquete glaciar era claramente visible noutros tempos, mais estase a reducir de xeito drástico. Cubría unha superficie de 12,1 km² en 1912, 6,7 km² en 1953, 4,2 km² en 1976 e 3,3 km² en 1996. Durante o século XX, perdeu o 82% da súa superficie, uns dezasete metros de espesor de media entre 1962 e 2000. Cada vez é máis tenue e, de persistir as actuais condicións climatolóxicas, calcúlase que desaparecerá totalmente cara ao ano 2020 segundo expertos da NASA e o paleoclimatólogo Lonnie Thompson, profesor da Universidade Estatal de Ohio, ou 2040 segundo un equipo científico austríaco da Universidade de Innsbruck, ou ata 2050 segundo a Academia de Ciencias de California. O xeo dalgunhas vertentes podería perdurar uns anos máis debido a diferentes condicións climáticas locais. A situación actual sería comparable á existente hai 11 000 anos, de acordo cos resultados das extraccións de diversos núcleos de xeo.
miniatura|esquerda|Característico aspecto con paredes de marxes verticais do [[xeo do cumio do Kilimanjaro.]] O casquete glacial diminúe aproximadamente dende 1850 debido a unha baixada natural das precipitacións da orde de 150 mm, mais esta tendencia viuse acelerada sensiblemente durante o século XX. O quecemento global actual é citado xeralmente como causa desta rápida desaparición, e indícase que a acusada decadencia actual da capa de xeo é particularmente notable tendo en conta que se mantivo canto menos durante 11 000 anos e sobreviviu a unha prolongada seca hai uns 4 000 anos, que durou máis de 300 anos. Deste xeito, a temperatura media diaria aumentou en 3 °C durante os trinta últimos anos en Lyamungu, a 1230 m de altitude sobre a vertente meridional. Non obstante, a temperatura permanece constantemente por debaixo dos 0 °C na altitude onde se encontran os glaciares, polo que Georg Kaser, da Universidade de Innsbruck, e Philip Mote, da Universidade de Washington indicaron que a forte regresión do glaciar era debida sobre todo a unha baixada das precipitacións. A isto uniríase unha evolución local provocada pola deforestación, que se traduce nunha redución da cuberta vexetal boscosa e unha diminución da humidade ambiental. Evidénciase un paralelismo entre a diminución do casquete glaciar e a taxa de regresión do bosque, máis intensa sobre todo a principios do século XX e en vía de estabilización. O característico aspecto con paredes de bordos verticais dos xeos do cumio, mostra que o glaciar é sublimado pola radiación solar, despois dunhas décadas húmidas no século XIX; este fenómeno acelérase probablemente por unha reducida diminución do albedo durante o século XX, particularmente nos anos 1920 e 1930. Outro fenómeno que favorece a diminución da capa de xeo está provocado pola absorción de calor da rocha volcánica escura sobre a que se sustenta e a difusión desta calor na base dos glaciares, que, como consecuencia, se derreten, tórnanse inestables e fractúranse, aumentando a superficie exposta á radiación solar.
Os cursos de auga resultantes do derretemento dos xeos alimentan de forma significativa dous ríos da rexión, mais o 90% das precipitacións son absorbidas polos bosques locais. Polo tanto, a desaparición dos glaciares non debería ter un impacto directo duradeiro sobre a hidroloxía local, contrariamente á deforestación e á presión antrópica que se traduce nunha multiplicación por catro das desviacións de auga para a irrigación dende final do século XX. Os bosques do Kilimanjaro reciben 1 600 millóns de metros cúbicos de auga ao ano, incluído un 5% por precipitacións producidas por contacto das nubes de néboa co bosque. Dúas terceiras partes voltan cara á atmosfera pola evapotranspiración. O bosque xoga logo un papel triplo de reserva: no solo, na biomasa e no aire. Dende 1976 as precipitacións por contacto das nubes de néboa diminuíron por termo medio en vinte millóns de metros cúbicos ao ano, isto é, aproximadamente o volume do casquete glaciar actual cada tres anos, o que supón que achegaron un 25% menos de auga en trinta anos, equivalentes ao consumo anual de auga potable dun millón de chaggas.
Xeoloxía
Por se encontrar na marxe oriental do val do Rift, o Monte Kilimanjaro, que mostra ter tido grande actividade volcánica no Plistoceno, non se encontra totalmente illado na planicie africana, pois está acompañado por outros tres conos volcánicos, orientados nun eixe leste-suroeste: o máis antigo, Shira, ao oeste, cunha altitude de 3 962 m; Mawenzi ao leste, cunha altitude de 5 149 m, e, entre eles, Kibo, que é o máis recente e mostra aínda sinais de actividade, na forma de fumarolas. Entre o Kibo e o Mawenzi hai unha plataforma con preto de 3 600 ha, chamada a “sela” (“the Saddle”, en inglés), que forma a maior área de tundra de altitude en África.
Tectónica
miniatura|[[Mapa xeolóxico simplificado do Gran Val do Rift e dos principais volcáns asociados.]] Durante o Xurásico e o Cretáceo tivo lugar unha forte erosión na rexión correspondente ao actual Kilimanjaro e seguidamente formouse unha meseta composta por gneis e granulita que data do Precámbrico. O relevo pouco a pouco foise aplanando a partir do Paleoceno: formáronse chairas ao norte e ao leste; apareceron inselbergs no noroeste e sueste; e evacuáronse aluvións cristalinos ao sur.
O Gran Val do Rift, que discorre a través da África Oriental de norte a sur, nace no mioceno co inicio da escisión da placa somalí da placa africana. Na rexión que corresponde a unha rama oriental deste rift, aparecen fallas no Plioceno e acumúlanse aluvións recubrindo a maior parte dos inselbergs. As fallas fomentan a apertura de graben (fosas tectónicas) e o aumento do magma. O Kilimanjaro e o monte Meru emerxen ao nivel dun graben que toma unha dirección oeste-norte-oeste/leste-sur-leste, formando o limiar de Amboseli.
Oroxénese
miniatura|esquerda|Mapa xeolóxico simplificado do Kilimanjaro. O vulcanismo do Kilimanjaro iníciase no Plioceno, e a creación do seu edificio (coñécese como edificio volcánico á estrutura dun volcán) desenvolveuse en catro grandes fases que emitiron un total de 5 000 km³ de rochas volcánicas. As tres últimas formaron os estratovolcáns imbricados que constitúen o Shira, o Kibo e o Mawenzi. O rift con orientación oeste-norte-oeste / leste-sur-leste que os atravesa tamén deu orixe a numerosos conos satélites, repartidos en aproximadamente oito zonas. Unhas bocas eruptivas situadas no cumio parecen ter estado activas durante o holoceno.
Esta fase, probablemente de hai máis de 2,5 millóns de anos, é pouco coñecida debido ao escaso número de datacións radiométricas efectuadas no volcán e do enterramento das coadas baixo outras máis recentes, no entanto varios indicios xeomorfolóxicos sosteñen a súa existencia.
Estratos producidos por relevo invertido encóntranse ao nivel das dorsais de Kilema no sur, de Kibongoto no suroeste e de Ol Molog no nordés. A modelaxe do edificio que sería responsable do anterior, permite determinar que as coadas proveñen de rifts e colmaron as fallas principais da fosa tectónica.
Ao oeste, entre as dorsais de Ol Molog e de Kibongoto, o particular relevo en forma de caldeira esborrallada ou de circo natural acolleu o Shira que o encheu en parte. O produto da erosión foi evacuado cara ao oeste e posteriormente cuberto polo monte Meru. É responsable da singular orientación do rift na rexión.
O volume emitido por este paleovolcán podería representar preto dos dous terzos do volume actual.
Este acontecemento remóntase a entre 2,5 e 2 millóns de anos; estivo caracterizado por importantes emisións volcánicas xunto e ao longo das dorsais de Ol Molog (ou Shira Norte) e de Kibongoto, orientadas aproximadamente norte / sur. Un volcán en escudo basáltico (traquibasaltos, ultramáficas, nefelina) relativamente alongado iníciase a partir do fluxo piroclástico, tufos e lava. Paralelamente, fisuras do terreo poñen en evidencia unha inclinación acentuada das coadas, mostrando que o edificio ascende.
O Shira caracterízase por unha caldeira aberta cara ao nordés, mais onde os muros montañosos están aínda fortemente marcados no oeste e no sur. Un cento de diques, testemuños da última actividade do Shira, elévanse no seu centro. Talvez foi incrementada por unha caldeira exterior e quedan algúns rastros. A erosión, principalmente glaciar, e posteriormente as emisións do Kibo modelaron significativamente o relevo do Shira.
Este acontecemento remóntase a entre 1,1 e 0,7 millóns de anos, como resultado da migración cara ao leste dos procesos magmáticos ao nivel da antiga dorsal de Kilema. Este proceso produciuse dun xeito relativamente feble pero continuo e desenvolveuse en dúas etapas principais. Ao principio, o Mawenzi recibiu intrusións basálticas cuxa estrutura coñécese como Neumann Tower así como finas extrusións de traquibasaltos e de traquiandesita que forman conos e necks erosionados: South Peak, Pinnacle Col e Purtscheller Peak. A erosión posvolcánica é moi importante e, debido á finura dos materiais (tobas, cinzas), o relevo toma un aspecto caótico e moi despedazado, deixando emerxer as láminas. Nun segundo momento, cara a hai 0,6 - 0,5 millóns de anos, un ou varios fluxos piroclásticos xurdiron do bordo nordés da caldeira de 65 quilómetros de diámetro. Iníciase unha erupción peleana con emisións de piroclastos e lahares dos que se encontran rastros ata Kenya. Ao final destas erupcións, o Mawenzi estivo sometido a unha segunda erosión a causa da glaciación da montaña.
miniatura|Imaxe aérea do Kibo. Este acontecemento é o que se coñece mellor, remóntase a entre 0,6 e 0,55 millóns de anos e é do que máis se sabe, e nel identificáronse cinco etapas. Ata hai 0,4 millóns de anos produciuse a formación dun estratovolcán cónico, comparable ao Mawenzi, probablemente sobre a dorsal Kibongoto. Nese período as erupcións son irregulares e favorecen a erosión e os depósitos de morena xerados polo primeiro período de glaciación. Os materiais emitidos compóñense de traquitas, traquiandesitas de oligoclasios, traquibasaltos e basaltos de olivina, con presenza de fenocristais de feldespato. Conclúen cun evento explosivo chamado Weru Weru, con abundantes piroclastitas e lahares, ao sur e suroeste da caldeira, así como as primeiras irrupcións de conos secundarios na zona de Ol Molog. Hai entre 0,4 e 0,25 millóns de anos, formouse un novo domo de lava de traquitas e fonolitas a 1,6 km ao nordés. Emitiu coadas de lava de pórfiro que provocaron o afundimento do edificio e a aparición de intrusións de sienitas. O segundo período de glaciación causou unha maior erosión. Fórmase un lago, como o demostra a presenza de lavas almofadadas. Hai entre 0,25 e 0,1 millóns de anos, sucédense erupcións de tipo pliniano. As repercusións chegan ata Kenya. A erosión causada polo terceiro período de glaciación conduce a un afundimento parcial e o baleiramento da caldeira elíptica de 1,9 por 2,3 km, en particular por lahares e fluxos piroclásticos. Entre hai 100 000 e 18 000 anos, formáronse no interior dos restos do anterior a caldeira e o domo actuais. As pegadas de erupcións freáticas e de erosión validan a existencia da cuarta e quinta glaciacións, intercaladas de episodios máis húmidos con existencia de acuíferos no holoceno. Finalmente, entre hai 18 000 e 5 000 anos, o Kibo alberga un lago de lava. A súa drenaxe crea o Pit Crater cubrindo o cumio de escoura, e a vertente norte de coadas de lava.