cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bledius spectabilis
Descrición
Este escaravello mide de 5 a 7 mm de longo e ten patas de vivas cores. Os élitros son de tons maróns e tan largos coma longos.
Distribución
B. spectabilis habita as costas do mar Caspio e mar Negro, as costas do Mediterráneo desde Asia Menor a España e Marrocos, e o litoral Atlántico chegando polo norte ata o mar de Irlanda e o mar do Norte.
Comportamento
Bledius spectabilis mostra un comportamento moi pouco común entre os insectos, xa que protexe activamente as súas larvas da avespa parasita Barycnemis blediator e do escaravello predador Dicheirotrichus gustavi.
Roger Bertrand Baron
Roger Bertrand Baron, nado en París o 5 de maio de 1907 e finado en Lalizolle, Allier, o 1 de agosto de 1994, foi un escultor, medallista e deseñador e gravador de moedas francés.
Traxectoria
Roger Bertrand Baron foi o maior dos catro fillos de Ernestine Lugagne (1885-1957) e de Bertrand Baron (1878-1968). Aínda que naceu en París, pasou a súa infancia no campo, no departamento de Nièvre, ata despois da primeira guerra mundial.
Participou na segunda guerra mundial, na que foi feito prisioneiro e logo foi membro da Resistencia, e a principios da década de 1940 instalouse no barrio parisiense de Montmartre.
Logo exerceu a docencia durante case tres décadas, inicialmente de Debuxo e posteriormente de Anatomía Humana e Animal, nos Cours Normaux de la Ville de París, unha preparación para o futuro profesorado de Debuxo.
Baron presidiu a sección de escultura da Sociedade de Artistas Franceses, foi secretario xeral da Academia Gramont, membro do consello directivo da Fundación Taylor e presidente fundador do Salon Nacional de Artistas Animalistas, de 1976 a 1913.
Dicheirotrichus gustavi
Dicheirotrichus gustavi  é unha especie de escaravello carábido. Sae das gretas ou buracos nas que se agocha para alimentarse nas marismas mareais salgadas despois do serán. Malia vivir en ambientes costeiros, non ten un ciclo de comportamento ligado ás mareas, simplemente corre á terra seca cando é sorprendido polas ondas do mar que se aproximan. Come larvas doutros escaravellos intermareais, como Bledius spectabilis, se non están protexidos por adultos.
Roger Bertrand Baron
Traxectoria
Entre as principais honras recibidas por Baron no seu país destacan os nomeamentos como oficial das ordes nacionais da Lexión de Honra, do Mérito, das Palmas Académicas e do Mérito Agrícola.
Desde 1991 concédese anualmente o Premio Roger B. Baron a un artista da natureza con talento polo conxunto da súa obra. Este premio está financiado polo municipio de Bry-sur-Marne no marco do Salón Nacional de Artistas Animalistas.
Vida persoal
Roger B. Baron casou o 1 de xuño de 1935 con Rose Barlet (1893-1970) e posteriormente en segundas nupcias con Geneviève Berry, con quen tivo un fillo chamado Roger Bertrand Jean.
Baron faleceu aos 87 aos o 1 de agosto de 1994 en La Ronceraie, Laizolle, Allier, e o seu corpo foi soterrado no cemiterio de Ville Langy, de Nièvre.
Escultura
Baron creo arredor dunha trintena de esculturas de bronce de animais dun xeito moi realista. Ademais das súas obras de animais tamén realizou bustos como os de Jean Moulin, Jean Mermoz (en Dakar e en Santiago de Chile), Alexander Fleming (en Londres) ou Georges Scapini (na súa tumba do cemiterio do Père-Lachaise, de París). Son, así mesmo salientables, as espadas de académicos de Etienne Wolff e Jean Rostand.
Medallas
Roger Bertrand Baron foi tamén un prolífico creador de medallas, con máis de 500 da súa autoría. Moitas delas foron producidas pola Monnaie de Paris, pola casa Arthus-Bertrand ou pola ceca privada Franklin Mint de Filadelfia.
Entre a súa produción medallística destacan os traballos dedicados a monumentos, como os castelos (Hautefort, Luynes, Bonaguil, Saumur, etc.) e a personaxes (Alexandra David-Néel, André Malraux, Charles de Gaulle, Xoán Paulo II, etc.). Ademais distinguiuse en particular por crear, durante trinta e cinco anos consecutivos (de 1957 a 1991) a medalla oficial do Concurso Xeral Agrícola.
Moedas
A actividade de Baron como creador de moedas está moi ligada ao Principado de Mónaco. Esta vinculación comezou en 1982 co deseño dunha moeda de 10 francos conmemorativa do falecemento da princesa Grace de Mónaco. Anos máis tarde encargouse tamén do deseño de senllas moedas de curso legal con valores de 10 francos e de 20 francos, emitidas e postas en circulación a partir de 1989.
Con motivo da asunción por parte de Mónaco do euro como moeda oficial do principado, retomouse para as moedas divisionarias de 10, de 20 e de 50 céntimos de euro a figura do cabaleiro con armadura que Baron deseñara para a moeda de 10 francos en 1989. Do mesmo xeito, reutilizouse o seu busto da princesa Grace da moeda de 10 francos de 1982 para o anverso dunha moeda conmemorativa de dous euros de 2007, emitida con motivo do 25 aniversario do seu falecemento.
Sheena, a raíña da selva
Sheena, a raíña da selva (en Sheena) é un filme de 1984 dirixido por John Guillermin. A historia está baseada no personaxe de banda deseñada de finais da década de 1930, Sheena, Queen of the Jungle.
Estreouse en galego o 23 de xaneiro de 1992 na TVG.
Teresa Luzzatti
Teresa Luzzatti Quiñones de López de Rúa, nada en Lugo o 5 de outubro de 1889 e finada en Madrid o 14 de novembro de 1942, foi unha política galega. Dirixente católica, formou parte da Asemblea Nacional Consultiva da ditadura de Primo de Rivera.
Traxectoria
Estudou en España e no estranxeiro. Xa viúva e nai de cinco fillos, deuse a coñecer como dirixente da Acción Católica da Muller, así como secretaria do seu Centro de Estudos. Dirixiu a Sección Municipalista da ACM, encargada de organizar o censo municipal de cara ao sufraxio aprobado polo Estatuto Municipal de 1924. Impulsou e dirixiu a Universidade Profesional Feminina de Madrid, tamén chamada Universidade Popular da Muller, que fundara a imaxe das escolas profesionais para a muller que funcionaban en Barcelona e no estranxeiro, principalmente en Francia, Bélxica ou o Canadá. Esta institución dependía da ACM desde a súa aprobación na terceira asemblea da Acción Católica en 1926.
Tamén en 1926 pasou a formar parte da Asemblea Nacional Consultiva creada por Miguel Primo de Rivera, unha cámara corporativa e non democrática. Ingresou xunto a María de Maeztu, Josefina Olóriz, María de Echarri, Blanca de los Ríos e Micaela Díaz Rabaneda entre outras mulleres, designadas polas “actividades da vida nacional”, é dicir, polo seu apostolado social. Incorporouse en outubro de 1927 á sección de Acción Social, Sanidade e Beneficencia. O 14 de decembro de 1929 recibiu do ministro Eduardo Aunós a medalla de prata do Traballo.
Tras a fin da ditadura e despois das eleccións municipais de España de 1931, seguiu militando na Acción Católica da Muller dentro das tendencias que, sen saír do apoliticismo organizativo, fomentaban a participación política individual. En novembro de 1931 incorporouse á constituída Sección Feminina de Acción Popular. En 1934 foi nomeada presidenta do xurado mixto de Vestimenta e Tocado de Madrid.
Tras o Golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 que deu pé á guerra civil española mantívose en Madrid, doente de diabetes. No momento do seu falecemento era vogal da Xunta municipal de primeira ensinanza de Madrid.
Como conferenciante disertou sobre Exeria no Lar Gallego de Madrid. Escribiu o drama La verdadera felicidad, representado na Coruña en 1958.
Vida persoal
Filla do enxeñeiro e fotógrafo Gustavo Luzzatti dal Pozzo e da ponferradina Margarita Quiñones Armesto, foi irmá de Gustavo, Margarita, Jerónimo, Emilia e Susana Luzzatti Quiñones. Casou co militar melidao Jovino López Rúa, e foi nai de Gustavo (n. 1 de novembro de 1908), Teresa (nada o 12 de abril de 1911 e asistente á Universidade Popular da Muller ), María, José e Margarita López Luzzati. Foi curmá do político José María Gil Robles.
Barycnemis blediator
Barycnemis blediator é unha pequena avespa parasita da familia dos icneumónidos. Pon os seus ovos nas larvas dos escaravellos estafilínidos de marismas salgadas da especie Bledius spectabilis. Este escaravello protexe activamente as súas larvas do ataque desta avespa, o cal é un comportamento pouco común para un insecto.
Adoniran Barbosa
João Rubinato, coñecido artisticamente como Adoniran Barbosa, nado en Valinhos o 6 de agosto de 1910 e finado en São Paulo o 13 de novembro de 1982, foi un compositor, cantante e guitarrista brasileiro de samba. Foi un dos pais da samba paulista, diferente da samba carioca.
Clara Mayer
Traxectoria
Mayer obtivo recoñecemento despois do seu discurso na xunta de accionistas da marca Volkswagen en maio de 2019, no que afirmou que "o que se está facendo polo medio ambiente non é suficiente", acusando ademais á xeración dos seus pais e os seus avós por non preocuparse o suficiente polo mundo que herdaron aos mozos. miniatura|Mayer (esquerda) nunha manifestación da organización Mocidade polo clima en [[Berlín.]] Como portavoz do movemento Mocidade polo clima en Berlín, foi convidada ó programa de variedades de Markus Lanz en agosto e a Auf dean Punkt, da cadea Deutsche Welle, en decembro de 2019, ademais de aparecer en varios medios impresos e virtuais. Mayer foi unha das organizadoras da folga climática do 20 de setembro de 2019, na que máis de 100 mil persoas saíron ás rúas de Berlín nunha protesta pacífica. No marco desta actividade, Mayer manifestou: "Sorpréndenos que os políticos nos ignorasen e que aínda o sigan facendo, a pesar de reunir a tantos manifestantes este ano". O 3 de outubro participou nunha manifestación antifascista contra o despregamento de extremistas de dereita en Berlín, sendo atacada por grupos e persoas que pertencen a esta corrente política.
O portal de noticias alemán Spiegel Online mencionou a Mayer na súa lista de "mozas e fortes mulleres enfrontadas ás vellas forzas", na que tamén aparecen as activistas climáticas Luisa Neubauer e Greta Thunberg, a capitá de barco Carola Rackete e a futbolista profesional e crítica da xestión do presidente Donald Trump, Megan Rapinoe.
Vida persoal
Mayer se graduó da Schiller-Gymnasium de Berlín en 2019. Logo realizou voluntariado nunha unidade de coidados intensivos. Na actualidade reside en Berlín.
Doris (oceánide)
miniatura|400px|A [[oceánide Doris montada nun hipocampo]]
Na mitoloxía grega, Doris (en grego antigo: Δωρίς Dōrís, "a que regala") era unha oceánide de "fermosos cabelos", filla, por tanto, de Océano e da súa irmá e esposa Tetis.
Seu nome alude á xenerosidade do mar. Unida con Nereo, o anciano do mar, Doris alumbrou a Glauco e ás nereidas, cincuenta fillas "expertas en obras intachébeis".
Hesíodo, na Teogonía, di que dúas das nereidas, Tetis e Psámate, fixeron a Doris avoa dos heroes Aquiles e Foco. Outra delas, Galatea, refírese á súa nai nunha ocasión.
Curiosamente, unha da súas fillas tamén leva o nome de Doris.
Eliano o Táctico engade que da unión entre Nereo e Doris tamén naceu Nerites, e que este foi o fillo máis novo de Doris.
Adóitase describir a Doris con epítetos como "salobre", "azul" ou "que envolve de espuma as cavernas cristalinas", pero sempre recalcando a súa natureza mariña.
Doris apenas é mencionada nos textos mitográficos, que adoitan facer fincapé no seu papel como nai das nereidas. Nas Metamorfoses menciónase até tres veces, pero nunha das pasaxes fálase acerca dos númenes mariños.
Doridinios
A dos doridinios (Doridinia) é unha suborde de moluscos opistobranquios da orde dos nudibranquios.
Sinónimos
Ademais de polo nome actualmente válido, a suborde coñeceuse tamén polos sinónimos:
Infarordes
A suborde subdivídese en dúas infraordes:
Nota taxonómica
Na actualidade numerosos autores seguen a considerar a suborde co antigo nome de euctenidiáceos (Euctenidiacea), considerado incorrecto polo WoRMS.
Doris (xénero)
Doris es un xénero de moluscos opistobranquios da orde dos nudibranquios, suborde dos doridinios, infraorde dos	doridoideos, superfamilia dos Doridoidea e familia dos dorídidos.
Decrición
O xénero foi desdrito en 1758 por Linneo na 12ª edición do seu Systema Naturae.
Etimoloxía
O nome científico Doris tomouno Linneo de Doris, unha oceánide, filla, por tanto, de Océano e da súa irmá e esposa Tetis, unha das deusas menores asociadas ao mar.
Sinónimos
Ademais de polo nome actualmente válido, o xénero coñecuese tamén polos sinóninos:
Especies
Na actualidae recoñécese como válidas as seguintes especies:
En Galicia
En Galicia, segundo Emilio Rolán e Jorge Otero-Schmitt, só se encontra, en todo o litoral, a especie Doris verrucosa, aínda que é pouco común; mide até 30 mm, e vive entre o litoral interior e a rexión infralitoral, en fondos de pedras e algas, onde se alimenta de esponxas.
Florentino Rodríguez Pico
Florentino Rodríguez Pico, coñecido como Maestro de Villarmeirín ou Florentino Pico, nado en Muñas (Valdés) o 21 de xuño de 1914 e finado en Canedo (Arganza) o 18 de febreiro de 1941, foi un mestre e guerrilleiro antifranquista asturiano.
Traxectoria
Estudou Maxisterio na Escola Normal de Oviedo (1928-1932). Mestre en Villarmeirín (Ibias), estaba afiliado á Agrupación Socialista de Villarmeirín. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 formou parte do Comité de Guerra de Muñás. Foi capitán do exército leal no batallón Bárzana. Coa caída de Asturias en outubro de 1937 fuxiu ao monte permanecendo na zona de Oscos. En 1938 era membro do grupo de César Terrón Abad formado por antigos combatentes da fronte asturiana, na súa maioría cenetistas, como Eusebio García García, Ramiro Pérez Granja, José Vázquez Gómez e Antonio Vega Guerrero que actuaba ao norte de Ponferrada. Logo da morte de César Terrón o 21 de xullo de 1940, Florentino tomou o mando do grupo que pasou ao Bierzo. Morreu nun enfrontamento coa Garda Civil nun piñeiral de Canedo o 18 de febreiro de 1941 con outros cinco guerrilleiros: Dalmiro Lamas Cerezales, Gerardo Lamas Mauriz, Luis Martínez Rodríguez, Gerardo González Ochoa e Brindis Mauriz Rodríguez. No enfrontamento tamén resultou morto o garda civil Nicasio González Arias.
María García Díaz
María García Díaz, nada en Pola de Siero en, 1992 é unha investigadora e poeta asturiana.
En 2022 participou en ''Rosalía en Camiño. Diálogos literarios multilingües,'' celebrados en Padrón, Santiago e Pontevedra. Organizados pola Fundación Rosalía de Castro.
Traxectoria
Graduada en Física pola Universidade de Oviedo, é profesora na Universidade Politécnica de Madrid e realiza investigación en información e tecnoloxías cuánticas en colaboración co Grup d’Informació Quàntica (Universitat Autònoma de Barcelona) e co grupo MathQI (Universidade Complutense de Madrid). Tamén toca o violín.
YF-2A
Características
O YF-2A era un motor alimentado con ácido nítrico e UDMH, producindo 306,10 kN de pulo. O primeiro voo dun YF-2A tivo lugar en 1969.
Tamsin Omond
Tamsin Omond, nada o 19 de novembro de 1984, é unha autora, activista ambiental e xornalista británica. Fixo campaña para que o goberno do Reino Unido tome medidas para evitar o cambio climático provocado polo ser humano. En 2009, Omond foi incluída na lista "Top 30 Power Players Under-30" do xornal The Sunday Times.
Traxectoria
Despois de completar a súa educación secundaria na Westminster School, Omond graduouse no Trinity College en Cambridge, e obtivo tamén un máster en Ecoloxía e Xustiza social en The Open University. Omond é a neta de Sir Thomas Les, un barón inglés.
En 2009, Omond publicou o libro Rush!: The Making of a Climate Activist. Escribiu ademais artigos sobre cristianismo, cambio climático e dereitos humanos que foron publicados en Church Times, The Ecologist, The Guardian, Evening Standard e The Mail on Sunday.
Omond orixinalmente fixo campaña como membro do grupo activista Plane Stupid, aínda que xa non é parte dese grupo. É tamén fundadora do grupo activista Climate Rush. Organizaron unha serie de protestas de alto nivel, incluída a escalada ao teito da Cámara dos Comúns para protestar contra a aviación, polo que foron arrestados e rescatados co compromiso de non volver acceder ao Parlamento. En outubro de 2008, incumpriron esta condición ao organizar unha carreira de 500 persoas contra o Parlamento do Reino Unido. Isto provocou que se lles volvese a deter e foran ameazados con penas de prisión por incumprimento da liberdade baixo fianza. En lugar diso, foron rescatados cun aumento das condicións da fianza para prohibirlles achegarse a menos dun quilómetro do Parlamento. Tamén organizou protestas contra a ampliación do aeroporto de Londres-Heathrow, e máis tarde uniuse ao Partido Verde de Inglaterra e Gales.
Omond explica que todas estas accións están inspiradas nas sufraxistas, que usaran a acción directa para conseguir que as mulleres puidesen votar no Reino Unido a principios do século XX. De feito, chegouse a vestir como unha sufraxista para participar nunha protesta sobre o uso dos coches dirixida contra o automobilista e xornalista especializado en automobilismo Jeremy Clarkson. Por todo iso, realizouse unha película independente sobre a conexión de Omond coas técnicas de campaña do movemento do sufraxio feminino.
Política
En 2015, volveu presentarse ás eleccións xerais de 2015 no distrito electoral de East Ham polo Partido Verde de Inglaterra e Gales e quedou en cuarto lugar, por diante do candidato demócrata liberal, logrando o 2.5% dos votos.
Recoñecementos
En 2009, Omond entrou no "Top 30 Power Players Under-30" elaborado polo periódico The Sunday Times. Ese mesmo ano, tamén foi incluída no posto 56 da "Pink List" do Independent on Sunday's, unha lista dos 101 homes e mulleres homosexuais máis influentes de Gran Bretaña.
Billy Ray Cyrus
Billy Ray Cyrus, nado o 25 de agosto de 1961 é un cantante, compositor e actor estadounidense.
Música
É coñecido polo seu popular sinxelo "Achy Breaky Heart" (1992).
Televisión
De 2001 a 2004, Cyrus protagonizou a serie de televisión Doc. A serie trataba dun médico rural que se mudou de Montana á cidade de Nova York. Estivo na serie de Disney Channel, Hannah Montana, que coprotagonizou coa súa filla Miley Cyrus.
Cromatografía de gases
miniatura|Unha cromatografía de gases cun mostreador na parte superior A cromatografía de gases ou CG (GC na literatura inglesa) é un tipo común de cromatografía usada en química analítica para separar e analizar compostos que poden ser vaporizados sen que se descompoñan. Usos típicos desta cromatografía son comprobar a pureza dunha determinada substancia ou separar os diferentes compoñentes dunha mestura (poden determinarse tamén as cantidades relativas deses compoñentes). Nalgunhas situacións, a cromatografía de gases pode axudar a identificar un composto. Na cromatografía preparativa, a cromatografía de gases pode utilizarse para preparar compostos puros a partir dunha mestura.
Na cromatografía de gases, a fase móbil é un gas transportador, xeralmente un gas inerte como o helio ou un gas non reactivo como o nitróxeno. O helio é o máis usado en aproximadamente o 90% dos instrumentos aínda que o hidróxeno é o preferido para conseguir separacións melloradas. A fase estacionaria é unha capa microscópica de líquido ou polímero sobre un soporte sólido inerte, dentro dunha peza de vidro ou tubo metálico chamado columna (unha homenaxe á columna de fraccionamento usada en destilacións). O instrumento usado para realizar a cromatografía de gases denomínase cromatógrafo de gases (ou "aerógrafo" ou "separador de gases").
Os compostos gasosos que van ser analizados interaccionan coas paredes da columna, que están cubertas cunha fase estacionaria. Isto causa que cada composto elúa nun diferente momento, coñecido como tempo de retención do composto. A comparación dos tempos de retención é o que lle dá á cromatografía de gas a súa utilidade.
A cromatografía de gas é en canto aos seus principios similar á cromatografía en columna (e a outras formas de cromatografía, como a cromatografía líquida de alto rendemento ou HPLC, e a cromatografía en capa fina), pero ten varias diferenzas notables. Primeiro, o proceso de separación dos compostos dunha mestura lévase a cabo entre unha fase estacionaria liíquida e unha fase móbil gasosa, mentres que na cromatografía en columna a fase estacionaria é un sólido e a fase móbil un líquido. (Por tanto, o nome completo do proceso é "cromatografía gas-líquido", referíndose ás fases móbil e estacionaria, respectivamente.) Segundo, a columna a través da que pasa a fase de gas está situada nun forno onde a temperatura do gas pode ser controlada, mentres que a cromatografía en columna (normalmente) non ten control de temperatura. Finalmente, a concentración dun composto na fase de gas está só en función da presión de vapor do gas.
A cromatografía de gases coñécese tamén como cromatografía en fase de vapor (VPC), ou cromatografía de partición gas–líquido (GLPC). Estes nomes alternativos ou as súas abreviacións, aparecen usadas frecuentemente na literatura científica. Falando estritamente, GLPC é a terminoloxía máis correcta e a preferida por moitos autores.
Historia
A cromatografía data de 1903, xa que foi utilizada nos traballos do científico ruso Mikhail Semenovich Tswett, que separou pigmentos de plantas por cromatografía en columna líquida. A química alemá Erika Cremer en 1947 xunto co estudante graduado austríaco Fritz Prior desenvolveron os fundamentos teóricos da cromatografía de gases e construíron o primeiro cromatógrafo líquido-gas, pero o seu traballo foi considerado irrelevante e foi ignorado durante longo tempo. Archer John Porter Martin, que recibiu o premio Nobel polo seu traballo do desenvolvemento da cromatografía líquido–líquido (1941) e en papel (1944), acabou por ser considerado o fundador da cromatografía de gases. A popularidade da cromatografía de gases aumentou rapidamente despois do desenvolvemento do detector de ionización de chama.
Os crentes
Os crentes (en The Believers) é un filme estadounidense-canadense de 1987 dirixido por John Schlesinger. Está protagonizado por Martin Sheen, Robert Loggia e Helen Shaver. Está baseado na novela de 1982 The Religion, escrita por Nicholas Conde.
Estreouse en galego o 19 de agosto de 1996 a través da TVG.
Cromatografía de gases
Análise de cromatografía de gases
Un cromatógrafo de gases é un instrumento de análise química para separar compostos químicos nunha mostra complexa. Unha cromatografía de gas usa un tubo estreito de fluxo chamado columna, pola cal pasan os distintos constituíntes químicos dunha mostra nunha corrente de gas (gas portador, fase móbil) a diferentes velocidades dependendo das súas propiedades químicas e físicas e as súas interaccións cun recheo específico na columna, chamado fase estacionaria. A medida que os compostos químicos sae polo extremo final da columna, son detectados e identificados electronicamente. A función da fase estacionaria na columna é a de separar os diferentes compoñentes, causando que cada un saia da columna nun diferente momento (tempo de retención). Outros parámetros que se poden usar para alterar a orde ou o tempo de retención son a velocidade do fluxo do gas portador, a lonxitude da columna e a temperatura. miniatura|Diagrama dunha cromatografía de gas. Nunha análise de cromatografía de gas, inxéctase un volume coñecido dun analito gasoso ou líquido na "entrada" (cabeza) da columna, usualmente usando unha microxiringa (ou, fibras de microextracción en fase sólida ou un sistema interruptor dunha fonte de gas). Como o gas portador arrastra as moléculas do analito a través da columna, este movemento é inhibido pola adsorción das moléculas do analito sobre as paredes da colmna ou sobre materiais de empaquetado na columna. A velocidade á cal a molécula avanza ao longo da columna depende da forza de adsorción, que á súa vez depende do tipo de molécula e dos materiais da fase esacionaria. Como cada tipo de molécula ten unha diferente velocidade de progresión, os diversos compoñentes da mestura do analito sepáranse a medida que avanzan pola columna e alcanzan o final da columna en diferentes momentos (tempo de retención). Utilízase un detector para monitorizar a corrente de saída da columna; así, poden determinarse o tempo ao que cada compoñente chega á saída e a cantidade dese compoñente. Xeralmente, as substancias identifícanse (cualitativamente) pola orde na cal saen (elúen) da columna e polo tempo de retención do analito na columna.
Automostreadores
O automostreador ou mostreador automático serve para introducir a mostra automaticamente nas entradas do aparato. A inserción manual da mostra é posible mais xa non é moi común. A inserción automática permite unha mellor reproducibilidade e optimización de tempo. miniatura|Un automostreador para mostras gasosas e líquidas que usa unha microxiringa Existen diferentes tipos de automostreadores. Os automostreadores poden clasificarse segundo a capacidade de mostrear (autoinxectores fronte a automostreadores, entre que os autoinxectores poden traballar cun pequeno número de mostras), ou as tecnoloxías robóticas (robot XYZ fronte robot rotador, que é o máis común), ou segundo a análise, en:
Entrada
miniatura|Entrada dividida/non dividida.
A columna de entrada (inlet ou inxector) proporciona o medio para introducir a mostra nun fluxo continuo de gas portador. A entrada é unha peza de hardware unida á cabeza da colmna.
Tipos de entradas comúns son:
Leila Salazar-Lopez
Leila Salazar-López é unha activista polo clima estadounidense e, desde 2015, é a directora executiva da organización sen ánimo de lucro Amazon Watch.
Clonación TA
Procedemento
miniatura|400px|Diagrama da clonación TA.
Leila Salazar-Lopez
Traxectoria
En 1998, graduouse na Universidade de California en Santa Bárbara, cunha Licenciatura en Ciencias Ambientais e Ciencias Políticas. Traballou no campo dos dereitos humanos e o cambio climático durante máis de vinte anos como militante de base e directora de defensa internacional para Amazon Watch, Rainforest Action Network, Global Exchange e Green Corps. Vive en San Francisco, California, co seu esposo e as súas dúas fillas. Identifícase como unha "muller Chicana-Latina orgullosa", e descríbese a si mesma como "unha apaixonada defensora da Nai Terra, a Amazonia, os dereitos dos indíxenas e a xustiza climática".
Clonación TA
Creación do inserto
O inserto créase por medio da PCR usando a polimerase Taq. Esta polimerase carece de actividade de corrección de erros 3' a 5' e, con alta probabilidade, engade un tramo sobresaínte colgante monocatenario 3' de adenina a cada extremo do produto da PCR. É mellor se os cebadores de PCR teñen guaninas no extremo 5' xa que isto maximiza a probabilidade de que a ADN polimerase Taq engada o tramo colgante final de adenosina. Non se deberían usar polimerases termoestables que teñan unha actividade exonuclease extensiva 3´ a 5´, porque non deixan os tramos sobresaíntes colgantes 3' de adenina.
Leila Salazar-Lopez
Traxectoria
Como directora executiva de Amazon Watch, lidera a organización co obxectivo de protexer e defender a integridade biocultural e climática da selva amazónica ao asociarse cos pobos indíxenas para protexer os seus dereitos e territorios. Tamén dirixiu Amazon Watch en cooperación con organizacións como Greenpeace, 350.org, Sierra Club, Rainforest Action Network, entre outras, co fin de garantir a responsabilidade social corporativa, o respecto dos dereitos indíxenas e a preservación do ecosistema amazónico. En 2017, Salazar-López apareceu como convidada na retransmisión 24 Hours of Climate Reality, como parte do Climate Reality Project, onde falou sobre a importancia de protexer a rexión amazónica.
Clonación TA
Creación do vector
O vector diana, inicialmente circular, é linearizado e cortado cun encima de restrición que deixa extremos romos. Este é o único momento en que se usan encimas de restrición nesta técnica. A este vector fáiselle despois unha cola con didesoxitimidina trifosfato (ddTTP) usando unha transferase terminal. É importante usar ddTTP para asegurarse da adición unicamente dun só residuo T. A creación da cola deixa o vector cun só residuo de timina 3' colgante e non apareado en cada extremo romo. Os fabricantes xeralmente venden "kits" para a clonación TA cunha ampla gama de vectores preparados que xa foron linearizados e etiquetados cunha timina colgante.
Leila Salazar-Lopez
Conferencias
Salazar-López apareceu en numerosas conferencias para avogar pola rexión da selva amazónica e os seus habitantes indíxenas. Algúns dos seus discursos e presentacións inclúen:
Clonación TA
Vantaxes e inconvenientes
Dado que nesta técnica non hai necesidade de utilizar encimas de restrición a non ser para xerar o vector linearizado, o procedemento é moito máis simple e rápido que a subclonación tradicional. Tampouco se precisa engadir sitios de restrición cando se deseñan os cebadores e así poden utilizarse cebadores máis curtos e aforrar tempo e diñeiro. Ademais, en casos en que non hai sitios de restrición viables pode usarse esta técnica como alternativa á clonación tradicional. O maior invconveniente da clonación TA é que a clonación direccional non é posible, así que o xene ten un 50% de posibilidades de ser clonado na dirección inversa.
Leila Salazar-Lopez
Publicacións
Salazar-López escribiu e contribuído a unha variedade de artigos que inclúen:
Cromatografía de gases
Detectores
Os detectores máis usados son o detector de ionización de chama (FID) e o detector de condutividade térmica (TCD). Ambos os dous son sensibles a unha ampla gama de compoñentes e ambos funcionan nun amplo rango de concentracións. Aínda que os TCDs son practivcamente universais e poden usarse para detectar calquera compoñente distinto do gas portador (con tal de que as súas condutividades térmicas sexan diferentes das do gas portador, a temperatura do detector), os FIDs son sensibles principalmente a hidrocarburos e máis sensibles a eles que os TCDs. Porén, os FID non poden detectar auga. Ambos os detectores son tamén bastante robustos. Como o TCD non é destrutivo, pode poñerse a funcionar en serie antes que o FID (destrutivo), o que proporciona a detección complementaria dos mesmos analitos. Outros detectores son sensibles só a tipos específicos de substancias ou funcionan ben só en rangos máis estreitos de concentracións.
O funcionamento do detector de condutividade térmica (TCD) depende da condutividade térmica da materia que pasa por un filamento de volframio-renio polo que pasa unha corrente eléctrica. Neste dispositivo o helio ou o nitróxeno serven de gas portador debido á súa condutividade térmica relativamente alta, que mantén o filamento frío e mantén a resistividade uniforme e a eficiencia eléctrica do filamento. Porén, cando elúen da columna as moléculas do analito, mesturadas co gas portador, a condutividade eléctrica diminúe e isto causa a resposta do detector. A resposta débese a que o descenso da condutividade térmica orixina un incremento na temperatura do filamento e na resistividade, que ten como resultado flutuacións en voltaxe. A sensibilidade do detector é proporcional á corrente que pasa polo filamento, mentres que é inversamente proporcional á temperatura do ambiente inmediato dese detector, así como a taxa de fluxo do gas portador.
Nun detector de ionización de chama (FID), os eléctrodos están situados a carón dunha chama alimentada con hidróxeno/aire preto da saída da columna, e cando os compostos que conteñen carbono saen da columna son pirolizados pola chama. Este detector funciona só para compostos orgánicos/que conteñen hidrocarburos debido á capacidade dos carbonos de formar catións e electróns na pirólise, que xeran unha corrente entre os eléctrodos. O incremento da corrente eléctrica é traducido e aparece un pico no cromatograma. Os FIDs teñen uns límites de detección baixos (uns poucos picogramos por segundo) pero son incapaces de xerar ións a partir dos carbonos que conteñen carbonilos. Entre os gases portadores compatibles cos FIDs están: helio, hidróxeno, nitróxeno e argon.
Os detectores de chama de álcalis (AFD) ou detectores de ionización de chama de álcalis (AFID) teñen unha alta sensibilidade ao nitróxeno e fósforo, similar aos NPD. Porén, os ións do metal alcalino son subministrados xunto co gas hidróxeno, en vez de cunha boliña sobre a chama. Por esta razón o AFD non sofre a "fatiga" dos NPD, senón que proporciona unha sensibilidade constante durante un longo período de tempo. Ademais, cando non se engaden ións de álcalis á chama, o AFD opera como un FID estándar. Un detector de combustión catalítica (CCD) mide os hidrocarburos e o hidróxeno combustibles. O detector de ionización de descarga (DID) usa unha descarga eléctrica de alta voltaxe para producir ións.
O reactor poliarco é un accesorio que se engade a un instrumento GC-FID novo ou existente que converte todos os compostos orgánicos en moléculas de metano antes da súa detección polo FID. Esta técnica pode utilizarse para mellorar a resposta do FID e permitir a detección de moitos máis compostos que conteñen carbono. A conversión completa de compostos a metano e a agora resposta equivalente no detector tamén elimina a necesidade de calibracións e estándares porque os factores de resposta son todos equivalentes aos do metano. Isto permite unha análise rápida de mesturas completas que conteñan moléculas nas que non se dispón de estándares.
O detector fotométrico de chama (FPD) usa un tubo fotomultiplicador para detectar as liñas espectrais dos compostos a medida que se queiman na chama. Os compostos que elúen fóra da columna son transportados nunha chama alimentada por hidróxeno, que excita elementos específicos das moléculas, e os elementos excitados (fósforo, xofre, halóxenos, algúns metais) emiten luz de lonxitude de onda característica específica. A luz emitida é filtrada e detectada por un tubo fotomultiplicador. En concreto, a emisión de fósforo é de arredor de 510–536 nm e a de xofre de 394 nm. Cun detector de emisión atómica (AED), unha mostra que elúa da columna entra nunha cámara que está enerxizada por microondas que inducen un plasma. O plasma causa que a mostra do analito se descompoña e certos elementos xeran un espectro de emisión atómica. O espectro de emisión atómica é difractado por unha grella de difracción e detectado por unha serie de tubos fotomultiplicadores ou fotodíodos.
O detector de captura de electróns (ECD) usa unha fonte radioactiva de partículas beta (electróns) para medir o grao de captura de electróns. Os ECDs utilízanse para a detección de moléculas que conteñen elementos electronegativos / captadores de electróns e grupos funcionais como os halóxenos, carbonilos, nitrilos, grupos nitro e organometálicos. Neste tipo de detector utilízase nitróxeno ou metano ao 5% en argon como gas portador da fase móbil. O gas portador pasa entre dous eléctrodos situados ao final da columna, e adxacente ao cátodo (eléctrodo negativo) hai unha lámina radioactiva de, por exemplo, 63Ni. A lámina radioactiva emite partículas beta (electróns) que colisionan con e ionizan o gas portador para xeraren máis ións, que crean unha corrente. Cando se capturan moléculas do analito con elementos electronegativos / captadores de electróns ou electróns de grupos funcionais, iso ten como resultado unha diminución da corrente que xera unha resposta do detector.
O detector de nitróxeno-fósforo (NPD), unha forma de detector termiónico, na que o nitróxeno e o fósforo alteran a función de traballo sobre unha bóla cun recubrimento especial e mídese a corrente resultante.
O detector de condutividade electolítica seca (DELCD) usa unha fase de aire e altas temperaturas (v. Coulsen) para medir compostos clorados. O espectómetro de gases (MS), tamén chamado GC-MS é altamente efectivo e sensible, incluso con pequenas cantidades dunha mostra. Este detector pode usarse para identificar os analitos en cromatogramas polo seu espectro de masas.
Outros detectores son o detector de condutividade electrolítico de Hall (ElCD), o detector de ionización de helio (HID), o detector de infravermello (IRD), o detector de fotoionización (PID), o detector de ionización de descarga pulsada (PDD), e o detector de ionización termiónica (TID).
Métodos
miniatura|align=right|Velaquí o interior dun cromatógrafo de gas Eclipse de GeoStrata Technologies que funciona continuamente en ciclos de tres minutos. Utilízanse dúas válvulas para cambiar o paso do gas testado ao bucle da mostra. Despois de encher o bucle da mostra con gas, a válvula actúa ourtra vez aplicando presión de gas portador ao bucle da mostra e forzando a esta a pasar pola columna para a separación.
O método é o conxunto de condicións nas cales funciona a cromatografía de gases para realizar unha análise. O desenvolvemento do método é o proceso de determinar que condicións son as axeitadas e/ou ideais para a análise a realizar.
As condicións que poden variarse para acomodarse á análise requirida son as temperaturas da entrada ou inxector, do detector, da columna e do programa, as velocidades de fluxo do gas portador e o tipo de gas portador, a fase estacionaria da columna, o diámetro e lonxitude, o tipo de entrada e velocidades de fluxo, o tamaño da mostra e a técnica de inxección. Dependendo dos detectores (ver máis abaixo) instalados no cromatógrafo de gases, pode haber certo número de condicións do detector que se poden tamén variar. Algúns cromatógrafos de gases tamén inclúen válvulas que poden cambiar a ruta da mostra e o fluxo do portador. Os momentos de apertura e peche destas válvulas poden ser importantes para o desenvolvemento do método.
Selección do gas transportador e velocidades de fluxo
Os gases portadores típicos son o helio, nitróxeno, argon, hidróxeno e aire. O gas qe se use está normalmene determinado polo detector que se vai usar; por exeamplo, un DID requirirá o helio. Porén, cando se analizan mostras de gases o gas portador selecciónase ás veces baseándose na matriz da mostra; por exemplo, cando se analizou unha mestura en argon, prefírese un portador argon, porque o argon da mostra non aparecerá no cromatograma. A seguridade e dispoñibilidade poden tamén influír na selección do gas portador; por exemplo, o hidróxeno é inflamable, e o helio de alta pureza pode ser difícil de obter nalgunhas partes do mundo. Como resultado de que o helio é cada vez máis escaso, o hidróxeno é o susbtituto do helio como gas portador en diversas aplicacións.
A pureza do gas portador tamén é frecuentemente determinada polo detector, aínda que o nivel de sensibilidade necesario pode ser tamén importante. Tipicamente, utilízanse purezas de 99,995% ou maiores. O grao de pureza requirido máis común polos instrumentos modernos para a maioría das sensibilidaddes é de grao 5.0 ou pureza do 99,999%, o que significa que hai un total de 10 ppm de impurezas no gas portador, que podería afectar aos resultados. O maior grao de pureza nos usos comúns é o grao 6.0, pero a necesidade de detección a niveis moi baixos nalgunhas aplicacións forenses e ambientais fixo necesario gases portadores de grao de pureza 7.0, que agora están dispoñibles comercialmente. As denominacións comerciais das purezas máis típicas inclúen "Zero Grade," "Ultra-High Purity (UHP) Grade", "4.5 Grade" e "5.0 Grade."
Nas cromatografías de gases feitas antes da década de 1990, a velocidade do fluxo do portador controlábase modulando a presión de entrada do protador ou "presión de cabeza da columna". A velocidade do fluxo era medida na saída da columna ou no detector cun fluxómetro electrónico ou un fluxómetro de burbulla e podía ser un proceso complicado, de longa duración e frustrante. Non era posible variar os valores de presión durante o funcionamento, e así o fluxo era esencialmente constante durante a análise. A relación entre a velocidade de fluxo e a presión de entrada calcúlase coa ecuación de Poiseuille para fluídos compresibles.
Porén, moitas cromatografías de gases modernas miden electronicamente a velocidade de fluxo e controlan electronicamente a presión do gas portador para estableceren a velocidade de fluxo. En consecuencia, as presións portadoras e velocidades de fluxo poden axustarse durante o funcionamento, creando programas de presión/fluxo similares a programas de temperatura.
Tipos de válvula de entrada e velocidade de fluxo
A elección do tipo de entrada e a técnica de inxección depende de se a mostra está en forma líquida, gasosa, adsorbida ou sólida, e de se hai que vaporizar unha matriz solvente. As mostras disoltas poden introducirse directamente na columna por medio dun inxector COC, se as condicións son ben coñecidas; se unha matriz solvente ten que ser vaporizada e parcialemtne retirada, úsase un inxector S/SL (a técnica de inxección máis común); as mostras gasosas (por exemplo, cilindros de gas) son inxectadas xeralmente usando un sistema de válvula interruptora de gas; as mostras asorbidas (por exemplo, tubos adsorbentes) son introducidas usando un aparato de desorción externo (on line ou off line) como un sistema de purga e trampa, ou ben son desorbidas no inxector (aplicacións SPME).
Inxección da mostra
miniatura|A regra do dez na cromatografía de gases
A análise cromatográfica real empeza coa introdución da mostra na columna. O desenvolvemento da cromatografía de gases capilar presentou diversos problemas técnicos coa técnica de inxección. A técnica de inxección na columna, que se adoita usar con columnas empacadas, xeralmente non é posible coas columnas capilares. No sistema de inxección no cromatógrafo de gases capilar a cantidade inxectada non debería sobrecargar a columna e a anchura do tapón inxectado debería ser pequena comparado coa extensión debido ao proceso cromatográfico. O fracaso á hora de cumprir con este último requisito reduce a capacidade de separación da columna. Como regra xeral, o volume inxectado, Vinj, e o volume da célula detectora, Vdet, deberían ser de aproximadamente 1/10 do volume ocupado pola porción da mostra que contén as moléculas de interese (analitos) cando estes saen da columna (regra do dez).
Algúns requisitos xerais que debería cumprir unha boa técnica de inxección son que ten que ser posible obter a eficiencia de separación óptima da columna, debería permitir inxeccións exactas e reproducibles de pequenas cantidades de mostras representativas, non debería inducir cambios na composición da mostra, non debería exhibir unha discriminación baseada en diferenzas no punto de ebulición, polaridade, concentración ou estabilidade térmica/catalítica e, finalmente, debería ser aplicable para análises de trazas e tamén de mostras non diluídas.
Porén, hai varios problemas inherentes ao uso de xiringas para a inxección. Incluso coas mellores xiringas a exactitude é de só o 3%, e en mans non expertas os erros son moito maiores. A agulla, ao pinchar, pode cortar pequenos cachos de goma do septo cando se inxecta a mostra a través del. Estes cachos poden bloquear a agulla e impedir que a xiringa se encha a seguinte vez que se use. Isto pode pasar desapercibido. Unha fracción da mostra pode quedar atrapada na goma, e despois ser inxectada durante as seguintes inxeccións. Isto pode dar lugar a picos fantasma no cromatograma. Pode haber perdas selectivas dos compoñentes máis volátiles da mostra por evaporación pola punta da agulla.
Selección da columna
A elección da columna depende da mostra e o activo medido. O principal atributo químico que se busca cando se escolle a columna a utilizar é a polaridade da mestura, mais os grupos funcionais poden ter un importante papel na selección da columna. A polaridade da mostra debe asemellarse moito á polaridade da fase estacionaria da columna para incrementar a resolución e a separación mentres que se reduce o tempo de funcionamento. A separación e tempo de funcionamento dependen tamén do grosor da película (da fase estacionaria), o diámetro da columna e a lonxitude da columna.
Temperatura na columna e programa de temperatura
miniatura|Un forno de cromatografía de gases aberto para mostrar a columna capilar
A(s) columna(s) nunha cromatografía de gases están dentro dun forno, cuxa temperatura se controla con precisión electronicamente. (Cando un analista fala de "temperatura da columna" estase a referir tecnicamente á temperatura do forno da columna. A distinción, non obstante, non é importante e non se fará neste artigo).
A velocidade á cal pasa a mostra a través da columna é directamente proporcional á temperatura da columna. Canto maior e a temperatura da columna, máis rápido se move a mostra pola columna. Porén, canto máis rápido se move a mostra pola columna, menos interacciona coa fase estacionaria e menos analitos se separan.
En xeral, a temperatura da columna selecciónase establecendo un compromiso entre a duración da análise e o nivel de separación.
Un método que mantén a columna á mesma temperatura durante toda a análise denomínase "isotérmico". Porén, a maioría dos métodos incrementan a temperatura da columna durante a análise. A temperatura inicial, a velocidade de incremento da temperatura (a "rampla" de temperatura) e a temperatura final denomínanse programa de temperatura.
Un programa de temperatura permite que os analitos que elúen primeiro durante a análise se separen debidamente, mentres que acurta o tempo que tardan en pasar pola columna os analitos que elúen de últimos.
Análise cualitativa
Xeralmente, os datos cromatográficos preséntanse nun gráfico da resposta do detector (eixe Y) fronte ao tempo de retención (eixe X), que se denomina cromatograma. Este proporciona un espectro de picos para a mostra, que representa os analitos presentes na mostra que elúen pola columna en diferentes momentos. O tempo de retención pode usarse para identificar analitos se as condicións do método son constantes. Ademais, o padrón de picos será constante para unha mostra con condicións constantes e pode identificar mesturas complexas de analitos. Porén, na maioría das aplicacións modernas, a cromatografía de gases está conectada a un espectrómetro de masas ou detector similar con capacidade de identificar os analitos representados polos picos.