cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mexillón
Características
O animal (a parte que se come), e que en gastronomía se denomina vianda, está totalmente cuberto por un gran manto de cor alaranxada clara co bordo negro. O pé é pequeno, e dispón dunha glándula que segrega uns finísimos filamentos adhesivos que constitúen o biso, co que o animal se fixa ás rochas ou a outros substratos duros.
Enfermidades
Mytilus galloprovincialis pode ser afectado polas seguintes enfermidades:
Porén, ningunha destas enfermidades causa danos serios ao cultivo de M. galloprovincialis.
Depredadores
miniatura|250px|M. galloprovincialis rodeados por especies asociadas. As especies asociadas que se encontran nos bancos naturais de mexillón son aquelas que viven nas praias intermareais rochosas, tales como algúns cirrípedos (Balanus sp.) e algas (Enteromorpha sp.). Entre os depredadores do mexillón están os cangrexos, (como Carcinus maenas), as estrelas de mar (como Asterias rubens) e varias especies de aves mariñas.
Cultivo
A miticultura, ou mitilicultura, é o cultivo industrial do mexillón, unha actividade marisqueira dirixida e controlada polo ser humano sobre artefactos flotantes, denominados bateas, fondeados nas augas costeiras. Na actualidade é unha das principais actividades económicas de numerosas poboacións da costa galega, especialmente nas rías Baixas.
O mexillón de Galicia
Mexillón de Galicia é a denominación de orixe protexida desta especie en Galicia, que se produce en bateas nun espazo marítimo delimitado nas rías galegas de Ares-Sada, Muros-Noia, Arousa, Pontevedra e Vigo.
Produción
A produción de mexillóns de Galicia constitúe o 80 % da produción da acuicultura mariña española. O sector mexilloeiro galego, con máis de 3 300 bateas, xera uns 11 500 postos de traballo directos (dos cales 8 500 son fixos) e 7 000 indirectos, e un volume de facturación anual que oscila entre os 120 e os 150 millóns de euros.
Xenoma
O coñecemento do xenoma do mexillón galego permitirá axudar a protexer e mellorar este recurso e outros de natureza similar. Isto poderá valer, entre outras cousas, para domesticar e mellorar este recurso, de momento unha especie salvaxe, e para encontrar respostas ao problema das toxinas que paralizan periodicamente o sector.
A Consellería de Economía e Industria da Xunta de Galicia concedeu unha axuda para secuenciar o xenoma do mexillón galego a un grupo do Instituto de Investigacións Mariñas (CSIC) de Vigo, e a outro da Universidade de Vigo,, que utilizarán liñas de mexillón criadas no IIM CSIC a partir de mexillóns das rías galegas para illar, extraer e cuantificar o ADN xenómico tanto do núcleo como das mitocondrias, empregando protocolos establecidos nos seus propios laboratorios.
Investigadores do CSIC e da Universidade de Vigo lograron obter unha primeira versión do xenoma do mexillón galego, que é o primeiro paso para iniciar o estudo dos xenes deste molusco até alcanzar a súa secuenciación e anotación completa; estas primeiras investigacións, publicadas na revista SCI PLOS ONE, son froito de 5 anos de traballo conxunto entre o Grupo de Filoxenómica da UVIGO e do Grupo de Inmunoloxía e Xenómica do Instituto de Investigacións Mariñas da cidade viguesa. Así, descubriuse que o xenoma do mexillón galego é moi complexo (consta de 1400-1900 pares de bases), cun alto contido de secuencias repetidas e un elevado número de polimorfismos. En comparación cos xenomas doutros moluscos, identificáronse un maior número de xenes con funcións adaptativas, como a destoxificación e o mantemento de estruturas ciliares.
Historia
Existen referencias relativas á presenza de Mytilus galloprovincialis nas costas da península Ibérica desde hai máis de 100 millóns de anos, como acreditan os fósiles encontrados no Parque Rexional de El Valle y Carrasco e na Rexión de Murcia, e restos de bivalvos poden encontrarse na práctica totalidade dos sedimentos mariños existentes desde o triásico medio até o cuaternario. Destacan, pola súa concentración, os bancos e arrecifes de ruditas do cretáceo inferior e as acumulacións de grandes ostreidos e pectínidos durante o mioceno superior. Do seu consumo, encontráronse restos procedentes do paleolítico, como os da Cueva de los Aviones ou da Cueva de los Mejillones, descuberta en 1978 no cabo de Palos, onde se identificaron fragmentos de arpóns fabricados con ósos de cervo e dardos, procedentes do ano 4.500 a.C., que eran empregados nos labores pesqueiros e de marisqueo.
En Galicia, os celtas, no século VIII a.C. xa tiñan o costume de baixar á costa na baixamar para recolectaren mexillóns e outros moluscos das rochas para o seu consumo. Os romanos foron os seus primeiros cultivadores, recolectándoos do medio e transportándoos a criadeiros artificiais. Apicio, gastrónomo romano do século I d.C., preparaba unha receita consistente na elaboración dunha salsa con garum, porro picado, comiño, viño de pasas, Satureja montana (planta aromática da familia das Lamiaceae), viño e auga, na que introducía os mexillóns para a súa cocción. Máis cerca dos nosos días, o galego Francisco Martínez Motiño, xefe de cociña de Filipe II, que foi rei de España, Sicilia e Sardeña, e que mantivo o cargo até o reinado de Filipe IV, introduciu nos menús da corte o mexillón, que era levado até Castela en barrís procedentes do porto de Aveiro. Xa no século XVIII, o rexedor da Coruña, José Cornide Saavedra, xa dicía do mexillón que «a súa carne, despois da da ostra, é a mellor». Nesta época, o mexillón procedía de parques ou zonas determinadas, suxeitas a un réxime de concesión que ostentaban algunhas familias.
En Galicia
A evidencia máis temperá de consumo de mexillóns en Galicia está datada no século IV a.C., cando os nativos deixaron grandes depósitos de cunchas de moluscos bivalvos, entre eles de mexillóns. Estes depósitos, denominados concheiros, encontráronse tamén cerca dos pobos romanizados do século I, como os atopados no castro de Baroña, e subministran informacións de gran valor arqueolóxico.
Tamén hai constancia de que, no século XVI, xente de Portugal ía a Cambados, na ría de Arousa, para recolectaren mexillóns, ameixas e berberechos.
Os mexillóns fixéronse importantes en España cando comezou a cultivarse ao comezo do século XX. Os primeiros cultivos realizáronse nas provincias de Tarragona e Barcelona en 1901 e 1909, respectivamente, usando postes de madeira chantados no fondo do mar, similares aos usados en Francia. Despois dos primeiros ensaios, este sistema foi abandonado e comezou o uso de estruturas flotantes: as bateas. En 1914, solicitouse estabelecer un criadeiro flotante no porto de Barcelona. Nese tempo, as poboacións naturais de mexillóns nas rías galegas usábanse principalmente como fertilizante en agricultura e, a escala limitada, como alimento. miniatura|250x250px|Miticultura no Carril en 1870 Na Exploración científica de las costas del departamento marítimo de Ferrol de Mariano de la Paz Graell de 1870 contradícense estudos anteriores do seu inicio de cultivo no Mediterráneo, o seu uso só como fertilizante.
Dende 1876 hai referencias da súa venda e uso como cebo.
O "Diccionario gallego : el más completo en términos y acepciones de todo lo publicado hasta el día" de Juan Cuveiro de 1876 di del que e comestíble e de bo gusto. Outro dicionario, o "Diccionario Gallego-Castellano" de Marcial Valladares de 1884 cítao como comestible pero pouco saudábel.
En 1892 envorca unha dorna de Palmeira por levar unha carga excesiva de mexillón entre San Vicente e Sálvora Tamén se fala dos mexillón en escabeche en 1885.
En 1903 citase nos menús das cenas de Carnaval en Pontevedra
En 1907 e 1908 aparecen noticias da súa importancia na alimentación de vilas costeiras como Sanxenxo e xa para a industria conserveira.
A primeira batea de Galicia instalouse en 1945 na ría de Arousa, e o seu construtor foi Afonso Ozores Saavedra, perfeccionando experiencias da costa catalá.
A partir de 1946 xeneralizouse o cultivo do mexillón en bateas en Galicia e, ao cabo de poucos anos, a produción aumentou considerabelmente. As primeiras bateas consistían en estruturas cadradas de madeira sustentadas por un flotador central; tamén se usaban antigos barcos pesqueiros restaurados e adaptados, que sostiñan estruturas de madeira das que os (mitilicultores) colgaban cordas de esparto, nas cordas fixaban a semente do mexillón, chamada mexilla, e, cando os mexillóns alcanzaban o tamaño comercial, recolectábanos a man ou cunha roda especial. Máis adiante, os antigos barcos foron substituídos por estruturas de madeira cadradas ou rectangulares que soportaban pequenas casetas. A flotación lográbase con flotadores de madeira envoltos en redes de arame e revestidos con cemento. Hoxe en día, quedan unhas poucas bateas antigas, pero a maioría das novas constrúense con madeira de eucalipto.
Na actualidade (2020), Galicia é a primeira potencia mundial en cultivo e comercialización de Mytilus galloprovincialis, situada en segundo lugar, detrás da China en canto á produción e extracción deste bivalvo, pero hai que ter en conta que este país oriental emprega gran parte da súa produción para a piscicultura (como alimento dos peixes).
Actualmente hai 3 337 bateas, a maior parte delas na ría de Arousa. Producen anualmente máis de 250 000 toneladas de mexillón, o que supón un 40 % da produción europea deste bivalvo. A súa explotación é familiar, cunha media de 1,8 bateas por familia. Os bateeiros galegos comercializaron o ano 2017 case 267 000 toneladas de mexillón, cun valor en primeira venda de 122 millóns de euros. Isto representa un incremento respecto a 2016 preto das 28 000 toneladas e os 13 millóns de euros.
Galicia consolídase así como potencia acuícola mundial, xa que o valor económico da acuicultura de Galicia superou no 2017 os 207,6 millóns de euros de facturación, cun volume de produción de cerca de 279 000 toneladas de peixes e mariscos. A dicir da Xunta de Galicia, son «os mellores resultados rexistrados desde 2009, cun incremento dun 20 % en facturación e de máis dun 15 % en volume de produción». De aí que a Administración autonómica poña especial énfase no cultivo do mexillón en batea, «o máximo expoñente do sector en Galicia».
O mexillón galego, denominación de orixe protexida
Desde a súa creación, en 1994, o Consello Regulador do Mexillón de Galicia traballou pola implantación dunha denominación de orixe protexida (DOP) para o Mexillón de Galicia, que a Unión Europea recoñeceu en 2007 como a primeira da súa categoría aplicada a un produto do mar. «A denominación certificou a calidade e a orixe do mexillón galego; dende o principio traballamos tamén na sostenibilidade, pero faltábanos a súa certificación; ese momento chega agora», indicou Francisco Alcalde, o presidente do Consello, un organismo baixo o que se amparan 2 090 bateas, ao redor de dous terzos das que existen nas rías galegas, e 55 empresas que, en 2018, colocaron no mercado 54 millóns de kg de mexillón acreditado. O Consello tamén está traballando na consecución do "selo azul" do Marine Stewardship Council (MSC), a principal etiqueta internacional de xestión ambiental para produtos mariños.
A sede do Consello en Vilagarcía foi o escenario no que Mexillón de Galicia anunciou o arranque dunha avaliación que medirá o estado das poboacións de Mytilus galloprovincialis, o impacto do seu cultivo no ecosistema e a eficacia da súa xestión. Esta avaliación desenvólvese a través de 29 indicadores que puntúan examinadores independentes, neste caso, Bureau Veritas. A partir de aí, as empresas que desexen sumarse á certificación deberán someterse a un proceso similar, pero centrado na cadea de custodia. Se a nota é positiva, o mexillón galego con denominación poderá comercializarse co seu selo azul.
Gastronomía
Que o galego mariscaba desde a prehistoria está documentado, como quedou dito, e como nolo recorda o mestre Álvaro Cunqueiro no seu libro A cociña galega, onde se refire aos concheiros que se atoparon, e se atopan, dende as Cíes até Bares. Tamén di que outra das cousas do mar que tomou gran pulo nos últimos anos foi o mexillón do que di que vai máis para fóra de Galicia do que se come entre nós. Os mexillóns, segundo Cunqueiro, pódense xantar simplemente cocidos, ou en salpicón, ou en escabeche; pódese facer un arroz con eles, —aínda que non recomenda a receita que vén no Picadillo— e que tamén é moi sabedora a empanada, xa sexa de broa ou de pan trigo.
A dicir do Jorge Víctor Sueiro, amigo e discípulo de Cunqueiro, e tan bo gastrónomo coma el, os mexillóns son unha espléndida realidade da culinaria galega, base dunha florecente industria de criadeiros e un dos orgullos da cociña popular. Non teñen máis defecto que o seu baixo prezo. Son de todos os xeitos os que, por estaren sempre nos mercados, manteñen uns prezos francamente estables e accesíbeis. Hai mexillóns noutros mares insulares e peninsulares, pero, sen discusión, os de Galicia teñen os maiores méritos, pola sinxela razón de que medran nas augas que mellores condicións ofrecen para iso. Os mexillóns permiten, como case ningunha outra especie de molusco, crustáceo ou peixe, unha longa serie de saborosas preparacións: desde a elemental de abrilos ao vapor, até guisos diversos, tortillas, empanadas, con salsas, ao forno etc.
Fear Street Part Two: 1978
Fear Street Part Two: 1978 é un filme estadounidense de 2021 dirixido por Leigh Janiak, cun guión de Janiak e Zak Olkewicz, a partir dunha historia orixinal de Janiak, Olkewicz e Phil Graziadei. Está baseado na serie de libros homónima de R. L. Stine, e é o segundo título da triloxía Fear Street, sendo a secuela de Fear Street Part One: 1994. Está protagonizado por Sadie Sink, Emily Rudd, Ryan Simpkins, McCabe Slye, Ted Sutherland, Gillian Jacobs, Kiana Madeira, Benjamin Flores Jr. e Olivia Scott Welch, e conta a historia dun grupo de adolescentes no Campamento Nightwing, que deben xuntarse para sobrevivir á onda de asasinatos dun conselleiro posuído.
Tom Iredale
Tom Iredale, nado o 24 de marzo de 1880 en Workington, Cumberland, Inglaterra, e finado o 12 de abril de 1972, foi un malacólogo e ornitólogo de orixe inglesa que tivo unha longa relación con Australia, onde viviu a maior parte da súa vida. Foi un autodidacta que nunca foi á universidade e carecía dunha formación formal. Isto reflectiuse na súa obra: nunca revisou os seus manuscritos, nin usou a máquina de escribir.
Primeiros anos
Iredale nació en Stainburn, Workington, Cumberland (Inglaterra). Foi aprendiz de farmacéutico desde 1899 até 1901, e adoitaba ir a observar aves e recoller ovos no Distrito dos Lagos (Lake District, no condado de Cumbria, hoxe Parque nacional) co seu compañeiro, o químico William Carruthers Lawrie.
En Nova Zelandia
Iredale emigrou a Nova Zelandia seguindo o consello do seu médico, xa que tiña problemas de saúde. Posibelmente a enfermidade era a tuberculose. Segundo unha carta a Will Lawrie datada o 25 de xaneiro de 1902, chegou a Wellington (capital de Nova Zelandia) en decembro de 1901, e viaxou de inmediato a Lyttelton e a Christchurch. No seu segundo día en Christchurch, descubriu que na galería de historia natural estranxeira do Museo Público, 2 dos 16 ovos de aves inglesas estaban erroneamente identificados: o ovo de Lagopus lagopus scotica (lagópodo escocés) estaba etiquetado como un escolopácido do xénero Calidris, e a Gallinula chloropus como Rallus aquaticus.
Iredale empregouse nunha empresa de Christchurch (1902-1907).
Viaxe ás illas Kermadec
En 1908 Iredale uniuse a unha expedición ás illas Kermadec, e viviu durante dez meses nestas remotas illas ao nordeste de Nova Zelandia. ​ Ao vivir entre milleiros de aves e estudalas, converteuse nun experto en aves. Sobreviviu disparando e comendo os obxectos do seu estudo. Tamén coleccionou moluscos nas illas e desenvolveu o seu interese pola malacoloxía. Como naturalista entusiasta naqueles tempos, xa tiña un amplo interese pola natureza, e isto marcou un novo xiro na súa carreira.
En Queensland
En 1909 Iredale visitou Queensland, recolectando ao redor de 300 especies de quitóns e outros moluscos. A súa reputación entre os seus compañeiros foi en aumento, a pesar de non posuír un título universitario.
Na Gran Bretaña
miniatura|250px|Iredale en 1923 Iredale regresou a Gran Bretaña onde foi un traballador independente no Museo Británico de Historia Natural en Londres (1909-1910). Alí traballou como asistente de Gregory Mathews no libro The Birds of Australia (1911-1923). Escribiu gran parte do texto, pero o traballo atribuíuse a Mathews.
Mentres traballaba en Londres viviu con Jane Davies, unha cantante, á que coñeceu nunha velada dos Rothschild en 1910. A relación viuse afectada polas súas exploracións no estranxeiro, aínda que un fillo (falecido de neno) e catro fillas naceron entre 1910 e 1917. ​
Iredale continou o seu trabajo en historia natural baixo o patrocinio de naturalistas adiñeirados como Charles Rothschild, para quen viaxou a Hungría para recolectar pulgas de aves. Casou con Lilian Marguerite Medland o 8 de xuño de 1923, coa que tivo unha filla, Ida. Ela ilustrou varios dos seus libros e converteuse nunha das mellores artistas de aves de Australia.
En Nova Gales do Sur
Iredale regresou a Australia en 1923 e foi elixido membro da Real Unión de Ornitólogos de Australasia (RAOU) no mesmo ano. Foi conselleiro de RAOU para Nova Gales do Sur en 1926, e serviu no Comité de Migracións ds RAOU de 1925 a 1932.
Ocupou un posto como conquiliólogo no Museo Australiano en Sydney (1924-1944). Iredale foi orixinarimente designado para axudar a Joyce Allan, a xefa temporal do departamento de Conquilioloxía. Porén, as súas posicións invertíronse en 1925.
Traballou incansabelmente en publicacións sobre cunchas, aves, ecoloxía e zooxeografía. Deu numerosas conferencias e escribiu moitos artigos científicos de divulgación en xornais. Debido aos seus esforzos (e dos de conservadores posteriores), a Sección de Moluscos do Museo Australiano hoxe contén a maior colección de moluscos no hemisferio sur, con máis de 6 000 espécimes. Iredale foi asociado honorario desde a súa xubilación en 1944 até a súa morte.
Eponimia
Moitas especies e varios xéneros de malacoloxía, ictioloxía e ornitoloxía foron nomeados na súa hora, por exemplo:
Distincións
Iredale foi:
Abreviatura
A abreviatura Iredale emprégase pare recoñecer a Tom Iredale como autoridade na descrición e taxonomía en zooloxía.
Manuel Pereira Míguez
Manuel Pereira Míguez, nado cara a 1853 e finado en Redondela en maio de 1939, foi un avogado e político galego.
Traxectoria
Avogado. Foi nomeado xuíz municipal de Redondela en 1920. Cando rematou a ditadura de Primo de Rivera foi nomeado concelleiro de Redondela como maiores contribuíntes, e designado alcalde como concelleiro de maior idade en febreiro de 1930. Cesou no cargo en abril. Finou en Redondela en maio de 1939 aos 85 anos.
Vida persoal
Foi pai de Manuel, José, Florentino, Luís e Antonio Pereira Míguez.
Canle do Midi
A Canle do Midi (Canal del Miègjorn) é unha longa canle de 240 km. no sur de Francia (le Midi). Orixinalmente chamado "Canal royal en Languedoc" (Canle Real en Languedoc) e rebautizado polos Revolucionarios franceses a "Canal du Midi" en 1789, a canle é considerada unha das maiores obras de construción do século XVII.
A canle une o Garona co Étang de Thau no Mediterráneo e xunto co Canle do Garonne de 193 km, de longo forma a Canle des Deux Mers, que une o Atlántico co Mediterráneo. A canle vai desde a cidade de Tolosa ata o Étang de Thau preto do Mediterráneo.
En rigor, "Canal du Midi" refírese á parte construída inicialmente desde Tolosa ata o Mediterráneo: o proxecto da canle Deux-Mers tiña como obxectivo unir varios tramos de vías navegables para unir o Mediterráneo e o Atlántico: primeiro o Canal du Midi, logo o Río Garona que era máis ou menos navegable entre Tolosa e Bordeos, despois o Canle Lateral do Garona construído máis tarde e, finalmente, o Esteiro de Gironda despois de Bordeos.
Jean-Baptiste Colbert autorizou o inicio dos traballos por real edicto en outubro de 1666, co obxectivo de desenvolver o comercio do trigo, baixo a supervisión de Pierre-Paul Riquet, e a construción durou de 1666 a 1681, durante o reinado de Luís XIV. O Canal du Midi é unha das canles máis antigas de Europa aínda en funcionamento (o prototipo é o Canle de Briare). Os retos destes traballos están estreitamente relacionados cos retos do transporte fluvial na actualidade. O reto clave, plantexado por Pierre-Paul Riquet, era transportar auga desde as Montagne Noire (Montañas Negras) ata Seuil de Naurouze, o punto máis alto da canle.
O Canal du Midi foi inscrito como Patrimonio da Humanidade da UNESCO en 1996, debido á súa excelente enxeñería e deseño artístico, e foi designado como Monumento de enxeñería Internacional Histórico Civil en 2016.
Estudo do proxecto
thumb|left|350px|Localización xeográfica do Canal du Midi no sur de Francia.
Para entender unha obra destas características hai que contemplala no contexto da navegación fluvial da época. O complicado mantemento dos ríos para facelos navegables, unido ás necesidades estratéxicas de vías de comunicación rápidas, favoreceron a proliferación de canles en Europa. Esta época dourada da navegación fluvial remataría coa chegada do ferrocarril.
Curiosamente, a principios do século XVII un proxecto similar iniciouno un equipo que incluía o pai de Riquet (Francois-Guillaume Riquet), que descartouse por non atopar unha solución eficiente para abastecer de auga á canle. Porén, este problema sería resolto polo seu fillo, que en 1666 foi autorizado por un real edicto asinado polo ministro Colbert para iniciar as obras. O seu custo ascendía naquel momento a 17 millóns de libras, pagados respectivamente polo Rei (40%), a provincia (40%) e polo propio Riquet (20%), quen se converterían así en propietario (aínda que os seus descendentes tiveron que seguir pagando a canle durante os seguintes 50 anos). A canle abriuse á navegación en 1681, un ano despois da morte de Riquet en Tolosa.
Construción da canle
Durante máis de quince anos, preto de 12.000 traballadores traballaron nas obras en condicións económicas e laborais que, contrariamente ao costume da época, eran bastante favorables.
Tras a súa inauguración, a canle sufriu reformas por catástrofes naturais. En 1744 foi necesario construír un muro de contención de 270 m de lonxitude preto de Poilhes (departamento de Hérault) tras o derrube dun outeiro que bloqueaba o leito da canle, o que obrigou a volver escavar. Así mesmo, en 1766 unha brecha na canle provocou a inundación da vila de Capestang (mesmo departamento), obrigando a pechala máis de dous meses de obras.
Paradoxalmente, a canle non cumpriu a súa misión. Unha vez máis, o cambiante contexto económico e político (tensións pola guerra con España) impediu que a rexión tivese o desenvolvemento económico esperado. Despois de douscentos anos de funcionamento, a canle comezou a sufrir competencia do transporte en tren e posteriormente por estrada. A súa xestión sería asumida a finais do século XIX polo Estado, que intentou sen éxito mediante investimentos recuperar a súa competitividade no transporte de mercadorías. Na década de 1970 cesou definitivamente, quedando unicamente para usos turísticos. thumb|center|600px|Plan do proxecto.
Uso e vida da canle
thumb|left|135px|Lagoa da Canle do Midi en Castelnaudary. thumb|A Canle do Midi, ao sur de Tolosa. thumb|Camiña polas dúas marxes da canle. thumb|Pechadura da canle en Fonséranes. thumb|135px|A Canle do Midi preto de Tolosa.
Desde a súa posta en funcionamento, a canle utilízase para o transporte de pasaxeiros e correo (igual que as antigas dilixencias, as embarcacións que percorrían a canle estaban equipadas con cofres). Os barcos eran propulsados ​​por cabalos, que os arrastraban por camiños paralelos ao curso da auga.
Esta forza animal foi, durante a maior parte da súa historia, o elemento vital para a explotación da canle; É fácil de entender se se considera que un cabalo adulto pode tirar ata 120 veces o seu peso cando a carga flota na auga. O uso de animais para tirar de barcazas sería substituído gradualmente durante a 1930 por motores.
A canle hoxe
Actualmente a Canle do Midi utilízase para turismo, lecer e mesmo como vivenda. O Estado francés é o propietario e a súa xestión está encomendada ao ente público Voies Navigables de France. A canle rexistra unha quinta parte do turismo fluvial francés (mesmo superior ao do Sena), sendo o 80% dos que a atravesan estranxeiros (sobre todo alemáns, suízos e británicos). Unha esclusa como a de Fonsénares pode ser atravesada por uns 10.000 barcos ao ano.
Entre as actividades vinculadas á canle destacan:
Características
No seu conxunto, comprende 328 accidentes, distribuídos entre 63 esclusas, 126 pontes, 7 pontes sobre canle e 6 encoros. Entre as obras de arte construídas ao longo do seu percorrido cabe destacar:
Ligazóns externas
Inglés:
Francés:
Jesús Souto Vilas
Jesús Souto Vilas, nado en Campo (Arzúa) o 6 de maio de 1898 e finado en Santiago de Compostela o 1 de novembro de 1977, foi un mestre e político galego.
Traxectoria
Fillo de Francisco Souto Eirín e Generosa Vilas Filloy. Licenciado en Filosofía e letras pola Universidade de Santiago de Compostela. Foi mestre de San Martiño de Calvos de Sobrecamiño (Arzúa) en 1934. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi nomeado delegado civil de Arzúa en agosto, tomando posesión o 10 de setembro. Foi destituído polo gobernador civil en outubro de 1936. En 1938 publicou o folleto Hacia una solución hispánica de los problemas sociales la actual organización económica no responde a las necesidades de nuestro tiempo: GENS, esbozo de unas bases para la constitución de las Grandes Empresas Nacional-Sindicalistas. Colaborou en El Compostelano. En 1963 trasladouse á escola de Santiago de Compostela. Finou en Santiago de Compostela o 1 de novembro de 1977.
Vida persoal
Casou en Santiago de Compostela con Antonia Souto Sáinz en 1927, e foi pai de Jesús Antonio, Ana María, Alfonso, Beatriz, Purificación, María Berta, María Luisa, José Lino, María del Carmen, María de los Ángeles, Francisco e Nina Souto Souto.
Filmes do Nepal propostos ó Óscar ó mellor filme internacional
O Nepal presentou filmes para o Óscar ó mellor filme internacional dende o ano 1999. O premio é concedido anualmente pola Academia das Artes e das Ciencias Cinematográficas dos Estados Unidos de América a unha longametraxe producida fóra dos Estados Unidos e cuxo diálogo estea principalmente nunha lingua diferente do inglés. O galardón foi creado para a 28ª edición dos premios, sucedendo os premios honoríficos non competitivos que se presentaron entre 1947 e 1955 en recoñecemento dos mellores filmes en lingua estranxeira estreados nos Estados Unidos.
Até o ano 2022, doce filmes nepaleses foron presentados ó Óscar ó mellor filme internacional, dos cales un foi finalmente nomeado, Himalaya, l'enfance d'un chef, que foi o primeiro filme que presentaron.
Propostas
A Academia das Artes e das Ciencias Cinematográficas convidou as industrias cinematográficas de varios países a presentar os seus mellores filmes para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa dende o ano 1956. O Comité desta categoría supervisa todo o proceso e revisa tódolos filmes enviados. Despois disto, realízase unha votación secreta para determinar os cinco nomeados ó premio. A continuación amósase unha lista dos filmes que presentou o Nepal para a súa valoración pola Academia co respectivo ano e cerimonia de entrega.
Þórarinn B. Þorláksson
dereita|miniatura|300x300px|[[Þingvellir ]] Þórarinn Benedikt Þorláksson, nado en Undirfell o 14 de febreiro de 1867 e finado en Laugardalur (Reiquiavik) o 10 de xullo de 1924, foi un dos primeiros pintores contemporáneos de Islandia. Foi, ademais, o primeiro islandés que expuxo a súa obra en Islandia, e o beneficiario da primeira subvención pública do país a un pintor.
Primeiros anos e traxectoria
Foi o 13º dos 14 fillos dun crego, quen morreu cando Þórarinn tiña só cinco anos. Orixinalmente formouse e traballou como encadernador. Þórarinn estudou pintura con Thóra Thoroddsen, unha pintora islandesa formada en Copenhague. En 1900 o Alþingi (o Parlamento islandés) concedeulle unha bolsa para estudar en Dinamarca, onde se formou entre 1895 e 1899. De volta en Islandia, expuxo a súa obra nun sitio chamado Glasgow, en Reiquiavik, no verán de 1900, a primeira exposición de pintura islandesa no país. O principal interese de Þórarinn era a arte de paisaxes, e quizais por esa razón un motivo dominante nesta primeira exposición era a rexión de Þingvellir. Trátase dun lugar dunha importancia histórica enorme en Islandia, pois é onde foi fundado en 930 d.C. o Alþingi, unha das institucións parlamentarias máis antigas do mundo.
Carreira posterior
Þórarinn Continuou seguiu a pintar e a expoñer a súa obra de xeito regular até 1911. Con todo, buscaba que as súas ganancias non procedesen exclusivamente da súa obra. O 30 de decembro de 1913 foi nomeado polo primeiro ministro Hannes Hafstein como unha das cinco persoas do comité que deseñou a bandeira de Islandia. Deu aulas de debuxo na Universidade de Islandia e noutras institucións de Reiquiavik, e foi reitor da universidade entre 1916 e 1922. Tamén rexentou unha tenda de materiais de arte, revistas e libros até o seu pasamento. Durante a súa vida continuou a pintar, sobre todo no campo durante o verán. Morreu en Birkihlíð, a súa casa de verán, o 10 de xullo de 1924.
Þórarinn, xunto cuns poucos artistas máis (entre eles o seu contemporáneo Ásgrímur Jónsson), retratou a paisaxe do seu país ao seu estilo e dende unha perspectiva islandesa, non tanto polas convencións e a concepción da luz na tradición artística da Europa Occidental. A este respecto, a obra de Þórarinn e Ásgrímur desempeñou unha función similar á da Escola de Heildelberg de Australia (lixeiramente anterior) e o Grupo dos Sete, Emily Carr e Tom Thomson no Canadá (lixeiramente posterior).
Alfredo Iglesias Otero
Alfredo Elías Iglesias Otero, coñecido ás veces como Fred Iglesias, nado en Ourense en 1969 e finado en Calo (Teo), o 16 de xaneiro de 2021, foi un fotógrafo e escritor galego.
Traxectoria
Deseñador e artista, graduouse en Artes na Escola de Arte e Superior de Deseño Mestre Mateo de Santiago, e especializouse en fotografía. Posteriormente fixo un máster en Deseño e Comunicación Multimedia no Instituto Tracor (Madrid). Traballou como locutor radiofónico, guionista televisivo (Miss Galicia, Buscando unha estrela), ilustrador e creativo publicitario.
En 2007 publicou a súa primeira novela, que promocionou contratando un actor para que posase case espido no escaparate dunha librería lendo a novela.
Durante un tempo (2009-...) foi codirector de arte na empresa de deseño de moda Alalá, a canda o seu home, o xastre Álex Regueiro. Posteriormente fundaron e dirixiron a revista de cultura e tendencias compostelá Coralia.
Premios
Os premios que outorga a revista Coralia desde o ano 2022 levan o seu nome.
Manuel Otero Estévez
Manuel Domingo Otero Estévez, nado en Ponteareas o 17 de xaneiro de 1910 e finado no mesmo concello o 5 de xaneiro de 1948, foi un avogado e político galego.
Traxectoria
Avogado. No franquismo foi nomeado alcalde de Ponteareas nos anos corenta. Finou o 5 de xaneiro de 1948 con 38 anos.
Recoñecementos
Unha praza en Ponteareas leva o seu nome.
O lar de Clara
O lar de Clara é unha obra narrativa de Ricardo Carvalho Calero, publicada en 1984 na Narrativa completa, mais escrita con anterioridade.
Narrador
Narrador homodiexético, en primeira persoa.
Espazo
Un único espazo, Ferrol, aínda que non aparece o nome da cidade. A aldea da beiramar na que pasan os veráns. Hai referencias a Cuba, Vigo.
Características
Na edición de 1984 sinálase:
Henrique Rabuñal comenta:
Período da táboa periódica
Os períodos son as filas horizonais da táboa periódica. Malia que os grupos adoitan ter tendencias periódicas máis significativas, hai rexións nas que as tendencias horizontais son máis significativas, como por exemplo no bloque f, onde os lantánidos e actínidos forman dúas series horizontais substanciais de elementos. Os elementos do mesmo período presentan tendencias no raio atómico, enerxía de ionización, afinidade electrónica e electronegatividade. Ó desprazarse de esquerda a dereita por un período, o radio atómico adoita diminuír. Isto sucede porque cada elemento sucesivo ten un protón e un electrón engadido, o que provoca que o electrón sufra unha maior atracción cara o núcleo. Esta diminución no raio atómico tamén provoca un incremento na enerxía de ionización ó desprazarse de esquerda a dereita polo período. Canto máis firmemente unido está un elemento, máis enerxía se precisa para eliminar un electrón. A electronegatividade incrementa da mesma forma que a enerxía de ionización por mor da atracción exercida polo núcleo nos electróns. A afinidade electrónica tamén presenta unha lixeira tendencia nos períodos. Os metais (na parte esquerda) adoitan ter unha menor afinidade electrónica que os non metais (na parte dereita), coa excepción dos gases nobres.
Antonina Fernández García
Antonina Fernández García-Armesto, coñecida tamén como Antonina Fernández Armesto, nada na Mezquita o 31 de marzo de 1909, foi unha farmacéutica galega.
Traxectoria
Filla de Ricarda García Armesto e Fermín Fernández Gómez, e irmá de Felipe Fernández Armesto. Filla e neta de farmacéuticos, fixo o bacharelato en Santiago de Compostela, e estudou Farmacia na Universidade de Santiago de Compostela, rematando en 1932. Foi unha das primeiras mulleres en ter farmacia propia, instalada en Santiago de Compostela. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 exiliouse en México, arribando ao porto de Veracruz no buque Mexique o 27 de xullo de 1939. Retornou a Galicia en 1953 e abriu unha farmacia na Coruña.
Vida persoal
Casou con José Barón Fernández en 1934.
Tribunal Constitucional de Andorra
O Tribunal Constitucional de Andorra é o órgano xurisdicional encargado de interpretar a constitución e exercer o control de constitucionalidade do Principado de Andorra. Intégrase por catro maxistrados e a súa sede está en Andorra la Vella.
Competencias
Naceu ao abeiro da aprobación da constitución andorrana de 1993. O título VIII da constitución e a Lei Cualificada do Tribunal Constitucional, aprobada nese mesmo ano polo Consello Xeral, supoñen os seus alicerces xurídicos. Segundo o artigo 98 da carta magna, o Tribunal Constitución é competente para:
Composición
O Tribunal Constitucional de Andorra está conformado por catro maxistrados con mandatos de oitos anos, renovándose un cuarto dos seus membros con frecuencia bianual. Dous destes son nomeados polos copríncipes (cada un, cadanseu maxistrado) e outros dous polo Consello Xeral. É frecuente que as persoas designadas non teñan cidadanía do principado, aínda que a Lei Cualificada do Tribunal Constitucional confírelles o estatuto de nacionalidade durante o exercicio do cargo. A presidencia do tribunal é rotatoria e cada dous anos correspóndelle exercela a un dos maxistrados. Unha vez entra unha causa no tribunal, faise un sorteo para determinar a cal maxistrado lle corresponde facer un relatorio que deberá ser posteriormente presentado ante o plenario para facer a sentenza.
Hendrik Enno van Gelder
Hendrik Enno van Gelder pode estar referido a:
Alcalino
Chámase alcalino a cada un dos elementos do primeiro grupo da táboa periódica, agás o hidróxeno. Como adxectivo fai referencia a substancias ou disolucións que teñen características básicas, sendo as características das bases, en certo xeito, opostas ás dos ácidos.
Batalla de Tampere
A batalla de Tampere tivo lugar entre o 15 de marzo e o 6 de abril de 1918 na cidade finlandesa de Tampere no marco da guerra civil finlandesa. A batalla, na que se enfrontaron Brancos e Vermellos, é a máis coñecida e a máis dura das libradas durante a contenda. Na batalla participaron máis de 30 000 combatentes, o que a converteu nunha das maiores batallas da historia dos países nórdicos. Hoxe é lembrada especialmente polas súas sanguentas consecuencias, xa que os Brancos executaron a centos de Vermellos capitulados e tomaron 11 000 prisioneiros no campo de Kalevankangas.
A caída de Tampere, o maior centro industrial de Finlandia, marcou o principio do fin da República Socialista dos Traballadores de Finlandia, establecida no sur do país, e a guerra tornouse mesmo máis violenta con episodios de terror por parte de ambos bandos, con masacres dunha parte e represalias como resposta pola outra.
Antecedentes
Na década de 1910, Tampere era a terceira cidade máis grande de Finlandia cunha poboación de aproximadamente 60 000 habitantes, incluídos os suburbios. Era a cidade máis industrializada en Finlandia e era considerada a capital do movemento obreiro finlandés. Tampere xogara un papel central na folga xeral de 1905, e a cidade era unha fortaleza para os sindicatos e o Partido Socialdemócrata.
En Tampere a Garda Vermella fíxose co poder a máis tardar a finais de xaneiro de 1918. Xa en decembro a Casa dos Traballadores de Tampere acolleu unha reunión á que asistiron os líderes das Gardas Vermellas de todo o sur de Finlandia, na que e se encontraban entre os presentes Hugo Salmela e Viktor Ripatti da Garda Vermella de Lappeenranta. Durante os dous meses e medio de milicia as tropas de Tampere loitaron nas frontes de Vilppula e Ikaalinen. A poboación simpatizante co bando Branco foi sometida a inspeccións de vivendas e rexistros de armas en Tampere. Na cidade houbo pouco terror Vermello, mais producíronse algúns asasinatos cometidos por gardas de fora da cidade. Con todo os ánimos acendéronse principalmente pola masacre de Sinula o 28 de xaneiro. Tamén en Tampere o industrial Kaarlo Granat foi asasinado pola Garda Vermella de Turku. Ao mesmo tempo dispararon o deputado Ernst Saari en Pyynikillä e o propietario dunha vila en Pispala en nome dos Brancos o 29 de marzo.
Cando comezou a guerra civil a finais de xaneiro de 1918, os Vermellos atacaron o importante nó ferroviario de Haapamäki, situado 100 km ao norte de Tampere. A fronte axiña se estableceu a 50–60 km ao norte de Tampere e a Fronte de Tavastia converteuse no principal escenario da guerra. A gran poboación de clase traballadora e as conexións ferroviarias fixeron de Tampere a principal base da Garda Vermella, anda que o goberno vermello traballaba en Helsinqui. A Garda Vermella de Tampere tiña máis de 6 000 membros, incluídas 300 mulleres.
En febreiro de 1918, o xeneral Mannerheim deliberou sobre onde poñer o foco da ofensiva xeral dos Brancos. Había dúas fortalezas inimigas estratéxicas vitais: Tampere, a maior cidade industrial de Finlandia no suroeste, e Viipuri, a principal cidade de Carelia. Aínda que apoderarse de Viipuri ofrecía moitas vantaxes, o seu exército falto de habilidades de combate e o potencial dun gran contraataque polos Vermellos na área ou no suroeste facíano demasiado arriscado.
A batalla
Na Batalla de Tampere loitaron entre 16 000 soldados Brancos e 14 000 Vermellos. Foi a primeira batalla urbana a grande escala de Finlandia e un dos catro enfrontamentos militares máis decisivos da guerra. A loita pola área de Tampere comezou o 28 de marzo, na véspera da Pascua de 1918, posteriormente chamado "Xoves Santo sanguento", no cemiterio de Kalevankangas. O Exército Branco non conseguiu unha vitoria decisiva no feroz combate e sufriu máis do 50% de perdas nalgunhas das súas unidades. Os Brancos tiveron que reorganizar as súas tropas e plans de batalla, logrando atacar o centro da cidade nas primeiras horas do 3 de abril.
Logo dun bombardeo de artillaría pesado e concentrado, as Gardas Brancas avanzaron de casa en casa e de rúa a rúa, mentres que as Gardas Vermellas retirábanse. Na tardiña do 3 de abril, os Brancos chegaron á beira oriental dos rápidos do Tammerkoski. Os intentos dos Vermellos de romper o asedio de Tampere dende o exterior a través da liña ferroviaria Helsinqui-Tampere fracasaron. As Gardas Vermellas perderon as partes occidentais entre o 4 e o 5 de abril. A casa do concello de Tampere estaba entre os últimos bastións Vermellos. A batalla finalizou o 6 de abril de 1918 coa rendición das forzas Vermellas nas sección de Pyynikki e Pispala en Tampere.
Os Vermellos, agora á defensiva, amosaron unha motivación maior para loitar durante a batalla. O xeneral Mannerheim viuse obrigado a despregar algúns dos destacamentos Jäger, inicialmente destinados a ser conservados para o seu uso posterior na área de Viipuri. A Batalla de Tampere foi a acción máis sanguenta da guerra civil. A Exército Branco perdeu de 700 a 900 combatentes, incluídos 50 Jägers, o maior número de mortes que sufriu o batallón Jäger nunha soa batalla da guerra de 1918. As Gardas Vermellas perderon de 1 000 a 1 500 combatentes, con outros 11 000–12 000 capturados. 71 civís morreron, principalmente a causa do fogo de artillaría. As partes orientais da cidade, que consistían principalmente en edificios de madeira, foron destruídas por completo.
Sitio de Tampere
Como as ofensivas vermellas fracasaron a finais de febreiro e principios de marzo, os brancos lanzaron a súa operación contra Tampere o 15 de marzo. O obxectivo era rodear as tropas vermellas na Fronte de Tavastia e logo invadir Tampere. Producíronse intensos combates en Jämsä, Orivesi, Ruovesi e Vilppula. Os máis feroces foron a batalla de Länkipohja en Jämsä o 16 de marzo e a batalla de Orivesi dous días despots. A front vermella colapsou e as tropas retiráronse a Tampere, Onde os Vermellos contaban entón cuns 15 000 combatentes. En lugar de capitular, os Vermellos decidiron defender a cidade o maior tempo posible. Os Brancos chegaron a Tampere o 23 de marzo e sitiaron a cidade con 17 000 homes na maior operación militar da guerra. Libráronse batallas relacionadas nas áreas de Ylöjärvi, Pirkkala, Messukylä, Aitolahti, Lempäälä, Vesilahti e Tottijärvi, así como máis ao oeste na Fronte de Satakunta en Karkku e Hämeenkyrö.
O 23 de marzo, os Brancos aproximáronse a Tampere dende o nordés e enfrontáronse coa defensa Vermella en Vehmainen, 10 quilómetros ao leste da cidade. Durante os seguintes dous días, os Brancos atacaron tamén o suburbio de Messukylä no sueste e a vila de Lempäälä, situada 15 quilómetros ao sur de Tampere, mais foron repelidos. A artillaría Branca comezou a disparar sobre a cidade e os Vermellos foron obrigados a evacuar o distrito traballador de Tammela, ao leste da cidade. Os brancos capturaron a vila de Kangasala, a 15 quilómetros ao leste de Tampere, mais empregando un tren blindado 300 Vermellos conseguiron abrirse paso entre as tropas Brancas que avanzaban e fuxiron a Messukylä. A noite do 24 de marzo os Vermellos perderon finalmente Lempäälä. Os Brancos agora podían cortar a liña ferroviaria Riihimäki–Tampere, a principal liña de subministración Vermella.
Xoves Santo Sanguento: 28 de marzo
O 28 de marzo, os Brancos sufriron o maior número de Baixas nun día na guerra ata o momento, no que posteriormente foi coñecido como "Xoves Santo Sanguento". Os Brancos completaron unha grande ofensiva para finalmente entrar na cidade. A loita concentrouse nas áreas do Cemiterio de Kalevankangas e o Hipódromo ás aforas do leste de Tampere. O ataque iniciouse ás 9:00 am. Logo de sete horas de loita, os Brancos conseguiron repeler as Vermellos do distrito de Kaleva, mais non puideron chegar á cidade.
En lugar da Garda Branca paramilitar, o Exército Branco agora empregada tropas compostas por recrutas e lideradas por oficiais Jäger. Os recrutas eran máis doados de comandar e enviar a unha dura batalla que os Gardas Brancos voluntarios. En lugar da desobediencia, o problema agora era a falta de experiencia no campo de batalla que á vez significaba grandes perdas. Tres batallóns Brancos tiveron canto menos 200 baixas, as baixas totais foron superiores ao 50% das súas forzas en mortos ou feridos. Tamén a voluntaria Brigada Sueca e as tropas Jäger adestradas en Alemaña sufriron fortes baixas. Os suecos estaban vestidos con trajes brancos de camuflaxe para a neve, o que os convertía nun branco doado, xa que apenas había neve. Os Jägers levaban uniformes verdes que destacaban facilmente entre os os soldados vestidos de gris. Como resultado, a forza de 400 efectivos da Brigada Sueca perdeu 20 integrantes e as tropas Jäger 27 oficiais.
Ao longo do día, os Vermellos mataron a entre 50 e 70 combatentes. O líder Vermello Hugo Salmela morreu logo de que unha granada de man estoupara accidentalmente no seu cuartel xeral. Foi sucedido por Verner Lehtimäki. Segundo o xornalista francés Henry Laporte, Lehtimäki conduciu no seu coche dun lado a outro ao longo das liñas Vermellas para alentar aos seus homes. Laporte era un oficial retirado que regresaba dunha misión oficial en Rusia. Máis tarde describiu as súas experiencias na batalla de Tampere no libro de 1929 Le Premier Échec des Rouges.
Logo do ataque frustrado, os Brancos detiveron a súa ofensiva durante os seguintes cinco días. Só a artillaría golpeaba a cidade. O fogo de artillaría matou canto menos a 20 civís, algúns deles neutrais ou simpatizantes dos Brancos, e destruíu os barrios de clase trabalhadora de Tammela e Kyttälä case por completo. Durante este período de cinco días, a loita continuou en Lempäälä, onde os Vermellos aínda tentaban desesperadamente abrirse camiño. miniatura|Voluntarios suecos.
A batalla na cidade
Os Brancos lanzaron a súa ofensiva decisiva o 3 de abril ás 2:30 am. Durante o primeiro día conseguiron controlar os distritos obreiros orientais de Tammela e Kyttälä a pesar da forte resistencia. A loita librouse bloque por bloque e casa por casa. Finalmente os Brancos chegaron aos rápidos de Tammerkoski que dividen a cidade en dúas partes. Durante o día os Brancos sufriron 207 baixas e os Vermellos entre 115 e 170. Ademais, case 20 civís perderon a vida. Como saír da cidade era imposible, a xente dos suburbios refuxiouse no centro. As igrexas e edificios públicos estaban ateigados de refuxiados, e as persoas que vivían no centro refuxiáronse nos seus sotos. 1 700 refuxiáronse na catedral de Tampere. miniatura|esquerda|Vermellos mortos no Palacio de Näsilinna. Unha das operacións máis famosas da batalla lebouse a cabo o mesmo día. Unha unidade Branca dirixida polo jäger Gunnar Melin tomou o Palacio de Näsilinna no outeiro de Näsinkallio, só para perdelo de novo esa mesma noite, xa que as forzas principais estaban atrapadas na beira oriental do Tammerkoski. As tropas de Melin executaron a 20 Vermellos que se remdiran no patio do Palacio de Näsinlinna Palace a peasar dos panfletos asinados polo comandante Branco C. G. E. Mannerheim afirmando que os Brancos non dispararían os prisioneiros.