cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lixou, Pezós, Pezós
Situado a 501 metros sobre o nivel do mar, a aldea localízase a 9,2 km da vila, e capital do concello, de Pezós e en 2021 tiña unha poboación de 7 habitantes.
Without a Paddle
Without a Paddle é un filme estadounidense de 2004 dirixido por Steven Brill, escrito por Jay Leggett e Mitch Rouse, e baseado na historia orixinal de Harris Goldberg, Tom Nursall e Fred Wolf. Está protagonizado por Seth Green, Matthew Lillard, Dax Shepard, Ethan Suplee, Abraham Benrubi, Rachel Blanchard, Christina Moore, Bonnie Somerville, Ray Baker e Burt Reynolds. Conta a historia de tres amigos da infancia reunidos que van de viaxe por un río remoto para buscar o botín do paracaidista D. B. Cooper. Tivo unha secuela, titulada Without a Paddle: Nature's Calling, que se estreou en formato de vídeo de consumo caseiro en xaneiro de 2009.
Recadación
Without a Paddle quedou segundo na súa primeira fin de semana por detrás de Exorcist: The Beginning, conseguindo 13 528 946 dólares. Recadou finalmente 58 169 327 dólares en América do Norte e 14 859 863 dólares internacionalmente, sumando un total de 73 029 190 dólares.
Manuel Rey Gosende
Manuel Rey Gosende, nado en Bastavales (Brión) o 15 de xuño de 1841 e finado en Padrón o 17 de febreiro de 1915, foi un médico e político galego.
Traxectoria
Estudou medicina na Universidade de Santiago de Compostela. Ao rematar a carreira fixo oposicións ao Corpo de Sanidade da Armada, obtendo praza, que desempeñou por pouco tempo. Foi elixido deputado a Cortes nas eleccións constituíntes da Primeira República Española. Despois retornou a Padrón, onde exerceu a súa profesión de médico ata a súa morte o 17 de febreiro de 1915.
Top Gun
Top Gun é un filme estadounidense de 1986 dirixido por Tony Scott e producido por Don Simpson e Jerry Bruckheimer, en asociación con Paramount Pictures. O guión foi escrito por Jim Cash e Jack Epps Jr., e foi inspirado por un artigo titulado "Top Guns", publicado na revista California tres anos antes. Está protagonizado por Tom Cruise, Kelly McGillis, Val Kilmer, Anthony Edwards e Tom Skerritt.
En 2015, a Biblioteca do Congreso dos Estados Unidos escolleuno para a súa preservación no National Film Registry por ser "cultural, histórica ou esteticamente significativo". Unha secuela, titulada Top Gun: Maverick estaba prevista para a súa estrea o 26 de xuño de 2020, mais foi posposto para o 23 de decembro de 2020, e despois ao 19 de novembro de 2021 por mor da pandemia de COVID-19.
Calidris virgata
Calidris virgata é unha especie de ave da orde das caradriformes e familia dos escolopácidos, unha das 24 integradas no xénero Calidris.
É unha limícola que cría en Alasca e inverna nas costas do Pacífico de América do Norte e Suramérica.
Descrición
A especie foi descrita en 1879 polo naturalista alemán Johann Friedrich Gmelin, baixo o nome de Aphriza virgata.
Sinónimos
Ademais de polo nome actualmente válido, a especie coñeceuse tamén polos sinónimos:
Nota taxonómica
A especie foi descrita, como quedou dito, polo naturalista alemán Johann Friedrich Gmelin en 1789, a partir dun exemplar recollido no Prince William Sound (Seo do príncipe Guillerme) durante a visita do capitán James Cook a Alasca en 1788. Gmelin situou orixinariamente á especie no xénero Tringa, pero foi trasladada en 1839 a un xénero monotípico, Aphriza, polo naturalista estadounidense John James Audubon. Durante moito tempo pensouse que a especie estaba ligada aos virapedras, e situouse na subfamilia dos arenariinos. Nos virapedras foi considerado como o único membro da súa propia familia. Datos máis recentes suxiren que está xeneticamente moi próximo aos virapedras máis grandes e que debería incluírse no xénero Calidris. A especie é monotípica, é dicir, que non ten subespecies.
Manuel Figueiras Martínez
Manuel Figueiras Martínez, nado no Saviñao, foi un político galego.
Traxectoria
Na ditadura de Primo de Rivera foi nomeado alcalde do Saviñao. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi volveu ser nomeado alcalde do Saviñao en 1937. Permaneceu no cargo ata mediados de 1940. Despois continuou como concelleiro.
Dawson. Isla 10
'Dawson. Isla 10' é un filme chileno de 2009 escrito e dirixido por Miguel Littín. O guión está baseado en Isla 10, un libro por Sergio Bitar sobre as súas experiencias como prisioneiro político, e "Isla 10" era o alcume que lle puxeron os gardas durante o seu encarceramento. Foi escollido como candidato de Chile para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 82ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.
Patrimonio da Humanidade en Barbados
miniatura|180px| [[Ficheiro:Welterbe.svg|55px 70px ]] O Patrimonio da Humanidade da Organización das Nacións Unidas para a Educación, a Ciencia e a Cultura (UNESCO) componse de lugares de importancia para o patrimonio cultural ou natural descritos na Convención do Patrimonio Mundial da UNESCO, estabelecida en 1972. O patrimonio cultural está formado por monumentos (como obras arquitectónicas, esculturas monumentais ou inscricións), grupos de edificios e ruínas (incluíndo sitios arqueolóxicos). As paisaxes naturais (constituídas por formacións físicas e biolóxicas), as formacións xeolóxicas e fisiográficas (incluíndo os hábitats de especies de animais e plantas ameazadas) e os lugares naturais que son importantes dende o punto de vista da ciencia, a conservación ou a beleza natural, defínense como patrimonio natural. Esta é unha lista do Patrimonio da Humanidade en Barbados, especificamente clasificada pola UNESCO e elaborada de acordo con dez criterios principais, cuxos puntos son xulgados por especialistas na área. Barbados conta dende o ano 2011 cun lugar declarado Patrimonio da Humanidade pola UNESCO, a Área histórica da Gornición (Bridgetown).
Dawson. Isla 10
Sinopse
O Golpe de estado do 11 de setembro de 1973 en Chile provocou que Augusto Pinochet tomase o poder do país. O filme conta como os antigos membros do gabinete de Salvador Allende foron arrestados e encarcerados nunha prisión política, designada especialmente como campo de concentración na Illa Dawson, no arquipélago de Terra de Fogo. O campo fora empregado a comezos do século XX para encerrar ós selk'nam e outros pobos indíxenas, que foron trasladados da illa principal para evitar a súa interferencia nos grandes rabaños de ovellas que se estabeleceran alí. En 1973, centros de sospeitos comunistas e disidentes políticos foron encarcerados na Illa Dawson polo goberno de Pinochet. Baixo o estrito control da Mariña chilena, eses homes tentan sobrevivir ás temperaturas extremas e duras condicións de vida.
Convención relativa á conservación da vida silvestre e do medio natural de Europa
miniatura|190px|Países que ratificaron o Convenio de Berna O Convenio relativo á Conservación da Vida Silvestre e do Medio Natural de Europa, máis coñecido como Convenio de Berna foi un tratado internacional que ten como obxectivo garantir a conservación da vida silvestre e do medio natural de Europa mediante unha cooperación entre os Estados.
Este Convenio asinouse en Berna o 19 de setembro de 1979, e a Unión Europea é parte contratante desde a Decisión 82/72/CEE do Consello Europeo, de 3 de decembro de 1981, que entrou en vigor o 6 de xuño de 1982.
M22M
O Mouvement du 22 Mars (en galego: Movemento do 22 de Marzo), abreviado como M22M, é unha asociación de sindicatos e asociacións de estudantes da Universidade de Pau e dos países do Adur.
O movemento naceu en 2016 durante as eleccións estudantís na Universidade de Pau e dos Países do Adur, reunindo a Solidaires Étudiant-e-s, Med'Òc e Euskal Ikasleak.
Convención relativa á conservación da vida silvestre e do medio natural de Europa
Historia
Pretendíase mellorar esta situación a través de dous convenios asinados en 1979. Son o Convenio de Convenio de Bonn, sobre aves e outra sobre a fauna migradora, e o de Berna, sobre todo tipo flora e fauna ameazada.
O Convenio de Berna foi o impulsor da creación de catálogos nacionais de especies protexidas nos Estados membros. En 1980 aprobouse o primeiro catálogo español de especies de fauna protexidas, e en 1982 creouse o catálogo de flora protexida.
M22M
Creación
O M22M foi creado en 2016 durante as eleccións da UPPA. Chámase así para render homenaxe ao seu homólogo de 1968, o Movemento 22 de marzo de 1968.
Dende a súa creación, o M22M tentou aglutinar os matices sindicais das loitas e asociacións presentes na UPPA, reunindo despois un sindicato estudantil, Solidaires Étudiant-es, unha asociación para a defensa da cultura e da lingua occitana, o Med'Òc de Pau e unha asociación para a defensa da cultura e da lingua vasca, Euskal Ikasleak. O M22M céntrase entón na defensa das culturas rexionais (occitana e vasca).
Desde a súa creación, converteuse nunha organización representativa de estudantes dentro da Universidade de Pau e dos Países do Adour cun 37,8% (1 asento na xunta directiva).
Nas eleccións e consellos da universidade
A organización preséntase en todas as eleccións a centrais e colexios da Universidade.
Identidade visual
Desde a súa creación, o M22M realizou dous cambios de identidade visual:
Cordal Ralik
O Cordal Ralik (Marshalés: Rālik, ) é un cordal de illas dentro da nación insular das Illas Marshall. Ralik significa "solpor". Está ao oeste do Cordal Ratak. En 1999 a poboación total das illas Ralik era de 19.915. Christopher Loeak, quen chegou a ser presidente das Illas Marshall en 2012, era anteriormente ministro do cordal Ralik Cadea.
Lista de atois e illas periféricas do cordal:
Idioma
O cordal Rālik é o fogar do dialecto Rālik (ou dialecto occidental) da lingua marshalesa. É mutuamente intelixible co dialecto Ratak (ou dialecto oriental) situado no Cordal Ratak. Os dous dialectos diferéncianse principalmente no léxico e en certos reflexos fonolóxicos regulares.
Cesáreo Rey Baltar
Cesáreo Rey Baltar, nado en Padrón o 7 de novembro de 1890 e finado en Bilbao en 1985, foi un médico galego.
Traxectoria
Fillo de Manuel Rey Gosende. Estudou Medicina na Universidade de Santiago de Compostela, licenciándose en 1914. Doutoróuse na Universidade de Madrid en 1915 coa tese Estudio del tratamiento quirúrgico del cáncer del cuello uterino basado en los casos de la clínica de ginecología de la Universidad de Santiago. Como médico exerceu no Sanatorio Baltar. Foi profesor auxiliar da Facultade de Medicina da USC. Recibiu unha bolsa da Junta de Pensiones para ampliación de Estudos de Obscetricia e xinecoloxía en Suíza en 1916. Obtivo a praza de cirurxián do hospital de Basurto (Bilbao) en 1925, onde foi xefe de Servizo de Xinecoloxía. Foi presidente da Casa de Galicia de Bilbao. En 1931 adheriuse á Agrupación al Servicio de la República de Bilbao.
O seu irmán Andrés Rey Baltar foi fusilado polos franquistas ao comenzo da guerra civil.
Vida persoal
Casou en Ourense con María Isabel Feijoo García, filla de Pedro Feijoo López, en 1922, e foi pai de María del Carmen, Manuel, Cesáreo, Estanislao, María Begoña e María Teresa Rey Feijoo.
Presidente de Gabón
O presidente de Gabón é o xefe de Estado de Gabón.
É elixido cada sete anos por sufraxio universal e directo. Un total de tres persoas (sen contar dous presidentes en funcións) exerceron o cargo de presidente dende a independencia do país en 1960.
Elección
O presidente da república é elixido por sufraxio universal e directo para un mandato presidencial de sete anos, renovable. As eleccións son gañadas polo candidato que obteña o maior número de votos. Todos os cidadáns gaboneses, homes e mulleres, que teñan polo menos corenta anos, que residiran en Gabón durante polo menos doce meses, e que gocen dos seus plenos dereitos civís e políticos son elixibles para o cargo de presidente.
O Tribunal Constitucional pode ampliar os prazos previstos conforme ao artigo 11, pero as eleccións non poderán celebrarse máis de trinta e cinco días despois da data da decisión do Tribunal Constitucional. Se a aplicación das políticas dos parágrafos presentes pospón a elección a unha data máis alá do último día no cargo do actual presidente, permanecerá no cargo ata a elección do sucesor.
Xuramento do cargo
O xuramento presidencial marca o comezo do mandato presidencial. Pode non ter lugar antes da decisión do Tribunal Constitucional de proclamar os resultados das eleccións oficiais.
No momento do acceso do presidente ao cargo, este realizará o seguinte xuramento ante o Parlamento e o Tribunal Constitucional, coa man esquerda sobre a Constitución e a outra man levantada ante a bandeira nacional:
Vacante
En caso de vacante do cargo presidencial por calquera motivo ou unha discapacidade permanente do actual presidente, afirmado polo Tribunal Constitucional convocado polo goberno a través da maioría absoluta dos seus membros, ou no seu defecto, polas mesas das dúas cámaras do Parlamento con maioría dos seus membros, o presidente do Senado exercerá temporalmente as funcións de presidente da república, ou en caso de discapacidade permanente do presidente do Senado, afirmado polo Tribunal Constitucional convocado nas mesmas condicións, o vicepresidente primeiro do Senado desempeñará temporalmente as funcións da oficina presidencial.
A autoridade que asuma o cargo presidencial interino investirase temporalmente cos deberes e poderes completos do presidente da república, coa excepción de determinados deberes e poderes previstos nos artigos 18, 19 e o primeiro parágrafo do 116. O presidente interino non poderá presentarse como candidato ás seguintes eleccións presidenciais.
En caso de vacante, ou se a discapacidade do presidente é declarada permanente polo Tribunal Constitucional, as votacións para novo presidente, excluídos os casos de emerxencia anunciados polo Tribunal Constitucional, terán lugar entre trinta e sesenta días despois do inicio da vacante ou da declaración dunha incapacidade permanente do presidente.
Lista
Partidos políticos
Status
Selección de fútbol de Sápmi
A selección de fútbol de Sápmi é o equipo de fútbol que representa ao pobo saami, que habita no extremo norte de Noruega, Suecia, Finlandia e Rusia. O equipo non está afiliado nin á UEFA nin á FIFA, polo que non participa nas súas competicións, aínda que é membro da Confederación de Asociación de Fútbol Independentes (ConIFA).
Está organizada pola FA Sápmi, organización nada en 2014 e que é sucesora da Sámi Football Association, que foi fundada en 2003 e disputou tres Copas do Mundo VIVA.
Todo lo otro
Todo lo otro é unha serie de televisión española de 2021 orixinal de HBO España creada e protagonizada por Abril Zamora, compartindo protagonismo con Juan Blanco, David Matarín, Nuria Herrero, Andrea Guasch, Marta Belenguer, Raúl Mérida, Miguel Bernardeau e Alberto Casado, entre outros. A serie comezou a emitirse o 26 de outubro de 2021 en HBO Max e conta a historia dun grupo de amigos na trintena atrapados nunhas vidas que non eran as que soñaban, mentres intentan avanzar e atopar o seu oco na cidade de Madrid.
Sinopse
Dafne (Abril Zamora) é unha muller que ten un traballo aburrido, o seu mozo acaba de deixala e acaba de descubrir que está namorada do seu mellor amigo, César, un mozo asturiano que ademais é o seu compañeiro de piso. Os seus amigos tamén están moi perdidos, os seus ligues non son o que ela espera e mesmo a súa xefa non é feliz coa vida que leva.
Roberto Saviano
Despois de recibir ameazas de morte en 2006 feitas polo clan Casalesi da Camorra, un clan que Saviano denunciara na súa exposición e na praza de Casal di Principe durante unha manifestación en defensa da legalidade, Saviano foi sometido a un estrito protocolo de seguridade. Dende o 13 de outubro de 2006, vive baixo protección policial.
Saviano colaborou con numerosos importantes xornais italianos e internacionais. Escribiu para as publicacións italianas l'Espresso, la Repubblica e The Post Internazionale. A nivel internacional, colabora nos Estados Unidos con The Washington Post, The New York Times, e Time; en España con El País; en Alemaña con Die Zeit e Der Spiegel; en Suecia con Expressen; e no Reino Unido con The Times e The Guardian.
A súa escrita recibiu eloxios de moitos escritores importantes e outras figuras culturais, como Umberto Eco.
The Beatles: Get Back
The Beatles: Get Back é un filme documental de 2021 dirixida e producida por Peter Jackson. O filme recolle a creación do álbum Let It Be (1970) de The Beatles (que tiña o título provisional de Get Back) e baséase en gran parte en imaxes non utilizadas e material de son capturado orixinalmente para o documental de 1970 do álbum realizado por Michael Lindsay-Hogg. O documental ten unha duración total de case oito horas, que consta e tres partes de entre dúas e tres horas, cada unha cubrindo períodos aproximadamente semanais de 21 días de traballo no estudio.
Roberto Saviano
Saviano identifícase como ateo.
The Beatles: Get Back
Foi coproducido por Paul McCartney, Ringo Starr, Yoko Ono e Olivia Harrison, e foi presentado por Walt Disney Studios en asociación con Apple Corps e WingNut Films. Estreouse en tres días consecutivos a través de Disney+, sendo o primeiro deles o 25 de novembro de 2021. Unha parte del, titulada The Beatles: Get Back – The Rooftop Concert, estreouse nos cinemas IMAX en varias cidades dos Estados Unidos o 20 de xaneiro de 2022. Estreouse internacionalmente entre o 11 e o 13 de febreiro de 2022.
Jackson caracterizou a miniserie como "un documental sobre un documental". Get Back recibiu aclamación da crítica pola súa cobertura do proceso creativo do grupo, aínda que os detractores criticaron a duración relativamente longa. Os comentaristas describírono como un desafío ás vellas crenza de que a realización do álbum "Let It Be" estivo marcada enteiramente polas tensións entre os Beatles, mostrando en troques un lado máis optimista da súa produción.
Esquí alpino
miniatura|300px|Esquiadores alpinos O esquí alpino ou esquí de montaña, é o pasatempo de esvarar por pistas cubertas de neve en esquís con ataduras de talón fixo, a diferenza doutros tipos de esquís (campo a través, Telemark ou saltos de esquí), que usan esquís con ataduras de talón libre. Xa sexa como diversión ou como deporte, adoita practicarse en estacións de esquí, que ofrecen servizos como telesquís, fabricación de neve artificial, preparación de neve, restaurantes e patrullas de esquí.
Os esquiadores "fóra de pista", que esquían fóra dos límites da área de esquí, poden empregar motos de neve, helicópteros ou subidas mecánicas pera chegar á cima dunha montaña. Os esquiadores de fondo poden empregar equipos especializados con atadura de talón libre, incluíndo peles "pegañentas" nos fondos dos esquís para impedir que se deslicen cara a atrás durante unha subida, logo bloquear o talón e retirar as peles para o seu descenso.
O esquí alpino foi un evento nos Xogos Olímpicos de Inverno desde 1936. En 1886 introduciuse en Oslo unha competición correspondente ao slálom moderno.
Historia
O termo "slálom" provén dos dialectos noruegueses en que slalåm significa "rastro (låm) nunha ladeira (sla)". En Telemark contra 1800, os sendeiros máis escarpados e difíciles chamábanse ville låmir ("sendeiros salvaxes"). As competicións de esquí en Telemark comezaban a miúdo nunha montaña escarpada, continuaban ao longo dun escorregadoiro de rexistro (tømmerslepe) e completábanse cun xiro pronunciado (xiro de Telemark) nun campo ou lago xeado. Este tipo de competición utilizaba o terreo natural e típico de Telemark. Algunhas carreiras estaban en "rumbos accidentados" (kneikelåm) e ás veces incluían "saltos pronunciados" (sprøytehopp) para máis dificultade. As primeiras competicións de slálom coñecidas celebráronse en Telemark arredor de 1870 xunto con competicións de salto de esquí, en que participaban os mesmos deportistas. Husebyrennet incluía desde 1886 svingrenn (competición de xiros nos outeiros), xa que o termo slalåm aínda non fora introducido. [2] O slálom apareceu por primeira vez nunha competición de esquí en Sonnenberg en 1906. Dúas ou tres décadas despois, o deporte estendeuse ao resto de Europa e aos Estados Unidos. A primeira competición de esquí de slálom tivo lugar en Mürren, Suíza, en 1922.
Coregonus lavaretus
Coregonus lavaretus é unha especie de peixes osteíctios da orde dos salmoniformes, familia dos salmónidos, subfamilia dos coregoninos e xénero Coregonus,  do que é a súa especie tipo.
Descrición
A especie foi descrita por Linneo na 10ª edición do seu Systema Naturae baixo o nome de Salmo lavaretus.
Sinónimos
Ademais de polo seu nome actualmente válido, a especie coñeceuse polos sinónimos:
Xogo das bólas
miniatura|Bólas Unha bóla é unha pequena esfera de vidro, alabastro, cerámica, arxila, metal, cristal, aceiro, pedra, mármore, madeira ou porcelana que se emprega en diversos xogos infantís. Tamén se denominan así algúns xogos en que se utilizan as bólas. Estes xogos son practicamente universais, e aínda que existen moitas variantes, a esencia é case sempre a mesma: lanzar unha ou varias bólas para intentar aproximarse a outras ou a buratos obxectivo. Cando se gaña unha man adoitan tomarse as bólas do outro xogador ou dos xogadores contrarios.
Coregonus lavaretus
Características
miniatura|240px|Nun acuario
Xogo das bólas
Ademais de como xogo, as bólas empréganse para uso industrial, sendo principalmente utilizadas no interior dos envases de aerosoles e en rodamentos.
Coregonus lavaretus
Características
Hai moitas diferenzas entre as diversas formas de Coregonus pero, en xeral, teñen un corpo afilado, un maxilar superior lixeiramente sobresaínte e unha aleta dorsal carnosa, típica dos salmónidos. O fociño é curto e afiado, feito que distingue a esta especie das outras dúas especies de Coregonus do norte de Europa, Coregonus albula e Coregonus peled. O primeiro ten un maxilar inferior protuberante, mentres que, no segundo, ambos os maxilares teñen a mesma lonxitude. O dorso de Coregonus lavaretus é de cor verde azulada ou apardazada, os flancos son prateados e o ventre branco. As aletas son de cor gris escura. Raramente alcanza máis de 55 cm de longo ou supera os 2 kg de peso.
Xogo das bólas
Historia
miniatura|Xogo das bólas, [[Karol D. Witkowski]] Se ben non se coñece o verdadeiro orixe das bólas e son xogos tradicionais, a súa orixe aparentemente se remonta ata o antigo Exipto e á antiga Roma. En efecto, atopáronse bólas na tumba dun neno exipcio de arredor do ano 3000 a.C. En Creta, pola súa banda, os nenos xogaban con bólas feitas a partir de materiais preciosos. Outros materiais empregados na antigüidade son os ósos de olivas, abelás ou castañas. Ata principios do século XX, algunhas aínda estaban feitas de pedra. A principios do século XX, atopáronse pequenas esferas de pedra de aproximadamente do 2500 a.C., identificadas polos arqueólogos como bólas en escavacións preto de Mohenjo-daro, nun lugar asociado á civilización do val do Indo. Menciónanse na literatura romana como no poema "Nux" de Ovidio. A súa popularidade estendeuse ata a idade media. As bólas chegaron a Gran Bretaña, importadas dos Países Baixos, durante a era medieval.
Coregonus lavaretus
Bioloxía
Endémico dos lagos Bourget e de Aiguebelette, na conca do río Ródano, en Francia, hai tempo tamén se encontraba no lago Léman.
Coregonus lavaretus aliméntase principalmente de invertebrados que habitan no fondo, ou de zooplancto. Os espécimes máis grandes tamén consomen insectos que viven na superficie da auga e de alevíns. A reprodución realízase no outono, entre setembro e novembro, dependendo en gran medida da temperatura da auga.
Xogo das bólas
Historia
Non se sabe onde se fabricaron por primeira vez as bólas. Un soprador de vidro alemán inventou un dispositivo para facer bólas en 1846.
En América, crese que o costume das bólas se estendeu desde Europa. Non obstante, tamén existen indicios que apuntan a que puideron empregarse na América precolombiana. O xogo fíxose popular nos Estados Unidos e noutros países. As primeiras bólas de xoguete fabricadas en masa (arxila) nos Estados Unidos fabricáronse en Akron, Ohio, por S. C. Dyke, a principios da década de 1890. Algúns dos primeiros mármores de vidro producidos nos Estados Unidos tamén foron fabricados en Akron, por James Harvey Leighton. En 1903, Martin Frederick Christensen, tamén de Akron, fixo as primeiras bólas de vidro fabricadas mediante unha máquina patentada por el. A súa compañía, The M. F. Christensen & Son Co., fabricou millóns de bólas ata que cesaron as súas operacións en 1917. A seguinte compañía estadounidense en entrar no mercado do mármore de vidro foi Akro Agate. Esta empresa foi creada por Akronites en 1911, mais situada en Clarksburg, Virxinia Occidental.
Coregonus lavaretus
Estado de conservación
A Unión Internacional para a Conservación da Natureza e dos Recursos Naturais, tendo en conta que especie extinguiuse no lago Léman a principios do século XX e, aínda que non hai ameazas actuais nin futuras para a especie nos pequenos lagos Bourget e Aiguebelette, pero que a introdución de coregónidos alóctonos é unha ameaza potencial, cualifica o seu status como VU (vulnerábel).
Polihidroxialcanoato
miniatura|200px|Estrutura do poli-(R)-3-hidroxibutirato ([[Polihidroxibutirato|P3HB), un polihidroxialcanoato.]] miniatura|400px|Estruturas químicas do P3HB, PHV e o seu copolímero PHBV
Os polihidroxialcanoatos ou PHAs son poliésteres producidos na natureza por numerosos microorganismos, incluso por medio de fermentación bacteriana de azucres ou lípidos. Cando se producen por bacterias serven como unha fonte de enerxía e como almacén de carbono. Dentro desta familia de compostos poden combinarse máis de 150 monómeros diferentes dando lugar a materiais con propiedades extremadamente diferentes. Estes plásticos son biodegradables e utilizados na produción de bioplásticos.
Poden ser materiais termoplásticos ou elastómeros, con puntos de fusión que van dos 40 aos 180 °C.
As propiedades mecánicas e a biocompatibilidade dos PHA poden tamén cambiarse mesturándoos, modificando a superficie ou combinando o PHA con outros polímeros, encimas e materiais inorgánicos, polo que son utilizables para unha ampla gama de aplicacións.
Biosíntese
miniatura|Certas cepas da bacteria [[Bacillus subtilis poden utilizarse para producir polihidroxialcanoatos.]]
Para inducir a produción de PHAs en instalacións de laboratorio, pode situarse un cultivo dun microorganismo como Cupriavidus necator nun medio axeitado e alimentalo cos nutrientes apropiados para que se multiplique rapidamente. Unha vez que a poboación chegou a un nivel substancial, a composición de nutrientes pode cambiarse para forzar ao microorganismo a sintetizar PHA. O rendemento de PHA obtido a partir das inclusións granulares intracelulares pode ser de ata o 80% do peso seco do organismo.
A biosíntese de PHA orixínase xeralmente por certas condicións de deficiencia (por exemplo, falta de macroelementos como o fósforo, nitróxeno, de elementos traza ou de oxíxeno e o exceso de subministración de fontes de carbono. Porén, a prevalencia da produción de PHA nun monocultivo ou nun conxunto de organismos microbianos mixtos pode depender tamén simplemente da limitación global de nutrientes, non só de macroelementos. Isto é especialmente o caso no método do ciclo de "fartura/fame" para a indución da produción de PHA, onde se engade e se retira periodicamente o carbono para causar períodos de "fartura e fame", e isto impulsa a célula a producir PHA durante a "fartura" como método de almacenamento para os perídodos de "fame".
Os poliésteres deposítanse nas células en forma de gránulos altamente refractivos. Dependendo do microorganismo e as súas condicións de cultivo, xéranse homo- ou copoliésteres con diferentes ácidos hidroxialcanoicos. Os gránulos de PHA recupéranse despois destruíndo as células. O Bacillus subtilis cepa pBE2C1 recombinante e Bacillus subtilis cepa pBE2C1AB utilizáronse na produción de polihidroxialcanoatos e observouse que podían utilizar residuos de malte como fonte de carbono para unha produción a baixo custo de PHAs.
O PHA resultante é de dous tipos posibles:
Benito Guitián
O nome Benito Guitián pode referirse a:
Polihidroxialcanoato
Biosíntese
Unhas poucas bacterias, como Aeromonas hydrophila e Thiococcus pfennigii, sintetizan copoliéster a partir dos dous tipos antes mencionados de hidroxi ácidos graxos ou polo menos posúen encimas que poden realizar parte desta síntese.
Antal Nagy
Antal Nagy, nado en Budapest o 16 de maio de 1944, é un exfutbolista húngaro. Xogaba como dianteiro e militou en clubs das principais ligas de Hungría, Bélxica, Países Baixos, Francia, España, Alemaña e Portugal. Foi internacional coa selección húngara, coa que participou no Mundial de Inglaterra de 1966.
Polihidroxialcanoato
Biosíntese
Tamén existen PHAs de lonxitude de cadea longa ou PHA LCL (do inglés long chain length), que teñen cadeas de máis de 14 átomos de carbono, e PHAs mixtos, que se compoñen de monómeros tanto de cadea curta coma media.
Antal Nagy
Traxectoria
Comezou a súa carreira como futbolista no Hónved da súa cidade natal, co que foi campión da Copa de Hungría e dúas veces subcampión da liga húngara, e co que debutou na Recopa de Europa.
Polihidroxialcanoato
Biosíntese
Outra síntese incluso de maior escala pode facerse con axuda de microorganismos do solo. Para a carencia de nitróxeno e fósforo producen un quilogramo de PHA por cada tres kg de azucre.
Antal Nagy
Traxectoria
En 1968 trasladouse a Liexa, onde fichou polo Standard de Liège. A súa marcha de Hungría provocou a perda da súa nacionalidade, sendo considerado dende entón un apátrida. Na tempada 1968/69 foi o máximo goleador da Primeira división belga, da que se proclamou campión esa mesma campaña. A continuación pasou polos Países Baixos, onde xogou tres anos no Twente, antes de recalar no Olympique de Marseille, co que gañou a Copa de Francia de 1972.
Polihidroxialcanoato
Biosíntese
A forma máis simple e máis común de obtención de PHAs é a produción fermentativa de poli-beta-hidroxibutirato (poli-3-hidroxibutirato, P3HB), que consta de 1000 a 30000 monómeros de hidroxi ácidos graxos.
Antal Nagy
Traxectoria
En 1973 chegou a España, fichando polo Hércules de Arsenio Iglesias, co que xogou na Segunda división, logrando o ascenso a Primeira. Contribuíu con 10 goles, un deles anotado cun pé descalzo, despois de ter perdido unha bota. Pasou logo polas filas do Wuppertaler SV, da Bundesliga alemá, antes de regresar ao fútbol español para xogar en Segunda coa Unió Esportiva Sant Andreu. Nos seus últimos anos como futbolista xogou no Caen francés, no Royal Antwerp belga e no Leixões portugués, antes de pechar a súa carreira no mesmo equipo no que a comezara, o Budapest Honvéd.
Polihidroxialcanoato
Tipos
Os PHAs máis comúns son o P3HB (ácido polihidroxibutírico), o PLA (poliácido láctico ou polilactida), o PGA (ácido poliglicólico), o P3HV (poli(3-hidroxivalerato)) e o P(3-HHx) (poli(3-hidroxihexanoato)). Dependendo da lonxitude da cadea lateral distítnguense tres tipos: PHA SCL, de cadea curta, PHA MCL, de cadea media, e PHA LCL, de cadea longa. 200px|center|miniatura|Estrutura dos PHA.
Antal Nagy
Selección húngara
Foi tres veces internacional coa selección húngara, coa que debutou en 1964, nun encontro amigable ante Iugoslavia. Formou parte do equipo húngaro no Mundial de 1966 en Inglaterra, aínda que non chegou a xogar ningún minuto na competición.
Polihidroxialcanoato
Produción industrial
Na produción industrial de PHA, o poliéster extráese e purifícase das bacterias optimizando as condicións da fermentación microbiana de azucre, glicosa ou aceite vexetal.
Na década de 1980 a empresa Imperial Chemical Industries desenvolveu o poli(3-hidroxibutyrato-co-3-hidroxivalerato) obtido por fermentación. Vendeuse co nome "Biopol" e distribuíno nos Estados Unidos Monsanto e posterioremnte Metabolix.
Como materia prima para a fermentación, poden usarse carbohidratos como a glicosa e a sacarosa, pero tamén o aceite vexetal ou a glicerina da produción de biodiesel. Os investigadores industriais están traballando en métodos cos cales se producirán colleitas transxénicas que expresen rutas de síntese de PHA a partir de bacterias e así producir PHA como almacenamento de enerxía nos seus tecidos. Varias compañías están traballando no desenvolvemento de métodos de produción de PHA a partir de augas residuiais, incluíndo a subsidiaria de Veolia Anoxkaldnes, e empresas emerxentes, Micromidas, Mango Materials, Full Cycle Bioplastics, Newlight e Paques Biomaterials.
Os PHAs son procesados principalmente por moldeado por inxección, extrusión e burbullas de extrusión en películas e corpos ocos.
Propiedades dos materiais
Os polímeors de PHA son termoplásticos, poden procesarse en equipos de procesamento convencionais e son, dependendo da súa composición, dúctiles e máis ou menos elásticos. Diferéncianse nas súas propiedades segundo a súa composición química (homo- ou copoliésteres, contido de hidroxi ácidos graxos).
Son estables á luz UV, a diferenza doutros bioplásticos de polímeros como o ácido poliláctico, con temperaturas de fusión de 40 a 180 °C e mostran unha baixa permeación pola auga. A cristalinidade pode estar entre un pequeno % ata o 70%. A procesabilidade, impacto e flexibilidade mellora cunha maior porcentaxe de valerato no material. Os PHAs son solubles en solventes haloxenados como o cloroformo, diclorometano ou dicloroetano.
O PHB é similar nas súas propiedades materiais ao polipropileno (PP), ten un ha boa resistencia á humidade e propiedades de barreira para cheiros. O ácido polihidroxibutírico sintetizado a partir de PHB puro é relativamente fráxil e ríxido. Os copolímeros de PHB, que poden incluír outros ácidos graxos como o ácido beta-hidroxivalérico, poden ser elásticos.
Aplicacións
Debido á súa biodegradabilidade e potencial para crear bioplásticos con novas propiedades, hai moito interese en desenvolver o uso de materiais baseados en PHA. O PHA axústase ben á economía verde como medio de crear plásticos a partir de fontes que non sexan os combustibles fósiles. Ademais, está realizándose unha activa investigación para a biotransformación por suprarreciclaxe ("upcycling" ou reciclaxe creativa) dos residuos de plástico (por exemplo, de polietileno tereftalato e poliuretano) en PHA usando a bacteria Pseudomonas putida.
Un copolímero de PHA chamado PHBV (poli(3-hidroxibutirato-co-3-hidroxivalerato)) é menos ríxido e máis duro e pode utilizarse como material de empaquetado.
En xuño de 2005, a compañía estadounidense Metabolix, Inc. recibiu o Premio do reto da química verde presidencial dos Estados Unidos (na categoría de pequena industria) polo seu desenvolvemento e comercialización dun método rendible de manufacturación de PHAs.
Hai aplicacións potenciais para o PHA producido por microorganismos nas industrias agrícolas, médica e farmacéutica, principalmente debido á súa biodegradabilidade.
Winter on Fire: Ukraine's Fight for Freedom
Winter on Fire: Ukraine's Fight for Freedom (en Зима у вогні: Боротьба України за свободу; Zyma u vohni: Borot'ba Ukrayini za svobodu) é un filme documental de 2015 dirixido por Evgeny Afineevsky. O filme trata sobre as protestas do Euromaidan que se produciron en Ucraína dende o 21 de novembro de 2013 até o 23 de febreiro de 2014.
Impacto
Winter on Fire foi amplamente mostrado en Caracas en 2017 durante as protestas contra o goberno de Nicolás Maduro, e nas protestas en Hong Kong de 2019-2021. En 2022, en resposta á invasión rusa de Ucraína, Netflix fixo que o filme estivese dispoñíbel de balde a través de YouTube.
Thomas Wyon, o Novo
Thomas Wyon, o Novo, nado en Birmingham o 12 de xullo de 1792 e finado en Hastings, East Sussex, o 22 ou o 23 de setembro de 1817, foi un medallista e gravador de moeda inglés, que ocupou o posto de gravador xefe da Royal Mint entre 1815 e 1817.
Traxectoria
Thomas Wyon naceu en Birmingham, nunha familia de sona no mundo da medalla e o gravado. O seu tío, Peter Wyon (1767-1822), o seu irmán máis novo, Benjamin Wyon (1802-1858), os seus sobriños, Leonard Charles Wyon (1826-1891), Joseph Shepherd Wyon (1836-1873) e Alfred Benjamin Wyon (1837-1884), e o seu curmán, William Wyon (1795-1851) foron tamén medallistas salientables, algúns deles vinculados igualmente á Royal Mint.
Xa en Londres, foi aprendiz desde os 14 anos do seu pai, coñecido como Thomas Wyon, o Vello (1767-1830), que exerceu o cargo de gravador dos selos reais, e del aprendeu a arte do gravado en aceiro. Tamén recibiu formación do gravador de xemas Nathaniel Marchant (1739-1816), que traballaba daquela na Casa da Moeda de Londres, de quen aprendeu o gusto polo antigo. Posteriormente cursou estudos de escultura nas escolas da Royal Academy de Londres, onde obtivo os seus primeiros recoñecementos polas súas creacións. En 1809 creou a súa primeira medalla e en 1810 gañou a medalla de ouro da Society of Arts ao gravado de medallas, cun exemplar cuxos cuños —que representaban unha cabeza de Isis— foron adquiridos pola propia entidade para producir con el as súas medallas de premio. A partir desa época, Wyon realizou numerosas medallas, sinaladamente para escolas, clubs, sociedades e outras institucións. miniatura|168x168px|Token de medio penique ([[1794) da vila de Braintree and Bocking, en Essex. ]] O 20 de novembro de 1811, Wyon ingresou na Royal Mint como gravador en réxime de proba, e alí participou na produción de moedas bancarias e de curso local e algunhas emitidas polo Banco de Inglaterra e polo Banco de Irlanda (tokens), así como moedas oficiais para os territorios e as colonias británicas, e para a casa de Hannover, aínda que non abandonou a súa faceta como produtor de medallas. Case catro anos despois, o 13 de outubro de 1815, foi nomeado gravador xefe da Royal Mint, cando tiña só 23 anos. O ano seguinte foi o responsable do gravado das novas moedas de prata do sistema británico —media coroa, un xilin e 6 peniques—, a nome de Xurxo III (1760-1820), de cuxos reversos foi ademais o seu deseñador. En 1817 fixo tamén as súas propostas para a nova moeda dunha coroa, aínda que finalmente se limitou a ser o gravador dos deseños realizados por Benedetto Pistrucci. miniatura|166x166px|[[Reverso (moedas)|Reverso do xilin de 1819 a nome de Xurxo II, deseñado e gravado por Wyon. ]] En 1817, Wyon comezou a amosar os primeiros signos de tise, doenza que o levou á morte a finais de setembro de 1817. Faleceu na granxa Priory, preto de Hastings, en East Sussex, e o seu corpo foi soterrado no cemiterio da igrexa de Cristo, en Southwark, no Gran Londres.
Obra
Estas son algunhas das súas medallas máis salientables: Pearce (1809), Isis (1810), Wellington (1810), Wooldridge (1812), Royal Naval College (1812), Portsmouth (1812), Manchester Pitt Club (1813), Upper Canada Preserved (1813), indios norteamericanos (1814), Tsar de Rusia (1814), visita da gran duquesaa de Oldenburg á Royal Mint (1814), Tratado de París (1814), Liverpool Pitt Club (1814), Waterloo (1815), apertura da Ponte de Waterloo (1817).
Ademais, Wyon gravou en 1813 selos para a Sociedade de Anticuarios de Newcastle e para a Chester Canal Company, e arredor de 1815 para a Cámara de Comercio de Limerick.
Bjarni Tryggvason
Bjarni Valdimar Tryggvason, nado en Reiquiavik (Islandia) o 21 de setembro de 1945 e finado o 5 de abril de 2022, foi un astronauta canadense que formou parte da misión STS-85.
Traxectoria
Tryggvason graduouse en enxeñaría física na Universidade da Columbia Británica en 1972. Traballou como posgraduado en enxeñaría con especialización en matemáticas aplicadas e física de fluídos na Universidade do Oeste de Ontario. Foi elixido como astronauta da Axencia Espacial Canadense en decembro de 1983, participando na misión STS-85 e pasando 11,85 días no espazo.
Tempada 2021 do Súper Campionato de España de Rallys
A tempada 2021 é a 3ª edición do Súper Campionato de España de Rallys. Comezou o 9 de abril no Rally Serra Morena e o seu final está previsto para o 12 de decembro no Rallyshow de Madrid. Por primeira vez, o S-CER é o principal campionato nacional de rallys de España, cun amplo calendario de catorce probas. Tanto o campionato de asfalto como o de terra desaparecen como tal e no seu lugar créanse a Copa España de Rally e a Copa de España de Terra.
Oscar Ulrich-Bansa
Oscar Ulrich-Bansa, nado en 1890 e finado o 17 de xuño de 1982 en Besana in Brianza, Lombardía, foi un numismático e xeneral do exército italiano.
Traxectoria
Na súa xuventude ingresou no exército italiano, co que participou tanto na primeira como na segunda guerra mundial, ata acadar o rango de xeneral.
Foi profesor de Numismática na Universidade de Padua (1948-1963) e investigador especializado na moeda do Imperio Romano dos séculos IV e V, particularmente das cecas romanas da Italia setentrional, como as de Mediolanum e Aquileia.
Publicacións
Estes son algúns dos traballos máis representativos da carreira académica de Ulrich-Bansa.
Fernando Gómez-Reino
Fernando Gómez-Reino Lecoq, nado na Coruña o 21 de decembro de 1955, é un ex-nadador galego. Competiu nos Xogos Olímpicos de 1976 en Montreal.
Traxectoria
Foi seleccionado pola Federación Española para participar nos Xogos Olímpicos de 1976 en Montreal, onde competiu na proba de 4x200m libres xunto a David López-Zubero, Jesús Fuentes e Santiago Esteva. Realizaron un tempo de 7:49.22, quedando cuartos na súa serie, na que só se clasificaban os tres primeiros equipos.
Trala súa retirada traballou como adestrador, destacando a súa labor no Club Natació Palma.
Luís Rey Villaverde
Luís Rey Villaverde, nado en Oroso en 1965, é un político galego do PSdeG-PSOE.
Patrimonio da Humanidade en Belize
miniatura|180px| [[Ficheiro:Welterbe.svg|55px 70px ]] O Patrimonio da Humanidade da Organización das Nacións Unidas para a Educación, a Ciencia e a Cultura (UNESCO) componse de lugares de importancia para o patrimonio cultural ou natural descritos na Convención do Patrimonio Mundial da UNESCO, estabelecida en 1972. O patrimonio cultural está formado por monumentos (como obras arquitectónicas, esculturas monumentais ou inscricións), grupos de edificios e ruínas (incluíndo sitios arqueolóxicos). As paisaxes naturais (constituídas por formacións físicas e biolóxicas), as formacións xeolóxicas e fisiográficas (incluíndo os hábitats de especies de animais e plantas ameazadas) e os lugares naturais que son importantes dende o punto de vista da ciencia, a conservación ou a beleza natural, defínense como patrimonio natural. Esta é unha lista do Patrimonio da Humanidade en Belize, especificamente clasificada pola UNESCO e elaborada de acordo con dez criterios principais, cuxos puntos son xulgados por especialistas na área. Belize conta dende o ano 1996 cun lugar declarado Patrimonio da Humanidade pola UNESCO, a Barreira de Coral de Belize.
Ultras (filme)
Ultras é un filme italiano de 2020 escrito e dirixido por Francesco Lettieri e protagonizado por Aniello Arena, Ciro Nacca e Simone Borrelli. Conta a historia dun grupo radical e violento de afeccionados de fútbol en Nápoles, Italia.
Estreouse o 20 de marzo de 2020 a través de Netflix.
Emilio Amavisca Albo
Emilio Amavisca Albo, nado en Laredo o 6 de xuño de 1946, é un exfutbolista español que xogaba de lateral. Destacou especialmente no Pontevedra, co que xogou 183 partidos oficias en tres categorías diferentes (Primeira, Segunda e Terceira).
É pai do tamén futbolista, e internacional coa selección española, José Emilio Amavisca.
Traxectoria
Debutou co Laredo en Terceira División na tempada 1964/65, e despois de militar na Gimnástica de Torrelavega e conseguir con esta un histórico ascenso a Segunda División en 1966, fichou polo Burgos CF tamén da categoría de prata. Xunto a Rafael Zamora, foi un fixo na defensa burgalesa durante os seguintes tres anos.
No verán de 1969 fichou polo Pontevedra. Debutou na Primeira División na xornada 6 da tempada 1969/70, contra o Deportivo da Coruña en Riazor. Foi titular durante o resto da tempada, formando na defensa xunto a Calleja, Irulegui e Batalla, na que foi a derradeira campaña do Pontevedra na máxima categoría. Tralo descenso a Segunda, continuou cinco anos máis no club galego, os dous últimos na Terceira División, disputando 183 partidos oficiais, algúns deles como capitán.
En 1975 regresou ao Laredo, que viña de ascender a Terceira. Militou dúas tempadas no club cántabro e outras dúas no Santoña, onde se retirou en 1979.
Castro da Croa
O castro da Croa é un poboado castrexo situado no concello de Ponteareas na parroquia de Ribadetea.
Patrimonio da Humanidade en Cabo Verde
Cabo Verde conta dende o ano 2009 cun lugar declarado Patrimonio da Humanidade pola UNESCO, a Cidade Velha, Centro histórico de Ribeira Grande.
Manuel Ángel Leis Míguez
Manuel Ángel Leis Míguez, nado en Liñaio (Negreira) en 1977, é un político galego do PSdeG-PSOE.
Traxectoria
Transportista de butano, é presidente da Asociación de Veciños da parroquia de Liñaio. É concelleiro en Negreira polo PSdeG-PSOE dende as eleccións municipais de 2007, nas cales gañaron os socialistas, e ocupouse das áreas de deportes e participación cidadá, ata a dimisión do alcalde Juan García Fuentes en setembro de 2009, e posteriormente obras xa con Jorge Tuñas Caamaño de alcalde. Volveu ser concelleiro tralas municipais de 2011 nas que volveu gaña-lo PSdeG, pero situouse na oposición debido a un pacto entre o PPdeG e o exalcalde José Blanco Pazos. Volveu ser concelleiro tralas municipais de 2015 nas que tras unha nova vitoria electoral os socialistas recuperaron o goberno, e fíxose cargo das áreas de obras, urbanismo, parques e xardíns, novamente con Jorge Tuñas Caamaño de alcalde.
Alberto Jiménez Benítez
Alberto Jiménez Benítez, nado en La Oliva o 15 de novembro de 1992, é un futbolista español que xoga no Albacete, cedido polo Tenerife. Xoga principalmente como defensa central, aínda que tamén o pode facer como centrocampista defensivo.
Traxectoria
Formouse como futbolista no Fuerteventura e no Tenerife, e na tempada 2011/12 debutou co Tenerife B na Terceira División. Na seguinte tempada estreouse co primeiro equipo na Segunda División B, disputando 17 partidos e marcando 3 goles, cos contribuíu ao ascenso á Segunda División, despois de derrotar na promoción ao Hospitalet.
O 18 de agosto de 2013 disputou o seu primeiro encontro na categoría de prata, da man do adestrador Álvaro Cervera, nun partido contra o Alcorcón no que entrou na segunda parte como substituto de Óscar Rico. Xogou un total de 10 partidos durante a tempada, a metade deles como titular, mentres que na seguinte saíu cedido ao Valencia Mestalla, de Segunda B.
Tralo regreso da súa cesión afianzouse durante anos no equipo titular do Tenerife, co que superou os 200 partidos e co que disputou unha promoción de ascenso a Primeira División na 2016/17.