cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Oceanía
Demografía e xeografía humana
A densidade de poboación subiu de 2,8 habitantes por km cadrado a 3,4 habitantes por km cadrado.
A maioría da poboación concéntrase en Australia, Nova Zelandia e Papúa Nova Guinea, 92,1% da poboación de Oceanía. O resto da poboación divídese nos demais países insulares do continente de Micronesia, Melanesia e Polinesia.
Etnografía
miniatura|200px|Nenos nativos de [[Papúa Nova Guinea.]] A poboación é heteroxénea, gran parte da poboación concéntrase en grupos étnicos nativos da Polinesia, Micronesia e Melanesia. Outra gran parte das persoas que viven no continente son descendentes dos primeiros colonizadores europeos, principalmente de ascendencias británica, alemá, neerlandesa, francesa e unha pequena parte descende de españois. Outro grupo étnico é o asiático, que malia representar unha baixa porcentaxe do total, é o terceiro grupo étnico máis común de Oceanía. Isto poderíase explicar debido á gran cantidade de inmigrantes asiáticos, especialmente de Indochina, que recibe o continente desde hai xa moitos anos.
En Nova Zelandia, o censo de 2006, determinou que o 67,6% da poboación neozelandesa é etnicamente europea, mentres que tan só o 14,6% era maorí (un grupo nativo de Oceanía, o principal de Nova Zelandia) e que o 9,2% era asiático.
Noutros países como Papúa Nova Guinea, Vanuatu, as Illas Salomón, Fixi, Samoa e Tonga, a maioría da poboación é descendente de tribos nativas de Micronesia, Melanesia e Polinesia, mentres que os descendentes de asiáticos e europeos representan unha pequena parte da poboación total destes pequenos países. Aínda que a cantidade de persoas relacionadas coa etnia asiática segue crecendo, a etnia europea segue sendo a segunda con máis presenza nos países máis pequenos de Oceanía.
Linguas de Oceanía
Por número de persoas as catro linguas con maior número de falantes nativos en Oceanía son o inglés, o tok pisin, o francés e o hindi de fixi, as catro son linguas con orixe autóctona da rexión. As linguas nativas con maior número de falantes son o samoano, o fixiano (austronesios) e o enga (papúa).
A lingua máis utilizada é o inglés, seguido do tok pisin (crioulo) e do francés.
Nalgunhas illas principalmente pertencentes á soberanía chilena, como na Illa de Pascua e Juan Fernández, fálase o español. Minoritariamente fálase tamén nas illas estadounidenses de Guam e as Illas Marianas do Norte, e influíu notoriamente no idioma chamorro, falado polos indíxenas de ambos países. Existen tamén outras linguas crioulas locais de influencia española, que son faladas en Micronesia e Palau, ambos países que forman parte do arquipélago das Carolinas.
Linguas autóctonas
esquerda|miniatura|300px|Un [[ukelele, palabra de orixe hawaiana.]] En Oceanía fálanse máis de 1500 linguas, cuxa clasificación presenta aínda bastantes dúbidas (especialmente en relación ás linguas de orixe pre-austronesio). A grandes liñas pódense diferenciar tres grupos:
As primeiras poboacións de Australia e Nova Guinea proceden das primeiras migracións da humanidade (proceso que se iniciou en África). Cando os primeiros seres humanos poboaron eses territorios ambos formaban parte dunha única masa de terra, chamada Sahul, que incluía tamén a Tasmania. Estes feito levaron a Joseph Greenberg a especular sobre unha orixe común das linguas destes territorios, que se denomina hipóteses indopacífica, que incluiría ademais o tasmanio (xa extinguido) e as linguas andamanesas. Con todo, a enorme diversidade destas linguas e a escasa evidencia dispoñible para as ditas hipótese fan que os dous últimos grupos só se consideren agrupacións xeográficas útiles, pero non grupos lingüísticos filoxenéticos xenuínos.
As linguas austronsias de Oceanía foron divididas inicialmente segundo un criterio xeográfico: Melanesia, Polinesia, Micronesia e Nova Zelandia, con todo, estas divisións non representan agrupacións lingüísticas adecuadas (ver linguas oceánicas). As linguas polinesias, de Fixi e as linguas micronesias parecen formar un grupo filoxenético dentro das linguas oceánicas centro-orientais, mentres que as linguas de Melanesia e outras áreas forman parte de diferentes familias oceánicas e xa que logo non forman ningún grupo filoxenético válido. Dentro das linguas polinesias atópanse as linguas da illa de Pascua (rapanui) ou Hawai (hawaiano) ata Nova Zelandia (maorí). O parentesco destas linguas polinesias xa foi detectado nas primeiras viaxes do capitán Cook.
As linguas non austronésicas de Nova Guinea, chamadas linguas papúas, só foron razoablemente coñecidas a partir do século XX. A súa clasificación creou controversia ata os traballos de Stephen Wurm (1975) e Malcolm Ross (2005). Eses traballos suxiren que as linguas papúas non forman unha familia lingüística, senón varias familias altamente diversas. A maior destas familias está formada polas linguas trans-neoguineanas que inclúe centenares de linguas. A este grupo pertence o kate, que foi lingua franca de varios grupos antes da expansión do tok pisin e o dani, lingua coñecida por ser unha das poucas do mundo con só dous termos para designar coré.
En canto ás linguas de Australia, das aproximadamente 750 que se falaban na illa antes da chegada dos europeos, quedan actualmente unhas 200, moitas delas cos últimos falantes.
En moitas rexións de Oceanía, as linguas autóctonas non resistiron a presión da colonización e é actualmente a zona do mundo onde máis linguas autóctonas desaparecen. O samoano, lingua oficial de Samoa falada por máis 300 mil acodes, é unha das poucas excepcións. Un caso curioso é a lingua chamada beach-a-mar, crioulo de base léxica inglesa, francesa, española e indíxena. Esta lingua utilízase como lingua ponte do Pacífico non francófono e ten, ata, un dicionario e unha literatura.
Algunhas palabras procedentes das linguas de Oceanía han ter unha gran difusión a través do inglés. Entre estas podemos citar ukelele (do hawaiano), tabú e tatuaxe (do tónxico) e kiwi (do maorí). Das linguas australianas chegounos a palabra bumerang, que é orixinariamente o nome dun grupo étnico local, así como algúns nomes de animais como dingo, coala e canguro.
Características da poboación
En Oceanía a poboación varía dependendo das distintas rexións e países. En Australia e Nova Zelandia a maior parte da poboación é adulta, superando amplamente á poboación nova. En cambio, en Fixi, Kiribati, Papúa Nova Guinea, Vanuatu e as colonias pertencentes a Francia, ao Reino Unido e aos Estados Unidos, a maior parte da poboación está composta por mozas.
Por outra banda, en Papúa Nova Guinea vese unha maior cantidade de poboación adulta, pero cun envellecemento moito menor que nos outros países do continente.
Alejandro Lerner
Alejandro Federico Lerner (Buenos Aires, 8 de xuño de 1957) é un cantautor arxentino. É un dos artistas de pop e rock máis populares do seu país.
Gemma di Vergy
Gemma di Vergy é unha traxedia lírica ou ópera en dous actos con música de Gaetano Donizetti e libreto en italiano de Giovanni Emanuele Bidera, baseado na traxedia Charles VII chez ses grands vassaux (Carlos VII nas casas dos seus grandes vasalos de 1831) de Alexandre Dumas, que foi posteriormente o tema da ópera Saracin do compositor ruso César Cui. Estreouse o 26 de decembro de 1834 no Teatro alla Scala de Milán baixo a batuta de Eugenio Cavallini, obtendo un bo éxito.
Esta ópera apenas se representa, aparecendo nas estatísticas de Operabase cunha soa representación no período 2005-2010.
Penagos
250px|miniatura|Situación do concello en [[Cantabria.]] Penagos é un concello de Cantabria, en España, pertencente á comarca de Santander. Tiña unha poboación de 2.017 habitantes en 2015.
Xosé García Oro
Traxectoria
Estudou nos seminarios da Orde Franciscana e en 1949 ingresou na mesma. Ordenouse sacerdote en 1956. Fixo estudos de Teoloxía e Historia en Roma e de Filosofía e Letras na Universidade de Santiago de Compostela. Profesor de Paleografía e Diplomática, Historia Medieval, Historia Moderna, Lingua e Literatura latinas. Doutor en Filosofía e Letras, Teoloxía e Historia Eclesiástica.
Obra
Entre as súas máis de 40 obras, salientan os estudos sobre a nobreza galega na Baixa Idade Media, a Galicia dos séculos XIV e XV, unha investigación sobre as actas municipais de Baiona de Miñor, Diego de Muros III e a cultura galega do século XV, Os Fonseca na Galicia do Renacemento. Especializouse en figuras como Fernando de Andrade e Pérez das Mariñas, conde de Andrade e Vilalba, Diego Sarmiento de Acuña, Conde de Gondomar e o Cardeal Cisneros.
En historia eclesiástica ten publicada unha historia da Igrexa galega e unha historia da arquidiocese de Santiago de Compostela e un estudo sobre a reforma dos relixiosos españois en tempo dos Reis Católicos, entre outras.
Charles Gitonga Maina
Charles Gitonga Maina nado en 1976 en Kenya é un actor coñecido polo seu papel de Saleh no filme estadounidense The Air Up There un filme de baloncesto que co-protagoniza xunto con Kevin Bacon.
José Mesa
José Mesa Suárez, nado nas Palmas de Gran Canaria o 31 de marzo de 1915 e finado en Marbella o 16 de febreiro de 1974, foi un futbolista que xogaba na demarcación de defensa.
Traxectoria
En 1934 fichou polo Athletic Club de Madrid, que trala fusión co Aviación Nacional en 1939 pasou a chamarse Atlético de Madrid. Co club madrileño disputou 109 encontros en Primeira División, proclamándose campión de Liga en dúas ocasións
En 1945 fichou polo Celta de Vigo, dirixido por Károly Plattkó. Pepe Mesa militou catro tempadas en Vigo, das cales a de máis éxito foi a das vodas de prata do club, na que se proclamou subcampión da Copa de España e rematou a Liga no cuarto posto.
Gaivota cabecinegra
A gaivota cabecinegra é unha ave pertencente á familia dos láridos.
Casto Blanco Cabeza
Casto Blanco Cabeza, nado en Cerdido o 15 de maio de 1869 e finado en Madrid o 7 de setembro de 1955, foi un mestre e pedagogo galego.
Gaivota cabecinegra
Características
Trátase dunha especie moi semellante á gaivota chorona tanto en tamaño coma en morfoloxía. Unha das diferenzas máis salientables son as as completamente brancas da cabecinegra, en contraste coas puntas negras das as da chorona. Ademais a cabecinegra presenta un peteiro claramente avermellado tanto en adultos coma en xuvenís. No caso dos adultos da chorona o peteiro é escuro, case negro. Cada individuo tarda tres anos en acadar a idade adulta. Aniñan en colonias.
Casto Blanco Cabeza
Traxectoria
Profesor de Matemáticas da Escola Normal de Santiago de Compostela, da que chegou a ser director. Foi un dos fundadores da Irmandade da Fala de Santiago de Compostela. É autor de Cartas y poesías inéditas de Gabriel y Galán (1919). Foi director da Escola Normal Central de Mestres de Madrid.
Gaivota cabecinegra
Distribución
No inverno presente en todas as costas europeas, tanto atlánticas coma no mediterráneo, agás o Mar Báltico. No resto do ano ocupa puntos illados no interior de Europa Occidental e Central.
Conradh na Gaeilge
miniatura|250px|dereita|Sede da Conradh na Gaeilge en [[Dublín.]] A Conradh na Gaeilge (en galego Liga Gaélica), abreviado como CnaG, historicamente coñecida pola súa denominación en inglés Gaelic League, é unha asociación non gobernamental que mira pola promoción da lingua irlandesa en Irlanda e no estranxeiro. O lema da Liga é Sinn Féin, Sinn Féin amháin (Nós, nós sos).
Historia
A Conradh na Gaeilge fundouse en Dublín o 31 de xullo de 1893 por Douglas Hyde, un protestante de Frenchpark (condado de Roscommon), coa axuda de Eugene O'Growney, Eoin MacNeill, Luke K. Walsh entroutros. Foi unha evolución da anterior Unión Gaélica creada por Ulick Bourke, e se converteu na principal institución promotora do renacimiento gaélico. O primeiro diario da Liga foi o An Claidheamh Solus ("A espada de luz") da cal foi o principal editor Pádraig Pearse.
Aínda que era unha asociación apolítica, a liga atraeu a moitos nacionalistas irlandeses de diversas orientacións, máis que a Asociación Atlética Gaélica (GAA). Foi a través da Liga que moitos dos futuros rebeldes e líderes políticos se encontraron por primeira vez e promoveron a fundación doutros grupos como os Voluntarios Irlandeses (1913). Porén, a Liga non se comprometeu enteiramente co movemento nacional ata 1915, provocando a dimisión de Douglas Hyde, que sentiu que a cultura da lingua debía estar por riba da política. A meirande parte dos asinantes da Proclamación de Pascua eran membros da Liga. A liga continuou atraendo a numerosos republicanos irlandeses. Seán Mac Stíofáin, o primeiro xefe do Provisional IRA foi un importante membro nos seus últimos anos de vida.
Dende 1922
Trala fundación do Estado Libre Irlandés, a organización perdeu boa parte do seu rol na vida pública. Posteriormente dirixiu a campaña para a aprobación da Lei de Linguas Oficiais de 2003 que dá protección legal aos falantes de irlandés e creou o cargo de An Coimisinéir Teanga (Comisionado de Linguas).
A Conradh na Gaeilge encóntrase entre as organizacións responsables de coordinar a campaña para que o irlandés sexa considerada lingua oficial da Unión Europea.
Máis recentemente, a organización viuse envolta nunha disputa co Fine Gael sobre a política deste partido destinada a acabar co estatuto da lingua irlandesa como materia obrigatoria para obter o Leaving Certificate. A Liga ten incitado aos votantes para que nas eleccións xerais só voten aos candidatos que se mostren a favor do mantemento do estatuto actual da lingua irlandesa.
A organización ten ramificación en varias partes de Irlanda e está intimamente envolta no desenvolvemento do festival cultural con carácter anual An tOireachtas, e do Seachtain na Gaeilge. A Conradh na Gaeilge abriu recentemente centros de asesoramento xurídico gratuíto (Ionaid Saor Chomhairle Dlí) en Dublín e Galway, en relación co Free Legal Advice Centres (FLAC).
Máis recentemente, o Ministro da Comunidade, Desenvolvemento Rural e Asuntos Gaeltacht, Éamon Ó Cuív, anunciou que está a cambiar á organización da súa sede no centro de Dublín, e a deslocalizala para o corazón do Gaeltacht Ráth Cairn, no condado de Meath. El citou como motivo deste traslado que non hai moita xente empregando ese edificio.
A Conradh na Gaeilge publica unha revista chamada Feasta que foi fundada en 1948. Esta revista, que promove os obxectivos da Liga, ten tamén un rol importante na promoción de novos escritores en irlandés.
Kaos Etiliko
Kaos Etiliko foi un grupo punk rock de Agurain, País Vasco. O grupo separouse no 2000. Tres dos seus integrantes Aguayo (guitarra), Fonta (baixo) e Aguayico (guitarra), formaron Kaotiko. Zigor (voz) e Kepa (batería), os outros dous integrantes formaron a banda La Caza, e posteriormente Sioux.
Eugène Ysaÿe
Eugène Ysaÿe, nado en Liexa o 16 de xuño de 1858 e finado en Bruxelas o 12 de maio de 1931, foi un violinista, compositor e director de orquestra belga. Foi elixido como un dos Cen Valóns do século polo instituto Jules Destrée, en 1995.
Biografía
En 1879, o violinista alemán Joseph Joachim introdúceo na vida musical de Colonia, onde interpreta con Clara Schumann a Sonata en dó menor de Ludwig van Beethoven. En 1880 é o primeiro violín na orquestra de Benjamin Bilse, en Berlín; orquestra que máis tarde sería a Filharmónica de dita cidade. Franz Liszt e Antón Rubinstein van sempre a Berlín a escoitar o que eles chaman "der famosen Kerl" (Ysaÿe coñecéraos en París en 1876 durante as veladas musicais na casa de Vieuxtemps, e desenvolvérase unha admiración mutua). A partir de 1881, emprende xiras de concertos con Anton Rubinstein entre outros, por Rusia, Noruega (onde se encontra con Edvard Grieg) e París. Alí, establece amizade co seu compatriota de Liexa César Franck, que compoñerá para el a súa célebre sonata como agasallo de voda. O alumno de Franck, Ernest Chausson, dedícalle o seu Poema para violín e orquestra e o seu Concerto para piano e cuarteto de cordas. Outros músicos célebres dedícanlle tamén numerosas obras: Claude Debussy o seu cuarteto; Camille Saint-Saëns unha sonata; Gabriel Fauré o seu segundo quinteto; Edward Elgar, e numerosos compositores belgas. Durante as súas viaxes a Viena e Bordeos, cabe mencionar a súa interpretación do Poema de Chausson, que integra no seu programa; negándose a tocar se os organizadores non a querían incluír.
En 1894 crea e dirixe os Concertos Ysaÿe en Bruxelas, así como os Cuartetos de Cordas Yasÿe con Mathieu Crickboom de segundo violín. Ese mesmo ano preséntase en EUA. De 1886 a 1898, traballa de profesor no Real Conservatorio de Bruxelas. Os seus alumnos máis prestixiosos son Josef Gingold, William Primrose, Louis Persinger, Alberto Bachmann, Irma Sèthe, con quen mantivo unha longa relación sentimental e Mathieu Crickboom. De 1918 a 1922, acepta o posto de director permanente da orquestra de Cincinnati.
Os seus instrumentos persoais son: primeiro, un Stradivarius, o Hércules, que lle roubaron nun concerto en Rusia; e un Guadagnini. Despois, un Guarnerius del Gesù (que despois pertenceu a Isaac Stern).
Convértese enseguida no conselleiro musical da Raíña Sabela de Bélxica. O concurso creado pola raíña, que levaba o seu nome, foi chamado en 1951 Concours musical international Reine-Élisabeth-de-Belgique (CMIREB) (concurso musical internacional Raíña-Sabela-de-Bélxica). Pouco antes de morrer, puido oír desde a súa cama do hospital a estrea da súa derradeira obra, unha ópera en lingua valoa: Pier li Houyeu.
Obras
Debilitado pola diabetes non puido terminar a súa segunda ópera: L’avièrge di pièr (A virxe de pedra)
Aphra Behn
miniatura|right|Retrato de Aphra Behn. Aphra Behn, nada en Wye (Kent) en 1640 e finada en Londres o 16 de abril de 1689, foi unha escritora e espía británica.
Traxectoria
Escribiu obras de teatro, novelas, relatos e poesía. Ocupan un lugar fundamental na súa bibliografía as novelas Oroonoko (1688) e The Rover, Love-Letters Between a Nobleman and His Sister (1684). É autora de referencia da chamada amatory fiction, xénero moi popular dos séculos XVII e XVIII da literatura en lingua inglesa. Foi unha das primeiras escritoras en denunciar publicamente o sistema escravista derivado do colonialismo.
Tricoleucemia
A tricoleucemia, tamén coñecida coma leucemia de células pilosas ou reticuloendoteliose leucémica, é unha neoplasia hematolóxica de estirpe linfoide B. Clasifícase coma un subtipo de leucemia linfática crónica.
Historia
Foi descrita por vez primeira a comezos do século XX, cando se denominou orixinalmente coma "leucemia histiocítica", "reticulose maligna" ou "reticulosis linfoide". En 1958 renomeouse coma "tricoleucemia" polo aspecto "peludo" das células B malignas que aparecen nesta patoloxía.
Diagnóstico
O diagnóstico da tricoleucemia realízase en base á sospeita por mor dos síntomas e signos, que posteriormente son confirmados con probas específicas. Na extensión de sangue periférica observaranse "células pilosas". O estudo da medula ósea cómpre dunha biopsia, xa que normalmente o aspirado medular é seco. O estudo inmunohistoquímico porá de manifesto a positividade para as tincións para a fosfatase ácida resistente ao tartarato e o marcador CD25. Ocasionalmente tamén expresan CD19, CD20, CD22, CD11c, CD103 e FMC7.
Tratamento
Son tratados soamente os doentes nos que os síntomas son evidentes e acusados. Nos individuos asintomáticos adóitase manter unha conduta expectante, con controis periódicos a miúdo.
A base do tratamento é a quimioterapia. O fármaco de primeira elección é a cladribina (un análogo das purinas), que consegue remisión nun 95% dos casos. A pentostatina tamén pode ser útil no tratamento desta doenza.
Oradores áticos
miniatura|right|300px|Demóstenes practicando a súa oratoria, pintura de [[Jean Lecomte du Nouÿ (1842-1923).]] Os dez oradores áticos son os dez oradores considerados como os máis grandes da era clásica (séculos -V--IV). A lista varía en función dos autores, pero maioritariamente coincide nos nomes dados por Aristófanes de Bizancio e Aristarco de Samotracia: A súa obra inspirou o movemento retórico posterior do aticismo.
Fortaleza de Belogradchik
A fortaleza de Belogradchik (en Белоградчишка крепост, Belogradchishka krepost), tamén coñecida como Kaleto (Калето, "a fortaleza", do turco kale), é unha antiga fortaleza que se atopa ós pés dos Balcáns, preto da vila de Belogradchik, en Bulgaria. A fortaleza é un dos principais atractivos turísticos e culturais da vila, e xunto coas rochas de Belogradchik son as principais atraccións da rexión. É unha das construcións defensivas mellor conservadas de Bulgaria e un monumento cultural de grande importancia no país.
Os muros da fortaleza teñen 2 metros de espesor nos alicerces e chegan até os 12 m de altura. Existen tres zonas fortificados separados que están conectados entre elas a través de portas. A fortaleza ten unha área total de 10.210 metros cadrados. A fortaleza de Belogradchik foi reconstruída para converterse máis tarde nun monumento cultural proclamado. É administrado pola autoridade do museo histórico local.
Pesaguero
250px|thumb|Aldea de Dosamantes. Penagos é un concello de Cantabria, en España, pertencente á comarca de Liébana. Tiña unha poboación de 312 habitantes en 2015.
Limita ao norte con Cabezón de Liébana, ao leste con Polaciones, ao sur coa provincia de Palencia e ao oeste con Vega de Liébana.
Está formado polas localidades de Avellanedo, Barreda, Caloca, Cueva, La Parte, Lerones, Lomeña, Obargo, Pesaguero, Valdeprado e Vendejo.
Masashi Kishimoto
Masashi Kishimoto (岸本斉史), nado o 8 de novembro de 1974 en Nagi, Okayama é un popular debuxante de manga creador de Naruto. Ó autor apaixonáballe o manga e o anime e vía as sagas de Akira Toriyama, o creador de Dragon Ball, o cal foi unha das súas principais influencias. Debuxa manga dende que ía ó instituto e é irmán xemelgo doutro debuxante de manga, Seishi Kishimoto, creador de 666 Satan e Blazer Drive.
A Agra, Presedo, Abegondo
A Agra é un lugar da parroquia de Presedo no concello coruñés de Abegondo, na comarca da Coruña.
Toponimia
O topónimo provén do latín, e é unha extensión de terreo cultivábel dividida en leiras que pertencen a varios propietarios.
Mamen Mendizábal
María del Carmen Mendizábal García, máis coñecida como Mamen Mendizábal, nada en Madrid o 15 de xaneiro de 1976, é unha xornalista e presentadora española de televisión.
Traxectoria
Licenciada en Xornalismo pola Universidade Complutense de Madrid, os seus inicios profesionais foron na Cadena SER como redactora de Hoy por hoy ó lado de Iñaki Gabilondo. Tamén presentaba o programa Punto de fuga as fins de semana. Nesa emisora chegou a cubrir a baixa por maternidade de Gemma Nierga á fronte de La Ventana desde setembro de 2005 ata xaneiro de 2006. Xa antes a substituíra durante os meses de xullo e agosto do mesmo ano.
En outubro de 2004 foi contratada por Televisión Española para presentar o espazo de debate 59 segundos, á fronte do cal se mantería ata principios de 2006, cando foi fichada pola nova canle de televisión La Sexta.
Neste canal encargouselle a presentación de La Sexta/Noticias na súa segunda edición, así como o programa Sexto sentido (2006) xunto a Helena Resano e Cristina Villanueva.
Foi nomeada ós Premios ATV de 2005, como Mellor Comunicadora de Programas Informativos polo programa 59 segundos e ó TP de Ouro de 2006, como Mellor Presentadora de Informativos por La Sexta Noticias.
Vida persoal
Mantén unha relación sentimental co periodista deportivo José Antonio Ponseti, a cal se consolidou en 2013 ó irse a vivir xuntos.
Columna de Nelson
miniatura|A Columna de Nelson arredor de 1830. A Columna de Nelson, Colún Nelson (en irlandés) ou Nelson Pillar (en inglés), coñecida frecuentemente en Dublín como Nelson's Pillar ou simplemente The Pillar, foi un piar coroado por unha estatua de Horatio Nelson que estaba situado no medio da actual O'Connell Street, en Dublín. O monumento foi erguido en 1808 e foi destruído por unha bomba en 1966. Crese que o atentado foi obra do Exército Republicano Irlandés (IRA), aínda que a policía non puido identificar a ningún dos responsables.
Descrición
O monumento era unha columna dórica de 36,9 metros de alto e coroada por unha estatua de Horatio Nelson de catro metros de altura de pedra de Pórtland realizada polo escultor de Cork Thomas Kirk, dándolle unha altura total de 40,9 metros (10,7 metros menos que a Nelson's Collum de Londres). O diámetro da columna era de 4 metros no seu extremo inferior e de 3 na parte superior.
Rodez
Rodez (en occitano de Languedoc Rodés) é un concello francés localizado no departamento Aveyron, na rexión Mediodía-Pireneos. En 2008 tiña 26 367 habitantes. É a a capital (préfecture) do seu departamento.
Nervio trixémino
O nervio trixémino é o quinto dos pares craniais. Trátase ademais do par cranial de maior grosor e número de ramas. Recolle a sensibilidade da faciana e leva información motora ós músculos mastigadores desta rexión anatómica.
Orixe aparente
Fórmase por dúas ramas procedentes da cara anterolateral da protuberancia anular. O ramo sensitivo é o de maior calibre e leva por dentro a rama motora, moito máis pequena.
Orixe real
Atópase en varios núcleos. Un é motor e tres son sensitivos:
Traxecto
Despois de saír da protuberancia, ascende e penetra no cranio, na porción petrosa do temporal. Neste óso, na cara anterosuperior desa porción, atoparemos o ganglio de Gasser. Neste ganglio atopamos o núcleo das neuronas do V par. Del partirán as ramas do V par cranial.
Ducado de Turín
O Ducado de Turín foi un dos Ducados instituídos polos longobardos en Italia. Son bastante escasas as informacións sobre as súas vicisitudes internas; mesmo é a data da institución do Ducado, se ben probabelmente xorde no momento da ocupación longobarda da cidade (569). Luigi Cibrario precisou que o territorio do ducado remataba nas Chiuse de Val de Susa, e os pés do Mombasso.
O século VI.
O primeiro duque de Turín que menciona Paulo Diácono é Axilulfo, que no 591 se converte en rei dos longobardos grazas ao matrimonio contraído o ano anterior con Teodelinda, viúva do seu predecesor no trono de Pavía, Autari. Como duque, Axilulfo adaptara como palacio (Curia Ducis) os edificios existentes na actual praza IV de marzo e que correspondían, se cadra, á antiga sede das maxistraturas romanas. Por vontade de Teodolinda, san Xoán Bautista foi proclamado patrón de Turín e se cadra nesa época comezou a construción da igrexa homónima, na área que actualmente alberga o duomo da cidade e que daquela xa albergaba o templo dedicado aos mártires turineses Solutor, Aventor e Octavio.
O século VII.
A continuación Paulo Diácono rexistra un duque Garibaldo, enviado como mensaxeiro polo rei Godeperto, ao que subiu ao trono, a Grimoaldo daquela duque de Benevento, para que o convencese a intervir no seu favor contra o seu irmán Perctarito co cal, segundo o testamento do seu pai Ariperto I, dividía o Reino longobardo (661). Garibaldo, porén, traizoou a Godeperto, exhortando a Grimoaldo a apartar os dous irmáns e a subir ao trono. Ä súa volta a Turín, Garibaldo cae vítima dun atentado.
O século VIII
Poucos anos despois, quen subiu ao trono dos longobardos sería o novo duque de Turín, Raghinperto, á súa vez fillo de Godeperto: deu vencido ao lexítimo herdeiro ao trono Liutperto, tamén un expoñente da dinastía bávara, vencendo en batalla en Novara aos seus defensores Ansprando e Rotarit. Morreu pouco despois, tras apenas un ano de reinado (701), deixando o trono ao seu fillo Ariperto II que á súa vez asumira o título de duque de Turín e fora inmediatamente asociado ao trono polo seu pai.
Vestixios longobardos en Turín
Turín tivo unha forte presenza longobarda tamén entre a poboación simple, non só nas altas esferas do poder. As escavacións para a realización do metro da cidade (2004) trouxeron á luz unha necrópole longobarda preto de Collegno, malia que xa eran coñecidas outras necrópoles situadas preto dos actuais Sassi e na via Nizza, non lonxe do lugar onde hoxe se atopa o Lingotto.
Tamén as rexións que rodean a cidade tiveron asentamentos longobardos: quedan trazas deles arqueolóxicas (necrópole de Belmonte) ou toponomásticas: mostran unha derivación da lingua longobarda, por exemplo, localidades como Superga (ou Soperga), Valperga e Lombardore (Castrum Longobardorum).
Guinness Premiership 2007-2008
Formato da competición
O torneo estivo composto por 12 equipos, e tivo un formato segundo o cal os equipos tiñan que disputar dúas voltas completas, de xeito que cada equipo se enfrontase ós outros 11 conxuntos dúas veces, unha como local e outra como visitante. Posteriormente os 4 primeiros equipos da táboa pasaron a disputar a fase final de eliminatorias polo título.
O sistema de puntuación que se aplicou foi o seguinte:
A liga comezou o 15 de setembro de 2007, e rematou o 31 de maio de 2008 coa gran final disputada no Estadio de Twickenham, en Londres.
Rasines
250px|thumb|Vista aérea de Rasines. Rasines é un concello de Cantabria, en España, pertencente á comarca de Asón-Agüera. Tiña unha poboación de 990 habitantes en 2015.
Está formado polas localidades de Casavieja, Cereceda, El Cerro, La Edilla, Fresno, Helguera, Lombera, Ojébar, Rasines, Rocillo, Santa Cruz, Torcollano, La Vega e Villaparte.
Fianna Éireann
miniatura|dereita|A [[sunburst flag, un dos símbolos do Fianna Éireann.]]Fianna Éireann, tamén coñecido como Fianna na hÉireann e Na Fianna Éireann (en galego: Soldados de Irlanda), e nomeado así polos fianna da mitoloxía irlandesa, é o nome que recibiron diversos movementos xuvenís vencellados ao republicanismo irlandés durante os séculos XX e XXI. "Fianna na hEireann" [sic] tamén se lle denomina á lista de grupos terroristas proscritos no Reino Unido baixo a Lei de terrorismo do 2000.
Orixes
O Fianna Éireann foi fundado en 1909 por Constance Markievicz e Bulmer Hobson, seguindo a liña paramilitar dos escultistas Baden-Powell, mais enfatizando máis no nacionalismo irlandés que non pasaba no nacionalismo británico dos scouts de Baden-Powell.
Os Fianna adestrábanse militarmente con armas de fogo, disciplina militar e primeiros auxilios. Estiveron activos en diversas manifestacións como a marchade Howth Gun de 1914, o funeral de Jeremiah O'Donovan Rossa e tiveron un papel significativo no Alzamento de Pascua de 1916. Moitos dos Fianna formaron parte do Exército Republicano Irlandés durante a Guerra de Independencia Irlandesa (1919-1921). Durante a Guerra Civil Irlandesa (1922-1923), a organización afiliouse á facción do IRA contraria ao Tratado Angloirlandés.
Escisión
A organitzción escindiuse en dúas fraccións con diferentes puntos de vista nas décadas seguintes, de xeito comparable ao que partiu ao Exército Republicano Irlandés. Probáblemente a máis destacada delas mantén ligazóns co Continuity Irish Republican Army, Cumann na mBan e Republican Sinn Féin; outro grupo mantén ligazóns co Movemento pola Soberanía do 32 Condados e o Real Irish Republican Army. O Provisional Irish Republic Army creou un grupo simlr nos anos '70 cmo xuventudes, cando se escindiu do Official Irish Republic Army, mais disolveuse a finais dos '70.
Logo da escisión, as unidades do Na Fianna Éireann Oficial encontrábanse principalmente en Belfast e Newry, seguindo o modelo socialista imposto polo Official Sinn Féin e renomeándose a finais dos setenta como Movemento Democrático da Xuventude Irlandesa (IDYM), que abandonou o seu adestramento paramilitar e continuou como movemento escoltista, creando lazos con grupos semellantes de partits socialistas e comunistas, como a Freie Deutsche Jugend (Xuventude Libre de Alemaña) da República Democrática Alemá. Coa reorganización do Sinn Féin-The Workers Party como The Workers Party (Partido dos Traballadores de Irlanda) en 1982, a IDYM converteuse simplemente nas Xuventudes do Partido dos Traballadores, co que continúa hoxe en día.
La Chureca
miniatura|Churequeiros esbardallando o lixo. Chureca é o nome do maior vertedoiro de lixo de Managua, Nicaragua. Está situado no extremo nor-occidental da cidade, ao lado do lago Xolotlán (lago Managua) e rodeado polo barrio de Acahualinca.
Cunha dimensión superficial dunhas 40 hectáreas e unha profundidade media de 30 metros, o vertedoiro recibe unhas 1.300 toneladas diarias de residuos sólidos urbanos.
Debido á súa localización, ás súas dimensións crecentes e á falta dun plan de tratamento, La Chureca supón un enorme problema medioambiental: os efluentes lixiviados infíltranse nos acuíferos e contaminan as súas aguas, así como as do lago. O gas metano xerado pola descomposición dos residuos orgánicos escapa á atmosfera contribuíndo a reforzar o efecto invernadoiro a escala global. Ademais constantes fogos espontáneos producen unha atmosfera irrespirable que afecta aos habitantes dos barrios próximos.
miniatura|Esperando o camión.
O problema podería ser moito maior se non se contara coa acción dos “churequeros”, cidadáns pobres que, en número aproximado de 1.500, recollen do vertedoiro os materiais que poden ser reciclados ou teñen algunha posibilidade de comercialización (vidro, plásticos, metais, papel e cartón, fundamentalmente). Isto xera unha actividade económica da que se benefician miles de familias, algúns de cuxos membros se dedican á recolección de materiais, ao lavado, ao almacenamento, ao transporte ou á súa comercialización. Até 2.500 persoas poden estar directamente implicadas nalgunha destas tarefas, principalmente nos barrios limítrofes a Chureca, onde se utilizan as propias vivendas como almacéns. Un dos barrios, habitado por unhas 200 familias, atópase dentro do propio vertedoiro.
miniatura|Carrexando lixo.
Cunha poboación aproximada de 18.000 persoas, a situación socio-económica dos barrios que arrodean Chureca é de extrema pobreza, marxinación e exclusión social. A maior parte das casas están construídas basicamente con chapas de cinc e aceiro, e carecen en gran medida dos servizos urbanos básicos.
Kaotiko
Kaotiko é un grupo de punk rock orixinario do País Vasco.
Historia
O grupo formouse a finais da década de 1990 en Agurain. Tres dos seus integrantes (Aguayo, Fonta e Aguayiko) procedían do grupo Kaos Etiliko. En setembro de 2001 sacan o seu primeiro disco, Mundo kaotiko. En abril de 2003 publican o seu segundo traballo Raska y pierde. Con estes dous discos de estudio, o 17 de abril de 2004 deciden gravar un DVD en directo na sala Azkena de Vitoria, publicado o 14 de marzo de 2005.
Cun novo selo discográfico, Universal, sae á luz Destino escrito. Neste disco colaboran "El Drogas" (Barricada) nas cancións "Abuso" e "Correré". La Miki, cantante da banda No Relax, segunda voz en "Recuerdo". O álbum grávase nos estudios Katarain, de Azkarate, entre decembro de 2005 e xaneiro de 2006.
O 21 de febreiro de 2008 Kaotiko edita o seu quinto traballo, Adrenalina, coa discográfica Oihuka. Este disco conta coa colaboración Evaristo (La Polla, Gatillazo) e de Banda Bassotti, coa que gravan o tema "Luna rossa".
No 2010 lanzan o disco Reacciona, coa discográfica Baga-Biga.
Río de Oro
miniatura|250px|dereita|Posesións e protectorados no noroeste de África. Río de Oro é a rexión situada ao sur do paralelo 26º, entre [[Mauritania e o océano Atlántico.]] Río de Oro (en árabe: وادي الذهب wādī-að-ðahab, transcrito tamén Oued Edhahab) era, xunto a Saguia el Hamra, un dos dous territorios en que se dividía o Sáhara Español antes da ocupación de Marrocos. Abarcaba unha superficie de 184.000 km² e a súa capital era Villa Cisneros (actual Dakhla).
O paralelo 26º servíalle como fronteira norte. Era atravesado polo Trópico de Cáncer. O límite sur era o Cabo Branco que forma unha península na que se acha a cidade de La Güera. Esta península foi anexionada por Mauritania á vez que se retiraba de todo o territorio saharauí que ocupara entre 1976 e 1979.
A fronteira entre a zona mauritana e marroquí era unha liña que partía no oeste ao norte de Vila Cisneros na costa, no paralelo 24º, no leste ata a fronteira con Mauritania á altura do paralelo 23º.
A denominación orixinal do territorio débese a que en 1442 uns portugueses parecen obter un pouco de ouro en po a cambio das súas mercancías, e creron descubrir un rico país aurífero. Nalgúns mapas antigos, así un de Diego Ribera publicado en 1529, figura vindo da Nigricia Central e desemboca no Atlántico mentres, en mapas máis modernos aparece un curso moito máis curto, que desemboca no golfo en cuestión co nome de Uadi Meguetha Mersug, chegando unha expedición española xa nos anos 1885 e 1886 a declarar que non existía río algún que desembocase no golfo, podendo levar a unha posible equivocación a forma longa e estreita do golfo que os descubridores portugueses tomaron polo estuario dun río.
O Barral, Presedo, Abegondo
O Barral é un lugar da parroquia de Presedo no concello coruñés de Abegondo, na comarca da Coruña.
Charly García
Carlos Alberto García (Bos Aires, Arxentina; 23 de outubro de 1951), coñecido como Charly García é un cantautor, compositor, músico e produtor arxentino de rock.
Xavier Pousa Carrera
Xavier Pousa Carrera, nado en Goián (Tomiño) o 13 de abril de 1931 e finado en Vigo o 8 de decembro de 2000, foi un pintor impresionista galego, cuxas obras plasman, principalmente, as paisaxes da contorna do Baixo Miño. Cultivou un impresionismo lírico e evocador centrado no paisaxismo, malia que tamén realizou retratos, destacando polas súas cores intensas e delicadas.
Traxectoria
Durante os anos seguintes, viaxa por España ollando a obra de artistas como El Greco, participando en varios concursos e certames artísticos, ata que recibiu unha bolsa da Deputación de Pontevedra e do concello de Tomiño, grazas ás cales marchou estudar arte a Madrid. En 1951 ingresa na Escuela Superior de Bellas Artes de San Fernando, asistiu a clases no Círculo de Bellas Artes, e organizou, xunto con Francisco Góngora, unha exposición de pintura en Madrid, e outra en Pontevedra.
Tras unha viaxe a Francia, en 1953 recibe o Premio Carmen del Rocío, e partirá a Italia para coñecer a obra dos grandes mestres do Renacemento, e tamén aos Países Baixos e outros países para observar as obras flamengas. Remata os seus estudos en 1956, e en 1963, expón en Ourense, onde coñece a Carmela, a súa futura muller.
Tras moitos anos de viaxes e exposicións, formou parte dun grupo de artistas que Vicente Risco denominou Os Artistiñas (a comezos dos anos 60), foi membro do xurado na Bienal de Pontevedra, estivo no comité asesor de arte de Caixavigo (institución á que fixo importantes doazóns), e en 1996 foi elixido académico da Real Academia Galega de Belas Artes.
Esquines
miniatura Esquines (en grego Αἰσχίνης), nado en Atenas en -389 e morto en Samos en -314, foi un político e orador ateniense. Foi un dos dez oradores áticos.
Esquines foi un duro rival de Demóstenes, ao que se enfrontou política e xudicialmente. Esquines representaba a facción promacedonia de Atenas, mentres que Demóstenes reclamaba a guerra contra Filipo II.
Traxectoria
Non están claros os datos relativos ao seu parentesco e aos seus primeiros anos, aínda que parece probábel que os seus pais, aínda que pobres, fosen respectábeis. O pai de Esquines foi Atrometo, un profesor de letras da escola elemental. A súa nai, Glaukotea, asistía nos ritos relixiosos de iniciación para os pobres. Logo de axudar ao seu pai na escola, pasou un tempo como actor, e serviu no exército, onde se distinguiu. Tamén ocupou varios postos de alguacil en tribunais, e en particular na Boulé.
Entre as campañas nas que participou Esquines atópase a de Fliúnte no Peloponeso (-368), a batalla de Mantinea do ano 362, e a campaña de Foción en Eubea (-349). A caída de Olinto (-348) levou a Esquines á area política, e foi enviado nunha embaixada para levantar ao Peloponeso contra Filipo II de Macedonia.
Na primavera de -347, Esquines dirixiuse á asemblea dos Dez Mil de Megalópole, Arcadia, apremándoos para se uniren e defenderen a súa independencia en contra de Filipo. Con todo, no verán de 347 formou parte da embaixada de paz enviada a Macedonia, momento no que parece que Filipo logrou poñelo completamente da súa parte.
As súas dilatorias durante a segunda embaixada (-346) que fora enviada para ratificar os termos do tratado de paz entre Atenas e Macedonia fixeron que fose acusado por Demóstenes e por Timarco de alta traizón. Esquines contraatacou acusando a Timarco de perder o dereito de falar fronte ao público como consecuencia das súas relacións na mocidade, que lle deixaron unha reputación de prostituto (Timarco fora o eromenos de moitos homes na cidade portuaria do Pireo).
Esquines tivo éxito: Timarco foi sentenciado a atimia e foi destruído politicamente, segundo Demóstenes. Este comentario foi máis tarde interpretado por Pseudo-Plutarco nas súas Vidas dos Dez Oradores como que Timarco se aforcou tras abandonar a asemblea, aínda que este feito é discutido por algúns modernos historiadores
Este discurso, Contra Timarco, é considerado moi importante pola gran cantidade de leis atenienses que cita, e pola luz que bota sobre a construción de relacións homosexuais entre os homes desa época. En particular, é un documento moi valioso que mostra a permisividade que existía entre os atenienses á hora de contemplar as relacións homosexuais entre homes e novos. Mostra que ditas relacións eran permitidas a condición de que estivesen baseadas no desexo e na persuasión, tal e como Esquines describe as súas propias relacións con mozas, as súas discusións con eles e os poemas que lles dirixe, á vez que o utiliza para evitar que ditas relacións poidan usarse na súa contra. Por outra banda, as relacións que estaban baseadas en acordos financeiros nos que o mozo vendía os seus favores a cambio de diñeiro (que era do que se acusaba a Timarco), non eran aceptadas e, pola contra, eran condenadas.
Como consecuencia do seu exitoso ataque a Timarco, Esquines foi absolvido dos cargos de traizón que este lle imputou.
En -343 Demóstenes renovou os seus ataques contra Esquines no seu discurso titulado Sobre a Falsa Embaixada. Esquines replicou con outro discurso homónimo e logrou unha vez máis ser absolvido das acusacións. En -339, sendo un dos delegados atenienses (pylagorae) na Anfictionía, pronunciou un discurso que desencadeou a Cuarta Guerra Sagrada.
Nun intento de vinganza, Esquines buscou imputar a culpa destes desastres a Demóstenes. En -336, cando Ctesifonte propuxo que o seu amigo Demóstenes fose galardoado coa Coroa de Ouro polos seus distinguidos servizos ao estado, foi acusado por Esquines de violar a lei ao propoñer dita moción. O tema seguiu en discusión ata o ano -330, momento en que os dous rivais pronunciaron as discursos Contra Ctesifonte e Sobre a Coroa. O resultado foi unha completa vitoria de Demóstenes.
Esquines exiliouse de forma voluntaria e foise vivir a Rodas, onde abriu unha escola de retórica. Máis tarde mudouse á illa de Samos onde morreu á idade de setenta e cinco anos.
Os seus tres discursos, que na antigüidade recibiron o alcumo de "as tres grazas", sitúanse ao nivel dos de Demóstenes. Focio menciona nove cartas escritas por Esquines ás que denomina "as nove musas"; as doce que están publicadas baixo o seu nome (Hercher, Epistolographi Graeci) non son xenuínas.
Cordilleira do Xura
dereita|miniatura|Montmelon. Primavera en Xura. miniatura|Foto satélite do Xura.
A cordilleira do Xura é un sistema montañoso situado ao norte dos Alpes, entre Francia e Suíza. No seu punto máis alto alcanza os 1.718 msnm.
En Francia, cobre esencialmente a rexión do Franco Condado e esténdese á rexión Ródano-Alpes, ao leste do departamento do Ain e ao noroeste do Departamento de Savoia (chaîne de l'Epine et dent du Chat). En Suíza, esténdese sobre a fronteira oeste con Francia, polos cantóns de Basilea, Soleura, Xura, Berna, Neuchâtel e Vaud. En Alemaña o Xura continua co Xura Suabo, o Xura Francón e o Xura Bávaro.
Particularidades
O Xura deu o seu nome a unha era soada do noso planeta, o Xurásico. Neste período formáronse as súas montañas.
As montañas do Xura, constituídas por rocas calcáreas xeralmente porosas, non poden reter a auga no seu seo. De tal forma, no Xura de Vaud, a excepción do Val de Joux, é difícil de atopar o máis insignificante manancial ou cavar un pozo para abastecerse de auga. Por conseguinte, a rexión do Xura está escasamente habitada e as súas terras utilízanse polos gandeiros do chairo como terras de pastoreo no verán. Algúns refuxios de pastores, na parte Suíza, foron reconvertidos en restaurantes típicos.
Impresión xenética
A impresión xenética (genetic imprinting) ou impronta xenética, tamén chamada impresión xenómica, é un fenómeno xenético que consiste en que certos xenes se expresan dun modo que depende da procedencia materna ou paterna de dito xene. Os seres diploides con reprodución sexual teñen dúas copias de cada xene, unha procedente da nai e outra do pai, e na impresión xenética a expresión do xene depende desa procedencia. É un fenómeno independente da herdanza mendeliana clásica. Os alelos "impresos" son silenciados de modo que, segundo os casos, ou ben se expresen só os alelos non impresos de procedencia materna (por exemplo, o xene H19 ou o CDKN1C), ou só os non impresos de procedencia paterna (por exemplo, o xene IGF-2). Atópanse formas de impresión xenética en mamíferos (home incluído), insectos e plantas con flor.
A impresión xenética é un proceso epixenético que implica a metilación e modificación das histonas para conseguir a expresión monoalélica dun xene sen alterar a súa secuencia xenética. Estas marcas epixenéticas establécense na liña xerminal e son mantidas en todas as células do organismo. Como non se marca ou "imprime" igual o xene no espermatozoide que no óvulo, vai haber diferenza na expresión deses xenes.
Para un desenvolvemento correcto do organismo é importante que os xenes impresos se expresen correctamente, xa que en caso de haber certos trastornos xenéticos que afecten a esta expresión aparecen diversas enfermidades xenéticas asociadas como a síndrome de Beckwith–Wiedemann, sindrome de Silver-Russell, síndrome de Angelman ou síndrome de Prader–Willi.
Introdución
Nos organismos diploides, as células somáticas posúen dúas copias de todo o xenoma (agás os xenes ligados ao sexo nos individuos XY). Cada xene autosómico está presente en dúas copias ou alelos, unha das cales foi herdada da nai (a través do óvulo) e outra do pai (a través do espermatozoide) durante a fecundación. Para a gran maioría dos xenes autosómicos, ambos os alelos exprésanse simultaneamente. Nos mamíferos, unha pequena proporción (<1%) dos xenes están "impresos", o que significa que só se expresa un dos alelos. O alelo que se expresará dependerá de cal sexa a súa orixe parental. Por exemplo, o xene que codifica o factor de crecemento 2 similar á insulina (IGF2/Igf2) só se expresa no alelo herdado do pai.