cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Valdés
Historia
A época medieval vén marcada pola influencia que tiña en toda Luarca o incipiente Gremio de Mareantes, que agrupaba pescadores, comerciantes e armadores para regular e defender os numerosos intereses comerciais que alí se daban. O século XV ven marcado polas disputas da nobreza coa monarquía, tendo varias liñaxes unha autoridade bastante grande sobre boa parte da zona, feito que non agrada de ningunha maneira á Coroa. Boa mostra disto constitúeo a construción da torre de Villa de Moros, antiga fortaleza medieval que pertenceu á casa dos Peláez. No século XVI, Valdés aparece nas actas da Xunta Xeral do Principado de Asturias como integrante do partido dos cinco concellos, documentado por primeira vez no ano 1462 e que agrupaba os municipios de Grau, Salas, Pravia, Valdés e Miranda. Durante os séculos XVI, XVII e XVIII a xurisdición municipal abarcaba 13 parroquias e un anexo e 189 entidades de poboación repartidas por todo o territorio.
O século XIX deixa un acontecemento relacionado coa Guerra da Independencia contra os franceses: tras sufrir Oviedo a terceira invasión, da Xunta do Principado e da Real Audiencia a Luarca, para pasar posteriormente a Castropol e Figueras. Tamén deixa o final do século a aparición dos primeiros movementos migratorios ultramarinos, establecéndose liñas regulares de fragatas en dirección a América, e que volverían máis tarde á súa terra natal cun forte poder monetario e social. Esta cultura dos indianos, e grazas á cal se debe o desenvolvemento económico e industrial posterior na zona, quedando tamén belos legados arquitectónicos coñecidos como casas de indianos de estilos modernistas coloniais.
Do século XX a nova máis destacada que se produce é o cambio do nome do concello en 1909, adoptando a nomenclatura da capital, non sendo restituído pola antiga e máis acorde denominación de Valdés ata o ano 1985.
Festas
O último domingo de xullo son as festas da Vaqueirada en Aristébano, e as da Virxe do Carme en Luarca e Barcia. O 15 de agosto son as festas da Virxe do Rosario en Luarca, San Timoteo en Luarca o día 22 de agosto, La Regalina en Cadavedo o último domingo de agosto. O 29 de setembro son as de San Miguel en Trevías.
Multitude de celebracións sucédense por todo o territorio valdesano, sobre todo na estación estival, tendo cada festexo unha particularidade diferente. Así na festividade da Virxe do Rosario ten lugar unha procesión marítima con posterior procesión coa imaxe da Virxe, tirándose posteriormente a xuventude vestida ao mar. As festas de San Timoteo son unha das máis concorridas do verán ástur, sendo o día 22 de agosto o seu día grande, congregándose no Prau del Patrón unha infindade de xente. Na Vaqueirada de Aristébano, organizada conxuntamente con Tineo, ten lugar unha tradicional voda Vaqueira. Tamén a celebración de La Regalina ten a súa nota característica, combinando bailes e cantos, realizados polas mozas solteiras en honor da patroa. Ademais de todos estes festexos, tamén son destacables na Villa Blanca, os Entroidos e a Semana Santa, sen dúbida a máis importante do occidente asturiano.
Alfonso XIII Foot-ball Club
Historia
dereita|miniatura|Partido Alfonso XIII - Acero Club de Olabeaga, 31-III-1924, no campo do Progreso.
Fundouse en 1920, e inscribiuse no Rexistro de Asociacións da provincia o 12 de febreiro de 1921 tras a pertinente presentación do seu regulamento. O seu uniforme era zamarra a listas brancas e vermellas e pantalón negro e xogaba os seus encontros como local no Campo do Burgo. O club militou na Serie B do Campionato de Galicia, e ao longo da década de 1921-30 foi tres veces campión da Serie B.
Ethnologue
The Ethnologue: Languages of the World é unha publicación impresa e virtual de SIL International (antes coñecida como o Summer Institute of Linguistics, "Instituto Lingüístico de Verán"), unha organización cristiá de servizos lingüísticos que estuda as linguas menos coñecidas, basicamente para prover servizos misioneiros aos seus falantes. Posúe estatísticas de 6.809 idiomas (edición do ano 2000, 6.912 na súa web en febreiro do 2007), incluíndo o número de falantes, a súa localización, dialectos, afiliación lingüística, dispoñibilidade de textos bíblicos etc. Actualmente é un dos inventarios máis completos das linguas existentes, xunto ao Linguasphere Register.
Alfonso XIII Foot-ball Club
Historia
Coa chegada da Segunda República Española no ano 1931 o club cambia o seu nome polo de Pontevedra Sport Club. Co comezo da guerra civil española suspendéronse as competicións oficiais, aínda que en Galicia seguiu celebrándose con normalidade o Campionato Galego e o equipo pontevedrés seguiu en activo e se reorganizou tralo remate da contenda. Pasou a competir na Segunda Categoría do Campionato Galego en 1939/40 e estreouse na categoría rexional da liga española en 1940/41, quedando 3º no Grupo Sur galego tras Club Vigués e Club Arosa.
Ethnologue
Código SIL
Ethnologue ofrece un código de tres caracteres chamado código SIL para cada linguaxe descrita, que excede significativamente o incluído nos estándares ISO 639 e RFC 3066.
Alfonso XIII Foot-ball Club
Historia
A comezos de 1941, en aplicación do decreto gubernativo de prohibición de nomes de orixe estranxeira nos rótulos e negocios, a FEF obrigou aos clubs que tivesen termos desas características (Sporting, Foot-Ball Club, Racing, Athletic, Sport Club, Sportivo/a, Stadium, etc.) a trocalos antes do 1 de febreiro de 1941 baixo pena de sanción. O club alfonsista, dese modo, pasou a chamarse Alfonso XIII Club de Fútbol.
Ethnologue
Críticas
Ademais dun nome principal para a lingua, Ethnologue adoita dar unha selección extensa, pero a miúdo incompleta, dos nomes alternativos utilizados polos falantes, os gobernos, países veciños etc. sen considerar cuestións de oficialidade, corrección política ou sensibilidades feridas.
Alfonso XIII Foot-ball Club
Historia
Na cidade de Pontevedra tamén existía outro club, o Eiriña CF, que nacera en 1921, pouco despois do Alfonso XIII. O cadro eiriñista competía case sempre en Primeira Categoría do Campionato de Galicia xunto aos grandes do país (Celta, Deportivo da Coruña e Racing de Ferrol). Dese xeito, o equipo alfonsista foi o "segundo" da cidade dado que o Eiriña tiña un maior nivel deportivo.
O 16 de outubro de 1941 levouse a cabo a fusión dos dous equipos para dar lugar ao actual Pontevedra CF, cun uniforme granate con pantalón branco como indumentaria (o pantalón logo pasou a ser azul). Fernando Ponte Conde foi o primeiro presidente da nova entidade.
Ethnologue
Críticas
Ethnologue non pode deixar de conter algúns erros, como é inevitable nunha iniciativa desta magnitude. Por exemplo, ao preparar a 14ª edición agregáronse linguas como o Chenoua mentres que se suprimiron outras supostas linguas como o Nemadi ou o Wutana.
Alfonso XIII Foot-ball Club
Ligazóns externas
Historia do Pontevedra CF
Ethnologue
Neutralidade
Discutiuse ocasionalmente a neutralidade dos criterios científicos usados por Ethnologue, en especial no relacionado coa Biblia e as relixións do Libro. Un caso destacado é a clasificación do árabe xunto ao hebreo como parte das linguaxes semíticos centrais do sur, distinguíndoos do arameo, mentres que o consenso académico tende a ver como máis próximos ao hebreo e ao arameo.
As Quintáns, Meis, Meis
As Quintáns é un lugar da parroquia de Meis no concello pontevedrés de Meis, na comarca do Salnés. Tiña 23 habitantes no ano 2016 segundo datos do IGE, dos que 14 eran mulleres e 9 homes, o que representa un descenso respecto ó ano 2010, cando tiña 20 veciños, para recuperar a poboación que tiña en 2005, cando eran 23.
Gerhard Seyfried
Gerhard Seyfried, nado o 15 de marzo de 1948 en Múnic, é un debuxante de banda deseñada, caricaturista e escritor alemán.
Ángel Suquía
Ángel Suquía Goicoechea nado en Zaldibia, Guipúscoa, o 2 de outubro de 1916 e finado en Donostia o 13 de xullo de 2006, foi un sacerdote de España, cardeal e arcebispo de Madrid, diocese na cal mantivo o cargo como emérito. Era Doutor en Teoloxía.
Primeiros anos e presbiterado
Recibiu a súa formación relixiosa, primeiro no seminario menor de Mutriku (Guipúscoa) e despois no seminario de Vitoria. Foi ordenado sacerdote en 1940, tras regresar precipitadamente da Alemaña ao estalar a Segunda guerra mundial, onde estaba estudando.
Dende 1941 foi membro activo da Acción Católica. No 1946 viaxou á Pontificia Universidade Gregoriana en Roma, doutorándose en 1949. No 1951 foi nomeado profesor do seminario vitoriano onde estudara, chegando á reitoría no 1955.
Bispo de Almería
O 17 de maio de 1966 foi nomeado bispo da diocese de Almería, recibindo a ordenación episcopal o 16 de xullo do mesmo ano. Durante o seu período á cabeza da diocese andaliza, estabeleceu o primeiro consello presbiteral da diocese e restruturou o seminario, trasladándoo á cidade de Granada e adscribíndoo á Facultade de Teoloxía da Compañía de Xesús.
Bispo de Málaga
En 1969 foi trasladado á diocese de Málaga. A súa etapa comezou coa toma de posesión da sé o 24 de xaneiro do ano seguinte, e caracterizouse por un amplo traballo pastoral, visitando a totalidade de parroquias da diocese, e visitando asemade ao sacerdotes malagueños que exercían en Venezuela.
Arcebispo de Santiago de Compostela
En 1973 foi trasladado novamente, nesta ocasión á arquidiocese de Santiago de Compostela.
Arcebispo de Madrid e cardeal
En 1983 foi nomeado bispo de Madrid-Alcalá, recibindo o cardealado en 1985. Foi presidente da Conferencia Episcopal Española de 1987 a 1993. No 1986 foi elixido membro da Real Academia da Historia e relacionouse, aínda que non era membro, co Opus Dei coa ocasión do proceso de canonización do seu fundador, Josemaría Escrivá de Balaguer, en cuxa causa canónica participou de oficio.
Batalla de Delft (1573)
A Batalla de Delft, tamén coñecida como Defensa de Delft, foi un enfrontamento militar enmarcado nas guerras dos oitenta anos e anglo-española, que tivo lugar en outubro de 1573 nas aforas da cidade de Delft, na Holanda Meridional, daquela pertencente ás Provincias Unidas e actualmente aos Países Baixos.
Sostiveron esta batalla unha pequena alianza anglo-holandesa, con Thomas Morgan ao mando, contra a ofensiva española dirixida por Francisco de Valdez. O exército español foi derrotado e forzado a retirarse.
Contexto histórico
O gobernador español dos Países Baixos, Fernando Álvarez de Toledo (o terceiro Duque de Alba) xa comandara o asedio a Alkmaar no mes de agosto, pero acabara sendo repelido. A principios de outubro produciuse o asedio a Leiden, mais a posibilidade dunha vitoria rápida esvaeceuse cando os españois se decataron das fortes defensas e o bo abastecemento da cidade.
O Duque de Alba dispuxo entón un terzo de veteranos xunto con doce compañías de valóns (en total uns 4.000 homes) baixo as ordes de Julián Romero, para se introducir en Holanda, co obxectivo de apoderarse das aldeas ricas e as cidades próximas entre Leiden, Delft, a costa e o río Mosa, de xeito que quedase cortada calquera posibilidade de auxilio á asediada Leiden. As tropas españolas capturaron A Haia sen resistencia e axiña fortificaron a cidade.
Mentres tanto, o rexemento de ingleses, escoceses, algunhas compañías francesas de Hugonotes, baixo as ordes de Thomas Morgan,  ademais das tropas holandesas comandadas polo Príncipe de Orange foron tomando posicións nas aldeas entre Delft e Rotterdam, que estaban fóra do control español. Dispuxéronse protexidos por trincheiras a ambas as beiras das estradas. Esta posición aseguráballe ao Príncipe de Orange o control da área dos vales dos ríos IJssel e Mosa.
Desenvolvemento
As forzas holandesas albiscaron a aproximación a Delft cando estas atravesaban os arredores da Haia. As tropas españolas comandadas por Julián Romero atrincheiráronse nunha ponte de pedra a medio camiño entre A Haia e Delft, e cortaron a pasaxe cara a Leiden. Os holandeses queimaron todas as casas das aforas para privar os españois de calquera refuxio. O Príncipe de Orange tiña un total de 6.000 homes entre Rotterdam e Delft, mais non tiña suficientes tropas experimentadas para se enfrontaren aos terzos españois en combate aberto. miniatura|esquerda|Francisco de Valdez dirixiu as tropas españolas (retrato de Cornelis de Visscher) Francisco de Valdez construíu unhas barcas nas que introduciu case un milleiro de efectivos ben seleccionados, coa intención de gañar a cidade á noite entrando desde diferentes flancos. Algunhas destas embarcacións conseguiron entrar en Delft, coa axuda dun espía francés, mais a gornición estaba alerta e conseguir abater ou capturar os atacantes españois. Mentres, no bastión de Polderwaert, nas aforas de Delft, o capitán Chester e a súa compañía de 200 homes ingleses armados repelían o ataque español causando numerosas baixas.
Ante esta situación defensiva, Valdez decidiu emprender o gran asalto á cidade. Coñecedores desta decisión pola información obtida fundamentalmente polos labores de intelixencia e polas confesións dos prisioneiros, a gornición defensiva reforzouse con arredor dun milleiro máis de homes procedentes das aldeas próximas e os canóns cargáronse con calquera cousa que puidese resultar eficaz (balas de mosquete, cravos, etc.). miniatura|Retrato de Guillerme I, Príncipe de Orange (Adriaen Thomasz) No entanto, o asalto final non chegou a producirse, xa que Valdez considerou que as defensas eran moito máis fortes do que en principio consideraran. Ao considerar improcedente o ataque, as tropas españolas retiráronse.
Consecuencias
Aínda sen culminar a ofensiva, o exército español perdeu 700 homes, maioritariamente nas aforas da cidade. Delft e tamén outras cidades holandesas conseguiran salvarse, o que implicaba ademais unha esperanza para a poboación asediada en Leiden.
Logo destas tentativas infrutuosas, Valdez informou o Duque de Alba da súa derrota e de que a vitoria non podería producirse sen unha forza maior, fundamentalmente de artillaría. O Duque determinou non reforzar as tropas, o que significaba que as que había despregadas terían que abandonar a zona.
Pola súa acción na axuda para repeler o ataque español na cidade, o Príncipe de Orange promoveu a Chester ao rango de tenente coronel. Pola súa banda, o Duque de Alba solicitou o seu retiro e partiu dos Países Baixos en 1574.
Tell Me Baby
"Tell Me Baby" é un sinxelo da banda estadounidense de rock alternativo e funk rock Red Hot Chili Peppers. É o segundo sinxelo do seu álbum Stadium Arcadium.
Uceira
dereita|thumb|230px|Uceira no [[Comarca do Ortegal|Ortegal (Galicia).]] dereita|thumb|230px|Uceira en Woodbury Common, [[Devon (Inglaterra); mestúranse as flores púrpuras das queiroas (Calluna vulgaris) coas chorimas amarelas do toxo femia (Ulex gallii).]] dereita|thumb|230px|[[Ulex europaeus|Toxos e breixos, na península do Grove (Galicia).]] Unha uceira ou uzal é un monte ou terreo poboado principalmente de uces (especies dos xéneros Erica e/ou Calluna). Outros nomes destas formacións son breixeira, moural e urceira.
Atopamos uceiras en diferentes partes do mundo, sendo moi abundantes na Europa atlántica, como nas Illas Británicas e Galicia.
Uceira atlántica
A uceira atlántica é un hábitat de matogueira que se atopa principalmente en terreos sen drenaxe, infértiles e acedos (como en gándaras, páramos, turbeiras ou brañas) caracterizados por vexetación leñosa de pouco crecemento. Poden ser o resultado dunha degradación importante de formacións de carballos (carballos veriños, cerquiños ou sobreiras). Van dende o norte de Portugal até Escandinavia.
As especies das uceiras adoitan ser capaces de sobrevivir a perturbacións severas, coma o lume ou a roza, xa que agroman a partir de gomos situados en órganos subterráneos. O feito de soportar o lume dálles unha enorme vantaxe sobre outro tipo de vexetación que ten que florear e xermolar. Naturalmente sucumben se os lumes son moi reiterativos, entre outros factores, polo empobrecemento do solo.
As condicións climáticas das uceiras acostuman ser húmidas e cálidas, algo secas polo verán; co solo acedo, de baixa fertilidade, e normalmente areento. Cando a drenaxe é moi baixa poden aparecer as turbeiras, pero que adoitan ser pequenas. Os arbustos das uceiras van dos 0.2–2 m de alto.
A vexetación da uceira pode ser moi rica (as uceiras de Australia máis, con até 3.700 especies endémicas, e os fynbos de Suráfrica até 7,000 especies, biodiversidade só superada nas zonas tropicais). mais as uceiras europeas acostuman ser pobres en especies cunha flora basicamente representada por queiroas (especies de Calluna), uces (especies de Erica) e toxos (especies de Ulex). Ademais acompáñanse doutros arbustos que poden ter boa representación como algunhas Cistus ssp), como a esteva (Cistus ladanifer) ou a carpaza macho (Cistus populifolius), ou as carqueixas.
A fauna aviar acolle a numerosas especies locais, que poden incluír á tartaraña cincenta, ou á pica das árbores.
Uceira mediterránea
En zonas mediterráneas (sur de Portugal e costa mediterránea) aparece tamén o érbedo, o aderno, Halimium ocymoides ou Polygala microphylla, entre outras.
Adoitan ser o resultado dunha degradación importante de formacións de sobreiras e aciñeiras principalmente.
No suroeste da Península Ibérica poden distinguirse dous tipos de uceira: as altas e as baixas. Nas uceiras altas a especie dominante é a uz moura (Erica australis), ás veces acompañado de uz branca (Erica arborea), carpaza macho (Cistus populifolius), xesta molar (Cytisus striatus), Genista triacanthos, queiroa (Calluna vulgaris) ou carqueixa (Pterospartum tridentatum). As baixas, que ocupan en moitos casos posicións circundantes ás altas, están dominados pola presenza dunha uz de escaso porte: a carroucha de umbela (Erica umbellata) que na maioría dos casos acompáñase de Halimium ocymoides, e con frecuencia tamén da carqueixa (Pterospartum tridentatum). Estas nanouceiras atópanse fundamentalmente en solos moi degradados.
Axel Pehrsson-Bramstorp
Axel Alarik Pehrsson-Bramstorp, orixinalmente Axel Alarik Pehrsson, nado en 1883 e finado en 1954, foi un granxeiro e político, e o primeiro ministro de Suecia entre xuño e setembro de 1936.
Traxectoria
Naceu nunha familia de granxeiros, e aínda que a morte do seu pai fixo imposible que continuase os seus estudos despois dos 14 anos, máis tarde supliu esta carencia con algúns cursos de educación para adultos nunha folkhögskola. A granxa que os seus pais alugaran era con todo dun tamaño considerable, e na época do seu matrimonio puido comprar a granxa Bramstorp no mesmo distrito parroquial, mentres que logo asumiu a dirección da granxa paterna e tamén dalgunhas outras. Como parlamentario sería máis coñecido como "Axel Pehrsson de Bramstorp", ou só como "Bramstorp", e en 1937 agregou oficialmente o nome da granxa ao seu apelido familiar.
Mentres cimentaba a súa riqueza como agricultor, estivo activo en política social e rexional e en 1918 converteuse en membro da segunda cámara do Riksdag (Parlamento), representando ao Partido Liberal, pero non foi reelecto en 1921. Máis tarde adheriu ao partido agrario Bondeförbundet (a "Liga dos Granxeiros") e foi novamente electo en 1929 como membro da segunda cámara, onde permanecería até 1949. Foi presidente do partido entre 1934 e 1949.
Cando o gabinete social demócrata de Per Albin Hansson foi cesado pola maioría parlamentaria na primavera de 1936, Pehrsson recibiu o mandato do Rei Gustavo V de formar unha coalición de goberno non socialista. Isto resultou imposible, e Pehrsson dirixiu un gabinete monopartidario como primeiro ministro durante tres meses. Como o seu gabinete só permaneceu á fronte do país durante o verán, foi chamado "o goberno de vacacións". Pehrsson tamén ocupou nese breve período o cargo de ministro de Agricultura; tras as eleccións para a segunda cámara en setembro renunciou como primeiro ministro, pero permaneceu como ministro de Agricultura no novo gabinete de Hansson, que era unha coalición de social demócratas e o Bondeförbundet. Continuou na mesma posición no gabinete de coalición nacional que se formou, tamén baixo o liderado de Hansson, ao estalar a segunda guerra mundial en 1939 e que permaneceu até a fin da guerra en 1945.
Tras a renuncia do gabinete de coalición do período da guerra, Bramstorp mantivo importantes posicións nas organizacións de agricultores, á vez que continuou como presidente do seu partido e membro do Parlamento, ata que a enfermidade o forzou a retirarse en 1949. Foi galardoado co título de cabaleiro da Orde do Serafín ese mesmo ano, e viviu o resto da súa vida na súa granxa.
Tratado de Lisboa (1864)
[[Ponte na Raia, sobre o Miño. Comunica as vilas de Valença e Tui|miniatura|250px]] No Tratado de Lisboa, tamén coñecido como Tratado de Lindes de Lisboa, asinado o 29 de setembro de 1864, establecéronse os lindes das fronteiras entre España e Portugal actualmente vixentes.
Contido
Neste tratado firmouse a desaparición do Couto Mixto, que quedou integrado en España a cambio dos Pobos promiscuos (aldeas nas que parte das súas casas estaban situadas na antiga liña fronteiriza hispano-portuguesa servindo de burladeiro aos seus moradores perante as autoridades gobernativas e alfandegarias de ámbolos dous países, ao non estar clara a súa pertenza exclusiva a un deles) de Cambedo, Soutelinho da Raia e Lamadarcos, que se cederían a Portugal. O tratado foi ratificado por España e Portugal en 1865. O documento de entrega e posesión formalizouse en Santiago (Calvos de Randín) o 23 de xuño de 1868. A vixencia do tratado comezou o 5 de novembro de 1868.
NG Brigada
A xira desenvolveuse ao longo do mes de marzo de 1994 e nela tocaron, entre outros, cos italianos Banda Bassotti.
Augas Santas
O topónimo galego Augas Santas (ou Augasantas ou Aguasantas) pode referirse a:
Segar's Roll
O Segar's Roll é un armorial inglés que data de arredor de 1282. O orixinal perdeuse contra mediados do século XVII, mais consérvanse varias copias, algunha delas en facsímile. Nel documéntase o testemuño máis antigo coñecido do escudo de Galiza.
Características
Aínda que o orixinal desaparecera a mediados do século XVII, del fixéronse cinco copias, catro ilustradas e unha brasonada. A máis fiel e temperá copia facsimilar foi realizada contra 1600 e consérvase na que é a máxima autoridade heráldica de Inglaterra: o College of Arms. Unha segunda copia facsimilar, mais de inferior cualidade, áchase na Society of Antiquaries of London e data de 1640. Das dúas ilustradas que restan, ambas sen corar, unha está tamén no College of Arms e a outra na Biblioteca Británica, datando dos anos 1600 e 1605 respectivamente. Por último, a brasonada atópase no Stratford Shakespeare Trust.
Tiña pintados 212 escudos de armas en ringleiras de catro, pertencentes a reis e a diferentes estamentos da nobreza inglesa. Xunto a outros escudos de monarquías europeas aparece a primeira representación coñecida do escudo de Galiza: tres cálices de ouro sobre un campo de azur. Trátanse dunhas armas falantes, pois indubidabelmente o autor do Segar atribuíu ó «rey de Galyce» o símbolo do cáliz debido á proximidade fonética existente na lingua anglonormanda entre «Galice» (Galiza) e «calice» (cáliz).
700
Outros
Historia ano a ano
Masku
Masku é un municipio de Finlandia situado na rexión de Finlandia Propia. En 2017 a súa poboación era de 9.645 habitantes. A superficie do termo municipal é de 204,01 km2, dos cales 29,16 km2 son auga. O concello ten unha densidade de poboación de 55,16 hab./km².
Limita cos municipios de Mynämäki, Nousiainen, Rusko, Raisio, Naantali e Taivassalo, todos eles na súa mesma rexión.
O concello é unilingüe en finés.
Inmaculada Concepción (Tiepolo)
Esta representación da Inmaculada Concepción (en Immacolata concezione) foi realizada polo pintor rococó italiano Giovanni Battista Tiepolo. Data dos anos 1767-1769 e está pintada ó óleo sobre lenzo, medindo 281 cm de alto por 127 cm de ancho. Exponse no Museo do Prado de Madrid, España.
Entre 1767 e 1769 pintou Tiepolo sete lenzos para a igrexa real do convento de San Pascual en Aranjuez, hoxe divididos entre o Museo do Prado de Madrid (ademais deste hai un San Pascual Baylón e un Santo Antonio de Padua) e o Palacio Real de Madrid.
Represéntase á Virxe tal como se narra a súa aparición na Apocalipse, capítulo 12, versículos 1-17:
Aparecen nesta escena toda unha serie de símbolos relacionados tradicionalmente coa Virxe: en primeiro lugar, a coroa de doce estrelas e sobre ela, unha pomba que representa o Espírito Santo. Érguese envolta no típico manto azul celeste, sobre a esfera terrestre e unha media Lúa, pisando á serpe ou dragón que é o Diaño que leva na boca a mazá que fixo caer na tentación a Adán e Eva, de maneira que a Virxe aparece como redentora do pecado orixinal. Un dos anxos porta a vara de azucenas, sobre o chan vese unha palmeira, unha rosa e, entre as nubes, un espello.
Desta maneira representábase a dogma da Inmaculada Concepción de María para a Igrexa católica, como o único ser humano concibido sen pecado orixinal. Tiepolo usa cores claras, iluminando a escena cunha intensa luz dourada.
Shelley Winters
Shirley Schrift, nada en St. Louis (Missouri) o 18 de agosto de 1920 e finada en Beverly Hills (California) o 14 de xaneiro de 2006, foi unha actriz de cinema, teatro e televisión estadounidense.
Traxectoria
Nada nunha familia xudía, filla dunha cantante e un deseñador de roupa, os seus pais mudáronse a Nova York cando Winters tiña tres anos. Estudou interpretación en Hollywood, onde compartiu piso a finais dos anos corenta con outra aspirante a actriz, Marilyn Monroe.
Comezou no cinema en 1943, conseguindo a súa primeira candidatura ao oscar en 1951, con A Place in the Sun. Chegaría a conseguir o premio dúas veces, como mellor actriz secundaria, por The Diary of Anne Frank e A Patch of Blue. O primeiro deles doouno á Casa de Anne Frank, en Ámsterdan.
Nos seus últimos anos tivo un papel recorrente na serie de televisión Roseanne.
Finou dun fallo cardíaco en 2006. O seu exmarido Anthony Franciosa sufriu un infarto ese mesmo día e finou cinco días despois.
José Guitián García
José Guitián García, nado en Monforte de Lemos e finado na mesma cidade en 1884, foi un político galego.
Traxectoria
No Sexenio Democrático foi elixido deputado a Cortes polo distrito de Monforte en 1872. Foi condecorado coa Gran Cruz de Isabel a Católica.
Era irmán do tamén deputado Antonio Guitián García e tío do que foi alcalde de Monforte de Lemos (1887-1890), Luis Pérez Guitián.
Legolas
miniatura|dereita Legolas é un personaxe ficticio do legendarium de J. R. R. Tolkien que aparece n'O Señor dos Aneis. É un elfo do Bosque Escuro e un dos nove membros da Irmandade do Anel.
Literatura
Legolas era o fillo de Thranduil, monarca dos Elfos Silvanos do Reino do Bosque, no Bosque Escuro do Norte, que aparece como "o Rei Elfo" n'O Hobbit. Malia vivir entre eles, estar exposto aos seus costumes e considerarse un máis deles, Legolas non era un dos Elfos do Bosque. Seu pai Thranduil proviña de Lindon e ambos eran en realidade Sindar, ou "Elfos Grises". O Reino do Bosque, de poboación maioritariamente Silvana, estaba gobernado por unha pequena minoría de Sindar, con Thranduil á cabeza.
Legolas aparece por primeira vez n' A Irmandade do Anel, no Consello de Elrond en Valfendido, a onde fora como mensaxeiro de seu pai para falar sobre a fuxida de Gollum da vixilancia á que o tiñan sometido os Elfos do Bosque. Legolas foi un dos elixidos para formar parte da compañía que pretendía destruír o Anel Único, e que permaneceu unida desde a súa partida de Valfendido até Amon Hen.
Cando a Irmandade se viu atrapada nunha treboada de neve mentres tentaba cruzar Caradhras, unha das Montañas Bretemosas, Legolas adiantouse para buscar o Sol, mentres Aragorn e máis Boromir abrían un carreiro na neve. Ao fracasar a tentativa de atravesar a cordilleira, Gandalf guiou a compañía nunha viaxe subterránea a través das minas de Moria, un antigo reino dos Ananos, malia o receo amosado por Legolas, entre outros. Porén, antes de chegaren a Moria, Legolas axudou a repeler un ataque dos lobos de Sauron en Acevedo. Unha vez en Moria, axudou a combater os Orcos e recoñeceu á "Ruína de Durin" como un dos Balrogs de Morgoth.
Cando, durante o seu enfrontamento co Balrog, Gandalf caeu no abismo de Khazad-dûm, Aragorn colleu as rendas da Irmandade e guiounos até o reino élfico de Lothlórien, o Bosque Dourado. Nun principio, Legolas fixo de voceiro da compañía, falando cos seus habitantes, os Galadhrim, aos que consideraba parentes próximos.
Os membros da Irmandade abandonaron Lothlórien logo de recibiren varios agasallos de Galadriel e Celeborn. A Legolas foille entregado un arco longo, e ao igual ca aos demais, unha capa élfica e pan de lembas. Durante a viaxe da Irmandade augas abaixo polo Río Anduin, Legolas abateu unha besta cruel dun frechazo.
miniatura|esquerda|150px|Un señor dos elfos, tal e como os imaxinaba Tolkien. N' As Dúas Torres, logo da morte de Boromir a mans de Orcos e de que estes capturasen a Meriadoc Brandigamo e Peregrin Tuc, Legolas, Aragorn, e Gimli emprenderon a misión de rescatar os hobbits. Legolas e os seus dous compañeiros topáronse co resucitado Gandalf e cos Rohirrim, loitaron na Batalla de Cornoburgo e presenciaron a caída de Saruman en Isengarda, onde se reuniron con Merri e Pipin. Na Batalla de Cornoburgo, Legolas e máis Gimli enfrontáronse nunha competición para ver quen mataba máis Orcos (gañou Gimli por un, corenta e dous a corenta e un, mais o verdadeiro resultado foi un maior respecto mutuo).
N' O Regreso do Rei, Legolas e Gimli acompañaron a Aragorn polos Carreiros dos Mortos, xunto coa Compañía Gris. Logo de Aragorn convocar os Mortos de Gradeparda para que loitasen ao seu carón, Legolas viu como estes puñan en fuga aos Corsarios de Umbar, que reuniran a súa frota en Pelargir. A profecía de Galadriel (que lle advertira que non se achegase ao mar, pois non sería quen de resistirse á súa chamada) cumpriuse: cando Legolas ouviu os chíos das gaivotas, comezou a experimentar o degoxo do mar, o desexo de partir cara a Valinor que durmía no interior de cada un dos Sindar. Loitou na Batalla dos Campos de Pelennor e ante a Porta Negra de Mordor, e presenciou a derrota de Sauron e o esborrallamento da Torre Escura Barad-dûr.
Após a destrución do Anel Único, Legolas ficou en Minas Tirith para a coroación de Aragorn e a súa voda con Arwen. Despois, Legolas e Gimli marcharon de viaxe xuntos ao bosque de Fangorn e a visitar as Cavernas Escintilantes de Aglarond, no Abismo de Helmo, como lle prometera Legolas a Gimli. Máis adiante, Legolas fundou unha colonia élfica en Ithilien e o tempo que permaneceu na Terra Media pasouno a restaurar as devastadas fragas daquelas terras, arrasadas pola guerra. Dise no Libro Vermello da Marca Occidental (comezado por Bilbo Bulseiro, continuado por Frodo Bulseiro e seica rematado por Samsagaz Gamllí), que logo da morte de Aragorn no ano 120 da Cuarta Idade, Legolas construíu un barco gris e abandonou a Terra Media para atravesar o Gran Mar cara a Valinor, e que probabelmente Gimli o acompañou.
Adaptacións
miniatura|170px|[[Orlando Bloom interpretou a Legolas na triloxía de Peter Jackson.]] Na versión animada d' O Seños dos Aneis de Ralph Bakshi de 1978, a voz de Legolas era a de Anthony Daniels (que interpretou o androide C-3PO na saga de Star Wars). Neste filme substitúe a Glorfindel na secuencia da "Fuxida ao Vao" d'A Irmandade do Anel; coñece a Aragorn e os hobbits no seu camiño a Valfendido, e monta a Frodo no seu cabalo antes de ser perseguido polos Nazgûl até o vao de Bruinen. Aquí responde ante Elrond e non se lle identifica explicitamente como Elfo do Bosque.
Na adaptación d' O Señor dos Aneis da BBC Radio 4 de 1981, foi David Collings quen puxo a voz de Legolas. Na triloxía cinematográfica de Peter Jackson (2001-2003), Legolas foi interpretado por Orlando Bloom. Aquí represéntaselle como loitador imparábel, realizando unha serie de proezas e acrobacias físicas. Así, no ataque dos Orcos en Amon Hen, acoitela un deles nun ollo cunha frecha, arríncaa coa man e dispara a outro con ela. Tamén ensarta a outros dous cunha mesma frecha. Na Batalla do Abismo de Helmo, deslízase por unha escada montado nun escudo, disparando frechas entrementres, e ao chegar ao final dos chanzos propulsa o escudo cos pés e incrústallo a un Orco no pescozo. Na Batalla dos Campos de Pelennor, derruba un Olifante el só (para sorpresa e desgusto de Gimli). Porén, esta caracterización non se axusta aos libros, nos que non se describen en profundidade as accións en batalla de Legolas: á parte de abater a besta cruel, non intervén de maneira importante. Os creadores do filme afirmaron que a escena en que Legolas mata o Olifante foi incluída durante as tomas adicionais realizadas meses despois da rodaxe principal, para que fose protagonista dunha secuencia de acción importante: decatáranse de que na terceira parte da triloxía Legolas apenas tiña presenza, e amais recibiran unha resposta positiva coa escena de escada e o escudo.
Por mor dalgúns inconvenientes técnicos coas lentes de contacto de Bloom, a cor de ollos do Legolas cinematográfico muda en ocasións entre marrón, púrpura e azul.
Alan P. Peterson
Alan P. Peterson é un ornitólogo e taxónomo estadounidense.
Legolas
Nomes e títulos
O nome Legolas é unha variante dialectal da forma pura Silvana Laeca-lass, que significa Follaverde (xa que logo, Follaverde non é o seu apelido, como se adoita crer, nin un sobrenome, como Escudo de Carballo, senón unha tradución do seu nome). Consta das palabras Sindarin laeg, verde, e golas, follaxe ou conxunto de follas (unha forma colectiva con prefixo de las(s), folla). En The Book of Lost Tales, onde se menciona un personaxe diferente co mesmo nome, dáse o equivalente en Quenya primitivo: Laiqualassë. Porén, como o Quenya experimentou un gran desenvolvemento desde que Tolkien concibira a lingua, para a data e publicación d' O Señor dos Aneis podería ter mudado completamente. Tolkien nunca ofreceu unha versión do nome en "Quenya desenvolvido".
Alan P. Peterson
Traxectoria
Alan P. Peterson é o editor da base de datos taxonómica de referencia on line Zoonomen, baseada na taxonomía de Sibley-Ahlquist, resultante do traballo de Sibley e Monroe.
Peterson adoito é citado polo Sistema Integrado de Información Taxonómica (Integrated Taxonomic Information System, ITIS) como un experto.
Legolas
Nomes e títulos
Os únicos pobos aos que Tolkien deu apelidos son os Hobbits e os Homes de Prebe. Para os demais Homes e para os Elfos, Tolkien usaba a fórmula patronímica (fillo de). Desta maneira, en galego o nome completo sería "Legolas fillo de Thranduil". En Sindarin, sería Legolas Thranduilion, onde -ion quere dicir "fillo de". Esta última forma é usada na edición ampliada da adaptación cinematográfica d'A Irmandade do Anel: Haldir diríxese a Legolas deste xeito cando a Irmandade entra en Lothlórien buscando refuxio.
Concepto e creación
O nome Legolas Greenleaf (Follaverde en inglés) apareceu por primeira vez en The Fall of Gondolin, un dos relatos de "The Book of Lost Tales", arredor de 1917. Só se menciona unha vez, e non está relacionado co personaxe aquí tratado. Ao ser esta obra a primeira materialización da mitoloxía de Tolkien, e posto que cando escribiu O Señor dos Aneis gran parte dela mudara, con toda probabilidade non se trata do mesmo elfo, e non foi incluído na versión publicada do Silmarillion. Velaquí a tradución de tal fragmento:
"Mais os outros, guiados por un tal Legolas Follaverde da casa da Árbore, que coñecía aquela chaira xa for de día ou na escuridade e podía ver na noite, apresuráronse a atravesar o val, malia todo o seu canzaso, e só se detiveron após unha longa marcha."
O Legolas de Gondolin, ao que Tolkien probabelmente tería mudado o nome, ten unha etimoloxía diferente. O seu nome (Laiqalassë na súa forma pura) provén das palabras laica, verde, e lassë, folla, en Quenya primitivo (Qenya). Os nomes son moi similares, mais os personaxes eran diferentes: o Legolas de Gondolin era quizais un Noldor exiliado, da Casa (estirpe) da Árbore. Porén, na versión publicada d' O Silmarillion, cando se describe a fundación de Gondolin por parte de Turgon, afírmase que Turgon levou consigo un terzo do pobo gobernado por Fingolfin, e un número aínda maior dos Sindar. Por tanto non fica claro se o Legolas de Gondolin tiña ascendencia Noldorin ou Sindarin.
701
Véxase tamén
Historia ano a ano
Irmáns Dardenne
Os irmáns Jean-Pierre Dardenne ([daʁdɛn]), nado en Liexa o 21 de abril de 1951 e Luc Dardenne, nado na mesma cidade o 10 de marzo de 1954 son unha parella de cineastas belgas. Traballan como directores, produtores e guionistas nos seus filmes.
Traxectoria
Os Dardenne naceron e creceron na provincia de Liexa, en Valonia. Jean-Pierre estudou arte dramática, mentres que Luc (tres anos máis novo) estudou filosofía. En 1975 crearon Derives, compañía coa que produciron sesenta filmes documentais antes de pasarse ás longametraxes de ficción. Estes filmes trataban temas como a inmigración polaca, a resistencia durante a segunda guerra mundial e a folga xeral de 1960.
As súas dúas primeiras longametraxes de ficción, Falsch (1987) e Je pense a vous (1992), son pouco coñecidas, e Luc describiunas como unha "aventura desafortunada". O seu primeiro grande éxito foi La promesse en 1996.
Con Rosetta os Dardenne comezaron a fixarse nos problemas (filosóficos, espirituais e psicolóxicos) dos desempregados. A protagonista, Émilie Dequenne, que debutaba no cinema gañou o premio á mellor actriz no Festival de Cannes. O filme foi a primeira produción belga que gañou a Palma de Ouro.
Co seu seguinte filme, L’Enfant, volveron gañar a Palma de Ouro.
Os Papaqueixos
Membros
miniatura|Xan Xove nunha entrevista no 2016.
Joy
Joy pódese referir a:
Galería de imaxes da catedral de Lugo
Imaxes da catedral de Lugo, no concello de Lugo na provincia de Lugo.
Madīnat al-Zahrā
Madīnat al-Zahrā (en árabe مدينة الزهراء, "A cidade de Zahra"), tamén coñecida como Medina Azahara, foi unha cidade palatina ou áulica mandada edificar por Abderramán III (Abd al-Rahman III, al-Nasir) na periferia de Córdoba, a uns 8 km cara ao oeste.
Os principais motivos da súa construción foron de índole político-ideolóxica: a dignidade de califa esixía a fundación dunha nova cidade, símbolo do seu poder, a imitación doutros califatos orientais, e sobre todo para mostrar a súa superioridade sobre os seus grandes inimigos, os fatimís de Ifriqiya, a zona norte do continente africano. Non só eran opoñentes políticos, senón tamén relixiosos, pois os fatimís, xiítas, eran inimigos dos omeias, maioritariamente da rama islámica suní.
Xeografía
Estaba situada a uns 8 km ao oeste de Córdoba, á beira xa de Serra Morena, na aba do Yabal al-Arus (Montaña da Desposada ou Serra da Noiva), fronte ao val do Guadalquivir e orientada de norte a sur. Está sobre un saínte da serra, que se introduce na campiña, entre dúas barrancadas. O lugar foi elixido porque permitía desenvolver un programa de construcións xerarquizadas, de modo que a cidade e a chaira estendida ao seu pé quedaban física e visualmente dominadas polas edificacións do Alcázar. A súa implantación no territorio xerou unha rede viaria e infraestruturas hidráulicas e de abastecemento para a súa construción, conservada en parte até a actualidade en forma de restos de camiños, canteiras, acuedutos, almunias e pontes.
Aproveitando perfectamente o desnivel do terreo, a cidade palatina de Madīnat al-Zahrā foi distribuída en tres chanzos; o recinto da cidade, de 112 ha, adopta un trazado rectangular, fronte á idea labiríntica e caótica característica do urbanismo musulmán, de 1.500 m de lado en sentido leste-oeste e uns 750 m de norte a sur, deformado no lado norte polas necesidades de adaptación ao terreo. A topografía foi determinante na configuración da cidade. A súa localización sobre a aba de Serra Morena permitiu deseñar un programa urbano no que a localización e a relación física entre as distintas construcións resultasen expresivas do papel de cada unha delas no conxunto do que forman parte: o palacio está na parte máis alta, baixando as edificacións pola ladeira da montaña, nunha situación de clara preeminencia sobre o conxunto de casas urbanas e a mesquita aljama, estendidos pola chaira. Seguindo a disposición en terrazas, a primeira corresponde á zona residencial do califa, seguido pola zona oficial (Casa dos Visires, corpo de garda, Salón Rico, dependencias administrativas, xardíns...) para finalmente albergar a cidade propiamente dita (vivendas, obradoiros de artesáns...) e a mesquita Aljama, separadas das dúas terrazas anteriores por outra muralla específica para illar o conxunto palatino. A investigación arqueolóxica revelou unha morfoloxía urbana caracterizada pola existencia de grandes áreas non edificadas, baleiros que se corresponden con toda a fronte meridional do Alcázar, garantindo así o seu illamiento e o mantemento da súa apertura visual sobre a paisaxe da campiña. De feito, os únicos espazos edificados neste nivel inferior son dúas amplas franxas extremas: a occidental, cunha trama urbana de ordenación ortogonal, e a oriental, cun urbanismo menos ríxido.
Contexto histórico
miniatura|300px|Porta do Primeiro Ministro. O Califato de Córdoba foi un estado andalusí proclamado por Abderramán III, da dinastía Omeia, no 929. Co califato, que durou até o 1031, chegou o período de maior esplendor político, social e económico dos territorios musulmáns na península Ibérica, facendo da cidade de Córdoba unha das máis avanzadas de Europa.
No 750 a dinastía Omeia foi derrocada do Califato de Damasco polos Abasíes. Abd el Rahman ben Humeya (Abderramán I), sendo membro supervivente dos Omeias, fuxiu a Al-Ándalus proclamando o Emirato de Córdoba no 756 independente da nova capital Abasí (Bagdad). Abderramán I non se proclamou califa, pero si un dos seus sucesores, Abderramán III, despois de acabar coa inestabilidade política do emirato (principalmente a revolta de Omar ben Hafsún). A creación do califato significou alzarse até o nivel de Estado do Califato de Bagdad con todo o que implica nos eidos relixioso e político, en competencia co califato abasí.
Baixo os reinados de Abderramán III (929-961) e o seu fillo e sucesor al-Hakam II (961-976) consolidouse o estado cordobés, polo que Abderramán III mandou construír a fastuosa cidade preto da capital, concentrando o poder político do califato.
Co reinado de Hisham II (976-1016) o verdadeiro protagonismo foi do hayib ou primeiro ministro Almanzor, xenio militar que mantivo en xaque os reinos cristiáns do norte, chegando a entrar en León, Pamplona, Barcelona e Santiago de Compostela, de onde levou as campás do templo prerrománico até Córdoba.
Ao morrer Almanzor en 1002 os problemas sucesorios desembocaron nunha fitna ou guerra civil en 1010, até que en 1031 se decidiu acabar co califato, pasando a ser Al-Ándalus un compendio de diferentes reinos de Taifas, perdendo a hexemonía e dando lugar a un maior pulo na conquista por parte dos reinos cristiáns.
Durante a fitna Madīnat al-Zahrā foi abandonada, comezando a súa progresiva destrución con saqueos e finalmente o seu esquecemento total.
Historia
Madīnat al-Zahrā foi mandada construír polo primeiro califa de Al-Andalus, Abd al-Rahman III al-Nasir (891–961), como parte do programa político, económico e ideolóxico posto en marcha trala instauración do califato. Dise que a súa fundación está relacionada cunha favorita do califa, chamada Zahrā, pero os principais motivos da súa construción son máis ben de índole política e ideolóxica: a dignidade de califa esixía a fundación dunha nova cidade símbolo do seu poder a imitación doutros califatos orientais e amais para mostrar a súa superioridade sobre os seus grandes inimigos, os fatimís de Ifriqiyya, a zona norte de África.
Aínda que a orixe da cidade non carece de elementos lendarios, sábese que a construción comezou nos primeiros meses da héxira, correspondentes a finais do 936 da era cristiá, estando as obras a cargo do mestre alarife Maslama ben Abdallah, e continuou durante os corenta anos seguintes, acadando os tempos do seu fillo e sucesor no califato, al-Hakam II. No 945 tivo lugar o traslado da corte a esta cidade, que neses momentos contaba xa coa mesquita Aljama (941), se ben a ceca ou casa da moeda non se trasladou até 947-948. Ao erixir esta maxestosa cidade o califa cordobés pretendía anular –e mesmo superar- os califas orientais abbasíes, especialmente a famosa cidade e corte de Samarra.
Os textos literarios e históricos recollen as grandes sumas dedicadas á súa construción, os enormes traballos realizados para o efecto, a súa monumentalidade e esplendor artístico até o menor detalle, e o luxo e a ostentación que o califa despregaba nas recepcións e cerimonias que alá se celebraban con frecuencia, pois de feito a administración e a corte se trasladaron á nova sede. Entre outros, nos seus ricos salóns foron recibidos reis cristiáns hispánicos deposeídos do seu trono, embaixadores do emperador de Xermania e emisarios de Borrell II de Barcelona.
Non obstante, ao cabo de pouco menos de cen anos todo o conxunto monumental e fastuoso quedou reducido a un inmenso campo de ruínas, ao ser destruído e saqueado en 1010 como consecuencia da guerra civil (fitna) que puxo fin ao Califato de Córdoba.
Despois do conflito bélico, os saqueos e desmantelamentos proseguiron nos séculos sucesivos, pois foi utilizada como canteira artificial para a construción doutras edificacións posteriores en Córdoba, caendo progresivamente no esquecemento.
Arquitectura
Debido á topografía do solo, coa superficie en pendente, a cidade foi construída sobre tres terrazas superpostas, que correspondían a tres partes da cidade separadas por muros. A residencia califal dominaba toda a área desde a terraza superior situada ao norte. A explanada media albergaba a administración e as vivendas dos máis importantes funcionarios da corte. A inferior estaba destinada á xente do pobo e os soldados. Alí se encontraban a mesquita, os mercados, os baños e os xardíns públicos.
Hai unha notable separación entre os espazos públicos e os privados, ofrecendo os dous sectores un esquema similar: un espazo aberto, porticado, actúa como antefachada monumental dunha porta de reducidas dimensións da que sae unha rúa ou corredor quebrado que vai chegando aos distintos salóns. Os espazos máis destacados son os integrados na zona oficial, destinada á actividade política e a recepción de personalidades estranxeiras, sobre todo os dous salóns de embaixadores, o occidental e o oriental, asociados a cadanseu xardíns.
Porta norte
miniatura|200px|Porta Norte.