cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Teoría de grafos
Aplicacións
Emprégase en problemas de control de produción, para proxectar redes de computadores, para deseñar módulos electrónicos modernos e proxectar sistemas físicos con parámetros localizados (mecánicos, acústicos e eléctricos).
Úsase para a solución de problemas de xenética e problemas de automatización da proxección (SAPR), apoio matemático dos sistemas modernos para o procesamiento da información e aparece nas investigacións nucleares (técnica de diagramas de Feynman).
Os grafos son importantes no estudo da bioloxía e o hábitat. O vértice representa un hábitat e as arestas representan os carreiros dos animais ou as migracións. Con esta información, os científicos poden entender como isto pode cambiar ou afectar as especies no seu hábitat.
Representación de grafos
Existen diferentes formas de representar un grafo (simple) e moitos métodos para almacenalos nunha computadora. A estrutura de datos usada depende das características do grafo e o algoritmo usado para manipulalo. Entre as estruturas máis sinxelas e usadas atópanse as listas e as matrices, aínda que frecuentemente se emprega unha combinación de ambas. As listas son preferidas en grafos dispersos porque teñen un uso eficiente da memoria. Doutra banda, as matrices provén acceso rápido, pero poden consumir grandes cantidades de memoria.
Estación da Gudiña
A Gudiña é unha estación de tren de Adif, situada na vila da Gudiña, na provincia de Ourense. Ten servizos de longa distancia e ata 2013 tiña tamén servizos de media distancia.
Madrigal de las Altas Torres
Madrigal de las Altas Torres é unha localidade e concello de España pertencente á provincia de Ávila, na comunidade autónoma de Castela e León. Trátase dunha das vilas máis significativas da comarca de La Moraña, localizada no norte da provincia. No 2014, o concello contaba cunha poboación de 1.544 habitantes. Isabel I de Castela naceu no lugar o 22 de abril de 1451.
Estación da Gudiña
Situación ferroviaria
A estación atópase no punto quilométrico 156,637 da liña férrea de ancho convencional que une Zamora coa Coruña vía Ourense, a 978 metros de altitude. Está entre as estacións da Mezquita-A Vilavella e Vilariño de Conso-A Capela. O tramo é de vía única e está sen electrificar.
Historia
A vontade de unir Madrid vía Medina del Campo con Vigo polo camiño máis curto posible é antiga e apareceu plasmada nalgúns anteproxectos como o de 1864. Con todo, o mesmo descartaba dita posibilidade ao considerar que supoñía "dificultades enormísimas" que superaban mesmo "os da baixada do porto de Payares no ferrocarril de Asturias". É por iso, que a estación non foi inaugurada ata o 1 de xullo de 1957 coa posta en marcha do tramo Ourense-Pobra de Seabra da liña entre Zamora e A Coruña. A súa explotación inicial quedou a cargo de Renfe cuxo nacemento se produciu en 1941.
Madrigal de las Altas Torres
Administración
miniatura|esquerda|Casa do concello.
Estación da Gudiña
Historia
Desde o 31 de decembro de 2004 Renfe Operadora explota a liña mentres que Adif é a titular das instalacións ferroviarias.
Debido aos recortes no sector ferroviario levados a cabo polo Goberno en xuño de 2013, a estación da Gudiña quedou sen os seus servizos de Media Distancia entre Ourense e Pobra de Seabra.
Longa distancia
Actualizados a 6 de xuño de 2016.
Paradela, Lores, Meaño
Paradela é un lugar da parroquia de Lores no concello pontevedrés de Meaño na comarca do Salnés. Segundo o IGE en 2016 tiña 187 habitantes (98 mulleres e 89 homes), doce máis ca en 2010 e quince máis ca en 2005.
O Cotiño, Aciveiro, Forcarei
O Cotiño é un lugar na parroquia de Aciveiro, no concello de Forcarei, na comarca de Tabeirós - Terra de Montes, na provincia de Pontevedra. No ano 2007 tiña 14 habitantes, 8 deles eran homes e 6 mulleres; o que supón un incremento de 1 habitante en relación ao ano 2006.
-615
Outros
Historia ano a ano
Backgammon
miniatura|300px|Taboleiro de backgammon con dous xogos de quince fichas, dous dados e un gobelete cada un.
O antigo xogo de mesa para dous xogadores chamado táboas reais, rebautizado como chaquete ao volver introducirse desde Francia, actualmente é coñecido co nome inglés backgammon.
Nas partidas cada xogador ten quince fichas que vai movendo entre vinte e catro triángulos (puntos) segundo o que saia nos seus dous dados. O obxectivo do xogo é ser o primeiro en conseguir mover as súas quince fichas fora do taboleiro.
Historia
miniatura|300px|Taboleiro antigo de backgammon O backgammon é o xogo de mesa máis antigo do que se teñen rexistros. Crese que tivo a súa orixe no antigo Exipto, Sumeria ou Mesopotamia baixo o Imperio Persa(نرد) (actualmente Irán, Iraq e Siria). A forma actual do backgammon foi inventada en Persia por Buzurgmihr. Tamén é chamado Table (pronúnciase tal como se escribe), Tawle, Taule, entre outros, especialmente polos árabes. Para este pobo é parte das súas tradicións.
Fabrícanse de moitos materiais, pero destacan os feitos polos árabes en "cuncha e perla", en especial os dun pobo de Palestina, próximo a Belén, Bait-Sahour, feitos a man por artesáns.
Regras
O backgammon é un xogo sinxelo con profundos elementos estratéxicos. Non fai falla moito tempo para aprender a xogar, aínda que en ocasións aparecen escuras situacións que requiren unha coidadosa interpretación das regras. A duración de cada xogo é curta, así que cando non é xogado por diñeiro (apostas) este é xogado en roldas ou partidas, por exemplo o primeiro en facer cinco puntos.
miniatura|300px|Posición inicial das fichas.
Cada lado do taboleiro ten doce casas adxacentes, formadas por triángulos alargados. As casas ou puntos imaxina que están conectadas unhas con outras, formando unha cadea de vinte e catro triángulos alargados. Os triángulos alternan a cor e están agrupados en catro cuadrantes de seis triangulos cada un. Os cuadrantes son exteriores ou interiores para cada xogador. Os cuadrantes exteriores e os interiores están separados por unha barra.
Os puntos están numerados do 1 ao 24, coas fichas sempre movéndose dos puntos coa numeración máis alta cara á máis baixa. Os dous xogadores moven as súas fichas en direccións opostas, dando como resultado que o punto 1 para un xogador é o punto 24 para o outro. Con todo, algúns xogos manteñen a numeración dos puntos desde a perspectiva dun xogador.
A numeración é a seguinte: 13 14 15 16 17 18  19 20 21 22 23 24
12 11 10 9  8  7    6  5  4  3  2  1 Porén, algúns xogos manteñen a numeración dos puntos dende a perspectiva dun xogador.
Cada xogador comeza con dúas fichas no seu punto 24, tres fichas no seu punto 8, cinco fichas no seu punto 6 e outras cinco fichas no seu punto 13. As fichas dos xogadores son de distinta cor, un escuro e o outro claro.
miniatura|150px|Dado compartido. Cada xogador ten o seu propio par de dados e un dado compartido. Este dado é para o dobrado cos números 2, 4, 8, 16, 32 e 64, úsase para gardar o valor final do xogo.
Desenvolvemento da partida
O xogo comeza cunha tirada de dados para decidir quen inicia o xogo, que é o que obteña maior puntuación. Posteriormente, o xogador que ten a quenda tira os dados e move as fichas segundo as seguintes regras: Polo tanto, en xeral, inténtase ter dúas ou máis fichas propias en cada posición, para evitar que sexan capturadas.
O xogador que libera antes todas as súas pezas gaña a partida e obtén un punto. Se o contrario non liberou ningunha peza obtense un punto adicional ("gammon") e se o contrario aínda ten fichas no taboleiro do gañador obtense outro punto adicional ("backgammon").
Regras xerais dos torneos backgammon
O enfrontamento individual entre os xogadores na rolda inicial define quen serán os competidores que pasarán á seguinte fase. Na fase clasificatoria enfróntanse as parellas nun número determinado de partidas. Logo de efectuadas estas, os xogadores con mellores resultados pasarán ao seguinte nivel do torneo. Os perdedores desta rolda clasificatoria non quedan fóra do certame, senón que irán a unha rolda de consolación onde se definirán os lugares menos importantes da táboa de posicións. En certos torneos de maior duración, como sucede co Campionato Mundial de Backgammon, poden desenvolverse alén dunha rolda consolación.
As partidas de campionato desenvólvense a unha cantidade de puntos que está determinada polos organizadores do torneo. Igual sucede coas roldas de consolación, pero neste caso, o número de puntos que hai que alcanzar é menor. Durante cada enfrontamento, o xogador que primeiro logre acadar a cantidade de puntos estipulada, considérase o gañador. Os puntos de xogo obtéñense de acordo ao regulamento internacional do backgammon, ou sexa, 1 punto por cada xogo simple, un "gammon" concede 2 puntos e o "backgammon" confire 3 puntos.
Nos torneos aplícase tamén a regra do cubo dobrador, o que permite ao participante elevar a cantidade de puntos obtidos en cada partida, xa que se multiplica o valor conseguido no cubo dobrador polos puntos gañados durante o xogo.
Case sempre nos torneos de backgammon a cantidade de puntos establecidos para gañar a partida é unha cifra impar e emprégase a "regra de Crawford" que propón que cando calquera dos dous xogadores se sitúa a só un punto de lograr o triunfo na partida, se prohibe a ambos facer a proposta de dobramento na seguinte xogada.
Unha vez transcorrida esta xogada, se aínda non se decidiu o xogo, restablécense as regras normais, é dicir, que é posible valerse novamente do cubo dobrador co que o xogador que marcha atrasado pode aproveitar esta oportunidade e converterse en vencedor. Por último, os xogadores non reciben bonificación por puntos adicionais alcanzados durante cada xogo, o importante é conseguir a vitoria e chegar á seguinte fase e polo tanto o número de puntos acumulados non é determinante.
O dado de apostas
O backgammon xógase por unha aposta acordada (ou un número de puntos nos xogos de torneo). Durante o transcurso do xogo, un xogador que cre ter a vantaxe suficiente pode propor duplicar as súas apostas. Só poderá facelo ao chegar a súa quenda e antes de tirar os dados. Un xogador ao que se ofreza dobrar, pode rexeitalo, pero, nese caso, dará por perdida a partida e pagará a aposta orixinal. A alternativa é aceptar o dobre e seguir xogando pola nova aposta máis alta. Un xogador que acepta un dobre convértese no propietario do dado e só el poderá realizar o seguinte dobre. Os dobres subseguintes nunha mesma partida chámanse redobres. Se un xogador rexeita un redobre, deberá pagar a aposta que estaba en xogo antes do redobre. Se non o rexeita, converterase no novo propietario do dado e o xogo continuará cunha aposta dobre á anterior. Os redobles poden aumentar a aposta orixinal ata en 64 veces.
Software
miniatura|Unha imaxe de GNU Backgammon, amosando unha avaliación e detallos dos posibles movementos. Existen numerosos programas para analizar o xogo. Algúns deles son Snowie, Jellyfish e GNUBG entre outros. Algunhas das súas características é que podemos analizar a través do programa todos os posibles movementos co lanzamento que se obtivo e cal é o que asegura máis a nosa vitoria.
Variantes do backgammon
Hai moitas variantes das regras do backgammon normal. Algúns xóganse principalmente en determinadas rexións xeográficas e outros agregan tácticas novas elementais ao xogo:
Pedra Vixía
A Pedra Vixía é un monumento megalítico situado na parroquia de Lamas, no concello de Zas. Forma parte do Parque Arqueolóxico do Megalitismo da Costa da Morte.
Descrición
Esta anta atópase inserida nunha mámoa circular que mide arredor de 15 metros de diámetro. A estrutura está moi alterada e en moi malas condicións. Así, nove dos once esteos foron desprazados na década de 1950 por un veciño que aproveitou as pedras para a cimentación da súa vivenda. Semella que a cámara é de tipo poligonal tendente ao círculo e que o corredor de acceso mira cara ao leste. Conserva dous esteos na cuberta. O que fora a pedra cobertora concrétase nun bloque granítico rectangular que fica apoiado nun dos esteos da cámara, mide un metro e oitenta centímetros de alto por un metro e trinta de largo.
Bredevoort
Historia
miniatura|Igrexa de Santa Joris A primeira referencia da cidade data de 1188 como castrum Breidervort, aínda que a súa orixe real data de 1388 cando Reinoud II, conde de Guelders, lle outorgou o título de cidade.
Latrina
miniatura|Latrinas romanas para uso público, atopadas en Ostia. Unha latrina é un espazo sito fóra dunha vivenda nun cubículo destinado a defecar, e normalmente non conectado a ningún sumidoiro. A correcta deposición dos excrementos é fundamental para preservar a saúde das comunidades rurais e urbanas.
Mentres nas cidades a solución ideal é a recolección das augas negras por medio dunha rede de rede de sumidoiros e o posterior tratamento en plantas de augas residuais, nas áreas rurais, con pouca densidade de poboación, a solución técnica e economicamente máis viable é a latrina.
Os numerosos gromos de cólera da historia foron causados en gran parte por uns deficientes sistemas de retirada dos excrementos. Por mor desas pandemias, moitos gobernos emprenderon campañas masivas de construción de latrinas e sumidoiros. Aínda que a latrina é en si unha construción moi sinxela, hai unha serie de normas que deben ser respectadas para maximizar a súa eficiencia.
Stacey Milbern
Stacey Parque Milbern, nada en Seúl o 19 de maio de 1987 e finada en Stanford o 19 de maio de 2020, foi unha activista estadounidense que traballou pola defensa dos dereitos das persoas con discapacidade. Axudou a crear o movemento de xustiza para discapacitados e abogou por un trato xusto para as persoas con discapacidades.
Traxectoria
Milbern naceu en Seúl o 19 de maio de 1987 cunha distrofia muscular. Medrou en Carolina do Norte nunha familia militar cun pai branco que traballa no Exército dos Estados Unidos e unha nai coreana. A súa familia actuou como a súa coidadora ó longo dos anos. Máis tarde, identificaríase como queer e soubo que tería que marchar da súa casa familiar conservadora. Milbern graduouse na Universidade Metodista en 2009 e trasladouse á Área da Baía de San Francisco cando tiña 24 anos. Obtivo un mestrado no Mills College en 2015.
En 2005, Milbern axudou a estabelecer o movemento de xustiza pola discapacidade. Abogou por unha atención médica xusta para as persoas con discapacidades. Milbern tamén aconsellou á administración Obama durante dous anos.
Milbern morreu nun hospital de Stanford no seu 33 aniversario.
As Carroceiras
O topónimo galego As Carroceiras pode referirse a:
-614
Outros
Historia ano a ano
Sunrise: A Song of Two Humans
Sunrise: A Song of Two Humans (tamén coñecido como Sunrise) é un filme estadounidense de 1927 dirixido polo alemán F. W. Murnau e protagonizado por George O'Brien, Janet Gaynor e Margaret Livingston. A historia foi adaptada por Carl Mayer a partir dunha historia curta, "Die Reise nach Tilsit", de Hermann Sudermann. Murnau optou por empregar o daquela novo sistema de son Movietone, facendo de Sunrise: A Song of Two Humans unha das primeiras longametraxes cunha banda sonora e efectos sonoros sincronizados. O filme inclúe a composición de Charles Gounod de 1872 Marche funèbre d'une marionnette.
Obtivo tres Óscar na primeira edición dos premios en 1928. Pertence á era muda do cinema. En 1989, o filme foi considerado «cultural, histórica e esteticamente significativo» pola Biblioteca do Congreso dos Estados Unidos e escollido para a súa preservación no National Film Registry.
Na enquisa de 2012 realizada por Sight and Sound do British Film Institute, críticos de cinema votárono como o quinto mellor filme.
Sinopse
Unha familia rural, formada por un matrimonio cun neno de pouca idade, ve transformada a súa vida coa chegada á aldea en que viven dunha sofisticada muller de cidade que vai pasar as vacacións. O campesiño namórase dela e obsesiónase tanto que descoida os seus labores e a súa familia, gasta diñeiro, arruína a granxa e a xente comeza a darse de conta. Con todo, o peor vén cando a muller lle pide que se desfaga da súa dona para poder marchar con ela á cidade. O home decide planear todo para cumprir os plans da súa amante, simulando un accidente coa barca no medio do lago no que afogará a súa esposa.
Cando chega o momento do asasinato non é quen de facelo e leva a barca á beira do lago. A súa muller, horrorizada, foxe e el séguea ata a cidade implorando o seu perdón. Entran nunha igrexa en que se está a celebrar unha voda e renovan os seus votos matrimoniais. Ela perdónao e pasan o día na cidade como se acabasen de casar. Pola noite volven á casa atravesando o lago cando se inicia unha terrible tormenta e o home, pensando só na salvación da súa esposa, átalle uns feixes de xuncos á cintura, pensados orixinariamente para salvarse el no seu esquecido plan criminal, antes de que a barca afunda.
Estilo
Sunrise foi dirixida por F. W. Murnau, director alemán que fora unha das principais figuras do expresionismo alemán, estilo que emprega deseños distorsionados para efectos simbólicos. Murnau foi invitado por William Fox para realizar un filme expresionista en Hollywood. O filme resultante inclúe escenarios estilizados que crean un mundo esaxerado de conto de fadas; só a construción das rúas da cidade custaron máis de 200 000 dólares e foi empregado despois en moitas producións da Fox, como Four Sons, de John Ford (1928). Gran parte da rodaxe de exteriores tivo lugar en Lake Arrowhead, California.
Chea de innovacións cinemáticas, a innovadora fotografía (de Charles Rosher e Karl Struss) foi loada particularmente polos travellings. Os intertítulos aparecen moderadamente, con longas secuencias de acción pura e o groso da historia contada co estilo de Murnau. O extenso uso da perspectiva forzada é sorprendente, especialmente nas escenas da cidade, con xente de estatura media e decorados de tamaño normal en primeiro plano e figuras máis baixas en escenarios máis pequenos no fondo.
As personaxes non teñen nome, proporcionándolles unha universalidade simbólica. Veit Harlan comparouno co remake alemán Die Reise nach Tilsit (1939), indicando que o simbolismo de Sunrise convertíao nun poema, mentres que o realista Die Reise nach Tilsit era un filme.
Premios
Sunrise gañou o premio Óscar á Película Singular e Artística na 1ª edición dos Óscar en 1929. Janet Gaynor gañou o primeiro Óscar á mellor actriz pola súa interpretación no filme, ademais das súas actuacións no filme de 1927 7th Heaven e no de 1928 Street Angel). Charles Rosher e Karl Struss gañaron tamén o Óscar á mellor fotografía.
Fatin Shidqia
Fatin Shidqia Lubis, coñecida coma Fatin, nada o 30 de xullo de 1996 en Iacarta (Indonesia), é unha cantante indonesia. Gañou o show de talentos X Factor Indonesia.
Gundián
O topónimo galego Gundián pode referirse a:
A Barrosa, Outeiro, Castro de Rei
A Barrosa é un lugar da parroquia de Outeiro no concello lugués de Castro de Rei na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 7 habitantes (3 homes e 4 mulleres).
Seixomil, Lores, Meaño
Seixomil é un lugar da parroquia de Lores no concello pontevedrés de Meaño na comarca do Salnés. Tiña 9 habitantes no ano 2016 segundo datos do IGE, dos que 2 eran mulleres e 7 homes, o que representa un descenso respecto ós anos 2010 e 2005, cando tiña 12 veciños en ámbalas datas.
Olás, Olás de Vilariño, A Merca
Olás é un lugar da parroquia de Mezquita no concello ourensán da Merca na Comarca da Terra de Celanova. Tiña 25 habitantes no ano 2012 segundo datos do INE e do IGE, dos cales 12 eran homes e 13 mulleres.
Presidente de Bulgaria
Esta é unha lista dos presidentes e xefes de Estado de Bulgaria dende que o país se converteu nunha república en 1946.
Real Asociación Numismática do Canadá
A Real Asociación Numismática do Canadá (en Royal Canadian Numismatic Association; en Association royale de numismatique du Canada), coñecida tamén polas súas siglas en inglés RCNA, é unha asociación sen ánimo de lucro canadense fundada en 1950 en Toronto, constituída por coleccionistas de moedas e, en xeral, persoas interesadas pola numismática do Canadá en calquera das súas modalidades. Os seus asociados proceden maioritariamente do Canadá e dos EEUU, aínda que se estenden por moi diversos países do mundo.
Vicente Piñeiro
Vicente Piñeiro González, nado en Lugo en 1954, é un escritor galego.
Real Asociación Numismática do Canadá
Inicialmente denominada Asociación Numismática do Canadá, a entidade engadiu o título de "Real" na súa convención levada a cabo en Otava en 2008, logo da concesión por parte da raíña Isabel II en outubro de 2007.
Vicente Piñeiro
Traxectoria
Cursou estudos de delineación e topografía, compaxinando o seu traballo coa enxeñería civil e a docencia coa literatura. Colabora asiduamente en diversos xornais (El Progreso, La Voz de Galicia) e revistas (O Bulir, Galicia en Madrid, Xistral, revista da Asociación de Artistas Plásticos Lucenses, Fingoi, El Mirador Lucense, Lugo Cultural ou Poesía Galicia).
Soutelo, Oleiros, Carballedo
Soutelo é un lugar da parroquia de Oleiros, no concello lugués de Carballedo, na comarca de Chantada. Segundo o INE en 2016 tiña 2 habitantes, 1 muller e 1 home.
Toponimia
O topónimo, era * no latín vulgar, que é un diminutivo de souto, en latín.
Real Asociación Numismática do Canadá
En ocasións, a RCNA traballa conxuntamente coa Asociación Canadense de Educación Numismática (Canadian Association for Numismatic Education -CAFNE-), unha organización educativa a través da cal financia algúns dos seus seminarios e das súas publicacións.
Convencións
A Real Asociación Numismática do Canadá celebra anualmente unha convención, en cada ocasión nunha cidade diferente. No transcurso destas convencións desenvólvense actividades moi diversas, como seminarios, foros e simposios educativos, competicións, poxas, visitas a organizacións de carácter numismático ou cerimonias de entrega dos premios establecidos pola entidade. Un dos eventos máis característicos destas convencións é a feira numismática que se desenvolve en cada unha delas, co nome de Canada's Money Collector Show, onde comerciantes e coleccionistas establecen as súas relacións comerciais.
Medallas das convencións
Con ocasión de cada convención anual, a RCNA emite unha medalla de cobre conmemorativa que se lles entrega gratuitamente aos asistentes, cunha simboloxía da asociación nos seus anversos e motivos alusivos ao lugar de celebración nos seus reversos. Nalgúns casos cúñase tamén unha versión en prata desta medalla, á que se pode acceder mediante compra, a través da web da asociación.
Argentina (homónimos)
Argentina pode referirse a:
Real Asociación Numismática do Canadá
Formación numismática
A RCNA instituíu en 1995 o seu primeiro curso de numismática canadense por correspondencia, en 12 capítulos, no que xa se viña traballando desde 1992; un proxecto educativo ideado e dirixido por Paul Johnson e financiado fundamentalmente pola Asociación de Servizos Educativos Numismáticos (Numismatic Educational Services Association -NESA-).
O bo acollemento deste curso por parte do público levou ao lanzamento, en 2005, dun segundo curso, tamén por correspondencia e en 17 capítulos, que foi presentado durante a convención da Real Asociación Numismática do Canadá dese mesmo ano en Calgary.
Publicacións
Desde 1956, a asociación mantén a publicación periódica bilingüe The Canadian Numismatic Journal / Le Journal canadien de numismatique, que contén informacións de interese para os asociados e artigos sobre as máis diversas perspectivas da numismática canadense.
Ademais, con motivo da celebración do 50 aniversario da súa fundación, a RCNA publicou unha historia da entidade elaborada por Paul Johnson:
Premios
Durante as convencións anuais entrégase un bo número de premios convocados pola RCNA. Son os seguintes (en cada ligazón pódense consultar as listaxes completas de premiados):
Luís F. Mouriño
Luís F. Mouriño, nado na Coruña, foi un escritor e xornalista galego.
Traxectoria
Funcionario de Telégrafos na Coruña. Trasladouse a Ourense, onde foi nomeado Xefe de Telégrafos da provincia de Ourense en 1934. Colaborou en Heraldo de Galicia.
Noelene Nabulivou
Noelene Nabulivou, é unha activista e portavoz de Fidxi sobre o cambio climático, o desenvolvemento sustentábel, e a igualdade de xénero. É cofundadora e asesora política de Diverse Voices and Action for Equality (DIVA, en galego Voces Diversas e Acción pola Igualdade), unha organización que se centra na xustiza climática, a violencia contra as mulleres, os dereitos humanos e os dereitos LGBTQ.
Traxectoria
Nabulivou medrou entre Perth, Australia e Fidxi. En Perth participou en pequenos colectivos anarquistas, grupos de inmigrantes e indíxenas, e proxectos de arte pública. Estudou relacións internacionais e estudos para a paz a nivel universitario, e tamén é diplomada en artes comunitarias.
Nabulivou é unha portavoz activa de Fidxi e o Pacífico nos procesos e grupos de traballo das Nacións Unidas como os Pequenos Estados Insulares en Desenvolvemento, Rio+20 (a Conferencia das Nacións Unidas sobre o Desenvolvemento Sustentábel) e a Axenda do 2030 (os Obxectivos de Desenvolvemento Sustentábel das Nacións Unidas).
Vigo 1972
Vigo 1972 é un documental dirixido por Roi Cagiao sobre a folga xeral de 1972 en Vigo. Presentado no ano 2017, tivo unha proxección exitosa ao permanecer en carteleira sete semanas en Vigo e ter máis de 200 proxeccións en Galicia a cargo de colectivos e entidades, a TVG anunciou a súa emisión en 2021.
-612
Outros
Historia ano a ano
Parénteses
As parénteses son signos ortográficos auxiliares dobres, formados por un signo de apertura e outro de peche.
A Cruz, Aciveiro, Forcarei
A Cruz é un lugar na parroquia de Aciveiro, no concello de Forcarei, na comarca de Tabeirós - Terra de Montes, na provincia de Pontevedra. No ano 2007 tiña 6 habitantes, 1 deles eran home e 5 mulleres; o que supón un incremento de 0 habitantes en relación ao ano 2006.
Gundián, A Ponte Ulla, Vedra
Gundián é un lugar da parroquia da Ponte Ulla, no concello de Vedra.
Historia
En 1709 puxéronse barcas para cruzar o río, polas que eran transportadas as mercadorías que ían de Ourense e do Ribeiro cara a Santiago de Compostela, A Coruña e Ferrol. Aínda que en 1737 foi concedido o permiso para reedificar as pontes estragadas polas riada, no ano 1926 seguían activas as barcas do Ulla. A ponte da Ulla (coñecida na actualidade como A Ponte Vella) rematouse en 1835.
No lugar de Gundián, aséntanse dúas grandes pontes ou viadutos para as dúas vías ferroviarias entre Ourense e A Coruña, a antiga (chamada ponte de Gundián) e a recente, o Viaduto do Eixo. Nas proximidades da ponte vella está o miradouro de Gundián.
Servidume
A servidume, ás veces para os períodos medievais denominada servidume da gleba, era unha figura xurídica e social que ligaba os campesiños a un determinado terreo (gleba). Os servos da gleba cultivaban, en proveito propio, as terras que pertencían ao propietario ou terratenente –que podía ser un señor individual ou ben colectivo, p.ex. un mosteiro, pagándolle un censo, que podía ser unha parte dos froitos recollidos. Ademais, con frecuencia estaban obrigados a determinadas prestacións de traballos e servizos a favor do señor (corveas, senras). Os servos tiñan esa condición por nacemento, non podendo, licitamente, subtraerse de tal condición sen o consentimento do señor.
Os servizos aos que estaba obrigado o servo adoitaban estar precisados, a diferenza do que ocorría cos escravos. Ademais os servos, non eran considerados cousas, obxectos, no sentido xurídico do termo, como acontecía cos escravos. Tiñan dereito á propiedade privada, aínda que estivese limitada a bens mobles, podían casar legalmente e ter fillos aos que legarlles unha herdanza. O señor carecía do dereito de dispor da súa vida, aínda que o servo podía ser vendido xunto coa terra á que estaba adscrito; porén ese mesmo servo non podía ser despoxado da súa terra, nin expulsado dela.
Orixe do termo
Desde un punto de vista etimolóxico o termo galego servo – e os seus correlatos, nas linguas europeo-occidentais, como o francés serf, o español siervo ou o italiano servo - é a evolución do latín medieval servus, que a súa vez era a prolongación do latín imperial servus, vocábulo que propiamente designaba o escravo. Como o latín medieval usaba a mesma palabra para designar tamén ao “escravo”, que seguía a existir como realidade, para evitar a confusión de significados, acudíase ou ben a epítetos que os diferenciasen, falándose así de servus glebae (servo da gleba) ou servus casati (servo con casa), ou ben cuñáronse novas palabras como sclavus (escravo).
A historia da palabra, pois, mostra que os novos servos xurdiran dos antigos escravos, ora ben, é indubidábel que houbera unha mudanza nas condicións.
Transformación do colonato
Como persoas non-libres os novos servos herdaban as condicións dos antigos escravos; como suxeitos de certos dereitos e obrigas estes servos medievais, herdaban certas condicións dos antigos colonos (colonus) romanos. En principio, a palabra latina colonus estaba ligada ao verbo colere “cultivar”, designando un simple cultivador ou campesiño cuxa condición era libre. Serviu para indicar o campesiño que arrendaba terras dun latifundista, polas que aquel debía pagarlle unha renda a este. Era unha especie de parceiro. Max Weber explicaba este sistema como apropiado para os campos de cereais, polos coidados que esixían, que non podían ser cumpridos por medio do traballo de escravos, porque era menos delicado.
Porén, nun determinado momento, os colonos deixaron de ser simples arrendatarios. A súa tarefa era organizada polo capataz do latifundio (villicus) e esixíanselle tarefas para o dono. Os exemplos máis antigos deste tipo de colonos, que debían realizar prestacións persoais, aparecen na provincia romana de África (a Tunicia actual), segundo mostran inscricións referentes a varios dominios imperiais, datadas no século II d.C. Estes dominios comprendían terras que foron concedidas hereditariamente a colonos libres, que debían pagar taxas en proporción ás colleitas e, ademais, efectuar servizos de labores para o dominio, e mesmo traballos públicos (como mantemento de vías). Ignóranse as condicións que levaron a organizar deste xeito a explotación deses latifundios estatais, e se era algo ideado "ad hoc" para tales dominios, ou ben se xa existían modelos deste tipo en leiras privadas.
Adscrición á terra
Só desde o século IV aparecen rexistrados este tipo de colonos na lexislación imperial; nela móstranse desposuídos do seu dereito a abandonar a terra, do que aínda gozaban no século II, como persoas libres. Agora son xa adscripti glebae “adscritos á terra”.
Parte do proceso de transformación derivouse do sistema de impostos romano. Organizado o imperio nun sistema de municipios, estes debían facer fronte ao pagamento dos mesmos, a través das súas autoridades. As zonas rurais, organizadas en territorios e dominios, son os distritos obrigados a pagar os impostos, pero aquí a autoridade é o mesmo propietario, o dominus, o señor, en suma. Con frecuencia adiantaba ao Estado o pagamento dos tributos, e, polo tanto trataba de recobralos dos seus colonos, obrigándoos a permanecer na terra. De aí que os colonos fosen tamén denominados tributarii (tributarios), nome que aparecerá con frecuencia na documentación medieval. Outra fonte de vencellamento á terra foi o servizo militar. O señor debía responder do recrutamento perante o exército, de xeito análogo a como procedían as cidades.
Escaseza do aprovisionamento de escravos
A decadencia económica do Imperio romano nas súas fases tardías, impulsou a fuxida de numerosos cidadáns libres para os dominios rurais ou villae, onde eran acollidos so o sistema de colonato, o que axudou a súa difusión por todo Occidente, á par que as cidades declinaban. Isto forneceu de man de obra libre ao campo, onde era cada vez máis complicado facerse con escravos. En efecto, a imposibilidade de expansión do Imperio, para conquistar novos territorios – a fase de maior extensión acadárase no século II, co emperador Traxano -, repercutiu negativamente na oferta de escravos, o que puxo en perigo o sistema de traballo escravista, tal e como estaba concibido.
Mudanzas do sistema escravista
A necesidade de conseguir renovar o equipamento de escravos, levou a cambiar as condicións de organización servil nos latifundios. Era necesario que os escravos, habitualmente amoreados en cuarteis e carentes de familia, puidesen tela e así reproducirse: os seus fillos, consonte as leis romanas, herdarían a condición de escravos. De modo, que os escravos foron asimilados ao sistema de colonato. Fornecéuselles unha vivenda (a casa, que en latín equivalía a “cabana”), autorizóuselles a formación de familias, asignóuselles un lote de terra suficiente (o que os documentos medievais chaman un mansus) e impúxoselles o pago ao dono de censos e servizos. Eran os servi casati, servos acasarados, practicamente indiferenciábeis, na vida decote, dos antigos colonos libres. Os matrimonios entre ambas as clases igualarían máis as súas condicións reais.
Os auténticos escravos, á maneira antiga, seguiron a subsistir, case sempre domiciliados nas dependencias adxuntas á vivenda do señor, o centro da “villa”. Durante as continuas guerras na época das invasións xermanas, houbo unha abundante oferta no mercado escravista, renovándose, só en parte, as antigas condicións.
Servidume medieval
A servidume debe entenderse, polo menos na Europa occidental da Idade Media, como unha obrigación recíproca. O señor garantía aos servos tutela xurídica e militar. Por tutela xurídica enténdese que o señor debía asegurar axuda legal en caso de preito contra un terceiro. A cambio o servo estaba obrigado a darlle ao señor diversos tributos, en diñeiro, bens ou servizos. Por exemplo, no que hoxe é Alemaña suroccidental, cada ano, en sinal de recoñecemento do status de servidume, debíaselle entregar ao señor unha galiña, e, en caso de morte do cabeza de familia servil, debíaselle dar a mellor peza de gado e, se a que morría era a muller, o mellor vestido. Isto era equivalente do que na Galiza, en recoñecemento de señorío, se chamaba a loitosa ou luctuosa. Os servos da gleba podían estar suxeitos ao “ban”, denominado na Galiza fonsadeira, que comportaba servizos militares: quendas de garda, aloxamento dos guerreiros da hoste do señor, transmisión de mensaxes etc.
No transcurso dos séculos XV e XVI estas obrigas, e outras, foron transformadas en censos en diñeiro, mais subsistiron zonas europeas até o século XIX, nas que aínda se pagaban esas taxas en produtos ou noutro tipo de prestacións equivalentes. En zonas dos Países Baixos, a servidume desapareceu totalmente ao longo dos séculos XII e XIII.
Os señores podían vender, adquirir ou cambiar os servos; isto só significaba que as prestacións e taxas debían seren pagas a un outro señor, porque polo xeral, o servo ficaba ligado ao seu terreo. Este cambio podía ser relevante para o servo en caso de prohibición de matrimonio. Só o señor podía conceder a autorización para o casamento, e máis conceder ao servo ou serva deixar o terreo para trasladarse ao do cónxuxe. O servo que ousaba abandonar a súa terra, podía ser buscado e reintegrado á forza ao seu terreo. Só o servo que alcanzaba a refuxiarse nunha cidade e atinxía a adquirir a veciñanza nela (o quen en moitos casos se concedía logo de 1 ano de moradía). Podía entón o servo subtraerse á xurisdición do señor, e o que é máis importante, converterse el mesmo nun ser libre. De aí o dito alemán: “Stadt Luft macht frei”: “O aire da cidade fai libre”. Inversamente, como xa se dixo, o servo non podía ser despoxado da súa terra, nin sequera, en dereito, pola forza.
Persistencia da servidume en Europa occidental
Aínda que na maior parte do Occidente europeo a tendencia foi liberar o campesiñado, anulando as cargas corporais e transformando os censos en pagos en diñeiro, o certo é que subsistiron, residualmente, en diversas zonas, as prestacións gratuítas de traballos persoais durante a Idade Moderna. Adoitaban consistir en dous ou tres días por semana de labores na reserva señorial, aínda que o normal e que fosen labores esporádicos, ou ben, consonte as necesidades dos dominios, podían ser outros tipos de traballos: acarrexamento de froitos até os depósitos dominicais, labores de pastoreo ou efectuar servizos de mensaxería.
En Francia persistiron as prestacións de traballo, especialmente, na rexión da Borgoña. No noroeste alemán os campesiños acostumaban emprestar 1 ou 2 días de corveas por semana, coa contraprestación por parte do señor do xantar, polo xeral. En España, na Meseta Norte perduran, até o século XVIII, os servizos persoais nas terras de “solariegos”, que denominan sernas ou hacenderas: os vasalos do mosteiro de San Pedro de Cardeña (Burgos) traballaban para el dous días por mes adxuntando as súas bestas propias, carrétandolle a leña e facían prestacións de transporte para as adegas. Casos semellantes obsérvanse na documentación do mosteiro bieito de Sahagún (León). As condicións son máis duras en Aragón, onde se citan vassalli servitutis, que poden ser encarcerados e despoxados dos seus bens de xeito arbitrario, prohibición de matrimonio fóra do dominio etc., mostrando o poder dos señores. As medidas tomadas en época do rei Filipe V adozaron esas condicións.
A segunda servidume
275px|miniatura|Campesiños deixando o seu señor, pintura de [[Sergei V. Ivanov.]] Foi Friedrich Engels quen cuñou o termo “segunda servidume” para referirse á aparición de duras condicións de suxeizón do campesiñado aos señores nos países de Europa central e oriental durante a Idade Moderna, aproximadamente entre os séculos XVI a XIX. O termo foi aceptado pola historiografía posterior.
Xénese e caracteres
Durante os séculos anteriores ao XVI, o sistema feudal fora espallándose polos países europeos situados ao Leste do río Elba, adquirindo caracteres semellantes aos que se daban en Occidente, e mesmo propiciando unha maior liberdade do campesiñado nas terras colonizadas por movementos migratorios de alemáns, holandeses, suízos e outros.
Facilidades comerciais
Xa antes da época dos descubrimentos atlánticos íase efectuando o desprazamento do eixe comercial europeo desde o mar Mediterráneo cara ao Océano Atlántico, á par que se producía un desenvolvemento artesanal e comercial na fachada oceánica. Todo isto provocou unha maior demanda de cereais e outros produtos, p.ex. a madeira, nos países costeiros, especialmente nos Países Baixos e Inglaterra, e logo noutros, como consecuencia do desenvolvemento económico.
As boas condicións para unha exportación permanente de cereais –en especial trigo-, arrastrou os señores centro-orientais a transformar os seus dominios en explotacións baseadas na redución do campesiñado a unha dura servidume, baseada sobre todo na esixencia de prestacións persoais de traballo, as corveas (checo robotni, ruso barshchina, alemán Leibeigenschäfte, Robath), obtendo deste xeito a forza de traballo que precisaban de aldeáns que pasaron a ser auténticos servos (alemán Knetch, Leibeigende; polaco poddany; ruso rab; en Hungría, en documentos expedidos aínda en latín, homo de corpore).
Influencia das guerras
Aínda que a venda de cereais foi o motor da transformación, outros factores facilitaron, por parte dos señores, a ampliación dos seus dominios. As guerras facilitaron a apropiación de terras comunais e das tenzas de propiedade campesiña abandonadas. Os historiadores citan a Guerra dos campesiños (1524-1525) para Alemaña, a Guerra dos Trinta Anos (1618-1648) sobre todo en Alemaña e Bohemia, e outras como a Guerra do Norte ou a Guerra dos Quince Anos. A mesma escaseza de man de obra, provocada polos conflitos bélicos, abocou os señores a forzar o traballo do campesiñado nas súas reservas. A debilidade das cidades orientais e, parellamente, da correspondente burguesía, incapaz de oporse debidamente á nobreza, é sinalada como outra das causas que achaiou o camiño dos señores.
As obrigacións
De maneira que os señores, en diversas escalas, aumentaron a extensión das súas propiedades, someteron o campesiñado a prestacións de traballo onerosas, ao seu arbitrio, que chegaron atinxir até 5 ou 6 días por semana, ampliándoo mesmo aos membros da súa familia e máis ás bestas propias. A tenza servil fica reducida ao mínimo indispensábel para o mantemento da familia e do gando que precisaba para as corveas. O labrego non pode abandonar as súas terras, nin tampouco casar sen o seu permiso. Ademais o campesiño estaba suxeito ao pagamento de censos en especie, e estaba obrigado, polo dereito de monopolio señorial (banalité), a comprar determinadas producións ou bens señoriais: vodka e outras bebidas alcohólicas (obriga dita propinacja en polaco), carne, muíños e lagares, barcas, pontes etc. Os castigos por incumprimento de todos eses deberes podía implicar o uso da violencia física: apaleamento e lategazos, rollo, encarceramento etc., o que suxeriu a Mikhail Bakunin a denominación de “imperio knuto-xermánico” para cualificar o imperio tsarista (o ruso knut e o alemán Knute significan “látego”). O servo podía até ser alugado en beneficio do señor, e, en fin, mesmo vendido.
Extensión xeográfica
Con diferenzas, pero con riscos comúns, e con cronoloxía distinta, a segunda servidume aparece na Alemaña oriental (Schleswig, Prusia, Brandeburgo, Pomerania etc.), e as actuais Dinamarca, Polonia, Lituania, partes da Alta Austria, Chequia,, Rusia, os principados de Moldavia e Valaquia, e a Hungría do XVI – XVII, que tiña a súa capital en Presburg (hoxe Bratislava) e comprendía Eslovaquia, Hungría occidental, Croacia setentrional e o Burgerland, a provincia máis suroccidental da actual Austria. Con diferentes datas, a segunda servidume foi abolida nos diversos países. O bloqueo continental de Napoleón contra Gran Bretaña, en 1806, afectou o mercado de exportación cerealístico. Os ulteriores desenvolvementos do mercado mundial, que facilitaron a importación dos mesmos cereais desde países de ultramar, socavaron os beneficios dos latifundios europeo-centrorientais, que se viron obrigados a facer fronte á concorrencia, facilitando o traballo libre e tentando introducir técnicas modernas.
A servidume na Alemaña oriental
Carente de unidade política -ata que se foi impondo e estendendo o reino de Prusia- en diversos territorios como Mecklemburgo, Pomerania, Brandeburgo ou a mesma Prusia, foise espallando, desde o século XVI, un sistema de explotación directa dos dominios señoriais (Gutswirtschaft) en beneficio de señores medianos ou junkers, que foron aumentando, até o século XVIII, o tamaño dos seus latifundios. Os efectos da Guerra dos Trinta Anos, foran especialmente duros en zonas como Pomerania, Brandeburgo ou Silesia, nos que se calcula que a poboación diminuíu entre un terzo e dous terzos. A subseguinte falla de man de obra e a proximidade dos portos bálticos, incitou os junkers a fixar o campesiñado á terra, obrigándoo a servir como domésticos, a emprestárenlles traballos gratuítos e a adscribilos á terra, o que na práctica facía dos labregos auténticos servos (Leibeigene). As prestacións máis comúns desenvolvíanse na época das faenas estacionais (labrado, sementado, recolleita, carretaxe), aínda que se podían marcar por días semanais, como en Mecklemburgo, onde en 1600 ascendían a tres días semanais. No XVIII a metade das granxas campesiñas estaban sometidas a corveas. Isto non impedía a petición de pagos censuais variábeis, e ademais os impostos correspondentes ao Estado. Unha catástrofe, como a peste de 1712-1713, deixou desertas unhas 11.000 granxas prusianas. Como resultado efectuárase unha forte concentración da propiedade: a fins do XVIII, na zona máis oriental de Prusia, había 2.498 propietarios con predios de máis de 1.000 Ha, o que facía un total de 4.648.254 Ha.
Desde 1718, a monarquía prusiana aboliu a servidume nos dominios reais, pasando o campesiñado á condición de arrendatario. Entre 1807 e 1848, a servidume foi abolida, pero non sen compensación aos junkers, que conservaron e aínda arredondaron as súas propiedades ao longo do XIX.
A servidume en Dinamarca
O factor principal de concentración de terras neste país debeuse á reforma protestante, que despoxou a Igrexa Católica das súas posesións. A Coroa converteuse no principal propietario, detendo a metade da terra, mais cedeu unha boa parte á nobreza en agradecemento polo apoio que lle emprestara. O rei Frederico II favoreceu a creación de latifundios de explotación directa na zona continental do país. No reinado de Cristián IV (1588-1648) avanzou a expansión dos latifundios, por todo o país, con campesiños sometidos a corveas, ás veces de dous ou tres días por semana. A concorrencia doutros países exportadores de trigo do Báltico, conduciu a unha suxeición maior aínda dos servos que ficaron adscritos á terra (stavsband) entre os 14 e 47 anos.
A servidume en Austria
A prestación persoal do traballo (Leibeigenschaft, robot) avanzou sobre todo na Alta Austria, provocando a revolta campesiña de 1525. Porén iso non a freou. En 1572, un decreto imperial obrigaba os fillos dos campesiños a servir como domésticos nas residencias señoriais. A fins de século, en 1597, outro decreto limitou as prestacións a catorce días por ano. A servidume foi abolida, como no resto do Imperio, en 1848.
A servidume en Polonia
Desde a segunda metade do século XVI obsérvase o acrecentamento do papel da reserva señorial na creación das rendas señoriais, estimado no 48,1 %, sendo o resto fornecido polas cargas censuais soportadas polo campesiñado. A Coroa, a nobreza e a Igrexa, eran os propietarios dos grandes latifundios. A anexión da Volinia e outras zonas de Ucraína, logo da Unión de Lublín (1569), levou á formación dos maiores dominios de Europa. Porén a produción non aumentou, até a primeira metade do século XVIII, como efecto da Guerra do Norte, e as devastacións producidas, que posibilitaron novas ampliacións das reservas. Na segunda metade do mesmo século, asístese, a novos decrecementos produtivos. Esa tendencia xeral achácase, en boa parte, á diminución da cabana gandeira, que limitaba os rendementos (menor forza de traballo, fertilizante etc.).
A servidume en Chequia
Tanto en Bohemia como en Moravia, a esixencia de corveas e a ampliación de dominios señoriais comezaron a aumentar, pero advírtese unha intensificación do proceso a partir da derrota da insurrección checa, en 1620, na batalla da Montaña Branca. Ao longo do XVII, diminución da poboación checa avalíase nun 30 %, mentres que o abandono de propiedades campesiñas debeu afectar a ¼ das mesmas. Estas condicións impeleron os señores a redondear as súas reservas e a someter os aldeáns a rendas de traballo (robotni), situación que se prolongou até o século XVIII. Porén, a resistencia dos campesiños, levou a que o Estado interviñese. Unha ordenanza de 1680] limitou a duración das corveas a tres días semanais; renovouse en 1717] e fixou o máximo da xornada en 10 horas. Como os abusos proseguiron outra ordenanza en 1738, suprimiu os monopolios señoriais e propuxo unha redución das corveas.