cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Melón
Lugares de Melón
Para unha lista completa de todos os lugares do concello de Melón vexa: Lugares de Melón.
João Gonçalves Zarco
miniatura|200px|Monumento e estatua de João Gonçalves Zarco no centro de Funchal. João Gonçalves Zarco, nado en Tomar ou Leça da Palmeira en 1394 e finado en Funchal o 21 de novembro de 1471, foi un navegante, explorador e fidalgo portugués da Casa de Henrique, duque de Viseu.
Traxectoria
Comandante de carabelas, descubriu a illa de Porto Santo en 1418 xunto con Tristão Vaz Teixeira e despois a illa de Madeira con Bartolomeu Perestrelo en 1419. Foi o primeiro Capitán Donatário de Funchal ata a súa morte. En 1437 participa na tentativa fallada de conquistar Tánxer, onde foi armado cabaleiro. A 4 de xullo de 1460, por concesión de Afonso V, Zarco pasou a ostentar o apelido Cámara, derivado de Câmara de Lobos, designación atribuída polo navegador a un lugar da Illa de Madeira onde descubriu gran cantidade destes animais.
Río Siret
miniatura|A conca do Danubio
O río Siret (en ucraíno: Серет; en ruso: Сирет; en húngaro: Szeret; o seu antigo nome en latín era Hierasus) é un longo río europeo, un dos principais afluentes do río Danubio que discorre por Ucraína e Romanía. Ten unha lonxitude de 706 km (559 km en Romanía) e drena unha conca de 44.835 km².
Xeografía
O río Siret nace nos Cárpatos, na divisoria que marca a fronteira entre Romanía e Ucraína, na vertente setentrional, a 1.238 m. O río encamíñase dirección norte descendendo á rexión norte de Bucovina, na Oblast de Chernivtsi. Pasa por Berehomet e Zhadova, onde comeza a virar cara ao sueste. Segue por Storozhynets (14.523 hab. en 2007), Ropcha, Kamenka e Volchinets. O río abandona Ucraína e entra en Romanía pola parte nororiental.
Durante o primeiro tramo forma a fronteira natural entre Botosani e Suceava e continúa mantendo a mesma dirección sueste. Chega a Siret (9.358 hab. en 2002 ) e segue polas pequenas localidades de Grămeşti, Zvoriştea, Liteni. Despois recibe pola dereita o río Suceava (170 km), a uns 20 km de que este pasara pola cidade de Suceava (107.513 hab.). Continúa por Pasçani (42.172 hab.), Stolniceni-Prăjescu e Roman (69.483 hab.), e despois recibe pola dereita o río Bistrita (290 km), uns 5 km despois de que este pasara pola capital condal Bacău (175.500 hab.). Logo pasa por Racaciuni e Adjud (17.677 hab.). No seu tramo final recibe pola esquerda o río Bârland (289 km) e tras pasar preto de Mărăşeşti (13.070 hab.), recibe pola marxe dereita, o río Buzau (325 km).
Finalmente únese ao río Danubio, moi cerca da súa desembocadura, pola súa marxe esquerda, preto de Galaţi (298.861 hab. en 2002).
Afluentes
esquerda|miniatura|250px|Río Siret preto de [[Roman.]]
Esquerda: Bahna, Molniţa, Bahna, Gârla Sireţel, Gârla Huţanilor, Vorona, Pleşu, Turbata, Pitrosul, Trestioara, Sireţel, Sodomeni, Stolniceni, Hărmăneşti, Pârâul Ţigăncilor, Mihailei, Boca, Albuia, Vulpăşeşti, Ţiganca, Icuşeşti, Glodeni, Râpaş, Pârâul Morii, Răcătău, Fulgeriş, Polocin, Lupa, Bârlad (cunha lonxitude de 289 km e unha conca de 7.330 km²), Călmăţui, Gerului, Mălina, Fălcoaia, Cătuşa
Dereita: Găvan, Negostina, Verehia, Baranca, Leahu, Hănţeşti, Grigoreşti, Sălăgeni, Suceava (cunha lonxitude de 170 km e unha conca de 3.800 km²), Şomuzul Mic, Şomuzul Mare, Probota, Conţeasca, Ruja, Valea Părului, Podul Turcului, Tămăşeni, Moldova (cunha lonxitude de 237 km e unha conca de 4.315 km²), Valea Neagră, Turbata, Bistriţa (cunha lonxitude de 290 km e unha conca de 6.400 km²), Cleja, Răcăciuni, Orbeni, Botohan, Fântânele, Conţeşti, Trotuş (cunha lonxitude de 162 km e unha conca de 4.349 km²), Valea Boului, Carecna, Zăbrăuţi, Şuşiţa, Gârla Morilor, Putna (cunha lonxitude de 144 km e unha conca de 2.720 km²), Leica, Râmnicul Sărat, Buzău (cunha lonxitude de 325 km e unha conca de 5.505 km²).
Corpo menor do sistema solar
miniatura|De esquerda a dereita, reprodución a escala de [[4 Vesta|Vesta, Ceres e a Lúa. Ceres é o planeta anano máis pequeno, e Vesta o corpo menor máis grande (exceptuando os obxectos transneptunianos).]] miniatura|Recreación artística do nacemento do Sistema Solar (NASA).
Un corpo menor do Sistema Solar (CMSS ou do inglés SSSB, small Solar System body) é, segundo a resolución da UAI (Unión Astronómica Internacional) do 22 de agosto de 2006, un corpo celeste que orbita en torno ao Sol e que non é planeta, nin planeta anano, nin satélite:
Por conseguinte, segundo a definición da UAI, son corpos menores do sistema solar, independentemente da súa órbita e composición:
Segundo as definicións de planeta e de planeta anano, que atenden á esfericidade do obxecto debido á súa gran masa, pódese definir como corpo menor do sistema solar, por exclusión, a todo corpo celeste que, sen ser un satélite, non acadase suficiente tamaño ou masa como para adoptar unha forma esencialmente esférica.
Segundo algunhas estimacións, a masa requirida para acadar a condición de esfericidade situaríase en torno aos 5 × 1020 kg, resultando o diámetro mínimo en torno aos 800 km. Porén, características como a composición química, a temperatura, a densidade ou a rotación dos obxectos poden variar notabelmente os tamaños mínimos requiridos, polo que se rexeitou asignar valores apriorísticos á definición, deixando a resolución individual de cada caso á observación directa.
Segundo a UAI, algúns dos corpos menores do sistema solar máis grandes poderían reclasificarse no futuro como planetas ananos, tras un exame para determinar se están en equilibrio hidrostático, é dicir: se son suficientemente grandes para que a súa gravidade venza as forzas do sólido ríxido ata ter adoptado unha forma esencialmente esférica.
Exceptuando os obxectos transneptunianos, os corpos menores do sistema solar de maior tamaño son Vesta e Pallas, con algo máis de 500 km de diámetro.
EVA Air
EVA Air Corporation (chinés: 長榮航空; pinyin: Chángróng Hángkōng) é unha aeroliña taiwanesa baseada no aeroporto internacional de Taiwán Taoyuan preto de Taipei. Opera servizos de pasaxeiros e carga a uns 40 destinos internacionais en Asia, Australia, Europa e Norteamérica. EVA Air é maioritariamente de propiedade privada e opera unha rede de rutas totalmente internacional. É unha aeroliña de 5 estrelas segundo a clasificación de Skytrax. É a segunda aeroliña máis grande de Taiwán, despois de China Airlines.
Dende a súa fundación en 1989 como afiliada do conglomerado do sector do transporte Evergreen Group, EVA Air expandiuse incluíndo ás súas actividades a carga aérea, o cátering de aeroliñas, a asistencia en terra e servizos de enxeñería de aviación. A súa división de carga, EVA Air Cargo, enlaza coa rede de transporte mundial de Evergreen por mar e terra. A súa subsidiaria doméstica e rexional, UNI Air, opera unha rede de medio e curto alcance cara destinos en Taiwán, Macau e a China tendo o seu prinipal centro de conexións en Kaohsiung.
Enrique Vigo Teijeiro
Enrique Vigo Teijeiro, nado en Ferrol en 1914 e finado en Barallobre (Fene) o 16 de xaneiro de 2008, foi un militar e escritor galego.
EVA Air
EVA Air opera unha frota mixta de avións Airbus e Boeing, con Airbus A330, Airbus A321 e Boeing 777 usados principalmente para rutas de pasaxeiros, xunto con Boeing 747-400 e Boeing 777 para rutas de carga. Foi unha das primeiras aeroliñas en introducir a clase "Premium Economy" (chamada Elite Class en EVA Air), que estrearon en 1991 e está dispoñible a bordo dos seus Boeing 777.
Frota
miniatura|Boeing 777-300ER. En novembro de 2017 a frota de EVA Air estaba formada polos seguintes avións:
Enrique Vigo Teijeiro
Traxectoria
Con 18 anos ingresou na Mariña e foi destinado ao cruceiro Almirante Cervera. Catro anos despois, cando se produciu o golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 optou polo bando republicano. Foi apresado, retido e xulgado en Ferrol por rebelión (causa instruída polos sucesos do Cervera) o 8 de xaneiro de 1937. Foi condenado a cadea perpetua e estivo encarcerado en Cádiz ata que foi liberado en 1942. Á saída entrou en contacto coa guerrilla antifranquista, coa que colaborou ata que o detiveron en 1950. Xulgado en consello de guerra en Ferrol o 18 de marzo de 1952 con outros 42 enlaces da guerrilla, foi condenado a doce anos de prisión. Encarcerado en Dueso (Santoña), foi liberado en 1956.
Regresou a Fene e incorporouse ao traballo auxiliar da industria naval.
Tiroxina
220px|miniatura|dereita|[[Número CAS: 51-48-9.]] 220px |miniatura|dereita|[[Nomenclatura da IUPAC|Nome IUPAC: ácido (2S)-2-amino-3-[4-(4-hidroxi-3,5-diiodofenoxi)-3,5-diiodofenil]propanoico.]] A tiroxina, tamén chamada tetraiodotironina ou T4, é a principal hormona tiroide segregada polas células foliculares da glándula tiroide e leva unidos catro átomos de iodo.
Síntese e regulación
miniatura|esquerda|Síntese das [[Hormona tiroide|hormonas tiroides, coa tiroxina na parte inferior dereita. ]]Síntese.|miniatura|esquerda
A cantidade de iodo necesaria para o organismo é de 80 a 200 microgramos diarios. O iodo tómase como ioduro e no intestino redúcese a iodo iónico que é absorbido rapidamente pola tiroide. Unha vez na tiroide incorpórase a un aminoácido, a tirosina; a súa unión covalente require da tiroperoxidase (TPO) que o unirá ás porcións fenilo do residuo do aminoácido. Non se debe confundir o aminoácido tirosina co produto hormonal final tiroxina. A asociación dunha molécula de iodo á tirosina produce monoiodotirosina (T1), a de dous a diiodotirosina (T2), e a unión de dous T2 dará lugar á tiroxina T4. Todos estes elementos combínanse no complexo tiroglobulina (TGB), que é a forma en que se almacenan as hormonas tiroides, e a partir do cal, por hidrólise, se liberarán as hormonas. Para que pasen ao sangue requírese da axuda dun trasportador.
A hormona que regula a función tiroide e que se produce na hipófise, denomínase hormona estimulante da tiroide (TSH), e funciona da seguinte maneira: cando o nivel de hormonas tiroides está por debaixo do normal, a hipófise detéctao e aumenta a produción de TSH, que estimula a tiroide para que libere máis hormona tiroide; se polo contrario o nivel de hormonas tiroides é moi elevado inhíbese por retroalimentación negativa a produción na hipófise de TSH.
miniatura|370px|esquerda|Reaccións.
Efectos
esquerda|miniatura|200px|O sistema de [[Hormona tiroide|hormonas tiroides T3 e T4. ]] A tiroxina é a prohormona e reserva da hormona tiroide activa triiodotironina (T3), que é arredor de catro veces máis potente. A T4 é convertida nos tecidos a T3 por desiodinases, como a hormona tiroide iodo peroxidase (TPO). O isómero "D" denomínase "dextrotiroxina" e utilízase como un axente modificador de lípidos.
A tiroxina regula o metabolismo celular. A hiposecreción da hormona ralentiza o metabolismo, o que pode producir aumento de peso, debilitamento muscular, aumento da sensibilidade ao frío, diminución do ritmo cardíaco e unha perda das actividades mentais de alerta. A hipersecreción acelera o metabolismo, producindo aumento do apetito, perda de peso, irritabilidade, nerviosismo, taquicardia e intolerancia aos lugares cálidos.
A tiroxina, xunto coa hormona do crecemento, intervén na regulación do crecemento corporal, especialmente do sistema nervioso. Durante o desenvolvemento do feto un déficit en tiroxina produce a formación dun número menor de neuronas. Un déficit da hormona tiroide durante os primeiros anos de vida ocasiona unha menor estatura e un desenvolvemento menor dos órganos reprodutores e do cerebro. A administración de tiroxina incrementa significativamente a concentración do factor de crecemento dos nervios no cerebro de ratos adultos.
A tiroxina tamén actúa en vertebrados, como os peixes e os anfibios. O salmón é un peixe que inicia a súa vida en auga doce, logo emigra á auga salgada e finalmente torna á auga doce a desovar e morrer. Cando está na auga doce, esta tende a entrar dentro do peixe por osmose, entanto que na auga salgada o animal pode deshidratarse por perda de auga. A hormona tiroxina xera os cambios metabólicos que permiten ao salmón pasar dun medio a outro sen incharse ou deshidratarse.
Nos anfibios, cando os niveis en sangue de tiroxina aumentan, desencadean a metamorfose. A hormona do crecemento das ras controla o crecemento posterior á metamorfose. Na maioría dos vertebrados, como as aves e serpes, a tiroxina controla o cambio estacional da plumaxe ou da pel.
Medición
A tiroxina é unha hormona hidrófoba, polo que viaxa pola circulación sanguínea ligada a unha proteína hidrofílica trasportadora que une especificamente a hormona: a globulina fixadora da tiroxina (TBG). Esta aumenta a vida media biolóxica da hormona e a súa concentración plasmática, podendo dar lugar isto último a concentracións totais e libres de tiroxina diferentes.
Á hora de interpretar clinicamente a cantidade de hormona en sangue, habería que ter isto en conta e supoñer a concentración de proteína fixadora; algo complicado dado que pode variar significativamente co ambiente nutricional e hormonal do paciente. Por iso, a maioría dos laboratorios clínicos utilizan un método de medida que detecte só a hormona libre (que é a forma activa), evitando así problemas de interpretación de concentracións totais de hormona. Polo tanto, podemos medir a tiroxina como tiroxina libre ou como tiroxina total, é dicir, a hormona libre en solución máis a que está ligada á proteína transportadora.
Defínese o índice de tiroxina libre como a concentración de tiroxina libre mutiplicada pola captación de hormona tiroide, que resulta na medición das globulinas fixadoras de tiroxina non unidas.
A medición da tiroxina e demais elementos tiroides, permiten diagnosticar doenzas relacionadas coa glándula tiroide, tales como o hipotiroidismo (alta concentración de TSH e baixa concentración de hormonas tiroides en sangue) e o hipertiroidismo (baixa concentración de TSH e alta concentración de hormonas tiroides en sangue).
O rango normal de T4 para un adulto é 4 - 11 mcg/dL.
Enfermidades
A alteración das concentracións normais das hormonas tiroides, é dicir, da tiroxina, xunto con outros elementos ou compoñentes do sistema endócrino, dá lugar ao hipotiroidismo ou ao hipertiroidismo (diminución ou aumento da hormona, respectivamente). Desta maneira, poden manifestarse enfermidades como:
Tamén son moi comúns diferentes tipos de cáncer tiroide:
Historia
O farmacéutico e científico americano Edward Calvin Kendall, foi o primeiro en illar de forma pura (cristalina) a tiroxina en 1914 na Clínica Mayo, a partir dun hidrolizado de extractos de glándulas tiroides de porco. Isto, xunto co descubrimento da fórmula desta hormona feito por Charles Robert Harington, permitiu que algúns anos despois, este xunto con George Barger sintetizaran por primeira vez a tiroxina.
Madame de La Fayette
Traxectoria
Marie-Madeleine Pioche de la Vergne naceu no seo dunha famlia da pequena nobreza adiñeirada, que se movía no ambiente do cardeal Richelieu. A súa nai, filla dun médico do rei, estaba ao servizo da duquesa Marie-Madeleine d’Aiguillón. O seu pai, Marc Pioche de la Vergne, encargado dos cabalos do rei, morreu cando ela tiña quince anos. O ano seguinte, Marie-Madeleine entrou ao serizo da raíña Ana de Austria como dama de honor e comezou a adquirir unha educación literaria con Gilles Ménage que lle ensinou italiano e latín. Este último introduciuna nos salóns literarios máis importantes, os da Marquesa de Rambouillet, da Marquesa de Plessis-Balliére e de Madeleine de Scudéry.
En 1650, a súa nai volveu casar con Renaud de Sévigné, tío de Marie de Sévigné; ambas as mulleres "convertéronse nas máis íntimas amigas do mundo para sempre". En 1655 Marie-Madeleine, de 22 anos, casou cun nobre de Auvernia dezaoito anos máis vello ca ela, François Motier, conde de Lafayette, co que tivo dous fillos. Aínda que marchou vivir co seu home aos dominios que este posuía en Auvernia e o Borbonés, visitaba con frecuencia París, onde se fixo un lugar na corte e abriu o seu propio salón literario con grande éxito. Tralo nacemento de dous dos seus fillos, o benestar conxugal truncouse e François de Lafayette pareceu desaparecer literalmente. Jean de La Bruyère resumiu esa estraña situación do seguinte xeito:
Marie-Madeleine de La Fayette contaba coa amizade de Henriqueta de Inglaterra, futura duquesa de Orleáns, que lle encargou a súa biografía; do Grand Arnauld e dos autores franceses Segrais e Huet, que escribiu o Traité de l’origine des romans ("Tratado da orixe das novelas", publicado como prefacio da obra de Marie-Madeleine Zaïde. Cando comezaron as sublevacións da Fronda Marie-Madeleine mantivo a súa amizade co cardeal de Retz.
La Rochefoucauld presentou a Marie-Madeleine de La Fayette aos mellores escritores da época, entre eles a Racine e Boileau. En 1669 publicou o primeiro tomo de Zaïde, unha novela hispano-marroquí editada co pseudónimo de Segrais, pero que era, sen dúbida, de La Fayette. O décimo volume apareceu en 1671. Zaïde foi obxecto de múltiples reedicións e traducións.
A novela máis célebre de La Fayette é A princesa de Clèves, publicada anonimamente en marzo de 1678. Esta obra, que obtivo un éxito inmenso, está considerada como a primeira novela francesa e un prototipo dos inicios das novelas psicolóxicas. Trata sobre unha muller casada que se ve inmersa nunha historia de amor censurable para a sociedade. A novela, que tivo gran repercusión entre os seus contemporáneos, parte dos modelos narrativos da súa época para crear unha obra narrativa máis afín ao esquema da novela realista posterior.
A morte de La Rochefoucauld en 1680 seguida pola do seu marido en 1683 obrigárona a levar unha vida menos activa durante os últimos anos da súa vida. Retirouse totalmente da vida mundana para prepararse para a súa morte.
William Booth
Traxectoria
Tras experimentar o novo nacemento contra 1844, comprometeuse como pastor metodista para máis tarde iniciarse como misioneiro independente. En 1865, iniciou, xunto coa muller, Catherine, un movemento misioneiro no East End de Londres, a zona socialmente máis deprimida da cidade; o grande éxito do seu movemento relixioso entre os máis desposuídos levou as súas actividades máis aló dos barrios pobres de Londres, ata transformalo no recoñecido The Salvation Army (Exército de Salvación) a partir de 1878. No momento da súa morte, o seu movemento propagábase con forza incluso alén das fronteiras do Imperio Británico.
Carpintaría
miniatura|Carpinteiros traballando.
A carpintaría ou carpintería é unha actividade comercial na cal o traballo primario é o corte, a creación e a instalación de materiais de madeira para a construción de edificios, barcos, pontes, piares etc. Tradicionalmente, os carpinteiros traballaron con madeira natural, mais hoxe moitos outros materiais son tamén empregados. É tamén común que a habilidade da carpintaría sexa aprendida para conseguir o traballo a través dun programa de adestramento formal. A carpintaría nos Estados Unidos, así como na meirande parte do mundo, é case sempre unha actividade realizada polos homes. Cun 98,5% de carpinteiros homes, era a cuarta ocupación máis dominada polo xénero masculino nese país en 1999. Nesta liña, en Galicia, menos do 5% dos estudantes dos ciclos formativos de madeira eran mulleres en 2008.
Carpintaría en Galicia
miniatura|Carpinteiros de baloira armando un teito ([[Alemaña, 1992)]]Xaquín Lorenzo recolle diferentes tipos de carpinteiros na cultura popular galega :
Cantigueiro:
miniatura|Carpinteiros en Bnei Brak ([[Israel) na década de 1920]]
Estudos:
Hoxe en día, en Galicia existen diferentes estudos de ciclos de Formación Profesional que permiten aprender e capacitarse como carpinteiro ou carpinteiro de ribeira con altas taxas de incorporación laboral:
Instrumental
miniatura|Ferramentas: trenchas (parte inferior), garlopas e garlopíns (parte superior dereita), trade (parte superior esquerda) Algunhas das ferramentas empregadas na carpintaría son: a machada, a aixola, o banco de carpinteiro, serra, serrón, garlopa e garlopín, lapis de carpinteiro, cepillo, mazo, martelo, trade, trencha, alicate, tenaces ou desaparafusador, por citar algún exemplos.
Max Euwe
Machgielis Euwe, máis coñecido como Max Euwe, nado o 20 de maio de 1901 en Watergraafsmeer e finado o 29 de novembro de 1981, foi un xadrecista neerlandés. Foi o quinto Campión do Mundo de xadrez, entre 1935 e 1937.
Traxectoria
dereita|miniatura|220px|Escultura a Euwe en Amsterdam polo artista José Fijnaut Estudou matemáticas na Universidade de Amsterdam e foi profesor de matemáticas, primeiro en Rotterdam e despois nun instituto feminino de Ámsterdan. Aplicou os seus coñecementos matemáticos ao problema das partidas de xadrez infinitas utilizando a secuencia Thue-Morse.
Foi campión de xadrez dos Países Baixos desde 1921 ata 1935. O 15 de decembro de 1935, tras 30 partidas disputadas en 13 cidades durante un período de 80 días, derrotou ao campión mundial Alexander Alekhine. Perdeu o título contra o mesmo Alekhine en 1937. Tras o falecemento de Alekhine en 1946, algúns consideraron que Euwe tiña un dereito moral ao título, pero accedeu a participar no encontro-torneo da Haia con outros catro rivais. Quedou en última posición, o novo campión foi Mikhail Botvinnik
Desde 1970 ata 1980 foi presidente da FIDE (Federación Internacional de Xadrez) e desempeñou un importante papel na organización do famoso encontro entre Boris Spassky e Bobby Fischer.
Tamén escribiu moitos libros sobre xadrez, sendo o máis famosos Oordeel en Plan ("Xuízo e Formulación") e estudos sobre aperturas.
En Ámsterdan hai unha Max Euwe Plein (praza) cerca do Leidseplein. Hai un museo dedicado a Max Euwe e unha gran colección de libros de xadrez. A súa neta, Esmee Lammers, escribiu un libro para nenos titulado Lang Leve de Koningin ("Longa vida á Raíña"), que é moi popular entre a mocidade.
Hermandad
Hermandad foi un periódico editado no Carballiño en 1928.
Historia e características
Subtitulado Periódico quincenal independiente, apareceu o 29 de novembro de 1928. Promovido por Felisindo Álvarez Xesteira, estaba dirixido por Ramón Ferreiro Lago. Editábase na imprenta La Ibérica de Ramón Godás.
Hope Floats
Hope Floats é un filme estadounidense dirixido por Forest Whitaker que foi estreado en 1998.
Sinopse
Birdee Pruitt (Sandra Bullock) parece telo todo: leva anos felizmente casada co afouto noivo que coñeceu no instituto, ten unha boa casa e unha filla espelida e sensible. Pero cando a súa espléndida vida se esvaece ó seu arredor, Birdee terá que comezar de novo. Sen ningún outro lugar ó que dirixirse, volve á vila da súa nenez, Smithville (Texas). Alí todo complícaselle aínda máis. Terá que batallar coa súa nai (Gena Rowlands), á que, de feito, comeza a coñecer agora; ocuparse dunha filla que bota en falta ó seu pai; e enfrontarse á perspectiva de volverse namorar.
Batalla de Montgisard
A Batalla de Montgisard tivo lugar o 25 de novembro de 1177 entre musulmáns ao mando de Saladino e cristiáns baixo as ordes do rei Balduíno IV de Xerusalén. O conflito produciuse nos últimos anos da existencia do Reino Cristián de Xerusalén, cando Saladino ameazaba con invadir os estados francos de Siria.
Historia da batalla
O Reino de Xerusalén atopábase ameazado pola invasión de mamelucos e soldados musulmáns do Sultán Saladino, quen comandaba un exército de 27.000 homes segundo Guillerme de Tiro. Empezou a invasión sobre os campos crendo atacar un país sen defensores. Pero o novo rei Balduíno IV reuniu todos os cabaleiros que lle quedaban e levouse a Vera Cruz. Levou consigo 375 cabaleiros, dos cales 80 eran templarios baixo as ordes do mestre Eudes de Saint Amand, Reinaldo de Châtillon e Xocelino III de Courtenay, tío do rei; os irmáns Íbelin, Reinaldo de Sidón e Aubert, bispo de Belén, que levaba a Vera Cruz. A infantería fora recrutada ás présas, incluíndo burgueses, e era máis numerosa que a cabalería, aínda que non superaba os catro mil homes.
O exército cristián atacou por retagarda ao musulmán e de forma sorpresiva, o que produciu unha gran confusión nas filas do exército de Saladino, quen se salvou de milagre grazas á abnegación dos mamelucos da súa garda persoal, que morreron case todos arredor del. Din as crónicas: "O novo rei, atacado pola lepra, superou todos os obstáculos e loitou cunha grande coraxe, o que deu tamén coraxe aos seus homes."
O exército de Saladino fuxiu en desbandada cara a Exipto, con enormes perdas, mentres que as tropas cristiás eran recibidas triunfalmente en Xerusalén.
A vitoria de Montgisard significou a supervivencia do Reino de Xerusalén até a morte do rei Balduíno IV.
Mateo (nome)
miniatura|San Mateu e o Anxo de [[Rembrandt.]] Mateo ou Mateu é un nome propio masculino galego de orixe hebraica. Mateu é unha variante moi común en galego, de feito é a única recollida nos dicionarios tradicionais de galego desde o século XIX.
O nome ten as súas orixes no Novo Testamento, a partir do hebraico, polo nome Μαθθαιος e unha transliteración koiné ao arameo polo diminutivo מתי (Mattay, Maty). Do latín Matthæus, a ortografía do inglés "Matthew" vén directamente desde o francés Matthieu (antes Matheu, forma coincidente en galego antigo). En última instancia, o nome deriva do nome מתתיהו (Matatyahu, Mattathias) ou מתיתיהו (Matityahu, Mattithiah), Mateo significa "don de Yahveh". O nome hebraico é tamén deletreado נתניהו. Tamén é relacionado incluír os nomes (Netanyahu, Nethaniah), cambiados e coas sílabas יהונתן (Yehonatan, Jonathan).
Significado
Agasallo de Deus.
Relaxina
A relaxina é unha hormona proteica descrita en 1926 por Frederick Hisaw.
Mateo (nome)
Santoral
San Mateo o Evanxelista. A igrexa católica celebra a súa festa o 21 de setembro; a igrexa ortodoxa faino o 16 de novembro.
Relaxina
A familia de péptidos similares á relaxina pertence á superfamilia da insulina e consta de 7 péptidos de gran semellanza estrutural pero baixa semellanza secuencial, que son as relaxinas 1 (RLN1), 2 (RLN2) e 3 (RLN3), e os péptidos similares á insulina (INSL), INSL3, INSL4, INSL5 e INSL6. As funcións da relaxina-3, INSL4, INSL5, e INSL6 non foron aínda caracterizadas.
Síntese
Na femia prodúcese no corpo lúteo do ovario, no peito e, durante o embarazo, na placenta, corion, e decidua.
Mateo (nome)
O nome en Galiza
Mateo ou Mateu foi un nome común en Galiza. Mateo o Evanxelista é o padroeiro de varias parroquias, incluso é haxiónimo dunha parroquia galega: San Mateo de Oliveira. San Mateo é tamén un lugar da parroquia de Labrada no concello lugués de Guitiriz na comarca da Terra Chá.
Relaxina
Síntese
No macho prodúcese na próstata e está presente no seme humano.
Mateo (nome)
O nome en Galiza
O nome Mateo/Mateu (en castelán: Mateo, en portugués: Mateus, en catalán: Mateu) abunda especialmente no noroeste da península: Galiza, Asturias, e tamén nas Illas Baleares. 2.377 varóns levan o nome Mateo en Galiza. A variante Mateu lévana soamente cinco homes na provincia de Pontevedra.
Relaxina
Estrutura
Estruturalmente, a relaxina é un heterodímero formado por dúas cadeas peptídicas de 24 e 29 aminoácidos unidas por pontes disulfuro, e está relacionada coa insulina.
A relaxina prodúcese a partir da súa prohormona, "prorelaxina", á que se lle elimina unha cadea peptídica adicional.
Mateo (nome)
Variantes
miniatura|Eruanno - Mateo, escrito en [[Quenya.]]
Relaxina
Nos humanos
Nos machos a relaxina potencia a motilidade de esperma no seme. Nas mulleres a relaxina prodúcese principalmente no corpo lúteo, tanto en mulleres preñadas coma non preñadas; a súa produción chega a un pico aproximadamente 14 días despois da ovulación, e despois declina se non hai embarazo, e prodúcese a menstruación. Durante o primeiro trimestre de xestación, os seus niveis aumentan e a decidua produce relaxina adicional.
O papel ou a necesidade de relaxina durante o embarazo humano aínda está a investigarse, xa que nos humanos o seu pico atínguese durante as 14 semanas do primeiro trimestre de embarazo e no parto. Crese que relaxa a sínfise pubiana.
Noutros animais
Nos animais a relaxina alarga o óso púbico e facilita o parto; abranda o cérvix (maduración cervical), e relaxa a musculatura uterina. Por esta razón, durante un longo tempo, a relaxina foi vista como unha hormona do embarazo. Porén, pode ter máis efectos. A relaxina afecta ao metabolismo do coláxeno, inhibe a síntese de coláxeno e aumenta a súa degradación ao incrementar as metaloproteinases da matriz. Tamén aumenta a anxioxénese e é un potente vasodilatador renal.
Receptores
A relaxina interacciona co receptor da relaxina LGR7 (RXFP1) e o LGR8 (RXFP2), que pertencen á superfamilia de receptores acoplados á proteína G. Estes receptores conteñen un dominio transmembrana heptahelicoidal e un ectodominio glicosilado grande, vagamente relacionado cos receptores de hormonas glicoproteicas, como o receptor de LH ou o receptor de FSH.
Os receptores da relaxina atopáronse no corazón, músculo liso, tecido conectivo, e sistema nervioso central e autónomo.
Enfermidades
Non se describiron trastornos específicos relacionados coa relaxina, aínda que se suxeriu que ten unha relación co escleroderma e a fibromialxia.
Jesús María de Leizaola
Jesús María de Leizaola Sánchez, nado en Donostia o 7 de setembro de 1896 e finado o 16 de marzo de 1989, foi un político vasco, lehendakari do Goberno Vasco no exilio entre 1960 e 1979.
Traxectoria
Iniciou a súa andadura política como deputado do PNV no Congreso dos Deputados durante a Segunda República. Trala guerra civil foi membro do goberno do lehendakari José Antonio Aguirre como Conselleiro de Xustiza e Cultura. Foi nomeado Lehendakari en 1960, logo do pasamento de Aguirre.
O Lehendakari Leizaola desenvolveu o seu labor no exilio, fixando a súa residencia en París, dende onde se dedicou a denunciar a ditadura. En 1979, logo de 43 anos de exilio, volveu ao País Vasco, que nese momento iniciaba a recuperación da democracia e o autogoberno. Compaxinou o seu labor político con inquietudes literarias e intelectuais. Foi autor de literatura vasca e de estudos de poesía.
Costa Dourada (Florida)
miniatura|Áreas costeiras de Miami-Dade, Broward e Palm Beach Counties miniatura|Este mapa da Costa Dourada, cando é comparada coa imaxe supra, mostra que a rexión está formada fundamentalmente polo longo conglomerado urbano costeiro do sueste, a [[Área Metropolitana de Miami]] A Costa Dourada (Gold Coast) é unha rexión vernácula dos Estados Unidos do estado de Florida. Localízase na costa atlántica de Florida do Sur, incluíndo as cidades de Miam, Fort Lauderdale e West Palm Beach, aínda que a súa definición cambiou co tempo. É unha das rexións vernáculas floridanas máis coñecidas, facendo referencia o nome ao estilo de vida desenvolvido e luxoso que din que caracteriza á zona.
Historia
A Costa Dourada é unha das varias rexións vernáculas chamadas "Costas" en Florida, incluíndo á Costa Espacial, á Costa do Tesouro, á Emerald Coast, á Costa Natural, á Forgotten Coast, á Costa do Sol e á Primeira Costa. Como moitas das outras, semella que tivo a súa orixe no tempo no que a área tivo o seu primeiro gran crecemento. Foi creada na época na que os investigadores Ary Lamme e Raymond Oldakowski fixeron a enquisa de 1982 sobre as rexións vernáculas de Florida, que salientaron que o nome referíase "ao alto custo da vida nesas áreas, así como o supostamente fastoso estilo de vida". Nese tempo, os enquisados desde Dade County (agora Miami-Dade), na parte sur, a través dos condados de Broward e Palm Beach, ata o condado máis ao norte de Martin, identificaban a súa área co nome de Costa Dourada.
Unha nova enquisa levada a cabo no 2007 polos mesmos autores demostrou que a Costa Dourada seguía a ser unha das rexións de Florida mellor coñecidas do Estado, pero veuse reducida fundamentalmente a Miami-Dade e Broward Counties, correspondente á área de Miami-Fort Lauderdale. A xente dos condados de Palm Beach e Martin preferentemente identificaban as súas zonas como parte dunha nova rexión: a Costa do Tesouro, na que tamén estaban os condados de Saint Lucie e Indian River. Lamme e Oldakowski observaron que o Condado de Palm Beach aínda formaba parte de Florida do Sur e da Área Metropolitana de Miami. Suxeriron que as connotacións negativas que acompañaban á Costa Dourada e o desexo de distinguir conceptualmente a súa área da de Miami, foi o que quizais motivou a aparición da Costa do Tesouro.
Sant Vicent del Raspeig
Sant Vicent del Raspeig (en castelán: San Vicente del Raspeig, cooficiais) é un concello do País Valenciano situado no noroeste da área metropolitana de Alacant, da provincia de Alacant. Ten 51.507 habitantes (INE 2008).
No termo municipal de Sant Vicent do Raspeig atópase, desde o seu fundación en 1979, o campus da Universidade de Alacant. Este feito valeulle para colocárselle a etiqueta de cidade universitaria e de residencia. Os núcleos urbanos de Alacant e de Sant Vicent forman un continuo urbanizado, ademais de posuír boas comunicacións entre si como trens de Proximidades ou o tranvía TRAM.
Posteriormente, no século XX produciuse a industrialización do municipio e a súa inclusión na área metropolitana de Alacant, coa conseguinte medra demográfica. No século XX o municipio experimentou unha extensión urbanística de xeito moi similar ao concepto de cidade lineal coas avenidas Ancha de Castelar e Alacant como principal eixe vertebrador.
Acuaporina 4
A acuaporina 4 ou AQP4 é unha proteína de canle acuosa de membrana codificada en humanos no xene AQP4 do cromosoma 18. A AQP4 pertence á familia das acuaporinas de proteínas integrais de membrana que conduce auga a través da membrana plasmática. No sistema nervioso central hai un limitado número de acuaporinas, que son: AQP1, 3, 4, 5, 8, 9, e 11, pero unha representación máis exclusiva de AQP1, AQP4 e AQP9 encóntrase no cerebro e medula espiñal. No sistema nervioso central (SNC), a AQP4 é a canle de acuaporina máis común, especificamente localizada nos procesos pediculares de astrocitos perimicrovasculares, glía limitante e epéndima.
A acuaporina 4 foi identificada en 1986. Foi unha das primeiras evidencias da existencia de canles transportadores de auga. O método que utilizou foron experimentos de knockout de xenes. Con esta técnica púidose demostrar o importante papel exercido pola AQP4 enlesións do sistema nervioso central e os desequilibrios de fluídos no cerebro.
Estrutura
A estrutura da acuaporina 4 consiste en seis dominios transmembrana e cinco bucles de conexión que forman a canle. Por cristalografía de raios X, viuse que “cada monómero de AQP4 consta de seis dominios helicoidais que abranguen toda a membrana e dous curtos segmentos helicoidais que rodean un estreito poro acuoso.” Igual que ocorre con outras canles de acuaporina, os monómeros de AQP4 ensámblanse formando tetrámeros. Ademais, a AQP4 ten dúas isoformas estruturais no sistema nervioso central chamadas M1 e M23. Ambas as dúas forman homo- e heterotetrámeros permeables á auga. As isoformas M23 son conxuntos cadrados máis grandes que se encontran nas membranas dos "pés" terminais dos astrocitos se as comparamos coas isoformas M1, que son máis pequenas e máis inestables. Os tetrámeros de acuaporina 4 acumúlanse para transformarse en conxuntos ortogonais de partículas na membrana plasmática das células.
Distribución nas células e tecidos
A acuaporina 4 exprésase abundantemnte no corpo humano, especialmente nos pés terminais dos astrocitos. Ademais, a AQP4 pode localizarse tamén en células epiteliais e moitos órganos, como o ril, intestino, glándulas salivares, órganos sensoriais e músculo esquelético. Nestes casos específicos de expresión epiteliail, a AQP4 está concentrada na membrana basolateral.
Nos riles a AQP4 exprésase constitutivamente na membrana plasmática basolateral das células principais do conduto colector e proporciona unha vía para a saída de auga desas células.
Función
A función global da acuaporina 4 é posibilitar o transporte rápido de auga e manter o equilibrio homeostático dentro do sistema nervioso central. É a principal proteína de canle acuosa que mantén a homeostase da auga no SNC. Pode estar implicada en diversos procesos fisiolóxicos como a eliminación de residuos (sistema glinfático) e o axuste fino da homeostase do potasio. A entrada e saída de auga no cerebro e medula espiñal é facilitada pola AQP4. Alí, as canles de AQP4 responden pasivamente aos gradientes osmóticos. Ademais, o transporte de auga polo cerebro xoga un papel na migración celular, edema cerebral, metabolismo e homeostase celular.
A AQP4 regula tamén outros sistemas. No oído interno, a súa principal función é proporcionar un equilibrio osmótico nas células epiteliais de soporte do órgano de Corti ao reciclar o K+. Outro dos seus papeis específicos é axudar as moléculas olorosas a unirse aos seus receptores diana e ás proteínas de unión do epitelio olfactorio. Na retina, o papel da AQP-4 é manter a homeostase. É esencial na formación da memoria e na plasticidade sináptica. Outras actividades da acuaporina 4 é a plasticidade sináptica, migración de astrocitos, regulación do volume do espazo extracelular e a homeostase do potasio.
Importancia clínica
A condición coñecida como neuromielite óptica, NMO, é un raro trastorno inflamatorio desmielinizante do SNC que afecta principalmente os nervios ópticos e a medula espiñal. A acuaporina 4 é a diana autoinmune predominante na neuromielite óptica, xa que un autoanticorpo IgG específico para a AQP4, ou NMO-IgG, únese á superficie extracelular da AQP4. Esta unión produce unha apertura do desenvolvemento de terapias dirixidas a diana na NMO. Algunhas das opcións terapéuticas actuais son a inmunosupresión, con corticosteroides e o fármaco inmunusupresor azatioprina, inmunomodulación e intercambio de plasma.
Investigacións
Segundo os resultados de traballos feitos en modelos animais, a acuaporina 4 pode ter un papel noutras doenzas como o alzhéimer, esclerose lateral amiotrófica, párkinson, esclerose múltiple e epilepsia e parece ter un papel na resposta patolóxica a unha lesión cerebral traumática ou un accidente cerebrovascular.
En modelos de roedores, a AQP4 parece xogar un papel no desenvolvemento e na resolución do edema cerebral que ocorre despois dunha lesión como as lesións cerebrais traumáticas ou os ictus e arredor dos tumores cerebrais. En comparación cos ratos de tipo silvestre, os ratos con dobre knockout mostraban diferentes cursos da enfermidade despois dunha lesión cerebral. Mediuse a redución da presión intracranial, a morte celular, a acumulación de auga, a astrogliose e o volume da lesión. A expresión da acuaporina 4 é dependente do estadio da enfermidade nas lesións cerebrais traumáticas. Nun estadio agudo de lesión cerebral traumática, a falta de acuaporina 4 causa un decrecemento da eliminación do exceso de auga, mentres que para os estadios posteriores da lesión o resultado é a prevención de danos graves e do inchamento.
En pacientes de alzhéimer desenvólvense ás veces placas amiloides nas arterias do cerebro, unha condición denominada anxiopatía amiloide cerebral. En estudos en animais atopouse que a gravidade desta anxiopatía increméntase ou diminúe dependendo da expresión de acuaporina 4. Cando hai unha diminución de AQP4, a gravidade da anxiopatía increméntase e viceversa; non se saben as causas dos cambios nos niveis de expresión da AQP4, nin se isto é parte do proceso da doenza ou un esforzo do cerero por adaptarse. En modelos animais de esclerose lateral amiotrófica, a AQP4 está sobreexpresada no tronco cerebral, córtex e materia gris da medula espiñal, o que ten como resultado o inchamento dos astrocitos; a razón disto non se coñece.
Os os ratos knockout mostran problemas cognitivos; hai unha alteración na adquisición e consolidación da memoria, no recoñecemento espacial e para lembrar onde estaba un obxecto pouco antes de ser movido.
Deputación Xeral de Aragón
300px|thumb|Real Casa da Misericordia, sede do Goberno de Aragón. A Deputación Xeral de Aragón ou Goberno de Aragón (oficialmente: Diputación General de Aragón) é o órgano de goberno que representa o poder executivo da Comunidade Autónoma de Aragón, nacido durante a Transición Española como órgano executivo preautonómico, e unha das institucións propias que integran a Comunidade Autónoma, xunto ás Cortes de Aragón (poder lexislativo), e o presidente da Deputación Xeral, elixido polas Cortes.
A súa sede principal áchase na Real Casa da Misericordia en Zaragoza, edificio tamén chamado El Pignatelli. Ten a súa orixe histórica na Deputación do Xeneral do Reino de Aragón ou Generalidad de Aragón, vixente entre 1364 e 1708.
Composición
O seu Presidente é elixido polas Cortes de Aragón. A día de hoxe conta con 10 membros, entre Conselleiros e a presidenta do executivo, Luisa Fernanda Rudi.
Presidentes
Réxime preautonómico Réxime autonómico
Irixoa (homónimos)
O topónimo galego Irixoa procede de ecclesiola, diminutivo de ecclesia, facendo mención á presenza dun pequeno templo relixioso. Pode referirse a:
Historia clínica
A historia clínica ou expediente clínico é un documento médico legal, que xorde do contacto entre o médico e o paciente. Nela recóllese a información necesaria para a correcta atención dos pacientes. A historia clínica é un documento válido, desde o punto de vista clínico e legal, que recolle información de tipo asistencial, preventivo e social.
300px|miniatura|dereita|Arquivo de historias clínicas
Orixe
A historia clínica orixínase co primeiro episodio de enfermidade ou control de saúde no que se atende ao paciente, xa sexa no Hospital ou no Centro de Atención Primaria, ou nun consultorio médico. A Historia Clínica está incluída na ciencia da Semioloxía clínica. O rexistro da Historia Clínica constitúe un documento principal nun sistema de información hospitalario, imprescindible na súa vertente asistencial, administrativa, e ademais, constitúe o rexistro completo da atención prestada ao paciente durante a súa enfermidade, do que se deriva a súa transcendencia como documento legal.
Xa que logo, os cinco compoñentes principais da historia clínica son:
Co transcurso do tempo os datos xurdidos da enfermidade do paciente axudan a comprender a variación da historia natural dunha enfermidade.
Descrición
Ademais dos datos clínicos que teñan relación coa situación actual do paciente, incorpora os datos dos seus antecedentes persoais e familiares, os seus hábitos, e todo aquilo vinculado coa súa saúde biopsicosocial. Tamén inclúe o proceso evolutivo, tratamento e recuperación. A historia clínica non se limita a ser unha narración ou exposición de feitos simplemente, senón que inclúe nunha sección á parte os xuízos, documentos, procedementos, informacións e consentimento informado. O consentimento informado do paciente, que se orixina no principio de autonomía, é un documento onde o paciente deixa rexistrado e asinado o seu recoñecemento e aceptación sobre a súa situación de saúde e/ou enfermidade e participa nas tomas de decisións.
Modelos
Hai varios modelos de historia clínica:
Soporte físico
Basicamente a historia clínica na actualidade ten dous tipos de soportes:
Xestión do arquivo en formato papel
Esta documentación debidamente encarpetada pasa ao Arquivo Central e Único do hospital ou centro de saúde para a súa correspondente custodia. Sendo responsabilidade deste sector a oportuna entrega da mesma aos distintos profesionais que a soliciten. Non resulta estraño atopar hospitais que entregan/reciben varios centos e ata algúns miles de historias clínicas ao día. Imaxinamos facilmente as dificultades que isto implica.
Coñecemos, polo menos, tres distintos procedementos de arquivado: correlativo (por números correlativos empezando desde o un), por díxito terminal (por exemplo a partir da data de nacemento do paciente) e por valor posicional dinámico asistido por computadora.
Os dous primeiros corresponden a deseños realizados na era pre-computadora, e caracterízanse por ocupar grandes espazos e xerar moito traballo para o seu rearquivado. De todos os xeitos son os máis difundidos neste momento. Ambos implican a existencia de Localización Unívoca (un lugar para cada cartafol e cada cartafol no seu lugar) en perfecto ordenamento. Desde hai xa máis dunha década, algúns hospitais abrazaron o sistema de Valor Posicional Dinámico
Xestión da historia clínica electrónica
Coa historia clínica electrónica persisten os problemas de almacenamento (centralizado ou descentralizado) e de protección, confidencialidade e seguridade dos datos clínicos. ,
Funcións
A información recolleita e ordenada na historia clínica é un rexistro de datos imprescindible para o desenvolvemento das funcións profesionais dos médicos:
Propiedade
A Lei 41/2002 do 15 de novembro da autonomía do paciente e os dereitos e obrigacións en materia de información e documentación clínica (España), non especifica a quen pertence a historia clínica, pola contra si que indica cales son as institucións asistenciais as encargadas de custodiar, vixiar, regular e facilitar o acceso a elas.
Non é, tampouco, propiedade do equipo facultativo, a pesar de ser artífices materiais dela. Con todo, do mesmo xeito que o paciente, terán o dereito a ser conservada a súa intimidade en caso de revisión da mesma por parte do paciente.
Tampouco, indícase na lei, que a historia clínica sexa propiedade do paciente, a pesar de ser o axente causal dela.
Aínda así, a lei 41/2002 deixa os límites que ten este para ter acceso á súa propia historia, que segundo o parágrafo 3º do artigo 18:
"O dereito ao acceso do paciente á documentación da historia clínica non pode exercitarse en prexuízo do dereito de terceiras persoas á confidencialidade dos datos que constan nela recollidos en interese terapéutico do paciente, nin en prexuízo do dereito dos profesionais participantes na súa elaboración os cales poden opor ao dereito de acceso a reserva das súas anotacións subxectivas".
Sendo un tema moi discutido o que se considera anotación subxectiva e que non.
Respecto da propiedade da historia clínica, do único que podemos estar seguros é que en caso de denuncia, e unha vez que a historia é reclamada polo xulgado, a discusión carece de sentido, xa que pasa a ser propiedade xudicial con todas as súas consecuencias.
Privacidade e confidencialidade
Non só está obrigado polo Código Deontolóxico da súa profesión (no caso dos médicos e enfermeiras); senón tamén pola lexislación en materia de protección de datos e pola lexislación penal.
O segredo profesional alcanza aos facultativos, enfermería, fisioterapeutas, terapeutas ocupacionais, auxiliares de enfermería, podólogos, celadores e persoal administrativo, así como ao persoal auxiliar do Hospital.