cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ferrari Testarossa
O Ferrari Testarossa é un modelo de automóbil deportivo producido polo fabricante italiano Ferrari entre os anos 1984 e 1996. Pertence ó segmento de deportivos con motor traseiro 12L, tracción traseira e dous asentos. O motor de 4'9 litros ten 390 cabalos de potencia.
William Shakespeare
William Shakespeare, nado en Stratford-upon-Avon, Warwickshire, Reino de Inglaterra, c.  bautizado o 26 de abril de 1564 e finado ib o  de 1616, foi un poeta e dramaturgo inglés. Coñecido en ocasións como o Bardo de Avon (ou simplemente o Bardo), considerado desde hai tempo por moitos como o meirande escritor en lingua inglesa e un dos máis célebres da literatura universal.
Segundo a Encyclopædia Britannica, «Shakespeare é xeralmente recoñecido como o máis grande dos escritores de todos os tempos, figura única na historia da literatura. A fama doutros poetas, tales como Homero e Dante Alighieri, ou de novelistas tales como Lev Tolstoi ou Charles Dickens, transcendeu as barreiras nacionais, pero ningún deles chegou a alcanzar a reputación de Shakespeare, cuxas obras hoxe lense e representan con maior frecuencia e en máis países que nunca. A profecía dun dos seus grandes contemporáneos, Ben Jonson, cumpriuse por tanto: "Shakespeare non pertence a unha soa época senón á eternidade"».
O crítico estadounidense Harold Bloom sitúa a Shakespeare xunto a Dante Alighieri, na cúspide do seu «canon occidental»: «Ningún outro escritor tivo nunca tantos recursos lingüísticos como Shakespeare, tan  profusos en Traballos de amor perdidos que temos a impresión de que, dunha vez por todas, alcanzáronse moitos dos límites da linguaxe. Con todo, a maior orixinalidade de Shakespeare reside na representación de personaxes: Nick Bottom (Soño dunha noite de San Xoán) é un melancólico triunfo; Shylock (O mercader de Venecia), un problema permanentemente equívoco para todos nós; pero  sir John Falstaff (Henry IV, Part 1) é tan orixinal e tan irresistible que, con el, Shakespeare dá un xiro de cento oitenta graos ao que é crear a un home por medio de palabras».
Jorge Luis Borges escribiu sobre el: «Shakespeare é o menos inglés dos poetas de Inglaterra. Comparado con Robert Frost (de New England), con William Wordsworth, con Samuel Johnson, con Chaucer e cos descoñecidos que escribiron, ou cantaron, as elexías, é case un estranxeiro. Inglaterra é a patria do understatement, da reticencia ben educada; a hipérbole, o exceso e o esplendor son típicos de Shakespeare».
Shakespeare foi poeta e dramaturgo venerado xa no seu tempo, pero a súa reputación non alcanzou as altísimas cotas actuais ata o século XIX. Os románticos, particularmente, aclamaron o seu xenio, e os vitorianos adoraban a Shakespeare cunha devoción que George Bernard Shaw denominou «bardolatría».
No século XX, as súas obras foron adaptadas e redescubertas en multitude de ocasións por todo tipo de movementos artísticos, intelectuais e de arte dramática. As comedias e traxedias shakespearianas foron traducidas ás principais linguas, e constantemente son obxecto de estudos e represéntanse en diversos contextos culturais e políticos de todo o mundo. Por outra banda, moitas das citas e aforismos que salpican as súas obras pasaron a formar parte do uso cotián, tanto en inglés como noutros idiomas. E no persoal, co paso do tempo, especulouse moito sobre a súa vida, cuestionando a súa sexualidade, a súa filiación relixiosa, e mesmo a autoría das súas obras.
A súa obra é tal, que moitas das súas personaxes aínda son obxecto de cuantiosos estudos. Unha das características máis salientables da mesma é a profunda e complexa definición psicolóxica das súas personaxes.
Primeiros anos
miniatura|[[Escudo de armas de Shakespeare]] miniatura|Casa natal de Shakespeare en [[Stratford-upon-Avon]] William Shakespeare foi o terceiro dos oito fillos que tiveron John Shakespeare, un fabricante de luvas e concelleiro de Snitterfield e a súa dona Mary Arden, nada nunha familia fidalga. No momento do seu nacemento a súa familia vivía na rúa Henley de Stratford-upon-Avon. Descoñécese a data exacta do seu nacemento, debido a que naquela época unicamente se facía a acta do bautismo, o 26 de abril neste caso, polo que é de supoñer que nacería algúns días antes (2 ou 3 días) e non máis dunha semana, segundo era o corrente. A tradición veu fixando como data do seu nacemento o 23 de abril, festividade de San Xurxo, patrón de Inglaterra, talvez por analoxía co día da súa morte, o 23 de abril de 1616, segundo o calendario xuliano, pero esta datación non se sustenta en ningún documento, aínda que é a data máis probable.
O pai de Shakespeare, que se atopaba no cume da súa prosperidade cando naceu William, caeu pouco despois en desgraza. Acusado de comercio ilegal de la, perdeu a súa posición destacada no goberno do municipio. Apuntouse tamén que talvez tivo que ver no seu procesamento unha posible afinidade coa fe católica, por ambas as partes da familia.
Aínda que non sobreviven rexistros de asistencia para o período, a maioría dos biógrafos están de acordo en que Shakespeare probablemente cursou os seus primeiros estudos de primaria na grammar school, King Edward VI School no centro da súa cidade natal, o que debeu achegarlle unha educación intensiva en gramática e literatura latinas. A pesar de que a calidade das escolas gramaticais no período isabelino eran bastante irregulares, existen indicios no sentido de que a de Stratford era bastante boa. A asistencia de Shakespeare a esta escola é mera conxectura, baseada no feito de que legalmente tiña dereito a educación gratuíta por ser o fillo dun alto cargo do goberno local. Con todo, non existe ningún documento que o acredite, xa que os arquivos parroquiais perdéronse. Nesa época estaba dirixida por John Cotton, mestre de ampla formación humanística e católico; unha grammar school (equivalente a un estudo de gramática do XVI español ou ao actual bacharelato) impartía ensinos desde os 8 ata os 15 anos e a educación centrábase na aprendizaxe do latín; nos niveis superiores o uso do inglés estaba prohibido para fomentar a soltura na lingua latina; prevalecía o estudo da obra de Esopo traducida ao latín, de Ovidio e de Virxilio, autores estes que Shakespeare coñecía.
Londres e a súa carreira no teatro
Non se sabe con certeza cando comezou a escribir Shakespeare, pero as alusións contemporáneas e os rexistros de representacións mostran que varias das súas obras estaban no escenario de Londres en 1592, e era o suficientemente coñecido como para merecer unha desdeñosa descrición de Robert  Greene, quen o retrata como «unha gralla arribista, embelecido coas nosas plumas, que co seu corazón de tigre envolto en pel de comediante crese capaz de impresionar cun verso branco como o mellor de vós», e di tamén que «se ten polo único sacude-escenas do país» (no orixinal,  Greene usa a palabra shake-scene, aludindo tanto á reputación do autor como ao seu apelido, nun xogo de paronomasia).
Os estudosos difiren sobre o significado exacto das palabras de Greene, pero a maioría coincide en que Greene estaba a acusar a Shakespeare de superar o seu rango ao tentar igualarse a escritores con formación universitaria como Christopher Marlowe, Thomas Nashe e o propio Greene (membros do chamado "University Wits"). A frase en cursiva que parodia a liña "Oh, corazón de tigre envolto en pel de muller" de Henrique VI, Parte 3 de Shakespeare, xunto co xogo de palabras "Shake-scene", identifica claramente a Shakespeare como o obxectivo de Greene.
O ataque de Greene é a mención máis antiga que se conserva da obra de Shakespeare no teatro. Os biógrafos suxiren que a súa carreira puido comezar en calquera momento desde mediados da década de 1580 ata pouco antes dos comentarios de Greene. Despois de 1594, as obras de Shakespeare foron representadas só polos Lord Chamberlain's Men, unha compañía propiedade dun grupo de actores, incluído Shakespeare, que pronto se converteu na compañía teatral líder en Londres. Gozaban de tanto crédito que, após a morte da raíña Isabel en 1603, a compañía recibiu unha patente real polo novo rei Xacobe I, e cambiou o seu nome polo de King's Men (homes do rei).
Existe a tradición de que Shakespeare, ademais de redixir moitas das obras que representaba a súa compañía e de ter que dedicar parte do seu tempo a xestionar a compañía da que era co-propietario, continuaba a representar papeis nas obras, como o fantasma do pai de Hamlet, Adam en Ao voso gusto e como coro en Henrique V.
En 1599, unha asociación de membros da compañía construíu o seu propio teatro na marxe sur do río Támese, a que chamaron The Globe. En 1608, a asociación tamén se fixo cargo do Blackfriars indoor theatre. Os rexistros existentes das compras e investimentos de propiedade de Shakespeare indican que a súa asociación coa compañía converteuno nun home rico, e en 1597, comprou a segunda casa máis grande de Stratford, New Place, e en 1605, investiu unha parte dos seus impostos na parroquia de Stratford.
Parece ser que en 1599 se trasladou para o sur do río Támese, a Southwark. En 1604 trasladouse de novo para a ribeira norte, preto da catedral de San Paulo, onde residía cunha familia hugonote, os Montjoy. O aprendiz de Mountjoy, Stephen Belott, tiña intencións de casar coa filla do seu mestre, polo que o dramaturgo foi elixido como intermediario para axudar a negociar os detalles do dote. Grazas aos servizos de Shakespeare, levou a efecto o matrimonio, pero oito anos máis tarde Belott demandou ao seu sogro por non facer entrega da totalidade da suma acordada en concepto de dote. O escritor foi convocado a testificar, mais non lembraba o monto que propuxera.
Últimos anos e morte
Shakespeare retirouse ao seu pobo natal en 1611, pero viuse metido en diversos preitos, por exemplo un litixio respecto ao cercado de terras comunais que, se por unha banda fomentaba a existencia de pasto para a cría de ovellas, por outro condenaba aos pobres arrebatándolles a súa única fonte de subsistencia. Como o escritor tiña certo interese económico en tales propiedades, para desgusto dalgúns tomou unha posición neutral que só aseguraba o seu propio beneficio. En marzo de 1613 fixo a súa última adquisición, non no seu pobo, senón en Londres, comprando por 140 libras unha casa con curral preto do teatro de Blackfriars, de cuxa suma só pagou no acto sesenta libras, pois ao día seguinte hipotecou a casa polo resto ao vendedor. Por certo, Shakespeare non inscribiu a compra ao seu só nome, senón que a asociou os de William Johnson, John Jackson e John Hemynge, este último un dos actores que promoveron a edición do First folio. O efecto legal deste procedemento, segundo escribe o gran biógrafo de Shakespeare Sidney Le, «era privar á súa muller, no caso de que o sobrevivise, do dereito de percibir sobre esta propiedade o dote de viúva»; pero poucos meses despois aconteceu un desastre: incendiouse o Teatro do Globo, e con el todos os manuscritos do dramaturgo, xunto coa súa comedia Cardenio, inspirada nun episodio de Don Quixote da Mancha; sábese desta obra porque o 9 de setembro de 1653 o editor Humphrey Maseley obtivo licenza para a publicación dunha obra que describe como Historia de Cardenio, por Fletcher e Shakespeare; o citado Sidney Le di que ningún drama deste título chegou ata os nosos días e que probablemente haxa que identificalo coa perdida comedia chamada Cardenno ou  Cardenna, que foi representada dúas veces ante a Corte pola compañía de Shakespeare, a primeira en febreiro de 1613, con ocasión das festas polo matrimonio da princesa Isabel, e a segunda no 8 de xuño, ante o embaixador do Duque de Savoia, isto foi, poucos días antes de incendiarse o teatro do Globo.
Pouco antes de morrer Shakespeare, o home que casara coa súa filla Judith —un viñateiro de nome Thomas Quiney— foi acusado de promiscuidade ante o tribunal eclesiástico local pois unha muller chamada Margaret Wheeler afirmou que estaba enbarazada del. Tanto a muller como o seu fillo morreron no parto. Isto afectou, con todo, á reputación do futuro xenro do escritor, e Shakespeare revisou o seu testamento para salvagardar a herdanza da súa filla dos problemas legais que Quiney puidese ter. miniatura|esquerda|upright|[[Monumento funerario de Shakespeare, na Holy Trinity Church de Stratford.|alt=]] Shakespeare morreu o 23 de abril de 1616, segundo o calendario xuliano (3 de maio no gregoriano), á idade de 52 anos. Estivo casado con Anne ata a súa morte, e sobrevivíronlle as dúas fillas, Susannah e Judith. A primeira casara co doutor John Hall, en 1607. Con todo, nin os fillos de Susannah nin os de Judith tiveron descendencia, polo que non existe na actualidade ningún descendente vivo do escritor. Rumoreouse, con todo, que Shakespeare era o verdadeiro pai do seu afillado, o poeta e dramaturgo William Davenant. miniatura|upright|Tumba de Shakespeare en [[Stratford-upon-Avon]] Sempre se tendeu a asociar a morte de Shakespeare coa bebida —morreu, segundo os comentarios máis difundidos, como resultado dunha forte febre, produto do seu estado de embriaguez—. Ao parecer, o dramaturgo reuniuse con Ben Jonson e Michael  Drayton para festexar cos seus colegas algunhas novas ideas literarias. Investigacións recentes levadas a cabo por científicos alemáns afirman que é moi probable que o escritor inglés falecese de cáncer.
Está soterrado na chancelería da Igrexa da Santísima Trindade en Stratford-upon-Avon, honra que non se debeu á súa fama como dramaturgo senón por adquirir ese dereito por 440 libras (unha cantidade considerábel na época). Un monumento, erguido pola súa familia no muro máis próximo da súa tumba, móstrao no acto de escribir. Cada ano, na data do seu nacemento, colócaselle unha pluma nova na man.
Era costume nesa época, cando había necesidade de espazo para novas sepulturas, baleirar as antigas, e trasladar os seus contidos a un osario próximo. Talvez temendo que os seus restos puidesen ser exhumados, segundo a Encyclopædia Britannica, o propio Shakespeare compoñería o seguinte epitafio para a súa lápida:
Algún tempo antes de 1623, erixiuse na súa memoria un monumento funerario na parede norte, cunha media efixie del no acto de escribir. A súa placa compárao con Nestor, Sócrates e Virxilio. En 1623, xunto coa publicación do First Folio, publicouse o gravado de Droeshout.
Shakespeare foi conmemorado con moitos estatuas e monumentos conmemorativos en moitos lugares do mundo, incluídos os monumentos funerarios da Catedral de Southwark e o monumento no Poets' Corner (Recuncho dos Poetas) da Abadía de Westminster.
O debate sobre Shakespeare
Resulta curioso que todo o coñecemento que chegou á posteridade sobre un dos autores do canon occidental non sexa máis que un constructo formado coas máis diversas especulacións. Discutiuse mesmo se Shakespeare é o verdadeiro autor das súas obras, atribuídas por algúns a Francis Bacon, a Christopher Marlowe (quen, como espía, finxiría a súa propia morte) ou a varios enxeños; a realidade é que todas esas imaxinacións derivan do simple feito de que os datos de que se dispón sobre o autor son moi poucos e contrastan coa desmesura da súa obra xenial, que fecunda e dá  pábulo ás máis retortas interpretacións.
O problema da autoría
Case cento cincuenta anos despois da morte de Shakespeare en 1616, comezaron a xurdir dúbidas sobre a verdadeira autoría das obras a el atribuídas. Os críticos dividíronse en «stratfordianos» (partidarios da tese de que o William Shakespeare nado e falecido en Stratford foi o verdadeiro autor das obras que se lle atribúen) e «anti-stratfordianos» (defensores da atribución destas obras a outro autor). A segunda posición é, na actualidade, moi minoritaria.
Os documentos históricos demostran que entre 1590 e 1620 publicáronse varias obras teatrais e poemas atribuídos ao autor William Shakespeare, e que a compañía que representaba estas pezas teatrais, Lord Chamberlain's Men (daquela King's Men), tiña entre os seus compoñentes a un actor con este nome. Pódese identificar a este actor co William Shakespeare do que hai constancia que viviu e morreu en Stratford, xa que este último fai no seu testamento certos dons a membros da compañía teatral londiniense.
Os chamados «stratfordianos» opinan que este actor é tamén o autor das obras atribuídas a Shakespeare, apoiándose no feito de que teñen o mesmo nome, e nos poemas encomiásticos incluídos na edición de 1623 do First Folio, nos que hai referencias ao «Cisne de Avon» e ao seu «monumento de Stratford». Isto último fai referencia ao seu monumento funerario na igrexa da Santísima Trindade, en Stratford, no que, por certo, aparece retratado como escritor, e do que existen descricións feitas por visitantes da localidade desde, polo menos, a década de 1630. Segundo este punto de vista, as obras de Shakespeare foron escritas polo mesmo William Shakespeare de Stratford, quen deixou a súa cidade natal e triunfou como actor e dramaturgo en Londres.
Os chamados «anti-stratfordianos» discrepan do anteriormente expresado. Segundo eles, o Shakespeare de Stratford non sería máis que un home de palla que encubriría a verdadeira autoría doutro dramaturgo que preferiría manter en segredo a súa identidade. Esta teoría ten diferentes bases: supostas ambigüidades e lagoas na documentación histórica acerca de Shakespeare; o convencemento de que as obras requirirían un nivel cultural máis elevado do que se cre que tiña Shakespeare; supostos mensaxes en clave ocultos nas obras; e paralelos entre personaxes das obras de Shakespeare e a vida dalgúns dramaturgos.
Desde os anos 1980, o candidato máis popular foi Edward de Vere, décimo sétimo conde de Oxford, proposto por John Thomas Looney en 1920, e por Charlton Ogburn en 1984. O poeta e dramaturgo Christopher Marlowe barallouse tamén como alternativa, aínda que a súa temperá morte relégao a un segundo plano. Outros moitos candidatos foron propostos, aínda que non conseguiron demasiados seguidores.
A posición máis estendida en medios académicos é que o William Shakespeare de Stratford foi o autor das obras que levan o seu nome. undefined
Con todo, recentemente o rumor sobre a autoría de Shakespeare acrecentouse tras as declaracións dos actores Derek Jacobi e Mark Rylance. Ambos divulgaron a denominada Declaración de Dúbida Razoable sobre a identidade do famoso dramaturgo. A declaración cuestiona que William Shakespeare, un plebeo do século XVI criado nun fogar analfabeto de Stratford-upon-Avon, escribise as xeniais obras que levan o seu nome. O comunicado argumenta que un home que apenas sabía ler e escribir non puido posuír os rigorosos coñecementos legais, históricos e matemáticos que salpican as traxedias, comedias e sonetos atribuídos a Shakespeare.
Ao longo do tempo existiron teorías que subliñan que William Shakespeare era tan só un alias tras os que podían esconderse outros ilustres nomes como Christopher Marlowe (1564-1593), o filósofo e home de letras Francis Bacon (1561-1626) ou Edward de Vere (1550-1604). Jacobi asegura inclinarse por Edward de Vere, que frecuentou a vida cortesá no reinado de Isabel I (1533-1603), e cualifícao como o seu «candidato» preferido, dadas as supostas similitudes entre a biografía do conde e numerosos feitos relatados nos libros de Shakespeare.
Cal é unha das razóns principais pola que se cuestionou a autoría de Shakespeare? O World Book Encyclopedia sinala «a negativa para crer que un actor de Stratford on Avon puidese escribir tales obras. A súa orixe rural non cadraba coa imaxe que tiñan do xenial autor». A citada enciclopedia engade que a maioría dos supostos escritores «pertencían á nobreza ou a outro estamento privilexiado». Así pois, moitos dos que poñían en cuestión a paternidade literaria de Shakespeare cren que «só puido escribir as obras un autor instruído, refinado e de clase alta». Con todo, moitos especialistas cren que Shakespeare si as escribiu.
Felicidade matrimonial
Opinouse moito sobre a vida persoal do autor e sobre a súa presunta homosexualidade, especulación que atopa a súa base principal nunha originalísima colección de sonetos que foi publicada, ao parecer, sen o seu consentimento. Tamén se sospeitou a existencia dalgunha ou algún amante que fixese desgraciado o seu matrimonio, xa que a que foi a súa muller e nai dos seus tres fillos era bastante maior que el e atopábase embarazada antes da voda. Esta sospeita aséntase nunha famosa cita do seu testamento: «Déixolle a miña segunda mellor cama», pasaxe que suscitou as máis dispares interpretacións e non poucas especulacións. A máis xeral ten que ver con que a relación da parella non era do todo satisfactoria. Pero outra apunta en sentido contrario, xa que o dramaturgo dedicoulle un soneto á súa señora esposa titulado The World's Wife («A esposa do mundo»).
Seguiuse moi de preto, ademais, a crueldade de Shakespeare con respecto á figura feminina nos seus sonetos e, en consecuencia, da inxenuidade do home que cae atrapado nas súas redes. Os temas da promiscuidade, o carnal e a falsidade da muller —descrita e criticada humorísticamente polo dramaturgo— son probas suficientes para os que parten da base de que tería certa predilección polos homes e un repudio cara á coquetería das damas, en todo caso, sempre mencionadas en alusión á súa superficialidade e intereses materialistas.
Véxase parte do seguinte fragmento do seu soneto 144:
<blockquote style="font-size: 95%; margin-right: 25%; ">
O certo é que Shakespeare parodia a súa perspectiva, como vemos na cita: <blockquote style="font-size: 95%; margin-right: 25%; ">
Toda esta problemática entúrbase se nos detemos por un instante para analizar algúns das súas máis afamadas pasaxes teatrais. Nunha das súas comedias, titulada Ao voso gusto, Shakespeare pon de manifesto a corrupción do mundo masculino e a capacidade dunha muller – Rosalinda – para restaurar a orde inicial e chegar á paz. Con todo, a pesar de que a heroína da trama é unha figura feminina, esta ármase de valor e é capaz de grandes fazañas recentemente cando asume o papel dun home, Ganimedes —personaxe da mitoloxía, amante masculino de Xúpiter—.
Penetrándonos na traxedia, o caso do Rey Lear é tamén moi representativo. Aquí o autor destaca a ceguedade dos homes, sobre todo de Lear, que desterra á súa filla Cordelia por ser a única das tres irmás en expresar a súa honestidade. Estudos feministas apuntarían a que Shakespeare atacaba á súa sociedade contemporánea, e que utilizaría nomes e lugares ficticios para fuxir de persecucións da corte.
Defende á muller e faille ver aos homes que o silenciala terminaría en catástrofe, como así sucede no desenlace de Lear. Outras opinións sobre a obra expresan que a muller non podía acceder ao trono, segundo o dramaturgo, porque isto implicaría caos e controversias. Cando o rei Lear adxudica o poder ás súas dúas fillas maiores, Goneril e Regan, estas cambian a súa conduta bruscamente para co seu pai e sométeno a unha atafegante tortura que irá consumindo a súa vida aos poucos. O goberno deteriórase e o séquito real desmoronase ata que un home reasume o mando.
Relixión
En 1559, cinco anos antes do nacemento de Shakespeare, durante o reinado de Isabel I, a Igrexa de Inglaterra separouse definitivamente, tras un período de incerteza, da Igrexa católica. Por esa razón, os católicos ingleses foron presionados para converterse ao anglicanismo, e establecéronse leis para perseguir aos que rexeitaban converterse. Algúns historiadores sosteñen que durante a época de Shakespeare existiu unha oposición importante e moi estendida á imposición da nova fe. Algúns críticos, apoiándose en evidencias tanto históricas como literarias, argumentaron que Shakespeare era un destes opositores, aínda que non conseguiron demostralo fidedignamente. O certo é que Shakespeare atopouse máis cómodo baixo o reinado do filocatólico Xacobe I que baixo o de Isabel I, anticatólica.
Obra
As súas obras foron escritas entre 1588 e 1616, mais é bastante difícil establecer datas aproximadas.
Cronoloxía
miniatura|[[Clásicos en Galego 10: Hamlet.]]
STS-83
STS-83 foi unha misión do transbordador espacial Columbia lanzada o 4 de abril de 1997 desde a rampla 39A do Centro de Lanzamento de Cabo Cañaveral.
Características
STS-83, con sete astronautas (James D. Halsell, Susan Kilrain, Janice E. Voss, Donald A. Thomas, Michael L. Gernhardt, Roger Crouch e Gregory T. Linteris) a bordo, foi lanzada para facer experimentos en microgravedade co laboratorio MSL-1, albergado dentro dun módulo Spacelab europeo na bodega de carga do transbordador. Debido a un problema cunha das células de combustible do Columbia das tres que usaba para proporcionar enerxía, a misión viuse acurtada. A pesar do problema na célula de combustible a tripulación puido facer algún experimento no MSL-1.
O transbordador regresou a terra no Centro Espacial Kennedy o 8 de abril de 1997. O Columbia volvería a voar máis tarde por primeira vez con exactamente a mesma tripulación e os mesmos obxectivos na misión STS-94.
Vilalba, Carballido, A Fonsagrada
Vilalba é un lugar da parroquia de Carballido, no concello lugués da Fonsagrada, na comarca da Fonsagrada. Segundo o IGE, en 2015 tiña 3 habitantes (2 homes e 1 muller).
A Penela, Valdoviño, Valdoviño
A Penela é un lugar da parroquia de Valdoviño no concello coruñés de Valdoviño na comarca de Ferrol. Tiña 11 habitantes no ano 2007 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales eran 5 homes e 6 mulleres, o que supón un aumento con relación ao ano 2000 cando tiña 14 habitantes.
Toponimia
O topónimo é un diminutivo de pena (latín medieval derivado de ) co sufixo do latín vulgar -ella, unha "peneda pequena".
A Cheda, Viladonelle, Neda
A Cheda é un lugar da parroquia de Viladonelle no concello de Neda na provincia da Coruña. Tiña 10 habitantes no ano 2015 segundo datos do Instituto Galego de Estatística (IGE) dos cales eran 6 homes e 4 mulleres.
Cabila
miniatura|320x320px|Mapa das cabilas durante o [[Protectorado Español de Marrocos]] Cabila é un termo de orixe árabe (قبيللة, qabīla, plural قبائل, qabāʾil) empregado para designar as tribos bérberes do Norte de África, especialmente no norte de Marrocos e Alxeria e os territorios que tradicionalmente ocupan. O termo adóitase confundir co pobo bérber que habita a Cabilia, unha rexión montañosa do norte da Alxeria.
Segundo a definición do antropólogo David Montgomery Hart, unha cabila é unha "unidade homoxénea e independente política e socialmente que ocupa unha zona determinada".
Durante o Protectorado Español de Marrocos, na primeira metade do século XX, as cabilas foron a base da organización territorial político-administrativa. Cada unha delas era gobernada por un caid (alcaide), agás aquelas que se resistiron a aceptar a estrutura administrativa colonial, as cales foron administradas directamente por gobernador militares.
La ciudad de los prodigios
La ciudad de los prodigios é unha novela en lingua castelá de Eduardo Mendoza, publicada en 1986 pola editorial Seix Barral. A obra foi levada ao cinema co título homónimo de La ciudad de los prodigios, dirixida por Mario Camus e interpretada entre outros por Olivier Martinez (Onofre Bouvila) e Emma Suárez (Delfina).
Nomenclatura trinomial
Menos usadas, aínda que tamén pertencentes á nomenclatura trinomial son a subvariedade ("subvar."), a forma ("forma" ou "f.") e o cultivar ("cv."), cada unha de menor entidade que a anterior.
La ciudad de los prodigios
A novela retrata a cidade de Barcelona entre a Exposición Universal de Barcelona de 1888 e a Exposición Internacional de Barcelona de 1929, mediante a memoria colectiva dunha xeración. O autor comezou a escribir a obra pouco despois da publicación en 1975 de La verdad sobre el caso Savolta, mentres vivía en Nova York, e rematouna anos despois cando vivía de novo en Barcelona.
Trama
Onofre Bouvila é o personaxe principal e fío condutor da novela. Representa o ideario colectivo das aspiracións das clases sociais máis baixas que pretenden subir na escala social. É un rapaz de orixe humilde que cos seus propios esforzos acaba por converterse nun dos homes máis ricos e influentes de Cataluña e de toda España: un personaxe sórdido e cruel, sen escrúpulos, que atesoura poder e bens grazas ás súas manobras intelixentes pero tamén desapiadadas. A historia de Onofre Bouvila está fortemente influída por dúas mulleres: unha que lle axuda a acadar poder, e outra que o fai feliz.
miniatura|250px|Proxecto orixinal do Plan Cerdà do ensanche de Barcelona.
Onofre é un rapaz de doce anos, fillo de pai emigrado a Cuba, que en 1887 chega a Barcelona desde unha aldea catalá na serra del Cadí. Alóxase nunha pensión barata e busca traballo por toda a cidade pero non o aceptan en ningures. Comeza a repartir panfletos de ideario anarquista no Parc de la Ciutadella na construción da Exposición Universal. Alí vai comprendendo como funciona a organización de peóns, capataces e enxeñeiros. Comeza a vender crecepelos pola súa conta e asóciase cun home que lle axuda a vendelos.
Ao pouco é contratado por Humbert Figa i Morera, un avogado especializado en defender ladróns e esbirros, que se converte no xefe dun dos grupos da mafia local. Comeza a medrar na organización do grupo ao tomar as súas propias decisións á marxe das ordes do avogado, facendo fronte a outro grupo da mafia liderado por Alexandre Canals i Formiga. Un día desmantela a organización de Canals i Formiga ordenando asasinar ao propio Alexandre e á maioría dos seus esbirros sen o consentimento de Figa i Morera, e toma o poder da súa organización, e introduce nela a Don Braulio (o dono da pensión na que se aloxara) e aos seus principais amigos, Efrén Castells e Odón Mostaza.
Como principal valido de Figa i Morera, Onofre empeza a amasar unha gran fortuna no mercado da especulación inmobiliaria, comezando cos cartos da hipoteca da casa dos seus pais, nos terreos do ensanche de Barcelona, mentres se levaba a cabo o plan Cerdà. Amais casa coa filla de Figa i Morera, Margarita, a pesar da oposición da nai dela. Para logralo ordena matar o fillo de Canals i Formiga, que tamén pedira a man dela. Ao tempo, aproveita para que a policía deteña ao seu amigo Odón Mostaza, quen matou ao seu contrincante, eliminando así un posible competidor dentro do seu equipo.
Coa aparición do cinematógrafo Onofre coonverte a Delfina, filla dos donos da pensión na que se hospedara, na actriz Honesta Labroux. En 1923, co golpe de estado de Miguel Primo de Rivera, Onofre marcha á súa comarca natal, refuxiándose na casa do seu irmán Joan, ao que convertera en alcalde da vila. Pon a Efrén Castells como titular dos seus negocios, para evitar represalias, e logo do asasinato dun sacerdote co que non se levaba ben regresa a Barcelona. Por entón xa ten dúas fillas.
Logo dun tempo en París volve á cidade. Restaura un pazo na periferia e íllase. As súas fillas marchan a París e xa non ten relación coa súa muller. Céntrase entón nun proxecto para a Exposición de 1929, consistente na creación dun aparello voador que causaría sorpresa na poboación.
Narración
A obra está contada en terceira persoa por un narrador omnisciente.
A Riba, Valdoviño, Valdoviño
A Riba é un lugar da parroquia de Valdoviño no concello coruñés de Valdoviño na comarca de Ferrol. Tiña 2 habitantes no ano 2007 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales eran 1 home e 1 muller, o que supón un aumento con relación ao ano 2000 cando tiña 8 habitantes.
Kiryl Klimovič
Kiryl Klimovič (en Кірыл Клімовіч; adaptado ao Кирилл Климович), nado en Amangeldi (distrito de Eñbekşiqazaq, rexión de Almatı, R.S.S. de Casaquistán) o 5 de novembro de 1952 é un eclesiástico católico latino belaruso, bispo de Irkutsk dende 2003.
Traxectoria
Naceu en Amangeldi, na R.S.S. de Casaquistán, o 5 de novembro de 1952, nunha familia belarusa, que en 1956 volveu á R.S.S. de Belarús, e que posteriormente emigrou á República Popular de Polonia.
Al-Razí (historiadores)
Os Al-Razi foron unha familia de historiadores andalusís do emirato e califato de Córdoba dos séculos IX e X (III e IV da Héxira).
Kiryl Klimovič
Traxectoria
Logo da escola secundaria, ingresou en 1974 no seminario maior en Olsztyn. O 8 de xuño de 1980 foi ordenado sacerdote polo bispo de Warmia Józef Glemp, e exerceu durante dez anos o seu ministerio en Polonia.
Automóviles Fernández y Aymerich
Automóviles Fernández y Aymerich (AFA) foi un fabricante español de automóbiles con sede en Barcelona de 1942 ata 1947.
Al-Razí (historiadores)
Muhammad ibn Muza al-Razi (? - 890) iniciou a actividade cronística da familia cunha obra de historia e xenealoxía sobre a conquista da península Ibérica polos musulmáns, o Kitāb al-rāyāt (Libro das bandeiras).
Kiryl Klimovič
Traxectoria
En xullo de 1990 pasou a ser reitor de Hlybokaje, en Belarús. O 13 de outubro de 1999 o papa Xoán Paulo II nomeouno bispo auxiliar da arquidiocese de Minsk-Mahilioŭ e bispo titular de Arban. Recibiu a consagración episcopal o 4 de decembro de 1999 de mans do cardeal Kazimierz Świątek.
Al-Razí (historiadores)
Ahmad ibn Muhammad al-Razi (887 - 955), seu fillo, coñecido en castelán como el moro Rasis, foi o autor da Ajbār mulūk Al-Andalus (Historia dos reis de Al-Ándalus, o libro máis divulgado polas fontes posteriores. A Crónica del Moro Rasis, como se coñece a súa obra, é abundantemente citada en De rebus Hispaniae (1243) do arcebispo de Toledo Rodrigo Jiménez de Rada.
Kiryl Klimovič
Traxectoria
O 17 de abril de 2003 o mesmo papa nomeouno bispo de Irkutsk.
Al-Razí (historiadores)
Isa ibn Ahmad al-Razi, o seu fillo e continuador da súa obra, foi cronista do califa Al-Hakam II na segunda metade do século X (IV da Héxira).
Automóviles Fernández y Aymerich
Produción
O plan era unha produción anual de 100 coches. A produción real foi menor, unha ou dúas unidades. A morte de Juan Aymerich en 1946 e a falta de axudas oficiais propiciaron o abandono deste prometedor proxecto.
Salvador Seguí
250px|dereita|miniatura|Lápida de Salvador Seguí no [[cemiterio de Montjuïc.]] Salvador Seguí Rubinat, nado en Tornabous en 1886 e finado en Barcelona en 1923, coñecido como El noi del sucre (O mozo do azucre), foi un dos líderes máis destacados do anarcosindicalismo catalán de principios do século XX, buscando dar un novo pulo á loita proletaria á vez que preservar as esencias do seu ideario anarquista.
Traxectoria
Formouse como pintor, profesión que sempre exerceu e da que viviu. Xa desde moi novo amosou inquedanza pola política e polas ideas libertarias; seguidor da Escola Moderna de Francesc Ferrer i Guàrdia e de varios autores como Sorel, Kropotkin, Reclus ou Cornelissen, na súa formación autodidacta tamén se relacionou con personaxes culturais e políticos da época, e con membros e participantes do Ateneu Enciclopèdic Popular, como Francesc Layret. .
Foi elixido secretario xeral da CNT de Cataluña no Congreso Rexional celebrado en Sants en 1918. Propuxo que fora permitida a intervención dos mestres racionalistas en aspectos de sindicatos "sempre que se organizasen corporativamente". Respaldado pola totalidade de delegados, a proposta foi adoptada como resolución. En congresos posteriores, xunto a Ángel Pestaña e Juan Peiró opúxose a accións máis exaltadas levadas a cabo por outros membros da CNT. . Cabe mencionar o celebrado no Teatro da Comedia (Madrid) ou o Pleno de rexionais de Zaragoza, nos que presentaron a proposición de retirada da CNT da Terceira Internacional.
Foi detido en diversas ocasións a causa da súa actividade anarcosindicalista. Durante a folga de La Canadiense encontrábase preso, pero foi liberado o mesmo día en que se desconvocou e puido pór en evidencia as súas grandes dotes de orador na asemblea organizada polo comité de folga na praza de touros das "Arenas" (Barcelona), para informar sobre os acordos acadados co goberno. En novembro de 1920 e xunto con Lluís Companys, o sindicalista Martí Barrera e ata trinta e seis persoas máis, foi deportado ó castelo da Mola (Maó).
O 10 de marzo de 1923, en plena tarefa de promover entre os traballadores a idea da emancipación como motor dunha sociedade existente, foi asasinado por un tiro na esquina da rúa Cadena con Sant Rafael, no barrio do Raval de Barcelona, por pistoleiros do Sindicato Libre da patronal catalá, protexida polo Gobernador Civil de Barcelona Martínez Anido, agrupada en torno á Lliga Regionalista. No mesmo episodio deixaron malferido ó tamén anarcosindicalista Francisco Comes, coñecido como "Perones", que morrería poucos días despois.
Recibiu múltiples homenaxes posteriores á súa morte, como a Fundación Salvador Seguí.
Notas
Bibliografía
Basilea (homónimos)
O nome da cidade suíza de Basilea aparece en varias expresións que dan nome a distintos conceptos:
Xogos Panafricanos
Os Xogos Panafricanos son unha competición deportiva modelada segundo os Xogos Olímpicos na que participan atletas dos países africanos organizado cada catro anos pola Asociación de Comités Olímpicos Nacionais Africanos desde 1965 e posúen o recoñecemento do Comité Olímpico Internacional como un evento multideportivo continental.
Eugenio Fernández Leis
Eugenio Fernández Leis, nado en Santiago de Compostela e finado en Vigo en febreiro de 1942, foi un xornalista e escritor galego.
O Ladeiro, Viladonelle, Neda
O Ladeiro é un lugar da parroquia de Viladonelle no concello de Neda na provincia da Coruña. Segundo o Instituto Galego de Estatística en 2015 tiña nove habitantes (catro homes e cinco mulleres).
Hawa Jande Golakai
Hawa Jande Golakai, nada en Frankfurt (Alemaña) en 1979, é unha científica e escritora liberiana.
Traxectoria
Golakai pasou a súa infancia en Liberia. Deixou o país como refuxiada durante a primeira guerra civil liberiana. Foi vivir a Cidade do Cabo (Suráfrica) coa intención de estudar Medicina Graduouse en Ciencias pola Universidade de Cidade do Cabo en 2005, especializándose en bioloxía celular e molecular. . Fixo un mestrado na Universidade de Stellenbosch en 2008, e despois comezou a traballar nesa universidade no departamento de Ciencias Biomédicas. Traballa como inmunóloga clínica, e realizou estudos sobre a tuberculose e o VIH.
Escritora
A súa primeira novela, The Lazarus Effect, foi finalista en 2011 do Premio de ficción Sunday Times e do Premio de debut da Universidade de Johannesburgo, e foi seleccionada para o Premio Wole Soyinka de Literatura en Africa. A súa segunda novela, The Score, foi publicada en 2015.
En 2016 publicou o texto "Fugee",, un relato autobiográfico sobre a crise do virus do ébola en Liberia, escolmado na antoloxía Safe House: Explorations in Creative Nonfiction, editado por Ellah Wakatama Allfrey e publicado por Cassava Republic Press co patrocinio de Commonwealth Writers. Foi xurado en varios certames, como o programa Writivism en 2015,, o Premio de Ficción Etisalat Flash en 2015 e o Premio de relato do día de África 2016.
Recoñecementos
En abril de 2014 foi seleccionada como unha das 39 escritoras e escritores da África subsahariana menores de 40 anos máis prometedoras, no proxecto Africa39, dentro do Hay Festival, e foi incluída na antoloxía Africa39: New Writing from Africa South of the Sahara, editada por Ellah Allfrey.
Paul von Heyse
Paul Johann Ludwig von Heyse, nado en Berlín o 15 de marzo de 1830 e finado en Múnic o 2 de abril de 1914, foi un escritor alemán.
Estudou linguas clásicas na Universidade de Berlín coa idea de ser profesor de filoloxía; pero o éxito de L'Arrabbiata 1855, levouno a dedicarse á literatura.
Foille concedido o Premio Nobel de Literatura en 1910. Durante a súa estadía en Berlín foi membro do grupo poético Tunnel über der Spree, e en Múnic forma parte do grupo Krokodil, cidade onde morreu o 2 de abril de 1914.
Obras
Escribiu uns 120 contos, 6 novelas, 60 obras de teatro e versos, entre eles traducións de poetas españois, italianos e ingleses.
Little Crow
Little Crow (en dakota: Thaóyate Dúta), nado circa 1810 e finado o 3 de xullo e 1863, foi un xefe dos dakota mdewakanton. O seu nome nativo tradúcese como "A súa nación vermella," (Thaóyate Dúta) pero era coñecido como Little Crow ("pequeno corvo") por mor do nome do seu avó, Čhetáŋ Wakhúwa Máni, (literalmente, "Falcón que persegue/caza camiñando") que foi mal traducido.
Porta da Pena, Viladonelle, Neda
Porta da Pena é un lugar da parroquia de Viladonelle no concello de Neda na provincia da Coruña. Tiña 49 habitantes no ano 2015 segundo datos do Instituto Galego de Estatística (IGE) dos cales eran 25 homes e 24 mulleres.
Raíz dunha función
En matemáticas, unha raíz dunha función f(x) é un elemento x do dominio desta función tal que f(x) = 0. Deste xeito, tamén se di cero da función.
Unha raíz dun polinomio é un cero da súa función polinómica.
O teorema fundamental da álxebra afirma que calquera polinomio non nulo ten como moito tantas raíces como grao ten o polinomio, e os dous números coinciden ao considerar raíces complexas (en xeral, as raíces nunha extensión alxebricamente pechada) contadas coas súas multiplicidades. Por exemplo, o polinomio f de grao dous, definido por
Ten as dúas raíces 2 e 3, xa que
Se a función é unha aplicación dos números reais aos números reais, entón os seus ceros son as coordenadas x dos puntos onde a gráfica intersecta co eixe das x.
Solución dunha ecuación
Toda ecuación na variábel
x
pode ser reescrita como
ao arrexuntar tódolos termos no lado esquerdo. Así, as solucións dunha ecuación son exactamente as raíces da función f. Noutras palabras, atopar o "cero dunha función" é unha frase equivalente a atopar unha "solución da ecuación obtida igualando a función a 0", e o estudo dos ceros de funcións é exactamente o mesmo que o estudo de solucións de ecuacións.
Raíces de polinomios
Todo polinomio real de grao impar ten un número impar de raíces reais (contando multiplicidades); do mesmo xeito, un polinomio real de grao par ten que ter un número par de raíces reais. Como consecuencia, os polinomios reais de grao impar teñen que ter polo menos unha raíz real (porque 1 é o menor número enteiro impar), mentres que os polinomios de grao par poden non ter ningunha. Este principio pódese demostrar co teorema do valor intermedio: xa que as funcións polinómicas son continuas, o valor da función ten que cruzar o 0 no proceso de mudar desde valores negativos a positivos, ou viceversa.
Teorema fundamental da álxebra
O teorema fundamental da álxebra afirma que todo polinomio de grao n ten n raíces complexas, contando coas súas multiplicidades. As raíces non reais de polinomios cos coeficientes reais conforman parellas de complexos conxugados.
Cálculo de raíces
Para calcular raíces de funcións, por exemplo funcións polinómicas, a miúdo cómpre o uso de técnicas especializados ou de aproximación (por exemplo, o método de Newton). Con todo, para algunhas funcións polinómicas, incluíndo aquelas de grao non maior a 4, pódense atopar tódalas súas raíces alxebricamente en termos dos seus coeficientes.
Aeroporto de Bari-Palese
O aeroporto de Bari-Karol Wojtyła (IATA: BRI, ICAO: LIBD) é o aeroporto que serve á cidade italiana de Bari. Atópase a uns 8 km ao noroeste do seu centro. Tamén é coñecido como aeroporto de Palese, xa que se atopa preto dese barrio da cidade. No ano 2016 pasaron polo aeroporto un total de 4 318 410 pasaxeiros.
Daegu
A cidade é a capital da provincia de Gyeongsang Norte (경상북도; 慶尙北道; Gyeongsangbuk-do), a pesar de non formar parte da provincia. Daegu ten cerca de 2,5 millóns de habitantes e unha área de 885,62 km², sendo a cuarta maior cidade da Corea do Sur. É un centro industrial, producindo maquinaria e téxtiles. Durante o dominio xaponés, entre 1905 e 1945, era coñecida como Taiku.
Ten dúas liñas de metro, sendo no 2011 sede do campionato mundial de atletismo.
Nomenclatura binomial
En bioloxía, a nomenclatura binominal (tamén chamada nomenclatura binaria ) é un convenio estándar empregado para denominar as diferentes especies de organismos (vivos ou xa extintos). Ás veces faise referencia á nomenclatura binominal como Sistema de clasificación binominal.
Como suxire a palabra binominal, o "nome científico" asignado a unha especie está formado pola combinación de dúas palabras ("nomes" —substantivos e adxectivos— en latín ou de raíz grecolatina): o nome do xénero e o nome específico. O conxunto de ambos é o nome científico que permite identificar a cada especie como se tivera "nome e apelido".
A nomenclatura binominal é unha norma puntual que se aplica á denominación dos taxons específicos, pero representa só un dos estándares da nomenclatura biolóxica, que se ocupa tamén da denominación formal (científica) de taxons doutras categorías.
Primeiro Ministro de Andorra
miniatura|130px|Brasón de Andorra. O Primeiro Ministro de Andorra (Cap de Govern en catalá) é o xefe de goberno do Principado de Andorra.
É escollido polo Consell General d'Andorra, o Parlamento andorrano.
Esta é a lista dos xefes de goberno do Principado de Andorra dende a creación dese cargo, o 8 de xaneiro de 1982.
Olga Kurylenko
Olga Kostyantynivna Kurylenko, nada en Berdyansk o 14 de novembro de 1979, é unha actriz e modelo francesa. Foi descuberta con 13 anos, e ós 16 mudouse dende a súa Ucraína natal a París para facer carreira como modelo. Kurylenko comezou a traballar como actriz no 2005. Obtivo éxito pola súa interpretación de Nika Boronina en Hitman (2007), e de Camille Montes en Quantum of Solace (2008). Entre os seus últimos traballos destacan To the Wonder de Terrence Malick (2012), Oblivion a carón de Tom Cruise (2013), e The Water Diviner (2014).
Provincia de Tanba
300px|miniatura|Antiga provincia de Tanba.
Tanba (丹波国, たんばのくに, Tanba-no-kuni ou 丹波, たんば) foi unha provincia histórica do Xapón, nunha zona que hoxe forma o leste da prefectura de Hyōgo, o oeste da prefectura de Quioto e unha pequena parte de norte da prefectura de Osaca, na parte San'in na rexión de Kinki, na illa de Honshu. Tanba limitaba coas provincias de Harima (播磨), Tajima (但馬), Tango (丹後), Wakasa (若狭), Yamashiro (山城) e Settsu (摂津).
Enrico Chiesa
Enrico Chiesa, nado o 29 de decembro de 1970 en Xénova é un exfutbolista italiano que xogaba na demarcación de dianteiro.
Traxectoria
Comeza a súa carreira no Pontedecimo durante a tempada (1986-87), pasando ao termo desta á UC Sampdoria, equipo da Serie A, onde militou tres tempadas en tres épocas diferentes. Tras alternar a Sampdoria con outros equipos menores da finalmente o salto á elite ao fichar en 1996 polo Parma FC, onde permaneceu tres tempadas.