Pintura_barroca_de_España
Os xéneros profanos
Polo que se refire ao retrato, consolidouse unha forma de retratar propia da Escola Española, moi afastada da pompa cortesá do resto de Europa; nesta consolidación resultará decisiva a figura do Greco. O retrato español afunde as súas raíces, por unha banda, na escola italiana (Tiziano) e por outra na pintura hispano-flamenga de Antonio Moro e Sánchez Coello. As composicións son sinxelas, sen apenas adornos, transmitindo a intensa humanidade e dignidade do retratado; este, a diferenza do que é xeral na Contrarreforma non forzosamente resulta alguén de grande importancia social, pois o mesmo se retrata a un rei que a un neno esmoleiro. Pode verse un exemplo no notable O pé varo, tamén chamado O patizambo que José de Ribera pintou en 1642. Distínguese dos retratos doutras escolas por esa austeridade, o mostrar descarnadamente a alma do representado, certo escepticismo e fatalismo ante a vida, e todo iso nun estilo naturalista á hora de captar os trazos do modelo, afastado do clasicismo que paradoxalmente defendían polo xeral os teóricos. Como é propio da Contrarreforma, predomina o real fronte ao ideal. O retrato español, así consolidado no século XVII cos magníficos exemplos de Velázquez, pero tamén cos retratos de Ribera, Juan Ribalta ou Zurbarán, mantivo estas características até a obra de Goya. miniatura|[[Diego Velázquez: O bufón don Sebastián de Morra, c. 1645, óleo sobre lenzo, 106,5 × 81,5 cm. Museo do Prado; retrato español do século XVII, realista, austero, sen ornamentacións.]] En menor medida, poden atoparse temas históricos e mitolóxicos, dos que algúns exemplos foron sinalados xa á mantenta do coleccionismo. En calquera caso, de se comparar co século XVI, houbo un aumento notable de pinturas mitolóxicas, ao non ir destinadas exclusivamente ás residencias reais e establecerse unha produción de lenzos independentes que, loxicamente, estaban ao alcance dun maior público e permitían unha variedade iconográfica maior. A paisaxe, o que se coñecía como pintura «de países», como o bodegón, foi considerado un tema menor polos tratadistas, que colocaban a representación da figura humana na cima da figuración artística. Nos seus Diálogos da pintura, Carducho consideraba que as paisaxes serían, como moito, adecuadas para unha casa de campo ou lugar de retiro ocioso, pero que sempre serían máis valiosas de se enriquecer con algunha historia sacra ou profana. Do mesmo teor son as palabras de Pacheco na súa Arte de la pintura, que lembrando as paisaxes que fan artistas estranxeiros (menciona a Brill, Muziano e Cesare Arbasia, de quen aprendería o español Antonio Mohedano) admite que «é parte na pintura que non se debe desprezar», pero segue a tradición ao advertir que son asuntos «de pouca gloria e estimación entre os antigos». Os inventarios post mortem revelan, con todo, que foi un xénero moi estimado polos coleccionistas, aínda que ao ser raro que neles se desen os nomes dos autores non é posible saber cantos foron producidos por artistas españois e cantos foron importados. A diferenza do que ocorre, por exemplo, coa pintura holandesa, en España non houbo auténticos especialistas no xénero, a excepción, quizais, do guipuscoano activo en Sevilla e colaborador de Murillo Ignacio de Iriarte, aínda que algúns pintores como Francisco Collantes e Benito Manuel Agüero en Madrid son coñecidos polas súas paisaxes con ou sen figuras, xénero no que tamén as fontes mencionan con eloxio o cordobés Antonio del Castillo.