cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Li Si
Contribucións
Crendo nun sistema altamente burocrático, Li Si está considerado como o centro da eficiencia do estado de Qin e o éxito das súas forzas armadas na conquista da China. Tamén foi instrumental na sistematización das medidas estándar e da moeda na China trala unificación. Tamén axudou a sistematizar a linguaxe chinesa escrita ao promulgar o estándar do pequeno selo que xa estivera en uso no estado de Qin. Neste proceso, os caracteres variables dentro do léxico de Qin foron proscritos, ao igual que os dialectos das diferentes rexións que foran conquistadas. Isto tivo un efecto unificador sobre a cultura chinesa durante miles de anos. Li Si tamén foi o autor do Cangjiepian, o primeiro compilador de caracteres chinés do cal aínda se atopan fragmentos.
Arte románica
miniatura|Campanario da catedral de [[Vic, Osona.]] A arte románica foi o estilo artístico predominante na Europa cristiá dende mediados do século XI ata finais do século XII, abarcando tamén parte do XIII. O románico supón a arte cristiá, agrupando as diferentes opcións que se utilizaran na temperá Idade Media (romana, prerrománica, bizantina, xermánica e árabe) e conseguindo formular unha linguaxe específica e coherente aplicada a tódalas manifestacións artísticas. Non foi produto dunha soa nacionalidade ou rexión, senón que xurdiu de forma paulatina e case simultánea en territorios que se corresponderían coas actuais Italia (artista principal: Benedetto Antelami), Francia, Alemaña, España e Portugal. En cada un destes países xurdiu con características propias, aínda que con suficiente unidade como para ser considerado o primeiro estilo internacional cun ámbito europeo.
-164
Véxase tamén
Historia ano a ano
Arte románica
Xorde como consecuencia da prosperidade material e da renovación espiritual que inspirou a construción de gran número de igrexas e de edificios relixiosos. As primeiras construcións fixéronse en Lombardía, Borgoña e Normandía. Dende alí difundiuse por toda Europa, debido a: Debido ás relacións entre relixiosos e nobres, os reis, nobres, bispos e abades dos mosteiros impulsaron a construción das grandes igrexas e ás veces eran aldeáns os que as custeaban e construían. As obras realizábanas artesáns especializados como arquitectos, canteiros, pintores etc. A arte románica foi sobre todo unha arte relixiosa, que reflectía os valores da nova sociedade feudal, que á vez era guerreira e cristiá.
Desenvolvemento
miniatura|180px|Colexiata de [[San Martín de Elines (Cantabria), España.]] O termo románico, como concepto que define un estilo artístico, foi utilizado por primeira vez en 1820 por Charles de Gerville, considerando con este termo toda a arte que se realiza anterior ó estilo gótico dende a caída do Imperio Romano; e por analoxía ó termo xa coñecido de linguas románicas, a arte románica sucedía á arte antiga tal e como as linguas románicas eran as sucesoras do latín. Posteriormente, a acepción de arte románica foise restrinxindo e pasou a designa-la arte desenvolvida en Occidente entre os séculos XI e XII, aínda que aínda hoxe seguen as controversias para determinar con exactitude a amplitude de espazo e tempo que abrangue este estilo.
Na definición desta primeira arte europea é fundamental a reforma monacal realizada pola orde cluniacense, como resultado dunha revisión en profundidade das comunidades beneditinas. O mosteiro de Cluny, fundado no ano 930, convértese no gran centro difusor a reforma, atinxindo rapidamente unha grande expansión e conseguindo que a través dos seus mosteiros a arte románica se difundise por todo o mundo cristián europeo. Antes de que a orde de Cluny capitalizase e estendese esta arte románica, xa a había en Italia, na rexión de Como, e en España, en Cataluña (Lleida, Xirona e Barcelona) e Aragón (especialmente na provincia de Huesca), o que se denomina o primeiro románico. Os mestres de Como, cos seus aparellos de albanel, a súa estrutura de igrexa dunha nave e as súas populares bandas lombardas, así como os primeiros abovedamentos das igrexas catalás, sentaron bases sólidas para un rico desenvolvemento da arquitectura románica.
A época dourada do estilo pola súa calidade e beleza (Románico pleno), esténdese na última metade do século XI e a primeira do XII, procedente de Francia e transmitido fundamentalmente en torno do Camiño de Santiago. miniatura|180px|[[Canzorros da igrexa de San Xoán Bautista de Villanueva da Nía (Cantabria), España.]]
Durante a segunda metade do século XII e a primeira metade do século XIII, a medida que as solucións arquitectónicas se afianzan e melloran, xorde o tardorrománico.
Pintura e escultura
miniatura|esquerda|[[Pórtico da Gloria na Catedral de Santiago de Compostela, obra do Mestre Mateo.]] Algunhas características da pintura e escultura románica son as figuras contranaturais, esquemáticas e hieráticas; corpos desproporcionados, carencia total de perspectiva; e personaxes superpostos, estáticos, frontais e perfectamente simétricos. Estas características esconden detrás unha complexa linguaxe iconográfica, comprensíbel no contexto da sociedade e as crenzas da Alta Idade Media.
O Cristo crucificado atópase sereno e sen dor, impasíbel ao tormento; Deus pintado nas ábsidas é sobrenatural, xuíz das accións humanas e soberano universal; María coma Trono da Sabedoría equipárase coa institución da igrexa, medianeira entre Deus e as persoas. Os ollos e as mans humanas, aquilo considerado máis espiritual, adquiren dimensións desproporcionadas... Este contranaturalismo é intencionado e representa a realidade verdadeira e transcendente de Deus, fronte ao mundo natural, só aparencia imperfecta daquilo que é divino (neoplatonismo).
A pintura ten os mesmos temas iconográficos que a escultura. Pero, amais, achamos as ilustracións de libros que aparecen para comentar os textos, coma o Beato de Liébana.
Hai tamén pintura mural, inda que se conserva mal e hai pouca. Mais a pintura foi moi importante, posto que todos os edificios debían de estar policromados. A pintura situábase preferentemente no interior. A ábsida principal era o centro organizador do programa iconográfico. Pintáronse, amais, os arcos e os muros.
Entre os temas predominantes hai: o tetramorfo, o pantocrátor, os apóstolos e os santos. Nos muros, atópanse os temas narrativos, tanto do Antigo coma do Novo Testamento, mais tamén aparecen as vidas dos santos, sobre todo se teñen relación co camiño que os fieis teñen que percorrer para obter a "salvación". miniatura|esquerda|[[Ábsida de Sant Climent de Taüll, obra do Mestre Taüll.]] Igual que a escultura, a pintura ten unha clara función docente, e un marcado carácter simbólico, amais de estético. Áchanse o mesmo tipo de convencionalismos: frontalidade, carencia de volume e profundidade, formas xeométricas e esquemáticas, adaptación ao marco arquitectónico, contranaturalismo e hieratismo, inda que isto se compensa cunha grande expresividade das figuras.
Ten unha grande influencia da arte bizantina. predomina o debuxo, con liña gorda, cores planas e sen volume. O espazo créase pola distribución das figuras no espazo. A técnica máis utilizada é a do fresco, que require certa preparación do muro: o estucado. As cores tamén poden aplicarse ao templo. Dada a amplitude dos muros, a composición da escena adquirirá unha importancia singular. Tamén se pintou sobre unha mesa para poñer nos altares. A composición seguía as convencións do relevo.
Na pintura románica sobresae a miniatura. A miniatura está feita por xente letrada, pensada para decorar libros, para a xente que sabe ler, pero non ten a intención didáctica das outras obras. Frecuentemente, créanse modelos que despois aparecen en murais e mesas. Píntanse biblias, libros de horas, vidas de santos, libros científicos etc. Nestes, as miniaturas ocupan as marxes dos follas, a xeito de viñeta, páxinas cheas e as iniciais do comezo do texto. miniatura|O [[Santiago o Maior|apóstolo Santiago no Códice Calixtino.]] Todas estas características responden a dúas «leis» expostas polo historiador da arte Henri Focillon: a lei de adaptación ao marco e a lei do esquema xeométrico, válidas tanto para a pintura coma para a escultura medievais. A primeira fala da necesaria adaptación das figuras aos espazos arquitectónicos que as acollen; e remite á idea que arquitectura, pintura e escultura forman un todo que ten como obxectivo difundir a mensaxe das Sagradas Escrituras. A segunda refírese á lóxica xeométrica intrínseca que teñen as figuras do románico: estas son simétricas, toman formas e composicións parecidas a cadrados, triángulos, círculos ou cruzamentos... unhas formas que non son, en absoluto, de balde.
As formas e proporcións axústanse a unha orde xeométrica racional, unha orde divina que pouco ten que ver coa natura e a realidade material dos seres humanos. A pintura románica, polo tanto, non está concibida para un goce sensible, senón que se dirixe ao intelecto mediante esquemas racionais. Tal como apuntan algúns historiadores, para apreciar a beleza desta arte, onde nada se deixa ao azar e a iconografía é máis complexa do que se se pensa, hai que desprenderse da forma de pensar «positivista» contemporánea.
A arte románica en Galicia
Algunhas das principais paradas do Camiño, serían as primeiras en desenvolver este estilo, erixíndose igrexas, catedrais e mosteiros, como a catedral de Jaca, a igrexa monástica de San Martín de Frómista, a basílica de Santo Isidoro de León e as primeiras pedras da catedral compostelá.
A época de expansión do estilo pola península, coincide coa ocupación musulmá, desenvolvéndose deste xeito o Románico pola parte setentrional da península, non ocupada polos mouros. As principais mostras desta arte pódense atopar por toda a xeografía do país, destacando, xunto a catedral compostelá os mosteiros medievais da Ribeira Sacra onde se poden atopar numerosos mosteiros románicos entre as provincias de Lugo e Ourense.
Provincia da Coruña
[[Igrexa de San Miguel de Breamo Pontedeume.|esquerda|miniatura]] miniatura|[[Igrexa de Santa María de Cambre.|esquerda]] A principal obra románica da provincia da Coruña e toda Galicia é, sen dúbida, a catedral de Santiago de Compostela. Non existen dúbidas do importante papel que exerceron as peregrinacións, que, ao longo do camiño tiñan como obxectivo chegar á tumba do apóstolo, para o florecemento do estilo románico en Galicia. O nacemento da catedral de Santiago de Compostela ten a súa orixe nestas peregrinacións, sendo reedificada en diversas ocasións durante o período románico. Na cidade de Compostela, destacan xunto á catedral como exemplos de arte románica a colexiata de Santa María a Real do Sar e a igrexa de Santa María de Salomé.
Xunto á capital administrativa galega, destaca como centro da arte románica o Golfo Ártabro, ademais da cidade da Coruña e os seus arredores, lugares no que se atopan algunhas das mellores mostras do románico galego na provincia. miniatura|[[Real Colexiata de Santa María do Campo A Coruña.]]
Na Golfo Ártabro destacan como exemplo a igrexa de San Xoán de Vilanova (Betanzos), a igrexa de San Miguel de Breamo (Pontedeume) e a igrexa do Mosteiro de San Martiño de Couto) na parroquia de Xuvia, no concello de Narón. A primeira trátase dunha igrexa pertencente ao románico primitivo, entroncado co prerrománico asturiano e o románico lombardo . A segunda foi cabeza dun pequeno mosteiro de cóengos regulares agostiños, amparados por Fernando II (1157-1188), mantida ata comezos do século XVII. Tralo cal pasou a ser priorado, e posteriormente, ermida a cargo da parroquia de Vilar. Semella estar relacionada co mundo Templario, aínda que non existen datos que o confirmen . A terceira pertence ao Mosteiro de San Martiño do Couto, e constitúe un dos mellores exemplos do románico tardío na provincia. Na área metropolitana da Coruña destaca a Igrexa de Santa María no concello de Cambre, único exemplo rural do románico compostelán, e, no concello da Coruña as igrexas de San Vicente de Elviña, a Igrexa de Santiago (segunda metade do século XII), a igrexa máis antiga da cidade (segunda metade do século XII), a Real Colexiata de Santa María do Campo de influencia románica tardía (séculos XIII e XIV).
Provincia de Lugo
esquerda|miniatura|Antiga catedral de [[Basílica de San Martiño de Mondoñedo|San Martiño de Mondoñedo, Foz.]] Na provincia de Lugo, destacan como centros da arquitectura románica a Mariña Luguesa, e os arredores da capital provincial, ademais da beira luguesa da Ribeira Sacra. Sendo estas dúas últimas as que presentan máis monumentos románicos.
Dentro da Mariña Luguesa, destacan como exemplos arquitectónicos románicos a Basílica de San Martiño no concello de Foz e a de Santa María do Campo en Viveiro. As dúas igrexas son representantes de diferentes períodos románicos. A primeira, de orixe prerrománica é orixinaria do século VI, mais foi reedificada entre os séculos X e o XII, sendo pechadas as súas naves no XIII. Débese salientar que foi a primeira catedral construída no sur de Europa. As obras principais deberon ter lugar entre o ano 925 e o 944.
A Igrexa de Santa María do Campo de Viveiro, catalogada como monumento nacional, pertence ao románico tardío galego (séculos XII e XIII). Como adoita acontecer noutras igrexas románicas, as súas torres, barrocas, foron engadidas entre os séculos XVIII e XIX. No século XVIII, foille engadida á dereita da igrexa unha capela adicada á Virxe do Rosario. No seu interior, atópanse varias reliquias de Roma xunto a unha cruz procesional do século XVI.
Na capital da provincia destaca a catedral de Lugo. A catedral foi mandada construír no ano 755 polo bispo Odoario, mais as deficiencias de construción e os asedios das guerras fixeron que no primeiro terzo do século XII se achase o edificio nunhas condicións tales que obrigaron ao bispo Pedro III co seu cabido e outras persoas notables da cidade a concertar en 1129 co mestre Raimundo a construción dun novo templo conforme ao estilo arquitectónico entón imperante, o románico, sendo rematada no ano 1273.
Trala súa construción o edificio foi reformado en diversas ocasións. A pesar das reformas, o interior do templo é basicamente dun estilo románico tardío. Pertencen á arquitectura románica os paramentos verticais e a bóveda da nave do cruceiro, ademais da maior parte da naves maior, laterais e triforio, cuxas bóvedas foron restauradas no século XVIII, ademais da porta norte, que se atopa acubillada por un soportal gótico no que se atopa un tímpano. Na catedral están presentes tamén outros estilos como o gótico (primeiro corpo da torre das campás 1570, o nártice ou pórtico norte 1510-1530, primeiro corpo da capela maior e as capelas do deambulatorio agás a central, así como as capelas de Santo Domingo dos Reis 1370 e San Froilán 1480), o barroco (sancristía 1678, a sala capitular e os seus arredores 1683, o claustro 1714 e a capela central do deambulatorio, chamada dos Ollos Grandes 1726) e o renacentista (segundo corpo da capela maior, a actual capela de San Foilán e a fachada, obra da segunda metade do século XVIII). miniatura|esquerda|Portada setentrional igrexa de San Salvador de Sarria, [[Sarria.]] miniatura|[[Igrexa de San Nicolao de Portomarín.]] Grazas ao paso do camiño de Santiago polo parte meridional da provincia, pódense atopar numerosas mostras románicas froito da influencia do estilo nos templos da área.
Unha localidade que destaca polas súas igrexas románicas é Sarria, concello onde se atopan as igrexas de Santa Mariña e Barbadelo. A igrexa de Santa María destaca polo senlleiro tímpano da súa portada na que se amosa a Cristo coroado en posición de bendicir, rodeado de dúas árbores de seis follas rematados por cruces gregas. A de Barbadelo, monumento nacional, destaca pola súa torre e planta, datadas do século XII.
No sur da provincia, destacan tamén a Igrexa de Vilar de Donas na parroquia de Vilar de Donas, no concello de Palas de Rei, polo que transita o Camiño Francés a Santiago. A igrexa, orixinalmente monástica, foi declarada Monumento Histórico Artístico no ano 1931.
A fundación do mosteiro atribúese a tradición a unhas donas (representadas nas pinturas góticas da capela maior), co que se explicaría o topónimo. En realidade, o seu fundador foi Arias Pérez de Monterroso, a mediados do século XII. A porta da igrexa do Mosteiro de Vilar de Donas é das máis fermosas do románico lugués. A igrexa de San Nicolao de Portomarín no concello do mesmo nome, foi erixida entre os séculos XII e XIII.
A igrexa de Portomarín constitúe un dos edificios románicos máis destacados de toda Galicia, debido á altura dos seus muros e ameas que lle dan a súa característica forma. Así mesmo a igrexa destaca tamén polos seus dous rosetóns e as súas tres portadas, decoradas con motivos relixiosos de simboloxía románico pertencentes ao románico tardío. Na actualidade o edificio atópase nunha localización diferente á orixinal, xa que, debido á construción dun encoro, o santuario de Portomarín tivo que ser transportado pedra a pedra xunto á vila de Portomarín.
Chief Keef
Keith Farrelle Cozart, nado en Chicago (Illinois) o 15 de agosto de 1995, é un rapeiro, cantante, compositor e produtor estadounidense, máis coñecido polos seu nome artístico Chief Keef. Keef vendeu máis de 50,000 copias nos Estados Unidos. A partir de finais da década de 2010, os críticos sinalaron a Chief Keef como o proxenitor do subxénero drill, sinalando o impacto da súa música noutros artistas.
O Furado
O topónimo galego O Furado pode referirse a:
Chief Keef
Discografía
Colaboracións
O Aguillal, A Balsa, Muras
O Aguillal é un lugar da parroquia da Balsa no concello lugués de Muras na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 1 habitantes (1 muller).
Île de l'Est
A Illa do Leste (en francés: Île de l'Est) é unha illa situada dentro do arquipélago das Crozet, no Océano Índico subantártico. Pertence a Francia. Situada a 18 quilómetros da veciña Illa da Posesión, é a maior illa do arquipélago cos seus 130 quilómetros cadrados. A súa maior altitude é o monte Marion-Dufresne, de 1.050 metros de altitude, á súa vez maior altura de todas as illas.
Eppie Wietzes
Egbert "Eppie" Wietzes nado en Assen (Países Baixos) o 28 de maio de 1938, e finado o 10 de xuño de 2020, foi un piloto de automobilismo canadense.
Île de l'Est
Actividade volcánica
A Illa do Leste é a reliquia dun pasado volcánico fortemente erosionado polos glaciares cuaternarios. O primeiro recoñecemento sobre o vulcanismo da illa foi efectuado en decembro de 1975 e xaneiro de 1976 por Jean Lameyre e Jacques Nougier.
Eppie Wietzes
Traxectoria
Wietzes emigrou coa súa familia ao Canadá cando tiña 12 anos. Participou en dous Grandes Premios do Fórmula 1, debutando o 27 de agosto de 1967 no Gran Premio do Canadá inaugural en Mosport. Retirouse na volta 69 con problemas eléctricos pola humidade e foi posteriormente descualificado por recibir asistencia externa. Wietzes tamén participou no Gran Premio do Canadá de 1974 cun Brabham BT42 alugado pero novamente retirouse cun problema de transmisión. Non logrou puntos de campionato. Wietzes máis tarde tivo éxito na clase F5000 e gañou as Trans-Am Series de 1981. En 1993, entrou no Salón da Fama do automobilismo do Canadá.
Marea Pontevedra
Marea Pontevedra é un movemento cidadán e político creado na cidade de Pontevedra que se presenta ás eleccións municipais de maio de 2015.
Île de l'Est
Actividade volcánica
O centro volcánico coincide co centro da illa. O seu corazón está caracterizado por brechas e diques nun ambiente de rocas metamórficas e plutónicas do Mioceno, fai 8´75 millóns de anos. Todo isto constitúe a Fase 1.
Eppie Wietzes
Traxectoria
Foi o piloto do primeiro coche de seguridade da Fórmula Un, no Gran Premio do Canadá de 1973, sacando un coche Porsche 914 á pista despois dunha colisión que involucrou a François Cevert e Jody Scheckter.
Marea Pontevedra
O candidato é o escritor e xornalista, Luís Rei Núñez. No movemento participan diversos partidos políticos, como Anova, Esquerda Unida, Podemos, Espazo Ecosocialista Galego e Equo.
Île de l'Est
Actividade volcánica
En discordancia, por encima dos mil metros (Fases 2 e 3) repousan aglomerados, característicos dos montes Duclesmeur e Lesquin. A Fase 3 estímase que tivo lugar fai 1 millón de anos (Plistoceno), polas emisións de lavas basálticas.
Eppie Wietzes
Resultados Completos na Fórmula Un
(Chave) As carreiras en letra grosa indican pole position; as carreiras en cursiva indican volta rápida.
Marea Pontevedra
Nas eleccións municipais de 2015 obtivo dous escanos.
Nas eleccións municipais de 2019 non obtivo escanos.
Île de l'Est
Actividade volcánica
A última actividade volcánica (Fase 4) caracterizouse por conos como os do monte Marion, de tipo estromboliano. Estímase que tivo lugar fai 200.000 anos e, como data límite, fai polo menos 5.500 anos, o cal significa que foi contemporáneo ou posterior á gran glaciación que cubriu a illa. Esta glaciación cubriu os diques e as fallas, modelando os vales abruptos e as ladeiras dos montes a través dunha gran erosión.
Actualmente os volcáns da illa son potencionalmente activos, pero nun grao menor que a Illa da Posesión ou a Illa dos Porcos.
Fauna e flora
Esta é unha das poucas illas austrais non contamiandas aínda por ratas, coellos ou semellantes. Conserva unha fauna única digna de ser preservada.
Historia
A illa foi descuberta o 24 de xaneiro de 1772 polo explorador francés Nicolas Thomas Marion-Dufresne. Nun principio a illa foi chamada Île Aride (Illa Árida), e posteriormente, en 1825, Île Chabrol.
Á illa chegaron navegantes de Gran Bretaña, Nova Inglaterra e Francia. A incidencia máis coñecida é o naufraxio de Guillaume Lesquin o 29 de xullo de 1825, aos seus 22 anos, que chegou á illa con outras 6 persoas e unha reducida equipaxe. Foron salvados o 6 de xaneiro de 1827 polo navío británico Cape Pucket, volvendo a Francia o 7 de maio do mesmo ano. Esta historia foi publicada en 1998 por Editions da Dyle xunto a outras dúas semellantes.
A illa está actualmente deshabitada.
Hobbit
Características
Ser fantástico pertencente á dita raza. Os hobbits caracterízanse por ser de pouca altura (de tres a cinco pés) e aspecto riseiro, con orellas puntiagudas e pelo rizo e espeso na cabeza e nos seus grandes pés. Non precisan usar calzado de ningún tipo xa que as plantas dos seus pés son duras e elásticas. As súas afeccións son o cultivo da terra e fumar unha herba que levan cultivando desde moitas xeracións. Son grandes amantes da vida tranquila, e das pequenas satisfaccións e alegrías de cada día. De natureza eminentemente alegre, concédenlle moita importancia á familia.
Esterilización (procedemento cirúrxico)
A esterilización é unha técnica cirúrxica que deixa a un home ou unha muller sen posibilidade de reproducirse. Trátase dun método de control da natalidade (para causas non cirúrxicas de esterilidade, véxase infertilidade).
Os métodos comúns de esterilización son:
Outros procedementos para conseguir a esterilidade, son:
Portrait of an American Family
Portrait of an American Family é o álbum de estrea da banda estadounidense de metal industrial Marilyn Manson, publicado o 19 de xullo de 1994 a través dos selos Nothing Records e Interscope Records. Foi producido polo líder do grupo e por Trent Reznor de Nine Inch Nails. Inicialmente foi coñecido como The Manson Family Album (un referencia directa á bandado asasino en serie Charles Manson) pero foi retitulado antes de editarse.
Wetar
A illa de Wetar pertence á provincia indonesia de Maluku e é a maior das illas de Barat Daya (literalmente "illas do sueste", xa que están a sueste da capital da provincia, Ambon).
É considerada parte das illas Molucas, Wetar fica ó leste das Pequenas Illas de Sonda, que inclúen tamén as illas de Alor e Timor, esta última separada por apenas 56 km de Wetar polo estreito que leva seu nome (Estreito de Wetar). Ao oeste, xunto ao Estreito de Ombai, fica a illa de Alor. Xa a suroeste o illote de Liran e, mais alén, a pequeniña illa timorense de Ataúro. Ao norte fica o Mar de Banda e ao leste Romang e Damar, as dúas outras principais illas das Illas de Barat Daya.
As principais cidades en Wetar son Lioppa, no noroeste, Ilwaki no sur, Wasiri no norte, Masapun no leste, e Arwala no nordeste, todas conectadas por estradas.
Îles Barat Daya
Vichy
Vichy (, ; ; Vichèi) é unha cidade do departamento de Allier na rexión de Auvernia-Ródano-Alpes do centro de Francia, situada na histórica provincia de Bourbonnais. Está cruzada polo río Allier, afluente do río Loira.
É unha cidade resort e balneario e na segunda guerra mundial foi a capital da Francia de Vichy de 1940 a 1942 despois da anexión total alemá de Francia (especificamente a Francia de Vichy como réxime creouse en 1940 e só gañou o sur antes de 1942). O termo Vichyste indicaba a colaboración co réxime de Vichy, a miúdo levando unha connotación pexorativa.
En 2021, a cidade pasou a formar parte do Patrimonio da Humanidade da UNESCO transnacional baixo o nome de "Grandes cidades termais de Europa" debido aos seus famosos baños e ao seu testemuño arquitectónico da popularidade do balneario. cidades de Europa dos séculos XVIII ao XX.
Nome
Vichy é a forma francesa do nome occitano da cidade, Vichèi, de etimoloxía incerta. Dauzat & al. propuxeron que derivaba dun nome latino non acreditado (Vippiacus) que fai referencia ao terratenente rexional máis importante (presumiblemente un "Vippius") durante a época das reorganizacións administrativas e levantamentos de terras do emperador romano Diocleciano a finais do século III d.C.
En francés, o actual xentilicio para os veciños de Vichy é Vichyssoise para mulleres e Vichyssois para homes ou grupos mixtos. Ata o século XVIII tamén era habitual o uso de Vichois(e), que derivaba do nome occitano da cidade.
Xeografía e xeoloxía
A existencia histórica de actividade volcánica no Macizo Central é algo evidente visualmente. As erupcións volcánicas ocorreron durante polo menos 150.000 anos, pero todos os volcáns alí estiveron latentes durante polo menos 150.000 anos. A actividade volcánica na zona é a causa directa das numerosas fontes termais que existen en Vichy e arredores.
As famosas fontes minerais de Vichy son ricas en oligoelementos como litio e flúor, e ricas en bicarbonato de sodio. As temperaturas dos 73 graos C en Antoine Spring ata os 14 graos C en Lafayette Spring. Estes mananciais derivan da infiltración a través de rochas sedimentarias do período Oligoceno, que forman parte da conca do colapso do Graben de Limagne.
Época romana
O primeiro asentamento coñecido en Vichy foi un campamento da lexión romana no 52 a.C. Volvendo ao sur da súa derrota na Batalla de Gergovia polos galos baixo Vercingétorix, atoparon as fontes minerais quentes xunto á { {lang-la|Flumen Elaver}} ("Río Allier") e estableceron o municipio de Aquae Calidae (en latín "Augas Quentes"). Durante os dous primeiros séculos d.C., Vichy fíxose bastante próspera debido ao suposto valor medicinal das fontes termais.
Idade Media
O 2 de setembro de 1344, Xoán II de Francia cedeu o feudo nobre de Vichy ao duque Pedro I de Borbón. O 6 de decembro de 1374, a última parte de Vichy foi adquirida polo duque Luís II de Borbón. Nese momento Vichy incorporouse á Casa de Borbón. En 1410 fundouse un mosteiro celestiniano con doce monxes. Aínda é visible un edificio situado enriba da Fonte Celestina.
En 1527, a Casa de Borbón incorporouse ao Reino de Francia. A finais do século XVI, os baños minerais tiñan fama de ter poderes curativos case milagreiros e atraían pacientes das clases nobres e adiñeiradas. Funcionarios do goberno, como Fouet e Chomel, comezaron a clasificar as propiedades curativas dos baños minerais.
Termas de Vichy
Marie de Rabutin-Chantal, marquesa de Sévigné foi paciente en 1676 e 1677 e popularizaría as Termas de Vichy a través das descricións escritas nas súas cartas. Díxose que as augas de Vichy curaron a parálise das súas mans, permitíndolle así aprender a escribir cartas. En 1761 e 1762, Adélaïde e Victoire de Francia, fillas de Louis XV, chegaron a Vichy por primeira vez e regresaron en 1785. As instalacións dos baños parecíanlles extremadamente incómodas pola contorna enlamada e o mal acceso. Cando regresaron ao Versalles, pediron ao seu sobriño Louis XVI que construíse unhas termas máis espazosas e luxosas, que posteriormente foron rematadas en 1787.
Baixo Carlos X, o grande aumento de pacientes que desexaban ser curados nas fontes levou a unha ampliación das instalacións de hidroterapéutica. A princesa Marie-Thérèse-Charlotte ampliou os edificios Janson baixo o plan de Rose – Beauvais (obra rematada en 1830). De 1844 a 1853, Isaac Strauss realizou recitais teatrais e de poesía para os ricos na comodidade das súas propias casas.
Estilo Vichy
No século XIX Vichy era unha station à la mode, á que acudían moitas celebridades. Porén, foron as estancias de Napoleón III entre 1861 e 1866 as que provocaron a transformación máis profunda da cidade: Construíronse diques ao longo do Allier, 13 ha de zonas axardinadas substituíron as antigas marismas e, ao longo dos bulevares e rúas recentemente trazados, construíronse chalés e pavillóns para o Emperador e a súa corte. Non se escatimaron actividades recreativas, á vista do parque, o arquitecto Badger construíu un gran casino en 1865. O Emperador sería o catalizador do desenvolvemento dunha pequena estación de ferrocarril, que multiplicou por dez o número de habitantes e visitantes en cincuenta anos.
Despois do Segundo Imperio Francés, a Belle Époque marcou a segunda gran campaña de construción en Vichy. En 1903 inaugurouse o Teatro da Opera (l'Opéra), o Salón das fontes e un gran baño deseñado ao estilo oriental. En 1900, o Parc des Sources estaba rodeado por unha galería metálica que procedía da Feira Mundial de 1889. De 700 m. de longo, está decorado por un frise de chardons e foi rematado polo ferreiro Emile Robert. Durante a primeira metade do século XX levantáronse moitas mansións privadas con estilos arquitectónicos variados.
Vichy acolleu a 40.000 "curistes" en 1900, e esa cifra ascendeu a case 100.000 xusto antes do inicio da primeira guerra mundial. La vie thermale tivo o seu auxe nos anos 30. O éxito no tratamento de enfermidades que se atribuíu aos baños de Vichy levou a la Compagnie Fermière a ampliar de novo os baños creando os baños Callou e Lardy. A Ópera de estilo Art Nouveau, inaugurada en 1903, acolleu a todos os grandes nomes do panorama internacional. Vichy converteuse na capital da música estival de Francia, pero a guerra de 1914 poñería fin brutalmente a ese desenvolvemento.
Francia de Vichy - sede do Estado francés, o goberno colaboracionista pro-alemán
thumbnail|alt=A Ópera de Vichy|A Ópera de Vichy. Neste edificio, o parlamento da [[Terceira República Francesa decidiu outorgar plenos poderes ao mariscal Philippe Pétain, poñendo así fin ao réxime republicano e inaugurando a Francia de Vichy (10 de xullo de 1940).]] Tras o armisticio asinado o 22 de xuño de 1940, a zona que non estaba ocupada polos alemáns tomou o nome de Estado francés (État Français) (en oposición ao nome tradicional, République Française ou República Francesa) e estableceu a súa capital en Vichy o 1 de xullo, debido á relativa proximidade da cidade a París (4,5 horas en tren) e porque era a segunda cidade con maior capacidade hoteleira nese tempo. Ademais, a existencia dunha central telefónica moderna permitiu chegar por teléfono a todo o mundo.
A partir desta data, Vichy sería, durante máis de catro anos, a capital de facto do Estado francés. París aínda era a capital oficial, aínda que o goberno de Francia de Vichy nunca operaba desde alí. Este goberno adoita chamarse Réxime de Vichy. O termo "Vichyste", que designa partidarios deste réxime, non debe confundirse con "Vichyssois" que designa aos habitantes da cidade. Este último termo ás veces úsase erroneamente para designar aos partidarios de Pétain.
Reine des villes d'eaux
As décadas de 1950 e 1960 converteríanse no período máis ostentoso de Vichy, desfilando personalidades, visitas de cabezas coroadas (O Glaoui, o Pachá de Marrakech, o Príncipe Rainiero III de Mónaco) e obtén beneficios dunha afluencia masiva de clientes franceses do norte de África que pasaban as vacacións en Vichy, gastando xenerosamente. Había trece salas de cine (que ás veces mostraban preestreas especiais), oito salas de baile e tres teatros. Foi nese período cando a estación levaría o título de "Reine des villes d'eaux" (Raíña das cidades termais).
De xuño a setembro, chegaban tantos turistas franco-alxerinos que case parecía que había unha ponte aérea instalado entre Vichy-Charmeil e os aeroportos de Alxeria. O alcalde Pierre Coulon (1950–1967) decidiu crear o lago Allier (10 de xuño de 1963) e Omnisports Park (1963–68), dándolle á cidade o seu aspecto actual.
Decadencia de Vichy
A guerra en Alxeria (décadas de 1950-1960), que levou á descolonización, supuxo unha vez máis a paralización da prosperidade desta cidade, que a partir de entón tivo que facer fronte a condicións moito menos favorables. A necesidade de seguir pagando as débedas contraídas polos considerables investimentos que se fixeran en tempos máis prósperos obrigou ao novo alcalde, Jacques Lacarin (1967-1989), sucesor de Pierre Coulon, a adoptar un plan moito máis coidadoso na política de xestión.
Renacemento moderno
Claude Malhuret, exministro de Dereitos Humanos, nado en Estrasburgo en 1950, foi alcalde de 1989 a 2017. El e Bernard Kouchner son ​​os cofundadores de Médicos Sen Fronteiras. A cidade e os seus socios económicos concluíron un importante programa de restauración e modernización.
Clima
A cidade goza dun clima oceánico. As fortes neves do Macizo Central adoitan facer que as estradas sexan intransitables, pero Vichy está o suficientemente baixa (uns 249 m. sobre o nivel do mar) como para que o clima sexa máis continental que de montaña. As precipitacións son moderadas ao redor de Vichy, cunha media duns 779,5 mm ao ano.
26 de setembro
O 26 de setembro é o 269º día do ano do calendario gregoriano e o 270º nos anos bisestos. Quedan 96 días para finalizar o ano.
Nacementos
miniatura|100px|T. S. Eliot miniatura|100px|Olivia Newton-John
Mortes
miniatura|100px|Luciano Puga Blanco
Notas
Os 366 días do ano
Copépodos
Os copépodos son un numerosísimo grupo de pequenos crustáceos, normalmente de menos de 1 mm de lonxitude, pero que representan ó redor do 80% do zooplancto mariño.
A maioría dos copépodos son mariños, pero hai moitas especies dulciacuícolas e unhas poucas que viven entre a vexetación húmida e nas películas de auga na terra. Tamén hai moitas especies parasitas de diferentes animais mariños e dulciacuícolas, especialmente de peixes.
Descrición
Dentro da enorme variedade morfolóxica lóxica nun grupo zoolóxico tan amplo (hai descritas máis de 10.000 especies), presentan un corpo alongado, extremo caudal bifurcado, cinco pares de patas torácicas e carecen do coiraza dura propia dos crustáceos máis coñecidos.
O tronco está composto polo tórax e o abdome. O extremo anterior é redondeado ou terminado en punta. Presentan un único ollo, ollo nauplio, en posición media, característica típica e conspicua da maioría dos copépodos. Tamén son conspicuas as primeiras antenas unirrámeas (non divididas), que son xeralmente longas e están estendidas en ángulo recto respecto ó eixo lonxitudinal do corpo.
A cabeza está fusionada co primeiro dos seis segmentos torácicos e ás veces tamén co segundo. O primeiro par de apéndices torácicos modificouse en forma de maxilípedos ó servizo da alimentación. Os cinco apéndices torácicos restantes, a excepción do último ou dos últimos pares, son máis ou menos parecidos e birrámeos (divididos en dous), de forma bastante simétrica. Os membros dereito e esquerdo de cada par de apéndices torácicos están unidos entre si por unha placa exoesquelética entre as articulacións coxais. Esta unión permite que as dúas patas batan simultaneamente.
O abdome está composto de cinco segmentos, que son polo xeral máis estreitos que os torácicos. Non hai apéndices abdominais a excepción dun único par de ramas caudais no telson. Nalgunhas especies planctónicas mariñas estas ramas están desenvolvidas de forma espectacular. En Calocalanus pavo, por exemplo, cada rama está xirada lateralmente e porta catro longas sedas en forma de pluma.
Aínda que a maioría dos copépodos son pálidos e transparentes, algunhas especies poden ser dunha cor vermella brillante, laranxas, moradas, azuis ou negras. Coñécense moitas especies luminiscentes.
Clasificación
Seguindo a clasificación taxonómica do CSIC, a clase Copepoda divídese en oito ordes:
Outros autores inclúen os branquiúros entre os copépodos, pero o CSIC considera os Branchiura como clase á parte.
Hábitat
Das cinco ordes viventes de copépodos, os calonoideos son maiormente planctónicos; os harpacticoideos, que inclúen arredor do 50% das especies de copépodos, son bentónicos; e os ciclopoideos abarcan especies tanto planctónicas coma epibentónicas.
As variacións con respecto á forma do corpo están relacionadas co hábitat das distintas especies. As formas planctónicas teñen corpos máis ou menos cilíndricos cun abdome estreito. Aquelas que viven en niveis superiores da columna de agua son algo máis miúdas e fusiformes que as que nadan a algúns metros por enriba do fondo. As especies epibentónicas que reptan e nadan xusto por riba do fondo, teñen corpos algo máis anchos. As especies bentónicas que viven sobre as algas e herbas mariñas poden ser anchas e planas; as intersticiais son estreitas e con forma de verme.
Nutrición
O fitoplancto constitúe a parte principal da dieta da maioría das especies, pero algunhas dependen tamén en gran maneira das partículas de detritos. Non tódolos copépodos planctónicos son herbívoros de alimentación suspensívora; algúns son omnívoros, e outros estritamente depredadores. Algunhas especies de Anomalocera e de Pareuchaeta, chegan mesmo a capturar peixes pequenos.
Sábese que as especies de Tisbe, harpacticoideos planctónicos epibentónicos, agrúpanse sobre un peixe pequeno e comen as súas aletas, inmovilizándoo, para logo devora-lo corpo a medida que cae cara o fondo. Algunhas especies dulciacuícolas de Cyclopidae son herbívoras, outras son carnívoras. Os membros do xénero Cyclops son predadores, como son os doutros xéneros dos ciclopoideos.
Estrutura interna
Nos copépodos de vida libre non hai branquias, e excepto nos calanoideos e nalgunhas especies parasitas non hai nin corazón nin vasos sanguíneos; os órganos excretores son glándulas maxilares.
Reprodución e desenvolvemento
Os copépodos macho son polo xeral máis pequenos que as femias, que á vez son moito máis abundantes. Os copépodos están entre os poucos crustáceos pequenos que forman espermatóforos, e a parte inferior do espermiducto está modificada con esta finalidade. O xenoporo masculino localízase no primeiro segmento abdominal da maioría dos copépodos, do mesmo xeito que os gonóporos femininos se abren ós receptáculos seminais. Durante a transferencia dos espermatóforos, o macho suxeita á femia cunha ou as dúas primeiras antenas e, na maioría dos calanoideos, tamén co último par de apéndices torácicos modificados. Os espermatóforos son transferidos cos apéndices torácicos do macho e adhírense ás aberturas do receptáculo seminal por medio dun cemento especial.
A maioría dos calanoideos libera os seus ovos individualmente dentro da agua. Porén, os ovos doutros copépodos acostuman a estar pechados nun ovisaco, producido por secrecións do oviduto cando os ovos saen deste, e permanece unido ó segmento xenital feminino, onde funciona a modo de cámara incubadora. Fórmanse un ou dous sacos dependendo do número de ovidutos. Cada saco contén desde uns poucos a 50 ovos ou máis.
-165
Véxase tamén
Historia ano a ano
Samma stjärnor lysa för oss två
«Samma stjärnor lysa för oss två» (en galego: «A mesma estrela brilla para nós dous») é unha canción composta por Åke Gerhard e interpretada en sueco por Alice Babs. Foi elixida para representar a Suecia no Festival de Eurovisión de 1958 co título «Lilla stjärna» tras ser seleccionada internamente pola emisora sueca Sveriges Radio.
Festival de Eurovisión 1958
miniatura|esquerda|[[Alice Babs interpretando a canción durante un ensaio do Festival de Eurovisión 1958.]]
Selección
«Samma stjärnor lysa för oss två» foi seleccionada para representar a Suecia no Festival de Eurovisión 1958 pola emisora sueca Sveriges Radio. A cantante elixida para interpretala, Alice Babs, pediu que a letra da canción fose cambiada, así que a emisora sueca encargou a Gunnar Wersén, xornalista e empregado de Sveriges Radio, que escribise unha nova letra para a canción, cuxo nome cambiou a «Lilla stjärna». Debido a isto, o compositor, Åke Gerhard, prohibiu a publicación da canción de maneira comercial.
No festival
A canción participou no festival celebrado nos estudos AVRO en Hilversum o 12 de marzo de 1958, sendo interpretada pola cantante sueca Alice Babs. A orquestra foi dirixida por Dolf van der Linden.
Île des Pingouins
A Illa dos Pingüíns (en francés: Île des Pingouins) é unha das illas do arquipélago das illas Crozet, incluído nos Territorios Austrais Franceses. O seu nome actual deriva da tradución masiva do topónimo inglés penguin tradúcese por manchot.
Xeoloxía
Esta illa é, xunto aos Illotes dos Apóstolos, o resultado dun vulcanismo aparentemente importante acaecido ao suroeste da Illa dos Porcos. A illa segue unha directriz desde noroeste cara á o sueste, en dirección ortogonal aos Illotes dos Apóstolos. Os seus depósitos ben estratificados fan supor unha antiga serie de erupciones submarinas.
Unha medición xeocronológica indica que a aparición da illa remóntase a fai 1´1 millóns de anos.
Historia
O seu descubrimento atribúese ao navegante francés Marion Dufresne, que a nome en 1772 como Île Inaccesible (Illa Inaccesible). Oficialmente recoñeceuse a súa existencia en 1837, nun artigo de l´Héroïne. No século XX foi chamada Penguin Island (Illa dos Pingüíns) por ingleses e americanos (en francés: Île des Manchots).
A ameaza da zona escura
A ameaza da zona escura (オラの悟飯をかえせッ) é o cuarto filme da serie de anime Dragon Ball e a primeira de Dragon Ball Z. Dirixido por Daisuke Nishio, foi estreado en 1989.
William MacGillivray
miniatura|259px|Casa do 107 High Street, de [[Old Aberdeen, onde viviu Macgillivray.]] miniatura|259px|Detaller da placa conmemorativa nesa casa. William MacGillivray, nado en Old Aberdeen o 25 de xaneiro de 1796, e finado en Aberdeen o 4 de setembro de 1852, foi un naturalista e ornitólogo escocés.
A ameaza da zona escura
Sinopse
Para acabar co inimigo, Piccoro e Son Goku unen as súas forzas coa intención de ter un combate a morte sen resultar vitoriosos pola inmortalidade do seu inimigo. Ó final Garlic Jr. crea un vórtice cara a Zona Morta pero Gohan desata a súa furia e logra enviar a Garlic Jr. alí.
William MacGillivray
Traxectoria
William MacGillivray naceu en Old Aberdeen e criouse en Harris. Regresou a Aberdeen para estudar Medicina no King's College da Univesidade de Aberdeen, graduándose como MA (Master of Arts, en latín Magister Artium), en 1815.
A ameaza da zona escura
Ginger
Ginger (ジンジャー) é un dos tres guerreiros de Garlic Jr, é un demo pequeno e verde con ollos vermellos que pode sacar unhas espadas dos seus brazos para pelexar. Morre xunto con Nikkey por un Kame Hame Ha de Goku. O seu nome provén do inglés Ginger (ジンジャー).
William MacGillivray
Traxectoria
Máis tarde foi axudante de diseccción nas clases de anatomía. En 1823 foi axudante de Robert Jameson, Profesor Regius de Historia Natural da Universidade de Edimburgo. Foi conservador do Museo do Royal College of Surgeons (Real Colexio de Cirurxiáns) de Edimburgo desde 1831, renunciando a este posto en 1841 para ser Profesor Regius de Historia Natural no Marischal College da Universidade de Aberdeen.
A ameaza da zona escura
Nikkey
Nikkey (ニッキー) é un dos tres guerreiros de Garlic Jr, é un demo azul de cabelo branco que pode sacar unha espada das súas pernas para pelexar. Morre xunto con Ginger por un Kame Hame Ha de Goku. O seu nome provén do xaponés Nikki (ニッキ).
Sancho
Sancho (サンショ) é un dos tres guerreiros de Garlic Jr, é o máis grande dos tres. É matado por Piccoro como vinganza por atacalo Ó inicio do filme. O seu nome provén do xaponés Sanchō (山椒).
William MacGillivray
Traxectoria
MacGillivray foi amigo do experto ornitólogo estadounidense John James Audubon, e escribiu gran parte das Biografías ornitolóxicas de Audubon entre 1830 e 1839. Audubon nomeou a especie da familia dos parúlidos Geothlypis tolmiei como "MacGillivray's warbler" na súa honra.
A ameaza da zona escura
Música
Tema de Apertura (opening)
William MacGillivray
Traxectoria
Morreu no nº 67 da Crown Street de Aberdeen, o 5 de setembro de 1852, pero está enterrado no cemiterio de New Calton en Edimburgo.
A ameaza da zona escura
Música
Canción intermedia
Tema de peche (ending)
William MacGillivray
Vida familiar
En 1820 casou con Marion Askill, veciña de Harris. A parella tivo 10 fillos, dous dos cales morreron na infancia.
Dous dos fillos de MacGillivray acadaron o recoñecemento como naturalistas. O seu fillo máis vello, John MacGillivray (1822-1867), publicou un relato da viaxe ao redor do mundo da HMS Rattlesnake, da cal foi o naturalista a bordo. Outro fillo, Paul, publicou unha Flora de Aberdeen en 1853, e doou 214 das láminas de aves de seu pai ao Museo de Historia Natural.
Legado
Unha versión detallada da vida de MacGillivray, escrita por un homónimo, publicouse 49 anos despois da morte do ornitólogo.
MacGillivray distinguiu correctamente as especies corvo cincento (Corvus cornix) e corvo pequeno (Corvus corone), pero consideráronse como subespecies durante dous séculos e medio, até que, en 2002, por evidencias de ADN, o corvo cincento recibiu o status de especie plena.
Algunhas publicacións
MacGillivray ilustrou The Internal Structure of Fossil Vegetables found in the Carboniferous and Oolitic deposits of Great Britain de Henry Witham en 1833, e editou The Conchologist's Text-Book durante de varias edicións.
Botánica
A abreviartura W.MacGill. úsase para recoñecer a como autoridade na descrición e clasificación científica en botánica.
O Igrexario, Loureiro, Cerdedo-Cotobade
O Igrexario é un lugar da parroquia de Loureiro, no concello pontevedrés de Cerdedo-Cotobade. Segundo o IGE, en 2015 tiña 24 habitantes (8 homes e 16 mulleres), o que supón unha diminución con respecto ó 2005, cando tiña 29.
Neste lugar, ademais da igrexa parroquial, atópanse o cruceiro pequeno do Igrexario, o cruceiro do Igrexario, o cruceiro do Adro, e os restos de catro cruces do via crucis.
O Alto, A Balsa, Muras
O Alto é un lugar da parroquia da Balsa no concello lugués de Muras na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 3 habitantes (3 homes).
Lourido, Naraío, San Sadurniño
Lourido é un lugar da parroquia de Naraío no concello coruñés de San Sadurniño, na comarca de Ferrol. Segundo o IGE, en 2011 tiña 21 habitantes (9 homes e 12 mulleres).
Carrasca
O termo carrasca refírese a diferentes especies botánicas: