cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Laureano Oubiña
Foi condenado en tres ocasións por delitos contra a saúde pública: en 1990, no marco do sumario 13/90 (máis coñecido como Operación Nécora), foi condenado a 12 anos de prisión por tráfico de tabaco. A segunda foi de 4 anos de prisión por traficar en 1997 con 6 toneladas de haxix desde Galiza até os Países Baixos. A terceira foi de 6 anos e nove meses, por dirixir unha banda que intentou introducir en España 12,5 toneladas de haxix en 1999 no do barco Regina Maris. Amais, en 1994 foi condenado a 12 anos por branqueo de cartos, pero finalmente foi absolto e condenado a 6 anos por delitos fiscais.
En 1983 fora detido por contrabando de tabaco en Platja d’Aro (provincia de Xirona).
O 10 de febreiro de 2014 ingresa outra vez en prisión para cumprir unha condena de 4 anos e 7 meses que lle fora imposta en 2012 pero que recorrera por motivos de saúde, finalmente rexeitada a súa solicitude a Audiencia Nacional pide o seu ingreso en prisión.
Actualmente cumpre condena na prisión de Alcalá Meco.
Traxectoria
Nacido no barrio cambadés da Modia, comezou a traballar con 10 anos na tenda de ultramarinos dos seus pais, e con 15 comezou a repartir en furgoneta produtos para feirantes ambulantes. Con 17 comezou a facer contrabando de gasóleo e café co seu tío, e meses despois fundou a súa propia empresa e empezou co tráfico ilegal de tabaco. Traballou de camioneiro e de empresario vitivinícola, facendo albariño nas viñas do Pazo Baión.
Con 18 anos casou con Rosa María Carro Otero, coa que ten oito fillos. En 1983 divorciouse, deixándoa por Esther Lago, até entón a súa secretaria e coa que tivo dúas fillas, da que enviuvou o 28 de febreiro de 2001 por mor dun accidente de tráfico.
Relación coa xustiza
O seu avogado é Joaquín Ruiz Giménez Aguilar, e anteriormente foi defendido por Pablo Vioque.
Estivo 13 meses como prófugo para eludir a súa segunda condena, pero foi detido en Grecia en outubro de 2000. Estivo no centro penitenciario de Alcalá-Meco entre outono de 2000 e o 30 de marzo de 2004, cando foi trasladado á prisión de Zuera (provincia de Zaragoza), estando inscrito no FIES (ficheiro de internos de especial seguimento).
O 29 de abril de 2004 envioulles unha carta manuscrita aos deputados do Congreso Joan Puigcercós (ERC), Gaspar Llamazares (IU) e José Antonio Labordeta (Chunta Aragonesista) con la finalidad de comentarles algunos puntos relacionados con la situación penitenciaria, esperanzado que desde su privilegiada posición, ver si es posible que ustedes aporten un grano de arena mejorando con ello toda esa crítica situación. A misiva remataba coa expresión «¡Viva la III República!».
O 28 de novembro de 2004 iniciouse en Madrid un novo xuízo por narcotráfico, pedíndose para el unha pena de seis anos e nove meses de prisión.
En 2008 estaba na prisión de Villena (provincia de Alacant), e en xuño de 2010 estaba pendente de ser excarcerado da prisión de Topas (Salamanca) logo de cumprir a súa pena. En setembro de 2011, mentres cumpría a pena na prisión de Dueñas (Palencia), concedéuselle o terceiro grao e puxérono en liberdade o 17 de xullo de 2012. Reingresou en prisión o 10 de febreiro de 2014 tras seren desestimados os recursos contra a súa condena por branqueo de capitais.
Squilla mantis
Hábitat
Encóntrase sobre fondos pedregosos ou lamacentos fangosos do litoral.
FC Augsburg
O FC Augsburg é un club de fútbol alemán da cidade de Augsburgo (Baviera). Fundouse en 1907 e compite na 1. Bundesliga.
Squilla mantis
Bioloxía
miniatura|180px|Squilla mantis á venda nun mercado [[Cataluña|catalán]]
Becher
Becher é un apelido amplamente espallado nos países de lingua alemá.
Squilla mantis
Alimentación
A galera é un animal carnívoro. A súa dieta componse principalmente de peixes e doutros crustáceos. Captura as súas presas utilizando o seu longo par de brazos, suxeitándoas coas afiadas espiñas ou golpeándoas coa grosa punta.
Reprodución
A época da desova ten lugar entre maio e xuño.
Pesca
Squilla mantis é o único estomatópodo nativo que se pesca a escala comercial no Mediterráneo. Máis de 7 000 t captúranse anualmente, o 85% das cales se apañan nas costas italianas do mar Adriático. Tamén se captura no mar Xónico, fronte a Sardeña, e fronte á costa de Cataluña e das Illas Baleares. Fóra do Mediterráneo, consómese en Andalucía, no golfo de Cádiz, que é de onde procede o nome vulgar de galera.
Identidade de Bézout
En teoría de números, a identidade de Bézout (tamén coñecido como lema de Bézout) é un teorema que se enuncia como: "Sexan a e b enteiros con máximo común divisor d. Entón, existen x e y enteiros tales que ax + by = d. En xeral, os enteiros da forma ax+by son exactamente os múltiplos de d".
O enteiros x e y son coñecidos como os coeficientes de Bézout para (a, b). Esta parella de enteiros non é única e pode calcularse usando o algoritmo de Euclides estendido. De ser ámbolos dous non nulos, o algoritmo de Euclides estendido produce unhas das dúas parellas tales que e (a igualdade só pode ocorrer se a é múltiplo de b ou, ao revés, se b é múltiplo de a).
Moitos outros teoremas elementais de teoría de números son consecuencias da identidade de Bézout, como o lema de Euclides ou o  teorema chinés do resto.
Un dominio de Bézout é un dominio de integridade no que se cumpre a identidade de Bézout. En particular, a identidade de Bézout cúmprese nos dominios de ideais principais. Deste xeito, todo resultado que sexa demostrado a partir da identidade de Bézout, tamén será certa en todos estes dominios.
Estrutura das solucións
Ao calcular un par de coeficientes de Bézout
(x, y)
(por exemplo, utilizando o algoritmo de Euclides estendido), todos estes pares pódense representar da forma
onde
k
é certo número enteiro, e as fraccións simplifican a enteiros.
Entre estes pares de coeficientes de Bézout, hai exactamente dous deles que satisfán
e estes dous pares serán iguais de dividir
a
ou
b
ao outro.
Isto basease nunha propiedade de división euclidiana: dado dous enteiros c e d, se d non divide c, entón hai exactamente unha parella
(q,r)
tal que
c = dq + r
e
0 < r <
, e outra tal que
-
.
Estes dous pares de coeficientes de Bézout son obtidas do par
inicial, ao escoller o
Betanzos - Mandeo
Betanzos-Mandeo é un espazo protexido galego é un espazo natural declarado como zona especial de conservación (ZEC) que abrangue 1.020 ha dos concellos de Aranga, Bergondo, Betanzos, Coirós, Irixoa, Miño, Paderne e Oza-Cesuras. Acolle a boa parte do río Mandeo e o río Mendo, rexión onde se conservan as tradicionais fragas de ribeira e as marismas na desembocadura do río, na ría de Betanzos. A importancia da súa conservación reside na súa flora de ribeira e da vexetación da marisma, típica do Cantábrico e do Atlántico meridional. Tamén, por ser un hábitat onde se conserva o salmón atlántico.
Identidade de Bézout
Estrutura das solucións
na fórmula de riba algún dos dous enteiros próximos a.
Betanzos - Mandeo
É tamén unha zona de especial protección dos valores naturais.
Identidade de Bézout
Estrutura das solucións
O algoritmo de Euclides estendido sempre produce un destes dous pares.
Betanzos - Mandeo
Flora
As especies da flora catalogadas como especies silvestres en réxime de protección especial ou presentes no catalogo galego de especies ameazadas son:
Identidade de Bézout
Exemplo
Sexa a = 12 e b = 42, gcd (12, 42) = 6. Entón temos as seguintes identidades de Bézout, cos coeficientes de Bézout escritos en vermello, no caso dos pares mínimos, e en azul tódolos demais.
Betanzos - Mandeo
Invertebrados
As especies de invertebrados catalogadas como especies silvestres en réxime de protección especial ou presentes no catalogo galego de especies ameazadas son:
Anfibios
As especies de anfibios catalogadas como especies silvestres en réxime de protección especial ou presentes no catalogo galego de especies ameazadas son:
Identidade de Bézout
Exemplo
Se
Betanzos - Mandeo
Réptiles
As especies de réptiles catalogadas como especies silvestres en réxime de protección especial ou presentes no catalogo galego de especies ameazadas son:
Identidade de Bézout
Exemplo
(x, y) = (18, -5)
Betanzos - Mandeo
Aves
As especies de aves catalogadas como especies silvestres en réxime de protección especial ou presentes no catalogo galego de especies ameazadas son:
Mamíferos
As especies de mamíferos catalogadas como especies silvestres en réxime de protección especial ou presentes no catalogo galego de especies ameazadas son:
Identidade de Bézout
Exemplo
é o par orixinal de coeficientes de Bézout, entón produce os pares mínimos con
k = 3
e
k = -2
, respectivamente:
(18-3⋅7, -5+3⋅2) = (-3, 1)
(18-2⋅7, -5+2⋅2) = (4, -1)
.
Proba
x = ±1
e
y = 0
). Como S é un conxunto de enteiros positivo non baleiro, ten un elemento mínimo d = as + bt, polo principio da boa ordenación. Para probar que d é o máximo común divisor de a e b, temos que probar dúas cousasː que d é un divisor común de a e b, e que para calquera outro común divisor c cumpre que
c < d
.
A división euclidiana de a por d pode ser escrita como
O resto r pertence ao conxunto, porque
Como d é o menor enteiro positivo en S, o resto r é necesariamente 0, e isto implica que d é un divisor de a. Analogamente, próbase que d é tamén un divisor de b, e, en conclusión, d é un divisor común de a e b.
Agora, sexa c ser calquera divisor común de a e b. Isto implica que teñen que existir u e v tal que
a = cu
b = cv
. Así tense que
Ao ser c é un divisor de d, e, por tanto,
c ≤ d
Para tres ou máis enteiros
A identidade de Bézout pódese estender a máis de dous enteiros: se
entón existen enteiros tales que
Para polinomios
A identidade de Bézout funciona para polinomios dunha variábel sobre un corpo exactamente do mesmo xeitos que cos enteiros. En particular os coeficientes de Bézout e o máximo común divisor pode ser computado co algoritmo de Euclides estendido.
Ao ser as raíces comúns de dous polinomios o máximo común divisor deles, da identidade de Bézout xunto co teorema fundamental da álxebra, dedúcese que:
A xeneralización deste resultado a calquera número de polinomios e indeterminates é o teorema dos ceros de Hilbert.
Para dominios ideais principais
A identidade de Bézout pode ser escrita non soamente no anel de enteiros relativos, mais tamén en calquera outro dominio de ideais principais (DIP). (Nótese que, neste caso, o máximo común divisor enténdese no sentido da relación de preorde fornecida pola divisibilidade no anel, e a unicidade deste preservase baixo un factor invertíbel do anel) Isto é que, se R é un DIP, e a e b pertencen a R, entón existe un máximo común divisor d de a e b e existen elementos x e y en R tal aquel ax + py = d.
A razón disto é que o ideal xerado por Ra+Rb é principal. De feito, ao pertencer a R, todo xerador d de Ra+Rb é un divisor común de a e b, e é o máximo no sentido de divisibilidade, isto é, para dicir que todo divisor común divide d (xa que c divide todo elemento de Ra+Rb).
Un dominio de integridade no que para toda parella de elementos temos un máximo común divisor dirase que é un dominio Bézout.
Historia
O matemático francés Étienne Bézout (1730–1783) probou esta identidade para polinomios. Con todo, esta afirmación para enteiros xa se atopa no traballo doutro matemático francés, Claude Gaspard Bachet de Méziriac (1581–1638).
Agüeiro
O topónimo galego Agüeiro pode referirse a:
O Ribeiro, Bande
San Pedro Fiz do Ribeiro é unha parroquia do concello de Bande, na comarca da Baixa Limia, provincia de Ourense. En 2007 tiña 121 habitantes (58 homes e 63 mulleres).
1999
1999 foi Ano Santo Xacobeo.
Acontecementos
dereita|miniatura|[[Eurozona (1999/2002)]]
Outros
Historia ano a ano
Farkas Bolyai
Farkas Bolyai, tamén coñecido como Wolfgang Bolyai en Alemaña, nado o 9 de febreiro de 1775, finado o 20 de novembro de 1856, foi un matemático húngaro, coñecido sobre todo polo seu traballo na xeometría. Foi amigo do matemático alemán Carl Friedrich Gauss e pai de János Bolyai.
Etileno
O etileno ou eteno (nome da IUPAC) é un hidrocarburo do grupo dos alquenos coa fórmula C2H4 ou H2C=CH2. É un gas incoloro inflamable cun feble cheiro "doce e almiscrado" cando é puro. É o alqueno máis simple (hidrocarburo con dobre enlace carbono-carbono), e o segundo hidrocarburo insaturado máis simple despois do acetileno (C2H2).
O etileno é moi utilizado na industria química, e a súa produción mudial, que ascendeu a uns 109 millóns de toneladas en 2006, supera a de calquera outro composto orgánico. O etileno é tamén unha importante hormona vexetal, utilizada en agricultura para forzar a maduración os froitos.
Estrutura e propiedades
miniatura|260 px|esquerda|Descrición orbital dos enlaces entre o etileno e un metal de transición. Este hidrocarburo está formado por catro átomos de hidróxeno unidos a dous carbonos, os cales están unidos entre si por dobre enlace. Os seis átomos da molécula están no mesmo plano. O ángulo H-C-H é de 117,4°, o que está preto dos 120° dun carbono con hibridación sp² ideal. A molécula é tamén relativamente ríxida: a rotación sobre o enlace C-C é un proceso de alta enerxía que require a rotura do enlace π.
O enlace π da molécula de etileno é responsable da súa útil reactividade. O dobre enlace é unha rexión de alta densidade de electróns, polo que é susceptible ao ataque de electrófilos. Moitas reaccións do etileno son catalizadas por metais de transición, os cales se unen transitoriamente ao etileno usando orbitais π ou π*.
Usos
As principais reaccións industriais do etileno en orde de importancia son: 1) polimerización, 2) oxidación, 3) haloxenación e hidrohaloxenación, 4) alquilación, 5) hidratación, 6) oligomerización, e 7) hidroformilación. En Europa e nos Estados Unidos, aproximadamente o 90% do etileno utilízase para producir óxido de etileno, dicloruro de etileno, etilbenceno e polietileno.
miniatura|520 px|esquerda|Principais usos industriais do etileno. No sentido das agullas do reloxo desde a parte superior dereita aparecen: as súas conversións a [[óxido de etileno, uso como precursor do etilén glicol; conversión a etilbenceno, precursor do estireno; a varios tipos de polietileno; o dicloruro de etileno, precursor do cloruro de vinilo.]]
Polimerización
A produción de polietileno consome máis da metade da produción mundial de etileno. O polietileno, tamén chamado politeno, é o plástico máis utilizado en todo o mundo, usado principalmente para fabricar láminas plásticas para empaquetado, e bolsas plásticas. As alfa-olefinas lineares, producidas por oligomerización (formación de polímeros curtos) utilízanse como precursores, deterxentes, plastificantes, lubricantes sintéticos, aditivos, e tamén como co-monómeros na produción de polietilenos.
Liar Liar
Liar Liar é un filme estadounidense dirixido por Tom Shadyac que foi estreado en 1997.
Etileno
Oxidación
O etileno é oxidado para producir óxido de etileno, unha materia prima básica na produción de surfactantes e deterxentes por etoxilación. O óxido de etileno é tamén hidrolizado para producir etilén glicol, amplamente usado como anticonxelante de automoción e tamén flicois de maior peso molecular, como glicol éteres e polietilén tereftalato.
Liar Liar
Sinopse
Fletcher Reede é un avogado ambicioso e sen escrúpulos, que utiliza a mentira como medio habitual de traballo. O seu fillo de cinco anos, farto de promesas incumpridas, pide un desexo o día do seu aniversario, que o seu pai non poida mentir durante vinte catro horas.
Etileno
Oxidación
O etileno sofre oxidación polo paladio para dar acetaldehido. Esta conversión é un proceso industrial moi importante (10M kg/ano). O proceso realízase por medio da complexación inicial do etileno cun centro Pd(II).
Alquilación
Un importante intermediario químico da alquilación con etileno é o etilbenceno, precursor do estireno. O estireno utilízase principalmente na produción de polistireno para empaquetado e illamento, e na goma de estireno-butadieno para pneumáticos e calzado. A menor escala, prodúcense etiltolueno, etilanilinas, 1,4-hexadieno, e alquilos de aluminio. Os produtos destes intermediarios son o polistireno, poliésteres insaturados e terpolímeros etilén-propileno.
Reacción oxo
A hidroformilación (reacción oxo) do etileno dá lugar a propionaldehido, un precursor do ácido propiónico e do alcohol n-propílico.
Hidratación
O etileno é desde hai moito tempo o principal precursor non fermentativo do etanol. O método orixinal de produción implicaba a súa conversión a dietil sulfato, seguida de hidrólise. O principal métido utilizado desde mediados da décda de 1990 é a hidratación directa do etileno catalizada por catálise ácida sólida:
Dimerización a n-butenos
O etileno pode ser dimerizado a n-butenos utilizando un proceso con licenza de Lummus ou do IFP. O proceso Lummus produce n-butenos mixtos (principalmente 2-butenos) mentres que o proceso do IFP produce 1-buteno.
Produción
A produción global de etileno é crecente, e foi de 107 millóns de toneladas en 2005, de 109 millóns en 2006, de 138 millóns de toneladas en 2010 e de 141 millóns en 2011. En 2010 o etileno era producido por polo menos 117 empresas en 55 países. Para facer fronte ao continuo aumento da demanda de etileno, realizáronse grandes incrementos de produción nas plantas de produción en todo o mundo, especialmente no Oriente Próximo e na China.
O etileno fabrícase na industria petroquímica por craqueamento de vapor (steam cracking). Neste proceso, os hidrocarburos líquidos lixeiros ou gasosos quéntase a 750–950 °C, o que induce a formación de numerosas reaccións de radicais libres, e seguidamente faise un inmediato arrefriamento para deter estas reaccións. Este proceso converte os hidrocarburos grandes noutros máis pequenos e provoca a súa insaturación. O etileno sepárase da complexa mestura resultante mediante unha repetida compresión e destilación. Nun proceso relacionado utilizado nas refinerías de petróleo, os hidrocarburos de elevado peso molecular son craqueados con catalizadores de ceolita. Os materiais máis pesados, como a nafta e os gasóleos requiren podo menos dúas "torres de arrefriamento" situadas despois dos fornos de craqueamento para facer recircular a gasolina derivada da pirólise e procesar a auga. Cando a se craquea unha mestura de etano e propano, soamente cómpre unha torre de arrefriamento de auga.
Síntese de laboratorio
Aínda que o etileno ten un grande valor industrial, apenas se usa no laboratorio e, cando é necesario, normalmente mércase. Porén, pode producirse por medio da deshidratación do etanol con ácido sulfúrico ou en fase de gas con óxido de aluminio.
Seguridade
Como todos os hidrocarburos, o etileno é un gas asfixiante e combustible. Foi utilizado como anestésico. Está na lista da Axencia Internacional para a Investigación do Cancro (IARC), na que é considerado como un carcinóxeno do grupo 3.
O etileno como hormona vexetal
miniatura|Unha vía de transdución de sinais do etileno. O etileno atravesa a membrana e únese a un receptor no retículo endoplasmático. O receptor libera o EIN2 reprimido. Este despois activa unha vía de [[transdución de sinais, que activa os xenes regulatorios que finalmente desencadean unha resposta ao etileno. O ADN activado é transcrito a ARNm, o cal é despois traducido formando un encima funcional que se utiliza para a biosíntese do etileno.]] O etileno funciona nas plantas como unha hormona. Actúa a niveis de traza ao longo de toda a vida da planta estimulando ou regulando a maduración de froitos, a apertura das flores, e a abscisión (caída) das follas. As cámaras de maduración comerciais utilizan "xeradores catalíticos" que fabrican gas etileno a partir dun líquido que contén etanol. Xeralmente, utilízase unha concentración do gas de 500 a 2.000 ppm, durante de 24 a 48 horas. Debe terse coidado de controlar os niveis de dióxido de carbono nas cámaras de maduración, xa que a maduración a altas temperaturas produce niveis altos de CO2.
Historia do etileno na bioloxía das plantas
O etileno xa se utilizaba no antigo Exipto, onde lle facían cortes aos figos para estimular a súa maduración (as feridas na planta estimulan a produción de etileno nos tecidos da planta). Na antiga China queimaban incenso en habitacións pechadas para favorecer a maduración das peras. En 1864, descubriuse que o gas que se filtraba do sistema de alumeado público de gas das rúas causaba un crecemento máis lento, o retorcemento das plantas, e un engrosamento anormal dos talos. En 1901, o científico ruso Dimitry Neljubow demostrou que o compoñente activo neses procesos era o etileno. Sarah Doubt descubriu que o etileno estimulaba a abscisión en 1917. Pero ata 1934 non se demostrou, grazas aos traballos de R. Gane, que as plantas sintetizaban etileno. En 1935, Crocker propuxo que o etileno era a hormona vexetal responsable da maduración dos froitos e da senescencia dos tecidos vexetativos.
Biosíntese do etileno nas plantas
O etileno biosintetízase a partir do aminoácido metionina que se converte en S-adenosil- L -metionina (SAM, tamén chamada Adomet) pola acción do encima Met adenosiltransferase. A SAM é despois convertida en ácido 1-aminociclopropano-1-carboxílico (ACC) polo encima ACC sintase (ACS). A actividade da ACS determina a velocidade de produción de etileno, e, por tanto, a regulación deste encima é clave para a biosíntese de etileno. O paso final necesita oxíxeno e implica a acción do encima ACC-oxidase (ACO), anteriormente chamado encima formador de etileno (EFE). A biosíntese de etileno pode ser inducida polo propio etileno endóxeno ou exóxeno. A síntese do precursor ACC increméntase cando hai altos niveis de auxinas, e especialmente ácido indolacético (IAA) e citocininas.
Percepción do etileno nas plantas
As plantas perciben o etileno por medio dunha familia de cinco proteínas transmembrana dímeras como a proteína ETR1 en Arabidopsis thaliana. Os receptores de etileno están codificados por moitos xenes no xenoma de Arabidopsis e do tomate. As mutacións en calquera dos membros desta familia xénica, que comprende os cinco receptores de Arabidopsis e os polo menos seis do tomate, poden causar unha insensibilidade ao etileno. Identificáronse secuencias de ADN para os receptores de etileno en moitas outras especies de plantas e descubriuse unha proteína que se une ao etileno en cianobacterias.
Indutores biolóxicos e ambientais da formación de etileno
Factores ambientais ou externos como inundacións, seca, baixas temperaturas, feridas, e o ataque de patóxenos poden inducir a formación de etileno nas plantas. Cando os terreos quedan asolagados as raíces da planta sofren unha falta de oxíxeno (anoxia) que causa a síntese de ácido 1-aminociclopropano-1-carboxílico (ACC). O ACC é transportado ás partes superiores da planta e despois oxidado nas follas. O etileno producido causa movementos násticos (epinastia) nas follas, que quizais axudan a que a planta perda auga.
Usos comerciais
O etileno acurta a vida comercial de moitos froitos ao adiantar a maduración dos froitos e a senescencia floral. O etileno acurta a vida comercial das flores cortadas e de plantas en testo ao acelerar a senescencia e abscisión floral. As flores e plantas que están suxeitas a estrés durante o seu transporte en barco, manexo ou almacenamento producen etileno causando unha significativa redución no seu número de flores. As flores afectadas polo etileno son, por exemplo, o caravel, xeranio, petunia, rosa, entre moitas outras.
O etileno pode causar perdas económicas significativas para os floristas, mercados, subministradores e cultivadores. Ideáronse varios xeitos de inhibir a produción de etileno, como inhibir a síntese de etileno e a percepción do etileno. A aminoetoxivinilglicina (AVG), o ácido aminooxiacético (AOA), e os sales de prata son inhibidores do etileno. Inhibir a síntese de etileno é menos efectivo para reducir as perdas despois da colleita, xa que o etileno procedente doutras fontes pode tamén afectar á planta. Ao inhibir a percepción do etileno, os froitos, plantas e flores non responden ao etileno producido endoxenamente nin ao procedente de fontes exóxenas. Entre os inhibidores da percepción do etileno están compostos que teñen unha forma similar á do etileno, pero non orixinan unha resposta ao etileno. Un exemplo destes inhibidores é o 1-metilciclopropeno (1-MCP).
A floración do Chrysanthemum é atrasada polo gas etileno, e os cultivadores atoparon que os "queimadores" que producen dióxido de carbono e os fumes dos escapes dos quentadores de invernadoiros ineficientes poden aumentar a concentración de etileno a 0,05 vpm (volumes por millón) causando un atraso da floración das colleitas comerciais.
Ligando
O etileno é un ligando en química organometálica. Un dos primeiros compostos organometálicos obtidos, o sal de Zeise, é un complexo de etileno. Uns útiles reactivos que conteñen etileno son Pt(PPh3)2(C2H4) e Rh2Cl2(C2H4)4. A hidroformilación catalizada por Rh do etileno utilízase a escala industrial para producir propionaldehido.
Historia
Algúns xeólogos e historiadores cren que o famoso oráculo de Delfos da Grecia Antiga (a Pitia) chegaba ao estado de transo por efecto do etileno que emanaba das fallas xeolóxicas do terreo onde se situaba o templo de Apolo, onde estaba o oráculo, pero non todos os estudosos están de acordo en responsabilizar ao etileno.
O descubridor do etileno parece que foi Johann Joachim Becher, que o obtivo ao quentar etanol con ácido sulfúrico; este autor mencionou este gas na súa obra Physica Subterranea (1669). Joseph Priestley tamén menciona este gas na súa obra Experiments and observations relating to the various branches of natural philosophy: with a continuation of the observations on air (1779), na cal informa que Jan Ingenhousz viu como un tal Sr. Enée sintetizaba etileno da mesma maneira en Amsterdam en 1777 e que seguidamente o propio Ingenhousz tamén produciu o gas. As propiedades do etileno estudáronas en 1795 catro químicos holandeses, Johann Rudolph Deimann, Adrien Paets van Troostwyck, Anthoni Lauwerenburgh e Nicolas Bondt, que atoparon que era diferente do gas hidróxeno e que contiña carbono e hidróxeno. Este grupo tamén descubriu que o etileno podía ser combinado con cloro para producir o aceite dos químicos holandeses, o 1,2-dicloroetano; este descubrimento deulle o etileno o nome co que se coñecía dquela, que era, gas olefiante (gas que fai aceite.)
A mediados do século XIX, empezou a usarse amplamente o sufixo -eno (unha raíz do grego antigo que se engadía ao final dos nomes femininos e que significaba "filla de") para referirse a unha molécula ou parte dela que contiña uns poucos átomos de hidróxeno menos que a molécula orixinal da que derivaba. Así, etileno (C2H4) significaba "filla do etilo" (C2H5). O nome etileno era utilizado neste sentido xa en 1852.
En 1866, o químico alemán August Wilhelm von Hofmann propuxo un sistema de nomenclatura de hidrocarburos no cal se utilizaban os sufixos -ano, -eno, -ino, -ona, e -uno para denominar os hidrocarburos con 0, 2, 4, 6, e 8 átomos de hidróxenos menos que os seus alcanos parentais. Neste sistema, o etileno pasou a denominarsse eteno. O sistema de Hofmann finalmente converteuse na base para a posterior nomenclatura de Xenebra aprobada polo Congreso Internacional de Químicos de 1892, que permaneceu como o núcleo da nomenclatura da actual IUPAC. Porén, daquela, o uso do nome etileno estaba firmemente arraigado, e seguiu tendo un amplo uso ata a actualidade, especialmente na industria química.
Nomenclatura actual
As regras de nomenclatura de 1979 da IUPAC facían unha excepción conservando o nome non sistemático etileno (en vez do sistemático eteno), pero esta decisión foi cambiada nas regras de 1993, nas que o nome designado pola IUPAC para este composto é eteno. De todos modos, o nome etileno é aínda amplamente utilizado, sobre todo na industria química.
Camaleónidos
A dos camaleónidos (Chamaeleonidae) é unha familia de réptiles da orde dos escamosos, suborde dos lacertilios e infraorde dos iguanios, coñecidos vulgarmente como camaleóns. Trátase dun clado moi distintivo e altamente especializado dos lagartos do Vello Mundo con 202 especies descritas en xuño de 2015, a maior parte delas na África subsahariana.
As súas especies presentan unha ampla variedade de cores e moitas delas teñen a capacidade de cambiar de cor.
Os camaleóns están adaptados para a escalada e caza visual. Viven en hábitats cálidos que van desde a selva tropical até espazos desérticos, con numerosas especies que se encontran en África, Madagascar, o sur de Europa e en todo o sur de Asia até Sri Lanka. Tamén foron introducidos en Hawai, California e Florida, e a miúdo téñense como mascotas domésticas.
Descrición
A familia foi descrita en 1815 polo naturalista, meteorólogo e arqueólogo estadounidense de orixe franco-xermana-italiana Constantine Samuel Rafinesque, na súa obra Analyse de la nature, ou tableau de l'univers et des corps organisés. Palerme: L'Imprimerie de Jean Barravecchia. (Ver texto completo).
Etimoloxía
O nome camaleón deriva do latín chămaelĕōn, tirado do grego antigo χαμαιλέων chamailéōn, voz formada polos elementos χαμαί chamaí, "en terra", "polo chan", e λέων léōv, "león". Lietalmente: "león da terra".
Sinonimia
Ademais de polo nome válido, a familia coñeceuse tamén polos sinónimos:
Clasificación
A familia dos Chamaeleonidae foi dividida en 1986, por Klaver e Böhme en dúas subfamilias, que comprenden os xéneros que se indican:
Tamaño e estrutura corporal
Os camaleóns varían moito en tamaño e estrutura corporal, e as lonxitudes totais máximas varían desde os 15 mm dos machos da especie Brookesia micra (un dos réptiles máis pequenos do mundo) até os 68,5 cm dos machos de Furcifer oustaleti. Moitos teñen ornamentacións na cabeza ou no rostro, como saíntes nasais, ou proxeccións en forma de corno no caso de Trioceros jacksonii, ou grandes cristas na cabeza, como Chamaeleo calyptratus. Moitas especies presentan dimorfismo sexual e os machos están normalmente moito máis ornamentados que as femias.
Visión e mobilidade dos ollos
Os camaleóns poden ver tanto con luz natural como con luz ultravioleta. Os camaleóns expostos á luz ultravioleta mostran uns maiores comportamentos sociais e niveis de actividade, están máis inclinados a alimentarse e tamén son máis propensos a reproducírense, xa que esta radiación ten un efecto positivo na glándula pineal.
Sentido do oído
Do mesmo xeito que as serpes, os camaleóns non teñen oido externo nin medio, polo que non hai un orificio auditivo externo nin tímpano. Porén, os camaleóns non son xordos: poden detectar frecuencias sonoras no intervalo de 200-600 Hz.
Estrutura da pel
A súa pel ten bastante queratina, o que presenta unha serie de vantaxes (en especial, a resistencia). Mais esta característica fai que o camaleón teña que facer a "muda" de pel durante o seu crecemento (a pel antiga descama, dando lugar a outra), como as cobras.
Reprodución
Os camaleóns son especies ovíparas. As posturas varían entre 30 e 40 ovos, que son depositados no solo. A incubación é longa, dura de 8 a 9 meses. Alcanzan a madurez sexual ao cabo dun ano de vida, e poden vivir de 4 a 5 anos.
Os machos son normalmente máis coloridos e con ornamentacións máis preminentes na cabeza.
Distribución e hábitat
A maior parte dos camaleóns vive en África e en Madagascar, aínda que algunhas especies tamén se encontran en partes do sur de Europa, Sri Lanka, India, Asia Menor e até na Amazonia. As diferentes especies habitan diferentes ambientes, como montañas, forestas pluviais, sabanas e ás veces desertos e estepas. Crese que os individuos que viven nos sectores mediterránicos europeos derivan de exemplares introducidos polo ser humano en épocas remotas.
Os camaleóns habitan, na súa maior parte, árbores, mais tamén son achados nalgúns arbustos, e algunhas especies viven no chan, embaixo das follas. Poden pasar dunha árbore a outra grazas á súa cauda, e aos pés en forma de pinzas.
Comportamento
Todos os camaleóns son animais diúrnos. O seu período de maior actividade é a mañá e o final do entardecer. Os camaleóns non son cazadores activos. Ao contrario, prefiren esperar horas inmóbiles, esperando unha presa. Aliméntanse basicamente de artrópodos, especialmente insectos, e de pequenos vertebrados. En catividade tamén comen froitas como papaia, banana, e até ovos fritos, mais esa dieta só é válida para animais adultos: os fillos pequenos son case exclusivamente insectívoros.
Os camaleóns viven a maior parte das súas vidas solitariamente, e son bastante agresivos con outros membros da súa mesma especie, mesmo que sexan femias. O hábito solitario só é abandonado na época de emparellamento, cando o macho descende das árbores á procura de femias.
Mudanza de cor
esquerda|miniatura|Camaleón listado
Ao contrario da crenza popular, o camaleón non muda de cor de acordo coa cor do ambiente: na verdade, o cambio da súa cor básica é expresión dunha condición física ou psicolóxica do lagarto.
A pel troca de cor baixo a influencia do seu humor, da luz ou da temperatura.
A mudanza de cor tamén ten un papel importante na comunicación durante loitas entre camaleóns: as cores indican se o opoñente está asustado ou furioso.
Acidentalmente, a mudanza de cor pode axudar no mimetismo do animal, aínda que esta non sexa unha ocorrencia frecuente senón ocasional.
Os camaleóns teñen células especializadas en dúas capas baixo a súa pel externa transparente. As células na capa superior, chamadas de cromatóforas, conteñen pigmentos amarelos e vermellos. Baixo as células cromatóforas hai outra capa de células: as guanóforas, que conteñen unha substancia cristalina e incolora (a guanina). Os guanóforos reflicten, entre outras, a cor azul da luz incidente. Se a capa superior de cromatóforas for amarela, a luz reflectida tórnase verde (azul máis amarelo). Unha capa de pigmento escuro (melanina) contendo melanóforos está situada aínda máis profundamente, baixo as guanóforas reflectoras de luz azul e branca. Estes melanóforos dominan o brillo e a claridade da luz reflectida.
Todas esas diferentes células pigmentarias poden recolocar os seus pigmentos, influenciando así a cor da luz que é reflectida.
Camaleóns na cultura e nas artes
En todo o occidente, o termo "Camaleón" é usado na linguaxe figurada como sinónimo dunha persoa volúbel e maleábel, que adapta o seu comportamento e características conforme o ambiente. Nin sempre o termo ten connotación negativa (de falsidade), podendo significar tamén "flexibilidade". Tamén é bastante utilizado para adxectivar bos actores.
Na simboloxía dalgunhas tribos africanas, o camaleón é un animal sagrado, visto como o criador dos primeiros seres humanos. Nunca é morto polas persoas, e cando é encontrado no camiño, tírano con precaución, con medo de maldicións.
Na Amazonia, encontrar un camaleón indica boa sorte, e matalos trae mal agoiro. Aínda así, hai quen ignora as lendas e mata os camaleóns da Amazonia para comelos.
Os camaleóns son personaxes frecuentes de fábulas, onde xeralmente representan bichos lentos, astutos e pouco confiábeis.
Camaleón tamén é o nome dun conxunto de carnaval na Baía, e dunha pequena constelación.
Na banda deseñada brasileira, Kamaleão con "K" é un personaxe moi divertido e festeiro criado polo debuxante marañense Petrus Cintra.
Parapente
miniatura|Abrindo o parapente en [[Covas, Ferrol.]] miniatura|Voando sobre a [[Torre de Hércules.]] O parapente é un deporte aéreo. O seu nome é debido ás súas orixes, "paracaídas de pendente".
Historia
A xente que practicaba paracaidismo, e tamén alpinismo, atopou un xeito de descenso rápido. Co tempo, a feitura dos parapentes foi mellorando de tal forma que na actualidade non só serven para descender botándose dunha montaña, senón tamén de facer auténticos voos remontando sobre o punto de engalaxe. Isto conséguese a base de aproveitar as correntes térmicas ascendentes igual que fan as aves. Na actualidade ás veces pódense facer voos de centos de quilómetros.
Equipamento necesario
O equipo básico necesario para iniciarse na arte de voar en parapente inclúe:
Benedicto García Villar
Benedicto García Villar, nado en Santiago de Compostela o 7 de maio de 1947 e finado ibídem o 4 de xuño de 2018, foi un cantante, mestre e sindicalista galego que practicou a canción de autor de intervención política. Nos seus inicios estivo vencellado ao colectivo Voces Ceibes.
Inicios
A mediados dos anos 60 comeza a carreira de Telecomunicacións en Santiago de Compostela carreira que continuará en Madrid entre os anos 1965 e 1967. Na capital do Estado ten a oportunidade de asistir, a principios do ano 1967, aos recitais que Raimon e Joan Manuel Serrat estaban a dar polas residencias de estudantes da capital. Inspirado pola experiencia, compón a súa primeira canción: "Un home" e comeza a relacionarse con Xavier Alcalá, que tamén estudaba na cidade. Xuntos acordan facer un grupo chamado "Os Novos Xoglares Galegos", que nunca tivo existencia alén do proxecto.
A finais do mesmo 1967, e xa de volta en Galiza, onde vai cursar estudos de Económicas, comeza a cantar para círculos de amigos, así como a entrar en contacto coa obra da poesía social de Celso Emilio Ferreiro, do que musica "Carta a Fuco Buxán". O seu primeiro concerto público ten lugar na Facultade de Filosofía e Letras de Santiago de Compostela. Nesa época tamén comeza a ter relación co cantautor Xavier del Valle, co que participará en varios recitais.
A Nova Canción Galega e Voces Ceibes
En maio de 1968 participa da fundación do colectivo Voces Ceibes, grupo inspirado nas experiencias de Els Setze Jutges e dos vascos Ez dok amairu. Os seus principios eran o monolingüísmo en galego, a temática social e o rexeitamento do folclore galego, naquel momento vencellado aos fastos franquistas. Tamén compartían coas experiencias vasca e catalá o seu sentido da comunidade, por riba dos individualismos persoais.
Represión política
En xullo dese ano, é chamado ao Silos Club de Pontevedra, para facer de xurado e tamén actuar no Festival Galego da Canción Moderna. Durante a súa actuación, no momento no que interpreta a canción "Carta a Fuco Buxán", vai ser impelido dende bambolinas por dous membros das forzas de seguridade para que pare de cantar. Benedicto remata a canción e despois informa ao público da situación, momento no que os membros das forzas de seguridade entran no escenario e detéñeno. Por este feito pasará a noite nunha cela e recibirá unha multa por interpretar canciones prohibidas y dirigir frases subversivas a los asistentes. Tamén se presionará á organización dun acto relixioso no que ía participar ao día seguinte en Ribadumia para que o retirase do programa, cousa que finalmente acontece.
Ese mesmo verán as autoridades deterán tamén un concerto de Benedicto, Xavier del Valle e Vicente Araguas na Sociedade Cultural e Deportiva "Bertón" en Caranza, Ferrol, por consideralo subversivo.
Primeiro traballo e concertos internacionais
A mediados de 1968, unha parte do colectivo Voces Ceibes viaxará a Barcelona, para gravar os seus primeiros traballos. xorde así, gravado nos estudios Gema, o EP Benedicto, máis coñecido como No Vietnam, un dos catro temas dos que constaba, primeiro traballo editado polo autor.
O 1 de decembro de 1968 participará, xunto co resto dos membros de Voces Ceibes nun concerto no cine Capitol de Compostela. En xaneiro de 1969 visitará con outros membros do colectivo, as cidades de Oviedo e Xixón, dando por primeira vez un recital fóra das fronteiras de Galiza.
No ano 1970, ingresa no PCG, co que comeza a colaborar até que, a consecuencia da súa militancia é expulsado da Universidade e chamado a filas a Madrid, algo que sumado á falta de autorización da maior parte dos recitais, suporá un parón na súa carreira musical. Durante ese ano participará na capital do Estado español dos actos de protesta contra o Proceso de Burgos, colaborando co colectivo Canción del Pueblo. Tamén en Madrid escoita por primeira vez un disco do portugués José Afonso. O requirimento do colectivo Voces Ceibes fará que retorne a Galiza en xullo de 1971. Non será readmitido na Universidade de Santiago de Compostela.
Co seu retorno, o colectivo comeza os primeiros recitais fóra do Estado español, con actuacións en Tolosa para os exiliados e tamén nos Países Baixos. Benedicto Xerardo Moscoso e Bibiano serán chamados para representar a Galiza dentro da Exposición de Arte Contemporánea de Milán, un acto da resistencia antifranquista no exilio, que xuntaba a poesía e a canción ás artes plásticas, verdadeiras protagonistas. A exposición comezaba o 10 de marzo de 1972, polo que coincidirá co asasinato en Ferrol de Daniel Niebla e Amador Rey, do que terán coñecemento unha vez alí. Á súa volta, Benedicto é visitado e intimidado pola policía.
Relación con José Afonso
En abril de 1972 viaxará a Portugal para coñecer a José Afonso, co que fai unha grande amizade, dándolle a coñecer o universo cultural galego. José Afonso actuaría en Santiago de Compostela o 10 de maio dese mesmo ano a instancias de Benedicto. Entre 1972 e 1974 Benedicto acompáñao de xira por Galiza, Asturias, Portugal, Francia e Bélxica e participa en 1973 na gravación do disco Eu vou ser como a toupeira. Animado polo cantautor portugués comezará tamén a colaborar con Amnistía Internacional, en apoio dos presos políticos.
Froito desta relación foi a coincidencia da canción Nosa Señora da Guía (no disco Pola Unión de Benedicto) e a canción Chula da Póvoa (do disco Com as minhas tamanquinhas de José Afonso) que en realidade son dúas versións da mesma canción raiana, que ambos coñecerían xuntos nunhas vacacións.
Benedicto actuaría tamén no concerto homenaxe ao portugués Galiza a José Afonso, celebrado en Vigo o 31 de agosto de 1985, no que interpretou a canción Cantigas do Maio. En 1987, tras a morte do Zeca, Benedicto sería o impulsor dunha serie de conferencias, homenaxes e recitais sobre o cantor portugués, nos que reuniu e implicou a importantes figuras da música galega (Emilio Cao, Milladoiro...), e internacional (Luís Pastor, María del Mar Bonet ou Pi de la Serra).
Xa no 2006, Benedicto colaborará activamente na iniciativa Unha rúa para o Zeca Afonso, que reivindicaba que se lle dese o nome do cantautor portugués a unha rúa de Santiago de Compostela. Despois de que a iniciativa reunise case tres mil sinaturas, e conseguise numerosas adhesións o concello da cidade aproba a petición o 29 de novembro de 2006.
Actividade tras a morte de Franco
Coa morte do ditador, as actividades relacionadas coa música protesta aumentan notabelmente. Así, Benedicto tivo a ocasión de participar no I Festival dos Pobos Ibéricos, celebrado en Madrid, e noutros eventos similares, marcados pola vixilancia policial, e en ocasións, pola represión. Tamén continúan durante estes anos as prohibicións de actuar para boa parte dos recitais solicitados.
Foi especialmente famoso o concerto que deu xunto con Bibiano o 25 de xuño de 1976 no Pavillón dos Deportes da Coruña. O concerto, en solidariedade co dirixente comunista Santiago Álvarez, preso no penal de Carabanchel, converteuse nun acto de reivindicación galeguista e nun dos fitos culturais máis importantes da transición en Galiza.
No ano 1976, Benedicto gravou o seu primeiro LP, Pola Unión. Parodoxicamente o novo estadio político supón tamén a decadencia dos movementos de resistencia cultural en Galiza. Entre 1975 e 1980 a actividade musical aínda será intensa, pero pouco despois prodúcese o declive da canción protesta. Benedicto só sacou un traballo máis en solitario: Os nomes das cousas, en 1979, abandonando pouco despois, e salvo actuacións esporádicas, a súa actividade na canción. En 1980 abandonou tamén a súa militancia no PCG, non así a súa actividade como sindicalista, que traslada do mundo do espectáculo ao eido da escola pública cando comeza a súa actividade como mestre no 1982. Vinculado a Comisións Obreiras, entre 1985 e 1995 traballará en exclusiva en labores sindicais, con distintos cargos, pasando a partir dese ano, a traballar de novo como mestre.
Recoñecementos
En 1977 rodouse en Santiago de Compostela un documental titulado Benedicto, producido para a serie Yo canto, de TVE, dirixido por Manuel Garrido Palacios.
O 26 de xuño de 2014 fíxoselle unha homenaxe no Teatro Principal de Santiago de Compostela, "Polo mar da liberdade" organizado pola Fundación 10 de Marzo, conducido por Carlos Blanco e coa actuación de artistas como Uxía Senlle, João Afonso, Narf, Sérgio Tannus, Francisco Fanhais, Manuel Freire, Labregos do tempo dos Sputniks e a Orchestra Valdeorras.
O 28 de febreiro de 2015 fíxoselle outra homenaxe na Illa de Arousa, "Unha aperta a Benedicto dende a Arousa", debido á gran relación que sempre tivo coa súa xente, coa actuación da Orchestra Valdeorras, María Manuela, Couple Coffe, Narf, Uxía e conducido por Carlos Blanco.