cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gymnophiona
Gymnophiona ou Apoda é unha orde de anfibios que inclúe cerca de 150 especies, distribuídas por 6 familias. Estes anfibios son típicos do hemisferio sur, estando ben representados no sueste asiático e en América do Sur.
Características
Os ximnofióneos caracterízanse pola ausencia de patas e parécense ás miñocas e cobras. Son vertebrados, o que os separa dos anelídeos, e non teñen escamas. A maioría das especies vive enterrada no solo e permanece pouco estudada polos zoólogos.
Estes anfibios son réptiles da familia Typhlopidae. Algunhas especies non posúen ollos, outras si, inda que xeralmente pouco desenvolvidos. A maior parte destes anfibios teñen poucos centímetros de lonxitude, mais hai especies que atinxen 1,5 metros. Teñen dous pequenos tentáculos na cabeza que, como nariz, teñen funcións olfactivas. A respiración faise por pulmóns, mais tamén absorben osíxeno por medio da pel e da boca. Os ximnofióneos son o único grupo de anfibios con fecundación interna. Cerca do 75% das especies son vivíparas e dan á luz crías xa desenvolvidas. Son animais esencialmente terrestres.
Os ximnofióneos son principalmente acastañados ou verdellos, pero algunhas especies asiáticas son bastante coloridas.
Kislovodsk
miniatura|150px|Emblema de Kislovodsk Kislovodsk (Кислово́дск) é unha cidade de arredor de 160.000 habitantes do Krai de Stavropol), Rusia. Está situada na rexión rusa do Cáucaso Norte, entre o Mar Negro e o Mar Caspio.
Kislovodsk significa en ruso auga amarga, debido a que hai moitas fontes naturais arredor da cidade. A finais do século XIX e comezos do XX, Kislovodsk foi fogar para músicos, artistas, e membros da aristocracia rusa, incluíndo o premio Nobel Aleksandr Solzhenitsyn.
Mociños, Quintela de Leirado
Santa María de Mociños é unha parroquia do concello de Quintela de Leirado na comarca da Terra de Celanova, na provincia de Ourense. No ano 2007 tiña 94 habitantes, deles 45 eran homes e 49 eran mulleres.
Historia
En 1893 creouse a parroquia con lugares de Leirado (Santa María) e Leirado (San Pedro).
C (linguaxe de programación)
C é unha linguaxe de programación creada no 1969 por Ken Thompson e Dennis M. Ritchie nos Laboratorios Bell baseándose nas linguaxes BCPL e B. Ao igual que os seus dous predecesores, é unha linguaxe orientada á implementación de sistemas operativos (os sistemas operativos Linux e UNIX están escritos maiormente en C), pero converteuse nunha linguaxe de propósito xeral dos máis usados.
Trátase dunha linguaxe non fortemente tipada de medio nivel pero con moitas características de baixo nivel. Dispón das estruturas típicas das linguaxes de alto nivel pero, á súa vez, dispón de construcións da linguaxe que permiten un control a moi baixo nivel. Un exemplo é a posibilidade de mesturar código en linguaxe ensambladora con código C ou acceder directamente a memoria o dispositivos periféricos. Destaca a súa grande riqueza de operadores e expresións.
Existe un estándar ISO do 1986 denominado ANSI C. En teoría, unha linguaxe 100% ANSI C sería portable entre plataformas e/ou arquitecturas pero na práctica isto non é sempre certo.
Variantes
Desde a súa aparición da linguaxe xurdiron varias ramas de evolución que xeraron varias novas linguaxes:
Proceso de compilación
A compilación dun programa C realizase en varias fases que normalmente son automatizadas e ocultadas polos contornos de desenvolvemento:
Exemplo de Código C
Segue o clásico exemplo "Ola mundo!" en C:
<font style="color:blue">/* O noso primeiro programa en C */ <font style="color:#bc5ff8">#include <font style="color:#ff48ff"><stdio.h> <font style="color:blue">//Incluímos a biblioteca standard input output main {      printf(<font style="color:#ff48ff">"Ola mundo! <font style="color:#a7a0d7">\n <font style="color:#ff48ff">" ); }
Leirado, Quintela de Leirado
San Pedro de Leirado é unha parroquia do concello de Quintela de Leirado na comarca da Terra de Celanova, na provincia de Ourense. No ano 2007 tiña 241 habitantes, deles 114 eran homes e 127 eran mulleres.
Historia
En 1893 constituíronse as novas parroquias de Quintela de Leirado e de Xacebáns, segregándose os seus lugares de Leirado. Ademais, perdeu algún lugar que pasou a formar parte da nova parroquia de Mociños e gañou outros que procedían da extinguida parroquia de Leirado (Santa María).
Igrexa parroquial
De estilo barroco, foi construída entre 1664 e 1710. Pertenceu ó mosteiro de Ramirás. É de planta de cruz latina, con tres naves separadas por columnas e cubertas de madeira. Sobre o cruceiro ten unha bóveda con lanterna que ilumina o altar. A ábsida ten bóveda de crucería. A sancristía ten bóveda de canón cun curioso lavamáns con forma de cabeza, que bota auga pola boca.
O retablo é de estilo rural galego, obra de Alonso López e Bernardo de Cores. O sagrario, duns 2,20 metros de alto, está dividido en tres corpos. Inclúe na súa porta unha miniatura representando a Última Cea. Nos laterais ten representacións da adoración dos pastores e o nacemento do Salvador. No segundo corpo represéntase o sacrificio de Abraham, e no terceiro a escena de David e Goliat. Os enmarques do retablo están decorados con diversas escenas da vida da Virxe, no Novo Testamento e representacións de santos.
Portela (xeografía)
miniatura|Paso de montaña Abra do Acay a 5.061 m s. n. m. na [[provincia de Salta, Arxentina.]] miniatura|Collado do Piornal (2.074 m s. n. m.), situado entre as montañas da Bóla do Mundo (2.265 m s. n. m.) e A Maliciosa (2.227 m s. n. m.), todo iso na [[Serra de Guadarrama (España).]] Unha portela, tamén denominado portela de montaña, é o punto máis baixo dunha liña de cumes comprendido entre dúas elevacións. Por este motivo, son usadas para atravesar os cordales montañosos. Cando unha vía de comunicación aproveita unha portela para atravesar unha cadea montañosa, fálase de porto de montaña, paso de montaña ou portillo.
Leirado, Quintela de Leirado
Igrexa parroquial
Nas inmediacións do templo consérvanse os restos dun via crucis.
Capela da Virxe dos Remedios
Ten unha torre, co campanario, á esquerda da fachada que destaca pola súa robustez, en contraste con outras da época da mesma comarca, máis estilizadas. A fachada principal ten dous corpos. O primeiro está enmarcado por dous pares de pilastras apoiados que franquean a porta principal, sobre a que se insinúa un frontón barroco, e os seus laterais non se pechan ó concluír en volutas. Na parte central deste frontón ábrese un nicho coa imaxe da Virxe. Sobre este primeiro corpo hai un segundo, posterior con forma de frontón e no seu centro ábrese un rosetón que ilumina o interior.
Portela (xeografía)
Punto de sela
Topolóxicamente, unha portela corresponde a un punto de sela da topografía (un lugar no que nunha dirección a topografía é máxima mentres que na perpendicular é mínima).
Unha porteal sobre unha aresta rochosa ou unha crista que no canto de ladeiras está delimitado por paredes máis ou menos verticais denomínase «brecha». Os itinerarios de alta montaña que teñen por destino ás brechas denomínanse «corredores» ou «canles».
Herbert A. Cahn
Herbert Adolf Cahn, nado o 28 de xaneiro de 1915 en Frankfurt, Alemaña, e finado o 5 de abril de 2002 en Basilea, foi un numismático, arqueólogo e comerciante de moedas alemán nacionalizado suízo en 1949.
Como comerciante de moedas
Herbert A. Cahn procedía dunha familia de comerciantes numismáticos de Frankfurt. Xa o seu avó, Adolph Emil Cahn (1840-1918), fundara en 1874 unha compañía dedicada á venda de moedas que chegou a organizar importantes poxas públicas. Posteriormente, o seu pai, Theodor Cahn (1877-1924) e o seu tío Julius Cahn (1871-1935) pasaron a dirixir o negocio ata a primeira guerra mundial.
Herbert A. Cahn recibiu a súa primeira educación en Frankfurt, a primaria na escola Philanthropin e a secundaria no instituto Goethe-Gymnasium, onde se graduou en 1932. Nesa época de estudante tomou contacto co mundo da numismática e comezou xa a colaborar coa empresa familiar, correu a cargo da edición de diversos catálogos de poxas e venda de moedas. Mesmo, aos 14 anos, publicou o seu primeiro artigo, sobre un denario inédito de Septimio severo.
No mesmo 1932, Herbert comezou os seus estudos de Arqueoloxía Clásica, Historia Antiga e Filoloxía Clásica na Universidade de Frankfurt, con profesores como Ernst Langlotz, e, logo da emigración forzada a Basilea en 1933 pola confesión xudía da súa familia, continuou os seus estudos na Universidade de Basilea, onde acadou o título de doutor en Arqueoloxía Clásica en 1940, baixo a dirección do profesor a Ernst Pfuhl, cunha tese sobre a moeda de Naxos (Die Münzen der sizilischen Stadt Naxos).
En 1933 asociouse co seu irmán, Erich B. Cahn, para crear a compañía Münzhandlung Basel, reconvertida en 1942 en Münzen und Medaillen AG, que chegou a se converter nunha das entidades de venda de moedas máis importantes do mundo. O negocio abranguía non só as moedas senón tamén as antigüidades e, despois de 1988, Herbert Cahn separou esta parte da compañía a unha de nova creación denominada H. A.C. Kunst der Antike, que chegou a ser tamén unha das empresas punteiras no comercio das antigüidades e dos obxectos de arte a nivel internacional.
Como numismático académico
Paralelamente ao seu labor comercial, Herbert Cahn mantivo permanentemente a súa conexión co aspecto científico da numismática antiga e da arqueoloxía clásica. De feito, en 1965 converteuse en profesor de Numismática Antiga da Universidade de Heidelberg e en 1971 foi nomeado profesor emérito. A partir de 1983 desenvolveu a súa actividade docente na Universidade de Friburgo.
Xunto con Karl Schefold e Otto Rubensohn, participou en 1956 na fundación da Sociedade dos Amigos da Arte Antiga (Vereinigung der Freunde Antiker Kunst) e en 1960 na mostra "Obras Mestras da Arte Grega" (Meisterwerke griechischer Kunst), celebrada en Basilea. Esta exposición foi o xermolo da fundación do Antikenmuseum Basel, na mesma cidade, que abriu as súas portas en 1966. De 1970 a 1986 foi membro do consello de dirección da Sociedade Suíza de Numismática (Schweizerische Numismatische Gesellschaft). Entre 1949 e 1964 foi redactor de Schweizer Münzblätter e, de 1981 a 1987, de Schweizerische Numismatische Rundschau.
O seu principal foco de atención foi a numismática grega; os seus traballos sobre as moedas de Naxos e Cnido seguen a ser obras de referencia. Tamén é autor de publicacións noutras moitas áreas da numismática antiga, así como sobre vasos gregos e sobre outros aspectos da arte da Antigüidade. De xeito privado, Herbert Cahn coleccionou fragmentos de vasillas antigas e reuniu unha das coleccións máis grandes e importantes do mundo, que ofrece unha visión xeral da cerámica antiga.
Cahn foi un dos fundadores da Asociación Internacional de Numismáticos Profesionais en 1951 e tamén formou parte da Comisión Internacional de Numismática, de cuxo boletín foi o primeiro editor, en 1980.
Vida familiar
En 1949, Herbert Cahn adquiriu a nacionalidade suíza e casou con Mathilde Vögeli. A súa filla, Miriam Cahn, nada no mesmo 1949, é unha recoñecida artista visual; o seu fillo, Jean-David Cahn, nado en 1961, continúa a tradición do seu pai traballando como anticuario en Basilea.
Recoñecementos
En 1985, co gallo do seu septuaxésimo aniversario, Herbert Cahn Foi obxecto da publicación dun libro de homenaxe publicado polo Círculo Numismático de Basilea.
William Morris Davis
William Morris Davis, nado en Filadelfia o 12 de febreiro de 1850 e finado en Pasadena (California), o 5 de febreiro de 1934, foi un xeógrafo norteamericano, moitas veces chamado "pai da xeografía estadounidense", non só polo seu traballo e esforzos no afianzamento da xeografía como unha disciplina académica, senón tamén polo desenvolvemento da xeomorfoloxía.
Traballo
William Morris Davis foi un gran promotor da xeografía. Traballou duro para aumentar o seu recoñecemento. Na década de 1890-1900, Davis foi un influente membro do comité que axudou a establecer patróns de xeografía en escolas públicas. Neste comité, Davis concienciouse de que a xeografía precisaba ser tratada como unha ciencia en escolas primarias e secundarias. A través dos seus esforzos esas ideas foron adoptadas.
Davis tamén foi un gran colaborador da National Geographic Society, para a revista da cal escribiu un gran número de artigos.
Davis tamén axudou a darlle forma á xeografía na universidade. Ademais de adestrar a algúns dos xeógrafos americanos de inicio do século XX como Mark Jefferson, Isaías Bowman, Curtis Marbut e Huntington Ellsworth, Davis axudou á formación da Asociación Americana de Xeógrafos (AAG) en 1904, recoñecendo a necesidade dunha organización académica da xeografía. Davis tomou posesión como primeiro presidente da AAG ese mesmo ano, foi reelixido en 1905 e serviu un terceiro mandato en 1909. Aínda que Davis foi moi influente no desenvolvemento da xeografía, pode ser máis coñecido como o pai da xeomorfoloxía.
A xeomorfoloxía é o estudo do relevo. William Morris Davis foi o fundador deste subcampo da xeografía. Davis desenvolveu unha teoría de creación e destrución da paisaxe, que el chamou ciclo xeográfico. A súa teoría explicou que as montañas e outros accidentes xeográficos son modelados pola influencia dunha serie de factores que se manifestan no ciclo xeográfico. Explicou que o ciclo comeza co estudo do relevo por procesos xeolóxicos (fallas, vulcanismo, levantamentos tectónicos etc). Os ríos e as escorras comezan a crear os vales en forma de V entre as montañas (o estadio chamado de "xuventude"). Durante esta primeira etapa, o terreo é máis irregular. Ao longo do tempo, as cadeas poden crear vales máis amplos ("madurez") e tornarse sinuosas, elevándose só outeiros ("envellecemento"). Por fin, todo acaba sendo unha chaira, plana na elevación máis baixa posible (o chamado "nivel de base") Esta chaira foi chamada por Davis "peniplanicie", que significa "case plano". Aínda que a teoría de Davis non é enteiramente precisa, era absolutamente revolucionaria e única no seu tempo e axudou a modernizar e a crear o subcampo da xeomorfoloxía. O mundo real non é tan ordenado como os ciclos da Davis, con todo, esta teoría foi rectificada e mellorada a través das achegas de científicos como Penck, Engeln, Bauling, Raisz, King entre outros.
Aínda que Davis publicou preto de 500 obras, nunca obtivo un doutoramento. Non só é responsable das obras durante o curso da súa vida, senón tamén do traballo excepcional feito polos seus discípulos.
¿Algún problema?
¿Algún problema? foi o segundo álbum de estudio da banda española de rock Canallas.
Saíu ao mercado en 1998 e foi o único da súa carreira que editaron cunha compañía multinacional, que abandonarían aproximadamente un ano despois.
Cheque
miniatura|300x300px|Cheque. Un cheque  (anglicismo de  cheque  ou check) é un documento contable de valor no que a persoa que é autorizada para extraer diñeiro dunha conta (por exemplo, o titular), estende a outra persoa unha autorización para retirar unha determinada cantidade de diñeiro da súa conta, a cal se expresa no documento, prescindindo da presenza do titular da conta bancaria. O cheque é un título de valor á orde ou ao portador e abstracto en virtude do cal unha persoa, chamada librador, ordena incondicionalmente a unha institución de crédito o pago á vista dunha suma de diñeiro determinada a favor dunha terceira persoa chamada beneficiario.
Mosteiro de San Pedro de Tenorio
miniatura|dereita|Portada da igrexa. miniatura|dereita|Claustro do mosteiro.
O mosteiro de San Pedro de Tenorio é un mosteiro medieval situado na parroquia de Tenorio, no concello de Cerdedo-Cotobade.
Historia
Algúns autores sitúan a súa primeira fundación no século X, e xa no ano 1073 figuraba un abade de Tenorio confirmando un documento de Lérez.
Arquitectura
Da antiga fábrica románica do mosteiro da orde beneditina só se conserva a esquina suroeste da igrexa, e outras pezas como o Agnus Dei e un rosetón na fachada, actualmente un óculo (elementos do románico tardío ou de transición ao gótico). Ángel del Castillo tamén sinala a existencia dunha inscrición do século XIII que na actualidade resulta ilexible.
Conta cunha igrexa barroca de século XVIII, construída sobre outra anterior probablemente románica a xulgar pola estrutura da bóveda e a forma dalgunhas ventás tapiadas. Probablemente a igrexa primitiva pertencese ao primitivo mosteiro fundado polos beneditinos. Hoxe non se conservan nin unha nin o outro, non obstante o conxunto é fermoso non solo pola súa arquitectura senón tamén pola prácida paraxe en que está situado.
O altar maior, de 1702, ten un retablo policromado coas imaxes de San Pedro, a Inmaculada e Cristo Rei. Foi deseñado posiblemente por Domingo Rodríguez de Pazos. Á dereita da nave hai un altar coa Sagrada Familia e a Virxe do Carme. Tamén hai un alatar adicado a Santo Antón e outro a San Cristóbal. No lado esquerdo hai un púlpito, a Virxe do Rosario co Neno, unha figura de San Roque, e a Virxe das Dores coas Ánimas do Purgatorio.
A fachada ten unha porta con lintel, baixo unha cruz con rosetón.
O claustro do mosteiro é do século XVI, ten dúas alturas e tres ás que recordan ás de Lérez. De planta rectangular, é de estilo barroco clásico composto por arcos semicirculares que se apoian en columnas exentas sobre un podio corrido.
No adro hai un cruceiro con base de tres chanzos. O fuste é estriado, e no capitel están nun lado a Virxe e o Neno, e no outro Cristo crucificado.
Preto do lugar atópanse restos dunha fortaleza medieval.
A Igrexa, Olas, Mesía
A Igrexa é un lugar da parroquia de Olas no concello coruñés de Mesía na comarca de Ordes.
Toponimia
A orixe do topónimo é o latín, o lugar da igrexa.
Conímbriga
miniatura|dereita|Vista de Conímbriga. Conímbriga, cidade do Conventus Scallabitanus, provincia romana de Lusitania, preto de Condeixa-a-Nova no Distrito de Coímbra (Portugal), onde se atopa un vasto campo de ruínas. Conímbriga foi unha antiga cidade romana localizada na vía militar que ía de Olisipo (Lisboa) a Bracara Augusta (Braga).
Historia
Moitos suxiren que Conímbriga tiña a súa orixe nun castro de orixe celta da tribo dos Conios. O que se sabe respecto diso, é que Conímbriga foi ocupada polos romanos nas campañas de Décimo Xunio Bruto, no 139 a. C. No reinado do emperador César Augusto (século I), a cidade sofre importantes obras de urbanización, sendo construídas as termas públicas e o Forum. A finais do século IV, e co declive do Imperio romano, é construída unha cintura amurallada de defensa urbana, con preto de 1.500 metros de extensión, posiblemente para substituír e reforzar a muralla antiga, do tempo de Augusto. A maneira un tanto rústica en que está construída denota unha certa urxencia na súa construción, evidenciando un clima de tensión e de eminentes ataques, por parte dos pobos bárbaros. No 468 os suevos asaltan a cidade e destrúen parte da muralla. A partir de entón, Conímbriga comeza a abandonarse, acabando por perder o seu status de sede episcopal en favor de Aeminium (Coímbra), que posuía mellores condicións de defensa e supervivencia. Os habitantes que quedaron, fundaron Condeixa-a-Nova, máis ao norte.
Nas escavacións de 1913, atopáronse testemuños da Idade de Ferro, podendo xuntarse pezas de pedra e bronce que poden facer atrasar o inicio da poboación local. As referencias en fontes literarias antigas son poucas: ó describir a Lusitania, a partir do río Douro, Plinio o Vello cita oppida Conimbriga na súa Historia Natural; o Itinerario de Antonino, menciónaa como estación viaria na estrada que conecta Olisipo (Lisboa) e Bracara Augusta (Braga).
Despois das invasións bárbaras a vida continúa na cidade como nos di unha inscrición do século VI, testemuño da era visigótica e árabe. As moedas visigodas son acuñadas en Aeminium, cidade que quitou o poderío a Conímbriga, e para alí transfírese a sede episcopal, aínda que nos Concilios até o século VII continua aparecendo o bispo da cidade. As primeiras escavacións comezaron en 1899 grazas a un subsidio concedido pola raíña de Portugal, Amelia de Orleans. A partir de 1955 o ritmo das investigacións intensificouse. Conímbriga é unha das raras cidades romanas que conserva a cintura de murallas, de disposición case triangular. O tramo Norte-Sur das murallas corta a cidade en dúas zonas. Particularmente notable pola planta e pola riqueza dos mosaicos que a pavimentan, é a gran vila urbana con perístilo céntrico, ó norte da vía. En traballos xunto á muralla sur foi descuberto un grande edificio cuxa finalidade sería de termas públicas, coas súas divisións características. Os abundantes materiais arqueolóxicos de toda especie, que non era posible conservar no lugar atópanse no Museo Monográfico de Conímbriga situado a carón do sitio arqueolóxico. miniatura|esquerda|Calzada de Conímbriga.
Arqueoloxía
Conímbriga é a estación arqueolóxica romana mellor estudada en Portugal. Entre os varios escavadores desta cidade hai que destacar o nome de Virgílio Ferreira que fixo un estudo sistemático desta cidade. Entre 1930 e 1944 (ano da súa morte) escavou toda a área contigua á muralla oriental, descubrindo, extramuros, unhas termas públicas e tres vivendas, entre as cales hai que destacar a chamada Casa dos Repuxos, cunha área de 569 m2 pavimentada de mosaicos e cun xardín céntrico onde se conservaba todo un sistema de canalizacións. Na zona interna da muralla a escavación revelou unha basílica paleocristiá, unha luxosa vivenda con termas privativas. As escavacións revelaron un fórum augustano demolido na época dos Flavios, altura en que a cidade recibiu un estatuto municipal, para dar lugar a un novo fórum de maiores dimensións; unhas termas tamén construídas no reinado de Augusto. Entre estes sectores monumentais foi escavada unha zona habitacional, da época claudiana, constituída por Insulae que serían ocupados pola clase media da poboación conectada á artesanía. A partir dun encoro localizado en Alcabideque a auga era conducida até Conimbriga por un acueduto.
Uberlândia
Uberlândia é a terceira cidade do Estado brasileiro de Minas Xerais, cuns 570.000 habitantes (IBGE 2004). Sitúase no oeste do Estado, no chamado Triángulo Mineiro.
Economía
A súa economía é predominantemente industrial, seguida polo polo sector de servizos, marcado pola actuación de grandes empresas grosistas, xa que a cidade se encontra localizada nunha rexión con fácil acceso por estrada a São Paulo (603 km, polas estradas BR-050 e SP-330), Ribeirão Preto (275 km), Brasilia (434 km) e ao interior do Brasil. É tamén marcada polo chamado agronegocio (gandería e plantación de soia, centros de almacenaxe, comercio e industrialización destes bens e dos seus subprodutos).
A cidade tamén está marcada pola presenza de universidades, tendo unha poboación universitaria de aproximadamente 30.000 estudantes, principalmente na Universidade Federal de Uberlândia (pública) e na Universidade do Triângulo - Unitri (particular).
Espectáculo
miniatura|250px|Espectáculo Un espectáculo é un acto público destinado a atraer a atención dos que o contemplan co fin de provocar neles emocións diversas (dor, alegría, abraio, tristura,...).
Leborís, Olas, Mesía
Leborís é un lugar da parroquia de Olas no concello coruñés de Mesía na comarca de Ordes.
Spa
thumbnail|Spa de [[Salsomaggiore Terme en Italia]] Un spa (do latín Sanus Per Aquam, i.e., "en boa saúde a través da auga") é unha designación técnica para un complexo turístico que fornece actividades de lecer saudábeis, xeralmente en contacto coa natureza. Aínda que afirmación de que a palabra "spa" sexa un acrónimo da expresión latina sanus per aquam ou "sanitas per aquam" ("saúde pola auga") parece carecer de fundamento. O termo spa posiblemente proveña da vila de Spa que xa na Idade Media, no século XIV os seus mananciais gañaron fama polas súas propiedades medicinais, e o manancial era coñecido como Espa ("fonte", en lingua valoa). A denominación posiblemente estea relacionada con spargere (en latín, 'lanzar aquí e acolá, espallar' (pingas).
Algunhas desas actividades son natación, sauna etc.
Francis Bacon
Por Francis Bacon pode estar á busca de:
Corzáns, Salvaterra de Miño
San Miguel de Corzáns é unha parroquia que se localiza no concello de Salvaterra de Miño, na Comarca do Condado. Segundo o padrón municipal de 2014 tiña 253 habitantes (135 homes e 118 mulleres), distribuídos en 16 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 293 habitantes.
Patrimonio
Nesta parroquia, próximo á igrexa parroquial, está o Pazo Torre de Petán.
CD
CD son as iniciais de:
Cd son as iniciais de:
cd son as iniciais de:
Redemuíños, Quintela de Leirado
San Salvador de Redemuíños é unha parroquia do concello de Quintela de Leirado na comarca da Terra de Celanova, na provincia de Ourense. No ano 2007 tiña 183 habitantes (79 homes e 104 mulleres).
A igrexa parroquial inclúe un fermoso retablo, coa parte central enmarcada por columnas salomónicas. Sobre o altar hai unha imaxe da Virxe. Na parte central, destacando sobre o conxunto, represéntase o Salvador. Coroa o retablo un Cristo en Maxestade sentado á dereita do Padre e San Paulo.
No contorno da igrexa está a casa reitoral, cun reloxo de sol tallado na pedra, coroado pola figura dun músico, tamén tallado en pedra, que está tocando unha guitarra.
Historia de Groenlandia
300px|miniatura|Cacería e pesca teñen sido sempre actividades moi importantes en Groenlandia. O [[oso polar é unha das especies exóticas que habitan nesta illa.]]
A historia de Groenlandia, a maior illa do mundo, é a historia da subsistencia baixo as estremas condicións de vida no clima ártico: unha capa de xeo cobre o 84 % da superficie da illa, restrinxindo a actividade humana ás costas. Groenlandia era descoñecida en Europa até o século X, cando foi descuberta por viquingos de orixe noruegués recentemente asentados en Islandia.
Antes dese descubrimento, Groenlandia xa estivera habitada por pobos árticos, aínda que estaba deshabitada antes da chegada viquinga; os devanceiros directos dos modernos inuit non chegaron á illa ata o ano 1200. Os inuit foron o único pobo que habitou a illa durante séculos, pero, en lembranza da colonización viquinga, Dinamarca reclamou o territorio e colonizouno a partir do século XVIII, obtendo así varios privilexios, como o monopolio comercial.
Durante a segunda guerra mundial, Groenlandia separouse de feito, tanto social como economicamente, de Dinamarca, achegándose máis aos Estados Unidos e ao Canadá. Trala guerra, o control da illa volveu a Dinamarca, levantándose o seu status colonial, e aínda que Groenlandia segue a ser parte do Reino de Dinamarca, é autónoma dende 1979. A illa é o único territorio que se ten separado da Unión Europea, se ben ten o status de estado asociado. A finais de 2008 votouse en referendo a ampliación da autodeterminación con vistas a unha futura independencia de Dinamarca.
Inmigracións inuit
miniatura
Tralo colapso da Cultura Dorset, a illa permaneceu deshabitada durante séculos.
Asentamento nórdico
Segundo as sagas nórdicas, Groenlandia foi descuberta arredor do ano 900 polo navegante noruegués Gunnbjörn. Durante a década de 980, os viquingos asentados en Islandia foran os primeiros visitantes europeos de Groenlandia, explorando a deshabitada costa suroccidental da illa.
A exploración definitiva anterior á súa colonización produciuse cando Erik o Vermello foi exiliado de Islandia logo de asasinar a un veciño, navegando até Groenlandia, onde pasou tres anos explorando a súa liña costeira. Ao finalizar o período da súa condena, regresou a Islandia para atraer persoas para a illa. O nome actual, Groenlandia (Grønland), ten a súa orixe, segundo algúns, neste interese por colonizala (os inuit chaman á illa Kalaallit Nunaat, “A Nosa Terra”). Hai quen argumenta, por outro lado, que as costas en cuestión eran literalmente verdes (“grøn” significa verde) nesa época, debido ao óptimo clima predominante no período medieval.
A data do establecemento da colonia (segundo as sagas) foi en 985, cando 25 barcos partiron con Erik o Vermello, dende Islandia, dos cales só 14 chegarían sen problemas a Groenlandia. Esta data foi confirmada aproximadamente polas probas de carbono 14 efectuadas nos restos arqueolóxicos achados no primeiro asentamento en Brattahlid (a actual Qassiarsuk), que deron unha data arredor do ano 1000. Segundo a lenda, foi neste ano 1000 cando o fillo de Erik, Leif Eriksson, partiu do asentamento para descubrir a Vinland (xeralmente acéptase que se trataba de Terra Nova).
A colonia nórdica chegou a alcanzar entre 3.000 e 5.000 habitantes, inicialmente en dous asentamentos: o maior era o Asentamento Oriental (Eystribyggd), onde se localizaba Brattahlid, a residencia de Erik); o outro era o Asentamento Occidental (Vestribyggd), cunha poboación máxima dunhas 1.000 persoas). A ocupación do territorio efectuouse por medio de granxas, das cales había unhas 400 aproximadamente. Era unha colonia importante (a poboación de Groenlandia na actualidade é de soamente 56.000 persoas), que comerciaba con Europa con almafí das queixadas das morsas, así como exportando cordas, ovellas e coiro de gando e de foca. A colonia dependía de Europa no abastecemento de ferro e de madeiras para a construción. Barcos comerciais viaxaban cada ano a Groenlandia dende Islandia, e ocasionalmente dende Noruega.
En 1126, fundouse unha diocese en Gardar (Garðar, na actualidade Igaliku). Foi obra da arquidiocese norueguesa de Trondheim; polo menos cinco igrexas viquingas foron atopadas en Groenlandia grazas aos traballos arqueolóxicos. En 1261, a poboación aceptou a soberanía norueguesa, aínda que tiñan mantido as súas propias leis. En 1380, o reino de Noruega uniuse ao reino de Dinamarca.
Entre tanto, a colonia escandinava non prosperaba. O Asentamento Occidental foi abandonado arredor de 1350, polo agravamento paulatino das condicións climáticas, e tamén pola presión territorial que os inuit Thule comezaran a exercer. En 1378, xa non había bispo en Garðar. É probábel que o Asentamento Oriental desaparecese no século XV, aínda que non se coñece a data exacta. As probas de carbono radioactivo deron a data de 1430 ± 15 anos. Probablemente unha mudanza climática (denominada Pequena Idade de Xeo) ocasionou a desaparición da colonia. Outra teoría é que o chan foi explotado até o punto de que deixou de ser fértil. Outra causa que se suxire, e que pode ter contribuído, foi que o comercio de almafí procedente do Sáhara eliminou o mercado de almafí de morsa. A falta de adaptación dos nórdicos ás novas condicións foi en parte refutada por novas investigacións que demostran que mudaron a súa dieta, baseada nun 80% por alimentos de granxa, por outra composta nun 80% por alimentos mariños. Outras teorías relacionaron a redución de poboación coa Peste Negra ou con piratas vascos ou ingleses.
Culturas Dorset tardía e Thule
dereita|miniatura|Os Thule eran cazadores de baleas, tal e como os describiu o misioneiro noruegués Hans Egede no [[século XVIII.]]
Probablemente os nórdicos non eran o único pobo da illa no momento da súa chegada. O pobo Dorset probablemente se estableceu antes que eles. Porén, este pobo estableceuse no extremo noroeste de Groenlandia, lonxe dos asentamentos viquingos que estaban localizados nas costas do oeste. A evidencia arqueolóxica apuntaría para a presenza desta cultura pouco tempo antes dos asentamentos islandeses. Esta cultura desapareceu arredor de comezos do século XIII, case ao mesmo tempo que a presenza nórdica no oeste. Estímase a presenza de entre catro e trinta familias dorset que se reunían periodicamente ao rematar os seus ciclos de desprazamento.
Arredor de 1200 estableceuse outra cultura ártica, os Thule, que chegaran do oeste e que entraran en América 200 anos antes por Alasca. Asentáronse ao sur da cultura Dorset, ocupando amplas áreas na costa leste e oeste de Groenlandia. Estes son os devanceiros dos inuit actuais, tiñan unha gran capacidade de adaptación e cazaban calquera presa á súa disposición, fose en terra ou mar. Acostumaban almacenar grandes cantidades de alimentos para evitar a fame durante o inverno. Os primeiros Thule evitaron as altas latitudes, as cales só foron poboadas coa chegada de novas migracións dende o Canadá no século XIX.
Non está claro que tipo de contacto tiveron os asentamentos Thule, Dorset e nórdicos, mais seguramente incluíron intercambios de bens. Das tres culturas que habitaban Groenlandia nesa época, só a Thule sobreviviu até os nosos días. O nivel de contacto é tema de debate na actualidade, posiblemente incluíse o comercio con pobos Thule ou Dorset no Canadá. Non se atoparon artigos viquingos nos sitios arqueolóxicos dorset. Algunhas historias falan de conflitos armados, os cales poden ter contribuído á desaparición dos nórdicos e dos Dorset de Groenlandia, mais esta hipótese non ten consenso.
Colonización danesa
miniatura|esquerda|200px|Hans Egede, misioneiro noruegués en Groenlandia. En 1536, Dinamarca e Noruega uníranse oficialmente e Groenlandia pasou a ser considerada unha dependencia dinamarquesa. Aínda cando non había case ningún contacto, o rei dinamarqués seguía a reivindicar o seu dominio sobre a illa. Na década de 1660 incluíuse un oso polar no escudo dinamarqués. Durante o século XVII, a caza da baleas conduciu aos barcos ingleses, holandeses e alemáns até Groenlandia, onde procesaban as baleas amarrados á costa, mais non se estableceu ningunha poboación permanente. En 1721, unha expedición mercantil e relixiosa organizada polo misioneiro noruegués Hans Egede foi enviada a Groenlandia, preocupada por non saber se aínda restaban poboadores europeos na illa e se estes, chegados antes da reforma, aínda eran católicos. A expedición formou parte da colonización dinamarquesa das Américas. Pouco a pouco, Groenlandia abriuse ao comercio para as empresas dinamarquesas e pechouse para as doutros países. Esta nova colonia tivo por centro Godthåb ("Boa Esperanza") na costa suroeste. Os habitantes Inuit das proximidades da colonia foran convertidos á fe cristiá.
Ao separarse Noruega de Dinamarca en 1814, despois das guerras napoleónicas, as colonias, entre elas Groenlandia, ficaron baixo o control danés. Durante o século XIX Groenlandia foi un punto de interese para os exploradores e científicos polares, tales como William Scoresby e Knud Rasmussen. Na mesma época, afirmouse a colonización dinamarquesa e as misións tiveron bastante éxito. En 1861, publicouse o primeiro xornal en lingua inuktitut. No entanto, a xustiza dinamarquesa só se aplicaba aos colonos.
Até comezos do século XIX, Groenlandia ficou despoboada por enriba da latitude 81° N; a única presenza nesa zona era a de cazadores, que construían refuxios para protexerense, mentres realizaban a súa actividade. Isto mudou a mediados do século coa inmigración a partir do Canadá de familias Inuit que se estableceron nesa zona. Os últimos grupos chegaron a Groenlandia en 1864. Durante o mesmo período, o comercio e as condicións económicas decaeran, por iso o leste da illa comezou a despoboarse.
Entre 1862 e 1863 realizáronse por primeira vez en Groenlandia eleccións democráticas para elixir representantes de distrito e en 1911 creáronse dous Landstings (consellos), un para o norte e outro para o sur, que se uniron a partir de 1951. Mentres, as decisión importantes para a illa tomábanse en Copenhaguen, onde os habitantes de Groenlandia non tiñan representación.
Importancia estratéxica
Despois de que Noruega obtivese a independencia en 1905, negouse a aceptar a soberanía dinamarquesa sobre a Groenlandia, a cal moitos noruegueses consideraban unha antiga posesión do seu país. En 1931, o baleeiro noruegués Hallvard Devold ocupou a parte leste (deshabitada) de Groenlandia, por iniciativa propia. Logo diso, a ocupación foi apoiada polo goberno noruegués. Dous anos despois, a Corte Internacional de Xustiza votou a favor da pretensión dinamarquesa, que foi entón aceptada por Noruega.
310px|miniatura|dereita|A [[base aérea de Thule, establecida durante a segunda guerra mundial, é a base aérea mais ao norte pertencente á forza aérea dos Estados Unidos.]]
Durante a segunda guerra mundial, cando Alemaña estendeu as súas operacións de guerra a Groenlandia, Henrik Kauffmann, o embaixador dinamarqués nos Estados Unidos -que se negaba a recoñecer a ocupación alemá de Dinamarca-, asinou o 9 de abril de 1941 un tratado cos Estados Unidos, permitindo ás súas forzas armadas o establecemento de bases en Groenlandia. Por mor dos problemas que tiña Dinamarca para gobernar a illa durante a guerra, e debido á exitosa exportación que esta conseguía (sobre todo de criolita), Groenlandia comezou a gozar dun status de maior independencia. As súas subministracións estaban garantidas polos Estados Unidos e o Canadá.
Durante a guerra fría, Groenlandia cobrou unha destacada importancia estratéxica, ao controlar parte dos accesos entre os portos árticos soviéticos e o Océano Atlántico, así como ao ser unha boa base para a observación dos posíbeis usos de mísiles balísticos intercontinentais, que se planeaba que debían sobrevoar o Ártico. Ao noroeste creouse unha base aérea permanente, a base de Thule (agora Qaanaaq). En 1953, algunhas familias inuit foron obrigadas por Dinamarca a desaloxar as súas casas para deixar espazo ás ampliacións da base. Por esta razón, a base ten sido unha fonte de friccións entre o goberno danés e os groenlandeses. Estes problemas medraron o 21 de xaneiro de 1968, cando se produciu un accidente nuclear: un bombardeiro B-52 que levaba catro bombas de hidróxeno estrelouse preto da base, deixando escapar grandes cantidades de plutonio sobre o xeo. Aínda que case todo o plutonio se retirou, os nativos aínda falan de deformidades en animais como consecuencia deste desastre.
Goberno local
Rematouse co status colonial de Groenlandia en 1953, cando se converteu en parte integral do reino danés, con representación no Folketing. Dinamarca iniciou tamén un programa para prover de servizos médicos e de educación para os groenlandeses. Isto conduciu a unha maior concentración da poboación nas cidades. Como a maioría dos habitantes eran pescadores, o desemprego aumentou, así como outros problemas sociais.
Ao participar Dinamarca na cooperación europea que máis tarde se converteu na Unión Europea, producíronse novas friccións coa antiga colonia. Groenlandia sentía que as restricións aduaneiras da Unión Europea serían prexudiciais para o seu comercio, maioritariamente dirixido cara aos países de América. Logo da adhesión de Dinamarca, incluída Groenlandia, á Unión en 1973 (malia que no referendo o 74% dos groenlandeses votaron NON), moitos habitantes consideraron que a súa representación en Copenhaguen non era suficiente e os partidos locais meteron presión pola autoxestión. O Folketing accedeu en 1978 á creación dun goberno local a partir de 1979. O 23 de febreiro de 1982, por unha maioría do 53%, os groenlandeses votaron por separarse da Unión Europea, o que se fixo efectivo en 1985. Até a data, este é o único territorio que se separou da Unión dende a súa creación.
O goberno local groenlandés preséntase como unha nación inuit. Os nomes de lugares en danés foron sendo substituídos por nomes locais. Godthåb, o centro da civilización danesa na illa, agora chámase Nuuk, a capital dun goberno case soberano. En 1985 estableceuse a bandeira de Groenlandia, a partir das cores da bandeira de Dinamarca. Porén, o movemento en busca dunha soberanía total aínda non é maioritario.
As relacións internacionais, antes manexadas por Dinamarca, son actualmente na súa maior parte manexadas localmente. Tras separarse da Unión Europea, Groenlandia asinou tratados especiais coa Unión e uniuse tamén a varias organizacións con Islandia, as Illas Faroe, así como coa poboación inuit do Canadá e de Rusia. Tamén é membro fundador da organización ambiental Consello do Ártico (1996). Está pendente a renegociación do tratado de 1951 entre Dinamarca e os Estados Unidos, esta vez coa participación do goberno local de Groenlandia. Tamén agárdase que a base aérea de Thule se converta nunha estación de seguimento de satélites adscrita ás Nacións Unidas.
A tecnoloxía moderna fai que Groenlandia sexa máis accesíbel, non só debido á súa base aérea. Porén, Nuuk non ten aínda un aeroporto internacional. As primeiras emisoras de televisión de Groenlandia foron creadas en 1982.
Autodeterminación
O 25 de novembro de 2008 realizouse un votación consultiva para ampliar o estatuto, exercer o dereito de autodeterminación e ter o groenlandés (inuktitut) como única lingua oficial, cuxo resultado acordaron implicitamente respectar os gobernos de Nuuk e Copenhaguen, e que levaría a convocar outro referendo entre 2016 e 2020 sobre a independencia total do territorio en 2021. Coa aprobación do "si" por un 75%, o goberno groenlandés (socialdemócratas e liberais, presidido por Hans Enoksen) conseguiu a competencia sobre os recursos naturais (petróleo, gas, ouro, uranio, chumbo e zinc) e a certos aspectos políticos (policía, xustiza, penitenciaría e fronteiras), mentres Copenhaguen conservaría o control sobre a Constitución, nacionalidade, Tribunal Supremo, defensa, seguridade, política monetaria, divisas e política exterior. O proceso seguinte será a aprobación no Inutsisartut (parlamento groenlandés) e a posterior proposta de lei no parlamento danés por parte do primeiro ministro (Anders Fogh Rasmussen), coa intención de que se promulgue o 21 de xuño de 2009 (coincidindo cos 30 anos da autonomía da illa).
Ligazóns externas
История на Гренландия Història de Grenlàndia Grænlendingar History of Greenland Historia de Groenlandia Histoire du Groenland Storia della Groenlandia グリーンランドの歴史 Grønlands historie Historia Grenlandii História da Groenlândia История Гренландии Историја Гренланда Grönlands historia Історія Ґренландії
Eleccións municipais de 2019 en Galicia
As eleccións municipais de 2019 celebráronse o 26 de maio de 2019 en toda España. En Galicia, escolléronse nelas 313 corporacións municipais, unha menos ca nos comicios precedentes, logo da fusión dos concellos de Cerdedo e Cotobade no de Cerdedo-Cotobade. Estas eleccións tamén serviron para determinar a representación dos partidos políticos no pleno das catro deputacións provinciais, de acordo cos resultados obtidos en cada partido xudicial. Na mesma data tamén se celebraron eleccións aos parlamentos autonómicos en 13 comunidades autónomas.
Candidaturas ás cidades
En verde, os alcaldes e alcaldesas no poder antes das eleccións de maio de 2019:
A Coruña
Presidente elixido tralas eleccións: Valentín González Formoso (PSdeG-PSOE - As Pontes de García Rodríguez)
Lugo
Presidente elixido tralas eleccións: José Tomé (PSdeG-PSOE - Monforte de Lemos)
Ourense
Presidente elixido tralas eleccións: José Manuel Baltar Blanco (PPdeG - Esgos)
R
Máis información en: Eleccións municipais en Ribadumia
S
Candidaturas: José Luís Valladares Fernández (PP) • Manuel Pérez Vázquez (BNG) • Lidia Blanco Taboada (PSdeG-PSOE).
Historia das matemáticas
dereita|miniatura|256x256px|Unha proba dos [[Elementos de Euclides|Elementos de Euclides, amplamente considerado o máis influente libro de texto de todos os tempos. ]] A área do estudo coñecido como a historia de matemáticas é principalmente unha investigación da orixe dos descubrimentos en matemáticas e, a unha extensión menor, unha investigación dos métodos matemáticos e da notation no pasado.
Antes de que a Idade Moderna e a extensión mundial do coñecemento, os exemplos escritos dos descubrimentos matemáticos alumeaban só na zona na que se realizaban. Os textos matemáticos máis antigos dispoñíbeis é Plimpton 322 (babilónico c. 1900 a.C.), o Papiro de Rhind (exipcio c. 2000–1800 a.C. ) e o Papiro de Moscova (exipcio c. 1890 a.C.). Todos estes textos recollen o chamado teorema de Pitágoras, que parece para ser o descubrimento matemático máis antigo e estendido tras a aritmética e a xeometría básicas.
O estudo da matemáticas como disciplina demostrativa empeza no século VI a.C. cos pitagóricos, quen cuñaron o vocábulo "matemáticas" do grego antigo μάθημα (mathema), que significa "asunto de instrución". Os matemáticos gregos refinaron moito os métodos (especialmente pola introdución do razoamento dedutivo e o rigor matemático nas probas) e expandiron a materia de estudo das matemáticas. Os matemáticos chineses fixeron contribucións temperás, incluíndo un sistema de valor posicional. O sistema de numeración indoarábigo e as regras para o uso das súas operacións, de uso mundial na actualidade, probabelmente evolucionou sobre o primeiro milenio na India e foi transmitido ao oeste a través das matemáticas islámicas polo traballo de Muḥammad ibn Mūsā al-Khwārizmī. Os matemáticos islámicos, á súa vez, desenvolveron e expandiron os coñecementos matemáticos a estas civilizacións. Moitos textos gregos e árabes en matemáticas foron entón traducidos ao latín, o cal liderou o desenvolvemento posterior das matemáticas na Europa medieval.
Matemáticas prehistórica
As orixes das matemáticas xacen nos conceptos de número, magnitude e forma. Os estudos modernos sobre cognición animal mostraron que estes conceptos non son exclusivos dos seres humanos. Tales conceptos serían parte da vida diaria das sociedades de cazadores-recolectores. A idea do "concepto" de número que evolucionou gradualmente no tempo está apoiado pola existencia de linguas que preservan a distinción entre "un", "dous", e "moitos", mais non dos números maiores que dous.