cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ilyushin Il-18
Deseño e desenvolvemento
A principios dos anos 50 precisábase substituír os deseños máis antigos e incrementar o tamaño da frota de transporte civil soviética. O 30 de decembro de 1955 publicouse unha directiva do Consello de Ministros Soviético destinada ás oficinas de deseño Kuznetsov e Ivchenko para desenvolver novos motores turbohélice e a Ilyushin e Antonov para deseñar un avión que usase eses motores. Os dous aparellos desenvolvidos foron o Ilyushin Il-18 e o Antonov An-10 e o motor elixido foi o Kuznetsov NK-4 en lugar do Ivchenko AI-20.
O deseño do Il-18 iniciárase en 1954, antes da publicación da directiva, e usouse a experiencia con ese avión con motores de pistón para realizar un novo aparello. O deseño era un catrimotor con á baixa, unha fuselaxe circular presurizada e unha cola convencional. Tiña un tren de aterraxe en triciclo con catro rodas nas patas traseiras, que rotaban 90 graos e agachábanse nos motores internos. O aparello contaba cunha nova característica no seu tempo, un radar meteorolóxico instalado no nariz, e era o primeiro avión de pasaxeiros soviético cun sistema de aproximación automático. O avión tiña dúas portas de entrada no lado de babor, antes e despois da á, e dúas saídas de emerxencia en cada lado sobre as ás.
Castro do Monte das Ermidas
O Castro foi obxecto de varias campañas arqueolóxicas nas que se recolleron gran cantidade de fragmentos de cerámica indíxena datada na Idade de Ferro ademais de cerámica de"importación", (grega e campaniense) e que tería chegado ao castro na época da romanización, como as imbrices e tegulae (tipos de tellas) que testemuñan a importancia da romanización na historia deste castro.
Nos últimos anos o castro tense deteriorado significativamente pola erosión e polo abandono ao que foi condenado.
Ilyushin Il-18
Deseño e desenvolvemento
O prototipo SSSR-L5811 presentouse en xuño de 1957 e tras realizar probas en terra comezou a facer probas de rodadura e carreiras a gran velocidade o 1 de xullo de 1957. O 4 de xullo o avión realizou o seu voo de estrea en Khodynka. O 10 de xullo voou ata o aeroporto de Moscova-Vnukovo para ser presentado ante unha comisión do goberno soviético; na presentación tamén estaba presente os prototipos dos Antonov An-10 e Tupolev Tu-114. O Il-18 foi formalmente chamado Moskva e o nome pintouse na fuselaxe, aínda que esa denominación non foi usada cando o avión entrou en produción.
A Planta de Maquinaria de Moscova Nº 30 situada en Khodynka, preto de onde se fabricou o prototipo, foi a elixida para a fabricación do avión. Durante o ano 1957 a planta comezou a reducir a súa produción de Ilyushin Il-14 e preparouse para construír o modelo de produción designado Il-18A. O Il-18A só se diferenciaba do prototipo en pequenos detalles, principalmente da configuración interna para incrementar os asentos de 75 a 89.
Coa experiencia dos primeiros modelos desenvolveuse outra variante mellorada, o Il-18V. O Il-18V era estruturalmente igual, pero redeseñouse o seu interior movendo a cociña e realizando pequenos cambios nos sistemas. O primeiro Il-18V apareceu en decembro de 1959 e continuou fabricándose ata 1965, construíndose 334 unidades. Tamén se desenvolveron versións especializadas do Il-18, como un avión modificado para realizar tarefas de calibración de voo e outra variante polar de longo alcance. Houbo ademais versións militares como o avión antisubmarino Ilyushin Il-38.
Leia Organa
miniatura|Leia Organa. A Princesa Leia Organa é unha personaxe de ficción da saga Star Wars interpretada pola actriz Carrie Fisher na triloxía orixinal dos 80, na triloxía de precuelas e na primeira triloxía logo da compra de LucasFilm por parte de Disney.
Nada como Leia Skywalker e chamada despois Leia Organa é filla da senadora Padmé Amidala e do Cabaleiro Jedi Anakin Skywalker, é irmá xemelga de Luke Skywalker e esposa de Han Solo. Foi adoptada polo senador Bail Prestor Organa e a súa esposa Breha despois do falecemento da súa nai no parto e a transformación do seu pai en Darth Vader.
Casting
Leia foi creada por George Lucas, creador da Guerra das Galaxias. miniatura|Carrie Fisher abril de 1978. Fisher tiña 19 anos cando foi escollida para interpretar á princesa Leia, por diante doutras actrices que tamén prepararan o papel como Amy Irving, Cindy Williams e Jodie Foster.
Gran Premio de Suecia de 1977
O Gran Premio de Suecia de 1977 foi unha carreira de Fórmula Un celebrada o 19 de xuño de 1977 no Scandinavian Raceway en Anderstorp, Suecia. Foi a oitava carreira do Campionato do Mundo de pilotos de e o décimo Gran Premio de Suecia. A carreira disputouse sobre 72 voltas ao circuíto de catro quilómetros para unha distancia total de carreira de 290 quilómetros.
Resumo da carreira
A carreira sueca estaba chea de expectación logo da última vitoria de Gunnar Nilsson, pero unha vez máis a clasificación, foi para o seu compañeiro de equipo Mario Andretti por diante de John Watson, e James Hunt á fronte da segunda fila. Na saída, de novo foi Watson quen lideraba na primeira curva, seguido de Jody Scheckter, pero pronto Andretti pasou aos dous e logrou certa vantaxe. Watson e Scheckter loitaban polo segundo segundo ata que chocaron, Scheckter tivo que retirarse e Watson entrou en boxes. Hunt quedou segundo, pero comezou a caer de novo e foi pasado por Jacques Laffite, e despois polo seu compañeiro de equipo Jochen Mass. Andretti, foi líder ata que tivo que entrar en boxes debido a un problema coa dosificación do combustible a dúas voltas do final, entregando o liderado a Laffite que logrou a súa primeira vitoria por diante de Mass e Reutemann.
A vitoria de Laffite no seu Ligier - Matra patrocinado por Gitanes, foi a primeira vez que un coche francés cun motor francés, apoiado por unha empresa francesa, e conducido por un piloto francés gañou un Gran Premio.
Volta a Portugal 2016
A 78ª edición da Volta a Portugal foi unha carreira ciclista por etapas que se disputou en Portugal. Comezou cun prólogo de 3,6 km o 27 de xullo en Oliveira de Azeméis e acabou cunha contra reloxo con fin en Lisboa o 7 de agosto. Esta proba forma parte do UCI Europe Tour coa categoría 2.1.
A carreira correuse en 11 etapas: 9 etapas en liña das cales 2 son de alta montaña, 1 prólogo de 3,6 km por Oliveira de Azeméis e 1 contra reloxo individual final de 32 km entre Vila Franca de Xira e a capital. En total, os ciclistas fixeron 1.618,7 km.
O gañador da Grandíssima foi o luso Rui Vinhas que aproveitou unha fuga de case 5 minutos con respecto ao pelotón na terceira etapa, que lle serviu para aguantar co xersei amarelo até o final. Na segunda posición final rematou o galego gañador das dúas edicións anteriores e máximo favorito ao título, Gustavo César Veloso. Ademais, o arousán gañou tres etapas (as dúas máis importantes e a contra reloxo final) e maillot verde dos puntos. No terceiro lugar rematou o tamén luso Daniel Silva.
Equipos
Tras varios anos con tan só 1 equipo Profesional Continental, este ano a calidade volveu aumentar. Na carreira participaron 18 conxuntos, dos cales 5 foron de categoría Profesional Continental e 13 de categoría Continental (6 portugueses e o resto estranxeiros).
Clasificación xeral
A seguinte táboa amosa as dez primeiras posicións da clasificación xeral tralo remate da carreira:
Olga Gallego
Olga Gallego Domínguez, nada en Ourense o 8 de decembro de 1923 e finada na mesma cidade o 4 de setembro de 2010, foi unha historiadora galega. Foi membro correspondente da Real Academia da Historia e membro de número da Real Academia Galega.
Traxectoria
Trasladouse a Santiago de Compostela para licenciarse no ano 1955 en Filosofía e letras. Entre 1951 e 1954 ordenou e clasificou o Arquivo Diocesano de Ourense. Tras pertencer dende 1955 ó Corpo de Auxiliares de Arquivos, Bibliotecas e Museos, en 1958 ingresou por oposición no Corpo Facultativo de Arquiveiros, Bibliotecarios e Arqueólogos, sendo destinada á Biblioteca Pública e ó Arquivo da Delegación de Facenda de Vigo. A súa actividade catalográfica e arquivística levouna a verificar, xa en Vigo, os catálogos da Fundación Penzol, o da biblioteca da Caixa de Aforros, os das bibliotecas da Escola de Comercio e do Instituto de Ensino Medio Santa Irene.
Dende 1968 foi directora do Arquivo Histórico Provincial e do Arquivo da Delegación de Facenda de Ourense. Dende 1972 foi Directora de sección do grupo de colaboradores Marcelo Macías do Museo Arqueolóxico de Ourense. Foi membro do Padroado da Fundación Penzol e tamén do Padroado Ramón Otero Pedrayo. Foi membro correspondente da Real Academia da Historia (1980) e ingresou na Real Academia Galega en novembro de 1986 cun discurso sobre As barcas e os barcos de pasaxe da provincia de Ourense no Antigo Réxime, respondido por Antonio Gil Merino. O discurso é unha achega á súa actividade investigadora, pois esta historiadora é un referente fundamental para o estudo da historia social, entre os séculos XIV e XIX, da provincia de Ourense.
Danny Elfman
Daniel Robert Elfman, coñecido como Danny Elfman, nado nos Ánxeles (Estados Unidos) o 29 de maio de 1953, é un compositor estadounidense coñecido principalmente polas bandas sonoras dos filmes do director Tim Burton, con quen debutou en 1985. Tamén é coñecido por ser o líder do antigo grupo de música estadounidense Oingo Boingo ou por ser o autor do famoso tema da serie televisiva Os Simpson, ou do filme Batman. Foi nomeado catro veces aos Premios Oscar da Academia.
José Manuel Pierres Martínez
José Manuel Pierres Martínez, nado en Priegue (Nigrán) en 1934 e finado en Marín o 11 de setembro de 2007, foi un político galego.
Traxectoria
Fillo do mestre José Pierres Castellanos, que estaba destinado en Priegue no momento do seu nacemento. En Arbo recibiu formación de latín por parte do párroco e formación integral da man do seu pai. De mozo comezou estudos de dereito, pero axiña se decantou pola enxeñaría industrial. Traballou como empregado de banca.
Nas primeiras eleccións democráticas foi elixido alcalde de Marín polo PSdeG-PSOE. Foi substituído en 1981 por José Emilio Esperón Rodríguez. Nas municipais de 1987 volveu ser elixido alcalde. Despois foi concelleiro de Urbanismo, Obras, Parques e Xardíns. Entre os logros da súa administración atópanse os edificios dos Xulgados e a Comisaría, o Museo Manuel Torres, a Residencia da Terceira Idade, vivendas sociais, a reforma do estadio de San Pedro, e a rehabilitación da Granxa de Briz.
Deformación cranial artificial
dereita|miniatura|Cranio deformado Proto Naza 200-100 AC dereita|miniatura|Pintura de [[Paul Kane, amosando un neno chinook no proceso de achaiar a súa cabeza, e a un adulto logo do proceso.]] A deformación cranial artificial, achaiado de cabeza ou vendado de cabeza, é unha forma de modificación corporal mediante a cal o cranio se deforma intencionalmente. Isto conséguese distorsionando o crecemento normal do cranio dun neno mediante a aplicación de forza. As formas posibles de deformar o cranio son: chás, alongadas (producidas mediante o vendado de dúas placas de madeira nos lados da cabeza), redondas (vendado con tea) e en forma de cono. Realízase tipicamente durante a infancia, xa que o cranio é máis maleable nesta etapa, debido a que os ósos do mesmo non se fusionaron. Nun caso típico, o vendado da cabeza comeza aproximadamente un mes despois do nacemento e continúa durante seis meses.
Historia
dereita|miniatura| Cranio alongado dunha muller nova, probablemente unha [[Alanos|alana.]] O moldeado intencional da cabeza, foi practicado simultaneamente en moitas culturas separadas xeográfica e cronoloxicamente, probablemente foi inventado máis dunha vez. A súa práctica continúa nalgúns lugares, como Vanuatu e a República do Congo.
Kalmar
Kalmar é unha cidade no sueste de Suecia, situada nas costa do mar Báltico. É a capital do municipio de Kalmar e do condado de Kalmar e no ano 2017 tiña 39 403 habitantes.
Deformación cranial artificial
Descrición de Hipócrates
O rexistro escrito máis antigo de deformación cranial data do 400 a. C. na descrición de Hipócrates dunha tribo africana, os macrocéfalos ou "cabezas longas", chamados así pola súa práctica de deformación cranial.
Victorino Pérez Prieto
Victorino Pérez Prieto, nado no concello leonés de Hospital de Órbigo o 18 de outubro de 1954, é un escritor e teólogo galego.
Gerlachovsky Stit
O Gerlachovský štít é unha montaña de 2.655 m.s.n.m., que constitúe non só a máxima elevación de Eslovaquia e dos Montes Tatra, senón tamén grande cordilleira europeo-oriental dos Cárpatos. Sitúase no norte do país, nas proximidades da fronteira con Polonia.
Aínda que a súa altura é relativamente baixa, mostra un acentuado aspecto elevado, debido a que se ergue uns 2.000 m sobre as terras da base.
Victorino Pérez Prieto
Traxectoria
Realizou estudos de Filosofía e Teoloxía no Instituto Teolóxico Compostelán e na Universidade Pontificia de Salamanca, onde se licenciou en teoloxía dogmática cunha tese sobre a dimensión relixiosa da xeración Nós e se doutorou cunha tese sobre a teoloxía interrelixiosa e intercultural de Raimon Panikkar. Ordenado sacerdote, exerceu o ministerio na diocese de Mondoñedo-Ferrol.
Deformación cranial artificial
Vello Mundo
No vello mundo, os hunos e os alanos foron recoñecidos por practicar a deformación cranial. Na Antigüidade tardía (300-600 d. C.), os pobos xermánicos orientais (xépidos, ostrogodos, hérulos, ruxios e burgundios) que eran gobernados polos Hunos adoptaron este costume. Nas tribos xermanas do oeste a deformación cranial foi de cando en cando atopada.
Victorino Pérez Prieto
Traxectoria
Deu clases nas universidades de Santiago de Compostela e A Coruña. Foi o primeiro director da revista Irimia e é membro do consello de redacción da revista Encrucillada, na cal ten publicado numerosos artigos teolóxicos. Ten publicado tamén numerosos artigos noutras revistas e diarios galegos (A Nosa Terra, Grial, Lumieira, Tempos, Guía de libros, Criterios...) e de fóra do país (Sal terrae, Iglesia viva, El Ciervo…), así como varios libros individuais e en colaboración.
Gerlachovsky Stit
Variantes do nome
Coloquialmente é denominado Gerlach ou Gerlachovka. O seu nome alemán Gerlsdorfer Spitze estivo tamén moi difundido mentres Eslovaquia formou parte do Imperio Austro-húngaro, sendo nesa época do que era a súa maior elevación do Reino de Hungría. Entre 1918, data da disolución dese imperio centroeuropeo, e 1993 foi o pico máis elevado de Checoslovaquia.
Deformación cranial artificial
América
En América, os maias, e os antigos peruanos (os Paracas), e certas tribos dos Estados Unidos tiñan o costume de alongar as cabezas dos infantes. En América do Norte a práctica era especialmente coñecida entre as tribos chinook do noroeste e os choctaw do sueste. O grupo de nativos americanos coñecidos como a cabeza chá non practicaban o achaiado de cabeza, pero foron nomeados así por contraste con outros pobos salishanos que usaban modificación cranial para facer que a súa cabeza parecese máis redonda. De tódolos xeitos, outras tribos incluído os choctaw, os chehalis e os pobos nooksack practicaban o achaiado de cabeza atando a cabeza do infante a un porta bebés de madeira. Os pobos lucaianos das Bahamas e os aborixes australianos practicaban esta técnica.
Victorino Pérez Prieto
Traxectoria
É membro da Asociación de Teólogos Juan XXIII e da Asociación de Escritoras e Escritores en Lingua Galega.
Gerlachovsky Stit
Significado do nome
O nome procede da aldea de Gerlachov (en alemán Ger(e)lsdorf), situado ao pé da montaña. É corrente que moitos montes dos Cárpatos leven o nome dunha localidade situada aos pés.
Victorino Pérez Prieto
Traxectoria
O seu traballo teolóxico e intelectual ten varios centros de interese: a relación entre galeguismo e cristianismo como compromiso cristián con Galiza; interculturalidade e interrelixiosidade a nivel mundial, particularmente na relación entre Occidente e Oriente; ecoloxismo e cristianismo, nos últimos tempos con particular atención a unha mística ecolóxica; así como unha concepción de Deus para hoxe, particularmente nunha perspectiva trinitaria que non se refire só ao Deus "ad intra", senón a Deus en relación cos humanos e co cosmos.
Deformación cranial artificial
Cultura Paracas
dereita|miniatura|Cranios da cultura Paracas. Os paracas viviron na costa do Perú, no sur da capital Lima. Algunhas estimacións propoñen que esta cultura existiu entre o 700 a. C. e o 100 d. C. pero as fontes poden variar principalmente polas poucas probas de carbono 14 que foron realizadas nos materiais orgánicos atopados na área. Julio César Tello, arqueólogo peruano, conduciu escavacións arqueolóxicas preto da área dos Paracas en 1927 e 1928, tras decatarse que ladróns de tumbas atoparan grandes lotes de materiais fúnebres que incluían custosos téxtiles, cerámicas e ofrendas cerimoniais no sitio chamado Cerro Colorado, o cal se converteu nunha área protexida dentro da reserva ecolóxica de Paracas. Pouco traballo fixeron os arqueólogos dende os tempos de Tello, pero as escavacións das tumbas da nobreza continuaron. Un aspecto intrigante desta cultura que foi pasada por alto pola maioría dos investigadores é o feito de que a nobreza practicaba o vendado da cabeza para provocar deformación cranial. A situación dos Paracas é dalgunha maneira única en canto a que Juan Navarro e Brien Foerster atoparon a presenza de polo menos cinco formas distintas de cabezas alongadas, sendo cada tipo predominante en cemiterios específicos. Os máis grandes e impactantes son do sitio chamado Chongos, preto da cidade de Pisco, ó norte de Paracas. Estes cranios son chamados “cabezas longas”, debido á súa aparencia alongada. Probas sobre estes cranios revelaron que, en media, a capacidade cranial é de 1,5 litros, aproximadamente un 25 % máis que os cranios contemporáneos e pesan un 60 % máis. Tamén as cavidades orbitais son significativamente maiores que as de cranios contemporáneos e a mandíbula máis grande e grosa. Máis aínda, a presenza de dous pequenos ocos na parte posterior dos cranios de Chongos, chamados foramen, indican que o fluxo sanguíneo e quizais os nervios, excitaban o cranio na parte posterior para alimentar o tecido dérmico. Isto parecese indicar que a natureza fixo isto e non unha deformación cranial.
Gerlachovsky Stit
Xeoloxía
O macizo do Gerlachovsky Stit está formado por granito e granodiorita. Estas rochas foron modeladas por catro grandes glaciacións, polo menos, responsábeis da plástica da montaña con circos e cantís, que lle dan o seu impoñente aspecto.
Altura
En 1868 foi recoñecido como a cima máis alta dos Montes Tatra polos servizos xeográficos austro-húngaros. Porén, ese feito fora xa demostrado en 1838, polo gardabosques Ľudovít Greiner, que efectuou unha boa medida da montaña, con só 3 m de desviación da que sería recoñecida noventa anos despois como oficial. No ano 1927 a altura foi estabelecida oficialmente en 2.655 m. Con todo medicións recentes danlle unha altitude de 2.654,4 m.
Denominacións coloquiais
Como a montaña ten nas proximidades da cima un enorme circo, ben visíbel desde a lonxanía, que é denominado na comarca veciña como Kotlový štít que significa "Pico da Caldeira" (a caldeira é o circo), polo mesmo chámase en alemán: Kesselspitze. A caldeira está 2.601 m no mesmo Gerlachovský štít. Nas proximidades hai outras cimas que levan o mesmo nome da aldea de Gerlach, como Gerlachovská veža (2.642 m), en alemán Gerlachturm, é dicir "Torre de Gerlach" e o Zadný Gerlach (2.616 m), en alemán Hintergerlach, ou "Pico de Tras-Gerlach".
Deformación cranial artificial
Tahití, Samoa e Hawai
Friedrich Ratzel en The History of Mankind reportou en 1896 que a deformación cranial, tanto por achaiado por detrás como por elongación cara ó vértice foron atopados en lugares illados de Tahití, Samoa, Hawai, e o grupo Paumotu máis frecuentemente en Mallicollo nas Malakula (Vanuatu), onde o cranio era deformado extraordinariamente plano.
Kalmar
Dende o século XIII ata o XVII Kalmar foi unha das cidades máis importantes de Suecia. Entre 1602 e 1913 foi a sede episcopal da diocese de Kalmar, e a catedral de Kalmar de 1702 é un bo exemplo da arquitectura do clasicismo. Converteuse nunha cidade fortificada, co castelo de Kalmar como centro. Despois do Tratado de Roskilde en 1658 a importancia de Kalmar diminuíu, ata que chegou a industria no século XIX. A cidade é fogar de parte da Linnéuniversitetet.
Anna Simon
Biografía
No mes de xullo de 2012 Anna Simon foi confirmada como concursante da segunda edición do exitoso programa de Antena 3 Tu cara me suena Máis tarde, en setembro de 2012 Anna Simon fichou como colaboradora de El Hormiguero de Antena 3.
Gerlachovsky Stit
Ascensións
A primeira escalada ben confirmada foi realizada en 1834 por Ján Still, morador na aldea de Nová Lesná. Desde 1880 dúas rutas,a través de Velická próba e Batizovská próba, polos respectivos vales, foron aseguradas con cadeas. Son aínda hoxe os camiños de acceso máis doados á cima. Debe terse en conta que as condicións climáticas da montaña mudan con frecuencia e imprevisibelmente. As temperaturas medias no cume oscilan entre 5 °C no verán e -11 °C nos meses invernais.
Kalmar
Kalmar está ao lado da ruta principal cara a illa de Öland, a través da ponte de Öland.
Gerlachovsky Stit
Conservación
O Gerlachovský štít está incluído dentro do Parque Nacional dos Altos Tatras, ao que debe consultarse sobre autorizacións de escaladas pois ten normas de acceso restrinxidas, para protexer o ambiente da zona.
Deformación cranial artificial
Comezos do século XX
miniatura|Deformación deliberada do cranio en [[Tolosa, Francia.]] Na rexión de Tolosa (Francia), esta deformación voluntaria realizouse até principios do século XX.
Karlskrona
Karlskrona é unha cidade sueca capital do municipio de Karlskrona e do condado de Blekinge. No ano 2017 tiña 37 277 habitantes. Karlskrona é coñecida por ser a única cidade barroca de Suecia e é sede da única base naval restante do país e da Garda Costeira Sueca.
A Igrexa, San Vicente de Fervenzas, Aranga
A Igrexa é un lugar da parroquia de San Vicente de Fervenzas no concello coruñés de Aranga na comarca de Betanzos. Tiña 8 habitantes no ano 2009 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 3 eran homes e 5 eran mulleres.
Toponimia
A orixe do topónimo é o latín, o lugar da igrexa.
Liv Ullmann
Liv Johanne Ullmann, nada o 16 de decembro de 1938, é unha actriz e directora de cine norueguesa, actuou en nove filmes de Ingmar Bergman, con quen tivo unha filla, a escritora norueguesa Linn Ullmann.
Sesión vermú
Sesión Vermú é un álbum da banda de rock viguesa Siniestro Total, editado o 28 de novembro de 1997 a través do selo Virgin Records. A gravación foi realizada polo entón baixista do grupo, Segundo Grandío, e o disco foi mesturado polo produtor Joe Hardy en Memphis, Tennessee.
Lista de cancións
Todos os temas foron compostos por Siniestro Total.
North American T-6 Texan
O North American T-6 Texan é un avión de adestramento avanzado monomotor utilizado para adestrar pilotos da Forza Aérea e da Armada dos Estados Unidos, da Royal Air Force, e doutras forzas aéreas da Commonwealth durante a segunda guerra mundial e ata os anos 70. Deseñado por North American Aviation, o T-6 é coñecido con distintas denominacións dependendo do modelo e da forza aérea que o operaba. A USAAC e a USAAF designárono como AT-6, a Armada dos Estados Unidos como SNJ, e as forzas aéreas da Commonwealth como Harvard. Tras 1962 as forzas estadounidense designárono como T-6. Segue sendo un avión moi popular nos festivais aéreos. Tamén foi usado moitas veces para simular varios avións xaponeses en películas, como o Mitsubishi A6M Zero.
Alejandro Losada Rodríguez
Alejandro Losada Rodríguez, tamén coñecido como Álex Camba, nado en Monforte de Lemos o 2 de setembro de 1999, é un taekwondista galego que foi campión de España en varias ocasións e participou en dous campionatos do mundo.
Traxectoria
Nado en Monforte de Lemos, iniciouse no taekwondo aos sete anos no Colexio Ferroviario, no que estudou. Non obstante, a súa carreira deportiva está ligada ao Ximnasio Neka, referente do taekwondo galego, situado nesa localidade. Participou en marzo de 2013 no campionato galego e en abril dese mesmo ano conseguiu a medalla de prata no campionato provincial escolar na modalidade de combate.
No campionato galego celebrado en marzo de 2015 foi quinto na modalidade de técnica. En abril do mesmo ano acadou a medalla de bronce no Open de España disputado en Pontevedra en tríos xunto a Samuel López e Carlos Rey e tamén no campionato galego disputado en Monforte de Lemos xunto a Samuel López. No campionato de España disputado no mes de maio en Marina d'Or (Castelló) o trío repetiu a medalla de bronce.
En outubro de 2015 o mesmo trío gañou a medalla de ouro no Open Internacional de Ribeira. Nese torneo, Losada tamén conseguiu unha medalla de prata de xeito individual. En novembro de 2015 gañou a medalla de ouro no Open Cidade de Vilalba. No campionato de España disputado en decembro en Benicàssim (Castelló) o trío formado por Álex Losada, Carlos Rey e Rodrigo Huanay fíxose coa medalla de prata. En marzo de 2016 participou no campionato galego celebrado en Teo, no que obtivo a quinta praza na categoría júnior e foi bronce en parellas con Elena Varela e en tríos con Carlos Rey e José Roca. No Open de España disputado en abril en Benicàssim non puido participar debido a unha lesión. En maio, o trío do Ximnasio Neka formado por Álex Camba, José Roca e Carlos Rey proclamouse campión coa selección galega no Open de Andalucía, mentres que individualmente Álex Losada foi bronce. No campionato de España disputado en xuño en Marina d'Or foi oitavo, mentres que o trío acadou a medalla de bronce. No torneo Cidade de Ourense foi bronce.
A tempada 2016/17, no Open de Ribeira foi prata individual e bronce en parellas xunto a Elena Varela. No torneo Cidade de Pontevedra foi ouro xunto a José Roca e Carlos Rey. No Campionato de España disputado en decembro en Alacant foi ouro na modalidade de trío xunto a José Roca e Carlos Rey, prata de xeito individual e bronce en parellas xunto a Elena Varela. En xaneiro de 2017 foi medalla de bronce no campionato galego celebrado en Cangas. No campionato galego celebrado en Monforte en febreiro, gañou a medalla de ouro individual e a de bronce no dúo xunto a Elena Varela. En marzo debutou na categoría sénior no campionato de España en Cartaxena coa sétima posición. Foi tamén o ano do seu debut internacional (e do Ximnasio Neka) no Open de Bruxelas, en Bélxica. No Open de España celebrado en Alacant foi bronce na categoría individual e no Open Nacional de Marina d'Or acadou a medalla de ouro de xeito individual e tamén en parellas xunto a Elena Varela.
A tempada 2017/18 comezou con dous metais de bronce no Open de València, individual e en parellas xunto a Elena Varela. No Open de Ribeira conseguiu a medalla de ouro e no de Navarra a de bronce. En novembro foi medalla de prata na Copa Xunta de Galicia disputada en Teo, mentres que no torneo Vila de Moaña foi ouro individual e prata en parellas xunto a Elena Varela. No Campionato de España en Marina d'Or conseguiu dúas medallas de bronce, individual e en parellas con Elena Varela. No campionato galego celebrado en Monforte en xaneiro de 2018 foi prata de xeito individual e bronce xunto a Elena Varela. En xaneiro participou tamén no Open de Francia en Lille, onde foi noveno, quedando ás portas da final. No Open de Madrid foi bronce individual e tamén xunto a Elena Varela, medalla que repetiu no campionato de España celebrado en Valladolid. Os seus bos resultados sumando medallas en todos os campionatos nacionais e autonómicos dende maio de 2017 valéronlle para ser convocado pola selección española de taekwondo. No Open de Andalucía fíxose coa medalla de ouro individual e coa de prata xunto a Elena Varela. A parella debutou no mes de abril no mundial de taekwondo praia na illa grega de Rodas, no que acadaron a medalla de bronce. No campionato de España foron medalla de prata. Os éxitos desa tempada foron claves para ser declarado deportista galego de alto nivel pola Xunta.
A tempada 2018/19 comezou con dous ouros no Open de Ribeira, en parellas con Elena Varela e tamén de xeito individual. No Open de Madrid Embaixador de Corea a parella foi bronce. Malia que quedaran segundos no ránking nacional, a baixa da parella líder pola lesión dunha das súas compoñentes fixo que puideran participar no Campionato do Mundo de taekwondo celebrado en Taipei (Taiwán) entre o 15 e o 18 de novembro de 2018. A pesar da súa boa actuación non puideron superar a primeira fase do campionato. Na Copa Xunta celebrada en Vigo acadou a medalla de prata. No campionato galego celebrado en xaneiro de 2019 en Monforte acadou dúas pratas, individual e en parellas na modalidade de técnica, e un bronce, en parellas en freestyle. No Open de Alemaña foi medalla de bronce, clasificándose automaticamente para o campionato de Europa. En parellas foi oitavo na modalidade de técnica e sétimo en freestyle xunto a Elena Varela. No Open de Andalucía conseguiu tres bronces (individiual e por parellas en técnica e freestyle) e no Campionato de España en Alacant foi quinto individualmente e medalla de prata en parellas. No Campionato de Europa celebrado en Antalya (Turquía) conseguiu a medalla de bronce. No torneo Cidade de Ourense fíxose con tres ouros: individual, en freestyle xunto a Elena Varela e en tríos xunto a José Roca e Carlos Rey.
Magnolia denudata
Magnolia denudata, a magnolia yulan, ou simplemente magnolia, é unha especie de arboriña caducifolia pertencente á familia das magnoliáceas. O xénero Magnolia púxoo Linneaus en honra a Pierre Magnol, profesor de botánica en Montpellier no século XVII-XVIII. Denudata vén do latín denudatus-a-um= espido, descuberto, quizais polo seu aspecto cando está en floración (sen follas).
Adóitase plantar coma ornamental, polas súas flores primaverais. En Galicia é común en xardinaxe, de feito é a magnolia máis plantada de folla caediza.
Distribución
É orixinaria do leste e do centro da China. Foi cultivada en templos chineses budistas dende o 600 a. C. As súas flores téñense evocado coma un símbolo de pureza na Dinastía Tang e foi plantada nos xardíns do palacio do Emperador. É a flor oficial da cidade de Shangai.
Descrición
Arboriña caducifolia moi ramalluda, que apenas acada os 15 m de altura. É un chisco arredondada, moi escamada, de textura grosa. O toro e as pólas son moi vistosas, a casca é magra, e se dana facilmente co impacto mecánico. As follas son ovais, verde brillantes, de 15 cm lonxitude e 8 cm de largo, co baseamento cuñado e o ápice sagaz. Limbo de face superior verde e cara inferior máis pálida e pubescente. As flores de cor branco marfil, de 10–16 cm de diámetro, con 9 tépalos cóncavos, grosos. Aparecen antes que as follas, agomando cedo en toda a primavera, cunha intensa e agradábel fragrancia a limón, tornándose despois marróns, sen on hai xeadas. Froitos erectos, marróns, fusiformes, alongados, de 8–12 cm de lonxitude, as sementes son de cor vermello brillante. É semellante a outras magnolias que moran en solos ricos, húmidos, e protexidas de climas extremos, polo que a adaptación ás condición galegas é moi boa.
Cultivo e usos
miniatura| Multiplícase por porbaixas. Atura ben o frío e necesita solos de tipo medio non alcalinos. Cultívase a pleno sol ou a media sombra. Utilízase en xardinaxe illado ou en grupos, destacando a súa floración antes de que aparezan as follas. Para un correcto desenvolvemento das árbores novas aconséllase unha fertilización a finais do inverno ou a comezos da primavera cando comezan a abrollar as follas.
A rega debe ser frecuente nos veráns, especialmente no sur de Galicia, evitando deixar secar completamente o substrato. Necesita gozar de moitas horas de luz solar directa ao día para un bo desenvolvemento, plantar nun lugar abeirado, aínda que atura ben as xeadas.
A Abadía, San Vitoiro de Ribas de Miño, O Saviñao
A Abadía é un lugar da parroquia de San Vitoiro de Ribas de Miño no concello lugués do Saviñao na comarca da Terra de Lemos. Segundo o IGE en 2021 tiña 8 habitantes (4 homes e 4 mulleres).
Atópase a unha distancia de 12,5 quilómetros do concello.
Neste lugar atópase unha igrexa do século XII, que foi parte dun mosteiro segundo documentos do ano 911.
Sonic hedgehog
miniatura|O xene SHH está localizado no brazo longo (q) do [[cromosoma 7 na posición 36.]]
Sonic hedgehog é unha proteína con función morfoxénica que nos humanos está codificada no xene SHH do cromosoma 7. Tanto o xene coma a proteína poden tamén encontrarse designadas como Shh.
Sonic hedgehog é unha das tres proteínas na familia da vía de sinalización de mamíferos chamada hedgehog ('ourizo cacho'), e as outras dúas son desert hedgehog (DHH) e Indian hedgehog (IHH). A SHH é o ligando mellor estudado da vía de sinalización hedgehog. Xoga un papel clave na regulación da organoxénese de vertebrados, como no crecemento dos dedos nas extremidades e a organización do cerebro. Sonic hedgehog é o exemplo mellor establecido dun morfóxeno como se define no modelo de bandeira francesa de Lewis Wolpert, unha molécula que difunde para formar un gradiente de concentración e ten efectos diferentes sobre as células do embrión en desenvolvemento, dependendo da súa concentración. A SHH segue sendo importante durante a vida adulta. Controla a división celular das células nai adultas e foi implicada na carcinoxénese no desenvolvemento dalgúns cancros.
Descubrimento e nome
O xene hedgehog (hh) foi identificado primeiramente na mosca do vinagre Drosophila melanogaster nos exames xenéticos de Heidelberg clásicos de Christiane Nüsslein-Volhard e Eric Wieschaus, publicados en 1980. Estes exames xenéticos, que lles fixeron obter o Premio Nobel de Fisioloxía ou Medicina en 1995, xunto co xenetista do desenvolvemento Edward B. Lewis, identificaron xenes que controlan o padrón de segmentación dos embrións de Drosophila. O fenotipo mutante de perda de función hh causa que os embrións queden cubertos de dentículos, pequenas proxeccións puntiagudas que lembran as espiñas dun ourizo cacho, de aí o seu nome (hedgehog, 'ourizo cacho' en inglés).
As investigacións que tiñan como obxectivo encontrar un equivalente da hedgehog de Drosophila en vertebrados feitas por Philip Ingham, Andrew P. McMahon e Clifford Tabin, revelaron a existencia de tres xenes homólogos. Dous deles, denominados desert hedgehog e Indian hedgehog, foron nomeados por especies de ourizos cachos, mentres que sonic hedgehog foi nomeado por un personaxe dun videoxogo de SEGA chamado Sonic the Hedgehog. O nome foi ideado por Robert Riddle, que era un estudante posdoutoral no laboratorio de Tabin, despois de ollar un cómic de Sonic que a súa filla trouxera de Inglaterra. No peixe cebra, dous dos tres xenes hh de vertebrados están duplicados, e son: SHH a, SHH b (anteriormente descrito como tiggywinkle hedgehog, denominado así por Mrs. Tiggy-Winkle, un personaxe de libros para nenos de Beatrix Potter), ihha e ihhb (anteriormente descrito como echidna hedgehog, denominado así polos equidnas australianos e non polo personaxe equidna Knuckles da franquía Sonic).
Función
De todos os homólogos hh, a proteína SHH é o que ten un papel máis importante no desenvolvemento, actuando como morfóxeno implicado no establecemento dos padróns de moitos sistemas, como as extremidades e as estruturas da liña media do cerebro, medula espiñal, o tálamo pola zona limitante intratalámica os pulmóns, e os dentes. As mutacións no xene sonic hedgehog humano, SHH, causan holoprosencefalia de tipo 3, HPE3 como resultado da perda da liña media ventral. Sonic hedgehog segrégase na zona de actividade polarizante, que está localizada na parte posterior da xema das extremidades do embrión. A vía de transcrición de sonic hedgehog foi tamén ligada á formación de tipos específicos de tumores cancerosos, como o tumor cerebelar do embrión, e meduloblastoma, así como a progresión de tumores de cancro de próstata. Para que se exprese o SHH nas extremidades do embrión en desenvolvemento, deben segregarse uns morfóxenos chamados factores de crecemento de fibroblastos desde a crista ectodérmica apical.
Sonic hedgehog tamén actúa como pista de guía do axón. Demostrouse que SHH atrae os axóns comisurais da liña media ventral da medula espiñal en desenvolvemento. Concretamente, a SHH atrae os axóns das células ganglionares retinais a baixas concentracións e repéleas a altas concentracións. A ausencia (non expresión) de SHH controla o crecemento das extremidades traseiras nacentes dos cetáceos (baleas e golfiños).
Creación dos padróns do sistema nervioso central
A molécula sinalizadora sonic hedgehog (SHH) ten diversas funcións na creación dos padróns do sistema nervioso central (SNC) durante o desenvolvemento dos vertebrados. Unha das funcións máis caracterizadas de SHH é o seu papel na indución da placa do piso e diversos tipos de células ventrais do tubo neural. A notocorda, unha estrutura derivada do mesoderma axial, produce SHH, que viaxa extracelularmente á rexión ventral do tubo neural e instrúe esas células para que formen a placa do piso. Outra idea diferente de como se produce a indución da placa do piso hipotetiza que algunhas células precursoras localizadas na notocorda están inseridas na placa neural antes da súa formación, dando orixe despois á placa do piso.
O propio tubo neural é o esbozo básico inicial do sistema nervioso central dos vertebrados, e a placa do piso é unha estrutura especializada e está localizada no punto medio ventral do tubo neural. As evidencias que apoian que a notocorda é o centro de sinalización proceden de estudos nos cales se implanta unha segunda notocorda preto do tubo neural in vivo, o que causa a formación dunha placa do piso ectópica dentro do tubo neural.
Aínda que non hai probas directas dun gradiente de concentración de SHH, si hai probas indirectas da visualización da expresión do xene Patched (Ptc), que codifica o dominio de unión ao ligando do receptor de SHH a través do tubo neural. Os estudos in vitro mostran que os cambios que incrementan ao dobre ou triplo a concentración de SHH dan lugar a motoneuronas e diferentes subtipos de interneuronas que se encontran na medula espiñal ventral. Estes cambios incrementais in vitro correspondíanse á distancia dos dominios do tecido sinalizador (a notocorda e placa do piso) que se diferencian posteriormente en diferentes subtipos de neuronas como ocorre in vitro. A sinalización de SHH graduada suxeriuse que está mediada pola familia de proteínas Gli, formada por homólogos de vertebrados do factor de transcrición que contén dedo de zinc Cubitus interruptus (Ci) de Drosophila. Ci é un mediador crucial da sinalización hedgehog (Hh) en Drosophila. En vertebrados hai tres proteínas Gli diferentes, que son: Gli1, Gli2 e Gli3, que se esxpresan no tubo neural. Os ratos mutantes para Gli1 mostran un desenvolvemento da medula espiñal normal, o que suxire que Gli1 é prescindible na mediación da actividade da SHH. Porén, os ratos mutantes Gli2 mostran anormalidades na medula espiñal ventral con defectos graves na placa do piso e as interneuronas máis ventrais (V3). Gli3 antagoniza a función de SHH de maneira dependente da dose, promovendo a formación de subtipos neuronais dorsais. O fenotipo mutante para SHH pode ser rescatado no dobre mutante SHH/Gli3. As proteínas Gli teñen un dominio de activación C-terminal e un dominio represivo N-terminal.
Suxeriuse que SHH promociona a función de activación de Gli2 e inhibe a actividade represiva de Gli3. A SHH tamén parece promover a activación de Gli3, mais esta actividade non é potente dabondo. A concentración graduada de SHH dá lugar a unha actividade graduada de Gli2 e Gli3, que promove a formación de subtipos neuronais dorsais e ventrais na medula espiñal. Evidencias obtidas en mutantes Gli3 e SHH/Gli3 mostran que SHH regula primariamente a restrición espacial de dominios de proxenitoras en vez de ser indutiva, xa que os mutantes SHH/Gli3 mostran unha mestura de tipos celulares.
A SHH tamén induce outras proteínas coas cales interacciona, e estas interaccións poden influenciar a sensibilidade dunha célula cara á SHH. A proteína que interaccióna con hedgehog (HHIP) é inducida por SHH, que á súa vez atenúa a súa actividade de sinalización. A vitronectina é outra proteína que é inducida pola SHH; actúa como un cofactor obrigado para a sinalización de SHH no tubo neural.
Hai cinco dominios proxenitores distintos no tubo neural ventral, que son: interneuronas V3, motoneuronas (MN), V2, V1, e interneuronas V0 (na orde de ventral a dorsal). Estes diferentes dominios proxenitores son estabilizados por "comunicación" entre diferentes clases de factores de transcrición homeobox. (Ver nervio trixémino.) Estes factores de transcrición responden ao gradiente de concentración de SHH. Dependendo da natureza da súa interacción con SHH, clasifícanse en dous grupos, clase I e clase II, e están compostos de membros das familias Pax, Nkx, Dbx e Irx. As proteínas de clase I son reprimidas a diferentes limiares de SHH, o que delinea os límites ventrais dos dominios proxenitores; mentres que as proteínas de clase II son activadas a diferentes limiares de SHH, delineando o límite dorsal dos dominios. As interaccións selectivas represivas cruzadas entre as proteínas de clase I e de clase II dan lugar a cinco subtipos neuronais ventrais fundamentais.
É importante notar que SHH non é a única molécla sinalizadora que exerce un efecto no desenvolvemento do tubo neural. Están activos moitas outras moléculas, vías, e mecanismos (por exemplo, RA, FGF, BMP), e son posibles complexas interaccións entre SHH e outras moléculas. Sinalouse que as BMP xogan un papel esencial na determinación da sensibilidade das células neurais á sinalización de SHH. As probas que apoian isto proceden de estudos nos que se usaron inhibidores de BMP, que ventralizan o destino da célula da placa neural para unha concentración de SHH dada. Por outra parte, a mutación nos antagonistas de BMP (como a proteína noggin) produce graves defectos nas características máis ventrais da medula espiñal seguidas pola expresión ectópica de BMP no tubo neural ventral. As interaccións de SHH con Fgf e RA aínda non foron estudadas con detalle molecular.
Actividade morfoxenética
A actividade de determinar o destino das células de SHH dependente da concentrción e do tempo no tubo neural ventral convértea nun bo exemplo de morfóxeno. En vertebrados, a sinalización SHH na porción ventral do tubo neural é principalmente responsable da indución das células da placa do piso e motoneuronas. SHH emana da notocorda e placa do piso ventral do tubo neural en desenvolvemento para crear un gradiente de concentración que abrangue o eixe dorsoventral. Encóntranse concentracións maiores do ligando SHH nas partes máis ventrais do tubo neural e notocorda, mentres que concentracións menores poden encontrarse nas rexións máis dorsais do tubo neural. O gradiente de concentración de SHH foi visualizado no tubo neural de ratos modificados para expresar unha proteína de fusión SHH::GFP para mostrar esta distribución graduada de SHH durante o tempo en que se produce o deseño dos padróns do tubo neural ventral.
Pénsase que o gradiente SHH funciona provocando múltiples destinos celulares diferentes por un mecanismo dependente da concentración e do tempo que induce unha variedade de factores de transcrición nas células proxenitoras ventrais. Cada un dos dominios proxenitores ventrais expresan unha combinación moi individualizada de factores de transcrición, como Nkx2.2, Olig2, Nkx6.1, Nkx 6.2, Dbx1, Dbx2, Irx3, Pax6 e Pax7, que está regulada polo gradiente de SHH. Estes factores de transcrición son inducidos secuencialmente ao longo do gradiente de concentración de SHH con respecto á cantidade e tempo de exposición do ligando SHH. A medida que cada poboación de células proxenitoras responde aos diferentes niveis de proteína SHH, empezan a expresar unha combinación única de factores de transcrición que causan unha determinada diferenciación da célula neuronal. Esta expresión xénica diferencial inducida por SHH crea fronteiras nítidas entre os dominios discetos de expresión de factores de transcrición, o cal fianlmente crea os padróns do tubo neural ventral.
O aspecto espacial e temporal da indución progresiva de xenes e destinos celulares no tubo neural ventral pode ilustrarse polos dominios de expresión de dous dos mellor caracterizados factores de transcrición que interveñen, Olig2 e Nkx2.2. No desenvolvemento temperán as células na liña media ventral só estiveron expostas a unha baixa concentración de SHH durante un tempo relativamente curto, e expresan o factor de transcrición Olig2. A expresión de Olig2 expándese rapidamente en dirección dorsal en concomitancia coa continua extensión dorsal do gradiente de SHH co tempo. Porén, a medida que a fronte morfoxenética do ligando SHH se move e empeza a ser máis concentrado, as células que están expostas a maiores niveis do ligando responden interrompendo produción de Olig2 e iniciando a de Nkx2.2., o que crea unha fronteira nítida entre as células que expresan o factor de transcrición Nkx2.2 en situación ventral con respecto ás células que expresan Olig2. É deste modo como se cre que cada un dos dominios das seis poboacións de células proxenitoras se lles dá sucesivamente un padrón por todo o tubo neural por medio do gradiente de concentración de SHH. A inhibición mutua entre pares de factores de transcrición expresados en dominios veciños contribúe ao desenvolvemento de fronteiras nítidas; non obstante, nalgúns casos, atopáronse relacións inhibidoras incluso entre pares de factores de trranscrición desde dominios máis distantes. Particularmente, o NKX2-2 expresado no dominio V3 inhibe o IRX3 expresado en V2 e dominios máis dorsais, aínda que V3 e V2 están separados por un dominio adicional chamado MN.
Desenvolvemento dos dentes
SHH desempeña un importante papel na organoxénese e especialmente no desenvolvemento craniofacial. Dado que SHH é unha molécula de sinalización, funciona principalmente por difusión ao longo dun gradiente de concentración que afecta as células de diferentes maneiras. No desenvolvemento inicial dos dentes, SHH libérase desde o nó de esmalte primario, un centro de sinalización, para proporcionar información posicional nun padrón de sinalización lateral e planar no desenvolvemento do dente e na regulación do crecemento da cúspide do dente. SHH é necesaria para o crecemento dos bucles cervicais epiteliais, onde se unen os epitelios externo e interno e forman un depósito para as células nai dentais. Despois de que os nós de esmalte primarios sofren apoptose, fórmanse os nós de esmalte secundarios. Os nós de esmalte secundarios segregan SHH en combinación con outras moléculas sinalizadoras para engrosar o ectoderma oral e empezar a crear os padróns das complexas formas da coroa dun dente durante a diferenciación e mineralización. Nun modelo de knockout de xenes, a ausencia de SHH indica holoprosencefalia. Porén, SHH activa moléculas augas abaixo de Gli2 e Gli3. Os embrións mutantes para Gli2 e Gli3 teñen un desenvolvemento anormal dos incisivos que quedan detidos temperanmente no seu desenvolvemento, como tamén os molares.