cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cultivo celular
Aplicacións dos cultivos celulares
Os produtos biolóxicos producidos pola tecnoloxía do ADN recombinante (ADNr) en cultivos de células animais inclúen encimas, hormonas sintéticas, produtos inmunobiolóxicos (anticorpos monoclonais, interleucinas, linfocinas), e axentes anticanceríxenos. Aínda que moitas das proteínas máis simples poden producirse utilizando ADNr en cultivos bacterianos, as proteínas máis complexas que están glicosiladas (modificadas con carbohidratos) actualmente deben producirse en células animais. Un exemplo importante desas proteínas complexas é a hormona eritropoetina. O custo de facer cultivos de células de mamífero é alto, polo que están en marcha investigacións para intentar producir proteínas complexas con células de insectos ou de plantas superiores, e utilizando células embrionarias.
Cultivos celulares bidimensionais
A investigación en enxeñaría de tecidos, células nai e bioloxía molecular implica principalmente cultivos de células en placas de plástico planas. Esta técnica coñécese como cultivo celular bidimensional, e foi desenvolvido inicialmente por Wilhelm Roux, quen, en 1885, extraeu unha porción da placa medular dun polo embrionado e mantívoa nunha solución salina quente durante varios días nunha placa de cristal plana. Co avance na tecnoloxía dos polímeros empezaron a usarse placas de plástico para o cultivo celular, que son o material estándar hoxe, coñecidas como placas de Petri. A súa invención atribúese ao bacteriólogo alemán Julius Richard Petri cando estaba traballando como axudante de Robert Koch.
Cultivos celulares tridimensionais
Os cultivos celulares tridimensionais foron considerados como unha "Nova Dimensión da Bioloxía", pero a práctica de cultivos celulares segue baseada abrumadoramente en substratos ríxidos bidimensionais. Porén, existe cada vez maior interese nos cultivos tridimensionais en áreas de investigación como o descubrimento de fármacos, bioloxía do cancro, medicina rexenerativa e investigación básica nas ciencias da vida. Utilízanse varias plataformas para facilitar o crecemento de estruturas celulares tridimensionais como a levitación magnética facilitada por nanopartículas, armazóns de matrices de xel, e placas de gota colgante.
Cultivo e enxeñaría de tecidos
O cultivo celular é un compoñente fundamental do cultivo e enxeñaría de tecidos, xa que establece os principios para cultivar e manter células in vitro. A principal aplicación de cultivos celulares humanos é na industria das células nai, na que poden cultivarse células nai mesenquimais e criopreservalas para futuras utilizacións.
Estudos que empregan cultivos celulares
Os estudos que emprgan cultivos celulares abranguen gran número de disciplinas e aproximacións ao estudo do fenómeno celular. Son:
Actividade celular. Estuda os mecanismos envolvidos nos diferentes procesos intracelulares, como por exemplo: transcrición do ADN, síntese de proteínas, metabolismo enerxético...
Fluxo intracelular. Estuda os movementos intracelulares de substancias e sinais asociados aos diferentes procesos fisiolóxicos, como por exemplo: ensamblaxe e desensamblaxe dos diferentes compoñentes intracelulares, movementos do ARN: núcleo-citoplasma, movemento de proteínas.
Ecoloxía celular. Estudo das condicións ambientais responsables do mantemento da funcionalidade celular, da súa diferenciación etc., como por exemplo o estudo das necesidades nutricionais, infeccións, estudo da transformación celular (inducida por virus ou axentes químicos), cinética da poboación celular...
Exemplo de áreas de investigación moi dependentes das técnicas de cultivo celular son:
- Viroloxía: establecemento de condicións de cultivo de virus animais e de plantas, produción de vacinas antivirais...
- Investigación do cancro
- Inmunoloxía
- Enxeñaría de proteínas. Para a produción de proteínas en liñas celulares: interferón, insulina, hormona do crecemento.
- Estudos de interacción e sinalización celular, na diferenciación e no desenvolvemento.
- Aplicacións diagnósticas. Por exemplo en medicina e farmacoloxía destacan a análise cromosómica de células cultivadas a partir de mostras de amniocentese, detección de infeccións virais, ensaios de toxicidade...
- Aplicacións médicas: mantemento e produción de tecido para transplantes.
- Aplicacións industriais e agronómicas: produción por reprodución "in vitro" de clons de plantas de interese cormecial.
- Saúde ocupacional: Por medio de ensaios citoxenéticos que permiten detectar danos xenéticos a nivel celular, nos que os cultivos de linfocitos de sangue periférico son unha ferramenta para realizar ensaios como: Ensaio de Micronúcleos (MN), aberracións cromosómicas (AC), intercambio de cromátides irmás, a traballadores expostos a algún axente citotóxico.
Vantaxes e desvantaxes dos cultivos celulares
Os cultivos celulares teñen unha serie de vantaxes innegables, pero ao mesmo tempo teñen desvantaxes que hai que ter en consideración.
Como vantaxes podemos citar:
En canto ás desvantaxes do cultivo celular salientaremos:
Cultivos celulares de insectos
As células derivadas da mosca Drosophila melanogaster (principalmente as células Schneider 2) poden utilizarse para experimentos que poden ser difíciles de facer con moscas ou larvas vivas, como estudos bioquímicos ou nos que se usa ARN interferente pequeno. As liñas celulares derivadas da avelaíña Spodoptera frugiperda, como as liñas Sf9 e Sf21, e da avelaíña Trichoplusia ni, células High Five, utilízanse comunmente para a expresión de proteínas recombinantes utilizando baculovirus.
Métodos de cultivo de bacterias e lévedos
Para cultivar bacterias e lévedos utilízanse pequenas cantidades de células, que se fan crecer en soportes sólidos que conteñen os nutrientes, xeralmente un xel como o ágar-ágar, pero os cultivos a grande escala realízanse coas células en suspensión nun caldo de cultivo.
Métodos de cultivo de virus
O cultivo de virus require o cultivo de células de mamíferos, plantas, fungos ou bacterias, que funcionarán como hóspedes para o crecemento e replicación dos virus. Nas condicións axeitadas poden xerarse virus de tipo salvaxe completos, virus recombinantes ou produtos virais en tipos celulares distintos dos que son os seus hóspedes naturais. Dependendo da especie de virus, a infección e replicación viral poden dar lugar á lise da célula hóspede e a formación dunha placa viral.
Liñas celulares comúns
Entre as numerosas liñas celulares utilizadas nos cultivos celulares, as máis comúns son:
Pé do Muíño
O topónimo galego Pé do Muíño pode referirse a:
Real Club Coruña
O Real Club Coruña foi un club de fútbol galego da cidade da Coruña. Foi fundado en 1904 e desapareceu en 1919. O club coruñés foi o primeiro de España en conseguir o título de "Real", despois de que Afonso XIII aceptase a presidencia de honra en 1908, e chegou a ser o club de fútbol con máis socios de España, por diante do FC Barcelona. Os aurinegros xogaban os seus encontros como locais no campo de Monelos, situado no antigo veciño concello de Oza, anexionado ó da Coruña en 1912.
Historia
miniatura|Copa Coruña-Deportivo, trofeo amigábel disputado en 1913 entre o [[Deportivo da Coruña|R.C. Deportivo e o R.C. Coruña.]]
A diferenza do acontecido na maioría da península, o fútbol non chegou á cidade da Coruña a través dos ingleses, senón que foi introducido por Jose María Abalo Abad, un estudante coruñés que coñeceu o novo deporte durante a súa estadía no Reino Unido e á súa volta á cidade herculina decidiu procurar persoas interesadas en deprende-las regras e practicalo. Malia que nun principio os voluntarios escaseaban, Abalo consegue contar cun grupo de xogadores en 1903, na súa maioría procedentes da Sala de Armas Calvet.
O Corunna Foot-ball Club, con nome en inglés no seus comezos, levou a cabo os seus primeiros adestramentos na Praza de Touros da cidade, e disputou formalmente o seu primeiro encontro o 24 de marzo de 1904 ante a tripulación do buque inglés Diligent no Corralón da Gaiteira, obtendo a vitoria o equipo local por 3-0. O Corunna Foot-ball Club, que vestía camisola amarela e negra con pantalón branco, mudou cedo o seu nome polo de Coruña Fútbol Club. Ó non haber rivais na cidade, tivo que procuralos fóra, sendo os seus rivais máis habituais nesta etapa o Vigo F.C. e o Fortuna F.C..
En 1906, o Coruña interveu nun feito destacado da historia deportiva da cidade. Moitos dos integrantes do Coruña frecuentaban a Sala de Armas Calvet, o principal centro deportivo da cidade, no cal se ofrecía un variado número de disciplinas deportivas. Un grupo de alumnos doutras disciplinas liderado por Federico Fernández-Amor Calvet (dono do ximnasio), desafía os membros do Coruña FC a dous partidos que se xogarían o 9 e o 10 de decembro de 1906. O resultado dos encontros foi sorprendentemente favorábel para os atletas, que se impuxeron cun 2-1 no primeiro partido e empataron o segundo encontro cun 1-1. O afervoamento desatado pola vitoria fixo que os alumnos fosen máis alén e fundasen o seu propio club, o Club Deportivo da Sala Calvet, que logo mudaría o seu nome polo de Real Club Deportivo da Coruña.
Dende o principio ámbalas dúas entidades mantiveron unha gran rivalidade, en parte alimentada pola súa distinta vocación social, pois o Deportivo aceptaba nas súas filas a todo tipo de grupos sociais (aínda que era preciso ser membro da Sala Calvet, co pago da súa cota correspondente) e o Coruña era considerado o equipo das clases acomodadas da cidade. Con todo, en 1912 o Coruña era o club de fútbol con máis socios de España (700), por riba do FC Barcelona (531).
Durante os anos seguintes, a rivalidade entre ámbolos dous clubs continuou a se acrecentar, producíndose unha serie de altercados nos partidos nos que se enfrontaban entre si os dous clubs, momento no que a directiva do Deportivo tomou a decisión de non volver xogar máis contra os coruñistas. Isto non gustou nada ós xogadores do Deportivo, que decidiron abandona-lo club e forma-lo Deportivo Auténtico.
O cadro de xogadores do equipo en 1910 estaba formado polo gardameta Eduardo Guardado, os defensas Juan Long e Joaquín Pérez, os medios Enrique Iribarren, Julián López e José P. Pombo, e os dianteiros Quincho Yarza, Joaquín Caruncho, White, Gumersindo Varela e Carlos Monasterio.
Jason Derulo
Traxectoria
Comezou a súa carreira escribindo cancións para diversos cantantes estadounidenses. No ano 2009 lanza o seu primeiro sinxelo "Whatcha Say" co selo Warner Bros. Records. O sinxelo alcanzou fama mundial, liderando as listas de éxitos en Estados Unidos, España, Reino Unido, Ucraína ou Canadá e vendendo máis de 2 millóns en iTunes, Amazon e outras plataformas.
O segundo sinxelo de Jason foi, "In My Head", lanzado en decembro de 2009, foi un éxito de vendas tamén, logrando encabezar a lista Billboard dos Estados Unidos. O seu primeiro álbum, Jason Derülo, lanzouse o 2 de marzo de 2010 a nivel mundial. O seu segundo álbum, Future History, lanzouse o 16 de setembro de 2011, o primeiro sinxelo deste álbum, "Don't Wanna Go Home chegou ó primeiro posto nas listas do Reino Unido. O 24 de setembro de 2013 sacou o seu terceiro álbum, Tattoos.
Primeiros anos
Jason naceu no Rulo, Miami o 21 de setembro de 1989 de padres haitianos. Fixo concertos dende os 5 anos, e aos 8, escribiu a súa primeira canción, "Crush On You".
2006 - 2010: Comezos e Jason Derülo
O 4 de agosto de 2009, Jason lanza o seu primeiro sinxelo, "Whatcha Say, que chega ao alto das listas internacionais rapidamente.
O seu álbum debut, ''Jason Derülo, lánzase o 2 de marzo de 2010. Ese mesmo ano, faría de abreconcertos para a xira polos Estados Unidos de Lady Gaga.
2011 - 2012: Future History e outros eventos
En 2011, Jason grava xunto a Demi Lovato o sinxelo, "Together" para o seu álbum ''Unbroken. O seu segundo álbum, Future History lánzase o 27 de setembro de 2011.
2013 - actualidade: Tattoos e Dirty Talk
O 16 de abril de 2013, Derulo edita o seu sinxelo, "The Other Side" que chega ás radios o 23 de abril de 2013. Derulo anunciaba mediante Twitter que o seu terceiro álbum se chamaría "Tattoos". O álbum era editado o 24 de setembro de 2013. O segundo sinxelo do álbum, "Talk Dirty", era lanzado internacionalmente o 27 de xullo de 2013 (dixitalmente). "Talk Dirty" chegou ao terceiro posto nas listas internacionais.
O 15 de abril de 2014 lanzarase o seu cuarto álbum, Talk Dirty.
Trevo de catro follas
dereita|miniatura|250px|Trevo de catro follas, símbolo da boa sorte. dereita|250px|miniatura|Trevo de cinco folíolos.
Os trevos poden ter máis de catro folíolos. O maior número de folíolos xamais atopado nun trevo é 56. Estimáronse que hai aproximadamente 10.000 trevos de tres folíolos por cada trevo de catro folíolos.
Segundo a lenda, cada folíolo representa algo:
Discútese se a xeración do cuarto folíolo está causada por razóns xenéticas ou ambientais. A súa rareza suxire un xene recesivo posíbel que aparece con baixa frecuencia. Alternativamente, os trevos de catro folíolos podían ser causados por mutación somática ou un erro de desenvolvemento de causas ambientais. Poderían tamén ser causados pola interacción de varios xenes que se segregan na planta individual. É posíbel que as catro explicacións poderían aplicarse aos casos individuais.
Certas compañías producen actualmente trevos de catro folíolos por diversos medios. Richard Mabey alega, na Flora Britannica, que hai granxas nos Estados Unidos que se especializan en cultivar trevos de catro folíolos, producindo até 10.000 ao día (envasados en plástico como encantos afortunados), alimentándoos cun ingrediente secreto xeneticamente dirixido ás plantas para animar a aberración. Mabey tamén indica que os nenos aprenden que un trevo de cinco follas é incluso máis afortunado que un de catro.
Dende o punto de vista místico e segundo a lenda, o trevo de catro follas é o símbolo da boa sorte e quen o porte, estará acompañado pola boa fortuna. Cada folla representa un dos catro compoñentes básicos da ledicia: amor, saúde, prosperidade e boa fortuna.
Copa do Rei de Hóckey Herba
A Copa do Rei de hóckey herba é a segunda competición do hóckey herba no Estado español a nivel de clubs masculinos. A primeira edición desta competición tivo lugar na tempada 1914-15.
Caja Mágica
A Caja Mágica (en galego: Caixa Máxica) é un complexo polideportivo, principalmente adicado ao tenis e ao baloncesto, situado en Madrid, España. Localízase no Barrio de San Fermín, no distrito de Usera, a beiras do río Manzanares. Foi presentada como a instalación de tenis máis moderna do mundo e como a infraestrutura estrela da candidatura madrileña para os Xogos Olímpicos de 2016. Nestas instalacións xoga os seus partidos a sección de baloncesto do Real Madrid.
Allium
Existen arredor de 1.250 especies neste xénero, aínda que o número non é pacífico, porque Allium é taxonomicamente difícil e son numerosas as especies fronteirizas discutidas. A especie tipo do xénero é Allium sativum. No Sistema de clasificación APG III Allium inclúese na familia Amaryllidaceae, subfamilia Allioideae (anteriormente, familia Alliaceae). Nalgúns sistemas de clasificación máis antigos, Allium colocábase na familia Liliaceae.
Caja Mágica
Deseño e estrutura
A Caja Mágica alberga tres pistas con cubertas móbiles, instaladas de terra batida. A pista central (chamada oficialmente Estadio Manolo Santana) ofrece capacidade para 12.442 persoas. As pistas menores dispoñen de 3.194 (Estadio Arantxa Sánchez Vicario) e 2.730 asentos respectivamente. O Tenis Indoor alberga once pistas cubertas de menor tamaño. Dispón así mesmo das instalacións correspondentes á súa función como club deportivo.
Allium
Son plantas bulbosas anuais ou bienais que medran en climas temperados do hemisferio norte, agás unhas cantas especies que medran en Chile, como (Allium juncifolium), no Brasil (Allium sellovianum) ou en África tropical (Allium spathaceum). A súa altura pode variar entre 10 cm e 1,5 m e as flores forman unha umbela ao final dun talo carente de follas. O tamaño dos bulbos varía tamén considerabelmente e forman pequenos arredor do principal. Moitas especies do xénero Allium caracterízanse fitoquimicamente pola formación de sulfuros e sulfóxidos de alilo, en cuxa biosíntese se detectou como principal precursor a aliína.
Caja Mágica
Inauguración e eventos
A Caja Mágica foi inaugurada o 8 de maio de 2009 cun concerto do cantante de rock Lenny Kravitz. Desde ese ano, é a sede do Torneo Masters de Tenis de Madrid. Utilizarase a pista Manolo Santana para os partidos de baloncesto do Real Madrid Real Madrid. A canle de vídeos musicais MTV tamén celebrou os seus premios MTV Europe Music Awards 2010 na Caixa Máxica o 7 de novembro de 2010.
Allium
Allos ornamentais
Numerosas especies de Allium utilízanse en xardinaxe para embelecer parques e xardíns e se coñecen coma "allos ornamentais". Son fáciles de cultivar se ben non son moi populares, talvez polo cheiro aliáceo que botan. As súas inflorescencias teñen longa vida na auga, polo que tamén son útiles como flor cortada. Ademais, as inflorescencias secas utilízanse para decoración do fogar. A diversidade que presentan estas especies ornamentais, tanto en altura (dende 2 a 12 dm), como en forma e cor da follaxe (dende follas finas até moi largas, verde escura até verde azulado) e cor das flores (amarelo, branco, azul, púrpura e rosado) fainas sumamente versátiles para situar en distintos tipos de xardíns. Presentan dous tipos básicos de inflorescencias: en esferas grandes ou en pequenos grupos de flores erectas ou decumbentes. Entre as primeiras áchanse Allium giganteum, Allium albopilosum, A. sphaerocephalon, A. aflatunense e A. karataviense. No segundo tipo de inflorescencia áchanse A. narcissiflorum, A. triquetrum, A. beesianum e a popular Allium moly.
O Coto de Abaixo, Devesos, Ortigueira
O Coto de Abaixo é un lugar da parroquia de Devesos no concello Coruñés de Ortigueira na comarca do Ortegal. Segundo o Instituto Galego de Estatística en 2009 tiña dous habitantes (dous homes), dous menos ca en 2000.
Xermar, Cerceda, Cerceda
Xermar é un lugar da parroquia de Cerceda no concello coruñés de Cerceda na comarca de Ordes. Tiña 42 habitantes no ano 2011 segundo datos do INE, dos cales 20 eran homes e 22 eran mulleres.
Cascajares de Bureba
Cascajares de Bureba é un concello español da provincia de Burgos (Castela e León). A súa poboación é de 35 habitantes (INE 2012).
Rikky von Opel
É fillo de Fritz von Opel e bisneto de Adam Opel, o fundador da marca de automóbiles alemá Opel, hoxe filial do Grupo PSA.
Andaina na Fórmula Un
O debut de Opel na Fórmula Un en 1973 coincidiu co do equipo que lle proporcionou a súa grande oportunidade, Ensign. Ambos os dous comezaron no Circuíto Paul Ricard no Gran Premio de Francia de 1973, a oitava carreira da tempada de Fórmula Un, Opel cualificou o seu N173 25º e rematou 15º, a tres voltas do vencedor. O Gran Premio do Reino Unido de 1973 foi o seguinte, Opel terminou décimo sexto, a seis voltas do gañador abaixo, despois de saír 21º.
Os sinais máis prometedores apareceron no horizonte no Circuíto Park Zandvoort no Gran Premio de Holanda, onde clasificou nun bo 14º lugar, por diante dos ex Campións Mundiais de Pilotos Emerson Fittipaldi e Graham Hill. Con todo, na mañá da carreira atopáronse cunha rotura no chasis. Con escaso tempo para arranxalo, Opel non puido comezar e os mesmos problemas impediron que o equipo tamén comezase en Alemaña. Os problemas do sistema de combustible prexudicárono no Gran Premio de Austria de 1973, onde clasificou 19º, e un motor superenriquecido finalizou o Gran Premio de Italia de 1973 logo de clasificarse o décimo sexto.
a xira norteamericana foi pouco mellor, clasificou 26º e último en Canadá e non clasificou na carreira, terminando a 12 voltas do vencedor, mentres que no Gran Premio dos Estados Unidos de 1973 tamén clasificou 27º e último, retirouse na volta de apertura co seu acelerador atascado. Na tempada de debut de Opel non logrou puntos e non clasificou no Campionato de Pilotos.
1974 O coche de Ensign para a nova tempada, o N174, era moi parecido ao N173, pero na rolda de apertura da tempada de Fórmula Un en Arxentina, Opel descubriu o pouco progreso realizado. Clasificou 26º, novamente último, máis de sete segundos máis lento que o pole sitter Ronnie Peterson e case un segundo e medio máis lento que Guy Edwards, quen quedou 25º. O manexo do coche era tan difícil que o seu equipo retirouno da carreira e pouco despois Opel deixou o equipo.
Non participou nas carreiras do Gran Premio do Brasil de 1974 e no Gran Premio de Suráfrica de 1974, ata que asumiu o segundo asento de Brabham de Richard Robarts, comezou no Gran Premio de España de 1974. O seu BT44 alimentado polo mesmo motor Cosworth DFV V8 que no Ensign, pero o chasis era moi superior, polo que se tiñan grandes esperanzas. Con todo, Opel non puido aproveitalo ao máximo e loitou para igualar o rendemento do seu novo compañeiro, o arxentino Carlos Reutemann.
Retirouse cunha fuga de combustible no Gran Premio de España de 1974, logo da cualificación do xoves no 24º posto, e outra vez máis quince días máis tarde en Bélxica retirouse co motor rebentado, logo de comezar 22º, non era o rendemento desexado por Opel. No Gran Premio de Mónaco de 1974 foi aínda peor, onde foi o único piloto que non puido clasificarse. Atopou un breve respiro no Gran Premio de Suecia de 1974 e no Gran Premio dos Países Baixos de 1974 cos seus primeiros top 10, 9º en ambas ocasións (logo de clasificarse 20º e 23º respectivamente).
Aínda que a foi algo efémero, non cualificou na seguinte carreira no Gran Premio de Francia de 1974 foi a pinga final para que o xefe de Brabham Bernie Ecclestone substituíra Opel por Carlos Pace. Por segundo ano consecutivo, ao non puntuar non se clasificou no Campionato de Piloto. Pouco máis dun ano despois do seu debut, a carreira do piloto de Liechtenstein, e ata agora único, terminou.
Resultados completos na Fórmula Un
(Chave) As carreiras en letra grosa indican pole position; as carreiras en cursiva indican volta rápida.
Elena Zernova
Elena Zernova (en ruso Елена Зернова), nada en San Petersburgo en 1951, é unha profesora e tradutora rusa. Membro correspondente da Real Academia Galega dende 2017.
Traxectoria
Traduciu e publicou máis de trinta obras literarias ao ruso do galego, castelán, catalán e inglés. Licenciouse en filoloxía hispánica na  Universidade Estatal de Leningrado e defendeu en 1976 a súa tese de doutoramento en filoloxía románica. Exerce como catedrática de filoloxía románica na Universidade de San Petersburgo (USP). Como investigadora publicou máis de setenta traballos científicos e foi relatora en máis de corenta congresos internacionais. Pertence á  Unión de Escritores de Rusia e mais á de San Petersburgo e dirixe o Centro de Estudos Galegos mais o Centro de Estudos Cataláns da USP.
Glicosa-6-fosfato deshidroxenase
A glicosa-6-fosfato deshidroxenase (G6PD ou G6PDH) é un encima citosólico que cataliza a seguinte reacción química na que se produce NADP+:
Elena Zernova
Traxectoria
É responsable da colección Antoloxía da Literatura Galega sobre a historia da literatura galega que publica a Universidade de San Petersburgo dende 1995, na que é coordinadora, seleccionadora e tradutora, e que conta con 20 volumes. Traduciu Xa vai o griffón no vento, Noa de Alfredo Conde, A lingua das bolboretas de Manuel Rivas ou Ser ou non de Xurxo Borrazás. Polo seu labor recibiu en 2016 o Premio Cultura Galega de Proxección Exterior.
Editou oito antoloxías bilingües de poetas cataláns, entre elas: L'ombra de l'altre mar. Poesia catalana contemporània (2000) e Temps de miralls exactes: vint dones poetes de parla catalana del segle XX (2001) e publicou en ruso Antologia de contes catalans contemporanis (2006) e unha escolma de Pere Calders (2007). Tamén traduciu ao ruso a obra de Santiago Rusiñol. Tamén traduciu ao autor vasco Bernardo Atxaga.
Glicosa-6-fosfato deshidroxenase
Clinicamente, unha an deficiencia xenética de G6PD ligada ao cromosoma X predispón as persoas á anemia hemolítica non inmune.
Distribución nas especies
A G6PD está amplamente distribuída en moitas especies, desde bacterias a humanos. Os aliñamentos múltiples de secuencias dunhas 100 G6PD coñecidas de diferentes organismos revelan unha identidade de secuencia que vai do 30% ao 94%. A G6PD humana ten un 30% de identidade na secuencia de aminoácidos con secuencias de G6PD doutras especies. Os humanos tamén teñen dúas isoformas dun só xene que codifica a G6PD. Ademais, documentáronse 150 G6PD mutantes humanas. Estas mutacións son principalmente mutacións de cambio de sentido que teñen como resultado substitucións de aminoácidos, e mentres que algunhas delas causan deficiencia de G6PD, outras non parecen orixinar ningunha diferenza funcional salientable. Algúns científicos propuxeron que algunhas das variacións xenéticas na G6PD humana son o resultado de xeracións de adaptación á infección da malaria.
Outras especies tamén experimentan unha variación na G6PD. En plantas superiores, informouse do descubrimento de varias isoformas de G6PD, que están localizadas no citosol, no estroma plastidial, e nos peroxisomas. Unha G6PD modificada dependente de F420 (oposta á dependente de NADP+) encóntrase en Mycobacterium tuberculosis e é interesante para o tratamento da tuberculose. Unha G6PD bacteriana atopada en Leuconostoc mesenteroides é reactiva ao 4-hidroxinonenal, ademais de á G6P.
Estrutura encimática
[[Ficheiro:G6PD active site labeled 2.png|esquerda|miniatura|300x300px|Sitio de unión ao substrato da G6PD unida a G6P, de 2BHL. O fósforo móstrase en laranxa. Os átomos de oxíxeno de moléculas de auga cristalográficas móstranse como esferas vermellas. A secuencia conservada de 9 péptidos da G6PD, e a secuencia parcialmente conservada de 5 residuos da G6PD móstrase en cores ciano e maxenta, respectivamente. Todos os demais aminoácidos da G6PD móstranse en negro. Os enlaces de hidróxeno e as interaccións electrostáticas móstranse en liñas descontinuas verdes. Todas as liñas descontinuas verdes representan distancias de menos de 3,7 [[ángstrom|Å]].]]
A G6PD encóntrase xeralmente en forma de dímero de dous monómeros idénticos. Dependendo das condicións, como o pH, estes dímeros poden dimerizarse e formar tetrámeros. Cada monómero do complexo ten un sitio de unión para o substrato, no que se une a G6P, e un sitio de unión para o coencima catalítico, que se une ao NADP+/NADPH usando o pregamento de Rossmann. Para algúns organismos superiores, como os humanos, a G6PD contén un sitio de unión adicional para o NADP+, chamado o sitio estrutural para o NADP+, que non parece participar directamente na reacción catalizada pola G6PD. O propósito evolutivo do sitio estrutural para o NADP+ non se coñece. En canto ao seu tamaño, cada monómero é de aproximadamente 500 aminoácidos de longo (514 aminoácidos en humanos ).
A conservación funcional e estrutural entre a G6PD humana e a de Leuconostoc mesenteroides indica que hai 3 rexións amplamente conservadas no encima, que son: un péptido de 9 residuos no sitio de unión ao substrato, coa secuencia RIDHYLGKE (residuos 198-206 na G6PD humana), unha pegada dactilar de unión a nucleótidos, GxxGDLA (residuos 38-44 na G6PD humana), e unha secuencia parcialmente conservada EKPxG preto do sitio de unión ao substrato (residos 170-174 na G6PD humana), onde utilizamos as abreviaturas dunha letra dos aminoácidos e "x" significa un aminoácido variable. A estrutura cristalina da G6PD revela unha ampla rede de interaccións electrostáticas e enlaces de hidróxeno que implican a G6P, 3 moléculas de auga, 3 lisinas, 1 arxinina, 2 histidinas, 2 ácidos glutámicos e outros aminoácidos polares.
A prolina na posición 172 pénsase que desempeña un papel crucial en posicionar correctamente a Lys171 con respecto ao substrato G6P. Nas dúas estruturas cristalinas coñecidas da G6PD humana normal, a Pro172 vese exclusivamente na conformación cis, mentres que na estrutura cristalina dun mutante causante dunha enfermidade (variante Canton R459L), a Pro172 vese case exclusivamente na conformación trans.
Unha vez que se dispuxo das estruturas cristalinas, algúns científicos trataron de elaborar modelos das estruturas doutros mutantes. Por exemplo, en estudos de antepasados alemáns, nos que a encimopatía debido á deficiencia de G6PD é rara, os sitios de mutación na G6PD estaban preto do sitio de unión ao NADP+, no sitio de unión á G6P, e preto da interface entre os dous monómeros. Así, as mutacións nestas áreas críticas son posibles sen alterar completamente a función da G6PD. De feito, a maioría das mutacións causantes de doenzas da G6PD aparecen preto do sitio estrutural para o NADP+.
Sitio estrutural para o NADP+
O sitio estrutural para o NADP+ está localizado a máis de 20 Å do sitio de unión ao substrato e o sitio de unión para o coencima catalítico NADP+. O seu propósito na reacción catalizada polo encima non estivo claro durante moitos anos. Durante algún tempo pensouse que o NADP+ unido ao sitio estrutural era necesario para a dimerización dos monómeros do encima. Porén, despois viuse que isto era incorrecto. Por outra parte, demostrouse que a presenza do NADP+ no sitio estrutural promove a dimerización de dímeros para formar os tetrámeros do encima. Tamén se pensaba que o estado tetramérico era necesario para a actividade catalítica, pero isto tamén era falso. Un dato interesante é que o sitio estrutural para o NADP+ é bastante diferente do sitio de unión para o coencima catalítico NADP+, e non contén a pegada dactilar de unión a nucleótidos.
O sitio estrutural unido ao NADP+ posúe interaccións favorables que o manteñen firmemente unido. En concreto, hai unha forte rede de enlaces de hidróxeno con cargas electrostáticas que difunden a través de moitos átomos por medio de enlaces de hidróxeno con 4 moléculas de auga (ver figura). Ademais, hai un conxunto extremadamente forte de interaccións hidrofóbicas de stacking que orixinan sistemas π solapados.
O sitio estrutural demostrouse que é importante para manter a estabilidade a longo prazo do encima. Máis de 40 mutacións de clase I graves implican mutacións preto do sitio estrutural, afectando así á estabilidade a longo prazo destes encimas no corpo, o que finalmente resulta na deficiencia de G6PD. Por exemplo, dúas mutacións de clase I graves, a G488S e a G488V, causan un drástico incremento da constante de disociación entre o NADP+ e o sitio estrutural, multiplicándoa por de 7 a 13. Coa proximidade do residuo 488 á Arg487, pénsase que unha mutación na posición 488 podería afectar ao posicionamento de Arg487 en relación ao NADP+, e así altera a unión.
Regulación
A G6PD converte a G6P en 6-fosfoglicono-δ-lactona e é o e paso limitante encimático da ruta da pentosa fosfato. Así, a regulación da G6PD ten consecuencias augas abaixo da ruta para a actividade do resto da ruta da pentosa fosfato.
A glicosa-6-fosfato deshidroxenase é estimulada polo seu substrato, a G6P. A proporción habitual de NADPH/NADP+ no citosol de tecidos moi implicados nas biosínteses é de aproximadamente 100/1. O aumento da utilización do NADPH para a biosíntese de ácidos graxos incrementa moitísimo o nivel de NADP+, estimulando así a G6PD para producir máis NADPH.
A G6PD está negativamente regulada pola acetilación na lisina 403 (Lys403 ou K403), un residuo evolutivamente conservado. A G6PD acetilada na Lys403 non pode formar dímeros activos e mostrar unha completa perda de actividade. A acetilación da Lys304 impide estericamente que o NADP+ entre no sitio estrutural do NADP+, o cal reduce a estabilidade do encima. As células perciben estímulos oxidativos extracelulares para facer diminuír a acetilación da G6PD de maneira dependente de SIRT2. En ratos a desacetilación mediada por SIRT2 e a activación da G6PD estimula a vía da pentosa fosfato para subministrar NADPH citosólico para contrarrrestar os danos oxidativos e protexer os eritrocitos desa especie.
A regulación pode tamén ocorrer por vías xenéticas. A isoforma, G6PDH, é regulada por factores de transcrición e postranscrición. Ademais, a G6PD é un dos varios encimas glicolíticos activados polo factor de transcrición factor inducible pola hipoxia 1 (HIF1).
Importancia clínica
A deficiencia de glicosa-6-fosfato deshidoxenase é moi común en todo o mundo, e causa unha anemia hemolítica aguda en presenza de infeccións simples, inxestión de feixóns ou reaccións con certas medicinas, antibióticos, antipiréticos, e antimaláricos. centre|629x629px O crecemento e proliferación celular vense afectados pola G6PD. Están investigándose inhibidores da G6PD para tratar o cancro e outras condicións. In vitro un ensaio de proliferación de células indica que os inhibidores da G6PD DHEA (deshidroepiandrosterona) e ANAD (6-aminonicotinamida), fan decrecer o crecemento de liñas celulares AML. A G6PD é hipometilatda na Lys403 na leucemia mieloide aguda, o SIRT2 activa a G6PD para aumentar a produción de NADPH e promover a proliferación das células da leucemia.
Cantigas de Santa María
miniatura|dereito|Ilustración dun dos códices das Cantigas de Santa María. As Cantigas de Santa María son un conxunto de catrocentas vinte e sete composicións en galego-portugués, que no século XIII era a lingua fundamental da lírica culta en Castela. Atópanse repartidas en catro manuscritos, un deles na Biblioteca Nacional en Madrid (códice To, por Toledo), dous en San Lorenzo de El Escorial (códices E e T) e o cuarto en Florencia (códice F). A colección mariana data de entre os anos 1270 e 1283. A obra conxuga o marioloxio, é dicir, o devezo de configurar unha auténtica compilación dos milagres marianos, coa proxección político-cultural. O rei procurou tanto o carácter enciclopédico da súa obra como que esta se convertese nun traballo de referencia en todo o espazo peninsular e máis aló dos límites deste, adquirindo, deste xeito, un prestixio internacional.
Autoría
miniatura|dereita|Afonso X coa súa corte poético-musical. A cuestión da autoría non está resolta aínda. Existen dúbidas sobre a autoría directa de Afonso X o Sabio (1221-1284), rei dende 1252, pero ninguén dubida da súa participación directa como compositor en bastantes delas. W. Mettmann, autor dunha edición crítica dos textos das cantigas, cre que ao poeta e trobador galego Airas Nunes se poden atribuír moitas delas. Para un gran número de expertos, o rei, se ben pode ser o autor directo dunha certa cantidade de textos, operaría no conxunto da obra ao xeito dun arquitecto, director de todo o traballo. Porén, outros analistas consideran que Afonso X ben puido levar adiante el só todo o labor de composición, o que non descarta a presenza dun amplo grupo de colaboradores que reunisen materiais para o monarca. En todo caso, e dado que é visíbel nun bo número destas composicións —Jesús Montoya, Xosé Ramón Pena...— un afán propagandístico por parte de Afonso X, a participación do monarca tivo que ser sempre moi activa.
Fontes
Afonso X botou man de todo tipo de materiais para a elaboración do seu proxecto enciclopédico sobre o mundo mariano, dos que cabe destacar un amplo conxunto de lendas e tradicións (mariais latinos medievais, coleccións marianas en linguas romances, coleccións de santuarios peninsulares a mais coleccións locais estranxeiras). A todos eles xuntou aínda o rei cantigas autobiográficas que inclúen lembranzas de infancia e vivencias persoais, dentro da mesma intención compilatoria do conxunto.
Códices
miniatura|dereita|Transcrición da cantiga nº 100 á notación moderna. As Cantigas de Santa María están recollidas en catro códices, que expoñemos a seguir:
Clasificación
A obra está constituída por 420 cantos, onde 320 referidos aos milagres da Virxe María e diversos santuarios europeos. Séguenlles 43 cancións líricas de loor á Virxe, 12 conmemoracións de festas marianas e 5 de festas de Noso Señor. O conxunto posúe un prólogo e mais un epílogo escritos en verso polo propio Afonso X.
Cantigas narrativas
O primeiro apartado fórmano as cantigas da nosa Señora, cantigas narrativas con loanzas á Virxe Santa María e que son un verdadeiro compendio de historias, milagres, xogos etc. relacionados coa Virxe, ben sexa pola súa intervención directa ou polos amores místicos que a súa figura xera nas almas piadosas. Tan só a participación milagreira da Virxe consegue resolver satisfactoriamente a conxuntura, polo que a cantiga remata sempre con agradecementos e gabanzas á figura de Santa María. A estrutura destes textos corresponde ao esquema:
Cantigas líricas
O segundo grupo son as cantigas líricas que decorren por dúas vías esenciais: unha que segue o modelo das cantigas de amor e outro que provén de inspiración litúrxica.
Temática
miniatura|dereita|Representación dunha gabanza á Virxe. Polo que respecta á temática, a obra amosa unha ampla variedade: Existen un certo número de composicións que manifestan xunto á intencionalidade relixiosa, outra de aberto carácter político-propagandístico: así ocorre con todo un minicilo que amosa milagres acontecidos na actual provincia de Cádiz, territorio de especial valor estratéxico nos proxectos do rei, quen empregaba a figura da Virxe para xustificar determinadas actuacións.
Orixe e lingua
miniatura|esquerda|Cantiga de Santa María 160. A devoción mariana estaba en auxe nese século e frades, clérigos e cabaleiros en xeral participaban dela. O rei alentaba nas súas cantigas a poetas e xograres para que dedicasen os seus esforzos e inspiracións á Santa Dama. miniatura|180px|Tocando o [[laúde.]] A lingua das cantigas marianas abandona os esquemas da lírica profana, con paralelismos e dobres, e ofrece unha lingua máis coloquial, con frases e refráns que aínda sobreviven na lingua galega actual, e con menos provenzalismos presentes nas cantigas amorosas.
As Cantigas de Santa María son unha das coleccións de miniaturas máis ricas de todo o medievo, e un documento moi útil para coñecermos a vida cotiá da época, desde o vestiario até os instrumentos.
Como manuscrito iluminado, quíxose ver nas Cantigas de Santa María a primeira historieta da Península Ibérica e un dos primeiros exemplos da banda deseñada no Occidente, anticipando recursos de sintaxe da imaxe como raccords de espazo e tempo que tardarían sete séculos en volver a desenvolverse.
Cantiga
A continuación imos ver un extracto de tres cantigas en galego-portugués medieval (á esquerda), e tamén vemos a súa adaptación ás linguas fillas, o galego actual (centro) e o portugués (á dereita):
Voo 345 de Turkish Airlines
O voo 345 de Turkish Airlines era un voo regular doméstico de pasaxeiros operado por un Fokker F28-1000 Fellowship dende o aeroporto de Esmirna-Adnan Menderes ata o aeroporto de Istanbul Yeşilköy que se esnafrou no mar de Mármara o 30 de xaneiro de 1975 durante a aproximación. Foi o segundo peor accidente dun Fokker F28 e o terceiro con máis vítimas en Turquía na época.
Avión
O avión que operaba o voo 345 era un Fokker F28-1000 Fellowship con número de serie 11058, que realizara o seu primeiro voo en 1972. Dende entón acumulaba 3 713 horas de voo en 5 062 ciclos. O voo 345 engalou de Esmirna sobre as 18:00 EET (20:00 UTC) para un voo de 40 minutos ao aeroporto de Istanbul Yeşilköy con 38 pasaxeiros e 4 tripulantes a bordo.
Accidente
Ás 18:39 o avión aterrou na pista do aeroporto de Istanbul Yeşilköy pero un fallo eléctrico no aeroporto nese mesmo momento forzou á tripulación a iniciar o aborto da aproximación. 22 segundos despois de que as luces se apagasen o xerador de emerxencia comezou a funcionar e acendeu as luces da pista. O piloto elixiu seguir regras de voo visual por debaixo dunha altitude de 240 metres. Ás 18:43 a tripulación solicitou permiso para aterrar mentres se posicionaba para outra aproximación. Porén, debido a que outro avión estaba a piques de aterrar, o control de tráfico aéreo ordenou á tripulación do voo 345 continuar no aire. Cando, ás 18:53, o control de tráfico aéreo intentou establecer contacto co aparello non recibiu resposta.
Determinouse que o avión estrellárase no mar de Mármara. Porén, os restos non serían localizados ata varios anos máis tarde.
Hamid Karzai
Hamid Karzai, (en dari e paxto حامدکرزى), nado en Kandahar o 24 de decembro de 1957, é un político afgán.
Traxectoria
De familia pashtu, en 1979 a súa familia instálase en Paquistán para fuxir da invasión soviética. Estuda na India, aínda que regresa a Paquistán para ensinar inglés.
Entre o ano 2000 e o 2004 foi presidente interino do país. Nas eleccións presidenciais de 2004 recibiu o 55,4 % dos votos, sendo investido Presidente de Afganistán o 7 de decembro de 2004, o primeiro elixido democraticamente.
Moaña, Moaña (Virxe do Carme), Moaña
Moaña é un lugar da parroquia de Virxe do Carme de Moaña, no concello pontevedrés de Moaña na comarca do Morrazo. Segundo o IGE, en 2022 tiña 1 081 habitantes, dos cales 505 eran homes e 576 eran mulleres.
A Abelenda, Soutolobre, Salvaterra de Miño
A Abelenda é un lugar da parroquia de Soutolobre, no concello pontevedrés de Salvaterra de Miño, na comarca do Condado. Segundo o IGE, en 2015 tiña 24 habitantes (11 homes e 13 mulleres).
Rebecca Black
Rebecca Renee Black, nada o 21 de xuño de 1997 en Irvine (California), é unha cantante estadounidense coñecida pola súa canción "Friday" que chegou ás 66 millóns de visitas en Youtube.
Galería de imaxes de Rodeiro
Galería de imaxes do concello de Rodeiro na provincia de Pontevedra.
Paufito, Devesos, Ortigueira
Paufito é un lugar da parroquia de Devesos no concello Coruñés de Ortigueira na comarca do Ortegal. Tiña 2 habitantes no ano 2009 segundo datos do Instituto Galego de Estatística que eran 2 homes, o que supón unha diminución con relación ao ano 2000 cando tiña 3 habitantes.
Inverness Caledonian Thistle F.C.
O Inverness Caledonian Thistle Football Club (tamén coñecido como Thistle, ICT ou Inverness CT) é un club de fútbol escocés da cidade de Inverness. Foi fundado en 1994 e compite na Scottish Championship.
María Galiana
María Galiana Medina, nada en Sevilla o 31 de maio de 1935, é unha actriz española moi coñecida do teatro andaluz e o cine español. Antes do seu salto á actuación foi profesora nun instituto.
Biografía
Licenciada en Filosofía e Letras, e en Historia, Galiana exerceu como profesora de Historia e Historia da Arte nos institutos públicos IES Bellavista e IES Ramón Carande (anteriormente chamado Almirante Topete) de Sevilla ata a súa xubilación no ano 2000. Ese mesmo ano gañou o Goya á mellor actriz secundaria, polo seu único papel protagonista que tivo: Solas, un drama sobre a soidade, a pobreza e os soños afogados, con Galiana no papel de nai e esposa sufridora.
Traballou, como actriz, baixo as ordes de José Luis García Sánchez, Fernando Trueba, Jaime de Armiñán, José Luis Cuerda ou Vicente Aranda.
É popularmente coñecida polo seu papel da avóa Herminia en Cuéntame cómo pasó (2001-), serie que narra as vivencias dunha familia de clase media, os Alcántara, durante os últimos anos do franquismo e os comezos da Transición Española.
Ademais, tamén foi protagonista de La Mari (2003 e 2010), unha serie emitida en TV3 e Canal Sur na que aparecen Ana Fernández, Ramón Madaula e Carlos Hipólito e que trata sobre unha emigrante andaluza residente na Barcelona dos 60, 70 e principios da década de 1980.
Na cidade andaluza de Dos Hermanas (Sevilla) hai un instituto público co seu nome.
Gran Premio de Mónaco de 1963
O Gran Premio de Mónaco de 1963 foi unha carreira de Fórmula Un celebrada o 26 de maio de 1963 no Circuíto de Mónaco en Monte Carlo, Mónaco. Foi a primeira carreira do Campionato do Mundo de pilotos de.
O Esperón, Cerceda, Cerceda
O Esperón é un lugar da parroquia de Cerceda no concello coruñés de Cerceda na comarca de Ordes. Tiña 57 habitantes no ano 2011 segundo datos do INE, dos cales 30 eran homes e 27 eran mulleres.
X edición dos Premios Goya
A cerimonia de entrega da X edición dos Premios Goya tivo lugar no Palacio Municipal de Congresos de Madrid o 27 de xaneiro de 1996. A dirección da gala correu a cargo de Manuel Gómez Pereira e foi presentada por Verónica Forqué e Javier Gurruchaga. A película Nadie hablará de nosotras cuando hayamos muerto, dirixida por Agustín Díaz Yanes, foi a triunfadora desa edición con 8 premios de 10 nomeamentos.
Os Castros, Soutolobre, Salvaterra de Miño
Os Castros é un lugar da parroquia de Soutolobre, no concello pontevedrés de Salvaterra de Miño, na comarca do Condado. Segundo o IGE, en 2015 tiña 14 habitantes (7 homes e 7 mulleres).
Francisco Rey Balbís
Francisco Rey Balbís, Moncho, nado en San Cibrao (Cervo) o 19 de marzo de 1917 e finado na Habana o 9 de xaneiro de 2010, foi un guerrilleiro antifranquista galego.
Traxectoria
Fillo de Benigno Rey Infante, patrón de barco. En 1926 a familia trasladouse a vivir a Gandarío (Bergondo), onde comezou a asistir á escola do Pósito Marítimo. Ao rematar a primaria comezou a traballar como axudante de ferreiro.
Con 19 anos, chegoulle a citación para o servizo militar. Foi enviado a Teruel, onde se pasou ao exército leal. Militou nas Juventudes Libertarias da FAI. Coa derrota da República e ante a imposibilidade de fuxir a Francia, andou escapado por Valencia, Madrid e Segovia ata chegar a Galicia. Ante o acoso policial, entregouse no cuartel de Infantería de Mariña de Ferrol. Foi condenado a 30 anos. Pasou cinco anos na cadea da Coruña. Alí fíxose comunista por influencia de Jesús Guzmán Carreiras. Ao saír creou unha célula do PCE en Gandarío e incorporouse á loita guerrilleira co alcume de "Moncho".
Integrouse no Destacamento Enrique Lister xunto con José Blanco Núñez "Ferreirín". Formou parte da IV Agrupación que dirixía Marcelino Rodríguez Fernández, "Marrofer". En 1946 Marrofer caeu en combate, sucedéndolle Manuel Ponte; en abril de 1947 caeu Ponte e designouse a "Moncho" á fronte da xefatura da Agrupación ata que en 1950 o PCE decidiu desactivar a guerrilla e atravesou os Pirineus coa súa compañeira María Gallego Abeledo para exiliarse en Francia. Alí traballou para o PCE baixo o mando de Julián Grimau.