cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mesozoico
Nesta era desapareceron grandes grupos de animais como os trilobites, graptólitos e peixes acoirazados. Os invertebrados característicos deste período foron as amonitas, de casca con forma de caracol, e as belemnitas, máis pequenas e coa casca alongada e puntiaguda, entre outros equinodermos, braquiópodos e cefalópodos. Desenvolvéronse amplamente os vertebrados, sobre todo os réptiles, polo que á Era Secundaria se lle chama tamén a Era dos réptiles ou Era dos dinosauros. Nesta era aparecen tamén os mamíferos, as aves, e as anxiospermas ou plantas con flores.
miniatura|220px|Escena do [[Xurásico.]]
Subdivisións
O mesozoico divídese en tres períodos: Triásico, Xurásico e Cretáceo.
O límite inferior do Mesozoico vén fixado pola extinción masiva do Permiano-Triásico, durante a cal aproximadamente do 90% ó 96% das especies mariñas e o 70% dos vertebrados terrestres extinguíronse. Tamén é coñecido pola "Great Dying", xa que é considerada a extinción masiva máis grande da historia.
O límite superior fíxase na extinción masiva do Cretáceo-Terciario, que puido haber sido causada polo impacto que creou o Cráter de Chicxulub na península do Iucatán. Aproximadamente o 50% de todos os xéneros extinguíronse, incluídos todos os dinosauros non avianos, é dicir, todos aqueles que non compartían as características que definen a unha ave.
Tectónica
miniatura|A Terra no [[Triásico, fai 200 millóns de anos.]]
En comparación coa vigorosa converxencia de placas formadora de montañas de finais da Era Paleozoica, as deformacións tectónicas do Mesozoico foron relativamente leves. Porén, a era destaca pola dramática fragmentación do supercontinente Panxea. Panxea gradualmente dividiuse nun continente norte, Laurasia e nun continente sur, Gondwana. Isto creou o pasivo marxe continental que caracteriza á maior parte da costa atlántica actual.
A finais da era, os continentes fragmentáranse case na súa forma actual. Laurasia converteuse en América do Norte e Eurasia, mentres que Gondwana dividiuse en América do Sur, África, Australia, Antártida e o subcontinente indio, que colisionará coa placa asiática durante o Cenozoico.
A formación da Cordilleira dos Andes comezou no Xurásico, pero foi durante o Cretáceo cando tomou a súa forma actual debido ó movemento de subducción da Placa de Nazca por debaixo da Placa Suramericana. A finais do Cretáceo comezou a Oroxenia Laramide, que continuará durante a primeira metade do Cenozoico e que formou as Montañas Rochosas.
Clima
O Triásico foi en xeral seco, unha tendencia que comeza a finais do Carbonífero, e moi estacional, especialmente no interior de Panxea. O baixo nivel do mar tamén se puido acentuar polas temperaturas extremas. Coa súa alta calor específica, a auga actúa como un estabilizador de temperatura e como unha reserva de calor, polo que as terras próximas ás grandes masas de auga, especialmente dos océanos, experimentan unha menor variación de temperatura. Dado que gran parte das terras que constituían Panxea estaban afastados dos océanos, as temperaturas flutuaban moito, e no interior de Panxea probablemente incluía extensas zonas desérticas. As abundantes camas vermellas e evaporitas, tales como sales, apoian estas conclusións.
miniatura|300px|esquerda|Cambio climático nos últimos 500 millóns de anos baseadas nas medidas do [[isótopo 18O. O clima actual (á esquerda) é máis frío que durante a maior parte do Mesozoico (no centro).]]
O nivel do mar comezou a subir durante o Xurásico, o que probablemente foi causado por unha expansión do leito mariño. A formación dunha nova cortiza baixo a superficie desprazou as augas oceánicas ata 200 m máis que na actualidade, o que inundou as zonas costeiras. Por outra parte, Panxea comezou a romperse en fragmentos máis pequenos, co que o aumento da superficie en contacto co océano formou o Mar de Tetis. A temperatura continuou aumentando e comezou a estabilizarse. A humidade tamén aumentou coa proximidade da auga e dos desertos e se retiraron.
A circulación de osíxeno nas profundidades do océano tamén puido interromperse. Por esta razón, os grandes volumes de materia orgánica acumulada que non podían descompoñerse foron depositados como "lousas". Porén, non todos os datos apoian estas hipóteses. Mesmo co quentamento, as flutuacións de temperatura deberían ter sido suficientes para a formación de casquetes polares e glaciares, pero non hai probas de ningún deles. Os modelos cuantitativos tamén foron incapaces de recrear a planitude do gradiente de temperatura do Cretáceo.
Vida
A extinción de case todas as especies animais ó final do Permiano permitiu a radiación de numerosas formas de vida novas. En particular, a extinción dos grandes herbívoros e os carnívoros Dinocephalia deixaron baleiros estes nichos ecolóxicos. Algúns foron ocupados polos cinodontos e dicinodontos sobreviventes, os últimos dos cales posteriormente extinguíronse. Con todo, a fauna do Mesozoico estivo dominada polos grandes arcosauros que apareceron uns poucos millóns de anos despois da extinción masiva do Permiano-Triásico: dinosauros, pterosauros e os réptiles acuáticos como ictiosauros, plesiosauros e mosasauros.
Os cambios climáticos de finais do Xurásico e Cretáceo proporcionaron máis condicións favorables para a radiación adaptativa. No Xurásico produciuse a maior diversidade dos arcosauros, e é cando apareceron os primeiros aves e mamíferos placentarios. As anxiospermas diversificáronse nalgún momento do Cretáceo temperán, primeiro nos trópicos, pero o gradiente de temperatura permitiullela propagación cara os polos ó longo do período. Ó final do Cretáceo, as anxiospermas dominaron a flora arbórea en moitas zonas, aínda que algunhas probas suxiren que a biomasa seguiu dominada por cicas e fentos ata despois da extinción masiva do Cretáceo-Terciario.
Algúns investigadores argumentaron que os insectos diversificáronse coas anxiospermas, porque a súa anatomía, especialmente as partes da boca, parece particularmente ben adaptada ás plantas con flores. Porén, todas as partes principais da boca dos insectos precederon ás anxiospermas e a diversificación de insectos en realidade reduciuse cando estas xurdiron, polo que a súa anatomía orixinal debeu estar adaptada para outros fins.
Cando a temperatura dos mares incrementouse, os animais máis grandes de principios da era mesozoica gradualmente comezaron a desaparecer mentres que os animais máis pequenos de tódolos tipos, incluídos os lagartos, serpes e quizais o antecesor dos primates, evolucionaron. A extinción masiva do Cretáceo-Terciario acentuou esta tendencia. Os grandes arcosaurios extinguíronse, mentres que as aves e os mamíferos prosperaron, tal como o fan hoxe.
San Miguel, Gurgueiro, Agolada
San Miguel é un lugar da parroquia de Gurgueiro, no concello pontevedrés de Agolada, na comarca do Deza. Segundo o INE, no 2008 tiña 5 habitantes (2 homes e 3 mulleres), o que supón unha diminución de 1 habitante con respecto ao ano 2000.
Centro Ramón Piñeiro para a Investigación en Humanidades
O Centro Ramón Piñeiro para a Investigación en Humanidades (ou CIRP, da antiga denominación: Centro de Investigacións Lingüísticas e Literarias Ramón Piñeiro) é un organismo investigador dependente da Consellaría de Educación e Ordenación Universitaria no que se desenvolven diferentes proxectos a prol da lingua e a cultura galegas.
Descrición
miniatura|[[Antigo Hospital de San Roque, sede actual.]] Foi fundado en 1993 baixo o nome de Centro de Investigacións Lingüísticas e Literarias Ramón Piñeiro, designación que foi modificada en 1997 pola que exerce na actualidade.
Entre os proxectos que desenvolve cómpre destacar:
O centro naceu na estrada de Santiago de Compostela a Noia, na Barcia - Lamas de Laraño, Santiago de Compostela, pero en xaneiro de 2014 trasladouse ó Hospitaliño de San Roque, na rúa de San Roque (Santiago).
Vilafranca de Bonany
250px|miniatura|Localización de Villafranca de Bonany Vilafranca de Bonany é un concello das Illas Baleares. Esténdese por unha área de 23.94 km² onde no ano 2007 vivían 2.625 habitantes. Encóntrase na illa de Mallorca.
Demografía
Evolución da poboación de Vilafranca de Bonany dende a década dos 50 ata agora:
Política
O repartimento de escanos quedou deste xeito:
Cueca
miniatura|dereita|Un músico chileno cantando unha cueca A cueca é un xénero musical e a súa danza, que consiste nun baile de parella solta, no que se representa o asedio amoroso dunha muller por parte dun home. Os bailaríns, que levan un pano na man dereita, trazan figuras circulares, con voltas e medias voltas, interrompidas por diversos floreos. Trátase da danza nacional oficial de Chile, bailada no oeste de América do Sur, dende Bolivia, como danza típica, até a Arxentina e Colombia, tendo distintas variedades segundo as rexións e as épocas.
Ecgric de Anglia Oriental
Ecgric, finado circa 636, foi un rei de Anglia Oriental, o reino anglosaxón independente que hoxe inclúe os condados ingleses de Norfolk e Suffolk.
Traxectoria
Era un membro da gobernante dinastía dos Wuffingas, pero a súa relación con outros membros coñecidos da dinastía non é completamente segura. Anna de Anglia Oriental pode que fose o seu irmán, ou o seu curmán. Tamén se suxeriu que era o mesmo que Æthelric, quen casou con Hereswith e foi o pai de Ealdwulf de Anglia Oriental. A fonte primaria, para o pouco que se sabe sobre a vida de Ecgric, é Beda e a súa obra Historia ecclesiastica gentis Anglorum.
Lealdades de Anglia Oriental
alt=Map of Anglo-Saxon Britain|dereita|miniatura|377x377px|Os principais reinos anglosaxóns. Após 616, Rædwald, quen gobernou Anglia Oriental durante o primeiro trimestre do sétimo século, era o máis poderoso dos reis anglosaxóns do sur. Nas décadas seguintes, desde o reinado de Sigeberht en adiante, Anglia Oriental foi cada vez máis dominada por Mercia. Eorpwald, o fillo de Raedwald, foi asasinado por un pagán nobre pouco despois de ser bautizado ao redor de 627, despois de Anglia Oriental volver ao paganismo durante tres anos. No baleiro deixado pola morte de Rædwald, o primeiro bretwalda que procedía do norte do Támese, o pagán Penda de Mercia, apareceu para retar o preeminencia do novo líder (ou bretwalda), Edwin de Northumbria. A reversión de Anglia Oriental ao goberno do do sucesor de Eorpwald, o pagán Ricberht, posibelmente debido a influencia mercia, temporalmente derrubou un importante piar da autoridade de Edwin.
En contraste, dous fillos do irmán de Rædwald, Eni, que estaban ansiosos de renovar as súas alianzas cristiás, contraeron matrimonios diplomáticos durante este período: Anna, quen se ía converter nun devoto gobernante cristián, casou cunha muller con orixes saxoas orientais e o seu irmán Æthelric casou cunha princesa northumbria, Hereswitha, que era sobriña-neta de Edwin de Northumbria. Este matrimonio pretendía probabelmente reforzar a conversión de Anglia Oriental ao cristianismo.
Identidade dos Wuffingas
Ecgric era un membro da familia real dos Wuffingas, pero a súa liñaxe exacta é descoñecida, pois a única información que teñen os historiadores é a de Beda, quen o cita como cognatus ('familiar') de Sigeberht. O historiador inglés do século XII Guillerme de Malmesbury contradí a Beda, expondo que Sigeberht era fillastro de Rædwald. O nome Sigeberht non é anglo oriental, senón de orixe franca. Rædwald puido ter exiliado o seu fillastro, coa fin de protexer a herdanza do seu fillo Ecgric, quen era da súa propia liñaxe de sangue.
Sam Newton suxeriu que Ecgric de feito pode ser o mesmo que o fillo de Eni: Æthelric, cuxos descendentes se converteron en reis de Anglia Oriental. Ealdwulf o fillo de Æthelric gobernou desde aproximadamente o 664 ata 713. Tras a morte de Ecgric, outros tres fillos de Eni gobernaron sucesivamente antes de Ealdwulf, un sinal de que a liña de Raedwald estaba extinta. O matrimonio de Æthelric con Hereswith suxire que se esperaba que gobernase Anglia Oriental e que puido ser promovido por Edwin antes de 632. Æthelric morreu aparentemente por 647, momento no que xa Anna gobernaba e Hereswith fora ás Galias para levar unha vida relixiosa. Por tanto argumentouse que Æthelric e Ecgric eran de feito a mesma persoa, unha suxestión que disputa a historiadora Barbara Yorke, quen anota que os dous nomes son demasiado distintos para seren compatíbeis.
Reinado conxunto
O fillo (ou fillastro) de Rædwald Sigeberht renovou o dominio cristián en Anglia Oriental despois de regresar como cristián desde o exilio nas Galias (ao que o enviara Rædwald). A súa toma do poder puido implicar unha conquista militar. O seu reinado foi dedicado á conversión do seu pobo, o establecemento da sede de Dommoc como o bispado de Fiz de Borgoña, a creación dunha escola de letras, a doazón dun mosteiro para Fursey e a construción do primeiro mosteiro de Beodricesworth (Bury St. Edmunds), todo feito en aproximadamente catro anos.
Segundo Richard Hoggett, a práctica de ser gobernado por máis dunha persoa puido ser un feito común en Anglia oriental, como tamén sucedera nos reinos anglosaxóns de Kent e Northumbria. Ecgric e mais Sigeberht puideron ter gobernado conxuntamente as xentes de North-folk e South-folk que vivían nas terras que, máis tarde, devirían nos condados de Nortfolk. Non obstante, Carver sinalou que Ecgric quiziais non reinase conxuntamente con Sigeberht, senón que seguramente, só gobernaria como vierrei ou como administrador dunha rexión baixo a hexemonía de Anglia oriental, e só se convertera en rei de anglia Oriental con posterioridade á abdicación de Sigeberht.
O reinado despois da abdicación de Sigeberht
En 633, os reinos cristiáns sufriron dúas fortes eivas. Por unha banda, Edwin de Northumbria morreu a mans de Penda de Mercia e Cadwallon ap Cadfan e, por outra, a retirada da casa do bispado de Edwin de York a Kent. Após 633, a situación de Northumbria estabilizouse baixo Oswald de Northumbria, e Anglia oriental compartiu con Northumbria os beneficios das misións irlandesas de Fursey e Aidan de Lindisfarne. Sigeberht exercía a protección de Fursey e quizais pouco despois da súa chegada, foi cando Sigeberht abdicou e se retirou ao mosteiro de Beodricesworth (actual Abadía de St. Edmunds). A súa abdicación, que non se pode datar, deixou a Ecgric gobernando en solitario aos anglos orientais. Ecgric, segundo Plunkett, gobernou, polo tanto, un reino que que fora "evanxelizado no espírito unido das Igrexas romana e irlandesa", e engadiu que Fiz respectaría as ensinanzas do misioneiros irlandeses a pesar da súa forte fidelidade a Canterbury.
Morte
Após Ecgric levaba só dous anos no goberno, Anglia Oriental foi atacado por un exército de Mercia, liderado por Penda. Adoita aceptarse que a invasión se producira polo 636; malia isto, Kirby suxire que se podería ter producido nunha data tan tardía como o 641. Ecgric estaba o suficientemente preparado como para ser quen de reunir un exército, descrito por Beda como optimus ou espléndido. Ao se decataren de seren inferiores na batalla fronte aos mercianos, endurecidos pola guerra, e lembrando que Sigeberht fora unha vez o seu líder máis vigoroso e distinguido, os anglos orientais instáronlle a dirixilos na batalla, coa esperanza de que a súa presenza os animase a non fuxir dos mercianos. Aínda que Seghberth se negou por mor da súa vocación relixiosa, foi levado contra a súa vontade ao campo de batalla; malia a todo, rexeitou portar armas e, así, foi morto en batalla. Écgric tamén foi asasinado durante a batalla e moitos dos seus compatriotas morreron ou foron postos en fuga. Descoñécese a localización do lugar da batalla na que os anglos orientais foron derrotados e o seu rei foi asasinado, pero pódese presumir que estivo preto da fronteira occidental do reino cos anglos medios.
Ecgric é un posible candidato, así como Rædwald, Eorpwald e Sigeberht, para ser o posible rei de Anglia Oriental que foi enterrado no Montículo 1 en Sutton Hoo. Rupert Bruce-Mitford suxire que é improbable que a sucesora de Ecgric, Anna, unha cristiá devota, lle dese un enterro na nave pero non desbota, por completo, a posibilidade.
O Barreiro, Sillobre, Fene
O Barreiro é un lugar da parroquia de Sillobre no concello coruñés de Fene na comarca de Ferrol. Tiña 16 habitantes no ano 2007 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales eran 5 homes e 11 mulleres, o que supón unha diminución con relación ao ano 2000 cando tiña 18 habitantes.
Aethelberht de Kent
Traxectoria
Beda, o monxe do século VIII, na súa Historia Eclesiástica do pobo inglés, lista a Aethelberht como o terceiro rei en exercer o imperium sobre outros reinos anglosaxóns. A Crónica anglosaxoa de finais do século IX cualifícao de "bretwalda", ou "gobernante de Bretaña". Foi o primeiro rei inglés convertido ao cristianismo.
Aethelberht era fillo de Eormenric, e sucedeuno como rei, segundo a Crónica. Casou con Berta, a filla cristiá de Cariberto, rei dos francos, facendo así unha alianza co estado máis poderoso da Europa Occidental de entón; o matrimonio probablemente constituíuse antes de Aethelberht ascender ao trono. A influencia de Berta puido facer que o papa Gregorio I decidise enviar a Agostíño como misioneiro desde Roma. Agostiño desembarcou na Illa de Thanet, na parte oriental de Kent, en 597. Pouco despois, Aethelberht converteuse ao cristianismo, establecéronse igrexas, e comezou no reino unha conversión masiva. Aethelberht proporcionou terras en Canterbury á nova misión non só para o que sería coñecido como a Catedral de Canterbury senón tamén para o que finalmente sería a Abadía de Santo Agostiño (St. Augustin's Abbey).
A lei de Aethelberht para Kent, o código escrito máis antigo nunha lingua xermánica, instituía un complexo sistema de multas. Este pódese atopar no Textus Roffensis (c. 1120). Kent era rico, con fortes lazos comerciais co continente, e Aethelberht quizais instituira un control real sobre o comercio. Durante o seu reinado, por primeira vez despois da invasión anglosaxoa, as moedas empezaron a circular en Kent. Aethelberht foi canonizado polo seu papel no establecemento do cristianismo calcedónico entre os anglosaxóns, ao que adherían a súa muller e a súa filla. A súa festa na Igrexa Ortodoxa Oriental e na Igrexa Católica Romana orixinalmente era o 24 de febreiro, mais foi mudada ao 25.
Contexto histórico
dereita|miniatura|O estado da Inglaterra [[Anglosaxóns|anglosaxoa cando Aethelberht ascendeu ao trono de Kent.]]
No século V, os ataques de pobos continentais á illa de Gran Bretaña convertéronse en migración a grande escala. Sábese que os acabados de chegar incluían anglos, saxóns, xutos e frisios, e tamén hai evidencia doutros grupos. Estes grupos tomaron territorios no leste e no sur de Inglaterra, mais sobre o final do século V, unha vitoria británica na batalla de Monte Badon (Mons Badonicus) parou o avance anglosaxón durante cincuenta anos. Con todo, a principios de 550, os británicos comezaron a perder territorios novamente, e en vinte e cinco anos pareceu que o control de case todo o sur de Inglaterra estaba nas mans dos invasores.
Os anglosaxóns conquistaron Kent probablemente antes da batalla de Mons Badonicus. Existe evidencia tanto documental como arqueolóxica sobre a colonización de xutos vidos do sur da península de Xutlandia. Segundo a lenda, os irmáns Hengist e Horsa chegaron en 449 como mercenarios dun rei británico, Vortigern. Despois dunha rebelión pola paga e a morte de Horsa en batalla, Hengist estableceu o reino de Kent. Algúns historiadores hoxe cren que a historia subxacente dunha forza de mercenarios que se rebela sería máis exacta; a maioría hoxe data a fundación do reino de Kent a mediados do século V, máis de acordo coa lenda. Esta data temperá, só unhas cantas décadas após a partida dos romanos, tamén suxire que a civilización romana podería perdurar nun goberno anglosaxón en Kent máis que noutras áreas.
A figura do soberano era unha cuestión central na política anglosaxoa xa antes da época de Aethelberht; os reis eran descritos como soberanos xa no século IX. A invasión anglosaxoa podería implicar unha coordinación militar de diferentes grupos invasores, cun caudillo que tivera autoridade sobre moitos grupos diferentes; Ælle de Sussex podería ser tal caudillo. Unha vez que os novos estados comezáronse a formar, empezaron os conflitos entre eles. O tributo dos subordinados podía levar á riqueza. Un estado máis débil tamén podería pedir ou pagar pola protección dun veciño máis forte contra un terceiro estado belixerante.
As fontes para coñecer este período da historia de Kent inclúen a Historia eclesiástica do pobo inglés, escrita por Beda, un monxe de Northumbria, en 731. Beda interesouse principalmente na cristianización de Inglaterra. Como Aethelberht foi o primeiro rei anglosaxón convertido ao cristianismo, Beda proporciona información máis substancial sobre el que sobre calquera rei anterior. Un dos informantes de Beda foi Albino, abade do mosteiro de San Pedro e San Paulo (despois renomeado Santo Agostiño) en Canterbury. A Crónica anglosaxoa, unha colección de anais reunidos arredor de 890 no reino de Wessex, menciona varios acontecementos en Kent durante o reinado de Aethelberht. Máis mencións de acontecementos en Kent aparecen na historia dos francos escrita por Gregorio de Tours, de finais do século XVI. Esta é a fonte conservada máis antiga entre as que mencionan un reino anglosaxón. Algunhas cartas do Papa Gregorio o Grande tratan a misión de Santo Agostiño en Kent en 597; estas cartas tamén mencionan o estado de Kent e as súas relacións cos seus veciños. Outras fontes inclúen listas dos reis de Kent e estatutos máis antigos (sesións de terra de reis aos seus seguidores ou á igrexa). A pesar de que non fica ningún orixinal do reinado de Etelbero, hai copias máis tardías. Tamén existe un código legal do seu reinado.
Liñaxe, ascenso ao trono, e cronoloxía
Segundo Beda, Aethelberht descendía directamente de Hengist. Beda da a seguinte liñaxe: "Aethelberht era fillo de Irminric, fillo de Octa, e despois do seu avó Oeric, cuxo alcume era Oisc, os reis do pobo de Kent xeralmente coñecéronse como Oiscing. O pai de Oeric era Hengist." Unha xenealoxía alternativa que se atopa na Historia Brittonum entre outras fontes, inverte a orde de Octa e Oisc na liñaxe. O primeiro destes nomes que se pode localizar historicamente de xeito confiable é o do pai de Aethelberht, que hoxe normalmente se escribe Eormenric. A única referencia escrita de Eormenric está nas xenealoxías de Kent, mais Gregorio de Tours si menciona que o pai de Aethelberht era o rei de Kent, aínda que non dá ningunha data. O nome Eormenric proporciona pode establecer unha relación coa outra beira do Canal da Mancha; o elemento "Eormen" era raro nos nomes da aristocracia anglosaxoa, mais moito máis común entre os nobres francos.
Tamén se coñece outro membro da familia de Aethelberht: a súa irmá, Ricole, rexistrada tanto por Beda como pola Crónica anglosaxoa como a nai de Sæberht, rei dos saxóns do leste.
As datas do nacemento de Aethelberht e o seu ascenso ao trono de Kent son debatidos. Crese que Beda, a fonte máis antiga, toma os seus datos de Albino. Beda afirma que cando Aethelberht morreu en 616 reinaba había cincuenta e seis anos, datando o seu ascenso en 560. Beda tamén di que Aethelberht morreu vinte e un anos após o seu bautismo. Sábese que a misión de Agostiño chegou de Roma en 597, e segundo Beda, foi a que converteu a Aethelberht. Por iso as datas de Beda son contraditorias. A Crónica anglosaxoa, unha fonte importante para datas antigas, é tan contraditoria coma Beda e tamén hai inconsistencias entre versións de diferentes manuscritos. Pondo xuntas as datas diferentes da Crónica para o nacemento, morte, e duración do reinado, parece que se cría que o reinado de Aethelberht trascorreu entre 560 e 616, ou entre 565 e 618, pero que as fontes confundiron as dúas tradicións.
É posible que Aethelberht se convertera ao cristianismo antes da chegada de Agostiño. A muller de Aethelberht era cristiá e trouxera un bispo franco consigo para atendela na corte, entón Aethelberht tería coñecemento do cristianismo antes que a misión chegara a Kent. Tamén é posible que Beda tivera unha data errada da morte de Aethelberht; se, de feito, morreu en 618, isto sería consistente cun bautismo en 597, o cal concorda coa tradición de que Agostiño converteu o rei durante o primeiro ano desde a súa chegada.
Gregorio de Tours, na súa Historia Francorum, escribe que Berta, filla de Cariberto, rei dos francos, casou co fillo do rei de Kent. Beda di que Aethelberht recibiu a Berta "dos seus pais". Se se interpreta literalmente a Beda, o matrimonio tivo que ter lugar antes de 567, cando Cariberto morreu. As tradicións sobre o reinado de Aethelberht, entón implicarían que o rei casou con Berta antes de 560 ou de 565.
A gran duración do reinado de Aethelberht tamén foi vista con escepticismo polos historiadores; suxeriuse que morreu cando tiña cincuenta e seis anos de idade, e non cincuenta e seis anos de reinado. Isto sinalaría o ano do seu nacemento arredor de 560, e entón non poderíase casar ata mediados da década de 570. Segundo Gregorio de Tours, Cariberto era rei cando casou con Ingoberg, a nai de Berta, o cal indica que o matrimonio no puido ser antes de 561. Polo tanto é improbable que Berta casara moito antes de 580. Estas datas máis tardías para Berta e Aethelberht tamén solucionan outro posible problema: parece que a filla de Aethelberht, Æthelburh, sería filla de Berta, pero as datas máis antigas farían a Berta duns sesenta anos cando Æthelburh, de acordo coas datas probables, naceu.
Gregorio, porén, tamén di crer que Ingoberg tiña setenta anos en 589; e isto faríaa ter uns corenta cando casou con Cariberto. Isto é posible, mais parece improbable, especialmente porque parece que Cariberto tiña certa preferencia por mulleres máis novas, sempre segundo o relato de Gregorio. Isto implicaría unha data de nacemento máis temperá para Berta. Doutra banda, Gregorio refírese ao Aethelberht da época do seu matrimonio con Berta simplemente como "un home de Kent", e na pasaxe 589 respecto a morte de Ingoberg, o cal foi escrito entre 590 e 591, refírese a Aethelberht como "o fillo do rei de Kent". Se isto non reflicta só a ignorancia de Gregorio sobre os asuntos de Kent, o cal parece improbable dado os lazos próximos entre Kent e o francos, entón o reinado de Aethelberht, como afirman algúns, non podería comezar antes de 589.
Mentres todas as devanditas contradicións non se poidan reconciliar, a datas mais probables que se poden esbozar a partir das que se dispón, sinalan o ano do nacemento de Aethelberht arredor de 560 e, quizais, para o seu matrimonio con Berta, 580. O máis probable é que o seu reinado comezara en 589 ou 590.
O reinado conxunto
A historia posterior de Kent mostra evidencia clara dun sistema de reis conxuntos, co reino dividido nun Kent oriental e un Kent occidental, aínda que parece que xeralmente había un rei dominante. Esta evidencia é menos aclara respecto ao período anterior, mais hai estatutos antigos, que se saben falsificados, os cales, con todo, suxiren que Aethelberht gobernou como rei conxunto co seu fillo, Eadbald. Pode ser que Aethelberht fora rei de Kent oriental e Eadbald convertérase en rei de Kent occidental; na historia posterior de Kent, o rei oriental parece ser xeralmente o gobernante dominante. Xa fose que Eadbald se convertera ou non nun rei conxunto, non hai dúbida de que Aethelberht tivo autoridade sobre todo o reino.
As cidades principais dos dous reinos foron Rochester, no Kent occidental, e Canterbury, no Kent oriental. Beda non sostén que Aethelberht tivera un pazo en Canterbury, mais refírese a Canterbury como "metrópole" de Aethelberht, e fica claro que era a súa sede.
Relacións cos francos
dereita|miniatura|Escultura do rei Aethelberht, rei anglosaxón e santo, na Catedral de Canterbury, Inglaterra. Hai moitas probas de relacións estreitas entre Kent e os francos. O matrimonio de Aethelberht e Berta certamente vinculou as dúas cortes, aínda que non como iguais: os francos considerarían a Aethelberht un rei menor. Non hai ningún rexistro de que Aethelberht aceptara xamais a un rei continental como o seu soberano e, polo tanto, os historiadores están divididos sobre a natureza certa da relación. As probas dunha soberanía explícita dos francos sobre Kent vén dunha carta escrita polo Papa Gregorio o Grande a Teoderico, rei de Orleáns, e Teudeberto, rei de Metz. A carta trata a misión de Agostiño en Kent de 597, e nela Gregorio di crer "que vos desexades que os vosos súbditos en cada aspecto se convertan a aquela fe na que vos, os seus reis e señores, vos sostedes". Pode ser que isto, máis que unha descrición da relación entre os reinos, fora un cumprimento papal. Tamén se suxeriu que Liudhard, o capelán de Berta, fora considerado un representante da igrexa franca en Kent, o que tamén se pode interpretar como proba de soberanía.
Unha posible razón para que os francos se quixesen vincular coa corte de Kent é o rexistro de que un rei franco, Khilperico I a mediados do século VI conquistara un pobo coñecido como "eutións". Se, como parece probable polo nome, este pobo sería o remanente continental dos xutos que invadiran Kent, entón quizais o matrimonio fora un intento de unificación política para volver a vincular diferentes ramas do mesmo pobo. Outra perspectiva sobre o matrimonio obtense se se considera que probablemente Aethelberht aínda non fora un soberano cando casou con Berta: quizais o apoio dos francos, conseguido a través do matrimonio, era funcional para que el accendese o trono.
Independentemente da relación política entre Aethelberht e os francos, hai probas abundantes de fortes conexións entre as dúas beiras do Canal da Mancha. Había un comercio suntuario entre Kent e os francos, e os artefactos funerarios achados inclúen roupa, bebida e armas que reflicten a influencia cultural franca. Os enterramentos de Kent teñen unha variedade máis grande de bens importados que aqueles das rexións anglosaxoas veciñas. Isto non sorprende dado o maior acceso ao comercio. Ademais, os obxectos das tumbas son tanto máis ricos como numeroso nas de Kent que nas das rexións anglosaxoas, o cal implica que a riqueza material exhibida en Kent se derivaba daquel comercio. A influencia dos francos tamén pódese detectar na organización social e agraria de Kent. Nos enterramentos tamén podénse ver outras influencias culturais, así que non é necesario supor que houbera un asentamento directo de francos en Kent.
Bretwalda
dereita|miniatura|A inscrición correspondente ao ano 827 nos anais do [C] ms. (un dos [[Crónica anglosaxoa|manuscritos de Abingdon) da Crónica anglosaxoa, onde se lista os oito bretwaldas; o nome de Aethelberht, escrito "Æþelbriht", é a penúltima palabra da quinta liña]] Na súa Historia Eclesiástica, Beda inclúe a súa lista de sete reis que exerceron o "imperium" sobre os outros reinos ao sur de Humber. Unha forma de traducir "imperium" e "autoridade" ou "soberanía". Beda nomea a Aethelberht como o terceiro na lista, despois de Ælle de Sussex e Ceawlin de Wessex. O anónimo confeccionador de anais que compuxo unha das versións da Crónica anglosaxoa repetiu a lista de Beda, que ten sete reis, nunha célebre inscrición correspondente ao ano 827, cun rei adicional, Egbert de Wessex. A Crónica tamén expón que estes reis tiveron o título de "bretwalda", ou "gobernante de Bretaña". O significado exacto de bretwalda foi asunto de moito debate; foi descrito como un termo de "de encomio poético", mais tamén hai probas de que implicou unha función definida de liderado militar.
Nalgún momento Ceawlin deixou de ter o título de bretwalda, quizais após unha batalla en Stoke Lyne, en Oxfordshire, que a Crónica data en 584, uns oito anos antes de que casara en 592 (outra vez segundo a non fiable datación da Crónica). Aethelberht era un gobernante supremo cara o ano 601, cando Gregorio o Grande lle escribiu: Gregorio insta a Aethelberht para estender o cristianismo entre os reis e pobos suxeitos a el, o que implica certo grao de poder. Se a batalla de Wibbandun aconteceu arredor de 590, como se suxire, entón Aethelberht gañaría a súa posición de señor supremo nalgún momento da década de 590. Esta data para Wibbandun é lixeiramente contraditoria coas datas propostas para o reinado de Ceawlin (581 e 588), mais non se pensa que esas datas sexan exactas, senón simplemente as máis plausibles das que se dispón.
Relacións con outros reinos
Beda describe a relación de Aethelberht con Rædwald, rei de Anglia oriental, nunha pasaxe ambigua. Parece suxerir que Rædwald mantivo o "ducatus", ou xefatura militar do seu pobo, mesmo mentres Aethelberht exerceu o "imperium", o goberno. Isto tamén suxire que ser un bretwalda normalmente implicaba ter a xefatura militar doutros reinos e tamén que era máis que iso, xa que Aethelberht é bretwalda a pesar de que Rædwald controlase as súas propias tropas. Rædwald converteuse ao cristianismo ao mesmo tempo que Kent, mais non abandonou as súas crenzas pagás; isto, e o feito de que retivera a independencia militar ,suxire que a autoridade de Aethelberht sobre Anglia Oriental era moito máis débil que a súa influencia sobre os saxóns occidentais. Unha interpretación alternativa, porén, é que a pasaxe en Beda tería que ser traducido como "Rædwald, rei dos anglos orientais, quen mentres Aethelberht viviu, concediulle mesmo o liderado militar do seu pobo"; se isto é o quere dicir Beda, entón Anglia Oriental estaba definitivamente baixo o poder de Aethelberht.
Non hai probas de que a influencia de Aethelberht sobre outros reinos fora suficiente para converter ningún outro rei ao cristianismo, aínda que en parte esta interpretación se debe á falta de fontes, —por exemplo, non se sabe nada da historia de Sussex durante case todo o século VII e VIII. Con todo, Aethelberht foi capaz de organizar unha asemblea en 602 no val de Severn, sobre as fronteiras nordorientais de Wessex, e isto pode ser unha indicación da extensión da súa influencia no oeste. Non se conserva ningunha proba que demostre a dominación de Kent sobre Mercia, mais é sabido que Mercia non dependía de Nortumbria, así que é bastante plausible que estivera baixo a soberanía de Kent.
Misión de Agostiño e comezos da cristianización
Os britanos nativos convertéranse ao cristianismo baixo o goberno romano. As invasións anglosaxoas separaron a igrexa británica da cristiandade europea durante séculos, así que a igrexa de Roma non tivo ningunha presenza ou autoridade en Gran Bretaña, e de feito, Roma sabía tan pouco sobre a igrexa británica que ignoraba calquera cisma nos costumes. Porén, Aethelberht algo sabería da igrexa romana pola súa muller franca, Berta, quen trouxo consigo un bispo, Liudhard, da outra beira do Canal. Aethelberht renovara unha antiga igrexa romana para construírlle unha capela real, a de San Martiño (Saint Martin's), aínda en servizo como a igrexa máis vella no mundo anglofalante. esquerda|miniatura|Xanela con vidreira de Aethelberht na capela de All Souls College, Oxford. En 596, o Papa Gregorio o Grande enviou como misioneiro a Inglaterra a Agostiño, prior do mosteiro de Santo Andrés de Roma, e en 597 un grupo de case corenta monxes, liderados por Agostiño, arribou á Illa de Thanet en Kent. Segundo Beda, Aethelberht foi o bastante desconfiado dos que acaban de chegar para insistir en coñecelos baixo o ceo aberto, para evitar que fixesen bruxarías. Os monxes impresionaron a Aethelberht, mais non se converteu inmediatamente. Estivo de acordo en deixar que a misión se asentase en Canterbury e lles permitiu predicar.
Non se sabe cando Aethelberht se fixo cristián. É posible, a pesar do relato de Beda, que xa fora cristián antes da chegada da misión de Agostiño. É probablemente que Liudhard e Bertha o impulsaran a considerar a súa conversiñon antes da chegada da misión, e tamén é probable que unha condición para que Berta casara con Aethelberht fora que el considerase a conversión. A conversión por influencia da corte franca sería vista como un recoñecemento explícito ao señorío franco, con todo, tamén é posible que Aethelberht demorase a súa conversión ata que se cumprise por influencia romana, para afirmar a súa independencia do control franco. Tamén sostívose que a vacilación de Agostiño —volveu a Roma pedindo ser desafectado da misión— sexa indicio de que Aethelberht era pagán cando foi enviado alí.
O máis tardar, a conversión de Aethelberht ocorrería antes de 601, xa que aquel ano Gregorio lle escribiu como rei cristián. Unha antiga tradición di que Aethelberht se converteu o 1 de xuño, no verán do ano que Agostiño chegou. Aethelberht logo prestou apoio reconstruíndo para Agostiño unha igrexa romana en Canterbury, a cal pronto sería a catedral, e fundando a igrexa de San Pedro e San Paulo ao leste dos muros da cidade para que alí fose sepultada a realeza de Kent, igrexa que máis tarde sería a Abadía de San Agostiño (St. Augustin's Abbey).
Código legal
As leis ocúpanse de aplicar e reforzar penas para transgresións en todos os niveis da sociedade; a severidade da multa dependía do rango social da vítima, e os delitos contra a igrexa eran os máis penalizados, incluso máis que aqueles contra o rei. Na execución das penas o rei tiña un interese financeiro, pois en moitos casos parte das multas viría a el, pero o rei tamén era responsable da lei e a orde, e evitar disputas de sangue aplicando regras de compensación ante danos, foi unha maneira de que o rei mantivese o control. As leis de Aethelberht son mencionadas por Alfredo o Grande, quen compilou as súas propias leis, usando os códigos previos que creou Aethelberht, así como os de Offa de Mercia e Ine de Wessex.
Unha das leis de Aethelberht parece preservar rastros dun costume moi vello: o terceiro ítem do código expón que "Se o rei está a beber na casa dun home, e alguén cometer calquera feito máo alí, deberá pagar dobre compensación." Isto probablemente refire ao antigo costume de que o rei viaxase polo país, sendo aloxado e provisto de sustento alí onde chegaba. Os servos do rei mantiveron estes dereitos por séculos após a morte de Aethelberht.
Os ítem desde o 77 ao 81 do código foron interpretados como a descrición dos dereitos financeiros dunha muller após un divorcio ou separación legal. Estas cláusulas definen canto dos bens da casa unha muller podería manter en diferentes circunstancias, dependendo de se mantiña a custodia dos fillos, por exemplo. Porén, unha fonte recentemente suxeriu que sería máis correcto interpretar estas cláusulas en referencia coas mulleres que enviuvaban, máis que coas divorciadas.
Comercio e moeda
As manufacturas de Kent anteriores ao ano 600 incluían recipientes e xoias. Os xoieiros de Kent eran moi cualificados, e antes do final do século VI tiveron acceso ao ouro. Atópanse bens oriúndos de Kent en cemiterios da outra beira do Canal e tan lonxe como na embocadura do Loira. Non se sabe o que Kent obtiña a cambio destes bens, pero parece probable que houbera un florecente comercio de escravos. E moi posible que esta riqueza fora o fundamento do poder de Aethelberht, aínda que a súa autoridade e os consecuentes dereitos de reclamar tributos, a súa vez traerían riquezas.
Morte e sucesión
Aethelberht morreu o 24 de febreiro de 616 e foi enterrado na igrexa de San Pedro e San Paulo (despois St. Augustin's Abbey) pero máis tarde foi exhumado para que o seu santuario puidese ser colocado enriba do altar maior da igrexa normanda, onde Santo Aethelberht atraouxo peregrinos. Sucedeuno o seu fillo, Eadbald, quen non era cristián —Beda di que se convertera mais que volveu á súa fe pagá, pero que finalmente foi un rei cristián. Eadbald ofendeu a Igrexa cando casou coa súa madrasta e cando refusou o bautismo.
Sæberht, rey dos saxóns orientais tamén morreu aproximadamente na mesma época, e sucedérono os seus tres fillos, ningún deles cristiáns. Unha subseguinte revolta anti-cristiá e a expulsión do bispo Mellitus, sería unha reacción contra a dominación de Kent após a morte de Aethelberht amais dunha oposición pagá ao cristianismo.
É posible que Aethelberht, alén de Eadbald, tivera outro fillo, Æthelwald. A proba disto é unha carta papal a Xusto, arcebispo de Canterbury de 619 a 625, que fala dun rei chamado Aduluald, quen aparentemente non era Audubald, que é unha forma de Eadbald. Non hai acordo entre os eruditos modernos sobre como interpretar isto: "Aduluald" podería ser unha forma de "Æthelwald", e por iso indicio doutro rei, quizais un sub-rei do Kent occidental; ou tamén pode ser unha transcrición errada de Eadbald.
Celebración litúrxica
Posteriormente Aethelberht foi canonizado polo seu papel no establecemento do cristianismo entre os anglosaxóns. A súa festa orixinalmente era o 24 de febreiro mais despois foi mudada ao 25 do mesmo mes.
A edición de 2004 do Martiroloxio Cristián lístao baixo a súa data de morte, 24 de febreiro, coa cita: 'Rei de Kent, convertido por Santo Agostiño, bispo, o primeiro xefe do pobo inglés en selo'. A arquidiocese Católica Romana de Southwark, que abarca Kent, conmemórao o 25 de febreiro.
Ameixenda, Pazos, Ponteceso
Ameixenda é un lugar da parroquia de Pazos no concello coruñés de Ponteceso na comarca de Bergantiños. Tiña 9 habitantes no ano 2018 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística dos cales 5 eran homes e 4 mulleres.
Galera (imprenta)
miniatura|180px|Galera En tipografía chámase galera a un utensilio de forma cuadrangular, en madeira ou en metal, con tres rebordos por canal, por onde pode entrar e saír a táboa complementaria chamada volandeira.
Na superficie desta o caixista deposita as liñas para formar as planas que, atadas cun bramante ao redor do tipo, se quitan da galera sacándoas coa volandeira en que se apoian, até acabar formando a galerada (porción de liñas que caben nunha galera).
Jakub Stefan Augustynowicz
Jakub Stefan Augustynowicz (en Якуб Стефан Августинович, "Yakub Stefan Avhustynovych"), nado o 30 de decembro de 1701 en Lviv e finado o 11 de xaneiro de 1783 na mesma cidade, foi un eclesiástico católico armenio, arcebispo de Lviv entre 1751 e 1783.
Sceptrum et Manus Iustitiae
Sceptrum et Manus Iustitiae, cetro e man da xustiza, tamén chamada ás veces Sceptrum Imperiale, Stellio ou Scettro é unha constelación moderna, xa en desuso, creada polo astrónomo francés Augustin Royer coa intención de honrar ó rei Lois XIV de Francia. Compoñíase principalmente das estrelas que hoxe en día forman Lacerta (o lagarto) e en menor medida de estrelas da parte occidental de Andrómeda. Nunca fora amplamente aceptada e ás súas estrelas foron divididas por Johannes Hevelius entre Lacerta e a parte final da cadea da apreixada Andrómeda.
A relación de Sceptrum et Manus Iustitiae coa constelación Frederici Honores, inserida máis tarde, é incerto, salvo que ambas representan un tributo a diferentes rexentes.
Punción lumbar
Unha punción lumbar (ou abreviado PL) é un procedemento médico diagnóstico, e ás veces terapéurico, co obxectivo de obter unha mostra de líquido cefalorraquídeo para posteriormente realizar unha análise bioquímica, citolóxica ou microbiolóxica. De xeito máis excepcional, a punción lumnar emprégase para drenar e retirar líquido cefalorraquídeo coa fin de minguar a presión intracranial. Nestes casos denomínase punción lumbar terapéutica.
Indicacións
A punción lumbar realízase, na meirande parte dos casos, para o diagnóstico da meninxite. Malia ser unha doenza grave, a meninxite é altamente tratábel, e a punción lumbar é o único método para descartar esta enfermidade. Os rapaces cativos adoitan necesitar dunha punción lumbar como parte da rutina para diagnosticar febre sen outro motivo coñecido, xa que teñen un maior risco de meninxite que as persoas adultas, e non sempre amosan signos de irritación menínxea. En calquera grupo de idade, unha hemorraxia subaracnoide, hidrocefalia, hipertensión intracranial, esclerose múltiple e moitos outros diagnósticos poden ser confirmados ou descartados mediante esta proba.
Reóstato
miniatura|Un reóstato bobinado de alta potencia. Un reóstato é un resistor de resistencia variábel.
É xa que logo un tipo construtivo concreto de potenciómetro que recibe comunmente este nome en vez do de potenciómetro ao tratarse dun dispositivo capaz de soportar tensións e correntes moito maiores, e de disipar potencias moi grandes.
Os reóstatos son usados en enxeñaría eléctrica en tarefas tales como o arranque de motores ou calquera tipo de tarefa que requira variación de resistencia en condicións de elevada tensión ou corrente.
Pirámide estratificada
A pirámide foi escavada a principios do século XX por dous equipos diferentes que ofreceron datos contraditorios sobre o tamaño da estrutura e o número de cámaras subterráneas. As escavacións non acharon obxectos arqueolóxicos de valor, nin tampouco restos de ningún enterramento real, polo que non está claro se a pirámide foi usada para enterrar a un faraón ou simplemente foi abandonada despois da morte prematura do soberano.
No momento da súa construción a pirámide estaba rodeada dunha necrópole composta por numerosas mastabas pertencentes a altos funcionarios da dinastía III. No lado leste da pirámide levantouse un templo mortuorio e a varios centos de metros de distancia debeu existir un templo do val. Na actualidade, a pirámide atópase dentro dunha zona militar de acceso restrinxido, o que impediu prospeccións arqueolóxicas en tempos recentes.
Selección de fútbol de Suíza
A selección de fútbol de Suíza (en alemán: Schweizer Fussballnationalmannschaft‎, francés: Équipe de Suisse de football, en lingua italiana: Nazionale di calcio della Svizzera, en romanche: Squadra naziunala da ballape da la Svizra) é o equipo representativo de Suíza nas competicións internacionais oficiais de fútbol. A súa organización está a cargo da Asociación Suíza de Fútbol (en alemán: Schweizerischer Fussballverband - SFV‎, francés: Association Suisse de Football - ASF, en lingua italiana: Associazione Svizzera di Football - ASF, en romanche: Associaziun Svizra da Ballape - ASB), pertencente a UEFA.
Pirámide estratificada
Historia das investigacións
A pirámide estratificada foi examinada e os seus arredores explorados en 1839 polo enxeñeiro e exiptólogo británico John Shae Perring. Pouco despois, en 1848, a pirámide foi identificada como tal polo exiptólogo e lingüista prusiano Karl Richard Lepsius, que a incluíu no número XIV da súa pioneira lista de pirámides. Case catro décadas despois, en 1886, o exiptólogo francés Gaston Maspero buscou sen éxito a entrada ás pasaxes subterráneas da pirámide, a cal foi localizada polo arqueólogo Jacques de Morgan en 1896. Este último levou a cabo escavacións na pirámide, pero detívose cando tan só despexara os primeiros chanzos da escaleira de descenso.