cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Volodímir Scherbitski
Presidente do Consello de Ministros da RSS de Ucraína
O 28 de xuño de 1963 publicouse un decreto do Presidium do Soviet Supremo da RSS de Ucraína sobre a "dimisión do camarada Shcherbitsky das funcións de presidente do Consello de Ministros da RSS de Ucraína en relación coa transferencia a outro mercado". A dimisión de Shcherbitsky foi provocada pola súa actitude negativa cara a unha serie de "innovacións" de Khrushchev, en particular, a división dos comités rexionais en industriais e agrícolas. Shcherbitsky tamén criticou as actividades dos consellos económicos, os cálculos non sempre xustificados do Comité Estatal de Planificación da URSS ao establecer a Ucraína o volume de vendas de grans, así como a adquisición de produtos gandeiros. A insatisfacción de Khrushchev tamén foi causada polo informe do xefe do goberno ucraíno sobre o estado da economía da república.
Ademais do seu liderado na RSS de Ucraína como primeiro secretario e presidente do Consello de Ministros, Shcherbitsky foi deputado do Soviet Supremo da RSS de Ucraína desde 1955, e como deputado do Soviet Supremo da Unión Soviética desde 1958 até 1989.
A xestión do accidente de Chernobyl
Scherbitsky é xeralmente considerado un dos políticos máis controvertidos de toda a Unión Soviética. Unha das acusacións máis salientables foi a non cancelación do desfile do 1 de maio de 1986 nas cidades de Chernóbil, Kíiv e moitas outras relativamente próximas á central nuclear de Chernobyl, que cinco días antes sufrira o accidente máis grave na historia da industria nuclear.
A celebración do devandito desfile foi avanzada pola importancia do Día do Traballo na Unión Soviética e pola intención de non crear alarma na poboación nin levantar sospeitas no estranxeiro; as consecuencias foron unha forte irradiación da poboación, cos conseguintes riscos para a súa saúde. Tamén ocultou a Moscova a gravidade do accidente nas primeiras horas do mesmo, o que levou á Unión Soviética a unha situación diplomática comprometida co resto dos países. Non obstante, non sería até o outono de 1989 cando Gorbachev forzou a súa saída da RSS de Ucraína e do PCUS.
Morreu o 16 de febreiro de 1989 de pneumonía, segundo datos oficiais. Porén, hai indicios que apuntan ao suicidio, porque ao día seguinte da súa morte tivo que declarar polo seu papel no encubrimento da catástrofe de Chernóbil, pola tardanza na toma de decisións e polo risco ao que estaba exposta a poboación.
Amazon Prime Video
Operando en todo o mundo, o servizo pode requirir unha subscrición completa a Prime para acceder. En países como os Estados Unidos, o Reino Unido e Alemaña, pódese acceder ao servizo sen unha subscrición a Prime completa, mentres que en Australia, o Canadá, Francia, a India, Turquía e Italia só se pode acceder a el a través dunha sitio web dedicado. Prime Video ofrece ademais un servizo complementario de contido en forma de canles, chamados Amazon Channels ou Prime Video Channels, que permiten aos usuarios subscribirse a servizos adicionais de subscrición de vídeo doutros provedores de contido dentro de Prime Video.
Mário Neves
Mário Viçoso Neves, máis coñecido como Mário Neves, nado en Lisboa no 18 de xaneiro de 1912 e finado ibídem, no 1 de janeiro de 1999, foi un dos xornalistas portugueses máis famosos do século XX.
Traxectoria
Foi director dos xornais O Século e Diário de Lisboa, tendo fundado, en 1968, xunto con Norberto Lopes, o xornal A Capital.
Durante a campaña de Humberto Delgado, en 1958, foi Mário Neves quen lle fixo a questión sobre o que ía facer: «Senhor General, se for eleito, que faz a Oliveira Salazar?», ao que este respondeu «Obviamente, demito-o!».
Após o 25 de abril, foi o primeiro embaixador de Portugal na Unión Soviética (1974-1977) e, en 1979, formou parte do V Goberno Constitucional, de María de Lourdes Pintasilgo, como Secretário de Estado da Emigração.
Ademais do xornalismo, foi administrador do Instituto Português de Oncologia (1938-1948), subcomisario de Portugal na Exposición Universal de Bruxelas (1958) e comisario da Feira das Indústrias Portuguesas, desde a súa fundación, en 1949, até 1974.
A toma de Badaxoz vista por Mário Neves
''«Badajoz foi tomada pelos nacionalistas no dia 14 de Agosto de 1936 após duros combates. Foi sitiada, canhoneada e bombardeada pelos trimotores «de duro alumínio reflectindo os raios do sol», provavelmente «junkers alemães» que já intervinham em operações militares quando não havia transcorrido um mes desde a sublevação. Os legionários e os mouros das colunas em que mandavam os comandantes Carlos Asensio e António Castejón, ambos às ordens do tenente coronel Yagüe, entraram em Badajoz depois de encarniçados combates. Aos jornalistas que acompanhavam as forças de Yagüe no seu avanço desde o sul, proibiu-se-lhes ir ao Badajoz recém-conquistado, mas desde a vizinha fronteira portuguesa de Caia, o jornalista português do Diário de Lisboa, Mário Neves, e os franceses Jacques Berthet do Temps, e Marcel Dany da Agência Havas, conseguiram entrar na cidade no dia quinze. (…) Através dos relatos destes três jornalistas, a reportagem do fotógrafo René Bru, da Pathé Newsreels, e pelo que escreveu o estadunidense Jay Allen, correspondente do Chicago Tribune, que chegou a Badajoz nove dias depois, o mundo pôde conhecer a magnitude da onda de terror que acompanhava o avanço das forças nacionalistas pelo sul da Espanha.''
''Nos primeiros momentos logo da tomada de Badajoz, legionários mouros fuzilavam sumariamente todos os homens que encontravam pelas ruas com sinais de haverem disparado um fuzil. Posteriormente, foram concentrando os prisioneiros na praça de touros, onde os iam fuzilando por grupos com metralhadoras. Também se fuzilava no fosso das muralhas e nas portas do cemitério.''
''O día dezaseis, unha columna de fume branco que se elevaba a un quilómetro e medio da cidade chamou a atención do xornalista portugués Mário Neves. A xente que preguntou dixéronlle que o cemiterio estaba nesa zona. Ao día seguinte, Mário Neves atopouse cun cura e mantivo unha conversación con el. Foi grazas a este crego que puido descubrir a orixe da misteriosa columna de fume: era dos cadáveres! Amontáronos no cemiterio, regáronos con gasolina e prendéronlles lume. O propio cura levouno ao cemiterio para que o vise cos seus propios ollos. A impresión foi tan forte nel que Mário Neves comezou ese día o despacho telefónico con isto: “Voume. Quero marchar de Badaxoz, custe o custo, canto antes e coa firme promesa á miña propia conciencia de que nunca volverei aquí. E, de feito, non volveu ata corenta e seis anos despois e a petición da cadea inglesa Granada TV, que preparaba unha serie titulada A guerra civil española.''»
O Lameiro, Mañufe, Gondomar
O Lameiro é un lugar da parroquia de Mañufe, no concello pontevedrés de Gondomar na comarca do Val Miñor. Segundo o INE en 2019 tiña 33 habitantes (18 homes e 15 mulleres).
Atópase a 1,3 km do centro da vila de Gondomar e a 10 metros sobre o nivel do mar.
Descrición
O Lameiro é unha entidade de poboación de Mañufe, constituída por un conxunto de 16 vivendas  nunha contorna paisaxística marcada polas ribeiras das canles fluviais do río Pequeno (coñecido como Río do Torno, na zona ) e o río Miñor.
Historia e xeografía
Como en boa parte do territorio de Mañufe, os terreos de cultivo cumpriron unha función aglutinadora dende tempos afastados para familias de labregos. O contorno fluvial favoreceu a irrigación e as enchentes anuais contribuíron coa achega de sedimentos e un contorno húmido sobre todo nas terras máis próximas ás ribeiras. Se ben o século XX cambiou os contextos de habitabilidade na zona, sendo agora máis residencial que labrega, estas terras foron ricas en trigo, millo, centeo, patacas, legumes, liño, viño, hortaliza, froitas, e pastos polo menos até o século XIX.
Desta época eminentemente labrega, quedan restos como o do Acueduto da Ponte na Levada do Bravo que entraba polos barrios veciños de Texosa e Ponte. O microtopónimo As Poldras é outra pegada destes tempos, que segundo interpretación de Soliño Troncos, dá unha idea da existencia deste tipo de pasos para o gando equino.
A paisaxe espallada de vivendas neste lugar, amosa certa unidade grazas ao trazado dos camiños que comunican Lameiro cos outros barrios da parroquia. Destaca o que une a entidade coas veciñas da Cruz e o igrexario de Mañufe na Moreira, coñecido como Camiño do Verdeal. Rueiro que tería unha orixe prerromana segundo defende a profesora Elisa Ferreira e recolle na súa obra Soliño Troncoso. Actualmente o tramo que vai paralelo ao Miñor e une Lameiro ao leste con Ponte e ao oeste con Cruz, forma parte da estrada provincial PO-2304. O tramo que sobe dende o barrio de Verdeal até Moreira corresponde á rúa Leopoldo Pérez.
Outra vía de interese é O Camiño dos Defuntos que comunica as terras da ribeira sur do Miñor pertencentes aos lugares de Rapadouro e Lameiro co camiño do Verdeal. A posible orixe do topónimo "dos defuntos", estaría relacionado por ser o paso histórico dos veciños das zonas antes mencionadas cara ao cemiterio e igrexario da parroquia, segundo recolle o historiador Anxo Rodríguez Lemos.
Susana Mataix
Susana Mataix Hidalgo, nada en Pontevedra o 19 de xaneiro de 1950, é unha escritora e matemática española, especializada na divulgación da Ciencia e as Matemáticas, e a súa relación coa literatura e a arte. Viviu o mundo da ciencia desde a súa infancia a través do seu pai o científico Mariano Mataix Lorda.
Traxectoria
Leva traballado en empresas do sector enerxético e das telecomunicacións en Francia, os Estados Unidos e España.
Foi directora da Exposición “Procesos: Cultura e Novas Tecnoloxías” que inaugurou a primeira etapa do Centro de Arte Reina Sofía de Madrid no ano 1986. Esta exposición internacional albergou obras de artistas traballando con tecnoloxía, dende os pioneiros, a artista Sonia Sheridan, o cineasta pioneiro José Val do Omar, o videoarte, a electrografía, a música electrónica, o debuxo asistido por ordenador etc.
Forma parte do comité técnico da Fundación García Cabrerizo que outorga premios a investigadores españois, e da xunta directiva da asociación sociocultural internacional dedicada á ciencia e a arte denominada ArSciencia. Esta asociación foi fundada no ano 2013 en Santiago de Compostela, España.
Publicacións
Dúo Matemático é unha obra compartida co seu pai o científico Mariano Mataix Lorda. ISBN 84-267-1005-0
Matemática es nombre de mujer publicouse no ano 1999. Este libro afonda nas testemuñas de algunhas mulleres científicas e as dificultades que tiveron que superar para desenvolver as súas carreiras de investigación. Conta no libro unha historia novelada das matemáticas a través das confesións de oito mulleres que destacaron nesta disciplina. Dende Hypatia, unha profesora grega, á matemática alemá Emmy Noether, editorial Rubes ISBN 84-497-001 4-0
Lee a Julio Verne: El amor en tiempos de criptografía editorial Rubes ISBN:9788449700156.
Irene Lourido
Irene Sandra Lourido Loureiro, máis coñecida como Irene Lourido, nada en Pontevedra o 6 de outubro de 1976, é unha xornalista de televisión e profesora universitaria galega.
Traxectoria
miniatura|Presentando Os mundos de agora co autor, [[Lois Oreiro. Libraría Paz de Pontevedra, novembro 2021|239x239px]] Estudou no IES Valle Inclán de Pontevedra, licenciouse en Xornalismo e en Comunicación Audiovisual (especialidade en Dirección e Guión audiovisual) na Universidade de Santiago e Publicidade e Relacións Públicas na Universidade de Vigo. Ten o DEA (o actual mestrado) na Área de Comunicación Audiovisual e Publicidade, centrado en locución audiovisual.
Comezou na Televisión de Pontevedra (TVP), posteriormente Localia Pontevedra, ata que se incorporou á Televisión de Galicia en 1997, na que leva presentado sobre todo programas informativos, en 2021 os telexornais da fin de semana.
Foi vogal da Xunta Directiva da Academia Galega do Audiovisual.
É irmá do xornalista Anxo Lourido.
Anfiteatro anatómico
miniatura| Detalle de Gustavianum en [[Uppsala, que mostra a cúpula que alberga o teatro anatómico de 1663]] miniatura|267x267px| Teatro anatómico no Archiginnasio de Boloña, construído en 1637 Un anfiteatro anatómico ou teatro anatómico (en latín: Theatrum Anatomicum) era un edificio ou sala especializado, semellante a un teatro, usado para ensinar anatomía nas primeiras universidades modernas. Normalmente construíronse cunha estrutura escalonada que rodeaba unha mesa central, o que permitía a un público máis amplo ver a disección dos cadáveres máis de preto do que se podería nun escenario non especializado.
Descrición
Un teatro anatómico adoitaba ser unha sala de forma aproximadamente anfiteatral, no centro da cal se erguía unha mesa na que se realizaba a disección de corpos humanos ou animais. Ao redor desta mesa había varias bancadas circulares, elípticas ou octogonais con varandas, moi inclinadas para que os observadores (normalmente estudantes) puidesen poñerse en pé e observar a disección abaixo, sen que os espectadores das filas máis dianteiras bloqueasen a súa visión. Era habitual mostrar esqueletos nalgún lugar do teatro.
O primeiro teatro anatómico, o Teatro Anatómico de Padua, foi construído na Universidade de Padua en 1594, e conservouse até os nosos días. Outros primeiros exemplos inclúen o Theatrum Anatomicum da Universidade de Leiden, construída en 1596 e reconstruída en 1988, e o Teatro Anatómico do Archiginnasio en Boloña (cuxo edificio data de 1563 e o teatro anatómico de 1637). miniatura| O teatro anatómico de Gustavianum en Uppsala, construído en 1663 O teatro anatómico da Universidade de Uppsala é moi coñecido, xa que foi rematado en 1663 polo médico de profesión e arquitecto afeccionado Olaus Rudbeck (1630-1702). O teatro atópase na cúpula idiosincrásica construída na parte superior do edificio Gustavianum, un dos edificios máis antigos da universidade. Rudbeck pasara un tempo na cidade holandesa de Leiden, e a construción tanto do teatro anatómico como do xardín botánico que fundou en Uppsala en 1655 víronse influenciados polas súas experiencias alí. O teatro anatómico consérvase agora conservado como museo para o público en xeral baixo o nome de Museum Gustavianum.
Thomas Jefferson construíu un teatro anatómico para a Universidade de Virginia. Foi rematado en 1827, pero demolido en 1939 despois da construción da Biblioteca Alderman nas proximidades.
Na cultura popular
No podcast de terror de metraxe atopada The White Vault, un equipo de investigadores enviado para reparar unha estación de investigación do Ártico en Svalbard, Noruega, descobre un teatro anatómico situado no centro dunha aldea cavernaria.
Pokémon Sleep
Pokémon Sleep é un videoxogo por estrear da franquía Pokémon, un xogo para teléfono móbil para Android e iOS. Foi desenvolvido polo estudio xaponés "Select Button", coa asistencia do desenvolvedor de Pokémon Go Niantic, e publicado por The Pokémon Company. Anunciouse o 28 de maio de 2019 por Tsunekazu Ishihara, CEO de Pokémon Company, durante unha conferencia de prensa celebrada en Toquio, así como na conta oficial de Twitter. O xogo estaba previsto para o lanzamento en 2020, mais a data foi adiada por mor da pandemia de COVID-19.
Célula ganglionar da retina fotosensible
miniatura|400px|Fotorreceptores da retina. Os ipRGCs están sinalados arriba á dereita. As células ganglionares da retina fotosensibles (CGRf ou, en inglés, pRGC), tamén chamadas células ganglionares da retina intrinsecamente fotosensibles (CGRif ou, en inglés, ipRGC) ou células ganglionares da retina que conteñen melanopsina (CGRm ou, en inglés, mRGC), son un tipo de neuronas da retina do ollo dos mamíferos. Sospeitábase da presenza de células que podían ser do tipo das CGRf xa en 1927 cando se observou que ratos sen conos nin bastóns aínda podían responder ao estímulo luminoso contraendo a pupila. Isto implicaba que os bastóns e os conos non eran as únicas neuronas sensibles á luz da retina. Porén, a investigación sobre estas células non avanzou ata a década de 1980. Investigacións recentes mostraron que estas células ganglionares da retina, a diferenza doutras células ganglionares da retina, son intrinsecamente fotosensibles debido á presenza no seu interior de melanopsina, unha proteína sensible á luz. Por tanto, constitúen unha terceira clase de fotorreceptores, ademais dos conos e bastóns.
Resumo
miniatura|340x340px|Unha CGRf mostrada aquí como unha imaxe da retina desde a capa nuclear interna proximal á capa de células ganglionares con marcado fluorescente da melanopsina miniatura|340px|Sensibilidades espectrais dos fotorreceptores no ollo humano. Comparadas cos conos e bastóns, as CGRf responden máis lentamente e sinalizan a presenza de luz durante un longo período. Representan un subconxunto moi pequeno (~1%) das células ganglionares da retina. O seu papel funcional non consiste en formar imaxes e é fundamentalmente diferente da visión de padróns; proporcionan unha representación estable da intensidade da luz ambiental. Teñen polo menos tres funcións primarias:
As CGRf foron illadas tamén en humanos, onde, ademais de regularen os ritmos circadianos, funcionan como mediadoras no recoñecemento dun certo grao de luz en suxeitos sen bastóns nin conos que padecen trastornos dos fotorrecetores conos e bastóns. Traballos realizados por Farhan H. Zaidi e colegas mostraron que as células ganglionares fotorreceptoras poden ter algunhas funcións visuais en humanos.
Os axóns destes ganglios inervan rexións do cerebro relacionadas co recoñecemento de obxectos, como o colículo superior e o núcleo xeniculado lateral dorsal.
Receptor de CGRf
miniatura|Estrutura da melanopsina
Estas células fotorreceptoras proxéctanse tanto cara á retina coma cara ao cerebro. Conteñen o fotopigmento melanopsina en cantidades variables ao longo da membrana plasmática, incluíndo a dos axóns ata o disco óptico, o soma e as dendritas da célula. As CGRf conteñen receptores de membrana para os neurotransmisores glutamato, glicina e GABA. As células ganglionares fotosensibles responden á luz despolarizándose, o que incrementa o ritmo ao que envían impulsos nerviosos, o cal é o comportamento oposto ao das outras células fotorreceptoras, as cales se hiperpolarizan en resposta á luz.
Os resultados de estudos realizados en ratos indican que os axóns das CGRf non están mielinizados.
Melanopsina
A diferenza doutros pigmentos fotorreceptores, a melanopsina ten a capacidade de actuar tanto como un pigmento fotoexcitable coma unha fotoisomerase. A diferenza das opsinas visuais dos bastóns e conos, que dependen co ciclo visual estándar para recargar o todo-trans-retinal de novo no composto fotosensible 11-cis-retinal, a melanopsina pode isomerizar o all-trans-retinal a 11-cis-retinal cando é estimulada por outro fotón. Por tanto, unha CGRf non depende de células de Müller ou de células do epitelio pigmentado da retina para esta conversión.
As dúas isoformas da melanopsina difiren na súa sensibilidade espectral, porque a isoforma 11-cis-retinal responde máis a lonxitudes de onda máis curtas da luz, mentres que a isoforma todo-trans responde máis a lonxitudes de onda máis longas.
Entradas e saídas sinápticas
center|miniatura|900px|Entradas e saídas sinápticas das CGRf (ou ipRGC) e a súa correspondente localización no cerebro
Entradas
As CGRf son tanto pre- coma postsinápticas respecto ás células amácrinas dopaminérxicas por medio de sinapses recíprocas, de modo que as CGRf envían sinais excitatorios ás células amácrinas dopaminérxicas e as células amácrinas dopaminérxicas envían sinais inhibitorios ás CGRf. Estes sinais inhibitorios son mediados polo GABA, que é coliberado das células amácrinas dopaminérxicas xunto coa dopamina. A dopamina ten funcións no proceso de adaptación á luz ao regular á alza a transcrición da melanopsina nas CGRf, incrementando así a sensibilidade do fotorreceptor. En paralelo coa inhibición das células amácrinas dopaminérxicas, as células amácrinas que liberan somatostatina, as cales son inhibidas polas células amácrinas dopaminérxicas, inhiben as CGRf. Outras entradas sinápticas que reciben as dendritas das CGRf son as das células bipolares conos e bastóns.
Saídas
Unha diana postsináptica das CGRf é o núcleo supraquiasmático do hipotálamo, que funciona como un reloxo circadiano nun organismo. As CGRf liberan o polipéptido activador da adenilato ciclase da pituitaria (PACAP) e glutamato no núcleo supraquiasmático por medio dunha conexión monosináptica chamada tracto retinohipotalámico. O glutamato ten un efecto excitatorio sobre as neuronas do núcleo supraquiasmático e a PACAP parece potenciar os efectos do glutamato no hipotálamo.
Outras dianas postsinápticas das CGRf son: a folla interxeniculada, unha agrupación de neuronas localizadas no tálamo, que xogan un papel no arrastre circadiano; o núcleo pretectal olivar, unha agrupación de neuronas do mesencéfalo que controla o reflexo pupilar á luz; o núcleo preóptico ventrolateral, localizado no hipotálamo e é un centro de control do sono, así como a amígdala cerebral.
Fermilab
O Fermi National Accelerator Laboratory, é unha instalación arredor da aceleración de partículas subatómicas situada preto de Chicago. É a base de lanzamento de partículas para o experimento DUNE (Deep Underground Neutrino Experiment).
Historia
Creouse en 1967 co nome de National Accelerator Laboratory, e en 1973 engadíuselle o nome de Enrico Fermi. Foi a sede do Tevatrón, un avanzado acelerador de partículas que operou entre 1987 e 2011.
Célula ganglionar da retina fotosensible
Reflexo pupilar á luz
miniatura|Entradas e saídas das CGRf implicadas no reflexo pupilar á luz Usando varios ratos knockout para o fotorreceptor, identificouse o papel das CGRf na sinalización transitoria e sostida do reflexo pupilar á luz. O reflexo pupilar á luz transitorio ocorre con intensidades de luz tenues ou moderadas e é un resultado da fototransdución que ocorre nos conos, que proporciona entradas sinápticas ás CGRf, que á súa vez depende da información do núcleo pretectal olivar do mesencéfalo. O neurotransmisor que intervén no relevo da información cara ao mesencéfalo desde as CGRf no reflexo pupilar á luz transitorio é o glutamato. Con intensidades de luz máis fortes prodúcese o reflexo pupilar á luz sostido, que implica tanto a fototransdución dos bastóns proporcionando entradas ás CGRf e a fototransdución das propias CGRf por medio da melanopsina. Os investigadores suxeriron que o papel da melanopsina no reflexo pupilar á luz sostido débese á súa falta de adaptación aos estímulos luminosos en contraste cos bastóns, os cales mostran adaptación. O reflexo pupilar á luz sostido é mantido pola liberación de PACAP por parte das CGRf de maneira pulsátil.
Posible papel na visión consciente
Experimentos feitos con persoas carentes de conos e bastóns permitiron estudar outro posible papel do receptor. En 2007, atopouse unha nova función da célula ganglionar fotorreceptora. Zaidi e colegas mostraron que en humanos a CGRf contribúe á visión consciente, así como en funcións non formadoras de imaxes como os ritmos circadianos, comportamento de reaccións pupilares. Como estas células respoden principalmente á luz azul, suxeriuse que teñen un papel na visión mesópica e que a vella teoría dunha retina puramente de función dobre, con visión da luz por medio de bastóns (na escuridade) e conos (na luz) era simplista. O traballo de Zaidi e colegas con humanos que carecían de conos e bastóns abriu a porta a atribuír un papel de formadoras de imaxe (visual) ás células ganglionares fotorreceptoras.
Wacław Sierpiński
Wacław Franciszek Sierpiński, nado en Varsovia o 14 de marzo de 1882 e finado na mesma cidade o 21 de outubro de 1969, foi un matemático polaco. Destacan as súas achegas á teoría de conxuntos, á teoría de números, á topoloxía e á teoría das funcións. Na teoría de conxuntos realizou importantes contribucións para o axioma de escolla e a hipótese do continuo. Estudou a teoría da curva que describe un camiño pechado que contén todos os seus puntos interiores dun cadrado. Publicou máis de 700 traballos e 50 libros.
Célula ganglionar da retina fotosensible
Posible papel na visión consciente
Descubriuse que hai vías paralelas para a visión: unha clásica baseada en conos e bastóns orixinada na retina externa, a outra un detector da claridade visual rudimentario orixinado na retina interna. Esta última parece ser activada pola luz antes que a primeira. Os fotorreceptores clásicos tamén se alimentan do novo sistema fotorreceptor, e a constancia da cor pode ser unha importante tarefa na que interveñen, como suxeriu Foster. .
Wacław Sierpiński
Tres coñecidos fractais levan o seu nome, o triángulo de Sierpinski, a alfombra de Sierpinski e a curva de Sierpinski. Tamén os números de Sierpinski en teoría de números levan o seu nome.
Educación
Sierpiński ingresou no Departamento de Matemáticas e Física da Universidade de Varsovia en 1899 e graduouse catro anos despois. En 1903, estando aínda na universidade, o departamento ofreceu un premio ao mellor ensaio dun alumno sobe a contribución de Georgi Voronói á teoría de números. A medalla de ouro foi concedida a Sierpiński pola que foi a súa primeira grande achega matemática. Ao non estar disposto a que o traballo se publicase en ruso, retívoo ata 1907, ano en que se publicou na revista matemática de Samuel Dickstein, Prace Matematyczno-Fizyczne ("Traballos de matemáticas e física").
Célula ganglionar da retina fotosensible
Posible papel na visión consciente
Os autores sinalaron que o modelo de persoas sen conos e bastóns que o receptor podería ser un instrumento para comprender moitas doenzas, como a principal causa da cegueira en todo o mundo, o glaucoma, unha doenza que afecta as células ganglionares.
Wacław Sierpiński
Educación
Trala súa graduación en 1904, Sierpiński traballou de profesor de matemáticas e física nun colexio de Varsovia. Porén, cando o colexio pechou debido a unha folga, Sierpiński decidiu ir a Cracovia para doutorarse. Na Universidade Iaguelónica de Cracovia, asistiu a conferencias de Stanisław Zaremba sobre matemáticas. Tamén estudou astronomía e filosofía. Recibiu o seu doutoramento e foi designado para a Universidade de Lwow en 1908.
Célula ganglionar da retina fotosensible
Posible papel na visión consciente
Noutros mamíferos, os ganglios fotosensibles demostraron ter un verdadeiro papel na visión consciente. Os tests dirixidos por Jennifer Ecker et al. atoparon que as ratas que carecían de bastóns e conos podían aprender a nadar cara a secuencias de barras verticais iluminadsas en vez de a unha pantalla gris de luminiscencia homoxénea.
Luz violeta a azul
A maioría dos traballos indican que o pico de sensibilidade espectral do receptor está entre 460 e 484 nm. Lockley et al. en 2003 demostraron que as lonxitudes de onda de 460 nm (azul) da luz suprimen a melatonina o dobre que a luz de 555 nm (verde), o pico de sensibilidade do sistema visual fotópico. En investigacións feitas por Zaidi, Lockley e outros nas que se usaron persoas sen bastóns nin conos, atopouse que un estímulo moi intenso de 481 nm orixina algunha percepción da luz consciente, o que significa que se produciu algunha visión rudimentaria.
Wacław Sierpiński
Contribucións á matemática
miniatura|O cadrado de Sierpiński, un [[fractal.]] En 1907 Sierpiński interesouse pola teoría de conxuntos cando se atopou cun teorema que dicía que se podían determinar os puntos cunha soa coordenada. Escribiu a Tadeusz Banachiewicz, que entón se atopaba en Göttingen, preguntándolle como era posible ese resultado. Recibiu unha resposta cunha única palabra: "Cantor". Sierpiński comezou a estudar teoría de conxuntos e, en 1909, deu a súa primeira conferencia dedicada por completo a esta área das matemáticas.
Sierpiński mantivo un extraordinario ritmo de produción de traballos e libros de investigación. Entre 1908 e 1914, cando impartía clases na Universidade de Lwow, publicou tres libros, así como numerosos traballos de investigación.
New Pokémon Snap
New Pokémon Snap (New ポケモンスナップ) é un videoxogo por estrear da franquía Pokémon. É un videoxogo de simulación en primeira persoa cun estilo de fotógrafo sobre raís. Está a ser desenvolvido por Bandai Namco Studios e está prevista a publicación por parte de Nintendo e The Pokémon Company para Nintendo Switch. O lanzamento está previsto para o 30 de abril de 2021. Os xogadores viaxan usando un transporte sobre raís e buscan diferentes Pokémon para fotografalos. É unha secuela do videoxogo Pokémon Snap de 1999 para Nintendo 64.
Wacław Sierpiński
Contribucións á matemática
Cando comezou a primeira guerra mundial, Sierpiński e a súa familia se atopaba en Rusia. Co obxectivo de evitar a moi frecuente persecución de polacos en Rusia, Sierpiński estivo a traballar en Moscova con Nikolai Luzin ata que rematou a guerra. Xuntos, comezaron o estudo dos conxuntos analíticos. En 1916, Sierpiński deu o primeiro exemplo de número normal.
Ao acabar a guerra en 1918, Sierpiński regresou a Lwow. Non obstante, pouco despois da súa designación, a Universidade de Varsovia ofreceulle un posto, que aceptou, permanecendo en Varsovia o resto da súa vida.
Durante a Guerra Polaco-Soviética (1919-1921), Sierpiński contribuíu a descifrar códigos criptográficos rusos na axencia criptográfica polaca.
En 1920, Sierpiński, xunto con Zygmunt Janiszewski e o seu ex alumno Stefan Mazurkiewicz, fundaron unha influente revista matemática, Fundamenta Mathematica, especializada en traballos sobre teoría de conxuntos. Durante este período, Sierpiński traballou sobre todo en teoría de conxuntos, mais tamén en topoloxía de conxuntos de puntos e funcións dunha variable real. En teoría de conxuntos, fixo achegas ao axioma da escolla e á hipótese do continuo. Tamén traballou no que actualmente se coñece como a curva de Sierpiński. Así mesmo continuou a colaborar con Luzin na investigación de conxuntos analíticos e proxectivos. No seu estudo das funcións dunha variable real atópanse resultados sobre series funcionais, diferenciabilidade de función e a clasificación de Baire.
Sierpiński estivo moi implicado no desenvolvemento das matemáticas en Polonia. Foi elixido para a Polska Akademia Umiejętności en 1921 e ese mesmo ano foi nomeado decano da facultade da Universidade de Varsovia. En 1928 foi nomeado vicepresidente do consello de administración da Sociedade Científica de Varsovia, e ese mesmo ano foi elixido presidente do consello de administración da Sociedade Matemática de Polonia.
Publicacións
Sierpiński foi autor de 724 traballos e 50 libros. Xubilouse como catedrático en 1960, mais continuou a traballar ata 1967 para impartir un seminario sobre a teoría de números na Academia Polaca das Ciencias. Tamén proseguiu o seu traballo editorial en Acta Arithmetica, Rendiconti del Circolo Matematico di Palermo, Composito Matematica e Zentralblatt für Mathematik.
Eponimia
Ademais dos conceptos matemáticos que levan o seu nome tamén o cráter lunar Sierpinski leva este nome na súa memoria.
Célula ganglionar da retina fotosensible
Descubrimento
En 1923, Clyde E. Keeler observou que as pupilas dos ollos de ratos cegos que el accidentalmente criara aínda respondían á luz. A capacidade dos ratos sen conos nin bastóns de conservar un reflexo pupilar á luz suxería a presenza dunha célula fotorreceptora adicional.
Na década de 1980, a investigación en ratas deficientes en conos e bastóns mostrou unha regulación da dopamina na retina, un coñecido neuromodulador para a adaptación á luz e fotoarrastre (photoentrainment).
A investigación continuou en 1991, cando Russell G. Foster e colegas, incluíndo Ignacio Provencio, mostraron que os bastóns e conos non eran necesarios para o fotoarrastre, o impulsor visual do ritmo circadiano, nin para a regulación da secreción de melatonina da glándula pineal, en experimentos con ratos knocout para conos e bastóns. Posteriores traballos feitos por Provencio e colegas mostraron que esta fotorresposta estaba mediada polo fotopigmento melanopsina, presente na capa de células ganglionares da retina.
Os fotorreceptores identificounos en 2002 Samer Hattar, David Berson e colegas, e eran células ganglionares que expresaban melanopsina que posuían unha resposta á luz intrínseca e se proxectaban a varias áreas do cerebro implicadas na visión non formadora de imaxes.
En 2005, Panda, Melyan, Qiu e colegas demonstraron que o fotopigmento melanopsina era un pigmento de fototransdución en células ganglionares. Dennis Dacey e colegas mostraron nunha especie de mono do Vello Mundo que as células ganglionares xigantes expresan melanopsina proxectada ao núcleo xeniculado lateral. Previamente só se coñecian as proxeccións ao mesencéfalo (núcleo pretectal) e hipotálamo (núcleos supraquiasmáticos). Porén, non se sospeitaba aínda nin estaba probado un papel visual do receptor.
Ferrol
Ferrol é unha cidade e concello da provincia da Coruña, cabeza da comarca de Ferrol e terceira concentración urbana de Galicia, da cal é capital. Segundo o INE en 2021 tiña 64.785 habitantes. É a sétima cidade máis habitada de Galicia e a terceira da provincia.
Célula ganglionar da retina fotosensible
Investigación en humanos
Fixéronse intentos de encontrar o receptor en humanos, pero os humanos supoñían retos especiais e demandaban un novo modelo. A diferenza doutros animais, os investigadores non podían por razóns éticas inducir a perda de conos e bastóns xeneticamente ou con compostos químicos para así estudar directamente as células ganglionares. Durante moitos anos, só se podían facer inferencias sobre o receptor en humanos, aínda que estas ás veces eran pertinentes.
En 2007, Zaidi e colegas publicaron os seus traballos sobre humanos sen conos nin bastóns, mostrando que estas persoas conservaban rspostas retinianas normais a efectos non visuais da luz. A identidade do fotorreceptor que non era cono nin bastón en humanos era a da célula ganglionar da retina interior como se mostrara previamente en modelos sen conos e bastóns doutros animais. O traballo realizouse utilizando pacientes con raras enfermidades que lles destruíran as funcións fotorreceptoras clásicas dos conos e bastóns pero que conservaran a función das células ganglionares. Malia non teren conos nin bastóns, os pacientes continuaban mostrando fotoarranque circadiano, padróns de comportamento circadiano, supresión da melatonina e reaccións pupilares, cun pico de sensibilidades espectrais á luz ambiental e experimental que se corresponde co fotopigmento melanopsina. Os seus cerebros podían tamén asociar a visión coa luz desta frecuencia. Os médicos e científicos están agora intentando comprender o novo papel do receptor en enfermidades humanas e na cegueira. As CGRf tamén foron implicadas na exacerbación da dor de cabeza pola luz durante os ataques de migrañas.
Ferrol
Constitúe unha das cidades galegas máis importantes no eido industrial, con especial influencia do sector naval. Tamén existe unha importante actividade das Forzas Armadas, principalmente da Armada Española, que ten dende o século XVIII unha das súas principais bases navais e un Arsenal Militar.
Filmes da Unión Soviética propostos ó Óscar ó mellor filme internacional
miniatura|240x240px|[[Sergei Bondarchuk foi o primeiro director soviético en acadar o premio co seu filme Voyna i mir.]]
Ferrol
O concello, situado nunha península, aséntase de cara á ría de Ferrol, aínda que tamén ten unha destacada fachada litoral cara ó océano Atlántico na zona rural. Esa fachada marítima acolle algunhas das máis afamadas praias, como as asentadas nas parroquias de Doniños, San Xurxo, Ponzos ou Covas. Limita por terra co concello de Narón.
Filmes da Unión Soviética propostos ó Óscar ó mellor filme internacional
A Unión Soviética presentou filmes para o Premio de Academia para Filme de Característica Internacional dende o ano 1963 até 1991. O premio é concedido anualmente pola Academia das Artes e das Ciencias Cinematográficas dos Estados Unidos de América a unha longametraxe producida fóra dos Estados Unidos e cuxo diálogo estea principalmente nunha lingua diferente do inglés. O galardón foi creado para a 28ª edición dos premios, sucedendo os premios honoríficos non competitivos que se presentaron entre 1947 e 1955 en recoñecemento dos mellores filmes en lingua estranxeira estreados nos Estados Unidos.
Ferrol
Ademais da cidade, o termo municipal comprende once parroquias rurais e a vila da Graña, considerada como zona urbana para os efectos legais malia atoparse no arrabalde. O concello ten unha densidade de poboación de 852,17 hab./km² e unha superficie de 82,6 km².
Filmes da Unión Soviética propostos ó Óscar ó mellor filme internacional
A Unión Soviética tivo unha presenza destacada nesta categoría, recibindo un total de nove nomeamentos entre 1968 e 1984, incluíndo tres premios para Voyna i mir, Dersu Uzala e Moskva slezam ne verit. Oito dos nomeados, incluíndo os tres gañadores, foron producidos por estudios de cinema rusos. Despois da disolución da Unión Soviética, os filmes en presentación de Rusia gañaron cinco nomeamentos, incluíndo un Óscar para Utomlyonnye solntsem.
Ferrol
Toponimia
A denominación oficial recoñecida dende 1982 é Ferrol, ben documentada xa no século XV. O emprego do artigo nas formas en castelán El Ferrol, con maiúscula, ou el Ferrol, en minúscula, reflíctese respectivamente no Diccionario de topónimos españoles y sus gentilicios, de Pancracio Celdrán, e no DRAE. Con todo, actualmente as formas con artigo (El Ferrol ou O Ferrol) non son correctas legalmente, malia documentarse en castelán no século XVII, por exemplo, no romance «Despuntado he mil agujas» de Luis de Góngora, ou no texto impreso da Descripción de España y de las costas y puertos de sus reinos (1634) do xeógrafo real Pedro Texeira. Durante a guerra civil española, en 1938 as autoridades franquistas decretaron o uso da denominación de El Ferrol del Caudillo, que se mantivo ata a década de 1980.
Filmes da Unión Soviética propostos ó Óscar ó mellor filme internacional
Propostas
A Academia das Artes e das Ciencias Cinematográficas convidou as industrias cinematográficas de varios países a presentar os seus mellores filmes para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa dende o ano 1956. O Comité desta categoría supervisa todo o proceso e revisa tódolos filmes enviados. Despois disto, realízase unha votación secreta para determinar os cinco nomeados ó premio. A continuación amósase unha lista dos filmes que presentou a Unión Soviética para a súa valoración pola Academia co respectivo ano e cerimonia de entrega.
Ferrol
Toponimia
A hipótese máis probable sitúa a orixe de Ferrol na toponimia altomedieval a partir dun nome persoal, *Ferrolus, variante do latino Ferreolus ou derivado de Ferrus. Este procedemento de denominación foi moi frecuente na toponimia galega: formábase a partir do xenitivo, nunha secuencia do tipo villa *Ferroli. As referencias máis antigas son do século XI, coa mesma forma que ten na actualidade: Veyga de Ferrol (1085), "per terminos de sancto Juliano de Ferrol" (1087), "medietatem de mea villa de Ferrol" (1111), Ferrol (1212), "Petro Fernandit de Ferrol" (1222), "Petrus Martini, iudicem de Ferrol" (1226).
Roger Mello
Roger Mello, nado o 20 de novembro de 1965 é un ilustrador brasileiro de libros infantís. Foi o primeiro artista de América Latina en gañar o premio Hans Christian Andersen.
Ferrol
Xeografía
Rochas na [[praia de Doniños|miniatura|esquerda|250px]] A cidade está orientada cara a ría homónima. O concello limita ó norte e oeste co océano Atlántico, ó sur coa ría e ó leste con Narón, como parte do Golfo Ártabro. Algunhas das súas parroquias sitúanse nunha zona xistosa no val de Trasancos, cun relevo de formas suaves. No concello hai espléndidos areais, como Doniños, San Xurxo, Covas ou Esmelle. O litoral de Doniños ten, amais, como particularidade morfolóxica a lagoa litoral. Na zona é común a práctica do surf e do bodyboard.
Climatoloxía
Ferrol caracterízase por un clima oceánico, con choivas abundantes no outono e inverno, veráns pouco soleados e néboas costeiras no verán.
Historia
A Terra de Trasancos estivo poboada dende antes da romanización. No actual concello de Ferrol hai catalogadas 64 mámoas, principalmente nos Montes de Brión e de Mougá. Son 39 mámoas nos montes de Brión, 20 nos de Mougá e 4 en Leixa. No concello hai, amais, varios castros:
Da época romana, en Covas, consérvase a explotación aurífera de Covarradeiras.
Na Idade Media a cidade de Ferrol gozou dalgúns foros e privilexios ata comezar a pertencer á xurisdición da casa de Andrade.
Ferrol desempeñou un papel importante na historia de Galicia e España e nas que foron as súas posesións de ultramar, ao tratarse do porto militar máis importante da península durante séculos. En Ferrol sucedéronse numerosas batallas navais e mesmo algún desembarco promovido polos exércitos ingleses que ansiaban capturar o que consideraban "o mellor porto natural da costa atlántica de Europa" e un enclave estratéxico en España.
250px|esquerda|Vista do [[Castelo de San Felipe]]
O castelo de San Felipe foi construído na boca da ría en 1577 para defender o porto de Ferrol. Dende este partía unha cadea que, en caso de incursión naval, era levantada para impedir o paso dos navíos hostís. En 1588, debido a un temporal, parte das naves que formaban a Armada Invencible de Filipe II buscou refuxio na ría de Ferrol. Durante o ataque de Francis Drake á cidade da Coruña en 1589, Ferrol serviu como porto de abrigo e reparación á frota marítima. En 1594 a armada inglesa intentou apoderarse de Ferrol.
En 1726 Filipe V nomea a vila capital do Departamento Marítimo do Norte de España, motivo polo que a poboación é coñecida como a Cidade Departamental. A que era apenas unha vila mariñeira converteuse durante un tempo na maior cidade de Galicia, con 25.000 habitantes e un excelente trazado urbanístico novo. Os estaleiros empregaban entre 6.000 e 15.000 traballadores segundo o momento, ademais da base naval e militar. Malia os provedores estaren fóra, foi un poderoso estímulo económico para a comarca, que creou numerosas industrias auxiliares.
Amais, ordenou a instalación dos grandes Estaleiros do Norte de España na ría de Ferrol, nos lugares da Graña e Ferrol, co primeiro proxecto desenvolvido polo enxeñeiro militar Francisco Montaigú. En 1749 Fernando VI dispuxo a instalación dos estaleiros en Esteiro e que fose Ferrol a capital do Departamento Marítimo. En 1787 era a cidade máis poboada de Galiza, cuns 25.000 habitantes, por diante de Santiago de Compostela.
miniatura|Mapa de Ferrol de 1858 A alianza con Gran Bretaña durante a guerra da independencia precipitou o fracaso da economía da cidade. Durante o reinado de Fernando VII Ferrol chegou a converterse nunha cidade en declive e perdeu o seu título de capital. Con todo, agromaron novas actividades durante a administración do Marqués de Molina, Ministro de Asuntos Navais a mediados do século XIX.
En Ferrol produciuse a botadura do primeiro barco a vapor de España en 1858, en 1881 do primeiro barco con casco de ferro e en 1912 a do primeiro acoirazado (Acoirazado España), asistido polo rei Afonso XIII.
A Guerra civil española supuxo que os estaleiros, talleres, fundicións e dársenas de Ferrol fosen tomados baixo o control do Estado e completamente nacionalizados en 1945 baixo o nome de Bazán, máis tarde renomeado como IZAR e dende xaneiro de 2005 como Navantia.
Durante a ditadura franquista, o ditador, natural da cidade, renomeouna en 1938 como El Ferrol del Caudillo. Mantivo dita denominación de maneira oficial ata 1982, cando o goberno municipal o cambiou por Ferrol.
O remate da autoestrada AP-9 entre Fene e Ferrol en 2003 permitiu a total conexión da cidade coa fachada atlántica galega. Ademais, a posta en marcha do porto exterior e de novas infraestruturas de comunicación e de apoio industrial sustentan esa esperanza de recuperación socioeconómica. miniatura|center|850px|Praza de Armas en [[2004. No centro, a casa do concello]]
Demografía
O concello tiña o 1 de xaneiro de 2021 64.785 habitantes (o sétimo de Galicia máis habitado e a máis avellentada das sete cidades). Engadindo as poboacións da comarca a poboación ascende a uns 154.000 habitantes.
Histograma da evolución poboacional de Ferrol desde 1877. (Fonte: Censos de población INE )
Barrios
A cidade, construída e encaixada contra a ría, atópase afastada dela pola muralla do arsenal e o porto. Ferrol está formado por barrios con estilos arquitectónicos claramente diferenciados. Contrastan as zonas máis antigas e poboadas co ensanche e os barrios obreiros e populosos das aforas. As zonas máis afastadas da cidade, Covas e Doniños, son lugares de natureza case virxe.
Economía
miniatura|esquerda|Vista da ría e os estaleiros miniatura|Castiñeira, torta de Ferrol Dependente durante longo tempo da construción naval, militar e civil, pasou polas sucesivas crises deste sector.
A comarca foi unha das áreas máis industrializadas de Galicia. Conta cunha importante industria de estaleiros inmersa nunha reconversión, consecuencia da crise no sector. A economía da cidade está principalmente ligada a esta industria, centrada tanto no militar coma no civil, de construción e reparación. As instalacións militares ocupan boa parte da zona urbana da cidade, así como as instalacións da Armada Española. Amplas zonas de monte e costeiras pertencen ou pertenceron ao exército: montes de Covas e San Xurxo, Monte Ventoso, Polvoreira de Mougá ou a base naval da Graña.
Proxectos como o Porto exterior de Ferrol pretenden dar un pulo e revogar a situación de certa decadencia con modernas infraestruturas. Xunto co Porto exterior da Coruña e as empresas e polígonos industriais situados entrambos portos conforma unha rexión industrial loxística e marítima.
Medios de comunicación
Xornais:
Televisión: Televisión Ferrol Canal 31.
Radio: delegacións locais de Cadena Cope e Cadena Ser.
Lugares de interese
miniatura|[[Castelo de San Felipe]] miniatura|[[Ría de Ferrol]] miniatura|[[Teatro Jofre]] miniatura|[[Concatedral de San Xiao de Ferrol|Concatedral de San Xiao]] miniatura|[[Praia de Lumebó]] Ferrol conta cunha diversidade arquitectónica de grande interese: