cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pneumonite por hipersensibilidade
Forma crónica
Finalmente, a forma crónica prodúcese con exposicións máis prologadas no tempo, aínda que cunha cantidade menor de antíxeno. A clínica é semellante ás outras formas: tose, cansazo, dor muscular, dificultade respiratoria e, sobre todo, perda de peso. Non existe febre neste pacientes. Esta é a forma máis severa de pneumonite por hipersensibilidade, podendo chegar a causar insuficiencia cardíaca. É bastante infrecuente que esta forma da doenza revirta.
Diagnóstico
miniatura|300px|TAC de alto resolución: obsérvanse áreas do [[pulmón cun patrón en vidro esmerilado nun paciente con PH]] As probas diagnósticas baséanse principalmente no estudo dos antecedentes laborais e ocupacionais que poidan ser compatíbeis coa enfermidade, así como a realización de diversas probas para descartala ou confirmala. Así pois, unha análise de sangue básica pode orientar o diagnóstico no caso de atoparnos un aumento da VSG, a PCR ou o LDH, que son basicamente marcadores de inflamación e necrose, así como factor reumatoide (FR) ou certas inmunoglobulinas. Tamén atoparíamos leucocitose e desviación á esquerda.
Outra proba para diagnosticar a PH é a realización dun TAC torácico, que amosa unha imaxe moi característica semellante a un vidro esmerilado nas formas agudas e a un panal de abella nas formas crónicas. Pode existir tamén perda de volume do pulmón, bronquiectasias ou fibrose pulmonar. Porén, arredor dun 10% dos pacientes teñen un TAC normal. Os estudos inmunolóxicos poden resultar de grande axuda no diagnóstico da PH, sobre todo en casos nos que, por exemplo, as probas de imaxe resulten confusas. As probas inmunolóxicas que máis adoitan realizarse son a detección dos antíxenos específicos ou as probas cutáneas como a intradermorreacción.
No lavado broncoalveolar (BAL) é característico un aumento dos linfocitos T, sobre todo dos linfocitos T CD8+. As probas de provocación ou a biopsia transbronquial tamén son probas de utilidade diagnóstica.
Tratamento
O mellor e máis eficaz xeito de tratar a PH é evitar o antíxeno que está a causar a enfermidade. Se o antíxeno causal é unha proteína animal, o doente ha de cesar o contacto co animal que o produce (por exemplo un granxeiro). Se non for posíbel, o uso de máscaras é imprescindíbel para protexer ao enfermo da entrada do antíxeno no seu corpo polas vías respiratorias. Nas formas subagudas ou crónicas, o tratamento de elección son os corticoides, que se adoitan receitar durante aproximadamente un mes.
Prognóstico
O prognóstico da PH depende, evidentemente, da forma da enfermidade. As formas crónicas serán máis graves e máis dificultosas de curar que as formas agudas. Tamén depende do grao de fibrose pulmonar que exista no momento do diagnóstico. En fases avanzadas e crónicas, a fibrose pulmonar pode avanzar aínda cando a exposición mesmo xa cesou.
Enciclopedia
miniatura|Gran Enciclopèdia Catalana Unha enciclopedia é unha obra de referencia que é compendio de información que abrangue tódalas pólas do coñecemento humano. As enciclopedias están divididas en artigos ou entradas, que están ordenados por orde alfabética segundo o nome do artigo. As entradas de enciclopedia son máis longas e achegan información máis polo miúdo que os dicionarios. Ó contrario que as entradas de dicionario, que se centran en información lingüística sobre as palabras, os artigos das enciclopedias céntranse en información factual relativa ó suxeito do artigo.
As enciclopedias existen dende hai 2 000 anos, sendo a máis antiga que se coñece Naturalis Historia, escrita arredor do ano 77 por Plinio o Vello. As enciclopedias modernas evolucionaron dende os dicionarios arredor do século XVII. Historicamente, algunhas enciclopedias estaban contidas nun só volume, mentres que outras, como a Encyclopædia Britannica, a Enciclopedia Treccani (62 volumes, 56 000 páxinas) ou a meirande do mundo, Enciclopedia universal ilustrada europeo-americana (118 volumes, 105 000 páxinas), convertéronse en grandes obras multivolume.
A aparición de versións dixitais e de código aberto no século XXI, como a Wikipedia, ampliou enormemente a accesibilidade, a autoría, o número de lectores e a variedade de entradas de enciclopedia. A aparición de fagas unha versión dixitais e de código aberto no século XXI, como Wikipedia, ampliou enormemente a accesibilidade, a autoría, o número de lectores e a variedade de entradas de enciclopedia.
Dúas palabras gregas interpretadas como unha soa
A palabra "enciclopedia" (enciclo|pedia) provén do grego koiné ἐγκύκλιος παιδεία}}, transliterado enkyklios paedia, que significa 'educación xeral' de enkyklios (ἐγκύκλιος), que significa 'circular, recorrente, requirido regularmente, xeral' e paideia (παιδεία), que significa "educación", "crear un fillo"; ambas as palabras xuntas toman o significado literal de "instrución completa" ou "coñecemento completo". Con todo, as dúas palabras separadas reducíronse a unha soa debido a un erro de escritura. Segundo algunhas fontes, esta edición incorrecta foi feita por copistas dunha edición manuscrita en latín de Quintiliano pois deduciron que esta frase era unha única palabra grega, co mesmo significado, e esta palabra grega espuria (ἐγκυκλοπαιδεία enkyklopaedia), converteuse na palabra neolatina enciclopedia , que á súa vez chegou ao galego. Por mor desta palabra composta, os lectores do século XV desde entón pensaron a miúdo, e incorrectamente, que os autores romanos Quintiliano e Plinio describían un xénero antigo..
miniatura|upright|Portada de Lucubrationes, edición de 1541, un dos primeiros libros en utilizar unha variante da palabra enciclopedia no título.
Uso no século XVI da palabra composta
No século XVI houbo un nivel de ambigüidade sobre como utilizar esta nova palabra. Tal e como ilustran varios títulos, non existía unha noción establecida sobre a súa ortografía nin a súa condición de substantivo. Por exemplo: a de Jacobus Philomusus Margarida filosófica encyclopaediam exhibens (1508); a de Johannes Aventinus Encyclopedia orbisque doctrinarum, hoc est omnium artium, scientiarum, ipsius philosophiae index ac divisio; a de Joachimus Fortius Ringelbergius Lucubrationes vel potius absolutissima kyklopaideia (1538, 1541); a de Paul Skalich Encyclopaediæ, seu orbis disciplinarum, tam sacrarum quam prophanarum, epistemon (1559); a de Gregor Reisch Margarida filosófica (1503, retitulada Encyclopaedia en 1583); e a de Samuel Eisenmenger Cyclopaedia Paracelsica (1585).
Houbo dous exemplos do uso vernacular máis antigo da palabra composta. Ao redor de 1490, Franciscus Puccius escribiu unha carta a Policiano agradecéndolle a súa Miscelánea, chamándoa enciclopèdia. Máis comunmente, François Rabelais é citado polo uso do termo no seu Pantagruel (1532).
O sufixo -p(a)edia e o sentido moderno da palabra
Varias enciclopedias teñen nomes que inclúen o sufixo -p(a)edia, para marcar o texto como pertencente ao xénero da enciclopedia. Algúns exemplos entre moitos son a mesma "Wikipedia" ou a "Banglapedia" (sobre cuestións relevantes para Bangladesh).
O termo adquiriu o seu significado moderno coa Enciclopedia de Diderot, Encyclopédie o Dictionnaire raisonné des sciences, des arts et des métiers, unha enciclopedia francesa publicada entre 1751 e 1772 baixo a dirección de Denis Diderot e, en parte, de Jean Le Rond d'Alembert.
Tipoloxía
Desde o punto de vista da presentación do contido ("ordenación interna"), as enciclopedias poden ser "alfabéticas" (ordenadas alfabéticamente) ou "sistemáticas" (coa información estruturada segundo un "sistema" ou plan lóxico, en temáticas ou bloques de afinidade).
Ambos puntos de vista son acumulativos, claro. Todas as enciclopedias universais citadas anteriormente son, ao mesmo tempo, enciclopedias alfabéticas. Por outra banda, Encyclopédie française (1935-1966) e Ulysses son enciclopedias universais sistemáticas. "Gran encyclopédia de Mallorca", "Gran enciclopédia Valenciana" e "Encyclopédie do Islam" son enciclopedias temáticas alfabéticas. Por outra banda, Enciclopedia de Menorca e A enciclopedia de Cambridge de Rusia e da antiga Unión Soviética son enciclopedias temáticas sistemáticas.
Características dun texto enciclopédico
Os artigos enciclopédicos presentan unha serie de características que os distinguen doutros formatos textuais:
O redactado comeza cunha definición, como un dicionario, pero amplía a información e inclúe entradas non léxicas, como os nomes propios. Estrutúrase seguindo as convencións do texto expositivo.
Concepto
Moitos escritores antigos (coma o filósofo Aristóteles) fixeron o intento de compendiar todo o coñecemento humano. Non obstante, John Harris é quen recibe o crédito por establecer o agora familiar formato de enciclopedia no 1704 co seu Lexicon technicum. A venerábel Enciclopedia Británica tivo un comezo modesto, de 1768 a 1771 publicáronse tan só tres volumes. Quizais a máis famosa enciclopedia antiga foi a Francesa Encyclopédie, editada por Denis Diderot e completada no 1772.
As enciclopedias, pola súa estrutura de palabras e referencias cruzadas, son extremadamente axeitadas para trasladaren os seus contidos do formato impreso ao formato dixital, debido a dúas razóns: primeiro, porque é bastante doado explorar e atopar o que se está buscando e segundo, porque é posíbel engadir sons, vídeos e outros contidos multimedia.
Orixes
No antigo Exipto atópanse igualmente unhas listas temáticas que se poden considerar como protoenciclopedias. A Onomástica do Ramesseum, redactada cara a 1750 a. C. é unha lista de palabras agrupadas por categorías. Outra obra do mesmo xénero, pero moito máis desenvolvida, é a Onomástica de Amenofis, realizada cara a 1100. Conta con 610 elementos organizados de modo temático e contería máis de 2000 informacións distintas coa ambición de crear «un catálogo sistemático do universo». Este afastado devanceiro do dicionario enciclopédico tería o labor «non de ensinar a escribir aos nenos, senón de propoñer un programa de instrución da humanidade fundado sobre a organización do mundo».
O filósofo grego Platón (428-348 a. C.) realizou un resumo dos coñecementos da súa época nun dos seus diálogos, o Timeo: astronomía, cosmogonía, física e medicina. Esta obra pode ser considerada unha "enciclopedia metódica". O seu discípulo Aristóteles (384-322 a. C.) produciu unha longa cantidade de tratados sobre gran variedade de temas cun espírito verdadeiramente enciclopédico e sen equivalentes no mundo antigo (poética, retórica, lóxica, política, física, psicoloxía, bioloxía, ética...). Con todo, os seus esforzos non foron difundidos ata 275 anos despois do seu falecemento, cara ao ano 50 a. C.. Perdeuse practicamente toda a obra de escritores enciclopédicos como Demócrito e Posidonio.
Entre os romanos, o primeiro en tentar compendiar o saber antigo foi Varrón (116-27 a. C.), cuxas Antiquitatum rerum humanarum et divinarum libri XLI non perduraron senón como fragmentos e extractos noutros autores e enciclopedistas posteriores. Para este autor, o camiño ao saber era a etimoloxía, como o foi para o moi posterior visigodo santo Isidoro, probablemente o último en servirse desta perdida obra de Varrón para a súa propia enciclopedia, as Etimologías. Para Varrón o termo verbum («palabra») viña de veritas («verdade»), o que lexitimaba ese procedemento. Composta esta obra por 41 libros, 25 estaban consagrados aos asuntos humanos e o resto aos divinos dos deuses pagáns. Esta obra, desaparecida, deixou, con todo, moito coñecemento a través das súas citas e diversas refundicións medievais.
Cara ao comezo do primeiro século de nosa era, Aulo Cornelio Celso redactou unha enciclopedia en 26 libros, De Artibus, que cubría materias de agricultura, guerra, retórica, filosofía, dereito e medicina, aínda que foi este último dominio o máis particularmente desenvolvido, precisamente a única sección da obra que chegou ata nós, polo menos en parte. miniatura|esquerda|upright|Edición de Naturalis Historiæ de 1669; a obra non segue o formato moderno de enciclopedia, pois [[Plinio o Vello|Plinio ordena os artigos por áreas, como un grupo coherente e en forma de guía, seguindo a clasificación da natureza de Aristóteles (animal, vexetal, mineral), para así recrear unha visión do mundo natural en forma máis literaria e comprensiva.]] Posterior e unha das primeiras obras enciclopédicas que sobreviviron aos tempos modernos, é a Naturalis Historia de Plinio o Vello, escritor romano do século I Compilou unha obra de 37 capítulos que abarcan a historia natural a arte e a arquitectura, a medicina, a xeografía, a xeoloxía e todos os aspectos do mundo que lle rodeaba. Declarou no seu prólogo que compilara vinte mil feitos a partir de dous mil títulos de douscentos autores distintos, e agregou que outros moitos proviñan da súa propia experiencia. O traballo foi publicado ao redor de 77 a 79 d. C., pero probablemente nunca terminou de corrixir a obra antes de que falecese investigando a erupción do Vesuvio no 79
page=4|miniatura|upright|esquerda|A filosofía triceps (naturalis, rationalis e moralis) coas sete [[artes liberais, xilografía que serve de frontispicio á primeira edición da primeira enciclopedia impresa, a Margarita philosophica de Gregor Reisch, 1503.]] Nas súas Noites áticas (II século d. C.), Aulo Gelio diserta sobre numerosas materias de literatura, artes, filosofía, historia, dereito, xeometría, medicina, ciencias naturais, meteoroloxía e xeografía, aínda que cun espírito máis ensayístico e erudito que sistemático e enciclopédico. Por outra banda, o Polyhistor (tamén chamado As marabillas do mundo), obra do escritor romano Solino, do século III ou século IV presenta as curiosidades do mundo por rexións. Aínda que a obra perdeuse, numerosos elementos dela, como no caso de Varrón, foron recollidos nas enciclopedias medievais. Nonio Marcelo redactou, a comezos do século IV, o De compendiosa doctrina, unha compilación ou epítome de tratados sobre a lingua e diversas técnicas, arranxada e ordenada en forma alfabética. Cara a fins do século IV, o gramático Servio redactou un moi abundante comentario á obra de Virxilio que pode lerse tamén como un vasto repertorio temático ou como unha enciclopedia organizada segundo a orde do texto do poeta. Marciano Capella, avogado que vivía en Alxeria, foi autor do De nuptiis Philologiae et Mercurii ("Vodas de Filoloxía e Mercurio"), redactado entre o 410 e o 429. Este manual en forma de narración alegórica sintetiza en 9 libros os coñecementos da época: filoloxía, gramática, dialéctica, retórica, xeometría, aritmética, astronomía e harmonía. Foi moi popular na época carolinxia, e servirá de referencia para organizar os estudos medievais no ensino básico (o Trivium) e superior (o Quadrivium). Foi lido mesmo no Renacemento e inspirou en especial a Copérnico. Rábano Mauro redactou cara a 842 o seu De rerum naturis, chamado tamén De Universo en vinte libros, resumindo e reordenando a obra de Isidoro de Sevilla.
Idade Antiga e Moderna
miniatura|Manuscrito iluminado de 1287 que mostra os enciclopedistas musulmáns, os Irmáns da Pureza Anos despois créaronse outras obras que eran recompliacións ou epítomes de coñecementos xerais. Un dos repertorios máis temperáns e coñecidos, destinado a salvar os coñecementos esenciais da cultura grecolatina clásica é o titulado Etymologiae composto polo escritor visigodo Isidoro de Sevilla e redactado entre 627-630. Outras obras deste período foron:
Dende o século XVIII
O maior fito do período da Ilustración do século XVIII é a Encyclopédie ou Dictionnaire raisonné des Sciences, des Arts et des métiers, compilada por un grupo de escritores e homes de ciencia de Francia. De maneira plenamente consciente, estes homes estaban dando as costas tanto á relixión como á metafísica vendo na ciencia pura unha nova forza motriz intelectual.
Reuniron nunha vasta obra tódolos coñecementos científicos da época, non como un mero rexistro alfabético, senón como un relato do modo científico de enfrontárense co mundo. Neste sentido, é especialmente interesante o seu Discours préliminaire des editeurs no que se enmarca o coñecemento humano en tres facultades: Historia, Filosofía e Belas Artes, recoñecendo as dificultades da clasificación das ciencias que se viñan desenvolvendo dende o século XVII.
Estes escritores desexaban forxar un poderoso instrumento para a loita contra o escurantismo das autoridades políticas e relixiosas. A maioría das figuras culturais e científicas da época colaboraron nesa empresa. Entre elas destacan D'Alembert, Diderot e Voltaire.
Entre 1768 e 1771, Adam e Charles Black publicaron a Encyclopædia Britannica, que se reimprimiu en papel ata a versión informática con correccións e ampliacións. As edicións máis célebres foron a novena (1875-1889) e a undécima (1911) pola súa erudición e estilo literario. A décimo quinta edición divídese en tres partes: unha Micropædia de 12 volumes con artigos curtos de menos de 750 palabras, unha Macropædia de 17 volumes con artigos longos (entre 2 e 310 páxinas) e unha Propædia, nun só volume, que ofrece un esquema xerárquico do coñecemento humano.miniatura|400px|Varios exemplares da GEG ocupan as baldas da [[Biblioteca de Galicia.]]No século XXI pasouse á incorporación de contidos en almacenamentos dixitais. O proxecto Gutenberg deu pulo á recompilación de datos antigos.
Enciclopedias galegas
De temática universal, consultables en liña e editadas en galego son as outras dúas. A Enciclopedia Galega Universal da editorial Ir Indo, que require rexistro e tamén dispón de versión en papel de 16 tomos. E a Galipedia, a versión en galego da Wikipedia, de acceso libre.
Estación de Reus
Reus é unha estación de ferrocarril da cidade de Reus, na provincia de Tarragona. Está na liña Tarragona-Reus-Lleida. Actualmente paran trens de Media Distancia e un tren Estrella, de liñas operadas por Renfe Operadora.
Esta estación entrou en servizo en 1856 cando foi inaugurado o tramo construído pola Companyia del Ferrocarril de Reus a Tarragona (posteriormente LRT) entre Tarragona e Reus.
Ton
Ton pode facer referencia a:
Cabana Moura, Santo Ourente de Entíns, Outes
Cabana Moura é un lugar da parroquia de Santo Ourente de Entíns no concello coruñés de Outes, na comarca de Noia. Segundo o padrón municipal (INE 2020) ten 26 habitantes (9 homes e 17 mulleres).
Bandeira de Suecia
Deseño
A proporción da bandeira sueca é de 10:16 ou 5:8. As cores segundo o regulamento 1983:826 son:
Historia
Segundo a Lei de Bandeiras máis antiga existente en Suecia, de 1663, había que usar unha ensea de tres puntas, agás nos barcos mercantes, cuxa bandeira era de contorno recto. Durante os anos comprendidos entre 1844 e 1905, os buques pertencentes á mariña mercante empregaron unha bandeira na que se combinaban as cores das bandeiras de Noruega e Suecia, entón unidas.
Desde 1916 vense celebrando o 6 de xuño como o Día da Bandeira Nacional que se converteu, en 1983, no día da Festa Nacional. Tense elixido esa data por dúas razóns: Gustavo Vasa foi elixido rei de Suecia o 6 de xuño de 1523, sentándose así as bases do futuro Estado sueco. O mesmo día, do ano 1809, entrou en vigor en Suecia unha nova lei fundamental sobre a forma de goberno que, entre outras cousas, estableceu liberdades e dereitos para os cidadáns.
Uso
Oficialmente a bandeira adoita seren izada ás 8 da mañá entre o 1 de marzo e o 31 de outubro, e, o resto do ano, ás 9 da mañá, sendo arriada á posta do sol. Se a bandeira está iluminada, pode permanecer izada durante a noite. Están establecidos os días festivos nos que é obrigatorio oficialmente izar bandeira.
Existen versións da bandeira nacional que terminan en tres puntas, son empregadas polas forzas armadas e a familia real. As bandeiras empregadas pola Casa Real Sueca van provistas tamén co Escudo de Suecia pequeno ou grande situado no centro da bandeira.
Frozen (filme de 2013)
En 2014 venceu na categoría de Mellor Filme de Animación nos Premios Globo de Ouro de 2014, e gañou o Oscar ó mellor filme de animación e á mellor canción. É o 15º filme na lista das maiores recadacións na historia, sendo a segunda animación en superar a marca de 1 billón de dólares arrecadados; o primeiro foi Toy Story 3.
Sinopse
Elsa, a filla máis vella do rei e da raíña de Arendelle, situado nalgún lugar de Noruega, naceu coa capacidade máxica de crear xeo e neve. Un día cando tiña once anos, mentres xogaba coa súa irmá Anna de oito, accidentalmente acértalle cun raio xeado; polo que se agocha de todos para aprender a controlar os seus poderes até o día da súa coroación. Despois de, accidentalmente, condenar o reino a un inverno eterno, Elsa foxe e autoexíliase nun castelo de xeo que ela mesma ergue coa súa maxia. Anna e Kristoff, un destemido mozo que traballa na montaña carrexando xeo cun carro e un reno, parten na procura de Elsa para traela de volta a Arendelle e reverteren o inverno en verán.
Desenvolvemento
As tentativas da Walt Disney Animation Studios en adaptar o conto de fadas A raíña das neves nunha longametraxe remóntanse a 1943, aínda que outras tentativas se fixeron na década de 1990 e en 2003.
Para conseguir o efecto de refracción da luz sobre o xeo da forma máis realista posíbel, os animadores do filme visitaron un hotel feito de xeo no Quebec, no Canadá. Para a ambientación da historia, Noruega foi usada como inspiración e escenario para o filme.
É o primeiro filme da Walt Disney Animation Studios desde Lady and the Tramp (A dama e o vagabundo) producido usando CinemaScope.
Anuncio
O 22 de decembro de 2011, o estudio anunciou oficialmente o filme, xunto coa data de lanzamento, despois de case unha década de especulación pública sobre a súa produción. O 5 de marzo de 2012, anunciouse que a actriz Kristen Bell fora contratada para fornecer a voz de Anna, e que Chris Buck, que xa traballara co estudio dirixindo Tarzan, era o director do filme, xunto con Peter del Vecho na produción e John Lasseter na produción executiva. En xuño, anunciouse que Idina Menzel fora contratada para fornecer a voz de Elsa, e que as cancións orixinais do filme estaban a cargo dos compositores de Broadway Robert Lopez e a súa esposa Kristen Anderson-López. O 30 de novembro, foi anunciado que Jennifer Lee, a coguionista de Wreck-It Ralph, xuntouse a Buck como codirectora, tornándose así a primeira muller na historia a dirixir un filme para o estudio. O 19 de decembro, anunciouse que Jonathan Groff fora contratado para fornecer a voz de Kristoff. O 19 de febreiro de 2013, Christophe Beck foi anunciado como o compositor da banda sonora do filme.
Música
A banda sonora de Frozen (Frozen (Original Motion Picture Soundtrack) - novembro de 2013) foi composta por Christophe Beck para a Walt Disney Records, coas cancións orixinais a cargo de Robert Lopez (música) e Kristen Anderson-López (letra), sendo así a segunda colaboración dos tres compositores coa Walt Disney Animation Studios.
Na Expo D23 realizada en agosto de 2012, a canción titulada "Let It Go" foi presentada e interpretada para o público. Na Expo D23 de 2013, a música foi novamente interpretada, desta vez por Idina Menzel, a dobradora de Elsa. Para promover o filme, unha variación pop da música foi interpretada por Demi Lovato e divulgada en outubro no YouTube. Outra variación, titulada "Libre Soy" e destinada a promover o filme no mercado latino-hispano, foi interpretada por Martina Stoessel e divulgada en novembro.
Estrea
O filme estreouse xunto coa curtametraxe Get a Horse! o 27 de novembro de 2013 nos Estados Unidos e tamén en Galicia na versión castelá.
Crítica
Despois do seu lanzamento, Frozen recibiu comentarios bastante positivos da crítica especializada. Rotten Tomatoes, que fai unha media da aprobación dun filme baseándose nas reportaxes recollidas, deu á animación unha clasificación de 89% en base a 176 comentarios. O consenso do sitio di o seguinte: "Marabillosamente animado, intelixentemente escrito e cheo de cancións ben interpretadas, Frozen é logo, outra boa entrada digna da Disney".
Premios
Entre outros moitos premios tivo dous nomeamentos aos Oscar 2014. Gañou o Oscar ao Mellor filme de animación para Chris Buck e Jennifer Lee; e o de Mellor Canción Orixinal para Kristen Anderson-López e Robert Lopez.
Recibiu tamén un premio BAFTA, e o Globo de Ouro á Mellor Animación para Chris Buck e Jennifer Lee.
Vilamaior, Vilamaior de Negral, Guntín
Vilamaior é un lugar da parroquia de Vilamaior de Negral, no concello de Guntín, na comarca de Lugo. Segundo o IGE, en 2020 tiña 34 habitantes (16 homes e 18 mulleres).
164
Outros
160er
1502
África
miniatura|esquerda|Vista parcial de Santa Helena en 1858
Macià Alavedra
Macià Alavedra i Moner, nado en Barcelona o 26 de marzo de 1934 e finado na mesma cidade o 29 de setembro de 2018, foi un político catalán.
Traxectoria
Licenciado en dereito pola Universidade de Barcelona. En 1977 entrou no parlamento español coa coalición Convergència i Unió, elixido deputado no primeiro Parlamento de Cataluña  (1980) foi o voceiro do grupo parlamentario de CIU ata que en 1982 foi nomeado conselleiro de gobernación. En 1986 volta ó Congreso dos Deputados ata que en 1987 se fai cargo da Consellería de Industria. En 1987 preséntase e sae elixido de novo para o parlamento catalán. En 1989 faise cargo da Consellería de Economía e Finanzas.
Século -XXXIV
O século XXXIV antes de nosa era comezou o 1 de xaneiro do ano 3400 a.C. e terminou o 31 de decembro de 3301 a.C.
Movementos da Terra
A Terra, como todo corpo celeste, está suxeita a movementos varios. Os principais son os de rotación, translación, precesión e nutación.
Sednoide
thumb|275px|[[Sedna, o epónimo e primeiro sednoide coñecido.]] Un sednoide é un obxecto transneptuniano cun perihelio maior de 50 UA e un semieixo maior maior de 150 UA. Só se coñecen dous obxectos que pertenzan a esta categoría, (90377) Sedna e, ambos con perihelios superiores a 75 UA, mais sospéitase que hai máis. Estes obxectos atópanse fóra dunha fenda aparentemente case baleira do Sistema Solar a partir dunhas 50 UA e non teñen interacción significativa cos xigantes gasosos. Inclúense dentro dos obxectos separados.
Movementos da Terra
Movemento de rotación
miniatura|Movemento de rotación.
Sednoide
Algúns astrónomos, como Scott Sheppard, consideran que os senoides son obxectos da Nube de Oort Interior (OCOs), aínda que a nube de Oort interior, ou Nube de Hills, foi proposta orixinariamente polos astrónomos máis aló das 2000 UA, varias veces o afelio dos dous sednoides coñecidos.
Órbitas
As órbitas dos sednoides non se poden explicar por perturbacións dos xigantes gasosos nin pola interacción coas mareas galácticas. Se se formaron nas súas localizacións actuais as súas órbitas tiveron que ser circulares; do contrario a acreción (fusión de corpos máis pequenos con outros máis grandes) non sería posible debido a que as grandes velocidades relativas entre planetesimais tiñan que ser demasiado destrutivas.
Movementos da Terra
Movemento de rotación
A Terra efectúao ó xirar sobre si mesma ó longo dun eixo ideal chamado eixo terrestre, que pasa polos seus polos. Unha volta completa, tomando como referencia as estrelas, dura 23 horas, 56 minutos e 4 segundos (o chamado día sideral). Se se toma como referencia o Sol, un meridiano pasa fronte a el cada 24 horas por termo medio (día solar, o tomado oficialmente). Os 3 minutos e 56 segundos de diferenza débense a que nese prazo de tempo a Terra se moveu na órbita e por iso ten que xirar algo máis que un día sideral para completar un día solar.
A primeira referencia tomada para medir o tempo foi o Sol, pois dado o seu movemento aparente (movemento relativo á Terra), con orixe na rotación terrestre, determina día e noite, dando a impresión que o ceo xira arredor noso. Coloquialmente, día designa o día solar.
Sednoide
Obxectos coñecidos
Os dous sednoides, igual que todos os obxectos separados extremos (cun semieixo maior > 150 UA e perihelio > 30UA), teñen unha orientación similar (argumento do perihelio) de 0° (338°±38°). Isto non se debe a un nesgo na observación e é inesperado, xa que a interacción cos planetas xigantes debera ter argumentos do perihelio (ω) aleatorios. Isto suxire que pode existir no Sistema Solar exterior un perturbador masivo non descuberto.
Movementos da Terra
Movemento de rotación
Como pode observarse, o eixo terrestre forma un ángulo de case 23,5º respecto á normal da eclíptica, o que se coñece como oblicuidade da eclíptica. Esta inclinación produce meses de luz e meses de escuridade nos polos xeográficos, sendo causa das estacións do ano, ó cambiar dunha a outra época o ángulo de incidencia da radiación solar, e a duración que unha determinada situación sobre a Terra está iluminada.
Movemento de translación
miniatura|Esquema (non a escala) da translación da [[Terra arredor do Sol.]]
Sednoide
Obxectos coñecidos
Coñécense doce obxectos cun semieixo maior de máis de 150 UA, un perihelio máis aló de Neptuno, e un argumento do perihelio de 340°±55°.
O 10 de novembro de 2015 informouse dun posible sednoide a 103 UA, pero está clasificado só como obxecto transneptuniano porque o seu arco de observación é moi curto para confirmar se o perihelio está fóra da influencia de Neptuno.
Movementos da Terra
Movemento de translación
Movemento polo que a Terra se move arredor do Sol. A causa é a gravidade, orixinando cambios que permiten a medición do tempo. Tomando como referencia o Sol, resulta o que se chama ano tropical, intervalo necesario para que se repitan as estacións do ano. Dura 365 días, 5 horas e 47 minutos.
O movemento describe unha traxectoria elíptica de 930 millóns de quilómetros de lonxitude, a unha distancia media do Sol de case 150 millóns de quilómetros (1 U.A., Unidade Astronómica: 149.675.000 km). Así dedúcese que a Terra se move respecto do Sol cunha velocidade media de 106.200 km/h (29,5 km/s). O Sol ocupa un dos focos da elipse e, debido á excentricidade da órbita, a distancia Sol-Terra varía ó longo do ano. A comezos de xaneiro a Terra está máis próxima ó Sol, producíndose o perihelio, onde a distancia é de 147,5 millóns de km, mentres a comezos de xullo acádase a máxima distancia, momento chamado afelio, 152,6 millóns de km.
Movemento de precesión
miniatura|260px|Ángulo de Precesión.
O movemento de precesión dos equinoccios, débese á precesión da Terra causado polo momento de forza Terra-Sol debido á inclinación do eixo de rotación terrestre con respecto ó Sol (arredor de 23,43°).
A inclinación do eixo terrestre varía cunha frecuencia variable, pois depende (entre outras causas) dos movementos telúricos. Así, en febreiro de 2010 rexistrouse unha variación do eixo terrestre de 8 centímetros aproximadamente, por causa do terremoto de 8,8° Richter que afectou a Chile. O maremoto e tsunami posterior que afectou ó sueste asiático no 2004 desviou 17,8 centímetros o eixo terrestre.
Debido ó anterior, a duración dunha volta completa de precesión nunca é exacta; aínda así, estímase nun rango aproximado entre 25.700 e 25.900 anos, o ano platónico.
Movemento de nutación
miniatura|260px|A precesión vén acompañada dunha oscilación do eixo de rotación cara arriba e abaixo, ó que se lle dá o nome de nutación.
A precesión é en realidade máis complexa, ó ter que considerar un movemento máis, a nutación. Isto pasa con calquera corpo simétrico ou esferoide xirando sobre o seu eixo (sirva de exemplo unha buxaina, que ten precesión debido ó movemento de caída). No caso da buxaina, como consecuencia do movemento de caída, o pincho apóiase no chan aplicando máis forza, aumentando a forza de reacción vertical, que chegará a ser maior que o peso. O suceder o anterior, o centro de masa da buxaina comeza a acelerar cara arriba e volve repetirse o proceso, tendo unha precesión acompañada dunha oscilación do eixo de rotación abaixo e arriba, que recibe o nome de nutación.
Para a Terra, a nutación é a oscilación periódica do polo terrestre arredor da súa posición media en relación á esfera celeste, debido ás forzas externas de atracción gravitatoria entre Lúa e Sol coa Terra. Esta oscilación é semellante ó movemento da buxaina cando está a punto de caerse.
A Terra desprázase uns nove segundos de arco cada 18,6 anos, o que supón que nunha volta completa de precesión a Terra realiza 1.385 bucles.
Bambeo de Chandler
É unha pequena oscilación do eixo de rotación da Terra que engade 0,7 segundos de arco nun período de 433 días á precesión dos equinoccios. Foi descuberto polo astrónomo norteamericano Seth Carlo Chandler no 1891, descoñecéndose aínda as causas.
Os Casais, Santo Ourente de Entíns, Outes
Os Casais é un lugar da parroquia de Santo Ourente de Entíns no concello coruñés de Outes, na comarca de Noia. Segundo o padrón municipal (INE 2020) ten 11 habitantes (6 homes e 5 mulleres).
1504
Outros
Historia ano a ano
Praia de Calahonda, Málaga
miniatura|Vista da praia de Calahonda. A praia de Calahonda é unha praia situada entre os concellos de Mijas e Marbella, na Costa do Sol da provincia de Málaga, en Andalucía.
Skacha
Historia
O grupo nace no barrio vigués das Travesas, no 1991, onde vivían os tres membros fundadores do grupo: os daquela adolescentes Kino (baixo), Xose (guitarra e voz) e Roberto (batería). Montaron o local de ensaio nun soto familiar do barrio de Coia, comezando a tocar con medios materiais bastante precarios e sen moitos coñecementos musicais.
Meses máis tarde incorporouse Esteban como cantante, o que derivou nunha reformulación da banda, pasando Xose a tocar a batería e Roberto á guitarra.
En 1992 o grupo pasa a compartir local de ensaio co grupo K.O.P. (Keostiaspasa), logo de velos nun concerto no instituto no que estudaban. Martín, guitarrista de K.O.P, pasa pouco despois a formar parte de Skacha dando lugar á formación que funcionaría durante 5 anos: Esteban (voz), Roberto e Martín (guitarras), Kino (baixo) e Xose (batería).
Con esta formación, en 1993 dan o seu primeiro concerto en Priegue (Nigrán), e o 20 de novembro gravan a súa primeira maqueta, Galiza´s Montes, no local do grupo Desvirgheitors. A maqueta, de edición caseira, tiña 7 cancións, cunha fotocopia en cor como portada e cunha tirada de só 75 copias.
En 1994 compartiron escenario co grupo británico Red Alert na sala Iguana Club de Vigo, onde pouco despois repetirían tocando cos franceses Skarface. Estes dous concertos daríalles a oportunidade de dárense a coñecer ante o público da súa cidade.
En 1995 gravan a súa segunda maqueta, editada polo selo Plastic Disc de Barcelona, baixo o título de Sempre Ceibes, que incluía cancións xa coñecidas entre os seus seareiros coma "A por ellos", "Sempre Ceibes" ou "O Viño". A maqueta chegou a ser seleccionada entre as cinco mellores maquetas estatais de 1995 pola revista musical Free Rock, e a súa repercusión foi tal que a súa capa chegou a aparecer entre as viñetas da tira "Pedro Pico & Pico Vena", inseridas nas páxinas da revista semanal El jueves. Pouco despois, esta mesma gravación veríase editada en formato CD polo selo alemán S.O.S. Records.
Isto permitiulles acadar certa sona nos contornos punks e skins de Europa, sendo convidados a participar co tema "Enganados" no LP compilatorio ''Oi! Against racism''. De clara temática antirracista, foi editado en 1995 polo selo italiano Havin´A Laugh Records, e incluía bandas coma Angelic Upstars, Klaxon, Red Alert, Red London, Sham 69 ou The Oppressed.
Logo de realizar diferentes concertos, en 1997 gravan o maxi-CD Xustiza cega, tamén editado por Plastic Disc. Pouco despois Xose deixou o grupo, forzando unha nova reestruturación en Skacha, pasando a formación a ser a seguinte: Esteban (voz), Roberto e Martín (guitarras), Mikele (baixo) e Kino (batería).
Con esta nova formación en 1999 gravan o disco Skacha, unha coprodución dos selos galegos Sons de Luita e Janie Jones records. A súa distribución foi moi limitada debido á quebra da distribuidora que acadara a distribución exclusiva, polo que un bo número de copias quedou sen saír ao mercado, limitando o espallamento do que para moitos é o mellor disco da banda viguesa.
Ao ano seguinte Mikele deixou o grupo, sendo substituído por Pablo. A nova formación pasa a estar integrada por Esteban (voz), Roberto e Martín (guitarras), Pablo (baixo) e Kino (batería).
En 2001 regresan ao estudo de gravación para rexistrar cinco temas destinados ao complitario Estado de Sitio (Janie Jones records, 2001), que recolle cancións de varias bandas viguesas e unha de Bilbao. Skacha conmemoraría así os seus 10 anos de existencia versionando a 5 grupos galegos que marcaron a súa vida musical: Desvirgheitors, Kruze de Kables, Oxtiax ke te Pariu, Os Raiados e Kaos, contando para a gravación coa participación de representantes de todos eses grupos, agás Os Raiados. As guitarras dos cinco temas foron gravadas por Roberto, agás o solo de guitarra da canción "Paraísos Perdidos" que foi gravado por Beni, ex-guitarrista de Desvirgheitors.
No 2004 Roberto abandonou o grupo, logo de máis de 13 anos como integrante da banda. Foi substituído por Gontxu, quedando a formación composta por Esteban (voz), Martín e Gontxu (guitarras), Pablo (baixo) e Kino (batería).
No 2005 o selo italiano Anfibio Records proponlle á banda editar un recompilatorio, que deciden chamar 1995/2003, xa que contén temas editados entre eses anos.
No ano 2006 publicouse A ferro e lume, editado por Potencial HC, con temas novos. Un par de anos despois, Gontxu decide marchar do grupo quedando a formación en tan só catro membros: Esteban (voz), Martín (guitarra), Pablo (baixo) e Kino (batería).
Con esta formación, e logo de dar múltiples concertos, entran a gravar o seu último disco: Catro (Escacha records, 2010), titulado así porque, por primeira vez na historia de Skacha, o grupo gravaba un disco con só catro compoñentes.
No ano 2011, coincidindo coa celebración dos XX anos, Gontxu volta a Skacha. Fan un concerto de vinte aniversario na súa vila e deciden facer un parón indefinido. Tamén nese ano sae editado un tributo de bandas galegas chamado XX anos de Skacha, canta historia na barriada editado por La Contra Records.
Discografía
Vinilos:
Gustavo Adolfo Bécquer
Gustavo Adolfo Domínguez Bastida, nado o 17 de febreiro de 1836 en Sevilla (Andalucía) e finado o 22 de decembro de 1870 en Madrid, máis coñecido como Gustavo Adolfo Bécquer, foi un poeta e narrador español, pertencente ao movemento do Romanticismo aínda que escribiu nunha etapa literaria pertencente ao Realismo. Por ser un romántico tardío, foi asociado igualmente co movemento posromántico. Aínda que foi moderadamente coñecido mentres viviu, comezou a gañar prestixio cando, ao morrer, se publicaron moitas das súas obras.
Traxectoria
miniatura|esquerda|Casa natal de Gustavo Adolfo Bécquer na rúa do Conde de Barajas de Sevilla. Naceu en Sevilla, fillo do pintor José Domínguez Insausti, que asinaba os seus cadros co apelido dos seus antepasados como José Domínguez Bécquer, por parte de súa avoa. Súa nai foi Joaquina Bastida de Vargas. Polo lado paterno descendía dunha nobre familia de comerciantes de orixe flamenga, os Becker ou Bécquer, establecida na capital andaluza no século XVI; do seu prestixio dá testemuño o feito de que posuísen capela e sepultura na catedral mesma desde 1622.
Foi bautizado na parroquia de San Lorenzo Mártir. Os seus antepasados directos, empezando polo seu mesmo pai, José Domínguez Bécquer, foron pintores de costumes andaluces, e tanto Gustavo Adolfo coma seu irmán Valeriano estiveron moi dotados para o debuxo. Valeriano, de feito, inclinouse pola pintura. Con todo o pai morreu o 26 de xaneiro de 1841, cando contaba o poeta catro anos e esa vocación pictórica perdeu o principal dos seus apoios No 1846, con dez anos, Gustavo Adolfo ingresa no Colexio de Náutica de San Telmo, en Sevilla (institución mixta que acollía tamén orfos de certo nivel), onde lle dá clases un discípulo do gran poeta Alberto Lista, Francisco Rodríguez Zapata, e coñece ao seu grande amigo e compañeiro de desvelos literarios Narciso Campillo. Pero os irmáns Bécquer quedaron orfos tamén de nai ao ano seguinte, o 27 de febreiro de 1847, e foron adoptados entón pola súa tía María Bastida e Juan de Vargas, que se fixo cargo dos seus sobriños, pero Valeriano e Gustavo adoptáronse desde entón cada un ao outro e emprenderon de feito moitos traballos e viaxes xuntas.
Suprimiuse o Colexio de Náutica e Gustavo Adolfo quedou desnortado. Pasou a vivir daquela coa súa madriña Manuela Monahay, acomodada e de certa sensibilidade literaria. Na súa biblioteca o poeta empezou a afeccionarse á lectura. Iniciou entón estudos de pintura nos talleres dos pintores Antonio Cabral Bejarano e Joaquín Domínguez Bécquer, tío de Gustavo, que prognosticou "Ti non serás nunca un bo pintor, senón mal literato", aínda que lle estimulou a que estudase e pagoulle os estudos de latín. Tras certas divagacións literarias (escribe n' O trono e a nobreza de Madrid e nas revistas sevillanas A Aurora e d' O Porvir) marchou a Madrid co desexo de triunfar na literatura en 1854. Sufriu unha gran decepción e sobreviviu na bohemia deses anos. Para gañar algún diñeiro o poeta escribe, en colaboración cos seus amigos (Julio Nombela e Luis García Luna), comedias e zarzuelas coma A noiva e o pantalón (1856), baixo o pseudónimo de Gustavo García en que satiriza o ambiente burgués e antiartístico que lle rodea, ou A venda encantada, baseada en Don Quixote. Nese ano foi con seu irmán a Toledo, un lugar de amor e de peregrinación para el, a fin de inspirarse para o seu futuro libro Historia dos templos de España. Interésanlle por entón o Byron das Hebrew Melodies ou o Heine do Intermezzo a través da tradución que Eulogio Florentino Sanz realiza en 1857 na revista El Museo Universal. Foi precisamente nese ano, 1857, cando apareceu a cruel tuberculose que lle habería de enviar á tumba, cando tivo un modesto emprego dentro da Dirección de Bens Nacionais e perdeu o posto, segundo certa lenda, por sorprendelo o seu xefe debuxando. O seu pesimismo vai crecendo día a día e só os coidados da súa patroa en Madrid, dalgúns amigos e de Valeriano axudáronlle a superar a crise. Ese ano empeza un ambicioso proxecto inspirado por O xenio do Cristianismo de Chateaubriand: estudar a arte cristiá española unindo o pensamento relixioso, a arquitectura e a historia: "A tradición relixiosa é o eixo de diamante sobre o que xira o noso pasado. Estudar o templo, manifestación visible da primeira, para facer nun só libro a síntese do segundo: velaquí o noso propósito". Pero só sairá o primeiro tomo da súa Historia dos templos de España, con ilustracións de Valeriano.
No 1860 publica Cartas literarias a unha muller onde explica a esencia das súas Rimas que aluden ao inefable. Na casa do médico que lle trata dunha enfermidade venérea, Francisco Esteban, coñecerá á que será a súa esposa, Caste Esteban Navarro. Contraeron matrimonio no 19 de maio de 1861. De 1858 a 1863, a Unión Liberal de O'Donnell gobernaba España e no 1860, González Bravo, co apoio do financeiro Salamanca, funda O Contemporáneo, dirixido por José Luís Albareda, no que participan redactores do talle de Juan Valera. O grande amigo de Bécquer, Rodríguez Correa, xa redactor do novo diario, conseguiu un posto de redactor para o poeta sevillano. Neste xornal, e ata que desapareza no 1865, fará crónica de salóns, política e literatura; grazas a esta remuneración viven os recentemente casados. No 1862 naceu o seu primeiro fillo, Gregorio Gustavo Adolfo, en Noviercas, (Soria), onde posúe bens a familia de Caste e onde Bécquer tivo unha casiña para o seu descanso e lecer. Empeza a escribir máis para alimentar á súa pequena familia e, froito deste intenso traballo, naceron varias das súas Lendas.
Mais no 1863 padeceu unha grave recaída na súa enfermidade, da que se repuxo, con todo, para marchar a Sevilla coa súa familia. Desa época é o retrato feito por seu irmán que se conserva no Museo de Belas Artes de Sevilla. Traballa con seu irmán Valeriano e Caste Esteban discute con el, porque non soporta o seu carácter e o feito de que case sempre ande por casa de seu irmán. González Bravo, amigo e mecenas de Gustavo, noméalle censor de novelas no 1864 e o escritor volta a Madrid, onde desempeña este traballo ata 1865 con vinte e catro mil reais de soldo. Neste último ano nace o seu segundo fillo, Jorge.
En 1866 ocupa de novo o cargo de censor ata 1868; é este un ano tétrico para Bécquer: Casta élle infiel, o seu libro de poemas desaparece nos disturbios revolucionarios e para fuxir deles marcha a Toledo, onde permanece un breve tempo. En decembro nace en Noviercas o terceiro fillo de Bécquer, Emilio Eusebio, dando pábulo á súa traxedia conxugal, pois dise que este último fillo é do amante de Casta. É máis, Valeriano discute con Casta continuamente. Os esposos aínda se escriben, malia todo. Pasa entón outra tempada en Toledo, de onde sae para Madrid en 1870 a fin de dirixir A Ilustración de Madrid, que acaba de fundar Eduardo Gasset Artime coa intención de que o dirixise Gustavo Adolfo e traballase nel Valeriano de debuxante. En setembro, a morte do seu inseparable irmán e colaborador sómelle nunha fonda tristeza. En novembro foi nomeado director dunha nova publicación, El Entreacto, na que apenas chega a publicar a primeira parte dun inconcluso relato.
Diario de Galicia (Santiago de Compostela)
Diario de Galicia foi un xornal que se editou en Santiago de Compostela entre 1908 e 1930.
Traxectoria
Aparece o 28 de novembro de 1908, co subtítulo ''Periódico de la mañana. Telegráfico, noticiero y de información general''. De tendencia católico-monárquica, estaba auspiciado polo cardeal Martín de Herrera. Foi o seu primeiro director Eugenio Zabala Herrera, ao que sucederon Jacobo Varela de Limia, Miguel Ferrer Fernández e Francisco Sánchez García. Editábase en imprenta propia, constaba de 4 páxinas en tamaño folio. Con constantes referencias a outras publicacións como Vida Gallega, El Noroeste ou La Región, contou coa colaboración de Antonio G. Queipo, Francisco Romero Blanco e Antonio López. Cesou a súa publicación o 21 de setembro de 1930 co número 6.886.