Pintura_barroca_de_España
A escola madrileña
Entre as figuras que mellor representan a transición desde o tenebrismo cara ao barroco pleno atópanse frei Juan Andrés Ricci (1600-1681) e Francisco de Herrera el Mozo (1627-1685), fillo de Herrera el Viejo. Herrera el Mozo marchou moi cedo a estudar a Italia e ao volver en 1654, difundiu o gran barroco decorativo italiano, como pode verse no seu San Hermenexildo do Museo do Prado. Converteuse no copresidente da Academia de Sevilla, presidida por Murillo, pero traballou sobre todo en Madrid. esquerda|miniatura|250x250px|[[Antonio de Pereda e Salgado: O soño do cabaleiro, 1655, óleo sobre lenzo, 152 x 217 cm, Real Academia de Belas Artes de San Fernando.]] O valisoletano Antonio de Pereda (1611-1678), centrado principalmente na pintura relixiosa para igrexas e conventos madrileños, pintou algunhas vanitas nas que se aludía á fugacidade dos praceres terreais e que proporcionan o ton que dominaba neste subxénero dentro do bodegón ou natureza morta a mediados de século. Entre elas atribúeselle a celebérrima O soño do cabaleiro (Real Academia de Belas Artes de San Fernando), na que, xunto ao cabaleiro durmido, hai todo un repertorio das vaidades deste mundo: insignias de poder (o globo terráqueo, coroas) e obxectos preciosos (xoias, diñeiro, libros), xunto ás caveiras, as flores que axiña murchan e a candea medio gastada que lembran que as cousas humanas son breves. Por se houbese algunha dúbida sobre o sentido do cadro, un anxo corre xunto ao cabaleiro cunha cinta na que, a modo de charada, debúxanse un sol atravesado por un arco e frecha coa inscrición: AETERNE PUNGIT, CITO VOLAT ET OCCIDIT, isto é, «[O tempo] fere sempre, voa rápido e mata», o que no seu conxunto poderíase interpretar como unha advertencia: «A fama das grandes fazañas desvaecerase como un soño». A súa Alegoría da vaidade da vida, no Kunsthistorisches de Viena está protagonizada por unha figura alada ao redor da cal se repiten os mesmos temas: o globo terráqueo, numerosas caveiras, un reloxo, diñeiro, etc. Noutras ocasións, con todo (Vanitas do Museo de Zaragoza), limitarase a uns poucos elementos esenciais: caveiras e reloxo, máis acomodados ao seu persoal estilo, pouco dado ás composicións complexas. miniatura|[[Juan Carreño de Miranda: O Rei Carlos II, con armadura, 1681, óleo sobre lenzo, 232 x 125 cm. Museo do Prado.]] O pleno barroco vén representado por Francisco Rizi (1614-1685), irmán de Juan Ricci e tamén por Juan Carreño de Miranda (1614-1685). Considérase que Carreño de Miranda é o segundo mellor retratista da súa época, detrás de Velázquez; moi coñecidos son os seus retratos de Carlos II e da reina viúva, Mariana de Austria. De entre os seus discípulos, destaca Mateo Cerezo (1637-1666), admirador de Tiziano e van Dyck. Outro artista destacado foi José Antolínez, discípulo de Francisco Rizi, aínda que con forte influencia veneciana e flamenga. Autor de obras relixiosas e de xénero, onde destacan as súas Inmaculadas, de influencia velazqueña na intensidade cromática, con preponderancia dos tons prateados. Sebastián Herrera Barnuevo, discípulo de Alonso Cano, foi arquitecto, pintor e escultor, destacando no retrato, cun estilo influído pola escola veneciana, especialmente Tintoretto e Veronés.