cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Columba de Iona
Columba ou Comba, nado en Galtán no condado de Donegal (Irlanda) o 7 de decembro de 521 e finado en Iona (Escocia) o 9 de xuño de 597, chamado tamén en ocasións de Columba de Iona ou, en irlandés antigo, Saint Colm Cille, Columkill ou Columcille (que significa «Pomba da igrexa»), foi unha destacada figura entre os monxes misioneiros gaélicos que reintroduciron o cristianismo en Escocia a comezos da Idade Media e un dos coñecidos como Doce Apóstolos de Irlanda.
É patrón dos asolagamentos, dos encadernadores, poetas, e de Irlanda e Escocia. A súa festa celébrase o 9 de xuño.
Nenez e mocidade en Irlanda
Foi fillo de Fedlimid e Eithne, do clan Uí Néill, nado en Gartan, preto de Lough Gartan, Donegal. Por liña paterna era descendente de Niall dos nove reféns, un rei irlandés do século V e a súa nai era descendente dun rei de Leinster. Profesou coma freire e foi ordenado crego. Segundo a tradición, contra o 560 viuse envolto nunha disputa con San Finnian acerca dun salterio. Columba copiou o manuscrito no scriptorium seguindo ordes de san Finnian, quen arelaba quedar coa copia. A disputa foi a causa da batalla de Cúl Dreimhne, que tivo lugar en 561, e na que houbo numerosas baixas (a copia do salterio mencionada nesta historia identifícase tradicionalmente co Cathach de San Columba). Como penitencia por esas mortes, Columba decidiu marchar como misioneiro a Escocia para converter a tantas persoas coma homes morreran na batalla. Exiliouse de Irlanda, a onde só retornaría nunha ocasión, varios anos despois.
Escocia
En 563 viaxou a Escocia con doce compañeiros. De acordo coa lenda, desembarcou na punta sur da península de Kintyre, preto de Southend. Porén, como aínda tiña á vista a súa terra natal, dirixiuse cara o norte, á costa oeste de Escocia. En 563, o rei de Dalriada, concedeulle terra na illa de Iona,onde fundou o mosteiro que se converteu no centro da súa misión evanxelizadora entre os pictos. Ademais das súas tarefas dirixindo o único foco de cultura letrada da rexión, adquiriu unha gran reputación como home santo grazas á súa actividade diplomática entre as tribos; disque tamén fixo milagres no seu afán de converter aos pictos.
Visitou o rei pagán Bridei I, rei de Fortriu, na súa base de Inverness, e conseguiu gañarse o seu respecto. Dende aquela xogou un importante papel na política do país. Foi moi enérxico na súa predicación do evanxeo e, ademais de fundar varias igrexas nas Hébridas, traballou para converter o seu mosteiro de Iona (a abadía de Iona) nunha escola para misioneiros. Foi un salientábel home de letras, ao que se lle atribúe a composición de varios himnos e a copia da súa propia man de máis de 300 libros. Unha das poucas veces, senón a única, que deixou Escocia trala súa chegada foi cara o final da súa vida, cando regresou a Irlanda para fundar o mosteiro de Durrow. Morreu en Iona e fica soterrado na abadía que el mesmo fundou.
Legado
Columba é considerado un personaxe fundamental na revitalización do monaquismo. Os seus logros ilustran a importancia da igrexa celta na recuperación do cristianismo en Europa occidental trala caída do Imperio romano.
Vita Columbae
miniatura|San Columba convertendo ao cristianismo ao rei [[Bridei I] e os pictos (pintura de William B. Hole,1899)]] A principal fonte de información sobre a vida de Columba é a Vita Columbae, escrita por Adomnán, noveno abade de Iona, que finou en 704. Tanto a Vita Columbae como Beda o Venerable refiren a visita de Columba a Bridei. Mentres que Adomnan só explica que Columba visitou a Bridei, Beda relata unha tradición máis tardía, quizais de orixe picta, segundo a que o santo chegou a converter ao rei dos pictos. Outra fonte temperá é un poema en loanza de Columba, probabelmente composto tamén no século VII, que ten 25 estrofas de catro versos de sete sílabas cada un.
O exemplo máis antigo rexistrado do nome Artur nun documento británico atópase na Vita Columbae escrita por Adomnan, onde aparece coma Arturius. Refírese a un príncipe escocés, fillo de Áedán mac Gabráin, rei de Dál Riata desde 574, bastante lonxe do lugar no que adoita situarse o lendario Rei Artur, no suroeste da Gran Bretaña.
A Vita Columbae adoita aducirse así mesmo como a primeira referencia coñecida do monstro do lago Ness. Segundo Adomnan, Columba atopou un grupo de pictos que estaban a soterrar un home que matara o mostro, e salvou a un nadador facendo o signo da Cruz e coa imprecación «Non has ir máis lonxe», que aterrorizou á besta, para abraio dos pictos reunidos, que glorificaron o Deus de Columba. Independentemente da veracidade que queira concederse a este incidente, o texto de Adomnan afirma especificamente que o monstro moraba no río Ness (que desemboca no lago), máis que no lago propiamente dito.
Grazas á reputación do seu fundador, e á súa importancia como centro de ensino, Iona converteuse nun lugar de peregrinación. Unha rede de cruces célticas marca a ruta que conduce ao seu sepulcro en Iona.
San Columba foi, como Santiago, historicamente reverenciado como santo guerreiro, e a miúdo era invocado para pedir a vitoria na batalla. En 849, as súas reliquias dividíronse entre os reinos de Alba e Irlanda. Os exércitos escoceses levaban ante si algunhas delas, nun relicario confeccionado en Iona a mediados do século VIII, chamado o Brecbennoch. Segundo a lenda, o Brecbennoch foi levado a Bannockburn por un exército escocés moito menor en número ca os seus inimigos, e a intercesión do santo axudou á vitoria. Adoita identificarse este obxecto co Relicario Monymusk. «O Columba spes Scotorum...» («O Columba, esperanza dos escoceses»), comeza unha pregaria do século XIII no Antifonario de Inchcolm, coñecido como a «Iona do leste».
A festividade de San Columba celébrase o 9 de xuño. Xunto con San Patricio (17 de marzo) e Santa Bríxida (1 de febreiro), é un dos tres santos patróns de Irlanda. Antes da batalla de Athelstaneford, era o único patrón de Escocia. Igualmente é venerado como santo pola Igrexa ortodoxa.
Cidade Real
Cidade Real ten 74.014 habitantes segundo o censo do Instituto Nacional de Estadística do ano 2009. A cidade atópase a 628 msnm, e o termo municipal cobre 289,98 km².
A cidade foi fundada por Afonso X o Sabio co nome de Villa-Real. A cidade é sede da Universidade de Castela-A Mancha e da Deputación Provincial.
250px|esquerda|miniatura|A Porta de [[Toledo, en Cidade Real]]
Xeografía
O municipio de Cidade Real comprende catro núcleos de poboación, Cidade Real, Las Casas, Valverde e La Poblachuela. Cidade Real está urbanisticamente separada por escasos metros da veciña localidade de Miguelturra, formando un continuo demográfico. Cidade Real atópase na rexión histórica da Mancha, concretamente na comarca natural do Campo de Calatrava, caracterizada por toda unha chaira e situada na submeseta sur da península Ibérica, ao bordo dun extenso territorio que presenta a particularidade do relevo e os fenómenos volcánicos. Así, pódense observar formacións do relevo que adoitan recibir o nome de "morro" ou "cabezo" e cráteres hidromagmáticos de explosión ou maar, que ás veces albergaban lagoas. Estas, en ocasións, foron desecadas na segunda metade do século XIX como consecuencia das ideas e políticas hixienistas ou miasmáticas da época, como a de Los Terreros, onde se atopa actualmente a Facultade de Educación.
A zona centro-sur de Cidade Real atópase emprazada sobre dúas maares, cuxos fondos de cráter sitúanse na praza do Pilar e na fonte do Hospital Xeral. No seu termo municipal, atópanse outros maares ou cráteres de explosión, como o da lagoa de La Posadilla (tamén chamado de Fuentillejos), declarada Monumento Natural.
Outros fenómenos son as augas agres, fervedoiros e baños termais. O relevo do termo municipal é chairo con lixeiras ondulacións e con pequenos outeiros volcánicos ademais de pequenas serras cuarcíticas. O río Guadiana suca este territorio represado para o regadío no encoro de El Vicario.
Clima
De acordo coa clasificación climática de Köppen, o clima de Cidade Real é en xeral semiárido frío de tipo BSk, aínda que está moi preto do límite co clima mediterráneo de tipo Csa. Outras fontes describen o clima de Cidade Real como mediterráneo continentalizad, diferenciándoo do clima mediterráneo típico (que se dá en zonas próximas á costa), por ter unha maior amplitude térmica anual debido á súa altitude e distancia do mar. A precipitación media anual é duns 400 mm, cun mínimo marcado no verán (como é común nos climas mediterráneos) e un máximo no outono e comezos do inverno e, en menor medida, na primavera. As nevadas no inverno son ocasionais. O verán é moi cálido, mentres que o inverno é moderadamente frío.
Demografía
O censo de Cidade Real é de 74.798 habitantes (INE 2014). Debido ao gran número de estudantes da Universidade de Castela-A Mancha (UCLM) e de persoas residentes non empadroadas, a poboación de Cidade Real dispárase ata as 80.000 persoas aproximadamente e chegaría ata os 100.000 habitantes contando a súa área metropolitana, o que supón unha porcentaxe moi elevada de poboación vinculada. Isto motivou diversas campañas do Concello de Cidade Real para aumentar o número de empadroamentos na cidade.
Eleccións municipais
Cidade Real está gobernada polo Concello de Cidade Real, cuxos representantes se elixen cada catro anos por sufraxio universal de todos os cidadáns maiores de 18 anos de idade. O órgano está presidido (2015) pola alcaldesa de Cidade Real, Pilar Zamora.
Praia de Mera
A praia de Mera é unha praia urbana situada no lugar da Lagoa, en Maianca (Oleiros). É un areal urbano moi concorrido polo verán.
Karlo Balić
Carlos Balić, nado en Katuni o 6 de decembro de 1899 e finado en Roma o 15 de abril de 1977, foi un teólogo e sacerdote franciscano croata, especialista na figura e obra de Duns Scoto e reitor do Pontificio Ateneo Antonianum de Roma.
Traxectoria
Foi un estudoso, investigador, escritor e promotor de publicacións e de congresos, tendo como temas preferidos os autores franciscanos medievais e os temas marianos. Foi reitor magnífico do Antonianum de 1947 a 1953. Nomeárono presidente da Comisión para a edición crítica das obras, Opera Omnia, de Escoto (1938-1975), á que outorgou un novo impulso, ata o punto de ser considerado o seu segundo fundador, pois, en efecto, delineou un novo "camiño" para levar adiante a tarefa superando os moitos e graves obstáculos que a tiñan estancada.
Carlos Balić foi ademais fundador e presidente da Pontificia Academia Mariana Internacional (1946-1975), ente de coordinación de todos os estudosos de marioloxía do mundo, co que iniciou unha serie de Congresos Franciscanos Asuncionistas que prepararon o camiño para a declaración do dogma da Asunción, no que Balić participou activamente, como membro da Comisión teolóxica nomeada polo Papa Pío XII.
Concilio Vaticano II
Organizou e presidiu tamén numerosos Congresos Escotistas e Congresos Marianos Internacionais para a investigación teolóxica. Así mesmo foi cualificador e consultor da Congregación para a doutrina da fe (antes Santo Oficio), membro da comisión preparatoria do Concilio Vaticano II e despois perito do mesmo, ademais de fundador e presidente da Sociedade Internacional Escotista.
En todo o período conciliar, Balić mostrouse como un dos peritos máis activos e fecundos, cooperando na realización do capítulo VIII da Lumen gentium dedicado á Virxe María. En 1975, con ocasión do Congreso Mariolóxico, o Papa Paulo VI recoñeceu e valorou todo o que Balić fixera en nome da Orde a favor de toda a Igrexa.
O Loureiro, Salto, Oza-Cesuras
O Loureiro é un lugar da parroquia de Salto no concello coruñés de Oza-Cesuras na comarca de Betanzos. Tiña 43 habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Galego de Estatística, dos cales eran 19 homes e 24 mulleres, o que supón unha diminución con relación ao ano 2000 cando tiña 50 habitantes.
Xúpiter (homónimos)
Xúpiter pode referirse a:
Firmware
miniatura|Memoria [[ROM que contén a BIOS dunha vella tarxeta mai]]
Firmware é un bloque de instrucións de programa para propósitos específicos, gravado nunha memoria tipo ROM, que estabelece a lóxica de máis baixo nivel que controla os circuítos electrónicos dun dispositivo de calquera tipo. Ao estar integrado na electrónica do dispositivo é en parte hardware, mais tamén é software, xa que proporciona lóxica e disponse nalgún tipo de linguaxe de programación. Funcionalmente, o firmware é o intermediario (interface) entre as ordes externas que recibe o dispositivo e a súa electrónica, xa que é o encargado de controlar a esta última para executar correctamente ditas ordes externas.
Encontramos Firmware en memorias ROM dos sistemas de diversos dispositivos periféricos, como en monitores de vídeo, unidades de disco, impresoras etc., mais tamén nos propios microprocesadores, chips de memoria principal e en xeral en calquera circuíto integrado.
Moitos dos Firmwares almacenados en ROM están protexidos por Dereitos de Autor.
Bubeiras, Cornoces, Amoeiro
Bubeiras é un lugar da parroquia de Cornoces, no concello ourensán de Amoeiro, na comarca de Ourense. Segundo o INE en 2011 tiña 5 habitantes (4 mulleres e 1 home), o mesmo número de habitantes que no ano 1999 e 2010.
Firmware
O programa BIOS dun ordenador é un firmware cuxo propósito é activar unha máquina desde o seu acendido e preparar o contorno para a instalación dun Sistema Operativo complexo, así como responder a outros eventos externos (botóns de pulsación humana) e ao intercambio de ordes entre distintos compoñentes do ordenador.
Nun microprocesador o firmware é o que recibe as instrucións dos programas e as executa na complexa circuitaría do mesmo, emitindo ordes a outros dispositivos do sistema.
Eleccións á Asemblea de Estremadura de 1995
As eleccións á Asemblea de Estremadura de 1995 celebráronse o 26 de maio. Cun censo de 845.728 electores, os votantes foron 662.444 (78,3 %) e 183.284 as abstencións (21,7 %). O PSOE gañou por maioría relativa, e conseguiu o nomeamento do seu candidato, Juan Carlos Rodríguez Ibarra, como presidente da Xunta grazas á abstención dos membros de IU.
Resultados
aCoalición de Partido Regionalista Extremeño (PREx), Convergencia Regionalista de Extremadura (CREx) e Extremadura Unida (EU).
Bandeira do Iucatán
A bandeira da República do Iucatán, foi a bandeira oficial da denominada República do Iucatán durante a súa separación de feito de México entre 1841 e 1848. Este pendón tivo unha historia ben efémera.
Descrición
Esta chamada "bandeira do Iucatán" ten un campo verde con cinco estrelas e ao seu lado dereito, a partir do mastro, tres franxas horizontais, en branco e vermello.
Cores
As tonalidades oficiais exactas da bandeira aínda non foron definidas, pero as cores están inspirados na Bandeira de México; suxírese usar as seguintes de acordo ao sistema pantone, proporciónanse equivalencias aproximadas noutros sistemas de cor:
Historia
A bandeira iucateca foi izada no edificio do Concello de Mérida, na "Praza Grande" da capital do Estado do Iucatán, por primeira e única vez, o 16 de marzo de 1841, como protesta contra o centralismo do México de Antonio López de Santa Anna. Nunca máis o pendón foi utilizado oficialmente polas autoridades do Iucatán despois de 1848. Esa bandeira que se usou brevemente no século XIX, no contexto da república do Iucatán, non ten hoxe validez oficial.
Na actualidade, a poboación iucateca utilízaa discrecionalmente para manifestar a súa iucataneidade. No ano 2001 celebrouse na cidade de Mérida unha conmemoración polos 160 anos da súa primeira e última utilización oficial.
Barranco de Algendar
miniatura|Barranco de Algendar. O barranco de Algendar o Aljandar (en catalán, barranc d’Algendar o d’Aljandar) é o accidente xeográfico máis importante do altiplano mioceno do sur menorquín. Situado a dez quilómetros da desembocadura do río daa cala Galdana, constitúe de forma natural o límite entre os termos municipais de Ferreries e Ciutadella. O seu territorio é unha reserva natural de gran valor ecolóxico, con algúns endemismos propios. Foi cultivada dende hai moito tempo como unha zona de hortales e contén diversas covas naturais (cova des Càrritx, cova Vermella etc.). Existen numerosas lendas de tradición oral.
Flora e fauna
miniatura|Alcedo atthis é un dos paxaros que habitan este barranco. Entre as especies vexetais que encóntranse no barranco hai o piñeiro branco, o Juniperus, a aciñeira, o Chamaerops humilis, Ampelodesmos mauritanica, Daphne gnidium, gavarrera, esparraguera (Asparagus albus e Asparagus stipularis), Clematis vitalba, ranunculus ficaria, vicia benghalensis, Chelidonia majus, matthiola incana, Hypericum perforatum, centaurium erythraea (especie endémica de Menorca), Symphytum tuberosum, Mentha aquatica (especie endémica de Menorca), Crepis triasii (especie endémica de Menorca e Mallorca), Ornithogalum narbonense, Leucojum aestivum, Ophrys lutea, Cymbalaria fragilis (espécie endémica de Menorca) e a Thymus vulgaris. Tamén hai fungos, entre os cales pódense destacar o esclatasang (Lactarius deliciosus e Lactarius sanguifluus) e a Choroogomphus rutilus, os tres son comestibles e encóntranse en piñeiros.
Viven mamíferos tamén; como a marta e a Mustela nivalis; Bufo viridis, Testudo hermani e Emys orbicularis, ademais dun gran número de paxaros (Alcedo atthis, Milvus milvus, Loxia curvirostra etc.) e de insectos (Cerambyx cerdo, Timarca balearica, libellula etc.).
Cultura popular
A literatura popular creou numerosas lendas e mitos: Sa novia d'Algendar é sen lugar a dúbidas a máis coñecida. Narra as peripecias dunha moza campesiña que unha noite de lúa chea é secuestrada por un moro que se namorara dela. La novia d'Aljandar é unha coñecida canción popular menorquina. A tradición popular rememora que nestas paraxes existiron os xardíns do almogávar de Santa Àgueda en tempos da dominación musulmá.
Tavisupleba
Tavisupleba (en თავისუფლება) é o himno nacional de Xeorxia dende 2004. O seu título significa "Liberdade".
Historia
O novo himno nacional xeorxiano foi adoptado o 23 de abril de 2004, exactamente cinco meses despois da renuncia do expresidente Eduard Shevardnadze (antigo Ministro de Relacións Exteriores da Unión Soviética). "Tavisupleba" sucedeu ó antigo himno Dideba zetsit kurtheuls, adoptado despois da independencia do país da Unión Soviética. O texto é da autoría de David Magradze (დავით მაღრაძე) e a música de Zakaria Paliashvili (ზაქარია ფალიაშვილი). O himno foi composto por Ioseb Kechakmadze (იოსებ კეჭაყმაძე).
Erisifales
A das erisifales (Erysiphales) é unha orde fungos ascomicetos da clase dos leotiomicetos, integrada pola única familia das erisifáceas.
Moitas das súas especies causan enfermidades ás plantas, como o mildio e os oídios.
Sistemática
A orde conén unha soa familia, con 28 xéneros e aproximadamente 100 especies. Moitos dos chamados "fungos imperfectos" (fungos cuxa reprodución sexual se descoñece) pertencen á orde.
Datos moleculares recentes revelaron a existencia de seis liñaxes evolutivas principais:
Ciclo de vida
A infestación da planta hospedeira comenza coas ascósporas sexuais ou ps conidios asexuais que xerminan na superficie da folla ou no caule das plantas, o que dá como resultado un micelio septado de células uninucleadas. Na maioría dos fungos pulverulentos só se atacan as células epidérmicas. O micelio externo dá lugar a conidióforos curtos e erectos, cada un dos cales ten unha soa fila de esporas en forma de tonel, e as partes afectadas quedan cubertas cun "bosque" de conidióforos que teñen unha aparencia de po branco. As esporas maduras despréndense e son facilmente dispersadas polo vento, causando infestacións novas. En outono prodúcense os cleistotecios sexuais. Os cleistotecios representan a etapa de repouso (hibernación) do patóxeno. As ascósporas permanecen latentes durante todo o inverno para xerminaren en primavera. Cando os ascos se expanden, rompen a parede do clasmotecio, guindando as ascósporas ao aire.
Rexistro Mercantil
Organización
Existe un Rexistro Mercantil por cada provincia, que recolle a información relativa a esa rexión. E un Rexistro Mercantil central que aglutina as informacións de tódolos Rexistros provinciais e publica o Boletín Oficial do Rexistro Mercantil (BORME).
Inscrición
Os seguintes suxeitos están obrigados a inscribirse no Rexistro Mercantil:
Funcións
A parte da publicidade oficial de persoas tanto físicas como xurídicas e os seus actos mercantís, o Rexistro Mercantil é o encargado da legalización dos libros dos empresarios, do nomeamento de auditores e peritos segundo os casos que determinen as leis e do depósito e publicidade da contabilidade dos suxeitos inscritos nos casos que sexa pertinente segundo a lei.
Bacterium
Bacterium é o nome dun xénero histórico de bacterias, que actualmente xa non se considera válido. Bacterium foi un taxon descrito en 1828 por Christian Gottfried Ehrenberg. A especie tipo deste taxón era orixinalmente Bacterium triloculare, pero as mostras perdéronse, polo que foi cambiada por Bacterium coli (hoxe coñecida como Escherichia coli). En 1951 e definitivamente en 1954 o xénero Bacterium foi eliminado da taxonomía ao ser recoñecido como nomen generum rejiciendum, o que significa "nome de xénero rexeitado", o cal tamén se aplicou á familia Bacteriaceae.
Mentres estivo en vigor, o xénero incluía a bacilos que non forman esporas cuxa relación con outras especies era escura (era un "caixón de xastre da taxonomía"). Diferenciábase daquela do xénero Bacillus, constituído por bacilos formadores de esporas (sensu Cohn 1872 ).
O termo introducido por Ehrenberg, tomado do grego "βακτήριον" ("pequeno bastón"), acabou utilizándose dun modo máis amplo para denominar en xeral a todos os procariotas (despois separáronse as arqueas), e para denominar a un dos dominios de seres vivos, as Bacteria (bacterias).
Especies
Neste antigo xénero Bacterium incluíronse moitas especies. Como o xénero foi abolido no proceso de formación do Código Bacteriolóxico non existe actualmente unha lista oficial das especies que inclúe. As que se indican nesta lista son as especies aceptadas como pertencentes ao xénero por Breed e Conn en 1935:
Escudo (homónimos)
Escudo pode significar:
Alioli
Na actualidade é máis frecuente elaborar o alioli a a partir dunha maionesa á que se lle engade allo, pois o sabor do orixinal resulta agresivo para o padal moderno.
Subrexión de Kokkola
miniatura|200px|Localización da subrexión de Kokkola. A subrexión de Kokkola (en finés Kokkolan seutukunta) é unha das dúas subrexións da rexión de Ostrobotnia Central. En 2017 tiña unha poboación de 53 359 habitantes.
Poboación
A seguinte táboa amosa a tendencia demográfica da subrexión cada cinco anos dende 1980.
Plauto
Tito Maccio Plauto, nado en Sársina (Romaña) no 254 a. C. e finado en Roma no 184 a. C., foi un comediógrafo da Roma Antiga, considerado o máis xenuíno de entre todos os da literatura latina. Escribiu comedias de enredo, do xénero da palliata.
Contexto histórico
Na época en que Plauto viviu, Roma estaba inmersa en varias guerras polo control do Mediterráneo. Logo de conquistar Italia e a rexión da Magna Grecia (o que lle permitiu coñecer a cultura helena), Roma tremía ante o nome de Aníbal e, despois de superar as guerras contra el, iniciou outra nova guerra, a macedónica.
As guerras púnicas
As guerras contra Aníbal e os cartaxineses foron as chamadas Guerras Púnicas, nas que Roma disputou con Cartago o dominio do Mediterráneo.
A Primeira Guerra Púnica (267 – 241 a.C) foi unha disputa, sobre todo, polo dominio de Sicilia. Os cartaxineses eran superiores navalmente, pero os romanos servíronse da súa óptima infantería para gañar. Tras a derrota, Cartago comprometeuse a non atacar a ningún aliado de Roma e comezou a expandirse pola Península Ibérica, territorio que tamén ambicionaban os romanos.
No 241 a. C. Roma conquistou a Magna Grecia. A cultura helena estaba xa presente na romana dende había tempo, o que explica a grande aceptación das comedias gregas en Roma, pero a partir desta conquista sucedida ó final da primeira guerra púnica, o helenismo estivo aínda máis presente na Urbs. Un número considerable de gregos comezou a vivir entre os romanos, levando con eles a súa cultura, bastante máis avanzada. Os romanos comezaron a ter interese por esa cultura, e xurdiu así a necesidade de crear unha literatura de seu en latín, constituída primeiro por traducións e adaptacións.
Así pois, os romanos estaban afeitos ás formas culturais gregas e, seguindo o seu costume, decidiron imitalas para construír as súas. Por tanto, non é de estrañar que para celebrar a fin da Primeira Guerra Púnica os romanos, en setembro do ano 240 a. C., organizaran xogos que, por primeira vez, incluían representacións teatrais adaptando os orixinais gregos. Livio Andronico, un liberto grego residente en Roma, foi o encargado de facer a versión e a montaxe escénica. Pódese, por tanto, situar o comezo do teatro en Roma nesta data con toda precisión. Non se sabe se nesa ocasión se representou unha palliata ou unha traxedia, pero en calquera caso se non foi daquela foi xusto despois, xa que no 325 a. C., ademais de Andronico, hai xa constancia doutro comediógrafo en Roma, Gneo Nevio.
Plauto foi, logo, o grande autor cómico durante a Segunda Guerra Púnica (218-201 a. C.). Esta guerra volveu enfrontar a Roma e Cartago, esta vez comandados os cartaxineses por Aníbal, a quen os romanos temían. Estes crían que a nova guerra tería lugar en Hispania, pero os cartaxineses tomáronos por sorpresa facendo cruzar os seus exércitos polos Alpes. As tropas de Aníbal chegaron a asediar a propia Roma e quizais por iso a poboación, que vivía baixo o medo dunha invasión, se sentía máis propensa a ver comedias, para se distraer da triste situación que estaba a vivir.
As guerras macedónicas
Non obstante, no 200 a. C. Flilipo intentou a anexión de novos territorios. Pérgamo e Rodas, como aliadas dela pediron protección a Roma. Comezou así a Segunda Guerra Macedónica, na que os exércitos de Filipo foron derrotados, sendo limitado o seu dominio exclusivamente a Macedonia.
FC Grenoble
O FC Grenoble é un club de rugby francés da cidade alpina de Grenoble, no departamento de Isère e que actualmete compite no Top 14 2015-2016.
O equipo fundouse no ano 1892, o mesmo ano no que comezou a celebrarse a liga francesa de rugby. Xoga os seus partidos como local no Stade des Alpes, que ten unha capacidade para 20.068 espectadores sentados. As cores do equipo son o azul (cor principal) e máis o vermello.
Plauto
A vida de Plauto
Como conta San Xerome, Plauto naceu en Sársina, unha poboación situada na rexión de Umbría, hoxe a Romaña, que el mesmo cita en “Mostellaria”, unha rexión pouco helenizada e sometida polos romanos poucos anos antes da súa data de nacemento, que os estudosos sitúan entre 259 e 251 a. C. , o que fai supor que o propio autor debeu de adquirir en Roma a súa fonda cultura grega e o coñecemento do latín
Emigrou a Roma onde traballou no teatro, quizais como actor. Gañou cartos que investiu no comercio e quedou arruinado. Tivo que entrar ao servizo do seu acredor, traballando na dura tarefa de darlle voltas ás rodas dun muíño. E foi entón cando comezou a escribir obras de teatro, o Saturio, o Addictus e outra máis da que Aulo Xelio non recorda o título.
San Xerome conta o seguinte:
A partir deste momento interrómpese a tradición biográfica e só hai as poucas noticias que o propio Plauto pode inserir nos textos das súas obras. As investigacións máis recentes apuntan a que debeu ser un home libre, que chegou a Roma como actor nunha compañía teatral, como comerciante ou mesmo como soldado, dado o profundo coñecemento que mostra da linguaxe militar nas súas comedias.
O seu enorme éxito como escritor fixo que se apartase dos traballos físicos (muiñeiro) e que as comedias lle deran o necesario para vivir e máis, posto que morreu con aproximadamente setenta anos, inmensamente rico e cunha gran popularidade entre a sociedade do momento. Existen outras interpretacións que afirman que cando el empregaba a expresión latina “empuxar a pedra do muíño”, non se refería a que traballase como muiñeiro, senón a un estado de extrema pobreza
O personaxe protagonista da obra ciceroniana Sobre a vellez, Catón, afirma que Plauto se sentía moi orgulloso da súa actividade literaria durante a súa vellez.
Cicerón fixa a súa morte no ano 184 a. C., que se correspondía coa censura de Catón.
Aulo Xelio, que viviu no século I d.C., recolle na súa miscelánea Noites Áticas noticias sobre o epitafio de Plauto:
O problema do nome
Son tantas as dúbidas sobre o comediógrafo que mesmo se suxeriu que Plauto non foi máis que un nome baixo o que firmaron as súas obras outros autores, convencidos de que iso garantía que as súas producións acadasen sona inmediata en Roma. Estas inseguridades chegan mesmo ó nome do poeta, e só se sabe con certeza que os antigos o coñeceron polo nome de Plautus.
Suxeriuse que Plautus fose a forma romanizada do cognome Plotus e segundo os etimoloxístas puido facer referencia á forma dos pés (planos), polo que por extensión tamén se aplicaría ós actores de mimo que saían a escena cos pés descalzos, de onde o nome de planipedes; ou ben a un tipo de can con orellas colgantes, como parece suxerir o propio Plauto no prólogo de “Cásina”.
Hoxe adoita aceptarse por unanimidade a designación proposta por Friedrich Wilhelm Ritschl de “Titus Maccius Plautus”, segundo aparece no explicit de “Cásina” do palimpsesto Ambrosiano: T. (Titi) Macci Plauti Casina explicit, aínda que esta hipótese presenta varios problemas. En primeiro lugar a dificultade de que un escritor de orixe humilde puidese contar co privilexio dos tria nomina e que non existe outro texto ou documento antigo onde aparezan estes tres nomes. E en segundo lugar a propia mención que Plauto fai de si mesmo como Maccus (Asinaria 11 e Mercator 10).
Obras conservadas. O Corpus Plautino
Plauto dedicouse á composición de comediae palliatae, é dicir, comedias de modelo, ambientación e personaxes gregos, coas que se converteu no escritor máis coñecido do seu tempo. Pouco despois da súa morte circularon en Roma unhas 130 comedias baixo a súa autoría, xa que o emprego do nome “Plauto” era garantía de éxito. Un bo exemplo da boa fama da que gozou o autor é o prólogo da obra “Cásina”, redactado trala súa morte:
Trala morte de Plauto, a mediados do século II a. C., comezou un traballo editorial decisivo para o futuro do texto das obras plautinas. Fixéronse dende aquelas auténticas edicións críticas do texto seguindo fórmulas editoriais da filoloxía alexandrina, cuxos beneficios se reflicten nos manuscritos actuais. Deste xeito, as comedias ían precedidas das didascalia, ou noticias sobre a súa representación e posta en escena. Unha das mellor conservadas é a feita para “Stichus”. Nestas edicións incluíase tamén unha listaxe de personaxes e un resumo do contido, argumentum, moitos deles acrósticos, é dicir, que a primeira letra de cada verso que lidas en sentido vertical formaba o título da comedia. Os editores fixaron así mesmo a disposición a gráfico do texto, como se pode ver no argumentum da “Aulularia” de Plauto.
O texto das comedias era en verso e as copias desas edicións non se fixeron a liña seguida, como se fose prosa, que era o común, senón por versos. Desta maneira a súa natureza métrica foi facilmente recoñecible. Nesta etapa editorial as comedias estaban divididas en escenas, xa que Plauto suprimiu a división en actos dos orixinais gregos. A división en actos actual empregouse por primeira vez nas edicións renacentistas da obra plautina, seguindo os mandamentos de Horacio na súa Ars poetica.
Tamén comezou de seguida, trala morte do autor, un debate sobe a autenticidade das 130 comedias que circulaban baixo o seu nome. Hai noticias, gracias a Aulo Xelio, de que existiron bos estudos de eruditos romanos coma Acio, Volcacio Sedíxito, Elio Estilón,etc., pero o que acadou unha maior repercusión foi o traballo de Varrón, De Comeodiis Plautinis, hoxe perdido. Nese estudio Varrón estableceu tres grupos:
Sant Climent de Llobregat
Sant Climent de Llobregat é un municipio da provincia de Barcelona, en Cataluña, pertencente á comarca do Baix Llobregat. Limita ao norte con Torrelles de Llobregat e Santa Coloma de Cervelló, ao leste con Sant Boi de Llobregat, ao sur con Gavà e Viladecans, e ao oeste con Begues.
Plauto
Obras conservadas. O Corpus Plautino
Son obras de pouca complexidade, sen reflexións filosóficas nin intencións didácticas, que seguen uns esquemas establecidos, moi parecidos entre os personaxes e as tramas das diferentes obras. De todas elas só chegou ao comezo da Idade Media, e máis tarde ata os nosos días, o grupo formado polas primeiras 21 comedias, coñecidas coma Comoediae Varronianae. Pero, malia que o resto se deixaron de transcribir, tense coñecemento de aproximadamente outros 35 títulos, amais dalgúns pequenos fragmentos, polas citas feitas por gramáticos latinos coma Diomedes, Nonio ou Prisciano e eruditos coma Aulo Xelio. As 21 comedias, en orde alfabética, son: miniatura|300px|Cistellaria, [[Festival de teatro grecolatino de Lugo de 2011.]] O manuscrito principal, conservado hoxe en día na Biblioteca Ambrosiana de Milán, é o palimpsestus Ambrosianus (A) redactado no século III ou IV d.C. en letra capital sobre pergamiño, descuberto en Milán no ano 1815 por Ángelo Mai. Existen outros códices medievais dos séculos X, XI e XII, que en moitos casos están cheos de faltas por mor do paso do tempo, dos erros na escritura ou a ignorancia e desidia dos copistas. En total consérvanse 8 exemplares nos que as 21 comedias varronianas foron copiadas segundo o criterio alfabético empregado xa na Antigüidade.
Sant Climent de Llobregat
Trátase dunha vila milenaria, que xa aparece en documentos do ano 970. Destaca a súa igrexa do século X, aínda que reformada en varias ocasións, a última no século XVIII, que conserva o único campanario románico da comarca. Tamén o Museo de Eines del Pagès, con diferentes ferramentas de traballo tradicionais do mundo rural. A actividade máis destacable é o cultivo de cerdeiras, apreciadas pola súa calidade. Na primeira fin de semana de xuño celébrase a "Festa de les Cireres".
Tiña en 2017 unha poboación de 4.038 habitantes.
Plauto
A comedia antiga e a comedia nova
Aristófanes foi un dramaturgo da Atenas do século V a. C. que escribiu obras de teatro de sátira política, coma As avespas, Os paxaros e As nubes. Cada unha destas obras de teatro, e outras que Aristófanes escribiu, son coñecidas polo seus comentarios políticos e a crítica social. Este é o compoñente principal da comedia antiga. El era moi consciente do mundo no que vivía e analizouno nas súas obras facendo referencias á actualidade do momento. Por exemplo, na obra As Avespas, os nomes dos seus dous personaxes principais "Philocleon" e "Bdelycleon", que significan "prol-Cleon " e "anti-Cleon " respectivamente, fan referencia a Cleón, unha figura política importante dese tempo, a través da que Aristófanes é capaz de criticar libremente as accións deste destacado político.
Ribas de Sil (homónimos)
O topónimo Ribas de Sil designa varios lugares á beira do río Sil:
Plauto
A comedia antiga e a comedia nova
A diferenza de Aristófanes, Plauto evitou a actualidade política (no sentido estrito do termo) nas súas comedias.
A nova comedia grega é moi diferente ás obras de Aristófanes. A diferenza máis notable, de acordo con Dana F. Sutton é, que a comedia nova, en comparación coa comedia antiga, carece "dun contido político, social ou intelectual" e pódese realizar en calquera tipo de escenarios sociais e políticos sen risco de ofender.
Os modelos literarios da palliata son as obras Comedia Nova grega, pero de entre tódolos comediógrafos gregos, o preferido polos autores latinos é Menandro (342 – 291 a. C.), un autor que acadou gran popularidade no seu tempo. Aínda que outros dous grandes representantes da Comedia Nova foron Dífilo e Filemón.
Relacións pai-fillo
Un tema principal da nova comedia grega é a relación pai-fillo. A relación entre un pai e o seu fillo na comedia nova é moi forte, e o fillo permanece leal ao seu pai. A relación é o foco de toda a actuación dos personaxes principais. En Plauto a atención tamén se centra na relación entre o pai e o fillo, pero existe unha rivalidade entre os dous homes que non se observou en Menandro. Ambos os autores, a través das súas obras, reflicten unha sociedade patriarcal na que a relación pai-fillo é esencial para a función e o desenvolvemento dunha familia axeitada. Xa non é unha declaración política, como na comedia antiga, senón unha declaración sobre as relacións familiares e o comportamento apropiado entre un pai e o seu fillo. Pero as actitudes destas relacións son moi diferentes entre ambos os dous autores, un reflexo de como eran os mundos de Menandro e de Plauto.
O escravo listo
Con todo, como Plauto atopa un humor nos escravos orientado cara enganar aos seus amos ou compararse con grandes heroes, orientou tamén o personaxe un paso máis aló e creou algo distinto. O "escravo listo" é unha das innovacións máis importantes de Plauto, con respecto a comedia nova grega.
A técnica compositiva de Plauto
Para comprender na súa totalidade a técnica compositiva de Plauto é necesario non só a análise das súas pezas, senón tamén tomar como punto de referencia os modelos gregos dos que se serviu e así decatarse das novidades e innovacións do autor, é dicir, da súa técnica literaria e compositiva.
Dende o punto de vista formal, unha das novidades estruturais da comedia plautina foi a desaparición das intervencións do coro. Mentres na Comedia Nova helenística, tal coma amosan as comedias menandreas conservadas, as obras estaban divididas en cinco actos separados polos catro intermedios corais; no teatro romano de época arcaica esa división desapareceu, xa que non existe o coro ó xeito grego. Suponse, aínda que con dúbidas, que a representación das comedias plautinas se levaría acabo sen interrupcións, se ben en Plauto faltan indicacións explícitas e claras sobre o particular.
Así a todo, cómpre sinalar que o paso dunha escena a outra, tal e coma se conserva hoxe no textos plautinos, esixiría que o escenario quédase baleiro polo cambio brusco de escenas e personaxes.
A desaparición do coro na comedia romana implica a fonda transformación da comedia cara ao melodrama. A estrutura das pezas plautinas vén determinada non por elementos externos, senón pola organización da acción en “exposición”, “nó” e “desenlace”. Os críticos consideran hoxe que esa gran variedade de metros e ritmos é unhas das novidades máis salientables da obra plautina fronte o modelo da Comedia Nova alexandrina, sobre todo no que atinxe aos cantica, que se converten nun compoñente máis da acción teatral, aínda que en número variable e non predeterminado. O canticum non é xa un intermedio na acción, senón unha parte esencial da peza teatral. A realización dunha escena mediante esta fórmula revela a enorme independencia artística de Plauto.
O Prólogo
Un elemento común, aínda que non fixo, das comedias plautinas é o prólogo, que adopta as variacións típicas da Comedia Nova alexandrina.
A novidade neste punto consiste no emprego dun personaxe chamado Prologus, invención tipicamente romana, que sería identificado pola súa vestimenta, como acontece en “Asinaria”, “Captiui”, “Casina” etc. Segundo os seus modelos gregos, o prólogo plautino podía tamén ser pronunciado despois da primeira escena, tal e coma se fai en “Cistellaria” ou “Miles”.
Na comedia alexandrina o prólogo era sempre de carácter expositivo, e nel explicábanse os antecedentes da acción, identificábanse os personaxes e anunciábanse as peripecias que permitían comprender o final da obra. En Plauto o prólogo perde a súa función meramente expositiva, manexando con grande habilidade este elemento funcional da comedia para acadar a atención do público.
Cando menos en cinco comedias, “Curculio”, “Epidicus”, “Mostellaria”, “Persa” e “Stichus”, non se conserva o prólogo, ben porque se perdeu no proceso de transmisións dos textos, ben porque Plauto o omitiu. Só en once comedias, pois, Plauto empregou o prólogo expositivo ao xeito da comedia alexandrina, pero aínda así introduciu novidades, como son: O motivo é situar o espectador nun plano omnisciente, dende o que poida saborear os erros e confusións que viven os personaxes.
Orixinalidade ou copia. A contaminatio
Plauto aprendeu grego literario e tamén traducía comedias gregas ao latín. Os clásicos latinos non contemplaban o concepto de “orixinalidade” co mesmo sentido aprehensivo moderno. Para eles era lícito tomar argumentos, ideas, escenas, personaxes e formas de expresión dun autor anterior. A forma de cada xénero literario era considerada como unha esencia preexistente, extraída pola especulación literaria en cada obra. En consecuencia, ao autor se lle consideraba non coma creador, senón coma “protos euretés”, é dicir, o que a encontra primeiro, o inventor.
Para uns Plauto escribe con orixinalidade e creatividade. Para outros, é un imitador da comedia nova grega e non fai ningunha contribución orixinal á dramaturxia. As posibilidades da orixinalidade de Plauto víanse encamiñadas polos sendeiros do que chamamos contaminatio, xa que esta era a única posibilidade que se ofrecía á capacidade creativa do poeta. A contaminatio consiste en que o autor artella personaxes, escenas e motivos procedentes de distintas comedias ás que lles engade produtos do seu enxeño. A teoría tradicionalmente mellor aceptada era a de que Plauto utilizaba dita técnica. A primeira vista parece acertada semellante opinión posto que os elementos de cada comedia plautina encontran paralelo en obras diversas gregas, pero, actualmente, a explicación que se dá a tales paralelismos é que Plauto tomara o modelo grego concreto para cada unha das súas comedias pero que o modificaría cunha serie de lugares comúns da Comedia Nova. Por iso pode parecer que Plauto mestura comedias distintas, cando en realidade o que mestura son escenas tópicas que se poden achar en moitos lugares distintos, pola súa topicidade.
O habitual era presentar ao maxistrado que patrocinaba a representación, un orixinal que fose tradución máis ou menos fiel dalgunha comedia grega, de modo que o público puidese crer que ían presenciar un acto de alcance cultural semellante aos que se realizaban na culta Grecia e nas demais cidades helenizadas do Mediterráneo.
Plauto leva a cabo o aggiornamento que é a posta en día da obra, engadindo chistes ou referencias a personaxes ou situacións do momento.
Os personaxes
Os personaxes que dan vida a esas accións dramáticas responden a uns trazos determinados, estereotipados, que os fan recoñecibles e identificables aos ollos do público. Plauto soubo adaptar eses personaxes da Grecia inmediatamente anterior a Alexandre á Roma da súa época, aproximadamente século e medio despois. Efectivamente, os personaxes parecen gregos, pero son romanos; velaí o mérito de Plauto.
Os personaxes que utiliza Plauto son: Os personaxes secundarios son:
Destacan dous tipos de comedias, a de escravo e a de recoñecemento. A parella dramática servus-adulescens é a máis importante na produción plautina, xa que presenta o mundo do revés dende o momento que a intelixencia do escravo permite artellar solucións que favorecen ó seu dono.
Cometa Halley
miniatura|200px|dereita|Cometa Halley, fotografado en 1986.
Violentos anos dez
Violentos anos dez é o cuarto disco do grupo santiagués Ataque Escampe, publicado en 2011. Alén de estar dispoñíbel en formato CD, pódese descargar en mp3 de balde na páxina do selo A Regueifa Plataforma. Desta vez, Ataque Escampe déixase influír pola música negra estadounidense e os ritmos do soul.
Cometa Halley
O cometa Halley, tamén chamado 1P/Halley, é un cometa brillante de período intermediario que retorna ás rexións interiores do sistema solar cada 75,3 anos, aproximadamente. Aínda que o nome fai referencia ao astrómono inglés Edmund Halley por ter determinado a súa órbita e a súa reaparición periodica, o descubrimento atribúese ao astrónomo Johan Georg Palitzsch que o descubriu o 25 de decembro de 1758, aproximadamente na data prevista por Halley para a súa reaparición (de ónde ven a tradición de consideralo como o cometa do Nadal), chegou cun retardo de 618 días polo seu perihelio (ao ser perturbada a súa órbita por Xúpiter e Saturno). Halley, pola súa parte, usou datos de Kepler e Petrus Apianus para facer os seus cálculos.
Plauto
Os personaxes
Un aspecto que está sempre presente en todas as comedias é a Fortuna. A sorte ten un valor estabilizante, xa que non só é unha aliada nas estrataxemas do escravo, senón tamén a súa opoñente que o obriga a crear novas intrigas.
Violentos anos dez
Por causa da situación do momento, o grupo decidiu producir e encargarse persoalmente de todo o proceso de creación do disco, a raíz do expresado no seu manifesto As Ataque Escampe decrecen (para seren máis felices).
Cometa Halley
Características
miniatura|150px|Representación do 1P/Halley na escena XXXII do Tapiz de Bayeux. A inscrición en [[latín di Isti mirant stella]] Orbita en torno do Sol na dirección oposta á dos planetas e ten unha distancia de perihelio de 0,59 unidades astronómicas; no afelio, a súa órbita esténdese alén da órbita de Neptuno sen pasar da órbita de Plutón, chegará ao afelio no ano 2024. Foi o primeiro cometa en ser recoñecido como periódico, cálculo feito por Edmund Halley en 1696, co que demostrou que os cometas eran corpos que tiñan órbitas pechadas moi excéntricas. O cometa foi rexistrado por primeira vez en 240 a. C. e mostrouse visíbel a ollo nu en todas as súas 30 aparicións rexistradas. Na Gallaecia do século V d.C rexistrou a súa visita Hidacio de Chaves, os días 18 e 29 de xuño do ano 451 d.C.
Plauto
Introdución
A súa linguaxe e estilo son caracterizados polo acetum latinum como dixera Horacio, a forza expresiva das súas comparacións e das súas identificacións conceptuais. Polo que atinxe ás comparacións, destacan as que se fan de xeito esaxerado coa mitoloxía.
Cometa Halley
Características
Nos anos 374, 607, 837 e 1066, presentaba un brillo maior que a máis brillante das estrelas do hemisferio norte. A aparición de 1066 ficou rexistrada nas tapizarías de Bayeux.
Plauto
Latín arcaico
A linguaxe de Plauto, que utiliza a linguaxe coloquial da súa época, é distintiva e non é estándar dende o punto de vista da época posterior. Algunhas das características máis notables que dende a perspectiva clásica considéranse irregulares ou obsoletas son: