cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Baixa Idade Media
Comezo da Idade Moderna
A conservación dos escritos clásicos gregos e romanos nos mosteiros polo contacto co mundo musulmán, fan brotar autores precursores do Renacemento como Dante ou Petrarca. A aparición da imprenta como elemento unificador de cultura e a maior capacidade adquisitiva da burguesía que é empregada no mecenado, sobre todo en Italia, fan que se transforme a mentalidade medieval. Os reis comezarán a ter máis poder e definitivamente aparecerán estados unificados mediante leis, antepoñéndose intereses de Estado ós intereses feudais.
Antón
dereita|miniatura|250px| [[Antón Abade|Santo Antón do Deserto, patrón dos animais, unha das persoas notorias de nome Antón.]]
Dende o Renacemento atribuíuselle unha orixe grega por mor da súa semellanza co substantivo "άνθος" (anthos) que significa "flor". Isto levou a pensar que a súa etimoloxía era "digno de loanza" ou "aquel que merece flores". De feito, a partir do século XVII, na lingua inglesa comeza a aparecer escrito coa grafía "th" ("Anthony" no canto de "Antony"), facendo referencia a esta suposta orixe grega. Algúns autores consideran as orixes do nome no antigo rei grego Anthonios, rei de Acaia.
O nome en Galiza
Diminutivos: Antoíño ou Antoniño. Abréviase como Tonecho, Tocho, Tucho, Toneco, Toño, Totó, Ton, Tono, Toni e Toniño (hipocorísticos).
Estatísticas
4.668 varóns levan o nome de Antón en España; deles 1.876 en Galiza (40%). A variante Antonio é especialmente abundante no sur de España; en Galiza é común (38,793 varóns), especialmente na provincia de Ourense. A variante feminina Antonia, moi abundante na metade sur de España, non é moi frecuente en Galiza, só 4.620 mulleres levan o nome. Ningunha muller ten o nome galego Antona hoxe en día. Varias parroquias levan o nome de Santo Antón e Santo Antonio como haxiotopónimo e, ademais, Santo Antón é o padroeiro de moitas parroquias.
Santoral
Principalmente:
Outras datas: 17 de xaneiro 1 de febreiro 5 de febreiro 12 de febreiro 29 de abril 7 de xuño 13 de xuño 16 de xuño 5 de xullo 23 de xullo 23 de agosto 28 de setembro 19 de outubro 24 de outubro 23 de decembro (véxase Santo Antón e Santo Antonio)
Bibliografía
Antonio Antônio
Estado de Gombe
356px|miniatura|Localización de Gombe dentro de Nixeria. Gombe é un estado do nordeste da República Federal de Nixeria, con capital na cidade de Gombe. Foi un dos estados creados en 1996 de parte do vello estado de Bauchi polo goberno militar de Sani Abacha. Gombe ten unha área de 20.265 km2 e unha poboación estimada (2006) de 2 353 000 habitantes.
Está poboado principalmente por hausas.
Divisións administrativas
Gombe divídese en once áreas de goberno local. Estas son:
Alcoi
Alcoi (en valenciano: Alcoi, en castelán: Alcoy, as dúas denominacións cooficiais) é un municipio situado no norte da provincia de Alacant no País Valenciano; é a capital da comarca do Alcoià. Ten 61.698 habitantes (INE 2008).
Localización
miniatura|Vista xeral. miniatura|Castelo de Barchell miniatura|Torre na Valora miniatura|Ponte de Buidaoli miniatura|Pont de les Set Llunes. miniatura|Pont de Maria Cristina. miniatura|Pont de Sant Jordi. miniatura|Carrer del País Valencià en Alcoi. miniatura|Edificios Carbonell i Ferràndiz e Santuario de María Auxiliadora. O núcleo urbano está situado nun val rodeado pola Serra de Mariola, Biscoi, L'Ombria, a Serreta, o Carrascar de la Font Roja, a Carrasqueta e Els Plans. A cidade está atravesada polos ríos Riquer, Benisaidó e Molinar, afluentes do Serpis, motivo polo que ás veces é nomeada como a cidade dos tres ríos ou a cidade das pontes polas moitas que ten para vencelos.
As comunicacións estiveron condicionadas desde sempre por unha topografía accidentada, o que obrigou á construción de obras públicas. A estrada N-340 (Barcelona-Cádiz), comunica a cidade con Alacant polo sur e con Xàtiva-Valencia polo norte, con enlaces á A-3. A rede viaria compleméntase co ferrocarril Alcoi-Xàtiva-Valencia.
Hauts-de-France
Hauts-de-France é unha rexión francesa. Creada a partir da reforma territorial de 2014 coa fusión de Norte-Paso de Calais e Picardía, a nova rexión entrou en vigor o 1 de xaneiro de 2016, tralas eleccións rexionais de decembro de 2015. O Consello de Estado de Francia aprobou  Hauts-de-France (Alta Francia) como novo nome da rexión no día 28 de setembro de 2016. A rexión abarca unha área de máis de 31813 km2 e contaba no 2015 cunha poboación de 6 009 976 habitantes. A súa capital e cidade máis poboada é Lille.
Toponimia
O nome temporal de Nord-Pas-de-Calais-Picardie foi un termo combinado baseado na suma alfabeticamente ordenada dos nomes das agora abandonadas denominacións rexionais de Norte-Paso de Calais e de Picardía.
O 14 de marzo de 2016, con suficiente anticipación á data límite do 1 de xullo, o Consello Rexional aproba "Hauts-de-France" como o nome definitivo da rexión, supoñendo o abandono do nome provisional para o 30 de setembro de 2016.
Alcoi
Clima e vexetación
A vexetación conserva importantes restos do bosque autóctono mediterráneo, principalmente no Carrascar da Font Roja, con exemplares de aciñeiras, teixos e especies caducifolias. Noutras masas forestais de repoboación predominan os piñeiros, que supoñen o 85% dos bosques.
Hauts-de-France
Toponimia
Ao igual que sucede coa rexión do Gran Leste, o nome de Alta Francia non contén referencia algunha á historia ou identidade da área, limitándose a describir a súa posición xeográfica dentro da Francia metropolitana.
Alcoi
Poboación
O padrón oficial a 1 de xaneiro de 2008 outorga 61.698 habitantes á cidade, 998 máis que o 1 de xaneiro de 2007 (INE 2008). Debido ao proceso de reconversión industrial, a poboación da cidade mantense máis ou menos estábel dende os anos 1970.
Hauts-de-France
Xeografía
[[Image:Hauts-de-France.svg|miniatura|left|upright=1.5|Mapa da nova rexión cos seus cinco departamentos, coloreados de acordo ás provincias históricas tal e como existiron ata 1790
Alcoi
Poboación
500px|Evolución demográfica de Alcoi (1850-2010).
Hauts-de-France
Xeografía
{{legend|#84b7ca|Picardía}} {{legend|#a3d283|Illa-de-Francia}} {{legend|#b9b983|Condado de Artois}} {{legend|#efb3c7|Flandes Francés}} {{legend|#8bd9c5|Hainaut francés}} {{legend|#838a9d|Cambrais}} {{legend|#e1c44a|Champaña}} {{legend|#b98ab9|Other}} ]]
O Fental
O topónimo O Fental é un fitónimo que indica un lugar onde abundan os fentos, un fental. Pode referirse a:
Hauts-de-France
Xeografía
A rexión linda con Bélxica (Flandres e Valonia ao nordeste), co canal da Mancha e o Reino Unido (Inglaterra ) ao noroeste, así como coas rexións galas do Gran Leste ao sueste, Illa-de-Francia ao sur e de Normandía ao sueste.
Alcoi
Inmigración
Alcoi conta tan só cun 4,7% de inmigración (INE 2007), proporción moi baixa se se compara coa media provincial (21,5%). A colonia máis numerosa é a de ecuatorianos (26,3% do total de estranxeiros), seguidos pola de romaneses (co 23,1%).
Hauts-de-France
Principais poboacións
miniatura|[[Lille]] miniatura|[[Amiens]]
Alcoi
Lingua
Nas rúas de Alcoi comparten primacía os idiomas valenciano e castelán, con certa preponderancia do primeiro, se ben a grande inmigración de castelán-falantes durante o século XIX e gran parte do XX fixo que esta comunidade acadara grande importancia, chegando a falarse máis o castelán que o catalán. A política de normalización lingüística no País Valenciano dende os anos 80 do século XX revitalizou o uso do valenciano tamén en Alcoi.
Economía e industria
O seu núcleo histórico dedícase fundamentalmente á industria, destacando a téxtil, aínda que tamén hai que destacar o importante papel que xogaron anteriormente a industria papeleira e metalúrxica para o desenvolvemento da zona. Niso influíu a creación do porto de Gandía.
Pontes
Alcoi é coñecida como a cidade das pontes. A peculiar orografía marcada por barrancos, que condicionaron o urbanismo e as ampliacións sucesivas, fixeron necesaria a construción destas pontes. Ademais das pequenas pontes que formaban a antiga rede viaria (a ponte de Penáguila, o de Cocentaina e a ponte vella de Sant Roc), que datan dos séculos XVII e XVIII, hai outras menores que foron edificadas para permitir o acceso ás industrias situadas na beira do río Riquer.
Ademais das anteriores, Alcoi ten catro pontes de máis de dous séculos de antigüidade. Trátase das pontes do Tossal (1712), Antic Sant Roc (1731), Alcassares (1780), Cadisenyo (1790). Están construídas con pedra extraída de canteiras próximas, pero a diferenza das anteriores, están situadas no fondo dos barrancos da cidade.
Sagitta
Sagitta ou Frecha, é unha das tres constelacións máis pequenas, despois de Equuleus e Crux. Atópase dentro do perímetro do Triángulo de Verán, o grande asterismo formado por Deneb (α Cygni), Vega (α Lyrae) e Altair (α Aquilae). Localizada non moi ó norte do ecuador, esta constelación é visible dende calquera parte da Terra excepto no Círculo Polar Antártico.
Historia
No pasado A Farsa (Sham) designaba a toda a constelación no canto de só a α Sge. Esta constelación é un dos casos onde Johann Bayer errou ó nomea-la estrela máis brillante nun simple status γ. Outro exemplo do mesmo tipo de erro dáse na constelación Saxitario.
Mitoloxía
Os antigos hebreos, persas, árabes, gregos e romanos xa consideraron que este grupo de estrelas era unha frecha.
Ayiti mon amour
Ayiti mon amour é un filme haitiano de 2016 dirixido por Guetty Felin. Estreouse na sección "Contemporary World Cinema" do Festival Internacional de Cinema de Toronto de 2016. Foi escollido como candidato de Haití para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 90ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado. Foi a primeira vez que Haití enviou un filme para a súa consideración ó premio.
Sagitta
Mitoloxía
É lembrada coma a tradicional frecha coa que Hércules matou a aguia (Aquila) de Xúpiter que devoraba a perpetuidade ó fígado de Prometheus. A frecha atópase un pouco abaixo da Aguia. Algúns ven a frecha apuntando ó leste e outros o oeste. En concordancia coa historia de Aquila, esta debería apuntar ó oeste, ameazando á Aguia. Outro pensaban que a frecha era o disparo efectuado por Hércules contra os paxaros de Estínfalo (6ª tarefa) que tiñan plumas, pico e garras de aceiro, e vivían de carne humana nas marismas de Arcadia. Algunhas veces tamén é tomada por unha frecha de Cupido.
Bulqiza
Bulqiza ou Bulqizë é unha vila do leste de Albania, ten 31.210 habitantes (2011) e localízase a 740 m sobre o nivel do mar. En 1948 descubriuse cromo no val onde se sitúa a localidade, a explotación comenzou en 1950 coa axuda soviética.
Wikipedia en francés
A Wikipedia en francés (en Wikipédia en français) é unha edición en francés da Wikipedia, chamada Wikipédia. Esta edición, comezada en marzo de 2001, contaba con máis de 1.900.000 artigos en 2018. O 21 de setembro de 2010 converteuse na terceira Wikipedia en pasar o millón de artigos.
Esta versión da enciclopedia contén artigos e  usuarios, dos cales  son activos.
Yuri Knorozov
Traxectoria
Yuriy Knorozov procedía dunha familia de intelectuais. En 1939, ingresou á Facultade de Historia da Universidade de Kharkivv. Logo de comezar a segunda guerra mundial, en outubro de 1941, Kharkivv foi ocupada polas tropas nazis, pero en 1943 Knorozov logrou trasladarse a Moscova para continuar os seus estudos na Facultade de Historia da Universidade Estatal Lomonosov de Moscova, á que xa fora admitido en 1940. Pouco tempo despois foi conscripto nas forzas armadas soviéticas.
Letrilla
A letrilla é unha composición burlesca en lingua castelá historicamente asociada ó vilancico.
É unha composición breve, dividida en estrofas simétricas ao final das cales se repite un mesmo pensamento nun ou máis versos denominados estribillos. Os temas son lixeiros e satíricos.
Exemplos
O exemplo clásico de letrilla é Ándeme yo caliente, y ríase la gente, de Góngora.
Strelitzia nicolai
miniatura|250px|[[Bosquete de S. niolai no Kirstenbosch National Botanical Garden da Cidade do Cabo.]] miniatura|250px|Lámina por [[Matilda Smith. Curtis's Botanical Magazine vol. 115 (1889).]]
Strelitzia nicolai é unha especie das anxiospermas da orde das zinxiberales e familia das estrelitziáceas.
Trátase dunha planta herbácea, pero de porte arbóreo, con aparencia de palmeira, orixinaria de Suráfrica e amplamente culivada en parques e xardíns en rexións tropicais e subtropicais pola súa beleza.
Descrición
É unha planta semllante á plataneira (do xénero Musa) pero máis alta, xa que pode atinxir os 6 m de altura, e coa peculiaridad de que as súas follas só abren en dúas direccións. As follas son moi longas, de até 1,8 m, e de cor verde, algo agrisada cando son vellas, e xorden no extremo superior do caule, dispostas como un abano. A inflorescencia está protexida por unha bráctea de cor azul escura. A flor é máis grande que a de Strelitzia reginae]] (a famosa ave do paraíso), pois pode chegar até os 18 cm de longo, e está situada xusto por riba do punto onde emerxe o abano de follas do caule. Os sépalos son brancos e presentan unha "lingua" de cor azul purpúrea. As sementes son cápsulas triangulares.
Strelitzia nicolai é unha das poucas plantas onde se demostrou a presenza do pigmento bilirrubina, que fundamentalmente se encontra nos animais.
Esta planta adoita empregarse como ornamental en parques e xardins, e na decoración de espazos públicos, como centros comerciais, aeroportos etc.
Taxonomía
Strelitzia nicolai foi descrita o ano 1858 polo xardineiro e botánico alemán Eduard August von Regel e o seu compatriota, agrónomo e botánico Friedrich August Körnicke, que publicaron a súa descrición na revista Gartenflora 7: 265, pl. 235.
O epíteto específico nicolai ("de Nicolao") está dedicado na honra do tsar Nicolao I de Rusia, a proposta de von Reguel que, despois de acabar os seus estudos en Alemaña, serviu como director do Xardín Botánico Imperial Ruso de San Petersburgo, cidade na que morou até a súa morte, en 1892.
Distribución
Strelitzia nicolai é unha das tres especies do xénero Strelitzia con aspecto de árbore (as outras dúas son S. caudata e S. alba). A área de dispersión natural de S. nicolai está restrinxida ao bosque temperado perennifolio e aos de matogueiras da costa do leste de África meridional, desde o río Great Fish, polo norte, até o porto de Richards Bay.
Tamén se considera nativo de Mozambique, Botsuana e Zimbabue e, segundo parece, está naturalizado en México oriental (no estado de Veracruz).
Poema en prosa
Un poema en prosa é un texto literario inzado de recursos poéticos e intencións líricas en que se prescinde do verso, rachando así coas convencións asociadas coa prosa.
Sirventés
O sirventés é un tipo de composición poética da literatura provenzal próxima á canción. Ao contrario desta, que ten como tema o amor cortés, o sirventés expresa opinións sobre a vida social e ten carácter moral e satírico.
Temática
O sirventés moral ou relixioso amoesta, reprende os malos costumes e aconsella como obrar. Ridiculizaban a decadencia da cabalería, a rudeza dos fidalgos, a presunción das mulleres, os costumes dos cregos...
O sirventés influenciou as cantigas de escarnho e maldizer da literatura galego-portuguesa medieval e a poesía española do século XV, como nos "decires" do marqués de Santillana.
Cantigas de escarnio e maldicir
O sirventés é tamén un subxénero das cantigas de escarnio e maldicir da lírica galego-portuguesa. Case tódalas cantigas de escarnio e maldicir son composicións humorísticas referidas a circunstancias, acontecementos ou individuos concretos. Presentan, con absoluta liberdade de linguaxe, pequenos anacos da vida máis ou menos cotiá da Idade Media, de aí o seu valor histórico e sociolóxico. Pero son escasas as composicións que expresan reflexións morais de carácter xeral, e aplícase a elas especialmente o termo provenzal de sirventés cando achamos unha no noso lirismo. Un bo exemplo de sirventés moral é a cantiga de Airas Nunes coñecida co nome de A percura da verdade ou o de Martín Moxa, onde o trobador coida que as guerras, a inxustiza e as guerras daquel século eran sinais seguros da próxima chegada do Anticristo.
Asahikawa
Asahikawa (旭川市, あさひかわし, Asahikawa-shi) é unha cidade xaponesa, capital da subprefectura de Kamikawa, en Hokkaido, no Xapón. En 2008 tiña 356.203 habitantes.
Historia
Os primeiros poboadores da actual Asahikawa foron os ainus, ata o século XIX non aparecen os xaponeses pola rexión. Outorgóuselle o título de cidade en 1922.
Ainus
En 1987 estableceuse na cidade a Escola da lingua ainu para a recuperación da lingua e cultura ainu entre as novas xeracións ainus.
Sátira
miniatura|"Le e sátira l'epístola di Orazio Flacco Q. ", impresa en 1814. A sátira é un xénero literario que expresa indignación cara a alguén ou algo, con propósito moralizador, lúdico ou simplemente burlesco. Escríbese en prosa ou verso, ou alternando ambas as formas (sátira menipea).
Historia
Xorde en Grecia (os iambógrafos Simónides de Amorgos e Arquíloco de Paros principalmente, aínda que tamén a inclúe nas súas obras o comediógrafo Aristófanes. Achegáronse a ela o poeta Bión e os filósofos cínicos Menipo de Gádara e Luciano de Samosata). Desenvólvese fundamentalmente en Roma (Ennio, Lucilio, Varrón, Catulo, Horacio, Xuvenal, Persio, Marcial, por orde cronolóxica). Tanto é así, que Marco Fabio Quintiliano consideraba á sátira como un xénero completamente romano.
A sátira adóitase valer do humor, da anécdota e do enxeño para ridiculizar defectos sociais ou individuais; ás veces adopta para iso a forma máis concentrada do epigrama, que expresa un só concepto e un único tema de burla; pola contra, a sátira adoita ser moito máis extensa e prolixa.
Ennio, Lucilio e Varrón escribiron sátiras menipeas inspiradas pola filosofía cínica ou estoica, que se expresaba a través de discursos ou «sermóns» morais chamados diatribas. Epicteto, Bión, Menipo e Luciano de Samosata escribiran xa este tipo de discursos que ridiculizaban os defectos morais e sociais e serviron de modelo a estes escritores latinos.
En España o xénero cultivouse dende a Idade Media; o primeiro foi Juan Ruiz, arcipreste de Hita, que atacou o poder igualador do diñeiro ao trastocar o inmutable orde social estamental medieval. O satírico entrou ata na composición de numerosos xéneros como a novela picaresca, a fábula, o artigo xornalístico ou a peza teatral de costumes, o esperpento de Ramón María del Valle-Inclán ou a traxedia grotesca de Carlos Arniches; é máis, forma parte esencial de obras tan importantes como o Don Quixote da Mancha de Miguel de Cervantes.
Provincia de Ruyigi
Concellos
Componse de sete comunas:
Sátira
Historia
Na literatura galega, ademais de exemplos evidentes na Cantiga de escarnio (Abadesa, oí dizer... de Afonso X), encontramos Contribución ao plan de desenvolvemento económico (Índices estadísticos) na cal Celso Emilio Ferreiro critica con ironía o atraso e a explotación en que o sistema capitalista tiña sumida a Galicia durante a ditadura franquista.
Silverstone
Historia
Na Idade Media, o comercio da aldea baseabase na madeira do bosque Whittlewoos nos arredores da vila. O comercio da madeira chega ata os nosos días.
Ens Públic de Radiotelevisió de les Illes Balears
O Ens Públic de Radiotelevisió de les Illes Balears (EPRTVIB, en galego: Ente Público de Radiotelevisión das Illas Baleares) é unha entidade pública das Illas Baleares creada o 26 de marzo de 2004 que xestiona as sociedades de radio e televisión da comunidade autónoma.
Silverstone
Historia
No lado norte da igrexa parroquial atópanse os restos medievais de estanques para peixes.
Ens Públic de Radiotelevisió de les Illes Balears
Estas sociedades son Televisió de les Illes Balears (IB3 Televisió) e Ràdio de les Illes Balears (IB3 Ràdio).
Silverstone
Igrexa parroquial
miniatura|left | 200px | Igrexa de San de Michael
Silverstone tiña unha capela do 1200. Ao redor de 1780 o edificio medieval foi substituído por un de arquitectura xeorxiana. Toda a igrexa foi demolida na década de 1880 e substituído pola actual igrexa parroquial de Saint Michael, que é de arquitectura neogótica o edificio deseñado por James Piers St Aubyn e completado en 1884 Pevsner e Cherry.
Instalacións
O pobo conta cunha Pub, o White Horse Inn.
A 1 Km. ao sur da vila esta o Circuíto de Silverstone, unha antiga base de bombardeiros da Royal Air Force da segunda guerra mundial e agora sede tradicional do Gran Premio do Reino Unido, a carreira de Fórmula 1 que atrae a máis de 300.000 visitantes cada ano.
Anxo Baranga
Anxo López Baranga, nado en Córgomo (Vilamartín de Valdeorras) en 1956, é un pintor, actor e director de teatro galego. Vive en Barcelona desde 1979.
Traxectoria
Diplomado pola Escola Massana de Barcelona e La Llotja (Escola Oficial d’Arts Aplicades i Oficis Artístics de Barcelona). Foi autor das ilustracións de dous libros de J.A.M. e ten colaborado en publicacións de Galicia como A Nosa Terra, Escrita, Alborada, ou Treboada. Participou na creación dos fanzines Microbius (1979), Kanalla (1993) e Catalizador (2009).
É cofundador e director de grupos teatrais en Barcelona como Terceiro Andar (1980) no Centro Galego de Barcelona, Canalla (1993), Furafollas Agrupación Teatral (2001) e AUGATEBA (Aula Universitaria Galega de Teatro de Barcelona dirixida por Camilo Valdehorras), así como o FDG Teatro na súa parroquia natal (2001). Foi membro do Institut de Experimentació Teatral da Universidade de Barcelona, dirixido por Ricard Salvat e participa no Festival de Tardor de Barcelona (1990 e 1991).
Como pintor, con estudo no barrio barcelonés do Raval, simultanea a creación dunha obra persoal co activismo social desde a cultura, como se demostra no seu interese por activar unha arte popular e baseada na conciencia da diferenzas étnicas e lingüísticas no programa Catalizador (2009), que se desenvolveu desde a galería La Xina A.R.T., do fonsagradino Benxamín Álvarez, e coas actividades para a recuperación da obra de Florencio Delgado Gurriarán (FDG) en Córgomo como as Xornadas Teatrais FDG de Córgomo (2001-2009), murais nas casas da parroquia e a defensa da candidatura de Delgado Gurriarán para dedicarlle o Día das Letras Galegas.
Organizou obradoiros de banda deseñada, debuxo e pintura en diferentes escolas de primaria e secundaria en colaboración co Proxecto Galauda. En 2017, xunto co artista Jaume Muelas, crea o espazo artístico ArtefactoRoig.
Participou de maneira activa en numerosas accións e agrupacións a prol dunha cultura galega crítica desenvolvida en Cataluña, como a Plataforma Nunca máis de Cataluña, Asemblea Cultural Galega en Barcelona (ACGB).
Obra
miniatura|300px|Mural en Córgomo, obra de Anxo Baranga.
Ulema
Un ulema (علماء) é no islam un doutor ou experto na relixión (teólogo), na xaría ou un alto cargo de carácter relixioso. A súa organización e poderes pode cambiar segundo á comunidade musulmá á que pertenzan. Aínda que a palabra ulema é singular en galego, en árabe é plural (ʿulamā ' ), sendo o seu singular ʿalīm.
Os ulemas son sobre todo poderosos no islam xiíta, onde o seu papel está institucionalizado, pero están subordinados aos herdeiros de Alí, e á xerarquía dos muláns. Na maioría de países son meras fi
Peizás
O topónimo galego Peizás pode referirse a:
Praza.gal
Praza.gal é un xornal dixital en galego que comezou a editarse o 1 de febreiro de 2012. Actualmente é o segundo diario dixital de información xeral en galego por audiencia, detrás de Galicia Confidencial.
Traxectoria
É editado pola Fundación Praza Pública, entidade sen ánimo de lucro declarada de interese público e cuxo financiamento depende das achegas periódicas ou puntuais da cidadanía e da publicidade inserida no xornal. Foi presentado o 31 de xaneiro de 2012 no Museo do Pobo Galego en Santiago de Compostela expoñendo nese acto a base da súa liña editorial, a transparencia, tanto na xestión económica coma na informativa.
O xornal desenvólvese usando unicamente software libre e o 8 de febreiro do 2012 liberou todo o código fonte das ferramentas para a súa creación e soporte, algunhas delas desenvolvidas pola empresa galega A navalla suíza e outras xa existentes na rede.
No seu inicio, o traballo xornalístico remunerado corría a cargo de tres persoas: Marcos Pérez Pena, David Lombao e máis Lara Graña. Tras a marcha de Lara Graña incorporouse ao equipo o xornalista Miguel Pardo.
Difunde anualmente informes de transparencia sobre a súa situación organizativa, social, económica e de audiencia, mostrando os datos económicos desagregados por ingresos e gastos de cada mes.
En decembro de 2018 lanzou a reformulación do seu deseño, coa creación dunha área privada para as socias e edicións locais das sete cidades. Nese momento tamén se estreou baixo a súa plataforma a revista dixital Vinte.
Redes sociais e comunidade
miniatura|300px|Pola licenza libre que usan, [[CC BY-SA, moitas das imaxes que publica poden reutilizarse, coma esta das protestas leiteiras do 2015.]] Desde a súa creación, o diario Praza.gal apostou polas redes sociais. Así, en marzo de 2018 a súa comunidade ascendía a máis de 40.000 persoas entre Facebook, Twitter e YouTube. Na portada mantén a sección Fálase de..., dedicada a compartir mensaxes curtas de noticias de última hora, vídeos, fotografías ou noticias de medios asociados como eldiario.es, Nós televisión ou outros.
Estado de Enugu
356px|miniatura|Localización de Enugu dentro de Nixeria. Enugu é un estado do sueste da República Federal de Nixeria, con capital a cidade de Enugu, que dá o nome ao estado. Enugu foi creado en 1991. A súa poboación estimada, en 2005, era de 5 590 513 habitantes, para unha área de 7.162 km².
Áreas de goberno local
Este estado subdivídese internamente nun total de dezasete áreas de goberno local, a saber:
Vilanova, Vilanova de Valdeorras, O Barco de Valdeorras
Vilanova é un lugar da parroquia de Vilanova de Valdeorras no concello ourensán do Barco de Valdeorras na comarca de Valdeorras. Tiña 227 habitantes no ano 2011 segundo datos do INE e do IGE, dos cales 119 eran homes e 108 mulleres. Iso supón unha diminución da poboación respecto a 2010, cando tiña 228 habitantes (119 homes e 109 mulleres).
Santa María Rivarredonda
Santa María Rivarredonda é un concello español da provincia de Burgos (Castela e León). A súa poboación é de 95 habitantes (INE 2012).
Kanichi Asakawa
Kanichi Asakawa (朝河貫一), nado en Nihonmatsu o 20 de decembro de 1873 e finado o 10 de agosto de 1948, foi un historiador xaponés.
Graduouse polo Dartmouth College e doutorouse pola Universidade Yale. Ao se converter en profesor de Yale (1907), pasou a ser o primeiro profesor xaponés nunha das grandes universidades norteamericanas.
Cibrán, Vilastose, Muxía
Cibrán é un lugar da parroquia do Vilastose no concello coruñés de Muxía na comarca de Fisterra. Segundo o Instituto Nacional de Estadística en 2009 tiña 34 habitantes (19 homes e 15 mulleres).
Paradoxo de Condorcet
O paradoxo de Condorcet ou paradoxo da votación é unha disxunción entre as preferencias do grupo e as preferencias individuais formulada por Condorcet (científico e matemático francés do século XVIII).
Un individuo que pertence a un grupo mesmo cando ten preferencias que son consistentes (completas e transitivas), iso non é necesariamente verdadeiro para o grupo. É dicir, as preferencias colectivas poden ser cíclicas (non transitivas), mesmo se as dos votantes individuais non o foran. Isto é paradoxal, pois quer dicir que o desexo da maioría pode entrar en conflito con todos, isto é así porque as maiorías están feitas de grupos diferentes de individuos.
Por exemplo, supoñamos que temos tres candidatos, A, B e C, e hai tres votantes coas preferencias a seguir (listamos os candidatos en orde decrecente de preferencia):
Se C for escolleito como gañador, podería argumentarse que debería selo B no seu lugar, pois dous votantes (1 e 2) prefiren B antes que C. Porén, polo mesmo argumento A é preferido a B, e C é preferido a A, pola marxe de 2 a 1 en cada caso. Tentar unha regra de maioría non fornece un gañador claro.
Mesmo, se a elección fose entre os tres votantes como os únicos participantes, ninguén gañaría baixo unha regra de maioría, pois resultaría empate onde cada candidato tería só un voto. Porén, o paradoxo describe que unha persoa que reduce alternativas pode guiar a elección de xeito esencial: por exemplo, se os votantes 1 e 2 escollen os seus candidatos preferidos (A e B respectivamente), e o votante 3 abandona o seu voto por C, o votante 3 pode escoller entre A ou B e converterse no xuíz.
Cando un método de Condorcet é empregado para determinar unha elección, un paradoxo de Condorcet entre os sufraxios pode significar que a elección non ten un gañador de Condorcet. As moitas variantes do método de Condorcet diferéncianse en como o método resolve tales ambigüidades circulares cando xorden para determinar un gañador. Obsérvese que no exemplo fornecido (un de moitos e moi simple) non hai resolución determinista e definitiva xa que cada candidato fica nunha situación exactamente simétrica.
Moeda cuxana
miniatura|220px|Moeda do monarca cuxano [[Shaka I (325-345 d. de C.).]] miniatura|220px|[[Tetradracma de prata de Heraios, un dos primeiros dirixentes cuxanos (século I d. de C.)]]
A moeda cuxana, é dicir, a emitida polo Imperio Cuxano do norte da India e Asia central (ca. 30-375 d. de C.) baseouse nunha unidade de ouro, o dinar, cun peso de 7,9 g, e diversos valores en cobre e as súas aliaxes, con varios pesos entre 12 g e 1,5 g. A cuñaxe de moeda de prata foi pouco representativa nestas emisións.
Unha boa parte da escasa información que temos de da historia política cuxana deriva das súas moedas.
Caracterización
A arte dos cuños é xeralmente máis feble que a excepcionalmente fina das emisións grecobactrianas. Por outra parte, a influencia da moeda romana apréciase particularmente nos deseños de finais dos séculos I e II, cando as moedas de metais non nobres reduciron notablemente o seu peso e o seu valor intrínseco, moi inferior ao facial. Cara ao final do Imperio Cuxano, a influencia das cuñaxes sasánidas percíbese especialmente nas figuras reais e no panteón representado nas moedas. Baixo Kanishka (ca. 127- ca. 140) o título real de "rei de reis" mudou desde o grego ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΒΑΣΙΛΕΩΝ cara á forma persa ϷAONANOϷAO ("Xa de Xas").
A lingua das lendas destas moedas é tipicamente bactriana, escrita nun alfabeto derivado do grego. Moitas pezas amosan símbolos tamga (véxase táboa adxunta) a modo de monograma para facer referencia ao monarca.
Existían varias cecas rexionais e a evidencia das moedas suxire que algunhas zonas do imperio eran semiindependentes.
Emisións de cobre
miniatura|220px|esquerda|[[Tetradracma de Kujula Kadphises (30-80)]] miniatura|220px|Moeda de bronce de Vima Takto, coa lenda grega corrompida ΒΑΣΙΛΕΥ ΒΑΣΙΛΕΥΩΝ ΣΩΤΗΡ [ΓΗΕ.] ("Rei de Reis, Salvador") MacDowall identificou tres emisións rexionais de cobre a nome do príncipe Kajula Kadphises (ca. 30-80) e do emperador Vima Taktu (ca. 80-90) que corresponderían aos tres reinos preexistentes sobre os que se constituíu o Imperio Cuxano: a zona norte, Bactriana, que xa emitía unhas grandes moedas de cobre de 12 g (tetradracmas) e outras de 1,5 g; Gandhara, cuxas cuñaxes de cobre pesaban entre 9 g e 10 g as grandes e 2 g as pequenas; e a área india, que utilizaba cobres de 4 g.
MacDowall propuxo unha redución gradual das devanditas tres emisións de cobre, nun proceso que comezaría con Huvishka (140-180), en tanto que outros autores, como Chattopadhyay, propoñen unha desvalorización rápida desas emisións xa con Kanishka (ca. 127-150). En calquera caso, das moedas coñecidas despréndese que houbo desvalorizacións da moeda baixo eses dous monarcas, e as emisións posteriores unificáronse nun sistema posterior de pesos.
Fromager
dereita|175px Fromager unha das 19 rexións que compoñen Costa do Marfil. A capital é Gagnoa. Ocupando 6.900 km², a súa poboación é de (2002 estimado) 679.900 habitantes.
Moeda cuxana
Emisións de ouro
Vima Kadphises emitiu tres valores neste metal, un dobre dinar de 15,75 gramos, un dinar de 7,8 gramos e unha cuarta parte de 1,95 gramos. miniatura|220px|Moeda de ouro de [[Kanishka, cunha representación do Buda, coa lenda BODDO en alfabeto grego]]
Fromager
A rexión está dividida en dous departamentos: Gagnoa e Oumé.
Wikipedia en portugués
A Wikipedia en portugués (en Wikipédia em português) é unha edición de Wikipedia en portugués. Foi a quinta edición de Wikipedia en ser creada, en xuño de 2001. Acadou os 400.000 artigos o 22 de xuño de 2008 e acadou os 1.000.000 artigos o 26 de xuño de 2018. En marzo de 2016 era a décimo cuarta Wikipedia máis grande por número de artigos.
Esta versión da enciclopedia contén artigos e  usuarios, dos cales  son activos.
Cornelia Funke
Cornelia Maria Funke, nada en Dorsten o 10 de decembro de 1958, é unha autora alemá de fantasía infantil e xuvenil. É coñecida pola triloxía Inkheart, publicada entre 2004 e 2008. As súas obras son maioritariamente dos xéneros de fantasía e aventuras. Vive en Beverly Hills (California).
Funke vendeu máis de 20 millóns de copias dos seus libros en todo o mundo.
Radiotelescopio de Arecibo
O radiotelescopio de Arecibo é un centro de observación astronómica situado no Estado Libre Asociado de Porto Rico, no concello de Arecibo. Estivo administrado desde 1966 até 2011 pola Universidade Cornell, e despois pasou a depender da National Science Foundation dos Estados Unidos de América.
Despois de case seis décadas de funcionamento, o que durante moito tempo foi o radiotelescopio maior e máis potente do mundo (hoxe en día éo o FAST chinés, de 500 m de diámetro ), no 2020 sufriu dúas roturas (en agosto e novembro) de cables de soporte da estrutura de recollida de sinais, pasando a ser perigoso. Decidiuse a retirada da cúpula gregoriana (a plataforma suspendida con cables) e o prato principal, despois de que caera o cable sobre esta placa reflectora. Antes da súa retirada, a plataforma colapsou on 1 de decembro de 2020.
Soiuz 8
Soiuz 8 foi unha misión espacial tripulada soviética lanzada o 13 de outubro de 1969 mediante un foguete Soiuz 11A511 desde o cosmódromo de Baikonur.
Radiotelescopio de Arecibo
Tivo importancia en diversos campos da astronomía, sendo notorio na procura de vida extraterrestre co proxecto SETI.
Soiuz 8
Características
Soyuz 8, unha Soiuz modelo 7K-OK cos cosmonautas Vladimir Shatalov (comandante) e Aleksei Ieliseiev a bordo, foi unha nave lanzada para voar en formación coas Soiuz 6 e Soiuz 7 no que sería o primeiro voo simultáneo de tres naves espaciais.
As naves foron lanzadas secuencialmente e atopáronse no espazo, pero un problema na electrónica de todas elas debido a unha remesa de pezas defectuosas impediu o acoplamento entre as Soiuz 7 e 8, que ía ser gravado pola Soiuz  6. A cápsula tripulada volveu a terra o 18 de outubro de 1969 ás 9:10 GMT.
Pterocladiella
Pterocladiella é un xénero de algas do filo das rodófitas, clase das florideofíceas, subclase das rodimeniofícidas, orde das xelidiais, e familia das pterocladiáceas.
Descrición
O xénero foi descrito en 1997 polo biólogo chileno, especializado en ficoloxía, Bernabé Santelices, e o tamén biólogo estadounidense Max H. Hommersand.
Especies
No xénero recoñécense as seguintes especies:
En Galicia
En augas das costas galegas encóntrse a especie Pterocladiella capillacea.
Chalais
Chalais pode facer referencia a:
Gheorghe Asachi
Gheorghe Asachi, nado en 1788 e finado en 1869, foi un escritor e político romanés.
Traxectoria
Naceu nunha vila da Moldavia histórica, hoxe en Ucraína. Considerado o autor máis influente no renacemento da literatura romanesa, organizou a primeira representación teatral en romanés (1816), fundou o primeiro diario romanés de Moldavia,  Albina românească (1829).
Bienvenue à Marly-Gomont
Bienvenue à Marly-Gomont é un filme francés de 2016 dirixido por Julien Rambaldi. Está protagonizado por Marc Zinga e Aïssa Maïga. Trata sobre a vida do pai do cantante Kamini Zantoko após se instalar coa súa familia en Francia.
Sinopse
En 1975, despois de graduarse como doutor na universidade de Lille, Seyolo Zantoko decide mudarse coa súa familia a Francia dende Zaire (a actual República Democrática do Congo) para traballar como médico e obter así a cidadanía francesa.
Por mor dun malentendido coa súa dona e os seus fillos, que crían ir vivir a París, chegan á pequena vila rural de Marly-Gomont (en Aisne), o que lles causará moita desilusión e problemas, xa que estaban afeitos ás comodidades dunha capital como Kinshasa. A situación agravarase polo comportamento racista dos veciños, xa que son a única familia de orixe africana. Seyolo tenterá integrarse na comunidade para gañar a súa confianza e que lle deixen exercer como médico.
October 1
October 1 é un filme nixeriano de 2014 producido e dirixido por Kunle Afolayan, e escrito por Tunde Babalola. Está protagonizado por Sadiq Daba, Kayode Olaiya, David Bailie, Kehinde Bankole, Kanayo O. Kanayo, Fabian Adeoye Lojede, Nick Rhys, Kunle Afolayan, Femi Adebayo, Bimbo Manuel, Ibrahim Chatta e Demola Adedoyin. Conta coa aparición especial de Deola Sagoe. O filme, que está ambientado na Nixeria colonial, narra a historia de Danladi Waziri (Sadiq Daba), un oficial de policía do norte de Nixeria que é enviado á vila remota de Akote, en Nixeria Occidental para investigar un caso de asasinatos femininos na comunidade.
Saint-Séglin
Saint-Séglin (en Sant-Sewenn, e en galó: Saent-Segelein) é unha comuna francesa do departamento de Ille e Vilaine, na Bretaña.
Irlanda (homónimos)
Historicamente, a illa da Irlanda foi parte dunha serie de entidades políticas:
El aviso
El aviso é un filme español de 2018 de suspense dirixido por Daniel Calparsoro e está protagonizado por Raúl Arévalo, Belén Cuesta, Aura Garrido, Aitor Luna e Hugo Arbúes. Está baseado na novela homónima, escrita por Paul Pen.
Sinopse
O filme conta a historia de Jon (Raúl Arévalo), un mozo obsesionado cos números que tenta resolver un complexo enigma matemático. A solución do mesmo podería explicar unha serie de misteriosas mortes ocorridas nun mesmo lugar e que, ó parecer, gardan varios padróns en común. De dar co resultado, destaparía unha trama enfermiza de asasinatos e axudaría a Nico, un mozo de dez anos que recibiu unha carta con ameazas de morte.
Daniel Carballo Codesido
Daniel Carballo Codesido, marqués de Barbanzón, nado na Coruña o 14 de marzo de 1824 e finado en Madrid o 29 de decembro de 1889, foi un xornalista e político galego.
Vida persoal
Casou con Luisa de Prat, marquesa de Barbançon.
Recoñecementos
Polos logros obtidos para a cidade da Coruña, a Reunión Recreativa e Instructiva de Artesanos presidida por José Soto González construíulle un monumento nos Xardíns de Méndez Núñez da autoría de Agustín Querol, que se inaugurou o 30 de agosto de 1896.
A Penela, Vilastose, Muxía
A Penela é un lugar da parroquia do Vilastose no concello coruñés de Muxía na comarca de Fisterra. Tiña 1 habitante no ano 2009 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, era 1 home.
Fuga
Fuga é unha forma de construción musical, cun procedemento de creación e estrutura moi determinados. A súa composición consiste no uso da polifonía vertebrada polo contrapunto entre varias voces ou liñas instrumentais de igual importancia baseado na imitación ou reiteración de melodías en diferentes tonalidades e no desenvolvemento estruturado dos temas expostos. Cando esta técnica se usa como parte dunha peza maior, dise que é unha sección fugada ou un fugato. Unha fuga pequena recibe a denominación de fughetta.
A Penela, Vilastose, Muxía
Toponimia
O topónimo é un diminutivo de pena (latín medieval derivado de ) co sufixo do latín vulgar -ella, unha "peneda pequena".
Fuga
O significado do nome "Fuga" na Idade Media era unha obra xeral canónica, e non se ía coñecer a Fuga no sentido moderno ata o século XVII.
Viloval, Vilanova de Valdeorras, O Barco de Valdeorras
Viloval é un lugar da parroquia de Vilanova de Valdeorras no concello ourensán do Barco de Valdeorras na comarca de Valdeorras. Tiña 12 habitantes no ano 2011 segundo datos do INE e do IGE, dos cales 5 eran homes e 7 mulleres. Iso supón un aumento da poboación respecto a 2010, cando tiña 9 habitantes (5 homes e 4 mulleres).
Beat It
"Beat It" é un sinxelo escrito e interpretado polo artista estadounidense Michael Jackson e producido por Quincy Jones (con coprodución de Jackson). É o terceiro sinxelo do seu sexto álbum en solitario, Thriller (1982). Eddie Van Halen executa o solo de guitarra, mais o seu selo discográfico impediulle aparecer no vídeo musical. Si o fixo no escenario con Jackson en Dallas durante a xira dos irmáns Jackson "Victory Tour". Seguindo a xeira de éxitos dos sinxelos de Thriller "The Girl Is Mine" e "Billie Jean", "Beat It" foi lanzado o 3 de febreiro de 1983 como o terceiro sinxelo. A canción foi promocionada cun vídeo no que Jackson reconcilia dúas bandas da rúa a través da música e o baile.
Santa Olalla de Bureba
Santa Olalla de Bureba é un concello español da provincia de Burgos (Castela e León). A súa poboación é de 33 habitantes (INE 2012).
Selección de fútbol de Bulgaria
A selección de fútbol de Bulgaria (en búlgaro: Национален отбор по футбол на България, Natsionalen otbor po futbol na Bŭlgariya) é o equipo representativo do país nas competicións oficiais internacionais deste deporte. A súa organización está a cargo da Unión de Fútbol de Bulgaria (Български Футболен Съюз, Balgarski Futbolen Sayuz), pertencente á UEFA. O seu maior éxito é o cuarto lugar conseguido no Mundial de Fútbol de 1994 nos Estados Unidos.
Historia
A selección búlgara rexistrou sete participacións na Copa do Mundo. Debutou no Mundial de 1962 en Chile, onde foi eliminada en primeira rolda, situación que se repetiu en 1966, 1970 e 1974.
No edición de 1986 logrou por primeira vez superar a primeira fase, ao clasificarse como terceira no seu grupo, tras empatar con Italia e Corea do Sur, e caer derrotada fronte á Arxentina. En oitavos de final quedou eliminada ante México, o equipo anfitrión.
Ademais participou en dúas Eurocopas, nos anos 1996 e 2004, sen conseguir pasar da primeira fase en ningunha delas.
Faustino Rodríguez-San Pedro
Faustino Rodríguez-San Pedro Díaz-Argüelles, nado en Xixón o 30 de xuño de 1833 e finado na mesma cidade o 10 de xaneiro de 1925, foi un avogado e político español. Foi ministro de Facenda, ministro de Estado e ministro de Instrución Pública e Belas Artes durante o reinado de Afonso XIII.
Traxectoria
Cursou os estudos de Dereito na Universidade de Oviedo, para exercer logo como avogado nesta mesma cidade e trasladarse máis tarde a Madrid, onde o seu despacho alcanzou un gran renome. Deputado por Alacant nas eleccións de 1884, nos procesos electorais celebrados entre 1886 e 1898 obtería escano pola circunscrición de Cuba. En 1899 pasou ao Senado como senador vitalicio, chegando a ser vicepresidente de dita cámara.
O 5 de outubro de 1890 converteuse en alcalde de Madrid, sendo a súa principal achega á cidade a creación do parque da Elipa.
Foi ministro de Facenda entre o 25 de marzo e o 20 de xullo de 1903 nun gabinete Silvela. Posteriormente, entre o 5 de decembro de 1903 e o 16 de decembro de 1904, foi ministro de Estado nun goberno deMaura, e finalmente, entre o 25 de xaneiro de 1907 e o 21 de outubro de 1909, foi ministro de Instrución Pública e Belas Artes no coñecido como «goberno longo» de Maura.
Foi profesor da Universidade Central de Madrid, académico da Real Academia de Ciencias Morais e Políticas, presidente da Unión Ibero-Americana durante cuxa presidencia creou o denominado entón Día da Raza, desde 1987 Festa Nacional de España. Foi tamén presidente do Consello de Administración dos Ferrocarrís do Norte.
É bisavó do ex-vicepresidente do goberno e expresidente do Fondo Monetario Internacional Rodrigo Rato e do conselleiro de Sanidade do Goberno de Asturias José María Navia-Osorio García-Braga.
Tiwol Chan Mat
Tiwol Chan Mat ou Tiwohl Chan Mat, nado en 648 e finado en 680, foi un membro da nobreza maia do ajawlel ou señorío de B'aakal, cuxa sede principal era Lakam Ha', no presente coñecida como a zona arqueolóxica de Palenque, no estado mexicano de Chiapas. É tamén referido como Batz' Chan Mat.
Traxectoria
De acordo á conta longa do calendario maia, o 9.14.10.4.2 9 ik 5 kayab, equivalente ó 13 de setembro de 678, foi pai de K'inich Ahkal Mo' Naab III, quen anos máis tarde gobernaría o señorío de B'aakal. Tiwol Chan Mat morreu dous anos, tres meses e días despois, na data 9.12.8.9.18 7 etz'nab 6 muwan, equivalente ó 23 de decembro de 680, cando Pakal “o Grande” aínda vivía.
O seu retrato atópase tallado no taboleiro dos escravos onde, nunha escena imaxinaria, el e a súa esposa realizan a entronización do seu fillo Ahkal Mo' Naab III. É probable que tamén sexa pai de Upakal K'inich Janaab' Pakal.
Unión Nacional
Existen varios partidos e coalicións políticas en varios estados coa denominación Unión Nacional:
Wikipedia en latín
A Wikipedia en latín (en Vicipaedia Latina) é a versión da Wikipedia en lingua latina, iniciada o 22 de maio de 2002. En 2012 tiña máis de 80.000 artigos. É, ademais, a Wikipedia máis grande dunha lingua morta (non en senso estrito, pois aínda segue a ser a lingua oficial do Vaticano).
Esta versión da enciclopedia contén artigos e  usuarios, dos cales  son activos.
Industrias Guerra
Industrias Guerra é unha empresa galega fundada en Vila de Cruces adicada ao deseño e fabricación de equipamento forestal e naval.
Historia e características
Nas súas orixes era un obradoiro de maquinaria agrícola, reparación e venda de tractores de segunda man. Tamén facía pequenas centrais hidoreléctricas. Na década de 1960 desligouse e pasou a chamarse Hitraf. A empresa foi fundada baixo o nome de Talleres Guerra. En 1981 pasouse a chamar Industrias Guerra, S.A. adicándose ao deseño, fabricación e montaxe de guindastres e remolques. Ten certificacións ISO 9001 por Lloyd's Register.
Limúlidos
A dos limúlidos (Limulidae) é unha familia de artrópodos mariños da orde dos xifosuros que viven principalmente en augas pouco profundas en fondos brandos areosos ou barrosos.
Recibiron varios nomes en distintos idiomas, como cangrexo ferradura, cangrexo das Molucas, límulo, cangrexo pota etc. Poden verse nas praias ocasionalmente cando van aparearse. Normalmente non se comen, pero úsanse como isco ou fertilizante. Tamén se extrae o seu sangue para análises médicos. Nos últimos anos está producíndose unha diminución das súas poboacións como consecuencia da destrucion dos hábitats costeiros en zonas como o Xapón, e a súa sobreexplotación para obter isco para a pesca na costa leste de Norteamérica. As especies que habitan as augas de Tailandia poden ter tetrodotoxina nos ovos.
Como se orixinaron hai 450 millóns de anos, e case non evolucionaron desde aquela, considéranse como fósiles viventes.
Clasificación
Os limúlidos en aspecto lembran a crustáceos, pero pertencen a un subfilo distinto, os Chelicerata, e están máis relacionados cos arácnidos. Os fósiles máis antigos deste tipo de animais atopáronse en estratos de finais do período Ordovícico, de hai uns 450 millóns de anos.
Os limúlidos son a única familia que chegou aos nosos días da orde dos Xiphosura, e contén as catro únicas especies vivas, que son: