cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Álvaro Ballesteros Estévez
Traxectoria
Panadeiro na Travesía Ceboleira do Calvario, en Lavadores. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 fuxiu ao monte. Reclamado por requisitoria en xuño de 1937 xunto con Roberto Oya Alonso, Guillermo Santos Caride, Eugenio González Fernández, Abraham Lloriente Sánchez, Fermín Pais Alonso e outros veciños de Lavadores fuxidos,. e xulgado en Vigo por rebelión militar, foi declarado en rebeldía. Foi abatido nun monte en Becerreira o 2 de abril de 1938 xunto con Eduardo Araujo Conde nun enfrontamento cun destacamento falanxista da parroquia de Cabral. Como causa da morte figura "por disparos en colisión con la fuerza pública".
3 de xuño
O 3 de xuño é o 154º día do ano do calendario gregoriano e o 155º nos anos bisestos. Quedan 211 días para finalizar o ano.
Nacementos
miniatura|100px|dereita|María do Carme Kruckenberg. miniatura|100px|Jill Biden.
Mortes
miniatura|100px|Georges Bizet.
Notas
Os 366 días do ano
Pausanias (xeógrafo)
Traxectoria
Pausanias explora a Grecia antiga, a Macedonia romana, Italia, Asia e África antes de vivir en Roma sobre o 174. Alí escribe unha Descrición de Grecia (Περιήγησις / Periêgêsis [Hellados]), ou Periexese, en dez libros. Á maneira dunha guía de viaxes moderna dá, segundo transcorre o seu itinerario, a lista detallada dos lugares que visita (entre as que destaca a descrición de Delfos) e as lendas que están en relación con eles. O historiador Paul Veyne chega a dicir na súa obra Les Grecs ont-ils cru à leurs mythes ? (1983):
A obra de Pausanias é así un testemuño de capital importancia sobre Grecia en época romana, en particular para o século II, mesmo se Pausanias se comprace a miúdo en mesturar a historia e a mitoloxía. Numerosas escavacións arqueolóxicas teñen confirmado en moitas ocasións a veracidade das súas informacións, sobre todo no que atinxe os xacementos históricos e as obras de arte que contiñan.
A Descrición está composta do seguinte xeito:
Suigrexa, Asados, Rianxo
Suigrexa é un lugar da parroquia de Asados no concello coruñés de Rianxo, na comarca da Barbanza. Segundo o padrón municipal (INE 2013) ten 118 habitantes (54 homes e 64 mulleres).
Longa Marcha 4
Historia e características
O CZ-4 orixinal foi desenvolvido e é fabricado pola Academia de Shanghai de Tecnoloxía do Voo Espacial. As súas dúas primeiras etapas son basicamente as mesmas que as do Longa Marcha 3, mentres que a terceira é completamente nova. Usa dous tipos de cofia, A e B. A súa misión principal é enviar satélites a órbitas polares. A súa capacidade de carga típica é de 1650 kg a unha órbita heliosincrónica, e 4680 kg a unha órbita de 200 km de altura. Fixo o seu primeiro voo o 7 de setembro de 1988. Hai tres versións do Longa Marcha 4:
A Igrexa, Trasmañó, Redondela
A Igrexa é un lugar da parroquia de Trasmañó, no concello pontevedrés de Redondela, na comarca de Vigo. Segundo o IGE, en 2012 tiña 255 habitantes (124 homes e 131 mulleres).
Toponimia
A orixe do topónimo é o latín, o lugar da igrexa.
Oceanotitan
Oceanotitan é un xénero de saurópodo titanosauriforme do Xurásico superior descuberto no ano 2019 na formación de Praia da Amoreira-Porto Novo, en Portugal. Contén unha especie, Oceanotitan dantasi.
Pacto de Ostende
miniatura|Joan Prim O Pacto de Ostende foi un acordo asinado o 16 de agosto de 1866 na cidade flamenga de Ostende (Bélxica) entre o Partido Progresista e o Partido Demócrata, grupos opositores á raíña Isabel II. O principal inspirador do pacto foi o xeneral Joan Prim, co obxectivo de derrubar a monarquía isabelina. Este pacto, ao que se sumará a Unión Liberal dous anos máis tarde, foi a orixe da chamada "Revolución Gloriosa" que conseguirá acadar o obxectivo de expulsar do trono a Isabel II.
Características do pacto
Debido ao incremento do descontento cara ao réxime de Isabel II, pois a raíña favorecía o Partido Moderado de Narváez, e este exercía unha política moi represiva, creouse un comité de acción entre o Partido Progresista de Prim e o Partido Demócrata de Cristino Martos. O comité estivo presidido por Prim, de acordo con Salustiano de Olózaga, co obxectivo de asinar un pacto para o derrocamento de Isabel II.
O'Donnell, a pesar de perder o goberno en xullo de 1866 a mans de Narváez, negouse a que o seu partido, a Unión Liberal, se unira ao pacto. Mais ao morrer, o 5 de novembro de 1867, o seu substituto, o xeneral Serrano, non quixo manter o apoio á raíña e acordou unirse, ao igual que os republicanos de Pi i Margall, co que se arrastrou un gran número de cargos militares, prestos a provocar un novo pronunciamento.
O pacto
O pacto, asinado o día 16, constaba de dous puntos:
Clostridium tetani
Clostridium tetani é unha especie de bacterias con forma bacilar, anaeróbica do xénero Clostridium. Como outras especies do xénero Clostridium é grampositiva, e a súa aparencia coa tinguidura de Gram lembra a unha raqueta de tenis ou a un pau de tocar o tambor. C. tetani pode formar esporas e encóntrase en forma de esporas no solo e no tracto gastrointestinal dos animais. C. tetani produce unha potente toxina biolóxica chamada tetanoespasmina, e é o axente causante do tétano, unha doenza caracterizada por espasmos musculares dolorosos que poden impedir respirar e, ata nun 40% dos casos, orixina a morte.
Historia
O tétano era coñecido polos pobos antigos, que xa recoñecían a relación entre as feridas e os espasmos musculares mortais. En 1884, Arthur Nicolaier illou, unha toxina parecida á estricnina, que era a toxina tetánica, de bacterias do solo anaeróbicas de vida libre. A etioloxía da enfermidade foi dilucidada despois en 1890 por Antonie Carl e Giorgio Rattone, que demostraron a transmisibilidade do tétano. Causaron o tétano en coellos ao inxectar nos seus nervios ciáticos pus dun caso mortal de tétano en humanos. En 1889, Kitasato Shibasaburō illou C. tetani dunha vítima humana, e reproduciu a enfermidade ao inxectalo en animais, e viu que a toxina podía ser neutralizada por anticorpos específicos. En 1897, Edmond Nocard demostrou que a toxina tetánica inducía inmunidade pasiva en humanos, e podía ser usada para a profilaxe e o tratamento. A vacina toxoide do tétano foi desenvolvida por P. Descombey en 1924, e foi moi usada para a prevención do tétano en feridas de guerra da segunda guerra mundial.
Características
C. tetani é un microorganismo con forma de bacilo anaerobio obrigado con tinguidura grampositiva en cultivos frescos, aínda que nos cultivos xa establecidos pode tinguirse como gramnegativa. Durante o seu crecemento vexetativo, o organismo non pode sobrevivir en presenza de oxíxeno, é moi sensible á temperatura e ten mobilidade flaxelar. A medida que a bacteria madura, desenvolve unha endóspora terminal, que lle dá ao organismo a súa típica aparencia. As esporas de C. tetani son extremadamente resistentes, xa que poden soportar calor elevada e a maioría dos antisépticos. As esporas están distribuídas abundantemente en solos tratados con esterco e poden tamén encontrarse na pel humana e na heroína contaminada.
Vacinación
Pode previrse o tétano por medio da moi efectiva vacina tetánica, que está formada pola toxina do tétano inactivada con formaldehido para que sexa inmunoxénica pero non patoxénica. A vacina pode formularse como vacina simple ou vacina do tétano adsorbida, vacina da polio morta e do tétano combinada, ou a antiga vacina DPT (difteria, tétano, pertusis). Os efectos secundarios son raros, pero cando se presentan inclúen febre, dor no sitio de inxección, e choros e/ou irritabilidade en nenos e adultos. As reaccións graves son extremadamente raras e entre elas están a anafilaxe, convulsións e encefalopatías. A vacina adminístrase aos nenos pequenos xeralmente aos 2, 4, 6, e 15 meses de idade. Unha quinta dose de reforzo dáse aos 4–6 anos de idade e despois outra cada 10 anos. Porén, se se produce unha mordedela, rabuñazo ou picazo máis de cinco anos despois da última dose da vacina, os pacientes poderían ter que recibir outra dose.
Toxicidade
C. tetani xeralmente entra no seu hóspede a través de feridas na pel e despois replícase. Unha vez que a infección está establecida, C. tetani produce dúas exotoxinas, a tetanolisina e a tetanoespasmina. Identificáronse once cepas de C. tetani, que difiren principalmente no seu antíxeno flaxelar e na súa capacidade de produciren tetanoespasmina. Os xenes para a produción da toxina están codificados nun plásmido, que está presente en todas as cepas tóxicas, e todas as cepas que poden producir toxinas producen toxinas idénticas.
A tetanolisina nos lle produce ningún beneficio coñecido a C. tetani. A tetanoespasmina é unha neurotoxina que causa as manifestacións clínicas do tétano. A toxina tetánica é xerada polas bacterias vivas, e libérase cando a bacteria sofre lise, como durante a xerminación das esporas ou o crecemento vexetativo. Para a produción da toxina requírese polo menos unha cantidade mínima de xerminación das esporas ou de crecemento vexetativo.
Baseándose no peso do animal e cantidade de toxina, a tetanoespasmina é unha das toxinas máis potentes coñecidas (segundo estudos realizados en ratos). A dose letal mínima estimada en humanos é de 2,5 nanogramos por quilogramo de peso corporal, o que equivale a 175 nanogramos nunha persoa de 70 kg. As únicas toxinas máis letais para os ratos son a toxina botulínica, producida por outro clostridio, o Clostridium botulinum (axente causante do botulismo) e a toxina diftérica producida por Corynebacterium diphtheriae (axente causante da difteria). Hai que sinalar que os humanos e outros animais poden reaccionar de forma diferente a toxinas específicas con respecto aos ratos, e que a letalidade global dunha determinada toxina probablemente varía entre diferentes animais.
A tetanoespasmina é unha metaloproteinase dependente de cinc, que é estruturalmente similar á toxina botulínica, pero con diferentes efectos. C. tetani sintetiza a tetanoespasmina en forma dunha soa toxina proxenitora polipeptídica de 150kDa, que é clivada (cortada) por unha protease orixinando dous fragmentos; o fragmento A (unha "cadea lixeira" de 50kDa) e o fragmento B (unha "cadea pesada" de 100 kDa), que están conectadas por unha ponte disulfuro. A clivaxe da toxina proxenitora nos fragmentos A e B pode ser inducida artificialmente pola tripsina.
Acción da toxina
A tetanoespasmina liberada nas feridas é absorbida e entra na circulación sanguínea e atinxe os extremos das neuronas motoras de todo o corpo. A toxina actúa en varios sitios do sistema nervioso central, como a medula espiñal e o cerebro, e tamén nos terminais nerviosos e o sistema nervioso simpático. Ao unirse aos terminais das neuronas motoras periféricas, a toxina entra nos axóns dos nervios, e transpórtase a través das terminais sinápticas ao corpo celular da célula nerviosa situada no tronco cerebral e na medula espiñal por transporte retrógrado intraneuronal, e cando chega ao sistema nervioso central, onde se une rapidamente a gangliósidos na membrana presináptica das terminacións dos nervios motores inhibitorios.
As manifestacións clínicas do tétano están causadas pola toxina tetánica cando esta bloquea os impulsos inhibitorios, ao interferir coa liberación de neurotransmisores, como a glicina e o ácido gamma-aminobutírico. Estes neurotransmisores inhibitorios inhiben as motoneuronas alfa. Cunha inhibición diminuída, increméntase a frecuencia de disparo de impulsos en repouso da motoneurona alfa, producindo rixidez, contracción muscular e espasmo. É característico un sorriso ríxido na cara, o bloqueo mandibular, e o opistótono (costas arqueadas e ríxidas). Pode haber convulsións, e o sistema nervioso autónomo pode tamén verse afectado. A tetanoespasmina parece previr a liberación de neurotransmisores pola clivaxe selectiva dun compoñente das vesículas sinápticas chamado sinaptobrevina II. A perda de inhibición tamén afecta a neuronas simpáticas preganglionares da materia gris lateral da medula espiñal e produce hiperactividade simpática e niveis elevados de catecolaminas circulantes. Pode producirse hipertensión e taquicardia alternando con hipotensión e bradicardia.
Epidemioloxía
As esporas da bacteria encóntranse na maior parte dos solos e poden colonizar o tracto dixestivo dos humanos e animais. O risco de contraela é maior por parte das persoas que recibiron unha vacinación inadecuada; a enfermidade non induce inmunidade (a vacina si). Este microorganismo é un anaerobio estrito, o que significa que en estado de espera é resistente a un medio ambiente adverso (oxixenado). É transmitida por: (1) unha ferida punzante, xa sexa pola mordedela dun can ou outro animal que tivo contacto con alimentos do solo; (2) por inoculación directa de material infectado que supere a barreira principal de defensa, a pel.
O tétano é unha enfermidade de distribución mundial, provoca ao ano máis dun millón de mortos no mundo, a maioría destas mortes en países en vías de desenvolvemento pola escasa inmunización, contaminación de feridas nos medios agrícolas e rurais, administración de drogas, abortos... e afecta tamén especialmente a individuos no período neonatal xeralmente por infección da ferida umbilical, e calcúlase que morren uns 500.000 neonatos ao ano por esta causa. Nos países desenvolvidos, a incidencia desta doenza diminuíu notablemente desde que se introduciu a obrigatoriedade da vacinación. No Estado Español a inmunización realízase de maneira rutineira, polo que o número de casos que se coñecen a través da Rede de Vixilancia Epidemiolóxica indica un descenso no número de afectados, cunha media anual de 20-25 casos nos últimos anos, case todos persoas de idade avanzada maiores de 60 anos, cun predominio de homes, que non foron vacinados ou foron vacinados de forma incompleta, e pertencentes a profesións de risco ou habitantes de zonas rurais. Non se produciu desde 1997 ningún caso rexistrado de tétano neonatal. O tétano é máis frecuente en zonas rurais, cálidas e húmidas, xa que son circunstancias climáticas que favorecen a supervivencia de C. tetani.
Tratamento, prevención e control
Cando se establece a infección, o tratamento enfócase a controlar os espasmos musculares, deter a produción de toxina e neutralizar os efectos da toxina. O tratamento inclúe tamén a administración de inmunoglobulina tetánica, é dicir, anticorpos que inhiben a toxina (ou antitoxinas) ao unirse a ela e eliminala do corpo. A unión da toxina ás terminacións nerviosas adoita a ser unha unión irreversible e a inmunoglobulina non pode eliminar as toxinas que xa están unidas. A recuperación dos nervios afectados require que nazan novas terminais axónicas. Unha vez que se sospeita que hai infección adminístranse grandes doses de antibióticos como o metronidazol ou penicilina G intramuscular, para deter así a produción de toxina.
A prevención do tétano consiste na eliminación do tecido morto ou danado na ferida principal. A profilaxe é efectiva coa administración da vacina antitetánica, formada por varias doses de toxoide tetánico con ou sen previas inmunizacións, seguidas de doses de recordo cada dez anos. Moi raramente se dan casos de tétano en persoas que foron axeitadamente vacinadas.
O tétano non se transmite dunha persoa a outra, e é a única enfermidade que se prevén con vacina e que é infecciosa pero non contaxiosa. Unha infección por C. tetani non produce inmunidade e, por tanto, pode volver a contraerse a doenza, de modo que a vacina debe ser administrada tan axiña como o paciente se estabilice.
Costa do Murallón, Santa María de Neda, Neda
Costa do Murallón é un lugar da parroquia de Santa María de Neda no concello de Neda na provincia da Coruña. Tiña 18 habitantes no ano 2015 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales eran 7 homes e 11 mulleres.
Substantivación
A substantivación é un tipo de transposición consistente no paso dun vocábulo específico, frecuentemente adxectivo, nun acto de fala concreto, á clase de palabra substantivo por estar desenvolvendo a función sintáctica de núcleo do sintagma nominal.
Tipos
Hai substantivación, entre outras moitas posibilidades, nos seguintes casos:
Castelo de Cornatelo
O Castelo de Cornatelo é unha fortificación situada no concello de Priaranza do Bierzo, na bisbarra do Bierzo, provincia de León. Foi declarado Ben de Interese Cultural o 22 de abril de 1949.
O castelo aséntase sobre un promontorio rochoso cortado cara ao leste e o norte por un cavorco de máis de 180 m de desnivel, polo que transcorre o regueiro de Rioferreiros. Polos seus outros dous flancos, que son de doado acceso, está protexido por unha soa muralla percorrido por un adarve defensivo ameado.
Historia
A comezos do século XI, segundo os primeiros documentos achados, o castelo de Ulver aparece como un castelo importante, naqueles primeiros tempos da Reconquista. A mediados do mesmo século o Conde Munio Muñiz, propietario de numerosos territorios, aparece como tenente do castelo. En 1060, froito do seu casamento con Velasquita, nace a súa filla Ximena Muñiz. Dende o ano 1093 ata o ano 1107, a súa filla aparece como tenente da. Ximena Moniz mantivo unha relación co rei Afonso VI de León, co quen tivo dúas fillas Tareixa de León e Elvira de Castela.
O castelo é herdado por Rodrigo Álvarez Osorio, que ao falecer en 1430, a súa posesión pasa a Pedro Álvarez Osorio I Conde de Lemos, co mesmo nome que tiña o seu avó. Este casa con Beatriz de Castro, irmá do Duque de Arjona, xuntando así a herdanza da familia dos Castro, con numerosos señoríos bercianos e obtendo os títulos de conde de Lemos e de Trastámara. En 1467, prodúcese a segunda revolta irmandiña contra a nobreza galega, na cal a fortaleza de Cornatelo é tomada e case totalmente destruída, como outras fortalezas bercianas. En 1469, Pedro Álvarez Osorio manda reconstruír os seus castelos, entre eles Cornatelo. En 1483, morre Pedro Álvarez Osorio, no castelo de Cornatelo provocando un cruento conflito sucesorio: Por unha banda, a segunda muller do conde de Lemos, María de Bazán e a súa filla Xoana Osorio, casada con Luis Pimentel (fillo do conde de Benavente); e por outra, Rodrigo de Castro Osorio , novo Conde de Lemos. O preito, aínda que parecía non afectar directamente a Cornatelo, sufriu un asedio que durou dous anos, polas tropas de Don Rodrigo II conde de Lemos, o cal se considera o lexítimo herdeiro de Cornatelo. En 1486 os Reis católicos actúan para solucionar os problemas, creando o marquesado de Villafranca creado para Xoana e o seu marido Luis Pimentel. Con esta intervención, se obríga Rodrigo a entregar o castelo de Ponferrada. En 1507, Don Rodrigo volve tomar Ponferrada e a asediar os castelos de Corullón e Cornatelo, que se atopaba en desacordo coa decisión tomada polos Reis Católicos. Anos máis tarde, o Castelo continuo formando parte do señorío do marqués de Villafranca, ata a desaparición dos señoríos do marquesado de Villafranca.
En 1823, o castelo pasa a pertencer ao municipio de Ponferrada. En 1843, o castelo foi utilizado como escenario romántico para unha das principais novelas históricas españolas: El Señor de Bembibre, escrita polo escritor Berciano Enrique Gil y Carrasco.
Tras varios anos de abandono durante o século XIX, o 29 de novembro de 1900 os Condes de Peñarramiro, herdeiros lexítimos do castelo, conceden a titularidade do castelo e de varias terras á Xunta Veciñal da Vilavella. O Castelo é utilizado para gardar os rabaños da aldea da Vilavella, contribuíndo mais á súa deterioración.
Restauración
No ano 2002 restaurouse o castelo logo de séculos de abandono, asegurando os lugares máis deteriorados e dotándoo de elementos de seguridade para poder ser visitado polo público. A obra foi financiada por Fundación do Patrimonio Histórico de Castela e León (formada por varias caixas de aforros rexionais como Caja España-Duero, Caja de Burgos, Caja círculo, Caja Segovia, Caja de Ávila e a Xunta de Castela e León) e a Deputación de León. O investimento foi de 1,2 millóns de euros.
No ano 2003, o castelo foi iluminado exteriormente grazas á Fundación Endesa, cun orzamento de 100.800,38 €.No ano 2006, foi aberto ao público, en horario de mañá e tarde, os venres, sábados e domingos de todo o ano. En verán, está aberto todos os días, agás os luns.
Museo
O castelo conta cun museo, onde se recrea o pasado deste e as súas fases de construción, así como as posesións polas que pasou ao longo da historia. A partir de xaneiro de 2010 conta ademais cunha exposición de armas de hasta medievais pertencentes á asociación local Cabaleiros de Ulver (ver máis abaixo).
Noites Máxicas de Cornatelo
Festexo popular de ambientación medieval que se celebra cada último fin de semana de agosto e no que, ademais de gozar de concertos de música celta, exhibicións e actividades diversas, se organiza un mercado medieval denominado "Vila de Cornatelo". Este festexo empezouse a celebrar en 2003, incrementando cada ano o número de visitantes.
Cabaleiros de Ulver
Foi un proxecto impulsado en agosto de 2008 polas asociacións Baucan e Templespaña en colaboración co Concello de Priaranza do Bierzo. O seu principal obxectivo foi a creación dunha asociación ou confraría, denominada Cabaleiros de Ulver que tivese por finalidade levar en procesión a imaxe de Santiago Peregrino dende a igrexa de Vilavella ata a capela do castelo de Cornatelo.
Tendo en conta a inspiración templaria da devandita asociación, ademais de promover a relixiosidade popular a través da procesión, debería instruír os seus confrades no manexo da espada, o tiro con arco, a confección de cotas de malla e outra serie de habilidades que serían mostradas ao público con motivo das festividades de agosto e se ensinaría mediante cursos e obradoiros.
Asociación Cabaleiros de Ulver
Cabaleiros de Ulver é unha asociación berciana creada o 12 de outubro de 2009 a raíz do proxecto do mesmo nome, con sede no C concello de Priaranza do Bierzo e que desenvolve as súas actividades no castelo de Cornatelo. De inspiración medieval en xeral e templario en particular, ten por obxectivos principais a práctica da esgrima e o tiro con arco medieval, así coma a confección do enxoval templario (veste, sobrévesche, helmos, cotas de malla etc). Tamén colabora activamente co Camiño de Santiago de Inverno ao seu paso por terras bercianas. A partir de xaneiro de 2010 comezaron as súas actividades no Castelo de Cornatelo.
Espazos
Existe unha galería que une o castelo de Cornatelo. Esta galería encóntrase actualmente pechada o público.
Existe unha planta que só existe no castelo de Cornatelo e nas penas de Ferradillo e de Paradela de Muces, dado ás súas condicións climatoloxías e á altura na que se encontra. Esta planta vén dada polo nome de Petrocoptis viscosa. Esta encóntrase nos muros de pedra calcaria do Castelo.
Acceso
Dende Ponferrada pola N-536 cara ao Barco. Pasada a localidade de Santalla, poucos quilómetros despois, xa no Alto de Rioferreiros e á esquerda, xorde o desvío cara á Vilavella, Castelo de Cornatelo e Paradela de Muces. Tomando esa estrada ata o seguinte desvío, á esquerda, onde se indica a dirección cara ao Castelo de Cornatelo e A Vilavella. miniatura|Mapa de acceso ao castelo.
O Cordal, Belesar, Vilalba
O Cordal é un lugar da parroquia de Belesar, no concello lugués de Vilalba, na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2015 tiña 8 habitantes (5 homes e 3 mulleres).
Acrostemon
Acrostemon é un xénero de plantas fanerógamas pertencente á familia Ericaceae. Comprende 15 especies descritas e destas, só 11 aceptadas.
Taxonomía
O xénero foi descrito por Johann Friedrich Klotzsch e publicado en Linnaea 12: 227. 1838.
Vilanustre, Asados, Rianxo
Vilanustre é un lugar da parroquia de Asados no concello coruñés de Rianxo, na comarca da Barbanza. Segundo o padrón municipal (INE 2013) ten 40 habitantes (19 homes e 21 mulleres).
Elasmotherium sibiricum
O elasmoterio (Elasmotherium sibiricum, gr. ‘besta da chaira siberiana’) é unha especie extinta de mamífero perisodáctilo da familia Rhinocerotidae.
Foi un enorme rinoceronte do continente asiático e algúns especialistas afirman que puido ser a orixe da lenda do mítico unicornio, pois tiña un só corno de dous metros de longo, puntiagudo e excepcionalmente groso, produto da fusión dos dous cornos habituais nos rinocerontes. Debido a iso, tamén se lle adoita chamar unicornio xigante ou unicornio siberiano.
Hábitat e alimentación
O elasmoterio viviu durante o Plistoceno nas estepas de Rusia e Asia Central, ó sur das áreas ocupadas polo seu contemporáneo o rinoceronte laúdo, onde se alimentaba de herbas. Os dentes, semellantes ós dun cabalo, identifícano inequivocamente como un pastador especializado.
Extinción
miniatura|Vista lateral do cranio e o corno. Os elasmoterios desaparecen do rexistro fósil a finais do Plistoceno, hai uns 10 000 anos, xunto con gran parte da megafauna do hemisferio norte, polo que se considera esa como a data máis probable da súa extinción. Porén, hai quen afirman que algunhas poboacións puideron sobrevivir algúns milenios máis, dando lugar a algunhas bestas do folclore das estepas de Eurasia.
Bhaskara II
Bhaskara (1114 - 1185), tamén coñecido como Bhaskara II e Bhaskara Achārya ("Bhaskara o profesor"), foi un matemático e astrónomo indio.
Naceu preto de Bijjada Bida (hoxe en día o distrito de Bijapur, estado de Karnataka, India do Sur) e foi director do observatorio astronómico de Ujjain, continuando a tradición matemática de Varahamihira e Brahmagupta.
Bhaskara representa o cumio do coñecemento matemático e astronómico no século XII. Alcanzou un coñecemento de cálculo, astronomía, os sistemas de numeración e a resolución de ecuacións que non fora alcanzado en ningunha parte do mundo durante varios séculos. Os seus principais traballos foron o Lilavati (sobre aritmética), Bijaganita (Álxebra) e Siddhanta Shiromani (escrito en 1150) que consta de dúas partes: Goladhyaya (esfera) e Grahaganita (matemáticas dos planetas).
Lendas
Lilavati, o seu libro sobre aritmética, é a fonte de interesantes lendas que afirman que foi escrito para a súa filla, Lilavati. Nun destes relatos, encontrado nunha tradución persa de Lilavati, Bhaskara II estudou o horóscopo de Lilavati e predixo que o seu marido morrería pouco despois do matrimonio, se o enlace non sucedía nun momento determinado. Para impedir isto, colocou unha cunca cun pequeno burato na parte inferior dunha vasilla chea de auga, colocada de maneira que a cunca afundiría cando comezase a hora propicia. Puxo o mecanismo nun cuarto cun aviso a Lilavati de que non se acercara ao aparello. Aínda que ela, por curiosidade, foi mirar, coa mala sorte de que unha perla do seu aro do nariz caeu accidentalmente dentro, o que afectou o funcionamento do artefacto. O casamento tivo lugar, por iso, en tempo non propicio, de xeito que Lilavanti quedou viúva axiña. Dise que Bhaskara lle ensinou matemáticas para consolala na súa dor e escribiu ese libro para ela.
Matemáticas
Algunhas das achegas de Bhaskara ás matemáticas foron as seguintes:
Bhaskara II chegou á conclusión seguinte: " 1 / 0 = ∞ " (un dividido por cero = infinito) xa que para alcanzar a unidade se ten de recorrer sempre a un divisor fraccional máis pequeno; unha vez realizada a división o resto ten que dividirse sempre por un divisor máis pequeno.
Subrahmanyan Chandrasekhar
Subrahmanyan Chandrasekhar, nado en Lahore (daquela pertencente á India británica actualmente en Paquistán) o 19 de outubro de 1910 e finado en Chicago (Illinois) o 21 de agosto de 1995, foi un físico, astrofísico e matemático indio.
Traxectoria
Gañou o Premio Nobel de Física en 1983 canda a William Fowler polos seus estudos sobre os procesos importantes na estrutura e evolución estelares. Graduouse en Chennai (India) e doutorouse en Cambridge, aínda que traballou en Chicago dende 1937 ata a súa morte en 1995.
Ademais do premio Nobel, fóronlle concedidas a Henry Norris Russell Lectureship (1949), a Medalla Bruce (1952), a Medalla de Ouro da Real Sociedade Astronómica (1953), a Medalla Henry Draper (1971) e a Medalla Copley da Royal Society (1984).
En 1999, a NASA chamou no seu honor 'Chandra X-ray Observatory' ao terceiro dos seus catro grandes observatorios. Ata un asteroide, o 1958 Chandra débelle o seu nome.
Carreira científica
En 1930, Chandrasekhar ingresou no Trinity College na Universidade de Cambridge, Inglaterra. Por aquel entón leu un dos libros de Eddington The Internal Constitution of Stars que lle influíu profundamente. En devandito libro Eddington sostiña que as estrelas acababan as súas vidas transformadas en obxectos pequenos do tamaño da Terra e coñecidos como ananas brancas tras esgotar as súas fontes de enerxía. Chandrasekhar incluíu nos seus cálculos efectos de tipo cuántico e relativistas concluíndo que tan só as estrelas de baixa masa podían terminar as súas vidas tal e como Eddington suscitara. Os seus cálculos máis elaborados mostraban que para estrelas de masa superior a 1.4 a masa do noso propio Sol as estrelas, en ausencia dunha fonte interna de calor, se colapsarían por baixo do tamaño terrestre. Este límite coñécese como límite de Chandrasekhar. Os seus descubrimentos apuntaban á formación de estrelas de neutróns e buracos negros. En 1937 Chandrasekhar aceptou un traballo na Universidade de Chicago, onde permanecería durante o resto da súa carreira científica. En Chicago Chandrasekhar iniciou unha nova liña de traballo que culminaría na publicación da súa obra The Principles of Stellar Dynamics (1942). Durante a segunda guerra mundial Chandrasekhar colaborou con outros físicos da universidade de Chicago como Enrico Fermi no Proxecto Manhattan. A comezos dos anos 50 Chandrashekhar estudou detalladamente o transporte radioactivo no interior das estrelas pero o seu traballo neste campo referénciase en numerosas ocasións para o estudo do transporte radioactivo de enerxía en calquera medio (Radiative transfer). Máis tarde traballaría nos efectos do magnetismo sobre as galaxias, a súa forma e evolución publicando outro clásico: Hydrodynamics and Hydromagnetic Stability (1961). Durante a seguinte década intentou descubrir como a rotación afecta a forma dos planetas, estrelas, galaxias e clústeres de galaxias. Nos anos 70 Chandrasekhar volveu examinar o colapso das estrelas ao final da súa vida. Este traballo concluíu coa publicación da que quizabes sexa a súa obra máis famosa: The Mathematical Theory of Black Holes publicada en 1983. Por estes traballos recibiu o premio Nobel de física en 1983 que compartiu con William Fowler. O seu último libro foi Newton's Principia for the Common Reader.
Frecuencia cardíaca
miniatura|Medición da pulsación no pulso. miniatura|Exemplo dun [[electrocardiogramo.]] miniatura|Proba [[ergometria|ergométrica nun cicloergómetro.]] A frecuencia cardíaca é o número de latexos do corazón ou pulsacións por unidade de tempo. A súa medición realízase baixo determinadas condicións (en repouso ou en actividade) e está expresa en batimentos por minuto (bpm). A medición do pulso pode facerse en diferentes puntos do corpo, sendo o máis común o pulso, o pescozo (sobre a carótide) ou o peito. Independentemente da técnica de medición, o procedemento que recoméndase seguir, para evitar erros na medida de pulsación e porque os valores obtidos son equiparables, é o seguinte:
A frecuencia cardíaca basal (FCbasal) é a frecuencia cardíaca mensurada en completo repouso, logo despois de espertar pola mañá e debe adoptarse en declinio dorsal (deitado de costas). No deporte esta variable fisiolóxica pode dar pistas sobre a calidade da recuperación pos adestramento.
A frecuencia cardíaca de reserva (FCreserva) é a diferenza entre a frecuencia cardíaca máxima e a frecuencia cardíaca de repouso.
FCreserva = FCmax - FCrepouso
O deporte é moi importante porque mostra a adaptación ao exercicio que prodúcese no atleta.
A frecuencia cardíaca en repouso depende da xenética, do estado físico, do estado psicolóxico, das condicións ambientais, da postura, da idade e do sexo. Un adulto saudable en repouso ten xeralmente o pulso no rango de 60-100. Durante o exercicio físico, a pulsación pode subir ata os 150-200. Durante o sono e para un atleta xove en repouso pulsación en repouso, a pulsación pode moi ben estar entre os 40-60 batimentos por minuto.
Thanatos (videoxogo)
Thanatos é un videoxogo de acción desenvolvido por Durell Software para Amstrad CPC, Commodore 64 e ZX Spectrum en 1986.
Sinopse
O dragón Thanatos esperta tras séculos durmido, quizais lembrando o seu pasado cando ós vinte anos un feitizo dun bruxo maligno fixo que pasara de príncipe a dragón. Para recuperar a súa forma pasada precisaba que unha rapaza loira recollera os elementos dun conxuro, os labregos da aldea da contorna do antigo castelo non queren colaborar e deciden enfrontarse ó dragón e este decide arrasar a aldea.
Acollida
Thanatos foi aclamado pola crítica. A versión ZX Spectrum foi "Pick of the Week" de Popular Computing Weekly', e recibiu o premio "CRASH Smash" da revista Crash, un premio "Megagame" de Your Sinclair, 4 de 5 estrelas de Sinclair User, e 8 de cada 10 de Computer & Video Games.
O tamaño do protagonista destacou nestas críticas, xa que o dragón ocupa un terzo da lonxitude da pantalla. Sobre a animación do dragón, Jim Douglas comentou que "os gráficos realmente cobran vida cando ves o dragón voando sobre a paisaxe. As ás baten con efectos de son soberbiamente convincentes, e o dragón tamén move a cabeza". Crash opinou "o movemento do dragón principal é moi suave e realista" e C&VG descubriron que Thanatos "é un personaxe grande e ben animado que realiza xiros e aterraxes ordenados baixo petición". Tamén se eloxiou o fondo de scrolling parallax, así como a atmosfera xeral e a satisfacción de controlar unha criatura tradicionalmente malvado. Houbo pequenas críticas; Crash considerou que Thanatos era "un pouco difícil" e PCW concluíu "Non estou 100% seguro de que te manteña enganchado durante semanas".
Nate Robinson
Nathaniel "Nate" Robinson, nado o 31 de maio de 1984 en Seattle, Washington, é un xogador estadounidense de baloncesto profesional que actualmente é axente libre. Gañou o Concurso de Mates do All-Star Weekend da NBA nos anos 2006, 2009 e 2010, pasando a ser o único xogador da historia da NBA en gañar tres concursos de mates, a pesar de ter 1,75 metros de estatura.
Universidade
Nate tivo unha exitosa carreira universitaria, levando aos Washington Huskies a boas posicións na NCAA no ano 2005. Robinson tamén xogou ao fútbol americano en Washington, onde se formou coma un potente cornerback. Candou chegou á universadade, tivo que optar por un só deporte, elixindo o baloncesto.
NBA
Nate Robinson foi escollido no Draft de 2005 por Phoenix Suns, na 21ª posición. Rapidamente, a franquía traspasouno aos New York Knicks xunto con Quentin Richardson. Foi un dos primeiros en participar na pelexa dos Knicks e os Denver Nuggets, ocorrida o 16 de decembro do 2006.
O 18 de febreiro de 2006, en Houston,Texas, Robinson gañou o seu primeiro concurso de mates, impoñéndose por 141-140 a Andre Iguodala, nunha vitoria un tanto polémica, xa que necesitou 14 intentos para lograr o último mate. Ao seguinte ano, Nate trocou o seu dorsal 4 polo 2, que levaba no instituto. En Dallas, no All Star Weekend do 13 de febreiro, venceu ao rookie dos Toronto Raptors, DeMar DeRozan. O xogador no llo puxo fácil, pero Nate levou finalmente o trofeo para a súa casa.
O 18 de febreiro de 2010 foi traspasado aos Boston Celtics xunto a Marcus Landry a cambio de Bill Walker, J.R. Giddens e Eddie House.
O 24 de febreiro de 2011 foi traspasado aos Oklahoma City Thunder xunto con Kendrick Perkins a cambio de Jeff Green e Nenad Krstic. O 24 de decembro de 2011, deixou os Thunder e converteuse en axente libre.
O 4 de xaneiro de 2012, asinou un contrato cos Golden State Warriors. Na tempada 2011-12, acadou 11.2 puntos, 4.5 asistencias e 2 rebotes por partido en 51 encontros xogados.
O 31 de xullo de 2012, asinou un contrato cos Chicago Bulls.
O 26 de xullo de 2013, asinou un contrato cos Denver Nuggets. O 13 de xaneiro de 2015, foi traspasado ós Boston Celtics a cambio de Jameer Nelson. Dous días máis tarde, foi cortado polos Celtics.
O Camiño Vello, Santa María de Neda, Neda
O Camiño Vello é un lugar da parroquia de Santa María de Neda no concello de Neda na provincia da Coruña. Tiña 33 habitantes no ano 2015 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales eran 18 homes e 15 mulleres.
Sándor Kocsis
Sándor Kocsis, nado en Budapest o 21 de setembro de 1929 e finado o 22 de xullo de 1979, foi un dianteiro de fútbol húngaro que arquivou o histórico récord de 75 goles en competicións internacionais (en só 68 encontros).
Traxectoria
Non é o mellor marcador de Hungría xa que Ferenc Puskás ostenta o título con 84 (en 85). É tamén coñecido co alcume Testa de Ouro pola súa destreza no remate.
A carreira internacional de Kocsis abarcou desde o 1948 ata o 1956. Foi o mellor artilleiro da Copa do Mundo de 1954 marcando 11 goles e rematando con Hungría de subcampioa. Ese número só foi superado unha vez por Just Fontaine, quen marcou 13 durante a Copa do Mundo do 1958; semella improbable que sexa superado outra vez nun futuro próximo.
Viñás
O topónimo Viñás pode referirse a dous lugares de Galicia:
A Igrexa, Vilar de Infesta, Redondela
A Igrexa é un lugar da parroquia de Vilar de Infesta, no concello pontevedrés de Redondela, na comarca de Vigo. Segundo o IGE, en 2012 tiña 659 habitantes (333 homes e 326 mulleres).
Toponimia
A orixe do topónimo é o latín, o lugar da igrexa.
Vilas, Asados, Rianxo
Vilas é un lugar da parroquia de Asados no concello coruñés de Rianxo, na comarca da Barbanza. Segundo o padrón municipal (INE 2013) ten 46 habitantes (24 homes e 22 mulleres).
Emeryville
Emeryville é unha pequena cidade localizada no estado norteamericano da California, no Condado de Alameda. Foi incorporada o 8 de decembro de 1896.
Sitúase no corredor entre as cidades de Berkeley e Oakland. A súa proximidade a San Francisco e ao Silicon Valley favoreceu o seu crecemento económico.
A sede da Pixar Animation Studios localízase na cidade.
Xeografí­a
De acordo co United States Census Bureau, a cidade ten unha área de 5,2 km², onde 3,2 km² están cubertos por terra e 2 km² por agua.
Demografía
Segundo o censo nacional de 2010, a súa poboación é de 10 080 habitantes e a súa densidade poboacional é de 3 113,53 hab/km². É a cidade menos populosa do condado de Alameda. Posúe 6 646 vivendas, o que resulta nunha densidade de 2 052,83 vivendas/km².
Marco histórico
Emeryville posúe só unha entrada no Rexistro Nacional de Lugares Históricos, a Remar Bakery.
Substantivo abstracto
Un substantivo abstracto é unha clase de substantivo que fai referencia a conceptos, calidades ou emocións que non se poden representar como obxectos concretos. Xa que logo, designan entidades que non se perciben polos sentidos do corpo, senón pola mente, por exemplo nación, engano, amor, odio, contradición, bondade, virtude, honradez. Os substantivos abstractos considéranse illadamente polo seu significado aínda que se desprenden das cousas concretas. En cambio, unha cadeira existe en si e por si soa; é unha entidade independente. Os substantivos abstractos podémolos clasificar en:
Franklin Chang-Díaz
Franklin Ramón Chang-Díaz é un astronauta estadounidense nado en Costa Rica e que formou parte das misións STS-61-C, STS-34, STS-46, STS-60, STS-75, STS-91 e STS-111. Pasou un total de 66,76 días no espazo.
Traxectoria
Foi seleccionado pola NASA en 1980 e converteuse oficialmente en astronauta en 1981. Participou nas misións STS-61-C, STS-34, STS-46, STS-60, STS-75, STS-91 e STS-111. Pasou no espazo un total de 66,76 días.
José Vicente Train
José Vicente Train, coñecido como Vicente Train, nado en Barcelona o 19 de decembro de 1931, é un exfutbolista catalán. Xogaba de porteiro e desenvolveu a maior parte da súa carreira no RCD Espanyol e o Real Madrid.
Traxectoria
Gañou en tres ocasións o Trofeo Zamora e foi campión da Eurocopa 1964 coa selección de España. Era coñecido como Vicente el grapas pola súa seguridade na blocaxe do balón.
Trailblazer
Trailblazer é un videoxogo desenvolvido por Gremlin Software para Amstrad CPC, Atari 8-bit, Commodore 64 e ZX Spectrum en 1986, posteriormente saíron versións para Amiga e Atari ST. En 2006 saíu unha versión para Gizmondo.
A Crucitaria, Belesar, Vilalba
A Crucitaria é un lugar da parroquia de Belesar, no concello lugués de Vilalba, na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2015 tiña 9 habitantes (5 homes e 4 mulleres).
Península de Corea
miniatura|dereita|220px|Península de Corea.
A península de Corea é unha península situada no leste de Asia, entre o Mar Amarelo e o Mar do Xapón. Limita ao norte coa China e Rusia, e polo sur co estreito de Corea que o separa do Xapón. Politicamente divídese en dous estados, a República de Corea e a República Democrática Popular de Corea.
Historia
Segundo o Samguk Yusa (escrito no século XII d.C.), a primeira dinastía de Corea foi Hwuanin.
A segunda dinastía foi Gojoseon (entre os séculos XXIV e o II a.C.), foi creado por Tangun ou Dangun no sur de Manchuria e norte de Corea. Recentes estudos indican que o pobo de Go-Joseon pertencía á familia lingüística dos tungusos e estaba familiarizada co altaico.
Era dos Tres Reinos (37 a. C. ? 668 d. C.) e Balhae (713-926)
Os estudosos, en xeral, cren que os primeiros reinos ou estados na península coreana empezaron a formarse durante a Idade de Bronce (1000 a.C.-300 a. C). Deles, o reino supostamente fundado por Dangun, coñecido xeralmente por Gojoseon ou Joseon Antigo, pronto xurdiu como o máis poderoso e consolidou o seu poder ao comezo do século II a.C.
Ante o poder emerxente de Joseon Antigo, China comezou a preocuparse máis e máis. O emperador chinés Han Wuti lanzou unha invasión no ano 100 a. C. Destruíu o reino ao seguinte ano e estableceu catro colonias militares para administrar a parte norte. Con todo, logo dun século, emerxeu un novo reino chamado Goguryeo ( 30 a.C.-668 d.C.) na parte norte da península Goguryeo.
Era unha nación de guerreiros guiados por reis agresivos e valentes como o rei Gwanggaeto (que reinou entre o 391 e o 410). Conquistou as tribos veciñas unha tras outra, e expandiu practicamente o seu reino en tódalas direccións. Finalmente expulsou aos chineses da súa última colonia militar, Nangnang (El-lang en chinés) no 313. No seu apoxeo, o seu territorio estendíase ata o interior de Manchuria, e ao sur chegaba ata a metade sur da península coreana.
Un novo reino chamado Baekje (ano 10 a. C.-660) desenvolveuse ao sur do río Hanggang (parte do Seúl actual). Os de Baekje eran máis pacíficos que os feroces guerreiros de Goguryeo. Eles trasladáronse ao sur fuxindo da ameaza do seu rival norteño. No século I, Baekje estableceuse firme como un estado próspero e civilizado, facendo intenso comercio cos seus veciños de ultramar. En realidade, Baekje serviu como ponte importante para a transmisión da cultura continental ao Xapón: pasoulles o budismo, a escritura chinesa e os seus sistemas políticos e sociais. O doutor Wang In foi mestre do príncipe do Xapón.
Silla (ano 50 a. C.-668 d.C.), máis afastado a China, ao principio era o reino máis débil e menos desenvolvido dos tres. Foi o último en aceptar ideas e credos estranxeiros, e a súa sociedade estaba marcadamente dividida en clases sociais. Con todo, Silla medrou rápido grazas aos recursos do seu singular Corpo de Hwarang (flor de mocidade) e dos ensinos budistas.
A mediados do século ¥µ, Silla consolidou o seu poder e territorio, formou unha alianza militar cos T'ang da China para someter Goguryeo e Baekje. As forzas aliadas de Silla-T'ang tiveron éxito, e a península foi unificada por primeira vez no ano 668. Logo diso, os superviventes do reino Goguryeo expulsaron ás forzas T'ang de Manchuria e da parte norte da península, e estableceron alí o reino de Balhae no ano 698.
Aínda que politicamente estaban separados, os tres reinos de Goguryeo, Baekje e Silla estaban relacionados étnica e lingüisticamente. Cada un deles desenvolveu unha sofisticada estrutura política e adoptou a ética confuciana e a fe budista.
Silla Unificada (668-935) e Balhae
Durante dous séculos e medio, Silla gozou de paz e estabilidade. Liberado das preocupacións de loitas internas e de invasións externas, orixinou o rápido florecemento da arte, a relixión, o comercio, a educación e outras disciplinas. A capital de Silla, na actualidade Gyeongju, tiña unha poboación de máis dun millón e se gababa dos seus magníficos palacios reais e templos budistas.
O budismo floreceu baixo a protección da nobreza e a corte, e exerceu unha grande influencia nos asuntos do Estado, na arte e a moral. Algúns dos monumentos históricos máis importantes de Corea atribúense ao xenio creativo e fervor relixioso dos artistas daquela época. Entre eles podemos citar o templo de Bulguksa e a gruta de Seokguram, ambos nas proximidades de Gyeongju.
Silla alcanzou o apoxeo da súa prosperidade e poderío a mediados do século ¥•, despois entrou en lenta decadencia. Intensificáronse os conflitos entre os nobres; os líderes rebeldes reclamaban o dereito á sucesión dos reinos derrocados, Goguryeo e Baekje. No ano 935 o rei deixou as rendas do Estado en mans de Wang Geon (rei Taejo, o seu nome posterior), fundador da dinastía Goryeo.
O sistema político de Balhae era semellante ao de Tang, e a súa capital Sanggyeong tiña por modelo a capital de Tang, Chan-an. A súa cultura distintiva tiña influencia de Tang e Goguryeo. Cando Balhae foi invadido por Khitan nos primeiros anos do século ¥¹, a súa clase dominante refuxiouse no novo estado de Goryeo.
Rohirrim
No legendarium do escritor J. R. R. Tolkien e na novela O Señor dos Aneis, rohirrim é o nome que lle daban en Gondor ós Señores dos Cabalos, os homes de Rohan. É un termo sindarin, composto pola palabras roch + hîr, "señor", "amo", da raíz ROCH, que significa "cabalo" e a palabra rim que significa "hoste", "pobo"; derivado da raíz RIM. Eles mesmos denominábanse eorlingas: "os homes da Casa de Eorl", xa que descendían de Eorl o Xove (2485-2545). O seu nome en singular era rohir.
Son parentes do pobo de Hador que non cruzaron as Montañas Bretemosas, polo que as súas características físicas eran semellantes: a gran maioría eran altos e de gran fortaleza física, de pelo loiro e ollos azuis. Por estas características, os dunlendinos chamábanos Forgoil, "Cabezas de Palla".