cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Araúxo
Historia
Segundo diversos historiadores, Don Rodrigo Annes de Araúxo era descendente de membros das familia reais do reino de Francia e do reino de Borgoña a través dun nobre cabaleiro francés chamado Iohannes Tirante, tamén coñecido como Jean Tiranothe. Este cabaleiro francés, xuntamente con gran número de cabaleiros de Francia e de Borgoña, participaron nas batallas da Reconquista na Península Ibérica, axudando a expulsar os mouros e defender os reinos cristiáns. As terras reconquistadas eran doadas aos cabaleiros que participaban nas batallas, así como outros privilexios reais.
A existencia deste cabaleiro é comprobada ao longo das actas de privilexios reais concedidos polo rei Afonso VII e seu fillo, onde é posíbel ver o nome Iohannes Tirante entre os nobres que recibiron privilexios reais. O seu nome tamén aparece nun pergamiño datado en 1139, no cal é mencionado xuntamente con outros nobres implicados na reconstrución dunha igrexa ao sur de Galiza. Iohannes Tirante sería fillo dun nobre galego chamado Fernando Annes, cunha muller francesa de orixe nobre, descendente das casas reais de Francia e de Borgoña, probabelmente unha das fillas ou netas do rei Filipe I de Francia, ou da Duquesa Hidegarda da Borgoña. El mudouse para Galiza despois de 1128, para axudar o seu pai que era un dos homes máis poderosos daquel reino. Neste período, alén de loitar contra os mouros, tamén axudaría o rei Afonso VII de León a defender os intereses galegos contra o príncipe Afonso Henriques, que tentaba proclamarse rei de Portugal. Cómpre resaltar que na época Portugal era un condado vencellado ao reino de Galiza.
Segundo Alexandre Herculano, o ano de 1139, Fernando Annes —que era coñecido polo titulo Princeps Limiae por ser gobernador no sur de Galiza— defendería as terras de Galiza contra os ataques de Afonso Henriques. Iso cadra perfectamente co que din os cronistas, pois Iohannes Tirante loitaría nesta batalla, na cal, el canda seu pai, parentes e amigos seus, derrotarían Afonso Henriques.
Despois dalgún tempo en Galiza, Iohannes Tirante casou cunha muller chamada Mayor Garces de Asa, filla do Conde Don Garcia de Asa. A familia de Asa era naquela época unha das máis poderosas do reino, descendentes dun dos Infantes do reino de León, o que axuda a explicar as orixes da familia Araúxo na casa de Asa, como sosteñen algúns xenealoxistas. Do casamento con Dona Mayor Garces de Asa, Iohannes Tiante tivo polo menos un fillo, chamado Xoán Annes, que foi Capitán de armas no reinado de Afonso VII. Este Xoán Annes á vez sería antepasado de Rodrigo Anes, señor do castelo de Araúxo.
Homenaxes
O bispo de Malaca, D. João Ribeiro Gaio, dedicou aos Araúxo esta quintilla:
Através de Bitorinho
em sepulcros já gastados
Araújos afamados
na terra que rega o Minho,
antigos, abalisados.
Manuel de Sousa da Silva escribiu a seguinte:
Lá de Lobios de Galliza
Vieram para Lindoso
Os de gremio valoroso
de Araújo por guiza
Que foi cá mui poderoso...
Coira, San Fiz de Monfero, Monfero
Coira é un lugar da parroquia de San Fiz de Monfero no concello coruñés de Monfero na comarca do Eume. Tiña 9 habitantes no ano 2010 segundo datos do INE dos cales 5 eran homes e 4 eran mulleres.
Fianchetto
Fianchetto é unha palabra de orixe italiana que literalmente quere dicir "pequeno flanco". A pronuncia italiana é fianqueto, pero en galego adóitase pronunciar tal como está escrito. Existe a variante fiancheto.
No xadrez, é un termo que indica unha forma especial de desenvolver o alfil. Na imaxe, o negro ten o seu alfil de casas negras en fianchetto. Isto é: moveu o peón da columna de cabalo e o alfil colocouse nese oco. As posibles casas onde se pode realizar esta xogada son b2, g2, b7 ou g7, exercendo así o alfil a súa acción ao longo das dúas diagonais maiores. Se se produce o enroque no flanco onde se atopa o alfil en fianchetto compleméntanse ambas as posicións, dando lugar a unha estrutura na que o alfil e o rei deféndense entre si. Outra posición relacionada é o fianchetto esaxerado, onde unha vez adiantado o peón de cabalo para realizar o fianchetto sitúase o alfil na columna de torre correspondente.
O fianchetto é típico de múltiples aperturas, como a india de rei, a india de dama, a catalá, a variante dragón da siciliana etc.
MBC Dinamo Moscova
O MBC Dinamo Moscova (en ruso: МБК Динамо Москва) é un club profesional de baloncesto da cidade de Moscova, Rusia. Actualmente compite na PBL, a máxima competición do baloncesto ruso. Disputa os seus partidos como local no Complexo Deportivo Krylatskoe, cunha capacidade para 5.000 espectadores. O club foi fundado en 1923, aínda que por motivo económicos desapareceu en 1997. Finalmente foi refundado en 2001, chegando a gañar a ULEB Cup en 2006.
Historia
miniatura|left|140px|Evgeny Voronov, ex xogador do Dinamo. Fundado en 1923, dentro da Unión Soviética, o Dinamo é un dos máis antigos clubs deportivos do país. O seu nome foi elixido porque Dínamo significa "poder en movemento". O club foi apoiado pola Dirección Política do Estado (GPU), un aparello policial da URSS. É por iso que o equipo sempre foi coñecido como o club da policía, mentres que o seu eterno rival da cidade, o CSKA Moscova era o club do Exército Vermello. Con todo, a conexión entre a policía e os deportistas do Dinamo é inexistente dende hai anos.
Exaculación precoz
Malia que os homes con exaculación precoz describen sentir que teñen falta de control sobre a exaculación, non está claro se iso é certo, e moitos homes declaran que lles gustaría poder durar máis tempo. O tempo de latencia da exaculación é de entre 4 e 8 minutos. A condición oposta é a exaculación retardada.
Provincia de Málaga
Ata 1995 a provincia incluía Melilla.
Xeografía
Boa parte do seu territorio está comprendido dentro das serras do Sistema Penibético separadas pola Depresión Intrapenibética, nesta provincia coñecida como a Foxa de Antequera. No Oeste sitúase a comarca da Serranía de Ronda e polo Leste os maiores accidentes orográficos son a serra de Almijara, Tejeda e Alhama. Ao Sur, paralela á Serranía de Ronda érguese a Serra Bermeja. Ao pé da Serranía de Ronda sitúase Foxa de Málaga.
A vexetación espontánea normalmente inclúe matogueira, sendo o palmito (Chamaerops humilis) a planta representativa. Tamén aparecen fragas de piñeiros e pinsapos (comúns na Serra de Grazalema). No interior dominan os bosques de aciñeiras e sobreiras.
Comarcas
A división comarcal da provincia está regulamentada pola Deputación de Málaga, e actuamente son as seguintes:
Espazos protexidos
Son cinco os parques naturais que existen na provincia:
Son seis as paraxes naturais:
Parques Periurbanos:
Monumentos Naturais:
Reservas Naturais:
Escolas asociadas á UNESCO
miniatura|dereita|250px|Bandeira da UNESCO
A Rede do Plan de Escolas Asociadas da UNESCO (redPEA) (ASPnet en inglés), comunmente coñecida como Escolas Asociadas da UNESCO, está formada por un conxunto de centros educativos repartidos por todo o mundo. Consta de máis de 8000 centros educativos, entre os cales atopamos escolas parvularias, primarias e secundarias e institutos de formación superior. O principal obxectivo desta organización é o de seguir os principios que marca a UNESCO relacionados entre outros temas coa cultura, a paz, os dereitos humanos, a igualdade entre as persoas e o medio ambiente. A rede PEA que naceu a partir do ano 1953 ten entre os seus fins o achegamento entre alumnos e alumnas procedentes de realidades culturais diversas e axudalos a atopar solucións fronte ás problemáticas do presente século. Para lograr isto, un dos eixos que vertebran este proxecto é a comunicación de experiencias entre o alumnado dos diversos países e a elaboración de proxectos comúns que axuden a mellorar o noso planeta.
Principais temas tratados pola rede PEA
Os principais temas tratados son:
Proxectos UNESCO nos que participan escolas galegas
As escolas galegas partipan en varios proxectos xunto con outras de distintos países, entre eles podemos destacar os seguintes:
Caixa Tarragona
Caixa Tarragona (nome comercial da Caixa d'Estalvis de Tarragona) foi unha caixa de aforros catalá, con sede na cidade de Tarragona. Fundada en 1949, a súa desaparición produciuse en 2010, cando se fusionou con outras dúas caixas de aforros catalás, Caixa Catalunya e Caixa Manresa, dando lugar a unha nova caixa de aforros denominada Caixa d'Estalvis de Catalunya, Tarragona i Manresa, operada baixo a marca comercial CatalunyaCaixa.
O 13 de outubro de 2009 o consello de administración da entidade aprobou a fusión, permitindo constituír a segunda caixa máis grande de Cataluña en volume de activos, só superada por La Caixa, e a cuarta máis grande de España.
CatalunyaCaixa recolleu o negocio bancario, rede de oficinas, activos e carteira de clientes, así como a obra social da extinta Caixa Tarragona, ata que en 2011 a nova caixa cedeu todo o seu negocio bancario a un banco da súa propiedade, Catalunya Banc. En 2011, debido aos problemas de liquidez e financiamento de CatalunyaCaixa, a caixa perdeu o control do banco que xestionaba cando o Fondo de Reestruturación Ordenada Bancaria nacionalizou Catalunya Banc.
Benchmark
O benchmark o é unha técnica utilizada para medir o rendimento dun sistema ou parte dun sistema, frecuentemente en comparación con algún parámetro de referencia. Tamén se pode atopar como benchmarking, a cal se refire especificamente á acción de executar un benchmark. A palabra benchmark é un anglicismo traducible ao galego como comparativa.
Esteban de Adoáin
A súa causa de beatificación comezou en 1924. En 1989 o papa Xoán Paulo II declarouno venerable, recoñendo as súas virtudes heroicas.
Annona muricata
miniatura|Flor. miniatura|Fruto in situ.
Ananda Devi
Ananda Devi Nirsimloo-Anenden, nada en Trois-Boutiques o 23 de marzo de 1957, é unha escritora de Mauricio.
Traxectoria
De orixe india, foi unha escritora precoz, comezou a escribir aos sete anos, aos quince un relato seu,  La Cité Attlee gañou un premio convocado por Radio Francia International, en 1977 publicou o seu primeiro libro, Solstices. Estudou lingüística en Londres e viviu varios anos en Brazzaville.
Annona muricata
A Annona muricata é unha árbore da familia Annonaceae, cultivada en moitos países tropicais polos seus froitos comestibles, coñecidos como guanábanas.
Descrición
É unha árbore sempre verde duns 10 m de altura. Ten a casca rugosa e follas, opostas, de pecíolo curto e limbo papiráceo obovado-oblongo a ovado-elíptico, duns 5–18 por 2–7 cm, de envés verdoso e glabro e de face verde e brillante. As inflorescencias, con só 1 ou 2 flores, son axilares, mais tamén poden estar implantadas en calquera parte do tronco ou das pólas. As flores, duns 4 cm de diámetro, son pediceladas e pubescentes. Os 3 sépalos, ovado-elípticos a ovado-triangulares, miden 3–5 mm. Os 6 pétalos son verdes e despois amarelados, os 3 exteriores grosos, amplamente triangulares, de 2,5–5 por 2–4 cm, co interior finamente pubescente e o ápice agudo a obtuso mentres os 3 internos son ovado-elípticos, de 2–4 por 1,5–3,5 cm, algo delgado, imbricados, pubescentes e con ápice obtuso. Os numerosos estames, de 4–5 mm, teñen os filamentos carnosos e o conectivo apical dilatado. Os abundantes carpelos, duns 5 mm, son pubescentes. O froito, chamado guanábana, é un sincarpo verde, ovoide, con frecuencia de forma oblicua ou curvada, de 10–35 por 7–15 cm, cuberta de espiñas suaves e polpa branca comestible. As sementes, unha por cada un dos froitos individuais agregados no sincarpo, son reniformes, de 2 por 1 cm e de color amarelo apardazado.
Distribución
De procedencia incerta, as primeiras crónicas nomean esta especie en Porto Rico, as Antillas e a zona do Caribe en xeral. Con todo, moitos autores sitúan a orixe en Colombia, sendo este país o que posúe un maior número de variedades. Cultívase hoxe en día en torno ao Caribe, de México a Perú, zonas de África como Guinea Ecuatorial. Introducida e cultivada tamén en moitos países tropicais e subtropicais, incluída a China, Australia e a Polinesia. Actualmente estanse establecendo plantacións en zonas subtropicais de países coma España, sobre todo nas illas Canarias.
Propiedades medicinais
Desde o ano 1999, circulan por Internet anuncios publicitarios que afirman, sen fundamento científico, que o té de guanábana cura o cancro. Non se realizaron probas in vivo que demostren que a guanábana —ou algún composto desta— sexa efectiva contra algún tipo de cancro en humanos.
Existen diversos estudos sobre a anonacina, o compuesto da guanábana que supostamente tería efectos anticanceríxenos, pero eses estudos foron realizados in vitro ou in vivo en animais, non existindo aínda ningún estudo clínico en humanos. Un motivo citado para a falta de estudos clínicos en humanos é o feito de que non se pode patentar unha planta, o que leva a certos laboratorios, que patrocinan os estudos, a concentrar as investigacións nos principios activos, acetoxeninas annonáceas, en vez da planta.
Por outra parte, un estudo in vitro realizado en conxunto pola Facultade de farmacia e bioquímica da Universidad Nacional Mayor de San Marcos e a Universidad Peruana Cayetano Heredia demostrou que un extracto etanólico das follas de Annona muricata ten un efecto citotóxico sobre os tipos C678 e H460 de cultivos de liñas celulares de adenocarcinoma gástrico e pulmonar.
Efecto das acetoxeninas das annonáceas nas células
As acetoxeninas das anonáceas son substancias cerosas que resultan da combinación de ácidos graxos de cadea longa (C32 ó C34) cunha unidade de 2-propanol no carbono 2 para formar unha lactonaterminal (esta lactona fica ao inicio da cadea). Como outras acetoxeninas, a annonicina bloquea o complexo I, que é responsable de transformar NADH a NAD+, e crea a acumulación de protóns a través da membrana interna mitocondrial. Esta desactiva a habilidade dunha célula de xerar ATP mediante unha ruta oxidativa, obrigando finalmente a unha célula a apoptose ou necrose.
Nutrición
A froita é unha fonte excepcional de vitamina C, e unha boa fonte de vitaminas B1, B2, B3, B5, B6, ferro, magnesio e potasio.
Riscos para a saúde
A annonacina, presente nas sementes da froita, é unha neurotoxina asociada a doenzas neurodexenerativas, Investigacións suxiren unha conexión entre o consumo de Annona muricata e formas atípicas da doenza de Parkinson debido ás altas concentracións de annonacina.
En 2010, a Axencia de seguridade alimentaria francesa concluíu que, a partir dos resultados dos estudos dispoñibles, "non é posible confirmar que os casos observados de síndrome de Parkinson atípica […] estean relacionados co consumo de Annona muricata", recalcando a necesidade de facer máis estudos sobre os posibles riscos para a saúde humana.
Taxonomía
A Annona muricata foi descrita por Carl von Linné e publicada en Species Plantarum, vol. 1, P. 536–537, 1753.
Dinocephalia
Os Dinocephalia ou Dinocefalios son un grupo de animaís que están entre os primeiros individuos da orde therapsida e que xurdiron no Permiano medio, aínda que logo se extinguiron sen deixar descendentes.
Taxonomía
Fixéronse recentes descubrimentos entre as relacióncións dos membros deste grupo, polo que a seguinte clasificación so é provisional:
Pradairo de Montpellier
Características
E unha árbore follosa de tamaño medio que medra até unha altura de 10–15 m (raramente acada os 20 m). O toro mide uns 75 cm de diámetro, con madeira cinsenta escura e suave nas árbores novas, e finamente estriada nos exemplares vellos. Entre as demais especies de pradairo distínguese polas súas pequenas follas trilobuladas duns 3–6 cm, dunha cor verde escuro, cun tacto un pouco poroso. As follas caen no outono, normalmente cara novembro. As flores xorden na primavera, agromando en péndulos amarelos duns 2–3 cm.
Existen numerosas subespecies e variedades, aínda que poucas son relevantes distintivamente. A máis coñecida é o Acer monspessulanum microphyllum de Turquía e o Líbano.
Ophiuchus
Ophiuchus, en galego Ofiúco, ou Serpentario é unha das 88 constelacións modernas, e xa era unha das 48 listadas por Tolomeo. Pode verse en ambos hemisferios entre os meses de abril a outubro por ficar sobre o ecuador celeste. Ophiuchus tamén era chamada antigamente Serpentarius, nomes respectivamente en grego e en latín que significan o mesmo, o portador da serpe.
Ó norte de Ofiúco atópase Hércules, o suroeste Saxitario e ó sueste Escorpio (Scorpius); ó leste atópase a Cabeza da Serpe (Serpens Caput) e Libra, mentres co oeste quedan Aguia (Aquila), Escudo de Sobieski (Scutum) e a Cola da Serpe (Serpens Cauda). A constelación queda flanqueada pola Cabeza e a Cola da Serpe, que pode ser considerada coma unha única constelación: Serpe (Serpens), que a atravesa. O conxunto resultante é un home rodeado por unha serpe.
Obxectos notables do espazo profundo
En aproximadamente 40 000 anos a Voyager 1 probablemente pasara a uns 1,6 anos luz da estrelas AC+79 3888, a cal está situada en Ophiuchus.
Historia
miniatura|200px|Debuxo de [[Johannes Kepler dando a localización da stella nova no pé de Ophiuchus.]] Esta constelación, coñecida dende antigüidade, é unha das 48 constelacións descritas por Tolomeo. Era coñecida tamén coma Serpentarius, a forma latina do seu nome.
O evento máis importante ocorrido na historia de Ophiuchus é a Supernova do 1604, a cal foi obsevada por primeira vez o 9 de outubro de 1604, preto de θ Ophiuchi. Johannes Kepler viuna e estudouna de forma intensiva dende o 16 de outubro, de tal xeito que esta supernova pasou a ser chamada a Supernova de Kepler. Publicou ós seus descubrimentos nun libro titulado De stella nova in pede Serpentarii (A nova estrela no pé de Ophiuchus). Galileo usou a súa breve aparición para rebater o dogma de Aristóteles de que o firmamento era inmutable.
Ocorreu só 32 ano despois doutra supernova ocorrida en in Cassiopeia que fora observada por Tycho Brahe; a última supernova ocorrida con anterioridade fora no 1054 (ver Nebulosa do Cangrexo), e despois de Kepler non houbo máis novas visibles a simple vista até o ano 1987 (ver Supernova 1987a.)
Unha estrela, e un dos seus planetas, en galego
Estes nomes foron os claros vencedores da votación en Internet para elixir o nome dunha estrela e un su planeta, dentro do proxecto internacional impulsado pola Unión Astronómica Internacional (IAU) como parte das actividades de celebración do seu centenario. Baixo o nome de NameExoWorlds asignouse a cada país, máis de 110 en total, un sistema formado por unha estrela e un planeta que a orbita para que se lle deran nomes mediante a participación cidadá. No caso de España votouse entre unha ducia de propostas; a proposta galega, impulsada pola Agrupación Astronómica Coruñesa Ío, co apoio da Fundación Rosalía de Castro e a e a Asociación Cultural Alexandre Bóveda, gañou cun total de 34 179 votos, o 39 % do total.
Mitoloxía
Na mitoloxía grega Ofiúco correspóndese con Asclepio, fillo do deus Apolo e a humana Corónide. Este desenvolveu tal habilidade na medicina, que se dicía que era capaz incluso de resucitar ós mortos. Moi ofendido por isto, Hades pidiulle Zeus que o matase por viola-la orde natural das cousas, Zeus accedeu á petición. Non obstante, coma homenaxe á súa valía, decidiu situalo no ceo rodeado pola serpe, símbolo da vida renovada.
Merindad de Cuesta-Urria
Merindad de Cuesta-Urria é un concello español da provincia de Burgos (Castela e León). A súa poboación é de 421 habitantes (INE 2012).
O Convento, San Fiz de Monfero, Monfero
O Convento é un lugar da parroquia de San Fiz de Monfero no concello coruñés de Monfero na comarca do Eume. Estaba despoboado no ano 2010 segundo datos do INE.
Eisaku Satō
Eisaku Satō (佐藤栄作), nado en Tabuse (Kumage, Yamaguchi) o 27 de marzo de 1901 e finado en Toquio o 3 de xuño de 1975, foi un político xaponés, primeiro-ministro do Xapón entre 1964 e 1972. Gañou o Premio Nobel da Paz en 1974.
Fútbol en España
300 px|miniatura|A [[Selección de fútbol de España|selección nacional celebra a súa primeira Copa do Mundo en Madrid, o 12 de xullo de 2010.]] O fútbol está considerado o deporte máis popular en España. É o que ten máis xogadores federados (692.094 en 2006) e o segundo máis practicado a nivel popular e recreativo (en 2005 practicábao o 31,7% dos españois), segundo un estudo do Consello Superior de Deportes do Ministerio de Educación e Ciencia.
Historia
miniatura|280px|O [[Recreativo de Huelva, club decano do fútbol español, en 1906.]] miniatura|Balón de fútbol de 1924 no Museo do [[Sevilla FC.]] O fútbol introdúcese en España a través de traballadores inmigrantes, especialmente británicos, cara a finais do século XIX. Foron os ingleses das Minas de Riotinto, en Huelva, os que disputaron os primeiros partidos, cara 1870. Estes mineiros crearon, en 1878, o que seguramente sexa primeiro club español, o Rio Tinto Foot-Ball Club. Esta sociedade, con todo, non foi inscrita en ningún rexistro, polo que non quedou constancia legal da súa existencia.
O primeiro club de fútbol español legalmente establecido é o Huelva Recreation Club (actual Real Club Recreativo de Huelva), fundado o 23 de decembro de 1889. Coa chegada do século XX os clubs de fútbol empezan a proliferar por todo o país. Estas primeiras sociedades eran case sempre fundadas por estranxeiros.
A rápida multiplicación do número de clubs de fútbol impulsa a creación das primeiras asociacións (a Football Associació de Cataluña, creada o 11 de novembro de 1900) e as primeiras competicións. Así, en 1902 nace a primeira competición a nivel nacional, a Copa da Coroación, embrión da actual Copa do Rei de fútbol.
A Real Federación Española de Fútbol non nacería ata 1913 e a selección española disputou os seus primeiros partidos con motivo dos Xogos Olímpicos de Antuerpen, en 1920.
O primeiro gran cambio no fútbol español chega en 1926 cando, tras un longo proceso de debate, os clubs aproban o Primeiro Regulamento do Fútbol Profesional español. O fútbol español, seguindo o modelo británico, daba así o paso ao profesionalismo, sentando as bases para o nacemento do campionato nacional de Liga, cuxa primeira edición dispútase en 1929.
Selección absoluta de España
A selección de España, nas súas distintas categorías está controlada pola Real Federación Española de Fútbol.
O combinado español disputou o seu primeiro partido o 28 de agosto de 1920, en Bruxelas, ante Suecia, con motivo dos Xogos Olímpicos de Antuerpen. Nesta competición os españois, que participaron cun equipo afeccionado (o profesionalismo aínda non estaba implantado en España), logrando a medalla de prata.
A selección obtivo catro títulos internacionais: o primeiro foi a Eurocopa 1964, cuxa final disputouse en Madrid, o segundo, na Eurocopa 2008, tras vencer á selección de fútbol de Alemaña por 1-0, o terceiro, o Campionato do Mundo de 2010 en Suráfrica, gañando a Holanda por 0-1 cun gol na prórroga de Andrés Iniesta. O equipo xogou 12 veces a fase final desta competición. O cuarto foi a Eurocopa 2012.
Categorías inferiores da selección de España
España logrou múltiples títulos internacionais nas súas categorías inferiores, entre os que destacan dous campionatos europeos en categoría sub-21, un campionato do mundo sub-20, seis campionatos europeos sub-19, un campionato europeo sub-18, un campionato europeo sub-17 e seis europeos sub-16.
Así mesmo, logrou a medalla de ouro nos Xogos Olímpicos de Barcelona 1992 e a prata en Sidney 2000.
Selección feminina de España
A selección feminina debutou en 1983. Desde entón nunca logrou clasificarse para a fase final da Copa do Mundo.
Seleccións autonómicas
As seleccións autonómicas son os combinados representativos das distintas federacións territoriais e as súas comunidades autónomas. Nestes equipos participan xogadores profesionais nacidos nas respectivas autonomías. Estas seleccións só poden disputar encontros amigables, xa que non forman parte da FIFA nin a UEFA. Con todo, os gobernos autonómicos e algúns sectores sociais de certas comunidades históricas (en especial Cataluña, País Vasco e Galicia) prefiren usar o termo selección nacional para referirse ás súas seleccións autonómicas, á vez que reivindican a súa oficialidade para poder participar en torneos internacionais.
Dáse a circunstancia que algunhas das federacións territoriais de España foron creadas antes que a Federación Española, polo que as súas seleccións representativas naceron antes que a selección española. Este foi o caso da selección de Cataluña e a Selección Norte, que representaba á extinta Federación Norte (País Vasco e Cantabria).
Durante a ditadura franquista, estes combinados rexionais deixaron practicamente de existir. Rexurdiron a mediados dos anos 1980 e, sobre todo, nos anos 1990. Desde entón é habitual que varias das seleccións autonómicas disputen anualmente partidos amigables de carácter internacional, coincidindo coas datas do Nadal.
Ademais, bianualmente dispútase a fase española da Copa das Rexións da UEFA, coas seleccións de afeccionados das diferentes comunidades autónomas, sendo este a día de hoxe o torneo máis importante a nivel autonómico de España.
Clubs
O primeiro club, legalmente establecido en España, foi o Recreativo de Huelva, fundado en 1889. Na actualidade, a RFEF ten censados 18.286 clubs de fútbol (2007). Desde a entrada en vigor da Lei 10/1990, a práctica totalidade dos clubs que compiten de forma profesional en España son, en realidade, empresas, baixo a forma xurídica de sociedades anónimas deportivas, cuxa propiedade está en mans dos seus accionistas. Só catro clubs profesionais (Athletic Club, FC Barcelona, Real Madrid e CA Osasuna) manteñen a súa estrutura orixinal, como clubs deportivos controlados directamente polos seus socios.
Os clubs españois en competicións internacionais
Historicamente, os equipos españois sempre tiveron un papel destacado nas competicións internacionais de clubs. Os máis laureados en competicións internacionais son o FC Barcelona con 17 títulos e o Real Madrid, con 15 títulos no seu palmarés. O Real Madrid é o club que máis veces gañou a máxima competición continental, a Liga de Campións da UEFA (9 títulos) e o FC Barcelona o que máis veces gañou a Recopa de Europa (4 títulos) e a Copa de Feiras (3 títulos).
En total, España os clubs de fútbol españois gañaron 56 títulos internacionais:
Fútbol feminino
A diferenza do fútbol masculino, o balompé feminino é un deporte afeccionado en España, xa que os estatutos da RFEF non contemplan a existencia de licenzas profesionais para as mulleres. A pesar diso existen dúas competicións de ámbito nacional, a Superliga e a Copa da Raíña, nas que participan clubs con estrutura semiprofesional.
As primeiros equipos e as primeiras competicións oficiosas de fútbol feminino en España xurdiron na década de 1970. Non foi ata 1980 cando foi recoñecido oficialmente pola Real Federación Española de Fútbol, coa creación da Comité Nacional de Fútbol Feminino. Tras o recoñecemento federativo, a primeira competición nacional oficial foi o Campionato de España (Copa da Raíña), creado en 1983. O campionato nacional de liga comezou a disputarse a tempada 1988-89.
A principios dos anos 2000 o fútbol feminino en España viviu un dos momentos de maior desenvolvemento e popularidade, grazas á creación da Superliga, a progresiva implicación dos clubs profesionais masculinos e a chegada de xogadoras con repercusión nos medios. Mostra deste iso, a tempada 2002-03 o Athletic Club logrou proclamarse campión de liga no Estadio de San Mamés ante 35.000 espectadores.
CatalunyaCaixa
250px|miniatura|Logotipo da entidade CatalunyaCaixa, nome comercial da Caixa d'Estalvis de Catalunya, Tarragona i Manresa, foi unha caixa de aforros catalá xurdida en 2010 tras a fusión de Caixa Catalunya, Caixa Manresa e Caixa Tarragona.
En 2011, dentro do proceso de Reestruturación do sistema financeiro en España, CatalunyaCaixa creou un banco propio, chamado Catalunya Banc, no que transferiu o seu negocio financeiro, a súa carteira de clientes e a súa rede de oficinas. Para minimizar o impacto comercial do cambio nos clientes, Catalunya Banc decidiu seguir usando como insignia comercial na súa rede de oficinas e nas comunicacións cos seus clientes a marca "CatalunyaCaixa".
O 17 de decembro de 2012, o FROB nacionalizou o 100% de Catalunya Banc, polo que a Caixa d'Estalvis de Catalunya, Tarragona i Manresa perdeu o control sobre o seu banco. Posteriomente o banco foi poxado e adxudicado a BBVA. O 28 de decembro de 2012, para poder manter a obra social, a que era caixa de aforros transformouse nunha fundación especial baixo o protectorado da Generalitat de Cataluña, a Fundació Catalunya-La Pedrera, con sede na Casa Milà.
Fernanda del Nido
Fernanda del Nido, nada na Arxentina en 1974, é unha produtora de cine galega de orixe arxentina e profesora da Universidade de Vigo (Facultade de Ciencias Sociais e da Comunicación).
Traxectoria
Despois de graduarse licenciada en Ciencias da Comunicación na Universidade de Buenos Aires (Arxentina), trasladouse a Galicia onde realizou o mestrado en Produción e Xestión Audiovisual (MPXA) e fixo o doutoramento na Facultade de Humanidades da Universidade da Coruña.
En 2008 graduouse no programa de formación para produtores e emprendedores europeos European Audiovisual Entrepreneurs (EAVE). Dentro da súa experiencia laboral e despois de desempeñar labores de produción en distintos medios de comunicación da cidade de Buenos Aires, trasladouse a Galicia.
No seu percorrido no sector audiovisual cabe destacar a súa experiencia nos últimos anos no estudo de animación coruñés Dygra Films, desde onde participou na produción da longametraxe de animación en 3D El sueño de una noche de San Juan(2005), vendida a 65 países e galardoada co Premio Goya 2006 á mellor película de animación. Desde o Departamento de Desenvolvemento coordinou e participou en distintos proxectos. As longametraxes de animación The Spirit of the Forest (estrea 2008), Holy Night! (estrea 2009), Asinus Aureus (estrea 2010); as curtametraxes experimentais de animación O Ollo de Vidro, O bufón e a Infanta; documentais como A Viaxe das Estrelas, entre outros, e longametraxes de imaxe re, como Negra Sombra (coprodución España/Arxentina).
En 2006 fundou a produtora independente Tic Tac Producciones, con sede na Coruña, desde onde desenvolve e produce longametraxes documentais e de ficción. Especializada en coproducións entre Europa e Latinoamérica, aposta por novos talentos de ambos os continentes.
Premios
Premio do Público e Premio Especial do Xurado no Festival de cine internacional de Ourense. Premio á mellor dirección no Festival de Taormina (Italia) 2010.
El Murciélago
El Murciélago foi un semanario editado en Santiago de Compostela entre 1885 e 1886.
Historia e características
Subtitulado Avechucho semanal, republicano, casi-serio y nocturno, apareceu o 19 de decembro de 1885. Publicación satírica, que manifestaba a súa adhesión a Manuel Ruiz Zorrilla, xefe do partido democrático-progresista. Estaba dirixido por Félix Lázaro. Aínda se publicaba en abril de 1886
Atalo II
miniatura|200px|Estatua dedicada a Atalo II Atalo II Filadelfo ( en grego: Ἄτταλος Β' ὁ Φιλάδελφος), nado ca. 220 a.C. e finado no 138 a.C., foi rei de Pérgamo e o fundador da actual cidade turca de Antalya.
Familia
Foi o segundo fillo de Atalo I Sóter e da raíña Apollonis, ascendeu ao trono primeiro como cogobernante co seu irmán máis vello Eumenes II no 160 a.C., ao morrer este casou coa súa viúva Estratonice de Pérgamo no ano 158 a.C.
Traxectoria
Antes de se converter en rei, Atalo, xa camandou tropas, en 190 a.C. fixo fronte á invasión dos seléucidas e o ano seguinte (189 a.C.) liderou as forzas de Pérgamo que loitaron co exército romano baixo Cneo Manlio Vulsán en Galacia. No ano 182 a.C. loitou de novo contra os seléucidas, encontrándose con éxito co exército de Farnaces I do Ponto. Finalmente, axudou aos romanos unha vez máis no 171 a.C. uníndose a Publio Licinio Craso en Grecia durante a Terceira Guerra Macedonia.
Atalo expandiu o seu reino coa axuda de Ariarates V de Capadocia, e fundou as cidades de Philadelphia e Atalia. Mecenas das artes e das ciencias, foi o inventor dun novo tipo de bordado.
O Cotillón, San Fiz de Monfero, Monfero
O Cotillón é un lugar da parroquia de San Fiz de Monfero no concello coruñés de Monfero na comarca do Eume. Tiña 2 habitantes no ano 2010 segundo datos do INE dos cales 1 era home e 1 era muller.
Catalunya Banc
Catalunya Banc é un banco español con sede en Barcelona, filial de BBVA. Foi creado pola Caixa d'Estalvis de Catalunya, Tarragona i Manresa (CatalunyaCaixa) o 7 de xuño de 2011 para desenvolver a súa actividade financeira.
Catalunya Banc segue a utilizar a marca comercial "CatalunyaCaixa".
Bornita
A bornita ou erubescita é un mineral do grupo dos sulfuros. É un sulfuro de ferro e cobre, de cor cobre manchado con iridescencias púrpuras, polo que se lle dá o alcume de mineral pavo real.
Desde 1725 foi mencionado en estudos de minería, pero non foi até 1845 cando lle puxo nome o mineraloxista austríaco Ignaz von Born (1742–1791).
Ambiente de formación
A bornita fórmase nas intrusións ígneas, formándose como mineral primario de cobre nos filóns pegmatíticos e hidrotermais asociados a cámaras magmáticas. Tamén pode aparecer de forma secundaria, nas zonas de oxidación dos depósitos asociada á malaquita.
Localización e extracción
Extráese pola súa importancia industrial como mena do cobre e encóntrase en depósitos porfíricos xunto con outra mena de cobre máis abundante e común, a calcopirita. Tanto a calcopirita como a bornita son substituídas por calcocita e covelita nos depósitos enriquecidos en cobre.
Tamén aparece diseminada en rochas ígneas máficas e en materiais sedimentarios cupríferos, algúns depósitos de gran riqueza en bornita como os que se encontran en México e nos Estados Unidos. Tamén hai grandes depósitos no Perú e Chile.
Správa
Správa é un filme eslovaco de 2021 dirixido por Peter Bebjak. É unha coprodución entre Eslovaquia, a República Checa e Alemaña. Foi escollido como candidato de Eslovaquia para o Óscar ó mellor filme internacional na 93ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.
Sinopse
Dous prisioneiros do campo de concentración de Auschwitz conseguen escapar cun documento sobre as operacións do campo.
Eduardo Núñez Martínez
Eduardo Núñez Martínez, nado en Noia o 4 de marzo de 1888 e finado na Habana o 15 de setembro de 1971, foi un escritor e xornalista galego.
Traxectoria
Fillo de Eduardo Núñez Sarmiento, chegou á Habana en 1906. Colaborou en El Eco de Galicia, La Región Gallega, Vivero en Cuba, Cultura Hispánica e La Vida Gallega en Cuba. Foi incluído na antoloxía poética Los argonautas (1924). Empregou o pseudónimo D'Arxellas e escribiu algunhas obras en galego. Tamén publicou algúns artigos na revista noiesa Tapal.
Torio
O torio presenta unha débil radioactividade. Tódolos seus isótopos coñecidos son inestables. O máis estable destes, 232Th, ten unha vida media de 14,05 mil millóns de anos. Decae moi lentamente por medio de decaemento alfa, comezando unha cadea de decaemento chamada serie do torio que finaliza nun isótopo estable, 208Pb. É xunto ao uranio un dos dous elementos significativamente radioactivos que se dan de forma natural en grandes cantidades coma elemento primordial. Estímase que é ao redor de tres ou catro veces máis abondoso que o uranio na codia terrestre, obténdose refinado a partir de areas de monazita coma subproduto da extracción de terras raras.
O torio descubriuno no ano 1829 o minerólogo noruegués afeccionado Morten Thrane Esmark e foi identificado polo químico sueco Jöns Jacob Berzelius, quen lle deu o seu nome por Thor, o deus nórdico dos tronidos. Porén, a súa primeira aplicación non se desenvolveu ata máis de medio século despois, en 1885. A súa radioactividade descubriuse en 1898. Na segunda metade do século XX a maioría dos seus usos reducíronse ou anuláronse ó completo por mor das preocupacións sobre a súa radioactividade e pola dispoñibilidade de substitutos non radioactivos.
O torio utilízase coma elemento de aliaxe nos eléctrodos de soldadura TIG. É un material popular nas ópticas de alto nivel e nos instrumentos científicos. O torio e o uranio son os únicos elementos significativamente radioactivos con grandes aplicacións comerciais que non dependen da súa radioactividade. Os usos máis comúns afectados polo decaemento do torio son coma fontes de luz en camisas incandescentes nas fontes de luz a gas, e coma material para aliaxes. O torio é un posible substituto do uranio coma combustible para reactores nucleares, pero só existen uns poucos reactores de torio funcionando en todo o mundo.
Reino de Nápoles
O Reino de Nápoles foi un reino que ocupou os territorios da Italia meridional (Nápoles) e durante algúns períodos tamén a illa de Sicilia. En 1442 Afonso V, rei de Aragón, conquistou Nápoles que foi un dominio da dinastía Anxevina dende o ano 1266. Dende o século XV, Nápoles estivo en poder tanto de Aragón, Francia (durante un curto prazo), España e Austria e finalmente independente dende 1734 ata 1860, ano no que quedou incorporado ao proceso de unificación de Italia. Respecto de Sicilia foi un dominio da dinastía normanda de Hauteville desde o ano 1071, pasou a ser dominio dos Hohenstaufen en 1194, da dinastía Anxevina en 1266 e dominio aragonés dende 1282.
Historia
Dende 1504 ata 1713 o Reino de Nápoles é parte do Reino de España. Á morte de Fernando o Católico, o seu neto Carlos herdou o trono, comezando así a Casa de Austria. A Carlos sucedéronlle os seus herdeiros aínda que cabe sinalar que os Reinos de Nápoles e Sicilia foron gobernados directamente por Vicerreis de nomeamento real.
Ao morrer Carlos II sen herdeiros, nomeou como o seu sucesor a Filipe de Borbón, neto de Luís XIV de Francia. A candidatura ao trono do arquiduque Carlos de Austria era apoiada por Inglaterra, Austria e as Provincias Unidas, que temían a unión de Francia e España, e, polos territorios da Coroa de Aragón, que temían o centralismo borbónico. Esta situación desencadeou a Guerra de Sucesión española (1700-1713). A contenda rematou coa Paz de Utrecht, pola que Filipe convertíase en Rei de España, mais tódalas posesións europeas cedíanse aos aliados. O Reino de Nápoles cedeuse a Austria e foi gobernado polo arquiduque Carlos, entón xa convertido en Carlos VI do Sacro Imperio Romano Xermánico.
Os Borbóns nas Dúas Sicilias
En 1734, Carlos de Borbón, por entón Duque de Toscana e fillo de Filipe V de España, logo de vencer aos austríacos, apoderouse de Nápoles coa axuda española, recuperando o territorio para os Borbóns e sendo recoñecido moi pronto por Francia (en virtude do Primeiro Pacto de Familia). En 1737 recoñecérono tamén os Estados Pontificios e, a continuación, o resto dos Estados italianos.
Carlos VII de Borbón e a súa dona María Amalia de Saxonia foron moi queridos polos seus súbditos e eles traballaron para gañarse ese agarimo, ao pouco tempo de ser o Rei trouxo reformas e a modernidade ao seu novo país, logrando axiña a unidade do pobo e o favoritismo deste para o seu Rei. Tanto el como os seus descendentes lograron gobernar, reformar e modernizar ao novo estado e ademais lograron o que moi poucos gobernantes puideron que é o amor dos suxeitos que ningunha outra dinastía tivo no curso dos séculos (se non de xeito menor), e que se manifestou abertamente durante os anos da invasión napoleónica e durante os seguintes á caída do Reino en mans dos Savoia, para lograr a unificación de Italia. En 1816, o fillo e sucesor no trono napolitano de Carlos VII (III de España), Fernando IV cambiou a denominación do Reino, Nápoles-Sicilia, por Dúas-Sicilias.
Finalmente Francisco II, tras perder o apoio do pobo e sufrir varias derrotas a mans dos Camisas Vermellas de Garibaldi vese forzado a capitular e entregar os seus territorios a Vítor Manuel II de Piemonte-Sardeña en 1860, que nun futuro pasará a ser o novo rei dunha Italia unificada. Con esta conquista, o Reino das Dúas Sicilias deixa de existir como estado independente.
Sean Lawlor
Sean Lawlor, nado en Dublín o 25 de xaneiro de 1954 e finado na mesma cidade o 10 de outubro de 2009, foi un actor irlandés. É coñecido por interpretar a Malcolm Wallace no filme de Mel Gibson Braveheart. Ademais, apareceu no filme de James Cameron Titanic e no de Jim Sheridan In the Name of the Father. Outros papeis destacables inclúen a Martin O Toole en "On Broadway" e Earl Leofric en "1066". Os espectadores de televisión irlandeses coñecíano polo seu papel na serie de televisión dos anos 1980 "Bracken", así como por participar en varios filmes irlandeses.
Sean Lawlor morreu no 2009 en Dublín, após unha breve enfermidade.
Árbore do paraíso
miniatura|Elaeagnus angustifolia. miniatura|Froitos da árbore do paraíso
A árbore do paraíso (Elaeagnus angustifolia) é un arbusto ou unha árbore caducifolia da familia Eleagnaceae. Nativa do sueste de Europa e Asia Menor, comezou a se cultivar na Europa Occidental no século XVIII e en América do Norte a fins do século XIX.
Descrición
Esta árbore pode acadar ata 10 m de altura. Ten follas estreitas, lanceoladas e abrancazadas e flores aromáticas. O froito é unha drupa amarela avermellada, semellante ao dátil, que serve de alimento a moitas especies de paxaros.
Etimoloxía
O nomes comúns de árbore do paraíso ou oliveira do paraíso débense moi probabelmente a ser citada na Biblia coma unha árbore que se atopaba no Edén. Oliveira, porque as follas aseméllanse ás desta árbore.
Respecto do nome científico, semella que Carl von Linné o escolleu baseándose nas palabras gregas "eleia" (oliveira) e "agnos" (agnocasto ou árbore da castidade, unha planta que se asemella á árbore). Outras fontes aseguran que o nome deriva da mesma palabra grega "eleia" e a tamén grega "gennao" (enxendrar algo semellante), indicando deste xeito á súa semellanza coa oliveira.
Distribución e hábitat
É orixinario de zonas secas a aridas de Asia occidental e central, desde o sur de Rusia e Casaquistán até Turquía.
Unha das poboacións máis senlleiras é a presente en Valdemoro, no parque denominado "Bolitas del Airón", por ser o único arboredo espontáneo da Península Ibérica.
Propiedades
A madeira é considerada de má calidade e sen valor comercial.
Empezou a cultivarse en 1736, en Alemaña. Actualmente, o seu cultivo está moi estendido en Europa central e meridional, polo seu uso ornamental e tamén polas súas flores recendentes e o seu froito comestíbel.
Taxonomía
Elaeagnus angustifolia foi descrita por Carl von Linné e publicado en Species Plantarum 1: 121. 1753.
Bugatti Type 57
A maioría dos Tipo 57 utilizaron un motor con dobre árbore de levas (twin-cam) de 3.257 cc baseado no do Tipo 49, pero moi modificado por Jean Bugatti. A diferenza dos motores de accionamento por cadea de dobre leva do Tipo 50 e 51, o motor do 57 utilizaba engrenaxes para transmitir potencia desde o veo de manivelas.
Había dúas variantes básicas do Tipo 57:
O chasis do Type 57 e o motor foron recuperados en 1951 no Bugatti Type 101 para unha curta produción.
Un Tipo 57 redescuberto vendeuse por 3´4 millóns de euros nunha poxa o 7 de febreiro de 2009 no salón do automóbil de París.
Type 57G Tank
thumb|Bugatti Type 57G Tank. O famoso Tipo 57G Tank de carreiras con carrozaría tipo tanque usou o chasis do 57S en 1936 e 1937 e a do 57C de 1939.
Producironse tres unidades do Type 57G Tank. O chasis número 57335, o gañador de Le Mans, é o único que aínda existe e actualmente atópase en exhibición no Museo Automotriz da Fundación Simeone en Filadelfia (Estados Unidos).
Type 57
Tiña unha distancia entre eixes de 3.302 mm e unha anchura de 1.349 mm. As versións de estrada pesaban sobre 950 kg.. En 1938 os freos hidráulicos substituíron as unidades que funcionan con cable, unha modificación de Ettore Bugatti moi discutida. Producíronse 630 unidades.
O Tipo 57 orixinal de estrada incluía unha versión máis pequena da grella en forma de ferradura do Royale. Os lados do compartimento do motor cubríronse con obturadores controlados por termóstatos. Era un coche alto, en contra dos gustos da época.
Dimensións:
Type 57T
miniatura|right | Tipo 57T Tourer O mellorado Tipo 57T aumentou o rendemento do tipo 57 básico. Era capaz de alcanzar 185 km/h.
Type 57C
miniatura|right | Tipo 57C O Tipo 57C foi unha versión de carreiras construído desde 1937 ata 1940, con preto de 750 unidades producidas. Compartiu o motor 3´3 L do Tipo 57 de estrada pero producía 160 cabalos de forza (119 kW) equipado cun sobrealimentador tipo Roots.
Type 57S
right |miniatura| 1937 Bugatti Type 57SC Gangloff Drop Head Coupe da colección de [[Ralph Lauren]] O Tipo 57S/SC é un dos coches máis coñecidos Bugatti. O "S" significaba "surbaissé" ("baixo"). Que incluía unha caída en forma de V na parte inferior do radiador e grellas de malla a cada lado do compartimento do motor.
Baixar o coche foi unha empresa importante. O eixe traseiro pasaba agora a través do bastidor traseiro en lugar de montarse debaixo del, e foi necesario un sistema de lubricación de cárter seco para encaixar o motor baixo o novo capó. O 57S tiña practicamente unha suspensión independente diante, aínda que Ettore desprezaba esa noción.
Só foron construídos 43 coches "surbaissé".
Dimensións:
Type 57SC
Só dous coches Tipo 57SC sobrealimentados foron construídos novos, pero a maioría dos propietarios de 57S querían a potencia adicional proporcionada polo compresor. Polo tanto, a maior parte dos coches orixinais Tipo 57S volveron a Molsheim para a instalación dun compresor, elevando os 175 cabalos de forza (130 kW) iniciais a 200 cabalos de forza (150 kW) e 190 km/h.
Anomodontia
Os Anomodontia ou anomodontos son un dos tres maiores grupos de animais da orde therapsidas. Eles son na súa maioría herbívoros.
Bugatti Type 57
O Atlantic e o coche de aliaxe "Aérolithe"
right |miniatura| Tipo 57SC Atlantic de 1938 da colección de [[Ralph Lauren]] right |miniatura| Motor do Tipo 57SC Atlántic de 1938 da colección de [[Ralph Lauren]] A carrozaría Atlantic do Tipo 57S presentaba as fluídas liñas dun cupé cunha pronunciada costura dorsal correndo de diante a atrás. Baseábase no prototipo "Aérolithe" de 1935. Do mesmo xeito que o Tipo 59 Grand Prix, o Aérolithe utilizaba Elektron (unha aliaxe de magnesio) ou duraluminio (unha aliaxe de aluminio) para os seus paneis da carrozaría. Polo tanto, os paneis da carrozaría estaban cravados externamente, creando a característica costura.