cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Boca Norte
Crítica
Segundo Watmag, medio especializado en contidos dixitais, é unha serie que debe verse debido a cinco factores: a música urbana e o seu fío condutor, a diversidade sen prexuízos, o realismo tras os diálogos, o feminismo e os problemas xuvenís. Por outra banda, Fuera de Series, páxina dedicada ás críticas, afirma que é unha serie que achega máis ao espectador a realidade das personalidades dos mozos en comparación ás series populares xuvenís emitidas anteriormente.
Premios
Boca Norte foi premiada en 2019 co Premio Ondas ao mellor contido ou plataforma de emisión dixital na 66ª edición dos recoñecementos outorgados pola Cadena SER.
Valduz, Foilebar, O Incio
Valduz é un lugar da parroquia de Foilebar, no concello lugués do Incio, na comarca de Sarria.
Anna J. Harrison
Anna Jane Harrison, nada en Benton City ( Missouri) o 23 de decembro de 1912 e finada o 8 de agosto de 1998, foi unha química orgánica estadounidense e profesora de química no Mount Holyoke College durante case corenta anos. Foi a primeira muller presidenta da American Chemical Society e recibiu vinte títulos honoríficos. Coñecida a nivel nacional polo seu traballo no ensino e internacionalmente como unha activa defensora da presenza da muller na ciencia.
Primeiros anos e educación
Anna Harrison era filla dos agricultores Albert Harrison e Mary Katherine Jones Harrison. O seu pai morreu cando Anna tiña sete anos, deixando a súa nai encargada de xestionar a granxa familiar e coidar dos dous fillos da parella. Primeiro interesouse pola ciencia mentres asistía ao instituto en México, Missouri. Licenciouse en Química en 1933, licenciouse en Educación en 1935, licenciouse en Química en 1937 e doutorouse en Física Química en 1940, todos pola Universidade de Missouri.
Carreira
Mentres estudaba para o seu máster en Química, Harrison ensinou educación primaria nunha escola rural dun só cuarto no condado de Audrain, Missouri, onde estudara cando era nena. Logo ensinou Química no H. Sophie Newcomb Memorial College, a facultade para mulleres da Universidade de Tulane, de 1940 a 1945. Deixou o ensino en 1942, durante a Segunda Guerra Mundial, e realizou algunhas investigacións secretas na Universidade de Missouri. Realizou investigacións sobre o fume tóxico en 1944, para o Comité de Investigación de Defensa Nacional ; a AJ Griner Co. de Kansas City, Missouri; e as Corning Glass Works de Corning, Nova York. Os seus descubrimentos foron fundamentais na creación de equipos de detección de fume para o exército dos Estados Unidos. Por este traballo recibiu o premio Frank Forrest da American Ceramic Society.
Lebaste, Goó, O Incio
Lebaste é un lugar da parroquia de Goó, no concello lugués do Incio, na comarca de Sarria.
Anna J. Harrison
Carreira
Ingresou no departamento de Química do Mount Holyoke College en 1945, para traballar como profesora asistente da profesora e investigadora Emma P. Carr. Converteuse en profesora titular en 1950 e foi xefa do departamento de 1960 a 1966. Mentres traballaba na universidade, tamén formou parte do National Science Board de 1972 a 1978. Retirouse do Mount Holyoke College en 1979, e despois da súa xubilación ensinou na Academia Naval dos Estados Unidos en Annapolis, Maryland. Converteuse na primeira muller presidenta da American Chemical Society en 1978 e tamén exerceu como presidenta da American Association for the Advancement of Science en 1983.
Como educadora e investigadora, Harrison traballou con moitas organizacións científicas dos Estados Unidos, en particular coa American Chemical Society, a American Association for the Advancement of Science, a Association of American Colleges and Universities, o American Chemistry Council, o Education Comisión dos Estados, o Instituto Lunar e Planetario, a Academia Nacional de Ciencias, o Consello Nacional de Investigación, o Consello Nacional de Ciencias e a Fundación Nacional de Ciencias. Como representante destas organizacións, realizou varias viaxes, indo á India para a National Science Foundation en 1971; á Antártida para o National Science Board en 1974; ao Xapón, España e Tailandia como presidente da American Chemical Society en 1978; e á India de novo para a Asociación Americana para o Avance da Ciencia en 1983.
A investigación de Harrison centrouse na estrutura dos compostos orgánicos e na súa interacción coa luz, especialmente nas bandas ultravioleta e ultravioleta afastada. Recibiu unha subvención do Consello Consultivo do Fondo de Investigación do Petróleo da American Chemical Society para "un estudo experimental dos espectros de absorción ultravioleta afastada e os produtos de fotodescomposición de compostos orgánicos seleccionados". Escribiu artigos para o Journal of the American Chemical Society, Chemical &amp; Engineering News e a Encyclopædia Britannica. Foi membro dos consellos editoriais do Journal of College Science Teaching e Chemical & Engineering News da National Science Teachers Association. Foi coautora do libro de texto Chemistry: A Search to Understand (1989), co colega Edwin S. Weaver do Mount Holyoke College.
Sempre estivo interesada en aumentar o financiamento para a educación científica das axencias estatais e federais e en promover a causa da integración das mulleres na ciencia.
Provespa nocturna
Provespa nocturna é unha especie de insecto himenóptero da suborde dos apócritos, superfamilia dos vespoideos, familia dos véspidos e subfamilia dos vespinos, unha das tres incluídas na actualidade no xénero Provespa, as avespas nocturnas.
Descrición
A especie foi descrita en 1935 polo entomólogo neerlandés Jacobus van der Vecht.
Etimoloxía
Para a do xénero, véxase Provespa.
O epíteto específico, nocturna refírese aos seus hábitos.
Características
Distínguese das outras dúas especies do xénero Provespa pola maraxe apical do clípeo, máis profundamente incidido e con dous lóbulos ben desenvocidos na femia, e incididos con dous dentes acab ados en punta no macho.
Paredes, Rendar, O Incio
Paredes é un lugar da parroquia de Rendar, no concello lugués do Incio, na comarca de Sarria.
Lama Redonda, Foilebar, O Incio
Lama Redonda é un lugar da parroquia de Foilebar, no concello lugués do Incio, na comarca de Sarria.
Toponimia
O orónimo provén do latín, e indica un lugar con lama ou lodo.
Dontide, O Hospital, O Incio
Dontide é un lugar da parroquia do Hospital, no concello lugués do Incio, na comarca de Sarria.
A Pereira de Arriba, Goó, O Incio
A Pereira de Arriba é un lugar da parroquia de Goó, no concello lugués do Incio, na comarca de Sarria.
Carralcova, O Hospital, O Incio
Carralcova é un lugar da parroquia do Hospital, no concello lugués do Incio, na comarca de Sarria.
Diciona, O Hospital, O Incio
Diciona é un lugar da parroquia do Hospital, no concello lugués do Incio, na comarca de Sarria.
Pluma do manto
miniatura|Unha [[superpluma xerada por un proceso de arrefriamento no manto (LVZ = zona de baixa velocidade) ]]
Unha pluma do manto é un mecanismo de convección proposto que ocorre dentro do manto da Terra no que ascende unha columna de material do manto, e hipotetizouse para explicar o vulcanismo anómalo, ás veces fóra dos bordos das placas tectónicas. Como a cabeza da pluma funde parcialmente ao chegar zonas de pouca profundidade, a pluma é proposta como a causa dos puntos quentes volcánicos, como os das Hawai ou Islandia e de grandes provincias ígneas, como as do Decán ou dos trapps siberianos. Algunhas desas rexións volcánicas quedan lonxe dos bordos de placas tectónicas, mentres que outras se encontran en zonas cun vulcanismo de volume extraordinariamente grande preto dos bordos de placas.
Conceptos
As plumas do manto foron propostas inicialmente por J. Tuzo Wilson en 1963 e o concepto desenvolveuno despois W. Jason Morgan en 1971 e 1972. Proponse a existencia dunha pluma do manto onde se forma (nuclea) material superquentado no límite núcleo-manto e que ascende a través do manto terrestre. En vez de tratarse dunha corrente continua, unha pluma debe considerarse como unha serie de burbullas quentes de material ascendente. Ao chegaren á codia terrestre superior forman diapiros. Estes diapiros son "puntos quentes" na codia. En concreto, o concepto de que as plumas do manto están fixas e ancoradas no límite codia-manto proporcionaría unha explicación natural á existencia de cadeas progresivas no tempo de vellos volcáns que se observa se estenden desde eses puntos quentes; por exemplo, a cadea de Hawai-montes Emperador. Porén, os datos paleomagnéticos mostran que as plumas do manto poden estar asociadas con grandes provincias de velocidade de cizalla baixa e poden moverse.
A teoría actual das plumas do manto baséase en que o material e a enerxía do interior da Terra son intercambiados coa codia superficial en dous fluxos convectivos distintos e bastante independentes:
A hipótese das plumas foi simulada en experimentos de laboratorio en pequenos tanques cheos de fluído a inicios da década de 1970s. As plumas dinámicas fluídas composicionais ou térmicas producidas desa maneira presentáronse como modelos das plumas do manto, que son moito máis grandes. Baseándose neses experimentos, as plumas do manto considérase agora que comprenden dúas partes: un conduto delgado longo que conecta a parte superior da pluma coa súa base, e unha cabeza bulbosa que se expande en tamaño a medida que a pluma ascende. A estrutura completa lembra un cogomelo. A cabeza bulbosa das plumas térmicas fórmase porque o material quente móvese cara arriba a través do conduto máis rápido do que a propia pluma ascende a través do que a rodea. A finais da década de 1980 e principios da de 1990 os experimentos con modelos termais mostraron que a medida que a cabeza bulbosa se expande pode incorporar algo do manto adxacente na cabeza.
O tamaño e aparición de plumas do manto con forma de cogomelo pode predicirse pola teoría da inestabilidade transitoria de Tan e Thorpe. Esta teoría predí a existencia de plumas do manto con forma de cogomelo con cabezas duns 2000 km de diámetro que teñen un tempo crítico (tempo desde o comezo do quentamento do manto inferior á formación dunha pluma) duns 830 millóns de anos para un fluxo de calor núcleo-manto de 20 mW/m2, mentres que o tempo de ciclo (o tempo entre os eventos de formación da pluma) é duns 2000 millóns de anos. O número de plumas do manto existentes predise que é dunhas 17.
Cando a cabeza dunha pluma se encontra coa base da litosfera, espérase que se aplane contra esta barreira e sufra unha fusión por descompresión xeneralizada formando grandes volumes de magma basáltico. Entón pode facer erupción sobre a superficie. Modelos numéricos predín que a fusión e erupción terá lugar ao longo de varios millóns de anos. Estas erupcións foron ligadas a inundacións basálticas (grandes fluxos basálticos), aínda que moitas desas erupcións teñen lugar en escalas de tempo moito máis curtas (menos dun millón de anos). Exemplos son os trapps do Decán na India, os trapps siberianos de Asia, os basaltos/doleritas do Karoo-Ferrar do sur de África e Antártida, os trapps de Paraná e Etendeka de América do Sur e África (que antes constituían unha soa provincia ígnea, separada despois pola abertura do Atlántico sur), e os basaltos do Río Columbia de América do Norte. Estes fluxos ou inundacións basálticas cando se producen nos océanos denomínanse mesetas oceánicas, como a meseta de Ontong Java do Pacífico occidental e a meseta de Kerguelen no océano Índico.
O estreito conduto vertical que se postula conecta a cabeza da pluma co límite núcleo-manto, crese que proporciona unha subministración continua de magma ao punto quente. A medida que se move a placa tectónica supraxacente sobre estes puntos quentes, a erupción de magma desde a pluma en posición fixa sobre a superficie espérase que forme unha cadea de volcáns conforme a placa se move. A cadea das illas Hawai no océano Pacífico é o exemplo arquetípico. Descubriuse recentemente que o locus volcánico desta cadea non estivo fixo co paso do tempo, e así uniuse ao conxunto numeroso de exemplos tipo que non mostran as características clave propostas orixinalmente.
A erupción de fluxos basálticos de inundación continentais está a miúdo asociada co rifting continental e a fragmentación continental. Isto levou a formular a hipótese de que as plumas do manto contribúen ao rifting continental e á formación de cuncas oceánicas.
Química, fluxo de calor e fusión
miniatura|upright=1.5|Simulación [[hidrodinámica dun só "dedo" da inestabilidade de Rayleigh–Taylor, un posible mecanismo para a formación das plumas. No terceiro e cuarto episodio da secuencia, a pluma fórmase como un "sombreiro de cogomelo". Nótese que o núcleo terrestre está na parte superior do diagrama e a codia está na inferior.]] miniatura|Sección transversal da Terra mostrando a localización do manto superior (3) e inferior (5), a capa D″ (6) e o núcleo externo (7) e interno (9).
A composición química e isotópica dos basaltos atopados nos puntos quentes é algo distinta da dos basaltos das dorsais oceánicas. Estes basaltos, tamén chamados basaltos de illa oceánica, son analizados na súa composición radioxénica e de isótopos estables. Nos sistemas de isótopos radioxénicos o material que orixinalmente subduciu crea diversas tendencias, denominadas compoñentes do manto. Compoñentes identificados do manto son: DMM (do inglés depleted mid-ocean ridge basalt mantle, manto de basalto de dorsal oceánica diminuído), HIMU (do inglés high U/Pb-ratio mantle, manto de alta razón U/Pb), EM1 (do inglés enriched mantle 1, manto enriquecido 1), EM2 (do inglés enriched mantle 2, manto enriquecido 2) e FOZO (do inglés focus zone, zona de foco). Esta sinatura xeoquímica orixínase pola mestura de materiais case superficiais como a "laxes" (slabs) de litosfera subducidas e sedimentos continentais, na fonte do manto. Hai dúas posibles interpretacións para isto. No contexto das plumas do manto, o material case superficial considérase que foi transportado ata o límite núcleo-manto polas laxes de subdución e que despois foi transportado de volta cara á superficie polas plumas. No contexto da hipótese das placas, o material subdiucido na súa maioría recircula no manto pouco profundo e é extrraído dalí polos volcáns.
Os isótopos estables como o Fe son utilizados para rastrexar os procesos que o material ascendente vai experimentando durante a fusión.
O procesamento da codia oceánica, a litosfera e os sedimentos na zona de subdución desacopla os elementos traza hidrosolubles (por exemplo, K, Rb, Th) dos elementos traza inmóbiles (por exemplo, Ti, Nb, Ta), concentrando os elementos inmóbiles na laxe de subdución oceánica (os elementos hidrosolubles engádense á codia en illas e volcáns). A tomografía sísmica mostra que as laxes oceánicas subducidas se afunden ata o fondo da zona de transición do manto a profundidades de 650 km. A subdución a grandes profundidades é menos segura, pero hai evidencias de que poden afundirse ata profundidades de metade do manto inferior a uns 1.500 km.
As plumas crese que ascenden a través do manto e empezan a fundirse parcialmente ao chegaren a profundidades baixas na astenosfera por fusión por descompresión. Isto crearía grandes volumes de magma. Este fundido ascende á superficie e fai erupción formando puntos quentes.
O manto inferior e o núcleo
miniatura|Cálculo da temperatura terrestre coa profundidade. Curva descontinua: [[convección no manto en capas; curva continua: convección en todo o manto. ]]
O máis claro contraste que se sabe que existe no manto profundo (1.000 km) é no límite núcleo-manto a 2.900 km. Propuxérase orixinalmente que as plumas do manto ascendían desde esta capa porque os puntos quentes que se asumía que eran a súa expresión na superficie pensábase que estaban en posición fixa respecto da pluma. Isto requiría que as plumas fosen alimentadas desde máis abaixo que a pouco profunda astenosfera, que se pensa está fluíndo rapidamente en resposta ao movemento das placas tectónicas que ten encima. Non hai outro límite térmico de capas maior na Terra profunda, de modo que o límite núcleo-manto era o único candidato.
A base do manto coñécese como capa D″, unha división sismolóxica da Terra. Parece ser distinta composicionalmente do manto que está máis arriba e pode conter materiais parcialmente fundidos.
No manto inferior hai dúas grandes provincias de velocidade de cizalla baixa baixo África e baixo o océano Pacífico. Postúlase que as plumas ascenden desde as súas superficies ou desde as súas beiras. As súas baixas velocidades sísmicas pensábase que indicaban que están relativamente quentes, aínda que recentemente se atopou que as súas velocidades baixas son debidas á alta densidade causada pola heteroxeneidade química.
Probas da teoría
Algunhas liñas comúns e básicas de probas citadas para apoiar a teoría son as cadeas liñais de volcáns, os gases nobres, as anomalías xeofísicas e a xeoquímica.
Cadeas liñais de volcáns
A distribución de illas e montes submarinos de idade progresiva da cadea Hawai-montes Emperador foi explicada como resultado da existencia dunha pluma do manto profundo fixa na mesma posición durante moitos millóns de anos, que ascende ata o manto superior, fúndese parcialmente e causa a formación dunha cadea volcánica a medida que a placa tectónica do Pacífico se move sobre ela. Outros puntos quentes con cadeas volcánicas tamén con idades progresivas son o da illa Reunión, o de Chagos-dorsal de Laccadivas, a dorsal de Louisville, a dorsal de Noventta Leste, e os de Kerguelen, Tristán da Cuña e Yellowstone.
Aínda que hai evidencias de que as cadeas mencionadas teñen idades progresivas, sinalouse tamén que non están en posición fixas e ben aliñadas en relación coas outras illas. O exemplo máis salientable é a da cadea Emperador, a parte máis vella do sistema de Hawai, que se formou pola migación do punto quente ademais de polo movemento da placa. Outro exemplo é o das illas Canarias no Atlántico (aínda que se formularon diversas hipóteses sobre a orixe do seu vulcanismo).
Gases nobres e outros isótopos
Suxeriuse que outros elementos, por exemplo o osmio, son trazadores do material que se orixina preto do núcleo terrestre, presentes en basaltos de illas oceánicas. Porén, ata agora faltan probas concluíntes sobre isto.
Anomalías xeofísicas
miniatura|Diagrama que mostra unha sección da litosfera terrestre (en amarelo) con [[magma que ascende desde o manto (en vermello). A codia pode moverse en relación á pluma, creando un rastro.]]
A hipótese da pluma foi testada biscando anomalías xeofísicas que se predí que están asociadas a elas. Estas poden ser térmicas, sísmicas e de elevación do terreo. As anomalías térmicas son inherentes ao termo "punto quente". Poden medirse de diversos xeitos, como por medio do fluxo de calor superficial, a petroloxía e a sismoloxía. As anomalías térmicas producen anomalías nas velocidades das ondas sísmicas, pero desafortunadamente tamén o fan a composición e a fusión parcial. Como resultado, a velocidade das ondas sísmicas non se pode usar simple e directamente para medir a temperatura, pero téñense adoptado outras estratexias máis sofisticadas.
As anomalías sísmicas identifícanse mapando variacións na velocidade das ondas a medida que as ondas viaxan a través da Terra. A velocidade das ondas sísmicas debería ser máis baixa cando estas atravesan unha pluma do manto quente en comparación con materiais similares a temperatura menor. O material do manto que contén unha traza de fusión parcial (por exemplo, como resultado de ter un menor punto de fusión), ou ser máis rico en Fe, tamén presenta unha velocidade das ondas sísmicas menor e eses efectos son máis fortes que a temperatura. Así, aínda que se tomaron as velocidades de ondas especialmente baixas para indicar a existencia dun manto anomalamente quente baixo os puntos quentes, esta interpretación é ambigua. As imaxes de velocidades de ondas sísmicas máis comunmente citadas que se utilizan para buscar variacións en rexións onde se propón que hai plumas proceden da tomografía sísmica. Este método implica o uso dunha rede de sismómetros para construír imaxes tridimensionais da variación da velocidade das ondas sísmicas a través do manto.
As imaxes de tomografía sísmica foron citadas como evidencias de varias plumas no manto terrestre. Porén, está habendo unha intensa discusión sobre se a estrutura que se deduce das imaxes é fiable, e se corresponde con columnas de rocha ascendente quente.
A hipótese das plumas do manto predí que as elevacións topográficas con forma de domo se desenvolven cando as cabezas das plumas premen a base da litosfera. Unha elevación deste tipo ocorreu cando se abriu o océano Atlántico hai uns 54 millóns de anos. Algúns científicos ligaron isto cunha posible pluma do manto que causaría a fragmentación de Laurasia e a apertura o Atlántico norte, que agora se pensa que está baixo Islandia. Porén, investigacións actuais indican que a historia temporal desta elevación é probablemente moito máis curta do predito. Por tanto, non está claro ata que punto é firme o apoio desta observación á hipótese da pluma do manto.
Xeoquímica
Os basaltos que se encontran nas illas oceánicas son xeoquimicamente distintos dos basaltos de dorsal oceánica. Os basalto das illas oceánicas é máis diverso composicionalmente que o das dorsais, e a gran maioría das illas oceánicas están compostas de basalto alcalino enriquecido e sodio e potasio en relación co das dorsais. As illas máis grandes, como Hawai ou Islandia, son principalmente basaltos toleíticos, co basalto alcalino limitado aos últimos estadios do seu desenvolvemento, pero este basalto toleítico é quimicamente distinto do basalto toleítico das dorsais oceánicas. O basalto das illas oceánicas tende a estar máis enriquecido en magnesio, e tanto o basalto de illas oceánicas alcalino coma o toleitico están enriquecidos en trazas de elementos incompatibles, e os elementos lixerios raros na Terra mostran un enriquecemento particular comparados cos elementos pesados raros da Terra. As razóns de isótopos estables dos elementos estroncio, neodimio, hafnio, chumbo e osmio mostran amplas variacións en relación ao basalto de dorsal, que se atribúen á mestura de polo menos tres compoñentes do manto: HIMU cunha alta proporción de chumbo radioxénico, producido pola desintegración do uranio e outros elementos pesados radioacivos; EM1 con menos enriquecemento e chumbo radioxénico; e EM2 cunha razón 87Sr/86Sr alta. O helio nos basaltos de illas oceánicas mostra unha maior variación na razón 3He/4He que o das dorsais, e algúns valores aproxímanse ao valor primordial.
A composición dos basaltos de illas oceánicas atribúese á presenza de reservorios químicos distintos no manto formados por subdución da codia oceánica. Estes inclúen reservorios correspodentes a HUIMU, EM1 e EM2. Estes reservorios pénsase que teñen diferentes composicións en elementos principais, baseándose na correlación entre as composicións dos elementos principais do basalto de illas oceánicas e as súas proporcións de isótopos estables. O basalto de illas oceánicas toleítico interprétase como un produto dun maior grao de fusión parcial en plumas especialmente quentes, mentres que o basalto de illas oceánicas toleítico interprétase como produto dun baixo grao de fusión parcial en plums máis pequenas e máis frías.
Sismoloxía
En 2015, baeándos e en datos de 273 grandes terremotos, compilouse un modelo baseado na tomografía de forma de onda completa (full waveform tomography), que necesitou o equivalente de 3 millóns de horas de tempo de supercomputador. Debido a limitacións computacionais, non se podían usar os datos de alta frecuencia, e non quedaban datos sísmicos dispoñibles para gran parte do leito mariño. Non obstante, baixo moitos puntos quentes visualizáronse plumas verticais 400 °C máis quentes que a rocha circundante, incluíndo os puntos quentes de Pitcairn, Macdonald, Samoa, Tahiti, Marquesas, Galápagos, Cabo Verde e Canarias. Esténdense case verticalmente desde o límite núcleo-manto (profundidade de 2900 km) ata unha posible capa de cizalla e dobramento a 1000 km. Eran detectables porque tiñan un ancho de 600–800 km, máis de tres veces a largura esperada segundo modelos contemporáneos. Moitas destas plumas está en provincias de velocidade de cizalla baixa baixo África e o Pacífico, mentres que algúns outros puntos quentes como Yellowstone estaban menos claramente relacionados con características do manto no modelo.
O tamaño inesperado das plumas deixa aberta a posibilidade de que poidan conducir unha cantidade de fluxo de calor interno terrestre de 44 terawatts desde o núcleo á superficie, e significa que o manto inferior ten menos convección da esperada, se ten algunha. É posible que haxa unha diferenza composicional entre as plumas e o manto que as rodea que as fai máis lentas e máis anchas.
Localización suxeridas de plumas do manto
miniatura|upright=1.4|Un exemplo de localizacións de plumas suxerida por un grupo recentemente. Figura de Foulger (2010). Círculos vermellos: plumas con posible orixe no límite núcleo-manto. Círculos amarelos: plumas con posible orixe no manto superior. Círculos verdes: plmas con posible orixe litosférica.
As plumas do manto pode ser fontes dos basaltos e inundación (grandes fluxos basálticos ou trapps). Estas erupcións extremadamente rápidas e a grande escala de magmas basálticos orixinaron periodicamente provincias de basaltos de inundación continentais en mesetas continentais e oceánicas nas cuncas oceánicas, como os trapps do Decán, os trapps siberianos os basaltos de inundación de Karoo-Ferrar da época de Gondwana, e os basaltos de inundación máis grandes coñecidos, os da povincia magmática atlántica central.
Moitos eventos de emisión de basaltos de inundación continentais coinciden co rifting continental. Isto é consistente cun sistema que tende cara ao equilibrio: a medida que a materia ascende nas plumas do manto, outros materias son arrastrando ao interior do manto, causando o rifting.
Hipóteses alternativas
En paralelo co modelo da pluma do manto, consideráronse dúas explicacións alternativas para o fenómeno observado: a hipótese das placas e a hipótese dos impactos.
A hipótese das placas
Desde os inicios da década de 2000, a insatisfacción co estado das evidencias sobre as plumas do manto e a proliferación de hipóteses ad hoc sobre algúns aspectos levou a varios xeólogos, liderados por Don L. Anderson, Gillian Foulger e Warren B. Hamilton, a propoñer unha alternativa completa a ela baseada en procesos pouco profundos que ocorrían no manto superior e máis arriba, poñendo a énfase na tectónica de placas como forza impulsora do magmatismo.
A extensión litosférica deberíase a procesos relacionados coa tectónica de placas. Estes procesos compréndense ben nas dorsais oceánicas, onde ocorre a maioría do vulcanismo da Terra. É menos común que se recoñeza que as propias placas se deforman internamente e poden permitir o vulcanismo naquelas rexións nas que a deformación é extensional. Exemplos ben coñecidos son a provincia de Basin and Range no oeste dos Estados Unidos, o val rift do leste de África e a fosa do Rin. Segundo esta hipótese, os volumes variables de magma débense ás variacións na composición química (grandes volumes de vulcanismo corresponden a material do manto máis doado de fundir) en vez de a diferenzas de temperaturas.
Aínda que non nega a presenza de convección no manto profundo e de ascensos de material en xeral, a hipótese das placas mantén que estes procesos non orixinan plumas do manto no sentido de formacións columnares verticais que abranguen a maioría do manto terrestre, transportan grandes cantidades de calor e contribúen ao vulcanismo superficial.
Baixo o paraugas da hipótese das placas, recoñécense os seguintes subprocesos, tods os cales poden contribuír a permitir un vulcanismo superficial:
Comparación das hipóteses
En 1997 fíxose posible usar a tomografía sísmica para obter unha imaxe das laxes tectónicas que se submerxen e penetran desde a superficie ata chegaren ao límite núcleo-manto.
Para o caso do punto quente de Hawai, a tomografía de difracción das ondas sísmicas internas de período longo proporcionou evidencias de que unha pluma do manto é a responsable, como xa se propuxera en 1971. Para o punto quente de Yellowstone, as evidencias sísmicas empezaron a converxer desde 2011 apoiando o modelo das plumas, como concluíron James et al., que afirmaron: "estamos a favor dunha pluma do manto inferior como a orixe do punto quente de Yellowstone." Os datos obtidos polo Earthscope, un programa que recolle datos sísmicos de alta resolución nos Estados Unidos (excluídos Alasca e Hawai), aceleraron a aceptación da existencia dunha pluma baixo Yellowstone.
Aínda que hai fortes evidencias de que polo menos existen dúas plumas do manto que ascenden desde o límite núcleo-manto, para confirmar que as outras hipóteses deben ser desestimadas cómpre obter evidencias sísmicas similares para os outros puntos quentes.
Marisa Roesset Velasco
Marisa Roesset Velasco, tamén escrito Roësset, nada en Madrid o 6 de marzo de 1904 e finada na mesma cidade o 18 de novembro de 1976, foi unha pintora española figurativa do século XX.
Causses e Cévennes
Os Causses e as Cévennes, paisaxe cultural agropastoral mediterránea (Les Causses et Les Cévennes, paysage culturel de l'agro-pastoralisme méditerranéen) é un Sitio do Patrimonio da Humanidade da UNESCO situado na parte sur do centro de Francia con máis de tres milenios de historia agro-pastoral.
Marisa Roesset Velasco
Traxectoria vital e artística
esquerda|miniatura|Marisa na Exposición Nacional de Belas Artes de [[1930]]
Causses e Cévennes
Situada no Macizo Central, a rexión é montañosa con numerosos vales estreitos, o que fai que as condicións sexan pouco adecuadas para as cidades anfitrioas, pero ben adaptadas para o pastoreo. En consecuencia, a paisaxe de Causses e Cévennes evolucionou co paso do tempo para reflectir todos os tipos de sistemas agropastorais mediterráneos, incluíndo silvopastos, transhumancia e pastoreo sedentario. De feito, Mont Lozère é un dos últimos lugares onde aínda se practica a transhumancia estival ao xeito tradicional.
Historia
As Causses e as Cévennes conservan numerosos testemuños desta evolución do pastoreo ao longo de 3000 anos. Durante a Idade de Bronce, grandes seccións das áreas boscosas foron desbrozadas para permitir pastos de ovellas e gando vacún. Entre os séculos XII e XIV as ordes monásticas tomaron o control da zona, instalando mellores sistemas de rego e un sistema de estradas. A fundación destas ordes relixiosas e o desenvolvemento das cidades próximas nas chairas circundantes ao longo da Idade Media reforzou o sistemas agro-pastorais, aínda hoxe presentes na zona. Entre os séculos XVI e XVIII, as Cevenes son coñecidas polos seus castiñeiros, ovellas e produción de seda, o que provocou un auxe poboacional e a construción de grandes casas de labranza. Porén, unha combinación da enfermidade do verme da seda e a primeira guerra mundial iniciou unha emigración da rexión cara ás cidades máis grandes.
Marisa Roesset Velasco
Formación
Naceu no seo dunha familia de pintoras, escultoras e literatas de gran prestixio intelectual no Madrid da época. O seu pai foi Eugenio Julio Roësset Mosquera e a súa tía a pintora María Roësset Mosquera, quen asinaba como «MaRo», e as súas curmás a escultora Marga Gil Roësset e a editora Consuelo Gil Roësset. Por liña materna era curmá da pintora Rosario de Velasco.
Causses e Cévennes
Descrición do sitio
O patrimonio da humanidade engloba moitas das estruturas vitais para a continuidade do pastoreo na zona. Os sistemas de irrigación, desenvolvidos e controlados primeiro polas abadías Orde de San Bieito1beneditinas no inicio da Idade Media, desvían as escorrentías das montañas máis altas a un sistema de condutos e canles subterráneos que despois regan as terrazas de pedra en cada granxa. . Este método de irrigación aínda está en uso hoxe en día. Ademais, os avances agrícolas realizados polos Cabaleiros Templarios na zona durante a Idade Media aínda están operativos na actualidade, incluíndo alxibes, estanques e hórreos. O sistema viario desenvolvido no século XII para a condución de ovellas e gando aínda é utilizado polos agricultores. En total, hai 300 quilómetros de camiños medievais no lugar.
Na paisaxe relativamente aberta dos Causses, utilízanse edificios baixos de pedra para albergar as ovellas durante o inverno, chamados les Jasses, e hai moitas casas de labranza grandes de pedra calcaria. Pola contra, as estruturas das Cévennes adoitan facerse con xisto ou granito, con tellados de palla. Os castiñeiros e as construcións para o cultivo de vermes de seda que datan dos séculos XVI-XVIII tamén están protexidas polo sitio.
Marisa Roesset Velasco
Formación
Comezou a pintar desde moi nena baixo a supervisión da súa tía MaRo. Con catorce anos pintou un autorretrato ao pastel e varias acuarelas cunha técnica depurada. Formouse posteriormente na Escola de Belas Artes de San Fernando, con profesores como Fernando Álvarez de Sotomayor, José María López Mezquita ou Daniel Vázquez Díaz. Compartiu aulas con Salvador Dalí, Victorina Durán ou Lucía Sánchez Saornil, entre outros.
Éxito profesional
En 1924 concorreu á Exposición Nacional de Belas Artes e logrou unha terceira medalla cun Autorretrato. Nel móstrase cunha imaxe de modernidade que a caracterizou ao longo da súa carreira até 1939. O cadro foi adquirido para o Museo de Arte Moderna de España. En 1926 concorreu cos lenzos Mi hermano y yo e Hanny y Gucki, destacados pola crítica. Realizou a súa primeira exposición individual no Lyceum Club Feminino, malia non ser socia. Exhibiu 21 obras datadas entre 1922 e 1926 cos que logrou grande éxito. En 1928 participou nunha mostra colectiva dedicada aos autorretratos. En 1929 expuxo no Palacio de Bibliotecas y Museos Nacionales de Madrid, xunto á pintora Gisela Ephrussi. Participou na Exposición Internacional de Barcelona con Reposo e no Salón de Otoño con Campesinos de Ávila. Até estalar a Guerra Civil Española seguiu participando nas Exposicións Nacionais de 1930, 1932, 1934 e 1936. En 1931 enviou obras súas ao concurso de Pintura, Escultura e Gravado organizado polo Círculo de Belas Artes de Madrid.
Causses e Cévennes
Historia da inscrición e criterios
O sitio inscribíuse na lista en 2011 polo Comité do Patrimonio da Humanidade na súa 35a sesión en París, Francia. O sitio inscribíuse en base ao Criterio (III), "dando un testemuño único dunha tradición cultural", xa que é un exemplo destacado do agropastoralismo mediterráneo, e o Criterio (V), "un exemplo destacado da interacción humana co ambiente", xa que a paisaxe demostra a forma en que o sistema se desenvolveu ao longo de milenios.
Marisa Roesset Velasco
Éxito profesional
Entre 1924 e 1936 pódense atopar abundantes recensións dela, fotografías, entrevistas e artigos críticos de extensión en publicacións como Blanco y Negro, El Sol, Crónica, El Imparcial, El Heraldo de Madrid ou Estampa.
Abriu unha Escola de pintura onde formou unha nova xeración de artistas. Ao mesmo tempo, ela matriculouse na Escola Superior de Pintura, Escultura e Gravado. Ese mesmo ano realizou outra exposición individual na Asociación de Artistas Vascos en Bilbao.
Tras a Guerra Civil
En 1939 participou en Gasteiz na Exposición Internacional de Arte Sacra, celebrada co obxectivo de exaltar os «heroes caídos pola patria», xunto a Rosario de Velasco, entre outras. Colaborou como ilustradora na Revista Y da Sección Feminina.
Presentou obras na exposición do Women's International Art Club en 1947. Tamén ese ano participou na Exposición de Arte Española de Buenos Aires xunto a Teresa Condeminas, Menchu Gal ou Delhy Tejero, entre outras.
Desde 1938 viviu unha discreta relación lesbiana con Lola Rodríguez Aragón, profesora da Escola Superior de Canto de Madrid. A ela deixoulle a súa obra pictórica trala súa morte en 1976 a consecuencia dun cancro. Rodríguez Aragón abriu un museo e quixo facer un padroado para doalo ao Estado español, mais morreu antes de podelo crear.
A súa obra forma parte das coleccións do Museo de Arte Moderna de Barcelona, da Escola de Canto de Madrid e do Museo do Prado, entre outras institucións. Pintou moitos autorretratos, polo que a súa obra tamén está en coleccións particulares.
Estilo
Cultivou o retrato e a temática relixiosa. Non pertenceu a ningunha corrente artística específica, e mantivo unha identidade propia. Pintou máis dunha decena de autorretratos, entre eles lenzos en que aparece co seu irmán ou as súas alumnas, ás que tamén pintou en repetidas ocasións.
Nos seus primeiros cadros achegouse ao dandismo. Porén, non chegou a asumilo dun xeito tan radical como as súas contemporáneas Hannah Gluckstein, Tamara de Lempicka ou Romaine Brooks. Deixou constancia nos seus retratos de mulleres da cambiante e diversa identidade feminina das primeiras décadas do século XX.
Pódense observar tres etapas na súa produción.
Vitas sanctorum patrum emeretensium
A Vitas sanctorum patrum emeretensium (Vidas dos santos pais da Igrexa de Mérida) é un texto haxiográfico da Alta Idade Media escrito en lingua latina. Narra as vidas de cinco bispos que gobernaron a sé de Mérida na segunda metade do século VI e primeira metade do VII: Paulo, Fidel, Masona, Inocencio e Renovatio.
Data de composición
A primeira impresión da obra fíxose en Madrid en 1633. Consérvanse media ducia de manuscritos e algúns fragmentos.
Non hai consenso sobre a data de composición. Con todo, parece que a maior parte das vidas foron compostas na primeira metade do século VII. O prefacio e os tres primeiros capítulos puideron engadirse a finais de século. Tamén hai quen atrasa a composición da obra ao século IX.
Javier Arce pensa que foi escrita durante o episcopado de Estevo (633-638) e finalmente compilada e corrixida durante o episcopado de Festo (672-680). Na súa opinión, o traballo foi escrito por un diácono de Mérida, de quen non se sabe o nome. O diácono Paulo sería o responsábel da recompilación final.
Importancia histórica
É tamén importante para o coñecemento sobre a organización das Igrexas católica e ariana e o camiño que levou á conversión do pobo visigodo ao catolicismo. Así, a vida do bispo Masona narra o exilio deste bispo nos primeiros anos do reinado de Leovixildo a causa das maquinacións tramadas contra el polo bispo ariano Sunna. Finalmente, xa no goberno de Recaredo, Masona será un dos actores fundamentais na conversión do rei.
O Hospital, O Hospital, O Incio
O Hospital é un lugar da parroquia do Hospital, no concello lugués do Incio, na comarca de Sarria.
Madeiro, O Hospital, O Incio
Madeiro é un lugar da parroquia do Hospital, no concello lugués do Incio, na comarca de Sarria.
A Brea, Laiosa, O Incio
A Brea é un lugar da parroquia de Laiosa, no concello lugués do Incio, na comarca de Sarria.
O Cabanón, Laiosa, O Incio
O Cabanón é un lugar da parroquia de Laiosa, no concello lugués do Incio, na comarca de Sarria.
Wibo
Wibo é unha marca de roupa deportiva española fundada polo empresario leonés Alain Prada.
Traxectoria
A empresa Wibo comezou coa idea de facer deseños exclusivos para os seus clientes, non contando con catálogo, de xeito que cada equipo tivese unha imaxe diferente. Nun principio comezou vestindo equipos deportivos de colexios da Cumnidade de Madrid, até acabar sendo a marca de equipos de Liga Endesa como Breogán, Ensino ou Estudiantes. Actualmente realizan equipacións para equipos de baloncesto, balonmán, fútbol e quidditch.
Outeiro, O Hospital, O Incio
Outeiro é un lugar da parroquia do Hospital, no concello lugués do Incio, na comarca de Sarria.
Toponimia
A orixe do topónimo é o latín, que é unha parte alta ou elevación do terreo.
Efecto Zeigárnik
En psicoloxía, o efecto Zeigárnik prodúcese cando unha actividade que foi interrompida pode ser lembrada máis facilmente. Postúlase que as persoas lembran mellor as tarefas interrompidas ou non terminadas que as tarefas completadas. Na psicoloxía da Gestalt, o efecto Zeigárnik utilizouse para demostrar a presenza xeral dos fenómenos Gestalt: non só aparecen como efectos perceptivos, senón que tamén están presentes na cognición.
O efecto é chamado así pola psicóloga soviética Bliuma Zeigárnik.
Historia
A psicóloga rusa Bliuma Zeigárnik estudou o fenómeno por primeira vez despois de que o seu profesor e psicólogo da Gestalt, Kurt Lewin notase que un camareiro tiña mellores recordos dos pedidos aínda non pagos. Con todo, despois de completar a tarefa (despois de que todos pagasen) non puido lembrar máis detalles dos pedidos. Zeigárnik deseñou entón unha serie de experimentos para descubrir os procesos subxacentes a este fenómeno. O informe sobre a súa investigación foi publicado en 1927, na revista Psychological Research.
A utilidade do recordo pode explicarse mediante a teoría de campo de Lewin: unha tarefa xa iniciada estabelece unha tensión específica da tarefa, o que mellora a accesibilidade cognitiva dos contidos relevantes. A tensión alíviase ao completar a tarefa, mais persiste de se interromper. A través da tensión continua, o contido faise máis facilmente accesíbel e pode ser lembrado facilmente.
O efecto Zeigárnik suxire que os estudantes que interrompen o seu estudo para realizar actividades non relacionadas (como estudar un tema diferente ou xogar), lembrarán o contido mellor que os estudantes que completan as sesións de estudo sen un descanso (McKinney 1935; Zeigarnik 1927).
Críticas
Varios estudos, realizados máis tarde noutros países, tentando replicar o experimento de Zeigarnik, non atoparon diferenzas significativas no recordo entre as tarefas "terminadas" e "inacabadas" (por exemplo, Van Bergen, 1968).
Chloracidobacterium
Chloracidobacterium é un xénero de Acidobacteriota. Actualmente está asignado á familia Acidobacteriaceae, pero as evidencias filoxenéticas indican que pertencería a Blastocatellia.
É un grupo de bacterias fotosintéticas descuberto en 2007. A súa identificación ampliou de cinco a seis o número de filos bacterianos que poden realizar unha fotosíntese baseada na clorofila.
"Candidatus Chloracidobacterium thermophilum"
O organimso "Candidatus Chloracidobacterium thermophilum" foi detectado inicialmente por análises bioinformáticos de secuencias metaxenómicas obtidas de tapetes microbianos recollidos dunha fonte termal do Parque Nacional de Yellowstone, EUA. Foi despois illado tras a inhibición das especies de Synechococcus nas mostras de tapetes microbianos, permitindo un cocultivo de C. thermophilum, Anoxybacillus sp. e Meiothermus sp. Despois, C. thermophilum foi cultivado en Midnight Medium (CTM) para conseguir un illamento puro. Unha secuenciación xenómica da bacteria revelou que non contiña xenes para encimas redutores de sulfato, aínda que era dependente dunha fonte de sulfato reducida. Especulouse que o organismo establecía unha relación mutualista cos cocultivos de Meiothermus sp. e Anoxybacillus sp. para poder así acceder a fontes de xofre reducido. Ademais, determinouse que era unha bacteria aerófila, moderadaemnte termófila, anoxixénca e fotoheterótrofa. ë dependente dunha fonte de xofre reducido, bicarbonato, L-lisina e vitamina B12 para illala en cultivo.
Thomas Scrubb
Thomas Ryan Scrubb, nado o 26 de setembro de 1991 en Richmond, Columbia Británica, é un xogador canadense de baloncesto profesional que xoga no Monbus Obradoiro da Liga ACB.
Traxectoria profesional
O 14 de xullo de 2021, anunciouse a fichaxe de Scrubb por unha tempada polo Obradoiro CAB da Liga ACB. O 19 de xullo de 2022, Scrubb e o Obradoiro acordaron ampliar a súa vinculación por unha tempada máis. O 19 de xullo de 2023, anunciouse a renovación do contrato de Scrubb co Obradoiro para xogar a súa terceira tempada en Santiago.
A Gandarela, Laiosa, O Incio
A Gandarela é un lugar da parroquia de Laiosa, no concello lugués do Incio, na comarca de Sarria.
Codesido, Laiosa, O Incio
Codesido é un lugar da parroquia de Laiosa, no concello lugués do Incio, na comarca de Sarria.
Toponimia
O topónimo é un fitónimo que indica a existencia de codesos.
Bliuma Zeigárnik
Bliuma Vúlfovna Zeigárnik (transliteración do cirílico Блюма Вульфовна Зейгарник ), nada o 9 de novembro de 1900 en Prienai e finada o 24 de febreiro de 1988 en Moscova, foi unha psicóloga da Gestalt e psiquiatra soviética que descubriu o efecto Zeigárnik e estabeleceu a psicopatoloxía experimental como unha disciplina separada.
Traxectoria
Nada nunha familia xudía en Prienai, Zeigarnik matriculouse na Universidade de Berlín en 1927. Conceptualizou o que se denomina "o efecto Zeigárnik", a partir do estudo das reaccións afectivas e conductuais que producían nos suxeitos experimentais a imposibilidade de dar continuidade a unha variabilidade de tarefas. Esta investigación, preparada baixo a supervisión de Kurt Lewin, preséntaa como unha das experimentadoras máis prolíficas da psicoloxía soviética.
Manuel Puig
Juan Manuel Puig Delledonne, nado en General Villegas o 28 de decembro de 1932 e finado en Cuernavaca o 22 de xullo de 1990, foi un escritor arxentino de relevancia mundial polas súas novelas Boquitas pintadas, El beso de la mujer araña e Pubis angelical.
A súa avoa era galega e o avó catalán.
Pasou a súa infancia no seu pequeno pobo natal e emigrou á capital arxentina para levar a cabo os seus estudos secundarios. Despois de iniciar diferentes estudos superiores, optou por formarse na cinematografía, para o que se trasladou a Italia. Non concretou a súa formación e terminou realizándose como escritor. Viviu en Roma, París, Londres, Estocolmo, México, Nova York, Río de Janeiro e Cuernavaca. É autor de oito novelas e catro obras de teatro, ademais de relatos breves e guións cinematográficos. É moi recoñecido polo seu uso da polifonía literaria e o monólogo interior.
Aínda que desde a puberdade se asumiu como homosexual, escribiu e militou respecto deste tema, chegando a declarar que algo tan «banal» como a sexualidade non pode definir a identidade dunha persoa e, doutra banda, opinou que a actividade das agrupacións homosexuais tendían a incorrer no erro de separar a cuestión homosexual doutras agrupacións, comunidades ou sectores sociais. Con todo, foi membro fundador da Fronte de Liberación Homosexual en 1971 xunto ao sociólogo e historiador Juan José Sebreli, o avogado e escritor Blas Matamoro e o poeta e escritor Néstor Perlongher.
Nacemento e infancia
Manuel Puig (coñecido na contorna familiar polo sobrenome Coco) naceu en General Villegas o 28 de decembro de 1932. O seu pobo natal converteríase no escenario das súas primeiras novelas, baixo o nome de "Coronel Vallejos".