cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ADN glicosilase
Mecanismo bioquímico
A primeira estrutura cristalina dunha ADN glicosilase obtívose de E. coli. Esta estrutura revelou que o encima fai rotar a base danada na dobre hélice a un peto de sitio activo para alí escindila. Outras glicosidases que se atoparon despois seguen o mesmo paradigma xeral, incluíndo a UNG humana representada máis abaixo. Para clivar o enlace N-glicosídico, as glicosidases monofuncionais usan unha molécula de auga activada para atacar o carbono 1 do substrato. As glicosidadses bifuncionais, ao contrario, usan un residuo amino como nucleófilo para atacar o mesmo carbono, por medio dun intermediario base de Schiff.
Tipos de glicosilases
Resolvéronse as estruturas cristalinas de moitas glicosilases. Baseándose na semellanza estrutural, as glicosilases están agrupadas en catro superfamilias. As familias UDG e AAG comprenden glicosilases compactas pequenas, mentres que as familias MutM/Fpg e HhH-GPD comprenden encimas máis grandes e con moitos dominios.
Evolucionaron unha ampla variedade de glicosilases para recoñecer diferentes bases danadas. A táboa seguinte resume as propiedades de glicosilases coñecidas de organismos modelo comunmente estudados.
Uracilo ADN glicosilases
miniatura|300px|dereita|Estrutura do encima de reparación por escisión de bases uracilo ADN glicosilase. O residuo de uracilo móstrase en amarelo. A familia proteica da uracilo ADN glicosilase (UDG) é un encima que reverte mutacións no ADN. A mutación máis común é a desaminación da citosina a uracilo. A UDG repara estas mutacións, polo que é crucial na reparación do ADN, e sen ela estas mutacións poerían orixinar un cancro.
Hai varias uracilo ADN glicosilases e outras ADN glicosilases moi relacionadas con ela (EC), como a uracilo ADN glicosilase humana, a uracilo ADN glicosilase termófila, a ADN glicosilase específica da discordancia G:T/U (Mug), e a ADN glicosilase monofuncional selectiva para febras simples (SMUG1).
As uracilo ADN glicosilases retiran o uracilo do ADN, o cal é unha base que normalmente non se encontra no ADN e que pode orixinarse por desaminación espontánea da citosina ou pola incorrecta incorporación de dU en fronte de dA durante a replicación do ADN. O membro prototípico desta familia é E. coli UDG, que foi unha das primeiras glicosilases descubertas. En células de mamífero identificáronse catro actividades diferentes de uracilo ADN glicosilase, incluíndo as dos encimas UNG, SMUG1, TDG, e MBD4. Varían na especificidade de substrato e na localización subcelular. A SMUG1 prefire como substrato o ADN de febra simple, pero tamén retira o U do ADN bicatenario. Ademais de escindir os uracilos non modificados, a SMUG1 pode escindir o 5-hidroxiuracilo, o 5-hidroximetiluracilo e o 5-formiluracilo que leva un grupo oxidado no anel C5. A TDG e a MBD4 son estritamente específicas para o ADN bicatenario. A TDG pode eliminar timina glicol cando está presente en fronte dunha guanina, e tamén derivados do U con modificacións no carbono 5. As evidencias actuais suxiren que, en células humanas, a TDG e a SMUG1 son os principais encimas responsables da reparación dos apareamentos incorrectos U:G causados por desaminación espontánea da citosina, mentres que do uracilo que se orixina no ADN pola incorrecta incorporación de dU se encarga principalmente a UNG. A MBD4 crese que corrixe as discordancias T:G que se orixinan por desaminación da 5-metilcitosina a timina en sitios CpG. O rato mutante para MBD4 desenvólvese normalmente e non mostra un incremento da susceptibilidade ao cancro ou redución da supervivencia. Pero adquiren máis mutacións de C a T en secuencias CpG nas células epiteliais do intestino delgado.
A estrutura da UNG humana en complexo co ADN revelou que, igual que outras glicosidases, fai rotar o nucleótido sobre o que actúa cara a fóra da dobre hélice e cara ao peto do sitio activo. A UDG sofre un cambio conformacional desde un estado ‘‘aberto’’ non unido ao ADN a un estado ‘‘pechado’’ unido ao ADN.
Historia
O primeiro que observou a reparación do uracilo no ADN foi T. Lindahl. A UDG foi purificada primeiramente en Escherichia coli, e viuse que hidrolizaba o enlace N-gliosídico que une a base coa desoxirribosa do esqueleto da molécula de ADN.
Función
A función da UDG é eliminar mutacións no ADN, concretamente eliminar os uracilos.
Estrutura
Estas proteínas teñen unha estrutura de 3-capas alfa/beta/alfa. A topoloxía do polipéptido da UDG é a dunha proteína clásica alfa/beta. A estrutura consiste principalmente nunha folla beta toda paralela de catro febras en posición central rodeada a cada lado por un total de oito hélices alfa e denomínase folla beta dobremente enrolada paralela.
Localización
En células eucariotas, a actividade de UNG encóntrase no núcleo celular e nas mitocondrias. A proteína UNG1 humana é transportada tanto ás mitocondrias coma ao núcleo.
Conservación
A secuencia da uracilo ADN glicosilase está extremadamente ben conservada en bacterias e eucariotas e tamén en virus herpes. Encontráronse uracilo ADN glicosilases máis distantemente relacionadas en poxvirus. Os 77 aminoácidos N-terminais da UNG1 parecen ser necesarios para a localización mitocondrial, pero non puido demostrarse directamente a presenza dun péptido de tránsito mitocondrial. A rexión conservada situada máis cara ao extremo N-terminal contén un residuo de ácido aspártico do que se propuxo, baseándose nas estruturas obtidas con raios X, que actúan como unha base xeral no mecanismo catalítico.
Familias de UDGs
Hai dúas familias de UDGs, chamadas Familia 1 e Familia 2. A Familia 1 é activa contra o uracilo que se encontre en ADN monocatenario ou bicatenario. A Familia 2 escinde o uracilo de sitios con discordancias con guanina.
Glicosilases de bases oxidadas
miniatura|A 8-oxo-dG (syn) nun [[par de bases de Hoogsteen coa dA (anti).]] Diversas glicosilases evolucionaron para recoñecer bases oxidadas, que se forman comunmente por causa das especies reactivas do oxíxeno xeradas durante o metabolismo celular. A lesións máis frecuentes formadas en residuos de guanina son a 2,6-diamino-4-hidroxi-5-formamidopirimidina (FapyG) e a 8-oxoguanina. A 8-oxoguanina forma os nucleósidos 8-oxoguanosina e 8-oxo-2'-desoxiguanosina. Debido ao incorrecto apareamento coa adenina durante a replicación, a 8-oxoguanina é moi mutaxénica, dando lugar a transversións de G a T. A reparación desta lesión iníciaa a ADN glicosilase bifuncional OGG1, que recoñece a 8-oxoguanina apareada con C. A hOGG1 é unha glicosilase bifuncional que pertence á familia de hélice-forquita-hélice (HhH). A MYH recoñece a adenina apareada incorrectamente con 8-oxoguanina, pero escinde a A, deixando intacta a 8-oxoguanina. Os ratos knockout para OGG1 non mostran un incremento na incidencia de tumores, pero acumulan 8-oxoguanina no fígado a medida que envellecen. Obsérvase un fenotipo similar coa activación de MYH, pero a inactivación simultánea de MYH e OGG1 causa a acumulación de 8-oxoG en múltiples tecidos, incluíndo o intestino delgado. Nos humanos, as mutacions en MYH están asociadas co incremento do risco de desenvolver colon poliposo e cancro de colon. Ademais de OGG1 e MYH, as células humanas conteñen tres ADN glicosilases adicionais, chamadas NEIL1, NEIL2 e NEIL3, que son homologas da Nei bacteriana, e a súa presenza probablemente explica os fenotipos máis suaves que presentan os ratos knockout para OGG1 e MYH.
Glicosilases de bases alquiladas
Este grupo comprende o encima E. coli AlkA e proteínas relacionadas de eucariotas superiores. Estas glicosilases son monofuncionais e recoñecen as bases metiladas, como a 3-metiladenina.
AlkA
A AlkA é a 3-metiladenina ADN glicosilase II.
Deficiencias epixenéticas en cancros
As alteracións epixenéticas (epimutacións) nos xenes para a reparación por escisión de bases aínda empezaron recentemente a ser avaliadas nuns poucos cancros, o que contrasta cos numerosos estudos previos sobre epimutacións en xenes que actúan noutras vías de reparación do ADN (como a MLH1 na reparación de discordancias e na MGMT en reversións directas). Algúns exemplos de epimutacións nos xenes para a reparación por escisión de bases que ocorren en cancros resúmense a continuación.
MBD4
miniatura|dereita|[[Hidrólise de citosina a uracilo.]]
A MBD4 (proteína 4 de dominio de unión a metil-CpG) é unha glicosilase empregada nun paso inicial da reparación por escisión de bases. A proteína MBD4 únese preferencialmente a sitios CpG completamente metilados e ás bases alteradas de ditos sitios. Estas bases alteradas orixínanse da hidrólise frecuente de citosina a uracilo (ver imaxe) e a hidrólise da 5-metilcitosina a timina, producindo os pares de bases G:U e G:T. Se non se eliminan os uracilos ou timinas incorrectos nestes pares de bases antes da replicación do ADN, causarán mutacións por transición. A MBD4 cataliza especificamente a eliminación de T e U emparellados con guanina (G) dentro de sitios CpG. Esta é unha importante función de reparación, xa que aproximadamente 1/3 de todas as mutacións dun só par de bases intraxénicas nos cancros humanos teñen lugar en dinucleótidos CpG e son o resultado de transicións de G:C a A:T. Estas transicións comprenden as mutacións máis frecuentes en cancros humanos. Por exemplo, case o 50% das mutacións somáticas do xene supresor de tumores p53 en cancro colorrectal son transicións de G:C a A:T en sitios CpG. Así, un decrecemento na expresión da MBD4 podería causar u incremento nas mutacións carcinoxénicas.
A expresión de MBD4 está reducida en case todos os neoplasmas de cancros colorrectais debido á metilación da rexión promotora da MBD4. Ademais a MBD4 é deficiente debido á mutación en aproximadamente o 4% dos cancros colorrectais.
Unha maioría dos campos normais histoloxicamente que rodean os recrementos neoplásticos (adenomas e cancros de colon) no colon tamén mostran unha expresión reducida do ARNm da MBD4 (un defecto de campo) compardo cun tecido histoloxicamente normal de individuos que nunca tiveron un neoplasma de colon. Este descubrimento suxire que o silenciamento epixenético da MBD4 é un paso inicial na carcinoxénese colorrectal.
Nunha poboación chinesa examinada, o polimorfismo Glu346Lys na MBD4 estaba asociado cunha redución dun 50% do risco de padecer cancro cervical, o que suxire que as alteracións na MBD4 poden ser importantes no cancro.
NEIL1
A NEIL1 recoñece e elimina certas bases danadas or oxidación do ADN e despois corta o sitio abásico por β,δ-eliminación, deixando extremos 3' e 5' fosfato. A NEIL1 recoñece pirimidinas oxidadas, formamidopirimidinas, residuos de timina oxidados no grupo metilo, e ambos os estereoisómeros da timina glicol. Os mellores substratos para a NEIL1 humana parecen ser as lesións de hidantoína, guanidinohidantoína e espiroiminodihidantoína, que son produtos da ulterior oxidación da 8-oxoG. A NEIL1 ten a capacidade tamén de eliminar lesións de ADN de febra simple así como das estruturas de burbulla e forcada do ADN. Unha deficiencia da NEIL1 causa un incemento da mutaxénese no sitio dun par 8-oxo-Gua:C, e a maioría das mutacións son transversións de G:C a T:A.
Un estudo feito en 2004 atopou que o 46% dos cancros gástricos primarios tiñan reducida a expresión do ARNm de NEIL1, aínda que se descoñece o mecanismo de redución. Este estudo tamén encontrou que o 4% dos cancros gástricos tiñan mutacións en NEIL1. Os autores suxeriron que a baixa actividade de NEIL1 que se orixina pola expresión reducida e/ou mutación en NEIL1 está a miúdo implicada na carcinoxénese gástrica.
Realizouse un exame da metilación do promotor anormal de 145 xenes de reparación do ADN no carcinoma de células escamosas de tecidos da cabeza e pescozo en 20 pacientes e de mostras de mucosa de cabeza e pescozo de 5 pacientes non cancerosos. O estudo mostrou que o xene da NEIL1, que presentaba unha hipermetilación substancialmente incrementada, era o que tiña a frecuencia de metilación máis significativamente diferente. Ademais, a hipermetilación correspondíase cunha diminución na expresión do ARNm de NEIL1. Ademais, estudos de 135 tecidos tumorais e 38 normais tamén mostraron que o 71% das mostras de tecidos de carcinoma de células escamosas de cabeza e pescozo tiñan unha elevada metilación do promotor de NEIL1.
Nunha avaliación de 8 xenes de reparación do ADN en tumores de cancro de pulmón de células non pequenas, o 42% estaba hipermetilado na rexión promotora de NEIL1. Esta foi a anormalidade na reparación do ADN máis frecuente que se encontrou entre os 8 xenes estudados. O xene da NEIL1 era ademais un dos seis xenes de reparación do ADN que se encontrou que estaban hipermetilados nas súas rexións promotoras no cancro colorrectal.
Ástor García
Ástor García Suárez, nado en Oviedo en 1978, é un profesor e político comunista español. É o actual secretario xeral do Partido Comunista dos Traballadores de España.
Inicios e PCPE
Licenciouse en Dereito pola Universidade de Oviedo e comezou a súa militancia comunista a principios dos anos 2000, participando nas protestas estudantís contra a LOU. Nas eleccións municipais de 2007 formou parte das listas do Partido Comunista dos Pobos de España á alcaldía de Oviedo. Pouco despois pasou a ser o responsable político do PCPE na Rioxa e membro do Comité Central, e nas eleccións xerais de 2008 foi como cabeza de lista ao Congreso pola provincia da Rioxa. Foi tamén o cabeza de lista do PCPE nas eleccións autonómicas ao Parlamento da Rioxa de 2011 e 2015.
Cisma no PCPE
En 2017 produciuse unha división no seo do PCPE, que levou a que unha parte do partido elixise novo secretario xeral a Ástor García, en detrimento de Carmelo Suárez, secretario xeral dende 2002. García contou co apoio da práctica totalidade dos Colectivos da Mocidade Comunista e de parte das organizacións territoriais do partido, pero non co do Comité Central, que apoiou maioritariamente a Carmelo Suárez e denunciou a elección de García como un "acto fraccionario". 220 militantes do PCPE e CJC asinaron un documento que apoiaba as decisións tomadas pola dirección liderada por García, subscribindo un acordo de cinco puntos en defensa do partido, mentres que varias organizacións territoriais emitiron declaracións en defensa da nova dirección, incluíndo as de Euskal Herria, de Asturias, de Cantabria, de Galicia, de Madrid, das Illas Baleares, de Canarias, de Castela e León e parte de Cataluña. A nivel internacional, o Partido Comunista de México, o Partido Comunista de Grecia (KKE), o Partido do Traballo de Austria e o Partido Comunista de Italia apoiaron a Ástor García como secretario xeral do PCPE. Tamén realizaron eventos conxuntos nos que participou o Partido Comunista de Turquía. Mediante a convocatoria dunha Conferencia Central decidiuse celebrar un XI Congreso Extraordinario que se celebrou en novembro de 2017 baixo o lema "Por un país para a clase obreira, fortalezamos o PCPE".
PCTE
Finalmente, o 3 de marzo de 2019 resolveuse pola vía legal a duplicidade de siglas. O sector encabezado por Ástor García adoptou un novo nome, o Partido Comunista dos Traballadores de España (PCTE), segundo o disposto no seu XI Congreso extraordinario. É dende entón o seu secretario xeral.
A mediados de marzo de 2019, foi elixido polo Comité Central do PCTE, por unanimidade, como candidato presidencial para as eleccións xerais de abril dese ano e encabezou a lista ao Congreso pola provincia de Madrid.
Nas eleccións ao Parlamento Europeo de 2019, encabezou a lista do PCTE, obtendo 19.081 votos (un 0,09%).
Fórmula de Rydberg
miniatura|A fórmula de Rydberg tal como se publicou o 5 de novembro de 1888 A fórmula de Rydberg (tamén chamada ecuación de Rydberg) utilízase en física atómica para describir as lonxitudes de onda das liñas espectrais de moitos elementos químicos. A fórmula foi inventada polo físico sueco Johannes Rydberg, que a fixo pública o 5 de novembro de 1888.
Historia
Na década de 1880, Rydberg traballaba na busca dunha fórmula que describise a relación existente entre as lonxitudes de onda e as liñas espectrais dos metais alcalinos. Decatouse de que as liñas producíanse en series, descubrindo que podía simplificar os cálculos utilizando o número de onda (o número de onda que ocupa nunha unidade fixa dentro do conxunto das lonxitudes de onda, igual a 1 / λ, a inversa da lonxitude de onda) como unidade de medida. Trazou as lonxitudes de onda (n) das liñas sucesivas en cada serie contra enteiros consecutivos que representaban a orde das liñas desa serie en particular. Concluíu que as curvas resultantes tiñan formas semellantes, e buscou unha soa función xeratriz de tódalas curvas, cando se insiren as constantes apropiadas. Primeiro tentouno coa fórmula:, onde n e o número de onda da liña, n0 e o límite da serie, m e o número ordinal da liña na serie, m é unha constante diferente para diferentes series, e C0 é unha constante universal, pero non funcionaba. Entón foi cando Rydberg fixouse na fórmula de Balmer para o espectro do hidróxeno. Nesta ecuación, m é un enteiro e h unha constante. Rydberg reescribiu entón a fórmula de Balmer, en termos de números de onda, como. Isto suxeriulle que a fórmula de Balmer para o hidróxeno debía ser un caso especial con e, onde , é o inverso da constante de Balmer. O termo Co resultou ser unha constante universal común a tódolos elementos, o que equivale a 4/h. Esta constante coñécese hoxe como a constante de Rydberg, e m é coñecido como o defecto cuántico.
Fórmula de Rydberg para o hidróxeno
Onde Ao establecer n_1a 1 e deixar n_2\! de 2 a infinito, ás liñas espectrais coñecidas como a serie de Lyman converxentes a 91 nm obtéñense da mesma maneira:
A serie de Lyman localízase no espectro ultravioleta, a serie de Balmer no espectro visible, as series de Paschen, Brackett, Pfund, e de Humphrey localízanse no espectro infravermello.
Fórmula de Rydberg para calquera elemento semellante ao hidróxeno
A fórmula anterior pódese xeneralizar para o seu uso con calquera elemento químico con hidróxeno
onde
Destacar que esta fórmula só pode usarse para átomos semellantes ao hidróxeno, tamén chamados átomos hidroxénicos ou hidroxenoides de elementos químicos, isto é, cun só electrón afectado por carga nuclear efectiva. Exemplos: He+, Li2+, Be3+ etc., onde ningún outro electrón existe no átomo.
A fórmula de Rydberg proporciona as lonxitudes de onda correctas para os electróns extremadamente distantes, onde a carga nuclear efectiva pode ser estimada ao igual que a do hidróxeno, dado que todas menos unha das cargas nucleares teñen sido pantalleadas por outros electróns, e a base do átomo ten unha carga positiva de +1.
Concluíndo, con certas modificacións (substitución de Z por Z-1, uso de enteiros 1 e 2 para os n's para dar un valor numérico de 3/4 para as diferenzas dos seus inversos ao cadrado), a fórmula de Rydberg proporciona valores correctos nos casos especiais de liñas K-alfa, dende a transición na pregunta de se é K-alfa unha transición do electrón dende o orbital 1s ata o orbital 2p. Este é o análogo a liña alfa de Lyman en transición para o hidróxeno, e ten o mesmo factor de frecuencia. Debido a que o electrón 2p non é pantalleado por ningún outro electrón no átomo dende o núcleo, a carga nuclear vese diminuída só polo único electrón restante 1s, causando que o sistema sexa efectivamente un átomo hidroxenoide, pero cunha carga nuclear diminuída Z-1. A súa frecuencia é así a frecuencia de Lyman-alfa para o hidróxeno, incrementado por un factor (Z-1)2. Esta fórmula de f = c/λ = frecuencia Lyman-alfa* (Z-1)2 é historicamente coñecida como lei de Moseley (tendo engadido o factor c para converter a lonxitude de onda en frecuencia), e pode usarse para predicir lonxitudes de onda de Kα (K-alfa)como as liñas de elementos químicos con emisións espectrais de raios-x dende aluminio ata ouro. Ollando a biografía de Henry Moseley valorase na súa xusta medida a importancia histórica desta lei, que foi derivada empiricamente arredor do mesmo tempo que foi explicado o modelo atómico de Bohr.
Para outras transicións espectrais en átomos con máis dun electrón, a fórmula de Rydberg xeralmente da resultados incorrectos, dado que a magnitude do efecto pantalla para as transicións dos electróns externos é variable e non é posible compensala dunha maneira tan simple como no caso anterior.
A noite americana
A noite americana (en La nuit américaine) é un filme francés de 1973, dirixido e protagonizado por François Truffaut, xunto a Jacqueline Bisset e Jean-Pierre Léaud nos papeis principais. A historia narra as tribulacións dun director de cinema durante a rodaxe dun filme. Toma o seu título da técnica cinematográfica homónima, que consiste na aplicación dun filtro escuro sobre a lente da cámara que simula que se roda de noite.
Foi emitido na TVG o 7 de agosto de 1991.
Argumento
Nun estudio de cinema en Niza, prepárase a rodaxe do filme Je Vous Présente Paméla, un melodrama cheo de tópicos. Os actores son (Jean-Pierre Aumont) e Séverine (Valentina Cortese) estrelas dun tempo pasado, Alphonse (Jean-Pierre Léaud), un galán novo e temperamental con aires de divo, e unha actriz británica, Julie Baker (Jacqueline Bisset).
Enlazadas no guión van aparecendo situacións reais da vida dos actores e do equipo técnico, cos seus conflitos persoais, como o de Julie Baker, inestable por unha crise nerviosa pola controversia creada polo seu matrimonio cun médico moito máis vello ca ela, pai do seu exmarido; ou o de Alphonse, que ameaza con abandonar a filmación cando a súa moza o deixa por un dos técnicos; ou o de Alexandre, o veterano, moi profesional nas súas escenas, mais nervioso e impaciente por ir buscar un rapaz ao aeroporto; a veterana estrela Sevérine ten problemas co alcohol e esquece os seus diálogos.
O desenvolvemento da rodaxe móstrase a través de escenas entre o persoal técnico e o director Ferrand (François Truffaut), que traballan intensamente para lograr entregar o filme rematado no tempo estipulado.
Elenco
O escritor Graham Greene fai un cameo como representante da compañía de seguros, acreditado como "Henry Graham".
Estadio Tofiq Bahramov
O Estadio Tofiq Bahramov (en azarí: Tofiq Bəhramov adına Respublika Stadionu) é un estadio multisusos situado na cidade de Bacú, a capital de Acerbaixán. É un estadio deseñado para albergar moitos tipos de eventos diferentes, pero case só se utiliza para partidos de fútbol. Este estadio acolle os partidos como local do FK Qarabağ e anteriormente tamén da selección de fútbol de Acerbaixán, que posteriormente se mudou ao novo Estadio Nacional de Bacú. O estadio conta cunha capacidade de 31.200 espectadores.
Historia
O estadio foi construído no ano 1951 usando man de obra dos prisioneiros de guerra alemáns. Dende o ano 1993, o estadio leva o nome de Tofiq Bahramov, un árbitro azarí da época da URSS que se fixo famoso na final do Mundial de Fútbol Inglaterra 1966 no estadio de Wembley (na que foi o xuíz de liña) por conceder ao inglés Geoff Hurst o 3-2 no minuto 11 da prórroga ante Alemaña Federal.
Matelas
O topónimo galego Matelas pode referirse a:
Microvariability and Oscillations of Stars
MOST, acrónimo de Microvariability and Oscillations of Stars, é un observatorio espacial da Axencia Espacial Canadense usado para facer medicións da variabilidade das estrelas. Foi lanzado o 30 de xuño de 2003 desde o cosmódromo de Plesetsk mediante un foguete Rokot.
Características
Os obxectivos científicos de MOST son:
A cabalgada dos malditos
A cabalgada dos malditos (en A Time for Killing) é un filme estadounidense de 1967 dirixido orixinalmente por Roger Corman pero rematado por Phil Karlson. Rodado en Panavision e Pathécolor, está protagonizado por Glenn Ford, George Hamilton, Inger Stevens e Harrison Ford (acreditado como Harrison J. Ford) no seu primeiro papel acreditado nun filme.
Referendo do estatuto de autonomía de Galicia de 1980
O referendo de autonomía de Galicia de 1980 celebrouse o 21 de decembro, no que votou o 28,26% do censo electoral (2 172 898 electores inscritos). Dos 614 218 votos emitidos, 450 556 foron a prol (o 73,35%), 121 448 en contra e 28 381 en branco. A pregunta do referendo foi “Acepta o proxecto de autonomía para Galicia?”.
A participación xa se supuña que sería baixa polo que na campaña oficial se empregou o lema “Anque[sic] chova, vota”.
Mictofiformes
Clasificación
Divídense en dúas familias:
Aino Ackté
Aino Ackté (Aino Achte foi o seu nome de nacemento) nada en Helsinqui o 23 de abril de 1876 e finada en Vihti o 8 de agosto de 1944 foi unha soprano finlandesa. Foi a primeira figura internacional da ópera finlandesa.
Filla da mezzosoprano Emmy Achte e o compositor Lorenz Nikolai Achte, estudou coa súa nai ata que en 1894 entrou no conservatorio de París. En 1897 debutou na Grand Opera con Fausto, co que logrou un contrato por seis anos, actuou tamén no Metropolitan de Nova York e no Covent Garden de Londres. En 1913 volta a Finlandia, onde continou coa súa carreira ata 1930.
Marea
O termo marea refírese ao movemento periódico do nivel das augas dos mares e océanos, que soben e baixan alternadamente dúas veces ao día, provocado pola interferencia da Lúa e do Sol sobre o campo gravitatorio da Terra. Nun senso xeral, marea pode definirse como os fenómenos experimentados nun corpo debido á perturbación do campo gravitatorio causado pola interferencia dun ou máis corpos externos.
Ocorrencia das mareas
Cando a marea está no seu cumio chámase marea alta, marea chea, abalo ou preamar; cando está no seu menor nivel chámase marea baixa, devalo ou baixamar. De media, as mareas oscilan nun período de 12 horas e 24 minutos, doce horas debido á rotación da Terra e 24 minutos debido ao movemento orbital lunar.
Física das mareas
A forza da marea producida por un obxecto masivo (a Lúa) sobre unha pequena partícula situada nunha masa extensa (Terra) é o vector diferencial entre a forza gravitatoria exercida pola Lúa sobre a partícula e a forza gravitatoria que se exercería sobre tal partícula se estivese situada no centro de masa da Terra. Deste xeito, a forza da marea depende non da forza do campo gravitatorio da Lúa senón do seu gradiente. A forza de gravidade exercida polo Sol sobre a Terra é de media unhas 179 veces maior que a exercida pola Lúa, pero, debido a que o Sol está de media unhas 389 veces máis afastado da Terra, o gradiente do seu campo é máis débil. A forza de marea producida polo Sol é por tanto un 46% da que produce a Lúa.
Nun campo gravitatorio terrestre ideal, ou sexa, sen interferencias, as augas na superficie da Terra sufrirían unha aceleración idéntica na dirección do centro de masa terrestre, encontrándose así nunha situación isopotencial. Mais os campos gravitacionais da Lúa e do Sol interfiren significativamente co da Terra e provocan aceleracións que actúan na masa terrestre con intensidades diferentes. Como os campos gravitacionais actúan cunha intensidade inversamente proporcional á distancia, as aceleracións sentidas nos diversos puntos da Terra non son as mesmas. Así a aceleración provocada pola Lúa ten intensidades significativamente diferentes entre os puntos máis próximos e máis afastados da Lúa. Desta forma, as masas oceánicas que están mais próximas da Lúa sofren unha aceleración de intensidade superior ás masas oceánicas mais afastadas. É este diferencial o que provoca as alteracións da altura das masas de auga na superficie da Terra.
A altura da preamar e da baixamar (relativa ao nivel medio do mar) tamén varía. Nas lúas nova e chea, as forzas gravitacionais do Sol están na mesma dirección das da Lúa, producindo mareas máis altas, chamadas mareas de sicixia (de conxunción ou vivas). Nas lúas minguante e crecente as forzas gravitacionais do Sol están en direccións diferentes das da Lúa, co que anulan parte delas e prodúcense mareas máis baixas chamadas mareas de cuadratura.
Amplitude das mareas
A amplitude teórica das mareas dos océanos debido á Lúa é duns 54 cm no punto máis alto, que corresponde á amplitude que acadaría se o océano posuíse unha profundidade uniforme, non houbese masas de terra (continentes, illas) e a Terra non estivese a rotar. O Sol tamén causa mareas, para as que a súa amplitude teórica é duns 25 cm (46% da Lúa) nun ciclo de 12 horas. Cando os dous efectos se suman de modo positivo, a altura teórica sería duns 79 cm e, inversamente, cando o fan subtraéndose, o nivel teórico é duns 29 cm. Debido a que as órbitas da Terra sobre o Sol e da Lúa sobre a Terra son elípticas, as amplitudes das mareas varían dependendo das distancias Terra-Sol e Terra-Lúa; isto causa unha variación da forza da marea nunha amplitude teórica dun ±18% no caso da Lúa e dun ±5% no caso do Sol. Se a Lúa e o Sol estivesen na posición máis próxima á Terra, a amplitude chegaría a uns 93 cm.
Porén, as amplitudes reais difiren notablemente, non soamente debido as variacións da profundidade dos océanos e dos obstáculos que representan os continentes e as illas, senón tamén debido ao período natural de propagación da onda (dunhas 30 horas) que é da mesmo orde de magnitude que o período de rotación terrestre. Se non houbese continentes e illas, levaríalle unhas 30 horas a unha onda oceánica propagarse ao longo do ecuador.
Amplitude das mareas nas costas
A amplitude das mareas en mar a fóra é de menos de 1 metro. Porén, preto das costas a amplitude é xeralmente maior, e chega a superar os 10 metros nalgúns casos. Na seguinte táboa figuran algúns dos lugares onde se producen as máis grandes mareas. Púxose un só lugar por zona.
O efecto resonancia
A razón de que unha marea de menos dun metro en mar a fóra poida crear unha marea de varios metros na costa é debida á resonancia do movemento da capa de auga localizada sobre a plataforma continental. Esta capa é pouco fonda (menos de 200 m) e, por veces, ten unha grande extensión ata o talude continental. Por exemplo, o Canal da Mancha é unha capa de agua duns 500 km de longo (desde a entrada ata o paso de Calais), 150 km de largo e soamente 100 m de profundidade. A escala, correspóndese cunha masa de auga de 15 metros de longo e de 1 cm de profundidade. Cando o nivel do mar aumenta na entrada, a agua entra polo canal da Mancha. Sendo a extensión grande e a profundidade pequena, a velocidade da agua aumenta ata uns 2 a 2,5 m/s. Acadar esa velocidade leva tempo (unhas tres horas neste caso), pero deterse tamén require un período similar. Unha vez lanzada, a agua segue avanzando, e transcorren outras tres horas ata que para e inverte a dirección. Este comportamento oscilatorio débese polo tanto á inercia e ao retardo da capa de agua en responder á excitación: a variación de altura do océano alén do talude continental. A marea será máis grande en función se o período de oscilación propio da zona é máis próximo ao período da excitación externa, que é de 12 horas e 24 minutos.
O período de oscilación propio depende da forma da costa e da profundidade e lonxitude da plataforma continental. O período de oscilación propio da baía de Fundy no Canadá é de 13 horas. Como é moi próximo ao período de excitación, as mareas son moi grandes. Pola contra, cando o período propio se afasta das 12,4 horas, as amplitudes das mareas son menores.
Outros factores
Existen outros fenómenos que poden producir variacións do nivel do mar: a variación da presión atmosférica entre 990 e 1040 hectopascais pode provocar unha diferenza no nivel do mar duns 50 cm. Outros fenómenos ocasionais, como os ventos, as chuvias ou as tsunamis provocan variacións do nivel do mar, aínda que non poden ser cualificados de mareas.
Outras mareas
Na Terra, as mareas atmosféricas son apreciables entre os 80 e os 120 km de altura. Por debaixo dos 80 km de altura hai outros fenómenos que eclipsan a súa influencia, tales como os efectos climáticos.
As mareas da Terra sólida afectan a masa rochosa da Terra. A codia terrestre desprázase en resposta ao influxo gravitatorio da Lúa e do Sol, das mareas oceánicas e da carga da atmosfera. Aínda que é desprezable o seu efecto para a maior parte das actividades humanas, a amplitude destas mareas sólidas pode chegar a uns 55 cm no ecuador terrestre, o que é importante de cara á calibración de GPS e de VLBI.
O conxunto das mareas sobre a Terra afecta á súa rotación, alongando pouco a pouco a duración do día ó atrasar o movemento.
Ecgfrith de Mercia
Ecgfrith de Mercia (inglés Ecgfrith, anglosaxón Ecgfriþ /'edʒfriθ/), finado en decembro de 796, foi un rei de Mercia que gobernou brevemente en 796.
Traxectoria
Foi o fillo e herdeiro do rei Offa de Mercia e a súa esposa Cyneþryþ. En 787, Offa coroouno como cogobernante. Sucedeu ao seu pai en xullo de 796, pero a pesar dos esforzos de Offa para asegurar a sucesión do seu fillo, está rexistrado que Ecgfrith gobernou só cento corenta e un días. Se consideramos que a morte de Offa ocorreu o 26 ou 29 de xullo, significa que Ecgfrith morreu o 14 ou o 17 de decembro.
División de Honra de Rugby 1984-1985
A tempada 1984-1985 da Liga Española de rugby foi a décimo oitava edición da máxima categoría do rugby en España. A liga contou con 10 equipos participantes. O calendario da competición estivo formado por 18 xornadas, nas que se enfrontaron entre si tódolos equipos en dúas voltas. Ó remate do campionato o CR Cisneros saíu campión por segunda vez na súa historia.
Giulio Cesare (ópera)
Giulio Cesare in Egitto (en galego Xulio César en Exipto), tamén denominada simplemente como Giulio Cesare (en galego, Xulio César), é unha ópera en tres actos con música de Georg Friedrich Händel e libreto en italiano de Nicola Francesco Haym quen empregou un libreto anterior de Giacomo Francesco Bussani musicado por Antonio Sartorio (1676). O libreto baséase dun xeito moi libre a chegada de Xulio César a Alexandría logo da batalla de Actium, e a súa relación con Cleopatra. Foi composta para a Royal Academy of Music.
A ópera foi estreada o 20 de febreiro no Dorset Garden Theatre de Haymarket (Londres) coa famosa soprano Francesca Cuzzoni e o castrato Francesco Bernardi Senesino e foi un éxito inmediato, un dos máis grandes de Händel. En vida do compositor volveuse representar en 1725, 1730 e 1732; tamén se representou en París, Hamburgo e Brunswick. Como a meirande parte das óperas de Händel, Giulio Cesare caeu no esquecemento no século XIX, e non foi ata 1922 cando se volveu representar en Göttingen. Coa recuperación da música barroca a partir dos anos '50, converteuse nunha das óperas máis populares de Händel.
Os papeis principais de Giulio Cesare, Sesto e Tolomeo foron escritos para castrati. Actualmente estes papeis adoitan ser interpretados por contraltos ou contratenores, aínda que ás veces Giulio Cesare transpórtase a barítono. Está considera unha das mellores óperas de Händel e de todo o repertorio clásico, que destaca polas súas partes vogais, de grande profundidade. É o exemplo máis significativo do ideal heroico e de demostración efectiva de toda a arte e a experiencia que Händel acumulara ata aquela.
José Agustín Goytisolo
José Agustín Goytisolo Gay, nado en Barcelona o 13 de abril de 1928 e finado na mesma cidade o 19 de marzo de 1999, foi un escritor catalán con formación bilingüe catalán/castelán, irmán dos tamén escritores Juan Goytisolo e Luis Goytisolo.
Traxectoria
Pertenceu á chamada Xeración dos 50 canda escritores como Ángel González, José Manuel Caballero Bonald, José Ángel Valente e Jaime Gil de Biedma, que teñen en común o compromiso moral ou político e unha renovada atención á linguaxe e á lírica.
Segundo Manuel Vázquez Montalbán, a poesía de Goytisolo, non foi só unha proposta ideolóxica limitada a dar unha alternativa ao capitalismo franquista, senón que aspira á construción dun novo humanismo: proposta de reconstrución da razón humana.
Vida
Naceu no seo dunha familia burguesa e castelán-falante, que se viu brutalmente sacudida pola morte da nai -Julia Gay- vítima dun bombardeo franquista sobre a cidade en 1938. O dramático feito afectou a todos os fillos, pero especialmente a José Agustín, que lle puxo á súa filla o nome da nai perdida, e que nun dos seus máis célebres poemas (musicado e cantado por Paco Ibáñez ou Los Suaves), "Palabras para Julia".
Traducións
Realizou importantes traducións do italiano e o catalán ao castelán. Traduciu, entre outros, a Cesare Pavese, Pier Paolo Pasolini, Salvador Espriu e Pere Quart.
Bandeira de Kirguizistán
A bandeira de Kirguizistán foi adoptada o 3 de marzo de 1992. É de fondo de cor vermella no que aparece representado, na súa parte central, o sol coa súa superficie rasgada por seis trazos da mesma cor que o fondo da bandeira.
O sol amarelo representa a Timür Leng, un famoso guerreiro de Asia Central que formou un imperio no século XIV. As seis liñas vermellas que rachan o sol representan a seis cofrarías que apoiaron a este guerreiro. O fondo vermello é unha homenaxe a Atila, rei dos hunos, pobo que tivo a súa orixe no que hoxe é Quirguicistán.
Taken (filme)
Taken é un filme francés dirixido por Pierre Morel que foi estreado no 2008. Producido por Luc Besson, está protagonizado por Liam Neeson, Maggie Grace e Famke Janssen.
Sinopse
Bryan Mills (Liam Neeson), un axente especial retirado, debe volver á acción para liberar á súa filla Kim (Maggie Grace), que foi raptada en París por unha banda organizada que se dedica á trata de brancas.
Pucho Portela
José Portela Fuentes, coñecido como Pucho Portela, nado na Coruña a principios do século XX e finado na mesma cidade o 28 de decembro de 1997, foi un cantante e violinista coruñés.
Traxectoria
Cantante e violinista, nado na rúa da Barreira na cidade de A Coruña. Foi fillo do fotógrafo Rogelio Portela dunha liñaxe de recoñecidos fotógrafos localizados na Coruña comezando por Antonio Portela Paradela. Traballou en distintas orquestras galegas, comenzando a súa andadura na Orquestra Mallo. Posteriormente fundaría o Quinteto Savoy co que inauguraría o Playa Club de A Coruña. Formou un dúo co pianista barcelonés Federico Masmitjá facendo xira por toda a xeografía española.
Foi violinista durante moitos anos da Orquestra Filarmónica Coruñesa. Presidiu o Club do Mar San Amaro da Coruña.
Lavrio B.C.
O G.S. Lavrio K.A.E. (en grego: Γ.Σ. Λαυρίου K.A.E.), tamén coñecido en inglés como Lavrio B.C., é un equipo profesional de baloncesto da localidade de Lavrio, Grecia. Fundado no ano 1990, o club compite actualmente na máxima categoría do baloncesto grego, a A1 Ethniki. O logo do club é un bufo, o cal homenaxea ao dekadrachm, moeda da Antiga Grecia. O Koroivos xoga os seus partidos como local no Pavillón de Lavrio, recinto con capacidade para 1.700 espectadores.
Historia
O Gymnastikos Syllogos Lavrio foi fundado no ano 1990, participando en categorías rexionais (ESKA) desde 1990 até 2002, ano no que conseguen o ascenso á Gamma Ethniki (4ª dvisión). Nesta categoría permanecen até o ano 2007, cando acadan o ascenso á Beta Ethniki (3ª división). Durante as dúas primeiras temporadas do equipo nesta categoría, a 2007–08 e a 2008–09, o equipo finaliza en sexto posto. Porén, na temporada 2009–10, conseguen proclamarse campións tras gañar no desempate ao Panelefsiniakos (24 vitorias por 6 derrotas). Así, por vez primeira no club, o club ascende á A2 Ethniki. Ao mesmo tempo, o equipo consegue gañar catro partidos na Copa de Grecia, sendo eliminados na segunda rolda da senda fase do torneo polo PAOK (73-83).
Durante a súa primeira temporada na Segunda División, en 2010–11, o Lavrio finaliza en cuarto lugar. Tras manternse nos postos intermedios da táboa clasificatoria durante as seguintes temporadas, en 2014–15 o equipo finaliza en terceiro lugar, o que unido ao descenso e desaparición do KAOD da A1 Ethniki, levou ao Lavrio á máxima categoría por primeira vez na súa historia. Ao ano seguinte o club consegue manter a categoría a falta dunha xornada para o final do campionato, podendo finalmente perder sen consecuencias na última xornada ante o Aries Trikala.
Patrocinadores
Ao longo dos anos, debido a motivos de patrocinio, o equipo foi coñecido como:
Arco da vella (homónimos)
A expresión arco da vella pode referirse a:
Kjósarsýsla
Kjósarsýsla é un dos vinte e tres condados de Islandia. Está situado ao suroeste da illa, moi preto da capital, Reiquiavik. Este condado ten unha poboación de 66.504 habitantes, e as cidades máis importantes son Kleppur e Gufnas.
Xeografía
Kjósarsýsla está situado ao suroeste de Islandia, na rexión de Höfuðborgarsvæði. A súa altitude media é de 395 msnm e posúe costas sobre o Océano Atlántico. O seu territorio abrangue unha superficie de 664 quilómetros cadrados, o que fai que Kjósarsýsla sexa o condado con menor extensión de territorio de toda Islandia. O seu fuso horario é Atlantic/Reykjavik, o mesmo que emprega o resto do país.
Demografía
Nos 664 km² de extensión do condado residen un total de 66.504 habitantes, polo que a súa densidade de poboación é de 100,15 hab./km².
Premio Boscán
O Premio Boscán de Poesía foi creado en 1949 polo Instituto de Estudos Hispánicos de Barcelona, onde existía o seminario de poesía Boscán. Dende 1948 o Instituto desenvolveu as súas actividades na cidade como delegación do Instituto de Cultura Hispánica de Madrid e posteriormente pasou a denominarse Instituto Catalán de Cultura Hispánica (1968) e Instituto Catalán de Cooperación Iberoamericana (1979). O Premio Boscán, ao igual que lle ocorreu ao Premio Adonáis, tivo unha primeira época de esplendor, na que contribuíu ao lanzamento e difusión de importantes autores da posguerra española (Alfonso Costafreda, Blas de Otero, José Agustín Goytisolo, José Manuel Caballero Bonald, Carlos Sahagún), para pasar despois a un segundo plano dentro do panorama dos premios poéticos.
Zhuang Zi
Zhuangzi (Wade-Giles: Chuang Tzu ou Chuang Tse) foi un famoso filósofo da antiga China que viviu no século IV a. C.. O seu nome pode verse escrito como Chuang Tsu, Chuang Tzu, Zhuang Tze, Chouang-Dsi ou Chuang Tse; e facendo unha tradución literal significa "Mestre Zhuang" (porque Zi quere dicir mestre). Naceu na cidade de Meng, no Estado de Song (hoxe Shāngqiū 商邱, Henan). Considérase o segundo taoísta máis importante, por detrás de Lao Zi.
O libro
Este filósofo chinés escribiu un libro coñecido co nome do seu autor e posúe 30 capítulos. Tradicionalmente crese que Zhuangzi apenas escribiu os primeiros sete capítulos (os "capítulos internos") e os seus estudantes e pensadores afins escribiron os restantes (os capítulos "externos" e "misceláneos").
Peruscallo, Belante, Sarria
Camiño de Santiago
Peruscallo é unha localidade da etapa Sarria-Portomarín do Camiño Francés a Santiago de Compostela.
Grande Enciclopedia Rusa
miniatura|250px|Grande Enciclopedia Rusa en Vilnius. A Grande Enciclopedia Rusa (GER) (en Большая российская энциклопедия, Bolshaya rossiyskaya entsiklopediya) é unha enciclopedia rusa universal, publicada en 35 volumes dende o ano 2004. Foi lanzada baixo o impulso da Real Academia Rusa das Ciencias, despois de que o Presidente Vladimir Putin asinase o decreto №1156 no ano 2002. Segundo o editor da enciclopedia, Sergei Leonidovich Kravets, a edición completa estará dispoñible no ano 2016.
O editor xefe da enciclopedia é Yury Osipov, o presidente da Academia. O equipo de traballo conta con outros 80 membros da Academia, incluíndo os Premios Nobel Zhores Alferov e Vitali Ginzburg.
O primeiro volume introdutorio, estreado no 2004, estivo dedicado a Rusia.
División de Honra B de Rugby
A División de Honra B é a segunda división do rugby español, organizada pola Federación Española de Rugby. A competición conta con 36 equipos divididos en tres grupos xeográficos de 12 equipos cada un para facilitar o desprazamento dos equipos. O grupo A aglutina aos equipos do norte de España, o grupo B aos equipos da costa mediterránea e o grupo C aos equipos do sur e de Madrid.
Sistema de competición
A División de Honra B naceu na tempada 1998-1999, ocupando o segundo nivel do sistema de ligas nacionais de rugby que até entón lle pertencía á Primeira Nacional. Dende entón pasou por varios formatos e sistemas de competición.
O vixente sistema de competición consiste nunha liga regular de 22 xornadas na que os 12 equipos de cada grupo xogan entre si dúas veces, unha como anfitrións e outra como visitantes. Trala fase de liga regular, os oito mellores equipos da categoría pasan a disputar a fase de ascenso á División de Honra A, que consiste en eliminatorias directas con encontros de ida e volta (cuartos de final, semifinais e final). Os oito equipos son os dous primeiros de cada grupo máis os dous mellores terceiros (por puntos).
David Robinson
David Maurice Robinson, nado o 6 de agosto de 1965 en Key West, Florida, é un antigo xogador estadounidense de baloncesto profesional que militou durante catorce tempadas en San Antonio Spurs da NBA. Cos Spurs conseguiu dous aneis da NBA (1999 e 2003), sendo ademais nomeado MVP da tempada en 1995. Debutou na 1989, ano no que logrou o galardón de Rookie do Ano. Ademais dun excelso anotador, Robinson destacou como un gran defensor, mostra diso foi o galardón de Mellor Defensor que levou en 1992. Cos seus 2,16 m de estatura xogaba na posición de pivote.
Inicios
Durante a infancia de Robinson a súa familia mudouse de cidade moitas veces debido a que o seu pai era oficial da Mariña. Unha vez que o seu pai se retirou do servizo activo da Mariña a familia asentouse en Manassas, Virxinia, onde David acudiu ao Osbourn Park High School pero onde só xogou durante un ano ao baloncesto. Tras este paso polo Instituto enrolouse na Academia Naval dos Estados Unidos, onde se graduou en Matemáticas.
Un dato importante a ter en conta nesta época é que Robinson "só" medía a esta idade 2,01 metros, rozando o límite do permitido pola Mariña para enrolarse, establecido en 2,03 metros. Á data de xogar o seu primeiro partido co equipo da Mariña xa superaba esa altura con 2,06 e continuou crecendo durante o seu periplo na Mariña até os 2,16 metros.
Universidade
Durante a súa época universitaria Robinson xogou co equipo da Academia da Mariña na NCAA, o seu número foi o 50 do mesmo xeito que o seu ídolo Ralph Sampson. Na tempada de 1985 Robinson guiou ao título ao equipo da Mariña, todo un fito xa que levaban 25 anos sen conseguir gañar o torneo da NCAA. Tras este ano aparecía unha encrucillada na súa carreira, continuar na Mariña implicaba que debería estar 5 anos ao servizo do Exército tras a súa gradación. A pesar de ter ofertas de todas as Universidades do país Robinson decidiu continuar na Mariña estes dous anos e atrasar a súa incorporación ao baloncesto profesional. O seu espectacular xogo nos seus últimos dous anos levoulle a conseguir os maiores galardóns para un xogador da NCAA, incluído no All-American estes dous últimos anos e gañador dos premios Naismith e Wooden, no seu último ano. Tras a súa gradación era elixible no draft da NBA de 1987.
Finalmente, o 19 de maio de 1989 a Mariña dispénsalle do servizo activo e pasa a enrolarse no persoal dos Spurs para comezar a súa carreira como xogador profesional de baloncesto.