cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Despotado de Serbia
Restauración de Djuradj Branković
En Hungría, Djuradj Branković logrou convencer aos dirixentes húngaros para que expulsaran aos otománs de Serbia, formándose unha ampla coalición cristiá de húngaros (baixo Xoán Hunyadi), serbios e romaneses (baixo Vlad II Dracul) que avanzou cara a Serbia e Bulgaria en setembro de 1443. Serbia foi recuperada pola paz de Szeged, o 15 de agosto de 1444.
O difícil que era encontrar o equilibrio entre tan fortes potencias na rexión pode comprenderse de considerarmos o feito de que en 1447-1448 o déspota Djuradj subministrou fondos aos bizantinos para reparar as murallas de Constantinopla pero, sendo oficialmente un vasalo otomán, tivo que enviar un exército para axudar ao sultán Mehmed II a conquistar Constantinopla en maio de 1453.
No seguinte ano Mehmed II atacou Serbia, capturando finalmente Novo Brdo en 1455 e, en 1456, o déspota Djuradj tivo que entregar ao Sultán toda a parte sur de Serbia, antes de morrer, o 24 de decembro de 1456, en Smederevo.
Lazar Branković
A Djuradj suecedeuno seu fillo Lazar Branković que, vendo que Serbia era demasiado débil e que era imposíbel derrotar aos otománs no campo de batalla, logrou facer un trato co sultán Mehmed II o 15 de xaneiro de 1457. De acordo con el, garantíanselle a maior parte das terras do seu pai e a promesa de que Serbia non sería invadida polos otománs até a morte de Lazar quen, á súa vez, tivo que pagar un tributo ao Sultán.
Sen a ameaza no sur, Lazar mirou cara ao norte, intervendo nas batallas internas húngaras, e logrando conquistar a cidade de Kovin, na beira esquerda do Danubio, en 1457, a primeira vez na historia que Serbia se estendía ao outro lado do Danubio.
Lazar morreu o 20 de xaneiro de 1458.
Rexencia, e Stefan Branković
miniatura|dereita|100px|Escudo de Armas de Stefan Branković. Como o déspota Lazar Branković non tiña fillos, formouse unha rexencia de tres membros despois da súa morte. Incluía a un irmán de Lazar, o cego Stefan Branković, a viúva de Lazar Helena Paleologuina e a Mihailo Andjelović, gobernador de Rascia.
Despois de que Andjelović deixara secretamente unha compañía de otománs en Smederevo, foi encarcerado en marzo de 1458, e Stefan converteuse en déspota de pleno dereito.
Anos máis tarde, Stefan optou por casa á súa sobriña, filla pequena do déspota Lazar, Marija, con Stjepan Tomašević.
Pero mesmo antes de que casara con Marija, Stjepan Tomašević proclamouse novo déspota o 21 de marzo de 1459 e expulsou a Stefan a Hungría o 8 de abril.
Stjepan Tomašević e caída do Despotado
right|miniatura|250px O reinado de Stjepan Tomašević está considerado como o máis funesto de Serbia na Idade Media.
Perdeu dous países ante os otománs: Serbia en 1459 e Bosnia en 1463. O seu autonomeamento como déspota foi moi impopular, pero estaba apopiado polo seu pai, o rei Stjepan Tomáš de Bosnia.
Daquela Serbia reducírase a tan só unna franxa de terra que rodeaba Smederevo. O sultán Mehmed II decidiu conquistar toda Serbia e chegou a Smederevo, e o novo gobernante nin sequera intentou defender a cidade. Despois dunha negociación, permitíuselle aos bosníacos saír da cidade, e Serbia foi oficialmente conquistada polos turcos o 20 de xuño de 1459.
O Despotado no exilio húngaro
right|miniatura|250px En 1404 o rei de Hungría Sexismundo I, emperador do Sacro Imperio Romano Xermánico cedera parte de Sirmia ao déspota Stefan Lazarević para que a gobernara, territorio que tamén gobernaron os seus sucesores.
Despois de que o Imperio otomán conquistara Serbia en 1459, os húngaros renovaron o legado de déspotas, no exilio, á Casa de Branković, e máis tarde á familia Berislavić, que seguiu rexendo a maioría de Sirmia até a conquista otomá, pero o territorio era de facto e de iure parte do Reino de Hungría.
A residencia dos déspotas no exilio era Kupinik (moderna Kupinovo).
Os déspotas foron: Vuk Grgurević (1471–1485), Djordje Branković (1486–1496), Jovan Branković (1496–1502), Ivaniš Berislavić (1504–1514) e Stjepan Berislavić (1520–1535).
O último dos déspotas serbios titulares en Sirmia, Stevan Berislavić, trasladouse en 1522 a Eslavonia, xa que Kupinik fora capturada poas forzas otomás.
Pianosa
A pequena illa de Pianosa, con arredor de 10 km², forma parte do Arquipélago Toscano en Italia A efectos administrativos, Pianosa forma parte da comuna de Elba. Nos días claros, Desde Elba pódese ver Pianosa como unha liña azul escura sobre o mar azul máis claro. Pianosa non ten residentes permanentes, pero foi o lugar dunha prisión de máxima seguridade (1858-1998) especialmente para os perigosos criminais da Mafia.
Xeografía
Na época dos romanos a illa chamábase Planasia. O seu nome expresa a idea da palabra italiana pianura (terra chá): o seu punto máis alto atópase só 29 m. sobre o nivel do mar. É unha masa de terra de forma triangular a 14 km ao sueste de Elba, e é unha frazione do municipio de Campo nell'Elba.
Historia
A illa habitouse por primeira vez no Paleolítico Superior, a Idade de Pedra Posterior, pero cando no ano 5.000 aC o nivel do mar aumentou e alcanzou o actual, os poucos habitantes refuxiáronse no próximo illote Scola onde se atoparon pegadas da súa estancia. Atopáronse ferramentas de pesca e cerámica do mesolítico así como artefactos de cuarzo e pedernal probablemente chegados de Elba.
A antiga Planasia tiña edificios e foi amplamente cultivada. Fíxose notar na historia cando o princeps Augusto desterrou ao seu neto e ex-herdeiro Agripa Póstumo no ano 6 ou 7. Postumo permaneceu alí ata a súa execución por un asasino enviado por Tiberius, na época da morte de Augusto no 14. Postumus viviu en Pianosa en "Vila Agrippa" descuberta polo abade Gaetano Chierici na segunda parte de 1800 e incluía un teatro, un baño termal (Bagni di Agrippa) e unha vila romana, con chans de mosaico branco e negro e con decoracións mitolóxicas mariñas.
No século IV unha pequena comunidade cristiá viviu en Pianosa e deixou pegadas da súa presenza nas catacumbas escavadas desde entón. Estas están en dous niveis e son as máis grande ao norte de Roma. Descubríronse 700 catacumbas, o que indica un bo número de residentes.
miniatura|left|275px|Forte del Marchese
Colonia penal
miniatura|right|Palazzo della Specola
En 1856, Leopoldo II, Gran Duque de Toscana estableceu unha colonia penal en Pianosa porque se consideraba un lugar perfecto para illar, segregar e vixiar aos detidos. Na proclamación do Reino de Italia en 1861, había 149 prisioneiros na illa. En 1864 construíuse unha estrutura capaz de albergar 350 presos, pero en 1872 a illa foi dividida en numerosas granxas organizando aos reclusos en pequenas comunidades. En 1880 había 960 presos. Os cativos cultivaban cereais, producían aceite e viño como Sangiovese e Procanico, había aves de curral, porcos e granxas de gando. Desde 1884 ata 1965 Pianosa, debido ao seu clima seco, acolleu a presos, procedentes de toda Italia, afectados pola tuberculose. A principios dos anos 1900, a poboación da illa era de 21 civís, 80 gardas da prisión, 40 soldados e 800 prisioneiros. O expresidente da República de Italia Sandro Pertini converteuse nun preso en 1932 por razóns políticas. Durante a segunda guerra mundial, o 17 de setembro de 1943, as tropas alemás invadiron Pianosa e ocupárona. O 19 de marzo de 1944 os comandos franceses desembarcaron na illa, e logo dun curto tiroteo retiráronse, levándose a 40 gardas da prisión como reféns. O mes seguinte un bombardeiro aliado atacou a illa, matando a seis persoas. Na posguerra a colonia volveu ao seu papel orixinal. Estableceuse un posto de Carabinieri, do mesmo xeito que un destacamento da Guardia di Finanza, e construíronse casas para acomodar ás familias dos soldados. Na década de 1970, por orde do xeneral Carlo Alberto Dalla Chiesa, o antigo sanatorio nomeado Agrippa Branch, transformouse nunha prisión de máxima seguridade para confinar aos xefes e terroristas da mafia e as Brigadas Vermellas, como Giovanni Senzani, Renato Curcio, Alberto Franceschini, e Bruno Seghetti. En maio de 1977 avións e helicópteros transferiron a 600 presos de toda Italia a Pianosa en só dous días.
En 1970 construíuse un muro de formigón armado, de seis metros de altura e 3 km. de longo, para separar a vila da penitenciaría. O asasinato dos xuíces Giovanni Falcone e Paolo Borsellino en 1992 levou á reapertura da rama de Agrippa e durante a noite do 20 de xullo, cincuenta e cinco xefes da mafia presos na prisión de Ucciardone en Palermo, entre eles Michele Greco`, foron trasladados en avión de transporte militar ao aeroporto de Pisa e logo a Pianosa en helicóptero.
A illa converteuse nunha fortaleza impenetrable e inaccesible ata o 17 de xullo de 1997, cando Gaetano Murana, último preso do réxime penitenciario de alta seguridade, foi trasladado a outra prisión. Ata esa data Pianosa acollera a xefes da mafia como Pippo Calò, Nitto Santapaola e Giovanni Brusca e fíxose coñecido pola brutalidade inflixida aos prisioneiros.
O goberno de Prodi decidiu pechar a penitenciaría permanentemente o 28 de xuño de 1998. Pianosa foi evacuada nun só día polos restantes presos e residentes, e só uns poucos gardas permaneceron na illa para a súa vixilancia.
Aínda hai outra illa máis pequena, chamada Pianosa atópase na costa do Adriático, o norte do Monte Gargano.
Galería de imaxes de Dombodán, Arzúa
San Cristovo de Dombodán é unha parroquia que se localiza no sur do concello de Arzúa.
Planum Boreum
Planum Boreum é unha planicie que esta situada sobre o polo norte marciano, cobre case todo o polo norte ata a latitude 80º N é está centrada sobre as coordenadas 87,32° N 54,96° E. Esta planicie está no medio da gran rexión de planicies a baixa altitude chamada Vastitas Borealis (a cal pertence Planum Boreum) é que cobre boa parte do hemisferio norte de Marte. A chaira ten un diámetro medio de 354,63 km, aínda que se se lle engadisen as áreas con escarpas, facturas e dunas que rodean a esta planum, o tamaño sería moito maior. No ano 1999, o Telescopio Espacial Hubble detectou un ciclón preto da rexión polar, o diámetro deste ciclón era aproximadamente duns 1750 km e tiña un ollo central duns 320 km.
Capa de xeo
esquerda|miniatura|200px|Mapa topográfico do polo sur de [[Marte. Fágase notar coma a chaira se eleva sobre os terreos totalmente planos de Vastitas Borealis. Preme na imaxe para obter máis información.]] dereita|miniatura|150px|Imaxe en cores falsas tomada pola sonda [[Mars Reconnaissance Orbiter dunha das beiras de Chasma Boreale, un canon da capa de xeo polar. Os marróns claros son capas de po superficial mentres que os grises e azuis correspóndense con capas de xeo de auga e dióxido de carbono. As fracturas e fendas xeométricas indican altas concentracións de xeo de auga.]]
Planum Boreum é o fogar da capa de xeo permanente do polo norte marciano, a cal está composta principalmente de xeos de auga e dióxido de carbono. Contén un volume de xeo de 1,2 millóns de quilómetros cúbicos e cobre unha extensión equivalente a unha vez e media o territorio de Texas, o cal lle outorga un diámetro de 1.200 km. A capa de xeo acada un espesor máximo de 3 km. Os patróns en espiral da capa de xeo semellan ter forma de dunas, de xeito semellante ás megadunas da Antártida. Os ventos catabáticos baixo a influencia da forza de Coriolis arrastran e redepositan o xeo superficial para formar estes patróns.
A sonda Phoenix, lanzada no 2007, chegou a Marte en maio do ano 2008 e aterrou con éxito na rexión de Vastitas Borealis. A capa de xeo de Marte foi proposta coma lugar de aterraxe para unha misión tripulada por Landis e por Cockell.
Accidentes xeolóxicos
miniatura|200px|esquerda|Imaxe da [[HiRISE dun cráter de impacto na capa de xeo do polo norte.]]
O principal accidente xeolóxico de Planum Boreum é unha gran fenda ou canón escarvado no xeo chamado Chasma Boreale. Chega a ter máis de 100 km de ancho e as súas escarpas poden ter nalgúns puntos máis de 2 km de altura. Por facer unha comparación, o Gran Canón do Colorado chega a ter unha profundidade de 1,6 km nalgúns puntos e ten unha lonxitude de 446 km, pero só 24 km de ancho.
Planum Boreum atópase con Vastitas Borealis (a 90º E) a través dunha escarpa irregular chamada Rupes Tenuis, a cal chega a acadar alturas dun 1 km. Noutras direccións a planum interacciona coas planicies de Vastitas con toda unha serie de mensas, fendas, fracturas e sucos.
Planum Boreum está rodeada de grandes campos de dunas de area que van dende a latitude 75°N a 85°N. Algúns destes campos son Olympia Undae, Abalos Undae e Hyperboreae Undae. Olympia Undae, é con moito o máis grande, cobre dende o meridiano 100°L ó 240°L. Abalos Undae vai dende o 261°L ó 280°L e Hyperboreale Undae estendese dende o 311°L ó 341°L.
Avalanchas
miniatura|200px|esquerda|Imaxe en cores falsas dunha [[avalancha en Marte.]]
En febreiro do ano 2008, a HiRISE da sonda Mars Reconnaissance Orbiter puido observar e fotografar unha avalancha en descenso por un cantil duns 700 m. A nube de po fino acadou os 180 metros de ancho e estendeuse máis de 190 metros dende a base do cantil. As capas vermellas de rocha son rochas ricas en xeo de auga mentres que as brancas son ricas en xeo de dióxido de carbono que se forman temporalmente. Pensase que o corremento de terras se orixinou na capa vermella máis elevada. Están planificadas máis observacións da área para determina-la composición dos cascallos da avalancha.
Alforja
Alforja é un concello de Cataluña, pertencente á provincia de Tarragona. Está localizado na comarca de Baix Camp.
Gay Club
Gay club é unha película española dirixida por Ramón Fernández que se estreou o 12 de marzo de 1981.
Sinopse
Un grupo de amigos homosexuais intenta montar un club gai nunha aldea de Andalucía, encontrando a oposición do cacique local, que tratará de impedilo cos seus medios.
Fenilalanina
miniatura|dereita|100px|Fórmula da fenilalanina ionizada. A fenilalanina (abreviadamente Phe ou F) é un α-aminoácido coa fórmula C6H5CH2CH(NH2)COOH, que é un constituínte das proteínas. A súa cadea lateral está formada por un CH 2 unido a un grupo bencénico cíclico, aromático, hidrófobo e neutro, polo que se clasifica como aminoácido hidrófobo non polar. É moi similar á tirosina, pero sen o grupo -OH que ten esta. Nas proteínas aparece o isómero L -fenilalanina. É un aminoácido esencial, xa que non se pode sintetizar no noso metabolismo e debemos tomalo na dieta. Os codóns que o codifican no código xenético son UUU e UUC. A fenilalanina é un precursor da tirosina, dopamina, norepinefrina (noradrenalina), e epinefrina (adrenalina), e do pigmento cutáneo melanina.
A fenilalanina atópase de forma natural no leite dos mamíferos. Úsase elaboración de alimentos e bebidas e véndese como complemento nutricional polas propiedades analxésicas e antidepresivas que se lle atribúen. É un precursor directo do neuromodulador feniletilamina, un suplemento dietario común.
Outras funcións biolóxicas
A L -fenilalanina convértese no organismo no aminoácido L -tirosina. A L -tirosina despois pode converterse en L-DOPA, que finalmente orixina as catecolaminas dopamina, norepinefrina (noradrenalina), e epinefrina (adrenalina).
Ameixenda, Ameixenda, Ames
Ameixenda (á espera da oficialización da forma A Ameixenda ) é un lugar da parroquia de Ameixenda no concello coruñés de Ames na Comarca de Santiago. Tiña 37 habitantes no ano 2009 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales eran 17 homes e 20 mulleres.
Fenilalanina
Outras funcións biolóxicas
A fenilalanina usa as mesmas canles de transporte activo ca o triptófano para atravesar a barreira hemato-encefálica, e, en grandes cantidades, interfire coa produción de serotonina.
Ficheiro:DLPA_RXN_Phenylalanine.png
Nas plantas
A fenilalanina é o composto inicial usado polas plantas na síntese de flavonoides. O lignano deriva da fenilalanina a partir da tirosina. A fenilalanina convértese en ácido cinámico (presente na canela) pola acción do encima fenilalanina amoníaco-liase.
Fenilcetonuria
O trastorno xenético fenilcetonuria consiste na incapacidade de metabolizar fenilalanina. Os individuos que padecen este trastorno deben regular a súa inxesta de fenilalanina. Unha (rara) "forma variante" da fenilcetonuria chamada hiperfenilalaninemia está causada pola incapacidade de sintetizar o coencima biopterina. As mulleres preñadas que padecen hiperfenilalaninemia poden presentar síntomas moi parecidos aos da fenilcetonuria (altos niveis de fenilalanina en sangue) pero estes síntomas xeralmente desaparecen ao final da xestación. Os individuos que non poden metabolizar fenilalanina deben controlar a súa inxesta de proteínas para controlar a acumulación de fenilalanina cando os seus corpos converten as proteínas en aminoácidos.
Outra fonte de fenilalanina é o edulcorante artificial aspartamo (E951), que o corpo metaboliza orixinando varios produtos entre eles a fenilalanina. Na Unión Europea, así como noutros países (Australia, Estados Unidos e o Canadá ) os produtos que conteñen este edulcorante, ou o sal de aspartamo-acesulfamo, deben conter na súa etiquetaxe unha advertencia aos fenilcetonúricos: "contiene una fuente de fenilalanina".
D -fenilalanina e DL -fenilalanina
O estereoisómero D -fenilalanina pode producirse por síntese orgánica, tanto como enantiómero puro coma en mestura racémica. O que forma parte normal das proteínas é a L-fenilalanina, pero a D pode atoparse en pequenas cantidades nas proteínas, especialmente en proteínas sintetizadas hai bastante tempo ou en proteínas dos alimentos que foron procesadas. A D -fenilalanina pode ter actividade farmacolóxica.
A DL -fenilalanina é unha mestura dos isómeros D e L e comercialízase como complemento nutricional, ao que se lle atribúen propiedades analxésicas e antidepresivas. As actividades analxésicas atribuídas a este produto poden explicarse polo posible bloqueo que fai a D -fenilalanina da degradación das encefalinas (endorfinas) polo encima carboxipeptidase A. O mecanismo que podería explicar as supostas actividades antidepresivas da DL -fenilalanina pode ser que a L -fenilalanina é o precursor da síntese dos neurotransmisores norepinefrina e dopamina, os cales teñen efectos antidepresivos cando os seus niveis cerebrais son elevados. Ademais, a DL-fenilalanina inhibe a degradación das endorfinas, o que inhibe a liberación de GABA no cerebro medio, e aumenta a liberación de dopamina.
Biosíntese
Ao ser un aminoácido esencial non a pode sintetizar o organismo humano, pero si bacterias e plantas. Nas bacterias a súa síntese está moi relacionada coa da tirosina e o triptófano. Os pasos chave son os seguintes: a partir de fosfoenolpiruvato e de eritrosa 4-fosfato obtense en varios pasos ácido siquímico, que en dúas reaccións convértese en ácido corísmico; este en tres reaccións encimáticas máis dá lugar a fenilalanina.
Síntese industrial
A L -fenilalanina fabrícase para usos médicos, alimentación e aplicacións nutricionais, como a produción de aspartamo, utilizando a bacteria Escherichia coli, que produce de forma natural aminoácidos aromáticos como a fenilalanina. Existen cepas de E. coli modificadas xeneticamente ás que se lles alteraron os promotores dos xenes ou se lles aumentaron o número de xenes que controlan os encimas responsables da síntese de aminoácidos, que se usan na produción industrial.
Degradación
Na súa degradación oxidativa a fenilalanina, xunto coa tirosina, poden formar con parte da súa molécula fumarato e co resto acetoacetil-CoA, que orixina acetoacetato, polo que son á vez aminoácidos glicoxénicos e cetoxénicos.
Herbert Feilgl
Traxectoria
Feigl estudou física, matemáticas e filosofía en Múnic, seguindo os seus estudos en Viena a partir de 1922 con Moritz Schlick, o fundador do Círculo de Viena. Doutorouse en 1927 en filosofía, e en 1929 publicou a súa primeira monografía Theorie und Erfahrung in der Physik, converténdose por esta época en membro activo do Círculo. En 1930 cunha bolsa de estudos marchou á Universidade Harvard. En 1931 asentouse definitivamente nos Estados Unidos, traballando como profesor axudante na Universidade de Iowa e en 1940 como profesor de filosofía pasou á Universidade de Minnesota, onde en 1953 fundou o Minnesota Center for Philosophy of Science.
Xende, Rodís, Cerceda
Xende é un lugar da parroquia de Rodís no concello coruñés de Cerceda na comarca de Ordes. Tiña 22 habitantes no ano 2011 segundo datos do INE, dos cales 10 eran homes e 12 eran mulleres.
Serra Segundeira
dereita|miniatura|[[Pico Moncalvo.]]
Canto das baleas
miniatura|275px|Os [[xibardos son coñecidos polo seu canto.]] O canto das baleas é o son que emiten as baleas para comunicarse. A expresión «canto» emprégase máis concretamente para facer referencia á serie de sons regulares e predicibles emitidos por algunhas especies de baleas (particularmente o xibardo). O son lembra o canto dun humano.
Lega Basket Serie A 2007-08
A tempada 2007-2008 da Lega Basket Serie A foi a 86ª edición da máxima competición de baloncesto en Italia. A competición contou con 18 equipos, que se enfrontaron entre si ó longo de 34 xornadas. Trala tempada regular, os 8 primeiros da táboa disputaron as eliminatorias polo título de campión, título que rematou nas mans do Montepaschi Siena por 2º ano seguido, tras vencer ó Lottomatica Roma na final.
Táboa ó final da tempada regular
* Ó Legea Scafati fóronlle descontados 7 puntos.
Eliminatorias polo título
O campión da tempada 2007-08 da Lega Basket Serie A foi o Montepaschi Siena.
As Bouzas, Visma, A Coruña
Neste lugar viviu a familia Ambite Seijido. Enrique Ambite Seijido, nado nesta parroquia en 1913 e finado en 1998, foi un gaiteiro ligado coa Agrupación Folklórica Aturuxo, a sección feminina (na época franquista aglutinou un gran grupo de músicos tradicionais coruñeses), e tamén tivo vínculos con Follas Novas. Compuxo algúns temas de certa singularidade como o "pasarrúas de Ambite" ou a "muiñeira de Olvido".
Cortegada, Ameixenda, Ames
Cortegada é un lugar da parroquia de Ameixenda no concello coruñés de Ames na comarca de Santiago. Tiña 86 habitantes no ano 2009 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales eran 44 homes e 42 mulleres.
Solange Wilvert
Solange Wilvert, nada en Florianópolis (Santa Catarina) o 1 de setembro de 1989, é unha modelo brasileira.
Traxectoria
Wilvert foi descuberta durante unha sesión de cásting no seu colexio de Florianópolis. Con 14 anos foi contratada en Nova York. Desfilou nas pasarelas para deseñadores como Chanel, Alexander McQueen, Marc Jacobs ou Karl Lagerfeld. Foi a imaxe de Chanel, Calvin Klein, Fendi, Gucci, e Stella McCartney. Apareceu na cuberta de Stiletto, Vogue (por tres veces), e Wonderland.
Birago Diop
Birago Diop, nado en Dacar en 1906 e finado en 1989, foi un escritor senegalés.
Traxectoria
De etnia wolof, estudou veterinaria en Francia e asóciase ao movemento da Negritude, exerceu no Sudán, Costa do Marfil, o Alto Volta e Mauritania e foi embaixador en Tunisia. Reivindica a cultura africana tradicional na súa obra en prosa, mentres a súa obra poética é máis persoal e intimista.
La Raza (Pontevedra)
La Raza foi un periódico editado en Pontevedra entre 1917 e 1920.
Historia e características
Subtitulado Semanario, apareceu o 9 de decembro de 1917. Dende o número 53, de decembro de 1918, engadiu no subtítulo os lemas Sinceridad e Juventud. Inicialmente saía os domingos pero no último ano pasou a publicarse os días 1, 10 e 20 de cada mes. Propiedade de Modesto Bará Álvarez, estaba dirixido por Ramón Salgado Pérez. Tiña un contido agrario e anticaciquil, destacando os seus ataques á política de Raimundo Riestra Calderón, e apenas lle dedicou espazo á creación literaria (publicou algúns poemas de Xoán Vidal Martínez e Antonio Estévez Cao). O último exemplar que se conserva é do 15 de xuño de 1920.
Costeleta
thumb|Costeletas de año crúas mariñadas con [[romeu, allo e xenxibre.]]
Unha costeleta é unha porción de carne que se obtén do lombo dun animal de abasto (vacún, porco ou año), xunto coa costela e parte da vértebra correspondente.
No caso de carne de vacún pode ser de boi, vaca ou vitela. En xeral cada costeleta córtase coa sección de costela que a acompaña (como no costeleta de boi), e incluso ás veces, ademais de coa costela, unha parte da vértebra correspondente (como nas costeletas de año e de porco).
A costeleta de Saxonia é unha costeleta de porco típica da cociña alemá, sometida a un proceso de cocedura, salgadura e posterior afumadura.
Tito Fernández
O nome de Tito Fernández pode referirse a varias persoas:
Serra do Canizo
dereita|miniatura|Cordal oeste da serra do Canizo, desde O Testeiro ao Penedo Redondo.
A serra do Canizo é unha serra galega unida á serra Segundeira, arrodeada polo val do río Bibei na orientación norte e leste, e polo río Canela no oeste, no límite entre os concellos de Viana do Bolo ao norte e A Gudiña e A Mezquita ao sur. O cumio de maior altitude é O Testeiro, con 1446 metros sobre o nivel do mar.
American Airlines Arena
O American Airlines Arena é un pavillón deportivo situado no centro de Miami, Florida. É usado para partidos de baloncesto e para concertos. Foi construído para substituír o Miami Arena. É a casa dos Miami Heat da NBA e tamén foino do Miami Sol da WNBA dende o ano 2000 ata o 2002.
American Airlines mercou os dereitos do nome do pavillón en 1999, tralo pago de 42 millóns de dólares, por 20 anos.
Serra da Azoreira
A serra de Azoreira é unha serra galega localizada entre o concello da Mezquita e a provincia de Zamora. Está conformada por materiais graníticos. Os seus ríos verten á conco do río Douro.
O cumio de maior altitude é o pico Azoreira, con 1.394 metros sobre o nivel do mar.
A Folgueira, Ameixenda, Ames
A Folgueira é un lugar da parroquia de Ameixenda no concello coruñés de Ames na comarca de Santiago. Tiña 16 habitantes no ano 2009 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales eran 9 homes e 7 mulleres.
Vilamarta, Rodís, Cerceda
Vilamarta é un lugar da parroquia de Rodís no concello coruñés de Cerceda na comarca de Ordes. Tiña 83 habitantes no ano 2011 segundo datos do INE, dos cales 44 eran homes e 39 eran mulleres.
Tito Fernández (director de cine)
Ramón Fernández Álvarez, coñecido como Tito Fernández, nado en San Esteban de Pravia, Asturias, o 26 de setembro en 1930 e finado en Ronda (Málaga) o 9 de setembro de 2006, foi un director de cinema español.
Anduin
miniatura| Mapa do río Anduin e das áreas próximas No legendarium do escritor inglés J. R. R. Tolkien, Anduin o Grande (An(d)= longo, e duin = río en sindarin ) é un río ficticio que fica ó leste das Hitaeglir. O Anduin percorre aproximadamente 2500 quilómetros até a súa foz na baía de Belfalas, formando un delta chamado Ethir Anduin. No seu curso pasa a carón de importantes lugares na cosmoloxía tolkiniana como a fervenza Rauros, Caor Andros ou Minas Tirith. Frecuentemente, durante a Segunda Idade e Terceira Idade fixo as veces de raia entre varios reinos.
Historia
Durante os Anos das Árbores os elfos marcharon cara ó oeste. Algúns dunha das tres liñaxes destes elfos, os teleri, seguiron o curso do Anduin cara ó sur pasando a ser denominados nandor, os que tornan. Estes elfos nunca chegaron a Valinor e decidiron asentarse nos bosques da rexión.
No val formado no seu tramo superior habitan os hobbits sendo a rama dos Nidios os que máis se achegaban á ribeira para vivir.
Foi neste río onde Isildur perdeu o Anel Dominante que posteriormente atoparía o hobbit Déagol e tempo despois a Irmandade do Anel tamén recorreu o Anduin, xa que foi a carón del onde a Irmandade se despediu de Galadriel e de Celeborn deixando atrás Lothlórien.
Gorka Palacios
Gorka Palacios Alday, nado en Barakaldo o 17 de outubro de 1974, é un terrorista da organización Euskadi Ta Askatasuna (ETA) que foi xefe militar da mesma xunto a Ibon Fernández Iradi.
A policía española considerouno integrante do Comando Larrano de ETA que estivo activo no verán de 1996 colocando diversas bombas en Málaga, Almuñecar, Granada e Xaén. Fuxiu de Barakaldo en 1997 e formou parte do Comando Donosti e despois do Comando Madrid, participando no atentado que custou a vida ó tenente coronel Jesús Blanco, o 21 de xaneiro de 2000, e que supuxo a ruptura da tregua de ETA co goberno de José María Aznar.
Foi detido en Francia no 2003 e condenado xunto a Ibon Fernández Iradi en novembro de 2009 a 18 anos de prisión como xefe militar de ETA. Foi entregado a España provisionalmente en marzo de 2010 para ser xulgado nun dos múltiples casos que tiña pendentes. En setembro de 2010, foi condenado a 83 anos de prisión pola Audiencia Nacional de España por asasinato terrorista, estragos terroristas, catro delitos de lesións terroristas e 16 faltas de lesións, no atentado do Comando Madrid en xullo de 2001 xunto a Aitor García Aliaga e Ana Belén Egües Gurrutxaga no que foi asasinado o policía nacional Luis Ortiz de la Rosa. Foi o primeiro membro de ETA condenado tras o cesamento do fogo da banda en 2010.
Castelo de Dunstaffnage
O castelo de Dunstaffnage (en inglés: Dunstaffnage Castle) é un castelo parcialmente en ruínas, situado en Argyll e Bute, no oeste de Escocia. A 4,8 km ao noroeste de Oban, está situado nunha plataforma de rocha conglomerada nun promontorio ao suroeste da entrada ao lago Etive, bordeado en tres dos seus lados polo mar. O seu nome deriva de dúas voces: dün, que significa «fortificación» en gaélico, e stafr-nis, que significa «cabo do estado» en nórdico.
O castelo, que data do século XIII, é un dos máis antigos de Escocia construídos en pedra, nun grupo que inclúe ao castelo de Sween e ao castelo de Tioram. Estando nunha localización estratéxica, foi construído polos señores MacDougall de Lorn, e foi mantido desde o século XV polo Clan Campbell. Até o día de hoxe, hai un capitán hereditario de Dunstaffnage, aínda que xa non reside no castelo. Dunstaffnage é xestionado por Historic Scotland e atópase aberto ao público, aínda que a casa do garda do século XVI consérvase como propiedade privada do capitán.
Antes de Dunstaffnage
Antes da construción do castelo, Dunstaffnage pode ser a localización dunha fortaleza Dalriada, coñecida como Dun Monaidh, durante o século VII. John Monipennie rexistrou en 1612 que a Pedra do Destino foi gardada aquí logo de ser traída de Irlanda e movida ao palacio de Scone en 843. Con todo, Iona e Dunadd son consideradas como máis probables debido ás súas coñecidas conexións cos reis Dalriada. esquerda|miniatura|300x300px|A fachada sur do Castelo de Dunstaffnage.
Os MacDougall
O castelo en si mesmo foi construído durante o segundo cuarto do século XII, como fogar de Duncan MacDougall, señor de Lorn e neto de Somerled. Duncan foi atacado sen éxito polo seu irmán noruegués, Uspak, quen logo falecería nun ataque das forzas nórdicas ao castelo de Rothesay nos anos 1230. Tamén viaxou a Roma en 1237, e foi o fundador do próximo Priorado de Ardchattan. O fillo de Duncan, Ewen MacDougall, herdou o título do seu pai nos anos 1240 e expandiu a influencia MacDougall, chamándose a si mesmo «rei das Illas». É probable que Ewen construíra as tres torres que rodean ao castelo e o salón interno, tamén ampliando este último.
Tralo rexeitamento de Alexandre III á influencia nórdica en Argyll, os MacDougall apoiaron á monarquía escocesa, e Alexandre, o fillo de Ewen, foi nomeado como primeiro sheriff de Argyll en 1293. Con todo, eles apoiaron a Balliol durante as Guerras de independencia de Escocia que finalizaron uns anos despois. O inimigo de Balliol, Roberto Bruce, defendeu ao clan MacDougall na batalla do Paso de Brander en 1308 ou 1309, e logo dun breve asedio, tomou o control do castelo de Dunstaffnage.
Fortaleza real
Agora propiedade da Coroa, Dunstaffnage foi controlado por unha serie de coidadores. Xacobe I tomou o castelo en 1431, durante a batalla de Inverlochy, cando os seus inimigos estaban escondidos dentro. En 1455 Xacobe Douglas, noveno conde de Douglas quedou en Dunstaffnage para tratar con Xoán MacDonald, señor das Illas. A isto seguiulle o ataque de Xacobe II ao poder de Douglas, o que induciu á firma do Tratado de Westminster-Ardtornish. Un propietario posterior, rival de Alan MacDougall, Xoán Stewart de Lorn, foi apuñalado polos seus partidarios de camiño cara á súa voda na capela de Dunstaffnage en 1463, aínda que sobreviviu o suficiente para facer os seus votos. Aínda que MacDougall tomou o castelo, foi desaloxado por Xacobe III, quen outorgou Dunstaffnage a Colin Campbell, primeiro conde de Argyll en 1470.
Clan Campbell
miniatura|Plano do castelo. Os condes de Argyll designaron capitáns para supervisar e manter preparado o castelo de Dunstaffnage. Fixéronse cambios nas estruturas, particularmente na casa do garda, que foi reconstruída durante este tempo. Os Campbell foron aliados leais da casa real, e Dunstaffnage foi usado como base de expedicións do goberno contra, entre outros, os señores das Illas MacDonald, durante os séculos XV e XVI. Xacobe IV visitou Dunstaffnage en dúas ocasións.
Dunstaffnage viu acción durante a Guerra Civil, participando contra o exército de Montrose en 1644. O castelo foi incendiado por tropas reais, tralo fracaso do levantamento do noveno conde de Argyll en 1685, contra o católico Xacobe VII. Durante os levantamentos xacobitas de 1715 e 1745, o castelo estivo ocupado por tropas do goberno. Flora MacDonald, quen axudou ao príncipe Carlos a escapar de Escocia, foi encarcerada aquí brevemente mentres estaba de paso cara á súa prisión en Londres.
Deterioración e restauración
Os Campbell construíron unha nova casa sobre a parte antiga do oeste en 1725. Con todo, o resto do castelo xa estaba en ruínas. En 1810 un incendio accidental destruíu o interior do castelo. Isto provocou que os capitáns deixasen de vivir aquí e se trasladaran á Casa de Dunstaffnage, a uns 2 km ao sueste, ata que esta tamén se incendiase en 1940. Un inquilino viviu na casa de 1725, dentro do castelo, até 1888.
O traballo de restauración foi realizado en 1903 polo duque de Argyll, dono do castelo. Isto foi seguido en 1912 por un proceso xudicial, cando a Corte de Sesión descartou que Angus Campbell, o vixésimo capitán hereditario, tivese dereito de residencia a pesar da propiedade do duque de Argyll sobre o castelo. Os traballos foron atrasados pola primeira guerra mundial e a planeada restauración total nunca se completou. En 1958 o 21º capitán e duque acordou ceder o castelo ao estado. Desde entón permanece como propiedade de Historic Scotland. O castelo e a capela están categorizados como edificios e monumentos clasificados do Reino Unido.
Descrición
miniatura|300x300px|O lado noroccidental de 1725, coa casa do garda á dereita, visto desde o parapeto.
Muros
Dunstaffnage é unha estrutura cuadrangular irregular de gran solidez, con torres circulares en tres dos seus ángulos. Miden aproximadamente 35 por 30 m, e teñen unha circunferencia de preto de 120 m (400 pés). Os muros son de cascallo, con capas de arenita, e teñen 18 m (60 pés) de alto, incluíndo a plataforma de cimentos conglomerados. As paredes teñen máis de 3 m (10 pés) de grosor, proporcionando unha gran defensa para esta localización altamente estratéxica, protexendo a entrada ao lago Etive e máis aló ao Paso de Brander, e actualmente dominando unha vista espléndida. O parapeto foi parcialmente restaurado con novas baldosas de pedra. Un canón de latón recuperado de restos de naufraxios da Armada Española foi montado nos muros.
Torres circulares
Pouco despois da construción dos seus muros, tres torres circulares foron construídas ao norte, leste e oeste do castelo. A torre do norte, ou da homenaxe, a maior, comprende orixinalmente tres ou catro pisos e hospedou probablemente os apartamentos privados dos señores. Só se pode entrar na torre do oeste a través do parapeto. O soto contén unha prisión en forma de foso á cal se accedía a través desta torre. A torre do leste foi reconstruída case de forma completa a finais do século XV como casa do garda. Probablemente cada torre estivo cuberta algunha vez por un tellado cónico. esquerda|miniatura|300x300px|A casa do garda, cos restos do salón do nordés no seu lado esquerdo.
A casa do garda
A casa do garda foi construída polos Campbell a finais do século XV, en substitución dunha antiga torre circular na esquina oriental. A súa entrada dá a un corredor en cuxa primeira metade hai un soto, e na outra están as habitacións do garda. O primeiro acceso á entrada é por unha escaleira de pedra que substitúe a unha ponte levadiza. A torre foi remodelada no século XVIII para proporcionar habitacións de recepción e un dormitorio privado. As xanelas lumieiradas na parte máis alta están tapadas polos cimentos da casa de 1725, e levan a data, as armas de Campbell e as iniciais AEC e DLC, por Aeneas Campbell, undécimo capitán, e a súa esposa Dame Lilias. Os cimentos foron movidos durante os traballos de restauración de 1903.
Lados internos
O lado oriental estaba situado entre as torres do norte e do leste. Este foi o lado principal das construcións, e contiña un gran salón con adegas. O salón tiña dobres xanelas de arco oxival, decoradas con deseños tallados, que logo foron obstruídas; os seus contornos poden ser observados na muralla circundante do leste.
Un segundo lado mantíñase ao longo da parede noroccidental, e puido estar conectado ao salón pola torre da homenaxe. En 1725 o lado foi remodelado nunha casa de dous pisos, á cal se entraba por unha escaleira de pedra, e en cuxa parte máis alta había xanelas lumieiradas que agora forman parte da casa do garda. O pozo da fronte procede da primeira construción, aínda que a pedra grande data do século XIX.
Capela de Dunstaffnage
miniatura|300x300px|Final ao lado oriental da Capela Dunstaffnage, mostrando as xanelas oxivais e máis aló o mausoleo dos Campbell. Unha capela do século XIII xace en ruínas a preto de 150 m ao suroeste do castelo. Tamén foi construída por Duncan MacDougall de Lorn como unha capela privada e contén cachotaría de gran calidade. Ten 20 m de longo por 6 m de ancho, e tiña antigamente un tellado de madeira. As xanelas oxivais teñen esculturas de dentes de can e arcos ben abertos internamente. A capela xa estaba en ruínas en 1740, cando un mausoleo foi construído ao final do seu lado oriental co fin de ser utilizado como lugar de último descanso para os capitáns de Dunstaffnage e as súas familias.
Capitán de Dunstaffnage
Tradicionalmente, un oficial chamado capitán hereditario de Dunstaffnage é o responsable do castelo e da súa defensa. O oficial aínda existe e para reter o título, agora máis ben unha sinecura sen significado militar, o titular debe pasar tres noites por ano no castelo. Actualmente, ningunha outra responsabilidade ou privilexio se engaden ao posto.
Coméntase que unha pantasma, coñecida como «Ell-maid de Dunstaffnage», aparece no castelo. Sendo un tipo de gruagach, dise que as aparicións da pantasma están asociadas con eventos nas vidas dos herdeiros.
Cafés Candelas
Promoción
Tras patrocinar ao Prone Lugo Asociacion Deportiva de 1998 a 2002, desde o ano 2015 Cafés Candelas é o principal patrocinador do Club Baloncesto Breogán de Lugo.
Tutankhamon
Tutankhamon non foi un faraón notable nin coñecido en épocas antigas; o tamaño relativamente pequeno da súa tumba (KV62) foi a razón de que non fose descuberta ata o século XX. Howard Carter atopouna intacta en 1922. O seu descubrimento e os tesouros atopados nela tiveron cobertura mundial na prensa e renovaron o interese do público polo Antigo Exipto, converténdose a máscara funeraria do faraón na imaxe máis popular.
Aínda que formalmente defínese que a dinastía XVIII finaliza co reinado de Horemheb, pódese afirmar cun alto grao de certeza que o mozo Tutankhamon foi o último faraón de sangue real da dinastía. Ascendeu ao trono despois do período de Amarna e devolveu aos sacerdotes de Amón a influencia e o poder que posuíran antes da revolución relixiosa e política de Akhenatón. Durante o seu curto reinado estivo en mans de Ay e Horemheb, que se repartiron o poder: Ay administrou Exipto e Horemheb manexou o exército.
O seu reinado caracterizouse por un retorno á normalidade no plano socio-relixioso despois do interludio protagonizado por Akhenatón. Devandito retorno foi paulatino, restaurando o culto nos templos abandonados de deuses como Amón, Osiris ou Ptah, e permitindo a celebración dos ritos pertinentes.
No plano artístico, os canons inaugurados baixo o escudo de Amarna seguirían fluíndo ata fundirse cos patróns tradicionais da arte exipcia. Nas imaxes oficiais, a imaxe do novo rei sería salientada constantemente xunto á súa Gran Esposa Real conxugando a herdanza visual de Amarna (as imaxes de intimidade familiar da parella real visibles en tronos, cadeiras, cofres etc., atopados na tumba real) coa mensaxe política oficial de continuidade da dinastía, claramente visible pola profusión de imaxes de Ankhesenamon.
O achado da súa tumba, case intacta, supuxo unha achega fundamental para a comprensión da historia e cultura exipcia. Posibilitou sacar á luz unha cantidade apreciable de xoias, mobles, armas e variados utensilios, achegando unha información fundamental que permitiu ampliar o coñecemento da civilización exipcia.
Nomes do faraón
miniatura|dereita|Howard Carter descubridor da tumba de Tutankhamon Ao nacer, c. 1345 a.C., asignóuselle o nome de Tut-ankh-Atón, que posteriormente cambiou a Tut-Ankh-Amón, cando foi proscrito o culto ao deus Atón en beneficio do deus Amón.
Baixo a ideoloxía do atonismo: nome de nacemento, Tut-ankh-Atón Heka-hiunu-shema «imaxe vivente de Atón, gobernante de Heliópolis» ou «o que vive en Atón, gobernante de Heliópolis». O trono chapado en ouro, descuberto por Howard Carter na tumba KV62, contén no seu respaldo o cartucho co nome orixinal na forma do período do Atonismo.
Baixo a ideoloxía Amoniana de Tebas: nome de nacemento, Tut-ankh- Amón «o que vive en Amón» ou «imaxe vivente de Amón»; nome de Trono, Neb-Jeperu-Ra «o Señor das manifestacións é Ra».
O seu nome foi escrito como Amón-tut-ankh, debido ao costume dos escribas de poñer o nome do deus ao principio da frase para honrar os faraóns. Nos epítomes de Manetón chámano Ratotis, Ratos e Atoris.
Proxenitores
dereita|miniatura|Trono de "Tutankhatón" no [[Museo Exipcio do Cairo. Presidindo a escena o deus Atón]] As súas orixes son incertas, xa que o final da revolución relixiosa coñecida como Período de Amarna, implicou unha sorte de maldición da memoria sobre todo o relacionado co '"Rei Herexe Akhenatón". Formuláronse varias hipóteses acerca dos seus proxenitores, algunhas inducidas deliberadamente para lexitimar o seu acceso ao trono.
Segundo varios exiptólogos sería fillo de Akhenatón e dunha das súas esposas menores, a raíña Kiya; outros considérano fillo de Amenhotep III e a súa propia filla, a princesa Sitamón. Esta afirmación baséase no feito de que Tutankhamon sempre se autotitulou "fillo de Amenhotep III" e a que na súa tumba se atopase unha cadeira de brazos, ou trono, en cuxo respaldo está representada Sitamón, e un látego pertencente ao príncipe Thutmose. Tamén había un guecho de cabelo da raíña Tiy, a súa suposta avoa segundo as dúas teorías (por ser nai de Akhenatón e de Sitamón), e unha figura de Amenhotep III. Con todo non había ningún utensilio de Akhenatón ou dalgunha das súas esposas. En cambio achouse a tapa dunha caixa que representa á princesa Neferneferura, filla de Akhenatón e de Nefertiti e, xa que logo, irmá da súa esposa.
A este aluvión de datos engádese o achado da momia, na chamada tumba KV55, dun home de idade madura que moitos ven como os restos do propio Akhenatón, ou ben de Semenkhkare (se é que este chegou a existir e non foi Nefertiti "disfrazada"). O certo é que o parecido entre a momia da Tumba KV55 e a de Tutankhamon é notable, e coinciden no grupo sanguíneo. Isto indica que o máis seguro é que o noso rei-neno:
Reinado
miniatura|dereita Casou con Ankhesenamon, filla de Akhenatón e a súa gran esposa real Nefertiti, sendo coroado faraón á morte do escuro rexente de Akhenatón, Ankhkheprure Semenkhkare.
Coroado faraón, abandona o culto a Atón, que a partir de entón é considerado herexía e reconcíliase cos sacerdotes de Amón, cambiando o seu nome polo de Tutankhamón, restituíndo así o culto tradicional politeísta e devolvéndolles o poder perdido. Tamén retornou a capitalidade do imperio á cidade de Tebas.
A súa morte
Morreu c. 1327 a.C., aos 19 anos de idade, tras reinar nove anos no Antigo Exipto e sen consolidar o seu poder. A súa prematura morte deixou certa inestabilidade en Exipto, xa que era o último membro varón da dinastía XVIII. Segundo o exiptólogo exipcio Zahi Hawass,Tutankhamon faleceu lonxe dos centros de momificación, o que precipitou a prematura descomposición do cadáver e complicou o proceso de momificación. A súa tumba, KV62, foi atopada no Val dos Reis en 1922 polo británico Howard Carter, constituíndo un dos descubrimentos arqueolóxicos con máis publicidade da historia da exiptoloxía debido ao gran número e bo estado dos obxectos funerarios atopados. dereita|miniatura|300px|Tumba deTutankhamon, KV62, achada en 1922, no Val dos Reis, fronte a Tebas, Exipto. Moito se escribiu sobre este tema e rumores de todo tipo xurdiron acerca dun posible asasinato deste rei-neno. A principal "proba" consistía nun golpe na cabeza que presentaba a momia e a súa mocidade, xa que en 1968, durante unha exploración da momia, mediante raios X, atopouse unha fractura.
Un dos principais sospeitosos sería o seu conselleiro, o pai de Nefertiti, Jeperjeperura Ay, que subiu ao trono logo da súa morte e casou coa súa viúva, a raíña Ankhesenamon, gobernando durante catro anos. Outro sospeitoso era o xeneral Horemheb, a persoa máis adecuada para suceder ao mozo Tutankhamon, que despois se convertería en faraón en -1345, á morte de Jeperjeperura Ay, destruíndo os monumentos dos seus dous predecesores.
Outros estudos conxecturaban que recibiu un golpe post mortem, que nin sequera foi na cabeza, senón na columna, e xa que logo, se verdadeiramente foi certo o asasinato do novo rei, polo menos non acaeceu por morte violenta. O radiólogo exipcio Ashraf Selim suxeriu que os fragmentos de óso puideron desprenderse cando en 1922 o equipo de Howard Carter retirou a máscara de ouro do rostro da momia.