cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Abella
Evolución
miniatura|esquerda|[[Melittosphex burmensis.]] A abella fósil máis antiga coñecida (atopada en ámbar en Birmania e descrita en 2006) pertence ó Cretáceo temperán, presenta caracteres moi primitivos que a relacionan coas avespas. Foi denominada Melittosphex burmensis e calcúlase que a súa idade é de ó redor de 100 millóns de anos. Ten caracteres especializados, apomorfías, típicos de Anthophila, ou sexa de abellas, pero ademais conserva dous caracteres ancestrais ou plesiomorfias das patas (dous esporóns tibiais e un basitarso delgado), estes son caracteres de transición entre as abellas e outros grupos de himenópteros.
Outra abella fósil descuberta en ámbar é Cretotrigona prisca, atopada en Nova Jersey, Estados Unidos; a súa idade calcúlase entre 65 e 75 millóns de anos, a fins do Cretáceo ou sexa ó redor de 30 millóns de anos máis recente que Melittosphex burmensis. É un membro da subfamilia Meliponinae na familia Apidae e é considerada unha especie máis avanzada evolutivamente.
Os primeiros polinizadores non foron abellas senón escaravellos e/ou moscas, é dicir, que o síndrome floral de polinización por insectos xa estaba ben establecido cando apareceron as abellas. O importante destas é que desenvolveron especializacións ou adaptacións a esta función o que as levaron a ser os polinizadores máis eficientes das flores. É posible que a aparición destas adaptacións motive ou contribúa á radiación adaptativa das plantas con flores (Magnoliophyta), contribuíndo á súa vez ó aumento da biodiversidade das abellas.
Interna
Este cladograma das familias de abellas baséase no de Hedtke et al., 2013, que coloca as previas familias Dasypodaidae e Meganomiidae como subfamilias de Melittidae. O nome común cando está dispoñible aparece entre parénteses.
Asociacións con flores
A maioría das abellas son polilécticas (xeneralistas) que cultivan pole dunha variedade de plantas. Con todo, algunhas son oligolécticas (especialistas), que só recollen pole dunhas poucas especies de plantas relacionadas, xeralmente dentro dunha mesma familia. Os polinizadores especialistas tamén inclúen algúns que cultivan aceites florais en vez ou ademais de pole, tamén os machos das abellas das orquídeas que coleccionan produtos aromáticos das orquídeas (un dos poucos casos en que as abellas machos son eficientes polinizadores). Tamén son capaces de identificar os deseños ultravioletas ou os aromas de certas flores e mesmo os campos electromagnéticos. Unha vez que a abella chega á flor fai uso da calidade do néctar e do sabor do pole para decidir se segue visitando ese tipo de flores.
En raros casos unha especie de plantas é polinizada efectivamente por unha soa especie de abellas. Algunhas especies de plantas están en perigo de extinción, polo menos en parte, porque o seu polinizador tamén se atopa en perigo. Con todo, existe unha marcada tendencia de que as abellas oligolécticas estean asociadas con plantas comúns de ampla distribución que son visitadas por unha variedade de polinizadores. Por exemplo hai ó redor de corenta oligolelos asociados ó Larrea tridentata nas zonas áridas do suroeste dos Estados Unidos.
Mimetismo e modelos
miniatura|dereita|[[Abelleira común atrae a unha abella macho que tenta aparearse coa flor.]] miniatura|esquerda|A mosca [[Bombylius major, un mímico batesiano das abellas tomando néctar dunha flor.]]
Moitas abellas teñen coloración aposemática (que anuncia ós seus inimigos que lles pode causar dano coa súa picadura). Xeralmente son cores brillantes como laranxa e negro. Estes insectos serven de modelos de mimetismo batesiano para insectos que carecen desas defensas e non pican pero que recorren ó engano para protexerse dos seus depredadores. Algunhas moscas das familias Syrphidae, Asilidae, Tabanidae, Oestridae e Bombyliidae, que son frecuentes visitantes das flores, obteñen protección desta maneira.
As abellas mesmas son mímicos müllerianos doutros insectos aposemáticos con cores semellantes, por exemplo avespas, escaravellos da familia Lycidae e algunhas bolboretas e couzas (Lepidoptera) que teñen un sabor desagradable. Este sabor é adquirido xeralmente das plantas das que se alimentan. O mimetismo mülleriano beneficia a todos os membros do grupo grazas á redución de depredación.
Parasitos de posta
miniatura|Bombus vestalis, un [[parasito de posta do abellón Bombus terrestris]]
Algunhas especies de varias familias de abellas son parasitos de posta ou de niño. Un exemplo é a subfamilia Nomadinae da familia Apidae e o subxénero Psithyrus do xénero Bombus. As femias destas especies carecen do equipo colector de pole (escopa ou corbícula) e non constrúen os seus propios niños.
Polo común, entran no niño da especie hóspede e depositan un ovo nunha cela. A así chamada abella cuco aliméntase do alimento almacenado e ás veces tamén da larva do hóspede. O Bombus hyperboreus é unha especie agresiva que ataca e escraviza a outros abellóns do mesmo subxénero. A diferenza da maioría dos parasitos de posta, ten equipo para recadar pole e ás veces efectúa esta actividade.
Abellas nocturnas
Catro familias de abellas (Apidae, Andrenidae, Colletidae e Halictidae) conteñen algunhas especies que son crepusculares ou nocturnas, é dicir que son activas entre a posta do sol e o amencer. A maioría son tropicais ou subtropicais, pero tamén algunhas se atopan en rexións áridas en latitudes máis altas. Estas abellas teñen ocelos de gran tamaño, sumamente sensibles á luz de baixa intensidade, pero incapaces de ver imaxes. Os ollos compostos tamén están adaptados á luz escasa. A súa capacidade de voo nocturno permítelles evitar algúns depredadores e dálles acceso a flores que producen néctar só de noite ou principalmente de noite.
Depredadores, parasitos e patóxenos
miniatura|esquerda|O abelleiro, [[Merops apiaster, especialízase en comer abellas; un macho atrapa un agasallo nupcial para a súa parella.]]
As aves depredadoras das abellas inclúen aos abelleiros, os Laniidae e os papamoscas. Estas aves fan voos curtos e ataques rápidos atrapando insectos en voo. Os paxaros da familia Apus e as andoriñas tamén atrapan insectos en voo pero fan voos máis prolongados. A ave de presa Pernis ataca os niños de abellas e aliméntase das larvas.
Midón, Barcia, Lalín
Midón é un lugar da parroquia de Barcia, no concello pontevedrés de Lalín, na comarca do Deza. Segundo o IGE, no 2011 tiña 31 habitantes (10 homes e 21 mulleres), o mesmo número de habitantes ca no ano 2000.
Abella
Depredadores, parasitos e patóxenos
miniatura|[[Philanthus triangulum paralizando unha abella coa súa picadura.]]
Entre os invertebrados están as Thomisidae, que se esconden nas flores á espreita dos visitantes, incluíndo abellas. As chinches asasinas da familia Reduviidae (Phymatinae) e os mántidos teñen unha estratexia similar.
Os Philanthus son avespas que atacan ás abellas. Outros insectos que se alimentan de abellas son as Asilidae e os gaiteiros.
Moitas especies de ácaros atacan ás abellas incluíndo á abella doméstica. O ácaro Varroa é un parasito da abella doméstica que causa serios problemas ás colmeas. Con todo, hai casos de relacións mutualistas entre abellas e ácaros, que se alimentan de refugallos e outros parasitos dos niños de abellas.
Porcar, A Capela, A Capela
Porcar é un lugar da parroquia da Capela, no concello da Capela, na comarca do Eume. No ano 2010 tiña 16 habitantes segundo datos do INE, deles 7 eran homes e 9 eran mulleres.
Transcriptase inversa
A transcriptase inversa, reversotranscriptase ou retrotranscriptase (RT) é un encima utilizado para xerar unha copia de ADN complementario (ADNc) a partir dun molde de ARN, proceso chamado transcrición inversa, reversotranscrición ou retrotranscrición. A transcrición inversa (ARN→ADN) é o proceso inverso da transcrición (ADN→ARN). A transcriptase inversa é necesaria para a replicación dos retrovirus (por exemplo o VIH), e os inhibidores da transcriptase inversa son drogas antirretrovirais moi utilizadas no tratamento do VIH/SIDA. Nos eucariotas existen tamén encimas con actividade de transcriptase inversa que interveñen na replicación dos extremos dos cromosomas (telomerase) e dalgúns elementos xenéticos móbiles (retrotransposóns). Tamén se encontrou actividade de transcriptase inversa nas bacterias nos chamados Retron msr RNAs.
Estas tres actividades úsanas os retrovirus para converter o seu ARN monocatenario xenómico en ADN bicatenario, que se pode integrar no xenoma do hóspede, xerando potencialmente unha infección de longa duración difícil de erradicar. A mesma secuencia de reaccións é moi usada no laboratorio para converter ARN en ADN para usalo na clonación molecular, secuenciación do ARN, reacción en cadea da polimerase (PCR), ou análise xenómica.
Transcriptases inversas que foron ben estudadas son:
Historia
A transcriptase inversa descubriuna Howard Temin na Universidade de Wisconsin–Madison en virións do virus do sarcoma de Rous (RSV), e illouna independentemente David Baltimore en 1970 no MIT a partir de dous virus tumorais de ARN: R-MLV e o RSV. Por estes descubrimentos compartiron ambos os dous o Premio Nobel de Medicina de 1975 (xunto con Renato Dulbecco).
A idea da reversotranscrición foi ao principio impopular entre os científicos porque contradicía o dogma central da bioloxía molecular, que establecía que o ADN se transcrbía a ARN e este se traducía a proteínas. Porén, en 1970 cando os científicos Howard Temin e David Baltimore descubriron o encima responsable da reversotranscrición, a posibilidade de que a información xenética puidese fluír desta maneira foi finalmente aceptada.
Función nos virus
O encima está codificado nos virus que realizan a reversotranscrición, que utilizan o encima durante a súa replicación. Os virus de ARN que fan a reversotranscrición, como os retrovirus, usan o encima para reversotranscribir o seu xenoma de ARN a ADN, que é despois integrado no xenoma da súa célula hóspede e replicado ao replicarse este. O VIH é outro virus de ARN que infecta aos humanos grazas ao uso deste encima, e sen el o xenoma viral non podería incorporarse á célula hóspede e non se podería replicar. Existen tamén virus de ADN que fan a reversotranscrición, como os hepadnavirus, nos que o ARN pode servir como molde na ensamblaxe, e para facer cadeas de ADN.
Proceso da reversotranscrición
A transcriptase inversa realiza a reversotranscrición ou transcrición inversa, que consite en formar ADN monocatenario a partir dun molde de ARN.
Os Retroviridae ademais poden facer despois a ese ADN bicatenario. Nas especies de virus que teñen transcriptase inversa pero que carece da actividade de ADN polimerase ADN dependente, a formación de ADN bicatenario pode realizala a ADN polimerase δ codificada no xenoma do hóspede, que tomará o híbrido de ADN-ARN viral como primer (cebador) e sintetizará un ADN de dobre cadea por un mecanismo similar ao da eliminación do primer, no que o ADN acabado de sintetizar despraza o molde de ARN orixinal.
Rexións xénicas no ARN viral
Para entendermos mellor as fases que debe seguir o proceso de reversotranscrición veremos primeiro as rexións de que consta o xenoma retroviral. Este ten os xenes codificantes no centro, e as partes importantes para o funcionamento da transcriptase inversa están nos dous extremos. O ARN retroviral ten un extremo 5' e outro 3'. O sitio onde o primer se une (alinea ou anneals) ao ARN viral chámase sitio de unión ao primer (PBS). O extremo 5’ do ARN no sitio PBS denomínase U5, e o extremo 3' do ARN do PBS chámase líder. Utilízase un primer unido a un ARNt celular. O primer de ARNt está desenrolado ao longo de 14 a 22 nucleótidos e forma un dúplex cos pares de bases apareadas co ARN viral no PBS. O feito de que o PBS estea localizado preto do extremo 5’ do ARN viral é pouco común porque a transcriptase inversa sintetiza o ADN do extremo 3’ do primer en dirección 5’→3’ (con respecto ao molde de ARN). Por tanto, o primer e a transcriptase inversa deben ser recolocados despois no extremo 3’ do ARN viral. Isto quere dicir, que o encima ten que cambiar dun extremo a outro do ARN molde durante a reversotranscrición. Para realizar este reposicionamento, necesítanse seguir varios pasos e varias actividades encimáticas como a de ADN polimerase, ribonuclease H (RNase H) e desenrolamento de polinucleótidos.
A transcriptase inversa do VIH tamén ten unha actividade de ribonuclease que degrada o ARN viral durante a síntese do ADNc, xunto coa súa actividade de ADN polimerase ADN dependente que copia a cadea sentido ADNc orixinando unha cadea antisentido de ADN, formando así entre as dúas o intermediato de ADN bicatenario viral (ADNv) que se integrará no xenoma da célula.
Fases da reversotranscrición
miniatura|400px|Esquema da actuación da transcriptase inversa (explicacións no texto). A actuación da transcriptase inversa faise seguindo unha serie de pasos (ver a imaxe), que son:
Como se ve, a creación do ADN de dobre cadea implica a transferencia de cadea, na cal hai unha translocación do curto produto de ADN sintetizado (a partir da síntese inicial de ADN ARN dependente) a rexións molde aceptoras no outro extremo do xenoma viral de ARN, que son despois atinguidas e procesadas pola transcritse inversa na súa actividade de síntese de ADN dependente de ADN.
En eucariotas
Certos tramos autorreplicantes dos xenomas eucarióticos chamados retrotransposóns utilizan tamén unha transcriptase inversa para moverse dunha posición do xenoma e inserirse noutra por medio dun intermediato de ARN. Son moi abundantes nos xenomas de plantas e animais.
A telomerase é outro encima con actividade de reverso transcriptase que se encontra en moitos eucariotas, incluíndo os humanos, que leva o seu propio molde de ARN; este ARN utilizase como molde para a replicación do ADN nos extremos (telómeros) dos cromosomas.
En procariotas
As transcriptases inversas tamén se encontran nos Retron msr RNAs bacterianos, que son secuencias específicas de ARN que conteñen unha parte (r) que codifica unha transcriptase inversa, e se usan na síntese de ADNs monocatenatios multicopia (msDNA). Para iniciar a síntese do ADN, necesítase un cebador ou primer. Nas bacterias, o primer sintetízase durante a replicación.
Estrutura
Os encimas transcriptase inversa inclúen unha ADN polimerase ARN dependente e unha ADN polimerase ADN dependente, que funcionan conxuntamente para realizar a transcrición. Ademais da función de transcrición, as transcriptases inversas retrovirais teñen un dominio pertencente á familia das RNase H que é fundamenteal na súa replicación.
Fidelidade da replicación
Durante o ciclo de replicaión dun retrovirus utilízanse diferentes sistemas de replicación. Primeiramente, a transcriptase inversa sintetiza o ADN viral a partir do ARN viral, e despois a partir da cadea de ADN acabada de sintetizar. O segundo proceso de replicación ten lugar cando a célula hóspede replica coa súa ADN polimerase o seu ADN e xunto con el o ADN viral integrado no seu xenoma. Finalmente, a ARN polimerase II transcribe o ADN retroviral a ARN, que será despois traducido e empaquetado nos virións. Por tanto, poden ocorrer mutacións durante todos estes pasos de replicación.
Ademais de orixinaren polimorfismo dun único nucleótido, as transcriptases inversas están implicadas tamén en procesos como a fusión de transcritos, barallamento de exóns (exon shuffling) e na creación de transcritos artificiais antisentido. Especulouse que a actividade de cambio de molde da transcriptase inversa, que foi demostrada tanto in vitro coma in vivo, pode ser unha das causas de que se encontren varios miles de transcritos non anotados nos xenomas dos organismos modelos.
Aplicacións
miniatura|200px|Estrutura molecular da [[zidovudina (AZT), unha droga usada para inhibir a transcriptase inversa do VIH.]]
Bioloxía molecular
A transcriptase inversa úsase correntemente en investigación para aplicar a técnica da reacción en cadea da polimerase ao ARN, o que se denomina reacción en cadea da polimerase con transcriptase inversa (RT-PCR). A técnica da reacción en cadea da polimerase clásica pode aplicarse só ao ADN, pero, coa axuda da transcriptase inversa, o ARN pode transcribirse a ADN, facendo posible a análise por PCR de moléculas de ARN. A transcriptase inversa utilízase tamén para crear librarías de ADNc a partir de ARNm. A dispoñibilidade comercial da transcriptase inversa serviu para aumentar moito o coñecemento na área da bioloxía molecular, xa que, xunto con outros encimas, permitiu aos científicos clonar, secuenciar e caracterizar o ARN.
A transcriptase inversa empregouse tamén na produción de insulina. Ao inserir en bacterias o ARNm eucariótico que codifica a insulina xunto con transcriptase inversa, o ARNm pode integrarse el mesmo no xenoma procariótico, e producir despois grandes cantidades de insulina, o que permitiu abandonar o método usado antes de extracción da insulina do páncreas de porco. Polo contrario, non funcionaría inserir nas bacterias directamente ADN eucariótico (en vez de ARNm) porque é un ADN que contén seccións non cofificantes chamadas intróns, e os seus transcritos non se traducirían con éxito nos ribosomas bacterianos. O ARNm eucariótico madura eliminando os intróns, polo que é máis adecuado para funcionar dentro das células procariotas, as cales carecen de intróns.
Puerto Montt
miniatura|160px|Puerto Montt. Puerto Montt é unha comuna, un municipio e unha cidade situada ao sur de Chile, tamén capital da Provincia de Llanquihue e da X Rexión dos Lagos. Segundo as estimacións do censo INE de 2012, a comuna tiña un total de 238.455 habitantes, unha superficie de 1673 km² e unha densidade de poboación de 138 hab/km². Puerto Montt forma xunto coa comuna de Puerto Varas a recentemente conceptualizada Conurbación Puerto Montt-Puerto Varas, unha área urbana tamén chamada o Gran Puerto Montt.
En termos xeográficos, atópase fronte ao Seno de Reloncaví; ten unha baía protexida polo seu costado occidental pola illa Tenglo. É a principal conexión co Arquipélago de Chiloé e as rexións australes de Aisén e Magallanes. Puerto Montt é situado ao final da depresión intermedia, afundido dentro do Seno de Reloncaví, onde inicia a Patagonia chilena, ao oeste limita coa Precordilleira.
John Cannon
John Cannon, nado en Londres (Inglaterra) o 21 de xuño de 1933 e finado en Novo México o 18 de outubro de 1999, foi un piloto de automobilismo canadense. Correu nas USRRC series, as CanAm Series e as L&M Continental Series (Formula 5000).
Willem Einthoven
Willem Einthoven, nado en Semarang, (actual Indonesia), o 21 de maio de 1860 e finado en Leiden (Países Baixos) o 28 de setembro de 1927, foi un médico neerlandés.
John Cannon
Traxectoria
Na USRRC pilotou para Nickey Chevrolet nun Dan Blocker (da famosa "Bonanza") patrocinado por Genie / Vinegaroon.
Willem Einthoven
Traxectoria
Fillo dun médico militar, naceu na colonia holandesa de Xava, hoxe Indonesia. Trala morte do pai, a familia regresou ó seu país, onde Einthoven acabou obtendo a licenciatura en Medicina na Universidade de Utrecht.
John Cannon
Traxectoria
No primeiro ano da Can Am, foi o mellor canadense finalizando no cuarto posto na carreira de inauguración no seu circuíto de casa, o Circuíto Mont-Tremblant. Cannon duplicou ese logro en 1968 impulsado por unha famosa vitoria sobre o equipo dominante de McLaren nunha carreira baixo a chuvia en Laguna Seca. Tamén alcanzou a cidadanía canadense en 1973.
Willem Einthoven
Traxectoria
Pronto foi nomeado profesor de fisioloxía e histoloxía na Universidade de Leiden, onde desenvolvería o seu labor investigador. Ós 26 anos de idade, era un científico de notable reputación, participaba en numerosos foros científicos internacionais e falaba varias linguas con extraordinario dominio.
John Cannon
Traxectoria
Cannon tamén correu nas Continental Series (Formula 5000) en 1969 e 1970, onde foi campión en 1970, pilotando para o magnate dos camións de St Louis Carl Hogan, no McLaren M-10B de Hogan-Starr.
Willem Einthoven
Traxectoria
En 1901, Einthoven publicou o seu primeiro artigo científico comunicando as súas experiencias co galvanómetro de corda e a súa utilidade para o rexistro dos potenciais cardíacos ("Un nouveau galvanométre. Arch Néerland Sci exactes naturelles, Serie 2, 6:625-633"). Cinco anos máis tarde, describía con detalle as aplicacións clínicas do electrocardiograma nun artigo titulado: "Le telecardiogramme (1906). Arch Int Physiol. 4:132-164". Este artigo sentou as bases para a extraordinaria avalancha informativa que se desenvolveu desde entón acerca desta imprescindible ferramenta na análise cardiolóxica.
John Cannon
Traxectoria
Cannon participou nun Gran Premio de Fórmula Un, o 3 de outubro de 1971 no Gran Premio dos Estados Unidos de 1971 no Circuíto de Watkins Glen. Terminou 14º, polo que non conseguiu puntos de campionato. Tamén participou nunha carreira fora do Campionato de Fórmula Un, o Questor Grand Prix, no que finalizou 12º. Durante 1971, tamén correu en varias roldas do campionato europeo de F2, impresionando a moitos.
Willem Einthoven
Traxectoria
Os seus traballos fixéronlle merecedor do Premio Nobel de Medicina en 1924.
John Cannon
Traxectoria
Cannon tamén realizou 15 saídas serie de USAC da Championship Car mentres conducía a tempo parcial entre 1968 e 1974. O seu mellor remate foi o segundo lugar na segunda carreira no Circuit Mont -Tremblant en 1968. Tamén intentou clasificarse para as 500 Millas de Indianápolis en 1970 e 1974, pero non puido facer a carreira en ambos anos.
En 1975-76 regresou á serie estadounidense F5000 cun March 741 modificado para F5000, os mellores resultados forn 4º en Riverside en 1975 e 6º no mesmo circuíto en 1976 nas últimas carreiras estadounidenses da F5000. Aínda que Cannon levaba o concesionario de Ferrari (en realidade, traballaba para Hollywood Sports Cars, non era o dono) Os Ánxeles, os gastos financeiros e os custos dos motores limitaron a súa participación nos últimos anos da altamente competitiva F500 dos EE.UU.. A súa última carreira seria foi dous anos máis tarde na australiana Rothmans, con 45 anos, onde logrou o terceiro lugar.
Sempre activo, Cannon morreu en Novo México, Estados Unidos, por lesións recibidas no accidente dun avión experimental.
Resultados completos na Fórmula Un
(Chave) As carreiras en letra grosa indican pole position; as carreiras en cursiva indican volta rápida.
O Coto, San Cosmede de Cusanca, O Irixo
O Coto é un lugar da parroquia de San Cosmede de Cusanca no concello ourensán do Irixo na comarca do Carballiño. Tiña 9 habitantes no ano 2011 segundo datos do INE e do IGE, dos cales 4 eran homes e 5 mulleres.
Unha árida estación branca
Unha árida estación branca (en A Dry White Season) é un filme estadounidense de 1989 dirixido por Euzhan Palcy. Está protagonizado por Donald Sutherland, Jürgen Prochnow, Marlon Brando, Janet Suzman, Zakes Mokae e Susan Sarandon. O guión foi escrito por Colin Welland e Euzhan Palcy, e está baseado na novela homónima de André Brink. Robert Bolt tamén contribuíu cunha revisión non acreditada do guión. Está ambientada na Suráfrica de 1976 e trata o tema do apartheid. Brando foi nomeado ó Oscar ó mellor actor secundario.
Estreouse en galego o 21 de novembro de 1992 a través da TVG.
Mangoeiro, Toques
San Tomé de Mangoeiro é unha parroquia que se localiza no oeste do concello de Toques. Segundo o padrón municipal de 2018 tiña 50 habitantes (26 homes e 24 mulleres) distribuídos en 4 entidades de poboación, o que supón un aumento en relación ao ano 1999 cando tiña 71 habitantes.
Die gläserne Zelle
Die gläserne Zelle é un filme alemán de 1978 dirixido por Hans W. Geißendörfer. Está baseado na novela The Glass Cell de Patricia Highsmith.
Foi nomeado ó Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 51ª edición dos premios.
Jesús Muíños González
Jesús María Muíños González, nado en Ribadeo, foi un sacerdote galego.
Traxectoria
Foi bacharel en Letras pola Universidade de Santiago de Compostela. Colaborou en El Eco Franciscano e foi director da revista Spes a partir de 1947. Foi nomeado asesor relixioso do consello provincial da sociedade de San Vicente de Paúl na provincia de Pontevedra en 1980.
Troponina T tipo 1
A troponina T, músculo esquelético lenta ou troponina T tipo 1 (TNNT1) é unha proteína que se encontra nos miofilamentos finos das fibras musculares, que nos humanos está codificada no xene TNNT1 do cromosoma 19. É unha das tres isoformas da troponina T; as outras dúas son TNNT2 e TNNT3. Esta isoforma exprésase no músculo esquelético de contracción lenta. A troponina T únese á tropomiosina situándoa sobre os filamentos de actina do sarcómero muscular tapando os sitios da actina para a unión coa miosina, o que impide a contracción muscular. A troponina é un complexo proteico que regula a contracción muscular formado por tres subunidades, que son as troponinas T, C e I.
As mutacións no xene TNNT1 causan a miopatía nemalínica tipo 5, un trastorno muscular que afecta aos nenos e adoita orixinar a morte por insuficiencia respiratoria no segundo ano.
Interaccións
A TNNT1 interacciona coa tropomiosina, a troponina C e coa proteína quinase PRKG1.
Gibson Explorer
miniatura|250px|Gibson Explorer A Gibson Explorer é unha guitarra eléctrica de corpo sólido fabricada por Gibson e presentada en 1958. Na data da súa aparición a Explorer ofrecía un deseño radical e "futurista", ao igual que a súa irmá, a Flying V. A Explorer foi o produto final do deseño dun prototipo que anos máis tarde Gibson comercializaría co nome de Futura.
Inicialmente a Explorer non tivo éxito, e a súa fabricación suspendeuse en 1959. En 1976 Gibson re-lanzou a guitarra despois de que outras marcas comezasen a ter éxito vendendo deseños semellantes. A Explorer fíxose moi popular especialmente entre os músicos de hard rock e heavy metal dos anos 70 e 80.
Rashomon
Rashomon (羅生門) é un filme xaponés dirixido por Akira Kurosawa que foi estreado en 1950. Está protagonizado por Toshiro Mifune, Masayuki Mori, Machiko Kyō e Takashi Shimura.
O filme é coñecido polo seu argumento que envolve a varios personaxes que dan versións diferentes dun mesmo suceso; a súa base é o relato "Yabu no naka" de Ryūnosuke Akutagawa e o nome do filme refírese á enorme porta da cidade de Kioto.
Rashomon marcou a entrada da cinematografía xaponesa na escena internacional e gañou premios como o León de Ouro no Festival de Venecia en 1951 e un Óscar honorífico en 1952.
Sinopse
Xapón, século XII. En Kioto, baixo as portas do derruído templo de Rashomon, gorécense da torrencial choiva un leñador, un sacerdote budista e un peregrino. Os tres discuten sobre o xuízo a un bandido, acusado de dar morte a un señor feudal e violar á súa esposa. Os detalles do crime son narrados dende o punto de vista do bandido, da muller, do señor feudal -coa axuda dun médium- e do leñador, única testemuña dos feitos.
Cusanca, San Cosmede de Cusanca, O Irixo
Cusanca é un lugar da parroquia de San Cosmede de Cusanca no concello ourensán do Irixo na comarca do Carballiño. Tiña 4 habitantes no ano 2011 segundo datos do INE e do IGE, dos cales 2 eran homes e 2 mulleres.
Antuerpen
Antuerpen, ou Anveres, (en neerlandés: Antwerpen, en francés: Anvers) é a segunda maior cidade da Bélxica, e a maior da rexión de Flandres. É un dos maiores portos do mundo, nas marxes do río Escalda. Antuerpen é coñecida internacionalmente por ser o centro mundial do diamante e polo seu porto. A cidade ten unha poboación de 501 000 habitantes.
Historia
No percorrer do século XV, o seu porto adquiriu unha gran relevancia no comercio internacional, coa pioneira fundación dunha primitiva "bolsa" na cidade, que rapidamente transformou Antuerpen nun dos máis coñecidos centros comerciais e produtores do Vello Continente.
Cultura
Antuerpen é a cidade natal de Peter Paul Rubens, o cal é considerado como o símbolo da cidade, é doado atopar en rúas e prazas estatuas e referencias a el. A catedral, alberga tres das súas obras e outras notorias pódense atopar no museo coñecido como A Casa de Rubens.
No referente á vida nocturna, Antuerpen é unha cidade moi animada dado que é unha das cidades universitarias máis importantes do país. O centro está cheo de bares onde se pode degustar, entre outras moitas cousas, a cervexa propia da cidade, De Koninck.
Un dos mellores lugares para gozar da cultura de bar belga é Kassa4, en Ossenmarkt. Tamén, xunto á catedral atópase o bar máis antigo da cidade que ofrece unha carta de cervexas con máis de 150 diferentes.
Outra visita interesante é a zona portuaria próxima ao centro histórico onde se poden ver distintos tipos de embarcacións tanto de transporte como de recreo, nunha exposición libre situada en antigos almacéns.
A igrexa de Santiago (Sint Jakobskerk) é outro dos monumentos a visitar, xa que Antuerpen era unha das etapas importantes no Camiño de Santiago desde os Países Baixos.
Ribela, Barcia, Lalín
Ribela é un lugar da parroquia de Barcia, no concello pontevedrés de Lalín, na comarca do Deza. Segundo o INE, no 2011 tiña 55 habitantes (24 homes e 31 mulleres), o que supón unha diminución de 7 habitantes con respecto ao ano 2000.
Antuerpen
Cidades irmás
Dentro do eido da cooperación para o desenvolvemento, Antuerpen tamén está irmandada con:
Os aristócratas do crime
Os aristócratas do crime (en The Killer Elite) é un filme estadounidense de 1975 dirixido por Sam Peckinpah. Está protagonizado por James Caan e Robert Duvall. O guión foi escrito por Marc Norman e Stirling Silliphant e está baseado na novela de Robert Syd Hopkins, Monkey in the Middle.
Ouranosaurus
Ouranosaurus (bér.+ gr. "réptil valente") é un xénero representado por unha única especie de dinosauro iguanodontiano hadrosauroide, que viviu a mediados do período Cretáceo, hai aproximadamente 110 millóns de anos, no Aptiense, no que hoxe é África. Atopado na Formación Echkar (ou El Rhaz), depósitos de Gadoufaouna, Agadez, Níxer, en 1966 e foi nomeado en 1976 polo paleontólogo francés Philippe Taquet. A especie tipo é Ouranosaurus nigeriensis.
Descrición
esquerda|miniatura|Restauración da cabeza do Ouranosaurus. Ouranosaurus era un herbívoro, bípede/cuadrúpede que medía uns 7 metros de lonxitude, e un peso de 4 toneladas. Non presentaba dentes na porción frontal das súas mandíbulas pero si un gran peteiro plano máis grande que o de Iguanodon, pero tiña grandes "baterías" de dentes a ambos os dous lados das mandíbulas usados para mastigar as plantas que recollía co seu peteiro. Grandes fazulas musculares evitarían que a comida, follas, froitas e sementes lle caesen da boca. esquerda|miniatura|Cranio do Ouranosaurus Ouranosaurus tiña a fenestra temporal detrás dos ollos e un longo músculo capiti-mandibularis inserido no proceso corónides da mandíbula. Isto proveulle unha maior área da inserción para os músculos da queixada, permitíndolle unha mordedura máis forte. Un pequeno músculo, o depresor da mandíbula, atópase na parte posterior do cranio.
Clasificación
Malia algunhas semellanzas con Iguanodon como a púa no polgar, Ouranosaurus non está clasificado dentro de Iguanodontidae, como nun principio, un grupo hoxe considerado parafilético. Atópase dentro do clado Hadrosauroidea, que contén ós verdadeiros hadrosáuridos, os "dinosauros peteiro de pato" que abundaron a finais do Cretáceo e ós seus parentes achegados. Ouranosaurus parece ser unha póla temperá especializada neste grupo.
Historia
miniatura|[[A Verdade, o Tempo e a Historia, de Francisco de Goya (cara a 1800). Alegoría de debatida interpretación, é tamén coñecido con outros nomes. O alado e ancián tempo traería da man á verdade para que a historia a deixase rexistrada mediante a escritura.]] miniatura|Na [[mitoloxía grega, Clío era a musa ou deusa protectora da Historia, ademais da poesía épica. Aquí aparece observando antes de anotar no seu libro, desde un carro alado cuxa roda é a esfera dun reloxo.]] miniatura|Busto de [[Heródoto, o chamado Pai da Historia.]] A historia (provén da lingua latina, dende o grego historia, -as 'investigación', derivado de histor 'sabio', 'coñecedor' ) é a ciencia que ten como obxecto de estudo o pasado da humanidade e como método o propio das ciencias sociais. Tamén se denomina historia ao período histórico que transcorre desde a aparición da escritura ata a actualidade.
Máis aló das acepcións propias da ciencia histórica, historia na linguaxe usual é a narración de calquera suceso, ata de sucesos imaxinarios e de mentiras sexa o seu propósito o engano, o pracer estético ou calquera outro (ficción histórica). Pola contra, o propósito da ciencia histórica é a fixación fiel dos feitos e interpretalos aténdose a criterios de obxectividade; aínda que a posibilidade de cumprimento de tales propósitos e o grao en que sexa posible son en si mesmos obxectos de debate.
Á súa vez, chamamos historia ao pasado mesmo, e, ata, pode falarse dunha historia natural na que a humanidade non estaba presente (termo clásico xa en desuso, que se utilizaba para referirse non só á xeoloxía e a paleontoloxía senón tamén a moitas outras ciencias naturais -as fronteiras entre o campo ao que se refire este termo e o da prehistoria e a arqueoloxía son imprecisas, a través da paleoantropoloxía-, e que se pretende actualizar como "gran historia" ou "historia profunda").
Ese uso do termo historia faino equivalente a cambio no tempo. Nese sentido contraponse ao concepto de filosofía, equivalente a esencia ou permanencia (o que permite falar dunha filosofía natural en textos clásicos e na actualidade, sobre todo en medios académicos anglosaxóns, como equivalente á física). Para calquera campo do coñecemento, pódese ter unha perspectiva histórica -o cambio- ou ben filosófica -a súa esencia-. De feito, pode facerse iso para a historia mesma (véxase tempo histórico) e para o tempo mesmo (véxase Unha breve historia do tempo (A Brief History of Time) de Stephen Hawking, libro de divulgación sobre cosmoloxía).
Historia como ciencia
Dentro da popular división entre ciencias e letras ou humanidades, téndese a clasificar á historia entre as disciplinas humanísticas xunto con outras ciencias sociais (tamén denominadas ciencias humanas); ou ata se a chega a considerar como unha ponte entre ambos os dous campos, ao incorporar a metodoloxía destas a aquelas. A ambigüidade desa división do coñecemento humano, e o cuestionamento da súa conveniencia, levou ao chamado debate das dúas culturas.
A utilización que fai a historia doutras disciplinas como instrumentos para obter, procesar e interpretar datos do pasado permite falar de disciplinas auxiliares da historia de metodoloxía moi diferente, cuxa subordinación ou autonomía depende dos fins aos que estas mesmas se apliquen.
Historia como disciplina académica
O rexistro de anais e crónicas foi en moitas civilizacións un oficio ligado a un cargo institucional público, controlado polo estado. Sima Qian (denominado pai da Historia na cultura chinesa) inaugurou nesa civilización os rexistros históricos oficiais burocratizados (século II a. C.). A crítica do musulmán Ibn Khaldun (Muqaddima -Prolegómenos á Historia Universal-, 1377) ao xeito tradicional de facer historia non tivo consecuencias inmediatas, sendo considerado un precedente da renovación da metodoloxía da historia e da filosofía da historia que non se iniciou ata o século XIX, froito da evolución da historiografía en Europa Occidental. Entre tanto, os cronistas oficiais casteláns e das Indias deron paso na España ilustrada do século XVIII á fundación da Real Academia da Historia; institucións similares existen noutros países. 120px|miniatura|Sima Qian
A docencia da historia no ensino obrigatorio foi unha das bases da construción nacional desde o século XIX,. proceso simultáneo á proliferación das cátedras de historia nas universidades (inicialmente nas facultades de letras ou Filosofía e Letras, e co tempo, en facultades propias ou de Xeografía e Historia -disciplinas cuxa proximidade científica e metodolóxica é unha característica da tradición académica francesa e española-) e a creación de todo tipo de institucións públicas e privadas (clubs históricos ou sociedades históricas, moi habitualmente medievalistas, respondendo ao historicismo propio do gusto romántico, empeñado na procura de elementos de identificación nacional); así como publicacións dedicadas á historia.
No ensino medio da maior parte dos países, os programas de historia deseñáronse como parte esencial do currículo. En especial a agregación de historia presente nos lycées franceses desde 1830 adquiriu co tempo un prestixio social incomparable cos cargos similares noutros sistemas educativos e que caracterizou o elitismo da escola laica republicana ata finais do século XX.
A ese proceso de institucionalización, seguiu a especialización e subdivisión da disciplina con diferentes sesgos temporais (de cuestionable aplicación fóra da civilización occidental: historia antiga, medieval, moderna, contemporánea -estas dúas últimas, habituais na historiografía francesa ou española, non adoitan subdividirse na historiografía anglosaxoa: espaciais (historia nacional -España-, rexional -Galicia, Cataluña-, local, continental -de África, de Asia, de América, de Europa, de Oceanía-), temáticos (historia política, militar, das institucións, económica e social, dos movementos sociais e dos movementos políticos, das civilizacións, das mulleres, da vida cotiá, das mentalidades, das ideas, cultural), historias sectoriais ligadas a outras disciplinas (historia da arte, da música, das relixións, do dereito, da ciencia, da medicina, da economía, da ciencia política, das doutrinas políticas, da tecnoloxía), ou centrada en calquera tipo de cuestión particular (historia da electricidade, da democracia, da Igrexa, dos sindicatos, dos sistemas operativos, das formas etc). Ante a atomización do campo de estudo, tamén se realizaron distintas propostas que consideran a necesidade de superar esas subdivisións coa procura dunha perspectiva holística (historia das civilizacións e historia total) ou o seu enfoque inverso (microhistoria).
O Premio Nacional de Historia (de Chile -bianual, a unha personalidade- e de España -a unha obra publicada cada ano-) e o Premio Príncipe de Asturias de Ciencias Sociais (a unha personalidade do ámbito da historia, a xeografía ou outras ciencias sociais) son os máis altos recoñecementos da investigación histórica no ámbito castelanfalante, mentres que no ámbito anglosaxón existe unha das versións do Premio Pulitzer. O Premio Nobel de Literatura, que pode recaer en historiadores, só o fixo en dúas ocasións (Theodor Mommsen, en 1902, e Winston Churchill, en 1953). Desde unha perspectiva máis propia da consideración actual da historia como unha ciencia social, o Premio Nobel de Economía foi concedido a Robert Fogel e Douglass North en 1993.
Historia como escritura
miniatura|esquerda|[[O escriba sentado (Saqqara III milenio a. C.-IV ou V dinastía de Exipto-). Representa a un funcionario en actitude de comezar a escribir, ou sexa, a rexistrar un feito ou unha interpretación máis ou menos interesada de feitos seleccionados -económicos, militares, lexislativos, relixiosos-; unha función de consecuencias transcendentais: serve tanto para o exercicio e a xustificación do poder no seu presente como para a preservación da memoria histórica cara á posteridade.]] A identificación do concepto de historia coa narración escrita do pasado produce, por unha banda, a súa confusión co termo historiografía (historia chámase á vez ao obxecto estudado, á ciencia que o estuda e ao documento resultado dese estudo); e por outro xustifica o emprego do termo prehistoria para o período de tempo anterior á aparición da escritura, reservándose o nome historia para o período posterior.
Segundo ese uso restritivo, a maior parte da humanidade queda fóra da historia, non tanto porque non accede persoalmente á lectura e a escritura (o analfabetismo foi a condición común da inmensa maioría da poboación, ata para as clases dominantes, ata imprenta), senón porque os reflectidos no discurso histórico foron sempre moi poucos, e grupos enteiros quedan invisibilizados (as clases baixas, as mulleres, os discrepantes que non poden acceder ao rexistro escrito), co que foi obxecto de preocupación dalgúns historiadores a reconstrución da visión de los vencidos (Miguel León-Portilla) e History from below (Historia desde abaixo ).
O mesmo ocorre con gran número de pobos e culturas (as consideradas como culturas primitivas, nunha terminoloxía xa desfasada da antropoloxía clásica) que non teñen historia. O tópico idealízaos ao considerar que son pobos felices. Entran nela cando se produce o seu contacto, habitualmente destrutivo (aculturación), con civilizacións (sociedades complexas, con escritura). Ata nese momento non son propiamente obxecto da historia senón da protohistoria (historia realizada a partir das fontes escritas producidas polos que xeralmente son os seus pobos colonizadores por oposición aos pobos indíxenas). No entanto, independentemente de que os historiadores e os antropólogos ideoloxicamente teñan unha tendencia etnocentrista (eurocentrista, sinocentrista ou indixenista) ou, de forma oposta, multiculturalista ou relativista cultural, existe a posibilidade de obter ou reconstruír un relato fiable dos acontecementos que afectan a un grupo humano utilizando outras metodoloxías: fontes arqueolóxicas (cultura material) ou historia oral. En boa parte, esta diferenza é artificial, e non necesariamente nova: o mesmo Heródoto non pode senón usar ese tipo de fontes documentais cando redacta a que se considera a primeira Historia, ou polo menos acuña o termo, na Grecia do século V a.C para que o tempo non abata o recordo das accións dos homes e que as grandes empresas acometidas, xa sexa polos gregos, xa polos bárbaros, non caian en esquecemento; dá, tamén, razón do conflito que puxo a estes dous pobos na lide. Así comeza a súa obra titulada Ἱστορίαι (léase historíai, literalmente "investigacións", "exploracións", latinizado Historiae -"Historias", en plural-), seminal para a ciencia histórica, e que adoita denominarse en galego Os nove libros de historia. A lide citada son as guerras médicas e a loita entre os gregos e os bárbaros asiáticos, especialmente persas.
Etimoloxía
A palabra historia deriva do grego antigo ἱστορία (léase historía, traducible por "investigación" ou "información", coñecemento adquirido por investigación), do verbo ἱστορεῖν ("investigar"). De alí pasou ao latín historia, que evolucionou no galego medial a estoria ou estorea, reintroducíndose posteriormente a palabra historia como un cultismo na súa forma latina orixinal.
A etimoloxía remota procede do protoindoeuropeo *wid-tor-, da raíz *weid-, "saber, ver" (construción hipotética). presente tamén na palabras latinas idea ou visión, nas xermánicas wit, wise ou wisdom, a sánscrita vedas, e as eslavas videti ou vedati, e noutras linguas da familia indoeuropea.
A palabra antiga grega ἱστορία foi usada por Aristóteles no seu Περί Τά Ζωα Ιστορία (léase Peri Ta Zoa Istória, latinizado Historia Animalium, traducible por "Historia dos Animais"). O termo derivábase de ἵστωρ (léase hístōr, traducible por "home sabio", "testemuña" ou "xuíz"). Pódense atopar usos de ἵστωρ nos himnos homéricos, Heráclito, o xuramento dos efebos atenienses e nas inscricións beocias (nun sentido legal, cun significado similar a "xuíz" ou "testemuña"). O trazo aspirado é problemático, e non se presenta na palabra cognata grega eídomai ("aparecer"). A forma historeîn ("inquirir"), é unha derivación xónica, que se expandiu primeiro na Grecia clásica e máis tarde na civilización helenística.
Historia, historiografía e historioloxía
miniatura|A Historia de Italia de [[Francesco Guicciardini, 1561.]]
No estudo da historia convén diferenciar tres conceptos ás veces usados laxamente e que poden chegar a ser confundidos entre si:
É imposible ignorar a polisemia e a superposición destes tres termos, pero simplificando ao máximo: a historia son os feitos do pasado; a historiografía é a ciencia da historia; e a historioloxía é a epistemoloxía ou teoría da historia.
Filosofía da historia
miniatura|Historia General de los Hechos de los Castellanos en las Islas y Tierra Firme del Mar Océano, de [[Antonio de Herrera y Tordesillas|Antonio de Herrera, edición de 1601.]]
A filosofía da historia é a rama da filosofía que concirne ao significado da historia humana, se é que o ten, e non debe confundirse nin coa historioloxía, nin coa historiografía, dos que se separa claramente. Na súa orixe especula un posible fin teleolóxico do seu desenvolvemento, ou sexa, pregúntase se hai un deseño, propósito, principio director ou finalidade no proceso da historia humana. Non debe confundirse cos tres conceptos anteriores, dos que se separa claramente. Se o seu obxecto é a verdade ou o deber ser, se a historia é cíclica ou lineal, ou existe a idea de progreso nela, son materias que debate a filosofía da historia.
Fins e xustificación da historia
Tampouco deben confundirse os supostos fins teleolóxicos do home na historia cos fins da historia é dicir, a xustificación da propia historia como memoria da humanidade. Se a historia é unha ciencia social e humana, non pode abstraerse de porqué se encarga de estudar os procesos sociais: explicar os feitos e eventos do pasado, sexa polo coñecemento mesmo, sexa por que nos axudan a comprender o presente: Cicerón bautizou á historia como mestra da vida, e como el Cervantes, que tamén a chamou nai da verdade. Benedetto Croce remarcou a forte implicación do pasado no presente coa súa toda historia é historia contemporánea. A historia, ao estudar os feitos e procesos do pasado humano, é un útil para a comprensión do presente e expón posibilidades para o futuro. Salustio chegou a dicir que entre as distintas ocupacións que se exercitan co enxeño, o recordo dos feitos do pasado ocupa un lugar destacado pola súa grande utilidade. Un tópico moi difundido (atribuído a George Santayana) advirte que os pobos que non coñecen a súa historia están condenados a repetila, aínda que outro tópico (atribuído a Carlos Marx) indique á súa vez que cando se repite faino unha vez como traxedia e a segunda como farsa.