cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Carl von Linné
Derradeiros anos
miniatura|200px|esquerda|Tumba de Carl Linné xunto co seu fillo [[Carl Linné o mozo na Catedral de Uppsala.]] Linné foi relevado das súas obrigas na Real Academia das Ciencias de Suecia en 1763, pero continuou o seu traballo con normalidade durante máis de dez anos. En decembro de 1772 Linné dimitiu como reitor na Universidade de Uppsala principalmente porque a súa saúde estaba empezando a minguar. Os últimos anos de Linné foron duros debido á súa saúde. Sufriu unha enfermidade chamada a febre de Uppsala en 1764 á que sobreviviu grazas ao coidado de Rosén. Sufriu ciática en 1773 e ao ano seguinte tivo un ataque de apoplexía que o deixou parcialmente paralítico. En 1776 sufriu un segundo ataque de apoplexía que lle fixo perder o uso do seu lado dereito e afectou á súa memoria. Aínda que era capaz de admirar os seus propios escritos, non podía recoñecer que el fose o autor.
En decembro de 1777 tivo outro ataque de apoplexía que o debilitou profundamente, conducíndoo á súa morte o 10 de xaneiro de 1778 en Hammarby. A pesar do seu desexo de ser enterrado en Hammarby, déuselle enterro na Catedral de Uppsala o 22 de xaneiro.
A súa biblioteca e as coleccións quedaron para a súa viúva Sara e os seus fillos. Tempo antes, o botánico inglés sir Joseph Banks, quixo comprar a colección, pero o seu fillo Carl negouse e trasladouna a Uppsala. Con todo, ao morrer Carl en 1783 Sara intentou vender aos Banks a colección, pero esta xa non lles interesaba, aínda que foi adquirida por un coñecido seu. O comprador era James Edward Smith, un estudante de medicina de 24 anos, que se fixo coa colección completa: 14 000 plantas, 3198 insectos, 1564 cunchas, aproximadamente 3000 cartas e 1600 libros. Cinco anos máis tarde Smith formou a Sociedade Linneana de Londres.
O apelido von Linné extinguiuse co seu fillo Carl júnior que non chegou a casar. O outro fillo, Johannes, morrera cando tiña 3 anos. Hai máis de douscentos descendentes por parte de dúas fillas.
Apóstolos
miniatura|dereita|[[Peter Forsskål foi un dos apòstolos que tiverón un destino traxico no estranxeiro.]] Durante o período en que Linné foi profesor e reitor da Universidade de Uppsala, ensinou a moitos estudantes leais, dezasete dos cales denominaba "apóstolos." Eran os estudantes máis prometedores e máis comprometidos, e todos eles realizaron expedicións botánicas a varios lugares do mundo, a miúdo coa axuda de Linné. Esta axuda ás veces concretábase na súa influencia como reitor para conseguir un lugar nunha expedición ou unha bolsa de estudos. Daba instrucións á maioría dos apóstolos sobre o que podían atopar durante as súas viaxes. No estranxeiro, os apóstolos recollían e clasificaban novas plantas, animais e minerais seguindo o sistema de Linné. Ao final das viaxes, a maioría compartían as mostras con el. Grazas a estes estudantes, o sistema de Linné de taxonomía foise estendendo sen que el tivese que saír de Suecia. O botánico británico William Thomas Stearn recoñeceu que sen o novo sistema de Linné aos apóstolos non lles sería posible recoller e, aínda máis importante, organizar tantos espécimes novos. Moitos dos apóstolos morreron durante as súas expedicións.
Primeiras expedicións
Dous anos despois da expedición de Tärnström, o finés Pehr Kalm converteuse no segundo apóstolo, viaxando a Norteamérica. Alá pasou dous anos e medio estudando a flora e a fauna de Pensilvania, Nova York, Nova Jersey e o Canadá. Linné estivo moi contento cando Kalm volveu con moitas flores e sementes. Como mínimo 90 das 700 especies norteamericanas descritas dentro da obra Species Plantarum foran traídas por Kalm.
Expedicións de Cook e o Xapón
Daniel Solander viviu en casa de Linné durante a súa estancia en Uppsala como estudante. Linné tíñalle afecto e concedeulle a man da súa filla máis vella en matrimonio. Seguindo a recomendación de Linné, Solander viaxou no ano 1760 a Inglaterra, onde coñeceu o botánico inglés Joseph Banks. Xuntos uníronse á expedición de James Cook a Oceanía a bordo do Endeavour; partiron en 1768 e volveron no 1771. Solander non foi o único apóstolo que viaxou con James Cook; Anders Sparrman tamén foi con el a bordo do Resolution a Oceanía e Suramérica durante o período 1772-1775. Sparrman fixo posteriormente outras moitas expedicións, unha delas a Suráfrica.
O apóstolo máis famoso e exitoso foi posiblemente Carl Peter Thunberg, que en 1770 embarcou nunha expedición que durou nove anos, quedou tres anos en Suráfrica e despois viaxou ao Xapón. Todos os estranxeiros no Xapón estaban obrigados a permanecer na illa de Dejima, preto de Nagasaki, e Thunberg tivo moitos problemas para estudar a flora. Aínda así, conseguiu convencer algúns tradutores para que lle trouxesen diferentes plantas, e tamén estudou espécimes atopados nos xardíns de Dejima. Desgraciadamente para Linné, non volveu a Suecia ata 1779, un ano despois da súa morte.
Anthropomorpha
miniatura|160px|esquerda|Detalle da 6ª edición de Systema Naturae (1748) describindo [[Anthropomorpha|Ant[h]ropomorpha, unha división entre Homo e Simia.]] Na primeira edición de Systema Naturae, Linné situaba os humanos como Homo sapiens entre os primates (como se chamaron despois). Durante a súa estancia en Hartecamp tivo a oportunidade de examinar algúns monos, identificando algunhas similitudes entre eles e o home. Sinalou que as dúas especies basicamente teñen a mesma anatomía e non atopaba ningunha outra diferenza coa excepción da fala. Polo tanto, colocou o home e os monos baixo a mesma categoría, Antropomorpha, significando «de forma humana». Esta clasificación recibiu críticas doutros biólogos como Johan G. Wallerius, Jacob Theodor Klein e Johann Georg Gmelin baseándose en que era ilóxico describir un humano como "como un humano". Nunha carta a Gmelin de 1747, Linné replicou:
''Non satisfai [a vostede] que teña posto o Home dentro de Anthropomorpha, quizais a causa do termo 'con forma humana', pero o home aprende a coñecerse a si mesmo. Non poñamos pequenas obxeccións sobre as palabras. Para min sería o mesmo independentemente do nome que aplicásemos. Pero busco en vostede e en todo o mundo unha diferenza xenérica entre o home e o simio que [proveña] dos principios da Historia Natural. Outros seguidores estaban máis inclinados a dar ós humanos un lugar especial na clasificación, Johann Friedrich Blumenbach na primeira edición do seu Manual of Natural History (1779), propuxo que os primates fosen divididos en Quadrumana (catro-mans, p.ex. simios e monos) e Bimana (dúas-mans, p. ex. humanos). Esta distinción foi seguida por outros naturalistas, especialmente Georges Cuvier. Algúns elevaron a distinción ó nivel de orde. Porén, a gran cantidade de afinidades entre humanos e outros primates —e especialmente os grandes simios— fan claro que a distinción non ten sentido científico. Charles Darwin escribiu, en The Descent of Man en 1871:
"O gran número de naturalistas que tiveron en consideración a estrutura completa do home, incluíndo as súas facultades mentais, seguiron a Blumenbach e Cuvier, e situaron o home nunha Orde separada, baixo o título de Bimana, e polo tanto en igualdade coas ordes de Quadrumana, Carnivora, etc. Recentemente algúns dos nosos mellores naturalistas recorreron á visión proposta primeiro por Linné, notable pola súa sagacidade, e situaron o home na mesma Orde que os Quadrumana, baixo o título de Primates. A validez desta conclusión será admitida: en primeiro lugar, debemos ter en mente a insignificancia comparativa para a clasificación do gran desenvolvemento do cerebro no home, e que diferenzas fortemente marcadas entre os cranios do home e dos Quadrumana (posteriormente insistidas por Bischoff, Aeby, e outros) aparentemente veñen dos seus cerebros desenvolvidos de forma diferente. En segundo lugar, debemos lembrar que preto de todas as outras e máis importantes diferenzas entre o home e os Quadrumana son manifestamente adaptativas na súa natureza, e están relacionadas principalmente á posición erguida do home, como a estrutura da súa man, pé e pelve, a curvatura do seu espiñazo, e a posición da súa cabeza." Eu non coñezo absolutamente ningunha. Se só alguén puidese dicirme unha soa! Se eu chamase home a un simio ou viceversa, eu tería en contra tódolos teólogos. Quizais debería telo feito en virtude da lei da disciplina.
As preocupacións teolóxicas eran dúas: primeiro, poñer o home ó mesmo nivel que os monos ou simios, baixaría a alta posición espiritual que o home asumía que tiña na gran cadea da vida; e segundo, xa que a Biblia di que o home foi creado a imaxe de Deus (teomorfismo), se os monos/simios e os humanos non estaban deseñados de forma diferenciada e separada, iso significaría que os monos e os simios tamén foron creados a imaxe de Deus. Isto era algo que moitos non podían aceptar. O conflito entre as visións do mundo que foi provocado por afirmar que o home era un tipo de animal foise cocendo durante un século ata que a maior, e aínda activa, controversia entre creación e evolución comezou en serio coa publicación de A orixe das especies de Charles Darwin en 1859.
Logo destas críticas, Linné entendeu que tiña que explicarse con maior claridade. Na décima edición de Systema Naturae introduciu novos termos, incluíndo Mammalia e Primates, este último en substitución de Anthropomorpha. e dando ós humanos o nome binomial de Homo sapiens. A nova clasificación recibiu menos críticas pero moitos historiadores naturistas aínda sentían que o ser humano fora degradado, posto que na súa posición anterior ocupaba un lugar desde onde gobernaba a natureza, en vez de formar parte dela. Pero Linné cría que o home, bioloxicamente, pertencía ao reino animal e, polo tanto, había que clasificalo. No seu libro Dieta Naturalis dicía:
Xente estraña en terras distantes
Linné tamén engadiu unha segunda especie de Homo en Systema Naturae, Homo troglodytes ou home das cavernas. Esta inclusión estaba baseada na descrición e ilustración de Bontius (1658) dunha muller indonesia ou malaia e a descrición dun orangután. A maioría destas especies humanas novas baseábanse en mitos ou contos de xente que afirmaba ver algo similar a un humano. A maioría destes contos aceptábanse cientificamente e nas primeiras edicións de Systema Naturae moitos animais míticos aparecían incluídos como a hidra, o fénix, o sátiro e o unicornio. Linné púñaos baixo a categoría Paradoxo para, segundo o historiador sueco Gunnar Broberg, ofrecer unha explicación natural e desmitificar o mundo da superstición, como xa fixera coa hidra en Hamburgo. Un exemplo diso é que Linné non se conformou con só clasificar, senón tamén tratou de pescudar, por exemplo, se Homo troglodytes existía realmente, polo que pediu á Compañía Sueca de Comercio da India Oriental que buscase un exemplar ou, se non o atopaban, que polo menos obtivese sinais da súa existencia. Broberg cre que as novas especies humanas descritas por Linné eran de feito monos ou xente nativa que vestía con peles para asustar os colonos, e que a descrición do seu aspecto foise esaxerando ata chegar a Linné.
En 1771, Linné publicou outro nome para un segundo primate non humano no xénero Homo, Homo lar, actualmente Hylobates lar (Linné, 1771), o xibón de mans brancas.
Catro razas
Na primeira edición de Systema Naturae, Linné subdividiu as especies humanas en catro variedades baseadas nos continentes e a cor da pel: "Europæus albus" (europeos brancos), "Americanus rubescens" (americanos vermellos), "Asiaticus fuscus" (asiáticos marróns) e "Africanus Niger" (africanos negros). Na décima edición de Systema Naturae detallou as características estereotipadas de cada variedade, baseándose no concepto dos catro temperamentos da antigüidade clásica, e cambiou a descrición do ton de pel dos asiáticos a "luridus" (amarelos). Adicionalmente, Linné creou o taxon caixón de xastre "monstrosus" para os "humanos salvaxes e monstruoso, grupos descoñecidos, e xente máis ou menos anormal".
Systema Naturae
miniatura|Systema Naturae (1758). Prema sobre a imaxe para consultar a versión completa en [[latín. (845 páx.) |page=3]] A primeira edición de Systema Naturae foi impresa nos Países Baixos en 1735. Tratábase dun traballo de doce páxinas. Ao editar a súa 10ª edición (1758), contiña 4400 especies de animais e 7700 especies de plantas clasificadas. Xente de todo o mundo enviaba espécimes a Linné para que os incluíse. Para cando comezou a traballar na duodécima edición, Linné precisou un novo invento, as fichas, para xestionar as categorizacións.
Linné denominou taxons baseándose no sentido común; por exemplo, os seres humanos son Homo sapiens. Tamén fixo unha breve descrición dunha segunda especie humana, Homo troglodita. Este nome baseábase nunha imaxe e descrición feitos por Bontius en 1658; a imaxe referíase a unha muller de Indonesia ou Malaisia e a descrición dun orangután. O grupo dos mamíferos debe o nome ás súas glándulas mamarias, posto que unha das características definitorias dos mamíferos é que aleitan as crías.
Despois dos problemas de saúde de Linné a comezos da década 1770, a publicación de edicións de Systema Naturae continuou en dúas direccións diferentes. Outro científico sueco, Johan Andreas Murray lanzou a sección Regnum Vegetabile de forma separada en 1774 co nome de Systema Vegetabilium, marcada de forma bastante confusa como décimo terceira edición. Mentres tanto a décimo terceira edición do Systema completo publicouse por partes entre 1788 e 1793. Foi a través de Systema Vegetabilium que o traballo de Linné se deu a coñecer amplamente en Gran Bretaña, a partir da tradución do latín pola Lichfield Botanical Society e co título de A System of Vegetables (1783–1785).
Species Plantarum
esquerda|miniatura|Portada da obra de Linné Species Plantarum (1753), a primeira [[Flora da taxonomía moderna. Dous anos antes publicara o landmark teórico no que explicaba os principios cos que construíu esta Flora, Philosophia Botanica (1751). As dúas obras foron publicadas en latín, lingua universal da época.]] Species Plantarum (co título completo Species Plantarum, exhibentes plantas rite cognitas, ad genera relatas, cum differentiis specificis, nominibus trivialibus, synonymis selectis, locis natalibus, secundum systema sexuale digestas) foi publicado por primeira vez en 1753 como unha obra en dous volumes. A súa grande importancia quizais estea no feito de que é o principal punto de partida da nomenclatura botánica tal como existe hoxe en día.
Genera Plantarum
Genera plantarum: eorumque characteres naturales secundum numerum, figuram, situm, et proportionem omnium fructificationis partium foi publicado por primeira vez en 1737 con ilustracións dos xéneros das plantas. Publicáronse ó redor de 10 edicións, non todas do propio Linné, sendo a máis importante delas a quinta edición de 1754. Neste libro, Linné dividía o reino vexetal en 24 clases. Unha delas, a das Criptógamas, incluía todas as plantas con partes reprodutivas ocultas (algas, fungos, musgos e liques e fentos).
Philosophia Botanica
Philosophia Botanica (1751) foi un sumario do pensamento de Linné sobre a clasificación e nomenclatura das plantas, e unha elaboración do traballo que xa publicara en Fundamenta Botanica (1736) e Critica Botanica (1737). Outras publicacións que formaban parte do seu plan de reformar os fundamentos da botánica incluían o seu Classes Plantarum e Bibliotheca Botanica: todos foros impresos en Holanda (como o foron Genera Plantarum (1737) e Systema Naturae (1735)), o Philosophia sendo publicado simultaneamente en Estocolmo.
Systema Plantarum
Systema Plantarum foi unha obra publicada postumamente en 1779, que integra os aspectos botánicos de Systema Naturae con Species Plantarum (e, de facto, Genera Plantarum) para facer unha obra completa. En realidade esta obra era a cuarta edición de Species Plantarum. Precedeuno un traballo titulado Supplementum Plantarum publicado por Carl von Linné o mozo en 1782. O primeiro volume foi publicado o 24 de maio, o segundo volume publicouse o 16 de agosto do mesmo ano.
Coleccións
miniatura|esquerda|Linné, escultura en mármore de [[Léon-Joseph Chavalliaud (1899), no exterior do Palm House en Sefton Park, Liverpool.]] A finais da súa vida, a colección de Linné en Uppsala estaba considerada unha das mellores coleccións de obxectos de historia natural de Suecia. Ó lado da súa propia colección, construíu un museo para a universidade de Uppsala, que foi dotado con material doado por Carl Gyllenborg (en 1744–1745), o príncipe Adolfo Federico de Suecia (en 1745), Erik Petreus (en 1746), Claes Grill (en 1746), Magnus Lagerström (en 1748 e 1750) e Jonas Alströmer (en 1749). A relación entre o museo e a colección privada non foi formalizada e a constante chegada de material dos pupilos de Linné foi incorporada á colección privada máis que ó museo. Linné sentía que o seu traballo estaba reflectindo a harmonía da natureza e dixo en 1754 "a terra non é máis que un museo de tódalas obras mestras do creador, divididas en tres caixóns". El cambiou a súa propia casa nun microcosmos dese 'museo mundial'.
En Hammarby a colección privada de Linné sufriu seriamente a humidade e a depredación dos ratos e insectos. O fillo de Linné, Carl Linnaeus, herdou a colección en 1778 e mantívoa con el ata a súa morte en 1783. Pouco despois da morte de Linné, o seu fillo confirmou que os ratos causaran "danos horribles" ás plantas e tamén que as trazas e os mofos provocaran danos considerables. Intentou rescatalos do abandono que sufriran nos últimos anos do seu pai, e tamén engadiu máis espécimes. Porén, esta última actividade reduciu, máis que aumentou, o valor científico do material orixinal.
En 1784 o botánico James Edward Smith mercou case tódolos efectos científicos privados de Linné á viúva e á filla de Linné, e enviounos a Londres. Non todo o material da colección foi enviado a Londres, trinta e tres espécimes de peixes conservados en alcohol nunca se enviaron e remataron perdéndose.
En Londres, Smith tendeu a abandonar as partes zoolóxicas da colección, engadiu algúns espécimes e regalou outros. Nos seguintes séculos a colección de Linné en Londres sufriu enormemente nas mans de científicos que estudaron a colección, e no proceso desfixeron a ordenación orixinal e as etiquetas, engadiron espécimes que non pertencían á serie orixinal e sacaron precioso material tipo orixinal.
Moito do material que foi estudado intensamente por Linné na súa carreira científica pertencía á colección da Raíña Luísa Ulrica (1720–1782) (nas publicacións linneanas referida como "Museum Ludovicae Ulricae" ou "M. L. U."). Esta colección foi doada polo seu neto Gustavo IV Adolfo de Suecia (1778–1837) ó museo de Uppsala en 1804. Outra colección importante a este respecto foi a do seu marido Adolfo Federico de Suecia (1710–1771) (nas publicacións linneanas referida como "Museum Adolphi Friderici" ou "Mus. Ad. Fr."), da que as partes húmidas (os espécimes en alcohol) foron despois doadas á Real Academia das Ciencias de Suecia, e actualmente atópase no Museo Sueco de Historia Natural en Estocolmo. O material seco foi transferido a Uppsala.
Taxonomía linneana
miniatura|Táboa do reino [[animais|animal da primeira edición de Systema Naturae (1735). Obsérvese a ausencia de filos e ordes, na clasificación conxunta de réptiles e anfibios na clase Amphibia, na de todos os artrópodos na clase Insecta e a existencia dunha única clase Vermes para todos os outros invertebrados, entre os cales hai unha familia chamada Reptilia (en latín, os animais que reptan ou se arrastran) que inclúe desde as tenias ata os anélidos e as lesmas, pero non os caracois.]]
Antecedentes
O zoólogo Rumphius (1627–1702) tiña máis ou menos unha aproximación do sistema linneano e o seu material contribuíu ó desenvolvemento posterior da clasificación científica binomial de Linné. Tamén con anterioridade existiran xa intentos de introducir certa orde na aparente confusión que supón a inxente proliferación de seres vivos. Os primeiros que abogaron por establecer unha clasificación o máis práctica e sinxela posible foron Rivinius (A.Bachman) (1652-1723) en Alemaña, e J. P. de Tournefort (1656-1708) en Francia mediante a introdución dun sistema clasificatorio natural baseado na realidade obxectiva das especies, os xéneros e as clases. Case simultaneamente John Ray (1627-1705) redactou unha obra monumental, Historia plantarum generalis (1686-1704), na que intentou distribuír dun xeito racional as plantas e definir con precisión, basicamente, a noción de especie a través do establecemento das súas relacións cunha comunidade de orixe.
Os traballos de Tournefort e John Ray tiveron continuidade nas investigacións iniciais de Linné no campo da botánica, que se centraron no estudo dos estames e os pistilos, e que o induciu a pensar que podería introducir unha nova e mellor clasificación das plantas, baseada no estudo do seu aparello reprodutor.
Nomenclatura e clasificación linneanas
O establecemento de convencións aceptadas universalmente para o nomeado de organismos foi a principal contribución de Linné á taxonomía. O seu traballo marca o punto de comezo do uso consistente da nomenclatura binomial, na cal se empregan dúas palabras en latín, unha representando o xénero (coa primeira letra escrita en maiúscula), e a outra representando a especie (en minúscula), para bautizar todos os organismos vivos. Durante a expansión do coñecemento da historia natural no século XVIII, Linné tamén desenvolveu a que foi coñecida como a taxonomía linneana, na que se basea o sistema de clasificación científica usada actualmente nas ciencias biolóxicas.
O sistema linneano clasificaba a natureza dentro dunha xerarquía aniñada, comezando con tres reinos. Os reinos estaban divididos en clases e estes, á súa vez, en ordes, e de aí en xéneros, que foron divididos en especies, a unidade básica de clasificación. Debaixo do rango de especie algunhas veces recoñeceu taxons de categoría inferior (sen nome), que máis tarde acadarían nomes estandarizados como variedade en botánica e subespecie en zooloxía.
Linné foi o primeiro científico que utilizou os símbolos do escudo e a lanza de Marte e o espello de Venus para indicar, respectivamente, macho ♂ e femia ♀.
Defensor do fixismo, e a inmutabilidade das especies e xa que logo contrario á idea da evolución, consideraba que todas se crearon por separado no inicio dos tempos.
A taxonomía linneana no contexto actual
Dado que as ideas de Linné eran fixistas e a bioloxía dos últimos 150 anos viuse transformada drasticamente polas ideas evolucionistas a partir dos traballos de Darwin, resulta comprensible que os sistemas de clasificación dos seres vivos teñan cambiado para reflectir ese cambio de paradigma nas ciencias biolóxicas. Emporiso, os traballos de Linné influíron a Darwin e Lyell e axudaron a sentar as bases sobre as que se desenvolverían as teorías evolucionistas.
Linné estableceu a súa clasificación baseándose nas diferenzas morfolóxicas e características físicas compartidas, establecendo o concepto morfolóxico de especie, que aínda se segue a empregar para caracterizar e clasificar especies, pero como método auxiliar. A partir do desenvolvemento da xenética de poboacións durante o século XX, Mayr estableceu o concepto biolóxico de especie, co cal as actuais clasificacións tratan de reconstruír as relacións evolutivas entre especies, tamén coñecidas como filoxenias.
Das agrupacións superiores empregadas por Linné, só as dos animais seguen estando en uso, e as propias agrupacións cambiaron significativamente dende a súa concepción, así como os principios nas que se basean. A taxonomía moderna inclúe unha categoría de familia entre orde e xénero e unha categoría de phylum entre reino e clase, que non estaban presentes no sistema orixinal de Linné. A continua evolución dos sistemas de clasificación durante o século XX tamén trouxo a aparición dun taxon superior ó reino, o dominio. Porén, Linné é recoñecido por establecer a idea da estrutura xerárquica de clasificación baseada en características observables que intentan reflectir as relacións naturais.
Os criterios empregados para clasificar as especies vivas cambiaron coa expansión do coñecemento. As modernas técnicas de bioloxía molecular, como a secuenciación do ADN, inexistente na época de Linné, probaron ser unha ferramenta de utilidade considerable para clasificar organismos vivos e establecer as súas relacións evolutivas.
Eponimia
Ademais de numerosas referencias botánicas e zoolóxicas co seu nome, adicáronselle:
Honras
Os aniversarios do nacemento de Linné, particularmente os centenarios, foron conmemorados con grandes celebracións. En 1807 organizáronse eventos en Suecia que contaron coas fillas de Linné e apóstolos como Adam Afzelius (1750-1837), que naquel tempo era o máximo responsable do breve Instituto Linné. Un século máis tarde, as celebracións do bicentenario estendéronse polo mundo e foron aínda maiores en Suecia. A Universidade de Uppsala concedeu doutoramentos honoris causa a Ernst Haeckel, Francis Darwin e Selma Lagerlöf, entre outros. Os memoriais foron tan numerosos que os xornalistas se cansaron de publicar caricaturas de Linné.
En 1917, no 210 aniversario do nacemento de Linné, formouse a Sociedade Linneana Sueca, que procedeu a restaurar o xardín de Linné, que quedara abandonado. En 2007, celebrouse o tricentenario do seu nacemento. Aquel ano, produciuse un documental titulado Expedition Linnaeus, co obxectivo de concienciar o público da importancia de respectar a natureza.
En 1986, introduciuse un novo billete de 100 coroas suecas en honra de Linné. Ó dorso, aparece o botánico e de fondo un borrador do seu xardín en Uppsala, debuxos de plantas do seu libro Præludia Sponsaliarum Plantarum (1729), e a súa divisa en microtexto, que di OMNIA MIRARI ETIAM TRITISSIMA (Descubre marabillas por todas as partes, mesmo nos lugares máis comúns). Ó dorso do billete, aparece unha abella polinizando unha flor. Esta imaxe foi creada utilizando unha fotografía de Lennart Nilsson cun fondo que mostra imaxes estilizadas da fertilización das flores e a reconstrución de como se vería unha flor cos ollos compostos dun insecto.
Linné apareceu en numerosos selos postais e outros billetes suecos.
A Sociedade Linneana de Londres outorgou a Medalla de Linné á excelencia en botánica ou zooloxía desde 1888. Desde 1978, en conmemoración do 200 aniversario da morte de Linné, outorga a medalla do bicentenario en recoñecemento a traballos realizados por biólogos de menos de corenta anos.
A Universidade de Växjö e o Colexio de Kalmar fusionáronse o 1 de xaneiro do 2010 para formar a nova Universidade Linné. Esta universidade ten dous campus, un en Växjö e outro en Kalmar. A fusión foi aprobada polo Parlamento de Suecia.
Galería se imaxes
</Center>
Estadi Municipal de Reus
O Estadi Municipal de Reus é un estadio de fútbol da cidade catalá de Reus, na provincia de Tarragona. Foi inaugurado en 1977 e ten capacidade para 4.700 espectadores.
Alberga os partidos do Club de Futbol Reus Deportiu, que antes xogara no Estadio da estrada de Salou (1913-1919), o Camp del Camí d'Aleixar (1919-1927) e o Estadio do Carrer Gaudí (1927-1978). Ten dous campos anexos, un de céspede artificial e outro de céspede natural apto para a práctica do rugby.
Entre 1977 e 1984 chamouse Camp Nou e entre 1984 e 2005, Camp Nou Municipal.
Igrexa de San Salvador de Vilar de Donas
miniatura|Portada da igrexa.
A igrexa de San Salvador de Vilar de Donas é a igrexa parroquial de Vilar de Donas, parroquia do concello lugués de Palas de Rei, polo que transita o Camiño Francés a Santiago. Foi declarado Monumento Histórico Artístico no ano 1931.
Orixinariamente foi unha igrexa monástica. A fundación do mosteiro atribúeo a tradición a unhas donas (representadas nas pinturas góticas da capela maior), co que se explicaría o topónimo. En realidade, o seu fundador foi Arias Pérez de Monterroso, a mediados do século XII.
Exterior
É de planta de cruz latina, e na cabeceira tres ábsidas semicirculares. A portada principal adórnase con arcos de medio punto con axadrezados (datados cara ao ano 1230). A portada enmárcase entre contrafortes e un beirado con arquiños sostidos por canzorros. Na cornixa consérvanse tres imaxes: unha Virxe gótica co Neno, un San Miguel e un San Bartolomeu. Son de destacar as ferraxes das portas, conformando parellas de barras en forma de C rematadas en palmas coetáneas do edificio.
Interior
miniatura|Interior da Igrexa. A nave principal cóbrese con tellado de madeira a dúas augas, igual que o brazo norte do cruceiro, o brazo sur cóbrese con bóveda de canón rebaixado e o cruceiro cóbrese con bóveda de crucería cuadripartita.
Accédese á capela maior a través dun triplo arco. Esta decórase con pinturas góticas de tempos do rei Xoán II. No brazo norte do cruceiro destaca un baldaquino en pedra e un retablo tamén en pedra que representa a Misa de San Gregorio.
No interior atópanse os sepulcros de Fernán Ares Noguerol, de 1378, o de Santiago Pérez de Ulloa, cabaleiro da Orde de Santiago falecido no ano 1410
1621
Outros
Historia ano a ano
CD Narón
CD Narón é un club de fútbol do Concello de Narón creado uns meses depóis da desaparición do Narón Balompé Piñeiros.
Está formado por sete equipos de fútbol 11:
E outros sete de base:
Ligamento pisiganchudo
O ligamento pisiganchudo é un ligamento do membro superior do pulso. Insírese entre o óso pisiforme e o óso ganchudo, mantendo estables estes ósos. Nas súas febras insírese a orixe do músculo abdutor do maimiño.
Brandeburgo
Brandeburgo  ou Brandemburgo (en alemán Brandenburg, en sorabo Braniborska e en baixo saxón Brannenborg) é un dos 16 Estados federados (Bundesländer) de Alemaña. O estado atópase no leste do país e foi un dos 6 novos bundesländer creados en 1990 coa absorción da República Democrática Alemá por parte da Alemaña Federal. Brandeburgo, arrodea a capital do país Berlín, mais non a inclúe. O estado tomou o seu nome da cidade de Brandeburgo (Brandenburg an der Havel).
358
Outros
Historia ano a ano
Campións do Aberto de Australia (individual homes)
Relación de campións na categoría de Individual masculina do Aberto de Australia de Tenis.
Santa Eufemia, Recesende, Castroverde
Santa Eufemia é un lugar da parroquia de Recesende no concello lugués de Castroverde na comarca de Lugo.
MY STORY
MY STORY é o sexto álbum en estudio da cantante xaponesa Ayumi Hamasaki, lanzado orixinalmente o 15 de decembro do ano 2004 baixo o selo avex traxe producido por Max Matsuura.
O álbum contén os tres singles: "Moments", "Inspire" e "Carols". Durante o seu primeiro lanzamento, se lanzaron catro portadas distintas e limitadas para que os fans pódesen escoller. Ademais lanzáronse dúas versións, a primeira que incluía unicamente o CD e unha segunda que incluía ademais un DVD cos vídeos dalgunhas cancións do álbum (incluíndo os singles). Con propósitos promocionais realizouse unha xira chamada "Ayumi Hamasaki Arena Tour 2005 ~MY STORY~" desde xaneiro ata abril, durante a cal se relanzou o álbum en SACD e en DVD Audio. Tódalas letras do álbum foron escritas por Hamasaki e tres das cancións do mesmo, "WONDERLAND", "winding road" e "Humming 7/4", foron compostas por ela baixo o alias de "CREA". O álbum estivo na primeira posición das listas de Oricon durante varias semanas. Na actualidade a sido catro veces disco de platino no Xapón, e tres veces a nivel mundial. "MY STORY" é actualmente o último disco de Hamasaki en vender por riba dun millón de unidades.
Singles
Vendas acumuladas dos singles: 941,196
Annam
Annam é unha rexión do centro de Vietnam.
Historia
miniatura|250px|O protectorado de Annam na [[Indochina Francesa.]]
Suginami
Suginami (杉並区, すぎなみく, Suginami-ku) é un barrio especial da prefectura de Toquio no Xapón. Está situada no sur da rexión de Kantō e ao leste da prefectura, na parte leste da illa de Honshū. A súa superficie é de 34,02 km² e a poboación de 542.238 habitantes (2009) e ten unha densidade de poboación de 15.940 h/km².
O barrio de Suginami limita cos barrios de Nerima, de Nakano, de Shibuya e de Setagaya; cos concellos de Musashino e de Mitaka.
Annam
Historia
Annam foi ocupado por Francia a xeito de protectorado en 1874, e pasou a formar parte da Indochina Francesa desde 1883 ata 1945.
A rexión foi xestionada por autoridades francesas e vietnamitas ata 1949, cando pasou a formar parte do novo estado independente de Vietnam.
A pesar de numerosos levantamentos nacionalistas, os franceses mantiveron o seu control sobre o territorio vietnamita. Na década de 1930, o partido comunista indochino, liderado por Nguyen Ai Quoc, o futuro Ho Chi Minh, organizou á súa vez insurreccións, duramente reprimidas.
Nacionalistas moderados vietnamitas e o emperador Bao Dai tratan de conseguir unha maior autonomía a través de negociacións cos franceses, pero non tiveron éxito.
En 1945, o Xapón, que ocupaba a Indochina francesa desde 1940, desmantelara o aparato colonial francés para tomar o control do territorio. Porén, a rendición xaponesa, poucos meses despois, permitiu que a fronte nacionalista Viet Minh, liderada polo partido comunista de Ho Chi Minh, chegara ao poder durante a revolución de agosto. Os franceses fracasan pouco a pouco na súa pretensión de recuperar o control de Indochina; Ho Chi Minh, cuxo poder era aínda moi débil, intenta a vía da negociación, pero as conversacións estáncanse e, a finais de 1946, o conflito leva á guerra de Indochina.
Os franceses reorganizan o país, unificando os tres territorios (Tonquín, Annam e a Cochinchina) dentro do Estado de Vietnam (Quốc gia Việt Nam) liderado por Bao Dại. Porén, o apoio da China permitiu ao Viet Minh tomar vantaxe militar. Despois da derrota na batalla de Dien Bien Phu, os franceses renuncian a continuar un conflito que non podían gañar e, durante os acordos de Xenebra de 1954, recoñecen a independencia do país.
Máis tarde, durante a Guerra de Vietnam, o Annam sería dividido entre o Vietnam do Norte e o do Sur.
Finalmente, finalizada a guerra en 1975 coa vitoria do Norte, ao ano seguiente o país unificouse na República Socialista de Vietnam baixo un réxime comunista.
39ª edición dos Óscar
A 39.ª entrega dos premios Óscar tivo lugar o día 10 de abril de 1967 no Santa Monica Civic Auditorium de Santa Monica (Estados Unidos). O mestre de cerimonia foi Bob Hope.
Premios
miniatura|150px|[[Fred Zinnemann, mellor director e mellor filme]] miniatura|150px|[[Paul Scofield, mellor actor]] miniatura|150px|[[Elizabeth Taylor, mellor actriz]] miniatura|150px|[[Walter Matthau, mellor actor secundario]] miniatura|150px|[[Claude Lelouch, mellor guión orixinal]] miniatura|150px|[[John Barry, mellor banda sonora orixinal e mellor canción]] miniatura|150px|[[Don Black, mellor canción]] miniatura|150px|[[Ken Thorne, mellor banda sonora adaptada]] miniatura|150px|[[Haskell Wexler, mellor fotografía en branco e negro]] Os gañadores aparecen en primeiro lugar e en grosas.
Experimento de Hamar
A experiencia de Hamar foi unha experiencia levada a cabo para descubrir e eventualmente medir o arrastro do éter (en Inglés, ether drift).
Consistía nunha variante da Experiencia de Michelson-Morley e usaba masas de chumbo en lados opostos dun dos brazos do interferómetro de Michelson-Morley.
O seu resultado negativo, así como na experiencia de Michelson-Morley, levaba a contradicións, xa que postulábase que ou unha ou outra debería presentar resultado positivo ao paso do éter, mais en ambos os dous casos o resultado foi negativo.
Freaky Styley
Freaky Styley e o segundo disco da banda estadounidense Red Hot Chili Peppers, editado o 16 de agosto de 1985 a través do selo EMI. O álbum marca o regreso do guitarrista Hillel Slovak á banda.
Listaxe de cancións
Todas as cancións escritas polos Red Hot Chili Peppers (Kiedis, Slovak, Flea, Martinez) agás as indicadas.
Batalla de Buçaco
miniatura|300px|dereita|A serra de Buçaco
A batalla do Buçaco (ou Bussaco, de acordo á grafía antiga), foi un encontro bélico acontecido durante as guerras napoleónicas, nun lugar próximo do Luso, na Mealhada, Portugal, o 27 de setembro de 1810.
Enfrontamento
Combateran, por unha banda, forzas aliadas portuguesas e británicas (uns 50 000 homes), baixo o mando de Arthur Wellesley, e, por outra banda, forzas francesas (arredor de 65 000 soldados) dirixidas polos mariscais André Masséna e Michel Ney. O encontro, que resultou vitorioso para as forzas anglo-portuguesas, foi decisivo na evolución positiva desa alianza no enfrontamento contra os exércitos napoleónicos.
Nos días seguintes, Masséna ordenou ataques de flanco contra as posicións inimigas, sen éxito tampouco. O 10 de outubro, Wellington dispuxo a retirada para as posicións anteriores tras as Liñas de Torres Vedras. As defensas destas, demasiado poderosas para tentar un ataque en regra, e cun exército esgotado, levaron á retirada das tropas francesas.
1620
Outros
Historia ano a ano
School of Rock
School of Rock (tamén chamado The School of Rock) é un filme estadounidense dirixido por Richard Linklater que foi estreado no 2003. Escrito por Mike White, está protagonizado por Jack Black.
Barangón, Santalla, Ribeira de Piquín
Barangón é un lugar da parroquia de Santalla no concello lugués da Ribeira de Piquín na comarca de Meira. Segundo o IGE, en 2013 tiña 24 habitantes (13 homes e 11 mulleres).
Congreso Internacional de Numismática
A partir da sétima edición do CIN, que tivo lugar en Copenhague en 1967, no marco deste encontro científico sae á luz unha nova tiraxe da serie Survey of Numismatic Research, publicación na que acreditados numismáticos internacionais especialistas en diversas áreas fan unha revisión crítica da bibliografía do sector aparecida desde a anterior edición do Congreso.
Congresos
A seguir, indícanse por orde cronolóxica os 15 congresos celebrados ata 2015, así como a previsión dos dous seguintes. Indícase en cada caso a data e o lugar de celebración:
Medallas do congreso
En cada edición do congreso emítese tamén unha medalla conmemorativa. Estas son algunhas das máis salientebles:
Aeroporto de Luleå
O aeroporto de Luleå (IATA: LLA, ICAO: ESPA) é un aeroporto sueco situado a 7 km ao sueste da cidade de Luleå, preto da vila de Kallax. No ano 2016 tivo un total de 1 197 014 pasaxeiros, sendo o quinto aeroporto máis concorrido de Suecia. É o aeroporto máis grande do norte do país e a súa pista tamén é usada pola base da forza aérea F 21 Luleå.
Historia
O aeroporto comezou como o aeródromo militar F 21 Luleå en 1941 e posteriormente abriu ao tráfico civil cara Estocolmo o 11 de setembro de 1944. As operacións invernais comezaron no ano 1948 cando se construíu un hangar e as luces da pista estiveron operativas. Os voos chárter internacionais iniciáronse en 1969. A terminal actual inaugurouse en 1984. Dende os anos 80 o número de pasaxeiros reducíse substancialmente en todo o país, pero no ano 1991 acadouse a cifra dun millóns de pasaxeiros en Luleå, número que volvería a repetirse en 2011. No ano 1999 ampliouse a pista de aterraxe do aeroporto ata acadar os 3 350 metros para voos de carga, pero este feito non significou un incremento no tráfico. No ano 2016 polas instalacións do aeroporto pasaron un total de 1 197 014 pasaxeiros.
Aeroliñas e destinos
miniatura|300px|[[Boeing 737 de Scandinavian Airlines estacionado no aeroporto]]
Territorio da Capital Australiana
<td align="center" colspan=2> dereita|250px Capital Canberra Primeiro Ministro Jon Stanhope (ALP) Área
Auga
Total
2.280 km²
77.6 (3,29%) km²
2.358 (8º) km²
Poboación (xuño 2007)
Densidade 339.900 (7th)
144,15 hab./km² (1º) Zona horaria UTC+10 (agás durante daylight saving timeUTC+11) Punto máis alto Pico Bimberi (1.912 m) Código ISO 3166-2: AU-CT
O Territorio da Capital Australiana (TAC) é un distrito federal de Australia. Comprende un enclave sen saída ao mar no estado de Nova Gales do Sur, a 320 km ao suroeste de Sydney. O goberno australiano adquiriuno formalmente o 1 de xaneiro de 1911; o Territorio ten unha superficie de 2.432 km². A súa única cidade, Canberra, é a capital nacional e a sede do goberno federal australiano.
O Territorio Federal da Capital ten unha poboación (segundo o censo de 2007) superior aos 339.900 habitantes. Unha gran parte da poboación de Canberra compona funcionarios públicos. O 11 de maio de 1989 o Territorio obtivo o autogoberno; dous membros e dous senadores represéntano na Cámara de Representantes federal.
Á rexión que hoxe ocupa o Territorio chegaron por primeira vez os europeos en 1820, pero miles de anos antes xa fora habitada polos nativos aborixes. En 1824 comezou o asentamento europeo.
Jetsun Pema
Jetsun Pema (en རྗེ་བཙུན་པདྨ་: Wylie: rje btsun padma), nada o 4 de xuño de 1990, é a raíña consorte (Druk Gyaltsuen, literalmente significando "Raíña Dragón") de Bután, como muller do rei Jigme Khesar Namgyel Wangchuck, con quen casou o 13 de outubro de 2011.
Shallow Be Thy Game
"Shallow Be Thy Game" é unha canción da banda estadounidense de funk rock Red Hot Chili Peppers, publicada como cuarto sinxelo do seu álbum One Hot Minute en maio de 1996. Foi editado só como sinxelo promocional en Australia only e tamén foi o único sinxelo do disco que non tivo un vídeo musical.
Justo Areal Barros
Justo Eliseo Areal Barros, nado en Tui o 14 de xuño de 1862 e finado en Vigo o 8 de xullo de 1902 foi un militar, xornalista e escritor galego.
A Granxa, Sela, Arbo
A Granxa é un lugar da parroquia de Sela, no concello pontevedrés de Arbo, na comarca da Paradanta. Segundo o IGE, en 2022 tiña 55 habitantes (25 homes e 30 mulleres).
House (música)
dereita|miniatura|Exemplo de música house.
O house é un xénero de música electrónica no marco do dance aparecido a mediados da década de 1980 na cidade estadounidense de Chicago, a mans do músico, produtor e discjockey Frankie Knuckles. A orixe do nome do xénero procede da discoteca The Warehouse na que Knuckles exercía como D.J. residente.
Morgan Parker
Morgan Parker é unha poeta e editora estadounidense. É autora das coleccións de poesía Other People’s Comfort Keeps Me Up At Night (Switchback Books, 2015) e There are More Beautiful Things than Beyoncé (Tin House Books, 2017).
Traxectoria
Parker graduouse en Antropoloxía e Escritura Creativa na Universidade de Columbia e obtivo un máster en poesía na Universidade de Nova York.
Parker é editora en Little A e Day One. Ensinou escritura creativa na Universidade de Columbia, foi coadxunta das series de lecturas Poets With Attitude (PWA) canda a Tommy Pico, creadora e anfitrioa de Reparations, Live! na Ace Hotel de Nova York, e é membro de The Other Black Girl Collective co poeta e intérprete Angel Nafis.
A súa poesía foi incluída en publicacións como The Awl, Poetry Foundation, Tin House e outros. O seu traballo tamén foi incluído en Why I Am Not A Painter (Argos Books), The BreakBeat Poets: New American Poetry in the Age of Hip-Hop, e The Best American Poetry 2016.
Parker viviu en Nova York pero trasladouse ao sur de California no verán de 2017.
Intervention
Intervention é un programa de televisión estadounidense de telerealidade que trata sobre a vida cotiá de adictos.
Desenvolvemento
Cada programa segue a un ou dous participantes con problemas de adicción ou outra desorde mental ou física e que cren que están a gravalos para un documental sobre o seu problema, cando en realidade as cámaras actúan como documentación para a intervención da familia e/ou amigos. Cada un dos participantes ten que elixir entre a rehabilitación inmediata ou o risco de perder o contacto, os cartos ou outros tipo de privilexios cos que instigaron a intervención. Os produtores normalmente seguen a súa evolución nos meses seguintes para monitorizar o progreso ou retroceso e amosalo noutros programas ou na web do programa.
Intervencionistas
En cada programa interveñen principalmente os adictos, a súa familia e o seu círculo de amigos pero tamén os intervencionistas que son os encargados de dirixir a intervención. Orixinalmente no programa interviñan de xeito regular tres especialistas: Ken Seeley, antigo adicto á metanfetamina e fundador de Intervention-911, un servizo especializado en intervencións para adictos, Jeff VanVonderen, antigo ministro protestante e ex-alcohólico que se converteu en intervencionista profesional e Candy Finnigan, antiga adicta que se converteu en intervencionista. VanVonderen deixou o programa na quinta tempada logo de admitir que recaera na adicción pero volveu á tempada seguinte. Ken Seeley deixou o programa na oitava tempada.
Estadio de La Condomina
La Condomina é un estadio de fútbol da cidade de Murcia, situado no centro da capital, na Ronda de Garay, xunto á Praza de Touros. Nel xoga os seus partidos o UCAM Murcia e antigamente fixérono tamén outros equipos da cidade como o Real Murcia e o Ciudad de Murcia.
Ten capacidade para 17.500 espectadores, e foi inaugurado o 25 de decembro de 1924. Conta con dous vestiarios para xogadores, vestiarios para árbitros e sala de prensa. Nel, ademais de encontros deportivos, celebráronse concertos, galas, espectáculos e toda unha infinidade de eventos para os cales o estadio resultaba idóneo debido á súa localización e ao seu fácil acceso.
Comarca de Écija
250px|miniatura|Situación da comarca en Andalucía. A Comarca de Écija é unha comarca española situada na provincia de Sevilla, en Andalucía.
Comprende os municipios de Cañada Rosal, Écija, Fuentes de Andalucía e La Luisiana.
Limita ao nordés coa provincia de Córdoba, ao sur coa Sierra Sur de Sevilla e ao oeste coa Campiña de Carmona.
1619
Outros
Historia ano a ano
Federación Internacional de Tenis
A Federación Internacional de Tenis (en inglés: International Tennis Federation, ITF) é o organismo máximo do tenis mundial, que ten como principal obxectivo, regular, expandir e levar este deporte a todo o mundo. Ten a súa sede en Londres.
A ITF ten incidencia en competicións que van desde os eventos profesionais máis destacados como os Xogos Olímpicos, os Grand Slams, a Copa Davis e a Fed Cup, ata os de nivel de entrada como os torneos Satélites e Futures correspondentes ao Circuíto ITF masculino e feminino, así como eventos para júniors, veteranos e cadeira de rodas.