cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Toyota
Furgonetas/monovolumes
|- | align="center" |dende 1978 | align="center" |Toyota TownAce | A partir de 198 -1992 como modelo F / Space Cruiser en Europa, dende 1982-1990 en América do Norte e en Australia como Toyota Van ofrécese como unha Tarago Toyota. Está baseado no Toyota Liteace. | 150px |- | align="center" |dende 1990 | align="center" |Toyota Estima | Toyota Tarago en Australia. Ata 1997, dispoñible en Norteamérica e en Europa en 2005, como o Toyota Previa. | 150px |- | align="center" |1996–2001 | align="center" |Toyota Picnic | MPV, chamábase alternativamente Toyota Ipsum, sucedeuno o Toyota Avensis Verso. | 150px |- | align="center" |1999–2005 | align="center" |Toyota Yaris Verso | Mini furgoneta baseada no Yaris/Vitz. | 150px |- | align="center" |1997-2009 | align="center" |Toyota Corolla Spacio | En Europa, entre 2001 e dispoñible o Corolla en 2009, o modelo foi construído en 2004 na planta turca de Toyota. | 150px |- | align="center" |2001-2009 | align="center" |Toyota Avensis Verso | Furgoneta baseada no Avensis. En 2004 recibiu un redeseño visual, pero a venda iniciouse en Alemaña en 2005 e seguiu ata o ano 2009. Como alternativa (o seu predecesor Picnic) chamado Toyota Ipsum. | 150px |- | align="center" |dende 2009 | align="center" |Toyota Verso | Substituído polo modelo que ofrece o Spacio Corolla / Verso e Avensis. | 150px |- | align="center" |dende 2011 | align="center" |Toyota Verso-S | Van pequeno por baixo do Toyota Verso competencia do Opel Meriva. No Xapón como Toyota Ractis. | 150px |- | align="center" |dende 2011 | align="center" |Toyota Prius V | Versión longa do Prius. A "V" significa "versatilidade". | 150px |- ! colspan="4" |
Camións e furgonetas
|- | align="center" |dende 1959 | align="center" |Toyota Dyna | No Xapón, comercialízase en parte como Toyoace, e en Europa véndese dende 1977. Construído en 2003 como un Daihatsu Delta e dende 2000 tamén como Hino Dutro. | 150px |- | align="center" |dende 1967 | align="center" |Toyota Hiace | Toyota Hiace é un furgón e minibús que se constrúe como minibús Toyota Commuter. Na primeira xeración había unha camioneta. | 150px |- | align="center" |dende 1970 | align="center" |Toyota LiteAce | Está a ser construído en estilos de carrocería diferentes: furgón, furgoneta, camioneta e camión. Dende 1996 está dispoñible en Europa. | 150px |- | align="center" |dende 1995 | align="center" |Toyota Hiace Europa | Dende 1995 hai un modelo diferenciado do Hiace Europa baseado na Granvia Toyota. En Asia, vendeuse en 2005 a Hiace Grand. A partir de 2013, a base da Hiace europea emprégase nun modelo de PSA. | 150px |- ! colspan="4" |
Hispania SL
Hispania SL foi unha fábrica de lapis e material de escritorio fundada en Ferrol polo empresario ferrolán Alberto Fernández Martín que tiña tamén a empresa de redes Defer, a de bolígrafos Bolfer e a téxtil Textilfer.
Historia
Nos seus inicios contrataron ao técnico alemán Johann Sindel, que se fixo cargo da dirección da produción e que deu nome a algúns dos seus produtos máis coñecidos. Na década de 1950 iniciaron a produción de bolígrafos. Os anos 1960 e 1970 foron de crecemento da empresa, ata a apertura do mercado español a produtos foráneos, o que supuxo a perda de mercado. A necesidade de actualizar e modernizar a empresa nunca se fixo xa que o mercado estaba a trocar preferindo outros produtos como bolígrafos de cores e portaminas.
Hispania estivo aberta ata 1981. O peche definitivo foi en 1986, cando se tomou a decisión de disolver a sociedade, foi liquidada e vendidas as instalacións. A principios de 2012 derrubouse a vella fábrica de estilo modernista, que xa estaba en ruína.
Marcas
thumb|Caixa de lapis Johann Sindel Hispania. Hispania vendía os seus produtos baixo diversas marcas e formatos. O seu logo eran dúas figuras humanas coas mans entrelazadas :
Cotton Club (filme)
Cotton Club é un filme estadounidense de 1984, dirixido por Francis Ford Coppola. Protagonizado por Richard Gere, Gregory Hines, Diane Lane, Bob Hoskins, Nicolas Cage, James Remar e Laurence Fishburne nos papeis principais.
Sinopse
En 1919, a Lei Seca xerou unha onda de violencia que se estendeu través dos Estados Unidos. En Nova York, o Cotton Club, un cabaré que é o inframundo, políticos e celebridades do momento dánse o gusto dos praceres prohibidos. Un trompetista branco e unha bailarina negra son varridos nunha tormenta onde o amor e a ambición xógase ao ritmo da danza da billa, o jazz ... e metralladoras.
Fontanelle
Fontanelle é o segundo álbum da banda estadounidense de punk rock Babes in Toyland, editado o 11 de agosto de 1992 polo selo Reprise Records, sendo o seu primeiro lanzamento nunha gran discográfica. Tamén é a primeira gravación da banda que conta con Maureen Herman no baixo.
Listaxe de cancións
Todos os temas compostos por Babes in Toyland.
Verlan
miniatura|[[Ambigrama de verlan.]] O verlan é unha forma de xerga do francés que consiste en inverter as sílabas dunha palabra, ás veces acompañado por unha elisión, un tipo de apócope a fin de evitar certas imposibilidades fonolóxicas. De feito, o propio nome verlan provén da inversión da locución adverbial francesa à l'envers, que significa ao inverso.
Orixe
Sen ser coñecidas baixo o nome de verlan, as formas de metátese en francés máis antigas remóntanse á Idade Media, e comezaron a ser utilizadas pola poboación do século XVI. Porén, o uso do verlan desenvolveuse especialmente a partir da Segunda guerra mundial. Inicialmente usada como unha linguaxe críptica nos barrios obreiros e de inmigrantes de París, foise espallando axiña en tódolos estratos sociais, particularmente grazas ao seu emprego e popularización no cinema e na música.
Couxil
O topónimo galego Couxil pode referirse a:
How Could Hell Be Any Worse?
A fotografía da portada foi tomada por Edward Colver preto do Hollywood Bowl, mentres que a contraportada ten unha das ilustracións de Gustave Dore da Divina Comedia de Dante.
55 días en Pequín
55 días en Pequín (en 55 Days at Peking) é un filme histórico de 1963 dirixido por Nicholas Ray, Andrew Marton e Guy Green (sen acreditar). Está protagonizado por Charlton Heston, Ava Gardner e David Niven. Foi distribuído por Allied Artists. O guión foi escrito por Philip Yordan, Bernard Gordon, Ben Barzman e Robert Hamer.
Estreouse en galego o 14 de febreiro de 1986 a través da TVG.
A Asadoira, Seixas, As Somozas
A Asadoira é un lugar da parroquia de Seixas no concello coruñés das Somozas, na comarca de Ferrol. Segundo o IGE, en 2011 estaba despoboado.
The Sword in the Stone (filme)
The Sword in the Stone é un filme estadounidense dirixido por Wolfgang Reitherman que foi estreado en 1963. É o décimo oitavo filme dos clásicos de Disney, e o primeiro filme estreado despois da morte de Walt Disney.
Sinopse
Relato da lenda do rei Artur de neno, o mago Merlín e a espada Excalibur.
Himno nacional de Costa Rica
O himno nacional da República de Costa Rica é o himno nacional de Costa Rica dende 1852. A súa música foi composta por Manuel María Gutiérrez Flores, quen dedicou a partitura ó francés Gabriel-Pierre Lafond. A música foi creada para recibir os delegados de Inglaterra e os Estados Unidos nese ano polo Tratado de Webster-Crampton. Tivo varias letras; a actual foi escrita para un concurso convocado en 1903 polo goberno de Ascensión Esquivel Ibarra, para darlle ó himno unha letra que reflectise a idea de ser costarriqueña. O concurso gañouno José María Zeledón Brenes e a letra foi incorporada en 1903.
Chafarica, San Martiño de Ferreiros, Pol
Chafarica é un lugar da parroquia de San Martiño de Ferreiros no concello lugués de Pol na comarca de Meira. Segundo o IGE, en 2013 tiña 14 habitantes (5 homes e 9 mulleres).
Parroquias de Pol
🇵🇱
Crime
miniatura|Deseño amosando un home sendo roubado e agredido. O [[roubo e a lesión corporal son exemplos de crimes.]] Un crime (do termo en latín  crimen ) ou delito é unha ofensa á lei penal dun estado ou doutra autoridade. O crime, así como toda infracción penal, caracterízase pola práctica dunha conduta tipificada pola lei penal como ilícita. Só se consideran crimes as condutas practicadas por humanos.
Nun sentido vulgar, crime é un acto que viola unha norma moral. Nun sentido formal, crime é unha violación da lei penal incriminadora. No concepto material, crime é unha acción ou omisión que se prohibe e se procura evitar, ameazándoa con pena, porque constitúe ofensa (dano ou perigo) a un ben xurídico individual ou colectivo. A prohibición de actos como o asasinato, a violación e o roubo é internacional.
Como concepto analítico, o crime pode ser dividido en dúas vertentes: a causalista e a finalística. A teoría causalista da acción (ou Teoría Clásica), observa o crime como un feito tipificado como tal por lei e ilegal. Tal división baséase na premisa de que a culpabilidade é un vínculo subxectivo entre a acción e o resultado de certa conduta e non é considerada como requisito para caracterizar un crime.
Para a teoría finalista da acción, a máis aceptada polos doutrinadores, unha conduta só será considerada criminal se for típica, ilícita e culpábel, unha vez que os motivos e obxectivos subxectivos do axente son analizados e decisivos para a caracterización ou non da infracción. A conduta só será considerada criminal se for recoñecido o dolo na motivación do axente criminoso, ou a culpa, cando a Lei Penal expresamente prever esta posibilidade.
Kremlin de Moscova
miniatura|Os diques do Kremlin no solpor. O Kremlin de Moscova (ruso: Московский Кремль, transliterado: Moskovskiy Kreml') é un conxunto de edificios civís e relixiosos situado no centro da cidade de Moscova, na beira do río Moscova que pasa polo sur, da Praza Vermella no leste e do Xardín de Alexandre no oeste.
O máis coñecido dos kremlins rusos e inclúe catro palacios e catro catedrais, agrupados no interior dun recinto delimitado pola muralla do Kremlin, que inclúe as torres do Kremlin. O seu nome transformouse dende a época da Unión Soviética en sinónimo do goberno de Rusia, de xeito semellante a coma ocorre coa Casa Branca para o goberno dos Estados Unidos de América.
Historia
Nos séculos XI e XII era un poboamento eslavo, cunha pequena cidadela, a morada fortificada do boiardo da localidade Kuchka. Na antigüidade a palabra "kreml" úsabase para denominar a parte amurallada no centro dunha vila. En 1147 fíxose mención de Moscova por vez primeira, polo 1156 escavouse un foso e erixiuse unha muralla de terra. Para finais do século XII construíuse un forte amurallado arredor da colonia de mercadores e artesáns que se congregaban en Moscova coma nun refuxio. Daquela, toda Moscova ocupaba unha terceira parte da área do actual Kremlin. En 1238 a cidade púxose ás hordas mongois e no século XIII, mentres o país se recuperaba da devastación feita polos tártaros e os mongois, Moscova gañaba prominencia.
A comezos do século XIV Moscova acada a posición de capital do principado. No Kremlin constrúese unha fortaleza de pedra branca e pasa por un período de reconstrucións radicais:
De 1344 a 1346 decoráronse todas as igrexas con frescos e iconas. Baixo as ordes do príncipe Dmitri Donskoi ergueuse a xigantesca fortaleza de pedra branca con nove torres. A construción rematou en dous anos. A finais do século XV o Kremlin converteuse no centro da cultura rusa. O principado converteuse no Moscovia. Os douscentos anos de loita para unificar a Rusia culminaron co nacemento do estado centralizado máis grande de Europa. Durante os séculos XV e XVII construíronse os monumentos arquitectónicos que se conservan até os nosos días. A construción transformou o Kremlin, dándolle unha imaxe senlleira e tan común a todo o mundo:
No século XVII os vellos edificios do Kremlin modifícanse e sométense a unha restauración xeral. Durante as varias invasións a Rusia (1605-1618), enfraquecida polo chamado Tempo de Dificultades, as tropas da Mancomunidade de Polonia-Lituania tomaron Moscova e mailo Kremlin do 27 de setembro de 1610 ao 4 de novembro de 1612, até que foron expulsados polo alzamento patriótico de Rusia. De 1635 a 1656 constrúense as Cámaras do Patriarca e a pequena Igrexa dos Doce Apóstolos. O incendio de 1710 destruíu todos os edificios de madeira da parte noroeste do Kremlin.
En 1713, Moscova cede o sitio á nova capital, San Petersburgo, e o Kremlin pasa a ser residencia temporal da corte tsarista. De 1776 a 1788 ergueuse o Senado. En 1812, as forzas de Napoleón ocuparon o Kremlin. Entre 1815 e 1835 realízanse obras de restauración cos mellores arquitectos da época: O. Bové, K. Rossi e D. Gilardi. De 1838 a 1850 construíuse o Gran Palacio do Kremlin e de 1844 a 1851 ergueuse no outeiro do Kremlin la Armaría.
Logo da Gran Revolución de outubro de 1917, Moscova volveu ser a capital. En marzo de 1918 o goberno soviético trasladouse dende Petrogrado a Moscova e ocupou o Kremlin. O Kremlin fechouse aos visitantes. Os vellos mosteiros (Chúdov e da Ascensión) foron demolidos e substituídos por un edificio do goberno (1932—1934). En 1935 a aguia bicéfala foi retirada das torres do Kremlin para se substituír en 1937 polas estrelas de rubís (dimensión:3-3,75 metros).
De 1946 a 1958 restauráronse as catedrais, pazos e outros monumentos arquitectónicos do Kremlin. En 1961 construíuse o Palacio de Congresos. Desde 1955 o Kremlin fica aberto ao público e en 1990 inclúese na listaxe de Patrimonio Mundial da Unesco.
En 1991 foi fundado o Museo Estatal de Historia e Cultura do Kremlin. Consta da Armaría, a Catedral da Asunción, a Catedral do Arcanxo Miguel, a Catedral da Anunciación,o Museo das Artes Aplicadas e Uso Corrente de Rusia do século XVII, o conxunto do Campanario de Iván o Grande e outros monumentos arquitectónicos.
No complexo arquitectónico atópanse tres edificios que son usados como residencias oficiais do presidente da Federación Rusa: o Palacio do Senado, o Gran Palacio do Kremlin e maila Escola Militar ou edificio nº 14.
Arquitectura do Kremlin
A Praza das Catedrais é o corazón do Kremilin. Áchase arrodeada de seis edificios, incluíndo as tres catedrais:
Hai, ademais, dúas igrexas pertencentes aos Patriarcas Metropolitanos de Moscova:
A outra grande estrutura é o Campanario de Iván o Grande, na esquina nordés da praza, o cal marca o centro exacto de Moscova e conta cunha lapa eterna sempre acesa. Completado en 1600, ten unha altura de 81 metros. Até a Revolución Rusa, era a estrutura máis alta da cidade, xa que estaba prohibida a construción de edificios cunha altura superior á do campanario. Conta con 21 campás dispostas para soar a alarma en caso dun ataque inimigo.
miniatura|left|Igrexa dos Doce Apóstolos
A esquina nordés da praza áchase ocupada polo Arsenal, que foi construído en época de Pedro o Grande en 1701.
A sección noroeste conta coa Armaría do Kremlin. Construída en 1851 a estilo do Neorrenacemento, sendo actualmente un museo.
Edificios administrativos e museos do Kremlin
Monumentos
Política
A verba Kremlin adóitase empregar para se referir ao goberno da Unión Soviética (1922-1991) e aos seus membros de maior rango (como xenerais, secretarios, xefes de estado, presidentes, ministros e membros do comisionado). Do mesmo xeito que Downing Street refírese ao goberno inglés, o Eliseo ao goberno francés, a Moncloa ao goberno de España, La Moneda ao goberno de Chile ou a Casa Branca fai referencia ao goberno dos Estados Unidos. Até certo punto Kremlin séguese a empregar para se referir á política de Rusia. Kremlinoloxía refírese ao estudo da política Soviética.
Galería de imaxes
<div style="height: 490px; width: 900px; overflow: auto; padding: 3px; border:1px solid #AAAAAA; reflist4">
Chafarica
O topónimo galego Chafarica pode referirse a:
Terremoto de Granada de 1884
O Terremoto de Granada foi un sismo rexistrado na provincia española de Granada o 25 de decembro de 1884, con epicentro en Arenas del Rey. O tremor tivo unha magnitude de entre 6,2 e 6,5 graos na escala de Richter, e durou aproximadamente 10 segundos cun hipocentro a entre 40 e 50 quilómetros baixo terra, causando entre 1050 e 1200 vítimas, e ao redor do dobre de feridos.
Dimensións e zonas afectadas
dereita|miniatura|Ruínas da Igrexa de [[Zafarraya tralo terremoto.]] O terremoto alcanzou unha expansión de 120 x 70 km, afectando uns cen núcleos urbanos de Granada e Málaga, sendo Albuñuelas del Valle unha das localidades máis afectadas. A poboación naquela época era duns 1640 habitantes, cun total de 489 edificios. Segundo os datos estatísticos da época houbo 104 mortos e uns 500 feridos, unha gran parte do total, formado por 800 mortos e 1500 feridos. Ademais do desprendemento de rocas, causado polo tremor hai que sumar os deslindamentos dos estratos superiores do terreo, feito que agravou as secuelas do terremoto. Estes deslindamentos foron acompañados da formación de numerosas gretas.
Reacción pública e reconstrución
right|miniatura|382x382px|Terremoto en Málaga de [[Enrique Simonet.]] Dadas as comunicacións existentes naquela época, a localización dos pobos e que o terremoto se produciu en pleno día de Nadal, até o día 27 dese mes non se coñeceu con exactitude o dano sufrido. Ese mesmo día, a Deputación Provincial enviou unha comisión informativa que recolleu o ocorrido. O día 29 de decembro, o xornal El Defensor de Granada pediu auxilio en prensa nacional, pero como aínda non se estendeu a noticia, a alarma foi interpretada en Madrid, como unha esaxeración, polo que a axuda seguiu atrasándose. Durante os 3 ou 4 días seguintes ao terremoto cada familia tivo que subsistir cos seus escasos medios, co que morreron máis persoas das provocadas polo terremoto en si. Ademais, aos poucos días do terremoto sobreveu na zona unha das maiores nevadas que se lembra en España, empeorando a situación.
As primeiras axudas que se recibiron foron cargamentos de víveres e de mantas. O consello de ministros presidido polo rei, acordaron abrir unha subscrición nacional convidando a todos os empregados do Estado a ceder unha parte dos seus soldos o primeiro día do seguinte mes de febreiro, e a que se fixesen espectáculos e festas a beneficio das comarcas danadas. Entre as que máis destacan está a celebrada o 28 de xaneiro de 1885, un concerto benéfico, organizado polos duques de Fernán Núñez, con representación de artistas do Teatro Real. Ao acto asistiron os reis Afonso XII e María Cristina e as infantas Isabel e Eulalia, quen contribuíron a que a recadación caritativa da festa fose maior.
Unha vez emendada a falta de alimentos, a necesidade máis próxima foi a da vivenda dos seus habitantes. En primeiro lugar recorreuse a tendas de campaña, dispostas de inmediato polo Goberno a fin de que puidesen gorecerse provisionalmente aqueles que quedaron sen fogar por efecto dos terremotos.
A Congregación de Madres de Desamparados y San José da Montaña fundada pola entón Nai Petra de San José acolleu a todas as orfas da catástrofe no antigo convento dos Capuchinos que por aquel entón albergaba en noviciado da Congregación.
En total, se reedificaron case un milleiro de vivendas e reparáronse unhas 14.000. Investíronse 10 millóns de pesetas da época achegadas por poboacións de todo o mundo. En 1885 creouse a chamada Comisaría Rexia, encargada de distribuír estes fondos entre os afectados que estivo en funcionamento durante 32 meses. Cónchar, un dos municipios máis afectados, recibiu 31.870,62 de pesetas da Comisaría Rexia, e Dúrcal 13.062,75 pts da Comisaría Rexia e outras corporacións.
Edimburgo
Edimburgo (en inglés: Edinburgh; en gaélico escocés: Dùn Éideann) é a capital e segunda maior cidade de Escocia.
A cidade atópase na costa leste de Escocia á beira do estuario do Forth e na autoridade local da Cidade de Edimburgo. Edimburgo é capital de Escocia dende 1437 e é a sede do goberno escocés. A cidade foi un dos centros máis importantes da educación e cultura durante a Era de Ilustración, grazas á Universidade de Edimburgo. Os distritos, The Old Town e New Town, os cales forman parte do centro da cidade, foron nomeados pola UNESCO como Patrimonio da Humanidade en 1995. De acordo co censo do 2001, Edimburgo posúe unha poboación de aproximadamente 448.624 habitantes.
Edimburgo é famosa polo seu Festival, o maior conxunto de eventos en vivo do mundo. Durante o mes de agosto, cando se celebra, a poboación da cidade duplícase. Edimburgo é a segunda cidade máis visitada do Reino Unido despois de Londres con 13 millóns de visitantes ao ano.
Antracita
dereita|miniatura|Antracita
Edimburgo
Orixe do nome da cidade
Despois de ser atacada e conquistada polos bernicianos anglosaxóns, o nome mudou para Edin-burh, o cal crese que deriva do anglosaxón e que significa "Forte de Edwin", posibelmente referíndose ao rei do século XII Edwin de Northumbria. Porén, como o nome é anterior ao rei Edwin, é moi improbábel que sexa certo. O elemento burgo é moi común entre os nomes de cidades escocesas e en todas as linguas xermánicas e denomina a unha clase de cidade caracterizada por crecer arredor dunha estrutura fortificada, como un forte ou un castelo. miniatura|dereita|320 px|Castelo de Edimburgo
Antracita
A antracita é o carbón mineral de máis alto rango e o que presenta maior contido en carbono, até un 95%. É negro, brillante e moi duro, con iridacións e sonoro á percusión.
Edimburgo
Orixe do nome da cidade
A primeira evidencia da existencia da cidade como entidade separada do forte aparece nunha proclama do século XII, que xeralmente crese que data do ano 1124, de David I de Escocia, na cal se lle outorga terreo á Igrexa da Holy Rood de Edimburgo. Isto suxire que a existencia oficial da cidade orixinouse entre os anos 1018 (cando o Rei Malcolm II asegurou a rexión de Lothians dos Northumbrianos) e 1124.
A proclama refírese aos receptores (en latín) como a "Ecclisie Sancte Crucis Edwin esburgensi". Isto podería indicar que a persoa que ditou a proclama cría que Edwin de Northumbria era a fonte orixinal do nome da cidade e derivou a latinización do que eles crían era o nome antigo. Tamén pode ser que daquela, antes do século XI, o nome se alterara para que incluíse un “w”. Se se dese o último caso, de todos os xeitos a cousa mudaría, pois na década dos anos setenta do século XII Guillerme I de Escocia empregaba o nome de "Edenesburch" nunha proclama (outra vez en latín) confirmando a doazón de 1124 por David I de Escocia.
Antracita
Debido ao seu baixo contido en materia volátil, a antracita presenta unha ignición dificultosa. Arde dando unha chama azul curta e con pouco fume. O seu poder calorífico varía entre 23 e 69 MJ/kg, lixeiramente inferior ao dos carbóns bituminosos.
Edimburgo
Orixe do nome da cidade
Documentos do século XIV amosan que xa o nome se transformara na época actual, coa excepción de diferenzas ortográficas ("Edynburgh" e/ou "Edynburghe"), que sinxelamente eran xeitos comúns de pronunciación da época.
Antracita
Procede da transformación da hulla e formouse hai uns 250 millóns de anos, durante os períodos Carbonífero e Permiano, na era Primaria. É por tanto o carbón máis antigo e case sempre está metamorfizado.
Edimburgo
Outros nomes
miniatura|dereita|250px|Imaxe do National Monument sobre o Calton Hill: unha das explicacións do alcume da'Atenas do Norte A cidade de Edimburgo é agarimosamente alcumada "Auld Reekie", que en escocés significa "Vella Cheminea". Isto é debido a que nos tempos nos que a leña e o carbón eran os únicos combustíbeis dispoñíbeis, todas as chemineas botaban grandes cantidades de fume ao ar. Auld Reekie tamén fai referencia ás terríbeis condicións sanitarias que causaban un mal cheiro en toda a cidade.
Antracita
Este carbón fósil está formado no paleozoico. Os principais depósitos de antracita áchanse na China e en Rusia.
Edimburgo
Outros nomes
Edimburgo tamén é chamada “A Atenas do Norte” por moitas razóns. A primeira é pola súa semellante topografía, co Old Town de Edimburgo xogando o mesmo papel que a Acrópole. As dúas teñen terra chá e fértil que se inclina cara ao Porto a quilómetros de distancia. Aínda que esta clase de topografía é común no Sur de Europa, na Europa setentrional é algo raro. A época intelectual do século XVIII, ás veces referida como a Ilustración Escocesa, foi o punto clave en conseguirlle este alcume. Figuras ilustres como David Hume e Adam Smith viviron durante esta época. Ao perderen a súa importancia política, moitos agardaban que Edimburgo puidera ter un impacto semellante en Londres como o tivera Atenas con Roma. Outro factor importante foi a súa arquitectura neoclásica, particularmente a de William Henry Playfair e o Monumento Nacional de Edimburgo.
Aínda así, moita xente non estivo de acordo con este alcume, quedando como anécdota o que un escritor en broma dixera: “"¡Reiquiavik do Sur" sería máis axeitado!”
Edimburgo tamén é coñecida como "Dunedin", derivado do gaélico escocés, Dùn Èideann. Hoxe en día Dunedin en Nova Zelandia chámase así e é alcumada "O Edimburgo do Sur" pola súa semellanza coa cidade escocesa.
Algúns escoceses refírense informalmente á cidade como "Embra".
O centro
miniatura|esquerda|280 px|Vista dos Xardíns de Princes Street na dirección ó [[Scott monument]]
O centro histórico de Edimburgo atópase dividido en dúas partes polos Princes Street Gardens. Cara ao sur dos xardíns atópase a zona antiga (Old Town), dominado polo castelo de Edimburgo, situado nun antigo cráter volcánico, o extinto Castle Rock. A rúa maior da zona antiga, a Royal Mile, descende costa abaixo cara ao leste até chegar ao pazo de Holyrood. Ao norte dos xardíns atópase a cidade nova (New Town). Os xardíns atópanse na antiga localización do pantano Nor' Loch, onde foron construídos en 1816.
Ao oeste do castelo atópase o distrito financeiro, que contén edificios bancarios e de seguros. Probabelmente o edificio máis engailante da zona sexa o Centro Internacional de Conferencias de Edimburgo, ou Edinburgh International Conference Centre co seu grande edificio circular feito en pedra de gra.
Old Town
A zona antiga ou Old Town preservou a súa estrutura medieval e moitos dos edificios da Reforma protestante. Un extremo atópase pechado polo castelo e a arteria principal, pequenas rúas chamadas closes ou wynds camiñan outeiro abaixo aos dous lados da rúa principal en forma de encrucilladas. Na zona antiga da cidade pódense atopar grandes prazas que marcan lugares de importancia como a Catedral de Saint Giles e as cortes. Outros notábeis sitios de interese son o Museo Real de Escocia, o Surgeons' Hall, a Universidade de Edimburgo e numerosas rúas subterráneas, reliquias das antigas clases de construción. O plano urbano, típico de moitas cidades de Europa do Norte, é especialmente pintoresco en Edimburgo, onde o Castelo sobresae dende a pena, os restos dun tapón volcánico, e onde a rúa principal se desliza cara abaixo dende un lado da pena. 300px|dereita|miniatura|Victoria Street na zona antiga
Por mor do espazo limitado que daba a estreita cola da pena, Old Town transformouse nunha das primeiras cidades con apartamentos ou edificios residenciais de varios andares, debido á norma imposta no século XV. Durante o século XIII a Old Town tiña unha poboación de aproximadamente 80 000 residentes. Porén, en tempos modernos declinou até os 4 000 habitantes. Hoxe en día na zona viven uns 20 000 habitantes. O número de edificios creceu enormemente debido á vacilación da xente en construír fóra da muralla. Traxicamente, moitos destes edificios foron destruídos polo Gran lume de 1824; a reconstrución da cidade produciu grandes mudanzas do nivel do terreo, o que levou a crear varias pasaxes e rúas por baixo da Old Town.
O 7 de decembro de 2002 outro gran lume tivo lugar na Old Town, consumindo parte da chamada Cowgate. Tamén destruíu o coñecido club de comedia The Gilded Balloon e gran parte do Departamento de Informática da Universidade de Edimburgo, incluíndo a biblioteca de IA (Intelixencia artificial).
New Town
A New Town apareceu no século XVIII como solución ao problema de superpoboación que viña sufrindo o Old Town. Até aquel momento, a cidade crecera ao redor do outeiro do Castelo de Edimburgo. En 1766 púxose a concurso o deseño da nova cidade, gañado polo arquitecto de 22 anos James Craig. A súa idea era crear un plano ríxido e ordenado baseado nas ideas racionalistas do Século das Luces. A arteria principal era George Street, que segue a crista natural ao norte da vella cidade. A cada lado da George Street encóntranse outras dúas arterias importantes: Princes Street e máis Queen Street. Princes Street converteuse desde aquela na principal rúa comercial de Edimburgo e algúns edificios de arquitectura xeorxiana aínda sobreviven nela. Unindo estes tres eixos entre si trazáronse unha serie de rúas perpendiculares. Ao leste e oeste de George Street áchanse respectivamente as prazas de St Andrew's square e máis Charlotte square. Esta última foi deseñada por Robert Adam e está considerada como un dos máis belos exemplos de arquitectura xeorxiana de Gran Bretaña. A residencia oficial do primeiro ministro de Escocia, Bute House, resulta visíbel no lado norte de Charlotte square. miniatura|dereita|400px|Imaxe da National Gallery of Scotland, situada sobre o Mound visto desde o sur en dirección a Princes Street Entre a Old Town e a New Town encontrábase o Nor'Loch, que servía antano de abastecemento de auga e de vertedoiro. Foi drenado na década de 1820. Algúns planos amosan que se proxectara unha canle, mais no canto dela creáronse os xardíns de Princes Street. O exceso de terra derivado da construción dos edificios encheu unha parte do pequeno val formado polo río, creando así The Mound, que é a explanada onde se achan desde aquela a National Gallery of Scotland e máis a Royal Scottish Academy. Os túneles dirixidos á próxima estación de Waverley pasan por debaixo do Mound.
O éxito da nova cidade foi tal que o seu crecemento foi enorme. Porén, o plano deseñado non se mantivo, co cal se estabeleceu unha disposición máis pintoresca das rúas nos barrios.
Panoramas
A topografía da cidade presenta varios outeiros que permiten contemplar amplos panoramas de Edimburgo e dos seus arredores.
Ao sueste do centro da cidade sobresae Arthur’s seat (a cadeira de Artur ou quizais a cadeira do arqueiro). Érguese por riba do pazo de Holyrood e da cidade vella (Old Town), moi próxima. Este crag é un conxunto de chemineas volcánicas do principal volcán sobre o cal está construída Edimburgo. O volcán está afundido e envorcado sobre un lado, o cal deixa os outeiros como puntos máis elevados en varios quilómetros á redonda. Arthur’s seat fai parte do Parque de Holyrood, nas súas orixes propiedade do monarca á vez que parte de Pazo de Holyrood. Constitúe un dos lugares de interese científico en materia xeolóxica do Reino Unido (Site of special scientific interest, ou SSSI en inglés). Arthur’s Seat e o parque de Holyrood fornecen unha vista de toda a rexión de Edimburgo, así como unha zona de esparexemento especialmente apreciada polos habitantes da cidade.
centro|miniatura|700px|A zona antiga, Southside e Arthur's seat desde o monumento a [[Nelson en Calton Hill]] Ao nordeste, alzándose no centro da cidade, encóntrase Calton Hill. No seu cumio érguense diferentes edificios, entre eles dous observatorios, unha torre en lembranza de Horatio Nelson, a Royal High School (que no seu tempo acolleu o parlamento) e o National Monument, cuxo modelo é o Partenón de Atenas, mais está inacabado. O alcume Atenas do Norte dado a Edimburgo vén deste monumento, entre outros motivos. Calton Hill abeira as festividades de Beltane cada primeiro de maio.
Blackford Hill é a terceira e máis meridional das elevacións da cidade.
centro|miniatura|700px|O outeiro [[Arthur's seat|Arthur’s seat en pleno corazón de Edimburgo]]
Leith
180px|miniatura|dereita|Vista de Leith e do Fiorde de Forth dende Arthur's Seat miniatura|dereita|Portobello Beach Leith é o porto de Edimburgo. Aínda retén unha parte separada da cidade de Edimburgo e foi un tema de gran resentimento cando en 1920 Leith foi incorporado a Edimburgo. Mesmo hoxe en día o representante no parlamento di que representa a Edimburgo “e” a Leith. Co desenvolvemento de Leith, Edimburgo gañou o comercio de varias compañías de cruceiros que agora ofrecen cruceiros cara a Noruega, Suecia, Dinamarca, Alemaña e os Países Baixos. Leith tamén loce o Royal Yatch Britannia (o iate da familia real inglesa), que se atopa ancorado detrás do centro comercial Ocean Terminal.
Poboación
No censo do 2005, segundo as estimacións da General Register Office for Scotland, a cidade tiña unha poboación residente de 457 830 habitantes. No censo do 2001 a cidade tiña unha poboación de 448 624, sendo a sétima cidade máis poboada do Reino Unido e a segunda da Escocia, despois de Glasgow.
Aínda que a poboación da cidade está avellentándose, a gran poboación de estudantes da cidade está arranxando este problema. Na actualidade residen na cidade uns 100 000 estudantes.
A poboación da área metropolitana de Edimburgo é de 1'25 millóns e proxéctase que acade os 1'33 millóns no ano 2020. O goberno da cidade agarda que se acaden os 1'5 millóns para o 2040, igualando así as poboacións das áreas metropolitanas das tres grandes cidades do norte de Europa: Estocolmo, Helsinqui e Oslo.
Clima
Como moitas partes do resto de Escocia, Edimburgo posúe un clima mariño temperado, relativamente suave malia a súa latitude Norte. Os invernos son especialmente suaves, considerando que a Moscova e o Labrador en Terra Nova están na súa mesma latitude, con temperaturas que durante o día raramente baixan dos 0 °C. As temperaturas estivais son normalmente moderadas, con máximas que non adoitan pasar dos 23 °C.
A proximidade da cidade co mar axuda a moderar as extremas variacións do clima. Debido á súa posición, atopada entre outeiros, é coñecida por ser unha cidade ventosa. O vento adoita vir do suroeste e está asociado co ar quente da Corrente do Golfo, que pode dar lugar a precipitacións, aínda que menores ca nas cidades do oeste como Glasgow.
Edimburgo posúe precipitacións anuais máis baixas cá maioría das cidades do Reino Unido agás o Sueste e arredor de 100 mm3 menos que Dublín. Os ventos procedentes de dirección leste adoitan ser máis secos, mais tamén máis fríos. As precipitacións atópanse tamén repartidas ao longo de todo o ano. As fortes borrascas do océano Atlántico adoitan afectar a cidade entre outubro e marzo.
500px|centro
Economía
Edimburgo é unha das cidades máis prósperas do Reino Unido. A cidade goza dunha mellor saúde económica dende 1999 cando se creou a sede do Parlamento Escocés na cidade, o cal xerou unha importante cantidade de emprego grazas ás distintas oficinas que existen na cidade. O nivel de desemprego de Edimburgo é un dos máis baixos do país, e tamén é unha das cidades con máis capacidade de creación de emprego. A poboación de Edimburgo tamén está medrando significantemente, sobre todo grazas á migración estranxeira e particularmente do resto do Reino Unido. miniatura|250px|Centro de operacións do Banco de Escocia A economía de Edimburgo baséase en gran parte no sector servizos, o turismo nos servizos financeiros particularmente importantes, e na educación e nas investigacións de altas tecnoloxías. O Banco de Escocia foi fundado en 1695, nun acto no Parlamento Escocés orixinal. O Royal Bank of Scotland foi fundado en 1747 por Real Cédula é constitúe o quinto banco máis grande do mundo por capitalización.
New Town e o centro da cidade foron tradicionalmente o fogar de moitas compañías, mais hoxe en día, por mor das súas novas necesidades mudáronse cara ao oeste do centro da cidade onde hoxe en día se atopa o distrito de negocios, que abeira grandes compañías como Scottish Widows, Standard Life, o Clydesdale Bank e Baillie Gifford. Edinburgh Park é unha zona de negocios localizada ao oeste da cidade, preto do aeroporto de Edimburgo, e coa súa propia estación de tren. HSBC, Royal Bank of Scotland e HBOS teñen as sedes das súas compañías nesa zona. Após a apertura do centro de operacións do Royal Bank of Scotland, existen na actualidade arredor de 20.000 persoas traballando ás aforas occidentais da cidade.
O turismo é outra fonte económica importante para a cidade. Edimburgo é a cidade máis popular entre os turistas que viaxan a Escocia, Glasgow, a maior cidade de Escocia é a segunda. O número de turistas está a medrar cada ano, grazas á expansión do Aeroporto de Edimburgo e ás conexións de tren que conectan a cidade co resto do país. O Festival de Edimburgo atrae milleiros de turistas cada verán, como tamén o fai a festa de Hogmanay (fin de ano). O Festival de Edimburgo en agosto, por si só, xera un beneficio de 100 millóns de libras para a economía da cidade.
Outro grande elemento para a industria turística de Edimburgo son as conferencias ou o “turismo de negocios” os cales son unha gran contribución para a economía.
O 12 de marzo do 2004, Edimburgo recibiu o status de Cidade do Comercio xusto.
Política
Como capital da Escocia, Edimburgo é a sede do Parlamento escocés, e tivo a oportunidade de ser en diversas ocasións a sede de importantes xuntazas como a dos xefes de goberno da Commonwealth (en 1997) e do Consello de Europa. miniatura|esquerda|260px|[[Parlamento escocés]] A nivel nacional, a cidade de Edimburgo está representada no seu propio parlamento e no Parlamento do Reino Unido.
No parlamento escocés, a cidade está representada por 6 membros no parlamento (Members of the scottish Parliament, MSPs) no nome dos 6 distritos nos que se atopa dividida a cidade: Northern Edinburgh and Leith, Edinburgh centers, Edinburgh east and Musselburgh, Edinburgh Pentlands, Southern Edinburgh e Western Edinburgh. Debido ao xeito en que se elixen os membros do parlamento en Escocia, a rexión de Lothians, á que pertence Edimburgo, elixe 9 representantes, dos cales 7 representan só a cidade de Edimburgo. Por tanto, a cidade de Edimburgo está representada por 13 MSPs (6+7).
Na Cámara dos Comúns, a cidade está representada polas 5 circunscricións de Edimburgo sur, Edimburgo oeste, Edimburgo suroeste, Edimburgo norte e Leith, e Edimburgo leste. Coa redefinición das circunscricións de 2005, o escano de Edimburgo Pentlands pasou a ser na súa meirande parte o de Edimburgo suroeste. O centro de Edimburgo ficou repartido entre as outras circunscricións. De cada circunscrición sae un membro do parlamento do Reino Unido.
Florencio Rodríguez Vaamonde
Florencio Rodríguez-Vaamonde y Roca, nado en Tui o 22 de febreiro de 1807 e finado en Madrid o 10 de xuño de 1886, foi un político e xurista galego.
Traxectoria
Fillo de Agustín Rodríguez Vaamonde. Pertenceu ao Partido Moderado. Foi fiscal do xulgado de Tui (1837-1838), deputado a Cortes por Pontevedra en catro lexislaturas (1839-1846) e por Ribadavia (1846-1847) e senador pola provincia da Coruña (1876-1877). Foi designado ministro de Graza e Xustiza (1847) e de Gobernación (1863-1864), e pertenceu á Real Academia de Ciencias Morales y Políticas, da que foi presidente (1869-1886) e á que representou como senador (1877-1886).
Edimburgo
Política
As vindeiras eleccións celebraranse en 2007.
Os 58 concelleiros conforman o concello da cidade (city council), presidido polo Lord Provost Lesley Hinds (Partido laborista).
Ensino superior
A real facultade de cirurxía (Royal College of Surgeons) e a real facultade de medicina (Royal College of Physicians) creáronse tamén por orde de cartas reais, en 1506 e 1681. A academia de debuxo de Edimburgo fundouse en 1760, converténdose en 1907 no Edinburgh College of Art (Escola de arte de Edimburgo). A Queen Margaret University, fundada en 1875 para atender a educación das rapazas, emprégase na actualidade como colexio de negocios, asistencia médica e xornalismo.
Na década de 1960, creáronse a University Heriot-Watt e o Napier Technical College. A historia da University Heriot-Watt data de 1821, cando se abriu unha escola de educación técnica para a clase traballadora. Heriot-Watt, localizada en Riccarton, no oeste da cidade, posúe unha sólida reputación no campo da enxeñaría. O Napier College era o Napier Polytechnic na década de 1980, e obtivo o estatuto de universidade en 1992. A Napier University posúe varios campus nos distritos sur e oeste da cidade. miniatura|dereita|200px|Donaldson College Atópanse na cidade outras escolas de ensino superior. Estas son: o Telford College, aberto en 1968, o Stevenson College, aberto en 1970 e a Escola escocesa de agricultura (Scottish Agricultural College) a cal posúe un campus ao sur da cidade.
Ensino secundario
Edimburgo posúe diversos centros de educación secundaria, dos cales a Royal High School, é considerada o máis vello da cidade. Destacan tamén o Donaldson's College, destinado aos rapaces xordos. Entre os centros privados, cabe destacar a Edinburgh Academy, o Fettes College, o George Heriot's (fundado en 1628), o George Watson's College e o Merchiston Castle School.
Festival
Edimburgo ten sona internacional grazas ao seu festival de teatro, ópera, música e danza que ten lugar todos os veráns no mes de agosto e atrae a máis dun millón de visitantes á cidade. Ao mesmo tempo teñen lugar na cidade outros festivais e feiras como o Fringe, e as feiras do libro e do cinema, ademais tamén teñen lugar grandes competicións como o Edinburgh Military Tattoo, competición de música militar.
Museos
A cidade de Edimburgo posúe tres museos de grande importancia:
Transportes
miniatura|esquerda|200px|Torre de control do aeroporto de Edimburgo
Aeroporto
O aeroporto de Edimburgo, situado no distrito de Turnhouse, 8 km ao oeste da cidade, é a principal porta de entrada internacional da cidade. O aeroporto é manexado pola BAA Limited, compañía que se ocupa tamén dos aeroportos de Londres (Heathrow, Gatwik e Stansted), e dos aeroportos de Glasgow, Aberdeen e Southampton. O aeroporto de Edimburgo posúe moitos destinos nacionais e internacionais, e ve pasar cada ano uns 8 millóns de pasaxeiros. As previsións agardan que chegue aos 26 millóns de pasaxeiros para o 2030.
Autobús
miniatura|Moderno autobús de dous andares da cidade de Edimburgo. miniatura|Estación de tren de Waverley, no centro de Edimburgo. miniatura|Conexión da City Bypass A720 coa M8.
Edimburgo posúe unha ampla rede de autobuses, os cales circulan por todos os distritos e arrabais da cidade. Co fin de diminuír o tráfico no centro da cidade, o concello de Edimburgo estabeleceu unha serie de aparcadoiros nos arrabais da cidade para que os condutores deixen os seus automóbiles e collan o bus.
A Lothian Buses é a principal compañía de autobuses de Edimburgo. A compañía tamén presta os seus servizos en East Lothian e Midlothian. Lothian tubes é a única compañía pública de autobuses da Escocia. O 91% dos seus autobuses traballan na cidade de Edimburgo, o 9% restante fano nos concellos de East Lothian, Midlothian, e West Lothian. Na actualidade existe unha lanzadeira que conecta o centro da cidade co aeroporto internacional.
Tren
A estación de Waverley é a principal de Edimburgo. A estación atópase no centro da cidade, moi preto dos xardíns de Princes Street. Esta é empregada cada ano por máis de 13 millóns de viaxeiros, sendo a principal estación na East Coast Main Line (ECML), liña de tren que comunica Londres e Edimburgo, pasando por Yorkshire, North East England e outras pequenas rexións entre ambas as dúas cidades. A GNER (Great North Eastern Railway) e Virgin Trains son as compañías ferroviarias que operan con trens de alta velocidade na ECML. Dentro da Escocia o fai a First ScotRail.
Tranvía
Na actualidade a cidade de Edimburgo non posúe ningunha liña de tranvía. Como moitas cidades do Reino Unido, Edimburgo tivo tranvía no pasado; este tiña algunhas liñas que circulaban polos distritos de Leith e Portobello, mais foi eliminado o 16 de novembro de 1956.
No ano 2004, presentáronse dous proxectos no parlamento escocés para o reestabelecemento dunha rede de tranvías na cidade. Os dous proxectos foron aprobados no 2006 e agárdase que as obras comecen en 2007.
Para 2011 agárdase que a cidade de Edimburgo inaugure unha nova rede de tranvías composta por 3 liñas, as cales conectarán o aeroporto internacional situado no oeste da cidade, coa rúa de princes Street, co centro da cidade, e cos distritos de Leith, Granton e co porto occidental.
Estradas
A A720, tamén chamada Edinburgh City Bypass é unha das autoestradas máis importantes da Escocia. Serve de anel de circunvalación da cidade. Parte da A720:
Deportes
miniatura|350px| [[Murrayfield Stadium]] Edimburgo posúe dous equipos profesionais de fútbol: o Heart of Midlothian e o Hibernian. Coñecidos localmente como Hearts (ou Jambos) e Hibs (ou os Hibees). Os dous equipos xogan na división de honra escocesa de fútbol: os Hearts no Tynecastle Stadium en Gorgie e os Hibernian no Easter Road Stadium preto de Leith. Outros equipos de menor categoría son os Spartans e o Edinburgh City. Edimburgo foi a sede do Meadowbank Thistle, até que mudaron a súa sede pola cidade de Livingston en 1995, trocando o seu antigo nome polo de Livingston F.C. O Scottish national team ou o Equipo Nacional Escocés adoita xogar no Hampden Park, na cidade de Glasgow, aínda que en anos recentes xogou no Easter Road (tres partidos dende o 2000) e en Tynecastle (1998 e 2002).
A Selección de rugby de Escocia xoga no Murrayfield Stadium, propiedade da Scottish Rugby Union e empregado tamén para outro tipo de eventos como concertos etc. O equipo de Rugby profesional de Edimburgo Edinburgh Rugby, xoga na Celtic League no Murrayfield. O maior estadio de Escocia.
No tocante ao Rugby, o Scottish cricket team representa a Escocia internacionalmente nos partidos de crícket e no C&G Trophy. Os partidos de cricket xóganse no The Grange en Stockbridge (Edimburgo).
O Edinburgh Capitals é o último equipo de hóckey sobre xeo en representar á capital escocesa. Anteriormente a cidade foi representada polo Murrayfield Racers e o Edinburgh Racers. O equipo xoga os seus partidos no Murrayfield Ice Rink e constitúe o único equipo escocés da Elite Ice Hockey League.
Edinburgh tamén foi a sede de diversas competicións internacionais como a World Student Games, os Commonwealth Games, de 1970 e 1986 e os Commonwealth Youth Games do 2000. Para os xogos de 1970 construíu importantes intalacións olímpicas como a piscina Royal Commonwealth Pool e o Meadowbank Stadium.
O maratón de Edimburgo ten lugar na cidade dende 1999 con máis de 13.000 participantes cada ano.
Eventos anuais
O festival de Edimburgo está formando por un conxunto de festivais que teñen lugar cada mes de agosto. Estes festivais son:
O Hogmanay, é o festival de celebración do cabo de ano. As celebracións teñen lugar dende o 31 de decembro até o 2 de xaneiro. O Festival de Beltane , ten lugar cada ano o 1 de maio no monte do Calton Hill.
Outras cidades do mesmo nome
Debido á emigración escocesa hoxe en día existen múltiples vilas co nome inglés da vila, Edinburgh:
Batefa, Seixas, As Somozas
Batefa é un lugar da parroquia de Seixas no concello coruñés das Somozas, na comarca de Ferrol. Segundo o IGE, en 2011 estaba despoboado.