cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Santa María de Neda, Neda
Lendas
A fonte debe o seu nome a unha lenda que di que a noite de San Xoán, se hai lúa chea, aparece unha galiña con pitos de ouro. Hai moitos anos había un home que tiña tres fillas: Laureana, Aureana e Ana. Cando o pai das tres irmás quedou viúvo volveu casar cunha muller mala que trataba moi mal ás fillastras. Tal mal as atendía que unha vez transformounas en queixos e ata lle cortou un anaco a un deles. Naquel momento un raio certeiro fendeu unha árbore que había cabo da casa, e das raíces gurgullaron tres cabalos. Dous dos cabalos fuxiron pero o terceiro, era coxo, non puido; os cabalos eran as fillas do home que a malvada madrastra convertera en queixos e o terceiro correspondía co queixo cortado, ou sexa era a irmá máis vella chamada Laureana. O cabalo coxo converteuse en fonte, na cal aparece a galiña con pitos de ouro para dar unha volta arredor da fonte e despois volver ao seu lugar entre as augas.
Festas
A Festa do Pan supón un evento anual de exaltación do produto gastronómico por excelencia da Vila de Neda. A festa pretende promover, exaltar e dignificar o labor das forneiras e forneiros de Neda. Dende o ano 1989 vense celebrando con continuidade, organizada nos seus inicios pola Asociación de Veciños Ancos e facéndoa coincidir co remate das festas de Santa María de Neda, o primeiro domingo de setembro. A festa celébrase no recinto feiral de Albarón, pero a partir da XIX edición (2013) trasladouse ao Paseo Marítimo de Xuvia, á altura do Albergue de Peregrinos.
Dian Fossey
Dian Fossey, nada en 1932 e finada en 1985, foi unha bióloga norteamericana.
Traxectoria
Nada o 16 de xaneiro de 1932, obtivo o título en terapia ocupacional no San Jose State College no 1954, e trasladouse a Kentucky para traballar nun hospital que deixou polo impulso de visitar África, onde se reuniu co Dr. Leakey no 1963. En Ruanda creou o Centro de Investigación Karisoke no 1967. No 1974 obtivo o doutoramento en Cambridge.
Esta primatóloga norteamericana estivo interesada na vida dos gorilas, completando diversos estudos sobre varios grupos destes animais a partir da súa observación diaria nos bosques de montaña na contorna de Ruanda.
Foi atopada asasinada o 26 de decembro de 1985. Hai evidencias que relacionan a súa morte coa súa defensa dos gorilas e o seu hábitat.
É famosa a súa memoria “Gorilas na néboa”, de fondo científico, que foi levada ó cine de xeito novelado no filme Gorillas in the Mist: The Story of Dian Fossey, protagonizado por Sigourney Weaver.
Economía do Brasil
A economía do Brasil é a 8ª do mundo e a máis grande de América Latina, tendo ultrapasado México o 2004. Responde por 3/5 da produción industrial da América do Sur.
Comercio exterior
Os principais socios comerciais do Brasil son: Unión Europea, Estados Unidos, Arxentina e a República Popular da China.
Francisco Fernández Davila
Francisco Javier Fernández Davila, nado en Canido (Oia, Vigo) en 1974, é un enxeñeiro e escritor galego.
Economía do Brasil
Comercio exterior
Ver os principais produtos importados e exportados en 2006.
Francisco Fernández Davila
Traxectoria
Licenciado en Enxeñaría de Minas e Enerxía e cun MBA en Responsabilidade Social Corporativa na Universidade de Vigo, traballa ligado ao mundo do frío industrial dende o ano 2000.
Economía do Brasil
Comercio exterior
O Brasil é a 6ª economía mundial en tamaño segundo o Banco Mundial, máis grande que Rusia, pero en Índice de Desenvolvemento Humano (IDH) está só en 72° lugar.
Francisco Fernández Davila
Traxectoria
Comezou a escribir no ano 2016, e acadou o Premio de Novela por Entregas de La Voz de Galicia de 2017 coa obra A senda de sal, ademais do XV Concurso de Cartas Dillo a quen maltrata do Concello de Lalín. En decembro dese mesmo ano recibiu o accésit do IV Premio de relato Vigo histórico da Editorial Elvira, coa obra A pel do corazón.
Economía do Brasil
Comercio exterior
O primeiro produto económico do Brasil foi o azucre durante o período colonial. Coa independencia, un novo ciclo económico xurdiu, agora co café. Ese momento foi fundamental para o desenvolvemento do estado de São Paulo, que acabou por converterse o máis rico do país.
Francisco Fernández Davila
Traxectoria
En 2018 gañou o XVII Certame Literario de Relato de Aventuras Antón Avilés de Taramancos do Concello de Noia coa novela Alana e o primeiro accésit na modalidade de poesía dos Premios de poesía, relato curto e tradución literaria da Universidade de Vigo pola obra Dama de auga.
En 2019 gañou o XVII Certame de Relato Curto en Galego do Concello de Mugardos coa obra O Mendigo e o XII Premio de poesía Victoriano Taibo do Instituto de Estudos Miñoráns e o Concello de Gondomar co poemario Mover os marcos, o terceiro premio do VII Certame de Poesía en Lingua Galega Manuel María da Casa de Galicia en Gipúscoa, por A miña pel en tatuaxes, e o primeiro premio no XXXIII Certame de poesía en lingua galega Rosalía de Castro, por Poemas de Aeroporto.
Economía do Brasil
Comercio exterior
A pesar de ter, ao longo da década dos 90, unha mellora na produción de bens agrícolas, o que converteu ao Brasil no líder mundial en diversos produtos, coa reformas introducidas polo goberno federal, as exportacións brasileiras diversificáronse, cunha enorme inclusión de bens de alto valor agregado, como xoias, avións, automóbiles e pezas de roupa.
Actualmente o país está entre os 20 principais exportadores do mundo, co US$ 96 mil millóns vendidos, entre produtos e servizos, a outros países en 2004. En poucos anos esperase que o Brasil estea entre as principais plataformas de exportación do mundo.
Moeda
As primeiras moedas cuñadas no Brasil entraron en circulación nos anos de 1645, 1646 e 1654. Os neerlandeses, que controlaban Pernambuco, fixeron as moedas para o pagamento dos seus soldados.
A Casa da Moeda do Brasil produce unha media de 2400 millóns de billetes e 1500 millóns de moedas por ano. A primeira sede da institución estaba na Praza da República, no centro do Río de Xaneiro. Actualmente, a fábrica da Casa da Moeda fica no barrio de Santa Cruz, tamén no Río.
Pierre Joseph Tiolier
Pierre Joseph Tiolier, nado en Londres, Inglaterra, o 15 de marzo de 1763 e finado en Bourbonne-les-Bains, no departamento francés do Alto Marne, o 27 de xuño de 1819, foi un gravador, medallista e deseñador de moeda francés, o décimo quinto en ocupar o posto de Gravador Xeral de Moedas (Graveur Général des Monnaies).
Vida familiar
Proveniente dunha familia acomodada auvernesa, Pierre Joseph Tiolier foi o máis novo de, polo menos, catorce irmáns. Na súa familia había avogados, homes de negocios, médicos, cregos e funcionarios. O seu pai, Joseph Tiolier, era un mestre confeiteiro.
Formouse no gravado de cuños da man do seu irmán político, Benjamin Duvivier, o décimo terceiro Gravador Xeral de Moedas.
Gravador de moedas
Exerceu o cargo de "controlador de cuñaxe" na Casa de Moeda de París desde o 14 de decembro de 1795 ata o seu nomeamento como Gravador Xeral de Moedas, o 1 de abril de 1803, por parte do Primeiro Cónsul, en substitución de Augustin Dupré.
Tiolier encargouse do deseño e da gravación dos cuños das moedas máis significativas de prata e de ouro do período de Bonaparte como Primeiro Cónsul e tamén, en grande medida como Emperador. Nas series de prata amósase, baixo o busto dos anversos, o apelido completo de Toilier rubricado, en tanto que nas de ouro o apelido aparece abreviado como TR. Tamén cómpre mencionar o seu deseño e a gravación dos cuños das moedas de 5 francos a nome de Luís XVIII (1814-1815).
Por outra banda, a el confiáronselle, así mesmo, as cuñaxes napoleónicas de Xénova, de Xenebra, o Reino de Westphalia, Roma, Turín e Utrecht.
En 1816 dimitiu en beneficio do seu fillo Nicolas Pierre Tiolier. Nese mesmo ano, concedéuselle a Cruz de San Miguel.
Gravador de medallas
Pierre Joseph Tiolier adquiriu tamén repercusión como medallista, con creacións entre as que se poden salientar as seguintes: miniatura|160px|Medallón co busto de James Smithson ([[1817)]]
Galería
Todas estas moedas amosan a sinatura de Pierre Joseph Tiolier no exergo do anverso, baixo o busto do rei.
Lucio Cornelio Escipión Barbado
Lucio Cornelio Escipión Barbado (en latín, L. Cornelius Cn.f. Scipio Barbatus) foi un dos dous cónsules romanos o -298. Levou ao exército romano á vitoria contra os etruscos preto de Volterra. Membro da familia patricia dos escipións, pai de Lucio Cornelio Escipión e avó de Cneo e Publio Cornelio Escipión.
Traxectoria
O sarcófago que contén o seu corpo, hoxe no Museo Vaticano, preserva o seu epitafio, unha vella inscrición latina en métrica saturniña. A inscrición reza así:
A tradución ó galego é: "Cornelio Lucio Escipión Barbado, naceu de Cneo o seu pai, como home forte e sabio, cuxa aparencia gardaba as súas moitas virtudes, quen foi cónsul, censor e edil entre vós - Conquistou Taurasia, Cisauna, Samnio - subxugou toda Lucania e liberou aos seus prisioneiros."
Foi censor patricio o -280, o seu mandato foi importante dado que é o primeiro sobre o que se garda un rexistro fiábel.
Notas
referencia
Farro
Symphodus melops é unha especie de peixe da familia Labridae da orde dos Perciformes. Coñécese polo nome de farro.
Semellante á maragota, pero máis miúda, tamén ten unha cor moi variable dependendo do ambiente e da idade do peixe. Vese no Atlántico oriental, desde Noruega até Marrocos e os Azores. Tamén no Mediterráneo occidental e o mar Adriático. Encóntrase en zonas de rocha ou zosteras a profundidades de 1 a 30 m.
Julio Le Riverend
Julio Le Riverend Brusone, nado na Coruña o 22 de decembro de 1912 e finado na Habana o 12 de maio de 1998, foi un político e historiador cubano especializado na historia económica de Cuba.
Traxectoria
Súa nai era a francesa María Magdalena Clara Brusone e seu pai, Luis Le Riverend Marrero, era o cónsul de Cuba na Coruña, cidade na que naceu Julio e na que viviu 3 anos antes de que a súa familia marchara a Cuba. Alí estudou ata obter un doutoramento en Dereito e en Ciencias Políticas, Económicas e Sociais na Universidade da Habana. Non obstante, a ditadura de Gerardo Machado obrigouno a exiliarse a Francia en 1932 e 1933, onde foi secretario xeral da Unión Latinoamericana de Estudantes. Despois, dende 1943 ata 1947, exerceu en México onde obtivo a licenciatura de catedrático de Historia no Instituto Nacional de Antropoloxía e Historia e do Colexio de México, antes de volver a ensinar no seu país. Entre 1973 e 1976, entrou brevemente na política pasando a ser viceministro de Educación e embaixador de Cuba na UNESCO. Despois converteuse en director da Biblioteca Nacional da Habana.
Recibiu a orde da República española en 1960, entregada polo goberno da Segunda República no exilio.
Obra
Lista non exhaustiva de obras escritas por Julio le Riverend:
Socialismo
A ideoloxía socialista critica os males e as inxustizas do capitalismo (como a distribución desigual da riqueza, a feroz competitividade no mercado, ou a incapacidade de autorrealización e desenvolvemento humano etc.) transcendéndoo por un sistema socioeconómico autodenominado moralmente superior.
Subsisten con todo criterios atopados respecto a a necesidade da centralización da administración económica mediante o Estado como única instancia colectiva no marco dunha sociedade complexa, fronte á posibilidade de formas diferentes de xestión descentralizada da colectividade socialista, tanto por vías autoxestionarias como de mercado, así como mediante o emprego de pequenas unidades económicas socialistas illadas e autosuficientes. O primeiro acto en que o Estado se manifesta efectivamente como representante de toda a sociedade: a toma de posesión dos medios de produción en nome da sociedade, é á vez o seu último acto independente como Estado.
Os sistemas socialistas divídense en formas de non mercado e de mercado. O socialismo de non mercado implica substituír os factores de mercado e o diñeiro con planificación e enxeñería económica integrada ou criterios técnicos baseados ​​en cálculos realizados en especie, producindo así un mecanismo económico diferente que funciona de acordo con leis e dinámicas económicas diferentes ás do capitalismo. O debate do cálculo socialista, orixinado polo problema do cálculo económico, refírese á viabilidade e os métodos de asignación de recursos para unha economía planificada socialista, xa sexa de forma centralizada ou participativa / democrática. Pola contra, o socialismo de mercado conserva o uso dos prezos monetarios, os factores de mercados e, nalgúns casos, o ánimo de lucro, con respecto ao funcionamento das empresas de propiedade social e a asignación de bens de capital entre elas. As ganancias xeradas por estas empresas serían controladas directamente pola forza laboral de cada empresa ou se acumularían á sociedade en xeral en forma de dividendo social.
As formas históricas da organización social de tipo socialista poden dividirse entre determinadas evolucións espontáneas de certas civilizacións de carácter relixioso e as construcións políticas establecidas por proxectos ideolóxicos deliberados. Destas destácase o Imperio inca. O movemento socialista inclúe un conxunto de filosofías políticas que se orixinaron nos movementos revolucionarios de mediados a finais do século XVIII e por preocupación polos problemas sociais asociados co capitalismo. A finais do século XIX, despois do traballo de Karl Marx e Friedrich Engels, o socialismo chegara a significar oposición ao capitalismo e a defensa dun sistema poscapitalista baseado nalgunha forma de propiedade social dos medios de produción. O socialismo marxista foi máis tarde denominado como socialismo científico, caracterizado pola ditadura do proletariado como obxectivo para sentar o comunismo (sistema socioeconómico sen clases sociais), en contraposición a autores socialistas anteriores, denominados socialistas utópicos. Ao longo do século XIX, os termos "comunismo" e "socialismo" usáronse como sinónimos. Doutra banda, pensadores anarquistas como Pierre Joseph Proudhon e Mikhail Bakunin defenderon un socialismo libertario sen Estado en comparación o socialismo de Estado marxista.
A finais do século XIX orixinouse a socialdemocracia dentro do movemento socialista, apoiando as intervencións económicas e sociais para promover a xustiza social. Mentres conserva o socialismo como un obxectivo a longo prazo,  desde o período de posguerra chegou a abrazar a unha economía mixta keynesiana dentro dunha economía de mercado capitalista. Non foi senón ata a revolución bolxevique con Lenin que o termo socialismo chegou a referirse a unha "primeira fase" á "fase superior" do comunismo. Na década de 1920, o comunismo e a socialdemocracia convertéronse nas dúas tendencias políticas dominantes dentro do movemento socialista internacional, co socialismo mesmo converténdose no movemento secular máis influente do século XX. Mentres que o xurdimento da Unión Soviética como o primeiro Estado socialista nominal do mundo conduciu á asociación xeneralizada do socialismo co modelo económico soviético, algúns economistas e intelectuais argumentaron que na práctica o modelo funcionaba como unha forma de capitalismo de Estado  ou unha economía administrativa ou de mando non planificada. Tras a caída do bloque soviético, o termo «socialismo do século XXI» de Heinz Dieterich Steffan como "produto da reflexión sobre o socialismo soviético-oriental do século XX" adquiriu difusión mundial por varios líderes latinoamericanos como Hugo Chávez de Venezuela e Evo Morales de Bolivia.
Actualmente, as ideas e partidos socialistas que van desde os partidos laboristas ata as diversas variedades do esquerdismo seguen sendo unha forza política con diversos graos de poder e influencia en todos os continentes, encabezando gobernos nacionais en moitos países de todo o mundo, os cales adoptaron as causas doutros movementos sociais como o ambientalismo, o feminismo e o progresismo. Tamén se afirma que todas as economías son sistemas híbridos "non simplemente como tipos ideais de todo ou nada [...] senón tamén como variables", como di Erik Olin Wright, que combinan a propiedade privada, social e estatal sendo máis socialistas ou menos capitalistas. A maioría dos principais partidos reúnense, a nivel internacional, dentro da Internacional Socialista, e a nivel europeo, dentro do Partido Socialista Europeo. Ademais da diversidade vinculada ás súas variacións ideolóxicas, o socialismo tamén coñece moitos avatares vinculados a contextos xeográficos e culturais, como o socialismo árabe ou o socialismo africano.
Orixe da palabra socialismo
esquerda|miniatura|upright|Folleto socialista utópico de [[Rudolf Sutermeister.]]Para Andrew Vincent, "a palabra 'socialismo' atopa a súa raíz no latín sociare, que significa combinar ou compartir. O termo relacionado, máis técnico no dereito romano e logo medieval foi societas. Esta última palabra podería significar compañeirismo, así como a idea máis legalista dun contrato consensuado entre homes libres".
Con todo, a palabra socialismo, no sentido moderno do termo, aparece por primeira vez, case simultaneamente, cara a 1830 en Gran Bretaña e en Francia para designar as ideas dos seguidores de Robert Owen, Henri de Saint Simon e grupos da Europa occidental que xurdiran da Revolución Francesa. O primeiro uso preciso do neoloxismo adóitase atribuír ao sansimoniano francés Pierre Leroux quen no número de outubro-decembro de 1833 da Revue encyclopédique publicou un artigo titulado Do individualismo e do socialismo, aínda que nel criticaba ambas as doutrinas por consideralas o resultado da esaxeración da idea de liberdade, a primeira, e da idea de asociación, a segunda. Con todo, nunha nota engadida á reimpresión do artigo anos máis tarde escribiu:
Entre agosto de 1836 e abril de 1838 Louis Reybaud publicaba na Revue des deux mondes tres estudos baixo o título de Socialistas modernos dedicados a Saint-Simon, a Charles Fourier e a Robert Owen, e nos que confirmaba que o termo socialismo, no seu sentido moderno, xurdira cara 1830.
Distinción entre socialismo e comunismo
miniatura|upright|[[Pierre Joseph Proudhon. Os seus pensamentos sobre o socialismo libertario (mutualismo) inspiraron profundamente a Karl Marx. ]]
Segundo O manual de Oxford de Karl Marx, "Marx usou moitos termos para referirse a unha sociedade poscapitalista: humanismo positivo, socialismo, comunismo, reino da individualidade libre, asociación libre de produtores etc. Usou estes termos de maneira completamente intercambiable. A noción de que ' socialismo ' e 'comunismo ' son etapas históricas distintas é alleas á súa obra e só entrou no léxico do marxismo despois da súa morte".
Uns dez anos despois da aparición dos termos «socialismo» e «socialista» xurdiron en Francia as palabras «comunismo» e «comunista» e o seu uso difundiuse rapidamente. Étienne Cabet e o neobabuvista Jean-Jacques Pillot empregáronas de inmediato e o adxectivo «comunista» foi usado para referirse a un banquete organizado por Pillot celebrado o 1 de xullo de 1840 nos arredores de París no que participaron máis de mil comensais, na súa maioría obreiros, e no que se defendeu a necesidade de aplicar reformas que non fosen meramente políticas para alcanzar unha «igualdade real». En xuño de 1843 o poeta alemán Heinrich Heine, quen desde facía máis de dez anos vivía en París, advertiu do seu crecemento: «Os comunistas son en Francia o único partido que merece atención».
Orixe do socialismo
O socialismo naceu como reacción ao capitalismo na primeira metade do século XIX xurdido do liberalismo económico e político, baseado na propiedade privada dos medios de produción, na explotación do proletariado e que determinaba que o Estado non debía intervir en cuestións sociais e económicas, o que se traducía na práctica no dominio do débil polo forte. A medida que aumentaba o seu número e a súa miseria aumentou a súa conciencia de clase e comezou a pensarse en facer o mesmo que fixera a burguesía para conseguir o poder, unha revolución que lle dese o poder para conseguir a igualdade social. Foi en Gran Bretaña, o país máis industrializado de Europa, onde máis forza tivo o pensamento socialista ao principio. Robert Owen foi un dos primeiros teóricos do socialismo. En Francia Louis Blanc foi outros dos teóricos socialistas da primeira época. Pero o máis importante dos pensadores socialistas do XIX apareceu en Alemaña, foi Karl Marx, as súas obras constituíron a base do soporte teórico da ideoloxía socialista e a el débeselle a teorización de que a riqueza debe quedar nas mans do obreiro que a produce e que unha revolución obreira levaría a unha sociedade xusta e libre, na cal cada cidadán daría en función das posibilidades e recibiría en función das súas necesidades.
A influencia da Ilustración e o socialismo utópico
Inglaterra foi un dos berces do socialismo utópico. Existiron dúas causas importantes que dan ao socialismo utópico inglés o seu carácter peculiar: a revolución industrial, coas súas miserias para o desenvolvemento do proletariado británico, e o desenvolvemento dunha nova póla da ciencia, a economía política, concepto asociado á procura de dominio titular das ciencias políticas.
En Francia tivo un carácter máis filosófico que en Inglaterra. O seu primeiro representante foi o conde Henri de Saint-Simon, considerado por Engels o creador da idea en estado embrionario que foi empregada por todos os socialistas posteriores. Propuxo a Federación de Estados Europeos como instrumento político para controlar o comezo e o desenvolvemento de guerras. Ao mesmo tempo Charles Fourier, concibiu os falansterios (comunidades humanas rexidas por normas de libre albedrío e ideoloxías económicas socializadas).
Os debates entre os socialistas clásicos
miniatura|esquerda|[[Mikhail Bakunin, ideólogo político, defensor da independencia individual e colectiva.]] miniatura|[[Friedrich Engels, filósofo socialista alemán.]] Pouco despois apareceu a teoría comunista marxista que dende unha teoría crítica do comunismo, desenvolveu unha proposta política, o socialismo científico. Karl Marx postula nunha das súas obras a diferenciación entre «valor de mercado» e «valor de cambio» dunha mercadoría e a definición de plusvalía, sendo estas as súas maiores contribucións á economía política; non obstante, os economistas modernos non empregan estes conceptos do mesmo modo que o fan os seguidores da escola marxista do pensamento económico, argumentando que a teoría exposta por Marx non contempla a interacción total da ciencia económica e que se ve parcializada polo comunismo. Entre os socialistas houbo axiña unha divisón entre marxistas e anarquistas, que eran a esencia máis próxima á ideoloxía marxista. O marxismo como teoría recibiu moitas críticas, e algunhas delas constituíron durante moitas décadas a base ideolóxica da maioría de partidos socialistas. Máis tarde, a raíz da Revolución rusa e da interpretación que lle deu Lenin, o leninismo converteuse en foco de admiración dos partidos comunistas, agrupados baixo á IIIª Internacional.
A teoría marxista constrúese conxuntamente co anarquismo. O anarquismo pódese inscribir dentro dos conceptos temperáns do socialismo, que como ideal busca que as persoas decidan sobre as súas vidas libre e independentemente, a abolición do Estado e de toda autoridade, exaltando o individuo.
A meta do socialismo é construír unha sociedade baseada na igualdade, a equidade económica, a iniciativa persoal, a cooperación moral dun individuo, eliminando as compensacións estratificadas por esforzo, promovendo estruturas políticas e económicas de distribución como por exemplo o seguro social.
O socialismo no século XX
O socialismo acadou o seu apoxeo político a finais do século XX no bloque comunista de Europa, a Unión Soviética e os estados comunistas de Asia e do Caribe. Trala segunda guerra mundial, a tensión militar-ideolóxica entre o bloque comunista, encabezado pola Unión Soviética, e o capitalista, encabezado polos Estados Unidos, desembocou nun enfrontamento político que se coñeceu como Guerra Fría. Culminou coa disolución política da URSS, tras unha crise agravada pola súa situación económica e política e fortes presións externas, acompañada dunha pronunciada crise nos demais Estados socialistas, principalmente os europeos.
Ernest Mandel respostaba nun escrito do ano 1987 á pregunta de que é o comunismo, diferenciándoo do socialismo, e clarexando que ningún dos dous (socialismo ou comunismo) existían naquel intre en ningún lugar do mundo. Para este autor marxista, por socialismo debera entenderse un sistema social non que xa non hai mercadorías, nin clases sociais e no que o acceso aos medios de consumo aínda depende da aportación de traballo de cada quen á sociedade. O horizonte do comunismo está moito máis aló, pois o criterio para a satisfacción das necesidades de cada quen xa nada ten que ver coa súa achega de traballo e, engade Mandel, xa non existe propiedade privada nin estatal dos medios de produción.
O socialismo do século XXI
O socialismo do século XXI é un concepto que aparece na escena mundial en 1996, a través de Heinz Dieterich Steffan. A expresión adquiriu difusión mundial despois de que fose mencionada polo presidente de Venezuela, Hugo Chávez, o 30 de xaneiro de 2005, dende o V Foro Social Mundial.
No marco da Revolución Bolivariana, Chávez sinalou que para chegar a este socialismo haberá unha etapa de transición que denomina Democracia Revolucionaria. Hugo Chávez afirmou nun discurso a mediados de 2006:
Gadna
Historia
Gadna, unha abreviación de Gdudei No'ar (en hebreo: גדודי נוער), foi creada antes da Declaración de independencia israelí. Os adestrados servían orixinariamente como combatentes para todos os servizos e propósitos, participando activamente na Guerra arábigo-israelí, particularmente no fronte de Xerusalén.
Socialismo
O socialismo do século XXI
Ademais, este socialismo non está predefinido, senón que dixo Chávez:
Esty Quesada
Estibaliz  'Esty'  Quesada Ruíz, nada en Barakaldo o 30 de xullo de 1994, é unha youtubeira e actriz vasca. Fíxose coñecida pola súa canle de YouTube chamada Soy Una Pringada, especialmente no eido das redes sociais españolas. Tamén traballa como DJ baixo o nome Soy Una Pringada.
Socialismo
Socialismo e socialdemocracia
O socialismo é, ás veces, confundido coa socialdemocracia xa que, hoxe en día, a maioría dos partidos políticos europeos que eran na súa orixe socialistas defínense agora coma socialdemócratas. Sucede así, por exemplo, en España, co Partido Socialista Obrero Español, ou en Francia co Partido Socialista.
Gadna
Controversia
O programa de Gadna foi criticado como "sobre militarístico" por certos educadores e profesores en Israel,, pero os corpos de Educación e Xuventude prepararon un programa que podería verse máis militarístico e con valores combatentes inseridos nas clases levadas a cabo no programa, aínda que se pon menos énfase no aspecto físico do programa.
Esty Quesada
Como actriz apareceu en varios filmes e series de televisión, tales como Paquita Salas, Looser, La llamada e Vota Juan.
Socialismo
Socialismo e socialdemocracia
Existen diversos tipos de socialismo, entre os que podemos destacar os seguintes:
The Affectionate Punch
The Affectionate Punch é o primeiro álbum de estudio da banda escocesa de new wave The Associates, publicado o 1 de agosto de 1980 a través do selo Fiction Records.
Coñecemento procedemental
O coñecemento procedemental adquírese gradualmente a través da práctica e é o alicerce da aprendizaxe das destrezas.
Hipótese do período crítico
En lingüística cognitiva, a hipótese do período crítico postula que no desenvolvemento infantil existe un período durante o que a linguaxe pode ser adquirida máis doadamente que en calquera outro momento.
Segundo o lingüista e psicólogo Eric Lenneberg, o período crítico dura até a puberdade (arredor dos 12 ou 13 anos) e débese ao propio desenvolvemento biolóxico. Lenneberg suxire que a aprendizaxe da linguaxe pode ser máis difícil logo da puberdade porque o cerebro perde a capacidade de adaptación. Isto débese a que as funcións lingüísticas do cerebro xa se estableceron nunha parte específica do cerebro, ou sexa, porque xa se produciu a lateralización.
As súas ideas foron recollidas por Noam Chomsky e están na base das teorías innatistas de adquisición da linguaxe.
Coñecemento declarativo
En psicoloxía cognitiva, o coñecemento declarativo ou coñecemento de feitos é unha das dúas maneiras en que se almacena a información na memoria a longo prazo. O coñecemento declarativo é información consitente en feitos, conceptos ou ideas coñecidos conscientemente e que se poden almacenar como proposicións.
Por exemplo, o sistema verbal en galego pódese presentar como un conxunto de datos (formas verbais), regras etc., que se poden aprender como coñecemento declarativo.
Santo Ambrosio
Santo Ambrosio pode referirse á:
Kavafis
Konstantinos Petrou Kavafis (en grego Κωνσταντίνος Π. Καβάφης), nado en Alexandría o 29 de abril de 1863 e finado na mesma cidade o 29 de abril de 1933, foi un poeta grego que figura entre os autores máis relevantes do século XX. Traballou tamén como xornalista e funcionario.
Traxectoria
O seu pai era un importador e exportador acomodado. Ao morrer o pai en 1870, a familia trasladouse a Liverpool, aínda que retornaría a Alexandría en 1882. Por mor dos disturbios de 1885, a familia fuxiu a Constantinopla temporalmente. Kavafis permaneceu en Alexandría para o resto da vida, se ben visitou Grecia en tres ocasións (1901, 1903 e 1932) como para demostrar que era e se sentía grego: aprendera grego durante a adolescencia e esta foi a súa única lingua poética. Comezou traballando de xornalista, mais logo obtivo un posto no ministerio exipcio de Obras Públicas, onde permaneceu trinta anos.
Entre 1891 e 1904 publicou a súa poesía en panfletos que facía circular entre os amigos achegados e recibiu pouco recoñecemento durante a vida, se ben a isto contribuíu o seu modo de vida recluído. Os versos que compuxo durante a súa primeira época empregan unha lingua culta e depurada. Posteriormente virou cara o demótico, a lingua grega falada, enriquecida con formas dialectais de Constantinopla e con vocábulos tirados da tradición clásica. Os poemas completos foron publicados en 1935 como Poemas de C.P. Kavafis (Ποιήματα, Piimata).
O mundo que Kavafis presenta é decadente, mais non o fai á moda da poesía europea da época, senón inspirándose no mundo pagán-cristián que esmorecía en Alexandría para mistificar ou sublimar as súas emocións persoais. Os seus poemas son retratos concisos mais íntimos de sociedades e personaxes, reais ou literarios. A homosexualidade e a saudade figuran entre os seus temas característicos: o amor homosexual, cantado ás veces con acentos violentamente sensuais ou con nostalxia e tristura, a imposibilidade de reter a beleza, a historia como terreo de enfrontamento entre o home e o destino, e a evocación mítica con tons de austeridade estoica.
Logo da morte de Kavafis, a súa reputación non deixou de medrar, e actualmente está considerado como un dos mellores poetas gregos modernos.
Traducións ao galego
Yolanda Vilarchao traduciu a súa poesía ao galego co título de Poemas canónicos que publicou en 2007 a Editorial Rinoceronte.
A Editorial Aira publicou en 2022 "Poesía completa anotada", traducida por Miguel A. Areses Martín.
Libro dos mortos
miniatura|right|Libro dos mortos do [[escriba Nebqed, arredor de 1300 a.C.]]
O libro dos mortos é un título convencional que designa unha recompilación de fórmulas máxico-funerarias dos antigos exipcios. Os exipcios coñecíannas como O libro da saída á luz e o título moderno foi inventado polo exiptólogo Karl Richard Lepsius cando publicou unha selección en 1842.
Características
Non se trataba dun "libro" como os actuais: o texto gravouse inicialmente no exterior do sarcófago e, a partir da XXVIII Dinastía (século XVI a.C.), en vendas e papiros que se colocaban entre as pernas da momia para que as tivese a man. Os primeiros escribíronse en xeróglifos; desde a XXI Dinastía fóronno en hierático e posteriormente en demótico. O Libro dos mortos acompañábase frecuentemente doutros textos, incluído o hypocephalus ("baixo a cabeza"), que era unha versión reducida do texto completo.
O Libro dos mortos era unha colección de encantamentos, feitizos, contrasinais e outras fórmulas máxicas para uso do finado no alén. Pretendían guiar ao morto a través das probas que atoparía e garantir unha pasaxe sen incertezas. Os textos describen moitos dos elementos básicos da mitoloxía exipcia e considerábanse imprescindíbeis para gozar da vida eterna.
Os temas céntranse no mito de Osiris, señor do alén, no xuízo do defunto (psicostasia) e na existencia após a morte. O Libro dos mortos ilustrábase con imaxes que mostraban os personaxes e probas coas que se atoparía o defunto. A máis importante era o momento en que se pesaba a alma contra Ma'at (a "verdade"), que levaba a cabo Anubis; o deus Thoth levantaba acta do resultado e o monstro Ammit agardaba, disposto a comerlle o corazón se non superaba a proba.
As versións máis antigas datan do século XVI a.C., durante a XVIII Dinastía. Incorporaban en parte dúas coleccións anteriores de literatura relixiosa coñecidas como os Textos dos cadaleitos (arredor do ano 2000) e os Textos das pirámides (entre o 2600 e o 2300), que foron sendo substituídos polo Libro dos mortos. O texto máis completo é o Papiro de Turín, de época tolemaica, que está subdividido en 165 fórmulas ou "capítulos".
No ano 1888, o doutor E. Wallis Budge, daquela axente de compras do Museo Británico, prestou atención a algúns rumores sobre un achado arqueolóxico espectacular no Alto Exipto, e así atopou, nunha tumba da Dinastía XVIII, cerca de Luxor, "o maior rolo de papiro que vira nunca, suxeito cunha ancha banda de papiro, e en perfecto estado de conservación". Era unha copia do Libro dos Mortos, escrito en torno ó ano 1500 a. C. por Ani, escriba real de Tebas, Supervisor dos Graneiros dos Señores de Ábidos, e Escriba das Ofrendas dos Señores de Tebas.
Pederastia
O termo pederastia pode referirse a:
Black Gives Way to Blue
Black Gives Way to Blue é o cuarto álbum de estudio da banda estadounidense Alice in Chains, editado o día 25 de setembro do 2009 en Australia e catro días máis tarde nos Estados Unidos a través do selo Virgin Records. É o primeiro álbum de Alice in Chains en catorce anos e tamén o primeiro co seu novo vocalista William DuVall.
Black Gives Way to Blue foi elixido segundo mellor disco do ano 2009 pola revista Metal Hammer.
Listaxe de cancións
Todos os temas compostos por Jerry Cantrell agás onde se indique.
Santo André
O nome de Santo André (ou Santandré) pode referirse a varios relixiosos:
Revelations
Revelations é o terceiro e derradeiro álbum da banda estadounidense de hard rock Audioslave, editado o 4 de setembro do 2006 no Reino Unido e un día despois nos Estados Unidos.
Santo André
Toponimia
Como topónimo, dá nome a varias parroquias e lugares de Galicia:
Revelations
Listaxe de cancións
Todas as letras por Chris Cornell e a música por Audioslave.
Estado español (homónimos)
O concepto Estado español pode referirse a:
Lóxica informal
A lóxica informal determina a validez dun razoamento fixándose en cuestións non formais, coma se as premisas son axeitadas ou non, se os datos de partida poden realmente xustificar a conclusión ou se interveñen elementos do contexto que poden alterar a validez do razoamento.
A lóxica informal define as falacias informais, que son aqueles razoamentos non válidos que poden parecelo.
Eric Lenneberg
Eric Heinz Lenneberg, nado en Düsseldorf en 1921 e finado en 1975, foi un lingüista alemán que introduciu algúns temas no estudo da adquisición da linguaxe e da psicoloxía cognitiva, e máis en xeral sobre o innatismo.
Traxectoria
Fuxiu aos Estados Unidos durante a época nazi, pois era xudeu. Foi profesor de psicoloxía e traballou na Facultade de Mecidina da Universidade Harvard e na Universidade de Míchigan en Ann Arbor.
O seu artigo A capacidade da adquisición da linguaxe (1964) introduce os argumentos seminais recollidos máis tarde por Noam Chomsky e popularizados por Steven Pinker no seu libro O instinto da linguaxe.
Lenneberg presenta catro argumentos para o innatismo biolóxico das capacidades psicolóxicas construídos en paralelo a argumentos biolóxicos a favor do innatismo dos riscos físicos:
Symphodus
240px|right|miniatura|[[Symphodus cinereus]]
Symphodus é un xénero de peixes da familia dos Labridae e da orde dos Perciformes.
Especies
Existen 10 especies clasificadas dentro deste xénero, de acordo coa FishBase:
Leopoldo Calvo Sotelo
Leopoldo Calvo Sotelo, nado en Tui o 15 de novembro de 1894 e finado en Madrid o 13 de xuño de 1933, foi un xurista e escritor galego.
Traxectoria
Fillo de Pedro Calvo Camina e irmán de José e Joaquín Calvo Sotelo. Foi oficial maior letrado do Consello de Estado, secretario xeral da Cámara do Libro e letrado da asesoría técnica do Consello do Traballo.
miniatura|El libro español en América, 1927.
Vida persoal
Casou en Madrid en setembro de 1923 con Mercedes Bustelo Vázquez, filla de Ramón Bustelo González, e foi pai de Leopoldo Calvo-Sotelo Bustelo.
Rectas de regresión
As rectas de regresión son as rectas que mellor se axustan á nube de puntos (tamén chamada diagrama de dispersión) xerada por unha distribución binomial.
Características
Matematicamente, son posibles dúas rectas de máximo axuste:
Posición de dúas rectas de regresión
A intersección das dúas rectas é un punto chamado centro de gravidade da distribución.
Given to Fly
"Given to Fly" é un sinxelo da banda estadounidense de rock alternativo Pearl Jam, editado o 6 de xaneiro de 1998 a través do selo Epic Records. Foi o primeiro sinxelo do quinto álbum da banda Yield, lanzado en 1998. O tema acadou a cima da lista Billboard Mainstream Rock Tracks e chegou ao número 21 da Billboard Hot 100. A canción foi incluída no recompilatorio de grandes éxitos do ano 2004 rearviewmirror (Greatest Hits 1991-2003).
Gigantic
"Gigantic" é un sinxelo da banda estadounidense de rock alternativo Pixies, editado o 22 de agosto de 1988. O tema aparece no seu primeiro álbum de estudio, Surfer Rosa, editado en 1988. "Gigantic" foi lanzado como primeiro sinxelo da banda. A canción aparece no recompilatorio de grandes éxitos da banda Wave of Mutilation: Best of Pixies.
"Gigantic" foi composta pola baixista Kim Deal e o vocalista e guitarrista Black Francis, e a encargada da voz principal no tema é Deal. Trátase dun dos maiores éxitos dos Pixies e un dos temas favoritos do público nos seus directos, que adoitan a tocar nos bises. A súa recoñecible melodía procede da sinxela pero efectiva liña de baixo de Deal que é repetida ao longo de toda a canción.
Publio Cornelio Escipión o Africano
Publius Cornelius Scipio Africanus Maior, nado en 235 a.C. e finado en 183 a.C., foi un famoso xeneral e político romano. É máis coñecido por derrotar a Aníbal e por isto é chamado Escipión o Africano.
Traxectoria
Posúe o mesmo nome có seu pai pero é alcuñado o Africano. É mencionado por primeira vez como participante na batalla de Tesino. Despois de morrer seu pai e seu tío en Hispania, Publio Cornelio Escipión marchou á Península Ibérica para impedir un ataque de Aníbal. Chegou a finais do 210 a.C. e conquistou cun ataque sorpresa Qart Hadasht, cidade que foi rebautizada como Cartago Nova (Cartaxena), que era a base de operacións dos cartaxineses en Hispania. Nos seguintes tres anos expulsou os cartaxineses e fíxose co control político e territorial.
Anos máis tarde, tras moitos esforzos, convenceu ó senado para invadir Cartago e desembarcou en África no 205 a.C. aproximadamente. No 202 obtivo unha esmagadora vitoria sobre Aníbal na batalla de Zama, lugar situado preto do pobo de Naraggara. Esta derrota marcou o final da segunda guerra púnica. Aníbal fuxiu da cidade co permiso do goberno cartaxinés.
Máis de 10 anos despois, en Asia, venceu ó rei seléucida Antíoco III. Ó regresar a Roma os seus inimigos acusárono de aceptar subornos de Antíoco, pero foi absolto. Decidiu entón retirarse da vida pública e vivir na súa vila de Litercum. Morreu uns meses despois no 183 a.C.
Escipión o Africano é considerado o xeneral romano máis importante antes de Xulio César.
Eclipse solar
miniatura|dereita|300px| Eclipse solar Unha eclipse solar ou eclipse de sol ocorre cando o Sol, a Lúa e a Terra están aliñados, coa Lúa no medio. Vista desde a Terra, a Lúa fica en fronte do sol, e así parte ou toda a luz do Sol é encuberta pola lúa.
Tipos de eclipses solares
thumb|right|200px|A eclipse anular Hai catro tipos de eclipses solares:
O termo "eclipse" para a do sol non é exacto. O fenómeno é, estritamente, unha ocultación: unha "eclipse" acontece cando un corpo celeste pasa pola sombra producida por outro (como na eclipse de Lúa). Unha "ocultación" ten lugar cando un corpo pasa por diante doutro. Cando a Lúa pasa por diante de, ou oculta, o Sol, tal e como se ve desde a Terra, a Lúa tamén produce unha pequena sombra na Terra. Unha "ocultación" do Sol é, polo tanto, tamén unha "eclipse" parcial de Terra.
As eclipses solares poden acontecer apenas durante a fase de Lúa Nova, por ser o período en que a Lúa está posicionada entre a Terra e o Sol.
Causa e frecuencia das eclipses
miniatura|dereita|400px|Gráfico explicativo dunha eclipse solar. As eclipses do Sol acontecen cando a Lúa se aliña co Sol e a Terra, mais debido á orbita elíptica da Lúa, non sempre o Sol é totalmente cuberto pola Lúa.
As eclipses totais do sol son eventos relativamente raros. Malia aconteceren nalgún lugar da Terra cada 18 meses, estímase que recaen (isto é, dúas veces) nun lugar dado apenas cada 300 ou 400 anos. Após un longo tempo esperando, a eclipse total do Sol dura apenas algúns minutos, dado que a sombra da Lúa se move cara ao leste a máis de 1700 km/h. A escuridade total non dura máis que 7 min 40 s. Cada milenio teñen lugar menos de 10 eclipses totais do Sol que superan máis de 7 min de duración. A última vez que iso aconteceu foi o 30 de xuño de 1973, e a próxima producirase o 25 de xuño de 2150. A eclipse total do sol máis longa durante un período total de 8.000 anos (entre 3000 a. C. e 5000) ocorrerá o 16 de xullo de 2186, cun tempo total de 7 minutos e 29 segundos.
Para os astrónomos, unha eclipse total do Sol é unha rara oportunidade de observar a coroa solar (a capa externa do Sol). Normalmente, a coroa solar non é visíbel a ollo nu debido ao feito de que a fotosfera é moito máis brillante do que a coroa solar.
Cálculo da data
Sabendo o día e a hora dunha eclipse solar, pódense prever outras eclipses usando o ciclo de eclipses. Dous ciclos de eclipses ben coñecidos son os de Saros e o de Inex. O de Saros é probabelmente o máis coñecido. O ciclo Inex é por si mesmo un ciclo máis pobre, mais é bastante cómodo para a clasificación das eclipses solares. Após o termo dun ciclo de Saros, un novo Saros comeza un Inex despois (de aí o seu nome: in-ex).
Observación dunha eclipse solar
miniatura|dereita|220px|Animación da eclipse solar que ocorreu o [[22 de xullo de 2009.]]
A maneira mellor e máis segura de visualizar unha eclipse do sol, ou algún outro evento solar, é vía proxección indirecta. Isto pódese facer proxectando unha imaxe do sol sobre unha pantalla branca (que pode ser unha folla de papel ou cartón, o chan, ou unha parede) utilizando un par de binóculos normais, cunha das lentes cubertas, un telescopio, ou un pedazo de cartón cun furado pequeno feito cunha agulla dun milímetro de diámetro. A imaxe proxectada do Sol de calquera desas maneiras pode ser ollada sen problemas.
A pesar de non recomendarse, pódese observar directamente o sol utilizando equipamentos apropiados que dean garantía de seguranza. Pódense adquirir filtros para a observación solar, feitos especialmente, nalgúns planetarios e observatorios. Outra opción é o vidro afumado cun *degrau de opacidade de 14 ou máis, como os que se usan en soldadura. Tamén hai que utilizar filtros para protexer as cámaras.
Resulta perigoso observar a través de materiais "caseiros", como filmes fotográficos, os CD ou embalaxes de plástico metalizado, que non ofrecen ningunha protección contra a radiación ultravioleta, que é a que pode causar danos na retina. O maior perigo está no período de máxima escuridade, cando a falta de luz (catro veces menos do que o brillo dunha lúa chea) fai que a pupila se dilate e permita pasar máis luz. É o período en que a coroa solar se torna visíbel cando o seu brillo repentino pode causar danos irreversíbeis.
Eclipses na historia
Unha eclipse dupla (solar e lunar) aconteceu 23 anos após a ascensión do Rei Shulgi da Babilonia. Aconteceu o 9 de maio (eclipse solar) e o 24 de maio (eclipse lunar) de 2138 a. C.. Porén, tal identificación é menos aceptada do que a eclipse de 763 a. C. A eclipse do 16 de xuño do 763 a. C., mencionada nun texto asirio, resulta fundamental para a cronoloxía do Oriente Próximo.
O 4 de xuño de 780 a. C. recolleuse unha eclipse solar na China.
Herodoto escribiu que Tales de Mileto prediciu unha eclipse que tivo lugar durante a guerra entre os medos e os lidios. Os soldados dos dous bandos depuxeron as armas e declararon a paz. Non existe certeza sobre que eclipse foi, aínda que unha que ten bastantes probabilidades é a do 28 de maio de 585 a. C., posibelmente preto do río Halis, na Anatolia.
Herodoto menciona tamén unha eclipse anular do sol o 17 de febreiro do 478 a. C., cando Xerxes partía para a súa expedición contra Grecia, así como outra, observada en Esparta ao ano seguinte, o 1 de agosto.
Eclipses en Galicia
Como en calquera outro lugar do planeta, en Galicia tamén se sucende as eclipses de Sol e de Lúa.
A modo de exemplo, ver a Eclipse de Sol do 20 de marzo de 2015.
Eclipse solar causada pola Lúa simultánea a un tránsito dun planeta
Apenas cinco horas após unha eclipse causada por Venus o 4 de xuño de 1769 houbo outra eclipse total do Sol, causada pola Lúa, que foi visíbel na América do Norte, Europa e o norte da Asia. O tempo entre as dúas eclipses é o menor dos rexistrados, entre dúas eclipses causadas unha pola Lúa e outra por un planeta.
Eclipses solares por satélites artificiais
Os satélites artificiais pódense tamén aliñar entre a Terra e o Sol, nun instante dado da súa órbita. Porén, tales eventos son dificilmente notados, dada a pequena zona de escuridade creada polo satélite, que pasa en fronte do Sol nun segundo.