cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dubai
Aéreas
Na actualidade está en construción o Aeroporto Internacional Al Maktoum (Código IATA: DWC, código OACI: OMDW) estando xa operativas unha terminal de pasaxeiros deseñada para dar servizo a cinco millóns de pasaxeiros anuais e unha terminal de mercadorías cunha capacidade anual de 250.000 toneladas. Cando estea rematado será o aeroporto máis grande do planeta con capacidade para 160 millóns de pasaxeiros e 12 millóns de toneladas de carga anuais.
Marítimas
miniatura|200px |Unha embarcación abra, método tradicional de transporte entre Deira e Bur Dubai. Dubai ten dous portos comerciais de importancia, o de Jebel Ali e o de Mina Rashid. O porto de Jebel Ali é a construción portuaria máis grande do mundo e o porto máis grande de Oriente Medio. Os dous portos conxuntamente ocuparon en 2008 a sexta posición mundial en tráfico de contedores.
Un dos transportes máis tradicionais para cruzar o Khor Dubai entre Deira e Bur Dubai son os abras, pequenas embarcacións de pasaxeiros que comunican as estacións marítimas de Bastakiya e Baniyas Road. A Axencia do Transporte Marítimo, dependente da RTA, xestiona tamén o Sistema de buses acuáticos de Dubai, embarcacións de pasaxeiros dotadas de aire condicionado que comunican distintos puntos ao longo do Khor Dubai. Unha última incorporación ao sistema de transporte marítimo é o taxi acuático.
Terrestres
A cidade de Dubai está atravesada por unha ampla rede de estradas e autoestradas que son usadas por unha completa liña de buses e distintas compañías de taxis. Nos últimos anos estase a construír o metro de Dubai e dúas liñas de tranvías. Tamén funciona un tren monoraíl en Palm Jumeirah. Finalmente, está proxectado un tren de alta velocidade que unirá os distintos emiratos da federación e que pasará pola cidade de Dubai.
Estradas e autoestradas
miniatura|250px|A ruta D85 (Baniyas Road) ao longo do Khor Dubai en Deira. Cinco rutas estatais, nomeadas coa letra E (Emirates) seguida de dous ou tres números, atravesan a cidade de Dubai. Tres delas atravésana na dirección NE-SO e son, comezando pola máis próxima á costa, a E11 (Sheikh Zayed Road), a E311 (Sheikh Mohammed Bin Zayed Road) e a E611 (Emirates Road), que marca o límite meridional da urbe. Outras dúas rutas principais parten da metrópole para continuar despois pola zona non urbana do emirato. Son estas: a E44, que continúa ata Lahbab e segue polo emirato de Sharjah, e a E66, que partindo de Khor Dubai vai en dirección sur ata Al Ain no emirato de Abu Zabi. Unha sexta ruta estatal, a E77, está no territorio do emirato mais non ten ningún tramo urbano; comunina a E611 con Lahbab.
Seguen en importancia as rutas do emirato, nomeadas coa letra D (Dubai) seguida de dous ou tres números. As que rematan nun díxito par seguen a dirección NE-SO e están máis preto da costa canto maior sexa o número; se o último díxito é impar seguen a dirección NO-SE e están máis próximas á fronteira co emirato de Sharjah canto maior sexa o número. Entre as que teñen percorrido urbano total ou parcialmente destacan: a D94 (Jumeirah Road) de Bur Dubai a Jumeirah, cuxo trazado é en gran parte costeiro; a D92 (Al Wasi/Al Mina Road), paralela á anterior que se prolonga ata a fronteira con Sharjah; a D89 que comunica Deira con Al Kawaneej pasando polo Aeroporto Internacional; a D85 (Baniyas Road), que segue a marxe dereita do Khor Dubai; a D75 (Sheikh Rashid Road); a D73 (Al Dhiyafa Road, renomeada Rúa 2 de Decembro) e a D63, que partindo de Jumeirah continua ata fóra da zona urbana.
Ademais das estradas principais hai unha numerosa rede de estradas locais.
Sobre Khor Dubai hai construído un tunel e catro pontes. Por orde de proximidade ao Golfo son: Al Shindagha Tunnel, Al Maktoum Bridge, Floating Bridge, Al Garhoud Bridge e Business Bay Crossing.
Buses e taxis
O sistema de transporte público de buses depende da RTA. A rede ten 79 rutas que cobren 264.000 km. e úsana diariamente 300.000 pasaxeiros.
A Lama, Ansemil, Celanova
A Lama é unha aldea da parroquia de Ansemil, no concello ourensán de Celanova, na comarca da Terra de Celanova. Na organización interna da parroquia que fan os seus veciños, a aldea divídese en dúas zonas: Lama de Abaixo e Lama de Riba. Así o conxunto destas dúas zonas tiña 43 habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística dos cales 23 eran homes e 20 eran mulleres,o que supón unha diminución de 4 habitantes en relación ao ano 2000.
Dubai
Buses e taxis
Os taxis posúen unha licenza expedida pola RTA. Son facilmente recoñecíbeis pola súa cor crema e colores variados no teito que identifican ao operador. A maior frota de taxis é a de Dubai Taxi Corporation, unha división da RTA, co teito de cor vermella. Hai varios operadores privados dos que os máis importantes son: Metro Taxis (teito laranxa), Cars Taxis (teito azul) e Arabia Taxis (teito verde). Ademais, a Dubai Taxi Corporation ten un servizo exclusivo para mulleres con choferes femeninas, Ladies Taxi (teito rosa). A concesión do servizo de taxis do Aeroporto Internacional é explotada pola Dubai Taxi Corporation. A operadora oficial posúe unha frota de máis de 3.000 taxis ademais de 325 que operan no aeroporto. Estes últimos fan unha media de 5.500 viaxes diarias.
Metro, tranvía e monorraíl
miniatura|esquerda |200px |Dubai Metro. O Metro de Dubai (Dubai Metro) foi proxectado cun presuposto de 3.890 millóns de dólares. En 2015 estaban rematadas dúas liñas, a verde e a vermella que pasan polas áreas finaceiras e residenciais máis importantes. A liña verde foi aberta o 9 de setembro de 2009 e o 1 de marzo de 2014 estaban abertas as 18 estacións da liña, se ben está prevista a ampliación da liña ata as 20 estacións. A liña vermella foi completada hai algún tempo coas súas 29 estacións. Durante a primeira metade de 2015, usaron o Metro de Dubai máis de 88 millóns de pasaxeiros. É o primeiro tren metropolitano da Península Arábiga e o metro máis longo que funciona cun sistema de navigacion automática sen condutores.
A Lama, Ansemil, Celanova
Esta aldea ten minorizado a perda de habitantes debido a súa proximidade ó concello de Celanova e ó polígono industrial de Celanova construído nas inmediacións da aldea.
Toponimia
O orónimo provén do latín, e indica un lugar con lama ou lodo.
Bolboreta (natación)
miniatura|200px|Vista desde arriba dun nadador realizando o estilo bolboreta. O estilo bolboreta é un estilo natatorio, unha variación do estilo peito ou estilo braza na que ambos os brazos se levan xuntos á fronte, por enriba da auga, e logo cara a atrás ao mesmo tempo. O movemento dos brazos é continuo e sempre vai acompañado dun movemento ondulante das cadeiras, o cal nace ao levar cara a abaixo a cabeza no momento de entrar na auga, e culmina coa patada, chamada golfiño, e un movemento descendente e brusco dos pés xuntos. A invención do estilo bolboreta moderno é acreditada ó nadador xaponñes Jiro Nagasawa.
Dubai
Metro, tranvía e monorraíl
miniatura|200px|Palm Jumeirah Monorail. Un tranvía (Dubai Tram), localizado na liña costeira terá, cando estea rematado, 14,5 km. ao longo de Sufouh Road desde Dubai Marina ata Burj Al Arab e o Mall dos Emiratos, con dúas conexións coa liña vermella do Metro, estando previstas dúas conexións máis coa liña de metro e outra co monorraíl de Jumeirah. A primeira sección de 10,6 km. e 11 estacións, inaugurouna o 11 de novembro de 2014 o xeque Mohammed bin Rashid Al Maktoum, vicepresidente e primeiro ministro dos EAU e emir de Dubai; estando dispoñíbel para os usuarios a partir das 6 da mañá do día seguinte. Este tranvía é o primeiro do mundo en ter instalado en tódalas estacións o sistema de portas de plataforma e tamén é o primeiro fóra de Europa en ter o sistema de alimentación eléctrica no chan. Na primeira metade de 2015 Dubai Tram tivo case 2 millóns de usuarios.
O Palm Jumeirah Monorail é unha liña de xestión privada de monorraíl que discorre ao longo do eixe central de Palm Jumeirah, comunicando a esta coa cidade. Está prevista unha conexión do monorraíl co tranvía, e unha extensión da liña para conectala coa liña vermella do metro. Ademais das estacións terminais, ten outras dúas intermedias.
Bolboreta (natación)
Técnica
A técnica da bolboreta consiste no movemento sincronizado do brazo cun sincronizado das pernas. O movemento de onda do corpo é tamén moi significativo. Na posición inicial o nadador debe flotar cos pés detrás del e os brazos estendidos en fronte.
Dubai
Dereitos humanos
As violacións de dereitos humanos son criticadas duramente por distintas organizacións. Denúncianse, entre outras, as condicións infrahumanas dos traballadores da construción, a detención arbitraria, a tortura policial, a negación de entrada ao país a certas persoas alegando razóns de seguridade, a utilización dunha lei antiterrorista promulgada en 2014 para reprimir persoas críticas co goberno e a situación das mulleres do traballo doméstico. Cara a fin de marzo de 2006 o goberno anunciou pasos para permitir a constitución de sindicatos de traballadores da construción. O ministro de traballo dos EAU anunciara daquela: "Permitirase aos traballadores formar sindicatos". Porén a situación non cambiou nos anos transcorridos, xestos como a sinatura por parte dos EAU da Convención contra a tortura das Nacións Unidas considéranse puros exercicios de relacións públicas.
A organización Human Rights Watch publicou en 2006 un amplo documento onde denunciaba a situación dos máis de 250.000 traballadores estranxeiros que traballaban na construción da cidade, describindo a situación destes coma "menos ca humana". O maltrato dos obreiros estranxeiros é o tema do documental Slaves in Dubai (2009). O Goberno de Dubai negou reiteradamente as inxustizas laborais denunciadas e asegura que as acusacións son erróneas. Mentres, o autor do documental explicou en entrevistas que foi necesario ocultar a cámara para evitar que fora descuberta polas autoridades, as cales sancionan con altas multas aos periodistan que intentan documentar abusos de dereitos humanos, incluídas as condicións dos traballadores da construción. O que 'Slaves of Dubai' documenta é a difícil situación de millóns de traballadores en todo o mundo forzados a traballar coma escravos para construír rañaceos que logo son vendidos por millóns de dólares á superrica elite global. Sirva coma exemplo o pago de 12,25 millóns de dólares por parte do industrial indio Bavaguthu Raghuram Shetty pola compra do andar 100 do Burj Khalifa, edificio construído co esforzo, entre outros, de moitos compatriotas seus menos afortunados.
Bolboreta (natación)
Competicións
Hai tres distancias que se nadan habitualmente co estilo bolboreta, tanto en piscina de 50 metros coma de 25 metros:
Regras de competencia da FINA
A FINA define o regulamento do estilo Bolboreta (SW 8) coas seguintes características:
Mellores marcas mundiais
Todos os nadadores chegaron ás finais a menos que se especifique doutra maneira, Os récords cun asterisco (*) despois do tempo indican que lográronse despois da última lista de récords mundiais da FINA.
Condado de Grant
Condado de Grant pode referirse a: En Australia: Nos Estados Unidos:
San Xillao, Vilaframil, Ribadeo
San Xillao é un lugar da parroquia de Vilaframil no concello lugués de Ribadeo. Limita coas parroquias da Devesa, Vilaframil, Reinante (do concello de Barreiros) e Rinlo (ó norte, xunto co Mar Cantábrico).
Soricinos
A dos soricinos (Soricinae) é unha subfamilia de mamíferos placentarios da orde dos soricomorfos, unha das tres en que se divide a familia dos sorícidos. que comprende numerosas especies distribuídas principalmente pola a rexión Holoártica e coñecidas na bibliografía internacional como musarañas de dentes vermellos, para distinguilas das musarañanas de dentes vermellos africanas, que compoñen a subfamila dos miosoricinos.
As cinco especies do grupo presentes en Galicia coñécense como muraños e furafollas, segundo os xéneros.
Taxonomía
A subfamilia foi descrita en 1814 polo zoólogo e paleontólogo saxón, nacionalizado ruso, Gotthelf Fischer von Waldheim, en Zoognosia tabulis synopticis illustrata, in usum prälectionum Academiae Imperialis Medico-Chirurgicae Mosquentis edita, 3: x.
Na actualidade recoñécense na subfamilia un total de 148 especies, distribuídas e 14 xéneros, que se agrupan en 7 tribos:
miniatura|240px|[[Blarina brevicauda.]] miniatura|240px|[[Sorex minutus.]]
Subfamilia Soricinae G. Fischer, 1814
En Galicia
En Galicia estás rexistradas cinco especies de soricinos, pertencentes a dous xéneros, Neomys (2 especies) e Sorex (3 especies):
NGC 2912
NGC 2912 é unha galaxia situada na constelación de Leo, descuberta o 3 de abril de 1870. Ten unha ascensión recta de 9h 33m 56,9s e unha declinación de +10° 11' 33".
Licénidos
Os licénidos (Lycaenidae) é a segunda familia máis numerosa de bolboretas despois dos ninfálidos, cunhas 6.000 especies de todo o mundo, que constitúen arredor do 30% de todas as especies de bolboretas coñecidas.
A familia está dividida tradicionalmente nas sufamilias Polyommatinae, Lycaeninae, Theclinae e Miletinae; outros autores inclúen as Lipteninae, Liphyrinae, Curetinae e Poritiinae, e algunhas autoridades tamén inclúen a familia Riodinidae como subfamilia dentro de Lycaenidae.
Os adultos son pequenos, de menos de 5 cm normalmente, e de rechamantes cores, ás veces con brillo metálico.
As larvas están a miúdo aplanadas en vez de ter forma cilíndrica, e teñen glándulas que producen secrecións que atraen e dominan as formigas. As súas cutículas tenden a estar engrosadas. Algunhas larvas poden producir vibracións e sons que se transmiten polos substratos nos que viven. Usan estes sons para comunicarse coas formigas.
Os individuos adultos adoitan ter colas pelosas similares a antenas e pintas brancas e negras. Moitas especies teñen tamén unha mancha na base da cola e algunhas xíranse ao pousarse para confundir a potenciais predadores e evitar que recoñezan a verdadeira orientación da cabeza.
Características
400px
Ecoloxía
miniatura|esquerda|Formiga coidadndo unha larva de licénido. Os licénidos son moi diversos en canto aos seus hábitos de alimentación e ademais de comeren plantas, algúns comen insectos como áfidos, cocoideos e larvas de formigas. Algúns licénidos aproveitan a súa asociación coas formigas inducindo a estas a alimentalas por regurxitación, un proceso chamado trofalaxia. Non todas as bolboretas licénidas necesitan as formigas, pero un 75% das especies asócianse con elas, unha relación chamada mirmecofilia. Estas asociacions poden ser mutualistas, prasitas ou predadoras dependendo da especie.
Nalgunhas especies as larvas da bolboreta son coidadas e protexidas polas formigas mentres están comendo a planta hóspede, e as formigas reciben delas en troco secrecións ricas en azucres, durante a vida larvaria e nalgunhas especies durante o estadio de pupa. Outras especies só pasan uns poucos ínstares larvarios iniciais nas plantas e o resto da súa vida larvaria funcionan como predadores dentro dos formigueiros. Convértense en parasitas que se alimentan das regurxitacións das formigas, ou en predadores que comen as larvas das formigas. As eirugas pupan dentro de formigueiros e as formigas coidan as pupas. Antes de que emerxa o adulto da pupa as ás da bolboreta dentro do casulo pupal sepáranse del e a pupa faise prateada. A bolboreta adulta sae da pupa pasadas tres ou catro semanas, aínda dentro do formigueiro. A bolboreta debe saír fóra do formigueiro para poder estirar as ás.
Estas asociacións son posibles grazas a varias adaptacións evolutivas e entre elas están a posesión de pequenas glándulas da pel especiais nas eirugas. As eirugas de moitas especies, agás as Riodininae, teñen unha glándula no sétimo segmento abdominal que produce unha secreción doce chamada "glándula nectario dorsal" (ou "glándula de Newcomer"). Un órgano eversible chamado "órgano tentacular" está presente no oitavo segmento abdominal (terceiro segmento do tórax en Riodininae), que é cilíndrico e na parte superior ten un anel de pinchos e emite sinais químicos que se cre axudan a comunicarse coas formigas.
Subfamilias
miniatura|Apareamento de P. semiargus. miniatura|[[Eiruga de Eumaeus atala.]] miniatura|[[Amblypodia anita dos Theclinae.]] Moitos taxónomos inclúen dentro de Lycenidae só as subfamilias Lycaeninae, Theclinae, Polyommatinae, Poritiinae, Miletinae e Curetinae.
A tribo Aphnaeini da subfamilia Theclinae, que comprende o xénero Chrysoritis, é ás veces considerada unha subfamilia separada.
Unhas poucas autoridades aínda inclúen a familia Riodinidae dentro de Lycaenidae. A antiga subfamilia monotípica Styginae representada por Styx infernalis dos Andes peruanos foi situada na subfamilia Euselasiinae da familia Riodinidae.
Outras clasificacións inclúen tamén as Riodininae (por exemplo, Abisara echerius).
O xénero fósil Lithodryas é xeralmente (pero non sempre) situado aquí; Lithopsyche sitúase ás veces aquí pero ás veces nas Riodininae.
Doce de leite
miniatura|250px|Doce de leite.
O doce de leite é un doce típico de América do Sur, elaborado con leite e azucre cocidos até adquiriren unha consistencia cremosa, e que pode consumirse só ou utilizarse como recheo de diversas preparacións. Faise fervendo leite con azucre, mais tamén pode obterse cociñando leite condensado durante varias horas ou arredor de 40 a 60 minutos nunha ola a presión.
Úsase en caramelos e outras lambetadas, como bolos, biscoitos, filloas, churros ou pasteis. Nalgúns lugares cómese espallado en torradas.
Orixe
A orixe do doce de leite é incerta, mais está ligada á rápida expansión na produción de sacarosa de cana de azucre nas illas ibéricas atlánticas, no século XV, e no Brasil, América Central e as Antillas a partir do século XVI e á posibilidade do seu uso para preservación do leite. Como primeiro edulcorante de produción a grande escala, o azucre da cana pasa a ser usado na conservación de varios produtos orgánicos, incluído o leite de vaca ou de cabra, dando orixe a produtos semellantes ao doce de leite actual, pastoso ou sólido, en toda a América Latina e en determinadas localidades ibéricas.
Na Arxentina existe un relato popular e lendario que data a súa invención en 1829. Nesa época estaba a piques de asinar un tratado de paz entre o gobernador Juan Manuel de Rosas e o seu inimigo político Juan Lavalle nunha facenda do gobernador na localidade de Cañuelas, na periferia de Bos Aires. Lavalle foi o primeiro en chegar e, canso, deitouse na cama de Rosas, ficando durmido. A criada de Rosas, mentres fervía o leite con azucre (preparación coñecida nesa época como lechada) para acompañar o té da tarde, encontrouse con Lavalle durmindo na cama do patrón. Ela considerou unha insolencia e foi avisar os gardas.
Pouco tempo máis tarde chegou Rosas, e tranquilo pediu á criada o té con leite. Esta lembrou nese momento que deixara o leite ao lume, deixándoo quecer por moito tempo. Ao regresar, a criada encontrou unha substancia mesta e amarronada. O sabor agradou a Rosas e contan que partillou o doce con Lavalle mentres discutían os puntos do tratado, dando así orixe accidental ao doce de leite. É unha historia simpática, mais non hai ningunha fonte que demostre o conto.
As variacións máis comúns son a pastosa e a sólida (que pode cortarse en barras ou pedaxos), que se diferencian pola súa consistencia.
Sambades, Ansemil, Celanova
Sambades é unha aldea da parroquia de Ansemil, no concello ourensán de Celanova, na comarca da Terra de Celanova. Tiña 8 habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística dos cales 5 eran homes e 3 eran mulleres,o que supón un aumento de 1 habitante en relación ao ano 2000.
Aeroporto de Tirana-Nai Tareixa
O aeroporto internacional de Tirana-Nai Tareixa, comunmente coñecido como aeroporto de Rinas, é o principal aeroporto internacional de Albania. Bautizado na honra d e Tareixa de Calcuta en 2002, está situado na vila de Rinas, a 11 quilómetros ao noroeste da cidade de Tirana.
779
Véxase tamén
Historia ano a ano
Aeroporto de Tirana-Nai Tareixa
O aeroporto é un dos máis concorridos dos Balcáns, pasando 2,2 millóns de pasaxeiros polas súas instalacións durante o ano 2016. Ofrece conexións internacionais principalmente dentrode Europa. Serve como centro de conexións para a aeroliña local Albawings e como cidade focal para Adria Airways, Blue Panorama Airlines, Ernest Airlines e Mistral Air.
Cosmoloxía
miniatura|dereita|300px|Imaxe artística figurada da [[Vía Láctea.]] A cosmoloxía (do grego κόσμος kósmos universo, e λόγος lógos coñecemento), é a rama da astronomía que estuda a orixe, estrutura e evolución do Universo a partir da aplicación de métodos científicos.
Antigüidade
Na antigüidade a observación dos astros e a interpretación relixiosa mantiveron unha ligazón practicamente completa. Os pobos primitivos xa utilizaban símbolos representando os corpos celestes nas manifestacións de arte rupestre. No antigo Exipto e outras civilizacións considerábase que a Terra era plana; e os astros, lámpadas fixas nunha bóveda móbil. En moitas civilizacións existían crenzas onde se consideraba que o Sol nacía cada amencer para morrer ao empardecer, estas acabaron por se tornar a base de moitas relixións antigas. Os gregos, sobre todo os seguidores de Pitágoras, consideraban que os corpos celestes tiñan os seus movementos rexidos rigorosamente polas leis naturais, na esfericidade da Terra e na harmonía dos mundos; xa os seguidores de Aristóteles consideraban a teoría xeocéntrica, onde a Terra era o centro do universo.
Eratóstenes
Na cidade exipcia de Alexandría no século III a. C., Eratóstenes, lendo un papiro, observou que había unha descrición indicando que ao sur de Siena, ao mediodía, o 21 de xuño, colocadas dúas varetas perfectamente a chumbo, non producían sombra. A luz do Sol no solsticio de verán, penetraba directamente no fondo dun pozo profundo, e as columnas dos templos tampouco producían sombra.
A descuberta do perímetro da Terra
O sabio fixo un experimento na biblioteca de Alexandría, posicionou varas perfectamente verticais observando a súa sombra ao mediodía do día 21 de xuño, descubriu que mentres que en Siena non había sombra, en Alexandría esta era de forma bastante pronunciada, ao redor de sete graos. Deste xeito, Eratóstenes imaxinou que se a Terra fose plana as varas non haberían de proxectar sombra en ningunha das dúas localidades, e se nunha delas había esta proxección e noutra non, é porque a Terra non era plana senón curva. Aínda nun exercicio de pura lóxica matemática, despois de deducir o desfase de sete graos entre Siena e Alexandría, pagoulle a un dos seus axudantes para que medise a distancia en pasos entre as dúas localidades, chegando á conclusión de que esta roldaría os 800 quilómetros. Como o desfase angular é ao redor de 7 graos, e a circunferencia é 360 graos, dividindo 360/7 = aprox 50, que multiplicado por 800 resultou nunha circunferencia de 40.000 quilómetros, bastante próximo á realidade. Isto aconteceu hai 2.200 anos.
Estrabón
Por volta do século I da era cristiá, o xeógrafo alexandrino Estrabón, nun dos seus ensaios escribiu: ...(sic) Aqueles que retornan dunha tentativa de circunnavegación non relatan impedimentos por terras opostas, pois os mares permanecen sempre abertos; probabelmente o impedimento é a escaseza de alimentos ou auga... dinos Eratóstenes que se a extensión do Atlántico non é un obstáculo, a pasaxe do mar da Iberia á India debe ser feita facilmente... Sendo ben probábel que na zona temperada haxa unha ou dúas terras habitadas... E realmente se esta ou outra parte do mundo é habitada, non o é por homes como os de aquí, e deberemos considerala como outro mundo habitado”...''
Claudio Tolomeo
Claudio Tolomeo de Alexandría, 100 anos máis tarde, en torno do século II da era cristiá, formulou no Almaxesto a súa teoría de que “...(sic) a Terra se presentaba inmóbil e rodeada de esferas transparentes de cristal que xiraban á súa volta e á que se subordinaban o Sol e os planetas...” Tolomeo relacionou as estrelas, rexistrou seus brillos, estableceu normas de previsión de eclipses, tentou describir o movemento dos planetas contra o fondo practicamente inmóbil das constelacións, considerou que a Terra era o centro do universo e que todos os corpos celestes a rodeaban.
Esta teoría foi adoptada por Tomé de Aquino no século XIII, e esta concepción do cosmos foi seguida ata o século XVI.
Nicolao Copérnico
miniatura|esquerda|Cadro de Jan Matejko "O astrónomo Copernico en conversación con Deus". Nicolao Copérnico propuxo en 1543 un sistema onde os planetas xiraban en órbitas circulares en torno do Sol. Chamouse teoría heliocéntrica, segundo a cal o Sol era o centro do sistema solar, a Terra un dos seus planetas e esta xiraba en órbita circular.
Copérnico describiu a rotación no sistema solar, a translación da Lúa e dos planetas; Tolomeo considerara un modelo heliocéntrico, non obstante, rexeitouno debido ás teorías de Aristóteles, onde a Terra non podería ter unha rotación violenta.
Galileo Galilei
miniatura|dereita|Tumba de Galileo, Santa Croce, en [[Florencia.]] Galileo Galilei na primeira metade do século XVII reforzou a teoría heliocéntrica co uso do telescopio, pois viu que a Vía Láctea está formada por unha infinidade de estrelas. Ao invés de nubes, observou as manchas solares, mapeou as cráteres e montañas na Lúa, descubriu a existencia de satélites ao redor de Xúpiter, alén de observar Saturno e os seus aneis.
A pesar das súas observacións e descubertas, a igrexa católica mantivo unha persecución implacable contra Galileo, tanto que en 1615 escribiu unha carta á gran-duquesa Cristina da Holanda dicindo: "(sic)...algúns anos atrás, como sabe súa Alteza, vin no ceo moitas cousas que nunca ninguén viu ata entón. A novidade e as consecuencias seguiron en contradición coas nocións físicas comunmente sustentadas entre académicos e filósofos que se volveron contra min un número grande de profesores e eclesiásticos como se eu tivese colocado as cousas no firmamento coas miñas propias mans para alterar a natureza e destruír a ciencia e o coñecemento. Esquecen, pois, que as verdades crecendo estimulan as descubertas e as investigacións establecendo o crecemento das artes..."
En 1633, Galileo foi a xuízo debido á sospeita de crime de herexía. Nun documento forxado, mostrado no seu xulgamento foi condenado por unha proba que non existía.
Alric de Kent
Alric (en Alrīc) foi un rei do reino de Kent no século VIII, conxuntamente con Æðelberht II e Eadberht I.
Cosmoloxía
Galileo Galilei
Ficando oito anos en prisión domiciliaria próximo á Florencia, onde veu a morrer. En 1979 o papa Xoán Paulo II, 346 anos despois da condenación, "perdoouno" do xuízo executado pola "Santa Inquisición".
Alric de Kent
Traxectoria
Alric subiu ao trono xunto cos seus dous irmáns á morte do seu pai Wihtred, segundo Beda, única mención que existe sobre el. Kelly observou que o reinado de 762 a 796 atribuído a el por Guillerme de Malmesbury “é evidentemente fantasía".
Cosmoloxía
As tebras do coñecemento
Na Idade Media había dous puntos de vista antagónicos a respecto do cosmos, un heliocéntrico, outro xeocéntrico. O antagonismo chegou ao seu punto culminante nos séculos XVI e XVII, nun tempo onde astronomía e astroloxía se fundían, onde as forzas políticas e teolóxicas eran predominantes.
O coñecemento estaba agrilloado por pronunciamentos eclesiásticos e por unha cultura milenaria. Os temas científicos estaban amarrados ao pasado e as novas descubertas considerábanse indignas cando chocaban contra as preferencias doxolóxicas dominantes.
Os científicos na Idade Media eran castigados coa humillación, exilio, tortura e morte. Segundo a crenza os ceos xamais poderían ser habitados por corpos celestes inanimados, érano por demos e máis anxos.
Críase que as mans invisibles de Deus facían xirar as esferas de cristal que mantiñan os corpos celestes xirando en torno da Terra. A ciencia non quería ou non podía concibir a idea de que os fenómenos da natureza se rexían polas leis da física.
Johannes Kepler
Kepler baseouse na xeometría euclidiana para por en práctica as súas teorías. Certa vez escribiu nun dos seus ensaios ''“(sic)...A Xeometría existiu e existe desde antes da Creación. É co-eterna coa mente de Deus...A Xeometría deulle a Deus un modelo para a Creación... A Xeometría é o propio Deus...”'' miniatura|esquerda|Mapa do mundo de Kepler nas "Tabulae Rudolphinae : quibus astronomicae ...." ou "Tablas Rudolfinas" de Johannes Kepler.
En 1589, Kepler foi estudar a Universidade de Tubinga, comezou a confrontar as correntes intelectuais da época, cando se iniciou na chamada hipótese copernicana, visualizou un universo heliocéntrico.
En Graz na Austria, foi ensinar matemática, desenvolveu almanaques meteorolóxicos e astronómicos. Naquela época coñecíanse seis planetas, Mercurio; Venus; Terra; Marte; Xúpiter e Saturno, tamén se coñecían os sólidos platónicos, ou sólidos regulares.
Kepler tentou achar unha relación entre os sólidos e as distancias entre as órbitas dos planetas. Pensou que estes sólidos estando inscritos un ao outro mostrarían as distancias destes ao Sol, chamou á isto de Mysterium Cosmographicum.
A importancia de Tycho Brahe
Kepler coñeceu a Tycho Brahe, que era o Matemático Imperial do Emperador Romano Rodolfo II. Traballou co matemático, por algún tempo.
Tycho reuniu informacións e dados das órbitas planetarias durante toda a súa vida. Cando morreu, deixoulle a Kepler todas as súas anotacións.
As anotacións de Tycho comezaron a ser compiladas antes da invención do telescopio.
Todos os astrónomos anteriores á Kepler dimensionaron órbitas circulares aos planetas coñecidos. Acreditaban ser o círculo a forma xeométrica perfecta. Os círculos colocados no ceo por Deus deberían ser perfectos.
Despois de tres anos de cálculos e investigacións infrutíferas Kepler abandonou súa teoría do Mysterium Cosmographicum. Algúns meses despois de abandonar a antiga teoría, aínda seguiron investigacións infrutíferas.
Despois de buscar incansabelmente unha resposta que explicase satisfactoriamente os orbitais, Kepler iniciou o uso da elipse como forma das órbitas planetarias.
Comezou o seu estudo utilizando a fórmula da elipse codificada por Apolonio de Perga da Biblioteca de Alexandría, descobrindo que esta axustábase con perfección ás observacións de Tycho.
Isaac Newton, Hans Lippershey, Antoni van Leeuwenhoek
Con Isaac Newton, descubridor e formulador da lei da gravitación universal, alén dos traballos dos astrónomos como Tycho Brahe, Hans Lippershey, Antoni van Leeuwenhoek, Galileo Galilei, Kepler, máis o conxunto de coñecementos do século XVII, foi creada a base científica para a cosmoloxía que pasou do campo puramente filosófico ó experimental.
A cosmoloxía experimental
A partir da dinámica clásica, a cosmoloxía científica comezou a tomar corpo e se desenvolver; no inicio vagarosamente, pois había a necesidade da construción da súa base.
Co pasar dos anos e a descuberta de novos métodos de investigación a cosmoloxía foi acelerando tecnoloxicamente.
No inicio do século XX con novas técnicas de cálculo, co advento da teoría da relatividade e o desenvolvemento de novos equipos de observación, os investigadores estableceron un conxunto de parámetros e variables, mediante os cales creouse unha metodoloxía destinada a definir a estrutura do universo e as leis que o rexe, esta pasou a ser chamada de Astrofísica.
O Universo en expansión
miniatura|dereita|Radiación de Fundo resultante do Big-Bang En 1917 o astrónomo holandés Willem de Sitter desenvolveu un modelo non estático do Universo. A teoría, formulada na década de 1920, segundo a cal o universo está en expansión acabou por constituír a moderna base da cosmoloxía. En 1922, o modelo do universo en expansión foi adoptado polo matemático ruso Alexander Friedmann.
En 1927 o sacerdote belga Georges Lemaitre introduciu a idea do núcleo primordial. A teoría afirmaba que as galaxias son fragmentos da explosión dese núcleo, resultando na consecuente expansión do Universo. Ese foi o comezo da teoría da Grande Explosión que tenta explicar a orixe do Cosmos.
Hoxe en día a radiación de fundo do Big-Bang é detectada por radiotelescopios.
Considérase que, no momento da explosión, a expansión espazo-tempo-masa-enerxía era uniforme. Composta inicialmente de hidróxeno e helio, con progresiva e crecente complexidade estrutural. O advento da gravidade iniciou a atracción gravitacional da materia acabada de formar.
As partículas comezaron a se unir e gravitar mutuamente, as masas de gas iniciaron unha lenta e continua compresión en espiral, esta aumentou o campo gravitacional en torno de si en turbillón.
Os gases comezaron a se comprimir cada vez máis, esta compresión acelerou a atracción gravitacional nunha "espiral inflacionaria" atraendo cada vez máis materia e comprimindo novamente, facéndoa caer sobre si mesma. Considerase que así se iniciou a formación de galaxias, estrelas e planetas.
O futuro da cosmoloxía
miniatura|dereita|Nebulosa do Ollo de Gato. A cosmoloxía asociada á outros ramos de investigación, como a informática e electrónica, está cada vez máis aumentando o seu nivel de complexidade.
Co advento do avance das ciencias de computación e a unión de enxeñarías das máis diversas, existen estudos para a construción dun supercomputador interconectado á outros espallados polo planeta onde se poida construír un universo virtual e observar a súa dinámica.
Moitas Universidades no mundo están empeñadas no proxecto do Universo virtual que poderá ser o gran paso para a investigación cosmolóxica do século XXI.
Cartelos, Cartelos, Carballedo
Cartelos é un lugar da parroquia de Cartelos, no concello lugués de Carballedo, na comarca de Chantada. Segundo o INE en 2017 e 2018 o lugar tiña 1 habitante (home), en 2020 estaba deshabitado.
En Cartelos están a igrexa parroquial, a reitoral e o cemiterio. miniatura|Cemiterio de Cartelos, no medio o panteón dos Señores de Cartelos
Toponimia
A orixe do topónimo pode aludir a descendentes do nome persoal no latín vulgar *, diminutivo de. O Padre Sarmiento coidaba que Cartel /Cartelos eran síncope de Caritelos ou caracteres. miniatura|Reitoral de Cartelos en ruínas en 2017
Stephenie Meyer
Stephenie Meyer, nada Morgan o 24 de decembro de 1973, é unha autora estadounidense de literatura xuvenil e produtora de cine coñecida pola serie romántica de vampiros Twilight.
Primeiros anos
Stephenie Meyer naceu en Hartford, Connecticut, filla de Stephen e Candy Morgan. Creceu en Phoenix (Arizona) con cinco irmáns e irmás: Seth, Emily, Jacob, Paul e Heidi. Asistiu á escola secundaria Chaparral en Scottsdale (Arizona). Asistiu á Universidade Brigham Young en Provo, Utah, onde recibiu un B.A. en inglés en 1997. Meyer coñeceu o seu marido Christian en Arizona cando tiña catro anos, e casou con el en 1994 cando ambos tiñan 21 anos. Xuntos tiveron tres fillos: Gabe, Seth e Eli. Christian Meyer, anteriormente auditora, agora retirouse para coidar dos seus fillos.
Twilight
Meyer ocupou o posto 49 na lista da revista Time das 100 persoas máis influentes en 2008, e foi incluída na lista de Forbes Celebrity 100 das celebridades máis poderosas do mundo no 2009, entrando no posto 26. Os seus ingresos anuais superan os 50 millóns. En 2010, Forbes clasificouna como a celebridade máis poderosa con ingresos anuais de 40 millóns de dólares estadounidenses.
Leite condensado
miniatura|dereita|220px|Leite condensado. O leite condensado é leite esterilizado concentrado, parcialmente hidratado, ao que se lle engade unha proporción importante de sacarosa (azucre), até adquirir unha consistencia de mel espeso. Pode conservarse durante varios anos envasado sen refrixeración mentres non se encetase. Aínda que teñen existido produtos de leite condensado non azucrado, estragábanse con moita facilidade, polo que son pouco comúns na actualidade. O leite condensado utilízase en numerosas sobremesas de moitos lugares, incluídos Brasil, Hong Kong e Rusia, onde é coñecido coma "сгущёнка" (sgushchyonka, literalmente "[o que está] mesto").
Un produto relacionado é o leite evaporado, que sufriu un proceso máis complexo e non é azucrado. En Alemaña, o leite evaporado é moito máis común que o condesado (o termo é alemán é Kondensmilch).
Proceso
A extracción da auga realízase mediante unha presión reducida (aproximadamente 0,5 atmosferas) até obtermos un líquido mesto, dunha densidade aproximada de 1,3 g/mL. Esta subtracción de auga é coñecida cos nomes de espesamento, concentración e condensación. Despois engádeselle o azucre, nunha proporción que vai dende o 30 % (se a materia prima é leite gordo) até o 50 % (se é leite descremado). Tamén se somete a un tratamento térmico, co fin de garantir a estabilidade do alimento a temperatura ambiente, mentres o envase estea fechado. Se se quece durante varias horas ao baño maría, carameliza formando o que se denomina doce de leite.
Un produto semellante é o leite en po.
Aplicacións
thumb|Café con leite condensado. Moitas sobremesas conteñen leite condensado e é tamén un ingrediente clave en determinadas presentacións de café como o café Sua Da (un tipo de café vietnamita) ou o café con leite condensado. Noutros países, o leite condensado é utilizado en infinidade de receitas gastronómicas de repostaría extremadamente doadas de preparar, como papas de arroz, crema volteada etc. No País Vasco é un ingrediente opcional das moitas receitas do pastel vasco (biskotxa ou pastiza en éuscaro).
Historia
Segundo os escritos de Marco Polo, os tártaros eran quen de condensar o leite. Dez libras (4,54 kg) de pasta de leite eran transportadas por cada home, que despois mesturarían o produto con auga. Porén, probabelmente fai referencia ao lene leite callado tártaro que pode tomarse en forma de bebida ("ayran") diluíndoa, e polo tanto refírese a concentrado do leite fermentado, non fresco.
Posibelmente tiveron unha importancia semellante para o futuro do leite os requisitos de Borden para os granxeiros que desexaron venderlle leite cru. Pediulles que lavasen os ubres das vacas antes de seren muxidas, manter o chan das cortes limpas e escaldar e enxugar os coadores á mañá e á noitiña. En 1858 o leite de Borden, vendido baixo a marca Eagle Brand, gañara reputación pola súa pureza, durabilidade e prezo. Mais non foi até o estoupido da Guerra de Secesión e a posterior demanda de leite condensada de longa duración polo exército da Unión cando o éxito de Borden foi finalmente asegurado.
O goberno federal dos Estados Unidos pediulles cantidades enormes como ración de campo durante a guerra e os soldados que voltaban á casa actuaban como publicidade de boca a boca. A finais da década de 1860 o leite representaba unha importante industria. Considérase que Eagle Brand é a marca de produtos alimenticios máis antiga que segue a existir hoxe día. O leite condensado coñeceuse en Europa en 1866, grazas ás instalacións de Cham en Suíza.
Outros artigos
Kondensmilch
Xesús Blanco Villar
Xesús Blanco Villar, nado en Socastro (Rois) o 26 de marzo de 1962, é un ex-ciclista galego.
Traxectoria
Comezou como profesional no equipo Teka, co que obtivo os seus triunfos máis destacados. En 1985 gañou a Volta a Galicia, a Volta a Castela e León e a Volta á Comunidade Valenciana, tres das probas por tiradas máis importantes nos anos oitenta. En 1986 acadou os éxitos máis notables, ao conseguir a vitoria en dúas tiradas da Vuelta a España (en Santander e en Puerto Real) e ao ser líder provisional durante unha xornada, a sexta. Esa proba foi gañada polo tamén galego Álvaro Pino. Ese ano obtivo a vitoria tamén na Volta á Comunidade Valenciana, pero foi descualificado por axudarse dun coche do equipo logo de sufrir unha avaría mecánica. A vitoria final obtívoa finalmente Bernard Hinault.
En 1987, sendo o líder do seu equipo na Vuelta, volveu conseguir outra vitoria na rolda española na tirada con final en Valladolid. En 1989 cambiou de equipo e empeza a súa decadencia como ciclista, pasando consecutivamente por diversos equipos: Seur (ciclismo), Lotus-Festina, Deportpublic, W52-Paredes e finalmente o LA Pecol cando se retiraría do ciclismo profesional en 1998. Nesa época a única vitoria importante foi a colleita en 1992 na Volta ao Alentexo.
Participou no Tour de Francia en tres ocasións: en 1986 (25º), 1987 (abandono) e 1988 (35º). Amais participou no Giro de Italia 1989, rematando no posto 25.
Tras a retirada converteuse en director deportivo dalgúns clubs de ciclismo como o Club Ciclista Vigués (1999-2002, 2006) e o portugués Beppi-Ovarense (2003-05). En 2007 incorpouse ao Karpin Galicia no posto de director deportivo (2007-2010) ás ordes de Álvaro Pino. Dende o ano 2013 exerce como director deportivo do Club Ciclista Padronés.
Galardóns
O concello de Rois organiza un torneo de ciclismo que leva o seu nome.
780
Véxase tamén
Historia ano a ano
Termodinámica estatística
Chámase termodinámica estatística á parte da termodinámica que desenvolve relacións entre as magnitudes macroscópicas e directamente observábeis con conceptos e magnitudes microscópicas. E para isto, fai uso extensivo da estatística.
A cantidade requirida de informacións para describir (no contexto da mecánica clásica) mesmo un sistema pequeno da orde dun micromol implica o estabelecemento de 6 coordenadas para cada unha das entidades microscópicas (átomos, moléculas, ións...), o que, por todos os aspectos, torna o estabelecemento dunha teoría determinista de todos os detalles microscópicos do sistema realmente imposíbel de se realizar.
Se polo punto de vista da mecánica clásica, esta tarefa é imposíbel en termos prácticos, cando se ve polo aspecto cuántico, a situación é aínda "peor". Do punto de vista cuántico, o indeterminismo non proven dunha incapacidade práctica, mais de principios. O principio da incerteza estipula unha limitación no proceso de medida de certos pares de propiedades, sendo unha lei natural, incontornábel, polo tanto, mesmo desde o lado puramente teórico.
Grandezas macroscópicas e magnitudes microscópicas
Constitúen magnitudes macroscópicas, observábeis de forma directa:
Constitúen magnitudes microscópicas:
Eanmund de Kent
Eanmund foi un rei de Kent durante o século VIII, conxuntamente con ou despois de Sigered de Kent.
Traxectoria
Eanmund é coñecido só por unha confirmación sen data, na que actuaba como testemuña o arcebispo Bregowine (761–764), engadida a un documento de Sigered.
Pazo dos Condes de Ximonde
O pazo dos Condes de Ximonde ou Pazo de Ramirás en Santiago de Compostela é unha residencia urbana palaciana, situada no número 23 da rúa do Preguntoiro, na cidade vella.
Foi a residencia señorial dos Condes de Ximonde nesa cidade. Hoxe é un edificio dedicado a actividades culturais, sede do Auditorio Abanca de Afundación.
Historia
O pazo foi a residencia urbana dos Condes de Ximonde en Santiago de Compostela, na rúa do Perguntoiro, durante os séculos XVIII e XIX. Tamén se lle coñecía coma Pazo de Ramirás polo título do home da Condesa de Ximonde, Xacoba Cisneros de Puga, nada o 7 de xaneiro de 1813. Na súa fachada aínda conserva o escudo nobiliario dos antigos propietarios.
Neste palacio residiron os dous primeiros condes, Xoán Antonio e Pedro Cisneros, e maila condesa Xacoba.
Trofeo Teresa Herrera 1962
O Trofeo Teresa Herrera de 1962 foi a 17ª edición do torneo. Celebrouse na Coruña o 9 de setembro de 1962 a partido único. O campión foi o Deportivo da Coruña, que derrotou por 4-2 ao Benfica portugués.
O torneo foi programado para setembro, no canto das habituais datas de xuño por mor dos traballos de renovación do céspede de Riazor. O Deportivo acababa de ascender a Primeira División despois de cinco anos en Segunda, mentres que o Benfica viña de gañar a súa segunda Copa de Europa consecutiva. Con todo, a vitoria foi para o equipo galego e o torneo supuxo un grande éxito de público e de recadación de fondos para a beneficencia.
Pazo dos Condes de Ximonde
Historia
Logo do falecemento da condesa, en 1860, foi residencia de Perfecto Conde Fernández, catedrático de Histoloxía da Facultade de Medicina e esposo de Elisa Puga Blanco, filla do curmán e herdeiro universal da Condesa, Manuel María Puga Feijoo. Hoxe é sede do Auditorio da entidade Afundación.
Perfecto Conde Fernández (1847-1903) foi un médico galego, primeiro profesor de histoloxía da Universidade de Santiago de Compostela. Foi catedrático de histoloxía, histoquímica e anatomía patolóxica da Facultade de Medicina da Universidade de Santiago de Compostela do 26 de decembro de 1892 ao 30 de decembro de 1903.
O condado de Ximonde
miniatura|Escudo de armas dos condes de Ximonde. O primeiro titular do Condado de Ximonde foi Xoán Antonio Cisneros de Castro e da Barrera (1725-1798). Recibiu o título de Conde de Ximonde do Rei Carlos III de España, co vicecondado previo de Soar, por Decreto dado no Palacio Real de El Pardo o 14 de xaneiro de 1766. Finou o 20 de decembro de 1798, aos 73 anos.
Sucedeuno a súa filla, Xacoba Cisneros de Puga, que estivo casada con Xosé Mª Bermúdez Acevedo e morreu en Santiago de Compostela o 9 de abril de 1860 aos 47 anos de idade. A condesa e seu home, señor de Ramiráns e Vilardefrancos, foron partidarios do carlismo. O home da condesa foi o presidente da Xunta Superior que en 1836 constituíron os carlistas na Coruña, ao comezo da primeira guerra carlista, para dirixir as milicias galegas.
Estrutura da edificación
O pazo dispuña dunha horta ao leste. Entre esta e o pazo existía unha calella que comunicaba a Rúa das Ameas coa Praza da Pescadería Vella. A calella ficou integrada finalmente no edificio, que coma testemuña conservouse trazada no actual patio de butacas do auditorio.
O edificio foi reformado ao longo dos anos ata en seis ocasións, sendo a de 1909 por Ramón Mosquera Codesido a máis relevante. En 1970, realizouse outra para a instalación dunha tenda.
A edificación orixinal é do século XVIII, edificio urbano en cantaría de granito, con planta terrea e dous andares. Do edificio orixinal consérvanse os dous arcos centrais da planta terra da fachada á rúa do Perguntoiro e o escudo situado no centro da fachada no segundo andar. Os balcóns dos andares primeiro e segundo reformáronse a finais do século XIX.