cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cálculo de variacións
Historia
Lagrange contribuíu cumpridamente á teoría e Legendre (1786) asentou un método, non enteiramente satisfactorio para distinguir entre máximos e mínimos. Isaac Newton e Gottfried Leibniz tamén prestaron atención a este asunto. Outros traballos destacados foron os de Vincenzo Brunacci (1810), Carl Friedrich Gauss (1829), Siméon Poisson (1831), Mikhail Ostrogradski (1834) e Carl Jacobi (1837). Un traballo xeral particularmente importante é o de Sarrus (1842) que foi resumido por Cauchy (1844). Outros traballos destacados posteriores son os de Strauch (1849), Jellett (1850), Otto Hesse (1857), Alfred Clebsch (1858) e Carll (1885), aínda que quizais o máis importante dos traballos durante o século XIX é o de Weierstrass. Este importante traballo foi unha referencia estándar e é o primeiro que trata o cálculo de variacións sobre unha base firme e rigorosa. Os problemas 20 e 23 de Hilbert expostos en 1900 estimularon algúns desenvolvementos posteriores. Durante o século XX, David Hilbert, Emmy Noether, Leonida Tonelli, Henri Lebesgue e Jacques Hadamard, entre outros, fixeron contribucións notables. Marston Morse aplicou o cálculo de variacións ao que actualmente se coñece como teoría de Morse. Lev Semenovich Pontryagin, Ralph Rockafellar e Clarke desenvolveron novas ferramentas matemáticas dentro da teoría do control óptimo, xeneralizando o cálculo de variacións.
Problema isoperimétrico
Cal é a área máxima A que pode rodearse cunha curva de lonxitude L dada? De non existiren restricións adicionais, a solución é:
que é o valor que se obtén para un círculo de raio.
Se se impoñen restricións adicionais a solución é diferente. Un exemplo é se se supón que L se considera sobre unha función f(x) e os extremos da curva están sobre os puntos onde a distancia entre eles está dada. É dicir AB = L\,. O problema de achar unha curva que maximice a área entre ela e o eixe X sería atopar unha función f(x) de modo que:
coas restricións:
Braquistócrona
O problema da curva braquistócrona remóntase a Jakob Bernoulli (1696). Refírese a atopar unha curva no plano cartesiano que vaia do punto á orixe de modo que un punto material que se desliza sen fricción sobre ela tarda o menor tempo posible en ir de P á orixe. Usando principios de mecánica clásica o problema pode formularse como,
onde g é a gravidade e as restricións son, f(0)=0, f(x_0)=y_0. Hai que notar que en x=x_0 existe unha singularidade.
Formulación xeral
Un dos problemas típicos en cálculo diferencial é o de atopar o valor de x\, para o cal a función f(x)\, alcanza un valor extremo (máximo ou mínimo). No cálculo de variacións o problema é atopar unha función f(x) para a cal un funcional J[f]\, alcance un valor extremo. O funcional J[f] está composto por unha integral que depende de x, da función f(x) e algunhas das súas derivadas.
Onde a función f(x) pertence a algún espazo de funcións (espazo de Banach, espazo de Hilbert), e tanto ela como as súas derivadas poden ter restricións. Esta fórmula integral pode ser máis complicada permitindo a x ser un vector, e polo tanto incluíndo derivadas parciais para f:
Espazos funcionais
A fundamentación rigorosa do cálculo de variacións require considerar variedades diferenciais lineares de dimensión infinita. De feito o punto de partida do cálculo de variacións é un teorema da análise funcional que proba que é posible considerar unha curva nun espazo funcional (p.ex. traxectoria no espazo fásico) simplemente como unha función cunha variable adicional, concretamente:
O teorema anterior pode aplicarse por exemplo ao principio de mínima acción onde trata de atoparse a traxectoria posible no espazo de fases que fai mínima a integral de acción. Dita traxectoria é unha curva suave no espazo de traxectorias E, considerando agora:
Tense que o problema de minimización pode reducirse a minimizar unha certa función real f de variable real:
Extremos relativos débiles e fortes
Un problema variacional require que o funcional estea definido sobre un espazo de Banach  adecuado. A norma vectorial de devandito espazo é o que permite definir rigorosamente se unha solución é un mínimo ou un máximo relativo. Por exemplo unha función é un mínimo relativo se existe un certo  tal que, para toda función  se cumpre que:
Rebordelo, Cedrón, Láncara
Rebordelo é un lugar da parroquia de Cedrón, no concello lugués de Láncara, na comarca de Sarria. Segundo o Instituto Galego de Estatística, no 2007 tiña 7 habitantes (4 homes e 3 mulleres), o que non supón ningún cambio con respecto ao ano 1999 cando contaba cos mesmos habitantes.
Departamento de Guédiawaye
Guédiawaye é un departamento da rexión de Dakar, no Senegal. Atópase no oeste do país, no centro-norte da Península de Cabo Verde
No ano 2005 tiña unha poboación estimada de 286.989 persoas.
Differences (revista)
Differences: A Journal of Feminist Cultural Studies (estilizado como "differences") é unha revista académica estabelecida en 1989 por Naomi Schor e Elizabeth Weed. Abrangue investigacións sobre estudos culturais. As actuais editoras en xefe son Elizabeth Weed e Ellen Rooney. A revista, malia ser autónoma, está aloxada no Pembroke Center for Teaching and Research on Women (Universidade Brown). Foi orixinalmente publicada a través da Indiana University Press, pero dende 2003 (volume 14) foi publicada por Duke University Press.
Miguel Vences
Miguel Vences, nado en Colonia o 24 de abril de 1969, é un biólogo especializado en herpetoloxía e bioloxía evolutiva, e profesor universitario alemán. Boa parte das súas investigacións están centradas nos réptiles e anfibios de Madagascar.
Traxectoria
É fillo do filósofo galego Sergio Vences Fernández. Fixo os seus estudos secundarios no Schiller-Gymnasium de Colonia de 1979 a 1988, graduándose co Abitur alemán (título equivalente ao de bacharel). Ao ano seguinte comezou a estudar Bioloxía na Universidade de Colonia. Alí coñeceu a Frank Glaw, e aínda como estudantes universitarios emprenderon as súas primeiras excursións científicas a Madagascar.
Despois de acadar o Vordiplom en 1993, Vences trasladouse á Universidade de Bonn e ao Museo Koenig da mesma cidade, onde completou os seus estudos de diplomatura. Vences a continuación fixo os seus estudos de doutoramento baixo a supervisión de Wolfgang Böhme até o ano 2000. A súa tese foi sobre a historia evolutiva das ras verdadeiras (Ranoidea) e familias relacionadas de Madagascar.
Despois traballou durante un ano no Museo Nacional de Historia Natural de Francia de París, antes de regresar a Alemaña en 2001 para traballar na Universidade de Constanza. En 2002 traballou na Universidade de Ámsterdam e no Museo de Zooloxía desta cidade como profesor axudante e director da sección de vertebrados. En 2005 mudouse á Universidade Tecnolóxica de Braunschweig como profesor de bioloxía evolutiva, onde permanece até o día de hoxe (2019).
Obra científica
miniatura|260px|Entre as moitas especies descritas por Vences xunto con Glaw está [[Brookesia micra, unha das especies de réptiles máis pequenas.]]
O traballo de Vences está centrado nos anfibios e réptiles de Madagascar. Traballa en colaboración con Frank Glaw e, xuntos, describiron máis de 200 novas especies de ras, e numerosas novas especies de serpes, camaleóns e outros réptiles.
En 1992 elaboraron unha guía de campo dos réptiles e anfibios de Madagascar. En 1994 publicaron unha segunda edición desta guía, incluíndo as descricións de numerosos taxons novos, e unha sección de réptiles moi ampliada. En 2007 publicouse unha terceira edición que non describía ningunha especie nova, pero incluía fotografías en cor e descricións en textos breves de máis de 100 especies sen nome.
Nos últimos anos, Vences foi coautor, en varias publicacións, de traballos sobre unha ampla gama de temas, incluíndo, pero sen limitarse, á bioxeografía, enfermidades de anfibios e microbiomas asociados a anfibios, xenética de poboacións, evolución e especiación, e taxonomía.
Recoñecementos
En 2013 foi elixido como membro da Berlin-Brandenburgische Akademie der Wissenschaften (Academia de Ciencias e Humanidades de Berlín-Brandeburgo) e, en 2018, da Academia Leopoldina.
Epónimos
Catro especies foron nomeadas na honra de Vences:
Abreviatura
A abreviatura Vences emprégase para recoñecer a Miguel Vences como autoridade na descrición e taxonomía e zooloxía.
Xosé Constenla
Xosé Constenla Vega, nado en Santiago de Compostela en 1980, é un xeógrafo e cantautor galego. Exerce como profesor da Universidade de Vigo na Facultade de Ciencias da Educación (Campus de Ourense).
Traxectoria
Licenciado e Doutor en Xeografía pola Universidade de Santiago de Compostela, é técnico especialista en Sistemas de Información Xeográfica (2006). Foi profesor de Xeografía na Universidade da Coruña, na Universidade Carlos III de Madrid, na Universidade de León e investigador no Instituto Universitario de Estudos e Desenvolvemento de Galicia (IDEGA). Traballou durante 8 anos como xeógrafo na Área de Urbanismo e Ordenación do Territorio de IDOM. Na actualidade é profesor da Universidade de Vigo na área de Didáctica das Ciencias Sociais.
Ten publicado diversos traballos e artigos en revistas de ámbito estatal e internacional.
Como cantautor ten editado cinco discos, sendo os tres primeiros Quen fixo berrar ao silencio (2005), Olladas dun entusiasta (2008) e ''Sinecismo. Xosé Constenla ao vivo'' (2013), e ofrecido máis de 300 concertos e recitais. A súa música amosa estados de ánimo e impresións sobre o acontecer social e algunhas visións persoais de intrahistorias cotiás que están sometidas a unha constante avaliación sentimental.
Participou en ciclos e certames de canción autor, e recibiu diversos premios pola súa produción.
O 28 de xuño de 2013 gravou o seu terceiro traballo discográfico en directo no Salón Teatro. Despois de 18 concertos por distintos lugares do país acompañado polo pianista Xavier Constenla, gravou ao vivo e en directo un novo disco. Para esa ocasión reuniu unha banda formada por Leo Gianetto (guitarras), Kike Calzonetti (baixo) e Rober Vázquez (batería). No concerto fixo repaso dos seus dous discos anteriores e presentou 9 temas inéditos. No disco tamén participaron artistas convidados como o cantautor madrileño Javier Bergia, o catalán Litus, e os galegos Roberto Sobrado e César de Centi así o frautista Luis Soto (frautista da Real Filharmonía e membro do Taller Atlántico Contemporáneo).
En febreiro de 2016 lanzou Virada por Avante, producido e arranxado polo músico Fredi Marugán, o seu cuarto traballo, no que se aprecia unha evolución nas composición e no estilo musical cara o folk-rock americano. O disco está composto por 11 cancións nas que se mistura a temática social coa sentimental. O tema de lanzamento é "A luz entre a desorde" que conta cun vídeo realizado e producido polo propio Xosé Constenla.
Noa ano 2017, resultou gañador do XVII Premio Ramón Piñeiro de Ensaio pola obra ''O colapso territorial en Galiza. Unha lectura dende o espazo da construción social do país,'' que organizan conxuntamente a Secretaría Xeral de Política Lingüística da Xunta de Galicia e Editorial Galaxia coa colaboración de Gas Natural Fenosa.
En outubro de 2020, publica o traballo discográfico O Globo Vermello. Trátase dunha produción realizada polo propio Xosé Constenla nos meses de abril e maio do mesmo ano, coincidindo co estado de alarma decretado pola situación sanitaria en todo o Planeta. Saíu en formato libro con códigos de descarga e tamén coa posibilidade de adquirir un CD. Xunto coas nove cancións que compoñen o traballo, aparece o relato "O botones do Majestic".
O Furco da Meda, Cedrón, Láncara
O Furco da Meda é un lugar da parroquia de Cedrón, no concello lugués de Láncara, na comarca de Sarria. Segundo o Instituto Galego de Estatística, no 2007 tiña 7 habitantes (2 homes e 5 mulleres), o que non supón ningún cambio con respecto ao ano 1999 cando contaba cos mesmos habitantes.
Xantofila
miniatura|dereita|400px|Estrutura da [[criptoxantina, unha xantofila con grupo OH.]] miniatura|dereita|Estrutura da [[violaxantina, unha xantofila con grupos epoxi e OH.]] miniatura|dereita|A [[clorofila verde enmascara a presenza de carotenoides (carotenos e xantofilas) nas follas, pero poden apreciarse as cores amarelas das xantofilas nas follas en outono, cando estas perden a clorofila.]] miniatura|A cor da xema do ovo débese ás xantofilas [[luteína e zeaxantina que contén.]]
As xantofilas (/ksantofílas/ ), do grego xánthos (ξάνθος), 'amarelo', e phýllon (φύλλον), 'folla', son pigmentos amarelos terpénicos, que forman parte do grupo dos carotenoides, xunto cos carotenos. Recibiron o seu nome porque formaban unha banda amarela nos primeiros experimentos de cromatografía de extractos de pigmentos vexetais. A súa estrutura molecular é similar á dos carotenos, pero diferéncianse deles en que as xantofilas conteñen átomos de oxíxeno, ausentes nos carotenos. Este oxíxeno forma parte de grupos hidroxilo (OH) ou son oxíxenos que forman pontes entre átomos e que substitúen a dous átomos de hidróxeno (epóxidos). Por teren estes grupos, as xantofilas son máis polares ou hidrófilas cós carotenos, e esta diferenza permite separalas dos carotenos en moitos tipos de cromotografía. Mentres que as xantofilas son amarelas, os carotenos teñen unha cor máis laranxa.
Igual que os outros carotenoides as xantofilas encóntranse en grandes cantidades nas follas da maioría das plantas, onde funcionan como un pigmento fotosintético que colabora na absorción de enerxía da luz. A súa presenza nas follas faise evidente cando estas perden a clorofila en outono e toman a cor das xantofilas e carotenos. As xantofilas actúan modulando a enerxía da luz absorbida e quizais serven como un axente de "arrefriamento" ou desexcitación (quenching) non fotoquímico que se encarga de tratar as formas excitadas de clorofila (clorofila triplete), que se producen en exceso na fotosíntese cando hai intensidades luminosas elevadas. As xantofilas que se encontran nos corpos dos animais, e en alimentos de orixe animal derivan en última instancia de fontes vexetais da dieta. Por exemplo, a cor amarela da xema de ovo do polo, graxas e pel procede das xantofilas inxeridas por eses animais cos seus alimentos (a miúdo engádese luteína á mantenta a eses alimentos para darlle esa cor aos ovos). Na Unión Europea utilízanse como aditivos alimentarios, e o seu número no código alimentario é o E-161. esquerda|miniatura|100px|Cromatografía en capa fina dos pigmentos fotosintéticos. As xantofilas forman a banda amarela situada ao lado da verde. A cor amarela da mácula lútea ("mancha amarela") da retina do ollo débese á luteína e zeaxantina que contén, que son xantofilas obtidas da dieta. Funcionan protexendo ao ollo da luz azul ionizante, a cal absorben. Estas dúas xantofilas non funcionan no proceso da visión, xa que non poden converterse en retinal (o aldehido da vitamina A).
Exemplos de xantofilas
O grupo das xantofilas inclúe a luteína, zeaxantina, neoxantina, violaxantina, e α- e β-criptoxantina. Este último composto é a única xantofila coñecida que contén un anel beta-ionona, e así a β-criptoxantina é a única xantofila que se sabe que teña actividade de pro-vitamina A nos mamíferos. Aínda así, só funciona como vitamina para os mamíferos herbívoros que posúen o encima que produce retinal a partir de carotenoides que conteñan beta-ionona (algúns carnívoros carecen deste encima).
En animais non mamíferos poden converterse outras xantofilas en análogos hidroxilados do retinal que funcionan directamente no proceso da visión. Por exemplo, os insectos utilizan o 3-hidroxirretinal nos seus procesos visuais, o cal significa que a β-criptoxantina e outras xantofilas (como a luteína e a zeaxantina) poden funcionar para eles como formas de "vitamina A" visual, entanto que os carotenos (como o beta-caroteno) non. As luras utilizan o 4-hidroxirretinal para a visión, o cal require a conversión doutras xantofilas diferentes presentes na súa dieta.
Aplicacións
A cantaxantina era un compoñente básico de certos tipos de pílulas utilizadas para conseguir un bronceado rápido. A utilización en doses excesivas destas pílulas deu lugar á aparición de problemas oculares nalgúns casos, polo que este efecto a doses altas fixo que nalgúns países se tendese a limitar as cantidades deste produto que poden engadirse aos alimentos. Por exemplo, en Estados Unidos o límite é de 30 mg/libra.
En Europa, as xantofilas utilízanse para aplicacións semellantes ás dos carotenoides (excepto no queixo), coas mesmas restricións.
Estes colorantes teñen pouca importancia como aditivos alimentarios directos. Unicamente a cantaxantina, de cor vermella semellante á do pemento, se utiliza ás veces debido á súa maior estabilidade. Polo contrario, son moi importantes como aditivos no alimento que se fornece ás troitas ou salmóns criados en piscifactorías, e tamén no alimento das galiñas. O obxectivo nestes casos é conseguir que a carne dos peixes ou a xema dos ovos teña unha cor máis intensa. O colorante utilizado en cada caso concreto depende da especie animal de que se trate, e adoita achegarse en forma de lévedos do xénero Rhodatorula ou como algas Spirulina, máis que como substancia química illada.
O ciclo das xantofilas
miniatura|O ciclo das xantofilas. O ciclo das xantofilas implica a eliminación encimática dos grupos epoxi das xantofilas (por exemplo, da violaxantina, anteraxantina, diadinoxantina) para orixinar as denominadas xantofilas desepoxididadas (por exemplo, diatoxantina, zeaxantina). Estes ciclos encimáticos xogan un papel fundamental en estimular a disipación de enerxía por desexcitación non fotoquímica (non-photochemical quenching) nos complexos antena proteicos captadores de luz dos fotosistemas fotosintéticos, un mecanismo que reduce a cantidade de enerxía que chega aos centros de reacción dos fotosistemas fotosintéticos. Este modo de desexcitación é un dos xeitos principais de protección contra a fotoinhibición que teñen as plantas. Nas plantas superiores hai tres pigmentos carotenoides que son activos no ciclo das xantofilas: violaxantina, anteraxantina e zeaxantina. Durante o estrés luminoso a violaxantina convértese en zeaxantina por medio do intermediato anteraxantina, a cal desempeña un papel fotoprotector actuando como un antioxidante protector lipídico e estimula a desexcitación (quenching) non fotoquímica nas proteínas captadoras de luz. Esta conversión da violaxantina en zeaxantina catalízaa o encima violaxantina desepoxidase, e a reacción inversa catalízaa a zeaxantina epoxidase.
Nas diatomeas e dinoflaxelados o ciclo das xantofilas consta do pigmento diadinoxantina, que se transforma en diatoxantina (nas diatomeas) ou dinoxantina (nos dinoflaxelados), a intensidades luminosas altas.
Wright et al. (en 2011) encontraron que, "O incremento de zeaxantina parece superar o decremento de violaxantina nas espinacas" e indicaron que a discrepancia podería explicarse por "unha síntese de zeaxantina a partir do beta-caroteno", aínda que se necesitan máis estudos para confirmar a hipótese.
Vilela, Vilela, Cualedro
Vilela é un lugar da parroquia de Vilela no concello ourensán de Cualedro na comarca de Verín. Tiña 62 habitantes no ano 2011 segundo datos do INE e do IGE, dos cales 32 eran homes e 30 mulleres.
Comme des Garçons
Comme des Garçons (en xaponés コム・デ・ギャルソン (Komu de Gyaruson)) é unha casa de modas xaponesa dirixida actualmente por Rei Kawakubo e o seu marido Adrian Joffe.
Historia
A constante dende a fundación de Comme des Garçons foi romper coas convencións acerca dos canons de xénero, beleza ou alta costura dentro da industria da moda.
Ó final da década dos 80, Comme des Garçons xa facturaba máis de 100 millóns de dólares e contaba con máis de 300 puntos de venda. Na actualidade conta con doce liñas de produtos e unha nutrida gama de perfumes.
Quintela de Leirado, Quintela de Leirado
San Paulo de Quintela de Leirado é unha parroquia do concello de Quintela de Leirado na comarca da Terra de Celanova, na provincia de Ourense. Constituíse no ano 1836. No ano 2019 tiña 149 habitantes, 66 homes e 83 mulleres.
Patrimonio
A igrexa de San Paulo foi construída entre finais do século XVIII e principios do século XIX. Conta cun retablo en pedra coas imaxes de San Xacinto e Santo Antonio. A Virxe do Carme ten unha capela propia próxima á igrexa.
Festas
Esta parroquia é a única dedicada a San Paulo en Galicia. e de novo en xaneiro do 2009, coa convocatoria dun novo ano xubilar conmemorando o bimilenario do nacemento do apóstolo. Na actualidade a festa do Carmen ten dúas festas, unha o 16 de xullo e outra o primeiro domingo de setembro. Nesta festa celébrase unha procesión nocturna con farois.
Andahuaylas
miniatura|Vista da cidade Andahuaylas é unha cidade peruana situada na parte occidental do departamento de Apurímac. É a capital da provincia do mesmo nome. Ten unha poboación aproximada de 34.087 habitantes (2005), sendo a segunda cidade máis grande da rexión, tras Abancay.
Foi berce da cultura chanca, conquistada por Pachacútec para o imperio do Tahuantinsuyo. En 1533 produciuse a fundación española co nome de "San Pedro de Antahualla la Grande, de la Corona".
CPI
A sigla CPI pode referirse a:
Grupo dos Amigos de Olivença - Sociedade Patriótica
O Grupo dos Amigos de Olivença - Sociedade Patriótica é, como vén definido no seu estatuto, "unha organización nacional, apartidaria, de fins patrióticos, culturais, históricos e beneficentes, sen intereses lucrativos", con sede en Lisboa. Loita, por medios pacíficos, pola restauración da soberanía portuguesa sobre o territorio de Olivenza, a chamada Cuestión de Olivenza.
Historia
O Grupo descende da Sociedade Pró-Olivença, fundada en Lisboa o 15 de agosto de 1938, por iniciativa de tres alentexanos: Ventura Ledesma Abrantes, libreiro oliventino radicado en Lisboa, Amadeu Rodrigues Pires e Francisco de Sousa Lamy, ambos comerciantes na capital portuguesa.
A acta inaugural en que aparece pola primeira vez oficializado o Grupo dos Amigos de Olivenza ten data de 26 de novembro de 1945.
Na lista dos cuarenta socios-fundadores constan importantes nomes da época, como os do Xeneral Humberto Delgado, do Prof. Doutor Queirós Veloso, do Xeneral Ferreira Martins, João Afonso Corte-Real, Xeneral Raul Esteves, Luís Lupi, Dr. Paulo Caratão Soromenho ou o Dr. José Pontes.
En 1981, o Almirante Pinheiro de Azevedo foi elixido Presidente do Grupo, función que exerceu até 1983. A súa primeira acción foi a de mudar o nome da asociación, que pasou a chamarse Movimento Patriótico Pro-Olivença.
Despois do período conturbado da súa presidencia, a asociación volveu a designarse Grupo dos Amigos de Olivenza. Trala reconstitución celebrada a 10 de marzo de 1997, a asociación pasou a chamarse Grupo dos Amigos de Olivenza - Sociedade Patriótica.
Ácido isocítrico
miniatura|dereita|300 px|Fórmulas do ácido cítrico (esquerda) e do citrato a pH celular (dereita). O ácido isocítrico é un ácido orgánico de 6 carbonos coa fórmula HOOC–CH2–CH(COOH)–CHOH–COOH, que intervén no ciclo do ácido cítrico. Contén tres grupos carboxilo (-COOH), polo que é un ácido tricarboxílico, e un -OH. É isómero do ácido cítrico.
É un ácido feble, e a pH celular os seus grupos carboxilo están ionizados, polo que está en forma do anión isocitrato. Os seus sales e ésteres tamén son isocitratos.
O isocitrato no ciclo do ácido cítrico
O isocitrato é unha das moléculas intermediarias do ciclo do ácido cítrico ou de Krebs. Durante algúns anos despois da formulación deste ciclo entre os investigadores persistían as dúbidas sobre cal era o primeiro produto formado a partir da condensación do oxalacetato cos carbonos do acetil-CoA procedentes do piruvato. Sabíase que era un ácido tricarboxílico, pero non se sabía cal, xa que podía ser o citrato, o isocitrato ou o cis-aconitato, polo que ao ciclo se lle chamou "ciclo do ácido tricarboxílico". Despois soubose con certeza que era o citrato, polo que se lle chamou "ciclo do ácido cítrico".
No ciclo do ácido cítrico, o isocitrato fórmase a partir do citrato nunha reacción de isomerización catalizada polo encima aconitase, na que o -OH do citrato cambia de carbono. Na reacción fórmase un produto intermedio chamado cis-aconitato, que normalmente non se disocia do centro activo do encima, e que orixina rapidamente o isocitrato. Citrato e isocitrato son, pois, isómeros.
Isocitrato no ciclo do glioxilato
O ciclo do glioxilato pode considerarse unha variante do ciclo do ácido cítrico que teñen as plantas e algúns microorganismos, que lles permite transformar graxas en azucres. O isocitrato participa nel. Neste ciclo o isocitrato orixínase a partir do citrato pola mesma reacción do ciclo do ácido cítrico. Pero a reacción seguinte é distinta, xa que o encima isocitrato liase escinde o isocitrato en glioxilato e succinato. Este succinato será o que se desvíe á gliconeoxénese para producir azucres.
Usos
O ácido isocítrico úsase comunmente como marcador para detectar a autenticidade e calidade dos produtos frutícolas, principalmente os zumes de cítricos No zume de laranxa auténtico, por exemplo, a proporción de ácido cítrico/ácido D-isocítrico é normalmente menor de 130. Un valor de ácido isocítrico maior ca este pode ser un indicio de adulteración no zume.
Grupo dos Amigos de Olivença - Sociedade Patriótica
Asociacionismo da causa
Na historia do irredentismo oliventino existiron aínda outras organizacións como o Círculo de Estudos Históricos de Olivenza, o Comité Olivença Portuguesa, o Círculo de Estudos Oliventinos e o Fórum Olivença.
Ferencvárosi TC
O Ferencvárosi Torna Club, coñecido habitualmente como Ferencváros, é un equipo de fútbol de Hungría, fundado en 1899 por Ferenc Springer e un grupo de residentes de Ferencváros, o noveno distrito da cidade de Budapest.
Con 28 títulos da liga húngara e 20 títulos da Copa de Hungría, é o club máis laureado en ambas as competicións. Ademais, gañou a Copa de Feiras en 1965, gañando por 0-1 na final á Juventus.
O Busto, Cedrón, Láncara
O Busto é un lugar da parroquia de Cedrón, no concello lugués de Láncara, na comarca de Sarria. Segundo o Instituto Galego de Estatística, no 2007 tiña 5 habitantes (3 homes e 2 mulleres), o que supón unha diminución con respecto ao ano 1999 cando tiña 8 habitantes.
Antabamba
Antabamba ocupa unha rexión rica en recursos naturais, en especial, minerais, tales como ouro, prata, ferro e cobre, do último dos cales procede o seu nome.
Duke University Press
Duke University Press é unha editorial académica de libros e revistas e un departamento da Universidade Duke; publica arredor de 120 libros ó ano e máis de 40 revistas académicas, así como cinco coleccións electrónicas. As súas publicacións atópanse principalmente dentro da área de humanidades e ciencias sociais, pero tamén é coñecida polas súas revistas de matemáticas.
A editorial foi fundada como Trinity College Press e William T. Laprade foi o seu primeiro director de 1922 a 1926. Despois dunha reestruturación e expansión, o nome foi cambiado a Duke University Press en 1926 e William K. Boyd foi nomeado director.
Acceso aberto
Duke é unha das trece editoriais que participan no programa piloto Knowledge Unlatched (Abrir as portas ó coñecemento), un consorcio global de bibliotecas dirixido a conseguir un fondo de libros de acceso aberto. Dukeachegou catro libros para a colección do programa piloto.
Marc Caballé
Marc Caballé Naranjo, nado o 22 de xuño de 1991 en L'Hospitalet (Barcelona), é un futbolista profesional catalán da canteira do RCD Espanyol, que xoga como mediocentrodefensivo ou central zurdo na UE Cornellà da Segunda División B cedido polo club barcelonés.
Traxectoria
O 12 de xullo do ano seguinte, despois de aparecer moderadamente, volta ao Espanyol e ao seu filial. En xullo Caballé sofre unha seria lesión no nocello, permanecendo sen xogar durante sete meses, mais sendo renovado o seu contrato até 2018. Foi definitivamente promocionado ao primeiro equipo da Primeira División o 3 de xuño do ano seguinte. Posteriormente, o 31 de xuño, anúnciase a súa cesión por un ano ao Club Deportivo Lugo.
Eleccións xerais de España de 1893
miniatura|150px|[[Práxedes Mateo Sagasta]] As eleccións xerais de 5 de marzo de 1893 en España foron convocadas na minoría de idade de Afonso XIII, sendo rexente a súa nai María Cristina de Habsburgo-Lorena. A súa base legal foi a Constitución española de 1876, vixente ata 1931 na coñecida como Restauración borbónica en España.
Antecedentes
En base ao Pacto do Pardo de 24 de novembro de 1885 queda instituído o sistema de quendas pacíficas en exercicio do poder entre liberais e conservadores, que consolidou a Restauración ata finais do século XIX e principios do XX.
O 26 de xuño de 1890 o goberno liberal-fusionista reimplanta oficialmente o sufraxio universal na lexislación electoral.
O 21 de novembro de 1891 prodúcese unha escisión nas filas conservadoras: dimite o gabinete de Francisco Silvela e trala defección de Romero Robledo, o 24 de novembro asume a presidencia do executivo Cánovas del Castillo.
O 7 de decembro Francisco Silvela volve a intrigar conseguindo o cesamento de Cánovas del Castillo, o que supón a formación o 13 de decembro dun novo goberno presidido pos Sagasta.
Características
O 5 de xaneiro de 1893 seguindo o proceso de normalización conforme ao pactado entre as principais forzas políticas, procedeuse á disolución das Cámaras e á convocatoria de eleccións lexislativas.
Descoñécese o número de votantes para estas eleccións, todos varóns maiores de 25 anos de idade (sufraxio universal masculino). Elixíronse 400 deputados o día 5 de marzo de 1893.
Cabo de Peñas
miniatura|dereita|Cabo de Peñas desde o leste. miniatura|dereita|Cabo de Peñas.
O cabo Peñas (en asturiano: Cabu Peñes) é o cabo máis setentrional do Principado de Asturias, e está situado no concello de Gozón. Está composto por roca cuarcita armoricana cunha marcada resistencia á abrasión.
O faro
O cabo está coroado polo Faro de Cabo Peñas que é o máis importante e de máis alcance do litoral asturiano e que desde 1852 é luz e guía de mariños. Esta última lanterna foi adquirida na Exposición Universal de Barcelona de 1929. As súas características técnicas son:
Con anterioridade a 1852 sinalizábase con lume, queimando troncos nunha pantalla de pedras que iluminaba a noite en Penas e indicaba o camiño de volta a casa aos mariñeiros. Isto tamén se facía nas proximidades dos portos como en Candás e en Luanco. Hoxe en día o proceso está automatizado e informatizado, non sendo necesaria a manipulación diaria, pero se unha continua supervisión que garanta o seu funcionamento, especialmente cando os temporais e as tormentas azoutan a rasa costeira, pondo a proba tanto os propios sistemas do faro como a subministración eléctrica e as comunicacións.
Actualmente, na planta baixa do faro de Penas sitúase o Centro de recepción de visitantes e interpretación do medio mariño de Penas (MEMAP), configurado por cinco salas:
Tamén resultan interesantes as maquetas a escala de quenllas, baleas e cachalotes. O centro foi galardoado coa Bandeira Azul no ano 2006 e 2007; e co distintivo temático pola Información e Educación Ambiental en 2007.
Accidentes
En marzo de 2014 afundiu nas proximidades do lago o arrastreiro galego Santa Ana.
Lista de artigos de Antón Fraguas
miniatura|Antón Fraguas en 1925. Esta é unha lista de artigos de Antón Fraguas publicados en xornais e revistas especializadas. Antón Fraguas publicou máis de 1.300 artigos en xornais e revistas como A Nosa Terra, Logos, Lar, Vida Gallega, Dorna, Outeiro, La Voz de Galicia, Faro de Vigo, El Correo Gallego, O Correo Galego etc.
1929
miniatura|300px|[[Seminario de Estudos Galegos|SEG en 1928. De pé: Pedrayo, Losada, Cuevillas, Risco, Carballo Calero, Filgueira, García Paz, Pintos, Fraguas e Osorio-Tafall. Sentados: Parga Pondal, Moralejo Laso, Carro, Cabeza de León, Arias Sanjurjo, Álvarez Limeses e Novás. ]]
1933
miniatura|300px|1934: Entre outros: [[Ramón Otero Pedrayo|Pedrayo, Iglesias Vilarelle, Parga Pondal, Ferreiro Panadeiro, Osorio-Tafall, F.ez Cochón, Risco, González García-Paz, Taboada, Pedret, Carro, Fraguas, Ledo, Isla Couto, Ferreirós Espinosa, Cuevillas e Ramos Colemán]]
1998
miniatura|175px|Busto feito por [[Camilo Seira, na avda. de Antón Fraguas, en Compostela.]]
2000
miniatura|300px|Tumba en [[Cemiterio de Boisaca|Boisaca, Santiago de Compostela.]]
Marsupio
miniatura|Cría de canguro dentro do marsupio.
O marsupio, ou bolsa marsupial, consiste nunha prega da pel que recobre as mamas das femias e forma unha a xeito de bolsa epidérmica que funciona a modo de cámara incubadora e é a característica máis rechamante dos marsupiais, á que deben o seu nome.
Etimoloxía e usos
O termo marsupio deriva do latín marsūpǐum, "bolsa (para o diñeiro)" que, á súa vez, procede do grego antigo μασίπιον marsípion. miniatura|180px|[[Didelphis marsupialis.]] O termo marsupio, como o seu derivado o adxectivo, tamén usado como substantivo, marsupial entraron na linguaxe cintífica, co significado que hoxe lles damos, a finais do século XVI, en que marsupialis xa se empregaba no latín científico.
E a mediados do século XVIII, o termo marsupial está documentado en francés desde 1736. E en 1747 aparece en castelán na obra Anatomía quirúrgica reformada, traducida por Andrés García Vázquez do italiano orixinal, publicada polo doutor Bernardino Genga, na que se utiliza a palabra marsupial para denominar ao hoxe chamado músculo pelviano obturador interno (cientificamente, musculus obturatorius unternus), e máis ao seu tendón, como para expresar que ambas as estruturas forman unha unidade inseparábel.
Xa no campo específico da zooloxía, probabelmente un dos primeiros que empregou marsupialis foi Linneo que en 1758, na décima edición do seu Systema Naturae describiu unha especie de marsupial á que denominou Didelphis marsupialis (a sarigüeia sudameriana).
En 1811, na súa obra Prodromus Systematis Mammalium et Avium, o zoólogo alemán Johann Karl Wilhelm Illiger denominou Marsupialia ao taxon dos marsupiais, pero 69 anos máis tarde, en 1880, o biólogo inglés Thomas Henry Huxley cambiou este nome polo de Metatheria.
De todos os xeitos, hoxe en día consérvanse ambos os termos, xa que Marsupialia (os marsupiais) está considerado como unha infraclase da clase dos Mammalia mamíferos, mentres que Metatheria metaterios é un clado (ou infraclase, para algúns) da subclase dos Theria (terios, dos que único subclado o subgrupo con especies viventes é o dos marsupiais. De maneira que, para os non iniciados en taxonomía, metaterios e marsupiais veñen sendo sinónimos. miniatura|180px|Canguro femia cunha cría madura no seu marsupio.
Fisioloxía
As crías dos marsupiais nacen nun estado de desenvolvemento moi incompleto, case fetal, e, despois de naceren, arrástranse desde a vaxina da súa nai até o marsupio, onde lactarán até completar o seu desenvolvemento.
De acordo coa especie, a situación da bolsa marsupial está máis ou menos distante da vaxina; no demo de Tasmania a cría debe percorrer só uns centímetros até chegar a ela, mentres que nos canguros o marsupio está en posición ventral e máis distante.
As crías permanecen moito tempo dentro do marsupio mamando o leite da nai, até que están totalmente desenvolvidas.
Algunhas especies de marsupiais levan á cría no marsupio como protección, aínda despois de acabar a lactación. Por exemplo, nos canguros o marsupio é de moita importancia, xa que protexe á cría de moitos depredadores.
Joaquín Ruiz Lorente
Joaquín Ruiz Lorente, nado o 14 de abril de 1966 en Zaragoza, é un ex xogador profesional de baloncesto español cunha dilatada carreira na liga ACB. Cunha estatura de 1,87 metros xogaba na posición de base. Actualmente é o adestrador do CAI Zaragoza.
Güiana (rexión)
miniatura|300px|As tres Güianas políticas.
Güiana é unha rexión xeográfica situada no nordeste de América do Sur e politicamente dividida entre tres países: Güiana, Suriname e a Güiana Francesa, e comprende partes doutros da mesma zona: Brasil, Venezuela e Colombia.
Os tres países anteriormente citados evidentemente son diferentes, pero teñen unha historia e algunhas características que os unifican, xa que foron colonizados por países europeos situados fóra da península Ibérica, a diferenza do resto de Suramérica. Isto afastounos, cultural e politicamente, do resto dos países do subcontinente do que forman parte e, en cambio, aproximounos á comunidade de países caribeños.
Países que a compoñen
Baixo este termo agrúpanse tres territorios:
Güiana
miniatura|130px|Bandeira de [[Güiana.]] miniatura|130px|esquerda|Escudo de [[Güiana.]] Güiana, cuxo nome oficial é República Cooperativa de Güiana, é un país situado ao norte de América do Sur, membro da UNASUR.
Limita ao norte co océano Atlántico, ao leste con Suriname, ao oeste con Venezuela e ao sur co Brasil.
Leymah Gbowee
Leymah Roberta Gbowee, nada en Liberia o 1 de febreiro 1972 é unha activista liberiana encargada de organizar o movemento de paz que puxo fin á segunda guerra civil do país en 2003. Isto conduciu á elección de Ellen Johnson Sirleaf en Liberia, a primeira nación africana que tivo como presidenta unha muller. O venres 7 de outubro de 2011 Gbowee recibiu o Premio Nobel da Paz xunto á súa compatriota Sirleaf e á iemení Tawakkul Karman. En outubro de 2012, renegou de Sirleaf, acusándoa de nepotismo e de facer pouco polos máis pobres.
Traxectoria
Leymah Gbowee naceu na zona central de Liberia. Á idade de 17 anos, trasladouse a Monrovia, Liberia, cando estalou a Primeira Guerra Civil. Formouse como terapeuta durante a guerra e traballou con nenos que foran soldados. Rodeada polas imaxes da guerra, Gbowee deuse conta de que "se calquera cambio tivese que suceder na sociedade, devandito cambio tería que ser levado a cabo polas nais". Ela é nai de seis fillos.
Güiana (rexión)
Güiana
Tamén adoita denominarse ás veces como Güiana británica, o seu nome antigo cando era unha colonia do Reino Unido, de quen obtivo a súa independencia o 26 de maio de 1966.
Leymah Gbowee
Movemento pola Paz
En 2002, Gbowee era unha traballadora social que organizou o grupo "Women of Liberia Mass Action for Peace". Este movemento de paz comezou co feito de que as mulleres nativas rezaban e cantaban nun mercado de peixe. Ela organizou as mulleres cristiás e musulmás de Monrovia para que rezasen miles de mulleres, converténdose nunha forza política contra a violencia e contra o goberno.
Baixo o liderado de Gbowee, as mulleres lograron forzar unha reunión co presidente Charles Taylor, e obtiveron unha promesa pola súa parte para asistir ás conversas de paz en Ghana. Posteriormente, Gbowee encabezou unha delegación de mulleres de Liberia a Ghana para seguir aplicando a presión durante o proceso de paz. O grupo de mulleres levou a cabo unha protesta silenciosa fronte ao Palacio Presidencial de Accra, dando lugar a un acordo durante as conferencias de paz que, anteriormente, estaban estancadas.
Güiana (rexión)
Güiana
As dúas terceiras partes do occidente do país son reclamadas polo seu veciño occidental, Venezuela, a zona chamada por esta última como Güiana Esequiba (Guayana Esequiba). O seu veciño do leste, Suriname, tamén reclama para si unha parte do territorio oriental güianés.
A estimación de poboación para o ano 2010 foi de 784 894 habitantes. O inglés é o único idioma oficial. A cidade máis poboada é tamén a súa capital, Georgetown.
Leymah Gbowee
Movemento pola Paz
Gbowee e Confort Freemant, membros de dúas diferentes igrexas luteranas, organizaron a Rede de Mulleres de Consolidación da Paz (WIPNET, polas súas siglas en inglés), e dita organización emitiu unha declaración de intencións ao presidente. Esa declaración sinalaba: "No pasado estabamos en silencio, pero despois de ser asasinadas, violadas, deshumanizadas, e infectadas con enfermidades, e ver os nosos nenos e familias destruídas, a guerra ensinounos que o futuro está en dicir NON á violencia e SI á paz! Non cederemos ata que prevaleza a paz."
Güiana (rexión)
Suriname
miniatura|130px|Bandeira de [[Suriname.]] miniatura|130px|esquerda|Escudo de [[Suriname.]] Suriname (oficialmente e en neerlandés Republiek van Suriname), é un país situado no norte de América do Sur, limitado ao leste pola Güiana Francesa, ao oeste por Güiana, ao sur polo Brasil e ao norte polo océano Atlántico.
Leymah Gbowee
Movemento pola Paz
O seu movemento puxo fin á Segunda Guerra Civil de Liberia en 2003 e conduciu á elección de Ellen Johnson Sirleaf, primeira muller que chegaba á presidencia dun estado africano.
Nunha entrevista polo Día Internacional da Muller, Gbowee tamén expresou:
Documental
Gbowee é a personaxe central no documental cinematográfico realizado en 2008 e titulado Pray the Devil Back to Hell. O filme foi empregado como un instrumento de loita nos conflitos do Sudán e Cimbabue, mobilizando as mulleres africanas para pedir paz e seguridade.
Güiana (rexión)
Suriname
Tamén adoita denominarse como Güiana Holandesa, o seu nome antigo cando era unha colonia neerlandesa. Obtivo a súa independencia o 25 de novembro de 1975.
A súa superficie é de 163 270 km², e a súa poboación, segundo datos da ONU de 2011, era de ao redor de 549 000 habitantes. Polo tanto, é o menos poboado dos países independentes de Suramérica.
Suriname reclama varias áreas territoriais situadas máis alá das súas fronteiras con Güiana e coa Güiana Francesa.
A súa capital é a cidade de Paramaribo. Está dividida en dez distritos e estes en suburbios. O país está dividido relixiosamente entre católicos, hinduístas, musulmáns e protestantes.
Güiana Francesa
miniatura|130px|Bandeira da [[Güiana Francesa.]] miniatura|esquerda|130px|Escudo da [[Güiana Francesa.]] Güiana Francesa (oficialmente Guyane) é un departamento de ultramar de Francia, e unha Rexión Ultraperiférica da Unión Europea.
Está situado na costa norte de América do Sur, entre o Brasil e Suriname, limitando ao norte polo océano Atlántico.
Como os outros departamentos de ultramar, a Güiana Francesa é tamén unha rexión de ultramar de Francia, unha das 26 rexións de dito país. A Güiana Francesa é parte integrante de Francia desde 1946.
É coñecida por ser o último territorio europeo na América do Sur continental, ademais de por posuír un rápido crecemento de poboación, dos máis altos a nivel mundial.
A estimación da poboación para o ano 2010 foi de 260 000 habitantes. A cidade máis poboada é tamén a capital do departamento de ultramar, Caiena.
o francés é o único idioma oficial.
Suriname reclama á Güiana Francesa a área entre os ríos Litani e Maruiní. Este conflito territorial aínda non acadou unha solución.
Os outros territorios
A rexión da Güiana abarca, ademais das tres entidades políticas citadas, toda a área comprendida entre os ríos Orinoco e Amazonas, e cuxa principal característica xeolóxica é o escudo Güianés.
Ademais destas tres entidades, e dunha pequena parte do leste de Colombia, comprende estes outros dous territorios;
Güiana Venezolana
miniatura|350px|Mapa das Güianas. En trazo vermello descontinuo, límite do [[escudo Güianés. En trazo negro descontinuo, afloramentos do escudo, que ás veces se inclúen nel.
]] A Güiana Venezolana comprende aproximadamente a actual rexión de Güiana, o que antigamente foi a provincia de Güiana ou Guayana española do Imperio español. É unha ampla rexión natural que se localiza ao sueste do río Orinoco, estendéndose no territorio venezolano por medio millón de km², aproximadamente.
Güiana Brasileira
A Güiana Brasileira (Guiana Brasileira) e, antigamente Güiana portuguesa (Guiana Portuguesa), é un territorio que comprende o actual estado de Amapá, parte do de Roraima e a parte norte do de Pará. É unha rexión de relevo pouco accidentado, en xeral por debaixo dos 300 m, e cuxa planicie litoral está caracterizada pola presenza de mangleiros e lagoas.
Formou parte do Imperio portugués e, despois, do brasileiro. A rexión sufriu invasións de ingleses e holandeses, que foron expulsados polos portugueses. No século XVIII Francia reivindicou a posesión da zona, pero no tratado de Utrecht, de 1713, establecéronse os límites entre o Brasil e a Güiana Francesa, que non foron respectados polos franceses.
O descubrimento de ouro e a valorización do caucho no mercado internacional, durante o século XIX, promoveron o poboamento da rexión e estimularon as disputas territoriais. esquerda|miniatura|180px|Bandeira da república de Cunaní (1886-1887). miniatura|180px|Bandeira da república de Cunaní (1887-1904).
Os franceses estableceron alí a República de Cunaní ou République de la Guyane indépendante (1886-1891).
Pero o 1 de maio de 1900 a Comisión de Arbitraxe de Xenebra concedeu a posesión do territorio a Brasil, que o incorporou a Pará co nome de Araguari. En 1943 converteuse en territorio federal bautizado como Amapá.
O descubrimento de ricos xacementos de manganeso na Serra do Navio, en 1945, revolucionou a economía local.
E o 5 de outubro de 1988, coa promulgación da nova Constitución, foi elevado á categoría de Estado.
Xeografía da rexión
miniatura|300px|O escudo de Güiana, que deu o nome á rexión.
Relevo
O relevo güianés está formado basicamente polo escudo de Güiana, bordeado no litoral por unha chaira costeira, que constitúe a zona agrícola onde se concentra a maior parte da poboación. No interior do territorio, no Escudo, abundan os outeiros e as selvas e, no sur e no oeste, esténdese unha gran rexión de montañas sabanas.
O relevo máis importante do país é a serra de Pacaraima, que culmina no tepui Roraima, de 2810 msnm, situado na fronteira con Venezuela e o Brasil.
Clima
O clima é tropical de foresta, suavizado pola brisa mariña.
As precipitacións son abundantes, e xeralmente superan os 2000 mm anuais no occidente, chegando a 4000 mm en sectores orientais, o que fai ao clima moi húmido en toda a rexión.