cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ostrogodos
A herdanza dos godos en Europa Occidental
En consecuencia, o lugar ocupado polos godos na memoria española difire daquel que ocupan na memoria italiana: en Italia, os godos non foron senón un invasor temporal, pronto suplantados polos longobardos, mentres que en Hispania souberon constituír un elemento importante da zona na alta Idade Media.
Produción artística ostrogoda
Tanto Teodorico como Amalasunta restauraron un gran número de obras romanas tales como acuedutos, vías, calzadas, anfiteatros: de feito, moitas das obras romanas que puideron chegar ata nós en bo estado foi grazas ás restauracións que no seu día fixeron estes reis ostrogodos.
En calquera caso, non deixan de ser restauracións, con todo, obras godas propiamente ditas fan dúas:
Palacio de Teodorico
Teodorico o que fixo foi imitar o tipo de palacio cidadán romano (dos do interior da cidade).
Este palacio foi moi reformado en épocas posteriores, como na bizantina, polo que a súa aparencia cambiou desde a súa creación, aínda así conserva a estrutura orixinal.
Trátase dun palacio de dous pisos cun inferior dedicado á administración do palacio etc. e outro piso superior con grandes ventás que comunicaban con grandes salóns para festas e no centro das arcadas había unha gran balconada desde onde o soberano se asomaba.
Mausoleo de Teodorico e Amalasunta
A propia aparencia é de aspecto paleocristián romano, pois parece ter planta centralizada con cúpula, con todo ten elementos ostrogodos tamén, como o uso do material: a pedra coa que se fan eses grosos muros a base de perpiaños de pedra tallados. Non está feito en ladrillo nin pedra, pois Teodorico o que pretende é que o edificio dure, para iso usa o material máis duro do momento, a pedra. Pretende que o edificio sexa tan forte que mesmo a cúpula está feita dunha soa peza de pedra tallada (-Barbarismo ostrogodo-).
miniatura|dereita|200px|O [[Mausoleo de Teodorico en Rávena]]
O erro de Teodorico é que non se fixo un estudo previo de terreo nin se fixo unha boa cimentaxe, e polo gran peso do edificio, este afúndese.
Poderiamos ver neste edificio o antecedente do futuro románico: forte, groso, incombustíbel.
Ten dous andares: o primeiro decagonal e arquitrabado. O segundo é circular coa cúpula encima, cúpula que só cobre este segundo piso, polo que a planta non é centralizada.
O único adorno exterior é o friso baixo a gran cúpula monolítica formado a base de -pinzas ostrogodas-, que debía ser algo típico ostrogodo. Estas pinzas representaban aos soldados ostrogodos, un tras outro sen fin, simbolizando o enorme tamaño do exército ostrogodo, que realmente non era nin moito menos tan grande. Hoxe non se conservan nin a tumba de Teodorico nin a de Amalasunta. O que si hai na segunda planta é unha bañeira romana baixo a cúpula que se achou polos arredores e colocouse alí.
Bubaces, Río Caldo, Lobios
Bubaces é un lugar da parroquia de Río Caldo no concello ourensán de Lobios na comarca da Baixa Limia. Tiña 85 habitantes no ano 2012 segundo datos do INE e do IGE, dos cales 40 eran homes e 45 mulleres.
Aegean Sea
miniatura|200px|Áncora do Mar Exeo no Aquarium Finisterrae. O Aegean Sea, tamén coñecido pola súa tradución galega de Mar Exeo, foi un petroleiro grego que naufragou na costa da Coruña o 3 de decembro de 1992.
Características do barco
O buque fora construído no Xapón, nos estaleiros Mitsubishi de Hiroshima, en 1973. Tiña 261,02 metros de eslora, 40,67 de manga e 15,93 m de calado máximo, 114.037 toneladas de peso morto. Era do tipo OBO, é dicir, deseñado para transportar indistintamente hidrocarburos ou sólidos a granel nas súas bodegas. Posuía dobre casco e contaba con 28 tripulantes. Procedente do mar do Norte, levantou áncora o 26 de novembro da terminal petroleira de Sullom Voe (nas illas Shetland) e transportaba 79.081 toneladas de petróleo cru Brent Blend (cru lixeiro) cara á refinaría de Repsol na Coruña. As investigacións posteriores comprobaron que superara satisfactoriamente todas as inspeccións e revisións ás que fora sometido. O capitán era o grego Constantinos Stavridis, duns 40 anos, quen nunca entrara no porto da Coruña.
O Mar Exeo era propiedade da empresa Mare Shipping Inc, radicada en Liberia aínda que navegaba baixo bandeira grega. Esta compañía tamén foi a propietaria do Prestige, que afundiría o 19 de novembro de 2002 á altura das Cíes provocando unha catastrófica marea negra que afectou case toda a costa atlántica de Galicia. O propietario de Mare Shipping Inc era a familia grega Colouthros.
O accidente
miniatura|O Aegean Sea ardendo. O Mar Exeo tivo que esperar tres días, desde a medianoite do 30 de novembro, fondeado na ría de Ares, a unha milla escasa ó nordeste da Punta Torrella porque a terminal do porto estaba ocupada polo petroleiro portugués Cercal. Por fin, ás 0:00 horas do día 3 de decembro, o práctico do porto da Coruña, Rodolfo García Seoane, avisou ó capitán de que o Cercal levantara áncora e pediulle que se preparase para entrar.
Ás 4:00 horas da madrugada, o petroleiro iniciaba a manobra de entrada nunhas condicións meteorolóxicas adversas, cuns ventos por riba dos 100 km/h e unha visibilidade inferior aos 100 m. Facía a entrada polo canal oeste xa que o canal Norte, máis amplo e seguro, estaba prohibido para barcos de máis de 13 metros de calado desde que o Urquiola naufragase nunhas cristas que ascendían ata esa profundidade. Este canal obrigaba ós barcos a facer unha serie de viraxes que complicaban o acceso, máxime nunhas circunstancias meteorolóxicas tan adversas coma as desa noite. Mentres entraba, o práctico do porto foi ó seu encontro a bordo do Cercal, que saía ó mar, polo que o capitán non contou co seu asesoramento. Ás 4:50 horas xorde unha forte chuvascada que reduce notablemente a visibilidade e turra do barco cara a terra, e antes de que chegase o práctico a bordo, o Mar Exeo encallaba contra os baixos rochosos da Torre de Hércules, preto da bocana do porto, e comezaba a arder.
A causa do accidente foi un golpe de mar —segundo o capitán do barco— ou unha manobra incorrecta —segundo a Dirección Xeral da Mariña Mercante —. En calquera caso foi decisiva a falta de instrucións do práctico, polo que o Goberno español tamén foi considerado responsable. O práctico, acompañado dos remolcadores Sertosa 22 e Sertosa 25, quedou á espera do Mar Exeo ás 3:45 horas, á altura das enfilacións de Mera, nun punto anterior ó que debía facelo. Segundo a sentenza: "...ante el mal tiempo que hacía, decidió esperar al barco a la altura de la boya de Cabanés, a pesar de que estaba obligado ... a prestar sus servicios de asistencia ya en la zona exterior".
Cando o práctico viu o accidente, achegouse ó barco e subiu pasadas as 5:00 horas, xa co petróleo vertendo do costado do barco. Intentouse sacar o barco das pedras dando atrás toda ós seus motores pero foi inútil. Tamén fracasaron os intentos de dar remolque para forzar a manobra.
Ás 6:35 horas comezouse a evacuar a tripulación e ás 7:50 desistiuse de seguir intentando o remolque. Na operación de salvamento participaron os helicópteros de rescate Helimer Galicia, Pesca I e Pesca II, xunto ó barco da Cruz Vermella Blanca Quiroga. Cara ás 10 da mañá, cando aínda quedaban oito persoas a bordo (cinco tripulantes, incluíndo o capitán, mais o práctico e dous membros dos equipos de rescate), houbo unha explosión e o cru comezou a arder, polo que tiveron que saltar pola borda para seren rescatados posteriormente do mar por un helicóptero e dúas lanchas de salvamento. O barco comezou a verter case toda a súa carga.
A pesar da mobilización dos equipos de salvamento marítimo, foi imposible sufocar o incendio e tampouco se puido facer nada por afastar o barco da costa. O barco terminou por rachar, quedando a popa encallada nas rochas e afundindo a proa a 50 m de profundidade.
Non houbo vítimas humanas, se ben un mariñero do remolcador Alonso de Chaves resultou ferido durante as operacións de salvamento.
O incendio levantou unha densa nube de fume negro que cubriu a cidade durante horas e que se chegou a notar ata na Terra Chá lucense, se ben á tarde o vento virou a oeste e a nube desprazouse cara a Ferrol. Foi preciso evacuar os veciños do barrio de Durmideiras, o máis próximo á Torre de Hércules, e unhas 300 familias tiveron que pasar dúas noites fóra dos seus fogares, aloxados no Pazo de Deportes de Riazor.
Malia que se conseguiu extraer unhas 6.000 toneladas de cru, a meirande parte -estimada nunhas 67.000 toneladas- verteuse ó mar ou ardeu. Boa parte da carga vertida evaporouse grazas á volatilidade dese tipo de petróleo.
Impacto ecolóxico
A escaseza de barreiras anticontaminantes e a rotura dalgunhas delas foron os primeiros problemas para frear unha marea negra que chegou ó cabo Prior e afectou as rías da Coruña, de Ares, de Betanzos e de Ferrol. En total resultaron afectados uns 300 km de costa, limitando a actividade de máis de 4.000 pescadores, mariscadores e operarios de depuradoras de moluscos e outras industrias da acuicultura. A prohibición das actividades pesqueiras e marisqueiras na zona afectada foise levantando progresivamente entre xaneiro e setembro de 1993, a pesar da desconfianza entre os consumidores sobre a salubridade dos produtos. O capitán Stavridis foi detido a mesma tarde do accidente por non dar información, e ó día seguinte tamén foron detidos os oficiais e mariñeiros que estaban na ponte do barco. O capitán pasou á cadea pero puido saír baixo fianza. En 1996 celebrouse o xuízo, no que foi condenado xunto co práctico do porto, por senllos delitos de imprudencia temeraria, cunha multa de 300.000 pesetas a cada un. Tralas apelacións, a Audiencia Provincial da Coruña ratificou a condena en 1997 e declarou ámbolos dous directa e solidariamente responsables do sinistro. Tamén condenou, por responsabilidade civil subsidiaria ó armador e ó Estado español (como contratador do práctico).
Paralelamente a estas indemnizacións, o Instituto de Crédito Oficial aprobou en 1993 e 1994 unha liña de crédito a baixo interese para pescadores, mariscadores e empresas do sector da acuicultura, por un total de 2.000 millóns de pesetas. Posteriormente (1997 e 1998) aprobáronse novos fondos co mesmo fin, por valor de 12.500 millóns máis.
A enferruxada popa do Aegean Sea, arrastrada polas ondas ata os cons da torre de Hércules foi durante anos un atractivo turístico da cidade. Finalmente, os restos do casco foron vendidos como ferralla nunha poxa a unha empresa coruñesa, Desguaces Lema, que o despezou en 1997. Unha das áncoras exponse na Casa dos Peixes da Coruña, e a outra no Museo de Áncoras Philippe Cousteau, en Salinas (Asturias).
O Castro, Labrada, Guitiriz
O Castro é un lugar da parroquia de Labrada no concello lugués de Guitiriz na comarca da Terra Chá. Tiña 3 habitantes no ano 2012 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales eran 2 homes e 1 muller, o que non supón ningún cambio con relación ao ano 2000.
Kosovo
Kosovo (en albanés, Kosova ou Kosovë; en serbio, Косово), oficialmente República de Kosovo (en albanés, Republika e Kosovës; en serbio, Република Косово), é un estado parcialmente recoñecido situado no centro da península dos Balcáns, ao sueste de Europa. Kosovo declarou unilateralmente a súa independencia de Serbia o 17 de febreiro de 2008, e dende entón, obtivo o recoñecemento diplomático como estado soberano por parte de 101 estados membros da ONU. Limita con Serbia ao norte e ao leste, con Macedonia do Norte ao sueste, con Albania ao suroeste e con Montenegro ao noroeste. Abrangue unha superficie de 10 980 km 2 e posúe unha poboación estimada de 1 806 279 (2022). A súa capital e cidade máis poboada é Pristina, seguida por Prizren e Ferizaj.
Na antigüidade, a tribo central que xurdiu no territorio de Kosovo foi a dos dárdanos, que formaron un sistema político independente coñecido como o Reino de Dardania no século -IV. O Imperio Romano anexionouno no século -I, e durante o seguinte milenio o territorio seguiu formando parte do Imperio Bizantino, cuxo dominio viuse alterado polas invasións eslavas a partir do século VI-VII. Nos posteriores séculos, o control da zona alternouse entre os bizantinos e o Primeiro Imperio Búlgaro. No século XIII, Kosovo converteuse no núcleo do estado medieval serbio, sendo tamén a sede da Igrexa Ortodoxa Serbia dende o século XIV, cando o seu status foi elevado a patriarcado. A expansión otomá nos Balcáns a finais do século XIV e XV provocou o declive e a caída do Imperio Serbio; a batalla de Kosovo de 1389 considerase un dos momentos decisivos na historia medieval serbia. Os otománs conquistaron totalmente a rexión trala Segunda batalla de Kosovo. O Imperio Otomán gobernou a zona durante case cinco séculos, ata 1912.
Despois da primeira guerra balcánica (1912-1913) Kosovo integrouse no Reino de Serbia. A constitución de Iugoslavia, fundada despois da primeira guerra mundial, recoñeceu á provincia Autónoma Socialista de Kosovo e Metohija (en serbio: Аутономна Покрајина Косово и Метохија, Autonomna Pokrajina Kosovo i Metohija) dentro da República Iugoslava de Serbia.
As longas tensións étnicas entre os albaneses de Kosovo (un 88% da poboación segundo datos de 2003) e as poboacións serbias deixaron un Kosovo etnicamente dividido, o que deu lugar a episodios de violencia interétnica, incluíndo a guerra de Kosovo de 1999. Esta guerra rematou coa aceptación por parte da República Federal de Iugoslavia de dar fin ao exercicio da súa soberanía á espera dunha resolución sobre o estatuto final. En virtude da resolución 1244 do Consello de Seguridade das Nacións Unidas, o goberno pasou ás mans da ONU coa administración da MINUK.
A primeira declaración da independencia da República de Kosovo tivo lugar en 1990, pero non foi recoñecida, agás por Albania. O 17 de febreiro de 2008 a República de Kosovo declarou unilateralmente a súa independencia como Estado propio. A República mantén o control sobre a maioría do territorio, excepto zonas como Kosovo do Norte, o maior enclave serbio baixo control das institucións da República de Serbia (ou outras estruturas paralelas subvencionadas polo goberno serbio). A República de Kosovo está recoñecida por 98 estados membros das Nacións Unidas, entre eles os Estados Unidos, Xapón e até 22 membros da Unión Europea. Serbia, ademais doutros Estados, non recoñece a secesión kosovar e considera ao territorio unha entidade gobernada pola ONU dentro da súa soberanía, malia declarar a Corte Internacional de Xustiza que a conversión en Estado de Kosovo non vulnera a legalidade internacional.
Etimoloxía
Dentro do país, a pronunciación e a escritura do nome varían considerablemente entre os principais grupos étnicos. Os albaneses utilizan Kosova (forma definida, pronunciada [kɔˈsova]) ou Kosovë (forma indefinida, pronunciada [kɔˈsoːv]) e os serbios prefiren a denominación Косово и Метохија (Kosovo i Metohija), distinguindo a zona oriental (á que chaman Kosovo) da occidental (Metohija).
As organizacións internacionais tentaron utilizar a fórmula Kosovo/Kosova como un camiño intermedio entre ámbalas dúas posicións, que a miúdo son consideradas ofensivas polo outro grupo étnico. Porén, mentres o uso serbio asentou con maior forza na comunidade internacional, o albanés é utilizado polas forzas de ocupación asentadas no país.
Dardania
miniatura|Muros dun antigo asentamento romano en Ulpiana, unha das principais localidades da antiga Dardania. Non se coñece moito sobre Kosovo antes do século XI. Sábese que durante o Neolítico, o actual territorio de Kosovo estivo baixo dominio da denominada cultura de Vinča-Turdaş, habendo vestixios arqueolóxicos de tumbas das Idades de Bronce e de Ferro en Metohija, mais non na zona oriental. Os dardanios e tribalios, tribos indoeuropeas de orixe tracio-iliria, habitaron no lugar entre os séculos IV e III a. C. Arredor do ano 160 a. C., a zona comezou a ser conquistada polos romanos e sendo integrada dentro do seu Imperio como parte da provincia de Iliria no ano 59 a. C. A zona, denominada Dardania, pasaría formar parte da Mesia Superior no ano 87 e logo constituiría a súa propia división preto do ano 284 baixo o goberno de Diocleciano, con capital na actual cidade de Niš (ao sur de Serbia).
No final do século VI e comezos do século VII, unha onda de migracións de pobos eslavos chegaron á rexión baixo dominio do Imperio bizantino, mesturándose cos latinos e os tracio-ilirios que habitaban o lugar. O Primeiro Imperio Búlgaro conquistou a zona arredor dos anos 850, sendo reconquistada por Constantinopla en 1018 baixo o mando do emperador Basilio II. Diversos pequenos reinos serbios estabelecéronse na zona noroeste de Kosovo, liderando a resistencia eslava ao dominio bizantino, mentres as culturas de ambos se ían mesturando co paso dos anos. Finalmente, a zona quedaría baixo o dominio do principado serbio de Raška tralas vitorias de Stefan Nemanja contra o principado de Duklja (actual Montenegro) e do seu sucesor, Stefan Prvovenčani, en 1216.
A Idade Media
miniatura|[[Batalla de Kosovo de 1389 (óleo de Adam Stefanović, 1870).]] O principado de Raška unificaría os diversos territorios habitados polos serbios ao terminar o século XII. O territorio de Kosovo e Metohija converteuse no século XIII no corazón do goberno da Casa de Nemanjić, que localizou a capital en Prizren. Ademais, instalouse na rexión o centro espiritual da Igrexa Ortodoxa Serbia, logo de que o seu Patriarcado situárase en Peć e diversos mosteiros fixesen o mesmo na rexión de Metohija. Pristina era unha das principais urbes do país e un importante centro de comercio que controlaba tódalas rutas en dirección aos portos sobre o mar Adriático. A minería era unha importante industria en Novo Brdo e Janjevo, chegando a primeira a producir arredor do 1450 máis de seis toneladas de prata por ano.
O principado alcanzaría o seu máximo esplendor durante o reinado de Stefan Uroš IV Dušan Nemanjić coa formación do Imperio Serbio en 1346 e transformou a monarquía absolutista nun goberno feudal, asignando as terras que actualmente forman Kosovo á familia dos Branković, sucesora da dinastía Nemanjić. Daquela, a composición étnica da poboación kosovar, aínda que era maioritariamente de orixe serbia, albergaba importantes comunidades gregas e búlgaras, ademais de mineiros de orixe saxoa e comerciantes ragusanos.
Dominación otomá
miniatura|Vista dun antigo mosteiro ortodoxo en [[Prizren.]] Trala conquista otomá, o actual territorio kosovar pasou facer parte de Rumelia, que correspondía a grandes liñas ao territorio abarcado polo Imperio Otomán en Europa. Diversas entidades administrativas, denominadas sanjak, formáronse en Kosovo ao cargo dun sanjakbeyi. miniatura|left|185px|O Valiato de Kosovo entre [[1875 e 1878.]] miniatura|left|185px|O Valiato de Kosovo entre [[1881 e 1912.]] O principal cambio trala invasión foi o proceso de islamización efectuado na zona e que comezou pouco despois da chegada dos otománs. A pesar de que estes tiñan o dominio absoluto do territorio, foi un proceso lento e que tomou unha cantidade considerable de tempo, polo menos dun século, e que se concentrou inicialmente nas cidades. Moitos habitantes cristiáns adoptaron a nova fe, principalmente por razóns económicas e sociais debido aos considerables beneficios e dereitos outorgados aos musulmáns. Esa conversión foi seguida pola chegada de colonos arnautas (albaneses islamizados) a partir do século XVII, que comezaron a aumentar en número fronte aos habitantes de orixe eslava. A vida relixiosa cristiá continuou a pesar das dificultades, pero tanto as igrexas ortodoxas como as católicas e os seus fieis enfrontáronse a altos niveis de impostos.
En 1689, Kosovo foi enormemente desestabilizado pola guerra entre os otománs e o Sacro Imperio Romano Xermánico baixo o dominio da Casa de Habsburgo. En outubro dese ano, unha pequena forza austríaca ao mando do margrave Ludwig von Baden logrou avanzar até Kosovo, capturando Belgrado no camiño. Moitos serbios xuraron lealdade aos austríacos, chegando algúns mesmo a unirse ao exército de von Baden. Pola súa banda, os arnautas deron o seu apoio aos otománs. No verán seguinte, con todo, un contraataque otomán obrigou aos austríacos a retirarse á fortaleza en Niš, próxima a Belgrado, e finalmente a retroceder máis aló do Danubio, volvendo a Hungría.
A ofensiva otomá foi acompañada por represalias salvaxes e saqueos, principalmente contra os serbios, polo cal moitos se viron forzados a emigrar xunto ás tropas austríacas. O patriarca ortodoxo serbio Arsenije III fuxiu xunto a máis de 30.000 eslavos segundo os seus rexistros no evento coñecido como a "Gran Migración" (en serbio: Велике сеобе, Velike seobe ). Ante esta situación, Kosovo converteuse nunha rexión de predominio étnico albanés, aínda que se mantiveron minorías cristiás por moitos séculos.
No final do século XIX deuse o xurdimiento dos sentimentos nacionalistas por parte dos albaneses, o cal tamén repercutiu naqueles que vivían no territorio kosovar. O goberno realizou unha reforma administrativa creando en 1864 a provincia ou Valiato de Kosovo, abarcando territorios que inclúen hoxe parte de Albania, de Macedonia do Norte e de Montenegro. Con todo, estas reformas non foron suficientes para aplacar os desexos de maior autonomía. Así, o 10 de xullo de 1878 formouse a Liga de Prizren na cidade kosovar homónima, onde catro valiatos de etnia albanesa (incluíndo o de Kosovo) aliáronse para loitar pola súa autonomía e para defender o territorio dos reinos eslavos próximos, que derrotaran aos turcos na recente guerra ruso-turca, aínda que a liga sería desintegrada en 1881 por forzas do sultanato.
O territorio vería a súa sorte confrontada polos resultados da Primeira e segunda guerra balcánica. A derrota definitiva do Imperio otomán na primeira implicou o retiro definitivo dos turcos en gran parte dos Balcáns, incluíndo Kosovo, e permitiu a formación de Albania como nación-estado para os habitantes desa etnia. Con todo, a vitoria nesas guerras foi aproveitada por Serbia para recuperar os antigos territorios baixo o seu dominio, incluíndo Kosovo e o norte de Macedonia. Con iso, presúmese que un terzo do total da poboación albanesa quedou dentro das fronteiras de Serbia.
Iugoslavia
miniatura|Kosovo en [[1941.]] Despois da primeira guerra balcánica de 1912, Kosovo foi internacionalmente recoñecido como parte do Reino de Serbia, e Metohija converteuse en parte do Reino de Montenegro segundo o Tratado de Londres asinado o ano seguinte. A integración de Kosovo en Serbia provocou un forte cambio demográfico: miles de familias albanesas trasladáronse ao novo Estado-nación de Albania, mentres as novas autoridades fomentaron un plan de colonización serbia e procedementos de limpeza étnica, que incluíron matanzas de albaneses. O estalido da primeira guerra mundial xeraría unha oportunidade para os albaneses de recuperar parte da súa autonomía, aliándose algúns dos seus líderes coas tropas de Austria-Hungría e do Reino de Bulgaria, que forzaron o retiro das tropas serbias entre 1914 e 1915; con todo, a participación dos exércitos da Tripla Entente permitirían a derrota dos Imperios Centrais e a vitoria serbia.
En 1918, co fin da Gran Guerra, Montenegro foi absorbido por Serbia e posteriormente este país unificaríase cos territorios formados trala desintegración do Imperio austrohúngaro, nacendo así o Reino dos Serbios, Croatas e Eslovenos, que adquiriría en 1929 o nome de Reino de Iugoslavia. Kosovo foi dividido en diversas administracións menores e a persecución de albaneses continuou, negándolles status de minoría ao consideralos "secesionistas". En 1921, grupos albanokosovares denunciaron os asasinatos masivos ante a Sociedade de Nacións, solicitando a unificación do territorio con Albania, o que foi denegado. En tanto, centos de miles de albaneses fuxiron do país e mesmo o goberno iugoslavo estableceu conversacións con Turquía para a deportación de 240.000 albanokosovares.
No marco da segunda guerra mundial, os exércitos das Potencias do Eixo invadiron Iugoslavia en 1941, desarticulándoa en diversos territorios baixo o seu dominio. Gran parte de Kosovo foi entregado á Gran Albania ocupada pola Italia fascista, o sur quedou baixo a administración do Reino de Bulgaria e o norte pola Serbia de Nedić. Durante a ocupación, os grupos armados albaneses locais (chamados Vulnetari) iniciaron unha campaña para establecer un territorio kosovar homoxeneamente étnico, para o que se realizaron redadas e deportacións de eslavos, xudeus e xitanos, o que se incrementaría trala capitulación italiana e a ocupación de Albania por parte da Alemaña nazi en setembro de 1943. Estímase que entre 10.000 e 30.000 serbios foron asasinados e máis de 100.000 fuxiron da zona.
Á medida que as forzas do Eixo eran dobregadas polas tropas dos Aliados, a resistencia albanesa á ocupación aumentou e comezaron a desprazar ás forzas alemás. Con todo, o status de Kosovo foi motivo de enfrontamento entre os nacionalistas e partisanos comunistas: mentres os primeiros esperaban que unha vez finalizado o conflito Kosovo permanecese en Albania, os segundos esperaban que unha vez liberada e rearticulada Iugoslavia esta cedese o territorio de forma pacífica. A vitoria dos partisanos e o seu apoio ás tropas iugoslavas de Josip Broz Tito finalmente decidiu a permanencia de Kosovo na recentemente formada República Democrática Federal de Iugoslavia en 1946. miniatura|esquerda|200px|[[Bandeira de Kosovo|Antiga bandeira dos iugoslavos de lingua albanesa.]] En 1946, e como recompensa polo apoio á liberación iugoslava, o réxime de Tito creou unha división política para Kosovo por primeira vez dende a fin da dominación otomá. Na nova República Federal Popular de Iugoslavia, formouse a Área Autónoma de Kosovo e Metohija pertencente administrativamente á República Socialista de Serbia, con certos graos de autonomía, e que en 1963 obtería a calidade de Provincia. No marco das políticas de Tito de "irmandade e unidade", a autonomía das diferentes etnias aumentou durante os anos 1970, reducindo o poder dos serbios coa fin de evitar o secesionismo. Isto concertaríase en 1974 coa nova constitución da República Federal Socialista de Iugoslavia, que daría orixe á Provincia Autónoma Socialista de Kosovo. Con esta autonomía, as escolas foron capaces de aplicar un plan de estudos en lingua albanesa, o goberno local pasou ás mans da comunidade albanokosovar e un dos seus membros integrou o Consello Federal do país con capacidade de veto, igualando o seu status aos representantes da República Socialista de Serbia, a pesar de aínda permanecer administrativamente baixo o seu dominio.
A guerra de Kosovo
miniatura|Vista dunha localidade kosovar en [[1999, destruída pola guerra de Kosovo.]] O aumento da autonomía de Kosovo en favor dos albaneses xerou rozamentos coa comunidade serbia, que aínda constituía unha parte importante da rexión e que se sentía discriminada; ademais, a poboación kosovar cada vez era máis albanesa, debido ás altas taxas de natalidade dos albaneses en comparación cos serbios. Coa morte de Tito en 1980, as tensións étnicas acrecentáronse en toda Iugoslavia e especialmente en Kosovo. Mentres os albaneses fixeron protestas para obter o status de república e a súa secesión da República Socialista de Serbia, os serbios reclamaron máis dereitos contra a discriminación e a violencia étnica. Nos mediados da década dos anos 1980, en Serbia aumentou o nacionalismo, encarnado por Slobodan Milošević e o cal aproveitou para fomentar a súa carreira. Milošević rapidamente se converteu no líder de Serbia e logrou modificar en 1987 o Consello Federal de tal forma que os representantes de Kosovo e Voivodina (outra provincia autónoma da República Socialista de Serbia) no Consello Federal fosen electos pola República Socialista de Serbia, aumentando o poder desta división dentro de Iugoslavia (xa que pasaría a contar con tres votos no Consello en lugar do único que lle correspondía a cada entidade). Este cambio foi resistido tanto polos albanokosovares que rapidamente xeraron protestas, como tamén polos representantes das outras repúblicas socialistas, principalmente as Repúblicas Socialistas de Croacia e Eslovenia. miniatura|left|200px|[[Pristina durante a guerra de Kosovo.]] En 1989, a autonomía foi revogada e introducíronse unha serie de medidas que diminuíron a participación albanesa e mesmo propiciaron a expulsión de 80.000 membros desa comunidade dos seus traballos, coa fin de que emigrasen a outras rexións, mentres que se promoveu a colonización serbia. Así, a Asemblea de Kosovo ratificou unha nova constitución mentres os tanques e coches blindados cercaban o lugar, outorgando o control da policía, a xustiza, a economía, o sistema educativo e políticas lingüísticas ao goberno serbio. Os problemas repetíronse noutras partes do país, o que sumado ao proceso de democratización experimentado deron orixe á disolución de Iugoslavia. Nun prazo de dous anos, entre 1991 e 1992, catro das seis repúblicas que formaban o país declararon a súa independencia, mentres que Serbia e Montenegro conformaron a República Federal de Iugoslavia. Todos estes novos estados enfrontáronse nunha serie de enfrontamentos bélicos.
Kosovo, aínda oficialmente parte de Serbia, declarou unilateralmente a súa independencia o 22 de setembro de 1991, a cal sería aprobada case unanimemente pola poboación albanesa. Unha serie de institucións gobernamentais paralelas foron creadas durante os anos 1990 baixo o liderado de Ibrahim Rugova, electo en 1992 como Presidente de Kósovo, mais este goberno non foi recoñecido internacionalmente. Nesa época, foi fundado o Exército de Liberación de Kosovo (en albanés: Ushtria Çlirimtare Kombëtare, UÇK) destinado a defender a autonomía albanesa estabelecida nestes anos. Posteriormente comezarían os enfrontamentos entre as guerrillas do UÇK e os exércitos iugoslavos, aínda que só en 1998 xeraron interese na comunidade internacional. Diversas organizacións tentaron lograr un acordo de paz que finalmente non foi alcanzado. As informacións sobre asasinatos masivos de albaneses na localidade de Račak influíron nas potencias occidentais para intervir directamente no conflito co pretexto de evitar a limpeza étnica, de xeito similar ao ocorrido anos antes na guerra de Bosnia. Posteriormente, a partir do ano 2000, apareceron informes nos que se falaba de que os datos de vítimas, especialmente no caso de Račak, foran manipulados co obxectivo de precipitar a intervención da OTAN. miniatura|145px|Emblema do [[UÇK.]] Logo do fracaso da rolda de negociacións de Ramboulliet, a Organización do Tratado do Atlántico Norte (OTAN) iniciou unha ofensiva contra o goberno iugoslavo, dando inicio oficialmente á guerra de Kosovo. Entre o 24 de marzo e o 10 de xullo de 1999, a OTAN bombardeou diversos obxectivos en Serbia, principalmente en Belgrado, causando miles de mortos e irreparables danos nas súas infraestruturas; mentres esta respondeu con diversos ataques contra os civís albaneses en Kosovo, xerando un enorme éxodo desta comunidade. Segundo Nacións Unidas, convertéronse en refuxiados máis de 848.000 persoas, mentres a cifra de mortos estimouse en máis de 10.000 civís e a de desaparecidos en máis de 3.000. Durante a guerra, Robin Cook, ministro británico de Asuntos Exteriores, chegou afirmar que a cifra de mortos acadaba os 300.000. Despois de meses de traballo, os equipos do Tribunal Penal Internacional para a ex Iugoslavia só contabilizaron 2.018 corpos exhumados.
A Misión das Nacións Unidas (MINUK)
miniatura|Torres da [[Misión de Administración Provisional das Nacións Unidas en Kosovo|MINUK en Pristina.]]
Trala derrota de Serbia na Guerra de Kosovo, o Consello de Seguridade das Nacións Unidas adoptou a Resolución 1244 a fin de dar unha solución transitoria ao problema kosovar. O territorio de Kosovo, aínda que se mantivo de iure como parte da República Federal de Iugoslavia, pasou a ser administrado de forma autónoma e provisional pola Misión de Administración Interina das Nacións Unidas en Kosovo (MINUK) mentres a seguridade e estabilidade da zona e a conservación do alto o fogo foi encargada á forza multinacional KFOR (Forza de Kosovo). A pesar disto, realizáronse varios actos de vinganza por parte de albaneses contra a comunidade serbia, o que provocou o éxodo dos afectados para Serbia; aínda que as cifras varían segundo a fonte, son entre 65.000 e 250.000 os desprazados. Outros grupos de serbios formaron enclaves nalgunhas zonas do país, especialmente no sector ao norte do río Ibar.
Cos anos, logrouse certa estabilidade en Kosovo, fóra dunha onda de violencia en 2004 rapidamente controlada. En 2001, a MINUK decidiu entregar parte do goberno á comunidade albanokosovar, formándose as Institucións Provisionais de Autogoberno dentro do novo cadro constitucional adoptado. Así, establecéronse a Asemblea de Kosovo, a Presidencia e o cargo de Primeiro Ministro, para as cales se realizaron as primeiras eleccións nacionais en Kosovo a fins dese mesmo ano.
Segundo o establecido pola Resolución 1244, constituíuse un proceso destinado a lograr un acordo para o futuro status de Kosovo. Os representantes da República Federal de Iugoslavia (que en 2002 se converteu en Serbia e Montenegro, e que en 2006 sería representada unicamente pola República de Serbia) postulaban que a Resolución 1244 garantía que Kosovo seguise sendo parte íntegra do país con diversos graos de autonomía, mentres os líderes kosovares afirmaron que a única solución era a independencia. O 7 de outubro de 2005, a ONU recomendou ao Consello de Seguridade o inicio de conversacións para alcanzar un acordo sobre o status definitivo para a rexión, con base no informe elaborado polo enviado especial de Kofi Annan.
Declaración de independencia
miniatura|A escultura titulada NEWBORN (en [[lingua inglesa|inglés: Recentemente nado) foi inaugurada como símbolo da declaración de independencia de Kosovo o 17 de febreiro de 2008.]] miniatura|Celebración da independencia kosovar en [[Viena.]] O 26 de xaneiro de 2007, o finlandés Martti Ahtisaari, enviado especial da ONU para Kosovo, deu a coñecer os detalles preliminares da súa proposta para un status definitivo da provincia. Aínda que o texto non mencionou directamente a independencia, diversos puntos apuntaban a ela como a membresía en organizacións internacionais, a adopción de símbolos nacionais e dun corpo de seguridade propio. A proposta foi rexeitada por Serbia e por Rusia, o seu principal aliado e con poder de veto no Consello de Seguridade; en tanto, foi benvida polas autoridades kosovares, Estados Unidos e o Reino Unido. O 3 de abril, Ahtisaari (quen posteriormente recibiría o Premio Nobel da Paz de 2008 polo seu traballo en Kosovo, entre outros lugares) propuxo a "independencia supervisada" de Kosovo por parte da comunidade internacional para protexer as comunidades minoritarias, o cal foi novamente desestimado por serbios e rusos. En decembro de 2007, a Unión Europea decidiu o envío dunha "misión estabilizadora" (EULEX) á rexión de Kosovo destinada ao traspaso da misión da ONU en Kosovo ás mans europeas.
O rexeitamento da proposta de Ahtisaari deixou en punto morto as conversacións. Así, as autoridades kosovares anunciaron as súas intencións de proclamar a súa declaración de independencia de forma unilateral ante a fin do proceso diplomático. Ese anuncio concretouse finalmente o 17 de febreiro de 2008 cando o Parlamento de Kosovo, reunido en sesión especial, proclamou a súa independencia baixo o nome de República de Kosovo. Os Estados Unidos, o Reino Unido e Francia apoiaron abertamente a declaración, mentres Serbia e Rusia rexeitárona totalmente. Diversas protestas realizáronse en Belgrado contra a declaración, mentres a maioría dos países da Unión Europea e dos estados balcánicos recoñeceron oficialmente o novo país.
Serbia anunciou que non recoñecería o novo estado e decidiu presentar unha solicitude de opinión consultiva ante a Corte Internacional de Xustiza respecto da legalidade da declaración, solicitude que foi aprobada pola Asemblea Xeral das Nacións Unidas o 8 de outubro de 2008, con 77 votos a favor, 6 en contra e 74 abstencións. O 22 de xullo de 2010, a Corte emitiu a súa opinión sobre a materia en discusión, na que expuxo que a declaración efectuada por Kosovo non violou o dereito internacional pois este non ten unha disposición activa que limite as declaracións de independencia. Aínda que a opinión consultiva limítase estritamente aos aspectos formais da declaración como acto de promulgación de independencia, representou un forte golpe para as intencións de Serbia, cuxas autoridades reiteraron que nunca recoñecerían a independencia kosovar. O goberno serbio decidiu presentar ante a Asemblea Xeral das Nacións Unidas un proxecto de resolución que reafirmase a súa soberanía sobre Kosovo, pero a presión dos principais países da Unión Europea (á cal Serbia desexa acceder) finalmente logrou cambiar a redacción da proposta aprobada, en que se solicita ás Nacións Unidas apoiar o diálogo entre os gobernos de Belgrado e Pristina para alcanzar acordos técnicos, a cal foi aprobada por aclamación.
Plena soberanía
miniatura|left|200px|[[Hashim Thaçi xunto con George W. Bush e Fatmir Sejdiu na Casa Branca.]] O 10 de setembro de 2012, catro anos e medio despois de autoproclamar a súa independencia de Serbia, Kosovo accedeu á "plena soberanía" co anuncio do fin da misión de vixilancia do Grupo de Coordinación Internacional para Kosovo (ISG). "A supervisión de Kosovo rematou. Acudiremos ao Parlamento para informar aos deputados do feito de que o Grupo de Coordinación Internacional para Kosovo decidiu poñer fin á vixilancia da independencia", anunciou á prensa en nome do ISG o diplomático neerlandés Peter Feith. Porén, a soberanía do goberno kosovar é limitada, xa que non controla o norte do territorio, habitado maioritariamente por serbios, os cales rexeitan a autoridade de Pristina. Ademais, pese á decisión do ISG, seguen en curso dúas misións: a de policía e xustiza da Unión Europea (EULEX), con mandato até 2014, e a da OTAN en Kosovo (KFOR).
En Washington, o presidente estadounidense, Barack Obama, saudou o anuncio, cualificándoo de "etapa histórica", e pediu a Pristina que traballe a normalización das súas relacións con Serbia, que segue sen recoñecer a independencia da que considera a súa provincia. O primeiro ministro kosovar, Hashim Thaçi, felicitouse polo que chamou "un éxito histórico para o Estado de Kosovo", engadindo que "Kosovo enfronta numerosos desafíos, entre eles a integración dos serbios do norte (do territorio)".
O anuncio do ISG viuse ademais enturbado por unha nova polémica entre Belgrado e Pristina. O día anterior á declaración do ISG, o fiscal serbio encargado dos crimes de guerra revelou que os seus servizos dispoñen polo menos dunha testemuña que participou no suposto tráfico de órganos extraídos de prisioneiros serbios durante o conflito de Kosovo, do que se acusa á guerrilla independentista kosovar (UÇK). O asunto do tráfico de órganos é tamén obxecto dunha investigación internacional conducida polo fiscal norteamericano John Clint Williamson. As autoridades kosovares negaron de novo as acusacións, desta vez pola boca do seu ministro de Relacións Exteriores, Enver Hoxhaj, que denunciou un "intento de Serbia de ensombrecer un gran día para Kosovo".
No seu comunicado, o ISG felicitouse da "aplicación con éxito do plan Ahtisaari", e anunciou o peche de aquí a fin de ano da Oficina Civil Internacional (ICO) dirixida por Peter Feith, que tamén é o Representante Especial da UE. O ICO gozaba de poderes discrecionais, polos que podía impoñer leis ou sancionar a responsábeis gobernamentais, competencias que nunca utilizou. A independencia de Kosovo foi recoñecida por uns noventa países, entre eles os Estados Unidos, a maioría dos da Unión Europea, e Turquía, pero non por Serbia, que segue considerando ese territorio como unha provincia, nin outros países como Rusia.
Xeografía
miniatura|Mapa de Kosovo. Kosovo sitúase no centro da Península dos Balcáns, cunha forma a grandes liñas romboidal e sen acceso directo ao mar. Esténdese entre as lonxitudes 41°50’58’’ e 43°15’42’’ Norte e as latitudes 20°01’30’’ e 21°48’02’’ Leste. Fai fronteira con Albania (111,8 km), Macedonia do Norte (158,7 km), Montenegro (78,6 km) e Serbia/Serbia Central (351,6 km). Con 1 733 872 de habitantes segundo o censo de 2011, o seu territorio ocupa unha superficie de 10.908 km², unha área similar á de Xamaica, Qatar ou a Provincia de Lugo.
Preto do 36% do territorio corresponde a chairas con algunhas serras de características kársticas que se estenden dentro delas, como o Goljak, Drenica e Crnoljeva. Esta última marca a diferenza entre o sector das concas de Kosovo ao leste e de Metohija (coñecida en albanés como Rrafshi i Dukagjinit, "meseta de Dukagjin") ao oeste. Diversos ríos cruzan o país: o Drin Branco (en albanés: Drini i Bardhë) corre en dirección ao mar Adriático ao longo de Metohija, mentres o Sitnica faino na zona oriental até confluír co río Ibar ao norte, no sector de Kosovska Mitrovica. O Ibar, xunto ao río Morava do Sur, é un dos afluentes pertencentes á gran conca do río Danubio. Existen ademais algúns lagos en Kosovo, destacando o lagos Gazivoda, Radonjić, Batlava e Badovac. miniatura|left|200px|Estación de esquí nos [[Montes Šar.]] O clima kosovar é predominantemente continental, con temperaturas tépedas pero que poden acadar extremos de -10 °C e 30 °C, durante os meses do inverno e do verán boreal, respectivamente. Entre outubro e decembro alcánzanse as maiores precipitacións (promediando 600 mm anuais nos sectores chairos) e a neve é común en todo o territorio entre novembro e marzo, aínda que é máis importante nas zonas montañosas. O sector de Metohija é máis tépedo por efecto das masas de aire cálido provenientes do Adriático.
Todas estas características xeográficas fan de Kosovo un territorio moi fértil, cun 69,1% da súa superficie dispoñible para actividades agrículas (das cales, un 31% son pasteiros e un 69% son terras arables). Con todo, debido ás actividades industriais e mineiras, un importante número de hectáreas foron contaminadas, impedindo o seu desenvolvemento agrícola. O 39% do territorio corresponde a bosques, que son clasificados fitoxeograficamente como parte da provincia iliria da Rexión Circumboreal. Dentro da flora kosovar destacan carballos, piñeiros, faias e bidueiros, mentres que na fauna silvestre hai especies de aguias, lobos, algúns cervos e xabarís. Kosovo é tamén rico en recursos naturais como o chumbo, o cinc, a prata, o níquel, o cobalto, o cobre, o ferro ou a bauxita.
Administración
miniatura|Sede do goberno de Kosovo. Na actualidade, o goberno e administración de Kosovo están dominados principalmente polas institucións constituídas como parte da República de Kosovo, baixo dirixencia principalmente albanokosovar, exceptuando os territorios de predominancia étnica serbia en Kosovo do Norte.
A República de Serbia considera que o territorio de Kosovo segue baixo a súa soberanía de acordo co estipulado pola súa constitución e pola Resolución 1244 do Consello de Seguridade das Nacións Unidas, e considera ilegais as institucións establecidas pola República de Kosovo. O goberno serbio en Kosovo está baixo o mando do Ministerio de Kosovo e Metohija, fundado o 15 de maio de 2007. Localmente, a administración serbia exércese principalmente en Kosovo do Norte e algúns enclaves no sur de Kosovo a través da Asemblea Comunitaria de Kosovo e Metohija, composta por 45 representantes de 26 municipios e con sede na cidade de Mitrovica. En xullo de 2008, o goberno de Serbia organizou eleccións locais nesas zonas baixo a súa administración para determinar os representantes da Asemblea, pese ao rexeitamento tanto das institucións da República de Kosovo como da MINUK.
Divisións administrativas
Kosovo está dividido en sete distritos (en albanés: rreth, en serbio: дистрикт, distrikt), os cales á súa vez se subdividen en trinta municipios (en albanés: komuna, en serbio: општина, opština). Esta división foi establecida pola MINUK en 1999, substituíndo os antigos cincos distritos establecidos pola República Federal de Iugoslavia, e foi herdada pola República de Kosovo; as autoridades serbias aínda utilizan a antiga división administrativa.
Recoñecemento internacional
miniatura|300px| O 17 de febreiro de 2008, o Parlamento de Kosovo aprobou a declaración de independencia unilateral respecto de Serbia, nun proceso apoiado polos Estados Unidos e parte da Unión Europea. 109 dos 120 deputados do parlamento votaron a favor da secesión, mentres que os deputados restantes (de orixe serbia) boicotearon a sesión.
Dende a declaración de independencia até o presente, 97 dos 193 países membros das Nacións Unidas recoñeceron a independencia da República de Kosovo:
Afganistán, Albania, Alemaña, Andorra, Arabia Saudita, Australia, Austria, Bahrain, Belize, Bélxica, Benín, Brunei, Bulgaria, Burkina Faso, Burundi, o Canadá, o Chad, Colombia, Comores, Corea do Sur, Costa do Marfil, Costa Rica, Croacia, Dinamarca, Dominica, os Emiratos Árabes Unidos, Eslovenia, os Estados Unidos, Estonia, Eswatini, Fidxi, Finlandia, Francia, o Gabón, Gambia, Ghana, a Guinea, a Guinea-Bissau, Haití, Honduras, Hungría, as Illas Marshall, Irlanda, Islandia, Italia, Kiribati, Kuwait, Letonia, Liberia, Lituania, Liechtenstein, Luxemburgo, Malaisia, as Maldivas, Malta, Malaui, Mauritania, os Micronesia, Mónaco, Montenegro, Nauru, Níxer, Nixeria, Noruega, Nova Zelandia, Omán, os Países Baixos, Paquistán, Palau, Panamá, Papúa Nova Guinea, o Perú, Polonia, Portugal, Qatar, a República Centroafricana, a República Checa, a República Dominicana, Macedonia do Norte, o Reino Unido, Samoa, San Cristovo e Neves, San Marino, San Tomé e Príncipe, o Senegal, Santa Lucía, Somalia, Suecia, Suíza, Timor Leste, Turquía, Tuvalu, Uganda, Vanuatu, o Xapón, Djibuti e Xordania.
Entre estes estados atópanse 22 dos 27 membros da Unión Europea, 22 dos 27 membros da OTAN e 7 dos 8 membros do G8. Ademais, a República da China (Taiwán) ofreceu o seu recoñecemento, a pesar de que Kosovo non a recoñeceu. Doutra banda, varias decenas de países anunciaron o seu rexeitamento á declaración de independencia de Kosovo e o seu respecto á integridade territorial de Serbia. Pola súa banda, o Brasil, Chile, México, Tailandia e o Uruguai agardan un pronunciamento do Consello de Seguridade das Nacións Unidas para tomar unha decisión definitiva.
En canto a organizacións internacionais, a República de Kosovo non solicitou a súa membresía ante a Organización das Nacións Unidas debido ao anunciado veto de Rusia no Consello de Seguridade. No caso da Unión Europea, aínda que esta non recoñece países formalmente, non existe unha política oficial que acepte a independencia de Kosovo xa que para facelo é necesaria a unanimidade dos seus membros, a cal non se logrou; con todo, o Parlamento Europeo si o fixo de forma particular.
O Fondo Monetario Internacional iniciou en xuño de 2008 o proceso de integración de Kósovo como membro permanente, sendo finalmente aceptado como membro o 5 de maio de 2009 con 96 votos a favor. Ese feito propiciou a súa solicitude de incorporación ao Banco Mundial, a cal foi aprobada o 4 de xuño de 2009 e oficializada o 29 de xuño, obtendo así a súa primeira membresía a un organismo especializado das Nacións Unidas. Tras esa situación, Kósovo postularía a ingresar ao Consello de Europa, para o cal necesita o apoio de dous terzos dos seus membros.