cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ctenidio
miniatura|[[Bivalvo mostrando os ctenidios.]] O ctenidio é o órgano respiratorio ou branquia da maioría dos moluscos. miniatura|[[Pleurobranchaea meckelii vivo amosando os ctenidios.]] Así mesmo, denomínase tamén ctenidios ás estruturas formadas por unha fileira de espiñas, que se asemellan aos dentes dun peite, que presentan na cabeza, no tórax ou en ambas as partes, algunhas pulgas, e tamén ás que forman as oito fileiras lineais de cilios que se moven sincronicamente para nadar, nos ctenóforos.
Renault F1 Team
2010: incerteza e melloría
O 31 de xaneiro de 2010, produciuse a presentación do R30 no Circuíto de Cheste, onde tamén se confirmou a Vitaly Petrov como compañeiro de Robert Kubica. Antes de a primeira carreira do ano, Vitaly Petrov consegue o apoio de Lada para patrocinar e evolucionar o chasis
Ctenidio
Etimoloxía
O termo do latín científico ctenidium, que romanceamos como ctenidio, está construído polos elementos cten-, tirado do neoloxismo grego κτενίδιον ktenídion, diminutivo derivado do grego antigo κτείς κτενός kteís ktenós, 'peite', e -ĭdium, sufixo que indica 'cousa pequena'.
Renault F1 Team
2010: incerteza e melloría
Na primeira carreira da tempada, Robert Kubica sorprende e cóase na Q3 sendo 9º, mentres que o debutante Vitaly Petrov só é 17º. En carreira, Kubica ten problemas e trompea, aínda que logra remontar ata o 11º posto. Petrov, pola súa banda debeu retirarse nas primeiras voltas por problemas na suspensión cando estaba completando unha boa actuación. Na posterior proba, en Melbourne, a escuadra francesa dá a sorpresa, xa que Kubica consegue unha actuación extraordinaria acabando nunha meritoria segunda posición, demostrando que o equipo podería volver estar na loita por bos resultados. Petrov non puido acabar logo de facer un trompo e quedar na gráva. En Malaisia, Kubica volve sorprender cun gran cuarto posto, mentres Petrov segue sen poder chegar á liña de meta. Nas seguintes probas de campionato, o piloto polaco consolídase como o nº1 de Renault, conseguindo outros dous podios, mentres o piloto ruso mellora algo un pouco o seu rendemento. Finalmente, Renault acaba o campionato en quinta posición, con 136 puntos.
Ctenidio
Estrurura e localización
Os ctenidios constan dun eixe lonxitudinal que ten nervios, músculos e vasos sanguíneos e numerosas expansións filiformes laterais, cuxa posición alterna coa dos filamentos do lado oposto. Para impedir que os filamentos colapsen, posúen unha variña esquelética quitinosa.
Renault F1 Team
Conversión en Lotus Renault GP
Renault anunciou a finais do 2010 a creación de Renault Sport F1, unha división do fabricante francés que se dedicará a fornecer motores e tecnoloxía a partir de, tras a venda do 25% da escuadra que aínda se atopaba en mans de Renault á empresa Genii Capital. Chegando a un acordo con Proton (propietaria de Lotus Cars) para o patrocinio, o novo equipo propiedade de Genii é renomeado como Lotus Renault GP e competirá a partir da tempada 2011 coas míticas cores negro e ouro.
Ctenidio
Estrurura e localización
Localízanse a cada lado da cavidade paleal e mantéñense na súa posición mediante unha membrana dorsal e outra ventral, de modo que as branquias dividen a cavidade paleal en dúas cámaras, unha superior e outra inferior.
Renault F1 Team
2011: nova era
miniatura|dereita|[[Vitaly Petrov ao volante do R31 nuns tests.]] Para a tempada 2011, coa nova denominación e cores, contará co piloto Vitaly Petrov e Nick Heidfeld, xa que estaba previsto que fose Robert Kubica pero o 6 de febreiro tivo un forte accidente durante a disputa do primeiro tramo do Rally Rolde di Andora a bordo dun Skoda Fabia S2000 que lle terá de baixa durante toda a tempada, e cos pilotos Bruno Senna, Romain Grosjean, Fairuz Fauzy, Ho-Ping Tung e Jan Charouz como pilotos reservas.
Ctenidio
Funcionamento
A auga penetra na cámara inferior ou inhalante, ascende, atravesa os ctenidios, alcanza a cámara dorsal ou exhalante e sae ao exterior. A circulación da auga na cavidade paleal lévase a cabo principalmente polo batido dos cilios que recobren os filamentos do ctenidio.
Renault F1 Team
2011: nova era
O seu coche, o R31, foi presentado en Valencia o 31 de xaneiro, antes dos adestramentos da pretemporada.
Ctenidio
Funcionamento
Os vasos sanguíneos discorren polo eixe do ctenidio. O vaso aferente, que provén do corazón, achega o sangue desoxixenado, e o vaso deferente devolve o sangre oxixenado ao corazón. O sangue circula entre os filamentos por difusión, formando unha corrente contraria á da auga, o que maximiza o intercambio de gases.
Renault F1 Team
2011: nova era
Nas primeiras carreiras, o rendemento de Renault foi bastante bo. Vitaly Petrov conseguiu o primeiro podio no Gran Premio de Australia, acabando en 3º lugar; e Nick Heidfeld igualou o rexistro do seu compañeiro no Gran Premio de Malaisia, tamén obtendo un terceiro posto. Ambos pilotos dedicaron os seus logros ao seu compañeiro Robert Kubica. Con todo, a partir daquel momento as prestacións do equipo diminuíron aos poucos, ata o punto de loitar polos puntos. Un claro dato que o demostra é que Renault sumou 60 puntos nas primeiras sete carreiras, pero só 13 nas seguintes doce. Nick Heidfeld foi despedido e substituído por Bruno Senna a partir do GP de Bélxica. Os resultados non melloraron e o equipo terminou no 5º posto do mundial de construtores, só 4 puntos por diante de Force India.
Ctenidio
Funcionamento
miniatura|230px| Cabeza de [[Ctenocephalides catus|C. cattus. Sinálanse dous tipos de ctenidios, os da gálea e os do pronoto .]]
Renault F1 Team
: creación de Lotus F1 Team a partir de Renault
A escudaría Renault cambiou o seu nome oficial de Lotus Renault GP a Lotus F1 Team, poñendo así punto e final á súa etapa como equipo, xa que pasaba a ser unicamente fornecedor de motores.
Ctenidio
Nas pulgas
Nos sifonápteros (as pulgas comúns), os ctenidios son apéndices moi curtos articulados en tres segmentos (antenómeros) que sobresaen da súa cabeza e que son utilizados para adherirse mellor á pel dos animais que os hospedan.
Renault F1 Team
: creación de Lotus F1 Team a partir de Renault
2015: Desaparece por problemas financeiros o equipo Lotus F1 Team e regresa Renault F1 Team ocupando o seu lugar, tras comprar a finais de xaneiro de 2016 as accións do equipo Lotus. Para o 2016, conta con Kevin Magnussen e Joylen Palmer como pilotos principais, e cun obxectivo a longo prazo de ser de novo campións mundiais
Ctenidio
Nas pulgas
Falando propiamente, o termo utilízase sobre todo para as especies do xénero Ctenocephalides (que integra, por exemplo, ás pulgas do gato ou as do can).
Noutros casos prefírense os nomes de antenas, serdas ou espiñas.
Nos ctenóforos
Nos ctenóforos o ctenidio é unha especie de peite ou paleta vibrátil provisto de cilios distribuñidos nalgunhas series (normalmente oito) ao longo do corpo do animal. Batendo estas estruturas de maneira coordinada entre elas, os ctenidios permiten ao organismo moverse lentamente na auga.
Este ritmo está regulado por un estatocisto, un órgano do sentido do equilibrio (denominado apical porque está situado na parte superior do corpo, o polo apical). Cada ctenidio está relacionado co sistema nervioso, e permite a cada unaha das series ciliadas vibrar coa mesma frecuencia, ou a diferentes velocidades, dependendo do movemento que o animal pretende lograr.
Margot Wallström
Margot Elisabeth Wallström, nada en Kage, Suecia o 28 de setembro de 1954, é unha política sueca membro do Partido Socialdemócrata Sueco especialmente coñecida polo desenvolvemento de políticas feministas e en defensa dos dereitos humanos. Foi ministra de Asuntos Exteriores de Suecia desde 2014 a setembro de 2019 liderando o que denominou "unha política exterior feminista". Foi vicepresidenta da Comisión Europea e comisaria de Relacións institucionais e Estratexia de Comunicación entre 2004 e 2009.
Traxectoria
Margot Wallström é doutora honoris causa polas universidades de Chalmers e Mälardalen, en Suecia, e Lowell, en Massachusetts, Estados Unidos. En 2002 recibiu o título de comisaria do Ano do semanario European Voice.
Está casada e ten dous fillos.
A nivel nacional
O seu primeiro contacto coa política iníciase tras finalizar o bacharelato, na liga das Mocidades Socialdemócratas Suecas. En 1979 ingresa no Parlamento de Suecia, posto que ocupará durante seis anos. Entre 1988 e 1991, Wallström foi ministra de Protección dos Consumidores, Mulleres e Mocidade; e posteriormente ministra de Cultura (1994-1996) e ministra de Asuntos Sociais (1996-1998). Sempre nun goberno socialdemócrata.
Comisaria europea
Wallström asumiu o posto de comisaria europea de Medio Ambiente na Comisión de 1999, no executivo de Romano Prodi. En 2004, coa chegada de José Manuel Barroso, foi nomeada vicepresidenta da Comisión e comisaria de Relacións Institucionais e Estratexia da Comunicación.
En 2004 publicou, en colaboración co deputado do Parlamento Europeo, Göran Färm, A Europa dos pobos ou Por que é tan difícil amar á UE?.
Nacións Unidas
En 2010 asumiu o posto de Representante Especial das Nacións Unidas en materia de violencia sexual nos conflitos, foi a primeira en desenvolver esta representación. Foi substituída en setembro de 2012 por Zainab Hawa Bangura de Serra Leoa.
Ministra de Asuntos Exteriores de Suecia
En 2014 asumiu o posto de ministra de Asuntos Exteriores de Suecia sinalando que encabezaría unha política exterior feminista centrándose nos dereitos e a representación das mulleres e proporcionando recursos para promover a igualdade de xénero e a igualdade de oportunidades.
Entre 2017 e 2018 tivo un papel estratéxico no alto perfil para Suecia no Consello de Seguridade da ONU, co país como membro non permanente.
En 2019 dimitiu do seu posto sinalando que quería pasar máis tempo coa súa familia. En setembro de 2019 foi sucedida por Ann Linde.
Documental
En 2019 estreouse o documental The Feminister dirixido por Viktor Nordenskiöld que acompaña a Margot Wallström durante catro anos nas xestións como Ministra de Asuntos Exteriores de Suecia e mostra o seu liderado na aplicación de políticas feministas.
Definición
Unha definición é unha proposición (ou conxunto de proposicións) mediante a cal trata de expor de maneira unívoca e con precisión a comprensión dun concepto ou termo ou dicción ou –se consta de dous ou máis palabras– dunha expresión ou locución.
Unha definición é unha descrición dun complexo de estado de cousas ou obxectos, circunstancias ou abstraccións que permanecen unidas por medio dun establecemento da zona de validez.
Desde un punto de vista lóxico, unha "definición" ben construída debería ser unha "determinación ou delimitación conceptual do que é esencial nun ente, que non supón necesariamente comprobación empírica. É tamén, xunto coa división e demostración, un dos procedementos xerais utilizados pola ciencia".
Etimoloxía
O termo definición deriva do caso xenitivo latino dēfĭnītĭōnis: do fin (nominativo dēfĭnītĭo). É dicir, indica delimitación dun límite do significado.
Definicións de definición
Unha definición pode ser unha declaración das propiedades de certa cousa ou ben unha declaración de equivalencia entre un termo e o significado dese termo. Termo e significado non son mutuamente exclusivos nin son equivalentes.
Poden distinguirse distintos tipos e técnicas de definición incluíndo:
Regras da definición
As principais regras das definicións remóntanse a Aristóteles:
Denotación
A distinción entre denotación e connotación dos signos conta cunha longa tradición filosófica e lingüística.
Nunha primeira aproximación percíbese que o proceso significativo reviste dúas modalidades:
De aí que, aínda cando en tódalas mensaxes se combinan ambos modos de significación, distínguese ás veces entre unha clase de mensaxes fundamentalmente denotativas (coma as científicas) e outra de mensaxes eminentemente connotativas (coma as artísticas).
Denotación e referencia
O concepto de denotación pode prestarse a certo equívoco: como modalidade que é da significación, a denotación implica un tipo particular de relación entre un significante e un significado e, polo tanto, unha relación interna ó propio signo. É preciso, pois, diferenciar 'denotación' e 'referencia'. Esta última institúe a relación entre o signo e a cousa, a realidade extralingüística.
A denotación e o lugar concreto -dentro do sistema semántico- que o código asigna a un termo nunha cultura determinada. O significado denotativo maniféstase logo como independente do contexto, maniféstase en virtude da manipulación do contexto, da substancia do contido.
Maxime De Zeeuw
Maxime De Zeeuw, nado o 27 de abril de 1987 en Uccle, é un xogador profesional de baloncesto belga que xoga no Happy Casa Brindisi da LBA italiana. Cunha estatura de 2,13 metros xoga na posición de ala-pivote.
Traxectoria profesional
O 16 de xullo de 2018, anunciouse a súa fichaxe polo Obradoiro CAB da Liga ACB por dúas tempadas.
Proceso de Linz-Donawitz
A oxidación do carbono e dos acompañantes do ferro libera gran cantidade de calor. Para neutralizar esa elevada temperatura que prexudicaría o refractario, adicionase ferro vello ou mineral de ferro.
Pola adición de fundentes como a cal, os acompañantes do ferro como o manganeso, silicio, fósforo e xofre únense formando a escoira.
Para aumentar a calidade do aceiro, engádense os elementos de liga ao final do proceso ou cando o aceiro está sendo vertido na panela, xa pronto.
Historia
O proceso de osíxeno básico desenvolveuse fóra das potencias tradicionais do aceiro.Foi creado por un único home, o enxeñeiro suízo Robert Durrer, e comercializado por dúas pequenas compañías nunha Austria aínda non recuperada da destrución producida na Segunda Guerra Mundial.
Anteriormente, en 1856, Henry Bessemer patentara un proceso de obtención do aceiro que involucraba a inxección de osíxeno para descarbonizar o ferro fundido.Por case cen anos cantidades comerciais de osíxeno non eran fáciles de conseguir ou tiñan un prezo excesivo, polo que o invento non era empregado.Durante a Segunda Guerra Mundial, enxeñeiros alemáns (Schwartz) e belgas (J.Miles) intentaron propoñer novos modelos, mais non resultaron exitosos.
En 1943, Durrer, que por aquel entón era profesor no Instituto de Tecnoloxía de Berlín, volveu a Suíza e aceptou un posto no mando de Roll AG (a maior planta siderúrxica do país).Alí presentou o seu proxecto do forno básico de osíxeno, que foi ben acollido.En 1947 conseguiu dende os Estados Unidos o primeiro convertedor experimental  e o 3 de abril de 1948 este novo forno básico de osíxeno produciu o seu primeiro aceiro.No verán de 1948 dúas empresas austríacas, VOEST e ÖAMG, decidiron comercializar o proceso de Durrer.
En xuño de 1949 VOEST desenvolveu unha adaptación do método do enxeñeiro suízo coñecido como o LD (polas cidades de nome Lins e Donawitz). En decembro dese ano, as dúas empresas acordaron construír o seu primeiro convertedor de 30 toneladas.Estes puxéronse en funcionamento en novembro de 1952 (VOEST) e en maio de 1953 (ÖAMG) e convertéronse no eixe líder de produción de aceiro.Porén, erros cometidos na organización de ambas as dúas empresas fixeron que cara o final da época dos 50 os austríacos perderan o seu poder competitivo nese campo.
Na Unión Soviética intentouse introducir un proceso semellante en 1934, pero a pouca tecnoloxía impediu a produción de osíxeno líquido e a continuación do proxecto.En 1939, o físico ruso Kapitsa perfeccionou o deseño do turboexpandidor de centrifugado.A partir disto a produción de osíxeno baseouse na idea do soviético.
Os grandes produtores de aceiro americanos colleron tardiamente esta nova tecnoloxía.Así, os primeiros convertedores de osíxeno foron sacados ao mercado ao final de1954 por McLouth Steel en Trenton, que supoñía menos do 1% da produción de aceiro do país. Non foi ata 1964 cando, despois de ser introducido por US Steel e Bethlehem Steel, comezaron a ter éxito .No ano 1970 o 50% da produción mundial de aceiro (chegando a ser nalgúns países como Xapón o 80%) realizábase grazas ao convertedor LD.Cara o último cuarto do século XX o uso deste convertedor foi parcialmente remplazado polo forno de arco eléctrico mais, con todo, a súa influencia aínda na actualidade é considerablemente importante.
Proceso
O proceso de fabricación de aceiro mediante osíxeno básico segue os seguintes pasos:
1. O arrabio fundido que provén dun alto forno vértese nun gran contedor con revestimento refractario chamado cullerón. O metal no cullerón é directamente levado a unha estación de pretratamento.Alí, o osíxeno de gran pureza a unha presión que oscila de 700-100 quilopascais é introducido a velocidade supersónica a través dunha lanza refrixerada suspendida ata a superficie do baño de ferro.Este pretratamento faise para reducir o xofre, o silicio e o fósforo antes de meter a mestura no convertedor.Ademais disto, faise un segundo pretratamento no que centos de quilogramos de magnesio en po son engadidos producindo unha violenta reacción exotérmica na que as impurezas de xofre restantes son reducidas a sulfuro de magnesio.
2. O forno énchese cos ingredientes.O proceso que se levará a cabo (que recibe o nome de BOS) é autóxeno.Así, manter a proporción de metal quente que se funde a restos é moi importante (polo que para conseguir o equilibrio sóense introducir restos no recipiente).O ferro fundido é engadido,o cal contén algunhas impurezas.
3. O recipiente ponse verticalmente, no momento no que unha lanza con cabeza de cobre é baixada, inxectando osíxeno puro (99%) a velocidades supersónicas.Con isto conséguese a ignición do carbono que estaba mesurado no osíxeno, formando monóxido de carbono e dióxido de carbono e xerando un grande aumento da temperatura (chégase ata os 1700 °C).Isto derrete os restos baixa os niveis de carbono e reduce outras impurezas.
4. A dolomita engádese ao recipiente creando escoura, que axuda a absorber as impurezas, manter o carácter básico do proceso e facilitar a refinación do produto.O fin do ciclo leva 20 minutos, durante os cales se mide a temperatura e se toman mostras do novo metal (que soe conter: 0.3% C, 0.05 Mn, 0.001 Si, 0.001 S e 0.005 P).
5. O recipiente é inclinado sobre o seu costado para a eliminación da escoura e basculada posteriormente para baleirar o aceiro. Este é vertido por unha billa ata un recipiente con revestimento refractario.O aceiro é refinado no recipiente facendo aliaxes con distintos materiais segundo as propiedades que queira o cliente.Para que se mesturen correctamente as aliaxes ás veces e preciso introducir nitróxeno.
6. A escoura que quedaba dentro do recipiente no que se levou a cabo a conversión é vertida a recipientes de escoura e tirada posteriormente.
Vantaxes sobre o sistema Bessemer
O convertedor LD é considerado unha mellora do sistema de Bessemer (que se deixou de comercializar na época dos 60) pois substitúe a inxección de aire por unha de osíxeno, o que fai que o sistema gañe rapidez e se reduzan moitos custos no procedemento.Isto débese principalmente a que no aire se atopan elementos como o nitróxeno que, como non reaccionan coa mestura, fan que se reduza a eficiencia do forno. Así, dende a introdución do forno de osíxeno básico, o traballo requirido nesta industria reduciuse por un factor de 1000, pasando de requirir tres homes hora por tonelada  métrica a só 0,03.
Ícaro
miniatura|Dédalo co seu fillo nun cadro, de 1776, de Pyotr Ivanovich Sokolov. Ícaro é un personaxe da mitoloxía grega, fillo de Dédalo.
Relato
Co fin de encerrar ao Minotauro, Minos, rei da Illa de Creta, pediulle ao enxeñoso ateniense Dédalo, inventor da machada e da serra, que construíra un labirinto do que non fora posible saír.
Dor ósea
A dor ósea é unha forma debilitante de dor proveniente do tecido óseo. Ocorre en virtude dunha ampla variedade de doenzas e/ou condicións físicas e pode prexudicar severamente a calidade de vida dos pacientes que a sofren. A dor ósea presenta múltiples causas, como un grande estrés físico e doenzas como o cancro. Sábese, hai moitos anos, que os osos son innervados por neuronas sensoriais, pero a anatomía exacta desa innervación aínda permanece escura debido ás propiedades físicas contrastantes do óso e do tecido nervioso. Porén, até recentemente non se determinara cales son os tipos de neuronas que innervan cada parte do óso. A capa perióstea do tecido óseo é altamente sensíbel á dor e unha causa importante da dor ósea en varias condicións patolóxicas, como en fracturas, osteoartrite etc. Porén, en certas doenzas, o endósteo e o suprimento nervioso do sistema de Havers parece desempeñar un papel importante, como na osteomalacia, na osteonecrose, entre outras.
Ícaro
Relato
Máis tarde faille construír tamén unha torre cunha cela no alto e, sentíndose traizoado, en castigo por colaborar con Pasífae e con Ariadna nos seus plans, Minos pecha na cela ao seu propio construtor, Dédalo, e ó seu fillo Ícaro.
Dobra (moeda castelá)
A dobra foi unha moeda castelá de ouro.
Ten a súa orixe no dobre dinar almohade, unha moeda de ouro, coñecida en castelán como dobla. Bateuse por vez primeira por orde de Fernando III trala conquista de Sevilla para substituír o marabedí de ouro. En Castela desapareceu tras a reforma monetaria de 1497, aínda que perdurou nas Indias.
Matt Thomas
Matt Thomas, nado o 4 de agosto de 1994 en Decatur, Illinois, é un xogador profesional de baloncesto estadounidense que xoga no Alba Berlín da Basketball Bundesliga. Cunha estatura de 1,93 metros xoga na posición de escolta.
Traxectoria profesional
Thomas xogou para os Los Angeles Lakers na Liga de Verán da NBA de 2017. O 29 de agosto de 2017, asinou co Obradoiro CAB. Tras unha gran tempada en Santiago de Compostela, Thomas deixou o equipo galego para asinar un contrato de dúas tempadas co Valencia Basket.
O 19 de xullo de 2019, anunciouse a súa fichaxe polos Toronto Raptors. O 26 de outubro de 2019, Thomas debutou na NBA, facendo 6 puntos e 3 rebotes na vitoria dos Raptors contra os Chicago Bulls por 108–84.
O 25 de marzo de 2021, Thomas foi traspasado ós Utah Jazz a cambio dunha futura elección da segunda rolda do Draft. O 1 de agosto de 2021, foi cortado polos Jazz.
O 8 de setembro de 2021, Thomas asinou cos Chicago Bulls.
Rindr
Rindr (antigo nórdico) ou Rinda (Latinizado) é unha personaxe feminina da mitoloxía nórdica, descrita como unha xiganta, unha deusa ou unha princesa humana do leste (dalgún lugar da actual Rusia). O seu fillo Váli é froito da súa unión con Odín.
É mencionada tamén na Gesta Danorum, unha obra evemerista escrita dende unha óptica cristiá onde as figuras mitolóxicas están moi terxiversadas. Neste texto é chamada Rinda e era filla do rei dos rutenios. Enxendra a Bous, que é o nome de Váli nese texto, tras ser enganada con feitizos por Odín.
Excelente
O excelente foi unha moeda castelá de ouro que se emitiu entre 1497 e 1537. Tiña un peso de dous casteláns. Nas primeiras pezas aparecía no anverso o busto dos Reis Católicos e no reverso a aguia de San Xoán. Foi unha das moedas máis apreciadas pola pureza do ouro coa que estaba cuñada.
O Lombo, Igrexafeita, San Sadurniño
O Lombo é un lugar da parroquia de Igrexafeita no concello coruñés de San Sadurniño, na comarca de Ferrol. Segundo o IGE, en 2011 contaba cun habitante (1 home).
Sequoia
miniatura|250px|Sequoias novas a medrar nas Cernadas, [[Lira, Salvaterra de Miño|Lira, Salvaterra de Miño]]
miniatura|250px|Toro de sequoia sempervirens 22 anos. Plantación de Fontao, Foz. miniatura|250px|Plantación experimental de sequoia sempervirens de Fontao, Foz miniatura|250px|Secuoia nova entre secuoias máis grandes na plantación experimental de Fontao, Foz. Bosque de ribeira do río Ouro ao fondo. Vaca e cuxo do país á esquerda serven de referencia. miniatura|250px|Plantación experimental de sequoia sempervirens en Fontao, Foz. Vese a tona avermellada característica. miniatura|250px|Plantación experimental de sequoia sempervirens en Fontao, Foz. Ser humano de 1,65 metros de altura.
miniatura|250px|Sequoia sempervirens A sequoia común é unha árbore do xénero Sequoia, que consta dunha única especie, Sequoia sempervirens, comunmente chamada sequoia común ou sequoia vermella de California, da familia dos alciprestes (Cupressaceae). É unha árbore perennifolia moi lonxeva (entre 2 000 e 3 000 anos) e a máis alta do mundo, chegando a atinxir máis de 112 m de altura e 7 m de diámetro na súa base.
Etimoloxía
O nome galego sequoia, que coincide co normalmente empregado internacionalmente para apelar a estas coníferas típicas da Alta California e do Oregón, vén da homenaxe ao xefe cherokee chamado Sequoyah, se ben cabe consignar que os cherokees e a súa confederación moraban no centro-leste de América do Norte e nunca nos lugares onde medran estas árbores.
Descrición
miniatura|left|Detalle da casca. O tronco é recto, cilíndrico, con pólas horizontais lixeiramente curvas para abaixo e posúe unha casca moi grosa, suave e dunha brillante cor parda-avermellada que vai escurecendo exposta á intemperie. As follas son de tamaños variábeis: entre 15–25 mm, longas e aplanadas en árbores novas e gromos á sombra na zona inferior da copa dos exemplares vellos, até 5–10 mm de longo en gromos expostos a pleno sol na parte superior da copa de árbores máis vellas; entre ambos os extremos hai unha ampla transición de tamaños. Son de cor verde escura nas partes superiores e inferiormente posúen dúas bandas con estomas branco azuladas. A disposición da folla é espiral, aínda que as máis grandes e sombreadas están xiradas para a base para conservar unha posición plana e obter a máxima luz posíbel. Os conos son ovoides, de 15–32 mm de longo e con 15-25 escamas dispostas en espiral; maduran entre 8-9 meses despois da polinización a finais do inverno. Cada escama destes conos contén entre 3 a 7 sementes, cada unha de 3–4 mm de longo e 0,5 de ancho, con dúas ás de 1 mm. Estas sementes son liberadas cando as escamas maduran e se abren ao secar.
Usos
É unha das tres especies de árbores de madeira vermella. Esta, utilizada antigamente na construción, emprégase hoxe en día na ebanistería pola súa alta calidade e a súa rechamante cor. Empréganse tamén coma especie ornamental.
Hábitat e distribución
O seu hábitat natural, que se encontra en sistemas montañosos bastante húmidos onde medran en grupos, resgardándose de fortes ventos e xeadas, encóntrase nunha estreita faixa do oeste de Estados Unidos que abrangue desde a zona meridional de Oregon até a California central, e dáse tanto en zonas chás coma nas húmidas dos outeiros costeiros. Foi introducida en Europa en 1843 e hoxe en día é popular en parques europeos dado o seu alto valor ornamental.
En Galicia plantouse en xardíns urbanos e de pazos. Hai bos exemplares no Parque de Castrelos en Vigo, na Carballeira de Santa Susana en Santiago de Compostela, nos xardíns de Padrón, en Beluso (Bueu), ou no arboredo do Pazo de Lourizán, en Marín. Por riba destas plantacións sobrancea o bosque de 500 sequoias vermellas de Poio, en Aris preto do monte Castrove. . Ademais existen varias plantacións experimentais, como a de Fontao en Foz, a carón do río Ouro.
En Cantabria existe un arboredo de sequoias, declarado monumento natural en 2003, "Monumento Natural de las Secuoyas del Monte Cabezón", con 848 pés de Sequoia sempervirens e 25 de piñeiro de Monterrei (Pinus radiata), plantados a finais dos anos 40.
Ecoloxía
As sequoias da costa americana ocupan unha estreita faixa duns 750 km de lonxitude e 8–75 km de largura ao longo da beiramar pacífica de América do Norte. A elevación do terreo varía dos 30 até os 750 metros, de cando en vez, baixando até o nivel do mar e culminando os 920 metros (Farjon, 2005). Adoitan medrar nas montañas onde hai máis precipitacións debido á humidade do océano. As árbores máis altas e vellas atópanse en vales e cavorcos fondos onde flúen regueiros todo o ano e as brétemas son habituais. Non medran ben na beiramar, pois non aturan nin o sal nin os ventos excesivos. Os neboeiros si son de importancia na ecoloxía da sequoia costeira do parque nacional Redwood National Park.
A fronteira norte da súa extensión, delimítase por dous arboredos no Chetco River na periferia do oeste das Klamath Mountains, 25 quilómetros ao norte da liña entre California e Oregón. As poboacións máis grandes e máis altas están en Redwood National and State Parks (condados Del Norte e Humboldt) e Humboldt Redwoods State Park (Humboldt County, California). Esta zona nativa fornece un ambiente único con choivas estacionais fortes (até 2.500 mm ou 100 polgadas anualmente). O ar fresco mariñán e mais a brétema manteñen unha humidade constante durante todo o ano nestas fragas. Varios factores, incluíndo as precipitacións fortes, crean un solo con menos nutrientes dos necesarios, causando que as sequoias dependan moito de toda a comunidade biótica do bosque, cunha reciclaxe completa das árbores mortas. Esta comunidade biótica inclúe as especies a seguir: Abeto de Douglas, Tsuga heterophylla (tsuga de Alberta), Lithocarpus densiflorus, Arbutus menziesii (érbedo do Pacífico), e outras árbores ademais dunha gran variedade de fentos, musgos e cogomelos. As sequoias fornecen un hábitat para unha gran variedade de mamíferos, paxaros, réptiles e anfibios. Os troncos vellos e podres de subministran un hábitat axeitado para especies ameazadas coma a curuxa pintada (Strix occidentalis) ou o paxaro mariño californiano Brachyramphus marmoratus.
A grosa casca, rica en taninos, combinada coa follaxe que comeza a se desenvolver a grande altura, subministran unha boa protección fronte as frecuentes vagas de lumes ou os danos que causan as pragas de insectos, o que contribúe á lonxevidade das sequoias. A sequoia costeira máis vella coñecida ten arredor dos 2.200 anos; mais é normal que moitos exemplares pasen dos 600 anos en fragas primarias. As numerosas declaracións da existencia de árbores aínda máis vellas, son incorrectas. Curiosamente, e por mor do aparente período de vida eterna das mesmas, as sequoias costeiras denomináronse “Sequoias eternas” a principios do século XIX; en latín “sempervirens” significa sempre verde ou eterno, unha coincidencia descoñecida a todo aquel que nomeou a eses xigantes. A localización prehistórica dos fósiles do “genus” é considerabelmente maior cunha distribución cosmopolita que inclúe Europa e Asia até hai uns 5 millóns de anos.
Lonxevidade e tamaño
A sequoia vermella máis vella ten uns 2.200 anos; moitas outras exceden os 600 anos. Aínda que das sequoias é moi coñecida a súa lonxevidade, hoxe en día é o ser vivo máis grande do planeta. No pasado foi superado por eucaliptos e abetos agora xa extintos. A forma da súa estrutura é rechamangueira: a partir da mesma raíz medran troncos independentes mais moi próximos uns dos outros, de xeito que se un fora danado, os demais desenvolveranse independentemente, aínda que achegando zume ao tronco que a necesita.
Selección de rugby de Irlanda
A selección de rugby de Irlanda é o equipo nacional que representa á illa de Irlanda (Irlanda e Irlanda do Norte) en rugby, un dos deportes máis populares na illa. Irlanda compite anualmente no Torneo das Seis Nacións (o cal gañaron 15 veces de pleno dereito e outras nove compartindo o trofeo) e disputou todas as edicións da Copa do Mundo de Rugby, campionato celebrado cada catro anos e no que acadaron os cuartos de final todas as veces excepto dúas (1999 e 2007). Forma parte así mesmo dos British and Irish Lions, un combinado formado por xogadores de tódalas nacións das Illas británicas que xoga partidos de exhibición cada certo tempo. En 2019 a selección irlandesa alcanzou por primeira vez o primeiro posto no World Rugby Ranking. Ademais, once xogadores irlandeses forman parte do Salón da Fama Internacional do Rugby (IRHOF).
Sequoia
As sequoias máis grandes
Hyperion é o nome que o equipo de Chris Antkins deu á árbore que polo de agora é o ser vivo máis alto do mundo, unha sequoia vermella que mide 115,55 m de alto.
Selección de rugby de Irlanda
Historicamente Irlanda tivo menos éxito que os seus veciños británicos, pero nos últimos anos igualou o número de Torneo das Seis Nacións de Escocia (15), á que ademais superou en Grand Slams (4). Porén, a selección irlandesa é amplamente recoñecida por ter realizado con máis éxito que outras selección a transición cara ao profesionalismo, especialmente tendo en conta a poboación da illa, de arredor de seis millóns de habitantes, e a forte competencia con outros deportes coma os xogos gaélicos e o fútbol. Ademais cabe destacar que gañaron trece veces a Tripla Coroa, un trofeo non oficial dentro do torneo das Seis Nacións que gaña a mellor das catro selección das Illas británicas.
Trandeiras, Labrada, Abadín
Trandeiras é un lugar da parroquia de Labrada no concello lugués de Abadín na comarca da Terra Chá. Tiña 3 habitantes en 2015 (1 home e 2 mulleres) segundo datos do IGE. Iso supón unha diminución da poboación respecto a 2011 cando tiña 7 habitantes (3 homes e 4 mulleres).
Selección de rugby de Irlanda
O centro Brian O'Driscoll, considerado un dos mellores xogadores de rugby da historia, ostenta os récords de máis partidos disputados coa selección irlandesa (133), así como o de maior número de ensaios (43). Outros grandes xogadores a nivel mundial son Gordon D'Arcy, Marcus Horan, Paul O'Connell, David Wallace, Shane Horgan e o xogador con máis puntos da historia de Irlanda: Ronan O'Gara. En 2001 Keith Wood foi o primeiro xogador irlandés nomeado Xogador do Ano da IRB.
Sequoia
As sequoias máis grandes
Esta árbore, xunta outras tres que bateron a marca da Stratosphere giant (112,9 m), atópanse no Parque Nacional de Redwood, no norte de San Francisco, California.
A seguir subminístrase unha listaxe dos exemplares máis grandes desta especie:
Selección de rugby de Irlanda
Historia
miniatura|150px|esquerda|Ilustración de Irlanda contra [[Selección de rugby de Gales|Gales, 1920]] O primeiro partido disputado por un combinado nacional irlandés, aínda como colonia do Imperio Británico, foi contra Inglaterra o 15 de febreiro de 1875, sendo derrotado por 7 a 0. A súa primeira vitoria chegou en 1881 en Belfast ante Escocia. A popularidade do rugby en Irlanda medrou de xeito exponencial trala primeira Tripla Coroa en 1894 e a visita dos primeiros All Blacks (selección de Nova Zelandia) en 1905. A primeira vitoria, ante os agora reis do rugby europeo, Francia, foi en 1909, por 19 a 8. A época dourada do rugby irlandés chegou trala segunda guerra mundial, a partir de 1948, co seu primeiro e único Grand Slam, e outra Tripla Coroa e Cinco Nacións ao ano seguinte. Volverían gañar o título en 1951.
Sequoia
As sequoias máis grandes
A orde e mais a altura poden cambiar por mor a novos descubrimentos, perdas de talo e de follaxe, maior crecemento e novas medicións. Unha das máis coñecidas bases de datos para grandes coníferas é "The gymnosperm database", mais os seus datos poden diferir doutras fontes.
Selección de rugby de Irlanda
Historia
En 1954, disputaron o último partido até 2007 en territorio norteirlandés. Debían enfrontarse a Escocia, e os xogadores nacidos no lado sur da fronteira dixéronlle á Unión de Rugby Irlandesa que non estaban dispostos a poñerse en pé ante o "God Save the Queen", así que se dispuxo que soaría un himno máis curto chamado "The Salute" (O Saúdo), e que ese sería o último encontro en Irlanda do Norte. Os sesenta viron unha Irlanda bastante mediocre, exceptuando catro vitorias seguidas ante Australia (incluída a primeira vez que unha selección das Illas Británicas, "Home Nations", gañou no Hemisferio Sur, en 1967) e a primeira ante os "Springboks" (selección de Suráfrica).
Sequoia
Galiza
miniatura|350 px|dereita|Bosque de sequoias de Poio En Galiza plántanse coma ornamental en arboredos e pazos dende hai anos. Algúns exemplares de sequoias figuran no Catálogo de Árbores Senlleiras de Galicia:
Ademais hai algunhas plantacións experimentais e bosques:
Selección de rugby de Irlanda
Historia
En 1974, tras 23 anos sen conquistalo, facíase co Cinco Nacións de novo. Na primeira Copa de Mundo de Rugby, disputada en Australia e Nova Zelandia, Irlanda chegou a cuartos de final, caendo en Sidney contra os locais. Catro anos máis tarde, en Inglaterra, Irlanda foi derrotada por Escocia na fase de grupos, conducindo ao combinado celta a outros cuartos de final contra Australia que a punto estiveron de gañar, sendo talvez a ocasión onde máis cerca estiveron do éxito internacional. En 1995, en Suráfrica, superaron ao País de Gales, aínda que foron derrotados pola Nova Zelandia de Jonah Lomu, para facer a súa terceira aparición consecutiva nos cuartos de final.
Coa chegada do profesionalismo ao deporte, a Unión de Rugby de Irlanda decidiu crear a "Celtic League" (Liga Celta) para potenciar o desenvolvemento do deporte e fortalecer ao naqueles anos débil conxunto nacional, que en 1999 non puido clasificarse por primeira vez para róldalas eliminatorias na Copa do Mundo. As potentes escuadras rexionais irlandesas e a volta dos xogadores que se atopaban nas ligas inglesa e francesa, axudaron ao rexurdir de Irlanda a partir de 2002. Tanto que foron considerados como posibles favoritos ao título antes de fracasar estrepitosamente na Copa do Mundo de Francia en 2007. En 2009 a selección irlandesa volve a gañar o Seis Nacións, levándose ademais o seu segundo título do Grand Slam da súa historia. Repetiu vitoria na edición de 2014.
A bandeira
A bandeira tricolor oficial da República de Irlanda utilízase soamente cando o a selección xoga partidos na República de Irlanda (Éire). En cambio, a Bandeira das catro provincias, que representa as catro provincias históricas que conforman a illa de Irlanda: Connacht, Leinster, Munster (pertencentes a Irlanda) e o Ulster (pertencente a Irlanda do Norte e á República) vóase de costado en Dublín, e utilízase exclusivamente cando se xoga fóra de Irlanda.
O himno
miniatura|150px|Xogadores de Irlanda En canto aos himnos, antes de 1995 e ao ser o combinado representativo de territorios de diferente soberanía, o "God Save the Queen" (Deus Salve á Raíña), himno británico, era tocado en Belfast antes dos partidos, e o irlandés, "Amhrán na bhFiann" (A Canción do Soldado) en Dublín. Dende 1995 e para liquidar este problema, a Unión de Rugby irlandesa encargou un himno que puidese ser utilizado nos encontros fóra de Éire, "Ireland's Call" (A Chamada de Irlanda), que tamén está a ser usado en casa tras o himno nacional. "Ireland's Call" foi trasladado a outros deportes, coma o crícket, nos que os dous territorios, a República de Irlanda e Irlanda do Norte xogan xuntos.
Os XV do Trevo
O shamrock é un símbolo rexistrado internacional da Irlanda. É un Trevo branco con tres follas, ás veces chamados trifolium repens. O shamrock é a miúdo o emblema de equipos deportivos, de organizacións estatais orixinarias de Irlanda : a IRFU, os Shamrock Rovers (un equipo de fútbol), Aer Lingus, a University College of Dublin (a Universidade máis importante de Irlanda) ou a Universidade de Notre Dame utilízano coma símbolo de identidade. De acordo co Oxford English Dictionary, o trevo de tres follas representa á Santa Trindade do cristianismo e foi utilizado por San Patricio para representar este concepto para os Irlandeses que non coñecían o catolicismo. É por iso que o trevo de tres follas está asociado á festa nacional irlandesa: a festa de San Patricio.
Estadios representativos do XV do Trevo
miniatura|[[Lansdowne Road, o fogar do rugby irlandés, visto aquí durante un partido entre Munster e Leinster]]
O estadio tradicional fogar do Rugby irlandés é o estadio Lansdowne Road en Dublín, onde a meirande parte dos partidos da selección son xogados. O estadio, propiedade da Irish Rugby Football Union, foi construído en 1872 e é o máis antigo lugar do rugby internacional que se segue utilizando para este deporte. En 1878 o estadio acolleu o seu primeiro partido de rugby, con Irlanda recibindo a selección inglesa (o primeiro partido de rugby representativo tivo lugar antes deste partido entre Ulster e Leinster). Lansdowne Road tiña capacidade para máis ou menos 49.000 espectadores xusto antes de ser derribado en verán de 2007. Un novo estadio con capacidade para 50.000 espectadores todos sentados que será coñecido como Aviva Stadium estase a construír nestes intres, e estimase que estea rematado en agosto de 2010. O último partido da selección disputado neste estadio foi contra os Pacific Islanders a finais de 2006. Co Lansdowne Road xa sen poder utilizarse, Irlanda non tiña un estadio axeitado para competir no seguinte Seis Nacións. A Gaelic Athletic Association (GAA) era dona do Croke Park (un estadio con capacidade para 82.500 espectadores) que foi adecuado para dous partidos de Irlanda na casa contra Francia e Inglaterra en 2007. Esta era a primeira que que se xogaba a rugby nese lar.
Copa do Mundo de Rugby
Participacións de Irlanda na Copa do Mundo.
Máis partidos coa selección
miniatura|150px|Brian O'Driscoll A listaxe seguinte recoller os rexistros máis notábeis de partidos xogados coa selección irlandesa. A lista inclúe xogadores dos últimos 25 anos, é preciso sinalas que unha clasificación por número de selección non depende só da calidade do xogador senón só do número de partido disputados internacionalmente. Co nacemento da copa do mundo en 1987 a periodicidade dos partidos variou de xeito destacábel. En letra grosa xogadores en activo.
Máis ensaios
miniatura|Denis Hickie Brian O'Driscoll é o xogador que conseguiu máis ensaios coa selección de Irlanda. O seu rexistro aínda pode ser mellorado, xa que só ten 30 anos aínda que xa conta con 90 partidos co XV do Trevo. Denis Hickie, o segundo na listaxe, con 29 ensaios en 62 seleccións, detivo a súa carreira en 2007.
Puntos
miniatura|[[Ronan O'Gara]] O récord de puntos marcados posúeo Ronan O'Gara con 1083 puntos.
Canle Voldersgracht (Delft)
Voldersgracht (en galego: "canle dos batáns") é unha das canles máis antigas da cidade surholandesa de Delft, nos Países Baixos, que se remonta, polo menos, ao ano 1348. Ten como particularidade, con respecto ás demais da cidade, estar flanqueada por unha rúa nunha das súas beiras e por vivendas que dan directamente á auga na outra.
A Voldersgracht corre en paralelo ao lado norte da Gran Praza (Markt) entre a praza Cameretten e a canle Vrouwjuttenland.
Debe o seu nome aos batáns (neerlandés: volders) que había na contorna durante a Idade Media, que vertían na canle os refugallos da súa actividade.
Relación con Johannes Vermeer
Estímase que nos arredores desta canle debeu ser onde o pintor Johannes Vermeer, moi vinculado á vila de Delft, tiña o seu estudio. A súa pousada estaba, ademais, entre a esta canle e a Gran Praza.
O gremio de pintores, artistas e artesáns de San Lucas, ao que Vermeer estaba moi vinculado, estaba tamén na canle Voldersgracht. O antigo edificio do gremio, que foi reconstruído en 2006, serve hoxe como sede do Centro Vermeer de Delft, centrado na vida e a obra do pintor.
Pontes
miniatura|A Voldersgracht desde a ponte Kruysebrug, coas casas dando directamente á auga nunha das súas beiras Catro pontes cruzan esta canle. Son, de oeste a leste, as seguintes:
Lillian Hellman
Lillian Florence Hellman, nada en Nova Orleáns o 20 de xuño de 1905 e finada en Oak Bluffs o 30 de xuño de 1984, foi unha dramaturga e guionista de cinema estadounidense. Foi coñecida polo seu compromiso político con causas esquerdistas, pola súa relación sentimental co escritor Dashiell Hammett e pola súa longa amizade coa escritora Dorothy Parker, de quen foi testamenteira.
Traxectoria
Hellman creceu entre Nova Orleáns e Nova York nunha familia de orixe xudía convertida ao cristianismo e chea de excéntricos e avaros, que despois apareceron retratados nas súas obras. Estudou nas universidades de Columbia e Nova York e despois de traballar como crítica literaria e axente publicitaria, comezou a escribir as súas propias obras na década de 1930.
O 31 de decembro de 1925 casou co dramaturgo e axente de prensa Arthur Kober, aínda que a miúdo viviron separados. Dende 1930 e durante un ano aproximadamente, gañaba 50 dólares á semana como lectora para Metro-Goldwyn-Mayer en Hollywood, escribindo resumos de novela para posibles guións. Mentres estaba en Hollywood, coñeceu e namorouse do escritor Dashiell Hammett. Divorciouse de Kober e volveu a Nova York en 1932. Cando coñeceu a Hammet nun restaurante, ela tiña 24 anos e el 36. Mantiveron unha relación intermitente ata a morte de Hammet en xaneiro de 1961.
En outubro de 1937, Hellman pasou varias semanas en España para apoiar as Brigadas Internacionais na guerra civil española. Mentres Madrid era bombardeada, emitiu un informe aos Estados Unidos dende Radio Madrid.
Negouse a testificar ante o Comité de Actividades Antiamericanas en 1952, sospeitosa de comunismo polas súas tendencias de esquerda. En 1957 colaborou con Leonard Bernstein no libreto de Candide, opereta baseada en Cándido, novela curta de Voltaire.
A principios da década de 1970, deu clases de escritura na Universidade de California, Berkeley, no Instituto de Tecnoloxía de Massachusetts e no Hunter College de Nova York. en Harvard e Yale e recibiu o New York Drama Critics Circle Award e a medalla de ouro da Academy of Arts and Letters for Distinguished Achievement in the Theater.
Legado
Entre as institucións que outorgaron a Hellman graos de honra inclúense a Universidade Brandeis (1955), o Wheaton College (1960), o Mt. Holyoke College (1966), o Smith College (1974), a Universidade Yale (1974) e a Universidade de Columbia (1976).
Human Rights Watch administra o programa de bolsas Hellman/Hammett.
Hellman é a personaxe central na obra de teatro de Peter Feibleman Cakewalk (1993), que amosa a relación do autor con Hellman.
En 1999, Kathy Bates dirixiu o telefilme Dash and Lilly, baseado na relación entre Hellman e Hammett.
O enfrontamento entre Hellman e Mary McCarthy é a base da obra de teatro de Nora Ephron Imaginary Friends (2002), con música de Marvin Hamlisch e letras de Craig Carnelia
William Wright escribiu The Julia Wars, baseado na batalla legal entre Hellman e McCarthy. Dorothy Gallagher escribiu unha biografía de Hellman, Lillian Hellman: An Imperious Life.
Connotación
A relevancia do termo connotación -oposto a denotación- débese a que os signos lingüísticos non significan por si mesmos, senón nas sociedades que os adoptan, polo que se integran nunhas estruturas socioculturais determinadas que lles achegan determinados valores ou propiedades de carácter adicional. As connotacións son asociacións de tipo cultural, ideolóxico, psicolóxico, social, individual, afectivo, estilístico etc., que por motivos psico-sociais suxiren os termos.
Exemplos de connotación: