cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Arthur Penn
Traxectoria
Entrou no exército aos dezanove anos, e aí foi onde comezou a interesarse polo teatro, organizando espectáculos para os soldados. Tras ver Cidadán Kane, de Orson Welles sentiuse atraído polo cinema.
Cando xa tiña sona como director en televisión dirixiu o seu primeiro filme, O pistoleiro zurdo, en 1958.
A súa carreira continuou con éxito durante os anos sesenta e setenta. Cando este comezou a declinar pasou a producir televisión, coma a serie Law & Order.
Era o irmán máis novo do fotógrafo de moda Irving Penn.
Benade, Muniferral, Aranga
Benade é un lugar da parroquia de Muniferral no concello coruñés de Aranga na comarca de Betanzos. Tiña 5 habitantes no ano 2009 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 3 eran homes e 2 eran  mulleres.
Parque de San Lázaro
miniatura|Parque de San Lázaro. O Parque de San Lázaro, situado no centro da cidade de Ourense, ocupa unha planta trapezoidal distribuída en dous niveis e organizada en rúas con bancos, rodeados de abundante vexetación arbórea.
Historia e características
O parque caracterízase por ter unha estatua enorme, esculpida no ano 1951 por Francisco Asorey, en recordo ás vítimas nacionais da Guerra civil española. O pedestal, situado na principal entrada do parque, representa un anxo caído que ten unha coroa de loureiro entre as súas mans. miniatura|Fonte principal de corte barroco No contorno do parque desenvólvese, xunto aos edificios administrativos, a principal actividade comercial e económica da cidade. Antigamente foi lugar do hospital de peregrinos, o lazareto, de aí a procedencia do seu nome. En honor a San Lázaro existiu unha capela que logo foi trasladada ó barrio do Peliquín.
Hoxe encóntrase a Igrexa de San Francisco que foi construída no século XIV no alto da cidade. No ano 1929 trasladouse, pedra a pedra, ó Parque de San Lázaro. A fachada de Igrexa caracterízase por ter na parte superior do corpo un rosetón, e a porta, decorada con triplo arquivolta. A entrada está decorada por un gaiteiro.
O parque foi durante un tempo un campo da feira e, pouco a pouco, foi reducido pola construción de novos edificios, especialmente pola construción do Goberno Civil (Subdelegación do Goberno) e pola Torre de Ourense (Hotel San Martín), durante anos símbolo da cidade.
Por outra banda, destaca o monumento O Carrabouxo, que se encontra na parte superior en honor o caricaturista Xosé Lois González Vázquez, pai do personaxe famoso pola viñeta humorística do xornal local La Región. A escultura é obra de César Lombera (1992).
O parque dispón dunha zona de xogos infantís distribuídas por idades e unha fonte instalada no centro. A fonte foi traída do Mosteiro de Santa María de Oseira para ao Xardín do Posío e logo ó parque San Lázaro, onde chegou en mal estado. Esta caracterízase por ter un gran vaso inferior, polo que saen chorros cara ao centro e toda ela está rodeada dunha plataforma de granito. Onde está situada dispón duns bancos para sentarse.
Fronte ó parque encóntrase a escultura de Antonio Colemán e Estanislao Reverter apoiados nun coche, facendo homenaxe a 45º edición de Rally de Ourense. A obra foi realizada polo artista Ramón Conde.
Asfalto
Ademais do sitio mencionado, atópase en estado natural formando unha mestura complexa de hidrocarburos sólidos en lagoas dalgunhas concas petroleiras, como sucede no lago de Guanoco, o lago de asfalto máis extenso do mundo (Estado Sucre, Venezuela), con 4 km² de extensión e 75 millóns de barrís de asfalto natural.
Maresme
250px|miniatura|Localización da comarca en [[Cataluña.]] O Maresme é unha comarca da provincia de Barcelona, na costa central de Cataluña. A súa capital é Mataró. En 2009 tiña 426.565 habitantes.
A comarca limita ao norte co Vallès Oriental, ao nordeste coa Selva, ao sur co mar Mediterráneo, e ao suroeste co Barcelonès.
Concellos
400px|dereita Actualmente a comarca está formada por 30 concellos.
Efecto Dunning-Kruger
miniatura O efecto Dunning-Kruger é un nesgo cognitivo, segundo o cal os individuos con escasa habilidade ou coñecementos sofren dun sentimento de superioridade ilusorio, considerándose máis intelixentes que outras persoas máis preparadas, medindo incorrectamente a súa habilidade por encima do real. Este nesgo explícase por unha incapacidade metacognitiva do suxeito para recoñecer a súa propia ineptitude. Pola contra, os individuos altamente cualificados tenden a subestimar a súa competencia relativa, asumindo erroneamente que as tarefas que son doadas para eles tamén son doadas para outros.
David Dunning e Justin Kruger da Universidade Cornell concluíron que «a sobrevaloración do incompetente nace da mala interpretación da capacidade dun mesmo. A infravaloración do competente nace da mala interpretación da capacidade dos demais.».
Proposta
O fenómeno foi demostrado nunha serie de experimentos realizados por Justin Kruger e David Dunning, da Universidade de Cornell (Nova York). Os seus resultados foron publicados no Journal of Personality and Social Psychology de decembro de 1999.
Kruger e Dunning investigaron certo número de estudos previos que tendían a suxerir que en diversas habilidades como a comprensión lectora, condución de vehículos de motor e xogos como o xadrez ou o tenis, «A ignorancia xera confianza máis frecuentemente que o coñecemento» (como dixo Charles Darwin). A súa hipótese é que, nunha habilidade típica que os humanos posúen en maior ou menor grao: Os investigadores quixeron probar estas hipóteses en suxeitos humanos, estudantes da universidade de Cornell, que estaban matriculados en varias carreiras de psicoloxía.
Nunha serie de estudos, Kruger e Dunning examinaron as autovaloracións en razoamento lóxico, gramática e humor. Despois de haberlles mostrado as puntuacións dos seus tests, preguntaron aos suxeitos a súa estimación sobre a posición obtida na clasificación, resultando que, mentres que o grupo dos competentes estimaba bastante ben a súa clasificación, os incompetentes sobreestimaban a súa posición. Como Dunning e Kruger dixeron:Mentres tanto, a xente con coñecemento real tende a subestimar a súa competencia.
Un estudo posterior suxire que os estudantes máis incompetentes melloran tanto o seu nivel de habilidade como a súa habilidade para estimar a súa posición na clasificación só tras recibir moitas clases nas habilidades que non tiñan.
Daniel Ames e Lara Kammrath estenderon este traballo á empatía, e á propia percepción desta.
Algún outro traballo de Burson Larrick e Joshua Klayman suxeriu que o efecto quizais é debido aos niveis de ruído e aos prexuízos.
Dunning e Kruger gañaron o premio Ig Nobel no ano 2000 polo seu traballo.
Oskar Fischinger
Oskar Fischinger, nado o 22 de xuño de 1900 en Gelnhausen (Imperio Alemán) e finado o 31 de xaneiro de 1967 nos Ánxeles (Estados Unidos de América), foi un pintor, animador e realizador de cinema alemán. As súas obras caracterízanse por ser abstractas, e nelas combina a xeometría coa música. Na Alemaña de Adolf Hitler, considerouse á súa arte "dexenerada", e exiliouse aos Estados Unidos de América; chegou a Hollywood en febreiro de 1936.
Todo intento de Fischinger de rodar nos Estados Unidos foi dificultoso. Compuxo un Poema óptico para a ''Rapsodia húngara Non. 2'', de Franz Liszt (MGM), mais non recibiu ganancia algunha. Realizou unha escena para a película Fantasía, de Walt Disney, pero eliminouse da montaxe final. Frustradas as súas intencións como animador (a pesar de que fixo máis de 50 curtos), Fischinger dedicouse cada vez máis á pintura ao óleo.
Donramiro, Donramiro, Lalín
Donramiro é un lugar da parroquia de Donramiro, no concello pontevedrés de Lalín, na comarca do Deza. Segundo o IGE, no 2011 tiña 670 habitantes (334 homes e 336 mulleres), o que supón unha diminución de 18 habitantes con respecto ao ano 2000.
Penamil, Navia de Suarna
Santiago de Penamil é unha parroquia do concello de Navia de Suarna na comarca dos Ancares, na provincia de Lugo. No ano 2007 tiña 22 habitantes, deles 14 eran homes e 8 eran mulleres, o que supón unha diminución de 2 habitantes en relación ao ano anterior, 2006.
Antonio Polo Díez
Traxectoria
Fillo de Juan de Dios Polo Hurtado e María de las Mercedes Díez Martínez. Estudou o bacharelato no Instituto de Salamanca. Licenciouse en Dereito na Universidade de Salamanca en 1927. Doutorouse na Universidade Central coa memoria “Aspecto penal del tratamiento médico quirúrgico arbitrario”. Foi bolseiro da Junta para la Ampliación de Estudios e Investigaciones científicas (JAE) para facer estudos de Dereito mercantil e Dereito comparado en Alemaña. Foi profesor auxiliar da Facultade de Dereito da Universidade de Salamanca (1930-1935),e despois catedrático de Dereito Mercantil da Universidade de Oviedo. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi depurado. Tras o expediente de depuración e a resolución de varios recursos, foi destinado con carácter forzoso á Facultade de Dereito da Universidade de Granada en 1941. Cinco anos despois, por concurso de traslado, pasou á Universidade de Barcelona ata a súa xubilación en 1977.
Foi vicedecano da Facultade de Dereito de Barcelona e Decano da Facultade de Ciencias Económicas da mesma Universidade de 1956 a 1962. Desde 1970 a 1975 foi Decano en funcións da Facultade de Dereito.
Vida persoal
Casou con Consuelo Sánchez, e tivo cinco fillos; un deles, Eduardo Polo Sánchez, foi tamén catedrático de Dereito Mercantil.
Tom Marsters
Tom John Marsters, nado o 4 de agosto de 1945 en Palmerston, é un político das Illas Cook.
Traxectoria
Estudou en Rarotonga e no Avele Agriculture College en Samoa e Grimsby Institute of Technology no Reino Unido. , logo de graduarse traballou como funcionario público, foi secretario do Partido das Illas Cook desde 1968 e ata 1999. Entrou por vez primeira no Parlamento ao se presentar para unhas eleccións parciais en 1991 na circunscrición de Murienua. Marsters foi ministro de Traballo no gabinete de Geoffrey Henry, cesando en 1997 en protesta polos recurtes orzamentarios. . En 2002 foi de novo nomeado ministro no primeiro goberno de coalición de Robert Woonton pero perdeu o seu posto nunha remodelación realizada en 2003. . Logo das eleccións de 2004 volveu ao gabinete cando Woonton intentaba artellar unha nova coalición, cando Woonton dimitiu para loitar nunhas eleccións parciais, entrou no goberno de Jim Marurai como ministro de Asuntos Exteriores, Transporte, Mocidade e Deportes.
En agosto de 2005, Marurai eliminou o líder do Partido das Illas Cook Geoffrey Henry do gabinete, o que causou unha crise no goberno que resultou na disolución da coalición de goberno un mes máis tarde e xa que logo marcha de Marsters do goberno. . En 2006 ao perder o líder do partido Henry Puna o seu escano nas eleccións, Marsters converteuse no líder da oposición. En 2010 coa vitoria do Partido das Illas Cook nas eleccións, Marsters converteuse en viceprimeiro ministro e ministro de Asuntos Exteriores do novo goberno formado en decembro dese ano.
Espazo (puntuación)
O espazo é a área en branco que se emprega para separar palabras.
Historia
Os primeiros textos en latín con espazos aparecen en Irlanda a finais do século VI.
Documental
O documental é un xénero cinematográfico e televisivo, realizado sobre imaxes tomadas da realidade. A organización e estrutura das imaxes, sons (textos e entrevistas) segundo o punto da vista do autor, determina o tipo de documental.
Definición
thumb|Filme documental de Marinescu con propósito, século XIX O escritor e cineasta polaco Bolesław Matuszewski foi o primeiro en sinalar o modo de película documental, nos textos Une nouvelle source de l'histoire e La photographie animée, ambos publicados en 1898 en francés. Matuszewski tamén foi un dos primeiro en propór a creación dun Arquivo Cinematográfico para recompilar e coidar os novos materiais visuais.
O termo "documental" foi cuñado polo documentalista escocés John Grierson na súa recensión do flime Moana (1926) de Robert Flaherty, publicada no New York Sun o 8 de febreiro de 1926.
A definición de Grierson do documental como "tratamento creativo da realidade" gañou aceptación, e está en desacordo coa idea do cineasta soviético Dziga Vertov de presentar "a vida tal como é" (filmada subrepticiamente, desprevida, sorprendida pola cámara).
Outros afirman ademais que un documental se destaca doutros tipos de películas de non-ficción por proporcionar unha opinión e mensaxe específico, xunto cos feitos que presenta. O cine documental pode ser empregado como unha forma de xornalismo, defensa ou expresión persoal.
Orixes
thumb|In the Land of the Head Hunters (1914) As primeiras películas, de finais do século XIX, centráronse na novidade de mostrar un acontecemento. Eran momentos dunha soa toma capturados nunha película: un tren que entraba nunha estación, un barco atracando ou obreiros que abandonaban o traballo. Moitas das primeiras películas, como as realizadas polos irmáns Lumière, tiñan unha duración dun minuto ou menos, debido ás limitacións tecnolóxicas.
Olga (filme)
Olga é un filme brasileiro de 2004 dirixido por Jayme Monjardim. Foi o candidato do Brasil para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa da 77ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.
Documental
Orixes
As películas nas que se mostraban moitas persoas (por exemplo, saíndo dunha fábrica) facíanse moitas veces por motivos comerciais: a xente filmada estaba ansiosa por ver, a cambio de pago, a película que as mostraba. Unha película notable chegou a máis de hora e media, The Corbett-Fitzsimmons Fight.
GTPase
miniatura|dereita|238px|Variante da GTPase [[placentaria CDC42, na súa forma inactiva (unida a GDP).]] En bioquímica, as GTPases ou guanosina trifosfatases son unha superfamilia de encimas que consta de máis de 100 proteínas estruturalmente relacionadas, que regulan diversas funcións biolóxicas. Son enzimas de tipo hidrolase que poden unirse e hidrolizar a molécula guanosina trifosfato (GTP). A unión da GTPase ao seu substrato, o GTP, ten lugar nunha rexión do encima moi conservada denominada dominio G e é unha rexión común a todas as GTPases. A GTPase está activa cando está unida ao GTP e inactiva cando está unida ao GDP.
Clasificación
As GTPases son unha numerosa superfamilia de encimas, que baseándose na súa función se poden dividir en dúas grandes clases:
Documental
Orixes
En maio de 1896, Bolesław Matuszewski filmou algunhas operacións cirúrxicas en hospitais de Varsovia e San Petersburgo. En 1898, o cirurxián Eugène-Louis Doyen convidou a Matuszewski e Clément Maurice e pediulles que rexistrasen as súas operacións. Comezaron unha serie de películas cirúrxicas en París antes de xullo de 1898. Até 1906, Doyen rexistrou máis de 60 operacións, e dixo que as películas ensináronlle a corrixir erros profesionais que descoñecía. Con fins científicos, despois de 1906, Doyen combinou 15 das súas películas en tres recompilacións, das cales dúas sobreviven (Extirpation des tumeurs encapsulées e Les Opérations sur la cavité crânienne).
GTPase
Clasificación
Estas dúas clases poden conter en conxunto unhas 20 familias de encimas que poden subdividirse en 57 subfamilias baseándose nos motivos estruturais que comparten entre si, e na arquitectura de certas rexións ou dominios.
GTPase Ras
A superfamilia das GTPases Ras son un grupo numeroso de proteínas monoméricas pequenas homólogas da proteína Ras. Tamén se chaman GTPases pequenas, xa que teñen pesos moleculares de só uns 21 KDa e, en xeral, serven como interruptores moleculares para unha gran variedade de rutas de transmisión de sinais celulares. Baseándose nas súas secuencias de aminoácidos primarias e as súas propiedades bioquímicas, a superfamilia Ras divídese en cinco sub-familias: Ras, Rho, Rab, Arf e Ran.
Documental
Orixes
Entre xullo de 1898 e 1901, o profesor romanés Gheorghe Marinescu realizou varias películas científicas na súa clínica de neuroloxía de Bucarest: Tulburarile mersului in hemiplegia organica (1898), Tulburarile mersului in paraplegiile organe (1899), Un caz de hemiplegie istericapnot prin sugestie (1899), Tulburarile mersului na ataxia locomotora progresiva (1900) e Paralizia pseudo-hypertrophica sau miosclerozica, din cadrul myopatiilor (1901). Todas estas curtametraxes conserváronse. O profesor denominou as súas obras "estudos coa axuda do director de fotografía", e publicou os resultados, xunto con varios fotogramas consecutivos, en números da revista La Semaine Médicale de París, entre 1899 e 1902. En 1924, Auguste Lumière recoñeceu os méritos de Películas científicas de Marinescu.
GTPase
Familia de factores de tradución
A familia de factores de tradución son GTPases que teñen funcións na iniciación, elongación e terminación da síntese de proteínas nos ribosomas, como o factor de elongación Tu (EF-Tu).
Documental
Tipos
thumb|Documental sobre as [[Estrada|estradas no Imperio Romano]] A secuencia cronolóxica dos materiais, o tratamento da figura do narrador, a natureza dos materiais -completamente reais, recreacións, imaxes infográficas, etcétera — dan lugar a unha variedade de formatos tan ampla na actualidade, que van desde o documental puro a documentais de creación, pasando por modelos de reportaxes moi variados, chegando ao docudrama (formato no que os personaxes reais se interpretan a si mesmos), chegando ao documental falso coñecido ás veces como mockumentary.
GTPase
Factores de translocación
Son complexos proteicos, entre os que está a partícula de recoñecemento do sinal, os cales recoñecen e transportan proteínas específicas cara ao retículo endoplasmático e outros destinos, especialmente en procariotas, e que teñen actividade de GTPase.
Documental
Tipos
Con frecuencia, os programas de ficción adoptan unha estrutura e modo de narración moi próximos ao documental, e á súa vez, algúns documentais reproducen recursos propios da creación de obras de ficción. Algúns tipos básicos de documental son:
Debaixo desta familia de documentais hai outro grupo característico, principalmente da etapa contemporánea:
GTPase
Mecanismo
A hidrólise do fosfato γ do GTP dando unha guanosina difosfato (GDP) e o fosfato inorgánico (Pi) ocorre polo mecanismo de substitución nucleófila (SN2) vía un intermediario pentavalente, e é dependente do ión magnesio Mg2+.
Recoñecemento
Na maioría das GTPases, a especificidade pola base nitroxenada guanina débese a unha rexión da molécula ou motivo, que posúe unha secuencia consenso ([N/T]KXD) presente en todas as proteínas que recoñecen e se unen a nucleótidos. Naquelas GTPases con menor afinidade pola guanina, o motivo [N/T]KXD está ausente ou está substituído por outros nucleótidos, como no caso do grupo de GTPases inducidas por interferón-γ, que no seu lugar teñen un motivo igualmente conservado composto polos aminoácidos arxinina-ácido aspártico (RD), polo que se unen á guanina cunha baixa afinidade.
GTPasas reguladoras
As GTPasas reguladoras, chamadas tamén superfamilia das GTPases, son encimas que regulan outros procesos bioquímicos, entre eles os máis importantes son as proteínas G.
Interruptores
Todas as GTPases reguladoras teñen un mecanismo común que lles permite "acender" ou "apagar" a transdución de sinais. O interruptor funciona por medio do cambio unidireccional da GTPase da forma activa (unida ao GTP) á forma inactiva (unida ao GDP). Este cambio efectúase cunha simple hidrólise do GTP por medio da actividade intrínseca da mesma GTPase, o que fai que o interruptor pase ao estado "apagado". Esta reacción iníciana proteínas específicas denominadas proteínas activadoras de GTPase (GAP) que proveñen dunha transdución de sinais diferente. A inactivación da GTPase pode reverterse ao seu estado de "acendido" por efecto doutras proteínas chamadas factor intercambiador de nucleótidos de guanina (GEF) que causan que se disocie o GDP da GTPase, o que fai que se asocie de novo con outro GTP. Isto pecha o ciclo ao estado activado da GTPase, o cal é o único estado no que a GTPase pode transducir un sinal a unha reacción en cadea augas abaixo.
Regulación
A eficiencia na transdución de sinais vía GTPases depende da relación entre os estados activos e inactivos do encima. A ecuación de equilibrio é:
na que ''kdiss. GDP é a constante de disociación para o GDP e kcat. GTP'' a constante de hidrólise do GTP para a GTPase específica. Ambas as constantes poden ser reguladas por proteínas reguladoras individuais. A cantidade de GTPase activa pode ser modificada de varias formas:
Proteínas G heterotriméricas
Estas proteínas G son importantes GTPases reguladoras que constan de tres subunidades, e levan o dominio G na subunidade máis grande (a alfa); e ademais teñen outras dúas subuinidades máis pequenas (beta e gamma), que entre todas forman un complexo fortemente asociado. As subunidades α e γ están asociadas coa membrana mediante unha áncora lipídica. As proteínas G heterotriméricas actúan conxuntamente cos receptores acoplados á proteína G. A GTPase está normalmente inactiva. Despois da activación do receptor, o dominio receptor intracelular activa a GTPase, a cal á súa vez activa outras moléculas da cadea da transdución de sinais, por medio da unidade α ou do complexo βγ. Entre as moléculas diana destas GTPases activas están a adenilato ciclase e canais iónicos. Hai catro familias de proteínas G heterotriméricas: Gs, Gi, Gq e G12. Pola combinación de diferentes subunidades α, β e γ, pode producirse unha gran variedade de proteínas G (>1000).
Ciclo de activación das proteínas G heterotriméricas
No estado básico, o complexo Gα-GDP-Gβγ e o receptor que pode activalo están asociados á membrana por separado. Coa activación do receptor, este aumenta a súa afinidade polo complexo proteína G-GDP. Ao unirse ao complexo, o GDP disóciase do complexo; o receptor funciona como un factor intercambiador GDP-GTP (GEF); o complexo libre ten unha alta afinidade polo GTP. Unha vez que se une o GTP, tanto o Gα-GTP coma o Gβγ sepáranse do receptor e un do outro. Dependendo da duración do estado activo do receptor, poden activarse máis proteínas G deste modo.
Tanto o Gα-GTP coma o Gβγ poden agora activar ás mesmas ou a distintas moléculas efectoras, enviando así un sinal por medio dunha reacción en cadea ao interior da célula. A velocidade da reacción de hidrólise do GTP funciona como un reloxo interno que controla a duración do sinal.
Xoán XI, papa
Xoán XI, nado en Roma en 910 e finado en Roma en decembro de 935, foi papa da Igrexa católica de 931 a 935, elixido aos vinte anos de idade. Sétimo papa do período coñecido como «pornocracia» e nº 125 desde San Pedro.
Traxectoria
Fillo ilexítimo de Marozia e do papa Serxio II segundo o historiador Liutprando de Cremona ou o Liber Pontificalis, outras fontes atribúen ao primeiro marido daquela, Alberico I, a paternidade do futuro papa.
Destinado desde a súa infancia á carreira eclesiástica, a pesar da súa vida disoluta e total falta de espiritualidade. Foi elixido papa grazas ás intrigas de Marozia, pasando a converterse -do mesmo xeito que os seus predecesores no solio pontificio- nun monicreque en mans da súa poderosa nai.
Durante o seu pontificado concedeu á abadía de Cluny o privilexio de incluír baixo a súa xurisdición as abadías que fosen reformadas segundo as súas regras, o que supuxo que o abade Hugo alcanzase un poder e unha influencia enorme.
É o último papa do período coñecido como "pornocracia" xa que durante o seu pontificado, a súa nai, Marozia, caeu en desgraza e perdeu todo o poder que mantivera desde a elección como papa, en 904, de Serxio III.
Dita caída iníciase cando Marozia casa por terceira vez en 932 co rei de Italia Hugo de Arlés o que fixo rebelarse ao conde Alberico o Mozo, un fillo froito do primeiro matrimonio de Marozia, o cal expulsou de Roma ao seu novo padrasto e mandou encarcerar, no castelo de Sant'Angelo, á súa nai e ao seu medio irmán o papa Xoán XI.
Xoán XI faleceu recluído en decembro de 935.
Ácido fumárico
O ácido fumárico ou ácido trans-butenodioico é un ácido orgánico de catro carbonos con fórmula HO2CCH=CHCO2H moi importante no metabolismo. A pH celular está ionnizado formando o anión fumarato. Os seus sales e ésteres chámanse tamén fumaratos.
É un ácido dicarboxílico, é dicir, con dous grupos carboxilo (-COOH), un en cada extremo da molécula, e un dobre enlace. O ácido fumárico ten os carboxilos na configuración trans, e existe un isómero seu en configuración cis chamado ácido maleico. Úsase como aditivo alimentario (E297), que funciona como regulador da acidez.
O ácido fumárico é abundante na planta Fumaria officinalis, en certos fungos boletos (Boletus fomentarius var. pseudo-igniarius), liques, e musgos de Islandia.
Poppenhausen, Hessen
Poppenhausen é un municipio alemán situado no distrito de Fulda, no estado federado de Hessen. A súa poboación estimada a finais de 2017 era de 2 612 habitantes.
Ácido fumárico
Química
O ácido fumárico obtívose por primeira vez a partir do ácido succínico. A síntese tradicional consiste na oxidación do furfural (obtido do procesamento do millo) utilizando clorato en presenza dun catalizador baseado no vanadio. Actualmente, a síntese industrial de ácido fumárico baséase principalmente na isomerización catalítica do ácido maleico en disolución acuosa a pH baixo. Pode dispoñerse de ácido maleico en grandes volumes como produto de hidrólise do anhídrido maleico, producido por oxidación catalítica do benceno ou do butano.
Poppenhausen, Hessen
Atópase situado ao leste do estado, cerca das fronteiras cos estados de Turinxia e Baviera, na zona do macizo do Rhön.
Ácido fumárico
Química
As propiedades químicas do ácido fumárico dependen dos seus grupos funcionais. É un ácido feble, que forma un diéster, e sofre adicións no seu dobre enlace, e é un excelente dienófilo. O ácido fumárico non é combustible nunha bomba calorimétrica en condicións nas que o ácido maleico produciría unha suave deflagración. Cristalizado ten aspecto branco. Densidade 1,635 g/cm3 (sólido). Solubilidade 0,63 g/100 mL. Punto de fusión 287 °C. pKa = pka1 = 3,03, pka2 = 4,44. O ácido fumárico convértese no irritante anhídrido maleico cunha combustión parcial.
Metabolismo
O fumarato é un dos intermediarios do ciclo do ácido cítrico, polo que colabora na produción de enerxía (ATP) da respiración celular. Fórmase pola oxidación do succinato catalizada pola succinato deshidroxenase, con produción de FADH2 unido ao encima como grupo prostético, que cede electróns á cadea de transporte electrónico. Na seguinte reacción do ciclo, o fumarato, pola acción da fumarase, convértese en malato por hidratación na que se perde o dobre enlace e se engade un grupo OH.
Poppenhausen, Hessen
250px|miniatura|Poppenhausen.
Ácido fumárico
Metabolismo
O fumarato é tamén un produto do ciclo da urea, xa que se libera na transformación do arxininosuccinato en arxinina, catalizada pola arxininosuccinato liase.
Na degradación oxidativa dos aminoácidos tirosina e fenilalanina orixínase fumarato, que se incorpora ao ciclo do ácido cítrico para producir enerxía ou pode ser desviado (transformándose en varios pasos en fosfoenolpiruvato) á gliconeoxénese, polo que estes aminoácidos son glicoxénicos (e tamén cetoxénicos).
Terapéutica
Os ésteres do ácido fumárico utilízanse para combater a psoríase, xa que se pensa que esta doenza podería estar relacionada coa imposibilidade de producir ácido fumárico na pel.
Un éster do ácido fumárico está sendo investigado para aplicalo ao tratamento da esclerose múltiple.
Aditivo alimentario
O ácido fumárico é un acidulante utilizado desde 1946. Non é tóxico. Úsase xeralmente en bebidas e formentos de panadaría para o que se usa puro. Úsase tamén como substituto do ácido tartárico e ocasionalmente do ácido cítrico, nunha proporción de 1,36 g de ácido cítrico por cada 0,91 g de ácido fumárico para engadir acidez. Tamén se usa como coagulante en pudins.
Outros usos
O ácido fumárico utilízase na manufactura de resinas de poliéster e alcohois polihídricos e como mordente para colorantes. A título experimental probouse a adición de ácido fumárico ao alimento das vacas para diminuír a produción no tracto dixestivo de metano
Lista de cráteres lunares
Esta é unha lista dos cráteres de impacto lunares que foron nomeados. A convención da UAI para nomear estes accidentes selenográficos é a de usar os nomes de científicos, eruditos, artistas e exploradores xa falecidos que fagan contribucións destacadas ou fundamentais no seu campo. Tamén se nomean certos cráteres en honra a cosmonautas rusos e astronautas estadounidenses falecidos.
G
miniatura|Imaxe do [[cráter Galilaei sacada pola da misión Lunar Orbiter 4.]]
Jordan Grand Prix
Os inicios
O éxito de Jordan nas fórmulas inferiores inspirou a creación dun programa de Fórmula 1 para a tempada de Fórmula Un e o cambio de nome a Jordan Grand Prix. O primeiro piloto en probar un coche Jordan F1 de foi o veterano John Watson. Jordan contratou ao veterano Andrea de Cesaris e ao belga Bertrand Gachot para competir cos seus primeiros coches, que estaban impulsados por motores Ford. O equipo tivo un debut moi sólido terminando 5º no Campionato de Construtores, con Cesaris terminando 9º no Campionato de Pilotos. De Cesaris foi segundo durante gran parte do Gran Premio de Bélxica, detrás do líder Ayrton Senna ata que o coche fallou nas últimas voltas. Gachot non puido terminar a tempada logo de ser enviado a prisión por atacar a un taxista. Gachot foi substituído en Bélxica por Michael Schumacher, por quen o equipo recibiu 150.000 $ de Mercedes que estaban interesados en dar á súa nova estrela nos coches deportivos experiencia experiencia nos Grandes Premios como preparación para as futuras ambicións na F1 da firma. Malia que Jordan asinou un acordo de principio con Mercedes para o resto da tempada, Schumacher asinou por Benetton-Ford para a seguinte carreira. Jordan solicitou unha medida cautelar nos tribunais do Reino Unido para evitar que Schumacher pilotara para Benetton, pero perdeu o caso, xa que aínda non asinaran un contrato. O futuro campión do título da Champ Car Alessandro Zanardi e o ex-piloto de Benetton Roberto Moreno ocuparon o segundo coche posteriormente. O éxito para Jordan veu literalmente a un alto prezo. O equipo viuse obrigado a cambiar aos motores Yamaha máis baratos para a tempada de Fórmula Un. Con Maurício Gugelmin e Stefano Modena pilotando, o equipo loitou mal e non puido anotar un punto ata a última carreira da tempada.
viu outros cambios, o equipo cambiou de novo de fornecedor de motores, esta vez a Hart. Unha vez máis, a tempada comezou con dous novos pilotos, Ivan Capelli, e o novato brasileiro Rubens Barrichello. Capelli foise logo de dúas carreiras e Barrichello viu a outros cinco pilotos converterse en compañeiros de equipo durante a campaña de 1993. Jordan só logrou unha moderada mellora, anotando tres puntos. As mostras da estabilidade comezaban a aparecer cerca do final da tempada cando Barrichello uniuse a Eddie Irvine, un expiloto de Jordan na F3000. O do Ulster finalizou sexto e conseguiu un punto na súa primeira carreira de Fórmula Un en 1993 en Suzuka. Foi máis memorable porque Irvine loitou man a man contra o McLaren de Ayrton Senna, co fin de superar a Damon Hill. Despois de que a carreira terminase, un anoxado Senna, enfurecido polo que el consideraba unha carreira insegura por parte de Irvine debido ás malas condicións climáticas, invadiu o garaxe de Jordan e golpeou a Irvine na cara logo de Irvine empuxarao nunha acalorada discusión na que ambos pilotos perderon a paciencia.
miniatura|left|[[Eddie Irvine pilotando para Jordan no Gran Premio do Reino Unido de 1995.]]
Jordan cambiou aos motores Peugeot en. Ese ano durante o Gran Premio do Canadá, Barrichello e Irvine terminaron no podio, terminando o segundo e o terceiro respectivamente. Foi o punto culminante para un ano non espectacular, pero relativamente sólido para Jordan, xa que se retiraron ao redor da metade das carreiras para terminar 6º no Campionato.
Cando Irvine marchou en para converterse no compañeiro de equipo de Michael Schumacher en Ferrari, Jordan o substituíu co veterano Martin Brundle, o ex campión de Le Mans e Campión Mundial de Sportscar. O equipo non conseguiu subir ao podio, pero ambos pilotos lograron anotar unha serie de cuartos postos, e o equipo anotou outro quinto posto entre os construtores. 1996 tamén viu o equipo adoptar a súa librea de cor amarela brillante que se convertería na súa marca rexistrada.
Ascenso de fins dos anos 90
1997 marcou o ano de saída dos pilotos que foran titulares ata o ano anterior. Barrichello marchou ao acabado de formar Stewart GP; Brundle, pola súa banda, converteuse nun comentarista de televisión da categoría. Eddie Jordan substituíunos polo italiano Giancarlo Fisichella e o alemán Ralf Schumacher. Tres podios e un quinto posto no campionato de construtores, consolidaron ao equipo na máxima categoría.
En 1998, o equipo fixo a súa contratación máis brillante cando asumiu os servizos do ex campión do mundo Damon Hill, un coñecido de Jordan da Fórmula 3000. Os motores Peugeot tamén foron substituídos por motores Mugen-Honda. Ata mediados da tempada, o equipo non conseguira un só punto. Non obstante, as cousas ían mellorar cara a finais de ano: no Gran Premio de Bélxica dese ano, o equipo obtivo a súa primeira vitoria e o que sería o último dos 20 de Damon Hill no primeiro posto. Para completalo, Ralf rematou a carreira no segundo lugar, sendo o primeiro caso no que un equipo logrou a súa primeira vitoria e ao mesmo tempo un 1-2. O equipo finalizou no cuarto posto da copa de construtores.
Resultados completos na Fórmula Un
(Chave) As carreiras en letra grosa indican pole position; as carreiras en cursiva indican volta rápida.
Johannes Bogerman
Johannes Bogerman, nado en Upleward en 1576 e finado en Frjentsjer o 11 de setembro de 1637, foi un teólogo calvinista frisón.
Traxectoria
Fillo dun predicador, Bogerman, naceu nunha aldea de Frisia Oriental, agora parte de Alemaña. A partir de 1591 estudou en Frjentsjer, Heidelberg, Xenebra, Zürich, Lausana, Oxford e Cambridge, e logo a partir de 1599 foi pastor en Snits, en 1603 predicou en Enkhuizen e desde 1604 en Ljouwert. En 1636 converteuse en profesor de teoloxía en Frjentsjer. Bogerman foi un dos tradutores da Biblia ao neerlandés, o Statenvertaling, e foi presidente do Sínodo de Dort.
Asfalto (homónimos)
Asfalto pode referirse a:
Atlas lingüístico ETLEN
O atlas ETLEN (Estudiu de la transición llingüística na zona Eo-Navia, Asturies), publicado no 2017 en idioma asturiano, é un completo estudo de xeografía lingüística da zona Eo-Navia, que corresponde á fronteira dialectal entre os dominios galego-portugués (galego) e asturleonés (asturiano) na parte estremeira occidental do Principado de Asturias. Trátase da zona do denominado galego de Asturias, galego-asturiano ou eonaviego.
O atlas ETLEN é froito dun proxecto de investigación de campo feito, en fases sucesivas, entre o ano 2000 e o 2014, por un equipo da Universidade de Oviedo / Uviéu formado por Ramón d’Andrés Díaz (director), Fernando Álvarez-Balbuena García, Xosé Miguel Suárez Fernández e Miguel Rodríguez Monteavaro, ademais doutros colaboradores. O obxectivo é obter un avance relevante no coñecemento do feixe de isoglosas que conforman a fronteira lingüística entre o galego-portugués e o asturleonés na devandita zona de Asturias.
Puntos de enquisa
Enquisáronse 40 localidades da zona, incluíndo algunhas da provincia limítrofe de Lugo. As localidades son as seguintes, indicando entre parénteses o concello ao que pertencen:
Seccións do atlas
O atlas ETLEN consta de 3 seccións que representan tres xeitos de enfocar o estudo lingüístico da zona:
Cada sección está precedida de amplas introducións sobre o estado dos coñecementos lingüísticos da zona, sobre a horiometría e sobre a dialectometría como técnicas de estudo dialectolóxico.
Número de mapas
O atlas lingüístico ETLEN está formado por un conxunto de 643 mapas, dos que 531 (o 83%) son dialectográficos, 35 son horiométricos e 77 son dialectométricos. (Na imaxe, un dos mapas dialectométricos do atlas ETLEN).
Resultados
Do punto de vista da análise horiométrica, as falas eonaviegas resultan caracterizadas pola presenza maioritaria de trazos de tipo occidental (grosso modo galego-portugués). Por esta razón, a horiometría do ETLEN vén a confirmar a tipificación xa coñecida desde a dialectoloxía tradicional, mais aportando moitos detalles acerca de como se configura cuantitativamente a transición entre ambos os dous dominios lingüísticos.
400px|dereita|Un dos mapas dialectométricos do atlas lingüístico ETLEN
Do punto de vista da dialectometría, as diversas análises revelan, entre outros feitos: a existencia de áreas xeolectais de similitude no sentido norte-sur; a existencia de certos nós dialectais ou acumulacións de similitudes en certas zonas do territorio estudado; a configuración típica dunha zona de fronteira lingüística; os treitos de maior nitidez da fronteira lingüística (treito meridional) fronte ao seu carácter máis difuso (treito setentrional con maior espallamento do feixe de isoglosas). Na análise aglomerativa ou de clústers, revélase unha partición binaria que divide unha zona oriental doutra occidental que na práctica coincide case totalmente coa fronteira lingüística xa coñecida polos estudos dialectolóxicos tradicionais.
O Canedo, Muniferral, Aranga
O Canedo é un lugar da parroquia de Muniferral no concello coruñés de Aranga na comarca de Betanzos. Segundo o Instituto Nacional de Estadística en 2009 estaba deshabitado.
Cebú
Principais datos
A illa sitúase entre os 9º 25’ e os 11º 15’ de latitude norte e os 123º 13’ e 124º 5’ de lonxitude leste.
O Fuso Horario é GMT 8 horas. En hora local, amence ao redor das 6:00 e atardece ás 18:00.
Ten unha superficie de 4.422 km², sendo a novena en extensión do arquipélago. Ten 225 km de lonxitude norte-aur e 35 km de anchura leste-oeste.
Ten unha poboación aproximada de 3 millóns de habitantes.
Os principais núcleos de poboación son Cebú City, Bogo, San Remigio, Medellín e Daanbantayan.
Os seus habitantes chámanse Cebuanos (en cebuano: Sugbuanon)
Clima
Pertence á Zona Climática Tropical
Xeografía
miniatura|200px|Fervenza Kawasan na illa
Economía
A minería, a exportación de mobles e bixutería e o tráfico portuario de Cebú City, constitúen as principais fontes de ingresos da illa.
Historia
Na etapa de descubrimento e colonización hispana, pódense distinguir dúas fases:
Fernão de Magalhães
miniatura|foto do monumento a Magalhães en Mactán, polo Goberno de Isabel II, Raíña de España|200px
Logo da morte dos seus sucesores Duarte Barbosa e Serrano, as naves Trindade e Vitoria abandonaron a illa rumbo ás Molucas.
Galiñola negra
A galiñola negra, tamén chamada galiñola negra común ou galiñola de auga (Fulica atra), é unha ave de costumes acuáticos.
Morfoloxía e hábitos
Case do tamaño dun parrulo, a galiñola negra é completamente negra e ten un pico branco caracterizado cun escudete. É unha palmípede dunha lonxitude de 38 cm, envergadura de 70–80 cm e un peso aproximado de 700 gramos. Morfoloxicamente machos e femias son iguais. Ó nadar cabecea ritmicamente a cabeza.
Habita en augas doces cunha vexetación de ribeira abondosa. Aliméntase de herba, insectos e brotes de plantas, que busca mergullándose ou ben na ribeira.
Reprodución
A galiñola negra constrúe niños flotantes entre abril e xullo. En Galicia é habitual que críe na espesura dos canavais e espadanais. A posta é de 5-10 ovos cun tempo de incubación de 23-24 días. Os polos comezan a voar ás 8 semanas de vida.
Distribución
Ave común en toda Europa Occidental. No Leste só está presente na época de cría.
Pin, Navia de Suarna
Santa María de Pin é unha parroquia do concello de Navia de Suarna na comarca dos Ancares, na provincia de Lugo. No ano 2007 tiña 47 habitantes, deles 21 eran homes e 26 eran mulleres, o que supón unha diminución de 2 habitantes en relación ao ano anterior, 2006.
Trazo baixo
O trazo baixo ou guión baixo é un signo tipográfico auxiliar, consistente nun trazo situado na parte baixa da palabra. No código ASCII ten o valor 95.
Historia
O trazo baixo estaba presente nas máquinas de escribir para poder subliñar textos: escribíase primeiro o texto e volvíase atrás para escribir o trazo baixo. Foi incluído como carácter alfabético a finais dos anos sesenta.
Usos
Utilízase principalmente en Informática para substituír o espazo en aplicacións nas que non se pode usar ese carácter.
Emprégase tamén como signo diacrítico nalgunhas linguas africanas e amerindias, como o shoshone.
Iria Collazo
Iria Collazo López, nada en Barro o 26 de xuño de 1981, é unha escritora galega.
Traxectoria
miniatura|Con [[Tamara Andrés na presentación da revista Ligeia en Bueu o 22/09/2018]] Iria Collazo López naceu en Barro e trasladouse coa súa familia aos sete anos a Moaña. Licenciouse en Filoloxía Galega en 2003 na Universidade de Vigo, obtendo o Premio Extraordinario Fin de Carreira. Ao ano seguinte aprobou as oposicións ao Ensino Secundario. Hoxe vive en Cangas e traballa como profesora de Lingua e Literatura Galega no IES As Barxas, de Moaña, onde colabora con pequenas creacións literarias e como coordinadora, xunto con Luz Beloso, Miguel Ángel Alonso Diz e Seso Durán en proxectos audiovisuais (A Muller Lamprea, Alicia) nos obradoiros Eduplástica e MusicasBarxas, que resultaron gañadores dalgúns premios do audiovisual escolar, coma o 1º Premio de Videocreación do Concello de Santiago de Compostela, o Premio Olloboi Orixinal 2014, un accésit polo fomento do uso do galego do IES Monte Carrasco e outra nos premios Impinxidela. En 2018 colaborou na revista Ligeia.
En 2015 publicou na Colección Costa Oeste da Editorial Galaxia a súa primeira obra literaria, Coma unha áncora, unha historia de amor, naufraxios e memoria. En 2016 saíu A soidade das medusas tamén na editorial Galaxia, seis relatos diferentes pero con moitas cousas en común. Nesta mesma editorial publicou en 2019 A casa do paralelo 54.
Foi IIº Premio Certame de Poesía Torre de Caldaloba 2019 con De casa queimada.
Distrito Kalungu
Kalungu District é un distrito do sur da Rexión Central de Uganda, chamado así pola súa capital, Kalungu. Entrou en función o 1 de xullo de 2010 e o cálculo da súa poboación no 2002 era de 160.684 habitantes.
Limita cos Distritos Gomba e Butambala polo norte, co Distrito Mpigi polo nordeste e leste, co Distrito Masaka polo sur e co Distrito Bukomansimbi polo oeste.
A agricultura, así como a gandaría e a pesca polo lago Vitoria e as marxes do río Katonga, constitúen as principais actividades económicas do lugar. Posúe un hospital, Villa Maria Hospital, administrado por monxas franciscanas.
Río Katonga
O Katonga é un río da parte sur de Uganda, na África Oriental.
Nace no Lago Vitoria, en Lukaya (Distrito Kalungu), e flúe, primeiramente, cara ao norte, cara ao Lago Wamala. Logo o río corre cara ao oeste até Mpanga (Distrito Kamwenge), desaugando no Lago George, que se conecta mediante a canle de Kazinga co Lago Edward, lago que acha na fronteira entre Uganda e a República Democrática do Congo. O río na súa viaxe cara ao oeste atravesa os seguintes distritos ugandeses: Kalungu, Bukomansimbi, Mpigi, Butambala, Gomba, Mityana, Mubende, Sembabule, Kiruhura, Ibanda e Kamwenge.
A lonxitude do río é de aproximadamente 220 km.
Posúe o parque nacional denominado Reserva de Katonga que abrangue aproximadamente 211 km2 e se atopa nas ribeiras do propio río. Nestas terras húmidas é común albiscar elefantes, antílopes acuáticos, reduncas, macacos colobos, lontras ou sitatungas.
Liutprando de Cremona
Liutprando de Cremona (Liudprand ou Luitprando), latinizado Liutprandus Cremonensis, nado sobre o 922 e finado no 972, foi un historiador dos longobardos e bispo de Cremona, naceu a comezos do século X de familia nobre.
Traxectoria
En 931 entrou ao servizo de Hugo de Arlés, na corte de Pavía (como rei de Italia). Tras a morte deste en 947, Liutprando pasou a ser secretario do verdadeiro gobernante de Italia, Berengario II de Ivrea, para quen foi chanceler e logo embaixador (949) na corte bizantina de Constantino VII Porfiroxeneta.
Á súa volta, perdeu o favor da corte de Pavía, e pasouse ao bando do opoñente de Berengario, o emperador Odón I, que foi rei de Italia á morte de Lotario II de Italia en 950, e con quen volveu a Italia en 961 e foi investido bispo de Cremona en 962.
Volveu ser enviado a Constantinopla, co fin de pedir para o mozo Odón (que logo foi o emperador Odón II) a man de Teófano, filla do emperador bizantino Romano II.
O seu relato desta embaixada na Relatio de Legatione Constantinopolitana é quizais a descrición máis gráfica e vívida que nos chegou da corte e a capital bizantina no século X, aínda que non deixa de relatar as ofensas recibidas e a dignidade ferida, cunha postura moi partidista antibizantina.
A Luitprando bispo de Cremona atribuíu o falsario xesuíta toledano Jerónimo Román de la Higuera un dos seus «falsos Cronicóns».
Confederación de Agrupacións Políticas Independentes
A Confederación Nacional de Agrupaciones Políticas Independentes (CAPI) é unha confederación de partidos políticos españois de carácter independente con ámbito de actuación nacional.
CAPI busca axuntar as forzas dos numerosos grupos políticos independentes de España de ámbito local e rexional para converterse nunha alternativa política real ao bipartidismo. Entre os seus principais obxectivos están a obtención de representación a nivel nacional e a modificación da actual Lei Electoral. O seu lema é: libres para pensar, independentes para actuar.
As súas orixes están nos congresos de partidos políticos independentes celebrados entre 2004 e 2009 en Cuenca, Aranjuez, Almansa, Majadahonda e Mérida, sendo deste xeito un proxecto xestado durante varios anos. A súa constitución realizouse en Mérida o 28 de marzo de 2009, e o seu recoñecemento oficial culminou coa inscrición no Rexistro de Partidos Políticos en marzo de 2010. O seu congreso fundacional celebrouse en Leganés o 12 de xuño de 2010, e contou coa asistencia de representantes de grupos políticos de numerosos lugares de España. O seu actual presidente é o líder e concelleiro de ULEG Carlos Delgado, tamén o é de CAPI.
En abril de 2014 anunciouse que CAPI e Cidadáns-Partido da Cidadanía subscribiron un acordo de colaboración mutuo, que culminou na participación nunha candidatura conxunta nas eleccións europeas de 2014. Así mesmo, a valenciana Renovació Política abandonou CAPI para presentarse xunto a outras formacións ás eleccións ao Parlamento Europeo de 2014.