cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Núcleo interno
Dinámica
Continúa especulándose sobre se o núcleo interno podería mostrar diversos padróns de deformación interna. Isto pode ser necesario para explicar por que as ondas sísmicas pasan máis rapidamente nunhas direccións que noutras. Como a convección térmica por si soa parace unha explicación improbable, proponse que o movemento de convección flotante será impulsado por variacións na composición ou abundancia de líquido no seu interior. S. Yoshida e colegas propuxeron un mecanismo novo no que a deformación do núcleo interno pode ser causada por unha maior proporción de arrefriamento no ecuador que en latitudes polares, e S. Karato propuxo que os cambios no campo magnético poderían tamén deformar o núcleo interno lentamente co tempo.
República Popular da China
Relixión
Unha enquisa do 2007 feita por Horizon  Research  Consultancy  Group achou que os individuos que se identificaban como budistas correspondían ao 11-16 % dos adultos chineses, mentres que os cristiáns comprendían preto do 3-4 % e os musulmáns aproximadamente o 1 %. Algunhas das minorías étnicas practican relixións étnicas propias —o dongbaismo é a relixión tradicional dos naxi, o moísmo dos zhuang e o ruísmo dos qiang—. A relixión tradicional nativa do Tíbet é o bön, aínda que a maioría dos tibetanos seguen o budismo tibetano, unha forma do Vajrayana.
Núcleo interno
Dinámica
Hai unha asimetría leste-oeste nos datos sismolóxicos do núcleo interno. Existe un modelo que explica isto por diferenzas na superficie do núcleo interno (fusión nun hemisferio e cristalización no outro), é dicir, mentres que o hemisferio occidental do núcleo interno pode estar cristalizando, o hemisferio oriental pode estar fundindo. Isto pode orixinar un aumento ha xeración de campo magnético no hemisferio en cristalización, creando a asimetría observada no campo magnéticao da Terra.
Historia
Baseándose na velocidade de arrefriamento do núcleo, estímase que o actual núcleo interno sólido empezou a solidificarse hai aproximadamente de 0,5 a 2 mil millóns de anos a partir do núcleo completamente fundido (formado xusto despois da formación do planeta). Se iso é así, isto significaría que o núcleo interno sólido da Terra non é unha característica primordial que estaba presente durante a formación do planeta, senón unha característica que apareceu poseriormente (a Terra ten unha idade duns 4,5 miles de millóns de anos).
República Popular da China
Educación
miniatura|A [[Universidade Tsinghua é considerada unha das mellores universidades na China. ]]
En 1949, Mao impulsa unha política de alfabetización (só o 20 % da poboación podía ler en 1949, comparado co 65,5 % trinta anos despois). A partir de 2018, o 96% da poboación maior de 15 anos está alfabetizada.
Falset
Falset é un concello de Cataluña, pertencente á provincia de Tarragona. Está localizado na comarca de Priorat.
República Popular da China
Educación
Desde 1986, a educación obrigatoria comprende a educación primaria e media, que xuntas totalizan nove anos. No 2010, preto do 82,5 % dos estudantes continuaron a súa educación en escolas secundarias. O gaokao, o exame nacional de admisión á universidade, é un pre-requisito para entrar na maioría das institucións de educación superior. En 2010, 27 % dos graduados da escola secundaria continuaron coa educación superior. A orientación vocacional está dispoñible para os estudantes nos niveis secundarios e terciarios.
En febreiro de 2006, o goberno comprometeuse a prover de forma totalmente gratuíta os primeiros nove anos de educación, incluíndo libros de texto e colexiaturas. O investimento anual en educación pasou de menos de US$ 50 mil millóns en 2003 a máis de  US$ 250 mil millóns en 2011. Con todo, existen unha gran desigualdade no orzamento educativo. Por exemplo, en 2010 o gasto anual en educación secundaria en Pequín foi de preto de US$ 3300 por alumno; en Guizhou, unha das provincias máis pobres, non superou os US$ 530 por alumno. No 2012, inscribíronse preto do 89,0 % dos chineses en idade para cursar a escola secundaria. Para 2007 había 396 567 primarias, 94 116 secundarias e 2236 institucións de educación superior.
Saúde
miniatura|Hospital do Pobo en [[Haikou, unha cidade de 2 millóns de habitantes]] miniatura|Gráfico que mostra o aumento do [[Índice de desenvolvemento humano da China de 1970 a 2010]] A Comisión Nacional de Saúde, xunto coas súas contrapartes a nivel provincial, encárganse de supervisar as necesidades sanitarias da poboación. Desde inicios dos anos 1950, a política sanitaria chinesa caracterízase por unha énfase na saúde pública e a medicina preventiva. Nesa época, o Partido Comunista comezou a campaña patriótica de saúde, cuxo obxectivo era mellorar a sanidade e a hixiene, así como o tratamento e prevención de varias enfermidades. Algunhas doenzas como o cólera, a febre tifoide e a escarlatina, que anteriormente eran comúns na China, foron case erradicadas pola campaña. Logo de que Deng Xiaoping comezase a poñer en funcionamento as reformas económicas en 1978, a saúde da poboación mellorou rapidamente grazas a unha mellor nutrición, aínda que moitos dos servizos de saúde gratuítos que se ofrecian no campo desapareceron xunto ás comunas populares. A atención á saúde na China case se privatizou e experimentou un aumento importante en canto á súa calidade. No 2009, o goberno comezou unha iniciativa de tres anos para prover atención á saúde cun custo de 124 mil millóns de dólares; como resultado, dous anos despois o 95 % dos seus habitantes contaban con seguridade social. China é o terceiro provedor máis importante de fármacos, pero a súa poboación sofre do desenvolvemento e distribución de medicamentos falsificados.
A esperanza de vida ao nacer é de 75 anos, e a taxa de mortalidade infantil é de 12 por cada 1000 habitantes. Ambos os índices melloraron de modo significativo desde mediados do século XX. A incidencia de nenos con baixo peso debido á desnutrición declinou do 33,1 % en 1990 ao 9,9 % no 2010. A pesar das melloras importantes na saúde e a construción de instalacións médicas avanzadas, China ten varios problemas de saúde pública emerxentes, como as enfermidades respiratorias causadas pola contaminación do aire, centos de millóns de fumadores e un incremento na obesidade entre os mozos de zonas urbanas. En 2010, a contaminación aérea causou a morte de 1,2 millóns de persoas. A numerosa poboación e as cidades densamente poboadas provocan serios brotes de enfermidades, como o brote de SARS de 2003, aínda que desde entón isto contívose en larga medida.
A pandemia de COVID-19 identificouse por primeira vez en Wuhan en decembro de 2019. Aínda que a pandemia de COVID-19 identificouse por primeira vez en Wuhan, non hai evidencia científica convincente sobre a orixe do virus e estanse levando a cabo máis estudos ao redor do mundo sobre unha posible orixe do virus. O goberno chinés foi criticado polo seu manexo da epidemia e acusado de ocultar o alcance do brote antes que se convertese nunha pandemia internacional.
Urbanización
thumb|upright=0.9|Mapa das dez [[Lista de cidades da China por poboación|cidades maiores da China (2010)]]
A poboación chinesa urbanizouse de modo significativo nas últimas décadas. A porcentaxe dos seus habitantes que viven en zonas urbanas pasou do 20 % en 1980 a o 60 % no 2019. No 2012 había máis de 262 millóns de inmigrantes traballando nas cidades, a maioría emigrou das áreas rurais en busca de emprego Estímase que a poboación urbana da China alcanzará os 1.000 millóns de habitantes no 2030, o que podería equivaler a unha oitava parte da poboación mundial.
A China ten máis de 160 cidades cuxa poboación supera o millón de habitantes, incluídas sete megacidades (aglomeracións con máis de dez millóns de residentes): Chongqing, Shanghai, Pequín, Guangzhou, Tianjin, Shenzhen e Wuhan. Shanghai é a área urbana máis poboada da China, mentres que Chongqing é a cidade maior propiamente dita.
Para 2025, crese que o país albergará 221 cidades con máis dun millón de habitantes. Con todo, estas estimacións poden verse afectadas pola extensa poboación flotante de traballadores migrantes, os cales fan difícil a realización de censos nas zonas urbanas.
Cultura
miniatura|centro|1000px|O [[Templo do Ceo, un centro de culto celestial e un sitio de Patrimonio da Humanidade da UNESCO, simboliza as interaccións entre o Ceo e a Humanidade. ]] miniatura|Unha presentación tradicional da [[ópera de Pequín]] Desde tempos antigos, a cultura chinesa foi influenciada fortemente polo confucianismo e as filosofías conservadoras. Durante gran parte da era dinástica, a oportunidade de subir na pirámide social presentábase ao obter un bo desempeño no prestixioso exame imperial, cuxos orixes se remontan á dinastía Han. A énfase literaria da proba afectou a percepción xeral do refinamento cultural na China, de modo que se pensaba que a caligrafía, poesía e a pintura eran formas de arte superiores á danza ou o teatro. A cultura chinesa ten salientado un sentido profundo de historia e unha perspectiva de introspección nacional. Os exames e a cultura de méritos aínda son moi valorados na China actual.
Os primeiros líderes da República Popular da China naceron durante a orde imperial tradicional, pero foron influenciados polo Movemento do Catro de Maio e os ideais reformistas. Buscaban cambiar algúns aspectos tradicionais da cultura, como a posesión das terras, o sexismo e o sistema de educación confucianista; ao mesmo tempo en que preservaban outros, como a estrutura familiar e a cultura de obediencia ao Estado. Algúns observadores viron o período que seguiu ao establecemento da República Popular en 1949 como unha continuación da China tradicional das dinastías, mentres que outros afirmaron que o mandato do Partido Comunista danara os alicerces da cultura chinesa, especialmente por medio de movementos políticos como a Revolución Cultural dos anos 1960, onde destruíron moitos aspectos tradicionais da súa cultura, e denunciáronos como « retrógradas e daniños» ou «vestixios do feudalismo». Moitos aspectos importantes da moral e a cultura chinesa, como o confucianismo, a arte, a literatura e as artes escénicas como a ópera de Pequín, foron alterados para cumprir as políticas do goberno e a propaganda daquel tempo. O acceso aos medios de comunicación estranxeiros aínda permanece restrinxido; só se permiten proxectar 34 películas estranxeiras por ano nos cinemas chineses.
miniatura|esquerda|A [[Gran pagoda do  ganso salvaxe, en  Xi'an. Foi construída no século VII d. C. durante a dinastía Tang.]] Hoxe en día o goberno acepta numerosos elementos da cultura chinesa tradicional como parte integral da sociedade chinesa. Co xurdimento do nacionalismo chinés e o final da Revolución Cultural, está a presentarse un forte renacemento en varias formas da arte, literatura, música, cine, moda e arquitectura, e as artesanías espertaron un grande interese nacional e mesmo ata nivel mundial.
Arte
miniatura|Escoitando tranquilamente a brisa entre os piñeiros, de [[Ma Lin (pintor)|Ma Lin (século XIII). Tinta sobre seda, 226 × 110 cm]] miniatura|esquerda|Bola de cantón, típico traballo de artesanía chinesa A arquitectura tradicional chinesa está influída pola arte greco-budista do século I d. C. Son construcións xeralmente de madeira e ladrillo. As columnas adoitan ter unha altura baixa e carecen de capitel. As cubertas contan con beirados grosos e encorvados lixeiramente cara arriba. Ademais, úsanse variadas decoracións policromadas, como azulexos, baldosas de porcelana, incrustacións, campas e xoguetes; con gran variedade de detalles. Despois da creación da República Popular, a arquitectura modernizouse e en 1980 empezou a diversificarse.
A pintura chinesa data duns 5000 anos, época en que os chineses debuxaban imaxes de persoas e animais nas rocas con tinguiduras feitas con mineral, e facían debuxos de diversos obxectos de cerámica. Despois, gravaron debuxos e motivos místicos en pezas de bronce. Os poucos que se atoparon verifícannos como era esa pintura; son pintados en seda e calcúlase que se pintaron ao redor duns 2000 anos antes.
O cine chegou ao país en 1896. A primeira produción chinesa realizouse en 1905, A Batalla de Dingjunshan, unha gravación dunha presentación da ópera de Pequín. Á medida que o século XX avanzou, o cine chinés pasou por décadas de auxe e de decadencia, un reflexo da situación política do país. Coa liberalización dos anos 1970, as películas chinesas comezaron a presentarse no exterior. En 1997 The Dream Factory de Feng Xiaogang converteuse no primeiro filme chinés en obter éxito comercial e de crítica en Occidente. Todas as películas, sexan ou non estranxeiras, deben ser aprobadas polo Consello de Estado, onde se censuran certas escenas. Sete das dez películas de máis éxito son producións nacionais. A industria do cine continúa crecendo, Lost in Thailand (2012) foi a primeira película en recadar máis de mil millóns de yuans chineses.
Gastronomía
miniatura|esquerda|Un conxunto de pratos típicos da cociña chinesa: cuncos de [[arroz, gambas, berenxena e tofu fermentado, vexetais, pato e unha fonte central con carne e brotes de bambú]]
A gastronomía chinesa é moi diversa, e desenvolveuse ao longo de milenios de historia culinaria. Os emperadores da antiga China tiñan moitas salas para comer nos seus palacios, cada cuarto dividido en varios departamentos, e cada departamento responsable dun tipo específico de prato. O alimento básico da China é o arroz. O porco é a carne máis consumida no país, que supón as tres cuartas partes do total da carne. As especies xogan un papel central na cociña chinesa. A gastronomía chinesa deu lugar a numerosos estilos gastronómicos, como a gastronomía de Hong Kong e a comida chinés-estadounidense.
Os principais ingredientes utilizados na dieta culinaria chinesa son as aves de curral, a carne —porco, tenreira ou cordeiro—, verduras, froitas e a soia. Entre os condimentos máis utilizados están os allos porros, o xenxibre, o allo, os aceites de cacahuete e sésamo, o pingo, vinagres, huangjiu, caldo de galiña e porco, e o tahini.
China é considerado o país de orixe do té, pois alí desenvolvéronse desde a antigüidade os métodos de cultivo e elaboración deste produto. En contraste con Occidente, os principais utensilios de cociña son os escarvadentes; os asiáticos aprenderon a utilizalos debido a que os anacos de comida eran moi pequenos e non se podían picar cun garfo. Entre os pratos máis coñecidos da gastronomía do país atópanse: a carne de porco con piña, o salteado de brotes de soia, pito con chile picante, ovos fritos con fungo negro ou a carne de porco con brotes de allo.
Ciencia e tecnoloxía
Logo de varias derrotas militares ante as nacións occidentais durante o século XIX, as reformas no país comezaron a promover a ciencia e tecnoloxías modernas no chamado movemento de autofortalecemento. Logo de que os comunistas chegaron ao poder en 1949, fixeron varios esforzos por organizar este campo baseados no modelo da Unión Soviética, onde a investigación científica era unha parte central dos seus plans. Tras a morte de Mao en 1976, a ciencia e tecnoloxía establecéronse como unha das Catro Modernizacións. O sistema académico inspirado nos soviéticos foi gradualmente reformado.
Desde o fin da Revolución Cultural, China realizou investimentos importantes na investigación científica. No 2011 gastou máis de US$ 100 000 millóns nesta área. O goberno considera a ciencia e a tecnoloxía vitais para alcanzar as súas metas económicas e políticas e mesmo son fonte de orgullo nacional a miúdo descrito como «tecno-nacionalismo». Catro científicos chineses obtiveron o Premio Nobel de Física, e un o Premio Nobel de Química.
China está a desenvolver rapidamente o seu sistema educativo con énfase na ciencia, matemáticas e enxeñería. En 2009 máis de 10 000 enxeñeiros obtiveron o seu doutoramento e outros 500 000 o equivalente o Bachelor of Science, máis alumnos que en calquera outro país. China tamén é o segundo país con máis publicacións de artigos académicos, pois en 2010 produciu 121 500, incluíndo uns 5 200 que apareceron en publicacións líderes en investigación científica. As compañías tecnolóxicas como Huawei e Lenovo convertéronse en líderes mundiais de telecomunicacións e computadoras persoais, e as supercomputadoras chinesas con frecuencia inclúense entre as máis poderosas do mundo. Actualmente a nación está a experimentar un aumento importante no uso de robots industriais. De 2008 a 2011, a instalación de robots multi-funcionais aumentou un 136 %.
O programa espacial chinés é dos máis activos do mundo e unha fonte de orgullo nacional. En 1970 China lanzou o seu primeiro satélite Dong Fang Hong I. En 2003 converteuse no terceiro país en enviar a un ser humano ao espazo cando Yang Liwei viaxou na nave Shenzhou 5. En xuño de 2013, outros nove astronautas chineses repetiran esta fazaña. En 2011 lanzaron o primeiro módulo da estación espacial chinesa, Tiangong 1, o primeiro paso para completar a súa propia estación para principios dos anos 2020.
Música e danza
A música tradicional chinesa pódese dividir en dúas grandes ramas: a música clásica e a folclórica. Ata o final da dinastía Qing, a música clásica era un luxo da clase alta, e a xente ordinaria non estaba moi relacionada con este estilo. Xeralmente é só instrumental, tócase cun só instrumento ou en pequenas agrupacións que inclúen instrumentos de corda, frautas e varios timbais, gongs e tambores. A frauta de bambú e o guqin atópanse entre os instrumentos máis antigos utilizados no país. Os instrumentos chineses tradicionalmente divídense en oito grupos ou bayin (八音), segundo o material do que están feitos. As categorías son: seda, bambú, madeira, pedra, metal, arxila, cabaza e coiro. O termo guoyue, ou música nacional, volveuse popular a principios do século XX e utilizouse para englobar toda a música escrita para os instrumentos chineses, en resposta aos movementos nacionalistas.
miniatura|A danza do dragón
Medios de comunicación
miniatura|Edificio da [[China Central Television|CCTV en Pequín]]
A Administración Estatal de Prensa, Publicacións, Radio, Cinema e Televisión da República Popular China e a Administración Xeral de Prensa e Publicacións son as axencias regulatorias do Estado, encargadas de vixiar as transmisións dos medios de comunicación, censurar os contidos que consideren inapropiados e aprobar ou reprobar as producións estranxeiras para a súa difusión no país. Algúns dos temas prohibidos nos medios de comunicación chineses inclúen: os conflitos no Tíbet e Sinkiang, as protestas e demostracións públicas en contra do sistema, os disidentes, e calquera contido que conteña violencia explícita, pornografía e críticas cara á administración chinesa. Desde a súa chegada ao país, o contido en Internet tamén é examinado polas axencias do goberno. Algunhas das páxinas de Internet máis populares en Occidente, como Facebook, Twitter e YouTube, non están dispoñibles. Outras que se o están, como Flipboard ou Bing, son obrigados a asociarse con empresas similares chinesas como Renren ou Baidu. O goberno xustifica as censuras ao afirmar que só prohibe o material que «poñen en perigo a unidade nacional, a soberanía, a integridade territorial, a seguridade e a honra».
Cine
O cine introduciuse por primeira vez na China en 1896 e a primeira película chinesa, Montaña Dingjun, realizouse en 1905. China ten o maior número de pantallas de cine do mundo desde 2016, China converteuse no mercado cinematográfico maior do mundo en 2020. As 3 películas coas maiores recadacións na China actualmente son Wolf Warrior 2, Ne Zha e The Wandering Earth.
Dar es Salaam
Dar es Salaam (en دار السلام, Dār as-Salām; antigamente coñecida como Mzizima) é a maior cidade de Tanzania, cunha poboación de 4 364 541 habitantes segundo o censo oficial de 2012. É o principal centro económico e foi a capital do país até 1996. É tamén a capital da rexión homónima.
Sita na costa do Océano Índico, Dar es Salaam é o principal porto de Tanzania, por onde se xestionan as exportacións de café, cotón, pita e peles. As industrias locais comprenden a alimenticia, a téxtil, a do cemento e as farmacéuticas.
República Popular da China
Deportes
miniatura|[[Yao Ming foi un dos mellores baloncestistas da China. ]] miniatura|Carreiras de [[barco dragón, un deporte tradicional chinés moi popular]]
China conta cunha das culturas deportivas máis antigas no mundo. Existe evidencia de que durante a dinastía Han xogábase unha forma de fútbol chamada cuju. Algúns dos deportes máis populares no país inclúen as artes marciais como o combate de Sanda, o baloncesto, o fútbol, o tenis de mesa, o bádminton, a natación e o snooker. Os xogos de mesa como o go (coñecido como weiqi na China), o xiangqi e máis recentemente o xadrez, xóganse a un nivel profesional.
Dar es Salaam
Xeografía
Dar es Salaam está situada aproximadamente a 6°48' S, 39°17' E, na costa do Océano Índico sobre un grande porto natural. Tal localización, próxima á liña ecuatorial e ao mar, fai que a cidade se vexa nun clima tropical, caracterizado por calor e humidade ao longo de case todo o ano. A pluviosidade media anual é sobre 1.100 mm, con dúas estacións chuviosas diferentes, ditas "as chuvias duradeiras" en abril e maio, e as "chuvias curtas" en outubro e novembro. A temperatura media anual e de 25,5 °C.
Historia
No 1859, o alemán Albert Roscher achégase a Mzizima ("cidade salutífera") e pon os primeiros chanzos para a penetración xermana na zona. En 1866 o sultán Said Majid de Zanzíbar deulle o seu nome actual, unha frase en lingua árabe que significa Porto da Paz. Dar es Salaam comezou a declinar logo da morte de Majid en 1870. Mais poucos anos despois veuse revitalizada, cando en 1887 a Compañía Alemá da África Oriental estabeleceu nela unha escala. O crecemento da cidade foi facilitado ao exercer o papel de centro administrativo e comercial da África Oriental Alemá, á par que a construción da "Liña Ferroviaria Central" fomentaba o seu crecemento industrial nos comezos do século XX.
República Popular da China
Deportes
O coidado físico é amplamente salientado na cultura chinesa, moitos realizan exercicios matutinos como o qigong e o taichi, e os ximnasios e clubs deportivos comezan a cobrar popularidade no país. Os mozos tamén practican fútbol e baloncesto, especialmente nas zonas urbanas con áreas verdes e espazos abertos limitados. A NBA ten un gran número de seguidores entre a mocidade chinesa, incluso algúns xogadores nacionais como Yao Ming e Jeremy Lin xogaron na liga. Ademais, China é fogar dun gran número de ciclistas, de feito en 2012 había máis de 470 millóns de bicicletas no país. Tamén son moi populares varios deportes tradicionais como as carreiras en barco-dragón, a loita mongólica e as carreiras de cabalos. Na China dispútanse carreiras internacionais de automobilismo tales como o Gran Premio de Macau, o Gran Premio da China de Fórmula 1, as 6 Horas de Shanghai do Campionato Mundial de Resistencia e o ePrix da China de Fórmula E.
Dar es Salaam
Historia
A África Oriental Alemá pasou a mans británicas a consecuencia da primeira guerra mundial, e o territorio virou a súa denominación a Tanganica. Dar es Salaam mantén o seu rol de centro administrativo e comercial. So o goberno indirecto dos británicos, desenvolvéronse áreas separadas, europeas (por exemplo Oyster Bay) e africanas (como Kariakoo e Ilala) a certa distancia do centro da cidade. Ademais a actividade de Dar es Salaam atraeu a un grande número de asiáticos, que se asentaron na urbe.
República Popular da China
Deportes
China participa nos Xogos Olímpicos desde 1932, pero non comezou a participar baixo o nome da República Popular China ata 1952. Albergou os Xogos Olímpicos de Pequín 2008, onde os seus atletas gañaron 51 medallas de ouro, o número de medallas de ouro máis alto xamais obtido China tamén gañou o maior número de medallas nos Xogos Paralímpicos de Londres 2012, 231 en total, 95 delas de ouro. Pequín foi anunciada como sede dos Xogos Olímpicos de Inverno de 2022.
Festividades
O goberno chinés recoñece sete festividades de observancia obrigatoria para toda a poboación, e outras catro aplicables só para un sector. Para isto, utilizan o calendario gregoriano e o chinés. Cada ano o Consello de Estado publica o calendario de festividades un par de días antes do 1 de xaneiro. Desde 2011, os días festivos acomódanse de modo que se combinen coa fin de semana, de modo que hai festividades que duran tres días —sábado, domingo e luns ou venres—.
Dar es Salaam
Historia
O 7 de agosto de 1998 tivo lugar na embaixada estadounidense da cidade un atentado terrorista, vinculado a Al Qaeda, grupo entón liderado por Osama Bin Laden. A cifra de vítimas mortais foi de 11 persoas.
En abril de 2008, Dar es-Salam foi a única cidade de África que acolleu a lapa olímpica antes da súa chegada a Pequín.
On the Ice
On the Ice é un filme estadounidense de 2011 escrito e dirixido por Andrew Okpeaha MacLean. O filme está ambientado (e foi rodado) en Barrow, Alasca, a vila natal de MacLean, e segue a dous adolescentes inupiaq que mentres estaban a cazar focas matan accidentalmente a un dos seus amigos durante unha pelexa. Temendo as consecuencias, menten sobre a súa morte e sofren a pena e a culpa mentres intentan manter o seu segredo. O filme está baseado nun traballo anterior de MacLean, Sikumi, que estreou como curtametraxe en 2008. On the Ice tivo a súa estrea mundial o 21 de xaneiro de 2011 no Festival de Cinema de Sundance.
Casa Rietveld Schröder
A casa Rietveld Schröder (en neerlandés: Rietveld Schröderhuis) (tamén coñecida como Casa Schröder) é unha construción situada en Utrecht, Países Baixos. Trátase dun dos mellores exemplos do estilo De Stijl. No ano 2000 foi incluída pola UNESCO na lista de Patrimonio da Humanidade.
Foi deseñada polo arquitecto Gerrit Rietveld para a señora Truus Schröder-Schrader e os seus tres fillos, e construída en 1924. O requisito fundamental para o seu deseño era unha casa preferiblemente sen paredes. Foi restaurada por Bertus Mudler e convertida en museo.
Arquitectura
A casa Rietveld Schröder constitúe tanto no interior coma no exterior unha ruptura con toda a arquitectura anterior. Aínda que comparte a cerca coa última casa da veciñanza, non posúe ningunha relación arquitectónica con esta.
No interior non hai acumulación estática de cuartos, senón unha zona aberta e dinámica. A planta baixa é a máis tradicional, distribuída o redor dunha escaleira central está a cociña e tres habitacións. A sala de estar atópase no piso de arriba, declarada como un ático para satisfacer as regulacións contra incendios das autoridades de planificación, en realidade constitúe unha gran zona aberta, a excepción dun aseo e un baño separado. Rietveld quería deixar o nivel superior como estaba. A señora Schröder, polo contrario, considerou que debería ser utilizable en calquera forma, aberta ou subdividida. Isto conseguiuse cun sistema de paneis deslizantes e xiratorios. Schröder utilizou estes paneis para abrir o espazo do segundo andar para permitir máis espazo aberto para ela e os seus 3 fillos, deixando a opción aínda de pechar ou separar as habitacións cando o desexa. Cando está dividido por completo, o andar superior consta de tres cuartos, cuarto de baño e sala de estar. Entre este e o espazo aberto hai unha gran variedade de combinacións posibles.
No exterior as superficies son en branco e gris e os marcos das ventás negros, a isto súmaselle unha serie de elementos lineais coas cores primarias. Ao igual que a Cadeira vermella e azul de Rietveld, cada compoñente ten a súa propia forma, posición e cor.
Patrimonio da Humanidade
O comité do Patrimonio Mundial inscribiu a casa Rietveld Schröder na lista da UNESCO de Patrimonio da Humanidade o 2 de decembro de 2000 durante a sesión XXIV en Cairns, Australia. A comisión decidiu aplicar os criterios i e ii, e engadiu sobre a casa:"O Rietveld Schröderhuis en Utrecht é un ícono do movemento moderno en arquitectura e unha excelente expresión do xenio creador humano na súa pureza de ideas e conceptos desenvolvidos polo movemento De Stijl. (...) Coa súa visión radical do deseño e do uso do espazo, o Rietveld Schröderhuis ocupa unha posición fundamental no desenvolvemento da arquitectura na era moderna."
Carlos González Besada
Carlos González Besada Giráldez, finado en Madrid en xaneiro de 1946, foi un avogado, diplomático e político galego.
Traxectoria
Fillo de Augusto González Besada. Foi Vicecónsul de España en París. Foi elixido deputado polo distrito de Lugo en 1919. Continuou como deputado por Lugo nas eleccións de 1920, e foi elixido deputado polo distrito de Monforte nas eleccións de 1923. Foi cónsul de España en Matanzas, Porto Alegre e Bogotá. Herdou o título de Marqués de González Besada á morte da súa nai Carolina Giráldez en 1940.
Rosa de Lima
Santa Rosa de Lima, nada en Lima o 20 de abril de 1586 e finada na mesma cidade o 30 de agosto de 1617, foi unha mística terciaria dominica canonizada polo papa Clemente X en 1671.
Entre os santos nados en América (chamada no século XVII Indias Occidentais), santa Rosa de Lima foi a primeira en recibir o recoñecemento canónico da Igrexa católica. Foi proclamada excelsa patroa de Lima, do Perú (en 1669), do Novo Mundo e as Filipinas (en 1670). Ademais, é patroa de institutos educativos, policiais e armados: Universidade Católica Santa Rosa de Venezuela, Policía Nacional da República do Perú e as Forzas Armadas da Arxentina.
Traxectoria
Nada en 1586 como Isabel Flores de Oliva, era filla de Gaspar Flores, arcabuceiro natural de Baños de Montemayor, municipio da provincia de Cáceres (España) e de María de Oliva e Herrera. Así o asegura a placa na Casa das Flores, a cal aínda se conserva no devandito pobo cacereño. En 1545, Gaspar saíu de España e despois de pasar por Porto Rico e Panamá, que formaban parte do vicerreinado de Nova España, chegou ao Perú en 1547 como soldado do pacificador Pedro da Gasca, quen restableceu a Real Audiencia en 1549, recuperando o dominio da Coroa tras a usurpación do poder por Gonzalo Pizarro, gobernante do Perú entre 1544-1548. Gaspar Flores foi nomeado arcabuceiro o 9 de marzo de 1557, por don Andrés Furtado de Mendoza, terceiro vicerrei do Perú entre 1556-1561. O 1 de maio de 1577 casou, en Lima, coa crioula limeña María de Oliva e Herrera, apelidos procedentes de Aragón. Ese mesmo ano servía de arcabuceiro na garda do V vicerrei Francisco de Toledo (1569-1581).
José Manuel Bermúdez, un dos seus biógrafos, contribuíu a estender a opinión de que o nacemento de Rosa ocorreu o día 30 de abril, pero nos rexistros do proceso ordinario recóllese que a nai de Rosa e outras persoas —entre elas frei Pedro de Loaiza, confesor de Rosa e o seu primeiro biógrafo— declararon como data do seu nacemento o día 20 de abril. Isabel ou Rosa foi a cuarta dos trece fillos nados do matrimonio Flores de Oliva. Foi bautizada o 25 de maio de 1586, na parroquia de San Sebastián, en Lima, polo sacerdote Antonio Polanco, sendo os seus padriños Hernando de Baldés e María Osorio. Dos seus doce irmáns, soamente se coñecen nove:
A eles hai que engadir tres nenos ou nenas, que deberon morrer inmediatamente despois de naceren, pois parece que ningún deles chegou a bautizarse.
A tradición e algúns cronistas sinalan que Isabel Flores de Oliva naceu nunha aldea chamada A Puntillá, na illa de Taboga (en Panamá) Esta información foi refutada no "proceso de canonización", publicado nos arquivos do Vaticano. Despois do seu nacemento, a familia partiu da illa para establecerse na cidade de Lima.
A súa infancia foi común e nada rechamante. O seu compañeiro de xogos foi o seu irmán Hernando, o cal sempre a apoiou e axudou. Aos doce anos mudouse coa súa familia cara a Quives, un pobo a 60 quilómetros de Lima situado no val Chillón. É aquí onde ela recibirá a confirmación de mans do futuro santo católico Toribio de Mogrovejo. É en Quives onde, ao parecer, empezou coas súas mortificacións contraendo unha reuma moi forte, con consecuencias dolorosas para a súa recuperación, que ela ocultaba á súa nai.
Así pois, o día da súa confirmación na vila de Quives, o arcebispo Toribio de Mogrovejo, chamouna Rosa. Aínda que a mortificaba que a chamasen así, aos 25 anos aceptou e quixo que a chamasen «Rosa de Santa María» porque, segundo relatou a súa nai, foi conversar cun sacerdote á igrexa de Santo Domingo manifestándolle a molestia que lle causaba que a chamasen "Rosa", pero o sacerdote tranquilizouna dicíndolle: "Pois, filla, ¿non é a vosa alma como unha rosa na que se recrea Xesucristo?" . Con isto quedou tranquila e segura do nome que lle deron. Máis adiante, segundo os seus biógrafos, ela afirmou que en episodios de tipo místico, a Virxe da Mercé e o Neno Xesús (cando casou con el en desposorio místico) lle confirmaron o nome.
Regresou a Lima coa súa familia sendo nova. Debido aos problemas económicos da familia, traballaba o día enteiro no horto e adoitaba bordar con grande esmero para diferentes familias da cidade e así axudar ao sostemento do seu fogar.
A pesar de todo, atopábase conforme coa súa forma de vida e non trataría de cambiala se non fose pola insistencia dos seus pais en casala. Rosa resistiu durante máis de dez anos e finalmente fixo voto de virxindade. Ao cabo duns anos ingresou na Terceira orde de Santo Domingo a imitación de santa Catarina de Siena.
A partir de entón recluíuse, practicamente, na ermida que ela mesma construíu, con axuda do seu irmán Hernando, nun extremo do horto da súa casa. Só saía para visitar o templo da nosa Señora do Rosario e atender as necesidades espirituais dos indíxenas e os negros da cidade. Tamén atendía a moitos enfermos que se achegaban á súa casa buscando axuda e atención, creando unha especie de enfermería na súa casa. Moitos biógrafos escriben que axudaba a frei Martiño de Porres, o cal non está probado no texto do "Proceso de Martín de Porres" (Lima 1579-1639), santo desde 1962.
Santa Rosa e a defensa de Lima
miniatura|Claustro de Santa Rosa de Lima. En 1615, buques corsarios neerlandeses decidiron atacar a cidade de Lima, aproximándose ao porto do Callao en días previos á festa da Madalena. A noticia correu pronto até Lima e con iso a proximidade e desembarco no Callao, o que alterou os ánimos dos cidadáns. Ante isto, Rosa reuniu as mulleres de Lima na igrexa da nosa Señora do Rosario para orar ante o Santísimo pola salvación de Lima. Apenas chegada a noticia do desembarco, Rosa subiu ao altar, e cortando os vestidos e remangados os hábitos puxo o seu corpo para defender a Cristo no sagrario. Os ánimos da veciñanza eran alarmantes, chegando a fuxir moitos de Lima cara a lugares distantes. Misteriosamente o capitán da frota neerlandesa faleceu no seu barco días despois, o que supuxo a retirada das súas naves, sen atacar o Callao. En Lima todos atribuíron o milagre a Rosa e por iso nas súas imaxes é representada portando a cidade sostida pola áncora.
Desposorio místico
Un dos momentos importantes da súa vida foi o "desposorio místico", ocorrido o Domingo de Ramos de 1617, na capela do Rosario (Templo de San Domingos de Lima). Rosa, ao non recibir a palma que debía portar na procesión, pensou que era unha mensaxe de Deus por algunha ofensa que realizara. Aflixida dirixiuse á capela coa imaxe do Rosario e orando ante a Santísima Virxe, sentiu o chamado do Neno Xesús da imaxe, que lle dixo: "Rosa do meu Corazón, eu quérote por Esposa", ao que ela en éxtase respondeu: "Aquí tes Señor a túa humilde escrava".
Na Arxentina e no Uruguai polo mes de agosto ocorre a "Tormenta de Santa Rosa". A tradición atribúe a Rosa a orixe deste fenómeno natural que logrou a fuxida dos inimigos de terras peruanas.
Últimos días e tránsito
miniatura|Igrexa de San Domingos (Lima), onde se atopan os restos mortais de Santa Rosa. Xa preto do final da súa vida, caeu gravemente enferma. Pasou os últimos tres meses na casa de Gonzalo da Maza, un contador notable do goberno do vicerreinado, cuxa familia lle tiña particular agarimo. Neste lugar levántase hoxe o Mosteiro de Santa Rosa de Lima.
No leito de morte, Gonzalo da Maza fixo retratar o rostro de Rosa. Para iso chamou ao pintor italiano Angelino Medoro, quen realizou o primeiro testemuño da súa aparencia física.
Morreu aos trinta e un anos de idade nas primeiras horas do 24 de agosto de 1617, festa de San Bertomeu, como ela mesma profetizou e conta o padre Leonardo Hansen. O día das súas exequias e enterro, os devotos abalanzábanse sobre o seu corpo para arrincarlle a vestimenta en busca dun recordo, aclamándoa como santa. Hoxe os seus restos venéranse na basílica da nosa Señora do Rosario de Lima (San Domingos), con notable devoción do pobo peruano e de América que visita a capela dedicada ao seu culto no cruceiro do templo dominicano.
Post mortem
esquerda|miniatura|“Retrato póstumo de Santa Rosa”, lenzo do artista italiano Angelino Medoro que foi pintado poucas horas despois do falecemento da santa, o 24 de agosto de 1617. O seu enterro foi un dos máis notables que viviu a cidade de Lima. Na casa da familia Da Maza formáronse grandes multitudes para contemplar a Rosa. O xentío houbo de esperar ao seu traslado cara á Igrexa do Rosario. Ao traslado acudiron o vicerrei, o Cabido Secular e Eclesiástico, as ordes relixiosas presididas pola orde de Santo Domingo de Guzmán, os oidores e persoas notables. miniatura|270x270px|Reconstrución facial de Santa Rosa de Lima, realizada polo equipo brasileiro de Antropoloxía Forense e Odontoloxía Legal (Ebrafol), agosto 2015. Houbo de requirirse a forza da garda do vicerrei para impedir que Rosa fose desvestida polos devotos que desexaban levar algunha reliquia. Aínda así, tiveron que cambiarlle tres veces os hábitos e mesmo no traslado algún irreverente seccionou unha das súas dedas.
A devoción do pobo excedeuse a tal punto que en poucos anos tiveron que retirala da cripta e colocala na Igrexa do Rosario.
Devoción
A súa casa (O Santuario), situada no centro de Lima, é visitada anualmente por miles de devotos, peregrinos e turistas que percorren os ambientes que estiveron directamente ligados á súa vida e caridade cara ao próximo.
Consérvase como reliquia a ermida onde ela rezaba. Preto hai un pozo de vinte metros de profundidade onde os seus devotos depositan os seus desexos escritos. Tamén se conserva a habitación onde durmía, a habitación (O Corazón do Santuario) na que naceu e a enfermería onde atendía aos seus irmáns necesitados.
A Basílica-Santuario foi empezada a construír logo da súa canonización, con posteriores restauracións durante os séculos XVII-XX. Houbo de ser remodelada e foi inaugurada finalmente o 24 de agosto de 1992, Este lugar é principal punto de peregrinación de todo o Perú e o seu arraigamento popular é comparable ao da Virxe de Guadalupe en México.
Escribíronse preto de 400 biografías sobre ela, e pintáronse máis de mil rostros en lenzos, estampas e esculturas feitos , entre outros, por renomeados artistas como Francisco de Zurbarán, Claudio Coello, Angelino Medoro, Daniel Hernández, Teófilo Castelo, Francisco González e Sérvulo Gutiérrez.
A partir das reformas ao calendario litúrxico introducidas no Concilio Vaticano II, a festa de santa Rosa de Lima é o 23 de agosto (data que se celebra en España). Anteriormente celebrábase o día 30 de agosto, e esa é a data que se mantén no Perú e outros países latinoamericanos dos que é patroa, e tamén no rito romano tradicional.
Glorificación
A poucos días da súa morte, reuníronse numerosos testemuños sobre a súa vida e virtudes. En 1634 presentouse a Roma a causa de beatificación, que se realizou no Convento Dominico de Santa Sabina en Roma, en 1668. Foi canonizada por Clemente X o 12 de abril de 1671, proclamándoa "Principal Patroa do Novo Mundo". En Lima, Roma, España e todos os países de América e Europa, celebráronse festas suntuosas en honra da primeira santa natural de América.
Os Pontífices nas súas respectivas bulas proclamárona santa co nome de "Rosa de Santa María", que posteriormente houbo de converterse en Rosa de Lima, nome toponímico común a moitos santos no orbe cristián.
A tradición conta que o Papa Clemente X, logo de ouvir os argumentos sobre a súa canonización dixo: "Hum! Patroa e Santa! E Rosa? que chova flores sobre o meu escritorio si é verdade", e a resposta ao instante foi unha fragrante choiva de rosas sobre a mesa do Papa, quen nese momento procedeu á canonización.
Festa do requeixo de Corredoira
miniatura|dereita|250px|Requeixo de callada grosa.
Eva Canel
Agar Eva Infanzón Canel, nada en Coaña (Asturias) o 30 de xaneiro de 1857 e finada na Habana (Cuba) o 2 de maio de 1932, máis coñecida polo seu pseudónimo Eva Canel, foi unha escritora, xornalista e colona española que se asentou en Cuba.
Festa do requeixo de Corredoira
A festa do requeixo de Corredoira é unha festa gastronómica que ten lugar en Corredoira (Cerdedo-Cotobade) para exaltar o requeixo. Celébrase desde 1980 a medidados de xuño, coincidindo coas festas de Santo Antón (13 de xuño) e Santa Bárbara.
Eva Canel
Traxectoria
Filla do médico Pedro Infanzón e de Epifanía Canel y Uría, Eva Agar naceu o 30 de xaneiro de 1857 en Coaña, Asturias. Cando tan só contaba tres anos de idade, o seu pai morreu nun naufraxio causado por uns piratas e xunto coa súa nai trasládase a Madrid. Alí, tras cumprir quince anos, comeza a traballar como actriz no teatro e coñece a Eloy Perillán y Buxó, director dunha revista satírica chamada La Broma, con quen casa ese mesmo ano. En 1874 o seu marido é desterrado por publicar un panfleto que a censura considera inconveniente e marcha a Bolivia, deixándoa como directora da revista. Un ano despois, Eva viaxa a América para reunirse de novo con el e colabora en El Ferrocarril, revista da cidade da Paz que dirixe Perillán. En xaneiro de 1875, a parella trasládase a Buenos Aires e fundan El Petróleo, onde ela comeza a dedicarse de cheo ó xornalismo. En 1876, dediden trasladarse de novo, esta vez a Lima, Perú, onde fundan Las Noticias e colaboran con varios xornais como El Comercio e El Perú Ilustrado. Ademais, alí nace o único fillo da parella, ao que bautizaron co mesmo nome que o pai.
Festa do requeixo de Corredoira
Características
Corredoira é unha parroquia de media montaña, con gando vacún alimentado de pastos. O requeixo faise deixando callar o leite durante 24 e 36 horas. Despois dáselle forma deixándoo dous días nun recipiente cilíndrico de 12 cm de diámetro e 35 cm de altura, con buratos polos que vai soltando o soro. Cando está o suficientemente sólido retírase, para comelo en fresco con azucre, mel ou froitos secos. Tamén se toma regado con viño ou con brandy.
Eva Canel
Traxectoria
Por mor da guerra do Pacífico entre o Perú e Chile, Eva e a súa familia regresaron de novo a España, estabelecéndose en Barcelona. Porén, Perillán acaba marchando a Cuba, onde falece o 1 de marzo de 1889, e Eva trasladouse pouco despois á illa. Alí trata de buscar emprego en dous xornais cubanos, Diario de la Marina e Unión Constitucional, pero os seus respectivos directores negáronse a darlle un posto. Por iso en 1891 a xornalista funda a súa propio semanal, ó que chamou La Cotorra e caracterizábase por ser de tipo satírico e panfletario. Tras pasar oito anos en Cuba, Eva regresa a España tras finalizar a guerra de independencia cubana e instálase de novo en Madrid. Porén, en 1899 volve a Buenos Aires e inicia o seu apoxeo literario, escribindo tres novelas, dando numerosas conferencias e colaborando con varios xornais. Ademais, faise coa propiedade dunha imprenta e funda as revistas Kosmos, en 1904 e Vida Española, en 1907.
O 15 de xullo de 1905 realiza unha disertación na función de gala do Teatro Español de Xeneral Villegas, provincia de Buenos Aires, co gallo dos festexos pola inauguración do Hospital de Caridade. O señor Jaime Serralta fixo a presentación da escritora que disertou sobre "La Caridade" e foi longamente ovacionada.
En 1914, Eva inicia unha viaxe por Hispanoamérica, pero ó chegar a Panamá cae enferma e, aínda que nun principio decide acudir a unha clínica dos Estados Unidos, acaba regresando a Cuba, onde recibe a axuda do seu amigo Antonio Díaz Blanco. Alí continúa coa súa labor xornalística e literaria, até que en 1924 o seu estado de saúde empeora e comeza a ter crises nerviosas e a memoria cada vez máis deteriorada. Finalmente, o 2 de maio de 1932 falece e é enterrada na súa vila natal.
Nó de Salomón
miniatura|Nó de Salomón básico. miniatura|Talla do nó de Salomón en Almenno San Bartolomeo (Italia). miniatura|Antigo mosaico romano en Aquileia (Italia). miniatura|Nó de Salomón decorativo. O nó de Salomón (Latín sigillum Salomonis) é o nome común dun motivo decorativo tradicional utilizado desde a antigüidade, e que foi adoptado por numerosas culturas. A pesar do seu nome, en realidade clasifícase coma un elo, xa que non é un nó verdadeiro de acordo coas definicións da teoría matemática dos nós.
Estrutura
O nó de Salomón está formado por dous lazos pechados, os cales se atopan dúas veces entrelazados de maneira intercalada. É dicir, se o colocamos sobre unha superficie plana, o nó de Salomón posúe catro cruces nas cales os dous lazos entrelázanse por debaixo e por encima do outro (en contraposición coas dúas cruces que posúe o elo de Hopf).
Na maioría das representacións artísticas, as partes dos lazos que se cruzan de forma alternativa son os lados dun cadrado central, mentres que os catro lóbulos esténdense cara a fóra nas catro direccións. Os catro lóbulos poden ter forma oval, cadrada, ou triangular, ou poden ter extremos en forma de formas libres tales como follas, ás, lóbulos etc. miniatura|esquerda|Nó se Salomón procedente do [[castro de Santa Trega.]]
O Vilar, Cambás, Aranga
O Vilar é un lugar da parroquia de Cambás no concello coruñés de Aranga na comarca de Betanzos. Tiña 12 habitantes no ano 2009 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 8 eran homes e 4 eran mulleres.
Pato chupón
O pato chupón, Aythya ferina, é unha especie de ave da orde das anseriformes, familia dos anátidos e subfamilia dos aitinos.
Descrición
A especie foi descrita en 1758 por Linneo na páxina 126 da 10ª edición do seu Systema Naturae, co nome de Anas ferina.
Etimoloxías
Para a do xénero, ver Aythya. O epíteto específico, ferina, está tirado do adxectivo latino frīnus, -a, -um "áspero", "agreste", "salvaxe".
Sinónimos
Ademais de polo nome actualmente válido, a especie coñeceuse tamén polos sinónimos:
Notas taxonómicas
Como quedou dito, a especie foi descrita por Linneo, incuíndoa no xénero Anas. Posteriormente fue trasladada ao xénero Aythya, creado por Friedrich Boie en 1822.