cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Guerra sucia na Arxentina
Sublevacións militares e leis de Punto Final e Obediencia Debida
A Lei de Punto Final non foi suficiente e na Semana Santa de 1987 produciuse unha gran rebelión militar encabezada por mozos oficiais que se denominaron carapintadas. Ao mesmo tempo que os xefes militares demostraban que non estaban dispostos a obedecer as ordes do presidente Alfonsín e reprimir a insurrección, millóns de persoas saíron ás rúas para opoñerse ao alzamento militar e a CGT declarou a folga xeral en defensa do goberno constitucional. Durante varios días o país estivo a beira da guerra civil.
A crise considerouse superada o sábado 30 de abril cando Alfonsín así o comunicou nun discurso á poboación congregada en Plaza de Mayo onde utilizou dúas frases que se fixeron históricas con sentido negativo: "Felices Pascuas" e "la casa está en orden". Alfonsín, sen poder militar para deter o golpe de estado, negociou cos líderes militares "carapintadas" a garantía de que non habería novos xuízos contra militares por violación de dereitos humanos. Esas medidas concretáronse coa lei de Obediencia Debida e a substitución do xeneral Héctor Ríos Ereñú polo xeneral José Dante Caridi, ao mando do Exército. Este último, desde o seu cargo, defendeu publicamente a ditadura e a guerra sucia. Desde entón houbo outras dúas insurreccións militares durante 1988 (18 de xaneiro e 1 de decembro) e un permanente estado de insubordinación das Forzas Armadas.
Indultos
miniatura|150px|En 1989 e 1990 o presidente [[Carlos Menem indultou aos autores de delitos de lesa humanidade.]]
O presidente Carlos Menem ditou varios decretos o 7 de outubro de 1989 e o 30 de decembro de 1990, indultando entre outros a tódolos autores de crimes de lesa humanidade non beneficiados polas Leis de Punto Final e Obediencia Debida, incluídos os membros das xuntas condenados e o ministro de Economía José Alfredo Martínez de Hoz.
As leis de Obediencia Debida e Punto Final e os indultos aos xefes militares e guerrilleiros xa condenados, concedidos polo presidente Carlos Menem en 1989, foron coñecidas como as leis de impunidade.
Nulidade das leis de Obediencia Debida e Punto Final e reapertura de xuízos
O 21 de agosto de 2003 o Congreso sancionou a lei 25.779 declarando insanablemente nulas as leis de Obediencia Debida e Punto Final.
Pouco despois reabríronse as causas por delitos de lesa humanidade pechadas na década dos anos 80. O 3 de agosto de 2006 reabríronse 959 causas penais nas que 211 acusados atopábanse en prisión preventiva. Entre as causas reabertas destácanse algunhas que involucran gran cantidade de represores denominadas "mega-causas". Entre elas destácanse: as mega-causas ESMA, I Corpo de Exército, Rexemento de Infantería 9, Santiago do Estero, San Martín, Chaco, Mar del Plata, Misións, Rosario, Santa Fe e Tucumán.
Os xuízos reabertos están xerando novos elementos, probas de crimes que eran descoñecidos e nenos secuestrados que non estaban rexistrados. Estela de Carlotto, presidenta de Avoas de Praza de Maio declarou que:
No marco da reapertura dos xuízos o 19 de setembro de 2006 produciuse unha histórica sentenza condenando a Etchecolatz a reclusión perpetua, na que o tribunal aceptou por primeira vez a figura do "xenocidio". Etchecolatz xa fora condenado a 23 anos de prisión en 1986 por violacións dos dereitos humanos, pero foi liberado grazas ás normas de impunidade. Ao día seguinte Jorge López, testemuña clave no caso desapareceu sen deixar rastros. Previamente ditouse a primeira sentenza contra o ex policía Julio Simón, coñecido como "O Turco Julián", condenándoo a 25 anos de prisión por violacións dos dereitos humanos.
Xuízo á última Xunta Militar
Os membros da última xunta e o último presidente foron procesados pola redacción do chamado Documento Final sobre a Loita contra a Subversión e o Terrorismo e a sanción dunha lei de autoamnistía. A razón xurídica utilizada para abrir este xuízo foi que con ese acto encubriuse o secuestro de nenos.
Xuízos pola verdade
miniatura|200px|Imaxe fronte á [[ESMA, 2006.]] Como consecuencia das leis de Punto Final e Obediencia Debida, e os indultos decretados polo presidente Menem practicamente cesaron todas as investigacións sobre delitos cometidos durante o goberno militar. Iso non só deixou impunes eses delitos, senón que tamén pechou a posibilidade de coñecer o que sucedera coas vítimas, e en moitos casos ata cos nenos que aínda continúan en poder dos seus captadores descoñecendo a súa identidade.
Por esa razón algúns familiares iniciaron unha serie moi peculiar de xuízos que foron coñecidos como "xuízos pola verdade". Os xuízos pola verdade reclamaron á xustiza que recoñeza:
Varios tribunais aceptaron a procedencia destes xuízos que se caracterizaron por non buscar culpábeis senón por pescudar a verdade.
A significación dos xuízos pola verdade foi precisada polo xurista marplatense Mario Portela como un mecanismo para reconstruír a memoria da Arxentina:
Nos Xuízos pola Verdade descubriuse, entre outras cousas, a existencia de redes de apropiación e tráfico de bebés a cuxas nais executar.
Causa Operación Cóndor
Os delitos de lesa humanidade cometidos no marco da Operación Cóndor non resultaron alcanzados polas leis de Punto Final e Obediencia Debida nin polos indultos do presidente Menem.
Por esa razón, en 1999 abriuse unha causa para investigar eses crimes, na Arxentina, Bolivia, o Brasil, Chile, o Perú e o Uruguai. Están procesados 16 xefes militares polo secuestro e desaparición de 110 persoas. Na causa pediuse a extradición do ex ditador chileno Augusto Pinochet, falecido en 2007.
Italia
miniatura|250px|O xuíz [[España|español Garzón visita a ESMA.]] A idea de axuizar represores arxentinos fóra do país orixinouse en Italia. En 1983 familiares de 100 italianos desaparecidos durante a ditadura arxentina presentaron a primeira denuncia en Roma.
En 1985 iniciouse un primeiro xuízo que concluíu o 6 de decembro do 2000 coa condena a cadea perpetua dos xenerais Guillermo Suárez Mason e Santiago Omar Riveros, e a 24 anos de cárcere a Juan Carlos Gerardi, José Luís Porchetto, Alejandro Portas, Héctor Oscar Maldonado e Roberto Julio Rossin.
En 2006 xuño deste ano, a xustiza italiana iniciou outro xuízo coñecido como causa ESMA onde están acusados Jorge Eduardo Acosta, Alfredo Astiz, Antonio Bañen, e Emilio Massera. .
Francia
En Francia en 1990 o capitán Alfredo Astiz foi condenado a cadea perpetua pola Corte de Apelacións de París pola morte das monxas francesas Léonie Duquet e Alice Domon.
España
En 1996 o Xulgado nº 5 da Audiencia Nacional española iniciou unha investigación polos delitos de terrorismo e xenocidio contra españois durante a ditadura militar na Arxentina. Nestas causas atópanse imputados decenas de represores arxentinos para os que se solicitou extradición. Nese marco en 2005 foi condenado o represor Adolfo Scilingo a 640 anos de prisión.
En 1997 o xuíz español Baltasar Garzón solicitou a detención e extradición de 45 militares arxentinos e un civil a quen procesou por xenocidio, terrorismo de Estado e someter a torturas a presos políticos durante o réxime de facto que gobernou na Arxentina entre 1976 e 1983. Entre eles atópase Jorge Anaya
O 27 de xullo de 2003 o presidente Néstor Kirchner mediante o Decreto 420/03 modificou o criterio de rexeitamento das extradicións sustentado ata ese momento ordenando a "obrigatoriedade do trámite xudicial" solicitado pola Xustiza española, e abrindo así o camiño á extradición efectiva dos militares requiridos.
En agosto de 2003 o entón presidente de España José María Aznar ordenou non continuar co proceso de extradición dos solicitados por crimes durante o goberno de facto na Arxentina. Esta decisión foi anulada pola Corte Suprema de España en 2005, ordenando continuar adiante coas extradicións solicitadas por Garzón.
En España tamén se atopa detido o ex militar (mariño) Ricardo Miguel Cavallo quen se desempeñou na ESMA. Durante varios anos desenvolveuse unha forte loita xudicial para evitar que poida ser xulgado en España, sostendo a defensa que debía ser axuizado na Arxentina. En decembro de 2005 a xustiza española decidiu que Cavallo será axuizado nese país, pero o tribunal supremo revogou o seu regreso en xullo de 2007. En xaneiro de 2006, a Fiscalía pediu unha pena mínima de 13.332 anos de cárcere para Cavallo por xenocidio.
Alemaña
En 1983 un grupo de familiares dos desaparecidos alemáns ou descendentes de alemáns na Arxentina presentou na Arxentina un habeas corpus conxunto pola desaparición de 48 alemáns e de orixe alemá que nunca tivo resposta por parte das autoridades xudiciais do país.
O 31 de xaneiro de 1983, algúns dos familiares dos desaparecidos alemáns, como Idalina R. de Tatter e María Christina Bogado Tatter, denunciaron ao Ministro alemán de Relacións Exteriores, Hans Dietrich Genscher, por denegación de auxilio solicitado en caso de necesidade urxente. Elas fundamentaron a denuncia presentando como exemplo os secuestros e desaparición forzada de Jorge Federico Tatter, secuestrado do seu domicilio o quince de outubro de 1976 e de Claudio Manfredo Zieschank, secuestrado do seu centro de prácticas pre-profesionais en Buenos Aires o 26 de marzo de 1976. Os familiares dos desaparecidos explicaron o desinterese do goberno federal alemán de Relacións Exteriores en prestar axuda aos secuestrados pola ditadura militar Arxentina. Esta denuncia foi arquivada moi pronto pola Fiscalía de Bonn. En maio de 1998, os familiares dos desaparecidos alemáns volveron facer en Alemaña unha denuncia penal polos secuestros ou desaparición forzada de Betina Ehrenhaus, Marcelo Weisz, Jorge Federico Tatter e Gerardo Coltzau, durante os anos da última ditadura militar Arxentina. Máis tarde denunciaron os secuestros e homicidios de Elisabeth Kaesemann e Claus Zieschank, contando para isto co apoio da Coalición contra la Impunidad en Argentina.
No 2006 algunhas das causas denunciadas atopábanse en investigación, sen condenados. A Fiscalía e o Tribunal de Nuremberg solicitaron a captura e extradición de seis altos oficiais arxentinos, entre eles o expresidente de facto Jorge Rafael Videla, así como o ex almirante Emilio Eduardo Massera, os xenerais Juan Bautista Sasiain e Franco Luque, e o coronel Pedro Alberto Duran Saenz.
As marchas polos dereitos humanos
miniatura|250px|30º Aniversario do golpe. Marcha dos dereitos humanos. O 30 de abril de 1977 as Nais da Praza de Maio realizaron a primeira rolda ao redor da Pirámide de Maio en praza de Maio, fronte á Casa de Goberno. O costume de realizar unha rolda orixinouse na orde das forzas policiais de que debían "circular". A partir dese día as roldas realízanse cada xoves.
Entre as grandes marchas poden destacarse a 1ª Marcha da Resistencia o 10 e 11 de decembro de 1981, a Marcha pola Vida o 5 de outubro de 1982 , a 2ª Marcha da Resistencia, o 9 e 10 de decembro de 1982 , a do 20 de setembro de 1984 acompañando á CONADEP para entregar o Informe Nunca Más ao presidente Alfonsín , a do 26 de abril de 1985 cando se iniciou o Xuízo ás Xuntas, a do 20º Aniversario do golpe militar o 23 e 24 de marzo de 1996, a do 24 de marzo de 2006 (30º Aniversario do golpe).
Equipo Arxentino de Antropoloxía Forense (EAAF)
O EAAF desenvolveu un método de investigación organizado en tres etapas:
O EAAF foi pioneiro no desenvolvemento destas técnicas. Di Clyde Snow que:
Ata o 2000 o EAAF lograra identificar os restos de 60 persoas, mentres que había outros 300 casos que se continuaban investigando.
Dominio SH3
O dominio SH3 (do inglés SRC Homology 3) é un pequeno dominio proteico duns 60 residuos de aminoácidos que foi identificado primeiramente como unha secuencia conservada na proteína adaptadora viral v-Crk e nas partes non catalíticas de encimas como a fosfolipase e varias tirosina quinases citoplasmáticas como Abl e Src. Tamén foi identificado noutras familias de proteínas como: PI3 quinase, Ras proteína activadora da GTPase Ras, CDC24 e cdc25. Os dominios SH3 encóntranse en proteínas de vías de sinalización que regulan o citoesqueleto, a proteína Ras, e a quinase Src e moitas outras. Tamén regulan o estado de actividade de proteínas adaptadoras e outras tirosina quinases e crese que incrementan a especificidade de substrato dalgunhas tirosina quinases ao unirse lonxe do centro activo da quinase. Atopáronse aproximadamente 300 dominios SH3 en proteínas codificadas no xenoma humano.
Guerra sucia na Arxentina
Equipo Arxentino de Antropoloxía Forense (EAAF)
Claudio, un fillo de desaparecidos que buscaba aos seus pais di:
Algúns dos membros do EAAF son: Luis Fondebrider, Darío Olmo, Silvina Turner, Patricia Bernardi, Anahí Ginarte, Rafael Mazzella, Daniel Bustamante, Carlos Somigliana, Miguel Nieva, Sofía Egaña, Cecilia Ayerdi, Andrea del Río.
Dominio SH3
Estrutura
O dominio SH3 ten un pregamento característico en barril beta que consiste en cinco ou seis febras β dispostas como dúas follas β antiparalelas estreitamente empaquetadas. As rexións de enlace poden conter hélices curtas. O pregamento de tipo SH3 é un pregamento antigo atopado en eucariotas e procariotas.
Guerra sucia na Arxentina
Museos e Espazos da Memoria
miniatura|250px|A [[ESMA convertida en «espazo para a memoria».]]
Desde 1984 existiron varios proxectos para crear institucións, casas ou museos nos que se puidese organizar a memoria da guerra sucia na Arxentina, pero por máis dunha década os mesmos fracasaron ou non se consolidaron.
Dominio SH3
Unión a péptidos
O dominio SH3 clásico encóntrase xeralmente en proteínas que interaccionan con outras proteínas e median na ensamblaxe de complexos proteicos específicos, tipicamente por medio da unión a péptidos ricos en prolina da proteína á que se teñen que unir. Os dominios SH3 clásicos están restrinxidos en humanos a proteínas intracelulares, aínda que a pequena familia MIA humana de proteínas extracelulares tamén contén un dominio cun pregamento similar ao SH3.
Guerra sucia na Arxentina
Museos e Espazos da Memoria
En Rosario a Municipalidade creou o Museo da Memoria, dependente da Secretaría de Cultura, por ordenanza o 26 de febreiro de 1998. Iniciou as súas actividades o 30 de marzo do ano 2001. O museo dedica unha atención especial ao accionar do II Corpo de Exército, que tivo a súa sede na cidade de Rosario desde onde se deseñou o plan represivo sobre seis provincias. É o primeiro da Arxentina.
No ano 2000 sancionouse a Lei 392/2000 da Cidade de Buenos Aires que estableceu que o edificio da ESMA fosen destinados á sede dun futuro museo. O 24 de marzo de 2004 asinouse un convenio entre o goberno da Cidade de Buenos Aires e o Estado Nacional para traballar conxuntamente na construción dun “Espazo para a Memoria e para a Promoción e Defensa dos Dereitos Humanos”, que funcionará no predio da ESMA.
Dominio SH3
Unión a péptidos
Moitos epitopos de unión a SH3 de proteínas teñen unha secuencia consenso que pode representarse como unha expresión regular ou un motivo liñal curto: -X-P-p-X-P- 1 2 3 4 5
Guerra sucia na Arxentina
Museos e Espazos da Memoria
miniatura|250px|esquerda|[[24 de marzo de 2007: recuperación do CCD «La Perla» para crear un espazo para a memoria.]]
Outros centros clandestinos de detención tamén foron expropiados ou propostos para constituírse en espazos de memoria, como o sitio onde estaba o de Club Atlético, o Olimpo, o CCD situado na rúa Vicerrei Cevallos 630 de Buenos Aires, a ex Xefatura de Policía en Rosario, a Mansión Seré en Morón (Buenos Aires) (Gran Buenos Aires) etc.
Dominio SH3
Unión a péptidos
onde 1 e 4 son aminoácidos alifáticos, 2 e 5 sempre, e ás veces 3 son a prolina. A secuencia únese ao peto hidrófobo do dominio SH3. Máis recentemente, describíronse dominios SH3 que se unen a un motivo consenso central R-x-x-K. Exemplos son os dominios C-terminais SH3 de proteínas adaptadoras como Grb2 e Mona (tamén chamados Gads, Grap2, Grf40, GrpL etc.). Atopáronse outros motivos de unión SH3 e outros seguen aparecendo no decurso de various estudos moleculares, o que salienta a versatilidade deste dominio.
Guerra sucia na Arxentina
Museos e Espazos da Memoria
Tamén na Cidade de Buenos Aires decidiuse construír o Parque da Memoria fronte ao Aeroparque. En 2006 estaba parcialmente construída. En Córdoba, o 24 de marzo de 2007 o goberno nacional entregou o CCD «La Perla» para crear un espazo para a memoria.
Autocrítica das Forzas Armadas e o papel do Xeneral Balza
O primeiro acto nese sentido foi realizado en decembro de 1985 polo entón Xefe do Estado Maior Conxunto, Brigadier Xeneral Teodoro Waldner (Forza Aérea), no Colexio Militar en ocasión do egreso dos novos oficiais, coa presenza do presidente Raúl Alfonsín.
A sucesión de presións, planteos e levantamentos militares desde 1985, que lograron frear o axuízamento dos responsables de crimes de lesa humanidade e logo indultar aos condenados, abriu novamente sospeitas sobre o verdadeiro pensamento das Forzas Armadas respecto dos dereitos humanos.
Nese marco histórico, en abril de 1995, durante a presidencia de Carlos Menem, o xeneral Martín Balza, nese momento Xefe do Exército, presentouse nun importante programa televisivo para ler unha declaración. Esa declaración de Balza está considerada como a primeiro autocrítica profunda das Forzas Armadas. O xeneral Balza dixo entón entre outras:
Con posterioridade o propio Xeneral Balza realizou varias ampliacións da autocrítica do Exército en 1998 e 1999. Como consecuencia diso foi expulsado do Círculo Militar, a asociación civil máis importante coas que contan os militares na Arxentina.
O 3 de marzo de 2004, con motivo da decisión do presidente Néstor Kirchner de establecer un museo da memoria na ESMA, o Xefe da Armada Arxentina, Almirante Jorge Godoy, realizou unha importante autocrítica sobre o papel desempeñado pola forza baixo o seu mando durante a guerra sucia, declarando entre outras cousas:
A autocrítica militar abriu paso tamén para as autocríticas doutros sectores da sociedade arxentina respecto da súa conduta durante a guerra sucia como as organizacións guerrilleiras ERP e Montoneros. .
Pola súa banda a Igrexa católica publicou unha carta o 27 de abril de 1996 asinada polos bispos onde piden perdón pola participación de fillos da Igrexa na guerrilla e na represión da ditadura militar:
O 24 de marzo: Día da Memoria e festivo
A Lei 25.653 do 22 de agosto de 2002 estableceu que o 24 de marzo sería considerado o Día Nacional da Memoria pola Verdade e a Xustiza, para a conmemoración das vítimas da última ditadura militar.
En 2006 a Lei 26.085 declarou o día 24 de marzo festivo nacional. A intención da lei é crear un día da memoria e recoñecelo como día tradicional de mobilización polos dereitos humanos. A medida xerou apoios e críticas entre os partidos políticos e as organizacións de dereitos humanos.
Interpretacións históricas
As interpretacións sobre a Guerra Sucia na Arxentina xeraron e continúan xerando acalorados debates. En xeral pode dicirse que hai catro grandes grupos de interpretacións:
Represión por medio de terrorismo de Estado
En xeral as organizacións de dereitos humanos e os partidos progresistas, de esquerda e de centro esquerda, sosteñen que se tratou de xeito sinxelo dun proceso represivo de opositores executado mediante un plan sistemático e predeseñado de terrorismo de Estado. Dentro deste enfoque algúns sosteñen que o golpe militar de 1976 tivo unha continuidade de crecente violencia represiva cos golpes militares de 1930, 1955, 1962 e 1966 contra as forzas democráticas.
Teoría dos dous demos
Outros sectores máis relacionados coas ideas de centro, sosteñen que as Forzas Armadas, por unha banda, e as organizacións guerrilleiras, polo outro, exerceron actos de violencia terrorista, que non só afectaron ao bando ao que dicían combater, senón a decenas de miles de cidadáns que non facían uso da violencia. Esta interpretación foi denominada polos seus críticos en forma despectiva como "teoría dos dous demos".
Guerra de contrainsurxencia
Os sectores que defenden o accionar das Forzas Armadas entre 1976 e 1983, sosteñen que se trataba dunha guerra, que non obedecía ás regras da guerra tradicional. Dentro desta concepción as violacións de dereitos humanos son consideradas como excesos habituais en toda guerra, pasibles de ser amnistiados. Dentro desta interpretación algúns sectores sosteñen que as Forzas Armadas combatían unha agresión marxista-leninista no contexto da guerra fría, mentres que outros sectores sosteñen que simplemente se combatía ao terrorismo.
Guerra civil revolucionaria
Os sectores vinculados coas organizacións guerrilleiras adoitan soster tamén que se tratou dunha guerra civil revolucionaria. En moito casos cuestionan a comisión de crimes de guerra por parte das Forzas Armadas e de delitos de lesa humanidade contra combatentes e non combatentes.
Impacto cultural
O impacto da guerra sucia na Arxentina sobre a cultura foi considerable, tanto dentro como fóra do país. Pode dicirse que a guerra sucia impactou todas as áreas e practicamente a tódolos artistas dun modo ou doutro.
A Amarela
O topónimo A Amarela pode referirse a:
Antagonista do receptor de interleucina 1
O antagonista do receptor de interleucina 1 (IL-1RA) é unha proteína que nos humanos está codificada no xene IL1RN do cromosoma 2.
O IL-1RA foi inicialmente denominado inhibidor de IL-1 e foi descuberto por separado en 1984 por dous laboratorios independentes. O IL-1RA é un axente que se une non produtivamente á superficie celular no receptor de interleucina-1 (IL-1R), o mesmo receptor que se une á interleucina 1 (IL-1), impedindo que a IL-1 envíe un sinal a esa célula.
Función
O IL-1RA é un membro da familia de citocinas da interleucina 1. O IL1RA é segregada por varios tipos de células incluíndo as células inmunes, células epiteliais e adipocitos e é un inhibidor natural do efecto proinflamatorio da IL1β. Esta proteína inhibe as actividades da interleucina 1 alfa (IL1A) e a interleucina 1 beta (IL1B), e modula unha variedade de respostas inmunes e inflamatorias relacionadas coa interleucina 1. Este xene e outros cinco estreitamente relacionados forman un cluster de xenes que abrangue aproximadamente 400 kb no cromosoma 2. Descubríronse catro variantes de transcrición resultado de empalme alternativo que codifican distintas isoformas.
Importancia clínica
Un polimorfismo deste xene está asociado co incremento do risco de sufrir fracturas osteoporóticas e cancro gástrico.
As mutacións no xene IL1RN orixinan unha enfermidade rara chamada deficiencia do antagonista do receptor de interleucina 1. A variante do xene IL1RN está tamén asociada co risco de esquizofenia. Encontráronse niveis elevados de IL1RN no soro sanguíneo de pacientes de esquizofrenia.
Unha versión recombinante, lixeiramente modificada do antagonista do receptor de interleucina 1 chamada anakinra utilízase no tratamento da artrite reumatoide, unha enfermidade autoinmune na cal a IL-1 xoga un papel clave. A anakinra difire do IL-1RA humano nativo en que ten un só residuo de metionina adicional no seu amino-terminal.
Uso en cabalos
O antagonista do receptor da interleucina 1 utilízase en cabalos para o tratamento da coxeira equina resultante de lesións articulares e de tecidos brandos.
Ardón
miniatura|Localización do concello na provincia de León Ardón é un concello español da provincia de León. A súa poboación é de 609 habitantes (INE 2011).
Santa Lucía nos Xogos Olímpicos
Santa Lucía participou por vez primeira nos Xogos Olímpicos en 1996, e dende entón enviou deportistas para cada edición dos Xogos Olímpicos de Verán. O país nunca participou nos Xogos Olímpicos de Inverno e ningún deportista consegiu unha medalla olímpica.
O Comité Olímpico Nacional de Santa Lucía foi creado en 1987 e foi recoñecido oficialmente polo Comité Olímpico Internacional en 1993.
Albá
O topónimo galego Albá pode referirse a:
Son de Sol
Son de Sol é un grupo musical español de flamenco-pop formado por tres irmás (Sole, Esperanza e Lola) de Écija, Sevilla. Foron as elixidas para representar a España no Festival da Canción de Eurovisión de 2005.
Eurovisión
No concurso de preselección nacional, retransmitido por TVE entre o 4 e 5 de marzo de 2005, a súa canción Brujería conseguiu o 24,2% da votación do público, colocándoas por encima das favoritas, Las Supremas de Móstoles, cunha marxe de só un 2,4%. A canción foi producida por Manuel Ruiz (máis coñecido como Queco), que foi responsable do famoso Aserejé de Las Ketchup, e por José Luis de Carlos, habitual de Las Grecas, Isabel Pantoja ou Manzanita nas décadas dos setenta e oitenta.
Debido a que España é un dos principais contribuidores financeiros do Festival da Canción de Eurovisión, a canción de "Son de Sol" foi unha das catorce con pase directo á gran final, que tivo lugar o 21 de maio en Kíiv (Ucraína), e que competiron contra as outras dez cancións da semifinal. Quedaron en vixésima primeira posición, por enriba do Reino Unido, Francia e Alemaña.
Carreira musical
Despois de que lanzasen varios discos antes de que se desen a coñecer a nivel nacional grazas a eurovisión, na primavera de 2005 publican Brujería, sendo disco de ouro despois do verán. En 2008 lanzan o seu cuarto disco e segundo a nivel nacional, titulado Directo a ti.
Cinetocoro
miniatura|300px|Célula humana en mitose, na que se mostran os microtúbulos en verde (formando o fuso acromático), os cromosomas en azul e os cinetocoros en vermello.
O cinetocoro é unha estrutura proteica situada sobre os cromosomas, xeralmente sobre a zona do centrómero. Sobre esta estrutura é onde se ancoran os microtúbulos do fuso acromático durante os procesos de división celular (meiose e mitose). En vertebrados e lévedos os cinetocoros son estruturas discretas e únicas en cada cromosoma, pero existen organismos (como o verme nematodo C. elegans) que presentan cinetocoros difusos ao longo dos brazos cromosómicos: son os denominados cromosomas holocéntricos.
Os cinetocoros inician, controlan e supervisan os movementos dos cromosomas durante a división celular. En canto á súa estrutura, os cinetocoros das células animais poden subdividirse en dúas rexións:
Entre as funcións do cinetocoro están a ancoraxe dos cromosomas aos microtúbulos do fuso acromático, a verificación destas ancoraxes, a activación do checkpoint ou punto de control da mitose (un mecanismo de control que atrasa a saída da mitose se se detectan fallos) e a participación na xeración das forzas que propulsan os movementos cromosómicos durante a división celular.
Os microtúbulos son polímeros metaestables de tubulina-α e β que alternan entre fases de crecemento e despolimerización, un fenómeno que se coñece como "inestabilidade dinámica". A natureza dinámica do comportamento dos microtúbulos está integrada coa función dos cinetocoros para así poder mover e segregar (separar) os cromosomas.
Estrutura do cinetocoro en animais
O cinetocoro está composto por distintas capas, que se observaron inicialmente por métodos convencionais de fixación e tinguidura de microscopía electrónica (revisado por C. Rieder en 1982 ), e máis recentemente por conxelación rápida e substitución.
miniatura|700px|Estrutura e compoñentes dos cinetocoros en vertebrados. Baseado en Maiato et al. (2004).
Durante a mitose, cada unha das dúas cromátides irmás que forman o cromosoma completo presenta o seu propio cinetocoro. Os cinetocoros irmáns distintos poden verse por primeira vez ao final da fase G2 en células cultivadas de mamíferos. Estes cinetocoros temperáns presentan unha estrutura laminar madura antes da rotura da envoltura nuclear (revisado por Pluta e colaboradores en 1995 ). A ruta molecular de ensamblaxe dos cinetocoros dos eucariotas superiores estudouse utilizando knockouts de xenes en ratos e en células de polo en cultivo, e con técnicas de ARN interferente (RNAi) en C. elegans, Drosophila e células humanas. Porén, ningunha ruta liñal simple pode describir os datos obtidos.
miniatura|350px| Fotografías de microscopía de fluorescencia, que mostran a localización da proteína endóxena humana Mad1 (un dos compoñentes do punto de control da mitose, en verde) durante as diferentes fases da mitose. Cenp-B (en vermello) é un marcador do centrómero, e [[DAPI (en azul) tingue o ADN.]]
A primeira proteína que se ensambla no cinetocoro é CENP-A (Cse4 en Saccharomyces cerevisiae). Esta proteína é unha isoforma especializada da histona H3. A proteína CENP-A cómpre para a incorporación das proteínas do cinetocoro interno CENP-C, CENP-H e CENP-I/MIS6. As posicións relativas destas proteínas na ruta dependente de CENP-A non están completamente claras. Por exemplo, a localización de CENP-C require CENP-H en células de polo, pero é independente de CENP-I/MIS6 en células humanas. En C. elegans e en metazoos, a incorporación de moitas proteínas do cinetocoro externo depende en último termo de CENP-A.
Os compoñentes do cinetocoro poden agruparse en función da súa localización ao longo do ciclo celular. Os compoñentes constitutivos, como CENP-A, CENP-C, CENP-H e CENP-I, están unidos á cromatina asociada ao cinetocoro durante todo o ciclo, mentres que outros compoñentes só se asocian ao cinetocoro ao comezar a profase.
As proteínas do cinetocoro tamén poden agruparse en función de se a súa concentración cinetocórica permanece constante ou varía durante a mitose, e da súa reciclaxe de forma lenta (son estables) ou rápida (dinámicas) nos seus sitios de unión nos cinetocoros.
Un estudo de 2010 utilizou un método complexo denominado proteómica combinatoria con clasificadores múltiples (ou MCCP, multiclassifier combinatorial proteomics) para analizar a composición proteica dos cromosomas completos de vertebrados, incluíndo o cinetocoro. Aínda que este estudo non inclúe un proceso bioquímico de enriquecemento en cinetocoros, os datos obtidos inclúen todos os subcomplexos centroméricos, con péptidos procedentes de 125 proteínas centroméricas coñecidas. Segundo este estudo, aínda se descoñecen arredor dunha centena de proteínas asociadas ao cinetocoro, o que duplica a complexidade da estrutura coñecida durante a mitose, confirmando que o cinetocoro é unha das subestruturas máis complexas da célula.
Funcións dos cinetocoros
O número de microtúbulos que se unen a un cinetocoro é variable: no lévedo Saccharomyces cerevisiae só se une ao cinetocoro un microtúbulo, pero nos mamíferos superiores a cada cinetocoro se unen entre 15 e 35 microtúbulos. Porén, non todos os microtúbulos do fuso acadan os cinetocoros. Hai microtúbulos que se estenden desde un centrosoma ao outro (dos que depende a lonxitude do fuso) e outros máis curtos que están interdixitados entre os microtúbulos longos. O profesor B. Nicklas, na Universidade de Carolina do Norte, demostrou que se rompemos a unión entre os microtúbulos e os cinetocoros por medio dun raio láser, as cromátides non poden moverse, producíndose unha distribución anormal dos cromosomas. Estes experimentos demostraron tamén que o cinetocoro ten polaridade e que a súa interacción cos microtúbulos dun ou outro centrosoma dependerá da súa orientación. Esta especificidade garante que soamente unha das cromátides se mova cara a cada lado do fuso, asegurando a distribución axeitada do material xenético. Unha das funcións básicas do cinetocoro é, por tanto, a ancoraxe aos microtúbulos do fuso, que é fundamental para realizar unha correcta segregación de cromátides. Se a ancoraxe se produce de forma incorrecta, poden orixinarse erros que xeren aneuploidías, con drásticas consecuencias para a célula. Para evitalo, existen mecanismos de detección e corrección de erros (como o punto de control de mitose), cuxos compoñentes tamén residen nos cinetocoros. O desprazamento dunha cromátide cara ao centrosoma prodúcese fundamentalmente por despolimerización dos microtúbulos no sitio de unión co cinetocoro. Ditos desprazamentos precisan ademais a xeración de forzas nas que interveñen motores moleculares localizados ígualmente nos cinetocoros.
Captura de microtúbulos
miniatura|350px|Os cromosomas engánchanse ao fuso por medio dos cinetocoros de ambas as cromátides irmás, cunha orientación bipolar. Durante a fase de síntese (fase S) da interfase do ciclo celular, o centrosoma comeza a duplicarse. Xusto ao inicio da mitose, ambos os centríolos de cada centrosoma chegan á súa lonxitude máxima, os centrosomas recrutan material adicional e a súa capacidade de nucleación de microtúbulos aumenta. A medida que progresa a mitose, ambos os centrosomas se separan para establecer o fuso acromático. Desta forma, o fuso dunha célula mitótica ten dous polos dos que emanan microtúbulos. Os microtúbulos son longos filamentos proteicos con dous extremos asimétricos, un extremo "menos" (-) relativamente estable próximo ao centrosoma, e un extremo "mais" (+) que sofre fases alternadas de crecemento-retroceso e que explora o centro da célula. Neste proceso de procura dun cromosoma, un microtúbulo pode localizar e capturar un cromosoma. Os microtúbulos que localizan un cinetocoro estabilízanse, e os que non o encontran sofren unha rápida despolimerización. Como os cromosomas presentan dous cinetocoros asociados un de costas ao outro (un en cada cromátide irmá), cando un deles se engancha a un microtúbulo xerado por un dos polos celulares, o cinetocoro da cromátide irmá queda exposto cara ao outro polo celular, polo que na maior parte dos casos o segundo cinetocoro asóciase aos microtúbulos do polo oposto, de maneira que os cromosomas quedan biorientados, unha configuración, tamén denominada anfitélica, que é fundamental para asegurar que a segregación terá lugar de maneira correcta cando a célula se divida.
esquerda|Esquema da progresión do ciclo celular entre a prometafase e a anafase. No momento en que un microtúbulo se ancora a un cinetocoro, comeza un rápido movemento do cromosoma asociado en dirección ao polo do que procede dito microtúbulo. Este movemento está probablemente mediado pola actividade motora dirixida cara ao extremo (-) da proteína motora dineína citoplásmica, que se encontra moi concentrada nos cinetocoros sen ancorar (revisado por Banks e Heald en 2001 ). O movemento cara ao polo faise máis lento a medida que os cinetocoros adquiren microtúbulos ancorados a cinetocoros (kMTs) e o movemento pasa a ser dirixido por cambios na lonxitude dos kMTs. A dineína libérase dos cinetocoros a medida que estes adquiren kMTs e, en células en cultivo de mamíferos, é necesaria para a inactivación do punto de control da mitose, pero non para o aliñamento cromosómico no ecuador do fuso, a adquisición de kMTs ou a anafase A durante a segregación cromosómica. En plantas superiores ou en lévedos non hai evidencias da existencia de dineína, pero outras cinesinas dirixidas cara ao extremo (-) poderían compensar a falta de dineína.
miniatura|500px|Células en metafase con niveis baixos de CENP-E ao aplicarlles [[interferencia de ARN (RNAi), que mostran cromosomas non aliñados na placa metafásica (frechas). Estes cromosomas presentan marcaxe para as proteínas do punto de control da mitosis Mad1/Mad2. Hec1 e CENP-B marcan a rexión centromérica (o cinetocoro), e DAPI é unha tinguidura específica para o ADN.]] Outra proteína motora implicada na captación inicial de microtúbulos é CENP-E; trátase dunha cinesina de gran tamaño que se asocia coa coroa fibrosa dos cinetocoros de mamíferos desde a prometafase ata a anafase. En células con niveis baixos de CENP-E, os cromosomas carecen desta proteína nos seus cinetocoros, os cales presentan con frecuencia defectos na súa capacidade de aliñarse. Neste caso, algúns cromosomas permanecen cronicamente monoorientados, é dicir, ancorados a un único polo, mesmo aínda que a maioría se reúnan correctamente na placa metafásica.
En xeral acéptase amplamente que a fibra de kMTs (o feixe de microtúbulos unidos ao cinetocoro) se forma orixinalmente pola captura de microtúbulos que se polimerizaron nos centrosomas e polos do fuso en células de mamíferos en cultivo. Porén, a polimerización de microtúbulos directamente nos cinetocoros podería tamén contribuír de forma importante. Coñecer a forma na cal a rexión do cinetocoro/centrómero inicia a formación de fibras de kMTs e determinar con que frecuencia ocorre son cuestións importantes, dado que este mecanismo pode contribuír non só á formación inicial de kMTs, senón tamén a como os cinetocoros corrixen erros na ancoraxe de microtúbulos e regulan o movemento ao longo dos kMTs.
Papel do complexo Ndc80
Os microtúbulos asociados a cinetocoros (kMTs) presentan unhas características especiais: en comparación cos microtúbulos non ancorados, os kMTs son moito máis resistentes á despolimerización inducida polo frío, as altas presións hidrostáticas ou a exposición ao calcio. Ademais, os kMTs recíclanse moito máis a modo do que o fan os microtúbulos astrais e os microtúbulos do fuso que teñen extremos (+) libres, e se os kMTs se separan dos cinetocoros usando raios láser, despolimerízanse rapidamente.
Unha vez establecido que a dineína e o CENP-E non son esenciais para a formación dos kMTs, as moléculas responsables da estabilización destes debían de ser outras. Estudos xenéticos pioneiros en lévedos revelaron a importancia do complexo Ndc80 na ancoraxe dos kMTs. En Saccharomyces cerevisiae, o complexo Ndc80 ten catro compoñentes: Ndc80p, Nuf2p, Spc24p e Spc25p. Os mutantes que carecen dalgún dos compoñentes deste complexo presentan perda da conexión cinetocoro-microtúbulo sen mostraren unha perda completa da estrutura do cinetocoro. Porén, os mutantes nos que se perdeu a estrutura do cinetocoro (como os mutantes para Ndc10 en lévedos ) presentan deficiencias tanto na conexión cos microtúbulos coma na capacidade de resposta do punto de control da mitose, posiblemente porque os cinetocoros funcionan como unha plataforma na que se organizan os compoñentes da resposta.
O complexo Ndc80 está moi conservado e identificouse en S. pombe, C. elegans, Xenopus, polos e humanos. Estudos realizados con Hec1 (Hec1 = highly expressed in cancer cells 1), o homólogo de Ndc80p en humanos, mostraron que é importante para a correcta reunión dos cromosomas e a progresión da mitose, e que interacciona con compoñentes dos complexos de cohesinas e condensinas.
Diferentes laboratorios mostraron que o complexo Ndc80 é esencial para a estabilización das fixacións cinetocoro-microtúbulo, necesarias para manter as tensións centroméricas implicadas no establecemento do aliñamento cromosómico correcto en eucariotas superiores. As células nas que se eliminou a función de Ndc80 (por medio de RNAi, knockout de xenes, ou microinxección de anticorpos) teñen fusos mitóticos anormalmente longos, perda de tensión entre cinetocoros irmáns, cromosomas que non poden reunirse na placa metafásica e poucos ou ningún kMT asociados.
Aínda que existe algunha evidencia in vitro de que os heterodímeros Ndc80p-Nuf2p poden unirse a microtúbulos, non está claro que in vivo a conexión entre o complexo Ndc80 e os microtúbulos sexa directa. En lévedos, esta conexión require a presenza do complexo Dam1-DASH-DDD. Algúns membros deste complexo únense directamente aos microtúbulos, e outros únense ao complexo Ndc80. Por tanto, o complexo Dam1-DASH-DDD podería ser un adaptador esencial entre os cinetocoros e os microtúbulos. Porén, en animais non se encontrou un complexo equivalente, e esta cuestión estase a investigar intensamente.
Verificación das ancoraxes ao fuso
Cando unha célula entra en mitose, duplica toda a súa información xenética no proceso denominado replicación do ADN. Ao final deste proceso, cada cromosoma consta de dúas cromátides irmás, que son dúas moléculas de ADN completas e idénticas. Ambas as cromátides permanecen unidas por medio de complexos cohesinas ata a anafase, cando se produce a segregación cromosómica. Para que esta teña lugar correctamente, cada célula filla debe recibir un xogo completo de cromátides, o cal quere dicir que cada cromátide irmá (por medio do seu cinetocoro) debe ancorarse a microtúbulos procedentes de polos opostos do fuso mitótico. Esta configuración denomínase anfitélica ou "biorientación".
Einibó, A Veiga, Celanova
Einibó é un lugar da parroquia da Veiga no concello ourensán de Celanova na comarca da Terra de Celanova. Tiña 13 habitantes no ano 2011 segundo datos do INE e do IGE, dos cales 6 eran homes e 7 mulleres. Iso supón un mantemento da poboación respecto a 2010, cando tiña 13 habitantes (6 homes e 7 mulleres).
Cinetocoro
Verificación das ancoraxes ao fuso
miniatura|550px|Esquema das diferentes configuracións de ancoraxe dos cromosomas ao fuso acromático.
Tanto a configuración monotélica coma a sintélica xeran tensión centromérica e son detectadas polo punto de control da mitose, pero a configuración merotélica non se detecta por este mecanismo de control. Porén, a maior parte destes erros son detectados e corrixidos antes de que a célula entre en anafase. Un factor chave na corrección de erros de ancoraxe é o complexo pasaxeiro dos cromosomas (chromosomal passenger complex), que inclúe a proteína quinase Aurora B, a súa diana e subunidade activadora INCENP e outras dúas subunidades, Survivina e Borealina/Dasra B (véxase a revisión de Adams e colaboradores de 2001 ). En células nas que se eliminou a función deste complexo utilizando mutantes dominantes-negativos, RNAi, microinxección de anticorpos ou utilización de drogas selectivas, acumúlanse erros na ancoraxe dos cromosomas. Moitos estudos mostraron que a Aurora B é necesaria para desestabilizar as ancoraxes cinetocoro-microtúbulo incorrectas, de maneira que se favoreza a xeración de conexións anfitélicas. O homólogo da Aurora B en lévedos (Ipl1p) fosforila algunhas proteínas do cinetocoro, como a proteína constitutiva Ndc10p e membros dos complexos Ndc80 e Dam1-DASH-DDD. A fosforilación dos compoñentes do complexo Ndc80 produce a desestabilización das ancoraxes dos kMTs. Propúxose que a localización da Aurora B é importante para a súa función: ao encontrarse na zona interna do cinetocoro (na heterocromatina centromérica), cando se establece tensión centromérica os cinetocoros irmáns afástanse, e a Aurora B non pode acadar os seus substratos, de maneira que os kMTs se estabilizan. É interesante notar que a Aurora B se encontra sobreexpresada frecuentemente en varios tipos de tumores e é na actualidade unha diana para o desenvolvemento de drogas anticancerosas.
Activación do punto de control da mitose
As proteínas centroméricas estruturais (como CENP-B), manteñen unha localización estable ao longo de toda a mitose, incluída a telofase, pero os compoñentes do punto de control da mitose ensámblanse no cinetocoro en altas concentracións en ausencia de microtúbulos e a súa concentración diminúe a medida que aumenta o número de microtúbulos ancorados ao cinetocoro. Na metafase, os niveis de CENP-E, Bub3 e Bub1 diminúen de 3 a 4 veces comparados cos presentes en cinetocoros non ancorados, entanto que os niveis de dineína/dinactina, Mad1, Mad2 e BubR1 caen >10-100 veces. Por tanto na metafase, cando todos os cromosomas están reunidos na placa metafásica, libéranse as proteínas do punto de control. A desaparición das proteínas do punto de control dos cinetocoros marca o momento en que os cromosomas atinguiron a placa metafásica e se encontran en tensión bipolar. É entón cando as proteínas do punto de control que se unen e inhiben Cdc20 (Mad1-Mad2 e BubR1), liberan o Cdc20, permitindo a activación do APC/CCdc20, que dispara a separación das cromátides irmás e consecuentemente o inicio da anafase.
Varios estudos indican que o complexo Ndc80 intervén na regulación da asociación estable de Mad1-Mad2 e dineína cos cinetocoros. Porén, as proteínas asociadas co cinetocoro CENP-A, CENP-C, CENP-E, CENP-H e BubR1 son independentes de Ndc80/Hec1. A prolongada parada en prometafase que se observa en células con niveis reducidos de Ndc80/Hec1 depende de Mad2, aínda que estas células presentan baixos niveis de Mad1, Mad2 e dineína nos cinetocoros (<10-15% comparados cos cinetocoros non ancorados). Porén, se ademais de Ndc80/Hec1 se diminúen os niveis de Nuf2, ocorre que Mad1 e Mad2 desaparecen completamente dos cinetocoros e o punto de control inactívase.
As proteínas denominadas Shugoshinas (MEI-S332 en Drosophila melanogaster ) son un tipo de proteínas asociadas cos centrómeros que son esenciais para manter as cohesinas unidas aos centrómeros ata a anafase. A proteína homóloga en humanos, hsSgo1, asóciase cos centrómeros durante profase e desaparece ao inicio da anafase. Cando se reducen os niveis de Shugoshina por medio de RNAi en células HeLa, as cohesinas non se poden manter nos centrómeros durante a mitose, e en consecuencia, as cromátides irmás sepáranse asincronicamente antes de que se inicie a anafase, o que dispara unha parada mitótica prolongada.