cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Richard S. Yeoman
Traxectoria
Yeoman cursou os seus estudos superiores na Universidade de Wisconsin en Madison e a continuación comezou a traballar na editora Whitman Publishing Company, en Racine, onde se ocupou do deseño e a comercialización dos expositores e álbums para coleccións de moedas que a empresa producía, ata que finalmente acabou por adquirir os dereitos de fabricación destes populares produtos, mantendo a marca primitiva.
Espata
En botánica, a espata é unha bráctea ampla ou un par de brácteas que envolven a inflorescencia ou o eixe florífero.
Eimoloxía
O termo deriva do latín spatha, e este do grego antigo σπαθή spathḗ, "hipsofilo da palmeira".
Tipos
A inflorescencia está envolvida por unha espata, a miúdo moi grande e vistosa, coloreada de vivs cores ou, ás veces, completamente branca. A espata pode ser monofila ou difila, é dicir, pode estar constituída por unha ou por dúas brácteas.
A espata aparece nalgunhas monocotiledóneas con inflorescencia de tipo espádice, como nas familias das aráceas e as arecáceas (palmeiras).
Nas palmeiras a espata es a miúdo de consistencia bastante dura. Nas aráceas a espata adoita presentar unha aparencia petaloidea, facendo que toda a inflorescencia teña a aparencia dunha soa flor.
Richard S. Yeoman
Traxectoria
Na década de 1940 comezou a publicar en Whitman Publishing os seus propios catálogos de moedas dos EEUU e mundiais, que se fixeron moi coñecidos entre os coleccionistas e nos que introduciu un sistema de numeración propio. A partir da súa xubilación en 1970 foi sucedido polo seu ata entón axudante Kenneth E. Bressett, na redacción dos catálogos, aínda que Yeoman segue a figurar como autor en todas as edicións posteriores actualizadas.
Yeoman formou parte da American Numismatic Association (ANA) e en 1946 ingresou no seu comité de dirección. En 1973 dooulle á ANA un conxunto de 1764 moedas da súa colección particular. Tamén foi un dos membros da Assay Commision dos EEUU en 1964.
O 9 de novembro de 1988 morreu en tanto que conducía o seu automóbil preto da súa casa en Tucson, Arizona.
Vida persoal
Yeoman casou con Marion Junkerman, con quen tivo unha filla.
Bibiana Campos Seijo
Bibiana Campos Seijo é editora xefa de Chemical & Engineering News da Americal Chemical Society. miniatura|Campos Seijo con [[Jennifer Doudna]]
Traxectoria
Campos Seijo é licenciada en química pola Universidad de Santiago de Compostela. Realizou os seus estudos doutorais na  Universidade Metropolitana Manchester, no Reino Unido.
Carreira
Campos Seijo empezou a súa carreira editorial no Reino Unido como editora técnica da European Respiratory Society. Foi editora dun grupo de revistas publicadas por Advanstar Communications e, máis recientemente, da revista Chemistry World, unha publicación mensual da Royal Society of Chemistry. En 2014, trasladouse a a Washington DC, Estados Unidos, dende o Reino Unido para desempeñar o seu posto actual. Tamén é vicepresidenta do C&EN Media Group Washington, DC.
Guaguasi
Guaguasi é un filme dominicano de 1983 dirixido por Jorge Ulla. O filme foi escollido como candidato da República Dominicana para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 56ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.
Nucleósido-difosfato quinase
As nucleósido-difosfato quinases (NDPKs, tamén NDP quinase, (poli)nucleótido quinases e nucleósido difosfoquinases) son encimas que se encontran en procariotas e eucariotas e que catalizan o intercambio de fosfatos terminais entre diferentes nucleósidos difosfato (NDP) e trifosfato (NTP) de maneira reversible para producir nucleósidos trifosfato. Moitos NDP funcionan como aceptores mentres que os NTP son doantes de grupos fosfato. A reacción xeral por medio dun mecanismo ping-pong é a seguinte: XDP + YTP ←→ XTP + YDP (X e Y representan diferentes bases nitroxenadas). As actividades das NDPK manteñen un equilibrio entre as concentracións de diferentes nucleósidos trifosfato como, por exemplo, cando o guanosín trifosfato (GTP) producido no ciclo do ácido cítrico (de Krebs) é convertido en adenosín trifosfato (ATP). Outras actividades son a proliferación celular, diferenciación e desenvolvemento, a transdución de sinais, receptor acoplado á proteína G, endocitose e expresión xénica.
Estrutura
As NDPK son proteínas homohexámeras constituídas por monómeros de aproximadamente 152 aminoácidos cun peso teórico de 17,17 KDa. O complexo encóntrase nas mitocondrias e no citoplasma soluble das células.
Función
As NDPK encóntranse en todas as células, e non mostran moita especificidade cara aos distintos tipos de bases dos nucleósidos e poden aceptar nucleósidos e desoxirribonucleósidos como substratos ou doantes. Por tanto, a NDPK é a fonte das unidades precursoras do ARN e ADN, con excepción do ATP. A NDPK utiliza unha cinética encimática específica para catalizar reaccións multisubstrato, concretamente o chamado mecanismo ping-pong. Un mecanismo ping-pong integra a fosforilación dun residuo de histidina ao transferir un grupo fosfato terminal (fosfato γ) desde o ATP ao fosfato β dun NDP para producir un NTP, e a NDPK é a encargada de realizar esas reaccións reversibles. Co fosfato do NTP fosforílase unha histidina, coa cal á súa vez fosforílase o NDP. As NDPK están implicadas na síntese de nucleósidos trifosfato (NTP), como o guanosín trifosfato (GTP), citidín trifosfato (CTP) e uridín trifosfato (UTP) e timidín trifosfato (TTP). miniatura|Mecanismo ping-pong utilizado pola NDPK|420x420px Tras esta reacción aparentemente simple hai un mecanismo de múltiples pasos. Os pasos clave da transfosforilación son os seguintes:
Cada paso forma parte dun proceso reversible, de tal maneira que o equilibrio multipasos é da seguinte forma:
A función exercida pola NDPK sobre estes NTP difire; xeralmente, as quinases introducen NTPs para a síntese de ácidos nucleicos. Proporcionan CTP para a síntese de lípidos, UTP para a síntese de polisacáridos e GTP para usalo na elongación de proteínas e a transdución de sinais. Durante a transdución de sinais mediada por AMP cíclico (AMPc), a NDPK é responsable da fosforilación do GDP liberado das proteínas G activadas pola unión ao receptor; unha vez que o ATP doa un grupo fosfato grazas á actividade da NDPK, únese o GTP consecutivamente. O incremento da actividade das NDPK asociadas a membrana orixina a síntese de AMPc. A NDPK controla as canles de K+, as proteínas G, a secreción celular, a produción de enerxía e a síntese de UTP.
Inhibición pola AMPK
A NDPK xeralmente consome ATP, o nucleósido trifosfato máis abundante das células. Porén, o consumo de ATP inflúe claramente no balance enerxético da célula, o cal produce a regulación da proteína quinase activada por AMP (AMPK). A AMPK actúa como sensor de enerxía e regula as rutas do ATP ao activar ou non as rutas xeradoras de ATP. Debido a esta actividade, a AMPK podería inhibir directamente a NDPK por medio da súa fosforilación. En concreto, da NDPK depende a produción de nucleótidos de alta enerxía e estados de baixo estrés celular. Porén, isto pode só ocorrer cando a AMPK é inactivada porque os estados de baixo estrés celular de ATP desencadean a activación da AMPK, o cal finalmente fai diminuír a actividade da NDPK pola fosforilación de residuos de serina.
Sistemas procariotas
Na maioría dos procariotas o encima NDPK é tetrámero. Informouse da súa presenza en varios patóxenos. A función da NDPK estudouse en Escherichia coli, Bacillus subtilis, Salmonella typhimurium, Microccocus luteus e Myxococcus xanthus. A NDPK procariota forma un homotetrámero funcional. A actividade da dinucleósido-difosfato quinase consiste en transferir o fosfato γ do nucleósido trifosfato (NTP) a un nucleósido difosfato (NDP), onde os nucleósidos poden ser ribo- ou deoxirribonucleósidos. Isto faise por medio dun intermediario fosfohistidina de alta enerxía. Ademais da súa intervención na síntese de nucleósidos pirimidínicos, a NDPK procariota está tamén implicada en varios ciclos metabólicos. A NDPK tamén actúa como unha proteína histidina quinase, que realiza unha fosforilación reversible de histidina como sinal regulatorio. Porén, na maioría dos procariotas, os niveis de expresión da NDPK están implicados no crecemento celular e desenvolvemento do organismo. miniatura|A NDPK é o encima que desencadea a desfosforilación do GTP a GDP no ciclo do ppGpp. |320x320px
Metabolismo do (p)ppGpp
No ciclo biosintético do (p)ppGpp, a NDPK exerce un importante labor. Cando non hai un ARNt cargado no sitio A do ribosoma, o ribosoma queda detido e isto desencadea a síntese de guanosín pentafosfato ((p)ppGpp). A biosíntese de (p)ppGpp forma parte da ruta do metabolismo das purinas e coordina unha serie de actividades celulares en resposta á abundancia nutricional. A síntese de (p)ppGpp dá comezo pola falta de carbono na célula ou no ambiente da célula, e causa a activación da proteína SpoT. SpoT funciona en conxunción coa NDPK e ambas son encimas esenciais no ciclo biosintético do (p)ppGpp. A NDPK sintetiza a formación de GDP a partir de GTP por desfosforilación.
Función do xene Nm23
Aínda que se descoñece polo momento o mecanismo biomolecular polo cal funciona o xene Nm23 nas células, sábese que o xene existe en mamíferos e noutros organismos como bacterias ou a mosca Drosophila. O xene intervén no crecemento celular e diferenciación. Está implicado na supresión da metástase en mamíferos. Atopáronse homólogos moi conservados do xene Nm23 en procariotas como Myxococcus xanthus, unha bacteria gramnegativa do solo. Os homólogos de Nm23 en M. xanthus foron caracterizados como unha nucleósido difosfato quinase (xene ndk) que parece ser esencial para o crecemento de M. xanthus. Durante o desenvolvemento de M. xanthus, observouse que a actividade da nucleósido difosfato quinase decrece drasticamente.
Sistemas eucariotas
Existen polo menos catro isoformas encimaticamente activas da NDPK en humanos: NDPK-A, NDPK-B, NDPK-C e NDPK-D. As catro isoformas teñen estruturas moi similares e poden combinarse de todas as formas para orixinar os hexámeros de NDPK funcionais. Suxeriuse que a NDPK participa na sinalización transmembrana en células eucariotas.
En humanos
En sistemas eucariotas o papel da NDK é sintetizar nucleósidos trifosfato distintos do ATP. O fosfato gamma do ATP transfírese ao fosfato beta do NDP utilizando un mecanismo ping-pong, formando un intermediario fosforilado no sitio activo, e sintetizando produtos como o UTP entre outros. A NDK posúe actividades de nucleósido-difosfato quinase, proteína quinase específica de serina/treonina, xeranil e farnesil pirofosfato quinase, histidina proteína quinase, e 3'-5' exonuclease. Estes procesos están implicados na proliferación celular, [`diferenciación celular|diferenciación]], desenvolvemento e expresión xénica en células humanas. Tamén intervén en procesos do desenvolvemento neural, como o establecemento dos padróns neurais e a determinación do destino das células. Ademais, a NDPK está implicada nos procesos de transdución de sinais e a endocitose do receptor acoplado á proteína G, xa que transfire un grupo fosfato nas subunidades β da proteína G e converte o GDP en GTP. Este incremento na concentración de GTP preto das subunidades α da proteína G causa a activación de ditas subunidades para a sinalización por medio da proteína G. Ademais da sinalización, a NDPK controla as canles de K+, a secreción celular e a produción de enerxía.
En plantas
As reaccións bioquímicas catalizadas pola NDP quinase en plantas son análogas ás actividades descritas en humanos pola actividade de autofosforilación que ten lugar a partir de ATP e GTP. Ademais disto as plantas teñen catro tipos de isoformas da NDPK. O tipo I citosólico da NDPK actúa no metbolismo, crecemento e respostas ao estrés en plantas. A NDPK de tipo II está concentrada no cloroplasto e crese que intervén no proceso fotosintético e na xestión do estrés oxidativo, pero a súa función non está aínda clara. A NDPK de tipo III actúa sobre a mitocondria e o cloroplasto e está principalmente implicada no metabolismo enerxético. A localización e función exacta da NDPK de tipo IV non se coñece aínda ben e necesita máis investigación. Ademais, a NDPK está asociada coa sinalización por proteína quinase activada por mitóxeno mediada por peróxido de hidróxeno en plantas.
Doenzas relacionadas coa NDPK
Hai dez xenes parálogos codifican proteínas NDPK, e están separados en dous grupos. O primeiro grupo codifica proteínas con funcións de NDPK. O outro grupo de xenes codifica outras proteínas que mostran unha actividade baixa ou ausente de NDPK. No primeiro grupo, unha proteína chamada NM23 foi identificado como a primeira proteína supresora de metástases e a seu xene Nm23 está menos activo nas células metastáticas. Noutro experimento, o Nm23 humano foi cultivado con células canceríxenas e mostrou tamén inhibición de metástasess. O nivel da proteína NM23 era inversamente proporcional ao potencial metastático de tumores sólidos humanos. Porén, outros tipos de tumores como os cancros de ovario, neuroblastomas e malignidades hematolóxicas mostraron ter niveis de NM23 regulados á alza nas mostras tomadas de pacientes. Por tanto, é necesaria a comprensión das bases biolóxicas da familia do xene Nm23 para chegar a coñecer ben o significado destes diversos resultados.
Enfermidades cardiovasculares
O Nme2, un dos xenes NDPK, foi asociado con funcións cardiovasculares. O produto do xene Nme2 sábese que forma un complexo coa subunidade beta da proteína G heterotrimérica nas células cardíacas e regula a contractilidade do corazón. Dúas funcións de Nme2 permiten esta regulación; unha é a actividade histidina quinase, que é a fosforilación de canles celulares para regular o que os atravesa e a outra é unha función de armazón na formación de caveolas. A depleción da interacción Nme2/caveolina orixinaba unha diminución da contractilidade cardíaca. Ademais, outros estudos feitos no peixe cebra revelaron que a depleción da NDPK tiña un efecto prexudicial sobre o funcionamento do corazón.
Nme1 e Nme2 como supresores da metástase
Houbo moito debate sobre se o xene de NM23 é responsable da supresión da actividade metastática. As dúas posicións enfrontadas non puideron ofrecer resultados claros nos estudos realizados sobre a NDPK. Porén, experimentos recentes empezan a mostrar probas de que o NM23 é un supresor das metástases. O Nme2 foi etiquetado como xene antimetástases, usando a tecnoloxía de chips de tecidos e a inmunohistoquímica. Cando os produtos do xene Nme2 eran sobreproducidos en células de cancro gástrico, había unha diminución da proliferación, migración e invasión de ditas células canceríxenas. Os cultivos celulares revelaron que o Nme2 afecta as células de cancro gástrico, pero aínda non se resolveu a cuestión sobre que regula as actividades de Nme2 entre diversos tipos de cancro. Atopouse o Nme1 en gran número en subliñas pouco metastáticas de células de melanoma. Ademais, a transfeción de Nme1 en liñas de melanoma moi metastáticas reduce significativamente as metástases. Esta teoría foi comprobada tamén en ratos; os ratos deficientes en Nme1 formaban maiores metástases pulmonares que os ratos de tipo salvaxe, mostrando que este xene ten unha actividade supresora. A invasión do cancro ocorre debido a cambios na adhesión celular e está causada por cambios na expresión xénica na transición epitelial-mesenquimal. Sorprendentemente, hai moitas moléculas de adhesión celular, factores de motilidade, vías de sinalización, eventos proteolíticos, marcas distintivas da transición epitelial-mesenquimal, e outros programas transcricionais que foron asociados coas proteínas Nme1. Estas proteínas interrompen a metástase ao unirse a proteínas que promoven a metástase. As proteínas Nme1 únense a proteínas virais, oncoxenes e outros factores promotoes da metástase. A unión pode ser indirecta usando o complexo de sinalización.
María Reguera
María Reguera y Mondragón Leal, nada en Santiago de Compostela en xullo de 1756, foi unha dama ilustrada (bachillera) relacionada coa Sociedade Económica de Lugo.
Traxectoria
María Reguera pertencía a unha familia fidalga, o seu pai era médico do cabido, e recibiu unha esmerada educación.
No ano 1783 participou na promoción de tres novas escolas (dúas de nenos e outra de nenas) para a cidade de Lugo onde residía, sendo os seus provisores o bispo Juan de Armanyá e o doutor Juan Antonio de Castro.
Estivo relacionada coa Real Sociedade Económica de Amigos del Pais de Lugo, unha das Sociedades Económicas de Amigos do País, pero non foi admitida como socia por ser muller. Non obstante, puido realizar a lectura dun discurso nesta sociedade en 1788 en defensa da educación dos nenos e nenas para xerar «ciudadanos útiles y aplicados».
Tamén foi autora dunha colección paleográfica e dun método de escritura.
Casou con Manuel Freire Castrillón, membro da burguesía urbana.
Liga ACB 1984-85
A temporada 1984–85 da Liga ACB, celebrada entre o 23 de setembro de 1984 e o 1 de maio de 1985, foi a segunda temporada da liga creda pola Asociación de Clubs de Baloncesto (ACB) para substituír á antiga Primeira División. Nesta temporada debuta a regra da liña de tres puntos na máxima categoría do baloncesto español.
Equipos
Os seguintes son os equipos que competiron na temporada 1984−85 da Liga ACB.
Playoffs polo título
Fonte: Linguasport
Playoffs pola permanencia
Fonte: Linguasport
Bandeira de Chechenia
A bandeira de Chechenia é un dos símbolos da república federal rusa. É un rectángulo cunha proporción 2:3, o mesmo que a bandeira de Rusia. A bandeira componse de tres franxas horizontais de cor verde, que representa o islam, branca e vermella. Superposta a elas hai unha estreita banda vertical branca no polipasto, que contén o adorno nacional, un deseño de catro formas douradas en vertical. As barras horizontais están nas proporcións 4:1:3.
Esta bandeira, introducida en 2004, é empregada principalmente polo goberno de Chechenia, mentres que as bandeiras independentistas son usadas polas forzas da oposición.
Bandeiras históricas
Dende 1957 até 1978, a bandeira soviética da República Autónoma Socialista Soviética de Chechenia e Inguxetia baseouse na bandeira da República Socialista Federativa Soviética de Rusia, co engadido dunha barra azul vertical e o nome abreviado da república (НГӀАССР en checheno e inguxo, e ЧИАССР en ruso).
En 1978, estas abreviaturas foron substituídas polas versións do nome completo: ЧЕЧЕНО-ИНГУШСКАЯ АССР en ruso, НОХЧ-ГӀАЛГӀАЙН АССР en checheno e НОХЧ-ГӀАЛГӀАЙ АССР en inguxo.
1991–2000
Diversas bandeiras foron empregadas por persoas e organización a prol da República Chechena de Ichkeria. A máis común delas é a bandeira verde con franxas brancas e vermellas. As súas proporcións son aproximadamente 7:11. O esquema de cores é verde, branco, vermello, branco, verde, cos dous terzos superiores da bandeira en verde e o terzo restante en franxas brancas, vermellas, brancas e verdes de igual ancho, cuxa proporción de ancho é 8:1:1:1:1. Outro exemplo coñecido é semellante a esta bandeira pero ten o escudo de armas do país incorporado ao deseño. Cada cor está destinada a simbolizar un aspecto do carácter nacional checheno. O verde é a cor da vida, o vermello simboliza o derramamento de sangue na loita pola liberdade e o branco representa o camiño cara a un futuro brillante. Estas bandeiras foron usadas principalmente polos partidarios de Dzhokhar Dudayev, Aslan Maskhadov e os seus sucesores. Ademais destes outros deseños foron utilizados por diferentes faccións do movemento independentista, e mesmo bandos únicos usaron diferentes bandeiras ao mesmo tempo.
Oposición lealista
miniatura|Bandeira chechena prorrusa. A oposición prorrusa a Dudayev utilizou unha bandeira de deseño similar, coa principal diferenza da inversión das franxas vermellas e brancas e a súa diferente proporción de ancho. As súas proporcións son 7:11 e consta de 5 franxas horizontais: verde, vermella, branca, vermella e verde, cuxa proporción de ancho é 8:1:1:1:1. Non se utilizou dende que foi substituída pola actual bandeira da República Chechena.
Manuel Ángel Rodríguez
Manuel Ángel Rodríguez Fernández, nado en Esgos o 1 de maio de 1937, é un político galego de centrodereita xa retirado que foi alcalde de Esgos.
Traxectoria
Presentouse ás primeiras eleccións da democracia encabezando a lista da UCD e obtivo un resultado superior ao 80% dos votos, cunha maioría absoluta. Repetiu a maioría absoluta de maneira sistemática nas seguintes convocatorias, con resultados superiores ao 80% e maiorías esmagadoras, pero encabezando distintas candidaturas. En 1983 fíxoo co Partido Galeguista-Coalición Galega, en 1987 con AP, en 1991 con Centristas de Galicia (só o 78%) dos votos, e en 1995 e 1999 co PPdeG (nesta última convocatoria, só o 73% dos votos).
En 1987 renunciou á alcaldía (pero mantivo a acta de concelleiro), e foi substituído polo sobriño Miguel Ángel Rodríguez. Ao cabo de dous anos, en 1989, volveu á alcaldía.
Vida persoal
O sobriño, Mario Rodríguez, foi tamén despois alcalde de Esgos.
Steve Trumbo
Esteban Dale Trumbo Hawkes, máis coñecido como Steve Trumbo, nado o 20 de maio de 1960 nos Ánxeles, California, é un ex-xogador profesional de baloncesto estadounidense. Xogador cunha gran traxectoria na Liga ACB, principalmente no FC Barcelona, xogaba na posición de pivote cunha altura de 2,06 metros.
Miklós Radnóti
Miklós Radnóti nado en Budapest o 5 de maio de 1909 como Miklós Glatter e finado preto de Abda en novembro de 1944, foi un poeta e profesor húngaro. Foi asasinado no Holocausto.
Biografía
Miklós Glatter era fillo dun vendedor da empresa téxtil Brück & Grosz en Budapest. Naceu no distrito 13 do barrio Újlipótváros da capital real húngara de Austria-Hungría. Ao nacer, o seu irmán xemelgo naceu morto e a súa nai morreu pouco despois do parto. Pasou a maior parte da súa infancia coa familia da súa tía, cuxo marido Dezső Grosz foi un dos propietarios da empresa téxtil na que traballou o seu pai até a súa morte en 1921.
Radnóti asistiu á escola primaria e secundaria no seu lugar de nacemento e continuou a súa educación no instituto de industria téxtil de Liberec entre 1927 e 1928 por consello do seu tío. Despois traballou como correspondente comercial na empresa téxtil familiar até 1930. Finalmente, Radnóti puido prevalecer co desexo doutra educación e comezou a estudar filosofía, húngaro e lingua francesa na Universidade de Szeged.
En 1934, rematou os seus estudos coa tese de doutoramento filosófica O desenvolvemento artístico de Margit Kaffka. Despois da graduación, cambiou o seu nome a Radnóti, por Radnovce (en húngaro: Radnót), lugar de nacemento do seu avó paterno. En agosto de 1935, casou co seu amor de longo tempo Fanny (1912-2014), filla do propietario da respectada imprenta Gyarmati. Desafortunadamente, o matrimonio moi feliz non tivo fillos ata a súa deportación. No curso escolar 1935-36 tivo as primeiras experiencias profesionais como profesor de secundaria no Ximnasio Zsigmond Kemény de Budapest.
Reloxo atómico
Os reloxos atómicos manteñen unha escala de tempo continua e estable, o Tempo Atómico Internacional (TAI). Para uso cotián difúndese outra escala cronolóxica, o Tempo Universal Coordinado (UTC). O UTC deriva do TAI, mais sincronízase empregando segundos de intercalación co Tempo Universal (UT1), que se basea na transición día–noite segundo as observacións astronómicas.
Miklós Radnóti
Biografía
En setembro de 1940, foi recrutado nun batallón de traballo xudeu do exército húngaro ata decembro dese ano; despois, por segunda vez, de xullo de 1942 a abril de 1943. O 2 de maio de 1943, converteuse xunto coa súa muller do xudaísmo á fe católica romana. En maio de 1944, Radnóti comezou o terceiro servizo militar e o seu batallón foi deportado a Bor en Serbia. Despois de 1943, os traballadores forzados xudeus húngaros foron encarcerados nas proximidades das minas de cobre de Bor, que cubrían o 50 por cento das necesidades de cobre da industria bélica alemá.
Reloxo atómico
O primeiro reloxo atómico que se construíu no Willard Frank Libby dos Estados Unidos en 1949 baseouse en ideas sobre un fenómeno extremadamente regular: a resonancia magnética molecular e atómica, de Isidor Isaac Rabi, Premio Nobel de Física, aínda que a precisión conseguida mediante amoníaco (molécula empregada polo prototipo do National Institute of Standards and Technology, NIST) non era moi superior aos estándares da época, baseados en osciladores de cuarzo.
Miklós Radnóti
Biografía
O 17 de setembro de 1944, Radnóti viuse obrigado a abandonar o campo nunha columna de preto de 3.600 prisioneiros debido á ofensiva militar dos exércitos aliados. Sostivo a inhumana marcha forzada de Bor a Szentkirályszabadja, onde escribiu o seu último poema o 31 de outubro. En novembro de 1944, el e outros vinte prisioneiros foron asasinados a tiros por membros da Garda Húngara debido ao seu total esgotamento físico e mental. Déronse diferentes datas do seu asasinato. Algunhas publicacións especifican un día no período do 6 ao 10 de novembro. Na exposición detallada e científica de 2009 da Academia Húngara de Ciencias, dicíase que o 4 de novembro era a data da morte. Hoxe leva preto de 1 hora e 30 minutos percorrer os 110 quilómetros en coche desde Szentkirályszabadja ata Abda. Radnóti está enterrado no cemiterio de Kerepesi coa súa muller. En 2013, a súa estatua en Abda foi danada, pero aínda non se aclarou o motivo dos danos.
Bibliografía (escolma)
Miklós Radnóti foi tradutor húngaro de obras de Jean de La Fontaine e Guillaume Apollinaire As súas obras foron traducidas ao inglés por Edward G. Emery e Frederick Turner, ao serbocroata por Danilo Kiš, ao alemán por Franz Fühmann e ao francés Jean-Luc Moreau.
Reloxo atómico
Na actualidade, os mellores padróns de frecuencia atómicos baséanse nas propiedades físicas das fontes de emisión de cesio. O primeiro reloxo atómico de cesio construíuse en 1955 no National Physical Laboratory (NPL), en Inglaterra. Os seus creadores foron Louis Essen e John V.L Parry.
En 1967 os reloxos atómicos baseados no cesión conseguiran fiabilidade suficiente para que a Oficina Internacional de Pesos e Medidas escollese a frecuencia de vibración atómica dos dispositivos creados e perfeccionados por Essen como novo padrón base para a definición da unidade de tempo físico. Segundo este padrón, un segundo correspóndese con 9 192 631 770 ciclos da radiación asociada á transición hiperfina desde o estado de repouso do isótopo de cesio 133: (133Cs).
A precisión acadada con este tipo de reloxo atómico é tan elevada que admite unicamente un erro dun segundo en 30 000 000 anos. O reloxo máis preciso do mundo deseñouse no Observatorio de París, onde os actuais reloxos atómicos tardarían 52 millóns de anos para desfasarse un segundo. O novo obxectivo da investigación francesa é aumentar ese prazo a 32 mil millóns de anos. O estándar actual dos reloxos atómicos en activo permite o atraso dun segundo cada 3700 millóns de anos.
Historia
Lord Kelvin suxeriu por primeira vez en 1879 a idea de empregar a vibración atómica para medir o tempo. O método práctico para realizalo converteuse na resonancia magnética, desenolvida na década de 1930 por Isidor Isaac Rabi. O primeiro reloxo atómico foi un dispositivo de máser de amoníaco construído en 1949 na Oficina Nacional de Normas dos Estados Unidos, NBS (actualmente NIST). Era menos exacto que os reloxos de cuarzo existentes, mais serviu para demostrar o concepto. O primeiro reloxo atómico exacto foi un estándar de cesio sobre a base dunha certa transición do átomo de 133Cs, construído por Louis Essen en 1955 no Laboratorio Nacional de Física (Reino Unido). A calibración do reloxo atómico estándar de cesio efectuouse mediante a escala cronolóxica astronómica tempo de efemérides (TE).
Isto conduciu á definición de segundo acordada internacionalmente en 1967 polo Sistema Internacional de Unidades (SI), baseada no tempo atómico. Verificouse que a igualdade do segundo ET co segundo SI é dunha precisión de 1 parte en 1010. O segundo SI herda así o efecto das decisións dos deseñadores orixinais da escala cronolóxica ET: tempo de efemérides, a determinación da duración do segundo ET.
Desde o comezo do desenvolvemento na década de 1950, os reloxos atómicos fixéronse sobre a base hiperfina (microondas) das transicións en 1H,133Cs e 87Rb. O primeiro reloxo atómico comercial foi Atomichron, fabricado pola National Company. Vendéronse máis de 50, entre 1956 e 1960. A esta máquina, voluminosa e cara, substituíronse posteriormente dispositivos moito máis pequenos, de montaxe en rack, como o modelo 5060 de Hewlett-Packard estándar, de frecuencia de cesio, lanzado en 1964.
A finais da década de 1990, catro factores contribuíron a importantes avances neste tipo de reloxos: En agosto de 2004, científicos do NIST demostraron un reloxo atómico á escala dos chips. Segundo os investigadores, o tamaño do reloxo sería da centésima parte de calquera outro. Tamén se proclamou que requiría só 75 miliwatts (mW), o que é idóneo para aplicacións sustentadas en enerxía a base de pilas. Esta tecnoloxía está dispoñible comercialmente desde 2011.
En abril de 2015, a NASA anunciou que planeaba construír un Deep Space Atomic Clock (DSAC), reloxo atómico de mercurio miniaturizado e ultrapreciso no espazo profundo. Informou de que o DSAC sería moito máis estable que outros reloxos de navegación.
Funcionamento
miniatura|250px|Un reloxo atómico implementado nun [[circuíto integrado desenvolvido polo NIST]] O reloxo mecánico depende dun péndulo para funcionar. O atómico traballa mediante a frecuencia das transicións enerxéticas hiperfinas (nos rangos de microondas) nos átomos.
Nun extremo do reloxo de cesio hai un forno cunha placa de cesio, do que se evaporan ións deste metal. Os ións preséntanse en dous estados dependentes do spin do último electrón do cesio. A diferenza de enerxía entre estes dous estados corresponde a unha frecuencia de 9 192 631 770 Hz. En cada estado as propiedades magnéticas dos ións son diferentes. Trala evaporación emprégase un imán para separar os ións e descartar os de maior enerxía. Os ións de menor enerxía resitúanse nunha cámara.
O verdadeiro reloxo é un oscilador electrónico que xera pulsos dunha frecuencia axustable. Axústase á correspondente á transición hiperfina do cesio polo proceso de realimentación seguinte: un radioemisor de microondas enche de xeito uniforme a cavidade da cámara con ondas radioeléctricas da frecuencia do oscilador electrónico. Cando a frecuencia da onda radiada se acopla coa frecuencia da transición hiperfina do cesio, os ións de cesio absorben a radiación e emiten luz. Unha cela fotoeléctrica é sensible á luz emitida e está conectada ao oscilador electrónico con instrumentación electrónica.
Para realizar a medición mediante estas partículas cómpre crear un campo electromagnético que non existe naturalmente no Universo. O proceso realízase dentro dunha "trampa magneto-óptica", esfera do tamaño dun melón, en que se inxectan átomos de cesio que, confinados nun campo magnético, propagan seis raios de luz láser. De igual xeito que unha persoa diminúe o seu paso ante unha ráfaga de vento, os átomos reducen a súa velocidade ao seren bombardeados polos láseres emitidos en todas as direccións. Mediante este método os átomos poden reducir a súa velocidade ata facela dez mil veces máis lenta do normal. Cando os átomos e os láseres chocan, fórmase unha nube de átomos moi lentos ou ultrafríos.
Os usos máis frecuentes dos reloxos atómicos son:
Nacionalismo chicano
miniatura|Bandeira da organización sindical [[United Farm Workers.]] miniatura|Marcha do movemento chicano na década de 1960 en [[San Jose, California.]] O nacionalismo chicano é unha ideoloxía nacionalista étnica e proindixenista dos chicanos. Mentres que o movemento chicano tiña compoñentes nacionalistas máis marcados durante as décadas de 1960 e 1970, o movemento tendeu a destacar os dereitos civís e a inclusión política e social por enriba das ideas nacionalistas nas décadas posteriores. Por esta razón, o nacionalismo chicano é descrito máis como unha ideoloxía e non tanto un movemento político.
Contexto
A violencia e a discriminación contra os mexicanos estadounidenses (polo xeral de clase baixa e de ascendencia indíxena) produciuse durante as décadas de 1950 e 1960. Moitas organizacións, empresas e asociacións de propietarios tiñan políticas oficiais para excluír aos mexicanos. En moitas áreas ao longo do suroeste, os mexicanos estadounidenses vivían en zonas residenciais separadas, debido ás leis e ás políticas das empresas inmobiliarias. Este conxunto de leis e políticas, coñecidas como redlining, durou até a década de 1950, e englóbanse dentro do concepto da segregación oficial de estado. En moitos outros casos, existía un entendemento social xeral de que os mexicanos debían ser excluídos da sociedade branca, como por exemplo, os sinais coa mensaxe "No Dogs or Mexicans" ("nin cans nin mexicanos") estaban presentes en pequenas empresas e piscinas públicas en todo o suroeste ata ben entrados os anos 60.
Algúns membros da comunidade mexicana estadounidense comezaron a cuestionarse se a asimilación na sociedade estadounidense era posible ou sequera desexable. Ao mesmo tempo, empezou a formarse un sentido de conciencia étnica e de unidade, especialmente entre a mocidade, arredor da situación dos traballadores do campo. Os mexicano estadounidenses, algúns dos cales comezaron a chamarse a si mesmos "chicanos" como un símbolo de orgullo étnico, tamén comezaron a descubrir a súa historia e a analizar de maneira crítica o que aprenderon nas escolas públicas. Con este novo sentido de identidade e historia, os primeiros defensores do movemento chicano comezaron a considerarse como un pobo colonizado con dereito á autodeterminación. Algúns deles tamén abrazaron unha forma de nacionalismo baseada na súa percepción do fracaso do goberno dos Estados Unidos para cumprir as promesas que fixera no tratado de Guadalupe Hidalgo.
Ideoloxía e obxectivos
miniatura|Mapa de Aztlán, o lendario fogar ancestral dos aztecas. O nacionalismo chicano permitiu aos chicanos definirse a si mesmos como un grupo baixo os seus propios termos, e a ter unha determinación sobre o seu propio destino. Fundaméntase no mito da creación azteca de Aztlán, un "lugar no norte". Xa que os aztecas son fundamentais para entender a historia de México e a conquista española, o uso da palabra adquiriu unha dimensión engadida sobre a recuperación dun patrimonio indíxenas como parte do proceso de descolonización.
O sentido do nacionalismo chicano foi reforzado pola proximidade xeográfica dos Estados Unidos e México. Os chicanos empregan o termo Aztlán para referirse a territorios dentro das fronteiras da cesión mexicana, a terra que se lle "concedeu" a España en 1493 polo Papa Alexandre VI na Bula menor Inter caetera de 1493, daquela reclamados polo Primeiro Imperio Mexicano en 1821 cando España asinou o tratado de Córdoba trala guerra de independencia mexicana. Posteriormente foron reclamados como "territorios" (a diferenza de "estados", a miúdo denominados "provincias") pola Constitución de México de 1824, e que finalmente foron cedidos aos Estados Unidos en 1848 como parte do tratado de Guadalupe Hidalgo (aínda que tamén incluía a Texas, que anteriormente proclamara a súa independencia do goberno da Cidade de México e era territorio independente.)
O compromiso cunha ideoloxía nacionalista permitiu aos activistas chicanos substituír diferenzas que ameazaban a súa unidade. Os mexicanos americanos tiñan diferenzas rexionais, lingüísticas, de idade, culturais, raciais e de xénero, todas elas incluídas nunha dedicación mutua ao movemento chicano.
Críticas
Algúns grupos de nacionalistas mexicanos consideraron o nacionalismo chicano como unha forma de separatismo, semellante ao da República de Texas ou o separatismo negro, o cal se opón á súa propia idea da Reconquista (México) e da unificación de México segundo as fronteiras do tratado de Adams-Onís. Como a identidade chicana está composta por persoas de ascendencias predominantemente ou totalmente indíxenas, os nacionalistas mexicanos cren que a idea de Aztlán divide e condena aos nacionalistas chicanos por intentar crear unha nova identidade para a poboación mexicana estadounidense, diferente da identidade da nación mexicana que tamén inclúe ás persoas de ascendencia europea (principalente españois).
Cuarteto de gaita e clarinete
O cuarteto de gaita, clarinete, caixa e bombo, é unha agrupación musical tradicional galega aparecida a finais do século XIX.
Características
A proliferación das bandas de música nas festas populares galegas, desde mediados do século XIX, foi desprazando dos terreiros os tradicionais gaiteiros e tamborileiros. As bandas introduciron nas celebracións de vilas e cidades un novo repertorio de música bailábel que axiña ocupou o primeiro lugar nas preferencias do público.
Forzados a se adaptar á nova situación, os gaiteiros tradicionais evolucionaron adoptando as novas músicas e os novos instrumentos que as acompañaban. A primeira banda popular aparecida en Galiza foi a Lira de Ribadavia, e foi precisamente alí onde un gaiteiro: Xan Míguez, "O Ventosela", formou o primeiro cuarteto que mesturaba a gaita coa instrumentación das bandas.
Este cuarteto composto por gaita, clarinete, caixa e bombo, revolucionou o panorama musical galego, pois incorporou ao repertorio tradicional os bailes agarrados de moda: pasodobres, mazurcas etc. O éxito da nova agrupación musical foi instantáneo, aparecendo por todo o país grupos á súa imaxe como Os Trintas de Trives ou Os Veiga de Mondoñedo.
Xosé Carlos Carracedo Porto
Xosé Carlos Carracedo Porto, nado o 8 de novembro de 1990 en Santiago de Compostela, é un mestre e escritor galego.
Traxectoria
É Graduado en Maxisterio e escritor. Na mocidade e con certa axuda de Neira Vilas escribiu a súa ópera prima Somos de Arxerís, que ilustrou o fotógrafo Fuco Reyes. Posteriormente empezou a traballar con nenos e nenas de altas capacidades en proxectos impulsados pola Universidade de Santiago de Compostela en diversos lugares da xeografía galega. No 2018 participou con María Solar, María Oruña e Armando Requeixo no Congreso Internacional de Altas Capacidades como relator na mesa de Talento Literario.
Na década de 2020 empezou a publicar textos nas súas redes sociais e publicou o libro autobiográfico Diario dun confinamento.
Ramón Cabirta Otero
Ramón Cabirta Otero, nado en Vilaboa o 29 de agosto de 1898, foi un mestre e político galego.
Traxectoria
Estudou Maxisterio na Escola Normal de Pontevedra, rematando en 1920. Foi mestre interino en Orazo (1923), e despois do pósito de Vilagarcía de Arousa. Aprobou as oposicións en 1926. Foi destinado a Vilarxoán, foi mestre de Angoares (1928), e dende 1930 do pósito de Moaña. Ingresou na Asociación de Trabajadores de la Enseñanza de Vigo (UGT) en xuño de 1932, e foi socio fundador da Casa del Maestro de Pontevedra en 1934; estaba afiliado ao Partido Galeguista. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 fuxiu de Moaña ás agachadas para non comprometer a súa vida. Suspendido de emprego e soldo. Foi detido en Arcade pola Garda Civil de Moaña en decembro de 1936 acusado de ter unha pistola. Resolto o seu expediente de depuración foi reposto con perda dos haberes de seis meses e traslado dentro da provincia en novembro de 1937. Foi trasladado ao pósito do Grove, e foi secretario da confraría do Grove. Dende finais da década de 1950 foi mestre no Picacho (Vigo).
Trencadís
miniatura|Dragón do [[Parc Güell|Parque Güell realizado coa técnica do trencadís.]] miniatura|Composición do trencadís nas obras da [[Templo expiatorio da Sagrada Familia|Sagrada Familia de Barcelona.]] O trencadís (termo da lingua catalá que podería traducirse como 'troceado' ou 'picado') é un tipo de aplicación ornamental do mosaico a partir de fragmentos cerámicos —basicamente azulexos— unidos con argamasa; moi habitual e característico na arquitectura modernista catalá.
Historia
Os arquitectos modernistas xa eran —quizais por respecto aos recursos estéticos da albanelaría mediterránea— afeccionados ao uso de baldosas cerámicas, pero foi Antoni Gaudí quen propuxo o sistema inédito do «trencadís». Segundo unha anécdota da vida do artista, Gaudí foi ao taller de Lluís Brú e ao ver como colocaban as pezas, agarrou unha baldosa e unha maceta e rompéndoa exclamou: ''«“A grapats l’heu de posar! No acabarem mai si no”»'' (A mancheas téñense que pór, se non, non acabaremos nunca). Considerouse a Josep Maria Jujol o encargado de aplicar esa 'técnica' e quen lle deu a personalidade característica.
Co fin de conseguir cromatismo, optouse pola utilización de cerámica esmaltada, que ofrece cores vivas, aproveitando a superficie lisa e puída xunto coa superficie tridimensional da súa arquitectura, para causar o máximo efecto de brillo ao incidir a luz nas composicións.
Podíase construír cun método de aplicación indirecto, formándoo no taller sobre un persoal de papel, tapando o debuxo cos fragmentos de azulexo ("boca abaixo", deixando á vista o reverso), e levándoo despois ao seu lugar definitivo, sobre o que se dispón en sentido inverso. Cando se dá sen deseño previo, cun método de aplicación directa sobre unha superficie de morteiro brando ("boca arriba", deixando á vista o anverso), é a habilidade artesanal do operario a que determina a beleza do resultado, que inclúe alteracións na superficie e cambios de plano, dando unha sensación de espontaneidade. Ás veces, insistíase na aleatoriedade.
A técnica do trencadís utilizouse por primeira vez na aldaba da entrada dos pabillóns Güell (en catalán Pavellons Güell), na avenida de Pedralbes de Barcelona. Nesa propiedade, a arquitectura sinuosa fixo necesario romper baldosas onde non podían ser utilizadas na súa totalidade.
Ao se escachar baldosas que xa tiñan a súa propia decoración e realizar unha nova composición sen relación cos debuxos das pezas enteiras, unido á mestura de fragmentos de diversas pezas, conséguense efectos visuais peculiares e distintivos desta técnica. Na actualidade séguese utilizando esta técnica noutras obras.
Raoul Vázquez
Raúl Vázquez García, coñecido como Raoul Vázquez, nado en Montgat o 19 de marzo de 1997, é un cantante e compositor español. Comezou a gañar notoriedade a finais de 2016 coa súa participación na cuarta edición do programa de televisión La voz. O seu ascenso á fama chegou un ano despois, a finais de 2017, cando participou na novena edición de Operación Triunfo.
É irmán do futbolista Álvaro Vázquez.
Inicios
Naceu na localidade barcelonesa de Montgat, nunha familia de orixe galega, con raíces en Lugo e Portomarín, sendo o segundo fillo de Susana García e Manuel Vázquez. O seu irmán máis vello é o futbolista Álvaro Vázquez. Aos 14 anos mudouse xunto coa súa familia a Swansea, despois de que seu irmán fose cedido do Getafe ao Swansea City. Aínda que sempre quixo ser cantante, non foi ata os 16 anos cando unha mestra o motivou para tomar clases de canto e interpretación e para asistir a audicións. Así comezou a súa formación na técnica vocal que continuaría tralo seu regreso a España. Foi durante a súe etapa en Gales cando engadiu un "o" ao seu nome, converténdoo en "Raoul".
La Voz 2016
En outubro de 2016 presentouse ás "audicións a cegas" do programa de talentos La voz emitido por Telecinco, interpretando "Jar Of Hearts" de Christina Perri, conseguindo que Melendi o seleccionase para o seu equipo. Enfrontouse na fase de batalla contra o seu compañeiro Job Navarrete interpretando a canción "Impossible" de James Arthur, logrando eliminalo e pasar de rolda. Finalmente foi eliminado ás portas dos cuartos de final coa súa interpretación de "I'm Not The Only One" de Sam Smith. Malia ser eliminado, Melendi pediulle a Universal Music que lle cedese a carreira de Raoul para axudarlle a publicar o seu primeiro traballo no mercado. Nesa mesma edición coincidiu coa daquela descoñecida Belén Aguilera.
Operación Triunfo 2017
Na primavera de 2017, mentres traballaba nun hotel de Eivisa transportando equipaxes e como cantante, presentouse ás audicións de Operación Triunfo, programa que volvía a TVE despois de seis anos sen se emitir. En outubro foi seleccionado para ingresar na academia defendendo en directo, durante a primeira gala da edición, «Catch and Release» de Matt Simons. Durante a edición destacou a súa versión de "Million Reasons" de Lady Gaga. Finalmente foi o sétimo expulsado do programa, co 46% dos votos, fronte ao 54% do ourensán Cepeda. Unha vez finalizado o certame, os 16 participantes da edición iniciaron unha xira de 25 concertos por toda España, entre febreiro e decembro de 2018, actuando en escenarios como o estadio Santiago Bernabéu, ante 60.000 persoas, ou tres veces no Palau Sant Jordi, ante un total de 51.000 persoas. Durante os concertos interpretou co resto dos concursantes cancións corais, "Million Reasons" en solitario, e "Manos vacías" de Miguel Bosé a dúo co seu compañeiro Agoney.
2018 - presente
Despois de pasar por Operación Triunfo asinou con Universal Music para iniciar a súa carreira como cantante. Durante o primeiro semestre de 2018 traballou xunto a tres compañeiros de OT (Mimi Doblas, Nerea Rodríguez e Agoney) na formación dun grupo musical baixo o nome "Delta". Con todo, o proxecto foi descartado e cada un emprendeu o seu camiño en solitario. miniatura| Raoul Vázquez no Wizink Center de Madrid, CCME 2018. Presentando o seu primeiro sinxelo En outubro de 2018 participou no festival Coca-Cola Music Experience, celebrado no WiZink Center de Madrid, onde estreou unha versión previa do seu primeiro sinxelo "Estaré ahí" ante 15.000 persoas. Ademais, durante ese mesmo mes, uniuse a Javier Calvo e Javier Ambrossi no musical La Llamada, representado no Teatro Lara, onde interpretou a personaxe de Deus desde outubro de 2018, saíndo de xira por toda España durante 2019. En decembro de 2018 lanzou "Tus monstruos" coa súa amiga Belén Aguilera, unha canción composta por ela mesma que xa lanzara en solitario no outono dese mesmo ano. En xuño de 2019 publicou "Estaré ahí", o seu primeiro sinxelo en solitario, unha balada da que é intérprete, compositor e coprodutor, baseada nas vivencias persoais do artista. O videoclip conseguiu máis de 200.000 visualizacións en Youtube ao longo do primeiro día de lanzamento e o sinxelo fíxose co primeiro posto en todas as plataformas de venda dixital. En 2019 estreou xunto a Nerea Rodríguez a canción "Por Ti" que forma parte da banda sonora da película "Terra Willy: Planeta desconocido" cuxos ingresos foron destinados á fundación Pequeño Deseo.