cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Yaoundé
O centro comercial
O núcleo comercial principal de Yaoundé áchase no centro da cidade, arredor da avenida Kennedy. Atópanse nel almacéns e hipermercados, tendas, bares e restaurantes, despachos de empresas e vendedores ambulantes. Estes últimos son o sector informal, moi importante na economía cidadá. Os bancos agrúpanse nas proximidades do Pazo do Concello.
Os mercados
Yaoundé posúe varios mercados. Os máis vastos e máis coñecidos son: o Mokolo, o de Mfoundi e o central. Outros mercados son: o de Biyem-assi, Mendong, Nkol-Eton, Madagascar.
Universidades
Yaoundé é a sede de dúas universidades públicas: a denominada Yaoundé I fica situada no barrio de Ngoa-Ekellé, mentres Yaoundé II érguese na Banlieue de Soa. Hai varias escolas superiores ligadas a estas universidades, como a Escola Nacional Superior Politécnica e a Escola Normal Superior (vinculadas á Universidade de Yaoundé I); o Instituto Internacional de Relacións Internacionais do Camerún, a Escola Superior de Ciencias e Técnicas da Información e da Comunicación (ESSTIC) (vinculadas á Universidade de Yaoundé II).
A ensinanza superior privada é importante en Yaoundé. Pódense citar en tal sentido a Universidade Católica da África Central, a Universidade de Yaoundé Sur Ndi Samba ou O Instituto Siantou Superior.
Transportes
miniatura|Autobuses en Yaoundé Yaoundé está servida polo Aeroporto internacional de Yaoundé-Nsimalen. Dentro da cidade o medio de desprazamento público máis numeroso é o taxi, distinguibles pola súa cor amarela. Hai tamén liñas de buses que circulan polas principais rúas e avenidas da cidade.
Está atravesada polo ferrocarril, de xestión privada (o "transcamerounais") que liga Nkongsamba con Ngaoundéré, pasando por Douala. Diversas compañías de transporte privadas unen Yaoundé con outras provincias por medio de liñas de autobuses.
Turismo
Lugares de interese ou monumentos:
Metamorfose (mitoloxía)
Tres séculos despois reaparece o tema na literatura que chegou aos nosos días: Metamorfoses de Publio Ovidio Nasón (século I a.C.) son un extenso poema de máis de 12.000 hexámetros e reúnen os relatos de numerosos mitógrafos gregos anteriores nunha colección de lendas etiolóxicas clasificadas cronoloxicamente dende o Caos orixinario ata a época de Augusto, incluíndo tamén a do propio César, metamorfoseado en astro. Nas de Apuleio, do século anterior e tamén chamadas O asno de ouro, a transformación é o tema central do relato fantástico: Lucio, fascinado pola maxia, transfórmase en asno, e será necesaria a actuación da deusa exipcia Isis para recuperar a forma orixinal.
Zen Soto
Sōtō (曹洞宗; xaponés: ' ' Sōtō-shū' ', chinés: ' ' Caodong-zong ' ') é un dos dous principais cultos Zen no Xapón (o outro é o Rinzai). É unha extensión ou subrama da chinesa Caodong, traída ao Xapón por Dogen (1200-1253), e que despois da súa morte se coñeceu como "escola Soto".
Características
Con 14.700 templos e case 7 millóns de adherentes (en 1989), o Soto é o principal culto Zen no Xapón, por riba de Rinzai e de Obaku. Na historia xaponesa, o Soto gañou terreo entre os gobernantes provinciais e máis a xente corrente, mentres que o Rinzai gañou apoio no goberno central dos samurais.
O Soto pratícase no Xapón e no oeste, e fai fincapé no shikantaza e na meditación, simplemente sentándose, nunha postura queda. O asento e meditación non se ve como un medio senón como un fin en si mesmo, un xeito directo de expresar a iluminación e máis a Budeidade nun instante.
Textos importante
O poema de Shih-t'ou Hsi-ch'ien's-ch'ien "A harmonía da diferenza e Igualdade" é unha importante expresión temperá do budismo Zen e lévase cantando nos templos de Soto ata hoxe en día. Un dos poemas do Tung-tung-shan Liang-chieh, o fundador do Soto, é "A canción da consciencia do espello precioso", cantada tamén aínda hoxe nos templos Soto. O ensino de Dogen caracterízase pola identificación da práctica como a iluminación mesma. Esta explicación descríbea no Shobogenzo.
007: Moonraker
007: Moonraker (en Moonraker) é o décimo primeiro filme de espías baseado na personaxe de James Bond que foi estreado en 1979. Foi producido por Eon Productions, e é o cuarto filme da serie protagonizado por Roger Moore. É o terceiro e derradeiro filme da serie dirixiso por Lewis Gilbert, e está co-protagonizado por Lois Chiles, Michael Lonsdale, Corinne Cléry e Richard Kiel.
Arne Sorenson
Arne Morris Sorenson, nado en Tokio o 13 de outubro de 1958 e finado en Washington D. C. o 15 de febreiro de 2021, foi un executivo hoteleiro estadounidense que ocupou o cargo de presidente e director executivo de Marriott International. Graduouse de Luther College en Iowa, da Facultade de Dereito da Universidade de Minnesota. Anteriormente exerceu a avogacía en Washington, DC con Latham and Watkins (especializado en litixios de fusións e adquisicións), e desempeñouse como Director de Operacións de Marriott.
Carreira profesional
Unha das decisións claves polas que se coñecía a Sorenson, como director executivo da empresa, foi a adquisición por 13.000 millóns de dólares de Starwood Hotel & Resorts Worldwide, Inc., que converteu á empresa na cadea hoteleira mundial máis grande con máis de trinta marcas hoteleiras, entre elas Sheraton, W Hotels, Ritz-Carlton, Westin, entre outros, e tiña máis de 1.4 millóns de habitacións en todo o mundo. A adquisición fixo que a compañía vencese unha oferta dos hoteis Hyatt e unha oferta dunha compañía de seguros chinesa, Anbang Insurance. A adquisición permitiu á compañía emerxer como un actor global dominante no negocio da hospitalidade con presenza en máis de 70 países, e permitiu unha economía máis favorable con provedores como Expedia.
Algúns dos outros movementos introducidos por Sorenson como director da compañía inclúen a diversificación da carteira de marcas para atender a un público máis novo, incluída a asociación con hoteis independentes que brindan unha experiencia distinta. Tamén fixera que a empresa entrase no mercado de alugueiro de vivendas impulsada polos avances de novos participantes como Airbnb. Algúns dos desafíos que enfrontou durante o seu tempo incluíron unha brecha de seguridade en 2018 que comprometera máis que os rexistros persoais, incluídos os números de pasaporte, os detalles do cartón de crédito e outra información persoal de máis de trescentos millóns de hóspedes. Como líder durante a pandemia de COVID-19, iniciara licenzas e reducións de persoal. En particular, mencionara nun vídeo, que se deu a coñecer publicamente, que non cobraría o seu salario durante o período.
Sorenson tamén se desempeñou como membro da xunta de Microsoft Corporation e Walmart, así como membro da xunta de Olimpíadas Especiais. Tamén estivo asociado con Brookings Institution como fideicomisario.
Foi nomeado "CEO do ano" en 2019 pola revista Chief Executive, e recibiu o "Premio ao liderado de CEO para todos" en 2020 por Great Place to Work.
Incidencia política
Sorenson era un demócrata rexistrado, pero doou á campaña electoral de 2012 de Mitt Romney. Tamén avogara polos dereitos LGBT e opúxose á Lei de Restauración da Liberdade Relixiosa proposta por Indiana. Era un de varios directores executivos que pediran a derrogación total do proxecto de lei 2 da Cámara de Representantes de Carolina do Norte.
Sorenson pronunciouse en contra da Orde Executiva 13769 do entón presidente Trump, unha prohibición de viaxar desde sete países de maioría musulmá como potencialmente daniña para a industria do turismo dos Estados Unidos. Tamén avogou por mellorar as relacións con Cuba, incluído o aproveitamento do turismo como unha ferramenta estratéxica para este propósito.
Voo 612 de Air West
O voo 612 de Air West era un servizo doméstico regular de pasaxeiros entre Khartún e Al-Fashir, no Sudán. O día 24 de xaneiro de 2007 o Boeing 737 que operaba a ruta, con 103 persoas a bordo, foi secuestrado pouco despois da engalaxe por un único home. O avión aterrou sen problemas en Xamena, Chad, onde o secuestrador se rendeu.
Arne Sorenson
Vida persoal
Sorenson coñeceu á súa futura esposa, Ruth Christenson, cando el estudaba en Luther College e Christenson traballaba na xeadaría da súa familia en Decorah, Iowa. A parella casou en 1984 e tivo catro fillos.
Sorenson faleceu o 15 de febreiro de 2021 na súa casa de Washington D. C., a causa do cancro de páncreas que padecia. Tiña 62 anos. Anteriormente, en 2019, anunciouse que estaba a recibir tratamento para o cancro de páncreas en etapa dúas no Hospital Johns Hopkins. Continuou á fronte da empresa durante este período. A compañía anunciara a principios de febreiro de 2021 que tomaría unha redución temporal nas horas de traballo para permitirlle o tratamento e pasar tempo coa súa familia.
Voo 612 de Air West
Secuestro
O día do secuestro os ocupantes do avión eran todos sudaneses coa excepción dun cidadán británico e dun agregado militar italiano. Mohamed Abdu Altif, un home de 26 anos de Al-Fashir, entrou armado na cabina de mando do avión ás 09:00 hora local, unha media hora despois de engalar do aeroporto de Khartún. Ordenou ao piloto voar a Roma e despois a Londres. Inicialmente informouse que a súa arma era un fusil de asalto AK-47, pero realmente era unha pistola.
Despois de que o piloto lle explicase de que non había suficiente combustible para chegar a Londres accedeu a voar ata Chad. Non fixo ameazas ou comunicacións aos pasaxeiros, ningún dos cales se decatou de que o avión fora secuestrado. Cando o avión entrou no espazo aéreo do Chad foi interceptado por cazas franceses Mirage F-1 estacionados en Xamena, que escoltaron ao 737 ata que aterrou no aeroporto de Xamena, onde foi rodeado por tropas do Chad. Tras 20 minutos de negociacións o secuestrador liberou aos ocupantes do avión antes de rendirse.
Luis Ruiz
Traxectoria
Nado en Huelva, Luís Ruiz comezou a forxarse como futbolista nas categorías inferiores do Club Atlético de Madrid, debutando en 2010 co seu segundo equipo filial da Terceira División, o Atlético de Madrid C. Tras dúas temporadas no filial no verán de 2013 incorporouse ao primeiro equipo do Club Deportivo Leganés para realizar con eles a pretemporada a modo de proba. Recibindo a aprobación do adestrador, Asier Garitano, o conxunto madrileño faise definitivamente cos seus servizos. Na súa primeira tempada dispón de minutos en trinta partidos, sendo participe do ascenso que levaría aos branquiazuis até a Segunda División. En xullo de 2014 renova o seu compromiso co club por unha tempada máis.
O seu primeiro partido no fútbol profesional sería o 24 de agosto de 2014, nun encontro ante o Deportivo Arabés que finalizou con empate a un gol. Tras o ascenso a Primeira División do Leganés o defensa asina polo Cádiz Club de Fútbol o 2 de agosto de 2016 co obxectivo de manterse en Segund. Tras xogar trece partidos cos andaluces, onde consegue xogar os playoffs de ascenso. Tras acabar o seu contrato, asina o 28 de xuño de 2017 por dous anos co Club Deportivo Lugo.
Tras dúas tempadas en Lugo, Luis Ruiz chegou libre ó Deportivo da Coruña o 5 de agosto de 2019.
Francisco Millán Mon
Francisco José Millán Mon, nado en Pontevedra o 8 de marzo de 1955, é un diplomático e político galego do Partido Popular.
Traxectoria
Sobriño do conde de Quirós, Millán Mon licenciouse en Dereito pola Universidade de Santiago de Compostela e despois diplomouse en Estudos Internacionais na Escola Diplomática de Madrid.
Ingresou na carreira diplomática en 1980 e en 1984 marcha traballar á embaixada de España na República Federal Alemá, que daquela estaba en Bonn. Despois regresou ao ministerio de Exteriores onde traballou entre outros postos na asesoría xurídica co ministerio e como director do gabinete do Secretario Xeral para as Comunidades Europeas. En 1993 volveu marchar, neste caso á embaixada en Rabat, e ao seu regreso a Madrid en 1996 volveu ao seu posto como director de gabinete na dirección xeral ocupada das relacións coa Unión Europea, pero desta vez xa cunha administración do Partido Popular. En 1998 foi nomeado director xeral de Política Exterior para Europa baixo o ministerio de Abel Matutes.
Vulcano (planeta hipotético)
miniatura|Vulcan nun diagrama do Sistema Solar fabricado para diversas escolas en 1846, pouco antes do descubrimento de Neptuno pola mesma persoa que o teorizou: Urbain Le Verrier.
O Planeta Vulcano foi un hipotético planeta intramercurial proposto en setembro do 1859 polo matemático e astrónomo francés Urbain Le Verrier.
Argumentos da súa existencia
No 1840, o director do Observatorio de París; François Arago, e o matemático francés Urbain Jean Joseph Le Verrier trataron de explicar a variación de 43 segundos de arco que se detectou no perihelio do planeta Mercurio. O seu estudo construíuse baseándose na Lei da Gravitación Universal de Isaac Newton.
En 1843, Le Verrier publicou a súa teoría na que propoñía a existencia dun pequeno planeta que perturbaba a órbita de Mercurio, do mesmo xeito que a órbita de Urano se ve perturbada pola órbita de Neptuno, tal e como el mesmo predixera con anterioridade.
Procura de Vulcano
Tras a publicación da hipótese de Le Verrier, numerosos astrónomos afecionados e mesmo profesionais afirmaron velo. Entre 1826 e 1843 o astrónomo afeccionado Heinrich Schwabe, farmacéutico de profesión, tentou atopar o planeta observando os arredores do Sol sen obter ningún resultado. Porén, Schwabe descobre o ciclo decenal das manchas solares que se facían visibles baixo a fotosfera solar, mentres buscaba infrutuosamente o hipotético planeta Vulcano.
Debido á súa proximidade ao Sol, máis reducida que a de Mercurio, Vulcano era invisible practicamente todo o tempo. Só durante as eclipses solares podía tentarse a súa procura.
Malia o prestixio de Urbain Le Verrier era, no momento, considerable, poucos astrónomos crían seriamente na existencia do devandito planeta. Tras a eclipse total de xullo no 1860 observada desde España, non foi posible enxergar a Vulcano ,a pesar das melloras instrumentais e fotográficas. O astrónomo alemán Christian Heinrich Friedrich Peters confesou á prensa: “Non penso ser como un parrulo salvaxe, que voa detrás dos paxaros míticos de Le Verrier”. Tras o falecemento deste, o 23 de setembro de 1877, a existencia de Vulcano corría perigo, ao perder un apoio tan importante.
O clímax da súa baldía busca chegou coa eclipse total de sol do 29 de xullo de 1878, visible nos Estados Unidos. Gran número de astrónomos norteamericanos desprazaron os seus instrumentos, reloxos e cámaras fotográficas por boa parte da xeografía nacional, para faceren un varrido sistemático das inmediacións solares. Nunha das principais expedicións, dirixida polo astrónomo James Craig Watson na cidade de Rawlins (Wyoming), estivo o propio Thomas Alva Edison non só para asistir ao evento senón para probar un dos seus novos inventos, un termómetro moi sensible á calor solar. Outro equipo non menos importante, dirixido por Simon Newcomb, instalouse en Separtion (Wyoming), preto do equipo anterior. Aínda que as observacións non foron definitivas nin estaban claras, por mor da extensa coroa solar, Watson estivo convencido o resto da súa vida de observar non un, senón dous planetas intramercuriales. Peters criticou estas observacións tras asegurar que só se trataban das estrelas.
Durante a seguinte expedición a unha nova eclipse solar total, en 1883, o astrónomo Edward S. Holden, sucesor de Watson, efectuou novamente delicadas observacións das inmediacións solares. Tampouco tivo éxito na súa procura, a pesar das melloras instrumentais.
Fin da procura
No 1877, Le Verrier faleceu convencido de que descubrira outro planeta, aínda que a procura de Vulcano finalizou ao demostrarse errónea a súa hipótese.
Finalmente, no 1915, Einstein explicou a orixe do corremento perihélico de Mercurio utilizando a súa teoría da relatividade xeral. As variacións na órbita producíanse como subproduto da forza gravitacional do Sol. As súas ecuacións predixeron a órbita de Mercurio, así como as do resto dos planetas, cunha precisión sen precedentes.
Dende entón, quedou descartada a hipótese da existencia do planeta Vulcano.
Roquetas de Mar
Praia en Roquetas|miniatura|300px Roquetas de Mar é un concello español, situado na provincia de Almería, en Andalucía. No ano 2010, contaba con 85.808 habitantes, formando parte da área metropolitana de Almería-Poñente. A súa extensión superficial é de 60 km² e ten unha densidade de 1.430,13 hab/km². Atópase situada a unha altitude de 10 metros e a 19 quilómetros da capital de provincia, Almería.
500px|miniatura|esquerda|Roquetas de Mar
Xogos Mediterráneos
miniatura|Cartel da primeira edición, [[Alexandría (1951).]]
Augusto Peláez
Augusto Peláez Quelle foi un político galego.
Xogos Mediterráneos
Os Xogos Mediterráneos son unha serie de eventos deportivos e culturais que se engloban dentro do Movemento Olímpico, entre os chamados Xogos Rexionais, celebrados polos países das costas do mar Mediterráneo. É nos Xogos Olímpicos de Londres de 1948 cando sae a idea de organizar uns Xogos nos que só participen os países da contorna do Mar Mediterráneo. Farase realidade en 1951, en Alexandría, grazas á labor de Mohamed Taher Pacha. Desde aquela celebráronse 15 edicións, as dez primeiras cada catro anos, sempre no ano anterior duns Xogos Olímpicos, máis a partir de 1993, os Xogos Mediterráneos dispútanse ao ano seguinte duns Xogos Olímpicos, unha decisión tomada polo Comité Internacional dos Xogos Mediterráneos (CIXM) en 1991.
Augusto Peláez
Traxectoria
Vicepresidente de Unión Republicana, foi nomeado alcalde de Xinzo de Limia como presidente da Comisión xestora en marzo de 1936. Nos anos cincuenta foi xefe de negociado de Facenda en Ourense. Dende 1954 foi recadador de contribucións en Vélez-Málaga.
Xogos Mediterráneos
O emblema dos Xogos Mediterráneos son tres aros entrelazados, de cor azul. Os tres aros simbolizan aos tres continentes unidos por esta competición: Asia, África e Europa; a cor azul por estar unidos polo Mar Mediterráneo.
A bandeira dos Xogos Mediterráneos é de cor celeste e cos tres aros entrelazados brancos no centro.
miniatura|300px|Países participantes
Países participantes
25 países, pertencentes a tres continentes participan nestes Xogos:
Pöytyä
Pöytyä (en sueco Pöytis) é un municipio de Finlandia situado na rexión de Finlandia Propia. En 2018 a súa poboación era de 8.412 habitantes. A superficie do termo municipal é de 773,69 km2, dos cales 23,63 km2 son auga. O concello ten unha densidade de poboación de 11,22 hab./km².
Limita cos municipios de Aura, Lieto, Loimaa, Marttila, Mynämäki, Oripää, Säkylä e Eura, estes dous últimos na rexión veciña de Satakunta.
O concello é unilingüe en finés.
Erinaceinae
Os Erinaceinae son unha subfamilia de mamíferos cubertos de espiñas chamados comunmente ourizos ou ourizos cachos dos que hai 17 especies distribuídas en 5 xéneros, que viven en partes de Europa, Asia e África e, por introdución, en Nova Zelandia. Só unha desas especies vive en Galicia, o Erinaceus europaeus. Non hai ourizos cachos nativos de Australia nin nigunha especie viva nativa de América (pero o xénero extinto Amphechinus viviu noutrora en Norteamérica). Os ourizos comparten un antepasado común distante coa familia dos sorícidos, mentres que os galericinos son posiblemente un elo intermedio, e cambiaron pouco durante os últimos 15 millóns de anos. Como moitos dos primeiros mamíferos, están adaptados á vida nocturna. A protección espiñosa dos ourizos lembra a dos porcos espiños, os cales non son erinaceidos senón roedores, e aos equidnas australianos, que son monotremos.
Francisco Gamborena Hernandorena
Francisco "Patxi" Gamborena Hernandorena, nado en Irún (Guipúscoa) o 14 de marzo de 1901 e finado en Donostia o 30 de xullo de 1982, foi un futbolista e adestrador de fútbol vasco. Xogaba de centrocampista e foi internacional coa selección española.
Erinaceinae
Xéneros e especies
miniatura|[[Hemiechinus auritus]] miniatura|Un ourizo cacho europeo urbano buscando comida pola noite.
Francisco Gamborena Hernandorena
Como xogador
Toda a súa carreira futbolística transcorreu no Real Unión de Irún, en cuxas categorías inferiores entrou en 1915, en 1921 xa se asenta no once titular do primeiro equipo e non o deixará ata 1934, anos nos que gañou dúas Copas do Rei (en 1924 e 1927).
Co club irundarra viviu o debut na recentemente creada Primeira División e o descenso a Segunda División anos despois.
Erinaceinae
Descrición física
Os Erinaceinae recoñécense doadamente polo seu recubrimento de espiñas, que son pelos ocos duros feitos de queratina ríxida. As súas espiñas non son velenosas nin teñen barbas e, a diferenza das pugas dos porcos espiños, non se poden arrancar facilmente do corpo do ourizo. Porén, as espiñas dos individuos inmaturos normalmente caen para seren substituídas polas espiñas adultas. As espiñas poden caer tamén cando o animal ten unha doenza ou está sometido a un extremo estrés.
Francisco Gamborena Hernandorena
Coa selección de fútbol
Tamén foi internacional coa Selección de fútbol de España, coa que participou nos Xogos Olímpicos de 1924 e 1928, disputando un total de 20 encontros. Debutou co combinado o 7 de outubro de 1921.
Erinaceinae
Descrición física
miniatura|esquerda|Esqueleto dun ourizo cacho. miniatura|Detalle dos últimos 5 mm das espiña dun ourizo vista con [[microscopio electrónico de varrido.]] miniatura|esquerda|Unha preparación de pel e esqueleto. miniatura|Detalle dos últimos 0,4 mm dunha espiña de ourizo vista con microscopìo electrónico de varrido.
Unha defensa que posúen todas as especies de ourizos cachos é a capacidade de enrolarse formando unha bóla compacta na que todas as espiñas apuntan cara ao exterior. Como a efectividade desta estratexia depende do número de espiñas, algúns ourizos do deserto evolucionaron para ter menos peso e é máis probable que fuxan ou mesmo ataquen cando están en perigo, arremetendo contra o intruso coas súas espiñas; para estas especies enrolarse en bóla é o seu último recurso. Varias especies son presas de diferentes predadores: mentres que os ourizos dos bosques son presa principalmente de aves (especialmente bufos) e furóns, as especies pequenas como o ourizo orelludo Hemiechinus auritus son presa de raposos, lobos e mangostas. Atopáronse ósos de ourizos nas egagrópilas do bufo Bubo bubo. Tamén son comidos polos teixugos, que nalgúns países é o seu principal depredador.
Francisco Gamborena Hernandorena
Como adestrador
Unha vez retirado do fútbol en activo dirixiu como adestrador a varios equipos, debutou trala guerra civil, en 1939, no Hércules CF pero só durou unha tempada. Posteriormente dirixiu á Real Sociedad (1941/42) e ao Real Oviedo (1947/48).
Erinaceinae
Descrición física
Son animais principalmente nocturnos, aínda que algunhas especies poden estar tamén activas durante o día. Dormen durante unha gran parte do día baixo arbustos, herbas ou rochas ou máis frecuentemente en goridas escavadas no chan, e os seus hábitats varían coa especie. Todos os ourizos silvestres poden hibernar, aínda que non todos o fan, dependendo da temperatura, especie e abundancia de comida.
O dorso dos ourizos ten dous grandes músculos que controlan a posición das espiñas. Un ourizo medio ten de 5.000 a 6.500 espiñas ou pugas que son fortes no exterior pero ocas e cheas de bolsas de aire no interior. Cando o animal se enrola en bóla, as pugas das súas costas protéxenlle a cabeza dobrada, os pés e o ventre, que son partes sen pugas. Esta é unha defensa moi efectiva.
Os ourizos vocalizan bastante e comunícanse por medio dunha combinación de gruñidos, sopridos e chíos, dependendo da especie.
miniatura|Autounción con substancias olorosas Os ourizos realizan ocasionalmente unha práctica chamada unción con substancias olorosas. Cando o animal encontra un novo cheiro, lambe e morde a fonte do cheiro, despois forma unha escuma olorosa na súa boca e lambe con ela as súas espiñas. Non se coñece a razón deste hábito, pero algúns expertos cren que é unha especie de camuflaxe olorosa para confundirse cos novos cheiros do seu hábitat e proporcionar un posile veleno ou fonte de infección para os predadores aos que lles crave as espiñas. Esta especie de unción é parecida ao baño de formigas que fan algunhas aves.
Como os didélfidos, ratos e toupas, os ourizos teñen certa inmunidade natural contra algúns velenos de serpes grazas á proteína erinacina do sistema muscular do animal, aínda que só dispoñen de pequenas cantidades dela, e unha picadura de víbora para eles pode ser, malia todo, mortal. Ademais, os ourizos son un dos únicos catro grupos de animais coñecidos con mutacións que os protexen contra outro veleno de serpes, a α-neurotoxina. O porco bravo, o ratel, a mangosta e o ourizo teñen mutacións no receptor de acetilcolina nicotínico que impiden que a α-neurotoxina do veleno de serpe se una a el, aínda que estas mutacións se orixinaron independentemente.
Sentido do olfacto
As rexións olfactorias non foron estudadas a fondo nos ourizos. Nos mamíferos a parte olfactoria do cerebro está cuberta polo neopalio, o que fai difícil expoñela. Diversas probas suxeriron que os ourizos teñen unha actividade eléctrica similar á dos gatos.
Dieta
miniatura|Un [[Erinaceus europaeus|ourizo cacho europeo.]] Aínda que tradicionalmente foran clasificados na agora abandonada orde Insectivora, os ourizos son omnívoros. Aliméntanse de insectos, caracois, ras e sapos, cobras, ovos de aves, prea, cogomelos, herba, raíces, bagas, melóns e sandías. As bagas constitúen a maior parte da dieta do ourizo de Afganistán (Hemiechinus auritus megalotis) ao inicio da primavera despois da hibernación.
Hibernación
Durante a hibernación a temperatura corporal do ourizo pode decrecer uns 2 °C. Cando o animal desperta da hibernción, a súa temperatura elévase de 2 a 5 °C ata a súa temperatura normal de 30-35 °C.
Reprodución e duración da vida
miniatura|Un ourizo cacho europeo procurando comida. Dependendo da especie, o período de xestación é de 35 a 58 días. A camada media é de 3 a 4 crías nas especies máis grandes e de 5 a 6 nas máis pequenas. Non é raro que os machos adultos maten as crías masculinas.
Os ourizos teñen unha lonxevidade bastante prolongada para o seu tamaño. As especies máis grandes viven de 4 a 7 anos na natureza (nalgúns casos ata 16 anos), e as máis pequenas de 2 a 4 anos (de 4 a 7 en catividade), o que é moito comparado cos 2 anos que vive un rato ou os 3 ou 4 anos que vive unha rata grande. A ausencia de depredadores e a dieta controlada contribúen a unha maior lonxevidade en catividade (de 8 a 10 anos dependendo do tamaño).
Os ourizos nacen cegos cunha membrana protectora que cobre as pugas, a cal se seca e engurra en poucas horas. As espiñas emerxen a través da pel despois de que a membrana foi limpada ou se desprende.
Especie invasora
miniatura|Ourizo cacho europeo. En áreas onde foron introducidos os ourizos, como en Nova Zelandia e as illas de Escocia, o ourizo converteuse nunha praga. En Nova Zelandia causa inmensos danos ás especies nativas, como insectos, caracois, lagartos e aves que aniñan no chan, especialmente as aves do litoral. Como adoita pasar cos animais introducidos, alí carece de predadores. Nas illas escocesas de North Uist e Benbecula nas Hébrida exteriores fixéronse campañas para matalos, pero posteriormente foron cambiadas por campañas de captura e liberación noutros lugares.
Doenzas
Os ourizos sofren moitas enfermidades comúns en humanos. Entre elas o cancro, enfermidade do fígado graxo e doenzas cardiovasculares. O cancro é moi común nos ourizos. O máis común é o carcinoma de célula escamosa. As células escamosas cancerosas espállanse rapidamente desde os ósos aos órganos nos ourizos, a diferenza de en humanos. A enfermidade do fígado graxo crese que pode estar causada por unha mala dieta. Os ourizos comen de moi boa gana alimentos que son ricos en graxas e azucres, pero o seu metabolismo está adaptado a dietas baixas en graxa como insectos ricos en proteínas, o que orixina problemas de obesidade, hepáticos e cardíacos.
Os ourizos transmiten en casos raros unha infección da pel fúnxica aos humanos que os manipulan e a outros ourizos. É unha dermatofitose causada por infección polo fungo Trichophyton erinacei.
Influencia humana
miniatura|Ourizo [[albinismo|albino debido a que porta unha mutación.]]
Un caso curioso foi que en 2006, a compañía McDonald's cambiou o deseño dos recipientes dos seus McFlurry para que os ourizos non quedasen coa cabeza atrapada dentro ao intentar lambelos e morresen. Algúns ourizos domésticados quedan atrapados nos tubos de papel hixiénico ao meteren a cabeza dentro, aínda que non adoita ser perigoso.
Domesticación
miniatura|[[Atelerix albiventris.]] Os ourizos poden terse domesticados como mascotas. A especie máis comunmente usada como mascota é un híbrido da especie centroafricana Atelerix albiventris e a norteafricana Atelerix algirus. É máis pequeno que o ourizo cacho europeo, polo que se lle chama ás veces ourizo africano anano ou pigmeo. Outras especies que se poden ter como mascotas son os ourizos orelludos Hemiechinus auritus e Hemiechinus collaris.
Uso culinario e medicinal
Os ourizos son un alimento en moitas culturas. Xa os comían os antigos exipcios e algunhas receitas da cociña medieval usaban carne de ourizo. Comérciase con ourizos en partes de Eurasia e África para usalos na medicina tradicional e mesmo na bruxería. No Oriente Próximo, e especialmente entre os beduínos, a carne de ourizo é considerada medicinal, e crese que cura o reumatismo e a artrite. Tamén os partidarios do seu uso din que cura diversas doenzas e trastornos, supostamente desde a tuberculose á impotencia. En Marrocos, a inhalación do fume de queimar a pel e pelos de ourizo considérase un remedio para a febre, impotencia masculina e doenzas urinarias. O sangue de ourizo véndese para curar doenzas dérmicas e verrugas e a carne cómese como remedio para os meigallos. O pobo romaní nalgúns países aínda come ourizo cocido ou asado e utiliza o seu sangue e graxas polo seu suposto valor medicinal.
Alejandro Millán Mon
Isidoro Alejandro Millán Mon, conde de Quirós, nado en Pontevedra o 1 de novembro de 1956, é un político e médico galego.
Traxectoria
Estudou Medicina na Universidade de Navarra e exerceu como médico en diferentes destinos da cidade de Pontevedra na década dos oitenta. En 1996 foi nomeado gobernador civil de Pontevedra (a partir de 1997 baixo a denominación de Subdelegado do Goberno) polo goberno de José María Aznar, posto que ocupou ata que en 2004 ascendeu ao poder José Luis Rodríguez Zapatero.
Herdou o título de conde de Quirós do seu tío Isidoro Millán González-Pardo en 2007.
Vida persoal
É irmán de Francisco Millán Mon, europarlamentario. Casado, ten catro fillos. Forma parte do Cuerpo de la Nobleza del Antigo Reino de Galicia.
Sabotaxe
miniatura|Un póster dos [[Estados Unidos de América durante a segunda guerra mundial que foi empregado para informar á xente do que debían facer se sospeitaban de sabotaxes.]] A sabotaxe é unha acción deliberada co obxectivo de debilitar o inimigo a través de subversion, da obstrución, da rotura ou da destrución de material. Ás veces, a sabotaxe é usada como unha forma de ineficiencia organizada polos traballadores para afectar negativamente no empregado ou para desligarse de responsabilidades por danos a terceiros.
Antecedentes históricos
miniatura|150x150px|Un sabot. Dise popularmente que a palabra sabotaxe se orixinou a partir da palabra francesa sabot. En Francia as zocas (zapatos de madeira) son chamados sabots e dise que nunha ocasión, os traballadores dalgunhas fábricas empregaron os seus sabots para inutilizar a maquinaria, e así amosar o seu desacordo cos propietarios. É dicir, eles sabotaron as máquinas.
A verdadeira orixe da palabra tamén parece estar relacionada coa palabra francesa sabot. Na era industrial, os traballadores empregaban sabots como zapatos, que os facía camiñar de xeito ineficiente. Por esta razón, a ineficiencia organizada denomínase sabotaxe.
Derivada parcial
En matemáticas, unha derivada parcial dunha función de diversas variables, é a súa derivada respecto a unha desas variables mantendo as outras como constantes. As derivadas parciais son útiles no cálculo vectorial e na xeometría diferencial.
A derivada parcial dunha función f respecto á variable x represéntase con calquera das seguintes notacións equivalentes:
Onde é a letra 'd' redondeada, coñecida como o 'd de Jacobi'.
Cando unha magnitude A é función de diversas variables (x,y,z,...), é dicir:
Ao realizar esta derivada obtemos a expresión que nos permite obter a pendente da recta tanxente a dita función A nun punto dado. Esta recta é paralela ao plano formado polo eixe da incógnita respecto á cal se fixo a derivada e o eixe z.
Analiticamente o gradiente dunha función é a máxima pendente de dita función na dirección que se elixa. Visto desde a álxebra linear, a dirección do gradiente indícanos cara a onde hai maior variación na función.
Introdución
Supoñamos que é unha función de máis dunha variable, é dicir, unha función real de variable vectorial. Para o caso,
miniatura|300px|Un gráfico de z = x2 + xy + y2. Queremos encontrar a derivada parcial en (1, 1, 3) que deixa y constante; a correspondente liña tanxente é paralela ao eixe x.
É difícil describir a derivada de tal función, xa que existe un número infinito de liñas tanxentes en cada punto da súa superficie. A derivación parcial é o acto de elixir unha desas liñas e encontrar a súa pendente. Xeralmente, as liñas que máis interesan son aquelas que son paralelas ao eixe x, e aquelas que son paralelas ao eixe y.
left|miniatura|300px|Este é un corte do gráfico á dereita de y = 1.Unha boa maneira de encontrar os valores para esas liñas paralelas é a de tratar as outras variables como constantes mentres se deixa a variar só unha. Por exemplo, para encontrar a liña tanxente da función de arriba en (1, 1, 3) que é paralela o eixe x, tratamos a variable y como constante. O gráfico da función e o plano y = 1 móstranse á dereita. Á esquerda, vemos como se ve a función, no plano y = 1. Encontrando a liña tanxente neste gráfico, descubrimos que a pendente da liña tanxente de ƒ en (1, 1, 3) que é paralela ao eixe x é tres. Que escribimos:
Exemplos
miniatura|O volume dun cono depende da altura (h) e o radio (r)
As derivadas parciais de V respecto a r e h son:
a derivada parcial de F respecto de x é: mentres que con respecto de y é:
Definición formal
Como as derivadas nunha variable, as derivadas parciais están definidas como o límite. Onde U é un subconxunto aberto de Rn e f : U → R unha función. Definimos derivada parcial de f no punto a = (a1,..., an) ∈ U con respecto á i-ésima variable xi como:
Ou visto respecto á derivada direccional:
onde \vec{v} é o vector unitario do eixe respecto ao que se deriva ({x_i}).
Se todas as derivadas parciais existen no punto a, a función non necesariamente é continua nese punto. Mais, se todas as derivadas parciais existen arredor de a e son continuas, entón a función non só é continua senón ademais diferenciable onda a. Neste caso, f é unha función C1.
Notación
Derivadas parciais (dobres) de segunda orde:
Derivadas cruzadas de segunda orde:
Termodinámica
Que significa que e entón:
Esta notación úsase pois frecuentemente unha magnitude pode expresarse como función de diferentes variables polo que en xeral:
Xa que a forma precisa das funcións e  é diferente, é dicir, trátanse de funcións diferentes.
Derivadas parciais de orde superior
Á súa vez, a derivada parcial pode verse como outra función definida en U e derivarse parcialmente. Se todas as súas derivadas parciais existen e son continuas, chamamos a f unha función C2; neste caso, as derivadas parciais poden ser intercambiadas polo teorema de Clairaut tamén coñecido como teorema de Schwartz.
En R2, se se cumpre o xa dito, asegúrase que:
Andaman e Nicobar
As Illas de Andaman e Nicobar (támil: அந்தமான் நிகோபார் தீவுகள், hindi: अंडमान और निकोबार द्वीप) forman parte dos territorios da Unión da India. Comprenden 572 illas das cales 37 están habitadas, son un grupo de illas na confluencia da baía de Bengala e o Mar de Andaman.
O territorio está a uns 150 km. ao norte de Aceh en Indonesia e separado de Tailandia e Myanmar polo Mar de Andamán. Comprende dous grupos de illas, as Illas Andaman (en parte) e as Illas Nicobar, separadas polos 150 km de ancho da Canle Ten Degree (no paralelo 10° N), cos andamanos ao norte desta latitude, e os nicobares ao sur (a 179 km). O mar de Andaman atópase ao leste e a baía de Bengala ao oeste.
A capital do territorio é a cidade de Port Blair. A superficie total das illas é de aproximadamente 8249 km2. O territorio divídese en tres distritos: Distrito de Nicobar con Car Nicobar como capital, distrito de Andaman do sur con Port Blair como capital e distrito de Andaman do norte e central con Mayabunder como capital.
As illas acollen o Comando de Andaman e Nicobar, o único comando xeográfico de tres servizos das Forzas Armadas Indias.
Nas Illas Andaman vive o pobo sentinelés, un pobo illado. Os sentineleses poden ser as únicas persoas actualmente coñecidas que non alcanzaron máis ala dun nivel de tecnoloxia do paleolítico, con todo, isto discútese, xa que se atoparon indicios de traballo de metal na súa illa.
Historia e características
O nome de Andaman vén de Handuman que é a palabra para o hindú Hánuman en malaio. Nicobar en malaio significa terra das persoas espidas.
Estas illas foron descritas polo viaxeiro veneciano Marco Polo a finais do século XIII. Delas di: "Non teñen rei nin señor de ningunha clase e son como bestas salvaxes... Tanto os homes como as mulleres van completamente espidos... non teñen casas... nin lei nin orde... son xente moi cruel e comen con gusto crus aos homes, a todos os que poden coller, con tal que non sexan da súa tribo".
As illas foron tomadas polos Maratha no século XVII e o lendario corsario Kanhoji Angre atacou as rutas marítimas coloniais desde unha base nestas illas. O Reino Unido ocupou as illas ata que foron tomadas polos xaponeses durante a Segunda guerra mundial. As illas foron postas posteriormente baixo a autoridade do Arzi Hukumate Azad Hind (goberno provisional para unha India libre) de Netaji (ou Subhash Chandra Bose). Netaji visitou as illas durante a guerra, renomeándoas como "Shaheed" (Mártir) e "Swaraj" (Autogoberno). O xeneral Loganathan, do Exército Nacional Indio foi nomeado gobernador das Illas de Andaman e Nicobar.
thumb|Localización
Coa independencia da India en 1947, pasaron a ser un dos 6 territorios do país.
Os británicos usaron as illas como prisión para membros do "Movemento para a Independencia da India". Esta forma de encarceramento foi chamada Kalapani e a prisión de Port Blair foi considerada como a "Siberia da India británica".
O 26 de decembro de 2004 as costas das Illas de Andaman e Nicobar foron devastadas por un tsunami de 10 metros como consecuencia do Terremoto do Océano Índico de 2004. Polo menos 7.000 persoas morreron durante o desastre nas illas. Mentres que a maioría das vítimas foron colonos, a maior parte da poboación aborixe sobreviviu grazas a tradicións orais pasadas de xeración en xeración que os advertiron de abandonar as costas e refuxiárense nas montañas cando se producían terremotos.
Galería de imaxes de Ribadeo
Galería de imaxes do concello de Ribadeo na provincia de Lugo.
Flores de Bach
miniatura|Remedio floral de Bach no envase típico.
Os remedios con flores de Bach son solucións ou menciñas a base de brandy e auga - a auga contén esencias diluídas dunhas especies concretas de plantas (non só flores, senón árbores, herbas etc.) escollidas por Edward Bach, un homeópata inglés, alá polos anos 1930. Bach cría que o orballo que se atopa nos pétalos das flores retén as propiedades curativas das plantas. Os remedios indícanse principalmente para problemas emocionais e espirituais, incluíndo, sen excluír outros, depresións, ansiedade, insomnio e estrés.
As menciñas conteñen unha cantidade moi pequena de material vexetal nunha solución 50:50 auga e brandy. Isto coñécese coma tintura nai. Os remedios que se atopan nas tendas (chamados de stock bottle) son disolucións da tintura nai noutros líquidos, normalmente alcol, polo que a porcentaxe de alcol na meirande parte das menciñas de Bach comerciais varía entre 25 e 40% (50 a 80 volume). As menciñas ademais adóitanse diluír antes do uso, normalmente nunha botella de tratamento chea de auga e que conterá dúas gotiñas dun ou máis dun dos produtos comerciais. Por mor a que os remedios están extremadamente diluídos, carecen de recendo ou sabor característico algún. Con este proceso de dilución, segundo a probabilidade estatística, dificilmente incorporamos unha soa molécula, por isto, para xustificar o seu uso, disque estas menciñas conteñen unha natureza enerxética ou "vibración" natural da flor e que esta pode ser transmitida ao paciente. As menciñas a partir das flores de Bach considéranse logo remedios de curación espirituais, e ligan co concepto de memoria da auga. Ás veces considéranse remedios homeopáticos porque están moi diluídas en auga, mais non son realmente homeopáticas xa que non seguen outros preceptos homeopáticos coma o principio de similitude ou a crenza de que os "poderes" curativos se vén reforzados por axitación e repetición das dilucións ("sucusión").
As pescudas e revisións clínicas sistemáticas sobre os remedios das flores de Bach non atoparon eficacia científica ningunha mais ca o efecto placebo.
Uso
miniatura|dereita|290px|A [[roseira brava ou silva macho é unha das plantas empregadas nas menciñas de Bach.]] miniatura|dereita|290px|A [[xanzá é outra das plantas dos remedios de Bach.]] Segundo os seus seguidores, as flores de Bach poderíanse usar para tratar sete tipos de estados negativos: o medo, a falsidade, a evasión do presente, a soidade, a hipersensibilidade, a tristura ou desesperación e a preocupación excesiva polos outros. Estes estados terían diferentes aspectos, polo tanto ademais do tratamento básico poderíase usar unha mestura de esencias segundo o caso.
As plantas usadas son as seguintes (a seguir o que os seguidores desta crenza consideran que axuda a combater):
Henry Rider Haggard
Traxectoria
Decepcionado decide deixar de escribir, pero a lectura da novela de Robert Louis Stevenson, A illa do tesouro, dálle pulos creativos e en seis semanas remata a que se converterá na súa novela máis coñecida é As minas do rei Salomón (King Solomon's Mines) que foi inmensamente popular na súa época e mantivo un notable impacto no século XX. No seu primeiro ano, 1885, vendeu 30.000 exemplares só en Inglaterra. E Haggard decide dedicarse exclusivamente á literatura. Froito da súa viaxe por Exipto, en 1888, é a novela Cleopatra. En 1891 mentres estaba en México morre o seu fillo, regresa a Inglaterra vende a súa casa e íllase na mansión familiar de Ditchingham.
Haggard nas súas novelas, aínda que apoia as concepcións do colonialismo británico, trata con simpatía ás poboacións nativas, os africanos aparecen en papeis de heroes nas súas novelas, aínda que o protagonista sexa tipicamente europeo. Entre 1882 e 1925 publicou máis de 70 libros.
Mantodeos
Os mantodeos (Mantodea) son unha orde de insectos que comprende unhas 2.400 especies clasificadas nuns 430 xéneros e 15 familias, chamadas comunmente barbantesas, barbatesas, parraguesas, carballesas e galbanas. A maior das familias é a dos mántidos (Mantidae), e a especie máis coñecida é Mantis religiosa. As barbantesas están distribuídas por todo o mundo en hábitats temperados e tropicais. Teñen cabezas triangulares con ollos que sobresaen e pescozos flexibles. Os seus corpos alongados poden ter ás ou non, pero todos os mantodeos teñen un par de patas anterior modificado e agrandado, adaptado para capturar e agarrar presas; a súa postura ergueita, permanecendo estática e cos antebrazos dianteiros dobrados, fai que pareza que están en postura de rezar.
Os parentes máis próximos dos mantodeos son as térmites e cascudas (Blattodea), e todos están incluídos na superorde Dictyoptera. Os mantodeos son ás veces confundidos cos insectos pau (Phasmatodea), ou con outros insectos alongados como certos saltóns (Orthoptera) ou mesmo con outros insectos con patas dianteiras raptoras como os neurópteros Mantispidae. Os mantodeos son principalmente predadores de emboscada, mais existen unhas poucas especies que viven no chan que perseguen activamente as súas presas. Normalmente viven un ano. Nos climas máis fríos, os adultos poñen ovos en outono e despois morren. Os ovos están protexidos por duras cápsulas e eclosionan en primavera. As femias practican ás veces o canibalismo sexual, comendo as súas parellas despois da copulación.
Algunhas das primeiras civilizaciós consideraban que as barbantesas tiñan poderes sobrenaturais, como se pensaba na Antiga Grecia, Antigo Exipto e Asiria. Un tropo cultural popular en debuxos humorísticos representa a barbantesa como unha muller fatal. As barbantesas están entre os insectos que con máis frecuencia se teñen como mascotas.
Taxonomía e evolución
Recoñécense unhas 2.400 especies de barbantesas nuns 430 xéneros. Atópanse predominantemente nas rexións tropicais, pero algunhas viven en áreas temperadas. A sistemática das barbantesas foi moi discutida durante moito tempo. As barbantesas, xunto cos insectos pau (Phasmatodea), foran antes situados na orde Orthoptera coas cascudas (agora Blattodea) e os griloblátidos (agora Grylloblattodea). Kristensen (1991) combinou os Mantodea coas cascudas e térmites na orde Dictyoptera, suborde Mantodea. O nome mantodea está formado pola palabra do antigo grego μάντις (mantis) que significa 'profeta' e εἶδος (eidos) que significa 'forma' ou 'tipo'. Foi acuñado en 1838 polo entomólogo alemán Hermann Burmeister. O nome mántido refírese propiamente falando só aos membros da familia Mantidae, a cal historicamente era a única familia da orde e segue sendo a máis numerosa en especies.
miniatura|Os neurópteros [[Mantispidae teñen patas anteriores raptoras igual que as barbantesas, pero as súas ás anteriores non son coriáceas.]]
Os Mantispidae, debido a teren patas raptorias similares, poden ser confundidos con barbantesas. Esta semellanza é un exemplo de evolución converxente; as Mantispidae non teñen ás coriáceas como as barbantesas.