cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ganges, Hérault
Historia
Un forno de cal nas aforas de Ganges cítase nun contrato de asociación para a súa explotación en 1575.
Durante a Revolución Francesa, os cidadáns do pobo reuníronse nunha sociedade revolucionaria, denominada Société populaire républicaine, no ano II.
TOTEM
O Experimento TOTEM (TOTal Elastic and diffractive cross section Measurement), é un experimento integrado no Gran Colisor de Hadróns (LHC) do CERN. No 2021, certificou a descuberta do odderon polo cruzamento dos seus datos, cos recollidos anos atrás polo vello Tevatrón.
Andreas Gursky
Andreas Gursky, nado en Leipzig o 15 de xaneiro de 1955, é un fotógrafo alemán coñecido polos seus traballos de gran formato e que traballa con imaxes en cor procesadas dixitalmente. É un dos fotógrafos máis exitosos da fotografía contemporánea.
Traxectoria
Andreas Gursky naceu nunha familia de fotógrafos, xa que tanto o seu pai, Willy Gursky, como o seu avó Hans (1890–1960) foron fotógrafos publicitarios. Willy Gursky dirixira o seu propio estudo en Leipzig desde 1949, ata que en 1950 trasladouse coa súa familia desde a República Democrática Alemá á cidade de Düsseldorf.
De 1978 a 1981 Andreas Gursky estudou Comunicación Visual na Universidade de Duisburg-Essen con Otto Steinert e Michael Schmidt. Ao mesmo tempo estudaba na Academia de Arte de Düsseldorf onde estudou con Bernd Becher e graduouse en 1987.
Xunto cos fotógrafos Axel Hütte, Jörg Sasse, Thomas Struth, Candida Höfer e Thomas Ruff, pertence ao grupo da Escola Becher ("Becher-Schüler"), coñecida como Escola de Fotografía de Düsseldorf.
En 1980 Andreas casou con Carol Pilars de Pilar, coa que ten un fillo e unha filla. Despois volveu casar coa fotógrafa Nina Pohl, coa que fixo parte do seu traballo.
Gustave Planchon
François Gustave Planchon, nado o 29 de outubro de 1833 en Ganges, Hérault, e finado o 13 de abril de 1900 en Montpellier (Hérault), foi un farmacéutico, botánico e entomológo francés.
Traxectoria
Despois de obter en 1859 o doutoramento en Medicina na Universidade de Montpellier, foi nomeado profesor agregado da Facultade de Medicina de Montpellier, e profesor de Botánica na Facultade de Ciencias de Lausana, onde ensinou desde 1860 até 1862. Mentres realizaba as súas investigacións, continuou os estudos até obter o grao de doutor en Ciencias e título de farmacéutico, que acadoy en 1864. Nese mesmo ano, foi nomeado profesor agregado na Escola Superior de Farmacia de Montpellier. En 1872 obtivo a cátedra de Historia Natural das Drogas na Escola Superior de Farmacia de París. En 1886, foi nomeado director de dita Escola, ensinando nela até a súa morte, é dicir, durante case catorce anos.
Foi membro da Academia Nacional de Médicina de Feanciia, da Academia Nacional de Farmacia de Francia, e da Academia Real de Medicina de Bélxica.
Investigacións
Gustave Planchon é sobre todo coñecido polas súas investigacións sobre a estrutura das drogas vexetais (ou animais no caso das cochinillas).
Bastante difícil de clasificar, no seu traballo dedicouse á farmacoloxía e a diversos campos das ciencias naturais, en particular á fisioloxía das plantas, a fitopaleontoloxía, á xeografía botánica (fitoxeografía) e a entomoloxía.
Como precursor, fixo que a materia médica se beneficiara da determinación das drogas polos sues caracteres morfolóxicos externos ao estudialas usando o microscopio, o que lle permitiu corrixir identificacións erróneas (Kermes vermilio vs Kermes ilicis), ou determinar moito máis precisamente a verdadeira orixe botánica de diferentes drogas.
Abreviatura
A abreviatura Planchon emprégase para recoñecer a como autoridade na descrición e taxonomía en zooloxía.
Tevatrón
alt=Vista aérea do Fermilab.|miniatura|Vista aérea do Fermilab. Tevatrón é o nome que recibe o acelerador de partículas do Fermilab, operativo entre 1987 e 2011. A instalación, que albergaba a varias centeas de investigadores, facía colidir protóns e antiprotóns.
O Tevatrón e os seus dous experimentos, o DZero e o CDF, saltaron á fama no 1995 coa descuberta do quark top (quark cume), a partícula fundamental máis pesada entre as coñecidas.
Cerambyx cerdo
Cerambyx cerdo é unha especie de coleóptero da familia dos cerambícidos. Está presente no norte de África (Alxeria, Marrocos e Tunisia), Europa (Austria, Belarús, Bulgaria, Croacia, a República Checa, Francia, Alemaña, Hungría, Italia, Moldova, Polonia, Romanía, Serbia, Eslovaquia, España, Suecia, Suíza e Ucraína) e Asia (Armenia, Acerbaixán, Xeorxia, Irán e Turquía).
Tevatrón
O comezo do seu apagado coincidiu coa posta en marcha do moito máis potente acelerador de partículas LHC no CERN, que en certo xeito viu substituílo.
Cerambyx cerdo
O escaravello estivo presente no pasado no Reino Unido, mais extinguise localmente cando menos hai uns centos de anos. Os espécimes preservados atopados nos Reino Unido datan de hai uns 4000 anos.
Tevatrón
Cos seus datos, no 2021 contribuiu ó descubrimento dunha nova partícula, o odderon, cruzando datos de DZero co experimento TOTEM do CERN. En ambos casos usáronse choques elásticos (é dicir, sen disgregación das partículas iniciais nos choques) para obter datos.
Manuel Maneiro Grille
Traxectoria
Traballou como perito agrícola e como empregado de banca. Nas eleccións municipais de 1979 encabezou a candidatura da UCD en Mazaricos e foi elixido alcalde cunha ampla maioría absoluta de 11 concelleiros de 13. Nas municipais de 1983 encabezou a candidatura de Coalición Popular e foi reelixido cunha maioría absoluta de 9 concelleiros. Nas municipais de 1987 encabezou a CPG e volveu ser reelixido con maioría absoluta, logrando 8 concelleiros. Neste mandato foi deputado provincial, formando parte do goberno provincial e presidindo o Hospital de Conxo, naquel momento xestionado pola Deputación da Coruña. Durante os dous primeiros anos de mandato a CPG gobernou en coalición con AP, pese a que os socialistas lograran máis votos e deputados. Porén en xuño de 1989 el máis outros 2 deputados da coalición (os alcaldes de Santa Comba e Coristanco) apoiaron unha moción de censura dos socialistas contra o presidente popular José Manuel Romay Beccaría, facendo presidente a Salvador Fernández Moreda co cal pasaron a gobernar en coalición.
Nas municipais de 1991 encabezou a candidatura da Converxencia Nacionalista Galega e, pese que revalidou a vitoria, perdeu a maioría absoluta e foi apartado da alcaldía por un pacto dos demais grupos (PPdeG, PSdeG e BNG), que fixo alcalde ó nacionalista Xoán Manuel Ramos Rodríguez pese a haber logrado tan só un concelleiro; o apoio dos populares veu dado por indicacións de Romay, como vinganza contra Maneiro polo seu apoio á moción de censura. Desta forma permaneceu na oposición e volveu traballar en banca. En xaneiro de 1992 4 dos seus compañeiros uníronse ó PPdeG para apoiar unha moción de censura contra Ramos, pero a falta de apoio final dun dos edís populares firmantes da moción, xunto co doutro concelleiro do partido, fíxoa fracasar. Nas municipais de 1995 volveu a encabezala CNG pero tan só consigueu un concelleiro, tralo PPdeG (que logrou a alcaldía con maioría absoluta) e o BNG de Ramos.
Vida persoal
Estaba casado e tiña 4 fillos. Finou na súa casa na parroquia de San Fins de Eirón.
Varanus salvator
Varanus salvator é unha especie de réptil varánido de gran tamaño nativo do sur e sueste de Asia. É un dos chamados lagartos monitor máis comúns de Asia, que vive desde as costas do nordeste da India, Bangladesh, Sri Lanka, sueste asiático continental e sur da China ata as illas de Indonesia, onde vive preto da auga. Na Lista vermella da IUCN está considerado como en situación pouco preocupante. Describiuno Laurenti en 1768 e está entre os squamata de maior tamaño do mundo.
Etimoloxía
O nome xenérico Varanus deriva do árabe waral (ورل), que se traduce por 'monitor' (un gran lagarto). O nome específico é a palabra latina para 'salvador', que denota unha posible connotación relixiosa. Ás veces pode confundirse con outro gran varánido, o Varanus salvadorii debido aos seus nomes científicos tan similares.
Taxonomía
A familia Varanidae comprende case 80 especies de lagartos monitor, todos os cales pertencen ao xénero Varanus. Hai bastante incerteza taxonómica dentro deste complexo de especies de varanos. As análises morfolóxicas empezaron a desenlear esta incerteza taxonómica, pero serán necesarios estudos moleculares para comprobar e confirmar a validez de certas agrupacións dentro deste xénero. Estas investigacións serán importantes para estimar os cambios nas avaliacións de conservación.
Subespecies
miniatura|V. s. salvator miniatura|Un V. s. macromaculatus [[melanismo|melánico.]] Varanus cumingi, Varanus marmoratus e Varanus nuchalis clasificábanse como subespecies ata 2007, ano en que foron elevados ao rango de especie.
V. s. komaini era antes considerado subespecie propia de Tailandia (localidade tipo: Amphoe La-ngu, Provincia Satun) e da fronteira malaio-tailandesa, pero agora considérase un sinónimo júnior e unha poboación melánica de V. s. macromaculatus.
Descrición
miniatura|Detalle da cabeza mostrando a lingua bífida. miniatura|Camiñando pola beirarrúa. V. salvator é unha especie grande de lagarto monitor. A madureza reprodutora chega para os machos cando teñen unha lonxitude relativamente modesta de 40 cm e pesan 1 kg, e para as femias cando son de 50 cm. Porén, medran moito máis durante a súa vida, e os machos son máis grandes que as femias. Os adultos raramente exceden os 1,5-2 m de lonxitude, pero o espécime máis grande rexistrado, de Sri Lanka, medía 3,21 m. O peso máis común na madureza é de 19,5 kg. Porén, 80 machos cazados pola súa pel en Sumatra medían como media só 3,42 kg e 56,6 cm do morro ao ano e 142 cm de lonxitude total; 42 femias medían como media só 3,52 kg e 59 cm do morro ao ano e 149,6 cm de lonxitude total, aínda que espécimes despelexados de gran tamaño pesaban de 16 a 20 kg.
Outro estudo da mesma área feito polos mesmos autores estimaba con valores similares a masa corporal media de espécimes maduros en 20 kg mentres que outro estudo máis atopou unha serie de adultos que pesaban 7,6 kg de media. Unha mostra de 55 exemplares tiña un peso entre 2 e 32 kg. O peso máximo normal da especie é duns 50 kg. En casos excepcionais informáronse de exemplares con opesos de 75 a 90 kg, aínda que a maioría deses informes non están verificados e poden non ser fiables.
Segundo algúns autores, é o segundo lagarto de máis peso, despois do varano de Komodo. O seu corpo é muscular con longos e poderosos rabos comprimidos lateralmente. As escamas desta especie son carenadas; as escamas da parte superior da cabeza son máis grandes que as localizadas no dorso. A miúdo definese a especie pola súa coloración marrón escura ou anegrada con pintas amarelas na parte ventral; estas marcas amarelas tenden a desaparecer gradualmente coa idade. Esta especie tamén se caracteriza por ter unha banda anegrada con beiras amarelas que se estende cara atrás desde cada ollo. Teñen longos pescozos e un morro alongado. Usan as súas poderosas mandíbulas, dentes serrados e agudas garras para a predación e defensa.
En catividade a súa esperanza de vida determinouse que está entre 11 e 25 anos dependendo das condicións, pero na natureza é considerablemente máis curta.
Distribución e hábitat
miniatura|Un exemplar no [[Parque Nacional de Sunderbans]] Está amplamente distribuído desde India e Bangladesh, Sri Lanka, Myanmar e Tailandia, Camboxa, Laos, Vietnam, as provincias chinesas de Guangxi e Hainan, Malaisia, Singapur ata as illas da Sonda Sumatra, Xava, Balí, Borneo e Sulawesi. Habita principalmente en zonas húmidas de auga doce ou salobre de terras baixas. Rexistrouse a súa presenza a alturas de 1800 m.
É unha especie semiacuática e oportunista; viven en diversos hábitats naturais, pero predominantemente en bosques primarios e mangleirais. Non lle asusta vivir en áreas alteradas polos humanos. De feito, adáptase e prospera en áreas agrícolas así como en cidades con sistemas de canles, como ocorre en Sri Lanka, onde non é cazado nin perseguido. Os hábitats que se consideran os máis importantes para el son os mangleirais, pantanos, zonas húmidas e alturas por debaixo dos 1000 m. Non prospera en hábitats con ampla perda de vexetación natural e sen recursos acuáticos.
Comportamento e ecoloxía
miniatura|Exemplar descansando nun pneumático miniatura|Cría saída dos ovos. miniatura|Individuos novos
Estes varanos deféndense usando os seus rabos, garras e mandíbulas. Son excelentes nadadores, usando a especie de crista elevada dos seus rabos para axudar a cambiar de dirección na auga. Cando encontran presas menores, domínanas coas mandíbulas e moven violentamente o pescozo destruíndo os órganos e espiña dorsal da presa, o que a deixa morta ou incapacitada. Finalmente, tragan a presa enteira.
En hábitats dominantemente acuáticos o seu comportamento semiacuático considérase que proporciona unha medida de seguridade ante os predadores. Xunto coa súa dieta xeneralista, isto pénsase que contribúe á súa plasticidade ecolóxica. Cando son cazados por predadores como a cobra real (Ophiophagus hannah) gabean a árbores usando as súas poderosas patas e garras. Se esta evasión non é suficiente para escapar do perigo, tamén saltan das árbores a corentes de auga por seguirdade, unha táctica similar ao da iguana Iguana iguana.
Igual que o dragón de Komodo, o V. salvaor come con frecuencia prea. Teñen un agudo sentido do olfacto e poden cheirar unha carcasa a gran distancia. Sábese que comen cadáveres humanos. Aínda que a súa presenza pode ser útil na localización dos restos dunha persoa perdida en investigacións forenses, pero tamén poden causar danos no cadáver, complicando a avaliación da causa da morte.
Como adoitan atacar ás persoas cando están ameazadas, debería manexarse con coidado. A súa trabada pode inflixir unha grave ferida.
Unha das primeiras descricións do V. salvaor e do seu comportamento fíxoa en 1681 Robert Knox, que o observou durane o seu longo confinamento no reino de Kandy: "Hai unha criatura alí chamada Kobberaguion, que lembra un aligátor. O maior deles debe ser de cinco ou seis pés de longo, coas costas con pintas negras e brancas. Vive maiormente en terra, pero métese na auga e mergúllase: tiña unha lingua azul bífida como un ferrete, a cal sacaba e bufaba e abría a boca, pero non morde nin pica, porén, a súa aparencia atemorizaría aos que non soubesen o que era. Non teme á xente, senón que se deita abrindo a boca e bufándolles no camiño, e apenas se move del. Achégase e come prea cos cans e chacais, e non lles ten medo, pero se se lle achegan para ladrarlle ou intentar morderlle, co seu rabo, que é longo como un látego, golpéaos, de modo que escapan correndo e ouveando."
Dieta
miniatura|Femia no lago Kandy, Sri Lanka posiblemente obesa e/ou grávida. Son carnívoros e consomen unha ampla variedade de presas. Sábese que comen peixes, ras, roedores, aves, cangrexos e serpes. Tamén comen tartarugas, así como crocodilos novos e os seus ovos. Observáronse V. salvator comendo siluros igual que un mamífero carnívoro, arrincando cachos de carne cos seus afiados dentes mentres o agarraban coas patas dianteiras e despois separando partes do peixe para pouco a pouco comelo. As presas que non pode despezar trágaas enteiras.
Veleno
A posibilidade de que o xénero Varanus produza veleno é moi discutida. Ao principio pensábase que o veleno era exclusivo das Serpentes e de Heloderma (monstro de Gila). Os efectos dunha trabada de Varanus pensábase que se debían ás bacterias que vivían na súa boca, que causaban infeccións, pero estudos recentes mostraron que é probable que haxa glándulas de veleno na boca de varias, se non todas, as especies. O veleno poden usalo como mecanismo defensivo para defenderse dos predadores, para axudar á dixestión da comida, manter unha hixiene oral e posiblemente para axudar a capturar e matar as súas presas.
Predadores
Os adultos teñen poucos predadores naturais e son só depredados polos crocodilos de auga salgada (Crocodylus porosus).
Ameazas
miniatura|Un V. s. macromaculatus xove. Vídeo clip|219x219px Con esta especie comérciase mundialmente e é o tipo máis común de lagarto exportado do sueste asiático, con 8,1 millóns de exemplares exportados entre 1998 e 2007 para comercio internacional de peles. Este varano é un dos varánidos máis explotados; a súa pel utilízase en accesorios de moda como zapatos, cintos e bolsos que se exportan globalmente, cun comercio anual de 1,5 millóns de peles. Outros usos son como suposto remedio para padecementos da pel e eccemas, comida novidosa en Indonesia, un suposto afrodisíaco, e como animal de compañía. Na India, varias comunidades tribais cázano pola súa carne, graxa e pel e tamén recollen os seus ovos. A miúdo considéranse unha praga e as súas poboacións tamén están ameazadas pola fragmentación e perda de hábitat.
Conservación
miniatura|Sinal de advertencia do paso de varanos en Tailandia. En Nepal é unha especie protexida pola Lei de Protección de Animais Salvaxes de 2002. En Hong Kong é unha especie protexida pola Ordenanza de Protección de Animais Salvaxe Cap. 170. En Malaisia esta especie é un dos animais salvaxes máis comúns, con cantidades comparables ás poboacións locais de macacos. Aínda que moitos caen vítimas dos humanos por atropelos e crueldade animal, aínda prosperan na maioría dos estados de Malaisia, especialmente nos matos dos estados da costa leste como Pahang e Terengganu. En Tailandia todos os lagartos monitor son especies protexidas. Aínda é común en grandes áreas urbanas de Tailandia e vese fecuentemente nas canles e parques de Bangkok. Debido a isto, actualmente está clasificado pola IUCN como en situación pouco preocupante. Estas clasificacións fixéronse baseándose en que esta especie mantén unha ampla distribución xeográfica, pode encontrarse nunha gran variedaade de hábitats, adáptase a hábitats alterados polos humanos e é abundante en porcións da súa área de distribución malia o alto nivel de capturas que sofre.
A perda de hábitat e a caza exterminárono da maior parte da India continental. Noutras áreas sobreviven a pesar de ser cazados, debido en parte ao feito de que os grandes, incluíndo grandes femias que poñen gran número deo ovos, teñen peles duras que non son cobizadas.
En Sri Lanka está protexida pola xente local que valora a súa predación de "cangrexos que doutro modo socavan as ladeiras dos campos de arroz". Tamén a protexen porque come serpes velenosas.
A especie está no apéndice II da Convención Internacional sobre o Comercio de Especies en Perigo (CITES) o que significa que o comercio internacional (importación/exportación) en espécimes (incluíndo partes e derivados) está regulado.
miniatura|Varanus salvator
Mette Frederiksen
Mette Frederiksen, nada en Aalborg o 19 de novembro de 1977, é unha política dinamarquesa do Partido Socialdemócrata e primeira ministra de Dinamarca dende o 27 de xullo de 2019. Foi membro do Folketing entre 2014 e 2015. O 28 de xuño de 2015 sucedeu a Helle Thorning-Schmidt como dirixente do Partido Socialdemócrata.
Traxectoria
Frederiksen naceu en Aalborg; o seu pai era tipógrafo e a súa nai era profesora. Estudou no instituto Aalborghus Gymnasium; posteriormente cursou administración e ciencias sociais na Universidade de Aalborg. Despois de graduarse en 2000, traballou como asesora de mocidade para LO, a confederación dinamarquesa de sindicatos.
Frederiksen foi elixida como parlamentaria polo distrito de Copenhague nas eleccións xerais que tiveron lugar o 20 de novembro de 2001. Despois de ser elixida foi nomeada voceira do seu partido para a cultura, os medios de comunicación e a igualdade de xénero. Converteuse na voceira do seu partido para asuntos sociais tralas eleccións parlamentarias de 2005. Tamén tralas eleccións de 2005, pasou a ocupar o cargo de vicepresidenta do grupo parlamentario do Partido Socialdemócrata.
En maio de 2010, descubriuse que a filla de Frederiksen xunto con varios fillos doutros políticos prominentes do Partido Socialdemócrata, estudaba nun colexio privado. Frederiksen e os seus colegas foi acusada de hipocrisía pola prensa dinamarquesa, xa que unha das políticas clave do seu partido era a promoción do ensino público. Ademais en 2005 Frederiksen criticara abertamente os proxenitores que enviaban os seus fillos a colexios privados. Frederiksen respondeu as críticas afirmando que a súa opinión sobre a educación privada cambiara dende os seus comentarios en 2005, e que o que sería hipócrita pola súa parte sería pór a súa carreira política por riba do que máis podía beneficiar a súa filla.
Esmeralda Cervantes
Clotilde Cerdà i Bosch, coñecida polo nome artístico de Esmeralda Cervantes, nada en Barcelona o 28 de febreiro de 1861  e finada en Santa Cruz de Tenerife o 12 de abril de 1926, considerada unha nena prodixio, foi arpista e compositora. Tamén destacou como activista pola educación das mulleres e pola mellora das condicións destas. Era filla da pintora Clotilde Bosch e Ildefons Cerdà i Sunyer, o enxeñeiro que proxectou a reforma urbanística da Barcelona do século XIX que leva o seu nome.
Traxectoria
O pai, Ildefons Cerdà, e a nai, Clotilde Bosch, casaron en 1848. Tiveron catro fillas: Josefa Consuelo Paulina (1849), Rosita (1850), Sol Magdalena Maria de los Dolores (1851) e Clotilde, quen naceu case 10 anos despois.
A súa data de nacemento foi un enigma ao longo dos anos. O pai escribiu no seu diario a data do 28 de febreiro de 1862, un ano máis tarde cá que consta no Rexistro Civil, máis fidedigna có escrito do pai. Foi froito dunha relación adúltera da nai, e de feito, na árbore xenealóxica de 1938 consta como filla ilexítima. Esta circunstancia, que comezou a facerse pública na década de 1960, ficarra restrinxida ao ámbito familiar.
O matrimonio separouse o 27 de maio de 1864. Dous meses antes, Ildefons redactara un testamento en que as súas fillas figuraban como herdeiras a partes iguais. Porén, ao cabo de catro meses, Clotilde Cerdà i Bosch foi excluída del. No seu lugar, asignoulle unha pensión anual de seis mil reais á súa ex-dona, quen tiña a custodia de Clotilde.
Clotilde e a nai trasladáronse a Roma onde, grazas aos contactos da nai, estudou pintura con Marià Fortuny i Marsal. Porén, acabou por decantarse pola música e viaxou polo mundo como arpista con moito éxito, co nome artístico de Esmeralda Cervantes.
A relación entre nai e filla foi sempre moi estreita. A nai acompañou a Esmeralda Cervantes en todas as súas viaxes e apoiou a Clotilde Cerdà i Bosch nos seus proxectos sociais. En 1868 ambas marcharon para París, onde Clotilde Cerdà recibiu leccións do arpista Félix Godefroid.
En 1882 Clotilde foi elixida directora honoraria do Orfeó del Foment de les Arts de Barcelona. Posteriormente impartiu aulas de arpa no seu piso, no número 149 do Passeig de Gràcia, ao tempo que redactaba artigos xornalísticos.
Esmeralda mantivo correspondencia con Juan Montalvo, escritor, xornalista e ensaísta ecuatoriano, e un dos intelectuais máis recoñecidos de América. Montalvo dedicoulle un dos seus tratados a Esmeralda e á súa arpa. Enviáronse en total sete cartas, a primeira con data do 25 de xuño de 1883. Até entón non se atoparan referencias de ningunha relación dela. Porén, esta relación rematou, pois parece que a posición de Montalvo cambiou. Amais, a nai de Esmeralda interveu para que a relación rematase, xa que non quería que interferise nos proxectos da súa filla. Juan Montalvo recoñecía as capacidades das mulleres e mostrábase crítico co modelo de masculinidade que se estaba a construír. Finalmente, Clotilde Bosch morreu o 17 de abril de 1890.
Esmeralda casou con Oscar Grossman, mais só se soubo da voda por unha carta de Isabel II do 21 de agosto de 1895. O matrimonio viviu no Brasil até 1901, cando se trasladou a Barcelona en xaneiro de 1902, e despois a Santa Cruz de Tenerife até 1905. Desde entón, viviu durante longos períodos no Brasil, México, Barcelona e Santa Cruz de Tenerife. Morreu nesta cidade e está enterrada nesa cidade, nun mausoleo do cemiterio de Santa Lastenia. Alí tamén foi sepultado o seu home cando finou o 7 de abril de 1931. Ten só unha obra publicada: La Historia del Arpa (1885).
Pseudónimo
Clotilde Cerdà i Bosch utilizou un nome artístico que lle permitiu diferenciar o seu "eu" persoal do seu personaxe. Franz Liszt, Richard Wagner e Victor Hugo bautizárona como Esmeralda (como a heroína da obra máis coñecida de Hugo) e Cervantes (polo escritor español).
As súas viaxes
Con catorce anos xa facía xiras que a levaron por México ao Xapón e foi recibida con honras nos mellores teatros e salas da nobreza de todo o mundo. O seu debut no Teatro Imperial de Viena en 1873, na orquestra de Richard Strauss, foi un grande éxito. Strauss entregoulle unha coroa e un diploma de mérito, o embaixador turco concedeulle o título de arpista da embaixada imperial otomá en Viena e o emperador Francisco Xosé I de Austria regaloulle espléndidas xoias.
Esmeralda realizou moitas viaxes e xiras ao longo da súa vida. A primeira foi unha viaxe artística por Europa, mais en 1874, con 13 anos, cruzou o Atlántico até a Arxentina. Previamente viaxou a Inglaterra, onde tocou para a Raíña Vitoria e o Príncipe de Gales. Con 14 anos emprendeu unha xira que a levou, desde mediados de 1875 até 1877, a Portugal, América do Sur, o Caribe, México, Nova York e Filadelfia (onde actuou na Exposición Universal de 1876), as Filipinas e o Xapón. Algunhas crónicas tamén citan a India, Rusia, Turquía e Exipto. Durante esta viaxe, actuou en Uruguai, Bos Aires, na corte do emperador Pedro II do Brasil e na Cidade de México, onde rematou a xira.
En 1879 recibiu un convite para participar no último concerto do pianista Franz Liszt en Roma. Ese mesmo ano sóubose que estivo en Cuba, en Exipto e en países asiáticos, e que rematou o ano entre Francia e Italia. En 1880 visitou Portugal, onde participou nos actos organizados pola Sociedade Académica polo tricentenario da morte do poeta Luis de Camões, e tamén as Illas Canarias. O ano seguinte viaxou de novo á Arxentina.
En 1881 pasou a formar parte da logia masónica Lealtad de Barcelona, da que formaba parte a compositora Àurea Rosa Clavé de Ferrer, filla de Anselm Clavé, desde 1879. En 1882 regresou ás Illas Canarias, onde foi admitida na Loxa Tinerfe 114. Foi a primeira muller en formar parte dela.
En 1885 o compositor e pedagogo Joaquim Lladó i Barceló dedicoulle a composición El arpa angélica: meditación para piano, que fora premiada nos Xogos Florais de Sevilla en maio de 1875.
En 1887 instalouse en Alemaña. Os seguintes cinco anos viviu entre Inglaterra e Grecia, cunha estadía en Constantinopla, onde ensinou arpa no harén do sultán otomán Abdul Hamid Khan II. En 1893 regresou aos Estados Unidos, convidada pola organización da Exposición Universal de Chicago, celebrada en xuño dese ano. Alí participou na conferencia Education and literature of the women of Turkey e tocou ante o presidente Stephen Grover Cleveland. En 1894 viaxou a Rusia.
En 1895 casou con Oscar Grossman, un rico brasileiro, e puxo fin ás súas xiras pero non ás súas viaxes. Amais de dar recitais, fundou o Conservatorio de Música de Río de Janeiro, e tamén a Escola de Arpa xunto con Lea Bach, outra arpista catalá. A ponte que une este país co Paraguai polas Cataratas do Iguazú leva o seu nome artístico.
Proxectos sociais
Clotilde, moi comprometida socialmente, traballou para mostrar publicamente problemas que pretendían facerse pasar por cuestións privadas. Contraria á escravitude, pediulle ao presidente de México Porfirio Díaz o indulto para unha condenada a morte. Mostrou así a súa oposición á pena de morte e denunciou a actitude de varios Estados que se apropiaron de bebés que deran a luz outras mulleres. Formou parte tamén da Alliance Universelle des Femmes pour la Paix.
Acadèmia de Ciencies, Arts i Oficis per a la Dona
O 2 de maio de 1885 inaugurouse a Acadèmia de Ciencies, Arts i Oficis per a la Dona, no número 10 da Rambla de Canaletes, no último andar do Hotel Continental. Dende 1880-1881 víñase traballando na creación dun centro de ensino específico para as mulleres, co obxectivo de ofrecer formación no ensino científico, artístico e industrial. O intento inicial fíxose en Madrid, mais debido á imposibilidade de estabelecerse alí, optouse por Barcelona.
Coa Academia pretendíase que as mulleres puidesen subsistir cos seus propios medios económicos. O modelo formativo incluiría materias relacionadas coa aplicación da escultura e a pintura na industria, e tamén a modelaxe en barro, cera, madeira ou mármore, co fin de fomentar a disposición natural das mulleres para tarefas que esixían delicadeza e precisión. O plan tamén contemplaba a formación en oficios en que a presenza feminina era inexistente e facilitar a súa profesionalización.
As clases poderían ser de día e de noite para facilitar a asistencia das alumnas. A matrícula debía cubrir as retribucións do profesorado e o mantemento da Academia, polo que se creou un fondo de reserva para facilitar o acceso ás alumnas con escasos recursos económicos.
Algúns sectores realistas non apoiaron a Clotilde para garantir a continuidade do proxecto. De feito, ameazárona, xa que a casa real e a elite social de Barcelona non aprobaban o compromiso político de Clotilde coa masonaría, a oposición á escravitude e o apoio á clase obreira catalá e ás mulleres. Finalmente, a Academia acabou por pechar en 1887, pola falta de apoio e o déficit orzamentario que arrastraba. A idea da Academia, con todo, materializouse na creación do Institut de Cultura i Biblioteca Popular de la Dona, creado en 1910 en Barcelona por un equipo dirixido por Francesca Bonnemaison.
Asilos Internacionais de Lactación
Inauguráronse na cidade de Belém, no estado do Pará (Brasil), o 15 de marzo de 1898. Estes tiñan varias finalidades, entre elas, funcionar como escola infantil para a conciliación familiar de nais con traballos remunerados quen non sabían a quen deixarlles os fillos. Creáronse así servizos para as mulleres que a propia sociedade aínda non tiña previstos.
Caixa de ritmos
miniatura|[[Roland TR-808 (1980)]] Unha caixa de ritmos é un instrumento musical electrónico que crea sons de percusión, ritmos de batería e xenera patróns musicais, poden imitar baterías ou outros instrumentos de percusión ou producir sons únicos, como sons electrónicos sintetizados. As caixas de ritmos a miúdo teñen ritmos e patróns preprogramados para xéneros e estilos populares, como música pop, música rock e música dance. A maioría das caixas de ritmos modernas fabricadas nos anos 2010 e 2020 tamén permiten aos usuarios programar os seus propios ritmos. As caixas de ritmos poden crear sons usando sintetis analóxica ou reproducir mostras pregravadas.
As caixas de ritmos tiveron un impacto grande na música popular do século XX. O Roland TR-808, presentado en 1980, influíu significativamente no desenvolvemento da música dance, especialmente a música dance electrónica e o hip hop. O seu sucesor, o TR-909, presentado en 1983, influíu moito no techno e na música house. A primeira caixa de ritmos en usar mostras de baterías reais, a Linn LM-1, foi presentada en 1980 e adoptada por artistas de rock e pop, incluíndo Prince e Michael Jackson. A finais da década de 1990, as emulacións de software comezaron a superar a popularidade das caixas de ritmos físicas cun chasis separado de plástico ou metal.
Constantino I, señor de Armenia
Constantino I ou Kostandin I (1035–1040 – c. 1100 ) foi o segundo señor da Cilicia armenia (1095 – c. 1100). Gobernou a maior parte das rexións dos montes Tauros, mentres xestionaba as cidades e as terras do seu dominio. Proporcionou abundantes provisións aos cruzados, por exemplo durante o difícil período do asedio de Antioquía no inverno de 1097. Era un apaixonado partidario da separada Igrexa armenia.
Primeiros anos
Era fillo de Rubén I. Seu pai declarou a independencia de Cilicia do Imperio Bizantino ao redor de 1080. Segundo os cronistas Mateo de Edesa e Sempad o Condestable, Constantino tamén é identificado como príncipe do rei Gagik II, ou algún tipo de comandante militar do clan do monarca no exilio.
Tras o asasinato do rei Gagik II, o pai de Constantino reuniu á súa familia e fuxiu ás montañas Taurus e refuxiouse na fortaleza de Kopitar (Kosidar) situada ao norte de Sis (hoxe Kozan en Turquía). En 1090, Roupen non era capaz de dirixir as súas tropas, polo que o seu fillo Constantino herdou o seu mando e conquistou o castelo de Vahka. O dominio deste desfiladeiro fixo posible a fiscalización dos impostos sobre as mercadorías transportadas dende o porto de Ayas cara á parte central de Asia Menor, fonte de riqueza á que debían o seu poder os roupenios.
O seu reinado
Despois da morte do seu pai en 1095, Constantino estendeu o seu poder cara ao leste cara ás montañas Anti-Taurus. Como gobernante cristián armenio no Levante, axudou ás forzas da Primeira Cruzada a manter o asedio de Antioquía ata que este caeu en mans dos cruzados. Os cruzados, pola súa banda, apreciaron debidamente a axuda dos seus aliados armenios: Constantin foi honrado con agasallos, o título de "marqués" e un título de cabaleiro.
A Cronografía de Samuel de Ani rexistra que Constantino morreu pouco despois de que un raio golpeara a súa mesa na fortaleza de Vahka. Foi enterrado en Castalon.
Casamento e fillos
Segundo a Crónica de Alepo, a súa muller descendía de Bardas Phokas.
Palio de autoridades
O chamado palio de autoridades é un dosel portátil sostido por catro ou máis varas longas, baixo o cal vai o sacerdote coa custodia, unha imaxe relixiosa ou certas autoridades nas procesións ou cortexos.
Na Igrexa Católica tradicionalmente utilízase o palio para protexer ás súas autoridades, do mesmo modo que se utiliza para resgardar as imaxes sagradas e ao Santísimo Sacramento. A Igrexa ao longo do tempo, amiga dos poderosos, extendeu o uso do palio ás autoridades non eclesiásticas. Así, desde antigo, os soberanos de calquera territorio da cristiandade, usaron o palio para cubrir a súa entrada no ámbito eclesiástico. Por iso todos os reis de España, ao acudiren institucionalmente a calquera recinto sagrado de certa entidade, eran recibidos na súa entrada en sagrado, cubertos baixo palio. Dita práctica continou na ditadura de Francisco Franco, equiparando ao ditador cos reis. O rei Juan Carlos I, nun dos seus primeiros anos de reinado, percorreu o recinto sagrado da basílica de El Escorial baixo un palio eclesiástico sostido por xenerais, almirantes e coroneis. Posteriormente renunciou a este privilexio.
Eunicella verrucosa
Eunicella verrucosa é unha especie de alcionáceo colonizador de "coral brando" da familia Gorgoniidae. É orixinario do nordeste do Océano Atlántico e do oeste do mar Mediterráneo.
Henry Meynell Rheam
Henry Meynell Rheam, nado o 13 de xaneiro de 1859 e finado en 1920, foi un pintor de Inglaterra.
Biografía
Rheam naceu en Birkenhead e estudou en Alemaña e na Académie Julian de París antes de establecerse en Newlyn e asociarse coa Newlyn School. É coñecido polas súas pinturas prerrafaelitas. A modelo do artista para o cadro Girl in Blue foi Effy James.
Rheam morreu en Penzance, Inglaterra.
Xoán Manuel Ramos Rodríguez
Xoán Manuel Ramos Rodríguez, nado en San Cosme de Antes (Mazaricos) o 13 de decembro de 1958, é un político galego do BNG.
Traxectoria
Licenciado en Mestría Industrial na rama de electrónica, cursou Enxeñaría de Telecomunicacións. Empregado de Telefónica e membro de Grille Sociedade Cooperativa Galega, da cal foi presidente. Nas eleccións municipais de 1991 encabezou a candidatura do BNG en Mazaricos e foi elixido alcalde, pese a lograr tan só un concelleiro, ó recibilo apoio do PPdeG e PSdeG para desbancar ó ata entón alcalde Manuel Maneiro Grille, que encabezaba a Converxencia Nacionalista Galega, pasando a conformar un goberno de coalición con populares e socialistas. En xaneiro de 1992 foi presentada unha moción de censura encabezada por un edil popular que contaba co apoio de 4 edís da CNG e outro edil do PPdeG, porén o outro edil popular retirou o apoio ó considerarse enganado , o cal fixo fracasar a moción , polo que puido seguir gobernando cos 2 edís socialistas e 2 do PPdeG que rexeitaran a moción.
Nas municipais de 1995 volveu encabezala candidatura do BNG e logrou un notable avance ó pasar de 1 a 5 concelleiros, sendo a segunda forza máis votada, pero perdeu a alcaldía en favor do PPdeG que logrou a maioría absoluta. Volveu a encabezala candidatura nacionalista en 1999 e 2003, pero non conseguiu recuperala alcaldía e perdeu forza en favor do PSdeG e o PPdeG, o cal mantivo a alcaldía, se ben continuou sendo a segunda forza política do concello. Nas municipais de 2007 foi o número 2 da candidatura nacionalista, encabezada por Juan José Blanco Riveiro, que logrou melloralos resultados aínda que os populares mantiveron o goberno. En xaneiro de 2008 renunciou como concelleiro, pasando a centrarse na súa actividade privada na cooperativa de Grille. Dita cooperativa está integrada en Feiraco, pola cal chegou a competir pola súa presidencia. En 2012 pasou a formar parte de Compromiso por Galicia, sendo elixido en xaneiro de 2013 responsable local en Mazaricos.
Paseo dos Soños
alt=Paseo dos Soños. Hectómetro adicado a Helena Villar e Xesús Rábade|miniatura|Hectómetro adicado a Helena Villar e Xesús Rábade.O Paseo dos Soños é unha zona do paseo fluvial de Vilalba, á beira do río Madanela.
Hectómetros literarios
Desde o 2006 cada ano colócase nel un fito conmemorativo da labor de chairegos destacados, coa denominación de 'Hectómetro literario'. A Irmandade Manuel María e a Asociación Xermolos, en colaboración co Concello de Vilalba, levan a cabo a organización.
A adicación de cada hectómetro leva consigo un pequeno encontro arredor da obra da persoa ou persoas homenaxeadas no muíño do Rañego, paseo da comitiva acompañada de xeito musical ata o lugar do novo fito, e a adicación en si.alt=Paseo dos Soños. Hectómetro Xosé Chao|miniatura|Hectómetro Xosé Chao.
Teuta
Despois da morte do seu cónxuxe Agrón no 231 a.C., asumiu a rexencia do Reino dos Ardieos para o seu fillastro Pines, continuando a política de expansión de Agron no Mar Adriático, no contexto dun conflito en curso coa República Romana sobre os efectos da piratería iliria no comercio rexional. A morte dun dos embaixadores romanos a mans de piratas ilirios deu a Roma a ocasión de declararlle a guerra no 229 a.C. Rendeuse despois de perder a Primeira Guerra Iliria en 228. Teuta tivo que renunciar ás partes do sur do seu territorio e pagar un tributo a Roma, pero finalmente se lle permitiu manter un reino confinado nunha zona ao norte de Lissus (Lezhë moderna).
Os detalles biográficos sobre a vida de Teuta están sesgados polo feito de que as fontes antigas sobreviventes, escritas por autores gregos e romanos, son xeralmente hostís aos ilirios e á súa raíña por razóns políticas ou de misóxina.
Nome
O seu nome coñécese en grego antigo como Τεύτα (Teúta) e en latín como Teuta, ambos os dous usados ​​como forma diminutiva do ilirio nome Teuta(na) ('raíña'; literalmente 'amante do pobo'). Descende da raíz protoindoeuropea (PIE) *teutéh₁- ('o pobo', quizais ' as persoas en armas'), anexo ao sufixo PIE -nā ('dona de'; masc. -nos). O nome ilirio Teuta(na) é cognado coa forma masculina gótica þiudans' ' 'rei' (derivado dun anterior *teuto-nos'' 'mestre do pobo').
Antecedentes
Despois da morte do seu marido Agrón (250–231 a. C.), o antigo rei dos Ardiaei, herdou o seu reino e actuou como rexente do seu pequeno fillastro Pinnes. A extensión exacta do reino de Agron e Teuta seguen sendo incertos. Polo que sabemos, estendíase pola costa adriática desde o centro de Albania ata o río Neretva, e deberon de controlar a maior parte do interior de Iliria. Segundo Polybius, Teuta axiña tratou aos estados veciños de xeito malévolo, ordenando aos seus comandantes que os tratasen a todos como inimigos e apoiando as incursións piratas dos seus súbditos, que finalmente obrigaron aos romanos a cruzar o Adriático por primeira vez, xa que esas actividades interferían cada vez máis a súa ruta comercial no Adriático e no Mar Xónico.
Primeiros reinados (231–230 a. C.)
De todos os xeitos, un dos dous embaixadores presentes expresouse á raíña con tanta falta de respecto que os seus asistentes recibiron a orde de apoderarse do barco dos embaixadores cando se embarcaba de regreso a Roma, e o insolente foi enviado asasinado na súa viaxe de regreso, supostamente por orde de Teuta. O relato de Dión Casio suxire que o outro embaixador puido ser feito prisioneiro. Na versión Apiana, os dous embaixadores, un romano (Coruncanius) e outro Isaio (Kleemporos), foron capturados e asasinados por algúns lemboi ilirios antes de desembarcar en terras ilirias, o que implica que a entrevista entre Teuta e os embaixadores quizais non se producise. En calquera caso, a noticia do asasinato fixo que os romanos se preparasen para a guerra: alistaron as lexións e reuniuse a frota.{ {Sfn| Wilkes|1992|p=160}}
Guerra con Roma (229–228 a.C.)
No 229 a.C., Roma declarou a guerra a Iliria e, por primeira vez, os exércitos romanos cruzaron o mar Adriático para poñer un pé nos Balcáns occidentais. Un exército formado por 20.000 tropas, 200 unidades de cabalería e unha gran frota romana de 200 barcos, dirixida por Gneo Fulvio Centumalus e Lucius Postumius Albinus, enviouse para conquistar Iliria.
O ataque romano pareceu coller a Teuta por sorpresa, xa que ordenara unha gran expedición naval na que participaron a maioría dos seus barcos contra a colonia grega de Córcira no inverno do 229. Cando os 200 barcos romanos presentáronse en Córcira, o gobernador Demetrio de Teuta, traizouna e entregou a cidade aos romanos, antes de converterse no seu conselleiro para o tempo restante da guerra. Ao final do conflito no 228 a.C., os romanos outorgáronlle o cargo de gobernador de Pharos e das costas adxacentes. Mentres tanto, o resto do exército romano desembarcou máis ao norte en Apollonia. O exército e a mariña combinados avanzaron xuntos cara ao norte. Despois de someter unha cidade tras outra, acabaron asediando a capital, Scodra. A propia Teuta retirouse con algúns seguidores á cidade fortificada e estratexicamente ben situada de Rhizon, a principal base da frota iliria.
Segundo Polibio, fixo un tratado a principios da primavera do 228 a.C. polo que consentiu pagar un tributo anual, para reinar nunha rexión restrinxida e estreita ao norte de Lissus (moderna Lezhë), e non navegar máis aló de Lissus con máis de dous barcos desarmados. Tamén informa que lle esixían que recoñecese a autoridade final de Roma. Segundo Cassius Dio, ela abdicou máis tarde no 227 a.C.
Vida posterior
Apiano menciona que, tras a derrota, Teuta enviou unha embaixada a Roma para entregar cativos e pedir desculpas polos acontecementos que ocorreran durante o reinado do seu esposo Agron, pero non baixo o seu.
Representacións
thumb|vertical|Teuta no reverso dunha moeda albanesa (100 Lek). thumb|upright|Estatua moderna de Teuta co seu fillastro Pinnes en [[Tirana, Albania]]
O relato máis detallado do breve reinado de Teuta é o de Polibio (c. 200–118 a.C.), complementado por Apio ( s. II d.C. ) e Casio Dión (c. 155–235 d. C.). Segundo a erudita Marjeta Šašel Kos, o retrato máis obxectivo de Teuta é o de Apiano. O historiador Peter Derow tamén argumenta que a versión de Apiano, especialmente a historia do asasinato dos embaixadores, é máis plausible que a de Polibio.
A narrativa de Polibio, escrita case un século despois dos acontecementos e xeralmente hostil tanto aos ilirios como á súa raíña, foi probablemente herdada dun relato anterior escrito polo historiador romano Quintus Fabius Pictor (fl. 200 a. C.), contemporáneo de Teuta, que tiña fortes prexuízos cara á súa propia nación.
Pero se Polibio estaba preparado para aceptar a imaxe negativa da tradición existente, xa que confirmaba as súas propias opinións negativas sobre as mulleres, tamén era consciente dos propios prexuízos de Fabius e opúxose a eles nalgunhas ocasións. Nas súas Historias, Polibio abre a historia do reinado de Teuta neses termos: "[ Agrón] foi sucedido no trono pola súa muller Teuta, que deixou os detalles da administración a amigos nos que ela confiaba. Como, coa natural falta de visión dunha muller, non podía ver máis que o éxito recente e non tiña ollos para o que estaba a suceder noutros lugares..." A misoxinia de Dión Casio tamén é evidente no seu retrato de Teuta. Describe á raíña iliria do seguinte xeito: "...parecida a unha muller, ademais da súa imprudencia innata, estaba inchada de vaidade polo poder que posuía... En moi pouco tempo, porén, demostrou a debilidade do sexo feminino, que rapidamente apasiónase pola falta de criterio, e rapidamente se aterroriza pola covardía."
Lendas
Na aldea de Moker (Pogradec), a xente aínda lembra unha antiga lenda contada polos seus antepasados ​​sobre "un tesouro enorme e inimaxinable escondido pola raíña Teuta durante os gloriosos anos do seu reinado". Segundo a lenda do tesouro de Teuta "cando comezou a guerra, a raíña tomou medidas para protexer o seu vasto tesouro, e na primavera do 229 a.C. mandou enterrar todo o tesouro. O tesouro foi transportado por terra ata Egnatia, na rexión dos asentamentos do pobo Enchele". O tesouro inclúe unha enorme cantidade de ouro, prata e pedras preciosas como diamantes e rubíes. Foron enterrados nun burato secreto cavado polos leais servos da raíña preto do leito do río Shkumbin. Os servos foron asasinados despois de chegar ao palacio real para manter en segredo para sempre a localización do tesouro.
Tamén se di que nunca abandonou o seu pobo. Por outra banda, Cassius Dio escribe que abdicou.
Bolboreta arlequín
Distribución
Está presente no norte de África, a península Ibérica e o sur de Francia.
Héctor Carballo (actor)
Traxectoria
Estudou nos Institutos Xesús Ferro Couselo e Luís Vives, cursando arte dramática en Madrid. Licenciouse en arte dramática pola Universidade de Kent, ampliou a súa formación con Will Keen, Brigid Panet, Katya Benjamin, Andrés Lima, Vicente Fuentes, Eva Lesmes, Daniela Féjerman, Macarena Pombo e Jesús Esperanza.
Actor con ampla experiencia en teatro e televisión.
Francia Márquez
Francia Elena Márquez Mina, nada en Suárez o 1 de decembro de 1981, é unha activista ambiental, defensora dos dereitos humanos, feminista, avogada, política colombiana e vicepresidenta da República de Colombia dende o 7 de agosto de 2022. É a primeira muller de orixe afrocolombiana e a segunda muller en ocupar a vicepresidencia do país.