cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Historia
Fins e xustificación da historia
A radical importancia diso baséase en que a historia, como a medicina, é unha das ciencias en que o suxeito investigador coincide co obxecto a estudar. De aí a gran responsabilidade do historiador: a historia ten unha proxección ao futuro pola súa potencia transformadora como ferramenta de cambio social; e aos profesionais que a manexan, os historiadores, élles aplicable o que Marx dixo dos filósofos (ata agora encargáronse de interpretar o mundo e do que se trata é de transformalo). No entanto, desde outra perspectiva preténdese unha investigación desinteresada para a obxectividade na ciencia histórica. Aínda que chegar a coñecer os feitos tal como foron, como pretendía Leopold von Ranke, é imposible, si é un imperativo da investigación histórica achegarse ao máximo a ese obxectivo, e ademais facelo cunha perspectiva tal que sitúe os feitos no seu contexto, de modo que ao coñecemento factual engádase o entendemento de o que realmente pasou; e aínda que sexa inevitable que sesgos de todo tipo alteren a forma en que tal entendemento prodúcese, polo menos ser conscientes de cales poden ser e en que grao actúan.
División do tempo histórico
Non hai un acordo universal sobre a periodización da historia, aínda que si un consenso académico sobre os períodos da historia da civilización occidental, baseado nos termos acuñados inicialmente por Christoph Cellarius (Idades Antiga, Media e Moderna), que puña ao mundo clásico grecorromano e o seu Renacemento como os feitos determinantes para a división; e que actualmente é de aplicación xeral. Riu, M. (1978) Prólogo á edición española, en A historia do mundo na Idade Media (The Shorter Cambridge Medieval History, The Later Roman Empire To The Twelfth Century): tomo I, pg. XXIV. Madrid: Sopena. A acusación de eurocentrismo que se fai a tal periodización non impide que sexa a máis utilizada, por ser a que responde precisamente ao desenvolvemento dos procesos históricos que produciron o mundo contemporáneo.
O problema de calquera periodización é facela coherente en termos sincrónicos e diacrónicos, é dicir: que sexa válida tanto para o transcurso do tempo nun único lugar, como para o que ocorre ao mesmo tempo en distintos ámbitos espaciais. Cumprir ambos os requisitos resulta difícil cando os fenómenos que orixinan o comezo dun período nun lugar (especialmente o Próximo Oriente, Asia Central ou China) tardan en difundirse ou xurdir endoxenamente noutros lugares, que á súa vez poden estar máis ou menos próximos e conectados (como Europa Occidental ou a África subsahariana), ou máis ou menos afastados e desconectados (como América ou Oceanía). Para responder a todo iso, os modelos de periodización inclúen termos intermedios e períodos de solapamento (xustaposición de características distintas) ou transición (aparición paulatina das novidades ou características mixtas entre o período que empeza e o que termina). A didáctica da historia axúdase frecuentemente de diferentes tipos de representación gráfica da sucesión de feitos e procesos no tempo e no espazo.
Sinfonía
miniatura|upright|Estrea da [[Sinfonía núm. 8 (Mahler)|Oitava Sinfonía de Gustav Mahler nos Estados Unidos (1916), por parte da Orquestra de Filadelfia e coros, baixo a dirección de Leopold Stokowski (1068 músicos en total).]]
Historia
Prehistoria
miniatura|[[Pintura rupestre|Pinturas rupestres de Cueva de las Manos (Río Pinturas, Arxentina, preto de 9000 anos de antigüidade). Representan esquemáticamente a un home e a grupos de animais; tamén se observan outros símbolos, destacan as mans (manos) que dan o nome ao lugar. Esta forma de arte prehistórica, aínda que é un testemuño valiosísimo para a reconstrución do pasado, non é unha fonte histórica, senón arqueolóxica.]] miniatura|[[Stonehenge, un monumento megalítico tipo crómlech construído en Gran Bretaña no III milenio a. C. por un pobo en transición do neolítico á idade dos metais, contemporáneo das Pirámides de Exipto. A súa esquecida función relixiosa e astronómica é obxecto na actualidade de revivals espiritualistas.]] miniatura|[[Espada de bronce (Saint-Germain-en-Laye, Francia, cara a, período protohistórico no que os heroes gregos, que usarían armas semellantes, xa son cantados por Homero).]] miniatura|O [[casco de Leiro, Idade de Bronce final. No segundo milenio antes de Cristo xa podemos falar dunha cultura galaica plenamente aberta a occidente cun novo metal: o bronce. Estoques de lingüeta trapezoidal, espadas con empuñaduras de remaches, espadas pistiliformes, machados tubulares e con aneis parécennos falar dunha sociedade de xefaturas onde o espírito bélico condiciona a vida cotiá. Salienta o casco de ouro de Leiro (Rianxo).]]
Sinfonía
Unha sinfonía é un tipo de composición musical, bastante extensa, da música clásica occidental e composta a maioría das veces para orquestra. A sinfonía non se refire a unha forma musical específica (aínda que non son poucos os autores que aínda a consideran unha forma musical) senón a un xénero de música orquestral para acompañar preferentemente nunha sala de concertos. Xeralmente, está dividida en catro movementos, cada un cun momento e estrutura diferente. Nun principio, interpretábanse sen que tivese relación co que se interpretase despois.
Aínda que o termo tivo moitos significados desde as súas orixes na era antiga grega, a finais do século XVIII a palabra adquirira o significado común na actualidade: unha obra que xeralmente consta de múltiples seccións ou movementos distintos, a miúdo catro, co primeiro movemento en forma de sonata. A forma da sinfonía variou co tempo entre o período clásico, o romántico e o século XX; por exemplo, as contemporáneas de Arthur Threisher son de tres movementos. miniatura|upright|Páxina do manuscrito orixinal da Novena Sinfonía de [[Ludwig van Beethoven|Beethoven.]] O tamaño da orquestra non é invariable para interpretar unha sinfonía. En xeral, creceu co tempo: mentres unha orquestra de cámara cun par de ducias de instrumentos é suficiente para interpretar unha sinfonía de Joseph Haydn, unha de Gustav Mahler pode requirir varios intérpretes máis. Case sempre se compón dunha orquestra que consta dunha sección de cordas (violín, viola, violoncello e contrabaixo), metais, instrumentos de vento-madeira e percusión, que en conxunto fan un número de trinta a cen músicos. As sinfonías anótanse nunha partitura musical, que contén todas as partes dos instrumentos. Os músicos orquestrais tocan con partes que conteñen só a música escrita para o seu propio instrumento. Algunhas sinfonías tamén conteñen partes vogais, por exemplo, a Novena de Ludwig van Beethoven. Son famosas as sinfonías de Haydn, Mozart e Beethoven no período clásico.
A sinfonía probablemente alcanzou a súa madurez con Beethoven. As súas sinfonías adoitaban ter un primeiro movemento Allegro de forma sonata, un movemento lento (ás veces en forma de tema e variacións), un movemento con ritmo ternario (usualmente un scherzo, anteriormente o común era un minueto e trío), para finalizar con outro movemento rápido (roldou). Existen sinfonías cun último movemento escrito como sonata.
Historia
Prehistoria
Lluis Quintana-Murci, do Instituto Pasteur de París, citado por Gary Stix Pegadas dun pasado afastado, en Investigación e Ciencia, setembro 2008, ISSN 0210136X pg. 19.
Inicio
Desenvolvemento da escritura como consecuencia da aparición dos primeiros estados. (IV milenio a. C. en Sumeria)
Sinfonía
Etimoloxía e orixes
miniatura|upright|Unhas das primeiras aparicións da palabra sinfonía no título dunha obra musical foron [[Symphoniae sacrae|Symphoniae sacrae I, op. 6, e Symphoniarum sacrarum secunda pars, op. 10, de Heinrich Schütz, publicadas en 1629 e 1647.]] O termo sinfonía vén do grego antigo συμφωνία (symphōnia), termo derivado de σύμφωνος (symphōnos, “soar xuntos, harmonioso”), resultado da unión de σύν (syn, “con”) e φωνή (phōnē, “son”). Unha sinfonía é unha composición musical que consta de varios movementos, composta para ser executada por unha orquestra. A palabra referiuse a unha variedade de conceptos diferentes antes de finalmente asentarse no seu significado actual designando unha forma musical.
Historia
Protohistoria
Período de solapamento: as civilizacións que desenvolven escritura deixan constancia escrita non só de si mesmas, senón doutros pobos que non o fixeron. Habitualmente os pobos colonizadores son os que deixan testemuño histórico da súa relación cos pobos indíxenas (por exemplo, dos pobos prerromanos).
Sinfonía
Etimoloxía e orixes
Na teoría grega tardía e medieval, a palabra usábase para consonancia, en oposición a διαφωνία (diaphōnia), que era a palabra para «disonancia». Na Idade Media e máis tarde, a forma latina sinfonía usouse para describir varios instrumentos, especialmente aqueles capaces de producir máis dun son simultaneamente. Isidoro de Sevilla foi o primeiro en utilizar a palabra sinfonía como nome dun tambor de dúas cabezas, e de preto de 1155 a 1377 a forma francesa symphonie era o nome do organistrum ou zanfona. Na Inglaterra medieval tardía, sinfonía utilizouse en ambos os sentidos, mentres que no século XVI equiparouse co dulcémele. En alemán, Symphonie foi un termo xenérico para espinetas e virginales desde finais do século XVI ata o século XVIII.
Barroco
No século XVII, durante a maior parte da época barroca, o termo sinfonía utilizouse para unha variedade de composicións diferentes, incluídas pezas instrumentais utilizadas en óperas, sonatas e concertos, que xeralmente forman parte dunha obra máis ampla. A opera sinfonia, ou abertura italiana, tiña, no século XVIII, unha estrutura estándar de tres movementos contrastantes: rápido, lento, rápido e parecido á danza. É esta forma a que a miúdo se considera a precursora directa da sinfonía orquestral. Os termos «abertura» e «sinfonía» consideráronse intercambiables durante gran parte do século XVIII.
Historia
Galerías de imaxes da Idade Antiga
(2) Os miles de guerreiros do exército de terracota (Xian, século III a. C.) servían para garantir o eterno mandato de Qin Shihuang, autoproclamado primeiro emperador da China, medorento dos innumerables inimigos cuxa vinganza esperaba na vida logo da morte. As civilizacións extremo-orientais caracterizáronse pola súa continuidade, que non se viu interrompida pola descontinuidade entre Idade Antiga e Idade Media propia da civilización occidental. Especialmente a civilización chinesa, o exemplo máis estable de imperio hidráulico, viu a repetición aparentemente perpetua de ciclos dinásticos de auxe (interpretado tradicionalmente como premio por respectar o equilibrio do mandato do ceo), descomposición interna (interpretada como consecuencia do desequilibrio ao non respectalo) e invasións exteriores (interpretadas como castigo e oportunidade de reiniciar o ciclo), que continuou ata o século XX.
Sinfonía
Barroco
No século XVII, as pezas compostas para un gran conxunto instrumental non designaban con precisión que instrumentos debían tocar que partes, como é a práctica desde o século XIX ata o período actual. Cando os compositores do século XVII escribían pezas, esperaban que estas obras fosen interpretadas por calquera grupo de músicos dispoñible. Para dar un exemplo, mentres que a liña de baixo nunha obra do século XIX está marcada para violoncellos, contrabaixos e outros instrumentos específicos, nunha obra do século XVII, unha parte de baixo continuo para unha sinfonía non especificaría que instrumentos interpretarían a parte. Pódese realizar unha interpretación da peza cun grupo de baixo continuo tan pequeno como un único violoncello e clavecín. Con todo, se se dispoñía dun orzamento maior para unha actuación e requiríase un son máis grande, un grupo de baixo continuo podería incluír varios instrumentos para tocar acordes (clavicémbalo, laúde, etc.) e unha variedade de instrumentos de baixo, incluído o violoncello, o contrabaixo, viola baixo ou mesmo un serpentón, un dos primeiros instrumentos de vento baixos.
Épocas galantes e clásicas
miniatura|upright|esquerda|[[Joseph Haydn, destacado compositor de sinfonías, descubriu esta forma durante a súa estancia en Viena coa familia Morzin en 1757.]] LaRue, Bonds, Walsh e Wilson escriben na segunda edición de The New Grove Dictionary of Music and Musicians que «a sinfonía se cultivou con extraordinaria intensidade» no século XVIII. Así mesmo desempeñou un papel en moitas áreas da vida pública, incluídos os servizos relixiosos, pero unha área de apoio particularmente forte para as representacións sinfónicas foi a aristocracia. En Viena, quizais o lugar máis importante de Europa para a composición de sinfonías, «literalmente centos de familias nobres apoiaron establecementos musicais, xeralmente dividindo o seu tempo entre Viena e a súa propiedade ancestral [noutras partes do Imperio]». Dado que o tamaño normal da orquestra nese momento era bastante pequeno, moitos destes establecementos cortesáns eran capaces de interpretar sinfonías. O mozo Joseph Haydn, que asumiu o seu primeiro traballo como director musical en 1757 para a familia Morzin, descubriu que cando a familia estaba en Viena, a súa propia orquestra era só unha parte dunha escena musical animada e competitiva, con múltiples aristócratas patrocinando concertos cos seus propios conxuntos.
Historia
Galerías de imaxes da Idade Antiga
(3) O acueduto de Segovia, unha construción utilitaria romana de finais do século I, segue determinando a personalidade dunha cidade contemporánea, xunto con outros fitos da súa historia como as murallas ou a catedral. Outras mostras da pervivencia da romanización na actualidade son a lingua, o dereito, a relixión etc.
UEFA
A Unión de Asociacións de Fútbol Europeas (en inglés: Union of European Football Associations), máis coñecida como UEFA, é a organización administrativa e de control do fútbol europeo. Representa as asociacións nacionais de Europa, organizando nove competicións entre nacións e entre clubs en Europa, controlando os premios, regulamentos e dereitos desas competicións. É unha das seis confederacións continentais da FIFA.
Sinfonía
Épocas galantes e clásicas
O artigo de LaRue, Bonds, Walsh e Wilson rastrexa a expansión gradual da orquestra sinfónica ao longo do século século XVIII. Ao principio, as sinfonías eran sinfonías de cordas, escritas en só catro partes: primeiro violín, segundo violín, viola e baixo. Ocasionalmente, os primeiros sinfonistas mesmo prescindiron da parte de viola, creando así sinfonías de tres partes. Tamén foi posible unha parte de baixo continuo que incluía un fagot xunto cun clavecín ou outro instrumento de acorde.
UEFA
Das confederacións, de longo é a máis forte en termos financeiros e de influencia no escenario internacional. Virtualmente todos os mellores xogadores do mundo xogan en campionatos europeos, particularmente en Inglaterra, Francia, Italia, España e Alemaña. Moitas das seleccións de maior forza están na UEFA. Dos 32 equipos participantes no Mundial de Suráfrica de 2010, 13 pertencen á UEFA.
A UEFA foi fundada o 15 de xuño de 1954 en Basilea, Suíza, como consecuencia de discusións entre as confederacións de Francia, Italia e Bélxica. A sede ficou en París ata 1959, cando a organización se mudou a Berna. Henri Delaunay foi o primeiro Secretario Xeral e Ebbe Shwartz o presidente. O seu centro administrativo dende 1995 é Nyon (Suíza). Foi inicialmente composta por 25 confederacións; actualmente son 53.
Historia
Idade Media
De validez restrinxida a Occidente, desde a caída do Imperio Romano de Occidente (século V) ata a caída do Imperio Romano de Oriente (século XV). Nun período tan prolongado producíronse dinámicas moi complexas, que pouco teñen que ver cos tópicos de illamento, inmovilismo e escurantismo con que se definía desde a perspectiva da modernidade, que a infravaloraba como unha paréntese de atraso e descontinuidade entre unha mitificada idade antiga e o seu renacemento na moderna.
Sinfonía
Épocas galantes e clásicas
Moitas sinfonías son obras tonais en catro movementos, que adoitan presentar a seguinte estrutura:
As variacións neste esquema, como cambiar a orde dos movementos medios ou agregar unha introdución lenta ao primeiro movemento, eran comúns. Haydn, Mozart e os seus contemporáneos restrinxiron o seu uso da forma de catro movementos á música de cámara orquestral ou de múltiples instrumentos, como os cuartetos, aínda que desde Ludwig van Beethoven as sonatas solistas escríbense tan a miúdo en catro como en tres movementos.
A composición das primeiras sinfonías centrouse en Milán, Viena e Mannheim. A escola milanesa centrouse en Giovanni Battista Sammartini e incluíu a Antonio Brioschi, Ferdinando Galimberti e Giovanni Battista Lampugnani. Os primeiros expoñentes da forma en Viena incluíron a Georg Christoph Wagenseil, Wenzel Raimund Birck e Georg Monn, mentres que os compositores vieneses de sinfonías importantes posteriores incluíron a Johann Baptist Wanhal, Carl Ditters von Dittersdorf e Leopold Hofmann. A escola de Mannheim incluíu a Johann Stamitz.
Historia
Idade Moderna
De mediados ou finais do século XV a mediados ou finais do século XVIII. (Para os ingleses, Early Modern Times, é dicir, "Primeira Idade Moderna" ou "Idade Moderna Temperá"). Tómase como fitos que marcan o seu comezo a Imprenta, a toma de Constantinopla polos turcos ou o descubrimento de América; como final, a Revolución Francesa, a Independencia dos Estados Unidos de América ou a Revolución Industrial. É por primeira vez, un período de validez case mundial, posto que para a maior parte do mundo (coa excepción só parcial da China ou Xapón -que tras uns primeiros contactos optan por pecharse á influencia exterior en maior ou menor medida- ou de espazos recónditos de América, África e Oceanía -colonizados no século XIX-), significou a imposición da civilización occidental e a denominada economía-mundo. Iniciouse coa era dos descubrimentos e a expansión do imperio español e o portugués, mentres o mundo das ideas experimentaba as innovacións do Renacemento, a Reforma protestante e a Revolución científica; contrapesadas pola Contrarreforma e o Barroco. Mentres na Francia de Luís XIV triunfaba o absolutismo, noutras partes de Europa noroccidental facíano as primeiras revolucións burguesas que desafiaban ao Antigo Réxime (revolución holandesa, revolución inglesa) e no sur e leste do continente observábase un proceso de refeudalización. O eixo da civilización desprazouse da conca do Mediterráneo ao océano Atlántico. A crise do século XVII e os tratados de Westfalia reedificaron un novo equilibrio europeo que imposibilitaba as hexemonías española ou francesa, e que se mantivo durante o século XVIII, caracterizado intelectualmente pola Ilustración. Ao longo de todo o período vanse xestando os modernos conceptos de nación e estado.
Illa Guidoiro Pedregoso
A Illa Guidoiro Pedregoso (Illa do Guidoiro Pedregoso) é unha unha illa galega da provincia de Pontevedra a poñente da Illa de Arousa (concello ao que pertence) e a un quilómetro ao oeste da Illa Guidoiro Areoso. Ten unha superficie de 5,6 hectáreas e está constituída de penedos e salpicada de manchas de area, sobre todo na súa parte oeste. É máis alta que a veciña Guidoiro Areoso e posúe máis vexetación, sobre todo herbácea. Abundan as ratas.
Historia
Idade Contemporánea
Desde mediados ou finais do século XVIII ata o presente. (Para os ingleses Later Modern Times, é dicir, "Segunda Idade Moderna" ou "Idade Moderna Tardía"). Unha primeira era das revolucións (revolución industrial, revolución burguesa e revolución liberal) acabou co Antigo Réxime e deu paso na segunda metade do século XIX ao triunfo do capitalismo que se estendeu co imperialismo a todo o mundo, á vez que se vía contestado polo movemento obreiro. As guerras napoleónicas deron paso a un período de hexemonía británica durante a era vitoriana. O comezo da transición demográfica (primeiro en Inglaterra, pouco despois no continente europeo e posteriormente no resto do mundo) produce unha verdadeira explosión demográfica que altera de forma radical o equilibrio social e o do home coa natureza, sobre todo a partir da segunda revolución industrial (paso da era do carbón e da máquina de vapor á era do petróleo e o motor de explosión e a era da electricidade). A primeira metade do século XX marcouse por dúas guerras mundiais e un período de entreguerras no que as democracias liberais enfrontadas á crise de 1929 vense desafiadas polos totalitarismos soviético e fascista. A segunda metade do século XX caracterizouse polo equilibrio do terror entre as dúas superpotencias (Estados Unidos e a Unión Soviética), e a descolonización do Terceiro Mundo, no medio de conflitos rexionais de gran violencia (como o árabe-israelí) e unha aceleración da innovación tecnolóxica (terceira revolución industrial ou revolución científico-técnica). Desde 1989, a caída do muro de Berlín e a desaparición do bloque comunista conduciron ao mundo actual do século XXI presidido pola globalización tanto da economía como da presenza política, militar e ideolóxica (soft power -poder brando -) da única superpotencia, así como dos seus aliados (potencias clásicas -Unión Europea, o Xapón-), socios ou posibles rivais (potencias emerxentes -a China-) e opositores (potencias menores, como algúns países islámicos, e movementos ás veces expresados en terrorismo -11-S-).
Sinfonía
Romanticismo
miniatura|upright|[[Ludwig van Beethoven contribuíu a que a sinfonía se convertese nun xénero moi estendido.]]
A principios do século XIX, Ludwig van Beethoven elevou a sinfonía dun xénero cotián producido en grandes cantidades a unha forma suprema na que os compositores se esforzaron por alcanzar o máximo potencial da música nunhas poucas obras. Comezou con dúas obras que emulaban directamente aos seus modelos Mozart e Haydn, e logo continuou con sete sinfonías máis, comezando coa Terceira Sinfonía que expandiu o alcance e a ambición do xénero. A súa Quinta Sinfonía é quizais a sinfonía máis famosa; a súa transición do movemento de apertura en dó menor emocionalmente tormentoso a un final triunfante en clave maior proporcionou un modelo adoptado por sinfonistas posteriores como Johannes Brahms e Gustav Mahler. A súa Sexta Sinfonía é unha obra programática, que presenta imitacións instrumentais de cantos de paxaros e unha tormenta; e, de maneira pouco convencional, un quinto movemento (as sinfonías xeralmente tiñan como máximo catro movementos). A súa Novena Sinfonía inclúe partes para solistas vocais e coro no último movemento, o que a converte nunha sinfonía coral.
Das sinfonías de Franz Schubert, dúas son elementos fundamentais do repertorio e interprétanse con frecuencia. Da súa Oitava Sinfonía (1822), completou só os dous primeiros movementos; esta obra sumamente romántica adóitase chamar polo seu sobrenome, «Inacabada». A súa última sinfonía completa, a Novena (1826), é unha obra enorme no idioma do Clasicismo.
Dos primeiros románticos, Felix Mendelssohn (cinco sinfonías, máis trece sinfonías de corda) e Robert Schumann (catro) continuaron escribindo sinfonías no molde clásico, aínda que utilizando a súa propia linguaxe musical. En contraste, Hector Berlioz favoreceu as obras programáticas, incluída a súa «sinfonía dramática» Roméo et Juliette, a sinfonía para viola Harold en Italie e a orixinal Sinfonía fantástica. Esta última tamén é unha obra de programa e ten unha marcha e un valse e cinco movementos en lugar dos catro habituais. A súa cuarta e última sinfonía, a Grande symphonie funèbre et triomphale (orixinalmente titulada Symphonie militaire) foi composta en 1840 para unha banda de música militar de douscentos integrantes, para a súa interpretación ao aire libre, e é un exemplo temperán dunha sinfonía de banda. Berlioz logo agregou partes de corda opcionais e unha final coral. En 1851, Richard Wagner declarou que todas estas sinfonías posteriores a Beethoven non eran máis que un epílogo, que non ofrecía nada substancialmente novo. De feito, despois da última sinfonía de Schumann, a Terceira composta en 1850, e durante dúas décadas o poema sinfónico de Franz Liszt pareceu desprazar á sinfonía como forma principal de música instrumental a grande escala. Con todo, Liszt tamén compuxo dúas sinfonías corais programáticas durante ese tempo, Fausto e Dante. Se a sinfonía fose eclipsada doutra maneira, non pasou moito tempo antes de que rexurdise nunha «segunda idade» nas décadas de 1870 e 1880, coas sinfonías de Anton Bruckner, Johannes Brahms, Petr Ilich Chaikovskii, Camille Saint-Saëns, Aleksandr Borodin, Antonín Dvořák e César Franck, obras que eludiron en gran medida os elementos programáticos de Berlioz e Liszt e dominaron o repertorio de concertos durante polo menos un século.
Ao longo do século XIX, os compositores continuaron aumentando o tamaño da orquestra sinfónica. Cara a principios de século, unha orquestra a grande escala estaría formada pola sección de cordas máis pares de frautas, oboes, clarinetes, fagotes, trompas, trompetas e, por último, un conxunto de timbales. Esta é, por exemplo, a partitura utilizada nas sinfonías Primeira, Segunda, Cuarta, Sétima e Oitava de Beethoven. Os trombóns, que anteriormente se limitaron á música sacra e o teatro, agregáronse á orquestra sinfónica, especialmente na Quinta, Sexta e Novena de Beethoven. A combinación de bombo, ferriños e pratos (ás veces tamén: frautín), que os compositores do século XVIII empregaron como efecto colorista na chamada «música á turca», empezouse a utilizar cada vez máis durante a segunda metade do século XIX sen ningún tipo de tales connotacións de xénero. Na época de Mahler, un compositor podía escribir unha sinfonía para «un verdadeiro compendio de instrumentos orquestrais». Ademais de aumentar en variedade de instrumentos, as sinfonías do século XIX incrementáronse gradualmente con máis intérpretes de cordas e máis partes de vento, de modo que a orquestra creceu substancialmente en número, do mesmo xeito que as salas de concertos.
Romanticismo tardío, modernismo e posmodernismo
Cara a finais do século XIX, Gustav Mahler comezou a escribir sinfonías longas e a grande escala que continuou compoñendo ata principios do século XX. A súa Terceira Sinfonía, completada en 1896, é unha das sinfonías máis longas interpretadas con regularidade con ao redor de cen minutos de duración para a maioría das actuacións. A Oitava Sinfonía compúxose en 1906 e recibe o sobrenome de «Sinfonía dos mil» debido á gran cantidade de voces necesarias para realizala.
O século XX viu unha maior diversificación no estilo e o contido das obras que os compositores denominaron sinfonías. Algúns compositores, incluídos Dmitrii Shostakovich, Sergei Rachmaninov e Carl Nielsen, continuaron escribindo na forma tradicional de catro movementos, mentres que outros compositores adoptaron enfoques diferentes: a Sétima Sinfonía, e última, de Jean Sibelius consta dun movemento; a Eine Alpensinfonie (Sinfonía alpina) de Richard Strauss, tamén nun só movemento e dividida en vinte e dúas partes, detalla unha subida de once horas a través das montañas, e a Novena Sinfonía de Alan Hovhaness, Saint Vartan —orixinalmente op. 80, cambiado a op. 180: composta en 1949-1950, consta de vinte e catro. Observouse unha variedade similar na duración das sinfonías: Gustav Mahler continuou compoñendo inmensas obras que se tardan máis dunha hora en interpretar, pero outros como Havergal Brian, cuxa Primeira Sinfonía «Gótica», completada en 1927, dura case dúas horas. No outro extremo da escala, unha interpretación da Pequena Sinfonía n. ° 1 de Darius Milhaud, composta en 1917, dura só tres minutos e medio.
A finais do século XIX xurdira unha preocupación pola unificación da sinfonía tradicional de catro movementos nunha única concepción formal subsumida, que se denominou «forma sinfónica bidimensional», e atopa o seu punto de inflexión clave na Sinfonía de cámara n.° 1 de Arnold Schönberg, op. 9 (1909), que foi seguida na década de 1920 por outras sinfonías alemás notables dun só movemento, incluída a Primeira sinfonía de Kurt Weill (1921), a Sinfonía de cámara de Max Butting, op. 25 (1923), e a Sinfonía de Paul Dessau de 1926.
Paralelamente a esta experimentación, outras sinfonías do século XX tentaron deliberadamente evocar as orixes do xénero no século XVIII, en termos de forma e mesmo estilo musical, con exemplos destacados como a Sinfonía «Clásica» de Sergei Prokofev de 1916-17 e a Sinfonía en do de Igor Stravinskii de 1938-1940.
Con todo, persistiron certas tendencias. A designación dunha obra como «sinfonía» aínda implicaba certo grao de sofisticación e seriedade de propósito. A palabra «sinfonietta» entrou en uso para designar unha obra máis curta, de obxectivos máis modestos ou «máis lixeira» que unha sinfonía, como a Sinfonietta para orquestra de Prokófiev.
Na primeira metade do século, compositores modernistas como Edward Elgar, Gustav Mahler, Jean Sibelius, Carl Nielsen, Ígor Stravinski, Bohuslav Martinů, Roger Sessions, Serguéi Prokófiev, Rued Langgaard e Dmitri Shostakóvich compuxeron sinfonías «extraordinarias en alcance, riqueza, orixinalidade e urxencia de expresión». Unha medida do significado dunha sinfonía é o grao en que reflicte concepcións da forma temporal propias da época en que foi creada. Cinco compositores de todo o século XX que cumpren esta medida son Sibelius, Stravinski, Luciano Berio (na súa Sinfonía, 1968-1969), Elliott Carter (na súa Sinfonía de tres orquestras, 1976) e Pelle Gudmundsen-Holmgreen (en Sinfonía/Antifonía, 1980).
Desde mediados do século XX ata o século XXI houbo un rexurdimento do interese pola sinfonía con moitos compositores posmodernistas engadindo substancialmente ao canon, sobre todo no Reino Unido: Peter Maxwell Davies (10), Robin Holloway (1), David Matthews (9), James MacMillan (4), Peter Seabourne (4) e Philip Sawyers (3).
Sinfonías para banda de concertos
Hector Berlioz escribiu orixinalmente o Grande symphonie funèbre et triomphale para bandas militares en 1840. Aínda que antes, en 1815, Anton Reicha compuxera a súa Sinfonía "Conmemoración" de catro movementos (tamén coñecida como "Musique pour célébrer le Mémorie des Grands Hommes qui se sont Illustrés au Service de la Nation Française" ("Música para celebrar a memoria dos grandes homes que ilustraron o servizo da nación francesa")) para un gran conxunto de instrumentos de vento como parte das cerimonias asociadas co enterro de Luís XVI e María Antonieta.
Despois deses primeiros esforzos, escribíronse poucas sinfonías para bandas de vento ata o século XX, cando se escribiron máis sinfonías para banda de concerto que en séculos pasados. Aínda que existen exemplos desde 1932, a primeira sinfonía importante deste tipo é a Sinfonía n.º 19, Op. 46, de Nikolai Myaskovsky, composta en 1939. Outros exemplos son a Sinfonía en se bemol para banda de Paul Hindemith, composta en 1951; a Sinfonía núm. 4 "West Point", composta en 1952; a Sinfonía n.º 6, Op. 69, de Vincent Persichetti, composta en 1956; a Sinfonía n.º 3, de Vittorio Giannini, composta en 1958; as Sinfonías n.º 4, Op. 165, n.º 7, "Nanga Parvat", Op. 175, Non. 14, "Ararat", Op. 194, e Non. 23, "Ani", Op. 249, compostas en 1958, 1959, 1961 e 1972 respectivamente; a Sinfonía Non. 2, composta en 1972; as sinfonías 2ª, 3ª, 4ª e 5ª de Alfred Reed, compostas en 1979, 1988, 1992 e 1994 respectivamente; oito das dez sinfonías numeradas de David Maslanka; cinco sinfonías ata a data de Julie Giroux (aínda que actualmente está a traballar nunha sexta );A Sinfonía número 1 "O Señor dos Aneis" de Johan de Meij, composta en 1988, e a súa Sinfonía número 2 "A gran mazá", composta en 1993; A Sinfonía en tres escenas de Yasuhide Ito 'La Vita', composta en 1998, que é a súa terceira sinfonía para banda de vento; Sinfonía nº 3 'Circus Maximus de John Corigliano, composta en 2004; A Sinfonía PachaMama de Denis Levaillant, composta en 2014 e 2015, e a Sinfonía número 2 de James M. Stephenson que foi estreada pola banda da mariña dos Estados Unidos ("The President's Own") e recibiu tanto os premios William D. Revelli da National Band Association. (2017) e os Sousa/Ostwald (2018) da American Bandmasters Association.
Características
A sinfonía parte da abertura barroca, unha vez que esta se vai desligando da obra que introducía. Será no século XVIII cando defina a súa forma clásica grazas a autores italianos coma Sammartini, aos músicos de Mannhein e, finalmente, a autores coma Haydn ou Mozart.
Pese a ser unha obra instrumental, fóronselle incorporando solistas vogais, caso da Novena de Beethoven, a Sinfonía Lobgesang de Felix Mendelssohn ou varias sinfonías de Mahler.
Segue a ser un xénero que traballan os compositores actuais, coma Penderecki pero a estrutura que adopta non é necesariamente a clásica e o termo "sinfonía" refire unha obra orquestral sen máis.
Renacemento tardío e inicio do barroco
A finais do Renacemento e no inicio do Barroco, a palabra sinfonía era un nome alternativo para a canzona, fantasía ou o ricercar. Estas eran, case sempre formas instrumentais fortemente arraigadas a unha tradición de polifonía. Máis tarde, no período barroco, empregábase para identificar un tipo de sonata, especialmente a sonata trío ou unha sonata para un conxunto grande de instrumentos. Despois, a palabra foi utilizada para indicar un preludio instrumental.
Antiga sinfonía
miniatura|upright|[[Alessandro Scarlatti]]
Nas grandes formas vocal-instrumental dos séculos XVII e XVIII, por exemplo nas óperas e oratorios, unha sinfonía xeralmente era un preludio, un interludio ou un posludio contrastando coas seccións vocais ou doutro modo diferentes.
No século XVII, unha forma específica desta peza introdutoria foi a sinfonía de tres movementos que se converteu nun tipo padrón de abertura da ópera italiana. Na maioría das veces esas obras eran en Re maior, para maximizar a resonancia aberta das cordas dos instrumentos de cordas, iniciándose e encerrándose cun movemento rápido, intercalado por un movemento lento. Exemplos dese tipo de sinfonía italiana son as numerosas aberturas en tres movementos das óperas de Alessandro Scarlatti, todas arquetipos das aberturas italianas.
A maioría das óperas e oratorios de Handel inícianse cun movemento ouverture de estilo francés, mesmo que ocasionalmente chame sinfonía a ese movemento, como fixo para o Mesías, identificando a abertura como sinfonía. Con todo, Handel tamén usou o preludio/interludio orquestral ao modo italiano, por exemplo a Introduzione da cantata Delirio amoroso, HWV 99. Tamén, a Pifa instrumental do Mesías non se encadra tanto nos modelos franceses.
Neste medio tempo, tamén no inicio do sécuo XVIII, a sinfonía no estilo italiano, con tres movementos, comezou a gañar vida por si mesma. Podía ser composta como unha obra de concerto independente, sen solistas. Por exemplo, Vivaldi compuxo tanto sinfonías de tres movementos, non moi diferentes dos seus concertos, como sinfonías similares como preludio para as súas óperas.
Bach usou algunhas veces o vocábulo sinfonía no modo antigo como unha peza instrumental dun único movemento, por exemplo, para as invencións BWV 787-801, empregando o estilo polifónico de tres voces. Cómpre observar que no século XX, os editores comezaron a publicar esas sinfonías como Invencións a Tres Partes (ou Invencións a Tres Voces), en que Parte é unha melodía independente (voz, mais con significado instrumental) nunha obra dun único movemento.
Se Bach iniciaba unha obra vocal cun ou máis movementos instrumentais independentes (o que era raro), adoitaba chamar tal peza como sinfonía  ou sonata. Para as sinfonías, mesmo as dun único movemento, o estilo era preferencialmente italiano máis que francés:
UEFA
Federacións nacionais asociadas
53 asociacións nacionais de fútbol pertencen á UEFA, representando a todos os estados independentes dentro do continente europeo, fóra de Mónaco e Cidade do Vaticano, máis tres estados do Cáucaso (Armenia, Acerbaixán e Xeorxia), Israel, Casaquistán, Chipre e Turquía. É importante mencionar que os catro países constituíntes do Reino Unido (Inglaterra, Escocia, Gales e Irlanda do Norte) participan de forma separada (esta excepcionalidade só se dá en fútbol e rugby), e que o arquipélago autónomo de Illas Feroe compite de xeito independente a Dinamarca.
Sinfonía
Antiga sinfonía
Tanto Bach como Handel usaron a abertura no estilo francés para comezar as súas suites orquestrais. As suites que escribiron para instrumento só non tiñan un movemento introdutorio, e se o houber, ese movemento adoitaba ser unha abertura/ouverture (sempre no estilo francés) ou un preludio/praeludium. O estilo deste preludio era menos definido, mais frecuentemente emularía o estilo dun movemento rápido da sinfonía italiana.
UEFA
Clasificación masculina
A Clasificación mundial da FIFA do 9 de marzo do 2011 mostra aos seguintes como os cinco mellores equipos europeos:
Clasificación feminina
A Clasificación mundial da FIFA do 18 de marzo de 2011 mostra aos seguintes como os cinco mellores equipos europeos:
Talca
miniatura|240px|O centro da cidade de Talca.
Talca é unha cidade, municipio e comuna de Chile, capital da VII Rexión de Maule e da provincia homónima. Tamén é un centro administrativo, económico e cultural da rexión, é o centro máis importante do Val lonxitudinal. Talca é unha das comunas máis poboadas xunto a Rancagua e Chillán. Segundo os datos preliminares estimados do Censo do ano 2012, a cidade de Talca tiña unha poboación de 200.461 habitantes, sen contar aos habitantes que viven na comuna de Maule, ao sur da comuna, formando a recente conurbación Talca-Maule.
Amberg
miniatura|Amberg
Amberg é unha cidade alemá de Baviera, localizada no Alto Palatinado. En 2002 tiña 44 443 habitantes.
Historia
A cidade aparece mencionada por primeira vez en 1034 co nome de Ammenberg. Convértese nun importante centro comercial na Idade Media, exportando ferro. En 1269 quedou vinculada á dinastía Wittelsbach, que gobernaba en Baviera. En 1329 co resto do Alto Palatinado, pasou a unha liña colateral dos Wittelsbach e deixou de formar parte de Baviera.
No século XVI a cidade converteuse no luteranismo, pero tentativas da familia real de introducir o calvinismo fracasaron.
En 1628 volveu a Baviera, e os habitantes da cidade tiveron que tomar a decisión de se converter ao catolicismo ou deixar a cidade. Moitas familias marcharon ás cidades de Ratisbona e Nuremberg.
Castro de Abegondo
O castro de Abegondo ou Agra do Castro, é un castro situado no lugar do Castro na parroquia de Abegondo, no concello coruñés de Abegondo.
Descrición
O castro de Abegondo consta dun recinto fortificado de planta ovalada. Cunha orientación no eixe maior de NL-SO. O eixe maior mide uns 120 metros e o menor uns 100 m. Está defendido basicamente por dous terrapléns con foxo. Conta cun singular sistema de acceso, que se efectúa por medio dunha rampla que cobre o foxo e penetra na croa pasando entre dúas torres ou bastións, situada ao NL.
Arqueoloxía
Non se ten noticia de que se realizasen campañas arqueolóxicas. Na actualidade non está visitable.
Gibson SG
miniatura|250px|Gibson SG/LP A Gibson SG é unha guitarra eléctrica de corpo sólido fabricada por Gibson. Presentouse no ano 1961 e trátase dun dos modelos máis populares da marca.
Orixes
En 1960 as vendas da Gibson Les Paul foron significativamente máis baixas que en anos anteriores. No ano seguinte á Les Paul deuselle un corpo de caoba máis delgado co fondo cha, e con dous cornos para facer máis accesibles os trastes superiores. O unión do mastro foi desprazada tres trastes tamén coa intención de facilitar o acceso a eses trastes. O corpo simplificado abaratou os custos de produción, e a nova Les Paul co seu esvelto mastro foi comercializada como "o mastro máis rápido do mundo". A pesar de que a nova guitarra era popular, ao propio Les Paul non lle importou o novo deseño, e pediu a Gibson que quitase o seu nome da guitarra. Gibson aceptou a petición de Les Paul e o instrumento foi bautizado como "SG" (Solid Guitar). O nome de Les Paul foi borrado oficialmente en 1961, pero a SG continuou levando a placa co nome de Les Paul ata finais de 1963.
Debido á súa popularidade, o estilo do corpo da SG adoita a ser imitado por outros fabricantes, aínda que moito menos que o da Les Paul ou a Fender Stratocaster.
A Ribela
O topónimo A Ribela pode referirse a:
Orquestra Panorama
A Orquestra Panorama é un conxunto musical galego, unha das orquestras máis importantes da escena, cunha media de 200 actuacións anuais. Ten a súa sede en Caldas de Reis.
Historia
A Orquestra Panorama naceu o 25 de decembro de 1988 actuando no Rosal. O seu nome débese a un programa da TVG que existía por aquelas datas. Na súa primeira actuación, pintaron o logotipo da orquestra no pano que foi secando durante o transcurso do concerto.
Esta banda fundouna Ángel Martínez Pérez (Lito), que sen saber nada de música, coñecía as claves do éxito neste sector. Nesa época comezou con oito integrantes masculinos (el nunca formou parte dos compoñentes do grupo), cunha furgoneta Mercedes 406 e cun equipo de son de 500 watios. Lito Martínez é o representante deste conxunto e de 84 orquestras máis das 200 que existen en Galicia, entre as que se encontran a Olympus, a París de Noia, ou o Combo Diminicano.
En 2017 a orquestra estivo a piques de desaparecer. O anterior propietario estaba a vender o equipo. Carlos Somoza Fouces, empresario de Monforte de Lemos e outros tres socios formaron Panoevens para levar a representación da Panorama.
Evolución
Nos seus inicios, este grupo musical tocaba cumbias, pasodobres, rancheiras, merengues e rumbas. Estaba dirixido a un público maior e tradicional.
Na actualidade con Lito Garrido como director revolucionou o ambiente musical das verbenas innovando cos éxitos musicais máis actuais, introducindo novos estilos e cancións do verán, así como actuacións novidosas con performance, acróbatas, disfraces, técnicas punteiras en luz e son… Con isto conseguiu atraer a un público xove e introducilos na cultura das verbenas.
Esta evolución influíu nos músicos, nos que agora xa non conta que teñan boa voz, senón que teñen que ser actores e bos bailaríns.
O cambio foi tal que comezou cunha soa furgoneta onde viaxaban todos os músicos e instrumentos, e agora conta con sete tráileres para o escenario e instrumentos e un microbús para os músicos.
O grupo ten un público mozo que o segue, con páxina web, Facebook, club de fans cos que teñen unha cita semanal vía chat e diversos produtos de merchandising, así como varios discos gravados.
A orquestra ten participado dende 2008 en sete galas contra o cancro nos concellos de Cambados, Ordes, Vilagarcía de Arousa e León coa colaboración de Merche, David Bisbal, Mónica Naranjo, Carlos Baute e outros.
A día de hoxe, viaxan por toda España e é considerada unha das mellores orquestras de todo o país. O seu éxito en Galicia levounos a actuar en Valencia, Madrid, León ou Asturias.
Compoñentes
Voces femininas: Fátima Pego Vilas, Aroxa Ruana.
Bailarinas femininas: Blanca Nunes, María Mediero, Rayssa Cunha, Tania Zapata.
Bailaríns masculinos: Blast Arts, Daniel Bolaños del Moral (D-Low), Héctor Bordón (Thor).
Guitarristas: Ismael Segura, Ivis Reyes.
Baixista: Jorge Ramilo Longa (Giorgio).
Teclista: Carlos Oubiña.
Batería: Alexandre Vázquez Roca.
Trompetistas: Roberto Ángel Hernández, Darien Polo Salgado ("Polito").
Saxofonista: Joseph Ludwing Ruiz Zuluaga, Edgar Campos Conde.
Trombonistas:Kotwey Marval, Edward Machado Cabrera.
Lynn Collins
Viola Lynn Collins, nada o 16 de maio de 1977 en Harris County, Texas, é unha actriz estadounidense coñecida por interpretar a "Silver Fox-Kayla Silverfox" no filme de acción X-Men Origins: Wolverine.
Biografía
Lynn asistiu á Escola de drama Julliard. No 2005 saíu co actor Keanu Reeves, o seu compañeiro en A casa do lago. No 2008 casou co actor Steven Strait.
Traxectoria
Ten experiencia nos escenarios e na pantalla en papeis de Shakespeare. No 2004, interpretou o papel de "Portia" no filme The Merchant of Venice, baseada na obra de Shakespeare e actuando xunto con Al Pacino, Joseph Fiennes e Jeremy Irons.
No 2009 obtivo o papel de "Kayla Silverfox" en X-Men Origins: Wolverine, logo de que a actriz Michelle Monaghan rexeitara o papel.
No 2012 aparece no filme de aventura e ciencia ficción John Carter onde interpretará a "Dejah Thoris".
Sáhara Occidental
miniatura|250px|dereita|Situación do Sáhara Occidental en [[África.]] O Sáhara Occidental é un territorio do norte de África situado no extremo occidental do deserto do Sáhara, as beiras do océano Atlántico. É un dos 17 territorios non autónomos baixo supervisión do Comité Especial de Descolonización da Organización das Nacións Unidas, coa fin de eliminar o colonialismo. Foi introducido na lista dos territorios non autónomos en 1960 a través da resolución 1542 (XV) da Asemblea Xeral das Nacións Unidas, de 15 de decembro dese ano, cando era unha provincia española.
O seu proceso de descolonización foi interrompido en 1976, cando a súa potencia administradora, España, abandonou o Sáhara Occidental nas mans de Marrocos e Mauritania —trala marcha verde e conforme ao disposto nos Acordos de Madrid (1975), non válidos segundo o Dereito internacional—. O territorio está ocupado actualmente na súa maior parte por Marrocos, que o chama as súas Provincias Meridionais, aínda que a soberanía marroquí non está recoñecida nin polas Nacións Unidas nin por ningún país do mundo e é rexeitada pola Fronte Polisario, que proclamou a súa independencia en 1976 creando a República Árabe Saharauí Democrática (RASD), recoñecida ata o momento por máis de oitenta países. A RASD administra a rexión ao leste non controlada por Marrocos, a cal denomina Zona Libre. Por outra banda, Mauritania ocupa a cidade sureña de La Güera e outras zonas adxacentes a esta dentro da península de Cabo Blanco.
Historia
miniatura|dereita|200px|Mapa da colonia española do [[Sáhara Español|Sáhara.]]
A poboación saharauí, antes da chegada dos europeos, organizábase en grupos de familias (fahed) que se agrupaban en cabilas, que constituían a unidade social básica dos saharauís, e que ligaba a un grupo unido por un lazo de parentesco patrilineal, que con frecuencia entraban en conflito entre si e que deu orixe a numerosas guerras tribais ata o século XX. A tribo máis importante era a dos Erguibat. Fóra da división tribal quedaban os maalemin (artesáns), iggaugen (trobadores), abid (escravos ) e haratin (libertos).
Reclamada como colonia por España en 1885, a ocupación efectiva do territorio non se realizou até 1934. Trala Marcha Verde, a metrópole cedeu o territorio en 1976 a Marrocos e Mauritania, mais a Fronte Polisario proclamou a República Árabe Saharauí Democrática (RASD), iniciando unha guerra que remataría en 1991 á espera dun referendo que Marrocos se negou en repetidas ocasións a convocar.