cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lista de faraóns
Novo reino
Tres dos faraóns máis coñecidos do Novo Reino son Akhenatón, tamén coñecido como Amenhotep IV, cuxo culto en exclusiva a Atón adoita interpretarse como a primeira forma de monoteísmo, Tutankhamon coñecido polo descubrimento da súa tumba case intacta, e Ramesses II que intentou recuperar os territorios das modernas Israel / Palestina, Líbano e Siria que foran conquistados pola XVIII Dinastía. A súa reconquista provocou a Batalla de Qadesh, onde liderou os exércitos exipcios contra o exército do rei hitita Muwatalli II.
Décimo oitava dinastía
A XVIII dinastía gobernou a partir do c. 1550 a 1292 a.C.:
Décimo novena dinastía
a XIX dinastía gobernou desde o 1292 a.C. ao 1186 a.C. e inclúe a un dos grandes faraóns: Ramsés II o Grande.
Vixésima dinastía
A XX dinastía gobernou do 1190 a.C. ao 1077 a.C.:
Vixésimo Primeira Dinastía
A XXI dinastía tiña a súa sede en  Tanis e era un grupo relativamente débil. Teoricamente eran gobernantes de todo Exipto, pero na práctica a súa influencia limitábase ao Baixo Exipto. Gobernaron dende o 1069 a.C. ata o 943 a.C.
Sumos sacerdotes de Amón en Tebas
Aínda que oficialmente non eran faraóns, os Sumos Sacerdotes de Amón en Tebas foron os gobernantes de facto do Alto Exipto durante a  XXI dinsatía e  XXII dinastía, escribindo os seus nomes en cartuchos e sendo enterrados nas tumbas reais.
Vixésima segunda dinastía
Os faraóns da XXII dinastía foron libios, gobernando entre o 943 a.C. e o 728 a. C.:
Vixésima terceira dinastía
A XXIII Dinastía foi un grupo local, novamente de orixe Libia, con sed en Herakleópolis e Tebas que gobernaron desde o 837 a.C ata o 735 a.C.:
Rudamun foi sucedido en Tebas por un gobernante local:
Vixésimo cuarta dinastía
A XXIV dinastía foi unha dinastía rival de curta duración situada no delta occidental ( Sais, con só dous faraóns gobernando dende o 732 a.C. ata o 720 a C.).
Vixésimo quinta dinastía (Período Nubio/Kushite)
Os nubios invadiron o Baixo Exipto e tomaron o trono de Exipto baixo o reinado de Piye aínda que xa controlaban Tebas e o Alto Exipto nos primeiros anos do reinado de Piye. A conquista de Piye do Baixo Exipto estableceu a XXV dinastía que gobernou ata o 656 a.C.
Finalmente regresaron a Nubia, onde estableceron un reino en Napata (656-590) e, máis tarde, a Meroë (590 a.C. - 500 d.C.).
Período final
A Baixa Época transcorre entre o 664 a.C. e o 332 a.C., e inclúe períodos de dominio por exipcios nativos e persas.
Dinastía Vixésimo Sexta
A XXVI dinastía gobernou entre o 664 a.C. e o 525 a.C.
O fillo e sucesor de Necho I, Psamtik I, conseguiu reunificar Exipto e é normalmente considerado como o fundador da Vixésimo Sexta Dinastía.
Vixésimo Sétima Dinastía (Primeiro período persa)
Exipto foi conquistado polo Imperio Persa no 525 a.C. e constituíu unha satrapía como parte deste imperio ata o 404 a.C. Os Xás aqueménidas foron recoñecidos como faraóns nesta época, formando a  XXVII Dinastía:
Vixésimo Oitava Dinastía
A vixésimo oitava dinastía durou só 6 anos, desde o 404 a.c. ata o 398 a.C., cun só faraón:
Vixésimo novena dinastía
A XXIX dinastía gobernou desde o 398 a.C. ao 380 a.C.:
Trixésima dinastía
A XXX dinastía gobernou desde o ano 380 a.C. ata que Exipto volveu a estar baixo o dominio persa no 343 a.C.:
Trixésima primeira dinastía (Segundo período persa)
Exipto volveu a estar baixo o control dos persas aqueménidas. Despois da práctica de Manetón, os gobernantes persas do 343 a.C. ao 332 a.C. son designados ocasionalmente como a XXXI dinastía:
Dinastía Arxéada
Os gregos macedonios baixo Alexandre o grande marcaron o inicio do período helenístico coa conquista de Persia e Exipto. Os Arxéeadas gobernaron entre o 332 a.C. e o 309 a.C.:
Dinastía ptolemaica
O segundo período helenístico, o tolemaico, gobernou Exipto desde o 305 a.C. ata que Exipto pasou a ser unha  provincia de Roma antiga no 30 a.C (sempre que se sobrepoñen dúas datas, isto significa que houbo unha rexencia). O membro máis famoso desta dinastía foi Cleopatra VII, na época moderna coñecida simplemente como Cleopatra, que foi sucesivamente a consorte de Xulio César e, despois da morte de César, de Marco Antonio tendo fillos con ambos.
Cleopatra esforzouse por crear unha unión dinástica e política entre Exipto e Roma, pero o asasinato de César e a derrota de Marco Antonio frustrou os seus plans.
Roma
thumb|Relevo exipcio que representa ao emperador romano [[Traxano (á dereita, reinou no 98–117 d.C.) en estilo faraónico completo.]]
Cleopatra VII tivo relacións co ditador romano Xulio César e co xeneral romano Marco Antonio, pero non foi ata despois do seu suicidio (despois de que Marco Antonio fose derrotado por Augusto, que máis tarde sería o emperador Augusto César, que Exipto se converteu nunha provincia da República romana no 30 a.C. Os posteriores emperadores romanos recibiron o título de faraón, aínda que exclusivamente en Exipto.
O último emperador romano en recibir o título de faraón foi Maximino Daia (reinado 311-313 d.C.).
Coira, Nebra, Porto do Son
Coira é un lugar da parroquia de Nebra no concello coruñés de Porto do Son, na comarca de Noia. Segundo o padrón municipal (INE 2020) ten 15 habitantes (8 homes e 7 mulleres).
Muíño de Arriba, Paradela, Meis
Muíño de Arriba é un lugar da parroquia de Paradela no concello pontevedrés de Meis, na comarca do Salnés. Tiña 42 habitantes no ano 2016 segundo datos do IGE, dos que 25 eran mulleres e 17 homes, o que representa un descenso respecto ós anos 2010, cando tiña 45 veciños, e 2005, cando eran 48.
Mendoza, Arxentina
A cidade de Mendoza é a capital da provincia homónima, na Arxentina. En termos de poboación, en 2001 tiña 110.993 habitantes. Localízase no oeste do país, nas beiras da Cordilleira dos Andes, sendo un importante centro de produción de viño e aceite, ademais de ser dos máis importantes puntos turísticos da Arxentina. Mendoza foi fundada no ano 1561 por Pedro del Castillo. A súa área é de 57 km². O xentilicio da cidade é mendocino/a.
Norberto Bobbio
Norberto Bobbio, nado en Turín o 18 de outubro de 1909 e finado o 9 de xaneiro de 2004, foi un xurista, filósofo e politicólogo italiano.
Traxectoria
Os primeiros pasos de Bobbio na política foron na resistencia antifascista, o cal segundo as súas propias palabras marcou un antes e un despois na súa vida. Durante ese período sufriu o encarceramento. Non obstante, hai pouco tempo abriuse unha forte polémica cando Norberto Bobbio aceptou debater cun periodista o seu rol durante o fascismo. Alí confesou que a súa posición no período en que foi perseguido non foi de todo valente: mesmo se coñeceu unha carta que lle enviou a Mussolini na cal resalta a súa “total devoción” pola causa. O autor considera actualmente que foi a experiencia máis humillante que lle tocou vivir posto que era unha acción común da época o manifestarse adherente á causa fascista para tratar de salvarse das persecucións.
Pero sen dúbida é na resistencia contra o fascismo onde comeza a súa carreira política. Primeiro ligado á corrente liberal-socialista a fin dos anos 30. Logo, durante a guerra fría, adscribiu ao movemento da política da cultura, oposta á política ordinaria dos políticos.
Nos seus últimos anos, Bobbio declarou que lle interesan cada vez menos os problemas políticos conxunturais e ocupouse cada vez máis de problemas máis xerais como a vellez, a morte etc. Fai poucos anos publicou a súa Autobiografía coa colaboración do periodista de La Stampa Alberto Papuzzi. Nela, lamentándose de non ter escrito nunca un diario, ocúpase de facer un repaso das súas vivencias, as súas actividades ao longo do século. Repasa desde a súa infancia en Turín, as súas primeiras actuacións na política. Recorda tamén as súas “batallas políticas”, as súas discusións cos comunistas, aos que, a pesar de non comungar co seu pensamento, respectaba no marco da súa actitude de libre confrontación de ideas. Pero sen dúbida o que mellor recorda son os seus anos como profesor, a actividade que máis satisfaccións lle deu.
Magyarosaurus
O magyarosaurus foi un dinosauro, un pequeno saurópodo que habitou no Cretáceo final (Maastrichtiano) no que hoxe é Romanía, un dos máis pequenos saurópodos adultos coñecidos, media só seis metros de longo, o seu pequeno tamaño é un caso típico de ananismo insular, unha forma de adapación ás condicións ambientais, a penuria de alimento e a falta de grandes predadores favoreceu a evolución dos animais máis pequenos.
Norberto Bobbio
Pensamento
Hai dous autores moi influentes na súa obra: o pensador austríaco Kelsen, especialmente na área do Dereito e o autor do Leviatán Thomas Hobbes, especialmente na área da Teoría Política. Outros intelectuais influentes na súa obra son Benedetto Croce e Max Weber. É interesante observar que a través do estudo da obra de Hobbes, Bobbio entrou en contacto co politicólogo alemán Carl Schmitt (quen foi cuestionado pola súa posición achegada ao nazismo) co cal mantivo unha prolongada relación epistolar.
Magyarosaurus
Descuberta
Os restos deste saurópodos descubríronse na rexión de Hunedoara (Romanía), descrito por Nopcsa por primeira vez como Titanosaurus dacus en 1915, cambióuselle o nome en 1932 por Magyarosaurus dacus.
Norberto Bobbio
Pensamento
Como intelectual enfatiza constantemente “a certeza da dúbida”. É un home aberto ao debate de ideas e considera fundamental a loita polos valores democráticos. A definición de democracia de Bobbio é bastante básica: “un conxunto de regras (primarias ou fundamentais) que establecen quen está autorizado para tomar as decisións colectivas e baixo qué procedementos”. Esta concepción non está ligada basicamente a un contido e isto é o que por exemplo critica Alain Touraine, posto que para o francés se ben as regras de procedemento son necesarias e incluso indispensables para a existencia da democracia, estas non son máis que un medio ao servizo de fins, e alí é onde se produce a diferenza entre as democracias reais e o ideal de democracia.
No seu libro O futuro da democracia Bobbio observa algunhas características negativas das actuais democracias: subordinación dos individuos aos grupos organizados que loitan por intereses particulares en detrimento da representación política xeral; permanencia do poder invisible que actúa ás costas e sen o coñecemento da colectividade (negociacións secretas); crecente poder dos técnicos e as burocracias e ingobernabilidade derivada da incapacidade das autoridades nacionais para procesar o conxunto de demandas sociais (entre outros problemas).
O tema da democracia representativa é fundamental nas sociedades modernas posto que se fai imposible unha democracia sen mediacións. Bobbio observa que a democracia representativa non se esgota no “estado parlamentario” e cando se refire ao “proceso de democratización” pénsao como a difusión das regras de representatividade nos espazos da sociedade civil marcados pola organización xerárquica antes que pensalo coma un paso da democracia representativa á democracia directa.
O papel do intelectual
Bobbio ocúpase de diferenciar o rol do intelectual e do home de acción. Na súa obra Os intelectuais e o poder establece unha diferenza entre os pensadores da política e os políticos de profesión. Mentres os primeiros se dedican a elaborar ideas, discutir problemas, os segundos dedícanse a tomar decisións. Aquí observamos a clara herdanza do pensamento weberiano na separación das esferas do coñecemento e da acción.
Pousada, O Araño, Rianxo
Pousada é un lugar da parroquia do Araño no concello coruñés de Rianxo, na comarca da Barbanza. Segundo o padrón municipal (INE 2013) ten 58 habitantes (26 homes e 32 mulleres).
Erendira Ikikunari
Erendira Ikikunari (do purépecha: Erendira a Indomable) é un filme mexicano dirixido por Juan Mora Cattlet que foi estreado en 2006.
Emilio Mola Vidal
Emilio Mola Vidal, nado en Placetas, Villa Clara, Cuba, o 9 de xullo de 1887 e finado en Alcocero de Mola, Burgos, o 3 de xuño de 1937, foi un militar español e un dos líderes da rebelión militar de 1936 coa que deu comezo a guerra civil española.
Traxectoria
Mola naceu en Cuba, daquela aínda colonia española, onde seu pai, capitán da Garda Civil destinado alí, estaba destacado e onde casou cunha muller cubana. Tras o desastre español de 1898, a familia regresou a España. O 28 de agosto de 1904, Emilio ingresou na Academia de Infantería de Toledo. Tras a súa formación e a súa graduación como tenente en 1907, época na que dirixía a devandita Academia o coronel Jose Villalba Riquelme, foi destinado ao Rexemento de Infantería de Bailén, e despois serviu na guerra colonial española de Marrocos, no Rexemento de Infantería de Melilla, onde recibiu a Medalla Militar Individual pola campaña de 1909 e onde se converteu nunha autoridade en asuntos militares. O 1 de agosto de 1911 entrou de oficial nas Fuerzas Regulares Indígenas, coas que participou nas operacións da chaira do Zaio. En maio de 1912 foi ferido de gravidade na coxa dereita, o que lle supuxo o seu primeiro ascenso por méritos de guerra a capitán.
Ao repoñerse, enviárono ao Rexemento de Infantería de Ceriñola, co que volvería a Izhafen, Imarufen e Talusit, e loitaría tamén na zona de Tetuán, na que conseguiu o seu segundo ascenso, agora a comandante, por méritos de guerra.
En 1915 destinárono ao Batallón de Cazadores Alba de Tormes en Barcelona, e dous anos e medio despois pasaría por Madrid e logo a Ceuta como Xuíz de Causas da súa Comandancia Xeral. Ao mando do Grupo de Regulares de Ceuta nº 3 participou nas diversas batallas en outubro de 1919 e en 1920: Malalien, Wad Ra, Alcázar Seguer, Kudia Tahar, Alad Lau, Kobba d'Arsa etc.
En xuño de 1921 ascendeu a tenente coronel e destinárono ao Rexemento de Infantería de Andalucía en Santander. Tres meses despois, chamárono a cubrir a vacante á fronte dos Regulares de Melilla, volvendo participar en importantes operacións militares, como a de Dar Accoba. Grazas á evacuación da zona de Larache. Mola ascendeu por méritos de guerra a coronel e alcanzou o mando do Rexemento de Infantería de Melilla, co que participou no desembarco de Alhucemas. En 1927, con corenta anos, ascendeu a xeneral de brigada e fíxose cargo da Comandancia Xeral de Larache.
Mola foi tamén Director de Seguridade en 1930, un posto político onde as súas ideas conservadoras lle fixeron moi impopular entre a oposición socialista e liberal; unha dos seus labores máis relevantes no cargo foi a reorganización do Corpo de Policía, entre as que se incluía a creación da denominada Garda de Asalto.
En 1933, Mola é amnistiado e regresa ao exército, colaborando no Estado Maior Central con Franco e outros. En 1935 accede ao mando da Comandancia Militar de Melilla e logo é nomeado Xefe Superior das Forzas de Marrocos.
Trala súa chegada ao poder, en febreiro de 1936, o goberno do Fronte Popular trasladou varios mandos militares para tratar de desmontar a conspiración militar en pendes. Mola foi nomeado gobernador militar en Pamplona, por considerarse esta un lugar afastado onde permanecería á marxe dos asuntos políticos.
Mola uniríase cedo ao grupo de oficiais que planeaban un golpe para derrocar o réxime republicano. Así, o cambio de destino fixo que varios militares de alta graduación coincidisen en Madrid a primeiros de marzo e alí designarán o xeneral Mola como cabeza para preparar a insurrección militar, cando este se dirixía ao novo destino en Pamplona. O xeneral Mola chegou a Navarra o 14 de marzo de 1936. Por mediación de Raimundo García García "Garcilaso", director do Diario de Navarra, os carlistas puxéronse en contacto con Mola en maio. Tras varias reunións produciuse un acordo, coa disposición a secundar a rebelión militar por parte dos requetés. Foi Mola quen, baixo o pseudónimo de "Director", enviou as instrucións secretas ás unidades militares comprometidas no levantamento. Logo de varios atrasos, elixiuse o 18 de xullo de 1936 como data para comezar o golpe. A pesar do éxito da rebelión no protectorado de Marrocos, Mola esperou ata o 19 de xullo para levantarse en Navarra.
A súa planificación para comezar o golpe de Estado e unha vez iniciado queda reflectido nas súas instrucións reservadas. Así consta na instrución reservada nº 1, asinada por Mola en Madrid o 25 de maio de 1936 que dicía:
Na noite do 18 ao 19 de xullo mantivo unha conversación telefónica con Diego Martínez Barrio (Presidente do Goberno por unhas horas), na que este lle pediu que se ativera á máis estrita disciplina para evitar os horrores dunha guerra que estaba comezando a desencadearse. Mola non accedeu argumentando que era demasiado tarde e non podía volver atrás.
O golpe fracasou no seu obxectivo de controlar a maior parte de España, pero boa parte do exército apoiouno e a situación evolucionou rapidamente cara a unha guerra civil. Trala morte de Sanjurjo en Portugal, nun accidente aéreo, o 20 de xullo, Francisco Franco foi elixido comandante do exército sublevado, así como xefe do Estado na zona controlada por este. Mola foi nomeado máximo responsable do Exército do Norte.
Mola morreu o 3 de xuño de 1937 cando o seu avión se estrelou (na actual localidade de Alcocero de Mola), durante un temporal regresando a Vitoria. As mortes de Sanjurjo e Mola deixaron a Franco como único líder indiscutible do bando nacional. Isto levantou rumores que apuntaban a Franco como instigador das mortes dos seus dous rivais, pero non se descubriu evidencia ningunha respecto diso.
O poeta chileno Pablo Neruda dedicou ao xeneral uns dos seus máis feroces versos no seu libro Residencia en la Tierra; titúlase "Mola en los infiernos".
Agripina Samper Agudelo
Agripina Casimira de los Dolores Samper Agudelo, nada en Honda o 4 de marzo de 1833 e finada en París o 22 de abril de 1892, foi unha poeta colombiana. Escribiu prosa e poesía co pseudónimo de "Piula-Rigán", un anagrama do seu nome de nacemento. A súa obra permaneceu inédita en vida e só se publicou a título póstumo como antoloxías.
The Lion King (filme de 2019)
The Lion King é un filme musical estadounidense de 2019 dirixido e producido por Jon Favreau, escrito por Jeff Nathanson e producido por Walt Disney Pictures. É un remake CGI fotorrealista do clásico filme homónimo de 1994. O filme conta coas voces de Donald Glover, Seth Rogen, Chiwetel Ejiofor, Alfre Woodard, Billy Eichner, John Kani, John Oliver e Beyoncé Knowles-Carter, así como James Earl Jones no seu papel do filme orixinal. Conta a historia de Simba, un león que debe aceptar o seu papel como rei lexímito das súas terras despois da morte do seu pai, Mufasa, a mans do seu tío, Scar.
The Mills
The Mills é unha banda colombiana de rock formada en Bogotá no 2007. Está formado por cinco integrantes, polo vocalista Álvaro Charry (Bako), o guitarrista Jorge Bello (Geogy), o baixista Ramón Gutiérrez, o teclista Diego Cáceres e o batería Diego Cadavid. A formación da banda foron influenciados por grupos do rock alternativo como U2, Coldplay e Radiohead. O seu primeiro traballo discográfico foi Don't Care What They Think, é o primeiro EP da banda publicada no 2007.
Suarriba
O topónimo Suarriba pode referirse a varios lugares de Galicia:
O Casal, Paradela, Meis
O Casal é un lugar da parroquia de Paradela no concello pontevedrés de Meis, na comarca do Salnés. Tiña 57 habitantes no ano 2016 segundo datos do IGE, dos que 29 eran mulleres e 28 homes, o que representa un aumento respecto ó ano 2010, cando tiña 54 veciños, pero un descenso respecto a 2005, cando eran 61.
Cornido, Nebra, Porto do Son
Cornido é un lugar da parroquia de Nebra no concello coruñés de Porto do Son, na comarca de Noia.
O Pao, O Pao, Gomesende
O Pao é un lugar da parroquia do Pao no concello ourensán de Gomesende na comarca da Terra de Celanova. Estaba deshabitado no ano 2011 segundo datos do INE e do IGE.
Ceo (relixión)
miniatura|200x200px|[[Dante Alighieri|Dante e Beatrice contemplan o máis alto dos ceos; ilustración de Gustave Doré para A Divina Comedia.]] Ceo, os ceos ou sete ceos, é un lugar relixioso, cosmolóxico ou transcendental común onde seres como deuses, anxos, xenios, santos ou devanceiros venerados, supostamente, teñen orixe ou viven. De acordo coas crenzas dalgunhas relixións, os seres celestiais poden descender á Terra, encarnados nun corpo terrestre ou non, mentres os seres terrestres poden ascender ós ceos trala morte, ou en casos excepcionais, aínda vivos.
O ceo é moitas veces descrito como un "lugar máis alto", o lugar máis sagrado ou un paraíso, en contraste co inferno, co submundo ou cos "lugares baixos", e universalmente ou condicionalmente accesíbel por seres terreos de acordo con varios tipos de divindade, bondade, piedade, fe, outras virtudes ou simplemente pola vontade de Deus. Algúns cren na posibilidade dun Ceo na Terra nun mundo vindouro.
Folivora
A dos folívoros (Folivora) é unha suborde de mamíferos placentarios, unha das dúas en que se divide a orde dos pilosos, comunmente coñecidos na bibliografía internacional como preguiceiros ou preguizas.
Son animais neotropicais de variado tamaño (de 0,5 m a 1,7 m) endémicos das selvas húmidas de Centro e Suramérica, que se moven pendurados polas súas catro patas das pólas das árbores, e que no solo de desprazan con gran dificultade, aínda que nadan moi ben.
As especies actuais poden clasificarse en dous xéneros: os preguiceiros de tres dedos (Bradypus, da familia dos Bradypodidae) e os preguiceiros de dous dedos (Choloepus, da familia dos Megalonychidae), pero coñécense máis de 50 xéneros extintos.
O parecido dos preguiceiros cos primates arborícolas é só aparente, xa que non gardan ningunha relación próxima con estes, o cal é un bo exemplo de evolución converxente.
En realidade, están emparentados cos osos formigueiros e, máis lonxanamente, cos armadillos, aínda que non teñen armadura.
Características
En marcado contraste cos osos formigueiros, os preguiceiros teñen a cabeza arredondada e a cola curta.
O pescozo ten seis vértebras cervicais nas especies do xénero Choloepus e nove ou dez nas de Bradypus.
Os dentes anteriores están ausentes, e os posteriores son fileiras de protuberancias cilíndricas todas elas aproximadamente iguais e desprovistas de cuberta de esmalte, pero que adquiriron unha superficie trituradora e son de crecemento continuo.
As patas anteriores son máis longas que as posteriores e están provistas de uñas ganchudas para colgarse das ramas. Na cintura escapular, a clavícula articúlase co coracoide, carácter único entre os mamíferos.
Os seus dedos están unidos por tecido conxuntivo e pel, e unicamente sobresaen as fortes garras.
Con frecuencia sobre o seu pelo crecen cianobacterias (Cyanoderma) e algas clorofíceas (Trichophilus), o que lles outorga unha coloración verdosa que contribúe, xunto aos seus lentos movementos, a pasar desapercibidos fronte aos depredadores.
miniatura|240px|[[Bradypus tridactylus.]] miniatura|240px|[[Choloepus hoffmanni.]]
Ecoloxía
Os preguceiros cualifícanse como folívoros, xa que o groso da súa dieta consiste principalmente en gomos, brotes tenros e follas, principalmente de árbores do xénero Cecropia. Porén, documentouse que algúns comen tamén insectos, pequenos réptiles e aves como suplemento á súa dieta.
Os preguiceiros están completamente adaptados á vida arborícola, desprazándose moi lentamente entre as ramas. Camiñan con moita dificultade sobre o solo. As follas, a súa principal fonte de alimento, subministran moi pouca enerxía e nutrientes, e non as dixiren facilmente. Por esta razón, teñen estómagos de acción lenta, moi grandes e especializados, con múltiples compartimentos nos que habitan bacterias simbióticas que descompoñen as follas duras. A súa dixestión pode durar un mes o máis.
Depredadores
Algúns dos seus principais depredadores son o home, as serpes constritoras, en ocasións aves de presa, como a aguia harpía (Harpia harpyja), e o xaguar. Posúen garras moi afiadas que non só lles serven para pendurarse das ramas e apañar o seu sustento, senón tamén como unha efectiva arma de defensa que pode ser extremadamente perigosa para os seus atacantes. Cando deben cruzar un río onde a vexetación non forme pontes aéreas poden nadar con rapidez.
Descrición
A suborde dos Folivora foi descrita en 2001 polos biólogos Frédéric Delsuc, François M. Ctzeflis, Michael J. Stanhope e Emmanuel J. P. Douzery.
Anteriormente, en 1997, McKenna e Bell usaron o nome de Phyllophaga Owen, 1842 para esta suborde.
Etimoloxía
O nome científico Folivora está formado pola unión dos elementos do latín científico foli-, da raíz do xenitivo do termo latino folium, -ii, "folla", e -vŏra, plural de -vŏrus, tirado do verbo vorō, ‎vorare, "devorar", "engulir", co sufixo -us, formador de adxectivos. Literalmente: "os comedores de follas".
Clasificación
Nota: só se inclúen os xéneros e especies actuais.
Preguiceiros xigantes
Entre o oligoceno e o plistoceno existiron varias familias de preguiceiros terrestres xigantes; eran animais cuadrúpedes coas patas anteriores máis curtas que as posteriores, e provistas de garras. É probábel que fosen practicamente bípedes, agarrando as ramas das árbores e arrincándoas co seu peso. Describíronse cerca de 50 xéneros de preguiceiros terrestres, mostra de que tiveron un grande éxito ecolóxico nos bosques suramericanos.
Megatherium era maior que un elefante; Neomylodon persistiu case até a actualidade; outros xéneros foron Glossotherium, Megalonyx, Mylodon, Paramylodon e Eremotherium. Habitaron en América do Sur e en parte de América do Norte.
Valmaior, Muimenta, Cospeito
Valmaior é un lugar da parroquia de Muimenta, no concello de Cospeito, na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 30 habitantes (15 homes e 15 mulleres).
Saa, Meixide, Palas de Rei
Saa é un lugar da parroquia de Meixide no concello de Palas de Rei. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2021 tiña 21 habitantes, dos cales 10 eran homes e 11 eran mulleres, o que supón unha diminución con respecto ao ano 1999 cando tiña 32 habitantes.
As Augas, Santa María de Neda, Neda
As Augas é un lugar da parroquia de Santa María de Neda no concello de Neda na provincia da Coruña. Tiña 54 habitantes no ano 2015 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales eran 24 homes e 30 mulleres.
Jack Benny
Jack Benny, nado como Benjamin Kubelsky o 14 de febreiro de 1894 en Chicago e finado o 26 de decembro de 1974 en Beverly Hills, foi un humorista e actor estadounidense.
Traxectoria
Benny foi unha das personalidades estadounidenses do entretemento máis recoñecidas do século XX, permanecendo activo 39 anos tanto na radio, na televisión e no cine, os seus programas de radio e máis tarde de televisión foron inmensamente populares desde a década de 1930 ata a de 1960 e foron unha das influencias fundacionais da comedia de situación. Comezou a estudar o violín aos seis anos, e ese instrumento converteuse nun dos seus trazos característicos, a partir de 1911 tocábao en vodeviles da súa cidade natal e ao ano seguinte formou un dúo coa pianista Cora Salisbury. Participou na primeira guerra mundial onde adoitaba entreter ás tropas co seu violín, logo da guerra seguiu a actuar en vodeviles e en 1929 interveu no seu primeiro filme The Hollywood Revue of 1929, un dos primeiros filmes sonoros. Foi co programa Jack Benny Program cando se converteu nunha figura coñecida en todo o país, emitiuse na radio desde 1932 ata 1955 e na televisión de 1950 ata 1965.
Trandeiras
O topónimo Trandeiras pode referirse a:
A Bacela, Santa María de Neda, Neda
A Bacela é un lugar da parroquia de Santa María de Neda no concello de Neda na provincia da Coruña. Tiña 25 habitantes no ano 2015 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales eran 12 homes e 13 mulleres.
Come On Die Young
Come On Die Young (tamén coñecido como CODY) é o segundo álbum da banda escocesa de post-rock Mogwai, publicado o 29 de marzo de 1999 a través do selo Chemikal Underground.
O Couto, Nebra, Porto do Son
O Couto é un lugar da parroquia de Nebra no concello coruñés de Porto do Son, na comarca de Noia.
Toponimia
A orixe do topónimo é o latín, que é un "(lugar) cercado", para poder defendelo mellor.
Célula oxífila paratiroide
O seu aparato de Golgi e retículo endoplasmático son escasos, pero as mitocondrias son abondosas e alongadas e con moitas cristas, máis numerosas ca nas células principais paratiroides, e entre elas hai gránulos de glicóxeno.
Paredes do Pao, O Pao, Gomesende
Paredes do Pao é un lugar da parroquia do Pao no concello ourensán de Gomesende na comarca da Terra de Celanova. Tiña 58 habitantes no ano 2011 segundo datos do INE e do IGE, dos cales 23 eran homes e 35 mulleres.
Célula oxífila paratiroide
As células oxífilas paratiroides aparecen illadas ou en grupos pequenos entre as células principais no centro e periferia da glándula. As células oxífilas non existen no feto, aparecen en pequeno número entre os 4 e 7 anos, e aumentan na puberdade. Aínda que normalmente son pouco numerosas, en casos de enfermidade renal avanzada o seu número aumenta ás veces en máis de 1000 veces.
Con técnicas de escáner de medicina nuclear, estas células captan selectivamente o complexo radiotrazador tecnecio-sestamibi, e é posible delinear a anatomía da glándula.
A función das células oxífilas paratiroides non se coñece, pero non interveñen na síntese da hormona paratiroide (PTH), que é a principal misión das células principais paratiroides que as rodean.
Na glándula describíronse células con características intermedias entre as oxífilas e as células principais paratiroides.
O Cuartel
O topónimo galego O Cuartel pode referirse a:
Célula oxífila paratiroide
Como célula oxífila significa célula afín ou amiga dos ácidos (nas tinguiduras) certas células non paratiroides con esa característica tamén se poden denominar oxífilas ou oxifílicas e non deben confundirse coas células oxífilas paratiroides. Estas outras células oxífilas aparecen en cánceres chamados oncocitomas de glándulas salivares, carúncula lacrimal ou riles.
Plateresco
miniatura|Porta do [[Hospital Real de Santiago de Compostela, obra culminante do plateresco.]] miniatura|Fachada da [[Basílica de Santa María a Maior de Pontevedra.]] miniatura|Fachada da Universidade de Salamanca (España).
Plateresco, tamén chamado de gótico plateresco, Protorrenacenza, estilo Isabel, estilo Reis Católicos (estes dous últimos en referencia á súa primeira fase) e estilo Príncipe Filipe (referido á súa fase renacentista), é un estilo artístico, especialmente arquitectónico, que se desenvolveu en España e nos seus territorios no século XVI, caracterizado pola fusión de elementos góticos, mudéxares e renacentistas e pola elaboración e minuciosidade das súas obras. Apareceu entre o último gótico e a Rencenza, xa a finais do século XV, estendéndose durante os dous séculos a seguir.
Resulta dunha modificación do espazo gótico e dunha fusión ecléctica de compoñentes decorativas mudéxares, do gótico flamexante e Arquitectura románica lombarda, así como temperáns elementos renacentistas de orixe toscana.
Exemplos son a inclusión de escudos e pináculos, as fachadas divididas en tres corpos (mentres que as renacentistas están divididas en dous) e as columnas de tradición renacentista. Chegou á súa máxima expresión durante o reinado de Carlos I, especialmente en Salamanca, aínda que tamén floreceu notabelmente noutras cidades da península Ibérica como León e Burgos e no territorio de Nova España que hoxe é México. Considerado ás veces corrente renacentista e outras estilo propio, recibe ás veces os nomes de Protorrenacenza e Primeira Renacenza como rexeitamento ao considerar un estilo en si mesmo. En Galicia salienta o Hospital Real de Santiago de Compostela na Praza do Obradoiro, hoxe Hostal dos Reis Católicos.
O estilo caracterízase por unha decoración prolífica que cobre as fachadas con elementos vexetais, candelabros, festóns, criaturas fantásticas e todo tipo de figuracións. A configuración espacial, porén, seguía máis claramente un referente gótico. Esta fixación por partes concretas, sen modificacións estruturais respecto do gótico e apenas espaciais, fan que sexa clasificado moitas veces como variación e non coma estilo. En Nova España o Plateresco adquiriu unha configuración propia, aferrado fortemente á súa herdanza mudéxar e mesturándose con influencias indíxenas.
Etimoloxía
O nome Plateresco vén do castelán: plata (prata) e fai referencia ao oficio de prateiro ou arxentador. O historiador sevillano Diego Ortiz de Zúñiga utilizouno por vez primeira no século XVII, aplicándoo á descrición da sancristía da catedral de Sevilla no 3º volume dos seus Anales, algúns autores erroneamente vincularon tal cualificativo coa Capela Real, que Ortíz de Zúñiga menciona na súa obra máis tarde, no 4º volume.
Historia
O plateresco segue a liña do Estilo Isabel, onde os elementos decorativos de tradicións ibéricas e italianizantes forman complexos enfeites que se superpoñen ás estruturas góticas. Posteriormente pódese falar dun Plateresco que conserva as formas góticas como base até 1530. Após esta data, aínda que continúan utilizándose e evolucionando os enfeites platerescos, estes pasan a formar parte dunha arquitectura que xa comeza a asumir as ideas renacentistas. En 1563, co comezo da construción do mosteiro do Escorial, a arquitectura renacentista depúrase grazas ás intervencións de Juan de Herrera, dando fin ao esplendor e á extensión do Plateresco na península Ibérica. En México, porén, non se esqueceu, dando lugar a un Neoplateresco no século XVIII.
En calquera caso o Plateresco, considerado ou non como estilo e exclusivamente español ou por outra banda europeo, representa a transición entre os estilos gótico e renacentista.
Plateresco español
Foron típicas as fachadas-retablo, realizadas como se de coidadosas obras de ourivaría se tratase, prolificamente decoradas. A decoración, se ben obtivo diversas inspiracións, foi fundamentalmente vexetal, aínda que tamén tivo profusión de medallóns, elementos heráldicos e figuracións animais, entre outros. Prodúcese tamén unha riqueza nos materiais: chapras douradas en cristarías e coroamentos, vasos etc. Ao concluír o primeiro terzo do século XVI olláronse maiores policromías e aparecen cristarías de base histórica e as balaustradas, ademais dunha decoración máis prolixa.
Así mesmo foron incluíndose progresivamente elementos italianos como enfeite: almofadados, chapiteis clásicos, arcos romanos e especialmente grutescos.
A decoración empregada tiña significados concretos, non podéndose ler tan só descritivamente. Así, os loureiros, os motivos bélicos e a abundancia de cornos colocábanse nas vivendas de militares destacados. Polo mesmo a escenificación de fábulas gregas e romanas abstraía ideais humanistas, co que a lóxica decorativa se convertía nun medio para expresar e difundir ideas renacentistas.
Tamén se implementaron e preferiron certos aspectos espaciais. Deste xeito construíronse escaleiras caustrais de caixa aberta. No entanto, apenas houbo modificacións espaciais respecto do gótico.
Zurgena
Zurgena é un concello da provincia de Almería, España que se encontra situado na conca baixa do río Almanzora. No ano 2005 contaba con 2.288 habitantes distribuídos en 72 km² o que da unha densidade de 31.8 hab/km². Está situada a unha altitude de 248 metros e a 95 quilómetros da capital da provincia, Almería. Crúzao o río Almanzora
A poboación divídese entre a capital do concello e os casaríos La Alfoquía, Los Carasoles, El Cucador, Los Llanos del Peral, Los Puntales, Los Menchones, Las Cabreras e Palacés.
Walvis Bay
miniatura|305px|Imaxe de Walvis Bay tirada polo satélite Landsat 7 da [[NASA.]] Walvis Bay (do afrikaans Walvisbaai, que significa "Baía das Baleas") é unha importante cidade portuaria de Namibia.
Descubrimento e ocupación
En 1485, o navegante portugués Diogo Cão chegou ao que chamou Cabo da Cruz, 160 km ao norte de Walvis Bay. Foi seguido por Bartolomeu Dias, quen, o 8 de decembro de 1487, ancorou o barco Almirante São Cristóvão na baía, que nomeou como Golfo de Santa Maria da Conceição. A pesar destas visitas, e dada a aridez da rexión, esta non foi reclamada pola coroa portuguesa.
A pesar da súa importancia estratéxica para a navegación e a pesca, non foi até xaneiro de 1793 cando a rexión foi reivindicada por unha potencia europea, os Países Baixos. Pero a administración neerlandesa durou menos de cen anos
Dominio inglés e conferencia de Berlín
En 1815, coa anexión da Colonia do Cabo neerlandesa polos británicos, que pasou a ser unha colonia británica. Durante o repartimento de África, o Imperio británico ocupou Walvis Bay cunha pequena área que rodeaba o porto. Permitiron que a Colonia do Cabo completase a anexión do territorio en 1884, seguindo os primeiros pasos realizados o 12 de marzo de 1878.
Namibia converteuse nunha colonia alemá en 1884, coñecida como o África do Suroeste alemá (Deutsch-Südwestafrika) baixo Otto von Bismarck que, para o seu entendemento cos británicos, convocou a Conferencia de Berlín en 1885 para o repartimento de África. Alemaña comezou a administrar este territorio africano, pero a rexión portuaria quedou en mans dos ingleses, segundo o establecido na Conferencia.
En 1910, Walvis Bay, como parte da Provincia do Cabo, pertencía á recentemente nacida Unión Surafricana. Posteriormente xurdiu unha disputa con Alemaña polos límites do exclave, que finalmente se resolveu en 1911, deixando oficialmente o territorio de Walvis Bay cunha superficie de 1 124 km² en poder da Suráfrica.
Anexión a Namibia
Suráfrica, dominio británico, ocupou Namibia durante a primeira guerra mundial e, despois do tratado de Versalles, administrou o país como un mandato da Sociedade de Nacións até a segunda guerra mundial, momento no que as autoridades surafricanas anexionaron unilateralmente o territorio. En 1966 a Organización do Pobo de África do Suroeste (en inglés South-West African People's Organization), de inspiración marxista, iniciou unha guerrilla independentista contra as forzas surafricanas, e no mesmo ano a Organización das Nacións Unidas revogou o mandato que a Sociedade de Nacións outorgara a Suráfrica para administrala. No ano 1988, a República Surafricana decidiu pór fin ao seu control aceptando un plan de paz da ONU, que conduciu á plena independencia de Namibia en 1990. A rexión de Walvis Bay permaneceu baixo control surafricano como enclave, pero finalmente foi cedido a Namibia en 1994.
O acordo de cesión foi asinado oficialmente polo goberno de Nelson Mandela, pasando ao dominio namibio o 29 de febreiro de 1994, xuntamente coas illas dos Pinguíns.
Xeografía
Walvis Bay albergaba no ano 2011 a 85 000 habitantes, nunha superficie de 210 km², polo que nese ano a súa densidade de poboación era de 320 hab./km². É a terceira cidade máis grande do país e, de lonxe, a máis densamente poboada.
Política
Walvis Bay está rexida por un Consello Municipal que, en novembro de 2015 contaba con dez escanos.
Nas eleccións locais e rexionais de Namibia de 2015 foron gañadas en Walvis Bay polo partido SWAPO, que obtivo oito escanos (5 818 votos). Un escano foi gañado pola Alianza Democrática Turnhalle (DTA, 565 votos) e outro pola Fronte Democrática Unida (UDF, 433 votos).
Terminal de contedores
En agosto de 2019 abriuse unha nova terminal de contedores, construída nunha plataforma de 40 acres (uns 161 880 m2) en terreos gañados ao mar. A terminal foi construída pola compañía estatal de chinesa Harbour Engineering Company con fondos do goberno de Namibia e do Banco Africano de Desenvolvemento, cun investimento de 2 200 millóns de rands. Isto aumenta a capacidade do porto até os 750 000 contedores ao ano contra os 350 000 anteriores. O terminal tamén inclúe un molle dedicado a atraque de cruceiros.
Presca
En Walvis Bay hai diferentes empresas pesqueiras como Hangana Seafood, Caroline Fishing, Benguella Fishing Company, Cadilu Fishing, Etosha Fisheries, Kuiseb Fishing Fishing Enterprises, Blue Ocean Products, Benguella Sea Products, Consortium Fisheries, Talanam Fish Processor ou NovaNam. Estas compañías capturan diferentes especies de peixes como o "snoek" (Thyrsites atun), un xempílido, o "Cape horse mackerel" (Trachurus capensis), un caránguido, "Southern African anchovy" (unha anchoveta, Engraulis capensis), a "white steenbras" (Lithognathus lithognathus, unha especie de palometa), o "kingklip" (Genypterus capensisun), un ofidíido con aparencia de congro, a "Benguela hake" (Merluccius poli), a pescada de Benguela, varias especies de "catfish" (siluriformes), de escómbridos e de sardiñas. As empresas pesqueiras representan unha parte importante da economía de Walvis Bay.
Cómpre sinalar que a empresa NovaNam é unha filial namibiana da multinacional galega Nueva Pescanova, establecida no país desde hai 27 anos (primeiro, como Pescanova), de importancia na pesca de lagosta e pescada, das que a maior parte se destinan á exportación, sendo España un dos principais destinos das súas exportacións pesqueiras. NovaNam conta con dúas plantas de procesado en Namibia, a máis pequena, NovaNam-Walvis Bay, está localizada en Walvis Bay, onde a empresa conta con 300 operarios. A principal, NovanNam-Lüderitz, está radicada en Lüderitz, onde traballan 1 800 operarios dedicados a elaboración dos produtos capturados pola frota pesqueira que a compañía posúe no país.
En maio de 2018, un voceiro da Corporación Nacional de Pesca de Namibia (National Fishing Corporation of Namibia, Fishcor) confirmou que unha nova planta de procesamento onshore de 305 millóns de dólares namibianos estaría operativa antes de setembro dese ano. Despois da conclusión, a fábrica (que prevé empregar a 700 persoas das que o 70 % serán mulleres), promete ser a maior planta de procesamento de peixes peláxicos da África subsahariana, e procesará unhas 80 000 toneladas de peixe ao ano.
Manufacturas
En marzo de 2018, o goberno de Namibia en asociación co Grupo francés PSA Peugeot Citroën asinou un acordo de investimento para instalar unha empresa conxunta para montar vehículos Opel e Peugeot en Walvis Bay. O proxecto custará 190 millóns de N$. Comezado en 2018, prevé alcanzar 5 000 unidades en 2020, para satisfacer a demanda de dos países da Union Aduaneira da África Austral (UAAA) (en iglés, SACU), que engloba á República Surafricana, Botsuana, Lesoto e Eswatini, ademais de Namibia.
Educación
Walvis Bay ten varias escolas públicas (administradas polo goberno), semipúblicas e privadas. Entre elas están Duneside High School, Duinesig Primary School, International School of Walvis Bay, The Dolphin Schools, Alexanders Private School, Kuisebmond Secondary School, Walvis Bay Private High School e outras. Unha serie de xardíns de infancia atenden aos nenos pequenos.
O Namibian Maritime and Fisheries Institute (NAMFI) é unha institución de educación terciaria con sede na cidade. A International University of Management (IUM) e o Monitronics Success College teñen delegacións en Walvis Bay.
Lugares de culto
miniatura|right|200px|Walvis Bay Church Os lugares de culto son predominantemente igrexas e templos cristiáns:
O Curro, Nebra, Porto do Son
O Curro é un lugar da parroquia de Nebra no concello coruñés de Porto do Son, na comarca de Noia. Segundo o padrón municipal (INE 2020) ten 16 habitantes (5 homes e 11 mulleres).
Walvis Bay
Lugares de culto
Tamén hai unha mesquita musulmá.
O Cuartel, Paradela, Meis
O Cuartel é un lugar da parroquia de Paradela no concello pontevedrés de Meis, na comarca do Salnés, segundo consta no Nomenclátor de Galicia. Non obstante, o IGE non rexistra habitantes neste lugar no censo de 2016, polo que non se poden achegar datos da súa poboación.
Walvis Bay
Deportes
Walvis Bay contén espazos abertos, beleza escénica e vida mariña e vexetal única. É moi axeitado para o estilo de vida ao aire libre, facendo deportes como sandboard, patinaxe, surf, natación, pesca, vela, golf e outros deportes en locais interiores e no exterior. Na Walvis Bay Lagoon and Aquatic Activities, no Kuiseb River Delta e na praia en si, a xente goza de nadar e capturar peixes.
A praia de area de 2 km permite que a auga adxacente permaneza suave conn ventos moi fortes, ideal para barcos que intenten un rexistro como na Vestas Sailrocket. Este lugar do océano ten un spot de surf de fama mundial coñecido nos medios internacionais deste deporte como "Skeleton Bay".
A cidade é a sede do Eleven Arrows F.C. e do Blue Waters F.C., clubs de fútbol que compiten na Namibia Premier League, e máis do Sparta Cricket Club Ground.
Cidades irmandadas
Walvis Bay está irmandada con:
Vixía de Herbeira
miniatura|Os cantís da Enseada de Cortes (Santo André de Teixido), preto de Vixía Herbeira.
The Great Raid
The Great Raid é un filme estadounidense dirixido por John Dahl que foi estreado no 2005.
Sinopse
Historia inspirada en feitos reais e ambientada na segunda guerra mundial (1939-1945). Os homes do sexto batallón de Rangers, ás ordes do tenente coronel Henry Mucci (Benjamin Bratt), levaron a cabo unha perigosa misión en Filipinas: percorrer 30 millas a través dun territorio dominado polos xaponeses para rescatar a 500 prisioneiros de guerra.
Vixía de Herbeira
Situación
No alto do beiril hai un vértice xeodésico e unha garita de vixilancia, a garita de Herbeira, edificada no século XVIII xunto con outras que existen na costa cantábrica galega ata Ribadeo e que vixiaban a costa da chegada de ingleses e de piratas normandos. A paisaxe está ateigada de rochas que sobresaen entre unha mesta matogueira de uces e toxos na que pace gando vacún e cabalar.
Dende o alto do cantil divísase unha panorámica do océano, da costa, e das puntas Tarroiba e Robaliceira, polo que se está a converter nun dos lugares máis turísticos do país. Na parte posterior instalouse unha central eólica para aproveitar a forza do vento na zona.
Garita de Herbeira
A garita arrodéase dun pequeno valado de pedra. Os muros son de cachotaría de pedra de gra, cunha planta é rectangular duns 15 m². Conta con catro ocos, a porta e tres xaneliñas. Ten tamén unha cheminea. A cuberta soluciónase coa mesma pedra formando unha bóveda. No ano 2003 a garita e a súa contorna foron restauradas.
Lubián, Zamora
Poboación
Lubián posúe unha poboación moi avellentada, onde só o 4,14% da poboación ten 15 anos ou menos (SIE 2010).
Monumentos
Entre os seus edificios destacan as escaleiras exteriores e os típicos balcóns da arquitectura xabresa. Entre os seus monumentos destacan dende construcións relixiosas como a Igrexa de San Mamede de estilo barroco tardío ou o Santuario da Virxe da Tuíza, que conserva no seu interior a Virxe das Neves (patroa da Alta Seabra), ata un castro celta como o das Muradellas (século III a.C.), pasando por trampas para a caza de lobos como O Cortello dos Lobos.