cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Casa Batlló
Arquitecto
A evolución da obra de Antoni Gaudí arrinca dos principios do gótico para transcender e abandonar o neogótico e crear unha obra de estilo propio que resulta esencial para a arquitectura moderna e que é considerada o principal exponente do Modernismo catalán. Na súa obra xogan un papel central os compoñentes xeométricos e estruturais. A Sagrada Familia, a Pedrera, o Parque Güell, a Colonia Güell e a casa Batlló representan figuras claves da arquitectura modernista en Barcelona.
Gaudí salientou na utilización de todas as artes aplicadas para a decoración dos seus edificios e a recuperación para a ornamentación do antigo mosaico transformado por Gaudí en crebadizo, convertido nunha nova técnica. Exhibiu un importante intercambio de valores estreitamente asociados coas correntes culturais e artísticas da súa época, representadas no Modernismo catalán. Anticipouse e influíu en moitas das formas e técnicas que influirían no desenvolvemento da construción moderna do século XX. A obra de Gaudí representa o xenio do arquitecto, expresando particulares calidades espaciais e a plasticidade das liñas ondulantes e a harmonía das cores e dos materiais, tanto nas estruturas arquitectónicas como os elementos esculpidos.
O seu traballo obsesivo e a súa tolemia creativa absolutamente incomprendida no seu tempo foi vista por Le Corbusier:
Historia
miniatura|250px|left|Josep Batlló e a súa familia. O edificio foi construído en 1875 por Emilio Sala Cortés (1841-1920), un arquitecto autor de varios edificios en Barcelona e provincia, como a Casa Elizalde (1885), o Palacio Tolrà en Castellar del Vallès (1890), o Hotel Duques de Bergara (1898), a Casa Emilià Carles (1898), as Escolas Ribas en Rubí (1912-1915) ou o Panteón da familia Fargas en La Garriga. Sala era ademais profesor da Escola Técnica Superior de Arquitectura de Barcelona, e foi un dos mestres de Gaudí, ao que empregou ocasionalmente como delineante.
En 1903 o edificio foi adquirido polo industrial Josep Batlló i Casanovas, un rico home de negocios que posuía diversas industrias téxtiles en Barcelona. Estaba casado con Amàlia Godó i Belaunzarán, da familia dos condes de Godó, editores do diario La Vanguardia, coa que tivo cinco fillos. O matrimonio viviu na planta nobre da casa até a defunción de ambos -en 1934 o señor Batlló e en 1940 a súa dona-, a cal foi vendida en 1954 polos seus fillos, instalados á súa vez noutros pisos algúns dos cales foron habitados até hoxe día. Batlló comprou o edificio por 510 000 pesetas, coa primeira intención de derribalo e construír un novo, aínda que logo conformouse con reformalo, e mentres reservouse a planta principal o resto explotouno en réxime de alugueiro, como era habitual nas casas burguesas da época -aínda que tamén entregou algúns pisos aos seus fillos segundo ían casando-.
O edificio situábase en pleno Eixample de Barcelona, proxectado por Ildefons Cerdà e aprobado en 1859, cun sistema reticular de bloques de vivendas cos ángulos recortados, coa previsión de edificar por dous lados e dedicar o resto a xardíns, punto este último que finalmente non se levou a cabo. Co ensanche, o Passeig de Gràcia converteuse nunha das principais arterias da cidade, polo que foi elixido pola burguesía catalá para fixar as súas residencias, grazas ao cal esta vía creceu axiña e converteuse nun fervedoiro construtivo onde desenvolveron o seu labor os mellores arquitectos de Barcelona. Cómpre resaltar que no mesmo Passeig de Gràcia efectuara Gaudí anteriormente outras dúas intervencións hoxe desaparecidas: a Farmacia Gibert (1879) e a decoración do bar Torino (1902); e posteriormente construíu na mesma avenida a Casa Milà (1906-1912).
Para a remodelación Batlló encargoulle o proxecto a Gaudí, un arquitecto xa de gran renome, que daquela traballaba en diversos proxectos á vez: o Templo expiatorio da Sagrada Familia (1883-1926), a Torre Bellesguard (1900-1909), o Parque Güell (1900-1914) e a restauración da Catedral de Santa María de Palma de Mallorca (1903-1914). O industrial quedou tan impresionado coa obra do arquitecto que o recomendou ao seu amigo, Pere Milà i Camps, para o que Gaudí construíu a Casa Milà (coñecida popularmente como a Pedrera) entre 1906 e 1912.
Proxecto de Gaudí
miniatura|left|A Casa Batlló en obras (1906) O arquitecto centrouse na fachada, o andar principal, o patio de luces e a azotea, e ergueu un quinto andar para os servizos da casa (lavadoiros e rochos). Gaudí contou coa colaboración dos seus axudantes Francesc Berenguer, Josep Maria Jujol, Domènec Sugrañes, Josep Canaleta, Joan Rubió e Jaume Bayó i Font; do construtor Josep Bayó i Font (irmán de Jaume); os ferros eran dos irmáns Lluís e Josep Badia i Miarnau; os azulexos de Pujol & Baucis (Esplugues de Llobregat); a vidriería de Sebastià Ribó; e a carpintería de Casas & Bardés.
miniatura|A Casa Batlló decorada de rosas, festa de Sant Jordi (23 de abril de 2016). O proxecto de Gaudí sufriu varias modificacións desde a súa concepción ata a súa realización final, debido á continua procura das mellores solucións estruturais por parte do arquitecto. No primeiro esbozo, realizado en lapis plomo sobre papel canson e que foi achado en 1969 na Escola de Arquitectura de Barcelona, mostraba unha primeira intención de coroar o edificio cunha sinuosa cúpula de forma irregular, que finalmente transformouse nunha bóveda con forma de dragón, que é o principal selo distintivo do edificio. Así mesmo, a torre coa cruz de catro brazos que remata a azotea estaba prevista na parte esquerda do terrado, pero Gaudí trasladou unha cara ao centro para que non interferise co remate escalonado da adxacente Casa Amatller, mostrando un gran respecto polo labor do seu colega Puig i Cadafalch.
Proceso administrativo e cultural
O proceso administrativo do edificio foi complexo: en maio de 1904 o señor Batlló presentou ao Concello o proxecto da obra, asinado por Gaudí, no que só se prevía construír un soto e reformar os baixos do edificio; en novembro do mesmo ano presentouse outro proxecto (sen ser aprobado o anterior) que planeaba a construción do soto, a remodelación do piso principal, a adición dun novo piso no terrado e a reforma de toda a fachada. As obras iniciáronse antes de conseguir os permisos municipais, e o 26 de xaneiro de 1906 un inspector denunciou a presenza dunhas obras ilegais. Con todo, pese á denuncia e a orde de finalizar as obras, estas continuaron, e o 30 de abril de 1906 o señor Batlló pediu unha licenza para alugar os pisos, tendo en conta que as obras dábanse por finalizadas. Ata 1912 non se resolveron os arbitrios municipais, e finalmente a licenza outorgouse o 17 de decembro de 1912.
O edificio foi presentado ao Concurso anual de edificios artísticos do Concello de Barcelona, onde competiu con edificios como a Casa Bonaventura Ferrer de Pere Falqués, a Casa Antònia Puget de Roc Cot i Cot e Ramon Viñolas i Llosas, a Casa Llorens de Josep Pérez Terraza (que se levou un diploma), e o Colexio Condal de Bonaventura Bassegoda i Amigó, que foi o ganador. O edificio de Gaudí non foi justamente valorado porque nesa edición o xurado non quería nada relacionado co modernismo.
miniatura|A tenda Pathé Frères en 1907 Cando en 1905 a firma cinematográfica francesa Pathé Frères decidiu instalarse en Barcelona, elixiu os baixos da Casa Batlló. A fotografía era unha das novas tecnoloxías en auxe, xunto co teléfono, tal como Domènech i Montaner quixo destacar nas esculturas do piso principal da Casa Lleó Morera. Ademais, o desprazamento das clases acomodadas cara ao Ensanche cambiara a centralidad da actividade en Barcelona e os famosos fotógrafos trasladáronse ao paseo de Graza: Antoni Esplugas i Puig ao número 25 desde a súa antiga localización na praza do Teatro, e Pau Audouard había ir á veciña casa Lleó Morera, cunha grande inauguración do seu estudo o 6 de xullo de 1905. Así, a distribuidora dun produto tan innovador como o cinematógrafo optou por instalarse nun lugar destacado e moi preto dos seus clientes potenciais. A firma continuou nestas instalacións ata o 1921.
A Casa Batlló pasou en 1940 en herdanza ás fillas do matrimonio Batlló-Godó (Carmen e Mercés), as cales vendérona en 1954 a Seguros Iberia, que instalou as súas oficinas comerciais. En 1984 instalouse a iluminación eléctrica da fachada, inaugurada nas Festas da Mercè dese ano. En 1993 foi adquirida pola familia Bernat, propietarios da compañía Chupa Chups, que a restauraron e abrírona comercialmente ao público, sendo un punto de visita case obrigatorio para calquera turista.
A Casa Batlló foi declarada Monumento Histórico-Artístico de Carácter Nacional en 1969, e desde o ano 2005 forma parte do Patrimonio da Humanidade da UNESCO, dentro do Lugar «Obras de Antoni Gaudí».
Descrición
miniatura|Fachada da Casa Batlló, vista nocturna.
Edificio
Máis as das diferentes interpretacións de zonas ou detalles específicos desta obra, a casa Batlló, dentro da liña naturalista do autor, inspírase no ambiente mariño. A variedade das súas cores e especies conforman a tese cun destacado dominio do azul do mar e o ocre das rocas, un azul que aparece vinculado á decoración cerámica, na fachada, no vestíbulo ou nos patios interiores. Segundo o historiador Juan José Lahuerta: "o interior da casa convértese en espazo de recolleita para o home que se enfronta coas multitudes da cidade e loita nun mundo competitivo, unha especie de cueva submarina onde recollerse, onde atopar un espazo íntimo, do mesmo xeito que se mostra na obra de Jules Verne (moi popular na época e morte en 1905 coincidindo coa construción do edificio), o heroe, o home moderno e conquistador ten dúas realidades: unha exterior, cósmica, sen límites e unha íntima onde se recolle na cueva, no ventre materno da terra, a natureza, a razón e a historia convergen nesta obra ".
Gaudí deseñou o proxecto de remodelación da Casa Batlló aos 52 anos, cando xa superara as modas historicistas de mediados do século XIX, e o seu estilo arquitectónico transcendera o mero academicismo para reflectir un visión persoal da arquitectura, de gran originalidad e selo innovador. Con todo, como é habitual nas obras de Gaudí, o deseño e a innegable artisticidad do conxunto non privan de que o edificio estea concibido baixo o prisma da funcionalidad, á que o arquitecto subordina todos os demais elementos. Nese sentido, cabo resaltar a importancia outorgada tanto á iluminación como á ventilación, dous eixes básicos para unha vida sa e confortable nun edificio de vivendas. Para iso dispuxo un gran patio central no centro do edificio, ao que daban as habitacións de servizos, mentres que os salóns e os dormitorios daban á fachada. Este patio tamén articulaba o movemento dentro do edificio, a través de escaleiras e un ascensor.
A Casa Batlló ocupa un total de 4300 m2, con 450 m2 de superficie por cada planta. Ten 32 metros de altura e 14,5 de largo, aumentando considerablemente as anteriores proporcións do edificio: 21 metros de altura e 3100 m2. O edificio ten oito plantas: baixo o nivel da rúa atópase un soto, destinado a carboeiras e trasteiros; a planta baixa dedicouse inicialmente a cocheira e logo a almacén, e xunto aos accesos ás vivendas situouse unha tenda, ocupada primeiro polo establecemento de fotografía Lumière, logo pola produtora cinematográfica Pathé Frères e posteriormente pola Galería Syra; a planta nobre estaba ocupada enteiramente pola familia Batlló, e contén ademais un gran patio na parte posterior do edificio; as outras catro plantas estaban destinadas a alugueiro, con dúas vivendas cada unha; para rematar atópase unha zona de servizo, e cuberto pola azotea.
Fachada
miniatura|250px|left|Bóveda da fachada. A fachada fíxose con pedra arenita de Montjuïc, tallada segundo superficies reguladas en forma alabeada. As columnas teñen forma ósea, con representacións vexetais. A carpintaría é igualmente de superficies curvas, e as fiestras son de vidros de cores de formas circulares. Gaudí conservou a forma rectangular dos balcóns do edificio anterior, engadindo unhas varandas de ferro con forma de anteface, e dando ao resto da fachada unha forma ondulada en sentido ascendente. Así mesmo revestiu a fachada con cerámica de anacos de cristal de varias cores (o seu famoso trencadís), que Gaudí obtiña nos residuos da vidraría Pelegrí, e cuxa colocación dirixiu persoalmente dende o Passeig de Gràcia. Para o seu deseño o arquitecto realizou diversas maquetas en xeso, que modelou coas súas propias mans até conseguir a forma que busprocuraba, que lembra as ondas do Mar Mediterráneo ou ben as sinuosas formas do monte de Montserrat.
Do conxunto da fachada saínte a tribuna do andar principal, que se estende polos laterais até o primeiro andar, acadando 10 metros de altura. Presenta cinco vans cubertos con vidreiras policromas, e sostidos por oito columnas de forma ósea. Para a súa construción Gaudí demoleu toda a parte baixa da fachada, sostendo o resto cuns puntais de madeira, en tan precario equilibrio que o construtor, Josep Bayó, temía que caese, durante os catro días que durou a operación. O friso da tribuna está rematado con motivos escultóricos de forma vexetal, aínda que no conxunto da forma que adquire a tribuna algúns estudosos cren ver a forma dun morcego.
miniatura|Fachada posterior. Outro elemento característico da fachada é o seu revestimento con vidros e cerámica de vivas cores, que crean diversos efectos visuais segundo a luz que incide neles. Para a súa confección, picou o anterior muro e recubriuno de morteiro de cal, sobre o que colocou os vidros do taller Pelegrí, combinados en diferentes tonalidades; sobre estes vidros esparexeu a todo o longo da fachada unha serie de discos de cerámica (un total de 330) fabricados de forma manual en Mallorca, realizados en arxila con diversas cores de óxidos naturais, e confeccionados en catro tamaños: 15, 21, 27 e 35 cm.
Outra das singularidades da fachada son os seus balcóns, realizados con ferro fundido e pintados de carbonato de chumbo para evitar a súa oxidación, circunstancia que lles outorga unha cor de marfil. Están colocados sobre peanas de pedra con forma de cuncha mariña. Hai un total de nove balcóns, ademais das catro terrazas situadas sobre a tribuna. A súa forma evoca un antiface ou unha máscara teatral aínda que hai quen ve neles a parte superior dunha caveira, excepto o balcón do faiado, que ten forma de flor ou de bulbo vexetal, semellante ao dun tulipán ou unha alcachofa. Así mesmo, o perfil crebado e enroscado destes balcóns lembra a forma dun pergamiño. Case todos teñen o mesmo tamaño, agás o do faiado e o da parte superior esquerda, que é unha varanda dobre, con tres ocos. En 1983 os balcóns foron restaurados e recuperaron a súa cor orixinal, que escureceu.
Culmina a fachada unha bóveda formada por arcos catenarios cubertos con dúas capas de ladrillo, recuberta con cerámica vidrada en forma de escamas realizada nos Talleres Sebastià Ribó, en tons vermello, verde e azul, que recorda o lombo dun dragón. Na parte esquerda hai unha torre cilíndrica de forma bulbosa semellante a unha cabeza de allo, decorada cos anagramas de Xesús (IHS), María (M coa coroa ducal) e Xosé (JHP), e rematada coa típica cruz gaudiniana de catro brazos, orientada aos puntos cardinais. Unha das interpretacións simbólicas que se deu a esta fachada é a de Xurxo de Capadocia loitando co dragón, cuxas vítimas achar na fachada representadas polas columnas en forma de óso e os balcóns en forma de caveira. Así, a cruz de catro brazos sería a espada cravada no espiñazo do animal, do que brotaría o sangue, presente na cerámica vermella desta parte da cuberta.
O edificio presenta unha fachada posterior que dá ao patio interior do quinteiro, de igual forma ondulante e recubierta de trencadís de cerámica. O piso principal ten un patio que sobresae do corpo do edificio, ao que se accede polo comedor da vivenda que foi dos señores Batlló. O resto de pisos teñen terrazas que dan a esta parte posterior do edificio, cubertas con varandas de reja metálica. A parte máis destacada é a do faiado, realizada con cerámica de vivas cores, con motivos florales e xeométricos.
Interior
Na parte central do edificio sitúase o patio de luces, que foi ampliado por Gaudí para conseguir unha maior iluminación e ventilación: ten 13 metros de longo por 4 de largo e 26 de altura, cun total de 54 m2 de superficie. Este patio cubriuse cun biolo de cristal sostida por unha estrutura de ferro con forma de dobre T, que apoia nunha serie de arcos catenarios, e foi igualmente revestido de azulexos, cunha enxeñosa gradación de cor desde o azul da parte superior ata o branco da inferior, para mellor aprovechamiento da luz, o que provoca a sensación de estar nunha cova submarina. Ten un total de 32 fiestras, cun dobre deseño, unha parte superior para a entrada de luz e unhas rendijas inferiores para a ventilación. Así mesmo, tanto o piso principal como os dous primeiros teñen terrazas, cubertas con barandillas de malla metálica. Doutra banda, a escaleira de veciños está cuberta tan só por uns vidros esfumados que permiten unha ampla iluminación de todos os relanzos.
miniatura|250px|left|Salón principal dos Batlló (1927). O sistema de plantas do edificio arrinca do soto, destinado a zonas de servizos e trasteiros, así como a calderas e carboeiras. Presenta un conxunto de dez columnas de soporte, que xunto aos muros de carga sosteñen o edificio. Este espazo tamén foi ampliado por Gaudí, que dobrou a súa superficie. Durante os traballos de ampliación descubriuse unha pequena cova que debía servir de bodega ou fresqueira da antiga masía que había no lugar do edificio, e que Gaudí decidiu conservar. Restaurado entre 1989 e 1995, o soto dedícase a eventos sociais e culturais.
O resto de plantas, destinadas a vivendas, foron deseñadas por Gaudí co mesmo esmero que a parte exterior do edificio, combinando as diversas artes industriais e decorativas (escultura, forxa, vidriería, ebanistería, cerámica) para conseguir un conxunto armónico e estético, onde, como no resto do edificio, predominan as liñas curvas. O piso principal o da familia Batlló era o máis grande, cunha superficie de 400 m2 (730 incluíndo o patio posterior). A decoración foi elaborada enteiramente por Gaudí, que deseñou tanto o mobiliario como os diversos elementos decorativos que jalonaban a vivenda. O espazo máis relevante era o salón principal, cun teito en forma de ceo raso de formas helicoidales en relevo, e onde destacaba a gran ventá da tribuna que daba ao Paseo de Gracia, decorado con vidrieras en forma de disco de diferentes cores. Este salón incluía un oratorio, decorado cun retablo da Sagrada Familia de Josep Llimona (conservado na cripta da Sagrada Familia), un Cristo de bronce de Carles Mani e uns candelabros de Josep Maria Jujol. O mobiliario orixinal de Gaudí consérvase na Casa-Museo Gaudí do Parque Güell.
miniatura|250px|	"Confidente" da Casa Batlló. Outros espazos destacados do piso principal son: o recibidor, ao que se accede polo vestíbulo privado da planta baixa a través dunha escaleira cuxa forma recorda a columna vertebral dun animal, e que algúns estudosos interpretan como a cola do dragón da fachada; a sala da cheminea, utilizada como despacho polo señor Batlló, comunica o recibidor co salón principal, e presenta unha cheminea situada nunha concavidad con forma de fungo e recubierta de losas de material refractario, cuns bancos para sentarse ao seu lado inspirados na casa tradicional catalá, mentres que a parede da sala está decorada con pan de ouro; e o comedor, situado na zona posterior que dá ao patio traseiro, onde destacan igualmente unhas amplas ventás, cunha dobre columna inspirada nas columnas do Patio dos Leóns da Alhambra de Granada, revestidas de trencadís de diversas cores, mentres que no teito destaca un cielorraso con forma de pingas de auga. Outro elemento singular é o patio posterior, de 230 m2, deseñado tamén enteiramente por Gaudí alternando o trencadís e os discos cerámicos, como na fachada. O pavimento do patio non é o orixinal, que se deteriorou e houbo que substituílo; mentres que o de Gaudí era un mosaico hidráulico de formas abstractas, o presenta uns debuxos en cenefas, en tons ocres e marróns. Destacan tamén as jardineras, de forma triangular e recubiertas de trencadís, un novo deseño gaudiniano.
A última planta é o faiado, de 460 m2, onde se situaban os lavadoiros, trasteiros e outras zonas comúns e de servizos. Esta zona actúa ademais como cámara illante para as vivendas, protexéndoas das rigurosidades do clima, como era habitual nas bufardas das casas solariegas catalás. Por iso está concibida cunha estrutura diferenciada do resto do edificio, cunha serie de arcos catenarios realizados en ladrillo revogados con yeso, que sostén un sistema de bóvedas en forma deparábolas sobre o que se alza a azotea, solución que o arquitecto empregou nuevamente pouco despois na Casa Milà. Este sistema ten certas semellanzas co costillar dun animal, polo que algúns interpretan sería o interior do dragón da azotea. Na parte central do claraboia, a correspondente ao patio de luces, sitúase a gran faiado que protexe o interior do edificio. O faiado foi restaurado en 2004, e instaláronse unha serie de hologramas e elementos expositivos sobre a vida e obra de Gaudí.
Azotea
miniatura|Chemineas da azotea. O remate do edificio é a azotea, de 300 m2, á que se accede desde o faiado mediante unhas escaleiras de caracol. Gaudí concibiu este espazo dunha forma funcional, para situar as saídas de fume e de ventilación, pero á vez estética, xa que os elementos que a integran están elaborados dunha forma artesanal e cunha plasticidad case escultórica. Para o arquitecto reusense, as azoteas dos edificios eran como os chapeus das persoas, que denotan personalidade, polo que sempre os deseñaba detalladamente, como se demostra no Palau Güell e a Casa Milà. Na azotea atópase unha segunda bufarda máis pequena que o da planta inferior, aloxada no lombo do dragón, que contén o tanque de auga que abastece o edificio. Así mesmo, na cornixa da cuberta sitúase un paso de rolda, ao que se accede desde a escaleira situada na torre que remata o edificio, elemento igualmente presente na Casa Milà. No conxunto da azotea destacan as chemineas, un total de 27, dispostas en catro grupos, de 6,10 metros de altura, de formas helicoidales e rematadas por chapeus cónicos; están revestidas de vidro transparente no seu parte central e de cerámica na superior, e rematadas por unhas bólas de cristal transparente cheas de area de distintas cores. O pavimento realizouno cos mosaicos de desecho do anterior edificio, dispostos en trencadís, aínda que co tempo foi substituído. A azotea, igual que a bufarda, foi restaurada en 2004 e aberta ao público.
Mobiliario
miniatura|Cadeira Batlló no [[MNAC.]] Os mobles deseñados para a Casa Batlló estaban orixinalmente destinados ao comedor principal. A colección constaba dunha mesa, dous bancos dobres, outro de tres prazas e un conxunto de cadeiras.
Para o mobiliario da Casa Batlló o arquitecto realizou un deseño inédito ata ese momento, cun tipo de asento que busca as formas redondeadas da morfología humana; eliminou os tapizados e ornamentaciones superfluas da época e optou pola forma e a cor da madeira natural. Precursor dos deseños ergonómicos, buscou romper cos repertorios académicos e avanzouse ao deseño industrial, como máis tarde farían outros arquitectos coetáneos como Victor Horta, Charles Rennie Mackintosh ou Eliel Saarinen.
A cadeira do comedor é de pequenas proporcións e pouca altura, rompendo cos cadeirados voluminosos coma se se tratase de sitiais utilizados en moitos comedores burgueses. Minimiza o número de pezas que a compoñen, que se axustan de forma máis simple e unitaria que as pezas anteriores. Todas as formas son redondeadas; as patas ligeramente helicoidais cun perfil sensiblemente parabólico.
O asento parece que se desborde cara aos lados baixo a presión de quen se senta. O respaldo, que ten unha lixeira forma cóncava para acomodar as costas, está acabado cun largueiro terminado nunha especie de asas cun refundido circular coma se cedese ante a presión dos dedos e ofrecendo un pequeno asidero que axude a levantar a cadeira. Gaudí consegue que a forma se impoña á materia converténdoa en receptora das súas calidades. Segundo Juan José Lahuerta "a materia desaparece como tal, queda rendida á forza do artista, transformada por esta".
A vontade de adaptación naturalista do mobiliario levou a Gaudí a preguntar á señora Batlló cantas mulleres e homes había na familia; cando esta quixo saber por que o arquitecto respondeulle que as cadeiras que estaba deseñando as faría diferentes para adaptarse á anatomía. A reacción da señora Amalia foi de rexeitamento frontal á idea. Os mobles orixinais consérvanse no Museo Nacional de Arte de Cataluña e en Casa Museo Gaudí no Parque Güell.
Xurxo Aleksandrovich Romanov
right|thumb|O Gran Duque Xurxo Aleksandrovich Romanov. Xurxo Aleksandrovich Romanov (en ruso:  Гео́ргий Алекса́ндрович Ромáнов), nado en Tsarskoe Selo, o 9 de maio de 1871 e finado en Abbas Tuman o 9 de agosto de 1899, alcumado o salgueiro chorón  pola súa familia debido á súa personalidade triste, foi o terceiro fillo do Tsar Alexandre III e da Emperatriz María Feodorovna Romanova.
Educación, carreira e saúde
Xurxo era considerado como o máis intelixente dos fillos da parella imperial. Xurxo e o seu irmán Nicolao compartían os mesmos titores, pero estudaban en estancias separadas. O seu titor de inglés, Charles Heath, tamén fora titor dos seus tíos, os Grandes Duques Sergei e Paulo. Ambos irmáns falaban inglés e francés con fluidez, así como un aceptable alemán e danés. Xurxo mostrou signos dunha prometedora carreira na Armada antes de caer enfermo de tuberculose en 1890.
O Emperador Alexandre e a súa dona María decidiron enviar aos dous irmáns Xurxo e Nicolao a unha viaxe de nove meses no Xapón en 1890. Xurxo puido ir como un cadete da Armada e Nicolao para completar a súa educación vendo algo do mundo. A súa nai esperaba que o clima cálido e o ár do mar melloraría a saúde de Xurxo. Ambos abandonaron Gatchina o 4 de novembro de 1890. A Emperatriz, que nunca se separara dos seus fillos durante tanto tempo, botounos en falta terriblemente: Non podes imaxinar como de triste e duro é estar sen ti, o meu anxo, e como doe profundamente pensar nesta longa separación, escribiu nunha ocasión. Nicolao e Xurxo viaxaron en primeiro lugar nun buque de guerra ata Atenas onde uníuselles o seu curmán Xurxo de Grecia. Desde alí, viaxaron ata Exipto. Desde Bombai, na India, Nicolao telegrafou que seu irmán Xurxo tivera que permanecer no barco debido a un problema coa súa perna. A Emperatriz alarmouse: Non podes imaxinar a angustia que pasei nos últimos días. Xurxo, de feito, sufriu unha bronquite e foi enviado a Atenas onde puido ser examinado polos doutores.
Tsarévich
dereita|150px|miniatura|O Gran Duque Xurxo Aleksandrovich. En novembro de 1894, Alexandre III de Rusia finou e Nicolao II ascendeu ao trono. Nese momento, Nicolao non tiña fillos, e de acordo coas leis de sucesión do Imperio ruso, o Gran Duque Xurxo pasou a ser o novo tsarévich. A saúde de Xurxo forzouno a instalarse en Likani en Xeorxia. Foi imposible para el regresar a San Petersburgo para o funeral do seu pai, xa que os doutores prohibíronllo. Nicolao escribiulle: ...rezo constantemente por ti e pola túa pronta recuperación... Xurxo tamén perdeuse o bautizo das fillas de Nicolao, Olga e Tatiana. Pouco despois do nacemento da terceira filla de Nicolao, María, en xuño de 1899, Xurxo escribiulle ao seu irmán: ''estou terriblemente triste de non poder ver as túas fillas nin coñecelas; pero que podo facer? Non é o meu destino, e todo é a vontade de Deus.''
Xurxo desfrutaba das visitas da Emperatriz viúva. En 1895 Xurxo e a súa nai visitaron Dinamarca. Non viran aos seus familiares dinamarqueses durante anos. A saúde de Xurxo empeorou de repente. Como resultado prohibíuselle fumar e foi confinado na súa cama até que tivo as forzas suficientes para regresar a Likani.
Morte
Xurxo finou repentinamente o 9 de agosto de 1899, con 28 anos. Saíu só a dar unha volta en motocicleta e horas máis tarde, ao ver que non regresaba, o persoal mandou buscalo. Cando foi atopado xa era demasiado tarde. Unha campesiña descubriuno tirado a un lado da estrada, afogándose no seu sangue. Agarrouno nos seus brazo ata que morreu. A noticia chegou ao tsar por telegrama e tivo que darlle a triste nova á súa nai. A morte de Xurxo foi un duro golpe para a familia, que quedou completamente devastada pola traxedia.
Devanceiros
Devanceiros de Xurxo Aleksandrovich Romanov
Sinde, Gueimonde, A Pastoriza
Sinde é un lugar da parroquia de Gueimonde no concello lugués da Pastoriza na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 22 habitantes (14 homes e 8 mulleres).
José Gil
José Gil, nado en Muecate (Mozambique) o 15 de xuño de 1939, é un filósofo, ensaísta e profesor universitario portugués.
Traxectoria
Naceu na por entón África Oriental Portuguesa. Estudou Matemáticas na Facultade de Ciencias da Universidade de Lisboa, antes de partir para Francia, exiliado durante a ditadura de Salazar. Licenciouse en Filosofía, pola Universidade da Sorbona, en 1968. Un ano despois obtivo o grao de mestre cunha tese sobre a moral de Immanuel Kant. Iniciou a súa carreira como profesor do ensino secundario. Coordenou o departamento de Psicanálise e Filosofía da Universidade de París VIII en 1973.
En 1976 José Gil regresou a Portugal para ser adxunto do Secretário de Estado do Ensino Superior e da Investigação Científica. Ensinou Estética e Filosofía contemporánea na Facultade de Ciencias Sociais e Humanas da Universidade Nova de Lisboa, tamén no Colexio Internacional de Filosofía de París e na Universidade de São Paulo. En 2004 publicou ''Portugal, Hoje. O Medo de Existir'', a súa primeira obra escrita directamente en portugués.
José Gil foi considerado polo semanario francés Le Nouvel Observateur, un dos 25 grandes pensadores do mundo. Herdeiro da fenomenoloxía, que estudou en Francia, é un pensador que pon o corpo no centro da súa reflexión.
Foi Premio Vergílio Ferreira en 2012.
Graciela Pereira
Graciela Silvia Pistocchi Pereira, máis coñecida como Graciela Pereira, nada en Buenos Aires, é unha profesora e intérprete arxentina moi relacionada coa música e cultura galegas.
Traxectoria
Graciela Pereira reside en Buenos Aires, onde dirixe a coral Os rumorosos, do Centro Betanzos.
Naceu na maternidade do Centro Galego bonaerense. O seu avó paterno foi o italiano calabrés Domingo Pistocchi e o materno Manuel Pereira Rodríguez, de Cotarelo-Lalín. Ten raíces galegas, italianas, francesas e arxentinas. Estudou no Conservatorio Nacional e no Instituto Superior de Arte do Teatro Colón Belas Artes, Música e Escenografía teatral obtendo dúas titulacións superiores: a de Artes visuais e a de Música. Foi discípula en técnicas de canto da soprano Myrtha Garbarini. Licenciada en Educación e Dirección Escolar, epecialista tamén en Educación Especial, dedíacase á docencia na escola pública, da que é unha firme defensora. Utiliza a súa formación para aplicar na Educación Especial a arte e a música.
Escribiu artigos xornalísticos e de reflexión en diarios e revistas, e o primeiro Boletín bilingüe semanal da Colectividad Gallega, emitido pola Axencia EFE. No ámbito musical recompilou cantares de emigrantes que divulgou en diferentes ámbitos culturais arxentinos e galegos, salas de concertos e exposicións, teatros, radios e televisión aberta. En 1974 ingresa no coro do Centro Galego dirixido polos músicos e compositores Isidro Maiztegui e Carlos López García-Picos (sobre o que logo publicou un estudo ). Foi solista do coro e cantou en diferentes institucións e no programa Galicia en América que se emitía por Radio Nacional (en cadea con emisoras de toda a Arxentina) dirixido por Segundo Pampillón.
Foi a voz solista na estrea da obra Coita de Antón Abril e Carlos López García no Teatro Colón conmemorando o 25 de xullo, esta exitosa interpretación tráelle múltiples invitacións para actos culturais como unha moi recordada nun acto sobre a poesía telúrica de Rosalía de Castro no que interpretou cántigas populares que aprendera da súa nenez. Foi tamén unha innovadora ao incorporar nas actuacións unha guitarra eléctrica e unha percusión moi sinxela. No acto de homenaxe aos xornalistas José María Muñoz e Antonio Carrizo Graciela cantou en galego o tango O día que me queiras, a primeira que o fixo nesta lingua. A partir desta interpretación foi invitada a diferentes programas de radio para falar de Galicia, dos emigrantes e dos galegos-porteños.
En 1979 sae o seu primeiro disco Cantares gallegos, editado polo Centro Lucense, que inclúe El día que me quieras, de Gardel e LePera, en versión bilingüe. Contiña un conxunto de cancións de emigrados como forma de valorar e situar a lingua galega no amplo mundo de idiomas universais. Foi un éxito que a fixo moi popular e tamén coñecida en Galicia porque a discográfica galega Ruada reeditouno en 1982 co título de O día que me queiras.
No ano 1981 foi bolseira da Fundación Pedro Barrié de la Maza, co obxecto de participar e colaborar co desenvolvemento dos nacentes programas de Educación Especial na rexión. En xaneiro de 1982 chega a Galicia por vez primeira, volveu para Bos Aires chea de enerxía rosaliá, grava Campanas de Bastavales e traduce varios tangos: Uno, Barrio de Tango, Malena, Cafetín de Buenos Aires; quedan rexistrados nun novo disco, En las orillas del Plata, reeditado pola Dirección de Política Lingüística da Xunta de Galicia (1999).
Aorta
miniatura|Esquema da aorta miniatura|250px|esquerda| Corte da aorta de porco amosando a saída dalgunhas arterias. A aorta é a arteria de maior calibre. Sae do ventrículo esquerdo, ascende formando un arco e despois descende pegada á columna vertebral por detrás do corazón. Atravesa o diafragma (hiato aórtico do diafragma) na parte máis posterior deste músculo. A partir de entón denominarase aorta abdominal. Ó longo do seu traxecto dá numerosas ramas. Termina nas arterias ilíacas comúns.
Graciela Pereira
Traxectoria
En 1994 grava Terra Meiga coa primeira versión do Himno Galego para voz feminina e solista, algúns temas folk e outros da súa autoría. Amiga de Maruxa Villanueva, gravaron xuntas unha breve escolma de Rosalía de Castro, o CD Bos amores. Musicou, en “Poetas gallegos del siglo XX” para o ciclo literario da escritora Julieta Gómez Paz, os poetas alófonos Federico García Lorca e Jorge Bosco.
Aorta
Arco da aorta
Sae do ventrículo esquerdo como tronco aórtico. Dá ademais dúas ramas que irrigan o corazón, as chamadas arterias coronarias. Fura o pericardio e ascende. A continuación constitúe un arco e descende por detrás do corazón, formado o arco aórtico.
A aorta dá varias ramas. No lado esquerdo dá lugar á carótide común esquerda e á arteria subclavia esquerda, mentres que no lado dereito dá lugar ó tronco arterial braquiocefálico dereito, que despois se dividirá en arteria subclavia dereita e carótide común dereita. Estas son as maiores ramas da aorta ascendente e arco aórtico. Hai tamén pequenos ramos como as arterias bronquiais e as arterias tiroides inferiores, así como as arterias tímicas.
Aorta descendente torácica
Pasa por detrás do corazón dando ramas intercostais. Achégase á parte anterior dos corpos vertebrais.
Aorta abdominal
Unha vez a aorta pasa a través do diafragma, chámase aorta abdominal. Neste punto dá como ramas algunhas arterias diafragmáticas, coma a inferior esquerda, que irriga o esófago. A aorta abdominal dá como ramos colaterais:
As ramas terminais son as arterias ilíacas comúns.
Santaia
Santaia é unha variante de Santa Baia ou Santa Eulalia (mártir cristiá do século III). Como topónimo pode referirse a:
Cortes de Castela e León
250px|thumb|Hemiciclo das Cortes de Castela e León As Cortes de Castela e León (en castelán: Cortes de Castilla y León) son o órgano lexislativo da comunidade autónoma de Castela e León. Os seus membros chámanse procuradores e o seu cometido é o de representar aos cidadáns casteláns e leoneses. Son elixidos por sufraxio universal, libre, directo e segredo. A súa sede está situada na Praza das Cortes de Castilla e León, 1, Valladolid.
Composición
O número de Procuradores electos para a X Lexislatura é de 81. A distribución é a seguinte:
Competencias
thumb|280px|Vista exterior das Cortes. As Cortes son as encargadas de elixir ao Presidente da Comunidade Autónoma de entre os seus membros. O Presidente exerce o poder executivo e nomea o Goberno da Xunta.
Sede
thumb|250px|Sede inicial das Cortes. Ata a VI lexislatura (2003-2007), tiveron a súa sede provisional no Castelo de Fuensaldaña, en Fuensaldaña, nas inmediacións de Valladolid. Co arranque da VII lexislatura entra en funcionamento a nova e definitiva sede das Cortes na cidade de Valladolid, obra do arquitecto granadino Ramón Fernández Alonso e executada polos arquitectos valisoletanos Leopoldo Cortejoso García e Juan Antonio Coronado Sierra e situada no complexo Villa del Prado.
-1683
-1684 > -1683 > -1682
Hardhead
O hardhead (tamén coñecido como lion) foi unha moeda escocesa de billón dos séculos XVI e XVII instituída por María Estuardo (1542-1567), inicialmente cun valor de 1,5 peniques ou 1/160 da libra escocesa.
O seu nome provén do dunha moeda francesa anterior, o hardit.
María Estuardo (1542-1567)
No seu anverso represéntase unha letra M coroada, rodeada pola lenda MARIA · D · G · SCOTOR · REGINA ("María, pola graza de Deus, reina dos escoceses"). Pola súa banda, o reverso está ocupado por un león rampante coroado e a lenda VICIT VERITAS ("A verdade vence"). Precisamente a figura deste león fixo que a moeda fose coñecida tamén como lion.
Xacobe VI
Xacobe VI (1567-1625) recuperou esta moeda en 1588, mais nesta ocasión co valor de dous peniques. Xa que logo, tratábase realmente dunha moeda fraccionaria do plack, do que supuña unha cuarta parte, ao valer este oito peniques. O valor de dous peniques marcouse con dous puntos á dereita do león do reverso.
A moeda conserva as características formais da de María I, coa única adaptación do anverso co monograma IR (Iacobus Rex) e a lenda IACOB' · 6 · D · G · R · SCO' · ("Xacobe VI, pola graza de Deus, rei dos escoceses"). Tanto o motivo como a lenda do reverso son coincidentes cos da súa antecesora.
-1647
-1648 > -1647 > -1646
Manecas Costa
Manecas Costa, nado en Cacheu en 1967 é un cantante, guitarrista e compositor de Guinea-Bissau.
Traxectoria
Medrou nunha familia da etnia manjaca. Comezou a tocar a guitarra con 9 anos e estudou con José Carlos Schwarz, un dos artistas máis recoñecidos de Guinea-Bissau. Formou o grupo musical Africa Livre co seu irmán Nelson con tan só 10 anos, tiveron éxito e converteuse na estrela local.
O traballo do compositor e guitarrista Manecas Costa baséase no gumbe, expresión musical e danza predominante na súa rexión de orixe, acompañada polo tambor de auga. Canta en crioulo, unha mestura das linguas indíxenas e o portugués. As súas letras tratan da situación na que se atopan as mulleres guineanas e sobre o terceiro mundo en xeral.
Na década de 1970 colaborou con moitos artistas de Guinea-Bissau, como N'Kassa Cobra, Cobiana Djaz ou Mama Djombo, e viaxou con este último a Cuba onde tocou xunto á Orquesta Aragón e Kapa Negra. A finais da década de 1980 converteuse no baixista de artistas como Zé Manel. Porén decidiu comezar a súa carreira en solitario e gañou un premio de UNICEF nun concurso internacional de radio en 1987. Foi nomeado Embaixador de boa vontade de UNICEF ós 20 anos, participou en campañas sobre saúde infantil e compuxo cancións para difundila mensaxe, como o tema Meninos.
Como moitos músicos de Guinea-Bissau emigrou na busca de mellores oportunidades, trasladándose a Lisboa en 1990. Na década de 1990 realizou xiras por Angola, Cabo Verde, Italia e Portugal. Gravou o seu primeiro álbum en Lisboa, titulado Mundo di Femea (1991), proxecto no que participaron algúns músicos dos Países Africanos de Língua Oficial Portuguesa como Paulino Vieira, Eduardo Paim e tamén seu irmán Nelson Costa. Nesta etapa colaborou con moitos outros artistas como Paulo Flores, Tabanka Djaz, Bius, Waldemar Bastos e Astra Harris. O seu segundo álbum Fundo di Mato é un traballo que vai do acústico ó eléctrico e do tradicional á música moderna.
Participou no disco recompilación Palop Africa!, que reuniu varios músicos dos países africanos de fala portuguesa e fixo algunhas actuacións no Reino Unido para amosar o traballo. A canción Ermos di terra causoulle impresión á musicóloga inglesa e presentadora do programa World Routes da BBC Radio 3 Lucy Duran. Como resultado o álbum Paradiso Di Gumbe (2003), foi producido pola presentadora británica. Este está considerado o primeiro disco gravado en Guinea-Bissau a pesar da rica tradición musical do seu país, que aínda se atopaba en proceso de reconstrución trala guerra civil de 1998. Lucy Duran e máis o produtor Jerry Boys montaron un estudio de gravación improvisado na discoteca The Rio en Guinea Bissau. Traballaron principalmente con músicos nativos pero incorporaron á gravación novos instrumentos.
Tras coñecer a Narf no Festival Internacional da Lusofonía Cantos na Maré en Pontevedra decidiron traballar xuntos. Gravou o seu cuarto disco Aló Irmao! (2010), en colaboración con Narf, en directo no Teatro Principal de Santiago de Compostela no ano 2009. Conseguiron o número 1 no Top ten da RDP-África co seu disco en agosto do ano 2010, permanecendo no cumio da lista durante tres semanas.
Vimbodí i Poblet
Vimbodí i Poblet é un concello da provincia de Tarragona, en Cataluña. Pertence á comarca da Conca de Barberà e tiña en 2014 unha poboación de 964 habitantes.
O termo comprende a vila de Vimbodí, que é a capital municipal, o mosteiro de Poblet, el Codoç (onde se atoparon restos arqueolóxicos dun poboado ibero) e as antigas granxas do mosteiro: Milmanda, Riudabella, Castellfollit, la Pena e el Titllat.
Ata 2006 o concello chamábase simplemente Vimbodí. A denominación de Vimbodí i Poblet responde á vontade do municipio de integrar nun só obxectivo turístico toda a oferta cultural, gastronómica e monumental que se atopa dentro do seu termo.
Dorna (revista)
Dorna é unha revista de expresión poética creada no mes de maio do ano 1981 grazas á iniciativa da Asociación Cultural Dorna, da Illa de Arousa.
Historia e características
A partir do segundo número da publicación, a súa edición pasou a mans da Cátedra de Filoloxía Galega da Universidade de Santiago de Compostela. A revista conta coa publicación das composicións de diversos escritores e escritoras do panorama literario galego, xa sexan relatos, poemas, críticas ou recensións, tanto de autores e autoras emerxentes coma daqueles e daquelas que contan cunha gran traxectoria ás súas costas. Dende o ano 2007, e logo de tres anos de ausencia, regresou cun novo director, Ramón Lorenzo Vázquez, e cun novo comité de redacción, formado por David Pobra, Xosé Manuel Salgado, Lorena Souto e Mario Regueira. Despois formaron o comité de redacción Alba Cid e Ismael Ramos. En outubro de 2022 asumiu a dirección da revista Daniel Chapela.
Horses
Horses é o nome do primeiro álbum da música e poeta Patti Smith, un dos máis recoñecidos dentro da escena punk de Nova York, editado o 10 de novembro de 1975 polo selo discográfico Arista Records. A pesar de carecer dun sinxelo popular para promocionar o traballo e de non ser emitido polas radios, o álbum experimentou un modesto éxito comercial, chegando ao número 47 da lista estadounidense Billboard 200.
Dende o seu lanzamento o disco foi visto polos críticos como un dos máis importantes e influentes álbums xa non só da historia do punk rock, senón tamén da do rock and roll. Horses foi citado tamén como unha influencia clave por un bo número de artistas de post-punk e de rock alternativo, como Siouxsie and the Banshees, R.E.M., The Smiths, PJ Harvey e Hole.
En 2003 a revista estadounidense Rolling Stone colocouno no posto 44 da súa lista dos 500 mellores álbums de tódolos tempos, e no 2013 no décimo dos 100 mellores álbums debut.
A Faeira, As Pontes de García Rodríguez
San Pedro da Faeira é unha parroquia que se localiza no sur do concello das Pontes de García Rodríguez. Segundo o IGE en 2019 tiña 50 habitantes (26 homes e 24 mulleres) distribuídos en 14 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 2014 cando tiña 65 habitantes.
Historia
Esta parroquia segregouse do concello da Capela xunto coas de Bermui, Espiñaredo, San Pedro de Eume, Ribadeume, Goente e Seoane, que pasaron a integrarse no concello das Pontes de García Rodríguez en xullo de 1982.
Muharem Serbezovski
Muharem Serbezovski, nado en Skopje o 2 de maio de 1950, é un político, escritor e cantante bosníaco de orixe romaní macedonio, que foi un dos cantantes romanís máis populares na antiga Iugoslavia. Publicou 12 álbums e 22 sinxelos e EP, a súa principal inspiración foi a música romaní aínda que tamén adoptou outros estilos, en especial a música turca. .
Traxectoria
Naceu no principal asentamento romaní de Skopje, Topaana, nunha familia numerosa, seu pai era imán, malia todo a súa familia era pobre e tivo que traballar desde moi novo cantando en festas para gañar cartos.
En 1962 apareceu o seu primeiro sinxelo Kalajđiljar Kalaj Japar con cancións en turco. Logrou fama a finais da década de 1960, grazas á axuda do compositor Stevo Teodosievski e mais da súa dona, a cantante romaní Esma Redžepova. En 1968 publicou o seu segundo sinxelo, que incluía dúas cancións Džemile e Gili e halisake, a primeira en serbocroata, e a outra en romani, contou coa achega doutro amigo de Teodosievski, o clarinetista Medo Čun, e nelas están presentes tanto o seu estilo ornamental de cantar e a influencia turca que caracterizan a carreira de Muharem.
En 1969 Serbezovski deixou Skopje, ao primeiro estableceuse en Belgrado, a capital iugoslava e o seu principal centro cultural. E logo en 1975 en Saraxevo. A capital bosníaca entón experimentaba unha intensa vida cultural e unha atmosfera cosmopolita e oriental que atraeron ao cantante.
Aínda que o seu estilo se inspira na música turca e en menor medida na árabe, tamén explorou a cultura india, moi influído polo cinema indio e a propia orixe india dos romanís, moitas cancións de Serbezovski amosan esa influencia,  principalmente Ramu, Ramu e Ramajana, ámbalas dúas de 1974. A primeira fai referencia a un personaxe do filme indio homónimo e a segunda ao poema épico hinduísta Ramayana.
Traballou con varios intérpretes iugoslavos como o seu propio irmán, Ajnur Serbezovski, con quen editou un sinxelo en 1976 e un álbum en 1982. Colaborou tamén con Toma Zdravković e Sinan Sakić. Non obstante amosar orgullo pola súa orixe romaní cantou poucas veces en romaní, editando temas principalmente en serbocroata. Durante a guerra de Bosnia identificouse plenamente como bosníaco e cantou moitas cancións de guerra.