cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Depresión do Guadalquivir
thumb|300px|Vista panorámica da depresión do Guadalquivir dende [[Baeza.]] A depresión do Guadalquivir ou depresión Bética é unha depresión xeográfica localizada no suroeste da península ibérica, coincidente coa conca do río Guadalquivir e que ten unha superficie aproximada de 35.000 km² e unha lonxitude de 600 km. Esténdese de leste a oeste en gran parte da comunidade autónoma de Andalucía, e acaba no océano Atlántico.
Gran Premio dos Estados Unidos de 1959
Esta foi a última carreira ata o Gran Premio de Mónaco de 1994 na que ningún ex campión do mundo estaba na pista.
Depresión do Guadalquivir
No seu límite norte e noroeste está serra Morena, e no leste e sueste limita coa cordilleira Subbética. A depresión ten unha altura media de 100 metros sobre o nivel do mar, sendo a máis baixa da península. Na desembocadura do río esténdense as marismas do Guadalquivir, protexidas co Parque Nacional de Doñana.
Gran Premio dos Estados Unidos de 1959
Datos
Por primeira vez desde o primeiro campionato en 1950 tres pilotos tiveron a oportunidade de gañar o campionato na última carreira. A Brabham valíalle a vitoria, ou terminar diante de Stirling Moss e Brooks. Moss necesitaba terminar primeiro ou segundo e por diante de Brabham, mentres que para Brooks ser o gañador non era suficiente.
Sumario
O soño de Alec Ulmann, de orixe rusa, dun Gran Premio dos Estados Unidos realizouse en decembro de 1959 cando 19 equipos, entre eles seis pilotos estadounidenses, chegaron a Florida para a última carreira do Campionato do Mundo. Orixinalmente programada como primeira carreira do ano, a agora última carreira en Sebring viu gañar o campionato a Cooper diante de Ferrari.
Na pista estaban os Coopers de fabrica de Brabham e do neozelandés Bruce McLaren de 22 anos de idade, do equipo Rob Walker con Moss e o francés Maurice Trintignant, catro Ferraris, tres en vermello italiano para os ingleses Brooks e Cliff Allison e o alemán Wolfgang von Trips, un en branco e azul para o americano Phil Hill, os Lotus con motor dianteiro de Innes Ireland e Alan Stacey, e, incomprensible para a elite europea, o Midget (coche de autocros) número 1 Kurtis Kraft-Offenhauser do Campionato Nacional da USAC de Rodger Ward, o único equipo de fabricación estadounidense motor estadounidense e pilotado por un americano.
O coche de Ward tiña un motor de pouca potencia (1´7 litros fronte os 2´5 dos coches de F1), pancas de cambio de velocidade separadas de dúas velocidades e dúas velocidades traseiras, e un freo de man fora da carrozaría. Ward explicou como produciuse a súa participación na carreira: "Ullman chamoume e invitoume a correr no Gran Premio. Ofreceume un pouco de diñeiro, e eu tiña o costume de aceptar os cartos, así que lle dixen que tiña que levar ao anano".
A cualificación terminou con Moss, Brabham e Brooks na primeira fila, pero, durante a noite, déuselle a terceira posición a o americano Harry Schell, á beira de Moss e Brabham. A volta de 3:05.2 que levoa a Schell á primeira fila ao parecer chegou ao final da cualificación, e pasara desapercibida para case todo o mundo, o súa mellor volta anterior fora 3:11.2, no posto 11.
Moss liderou a carreira desde o principio e abriu unha brecha de dez segundos sobre Brabham, pero logo de só cinco voltas retirouse coa caixa de cambios rota. Xa fóra da carreira polo título, Brooks, que fora desprazado da primeira fila pola audaz cualificación de Schell, foi embestido* por detrás polo seu compañeiro de equipo von Trips na primeira volta e parou a examinar os danos. A parada custoulle dous minutos, e resultou ser innecesaria. Aínda que se reincorporou e fixo unha sensacional carreira terminou terceiro, nunca tivo unha oportunidade realista con Brabham.
Brabham tomou o liderado de Moss, mentres o seu compañeiro McLaren, seguiuno en segundo lugar durante a maior parte da carreira. A metade da carreira, debido a problemas mecánicos, Brabham desacelerou e permitiu a McLaren acercarse preto del, e Trintignant, co Rob Walker Cooper comezou a rebaixar a grandes bocados a súa vantaxe, xa que o seu equipo de mecánicos mantíñalle informado da súa posición.
Cando comezou a última volta, Trintignant ía só catro segundos por detrás dos dous líderes. Na longa recta do aeroporto, a dúas curvas do final, o coche de Brabham comezou a fallar, e rodou ata deterse a 400 metros da liña de meta, sen gasolina. Negárase a seguir os consellos do director do equipo Cooper de iniciar a carreira cos tanques cheos, coa esperanza de atopar máis velocidade cun coche máis lixeiro. McLaren, sorprendeuse ao ver a desaceleración de Brabham, levantou o pé e reduciu tamén. Brabham fíxolle un xesto freneticamente, e McLaren acelerou xusto a tempo para manter a súa vantaxe na última curva e cruzar a liña a menos dun segundo por diante de Trintignant, que establecera a volta rápida da carreira, a só tres voltas do final.
Brabham tamén foi adiantado por Brooks polo terceiro posto, pero os últimos tres coches que quedaban aínda estaban varias voltas por detrás. As regras requirían terminar sen axuda, polo que se baixou e empuxou o seu coche ata o outeiro para terminar cuarto e gañar o seu primeiro campionato mundial de pilotos, o primeiro para un piloto australiano. Cooper tamén logrou o seu primeiro campionato como construtor, o primeiro para un coche con motor traseiro. O terceiro lugar de Brooks deu a Ferrari o segundo posto no Campionato de Construtores, Innes Ireland foi quinto a tres voltas no seu Lotus, e Wolfgang von Trips terminou sexto despois de que o motor do seu Ferrari rompera a catro voltas do final. Coa súa vitoria, McLaren converteuse no gañador máis novo da historia dun Gran Premio á idade de 22 anos e 104 días. Ademais do premio en efectivo, tamén gañou varias hectáreas de terreos lindeiros ao Lago Sebring.
A pesar do emocionante final de carreira e campionato, o Gran Premio dos Estados Unidos en Sebring foi un desastre financeiro. Os espectadores eran a metade que na carreira das 12 Horas de Sebring dese ano, e logo do pago de 15.000 $ en premios incluíndo os 6000 $ do gañador, Alec Ulmann case quebrou. Ao ano seguinte, intentouno de novo, na costa oposta, en Riverside (California).
Giuseppe Prinzi
Giuseppe Prinzi, nado en 1825 en Messina e finado en 1895 en Frascati, foi un escultor italiano.
Traxectoria
As súas obras escultóricas atópanse en moitas cidades italianas, incluídas Roma, Nápoles e Messina, a súa cidade natal.
Zona especial de conservación de Carballido
O Carballido é un espazo natural galego catalogado como zona especial de conservación (ZEC) que inclúe dúas fragas separadas nas cuncas altas do río Eo e que son fragas antigas e de barranco. Esta área de conservación ocupa 4.828 ha. dos concellos da Pontenova, Ribeira de Piquín e A Fonsagrada. A área ao norte compóñena as fragas das Reigadas e do Sanxés. A área do sur está no río Rodil, un afluente importante do río Eo, e rodea ao ZEC río Eo.
Royal Navy
A Armada Real Británica ou Royal Navy é o máis antigo dos corpos militares británicos. Desde aproximadamente 1805 e ata a segunda guerra mundial foi a mariña maior e máis poderosa do mundo. A Navy axudou a converter ao Reino Unido na potencia dominante do século XIX, e foi esencial no mantemento do imperio británico. Hoxe en día, a Royal Navy é moito máis pequena, a pesar de que segue sendo a maior armada de guerra da Europa occidental, e tecnoloxicamente, unha das máis avanzadas do mundo.
Zona especial de conservación de Carballido
Flora
Nos barrancos dos ríos Rodil e os regatos que chegan a este abundan as carballeiras de Quercus robur, con algunhas pezas do carballo Quercus pyrenaica e de castiñeiros (Castanea sativa). Nos terreos altos dominan os prados e pastos e os bidueiros de Betula celtiberica. Entre a demais flora destaca a presenza de Narcissus asturiensis e Vandenboschia speciosa.
Royal Navy
Historia
A Mariña Real Inglesa tivo historicamente un papel central na defensa e nas guerras de Inglaterra, e posteriormente, de Gran Bretaña, do Reino Unido e do imperio británico. Debido a que Gran Bretaña e Irlanda son illas, e que ningún punto do Reino Unido se atopa a máis de 120 quilómetros do mar, calquera potencia inimiga (ao menos antes da aviación), debía atravesar o mar para atacar as illas. A consecución da superioridade naval por calquera potencia hostil suporía un gran perigo para a nación. Máis aínda: unha armada forte era vital no mantemento da seguridade das subministracións e as comunicacións cos lugares distantes do Imperio.
Zona especial de conservación de Carballido
Fauna
O lobo, Canis lupus, ten unha presenza relevante.
En canto aos endemismos, alí habitan varios quirópteros, a Chioglossa lusitanica, as lagartass Lacerta schreiberii e Iberolacerta monticola e os mamíferos acuáticos das londras (Lutra lutra)) e as toupas de río (Galemys pyrenaicus).
Royal Navy
Inglaterra (800-1700)
En 1588, o Imperio Español, por aquela época a gran superpotencia naval do mundo, ameazaba Inglaterra coa invasión, e a armada española fíxose ao mar para reforzar o dominio español sobre o Canal da Mancha e transportar tropas desde os Países Baixos ata Inglaterra. Porén, esta armada fracasou no seu intento, debido sobre todo ao pésimo clima que fixo estragos na mesma, e en menor medida ao fustrigamento da Royal Navy e á rebelión holandesa nos territorios lindeiros ao Canal. A perda da armada foi a primeira gran vitoria dos ingleses no mar. Inglaterra continuou atacando os portos españois e os buques que viaxaban polo Atlántico durante o reinado de Isabel I de Inglaterra.
1692-1914
O servizo naval permanente non existiu realmente ata mediados do século XVII, cando o parlamento tomou o mando da Frota Real tras o derrocamento de Carlos I de Inglaterra na guerra civil. Esta segunda reforma da mariña foi levada a cabo por Robert Blake, durante o goberno de Oliver Cromwell. A imcorporación da Royal Navy significou unha diferenza respecto das forzas de terra, as cales procedían de moi diversas fontes, incluíndo as realistas e as forzas anti-realistas parlamentarias.
Zona especial de conservación de Carballido
Fauna
As especies da fauna catalogadas como especies silvestres en réxime de protección especial ou presentes no catalogo galego de especies ameazadas son:
Royal Navy
1692-1914
A partir de 1692, a Mariña Real Inglesa cobrou importancia ameazando a española e a francesa (segunda en importancia da época) e durante todo o século XVIII a cuestión estivo en liza, aínda que con vantaxe española. A Royal Navy sufriu só unha derrota importante a mans francesas na batalla de Chesapeake contra Francia en 1781, e varias a mans dos españois (en 1741 no sitio de Cartaxena de Indias, e en 1790 no sitio de Tenerife, e nos dous sitios de Bos Aires etc.)
Zona especial de conservación de Carballido
Lexislación
O Carballido foi declarado como lugar de importancia comunitaria (LIC) en decembro de 2004 e ascendeu a zona especial de conservación (ZEC) en marzo de 2014. O espazo natural forma parte da Reserva da Biosfera Reserva da biosfera Río Eo, Oscos e Terras de Burón.
Boipardo, Fisteus, Curtis
Boipardo é un lugar da parroquia de Fisteus no concello coruñés de Curtis da comarca de Betanzos. Tiña 12 habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 9 eran homes e 3 eran mulleres.
Royal Navy
1692-1914
No século XIX, a Royal Navy foi crucial para permitir o mantemento do Imperio Británico. Alén de impedir o tráfico de escravos e a piratería.
A vida a bordo dos buques da Royal Navy consideraríase extremadamente dura conforme aos estándares actuais. A disciplina era severa e usábase con frecuencia o flaxelación para reforzar a obediencia. As leis permitían á mariña apresar mariñeiros para o servizo militar en tempos de guerra, medida esta moi impopular, aínda que esta práctica foi abandonada tras as guerras napoleónicas ao non haber necesidade de manter unha armada tan grande.
1914-1945
Durante as dúas guerras mundiais, a Armada xogou un papel vital na protección das subministracións ao Reino Unido de comida, armas e materiais, e na derrota das campañas alemás de guerra submarina no Atlántico. Tamén foi vital gardando as liñas de tráfico marítimo que permitían a Inglaterra loitar en lugares afastados como o Norte de África, o Mediterráneo e o Extremo Oriente. A supremacía naval era vital para as operacións anfibias como as invasións do norte de África, Sicilia, Italia e Normandía.
A guerra fría
Tras a segunda guerra mundial, o emerxente poderío dos Estados Unidos e a decadencia do imperio británico reduciu o papel da Royal Navy. Porén, a ameaza da Unión Soviética e os intereses británicos ao redor do mundo supuxeron un novo e importante desafío para a Navy. Nos anos 1960, a mariña recibiu a súa primeira arma nuclear, e posteriormente converteuse na única portadora da forza nuclear inglesa. Nas últimas etapas da guerra fría, a Navy foi reforzada con tres portaavións de guerra antisubmarina e unha forza de pequenas fragatas e destrutores, co propósito de localizar e destruír en caso necesario os submarinos sovéticos no Atlántico norte.
Operacións recentes
A acción máis importante dos últimos tempos foi a derrota en 1982 das forzas arxentinas na guerra das Malvinas. A pesar da perda de catro buques na guerra, a Royal Navy demostrou ser aínda quen de loitar a case 13.000 quilómetros das Illas Británicas. A guerra tamén demostrou a necesidade de máis portaavións e submarinos.
Frota Royal Navy
Portaavións Lixeiros: 3.
Fragatas Tipo 22: 4.
Fragatas Tipo 23: 14.
Destrutores T42: 8.
Buque de Asalto Anfibio clase Ocean: 1.
Buque de Asalto Anfibio clase Albion: 2.
Buques Hidrográficos e oceanograficos: 6.
Patrulleiras e barcos de adestramento: 22.
Buques Contraminas: 19 (Clase Hunt e clase Sandown) Clase "Hunt".
Submarinos Clase Trafalgar (SSN): 7.
Submarinos Clase Swiftsure (SSN): 4.
Submarinos Clase Vanguard (SSBN): 4.
Frota; Real Frota Auxiliar (R.F.A).
Capitán Blood (filme de 1935)
Capitán Blood (en Captain Blood) é un filme estadounidense de 1935 en branco e negro dirixido por Michael Curtiz. Trátase dun filme de piratas de First National Pictures e Warner Bros. Pictures, producido por Harry Joe Brown e Gordon Hollingshead (con Hal B. Wallis como produtor executivo). Está protagonizado por Errol Flynn, Olivia de Havilland, Basil Rathbone e Ross Alexander.
Estreouse en galego o 24 de setembro de 1988 a través da TVG.
A Baiuca, Fisteus, Curtis
A Baiuca é un lugar da parroquia de Fisteus no concello coruñés de Curtis da comarca de Betanzos. Tiña 22 habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 6 eran homes e 16 eran mulleres.
Toponimia
Unha baiuca é un local público onde se serve alcohol, como unha taberna ou tasca.
Flower
"Flower" é unha canción da banda estadounidense de grunge Soundgarden, editada como sinxelo do seu álbum Ultramega OK en maio de 1989, sendo o único sinxelo publicado dese disco. O tema foi incluído no seu álbum de grandes éxitos de 1997 A-Sides. Unha versión alternativa gravada o 14 de maio de 1989 aparece no recompilatorio de 2010 Telephantasm.
San Roque, Cespón, Boiro
San Roque é un lugar da parroquia de Cespón no concello coruñés de Boiro, na comarca da Barbanza. Segundo o padrón municipal (INE 2013) ten 123 habitantes (60 homes e 63 mulleres).
Mary Renault
Eileen Mary Challans, nada en Forest Gate (Essex) o 4 de setembro de 1905 e finada na Cidade do Cabo o 13 de decembro de 1983, foi unha escritora inglesa-surafricana, coñecida como Mary Renault, coñecida polas súas novelas históricas ambientadas na antiga Grecia. Ademais de vívidos retratos ficticios de Teseo, Sócrates, Platón e Alexandre o Grande, escribiu unha biografía de Alexandre.
Traxectoria
Traballou como enfermeira mentres comezaba unha carreira literaria, tratando os evacuados de Dunkerque no Hospital de Emerxencia de Winford en Bristol, e traballando na vixilancia de cirurxía cerebral en Radcliffe Infirmary ata 1945. Publicou a súa primeira novela, Purposes of Love, en 1939: estaba ambientada na época contemporánea, e a novelista Linda Proud describiuna como "unha estraña combinación de platonismo e romance hospitalario". A súa novela The Friendly Young Ladies (1943), sobre unha relación lésbica entre unha escritora e unha enfermeira, parece inspirada pola súa propia relación con Mullard.
En 1948, despois de que a súa novela Return to Night gañase un premio da MGM por valor de 150 000, Renault e Mullard emigraron a Suráfrica, onde permaneceron o resto das súas vidas. Alí, segundo Proud, atoparon unha comunidade de expatriados homosexuais que "escaparan das actitudes represivas cara á homosexualidade en Gran Bretaña en comparación coa atmosfera comparativamente liberal de Durban.... Mary e Julie viron posible establecerse xuntas nesta nova terra sen causar a furia que ás veces provocaran na súa patria". Porén, Renault e Mullard foron críticas con aspectos menos liberais do seu novo país, e participaron no movemento Black Sash contra o apartheid na década de 1950.
Pouco antes da súa morte, Renault foi listada como unha das alumnas que deran máis honra á Radcliffe Infirmary Nurses' Home. Debido ao especialmente húmido inverno de 1983 na Cidade do Cabo, Ranault tivo un pequeno catarro. Ao principio, a tose non era máis que un pouco irritante para ela, mais axiña empeorou. Despois de que Mullard contase os seus temores ao seu amigo mutuo, o doutor Sonnenberg, aplicáronlle raios X, e diagnosticáronlle pneumonía, sendo enviada a un sanatorio. Tras fracasar na eliminación da pneumonía con antibióticos, un cirurxián británico visitante realizoulle unha broncoscopia con anestesia xeral. Pouco despois, o doutor revelou a Mullard que atopara fluídos no pulmón e aspirara algún del; a causa era cancro. Mullard pediu aos médicos que non dixesen nada a Renault a non ser que ela o pedise. En outubro, un amigo do doutor Sonnenberg, o doutor Slome, estivo drenando líquido dúas veces por semana e estaba decidido a inxectar un novo fármaco na pleura a mañá seguinte, coa esperanza de que evitase a formación de máis fluído. Antes de que comezase a operación, Mullard recibiu unha chamada, que sabía que "só podía significar unha cousa". Mary Renault faleceu na Cidade do Cabo o 13 de decembro de 1983.
Loud Love
"Loud Love" é unha canción da banda estadounidense de grunge Soundgarden, editada como primeiro sinxelo do seu álbum Louder Than Love o 30 de agosto de 1989. O tema foi incluído no álbum de grande éxitos de 1997 A-Sides.
Listaxe de cancións
Todos os temas compostos por Chris Cornell, agás onde se indique.
Thelema
Chámase thelemitas aos seguidores da Thelema, unha relixión ou culto que fundou o ocultista Aleister Crowley, coñecido coma "o home máis malvado do mundo" ou coma "a Besta".
Lavanco, Lagoa, Alfoz
Lavanco é un lugar da parroquia de Lagoa no concello lugués de Alfoz na comarca da Mariña Central. Segundo o IGE, en 2011 tiña 6 habitantes (2 homes e 4 mulleres).
Cliodinámica
miniatura|dereita|250px|Na [[mitoloxía grega, Clío era a musa ou deusa protectora da Historia, ademais da poesía épica. Aquí aparece observando antes de anotar no seu libro, desde un carro alado cuxa roda é a esfera dun reloxo.]] Cliodinámica (que etimoloxicamente provén de Clio, a musa de historia na mitoloxía grega, e dinámicas) é unha área multidisciplinar de procura focalizada na modulación matemática dos procesos histórico-sociais a longo prazo, a historia teorética, a macrosocioloxía histórica, a creación e a análise de bases de datos históricos, as investigacións sobre a evolución social, a demografía histórica etc.
Sin tetas no hay paraíso (Colombia)
Sin tetas no hay paraíso é unha telenovela de Colombia realizada por Caracol Televisión, baseada na novela homónima de Gustavo Bolívar que se transmitiu por televisión en 2006 e logo comercializouse en DVD.
Durante os seus tres meses de emisión acadou unha media de 14,9 puntos de cota de pantalla e un share de 49.8; a súa estrea foi o 16 de agosto de 2006, obtendo 10,9 de cota de pantalla e un share de 38,7; o derradeiro episodio bateu un récord de audiencia no país, foi o 13 de outubro e tivo un 17,8 de cota de pantalla e un share de 58,6. Caracol Televisión Internacional vendeu os dereitos de formato a Telecinco de España, que realizou a súa propia versión, Sin tetas no hay paraíso, que se estreou en xaneiro de 2008, e a Telemundo que realizou tamén a súa propia versión, Sin senos no hay paraiso.
Bioacumulación
En bioloxía e toxicoloxía, bioacumulación é a acumulación de substancias químicas procedentes do exterior, como os pesticidas ou outros compostos nun organismo. A bioacumulación ocorre cando un organismo absorbe unha substancia (posiblemente tóxica) a unha velocidade maior á que se elimina polo catabolismo e a excreción. Por tanto, canto máis longa é a vida media biolóxica dunha substancia tóxica maior é o risco de envelenamento crónco, mesmo se as concentracións ambientais da toxina non son moi altas. A bioacumulación, por exemplo en peixes, pode predicirse por medio de modelos. En función de cada substancia, esta acumulación pode producirse a partir de fontes abióticas (solo, aire, auga), ou bióticas (outros organismos vivos). As principais vías de introdución dunha substancia química nun organismo vivo son a respiratoria, a dixestiva e a integumentaria. As hipóteses sobre o criterio de límite ou exclusión por tamaño molecular para usalo como indicador potencial de bioacumulación non están apoiadas polos datos. A biotransformación pode modificar moito a bioacumulación de compostos químicos nun organismo. Os compostos que son moi estables e non se alteran coas reaccións químicas metabólicas ou os que son pouco móbiles porque non son hidrosolubles, pero si liposolubles, poden acumularse nos tecidos graxos e non son excretados facilmente na urina, polo que poden bioacumularse.
O concepto de bioconcentración está relacionado co anterior, pero é máis específico, e refírese á captación e acumulación dunha substancia que se encontraba na auga. Ao contrario, bioacumulación refírese á captación a partir de todas as fontes combinadas (por exemplo, auga, alimentos, aire, etc.)
A Axencia de Protección Ambiental dos Estados Unidos define o factor de bioconcentración como a relación de concentracións de produtos químicos entre un organismo e a auga dos seus arredores.
Bioacumuladores
Os bioacumuladores son organismos vivos dotados da capacidade de absorber do ambiente determinadas substancias e almacenalas no interior dos seus propios tecidos sen eliminalas mediante procesos metabólicos. A súa principal utilidade é a de servir como bioindicadores: monitorizando os cultivos de bioacumuladores é posible avaliar o grao de contaminación dos ecosistemas, analizando factores como a presenza de metais pesados (chumbo, vanadio, cadmio, cromo, zinc, níquel, manganeso), hidrocarburos, outras substancias tóxicas e elementos radioactivos como o cesio-137. Poden utilizarse como bioindicadores diversos tipos de plantas. Os organismos máis comunmente utilizados son os liques e os musgos, pero existen tamén diversos tipos de coleópteros terrestres e microorganismos acuáticos que se utilizan para esta finalidade.
Algúns peixes costeiros, como o tetraodóntido Tetractenos glaber, e aves mariñas, como os araos papagaio do Atlántico (Fratercula arctica), son a miúdo monitorizados para controlar a súa concentración de metais pesados que bioacumularon.
Exemplos de bioacumulación
Algúns compostos liposolubles velenosos e bioacumulables son o tetraetilchumbo (o chumbo da gasolina que levaba chumbo), e o DDT. Estes compostos son almacenados nas graxas do corpo, das que se poden en determinados momentos liberar e causar un envelenamento agudo.
O Barrio de Cascallá, Rubiá
A Nosa Señora da Asunción do Barrio de Cascallá é unha parroquia que se localiza no sur do concello de Rubiá. Segundo o padrón municipal de 2014 tiña 34 habitantes (19 homes e 15 mulleres), distribuídos en 2 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 49 habitantes.
Bioacumulación
Exemplos de bioacumulación
Son tamén substancias potencialmente bioacumlables, entre outras, a aldrina, o captafol, o clordano, os compostos de mercurio, o dicofol, a dieldrina, o dinoseb, a endrina, a fenacetina, o lindano (e os HCH), o heptacloro, o paratión, o PBB, o PBDE, os piretroides, os compostos organofosforados, o óxido de tributilestaño, o toxafeno, os compostos que conteñen bifenilos policlorados (policloruro de bifenilo ou PCB) e o trióxido de antimonio. Tamén son bioacumulables os metais pesados.
As toxinas producidas de forma natural poden tamén bioacumularse. As floracións de algas coñecidas como "mareas vermellas" poden ter como resultado que localmente se volvan tóxicos os organismos filtradores como os mexillóns e ostras. Certos peixes do coral poden ser responsables dunha intoxicación ciguatoxínica cando acumulan unha toxina chamada ciguatoxina que toman das algas do arrecife.
Un exemplo de envelenamento laboral por bioacumulación é o envelenamento que tradicionalmente sufrían os traballadores que fabricaban sombreiros. Para endurecer o feltro usado para fabricalos usábase mercurio, que forma especies químicas orgánicas como o metilmercurio, que é liposoluble, e tendía a acumularse no cerebro dos traballadores, o que tiña como resultado un envelenamento por mercurio.
O estroncio-90, presente na chuvia radioactiva producida pola explosión de bombas atómicas, é bastante similar quimicamente ao calcio que o noso corpo utiliza abundantemente na oseoxénese, polo que se bioacumula no tecido óseo e a súa radiación causa danos prolongados.
Algunhas especies animais utilizan a bioacumulación como un medio de defensa. Ao consumiren plantas ou presas tóxicas, estas especies poden acumular toxinas, que despois lles serven como arma disuasoria contra un potencial depredador. Un exemplo é a larva do lepidóptero Manduca sexta, que se alimenta da planta do tabaco, que concentra a nicotina ata chegar a un nivel tóxico.
Outros compostos que non son considerados normalmente tóxicos pode acumularse ata chegaren a niveis tóxicos nos organimsos. O exemplo clásico é a vitamina A, que se concentra no fígado dos carnívoros, por exemplo, no oso polar. Este animal, que é un carnívoro puro que se alimenta doutros carnívoros (focas), acumula cantidades extremadamente grandes de vitamina A no seu fígado. Os pobos nativos do ártico saben tradicionalmente que os fígados destes animais non deben comerse, mais os exploradores do Ártico non o sabían e sufriron ás veces de hipervitaminose A por comeren fígados de oso polar (tamén houbo algún caso por comer fígado de cans de raza husky).
Nalgúns sistemas acuáticos eutróficos pode producirse biodilución. Consiste no decrecemento da concentrración dun contaminante ao ascender de nivel trófico e débese a que maiores concentracións de algas ou bacterias consomen e "dilúen" a concentración do contaminante.
Sandrenzo, Cespón, Boiro
Sandrenzo é un lugar da parroquia de Cespón no concello coruñés de Boiro, na comarca da Barbanza. Segundo o padrón municipal (INE 2013) ten 149 habitantes (74 homes e 75 mulleres).
Bioacumulación
Biomagnificación
A biomagnificación ou bioamplificación é a bioacumulación dun composto en concentracións crecentes conforme ascendemos na cadea trófica. Por tanto, os depredadores terán máis concentración do composto que a que hai nos primeiros elos da cadea trófica.
Manuel Leiras Pulpeiro
Manuel Leiras Pulpeiro, nado en Mondoñedo o 25 de outubro de 1854 e finado na mesma vila o 9 de novembro de 1912, foi un escritor galego do Rexurdimento. Dedicóuselle o Día das Letras Galegas no 1983.
Traxectoria
Estudou Latín e Humanidades no seminario mindoniense, e Medicina en Madrid, licenciándose en 1877. Exerceu a medicina en Mondoñedo, cun gran recoñecemento popular. Participou como médico forense na resolución do crime de Santa Cruz do Valadouro, onde foran asasinados o párroco e os seus criados. miniatura|esquerda|175px|Cantares Gallegos, Mondoñedo, 1911. Foi republicano e chegou a ser Presidente do Comité Republicano Federal de Mondoñedo. Deste xeito, en xullo de 1887 formou parte da Asemblea Federal da Rexión Galega que redactou o Proxecto de Constitución para o futuro Estado galego. Na súas declaracións expresou as súas dúbidas sobre o sufraxio feminino, aínda que se sumou o voto favorable. O seu talante liberal e anticlerical creoulle numerosas dificultades en Mondoñedo, sé bispal, se ben conseguiu manter as súas conviccións con total firmeza.
Rexeitou o nomeamento de membro da Real Academia Galega por coidar non merecelo, pero doou a esta institución moito material etnográfico e léxico (refráns, cantares, adiviñas etc.) por el recollido. Escribiu un só libro, Cantares gallegos (1911), con cantigas de tipo popular e de temática costumista, patriótica e sátira anticlerical, onde eleva á categoría de mito a figura do mariscal Pardo de Cela.
Cantou a Mondoñedo e ás súas terras, a Galicia e ós seus problemas. Os seus restos recibiron sepultura no cemiterio civil de Mondoñedo.
Poucos anos despois da súa morte xuntáronse en Obras Completas (1930) as composicións que deixara inéditas, e en 1970 Xosé Luís Franco Grande publicou a Obra Completa de Leiras, recollendo outros inéditos.
Dedicóuselle en 1983 o Día das Letras Galegas. En 1998 publicouse Costumes antigos en Galiza, postos en limpo polo seu irmán Ramón Félix Leiras Pulpeiro na versión facsímile do manuscrito en castelán, versión ao galego de Ramón Reimunde.
O Premio de Poesía Manuel Leiras Pulpeiro recoñece o seu labor.
Capitán Horatio Hornblower
Capitán Horatio Hornblower (en Captain Horatio Hornblower, e tamén coñecido como Captain Horatio Hornblower R.N. no Reino Unido) é un filme británico-estadounidense de 1951 dirixido por Raoul Walsh. É un filme de Warner Bros. producido por Gerry Mitchell, e está protagonizado por Gregory Peck, Virginia Mayo, Robert Beatty e Terence Morgan. O filme está baseado en tres das novelas de Horatio Hornblower escritas por C. S. Forester: The Happy Return, A Ship of the Line e Flying Colours.
Estreouse en galego o 2 de maio de 1987 a través da TVG.
Ramón Taboada Soto
Ramón Taboada Soto, nado en Vilagarcía de Arousa o 3 de setembro de 1929 e finado no porto de Leixões (Matosinhos) o 29 de outubro de 1995, foi un empresario e político galego.
Jules Dassin
Julius "Jules" Dassin, nado en Middleton (Connecticut) o 18 de decembro de 1918 e finado en Atenas (Grecia) o 31 de marzo de 2008 foi un director de cinema estadounidense.
Traxectoria
Dassin foi un dos oito fillos do barbeiro Samuel Dassin e Berthe Vogel. A súa familia era xudía de orixe rusa. Creceu en Harlem e estudou no instituto no Bronx. Na década de 1930 uniuse ao Communist Party USA, mais abandonouno en 1939 tralo pacto entre Hitler e Stalin. Comezou coma actor na compañía ARTEF (Yiddish Proletarian Theater) de Nova York.
Dassin comezou a ser coñecido polos seus filmes de cinema negro Brute Force (1947), The Naked City (1948) e Thieves' Highway (1949), ue o converteron nun dos principais directores estadounidenses da posguerra.
En 1948 o produtor Darryl F. Zanuck chamou a Dassin para informalo que ía entrar na lista negra, pero que tiña tempo de facer un filme para a Fox. Entrou finalmente durante a produción de Night and the City en 1950 e non se lle permitiu montar nin supervisar a banda sonora do filme. Tamén tivo problemas para atopar traballo no estranxeiro, porque as compañías evitaban a distribución destes filmes en Europa. En 1952 a actriz Bette Davis contratouno para dirixila na súa obra Two's Company. O espectáculo pechou axiña e Dassin marchou a Europa, sen traballar coma director ata que chegou a produción francesa Du Rififi chez les hommes (1954). A maior parte da obra de Dassin nas décadas seguintes foron producións europeas.
En 1955 coñeceu a actriz Melina Mercouri no Festival de Cannes e nesa época descubriu a obra literaria de Nikos Kazantzakis. Estes dous elementos ligárono a Grecia. En 1962 divorciouse da súa primeira esposa e casou co Mercouri, matrimonio que durou ata a morte dela. A parella tivo que abandonar Grecia tralo golpe dos coroneis en 1967. Viviron entón en Nova York ata a caída da ditadura en 1974 cando volveron ao país. A súa prolífica carreira en Europa e a súa relación con Grecia, combinado coa pronuncia habitual do seu apelido en Europa, "Da-SAN", en lugar de "DASS-in", como se pronunciaba nos Estados Unidos, levou ao feito común de consideralo un director europeo.
Foi un dos grandes impulsores do regreso dos mármores de Elgin a Grecia, para o que creou a Institución Melina Mercouri na súa lembranza. Faleceu en 2008 por complicacións da gripe.
Arxénteo
miniatura|Arxénteo de [[Constancio I Cloro|Constancio Cloro, ca. 294-295, cuñado na ceca de Antioquía, co busto do emperador no anverso e os catro tetrarcas no reverso]] O arxéneo (en latín: argenteus) foi unha moeda romana de prata aparecida en época imperial, baixo a Tetrarquía, coa reforma monetaria de Diocleciano de 294, cun valor equivalente ao do denario da época de Nerón.
A denominación argenteus utilizouse por primeira vez na Naturalis Historia de Plinio o Vello, na frase argenteus nummus (moeda de prata). O historiador do século IV Amiano Marcelino utilizou a mesma expresión.
Contexto histórico do seu nacemento
Diocleciano, que chegou ao poder en 283, uniuse como augusto a Maximiano entre 285 e 286, que se encargou de eliminar os usurpadores, especialmente no Oeste, instaurando a diarquía. Posteriormente, ambos uníronse a Galerio e Constancio Cloro en 293, instituíndo as bases da Tetrarquía.
O antoniniano, a moeda de prata que fora creada por Caracalla, con valor de dous denarios, perdera unha parte notable do seu valor ao longo do século III e, paralelamente, fora perdendo tamén case todo o seu contido de prata. A reforma de Aureliano, arredor dos anos 270 ou 275, devolveulles valor, inicialmente, aos antoninianos, aínda que estes axiña retomaron novamente unha desvalorización que os levaron á súa desaparición. miniatura|Tres exemplares de arxéneos cos catro [[Tetrarcas nos seus reversos, todos do obradoiro monetario de Tréveris. O primeiro a nome de Diocleciano, o segundo de Constancio Cloro e o terceiro de Galerio.]] Unha das raíces do problema estaba en que os áureos de ouro foran tesaurizados e, xa que logo, abandonaran a circulación, e todas as moedas consideradas de boa lei seguiran o mesmo camiño. Os impostos pagábanse en moedas febles. Neste contexto, fíxose necesaria a cuñaxe dun grande número de moedas cunha boa aliaxe, restaurando así as moedas de valor intermedio entre o antoniniano e o áureo, ambos de pouca utilidade nas transaccións cotiás.
Logo de estabilizado o Imperio deste xeito, Diocleciano emprendeu unha profunda reforma do sistema monetario, en 294. Creou entón dous novos valores: o nummus ou follis, unha moeda grande de bronce con baño de prata, e o arxéneo, moeda de prata de boa lei.
Declive e desaparición do arxénteo
No entanto, estas moedas tiveron unha escasa circulación e de camiño empezaron a ser tamén acumuladas pola poboación, do mesmo xeito que as outras de boa lei (un tesouro atopado na localidade croata de Sisak, oculto en torno ao ano 295, por exemplo, contiña 1.415 arxénteos).
Os obradoiros monetarios que se ocupaban da súa cuñaxe deixaron, gradualmente, a súa produción: Aquileia, Cartago, Serdica (en 307), Tréveris, Ostia (en 309) e Roma (en 310).
Ao final do Tetrarquía, Licinio e Maximino Daia aínda emitiron algunhas moedas baixo o modelo do arxénteo, pero en billón.
A partir dese momento, cumprirá esperar a tempos de Constantino para atopar unha nova moeda romana de prata: a siliqua, de 2,24 gramos.
Características
O peso teórico desta nova moeda fixouse en 96 pezas por libra de prata, é dicir, arredor dos 3,38 Gramos, o que a equiparaba co denario dos tempos de Nerón. Este gran contido de prata foi visto na época como extraordinario e, con frecuencia, aparece indicado nos reversos como XCVI (96 = 1/96 de libra).
O máis común é que nos seus reversos amosen unha imaxe dos catro tetrarcas diante dun campamento fortificado, coa lenda VIRTVS MILITVM (tamén é frecuente a lenda VICTORIA SARMAT ), celebrando a vitoria sobre os sármatas. Estes reversos inciden na idea da unidade e a concordia entre os catro emperadores, dun xeito moi estandarizado, da mesma maneira que os follis difunden a imaxe do xenio do Pobo Romano (genio populi romani) para reforzar a idea de comunidade, de unidade da poboación en todo o mundo romano.
En todos os casos os anversos amosan a figura dun dos tetrarcas laureados, coas súas lendas alusivas.
Jorge Torregrossa
Jorge Torregrossa García, nado en Alacant o 3 de outubro de 1973, é un director de cine e televisión español.
Traxectoria
Na década dos anos noventa recibiu bolsas da Fundación A Caixa e de Martin Scorsese (o Martin Scorsese Young Filmmaker Award). Residiu en Nova York onde permaneceu dez anos e completou a súa formación cun máster en cinematografía, no posgrao para directores da Tisch School of the Arts, Universidade de Nova York. Nesta cidade, dirixiu as súas primeiras curtametraxes, Family Pictures e SaloMe PaMela Me, en 1998, e Desire, en 1999, que suporía o seu recoñecemento pola industria e que conseguiu premios no Festival de Alcalá e do Festival Nacional de Curtametraxes de Almería, e Women in a Train (2001),
Á súa volta a España, alternou a dirección de curtametraxes como Manchas (2005) e Verano o los defectos de Andrés (2006), vídeos musicais para artistas como Antonio Orozco ou Najwa Nimri, anuncios comerciais e series de televisión como Gran Hotel, A Señora, Herederos ou Imperium.
Sar, Cespón, Boiro
Sar é un lugar da parroquia de Cespón no concello coruñés de Boiro, na comarca da Barbanza. Segundo o padrón municipal (INE 2013) ten 44 habitantes (22 homes e 22 mulleres).
Termas romanas de Astorga
dereita|miniatura|Bañeira das Termas Maiores.
As termas romanas de Astorga eran un conxunto de dúas construcións de Termas romanas da cidade de Astorga, as Termas Maiores e as Termas Menores.
Termas Maiores
dereita|miniatura|Pavimento de opus spicatum das Termas Maiores.
A edificio termal aparece mencionada nun documento de 1226 conservado no Arquivo da catedral de Astorga.. En agosto de 1984, durante unhas escavacións dirixidas por Tomás Mañanes na rúa Santiago Crespo, atopáronse os restos desta construción. Nesa zona xa se atoparan restos romanos, como os achados mencionados por José María Luengo a mediados do século XX. A superficie escavada nas distintas intervencións arqueolóxicas, cobre uns 2200 m², a pesar de estar nun contexto urbano.
As Termas Maiores estaban situadas na zona central da cidade, xunto á intersección dos dous viais principais, de orientación noroeste-sueste e nordeste-suroeste). Nelas documéntanse dous momentos construtivos: unha primeira fase entre mediados do século I e mediados do século III, e unha importante remodelación do século V.
O complexo tiña dúas entradas polo norte e polo sur, o primeiro a través do apodyterium e o segundo por unha construción cadrada, posible vestibulum. Non hai datos sobre o abastecemento de auga ao recinto, ao igual que no resto da cidade, mais atopouse unha canalización que evacuaba as augas desde o frigidarium cara a un dos sumidoiros no lado sur do edificio. Documentouse un gran frigidarium anexo a outros catro espazos, tres deles con hipocausto (cella tepidaria e dous sudatoria circulares) e un cuarto, con mosaico bícromo, interpretado como apodyterium.
Termas Menores
dereita|miniatura|Restos dun hipocausto das Termas Menores.
As Termas Menores foron descubertas a comezos da década de 1980 nun terreo da rúa Padre Blanco, na parte sueste da cidade. Naquel momento documentáronse dous caldaria e unha canalización, pero os traballos arqueolóxicos posteriores mostraron os distintos ambientes deste complexo. Distínguense tres fases de construción: a primeira a mediados do século I, a segunda a finais do século I ou comezos do II, e a terceira a mediados do século II, cando se levou a cabo unha importante reestruturación dos espazos.
Presentan un bo estado de conservación, o que permitiu coñecer a función de cada un dos espazos no programa de baños: frigidarium, tepidarium, sudatorium e dous Caldarium, amais das estancias de servizo como as destinadas aos fornos ou Praefurnium. As pequenas dimensións do complexo fan pensar que foi usado por un número pequeno de persoas, cuxo acceso sería restrinxido para un determinado sector da cidade ou clientela.
Albert Günther
Albrecht Carl Ludwig Gotthilf Günther, tamén coñecido como Albert Charles Lewis Gotthilf Gunther e Albert Günther, nado o 3 de outubro de 1830 en Esslingen (Suabia), e finado o 1 de febreiro de 1914 en Richmond upon Thames, Gran Londres (Reino Unido), foi un zoólogo británico.
Traxectoria
Naceu o 3 de outubro de 1830 en Esslingen, Suabia, daquela no reino de Baviera.
En 1856 trasladouse ao Museo Británico, onde traballou en ictioloxía. Despois da morte de John Edward Gray, en 1875, foi director do departamento de zooloxía do Museo de Historia Natural, até 1895. Ademais de traballar con peixes da colección do museo, fíxoo con réptiles e anfibios
Naturalizado británico en 1874, Günther faleceu no Real Xardín Botánico de Kew (Royal Botanic Gardens, Kew) o 1 de febreiro de 1914.
Abreviatura
A abreviatura Günther emprégase para recoñecer a como autoridade na descrición e taxonomía en zooloxía.
Vombátidos
miniatura|250px|Esqueleto dun uombat. A dos vombátidos (Vombatidae) é unha familia de mamíferos marsupiais da orde dos diprotodontes e suborde dos vombatiformes, coñecidos como uombats (ou wombats, na bibliografía internacional).
No presente sobreviven tres especies destes animais que viven nos bosques das montañas de Australia (incluída Tasmania), onde escavan grandes tobos: o uombat común, ou uombat propiamente dito, o único do xénero Vombatus, o uombat de fociño peludo do norte e o uombat de fociño peludo do sur, ambos os dous pertencentes ao xénero Lasiorhinus.
Características
A coloración da súa pel pode ser beixe, parda, negra ou gris. As tres especies que seguen con vida miden até 1,20 m de longo e 70 cm de alto, e pesan entre os 20 e os 35 kg.
Como todos os marsupiais, teñen unha bolsa ventral, que contén un só par de mamas. Este marsupio ten tamén a vantaxe, para un escavador de tobos, de que se pode pechar para que a terra non entre nel.
Ademais teñen un escudo, unha placa ósea nas nádegas, debaixo da pel; cando un depredador os persegue, pechan a entrada do seu tobo con este escudo posterior.
A fórmula dentaria dos vombátidos é 1.0.1.4 / 1.0.1.4.
Nutrición
Os uombats son fitófagos, alimentándose de herbas, raíces, fungos e cascas de árbore e arbustos. Os seus dentes incisivos (similares aos dos roedores), son de crecemento continuo, a diferenza doutros marsupiais.
Teñen un metabolismo extraordinariamente lento: tardan ao redor de 14 días en completar a dixestión, o que os axuda a vivir nos seus ambientes áridos. miniatura|250px|[[Vombatus ursinus na neve.]] miniatura|250px|Bosta de [[Vombatus ursinus.]]
Ademais, non adoitan moverse con rapidez; porén, son animais raudos e áxiles que, en caso necesario, poden facilmente superar a un home en carreira (poden alcanzar até os 40 km/h e manteren esa velocidade durante 90 segundos). Aínda que son animais principalmente crepusculares e nocturnos, aventúranse tamén a buscar alimento durante o día, cando vai frío ou o día e moi nubrado.
A Lomba, Lagoa, Alfoz
A Lomba é un lugar da parroquia de Lagoa no concello lugués de Alfoz na comarca da Mariña Central. Segundo o IGE, en 2011 tiña 9 habitantes (5 homes e 4 mulleres).
Vombátidos
Reprodución
O período de xestación adoita durar uns 20 ou 21 días. Despois do parto, as crías viven no ben desenvolvido marsupio seis ou sete meses; aos 15 meses de idade son destetados. Alcanzan a idade reprodutiva aos 18 meses.
Costumes
Os uombats escavan extensos tobos cos seus dentes incisivos e as súas poderosas garras. Ocupan territorios ao redor dos seus tobos, que defenden contra os intrusos. No uombat común, este territorio pode cubrir até 23 hectáreas, mentres que os dos das dúas especies de uombats de fociño peludo só abarcan 4 hectáreas.
A súa principal defensa contra un depredador baixo terra é esmagalo contra o teito do túnel até que o invasor deixa de respirar.
Non se deixan ver tan facilmente como outros animais, pero si adoitan deixaren pegadas visíbeis do seu paso, como as súas típicas bostas cúbicas.
Descrición
A familia foi descrita en 1829 polo botánico e zoólogo británico Gilbert Thomas Burnett no seu traballo publicado en ''Quart. J. Lit. Sci. Art''., 1829: 351.
Etimoloxía
O termo Vombatidae está formado pola raíz do nome do xénero tipo, Vombatus e o segundo elemento do latín científico -ĭdae, propio dos nomes das familias de animais. Literalmente: 'os parecuidos ao uombat'.
Pola súa parte, o Vombatus deriva do termo inglés wombat, que provén da lingua eora falada pola comunidade aborixe que vivía na rexión de Sydney.
Clasificación
Familia Vombatidae Burnett, 1829
San Xulián, A Rúa
San Xulián é unha parroquia que se localiza no norte do concello da Rúa. Segundo o IGE en 2010 tiña 14 habitantes (8 mulleres e 6 homes), nunha soa entidade de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 20 habitantes.
Historia
A parroquia está a uns 900 metros de altitude, augas arriba do regueiro de Alzapernas, cuxas augas foron aproveitadas polos romanos para a extracción de ouro. O testemuño máis evidente é o depósito aurífero da Pala, onde se aprecia claramente unha erosión artificial, con grandes anacos de pedra desprendidos xunto á fonte das Pinguelas, erosión provocada polo método da ruina montium, algo moi similar ao que realizaron nas Médulas, movendo grandes cantidades de terra pola forza das augas. O destacamento romano que traballou nesa explotación ben puido asentarse na veciña Somoza (sub Montium), e levantar a esquecida ponte de Pérez para facilitar o trasfego de carros e materiais na zona onde existe máis desnivel no citado regueiro, enlazando con Cotillón ou camiño de subida a San Xulián.