cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Siringa (mitoloxía)
En Literatura
A historia de Siringa nárrase en Leukippe e Kleitophon de Aquiles Tatius, onde a heroína é sometida a unha proba de virxindade ao ingresar a unha cova onde Pan deixou tubos de  siringa que farán soar unha melodía se pasa. A historia fíxose popular entre artistas e escritores no século  XIX. O artista e poeta  victoriano Thomas Woolner escribiu  Silenus, un longo poema narrativo sobre o mito, no que  Siringa convértese na amante de  Silenus, pero afógase cando tenta escapar da violación de Pan. Como resultado do crime, Pan se  transmuta nunha figura  demoníaca e  Silenus convértese nun borracho. O poema de Amy  Clampitt  Siringa refírese ao mito relacionando o rumoreo dos  juncos coas dificultades da linguaxe.
Longus fai referencia a  Siringa no seu conto de " Daphnis e  Chloe" no libro 2:34. Aínda que a descrición da historia aquí modifícase á de  Ovidio, con todo, incorpora o desexo de Pan de tela. Longus, con todo, non fai referencia a  Siringa recibindo axuda das Ninfas na súa versión, en cambio  Siringa escóndese de Pan entre algunhas canas e desapareceu no pantano. Ao darse conta do que lle sucedía a  Siringa, Pan creou o primeiro conxunto de frautas dos  juncos onde se transformou, o que lle permitiu estar con el o resto dos seus días.
A historia foi utilizada como tema central por  Aifric Mac  Aodha na súa colección de poesía  Gabháil  Siringa.
Samuel  R. Delany presenta un instrumento chamado  Siringa na súa novela de ciencia ficción  Nova.
Siringa é o nome dun dos personaxes principais de  Night' s  Dawn  Trilogy de novelas de ópera espaciais do autor británico Peter  F. Hamilton. Na triloxía,  Siringa é membro da sociedade  transhumanista do futuro coñecida como  Edenismo, e serve como capitán da Enseada, unha nave estelar vivente. Un poema de 1972 de James  Merrill, titulado " Syrinx", baséase en varios aspectos do conto  mitológico, co poeta identificándose coa soada ninfa, desexosa de converterse non só nunha "cana" senón tamén nunha "cana pensante" (en contraste cunha "pedra de pensamento", como o observou a crítica  Helen  Vendler, ao sinalar a influencia dunha letra de Wallace Stevens, "Lle  Monocle de Mon  Oncle"). O poeta aspira a regresar ao seu "caso marcado" cun sufrimento mínimo  infligido por "o gran divos Dor", un xogo de palabras sobre o deus grego Pan. " Syrinx" é o poema final da colección de 1972 de  Merrill,  Braving  the  Elements.
En Filosofía
En  Dark Places of Wisdom, Peter  Kingsley discute con certo detalle o uso da palabra no poema de Parménides e en asociación coa antiga práctica da incubación.
Na arte
O artista británico Arthur Hacker representou espida a Siringa en 1892. Esta pintura ao óleo sobre lenzo encóntrase actualmente en exhibición na galería de arte de Manchester.
O escultor Adolph Wolter foi comisionado en 1973 para crear unha substitución para unha escultura roubada de Siringa en Indianápolis, Estados Unidos.
Fragatas
Existen 5 especies de fragatas ou rabiforcados. Estas aves, que están emparentadas entre si, pertencen ao xénero Fregata, o único da familia dos fregátidos (Fregatidae), que xunto con outras familias de aves mariñas coma os pelicanos, rabodepallas, corvos mariños e mascatos, constitúen tradicionalmente a orde Pelecaniformes.
Todas son de gran tamaño, adoitan ter unha envergadura de ás de máis de 1,80 m, aínda que o seu esqueleto pode pesar escasamente 114 g. Poden ser de cores negro ou negro e branco.
Esta rechamante combinación de tamaño e lixeireza permítelles planear sen esforzo sobre o mar, onde asexan atentamente a outros paxaros. Se unha fragata ve a outro paxaro, capturando un peixe, lánzase a acosalo até obrigalo a guindar a súa presa, e habilmente atrapa o peixe antes de que caia á auga. As fragatas aniñan en árbores e matogueiras, e os machos atraen ás femias inflando unha bolsa que teñen na gorxas, semellante a un globo vermello. Case nunca se pousan na auga.
Atópase en zonas tropicais orientais dos océanos Pacífico e Atlántico.
One-hit wonder
One-hit wonder (en galego:Marabilla dun só éxito) é un termo da industria musical que designa a un artista ou grupo que só é coñecido por un sinxelo exitoso.
Lista VH1 dos maiores one-hit wonders
Varios canais de televisión adicados á música como MTV, VH1 e MuchMusic fixeron especiais adicados ó tema. En 2002 o canal estadounidense VH1 transmitiu un especial de "100 maiores one-hit wonders da América". Os 20 primeiros foron:
One-hit wonders en España
En España destacan como One-hit wonders Melody, Las Ketchup, Los del Río, Rebeca, Las Supremas de Móstoles ou El Koala entre outros.
Oitavén
O topónimo galego Oitavén pode referirse a:
Vilanova das Frieiras, Pías, Zamora
dereita|miniatura|Cemiterio. Vilanova das Frieiras (oficialmente en castelán Villanueva de la Sierra) é unha aldea do concello de Pías, na comarca de Seabra (provincia de Zamora). Segundo o INE, no ano 2012 tiña 59 habitantes.
A aldea
A aldea discorre paralela ao regato Pontón, que divide o lugar. Vilanova das Frieiras posúe un pequeno núcleo de casas arredor da praza da Cruz, corazón da aldea, restaurada en 2010 pola Asociación Veciñal de Vilanova das Frieiras por 80.000 euros. A igrexa principal é a parroquia de San Salvador, que está restaurada e mantén en perfecto estado de conservación o presbiterio e a espadana, rematada nun frontón e furada por un óculo. Na praza da aldea atópase un exemplo de arquitectura tradicional: a Praza Casa Escola, unha estrutura de madeira e con teito de lousa ao ar libre, que servía antigamente para que os nenos da aldea recibisen clases dun mestre ou o cura. O aspecto de Vilanova das Frieiras é similar aos demais lugares, vilas e aldeas das Frieiras e As Portelas, casas con teitos de lousa, fachadas brancas ou grises, e muros feitos en cachotaría.
A contorna
O regato de Cadavais, ou regueiro da Veiga de Pontón, é o curso de auga sobre o cal se estende. A diferenza do resto do concello, que está no val do río Bibei, Vilanova, coma o resto da Terra das Frieiras está na vertente do río Douro, nunha contorna montañosa entre a serra Segundeira e a do Canizo, envorcada máis cara á provincia de Ourense ca ao resto das Portelas. Circundan a aldea montes como o Aguallal, o Terrón, o Carracedo, Pedra de Moura e As Touzas. As casas están espalladas pola lomba e baixan ata a zona do pequeno regato. A zona está ateigada de carballos, castiñeiros e fentos, e amais é rica en fontes mananciais. Hai numerosos carreiros para sendeiristas nos arredores que atraen a excursionistas de zonas lindeiras. A situación xeográfica do concello de Pías, e polo tanto de Vilanova das Frieiras é de certo illamento con respecto ao resto de Seabra, pois sitúase no lado occidental da portela da Canda, o que a fai estar máis ligada a Galicia ca ao resto da bisbarra zamorana. De feito, os veciños tanto do concello de Pías coma de Porto, para ir á veciña Lubián ou a Pobra de Seabra, teñen que usar a estrada ZA-102, que pasa polo concello da Mezquita para conectar coa estrada nacional N-525.
En 2010, Pías e Vilanova das Frieiras rexeitaron incoporarse ao Parque Natural do Lago de Seabra e ao Plan de Ordenación dos Recursos Naturais da Xunta de Castela e León, pois consideraron que levaría consigo máis prohibicións e inconvenientes ca vantaxes. A veciñanza de Barxacova, a máis setentrional das tres aldeas do concello, si era favorable, porén, ningunha parte do termo municipal pertence ao Parque natural. .
Festas e cultura
A principal festividade é a romaxe adicada ao San Salvador, na segunda fin de semana de agosto. O pobo de Vilanova das Frieiras xúntase para sacar en procesión o patrón e a Virxe da aldea con música de gaitas. Xeralmente acode a banda de gaitas da veciña Lubián. A festa atrae veciños das aldeas de toda a rodeada, tanto xabresas como ourensás. A cultura e lingua de Vilanova das Frieiras, coma no resto das Portelas é a galega.
Economía
Tradicionalmente os habitantes viviron do sector primario. Hoxe en día as principais fontes de ingresos proveñen da mina de cuarzo Leymon e os muíños eólicos instalados no termo municipal. De feito, as obras da praza da Cruz fixéronse grazas ao xuros xerados por estas actividades económicas.
Pípidos
miniatura|200px|[[Pipa pipa (sapo de Suriname).]] Os pípidos (Pipidae) son unha familia de anfibios anuros primitivos que carecen de lingua. As 30 especies desta familia encóntranse na Suramérica tropical (o xénero Pipa) e na África subsahariana (outros catro xéneros).
Estes anfibios son exclusivamente acuáticos e teñen numerosas modificacións para adaptarse ao seu hábitat. Por exemplo, os pés teñen membranas interdixitais completas, o corpo é aplanado, e presentan sistema da liña lateral. Ademais, os pípidos posúen oídos moi modificados para recibir sons baixo a auga. Carecen de lingua ou de cordas vocais, mais teñen barras óseas na larinxe coas que poden emitir sons. En tamaño van desde os 4 aos 19 cm de lonxitude, segundo a especie.
O rexistro fósil dos pípidos é relativamente bo, xa que se coñecen 12 especies extintas. Seis delas están situadas no xénero que aínda existe hoxe Xenopus, e as restantes en xéneros extintos. Estes fósiles atopáronse en África, Suramérica, e en Oriente Próximo e datan desde o cretáceo inferior.
Xéneros
Familia Pipidae
Guerras servís
As Guerras servís foron unha serie de tres revoltas de escravos ("servil" é un termo derivado de "servus", "escravo", en latín) na fase final da República de Roma. Véxase:
Bethesda Softworks
Bethesda Softworks é unha empresa estadounidense dedicada á distribución e desenvolvemento de videoxogos, propiedade de ZeniMax Media. Foi fundada en 1986 e ten a súa sede en Maryland. É coñecida polos seus videoxogos de simulación deportiva, de acción e de rol.
Algúns dos seus traballos máis coñecidos son a serie The Elder Scrolls e os videoxogos Fallout 3 e Terminator. O 24 de xuño de 2009 a empresa matriz fíxose con id Software, outra empresa dedicada ó desenvolvemento de videoxogos.
Historia
Bethesda foi recoñecida dende a súa creación polo desenvolvemento do primeiro videoxogo de deportes baseado nun motor de físicas, Gridiron!, en 1986 para a Atari ST, a Commodore Amiga e a Commodore 64/128. Os seus primeiros traballos foron ben recibidos por parte da prensa especializada; por exemplo, en diversos análises do videoxogo Wayne Gretzky Hockey, catalogáselle como «un xogo excelente» ou, no caso do análise de Amiga Computing, «a simulación deportiva máis precisa e divertida que tiven o pracer de xogar». A empresa é moi coñecida por crear a serie de videoxogos de rol The Elder Scrolls, en base ao traballo orixinal de Julian Lefay. O primeiro capítulo da serie, denominado The Elder Scrolls: Arena, foi lanzado en 1994. A partir dese momento, grazas ao éxito obtido, publicáronse numerosos videoxogos relacionados. As secuelas directas, Daggerfall, Morrowind, Oblivion, e Skyrim foron publicadas en 1996, 2002, 2006 e 2011, respectivamente. Ademais, a serie tivo varios spin-offs relacionados: An Elder Scrolls Legend: Battlespire en 1997, The Elder Scrolls Adventures: Redguard en 1998 e The Elder Scroll s Travels: Shadowkey en 2004. O estudio tamén é coñecido por publicar títulos baseados en franquías populares de películas, como The Terminator, Star Trek, Pirates of the Caribbean ou Mad Max.
En 2004, Bethesda Softworks adquiriu a serie de videoxogos de rol Fallout, propiedade ata o momento de Interplay Productions, traspasando o desenvolvemento de Fallout 3 ao estudio interno Bethesda Game Studios. O videoxogo foi finalmente lanzado o 28 de outubro de 2008. Ao ano seguinte do lanzamento, publicáronse cinco expansións de contido para ese videoxogo: Operation: Anchorage, The Pitt, Broken Steel, Point Lookout, e Mothership Zeta. O 24 de xuño de 2009, ZeniMax Media, empresa matriz de Bethesda, adquiriu o estudio de desenvolvemento Id Software, cuxos títulos, incluíndo Rage, os publicaría Bethesda Softworks de aí en diante.
Bethesda continuou a ampliar a rama de distribución con novas franquías. En 2009, Bethesda lanzou Wet e Rogue Warrior, e en 2010 a seguinte entrega da serie Fallout, Fallout: New Vegas, desenvolvido por Obsidian Entertainment. En maio de 2011, a empresa distribuíu dous novos títulos, Brink, desenvolvido por Splash Damage, e Hunted: The Demon's Forge, un videoxogo de acción e fantasía desenvolvido por inXile Entertainment.
Microsoft anunciou o 21 de setembro de 2020 que chegara a un trato para adquirir ZeniMax por 7,5 mil millóns de dólares, e que o acordo se pecharía na segunda metade de 2021. O 9 de marzo de 2021, Microsoft anunciou oficialmente a compra tralo visto e prace da Unión Europea.
Os Campos, Caaveiro, A Capela
Os Campos é un lugar da parroquia de Caaveiro no concello coruñés da Capela na comarca do Eume. Tiña 5 habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística dos cales 3 eran homes e 2 eran mulleres.
Quintela, A Allonca, A Fonsagrada
Quintela é un lugar da parroquia da Allonca, no concello lugués da Fonsagrada, na comarca da Fonsagrada. Segundo o IGE, en 2022 estaba deshabitado.
El Combate (Pontevedra)
El Combate foi un periódico bisemanal que se publicou en Pontevedra entre 1899 e 1900.
Historia e características
Subtitulado Semanario republicano, apareceu o 19 de marzo de 1899. Tiña como lema: "La verdad regula la justicia y ésta la libertad, la igualdad, la solidaridad y la democracia". Publicábase os domingos cunha periodicidade bisemanal. Estaba dirixido por Vicente García Temes, que foi procesado por desacato en setembro de 1899, ocupando a dirección Joaquín Poza Cobas. Entre os seus colaboradores figuraron Severino Pérez Vázquez (que tamén foi director durante un tempo), José Juncal Verdulla e Emiliano Iglesias. Cesou a súa edición non antes do 30 de decembro de 1900.
Ácido arxininosuccínico
miniatura|dereita|Ácido arxininosuccínico. [[Nomenclatura da IUPAC|Nome IUPAC: ácido N-[{[(4S)-4-amino-4-carboxibutil]amino}(imino)metil]- L -aspártico Número CAS: 2387-71-5.]] miniatura|dereita|Mecanismo de actuación proposto para a arxininosuccinato liase.
O ácido arxininosuccínico ou ácido L-arxininosuccínico (ás veces denominado ácido arxinosuccínico ) é un aminoácido básico que intervén no ciclo da urea, o cal serve para a eliminación do exceso de nitróxeno no corpo. A pH celular está ionizado en forma de arxininosuccinato. A súa fórmula é C10H18N4O6. A molécula está formada por dúas partes: un aspartato condensado polo seu grupo amino cunha citrulina. Contén tres nitróxenos unidos a un carbono, un deles por dobre enlace, como nas guanidinas.
Ciclo da urea
O arxininosuccinato é un importante metabolito do ciclo da urea. Fórmase a partir de citrulina e aspartato nunha reacción que ten lugar no citosol dos hepatocitos na que se require gasto de ATP catalizada polo encima arxininosuccinato sintetase. A reacción entre ambos é unha condensación química na que se unen o grupo amino do aspartato e o carbonilo da cadea lateral da citrulina. As mutacións neste encima causan unha enfermidade chamada citrulinemia.
Na seguinte reacción do ciclo o arxininosuccinato divídese en fumarato (metabolito que intervén no ciclo de Krebs) e arxinina (esta última continúa as reaccións do ciclo da urea). A reacción é catalizada pola arxininosuccinato liase e ten lugar no citosol. As mutacións na arxininosuccinato liase orixinan aciduria arxininosuccínica, un raro trastorno de orixe autosómica recesiva, que causa deficiencias no ciclo da urea.
O arxininosuccinato leva os dous nitróxenos que se eliminarán na urea, produto final do ciclo. Un deles incorporouse na reacción co aspártico catalizada pola arxininosuccinato sintetase, e o outro xa se incorporara á citrulina nunha reacción previa.
Sestos
O topónimo Sestos pode referirse a:
Sestos, O Sisto, Dozón
Sestos é un lugar da parroquia do Sisto, no concello pontevedrés de Dozón, na comarca do Deza. Segundo o INE, en 2008 tiña 31 habitantes (16 homes e 15 mulleres), o que supón unha diminución de 7 habitantes con respecto ao ano 2000.
Marie Stopes
Marie Charlotte Carmichael Stopes, nada o 15 de outubro de 1880 e finada o 2 de outubro de 1958, foi unha autora, paleobotánica, investigadora, euxenicista escocesa, defensora dos dereitos da muller e pioneira no eido da planificación da natalidade. As súas achegas en paleontoloxía e clasificación do carbón foron moi significativas, ademais de ser a primeira académica da súa facultade na Universidade de Manchester.
Traxectoria
Xunto co seu segundo marido, Humphrey Verdon Roe, fundou a primeira clínica de control da natalidade de Gran Bretaña. Stopes editou a publicación Birth Control News que daba consellos explícitos sobre o tema.
O seu manual sobre sexo, Married Love foi moi controvertido e influente. Opúñase ó aborto argumentando que a prevención da concepción era suficiente.
Teodoro II, patriarca de Alexandría
Teodoro II (en Θεόδωρος Β΄), nado en Creta (Grecia) o 25 de novembro de 1954, é o patriarca de Alexandría e toda África dende o 9 de outubro de 2004, e polo tanto cabeza da Igrexa Ortodoxa de Alexandría.
Aitinos
Alternativamente (por exemplo Terres, 1991), cercetas, parrulos e mergulladores dos xéneros Marmaronetta, Netta e Aythya son situados como unha tribo Aythyini nunha subfamilia Anatinae, a cal comprenderían todas as aves semellantes aos parrulos, agás os do xénero Dendrocygna (cisnes arborícolas) que son incluídos xunto cos gansos na subfamilia Anserinae.
Existen outros parrulos que se mergullan mais que non pertencen a esta subfamilia, por exemplo: o pato rabeiro ou parrulo rabudo (Clangula hyemalis), os patos pentumeiros, os mergulladores do xénero Bucephala, os mergos dos xéneros Mergus e Lophodytes e os éideres dos xéneros Somateria e Polysticta, todos pertencentes á subfamilia Merginae.
Distribución
Aínda que a subfamilia Aythyinae é cosmopolita, a maioría dos membros son nativos do Hemisferio Norte e inclúen a varios dos parrulos máis comúns deste hemisferio.
Historia natural
Non todos os parrulos deste grupo mergullan, os do xénero Netta non o fan, mais os outros aliméntanse principalmente mergullando. Os do xénero Netta aliméntanse na superficie de forma semellante aos parrulos da familia Anatinae.
Os patos deste grupo son gregarios, atópanse maiormente en augas doces ou en esteiros, aínda que o pato bastardo vólvese mariño durante o inverno setentrional. Son fortes voadoras. As súas ás anchas, de punta roma requiren de batidas de ás máis frecuentes cás de moitos patos e engalan con certa dificultade. As especies do norte tenden a ser migratorias; as do sur non migran, aínda que o parrulo mergullador australiano viaxa longas distancias de forma irregular en resposta á choiva. Estes parrulos non camiñan tan ben coma os patos de Anatinae, as súas patas tenden a estar situadas máis atrás no corpo para axudar na propulsión cando están baixo a auga.
Sistemática
Aquí son incluídos os tres xéneros usualmente considerados na tribo Aythyini. A cerceta pardilla que é do xénero monotípico Marmaronetta, con todo semella moi distinta e podería ter diverxido antes da separación de Anatinae e Aytyinae segundo indican caracteres morfolóxicos (Livezey, 1986), e moleculares (Johnson & Sorenson, 1999). O probablemente extinto parrulo cabecirrosa, antes tratado separadamente no xénero Rhodonessa, suxeriuse que pertence a Netta (Livezey, 1998, en contrario a Livezey, 1986 ), pero isto foi cuestionado (Colar et al., 2001). As análises de secuencia de ADN, que resolverían probablemente esta contradición, non se puideron realizar aínda por falta de mostras axeitadas. Podería ser unha diverxencia temperá dentro da liñaxe de Aythyinae. A análise molecular de Johnson & Sorenson (1999) tamén suxire que o parrulo carolino en:White-winged Wood Duck debería ser situado nun xénero monotípico Asarcornis, o cal é bastante próximo a Aythya e podería pertencer dentro desta subfamilia.
Galicia en Madrid (1905)
Galicia en Madrid foi unha revista editada en Madrid entre 1905 e 1906.
Aitinos
Sistemática
FAMILIA ANATIDAE
Galicia en Madrid (1905)
Historia e características
Revista literaria de carácter semanal defensora dos intereses galegos, apareceu o 3 de decembro de 1905. Editada polo Centro Galego de Madrid, estaba dirixida por José Eleicegui López. Entre os seus colaboradores figuraron Juan Barcia Caballero, Enrique Labarta Pose, Francisco Portela Pérez, José Rivas Montenegro e Alfredo García Ramos.
Comunidade autónoma
Unha comunidade autónoma é unha entidade territorial que, dentro do ordenamento constitucional do Estado español, está dotada de certa autonomía lexislativa e competencias executivas, así como da facultade de administrarse mediante os seus propios representantes.
Características
A estrutura do Estado Español en Comunidades Autónomas recóllese na Constitución española de 1978. O artigo 2 recoñece e garante o dereito á autonomía das nacionalidades e rexións que compoñen o Estado. Esta disposición baséase na premisa da unidade indisoluble do estado español, que aparece citada como patria común de todos os españois. Non obstante, dende diversos sectores nacionalistas ou de esquerdas este segundo artigo constitucional é presentando coma un punto excluínte e de discordia ao negar o dereito de autodeterminación aos pobos que a día de hoxe están baixo a tutela do Estado, tendo especial relevancia aqueles considerados nacións.
O texto da Constitución establece os poderes que poden ser asumidos polas Comunidades Autónomas e aqueles que só se lle poden atribuír ó Estado.
A división política e administrativa de España ten a forma de 17 comunidades autónomas, ademais de Ceuta e Melilla, cuns estatutos de autonomía que lles outorgan o rango de Cidades autónomas.
A promulgación da Constitución Española de 1978, que recolle o dereito de autonomía das nacionalidades e rexións que compoñen o estado español, supuxo un cambio total con respecto ao réxime anterior, que se baseaba en plans centralizados tradicionais. Isto daba resposta a un problema que xa xurdira repetidamente na historia de España como resultado das diferentes identidades sobre as que se construíu a unidade do estado español. Unha parte significativa da povoación nega aínda hoxe que concorde con esta unidade do estado español mentres non se recoñeza totalmente a existencia de soberanía nacional das nacións do estado minorizadas.
Tras a ratificación da Constitución Española, e como resultado da posta en funcionamento dos principios contidos no Título VIII, no curso duns poucos anos completouse o proceso de instauración das 17 Comunidades Autónomas e foron aprobados os seus estatutos. Foron tamén dotadas do seu propio órgano de goberno e institucións representativas.
Comunidades Autónomas de España
As dúas cidades autónomas son:
Comunidades autónomas por superficie
Lista de comunidades autónomas españolas ordenadas por superficie.
Comunidades autónomas por poboación
Lista de comunidades autónomas españolas ordenadas por poboación (datos do padrón municipal de habitantes, INE á data 01/01/2013).
Caza de baleas
300px|miniatura|Caza de baleas en [[Países Baixos|Holanda. Gravado do século XVI.]] miniatura|300px|Caza de baleas en [[Bequia (San Vicente e as Granadinas). A CBI permite a certas comunidades a cacería de subsistencia, como parte da súa cultura.]]
A caza de baleas (tamén chamada ás veces pesca de baleas) consiste na obtención de recursos a partir de cetáceos, principalmente misticetos. O termo "balea" en sentido amplo e popularmente emprégase para referirse a calquera cetáceo de gran tamaño, incluso a odontocetos como o cachalote e mesmo ás veces a candorca, pero cómpre recordar que, en sentido estrito, resérvase aos misticetos non pertencentes ao xénero Balaenoptera (os rorcuais) e, moi especialmente, aos integrantes da familia dos balénidos.
Os primeiros rexistros desta actividade remóntanse polo menos ao 3000 a.C. Varias comunidades costeiras desde hai moito tempo cazaron e recolleron baleas varadas para a súa subsistencia. A caza industrial das baleas comezou no século XVII. A principios do século XX o uso da tecnoloxía e o aumento da demanda de recursos superaron o límite de sustentabilidade das poboacións de baleas, causando un drástico descenso destas. Na década de 1930 matábanse máis de 50.000 baleas ao ano.
En 1986 a Comisión Baleeira Internacional (CBI) prohibiu a caza comercial de baleas co fin de permitir que as poboacións de cetáceos puidesen recuperarse. Porén, permíteselle a certas comunidades continuar coa cacería de subsistencia, como parte da súa cultura. Por outra parte, o artigo VIII da Convención que regulamenta a caza de baleas permite a cacería con fins científicos.
A caza de baleas na antigüidade
A caza de baleas comezou en tempos inmemoriais, na máis remota antigüidade. Os primeiros rexistros desta actividade remóntanse polo menos ao ano 3000 a.C.
Inicialmente limitábase á captura de animais na costa. Pero co paso dos séculos, a técnica de caza comezou a mellorar, usándose pequenas embarcacións en mar aberto para asustar os cetáceos con ruído e levalos á costa. Esta forma de cacería usábase para capturar especies de cetáceos relativamente pequenas, como caldeiróns, belugas, narvais e toniñas.
Idade Media europea
miniatura|250px|Caza de baleas nas [[Spitzbergen. Cadro de Abraham Storck, 1690.]] miniatura|250px|Amarrada ao buque [[baleeiro, a balea será remolcada até á factoría de despezamento. Foto tirada ca. 1900.]] miniatura|Moderno canón para arpóns explosivos. Na Idade Media desde as atalaias das vilas costeiras, os vixías daban a alarma cando as baleas, escapando das augas frías do mar do Norte, se achegaban á costa. Entón, preparábanse botes con 10 ou 15 remeiros e un arpoador que cravaba o arpón na cabeza do cetáceo, comezando unha dura loita até que o animal era vencido e se remolcaba até o porto.
A caza na revolución industrial
O desenvolvemento das técnicas modernas de caza de baleas foi estimulado no século XIX debido ao aumento da demanda, sobre todo, de aceite de balea.
A caza no século XX
De acordo con datos presentados no libro Leviatán, o la ballena, pódese apreciar o incremento da caza de baleas neste século e o urxente que resultaban a adopción de accións políticas contundentes para evitar que estes seres desaparecesen en moi pouco tempo.
Durante a segunda guerra mundial a maioría dos barcos baleeiros adaptáronse para fins bélicos, mais a caza continuou indiscriminadamente; en 1948 o baleeiro Balaena capturou máis de tres mil baleas. Para algunhas nacións famentas o labor de buques coma este representou unha contribución importante á reconstrución posbélica: "4 500 toneladas de carne, 163 000 barrís de aceite comestíbel (destinado a fabricar margarina), 10 000 barrís de espermaceti, 170 toneladas de extracto de carne e outras 3 000 toneladas de carne para converter en alimento para o gando".
Só en 1956 nunha fábrica rusa procesáronse máis de 980 toneladas de pel de balea para convertela en solas de zapatos.
Debido á falta de control e de regulación na caza de baleas estímase que durante o século XX trescentas sesenta mil baleas azuis morreron presa de buques baleeiros.
En 1960 a poboación desta especie estimouse en só mil individuos.
Co fin de proporcionar unha adecuada conservación e así facer posíbel o desenvolvemento controlado da industria baleeira, en 1946 creouse a Comisión Baleeira Internacional que, no ano 1986, ditaminou unha moratoria que terminou coa cacería comercial de cetáceos, pero que permite a chamada cacería científica, ademais da cacería de subsistencia para certas comunidades nas que esta actividade forma parte da súa cultura.
A caza de baleas en Galicia
A caza de baleas en Galicia debeu comezar, como nas outras costas atlánticas europeas e do Pacífico, en tempos inmemoriais, na máis remota antigüidade. miniatura|160px|Escudo da [[A Laracha|Laracha, onde figura unha balea, o que denota a importancia que tivo a caza destes animais na Costa da Morte.]] En Galicia non se conta con documentos históricos relacionados coa caza de cetáceos até o século XIII, concretamente un relativo a Priorio na Coruña de 1288, pero é razoábel pensar que xa se practicaba varios séculos antes. A dicir de Valdés Hansen, as baleas, especialmente a balea franca, foi unha especie máis de pesca para os mariñeiros galegos. Durante sete séculos, Galicia foi un país de baleeiros. A caza e comercialización de cetáceos para o seu uso na fabricación de produtos importantes, desde o aceite que alimentaba a iluminación anterior á chegada da electricidade, até as barbas requiridas para pezas de vestir de luxo en Cataluña ou as baleas de paraugas e parasois, até a comercialización da carne e de produtos usados en farmacia e cosmética, tivo grande incidencia no desenvolvemento urbano de toda Galicia. Non só lle deu proxección exterior e renome mundial, senón que tamén contribuíu ao crecemento económico e poboacional de toda a súa franxa atlántica, e mesmo hai portos galegos que naceron da actividade baleeira, como o de Burela (Lugo) ou o de Suevos (Punta Langosteira).
A comezos de século XX, concretamente no ano 1924, reimplantouse en Galicia a caza de baleas, desta vez con carácter plenamente industrial. Ese ano establecéronse no país dúas compañías baleeiras. Unha delas foi a Compañía Ballenera Española, creada en 1914 con capital noruegués, aínda que non comezou a súa actividade até a fin da primeira guerra mundial. Os seus inicios foron na zona do estreito de Xibraltar, abrindo a que chegaría a ser famosa factoría de Caneliñas, na parroquia da Ameixenda (Cee) en 1924. A outra foi a Sociedad Anónima Corona, con sede en Vigo e asociada a outra compañía norueguesa, que obtivo autorización para a caza de balea en decembro de 1923 e, o ano seguinte, comezou a súa actividade en Cangas de Morrazo, co buque-factoría Alfonso XIII, que fondeaba na enseada de Barra e na ría de Aldán; este buque era abastecido polas capturas dos barcos Corona I, Corona II, Corona III e Corona IV. miniatura|230px|[[Cee visto dende Corcubión. En Cee, na enseada de Caneliñas, funcionou durante moitos anos unha factoría baleeira.]]
En 1974 a empresa multinacional Taiyo, do Xapón, asinou un acordo de compra da totalidade da masa muscular de balea coa empresa IBSA, pertencente daquela maioritariamente á familia conserveira Massó e ao avogado e político Iglesias Corral, o que se traduciu nun incremento considerábel no número de capturas de baleas e cachalotes, pero tamén de exemplares inmaturos, e de especies xa en perigo. A IBSA cazaba nun stock fóra dos acordos internacionais, capturando especies protexidas, sen que sobre esta actividade houbera ningún tipo de control. A maioría das capturas foron de rorcual común, cachalote e incluso da xa case en perigo de extinción balea azul. Non se respectaban tamaños mínimos, número de capturas, caza de baleatos e de femias acompañadas por crías, nin acordos lexislativos como o de 1947, que permitía soamente a captura dunha balea por barco e día.
A última factoría baleeira de Galicia (e, por tanto, de España), a de Caneliñas, pechouse en 1985.
Caza científica de baleas
Actualmente os países membros da Comisión Baleeira Internacional (CBI) non poden cazar baleas por razóns comerciais, pero está permitido realizar a chamada caza científica. Debe considerarse que esta regulación se redactou cando non existían outras alternativas prácticas para a obtención de información que non fora a morte do animal. miniatura|250px|Buque factoría Nisshin Maru, parte da frota "científica" do [[Xapón.]] A información subministrada polo Centro de Estudos Cetolóxicos do Xapón foi catalogada polo comité científico da CBI como pobre e innecesaria. Estes estudos dan como resultado miles de toneladas de carne que se comercializa no Xapón.
Algunhas destas publicacións (que se levan a cabo desde 1977) refírense ao contido estomacal rorcual boreal, porén, este tipo de estudo non proporciona polo xeral nada máis que unha instantánea das presas consumidas recentemente e nin sequera necesariamente a dieta do animal.
Outras especies dentro do programa de caza (científica) do Xapón inclúen ao rorcual alibranco, o rorcual tropical e o cachalote, co fin de estudar o seu papel no ecosistema. Hoxe en día, para a obtención de informacións como o sexo, idade, niveis hormonais etc., non é necesaria a morte de cetáceos, pois se pode tirar mediante análises de sangue e biopsias.
O sitio wikileaks publicou que hai negociacións entre Xapón, Australia e Nova Zelandia para permitir a caza comercial de cetáceos en augas territoriais nipoas a cambio de diminuír a suposta caza científica en augas antárticas.
O 16 de febreiro de 2011 Xapón informou da suspensión temporal da suposta caza científica na Antártida debido ás constantes presións de activistas, sobre todo de Sea Shepherd.
O Cádavo
O topónimo galego O Cádavo indica unha superficie queimada. Pode referirse a:
Andray Blatche
Andray Maurice Blatche, nado o 22 de agosto de 1986 en Syracuse, Nova York, é un xogador americano de baloncesto profesional que xoga nos Xinjiang Flying Tigers da Chinese Basketball Association (CBA).
Washington Wizards (2005–2012)
Blatche foi elixido na 49ª posición do Draft da NBA de 2005 polos Washington Wizards. Debutou cos Wizards o 11 de novembro de 2005 contra os Seattle SuperSonics, anotando 5 puntos na vitoria de Washington por 137–96. O 17 de agosto de 2007, Blatche asinou un novo contrato cos Wizards, e faría o mesmo tres tempadas máis tarde, o 24 de setembro de 2010, cando recibiu unha extensión do seu contrato.
O 17 de xullo de 2012, os Wizards usaron a cláusula de amnistía para cortar a Blatche.
Brooklyn Nets (2012–presente)
O 12 de setembro de 2012, Blatche asinou un contrato cos Brooklyn Nets.
Menlle, Leira, Ordes
Menlle é un lugar da parroquia de Leira no concello coruñés de Ordes, na comarca de Ordes. Segundo o padrón municipal (INE, 2021) ten 17 habitantes (10 homes e 7 mulleres).
Paquito D'Rivera
Francisco de Jesús Rivera Figueras, coñecido como Paquito D'Rivera, nado en Marianao, A Habana, o 4 de xuño de 1948, é un músico, arranxador e compositor cubano de jazz que toca tanto o clarinete coma o saxofón e que conta cunha extensa discografía.
Carlo Di Benedetto
Carlo Di Benedetto, nado en Noisy-le-Grand (Sena-San Denis, Francia) o 31 de maio de 1996, é un xogador de hóckey a patíns francés, de orixe italiana e galega. Xoga de dianteiro no FC Porto, do Campionato Portugués.
É irmán máis vello dos xemelgos bivitelinos Bruno e Roberto, ambos tamén xogadores profesionais de hóckey.
La Vendéenne (2013-2016)
Tras un ano no Mérignac, os tres irmáns ficharon polo La Vendéenne. Co club francés gañou unha liga francesa na súa terceira e derradeira tempada, na que foi ademaiso segundo máximo goleador da liga con 35 goles.
HC Liceo (2016-2019)
En 2016 trasladouse á Coruña tras recibir unha oferta do Liceo. Na súa primeira tempada enfrontouse ao seu ex equipo e aos seus irmáns na Copa de Europa, derrotándoos tanto na ida como na volta. Nas seguintes dúas campañas acabou como subcampión da OK Liga por detrás do FC Barcelona. Na súa segunda tempada no Liceo foi o terceiro máximo anotador da Liga con 28 goles e na última tempada foi segundo, con 41 goles, só por detrás do arxentino Pablo Álvarez.
FC Porto (2019-actualidade)
Na tempada 2019/20 deixou o Liceo para fichar polo FC Porto, ao mesmo tempo que os seus irmáns recalaban no equipo coruñés. No seu primeiro ano na liga portuguesa non chegou a rematar a tempada, pois a competición foi suspendida por mor da pandemia por coronavirus, pero conquistou a Supercopa de Portugal. Na seguinte campaña foi o quinto máximo goleador do campionato de liga, con 31 goles en 28 partidos, contribuíndo a que o equipo acabase a liga regular no primeiro posto. Con todo, acabou perdendo a final dos play-offs contra o Sporting, club contra o que perdeu tamén a final da Liga Europea.
Na tempada 2021/22 elevou a súa cifra de goles en liga ata os 50, só por detrás do seu compañeiro Gonçalo Alves, e acadou de novo a final, desta vez ante o Benfica. Anotou cinco goles nos partidos da final, sendo un xogador clave para que o seu equipo conquistase o título de liga, ao que sumou esa mesma tempada o da Copa de Portugal e a Copa Intercontinental.
Selección francesa
En 2010, aos 14 anos, uniuse ás categorías inferiores da selección francesa, coa que disputou ese ano o Campionato de Europa sub-17. Dous anos despois, acabou como segundo máximo goleador na mesma competición, anotando nove goles e contribuíndo á medalla de prata da súa selección. Dous meses despois participou tamén no Campionato de Europa sub-20, gañando a medalla de bronce, que repetiu dous anos despois en Valongo.
No Campionato de Europa de 2016, a selección francesa, onde xa xogaban os tres irmáns Di Benedetto, caeu en cuartos de final fronte a Suíza, mentres que no Mundial de 2017 non pasou da fase de grupos. No Campionato de Europa de 2018 obtivo o cuarto posto, despois de caer en semifinais por 8-2 contra a España de Xavier Malián, Edu Lamas, Adroher e Bargalló entre outros. Carlo anotou 7 goles no campionato. No Mundial de 2019 o equipo chegou ás semifinais, onde foi eliminado pola Arxentina.
En 2021 disputou o Campionato de Europa na cidade portuguesa de Paredes, sendo elixido mellor xogador do torneo, despois de liderar á selección francesa ata a final, onde perderon contra a selección española.
Pobreza
miniatura|Meniño pobre. A pobreza é unha situación de vida que xorde pola escaseza ou carencia dos recursos para satisfacer as necesidades físicas e psíquicas básicas humanas. Inciden na deterioración do nivel e calidade de vida das persoas a comida, a vivenda, a educación, a asistencia sanitaria ou o acceso á auga potable. Tamén se adoita considerar a falta de medios para poder acceder a tales recursos, como o desemprego, a falta de ingresos ou un nivel baixo dos mesmos. Tamén pode ser o resultado de procesos de segregación social.
O Día Mundial para a Erradicación da Pobreza celébrase o 17 de outubro.
Concepto e características
O concepto de pobreza é fundamentalmente económico, aínda que tamén ten impactos políticos e sociolóxicos. Na maioría dos contextos considérase algo negativo, pero nalgúns ámbitos espirituais a pobreza voluntaria considérase unha virtude por implicar a renuncia aos bens materiais.
Pode ser descrita ou medida por convencións internacionais, aínda que poden variar os parámetros para considerala.
Un intento de definición responde ao feito de que a pobreza debe ser vista como o resultado dun modelo económico e social, exercido e aplicado nun territorio e tempo determinado, polos diversos axentes económicos e políticos, que producen na sociedade sectores excluídos dos beneficios totais ou parciais do modelo en execución. Estes sectores excluídos de tales beneficios denomínanse xeralmente pobres ou máis xenericamente como parte da pobreza existente.
A pobreza non é pois unha causa que deba ser tratada como tal para combatela, é o resultado de procesos complexos e estendidos no tempo, que son difíciles de apreciar a simple vista e que requiren investigación sostida para acadar a súa comprensión antes de formular calquera intento de rematar coa pobreza.
Niveis de pobreza
Hai dúas definicións básicas distintas: dereita|miniatura|250px|Unha muller sen fogar e o seu can ([[Roma)]] As formas de medir a pobreza son moi diferentes en ámbalas dúas definicións. Dende un punto de vista económico, sociolóxico e psicolóxico compleméntanse ambas. É particularmente dramática a situación de pobreza absoluta, a cal é o principal problema das sociedades sen recursos. É socioloxica e psicoloxicamente moi interesante a pobreza relativa, que a padecen quizais gran parte das sociedades desenvolvidas ou en vías de desenvolvemento, se falamos de calidade de vida.
O limiar de pobreza vén definido como a liña fixada nun dólar diario por persoa, cantidade que se considera suficiente para a adquisición de produtos necesarios para sobrevivir.
A pobreza nas sociedades preindustriais
A pobreza non é algo novo na historia da humanidade. A súa causa fundamental radica na baixa produtividade do traballo nas sociedades preindustriais, ao que hai que sumar a desigual distribución da riqueza e o ingreso. Vivir nunha condición de premura material foi a situación normal do ser humano ata que os progresos tecnolóxicos fixeron posible, para as amplas maiorías, ter acceso a niveis de consumo, saúde, educación e benestar en xeral impensables en épocas anteriores. Segundo os cálculos do historiador económico Angus Maddison a renda per cápita media nas sociedades tradicionais oscilou arredor dos 400 ou 500 dólares anuais por persoa. Isto equivale ao que internacionalmente se considera a liña de pobreza extrema. Aínda para economistas clásicos como David Ricardo a pobreza, definida como un nivel de consumo que basicamente aseguraba a subsistencia, era o destino natural das clases traballadoras industriais. Thomas Malthus profetizou no seu Ensaio sobre os principios da poboación, publicado en 1798, a necesaria pobreza da gran masa dos seres humanos dada a tendencia da humanidade a reproducirse alén das posibilidades da agricultura de producir alimentos a un ritmo que igualase a rapidez do crecemento poboacional. A mediados do século XIX, Karl Marx baseou o seu prognóstico sobre a necesaria caída do capitalismo na pauperización do proletariado industrial, feito que el consideraba como unha "lei férrea" do desenvolvemento capitalista. Con todo, Marx xa vía esta pauperización como un feito basicamente social, determinado non pola falta de medios senón pola distribución desigual dos resultados da produción. Por iso a súa utopía comunista, filla do optimismo tecnolóxico que foi cundindo durante o século XIX, postula a saída definitiva da humanidade do seu estado de necesidade.
Progreso e xurdimento da pobreza como problema social
miniatura|300px|[[Os comedores de patacas (cadro)|Os comedores de patacas cadro de Vincent van Gogh. Amosa unha familia de proletarios que vive na pobreza extrema durante a segunda revolución industrial.]] Ata comezos do século XIX a pobreza era considerada como a norma da vida humana, tal como o eran as enfermidades devastadoras, a falta de educación ou de liberdade relixiosa e política. Esta normalidade comezou a cambiar durante a segunda metade do século XIX, cando se foi facendo evidente que a industrialización iniciada en Gran Bretaña e logo replicada en diversas partes da Europa occidental estaba a facer posible unha mellora significativa dos niveis xerais de vida. Foi xurdindo así, paulatinamente, unha nova normalidade: a do benestar como condición non só desexable senón tamén posible da vida humana. No seu estudo clásico de 1901, Poverty: A Study of Town Life, Seebohm Rowntree chega á conclusión de que o 27,84 % da poboación da cidade de York, en Inglaterra, vivía baixo a liña da pobreza, o que viña a confirmar un estudo publicado en 1886 por Charles Booth sobre a pobreza en Londres. Estes resultados foron chocantes para unha opinión pública que xa comezaba a ver o benestar como normalidade. Con todo, a perspectiva optimista de Rowntree é evidente e queda plenamente reflectida nas palabras finais da súa obra: "A escura sombra da filosofía malthusiana pertence ao pasado e ningunha visión sobre o estado final das cousas sería actualmente aceptada se na mesma unha multitude de homes e mulleres está condenada, por unha lei inevitable, a unha loita tan dura pola existencia como para atrofiar ou destruír as partes máis elevadas da súa natureza". Posteriormente, Rowntree realizou dous novos estudos en York que mostraron con claridade unha tendencia cara á diminución da pobreza ata chegar a transformarse nun fenómeno marxinal. No seu estudo de 1936, Poverty and Progress, a pobreza diminuíra ao 18 % e no de 1950, Poverty and the Welfare State, a tan só o 1,5 %. Isto a pesar de que Rowntree ampliara a "cesta de bens" que determinaba a liña da pobreza. Estes estudos non só coincidían coa visión optimista do propio Rowntree, senón tamén coa idea, cada vez máis dominante durante as décadas posteriores á segunda guerra mundial, de que a pobreza era un feito residual destinado a desaparecer como froito do rápido progreso económico e as intervencións do Estado do benestar.
Redescubrimento da pobreza
A visión optimista respecto da eliminación practicamente automática da pobreza comezou a ser desafiada nos Estados Unidos, país que era o epicentro do desenvolvemento e da afluencia económica. Movementos afroamericanos militantes e violentas revoltas urbanas obrigaron a volver a mirada cara ao patio de atrás da abundancia: os 40 millóns de pobres que a finais dos anos 1950 había nos Estados Unidos, o que constituía case unha cuarta parte da súa poboación. Entre os afroamericanos (blacks na estatística oficial) a porcentaxe de persoas que vivían baixo a liña da pobreza estadounidense alcanzaba o 55 %. Este redescubrimento da pobreza foi acompañado por unha serie de estudos clásicos sobre o tema, como os de Oscar Lewis (1959, 1961 e 1968) que desenvolveron o concepto de "cultura da pobreza", o de John Kenneth Galbraith (1958) sobre o que chamou "a sociedade opulenta" e o de Michael Harrington titulado The Other America: Poverty in the United States (1962). No seu discurso sobre o estado da nación de xaneiro de 1964 o presidente Lyndon B. Johnson fixo da súa loita contra a pobreza unha parte central do seu programa de goberno baixo o nome de "Guerra contra a pobreza" (War on Poverty). Isto levou, ese mesmo ano, á aprobación dunha lei ao respecto (Economic Opportunity Act) polo Congreso coa consecuente creación dun ente federal (Office of Economic Opportunity) dedicado á loita contra a pobreza. Despois desta iniciativa os estudos sobre a pobreza nos Estados Unidos aumentaron de maneira exponencial, mais a situación inicial —caracterizada polo sorprendente redescubrimento da pobreza— ben pode ser descrita empregando as palabras de Daniel Bell de 1968: «… cando o tema da pobreza xurdiu, ninguén estaba realmente preparado, ninguén tiña ningún tipo de datos, ninguén sabía que facer».
A pobreza no século XXI
Unha das principais causas desta enorme fenda social é o egoísmo no terreo económico. Larry Summers, exsecretario do Tesouro dos Estados Unidos explicou no mesmo ano:
A pobreza en España
En España, o INE fixa o limiar da probreza no 60% da media dos ingresos anuais por unidade de consumo, aplicando os criterios marcados pola UE. Así, mide a probreza relativa, comparando a situación do individuo co estándar do país nese momento. En 2011, este límite estaba en 627 euros ó mes en familias unipersoais ou 333 euros por persoa en familias formadas polo matrimonio e dous fillos.