cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Referendo de independencia do Sudán do Sur de 2011
O referendo sobre a independencia do Sudán do Sur celebrouse do 9 ao 15 de xaneiro de 2011 para decidir se a rexión debería seguir formando parte do Sudán ou converter ao Sudán do Sur nun novo estado independente. . O referendo foi unha das consecuencias do Acordo de Naivasha entre o goberno central de Khartoum e o Movemento Popular de Liberación do Sudán en 2005. Estaba previsto celebrar asemade un referendo en Abyei para decidir se quería ser parte do Sudán do Sur pero pospúxose debido a conflitos sobre a demarcación e dereitos de residencia.
A comisión do referendo publicou o 7 de febreiro de 2011 os resultados definitivos, co 98,83 % dos sufraxios favorables á independencia. En 10 dos 79 condados suspendéronse as eleccións por pasar do 100 % a porcentaxe de votantes, así e todo o número de votos superou o requirimento do 60 % de participación para dar por válidas as eleccións. O 9 de xullo o país proclamou a súa independencia.
Abrence, A Pobra do Brollón
San Xoán de Abrence é unha parroquia do concello da Pobra do Brollón na provincia de Lugo. Pertence ó arciprestado de Santalla de Rei. En 2011 tiña 112 habitantes (173 en 1991), 51 homes e 61 mulleres, agrupados en 10 entidades de poboación, cunha densidade de 9 hab./km².
Limita ao norte coas parroquias de Cereixa e Castroncelos, ao leste con Barxa de Lor, ao oeste con Pinel e ao sur con Liñares e Quintá de Lor. O centro da localidade está situado a 483 m de altitude, ao sur da estrada N-120.
Entre o seu patrimonio destaca a igrexa parroquial. O primeiro domingo de setembro celébranse as festas na honra a Santa Lucía.
O Canle, Serantes, Laxe
O Canle é un lugar da parroquia de Serantes no concello coruñés de Laxe na Comarca de Bergantiños. Tiña 9 habitantes no ano 2018 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística dos cales eran 2 homes e 7 mulleres.
Abdus Salam
miniatura|dereita|Abdus Salam (esquerda) nunha reunión. Abdus Salam, nado o 29 de xaneiro de 1926 en Santokdas, Sahiwal en Punxab e finado o 21 de novembro de 1996 en Oxford, Inglaterra, foi físico teórico de Paquistán que recibiu o Premio Nobel de Física en 1979 polo seu traballo no Modelo electrodébil, unha síntese matemática e conceptual do electromagnetismo e a interacción nuclear débil, até agora o último paso que se deu para chegar á unificación de todas as forzas da natureza.
Biografía
Naceu o 29 de xaneiro de 1926 en Jhang Maghiana, India (hoxe Paquistán). Cursou estudos no Colexio do Goberno en Lahore e doutorouse en matemáticas e física en 1952 pola Universidade de Cambridge. Abdus Salam foi un estudante moi brillante. Desde 1956, foi Profesor de Física Teórica no Imperial College London, que é unha prestixiosa institución británica de educación que se centra en estudos relacionados coa ciencia, a enxeñaría e o medicamento, complementada por unha escola de negocios.
Abdus Salam morreu aos 70 anos, o 21 de novembro de 1996, en Oxford, a causa do párkinson. Foi sepultado en Rabwah (Chenab Nagar), Punxab, Paquistán.
O profesor Abdus Salam foi un devoto Ahmadi (musulmán). Debido á presión política dos Ahmadis en Paquistán, Abdus Salam non foi homenaxeado oficialmente polo Goberno de Paquistán, a pesar de ser o primeiro Premio Nobel do país.
Investigacións científicas
Recibiu o Premio Nobel de Física en 1979 polo seu traballo no Modelo electrodébil a cal é unha teoría física que unifica a interacción nuclear débil e o electromagnetismo, dúas das catro interaccións fundamentais da natureza. á súa vez, este modelo áchase incluído na Teoría da grande unificación (GUT), que une a interacción electrodébil coa interacción nuclear forte. Abdus Salam, Sheldon Lee Glashow e Steven Weinberg chegaron á mesma teoría independentemente e compartiron o Premio Nobel. A validez da teoría foi confirmada experimentalmente polos traballos de LHC no CERN en Xenebra, e o descubrimento dos Bosóns W e Z, que son as partículas mediadoras da interacción nuclear débil, unha das catro interaccións fundamentais da natureza. Son tres tipos de partículas fundamentais moi masivas que se encargan en xeral de cambiar o sabor doutras partículas, os leptóns e os quarks.
Teodebaldo, mordomo de palacio
Teodebaldo, en francés Théodebald ou Thibaud, nado no 708 e finado no 741, foi Mordomo de palacio de Neustria (714-715) e de Austrasia e de Borgoña (714-717).
Traxectoria
Teodebaldo era fillo, ilexítimo ou lexítimo, segundo os historiadores, de Grimoaldo II, tamén coñecido como Grimoaldo o Mozo.
Segundo o Liber Historiae Francorum, era fillo ilexítimo de Grimoaldo II: «Grimoald xerou un fillo chamado Teodebaldo dunha concubina [...] Grimoaldo tomou como esposa a Teodesinda, filla de Radbod, duque dos xentís». Este texto é inequívoco sobre o nacemento ilexítimo de Teodebaldo, que data do ano da morte de Drogon, é dicir, 708, mentres que o Chronicon Moissaciense sitúa o matrimonio do seu pai no 711. Tamén é moi improbábel a proposta de certos historiadores, que, con base na onomástica, fan de Teodesinda a nai de Teodebaldo.
O seu pai foi asasinado en abril do 714 por un frisón e o seu avó Pipino de Heristal designouno como herdeiro de todas as súas posesións e as súas responsabilidades como mordomo do palacio. Teodebaldo tiña entón uns 6 anos. Pipino de Heristal morreu o 16 de decembro de 714 e nese ano converteuse en mordomo de palacio dos tres reinos francos, baixo a rexencia da súa avoa Plectruda.
Un ano despois, no outono do 715, morreu Dagoberto III, o rei que Pipino de Heristal siuara no trono. Os neustrianos, baixo o liderado de Raxenfrido, deciden suprimir a tutela austrasiana e colocar ao trono ao rei Khilperico II, que a cambio nomeaou a Raxenfrido como mordomo de palacio de Neustria. Mentres Plectruda rexeitou recoñecer esta toma do poder, Raxenfrido liderou o exército neustriano contra Austrasia que derrotou a Plectruda no 715 no bosque de Compiègne. Raxenfrido apoderouse dos tesouros de Plectruda, abandonado no campo de batalla. Entón proclama a Khilperico tamén como rei de Austrasia, aliado con Radbod, duque dos frisóns, e atacou Austrasia. Foi neste momento cando Carlos Martel conseguiu reunir seguidores para facer retroceder aos neustrianos. Despois dun primeiro fracaso, emboscou con éxito a Amblève, e logo derrotounos en Vinchy o 28 de maio de 717. Agora aceptado polos austrasianos como o seu líder, obrigou a Plectruda e a Teodebaldo a renunciar ao poder, confiscou os bens de Plectruda encerrouna nun convento en Colonia.
O resto da vida de Teodebaldo é incerto. Os Annales Mettenses afirman que «pouco despois acabou coa súa vida inocente». Porén, Carlos Martel fixo unha doazón a Utrecht no 723 e, entre as testemuñas, hai un Thiedoldi, nepoti eius. Carlos, tiña só trinta anos, o posíbel significado de nepos é sobriño, e o único sobriño coñecido de Carlos Martel é o ex mordomo de palacio. A afirmación dos Annales Mettenses podería deberse a que o seu autor, cen anos despois, non atopou ningunha mención a Teodebaldo despois do 717 e concluíu que morrera. Parece que non participou na conspiración organizada en 723 polo seu curmán Arnulfo, pero quizais os curmáns estaban en desacordo: Pipino de Heristal elixiuno en detrimento de Arnulfo, aínda que este era fillo do seu fillo máis vello.
El Miño
El Miño foi o nome de dous periódicos galegos:
Chelo
O topónimo galego Chelo pode referirse a:
Amais, Chelo é o hipocorístico do antropónimo feminino Consuelo. Pode referirse a:
Dólar internacional
O dólar internacional é unha unidade monetaria hipotética que ten o mesmo poder adquisitivo que o dólar estadounidense ten nos Estados Unidos nun momento dado. Esta unidade mostra canto vale unha unidade dunha moeda local dentro das fronteiras do país. As conversións a dólares internacionais calcúlanse utilizando a "paridade de poder adquisitivo" (PPA). A PPA é a cantidade de unidades monetarias locais que se necesitan para adquirir, dentro do país en cuestión, a mesma cantidade de bens que nos EEUU comprarían cun dólar estadounidense. Os bens deben ser iguais ou polo menos comparables.
O dólar internacional úsase principalmente para realizar comparacións tanto entre diferentes países como ao longo do tempo. Por exemplo, a comparación do Produto Interior Bruto per capita de varios países feita en dólares internacionais, no canto de baseándose simplemente nos tipos de cambio, prové dunha medida con máis validez para comparar estándares de vida.
O cálculo do dólar internacional é complicado e o resultado só pode interpretarse como unha aproximación do valor verdadeiro. As cifras expresadas en dólares internacionais non poden ser convertidas á moeda doutro país utilizando tipos de cambio de mercado; no canto disto as cifras deben ser convertidas utilizando os tipos de cambio de acordo coa PPA usados no estudo.
Cegueira
miniatura|[[Cabalo cego]] A cegueira é a perda do sentido da vista. A cegueira desde o punto de vista legal é máis complicada de definir e está establecida en Norteamérica e Europa cando a agudeza visual da persoa é de 20/200 (6/60) ou menos no ollo con mellor visión e provisto coa mellor corrección posible. Na práctica significa que un cego debería estar a 2 metros dun obxecto para velo co mesmo grao de claridade co que unha persoa de visión normal o ve desde 20 metros. Algunhas lexislacións tamén consideran cegueira ter un campo de visión menor de 20 graos en lugar dos 180 graos normais.
Ao redor do 10% das persoas consideradas legalmente como cegas o son totalmente. Nos países en vías de desenvolvemento a falta de suficiente atención sanitaria provoca maior incidencia de casos de cegueira que nos países desenvolvidos.
Epidemioloxía
En agosto do 2014 o Organización Mundial da Saúde publicou o artigo Visual impairment and blindness onde se estimaba que había 285 millóns de persoas (ao redor do 2,6% da poboación mundial) que presentaban discapacidades da visión. Destes, uns 346 millóns (un 2%) tiñan unha visión diminuída e 39 millóns (un 0,6%) eran cegos. Dos que son cegos o 90% viven en países en vías de desenvolvemento. No mundo a media é de 3.4 persoas que teñen baixa visión, por países e rexións a variación vai desde as 2,4 ata 5,5. No mesmo ano, en Galicia había máis de 56.000 persoas con retinopatía diabética, e máis de 58.000 con glaucoma.
Discapacidade visual
O agudeza visual, é a capacidade de distinguir as formas dos obxectos a certa distancia e mídese coa proba das letras (ou as formas xeométricas) de tamaño menguante, establecendo cada liña, vista ou non, nun 10 % da agudeza visual.
O campo visual é o ángulo que o ollo ve, correspondendo 90º a cada ollo (total 180º). O campo redúcese, ben "pechándose" polos lados, ben de forma aleatoria, debido a manchas que se forman no ollo.
A persoa que, a pesar do uso de correccións ópticas, non consegue chegar ao 100%, pero supera o 50% de resto visual leva unha vida normal e posiblemente non teña conciencia da súa diminución. En cambio, por baixo do 50%, empeza a ter dificultades evidentes e dise que ten baixa visión. Hai que ter en conta que, por baixo do 20% de resto visual, as dificultades visuais son severas e fan imprescindible o uso de técnicas de adaptación.
Cando non se consegue superar o 10% de agudeza e/ou ten restrinxido a só 10º o seu campo visual, considérase entón que padece cegueira legal. Finalmente, se non ve máis que zonas difusas de iluminación e sombra, ou ben nada en absoluto, fálase de cegueira total.
Enfermidades
miniatura|dereita|220px|Catarata nun ollo humano.
Tratamento
Un estudo de 2008 publicado no New England Journal of Medicine puxo a proba o efecto do uso da terapia xénica para contribuír a restaurar a vista de pacientes cunha forma rara de cegueira herdada, coñecida como amaurose conxénita de Leber, ou ACL. A amaurose conxénita de Leber dana os receptores de luz da retina e habitualmente comeza a afectar a vista a principios da nenez, e a vista vai empeorando ata que se chega a unha cegueira completa cara á idade de trinta anos.
Este estudo utilizou un virus do arrefriado común para levar unha versión normal do xene chamado RPE65 directamente aos ollos dos pacientes afectados. Notablemente, os tres pacientes (de idades de 19, 22 e 25 anos) responderon ben ao tratamento e afirmaron que a vista melloraralles logo deste tratamento. Debido á idade dos pacientes e a natureza dexenerativa da ACL, a mellora da vista nos pacientes de terapia xénica anima os investigadores. Espérase que a terapia xénica poida ser aínda máis eficaz nos pacientes de ACL máis novos que sufriron unha perda de vista limitada, así como noutros individuos parcial ou totalmente cegos.
Técnicas de adaptación e axudas
miniatura|Un bastón branco pregable, e semi-pregado
Para a mobilidade
Ferramentas como o bastón branco coa punta vermella -símbolo internacional da cegueira- utilízanse para mellorar a mobilidade. É un bastón longo que amplía a sensación táctil do alcance do usuario. A persoa cega dálle un movemento baixo de varrido, na traxectoria prevista do percorrido, para así detectar os obstáculos. Un can guía é un can adestrado para guiar persoas cegas ou cunha discapacidade visual grave, ou para axudalas nos traballos da fogar. Cando conduce as persoas con discapacidades visuais, o can debe ter a capacidade de discernir eventuais perigos debidos a obstáculos suspendidos, o que require cans de intelixencia bastante elevada e un adestramento avanzado.
Para a lectura
alt=Alfabeto braille básico.|miniatura|Alfabeto braille.
O braille é un sistema de lectura e escritura táctil deseñado para as persoas cegas. Foi inventado a mediados do século XIX polo francés Louis Braille. Cada carácter (e algún indicador, como por exemplo o de maiúsculas) está representado por unha caixa. Cada caixa braille consta de seis puntos nun rectángulo de tres filas e dúas columnas. Por cada caixa haberá unha determinada combinación en relevo destes puntos, que permitirá a identificación do carácter.
Coa chegada da informática, unha serie de dispositivos e de software apareceron para axudar ás persoas cegas ou con dificultade importante da visión. Entre estes están os escáneres con recoñecemento óptico de caracteres, os lectores de pantalla etc.
Para a escrita
Existen diversas máquinas para a escrita do Braille como Andersson, Blista, Henry Stainsb, Light, Perkins e Picht que contan cun teclado de 6 teclas centrais (unha por cada un dos puntos braille). Tamén hai teclados braille para odenadores que permiten a escrita análoga con estes dispositivos.
Métodos electrónicos
Importante, por exemplo, para poder determinar a cor da roupa que o cego se pon ou compra, para separar a roupa que se poña na lavadora, saber se hai a luz acesa nunha habitación (para poder acendela ou apagala).
Así existen aparellos do tamaño dun mando dunha TV, que se conecta a uns audífonos e a persoa cega entón pode escoitar con voz humana a identificación da cor. Ponse en contacto o lector do aparello co obxecto que se quere identificar a cor, pulsase un botón e o aparello di a cor. É necesario que o obxecto estea iluminado. Así pode dicir vermello marrón escuro ou gris pálido. Non pode identificar tramados de cores, deben ser sólidos.
Tamén está na etapa final de deseño un aparello, baseado na sinestesia, que asociaría as cores a música. A tonalidade sería indicada pola nota musical (así unha nota aguda indicaría unha cor de tonalidade clara e unha nota grave unha de cor escura) e a cor polo instrumento (así a frauta doce indicaría o amarelo, o clarinete o azul, os tambores o vermello ou o piano o verde). Probouse en nenos e adolescentes.
Método por tacto
miniatura|Unha persoa cega identificando unha flor coas súas cores Trátase dun sistema de identificación polo tacto, xa que logo, similar ao braille. Actualmente utilizado en talleres educativos e de lecer para a identificación da cor en obras de arte, que deben estar preparadas, é dicir, que teñan un relevo cos signos e, mellor, uns límites da cor e a tonalidade a identificar. É, a diferenza dos sistemas electrónicos, independente dun aparello ou dunha lingua. Desenvolvido por Constanza Bonilla (Sistema Constanz), identifica a cor polas cores básicas (amarelo: unha liña recta; vermello: unha liña en zigzag; azul: unha liña ondulada), ou na súa combinación (así o verde sería unha liña recta -amarelo- e unha liña ondulada -azul-), e por tonalidades (claro: unha redonda; escuro: un punto; moi escuro: catro puntos etc.).
Vida dos cegos
miniatura|200px|Un [[semáforo con altofalantes para cegos.]] miniatura|200px|Un cego co seu can guía en [[Brasilia, no Brasil.]] Hai varios xeitos de minimizar os efectos negativos da cegueira para os que a sofren. Son exemplos os semáforo especialmente adaptados para eles, os cans guía ou o braille, un sistema de escritura baseado no tacto que lles permite ler. Así mesmo os avances tecnolóxicos procuraron diferentes aparellos que permite ás persoas cegas e con discapacidades visuales obter un nivel de integración na sociedade bastante alto. Así, por exemplo, o desenvolvemento de software e periféricos permite a estes interaccionar cos ordenadores e teléfonos. Varias adaptacións en obxectos cotiáns, os cales son adaptados para permitir a interpretación destes vía o tacto Tamén están presentes e tidos en conta pola sociedade, así diferentes moedas foron adaptadas para cegos como o euro etc.
Pedro Zurita, exsecretario xeral da Unión Mundial de Cegos durante 14 anos (1986-2000), nunha entrevista publicada no diario Avui o 16 de xuño de 2009, recalcaba: «Poderiamos dicir que a España é o país con maior número de ocupados cegos e co mellor xeito de crear esta ocupación» e «  ... conseguiuse que a ocupación laboral en persoas que teñen idade de traballar sexa prácticamente igual en persoas cegas que en persoas con visión».
Durante o século XX a Unión Soviética tiña unha alta porcentaxe de cegos ocupados, xa que había moitas empresas que debían ter un 50% de persoas sen vista no seu persoal. Debido ao colapso desta e outras situacións, moitas persoas cegas quedaron sen traballo, o que produciu unha gran diminución no emprego deste colectivo.
Un dos principais problemas en torno ao emprego das persoas cegas sucede no feito de que moitas das ocupacións que eran tidas, tradicionalmente, como saídas laborais para este colectivo están sufrindo grandes cambios, por exemplo en Francia e Italia dáse este problema, xa que unha das principais tarefas que ocupaban os cegos estase informatizando moito, os telefonistas. Pola súa banda, Inglaterra é o país de Europa onde hai unha gama maior de profesións dedicadas ás persoas cegas. En canto a EE. UU., estes son unha sociedade moito máis flexible nunha serie de aspectos e por iso mesmo as persoas cegas teñen un abanico moito maior de postos de traballo e posibilidades.
O deporte
As persoas con cegueira ou discapacidade visual poden practicar diferentes deportes que requiren algunhas adaptacións sinxelas. Natación, atletismo, ciclismo en tándem, judo, esquí, fútbol sala, montañismo, xadrez ou goalball (este último creouse especialmente para persoas cegas e organízase en dúas porterías, 3 persoas a cada lado e unha pelota con cascabeis) son algunhas das disciplinas deportivas que non teñen barreiras. A Federación Española de Deportes para Cegos (FEDC), entidade que xestiona todo o referente ao deporte de competición das persoas con discapacidade visual, tramitou en 2005 3.103 licenzas deportivas e organizou durante este ano 143 actividades deportivas de competición, nas que participaron 5.494 deportistas cegos e con discapacidades visuais.
Primeiros auxilios
Ante unha perda de visión débese contactar co médico ou acudir á sala de urxencias inmediatamente. A maioría das formas graves de perda da visión son indoloras e a ausencia de dor de ningún xeito diminúe a necesidade urxente de conseguir atención médica. Moitas formas de perda da visión só dan unha marxe de tempo breve no cal pódense tratar en forma exitosa.
Crenzas respecto das persoas cegas
miniatura|alt= Escena do Lazarillo de Tormes bebendo dunha xarra sostida polo cego ao que guiaba|La ruta del Lazarillo, gravado de Medina Vera (1876-1918)
A sociedade adoita asignar á poboación con discapacidades un rol e basea a súa experiencia nas crenzas, mitos, xeneralizacións e actitudes que rodean a cada condición particular de minusvalía. Hai moitas crenzas sobre as persoas con discapacidades visuais, por exemplo, que son músicos, dependentes ou indixentes.
Algunhas destas crenzas orixínanse na nosa herdanza cultural; outros, na pouca experiencia que se ten con persoas que teñen impedimentos visuais severos, o que tenden a salientar os aspectos descoñecidos e ás veces misteriosos da discapacidade.
En tempos antigos víase ás persoas cegas como profetas, como intérpretes de soños e como sabios. Hoxe moitas persoas creen que a falta de visión dota ao individuo con habilidades, tales como oído e tacto e, sobre todo, música. De feito, con todo, non hai evidencia, de que as persoas cegas teñan grandes habilidades nestas áreas.
Crenzas das persoas cegas
As persoas cegas ou con discapacidades visuais tamén teñen varias crenzas respecto de quen ten visión normal. O Dr. Herbert Rusal conclúe que a envexa cara ao normal, a impaciencia cos outros por non comprender a súa situación e as esixencias por consideracións especiais que se observan nalgunhas persoas diminuídas visuais modifícanse máis efectivamente a través da interacción con persoas normais e axudando ás persoas impedidas visuais a desenvolver autoconceptos máis realistas. A integración actual de nenos e mozos con discapacidades visuais en escolas comúns debería axudar, tanto a cegos como a persoas que ven, a adaptarse e tamén a desenvolver actitudes máis positivas duns cara aos outros.
As actitudes das persoas cegas en canto aos efectos do seu impedimento representan dous puntos de vista opostos: que a cegueira é un verdadeiro desastre ou que é unha parvada ou só un inconveniente práctico. Berthold Lowenfeld é un notable educador de cegos e diminuídos visuais que presenta unha posición moderada e indica que a cegueira impón no individuo tres grandes limitacións: Na cantidade e variedade de experiencias, na capacidade para desprazarse e no control do ambiente e a súa relación con el mesmo. Lowenfeld veo como os «efectos obxectivos da cegueira». A forma en que un individuo actúa ou aprende a adaptarse ao impedimento depende de diversas variables subxectivas: personalidade, persoas con discapacidade adicionais e factores relacionados co impedimento visual incluíndo grao de visión, causa, idade, momento en que se produce e condición actual. Este recoñecemento da natureza crítica do impedimento, con opcións para a adaptación a este parece reconciliar os aparentes puntos de vista extremos.
O neno e nena con discapacidade visual
miniatura|alt=dous nenos lendo braille|Dous nenos pequenos lendo braille nunha escola para discapacidade visual en Hebrón Cando o neno sofre unha perda sensorial, as confusións entre as percepcións do mundo externo e as súas propias son maiores polo que se dá lugar a unha carencia afectiva de xeito frecuente. A situación de illamento na que quedan mergullados os nenos con déficit sensorial e, de forma especial, os nenos cegos, provoca unha maior percepción das sensacións internas e perceptivas, en detrimento dos datos que lle aporta o mundo externo. Esta modificación do equilibrio dinámico modifica as fronteiras do eu e altera o sentimento de identidade persoal modificando o equilibrio entre os grandes campos referentes. Un déficit sensorial pode alterar os procesos de desenvolvemento psíquico e social, polo feito de producirse unha alteración nas formas de comunicación e diálogo entre a criatura e o seu medio.
A maior cantidade de información chega ao ser humano a través do sentido da vista, directa ou indirectamente. É dicir, que cando un bebé nace privado da visión non pode acceder á estimulación luminosa, nin tampouco á que lle proporciona o coñecemento do espazo inmediato (manipulación, percepción de distancias, recoñecemento de formas e diferentes tamaños...). Así, pois, o bebé cego non estimulado recibirá moita menos información que o bebé que ve, e as súas experiencias serán moito menos variadas. Ademais, terá dificultades para explorar a súa contorna, para aprender a través da imitación e para establecer relacións cos obxectos e as outras persoas (entender que o mundo chega máis aló do seu propio corpo).
Os educadores que comprobaron que os nenos cegos seguen un desenvolvemento paralelo ao dos nenos que ven, parten dunhas ideas básicas para afrontar a educación dos nenos con discapacidades visuais desde os primeiros meses de vida: O organismo posúe outras vías sensoriais (olfactivas, táctiles, auditivas) que, adecuadamente estimuladas, poden compensar en gran medida a falta de visión, polo que non se altera seriamente o desenvolvemento evolutivo xeral.
O desenvolvemento do neno cego non é o mesmo que o do neno con discapacidade visual grave que posúe restos visuais. Isto é moi importante á hora de establecer as actividades do programa de atención precoz.
Un bebé cego que non recibe ningún tipo de estimulación intencional é máis pasivo porque non pode atender aos estímulos visuais nin captar os obxectos que o rodean. Non se trata dunha incapacidade do bebé cego para reaccionar, senón da falta de instrumentos que lle permitan facelo. O desenvolvemento da capacidade auditiva e táctil tampouco son innatas, senón que tamén terán que desenvolverse mediante a aprendizaxe.
A linguaxe é un instrumento de información fundamental para as persoas cegas desde os primeiros momentos. Sérvelles de contacto co medio que os rodea, sobre todo cando non é posible manter un contacto táctil (obxectos afastados, persoas, espazos, eventos...).
Aspectos psicolóxicos da cegueira
O déficit visual tradúcese nunha redución da cantidade de información que o suxeito recibe do ambiente, limitando as oportunidades que ofrece o medio, e que son importantes para a construción do coñecemento sobre o mundo exterior. Este feito non necesariamente orixina problemas no desenvolvemento psicolóxico. Non existe evidencia de que a discapacidade visual grave leve problemas psicolóxicos ou discapacidades no desenvolvemento. Si é certo que as experiencias do individuo están limitadas, pero o organismo dispón doutras vías de recolleita de información, que pode substituír ou complementar a vía visual.
Moitas veces obsérvase que o neno cego está máis tempo que o cativo ou cativa que ve nalgunhas das etapas evolutivas, xa que a falta de visión pode actuar como freo ao desenvolvemento, facendo máis lento o paso cara a unha etapa superior. Á hora de comprender o desenvolvemento evolutivo do neno invidente é necesario ter a referencia do neno que ve.
Período sensoriomotor
Na primeira infancia o bebé coñece o mundo exterior a través de sons, cheiros ou os contactos corporais coas nais ou persoas encargadas da súa atención. A actividade fundamental do neno durante os seus primeiros catro e cinco primeiros meses de vida, é relacionarse cos demais seres humanos, basicamente cos seus pais.
Varios autores remarcan a importancia que, na especie humana, teñen os intercambios visuais nas primeiras interaccións comunicativas entre o bebé e o adulto. Ademais os nenos prestan atención aos estímulos visuais desde o primeiro día. No caso dos cativos e cativas con discapacidades visuais, dispoñen de alternativas á visión para relacionarse e establecer pautas de comunicación non verbal cos adultos. Desde as primeiras semanas, estes nenos prestan atención á voz da súa nai, e tamén mostran o xesto innato de relaxación da cara que os adultos interpretan como unha risa.
O desenvolvemento desta etapa está baseado na intelixencia práctica, na percepción de sensacións da contorna, a través dos primeiros movementos. Ata os 4 meses, a falta de visión non é aínda un factor determinante. O bebé segue un nivel de desenvolvemento normal, exercitando os reflexos propios e innatos, excepto dar resposta a estímulos luminosos. Adquire as primeiras habilidades, centradas no dominio do corpo.
Nas dúas primeiras etapas do período sensoriomotor, o desenvolvemento dun neno cego é similar ao dun neno que ve. Na terceira etapa deste período comezan as diferenzas entre o bebé cego e o que ve. Os bebés cegos teñen máis dificultade en relación á mobilidade, debido á falta de estímulos visuais do exterior. En canto ao desenvolvemento dos esquemas sensoriomotores dise que o tacto e o oído son menos apropiadas que a visión para coñecer o espazo e os obxectos, xa que proporcionan unha información moito máis secuencial e fragmentaria. A coordinación audio-manual aparece máis tarde. A partir dos 4 meses os bebés que ven comezan a desenvolver, por unha banda, o hábito de coller obxectos que perciben a través da visión, e doutra banda a permanencia dos obxectos. Nos nenos cegos isto non ocorre así, xa que se produce un considerable atraso, debido á coordinación óculo-manual, que é máis dificultosa, e xa que logo máis lenta. Estes nenos construirán a permanencia dos obxectos táctiles. Unha vez cheguen coa man aos obxectos sonoros, comezarán a coordinar as imaxes táctiles e as auditivas.
A partir dos 7 meses empezan a buscar obxectos que antes tiveron nas mans. Preto dos nove meses empezan a utilizar algunhas pautas de procura destes obxectos, e aproximadamente ao redor dos 12 meses xa buscan obxectos guiándose polo son que emiten.
O desenvolvemento motor e postural dos bebés normalmente está dentro da idade normal para os que ven. Así pois os nenos cegos ben estimulados, non teñen problemas no desenvolvemento do control postural, aínda que os movementos espontáneos están atrasados.
O pouco coñecemento que ten o cego do espazo exterior e os obxectos, fai que a seguridade e a motivación do neno sexan menores que nos nenos que ven. En canto á conduta de gatear, non debe ser estimulada de forma artificial, porque resulta inapropiada en falta da visión. Neste sentido o gateo iníciase cara aos doce meses e a marcha, preto dos dezanove. Unha vez que se move dunha forma autónoma, accede á cuarta e quinta etapa da intelixencia sensoriomotora, realiza experiencias co obxecto para estudalo. Unha vez adquiridas estas condutas, resultaralle máis fácil a relación coa contorna a través da experimentación con estes.
Para os nenos cegos, as mans son un instrumento de vital importancia para tratar de coñecer o mundo e para evitar obstáculos, e polo tanto resultaría pouco optativo que as utilizasen como pernas para camiñar.
A intelixencia interpretativa nos nenos cegos maniféstase na capacidade que teñen para imitar, en falta do modelo, nos nenos invidentes existe atraso na adquisición do pensamento representativo, debido a que utilizan palabras que representan obxectos que son próximos ao propio corpo. Este atraso compénsase durante os dous e tres anos, e a súa linguaxe pódese considerar normal.
Etapa preoperatoria
A partir dos dous anos, se o neno cego adquirió a noción de permanencia do obxecto, empeza a ser capaz de facer representacións de cousas, aínda que lonxe do desenvolvemento do pensamento representativo, que chegará coa adolescencia. Este período é determinado polo desenvolvemento da linguaxe, como mediador entre o obxecto e a súa representación.
Aínda que a linguaxe dos persoas con discapacidades visuais presente algunhas características diferenciais derivadas do acceso á información, en falta de visión, pódese afirmar que non existen problemas no desenvolvemento da linguaxe.
As primeiras palabras que din os nenos cegos responden a aqueles obxectos que poden coñecer cos sistemas sensoriais, fundamentalmente obxectos domésticos. Desde que estes nenos comezan a falar, ademais de utilizar a linguaxe para a acción educativa, tamén cumpre outras funcións para compensar os problemas que xera a falta de visión no desenvolvemento simbólico.
Aínda que as condutas persoais sexan unha evolución similar á dos nenos que ven, o inicio da marcha vén atrasado debido á falta de estímulos do exterior, así como a adquisición de permanencia dos obxectos, a práctica do xogo simbólico. Algúns autores falaron dun atraso nos primeiros xogos de ficción dos nenos cegos. É case imposible que os invidentes reproduzan igual que os os cativos ou cativas que ven as escenas da vida diaria nas que non teñen acceso visual. Por iso é polo que os nenos cegos recorren ás imitacións verbais. A substitución de obxectos no xogo simbólico evoluciona de forma paralela en cativos ou cativas cegas e que ven. Parece que os nenos invidentes atopen máis fácil planificar o xogo que realizalo; isto manifesta, de novo, a importancia do desenvolvemento da linguaxe, en falta da visión.
Etapa operatoria
A maior parte dos estudos realizados con nenos cegos e cativos/as con discapacidades visuais en idades comprendidas entre 6 e 12 anos ocúpanse de estudar varios aspectos do seu desenvolvemento cognoscitivo.
A maioría de investigacións realizadas sobre o desenvolvemento cognoscitivo e a aprendizaxe dos nenos con discapacidades visuais no período escolar toman como referencia a teoría de Piaget e a escola de Xenebra, que propugna a existencia dunha secuencia universal de desenvolvemento, que se produce ao longo de tres grandes períodos ou estadios: sensoriomotor, operacións concretas e operacións formais.
Pódese afirmar que o desenvolvemento intelectual dos nenos invidentes non presenta problemas serios, pero si que ten unhas características peculiares. O feito de que accedan a boa parte da información co tacto fai que lles que sexa máis difícil realizar tarefas de contido figurativo e espacial.
Desde o punto de vista intelectual están perfectamente integrados nas aulas e non teñen problemas de integración para seguir os contidos normais do currículo ordinario. É con todo necesario que a escola cubra as necesidades educativas especiais que teñen estes nenos.
Aínda que non teñen problemas de intelixencia, a miúdo estes cativos e cativas con discapacidades presentan atraso escolar. Este feito prodúcese porque o acceso á información escrita, como é o braille, é moito máis lento.
A adolescencia (operacións formais)
É a etapa do desenvolvemento do ser humano que segue á puberdade e caracterízase por unha serie de cambios físicos e psicolóxicos, afectivos, sociais e cognoscitivos, moi importantes. Danse cambios na imaxe corporal dos mozos e mozas aos que acompañarán transformacións na personalidade, na motivación, e tamén nas relacións afectivas e sociais. Deben aceptar que se atopan na situación de aceptar as súas novas capacidades motoras e sexuais, o que lle produce un importante efecto psicolóxico cun aumento na toma de conciencia e interese polo propio corpo.
Tamén se dan cambios na forma de pensar e de resolver problemas que á súa vez inflúen e modulan a personalidade adolescente. Estas transformacións que se producen no organismo despois da puberdade fan que a imaxe corporal do mozo cambie de forma notable e rápida, pasando da de neno á de adulto.
Os estudos baseados ​​na teoría de Piaget indican que non existen diferenzas entre os cativos ou cativas invidentes e que ven na resolución de tarefas do chamado pensamento formal. O neno cego é capaz de utilizar esta forma de pensamento para razoar sobre as súas situacións posibles. Parece que os cegos solucionan, nesta etapa, os problemas figurativos derivados das súas dificultades visuais.
Por outra banda, o desenvolvemento intelectual que se produce durante esta etapa permite aos invidentes reflexionar sobre o seu propio problema o que os pode levar a rexeitar a súa propia imaxe, a non relacionarse cos mozos do outro sexo e, en consecuencia, a non integrarse en grupos adolescentes.
En canto ao desenvolvemento afectivo e social dos adolescentes cegos, sábese que é unha etapa na que os cambios físicos levan importantes modificacións na personalidade e nas súas relacións cos demais. Tendo en conta que algúns autores afirman que neste período pode ser unha etapa difícil para os mozos e mozas con discapacidades visuais, na que se poden producir problemas de integración social, co grupo, non necesariamente será unha etapa conflitiva, sempre que se atopen integrados nos seus contextos máis próximos da socialización, como poden ser os amigos, a escola ou a familia.
Herrera de Pisuerga
Herrera de Pisuerga é un concello español da provincia de Palencia (Castela e León). A súa poboación é de 2.283 habitantes (INE 2011).
Epiterios
Os epiterios (Epitheria) son un clado que contén a todos os mamíferos placentarios agás o grupo dos Xenarthra.
1815
Outros
Historia ano a ano
Carrabete, Serantes, Laxe
Carrabete é un lugar da parroquia de Serantes no concello coruñés de Laxe na Comarca de Bergantiños. Tiña 35 habitantes no ano 2018 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística dos cales eran 14 homes e 21 mulleres.
Java
O termo Java pode referirse a:
Emilio Villelga Rodríguez
Emilio Antonio Villelga Rodríguez, nado en Santiago de Compostela o 27 de outubro de 1846 e finado na mesma cidade o 23 de xuño de 1934, foi un sacerdote, teólogo e xornalista galego.
Traxectoria
Cursou estudos de profesor mercantil na Coruña e despois fixo o bacharelato en Santiago de Compostela. Ingresou no Seminario de Compostela, fíxose doutor en Teoloxía e foi profesor do Seminario. Foi profesor de grego, hebreo e alemán no Instituto de Santiago e cara a 1900 foi profesor de Relixión e Moral na Escola Normal Superior de Santiago.
Viaxou por varios países de Europa. Foi redactor de El Porvenir, dirixiu Galicia Católica e colaborou en La Revista Popular e El Requeté. Participou nos Xogos florais de Pontevedra o 18 de agosto de 1887 co texto Unha festa en Louxo.
Beneficiario da Catedral de Santiago de Compostela, foi elixido correspondente da Real Academia Galega o 2 de abril de 1907.
As Lamelas, San Fiz de Monfero, Monfero
As Lamelas é un lugar da parroquia de San Fiz de Monfero no concello coruñés de Monfero na comarca do Eume. Tiña 13 habitantes no ano 2010 segundo datos do INE, dos cales 4 eran homes e 9 eran mulleres.
Toponimia
O orónimo Lamelas é un topónimo que provén do latín, e indica un lugar con lama ou lodo.
Alexis Ruano
Alexis Ruano Delgado, nado en Málaga o 4 de agosto de 1985, é un futbolista español. Actualmente xoga no Deportivo Alavés.
Traxectoria
Nese club militou dous anos, tras os cales fichou polo Getafe CF tendo un papel importante no club madrileño no ano en que chegaron á semifinal da Copa da UEFA, acumulando un total de 30 partidos ao longo de toda a tempada e con dous goles. No seu paso polo club azulón, o Real Madrid, o Valencia CF e o FC Barcelona viron que era un xogador de moita calidade e querían fichalo. Pero ao final, no verán de 2007 anunciouse a súa fichaxe polo Valencia CF, pechado desde o mercado invernal, desembolsando o club 6,5 millóns de euros polos servizos do xogador por 6 tempadas.
Tras tres tempadas no club de Mestalla marcadas pola irregularidade no seu xogo, varias lesións e non cumprir as expectativas, quedando relegado ao banco o Valencia decide vendelo. O 24 de agosto de 2010 confirmouse a súa fichaxe polo Sevilla FC por seis tempadas cun custo de 5 millóns de euros.
Clubs
Actualizado a 23 de agosto de 2010.
Jim Crawford
Jim Crawford, nado en Dunfermline (Fife) o 13 de febreiro de 1948 e finado en Tierra Verde (Florida) o 6 de agosto de 2002, foi un piloto de automobilismo escocés.
Traxectoria
A súa primeira experiencia no automobilismo chegou ao volante dun Mini que pilotou en varias concentracións. Tras unha carreira sen éxito na Fórmula Ford, aterrou no equipo do seu amigo Stephen Choularton na Fórmula Atlántica, logo de demostrar unha gran promesa nun par de carreiras de Fórmula Libre en Croft. Pasou varios anos pilotando xunto a Choularton na SDC Racing na Fórmula Atlántica e foi descuberto por Lotus Cars que ofreceulles un test de condución.
Participou en dous Grandes Premios do Mundial de Fórmula 1, debutando o 19 de xullo de 1975. Tamén foi o vencedor do Campionato británico de Fórmula 1 de 1982. É notable por ser a 500ª persoa en comezar unha carreira no Campionato do Mundo de Fórmula Un.
Crawford trasladouse aos Estados Unidos a principios dos anos 80, terminando subcampión dúas veces na serie Can-Am. Terminou en cuarto lugar no seu debut na CART en Long Beach en 1984 e pasou a ser habitual nas 500 Millas de Indianápolis. Foi alí en 1987, na Indy 500, que Crawford sufriu un accidente na práctica que resultou en feridas graves nas pernas. Con todo, recuperouse o suficiente para volver ás 500 en 1988, liderando a carreira por unhas voltas. Unha picada lenta nunha roda o fixo baixar de 2º a 6º.
A última 500 de Crawford foi en 1993, aínda que fixo intentos sen éxito de cualificar vellos coches en 1994 e 1995.
500 Millas de Indianápolis de 1988
A carreira máis destacada de Crawford na Indy ocorreu en 1988. Logo de case un ano de rehabilitación das feridas nas pernas e pés, Crawford volveu para as 500 Millas de Indianápolis de 1988. Asinou con King Racing como compañeiro de equipo para Johnny Rutherford, pilotando un Buick. Foi un complemento de último minuto para o equipo, uníndose xusto o día antes da inauguración. Logrou pobres resultados durante as probas de tempo, percorrendo a pista de forma tranquila a finais do segundo día. Aínda estaba recuperándose das lesións nas súas pernas e camiñou o mes coa axuda dun caxato.
A carreira estaba dominada polo Penske Team, con todo, Crawford disputou durante toda a tarde, e foi o único piloto que ademais dos vehículos Penske liderou voltas durante a carreira. Crawford tomou o liderado preto da metade da carreira e liderou 8 voltas. fixo unha carreira altamente agresiva, entrando e saíndo do tráfico á vontade. Crawford marcou un ritmo vertixinoso durante a súa estadía no liderado, e correu no segundo posto ata a volta 194. A falta de seis voltas para meta, fixo un plano nos pneumáticos na curva 3. Ducked entrou en boxes para poñer pneumáticos novos, pero o equipo tivo dificultades e perdeu varios segundos. Perdeu unha volta e terminou 6º. Foi o mellor acabado no momento para o motor Buick V-6 Indy, e Crawford foi eloxiado polo seu grande esforzo.
Anos posteriores
Crawford regresou a Indy en 1989 con altas expectativas logo da súa actuación de 1988. Clasificouse 4º, o máis alto dos equipos non Chevrolet, pero abandonou por problemas mecánicos o día da carreira.
En 1990, Crawford uniuse ao equipo Menard e durante a práctica sufriu un espectacular accidente. Trompeou e golpeou contra o muro na curva 1, logo elevouse entre 3 e 4´5 metros sobre o chan. Non resultou gravemente ferido. Terminou 15º na carreira.
A aparición máis notable de Crawford na Indy foi en 1992. Crawford reincorporouse ao equipo de King Racing, como compañeiro de equipo a Roberto Guerrero, pilotando novamente o Buick con motor V-6. Crawford e Guerrero lideraron as táboas de velocidade durante toda a práctica, e Crawford fixou un récord histórico de 375 km/h. Ambos pilotos eran favoritos para a pole position, pero na mañá do día de pole, Crawford rebentou o motor. A choiva desprazou a cualificación ao día seguinte, o que lle deu tempo ao equipo para montar un novo motor. Con todo, o segundo día, tamén rebentou o novo motor e perdeu a oportunidade de clasificarse durante a rolda. Cualificou o sexto máis rápido, pero como clasificado o segundo día, aliñouse o 21º. O día da carreira, comezou ben desde o inicio, pero estrelouse na volta 75.
A carreira de 1988 acabaría sendo o mellor final de Crawford na Indy (6ª), o seu último comezo foi en 1993. Non puido clasificarse en 1994-1995 e retirouse da condución.
Vida persoal
Logo da retirada das carreiras, Crawford viviu en St. Petersburgo, Florida, onde comprou un barco de pesca que usou para alugar. Morreu en 2002 de insuficiencia hepática. Sobreviviuno a súa segunda esposa Annie e os seus fillos do seu primeiro matrimonio, Geoffrey e Emily.
Resultados completos na Fórmula 1 fora do campionato
(clave)
Resultados nas carreiras de American Open Wheel
(clave)
PPG Indycar Series
(clave) (carreiras en grosa indican pole position)
Milleirós, Carballedo
San Xoán de Milleirós é unha parroquia que se localiza no concello de Carballedo, na comarca de Chantada. Segundo o padrón municipal de 2004 tiña 55 habitantes (29 homes e 26 mulleres), distribuídos en 3 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 63 habitantes. Segundo o IGE, no 2014 a súa poboación descendera ata os 53 habitantes, sendo 26 homes e 27 mulleres. En 2016 tiña 46 habitantes (13 mulleres e 13 homes) segundo o INE. En 2020 eran 49, 23 mulleres e 26 homes. miniatura|Cruceiro de Milleirós
Toponimia
O topónimo é un diminutivo da palabra en latín, lugar onde hai millo miúdo (non o millo de hoxe que veu despois de América).
Patrimonio
miniatura|Vista da Peneda Cabezuda na que se enxerga a forma dunha cabeza humana No Monte da Serra, na estrema entre os concellos de Chantada e Carballedo e próximos a Milleirós están situados a Peneda Cabezuda e outros petróglifos
A Ponte, Barxa de Lor, A Pobra do Brollón
A Ponte é un lugar da parroquia de Barxa de Lor, no concello da Pobra do Brollón, na provincia de Lugo. Segundo o IGE en 2007 tiña 3 habitantes (un home e dúas mulleres), os mesmos habitantes ca en 2006.
Está situado a 292 m de altitude, no interior dun meandro do río Lor, que rodea a aldea polo norte, leste e sur. Nela encóntrase a igrexa parroquial e o cemiterio e a ponte da Labrada ou a ponte da Barxa, de orixe medieval que une Barxa de Lor con Quintá de Lor, xa no concello de Quiroga.
Miguelito
miniatura|Miguelito. Os miguelitos son uns doces típicos da localidade española de La Roda, na provincia de Albacete, Castela A Mancha. Fanse a base de fino follado, recheos de crema pasteleira e espolvoreados con azucre glas. Durante a Feira de Albacete despáchanse miles deles no círculo interior do recinto feiral, normalmente acompañados de café, augardente de mel ou sidra.
Galería de imaxes das Somozas
Galería de imaxes do concello das Somozas na provincia da Coruña.