cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Aeroporto de Newark Liberty
O aeroporto internacional de Newark Liberty (IATA: EWR, ICAO: KEWR, FAA LID: EWR), orixinalmente aeroporto metropolitano de Newark e posteriormente aeroporto internacional de Newark, é o principal aeroporto que serve ao estado de Nova Jersey. O aeroporto atópase no límite entre as cidades de Elizabeth e Newark, sendo esta última a cidade do estado con máis habitantes. É propiedade das dúas cidades e está operado pola Port Authority of New York and New Jersey.
O aeroporto de Newark está a 97 km ao nordés de Filadelfia e a 24 km ao suroeste da cidade de Nova York, e é un dos grandes aeroportos que serven ámbalas dúas áreas metropolitanas. Nel operan ao redor de 50 aeroliñas e é o terceiro centro de conexións máis grande para United Airlines (despois de Chicago-O'Hare e Houston-Intercontinental), sendo a principal compañía que opera en Newark. A segunda compañía con máis presenza é FedEx Express, que ten no aeroporto o seu terceiro centro de conexións máis grande.
Esther de León Viloria
Esther de León Viloria, nada o 5 de xuño de 1979, é unha filóloga e ensaísta castelá en lingua galega.
Primus
Primus é unha banda estadounidense de rock alternativo formado en 1984 en El Sobrante (California). Na actualidade está composta polo vocalista e baixista Les Claypool, o guitarrista Larry "Ler" LaLonde e o batería Jay Lane. Primus orixinalmente formárono Claypool, Todd Huth e Lane, deixando a banda os dous últimos despois do álbum de estrea, Suck on This, sendo substituídos polo batería Tim "Herb" Alexander e o guitarrista Larry LaLonde. Con esta formación o grupo lanzou catro álbums de estudio: Frizzle Fry, Sailing the Seas of Cheese, Pork Soda e Tales from the Punchbowl. En 1996, Alexander deixou Primus e foi substituído por Bryan "Brain" Mantia, co cal editarían Brown Album e Antipop antes de que a banda entrase en hiato no ano 2000. O grupo é coñecido por crear o tema principal da serie de animación South Park en 1997.
No ano 2003, Claypool e LaLonde reuníronse con Tim Alexander e editaron un DVD/EP, Animals Should Not Try to Act Like People, antes de xirar entre os anos 2003 e 2004. No 2010 anunciaron que Jay Lane, o seu batería orixinal, reunírase con eles para unha xira, e que posteriormente editarían dixitalmente o EP June 2010 Rehearsal de balde.
Primus caracterízase pola súa aproximación á música irreverente e acotío "pouco seria". Moitos dos seus álbums foron editados polo selo de Claypool, Prawn Song Records, cuxo nome é unha parodia do selo de Led Zeppelin, Swan Song.
Carranchousa, Bascós, Monforte de Lemos
Carranchousa é un lugar da parroquia de Bascós, no concello de Monforte de Lemos. En 2018 tiña unha poboación de 7 habitantes, 3 homes e 4 mulleres.
O lugar sitúase a 366 m de altitude, ao sur da estrada N-120.
Moving Picture Experts Group
Historia e características
Nas súas orixes era un pequeno grupo encargado do desenvolvemento de normas de codificación para son e vídeo (de aquí sae o nome do formato grupo de expertos...), formado no Comité Técnico para a Tecnoloxía da Información ISO/IEC JTC 1, da ISO.
Desde a súa primeira reunión en 1988, o MPEG creceu ata incluír 350 membros de distintas industrias e universidades. A designación oficial do MPEG é ISO/IEC JTC1/SC29 WG11.
Formatos
MPEG ha normalizou os seguintes formatos de compresión e normas auxiliares:
MPEG-4: expande MPEG-1 para soportar "obxectos" son/vídeo, contido 3D, codificación de baixa velocidade binaria e soporte para xestión de dereitos dixitais (protección do copyright).
O MPEG utiliza códecs (codificadores-descodificadores) de compresión con baixas perdas de datos usando códecs de tranformación.
Nos códecs de tranformación con baixas perdas, as mostras tomadas de imaxe e son son divididas en pequenos segmentos, tranformadas en espazo-frecuencia e cuantificadas. Os valores cuantificados son logo codificados entropicamente.
MPEG soamente normaliza o formato do fluxo binario e o descodificador. O codificador non está normalizado en ningún sentido, pero hai postas en funcionamento de referencia, para os membros, que producen fluxos binarios válidos.
Andar21
Andar21 foi unha revista electrónica de poesía publicada desde o 29 de maio de 2001 até o 15 de xaneiro de 2012.
Con máis de 200 colaboradores de distintos países, Andar21 foi un dos primeiros proxectos colaborativos da cultura galega en internet. "Algúns dos colaboradores da revista son autores que comezan, con vontade de construíren unha carreira literaria e á busca de novos espazos de publicación pero este non é o único público de Andar21. Entre os colaboradores hainos habituais, outros ocasionais e tamén os que se achegan á revista desde fóra. Están os emigrantes que encontran un novo espazo de comunicación desde Buenos Aires ou Murcia pero tamén os escritores, principalmente do ámbito da lusofonía, que entran tamén así en diálogo coa creación literaria galega."
Xosé María Lema Suárez
Xosé María Lema Suárez, nado en Bamiro (Vimianzo) o 30 de setembro de 1950, é un escritor, historiador e etnógrafo galego.
Traxectoria
Catedrático de Xeografía e Historia de ensino secundario desde 1992, exerce de profesor no IES Antón Losada Diéguez, da Estrada. Membro correspondente da Real Academia Galega (2002) e numerario (patrón) do Museo do Pobo Galego (2005), é o primeiro presidente do Seminario de Estudos Comarcais para a Promoción do Patrimonio Cultural da Costa da Morte (SECCOM). É un dos membros fundadores da asociación en favor da lingua galega ProLingua.
Outorelo, Bascós, Monforte de Lemos
Outorelo é un lugar da parroquia de Bascós, no concello de Monforte de Lemos. En 2018 tiña tres habitantes (dous homes e unha muller).
O lugar sitúase a 390 m de altitude, ao sur da estrada N-120.
Enterococcus resistente á vancomicina
miniatura|[[Micrografía electrónica de varrido duns enterococos resistentes á vancomicina]] Os Enterococcus resistentes á vancomicina (ERV ou VRE, do inglés vancomycin-resistant Enterococcus) son cepas bacterianas pertencentes ao xénero Enterococcus que son resistentes ao antibiótico vancomicina.
Mecanismo de adquisición da resistencia
esquerda|140 px|miniatura|Vancomicina Os enterococos mostran seis tipos de resistencia á vancomicina, que son: Van-A, Van-B, Van-C, Van-D, Van-E e Van-G. Os VRE Van-A son resistentes á vancomicina e á teicoplanina, os VRE Van-B son resistentes á vancomicina pero susceptibles á teicoplanina, e os VRE Van-C son resistentes só en parte á vancomicina.
O mecanismo de resistencia á vancomicina encontrado en enterococos implica a alteración da vía de síntese do peptidoglicano da parede celular. A variación D-alanil-D-lactato orixina a perda dun enlace de hidróxeno entre a vancomicina e o péptido (ten catro en vez dos cinco que hai con D-alanil-D-alanina). A variación D-alanil-D-serina causa a perda de afinidade (á sexta parte) entre a vancomicina e o péptido, probablemente debido a impedimentos estéricos.
Diagnóstico e proba de detección
Unha vez que unha persoa ten unha infección por enterococo resistente vancomicina é importante saber que cepa ten.
A proba ou screening de detección e identificación de enterococos resistentes á vancomicina pode realizarse de diversas maneiras. Para inocular unha mostra perirrectal/anal ou espécimes de feces directamente, un método utiliza placas de ágar de bile esculina azida que conteñen 6 µg/ml de vancomicina. As colonias negras deberían identificarse como un enterococo a nivel de especie e posteriormente confirmalo como resistente á vancomicina por un método MIC (concentración inhibitoria mínima).
A resistencia á vancomicina pode determinarse para colonias de enterococos en cultivo puro inoculando unha suspensión do organismo nunha infusión BHIA de placa de agar de corazón cerebro comercial que contén 6 µg/ml de vancomicina. O National Committee for Clinical Laboratory Standards (NCCLS) dos Estados Unidos recomenda realizar unha proba MIC de vancomicina e tamén probas de motilidade e de produción de pigmento para distinguir as especies con resistencia adquirida (vanA e vanB) das que teñen vanC con resistencia intrínseca.
Tratamento de infeccións
miniatura|Linezolid
O uso de cefalosporina é un factor de risco para a colonización e infección por VRE, e a restrición do uso de cefalosporina foi asociado cunha diminución da infección por VRE e a transmisión nos hospitais. Lactobacillus rhamnosus GG (LGG), que é unha cepa de L. rhamnosus, utilizouse con éxito por primeira vez para tratar a portadores de VRE gastrointestinal. Nalgúns países, como EUA, utilízase comunmente linezolid para tratar as infeccións por VRE.
Historia
Os Enterococcus faecium e E. faecalis resistentes á vancomicina de alto nivel son illamentos clínicos que foron atopados na década de 1980. Nos Estados Unidos, o E. faecium resistente á vancomicina foi asociado cun 4% das infeccións asociadas a centros sanitarios informadas á Rede de Seguridade Sanitaria Nacional dos CDC dos Estados Unidos desde xaneiro de 2006 a outubro de 2007. Os VRE poden ser portados por persoas con boa saúde que estiveron en contacto coa bacteria, xeralmente nun centro hospitalario (infección nosocomial), aínda que se cre que unha porcentaxe significativa de polos criados intensivamente en granxas avícolas son tamén portadores de VRE. Noutras rexións do mundo atopouse unha distribución similar, pero cun aumento da incidencia de VRE. Por exemplo, un estudo de 2006 de VRE nosocomial revelou un rápido espallamento da resistencia entre os enterococos xunto cunha emerxencia da distribución de VRE na rexión de Oriente Próximo, en países como Irán. Os fallos no tratamento en infeccións enterocócicas é o resultado dunha información inadecuada en canto á resistencia ao glicopéptido dos enterococos endémicos debido a factores como a presenza de VanA e VanB. O estudo de Irán informou o primeiro caso de illamentos de VRE que levaban o xene VanB en cepas de enterococos en Irán. Este estudo tamén informou do primeiro illamento nosocomial de E. raffinosus e E. mundtii na rexión de Oriente Próximo.
Primeira división española 1964/65
A tempada 1964/65 da Primeira división española de fútbol, que foi a 34ª edición do campionato, disputouse entre o 13 de setembro de 1964 e o 18 de abril de 1965.
O Real Madrid encadeou o seu quinto título consecutivo, establecendo un récord de vitorias consecutivas aínda vixente, e que só os propios madridistas lograron igualar 25 anos despois (1985-1990).
A Vila, Bascós, Monforte de Lemos
O lugar sitúase a 346 m de altitude, ao norte da estrada N-120.
IES Illa de Sarón
O IES Illa de Sarón é un centro educativo público de educación secundaria do concello de Xove (provincia de Lugo). Nel impártense clases de ESO e un Ciclo Formativo de grao medio de Sistemas Microinformáticos e Redes. O IES Illa de Sarón está situado nunha zona apartada do casco urbano da vila de Xove, na estrada que comunica o centro coa parroquia e a praia de Lago. Nesta mesma zona está situado tamén o CEIP Pedro Caselles Rollán, actualmente único centro escolar de educación primaria do concello. Nos arredores do centro hai tamén dous campos de fútbol, usados en ocasións polo departamento de Educación Física para realizar actividades deportivas.
O Regueiro, Bascós, Monforte de Lemos
O Regueiro é un lugar da parroquia de Bascós, no concello de Monforte de Lemos. En 2018 tiña unha poboación de 26 habitantes, 12 homes e 14 mulleres, sendo o lugar máis poboado da parroquia.
O lugar sitúase a 344 m de altitude, ao norte da estrada N-120.
O Campo, Bascós, Monforte de Lemos
O Campo é un lugar da parroquia de Bascós, no concello de Monforte de Lemos. En 2018 tiña unha poboación de 8 habitantes, 3 homes e 5 mulleres.
O lugar sitúase a 355 m de altitude, ao sur da estrada N-120.
A Rectoral, Bascós, Monforte de Lemos
A Rectoral é un lugar da parroquia de Bascós, no concello de Monforte de Lemos. En 2018 estaba deshabitado.
O lugar sitúase a 364 m de altitude, ao norte da estrada N-120. Neste lugar atópanse a igrexa parroquial de San Martiño e o cemiterio parroquial.
Illa Young
Illa Young é unha das illas máis pequenas das Granadinas e forma parte do estado San Vicente e as Granadinas. Atópase inmediatamente ao sur da illa de San Vincente, separada dela por unha canle de aproximadamente 180 m de ancho. O nome remóntase ao ex gobernador británico de San Vicente William Young.
Xeografía
A illa Young pertence ás Granadinas, un arquipélago das Antillas Menores, pertence administrativamente á Parroquia de San Xurxo, a illa está a 180 m ao sur da illa principal San Vicente na entrada da Baía de Calliaqua e está formada por roca volcánica. Inmediatamente ao sur da illa Young, a menos de 60 metros da illa, atópase o Fort Duvernette, do século XVIII e parcialmente esculpido nun afloramento cônico de 60 metros.
Tráfico e turismo
A pequena illa só se pode acceder a un pequeno transbordador que viaxa regularmente desde e cara a San Vicente. A illa é de propiedade privada e antes de 1974 comezaron os traballos para a construción dun complexo de vacacións de luxo. Na actualidade, o asentamento inclúe 29 casas.
Soiuz TM-18
Soiuz TM-18 foi unha misión espacial tripulada rusa lanzada o 8 de xaneiro de 1994 mediante un foguete Soiuz U2 desde o cosmódromo de Baikonur.
Características
Soiuz TM-18, unha Soiuz modelo TM cos cosmonautas Viktor Afanasiev, Valeri Poliakov e Iuri Usachov a bordo, foi unha misión lanzada para acoplarse coa estación espacial Mir, facer experimentos científicos e manter a estación.
A Soiuz regresou a terra o 9 de xullo de 1994 ás 10:32 GMT, tocando terra a uns 110 km ao norte de Arkalyk (Casaquistán).
Nunca Máis
Nunca Máis é unha plataforma creada en 2002 poucos días despois de se afundir o petroleiro Prestige fronte ás costas galegas. Esta organización aglutinou dende entón a resposta cidadá ao desastre ecolóxico e á xestión levada a cabo polos diferentes gobernos responsables.
Con múltiplas manifestacións de variado carácter esixiu a declaración de Galiza como zona catastrófica e a inmediata dotación de recursos de todo tipo para reparar as graves consecuencias económicas, sociais, medioambientais e para a saúde provocadas polo sinistro. Tamén reclamou a posta en marcha de mecanismos de prevención que impedisen que feitos coma este se volvan a repetir no futuro.
Contra o lume
O 11 de agosto de 2006 a Plataforma Nunca Máis anunciou a súa reactivación para facer fronte á vaga de incendios forestais que estaban a sacudir Galiza.
Recoñecementos
No ano 2003 recibiron o Pedrón de Ouro pola "firme e histórica reacción de dignidade" tralo sinistro do Prestige.
Integrantes da plataforma Nunca Máis
miniatura|Manifestación de Nunca Máis no comezo do xuízo polo desastre do Prestige.
Soiuz TM-19
Características
Soiuz TM-19, unha Soiuz modelo TM cos cosmonautas Iuri Malenchenko e Talgat Musabaiev a bordo, foi unha misión lanzada para acoplarse coa estación espacial Mir, facer experimentos científicos e manter a estación.
Durante a súa estancia recibiron a visita da Progress M-24, que tivo problemas na aproximación á estación e impactou con ela un par de veces. A nave tivo que ser acoplada de maneira remota manualmente por Malenchenko. Durante a misión tamén chegou a Soiuz TM-20.
A Soiuz regresou a terra o 4 de novembro de 1994 ás 11:18 GMT, tocando terra a uns 110 km ao nordeste de Arkalyk (Casaquistán).
Primeira división española 1963/64
A tempada 1963/64 da Primeira división española de fútbol, que foi a 33ª edición do campionato, disputouse entre o 15 de setembro de 1963 e o 26 de abril de 1964.
O Real Madrid proclamouse campión por cuarta tempada consecutiva, marca insólita ata ese momento. Os merengues quedaron co seu segundo trofeo ligueiro.
Trofeo Pichichi
O hispano-húngaro Ferenc Puskás logrou o cuarto Trofeo Pichichi da súa carreira.
O Torbido, Bascós, Monforte de Lemos
O Torbido é un lugar da parroquia de Bascós, no concello de Monforte de Lemos. O lugar sitúase a 336 m de altitude, xunto ao regueiro do Torbido e ao norte da estrada N-120.
Liga Galega de Traiñeiras 2008
A tempada 2008 da Liga Galega de Traiñeiras foi a 6ª edición do campionato de traiñeiras de Galicia creado en 2003. Nesta tempada se disputaron 15 bandeiras. Samertolameu, o dominador da competición nesta tempada, non competiu nas 2 derradeiras bandeiras para loitar polo ascenso á Liga ACT (con éxito), o que fixo que Náutico de Vigo e Chapela o adiantasen na clasificación final da liga.
Radiación electromagnética
miniatura|esquerda|250px|As ondas electromágnéticas que compoñen a radiación electromagnética poden imaxinarse como ondas oscilatorias transversais autopropagábeis dos campos [[Campo eléctrico|eléctrico e magnético. Este diagrama mostra unha onda plana de radiación electromagnética linearmente polarizada propagándose de esquerda a dereita. O campo eléctrico está no plano vertical e o campo magnético no plano horizontal. Os dous campos están sempre en fase cunha razón constante entre as súas intensidades.]] A radiación electromagnética é unha combinación de campos eléctricos e magnéticos oscilantes e perpendiculares entre si que se propagan a través do espazo transportando enerxía dun lugar a outro. A luz visíbel é unha das partes da radiación electromagnética. A diferenza doutros tipos de onda, como o son, que necesitan dun medio material para propagarse, a radiación electromagnética pódese propagar no baleiro. No século XIX pensábase que existía unha substancia indetectable chamada éter que ocupaba o baleiro e servía de medio de propagación das ondas electromagnéticas. James Clerk Maxwell desenvolveu as súas ecuacións das que se desprende que un campo eléctrico variante no tempo xera un campo magnético e viceversa, a variación temporal do campo magnético xera un campo eléctrico. Pódese visualizar a radiación electromagnética como dous campos que se xeran mutuamente, por iso non necesitan ningún medio material para propagarse. As ecuacións de Maxwell tamén predín a velocidade de propagación no baleiro (que se representa c e ten un valor de 299.792,458 km/s), e a súa dirección de propagación (perpendicular ás oscilacións do campo eléctrico e magnético, que á súa vez son perpendiculares entre si). Heinrich Rudolf Hertz demostrouno experimentalmente en 1888.
O estudo teórico da radiación electromagnética denomínase electrodinámica e é un subcampo do electromagnetismo.
Dependendo do fenómeno estudado, a radiación electromagnética pódese considerar, en lugar de como unha serie ondas, como un chorro de partículas, chamadas fotóns. Esta dualidade onda-corpúsculo fai que cada fotón teña unha enerxía proporcional á frecuencia da onda asociada, dada pola relación de Planck: E=h\cdot\nu, onde E é a enerxía do fotón, h é a Constante de Planck e \nu é a frecuencia da onda.
A maior lonxitude de onda menor frecuencia (e menor enerxía segundo a relación de Plank).
Historia do descubrimento
As radiacións electromagnéticas con lonxitudes de onda distintas ás da luz visíbel, foron descubertas nos comezos do século XIX. O descubrimento dos raios infravermellos débese ao astrónomo William Herschel, quen publicou os seus resultados en 1800 para a Royal Society de Londres. Herschel usou un prisma triangular de cristal para refractar a luz solar e detectar coa axuda dun termómetro, un aumento da temperatura máis alá da parte vermella do espectro. Atribuíu este fenómeno á existencia duns "raios caloríficos" invisíbeis que máis tarde serían denominados raios infravermellos.
En 1801, o físico alemán Johann Wilhelm Ritter descubriu os raios ultravioleta nun experimento similar ao de Hershel, usando tamén un prisma triangular polo que fixo pasar a luz solar; ao dispersarse esta, observou que raios invisíbeis próximos ao bordo ultravioleta do espectro solar obscurecían preparados de cloruro de prata máis rapidamente do que o facían nas proximidades da luz violeta. O experimento de Ritter foi un precursor temperán da fotografía. Ritter decatouse que os raios ultravioleta (que foron chamados inicialmente "raios químicos") eran capaces de causar reaccións químicas.
miniatura|240px|Retrato de [[James Clerk Maxwell, cuxas ecuacións permitiron o avance no estudo da radiación electromagnética.]] Entre 1862 e 1864, James Clerk Maxwell desenvolveu as súas ecuacións para o campo electromagnético, as cales suxerían que as ondas no campo trasladaríanse a unha velocidade que estaba moi próxima á coñecida velocidade da luz. Xa que logo, Maxwell fixo a suxestión de que a luz visíbel e, por inferencia, tamén os invisíbeis raios infravermellos e ultravioleta, consistían en perturbacións (ou radiacións) que se propagaban no campo electromagnético.
As ondas de radio foron producidas deliberadamente por primeira vez en 1887 por Heinrich Hertz usando circuítos eléctricos calculados para producir cargas oscilantes e correntes que suxerían as ecuacións de Maxwell. Hertz tamén desenvolveu métodos para detectar esas ondas, e produciu e caracterizou as que máis tarde serían chamadas microondas.
Wilhelm Röntgen descubriu e deulle nome aos raios X. O 8 de novembro de 1895despois de estar experimentando con altas voltaxes aplicadas a un tubo de baleiro, observou unha fluorescencia nun prato próximo de vidro revestido. Nun mes descubriu as propiedades máis importantes dos raios X.
O último tramo do espectro electromagnético en ser descuberto está asociado coa radioactividade.Henri Becquerel achou que, dun xeito similar ao que facían os raios X, sales de uranio causaban unha especie de néboa nunha placa fotográfica non exposta directamente, a través dun papel que a cubría; e Marie Curie deuse conta que só certos elementos producían estes raios de enerxía, descubrindo pronto a intensa radiación do radio. En 1899, a través da simple experimentación, Ernest Rutherford diferenciou a radiación da pechblenda entre raios alfa e raios beta, probando así a existencia deste tipo de radiación de partículas cargadas. Porén, en 1900, o científico francés Paul Villard descubriu outro tipo de radiación do radio con carga neutra e especialmente penetrante e, despois de que a describira, Rutherford deuse conta que tiña que ser un terceiro tipo de radiación que denominou raios gamma en 1903. En 1910, o físico William Henry Bragg demostrou que os raios gamma son radiación electromagnética, non partículas, e en 1914 Rutherford e Edward Andrade mediron a súa lonxitude de onda, encontrando que era similar á dos raios X pero máis curta e, xa que logo, con máis alta frecuencia, aínda que un 'cruzamento' entre os raios X e os gamma permite que os raios X sexan máis longos (e, polo tanto, a lonxitude de onda máis curta) que os raios gamma e viceversa. A orixe do raio diferénciaos, os raios gamma tenden a ser un fenómeno natural orixinado no núcleo inestable dun átomo e os raios X son xerados eléctricamente (e, polo tanto, artificiais) a menos que sexan un resultado da radiación de freada dos raios X bremsstrahlung, causada pola interacción de partículas de rápido movemento (como as partículas beta) colisionando con determinados materiais, xeralmente de números atómicos máis elevados.
Espectro electromagnético
[[Ficheiro:Light spectrum.svg|miniatura|Lenda:
γ = Raios gamma
HX = Raios X fortes
EUV = Raios ultravioleta extremos
NUV = Raios ultravioleta próximos
Luz visíbel (bandas coloreadas)
NIR = Raios infravermellos próximos
MIR = Raios infravermellos medios
FIR = Raios infravermellos distantes
EHF = Frecuencia extremadamente alta (microondas)
A Estrada, Bascós, Monforte de Lemos
A Estrada é un lugar da parroquia de Bascós, no concello de Monforte de Lemos. En 2018 tiña unha poboación de 3 habitantes, 2 homes e 1 muller.
Radiación electromagnética
Espectro electromagnético
SHF = Frecuencia súper alta (microondas)
A Estrada, Bascós, Monforte de Lemos
O lugar sitúase a 339 m de altitude, xunto á estrada LU-933.
Radiación electromagnética
Espectro electromagnético
UHF = Frecuencia ultra alta (ondas de radio)
VHF = Frecuencia moi alta (radio)
HF = Alta frecuencia (radio)
MF = Frecuencia media (radio)
LF = Frecuencia baixa (radio)
VLF = Frecuencia moi baixa (radio)
VF = Frecuencia da voz
ULF = Frecuencia ultra baixa (radio)
ELF = Frecuencia extremadamente baixa (radio)]]
A radiación electromagnética (a designación "radiación" exclúe a electricidade estática e magnética e os campos próximos) clasifícase segundo a lonxitude de onda en ondas de radio, microondas, Radiación infravermella, espectro visíbel, radiación ultravioleta, raios X e raios gamma. As ondas electromagnéticas arbitrarias poden ser expresadas mediante a análise de Fourier en termos de ondas monocromáticas sinusoidales, cada unha das cales pode á súa vez ser clasificada nunha destas rexións do espectro electromagnético.
Para determinadas clases de ondas electromagnética, é máis útil tratar a forma da onda coma "aleatoria", e entón a análise espectral debe realizarse mediante técnicas matemáticas lixeiramente diferentes apropiadas para procesos aleatorios ou estocásticos. Nestes casos, os compoñentes individuais da frecuencia están representados en termos do seu contido de poder, e a información de fase non se conserva. Esta representación chámase densidade espectral de potencia do proceso aleatorio. A radiación electromagnética aleatoria que require este tipo de análise áchase, por exemplo, no interior das estrelas e noutras outras formas de radiación de banda moi ancha coma no campo de onda de punto cero do baleiro electromagnético.
As ondas de son non son radiacións electromagnéticas. No extremo inferior do espectro electromagnético, desde preto de 20 Hz ata aproximadamente 20 kHz, están frecuencias que poden considerarse no rango de son. Porén, as ondas electromagnéticas non poden ser percibidas directamente polos oídos humanos. As ondas sonoras son, pola contra, a compresión oscilante das moléculas. Para ser oída, a radiación electromagnética debe converterse en ondas de presión do fluído no que se atopa o oído (sexa o fluído aire, auga ou algún outro).
Tipos de radiación electromagnética e propiedades
Por orde de frecuencia ascendente, distínguense os seguintes tipos de radiación electromagnética:
Ondas de radio
As ondas de radio son o tipo de radiación electromagnética de máis baixa frecuencia (entre 3 Hz e 3 GHz) e enerxía. Xa que logo é a que ten as máis altas lonxitudes de onda (desde 1 dm ata 100.000 km).
Nas frecuencias de radio, a radiación electromagnética interactúa amplamente coa materia como unha gran colección de cargas que se espallan por grandes cantidades de átomos afectados. Nos condutores eléctricos, o movemento masivo inducido de carga (correntes eléctricas) orixina a absorción da radiación electromagnética, ou a separación de cargas que causan a xeración dunha nova radiación electromagnética (reflexión efectiva da radiación electromagnética). Un exemplo disto é a absorción ou emisión de ondas de radio por antenas. Estes efectos poden abarcar distancias macroscópicas nos condutores debido á súa gran lonxitude de onda.
Microondas
As microondas son unha forma de radiación electromagnética con lonxitudes de onda que varían desde un decimetro a un milímetro; con frecuencias entre 3 e 300 GHz.
As radiacións de microondas, ao entraren en contacto coa materia e, en particular, cun condutor eléctrico, compórtanse dun xeito análogo a como o fan as ondas de radio. Por exemplo, cando se produce a absorción de microondas por auga ou outras moléculas cun momento dipolar eléctrico; fenómeno que se aplica para producir calor dentro dun forno microondas.
Infravermellas
Son radiacións electromagnéticas de frecuencias comprendidas entre 300 GHz e 300 THz, e lonxitudes de onda de 1 mm ata 1 μm.
Do mesmo xeito que as onda de radio e as microondas, os infravermellos tamén se ven reflectidos polos metais (como tamén a maioría das radiacións electromagnéticas ultravioletas). Non obstante, a diferenza das ondas de radio de frecuencia baixa e da radiación de microondas, a radiación infravermella interactúa comunmente cos dipolos presentes en moléculas sinxelas, que cambian a medida que os átomos vibran nos extremos dun único vínculo químico. En consecuencia, é absorbida por unha gran variedade de substancias, ás que fai aumentar a temperatura a medida que as vibracións se disipan como calor. O mesmo proceso, que se executa en sentido inverso, fai que as substancias a granel irradien de forma espontánea en frecuencias infravermellas (ver "radiación térmica").
Luz visíbel
Fontes naturais producen radiación electromagnética. As de lonxitude de onda entre, aproximadamente, 400 nm e 700 nm é detectada directamente polo ollo humano e percibida como luz visíbel. Outras lonxitudes de onda, especialmente infravermellos (máis de 700 nm) e ultravioleta (máis curtos que 400 nm) próximos, tamén se refiren ás veces como luz.
A luz visíbel pode afectar a algunhas moléculas con simples fotóns, pero normalmente non de forma permanente ou prexudicial, pola ausencia da suficiente alta enerxía para aumentar a temperatura a niveis daniños. Porén, nos tecidos vexetais que realizan a fotosíntese, os carotenoides actúan para extinguir a clorofila excitada electrónicamente producida pola luz visible nun proceso chamado extinción non fotoquímica, a fin de evitar reaccións que interferirían coa fotosíntese a altos niveis luminosos. Evidencias limitadas indican que algunhas especies reactivas de osíxeno son creadas por luz visíbel na pel, e que estas poden desenvolver algún papel no fotoenvellecemento, do mesmo xeito que a radiación ultravioleta A.
Radiación ultravioleta
A medida que a frecuencia aumenta no ultravioleta (UV), os fotóns adquiren suficiente enerxía (uns tres electróns voltios ou máis) para excitar certas moléculas con enlace dobre nunha reorganización química permanente. No ADN, isto causa danos duradeiros. O ADN tamén é danado indirectamente por especies reactivas do osíxeno producidas pola radiación ultravioleta A (UVA), que ten enerxía demasiado baixa para danar o ADN directamente. É por iso que a radiación ultravioleta en todas as súas lonxitudes de onda pode danar o ADN, e é capaz de causar cancro e (para UVB) as queimaduras da pel (queimaduras solares) que son moito peores cas producidas por efectos de quecemento simple (aumento de temperatura). Esta propiedade de causar danos moleculares, desproporcionada cos efectos do quecemento, é característica de todas as radicacións electromagnéticas con frecuencias no rango da luz visíbel e superiores. Estas propiedades das radiacións de alta frecuencia débense a efectos cuánticos que danan permanentemente materiais e tecidos a nivel molecular.
No extremo máis alto do rango ultravioleta, a enerxía dos fotóns chega a ser o suficientemente grande como para transmitir a enerxía suficiente aos electróns para que se liberen do átomo, nun proceso chamado fotoionización. A enerxía necesaria para iso é sempre maior que aproximadamente 10 electrón-volt (eV), correspondentes a lonxitudes de onda menores que 124 nm (algunhas fontes suxiren un corte máis real de 33 eV, que é a enerxía necesaria para ionizar auga). Este extremo alto do espectro ultravioleta con enerxías no rango de ionización aproximado, ás veces é chamado "UV extrema". O UV ionizante é filtrado fortemente pola atmosfera da Terra).
A radiación electromagnética composta por fotóns que transportan a mínima enerxía de ionización ou superior, que inclúe todo o espectro con lonxitudes de onda máis curtas, denomínase radiación ionizante. Existen outros tipos de radiación ionizante producidos por partículas non electromagnéticas. A radiación ionizante de tipo electromagnético esténdese desde a ultravioleta extrema ata todas as frecuencias máis altas e as lonxitudes de onda máis curtas, o que significa que todos os raios X e os raios gamma son deste tipo. Estas radiacións son capaces de producir os tipos máis severos de dano molecular, como por exemplo en bioloxía as alteracións nas biomoléculas, incluíndo mutacións e cancro, moitas veces a grandes profundidades por debaixo da pel. As radiacións desde o extremo máis alto do espectro de raios X, e todo do espectro de raios gamma, teñen capacidade penetrante na materia.
Raios X
Despois dos UV, veñen no espectro os raios X, con frecuencias comprendidas entre os 30 PHz e os 30 EHz e lonxitudes de onda no rango de 10 pm ata 10 nm.
Os raios X tamén se ionizan como os rangos superiores do UV. Non obstante, debido ás súas enerxías máis altas, os raios X tamén poden interactuar coa materia mediante o efecto Compton. Os raios X fortes teñen lonxitudes de onda máis curtas que os raios X brandos e poden atravesar moitas substancias con pouca absorción, o que os fai útiles para "ver a través de" obxectos con "espesores" inferiores a o equivalente a uns poucos metros de auga. Un uso notable é o diagnóstico pola imaxe de raios X na medicina (un proceso coñecido como radiografía). Os raios X son útiles como sondas na física de alta enerxía. En astronomía, os discos de acreción ao redor das estrelas de neutróns e os buracos negros emiten raios-X, permitindo o estudo destes fenómenos. Os raios X tamén son emitidos polas coroas das estrelas e son fortemente emitidos por algúns tipos de nebulosas. Porén, os telescopios de raios X deben situarse fóra da atmosfera da Terra para ver raios X astronómicos, xa que a gran profundidade da atmosfera da Terra faina opaca aos raios X (con densidade de área de 1.000 gramos por cm2), equivalente a un espesor de 10 metros de auga, cantidade suficiente para bloquear case todos os raios X e raios gamma astronómicos.
Raios gamma
Son os de menor lonxitude de onda (menor que 10 pm) e máis alta frecuencia (maior que 30 EHz) e enerxía.
Foron descubertos por Paul Ulrich Villard en 1900. Son os fotóns máis enerxéticos, que non teñen un límite inferior definido para a súa lonxitude de onda. Na astronomía son valiosos para o estudo de obxectos ou rexións de alta enerxía pero, como ocorre con raios X, só se poden observar con telescopios fóra da atmosfera terrestre. Os raios gamma (γ) son utilizados experimentalmente en física pola súa capacidade penetrante e son producidos por unha serie de radioisótopos. Son utilizados para a irradiación de alimentos e sementes para a esterilización, e na medicina úsanse ocasionalmente na terapia do cancro por radiación. Máis comunmente, os raios gamma utilízanse para a imaxe diagnóstica na medicina nuclear, sendo un exemplo os escaneos PET. A lonxitude de onda dos raios gamma pode ser medida con gran precisión a través dos efectos da dispersión de Compton.
miniatura|centro|800 px|O [[espectro electromagnético co espectro visíbel ampliado.]]
A radiación térmica electromagnética como unha forma de calor
A estrutura básica da materia implica partículas cargadas ligadas. Cando a radiación electromagnética incide na materia, fai oscilar e gañar enerxía ás partículas cargadas. O destino final desta enerxía depende do contexto. Pode ser inmediatamente re-radiada e aparecer como radiación dispersa, reflectida ou transmitida. Pódese disipar noutros movementos microscópicos dentro da materia, chegando ao equilibrio térmico e manifestándose como enerxía térmica, ou mesmo transformarse en enerxía cinética no material. Cunhas poucas excepcións relacionadas con fotóns de alta enerxía (como a fluorescencia, a xeración harmónica, as reaccións fotoquímicas, o efecto fotovoltaico das radiacións ionizantes en radiación ultravioleta, a radiación X e a radiación gamma), a radiación electromagnética absorbida simplemente deposita a súa enerxía quentando o material. Isto ocorre para a radiación de infravermellos, microondas e ondas de radio. As ondas de radio intensas poden queimar térmicamente o tecido vivo e poden cociñar os alimentos. Ademais dos láseres de infravermellos, os láseres suficientemente intensos de luz visíbel e ultravioleta poden queimar facilmente un papel.
A radiación ionizante crea electróns de alta velocidade nun material e rompe enlaces químicos, pero despois de que estes electróns choquen moitas veces con outros átomos, eventualmente a maior parte da enerxía convértese en enerxía térmica. Todo isto ocorre nunha pequena fracción de segundo. Este proceso fai que a radiación ionizante sexa moito máis perigosa por unidade de enerxía que a radiación non ionizante. Esta advertencia tamén se aplica á radiación UV, aínda que case toda ela non é ionizante, porque a UV pode danar as moléculas por excitación electrónica, que é moito maior por unidade de enerxía unitaria que os efectos de quecemento.
A radiación infravermella na distribución espectral dun corpo negro adoita considerarse unha forma de calor, xa que ten unha temperatura equivalente e está asociada cun cambio de entropía por unidade de enerxía térmica. Non obstante, "calor" é un termo técnico en física e termodinámica, e moitas veces confúndese coa enerxía térmica. Calquera tipo de enerxía electromagnética pode transformarse en enerxía térmica en interacción coa materia. Así, calquera radiación electromagnética pode "quentar" (no sentido de aumentar a enerxía térmica) dun material, cando é absorbida
O proceso inverso, ou reversible no tempo, da absorción é a radiación térmica. Gran parte da enerxía térmica na materia consiste nun movemento aleatorio de partículas cargadas, e esta enerxía pode irradiarse fóra da materia. A radiación resultante pode ser posteriormente absorbida por outra peza de materia, coa enerxía depositada que quenta o material.
A radiación electromagnética nunha cavidade opaca no equilibrio térmico é efectivamente unha forma de enerxía térmica, cunha radiación de entropía máxima.
Fente
O topónimo galego Fente pode referirse a:
V Asemblea Nacionalista
Historia e características
dereita|miniatura|[[Casa do Consulado, onde se celebrou a V Asemblea Nacionalista.]]
A Asemblea tivo lugar na Casa do Consulado, que ocupaba o Consello Provincial de Fomento. Iniciouse coa lectura da memoria anual polo presidente da Irmandade Nazonalista Galega, Vicente Risco. Ratificáronse as conclusións adoptadas na Asemblea de Monforte. Aprobouse un proxecto de organización do partido e propaganda presentado pola delegación da Coruña. Como conclusións aprobouse a intensificación das relacións coas colonias galegas en Suramérica, Cuba e Portugal. Na sesión do día 19 aprobouse por unanimidade unha proposta de Paz Andrade para a unificación das forzas agrarias e o nacionalismo. Tamén se acordou encomendar a Xaime Quintanilla e Calviño as xestións coas sociedades obreiras para constituír a Confederación Nacional del Trabajo Gallego. Finalmente Vicente Risco foi reelixido como xefe da ING.
Barredo, Bascós, Monforte de Lemos
Barredo é un lugar da parroquia de Bascós, no concello de Monforte de Lemos. O lugar sitúase a 368 m de altitude, ao leste de Carranchousa e ao sur da N-120.
Alexander Korda
Alexander Korda, nado como Sándor László Kellner en Túrkeve, daquela Imperio Austro-Húngaro, o 16 de setembro de 1893 e finado en Londres o 23 de xaneiro de 1956, foi un director e produtor de cine húngaro nacionalizado británico.
Traxectoria
De orixe xudía, traballou primeiramente coma xornalista no seu país natal, antes de empezar a exercer como produtor cinematográfico. Como director traballou en Hungría inicialmente, para logo pasar a filmar películas en Viena, Berlín, París, Estados Unidos, onde chegou a ser director da United Artists, e finalmente en Gran Bretaña, onde se estableceu definitivamente en 1932. Alí, nese mesmo ano, funda a produtora London Films. Ao ano seguinte asina a película que sería o seu maior éxito internacional, The private life of Henry VIII (A vida privada de Henrique VIII, en tradución literal ao galego), nomeada ao Óscar ó mellor filme en 1934 e pola que Charles Laughton conseguiría o Óscar ó mellor actor. Outro éxito significativo obtívoo co filme Rembrandt en 1936, tamén con Charles Laughton no papel protagonista.
En 1942 recibiu o título de Sir, converténdose no primeiro director de cine en conseguir tal distinción.
Individuo
Un individuo é unha unidade elemental dun sistema maior ou máis complexo. Respecto de dito sistema non ten sentido algo menor que un individuo. Por exemplo, respecto dunha sociedade humana non ten sentido algo menor que unha persoa.
En metafísica, a palabra individuo, se ben algunhas veces significa "unha persoa", máis frecuentemente designa calquera cousa numericamente singular. "Individuo", en canto elemento do vocabulario filosófico é un termo moi usado que se adoita encontrar en compañía de "particular" (de feito moitas veces trátase como sinónimo de particular, aínda que un se pregunta se os particulares abstractos se poden contar como individuos) e así úsase en contraposición con "universal"
O individuo é unha unidade, cadaquén é un ser diferente que posúe intelixencia.
Unha famosa obra sobre os individuos e a súa individualización é a escrita por P. F. Strawson,Individuals: An essay in Descriptive Methaphysics(Londres: Methuen & Co.Ltd., 1959; Nova York: Anchor 1963)
Na vida diaria un individuo é un conxunto de pensamentos e accións que se considera coma unha entidade. Adóitase considerar a un individuo responsable das súas accións.
Pero non obstante, ocorre que despois de accidentes e enfermidades que causaron dano cerebral, os pensamentos e accións dun corpo tórnanse tan drasticamente distintas que moita xente non opina que este corpo mantén ó mesmo individuo.
No pasado as persoas non se consideraban responsables polos danos causados en estado de embriaguez. Aparentemente considerábase que nese estado o corpo non mantén ó mesmo individuo que en estado sobrio.
Pódese supoñer que a tolemia transitoria pódelle acontecer a calquera, e daquela o individuo normal é considerado ausente do corpo e polo tanto non responsable.
José Rodríguez Bretos
José Rodríguez Bretos, nado en Fene e finado en Ferrol o 22 de xaneiro de 1937, foi un escultor e militar galego.
Uta Hagen
Uta Thyra Hagen, nada en Gotinga o 12 de xuño de 1919 e finada en Greenwich Village o 14 de xaneiro de 2004, foi unha actriz e profesora estadounidense. Orixinou o papel de Martha na estrea en Broadway en 1962 de Who's Afraid of Virginia Woolf?, de Edward Albee, que a chamou "unha actriz fondamente verídica". Como Hagen estaba na lista negra de Hollywood, en parte a causa da súa asociación con Paul Robeson, as súas oportunidades no cinema diminuíron e centrou a súa carreira no teatro neoiorquino.
Posteriormente converteuse nunha influente profesora de interpretación no Herbert Berghof Studio de Nova York e escribiu textos sobre interpretación de grande éxito como Respect for Acting, con Haskel Frankel, e A Challenge for the Actor. As súas contribucións fundamentais á pedagoxía teatral foron unha serie de exercicios que construíu sobre o traballo de Konstantin Stanislavski e Yevgeny Vakhtangov.
Foi elixida para o American Theater Hall of Fame en 1981. Gañou en dúas ocasións o Tony á mellor actriz e recibiu un Tony especial en 1999.
Lado da epístola e lado do evanxeo
miniatura|300px|Planta da [[catedral de Palma de Mallorca, onde se sinalan as naves do evanxeo, central e da epístola.]] O lado do evanxeo é unha zona das igrexas cristiás occidentais. Nese lugar líanse os evanxeos na liturxia. Cara ao altar maior, atópase no lado esquerdo.
Uta Hagen
Traxectoria
Filla do historiador da arte Oskar Hagen e da cantante de ópera Thyra Leisner, a súa familia emigrou aos Estados Unidos en 1924. Criouse en Madison, Wisconsin, e en 1937 estableceuse en Nova York.
Lado da epístola e lado do evanxeo
O lado oposto é o lado da epístola, onde se lían as epístolas (cartas) canónicas na liturxia. Cara ao altar maior, o lado da epístola atópase no lado dereito.
Uta Hagen
Traxectoria
Debutou en 1937 como Ofelia en Hamlet en Dennis, Massachusetts, na compañía de Eva Le Gallienne, á que seguiu Nina de A gaivota de Anton Chekhov e a protagonista de Saint Joan, de George Bernard Shaw. Co seu marido José Ferrer interpretou o papel de Desdémona no Otelo de Paul Robeson.
Lado da epístola e lado do evanxeo
Por extensión denomínase naves do evanxeo á que se atopa situada nese lado dentro do templo e da mesma maneira nave da epístola a que está no lado da epístola.
Uta Hagen
Traxectoria
Dende 1947 destacou como mestra de actores no HB Studio en Greenwich Village; entre os seus alumnos estiveron Matthew Broderick, Christine Lahti, Jason Robards, Sigourney Weaver, Liza Minnelli, Whoopi Goldberg, Jack Lemmon, Debbie Allen e Al Pacino.
Lado da epístola e lado do evanxeo
Na liturxia tridentina, que se segue usando nalgunhas comunidades cristiás, o lector que sostiña o misal movíase ao lado da epístola á beira do evanxeo despois de ler a súa epístola.
Uta Hagen
Vida persoal
Uta Hagen estivo casada con José Ferrer entre 1938 e 1948. Tiveron unha filla, Leticia (nada o 15 de outubro de 1940). Divorciáronse en parte pola relación de Hagen con Paul Robeson, coprotagonista de Otelo. Hagen casou con Herbert Berghof o 25 de xaneiro de 1957, unión que durou ata a morte del en 1990. Hagen faleceu en Greenwich Village en 2004 despois de sufrir un infarto en 2001.
María Moliner
María Moliner, nada en Paniza, Zaragoza, en 1900 e finada en Madrid en 1981, foi unha bibliotecónoma e lexicógrafa española.