cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Auga
Propiedades moleculares
A polaridade da molécula da auga dá lugar as forzas de van der Waals e a formación de ata catro enlaces de hidróxeno con moléculas circundantes. Estas ligazóns moleculares explican a adhesividade da auga, o seu elevado índice de tensión superficial e a súa capilaridade, que é responsable da formación de ondas capilares, permite a algúns animais desprazarse sobre a superficie da auga e contribúe ao transporte do zume contra a gravidade nas plantas vasculares, como as árbores. A presenza na auga de certas substancias surfactantes, como xabóns e deterxentes, reduce notablemente a tensión superficial da auga e facilita a retirada da sucidade adherida a obxectos.
Outra consecuencia da polaridade da auga é que, en estado líquido, é un disolvente moi potente de moitos tipos de substancias distintas. As substancias que se mesturan e disólvense ben en auga —como as sales, azucres, ácidos, álcalis e algúns gases (como o osíxeno ou o dióxido de carbono, mediante carbonación)— son chamadas hidrófilas, mentres que as que non combinan ben coa auga —como lípidos e graxas— denomínanse substancias hidrófobas. Igualmente, a auga é miscible con moitos líquidos, como o etanol, e en calquera proporción, formando un líquido homoxéneo. Pode formar azeótropos con outros disolventes, como o etanol ou o tolueno. Por outra banda, os aceites son inmiscibles coa auga, e forman capas de variable densidade sobre a súa superficie. Como calquera gas, o vapor de auga é miscible completamente co aire.
Propiedades eléctricas e magnéticas
A auga ten unha constante dieléctrica relativamente elevada (78,5 a 298K ou 25 °C) e as moléculas de substancias con carga eléctrica se disocian facilmente nela. A presenza de ións disociados incrementa notablemente a condutividade da auga que, pola contra, compórtase como un illante eléctrico en estado puro.
A auga pode disociarse espontaneamente en ións hidronios H3O+ e hidróxidos OH-. A constante de disociación Kw é moi baixa —10-14 a 25°C—, o que implica que unha molécula de auga se disocia aproximadamente cada dez horas. O pH da auga pura é 7, porque os ións hidronios e hidróxidos atópanse na mesma concentración. Debido aos baixos niveis destes ións, o pH da auga varía bruscamente se se disolven nela ácidos ou bases.
É posible separar a auga líquida nos seus dous compoñentes hidróxeno e osíxeno facendo pasar por ela unha corrente eléctrica, mediante electrólise. A enerxía requirida para separar a auga nos seus dous compoñentes mediante este proceso é superior á enerxía desprendida pola recombinación de hidróxeno e osíxeno.
A auga líquida pura é un material diamagnético e é repelida por campos magnéticos moi intensos.
Propiedades mecánicas
A auga líquida pode considerarse a efectos prácticos como incompresible, efecto que é aproveitado nas prensas hidráulicas; en condicións normais, a súa compresibilidade abarca valores desde 4,4 ata 5,1×10-10Pa-1. Mesmo a profundidades de 2km, onde a presión alcanza unhas 200 atm, a auga experimenta unha diminución de volume de só un 1%.
A viscosidade da auga é duns 10-3Pa·s ou 0,01poise a 20°C, e a velocidade do son en auga líquida varía entre os 1400 e 1540m/s, dependendo da temperatura. O son transmítese na auga case sen atenuación, sobre todo a frecuencias baixas; esta propiedade permite a comunicación submarina a longas distancias entre os cetáceos e é a base da técnica do sonar para detectar obxectos baixo a auga.
Reaccións químicas
A auga é o produto final das reaccións da combustión, xa sexa do hidróxeno ou dun composto que conteña hidróxeno. A auga tamén se forma en reaccións de neutralización entre ácidos e bases.
A auga reacciona con moitos óxidos metálicos e non metálicos para formar hidróxidos e oxácidos respectivamente. Tamén forma hidróxidos ao reaccionar directamente cos elementos con maior electropositividade, como os metais alcalinos e alcalinotérreos, que desprazan o hidróxeno da auga nunha reacción que, no caso dos alcalinos máis pesados, pode chegar a ser explosiva debido ao contacto do hidróxeno liberado co osíxeno do aire.
Por mor da súa capacidade de autoinozación, a auga pode hidrolizar outras moléculas. As reaccións de hidrólisis poden producirse tanto con compostos orgánicos como inorgánicos. Son moi importantes no metabolismo dos seres vivos, que sintetizan numerosas enzimas denominadas hidrolasas coa función de catalizar a hidrólise de diferentes moléculas.
A auga no Universo
miniatura|upright|Superficie cuberta de xeo de [[Europa (lúa)|Europa, un satélite de Xúpiter. Pénsase que existe un océano de auga líquida baixo a súa superficie xeada.]] A auga é un composto bastante común no noso sistema solar, e no universo, onde se atopa principalmente en forma de xeo e de vapor. Constitúe unha gran parte do material que compón os cometas e en 2016 achouse «auga magmática» procedente do interior da Lúa en pequenos grans minerais na superficie lunar. Algúns satélites de Xúpiter e Saturno, como Europa e Encélado presentan posiblemente auga líquida baixo a súa grosa capa de xeo.
A maior parte da auga que existe no universo pudo xurdir como derivado da formación de estrelas que posteriormente produciron o vapor de auga ao estopar. O nacemento das estrelas adoita causar un forte fluxo de gases e po cósmico. Cando este material choca co gas das zonas exteriores, as ondas de choque producidas comprimen e quentan o gas. Pénsase que a auga é producida neste gas cálido e denso.
Funcións biolóxica da auga
A auga, compoñente maioritario da materia viva, constitúe por termo medio o 75% do seu peso, aínda que a proporción varía segundo as distintas especies, a idade do individuo e o tipo de tecido: canto máis novo é o organismo, e canto máis complexas son as funcións dun tecido, maior é o seu contido en auga.
As principais funcións biolóxicas da auga son:
Toponimia
miniatura|upright|O impacto dunha pinga sobre a superficie da auga provoca unhas ondas características, chamadas [[Menisco (líquidos)|ondas capilares.]] Da importancia da auga na vida biolóxica e sentimental do ser humano, sobre todo nas súas orixes nas que non dispuña dela a pracer coma agora, dan conta a abundancia de topónimos. Estes son algúns exemplos espallados:
Joe Cocker
John Robert Cocker, coñecido co nome artístico de Joe Cocker, nado en Sheffield o 20 de maio de 1944 e finado o 22 de decembro de 2014, foi un cantante inglés de música rock e blues.
Traxectoria
Joe Cocker iniciou a súa carreira musical en Sheffield, onde nace, participando en pequenas bandas desde os 15 anos. A primeira delas é The Avengers (baixo o nome artístico de Vance Arnold), seguida de Big Blues en 1963 e The Grease Band (1966). O seu primeiro sinxelo é "I’ll Cry Instead", e foi o primeiro en conter varias versións dos Beatles.
Logo de éxitos menores en Gran Bretaña co sinxelo "Marjorine", tivo o seu momento de éxito cunha versión innovadora de "With a Little Help from My Friends", outra versión de The Beatles, do álbum Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band, no que incorporan ó guitarrista principal de Led Zeppelin Jimmy Page, liderando a lista de sinxelos de Gran Bretaña nunha semana de novembro de 1968.
En 1969 participou no Festival de Woodstock, onde interpretou cinco cancións: "Delta Lady", "Some Things Goin' On", "Let's Go Get Stoned", "I Shall Be Released" e "With a Little Help from my Friends".
Cocker logrou un segundo éxito en Gran Bretaña coa canción de Leon Russell "Delta Lady". Novamente acada grandes logros con versións de The Beatles, en especial en 1970 coa versión de "She Came in Through the Bathroom Window" do álbum Abbey Road.
Mentres os seus éxitos británicos demostraron ser difíciles de manter, desfrutou varios éxitos nos Estados Unidos con "Cry Me a River" e "Feelin' Alright" de Dave Mason. En 1970 a versión do famoso tema "The Letter" de The Box Tops, que apareceu no álbum en vivo Mad Dogs and Englishmen, converteuse na súa primeira canción en estar entre as 10 mellores nos Estados Unidos.
En 1969 foi invitado ó  Ed Sullivan Show. No escenario amosou unha grande intensidade física, axitando os brazos e simulando tocar a guitarra, dándolle ocasionalmente aparencia superflua á banda.
A principios dos 70 estivo involucrado en problemas con abuso de drogas, incluíndo problemas co alcohol. Pero logrou recuperarse para regresar á escena nos 80 con éxitos que incluían:
Cocker participou na apertura de Woodstock '94, como un dos poucos que tocaran no festival orixinal en 1969, sendo moi ben recibido.
Foi coñecido como "The Sheffield Soul Shouter" (A alma que berra de Sheffield)
Janet Gaynor
Laura Augusta Gainor, nada en Filadelfia (Pensilvania) o 6 de outubro de 1906 e finada en Palm Springs (California) o 14 de setembro de 1984, foi unha actriz de cinema estadounidense.
Traxectoria
Decidiu dedicarse á interpretación tras graduarse no instituto e por iso trasladouse desde San Francisco, onde se mudara cos seus pais, aos Ánxeles. Alí conseguiría finalmente traballo como actriz.
En 1928 converteuse na primeira actriz en gañar o Oscar, por tres filmes: Seventh Heaven, Sunrise e Street Angel.
Gaynor foi unha das poucas actrices destacadas do cinema mudo que seguiu triunfando no sonoro. Non obstante, tras casar co seu segundo marido, o deseñador de vestiario Adrian, en 1939, decidiu abandonar o cinema, desenvolvendo unha carreira coma pintora.
Finou en 1984, a causa das secuelas que tivo tras sufrir un grave accidente de coche dous anos antes.
Maruxa Olavide
Maruxa Olavide Verdía, nada na Coruña, é unha escritora e pintora galega.
Traxectoria
Estudou en Madrid, e comezou a debuxar no estudio do pintor arxentino Rafael Usandivaras. Realizou exposicións na Sala do Palacio Municipal da Coruña (1972), Círculo das Artes de Lugo (1974), Sala da Caixa de Aforros de Galicia na Coruña (1979) e no Casino de Viveiro (1983 e 1998).
Colabora en El Ideal Gallego coa sección "Las Cosas de Maruxa", en El Correo Gallego con "Personas y Cosas", e en Heraldo de Vivero.
É nai do avogado Ignacio Bermúdez de Castro Olavide.
Paul Preston
Paul Preston, nado en Liverpool en 1946, é un historiador británico de prestixio.
Traxectoria
É autor de diversas obras sobre a Historia Contemporánea de España, é doutor en Historia pola Universidade de Oxford e catedrático de Historia Contemporánea española e director do Centro Cañada Blanch para o Estudo da España Contemporánea (London School of Economics). Tamén foi profesor de Historia na Universidade de Reading, no Centro de Estudos Mediterráneos, no Queen Mary College. miniatura|dereita|Preston en 2008. Xunto a Ian Gibson e Hugh Thomas, constitúe o núcleo dos hispanistas británicos que dedicaron o seu esforzo ao estudo da historia recente española, especialmente á da Segunda República e a guerra civil españolas.
É membro da Academia Británica.
Pazo de Vaamonde
A Casa-pazo de Vaamonde ou pazo de Vaamonde é un pazo urbano construído no século XVIII en Santiago de Compostela. Na actualidade acolle o Consorcio de Santiago.
Sitio AP
En bioquímica e xenética molecular, un sitio AP (sitio apurínico/apirimidínico), tamén chamado sitio abásico, é un lugar do ADN (ou tamén do ARN pero moito menos probablemente) que non ten nin unha base purínica nin pirimidínica (falta unha base), xa sexa por causas espontáneas ou debido a danos no ADN. Estimouse que en condicións fisiolóxicas poden xerarse uns 10.000 sitios apurínicos e 500 apirimidínicos diaraimente nunha célula.
Pazo de Vaamonde
Localización
A casa áchase na zona vella de Santiago de Compostela, no cantón entre a rúa do Vilar número 59 e a calella de Entrerrúas, a máis estreita da vila.
Sitio AP
Os sitios AP poden formarse por despurinación espontánea, pero tamén ocorren como intermediarios da reparación por escisión de bases. Neste proceso, a ADN glicosilase recoñece unha base danada e corta o enlace N-glicosídico para liberar a base, deixando un sitio AP. Existe unha variedade de glicosilases que recoñece diferentes tipos de danos, incluíndo bases oxidadas ou metiladas, ou o uracilo no ARN. O sitio AP pode despois ser cortado por unha endonuclease AP, deixando extremos 3' hidroxilo e 5' desoxirribosafosfato (ver estrutura do ADN). De modo alternativo, glicosilase-liases funcionais poden cortar o sitio AP, deixando un 5' fosfato adxacente a un 3' aldehido α,β-insaturado. Ambos os mecanismos forman unha rotura de febra simple, que é despois reparada por reparación por escisión de bases de parche curto ou de parche longo.
Se se deixan sen reparar, os sitios AP poden orixinar mutacións durante a replicación semiconservativa. Poden causar que quede estancada a forcada de replicación e son sorteados por medio de síntese translesión. En E. coli, insírese preferentemene a adenina desde os sitios AP, o que se coñece como "regra da A". A situación é máis complexa nos eucariotas superiores, con diferentes nucleótidos que se utilizan preferentemente dependendo do organismo e as condicións experimentais.
Pazo de Vaamonde
Descrición
O edificio foi ergueito no século XVIII e curiosamente sobresae do aliñamento das casas acaroadas da rúa. Está formado pola planta terrea, con soportais de arcos de volta perfecta e dous andares, o segundo con balcón. Na fachada do primeiro andar, entre as fiestras salienta un grande escudo. Tamén é de salientar o petador da porta, obra do escultor Francisco Asorey, e tamén a rechamadeira cristaleira da porta interior. No interior atópase unha escaleira principal cunha escultura en madeira realizada polo escultor J. Rivas o 25 de xullo de 1932. Subindo para da escaleira principal hai unha escaleira de servizo máis sinxela e estreita.
Forza Aérea dos Estados Unidos de América
A Forza Aérea dos Estados Unidos (en inglés: United States Air Force, USAF) é unha das ramas das Forzas Armadas dos Estados Unidos. É a forza aérea máis grande e máis avanzada tecnoloxicamente do mundo e conta cuns 15 000 avións en servizo e uns 352 000 homes en activo, 72 000 na reserva, e 102 000 na garda aérea nacional (Air National Guard).
O 18 de setembro de 1947, trala aprobación da Acta de Seguridade Nacional de 1947, escindiuse do exército (US Army). A misión actual da USAF é "dar opcións soberanas para a defensa dos Estados Unidos de América e os seus intereses globais, voar e combater no ar, no espazo e no ciberespazo".
Galería de imaxes
Galería de imaxes dos avións máis coñecidos da USAF:
Escola de música Charamela
A Escola de música Charamela é unha asociación musical eumesa creada o 14 de setembro de 1990 por un grupo de pais e nais que sentían a necesidade de transmitirlles aos seus fillos e fillas a inquedanza pola música. O nome de Charamela fai referencia ás follas dos piñeiros. Entre os seus antigos alumnos hai profesionais da música e membros do Conservatorio Superior. Polo seu labor e o alto nivel acadado, recibiu en 2008 o premio Cultura Diario de Ferrol.
Actividades
En Charamela impártense clases de tódolos instrumentos tradicionais, de banda ou de orquestra. Isto fixo posíbel a súa participación en calquera acto local relacionado coa música como son a festa dos Maios, as festas patronais, o Entroido, zarzuelas (representouse ininterrompidamente durante varios anos, La Verbena de la Paloma). A destacar a participación, ademais de nas procesións, no Paso (noite do Xoves ao Venres Santo) e o Encontro (mañá do Venres Santo) da Semana Santa eumesa, onde participan violas e violíns, feito único en España.
En 1998 participaron con tres temas na gravación do disco colectivo Musiceum onde interviñan a práctica totalidade dos grupos, asociacións e músicos eumeses.
A Banda de Música
Foi fundada no ano 1992 e conta cunha trintena de alumnos músicos, a maioría cun nivel de estudos musicais de grao medio. Teñen actuado por toda Galicia, así como na RTVG. O seu repertorio é variado, desde música clásica ata popular. O seu actual director é Manuel Vázquez.
A Orquestra
Fundada no 1994 conta con arredor de corenta alumnos músicos que posúen un nivel de estudos musicais de grao medio na súa maioría. Actuaron por toda Galicia e o estranxeiro, sendo recibidos calidamente onde actúan por seren das poucas orquestras de cámara sinfónicas de Galicia formada por mozos e mozas. Teñen un repertorio que abarca pezas clásicas, así como clásicas populares e galegas. O director actual é Manuel Zapata.
As Toxeiras, Goiriz, Vilalba
As Toxeiras é un lugar da parroquia de Goiriz, no concello lugués de Vilalba, na comarca da Terra Chá.
Christian Karembeu
Christian Lali Kake Karembeu, nado en Lifou (Nova Caledonia) o 3 de decembro de 1970, é un exfutbolista francés de orixe kanaka. Xogaba de centrocampista defensivo e foi internacional coa selección francesa.
Traxectoria
Durante a súa carreira, Karembeu xogou no FC Nantes (1990-1995), no UC Sampdoria (1995-1997), no Real Madrid CF (1997-2000), no Middlesbrough FC (2000-2001), no Olympiakos (2001-2004), no Servette FC (2004-2005) e no SC Bastia (2005). Co equipo español gañou a Champions League no 1998 e no 2000. Foi un dos xogadores claves na consecución do título do 98.
Selección nacional
Karembeu foi internacional con Francia en 53 ocasións, marcando un só gol. Formou parte da histórica selección do país galo que acadou o triplete do Mundial de 1998, a Eurocopa do 2000 e a Copa Confederacións do 2001. Tamén estivo presente na Eurocopa de 1996.
Ademais, foi nomeado como mellor xogador da OFC en 1995 e 1998. A OFC reúne ás federacións de fútbol de Oceanía.
Vida persoal
O bisavó de Christian Karembeu, procedente de Nova Caledonia, foi un do cento de kanakas que foron levados a París en 1931 e expostos como "caníbales" polos franceses na Exposición colonial internacional de París. Máis tarde os "caníbales" foron intercambiados con Alemaña por algúns crocodilos. Por este motivo e polo pasado colonial francés non cantou nunca no campo o himno francés, A Marsellesa.
Karembeu casou coa modelo eslovaca Adriana Sklenaříková, que coñeceu nunha viaxe de avión. A parella separouse en marzo de 2011 e divorciáronse en decembro de 2012.
As Toxeiras
O topónimo As Toxeiras pódese referir a dous lugares de Galicia:
Bae Doona
Bae Doona (en 배두나) nada o 11 de outubro de 1979 en Seúl, é unha actriz e fotógrafa surcoreana. Acadou a fama cos papeis da activista política no filme de Park Chan-wook Sympathy for Mr. Vengeance (2002), a arqueira Park Nam-joo no filme de Bong Joon-ho The Host (2006), e como a boneca inflable no filme de Hirokazu Koreeda Air Doll (2009). Tivo os seus primeiros papeis en lingua inglesa nos filmes das irmás Wachowski O atlas das nubes (2012) e Jupiter Ascending (2015), e na serie de televisión Sense8 (2015-presente).
Constitución dos Estados Unidos de América
190px|dereita|miniatura|Primeira páxina orixinal da Constitución dos Estados Unidos
A Constitución dos Estados Unidos é a lei suprema dos Estados Unidos de América. Foi adoptada na súa forma orixinal o 17 de setembro de 1787 pola Convención Constitucional de Filadelfia, Pensilvania e logo ratificada polo pobo en convencións en cada estado no nome de "Nós o Pobo" (We the People) A Constitución ten un lugar central no Dereito e a cultura política estadounidense. É a segunda constitución máis antiga do mundo que se atopa en vixencia (logo da de San Marino).
Requisitos para o seu desenvolvemento e ratificación
En setembro 1786, comisionados de cinco estados reuníronse na Convención de Annapolis para discutir sobre axustes aos Artigos da Confederación que mellorarían o comercio. Invitaron a representantes doutros estados a xuntase en Filadelfia para discutir melloras ao goberno federal. Logo do debate, o Congreso da Confederación propúxose revisar os Artigos da Confederación para o 21 de febreiro de 1787. Doce estados, sendo Rhode Island a única excepción, aceptaron a invitación e enviaron delegados para a xunta en maio de 1787. A resolución que chamaba á Convención especificaba o seu propósito de emendar os Artigos, pero a Convención decidiu propor escribir unha nova Constitución. A Convención de Filadelfia votou a favor de manter as deliberacións en segredo e decidiu redactar un Novo deseño fundamental de goberno que establecía que 9 dos 13 estados terían que ratificar para que o novo goberno tivese efecto (para os estados participantes).
Traballo da Convención de Filadelfia
O Plan de Virxinia foi a axenda non oficial da Convención, redactada na súa maioría por James Madison. Estaba dirixida a favorecer os intereses dos estados máis grandes, e entre outras propostas estaban:
Unha proposta alternativa, o Plan de Nova Jersey, daba aos estados iguais influencias e foi promovida polos estados máis pequenos.
Ratificación
Ao contrario do proceso de modificación establecido no Artigo 16 dos Artigos da Confederación, o Congreso someteu a proposta aos Estados e fixou os termos de representación.
O 17 de setembro de 1787, a Constitución foi completada en Filadelfia, seguida por un discurso dado por Benjamin Franklin quen falaba de unanimidade, aínda que só se necesitaban nove estados para ratificar a Constitución para que esta entrase en vixencia.
Logo de arduas loitas para a ratificación en varios estados, Nova Hampshire converteuse no noveno estado o 2 de xuño de 1788. Unha vez que o Congreso da Confederación recibiu noticias da ratificación de Nova Hampshire, estableceu datas para que a Constitución entrase en vixencia, e o 4 de maio de 1789, o goberno baixo a Constitución comezou a operar.
Influencias históricas
Moitas das ideas na Constitución eran novas, un gran número delas foron redactadas da literatura do Republicanismo nos Estados Unidos, da experiencia dos 13 estados, e da experiencia do Reino Unido coa súa mestura de goberno. A influencia máis importante da Europa Continental viño de Montesquieu, quen salientaba en ter forzas balanceadas que fixéranse presión para previr a tiranía. (Isto reflicte a influencia dos tratados de Polibio (século segundo a.C.) sobre os puntos importantes e os balances da Constitución da República Romana). John Locke é coñecido por ter unha influencia mesturada, e a cláusula do debido proceso da Constitución dos Estados Unidos foi parcialmente baseada no dereito anglosaxón con referencias á Carta Magna de 1215.
Influencias na Carta de Dereitos dos Estados Unidos
A Carta de Dereitos dos Estados Unidos foron as dez emendas engadidas á Constitución en 1791, tal como os propoñentes prometeran aos opoñentes durante os debates de 1788. A Bill of Rights (1689) foi unha inspiración para a Carta de Dereitos estadounidense. Por exemplo, ambas requirían xuízos con xurado, conteñen un dereito a portar armas, e prohiben as fianzas excesivas ao igual cos "castigos crueis e inusuais". Moitas liberdades protexidas polas constitucións estatais, e a Declaración de Dereitos de Virxinia foron incorporadas á Bill of Rights estadounidense.
Artigos da Constitución
A Constitución ten sete artigos orixinais, e vinte e sete emendas.
Preámbulo
O preámbulo establece:
Artigo Primeiro: O Poder Lexislativo
O artigo un establece o poder lexislativo do goberno, o Congreso dos Estados Unidos, incluíndo a Cámara de Representantes e o Senado. O artigo establece a forma de elección e requisitos dos membros da Cámara e do Senado. Ademais, estipula o debate libre no Congreso e limita o comportamento egoísta dos membros do Congreso, perfila o procedemento lexislativo e indica os poderes do poder lexislativo.
Artigo Segundo: O Poder Executivo
O artigo dous describe a presidencia (poder executivo): procedementos para a selección do presidente, cualificacións para a oficina, o xuramento que afirmarán e os poderes e deberes da oficina. Tamén prové a oficina do vicepresidente dos Estados Unidos, e especifica que o vicepresidente sucede á presidencia se incapacitan ao presidente, morre, ou dimite, aínda que se esta sucesión é temporal ou permanente non quedou claro. Na práctica, isto tratouse sempre como sucesión, e a 25ª emenda estipula explicitamente a sucesión. O artigo dous tamén regula a acusación e o cesamento da oficina dos oficiais civís (o presidente, o vicepresidente, os xuíces, e outros).
Artigo Terceiro: O Poder Xudicial
O artigo tres describe o sistema xudicial (poder xudicial), incluíndo o Tribunal Supremo. O artigo require que haxa un tribunal chamado o Tribunal Supremo; O Congreso, á súa discreción, pode crear tribunais menores, cuxos xuízos e ordes son revisables polo Tribunal Supremo. O artigo tres tamén require a participación do xurado en todos os casos criminais, define o crime de traizón, e encarga ao Congreso prever un castigo para el.
Artigo Cuarto: Os poderes do Estado e límites
O artigo catro describe a relación entre os estados e o goberno Federal e entre os propios estados. Por exemplo, isto require que estados dean "total fe e crédito" aos actos públicos, rexistros e procesos doutros estados. Permite ao Congreso regular a forma na cal probar tales actos, rexistros ou actas para ser admitidos. A cláusula de "privilexios e inmunidades" prohibe a gobernos estatais discriminar aos cidadáns doutros estados en favor de cidadáns residentes (p.ex., impondo penas maiores aos residentes de Ohio condenados por crimes cometidos en Míchigan).
Artigo Quinto: Proceso de emendas
O artigo cinco describe o proceso necesario para emendar a constitución. Establece dous métodos de propor emendas: polo Congreso ou por unha convención nacional pedida polos estados. Co primeiro método, o Congreso pode propor unha emenda cos votos de dous terzos (dun quórum, non necesariamente de todo o Órgano) do senado e da cámara de representantes. Co segundo método, dous terzos das lexislaturas de cada estado poden convocar e "obrigar" ao Congreso a levar a cabo unha convención nacional, co cal o Congreso debe convocar tal convención co fin de considerar as emendas (Ata o 2007, soamente utilizouse o primeiro método —proposta do Congreso—). Unha vez propostas —ben polo Congreso ou polas convencións nacionais— débense ratificar por tres cuartos (3/4) dos estados para que teñan efecto.
Artigo Sexto: Poder Federal
O artigo seis establece a Constitución, e as leis e tratados dos Estados Unidos realizados de acordo con ela, como a lei suprema do estado, e que "os xuíces en cada estado estarán así obrigados, a pesar de calquera cousa que fixen as leis ou as constitucións dos estados". Tamén valida a débeda nacional creada baixo os artigos da confederación e require que todos os lexisladores, oficiais federais, e xuíces xuren ou afirmen "apoiar" a Constitución. Isto significa que as constitucións e as leis dos estados non deben estar en conflito coas leis da Constitución federal -e que en caso de conflito, os xuíces do estado están limitados legalmente a acatar as leis federais e a Constitución por encima das de calquera estado.
O artigo seis tamén indica que non se requirirá "nunca ningunha proba ou requisito relixioso para acceder a calquera oficina ou dependencia pública dependente dos Estados Unidos".
Artigo Sétimo: Ratificación
O artigo sete fixa as esixencias para a ratificación da Constitución. A Constitución non entraría en vigor ata que polo menos nove estados a ratificasen en convencións estatais especialmente convocadas para tal obxectivo.
Gruta de Aloia
A gruta de Aloia, ou gruta da Trapa, é unha cova granítica situada no Parque Natural do Monte Aloia, na serra do Galiñeiro, no concello pontevedrés de Tui. Formouse hai dous millóns de anos por mor da erosión do río subterráneo que a percorría, e ten unha lonxitude de 1250 metros.
Aeroporto de Múnic
O Aeroporto Internacional de Múnic "Franz Josef Strauß" (en alemán: Flughafen München Franz Josef Strauß) é un aeroporto bávaro situado 28 km ao noroeste de Múnic, é unha base de Lufthansa e as súas socias da Star Alliance. O aeroporto está comprendido por terreos de catro concellos: Frisinga, Oberding, Hallbergmoos e Marzling. Leva o nome do político bávaro Franz Josef Strauß. Tiña un grande interese na industria aeronáutica e as infraestruturas relacionadas, xa que era piloto privado.
En 2006 rexistrou un tránsito de 30,76 millóns de pasaxeiros, o que o converte no segundo aeroporto con máis tránsito de Alemaña e o sétimo de Europa. En 2006, por segundo ano consecutivo, o Aeroporto de Múnic obtivo a mención como o Mellor Aeroporto de Europa e o Terceiro Mellor do Mundo (só por tras do Aeroporto de Singapur-Changi e o Aeroporto Internacional de Hong Kong).
miniatura|centro|upright=3.5|Aeroporto Franz Josef Strauß
Historia
Debido á gran saturación que experimenta o Aeroporto de Frankfurt, unha das bases de Lufthansa, esta aeroliña opta por conectar moitas cidades a través do aeroporto de Múnic.
Pasaxeiros
miniatura|300px|Lufthansa Regional Embraer E195
Airbus Helicopters
Airbus Helicopters SAS (anteriormente Eurocopter Group) é a división de fabricación de helicópteros de Airbus. É a compañía máis grande da industria en termos ingresos e helicópteros de turbina entregados. A súa sede atópase no aeroporto de Marsella Provenza, en Marignane, Francia, preto de Marsella. As súas principais instalacións atópanse en Marignane e en Donauwörth, Alemaña, con plantas de produción adicionais no Brasil (Helibras), Australia, España e os Estados Unidos. A compañía foi renomeada Airbus Helicopters o 2 de xaneiro de 2014.
Historia
Airbus Helicopters formouse en 1992 como Eurocopter Group a través da fusión das divisións de helicópteros de Aérospatiale e DASA. A herdanza da compañía remóntase a Louis Blériot e Lioré et Olivier en Francia e a Messerschmitt e Focke-Wulf en Alemaña.
Airbus Helicopters e as compañías predecesoras estableceran unha gran cantidade de fitos na industria dos helicópteos, como o primeiro helicóptero de produción cun turboeixo (o Aérospatiale Alouette II de 1955); a introdución do rotor de cola Fenestron (no Gazelle de 1968); o primeiro helicóptero certificado para voos completos en condicións de xeo (o AS332 Super Puma en 1984); o primeiro helicóptero de produción cun sistema de control fly-by-wire (o NHIndustries NH90); o primeiro helicóptero en usar un control primario fly-by-light (un banco de probas EC135 en 2003); e a primeira aterraxe dun helicóptero no Everest (conseguido por un AS350 B3 en 2005).
Como consecuencia da fusión dos anteriores participantes de Airbus Helicopters en 2000, a firma no presente é unha filial propiedade na súa totalidade de Airbus. A creación do que entón foi chamado EADS en 2000 tamén incorporaba á española CASA, que tamén tiña unha historia relacionada cos helicópteros que se remontaba aos tempos de Talleres Loring, e incluía a montaxe local do Bo105.
No presente Airbus Helicopters ten catro fábricas principais en Europa (Marignane e La Courneuve en Francia, e Donauwörth e Kassel en Alemaña), e outras 32 de filiais e participantes en todo o mundo, como as de Brisbane en Australia, Albacete en España e Grand Prairie nos Estados Unidos.
Dende aproximadamente 2006 Eurocopter estivo involucrado no proxecto do proposto Futuro Helicóptero de Transporte Paneuropeo.
En 2014 había máis de 12 000 aparellos de Airbus Helicopters en servizo con máis de 3 000 clientes de 150 países.
No ano 2019 Airbus Helicopters obtivo 369 pedidos de 161 clientes en 51 países e entregou 332 aparellos, conseguindo o 54% do mercado de halicópteros en todo o mundo.
Jorge Valín
Jorge Valín Sánchez, nado na Coruña o 7 de xaneiro de 2000, é un futbolista galego. Xoga de lateral dereito no Numancia, da Primeira División RFEF.
Traxectoria
O 31 de maio de 2019 renovou o seu contrato por dúas temporadas con opción de ampliación.
Ao remate da competición tivo que pasar polo quirófano para operarse dun problema na cadeira. A recuperación durou máis do esperado e non estivo plenamente recuperado ata decembro. Ao seu regreso ao equipo, a dura competencia polo posto, con ata tres laterais dereitos máis (Víctor García, Trilli e Alberto Benito), impediu que chegase a debutar na nova Primeira División RFEF, polo que en xaneiro saíu cedido ao Cornellà, da Segunda División RFEF. Co equipo catalán loitou pola permanencia e disputou un total de 13 partidos, 5 deles como titular.
Ao remate da tempada desvencellouse do Deportivo, despois de oito anos no club, e asinou polo Numancia, da mesma categoría.
Sunshine / At the Drive-In
Sunshine / At the Drive-In é un EP compartido editado pola discográfica independente Big Wheel Recreation o 13 de abril do 2000. Nel aparecen temas da banda checa Sunshine a estadounidense At the Drive-In.
María Luísa de Parma
María Luísa de Parma, nada en Parma o 9 de decembro de 1751 e finada en Roma o 2 de xaneiro de 1819, foi raíña consorte de España como esposa de Carlos IV, de quen era prima carnal polo lado paterno.
Orixes familiares e primeiros anos
Era neta de Luís XV de Francia, irmá de Fernando I de Borbón-Parma e prima carnal dos reis franceses Luís XVI, Luís XVIII e Carlos X.
Filla de Filipe I, duque de Parma e da princesa Luísa Isabel de Francia, filla do rei Luís XV, segundo moitos historiadores recibiu unha educación discutíbel, baixo a influencia do controvertido abade sensualista francés Étienne Bonnot de Condillac (1715-1780), quen defendía certas liberdades en canto a moralidade que, naquela época, resultaban impropias das damas nobres.
Matrimonio
En 1765 contraeu matrimonio co príncipe de Asturias, futuro Carlos IV; eran primos irmáns por vía paterna e parentes próximos pola vía materna de María Luísa.
En 1788 converteuse en raíña consorte de España tras producirse a morte do seu sogro o rei Carlos III e ser recoñecido como rei de España o seu esposo, Carlos IV.
Estivo enfrontada con numerosos membros da Corte española do momento. Destacou a rivalidade que mantiveron a raíña e a duquesa de Alba, musa de Goya. Tamén tivo desavinzas coa duquesa de Osuna.
Entre os numerosos amantes que se atribuíron á raíña María Luísa destaca Manuel Godoy, un antigo membro da Garda de Corps que alcanzou unha influencia política notábel porque gozou dunha elevada capacidade para manipular a María Luía e ao propio rei Carlos IV.
A sinatura do tratado de Fontainebleau e 1807, por decisión de Godoy, provocou a entrada do exército francés en España. O descontento da poboación foise estendendo, ao que se sumaron as intrigas dalgúns sectores da corte que organizaron unha conxura (realmente, un golpe de Estado) na que tomou parte o seu propio fillo, o príncipe de Asturias, Fernando, futuro Fernando VII.
O 17 de marzo de 1808 tivo lugar un levantamento popular (Motín de Aranjuez) que logrou a caída de Manuel Godoy e a primeira abdicación de Carlos IV no seu fillo Fernando. miniatura|[[Manuel Godoy retratado en 1792 por Francisco Bayeu.]] Napoleón Bonaparte aproveitou a situación para intervir en España e forzar a abdicación de Carlos IV en Fernando e a renuncia deste aos seus dereitos de sucesión.
Napoleón obrigounos a acudir a Baiona, onde se produciu o penoso episodio que tivo lugar o 5 de maio de 1808 en dita localidade francesa e coñecido como as abdicacións de Baiona.
María Luísa acompañou o seu marido ao desterro, primeiro en Francia, confinados por Napoleón en Compiègne, e posteriormente en Roma, onde faleceu, reinando xa o seu fillo Fernando en España, o cal ordenou o traslado dos restos dos seus pais para seren enterrados no Panteón dos Reis do Mosteiro do Escorial.
Descendencia
María Luísa e Carlos IV tiveron catorce fillos (á parte destes, a raíña tivo 10 embarazos máis que acabaron todos en abortos espontáneos, o cal suma un total de 24 embarazos): miniautra|300px|[[A familia de Carlos IV, pintura de Goya.]]
Filmografía
Películas nas que aparece o personaxe de María Luísa de Parma.
Balduíno I de Constantinopla
Balduíno I, ou Balduíno IX conde de Flandres, ou tamén Balduíno VI conde de Hainaut, nado en Valenciennes, Francia, en 1171 e finado en Veliko Tarnovo, Bulgaria, en 1205, foi o primeiro emperador do Imperio latino
Traxectoria
Foi o fillo de Balduíno V, conde de Hainaut, e Margarida de Alsacia, condesa de Flandres. Balduíno I foi un aliado da casa real inglesa dos Plantagenet, que combateu ao lado de Ricardo I contra Filipe II de Francia. Durante a Cuarta Cruzada, que foi promovida polo papa Inocencio III en 1198, Balduíno participou na instalación do prolatino Aleixo IV Anxo como emperador de Constantinopla en 1203. Despois de que Aleixo e o seu pai, Isaac II, fosen depostos en febreiro de 1204, os cruzados tomaron o poder, e Balduíno, co apoio de Venecia, foi elixido gobernador dun novo estado latino. Foi coroado emperador o 16 de maio de 1204, na igrexa de Santa Sofía .O papa, aínda que inicialmente sorprendido polo saqueo dos cruzados de Constantinopla e desconcertado porque non o consultaron sobre a partición do imperio, rapidamente recoñeceu ao emperador latino. Mesmo os seus inimigos recoñeceron que Balduíno era un home de coraxe, piedade e autocontrol.
Balduíno creara un novo goberno, baseado no modelo feudal europeo occidental, en substitución da tradicional xerarquía do Imperio bizantino. En outubro de 1204, enfeudou a 600 cabaleiros con terras que anteriormente estaban en poder de nobres gregos.
Unha rebelión bizantina en Tracia proporcionou ao tsar búlgaro Kaloyan o pretexto para unha invasión. Balduíno dirixiu unha pequena forza para enfrontárse con el en Adrianópole en 1205. Derrotado, feito prisioneiro e executado polos búlgaros, foi sucedido polo seu irmán Henrique.
Primeiros anos e antecedentes familiares
Balduíno foi o fillo de Balduíno V de Hainaut e de Margarida de Alsacia, condesa de Flandres e irmá do conde Filipe de Alsacia. Cando o estéril Filipe de Alsacia marchou na súa primeira cruzada en 1177, designou ao seu cuñado Balduíno V como o seu herdeiro. Cando Filipe volveu de Palestina, Luís VII de Francia designouno como o principal conselleiro do seu fillo, o príncipe Filipe II Augusto. Un ano despois, Filipe de Alsacia casou ao seu protexido coa súa sobriña, Isabel de Hainaut, e ofreceulle o Condado de Artois e outros territorios flamengos como dote, para desgusto de Balduíno V. En 1180, estalou a guerra entre Filipe II e o seu mentor, o que causou a devastación de Picardía e Île-de-France; o rei Filipe negouse a combater directamente, aínda que tomou o control xeral, e Balduíno V, nun principio aliado co seu cuñado (Filipe de Alsacia), interveu a favor do seu xenro en 1184, para protexer os intereses da súa filla.
En 1183, Isabel de Vermandois (a esposa do conde Filipe) morreu, e Filipe Augusto tomou a provincia de Vermandois en nome da irmá de Isabel, Leonor. Filipe volveuse a casar, coa princesa Matilde de Portugal, filla de Afonso I, o primeiro rei de Portugal, e Mafalda de Savoia. Filipe deu a Matilde de Portugal de dote unha serie de grandes cidades flamengas, en aparencia pequenas para Balduíno V. Temendo que fose a estar rodeado polo dominio real de Francia e o condado de Hainaut, o conde Filipe asinou un tratado de paz con Filipe Augusto e o conde Balduíno V o 10 de marzo de 1186, no que recoñecía a cesión de Vermandois ao rei aínda que se lle permitiu reter o título de conde de Vermandois polo resto da súa vida   Cando Filipe morreu de enfermidade en 1191, tras non ter herdeiros coa condesa Matilde, sucedeuno en Flandres Balduíno V, aínda que os dous estiveran en termos aparentemente non cordiais desde o tratado de 1186. Balduíno V logo gobernou como Balduíno VIII de Flandres por dereito de matrimonio.
En 1186, o mozo Balduíno casou con María de Champaña, a filla do conde Henrique I de Champaña e a condesa María de Francia. O cronista Xilberto de Mons describiu a Balduíno como un namorado da súa nova noiva, quen, con todo, prefería a oración á cama matrimonial.A través de María, Balduíno tiña conexións e obrigacións adicionais cos defensores de Terra Santa: o seu cuñado Henrique II de Champaña fora rei de Xerusalén en 1190 (deixando unha viúva e dúas fillas que necesitaban axuda para manterse e recuperar os seus territorios en Palestina). Pola súa banda, os tíos de María, Ricardo I de Inglaterra e Filipe II de Francia, acababan de ir á Terceira Cruzada.
A propia familia de Balduíno tamén estivera implicada na defensa de Xerusalén: o seu tío Filipe morrera nas cruzadas. A avoa de Balduíno foi tía avoa de Isabel, a raíña de Xerusalén, e os condes de Flandres tentaran axudar aos seus parentes de Xerusalén na súa loita. Balduíno quería continuar a tradición.
Conde de Flandres e Hainaut
dereita|miniatura|279x279px|Balduíno conde de Hainaut e Flandres. En 1194 morreu a súa nai e un ano despois Balduíno tomou posesión dun Flandres bastante reducido, pois o seu tío cedera o condado de Artois á irmá de Balduíno, a raíña Isabel de Hainaut, no momento do seu matrimonio con Filipe II de Francia, e aínda que a raíña morrera en 1190 o rei francés mantiña o condado en nome do fillo que tivera con Isabel, o futuro Luís VIII. Os primeiros oito anos de goberno de Balduíno centráronse en recuperar Artois, o que na súa maior parte lograría conforme ao acordado no Tratado de Péronne en 1200.
Nesta loita contra o rei francés, Balduíno aliouse con outros gobernantes que tiñan disputas con Filipe, incluíndo aos reis Ricardo I e Xoán I de Inglaterra e ao emperador alemán Otón IV. Un mes despois do tratado, o conde escoitou a predicación para unha cruzada de Erluin e Pierre de Roussy, enviados a Flandres polo Papa. Balduíno IX e a súa esposa María entón tomaron a solemnidade da Cruz o 23 de febreiro de 1200 na igrexa de San Donaciano de Bruxas, seguidos por unha multitude de cabaleiros flamengos. Pasou os seguintes dous anos preparándose e finalmente partiu o 14 de abril de 1202.
Como un esforzo por saír ben dos seus dominios, Balduíno promulgou dous estatutos de grande importancia para o condado de Hainaut. Un detallaba un extenso código penal, e parece estar baseado noutro que xa emitira o seu pai; o outro establecía normas específicas para a herdanza. Os dous estatutos son unha parte importante da tradición xurídica de Bélxica.
Ao partir cara á Cruzada, Balduíno deixou á súa esposa embarazada e á súa filla de dous anos. María gobernou durante a súa ausencia en Flandres e Hainaut, pero a principios de 1204 deixou ás súas dúas fillas para reunirse co seu esposo en Constantinopla. Esperábase que regresase nun par de anos, pero ao final non volveu ver ás súas fillas ou á súa terra natal. Na súa ausencia, o seu cuñado Filipe de Namur gobernou en Flandres e encargouse de coidar ás súas fillas. O tío de Balduíno, Guillerme de Thy-le-Château (fillo ilexítimo de Balduíno IV de Hainaut), gobernou en Hainaut. esquerda|miniatura|260x260px|Os cruzados chegan a Constantinopla. Entre tanto a cruzada fora desviada a Constantinopla, onde os cruzados restauraron ao encarcerado Isaac II Anxo (agora debilitado despois do seu cativerio) no trono xunto co seu fillo Aleixo IV. En xaneiro de 1204, ambos foron derrocados e morreron cando un usurpador foi emperador por un breve período de tempo antes de que os cruzados saqueasen a cidade, e decidisen establecer un Imperio latino en substitución da caída grega.
Coroación e goberno
dereita|miniatura|368x368px|Coroación de Balduíno IX de Flandres como emperador de Constantinopla, 1204: óleo pintado por Louis Gallait en 1847, Sáelles deas Croisades, [[Palacio de Versalles.]] A coroa imperial foi ofrecida nun principio a Enrico Dandolo, quen se negou a aceptala. A elección entón atopábase entre Balduíno e o nominal líder da cruzada, Bonifacio de Montferrato. Mentres Bonifacio considerábase a opción máis probábel, debido ás súas conexións coa corte bizantina, Balduíno era novo, valente, piadoso e virtuoso, un dos poucos que interpretaran e respectaran os seus votos cruzados de maneira estrita, e o líder máis popular no exército. Co apoio de Venecia, foi elixido o 9 de maio de 1204, e coroado o 16 de maio na igrexa de Santa Sofía nunha cerimonia que seguía moi de cerca as prácticas bizantinas. Durante a súa coroación, Balduíno levou unha xoia moi cara que o emperador bizantino Manuel I Comneno comprara por 62 000 marcos de prata. A esposa de Balduíno, sen coñecer estes feitos, partira para Acre. Alí soubo da elección do seu marido como emperador, pero morreu en agosto de 1204 antes de que puidese reunirse con el.
O Imperio latino foi organizado en principios feudais: o emperador era o señor feudal dos príncipes, que recibían porcións do territorio conquistado. O seu propio feudo consistía da cidade de Constantinopla, as súas rexións circundantes no lado europeo e no lado asiático, outras zonas periféricas e varias illas como Lemnos, Lesbos, Quíos e Tinos.
Conflito con Bonifacio de Montferrato
Para os territorios que aínda necesitaban ser conquistados, primeiro era necesario vencer a resistencia dos gregos de Tracia e capturar Tesalónica. Durante esta campaña de 1204, Balduíno entrou en conflito con Bonifacio de Montferrato, o candidato rival para o imperio, quen estaba por recibir un gran territorio en Macedonia co título de rei de Tesalónica. Bonifacio esperaba independizarse por completo do imperio, sen facer homenaxe polo seu reino, e opúxose á proposta de Balduíno para marchar cara a Tesalónica. A hostilidade entre flamengos e lombardos agravou a disputa. Balduíno insistiu en ir a Tesalónica, pero Bonifacio cercou Adrianópole, onde Balduíno establecera un gobernador. Cando a guerra civil parecía inminente, logrouse chegar a un acordo grazas aos esforzos de Enrico Dandolo e Luís I de Blois. Bonifacio recibiu Tesalónica como feudo polo emperador, e foi nomeado comandante das forzas que marcharían á conquista de Grecia.