cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pura Muñoz Cánoves
Traxectoria
Estudou Farmacia na Universidade de Valencia, onde se licenciou en 1985. Doutorouse en ciencias biolóxicas en 1990 pola Universidade Autónoma de Madrid, desenvolvendo un traballo no Instituto de Investigación Scripps ( La Jolla, Estados Unidos ). Fixo o seu traballo posdoutoral na Universidade de California, San Diego. Dirixiu o seu propio grupo de investigación en 1997 no Instituto de Investigación Oncolóxica (IRO) de Barcelona. En 2002 o seu grupo trasladouse ao Centro de Regulación Xenómica (CRG) de Barcelona, ascendendo como xefe de grupo sénior na devandita institución en 2007.
Interesada pola investigación en bioloxía celular, en 2009, co apoio do ICREA, incorporouse como coordinadora á Universidade Pompeu Fabra, onde é profesora do departamento de ciencias experimentais e da saúde da UPF. As súas últimas investigacións centráronse no campo da rexeneración do músculo esquelético (fisioloxía e patoloxía) e o envellecemento celular.
Premios e recoñecementos
En 2015 foi galardoada co " Premio Ciutat de Barcelona de Ciencias da Vida ", concedido polo seu traballo publicado na revista Nature, no que identifica o mecanismo implicado no proceso de envellecemento irreversible das células nai musculares. En 2016, xunto con Laura García Prat, foi galardoada co "Premio Vanguard of Science" pola súa contribución no campo do envellecemento celular ".
En 2019 recibiu o Premio Rei Jaume I de Investigación Médica polas súas contribucións nos mecanismos moleculares do envellecemento, e máis concretamente nos cambios progresivos das células nai en animais envellecidos e nas posibilidades da medicina rexenerativa.
En 2021, gañou o Premio Nacional de Investigación Santiago Ramón y Cajal na área de Bioloxía pola “aportación da súa investigación sobre células nai dentro dos campos da rexeneración muscular e o envellecemento que concede o Ministerio de Ciencia e Innovación.
A Chanta, Os Remedios, Mondoñedo
A Chanta é un lugar da parroquia dos Remedios no concello lucense de Mondoñedo, na Comarca da Mariña Central.
Miguel Arricivita
Miguel Arricivita Vidondo, nado en Navarra en 1905 e finado en Santa Cruz de Tenerife o 26 de setembro de 1973, foi un militar español.
Traxectoria
Fixo a carreira militar na Academia de Infantería Toledo, da que saíu como alférez en 1926. Cando se produciu golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 era tenente da Garda Civil na liña de Elizondo, sumándose á sublevación. Combateu toda a Guerra Civil no bando sublevado incorporado a unidades de requetés. Foi xefe do Terzo de Requetés San Fermín que participou na conquista de Bilbao. Cando rematou a guerra volveu á Garda Civil co grao de capitán. Xa como comandante da Garda Civil seguiu formación específica antiguerrilleira, e foi enviado a Ponferrada a finais de 1948 polo director xeneral da Garda Civil, Camilo Alonso Vega, como xefe da unidade especial da Benemérita coa misión de acabar coa guerrilla en León e nas provincias limítrofes, desatando unha brutal represión. Retirouse coa graduación de coronel. Finou en Santa Cruz de Tenerife o 26 de setembro de 1973.
Vida persoal
Casou con Pilar Calvet Álvarez e foi pai de Miguel José, Víctor, Ángel, Juan Carlos, Francisco Javier, María del Pilar e José Ramón Arricivita Álvarez.
As Coruxeiras, Os Remedios, Mondoñedo
As Coruxeiras é un lugar da parroquia dos Remedios no concello lucense de Mondoñedo, na Comarca da Mariña Central.
Laura Sáez
Laura Sáez Fernández, nada en Pontevedra en 1979, é unha tradutora e editora galega.
Traxectoria
É licenciada en Tradución e Interpretación pola Universidade de Vigo. Foi lectora de galego na Universidade de Oxford. Fixo un mestrado de Edición na Universidade de Santiago de Compostela.
Na súa faceta de editora, Sáez é a responsable da editorial Patasdepeixe, mentres que como tradutora verteu o galego soados títulos da literatura infantil e xuvenil e do álbum ilustrado, tales como dous números de Harry Potter ou O Grúfalo. Traduce principalmente dende o inglés.
En 2004 acadou o Premio de relato, poesía e tradución da Universidade de Vigo.
Coronación
Coroación é un filme chileno de 2000 dirixido por Silvio Caiozzi. Foi escollido como candidato de Chile para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 73ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.
Following
Following é un filme británico de 1998 escrito e dirixido por Christopher Nolan. Conta a historia dun home novo que segue a estraños polas rúas de Londres e vese envolto no mundo criminal ó non poder manter a distancia.
Foi o primeiro filme dirixido por Nolan e foi deseñado para ser o máis barato posible na produción. As escenas ensaiáronse moito, polo que só se precisaron unha ou dúas tomas para economizar no material de película de 16 mm, o maior gasto da produción, e polo cal Nolan pagaba co seu salario. Ao non poder permitirse o custoso equipo de iluminación profesional, Nolan empregou principalmente a luz dispoñíbel. Ademais de escribir, dirixir e fotografar o filme, Nolan tamén axudou na edición e produción.
Estrano
Os estranos son uns derivados esteroides de 18 carbonos, cun núcleo de gonano (esterano).
Os estrenos son derivados dos estranos que conteñen un dobre enlace, un exemplo dos cales é a nandrolona.
O Formigueiro, Os Remedios, Mondoñedo
O Formigueiro é un lugar da parroquia dos Remedios no concello lucense de Mondoñedo, na Comarca da Mariña Central.
Blackburn (homónimos)
O topónimo inglés Blackburn ("regato negro") pode estar referido a:
Como apelido pode referirse a:
Xoán Colazo
Xoán Colazo Pazó, nado en Vigo, é un sindicalista da Federación Rural Galega, secretario do consello de administración de Nós Diario.
Traxectoria
Licenciado en Ciencias Económicas pola Universidade de Vigo, participa como activista en movementos veciñais, ecoloxistas, sindicais e culturais. Foi uns dos impulsores da creación da Organización Galega de Comunidades de Montes Veciñais en Man Común.
Colaborador do xornal dixital Terra e Tempo e coautor de abondosos artigos e libros editados por medios galegos.
Torneo feminino de fútbol nos Xogos Olímpicos de Toquio 2020 - Grupo E
thumb|upright=1.2|300px|[[Kashima Soccer Stadium de Kashima, unha das tres sedes nas que se disputaron os partidos do grupo.]] O Grupo E do torneo feminino de fútbol dos Xogos Olímpicos de 2020 estivo composto por catro equipos que se enfrontaron entre si nun total de seis encontros, do 21 ao 27 de xullo de 2021. Os encontros deste grupo tiveron lugar no Sapporo Dome de Sapporo, Miyagi Stadium de Rifu e no Kashima Stadium de Kashima.
Participantes
O Grupo E estivo composto polas seguintes seleccións:
Disciplina
Os puntos de fair play ou xogo limpo teríanse empregado como desempate se as estatísticas xerais e os cara a cara dos equipos estivesen empatados. Calculáronse a partir das tarxetas amarelas e vermellas recibidas en todos os partidos do grupo do seguinte xeito:
Só se pode aplicar unha das deducións anteriores a cada xogadora por partido.
Pelourín, Os Remedios, Mondoñedo
Pelourín é un lugar da parroquia dos Remedios no concello lucense de Mondoñedo, na Comarca da Mariña Central.
Gontariz, Os Remedios, Mondoñedo
Gontariz é un lugar da parroquia dos Remedios no concello lucense de Mondoñedo, na Comarca da Mariña Central.
Taputapuatea
Taputapuatea é unha comuna da Polinesia Francesa, un territorio de ultramar de Francia no Océano Pacífico. A comuna de Taputapuatea está situada na illa de Raiatea, na subdivisión administrativa das Illas de Sotavento, elas mesmas parte das Illas da Sociedade. No censo de 2017 tiña 4.792 habitantes. A comuna recibiu o nome dun gran complexo de marae que foi o centro relixioso da Polinesia oriental durante aproximadamente 1000 anos. O sitio arqueolóxico de Taputapuatea marae é aínda hoxe o fito máis famoso de Raiatea, e foi inscrito na Lista do Patrimonio Mundial da UNESCO en 2017.
O centro administrativo da comuna é o asentamento de Avera.
Campionato Carioca
O Campionato Carioca (en Campeonato Carioca), é a máxima competición de fútbol do estado brasileiro do Río de Xaneiro. Coñecido oficialmente como Campeonato Estadual do Rio de Janeiro, dispútase dende 1906, organizado pola Federación de Fútbol do Estado do Río de Xaneiro. É a terceira competición de fútbol máis antiga do Brasil, só por detrás do Campionato Paulista e do Campionato Baiano.
Prado, Os Remedios, Mondoñedo
Prado é un lugar da parroquia dos Remedios no concello lucense de Mondoñedo, na Comarca da Mariña Central.
Campionato Carioca
A historia da competición está marcada polas rivalidades entre os catro equipos brasileiros máis prestixiosos do Río: Botafogo, Flamengo, Fluminense e Vasco da Gama. O Flamengo é o club con máis títulos, cun total de 37.
Os primeiros anos
A finais do século XIX e comezos do XX deuse un forte crecemento da popularidade do fútbol no Río de Xaneiro e en Niterói. Creáronse clubs como o Rio Cricket, o Fluminense, o Bangu, o América Football Club e o Botafogo, e organizáronse as primeiras competicións entre eles. O 8 de xuño de 1905 fundouse a Liga Metropolitana de Fútbol.
En 1906, celebrouse o primeiro Campionato Carioca, disputado por seis clubs: Fluminense, Botafogo, Bangu, Football and Athletic, Paissandu e Rio Cricket. O America, a pesar de ser un dos fundadores da liga, non disputou a primeira edición, que foi conquistada polo Fluminense.
AFRJ: a primeira escisión
A primeira escisión da liga produciuse en 1911, cando o Botafogo, descontento pola suspensión do seu futbolista Abelardo de Lamare, abandonou a LMSA e fundou a Associação de Football do Rio de Janeiro (AFRJ). Esta organizou un campionato paralelo, que foi conquistado polo propio Botafogo.
LMDT: 1917-1932
En 1917, varias acusacións de suborno fixeron que a LMSA cambiase a denominación pola de Liga Metropolitana de Desportos Terrestres (LMDT). O Fluminense gañou a competición daquel ano.
AMEA: a segunda escisión
O 1 de marzo de 1924 produciuse unha segunda escisión na liga, cando se fundou a Associação Metropolitana de Esportes Athleticos (AMEA), por parte de Flamengo, Fluminense, Botafogo e America, con restricións para os xogadores negros e de clase baixa. A Confederação Brasileira de Desportos (CBD) recoñeceu á AMEA como a liga oficial do Río de Xaneiro a partir de 1924 e desvencellouse da LMDT. A nova competición da AMEA foi gañada polo Fluminense, mentres que a da LMDT gañouna o Vasco da Gama, o único club significativo que se mantivo na antiga liga. En 1925, a AMEA anulou as súas condicións raciais e o Vasco abandonou a LMDT, que continuou con clubs menores. Anos máis tarde, o campionato LMDT de 1924 foi considerado oficial, pero non os seguintes campionatos da LMDT.
Profesionalización e a unión da liga
O 23 de xaneiro de 1933, Bangu, Fluminense, Vasco e América fundaron a primeira liga profesional do Río de Xaneiro, a Liga Carioca de Futebol (LCF), que non foi recoñecida pola Confederação Brasileira de Desportos, contraria ao profesionalismo no deporte. Disputáronse dous campionatos paralelos durante tres anos, ata que
se fusionaron en 1937, ano no que os clubs de fútbol brasileiros foron profesionalizados.
Federación Carioca de Futebol (FCF)
O 21 de abril de 1960, a capital brasileira pasou a ser en Brasilia, polo que a Federação Metropolitana de Futebol foi rebautizada como Federação Carioca de Futebol (FCF). O America gañou o campionato estatal daquel ano.
Formato
A competición adoita dividirse en tres fases: a tradicional Taça Guanabara, a Taça Rio e a final.
A Taça Guanabara é a primeira fase da competición, cos equipos divididos en dous grupos. Os tradicionas "catro grandes" (Botafogo, Flamengo, Fluminense e Vasco da Gama) actúan como cabezas de serie, con dous deles en cada grupo. Os equipos xogan un partido contra cada equipo do seu grupo, e o primeiro de cada grupo xoga pasa a semifinais, onde xoga contra o segundo equipo. Os vencedores clasifícanse para o partido final.
A Taça Rio é a segunda etapa da competición. Os equipos divídense nos dous mesmos grupos da Taça Guanabara, pero cada un deles xoga unha vez contra cada equipo do outro grupo. O primeiro equipo de cada grupo compite nas semifinais co segundo equipo do grupo contrario, e os gañadores das semifinais compiten pola Taça Rio.
Os gañadores da Taça Guanabara e da Taça Rio disputan a final do Campionato Carioca, a dobre partido.
Amnesia (filme de 1994)
Amnesia é un filme chileno de 1994 dirixido por Gonzalo Justiniano. O filme foi escollido como candidato de Chile para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 67ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.
Arenaria (ave)
Arenaria é un xénero de aves da familia dos escolopácidos, integrado por só dúas especies, que son coñecidas vulgarmente co nome de virapedras.
Son limícolas estreitamente relacionadas coas especies do xénero Calidris, polo que algús autores considáranas membros da tribo dos calidriinos.
Descrición
O xénero foi descrito en 1760 polo zoólogo e filósofo francés Mathurin Jacques Brisson,   no traballo:
Etimoloxía
o nome científico Arenaria Brisson tirouno do adxectivo latino arēnārius, -a, -um, "que vive na area", derivado de arēna, -æ, "area"".
Sinónimos
Ademais de polo nome actualmente válido, o xénero coñeceuise tamén polos sinónimos:
Especies
No xénero recoñécense as seguintes dúas especies:
Características
miniatura|260px|[[Arenaria interpres en plumaxe invernal]] miniatura|260px|[[Arenaria melanocephala|A. melanocephala en plumaxe invernal]]
Ambas as especies son limícolas de tamaño mediano. A súa lonxitude adoita estar entre os 20 e os 25 cm, cunha envergadura alar entre os 50 e os 60 cm, e unha masa corporal entre os 110 e os 130 g. Comparadas con outras limícolas, a súa constitución é rexa, e con picos curtos, lixeiramente revirados, en forma de cuña. O seu forte pescozo e os seus picos potentes e lixeiramente revirados están adaptados á súa técnica de alimentación.
Costumes
Son estritamente costeiros, e prefiren as praias pedregosas ás de area, e adoitan compartir espazo na praia con outras especies de limícolas, como o pilro escuro. Como o seu nome vulgar indica, estas especies viran pedras, algas e elementos similares en busca de presas, diversos invertebrados que baixo estes elementos se ocultan e que constitúen o seu principal alimento, dieta que complementan con peixes en descomposición. Ao alimentarse, poden facelo de maneira illada, en grupos pequenos, ou incluso en grandes bandadas; nesta última agrupación é a maneira en que realizan as migracións.
Reprodúcense no alto Ártico, e son migratorios.
O seu aspecto en voo é rechamante, con manchas brancas no dorso, ás e cola.
Distribución
Habitan en praias mariñas de todo o mundo, aínda que nidifican só nas rexións árticas.
Nidifican entre maio e principios de agosto en rexións árticas de Alasca, Canadá, Groenlandia, Islandia, o norte da Europa continental e Asia. No inverno migran cara ao sur en busca de climas máis adecuados, chegando até a costa pacífica de Estados Unidos, no caso de Arenaria melanocephala, e nas costas de África, Asia, Europa, Oceanía, Suramérica (até o arquipélago da Terra do Fogo). Unha parte da poboación que chega ao hemisferio sur non regresa ao norte ao chegar o outono austral, pasando todo o inverno nas mesmas praias onde invernan, e cambiando a súa plumaxe pola reprodutora, aínda que non manifestan actitudes de nidificación.
Campo de Don Mendo
O Campo de Don Mendo foi un campo de fútbol de Santiago de Compostela, no que xogaba os seus partidos como local o Santiago Sporting Club, ata que cedeu a súa propiedade en 1928 á Universidade de Santiago para a construción da actual Residencia de Estudantes.
Historia
A intención de dispoñer dun campo de fútbol de seu formou parte do proxecto do Santiago Sporting Club dende a súa fundación en 1911, pero non comezou a tomar forma ata a refundación do equipo como club profesional en 1919.
En xullo dese ano, o club tiña moi avanzadas as xestións para a adquisición dun terreo deportivo nas inmediacións da Carballeira de San Lourenzo. A transacción completouse ao ano seguinte, grazas a unha achega de capital do novo consello de administración e a unha subvención do Concello de Santiago para pagar parte das obras de construción do estadio, que comezaron o 27 de agosto e concluíron o 20 de novembro cos últimos detalles do partido inaugural.
O Campo de Don Mendo estaba situado nos antigos terreos do Val de Don Mendo, do que toma o nome, detrás da antiga praza de touros de Santiago, baixo o Paseo da Ferradura. A situación do novo estadio, moi preto do centro histórico, alimentou o interese polo fútbol na cidade facilitando considerablemente a afluencia de afeccionados, que ata entón tiñan que desprazarse ata o Campo de Santa Isabel, na parroquia de Vista Alegre, para ver un partido.
O recinto tiña bancadas de madeira con capacidade para mil persoas arredor dun campo de terra regulamentario de 100 x 60 metros. A súa inauguración tivo lugar o 21 de novembro de 1920 cun partido amigable entre o Real Club Fortuna de Vigo e o Athletic de Pontevedra, dous dos mellores equipos galegos da época, que rematou cunha vitoria por 4-1 a favor dos vigueses.
Competicións
Entre a súa inauguración e finais de 1922, serviu como campo local do Santiago Sporting nos seus encontros do Campionato de Galicia, o Campionato de Compostela e a Copa do Apóstolo. Outros equipos locais alugaron as súas instalacións durante ese período e nos anos seguintes debido ás vantaxes que tiña sobre o Campo de Santa Isabel, converténdose pronto no primeiro campo da cidade e no lugar preferido polo Concello para celebrar calquera evento deportivo.
Desaparición
O declive do fútbol compostelán na segunda metade da década de 1920 e o proxecto de construción da Residencia de Estudantes da Universidade de Santiago de Compostela no espazo ocupado polo Campo de Don Mendo, a praza de touros e outros terreos veciños ata a Carballeira de San Lourenzo, convenceron aos propietarios para doar os terreos á Universidade a través da Liga de Amigos de Santiago, coa condición de que se construíse un novo estadio de fútbol no campus.
Coa colocación da primeira pedra da Residencia o Día do Apóstolo de 1928, púxose un final simbólico á breve existencia de Don Mendo,
Carolina Martínez Pulido
Carolina Martínez Pulido, nada o 28 de novembro de 1950, é unha bióloga española.
Traxectoria
Como bióloga, especializouse na investigación sobre rexeneración in vitro do piñeiro canario.
No ano 1988, realizou unha estancia na Universidade de Calgary, Canadá, como profesora investigadora invitada. Participou no proxecto do Plant Physiology Research Group, financiado pola Natural Sciences and Engineering Research Council of Canada, baixo a dirección do Doutor Trevor A. Thorpe. A súa investigación tiña como título: Cultivo in vitro de coníferas de interese para Canarias (Pinus canariensis e Juniperus cedrus). Fase I. No ano 1990 realizou unha segunda estancia na mesma universidade, continuando coa súa investigación: Cultivo in vitro de coníferas de interese para Canarias (Pinus canariensis e Juniperus cedrus). Fase II. Como resultado destes proxectos obtivo o Protocolo de reprodución in vitro de Pinus canariensis, a publicación de varios artigos de biotecnoloxía forestal en revistas destacadas desa especialidade, e un libro sobre a materia.
No ano 1993, realizou unha estancia como profesora convidada no Instituto de Investigacións Agrobiológicas de Galicia (Consello Superior de Investigacións Científicas) en Santiago de Compostela. Participou nun proxecto de investigación de interese comunitario financiado pola Unión Europea, titulado: Cultivo in vitro de árbores caducifolios (Quercus robur e Fagus sylvatica) liderado pola Doutora Ana Vietez, profesora de Investigación do CSIC.
A súa investigación tamén se centrou no protagonismo e as achegas das mulleres nas Ciencias Biolóxicas. Divulgadora da ciencia, impartiu diversas conferencias sobre pensamento biolóxico e historia da bioloxía.
Foi membro do Instituto Universitario da Muller da Universidade de La Laguna, e do Consello de Publicación da Revista Clepsydra, editada pola mesma universidade.
Pertence á Asociación de Mulleres Investigadoras e Tecnólogas (AMIT) con sede en Madrid.
Dende a súa xubilación dedícase a impartir charlas en centros educativos e outros foros. Por exemplo, contribuíu a demostrar o importante papel que realizaron as homínidas no pasado.
A Armada, Combarro, Poio
A Armada é un lugar da parroquia de Combarro no concello pontevedrés de Poio na comarca de Pontevedra. Segundo o IGE, en 2022 tiña 20 habitantes (10 homes e 10 mulleres).
Desastre de Aznalcóllar
miniatura|300x300px|Río Agrio á altura do casco municipal que está á esquerda fóra da imaxe. Á dereita están os vertedoiros das antigas minas de pirita. A cor turquesa é debido á contaminación residual que provén das escorrentías dos vertedoiros. miniatura|Imaxe que mostra o nivel acadado dos lodos na vertedura da mina de Aznalcóllar na ribeira do Guadiamar. O desastre de Aznalcóllar foi un desastre ecolóxico, producido por unha vertedura de lodos tóxicos no parque nacional e Natural de Doñana, en Andalucía (España), o 25 de abril de 1998, causado pola rotura da Balsa Mineira de Aznalcóllar, propiedade da empresa sueca Boliden.
Os contaminantes
Para avaliar a vertedura tomáronse mostras de augas, lodos, solos contaminados e solos non afectados, dez días despois de producirse o accidente. Para iso elixíronse puntos de mostra do transecto da conca, analizando os seguintes elementos Au, As, Ba, Be, Bi, Cd, Co, Cr, Cu, Hg, In, Mn, Mo, Ni, Pb, Sb, Sc, Se, Sn, Th, Tl, U, V, Y, Zn por ICP de masas. Os máis destacados foron o arsénico, cobalto, cromo, cobre, mercurio, manganeso, níquel, chumbo, estaño, uranio e zinc. Doutra banda a granulometría e pH do chan analizáronse segundo as normas internacionais de ISSS-ISRIC-FAO (1994)i
Características das augas
Aparece o cinc como principal elemento contaminante (73 mg/L). En cantidades moito menores, atópase o Pb, Co, Ni e Cd. Se se comparan estas concentracións cos valores máximos permitidos para utilizar a auga como rega, obsérvase que superan os niveis para o Co (129 veces) e para o Cd (en 69 veces).
Características dos lodos
Os elementos predominantes son Pb, Zn, As, Cu, Mn, Sb e Ba. Aparecen en cantidades non tan importantes Tl, Cr, Co, Cd e Ni; mentres que en proporcións menores están Mo, Hg e Sn.
Comparando estas concentracións cos niveis máximos permitidos para poder usar lodos en agricultura (segundo a lexislación española, BOE 1/10/90) só superan os limiares o Pb, Zn e Cu.
Contaminación dos solos
Diferéncianse tres tipos de contaminación:
Con todo, estes metais poderán aumentar o valor nun futuro próximo, xa que pódese producir a oxidación de lodos, pasando parte dos metais contidos neles a estado soluble e ser arrastrados ao interior do chan.
As características dos chans e o impacto da contaminación
O comportamento dos chans ante a contaminación resultou ser moi variable dependendo das súas características físicas, que regularon a entrada das augas e os lodos; ademais das propiedades químicas que influíron na fixación e evolución dos elementos contaminantes dos chans.
O poder de autodepuración dos chans depende das propiedades dos chans. Os chans existentes na rexión contaminada constitúen unha peza importante para a recuperación da zona sendo por iso fundamental o seu estudo para calquera proxecto de planificación de descontaminación.
As propiedades que fan que a vulnerabilidade dos chans presenten unha maior capacidade de retención de metais pesados son: textura arxilosa, solos impermeables, porosidade alta, circulación lenta de auga, pH básico, alta capacidade de cambio iónico, redox (valores baixos de Eh), presenza de carbonatos e sales, arxilas esmectitas e vermiculitas, materia orgánica, microorganismos con nutrientes para a degradación dos contaminantes e para a humificación da materia orgánica.
Fases de contaminación
A contaminación soportada polos chans pódese considerar desenvolvida en dúas fases.
Contaminación inicial
Prodúcese tras a chegada das augas e os lodos tóxicos. Os solos estaban secos e gretados, infiltrándose as augas de forma masiva, mentres que os lodos quedan fundamentalmente sobre a superficie dos chans, recubríndoos, e só unha pequena parte deles introdúcese no chan a través da macroporosidade.
A contaminación debida á auga trátase de contaminantes solubles que impregnaron masivamente os chans (contaminación uniforme, contaminantes moi móbiles, potencialmente tóxicos, bioasimilables). Doutra banda, nos lodos, os metais atópanse en fase insoluble e introducíronse con carácter puntual, localizados nos macroporos do chan (desigualmente repartidos, inmóbiles, non actualmente tóxicos e non bioasimilables).
Chegouse á conclusión que os chans actuaron como autodepuradores evitando que parte dos metais alcanzasen o subsolo e os niveis freáticos da rexión.
Contaminación secundaria
O chan limoso con alta porosidade, faille ter unha gran capacidade de retención de auga. Ao principio dáse un proceso de desecamento, o que conduce á oxidación de parte dos sulfuros que pasan a fase soluble baixo a forma de sulfatos, liberándose os metais pesados asociados. Isto viuse nos intensos incrementos de sulfatos na fracción soluble dos lodos entre o 4 de maio e o 20 de maio e por iso descendeu o pH bruscamente, aumentando a inestabilidade mineral.
Ao proseguir o desecamento, os sales disoltos concéntranse e precipitan formando eflorescencias brancas na superficie da capa de lodos e nas fendas dos solos, estando constituídas por sulfatos complexos de Mg, Zn, Fe, Pb, Cu e Al (bianchita, beaverita, hexahidrita, principalmente).
Coa chegada das primeiras choivas estes sales disólvense e xunto aos sales solubles retidos nos microporos dos lodos mobilízanse e infíltranse nos chans aumentando as concentracións de metais pesados. Por iso esta contaminación foi máis intensa do 4 de maio ao 4 de xuño, xa que déronse importantes choivas. Dita oxidación fixo pasar os niveis de intervención de moitos dos chans.
Recuperación da zona
Os chans teñen unha contaminación de moderada a alta, por iso haberá que realizar un seguimento periódico, para analizar o seu contido en metais pesados e así avaliar o seu perigo e o comportamento do chan.
Tras a retirada de lodos debe realizarse unha análise para avaliar o estado do chan, utilizando para iso mostraxe con malla aleatoria, collendo mostras de distintas profundidades de 0-10, 10-30 e 30-50 cm.
Tras realizar o estudo recoméndase realizar as seguintes medidas:
Con todo, en 2015 a piques de reabrir a mina, aínda había contaminación nos solos.
Posicionamento de xornalistas ante a catástrofe
Rogelio Fernández Reyes —Doutor en Xornalismo coa tese Periodismo Ambiental y Ecologismo: Tratamiento informativo del vertido de Aznalcóllar no diario El País (1998-1999), edición Andalucía— recolle no seu libro Aproximación al movimiento ecologista andaluz. Hacia la reconciliación con la naturaleza en Andalucía que «investigadores do Instituto de Recursos Naturais e Agrobioloxía (IRNAS), dependente do CSIC, sinalaran en numerosos traballos, publicados nos anos 80 e 90, a existencia de significativos niveis de metais pesados na canle do Guadiamar (procedentes das explotacións mineiras), e advertiran do risco que supuña para o Parque Nacional de Doñana a existencia dunha balsa de residuos, de tales dimensións, na cabeceira da canle que regaba as marismas do Guadalquivir».
Neste mesmo punto coincide tamén o xornalista Joaquín Fernández quen en El ecologismo español chega a afirmar que «o sorprendente, con todo, é que ante a permisividade das administracións e a irresponsabilidade das empresas, non ocorran [este tipo de desastres] con maior frecuencia. De feito, poucos días despois desta catástrofe, rompeu outra balsa en Cádiz sen maiores consecuencias afortunadamente. As denuncias sobre o impacto da minería ao descuberto foron frecuentes así como os riscos derivados de balsas ou de vertedoiros de estériles».
Proceso xudicial
En 2002 pechouse a vía penal —21 técnicos imputados foron absoltos—, polo que a Xunta de Andalucía demandou a Boliden para recuperar os 89 millóns investidos na limpeza de residuos, pero o Xulgado de Primeira Instancia n.º 11 de Sevilla declarouse incompetente, decisión que foi ratificada en 2003 pola Audiencia de Sevilla e en 2007 polo Tribunal Superior de Xustiza de Andalucía. Entón a Xunta presentou un recurso ante o Tribunal Supremo, que en 2012 ordenou que o caso, despois da «indesexable peregrinación sufrida», regresase ao mesmo xulgado sevillano de primeira instancia que se inhibiu unha década atrás. En 2013 ese xulgado iniciou as dilixencias para determinar a quen lle corresponde pagar a limpeza do seis millóns de metros cúbicos de lodos tóxicos que afectaron a 4.634 hectáreas na contorna do parque de Doñana. Con todo, na súa última memoria anual, a compañía sueca indicaba que os seus avogados en España non prevén «sufrir ningún dano económico como resultado do proceso legal, polo que non fixo provisións monetarias».
Pumariño, Os Remedios, Mondoñedo
Pumariño é un lugar da parroquia dos Remedios no concello lucense de Mondoñedo, na Comarca da Mariña Central.
Orange Is the New Black
Orange Is the New Black é unha serie de comedia e drama estadounidense de Netflix. Foi creada por Jenji Kohan, coñecida por crear Weeds. Está baseado nas memorias, publicadas co mesmo nome, de Piper Kerman.
Episodios
A serie consta de sete tempadas con 13 episodios cada unha. O primeiro episodio da segunda tempada emitiuse o 6 de xuño de 2014. A terceira tempada estreouse o 11 de xuño de 2015.
Orange Is the New Black é a primeira serie en conseguir nomeamentos aos premios Emmy tanto nas categorías de comedia como de drama. A serie tamén recibiu seis nomeamentos ao Globo de Ouro, outros seis nomeamentos aos premios do Sindicato de Escritores de América, dous premios do Sindicato de Produtores de América, un premio do American Film Institute e un premio Peabody.
Doodlebug (filme)
Doodlebug é unha curtametraxe británica de 1997 escrita e dirixida por Christopher Nolan. Conta a historia dun home que tenta ansiosamente matar unha criatura parecida a un bicho no seu piso. Nolan creou o filme durante a súa época universitaria usando película de 16 mm. O filme tivo unha acollida positiva por parte da crítica.
Orange Is the New Black
Elenco e trama
O programa trata sobre Piper Chapman (Taylor Schilling), unha muller de clase media que foi enviada a prisión por levar cartos da droga para a súa exnoiva Alex Vause (Laura Prepon), que tamén está en prisión. Está prometida cun home chamado Larry (Jason Biggs), e descríbese a si mesma como unha "ex-lesbiana". Porén, estar en prisión fai que se reformule a súa orientación sexual e a súa identidade en xeral. A serie ten fortes temáticas LGBT e foi descrita como "a lesbian TV show". Os personaxes que son lesbianas inclúen a Carrie "Big Boo" Black (Lea DeLaria), Suzanne "Crazy Eyes" Warren (Uzo Aduba) e Nicky Nichols (Natasha Lyonne). A prisioneira transxénero Sophia Burset é interpretada por Laverne Cox, unha verdadeira muller trans. A maioría dos personaxes son mulleres racializadas.
O terceiro episodio, "Lesbian Request Denied", foi dirixido por Jodie Foster.
Resposta crítica
Orange Is the New Black foi ben recibida pola crítica. The Washington Post cualificou o programa de "brillantez detrás das reixas". Taylor Schilling foi nomeada ao Globo de Ouro á actriz principal nunha serie dramática.
Esteban Yáñez
Esteban Yánez Pazos, nado en Ferrol en 1984 e finado en Santiago de Compostela o 21 de abril de 2020, foi un actor, músico e blogueiro galego.
Traxectoria
Na súa adolescencia, participou no programa infantil e xuvenil da TVG Xabarín Club como "Arroz Hacker". Tamén foi actor na serie da televisión autonómica galega Pratos combinados.
Con 18 anos comezou a súa traxectoria no mundo dos blogs con “Soy un snob neurótico” na plataforma Blogspot. En 2004 abriu a bitácora “Imbéciles e escuros”. Tamén abriu blogs en Blogaliza e Tumblr. Entre os seus proxectos musicais estivo Os Megaloves, dúo que uniu a Yánez, co seu alcume Snob Megalove, e Vil Megalove. En 2009 comezou o podcast “Amor en bruto”, e como DJ Pezuñitas facía seleccións musicais en Last.fm e Spotify. Era membro do comité de redacción da revista Luzes, e entre as numerosas iniciativas nas que participaba estaba a Comisión de Historia da Gentalha do Pichel. Nos últimos anos estivo activo na rede social Twitter como @Snob.
Finou o 21 de abril de 2020 no Hospital Clínico Universitario de Santiago de Compostela vítima da COVID-19 aos 35 anos.
San Cristovo, Os Remedios, Mondoñedo
San Cristovo é un lugar da parroquia dos Remedios no concello lucense de Mondoñedo, na Comarca da Mariña Central.
Rego dos Cas, Os Remedios, Mondoñedo
Rego dos Cas é un lugar da parroquia dos Remedios no concello lucense de Mondoñedo, na Comarca da Mariña Central.
CiQUS
O Centro Singular de Investigación en Química Biolóxica e Materiais Moleculares (CiQUS) é unha entidade de investigación que forma parte da Rede de Centros Singulares de Investigación do Campus de Excelencia Internacional–Campus Vida da Universidade de Santiago de Compostela, que centra os seus obxectivos científicos na aplicación de estratexias transdisciplinares para a resolución de problemas cientificamente relevantes no ámbito da química biolóxica e no desenvolvemento de novos materiais.
Aberffraw
Aberffraw, ás veces escrito Aberfrau ou Aberffro, é unha pequena vila e comunidade na costa suroeste da illa de Anglesey (en Ynys Môn), en Gales, pola beira oeste do Afon Ffraw (río Ffraw). O acceso por estrada é pola A4080 e a estación de ferrocarril máis próxima é Bodorgan. A comunidade inclúe Soar e Dothan. esquerda|miniatura| Costa preto de Aberffraw
Historia
Na Alta Idade Media, Aberffraw foi a capital do Reino de Gwynedd desde c.860 dC até c.1170. Baixo a Casa de Aberffraw pasou a ser o centro político máis importante do Gales medieval. Os Lly seguiron sendo o trono simbólico dos reis de Gwynedd dende o século IX ao século XIII. Os Anais Reais de Eduardo I mostran que o Llys foi desmantelado en 1315 para proporcionar materiais de construción para o próximo castelo de Beaumaris."... pareceu demostrar a presenza dun recinto rectangular de dúas fases, en ángulo redondo, de polo menos 70 m NNE-SSW, pensado para representar unha obra militar romana, reformado no período altomedieval como recinto a llys (corte principesca). ; aínda que unha data de radiocarbono centrada no período 27-387 d.C., parece apoiar esta tese, a identificación dunha obra romana está actualmente desfavorecida: o xacemento dos llys, cuxo desmantelamento (parcial?) se rexistra en 1317. consideradas como incertas: dúas cabezas esculpidas, de aparente estilo C13, son coñecidas da aldea (White 1978): o supuesto ángulo de curvatura do recinto suxeriuse a antiga presenza dunha mota: escavacións no xacemento tradicional do llys, a uns 650 m ao OSO, rexistrou só restos de C18.Escavación, 1973-4 (White 1979)."
Vila de Aberffraw
miniatura| Aberffraw No censo de 2011, Aberffraw tiña unha poboación de 620 habitantes, dos cales o 67,5% fala galés, unha caída respecto ao 80,8% de 2001. Até os cambios da fronteira electoral da Illa de Anglesey en 2012 existía un distrito electoral co mesmo nome. Este barrio tamén incluía parte da comunidade de Llanfaelog. A poboación total era de 1.370 habitantes. Desde os cambios de límite Aberfrraw forma parte dun barrio máis grande do Bro Aberffraw que elixe dous conselleiros do condado para o Consello do Condado da Illa de Anglesey.
Lugares de interese
As atraccións preto da aldea de Aberffraw inclúen Llyn Coron (un lago), Barclodiad y Gawres, unha cámara funeraria neolítica e a illa de marea de Cribinau coa igrexa de Saint Cwyfan encaramada. A outra igrexa, de San Beuno, data do século XII.
A vila ten unha praia de area, Bandeira Azul desde 2005, e está no sendeiro da costa de Anglesey. Hai unha oficina de correos na aldea. e é unha vila tamén conta cun equipo de fútbol asociación. A escola da aldea, Ysgol Aberffraw, pechou en 2011.
miniatura|Igrexa de San Beuno
Na mitoloxía
Na, Aberffraw aparece como o lugar do festival de vodas de Branwen e Matholwch, onde Efnysien mutilou os cabalos de Matholwch. Branwen ferch Llŷr ("Branwen, a filla de Llŷr") é o título da segunda rama do Mabinogion na mitoloxía galesa. A historia está incluída tanto no Llyfr Gwyn Rhydderch ("Libro Branco de Rhydderch") como en Llyfr Coch Hergest ("Libro Roxo de Hergest").
Johnny 100 pesos
Johnny 100 pesos é un filme chileno de 1993 dirixido por Gustavo Graef Marino. O filme foi escollido como candidato de Chile para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 66ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.
A Recadieira, Os Remedios, Mondoñedo
A Recadieira é un lugar da parroquia dos Remedios no concello lucense de Mondoñedo, na Comarca da Mariña Central.
Mark Blackburn
Mark Alistair Sinclair Blackburn, nado o 5 de xaneiro de 1953 en Camberley, no condado inglés de Surrey, e finado o 1 de setembro de 2011 en Cambridge, foi un numismático e historiador económico británico, especializado na circulación monetaria nas illas británicas e en Escandinavia entre os séculos XV e XII.
Traxectoria
Blackburn cursou o seu ensino secundario na Skinners' School, na localidade de Tunbridge Wells, e cursou estudos superiores na Universidade de Oxford, onde se graduou primeiro en Química e, en 1975, en Xurisprudencia. Traballou durante un tempo como avogado e en 1978 ingresou na compañía de banca comercial Kleinwort Benson.
Nesa época comezou a destacar como erudito numismático, xunto con outros estudosos desta disciplina xurdidos no Reino Unido a partir da década de 1950, como Michael Dolley, Christopher Blunt, Stewart Lyon ou Michael Metcalf.
En 1982 entrou no Gabinete de Moedas e Medallas do Museo Fitzwilliam, da Universidade de Cambridge, como asistente investigador, da man de Philip Grierson, e alí chegou a ocupar o posto de conservador desde 1991 a 2011, levando a institución ao máximo nivel mundial en investigación numismática medieval. Blackburn exerceu tamén como profesor de Numismática e de Historia Monetaria na Universidade de Cambridge entre 2004 e 2011. A partir de 2005 foi membro do Colexio Gonville and Caius, da Universidade de Cambridge.
Blackburn foi tamén editor xeral do proxecto Sylloge of Coins of the British Isles entre os anos 1980 e 2011.
Presidiu a British Numismatic Society entre os anos 2004 e 2008.
Blackburn faleceu de cancro de pel o 1 de setembro de 2011 en Cambridge, onde residía xunto coa súa muller, Fiona Anne Haigh, con quen casara en 1980 e coa que tiña tres fillos.
Recoñecementos
Estes son os recoñecementos máis salientables acadados por Mark Blackburn ao longo da súa traxectoria:
Escolma de publicacións
Estas son algunhas das monografías máis salientables de M. A. S. Blackburn:
Panciño de Ovelgönne
Localización do achado
ligazón=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8c/Ovelg%C3%B6nne_Buxtehude_Lehmkuhle.jpg/220px-Ovelg%C3%B6nne_Buxtehude_Lehmkuhle.jpg|miniatura| Localización en xuño de 2012|esquerda En maio de 1952, Willi Rühland, empregado do Helms-Museum, descubriu unha decoloración escura nunha parede de arxila recentemente cortada no lado norte da mina de barro municipal de Ovelgönne.
Achados
ligazón=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/90/SpitzweckOvelg%C3%B6nne.jpg/220px-SpitzweckOvelg%C3%B6nne.jpg|miniatura| A peza de pan superviviente no museo O rolo de pan de Ovelgönne tiña orixinalmente dous extremos en forma de punta. Debido á súa forma regular, clasifícase entre os produtos de panadería formados que teñen unha forma predefinida. A barra de pan fortemente carbonizada foi abortada aproximadamente á metade da súa lonxitude. A parte que queda do pan ten unha lonxitude de 35 mm, un ancho de 22.94 mm e unha altura de 11.44 mm, cun peso de 2.5 g só. Falta o punto do extremo restante. A cor da superficie é gris perla a gris lousa, a parte inferior é gris a negra. A parte superior do rolo ten unha incisión fina e lixeiramente curva, que está deseñada para evitar que se rompa durante o proceso de cocción. Case no centro da superficie resultante na parte superior hai 2 mm profundidade e 3.56 mmpolgadas × 2.80 mm depresión, que foi presionada nel cunha ferramenta redonda nun ángulo de aproximadamente 45°. Un segundo burato foi moi probablemente tamén na metade que faltaba do pan. O pan non tiña codia pronunciada e cocíase cunha fariña de trigo moi finamente moída e peneirada. Un exame microscópico da superficie mostrou que a masa só contiña pequenos trazos notables de moas manuais finas de desgaste. A masa en si amasouse a fondo e só presentaba unha porosidade moi pequena, o que suxire que nin fermentación de lévedo salvaxe nin masa fermentada se usaron para fermentar o pan. Posiblemente para alixeirar a masa, engadiuse proteína ou graxa. O proceso de cocción debe ter lugar nun forno sobre unha superficie de pedra que estaba ben, pero non completamente limpo de carbón, xa que pequenos restos de carbón vexetal reflectíronse nos poros da base. O pan foi cocido a unha calor excesiva, en comparación coa práctica de cocción de hoxe. Os depósitos de area nas partes internas da superficie da fractura indican que o pan foi partido antes do seu descubrimento. Un exame radiolóxico realizado en Berna (Suíza) mostrou que a incisión superficial se ensanchaba lixeiramente cara a dentro. As imaxes radiolóxicas tamén mostraron dúas misteriosas partículas metálicas de 2.92 mm × 1.7 mm e 3.16 mmpolgadas × 2.92 mm, incrustadas na masa.
Debido á determinación tipolóxica dos fragmentos de vasos de cerámica atopados no pozo, o panciño de Ovelgönne foi datado a principios da Idade do Ferro, ao redor do 800-500 a.C.
Interpretación
ligazón=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0e/S._Apollinare_Nuovo_Bread_and_Fish.jpg/220px-S._Apollinare_Nuovo_Bread_and_Fish.jpg|miniatura| Catro barras de pan mergulladas en buratos (esquerda) nun mosaico da [[Basílica de Santo Apolinario o Novo|Basílica de Sant'Apollinare Nuovo]] As circunstancias e a localización do pan de Ovelgönne na fosa son obxecto de debate. Algúns autores suxiren un contexto de culto. Isto atribúese á metade do rolo de pan antes da súa deposición e ao cocido en pezas metálicas. Non está claro se as pezas metálicas foron cocidas deliberadamente ou se caeron accidentalmente na masa. Währen cuestiona se "o pan de Ovelgönne foi unha creación técnica ou unha réplica dun obxecto profano ou ritual". Resume a importancia do obxecto do seguinte xeito:
Mantova 1911
O Mantova 1911 Società a Responsabilità Limitata (Mantova 1911 srl), coñecido simplemente como Mantova, é un club de fútbol italiano con sede en Mantua, que milita na Serie C italiana. Refundado varias veces ao longo da súa historia, disputou sete tempadas na Serie A nas décadas de 1960 e 1970.
Historia
Disputou un total de sete campañas na máxima categoría do fútbol italiano durante os seguintes anos, interrompidos por dous descensos intermedios á Serie B.
A tempada 1971/72 foi a derradeira do club na Serie A.
Dende entón o Mantova desapareceu catro veces do panorama futbolístico italiano, en 1983, 1994, 2010 e 2017, todas por insolvencia, sendo refundado outras tantas veces.
Gran Premio da Emilia-Romaña de 2023
O Gran Premio da Emilia-Romaña de 2023 (coñecido oficialmente como Fórmula 1 Qatar Airways Gran Premio del Made in Italy e dell'Emilia-Romagna 2023) foi unha carreira de Fórmula 1 programada para celebrarse o 21 de maio de 2023 no Autódromo Enzo e Dino Ferrari en Imola, Italia. O 17 de maio, a Dirección da Fórmula 1 anunciou a cancelación da carreira debido ás inundacións na rexión.
Foi o primeiro Gran Premio que se cancelou desde o Gran Premio de Australia de 2020, cancelado debido ao impacto da pandemia de COVID-19. A última carreira que se viu moi afectada pola choiva foi o Gran Premio de Bélxica de 2021, executado por completo detrás do coche de seguridade, durante só unha volta rexistrada oficialmente.
Choiva, inundacións e posterior cancelación
De cara á fin de semana, a Protezione Civile italiana emitiu unha alerta vermella meteorolóxica para a rexión da Emilia-Romaña, onde se celebraría a carreira, a comarca viuse afectada polas fortes choivas, que provocaron inundacións e desprendementos de terra. O 16 de maio de 2023, todo o persoal da Fórmula 1 recibiu instrucións para abandonar a pista, citando medidas de precaución despois de que se informase dun aumento do nivel da auga no próximo río Santerno. Debido á intensa choiva observada durante toda a semana previa á carreira e despois de varios rumores o día anterior, o goberno pediu o aprazamento da carreira. Logo do anuncio da cancelación viuse que partes da pista estaban inundadas.
En definitiva, a carreira non sairía como estaba previsto, un comunicado oficial da Fórmula Un afirmou que a decisión foi tomada xa que non era posible celebrar o evento con seguridade para os afeccionados, os equipos e o persoal, e alixeirar a carga de traballo dos equipos de emerxencia locais que xa estaban saturados debido ao danos da tormenta.
Seivane, Os Remedios, Mondoñedo
Seivane é un lugar da parroquia dos Remedios no concello lucense de Mondoñedo, na Comarca da Mariña Central.
Tronceda, Os Remedios, Mondoñedo
Tronceda é un lugar da parroquia dos Remedios no concello lucense de Mondoñedo, na Comarca da Mariña Central.
Erling Haaland
Erling Braut Haaland, tamén escrito Håland, nado en Leeds o 21 de xullo de 2000, é un futbolista noruegués. Xoga como dianteiro no Manchester City da Premier League e na selección de Noruega. Está considerado un dos mellores xogadores do mundo e ostenta o récord de maior número de goles anotados nunha mesma tempada da Premier League, con 36.