cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Manuel Cordeiro Monteagudo
Manuel Cordeiro Monteagudo, nado na Coruña o 19 de xaneiro de 1927 e finado en Buenos Aires o 10 de maio de 2012, foi un pintor galego.
Traxectoria
Cursou os estudos primarios na escola herculina de Francisco Vales Villamarín. Afeccionado ás carreiras pedrestes, foi subcampión fondista. Da man do Real Club Deportivo da Coruña percorreu gran parte de España. En 1952 emigrou a Bos Aires, onde comezou a súa actividade artística. Participou na creación das Mocedades Galeguistas de Bos Aires, e foi fundador do coro "Brétemas e Raiolas". En 1956 representou ao Centro Coruñés na Intersectorial Galega e no Congreso da Emigración de América. Foi uns dos fundadores do "Conxunto Artístico Breogán". Realizou exposicións en Galicia, no Centro Coruñés de Montevideo, o Centro Lucense, Coruñés, Ourensano e Pontevedrés de Bos Aires, Hogar Gallego para Ancianos, e no Centro Galicia e Galego porteños. Tamén fixo estandartes para moitos centros galegos da Arxentina.
André Guelfi
André Guelfi, nado en Mazagan (Marrocos) o 6 de maio de 1919 e finado en Saint-Barthélemy o 28 de xuño de 2016, foi un piloto de automobilismo francés.
Traxectoria
Participou nunha carreira do Campionato do Mundo de Fórmula Un, o 19 de outubro de 1958. Tamén participou en varias carreiras fora do campionato da Fórmula Un.
Resultados completos na Fórmula Un
(Chave) As carreiras en letra grosa indican pole position; as carreiras en cursiva indican volta rápida.
Day of the Dead: Bloodline
Day of the Dead: Bloodline é un filme de terror de estadounidense-búlgaro 2018 dirixido por Hèctor Hernández Vicens, e escrito por Mark Tonderai e Lars Jacobson, baseado nos personaxes creados por George A. Romero. É unha coprodución entre os Estados Unidos de América e Bulgaria. Está protagonizado por Johnathon Schaech, Sophie Skelton, Jeff Gum, Marcus Vanco, Mark Rhino Smith, Cristina Serafini, Lillian Blankenship, Shari Watson, Atanas Srebrev, Ulyana Chan, Nathan Cooper, Vladimir Mihailov e Bashar Rahal. É un dos dous remakes do filme orixinal de 1985 de Romero, Day of the Dead sendo o primeiro Day of the Dead, estreado no ano 2008, e Day of the Dead: Bloodline o 5 de xaneiro de 2018.
Blas de Otero
Blas de Otero Muñoz, nado en Bilbao o 15 de marzo de 1916 e finado en Majadahonda, Madrid o 29 de xuño de 1979, foi un poeta en lingua castelá. Dúas son as súas obras principais, cada unha representativa dos seus dous ciclos poéticos principais: o desarraigado existencialismo de Ángel fieramente humano (1950) e a crítica social de Pido la paz y la palabra (1955).
Biografía
Realizou os seus primeiros estudos nunha institución relixiosa da súa cidade natal para logo comezar Dereito en Madrid e rematala en Valladolid. Trala guerra civil exerceu brevemente de avogado nunha industria biscaíña e no 1952 tivo unha experiencia laboral nunha mina de ferro xunto cos pintores Agustín Ibarrola e Ismael Fidalgo.
Dende o punto de vista ideolóxico pasou dun cristianismo dramático a un marxismo militante.
Etapa existencialista
Crea nesta época unha poesía desarraigada, expresión do "eu" coas súas angurias existenciais. É, sobre todo, unha poesía metafísica, orientada a preguntarse polo sentido do home e do mundo. Escribe, así, poemas relixiosos dirixidos a un Deus arelado pero incomprensible, e tamén poemas amorosos, impregnados da mesma sede do Absoluto.
Predominan nesta etapa as formas clásicas, principalmente o soneto. A linguaxe é violenta, dramática e cunha forte densidade estilística.
Etapa de poesía social
O poeta abandona o seu "eu" e pásase ao "nós". Os versos expresan agora arelas de paz, liberdade e xustiza social. Dirixe a súa poesía á "inmensa maioría" (en contraste con Juan Ramón Jiménez, que adicaba a súa obra á "minoría, sempre"). Deste xeito, procura unha linguaxe máis sinxela, máis accesible. Concibe a poesía como loita e construción; efectivamente, xunto a esa actitude crítica (ata onde a censura lle deixou) aparece a chamada á esperanza, o desexo de transformar o mundo a través da poesía.
Emprega neste período o verso libre e as formas dos cantares populares.
Derradeira etapa
Inicia esta etapa en 1965. Sen rexeitar a loita política, Otero desbota a poesía como medio para cambiar o mundo. Sabe que esa "inmensa maioría" non le os seus versos, polo que decide ser revolucionario na súa obra doutro xeito: na linguaxe poética e o enriquecemento formal das súas creacións, a través de imaxes insólitas, ritmos novos e mesmo toques surrealistas. Na temática, sen renunciar de todo aos problemas sociais e políticos, volve a cobrar presenza o íntimo.
Prefire no seu derradeiro ciclo poético as formas métricas moi libres, de considerable amplitude.
Significación
Blas de Otero resume á perfección a evolución da poesía en lingua castelá a partir de 1939, da anguria vital á poesía social para rematar coa procura de novas formas. A súa obra conseguiu unir conciencia ética e rigor estético, converténdoo en figura clave da literatura do seu tempo.
La anunciación de Valle-Inclán
La anunciación de Valle-Inclán é unha biografía de Ramón María del Valle Inclán, escrita en lingua castelá por Valentín Paz-Andrade e publicada en 1967 en Buenos Aires pola Editorial Losada.
Descrición
Foi escrita en 1966, no centenario do nacemento de Valle-Inclán, por encargo do editor Gonzalo Losada. Inclúe un prólogo de Eduardo Blanco Amor, co que Paz-Andrade percorreu as rutas vitais de Valle para preparar a obra. En 1981 foi reeditado por Akal.
Estrutura
A obra estrutúrase en dúas partes principais ("El hombre en su espacio" e "El escritor en su obra") máis o epílogo "Galicia para morir".
A primeira parte consiste nunha análise da vida de Valle-Inclán até 1895, ano da publicación de Féminas. Desde a súa infancia á beira da ría de Arousa (nacemento en Vilanova e tempadas na Pobra do Caramiñal), cando comeza as súas primeiras lecturas, o paso por Pontevedra para facer o Bacharelato, onde coñece aos irmáns Andrés e Jesús Muruais, e a chegada a Santiago de Compostela para estudar Dereito. Despois de abandonar a carreira, fai as súas primeiras viaxes a Madrid e México, onde chega en 1892.
Analízase a relación de Valle-Inclán coa lingua galega, afirmando que decidiu escribir en castelán polas súas pretensións literarias, dado que o galego aínda non acadara o recoñecemento cultural como idioma para textos escritos.
A segunda parte, sen esquecer o contexto biográfico (viviu en Pontevedra, Madrid, Cambados, Vigo e Roma), céntrase no aspecto literario. Coméntanse as súas diversas influencias desde as lecturas dos seus contemporáneos galegos, se ben afírmase que o seu estilo persoal, desde o inicial modernismo até o particular esperpento (no que si influíu a arte plástica de Goya), non bebe directamente de ningunha fonte concreta.
Estúdase a súa deriva ideolóxica, sempre desde o inconformismo rebelde contra as institucións políticas e relixiosas. Marcado como a xeración do 98 pola crise española de finais do século XIX, percíbese tamén a influencia da importancia do anarquismo nas clases populares na súa época.
Para rematar, o epílogo expresa o desexo de Valle de regresar a Galiza para morrer. Na primavera de 1935 volve desde Roma á súa terra, pasando a residir de novo en Santiago de Compostela. Aínda que a súa saúde non é boa, tendo diversos problemas respiratorios, fai viaxes a Vigo e Ourense.
Na obra fálase da relación de Valle con outras personalidades, como Castelao (que deseñou a escenografía para Divinas palabras), José Echegaray ou Indalecio Armesto.
Imaxes
A obra inclúe numerosas láminas: fotografías dos lugares onde viviu Valle, portadas das súas obras e do seu irmán, imaxes doutras personalidades (como Manuel Murguía, Otero Pedrayo ou Said Armesto), un debuxo de Carlos Maside de Valle xa falecido, e un retrato de Castelao cun debuxo de Valle feito por Xesús Corredoira.
Bos Aires
O topónimo galego Bos Aires pode referirse a:
Tamén pode referirse a:
Gaspar Torrente
Gaspar Torrente, nado en Campo (provincia de Huesca) en 1888 e finado en Barcelona en 1970, foi un político aragonés, líder do nacionalismo aragonés de comezos do século XX.
Biografía
Quedou orfo de nai cando tiña un ano, pasou a infancia acompañando ao seu pai, xastre ambulante, ata que este faleceu en 1897. Marchou á casa dun irmán, que residía en Barcelona e encargouse unha familia catalá da súa educación.
Foi un dos dirixentes da Unión Aragonesista e escribiu no seu voceiro El Ebro en castelán e catalán, presidiu as súas mocidades entre 1920 e 1923. En 1928 trasladouse a Graus e alí fundou en xuño de 1930 El Ideal de Aragón e tentou dar pulo ao aragonesismo na zona coa constitución da Unión Regionalista de Graus en marzo de 1931, pero que tivo escaso éxito e a fins de 1931 volta a Barcelona, onde fundou e foi o presidente de Estado Aragonés, o primeiro partido político nacionalista aragonés, e en outubro de 1935 tirou á rúa a publicación Renacimiento Aragonés. Foi comisario da Generalitat en Oliana (provincia de Lleida) en 1938. Detido polas tropas franquistas en xaneiro de 1939. En 1940 conseguiu a liberdade.
Laxes, Camposo, O Corgo
Laxes é un lugar da parroquia de Camposo no concello lugués do Corgo, na comarca de Lugo. Segundo o IGE, en 2013 tiña 27 habitantes (14 homes e 13 mulleres).
Domecelle, San Xoán de Río, San Xoán de Río
Domecelle é un lugar da parroquia de San Xoán de Río, no concello de San Xoán de Río, na comarca da Terra de Trives. Segundo o IGE en 2010 tiña 17 habitantes (10 mulleres e 7 homes).
Domecelle posúe unha ermida dedicada a Santo Antón. O 13 de xuño celebra a festa na súa honra.
Omán
Omán é un país situado no extremo oriental da Península da Arabia. Está constituído por dous territorios descontinuos: o máis pequeno é a Península de Musandam e mailos territorios veciños, no Estreito de Ormuz, separados do resto de Omán polos Emiratos Árabes Unidos. O resto e meirande parte do país está á sueste da Arabia Saudita. A cidade de Madha forma un enclave no territorio dos Emiratos Árabes Unidos.
Xeografía
esquerda|miniatura|Costa do Sur, Omán.
Limita ao norte co golfo de Omán (ao outro lado do cal se estenden as costas do Irán); ao leste e sur co mar de Arabia; ao oeste co Iemen, Arabia Saudita e cos Emiratos Árabes Unidos. A capital do Omán é Mascate.
Unha vasta chaira desértica de grava cobre a maior parte do centro de Omán, con cadeas montañosas ao longo do norte (montañas Al Hajar) e a costa sueste, onde tamén se atopan as principais cidades do país: a capital Muscat, Sohar e Sur no norte, e Salalah no sur. O clima de Omán é cálido e seco no interior e húmido ao longo da costa. Durante épocas pasadas Omán estaba cuberto polo océano, demostrado polo gran número de conchas fosilizadas que existen en zonas do deserto lonxe da liña de costa actual.
miniatura|Rial paisaxe desértica. A península de Musandam (enclave de Musandem), ten unha situación estratéxica no Estreito de Ormuz, está separada do resto de Omán polos Emiratos Árabes Unidos. A serie de pequenos pobos coñecidos como Dibba son a porta de entrada á península de Musandam por terra e os pobos pesqueiros de Musandam por mar, teñen barcos dispoñibles para alugueiro en Khasab para viaxes á península de Musandam por mar.
Outro enclave de Omán, en territorio dos Emiratos Árabes Unidos, coñecido como Madha, se atopa a medio camiño entre a península de Musandam e o corpo principal de Omán, forma parte da gobernación de Musandam, cubrindo aproximadamente 75 km2. O límite de Madha estableceuse en 1969, coa esquina nordeste de Madha a apenas 10 m. da estrada de Fujairah. Dentro do enclave de Madha atópase outro enclave dos UAE chamado Nahwa, que pertence ao emirato de Sharjah, situado a uns 8 km. ao longo dun camiño de terra ao oeste da cidade de Nova Madha, que consta dunhas corenta casas cunha clínica e central telefónica.
O deserto central de Omán é unha fonte importante de meteoritos para a análise científica.
Política
Omán é considerado unha monarquía absoluta. O sultán Qaboos bin Said Al Said gobernou o país durante medio século dende 1970 até a súa morte en 2020. Foi sucedido polo seu curmán Haitham bin Tariq Al Said.
Demografía
A maioría dos 3.001.583 omanies (datos de 2005) son árabes, pero existe unha minoría baluchi. Hai tamén no país un número importante de traballadores estranxeiros, arredor de 600.000, provenientes da India, de Irán e de Paquistán, principalmente.
O 50% da poboación vive en Mascate e mais en Batina.
Estrutura de idade
0-14 anos: 42.7% (homes 744,265 / mulleres 714,116)
15-64 anos: 54.5% (homes 1,079,511 / mulleres 783,243)
65 anos e máis: 2.8% (homes 55,180 / mulleres 41,770) (2010 est.)
Rosa María Arza Rodríguez
Rosa María Arza Rodríguez, nada en Folgoso do Courel o 2 de maio de 1987, é unha política galega do Partido Popular de Galicia miniatura|Papeleta para o Senado nas Eleccións de abril de 2019.
Traxectoria
Concelleira de xuventude e turismo do concello de Quiroga, vicepresidenta de Novas Xeracións de Galicia e presidenta de NNXX na Provincia de Lugo, foi escollida senadora nas Eleccións xerais de abril de 2019.
Eiravedra, San Salvador de Mourisco, Paderne de Allariz
Eiravedra é un lugar da parroquia de San Salvador de Mourisco, no concello de Paderne de Allariz, na comarca de Allariz - Maceda. Segundo o IGE a súa poboación no ano 2010 era de 28 persoas (18 mulleres e 10 homes).
Hominina
En taxonomía, Homínina é a subtribo da tribo de Hominini. A única especie vivente pertence ó xénero Homo, existindo numerosas especies extintas, os homínidos bípedes como Australopithecus, Orrorin tugenensis, Ardipithecus ou Sahelanthropus. Os membros da subtribo son os coñecidos como homínidos. Este taxón non é empregado por tódolos científicos.
Galería de imaxes de Ramirás
Galería de imaxes do concello de Ramirás na provincia de Ourense.
Ecos Vegadenses
Ecos Vegadenses, subtitulado "periódico quincenal independente" foi unha publicación quincenal editada na Veiga (Asturias) entre 1924 e 1938, fundada por Álvaro Fernández Suárez e Eustaquio Lago Galán.
Traxectoria
O primeiro número apareceu o 1 de marzo de 1924, e durante os dous primeiros anos saía do prelo do semanario Las Riberas del Eo, de Ribadeo, e os seguintes na imprenta de Sucesores de Mancebo, en Mondoñedo. Cada número tiña dúas follas (catro páxinas), de tamaño variable ao longo da súa existencia, dedicándose a última á publicidade. Realizou algúns números extraordinarios en apoio da campaña a favor de que o ferrocarril Xixón-Ferrol pasase pola vila. Ao pouco tempo da súa posta en marcha Fernández Suárez marchou a Madrid e Eustaquio quedou como o máximo responsable, aínda que Álvaro Fernández continuou tamén a codirixir o xornal desde Madrid. A lingua da publicación era o castelán pero o galego estaba presente desde o primeiro número, onde xa aparecía un poema de Antolín Santos Mediante, autor que foi un colaborador habitual do xornal, tanto en galego como en castelán asinando co seu nome e como "Un poeta de tres ó carto" e "AESEEME". Outros colaboradores con poemas en galego son Nan de Allariz, Conrado Villar, Federico Magadán ou do propio Álvaro Fernández Suárez. En galego tamén aparecían colaboracións en prosa de Herminio García Allande e de Eustaquio Lago.
Gerardo Criado Guizán
Gerardo Criado Guizán, nado en Noche, Vilalba o 4 de decembro de 1956, é un político galego do PPdeG.
Clemente López Pasarón
Clemente López Pasarón, nado en Ribadeo en 1899, foi un pintor e xornalista galego.
Traxectoria
Chegou a Buenos Aires en 1912. Estudou na Academia Nacional de Bellas Artes de Bos Aires. Pertenceu á Irmandade Nazonalista Galega de Buenos Aires e cando esta esgazou, integrouse na Sociedade Nazonalista Pondal da que foi directivo e redactor do seu órgano A Fouce. En 1964 publicou o poemario Soledad entera.
Serra da Estrela
miniatura|dereita|225px|Vista da Serra da Estrela A Serra da Estrela é o maior cordal montañoso de Portugal e inclúe a cota máis elevada do país en territorio continental,  con 1.993 m sobre o nivel do mar no cume da Torre, que son superados só na Montaña do Pico, no arquipélago dos Azores, con 2.351 m sobre o nivel do mar.
A serra
O complexo montañoso desenvólvese sobre unha extensión duns 100 km, cun largo máximo duns 30 km. Está formado por unha vasta cadea de granito que en tempos medievais delimitou a fronteira meridional do país. A paisaxe natural comprende gargantas entalladas pola auga, freitas, torrentes e pequenas lagoas de montaña.
Tres ríos importante nacen na Serra da Estrela: o Mondego, o maior dos ríos con curso completo en territorio portugués, o Zézere, que é un afluente do río Texo; e un tributario do Mondego, o Alva.
Esquí
A serra acolle a única zona salientábel para practicar o esquí alpino en Portugal, nas proximidades da estación invernal de Loriga.
As Corredoiras, Pantiñobre, Arzúa
As Corredoiras é un lugar da parroquia de Pantiñobre no concello coruñés de Arzúa, na comarca homónima. Tiña 12 habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 7 eran homes e 5 eran mulleres.
Topónimo
O topónimo Corredoira fai referencia a un camiño para carros.
Henry Woodward
Henry Bolingbroke Woodward, nado o 24 de novembro de 1832 en Norwich, condado de Norfolk, Inglaterra, e finado o 6 de setembro de 1921, foi un xeólogo e paleontólogo inglés, coñecido polas súas investigacións sobre os fósiles de crustáceos e outros artrópodos.
Traxectoria
Woodward naceu en Norwich, Inglaterra, o 24 de novembro de 1832 e fixo os seus primeiros estudos nunha escola da súa cidade natal.
Era fillo do xeólogo e anticuario Samuel Woodward (1790-1838), e irmán de Bernard Bolingbroke Woodward (1816-1869) e de Samuel Pickworth Woodward (1821-1865), e tío de Horace Bolingbroke Woodward (1848-1914), todos eles tamén xeólogos.
En 1868 foi asistente no departamento de xeoloxía do Museo Británico e, en 1880, encargado dese departamento. En 1873 foi elixido membro da Royal Society. En 1878 recibiu o título de ''LL. D.'' (doutor superior) na universidade de St Andrews. Foi presidente da Sociedadde Xeolóxica de Londres desde 1894 até 1896.
Woodward foi presidente da Asociación de Xeólogos nos anos 1873 e 1874, presidente da Malacological Society de 1893 a 1895, presidente da Museums Association no ano 1900, e presidente da Palaeontographical Society desde 1895, cando faleceu o que era o seu presidente daquela, T. H. Huxley, até a súa propia morte en 1921.
Foi o editor do Geological Magazine desde que comezou a publicarse en 1864, e editor único desde xullo de 1865 até o fin do ano 1918.
A colección de cunchas de Woodward, os seus manuscritos e os seus moldes de vertebrados fósiles encóntranse nos arquivos do Museo de Zooloxía da universidade de Cambridge.
Obras
Ademais destas monografías publicou moitas outras. Publicou tamén numerosos artigos en diferentes revistas científicas.
Abreviatura
A abreviatura Woodward emprégase para recoñecer a como autoridade na descrición e taxonomía en zooloxía.
Provincia de Jujuy
Situada na Rexión do Norte Grande Arxentino, limita polo oeste con Chile pola Cordilleira dos Andes, polo norte con Bolivia, e polo leste e sur coa provincia de Salta.
Democracia (homónimos)
A democracia é un réxime político no que a soberanía reside no pobo.
Lucio Licinio Lúculo
Lucio Licinio Lúculo (en latín, Lucius Licinius Lucullus); nado polo e finado polo, foi un destacado político e militar romano do século I a. C. Combateu ás ordes de Sila na Guerra Social e a Primeira Guerra Mitridática, e apoiouno na Primeira Guerra Civil.
Foi cónsul no ano 74 a. C. e venceu a Mitrídates VI do Ponto na Terceira Guerra Mitridática, en Asia Menor, na que conquistou os reinos orientais. A súa destreza no mando destacou nesa campaña durante o asedio de Cícico no 73-72 a. C. e na batalla de Tigranocerta no 69 a. C. e o seu estilo de mando recibiu unha grande atención polos expertos militares da antigüidade que estudaron profusamente as súas campañas e, na correspondencia capturada a Mitrídates VI Eupátor, Lúculo é cualificado como o xeneral máis destacado dende Alexandre Magno.
Ascendencia e primeiros anos
Lúculo foi un membro da destacada gens Licinia e da familia, ou estirpe, dos Luculli, que puido ser descendente da antiga nobreza de Tusculum. Era neto doutro Lucio Licinio Lúculo, quen fora cónsul no 151 a. C. e gobernador da Hispania Citerior; e fillo de Lucio Licinio Lúculo, pretor no 104 a. C., e que participara, aínda que sen moito éxito, na Segunda Guerra Servil na que foi acusado de malversación mentres ostentaba o mando na campaña siciliana e, posteriormente, no 102 a. C. condenado ao exilio.
A familia de súa nai, Cecilia Metela Calva, pertencía a unha das familias máis relevantes da nobilitas plebea que estaba no cume do seu poder e influencia a finais co século II a. C., cando naceu Lúculo. Cecilia, era a filla máis nova de Lucio Cecilio Metelo Calvo (cónsul no 142 a. C. e censor entre o 115–114 a. C.), e medio irmá de dous dos membros máis importantes dos Optimates da súa época, Quinto Cecilio Metelo Numídico (cónsul no 109 a. C. e censor 102 a. C.). e Lucio Cecilio Metelo Dalmático (cónsul no 119 a. C. e Pontifex Maximus), que foi o pai da terceira esposa de Sila, Cecilia Metela. Daquela, Lúculo, por tanto, foi curmán de Quinto Cecilio Metelo, tamén alcumado «Pío» ou «Piadoso», e politicamente, de Lucio Cornelio Sila.
Non se dispón de ningunha constancia acerca da súa data de nacemento, pero segundo Plutarco, era maior que Cneo Pompeio, o que sitúa o seu nacemento antes de 106 a. C. Estímase que naceu arredor do ano polo feito de que o seu irmán máis novo, Marco Terencio Varrón Lúculo foi edil plebeo no , para o que se requiría unha idade de trinta e seis anos, e posto que ambos eran irmáns non se podían levar moito tempo, tal como o demostra o feito de que as súas carreiras políticas fosen case simultáneas.
A comezos da década de 90 a. C. acusou xunto ao seu irmán ao fiscal Caio Servilio Vatia de cometer roubos. Este era quen, anos atrás, desterrara ao seu pai a Lucania. No xuízo, con todo, desatáronse actos de violencia, nos que houbo moitas mortes e Servilio terminou fuxindo da cidade. A pesar diso, a xente considerou un acto heroico que os dous mozos irmáns perseguisen ao malfeitor, gañando ambos unha gran popularidade.
Conflitos en Italia
O seu primeiro servizo militar coñecido foi como tribuno militar que serviu no exército de Sila en Campania durante o Bellum Italicum, a Guerra Social (91 a. C.–87 a. C.), na que os aliados itálicos, tras tentar sen éxito conseguir a cidadanía romana, rebeláronse contra Roma; segundo afirman as fontes antigas, Lúculo, distinguiuse pola súa ousadía e intelixencia e, mesmo, chegou a escribir unha historia da guerra en grego. De tódolos xeitos, é probable que este non fose o seu bautismo de sangue, posto que para ocupar o cargo requiríase participar en cinco campañas, pero é a primeira acción militar súa da que hai constancia. Para esa época, moitos dos deberes que tempo atrás eran propios dos tribunos militares, como a comandancia dunha lexión, pasaran a mans dos legatus e xeralmente os que ocupaban o posto non terminaban destacándose nin aumentando a súa fama militar. Lúculo, no entanto, probaría ser unha das excepcións á regra. Sábese que Lúculo ocupou o posto no ; non obstante, posto que podía servir como tribuno militar durante máis dun ano, cabe a posibilidade de que o ocupase tamén no 90 a. C. Primeiro combateu ás ordes do cónsul Lucio Porcio Catón, e cando este morreu en combate, pasou a servir baixo as ordes de Lucio Cornelio Sila, quen estaba a adquirir unha brillante reputación polas súas campañas.
Lúculo foi elixido cuestor no inverno do 89-88 a. C. durante as mesmas eleccións nas que Sila foi elixido cónsul con Quinto Pompeio Rufo, como collega e cuxo fillo estaba casado coa filla máis vella de Sila, Cornelia. Lúculo era, probablemente, o cuestor mencionado como o único oficial do exército de Sila que podía soportar acompañar ao cónsul cando marchou sobre Roma. No outono do mesmo ano, Sila enviou a Lúculo a Grecia para avaliar a situación mentres el mesmo supervisaba o embarque do seu exército. Lúculo chegou a Grecia e tomou o relevo de Quinto Brucio Sura, quen fora capaz de deter a invasión mitridática no norte de Grecia.
Cando Sila chegou co exército principal, Lúculo volveu servir como cuestor; acuñou diñeiro que se utilizou durante a guerra contra Mitrídates no sur de Grecia (87-86 a.C.). O diñeiro que Lúculo acuñaba, segundo o costume romano, levaba o seu nome: o chamado Lucullea.
Comandante da frota contra Mitrídates
Durante a Primeira Guerra Mitridática, como procuestor, no inverno de 87 a 86 a. C., Sila encargoulle organizar unha frota a partir dun escuadrón de 6 naves, con obxecto de contrarrestar o dominio marítimo da armada do Ponto. Lúculo visitou varias illas e cidades do Mediterráneo oriental, aliadas dos romanos, e conseguiu reunir unha frota considerable que dirixiu con mestría. Auxiliou a Sila no asedio de Atenas, conseguindo expulsar as forzas do rei do Ponto das illas de Quíos e de Colofón (86 a 85 a. C), e no verán de 85 a.C. rexeitou axudar ao caudillo popular Caio Flavio Fimbria, que atrapara a Mitrídates en Mitilene, o que permitiu escapar ao rei do Ponto. Pouco despois derrotou á frota póntica dirixida por Neoptólemo na Batalla de Tenedos (86 a. C.), o cal permitiu que Sila cruzase a Asia Menor.
Procuestor de Murena
Tra s a firma da paz con Mitrídates, entre os anos 85 e 80 a. C. Lúculo permaneceu en Asia, sempre como procuestor, recadando diñeiro para financiar a guerra de Sila contra os populares, tarefa que realizou con éxito e sen extorsións onerosas, demostrando grandes dotes como administrador. Ao mesmo tempo, reprimiu con prontitude e vigor a revolta de Mitilene.
Ascenso político
A finais de 80 a. C. partiu para Roma, sendo nomeado edil en 79 a. C., xunto co seu irmán Marco Terencio Varrón Lúculo. Segundo Plutarco, negouse a desempeñar tal maxistratura por afecto cara ao seu irmán, esperando ata que tivese a idade necesaria para poder facelo xuntos. Ambos financiaron uns xogos esplendorosos, notables por introducir por primeira vez o combate de elefantes contra touros.
O moribundo Sila dispensoulle o máximo afecto, dedicándolle as súas Memorias e encargándolle a revisión e o comentario das mesmas, así como a titoría do seu propio fillo, Fausto Cornelio Sila, excluíndo a Pompeio, feito que segundo Plutarco fraguou a inimizade entrambos. Unha lei especial de Sila permitiulle ser Pretor xusto tras a edilidade, no 78 a. C., e propretor do 77 ao 76 a. C. en África, onde novamente deu proba dos seus dotes como administrador. Foi finalmente elixido cónsul en 74 a. C. xunto con Marco Aurelio Cota, opóndose aos intentos do tribuno da plebe Lucio Quinctio de derrogar as leis silanas.
A Terceira Guerra Mitridática
Ao final do seu período consular obtivo a provincia da Galia Cisalpina e o seu colega Cota a de Bitinia (recentemente legada a Roma polo seu último rei, Nicomedes IV) ), pero naquel momento morreu Lucio Octavio, o procónsul de Cilicia e Lúculo conseguiu ser nomeado procónsul desta provincia en lugar da Galia, e co encargo de dirixir, sse fose preciso, a guerra por terra contra Mitrídates VI de Ponto, a cal se vía vir, mentres Cota tería o mando da frota.
A campaña do 73 a. C.
Ao final do ano 74 a. C. xa estaban os dous cónsules en Asia. Lúculo traía unha lexión desde Italia e atopou catro máis en Asia que eran as antigas forzas que serviran baixo o mando de Fimbria; restaurou a disciplina destas tropas e ao final puido reunir trinta mil infantes e 2.500 xinetes. Xusto a tempo, posto que pronto recibiu noticías de que Mitridates invadira Bitínia (73 a. C.) con 150.000 homes, derrotara a Cota por terra e mar e bloqueouno en Calcedonia. Lúculo dirixiuse a Galacia pero cando pasou a Frixia viuse detido en Otryae por un destacamento de Mitridates dirixido polo romano exiliado chamado Varius. A aparición dun meteoro impediu o enfrontamento.
Mentres Mitrídates abandonaba o asedio de Calcedonia e dirixiuse contra Cízico, Lúculo, gran estratego e un táctico de extraordinario talento, dirixiuse a esta zona, pero sen présas, esperando as dificultades loxísticas do rei para manter un exército tan grande. Estableceu o campamento a certa distancia, desde onde podía vixiar, interceptar as comunicacións e impedir as subministracións. Cando o inverno impediu a Mitrídates recibir subministracións por mar, a fame afectou aos seus homes e tivo que levantar o asedio; un destacamento de quince mil homes de vangarda foi atacado por Lúculo e aniquilado en Rhyndacus; cando o groso das forzas do rei empezaron a retirada, Lúculo·atacou a súa retagarda no paso do Aesepus e no Gránico, causando numerosos baixas ao inimigo. Aqueles que escaparon refuxiáronse en Lampsaco, baixo o mando de Varius.
O exército de Mitrídates quedou seriamente danado pero o rei conservou o dominio do mar, e deu o mando da frota ao romano Varius con orde de manter o dominio do mar Exeo mentres el regresaba a Bitinia. Lúculo·enviou aos seus lugartenentes Voconius e Triarius na súa persecución, mentres el mesmo se ocupaba de formar unha frota no Helesponto con achegas de todas as cidades gregas de Asia. O primeiro combate foi en Ilium, e Lúculo·derrotou á frota póntica, e o segundo foi en Lemnos onde a frota do rei foi case aniquilada e o mesmo Vario foi feito prisioneiro xunto co seu estado maior.
Entón Lúculo púidose dirixir a Nicomedia onde estaban Cota e Triario que se preparaban para asediar a Mitrídates. O rei póntico, cando coñeceu a derrota da frota, fuxiu da cidade e escapou por mar cara ao seu reino. Lúculo reuniuse con Cota e Triario en Nicomedia e enviou ao primeiro a forzar o levantamento do asedio de Heraclea, e Triario, coa frota, foi enviado ao Bósforo, para impedir a unión das escuadras inimigas.
Lúculo, co groso do exército, atravesou Galacia saqueando o país e entrou en Ponto sen ningunha oposición seria até Temiscira (Themiscyra), pero para evitar que o rei iniciase unha guerra de guerrillas nas montañas, non o perseguiu cara a Cabeira (onde estaba agora Mitrídates) e detívose para asediar Amisos e Eupatoria, esperando que ao privar ao rei destas importantes cidades obrigaríao a se someter; pero Mitrídates enviou reforzos ás dúas cidades asediadas e permaneceu tranquilo en Cabeira onde dispuña dunha forza de corenta mil infantes e catro mil xinetes.
A campaña do 72 a. C.
Calímaco, o comandante da gornición de Amisos, fixo unha gran defensa da cidade malia a enerxía despregada por Lúculo para tomala polo que o asedio de prolongou ao longo de todo o inverno sen ningún resultado decisivo. Na primavera do 72 a. C., Lúculo deixou a Murena con dúas lexións para manter o asedio e marchou contra Mitridates a Cabeira, pero a superioridade do póntico en cabalaría impedía un enfrontamento directo e só se produciron escaramuzas, onde os romanos levaron a peor parte e, finalmente, por mor da carencia de provisións, Lúculo tivo que se retirar cara a Capadocia.
Xustamente entón uns destacamentos de tropas reais dirixidos por Menemachus e Myrom foron aniquilados por un dos lugartenentes de Lúculo, e Mitrídates decidiu afastarse do inimigo mais, ao da-las ordes de retirada, o pánico apoderouse das tropas que se desbandaron e o mesmo rei estivo a piques de morrer na confusión e foi perseguido pola cabalaría romana cara a Comana, desde onde fuxiu a Armenia acompañado só por un pequeno corpo de cabalaría,sendp acollido por Tigranes II de Armenia. Lúculo, despois de facerse dono da fortaleza de Cabeira, perseguiu ao monarca até Talaura, pero ao ver que este se fuxira a Armenia, detívose nesa cidade e enviou a Apio Claudio Pulcro como embaixador ao rei Tigranes, pedindo a entrega de Mitrídates.
Lúculo recibiu a submisión da Pequena Armenia que fora sometida por Mitridates, e tributos dos colquis e tibarenes. A seguir, volveuse para someter completamente o Ponto. Inmediatamente, as cidades de Amisos e Eupatoria que aínda resistían, rendéronse, pero Amisos foi incendiada por Calímaco antes de fuxir, e aínda que Lúculo fixo o posible para extingui-las lapas, os seus soldados estaban máis interesados no saqueo que en secundar os seus esforzos e a cidade, finalmente, queimouse en gran parte. Con todo, tratou de reparar o dano na medida do posible concedéndolle a liberdade á cidade e convidando a novos poboadores con privilexios especiais. Heraclea, aínda asediada por Cota, non caeu en poder dos romanos até o ano 71 a. C. e Sinope foi capturada por Lúculo pouco despois, co cal se completou a conquista do reino do Ponto.
Ao mesmo tempo, Macares, fillo de Mitrídates, que fora nomeado por seu pai rei do Bósforo, enviou embaixadores para facer ofertas de submisión ao xeneral romano e mesmo lle axudou con barcos e subministracións para a conquista de Sinope. Mentres tanto, Apio Claudio non obtivo unha resposta positiva de Tigranes e sospeitouse que os dous reis preparaban unha nova guerra en conxunto.
Lúculo levou a cabo un monumental labor de saneamento económico da provincia de Asia, sumida unha grave crise financeira provocada pola brutal explotación á que a sometían os publicanos que tiñan arrendada a recadación de impostos. Iso valeulle a hostilidade dos equites e de numerosos senadores que sacaban pingües beneficios coas depredaciones dos publicanos.
A campaña do 69 a. C.
Na primavera do 69 a. C., Lúculo decidiu anteporse aos plans de Mitrídates e Tigranes coa invasión de Armenia, que efectuou con 12.000 infantes e 3.000 xinetes. Deixou o goberno do Ponto ao seu lugartenente Sornatius e recibiu a asistencia de Ariobarzanes II de Capadocia, e tras cruza-lo río Éufrates, avanzou por Sofena e cruzando o Tigris para avanzar cara á capital do rei armenio, Tigranocerta. O rei armenio enviou a Mitrobarzanes para deter a Lúculo·pero o armenio foi derrotado e as súas forzas aniquiladas. Tigranes fuxiu de Tigranocerta e encargou a defensa ao seu oficial Manceo (en latín, Mancaeus) retirándose ao interior do país a esperar as tropas que estaba a reunir. Lúculo·asediou Tigranocerta coa esperanza de que o rei armenio tentase atacar aos sitiadores e forzar un combate decisivo. Tigranes cando reuniu as tropas enviou un continxente que puido reforzar a cidade e sacar ás súas mulleres e concubinas, e animado por este éxito presentouse na zona con 150.000 infantes, 55.000 xinetes e 20.000 arqueiros e hondeiros. Con todo, Lúculo avanzou coa súa pequena forza ao encontro deste exército formidable, e cando alguén lle lembrou que o día (o seis de outubro) era un día de mala sorte, el respondeu: "Entón eu fareino un día afortunado". Tigranes foi completamente derrotado na Batalla de Tigranocerta (69 a. C.). Pouco antes de que os romanos aniquilasen as súas hostes, segundo afirman varios escritores da anigüidade, Tigranes burlouse de Lúculo e os seus homes afirmando que «eran demasiado escasos como para formar un exército, pero demasiados para unha embaixada», Trala caída de Tigranocera, a cidade foi obxecto de saqueo, aínda que os seus habitantes foron perdoados, e os gregos, que foran obrigados a trasladarse aló dende Cilicia e Capadocia, puideron volver ás súas respectivas cidades.
Pero o máis importante dos monarcas veciños era Fraates, rei dos partos, a quen Lúculo, malia que sabía que fora a súa amizade e apoio fora demandado intensamentepor Mitrídates e Tigranes, enviou a Sextilio como embaixador. O monarca parto deu unha recepción amigable ao enviado romano, e despediuno con fermosas promesas, pero o seu obxectivo era só contemporizar, e, por tanto era dubidosa a súa conduta futura, o que levou a Lúculo a deseñar un plan para deixar a Mitrídates e Tigranes para outro momento, e marchar contra Fraates. Porén, os seus proxectos víronse abortados por unha rebelión no seu propio exército. Mentres preparaba a renovación das operacións militares nas rexións montañosas, enviou ordes a Sornatius para traer no seu apoio ás tropas que deixara no Ponto, pero os soldados se negarón rotundamente a seguilo, e o legado non puido facer valer a súa autoridade. Mesmo aqueles que estaban baixo o mando de Lúculo na propia Gordiene, alarmáronse ante a idea de marchar contra os partos, e non só obrigaron ao seu xeneral a abandonar este proxecto, senón que ademais houbo dificultades para proseguir unha vez máis a campaña contra Mitrídates e Tigranes.
A campaña do 68 a. C.
Mentres tanto, Tigranes percorreu Armenia e reuniu un novo exército para pasar no ataque na primavera do 68 a. C. Oficiais gregos instruíron a preto de corenta mil soldados e trinta mil xinetes, armenios, iberos e medos, entre outros. Aproveitando os saqueos dos templos e santuarios que facían os romanos, púidose dar á loita un cariz de defensa da nación e da relixión.
Na primavera do 68 a. C., Lúculo decidiu atacar Artaxata, no corazón de Armenia e saíu de Migdonia cara a aquela cidade un pouco máis tarde, xa en pleno verán. Tigranes, e mais Mitrídates VI Eupátor que o acompañaba, rexeitaron a batalla frontal, e coa cabalaría tentaron evitar o abastecemento dos romanos. Para forzar o combate, Lúculo chegou até o río Arsanias, camiño a Artaxata. Preto do río, á beira de Manazkert, os armenios provocaron a chamada batalla de Artaxata. A vitoria dos romanos foi unha vez máis decisiva e os dous reis fuxiron ignominiosamente, deixando un gran número dos seus homes caídos no campo de batalla. Pero cando Lúculo quixo seguir adiante coa intención de facerse dono de Artaxata, a capital de Armenia, interveu entón un factor inesperado. Aínda que era un gran xeneral, Lúculo era un aristócrata incapaz de gañarse o afecto dos seus soldados. Aínda por riba, as súas lexións eran as chamadas fimbrianas, outrora recrutadas por Lucio Cornelio Cinna para combater a Sila, e eran especialmente levantiscas. Lúculo someteunas a unha dura disciplina, o que unido á súa condición de aristócrata e amigo persoal de Sila fixérono tremendamente impopular. Así, as súas tropas negáronse a continuar a marcha por tan inhóspita rexión.
Deste xeitto, Lúculo viuse obrigado a regresar cara ao sur, onde puxo sitio á cidade de Nisibis, en Migdonia, que seguía defendida polo coñecido Calímaco e, malia ser considerada totalmente inexpugnable, Lúculo ocupouna durante unha noite de inverno escura e tormentosa.
Provincia de Formosa
A provincia de Formosa é unha das 23 provincias da Arxentina. Ten unha poboación de 527.895 habitantes (2010) e a súa capital é Formosa.
Lucio Licinio Lúculo
A campaña do 67 a. C.
Pero o descontento entre as súas tropas, que xa dera a Lúculo moitos problemas, estourou con renovada violencia no campamento de Nisibis. Estas accións de descontento foron impulsadas ​​polo seu propio cuñado Publio Clodio Pulcro, quen o acusaba de prolonga-la guerra para os seus propios obxectivos persoais. En balde Lúculo tratou de convencer ao seu exército rebelde para renovar as operacións na primavera do ano 67 a. C., e mentres el permanecía inmóbil en Nisibis, Mitrídates, con oito mil soldados, a metade armenios, entraba no Ponto e o reconquistaba, doadamente, en poucos meses derrotando en varias accións sucesivas aos legados de Lúculo, Triarius e Fabio.
Provincia de Formosa
Situada na Rexión do Norte Grande Arxentino, limita polo oeste coa provincia de Salta, polo sur co Chaco e polo leste e polo norte con Paraguai.
Lucio Licinio Lúculo
A campaña do 67 a. C.
A comezos do 67 a. C., o rei de Atropatene, e xenro de Tigranes, foi enviado contra Capadocia onde combateu ás guarnicións romanas estacionadas alí, as cales foron aniquiladas e no verán xa dominaba unha boa parte do país. Así, ante esta situación e as críticas en Roma contra Lúculo, que agora tiñan o apoio parcial dos optimates, tivo que abandonar Armenia e avanzar cara ao Ponto para restablecer a situación. Cando chegou a Ponto, Mitrídates retirouse cara á Armenia Menor e cando quixo ir na súa persecución o exército amotinouse; polo que tivo que permanecer en inactividade todo o verán deixando o camiño libre a Mitrídates e Tigranes.
Provincia de Formosa
Esténdese entre os paralelos 22° e 27° de latitude sur e os meridianos 57° e 63° de lonxitude oeste de Greenwich. É atravesada, na súa zona norte, polo trópico de Capricornio que a sitúa na rexión tropical do país. Ocupa gran parte do Chaco Central, coñecido até principios de século XX tamén co nome de "Llanos del Manso".
Lucio Licinio Lúculo
A campaña do 67 a. C.
Entón chegaron a Asia os legados do Senado romano con ordes de resolver a situación política da zona, e de que Ponto tiña que ser reducido a provincia romana, mais atopáronse que os romanos xa non dominaban o país. Entre os legados estaba o irmán do xeneral, Marco Licinio Lúculo. As noticias chegaron a Roma e os adversarios do xeneral aproveitaron para desacreditalo; un decreto do senado transferiu o goberno de Bitinia e a dirección da guerra ao cónsul dese ano (67 a. C.), Manio Acilio Glabrión, pero este home era completamente incompetente para a tarefa asignada, e cando chegou á provincia, e se decatou da realidade da situación, non levou a cabo ningunha acción para muda-la situación e asumi-lo mando, ao tempo que debiliou aínda máis a posición de Lúculo ao enviar un comunicado ás tropas anunciando que o seu comandante fora substituído e liberándoos da súa obediencia. Ao remata-lo 69 a. C., tanto Mitrídates como Tigranes recuperaran boa parte dos seus respectivos reinos, en tanto que Lúculo apenas tiña unha fracción das súas anteriores forzas.
Provincia de Formosa
É a provincia arxentina máis pobre, a de menor desenvolvemento humano e a segunda de menor PRB per cápita do país, ao superar a veciña provincia do Chaco. O 17 % da poboación provincial é indixente, mentres que o 42 % da poboación vive baixo o limiar de pobreza. Segundo o INDEC, en 2010 a cidade de Formosa tivo o segundo índice de desemprego máis baixo do país cun 2,2 %.
Lucio Licinio Lúculo
A campaña do 67 a. C.
No 66 a. C., Pompeio tomou o mando dunha guerra xa gañada, en tanto que Lúculo foi abandonado polos seus últimos homes. O seu sucesor só permitiu levar de regreso a Roma unha escolta de mil seiscentos soldados para o seu triunfo, un grupo de homes tan proclive ao motín que Pompeio considerábaos inútiles por completo para o servizo militar. Pompeio aumentou aínda máis a irritación do seu rival, procedendo a anular moitas das iniciativas que este presentara, mesmo antes de que el abandonase a provincia.
Retiro
De volta a Roma, por mor das maquinacións dos seus inimigos, foi privado do mando e do seu triunfo sobre Mitrídates (que se atrasou até que Cicerón logrou que fose celebrado no 63 a. C.) pero non dun cuantiosísimo botín, estimado en máis de cen millóns de sestercios. Daquela, Lúculo buscou consolo nas artes e nas satisfaccións do lecer, retirándose da vida política. Construíuse unha espectacular mansión no monte Pincio, da cal hoxe só se conservan os chamados Horti Lucullani (como parte da Vila Borghese), un lugar tan fastuoso que non sería igualado até os tempos de Nerón e a súa Domus Aurea. Así é que, vendo Tuberón o Estoico a súa gran vila na costa preto de Nápoles, os outeiros suspendidos no aire por medio de dilatados arcos, as fervenzas precipitándose no mar, as canles e estanques para a piscicultura e os mil e uns luxos dos que dispuña, non puido menos de chamarlle "Xerjes togado".
Tiña en Túsculo diferentes habitacións e miradoiros de fermosas vistas, e, ademais, certos claustros abertos e dispostos para paseos; Pompeio o Grande, ao velo, censurou que, dispondo aquela vila con tanta comodidade para o verán, a fixera case inhabitable para o inverno, ao que, sorríndose, contestoulle Lúculo que por que ía el a ser menos que as grúas e as cegoñas e non poder cambiar de casa coas estacións.
As ceas cotiás de Luculo eran un malgaste de riqueza, non só en panos de púrpura, en vaixela, pedrería, en entretementos, senón nos manxares máis raros, delicados e exquisitos. Nunha ocasión na que ceaba só, e os seus criados lle puxeran unha única mesa e unha cea modesta, molesto, fixo chamar ao seu mordomo, e como este respondéralle que non habendo ningún convidado creu que non querería unha cea máis abundante, díxolle : "Como! Non sabías que hoxe Lúculo cea con Lúculo?" E a continuación fíxose servir un esplendoroso banquete do que gozou el so.
Así mesmo, introduciu en Roma a cereixa, o pexego ou mazá persa e o albaricoque.
Nos seus últimos anos de vida foi perdendo progresivamente o xuízo, aínda que Cornelio Nepote indicaba que iso non foi debido á vellez ou a enfermidade, senón ás beberaxes que lle ofrecera un dos seus libertos, un tal Calístenes. O seu irmán, que ao parecer sentía grande afecto cara a el, encargouse do seu coidado e da súa cuantiosa facenda, seguíndoo á tumba pouco despois.
Lúculo casou dúas veces: primeiro con Clodia, filla de Apio Claudio Pulcro, de quen se divorciou ao seu regreso da guerra contra Mitrídates, por mor da súa conduta licenciosa e despilfarradora. E en segundo lugar, con Servilia, filla de Quinto Servilio Cepión, e media irmá de Marco Porcio Catón. Con esta última tivo un fillo, de nome Lucio.
Descrición
Descrito por Plutarco como "de gallarda estatura, de boa presenza e elegante no dicir", Lúculo pasaría á Historia por extravagancias como as mencionadas, convertido no prototipo eterno do luxo desmedido, a pesar do seu innegable talento, a súa intelixencia e a súa honestidade. Encerrado como un monstro indolente nos seus fastuosos palacios e xardíns, fatigado de tantas contendas, dedicouse de maneira total ao exercicio e recreo da filosofía, entregado á investigación da verdade e a meditación en calma sobre as plácidas doutrinas de Epicuro, confirmando co exemplo da súa propia carreira a tolemia da ambición e a vaidade da virtude.
Recibiu unha excelente instrución, e falaba correctamente as linguas grega e latina.
Lembrado como home de vastísima cultura, protector das artes e as letras, foi o único romano notorio na República tardía que expresou interese na idea de construír unha biblioteca pública. Acerca da súa afección ás letras, refírenos Plutarco que sendo aínda mozo, con ocasión de certa disputa que tivo co xurisconsulto Hortensio e o historiador Sisena, comprometeuse a escribir a historia da Guerra Social ou Mársica, en verso ou en prosa, en grego ou en latín, segundo lle pedise a sorte, e parece que esta determinou que fose en prosa grega. Por desgraza, esta obra está hoxe perdida.