cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Superóxido
Bioloxía
Os lévedos que carecen tanto de SOD mitocondrial coma citosólica crecen moi mal expostos ao aire, pero bastante ben en condicións anaerobias. A ausencia de SOD citosólica causa un aumento drástico na mutaxénese e a inestabilidade xenómica. Os ratos que carecen de SOD mitocondrial (MnSOD) morren aos 21 días de idade debido a neurodexeneración, cardiomiopatía e acidose láctica. Os ratos que carecen de SOD citosólica (CuZnSOD) son viables pero sofren de múltiples patoloxías, incluíndo unha redución da duración da vida, cancro de fígado, atrofia muscular, cataratas, involución tímica, anemia hemolítica e un descenso moi rápido dependente da idade da fertilidade feminina.
O superóxido pode contribuír á patoxénese de moitas doenzas (as probas son particularmente fortes para o envelenamento por radiación e lesións hiperóxicas), e quizais tamén ao envellecemento por medio de danos oxidativos que sofren as células. Mentres que a acción do superóxido na patoxénese dalgunhas condicións é forte (por exemplo, os ratos e ratas que sobreexpresan CuZnSOD ou MnSOD son máis resistentes a ictus e ataques ao corazón), o papel do superóxido no envellecemento non foi debidamente probado polo momento. En organismos modelo (lévedos, a mosca do vinagre Drosophila e ratos), someter xeneticamente a knockout a CuZnSOD acurta a duración da vida e acelera certas características do envellecemento (cataratas, atrofia muscular, dexeneración macular, involución tímica). Pero o inverso, incrementar os niveis de CuZnSOD, non parece (excepto talvez en Drosophila), incrementar consistentemente a duración da vida. O punto de vista máis aceptado é que os danos oxidativos (resultantes de múltiples causas, incluíndo o superóxido) son só un dos varios factores que limitan a duración da vida.
A unión de O2 a hemoproteínas implica a formación do complexo Fe(III) superóxido.
Ensaio en sistemas biolóxicos
O ensaio de superóxido xerado en sistemas biolóxicos é unha difícil tarefa debido á súa alta reactividade e curta vida media. Unha estratexia que se utilizou en ensaios cuantitativos converte o superóxido en peróxido de hidróxeno, que é relativamente estable. O peróxido de hidróxeno é despois ensaiado por un método fluorimétrico. Como radical libre, o superóxido ten un forte sinal EPR, e é posible detectar o superóxido directamente usando este método cando a súa abundancia é alta dabondo. Na práctica isto pode conseguirse só in vitro en condicións non fisiolóxicas, como un alto pH (que fai máis lenta a dismutación espontánea) co enzima xantina oxidase. Os investigadores desenvolveron unha serie de compostos ferramenta denominados "trampas de spin" que poden reaccionar co superóxido, formando un radical metaestable (de vida media de 1 a 15 minutos), o cal pode ser detectado máis facilemnte por EPR. O uso de trampas de spin de superóxido foi levado a cabo inicilamente con DMPO, pero, máis recentemente, utilízanse moito máis derivados do fósforo con maiores vidas medias, como o DEPPMPO e o DIPPMPO.
Enlace e estrutura
Os superóxidos son compostos nos cales o número de oxidación do oxíxeno é −1⁄2. Mentres que o oxíxeno molecular (dioxíxeno) é un dirradical que contén dous electróns desapareados, a adición dun segundo electrón enche un dos seus dous orbitais moleculares dexenerados, deixando unha especie iónica cargada cun só electrón desapareado e unha carga negativa neta de −1. O dioxíxeno e o anión superóxido son ambos radicais libres que mostran paramagnetismo.
Pesca con explosivos
miniatura|Pesca con explosivos A pesca con explosivos é unha práctica pesqueira consistente en facer detonar explosivos para aparvar ou matar cardumes de peixes e facilitar así a súa captura.
Características
Este tipo de pesca, a miúdo considerada ilegal, pode ser extremadamente destrutiva para o ecosistema mariño, pois as explosións destruen o hábitat subxacente, por exemplo, os arrecifes de coral. Ademais, a propia natureza dos explosivos implica un alto grao de perigo para os propios pescadores, quen están expostos a accidentes, mutilacións ou mesmo a morte por artefactos defectuosos ou o mal cálculo da detonación.
Premio María Casares á mellor escenografía
miniatura|Marta Pazos, gañadora do 2014. Os Premios de Teatro María Casares á mellor escenografía outórgaos a Asociación de Actores e Actrices de Galicia aos mellores traballos nesa especialidade teatral da temporada anterior.
En 2023 Espazo escénico.
Os galardóns
Os Premios María Casares galardoaron na categoría de mellor escenografía os seguintes profesionais:
As profesionais máis premiadas
Os escenógrafos que máis veces conseguiron o galardón foron Baltasar Patiño e Paco Conesa, que o fixeron en catro ocasións, mentres que Carlos Alonso o recibiu tres veces e Suso Díaz Seoane e Suso Costa en dúas ocasións cada un.
Carles Bosch de la Trinxeria
Carles Bosch de la Trinxeria, nado en Prats de Molló o 15 de maio de 1831 e finado en la Junquera o 15 de outubro de 1897, foi un escritor catalán.
Traxectoria
Naceu no seo da pequena nobreza, estudou o bacharelato de artes e letras en Tolosa e de ciencias en Barcelona. Logo aséntase na Junquera para administrar as súas terras, que estaban a un e outro lado da fronteira.
Escribiu tamén novelas como L'hereu Noradell, en 1889, Montalba e L'hereu Subirà en (1891) e Lena (1894).
Saga da Fundación
A saga tivo despois ampliación para dar cabida á existencia dun planeta consciente, na idea da Hipótese Gaia de James Lovelock.
A contorna das historias consiste nun Imperio Galáctico en descomposición. Nel, o matemático Hari Seldon desenvolve a teoría da psicohistoria, nova e eficaz socioloxía totalmente matematizada. Coas súas leis estatísticas de seguimento e control de masas, Seldon prevé a inminente caída do Imperio, estendido por toda a Vía Láctea, e en consecuencia, 30 000 anos escuros antes do xurdimento dun segundo imperio. A inercia da caída do Imperio é grande de máis como para poder detela, mais Seldon idea un plan polo que "a masa de eventos que chega debe desviarse só un pouco" para limitar os anos escuros a só mil. Para levar a cabo o seu plan, Seldon crea as Fundacións, dous grupos de científicos e enxeñeiros establecidos en extremos opostos da galaxia, para conservar o espírito da ciencia e a civilización, e así converterse nas bases do novo imperio galáctico.
Unha característica clave da teoría de Seldon, que ten influído na ciencia social do mundo real, ​ é o principio de incerteza en socioloxía: se unha poboación ten coñecemento do seu comportamento previsto, as súas accións colectivas autoconscientes vólvense imprevisibles.
Novelas
A saga resúmese no seguinte cadro:
A comezos de 2023, non tiñan tradución ó galego.
Carlos XII de Suecia
Carlos XII, nado en Estocolmo o 17 de xuño de 1682 e finado en Fredrikshald (Noruega) o 30 de novembro de 1718, chamado Carolus Rex e o Alexandre do Norte, foi un Rei de Suecia (1697-1718), Duque de Bremen e Príncipe de Verden (1697-1718) e conde do Palatinado-Zweibrücken (1697-1718) como Carlos II. Fillo de Carlos XI de Suecia e Ulrica Leonor de Dinamarca. Está considerado o último rei guerreiro de Suecia, e probablemente fose un dos mellores tácticos de guerra da historia.
Participou durante case todo o seu reinado na Gran Guerra do Norte, combatendo as forzas unidas de Dinamarca, Saxonia, Polonia e o Imperio Ruso. A súa vitoria máis coñecida foi a batalla de Narva, en 1700, cando venceu un exército ruso varias veces maior.
Historicamente, foi desculpado da derrota da batalla de Poltava por atoparse ferido nun pé, e non atoparse en condicións de dirixir as súas tropas en persoa. Sobre a súa vida privada sábese moi pouco, só que era unha persoa reservada. A súa vida política reflectiuse, a grandes liñas, nas súas campañas e nas súas decisións durante a Gran Guerra do Norte.
Infancia
Naceu no castelo Tre Kronor en Estocolmo. O segundo dos sete fillos de Carlos XI, dos cales só sobreviviron tres: Eduvixes Sofía, Carlos e Ulrica Leonor. A primeira infancia pasouna en compaña da súa nai e das súas irmás. Cumpridos o seis anos, o seu pai decidiu que xa era hora de iniciar unha vida independente, e asignoulle unha sección do palacio como vivenda, coa súa propia corte e serventes. esquerda|miniatura|286x286px|[[Carlos XI de Suecia, obra de David Klöcker Ehrenstrahl]] A súa educación foi esmerada, demostrando o seu talento sobre todo en matemáticas e nos temas militares, aprendeu tamén historia, filosofía, tecnoloxía militar, xeografía e literatura, ademais de francés, alemán, inglés, latín e grego. A medida que creceu demostrou un carácter autoritario mesturado con certa tozudez e un enorme orgullo non sen mostras de humildade e autosacrificio. Carlos XI decidiu que había que preparar o futuro rei, así que comezou a introducilo nos seus deberes reais acompañando o seu pai en visitas polo reino, cacerías e paradas militares. Carlos XII destacou nos seus dotes militares, demostrando ser un bo espadachín, tirador e un consumado xinete, tanto así que aos nove anos matou o seu primeiro cervo e aos 13 matou un xabaril con máis nada que un coitelo. dereita|miniatura|299x299px|Carlos XII de Suecia e a súa irmá [[Eduvixes Sofía de Suecia|Eduvixes Sofía na súa nenez.]] En 1690 enfermou a súa nai e a súa saúde foi empeorando. O 26 de xullo de 1693 morrería u a nova raíña aos 36 anos, deixando orfo a Carlos cumpridos os 11 anos. A súa morte afectou profundamente o rei Carlos XI, afectando tamén á súa saúde.
Carlos perdera aos 14 anos de idade, o seu pai e a súa nai.
Rexencia e coroación
Carlos XI estableceu no seu testamento que un goberno de rexencia debería asumir o poder real ata a maioría de idade do príncipe Carlos. O consello de rexencia quedou conformado pola raíña nai Ulrica Leonor e cinco conselleiros reais. Á morte do seu pai, Carlos contaba con 14 anos, e segundo o costume, a maioría de idade alcanzábase aos 18 anos. Con todo, os seus antecesores máis próximos, mesmo o seu pai, asumiran a coroa antes desa idade.
O consello de rexencia estimou que o príncipe mostraba xa a madurez necesaria para asumir o poder real e comezou a sondar a opinión entre os representantes dos súbditos do reino, para declaralo maior de idade, e desta forma ser coroado rei.
A nobreza aceptou a posibilidade e o pobo tamén. Só entre o clero houbo algunha resistencia, xa que o consideraban demasiado novo aínda. Decidiuse convocar o Parlamento para o 3 de novembro de 1697. A aceptación da nobreza e a plebe tiña motivos políticos, xa que a nobreza mediante o apoio á petición da coroa, aspiraba a unha posibilidade de restitución de terras, terras requisadas por Carlos XI para afianzar economicamente o seu reinado; e para a plebe, a coroación de Carlos significaba o establecemento dun poder neutralizador das aspiracións da nobreza.
O príncipe comezou a asistir ás reunións do consello de rexencia, mantendo unha actitude atenta, pero distante. Cando se lle consultaba o seu parecer e el estaba de acordo, expresábao terminantemente e en caso contrario prefería gardar un pechado silencio, neutralizando desta maneira a consulta, xa que ao non saber o seu parecer, o resto dos membros de consello non se atrevían a decidir. esquerda|miniatura|300x300px|Incendio do Castelo de Tre Kronor Obra de [[Johan Fredrik Höckert]] O núcleo familiar mantíñase unido e Ulrica Leonor ocupábase do benestar do fogar. Con todo, un grave incidente turbou a paza cando o 7 de maio de 1697, por un descoido do persoal do palacio, se declarou un incendio no castelo Tre Kronor, e a familia tivo que abandonar o palacio apresuradamente e refuxiarse na residencia do conselleiro Bengt Oxenstierna. O pobo de Estocolmo pronto se agrupou para socorrer, ou simplemente observar a catástrofe. Uns meses despois a familia trasladouse a unha nova e moderna residencia, o palacio Wrangel, que cambiou o seu nome a Kunghuset.
Para resolver a situación política, a nobreza tomou a iniciativa, e o 8 de novembro enviou un par de representantes a palacio, a solicitarlle ao príncipe que aceptase a coroa de Suecia. Informados de antemán, alí esperábanos a raíña nai, Carlos e os cinco conselleiros. Unha vez expresada a solicitude, o príncipe respondeu que agradecía a confianza posta na súa persoa e aceptaba. O seguinte paso foi reunirse con representantes dos outros tres estamentos político-sociais de Suecia: clero, cidadán e agrario, xa que se consideraba importante entregarlle ao novo soberano un amplo apoio político. Os respectivos representantes fixeron acto de presenza no palacio e reiteráronlle á súa vez a petición. Carlos aceptou novamente e logo retirouse a rezar. Todo o procedemento tomara só doce horas.
O extinto rei Carlos XI foi enterrado o 24 de novembro e tres días máis tarde o Consello de rexencia rematou oficialmente as súas funcións, asumindo o novo príncipe o trono de Suecia. O 29 de novembro o novo soberano disolveu o Parlamento. A coroación realizouse o 14 de decembro de 1697 na catedral de San Nicolao de Estocolmo.
Carlos rompeu dúas importantes tradicións ese día. A primeira foi obviar o xuramento de fidelidade mutua entre o rei e os seus vasalos (konungaförsäkran), e a segunda foi coroarse a si mesmo, sen a intervención doutros. Estas dúas manifestacións deixaron claro ante todos, que el se consideraba un monarca absoluto, pasando a ser o único rei de Suecia que reinou como tal.
O adolescente rei Carlos XII manifestou tamén que non habería lugar para conselleiros ao seu lado, e que non restituiría terras á nobreza. A oposición do clero resolveuna arrestando o pastor da cidade de Mora, Jacob Boëthius, que enviara cartas a algunhas autoridades, nas quemanifestaba a súa desconformidade coa monarquía absoluta do rei, para logo xulgalo por traizón e condenalo á morte. A pena foi conmutada posteriormente e o relixioso pasou os seguintes dez anos en arresto, na fortaleza de Nöteberg, en Carelia. Non houbo máis críticas ao rei de ningunha parte. dereita|miniatura|300x300px|Catedral de San Nicolao de Estocolmo
O seu reino
Todos estes títulos reflectían o enorme imperio que herdara do seu pai. Imperio construído principalmente a través de conquistas militares iniciadas por Gustavo II Adolfo na Guerra dos Trinta Anos e confirmadas no Tratado de paz de Westfalia; seguidas das logradas polo seu avó Carlos X Gustavo, no tratado de Roskilde e polo seu pai Carlos XI na Guerra Escanesa.
No mar Báltico, só Polonia, o ducado de Curlandia, o ducado de Lituania (ambos dominados por Polonia) e o ducado de Prusia tiñan acceso ás vías marítimas.
Os Carolinos
Despois da batalla de Lund, o 4 de decembro de 1676, unha das máis sanguentas da época, o rei Carlos XI, pai de Carlos XII, comprendeu a importancia de contar cun exército ben organizado, e puxo moito empeño en desenvolvelo, pasando gran parte do seu tempo organizándoo, e participando en revistas e manobras.
A oficialidade estaba composta por militares profesionais que estudaran ou perfeccionaran a súa carreira militar noutros países, principalmente Francia. Outros oficiais proviñan das posesións suecas en Alemaña.
Tamén existía unha cantidade de oficiais de distintas nacionalidades (franceses, británicos e outros) que serviran en exércitos doutros países, e participaran en distintas guerras europeas, que actuaban baixo contrato. Suecia contaba tamén con destacados enxeñeiros militares, especializados en fortificacións.
Por ser creados por Carlos XI e participar na Gran Guerra do Norte baixo o mando de Carlos XII, os alistados recibiron o nome de carolinos.
A guerra
A Gran Guerra do Norte comezou en febreiro de 1700, cando un exército composto por tropas polacas e saxoas tentaron apoderarse da cidade de Riga en Livonia, sen logralo a pesar da súa superioridade numérica. O 20 de marzo do mesmo ano, Frederico IV de Dinamarca ordenou a invasión por tropas do reino de Dinamarca-Noruega, do ducado de Holstein-Gottorp, gobernado por Frederico IV de Holstein-Gottorp, cuñado do rei Carlos XII, casado coa súa irmá Eduvixes Sofía. O principado, situado na fronteira sur de Dinamarca, era un aliado de Suecia e considerado como unha ameaza polos daneses.
Carlos XII decidiu entón reaccionar militarmente e planificou un ataque contra Dinamarca. Concentrou tropas suecas na fronteira sur de Dinamarca, en Escania e na fronteira con Noruega. Embarcándose persoalmente en Landskrona con catro batallóns de infantaría, cruzou o Öresund nun convoi e logo de facer unha manobra táctica evasiva, virou cara ao norte onde ancorou fronte á localidade de Humlebaeck, situado a uns 40 km ao norte de Copenhague, ás seis da tarde do 25 de xullo. Inmediatamente realizouse un desembarco anfibio. dereita|miniatura|350x350px| Tropas suecas realizando un desembarco. Obra de [[Johan Philip Lemke]] O desembarco non estivo exento de dramatismo, xa que o impaciente rei sueco saltou á auga espada en man antes de chegar á praia, na primeira vaga xunto aos seus oficiais; facéndoo no medio dunha escaramuza proveniente duns 700 soldados e campesiños armados que os esperaban, caendo ferido o comandante en xefe Carl Magnus Stuart, o seu ex-profesor e nese momento xeneral de loxística militar, que ía ao seu lado; caendo ademais ferido un oficial que ía ao seu outro costado.
Prontamente os seus soldados reduciron as débiles defensas, retirándose os daneses en dirección a Copenhague. As baixas suecas foron un morto e varios feridos, as danesas alcanzaron a cincuentena. Máis tarde o mesmo día, desembarcou unha nova vaga de tropas suecas, quedando a forza expedicionaria conformada por uns 4900 soldados. Posteriormente desembarcaron rexementos de cabalaría, e para dúas semanas máis tarde, o exército sueco en chan danés chegaba aos 10 000 soldados.
Frederico IV, xa decatado da invasión sueca con anterioridade e do seu posible ataque a Copenhague, decidiu detela entrando en rápidas negociacións, logrando un tratado de paz o 8 de agosto, coñecido como o tratado de Traventhal, recoñecendo a Holstein-Gottorp e compensándoo economicamente ademais. Carlos XII, aínda que un tanto frustrado, xa que nos seus plans estaba a destrución da frota danesa ancorada en Copenhague, aceptou a nova situación e regresou a Suecia.
O 20 de agosto, Pedro I invadiu Ingria, declarando a guerra a Suecia, tendo como obxectivo o lograr establecer un porto no mar Báltico, pondo pouco despois sitio á fortaleza sueca en Narva.
Últimos anos
esquerda|miniatura|300x300px| Traslado do cadáver de Carlos XII de Suecia. Obra de [[Gustaf Cederström]] Trala derrota na batalla de Poltava, refuxiouse no Imperio Otomán baixo a protección do sultán Ahmed III e viviu na cidade de Bender (actual Tighina, en Moldavia) ata 1714. A súa intromisión na política exterior do Imperio otomán logrou facer estalar un conflito militar contra o Imperio ruso. A pesar da súa vitoria, a campaña militar provocou descontento entre os otománs, o que fixo a Carlos decidirse a abandonar a zona. O 11 de novembro do mesmo ano, tras cruzar Europa durante 14 días, chegou a Pomerania, posesión territorial sueca nese entón. Alí foi recibido polo barón Georg Heinrich von Görtz, a quen Carlos XII converteu en primeiro ministro de Suecia en 1716, mentres continuaba coa súa política militar. O rei reorganizou o seu exército e iniciou unha campaña militar contra Frederico IV de Dinamarca, rei de Dinamarca e Noruega.
En outubro de 1718, Carlos XII invadiu Noruega e comezou o asedio da fortaleza de Fredriksten, en Halden, Noruega.
Alí atopou a morte, ao recibir o 30 de novembro de 1718, un disparo na cabeza durante unha inspección nocturna das trincheiras. Non se sabe con claridade a orixe do disparo, o que orixinou moitas investigacións e teorías.
Coa morte do rei, o exército sueco regresou ao seu país, e o 25 de decembro de 1718 a súa irmá Ulrica Leonor foi proclamada raíña de Suecia.
Aparencia en 1716
O historiador Bengt Liljegren no seu libro Karl XII i Lund ("Carlos XII en Lund"), descríbeo da seguinte forma durante a permanencia do rei en Lund:
dereita|miniatura|427x427px| Carlos XII de Suecia. Obra de [[Acel Sparre]] O historiador noruegués Alf E. Bjerke no seu libro Karl XII i Norge 1716 – Det glömda fältåget ("Carlos XII en Noruega 1716: A campaña militar esquecida"), cita o pastor parroquial noruegués, Søren Hagerup, en cuxa casa durmiu o rei, que describiu así as súas impresións:
Política
Sobre a súa política, que case na súa totalidade era exterior, sábese pouco. Como rei absolutista a política do seu reino dependía directamente del, e a súa personalidade. Os seus biógrafos adóitanlle atribuír un carácter testudo, nacionalista, reservado, ousado, valente, relixioso e de costumes sinxelos (habitualmente vestía uniforme).
Crese que vía o futuro de Suecia na conquista do leste. Para iso requiríase manter o gran rival, Dinamarca, en xaque cos reinos alemáns e facer de Polonia un vasalo. O soberano menosprezaba o máis perigoso dos seus inimigos, o Imperio Ruso, e é por iso que o deixou para o final da súa campaña militar expansionista.
Era visto por algúns como o salvador do Imperio Sueco; dise que tiña unha gran capacidade para convencer os seus súbditos para facer sacrificios. Pero, para outros, foi o que levou a Suecia aos límites das súas capacidades a unha guerra imposible de gañar. Isto era obvio, xa que polos seus recursos, o Imperio Ruso chegaría finalmente a ocupar o lugar de potencia que Suecia posuía. A fin do conflito asinouse no Tratado de Nystad en 1721, tres anos despois da súa morte.
Legado
miniatura|348x348px|Estatua de Carlos XII na Praza de Carlos XII, Estocolmo.
Contribucións científicas
Ademais do goberno, os intereses do rei incluían as matemáticas e calquera outra cousa que puidese beneficiar os seus propósitos na guerra. Está acreditado como o inventor dun sistema de numeración octal que consideraba máis adecuado na guerra, xa que as caixas que se empregaban para os materiais como a pólvora eran cúbicas. Segundo un informe do científico Emanuel Swedenborg, contemporáneo seu, o rei deseñara un modelo nunha folla de papel e entregárallo nunha encontro en Lund en 1716. Ata cen anos despois aínda se conservaba o papel, mais finalmente perdeuse.
Literatura
Carlos XII fascinou a moitos no seu tempo. En 1731, Voltaire escribiu unha biografía del na que o retrata cunha imaxe positiva, contraria á natureza brutal de Pedro o Grande.
Gerard Coll Planas
Gerard Coll Planas, nado en Cardedeu en 1980, é un sociólogo, investigador, escritor e profesor español, especializado en xénero, socioloxía da sexualidade e estudos LGBTI.
Traxectoria
Coll Planas é doutor en socioloxía pola Universidade Autónoma de Barcelona, profesor da Universidade de Vic e director do Centro de Estudos Interdisciplinarios de Xénero.
Foi coordinador de diversos proxectos, como o titulado Contra a homofobia, ferramentas para as administracións locais dependente da Comisión Europea que levou á publicación do libro branco europeo contra a homofobia.
Obra
O traballo de Coll Planas explora diversas facetas da realidade LGBTI, desde o acoso escolar e a violencia estrutural sufrida polos seus membros, até aspectos relativos á construción social da identidade de xénero e sexual, así como a capacidade de axencia das persoas non-heterosexuais para definir a súa propia identidade.
Desta maneira, apoiándose tanto na teoría cuir como en casos reais, reflexiona sobre que é o que define a transexualidade ou que diferenza existe entre un cambio de sexo e unha simple intervención de cirurxía estética. Tamén delibera sobre si existe un continuo entre a orientación sexual e a identidade de xénero, si é posible delimitar a fronteira entre, por exemplo, os gais efeminados e as mulleres trans, e cal é o papel que xogan a sociedade, a política, a economía ou a vontade individual nestas cuestións.
Por outra banda, a súa obra explora igualmente a relación que teñen co seu corpo as mulleres que foron diagnosticadas con cancro de mama.
Adelaide di Borgogna
Adelaide di Borgogna é unha ópera seria en dous actos con música de Gioachino Rossini (con contribucións de Michele Carafa) e libreto en italiano de Giovanni Schmidt. Foi estreada o 27 de decembro de 1817 no Teatro Argentina de Roma.
Historia
Adelaide di Borgogna foi estreada o 27 de decembro de 1817 no Teatro Argentina de Roma. A ópera, foi confiada a unha compañía de cantantes moi modesta, e baséase nun libreto aburrido que non estimulou a creatividade de Rossini e finalmente non tivo éxito. Representouse logo noutros poucos teatros (lémbrase un representación en Turín con Giuditta Pasta no papel de Ottone). Rossini empregou parte da música para Eduardo e Cristina.
En tempos modernos foi representada poucas veces, en 1984 no Festival della Valle d'Itria e en 1988 en París (protagonizada por Mariella Devia, Ernesto Palacio e Martine Dupuy); no Rossini Opera Festival (ROF) foi interpretada só dúas veces en forma de concerto en 2006 (protagonizada por Patrizia Ciofi). A primeira representación escénica no ROF tivo lugar en 2011 (protagonizada por Jessica Pratt), co gallo da celebración do 150 aniversario da unificación de Italia.
Argumento
O tema da ópera refírese a un episodio da historia medieval de Italia. Lotario, rei de Italia entre 945 e 950, foi envelenado por Berengario, quen usurpa o trono. A viúva de Lotario, Adelaide di Borgogna, refuxiase na fortaleza de Canossa (Canosso no libreto), no appennino reggiano, para escapar da persecución de Berengario, quen a obrigaría a casar con Adelberto, o seu fillio. En Canossa, Adelaide é protexida por Attone (Iroldo no libreto) mais, incapaz de resistir o asedio, pide a intervención de Ottone il Grande, Emperador de Alemaña, ofrecéndose como súa esposa e concedéndolle os dereitos aos que tiña dereito. Ottone ascende á Lombardía, libera Adelaide, casa con ela e a leva con el a Alemaña.
O libreto de Giovanni Schmidt contén porén algunhas inexactitudes: a acción está datada en 947, cando en realidade Lotario morreu en 950; tamén se di que a fortaleza de Canosso está cerca do Lago di Garda, mais en realidade está nos Apeninos.
Istrumentación
A partitura de Rossini require o emprego de:
Para os recitativos:
O xastriño valente
O xastriño valente é o conto de fadas número 20 dos irmáns Grimm, pola súas colleitas de contos de tradición oral que tornaron en contos infantís.
Adaptación da Disney
Mickey Mouse aparece no filme de debuxos animados da Disney Brave Little Tailor baseado neste conto.
IES Monte Castelo
O Instituto de Ensino Secundario Monte Castelo é un centro educativo público situado en Burela (Lugo). Imparte ensino de Educación Secundaria Obrigatoria (ESO), Bacharelato e Ciclos Formativos de Grao Medio e Superior. Ademais, conta cunha sección da EOI de Viveiro, o programa CUALE e Aula Mentor.
Depende da Consellería de Educación da Xunta de Galicia.
Ensinanzas
O centro imparte Educación Secundaria Obrigatoria a adolescentes e a súa equivalente para persoas adultas (ESA) na modalidade presencial. En canto ao Bacharelato, impárteo nas súas tres modalidades: Artes Plásticas (o único centro da comarca da Mariña que o imparte), Ciencias e Tecnoloxía, e Humanidades e Ciencias Sociais; na modalidade para persoas adultas, impártese en réxime semipresencial. En canto aos Ciclos Formativos, o centro imparte o Ciclo de Grao Medio en Coidados Auxiliares de Enfermaría, Ciclo de Grao Superior en Química e Saúde Ambiental e o Ciclo de Grao Superior en Ensinanza e Animación Sociodeportiva.
A maiores, a oferta do centro complétase cunha sección da Escola Oficial de Idiomas Luz Pozo Garza de Viveiro que imparte todos os niveis de inglés (dende A1 a C2), co programa CUALE e a Aula Mentor.
Proxectos
Entre os proxectos nos que participa o centro, están:
Tina Turner
Anne Mae Bullock, nada en Nutbush (Tennessee) o 26 de novembro de 1939 e finada o 24 de maio de 2023 en Küsnacht (Suíza), foi unha cantante, escritora, bailarina e actriz estadounidense, máis coñecida como Tina Turner. Cunha carreira que se alongou durante mais de cincuenta anos, foi unha dos principais expoñentes do rock, e foi alcumada a "Raíña do Rock".
Traxectoria
Debutou co sinxelo A fool in love e a artista fíxose famosa a finais dos anos 1950, formando parte do dúo Ike & Tina Turner Revue, xunto o que se convertería no seu marido Ike Turner. Ela destacou pola acción das súas actuacións ao vivo e pola súa carga sexual. Trala súa separación de Ike, nos anos 1970, estableceuse como solista.
Tras varios anos afastada da escena musical, en 1984, foi protagonista un dos regresos de máis éxito da historia co seu álbum Private Dancer no que orientou a súa música mais cara o Rock que a faría mundialmente famosa, fronte o R&B e Soul que caracterizaron as gravacións da Revue. Do mesmo xeito, actuou en diversas películas, como Tommy, Mad Max alén da cúpula do trono e O derradeiro grande heroe, entre outras.
As súas composicións, gravacións e interpretacións fixérona acredora de diversos galardóns e recoñecementos, entre eles oito premios Grammy. O seu nome forma parte do Paseo da Fama de Hollywood. Foi nomeada pola revista Rolling Stone como "unha das mais grandes intérpretes de tódolos tempos", con posición no posto número 17, superando a músicos como Michael Jackson e Prince, entre moitos outros.
Tina Turner é coñecida polas súas enerxéticas actuacións ao vivo, a súa poderosa voz e a súa lonxeva traxectoria. Tamén por posuír as mellores pernas sobre un escenario, que aínda hoxe ós 70 anos, son quen de rivalizar coas dunha xove de 20 anos. Ten vendido máis de 180 millóns de álbums en todo o mundo. Tina posúe o Récord Guiness como a artista en solitario que máis entradas de concertos ten vendido na historia da música. En 2008 abandonou o seu medio-retiro para percorrer o mundo coa súa xira Tina!: 50th Anniversary Tour, que se prolongou o longo tamén de 2009, sendo un dos tours máis rendibles dese ano.
Olaia Naveiras
Olaia Naveiras Torres-Quiroga, nada na Coruña en 1977, é unha científica galega.
Traxectoria
Ao rematar o bacharelato en 1995, marchou a estudar biomedicina á Phillips Academy Andover de Massachusetts. Ao ano seguinte comezou medicina na Universidade Autónoma de Madrid e iniciou as súas investigacións sobre enfermidades infecciosas como a leishmaniose ou a meninxite. En 2001 recibe unha bolsa do Centro Nacional de Investigacións Oncolóxicas para estudar os mecanismos xenéticos da resistencia do linfoma T cutáneo á inmunoterapia. Remata a súa carreira na Universidade Pierre-et-Marie-Curie de París e en 2003 inicia os seus estudos de doutoramento na Universidade Harvard sobre a formación de células nai do sangue a partir de células nai embrionarias.
En 2008 recibiu o premio Hauser que outorga esa universidade.
O Mesón do Vento, Ardemil, Ordes
dereita|miniatura|Capela de Santo André O Mesón do Vento é unha vila da parroquia de Ardemil no concello coruñés de Ordes. Segundo o IGE en 2018 tiña 298 habitantes (145 homes e 153 mulleres).
Situación
A vila está situada a carón da estrada N-550 entre A Coruña e Santiago de Compostela, e nos empalmes desta coa AC-523 (cara a Cerceda) e a AC-542 (cara a Betanzos).
Toponimia
Suxeriuse que o topónimo fai referencia a un lugar onde bate o vento. Con todo, existe outra hipótese, non contrastada, que o explica como deturpación do antropónimo Bento, suposto dono do antigo mesón que daría nome ao lugar. A esta etimoloxía popular remítese o nome do equipo local Mesón do Bento Club de Fútbol. Canto ao primeiro elemento do topónimo, Cabeza Quiles receou da súa relación cunha casa de comidas ou pousada e vinculouno cun orónimo que fai referencia a un lugar chan e elevado. Isto cadra co perfil topográfico deste e dalgúns outros lugares galegos chamados Mesón.
Festas
Desde 1999 celébrase en febreiro na vila a festa do lacón con grelos do Mesón do Vento, arredor do lacón con grelos.
Tomatina
miniatura|300px|dereita|Festas da Tomatina de 2006. A Tomatina é unha festa do municipio valenciano de Bunyol, en que os participantes se arrebolan tomates entre eles. Este acontecemento ten lugar o último mércores de agosto de cada ano, durante a semana das Festas Maiores da localidade. Xunto coas fallas valencianas, as fogueiras de san Xoán e as Festas de Mouros e Cristiáns, son unhas das festas valencianas máis coñecidas internacionalmente.
Historia
En 1944, durante un desfile de xigantes e cabezudos, uns mozos que querían participar no mesmo organizaron unha disputa. Como cerca do lugar había un posto de verduras e hortalizas, colleron os tomates e utilizáronos como arma arreboladiza. As forzas da orde tiveron que intervir para disolver a pelexa, e condenaron aos responsables a pagar as desfeitas realizadas.
Ao ano seguinte os mozos repetiron o altercado, só que esta vez levaron os tomates da súa casa. De novo foron disoltos polas forzas da orde. Tras repetirse isto mesmo nos anos sucesivos, a festa quedou, aínda que de modo non oficial, instaurada.
Modificacións ao longo da súa historia
En 1950, o concello permitiu a festa, con todo, ao ano seguinte opúxose, sendo detidos algúns dos participantes. Estes foron liberados rapidamente, grazas á presión exercida por todos os veciños.
A festa foi por fin permitida, e ao lanzamento de tomates engadíronse outros costumes, como asperxer con auga e ata meter en fontes aos rivais. Entre o barullo, os participantes adoitaban cebarse cos que eran meros espectadores, incluídas personalidades de relevancia, polo que en 1957 volveu prohibirse a festa baixo penas ata de cárcere.
En 1959 o concello autorizou definitivamente a Tomatina, pero impuxo a norma de que só se poderían arrebolar tomates despois de oírse o ruído do lance dun primeiro foguete e deberían finalizar cando se escoitarse un segundo.
Entre 1975 e 1980 a festa foi organizada polos Clavarios de San Luís Bertrán, que foron quen levaron os tomates, xa que antes cada participante traíaos da súa propia casa.
A festa fíxose popular en toda España grazas á reportaxe de Javier Basilio emitido no programa de televisión Informe semanal en 1983.
Desde 1980 é o Concello quen prové de tomates aos participantes, sendo cada ano maior o número de toneladas de tomates utilizados, así como o de visitantes.
En 2002 foi declarada Festa de interese turístico internacional. A partir de 2008 ten banda sonora, a canción da Tomatina "Todo es del mismo color" creada polo grupo buñolense de rock "Malsujeto".
Descrición
dereita|miniatura|Preparando o "pau xabón". miniatura|Botando tomates desde un camión. miniatura|Xente sobre o manto de tomate. Ao redor das 10 horas comeza o primeiro evento da Tomatina. É o "pau xabón", similar á cucaña, que consiste en subir un a un poste engrasado cun xamón na parte superior. Mentres isto sucede, o grupo traballa nun frenesí de cantar e bailar mentres se duchan con mangueiras. Unha vez que alguén é capaz de soltar o xamón do pau, dáse o sinal de inicio. O sinal para o comezo dáse a iso das 11, cando se oe un foguete, e comeza o caos. Varios camións lanzan os tomates en abundancia na Praza do Pobo. Os tomates proceden de Estremadura, onde son menos custosos e cultívanse especificamente para estas festas, xa que non son de bo gusto para o consumo. Para os participantes recoméndase o uso de lentes protectoras e luvas. Os tomates deben ser esmagados antes de ser lanzados para que non danen a ninguén. Logo de exactamente unha hora, a loita termina ao disparo dun segundo foguete anunciando o final. Toda a praza queda tinguida de vermello e fórmanse ríos de mollo de tomate. O proceso de limpeza das rúas realízano camións de bombeiros. Os participantes aproveitan as mangueiras que lles ceden os veciños para quitarse o tomate pegado ao corpo. Algúns se achegan ao charco de "los peñones" para lavarse. Tras a limpeza, as rúas do pobo, que son de lastro, quedan impolutas debido á acidez do tomate que desinfecta e limpa a fondo todas as superficies.
Irish Republican Army
Divisións
O IRA dividiuse ao longo da súa historia:
Das orixes ao proceso de paz
A primeiros da primeira guerra mundial o goberno británico prometeu que concedería unha certa autonomía a Irlanda cando se acabase a guerra, pero con tal de que os seis condados de Irlanda do Norte quedaran excluídos do control do parlamento irlandés. Isto provocou unha hostilidade dos unionistas do norte que quedou reflectida na creación, no ano 1913, do corpo miliciano, unionista e protestante Forza de Voluntarios de Ulster (UVF), a cal opúñase á autonomía irlandesa. Algúns nacionalistas pensaban que esta autonomía era demasiada baixa e instigaron a revolta do luns de Pascua (o Levantamento de Pascua). De feito hai dúas datas en que se considera que empezou a Guerra da Independencia: no levantamento de Pascua (24 de abril de 1916) ou o 21 de xaneiro de 1919 cando Sean Tracy (membro do IRA) matou dúas alguacís A data máis recoñecida, porén, é o 21 de xaneiro de 1919.
Na posterior Guerra Civil Irlandesa o IRA dividiuse en dúas faccións: a dos partidarios do Tratado Angloirlandés e a dos que non o eran. As negociacións por conseguir a reunificación do grupo duraron seis meses e acabou coa guerra. Tras a guerra civil unha boa parte integrouse no exército da república.
Ata a escisión do PIRA do OIRA, o grupo vaise manter inactivo con algúns atentados de pouca entidade. Aínda así estes atentados, nun momento en que en Irlanda facía pouco que se aprobara a constitución que afirmaba a independencia do país e que polo tanto renunciáse á esperanza de que toda a illa formase parte do Estado Libre de Irlanda, produciron que o parlamento irlandés ilegalizara a banda armada no ano 1939.
O IRA provisional foi o que continuou a loita armada. Ao pouco da súa fundación (1971), fundouse a UDA (Asociación de Defensa de Ulster), un grupo paramilitar unionista protestante que loitaba en contra do IRA. Apoiábaos o DUP (Partido Unionista Democrático), liderado actualmente polo reverendo Ian Paisley. houbo varios enfrontamentos armados entre estes que acabaron con vítimas dos dous grupos e tamén civís. Isto produciu un clima de gran inseguridade en Irlanda do Norte. En 1981 10 presos republicanos morreron facendo unha folga de fame en que reclamaban que, posto que non cometeran ningún delito de sangue, os recoñecesen como presos políticos.
O proceso de paz
O Acordo de Belfast (ou Acordo do Venres Santo) foi un paso adiante no proceso de paz. Foi asinado en Belfast o 10 de abril de 1998 entre os gobernos irlandés e británico e varios partidos políticos.
O acordo significou que o IRA Provisional abandonase as súas actividades armadas. Como xa se explicou anteriormente algúns membros do PIRA que non estaban de acordo co fin da violencia escindíronse formando a IRA Auténtico. O IRA da Continuidade tampouco asinou este acordo.
Arando
miniatura|Arandos. O arando ou uva de monte é o froito das arandeiras, plantas do xénero Vaccinium. É unha baga pequena negro azulada ou vermella nalgunhas especies (arando vermello). Tradicionalmente non foi un froito cultivado comercialmente a grande escala, adoitaba apañarse das arandeiras bravas para ser consumido en fresco ou ben para confeitaría, para preparar zumes, marmeladas ou dar cor aos viños, sobre todo en Escandinavia e Polonia. Hoxe en día o seu consumo está a medrar polo que van sendo comúns as plantacións profesionais de arandeiras. Ás veces recibe o nome culto de mirtilo.
Utilízase tamén como planta medicinal, de maneira que o arando conservado en augardente emprégase para aliviar as dores de estómago.
Tarxeta de rede
dereita|miniatura|300px|Tarxeta de Interface de Rede (NIC)
Arando
En Galiza consumíase no pasado especialmente nas montañas de Lugo e Ourense, onde medran as arandeiras da especie Vaccinium myrtillus. Hoxe en día comeza a se popularizar o seu consumo coma froito do bosque polo seu sabor e as súas propiedades saudábeis.
Tarxeta de rede
Unha Tarxeta de rede ou NIC (Network Interface Card) é un dispositivo electrónico que permite a un ordenador ou impresora acceder a unha rede e compartir recursos entre dous ou máis equipos (discos duros, cdrom etc). Hai diversos tipos de adaptadores en función do tipo de instalación de cables ou arquitectura que se utilice na rede (coaxial fino, coaxial groso etc.), pero, actualmente o máis común é do tipo Ethernet utilizando unha interface ou conector RJ45.
Características
As tarxetas de rede Ethernet poden variar en función da velocidade de transmisión, normalmente 10 Mbps ou 10/100 Mbps. Actualmente están comezando a se utilizar as de 1000 Mbps. Outro tipo de adaptador moi estendido até hai pouco era o que usaba conector BNC.
Cada tarxeta de rede ten un número identificativo único de 48 bits, en hexadecimal chamado MAC (non confundir con Apple Macintosh). Estas direccións hardware únicas son administradas polo Institute of Electronic and Electrical Engineers (IEEE). Os tres primeiros octetos do número MAC identifican provedores específicos e son designados pola IEEE.
Tamén se denomina NIC a un só chip da tarxeta de rede, este chip encargase de servir como interface de Ethernet entre o medio físico (por exemplo un cabo coaxial) e o equipo (por exemplo un PC).
Testemuña
Testemuña pode referirse a:
Álvaro Caruncho
Álvaro de la Iglesia Caruncho, nado na Coruña o 23 de abril de 1948 e finado na mesma cidade o 14 de novembro de 2011, foi un pintor galego.
Traxectoria
Despois de dirixir o departamento de arte dunha empresa de publicidade, abriu un estudo co grafista Alfonso Matarranz, sendo recoñecido e premiado o seu labor neste campo en diversas ocasións, ata que en 1996 decidiu dedicarse exclusivamente á pintura.
Ubaldo Rueda
Ubaldo Rueda Soto, nado na Vide (Monforte) en 1948, é un profesor de bacharelato e dirixente deportivo galego.
Álvaro Caruncho
Traxectoria
En 1972 comezou a colaborar no semanario de humor La Codorniz, fundada polo escritor e dramaturgo Miguel Mihura. En 1973 realizou a súa primeira exposición individual na Galería Richelieu de Madrid, participando e realizando dende entón muestras tanto en España (A Coruña, Vigo, Compostela, Pontevedra, León, Oviedo, Barcelona, Granada, Santander, Ourense, Valencia, Alacant, Valladolid, Almería) como no estranxeiro (Venezuela, Portugal, Inglaterra, Italia, Austria, Países Baixos). En 1975, viaxou a Grecia para recoller a medalla e placa de prata que obtivo na I International Cartoon Exhibition of Atenas, publicándose debuxos seus tamén noutros países como o Líbano.
Ubaldo Rueda
Traxectoria
En 1968 marchou a estudar a París, onde comezou Filosofía e Literatura Francesa na Universidade de París 8 e na Sorbonne. Logo de licenciarse optou a unhas oposicións en España, aprobounas e foi destinado a un instituto de Bacharelato de Santiago de Compostela, o Instituto Rosalía de Castro, onde permaneceu desde 1977 ata a súa xubilación. En 1985 accedeu á súa dirección e mantivo o posto de novo ata o seu retiro en agosto de 2018.
Álvaro Caruncho
Traxectoria
Volveu expor en 1977 na Galería Ceibe da Coruña, onde presentou o seu libro de humor ¡¡Por Narices!! que prologou o tamén pintor e humorista Alfonso Abelenda. En 1978 mostrou a súa obra en Caracas e en 1979 expuxo individualmente en Vigo. Tras unha nova exposición na Coruña (1982) participou na exposición-homenaxe a Enrique Herreros no Centro Cultural Conde-Duque de Madrid.
En 1995 expuxo individualmente na galería Rincón del Arte da Coruña e en 1996 a Fundación Caixa Galicia organizou unha exposición retrospectiva itinerante da súa obra polas principais cidades galegas. Ese mesmo ano participou tamén no I Salón de Outono de Pintura da Real Academia Galega de Belas Artes. En 1999 presentou en Vigo a exposición "Arte no Deporte" que se realizou no Museo de Arte Deportivo e foi seleccionado para participar na II Bienale Internazionale dell Arte Contemporánea de Florencia.
Ubaldo Rueda
Traxectoria
Como director do centro de ensino, foi tamén presidente do club de baloncesto Rosalía de Castro. Tamén formou parte da directiva do Casino de Santiago, unha asociación cultural, da que chegou a ser vicepresidente e en 2018 era o seu presidente.
Álvaro Caruncho
Traxectoria
Nos seguintes anos continuou a participar en mostras noutras cidades, como Santiago de Compostela e Valladolid en 2000, Porto ("Euroarte/Porto Capital Europeia da Cultura", 2001), Casa de Galicia de Madrid (2003), e Almería e Ponte de Lima en 2005). En 2006 participou na exposición "Cinco Maestros de la Pintura Gallega" que se realizou no Museo Manuel Torres de Marín, no II Encontro coa pintura e a poesía da Fundación Luís Seoane da Coruña, na 10th. International Fair for Contemporary Art de Innsbruck e na Holland Art Fair 2006. Tamén fixo parte das exposicións "Creadores Contemporáneos" (PALEXCO, 2007), "5 creadores de los 70" (Casa das Artes, 2008 e Fundación Torrente Ballester, 2009), "80 obras de artistas coruñeses" (Fundación María José Jove, 2008), "Achegarte" (Kiosco Alfonso, 2009).
Ubaldo Rueda
Galardóns
En 2021 foi nomeado fillo adoptivo do concello de Santiago.
Álvaro Caruncho
Traxectoria
Faleceu o 14 de novembro de 2011 debido a complicacións xurdidas dunha doenza cardíaca e circulatoria.
Diocese católica latina de Mondoñedo-Ferrol
A diocese de Mondoñedo-Ferrol (en latín: Dioecesis Mindoniensis-Ferrolensis) é unha sé territorial galega da igrexa católica latina sufragánea da arquidiocese de Santiago de Compostela. No 2004 contaba con 286.097 bautizados sobre 288.998 habitantes.
Territorio
A diocese está situada na parte máis setentrional de Galicia. O seu territorio ten 4.425 km² e subdivídese en 424 parroquias agrupadas en 7 arciprestados, pertencentes a 27 concellos da provincia de Lugo e 13 da provincia da Coruña. A sé episcopal sitúase na cidade de Mondoñedo, onde está a catedral de San Martiño e a basílica da Asunción. Na cidade de Ferrol encóntrase a segunda sé episcopal (Domus Ecclesiae), atopándose tamén a concatedral de San Xiao.
Historia
En 1071 pasou a ser sufragánea da arquidiocese de Braga e o 27 de febreiro de 1120 convértese en sufragánea da arquidiocese de Santiago de Compostela. No século XII a sé cambiou a Vilamaior e a finais do mesmo século pasou a Ribadeo, para volver, definitivamente de novo a Mondoñedo en 1219.