cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Otto von Bismarck
A unidade alemá en beneficio de Prusia
Bismarck dedícase a un obxectivo fundamental: realizar a unidade en beneficio de Prusia e con exclusión do Imperio Austríaco. Para conseguilo empregou a formación dun ministerio forte que goberna superando a crítica da oposición liberal, a perfecta reorganización dun exército poderoso baixo a dirección de Helmuth von Moltke, a acción diplomática para garantir a neutralidade favorable a Prusia de Francia e Rusia, e lograr o illamento diplomático do Imperio austríaco. Para facelo posible foi necesario realizar tres guerras sucesivas entre 1864 e 1870:
Bismarck, coa guerra franco-prusiana, consegue o seu obxectivo: crear o Imperio alemán (1871) coa integración dos Estados do sur co resto. O 18 de xaneiro de 1871 proclamouse o Imperio alemán en Versalles e Guillerme I, emperador da Alemaña unificada, con Bismarck como chanceler. A Francia derrotada reorganízase como República e asina o tratado de paz de Frankfurt que estipula a cesión da Alsacia e Lorena ao novo Estado Alemán, o pago de indemnizacións de guerra e unha garantía coa ocupación militar alemá dos departamentos de noroeste. En 1871 establécese a hexemonía alemá sobre o continente europeo e a constitución imperial de 1871 fixa as características do novo Imperio: a delimitación territorial coa unión federal de todos os Estados, as institucións políticas e administrativas, os principios e os aspectos do federalismo e a unidade. Alemaña faise grande: Berlín concentra a vida política do novo Estado e actúa como unha das grandes capitais políticas de Europa, o desenvolvemento económico intensifícase ata conseguir que o novo Estado sexa un dos grandes xigantes industriais e capitalistas, e en política internacional impóñense os chamados sistemas bismarckianos.
A creación do Imperio alemán
miniatura|Retrato de Otto von Bismarck. N.Repik O chanceler xermano concentrou a súa atención no equilibrio dentro do continente europeo, mentres o resto das grandes potencias orientaban a súa actividade cara á formación dun imperio colonial. A opinión inicial de Bismarck era contraria ás empresas coloniais para cuxo control Alemaña non dispoñía dun potencial naval. Por outra banda, mentres algunhas potencias consideraban a actividade colonizadora como unha fórmula para suavizar a presión demográfica, Bismarck contemplaba con receo as migracións, e consideraba que unha poboación numerosa na metrópole era indispensable para manter un papel relevante na escena internacional. As vantaxes económicas tampouco eran evidentes e, sobre todo, a amizade con Inglaterra, requisito indispensable do sistema diplomático continental, podía arrefriarse se aparecían tensións coloniais. Por outra banda, non se podían ignorar as peticións colonialistas que formulaban desde os anos 60 os comerciantes de Hamburgo. E, ademais, a finais dos anos 70, a crise económica, as tensións sociais e unha maior presión (como a Sociedade Colonial, por exemplo) inclinaron ao chanceler a revisar a súa postura, pero sinalando que debería tratarse dunha expansión limitada, e que non supuxese compromisos financeiros para o Estado.
A actividade colonizadora alemá desenvólvese en catro zonas: o golfo da Guinea co protectorado de Togo e o Camerún, no suroeste africano proxéctase a explotación de minas de cobre; na África oriental percórrense as rexións situadas ante a illa de Zanzíbar; en Oceanía proclámase a soberanía sobre o nordeste de Nova Guinea e o arquipélago de Nova Bretaña, chamado arquipélago Bismarck en honor ao chanceler. A Conferencia de Berlín nos anos 1884-1885 define os dereitos coloniais e regula os dominios sobre as cuncas dos grandes ríos, e sobre todo, do río Congo. Bismarck erixese no árbitro das cuestións coloniais, pero ao prezo de arrefriar as relacións con Londres e achegar o goberno inglés ao francés.
Os últimos anos
miniatura|upright|O emperador [[Guillerme II de Alemaña]] miniatura|upright|Mesa de lectura Príncipe von Bismarck por Christian Wilhelm Aller (1892) En 1888 o emperador alemán Guillerme I morreu deixando o trono ao seu fillo, Frederico III. Pero o novo monarca xa estaba sufrindo dun cancro de garganta incurable e faleceu logo dun reinado de só tres meses. Foi substituído polo seu fillo, Guillerme II. O novo emperador opúxose á coidadosa política exterior de Bismarck, preferindo a expansión vigorosa e rápida. Os conflitos entre Guillerme II e o seu chanceler pronto agrearon a súa relación. Bismarck cría que podía dominar a Guillerme e mostrou pouco respecto polas súas políticas na década de 1880. A súa separación definitiva produciuse despois de que Bismarck tratase de poñer en práctica as leis antisocialistas a principios dos anos 1890. A maioría Kartell no Reichstag, froito da amálgama entre o Partido Conservador e Partido Liberal Nacional, estaba disposta a facer a maioría das leis permanentes, pero estaba dividido sobre a lei que daba á policía a facultade de expulsar os axitadores socialistas dos seus fogares, un poder usado en exceso e moitas veces contra os opositores políticos. Os liberais negáronse a facer esta lei permanente, mentres que os conservadores apoiaron só á totalidade do proxecto de lei, ameazaron e finalmente fixérono, con vetar a lei na súa totalidade, xa que Bismarck non concordaría nun proxecto de lei modificado.
Mentres o debate continuaba, Guillerme mostrábase cada vez máis interesado nos problemas sociais, especialmente o trato aos mineiros que se declararon en folga en 1889 e, de acordo coa súa política activa no goberno, habitualmente interrompía a Bismarck no Consello para deixar clara a súa política social. Bismarck estaba fortemente en desacordo coa política de Guillerme e trataba de evitala. Aínda que Guillerme apoiaba a modificación do proxecto de lei de antisocialista, Bismarck buscaba conseguir o seu apoio para vetar a lei totalmente. Como os seus argumentos non convenceron a Guillerme, Bismarck púxose nervioso e axitado ata que, estrañamente, mostrou os seus motivos para facer caer o proxecto de lei: conseguir unha axitación dos socialistas ata producir un violento enfrontamento que puidese ser utilizado como pretexto para reprimilos. Guillerme respondeu que non estaba disposto a abrir o seu reinado cunha campaña sanguenta contra os seus propios súbditos. Ao día seguinte, logo de darse conta do seu erro, Bismarck tratou de chegar a un acordo con Guillerme, ao aceptar a súa política social para os traballadores industriais, e ata propuxo un Consello Europeo para discutir as condicións de traballo, presidido polo emperador de Alemaña.
Con todo, un xiro dos acontecementos conduciu ao seu afastamento de Guillerme. Bismarck, sentíndose forzado e pouco prezado polo emperador e perseguido polos seus ambiciosos adversarios, negouse a asinar unha proclama sobre a protección dos traballadores xunto con Guillerme, como requiría a Constitución alemá, en protesta pola inxerencia cada vez maior de Guillerme sobre a autoridade antes incuestionable de Bismarck. Bismarck tamén traballou entre bastidores para romper o Consello Continental de traballo no que Guillerme puxera o seu corazón. miniatura|esquerda|Bismarck no seu leito de morte A ruptura final chegou cando Bismarck buscou unha nova maioría parlamentaria, co seu Kartell desposuído de poder tralo fracaso do proxecto de lei anti-socialista. O resto de forzas no Reichstag eran o Partido de Centro Católico e o Partido Conservador. Bismarck desexaba formar un novo bloque co Partido do Centro, e invitou a Ludwig Windthorst, o líder parlamentario, para discutir unha alianza. Esa sería a última manobra política de Bismarck. Guillerme enfureceu ao coñecer a visita de Windthorst. Nun Estado parlamentario, o xefe de goberno depende da confianza da maioría parlamentaria e ten o dereito de formar coalicións para lograr unha maioría para as súas políticas. Con todo, en Alemaña o chanceler dependía só da confianza do emperador, e Guillerme cría que o emperador tiña o dereito de ser informado antes da reunión do seu ministro. Logo dunha discusión acesa na oficina de Bismarck, Guillerme, a quen Bismarck mostrou unha carta do tsar Alexandre III que o describía como un «mozo maleducado», estalou e ordenou a anulación da Orde Ministerial de 1851 que prohibía ao Gabinete de Ministros informar directamente ao rei e requiría que se fixese a través do Primeiro Ministro. Bismarck, forzado por primeira vez a unha situación que non podía utilizar ao seu favor, escribiu unha irritada carta de renuncia, que se publicou logo da súa morte, denunciando a inxerencia de Guillerme na política exterior e doméstica. Bismarck converteuse na primeira vítima da súa propia creación, e cando se deu conta, o seu despedimento era inminente.
Bismarck dimitiu perante a insistencia de Guillerme II en 1890, aos 75 anos, substituído como chanceler de Alemaña e Ministro-Presidente de Prusia por Leo von Caprivi. Bismarck foise promovido ao rango de «coronel xeneral coa dignidade de mariscal de campo» (chamado así porque o exército alemán non nomeou mariscais de campo nos tempos de paz). Ademais, recibiu o novo título de duque de Lauenburg, co que ironizaba que «sería útil para viaxar de incógnito». Pronto foi elixido polo Partido Liberal Nacional no Reichstag para o escano do vello Bennigsen, e mantivo, supostamente, o de Hamburgo. Foi forzado a unha segunda votación polo seu rival socialdemócrata, e na realidade nunca tomou posesión do seu escano. Molesto e resentido retirouse ás súas terras a Varzim, na actual Polonia. Un mes despois de que a súa muller morrese, o 27 de novembro de 1894, trasladouse a Friedrichsruh, preto de Hamburgo, esperando en balde ser reclamado como asesor ou conselleiro.
Bismarck pasou os seus últimos anos recompilando as súas memorias Gedanken und Erinnerungen (Pensamentos e recordos), nas que critica e desacredita o emperador. Morreu en 1898 con 83 anos en Friedrichsruh, e alí está enterrado no mausoleo de Bismarck.
Notas
<references group=n. />
Amaiur (coalición)
miniatura|Acto de presentación da coalición.
Amaiur é unha coalición política española conformada por Eusko Alkartasuna, Alternatiba, Aralar e diversos independentes de esquerda abertzale, para concorrer ás eleccións xerais de 2011. Ten como obxectivo defender desde o País Vasco e Navarra o dereito de autodeterminación.
A coalición colleu o nome da vila de Amaiur, onde tivo lugar unha das últimas batallas da conquista do reino de Navarra pola Coroa de Castela.
Historia
En abril de 2011 formárase a coalición electoral Bildu, integrada polos partidos Eusko Alkartasuna e Alternatiba, as agrupacións Araba Bai e Herritarron Garaia, a canda diversos independentes da esquerda abertzale. Superados os trámites da súa legalización, nas eleccións municipais 2011 en España converteuse a coalición na segunda forza en política en Euscadi (por detrás do PNV) e na cuarta de Navarra. Meses despois, a esta coalición sumóuselle o partido de esquerda independentista Aralar, que ata daquela se presentara en solitario en Euscadi e en Navarra como parte integrante da coalición Nafarroa Bai. O obxectivo desta coalición era presentarse ás xerais de novembro dese ano.
A coalición presentouse publicamente o 27 de setembro de 2011 nun acto no que interviron, en nome da coalición, os abertzales independentes Rufi Etxeberria e Txelui Moreno, o secretario xeral de EA Pello Urizar, a representante de Aralar Rebeka Ubera e o coordinador de Alternatiba Oskar Matute. En novembro de 2011 escolleron os seus primeiros candidatos electorais, que foron todos eles persoas independentes pero vencelladas á esquerda abertzale, mentres que os representantes de Aralar, EA e Alternatiba figuraron en segundos postos ou nas listas ao Senado: Maite Aristegi por Guipúscoa, Sabino Cuadra por Navarra, Iñaki Antigüedad por Biscaia e Iker Urbina por Áraba.
As Teixoeiras, San Claudio, Ortigueira
As Teixoeiras é un lugar da parroquia de San Claudio no concello coruñés de Ortigueira, na comarca do Ortegal. Segundo o IGE, en 2011 contaba cun habitante (1 home).
Marco Mezquida
Marco Mezquida nado en Maó (Menorca) o 11 de marzo de 1987, é un pianista balear.
Traxectoria
Fillo de dous profesores, ós sete anos comezou a estudar piano na escola municipal de Maó con Tomé Olives e Ricard Ramisa. Máis tarde estudou jazz, improvisación, piano clásico e órgano. Licenciouse no 2009 na Escola Superior de Música de Catalunya, na carreira de piano. Completou a súa formación asisitindo a seminarios e master class con músicos de prestixio coma Fred Hersch, Dave Kikoski, John Taylor, Wolfgang Hörlin ou Aaron Goldberg.
Dende moi novo posicionouse coma un músico valorado dentro do panorama do jazz e das músicas improvisadas.
Ten actuado nos auditorios e salas de máis prestixio do mundo. Ademais ten colaborado como acompañante de diversos artistas, bailaríns e solistas, coma por exemplo Lee Konitz ou Silvia Pérez Cruz.
A Lagarteira, Cabovilaño, A Laracha
A Lagarteira é un lugar da parroquia de Cabovilaño no concello coruñés da Laracha na comarca de Bergantiños. Tiña 43 habitantes no ano 2009 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales eran 17 homes e 26 mulleres.
Salvador Bará Temes
Salvador Bará Temes, nado en Pontevedra o 6 de agosto de 1930, é Doutor en Ciencias Químicas, matemático, profesor e investigador galego, especialista en solos forestais e no eucalipto en Galicia. Foi asesor, en temas forestais, da Xunta de Galicia, da CEE e a FAO.
Traxectoria
Estuda Ciencias Químicas na Universidade de Granada e terminou na Universidade de Santiago onde se doutorou en 1967. Realizou os seus primeiros traballos de investigación sobre solos forestais na Misión Biolóxica de Galicia e no Centro Forestal de Lourizán, pertencente ao Instituto Nacional de Investigaciones Agronómicas, (na actualidade Centro de Investigacións Forestais da Xunta de Galicia).
A súa actividade investigadora centrouse en estudos sobre o impacto dos incendios forestais e a súa rexeneración, o uso de métodos electrométricos e bioquímicos para determinar o estado fisiolóxico das árbores, estudos comparativos sobre o piñeiro, o eucalipto e o carballo, e sobre o chan forestal de Galicia.
En 1990 foi nomeado membro da comisión da Comunidade Económica Europea sobre European Network on Soil Fertlisatión and Conservation: Assessment study of organic fertilisers, presidida polo Dr. Giuliano Grassi. En 1995 foi nomeado asesor da Organización das Nacións Unidas para a Alimentación e a Agricultura, e tamén formou parte como vogal na Comisión Asesora da Investigación Agraria. da Xunta de Galicia
Publicou preto de mil artigos, informes, deu cursos e conferencias ao longo de máis de corenta anos. En relación coa súa actividade investigadora desenvolveu dúas patentes, un dun fertilizante en cápsulas para uso forestal, e un medidor de zume no xilema de pólas illadas. Entre as súas distincións destacan a de Comendador da Orde Civil do Mérito Agrícola en 1975 e o terceiro premio de Investigación Nacional en 1983.
Vida privada
Fillo de Modesto Bará Álvarez, xornalista e defensor da teoría do Cristovo Colón galego, e Irene Temes Diéguez. Casou con Milagros Viñas Quiroga, sobriña do violinista pontevedrés Manuel Quiroga Losada, e é pai de Milagros Bará Viñas. Desde 1956 mantén en activo o indicativo de radioafeccionado EA1GF.
Aphia minuta
O lorcho transparente (Aphia minuta) é unha especie de peixe, a única do xénero Aphia, da familia dos Gobiidae da orde dos Perciformes.
Esquío cinsento
O esquío cinsento (Sciurus carolinensis) é un esquío nativo de América, sendo orixinario do leste dos Estados Unidos e do sueste do Canadá. O nome carolinensis vén do nome dos estados de Carolina do Sur e do Norte, onde foi primeiramente descrito e onde hoxe aínda é común.
Aphia minuta
Historia
Na Idade Media de Italia, en Xénova era un prato tradicional da súa cociña e chamaban a esta especie zanchette, e toda a costa mediterránea tiña naquela época intercambios comerciais con esta cidade mercantil.
Os antigos gregos e latinos chamábanlle apua, distinguían ben esta especie dos individuos novos de sardiña e bocareu. Pola súa transparencia e aspecto inmaturo dos adultos, tanto Aristóteles na antiga Grecia como Plinio o Vello na antiga Roma coincidían en que o lorcho transparente non se reproducía senón que nacían por xeración espontánea, como dicía Plinio "a partir da espuma de mar"
Anatomía
É un peixe de tamaño moi pequeno e de aspecto delicado, a lonxitude máxima descrita foi un macho que tiña 7,9 cm, pero alcanzan a madurez sexual con menos de 4 cm de lonxitude. Non adoitan vivir máis dun ano.
Ten de 4 a 6 espiñas na longa aleta dorsal xunto a máis de cen raios brandos, máis unha espiña na aleta anal. É moi característico que o seu pequeno corpo é case transparente, de tonalidade de cor máis ou menos avermellada, cunha fila de cromatóforos situados entre a base das aletas medianas e a cabeza.
Hábitat e distribución
Vive en augas mariñas e salobres, nun ambiente peláxico-nerítico da plataforma costeira e en estuarios, onde é oceanódromo en bancos de moitos individuos, a profundidades comprendidas entre os 5 e os 80 metros. Prefire as augas subtropicais, nun rango de temperatura óptimo entre 13 e 16 °C.
Distribúese por todo o mar Mediterráneo, incluído o mar Negro e o mar de Azov, e polo nordeste do océano Atlántico desde Noruega até Marrocos.
Barcia de Mera, Covelo
San Martiño de Barcia de Mera é unha parroquia que se localiza no oeste do concello de Covelo na comarca da Paradanta. Segundo o IGE en 2014 tiña 360 habitantes (169 homes e 191 mulleres), 157 menos ca en 2004 e 247 menos ca en 1999. É unha das parroquias con máis habitantes do concello.
Aphia minuta
Hábitat e distribución
Pasa o tempo cerca do fondo mariño, sobre a area, o barro ou a vexetación mergullada, onde se alimenta de zooplancto, especialmente de moluscos copépodos, larvas de cirrípedes e mícidos.
Barcia de Mera, Covelo
Información
miniatura|250px|Porta da reitoral de Barcia de Mera, fotografía de [[Vida Gallega, 1921.]] O río Alén sepáraa do concello limítrofe de Mondariz.
Aphia minuta
Reprodución
Reprodúcese no verán, cando migra a augas máis profundas para desovar no interior de cunchas de bivalvos baleiras. Unha vez postos uns ovos en forma de pera, os adultos morren inmediatamente despois.
Barcia de Mera, Covelo
Información
O lugar de San Xoán do Mosteiro debe ao seu nome a un antigo mosteiro xa desaparecido, onde probablemente estivo a primitiva igrexa ou capela parroquial até que foi trasladada ao lugar actual. Nese lugar consérvase unha capela construída pola Santa Inquisición e unha ponte medieval ben conservada. Atravesa o lugar un camiño a carón do cal está a Fonte Santa, de augas moi apreciadas que manteñen a mesma temperatura ao longo das estacións.
Destaca o conxunto abacial de San Martiño de Barcia de Mera, a igrexa e casa reitoral de estilo barroco onde esta última ten influencia de culturas precolombianas. Recentemente realizouse unha rehabilitación parcial da igrexa.
Aphia minuta
Pesca
Están facendo estudos para o seu cultivo en piscifactorías, para ser viable tecnicamente e pechar o ciclo reprodutivo en catividade.
Barcia de Mera, Covelo
Información
Na gastronomía son salientábeis os seus viños, igual que a veciña parroquia de Casteláns, que sobresaen polo seu sabor a froita coas características propias do condado.
Aphia minuta
Gastronomía
Hai varias especies de peixes miúdos que se usan en España como peixe frito. As tres especies máis importantes son:
Mentres que noutros peixes se desbota a cabeza e vísceras, este cómese todo. Debido á súa escaseza ou prohibición de consumo en moitas zonas, ofrécese a especie Salanx acuticeps de orixe asiática como substituto. Nas Illas Baleares consómese un peixe de tamaño parecido pero doutra especie, o Gymnammodytes cicerelus.
A forma máis tradicional de cociñalos na costa mediterránea española é enfariñándoos en fariña e fritiíndoos a poucos, moi pouco tempo, en aceite moi quente. Esta fritura parece ser a forma na que tradicionalmente se consumía este peixe na antiga Roma.
Campo, Covelo
Santa María de Campo é unha parroquia que se localiza no norte do concello de Covelo na comarca da Paradanta. Segundo o padrón municipal de 2004 tiña 116 habitantes (69 mulleres e 47 homes), distribuídos en 5 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 147 habitantes. Segundo o IGE, no 2014 a súa poboación descendera ata os 83 habitantes, sendo 35 homes e 48 mulleres.
Información
O río Tea transcorre pola parroquia e esta dispón dunha gran tradición gandeira. Campo está situada na aba sur da Serra do Suído e posúe un monte cinexético. Nos puntos con cotas máis baixas áchanse bosque frondosos autóctonos.
Patrimonio
Conta cun foxo de lobo que presenta a particularidade de contar con dous funís de entrada, o que a tradición oral interpreta como as entradas correspondentes a cadansúa parroquia. Consta dun cercado de pedra que se vai pechando en forma de funil para rematar no propio foxo. Ten unha profundidade de dous metros e acubilla no seu interior un chouso para durmiren os pastores. Foi obxecto dunha restauración en 2013.
Good Feeling
Good Feeling é o álbum de estrea da banda escocesa de rock alternativo Travis, editado o 26 de setembro de 1997 a través do selo Independiente Records.
Listaxe de cancións
Todos os temas compostos por Francis Healy.
La mujer perfecta
La mujer perfecta é unha serie venezolana, producida e emitida pola canle Venevisión. Estreouse o 1 de setembro de 2010 e despois culminou o 14 de marzo de 2011, cun capítulo de 2 horas.
Kde domov můj?
Kde domov můj (do checo: Onde esta o meu lar) é o himno nacional da República Checa. Tamén o foi de Checoslovaquia, a cal formaba a primeira parte do himno checoslovaco, xunto co himno eslovaco que formaba a segunda parte.
Aínda que orixinalmente foi máis longa, só se tomaron as dúas primeiras estrofas, sendo o resto esquecido. A súa letra describe poeticamente as belezas da paisaxe checa coas súas fragas, regatos e xardíns en flor. Segundo a letra a paisaxe parece un paraíso terreal. Polo seu carácter emotivo, o himno nacional checo difire dos acordes marciais da maioría dos himnos nacionais.
Germán Labrador
Germán Labrador Méndez, nado en Vigo o 3 de decembro de 1980, é un profesor e investigador galego.
Traxectoria
Aínda que nacido en Vigo, a familia residiu en Pontevedra desde 1984, onde estudou o bacharelato no IES Valle-Inclán. Licenciouse en Filoloxía Hispánica e Románica na Universidade de Salamanca, especializándose en Literatura Española e Latinoamericana en Salamanca e na U. París IV-La Sorbonne, U. de Berkeley e a Universidade de Nova York. Poéticas e imaginarios de la transición española campo, discursos, fracturas é a súa tese de doutoramento na U. de Salamanca (2008), dirixida polo profesor Fernando Rodríguez de la Flor Adánez.
Comezou de profesor en España e na Universidade de Hamburgo. En 2008 pasou a exercer a docencia e investigación na Universidade de Princeton (EUA) no Departamento de Español e Portugués, sendo xa Professor en 2019 (en excedencia). Profesor vistitante en CUNY-The Graduate Center. En 2022 era Director de Actividades Públicas no Museo Raíña Sofía.
As súas investigacións céntranse na España Moderna e Contemporánea: poesía, movementos sociais e culturas urbanas, memoria histórica... ; unindo estética e política busca recuperar voces e proxectos esquecidos da historia ibérica moderna.
En Letras arrebatadas, Poesía y química en la transición española (2009) estuda un grupo de poetas clandestinos españois que utilizaron unha literatura ‘drogada’ na simbolización da experiencia histórica. Desde as utopías psicodélicas de 1968 ata a mortal propagación do consumo de heroína nos aos oitenta. En ''Culpables por la literatura. Imaginación política y contracultura en la transición española'' (2014) analiza os intentos das contraculturas españolas por superar a democracia de baixa intensidade post-franquista a través da biotecnoloxía e o activismo nos anos setenta. Comezou a preparar unha escolma de poetas antifranquistas, ''Muerto el perro, se acabó la rabia. 25 poetas de metro de la transición española e unha edición crítica de Los muertos'' de José Luis Hidalgo, poemas publicados na ditadura, que denuncian a existencia de fosas comúns no franquismo.
Foi un dos comisarios da Exposición ''Poéticas de la democracia. Imágenes y contraimágenes de la Transición'' (2018-2019) no Museo Raíña Sofía de Madrid. miniatura|Labrador en [[Nós Televisión.]]
O Plantío de Abaixo, San Claudio, Ortigueira
O Plantío de Abaixo é un lugar da parroquia de San Claudio no concello coruñés de Ortigueira, na comarca do Ortegal. Segundo o IGE, en 2011 estaba despoboado.
Covelo, Covelo
Santa Mariña de Covelo é unha parroquia que se localiza no sur do concello de Covelo na comarca da Paradanta. Segundo o padrón municipal de 2013 tiña 294 habitantes (145 homes e 149 mulleres), distribuídos en 12 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 391 habitantes. Pertence ó arciprestado de Montes-Mondariz, na diocese de Tui-Vigo.
Lugares e parroquias
miniatura|Igrexa de Santa Mariña.
Látidos
Os Látidos ou percas (Latidae) son unha familia de peixes mariños ou de río, incluída na orde dos Perciformes. Distribúense por ríos de África e polos océanos Índico e Pacífico.
Moitas especies desta familia teñen unha notable importancia pesqueira e comercial, e foron introducidas en ríos e lagos fóra das súas áreas nativas para fornecer a pesca deportiva. En particular, a perca do Nilo compórtase como un fero depredador, polo que a súa introdución nalgúns ecosistemas acuáticos provocou a extinción de moitas outras especies autóctonas.
Clasificación
miniatura|300px|Perca do Nilo (Lates niloticus) Ata o ano 2004 as especies desta familia estaban encadradas na familia Centropomidae, pero a raíz dos estudos que demostraron que no estaban emparentadas con esta familia creouse a familia Latidae.
Tonkín
Tonkín (en vietnamita Bắc Kỳ, "rexión norte") foi un territorio da Indochina que hoxe en día constitúe o norte do Estado de Vietnam. Limita ó norte coas provincias chinesas de Yunnan e Guangxi, ó oeste con Laos e ó leste co Golfo de Tonkín. É unha rexión cunha importante produción de arroz, influída polo paso pola rexión do Río Vermello.
Formou parte, xunto con Cochinchina, Annam, Laos e Camboxa da colonia da Indochina Francesa.
Porta lóxica
Unha porta ou comporta lóxica é o dispositivo electrónico que permite pór en funcionamento as formulacións da álxebra de Boole de forma física.
Cada porta lóxica consiste nunha rede de dispositivos interruptores que cumpren as condicións booleanas para cada operador en particular. Froito da evolución dos transistores e aproveitando as características dos semicondutores son esencialmente circuítos de conmutación integrados nun chip. A tecnoloxía microelectrónica actual permite unha elevada integración de transistores actuando como conmutadores en redes lóxicas dentro dun pequeno circuíto integrado. O chip da CPU dun computador é unha das máximas expresións deste avance tecnolóxico.
Porta SI
framed|Símbolo da función lóxica SI a) Contactos, b) Normalizado e c) Non normalizado
A porta lóxica SI, realiza a función booleana igualdade. Na práctica acostuma empregarse como amplificador de corrente (buffer en inglés).
A ecuación característica que describe o comportamento da porta SI é:
F = A \,
A súa táboa de verdade é a seguinte:
Porta E (AND)
framed|Símbolo da función lóxica E a) Contactos, b) Normalizado e c) Non normalizado A ecuación característica que describe o comportamento da porta E (AND) é:
F = A*B\,
A súa táboa de verdade é a seguinte:
Esta porta consegue un “1” á saída só cando todas as súas entradas son “1”. Representa unha multiplicación. O signo que representa a operación é o do produto ( .) ou en informática ( *). Trátase do equivalente a dous interruptores en serie onde só pasará a corrente cando ambos estean pechados ( a “1”).
Porta OU (OR)
framed|Símbolo da función lóxica OU. a) Contactos, b) Normalizado e c) Non normalizado A porta lóxica OU, máis coñecida polo seu nome en inglés OR, realiza a operación de suma lóxica. O seu símbolo é o máis (+). Así a suma lóxica das variábeis A e B indícase como A + B e lese A ou B ou simplemente A máis B. Na figura da dereita pódense observar os seus símbolos en electrónica.
A ecuación característica que describe o comportamento da porta OU (OR) é:
F = A + B\,
A súa táboa de verdade é a seguinte:
Esta porta consegue un “1” á saída cando, polo menos, unha das súas entradas é “1”. Representa unha suma aínda que, por si soa, non pode controlar o acarreo (carry en inglés). É equivalente a dous interruptores en paralelo onde pasará a corrente cando algún de eles ou ambos os dous estean pechados (a “1”).
Porta OU-exclusiva (XOR)
framed|Símbolo da función lóxica OU-exclusiva. a) Contactos, b) Normalizado e c) Non normalizado A porta lóxica OU-exclusiva, máis coñecida polo seu nome en inglés XOR, realiza a función booleana A’B+AB'. O seu símbolo é o máis (+) inscrito nun círculo. Na figura da dereita pódense observar os seus símbolos en electrónica.
A ecuación característica que describe o comportamento da porta OU-exclusiva (XOR) é:
A súa táboa de verdade é a seguinte:
Esta porta consegue un “1” á saída cando existe un número impar de entradas que valen “1”; no caso de dúas entradas cando exclusivamente unha das súas entradas está a “1” (non as dúas).
Porta NON (NOT)
framed|Símbolo da función lóxica NON a) Contactos, b) Normalizado e c) Non normalizado
A porta lóxica “NON” (‘NOT’ en inglés) realiza a función booleana de inversión ou negación dunha variábel lóxica.
A ecuación característica que describe o comportamento da porta NON é:
A súa táboa da verdade é a seguinte:
Consegue un “1” lóxico á saída cando a entrada é “0” e un “0” cando a entrada é “1”. Tamén recibe o nome de inversor. Ás veces esta porta é empregada para rexenerar sinais poñendo dúas portas en serie (lémbrese que en Álxebra de Boole unha dobre negación equivale a unha afirmación). Deste xeito conséguese o sinal orixinal rexenerado.
Porta NON-E (NAND)
framed|Símbolo da función lóxica NON-e. a) Contactos, b) Normalizado e c) Non normalizado A porta lóxica NON-E, máis coñecida polo seu nome en inglés NAND, realiza a operación de produto lóxico negado. Na figura da dereita poden observarse os seus símbolos en electrónica.
A ecuación característica que describe o comportamento da porta NAND é:
A súa táboa de verdade é a seguinte:
Pódese definir a porta NON-E como aquela que proporciona á súa saída un 0 lóxico unicamente cando tódalas súas entradas están a 1.
Porta NON-OU (NOR)
framed|Símbolo da función lóxica NON-OU. a) Contactos, b) Normalizado e c) Non normalizado A porta lóxica NON-OU, máis coñecida polo seu nome en inglés NOR, realiza a operación de suma lóxica negada. Na figura da dereita poden observarse os seus símbolos en electrónica.
A ecuación característica que describe o comportamento da porta NOR é:
A súa táboa de verdade é a seguinte:
Pódese definir a porta NON-OU como aquela que proporciona á súa saída un 1 lóxico só cando tódalas súas entradas están a 0. A porta lóxica NOR constitúe un conxunto completo de operadores.
Porta equivalencia OU-exclusiva negada (XNOR)
framed|Símbolo da función lóxica equivalencia. a) Contactos, b) Normalizado e c) Non normalizado A porta lóxica equivalencia, máis coñecida polo seu nome en inglés XNOR, realiza a función booleana AB+A'B'. Na figura da dereita poden observarse os seus símbolos en electrónica. A ecuación característica que describe o comportamento da porta XNOR é:
A súa táboa de verdade é a seguinte:
Pódese definir esta porta coma aquela que proporciona un 1 lóxico, só se as dúas entradas son iguais, isto é, 0 e 0 ou 1 e 1.
Reino de Islandia
O Reino de Islandia (en Konungsríkið Ísland) foi unha monarquía constitucional establecida o 1 de decembro de 1918 e finalizada o 17 de xuño de 1944, cando se proclamou a república en Islandia. O reino de Islandia foi sucesor do Estado autónomo islandés e representou a fin da loita pola independencia de Islandia, que fora controlada pola coroa dinamarquesa desde 1380, aínda que formalmente fora unha posesión norueguesa ata 1814.
A Acta de Unión de 1918 estableceu unha unión persoal de Islandia co rei de Dinamarca, quen pasou a ser tamén rei de Islandia. Islandia pasou a ser un Estado soberano, que dispoñía da súa propia bandeira e competencia exclusiva en materia de asuntos lexislativos interiores, exercida a través do parlamento Alþing. Porén, a soberanía islandesa non era total, posto que a xestión das augas territoriais e as relacións internacionais eran dependentes do goberno de Dinamarca.
Durante a súa existencia, o novo reino tivo que facer fronte a varios retos, como a reconstrución da economía trala primeira guerra mundial. A segunda guerra mundial supuxo unha etapa decisiva na historia do país, coa invasión polas forzas británicas. En 1944 nun referendo, os islandeses decidiron poñer fin á unión con Dinamarca, proclamando a república o 17 de xuño dese ano.
Orixes
Da unión persoal con Noruega, finalizada en 1536, Dinamarca herdou varios territorios, incluída Islandia. O tratado de Kiel do 14 de xaneiro de 1814 tiña como obxectivo a liquidación do Reino de Noruega. Por medio deste acordo, o rei de Dinamarca, cedía ao rei de Suecia, Carlos XIV a totalidade do territorio noruegués coa excepción de Groenlandia, Islandia e as illas Feroe.
Desde mediados do século XIX, coa entrada na escena política de Jón Sigurðsson, comezou en Islandia un sentimento nacionalista que loitaba pola independencia da illa. Os islandeses solicitaron ante o rei poder dispoñer da súa propia asemblea en lugar de ter que enviar os seus representantes a Dinamarca. Esta demanda foi concedida polo rei Cristian VIII en 1843, cando se estableceu a asemblea consultiva coñecida como Alþing. A primeira reunión da nova institución, porén, non tería lugar ata 1845, composta por vinte terratenentes locais e seis elixidos polo rei.
En xaneiro de 1874, o rei deu a coñecer a súa intención de outorgar unha constitución a Islandia no marco da súa visita polas celebracións do milenario. Esta foi unha simple adición ao precedente texto constitucional de 1871, que garantía unha grande autonomía en materia de asuntos interiores, e a cesión dunha parte do poder lexislativo ao Alþing. Tódalas leis votadas polo Alþing debían ser referendadas polo rei. Durante este período de autonomía, os islandeses mostráronse máis optimistas, crendo que o novo texto lles outorgaría unha maior independencia e sacaría a illa da pobreza.
O ano 1904 supuxo un punto de inflexión na loita pola independencia. En efecto, o poder executivo fora transferido a Islandia por medio dunha emenda constitucional adoptada polo Alþing en 1903 e aceptada polas autoridades dinamarquesas. O rei nomeara a Hannes Hafstein como ministro de Islanda, asumindo as funcións exercidas polo gobernador real.
Establecemento do Reino
miniatura|dereita|O rei [[Cristian X de Dinamarca, outorgou a Islandia o status de Estado soberano baixo unha unión persoal con Dinamarca.]]
En 1917 formouse un goberno de unión nacional liderado por Jón Magnússon, coa fin de facer fronte ás consecuencias da primeira guerra mundial. O obxectivo principal dese novo goberno era o de atopar unha solución satisfactoria á disputa política con Dinamarca, tendo en conta o principio do dereito dos pobos a gobernarse a eles mesmos que comezara a xurdir no continente, e notablemente en Dinamarca que exixía ao Imperio alemán a cesión do territorio da Xutlandia Meridional, habitado na súa maioría por dinamarqueses.
As negociacións ente Jón Magnússon e as autoridades dinamarquesas comezaron durante 1917, e en 1918, as dúas partes aceptaron a designación dunha comisión parlamentaria para atopar unha solución satisfactoria. Tralas negociacións, inicialmente difíciles debido ao conservadorismo dinamarqués, chegouse a un acordo, que foi ratificado polos parlamentos de ambos países. O 19 de outubro de 1918 tivo lugar un referendo en Islandia que permitiu ratificar o tratado cunha ampla maioría.
O tratado entrou en vigor o 1 de decembro de 1918, e Islandia pasou a ser un Estado soberano, ligado a Dinamarca a través dunha unión persoal co rei. O primeiro artigo da acta enuncia que Dinamarca e Islandia son dous Estados á vez libres e independentes, cunha unión persoal co rei. Os dinamarqueses continuaron xestionando os asuntos internacionais de Islandia, así como a protección das súas áugas territoriais.
Reconstrución do país
miniatura|dereita|Reiquiavik en 1919. miniatura|dereita|Combate de [[glima en Reiquiavik en 1925.]] Trala primeira guerra mundial, Islandia, como toda a Europa da época, pasou por un difícil período debido á inestabilidade dos mercados e á depreciación das moedas. O ano 1924 marcou o comezo dun período de prosperidade que durou ata 1930, cunha forte recuperación económica da illa. A pesca pasou a ser a principal industria da posguerra. Mercáronse numerosos buques de arrastre en substitución dos antigos veleiros. Siglufjörður, beneficiouse das instalacións construídas polos noruegueses, pasando así a ser o porto de pesca de arenque, mentres que en Reiquiavik as primeiras factorías de conxelado se construíron en 1930, o que axudou ao desenvolvemento das exportacións de pescado. Os centros urbanos islandeses que contaban con fábricas necesitaban dunha grande man de obra, en particular os adicados á pesca, o que provocou un grande éxodo do rural. Mentres que en 1904 o 25% da poboación vivía nun núcleo urbano de máis de 50 habitantes, a proporción aumentou ao 50% en 1920, e ao 60% en 1930. A pesar dos avances técnicos no mundo agrícola, a poboación adicada a este sector reduciuse do 40% en 1920 ao 33% en 1940.
A gran depresión
As primeiras consecuencias da Gran Depresión notáronse no país a finais de 1930. As exportacións islandesas caeron dos 74 millóns de coroas de 1929 ata os 48 millóns de coroas en 1932. Estas non recuperaron os niveis anteriores á crise ata o ano 1939. Neste período, as exportacións consistían principalmente en produtos do mar (case un 90%) e de produtos agrícolas (10%). A recesión sufrida pola industria pesqueira provocou un aumento do desemprego.
En Reiquiavik, as autoridades municipais trataron de crear novos postos de traballo para os desempregados. Debido á escaseza de fondos na cidade, o concello decidiu reducir os salarios dos novos traballadores. Como resposta a esta decisión, os traballadores organizaron unha manifestación que desembocou nun enfrontamento coas forzas policiais, que quedaron fóra de combate con vinte e un feridos e sete «prófugos». Finalmente, o goberno tivo que intervir para soster financeiramente a cidade e poder pagar os salarios completos.
En 1933, atribuíuse unha axuda especial do Estado aos sectores agrícola e da pesca, o que lles permitiu evitar o colapso a pesar do difícil da situación. O goberno procedeu cunha política de grandes traballos consistentes na construción de estradas, pontes, así como de centrais hidroeléctricas. A primeira gran central hidroeléctrica do país comezou a súa produción en 1937, tres anos despois do comezo da súa construción. En 1939 construíuse unha segunda central na ribeira de Laxá í Aðaldal, ao norte do país.
Os efectos da crise comezaron a atenuar en 1939. Isto debeuse principalmente á finalización da guerra civil española, comezada en 1936. España fora ata entón un dos principais importadores dos produtos pesqueiros islandeses. A exportación de pescados secos e salgados pasou de 39,000 a 20,000 toneladas durante este período. Esta situación durou ata o comezo da segunda guerra mundial, momento no cal se observou un crecemento constante do prezo do pescado, e con exportacións principalmente ao Reino Unido.
A Segunda Guerra Mundial
miniatura|dereita|Desembarco das tropas estadounidenses no porto de [[Reiquiavik en xaneiro de 1942.]] A ocupación de Dinamarca polos alemáns o 9 de abril de 1940 cortou as comunicacións entre Islandia e Dinamarca. Como resultado, o 10 de abril, o parlamento de Islandia (o Alþingi), encargado de tomar o control dos asuntos exteriores, nomeou un gobernador provisional, Sveinn Björnsson, que máis tarde se converteu no primeiro Presidente da República. Durante o primeiro ano da segunda guerra mundial, Islandia cumpriu estritamente unha posición de neutralidade, adoptando as medidas en contra de ambas as forzas (británicas e alemás) que violaron as leis de neutralidade. O 10 de maio de 1940, comezou a Operación Fork e as forzas militares do Reino Unido iniciaron unha invasión, entrando con barcos no porto de Reiquiavik. O goberno de Islandia publicou unha protesta contra o que chamou unha "flagrante violación" da súa neutralidade. O día da invasión, o primeiro ministro Hermann Jónasson leu un anuncio por radio dicindo que os islandeses debían tratar as tropas británicas con cortesía, como invitados. Islandia estivo ocupada polas tropas aliadas durante o resto da guerra.
No pico da súa ocupación de Islandia, o Reino Unido contaba 25 000 soldados estacionados na illa; tal incremento de poboación case acabou co desemprego na área de Reiquiavik e outros lugares de importancia estratéxica. En xullo de 1941 a responsabilidades da defensa de Islandia pasou aos Estados Unidos, en virtude dun acordo de defensa entre ambos os países. O Reino Unido necesitaba todas as forzas que puidese reunir máis preto de casa e polo tanto obrigou o Alþingi a aceptar unha forza de ocupación dos Estados Unidos. Ata 40 000 soldados estadounidenses estiveron estacionados na illa, superando en número a todos os homes maduros de Islandia, que nese momento tiña unha poboación de arredor de 120 000.
Establecemento da república
miniatura|dereita|[[Sveinn Björnsson, rexente do Reino de Islandia entre 1941 e 1944.]]
A imposibilidade de comunicarse con Dinamarca para discutir unha nova reforma constitucional levou a Islandia a actuar de xeito unilateral. Nun primeiro momento, o Alþing decidiu outorgar ao goberno islandés os poderes atribuídos ao rei:
A comezos de 1944, o parlamento estableceu que o Acta de Unión entre Dinamarca e Islandia de 1918 quedaba abolida. Esta abolición foi aprobada de xeito masivo mediante a celebración dun referendo o 24 de maio de 1944, polo que se aprobaba a creación da República de Islandia. O resultado do referendo fíxose efectivo o 17 de xuño de 1944 Dinamarca aínda estaba ocupada pola Alemaña nazi, pero isto non impediu que o rei dinamarqués, Cristian X, enviase unha mensaxe de felicitación ao pobo de Islandia.
Bob Woodward
Traxectoria
No xornal tivo como director a Ben Bradlee, de quen recibiu as indicacións para tratar as revelacións de "Gorxa Profunda" sobre Richard Nixon; con elas armou unha serie de notas que desataron o maior escándalo do país, o Watergate, nome do edificio onde estaban as oficinas do Partido Demócrata, en que un grupo de espías colocou micrófonos o 28 de maio de 1972 e o 17 de xuño, en que foron capturados. A pesar de que cinco días despois o presidente saíu a negar que alguén da Casa Branca tivese relación co caso, Woodward e o seu colega Carl Bernstein investigaron o caso para The Washington Post. Nese diario publicaron o 1 de agosto de 1972 que os espías foran pagados con fondos do Comité para a Reelección do Presidente.
As notas xornalísticas ían por diante da investigación do Comité Ervin do Senado e desta forma o prestixio dos xornalistas creceu ata que as súas denuncias, xunto coa acción das institucións, terminaron de cercar o presidente e forzaron a súa renuncia en agosto de 1974. Polo Watergate, coescribiu dous libros; o primeiro foi adaptado ao cinema como Tódolos homes do presidente, con Robert Redford e Dustin Hoffman interpretando a Woodward e Bernstein.
Logo de gañar o Pulitzer continuou como xornalista estrela do xornal e en 1982 chegou a ser director editorial adxunto de noticias de investigación. Dedicouse ademais a escribir, investigando sectores clave do poder e da cultura dos Estados Unidos: a Corte de Xustiza, a Casa Branca, Hollywood, Wall Street, a CIA e as guerras posteriores ao 11 de setembro. Revisitou o caso Watergate con dous libros máis contra 1999 e 2005, á morte de Nixon e trala confesión de "Garganta Profunda".
Obra
Woodward escribiu ou coescribiu trece libros que chegaron ao número un dos libros máis vendidos de non ficción nos Estados Unidos.
Selección de fútbol de México
miniatura|right|250px|México en 1930.
A selección de fútbol de México é o equipo representativo do país nas competicións oficiais. A súa organización está a cargo da Federación Mexicana de Fútbol, está afiliada á FIFA desde 1929 e pertence á Concacaf dende 1961. A selección mexicana disputou o seu primeiro encontro o 9 de decembro de 1923 e o seu primeiro torneo oficial en 1928, no marco dos Xogos Olímpicos de Ámsterdan.
No curso da súa historia tivo dous períodos exitosos. O primeiro abarcou as décadas dos anos 60 e 70, conseguindo tres campionatos da súa federación e numerosas medallas de ouro neste ramo nos eventos deportivos rexionais; mentres que o segundo foi durante os anos 1990 e principios dos 2000, onde obtivo catro Copas de Ouro da CONCACAF, dous subcampionatos da Copa América e unha Copa Confederacións. Por esta ampla superioridade na zona a México denominóuselle como «O Xigante da Concacaf», aínda que durante a decáda do 2000 comezouse a disputar esta honra cos.
A selección mexicana identifícase coas cores verde, branca e vermella, procedentes da súa bandeira nacional. Exerce a súa localía oficial no Estadio Azteca de México D.F., no entanto moitos partidos de carácter amigable efectuáronse en Estados Unidos. A selección conta cunha división feminina e seleccións menores. Na súa división sub-17 consagráronse no Mundial da especialidade de 2005, sendo este o único campionato mundial en fútbol obtido por México.