cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ramón González Figueroa
Selección española
Participou coa selección española nos Xogos Olímpicos de 1920 en Antuerpen, conseguindo a medalla de prata e converténdose no primeiro medallista olímpico coruñés.
Familia
Casou con María Pereiro Rey, irmá do tamén futbolista do Deportivo Emilio Pereiro, coa que tivo un fillo, chamado tamén Ramón. Foi tío de Luis Precedo, futbolista e adestrador, que xogou tamén no Fabril, entre outros equipos.
Palmarés
Vigo Sporting
Deportivo da Coruña
O Cristo, Adelán, Alfoz
O Cristo é un lugar da parroquia de Adelán no concello lugués de Alfoz na comarca da Mariña Central. Segundo o IGE, en 2011 tiña 12 habitantes (4 homes e 8 mulleres).
Colantres, Coirós
San Salvador de Colantres é unha parroquia que se localiza no oeste do concello de Coirós. Segundo o IGE en 2013 tiña 289 habitantes (147 mulleres e 142 homes), distribuídos en 3 entidades de poboación, o que supón un aumento en relación ao ano 1999 cando tiña 244 habitantes.
Topónimo
Colantres barállase que sexa un antropónimo latino, mais do cal se descoñece o significado.
Isao Takahata
Isao Takahata (高畑 勲), nado o 29 de outubro de 1935 en Ujiyamada (hoxe Ise) (prefectura de Mie) e finado o 5 de abril de 2018, foi un director de cine, animador, guionista e produtor xaponés. Acadou o recoñecemento da crítica internacional polo seu traballo como director de cine de anime. Takahata é co-fundador de Studio Ghibli xunto co seu compañeiro Hayao Miyazaki. Dirixiu filmes con temática bélica como Hotaru no haka, o drama romántico Omohide Poro Poro, a aventura ecoloxista Heisei Tanuki Gassen Ponpoko e a comedia Hōhokekyo Tonari no Yamada-kun. O filme Hotaru no haka está considerado polo crítico de cine Roger Ebert un dos mellores filmes de guerra feito xamais. A diferenza da maioría dos directores de anime, Takahata non debuxou nin nunca traballou como animador antes de converterse en director.
Colantres, Coirós
Patrimonio
Igrexa de San Salvador de Colantres, de estilo románico do século XII.
Isao Takahata
Segundo Hayao Miyazaki, "Música e estudo son as súas afeccións". Naceu na mesma vila que o tamén director Kon Ichikawa. Takahata gradouse na Universidade de Toquio en literatura francesa en 1959.
Colantres, Coirós
Colantres na cultura popular
Existe unha curiosa lenda sobre a etimoloxía do topónimo Collantres. Cóntase que a Sagrada Familia ía andando por Galicia cara Betanzos. Como estaban cansos, pararon á sombra dunhas árbores a descansar, e entre elas había algunhas maceiras. Pero o Meniño tiña sede e San Xosé non atopou ningunha fonte. Achegouse unha velliña que lle dixo que, a falta de auga, ben podía coller unhas mazás. San Xosé colleu unha, para o Meniño, pero a vella insisteu: Collan tres, collan tres, unha para cada un. E de aí colleu o nome o lugar.
Outros
Nunha casa de turismo rural local gravouse a serie de Televisión de Galicia Casa Manola.
Orquestra Metropolitana de Lisboa
A Orquestra Metropolitana de Lisboa ou OML é unha das principais orquestras de Portugal, nada o 10 de xuño de 1992 e sendo tutelada pola Associação Música - Educação e Cultura. O seu repertorio comprende dende o Barroco ata a música contemporánea e a ópera, ademais doutros xéneros como o jazz ou o fado. Actualmente o seu director artístico é o mestro Cesário Costa. A actual dirección está constituída polo mestre Cesário Costa (Presidente), o Dr. João Villa-Lobos e o profesor e pianista Paulo Pacheco (Vogais).
Historia
A Orquestra Metropolitana de Lisboa (OML) estreouse o día 10 de xuño de 1992, e dende aquela ten contribuído á creación de novos públicos e consolidado o carácter innovador do proxecto da Metropolitana. Esta entidade, que tutela a orquestra, ten como principais singularidades a interligazón entre a dimensión artística e a práctica pedagóxica das súas escolas –a Academia Superior de Orquestra, a Escola Profissional e o Conservatorio de Música da Metropolitana– e unha decidida actuación no dominio da responsabilidade social, de que é exemplo a introdución do ensino musical integrado nas escolas da Casa Pia de Lisboa levada a cabo nos últimos anos. Tamén ten a responsabilidade de asegurar unha programación regular en varias autarquías da rexión centro e sur, para promover unha efectiva descentralización cultural do norte ao sur do país.
Desde o seu inicio, a OML afirmouse como unha referencia do panorama orquestral portugués. Fóra de Portugal, presentouse en Estrasburgo e Bruxelas ao cabo dun ano da súa fundación. Dende aquela ten tocado en Italia, India, Corea do Sur, Macau, Tailandia e Austria. En xullo do 2009 viaxou a Cabo Verde, sendo a primeira vez que unha orquestra clásica viaxou ao arquipélago. A finais de decembro de 2009 e principios do 2010, realizou unha xira por China.
Discografía
A OML ten gravado once CDs, sendo un deles disco de platino. Entre as discográficas para as que gravou a Metropolitana cómpre sinalar EMI Classics, Naxos e a RCA Classics.
Directores e solistas convidados
Dende a súa constitución, a Metropolitana foi presidida polo mestre Miguel Graça Moura, ocupando ese lugar dende novembro do 2003 ata novembro do 2008 pola pianista Gabriela Canavilhas. Ao longo dos anos foi dirixida polas máis importantes personalidades da dirección orquestral portuguesa e por numerosos directores estranxeiros entre os que figuran: Arild Remmereit, Nicholas Kraemer, Lucas Paff, Joana Carneiro, Jean-Sébastien Béreau, Álvaro Cassuto, Cesário Costa, Brian Schembri, Manuel Ivo Cruz, Michael Zilm, Victor Yampolsky, Christopher Hogwood e Theodor Guschlbauer.
As Fungas, Santalla de Pena, Begonte
As Fungas é un lugar da parroquia de Santalla de Pena no concello lugués de Begonte na comarca da Terra Chá.
Orquestra Metropolitana de Lisboa
Directores e solistas convidados
Colaborou con grandes solistas como Maria João Pires, José Cura, Monserrat Caballé, Kiri Te Kanawa, José Carreras, Felicity Lott, Elisabete Matos, Leon Fleisher, Natalia Gutman, Augustin Dumay, Oleg Marshev, Pascal Rogé, Artur Pizarro, Tatiana Nikolayeva, Anabela Chaves, Anne Queffélec, Irene Lima, Paulo Gaio Lima, Eric Stern, Gerardo Ribeiro e António Rosado. Máis recentemente, sumáronse nomes como António Meneses, Sol Gabetta, Michel Portal, Marlis Peterson, Thomas Walker e Dietrich Henschel.
Leiras, Lamas, San Sadurniño
Leiras é un lugar da parroquia de Lamas no concello coruñés de San Sadurniño, na comarca de Ferrol. Segundo o IGE, en 2011 tiña 8 habitantes (4 homes e 4 mulleres).
O Enxameado, Adelán, Alfoz
O Enxameado é un lugar da parroquia de Adelán no concello lugués de Alfoz na comarca da Mariña Central. Segundo o IGE, en 2011 tiña 10 habitantes (4 homes e 6 mulleres).
Canle
O termo canle pode referise a:
Amais, como topónimo pode referirse a:
Mirón, San Simón da Costa, Vilalba
Mirón é un lugar da parroquia de San Simón da Costa, no concello lugués de Vilalba, na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2010 tiña 5 habitantes (3 homes e 2 mulleres).
Puttonyo
dereita|miniatura|250px|Adega de viño Tokaji, na Hungría. Un puttonyo é unha medida de peso de arredor duns 25 kg utilizada na produción de viño na rexión de Tokaj, en Hungría. Un puttonyo ("caldeiro" en húngaro) é un recipiente no que caben ese peso en pasta de uva botritizada (ou sexa, atacada por Botrytis cinerea).
Características
Cando chega o tempo da colleita, algunhas uvas poden estar atacadas pola botrite, se a colleita se fai sen separar estas uvas das non atacadas, obtense un viño chamado samorodny. Só en colleitas excepcionais se recollen as uvas aszú xa na forma de pasas de forma separada, e lévanse á adega como unha masa seca. A esta masa seca de uva engádeselle mosto e deixase durante 24-48 horas antes de gardalo en barricas onde fermentará durante un longo período de até varios anos. Co resto da colleita prepárase o viño de base. Xúntase o aszú a este viño en cantidades de puttonyos por barril de 136 litros.
Atán
O topónimo galego Atán pode referirse a:
O Campo, Santalla de Pena, Begonte
O Campo é un lugar da parroquia de Santalla de Pena no concello lugués de Begonte na comarca da Terra Chá.
Puttonyo
Características
Existe un grao aínda por enriba dos 6 puttonyos,é o denominado Tokaji Eszcencia, a lágrima ou zume das mellores uvas aszú mentres esperan ser prensadas, que conteñen até cerca de 60% de azucre. A cantidade de azucre é tan elevada que o viño tarda catro anos en fermentar, e alcanza só 4º ou 5º de alcol.
Manuel Marrero
Manuel Marrero Cruz, nado na provincia de Holguín o 11 de xullo de 1963, é un político cubano especializado no sector turístico, que ocupa o cargo de primeiro ministro de Cuba dende o 21 de decembro de 2019. É a primeira persoa en ocupar o cargo en 43 anos tras ser eliminado en 1976 e recuperado na Constitución aprobada en abril de 2019.
Traxectoria
É enxeñeiro arquitecto de formación e foi dirixente da FEU. Uniuse ao mundo turístico en 1990 como investidor no Grupo Gaviota e posteriormente foi xefe do grupo de investimentos técnicos, subdirector e director xeral do hotel Río de Luna e logo delegado de Gaviota para as provincias orientais.
Foi director xeral do complexo hoteleiro Varadero Azul, primeiro vicepresidente e finalmente presidente de Gaviota.
En 2004 asumiu o Ministerio de Turismo, nomeado por Fidel Castro. Permaneceu no cargo ata decembro de 2019, cando foi nomeado primeiro ministro de Cuba. O seu sucesor no Ministerio de Turismo foi Juan Carlos García Grada.
Primeiro ministro de Cuba
O 21 de decembro de 2019 foi designado pola Asemblea Nacional do Poder Popular como primeiro ministro do goberno. A candidatura foi proposta polo presidente do país, Miguel Díaz-Canel, e recibiu o voto unánime dos deputados. O cargo de primeiro ministro fora eliminado en 1976 e foi recuperado de novo na Constitución de 2019 aprobada ese mesmo ano. A última persoa que exercera como primeiro ministro de Cuba fora Fidel Castro que exercera dende 1959 ata 1976, cando foi elixido presidente dos consellos de Estado e ministros.
O mandato ten unha duración de cinco anos, como se indica no artigo 141 da Constitución cubana de 2019.
Catro tigres asiáticos
Denomínanse tigres asiáticos, catro tigres asiáticos ou dragóns asiáticos ás economías altamente desenvolvidas de Hong Kong, Singapur, Taiwán e Corea do Sur que partindo dunha economía tradicional mantiveron elevadas taxas de crecemento económico e unha rápida industrialización entra a década de 1960 e a de 1990 e na actualidade son territorios desenvolvidos economicamente.
Foron economías que se centraron no desenvolvemento de bens para a exportación aos países industrializados, favorecida por unha man de obra barata, mentres deixaban nun lugar secundario o desenvolvemento do consumo interno, experimentando excedentes comerciais; tamén promoveron a educación en todos os niveis como método para aumentar a produtividade. E utilizaron estratexias agresivas para atraer capital estranxeiro. O seu modelo foi o Xapón, que co seu constante crecemento económico creou un mercado dinámico na zona circundante, e á súa vez, a experiencia destes países marcou a outros territorios da rexión que posteriormente seguiron o seu exemplo, coñecéndose como novos tigres asiáticos.
Ulmaceae
As ulmáceas (Ulmaceae) son unha familia de árbores caducifolias e arbustos da orde Rosales.
Sistemática
Está composta por unhas 140 especies das zonas tépedas subtropicais e tropicais do hemisferio norte, dous xéneros en Europa.
O nome da familia Ulmaceae provén desde 1815 Charles François Brisseau de Mirbel en ''Elem. Physiol. Veg. Bot.'', 2, S. 905. O xénero tipo é Ulmus L. (os umeiros). A familia das Ulmáceas durante moito tiempo só tivo dúas subfamilias: Ulmoideae e Celtidoideae dentro da ordo Urticales. Estudos de xenética molecular revelaron que as seis ou sete familias e 2.600 especies da anterior ordo Urticales pertencían á orde Rosales. Resultou que a subfamilia Celtidoideae, cos xéneros Aphananthe, Celtis, Gironniera, Pteroceltis e Trema non se asocian xa á subfamilia Ulmoideae, senón que eses xéneros que se enmarcaban na subfamilia Celtidoideae pertencen en realidade ás Cannabaceae.
Familias relacionadas dentro da orde Rosales:
Na familia das Ulmáceas hai actualmente só sete xéneros con preto de 35 especies
Estación de Granada
A estación de Granada é a estación de ferrocarril da cidade de Granada. Nela chegan e parten trens con destino a Alxeciras, Almería, Córdoba, Linares, Madrid e Sevilla.
Media Distancia
O servizo A-5 de Renfe, Alxeciras-Granada, realízase tres veces ao día en ambos os sentidos, nos trens Andalucía Exprés. O Sevilla-Almería, catro veces ao día por sentido, cunha parada en Granada. Para rematar, só hai un tren diario de Granada a Linares-Baeza, que sae ás 13:35. O tren chega de regreso a Granada ás 20:04.
Longa Distancia
Son tres os tipos de tren que teñen esta estación como orixe, os trens Altaria Madrid-Granada, unha rama do Arco "García Lorca" e o Trenhotel "Gibralfaro", ambos entre Granada e Barcelona.
Fachelas, Adelán, Alfoz
Fachelas é un lugar da parroquia de Adelán no concello lugués de Alfoz na comarca da Mariña Central. Segundo o IGE, en 2011 tiña 17 habitantes (7 homes e 10 mulleres).
A Lagoa, Sobrán (San Martiño de Fóra), Vilagarcía de Arousa
A Lagoa é un lugar da parroquia de Sobrán (San Martiño de Fóra) no concello pontevedrés de Vilagarcía de Arousa, na comarca do Salnés. Tiña 176 habitantes no ano 2016 segundo datos do IGE, dos que 93 eran mulleres e 83 homes, o que representa un leve descenso respecto ó ano 2010, cando tiña 178 veciños, e un aumento respecto a 2005, cando eran 170.
Santa María de Ois, Coirós
Santa María de Ois é unha parroquia que se localiza no leste do concello de Coirós. Segundo o IGE en 2013 tiña 454 habitantes (232 mulleres e 222 homes), distribuídos en 12 entidades de poboación, o que supón un aumento en relación ao ano 1999 cando tiña 406 habitantes.
Topónimo
Ois é posiblemente un antropónimo prerromano cunha raíz no termo "freixo" e que xorde antes do século III.
Misa (homónimos)
Co nome común de misa, podemos referirnos a:
Pardasalbas, San Simón da Costa, Vilalba
Pardasalbas é un lugar da parroquia de San Simón da Costa, no concello lugués de Vilalba, na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2010 tiña 6 habitantes (3 homes e 3 mulleres).
Misa (homónimos)
Co apelido Misa, de orixe galega (Belesar, Baiona) podemos referirnos a:
Pasarelle, San Simón da Costa, Vilalba
Pasarelle é un lugar da parroquia de San Simón da Costa, no concello lugués de Vilalba, na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2010 tiña 18 habitantes (9 homes e 9 mulleres).
Martiño, Lamas, San Sadurniño
Martiño é un lugar da parroquia de Lamas no concello coruñés de San Sadurniño, na comarca de Ferrol. Segundo o IGE, en 2011 tiña 3 habitantes (2 homes e 1 muller).
Maceiras, Sobrán (San Martiño de Fóra), Vilagarcía de Arousa
Maceiras é un lugar da parroquia de Sobrán (San Martiño de Fóra) no concello pontevedrés de Vilagarcía de Arousa, na comarca do Salnés. Tiña 26 habitantes no ano 2016 segundo datos do IGE, dos que 13 eran mulleres e 13 homes, o que representa un descenso respecto ós anos 2010, cando tiña 32 veciños, e 2005, cando eran 31.
A Fonte da Bestra, Adelán, Alfoz
A Fonte da Bestra é un lugar da parroquia de Adelán no concello lugués de Alfoz na comarca da Mariña Central. Segundo o IGE, en 2011 tiña 24 habitantes (11 homes e 13 mulleres).
Thirtysomething
Thirtysomething é unha serie de televisión estadounidense sobre un grupo de yuppies da xeración do baby boom que están arredor dos trinta e tantos anos e que se emitiu durante catro tempadas de 1987 a 1991.
Desenvolvemento
O contraste entre a época da súa mocidade, cando estaban implicados na contracultura e en movementos pola paz da década de 1960, coa súa situación actual como membros da clase media estadounidense é clave no desenvolvemento da serie.
19 de abril
O 19 de abril é o 109º día do ano do calendario gregoriano (110º nos anos bisestos). Quedan 256 días para finalizar o ano.
Nacementos
miniatura|100px|Glenn T. Seaborg.
Mortes
miniatura|100px|Charles Darwin.
Outros
Os 366 días do ano
Voi, Voi
«Voi, Voi» (en galego: «Hey, hey») é unha canción composta por George Elgaaen e interpretada en noruegués por Nora Brockstedt. Lanzouse como sinxelo en 1960 mediante Karusell. Foi elixida para representar a Noruega no Festival de Eurovisión de 1960 tras gaña-la final nacional norueguesa, Melodi Grand Prix 1960.
Festival de Eurovisión 1960
miniatura|esquerda|[[Nora Brockstedt, intérprete da canción, en 1962.]]
Selección
«Voi, Voi» cualificouse para representar a Noruega no Festival de Eurovisión 1960 tras gaña-la final nacional norueguesa, Melodi Grand Prix 1960.
No festival
A canción participou no festival celebrado no Royal Festival Hall o 29 de marzo de 1960, sendo interpretada pola cantante norueguesa Nora Brockstedt. A orquestra foi dirixida por Øivind Bergh.
Foi interpretada en sexto lugar, seguindo a Bélxica con Fud Leclerc interpretando «Mon amour pour toi» e precedendo a Austria con Harry Winter interpretando «Du hast mich so fasziniert». Ao final das votacións, a canción recibiu 11 puntos, obtendo o cuarto posto de 13 xunto a Alemaña.
José Isorna
José Manuel Isorna Ferreirós, nado en Barcia (Cordeiro, Valga) en 1921 e finado en Santiago de Compostela o 26 de abril de 2016, foi un frade galego.
Traxectoria
Foi delegado diocesano de medios de comunicación social. Colaborou en El Correo Gallego e La Noche, e en 1950 pasou a dirixir El Eco Franciscano. Oficiou as misas dominicais televisadas na Televisión de Galicia, e foi membro correspondente da Real Academia Galega.
Manuel Machado
Manuel Machado Ruiz, nado en Sevilla o 29 de agosto de 1874 e finado en Madrid o 19 de xaneiro de 1947, foi un poeta andaluz, irmán de Antonio Machado e fillo de Antonio Machado Álvarez. Foi un dos máis destacados representantes do Modernismo en España.
Tayvallich
miniatura|dereita|300px|Vista de Tayvallich dende a ribeira do Loch A Bhealaich Tayvallich é unha pequena aldea turística de Knapdale (Argyll and Bute), en Escocia.
O lugar, dunhas cen casas e unha poboación de menos de 250 persoas, está construído ao redor dun pequeno porto de lecer no Loch A Bhealaich, unha baía do Loch Sween. Ten a súa escola, a súa tenda e un parque de caravanas e casas de madeira, posto que o turismo de verán é, co marisqueo (lagostiño, vieira, lumbrigante...), a súa principal fonte de recursos. Nas súas proximidades, seguindo a corredoira que avanza cara ao sur, está a península Taynish, unha reserva natural que conserva unha das maiores carballeiras de Gran Bretaña e un reservoiro de máis de vinte especies distintas de bolboretas.
Casmartiño
O topónimo galego Casmartiño pode referirse a:
Laxe, Santalla de Pena, Begonte
Laxe é un lugar da parroquia de Santalla de Pena no concello lugués de Begonte na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2011 tiña 20 habitantes (10 homes e 10 mulleres).
Pelle Erobreren
Pelle Erobreren (en Pelle erövraren) é un filme dinamarqués-sueco de 1987 co-escrito e dirixido por Bille August. Está baseado na novela homónima de 1910 escrita polo dinamarqués Martin Andersen Nexø. Conta a historia de dous inmigrantes suecos en Dinamarca, un pai e un fillo, que tentan construír unha nova vida por si mesmos. Está protagonizado por Pelle Hvenegaard no papel do Pelle neno, con Max von Sydow como o seu pai, xunto con Axel Strøbye e Astrid Villaume nos papeis secundarios.
Unha coprodución entre Dinamarca e Suecia, August escolleu adaptar Boyhood, a primeira parte da novela de Nexø, procurando facelo como un filme épico. Con 11 anos, Hvenegaard foi escollido nunha audición de máis de 3 000 nenos; Hvenegaard recibiu o nome do personaxe epónimo.
Estreouse no Festival Internacional de Cinema de Cannes de 1988 e no Festival de Cinema de Nova York. Foi aclamado pola crítica, gañando a Palma de Ouro e o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa de 1988, entre outros galardóns.
Jaime Agulló Blasco
Foi pai de Jaime Agulló Quintela e avó de Pablo Agulló, tamén futbolistas.
Traxectoria
Tras xogar co Hércules en Primeira e Segunda División chegou á Coruña en decembro de 1957, onde foi posto a proba polo Deportivo da Coruña e finalmente disputou co equipo branquiazul o que restaba da tempada 1957/58, xogando oito partidos e marcando catro goles.
Pedragosa, San Simón da Costa, Vilalba
Pedragosa é un lugar da parroquia de San Simón da Costa, no concello lugués de Vilalba, na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE en 2010 tiña catro habitantes (catro homes).
20 de abril
O 20 de abril é o 110º día do ano do calendario gregoriano (111º nos anos bisestos). Quedan 255 días para finalizar o ano.
Mortes
miniatura|100px|Giuseppe Peano.
Outros
Os 366 días do ano
Pedramogueira, Sobrán (San Martiño de Fóra), Vilagarcía de Arousa
Pedramogueira é un lugar da parroquia de Sobrán (San Martiño de Fóra) no concello pontevedrés de Vilagarcía de Arousa, na comarca do Salnés. Tiña 21 habitantes no ano 2016 segundo datos do IGE, dos que 11 eran mulleres e 10 homes, o que representa un aumento respecto ó ano 2010, cando tiña 16 veciños, pero un descenso respecto a 2005, cando eran 23.
Illa Sherbro
A Illa Sherbro é unha illa no océano Atlántico situado no distrito Bonthe da Provincia Sur de Serra Leoa. O pobo Sherbro constitúe o maior grupo étnico da illa, separada do continente africano polo río Sherbro ao norte e o estreito Sherbro ao leste.
Ten aproximadamente uns 52 km de longo e uns 18 km de largo abarcando unha superficie duns 600 km cadrados. O seu punto máis occidental é o Cabo St. Ann.
O seu principal porto e centro comercial é Bonthe, no extremo oriental.
A illa dispón duns 65 km de praias tropicais e o Ministro de Turismo e Desenvolvemento de Serra Leoa realizou varios proxectos para o seu desenvolvemento turístico.
Actividades económicas
As principais actividades económicas da illa son o cultivo do arroz, o turismo e a pesca.
Historia
O pobo Sherbro habitaba a illa antes da chegada dos europeos. A comezos do século XIX os británicos convertérona nun posto contra o tráfico de escravos. A illa foi adquirida aos Sherbro e unida á colonia de Freetown en 1861.
En 1815 Paul Cuffe instalou a un grupo de 88 escravos liberados en Sherbrod. A illa tamén foi colonizada por Samuel J. Mills e Ebenezer Burgess a petición da Sociedade Americana de Colonización. Esta adquisición autorizouse mediante un acta do Congreso dos Estados Unidos o 3 de marzo de 1819, autorizando o regreso dos escravos negros liberados á súa "patria nai".
A illa foi adquirida ao pobo de Sherbro en 1861 pola British Crown Colony en Freetown. Administrouse baixo o goberno colonial ata que Serra Leoa logrou a independencia en 1961.
Esquire
miniatura|dereita Esquire é unha revista estadounidense principalmente para homes, cunha gran tradición literaria, publicada mensualmente pola Hearst Corporation. Foi fundada en 1933 e floreceu durante a Gran Depresión, guiada polo fundador e editor Arnold Gingrich.
Santa Mariña de Lesa, Coirós
Santa Mariña de Lesa é unha parroquia que se localiza no sur do concello de Coirós. Segundo o IGE en 2013 tiña 248 habitantes (122 mulleres e 126 homes), distribuídos en 5 entidades de poboación, o que supón un aumento en relación ao ano 1999 cando tiña 228 habitantes.
Macróspora
miniatura|300px|Óvulos de planta con megasporocitos antes da [[meiose: óvulo de ximnosperma á esquerda, óvulo de anxiospermas á dereita]] En botánica, chámase macróspora a espora feminina das espermatófitas, as plantas que producen sementes, e corresponde á célula nai do óvulo.
A espora masculina denomínase micróspora e corresponde ao gran de pole.
Esta denominación vén do feito destas plantas presentaren alternancia de xeracións, entre unha fase diploide, o esporófito, que produce esporas haploides que, á súa vez, dan orixe ás células sexuais, os gametos.
Pezas bucais
miniatura|330px|Esquema dun [[crustáceo malacostráceo. No céfalon, móstranse (en cor rosada) as mandíbulas, as maxílulas e as maxilas.]] Nos artrópodos, denomínanse pezas bucais ao conxunto de escleritos e apéndices que rodean a boca e contribúen á captura e inxestión do alimento. Trátase de estruturas evolutivamente moi plásticas, que radiaron a partir dunha morfología primitiva orixinando unha gran variedade de aparatos bucais.
Mandibulados
Os mandibulados (crustáceos, miriápodos e insectos) teñen un modelo básico común de cabeza formado por cinco segmentos ou metámeros (máis o acron preoral, aínda que este está en discusión). O primeiro e o segundo segmentos non posúen apéndices bucais; o terceiro segmento leva as mandíbulas, o cuarto o primeiro par de maxilas (maxílulas) e o quinto o segundo par de maxilas. En cada grupo, dita estrutura básica sofre máis ou menos modificacións.
Crustáceos
Os apéndices dos crustáceos son birrámeos, e as pezas bucais non son unha excepción. Porén, os enditos adoitan estaren moi desenvolvidos formando grandes gnatobases (de gnatos 'mandíbula') que realizan as funcións principais; pola contra, as dúas ramas dos apéndices desempeñan un papel secundario e con frecuencia están reducidas ou faltan por completo.
Os apéndices que forman as pezas bucais dos crustáceos son:
Insectos
miniatura|[[Radiación adaptativa das pezas bucais dos insectos.
lr (vermello): labro, md (verde): mandíbulas, mx (amarelo): maxilas, lb (azul): labio.]]
A estrutura primitiva das pezas bucais dos insectos consta dos seguintes elementos:
Miriápodos
A estrutura básica das pezas bucais dos miriápodos é similar á dos insectos. As mandíbulas están presentes en todos os grupos de miriápodos. O primeiro e o segundo par de maxilas sofren diversas modificacións.
Quelicerados
miniatura| A: quelíceros en navalla; B: quelíceros en tesoura; C: quelíceros triarticulados en pinza.
Os quelicerados carecen de mandíbulas. Os apéndices bucais característicos son os quelíceros, que ocupan unha posición preoral e non son homólogos das mandíbulas.
A súa morfoloxía é variada; poden acabar en pinza, como nos escorpións e opilións, ou en uña, como nos amblipixios e araneidos; estes últimos posúen unha glándula velenosa asociada ao quelícero.
Con frecuencia, o primeiro par de apéndice postorais, os pedipalpos, adquire función trófica, colaborando cos quelíceros na captura do alimento, como nos escorpións que posúen grandes pedipalpos acabados en pinza.
Bleizi Ruz
Bleizi Ruz é un grupo bretón de música celta creado en 1973.
Thomas Sankara
Thomas Isidore Noël Sankara, nado en Iako, Burkina Faso, o 21 de decembro de 1949 e finado en Uagadugú o 15 de outubro de 1987, foi un militar e político revolucionario burkinense, que foi presidente de Burkina Faso (anteriormente Alto Volta) entre 1983 e 1987. O seu carisma converteu a súa figura nun símbolo do panafricanismo e a revolución e é chamado a miúdo "o Che Guevara africano".
En 1983, un grupo de revolucionarios tomou o poder nun golpe con apoio popular, en nome de Sankara (que estaba baixo arresto domiciliario). Aos 33 anos, Sankara converteuse no presidente da República de Alto Volta. De inmediato executou programas para o cambio social, económico e ecolóxico e mudou o nome colonial do país a Burkina Faso ("país dos homes íntegros" en mossi e diula). Logrou a autosuficiencia alimenticia repartindo as terras dos líderes tribais feudais entre os campesiños, deulle prioridade á educación e á sanidade, coa construción de numerosas escolas e centros médicos e con grandes campañas de alfabetización e vacinacións contra a meninxite, a febre amarela e o sarampelo. Foi un dos primeiros líderes africanos en poñer énfase no problema da desertización e fixo que se prantaran millóns de árbores para parar o avance do Sahel. Denunciou a precaria situación das mulleres burkinenses, instituíu un Ministerio da Muller, promoveu a contracepción, prohibiu a ablación, a poligamia e os matrimonios forzosos, animou ás mulleres a traballar fóra da casa e a ir á escola e colocou mulleres en altos cargos do goberno.
A súa política exterior centrouse no antiimperialismo e o internacionalismo e na denuncia do neocolonialismo, rompendo a relación de dependencia con Francia, a súa antiga metrópole, e evitando toda axuda estranxeira. Impulsou unha redución da débeda ilexítima e evitou o poder e influencia do Fondo Monetario Internacional e do Banco Mundial. Estableceu relacións cos países do campo socialista e apoiou os movementos de liberación nacional de todo o mundo.
O seu goberno gozou de gran popularidade entre as clases baixas e o mundo rural pero provocou o descontento das clases altas, certos sectores do exército e gobernos conservadores veciños, así como do goberno francés. O 15 de outubro de 1987 foi asasinado nun sanguento golpe de Estado, liderado por Blaise Compaoré, en circunstancias aínda non ben aclaradas, presuntamente co apoio dos gobernos francés e marfilés.
Primeiros anos
Thomas Sankara naceu co nome de Thomas Isidore Noël Sankara o 21 de decembro de 1949 en Iako, no Alto Volta francés, sendo o terceiro dos dez fillos de Joseph e Marguerite Sankara. Seu pai, descendente das etnias mossi e fula, foi combatente e prisioneiro na Segunda guerra mundial, onde loitou no exército francés. Como xendarme auxiliar foi destinado a varias zonas do país, como Gaoua, onde Thomas pasou gran parte da súa infancia, e co soldo de funcionario vivían cun nivel de vida máis alto que o da maioría da poboación.miniatura|Mapa coas principais cidades de Burkina FasoNo colexio sacaba boas notas e destacaba en francés e matemáticas. Tamén ía a miúdo á igrexa onde a súa enerxía e gañas de aprender fixo que os sacerdotes o incentivasen para entrar nunha escola relixiosa, ofrecemento que aceptou nun principio, pero que rexeitou tras aprobar o exame de sexto grao da escola secular. Asistiu ao liceo Ouezzin Coulibaly en Bobo-Dioulasso, o centro comercial do país. Nesa escola fixo bos amigos, como Fidèle Too, a quen anos despois nomearía ministro ou Soumane Touré, que ía nun curso máis avanzado. Ao finalizar os estudos secundarios decidiu entrar no exército. Os militares eran populares naquel momento, pois o exército acababa de derrocar ao primeiro presidente do Alto Volta, Maurice Yaméogo, que se volvera autocrático e desprezado por gran parte da poboación. Tamén eran vistos pola mocidade intelectual como unha potencial institución nacional que podería axudar a disciplinar a ineficiente e corrupta burocracia, contrarrestar a excesiva influencia dos xefes tradicionais e en xeral axudar a modernizar o país. Ademais, a aceptación na academia militar viría cunha bolsa de estudos e Sankara non podía pagar facilmente os custos da educación posterior doutro xeito. Realizou o exame de admisión e aprobou.
Carreira militar
Entrou na academia militar de Kadiogo, en Uagadugú, en 1966, con 17 anos. O alumnado da academia recibía aulas de profesorado civil en diversas materias. O director académico daquel momento era Adama Touré, que daba aulas de historia e xeografía. Aínda que era coñecido por ter ideas progresistas, non as revelaba moi a miúdo, pois podía ser perigoso nun país tan conservador social e politicamente. Só anos despois se soubo que Touré era membro do Partido Africano da Independencia, un partido marxista centrado no Senegal e con ramas en distintos países, antigas colonias francesas. Touré invitaba a algúns dos seus alumnos máis brillantes (entre eles Sankara) a discusións informais fóra das aulas nas que se debatía sobre imperialismo e neocolonialismo, socialismo e comunismo, as revolucións chinesa e soviética ou os movementos de liberación africanos, entre outros temas. Aínda que Sankara xa tiña inquietudes políticas, esta foi a primeira vez que se expuxo de maneira sistemática a unha perspectiva revolucionaria do Alto Volta e do mundo. Tamén alí cultivou a súa paixón pola música, tocando a guitarra
Tres anos máis tarde, Sankara rematou o seu adestramento militar e foi un dos dous graduados seleccionados para adestrarse como oficiais en Antsirabe, Madagascar, outra antiga colonia francesa. Cando Sankara chegou á illa en outubro de 1969 atopouse cun país moi diferente á pobre e árida nación da que viña. Madagascar estaba chea de vexetación, as principais cidades contaban con numerosos edificios e monumentos históricos e o nivel de desenvolvemento económico era notablemente maior. O adestramento na academia de Antsirabé ía máis aló do puramente militar, xa que tamén recibiu nocións de agricultura e doutras actividades. Ademais, nese período Sankara leu profusamente sobre historia e estratexia militar, e adquiriu os conceptos e ferramentas que despois usaría na súa reinterpretación da historia política burkinense. Alí leu a Marx, e segundo lle contou a un xornalista malgaxe, as obras completas de Lenin, entre as que destacou como favorita O Estado e a revolución. En Madagascar asistiu tamén á revolución que rematou co réxime de Philibert Tsiranana. Isto levouno a concibir a idea dunha "revolución democrática e popular".
Volveu ao seu país en outubro de 1973 co grao de subtenente e asignóuselle o adestramento de novos recrutas en Bobo-Dioulasso. Destacou pola súa concepción do adestramento militar. Consideraba demasiado arcaicos os programas de adestramento do momento, copiados en gran parte do exército francés da era de Napoléon Bonaparte, e introduciu o ensino sobre os dereitos e deberes da cidadanía, facendo fincapé na formación política dos soldados: "sen unha formación política patriótica, un soldado é só un criminal con poder". Foi transferido en marzo de 1974 a Uagadugú e asignado ao corpo de enxeñaría, onde puido poñer a proba as habilidades técnicas adquiridas en Madagascar. Percorría o país supervisando a construción de estradas, edificios e outras estruturas. No proceso deuse conta de que algúns oficiais do exército e funcionarios do goberno desviaban fondos, materiais e comida e que daban lucrativos traballos aos seus familiares. Criticou abertamente aos responsables destes feitos, incluídos un xeneral e o ministro de transporte (a pesar de que este último era fillo dun xefe tradicional de Téma, ao que o pai de Thomas lle debía certa lealdade). Ningún dos acusados foi castigado pero algúns oficiais de alto rango comezaron a preocuparse por ese mozo adventicio.
En decembro de 1974 loitou na breve Guerra da Franxa de Agacher, que enfrontou ao Alto Volta con Malí. Comandaba un pequeno grupo que capturou a varios soldados malianos. Gañou fama tras aparecer nos xornais como "heroe de guerra". Porén, anos máis tarde renegaría da guerra por "inútil e inxusta", un reflexo da súa crecente conciencia política. Na capital converteuse nunha figura popular, onde ademais tocaba nunha banda de jazz, chamada Tout-à-Coup Jazz, que contaba con Blaise Compaoré (ao que Sankara coñecera na guerra) como vocalista.
En 1976 converteuse no comandante do Centro de Adestramento de Comandos en Pô. Alí, Sankara tomou cada vez maior consciencia sobre o nivel de pobreza que sufría o seu pobo, un dos países máis pobres do mundo. Cada vez que viaxaba á cidade buscaba contactar con xente de ideas semellantes ás súas, algúns no exército como Blaise Compaoré e outros civís, membros de pequenos grupos de esquerdas. Estes grupos tendían a identificarse como marxistas, con membros do PAI que simpatizaban xeralmente coa URSS e coa China ou con Albania. Algúns deles pasaban moito tempo debatendo puntos de vista teóricos e non parecían moi conscientes dos problemas da xente común. Aínda que Sankara valoraba e aprendía destes debates e discusións de activistas, evitou unirse a ningún dos grupos e mantívose próximo ao seu pequeno grupo de amigos oficiais subalternos. Animábaos a relacionarse cos activistas, que ás veces visitaban o centro de adestramento de Pô. En 1978, nomeou a Blaise Compaoré subcomandante do seu centro.
Golpe de Estado de Saye Zerbo
Sankara non tomou parte no golpe. Aínda que el e os seus compañeiros simpatizaban coas promesas do novo goberno, desconfiaban do conservadorismo dos coroneis agora no poder, e, aínda que tiñan que acatar as súas ordes, non o apoiaron publicamente. En xaneiro de 1981 foi nomeado capitán e asignóuselle o mando da división operacional do exército. Pouco despois ofrecéronlle un posto nun ministerio pero rexeitouno. Algúns dos seus camaradas civís apoiaron a súa decisión pero outros pedíronlle que aceptase o posto, porque doutro xeito podería haber represalias contra el e os demais. Finalmente, tras varias negociacións, Sankara aceptou ser Ministro de Información con dúas condicións: que Compaoré fora o novo comandante do seu cuartel e que só sería ministro durante dous meses, ata que atopasen un substituto (finalmente alongouse ata sete meses).
Ministro de Información
O 13 de setembro de 1981, Thomas Sankara tomou posesión do seu primeiro cargo político. Dende o comenzo, fíxose visíbel que non funcionaba como os demais ministros do seu tempo: ía ao traballo en bicicleta en vez de en coche oficial e animaba aos xornalistas a contar a crúa realidade sen ter que medir as súas palabras como facían cos anteriores Ministros de Información. Publicáronse grandes escándalos de corrupción, tanto en medios privados (L'observateur) como públicos (Carrefour africain). As revelacións non sentaron ben entre algúns oficiais que acusaron á prensa de revelar información confidencial e interrogaron ao director da axencia estatal, o que provocou as protestas de Sankara.
Mentres, a situación do país era cada vez máis delicada. O CMPRN non cumpría as súas promesas respecto á corrupción e ao mesmo tempo aumentaba a represión sobre os activistas e sindicatos, sendo algúns dos líderes detidos, como Soumane Touré, amigo da secundaria de Sankara. Deste xeito, Sankara decidiu que xa chegara o momento de poñer fin á súa participación no goberno. Enviou unha carta de dimisión ao presidente e anunciou tamén publicamente a súa renuncia nun discurso emitido en directo a través da radio, aproveitando unha conferencia na que estaban reunidos os ministros e o propio presidente. Falou a favor da liberdade de expresión e rematou coa frase: "Ai de aqueles que amordazan ao seu pobo". Foi inmediatamente arrestado, degradado e enviado a un campamento militar en Dédougou. Tamén Campaoré e Henri Zongo dimitiron do CMPRN, e foron tamén exiliados a bases militares remotas.
Golpe de 1982
Aínda que os oficiais de ideas revolucionarias eran só unha pequena parte da gran coalición do CSP, conseguiron exercer unha grande influencia. Unha das primeiras accións do novo goberno foi restituír os rangos de capitán de Sankara, Campaoré e Zongo.
Primeiro ministro
O 10 de xaneiro de 1983, o CSP nomeouno primeiro ministro, cargo que esta vez aceptou rapidamente. Converteuse así no número dous do presidente Ouédraogo e era o encargado de coordinar o día a día de varios ministerios. A finais de febreiro viaxou a Libia, onde foi recibido por Muamar al-Qadafi con promesas de envío de axuda. Esa visita, xunto a outra de Qadafi ao Alto Volta en abril, supúxolle críticas e acusacións de ser un lacaio do líder libio. De feito, Qadafi si intentou que adoptase a súa teoría política pero Sankara respondeu que, aínda que lles interesaba a experiencia libia, querían vivir a súa propia. Pouco despois participou nunha reunión do Movemento de Países Non Aliñados en Nova Deli. Alí buscou a varios líderes revolucionarios como Fidel Castro, Samora Machel ou Maurice Bishop e no seu discurso situouse no lado máis radical do movemento, defendendo aos rebeldes antiimperialistas do Salvador e ao goberno revolucionario sandinista de Nicaragua, denunciando as masacres de Sabra e Shatila e a invasión do Líbano por parte de Israel. Tamén dentro do propio país, Sankara pronunciaba discursos máis abertamente revolucionarios, como os pronunciados o 26 de marzo en Uagadugú e o 14 de maio en Bobo-Dioulasso, nos que o presidente Ouédraogo foi eclipsado polo seu primeiro ministro. Estes discursos cimentaron a súa alianza cos principais grupos revolucionarios do país pero tamén desgustaron aos membros máis conservadores do CSP e aparentemente tamén ao goberno francés.
Arresto e toma do poder
O 16 de maio chegou a Uagadugú Guy Penne, conselleiro do presidente francés François Miterrand e á mañá seguinte, Thomas Sankara e o capitán e secretario xeral Jean-Baptiste Boukary Lingani foron arrestados. Aínda que tamén rodeado, nun principio Henri Zongo conseguiu reunir algunhas tropas para tentar resistir, pero nunha chamada telefónica, Sankara pediulle que evitase un baño de sangue. O seu amigo e activista político Valère Somé conseguiu evitar a detención e chegou ao cuartel de Pô, onde informou aos comandos sobre o golpe. Campaoré estaba de viaxe pero os comandos mobilizáronse e tomaron o control da cidade. Cando Campaoré volveu, optou por non recoñecer a lexitimidade do goberno de Uagadugú.
Con Sankara fóra do taboleiro, Ouédraogo reuniuse con Guy Penne, que lle ofreceu unha importante axuda económica por parte de Francia. Pero non tardaron en producirse enormes manifestacións por toda a capital pedindo a liberación de Sankara e berrando consignas contra o imperialismo e contra o goberno francés, como suposto instigador do golpe. O goberno de Ouédraogo viuse obrigado a liberar a Sankara e Lingani. Sankara viaxou a Pô, onde foi recibido como un heroe. Con todo, tanto el como Lingani e Zongo foron novamente arrestados. Para decidir que facer formáronse comités clandestinos de civís, movementos estudiantís, sindicatos de traballadores e grupos de esquerda, en contacto cos comandos de Pô. Mentres, Sankara negociaba co presidente Ouédraogo unha saída pacífica que evitase un derramamento de sangue. Segundo algunhas fontes, as forzas do capitán Campaoré en Pô obtiveron información de que Somé Yorian estaba preparando un plan para asasinar a Sankara, Lingani e Zongo, apartar a Ouédraogo e asumir el o poder; polo que decidiron atacar eles primeiro.
Presidente
O novo goberno do Presidente Sankara foi recibido cunha gran manifestación de apoio en Uagadugú, a primeira das moitas que xurdirían por todo o país durante as seguintes semanas e meses. Sankara non tardou en debuxar as liñas mestras da súa visión revolucionaria, fíxoo na primeira retransmisión radiofónica: reformar o Estado para que sirva aos cidadáns; a eliminación do analfabetismo, as enfermidades e a explotación; e o desenvolvemento dunha economía máis produtiva para reducir a fame e a mellorar as condicións de vida da poboación. Aínda que o CNR debía liderar estes cambios, o novo presidente insistía en que a xente corrente tamén tiña que organizarse e tomar a iniciativa e apelaba a "que todo home ou muller, xove ou vello" formasen organizacións populares. Como resposta, comezaron a aparecer novos Comités de Defensa da Revolución. Ao principio dunha maneira desorganizada nos barrios máis pobres de Uagadugú e máis tarde de forma máis sistemática ata a maioría das 7.000 poboacións rurais do país. miniatura|[[Escudo de Burkina Faso|Escudo de armas de Burkina Faso durante o goberno de Sankara entre 1984 e 1987, cun pico e un AK-47 cruzados (ao estilo da fouce e martelo) co lema La Patrie ou la Mort, nous vaincrons (en galego: "Patria ou morte, gañaremos"). O pico e o AK-47 tamén aparecen no escudo de Mozambique, mentres que o lema baixo o escudo tamén é o lema actual de Cuba, aínda que en español.]] Tentou manter a independencia do país con respecto ao exterior, declarando a débeda odiosa, para evitar a influencia do FMI e do Banco Mundial. Para simbolizar o novo período do país, en agosto de 1984 mudoulle o nome de Alto Volta a Burkina Faso (País dos Homes Íntegros en mossi e diula). Tamén lle deu ao país unha nova bandeira e escribiu un novo himno nacional, Une Seule Nuit. Sendo un carismático líder da esquerda na África Occidental, impulsou dende o seu goberno reformas administrativas co obxectivo de eliminar a pobreza, mellorando á súa vez a educación, a agricultura e a posición da muller na sociedade burkinense. Neste último sentido tomou medidas como a prohibición da mutilación xenital feminina, dos matrimonios forzados e a poligamia, colocando a moitas mulleres en altos cargos do país.
Busca da autosuficiencia
A súa política agraria centrouse na estatización das terras e a loita contra a fame mediante a autosuficiencia agraria e a repartición das terras arrebatadas aos terratenentes entre os campesiños. Inmediatamente despois de que Sankara asumise o cargo, suprimiu a maioría dos privilexios que tiñan os xefes tribais en Burkina Faso. Estes propietarios feudais foron desposuídos dos seus dereitos a cobrar tributos e traballos forzados, e as súas terras foron distribuídas entre os campesiños. miniatura|[[Bandeira de Burkina Faso|Bandeira actual de Burkina Faso, deseñada por Thomas Sankara.]] En catro anos, Burkina Faso alcanzou a suficiencia alimentaria debido en gran parte á redistribución feudal de terras e á serie de programas de irrigación e fertilización instituídos polo goberno. Durante este tempo, a produción de algodón e trigo aumentou drasticamente. Mentres que a produción media de trigo para a rexión do Sahel era de 1.700 quilogramos por hectárea en 1986, Burkina Faso produciu 3.900 quilogramos por hectárea de trigo no mesmo ano. Este éxito significou que Sankara non só levara o seu país á autosuficiencia alimentaria, senón que creou un excedente de alimentos. Sankara tamén fixo fincapé na produción de algodón e na necesidade de transformar o algodón producido en Burkina Faso en roupa para a xente.
Saúde e obras públicas
As principais prioridades de Sankara ao chegar ao poder foron dar alimento, vivenda e atención médica ao seu pobo, que o necesitaba desesperadamente. En outubro de 1984 presentou o "Programa para o Desenvolvemento Popular" a través do cal, en 15 meses, construíronse 351 escolas, 314 centros de saúde materna e dispensarios, e 88 farmacias, así como centos de depósitos e pozos.
Tamén se realizaron proxectos de vivenda e infraestruturas a grande escala. Creáronse fábricas de ladrillos para axudar a construír vivendas nun esforzo por acabar cos barrios marxinais urbanos. Nun intento de loitar contra a deforestación e o avance do deserto do Sahel cara o sur, prohibíronse as cortas indiscriminadas e realizáronse masivas plantacións de árbores.
Todas as rexións do país foron conectadas por un amplo programa de construción de estradas e vías férreas. Executouse un programa chamado "A batalla dos raís" para ampliar cara o nordeste a única vía ferroviaria existente, que ía de Costa do Marfil a Uagadugú. Aínda que no nordeste había xacementos de manganeso sen explotar, o Banco Mundial non quixo financiar o proxecto pois non o consideraba económico, polo que o goberno de Sankara o levou a cabo polos seus medios, traballando na construción da vía funcionarios, CDRs, asociacións civís e voluntarios. Estes programas foron un intento de demostrar que os países africanos poderían ser prósperos sen axuda estranxeira. Estes desenvolvementos revolucionarios e programas económicos nacionais sacudiron os fundamentos dos modelos tradicionais de desenvolvemento económico impostos en África.