cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hannah Arendt
Delimitación e caracterización do totalitarismo
Hannah Arendt describe os campos de concentración e exterminio como institucións de experimentación que servían para a eliminación de persoas, a humillación de individuos e para demostrar que os seres humanos poden ser dominados totalmente. A identidade, a pluralidade e a espontaneidade debían ser aniquiladas. Os campos eran centrais para a conservación do poder; os crimes e as crueldades eran tan espantosos, o terror tan grande, que facilmente lles resultaban incribles a aqueles que non estaban implicados. De feito, a verdade das vítimas ofendía o sentido común. Os «anuncios» de Hitler, «repetidos centos de veces, dicindo que os xudeus eran parasitos que había que exterminar», non eran cridos.
O terror fronte ao «mal radical» trae consigo o coñecemento de que para isto non hai ningunha medida política, histórica nin moral.
Os campos de concentración están sempre fóra do sistema penal normal. Baséanse no «homicidio da persoa xurídica». O ser humano é reducido a: «xudeu», «portador de bacilos», «expoñente de clases en desaparición». No caso dos criminais e os presos políticos, segundo Arendt, a aniquilación da persoa xurídica non é posible de maneira total, «xa que saben por que están alí». Emporiso, a maioría dos presos era completamente inocente. Precisamente eses foron os liquidados nas cámaras de gas, mentres que os auténticos inimigos do réxime eran, a miúdo, asasinados antes. A «desaparición dos dereitos» do ser humano é unha «condición previa para o seu dominio total» e é válida para calquera habitante dun sistema totalitario.
A isto engádese o «asasinato da persoa moral». Trátase dun sistema do esquecemento, que alcanzaba ata os círculos familiares e de amizades dos afectados. A morte anonimizábase. Obrar de forma moral e as cuestións de conciencia non eran posibles. Arendt cita o informe de Albert Camus sobre unha muller á que os nazis lle fixeron elixir cal dos seus tres fillos debía ser asasinado.
O único que queda entón para evitar a conversión das persoas en «cadáveres viventes» é a conservación da «diferenza, a identidade». Hannah Arendt ten moi presente as condicións nos transportes aos campos, a rapadura, o espido, a tortura e o asasinato. Mentres que as SA asasinaban con «odio» e «brutalidade cega», o asasinato no campo de concentración era un «acto de aniquilación mecanizado», en parte sen «bestialidade individual», realizado por persoas normais, que foran educadas para pertencer ás SS.
Ao final, Arendt subliña que o dominio total, o totalitarismo, non se derruba nun longo proceso, senón que o fai de forma repentina, negando os seguidores a súa participación nos crimes e mesmo a súa pertenza ao movemento.
The Human Condition
Ao contrario que Heidegger, Arendt baseaba o seu pensamento no nacemento do individuo e non na morte. A súa segunda obra principal, The Human Condition (A condición humana), publicada en 1958 e traducida ao alemán por ela mesma co título Vita activa oder Vom tätigen Leben (1960), está dedicada principalmente á filosofía e nela Hannah Arendt desenvolve esta idea do nacemento.
Co nacemento empeza a capacidade de realizar un novo comezo. O individuo ten a tarefa de configurar o mundo, en conexión coas demais persoas. Con iso fai referencia ás condicións básicas da vida activa do ser humano, que Arendt limita a «traballar, producir, actuar» (Arbeiten, Herstellen, Handeln). Distingue diso a «esencia» ou «natureza» do ser humano, que non son definibles conceptualmente nin accesibles ao coñecemento humano. Os intentos de definilas terminan «habitualmente con algunha clase de construcións de algo divino».
Ela definiu o seu uso da "natalidade" como:
"O milagre que salva ao mundo, o reino dos asuntos humanos, da súa normal 'ruína' natural, é en última instancia o feito da natalidade, na que a facultade de acción está arraigada ontoloxicamente. É, noutras palabras, o nacemento de novos homes e o novo comezo, a acción da que son capaces por nacer."
Traballar e producir
O traballo ou labor serve á subsistencia do individuo e da especie. En consecuencia, o traballo pertence necesariamente á vida humana, pero tamén a todo outro ser vivo. O traballo non está, así o considera Arendt, ligado á liberdade, senón que representa unha coacción á conservación da vida, que subxace continuamente ao home desde o seu nacemento ata a morte.
Sobre a base do traballo, o individuo comeza a reflexionar sobre a finitude da súa existencia. Para fuxir desa certeza, o home erixe un mundo propio artificial, paralelo ao natural, para o que produce obxectos de diferentes materiais. Arendt parte de que este mundo é estable e que o individuo pode construír relacións persoais cos obxectos e fenómenos producidos. Un exemplo é o sentimento de «volver á casa». Nun mundo en constante cambio, o ser humano non pode sentirse na casa.
Acción
Finalmente, a acción, das Handeln, en tanto serve á fundamentación e conservación da comunidade política, crea as condicións para unha continuidade das xeracións, para o recordo e, desta forma, para a historia. Transcorre entre os individuos e mostra á vez a singularidade, a diferenza e o pluralismo do ser humano. O ser humano singular pode, segundo Arendt, sobrevivir nunha sociedade sen xamais traballar ou producir algo en por si.
A acción consiste na interacción política, que é fundamental para Arendt. A comunicación, é dicir, «atopar a palabra adecuada no momento oportuno», xa é acción. «Muda é só a violencia e, xa só por esa razón, a mera violencia xamais poderá reivindicar grandeza». Arendt recalca: a pesar de que o individuo saiba que é un ser humano, sen acción non será recoñecido como tal polos demais. O título elixido para a edición alemá, Vita activa, fai referencia a este curso de pensamentos.
A acción realízase no espazo público. Para Arendt, a forma máis clara da súa realización atopábase na polis grega, onde o traballo transcorría no espazo privado do fogar –con todas as consecuencias dun despotismo–, mentres que a acción transcorría no espazo público da ágora. Este lugar público era o da vita activa, da comunicación, a conformación e a liberdade política entre iguais.
Do proceso de comprensión no espazo político á sociedade de masas
Pola contra, segundo Arendt, durante a Idade Media produciuse un desprazamento sobre a base da dogmática cristiá. A liberdade suprema para o ser humano estaba entón na «vita contemplativa» dirixida a Deus. Niso valorábase o elemento da fabricación artesá ou artística por encima do pensamento (filosófico) e a acción (política). O home converteuse en Homo faber, é dicir, creador dun mundo artificial. O «mudo asombro» que desde a filosofía antiga era considerado como «o principio e o fin de toda filosofía» e que só era accesible a uns poucos, perdeu significado en favor da «mirada intuitiva e contemplativa dos traballadores artesanais».
Arendt critica a filosofía cristiá occidental. Aínda que a maioría dos filósofos expresáronse sobre cuestións políticas, practicamente participou directamente no discurso político, coa única excepción de Maquiavelo. A pesar de que con Hegel o político experimentou unha revalorización, Arendt diríxese sobre todo contra a idea deste da necesidade do desenvolvemento histórico. A idea do absoluto como meta da historia leva á ideoloxía, de aí á xustificación de prácticas non democráticas e, finalmente, ás formas do totalitarismo.
O individuo moderno tamén se afasta do político por mor da «radical subxectividade da súa vida emocional» debido a «conflitos internos interminables». Os individuos son normalizados socialmente; os desvíos desa norma son descartados como asociais ou anormais. Chégase ao fenómeno da sociedade de masas, co dominio da burocracia. No proceso iguálanse as clases e as agrupacións sociais e son controladas co mesmo poder. A igualación, o conformismo no público leva a que o característico e a «particularidade» se convertan en asuntos privados dos individuos. Grandes masas de persoas desenvolven a tendencia ao despotismo, ou ben dun individuo, ou ben da maioría.
Tamén na idea da historicidade de Heidegger como condición fundamental da existencia humana atopa a autora que o pensamento está ancorado na contemplación. Unha «vita activa» implica con todo facer preguntas sobre os principios do político e as condicións da liberdade. Arendt, do mesmo xeito que Jaspers, vía a filosofía moral de Kant, na que a cuestión sobre as condicións da pluralidade humana estaba en primeiro plano, como unha aproximación a isto. Kant non só contemplara como lexisladores e xuíces aos homes de estado e os filósofos, senón a todos os seres humanos, e chegaría así á esixencia dunha república, á que a investigadora se adhire.
Nesta obra, Arendt estuda a transformación histórica de conceptos como liberdade, igualdade, felicidade, espazo público, privacidade, sociedade e política, e describe con exactitude o cambio de significado no contexto histórico correspondente. O seu punto de referencia é a Antiga Grecia, en especial, a época do diálogo socrático. Segundo o seu modo de ver, hai que ancorar no presente os espazos perdidos do político modificados e, con iso, tentar facer que sexan fértiles as capacidades dos individuos libres que pensan e actúan de forma política, e que tentan distinguirse uns doutros. Arendt ve como contrario a isto o difundido behaviorismo, cuxo obxectivo é «reducir» ao ser humano en todas as súas actividades «ao nivel dun ser vivo condicionado por todas as partes e que se comporta de forma reactiva».
On Revolution
No libro On Revolution (1963, Sobre a revolución, editado en alemán en 1965, co título Über die Revolution) analiza e interpreta as revolucións francesa e estadounidense, aínda que tamén menciona outras. Fai unha crítica das sociedades que xurdiron desas revolucións. Para iso emprega un concepto de «revolución» distinto ao habitual. O seu principal obxectivo é determinar as características esenciais do «espírito revolucionario». Recoñece estas como a posibilidade de comezar algo novo e a acción común do ser humano.
Arendt expón a pregunta de por que o «espírito da revolución» non atopou ningunha institución e por tanto perdeuse. Para esta cuestión parte de Thomas Jefferson que, despois do seu mandato como terceiro presidente dos Estados Unidos, reflexionou na súa correspondencia sobre o ocorrido. Como proposta de solución, Arendt contempla o ward-system de Jefferson, que tamén chama «Elementarrepubliken» ("repúblicas elementais").
Segundo Jefferson, tras a Revolución norteamericana e a introdución da Constitución, non houbo ningunha institución na que o pobo puidese achegar algo aos asuntos públicos. A ancestral relación entre gobernantes e gobernados mantívose. Antes e durante a Revolución norteamericana o pobo podía participar activamente nos acontecementos políticos nos townhalls, os concellos. Os inmigrantes facían un bo uso desa posibilidade. Con todo, logo da Revolución, as persoas retiráronse cada vez máis á súa vida privada, perseguían os seus intereses privados e interesábanse menos polos asuntos públicos.
Como alternativa á democracia de partidos representativos, Arendt prefire unha república de consellos obreiros ou soviets. A democracia representativa non é capaz de deixar participar ao pobo na vida política. Baseándose nas experiencias posteriores á primeira guerra mundial, sinala que o sistema multipartidista é aínda menos atractivo que o sistema bipartidista inglés ou estadounidense, xa que mantén no seu interior o carácter da ditadura unipartidista.
Hannah Arendt prefería este sistema político á democracia directa, porque nas democracias de partidos o ser humano séntese como gobernado, e ese non era precisamente o sentido das revolucións. En cambio, a posibilidade da participación política a distintos niveis achégase moito máis ás ideas do fenómeno político de Arendt, que subliña:
Pensar, querer, xulgar
Con este título tan pretensioso, Arendt non quere, tal como escribe na introdución, actuar como «filósofo», como «pensadora de oficio» (segundo a expresión de Kant ), pero tampouco deixarlles o pensamento exclusivamente a estes. A orixe dos seus estudos foi, entre outros, o libro sobre Eichmann, no que analizou os «actos monstruosos» dun malfeitor «corrente» e «irreflexivo». Isto levou á cuestión de se o pensamento, é dicir, o costume de investigalo todo, sen consideración dos resultados, pertence ás condicións que protexen o ser humano de facer o mal.
Das Denken
Na súa obra Das Denken (O pensar), Arendt amplía as ideas de Vita activa ("A condición humana"), describindo desde agora a «vita contemplativa», é dicir, as actividades intelectuais, como o seu igual ou mesmo como superior a aquela. Trata de corroborar as súas afirmacións no libro de Eichmann sobre a «banalidade do mal» coa tese de que este tipo de actos malvados están relacionados co «defecto de pensamento», coa «irreflexividade» (Gedankenlosigkeit). Expón a cuestión seguinte:
Como lema colocou na introdución un pequeno texto de Was heißt Denken? (Que significa pensar?) de Heidegger, no que se destaca o significado do pensamento en si.
De novo, Arendt persegue os conceptos remontando ata a súa orixe. Ética e moral, segundo Arendt, son as expresións gregas e romanas para costume e hábito. O termo (alemán) Gewissen ("conciencia moral"), en cambio, significa «saber un mesmo» e pertence a todos os procesos do pensamento. Considera que só as «persoas boas» son capaces de desenvolver unha mala conciencia, mentres que criminais habitualmente posúen unha boa conciencia. Ética e moral (literalmente: costumes e hábitos) partirían, no fundamental, da premisa contraria.
Desde a Antigüidade, o pensamento é unha forma de acción. Arendt diferencia a súa comprensión do pensamento tanto de Platón e Aristóteles, que entendían o pensamento como observación pasiva, como do cristianismo, que converteu a filosofía na «criada da teoloxía» e o pensamento en meditación e contemplación. Tamén é crítica co enfoque moderno, no que o pensamento serve principalmente á ciencia empírica. Considera as matemáticas, en canto pensamento puro, como a «raíña das ciencias». Critica a hexemonía das ciencias naturais como modelo de explicación para todos os fenómenos, tamén os sociais e políticos, e sinala a importancia da reflexión sobre as limitacións da vida humana.
Neste tratado, baseado nas notas para as súas leccións, comenta as reflexións de numerosos filósofos que razoaron sobre o pensamento –como contemplación do ser–. Neste contexto, tratou toda a súa vida aos grandes pensadores coma se fosen contemporáneos, do mesmo xeito que xa fixera Jaspers.
Mentres que o pensamento está presente como algo invisible en toda experiencia e tende a xeneralizar, as outras dúas actividades espirituais están moito máis próximas ao mundo dos fenómenos, o «Erscheinungswelt», porque se trata sempre do «individual»: de realizar xuízos sobre o pasado, cuxos resultados son unha preparación para o querer.
Das Wollen
Segundo Arendt, en Das Wollen (A vontade), radica no apetito das criaturas, así como no pensamento racional. Destaca o significado da vontade como o talento propio do ser humano para superar o vello e poder comezar co novo. Esa vontade, unida á «natalidade» dos seres humanos non iguais, senón que pensan de forma diverxente («Differenz»), posibilita por unha banda a liberdade, pero por outra contén o perigo da acción completamente espontánea e intuitiva. Deixa claro: «as accións libres do ser humano son infrecuentes».
Xunto á súa historia, Arendt persegue o concepto da vontade. Sería descoñecido na Antiga Grecia e só gañaría gran significación na época moderna, en relación co da interioridade («a experiencia interna»).
En paralelo, investiga a vontade como unha facultade interna do ser humano para decidir con que figura quere mostrarse ao mundo fenoménico («Erscheinungswelt»). Segundo iso, a vontade crea cos seus proxectos a «persoa», por así dicilo, que pode facerse responsable do seu carácter (o seu «ser» completo). Aquí desmárcase das influentes teses marxistas e existencialistas, que consideran ao home como creador de si mesmo. Esta falsa conclusión corresponde á insistencia moderna na vontade como substituta do pensamento.
Das Urteilen
En Das Urteilen (O xuízo), e do mesmo xeito que fixo trinta anos antes no seu traballo sobre a filosofía existencial de Heidegger e Jaspers, Arendt toma posición no problema dos universais medieval e de novo a favor do nominalismo. No seu fragmento ''Das Urteilen. Texte zu Kants politischer Philosophie (O xuízo. Textos sobre a filosofía política de Kant), publicado de forma póstuma sen permiso, reflexiona sobre o levar a cabo xuízos'' como algo subxectivo. Estuda a teoría do «xuízo estético» na Kritik der Urteilskraft (Crítica do xuízo) de Kant, considerando o xuízo estético como modelo para o xuízo político. Este xuízo baséase no pensamento sen a mediación dun concepto ou un sistema. Como exemplo, Arendt menciona que cando se cualifica unha rosa como fermosa, chégase a ese xuízo sen pasar pola xeneralización de que todas as rosas son belas e que por tanto esta tamén. Así que non existe unha categoría «rosas» ou unha «natureza da rosa», máis ben só a rosa individual, que é xulgada por cada persoa desde a súa perspectiva persoal. O coñecemento dos diferentes puntos de vista é designado por Arendt como «pensamento representativo». Este pensamento presupón tomar unha posición no mundo que non é a propia, sen abandonar a propia identidade.
Os xuízos non se basean, pois, nunha representación moral determinada e interiorizada. A facultade de xulgar da que dispón o ser humano, segundo entende Arendt, ten algo que ver coa capacidade de actuar, de tomar o punto de vista do outro e, no proceso, de abstraerse da propia vontade.
Influencia
Arendt fíxose famosa con Elemente und Ursprünge totaler Herrschaft (As orixes do totalitarismo). Esta obra, que na actualidade pertence ao canon da formación política, tróuxolle moitos apoios e innumerables invitacións para conferencias. «Foi a primeira teórica que entendeu o totalitarismo como unha nova forma de poder político na historia da humanidade.» Serviu en parte como base para un concepto ampliado do totalitarismo e como argumento contra a Unión Soviética poststalinista durante a Guerra Fría. Como consecuencia, foi criticada unha e outra vez por socialistas máis ben ortodoxos.
Con todo, no ámbito académico e tamén en parte da intelectualidade de esquerda, non só se apreciaban os seus estudos sobre o nazismo, senón tamén as súas temperás análises do stalinismo como sistema totalitario. Sobre todo nos Estados Unidos e en Francia estes debates fomentaron o nacemento dunha Nova Esquerda non dogmática.
O filólogo estadounidense e activista palestino Edward Said, cuxa obra se centra no poscolonialismo, consideraba a Hannah Arendt como un dos teóricos do imperialismo que orientan tanto «de forma imperialista como antiimperialista», baseándose na crítica desta ao escritor Joseph Conrad en The Origins of Totalitarism.
O seu mestre, Karl Jaspers, cualificou o libro no prefacio da terceira edición como «historiografía de grande estilo». Comentou que fora elaborado cos medios da investigación histórica e a análise sociolóxica. A obra daría «a visión profunda a través da cal unha forma de pensamento filosófico comeza a ser capaz de xulgar a realidade política». Segundo Jaspers, Arendt non dá consellos, senón que transmite coñecementos que serven á dignidade humana e á razón.
Sobre todo na década de 1960, a súa reportaxe sobre o proceso a Eichmann en Xerusalén produciu unha gran controversia. As memorias de Eichmann, que mostran o seu forte e substantivo antisemitismo, aínda non estaban dispoñibles para Arendt cando escribiu tanto as reportaxes como o libro. Gran parte dos críticos sinalan hoxe en día que Arendt subestimou o antisemitismo de Eichmann como motivación. A obra aínda é rexeitada ou ignorada a miúdo, pero atopa cada vez máis recoñecemento e atención –como todas as súas–. Así, por exemplo, Jan Philipp Reemtsma sinalou en 1998 que, desde o libro sobre Eichmann de Arendt, ou mesmo desde antes, tratar de explicar coa enfermidade as accións do autor dun delito («patoloxización do criminal») xa non era un recurso válido.
O sociólogo Hauke Brunkhorst estudou en 1999 a relación entre Habermas e Arendt. Na década de 1970 «Jürgen Habermas descubriu as coincidencias da súa teoría da acción comunicativa coa teoría de Arendt sobre o poder e a violencia, creando o concepto de "poder comunicativo"». Pero Habermas mantivo a súa distancia co «aristotelismo de Arendt e [...] coa súa crítica da Revolución francesa». Os discípulos de Habermas Dubiel, Ulrich Rödel e Günther Frankenberg tentaron na súa obra de 1990 Die demokratische Frage (A cuestión democrática) «reparar con axuda de Arendt o déficit democrático da antiga teoría crítica». Así, segundo Brunkhorst, comezou a grande influencia de Hannah Arendt na década de 1980, cando a civil society (sociedade civil) estaba á orde do día. A ocasión era, por unha banda, a política neoliberal de Ronald Reagan e Margaret Thatcher e, por outra, a política da Unión Soviética.
Seyla Benhabib pregúntase como se explica o renacemento de Arendt. «Tras a caída do comunismo autoritario e desde que a teoría marxista está en retroceso en todo o mundo, o pensamento de Hannah Arendt xurdiu como a teoría crítica política do momento postotalitario». Tamén para o feminismo moderno é Arendt «un exemplo impresionante e secreto dunha das nosas "anteriores nais"». En cambio, o movemento feminista das décadas de 1970 e 1980 apenas facía referencia ás súas obras.
Nos últimos anos, Ralf Dahrendorf incluíu con reservas a Hannah Arendt entre os poucos pensadores humanistas independentes e libres do século anterior. miniatura|Placa conmemorativa (2006) na vivenda de Arendt en Heidelberg, Schlossberg 16, baixo o Castelo de Heidelberg. A Arendt reprochóuselle a miúdo que subestimara a cuestión social. En 1972 respondeu nunha conversación con amigos que, por exemplo, a construción de vivendas era unha cuestión da administración, pero que tamén contén aspectos políticos, como o problema da integración. Ela mesma restrinxiu de forma cada vez máis explícita o seu pensamento ao político, pondo de forma radical en cuestión as tradicións e cosmovisións.
Elisabeth Young-Bruehl sinala que o concepto político de Arendt do perdón e do novo comezo púxose en práctica quince anos despois da súa morte na Comisión da Verdade e a Reconciliación de Suráfrica:
Non existe ningunha escola filosófica ou política que se remonte a Hannah Arendt. A súa extensa e variada obra ofrece a posibilidade de escoller parágrafos e citas para xustificar o punto de vista propio. Segundo as súas propias palabras, ao contrario que outros moitos intelectuais importantes contemporáneos, non foi nunca socialista ou comunista, pero tampouco completamente sionista, nin podía ser incluída en ningún outro esquema. Esta é a razón de que durante moito tempo só uns poucos científicos, como Ernst Vollrath, estudasen en profundidade a obra completa de Arendt. Isto cambiou radicalmente nos últimos anos. Na época dos posmodernos, o seu «pensamento sen varandas» individual é máis ben apreciado, entre outras razóns porque, como se sinala a miúdo, o seu camiño vital e intelectual mostran unha gran coincidencia.
Legado
thumb|Graffiti de Hannah Arendt no seu lugar de nacemento en Lindener. A imaxe foi reproducida a partir dunha fotografía de Käthe Fürst e representa o coñecido retrato da erudita cun cigarro e a súa famosa cita "Ninguén ten dereito a obedecer".|alt= Desde 1995 entrégase o Premio Hannah Arendt ao pensamento político, financiado pola cidade de Bremen e a Fundación Heinrich Böll.
Desde 1993 funciona en Dresden a asociación Hannah-Arendt-Institut für Totalitarismusforschung ("Instituto Hannah Arendt para o estudo do totalitarismo"), que ten por obxectivo estudar «as ditaduras totalitarias por dereito propio». Historiadores e sociólogos deben analizar de forma empírica as estruturas políticas e sociais do nazismo e do réxime da República Democrática Alemá. O Instituto ademais realiza xornadas sobre Hannah Arendt e promove publicacións póstumas. O director ata 2008, Gerhard Besier, controvertido pola súa proximidade á ciencioloxía, escribiu en Die Welt sobre Arendt: «Pensamento lóxico, un concepto conciso, unha construción clara e madurada: estas cousas non eran o seu forte.»
Na Universidade Carl von Ossietzky de Oldenburgo, Antonia Grunenberg fundou en 1999 o Centro Hannah Arendt. Posúe orixinais ou copias da maioría dos documentos legados por Hannah Arendt, ademais de editaren os Hannah Arendt Studien, en forma de colección de libros. A isto hai que engadir as xornadas e outros eventos sobre as obras de Hannah Arendt e en xeral sobre a vida intelectual do século XX. A Sociedade Hannah Arendt húngara, que funciona desde 1997, diríxese sobre todo aos pedagogos e ocúpase, entre outras cousas, de formular unha nova definición dos Dereitos Humanos apoiándose na tese de Arendt de que o asasinato masivo e industrial só foi posible porque estes non tiveron fundamentación filosófica, nin fraguaran de forma política, senón que simplemente foran proclamados. Wolfgang Heuer edita en Berlín o Hannah-Arendt-Newsletter con colaboracións en alemán, inglés e ás veces en francés, na que se publicaron traballos inéditos de Arendt.
Aproximadamente desde o cambio de século pódese falar dunha auténtica explosión no interese polo pensamento de Arendt en Alemaña. En Hannover, Marburgo e Heidelberg colocáronse placas conmemorativas nos seus lugares de residencia; déuselle o seu nome a algunhas escolas, rúas e prazas; realízanse actos públicos, simposios e exposicións na súa honra. En conmemoración do 30º aniversario da súa morte en 2005 e, pouco despois, en conmemoración do seu 100º aniversario editáronse innumerables artigos e libros. Nas universidades e outros centros de investigación, interesáronse por Hannah Arendt, á parte de filósofos, politicólogos e outros estudosos das ciencias sociais, tamén historiadores e filólogos.
O asteroide 100027 Hannaharendt recibiu o seu nome (1990) en honra á autora.
O Instituto de Formación Cultural e Política que Elisa Carrió fundou en maio de 2004 na Cidade Autónoma de Buenos Aires leva o nome de Hannah Arendt.
Películas
Hannah Arendt, directora: Margarethe von Trotta, coa participación de Barbara Sukowa, Alemaña, Francia, Luxemburgo, 2012, 113 min.
Henrique VI, emperador do Sacro Imperio Romano Xermánico
Henrique VI de Suabia, ou Henrique VI Hohenstaufen, nado o 1 de novembro de 1165 en Nimega (que daquela formaba parte do Sacro Imperio Romano Xermánico), e finado o 28 de setembro de 1197 en Mesina (daquela no Reino de Sicilia), foi un nobre alemán que foi Rei de romanos de 1169 a 1191, rei de Alemaña de 1190 a 1197, emperador do Sacro Imperio Romano Xermánico de 1191 a 1197 e rei de Sicilia de 1194 a 1197.
Traxectoria
Era fillo de Frederico I Barbarroxa, emperador do Sacro Imperio Romano Xermánico, e da súa esposa Beatriz, condesa de Borgoña.
O 29 de outubro de 1184, en Augsburgo, concertouse o compromiso de Henrique coa princesa normanda Constanza de Hauteville. No verán de 1185 Constanza deixou Palermo para ir a Milán, onde ía celebrarse a voda, acompañada dun fastuoso cortexo de príncipes e baróns. Henrique acompañou a Constana a Salerno, onde tivo que deixala para viaxar a Alemaña para asistir ao enterro da súa nai. O 23 de agosto de 1185, polo valor simbólico e político que tiña a aprobación por parte da Igrexa deste enlace, en Rietti, a primeira cidade fóra do Reino de Sicilia, tivo lugar unha primeira celebración do matrimonio, por procuración, en presenza dunha delegación imperial en representación de Henrique. A voda repetiuse despois en Milán, o 27 de xaneiro de 1186.
Henrique foi elixido en Bamberg en xuño de 1169 Rei de romanos, e coroado como emperador do Sacro Imperio en 1191 en Roma, xunto á súa esposa, polo papa Celestino III. En 1190 e 1193 logrou impoñerse sobre os nobres alemáns que se lle opoñían, encabezados por Henrique o León, duque de Saxonia e de Baviera, e que contaban coa axuda do papado e do rei de Inglaterra Ricardo Corazón de León, ao que chegou a apresar tras o seu segundo éxito. A pesar da vitoria mencionada non puido alcanzar o seu obxectivo de converter en hereditario o trono de Alemaña (causa do enfrontamento coa nobreza alemá, o papado e Inglaterra) pero, en 1194, tras un primeiro intento fracasado en 1191, logrou, practicamente polas armas, a coroa do Reino de Sicilia, que reclamara como herdanza da súa esposa.
Domingo García-Sabell
Domingo García-Sabell Rivas, nado en Santiago de Compostela o 8 de outubro de 1909 e finado na Coruña o 5 de agosto de 2003, foi un médico, escritor, político e académico galego, presidente da Real Academia Galega.
O Pozo Mouro, San Cosme de Barreiros, Barreiros
O Pozo Mouro é un lugar da parroquia de San Cosme de Barreiros no concello lugués de Barreiros na comarca da Mariña Oriental.
Domingo García-Sabell
Traxectoria
Era fillo dun procurador de tribunais. Entre 1925 e 1931 estudou medicina na Universidade de Santiago de Compostela. Durante a súa etapa de estudante destacou non só no académico, tamén pola activa militancia na Federación Universitaria Escolar (FUE), da que foi presidente, organización que tivo un importante papel democrático durante a ditadura de Primo de Rivera e a Segunda República Española. Nesta etapa coincidiu con Rafael Dieste, Carlos Maside, Ánxel Fole, Jesús Bal y Gay, e Luís Seoane entre outros.
Spy Kids
Spy Kids (estilizado como SPY kids) é un filme estadounidense de acción, aventuras e comedia escrito e dirixido por Robert Rodriguez, producido por Elizabeth Avellan e Rodriguez, que foi estreado no 2001. Está protagonizado por Antonio Banderas, Carla Gugino, Alan Cumming, Teri Hatcher, Cheech Marin, Danny Trejo, Robert Patrick, Tony Shalhoub, Alexa Vega, Daryl Sabara e Mike Judge.
Domingo García-Sabell
Traxectoria
As súas aptitudes levárono a integrar o cadro de profesores e investigadores da Facultade de Medicina. Ao rematar a súa formación, obtivo o Premio Extraordinario de Licenciatura e ampliou estudos en Suíza e Alemaña. No país xermano familiarizouse co pensamento de Max Scheler e Martin Heidegger, entre outros. Tamén tomou contacto coa escola médica de Heidelberg, que introduce como principal achega o valor do doente na Patoloxía. Esta iniciación filosófica derivará nun pulo humanizador da medicina que o acompañará ao longo da súa vida intelectual e profesional.
No Hospital da Charité de Berlín traballou xunto a Gustav von Bergmann, interesado pola patoloxía funcional. Posteriormente ingresou no Instituto Pasteur de París, para investigar no campo da bacterioloxía con Amadée Guy. En Madrid traballou co catedrático Gustavo Pittaluga Fattorini no Servizo de Hematoloxía.
En 1932 defendeu a súa tese de doutoramento El metabolismo intermediario en la obesidad na Universidad Central (actual Complutense de Madrid). Foi dirixido por Carlos Jiménez Díaz e foi recoñecido co Premio Extraordinario de Doutoramento. miniatura|300px|[[Fernando Barros Pumariño, Valle-Inclán e García-Sabell en Compostela en 1935.]] De regreso a Compostela, fixo amizade con Alfonso Daniel Rodríguez Castelao, Roberto Nóvoa Santos, Miguel de Unamuno, Ramón María del Valle-Inclán, Gonzalo Torrente Ballester e Ramón Otero Pedrayo, de quen foi médico. Neste contexto vital e intelectual xermolaron os seus grandes compromisos co humanismo e a visión antropolóxica da medicina, de Galicia e do mundo da cultura.
En 1936 afiliouse ó Partido Galeguista, polo que ó comezar a Guerra civil española foi internado un tempo no campo de concentración da Lavacolla. Trala guerra foi depurado e tivo que dedicarse á medicina privada. Contactou co galeguismo cultural e en 1950 converteuse en director da Editorial Galaxia xunto a Ramón Piñeiro. Foi elixido membro da Real Academia Galega a proposta de Ramón Otero Pedrayo, Sebastián Martínez-Risco e Leandro Carré Alvarellos. Leu o discurso de entrada o 20 de xuño de 1959, co título Análisis eisistencial do home galego enfermo, respondido polo propio Otero. Presidiu a Real Academia Galega entre 1979 e 1997. Amais, traduciu ó galego a Martin Heidegger e mais a James Joyce.
Vida persoal
Casou con Teresa Tormo López e foron pais de Teresa e Elena García-Sabell Tormo. Está enterrado no cemiterio de Boisaca, en Compostela. .
Lexesp
O Lexesp é o Léxico informatizado del español: no seu tempo consultouse en liña nos servidores das universidades de Oviedo e Barcelona, pero agora véndese en CD.
Notas
SEBASTIÁN, N. & CUETOS, F. & MARTÍ, M.A. & CARREIRAS, M.F. (2000) LEXESP: Léxico informatizado del español. Barcelona: Edicions de la Universitat de Barcelona.
Seixadelas, As Seixadas, Cartelle
As Seixadelas é un lugar da parroquia das Seixadas no concello ourensán de Cartelle na comarca da Terra de Celanova. Tiña 27 habitantes no ano 2011 segundo datos do INE e do IGE, dos cales 15 eran homes e 12 mulleres. Iso supón un mantemento da poboación respecto a 2010, cando tiña 27 habitantes (15 homes e 12 mulleres).
Lytta
miniatura|230px|Lytta aenea. miniatura|230px|Lytta auriculata. miniatura|230px|Lytta magister. miniatura|230px|Lytta vulnerata.
Lytta é un xénero de insectos coleópteros da familia dos meloidos, que comprende 70 especies, das que unha das máis coñecidas é Lytta vesicatoria, a rela ou cantáride.
Descrición
A especie foi descrita en 1775 polo naturalista danés, especializado en entomoloxía, Johan Christian Fabricius, na súa obra Systema Entomologiae, Sistens Insectorum Classes, Ordines, Genera, Species Adiectis Synonymis, Locis, Descriptionibus, Observationibus.
Etimoloxía
O nome Lytta Linneo tirouno do grego antigo λύττα lýtta (ou λύσσα lýssa), 'rabia', 'furor', 'ardor guerreiro', 'rabia (hidrofobia)'.
Especies
Na actualidae recoñécense, detro do xénero, as seguintes 70 especies:
Clube de Futebol União
O Clube de Futebol União, comunmente chamado União da Madeira, é un club de fútbol portugués de Funchal (Madeira). Foi fundado en 1913 e compite na Segunda Liga. Xoga os seus partidos no Campo do Adelino Rodrigues, con capacidade para 3.000 espectadores.
Portuguesa
Portuguesa, ademais de ser o xentilicio feminino de Portugal, pode referirse a:
O Rego do Lopo, San Cosme de Barreiros, Barreiros
O Rego do Lopo é un lugar da parroquia de San Cosme de Barreiros no concello lugués de Barreiros na comarca da Mariña Oriental.
Normando
Normando pode referirse a:
Lytta vesicatoria
miniatura|240px|Ilustración antiga.
Lytta vesicatoria, é unha especie de insecto coleóptero da familia dos meloidos, pertencente ao xénero Lytta.
Esta e outras especies similares usáronse en medicina até principios do século XX como vesicante, en preparacións dos boticarios tradicionais coñecidas como cantáride ou mosca española. Este insecto é a fonte do terpenoide cantaridina, un axente de formación de ampolas tóxico, que tamén foi utilizado antigamente como afrodisíaco.
Os seus nomes comúns en galego son cantáride e rela (pero hai tamén outros insectos denominados rela). Tamén se denominaba cantáride ao produto resultante da desecamento do insecto e á chaga que producía na pel dos doentes tratados con ela, mediante parches, por médicos españois (de aí algúns dos seus nomes vulgares).
Descrición
A especie foi descrita en 1758 por Linneo na 10ª edición do seu Systema Naturae.
Etimoloxía
Para a etimoloxía do xénero, véxase Lytta.
O epíteto específico, vesicatoria, deriva do termo latino vēsica, 'vexiga', 'ampola', 'inchazón'.
Nomes vulgares
A especié é coñecida popularmente en galego cos nomes de rela e cantáride.
En castelán coñécese como cantárida, mosca de España e mosca española, e en inglés como Spanish fly.
Características
miniatura|240px|Colleitando cantárides. Gravado do século XIX. O insecto é de cor verde esmeralda con brillo metálico, e as súas dimensións son de 12 a 22 mm de longo e de 5 a 8 mm de ancho.
Hábitat e distribución
Os insectos adultos viven sobre plantas das familias das caprifoliáceas e das oleáceas: oliveiras, sabugueiros, freixos, álamos etc., cuxas folla constitúen o seu alimento principal, aínda que ocasionalmente encóntranse en ameixeiras, cerdeiras, pexegueiros, abruñeiroe, loureiros reais, amendoeiras, roseiras, e olmos.
Ciclo vital
A defensa química da cantaridina, pola cal se coñeoce este escaravello, é producida só polos machos; as femias obtéñena dos machos durante o apareamento, xa que o espermatóforo contén algo desta subatacia. Isto pode ser un agasallo nupcial, que aumenta o valor do apareamento coa femia e, polo tanto, aumenta a capacidade reprodutiva do macho.
A femia deposita os seus ovos fecundados no chan, preto do niño dunha abella solitaria que aniña na terra. As larvas son moi activas desde que saen do ovo. Soben a unha planta con flores e agardan a chegada dunha abella solitaria. Conéctanse á abella usando as tres garras das patas que dan ás primeiras larvas ínstar o seu nome, triungulinas (do latín tri, tres e ungulus, garra). A abella leva as larvas ao seu niño, onde se alimentan das larvas das abellas e das subministracións de alimentos que lles levan as abellas adultas. As larvas da cantáride son, polo tanto, e en certo modo, entre depredadoras e parasitas. As larvas ínstar mudan a larvas moi diferentes e máis tipicamente escaraboides para os dous ou máis estadios aínda restantes, nun tipo de desenvolvemento chamado hipermetarmorfose. Os adultos emerxen do niño das abellas e voan ás plantas leñosas nas que se alimentan.
Uso médico, e outros usos
miniatura|240px|Estrutura molecular da cantaridina. O extracto de cantáride presentábase en po (obtido mediante desecamento e trituración), tintura ou aceite e emplasto. Aínda que os seus efectos eran coñecidos desde a antigüidade (o uso médico deste escaravello parte dalgunhas descricións que realizara Hipócrates), o principio activo da cantáride, o alcaloide cantaridina (C10H12O4), da que contén un 1 % aproximadamente, foi descuberto a principios do século XIX. En medicina usábase principalmente polo seu poder vesicante para o tratamento de ulceracións da pel, aplicando emplastos que supostamente axudaban a eliminar os seus líquidos perniciosos. Tamén se tratou con ela a alopecia e, por vía oral, se prescribiu como diurético e contra a incontinencia urinaria.
Á parte dos efectos vesicantes sobre a pel, a cantaridina, tomada por vía oral, afecta a mucosa gastrointestinal, onde produce epigastralxia, náuseas, vómitos e diarrea e, no urotelio, desde o ril até a vexiga, produce irritación intensa, mesmo até provocar retención urinaria e sangrado (hematuria). En pequenas doses unicamente producía molestias urinarias acompañadas de priapismo. Este efecto secundario, a erección espontánea do pene, convirteu a cantáride no afrodisíaco de referencia até o século XVII, cando caeu en desuso dado o elevado número de envelenamentos que provocaba, con consecuencias mortais, que produciron tales prácticas. Só a mediados do século XVIII volveu a estar de moda, cando en Francia coñeceuse como os caramelos Richelieu: pastilles Richelieu. Tamén foi usada como abortivo, como estimulante (xa que outro dos seus efectos é o de producir insomnio e unha certa axitación nerviosa), e, directamente, como veleno; en po, mesturada coa comida, podía pasar inadvertida.
Para determinar se unha morte se producira polos efectos da cantáride recorríase a unha proba de vesicación. En concreto, unha destas probas consistía en fregar parte das vísceras do falecido, disolvidas en aceite, sobre a pel afeitada dun coello; a absorción da cantaridina e a súa acción vesicante son tales que os seus efectos se apreciaban na pel do coello.
Para o seu tratamento prescribíanse vomitivos e purgantes, pero nunca oleosos, dada a solubilidade da cantaridina no aceite. Polo contrario, a cantaridina é practicamente insolúbel en auga. Unha parte de cantaridina disólvese en 30 000 ou 15 000 partes de auga (fría ou fervendo, respectivamente.
A Lytta vesicatoria na literatura
Outra obra na que se cita a cantáride ou 'mosca española' é Violación de Chester Himes, un relato situado no París dos anos 1950 no que catro homes de raza afroamericana son acusados e condenados a cadea perpetua por violar e asasinar a unha muller americana de clase alta e que fora amante dun dos acusados e condenados. A muller, sábese desde o principio do relato, morre pola inxesta abusiva de cantáride.
La mosca española é unha novela do autor valenciano Lorenzo Galiana Gallach na que se narra unha viaxe a principios do século XIX grazas á cal se establece unha nova rota para o tráfico de cantaridina.
Na cultura popular
Segundo unha crenza popular galega, as vacas que comen a rela inchan e morren.
Madrygal. Revista de estudios gallegos
'Madrygal. Revista de Estudios Gallegos', é unha revista plurilingüe que se publica en Madrid dende 1998.
Historia
Apareceu en 1998 por iniciativa do Departamento de Filoloxía Románica, Eslava e Lingüística Xeral da Universidade Complutense de Madrid, co obxectivo de contribuír á consolidación, desenvolvemento e difusión da lingua, literatura e cultura galegas dende fóra de Galicia e máis alá do seu ámbito educativo, filolóxico ou político. A publicación leva no título as iniciais de Madrid e Galicia como punto de partida para establecer un diálogo transfronteirizo, especialmente condensado nas áreas iberorrománica e hispanoamericana.
Conta coa seccións Artigos, Crónica, Creación, Traducción, Entrevista e Recensións.
Está subvencionada pola Dirección Xeral de Política Lingüística. A primeira directora foi María Josefa Postigo Aldeamil ata o número 4, cando pasou a compartir este cargo con Carmen Mejía Ruiz, anteriormente subdirectora e a partir do número 7 a súa única directora. Alonso Zamora Vicente figura como director honorífico.
Ricardo Núñez Rodríguez
Ricardo Nuñez Rodríguez, nado en Pereiro (San Fiz de Vilapedre, Sarria) o 31 de xullo de 1862 e finado na súa aldea natal o 16 de xuño de 1958, foi un médico galego.
Traxectoria
Fillo dunha familia de labregos. Fixo as primeiras letras na vella escola pública de Sarria. Cursou o Bacharelato no instituto de Lugo, que rematou en 1882. Publicou diversas charadas no periódico El Buscapié en 1881. Despois de rematar o bacharelato, mentres se preparaba para ingresar na Universidade e ao tempo que cumpría coas súas obrigas militares, fíxose cargo do ensino de 150 nenos xunto co cura da súa parroquia.
Estudou na Facultade de Medicina de Madrid, rematando a carreira en 1892. Regresou á súa aldea logo dun período de exercicio profesional como médico en Madrid (no Centro Gallego e no concello) e colaborar na loita contra unha epidemia de cólera en Estremadura.
Estableceuse como médico e construíu un pequeno manicomio privado que recibiu enfermos entre 1910 e 1950, coñecido popularmente como o Manicomio de Vilapedre.
Actuou como mecenas fundando escolas na comarca. A hixiene e a prevención foron as súas grandes teimas, en 1898 participou no IX Congreso Internacional de Demografía e Hixiene co traballo "El Servicio Médico-Higiénico en las Escuelas Primarias". Volveu presentar un relatorio no Congreso Pedagóxico de Lugo de 1923 sobre a Hixiene Mental Infantil, "Paidología", que despois incluíu no seu libro La visión de Higia.
Colaborou en El Siglo Médico, Heraldo de Madrid, Higiene Popular, Ciencia Moderna, Dominical Sarriano e La Voz de Sarria sobre temas médicos e paramédicos. En 1928 publicou unha obra de vulgarización científica titulada ¿Alucinaciones? que foi adaptada para a escena en dous actos por Amaro González, e representouse por primeira vez na Sociedad Cultural de la Puebla de San Julián o 19 de abril de 1928. En 1929 participou co traballo "Por la médula, por el esófago y por las amígdalas" nas Primeras Jornadas Médicas Gallegas celebradas na Coruña.
Desencantado dos modos da Ditadura, aparece como segundo asinante nun manifesto do partido local Acción Ciudadana no período prerrepublicano e figura co número 82 no libro de rexistro do comité local da ORGA, na que causou alta en 1933.
Frank Capra
Frank Capra, nado co nome de Francesco Rosario Capra preto de Palermo (Sicilia) o 18 de maio de 1897 e finado en La Quinta (California) o 3 de setembro de 1991, foi un director de cine estadounidense de orixe italiana, coñecido por facer comedia satírica e sentimental durante os anos 30 e 40. Foi o autor dalgunhas das películas máis populares deste período, como os clásicos Que fermoso é vivir e Mr. Smith Goes to Washington entre outros e gañou tres premios Óscar ao mellor director.
Primeiros anos
Con seis anos emigrou aos Estados Unidos co seu pai Salvatore, a súa nai Rosaria Nicolosi e os seus irmáns Giuseppa, Giusepe e Antonia a bordo do buque “Germania”. O 23 de maio chegaron a Nova York despois dunha viaxe que o propio Capra cualificou de horrible. O 3 de xuño chegaron aos Ánxeles, por aquel entón unha pequena cidade de aproximadamente 102.000 persoas. Alí, esperábaos o irmán máis vello, Benedetto Capra.
É nesta cidade onde se asentaron e onde o director cursou estudos no Instituto Tecnolóxico de California. Despois de graduarse como enxeñeiro químico en 1918, convértese en instrutor de enxeñería do exército. No ano 1920 contáxiase coa enfermidade da gripe española e obtén a cidadanía estadounidense.
Carreira profesional
Frank Capra logra o seu primeiro traballo importante como guionista de Mack Sennett. Entre 1926 e 1927 dirixiu tres películas mudas para Harry Langdon e de seguido incorporouse a Columbia Pictures, onde tivo un grande éxito como director de comedias con personaxes atractivas, resonancias sociais e finais ledos pese a que Capra tiña capacidade para abordar diversos xéneros como nos mostra a súa filmografía. Durante estes anos traballou co guionista Robert Riskin (marido de Fay Wray) e o cámara Joseph Walker, ata que en 1940 Riskin foi substituído por Sidney Buchman. A súa obra pode dividirse en dúas etapas que son a época dourada o longo da cal percibe numeroso premios pola súa labor como director e a súa obra como documentalista de guerra.