cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ácido biliar
Síntese
Despois, os ácidos cólico e quenodesoxicólico (unidos ao coencima A) son conxugados con glicina e taurina por unha aciltransferase (perdendo o coencima A) e vertidos ao intestino. No intestino, os conxugados do ácido cólico son desconxugados e deshidroxilados polas bacterias formando o ácido desoxicólico, con só dous OH, que é un ácido biliar secundario. En moitas ordes de vertebrados que aínda están en activa especiación, as especies novas están desbotando a hidroxilación na posición 12-alfa en favor da posición 23 da cadea lateral. Poden atoparse familias e especies de vertebrados que teñen ese OH colocado case en todas as posibles posicións na molécula.
Regulación
Como surfactantes ou deterxentes os ácidos biliares son potencialmente tóxicos para as células, polo que as súas concentracións están estreitamente reguladas. Funcionan como moléculas de sinalización no fígado e nos intestinos ao activaren un receptor hormonal nuclear, o FXR, tamén coñecido polo nome do seu xene, o NR1H4. A acitvación do FXR no fígado inhibe a síntese de ácidos biliares, e é un mecanismo de control por retroalimentación cando os niveis de ácidos biliares son demasiado altos. A activación do FXR polos ácidos biliares durante a súa absorción no intestino incrementa a transcrición e a síntese de FGF19, o cal despois inhibirá a síntese de ácidos graxos no fígado. Diversas evidencias asocian a activación do FXR con alteracións no metabolismo dos triglicéridos, e da glicosa, e co crecemento do fígado.
Importancia clínica
Como os ácidos biliares se producen a partir do colesterol endóxeno, a circulación enterohepática de ácidos biliares pode quedar interrompida ao diminuír a cantidade de colesterol. Existen secuestrantes de ácidos biliares, que se unen aos ácidos biliares no intestino e impiden a súa reabsorción. Ao faceren isto, desvíase máis colesterol endóxeno á produción de ácidos biliares, o que é un modo de baixar os niveis de colesterol. Os ácidos biliares secuestrados así son despois excretados polas feces.
Utilízanse probas para medir o nivel de ácidos biliares tanto en medicina coma en veterinaria, xa que axudan a diagnosticar diversas condicións, como colestase (detención do fluxo biliar cara ao duodeno), derivación portosistémica (en cans e gatos), e displasia microvascular hepática (en cans e gatos). Un exceso na concentración de ácidos biliares no colon causa diarrea crónica. Esta condición é unha mala absorción dos ácidos biliares que pode diagnosticarse coa proba SeHCAT (do ácido 23-seleno-25-homo-tauro-cólico) e tratarse con secuestrantes de ácidos biliares.
O papel da "bile negra" na carcinoxénese foi xa suxerida por Hipócrates. Hoxe está ben documentado que os ácidos biliares son carcinóxenos e promotores de tumores en modelos experimentais. O seu papel carcinoxénico está mellor documentado en doenzas como o esófago de Barrett e o adenocarcinoma da unión gastroesofáxica.
Xosé Ramón Fandiño
Xosé Ramón Fandiño Veiga, nado en Santiago de Compostela o 11 de xaneiro de 1946, é un escritor e editor galego.
Traxectoria
Licenciado en Filoloxía Hispánica pola Universidade de Santiago de Compostela. Traballou no Instituto Galego de Información do Grupo Sargadelos. Foi coordinador da Gran Enciclopedia Galega Silverio Cañada. Colaborou na Radio Galega e foi guionista para televisión. Recibiu o Premio de Xornalismo V Centenario da Universidade de Santiago polo programa radiofónico Galicia Universitaria (1994-1995).
Crimen ferpecto
Crimen ferpecto é un filme español dirixido no 2004 por Álex de la Iglesia e enmarcado no xénero de comedia negra. Trátase da sétima película deste director bilbaíno.
En España estreouse o 22 de outubro de 2004, e foi estreada en agosto de 2005 nos Estados Unidos co título de Crimen perfecto.
Santuario Histórico de Machu Picchu
O Santuario Histórico de Machu Picchu é unha área protexida do Perú de 32.592 hectáreas que comprende a contorna natural do sitios arqueolóxico de Machu Picchu, situados na abrupta selva nubrada da vertente oriental dos Andes e a ambas as marxes do río Urubamba, que corre nesta sección con dirección noroeste.
Crimen ferpecto
Galardóns
Crimen ferpecto obtivo 2 premios no Festival de cine policial de Cognac e tivo 13 nomeamentos entre as que destacan:
Santuario Histórico de Machu Picchu
Isto permite a esta singular área protexida abarcar o que podería considerarse un dos transectos altitudinales máis extraordinarios do Perú, e protexer, en só uns vinte quilómetros lineais, ecosistemas tan dispares como as neves eternas, a máis de 4.000 msnm, e as tórridas selvas tropicais, a pouco máis de 1.700 msnm.
Especies que protexe
250px|miniatura|[[Oso andino.]]
As principais son: o oso andino ou ucurnari (Tremarctos ornatus) declarado símbolo do Santuario, o quetzal de cabeza dourada (Pharomachrus auriceps) e o galo das rochas ou tunqui (Rupicola peruviana) en fauna e a wiñay wayna (Epidendrum secundum) e wacanki (Masdevallia veitchiana) palabras quechua que significan "chorarás" e "sempre nova", respectivamente.
Xeografía
Visto desde o aire, o territorio do Santuario móstrase como un gran libro aberto pola metade, co caudaloso río Urubamba na súa parte central e dúas grandes cadeas de montañas que se precipitan cara a ambos os lados dun profundo val cuberto por vexetación tropical.
En cada marxe do río, os límites desta área natural protexen de xeito integral seccións completas de dúas das subconcas máis importantes da rexión: no seu extremo norte a Cordilleira do Urubamba e, no sur, a de Vilcabamba. E con elas, dous dos seus cumes máis importantes: o Wekey Willka ou Verónica (5.750 msnm) e o maxestoso Salkantay (6.271 msnm), considerado o Apu ou divindade tutelar da rexión. Completan os lindeiros do Santuario os vales de Cusichaca e Acobamba, ao leste e oeste, respectivamente.
Clima
300px|miniatura|Llactapata, ruínas dun antigo poboado inca, con edificacións civís e socalcos de cultivo, a beiras do [[río Urubamba, no extremo sur do Santuario.]]
Polas súas características xeográficas e topográficas, o Santuario Nacional de Machu Picchu presenta variedades climáticas en razón de que existen picos que alcanzan a altura de 6,270 msnm onde a temperatura é extremadamente fría e as partes máis baixas con aproximadamente 2,000 msnm con temperaturas máis tépedas.
As temperaturas na área de Machu Picchu difiren se se avalían nas zonas altas ou no fondo dos canóns, aínda que polo xeral, o clima deste sector é benigno, ou sexa, con características tipicamente subtropicais: cálido e húmido, con sensación de calor durante o día e fresco polas noites. Por acharse nunha zona subtropical posúe unha temperatura que oscila entre os 8º e 22 °C. As temperaturas mínimas son de 8 °C a 11.2 °C, mentres que as máximas están a orde dos 20 - 22.20 °C.
Ecosistemas, flora e fauna
300px|miniatura|Paisaxe altoandino na ruta do [[Camiño Inca a Machu Picchu, que atravesa boa parte do Santuario]] Os científicos rexistraron no seu interior ata dez zonas de vida e dúas ecorrexións ben diferenciadas, sendo as máis relevantes desde o punto de vista ecolóxico os herbales altoandinos, os bosques ananos de altura e a selva alta ou Iungas, representada polos bosques de borraxeira e a cella de montaña. Unha terra onde as variacións de temperatura son tan intensas que só algunhas criaturas logran sobrevivir: sol intenso durante o día e implacables xeadas polas noites. Esta enorme variedade de pisos ecolóxicos ou hábitat permite, á súa vez, a existencia dunha asombrosa variedade de especies de flora e fauna silvestre, adaptadas á perfección ás condicións específicas da súa contorna.
O mundo natural de Machu Picchu iníciase, pois, por encima dos 4.000 msnm, onde o vento varre sen cesar as planicies de ichu e onde as rochas pobóanse de liques e musgo. No territorio do cóndor andino e da taruca, o maior e máis elusivo dos cérvidos dos Andes; das xuguetonas vizcachas (roedores típicos das alturas) e do puma ou león da serra.
Descendendo, arríbase a unha zona onde os ventos fríos provenientes das montañas nevadas únense ás correntes cálidas que ascenden da selva para formar un estraño mundo en miniatura. Son os bosques ananos, un escenario de árbores retorcidos onde as dimensións parecen haberse trastornado por capricho da natureza: aquí as árbores son pequenos e os musgos, xigantes; os veados miden uns cantos centímetros e os troquilinos ou picaflores o tamaño dunha pomba. É a terra das bromelias e as flores máis raras; o fogar do oso andino ou ucumari e do tucano de altura.
Algo máis abaixo, alí onde a humidade reina ao longo do ano e as choivas son máis frecuentes que en ningún outro lugar do país, os bosques de borraxeira móstranse ao visitante de tanto en tanto, só cando o misterioso veo de néboa que os cobre ábrese para dar paso a unha visión máxica e marabillosa, este é un dos ambientes máis prolíficos e descoñecidos da natureza, un reino de fervenzas e seres misteriosos onde as árbores crecen case colgados dos cantís, aproveitando o escaso chan fértil que eles mesmos producen e suxeitándose ás grandes rochas de granito que afloran das montañas. Este é o fogar do colorido galo das rochas, ave nacional do Perú, de bandadas de tangaras multicolores, de tucanos esmeralda e quetzales de altura; de tigrillos e coatís; o reino dos fentos xigantes, as bromelias e as orquídeas, cuxo grupo alcanza aquí ata 200 especies, destacando entre elas as espectaculares wakanki e wiñay wayna, cuxas flores serviron para nomear algúns dos sitios arqueolóxicos máis espectaculares do Cápac Ñam (Camiños do Inca).
Manzaneda
Manzaneda é un concello da provincia de Ourense, pertencente á comarca da Terra de Trives. Segundo o padrón municipal (INE 2018) conta con 890 habitantes (435 homes e 455 mulleres) (1.150 en 2004).
Santuario Histórico de Machu Picchu
Ecosistemas, flora e fauna
Finalmente, ao fondo dos vales e baixo o efecto térmico dos cursos de auga que os percorren, os bosques da cella de montaña brindan as condicións ideais para unha enorme variedade de cultivos: coca, achiote, millo, cacao, café e froitalles. esta foi a despensa dos incas, quen recorreron a ela en procura dos seus froitos máis prezados, e continúao sendo para os poboadores fincados nos seus dominios. Unha terra de bosques de bambú que florecen logo de décadas para morrer en masa, como seguindo un mandato misterioso e estraño; un territorio onde os vales ensánchanse e os ríos aplacan a súa furia para dar paso a canles transparentes que lamen das montañas o limo rico en nutrientes. Este é o limiar dos grandes bosques amazónicos.
Manzaneda
Toponimia
Manzaneda é un dos poucos topónimos castelanizados en Galicia aceptado coma forma oficial. Gonzalo Navaza, investigador especializado na onomástica galega, considerou que a forma Manzaneda apareceu a partir do século XVIII. O nome tradicional é Maceda, e proponse Maceda de Trives como topónimo oficial ao haber xa outro municipio ourensán homónimo, pola alta abundancia de maceiras na zona.
Santuario Histórico de Machu Picchu
Conservación e ameazas
Desde o punto de vista ambiental, o principal valor do Santuario reside no rol que xogan os densos bosques das súas montañas para o mantemento do equilibrio hídrico da rexión, captando a auga das choivas e conducíndoa, sen causar erosión, ata o curso do Urubamba. Se estes bosques desaparecesen, perderíanse con eles numerosas especies de flora e fauna únicas e case descoñecidas para a ciencia; pero sobre todo iniciaríase na área un irreversible proceso de deterioración ambiental que traería consigo consecuencias devastadoras para o home, como a destrución das vías de comunicación, a desaparición de zonas de cultivo, inundacións e deslizamentos de terra.
300px|miniatura|Camiñantes sobre o antigo camiño inca, nunha zona do [[bosque nubrado. ]]
Manzaneda
Xeografía
Situado na parte nororiental da provincia, limita ao norte co concello da Pobra de Trives, ao leste co concello do Bolo, ao sur co concello de Vilariño de Conso e ao oeste co concello de Chandrexa de Queixa. A súa capital, Manzaneda, destaca polo seu conxunto histórico medieval, do que se conservan importantes vestixios.
Santuario Histórico de Machu Picchu
Conservación e ameazas
Na actualidade, a principal ameaza contra o Santuario, ademais do crecemento desproporcionado do turismo, son os incendios forestais. Iniciados por agricultores residentes nas zonas altoandinas lindeiras con esta área protexida, os lumes estacionales, dirixidos a renovar os pastos naturais, vólvense incontrolables e ingresan, axudados polo vento e a fraxilidade da vexetación, ladeira abaixo cara ao corazón dos bosques de borraxeira. A miúdo, o lume arrasa con todo ao seu paso, destruíndo enormes extensións de selva virxe, ata que o efecto das choivas aplaca a furia das chamas. En anos recentes, a magnitude destes incendios foi tal que o seu efecto devastador chegou ata a trasponer os límites da cidadela inca de Machu Picchu.
Manzaneda
Poboación
Con trazos da Galicia de montaña, con escasa poboación nova e unha ampla capa de maiores de 65 anos, o concello de Manzaneda aglutinaba en 2018 890 habitantes.
Santuario Histórico de Machu Picchu
Conservación e ameazas
Afortunadamente, a administración do Santuario, en coordinación cos diferentes sectores involucrados na súa conservación, e co apoio da cooperación internacional, vén traballando no desenvolvemento dun plan de uso múltiple de recursos, capacitando aos agricultores acerca dos perigos da queima anual de pastos e ofrecendo alternativas de aproveitamento non destrutivo dos recursos da área aos poboadores que dependen dela.
Manzaneda
Turismo
Enclavado no Macizo Central ourensán, o concello de Manzaneda conta con diversos recursos de alto valor paisaxístico e natural. Comparte a estación de esquí de Manzaneda co concello da Pobra de Trives. No Souto de Rozavales está o castiñeiro de Pumbariños, de máis de 1000 anos de idade e 13,85 metros de perímetro. Está incluído no catálogo de árbores senlleiras.
A igrexa parroquial de San Miguel de Bidueira é coñecida como a catedral das terras de Manzaneda, ou a catedral da montaña, pola súa gran maxestuosidade. Así mesmo, a capital do concello destaca por ser unha vila medieval, da que se conservan numerosos vestixios do seu glorioso pasado.
Santuario Histórico de Machu Picchu
Conservación e ameazas
O Santuario Histórico de Machu Picchu foi recoñecido internacionalmente pola Unesco en 1983, outorgándoselle a categoría de Patrimonio Cultural e Natural da Humanidade. Só dúas áreas nas Américas ostentan estas distincións (a outra é Tikal, en Guatemala).
Percebe
O percebe (Pollicipes pollicipes), tamén denominado mixote, percebe da pedra, percebe da sombriza e percebe mexón, segundo M. C. Ríos Panisse e máis Rosa Ramonell, é unha especie de artrópodo pertencente á familia dos policipédidos da orde dos pedunculados e infraclase dos cirrípedes, do subfilo dos crustáceos, estando en consecuencia ligado de lonxe cos cangrexos e as lagostas. Algunhas autoridades académicas consideran os cirrípedes como clase plena.
A especie foi descrita por primeira vez polo químico e naturalista alemám Johann Friedrich Gmelin en 1789, baixo o nome de Lepas pollicipes. Das ao redor de 1220 especies de percebes coñecidas, Pollicipes pollicipes (antes Pollicipes cornucopia) é a común nas augas galegas.
Etimoloxía
O nome galego, percebe, remonta ao latín pollicipes, composto de pollex "polgar" e pes "pé" (literalmente: 'o dedo gordo do pé').
Reprodución
Como moitos outros invertebrados, os percebes son hermafroditas, alternando os roles masculinos e femininos no paso do tempo. O percebe que fai o rol de macho introduce os espermatozoides na cavidade do que fai de femia, que incubará os ovos no seu interior. Cando saen dos ovos pasarán polas distintas fases larvarias anteditas até fixarse ás rochas onde seguirán medrando. Dise que o percebe posúe o pene máis longo en proporción á lonxitude do seu organismo: segundo algunhas fontes alcanza 20 veces a lonxitude do animal. Con todo, nun recente experimento realizado no Aquarium Finisterrae da Coruña conseguiuse gravar por vez primeira a cópula do percebe, observándose que realmente o tamaño do pene en erección se multiplica aproximadamente por un e medio.
Outros
Con todo, algúns membros deste grupo teñen un modo de vida algo diferente. Por exemplo, os do xénero Sacculina son parasitos dos cangrexos.
Gastronomía
miniatura|Venda de percebes nun mercado. É un marisco que destaca polo seu alto prezo.
Explótase sobre todo desde Galicia e Asturias, Cantabria, País Vasco, Portugal e Francia (especialmente en Belle Isle), sendo a costa galega un dos mellores lugares para esta especie, que constitúe un produto típico da súa gastronomía. Recóllese manualmente nas rochas situadas na zona intermareal das rías, acantilados, illas etc., con risco considerable para os operarios, localmente chamados percebeiros.
A parte comestible é a que forma o pedúnculo. O seu equivalente comestible americano é o picoroco.
O percebe en Galicia
O percebe galego, debido á riqueza nutritiva das augas de Galicia, é máis groso e escuro que o de Marrocos, e ten a uña máis avermellada e con menos placas que o percebe do Canadá (que é doutra especie, parecida, Pollicipes polymerus Sowerby, 1833), facendo toda esta suma que sexa dunha gran calidade. Destaca sobor de todo o percebe do Roncudo, en Corme (concello de Ponteceso), e o de Cedeira pola súa calidade.
O percebe na gastronomía
O mestre Álvaro Cunqueiro dicía que miniatura|Percebes no [[Porto do Son (entre Fisterra e Corrubedo).]]
E pola súa parte, un seu discípulo, Jorge Víctor Sueiro, afirmaba que este crustáceo
Crenzas
En Europa, até ben entrada a Idade Moderna creuse que algunhas especies de gansos (as do xénero Branta) eran a metamorfose madura dos percebes (chamándose en inglés barnacles tanto a estes cirrípedes como a esas aves); este era un dos modos en que a xente burlaba o xaxún de carnes durante a coresma, dado que segundo o cristianismo durante ese período as únicas carnes que se podían comer eran as de peixes e mariscos, deste xeito as aves chamadas do mesma xeito e até, nalgunha ocasión, outras similares (ánsares e patos) eran clasificadas como "moluscos" ou "crustáceos". Un dos argumentos para tan curiosa taxonomía era o feito de que os percebes teñen apéndices que recordan a plumas.
Anouk Aimée
Nicole Françoise Florence Dreyfus, nada en París o 27 de abril de 1932 é unha actriz francesa coñecida como Anouk Aimée.
Traxectoria
Aimée naceu como en París, filla do actor Henri Murray (nado Henry Dreyfus) e da actriz Geneviève Sorya (nada Durand). O seu pai era xudeu, mentres que a súa nai era católica. Aínda que se criou como católica, converteuse ao xudaísmo sendo adulta.
A súa educación comezou na École de la rue Milton, en París, na École de Barbezieux, no Pensionnat de Bandol e na Institution de Megève. Estudou danza na ópera de Marsella e teatro en Inglaterra, tralo que pasou a estudar arte dramática e danza con Andrée Bauer-Thérond.
Aimée (daquela coñecida como Françoise Dreyfus) debutou no cinema en 1946, con catorce anos, no papel de "Anouk" en La Maison sous la mer, e mantivo ese nome artístico. Jacques Prévert, mentres escribía Les amants de Vérone (1949) especificamente para ela, suxeriulle que adoptase o apelido simbólico de Aimée (en francés, "Amada"), "que a asociaría para sempre co poder afectivo dos seus papeis na pantalla".
O dous de maio de 1808 en Madrid
O dous de maio de 1808 en Madrid, tamén chamado A carga dos mamelucos na Porta do Sol, A loita cos mamelucos, ou simplemente A carga dos mamelucos, é, xunto con O 3 de maio en Madrid, un dos cadros máis soados de Francisco de Goya, pintor español. O cadro, pintado en 1814 en óleo sobre tea, atópase no Museo do Prado, en Madrid.
Anouk Aimée
Traxectoria
Apareceu en La dolce vita, de Federico Fellini, e en Lola, de Jacques Demy. Foi candidata ao Oscar á mellor actriz en 1966 polo seu papel en Un homme et une femme, que lle deu fama internacional.
En 2002, recibiu un premio César de Honra e en 2003 recibiu o Oso de Ouro honorífico do Festival Internacional de Cinema de Berlín, que lle dedicou ese mesmo ano unha retrospectiva.
Vida privada
Aimée estivo casada en catro ocasións: con Edouard Zimmermann (1949-1950), co director Nico Papatakis (1951-1955), co actor e produtor musical Pierre Barouh (1966-1969) e co actor británico Albert Finney (1970-1978). Tivo unha filla, Manuela Papatakis (nada en 1951), do seu segundo matrimonio.
En 1995 foi escollida pola revista Empire no posto 56 das 100 estrelas de cinema máis sexys da historia.
O dous de maio de 1808 en Madrid
Historia
O 24 de febreiro de 1814, Goya dirixe unha carta á rexencia de España, informando da súa pretensión de
O 9 de marzo respondeulle o goberno aceptando pagarlle o importe de lenzos, aparellos e cores. Como resultado, no ano 1814, seis anos despois dos feitos, pintou este lenzo, e Os fusilamentos do 3 de maio na montaña do Príncipe Pío, que plasma os acontecementos do día seguinte ao representado neste cadro.
Hai que resaltar que Goya non asistiu a unha escena similar: pintouna de acordo aos relatos que ouviu sobre o acontecemento. Co cadro quixo, por unha banda, render homenaxe á resistencia española e, por outra, espera conseguir o apoio do novo monarca, Fernando VII, e poder conservar a súa pensión e seguir vivindo en Madrid.
Restauración
En 1941, cando as pinturas regresaron a Madrid, levouse a cabo unha primeira restauración. Posterioremente, fíxose outra restauración adicional en 2008, na que se amañaron as zonas afectadas, e tamén se reintergraron as figuras desaparecidas con pigmentos á acuarela, tomando como modelo fotografías previas ás perdas. Nos estudos publicados trala restauración, confirmouse que antigamente a obra mostrara a inscrición «2 de maio» no ceo, engadida posiblemente cando permanecía almacenada no século XIX e que foi eliminada con disolventes antes de 1890.
Descrición
Representa unha escena do levantamento do 2 de maio contra os franceses, comezo da Guerra de independencia española contra Napoleón, que ocupara España en 1808 e puxera como rei ao seu irmán, Xosé Bonaparte. No cadro, os insurxentes españois, atacan os mamelucos, mercenarios exipcios que combaten á beira do exército francés e se produce un violento choque corpo a corpo. Esta revolta foi esmagada de forma sanguenta polo exército de ocupación dirixido por Joachim Murat. Non tódolos autores están de acordo sobre se o fondo da obra se corresponde coa Porta do Sol preto do Palacio Real (esta é a opinión de Charles) ou se esa localización é errónea (esta é a posición de Andioc).
Características
Os movementos dos cabalos e dos distintos personaxes dotan o cadro dun gran dinamismo. Reflicte a escena con gran realismo, como pode verse a representación dos corpos caídos e os ríos de sangue. No último termo, vese o perfil arquitectónico de Madrid, aínda que tratado de tal xeito que non distrae a atención do acontecemento principal, que domina o primeiro plano.
Influencias
Por outrabanda, o seu estilo influirá nalgúns cadros do romanticismo francés, coma nas obras de Géricault ou en "A Liberdade guiando ao pobo" de Delacroix.
Ramón Domínguez Ferradás
Ramón Domínguez Ferradás, nado en Bueu, foi un político galego.
Traxectoria
Directivo da sociedade agraria El Porvenir de Cela. Foi concelleiro e primeiro tenente de alcalde en Bueu na ditadura de Primo de Rivera. En outubro de 1930 dimitiu como concelleiro de Bueu. Foi nomeado alcalde de Bueu en abril de 1931. Cesou no cargo o 5 de xuño dese ano, deposto polo Goberno Civil. Militante do Partido Republicano Radical, do que foi elixido membro do Comité Executivo provincial en outubro de 1933, volveu ser nomeado alcalde a principios de 1934. Deputado provincial, foi nomeado presidente da Deputación de Pontevedra logo do falecemento de José Viñas del Monte en 1935.
Triquiúridos
A dos triquiúridos (Trichiuridae) é unha familia de peixes teleósteos mariños da orde dos perciformes, e suborde dos escombroideos.
Os peixes desta familia son longos, delgados e xeralmente de cores azulada ou prateada. Reduciron considerablemente as aletas pelvianas e a caudal (que ás veces están ausentes), o que lles dá un aspecto similar a unha anguía. Son depredadores, e a súa boca é grande e está armada con dentes longos e afiados.
A familia comprende unhas 40 especiess distribuídas polos océanos Atlántico, Índico e Pacífico.
A súa antigüidade nos mares da Terra remóntase ao eoceno.
Características
Teñen o corpo extremadamente alongado e fortemente comprimido lateralmente, ao que deben o nome vulgar de sabres,  ou peixes sabre.
Depredadores, a súa boca e grande, e nas mandíbulas teñen longos dentes afiados de tipo cairo.
A aleta dorsal é moi longa, estendéndose todo ao longo do corpo, coa parte de raios brandos máis longa que a parte con raios espiñentos, distinguíbeis ambas as partes por unha marca nalgunhas especies. A aleta caudal é pequena, e algunhas veces está ausente. As aletas pectorais insírense na parte baixa do corpo, e as aletas pectorais, de estaren presentes, son case vestixiais.
Só presentan unha narina a cada lado do fociño.
Algúns deles son comestíbeis, especialmente a especie Trichiurus lepturus.
Descrición
A familia foi descrita en 1810 polo naturalista estadounidense de orixe franco-xermana-italiana Constantine Samuel Rafinesque, na súa obra d'ittiologia Siciliana: ossia, Catalogo metodico dei nomi Latini, Italiani, e Siciliani dei pesci che si rinvengono in Sicilia disposti secondo un metodo naturale e seguito da un appendice che contiene la descrizione di alcuni nuovi pesci Siciliani /​ opuscolo del Signore C. S. Rafinesque Schmaltz'', impreso en  Messina por Giovanni del Nobolo.
Etimoloxía
O nome da familia, Trichiuridae, está formado polos elementos do latín científico thichi- e -ur-, tirados da raíz do xenitivo do nome do grego antigo θρίξ τριχός thríx, trichós "pelo", "cabelo", e a voz οὐρά ourá, "cola", coa desinencia -idae, "semellantes", plural de -ideus e derivada do grego antigo ειδης eidēs, de είδος eídos, "aspecto", "aparencia", propia dos nomes das familias de animais.
Clasificación
Segundo o WoRMS e o ITIS, a familia comprende 10 xéneros, agrupados en tres subfamilias:
Familia Trichiuridae
Antigüidade
Apareceron por primeira vez no rexistro fósil durante o eoceno, no terciario inferior.
En Galicia
Nas augas galegas son frecuentes as especies Lepidopus caudatus (Euphrasen, 1788) e Trichiurus lepturus Linnaeus, 1758.
Pedro II
Soberanos ou nobres co nome de Pedro II foron:
Contou Rosalía
Contou Rosalía é un telefilme (emitido tamén como miniserie), da TVG, estreado o 16 de maio de 2018, véspera do Día das Letras Galegas, baseado na vida de Rosalía de Castro en Madrid.
Argumento
Ao Madrid de mediados do S. XIX chega a Duquesa da Gloria, unha aristócrata de provocante singularidade. Tamén está na cidade, por asuntos de familia, a escritora feminista Rosalía de Castro. Alí fai vida social, escribe e reencóntrase co historiador Manuel Murguía. Ao calor da común preocupación polas xentes e a cultura de Galicia, nace entre eles unha paixón que a escritora non quere ver morrer nas cadeas con que a sociedade da época aferrolla as mulleres. O amor da escritora, desafiando limitacións de todo o tipo, desenvólvese no clima conspiratorio do final da era absolutista, tan axitado como traxicómico, onde a actuación da Duquesa da Gloria adquire unha sorprendente relevancia no camiño da emancipación. A propia Rosalía é quen nolo conta.
Segundo Iolanda Ogando:
Norman Sheffield
Norman Sheffield, nado en Enfield o 25 de setembro de 1939 e finado en Cornualla o 20 de xuño de 2014, foi un músico e publicista, moi lembrado pola súa implicación na produción e na industria da gravación musical, propietario dos Trident Studios, e especialmente por ser o primeiro representante da banda de rock británica Queen.
Traxectoria musical
Foi batería de The Hunters, con quen logrou certo éxito, e tamén tocou a percusión nun espectáculo televisivo no London Palladium, en 1958, xunto con Cliff Richard. Máis recentemente, un dos maiores éxitos de The Hunters, "Teen Scene", figurou na banda sonora da película An Education, de 2009.
Logo inaugurou coa súa muller unha tenda de discos en Waltham Cross, Hertfordshire (Inglaterra) e máis tarde converteu o piso superior nun estudio de gravación para que os músicos locais que o desexasen puidesen gravar alí a súa propia música. Finalmente vendeu a tenda e procurou un local máis grande en Londres, e moito do equipamento orixinal foi comprado polo fundador de Island Records.
Trident Studios
Sheffield continuou co lanzamento de Trident Studios en 1968, co seu irmán Barry, na zona do Soho londiniense, que chegaron a converter nun dos estudios de gravación máis importantes do mundo. O estudio traballou con moitos dos mellores artistas da época e gravou cancións lendarias, como "Hey Jude", con The Beatles, "Space Oddity", con David Bowie, ou "Candle in the Wind", con Elton John.
Queen
Entre 1972 e 1975, Sheffield, a través dunha das súas empresas dentro do grupo Trident, foi o representante do grupo británico de rock Queen, así como outros artistas do momento.
Trident investiu moito na banda anteriormente coñecida sinxelamente como Smile, cando os seus membros eran estudantes, e finalmente conseguiulles un contrato de gravación con EMI. Publicouse moito acerca de que Sheffield tratou inxustamente á banda, o cal foi fortemente negado por el en diversas entrevistas e máis tarde nas súas memorias. "Death on Two Legs" a canción escrita máis tarde Freddie Mercury, estaba baseada nestes problemas de relación con Sheffield.
Mesmo despois da ruptura con Queen, unha das outras empresas do grupo de Sheffield, Trilion Video, foi contratada por Queen para producir o videoclip de "Bohemian Rhapsody", en 1975, que adoita ser considerado como o primeiro videoclip moderno.
As súas memorias
En 2013, Sheffield publicou as súas memorias co título de "Life on Two Legs: Set The Record Straight", onde saca á luz a historia interior de Trident Studios, como empezou todo e como medrou ata chegar a gravar a música que o converteu nun dos estudios máis famosos do mundo. Tamén detalla como descubriu e xestionou a carreira de Queen.
O libro contén fotos exclusivas, historias non contadas anteriormente sobre os artistas que gravaron en Trident Studios durante a súa historia e copias dos contratos orixinais de Queen a partir de 1974. O libro está prologado por Paul McCartney.
Outros negocios
Co crecemento da música electrónica e dos estudios domésticos na década dos 80, a industria de música sufriu grandes transformacións e Sheffield vendeu o estudio e estableceu un dos primeiros comercios de venda de computadores Apple no Reino Unido, importándoos dos Estados Unidos.
Máis tarde, xunto cos seus fillos fundou Tableau, unha axencia publicitaria, na que envorcou os seus coñecementos anteriores da industria do entretemento e a súa experiencia adquirida ao publicitar os primeiros computadores. A axencia foi a responsable das primeiras campañas de reserva en liña da compañía EasyJet, ademais doutras campañas publicitarias moi salientables, e conseguiu premios moi importantes neste sector.
Morte
Sheffield morreu en Cornualla, no Reino Unido, en xuño de 2014, aos 75 anos. Padecía cancro de gorxa.
Cortes, Bergondo, Bergondo
Cortes é un lugar da parroquia de Bergondo no concello coruñés de Bergondo na comarca da Coruña. Tiña 90 habitantes no ano 2010 segundo datos do INE, dos cales 45 eran homes e 45 eran mulleres.
Sara Tavares
Sara Tavares, nada en Lisboa o 1 de febreiro de 1978, é unha cantora e compositora portuguesa con ascendencia caboverdiana. A música que interpreta é definida como world music.
Traxectoria
En 1996 editou o seu primeiro disco que contou coa colaboración do coro Shout, alén de gravar a música "Longe do Mundo" (unha adaptación de "God Help The Outcasts, de Heidi Mollenhauer), para o filme da Disney The Hunchback of Notre Dame, que viría merecer unha mención honrosa da Disney como a mellor versión, sen contar coa inglesa, da canción.
Na Expo'98, Sara Tavares participou no espectáculo de homenaxe a Gershwin, ao lado da Rias Big Band Berlin. Colaborou, entre tanto, no grande succeso da banda Ala dos Namorados, "Solta-se o Beijo". En 1999 editou o álbum "Mi Ma Bô", un disco máis maduro e con máis ligazón as súas raíces.
O álbum "Balancê", editado pola World Connection, en novembro de 2005, foi considerado un dos mellores álbums do ano por parte da crítica, tendo alcanzado o disco de ouro.
Coa canción "Bom Feeling", do álbum "Balancê", Sara Tavares dá a cara polo Millenium BCP. A través da campaña, nun investimento de 3 millóns de euros, 40 mil CDs da cantora foron distribuídos aos clientes do banco.
En 2008 é lanzado o DVD "Alive in Lisboa". No ano de 2009 regresa aos orixinais co álbum "Xinti".
Pedro III
Soberanos ou nobres co nome de Pedro III foron: .
Luis Ruiz Gopegui
Luis Ruiz de Gopegui, nado en Madrid en 1929, e licenciado en Ciencias Físicas pola Universidade Autónoma de Madrid. Foi responsábel das actividades da NASA en España. Realizou o doutoramento na Universidade de Barcelona. Ten un mestrado en Enxeñaría electrónica pola Universidade Stanford en California.
É pai da novelista Belén Gopegui.
Control (filme)
Control pode ser o nome de varias películas:
Control (filme de 2007)
Control é un filme inglés dirixido por Anton Corbijn no 2007, baseado na vida do cantante de Manchester Ian Curtis.
Santo André de Penosiños, Ramirás
Santo André de Penosiños é unha parroquia do concello de Ramirás na comarca da Terra de Celanova, na provincia de Ourense. No ano 2007 tiña 384 habitantes, deles 186 eran homes e 198 eran mulleres, o que supón un incremento de 5 habitantes en relación ao ano anterior, 2006.
Lugares e parroquias
miniatura|esquerda|Igrexa parroquial de Santo André de Penosiños.
Xogos Olímpicos de 1944
Os XIII Xogos Olímpicos deberían terse realizado en Londres, capital do Reino Unido.
Londres foi elixida para organizar estes Xogos, por riba das cidades de Roma, Detroit, Lausana, Atenas, Budapest, Helsinqui e Montreal. Porén, os acontecementos bélicos da segunda guerra mundial impedirían a realización dos Xogos, ata 1948. Londres organizou os Xogos no ano 1948 e foi elixida para celebrar os do ano 2012.
Poecilia reticulata
Poecilia reticulata, xeralmente coñecido como guppy, é unha especie de peixe tropical, natural do noroeste de Suramérica, pero presente hoxe nos cinco continentes ao ser introducido en moitas zonas, e un dos peixes de acuario máis populares. Forma parte da familia Poeciliidae e caracterízase por ser ovovivíparo. Son moi adaptables e prosperan doadamente en moitos ambientes e condicións ecolóxicas diferentes. O guppy macho, que é menor que a femia, ten aletas caudais e dorsais ornamentais, mentres que a femia é dunha cor máis apagada. Na natureza aliméntanse xeralmente de diversas fontes de comida, como algas bentónicas e larvas de insectos acuáticos. Esta especie utilízase como organismo modelo nos campos da ecoloxía, evolución, e estudos do comportamento.
Taxonomía e nome
A especie foi descrita por primeira vez en Venezuela co nome Poecilia reticulata por Wilhelm Peters en 1859 e pouco despois como Lebistes poecilioides en Barbados por De Filippi en 1861. Despois, Albert Günther denominouna Girardinus guppii en honor de Robert John Lechmere Guppy, que enviou espécimes desta especie desde a illa de Trinidad ao Museo de Historia Natural de Londres. Posteriormente, Charles Tate Regan reclasificouno como Lebistes reticulatus en 1913. Finalmente, en 1963, Rosen e Bailey volveron a darlle o seu nome orixinal, Poecilia reticulata. Aínda que a taxonomía da especie sufriu todos estes cambios e orixináronse varios sinónimos, o nome que máis triunfou como nome común foi o derivado do apelido do Sr. Guppy, polo que o nome guppy é internacionalmente utilizado por científicos e acuaristas da maior parte do mundo. Porén, o nome científico Girardinus guppii é agora considerado un sinónimo júnior do nome aceptado Poecilia reticulata.
Descrición
miniatura|esquerda|Dimorfismo sexual mostrado no guppy de Trinidad (arriba o macho, debaixo a femia). miniatura|Variedades de guppy.
Os criadores crearon unha gran variedade de cepas de guppy por medio de apareamento selectivo, caracterizados por ter diferentes cores, debuxos, formas e tamaños das aletas. Moitas cepas domésticas teñen trazos morfolóxicos que son moi diferentes dos do tipo silvestre. Os machos e femias de moitas cepas domésticas teñen xeralmente un tamaño corporal grande e están moito máis esplendidamente ornamentadas que os seus antepasados de tipo salvaxe.
O guppy ten 23 pares de cromosomas, entre eles un par de cromosomas sexuais, casualmente o mesmo número que os humanos. Os xenes responsables das ornamentacións dos machos de guppy están ligados ao cromosoma Y e son herdables.
Ciclo de vida
Na natureza prodúcense dúas ou tres xeracións de P. reticulata por ano. As crías están ben desenvolvidas e poden facer unha vida independente sen necesidade de coidados parentais desde que nacen. Os individuos novos agrúpanse en bancos e utilizan tácticas antidepredadores. Son ovovivíparos. O tamaño da camada é moi variable, aínda que existen algunhas diferenzas entre poboacións dependendo do nivel de depredación que sofren e outros factores. As femias de tamaños similares adoitan producir descendencias máis numerosas pero de menor tamaño corporal en condicións de alta depredación. A femia ten a súa primeira descendencia entre as 10 e 20 semenas de idade, e continúa reproducíndose ata os 20–34 meses de idade. Os machos maduran ás 7 semanas ou menos de idade. A duración da vida dun guppy na natureza varía amplamente, pero normalmente é duns 2 anos. Obsérvanse variacións no ciclo vital do guppy en distintas poboacións, que indican que existiu unha diferente presión evolutiva sobre elas.
Madurez
O tamaño corporal do guppy está relacionado positivamente coa idade, e o seu tamaño no momento de acadar a madurez varía moito dependedo do risco de depredación ao que están sometidos no seu hábitat. Os machos e femias que viven en rexións con alta depredación maduran máis rápido e empezan a reproducirse antes, e dedican máis recursos á reprodución que os que viven en rexións con pouca depredación. As femias das rexións de alta depredación reprodúcense máis frecuentemente e producen máis descendencia por camada, o que indica que son máis fecundas que as de zonas con baixa depredación. O éxito reprodutivo das femias está tamén relacionado coa idade. As femias máis vellas producen descendencia de tamaño reducido con intervalos crecentes entre unha reprodución e outra.
Senescencia
Un factor importante que afecta aos patróns de senescencia do guppy na natureza é a taxa de mortalidade causada pola depredación. Os que viven en ambientes con alta depredación sofren unha maior taxa de mortalidade extrínseca porque é máis probable que os maten os depredadores. As femias de hábitats con alta depredación experimentan un incremento signifcativo na mortalidade aos 6 meses de idade, mentres que os de hábitats con baixa depredación non sofren un incremento de mortalidade ata os 16 meses. Con todo, os que viven en ambientes con alta depredación viven máis tempo porque os seus períodos reprodutivos son máis longos. Non hai diferenzas significativas na duración da vida posreprodutiva.
Regulación da poboación
Ademais do patrón de senescencia, a dispoñibilidade de recursos e a densidade tamén importan na regulación das poboacións de guppy. Reducen a súa fecundidade e distribución reprodutiva en resposta á escaseza de comida. Cando o alimento é abondoso, incrementan o número de fillos. A distribución reprodutiva diferencial pode ser a causa da estacionalidade das características da súa historia vital nalgunhas poboacións de guppy. Por exemplo, durante a estación húmida de maio a decembro, os guppy das montañas do norte de Trinidad reducen o seu investimento na reprodución sen importar o nivel de depredación, posiblemente en resposta a unha diminución dos recursos alimenticios. A densidade da poboación tamén inflúe en ambientes máis simples porque unha maior competición intraespecífica causa unha diminución na taxa rerodutiva e na taxa de crecemento somático, e un incremento correspondente na taxa de mortalidade xuvenil debido ao cannibalismo. Confirmouse que en hábitats de baixa depredación, as poboacións de guppy están en parte reguladas pola densidade.
Apareamento
miniatura|esquerda|Macho e femia silvestres de guppy.
O guppy ten un istema de apareamento chamado poliandria, no que as femias se aparean con moitos machos. O apareamento múltiple é beneficioso para os machos porque o éxito reprodutivo dos machos está directamente relacionado co número de veces que se aparea. O custo do apareamento múltiple para os machos é moi baixo porque non proporcionan un beneficio material para as femias ou para o coidado parental das crías. Inversamente, o apareamento múltiple pode ser desvantaxoso para as femias porque reduce a súa eficiencia da busca de alimentos e incrementa as posibilidades de depredación e infección parasitaria. Porén, as femias obteñen algúns beneficios potenciais do apareamento múltiple. Por exemplo, as femias que se aparean de forma múltiple poden producir máis descendencia cun tempo de xestación máis curto, e os seus fillos tenden a ter mellores cualidades, como unha potenciación da capacidade de formación de bancos e de evitar os depredadores.
As femias aparéanse de novo máis activamente e atrasan o desenvolvemento dunha camada cando o segundo macho previsto é máis atractivo que o primeiro. Os experimentos realizados mostraron que as femias que se volven aparear prefiren un novo macho ao orixinal ou un irmán do orixinal con fenotipo similar. As preferencias das femias por novos machos para o reapareamento poden explicar o excesivo polimorfismo fenotípico nos machos desta especie.
Evitar a endogamia
A endogamia normalmente ten consecuencias negativas para a fitness (depresión por endogamia), e como resultado nas especies evolucionaron mecanismos para evitar a endogamia. A depresión por endogamia considérase que se debe en gran medida á expresión de mutacións recesivas deletéreas en homocigose. Describíronse numerosos mecanismos para evitar a endogamia que operan antes do apareamento. Porén, os mecanismos para evitar a endogamia que operan despois da copulación son menos coñecidos. No guppy, hai un mecanismo poscopulatorio para evitar a endogamia baseado na competición entre o esperma de machos rivais para conseguir a fecundación. Nas competicións entre espermas de machos non emparentados e machos que son irmáns completos, observouse que hai un significativo nesgo de paternidade en favor dos machos nos emparentados.
Elección de parella das femias
A elección de parella das femias xoga un importante papel no pareamento múltiple. As femias son atraídas por machos de brillantes cores, especialmente os que teñen pintas laranxas nos flancos. As pintas laranxas poden servir como indicador dunha mellor fitness física, xa que se observou que os machos con pintas laranxas poden nadar máis tempo contra unha corrente forte. Debido á vantaxe no apareamento, os machos evolucionan para ter máis ornamentación en cada xeración en hábitats con poucos depredadores nos que o custo de ser moi visible é menor. A proporción e duración da exhibición de cortexo do guppy macho tamén xoga un importante papel na elección de parella feita pola femia. O comportamento de cortexo é outro indicador de fitness porque a forza física empregada en manter a danza de cortexo, chamada exhibición sigmoide, na cal os machos flexionan os seus corpos para que tomen forma de S e vibran rapidamente.
A elección de apareamento das femias pode tamén verse influenciada pola elección que fai outra femia. Nun experimento, unhas femias observaban a dous machos, un solitario e outro que estaba cortexando activamente a outra femia, e déuselles a elixir entre os dous. A maioría das femias pasaban máis tempo preto do macho que estaba cortexando. A preferencia das femias de guppy por machos en boa forma permite que os seus descendentes herden unha mellor fitness física e unhas maiores posibilidades de supervivencia.
Depredación
miniatura|Aequidens pulcher, un depredador común do guppy.
O guppy ten moitos depredadores nos seus hábitats naturais, como peixes máis grandes e aves. Algúns dos seus depredadores naturais na natureza son os peixes Crenicichla alta, Anablepsoides hartii e Aequidens pulcher. O pequeno corpo do guppy e as brillantes cores dos machos fan deles unha fácil presa, e como fan moitos peixes, a miúdo reúnense en bancos para evitar a depredación. A formación de bancos está máis favorecida pola evolución en poboacións de guppy que están baixo unha alta presión de depredación, exercida por un tipo de depredador ou pola densidade de depredadores. A coloración do guppy tamén evolucionou diferencialmente en resposta á depredación. Os machos que son de cores máis brillantes teñen unha vantaxe no apareamento, xa que atraen a máis femias en xeral, pero á vez teñen un maior risco de ser detectados polos depredadores que os de cores apagadas. Os machos evolucionaron para ter cores menos rechamantes e menos manchas e máis pequenas baixo intensa depredación tanto na natureza coma en instalacións de laboratorio. As femias nun ambiente con alta depredación tamén evolucionan para ter unha menor preferencia polos machos de brillantes cores, e a miúdo rexéitanos.
Inspección de depredadores
Cando o guppy encontra un depredador potencial, algúns deles aproxímase ao depredador para avaliar o perigo. Este comportamento, chamado inspección de predadores, beneficia ao que fai a inspección, xa que obtén información, pero pono en risco de ser depredado. Para reducir o risco, os peixes inspectores evitan a área da boca do depredador, chamada o cono de ataque, e aproxímase ao depredador por un lado ou por detrás. Poden tamén formar un grupo para a protección, o tamaño do cal é maior nas poboacións baixo alta depredación. Aínda que as evidencias indican que é menos probable que os depredadores ataquen ao individuo inspector que a outro non inspector, os inspectores seguen estando en maior perigo debido á súa proximidade ao depredador.