cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Batalla de Velbazhd
Batalla
Aínda que tomado totalmente por sorpresa, Miguel Shishman intentou levar o seu exército en orde, mais xa era demasiado tarde e as unidades búlgaras máis numerosas foron esmagadas. A batalla foi sanguenta, porque as forzas restantes búlgaras no campo de batalla resistiron con rixidez e, segundo algúns cronistas o río arroibouse. Ambos bandos sufriron grandes baixas e o campamento búlgaro foi saqueado polos serbios. O emperador foi ferido de gravidade, o seu cabalo morreu encima del e foi capturado polos soldados inimigos. Foi levado ao campo serbio onde probablemente morreu das súas feridas no cuarto día do seu cativerio, o 31 de xullo. Algunhas outras teorías suxiren que pereceu no campo de batalla ou foi asasinado por orde de Stefan Dusan. O corpo en descomposición do emperador Miguel foi levado ao rei Stefan e foi enterrado en consecuencia, no mosteiro de Staro Nagoričane (pobo Staro Nagoričane, cerca de Kumanovo). No lugar onde pasou a súa última noite rezando na súa tenda de campaña, Stefan construíu unha igrexa (aínda existente hoxe en día).
No segundo día despois da batalla (30 de xullo) os serbios avanzaron cara á montaña Konyavska pero era imposible para eles lograr calquera éxito xa que máis tropas búlgaras baixo o irmán de Miguel Belaur e o gobernador de Lovech Iván Alexandre se concentraron arredor do castelo Izvor e bloqueaban o camiño cara ao interior do país. Cerca de Izvor, Belaur reuniuse co rei Stefan Decanski e chegaron a unha conclusión de paz. Os búlgaros aceptaron como seu gobernante o infante Iván Stefan, o fillo de Miguel Shishman e a irmá de Stefan Ana Neda. Houbo pequenos cambios territoriales ao longo da frontera actual dos dous estados, pero despois da batalla, Bulgaria non puido impedir a invasión serbia de Macedonia.
Consecuencias
Ao escoitar a noticia da morte do seu aliado, Andrónico decidiu abandonar a guerra con Serbia e dirixiuse a tomar vantaxe da debilitada Bulgaria. Non obstante, en 1332 os búlgaros derrotaron aos bizantinos na batalla de Rusokastro e recuperaron moitos territorios en Tracia. O rei Stefan chegou a Macedonia e recuperou as cidades que foran tomadas polos bizantinos no inicio da campaña. Despois dun exitoso final na guerra Stefan regresou á construción do mosteiro de Visoki Dečani, o seu grande edificio na rexión de Metohija.
No inicio do ano 1331, o rei mozo Stefan Dusan rebelouse despois contra seu pai, posiblemente no curso das novas medidas contra Bizancio. En marcado contraste co seu piadoso pai, o xuvenil Dušan era agresivo e foi apoiado polos nobres serbios que desexaban máis fazañas despois da vitoria en Velbazhd. Durante a rebelión (xaneiro a abril), os nobres búlgaros destronaron a Ivan Stefan e puxeron no goberno a Iván Alexandre (1331-1371), curmán de Miguel.
Tras a batalla de Velbazhd, abriuse un período de arredor de 20 anos na que Serbia chegou a ser o estado máis forte no sueste de Europa. A guerra con Bizancio era unha cuestión aberta e cando Dusan logrou despois apoderarse do trono en 1331 lanzou os seus ataques sobre as posesións bizantinas tomándoas unha por unha. Bulgaria e Serbia mantiveron relacións amistosas e en 1346 Stefan Dusan foi coroado emperador coa axuda de Iván Alexandre.
Illote Niualuka
Niualuka, é un illote do Océano Pacífico situado no nordes do atol Nukufetau, pertencente ao estado de Tuvalu, na Polinesia. Atópase moi próxima ao Illote Lafanga.
A Retorta, Paradela de Abeleda, Porqueira
A Retorta é un lugar da parroquia de Paradela de Albeleda no concello de Porqueira, na provincia de Ourense. No ano 2008 tiña 7 habitantes, deles 3 eran homes e 4 eran mulleres, o que supón un mantemento no número de efectivos en relación a 2007.
A Rosaleira
A Rosaleira é unha empresa conserveira de produtos vexetais galega, con sede no Rosal.
Historia
Foi fundada por José Sánchez García a finais da década de 1930 co nome de Conservas Vegetales José Sánchez García. Nun inicio a súa produción centrouse nas conservas de tomate, fritada e mirabel. Durante moito tempo foi a única empresa galega dedicada á conservación de conservas vexetais. En 1967 comezaron a producirse grelos en conserva. Posteriormente foi adquirida pola empresa Terras Gauda, á que pertence na actualidade.
Produtos
Dende a fundación, a marca mantívose firme no empeño de conservar, da maneira máis natural, as hortalizas, froitas e verduras que produce. Os produtos non levan aditivos nin conservantes.
Pacto Federal de Tortosa
O Pacto Federal de Tortosa, ou Pacto de Tortosa, foi un manifesto ideolóxico ou proxecto de organización das forzas republicano-federalistas de Cataluña, Valencia, as illas Baleares e Aragón} xurdido a partir dunha reunión en Tortosa o 18 de maio de 1869. A elección de Tortosa tiña unha importante significación por se-lo centro dos territorios da antiga Coroa de Aragón. Por iso, os seus adversarios políticos denominárono coma o "pacto da Coronilla de Aragón" e a prensa de Madrid denunciouno como un pacto de tipo separatista.
A alianza
Tralo triunfo da Revolución de 1868 que puxo fin ao reinado de Isabel II, celebráronse en xaneiro de 1969 eleccións a Cortes Constituíntes nas que o Partido Republicano Federal obtivo un bo resultado en Aragón, Cataluña e Valencia —aínda que globalmente inferior ás súas expectativas—  o que animou á celebración en Tortosa, en maio, dunha asemblea federal dos territorios da antiga Coroa de Aragón —aínda que non acudirían representantes das provincias de Xirona nin de Alacant.
A reunión, foi presidida polo alcalde de Tortosa, Manuel Bes e Hediger e participaron os líderes do Partido Republicano Democrático Federal dos territorios anteriores. A iniciativa foi tomada polos membros do sector intransixente e federalista do partido en Barcelona, reunidos no Club de Federalistas, co obxectivo de organizar a xestión descentralizada do partido en territorios da antiga Coroa de Aragón, coa finalidade de promover a constitución dunha república federal.
O seu portavoz e impulsor máis notable foi Valentí Almirall i Llozer, autor a finais de 1868 das Bases para la constitución del Estado de Cataluña. Entre os principais participantes estiveron o catalán Josep Anselm Clavé, os valenciáns Francisco González Chermá e Emigdio Santamaría Martínez, e os aragoneses Mamés de Benedicto (vicepresidente da Asemblea), Marceliano Isábal y Bada (secretario), Fermín Colomer, Anxo Palacios, Francisco Giménez, e Ambrosio Gimeno.
Consecuencias
Pi i Margall e o Partido Republicano Federal pretenderon controlar o movemento centralizando o movemento e os diferentes pactos a través do Pacto Nacional de Madrid do 30 de xuño de 1869 pero provocou o rexeitamento de Almirall e outros. Ao imporse a constitución monárquica de 1869, produciuse un levantamento de carácter federalista en setembro do mesmo ano. E coa instauración da Primeira República (1873), en Barcelona intentouse a proclamación do estado catalán dentro da República Federal española.
Tralo fracaso do proxecto federal da Primeira República Española, Almirall converterase no principal impulsor do catalanismo político.​
Río Almanzora
O Almanzora é un río de 105 km de lonxitude que corre pola provincia de Almería, na comunidade andaluza, no sueste de España. Desauga directamente no Mar Mediterráneo.
Percorrido
O sentido xeral do curso do río é de oeste a leste. Nace na vertente setentrional da serra dos Filabres, moi preto das lindes entre a provincia de Granada e a de Almería, a uns 1900 m.s.n.m. Até Alcóntar colle unha dirección norte, para emprender logo un decidido fluír cara levante, e alcanzar a veiga de Vera, onde desemboca, cerca de Palomares, no mar.
Afluentes
Os seus afluentes son polo xeral curtos ao baixar das vertentes montañosas que arrodean o curso principal. Destacan:
Poboacións nas beiras
Entre as poboacións sitas nas súas orelas destacan: Tíjola, Purchena, Zurgena, Vega de Almanzora e Vera.
Nome
O Almanzora identificase co denominado Surbo nos textos romanos. O nome árabe está ben documentado, porén a explicación habitual, p. ex. en Nieto Ballester, Breve diccionario de topónimos españoles. Madrid. 1997, s.v. Cuevas del Almanzora, que da do árabe al-mansura "a vitoriosa; lugar da vitoria", semella algo traído polos pelos, máis cando se compara con outros dous Puente Almanzora (Murcia) e Fuente Almanzora (Málaga), e lexitimamente cabería preguntarse se non hai atracción do máis coñecido nome Al-Mansur = Almanzor, por al-majar "curso de agua".
Vía Nova
miniatura|300px|[[Lista de vías romanas#Vías romanas de Hispania|Vías hispanas no Itinerario de Antonino.]] 200px|miniatura|dereita|A Vía XVIII ou Vía Nova, ó seu paso polo concello de [[Lobios.]] 200px|miniatura|dereita|Miliario XXIX na Vía Nova en Campo do Gerês, [[Terras de Bouro.]] 200px|miniatura|dereita|Miliario de Zadagós (Sandiás). A vía Nova era unha calzada romana, que unía as cidades de Bracara Augusta (Braga) e Asturica Augusta (Astorga) ó longo dunhas 215 millas romanas (uns 330 quilómetros). No itinerario de Antonino recibía o nome de Vía XVIII.
Traxectoria
A Vía atravesaría a actual provincia de Ourense seguindo unha diagonal do suroeste a nordés. É unha das vías galegas das que mellor se coñece o seu trazado. A vía tiña unha lonxitude de 215 millas romanas. Cada milla corresponde a mil pasos, preto de 1.481 metros. O gobernador da provincia Citerior naquel tempo era Illote Calpetano Rantio Quirinal Rufo Valerio Festo.
Foi construída no século I d.C. por Tito Flavio Vespasiano entre os anos 79 e 80 da nosa era, e restaurada en tempos de Maximino e o seu fillo Máximo. O seu trazado vén reflectido con detalle no Itinerario de Antonino (século III). Unha das mansións (parada de postas e hospedaxe) que aparecen neste itinerario estaba situada no actual Sandiás. O seu trazado estaban sinalizadas as millas romanas por medio de miliarios ou agrupacións de miliarios. Este trazado é o que conserva o maior número de miliarios de toda Europa, 281.
Mansións viarias
As etapas ou mansións do servizo de correos (Cursus publicus), desde Braga, citadas no Itinerario de Antonino, coa súa redución actual, son as seguintes:
Arma nuclear
miniatura|Ataque nuclear a [[Hiroshima o 6 de agosto de 1945. A nube resultante estendeuse 18 quilómetros por encima da orixe da explosión.]] Unha arma nuclear é un explosivo de alto poder que utiliza a enerxía nuclear (esta arma xera unha gran cantidade de enerxía a partir dunha reacción de fisión ou de fusión nuclear, ambas reaccións liberan grandes cantidades de enerxía a partir de cantidades relativamente pequenas da materia), isto inclúe o vector transportador, como os mísiles balísticos intercontinentais, os mísiles balísticos de lanzamento submarino (en inglés Submarine-launched ballistic missiles) e parte da infraestrutura involucrada no seu manexo e operación.
A primeira detonación nuclear experimental foi a denominada Trinity realizada na poboación de Alamogordo, Novo México, Estados Unidos, o 16 de xullo de 1945, como parte experimental do Proxecto Manhattan. En tempo de guerra só foron utilizadas en dúas ocasións: en Hiroshima o 6 de agosto de 1945 e Nagasaki tres días despois. Os tipos de bomba utilizados foron respectivamente unha bomba de uranio e unha de plutonio (ambas eran bombas A). Unhas cento vinte mil persoas morreron de inmediato e outras duascentas corenta mil debido aos efectos a medio e longo prazo destas armas fundamentalmente como consecuencia de enfermidades provocadas pola exposición á radiación. En ambas as cidades, a maioría dos mortos foron civís. Estes son os únicos bombardeos nucleares que ocorreron en tempos de guerra. Este evento deu inicio ao que se denominou como "a era nuclear". Desde entón explotaron unhas dúas mil bombas nucleares, a maioría como parte de investigacións para o desenvolvemento armamentístico nuclear, por parte de sete países: Estados Unidos, Unión Soviética, Francia, Reino Unido, China, India e Paquistán. Sospéitase que outros países teñen capacidade nuclear, manténdoo en segredo; crese que Israel posúe armas nucleares, aínda que non o recoñece. Outro estado, Suráfrica, admitiu fabricar armas nucleares no pasado, pero desde entón desmontou o seu arsenal e someteuno a inspección internacional. A primeira bomba atómica probada,   liberou unha cantidade de enerxía de aproximadamente 20 millóns de toneladas de TNT. Unha arma atómica moderna, como a bomba atómica B83 de pouco máis de 1.100 kg, pode producir unha forza explosiva comparable á detonación de máis de 1,2 millóns de toneladas (1,1 millóns de toneladas métricas) de TNT. Divídense en dous tipos segundo o seu mecanismo de actuación:
Historia
Entre 1942 e 1944 un grupo de accións de sabotaxe, que constituíron a chamada batalla da auga pesada, feitas polo movemento de resistencia noruegués e os bombardeos dos aliados conseguiron a destrución da planta e a perda da auga pesada producida. Estas accións, cos nomes en clave "Freshman", "Grouse" e "Gunnerside", conseguiron deter a produción da planta a principios de 1943 e deter de feito a investigación nuclear nazi.
O 16 de xullo de 1945 estoupouse a primeira bomba nuclear da historia en Alamogordo no estado de Novo México polos Estados Unidos na chamada proba Trinity sendo esta a primeira explosión deste tipo de bomba, bomba que utilizaba como materia fusionable plutonio.
Xa cara ao final da segunda guerra mundial, o presidente dos EEUU, Harry S. Truman, tomou a decisión de lanzar dúas bombas atómicas sobre o Xapón, que era o último país que quedaba por renderse.
O 6 de agosto de 1945 a cidade de Hiroshima quedou destruída no que seria o primeiro bombardeo atómico da historia contra obxectivos civís, e o 9 de agosto de 1945 lanzouse a segunda bomba atómica sobre a cidade de Nagasaki. Xapón capitulou sen condicións. A firma do armisticio realizouse o 2 de setembro de 1945 a bordo do acoirazado Missouri. Despois do lanzamento destas dúas bombas atómicas durante a II guerra mundial, realizáronse, desde 1945 máis de 2000 probas nucleares en máis de 30 localizacións. A primeira explosión nuclear de proba da historia, levárona a cabo os Estados Unidos ás 17: 30h (hora local) do 16 de xullo de 1945 no deserto de Alamogordo no estado de Novo México. O proxecto para a fabricación da bomba atómica, fora aprobado o 18 de xuño de 1942 polo presidente norteamericano Franklin Delano Roosevelt co nome de Proxecto Manhattan.
Durante a guerra fría o perigo dun enfrontamento nuclear entre os Estados Unidos e a Unión Soviética condicionaba as relacións internacionais. Cando as relacións diplomáticas foron mellorando asináronse entre as dúas superpotencias varios acordo de limitación da forza nuclear.
Co fin do réxime soviético a tensión colleu outros escenarios como Corea do Norte, India Paquistán ou o Oriente Medio. De acordo con estimacións de 2012, obtidas pola Federación de Científicos Americanos, existen máis de 17 mil oxivas nucleares no mundo, é cerca de 4300 están consideradas "operacionais", ou sexa, están prontas para o uso.
Procesado do uranio e do plutonio
O 99,284 % dos átomos de uranio que existen na biosfera ten un peso atómico de 238, mentres que o 0,711 % contén o isótopo 235 (o 0,0085% e do isotopo 234) polo que se require separalo fisicamente para reunir as cantidades necesarias para soster unha reacción nuclear en cadea, xa que o uranio 235, que é moi radioactivo, é o isótopo fisible. A separación de ambos os isótopos esixe procesos extensos, complicados e custosos. O enriquecemento que se levou a cabo no Proxecto Manhattan usou dous mecanismos, un de separación electromagnética nun Calutrón, e outro, mediante difusión gasosa.
O elevado custo e o tedioso proceso do enriquecemento de uranio alentou aos científicos a buscar outro combustíbel para a fabricación de artefactos nucleares. Descubriron outro material, o plutonio 239, que se produce ao bombardear neutróns lentos sobre o uranio-238 nun reactor, converténdoo nun elemento máis pesado. Logo disto, o plutonio retírase dos subprodutos radioactivos do uranio e colócase nunha planta de reprocesamento.
A obtención dun só quilogramo de uranio implica a extracción de máis dun millón de quilos de mineral de uranio, posto que unha tonelada deste mineral só concentra algúns quilos de uranio. O procesado do uranio implica a lixiviación con ácido do mineral de uranio triturado, o que dá lugar a un aglutinado seco, purificado, cualificado como pastel amarelo. A produción de metais pesados tóxicos e radioactivos (torio e radio) derivados da trituración teñen que ser debidamente estabilizados. O denominado pastel amarelo trátase en diversas plantas que completan a súa idoneidade para as súas distintas aplicacións. Nas plantas de enriquecemento lévase a cabo un procedemento meticuloso que aparta o uranio 235 do máis pesado e abundante uranio 238.
A bomba de fisión, bomba nuclear ou "bomba A"
A criticidade é o punto en que unha masa de material fisionabel é capaz de soster unha reacción en cadea continuada. É unha función da cantidade de masa e a densidade da mesma. A mellor configuración xeométrica (polo menos ata as armas de 6.ª xeración) é a esfera, onde se necesitarían 52 kg de U-235, 16 kg de U-233 ou 9-10 kg de Pu-239 para lograr a criticidade.
Ata a quinta xeración (ver máis abaixo), basicamente a construción consistía en introducir algo máis de 9 kg de Plutonio nunha "esfera desmontada", normalmente dividida en seccións máis pequenas que por si soas non teñen nin masa nin xeometría adecuada para alcanzar a criticidade. Cando se activa a bomba, dispáranse ditas seccións simultaneamente contra un punto determinado, onde colapsan formando unha esfera que se ten masa e xeometría suficientes para alcanzar a criticidade. A continuación detónase unha capa de explosivos convencionais de onda de choque de gran velocidade (superior a 8000 m/s) e alta simetría esférica (mesturas de RDX/TNT ou nitrato de urea, por exemplo). Por implosión, comprimen aínda máis a esfera (logrando un estado de súpercriticidade ao incrementar o factor temperatura/densidade) e mantéñena unida durante a liberación de enerxía das primeiras "reduplicacións" da reacción en cadea (se non fóra así, a primeira liberación de enerxía desarmaría a esfera e interrompería o proceso).
Os principais problemas no deseño deste tipo de arma, están relacionados cos tempos de inserción e, no caso da fisión por implosión, coa sincronicidade dos disparos (han de ser estritamente simultáneos para que non se desequilibre o sistema).
Alejandro Woss y Gil
Fillo de Carlos Woss e María Linares. En 1884 foi vicepresidente da República co presidente Francisco Gregorio Billini. Tras a renuncia deste en maio de 1885, ocupou a presidencia da República. Durante o seu mandato, tivo que sufocar dous intentos revolucionarios: o de Azua e o de Moya (1886). Máis tarde, en 1903, ante unha situación caótica da economía e a ameaza de intervención dos Estados Unidos, dirixiu un golpe que derrocou ao xeneral Horacio Vásquez.
Arma nuclear
Xeracións
miniatura|Maqueta da bomba Fat man
A bomba de fusión, bomba termonuclear ou "bomba H"
Conforme os gobernos investiron maiores recursos no desenvolvemento de tecnoloxía nuclear, xurdiron dous novos conceptos: a bomba termonuclear (bomba H) e os mísiles intercontinentais.
Co coñecemento obtido das primeiras explosións, os físicos idearon unha nova clase de arma baseada nas reaccións físicas coñecidas máis poderosas do universo, as que se producen no corazón das estrelas: as reaccións de fusión nuclear, nesta orde: lang=es|miniatura|250px|Fusión do hidróxeno pesado (deuterio) e do tricio, utilizados nas bombas. Descubriuse que nun recipiente contendo os isótopos do hidróxeno deuterio (2H), tricio (3H), e litio (nos seus isótopos 6Li e 7Li) poderíase xerar mediante fusión unha serie de reaccións en serie, por exemplo D + D -> 3H + D -> 4He ou D + T -> neutrón + 6Li -> 4He + T que a súa vez D + T etc., liberando gran cantidade de enerxía en cada un dos pasos (excepto a reacción 6, que consome enerxía, pero serve para rexenerar máis tricio) ata reducirse ao isótopo estable do helio, He-4 e unha gran cantidade de neutróns. As dúas últimas non son reaccións estritamente de fusión, senón máis ben neutrónicas.
Para que estas reaccións de fusión comecen, fai falta inicialmente contar cunha temperatura moi alta, da orde de 20 millóns de graos Kelvin (que se pode obter a base de radiación infravermella pura ou de combinacións infravermello/presión/radiación doutros tipos).
Un inconveniente do tricio é o seu rápido decaemento radioactivo, polo que desde o punto de vista militar non é conveniente (xa que logo dalgún tempo pérdese o material combustíbel), así que se seguiu a vía da reacción deuterio/deuterio en presenza de litio (para que o tricio se vaia formando durante o proceso), utilizando só un pouco de tricio ao principio como combustíbel inicial, para comezar a reacción.
Proliferación nuclear
A proliferación nuclear ou proliferación do armamento nuclear é a relación entre o desenvolvemento da tecnoloxía nuclear para fins civís (basicamente centrais nucleares para producir electricidade) e o da tecnoloxía nuclear para fins bélicos, como a fabricación de armas nucleares. a maioría de países do mundo asinou un Tratado de non proliferación nuclear que está en contra de, por exemplo, o uso do plutonio-239 (plutonio radioactivo) para calquera fin. O plutonio-239 é un subproduto que se xera en gran cantidade na combustión de uranio nas centrais nucleares, e que sería un residuo sen valor se non fose un dos materiais empregados no armamento nuclear. Resulta así que as plantas de enriquecemento e de reprocesamento de combustíbel nuclear resultan vantaxosas desde un punto de vista bélico.
Xeralmente, cando unha persoa ou entidade non gobernamental fala de "proliferación nuclear" refírese a calquera país do mundo, sen distinción. En cambio, o Tratado de non proliferación nuclear está en contra do desenvolvemento de armamento nuclear na maioría de países, pero permíteo en só cinco deles. Naturalmente tamén hai outros países no mundo que teñen armas nucleares e moitos máis deles que investigan e desenvolven tecnoloxías nucleares para varios obxectivos.
Desarme
miniatura|esquerda|Arsenais de armas nucleares durante a [[guerra fría da URSS e EE.UU. ata o ano 2005, cunha caída en picado dos números totais seguintes ao final da guerra fría en 1991.]]
O desarme nuclear refírese tanto ao acto da redución ou eliminación das armas nucleares e o estado final dun mundo libre de armas nucleares, no que as armas nucleares son eliminadas por completo. Iniciouse en 1963 co  Partial Test Ban Treaty  (Tratado de prohibición parcial dos ensaios) e continuando ata 1996 co  Comprehensive Test Ban Treaty  (Tratado de prohibición completa dos ensaios), foron numerosos os tratados para limitar ou reducir os ensaios con armas nucleares e as existencias deste tipo de armamento. En 1968, o  Nuclear Non-Proliferation Treaty  (Tratado de non proliferación nuclear) tiña como unha das súas condicións explícitas que todos os firmantes deben "celebrar negociacións de boa fe" para alcanzar o obxectivo a longo prazo do "desarme total". Con todo, ningún estado nuclear cumpriu estes aspectos do acordo que teñen forza obrigatoria.
Só un país, Suráfrica renunciou totalmente as armas nucleares que desenvolveran de forma independente. Un número de ex repúblicas soviéticas como Belarús, Casaquistán e Ucraína retornaron a Rusia as armas nucleares estacionadas nos seus países tralo desmembramento da URSS.
Os partidarios do desarme nuclear consideraron que diminuiría a probabilidade dunha guerra nuclear, sobre todo se sucedía por accidente. Os críticos do desarme nuclear defenden que socavaría a disuasión e podería conducir a unha inestabilidade global cada vez maior. Varios funcionarios do goberno estadounidense que estaban en funcións durante o período da guerra fría, como Henry Kissinger, George Shultz, Sam Nunn e William Perry, posteriormente foron defendendo o eliminación das armas nucleares. En xaneiro de 2010, Lawrence M. Krauss afirmou que "ningún problema ten máis importancia para a saúde a longo prazo e a seguridade da humanidade que o esforzo para reducir, e talvez un día, librar ao mundo das armas nucleares".
Nos anos posteriores ao fin da guerra fría, houbo numerosas campañas para instar á abolición das armas nucleares, como o organizado polo movemento de Global Zero que co obxectivo dun "mundo sen armas nucleares" foi defendida polo presidente dos Estados Unidos, Obama, nun discurso de abril de 2009 en Praga. Unha enquisa da CNN de abril de 2010 sinalaba que o público estadounidense estaba case divididos en partes iguais sobre a cuestión.
Outros argumentan, porén, que as armas nucleares fixeron que o mundo sexa relativamente seguro, coa paz a través da intimidación e a través do paradoxo da estabilidade e inestabilidade, incluído o sur de Asia. O profesor Kenneth  Waltz argumenta que as armas nucleares axudaron a manter unha paz inquieta e a proliferación dese tipo de armamento pode mesmo axudar a evitar guerras convencionais a grande escala, que eran tan común antes da invención da bomba atómica ao final da segunda guerra mundial. Waltz, mesmo, non está de acordo coa opinión de comentaristas políticos dos Estados Unidos, Europa e Israel de que un Irán con armas nucleares sería inaceptable; para Waltz sería o mellor resultado posible, xa que sería un factor para restaurar a estabilidade de Oriente Medio, equilibrado o monopolio rexional de Israel baixo as armas nucleares.
O profesor John Mueller da Universidade Estatal de Ohio e autor do libro Atomic Obsession, tamén rexeita a necesidade de interferir no Programa nuclear de Irán e expresou que as medidas de control de armas son contraproducentes. En 2010, durante unha conferencia na Universidade de Missouri, Mueller dixo que o medo á ameaza do uso de armas nucleares por terroristas e gobernos foi esaxerado, tanto nos medios populares como nos gobernantes.
Países con armamento nuclear
]] Os países con armas nucleares son ás veces chamados co eufemismo potencias nucleares. Son potencias nucleares declaradas os Estados Unidos, Rusia, Reino Unido, Francia, China, India e Paquistán. Crese que Israel tamén ten armas nucleares, aínda que non se probou, e rexeita publicar se as posúe ou non. Esta crenza inclúe, ademais, a Suráfrica, coa cal Israel desenvolvería conxuntamente a bomba atómica.
Recentemente, Corea do Norte declarouse novo membro do Club Nuclear, aínda que non hai probas fiables sobre este extremo. Tamén está no punto de mira o programa nuclear da Irán, xa que as grandes potencias son escépticas sobre as promesas de uso civil desta fonte de enerxía, ante o feito de que Irán posúe unha das maiores reservas petrolíferas do mundo.
Notas
<references group="n."/>
Adolfo Suárez
Traxectoria
Nado en Cebreros (Ávila), onde o seu pai, Hipólito Suárez, que era un procurador coruñés, fora represaliado pola súa militancia republicana. Adolfo Suárez pasaba os veráns con regularidade na súa casa familiar da Coruña. Durante unha estadía prolongada na cidade, chegou a probar como xogador no Deportivo da Coruña. Esta filiación coa cidade coruñesa e co club de fútbol mantívoa toda a súa vida.
Doutor en Dereito pola Universidade Complutense de Madrid, desempeñou diversos cargos na ditadura franquista axudado por Fernando Herrero Tejedor, que foi o seu protector. Desta forma, en 1958, pasa a formar parte da "Secretaría Xeral do Movemento" ascendendo, en 1961, a Xefe do Gabinete Técnico do Vicesecretario Xeral, procurador das Cortes por Ávila en 1967 e gobernador civil de Segovia en 1968. En 1969 é designado Director Xeral de Radio-Televisión Española, permanecendo no cargo até 1973.
O 11 de decembro de 1975 foi nomeado Secretario Xeral do Movemento no primeiro goberno de Carlos Arias Navarro. Cando en xullo de 1976 o Rei Xoán Carlos I lle encargou a formación de goberno, Suárez era un descoñecido para a maioría do pobo. Para comezar o desmantelamento franquista, confeccionou un grupo de políticos de diferentes ideoloxías: falanxistas "conversos", socialdemócratas, liberais, democristiáns etc. Nesta tarefa contou coa axuda de Torcuato Fernández Miranda, que logrou a autoliquidación das Cortes franquistas e sacar adiante a Lei de Reforma Política.
O 15 de xuño de 1977 celebráronse as eleccións xerais de 1977, as primeiras democráticas en España dende 1936. Adolfo Suárez resultou vencedor, á fronte dun grupo de partidos de centrodereita baixo o nome de UCD (Unión de Centro Democrático). As Cortes saídas desas eleccións, aprobaron a Constitución de 1978 que sairía a referendo popular o 6 de decembro.
O 3 de marzo de 1979 tiveron lugar as eleccións xerais de 1979, que volveu gañar UCD, iniciando Suárez o seu terceiro mandato. Esta etapa estivo chea de dificultades políticas, sociais e económicas, que o levaron a presentar a súa dimisión o 29 de xaneiro de 1981. Na mensaxe ao país dixo:"Eu non quero que o sistema democrático de convivencia sexa, unha vez máis, unha paréntese na Historia de España"
No golpe de estado do 23-F foi unha das tres persoas que non se botou ó chan á orde de Tejero.
Pouco despois de dimitir creou con outros ex dirixentes da UCD o partido Centro Democrático y Social (CDS), co que se presentou as eleccións do 28 de outubro de 1982, sendo elixido deputado por Madrid. Revalidou o escano nas eleccións seguintes até que en 1991 dimitiu como dirixente do CDS.
Vida persoal
Casou con Amparo Illana Elórtegui o 15 de xullo de 1961, e tiveron cinco fillos: María Amparo, Sonsoles, Adolfo, Laura e Javier. Segundo diversas fontes, tería sido durante un tempo membro do Opus Dei.
Recoñecementos
O 25 de febreiro de 1981, despois da súa dimisión, o rei Xoán Carlos I outorgoulle o título de Duque de Suárez. En 1996 concedéuselle o Premio Príncipe de Asturias da Concordia pola súa importante contribución á transición española e á democracia, da que se lle considera o grande artífice.
O 8 de xuño de 2007, o rei concedeulle o título de Cabaleiro da Orde do Vélaro de Ouro. A foto que lembra a entrega da distinción, co rei e Suárez camiñando de costas ao fotógrafo, obtivo distintos premios e converteuse en símbolo da Transición.
O fillo de Adolfo Suárez, Adolfo, fixo público nun programa de Televisión Española que o expresidente sufría Alzheimer dende había anos, polo que nin se lembraba de que fora Presidente do Goberno e que non coñecía a ninguén.
Laias
O topónimo galego Laias pode referirse a:
A Furada
O topónimo galego A Furada pode referirse a:
Jesús Andrés López Calvo
Xesús Andrés López Calvo, nado en Pontedeume o 25 de decembro de 1963, é un sacerdote da Diocese de Santiago de Compostela dende o 11 de marzo de 1989.
Traxectoria
Estudou educación xeral básica no Colexio Público Couceiro Freijomil de Pontedeume (1969-1977) e estudos medios no Instituto Concepción Arenal de Ferrol (1977-1982). Licenciouse en estudos eclesiásticos no Instituto Teolóxico Compostelán (1982-1988) e en Teoloxía (Especialidade Pastoral Xuvenil e Catequética) na Universidade Pontificia Salesiana de Roma o 28 de xuño de 1996). Recibiu o título de doutor en Teoloxía na mesma universidade o 26 de xuño de 1998 coa tese Análise do movemento catequético español (1930-1963).
Outras actividades
López Calvo é membro do Consello de redacción da revista eumesa de estudos Cátedra, secretario da Sociedade Filatélica “Eume” e foi docente invitado nos cursos de formación permanente do profesorado no Centro de Formación e Recursos (CEFORE) da Consellería de Educación da Xunta de Galicia.
Sever, Paradela de Abeleda, Porqueira
Sever é un lugar da parroquia de Paradela de Albeleda no concello de Porqueira, na provincia de Ourense. No ano 2008 tiña 7 habitantes, deles 2 eran homes e 5 eran mulleres, o que supón un mantemento no número de efectivos en relación a 2007.
Basket Navarra Club
O Basket Navarra Club, coñecido por motivos de patrocinio como Enerparking Basket Navarra, é un club de baloncesto profesional español con sede na cidade de Pamplona, Navarra. Actualmente xoga na xoga na LEB Prata, terceira categoría do baloncesto en España.
Mosteiro, Outeiro de Rei
San Salvador de Mosteiro é unha parroquia do concello de Outeiro de Rei na comarca de Lugo, na provincia de Lugo. No ano 2007 tiña 118 habitantes (60 homes e 58 mulleres), os mesmos có ano anterior.
Xeografía
Baña as súas terras o regato do Pazo, e os seus principais accidentes xeográficos son o Cordal Acea (490 m) e o Cordal Ardellal (539 m).
Lila de Lilith
alt=Exterior da libraría Lila de Lilith en maio de 2023|miniatura|Fachada da libraría.
Lila de Lilith é unha libraría feminista creada no ano 2011 en Santiago de Compostela por Patricia Porto Paderne e Mon Vilar. Como libraría especializada, reúne bibliografía de mulleres autoras e ensaio en temáticas cruzadas coa perspectiva de xénero. Ademais conta cun espazo polivalente de intercambio e creación de propostas culturais, sociais, educativas e artísticas feministas.
Historia
A idea da libraría parte dun proxecto previo de traballo en educación desde a perspectiva de xénero chamado Lilith. Acción Social e Educativa. No proxecto orixinal de Lilith traballaron un equipo interdisciplinar para centros de ensino e concellos principalmente. Tras trece anos de traballo no ámbito educativo, no ámbito dos servizos sociais e a igualdade, a empresa compostelá Lilith. Acción Social evolucionou, converténdose nunha libraría de mulleres, cun espazo especializado e multidisciplinar.
Inaugurouse no ano 2011, comezando a súa actividade de cara ao público o día 25 de outubro
O seu nome fai referencia a Lilith (a primeira muller creada por algún deus que se rebelou ante a dominación masculina) e a cor lila (que representa a loita das mulleres). Todo xunto forma unha especie de aliteración que conecta coa parte máis literaria do proxecto.
Recoñecementos
No ano 2017 gañou o primeiro Premio Begoña Caamaño á mellor Iniciativa Cultural pola Igualdade da área de Cultura da Deputación da Coruña.
O xurado destacou que a Lila de Lilith supón “''un punto de encontro e traballo dos feminismos, unha aposta económica en momento de crise en que a actividade feminista e cultural era escasa, que contribuíu a dinamizar urbanística e economicamente a súa contorna demostrando que o feminismo é unha alternativa que xera traballo e riqueza cunha demanda consolidada no tempo”. Insistiu na súa condición de “única libraría feminista de Galiza que é xa un referente na cultura pola igualdade''”.
Segundo unha das seis candidaturas que a presentaron ao concurso, a libraría é “o chanzo final dun proxecto anterior de máis de quince anos de andaina, enfocado na coeducación”. Preséntase a Lila de Lilith, como unha “libraría de mulleres, feminista, que realiza un inxente labor cultural de divulgación literaria e científica de textos, música e obxectos de artesanía feitos por mulleres: unha libraría que achega ao público bibliografía tanto de autoras actuais como clásicas, especialmente en narrativa, poesía infantil, banda deseñada e ensaio de temas especializados, sempre con perspectiva de xénero”. Mérito da libraría feminista é, segundo unha das propostas que a candidataron, unha iniciativa que desde un “pequeno e acolledor local aberto á zona vella compostelá” ao longo de sete anos de maneira ininterrompida, desenvolve “unha morea de iniciativas culturais, propostas artísticas, programación de cursos, actividades, obradoiros, lanzamentos de libros, relatorios, concertos, performances, teatro, etc…, un incesante labor diario vinculado intimamente co feminismo e co pensamento das mulleres, de tal maneira que hoxe é xa toda unha referencia a nivel feminista e non só para o pobo de Compostela, senón para toda Galiza, para o estado e mesmo internacional, sendo tamén un polo de transmisión da nosa cultura e de apoio á normalización lingüística, tendo o galego como lingua vehicular en todas as actividades que organiza”.
Porcentaxe en volume
A porcentaxe en volume emprégase xeralmente cando a solución involucra a dúas fases líquidas, aínda que pode ser utilizada noutros casos, como en solucións gasosas. É a proporción entre o volume do soluto e o volume do solvente, tomando como base de cálculo 100 mL de solución:
Tal proporción expresa cal é a porcentaxe do volume da solución que ocupa o solvente.
Fontemoura, Porqueira, Porqueira
Fontemoura é un lugar da parroquia de Porqueira no concello de Porqueira, na provincia de Ourense. No ano 2008 tiña 44 habitantes (24 homes e 20 mulleres), menos ca en 2007.
Sergio (filme de 2020)
Sergio é un filme estadounidense de 2020 dirixido por Greg Barker a partir dun guión escrito por Craig Borten. Está protagonizado por Wagner Moura, Ana de Armas, Garret Dillahunt, Clemens Schick, Will Dalton, Bradley Whitford e Brían F. O'Byrne.
Estreouse internacionalmente no Festival de Cinema de Sundance o 28 de xaneiro de 2020. Estreouse a través de Netflix o 17 de abril de 2020.
Page
Page é unha cidade estadounidense do condado de Coconino, Arizona, que se atopa preto do lago Powell e do encoro de Glen Canyon. Segundo o censo de poboación de 2010, Page contaba 7.247 habitantes.
Cinema
En Page e os seus arredores foron rodados diversos filmes, entre os que se inclúen:
Camaleoninos
Descrición
A subfamilia foi descrita en 1986 polos herpetólogos alemáns Charles J. Klaver e Wolfgang Böhme.
Etimoloxía
O nome científico, Chamaeleoninae, está formado, como é a norma, sobre a base da raíz do nome do xénero tipo, Chamaeleon, coa adición  do sufixo do latín científico -inae, propio das subfamilias de animais.
Controversias taxonómicas
Na primeira clasificación de Klaver e Böhme, a subfamilia dos Brookesiinae incluía os xéneros Brookesia e Rhampholeon, así como os dous xéneros que despois se separaron deles (Palleon e Rieppeleon), mentres que a dos Chamaeleoninae incluía os xéneros Bradypodion, Calumma, Chamaeleo, Furcifer e Trioceros, así como outros xéneros despois divididos (Archaius, Nadzikambia e Kinyongia). Porén, nese momento, a validez desta clasificación en dúas subfamilias foi obxecto de moitos debates, considerando que a maioría dos estudos filoxenéticos apoiban a idea de que os camaleóns pigmeos da subfamilia dos Brookesiinae non son un grupo monofilético.
Óxido de ferro
miniatura|Pigmento de óxido de ferro. Os óxidos de ferro son compostos químicos formados por ferro e osíxeno. Coñécense 16 óxidos de ferro.
Camaleoninos
Clasificación
Na actualiade, na subfmilia recoñécene os dez xéneros seguintes:
Óxido de ferro
Estes compostos son óxidos (hematita, magnetita, maghemita, β-Fe2O3, ε-Fe2O3, Wüstite), ou hidróxidos e oxihidróxidos (goetita, lepidocrocita, akaganeíta, feroxihita, δ-FeOOH, FeO(OH) de alta presión, ferrihidrita, bernalita, Fe(OH)2).
Camaleoninos
Clasificación
Por outra parte, o Sistema Integrado de Información Taxonómica (ITIS), só recoñece oito:
Óxido de ferro
Algúns destes óxidos son utilizados en cerámica, particularmente en vidrados. Os óxidos de ferro, como os óxidos doutros metais, proveñen a cor dalgúns vidros despois de ser quentados a altas temperaturas. Tamén son usados como pigmento.
Óxidos de ferro
A variedade de cores de óxido de ferro(III) (azul, verde e violeta) que simula o atardecer, débese principalmente á habilidade do ferro de cambiar os seus electróns no penúltimo nivel de enerxía con modificación no spin. Disto inflúese, que a camuflaxe das iguanas se debe á inclusión deste elemento sobre a súa pel.
Véxase tamén
Eisen
Blanca Álvarez González
Blanca Álvarez González, nada en Cartavio (Coaña) o 8 de setembro de 1957 e finada en Oviedo o 14 de febreiro de 2021, foi unha xornalista, escritora e poetisa española. Entre a súa obra hai poesía, novela e ensaio ademais de literatura infantil e xuvenil.
Traxectoria
Cursou estudos de Bacharelato no Instituto Padre Feijoo de Xixón e realizou varios cursos de Dereito e Filoloxía Románica na Universidade de Oviedo.
As súas primeiras publicacións ían dirixidas ao público adulto: La agonía de los deseos, Las niñas no hacen ruido cuando mueren, ou Sarajevo-Berlín, billete de ida, en 1999 publicou El escritor asesino. Primeiro publicou novelas, ensaios e reportaxes. Posteriormente empezou a escribir historias para o público infantil.
Con Milú, un perro en desgracia, entrou no White Ravens 2001. En 2002 con Caracoles, pendientes y mariposas, conseguiu o XIII Premio de Literatura Infantil Ala Delta.
Mae de la Concha
María Asunción Jacoba Pía da Concha García-Mauriño, nada en Xixón o 25 de xullo de 1954, máis coñecida como Mae de la Concha, é unha empresaria libreira e política menorquina de orixe asturiana, deputada polas Illas Baleares no Congreso dos Deputados nas XI e XII lexislaturas. Dende outubro de 2017 é tamén a Secretaria Xeral de Podemos Illas Baleares.
Traxectoria
En 1970 emigrou a Francia, onde traballou de aia e de auxiliar de hospital. Anos despois estabeleceuse en Madrid, onde traballou como secretaria en Yves Rocher e como administrativa no despacho de avogados da rúa de Atocha, 55.
Despois viviu en León, Barcelona e Santander, ata que o verán de 1980 estableceuse en Ciutadella de Menorca. Comezou traballando como secretaria de xulgado ata que en 1990 fundou a libraría La Torre de Papel. Como parte de Podemos, en febreiro de 2015 foi elixida secretaria xeral en Menorca. Foi elixida deputada nas eleccións de 2015 e 2016.
Na conformación das listas electorais de Podemos Illas Baleares para o Parlamento das Illas Baleares nas Eleccións municipais en España de 2019, foi elixida cabeza de lista do partido, obtendo un escano; tralas negociacións co PSOE balear, María Asunción, trala investidura de Francina Armengol como Presidenta do Goberno Balear, converteuse na Conselleira de Agricultura, Pesca e Alimentación.
En xuño de 2023, converteuse en presidenta das Illas Baleares en funcións, por mor da dimisión de Francina Armengol, trala derrota nas eleccións autonómicas de 2023.
Pippi Mediaslongas nos Mares do Sur
Pippi Mediaslongas nos Mares do Sur (en Pippi Långstrump i Söderhavet) é unha novela de Astrid Lindgren publicada en 1948. É a continuación de Pippi Mediaslongas, publicada en 1945, e Pippi Mediaslongas embarca, publicada en 1946. Está ambientado despois dos acontecementos do libro orixinal e céntrase arredor das novas aventuras e experiencias de Pippi. Neste libro confírmase que a misteriosa desaparición do pai de Pippi é que foi declarado rei dunha illa de nativos.
Foi traducido ó galego por David Álvarez Martínez e publicado pola editorial Kalandraka no ano 2019.
Sobrerriba, Cedrón, Láncara
Sobrerriba é un lugar da parroquia de Cedrón, no concello lugués de Láncara, na comarca de Sarria. Segundo o Instituto Galego de Estatística, no 2007 tiña 20 habitantes (10 homes e 10 mulleres), o que supón unha diminución con respecto ao ano 1999 cando tiña 23 habitantes.
Villaverde del Monte
Villaverde del Monte é un concello español da provincia de Burgos (Castela e León). A súa poboación é de 148 habitantes (INE 2012).
Loriinae
A subfamilia Loriinae forma parte dos considerados papagaios auténticos (Psittacidae) e está composta polos loris e loriquitos, que son unhas pequenas aves de vivas cores. Aínda que normalmente clasifícanse como Loriinae, hai autores que prefiren separalos como unha nova familia denominada Loriidae dadas as súas diferenzas con outros membros da familia Psittacidae, que xunto coa familia Cacatuidae compartirían lugar na orde dos Psittaciformes.
Xéneros e especies
miniatura|[[Loriquito de Peito Verde]]
Oleg Tistol
Oleg Tistol, nado no Óblast de Mykolaiv, Ucraína, o 25 de agosto de 1960, é un artista ucraíno, representante do neobarroco ucraíno e un dos líderes da "Nova Onda Ucraína".
Traxectoria
Oleg Tistol naceu no concello de Vradievka (Óblast de Mykolaiv). O seu pai foi o científico-agricultor Michael Fedorovich Tistol. En 1970 a súa nai, Bolgarina (Tistol) Valentina Sergeevna obtén un posto na dirección rexional de cultura. Oleg trasládase cos seus pais a Mykolaiv. Comeza a súa educación artística en 1972 na escola de arte para nenos que se fundou en Mykolaiv por iniciativa da súa nai. En 1974 ingresa na Escola Republicana de Arte de Kíiv, no Departamento de Pintura, e trasládase a Kíiv. En 1978-79 traballa como deseñador na Khudfond (Fundación de Arte) de Mykolaiv. Entre 1979 e 1984 Tistol estuda no Instituto Estatal de Artes Decorativas e Aplicadas de Lviv. En 1984-1986 serve no exército na unidade militar Makarov-1, onde se relaciona con Konstantin (Vinny) Reunov.
En 1988, Oleg casou coa pintora Marina Skugareva.
Durante a súa participación na primeira exposición soviético-estadounidense, Oleg Tistol coñece ao artista Dmitry Kantorov, que o convida á casa okupa Furmanny Lane de Moscova. A finais de 1988, Tistol e Reunov, en colaboración coa comisaria Olga Sviblova, comezan a expor as súas obras en Glasgow, Reiquiavik e Helsinqui. Entre 2002 e 2009, Oleg Tistol traballa coa comisaria Olga Lopuhova (proxecto retrospectivo conxunto Khudfond (2009)).
Desde 1993, vive e traballa na cidade de Kíiv.
Traballo
esquerda|miniatura|350x350px|Proxecto de billete ucraíno. Roxelana. 280х480 cm. Aceite encima tea, 1995. A arte de Oleg Tistol (pinturas, instalacións a grande escala, fotografías, esculturas e obxectos de arte) sempre estivo no centro do proceso artístico, o que queda ilustrado pola súa participación regular nos eventos artísticos internacionais.
A arte de Tistol, que xurdiu no límite das épocas soviética e postsoviética, combinaba tanto a crítica á cultura soviética coa reavaliación dos seus clixés, como a atmosfera vital, alegre e lúdica, que definía en gran medida o atractivo da "nova onda ucraína". Combinando nas súas obras os símbolos nacionais e soviéticos, os mitos e as utopías, descubriu para si mesmo a noción de simulacro: unha copia sen orixinal. Esta paradoxal autosostenibilidade da propaganda como substitución do inexistente une inesperadamente a propaganda coa arte pop. A Tistol interesábanlle sobre todo os seus aspectos estéticos formais: ferros de estarcido, respaldos de cor, superficies suavemente pintadas.
As primeiras obras de Oleg Tistol, as pinturas a grande escala ("Zinovy Bogdan Khmelnitsky" (1988), "Reunificación" (1988), "A despedida de Slavyanka" (1989), "Exercicio con mazas" (1989)) demostran as principais características da "nova onda" ucraína: xogo libre cos símbolos, cores expresivas brillantes e unha especial "esaxeración" dos dispositivos artísticos