cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gamma (satélite)
Características
Gamma usaría o sistema de propulsión das Soiuz, pero os módulos de descenso e orbital reemplazáronse por un cilindro presurizado coa instrumentación científica no seu interior. Os traballos sobre a instrumentación comezaron en 1972, e a colaboración francesa comezou en 1974.
Despois da cancelación do foguete N1 e estación espacial MKBS que sería o núcleo da estación en nube produciuse unha reorganización do programa espacial soviético no que se autorizou o desenvolvemento de Gamma xunto coa estación DOS, que chegaría a converterse na estación espacial Mir.
O deseño do observatorio completouse en 1978, e a súa construción, xunto co da Mir, foi autorizada o 16 de febreiro de 1979. O deseño inicial tiña un porto de acoplamento pasivo para que o satélite puidese ser visitado por naves tripuladas para o seu mantemento. Esta posibilidade descartouse en 1982 co aumento do peso do observatorio e cando se fixo evidente que tódalas Soiuz terían que usarse para manter a estación Mir.
A data inicial de lanzamento estaba prevista para 1984, pero dificultades técnicas a atrasaron ata 1990. Gamma estudou o púlsar Vela, a rexión do centro galáctico, as binarias de Cygnus e a fonte Hércules X-1, así como as emisións de alta enerxía do Sol durante un pico de actividade solar.
O satélite reentrou na atmosfera tras cumprir a súa misión o 28 de febreiro de 1992.
Instrumentos
Gamma levaba tres telescopios para observar a altas enerxías:
Lingua bikol central
O bikol central, tamén chamado bikol naga, é a máis falada das linguas bikol, nativas da rexión Bicol ó sur de Luzón, Filipinas. É falado na parte central e oeste de Camarines Sur, en Camarines Norte, na parte leste de Albay, no nordeste de Sorsogon, San Pascual en Masbate, e no suroeste de Catanduanes. Os falantes de bikol central poden atoparse en tódalas provincias de Bicol e é a lingua maioritaria de Camarines Sur. A forma estándar está baseada no dialecto de Canaman.
Óscar ó mellor filme
O Óscar ó mellor filme é un dos premios entregados anualmente pola Academia das Artes e das Ciencias Cinematográficas ós produtores cinematográficos da industria, e está considerado como o premio máis importante dos Óscar, xa que representa a dirección, a actuación, a música, a edición e tódolos outros esforzos postos nun único filme.
Cambio de nome na categoría
O ano seguinte, a Academia suprimiu o premio Unique and Artistic Picture e decidiu retroactivamente que o premio gañado por Wings era o máis importante. Aínda que o premio mantivo o nome Outstanding Picture na seguinte cerimonia, o nome sufriu varios cambios ao longo da historia:
Receptores
Ata 1950, o premio outorgábase a un representante da produtora. Ese ano cambiouse o protocolo para que o premio se entregase a todos os produtores acreditados. A regra foi modificada en 1999 para establecer un límite de tres produtores despois de que cinco produtores de Shakespeare in Love recibisen o premio. A Academia pode facer excepcións, como cando Anthony Minghella e Sydney Pollack foron nomeados postumamente entre os catro produtores candidatos por The Reader.
Controversias
Unha controversia co premio é a falta de consideración para os filmes en linguas diferente ao inglés. So trece filmes noutras linguas foron candidatos na categoría: La Grande illusion (francés, 1938); Z (francés, 1969); Utvandrarna (sueco, 1972); Viskningar och rop (sueco, 1973); Il postino (italiano/castelán, 1995); La vita è bella (italiano, 1998); Wò hǔ cáng lóng (mandarín, 2000); Cartas de Iwo Jima (xaponés, 2006); Amour (francés, 2012); Roma (castelán/mixteco, 2018); Gisaengchung (coreano, 2019); Minari (coreano, 2020) e Doraibu mai kā (xaponés e outras linguas, 2021). Na 92ª edición dos Óscar, Gisaengchung converteuse no primeiro filme en lingua non inglesa en gañar o Óscar ao mellor filme.
Só dez filmes financiados completamente fóra dos Estados Unidos gañaron o premio, oito deles financiados totalmente ou en parte polo Reino Unido: Hamlet (1948), Tom Jones (1963), Un home para a eternidade (1966), Chariots of Fire (1981), Gandhi (1982), O derradeiro emperador (1987), Slumdog Millionaire (2008) e The King's Speech (2010). O noveno filme, The Artist (2011), foi producido por Francia e o décimo, Gisaengchung (2019), por Corea do Sur.
Outro punto de análise é que os filmes de xénero case non recibiron candidaturas ou premios. Só tres filmes animados foron candidatos (Beauty and the Beast (1991), Up (2009) e Toy Story 3 (2010)), os dous últimos despois de que a Academia aumentase o número de candidatos, e ningún gañou. Tampouco gañou ningún filme de superheroes ou baseado en bandas deseñadas, e só dous foron candidatos, Black Panther (2018) e Joker (2019); gañaron dous filmes de fantasía, The Lord of the Rings: The Return of the King (2003) e The Shape of Water (2017). O silencio dos cordeiros (1991) é o único filme de terror en gañar o Óscar, e só outros cinco foron candidatos: O exorcista (1973), Tiburón (1975), O sexto sentido (1999), Black Swan (2010) e Déixame saír (2017). Ningún documental foi candidato ao mellor filme, aínda que Chang foi candidatao na categoría "Produción Única e Artística" nos premios de 1927/28.
ForoCoches
dereita|miniatura|150px|Roto2, un dos emblemas do foro. ForoCoches é un foro español que inicialmente estaba orientado cara a temas de automoción pero ao final converteuse nun foro multitema. Foi creado o 15 de marzo de 2003.
O foro dispón dunha categoría xeral, a máis usada, e outras para electrónica, automoción, viaxes etc... O foro é coñecido polos memes de internet, créanse moitos neste foro e chegan a ser coñecidos en toda España, inclusive Portugal e toda a comunidade castelanfalante.
O foro creouse da man de Alejandro Marín Nicolás, propietario de LW Network. No foro, ten o sobrenome de "Electrik".
Os idiomas do foro son todos os de España, é dicir, o castelán, o galego, o catalá, o éuscaro e outros menos falados.
No foro, éntrase mediante invitación e coñécese pola complicación para conseguir rexistrarse no foro. Dado o enorme tráfico de mensaxes que fai practicamente imposible revisar todos e cada un deles, Forocoches ten un sistema de moderación automático que consiste en que son os propios usuarios os que, a través de chamadas de atención (informe), poden sancionar actitudes cuestionábeis, podendo levar a unha prohibición de novas colaboracións (ou baneo) ó usuario provocador ou que viole as regras.
Adam Garcia
Adam Gabriel Garcia, nado en Wahroonga, Nova Gales do Sur o 1 de xuño do 1973, é un actor e cómico australiano. É coécido polos seus papeis en musicais como Saturday Night Fever e Kiss Me, Kate. Tamén e bailarín de tap e cantante. Garcia foi nomeado por dúas veces ós Premios Laurence Olivier en 1999 e 2013.
O Lodeiro, Queixas, Cerceda
O Lodeiro é un lugar da parroquia de Queixas no concello coruñés de Cerceda na comarca de Ordes. Tiña 46 habitantes no ano 2018 segundo datos do INE, dos cales 20 eran homes e 26 eran mulleres.
Musidora
Primeiros anos
Musidora naceu en París, filla do compositor e teórico do socialismo Jacques Roques (1852-1931) e da pintora feminista Adèle Clémence Porchez (1855-1928). Comezou a súa carreira nas artes a unha idade temperá, escribindo a súa primeira novela aos quince anos e actuando sobre o escenario con persoas como Colette, unha das súas amigas de toda a vida. Durante os primeiros anos do cinema francés, Musidora iniciou unha colaboración profesional co exitoso director Louis Feuillade. Debutou no cine en Les miseres de l'aiguille, dirixida por Raphael Clamor, en xaneiro de 1914. O filme destaca os problemas das mulleres urbanas na clase obreira francesa e presenta unha nova representación da muller mesmo no movemento dos traballadores de principios do século XX en Francia.
Adoptou o pseudónimo de Musidora (en grego "agasallo das musas"), pola heroína da novela de Théophile Gautier Fortunio. Adoptando unha actitude de muller fatal, como tamén fixo nos Estados Unidos nesa época a actriz Theda Bara, Musidora pronto atopou un punto de apoio no medio nacente das imaxes en movemento. Cos seus ollos escuros moi alborotados, maquillaxe un tanto sinistra, pel pálida e armarios exóticos, Musidora converteuse axiña nunha presenza moi popular e recoñecible ao instante do cinema europeo.
Estrelado
A partir de 1915, Musidora comezou a aparecer na serie de filmes de éxito Les Vampires, dirixida por Feuillade como Irma Vep (anagrama de vampire, "vampiro"), unha cantante de cabaret, con Édouard Mathé como o xornalista Philippe Guerande. Contrariamente ao título, Les Vampires non se refería realmente a vampiros, senón a unha sociedade secreta de bandas criminais inspirada nas fazañas da Bonnot Gang real. Vep, ademais de desempeñar un papel protagonista nos crimes dos vampiros, tamén pasaba por dous episodios baixo o control hipnótico de Moreno, un criminal rival que a convertía na súa amante e a inducía a asasinar o Grand Vampire.
A serie foi un éxito inmediato nos cines franceses e tivo en 10 entregas ata 1916. Despois desta serie, Musidora interpretou a aventureira Diana Monti (tamén coñecida como "Marie Verdier") en Judex, outra popular serie de Feuillade, filmada en 1916 aínda que a súa estrea se atrasou ata 1917. A pesar de que non pretendían ser vangardistas, Les Vampires e Judex foron eloxiados por Louis Aragon e Andre Breton na década de 1920 polos elementos de sorpresa, fantasía e ficción científica, xustaposicións inesperadas e non sequiturs visuais. Aragon et Breton escribiron en 1929 unha obra na dúa homenaxe, le Trésor des Jésuites, en que todas as personaxes teñen como nome un anagrama de Musidora (Mad Souri, Doramusi...).
Os cineastas Fritz Lang, Luis Buñuel, Georges Franju, Alain Resnais e Olivier Assayas citaron ambas as series como influentes nos seus desexos de converterse en directores.
Outras actividades
miniatura|esquerda|Retrato de Musidora pintado por [[Julio Romero de Torres (1922)]] Nun momento en que moitas mulleres da industria cinematográfica quedaban relegadas á interpretación, Musidora obtivo un certo éxito como produtora e directora. Converteuse en produtora e directora de cinema baixo a tutela do seu mentor, Louis Feuillade. Entre finais da década de 1910 e principios dos anos vinte, dirixiu dez filmes, todos perdidos agás dous: Sol y sombra (1922) e La tierra de los toros (1924), ambos filmados en España. En Italia, produciu e dirixiu La Flamme Cachee, baseado no traballo da súa amiga Colette. No mesmo ano, coescribiu (con Colette) e codirixiu (con Eugenio Perego) La vagabonda, baseado na novela homónima de Colette.
Tamén foi profesora de dicción no conservatorio de Reims, en 1938. Continuou a aparecer ata 1948, en obras das que foi autora (arredor de trinta entre 1916 e 1952). Tamén publicou dúas novelas, Arabella et Arlequin (1928) e Paroxysmes (1934), e numerosas cancións, así como un poemario, ''Auréoles00 (1940). Segundo o seu biógrafo, Francis Lacassin, Musidora deixou moitas obras inéditas cando morreu.
Últimos anos
miniatura|200px|Tumba de Musidora no cemiterio de [[Bois-le-Roi (Sena e Marne)|Bois-le-Roi]] Despois de esvaecerse a súa carreira como actriz, centrouse en escribir e producir. O seu último filme foi unha homenaxe ao seu mentor Feuillade titulado La Magique Image en 1950, que dirixiu e protagonizou. A partir de 1944, ano do seu divorcio, traballou con Henri Langlois na Cinémathèque française; algúns asistentes déronse conta de que a muller maior do vestíbulo podería protagonizar o filme que estaban a ver.
Musidora morreu en París en 1957 e foi enterrada xunto os seus pais no cemiterio de Bois-le-Roi.
Vida persoal
Musidora casou co doutor Clément Marot o 20 de abril de 1927. A unión durou quince anos e tiveron un fillo, Clément Marot Jr. (1928-2010). A parella divorciouse en 1944.
Filmografía
miniatura|Musidora como Irma Vep en [[Les Vampires (1915)]]
A Igrexa, Dodro, Arzúa
A Igrexa é un lugar da parroquia de Dodro no concello coruñés de Arzúa na comarca de Arzúa. Tiña 2 habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 2 eran homes e 0 eran mulleres.
Toponimia
A orixe do topónimo é o latín, o lugar da igrexa.
Río Vaa
O río Vaa nace ós pés do castro de Brión, na parroquia de Leiloio e atravesa o concello de Malpica de Bergantiños.
Curso
Percorre o concello de leste a oeste, pasando por Leiloio, Cerqueda e moi preto das Torres de Mens. Desemboca no mar formando a depresión de Beo pola ría de Esteiro.
O Vilar de Queixas, Queixas, Cerceda
O Vilar de Queixas é un lugar da parroquia de Queixas no concello coruñés de Cerceda na comarca de Ordes. Tiña 435 habitantes no ano 2018 segundo datos do INE, dos cales 204 eran homes e 231 eran mulleres.
Oís, Dodro, Arzúa
Oís é un lugar da parroquia de Dodro no concello coruñés de Arzúa na comarca de Arzúa. Tiña 8 habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 5 eran homes e 3 eran mulleres.
5G
En telecomunicación, 5G úsase para referirse á quinta xeración de tecnoloxías de telefonía móbil. Sucede ás tecnoloxías 2G, 3G, e 4G.
Hoxe por hoxe está dispoñible a súa primeira versión normalizada (Release 15 - Stand Alone) mentres as empresas de telecomunicación seguen a investigar novas tecnoloxías para mellorar as versións. As primeiras redes comerciais foron lanzadas no 2109, estendéndose o seu uso dende 2020.​​​ A compañía sueca Ericsson foi a primeira en lanzar o 5G.
A velocidade que permite en móbiles a tecnoloxía 5G é ata 1,2 Bit/s, permitindo conectar un millón de aparellos por cada km 2.
Pobo apache
Os apaches son un pobo indíxena da zona actual de Arizona (Estados Unidos e Sonora (México). A palabra apache procede do zuni apachu ("inimigo"), mais eles chámanse a si mesmos Ndee ("a xente"). Para comunicarse entre eles empregaban unha serie de linguas atapascanas meridionais, que se clasificaron como o apache das chairas, o apache oriental e o apache occidental.
A súa sociedade baseábase na pesca, na caza e na agricultura, convivindo en pequenos grupos familiares, de carácter matriarcal, ao igual que os síux e os cheyenne.
Cando chegaron os españois, os apaches habitaban o suroeste dos Estados Unidos, debido a unha migración anterior de cincocentos anos orixinaria do Canadá. Era unha tribo poderosa e guerreira, en loita continua cos brancos. A rendición da tribo tivo lugar en 1886, cando os chiricahuas foron enviados a Florida e Alabama, onde estiveron baixo confinamento militar.
No ano 1900 vivían uns 17.000 apaches en liberdade. O seu xefe máis coñecido foi Gerónimo (16 de xuño de 1829 – 17 de febreiro de 1909), Gokhlayeh na súa lingua, que significa "O Que Bocexa". Xerónimo fora elixido por Taza, fillo doutro xefe indíxena apache, Cochise, que morrera con 62 anos.
Actualmente o pobo apache vive en reservas de Arizona, Novo México e Oklahoma, nun número aproximado de 6.000 individuos. Un pequeno número de apaches, dúas decenas, subsisten na fronteira norte dos estados mexicanos de Chihuahua, Sonora e Coahuila. Este pequeno grupos de apaches son os coñecidos como os mescaleros.
300px|miniatura|esquerda|Nación Apache.
Lega Basket Serie A 2010-11
A tempada 2010-2011 da Lega Basket Serie A foi a 89ª edición da máxima competición de baloncesto en Italia. A competición contou con 16 equipos, que se enfrontaron entre si ó longo de 30 xornadas. Trala tempada regular, os 8 primeiros da táboa disputaron as eliminatorias polo título de campión, título que rematou nas mans do Montepaschi Siena por 5º ano seguido, tras vencer ó Bennet Cantù na final.
Táboa ó final da tempada regular
centro|miniatura|300px|Localización dos equipos participantes.
Eliminatorias polo título
O campión da tempada 2010-11 da Lega Basket Serie A foi o Montepaschi Siena.
César del Caño
José César Álvarez del Caño, nado en Castrelo de Miño en 1958  , é un músico, cantor, compositor e director coral galego, máis coñecido como César del Caño.
Traxectoria
Os seus comezos musicais están ligados á cidade de Ourense, na que cursou os estudos universitarios e onde deu os primeiros concertos, tanto en festivais locais como en emisoras de radio e clubs nocturnos da capital.
A principios dos anos oitenta trasladouse a Barcelona, onde realizou os seus estudos musicais e de canto, fixando naquela cidade a súa residencia.
É autor e arranxador de numerosas obras musicais, así como compositor doutras sobre textos de poetas diversos ou mesmo sobre cantigas medievais, moitas das cales foron publicadas en respectivas edicións gráficas e discográficas.
Como intérprete móvese en diversos xéneros e modalidades, que van dende a música alternativa e a canción de autor ata o folk ou a lírica.
Paralelamente levou a termo unha importante actividade dentro do ámbito da música coral, como compositor de obras polifónicas e mais como fundador e director de diversas entidades, entre as que cabe salientar o Coro Universitario Galego de Barcelona (CUGAB. 1992-2001), Galeuzcamerata (2006-2016) e Don de Son (2016-actualidade), todas elas no seo da Universidade de Barcelona, co apoio institucional do Vicerectorat d'arts, cultura i patrimoni da propia UB. Nesta vertente é de destacar tamén a fundación da Coordinadora Coral Galega de Catalunya.
Illas do Grande Estanque de Marsala
miniatura|upright|250px|Mapa de situación do arquipélago. As illas do Grande Estanque de Marsala («Isole dello Stagnone di Marsala») son un pequeno grupo de illas do Mediterráneo, localizadas moi próximas á costa occidental de Sicilia, no municipio de Marsala (Provincia de Trapani).
miniatura|esquerda|300px|Muíños de vento na lagoa de Stagnone. A lagoa formouse en tempos relativamente recentes (non existía no momento da colonización fenicia de Mozia), tras o movemento de area debido ao actual porto se creou a Illa Grande, por acumulación ao redor de dous antigos illotes. A creación dunha parte resgardada do mar aberto, sen correntes, converteu o mar en auga estancada, cunha temperatura por encima da normal.
As illas, desde o ano 1984 forman parte da «Riserva naturale regionale delle Isole dello Stagnone di Marsala».
As illas
miniatura|esquerda|300px|Unha vista da Schola. miniatura|upright|250px|Mapa das illas. * Illa Grande ou «Isola Longa», é a maior illa e a súa formación separa as augas da lagoa do Mediterráneo. É relativamente nova e formada por depósitos de area ao redor de dous pequenos illotes rochosos, que se uniron para formaren a illa Grande, probablemente para a ampliación de depósitos de sal explotados polos fenicios. Na actualidade hai algúns montóns de sal nun estado de abandono, a madeira e algunhas praias de area fina. Alberga unha das poucas poboacións existentes de Calendula maritima.
Sixto de Borbón-Parma
Sixto de Borbón-Parma, nado en Wartegg o 1 de agosto de 1886 e finado en París o 14 de marzo de 1934, foi o décimo cuarto fillo de Roberto I de Borbón-Parma e o segundo de María Antonia de Portugal.
Traxectoria
O 14 de marzo de 1919 casou en París con Hedwige de La Rochefoucauld, filla do Duque Armando de Doudeauville e maila súa esposa, a Princesa Luisa Radziwill. En 1922 tiveron unha filla, a princesa Isabel María Antonieta Luisa Hedwig.
Ouvirmos
Ouvirmos é unha editorial e consultoría cultural con sede en Ourense que aposta pola creación de produtos innovadores en materia cultural e turística. A empresa naceu en 2003 co obxectivo de recuperar, dignificar e divulgar o patrimonio músico-cultural de Galiza. O seu director é Xosé Aldea.
Consultoría cultural
Entre os proxectos realizados por Ouvirmos como consultoría cultural, destacan as exposicións multimedia dedicadas aos escritores Celso Emilio Ferreiro e Lois Pereiro, o Mapa Sonoro de Vigo ou as masterclass de música tradicional.
Epiderme (plantas)
miniatura|250px|Imaxe microscópica da epiderme dunha folla da [[dicotiledónea Arabidopsis thaliana, con células que presentan un contorno moi característico.]] A epiderme vexetal é o tecido protector vivo que recobre a superficie de toda a planta antes de que iniciase o crecemento secundario. Soamente se considera que falta a epiderme na caliptra da raíz e nos meristemas apicais. Á parte da súa función protectora tamén actúa mecanicamente, contribuíndo en parte ao sostén, debido á compactabilidade das súas células. O seu precursor meristemático é a protoderme do meristema apical caulinar na plántula, e nas raíces, do meristema apical radical.
É unha capa impermeable e grosa, e normalmente está formada por unha soa capa heteroxénea de células aplanadas, que ten a función de protexer as células interiores, limitar a transpiración, segregar algunhas substancias, almacenar outras, e facilitar o intercambio de gases co ambiente.
A epiderme consérvase naquelas plantas que teñen órganos unicamente con crecemento primario, en cambio nos órganos con crecemento secundario a epiderme queda destruída durante a formación da periderme.
As súas células están recubertas por unha cutícula formada por cutina, microfibrilas de polisacáridos e ceras. Esta capa restrinxe tanto a transpiración coma a entrada de dióxido de carbono, que se realiza polos estomas, que regulan esta actividade.
Descrición
A epiderme é a capa de células máis externa do corpo primario da planta, conforma o sistema de tecido dérmico das follas, talos, raíces, flores, froitos e sementes; é usualmente transparente (as células epidérmicas non posúen cloroplastos, agás as células oclusivas dos estomas). As células da epiderme son variables funcional e estruturalmente. A maioría das plantas ten unha epiderme dunha soa célula de espesor. Outras plantas, como Ficus elastica e Peperomia, as cales teñen división celular periclinal dentro do protodermo das follas, teñen unha epiderme de varias células de espesor. As células epidérmicas están estreitamente unidas entre si e danlle á planta forza mecánica e protección. As paredes das células epidérmicas das partes aéreas da planta están cubertas por unha cutícula, que contén cutina. A cutícula reduce a perda de auga cara á atmosfera, e encóntrase ás veces cuberta por ceras. As capas grosas de cera danlle á planta un aspecto brillante. A cera superficial actúa como unha barreira contra a humidade e protexe á planta da irradiación solar intensa e do vento. A cara inferior (envés) de moitas follas pode ter unha cutícula máis delgada ca a da cara superior, e as follas de plantas de climas secos usualmente teñen cutículas engrosadas para conservaren a auga e reduciren a transpiración.
center|600px|Diagrama da anatomía interna dunha folla.
O tecido epidérmico inclúe varios tipos de células diferenciadas: células epidérmicas, oclusivas, anexas, e pelos epidérmicos (tricomas). As células epidérmicas son as máis numerosas, máis grandes e menos especializadas. Son polo xeral máis alongadas en follas de monocotiledóneas ca nas de dicotiledóneas.
center|600px|Diagrama da anatomía dunha folla.
Naquelas plantas con crecemento secundario, as raíces da epiderme e os talos son normalmente substituídos por unha periderme orixinada pola acción do felóxeno.
Células epidérmicas
Son células alongadas ou isodiamétricas, e en corte transversal, rectangulares ou elípticas, pero polo xeral a forma depende do órgano en que se encontren. Son xeralmente vivas e semellantes polo seu contido ás células parenquimáticas, xa que posúen gran cantidade de vacúolos e os órganos normais de toda célula vextal, pero carecen de cloroplastos, excepto nalgunhas plantas acuáticas.
Xeralmente só teñen parede primaria, con algunhas excepcións en sementes. As paredes celulares epidérmicas poden variar en grosor segundo as distintas especies e tamén nunha mesma planta segundo as condicións ambientais do órgano estudado. Xeralmente a parede exterior é a máis grosa, e nalgúns casos pode mesmo lignificarse. Xeralmente hai plasmodesmos nas paredes interiores e anticlinais, e tamén os pode haber na parede externa; estes últimos chámanse ectodesmos, polos cales sae a cutina, ceras, resinas etc.
Células dos estomas
miniatura|dereita|Estomas nunha folla de [[tomate.]] miniatura|dereita|Tricomas na epiderme de Nicotiana alata. A epiderme do talo está inzado duns poros chamados estomas, que son partes do complexo do estoma formado por unha abertura (ostíolo) rodeado por unhas células especiais chamadas células oclusivas do estoma (con cloroplastos) e células accesorias que as acompañan (sen cloroplastos). Polos estomas realízase o intercambio de gases necesario para a respiración celular e fotosíntese e a transpiración de vapor de auga entre o exterior e o interior da folla. Os estomas son máis numerosos no envés da folla (cara inferior ou abaxial), excepto nas plantas con follas flotantes, nas que todos os estomas están na cara superior (adaxial) da folla, e ás veces nas herbas poáceas, que teñen as follas en vertical con igual número de estomas en cada cara. Os estomas están delimitados por dúas células oclusivas, que se diferencian das células epidérmicas nos seguintes aspectos:
Tricomas
Os tricomas son excecrencias de orixe epidérmica, moi variables en forma e estrutura, e poden desempeñar funcións de protección, absorción ou secreción. Encóntranse en follas, talos, flores, froitos e sementes. Poden ser pelos simples, escuamiformes, estrelados etc., ou glándulas secretoras de néctar, encimas (como é o caso das plantas carnívoras), terpenos, alcaloides etc.
Pelos absorbentes
Os pelos absorbentes ou pelos radicais son prologacións tubulosas dalgunhas das células epidérmicas da zona pilífera da raíz (rizoderme). Son unicelulares, moi longos (ata 8 mm) e tenues, con contido celular vivo no estado funcional, moi vacuolizados e con paredes celulares moi finas, con moi pouca cutícula. O núcleo ocupa habitualmente a extremidade do pelo.
Os pelos absorbentes teñen como función absorber a auga do chan e as substancias disolvidas nela. Non todas as plantas os posúen (por exemplo, aguacate).
Emerxencias
Son células superficiais de maior tamaño ca as células epidérmicas típicas, formadas por estratos epidérmicos e subepidérmicos, como no caso das espiñas da rosa.
Epiderme en dicotiledóneas
Nas dicotiledóneas as células epidérmicas de ambas as epidermes, superior e inferior, son de forma poligonal coas paredes anticlinais xeralmente sinuosas (irregulares, con profundos pregamentos), son células vivas, incoloras, con presenza ou ausencia de pelos.
A epiderme superior (da cara da folla) é continua, sen estomas; entanto que a epiderme inferior (do envés da folla) se ve interrompida polos estomas, que presentan dúas células oclusivas con forma de ril. Os estomas e as células epidérmicas distribúense de maneira desordenada.
Epiderme en monocotiledóneas
As células epidérmicas nas monocotiledóneas son relativamente alongadas, poligonais ou rectangulares, e vistas desde a superficie, están dispostas de maneira ordenada, ao igual que a disposición dos estomas.
Os estomas das monocotiledóneas son iguais aos das dicotiledóneas, agás algunhas excepcións como as familias das ciperáceas e gramíneas, as cales presentan varios tipos de células, ademais das epidérmicas:
Epiderme en ximnospermas
As ximnospermas presentan células epidérmicas ordenadas, e os estomas (xeralmente cubertos por ceras e ás veces entupidos) dispóñense en ringleiras paralelas, en ocasións formando bandas estomáticas.
Bion 2
Bion 2, tamén coñecido como Kosmos 690, foi un satélite artificial da Unión Soviética pertencente á serie de satélites Bion para investigacións biolóxicas. Foi lanzado o 22 de outubro de 1974 mediante un foguete Soiuz U desde o cosmódromo de Plesetsk.
Características
Bion 2 foi o segundo satélite da serie de satélites Bion. Foi lanzado nunha órbita inicial de 223 km de perixeo, 389 km de apoxeo e 62,8 graos de inclinación orbital.
A carga de Bion 2 consistiu en ratas albinas de laboratorio que foron sometidas a radiación e a investigación foi unha colaboración internacional entre científicos soviéticos, checos e romanos.
A cápsula regresou o 12 de novembro de 1974.
Johann Strauss (fillo)
Traxectoria
Entre os valses máis famosos atópanse "O Danubio azul" (1867), "Contos dos bosques de Viena" (1868), "Rosas do sur" (1878) e "Voces de primavera" (1881). Entre 1871 e 1897 compuso 16 operetas pros teatros de Viena, entre as que destacan Die Fledermaus (O morcego, 1874) e Der Zigeunerbaron (O barón xitano, 1885).
Morreu de pneumonía cando tiña 73 anos.
Fermio
O fermio é un elemento químico radioactivo de número atómico 100 e símbolo Fm. Existen 16 isótopos coñecidos sendo o 257Fm o máis estable cun período de semidesintegración de 100,5 días. O seu nome ven do científico Enrico Fermi. Non ten aplicacións industriais.
Velhas Virgens
Velhas Virgens é un grupo brasileiro de rock orixinado en São Paulo en 1986 que ten como característica letras irreverentes, xeralmente con asuntos sexuais e alcólicos.
Eat Me, Drink Me
Eat Me, Drink Me é o sexto álbum da banda estadounidense de rock industrial Marilyn Manson, publicado o 5 de xuño de 2007 a través do selo Interscope Records. Gravouse nunha casa alugada en Hollywood polo vocalista Marilyn Manson e o guitarrista e baixista Tim Sköld, que tamén se encargaron de producir o traballo. Sean Beavan encargouse das tarefas de mestura. Tras o seu lanzamento obtivo recensións positivas dos críticos do mainstream.
O Pazo, Dodro, Arzúa
O Pazo é un lugar da parroquia de Dodro no concello coruñés de Arzúa na comarca de Arzúa. Tiña 13 habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 6 eran homes e 7 eran mulleres.
Abkhazia
Abkhazia, Abkhasia ou Abiasia   (Aphsny -Аҧсны en abkhazo-, Apkhazeti -აფხაზეთი en xeorxiano-, Abkhazia - Абха́зия en ruso e por isto transliterada Abkhazia-) é unha república autónoma de Xeorxia. Situada na vertente suroccidental da cordilleira do Cáucaso con costa no Mar Negro, a súa capital é a cidade de Sukhumi.
En 1991, tras o colapso da Unión Soviética, a antiga República Socialista Soviética de Xeorxia converteuse en estado independente e Abkhazia, unha república autónoma dentro da antiga URSS, foi integrada neste novo estado. Con todo, os rozamentos étnicos entre o goberno central e o pobo abkhazio levaron a que, o 23 de xullo de 1992, este último declarase unilateralmente a súa independencia.
Logo dunha cruenta guerra entre as tropas xeorxianas e os paramilitares ruso-abkhazos, estableceuse un cesamento ao fogo en 1994. Desde ese momento, Abkhazia permaneceu de facto como un estado parcialmente recoñecido.
En 2006, tropas xeorxianas ingresaron a Abkhazia e estableceron o seu dominio sobre a zona da Alta Abkhazia. Desde o 27 de setembro dese ano, o goberno de iure estableceuse en devandita zona e estableceu a súa sede na localidade de Chkhalta, na zona de Kodori.
Xeografía e clima
Gran parte do territorio (preto dun 70%) de Abkhazia está cuberto por bosques de carballos, faias e amieiros. No intervalo de altitude que vai desde o nivel do mar ata os 600 m, a rexión é pródiga en bosques caducifolios. Por encima deste nivel, e ata os 1.800 m, proliferan diversas especies de coníferas, incluíndo algunhas das árbores máis altas de Europa, como abetos que superan os 70 metros. Entre os 1.800 e os 2.900 msnm, pódense localizar praderías de características alpinas. Finalmente, por encima desa altitude, esténdense as neves eternas da cordilleira e os glaciares.
miniatura|esquerda|250px|Mapa de Abkhazia Abkhazia goza dun tépedo clima subtropical debido ao efecto regulador do Mar Negro e ao biombo climático formado polo Cáucaso, evitando a entrada de ventos fríos boreais. A media anual de temperaturas alcanza os 15 °C, con extremos de 4 °C no inverno (xaneiro) e de 23 °C no verán (xullo). As precipitacións, en tanto, oscilan entre os 1.100 e 1.500 mm anuais, e a humidade é relativamente baixa. Por encima dos 1.000 msnm, a amplitude térmica aumenta, e prodúcense invernos e veráns máis duros, formando un clima de características continentais. Máis aló dos 2.000 metros de altitude, prevalece o clima de montaña, e as temperaturas baixan considerablemente. Nas rexións interiores, as precipitacións aumentan, chegando aos 3.500 mm anuais nas zonas montañosas. A neve pode acumularse ata superar os 5 metros de altura nalgunhas rexións do Cáucaso: as avalanchas son un perigo latente nos poucos centros poboados do lugar.
Debido ao seu agradable clima e as súas belas paraxes, parte deste territorio foi un lugar de grande afluencia turística, sendo coñecido como parte da Ribeira Soviética. Ademais, o clima permitiu o desenvolvemento da agricultura, principalmente de cultivos como té, tabaco e froitas, ademais da instalación de viñedos.
Historia
Estímase que os primeiros poboados en Abkhazia remóntanse ao IV milenio adC. Estas primeiras tribos de orixe aria (coñecidas polos arqueólogos como proto-kartvelianos), arribarían á rexión durante o Neolítico, asentándose nas costas do Mar Negro. Establecéronse xunto a outras liñaxes, as cales posteriormente evolucionarían ata converterse nos apsuas, chechenos, daguestanís, armenios e arameos.
Desde o II milenio adC, Abkhazia foi arrasada por invasións de pobos provenientes das estepas de Asia Central, como os hititas, celtas, medos e persas. Por eses anos, os proto-kartvelianos formaron tres grupos étnicos ben diferenciados: os svans, os zans e os kartvelianos orientais. Mentres os svans permaneceron en Abkhazia, os kartvelianos asentáronse no centro da actual Xeorxia, e os zans distribuíronse na provincia de Samegrelo e ao longo das costas do Mar Negro, ata as inmediacións de Turquía.
Reino de Cólquida
Entre os séculos IX e VI antes de Cristo, foi instaurado o reino de Cólquida anexando gran parte das zonas habitadas por svans e zans. Baixo dominación cólquida, Abkhazia recibiu gran número de inmigrantes gregos, que se estableceron en colonias da zona costeira. Algunhas cidades fundadas foron Pitiys, Dioscurias e Phasis, correspondentes ás actuais Pitsunda, Sukhumi e Poti.
Desde o ano 653 adC, os reinos caucásicos de Cólquida e Iberia deberon enfrontar varios intentos de invasión por parte do Imperio Persa. O Imperio de Macedonia de Alexandre Magno exerceu unha importante influencia sobre a zona do Cáucaso, aínda que esta nunca foi incorporada ao mesmo. Axiña produciuse un xurdimento da cultura helenística no territorio abkhazio chegando, ata, a considerarse idioma oficial ao grego.
Ao caer o Imperio Helenístico de Alexandre, sobreveu un longo período de caos e confusión. Exemplo disto foi a fundación no ano 302 adC, por parte de Mitrídates I, do Reino do Ponto, nas costas turcas do Mar Negro. A comezos do ano 120 adC, o rei Mitrídates VI Eupator iniciou a conquista de Cólquida. Durante eses anos, Mitrídates aliouse co reino da Grande Armenia para loitar contra o invasor Imperio Romano a cargo de Pompeio. As terras de Abkhazia serían escenario de cruentas batallas ata a caída do Ponto, no 63 adC.
Lazica
miniatura|right|Ruínas dun antigo castelo en [[Anacopia, a capital durante a época bizantina]] O devastado reino de Cólquida caeu entón baixo dominación romana e foi convertido na provincia de Lazica. A helenización que comezara desde a chegada de Alexandro Magno, foi profundada durante estes anos. A pesar da longa loita entre romanos e partos polo control da zona, a rexión de Lazica mantívose florecente e en relativa paz, a pesar dalgunhas incursións militares dos partos desde o oriente.
Xa como parte do Imperio de Oriente, no século III, Lazica comezou a obter certo grao de autonomía que levou ao establecemento dun independente Reino de Lazica-Egrisi, composto polos principados de Zans, Svans, Apsyls e Sanyghs. A expansión de cristianismo durante estes anos foi importantísima, aínda que xa se iniciou cas viáxes misioneiras do apóstolo Simón o Cananeo, o cal sería martirizado cunha serra na cidade de Suaniri. No ano 523, foi declarado relixión oficial o cristianismo ortodoxo e San Xurxo foi designado patrón do país.
Tras varios anos de autogoberno, Abkhazia foi reincorporada ao Imperio Bizantino en 562. Durante máis de 150 anos, Lazica viviu un novo período de paz e prosperidade.
Reino de Abkhazia
En 656, as tropas árabes do Califato Omeya invadiron os reinos cristiáns do Cáucaso, mentres Lazica resistiu. O establecemento do Emirato de Tefelis provocou a fuxida dos habitantes kartvelianos do destruído reino de Iberia cara ao oeste. Así, Lazica, tradicionalmente habitada polos svans e os zans viuse ocupada por etnias xeorxianas.
No ano 767, un achrontos (gobernador do Imperio Bizantino) expulsou as tropas bizantinas establecidas e proclamou a independencia do Reino de Egrisi-Abkhazia, asumindo como rei baixo o nome de León I de Abkhazia. A capital foi establecida en Kutaisi e aínda que nun principio mesturou características locais con bizantinas, co paso dos anos, Abkhazia foi acabando coas reminiscencias do antigo Imperio, substituíndoas por costumes xeorxianos. Exemplo disto foi a creba producida entre o rei León I e o Patriarca de Constantinopla, o que provocou a conversión de Abkhazia á Igrexa ortodoxa xeorxiana a cargo do Patriarca de Mtshketa.
As derrotas sufridas polos árabes permitiron a formación de novos estados no Cáucaso. A fins do século X, o rei de David de Tao-Klarjeti conquistou o Principado de Kartli. No ano 975, David deixou ao seu fillo adoptivo como rei de Kartli baixo o nome de Bagrat III. Tras a morte de Teodosio III, o Cego no ano 978, o trono de Abkhazia foi entregado a Bagrat, na súa calidade de sucesor e sobriño do defunto rei. Coa morte de David en 1001, Bagrat III asumiu como rei en Tao-Klarjeti e, finalmente, o ano 1008, anexou Kakheti e Ereti, coroándose como rei da Xeorxia unificada. Soamente as terras de Tiflis baixo dominación árabe e parte do sur de Tao gobernada por Constantinopla non formaron parte deste novo reino.
Reino de Xeorxia
miniatura|upright|Rei [[David IV de Xeorxia]] Desde mediados do século XI, o Reino de Xeorxia foi arrasado polas invasións dos turcos selxúcidas. As forzas combinadas de armenios, bizantinos e xeorxianos foron esmagadas polos invasores islámicos na batalla de Manzikert, en 1071, o que permitiu que ao 1081 a maior parte do Reino de Xeorxia fose conquistada e devastada polos selxúcidas. Só Abkhazia se mantivo libre da invasión e serviu como refuxio aos xeorxianos que fuxían da catástrofe. Á vez, o caos no que se atopaba o país provocou o xurdimento de ideais secesionistas en Svania que levaron a ataques en contra de Abkhazia. Aínda que o rei Xurxo II logrou sufocar a rebelión, a presión exercida ao tratar de manter unificado ao país, motivou a súa abdicación en 1089.
O seu sucesor, David IV, logrou manexar as invasións dos árabes. Durante a Primeira Cruzada e usando a Abkhazia como o seu centro de operacións, David o Restaurador logrou recuperar parte de Xeorxia, ata que finalmente derrotou aos selxúcidas na batalla de Didgori, o 12 de agosto de 1121. Durante o seu reinado, David IV logrou establecer a Xeorxia como unha potencia rexional e iniciou a Idade Dourada do reino. Este período de esplendor tivo o seu clímax durante o goberno da raíña Tamar. Entre os anos 1194 e 1204, Xeorxia expandiuse cara ao sur, conquistando terras de Armenia e do actual Irán, como a cidade de Tabriz, e fundou o Imperio de Trebizonda.
A literatura e a arte desenvolvéronse plenamente durante estes anos e Abkhazia converteuse nunha próspera provincia do gran Reino de Xeorxia. Con todo, a Idade Dourada acabou coas invasións mongois do século XIII.
Baixo o dominio mongol, Xeorxia caeu en crise, e o seu reino fracturouse en diversos estados. En 1260, baixo o reinado de David VI Narin, foi fundado o Reino de Imereti, que aínda permanecía como parte de Xeorxia. Imereti concentraba a zona poñente de Xeorxia, abarcando Abkhazia, Mingrelia e Guria. En 1455 declarouse oficialmente a súa independencia, ao dividirse Xeorxia en tres estados, sendo os restantes: Kartli e Kakheti. Desde esa data, Abkhazia foi campo de batalla das loitas entre os xeorxianos, Persia, Rusia e o Imperio Otomán. Entre 1478 e 1483, instaurouse unha dominación de Kakheti sobre Abkhazia, pero pronto sería expulsada.
En 1578, os otománs entraron na rexión e estableceuse un principado vasalo en Abkhazia. Aínda que se realizaron importantes intentos de islamización na rexión, o cristianismo continuou predominando, en parte grazas á forte influencia rusa a partir do século XVIII. Durante eses anos, o proceso de islamización foi fortalecido, provocando unha división nas elites abkhazas entre os seguidores do cristianismo e os musulmáns convertidos.
Dominación rusa e soviética
Logo de dominar gran parte do territorio circundante (en 1801 fora incorporado Kartl-Kakheti), o Imperio Ruso anexou Abkhazia en 1810. Con todo, non controlou completamente o territorio ata 1842, e só logrou sometelo en 1865, cando acabou co Principado existente.
O dominio ruso foi amplamente reprobado pola poboación local, sobre todo por causa da forte persecución relixiosa, en marcha por entón, contra os musulmáns. O estalido da Guerra ruso-otomá, que se estendeu entre 1827 e 1828, provocou o establecemento dun duro réxime en Abkhazia, lindeiro á zona en conflito. O rexeitamento cara aos rusos exacerbouse cando estes utilizaron Abkhazia como base para atacar aos cherkesos, pobo emparentado cos abkhazos. Finalmente, o Imperio Ruso impuxo un masivo éxodo de musulmáns abkhazos cara ao Imperio Otomán. Así, entre 1864 e 1878, máis do 60% da poboación de Abkhazia (aproximadamente 200.000 persoas) fuxiu cara ao sur. Para compensar esta perda, o goberno fomentou a inmigración xeorxiana, armenia e rusa. Segundo datos da Enciclopedia Británica de 1911, dos 40.000 habitantes de Sukhum-kaleh (actual Sukhumi), dous terzos eran xeorxianos migrelianos e só un terzo abkhazos.
Logo da Revolución Rusa e a creación da Unión Soviética, os bolxeviques prometeron autonomía ao pobo de Abkhazia. No ano 1931, Iósif Stalin realizou unha reorganización administrativa, convertendo a Abkhazia na República Autónoma de Abkhazeti. Con todo, a mesma foi incorporada á República Socialista Soviética de Xeorxia. A pesar de ter, nominalmente, certa autonomía, esta nunca entrou en rigor, e o goberno central de Tiflis realizou unha forte campaña de xeorxización de Abkhazia. O idioma xeorxiano pasou a ser de uso obrigatorio, e o abkhazo foi prohibido. Mentres tanto, miles de abkhazos eran abatidos como parte das operacións soviéticas contra a resistencia ao réxime.
Coa morte de Stalin e a execución de Lavrenty Beria, principal líder da represión, Abkhazia recuperou a súa autonomía. Promoveuse o desenvolvemento da cultura e a literatura abkhaza. Tamén se estableceron nos postos burocráticos cotas preferentes para a poboación de orixe abkhaza. Porén, esta representaba unha minoría dentro do país, polo que tales medidas xeraron descontento entre os habitantes de extracción xeorxiana, que viron nestes privilexios unha discriminación contra a súa etnia.
Guerra de Abkhazia
Durante os anos 1980, a tensión entre ambos os grupos étnicos comezou a escalar rapidamente, debido aos desexos de Xeorxia de independizarse da Unión Soviética. Temendo que unha probable emancipación do goberno de Tiflis puidese derivar nunha completa xeorxización de Abkhazia, os abkhazos xuntaron máis de 30.000 sinaturas para que o goberno de Moscova declarase á RSSA de Abkhazeti como un membro pleno da Unión.
A tensión estalou o 16 de xullo de 1989, cando se tratou de instalar unha sede da Universidade Estatal de Tiflis en Sukhumi. A violencia contra os xeorxianos, desatada por extremistas apsuas, terminou con 16 mortos e 137 feridos. Logo de varios días de violencia, o Exército Vermello interveu para restaurar a orde na cidade.
O 23 de agosto de 1990, ante o inminente colapso da Unión Soviética, o Soviet Supremo de Abkhazia declarou a súa independencia da RSS de Xeorxia e a súa inclusión como membro pleno da URSS. O ingreso á sesión foi impedido aos lexisladores de orixe xeorxiana, que tiñan desde Tiflis a orde de boicotear esta declaración.
Finalmente, Xeorxia declarou a súa independencia o 9 de abril de 1991. Con todo, o goberno de Zviad Gamsakhurdia gañouse o rexeitamento dos xeorxianos, e foi deposto en xaneiro de 1992, polo xeneral Tengiz Kitovani. O sucesor na presidencia sería Eduard Shevardnadze, antigo Ministro de Relacións Exteriores da Unión Soviética. Aínda que Shevardnadze non era nacionalista, o goberno que herdou de Gamsakhurdia estaba infestado de políticos que si o eran, polo que debeu actuar baixo os seus criterios para evitar unha caída do seu recentemente asumido goberno.
O 22 de febreiro de 1992 foi abolida a constitución da RSS de Xeorxia, e se reinstaurou a da antiga República de Xeorxia de 1921. Para os abkhazos, isto anulaba o seu nivel de autonomía, polo que en resposta a iso declararon a súa independencia, o 23 de xullo de 1992. Aproveitando esta situación, moitos partidarios de Gamsakhurdia (zviadistas) refuxiáronse en Abkhazia.
Co pretexto de que os zviadistas secuestraran ao Ministro do Interior de Xeorxia e mantíñano cativo en Abkhazia, o goberno de Tiflis enviou a máis de 3.000 militares cara á provincia rebelde para restaurar a orde, dando inicio á guerra o 14 de agosto. Fortes combates estalaron entre o exército xeorxiano e as milicias Abkhazias nas proximidades de Sukhumi, os que non evitaron que o día 18, o Exército de Xeorxia lograse entrar na capital, controlando gran parte do territorio e provocando a fuxida do goberno de Abkhazia.
A derrota dos rebeldes provocou, nunha primeira instancia, a formación dunha Confederación de Pobos Montañeses do Cáucaso: unha agrupación paramilitar de diferentes pobos prol-rusos (osetos, cosacos, chechenos etc.) da zona. Centos de voluntarios provenientes de Rusia, como Shamil Basayev, sumáronse á causa separatista abkhaza. A pesar de que o 3 de setembro negociouse en Moscova un plan de cesamento de hostilidades, Gagra foi atacada o 2 de agosto polas tropas da CPMC, sendo executada a maior parte da poboación xeorxiana da cidade. Gudraga e Tkvarcheli caeron posteriormente, sumándoselles membros do exército ruso acantonados nestas cidades.
Aínda que Rusia declarábase neutral no conflito, existen moitos testemuños de bombardeos de tropas xeorxianas por parte de avións rusos. Shevardnadze acusou a Rusia de realizar unha guerra non declarada contra Xeorxia, teoría que se viu reforzada cando foron capturados militares rusos entre os separatistas, motivando que o 11 de marzo de 1993, as tropas xeorxianas derrubasen un avión militar ruso que sobrevoaba o territorio abkhazo.
Os paramilitares deron unha forte ofensiva para capturar Sukhumi, pero foron repelidos. Nese momento, comezou un xenocidio étnico contra os xeorxianos por parte dos rebeldes e dos abkhazos nos territorios controlados polo Exército. Estímase que máis de 6.000 persoas pereceron como parte destes métodos de limpeza étnica.