cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mercado Común Centroamericano
Relacións comerciais con terceiros
O bloque económico conformado polos países da Unión Europea (UE) mantén unha importante participación dentro do intercambio comercial da rexión, ao comprar o 13,4 por cento de todas as exportacións centroamericanas e vender o 7,8 por cento de todas as importacións. A UE tamén xoga un papel importante a través de proxectos de cooperación. A través do Acordo de Asociación entre Centroamérica e a Unión Europea (AACUE) tamén xoga un papel importante como cooperante e a través da asistencia técnica. O AACUE asinouse o 29 de xuño de 2012 no cume do Sistema de Integración Centroamericana (SICA), en Tegucigalpa, Honduras.
Pola súa banda, o bloque comercial da Asociación de Nacións do Sueste Asiático (ASEAN), mantén unha relación comercial importante cos países centroamericanos, ao comprar o 2,23 por cento das exportacións e vender o 1,9 por cento de todas as importacións.
A Devesa, Nigrán, Nigrán
A Devesa é un lugar da parroquia de Nigrán, no concello pontevedrés de Nigrán, na comarca de Vigo. Segundo o IGE, en 2022 tiña 112 habitantes (64 homes e 48 mulleres).
SpaceShipOne
miniatura|250px|A SpaceShipOne en terra. SpaceShipOne foi un avión espacial suborbital deseñado pola compañía Scaled Composites, propiedade de Burt Rutan, para gañar o premio X de Ansari.
Características
Considerada unha nave experimental, a SpaceShipOne lanzábase desde a aeronave White Knight e propulsábase mediante un foguete con motor híbrido desenvolvido por SpaceDev alimentado por óxido nitroso e HTBD. Na cabina presurizada había espazo para tres tripulantes e a nave podía chegar aos 100 km de altura. Para a reentrada as súas alas inclinábanse cara arriba para estabilizar a nave e reentrar coa parte inferior da nave por diante. Para a aterraxe as alas volvían á configuración inicial, como nunha aeronave convencional.
A finalidade da nave era abrir o camiño ao turismo espacial con voos suborbitais, aínda que ela mesma nunca transportou turistas e tódolos voos adicáronse a probar os sistema da nave e novas técnicas. O primeiro voo, sen propulsión, tivo lugar o 8 de agosto de 2003. A nave chegou ao límite do espazo, a 100 km de altura, por primeira vez o 21 de xuño de 2004, co piloto Mike Melvill aos mandos, convertendo a SpaceShipOne no primeiro voo suborbital privado en chegar a esa altura. A nave gañou o Premio X ao facer un voo 29 de setembro de 2004 seguido doutro o 4 de outubro, dentro das dúas semanas estipuladas nas condicións para conseguir o premio. En total a nave voou con propulsión seis veces, todas lanzada desde o espazoporto de Mojave, en California. Sucedeuna a SpaceShipTwo, propiedade de Virgin Galaxy, para comezar os voos espaciais suborbitais comerciais.
Paul-Yves Pezron
Paul-Yves Pezron, nado en Hennebont o 20 de xaneiro de 1639 ou 1640 e finado o 10 de abril de 1706, foi un monxe, teólogo, cronista e lingüista francés.
Traxectoria
Entrou como monxe cisterciense e pronunciou os seus votos en 1662 na abadía de Prières, na parroquia de Billiers (Morbihan), na Bretaña.
Estudou filosofía cos xesuítas en Rennes e teoloxía no Collège des Bernardins de París. Obtivo o doutoramento na Sorbona. Era entón o secretario do padre Jean Jouaud de Prières. Foi profesor no Collège des Bernardins e converteuse no superior deste en 1686.
En 1697 foi elixido abade de La Charmoye, en Montmort-Lucy. É mencionado baixo este título, en agosto de 1699, na correspondencia que mantiña o filósofo Gottfried Wilhelm Leibniz co padre Claude Nicaise.
Obra
Antes dos seus estudos históricos e lingüísticos, era coñecido como cronista, especialmente sobre as Sagradas Escrituras e a historia da Antigüidade. En l'Antiquité du temps rétablié... (1687) fai unha dura crítica da obra do monxe beneditino Michel Le Quien.
En febreiro de 1699 escribiulle unha carta ao abade Claude Nicaise, a cal apareceu no seguinte número, en xuño, da Nouvelle République des Lettres. Nela, segundo informa Leibniz, sinala que, vista a antigüidade dos anais chineses e outros indicios máis, cumpriría retroceder ás orixes dos tempos, é dicir, 6000 anos e non 4000, como calcula a Biblia.
En 1703 publicou un traballo para estabelecer a antigüidade superior dos pobos galos en que investigou de que personaxe da Biblia procedían. Concluíu, baseándose no xeógrafo Tolomeo e especialmente en Flavio Xosefo, que todos son fillos de Gomer, filla de Iafet e neta de Noé. Afirmou tamén que estaban próximos aos descendentes dos pobos escitas e dos eslavos por parte de Magog, irmán máis novo de Gomer.
Despois del, os celtas, expresión que lles convén mellor aos estudiosos británicos, terían como nome secundario o de gomeritas. Así se pode ver en autores como Théophile-Malo de La Tour d'Auvergne-Corret, Jacques Le Brigant ou François-René de Chateaubriand.
Canto ás comparacións lingüísticas, Pezron afianza a cuestión da orixe común dos bretóns e dos galeses. Demostra que herdaron unha lingua celta que identifica como galo.
As súas hipóteses sobre o galo antigo e o estabelecemento das xenealoxías dos pobos antigos non se sostiveron co desenvolvemento da investigación. Porén, introduciu a idea, un tanto aventurada, de que se podía facer a historia da Antigüidade con base en feitos lingüísticos contemporáneos.
Edward Lhuyd, especialista galés en linguas celtas, tentou contactar con Pezron por correo durante unha viaxe de estudos á Bretaña en 1701. Devolveu o seu libro a Oxford e traduciuno, xa que o manuscrito fora atopado. A Archælogia Britannica de Lhuyd foi publicada en 1707. Porén, xa en 1701, sabía que Pezron era especialista na lingua bretoa. Malia non coincidir coas súas teses históricas, puido, seguindo a George Buchanan, falar dos celtas, termo non empregado por Pezron. Mostrouse así que as linguas célticas divídense en dúas ramas:
Ambos investigadores, con diferentes técnicas de traballo, introduciron a figura dos celtas modernos dende un criterio lingüístico. Deste xeito, son os precursores do celtismo ou panceltismo.
A Igrexa, Nigrán, Nigrán
A Igrexa é un lugar da parroquia de Nigrán, no concello pontevedrés de Nigrán, na comarca de Vigo.
Provincia Occidental, Zambia
miniatura A provincia Occidental (Western Province) é unha provincia de Zambia. A súa capital é a cidade de Mongu. Cunha área de 126.386 km2, contaba cunha poboación de 991.500 habitantes no ano 2015.
A Igrexa, Nigrán, Nigrán
Toponimia
A orixe do topónimo é o latín, o lugar da igrexa.
Provincia Occidental, Zambia
Distritos
Actualmente a provincia divídese en dezaseis distritos: Kalabo Kaoma, Limulunga, Luampa, Lukulu, Mitete, Mongu, Mulobezi, Mwandi, Nalolo, Nkeyema, Senanga, Sesheke, Shangombo, Sikongo e Sioma.
Diane Roy
Diane Roy, nada o 9 de xaneiro de 1971 é unha corredora en cadeira de rodas canadense. Entre 1996 e 2016 competiu en seis Xogos Paralímpicos e cinco campionatos mundiais consecutivos e gañou 11 medallas, incluída unha medalla de ouro no maratón do Campionato Mundial de 2006.
San Vicente, San Vicente de Gondrame, O Páramo
San Vicente é un lugar da parroquia de San Vicente de Gondrame no concello lugués do Páramo na comarca de Sarria.
Diane Roy
Carreira
Os Xogos Olímpicos de 2004 presentaron unha demostración do evento feminino de cadeira de rodas de 800 m, no que Roy rematou en cuarta posición. Tamén participou nos Xogos Paralímpicos dese ano, obtendo unha medalla de bronce nas carreiras de 400 e 1500 metros.
Nos Xogos Paralímpicos de 2008, Roy recibiu inicialmente a medalla de ouro no 5000m T54. Porén, o Comité Paralímpico Internacional ordenou unha nova carreira despois das protestas dos equipos de Australia, Estados Unidos e Suíza logo de que seis competidoras se viran involucradas nun choque na penúltima volta. A carreira de repetición resultou en que os mesmos tres atletas gañasen medallas, pero nunha orde diferente, con Roy en segundo lugar.
En 2009, foi incluída no Salón da Fama de Terry Fox.
Vida persoal
Roy pasou a maior parte da súa infancia nunha granxa en Lac-des-Aigles, no Quebec. É a sétima de oito fillos, ten cinco irmáns e dúas irmás. Unha vez que ingresou á escola secundaria, Roy interesouse en varios deportes, incluíndo baloncesto, bádminton, esquí alpino, tenis e balonmán en particular, que xogou até o seu último ano de escola secundaria. Aos 17 anos, un accidente de vehículo todo terreo deixou a Roy cunha lesión paralizante e sen o uso das súas pernas. Por mor diso detivo as súas actividades deportivas temporalmente.
Alí Paxá de Ioanina
Alí Paxá de Ianina ou de Ioannina (tamén coñecido como Ali Tepeleni, e o León de Ianina) nado en Tepelenë, na actual Albania, en 1740 e finado en Ioannina, na actual Grecia, o 5 de febreiro de 1822, foi un alto dignatario turco otomán, gobernador da rexión grega do Epiro. Tentou converterse nun soberano independente na zona baixo o seu control.
Traxectoria
Alí Paxá naceu nunha poderosa familia turca no sur de Albania. Segundo unha versión, descendía dun derviche que emigrou de Kütahya (Anatolia occidental). O seu avó e o seu pai ocuparon cargos importantes no Imperio Otomán en Tepelenë, ao norte de Epiro (actual territorio albanés). O seu pai morreu cando Alí era neno e foi criado pola súa nai, que era da rexión de Konitza, onde estalou unha guerra entre dous xefes locais rivais. A nai foi capturada e violada durante ese enfrontamento.
Ao redor de 1770 casou coa filla do paisano Delvinë, con quen tivo dous fillos.
Ao redor de 1775, foi capturado polo paxá de Berat, Kurt Paxá, pero púxose ao seu servizo e en 1776 deulle a vitoria nun conflito co paxá de Shkodër. Despois foi bandido, e traballou temporalmente como recadador de impostos, mantendo contactos tanto con mártires cristiáns como con mercenarios musulmáns, polo que se fixo moi rico. Ao mesmo tempo, mantiña un conflito permanente na rexión para desacreditar ao gobernador e ofrecer os seus servizos ás autoridades imperiais. Fixo amizades coas colonias costeiras da República de Venecia, o que lle implicou a recomendación do balio veneciano en Istambul, e en 1784 foi nomeado paxá. O primeiro que fixo para aproveitar a súa nova posición foi vingar á súa nai masacrando Khormovo. Ese mesmo ano foi nomeado gobernador de Delvinë e despois de Ioannina, pero rapidamente deposto por protestas da poboación e tivo que ser expulsado precisamente por Kurt Paxá.
Provincia do Norte, Zambia
miniatura A provincia do Norte (Northern Province) é unha das 10 provincias de Zambia. A súa capital é a cidade de Kasama. Cunha área de 77.650 km2, contaba cunha poboación de 1.304.435 habitantes no ano 2015.
Alí Paxá de Ioanina
Gobernador otomán semiindependente
esquerda|miniatura| A rexión do Epiro, escenario das actividades de Alí Paxá. miniatura| Fortificacións construídas por Alí Paxá en Butrint, no sur de Albania. esquerda|miniatura| Un decreto de Alí Paxá de 1810, escrito en [[Lingua grega|grego. Alí utilizou o grego en todos os seus actos de goberno.|271x271px]] miniatura| Alí Paxá e a súa esposa principal, Kyra Vassiliki, cristiá grega. Porén, a Sublime Porta debeu de necesitalo, porque en 1786 foi nomeado gobernador de Trikala, e en 1787 tomou o relevo definitivo de Ioannina, á morte de Kurt Paxá. Este estado soberano de facto foi recoñecido polo sultán a finais deste ano. Para aumentar e centralizar o seu poder, Alí enfrontouse aos distintos poderes locais, grupos étnicos autónomos e líderes feudais, cristiáns ou musulmáns. Na guerra austro-turca, simultánea á guerra ruso-turca, serviu fielmente como sultán. Despois da guerra, en 1792 e 1793, enviou dúas expedicións militares contra os soliotes, unha confederación armada de clans epirotas ortodoxos que foran aliados dos austríacos, pero ambos fracasaron. Despois atacou e conquistou Arta en 1796, e Himarë en 1798.
Provincia do Norte, Zambia
Distritos
Posúe doce distritos:
Alí Paxá de Ioanina
Gobernador otomán semiindependente
En 1792, trala paz con Austria, encargouse de impedir que os albaneses se trasladasen a Rumelia, onde até entón foran usados para reprimir aos bandidos e, en lugar de mellorar a situación, aumentou o bandoleirismo e o conflito na zona.
En 1797-1798 participou coas forzas otomás na frustrada represión da revolta de Osman Pazvantoğlu.
En 1797 o Tratado de Campo Formio trasladou á soberanía do Primeiro Imperio Francés as illas Xónicas e os enclaves costeiros de Préveza, Parga, Vonitza e Butrint, que pertenceran á desaparecida República de Venecia. Alí Paxá enviou tropas en 1799 para axudar aos otománs e rusos a conquistar Corfú, e aproveitou a oportunidade para ocupar Butrint e conseguir algúns triunfos sobre os franceses, que despois lle permitiron entrar en Préveza e Vonitza. Polo acordo asinado en 1802, os catro distritos foron incorporados ao sandjak de Ioanina.
Coa reanudación da guerra contra os soliotes en 1803, Alí Paxá ocupou o territorio e exterminou aos superviventes.
En 1807, polo Tratado de Tilsit, o estado autónomo das Sete Illas (Heftanese) formado en 1800 baixo o protectorado de Rusia e do Imperio Otomán, foi entregado a Francia; pero os franceses tamén planeaban recuperar os catro distritos de Butrint, Préveza, Vonitza e Parga, que perderan ao mesmo tempo que as illas. Parga foi a primeira en ser ocupada, e comezou a revolta dos gregos de Trikala, que o fillo de Alí, Mukhtar, puido reprimir. Entre 1808 e 1809, Alí acordou alianzas matrimoniais co mutasarrif de Awlonya, tres fillas das cales casaron con dous fillos e cun sobriño de Alí. En 1810, Alí provocou unha revolta en Awlonya e, co pretexto de acudir en auxilio do seu cuñado, apoderouse do sandjak; O sultán Mehmet II viuse obrigado a nomear a Mukhtar, fillo de Alí, como novo gobernador de Awlonya. En 1811 Alí asumiu o control do goberno de Gjirokastër e invadiu o país dos ghegs albaneses, para desgusto da Porta. En Albania, Alí derrotou aos Ghegs e puido ocupar as fortalezas de Tirana e Peklinje, e os sandjaks de Okhri e Elbasan, que engadiu aos seus dominios.
Ante a ameaza que representaba a oposición á súa política pola Porta, pediu o perdón e cando se retomou a guerra contra Rusia en 1809, enviou moitos soldados ás ordes dos seus fillos Mukhtar e Weli para loitar polo sultán. Tamén axudou aos británicos a ocupar as illas Xónicas entre 1809 e 1814 durante a Campaña do Adriático (1807-1814).
O sultán Mahmoud II, entronizado en 1808, iniciou unha política de centralización do poder cotando a autonomía dos gobernadores locais, que aumentaran o seu poder a través dos conflitos no Imperio Otomán a finais de século e principios do XIX. En concreto, entre 1812 e 1819, aproveitou o escándalo da masacre perpetrada por Alí Paxá contra a poboación musulmá da cidade de Gardiki (sur da actual Albania) para degradar ao seu fillo Weli trasladándoo dunha provincia a outra até o punto de practicamente anulala.
Relacións cos occidentais
miniatura| Retrato de Alí Paxá (escrito Ali Pacha of Joanina) Alí Paxa converteuse nun interlocutor das potencias europeas, que o viron como un potencial aliado no caso da caída do Imperio Otomán, que todo o mundo imaxinaba que era inminente. Napoleón nomeou un cónsul e os británicos un militar para asesorar ao exército do paxá, pero tamén tiña a tarefa de informar sobre as fortalezas otomás. Ambos os personaxes deixaron descricións detalladas da rexión e do goberno de Alí Paxá.
A descrición máis famosa de Alí Paxá é a carta que Lord Byron enviou á súa nai o 12 de novembro de 1809. Acababa de ser recibido pola paixón de Ioanina con todo o respecto e consideración posibles, proba do seu desexo de reconciliarse con Occidente, e Lord Byron non escatimaba eloxios ao seu anfitrión. Tamén fai unha descrición del: “Ali Paxá tiña uns sesenta e cinco metros de altura, era gordo, pero non demasiado. Tiña a cara redonda e os ollos azuis.
Gobernante independente
miniatura| A fortaleza de Ioannina nunha imaxe de 1913. Entón, ao verse asediado nos seus dominios, Alí Paxá, que aínda se cría que era o suficientemente forte, e co apoio de Occidente para afirmar a súa independencia da Porta Sublime, tenta matar ao seu inimigo Ismael Bei en febreiro de 1820, pero fracasa, e os seus homes confesan torturalo e traizoalo. O sultán obrigouno entón a mudarse a Istambul. Porque estaba claro que se ía alí o matarían, polo que en marzo de 1820 decidiu finalmente lanzar unha revolta.
Os gobernadores das provincias que rodean a Ioannina recibiron a orde de preparar as súas forzas e unha pequena frota foi enviada á costa albanesa. Alí Paxa respondeu asinando un acordo cos líderes da rebelión grega e intentou promover revoltas nas illas do Exeo, Serbia e os principados do Danubio. A Porta respondeu revocándolle o seu rango de visir e a posición de Ioannina como gobernante do sandjak, e ordenoulle que se mudase coa súa familia a Tepelenë.
A caída
Finalmente, en xaneiro de 1822, foi vítima dunha conspiración como a que adoitaba cometer. Khurshid Paxá convenceuno para que aceptase o perdón se se rendeu. Alí Paxá aceptou retirarse coa súa familia á illa do lago Ioannina, deixando a fortaleza (e o seu tesouro) custodiada por uns fieis coa orde de voala se non había outro remedio.
O 5 de febreiro acordou recibir na illa á delegación que lle trouxo o decreto de indulto. Cando se decatou de que en realidade eran uns asasinos, defendeuse coas súas armas ata a súa morte. A súa cabeza foi exposta durante tres días a Ioannina e despois momificada e enviada a Istambul, onde foi de novo exposto. Todos os seus familiares, que foran deportados a Asia Menor, tamén foron asasinados.
A posteridade
esquerda|miniatura| Tumba de Alí Paxá fronte á mesquita de Fatih en Ioannina.|143x143px A súa biografía móstranos rodeados de moitas lendas, que el mesmo foi o primeiro interesado en difundir, e mesmo en inventar, para aumentar o terror que inspiraba aos seus adversarios. As aventuras contadas polo Cónsul de Francia nas Illas Xónicas, Julien Bessières, foron entón reinterpretadas e amplificadas por Alexandre Dumas (pai) na súa serie de novelas Les Crimes célèbres, e mesmo o personaxe aparece na novela do Conde de Montecristo. O fin da paixón de Ioannina é un dos principais elementos que permiten ao conde de Montecristo vingarse de Fernand Mondego, quen se converteu en conde, porque Fernand estivera ao servizo de Alí Paxá e porque contribuíu ao seu caer crendo que intentara salvalo, Montecristo presentou o testemuño de Haydée, a filla do paxá, a quen tiña baixo a súa protección, para facerlle mal pintar diante da Cámara dos Comúns.
Temperatura da cor
miniatura|337x337px| O espazo de cromaticidade CIE 1931 x, y, tamén mostra as cromaticidades das fontes de luz do corpo negro de varias temperaturas (locus de Planckian) e liñas de temperatura de cor correlacionada constante. A temperatura da cor dunha fonte de luz é a temperatura dun radiador ideal de corpo negro que irradia luz dunha cor similar á da fonte de luz. A temperatura da cor é unha característica da luz visible que ten importantes aplicacións en iluminación, fotografía, videografía, edición, fabricación, astrofísica, horticultura e outros campos. Na práctica, a temperatura da cor é significativa só para as fontes de luz que de feito se corresponden un pouco estreitamente coa radiación dalgún corpo negro, é dicir, a luz nun rango que vai do vermello ao laranxa ao amarelo ao branco ao branco azulado; non ten sentido falar da temperatura da cor, por exemplo, unha luz verde ou púrpura. A temperatura da cor exprésase convencionalmente en kelvins, usando o símbolo K, unha unidade de medida para a temperatura absoluta.
Temperaturas de cor superiores a 5000 K denomínanse "cores frías" (azuladas), mentres que as temperaturas de cor máis baixas (2700-3000) K) chámanse "cores cálidas" (amareladas). "Cálido" neste contexto é unha analoxía co fluxo de calor irradiado da iluminación incandescente tradicional en lugar da temperatura. O pico espectral de luz de cor cálida está máis preto do infravermello e a maioría das fontes de luz natural de cores cálidas emiten unha importante radiación infravermella. O feito de que a iluminación "cálida" neste sentido teña unha temperatura de cor "máis fría" adoita provocar confusión.
Categorización de diferentes iluminacións
miniatura|300x300px| As curvas de resplandor do [[corpo negro (Bλ ) fronte á lonxitude de onda (λ) do espectro visible. Os eixes verticais das tramas da Lei de Planck que constrúen esta animación transformáronse proporcionalmente para manter áreas iguais entre funcións e eixe horizontal para lonxitudes de onda de 380 a 780 nm. K indica a temperatura da cor en kelvin e M indica a temperatura da cor en graos micro recíprocos.]] A temperatura de cor da radiación electromagnética emitida por un corpo negro ideal defínese como a súa temperatura superficial en Kelvins ou, alternativamente, en graos micro recíprocos (Mired). Isto permite a definición dun estándar polo que se comparan as fontes de luz.
Na medida en que unha superficie quente emite radiación térmica pero non é un radiador ideal para corpo negro, a temperatura de cor da luz non é a temperatura real da superficie. A luz dunha lámpada incandescente é a radiación térmica, e a lámpada aproxímase a un radiador ideal de corpo negro, polo que a súa temperatura de cor é esencialmente a temperatura do filamento. Así, unha temperatura relativamente baixa emite un vermello apagado e unha temperatura alta emite case o branco da tradicional lámpada incandescente. Os traballadores do metal son capaces de xulgar a temperatura dos metais quentes pola súa cor, dende o vermello escuro ao branco laranxa e logo o branco (ver roxo vivo ).
Moitas outras fontes de luz, como lámpadas fluorescentes ou díodos emisores de luz ( LED ) emiten luz principalmente por procesos distintos da radiación térmica. Isto significa que a radiación emitida non segue a forma dun espectro de corpo negro. A estas fontes asignáselles o que se coñece como temperatura de cor correlacionada (CCT). O CCT é a temperatura de cor dun radiador de corpo negro que para a percepción da cor humana coincide máis coa luz da lámpada. Debido a que non se precisa tal aproximación para a luz incandescente, o CCT para unha luz incandescente é simplemente a súa temperatura non axustada, derivada da comparación cun radiador de corpo negro.
O Sol
O Sol aproxímase de preto a un radiador de corpo negro. A temperatura efectiva, definida pola potencia radioactiva total por unidade cadrada, é de aproximadamente 5780 K. A temperatura da cor da luz solar sobre a atmosfera é de aproximadamente 5900 K.
O Sol pode aparecer vermello, roxo-laranxa, amarelo, ou branco desde Terra, dependendo na súa posición no ceo. A cor cambiante do Sol sobre o curso do día é principalmente un resultado da dispersión de luz do sol e non é debida a cambios en radiación de corpo negro. A dispersión de Rayleigh da luz do sol pola atmosfera da terra causa a cor azul do ceo, a cal tende para espallar luz azul máis que luz vermella.
Algunha luz do día pola mañá cedo e pola tarde (coñecidas en fotografía como as horas douradas ) ten unha temperatura de cor máis baixa ("máis cálida") debido ao aumento da dispersión da luz solar de curta lonxitude por partículas atmosféricas, un fenómeno óptico chamado efecto Tyndall.
A luz do día ten un espectro similar ao dun corpo negro cunha temperatura de cor correlacionada de 6500 K (estándar de visualización D65) ou 5500 K (estándar de película fotográfica equilibrada coa luz do día).centro|miniatura|512x512px|Cor dun corpo negro entre 800 e 12 200 K Para as cores baseadas na teoría do corpo negro, o azul aparece a temperaturas máis altas, mentres que o vermello a temperaturas máis baixas. Isto é o contrario das asociacións culturais atribuídas ás cores, nas que o "vermello" é "quente" e o "azul" é "frío" para as denominacións de cor cálida e fría.
Alumamento
alt=Color temperature comparison of common electric lamps|miniatura|Comparación de temperatura da cor de luces eléctricas comúns Para alumar interiores de edificios, moitas veces é importante ter en conta a temperatura de cor da iluminación. Unha luz máis cálida (é dicir, unha temperatura de cor máis baixa) úsase a miúdo nas áreas públicas para promover a relaxación, mentres que unha luz máis fría (temperatura de cor máis alta) úsase para aumentar a concentración, por exemplo en escolas e oficinas.
O atenuamento CCT para a tecnoloxía LED considérase unha tarefa difícil, xa que os efectos de combinación (binning), idade (age) e efectos de cambios de temperatura (drift effects) dos LED varían o valor real da saída. Aquí úsanse sistemas de bucle de retroalimentación, por exemplo con sensores de cor, para monitorizar e controlar activamente a saída de cor de varios LED de mestura de cores.
Acuicultura
En acuarofilia, acuarioloxía e acuicultura alimenticia a temperatura de cor ten foco e funcións diferentes nas diversas ramas.
Fotografía dixital
Na fotografía dixital, o termo temperatura da cor ás veces refírese ao mapeo de valores de cor para simular variacións na temperatura ambiente da cor. A maioría das cámaras dixitais e o software de imaxe en bruto proporcionan presets que simulan valores ambientais específicos (por exemplo, soleado, nubrado, tungsteno etc.) mentres que outros permiten a entrada explícita de valores de balance de brancos en kelvin. Estes axustes varían os valores de cor ao longo do eixo azul-amarelo, mentres que algúns programas inclúen controis adicionais (ás veces etiquetados como "matiz") que engaden o eixe maxenta-verde, e son até certo punto arbitrarios e/ ou unha cuestión de interpretación artística.
Filme fotográfico
A película de emulsión fotográfica non responde á iluminación da cor de forma idéntica á retina humana ou á percepción visual. Un obxecto que ao observador lle parece branco pode resultar moi azul ou laranxa nunha fotografía, ou viceversa. É posible que deba corrixirse o balance de cores durante a impresión para conseguir unha impresión en cor neutra. A extensión desta corrección é limitada xa que a película en cor normalmente ten tres capas sensíbeis a cores diferentes e cando se usa baixo unha fonte de luz "incorrecta", pode que cada capa non responda proporcionalmente, dando cores estrañas ás sombras, aínda que os tons medios pode que estiveran correctamente equilibrados en branco baixo o ampliador. As fontes de luz con espectros descontinuos, como os tubos fluorescentes, tampouco se poden corrixir completamente na impresión, xa que igual unha das capas non puido gravar ningunha imaxe.
A película fotográfica está feita para fontes de luz específicas (normalmente película de luz natural e película de tungsteno ) e, se se usa correctamente, creará unha impresión en cor neutra. Un xeito de equilibrar a cor é facer coincidir a sensibilidade da película coa temperatura da cor da fonte de luz. Se se usa película de volframio en interiores con lámpadas incandescentes, a luz laranxa-amarelada das lámpadas incandescentes de volframio aparecerá en branco (3200 K) na fotografía. A película negativa en cor case sempre está equilibrada coa luz do día, xa que se supón que a cor pode axustarse na impresión (con limitacións, ver máis arriba). A película de transparencia de cor, sendo o artefacto final do proceso, debe combinarse coa fonte de luz ou hai que empregar filtros para corrixir a cor.
Para corrixir o balance de cor pódense usar filtros nunha lente da cámara ou xeles de cor sobre as fontes de luz. Ao disparar cunha fonte de luz azulada (temperatura de cor alta) como un día anubrado, á sombra, á luz da xanela ou se usa película de volframio con luz branca ou azul, un filtro amarelo-laranxa corrixirá isto. Para filmar con película de luz diúrna (calibrada a 5600 K) baixo fontes de luz máis cálidas (baixa temperatura de cor) como postas de sol, luz de candeas ou lámpadas incandescentes, pódese usar un filtro azulado (por exemplo, # 80A). Necesítanse filtros máis sutís para corrixir a diferenza entre, digamos 3200 K e 3400 K lámpadas de volframio ou para corrixir o lanzamento lixeiramente azul dalgúns tubos de flash, que poden ser 6000 K.
Se hai máis dunha fonte de luz con temperaturas de cor variadas, un xeito de equilibrar a cor é empregar películas de luz diúrna e colocar filtros de xel de corrección de cor sobre cada fonte de luz.
Ás veces os fotógrafos usan medidores de temperatura da cor. Estes normalmente están deseñados para ler só dúas rexións ao longo do espectro visible (vermello e azul); as máis caras len tres rexións (vermello, verde e azul). Non obstante, son ineficaces con fontes como lámpadas fluorescentes ou de descarga, cuxa luz varía de cor e pode ser máis difícil de corrixir. Debido a que esta luz adoita ser verdosa, un filtro maxenta pode corrixila. Pódense empregar ferramentas de colorimetría máis sofisticadas se faltan eses contadores.
Autoedición
Na industria de autoedición, é importante coñecer a temperatura de cor dun monitor. O software de correspondencia de cores, como o ColorSync de Apple para Mac OS, mide a temperatura da cor dun monitor e, a continuación, axusta a súa configuración de acordo. Isto permite que a cor na pantalla coincida máis coa cor impresa. As temperaturas comúns de cor do monitor, xunto cos iluminantes estándar coincidentes entre parénteses, son as seguintes:
Provincia do Sur, Zambia
miniatura A provincia do Sur é unha das 10 provincias de Zambia. A súa capital é a cidade de Choma. Cunha área de 74.670 km2, contaba cunha poboación de 1.853.464 habitantes no ano 2015.
Temperatura da cor
Autoedición
As cámaras dixitais, gráficos web, DVDs etc., normalmente están deseñadas para uns 6500 K de temperatura de cor. O estándar sRGB (espazo de cor Red Green Blue) que se adoita empregar para imaxes en Internet estipula (entre outras cousas) un punto branco de referencia de 6500 K.
Televisión, vídeo e foto-fixa dixitais
As normas de TV NTSC e PAL requiren que unha pantalla de TV compatíbel cumpra un sinal eléctrico en branco e negro (saturación de cor mínima) a unha temperatura de cor de 6500 K. En moitos televisores de consumo, hai unha desviación moi notable deste requisito. Non obstante, os televisores de gama alta poden ter a temperatura de cor a 6500 K usando un axuste preprogramado ou unha calibración personalizada. As versións actuais de ATSC requiren explicitamente que se inclúan os datos de temperatura da cor no fluxo de datos, pero as versións antigas de ATSC permitían omitilos. Neste caso, as versións actuais de ATSC citan estándares de colorimetría predeterminados dependendo do formato. Ambos os estándares citados especifican 6500 K.
A maioría das cámaras fixas e de vídeo dixitais poden axustar a temperatura de cor facendo zoom nun obxecto branco ou de cor neutra e configurar o "balance de branco" manual (indicándolle á cámara "este obxecto é branco"); a cámara mostra entón o branco verdadeiro como o branco e axusta todas as demais cores segundo de acordo a iso. O balance de brancos é necesario especialmente cando se está baixo luz fluorescente e cando se move a cámara dunha situación de iluminación a outra. A maioría das cámaras tamén teñen unha función de balance de branco automática que intenta determinar a cor da luz e corrixila en consecuencia. Aínda que unha vez estas configuracións non eran fiables, melloráronse moito nas cámaras dixitais actuais e producen un balance de brancos preciso nunha ampla variedade de situacións de iluminación.
Aplicación artística vía control de temperatura de cor
miniatura|A casa de arriba parece de beixe ou crema claro durante o mediodía, pero semella ser branca azulada á tenue luz antes do amencer. Hai que ter en conta a temperatura de cor do amencer no fondo. Os operadores das cámaras de vídeo poden equilibrar os obxectos que non son brancos, minimizando a cor do obxecto usado para o balance do branco. Por exemplo, poden aportar máis calor á imaxe ao equilibrar o branco con algo azul claro, como o vaqueiro azul desbotado; deste xeito, o balance de branco pode substituír un filtro ou un xel de iluminación cando non están dispoñibles.
En cine non "balancean o branco" do mesmo xeito que os operadores de cámaras de vídeo; usan técnicas como filtros, elección de material de película, exposición pre-flash e, despois da rodaxe, clasificación de cor, tanto por exposición nos laboratorios como dixitalmente. Os cineastas tamén traballan estreitamente con escenógrafos, alumeadores e equipos de iluminación para conseguir os efectos de cor desexados.
Para os artistas, a maioría dos pigmentos e papeis teñen un cariz frío ou cálido, xa que o ollo humano pode detectar mesmo unha mínima cantidade de saturación. O gris mesturado con amarelo, laranxa, vermello ou roxo é un "gris cálido". O verde, o azul ou o púrpura ou violeta crean "grises fríos". Nótese que este sentido semántico de cor cálida e cor fría é o inverso do da temperatura real; máis azul descríbese como "máis frío" aínda que corresponde a un corpo negro de maior temperatura. Os deseñadores de iluminación e directores de fotografía ás veces seleccionan filtros por temperatura de cor, normalmente para combinar coa luz que teoricamente é branca. Dado que as luminarias que utilizan lámpadas de descarga producen unha luz dunha temperatura de cor considerablemente máis alta que as lámpadas incandescentes, o uso das dúas conxuntamente podería producir un contraste nítido, polo que ás veces as luminarias con lámpadas HID producen normalmente unha luz de 6000-7000 K, están equipados con 3200 Filtros K para emular a luz do tungsteno. Accesorios con características de mestura de cores ou con múltiples cores (se inclúe 3200 K) tamén son capaces de producir luz semellante ao volframio. A temperatura da cor tamén pode ser un factor á hora de seleccionar lámpadas, xa que pode que cada unha teña unha temperatura de cor diferente.
Temperatura de cor correlacionada
miniatura| Gráficos log-log da [[Lei de Wien|lonxitude de onda máxima de emisión e da saída radiante fronte á temperatura do corpo negro. As frechas vermellas mostran que corpos negros de 5780 K (fotosfera solar) teñen unha lonxitude de onda máxima de 501 nm e unha saída radiante de 63,3 MW / m 2.]]
Motivación
Os radiadores de corpo negro son a referencia pola que se xulga a brancura das fontes de luz. Un corpo negro pódese describir pola súa temperatura e produce luz dun ton determinado. Este conxunto de cores chámase temperatura da cor. Por analoxía, fontes de luz case Planckianas como certas lámpadas fluorescentes ou de alta intensidade poden xulgarse pola súa temperatura de cor correlada (CCT), a temperatura do radiador Planckiano cuxa cor as aproxima mellor. Para os espectros de fontes de luz que non son de Planckianos, non está ben definida a súa correspondencia coa dun corpo negro; o concepto de temperatura de cor correlacionada ampliouse para mapear tales fontes o mellor posible na escala unidimensional da temperatura da cor, onde se define "o mellor posible" no contexto dun espazo de cor obxectivo. miniatura| Diagrama (r, g) de Judd. As curvas concéntricas indican os loci (de locus) de [[Saturación (cor)|pureza constante.]] miniatura| Triángulo de Maxwell de Judd. Locus Planckiano en gris. A tradución de coordenadas trilineares a coordenadas cartesianas leva ao seguinte diagrama. miniatura| Espazo de cromaticidade uniforme (UCS) de Judd, co locus de Planckian e os isotermos de 1000 K a 10000 K, perpendicular ao locus. Judd calculou as isotermas neste espazo antes de traducilas de novo ao espazo de cromaticidade (x, y), como se representa no diagrama da parte superior do artigo. miniatura| Acercamento do locus de Planckian na UCS de CIE 1960, coas isotermas en [[Mired|mireds. Téñase en conta o espazamento uniforme das isotermas cando se usa a escala de temperatura recíproca e compare coa figura similar a continuación. O espazamento uniforme das isotermas no locus implica que a escala combinada é unha mellor medida da diferenza de cor perceptiva que a escala de temperatura.]] A noción de empregar radiadores Planckianos como criterio para xulgar outras fontes de luz non é nova. En 1923, escribindo sobre a "clasificación de iluminantes con referencia á calidade da cor ... a temperatura da fonte como un índice da calidade da cor", Priest describiu esencialmente o CCT tal e como o entendemos hoxe, chegando a usar o termo "temperatura aparente da cor" e recoñeceu astutamente tres casos:
Varios desenvolvementos importantes ocorreron en 1931. En orde cronolóxica:
Estes avances abriron o camiño para o desenvolvemento de novos espazos de cromaticidade máis adecuados para estimar as temperaturas de cor correlacionadas e as diferenzas de cromaticidade. Unindo os conceptos de diferenza de cor e temperatura de cor, Priest fixo a observación de que o ollo é sensible a diferenzas constantes na temperatura "recíproca":
Priest propuxo usar "a escala de temperatura como escala para organizar as cromaticidades dos distintos iluminantes nunha serie". Nos próximos anos, Judd publicou tres artigos máis significativos: O primeiro verificou os achados de Priest, Davis, e Judd, cun artigo sobre a sensibilidade ao cambio na temperatura da cor.
O segundo propuxo un novo espazo de cromaticidade, guiado por un principio que se converteu no santo graal dos espazos de cor: uniformidade perceptiva (a distancia de cromaticidade debería ser proporcional á diferenza perceptiva). Mediante unha transformación proxectiva, Judd atopou un "espazo de cromaticidade" máis uniforme (UCS) no que atopar o CCT. Judd determinou a "temperatura de cor máis próxima" simplemente atopando o punto do locus de Planck máis próximo á cromaticidade do estímulo no triángulo de cor de Maxwell, representado á parte. A matriz de transformación que usou para converter os valores do tristímulo X, Y, Z a coordenadas R, G, B foi:
Desde isto, un pode atopar estas cromaticidades:
O terceiro representou o lugar onde se atopaban as cromaticidades isotérmicas no diagrama de cromaticidade CIE 1931 x, y. Dado que os puntos isotérmicos formaban normais no seu diagrama UCS, a transformación de volta ao plano xy revelounos aínda como liñas, pero xa non perpendiculares ao locus. miniatura|250x250px| O diagrama de "escala de cromaticidade uniforme" de MacAdam; unha simplificación da UCS de Judd.
Cálculo
A idea de Judd de determinar o punto máis próximo ao locus de Planck nun espazo de cromaticidade uniforme está vixente. En 1937, MacAdam suxeriu un "diagrama de escala de cromaticidade uniforme modificado", baseado en certas consideracións xeométricas simplificadoras:
Este espazo de cromaticidade (u, v) converteuse no espazo de cores CIE 1960, que se segue a usar para calcular o CCT (aínda que MacAdam non o deseñou pensando neste propósito). Usar outros espazos de cromaticidade, como u'v ', leva a resultados non estándar que poden ser significativos. centro|miniatura|550x550px| CIE 1960 UCS As isotermas son perpendiculares ao locus de Planck, e debúxanse para indicar a distancia máxima do locus que o CIE considera a temperatura de cor significativa correlacionada: A distancia do locus (é dicir, grao de saída dun corpo negro) indícase tradicionalmente en unidades de \Delta uv ; positivo para puntos por encima do locus. Este concepto de distancia evolucionou até converterse en Delta E, que segue a usarse na actualidade.
Método de Robertson
onde T_i e T_{i+1} son as temperaturas de cor das isotérmicas de look-up e I é elixido de xeito que. (Ademais, a cromaticidade da proba atópase entre as dúas únicas liñas adxacentes para as cales . )
Se as isotermas son suficientemente axustadas, pódese supor, levando a
A distancia do punto de proba á isoterma i -ésima é dado por
onde (u_i,v_i) é a coordenada de cromaticidade da i- isoterma no locus de Planck e m i é a inclinación da isoterma. Dado que é perpendicular ao locus, séguese que m_i=-1/l_i onde l i é a inclinación do locus en (u_i,v_i).
Precaucións
Aínda que o CCT pode calcularse para calquera coordenada de cromaticidade, o resultado só ten sentido se as fontes de luz son case brancas. O CIE recomenda que "o concepto de temperatura de cor correlacionada non se use se a cromaticidade da fonte de proba difire máis de [ ] do radiador de Planckian". Máis alá dun certo valor de, unha coordenada de cromaticidade pode ser equidistante a dous puntos do locus, causando ambigüidade no CCT.
Aproximación
Se consideramos un intervalo estreito de temperaturas de cor (sendo o caso máis práctico aquelas que inclúen a luz do día) pódese aproximar ao locus de Planck para calcular o CCT en termos de coordenadas de cromaticidade. Despois da observación de Kelly de que as isotermas se cruzan na rexión púrpura próxima ( x = 0,325, y = 0,154), McCamy propuxo esta aproximación cúbica:
onde
é a liña de pendente inversa e
é o "epicentro"; bastante próximo do punto de intersección mencionado por Kelly. O erro absoluto máximo para temperaturas de cor que van desde 2856 K (iluminante A) até 6504 K ( D65 ) está por baixo de 2 K.
Unha proposta máis recente, usando termos exponenciais, amplía considerablemente o rango aplicable engadindo un segundo epicentro para altas temperaturas de cor:
onde n é como antes e as outras constantes defínense a continuación: O autor suxire que se use a ecuación de baixa temperatura para determinar se son necesarios os parámetros de temperatura máis alta.
O cálculo inverso, desde a temperatura da cor até as correspondentes coordenadas de cromaticidade, discútense no Planckian locus § Aproximación (aproximación ao locus de Planck).
Índice de representación de cores
O índice de representación de cores CIE (CRI) é un método para determinar a comparación da iluminación de oito patches de mostra dunha fonte de luz coa iluminación proporcionada por unha fonte de referencia. Citados xuntos, o CRI e o CCT dan unha estimación numérica de que fonte de luz de referencia (ideal) se aproxima mellor a unha luz artificial particular e cal é a diferenza. Véxase Índice de representación en cor ou Color Rendering Index para o artigo completo.
Distribución de enerxía espectral
dereita|conmarco| Distribucións de enerxía espectrais características (Spectral power distribution, SPD) para unha [[lámpada incandescente (esquerda) e unha lámpada fluorescente (dereita). Os eixes horizontais son lonxitudes de onda en nanómetros e os eixes verticais amosan intensidade relativa en unidades arbitrarias.]] As fontes de luz e os iluminantes poden caracterizarse pola súa distribución de enerxía espectral (Spectral power distribution, SPD). As curvas SPD relativas proporcionadas por moitos fabricantes poden producirse empregando incrementos de 10 nm ou máis no seu espectroradiómetro. O resultado é o que parece ser unha distribución de enerxía máis suave ("espectro máis completo ") que a que ten realmente a lámpada. Debido á súa distribución puntiaguda*, aconséllanse incrementos moito máis finos para medir as luces fluorescentes, e isto require un equipamento máis caro.
Temperatura de cor en astronomía
En astronomía, a temperatura de cor defínese pola inclinación local do SPD a unha determinada lonxitude de onda ou, na práctica, un intervalo de lonxitudes de onda. Dadas, por exemplo, as magnitudes de cor B e V que se calibran para seren iguais para unha estrela A0V (por exemplo Vega ), a temperatura da cor estelar T_C vén dada pola temperatura para a que o índice de cor B-V dun radiador de corpo negro encaixa co estelar. Ademais do B-V, tamén se poden usar outros índices de cor. A temperatura da cor (así como a temperatura de cor correlacionada definida anteriormente) poden diferir en gran medida da temperatura efectiva dada polo fluxo radioactivo da superficie estelar. Por exemplo, a temperatura de cor dunha estrela A0V é de aproximadamente 15.000 K en comparación cunha temperatura efectiva de aproximadamente 9500 K.
Teiquisoi, San Vicente de Gondrame, O Páramo
Teiquisoi é un lugar da parroquia de San Vicente de Gondrame no concello lugués do Páramo na comarca de Sarria.
Splintered Light
Splintered Light: Logos and Language in Tolkien's World é un libro de 1983 de crítica literaria escrito por Verlyn Flieger, unha estudosa de Tolkien, no cal fala da luz como tema central na mitoloxía da Terra Media de Tolkien, en particular na obra O Silmarillion.
Libro
miniatura|dereita|250px|[[Verlyn Flieger argumenta no libro que símbolo central no Silmarillion é a luz, a cal foi diminuíndo a partir da primeira creación a medida que se foi fragmentando progresivamente. Ao comezo da historia de Arda, o mundo é iluminado por dúas Grandes Lámpadas creadas por Eru Iluvatar. Foron destruídas e substituídas polas Dúas Árbores de Valinor.]]
Splintered Light: Logos and Language in Tolkien's World foi publicdo por Wm. B. Eerdmans en 1983. Unha versión revisada foi lanzada no ano 2002. O libro non está ilustrado.
Pedrouzos, Ribas de Miño, O Páramo
Pedrouzos é un lugar da parroquia de Ribas de Miño no concello lugués do Páramo na comarca de Sarria.
A Igrexa, Parada, Nigrán
A Igrexa é un lugar da parroquia de Parada, no concello pontevedrés de Nigrán, na comarca de Vigo. Segundo o IGE, en 2022 tiña 133 habitantes (63 homes e 70 mulleres).
Toponimia
A orixe do topónimo é o latín, o lugar da igrexa.
May Robson
Mary Jeanette Robison, nada en Melbourne o 19 de abril de 1858 e finada en Beverly Hills o 20 de outubro de 1942, foi unha actriz australiana coñecida como May Robson. Grande actriz teatral, Robson é ben coñecida polos filmes que rodou na década de 1930, con máis de setenta anos, habitualmente interpretando anciás con bo corazón.
Traxectoria
Robson naceu en Australia, mais en 1870, a familia mudouse a Londres. Robson marchou da casa para casar co seu primeiro marido, Charles Leveson Gore, de 18 anos. Casaron o 1 de novembro de 1875 na igrexa parroquial de Camden Town, Londres. Chegaron a Nova York o 17 de maio de 1877 e compraron terras en Fort Worth, Texas onde construíron unha casa e estableceron un rancho. Finalmente volveron a Nova York e Gore morreu a principios da década de 1880.