cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Xeoide
Xeoide e xeodesia
Con todo, dende o punto de vista cartográfico o xeoide non pode ser utilizado para determinacións planimétricas precisas dunha porción de terreo porque mesmo se se lograse relacionar a correspondencia dos puntos da superficie da Terra non se podería pór en correspondencia os puntos do xeoide cun sistema cartesiano plano. É por isto que na práctica non é factible usar o xeoide para a creación dunha planta arquitectónica porque os datos derivados da proxección sobre o xeoide da superficie terrestre non poden ser descritos sobre un plano. Por conseguinte, o xeoide utilízase principalmente para referenciar as cotas de nivel.
Todo o anterior ocorre porque é practicamente imposible describir o xeoide cunha fórmula matemática resoluble nun plano: para coñecer e representar o relevo do xeoide sería necesario coñecer en todo punto da superficie terrestre a dirección da forza de gravidade, a cal pola súa banda depende da densidade que a Terra posúe en cada punto. Tal coñecemento é aínda imposible sen unha certa aproximación que deixa unha marxe importante de erro, resultando así pouco operativa dende o punto de vista matemático a definición do xeoide.
Cómpre entón pór atención nas diferenzas existentes entre o xeoide propiamente dito e o esferoide (outra superficie de referencia usada en mapas topográficos): mentres o primeiro ten xa unha rigorosa definición física, non se describe ben en matemáticas. En cambio o segundo (o esferoide) posúe unha ben definida ecuación matemática. Polo demais existe unha certa desviación da vertical entre ambas as superficies.
Tisícročná včela
Tisícročná včela é un filme checoslovaco de 1983 dirixido por Juraj Jakubisko. Foi unha coprodución entre Checoslovaquia, Alemaña Occidental e Austria. O filme foi escollido como candidato de Checoslovaquia para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 57ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.
Manuel Santos León
Manuel Santos León, máis coñecido como Ferrón, nado en Santiago de Compostela o 15 de novembro de 1912, foi un futbolista galego, que xogaba de defensa.
Traxectoria
Comezou xogando no CD Español de Santiago, pasando logo ao Compostela, co que competiu na Serie C do Campionato Galego, e co que logrou o ascenso á Serie B na tempada 1929/30. Na seguinte tempada xogou co Español na Serie B e en xullo de 1931 volveu fichar polo Compostela xunto a Portugués.
No verán de 1932 deu o salto ao profesionalismo, fichando xunto a Porto polo Deportivo da Coruña, co que debutou nun derbi amigable contra o Celta de Vigo, en homenaxe ao capitán do Deportivo Fernando Fariña. Debutou na Serie A na terceira xornada, contra o Unión Sporting no Campo de Riazor. Gañou logo a titularidade, conquistando o Campionato de Galicia e disputando 10 partidos de Segunda División, na que marcou un gol contra o Celta de Vigo. Xogou outra tempada máis no club branquiazul, disputando outros dez partidos en Segunda.
No verán de 1942 foi unha das numerosas fichaxes do novo Pontevedra, xunto a O'Donell e Foro entre outros. Logrou co club granate o ascenso á Terceira División e na tempada seguinte volveu a Santiago de Compostela, onde pasou a xogar no Club Santiago, tamén na Terceira División. Permaneceu varias tempadas no equipo santiagués, onde exerceu de capitán. O 1 de xuño de 1947 xogouse na súa honra un partido no antigo campo de Santa Isabel entre o Club Santiago e o Celta de Vigo, que acabou cunha goleada céltica por 9-2, con tripletes de Pahiño e Juanín.
Áreas de goberno local de Australia
O termo é tamén sinónimo de "municipio". As autoridades do goberno local en todo o país teñen funcións e poderes similares, pero teñen diferentes designacións oficiais nos diferentes estados e, segundo sexan urbanas ou rurais. A maioría dos municipios urbanos en todos os estados son "cidades".
Manuel Santos León
Traxectoria
En outubro de 1947 volveu ao Arousa, co que xogou dúas tempadas na Terceira División, as primeiras do club nesa categoría, e logrou ascender a Segunda. Colgou as botas en 1949 e retornou á súa profesión de funcionario de prisións, sendo destinado á Prisión Provincial da Coruña.
Áreas de goberno local de Australia
Moitos en Australia Occidental son oficialmente "cidades", incluso dentro da área metropolitana de Perth. Moitas áreas rurais en Queensland, Nova Gales do Sur, Victoria e Australia Occidental son "condados", mentres que as zonas rurais en Australia do Sur teñen "consellos de distrito", e os de Tasmania usan oficialmente o título de "municipio".
É en gran parte por esta razón polo que o término "área de goberno local", ou simplemente "AGL", vese favorecido polo termo "municipio", cuxo uso podería conducir facilmente a confusións. Nos últimos anos, os cambios nas estruturas do goberno local australiano deron lugar a novas designacións oficiais, mentres que outros termos caeron en desuso.
A mediados da década de 1990, o goberno do estado de Victoria fusionou case todos os municipios, aboliron moitas cidades e condados, todas as cidades e todos menos un. Queenscliff, ao sur de Melbourne, é agora o único lugar en Australia que oficialmente é un distrito. Mentres tanto, moitas "cidades rurais" transformáronse en "áreas" maiormente rurais, onde a cidade central é o suficientemente grande, en termos de poboación, para ser considerada unha cidade. En moitos deses casos, esa cidade fora gobernada previamente por un consello da cidad ahora desaparecido. A reestruturación do goberno local en Nova Gales do Sur e Queensland na década seguinte deu lugar ás designacións municipais de rexión e área.
Como vemos, os nomes xenéricos dos gobernos locais varían dun estado a outro, e os exemplos inclúen distrito, cidade, condado, rexión, cidade rural e aldea. Moitas áreas de goberno local de Nova Gales do Sur e algunhas de Australia Meridional non teñen un status legal, como condado, senón que son coñecidas simplemente como "Áreas" e os seus concellos simplemente como "Xuntas"; por exemplo, o Consello de Burwood en lugar de Burwood, Concello. Actualmente hai preto de 700 áreas de goberno local en Australia.
A Asociación de Goberno Local de Australia (Australian Local Government Association, ALGA) é a voz nacional do goberno local, que representa a 537 concelloa de todo o país. Na súa estrutura, é unha federación de asociacións de gobernos locais estatais e territoriais.
Casino Royale (filme de 1967)
Casino Royale é un filme británico-estadounidense de 1967 producido por Columbia Pictures. Está vagamente baseado na novela homónima de Ian Fleming. Está protagonizado por David Niven como o Bond "orixinal" Bond, Sir James Bond 007.
Penicillium rubrum
Penicillium rubrum é unha especie de fungo do xénero Penicillium que produce ácido kójico, mitorrubrina, mitorrubrinol, rubratoxina A, rubratoxina B rubralactona e rubramina e pode atoparse vivindo sobre grans de millo e feixóns de soia. Penicillium rubrum é similar á especie Penicillium chrysogenum. Non debe confundirse con Penicillium rubens.
Sirohemo
O sirohemo é un grupo prostético similar ao hemo situado no sitio activo dalgúns encimas onde realiza a redución de seis electróns do xofre e o nitróxeno. É un cofactor do sitio activo da sulfito redutase, que exerce un importante papel na vía de asimilación do xofre, convertendo o sulfito en sulfuro, o cal pode incorporarse no composto orgánico homocisteína (un aminoácido).
Biosíntese
Como todos os tetrapirrois, o ligando macrocíclico do sirohemo deriva do uroporfirinóxeno III. Este porfirinóxeno é metilado en dous aneis de pirrol adxacentes para dar dihidrosirohidroclorina, a cal é seguidamente oxidada rendendo sirohidroclorina. Despois, unha ferroquelatase insire ferro no macrociclo para dar lugar ao sirohemo.
Georgi Beregovoi
Georgi Timofeievich Beregovoi, nado en Fedorovka, Poltava, o 15 de abril de 1921 e finado o 30 de xuño de 1995, foi un cosmonauta soviético que formou parte da misión Soiuz 3.
Traxectoria
Beregovoi graduouse na Escola Superior da Forza Aérea, voando en 185 misións de combate durante a segunda guerra mundial. Doutorouse en física en 1975. Completou o seu adestramento para ser cosmonauta o 21 de xaneiro de 1965, participando na misión Soiuz 3 e pasando un total de 3,95 días no espazo. Entre 1972 e 1986 foi director do Centro de Adestramento de Cosmonautas e entre 1982 e 1987, do TsPK. Finou o 30 de xuño de 1995 en Moscova.
Cuñas de Abaixo, Anllo, Sober
Cuñas de Abaixo é un lugar da parroquia de Anllo no concello lugués de Sober na comarca da Terra de Lemos.
Kopano Matlwa
Kopano Matlwa, nada en Pretoria no ano 1985, é unha escritora e médica surafricana. Está considerada como unha das representantes da chamada "Born Free", xeración surafricana que medrou após a época do apartheid. Na súa obra trata cuestións como a raza, a pobreza, o sexismo e a xenofobia.
A Cegoñeira, Anllo, Sober
A Cegoñeira é un lugar da parroquia de Anllo no concello lugués de Sober na comarca da Terra de Lemos.
Lobotomía cerebral
A lobotomía cerebral é un tipo de psicocirurxía consistente na sección cirúrxica dun ou máis fascículos nerviosos dun lóbulo cerebral.
Se se produce a ablación completa dun lóbulo cerebral, denomínase lobectomía cerebral.
Tamén se denomina segundo o lóbulo ou lóbulos intervidos: temporal, parietal, frontal ou prefrontal —o máis frecuente, denominándose lobotomía prefrontal—, podendo ser nun só hemisferio ou en ambos os dous.
Rally Serra Morena
O Rally Serra Morena é unha proba de rally que se celebra dende 1978 na provincia de Córdoba, nas inmediacións da Serra Morena. Está organizado polo Automóvil Club de Córdoba e dende 2008 puntúa para o Campionato de España de Rallys. En 2021 entrou a formar parte do Súper Campionato de España.
Historia
A primeira edición foi organizada pola Escudería Mezquita en 1978, e puntuou para o Campionato de Andalucía. Dous anos máis tarde conseguiu entrar dentro do Campionato de España. No ano 1990 foi incluído dentro do Campionato Europeo de Rally pero ao ano seguinte perdeu estas dúas distincións e volveu formar parte só do campionato andaluz.
En 1993 preinscribiuse para o Campionato de España, categoría que ostentou durante catro anos. Entre 1999 e 2003 a proba non se celebrou ata que en 2004 a escudaría Rall Racing decidiu recuperar a proba e logrou incluíla de novo no campionato nacional en 2008. Desde 2012 ata a actualidade, o Automóvil Club de Córdoba é o encargado da súa organización.
En 2021 o Súper Campionato de España de Rallys pasou a ser o principal certame do país e o Rally Serra Morena foi a proba inaugural do calendario.
Hortás, Anllo, Sober
Hortás é un lugar da parroquia de Anllo no concello lugués de Sober na comarca da Terra de Lemos.
Nitrito redutase (NAD(P)H)
En encimoloxía, unha nitrito redutase [NAD(P)H] é un encima que cataliza a seguinte reacción química:
Os 4 substratos deste encima son o amonio, os coencimas NAD+ ou NADP+ e H2O, mentes que os seus catro produtos son nitrito, NADH ou NADPH e H+.
Este encima pertence á familia das oxidorredutases, concretamente ás que actúan sobre outros compostos nitroxenados con NAD+ ou NADP+ como aceptor. O nome sistemático desta clase de encimas é ammonio-hidróxido:NAD(P)+ oxidorredutase. Outros nomes comúns son nitrito redutase (nicotín adenín dinucleótido reducido, (fosfato)), NADH-nitrito oxidorredutase, NADPH-nitrito redutase, nitritoredutase asimilatoria, nitrito redutase [NAD(P)H2] e NAD(P)H2:nitrito oxidorredutase.
Este encima participa no metabolismo do nitróxeno. Ten tres cofactores: FAD, ferro e o grupo sirohemo.
Estudos estruturais
En 2007 só se resolvera a estrutura terciaria desta clase de encimas, co código de acceso en Protein Data Bank.
Filmes de Hungría propostos ó Óscar ó mellor filme internacional
miniatura|[[István Szabó dirixiu o primeiro filme húngaro en acadar o premio, Mephisto (1981).]] Hungría presentou filmes para o Óscar ó mellor filme internacional dende o ano 1965. O premio é concedido anualmente pola Academia das Artes e das Ciencias Cinematográficas dos Estados Unidos de América a unha longametraxe producida fóra dos Estados Unidos e cuxo diálogo estea principalmente nunha lingua diferente do inglés. O galardón foi creado para a 28ª edición dos premios, sucedendo os premios honoríficos non competitivos que se presentaron entre 1947 e 1955 en recoñecemento dos mellores filmes en lingua estranxeira estreados nos Estados Unidos.
Os filmes húngaros foron nomeados dez veces ó Óscar ó mellor filme internacional, e Mephisto de István Szabó gañou o Óscar por primeira vez. Os filmes húngaros foron nomeados seis veces en once anos entre 1978 e 1988. O segundo filme en acadar o premio foi Saul fia.
Propostas
A Academia das Artes e das Ciencias Cinematográficas convidou as industrias cinematográficas de varios países a presentar os seus mellores filmes para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa dende o ano 1956. O Comité desta categoría supervisa todo o proceso e revisa tódolos filmes enviados. Despois disto, realízase unha votación secreta para determinar os cinco nomeados ó premio. A continuación amósase unha lista dos filmes que presentou Hungría para a súa valoración pola Academia co respectivo ano e cerimonia de entrega.
Portizó, Anllo, Sober
Portizó é un lugar da parroquia de Anllo no concello lugués de Sober na comarca da Terra de Lemos.
Nogueira, Anllo, Sober
Nogueira é un lugar da parroquia de Anllo no concello lugués de Sober na comarca da Terra de Lemos.
Anxiografía
miniatura|250px|Anxiograma cerebral que mostra unha proxección transversal da circulación cerebral vertebrobasilar e posterior
En radioloxía denomínase anxiografía a un exame de diagnóstico por imaxe médica cuxa función é o estudo dos vasos sanguíneos que non son visíbeis mediante a radioloxía convencional.
Podemos distinguir entre arteriografía cando o obxecto de estudo son as arterias, e flebografía cando se refire ás veas. Tamén poden estudarse os vasos linfáticos, en cuxo caso falaremos de linfografía.
Etimoloxía
O seu nome procede das plabras do grego antigo ἀγειον angeion, "vaso", "vaso ou cavidade do corpo humano", e γράφω grápho, "debuxar", "describir".
Historia
O neurólogo portugués António Egas Moniz, gañador do premio Nobel de Medicina en 1949, desenvolveu en 1927 a anxiografía por contraste radioopaco para diagnosticar distintos trastornos cerebrais, desde tumores até malformacións vasculares. Considérase un dos pioneiros neste campo. O seguinte gran paso deuse grazas á técnica de Seldinger en 1953, que permitía acceder aos vasos sanguíneos de forma moito máis segura.
Souto Novo, Anllo, Sober
Souto Novo é un lugar da parroquia de Anllo no concello lugués de Sober na comarca da Terra de Lemos.
Pacios de Anllo, Anllo, Sober
Pacios de Anllo é un lugar da parroquia de Anllo no concello lugués de Sober na comarca da Terra de Lemos.
Fameniano
O Fameniano ou Fameniense é unha división da escala temporal xeolóxica, que é a última idade do Devoniano Superior e, por tanto, do período Devoniano.
Comezou hai 374,5 ± 2,6 millóns de anos e terminou hai 359,2 ± 2,5 millóns de anos. Foi precedido polo Frasniano e seguido polo Tournasiano.
Foi nesta idade cando apareceron os primeoros tetrápodos. Nos mares, un abundante grupo de cefalópodos amonoides chamados climénidos apareceu, os placodermos e os trilobites empezaron a declinar, e os tiburóns a predominar. En xeral, moitas especies extinguironse nesta época na Extinción masiva do Devónico.
Uroporfirinóxeno I
O uroporfirinóxeno I é un isómero do uroporfirinóxeno III, un intermediario metabólico da biosíntese do hemo. Un tipo de porfiria orixínase pola produción de uroporfirinóxeno I en vez de III.
Biosíntese e metabolismo
Nos organismos vivos o uroporfirinóxeno I orixínase nunha rama lateral da vía principal da síntese da porfirina, na cal o precursor tetrapirrólico linear do preuroporfirinóxeno (un hidroximetilbilano substituído) convértese polo encima uroporfirinóxeno-III cosintase no uroporfirinóxeno III cíclico; que é despois convertido en coproporfirinóxeno III camiño da formación de porfirinas como o hemo. O uroporfirinóxeno I prodúcese espontaneamente a partir de preuroporfirinóxeno cando o encima non esta presente.
centro|460px|Síntese do uroporfirinóxeno I a partir de preuroporfirinóxeno.
A diferenza entre as formas I e III é a disposición dos catro grupos carboxietil (ácido propiónico, "P") e os catro grupos carboximetil (ácido acético, "A"). A conversión non encimática a uroporfirinóxeno I ten como resultado a secuencia AP-AP-AP-AP, mentres que a conversión encimática en uroporfirinóxeno III leva á inversión dun grupo AP e, por tanto, a un arranxo AP-AP-AP-PA.
Se se sintetiza, o uroporfirinóxeno I é despois convertido en coproporfirinóxeno I polo mesmo encima (uroporfrinóxeno descarboxilase) que actúa sobre a forma III; pero ese produto, que é citotóxico, acumúlase causando o patoloxía porfiria eritropoética conxénita.
Regueiro, Anllo, Sober
Regueiro é un lugar da parroquia de Anllo no concello lugués de Sober na comarca da Terra de Lemos.
A lista terminal
A lista terminal (en The Terminal List) é unha serie de televisión estadounidense de 2022 creada por David DiGilio. A serie está baseada na novela homónima de 2018 escrita por Jack Carr. A serie conta a historia dun SEAL da Mariña que quere vingar o asasinato da súa familia. Está protagonizado por Chris Pratt (quen tamén é produtor executivo), Constance Wu, Taylor Kitsch, Riley Keough, Arlo Mertz e Jeanne Tripplehorn. A lista terminal estreouse en Amazon Prime Video o 1 de xullo de 2022, onde conta con opción de subtitulado en galego. Foi traducida por Abraham Díaz.
Himawari (satélites)
miniatura|256px|Un dos satélites Himawari. Himawari, coñecidos tamén como Geostationary Meteorological Satellite (GMS), é unha serie de satélites meteorolóxicos xaponeses en órbita xoestacionaria. A súa misión é mellorar os servizos de predicción meteorolóxicos do Xapón. O primeiro Himawari foi lanzado en 1977. Os sucesivos foron ampliando e mellorando ao orixinal. Todos os Himawari foron postos en órbita nunha lonxitude de 140 graos.
Himawari 1
Himawari 1 foi construído por Hughes Space and Communications Company para Xapón como subcontrata de NEC e foi lanzado o 14 de xullo de 1977 mediante un foguete Delta 2914 desde Cabo Cañaveral. Himawari 1 foi posto en órbita sobre a zona de Asia-Pacífico, observando unha zona que abarcaba desde Australia ata o norte da China, incluíndo o Xapón, Indonesia, Corea, Laos, Mongolia, Nova Zelandia, Filipinas, Taiwán e Vietnam. O satélite usaba o bus Star-27, estabilizábase mediante xiro a 100 r.p.m. e o seu principal instrumento do satélite era o radiómetro VISSR (Visible and Infrared Spin Scan Radiometer), capaz de observar en lonxitudes de onda do visible e o infravermello. As antenas do satélite non xiraban co resto e apuntaban continuamente cara a Terra.
Himawari 2, 3, 4 e 5
Os sucesivos Himawari ata a quinta unidade tamén foron construídos por Hughes. Foron lanzados entre 1981 e 1995 polos foguetes N-2, H-I e H-II, todos desde o Centro Espacial de Tanegashima. Ao igual que Himawarei 1, estabilizábanse mediante xiro a 100 r.p.m. e usaban o bus Star-27. O seu instrumento principal era o VISSR. Os Himawarei 2 a 4 levaban a bordo tamén un monitor da contorna espacial usado para estudar as partículas emitidos polo Sol e a súa influencia nos sistemas de comunicación por satélite. O VISSR de Himawari 5 podía observar en tres canais de infravermello, a diferenza do único dos seus predecesores.
Himawari 6
Himawari 6, tamén denominado MTSat 1R (Multifunctional Transport Satellite 1R), rompeu coas anteriores versións da familia. Xa non era un satélite estabilizado mediante xiro, estabilizábase nos tres eixos e foi construído por Space Systems Loral usando o bus SSL-1300. Himawari 6 proporcionaba, ademais de servizos meteorolóxicos, funcións de control e navegación aérea. Cunha masa de 2900 kg, foi lanzado o 26 de febreiro de 2005 mediante un foguete H-IIA para substituír o MTSat 1, destruído durante o seu lanzamento o 15 de novembro de 1999. Himawari 6 foi retirado en 2015 e situado nunha órbita cemiterio.
Himawari 7
Himawari 7 ou MTSat 2, ao igual que o 6, está adicado tanto á meteoroloxía como a servizos de control aéreo. Foi construído por Mitsubishi Electric e Boeing usando o bus DS-2000. Ten unha masa de 4650 kg e estabilízase nos tres eixos. Leva instrumentos para observar en cinco canais entre o visible e o infravermello, con resolucións de entre 1,25 e 5,0 km.
Himawari 8 e 9
Himawari 8 e 9 tamén usan o bus DS-2000 e foron construídos por Mitsubishi Electric e Boeing para substituír a Himawari 6 e 7. O instrumento principal de ambos satélites é o AHI, Advanced Himawari Imager, capaz de observar en 16 canais entre o visible e o infravermello, cunha resolución espacial de entre 0,5 e 2,0 km. A bordo leva temán o conxunto de instrumentos SEDA (Space Environment Data Acquisition Monitor) para medir a radiación na órbita xeoestacionaria. Foron lanzados en 2014 e 2016 mediante foguetes H-IIA.
Cuñas de Arriba, Anllo, Sober
Cuñas de Arriba é un lugar da parroquia de Anllo no concello lugués de Sober na comarca da Terra de Lemos.
Pablo Domínguez Prieto
Pablo Domínguez Prieto, nado en Madrid o 3 de xullo de 1966 e finado no Moncayo o 15 de febreiro de 2009, foi un sacerdote, filósofo e teólogo español, e decano da Facultade de Teoloxía San Dámaso de Madrid. Impulsou, así mesmo, a fundación da Facultade de Filosofía San Dámaso de Madrid. Ambas institucións atópanse na actualidade adscritas á Universidade San Dámaso.
Traxectoria
Estudou en San Dámaso entre 1984 e 1989 e foi ordenado sacerdote en 1991. Continuou os seus estudos de filosofía na Universidade de Münster, na Universidade Pontificia Comillas e na Universidade Complutense de Madrid. Nesta última obtivo un doutoramento e traballou como capelán. Exerceu como catedrático de Filosofía sistemática en San Dámaso dende 1998.
Como filósofo e teólogo impartiu numerosos cursos e conferencias e escribiu varios artigos e libros. Foi membro do consello de redacción da revista Communio e da Revista española de teoloxía, así como colaborador asiduo do programa radiofónico A lanterna da Igrexa na COPE. Ademais, foi profesor convidado en varias universidades, como a de Alcalá de Henares, a Facultade de Teoloxía de El Callao (Perú) e o Seminario Redemptoris Mater de Ámsterdam.
O documental La última cima, dirixido por Juan Manuel Cotelo e estreado o 3 de xuño de 2010, relata a súa vida. Foi un éxito en España e nalgunhas cidades de Latinoamérica.
A aula principal de conferencias da Universidad San Dámaso de Madrid, na planta baixa da súa sede central na rúa Jerte, leva o seu nome.
Juan Paradela Sánchez
Traxectoria
Foi elixido deputado polo distrito de Lugo nas eleccións a Cortes Constituíntes do 15 de xaneiro de 1869. Foi alcalde de Lugo. Na Restauración foi deputado provincial e presidente da Deputación de Lugo. Finou en Lugo o 4 de abril de 1906.
Recoñecementos
Gran Cruz de Isabel a Católica.
Ropalidia marginata
Ropalidia marginata é unha especie de insecto himenóptero da suborde dos apócritos, familia dos véspidos, subfamilia dos polistinos, tribo dos ropalidiinos, unha das numerosas integradas no xénero Ropalidia.
Descrición
A especie foi descrita en 1836 polo entomólogo francés Amédée Louis Michel Lepeletier.
Sinónimos
Ademais de polo nome actualmente válido, a especie coñeceuse tamén polos sinónimos:
Subespecies
Dentro da especie distínguese as seguintes subespecies:
Distribución
miniatura|240px|Ropalidia marginata cunha gota de saliva Ropalidia marginata encóntrase en Paquistán, a India, Sri Lanka, Sueste asiático e Australia. A súa área de distribución esténdese polo oeste até Paquistán e polo leste até Nova Guinea, Queensland e algunhas illas do Pacífico oriental. R. marginata é a avespa social máis común na India. Pero aínda que se estudou extensamente na India, falta bibliografía sobre este animal noutras partes da súa área de distribución.
Características
É primitivamente eusocial, non mostra o mesmo nesgo no coidado das crías como ocorre noutros insectos sociais con maior asimetría nas relacións.
Esta especie emprega unha variedade de estratexias na fundación de colonias, ás veces con fundadoras únicas e, ás veces, en grupos de número variábel. A raíña non usa o dominio físico para controlar ás obreiras; hai probas de que utilizan feromonas para evitar que outras obreiras superen a realeza.
Psicocirurxía
miniatura|250px|Preparándose para unha cirurxía cerebral
A psicocirurxía é o nome que recibe calquera neurocirurxía co fin de tratar enfermidades mentais.
Usos
Úsase en pacientes que non melloran cos psicofármacos ou que manteñen niveis altos de agresividade (autoagresividade ou a terceiros).
Coa progresiva posibilidade da cirurxía estereotáxica (microcirurxía localizada) fixéronse intervencións nas zonas relacionadas coa agresividade ou para anular cadros psicóticos graves, con relativo éxito.
Historia
A aparición da psicocirurxía débese os neurólogo portugués António Egas Moniz, que foi galardoado co Premio Nobel de Fisioloxía ou Medicina en 1949.
Anxiografía cerebral
miniatura|250px|Anxiograma cerebral que mostra unha proxección transversal da circulación cerebral vertebrobasilar e posterior
A anxiografía cerebral é unha forma de anxiografía que subministra imaxes dos vasos sanguíneos dentro e ao redor do cerebro, o que permite a detección de anomalías como malformacións arteriovenosas e aneurismas. Foi inventada en 1927 polo neurólogo portugués António Egas Moniz, da Universidade de Lisboa, que tamén axudou a desenvolver o thorotrast (unha suspensión que contén partículas do composto radioactivo dióxido de torio, ThO 2, que se utilizou como axente de contraste radiolóxico en radiografía médica) para o seu uso no procedemento.
Procedemento
Tipicamente, insírese un catéter nunha arteria grande (como a arteria femoral) e pásase a través do sistema circulatorio até a arterias carótides, onde se inxecta un axente de contraste. Tómanse unha serie de radiografías a medida que o axente de contraste se propaga a través do sistema arterial do cerebro, e logo unha segunda serie a medida que chega ao sistema venoso.
Antes da década de 1970, a técnica típica consistía nunha punción con agulla directamente na arteria carótide, como se mostra no filme de terror de 1973 O exorcista, que foi substituída polo método actual de enfiar un catéter desde unha arteria distante debido a complicacións comúns causadas por un traumatismo na arteria no sitio de punción no pescozo (particularmente hematomas no pescozo, con posíbel compromiso da vía aérea).
Para algunhas aplicacións, a anxiografía cerebral pode producir mellores imaxes que os métodos menos invasivos, como a anxiografía por tomografía computarizada e a anxiografía por resonancia magnética.
A embolización (unha técnica cirúrxica minimamente invasiva) ao longo do tempo desempeñou un papel cada vez máis importante no tratamento multimodal de malformacións arteriovenosas cerebrais, facilitando o tratamento microcirúrxico ou radiocirúrxico posterior.
Outro tipo de tratamento posíbel mediante anxiografía (se as imaxes revelan un aneurisma) é a introdución de bobinas de metal a través do catéter xa colocado e manobrado cara ao sitio do aneurisma. Co tempo, estas bobinas fomentan a formación de tecido conectivo no sitio, fortalecendo as paredes dos vasos.
Nalgunhas xurisdicións requírese anxiografía cerebral para confirmar a morte cerebral.
Protoporfirinóxeno IX
O protoporfirinóxeno IX é un composto orgánico producido ao longo da síntese das porfirinas, unha clase de importantes compostos bioquímicos que inclúen o hemo da hemoglobina e a clorofila. É un precursor directo da protoporfirina IX.
O composto é un porfirinóxeno, o que significa que ten un núcleo non aromático de hexahidroporfina, que será oxidado a un núcleo de porfina nas últimas etapas da síntese do hemo.
Biosíntese
O composto sintetízase na maioría dos organismos a partir do coproporfirinóxeno III polo encima coproporfirinóxeno oxidase:
480px|alt=Síntese do protoporfirinóxeno IX a partir de coproporfirinóxeno III.
O proceso comprende a conversión de dous dos catro grupos de ácido propiónico a grupos vinilo. No coproporfirinóxeno III, os substituíntes nos aneis de pirrol teñen a disposición MP-MP-MP-PM, onde M e P son metil e ácido propiónico, respectivamente. No protoporfirinóxeno IX, a secuencia pasa a ser MV-MV-MP-PM, onde V é vinilo.
Pola acción da protoporfirinóxeno oxidase, o protoporfirinóxeno IX convértese despois en protoporfirina IX, o primeiro tetrapirrol coloreado na biosíntese dos hemos.
Konrad Keilhack
Friedrich Ludwig Heinrich Konrad Keilhack, nado o 16 de agosto de 1858 en Oschersleben, Saxonia, e finado o 10 de marzo de 1944 en Berlín, foi un xeólogo alemán.
Traxectoria
Keilhack defendeu en 1881 a súa tese de doutoramento en Filosofía na Universidade Humboldt de Berlín. Uniuse á Geologische Landesanstalt prusiana, onde se converteu en Landesgeolog (xeólogo estatal) en 1890 e, en 1914 director de departamento e líder do traballo de cartografía. En 1896 foi nomeado profesor asociado, e en 1900 en profesor da Academia de Berg.
As súas investigacións tratáronse case exclusivamente das formacións cuaternarias do norte de Alemaña. Escribiu o Lehrbuch der praktischen Geologie (1896; cuarta edición de 1922) e publicou a partir de 1901 na revista Geologisches Zentralblatt.
Foi presidente da Sociedade Xeolóxica de Alemaña de 1917 a 1919.
Morreu aos 86 anos nun atentado en Berlín. Está enterrado no cemiterio berlinés de Frohnau.
Sober, Arroxo, Sober
Sober é un lugar da parroquia de Arroxo no concello lugués de Sober na comarca da Terra de Lemos.
Konrad Keilhack
Abreviatura
A abreviatura Keilhack emprégase para indicar a Konrad Keilhack como autoridade na descrición e taxonomía en zooloxía.
O Xuncal, Anllo, Sober
O Xuncal é un lugar da parroquia de Anllo no concello lugués de Sober na comarca da Terra de Lemos.
Tariku Novales
Tariku Novales Quinteiro, nado en Jijiga (Etiopía) o 8 de marzo de 1998, é un atleta galego, especialista en probas de fondo e medio fondo. Cun tempo de 2:07.18, é o actual posuidor do récord galego de maratón dende 2022.
Traxectoria
Nacido en Etiopía, aos 6 anos foi adoptado por unha familia de Noia. Rapidamente integrado na vila noiesa, aos dous meses xa falaba galego e castelán. Iniciouse no atletismo no Club Atletismo Noia, practicando saltos, lanzamento de xavelina e carreiras de valados, ata que optou polas carreiras de fondo e medio fondo. En 2013 proclamouse campión de España cadete dos 3000 metros en pista cuberta, e en 2014 formou parte da xeración de atletas galegos que participaron nos trials de Bakú, como parte da clasificación para os Xogos Olímpicos da Xuventude, competindo na proba de 1500 metros xunto a Adrián Ben e Miguel González Carballada. En 2015 proclamouse campión de España xuvenil na proba de 3000 metros.
Instalado na Residencia Blume de Madrid, especializouse na proba de 5000 metros, da que se proclamou subcampión europeo sub-20 en 2017 na cidade italiana de Grosseto, rematando só por detrás do futuro campión olímpico e plusmarquista mundial Jakob Ingebrigtsen. Ese mesmo ano coroouse como campión de España júnior dos 5000 en Granollers, logro que repetiu ao ano seguinte en Soria, xa en categoría sub-23. Tamén en 2018, no Campionato Europeo de Campo a Través, conseguiu a medalla de bronce na proba por equipos da categoría sub-23, na que competiu xunto a Adrián Ben e Amin Houkmi.
En 2019 proclamouse campión de España sub-23 nos 3000 metros, no certame celebrado en Salamanca, e participou tamén no Campionato Absoluto da mesma proba, onde finalizou quinto. Ese ano regresou de Sant Cugat del Vallès coa medalla de prata do Campionato de España de Medio Maratón, onde foi superado só por Houssame Edine Benabbou. En febreiro de 2020 proclamouse campión nacional de medio maratón no Porto de Sagunto, por diante de Mohamed Ali Jelloul e Alberto Sánchez.
Coa imposibilidade de correr trala irrupción da pandemia de COVID-19, aproveitou para facer a súa primeira incursión no mundo da música, publicando un tema de rap titulado "Suficiente", con videoclip incluído. Dúas lesións postergaron o seu regreso ás pistas e no verán de 2022 perdeu a súa bolsa e a súa praza na Residencia Blume. Decidiu entón mudar o rumbo da súa carreira deportiva, e aos seus 24 anos pasou a competir na proba do maratón. O seu debut na distancia produciuse en abril de 2022, no Maratón de Madrid, onde sufriu numerosos problemas que o afastaron dos bos tempos.
No verán regresou á súa Etiopía natal para se instalar en Adís Abeba, onde levou a cabo duros adestramentos. Volveu a España en novembro, e a pesar de ter problemas nun fémur, correu o Maratón de Valencia e cruzou a meta como o primeiro dos atletas españois. O seu tempo de 2:07.18 foi a cuarta mellor marca española da historia e supuxo un novo récord galego, ao rebaixar en 36 segundos o rexistro do histórico Alejandro Gómez, falecido o ano anterior.
Uroporfirinóxeno III
O uroporfirinóxeno III é un tetrapirrol, o primeiro intermediario macrocíclico na biosíntese do hemo, clorofila, vitamina B12 e sirohemo. É un composto incoloro, igual que outros porfirinóxenos.
Estrutura
A estrutura molecular do uroporfirinóxeno III pode describirse como un núcleo de hexahidroporfina, no que todos os aneis pirrólicos teñen os átomos de hidróxeno dos seus carbonos máis externos substituídos por un grupo de ácido acético (\sCH2\sCOOH, "A") e un grupo de ácido propiónico (\sCH2\sCH2\sCOOH, "P"). Os grupos están unidos de forma asimétrica: arredor do macrociclo a orde é: AP-AP-AP-PA.
Biosíntese e metabolismo
Na vía xeral da biosíntese da porfirina o uroporfirinóxeno III deriva do tetrapirrol linear preuroporfirinóxeno (un hidroximetilbilano substituído) pola acción do encima uroporfirinóxeno-III cosintase.
centro|480px|alt=Biosíntese do uroporfirinóxeno III a partir de pre-uroporfirinóxeno.
A conversión supón a inversión da última unidade de pirrol (intercambiando así os grupos acético e propiónico) e unha reacción de condensación que pecha o macrociclo eliminando o hidroxilo final \sOH cun átomo de hidróxeno do primeiro anel.
Na biosíntese dos hemos e clorofilas o uroporfirinóxeno III convértese en coproporfirinóxeno III polo encima uroporfirinóxeno III descarboxilase. Na biosíntese dos sirohemos o uroporfirinóxeno III convértese por acción de dúas metil transferases en dihidrosirohidroclorina, que seguidamente se oxida a sirohidroclorina, un precursor do grupo prostético sirohemo.
Importancia médica
Se a uroporfirinóxeno-III sintase non está presente ou está inactiva, o hidroximetilbilano cíclase espontaneamente no isómero estrutural uroporfirinóxeno I, que difire do isómero III en que os grupos de ácido acético ("A") e propiónico ("P") están situados en orde rotacionalmente simétrica, AP-AP-AP-AP. Neste caos, o seguinte paso produce coproporfirinóxeno I, que se acumula, orixinando unha condición patolóxica chamada porfiria eritropoética conxénita
Ursus arctos horribilis
miniatura|Diminución xeográfica do oso grizzly a través do tempo. miniatura|253x253px|Femia cos seus osiños. O oso grizzly (Ursus arctos horribilis) é unha das subespecies do oso pardo (Ursus arctos) máis grandes do planeta, que vive nas terras altas do territorio norteamericano. É un animal solitario, excepto durante a tempada da desova do salmón, cando se xunta un enorme número de osos en ríos, regatos e zonas costeiras para alimentarse.
Descrición
Os músculos das patas traseiras son o suficientemente fortes como para que o oso poida apoiarse unicamente sobre elas, e até permítenlle camiñar curtas distancias en forma bípede. Pode alcanzar os 55 quilómetros por hora ao correr.
A principal diferenza entre esta e outras subespecies de oso pardo son as súas garras, que no oso grizzly son proporcionalmente máis grandes que as das doutras especies, así como un guecho de pelo con puntas prateadas nas costas, característica que lle dá nome ao animal (grizzly ‘cano’).
Os expedicionarios Lewis e Clark describiron este novo oso como grisley, que podería interpretarse como "grizzly" (gris, é dicir, con puntas de pelo douradas e cincentas) ou "grisly" (horrible, "inspirador de medo"). Cando o naturalista estadounidense George Ord nomeou formalmente o animal en 1815 despois de ler as notas de Lewis e Clark, non tomou en conta o contexto, nas que se pode ver que eles usaron a primeira palabra co primeiro sentido. Ord claramente inclinouse por crer que a segunda palabra fora usada tanto con razón como con intención, polo que clasificouno como Ursus horribilis, non polo seu pelame, senón polo seu carácter.
Distribución
Os grizzlies viven no noroeste dos Estados Unidos, Canadá e península de Kamchatka (Siberia). A maior poboación habita en Alasca. No pasado, a extensión do seu territorio chegaba até México, onde se atoparon individuos en Durango, lugar máis meridional.
Alimentación
miniatura|253x253px|Oso grizzly á procura de comida na [[tundra norteamericana o 15 de agosto de 1959.]] miniatura|147x147px|Detalle dun grizzly no [[parque nacional e reserva Denali, Alasca.]] Os osos grizzlies presentan o sistema dixestivo dun mamífero carnívoro. Mais son realmente omnívoros, pois adoitan alimentarse de froitos silvestres, pastos, cascas de árbores, noces, piñas de coníferas, raíces, mel, tubérculos e demais vexetais, así como de insectos e vermes. Os vexetais forman o 90 % da dieta dun oso grizzly.
Cazan presas grandes, como caribús, renos, uapitís, veados e mesmo osos negros, así como en ocasións chegan a cazar crías de bisonte. Tamén se alimentan de troitas, salmóns e robalos. Aqueles grizzlies con acceso a unha dieta máis rica en proteínas, como os das zonas costeiras, son máis grandes que os de terra dentro.
Antes de entrar en hibernación, o grizzly pasa por un período de hiperfaxia durante o cal pode aumentar uns 180 kg. Antes de entrar á gorida, espera a que haxa unha tormenta de neve grande. Isto evita que outros depredadores atopen a gorida.
Ataques a humanos
O oso grizzly é considerado por moitos como o oso máis agresivo e feroz, mesmo entre o resto dos osos pardos. Isto deriva de diversos factores, entre eles:
Evitan o contacto con humanos sempre que poden, pois, a pesar das obvias vantaxes físicas, non os ven como presas. Moitos ataques a humanos resultan dun encontro próximo accidental no que unha persoa sorprende a curta distancia un oso que non vira. Nestes casos, o animal tanto pode magoar a persoa como non facerlle ningún dano.
Por exemplo, o 6 de outubro de 2003 produciuse unha traxedia cando un oso atacou o ecoloxista Timothy Treadwell e á súa parella Amie Huguenard. No documental Grizzly Man, o director alemán Werner Herzog trazou unha descrición da relación de Treadwell cos osos, baseándose no extenso material audiovisual que foi autorizado a consultar.
En 2011 produciuse en Yellowstone a morte dun excursionista que puido toparse cunha osa e as súas crías, o que parece ser a orixe do ataque mortal, algo que non acontecía desde 1986.
A interacción entre osos e humanos levou á creación dos chamados «osos problema», osos que se afixeron á presenza humana. A pesar do uso de condicionamento aversivo, como o uso de balas de goma, químicos ou dispositivos sonoros para que o oso asocie estas molestias coa presenza humana, aínda que se un oso xa foi condicionado positivamente para asociar os seres humanos co alimento, calquera intento de afastar ou disuadir o oso de que se achegue a eles será máis difícil.
Xosé Troiano
Traxectoria
Colaborador de diversas asociacións culturais vinculadas especialmente a Camariñas, ten traballado na recuperación da historia da súa poboación natal. Participa con artigos nos xornais coruñeses La Voz de Galicia, HistoriadeGalicia.gal e Camariñas.eu. ademais colabora desde o seu nacemento en Patrimonio Galego contando con máis de 1.300 fichas. Nos últimos anos investigou sobre os fundidores de campás en Galicia, catalogando tanto mestres fundidores como campás, colaborando tamén nunha web valenciá chamada "Campaners.com". Nunha entrevista comentou que xunto con Estanislao Fernández de la Cigoña están elaborando un traballo de catalogación en Galicia, de máis de 250 fundidores e case 4000 campás. En 2022, xunto con oito campaneiros fundaron a Asociación Cultural de Campaneiros de Galicia, tocando en lugares como a Catedral de Mondoñedo ou de Santiago de Compostela e dando charlas como no 1º congreso aberto sobre o toque manual de campás na parroquia de San Xurxo de Cereixo na Estrada (Pontevedra).
A Cal, Barantes, Sober
A Cal é un lugar da parroquia de Barantes no concello lugués de Sober na comarca da Terra de Lemos.
Cardigan
Cardigan pode referirse a:
Oschersleben
miniatura|230px|Igrexa luterana de [[Nicolao de Mira|San Nicolao]] Oschersleben é unha cidade alemá do Landkreis (Distrito rural) de Börde, no Land de Saxonia-Anhalt.
Xeografía
Oschersleben é a estación ferroviaria máis importante da liña Magdeburgo-Halberstadt-Thale.
A cidade é coñecida pola presenza do circuíto de velocidade Motorsport Arena Oschersleben, construído no solar dunha antiga fábrica aeronáutica, no que cada ano se celebran competicións nacionais e internacionais, como a Fórmula 2, o DTM, a FIA ​​GT, o Campionato do Mundo de Turismos e o Campionato do Mundo de Superbike.
Merja Halmetoja
Merja Halmetoja, nada en Nivala o 5 de marzo de 1987 é unha ex xogadora de hóckey sobre xeo finlandesa que xogaba na posición de defensa ou centro. Se ben durante a tempada 2015-16 xogou coa camisola do HPK de Hämeenlinna, Halmetoja desenvolveu case toda a súa carreira no Ilves de Tampere, equipo no que exerce como adestradora asistente dende a tempada 2022-23.
Ao longo da súa carreira xogou 308 partidos de liga regular na máxima competición do hóckey sobre xeo feminino finlandés, a Naisten Liiga, nos que marcou 30 goles e deu 85 asistencias para un total de 115 puntos. Nos play-offs disputou un total de 87 partidos cun rexistro de 7 goles e 12 asistencias para 19 puntos.
Halmetoja integrou o equipo de Ilves que se proclamou campión finlandés na tempada 2009-10, e gañou cinco medallas de prata co equipo de Tampere nos anos 2008, 2009, 2011, 2018 e 2019, así como outra prata máis con HPK en 2016.
Enrique Martín Navarro
Enrique Martín Navarro, coñecido como Quique, nado en Valladolid o 3 de xuño de 1924 e finado en Valencia o 12 de abril de 2016, foi un futbolista español.
Traxectoria
Nado en Valladolid, seu pai era Garda Civil e desapareceu nunha revolta en Sevilla, non volvendo saber nada máis del. Súa nai, catalá, tiña familia en Castelló, cidade á que foron vivir.
Comezou a xogar ao fútbol no colexio onde estivo internado, os Salesianos de Valencia, para despois pasar ao Sindicato Español Universitario (SEU) de Castelló. Despois da guerra civil, con 15 anos, ingresou no Villarreal CF, e aos 17 fichou polo CD Castellón. Inicialmente xogaba como centrocampista, pero durante a tempada 1942/43 foi convocado polo primeiro equipo para xogar como porteiro, xa que os seus dous porteiros titulares estaban lesionados, posto no que continuou o resto da súa carreira. En xullo de 1943 trasladouse ao Barcelona para fichar polo Espanyol, pero non chegou a un acordo e finalmente foi fichado polo FC Barcelona. Defendeu a camiseta do Barcelona durante sete tempadas, nas que foi case sempre suplente de homes como Velasco ou Ramallets. Gañou tres ligas e unha Copa Latina, sendo a tempada 1944/45 na que máis partidos disputou, un total de 13. En 1950 marchou ao Valencia CF, onde tomou o relevo de Ignacio Eizaguirre. Defendeu a portería valenciana ata a tempada 1956/57, gañando unha Copa do Xeneralísimo en 1954, con Quincoces como adestrador. Rematou a súa carreira xogando co Levante na Segunda División.
Unha vez retirado traballou como adestrador, dirixindo principalmente clubs valencianos. Comezou dirixindo o Alcoyano onde aínda disputou dous partidos como futbolista na tempada 1958/59. Despois adestrou ao Levante UE e ao Real Oviedo en Primeira División, e ao CE Constància e UE Lleida en Segunda, entre outros equipos.
Baniano
Un baniano, ás veces escrito coa ortografía inglesa, banyan, é un tipo de árbore do xénero Ficus.
Variantes
A palabra banyan inclúe varias especies de Ficus que teñen un ciclo de vida e aparencia semellantes, aínda que a principal e máis característica é Ficus benghalensis. Esta árbore atópase en moitas partes do subcontinente indio, moitas veces nos arredores das aldeas. Representa a senectude na tradición india porque os vellos da aldea adoitan sentarse á sombra das súas pólas para fuxir da calor e para faceren reunións, unha especie de consello de anciáns. Tamén é unha árbore importante dentro da relixión hindú e atópase a miúdo preto dos templos.
Ficus benghalensis é a árbore nacional da India.
Outras especies de Ficus que tamén se chaman "banyan" son:
Ciclo
A árbore comeza a súa vida como planta epífita cando as súas sementes xerminan dentro dunha fenda na casca dunha árbore hóspede ou nun muro ou edificio. A planta crece até que as súas raíces aéreas forman un pseudotronco que finalmente roza a árbore hóspede ou destrúe o edificio. Os seus froitos vermellos brillantes atraen esquíos e todo tipo de aves. Estes son os encargados de dispersar as sementes, que poden crecer nos lugares máis improbables. Aínda así, hai banáns que conseguen medrar de forma convencional.
As vellas árbores de banyan, xa que as grandes ramas se espallan horizontalmente, envían brotes aéreos que forman troncos adicionais. Estes sosteñen as pólas permitindo que a árbore se estenda para ocupar áreas moi grandes. A árbore de banyan máis grande do mundo está situada no xardín botánico Howrah, nos arredores de Calcuta. A súa circunferencia é de 412 m, cun diámetro de 131 m.
IX dinastía exipcia
A Novena dinastía do antigo Exipto (IX Dinastía) a miúdo combínase coas dinastías VII,  VIII,  X e  XI temperá baixo o título en grupo de Primeiro período intermedio. A dinastía que parece que suplantou a VIII Dinastía é extremadamente escura. A toma de posesión dos gobernantes de Herakleópolis foi violenta e reflíctese na descrición, que fai Manetón, de Achthoes, o fundador da dinastía, como "máis terrible que os seus predecesores", que "fixo cousas malas para todos os exipcios".