cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ducado de Alba de Tormes
250px|miniatura|Escudo actual da [[Casa de Alba, dende a unión coa Casa de Fitz-James Stuart, cos emblemas de Inglaterra, Escocia, Irlanda e a casa de Toledo, coa lenda pertencente a esta familia da Rexión Leonesa: Tv in ea et ego pro ea na parte superior.]] O Ducado de Alba de Tormes, comunmente denominado ducado de Alba a secas, é un título nobiliario hereditario que o rei Henrique IV de Castela outorgou, en 1472, a García Álvarez de Toledo y Carrillo de Toledo, II conde de Alba de Tormes, ao converter o seu condado de Alba de Tormes nun ducado, que hoxe en día, e dende hai máis de cincocentos anos, é un dos principais e máis tradicionais títulos do Reino de España e o que lle dá nome á Casa de Alba, como propietaria deste, constituíndo a liñaxe familiar máis importante de España en soleira, avoengo e relevancia histórica.
Historia
En 1429, Xoán II de Castela outorgou a vila de Alba de Tormes e o título de señor desta vila ao bispo Gutierre Álvarez de Toledo. Ao morrer este sen deixar descendencia, o señorío pasou ás mans do seu sobriño Fernando Álvarez de Toledo y Sarmiento, IV señor de Valdecorneja, a quen o propio Xoán II nomeou en 1438 I conde de Alba de Tormes, polos servizos prestados á coroa.
En 1472, Henrique IV de Castela, elevou o condado a ducado na persoa de García Álvarez de Toledo y Carrillo de Toledo, sendo este o I duque de Alba de Tormes.
Posteriormente, os Reis Católicos outorgaron a capitanía xeneral dos seus exércitos ao II duque de Alba, Fadrique Álvarez de Toledo y Enríquez.
En 1520 o rei Carlos I de España incluíu aos duques de Alba de Tormes entre os vinte e cinco primeiros Grandes de España.
Familias
No ducado sucedéronse tres familias:
Capitolio dos Estados Unidos
O Capitolio é o edificio que serve como sede do poder lexislativo dos Estados Unidos de América, a Cámara de Representantes (House of representatives, en inglés) e o Senado.
Sara Casasnovas
Sara Casasnovas Pumar, nada en Ourense o 10 de xaneiro do 1984, é unha actriz e directora galega.
Capitolio dos Estados Unidos
A construción do edificio comezou en 1793 e completouse en 1811. Está localizado en Washington, D.C., a capital do país, e é unha das súas principais atraccións. miniatura|160x160px|[[Dólar de prata do bicentenario do Capitolio dos Estados Unidos|Dólar conmemorativo do bicentenario do Capitolio (1994).]] O edificio foi deseñado por William Thornton, e ten unha gran cúpula no centro e dous edificios anexos a cada lado. A ala norte corresponde ao senado e a ala sur á cámara de representantes. Nos pisos de arriba áchanse galerías para que o público poida observar as sesións en certas ocasións. É un exemplo do neoclasicismo arquitectónico estadounidense.
Sara Casasnovas
Biografía
Formouse como actriz na Escola de Arte Dramática Casa Hamlet, da Coruña, e na Sala Cuarta Pared, de Madrid. Asistiu a cursos de cabaré, voz, expresión corporal ou danza clásica entre outros.
Comezou a súa carreira participando en distintas series, coma Miña sogra e máis eu ou Maridos e mulleres, e curtametraxes de ámbito galego para máis tarde dar o salto a nivel estatal, onde destacou en primeiro lugar pola súa participación na serie El Comisario no papel de Natalia. Máis tarde, converteuse na protagonista de Amar en tiempos revueltos (TVE, 2007-2009) como Alicia, e en (2009) participou na serie Hospital Central, interpretando o papel da médico residente Jose.
No cinema, o seu traballo máis relevante foi o filme Días azuis, de Miguel Santesmases.
En xuño de 2009 foi atacada por un fan que tentou dispararlle cunha bésta á saída do teatro onde interpretaba a obra La noche de la iguana, desagradable incidente que quedou nun susto.
Arqueoloxía pública
miniatura|dereita|A Lanzada, escavacións en 1950. A arqueoloxía pública (do inglés Public Archaeology) ou arqueoloxía comunitaria (do inglés Community Archaeology) coñecida como arqueoloxía do pobo para o pobo. Os termos poden ser intercambiables, algúns cren que é arqueoloxía comunitaria (no senso de colaborativa), pero tamén é unha forma de arqueoloxía pública, que pode incluír outros moitos modos de práctica. O concepto está en uso dende principios do século XXI na terminoloxía saxona.
O proxecto, os obxectivos, as comunidades involucradas, e métodos en proxectos de arqueoloxía comunitaria varían moito, pero xeralmente hai dous aspectos comúns atopados en tódolos proxectos. En primeiro termo, a arqueoloxía comunitaria supón implicar ás comunidades locais na planificación e execución de proxectos de investigación que son de interese directo para eles. En segundo termo, os arqueólogos comunitarios xeralmente cren que están facendo unha diferenza altruísta. Moitos estudosos argumentan sobre o tema que a colaboración da comunidade non ten un método predefinido. A pesar de non atoparse en tódolos proxectos, hai unha serie de efectos recorrentes e metas na arqueoloxía comunitaria. Tamén se atopan semellanzas en distintos países e rexións, debido a aspectos comúns nas comunidades arqueolóxicas, leis, institucións e tipos de comunidades. Tamén foi suxerido que se pode definir a arqueoloxía pública en sentido amplo como a produción e o consumo de recursos arqueolóxicos.
Iniciativas na Galiza
miniatura|esquerda|A moura de Pena Furada. En Galiza son moitas as escavacións nas que dun ou doutro xeito teñen participado persoas das comunidades locais. Nun principio estes traballos limitábanse á contratación de man de obra. Peóns e labregos que por un xornal traballaban segundo unha metodoloxía definida e en moitos casos limitada. A incorporación de estudantes ás escavacións achegou os labores a persoas que non formaban parte do proxecto, en moitos casos eran actividades de campamento de verán, por tempadas moi limitadas e sen continuidade.
A chegada de novos arqueólogos e a implicación cada vez máis de poboacións locais nas actividades supuxo a necesitada dun mutuo coñecemento como por exemplo en proxectos recentes como no castro da Lanzada. Nestas escavacións dirixidas polo CSIC permitiuse que as persoas interesadas visitasen os traballos de escavación e ata participasen facendo pequenas achegas. O proxecto incluíu un ciclo de charlas e conferencias pola zona dando a coñecer o que alí se estaba a facer, amosando os materiais alí atopados e explicando o contexto.
En 2011 fíxose un proxecto moito máis próximo á arqueoloxía comunitaria dirixido coa supervisión de Antón Fernández Malde e Manuel Gago Mariño pero feito por voluntarios na Pena Furada en Coirós. Alí realizouse unha intervención completa amosada día a día na web. A escavación da contorna dun penedo onde se atopou unha figura humana co sexo feminino moi destacado, coñecida como A Moura, levou á descuberta dun santuario. O traballo arqueolóxico completouse con charlas e conferencias dadas en locais da zona: bares, locais sociais ou culturais.
1970
Outros
Historia ano a ano
Cimadevila
Amais, como apelido pode referirse a:
Glute
miniatura|230px|A principal fonte do glute provén dos cereais, en especial o [[trigo co que se elabora o pan, doces e a pasta.]]
O glute (do latín gluten, "cola") é un composto proteico que se atopa en alimentos procesados derivados do trigo e especies relacionadas, coma o orxo ou o centeo. O glute dá viscosidade e elasticidade ás masas, axudando a que estas leveden, manteñan a forma e acaden a textura esponxosa arelada. O glute pódese tamén atopar en cosméticos, produtos de peiteado e outros preparados dermatolóxicos.
O glute do trigo está formado principalmente polas proteínas gluteninas e gliadinas (pero noutros cereais as proteínas do glute son hordeínas, secalinas ou aveninas ). O glute fórmase cando as moléculas de glutenina establecen entre si enlaces cruzados (pontes disulfuro entre restos do aminoácido cisteína) formando unha rede á que se une a gliadina.
A prolamina e a glutelina do trigo (gliadina, que é solúbel en alcohol, e a glutenina, que é só solúbel en ácidos ou álcalis diluídos) constitúen o 80% das proteínas contidas nun gran de trigo.
As sementes da maioría das plantas con flor teñen endospermas con proteínas almacenadas para nutrir as plantas embrionarias durante a xerminación. Mais o verdadeiro glute, con gliadina e glutenina, limítase só a certos membros da familia das poáceas. As proteínas almacenadas no millo ou no arroz ás veces tamén reciben o nome de glutes, mais non son realmente glutes verdadeiros.
Extracción
No paso final, o glute apañado penéirase e móese para conseguir un produto uniforme.
Usos
miniatura|O [[trigo, a fonte principal do glute]]
Panadaría
O glute fórmase cando as moléculas de glutenina se cruzan e se xuntan para formaren unha rede submicroscópica coa gliadina, que dá ás masas a viscosidade (espesor) e extensibilidade da mestura características. Se a masa é levedada con fermento, prodúcense gurgullas de dióxido de carbono, que, atrapadas pola rede de glute, é o que fai que a masa levede.
Na cocedura o glute calla, que xunto co amidón, estabiliza a forma final do produto. Crese que o contido en glute é o responsábel de que o pan se poña reseso, posibelmente porque liga coa auga no proceso de hidratación.
A mellora do glute (isto é, incrementar a súa elasticidade) afecta á textura dos produtos de panadaría. A elasticidade que pode atinxir o glute é proporcional ao seu contido en gluteninas con pesos moleculares baixos, xa que conteñen a preponderancia dos átomos de xofre responsábel da conformación da rede. Canto máis refinado estea o glute, máis donda e elástica ha ser a masa, como ocorre nas pizzas e roscas; por outra banda, en casos de pouco refino, as masas empréganse para produtos pasteleiros.
Xeralmente, as fariñas para pan teñen un alto contido en glute (trigo duro), mentres que as fariñas para pasteis teñen un contido menor. A amasadura favorece a formación e cruzamentos das fibras de glute, facendo que os produtos sexan máis esponxosos. Un incremento no contido de humidade na masa tamén favorece o desenvolvemento do glute, de feito se a masa está moi húmida, pasado un tempo, pode levedar soa sen requirir de amasadura. Se non amasamos inhíbese a formación da rede, especialmente se botamos pouca auga; isto faise cando queremos conseguir unha masa máis dura e crocante, por exemplo para as bases ou tonas de tortas ou empanadas.
A dureza e elasticidade do glute na fariña adóitase medir na industria panadeira cun farinógrafo. Este achega ao panadeiro datos de calidade das diferentes fariñas.
Vilaformán, Trabada
San Xoán de Vilaformán é unha parroquia do concello de Trabada na comarca da Mariña Oriental, na provincia de Lugo. No ano 2007 tiña 66 habitantes, deles 32 eran homes e 34 eran mulleres.
Entenza, Salceda de Caselas
miniatura|Coro de Entenza na capela da Ascensión. Santos Xusto e Pastor de Entenza é unha parroquia que se localiza no concello de Salceda de Caselas na comarca de Vigo. Segundo o padrón municipal de 2004 tiña 659 habitantes (333 homes e 326 mulleres), distribuídos en 20 entidades de poboación, o que supón un aumento en relación ao ano 1999 cando tiña 654 habitantes. Segundo o IGE, no 2014 a súa poboación descendera ata os 613 habitantes, sendo 308 homes e 305 mulleres.
Glute
O glute coma ingrediente
Ás veces engádese glute en po (xa moído e secado) á masa de fariña convencional, para mellorar o fermentado, e incrementar a estabilidade estrutural e mais a elasticidade da masa. Ademais aporta un maior contido porteico.
O glute, especialmente o de trigo, adoita ser un ingrediente para elaborar sucedáneos cárnicos, semellantes ás carnes de polo, parrulo, peixe, porco e vitela. O glute tamén é común nas cervexas e nos mollos de soia, e pode usarse coma axente estabilizante en moitos produtos alimentarios, coma xeados ou ketchup.
O contido proteico dalgúns alimentos para mascotas pode ser incrementado engadindo glute.
Intolerancia e etiquetaxe
O Codex Alimentarius, estándar internacional para a etiquetaxe alimentaria, ten unha norma especial en relación coa etiquetaxe de alimentos sen glute ("gluten-free"), mais non se aplica en alimentos que "...na súa forma normal non conteñan glute". Na Unión Europea, os alimentos destinados a persoas con intolerancia ó glute deben garantir que o seu contido nesta substancia non supera os 20 mg/kg para poder indicar na súa etiquetaxe que son Exentos de glute ou cun Contido moi reducido de glute, pero a norma non obriga a indicar o contido en glute dos alimentos destinados á poboación en xeral.
Así, as persoas celíacas teñen o problema de descoñecer a posible presenza de glute en alimentos de consumo normal. Por exemplo no Reino Unido, só os cereais deben etiquetarse obrigatoriamente con este selo, sendo algo voluntario no resto de alimentos.
Por sorte, cada vez máis fabricantes de alimentos etiquetan indicando a ausencia de glute na súa composición. No sector retallista e da restauración é obrigatorio desde o ano 2015 que se indique ós consumidores a posible presenza de ingredientes capaces de provocar alerxias ou intolerancias, xa sexa glute ou outros posibles alérxenos.
Entre un 0,5 e un 1,0 por cento dos estadounidenses son sensíbeis ao glute por mor da doenza celíaca, que constitúe unha reacción inmune anormal á dixestión parcial da gliadina. As porcentaxes son semellantes na poboación de todo o mundo. A alerxia ao trigo e mais a celiaquía son doenzas distintas.
Montañas Rochosas
As montañas Rochosas (ou simplemente Rochosas) son unha longa cadea de montañas situada no oeste da América do Norte, estendéndose por 4 800 km do México, pasando polos Estados Unidos, polo Canadá e acabando en Alasca. O seu punto máis alto é o Monte Elbert, no estado do Colorado, a 4399 m sobre o nivel do mar. O Monte Robson é o punto máis alto na parte canadense.
Xeoloxía
miniatura|dereita|Reserva nas Montañas Rochosas. As rochas das montañas Rochosas formáronse antes de que as propias montañas fosen elevadas por forzas tectónicas. As máis antigas son rochas metamórficas do Precámbrico que formaron o núcleo do continente norteamericano. Tamén hai arxilita sedimentaria da mesma etapa, que se remonta a uns 1700 millóns de anos. Durante o Paleozoico, o oeste de Norteamérica estaba baixo un mar pouco profundo, que depositou moitos quilómetros de calcaria e dolomita.
Os terranos comezaron a chocar coa marxe occidental de Norteamérica no Misisipiano (hai uns 350 millóns de anos), causando a oroxenia Antler. Durante 270 millóns de anos, os efectos da colisión de placas centráronse moi preto do límite da placa norteamericana, lonxe do oeste da zona das montañas Rochosas. Non foi ata hai 80 millóns de anos cando eses efectos comezaron a afectar ás Rochosas.
As actuais montañas xurdiron co fenómeno que os xeólogos denominan oroxenia Laramide, que tivo lugar entre hai 80 e 55 millóns de anos. Inmediatamente despois da oroxenia Laramide, as Rochosas eran como o Tíbet: unha alta meseta, de probablemente uns 6.000 metros sobre o nivel do mar. Nos últimos 60 millóns de anos a erosión afectou ás rochas máis altas, deixando ao descuberto as rochas máis vellas que se atopaban debaixo, e formando a paisaxe actual das Montañas Rochosas.
Períodos de glaciación sucedéronse dende o Plistoceno (hai 1,8 millóns - 70.000 anos) ata o Holoceno (hai menos de 11.000 anos). As idades de xeo deixaron as súas pegadas nas Rochosas, creando extensas formacións glaciares, como vales e circos glaciares. Episodios glaciares máis recentes son a glaciación Bull Lake que comezou hai uns 150.000 anos, e a glaciación Pinedale que durou ata hai uns 15.000-20.000 anos.
Xeografía
As montañas Rochosas son comunmente definidas como as que se estenden dende o río Liard, no sur de Columbia Británica, ata o río Grande, en Novo México. Outras cordilleiras montañosas continúan máis aló deses dous ríos, pero estas non forman parte das Rochosas aínda que si da cordilleira Americana. A definición dos Estados Unidos das Rochosas, porén, inclúe ás montañas Cabinet e ás Salish de Idaho e Montana, mentres que as súas homólogas do norte do río Kootenai, as montañas Columbia, son consideradas un sistema distinto no Canadá, estendéndose cara o oeste do gran val denominado fosa das montañas Rochosas, que corre ao longo da Columbia Británica dende o seu comezo no medio do val do río Flathead, ao oeste de Montana, ata a ribeira sur do río Liard. As Rochosas varían no seu ancho dende os 110 aos 480 quilómetros. Tamén ao oeste da fosa das Rochosas, cara o norte e encarando a cordilleira Muskwa a través do val, está a cordilleira Stikine Ranges e as montañas Omineca do sistema das Interior Mountains da Columbia Británica. Unha pequena zona ao leste de Prince George, na Columbia Británica, no lado oriental do val, a chamada meseta McGregor Plateau, aseméllase ás Rochosas pero é considerada como parte da meseta interior.
O límite oriental das Rochosas está moi por riba das chairas interiores do centro de Norteamérica, e nel inclúense a cordilleira Front de Colorado, a cordilleira Wind River e as montañas Big Horn de Wyoming, as cordilleiras Absaroka-Beartoo e a fronte Rocky Mountain de Montana, e a cordilleira Clark de Alberta. No Canadá os xeógrafos definen tres grupos principais de cordilleiras: as cordilleiras Continental Ranges, as cordilleiras Hart e as cordilleiras Muskwa (as dúas últimas flanquean o río Peace, o único río que atravesa as Rochosas, e son coñecidas colectivamente como as Rochosas do Norte).
miniatura|[[Monte Elbert, o pico máis alto das Rochosas.]]
O límite occidental das Rochosas inclúe serras como a Wasatch, preto de Salt Lake City, e a Bitterroots, ao longo da fronteira entre Idaho e Montana. A Gran Conca e a meseta de Columbia separan esas sub-cordilleiras en distintos sistemas montañosos máis ao oeste, destacando entre elas Sierra Nevada, as cordilleiras Cascade e as montañas Coast. As Rochosas non se estenden dentro do Yukón ou Alasca, ou dentro do interior da Columbia Británica, onde o Sistema das Montañas Rochosas (pero non as montañas Rochosas) inclúen as montañas Columbia, que na súa parte sur son consideradas parte das Rochosas nos Estados Unidos. O Sistema das Montañas Rochosas nos Estados Unidos é unha rexión fisiográfica dese país; no Canadá coñécese como o Sistema do Leste.
As Montañas Rochosas destacan por conter os picos máis altos do centro de Norteamérica. O máis alto é o monte Elbert, localizado en Colorado, con 4.401 metros sobre o nivel do mar. O monte Robson, na Columbia Británica, con 3,954 m é a montaña máis alta das Rochosas canadenses.
A divisoria continental de América está localizada nas Montañas Rochosas e marca a divisoria hidrolóxica do continente americano, que separa, a un lado as concas que desaugan no océano Pacífico, e do outro as que desembocan no Atlántico. Triple Divide Peak (2.440 m), no Parque Nacional dos Glaciares, é así designado porque as augas que caen da montaña tamén van parar, ademais do Atlántico e o Pacífico, á baía de Hudson, no océano Ártico. Máis ao norte, en Alberta, o Athabasca e outros ríos alimentan a conca do Mackenzie, que desemboca no mar de Beaufort, tamén no Ártico.
A poboación humana non é moi densa nas montañas Rochosas, cunha media de catro persoas por quilómetro cadrado e poucas cidades con máis de 50 000 habitantes. Porén, a poboación aumentou rapidamente nos estados da zona entre os anos 1950 e 1990. Nese período os habitantes de Montana aumentaron nun 35 %, e os de Utah e Colorado ao redor de 150 %. En varias vilas e comunidades das montañas a súa poboación chegou a dobrarse nos últimos 40 anos. Por exemplo, Jackson Hole, Wyoming, incrementouna un 260 %, pasando de 1244 a 4472 residentes en 40 anos.
Os ríos que corren das Rochosas desaugan en tres océanos diferentes: océano Atlántico, océano Pacífico e océano Ártico. Entre eles, pódense citar:
Primeiros poboadores
Dende a última idade de xeo, as Montañas Rochosas foron fogar inicialmente de pobos indíxenas, como os apache, arapaho, bannock, pés negros, cheyenne, crow, flathead, shoshone, síux, ute, kutenai (ktunaxa no Canadá), sekani e dunnezaa entre outros. Os paleo-indios cazaban o extinto mamut e o bisonte antigo (un animal un 20% maior que o bisonte moderno) nos outeiros e os vales das montañas. Ao igual que as modernas tribos que os seguiron, os paleo-indios probablemente migraban cara as chairas no outono e no inverno para cazar o bisonte, e cara as montañas na primavera e no verán na busca de peixes, cervos, alces, raíces e bagas. En Colorado, ao longo da crista da divisoria continental, os muros de pedra que os nativos americanos construíron teñen entre 5.400 e 5.800 anos. Un cada vez maior número de evidencias científicas indican que os pobos indíxenas tiveron significativos efectos nas poboacións de mamíferos debido á caza, e na vexetación polas queimas deliberadas.
Exploración europea
A historia humana recente das Rochosas é probablemente a épaca nas que se produciron os cambios máis rápidos. O explorador español Francisco Vásquez de Coronado (cun grupo de soldados, misioneiros e escravos africanos), marchou cara o interior das Montañas Rochosas dende o sur en 1540. A introdución do cabalo, de ferramentas de metal, rifles, novas enfermidades, e diferentes culturas cambiaron profundamente a forma de vida dos nativos americanos. As súas poboacións foron sacadas das meirande parte das súas históricas cordilleiras polas enfermidades, guerras, a perda do seu hábitat (erradicación do bisonte), e os continuos asaltos á súa cultura.
En 1739, os comerciantes de peles franceses Pierre e Paul Mallet, mentres viaxaban a través das Grandes Planicies, descubriron unha cordilleira de montañas na cabeceira do río Platte, á cal as tribos nativas chamaban "Rochosas", converténdose nos primeiros europeos en informar desa descoñecida cordilleira. miniatura|200px|Alexander MacKenzie Sir Alexander MacKenzie converteuse no primeiro europeo en cruzar as Rochosas no ano 1793. Atopou os tramos superiores do río Fraser e acadou a costa do Pacífico onde agora está Canadá o 20 de xullo dese ano, completando o primeiro cruzamento transcontinental rexistrado dende Norteamérica ao Norte de México.
A expedición de Lewis e Clark (1804–1806) foi o primeiro recoñecemento científico das Rochosas. Nela recolléronse espécimes para os botánicos, zoólogos e xeólogos da época. Dise que a expedición facilitou a viaxe cara (e a través) as Montañas Rochosas para os europeos-americanos dende o leste, aínda que Lewis e Clark atopáronse polo menos a 11 europeos-americanos nas montañas durante as súas viaxes.
Os montañeiros, principalmente franceses, españois e británicos, percorreron as Montañas Rochosas dende 1720 ata 1800 na procura de depósitos de minerais e peles. En 1799 a compañía de comercio de peles North West Company estableceu en Rocky Mountain House un posto comercial onde están os contrafortes das Rochosas en Alberta, e os seus rivais da Hudson's Bay Company estableceron o seu posto na proximidade. Eses postos serviron como base para moita da actividade dos europeos nas Rochosas canadenses a comezos do século XIX. Entre as actividades máis destacadas están as expedicións do explorador David Thompson, que seguiu o río Columbia ata o océano Pacífico. Na súa expedición de 1811, acampou na confluencia dos ríos Columbia e Snake, colocando un poste no que reclamaba a zona para Gran Bretaña e indicaba a intención da North West Company de construír un forte no lugar.
Polo tratado anglo-americano de 1818, os Estados Unidos e o Reino Unido acordaron a "ocupación conxunta" das terras máis ao oeste do continente. A disputa de Oregón aprazaríase para unha data posterior. En 1819 España cedería os seus dereitos ao norte do paralelo 42 aos Estados Unidos, aínda que eses dereitos non incluían a posesión e tamén reflectían obrigas aos británicos e rusos relacionadas coas reclamacións destes na mesma rexión.
Asentamento
Despois de 1802, os comerciantes de peles e exploradores americanos marcaron o comezo da presenza xeneralizada de homes de raza caucásica nas Rochosas ao sur do paralelo 49. Entre os máis famosos estaban os americanos William Henry Ashley, Jim Bridger, Kit Carson, John Colter, Thomas Fitzpatrick, Andrew Henry e Jedediah Smith. O 24 de xullo de 1832, Benjamin Bonneville liderou a primeira caravana de carretas a través das Montañas Rochosas, usando o South Pass de Wyoming. De forma semellante, seguindo os pasos da expedición de Mackenzie en 1793, establecéronse postos de comerciantes de peles ao oeste das Rochosas do norte, nunha rexión do norte do Interior Plateau da Columbia Británica e que chegou a ser coñecida como Nova Caledonia. Os primeiros destes postos foron Fort McLeod (hoxe a comunidade de McLeod Lake) e Fort Fraser, e finalmente centrada no Stuart Lake Post (hoxe Fort St. James).
As negociacións con Gran Bretaña das seguintes décadas non chegaron a un acordo sobre o establecemento dos límites, e a disputa de Oregón converteuse nun asunto importante da diplomacia xeopolítica entre o Imperio Británico e a nova República Americana. A disputa pola ocupación durou ata o 15 de xuño de 1846, cando os británicos cederon os seus dereitos sobre esas terras co Tratado de Oregón.
En 1841 James Sinclair, representante da Hudson's Bay Company, guiou a uns 200 colonos da colonia Red River cara o oeste, para reforzar os asentamentos ao redor de Fort Vancouver nun intento de reter o distrito de Columbia para os británicos. O grupo cruzou as Rochosas polo val do Columbia, unha rexión da fosa das Montañas Rochosas preto de onde hoxe en día está Radium Hot Springs, na Columbia Británica, e despois diso viaxou cara o sur. A pesar destes esforzos, en 1846 os británicos cederon as súas terras do distrito de Columbia ao sur do paralelo 49 aos Estados Unidos, tamén como parte do Tratado de Oregón.
Milleiros de persoas atravesaron as Montañas Rochosas pola Senda de Oregón a comezos de 1842. Os mormóns comezaron a establecerse preto de Great Salt Lake en 1847. Dende 1859 ata 1864 foi descuberto ouro en Colorado, Idaho, Montana e a Columbia Británica, facendo saltar varias febres do ouro e levando a milleiros de prospectores e mineiros a explorar cada montaña e canón das Rochosas, creando así a primeira grande industria da cordilleira. A febre do ouro de Idaho por si soa xa produciu máis ouro que as de California e Alasca xuntas, e foi moi importante para o financiamento do exército da Unión durante a Guerra Civil Estadounidense. O ferrocarril transcontinental completouse en 1869, e o Parque Nacional de Yellowstone nacería en 1872 como o primeiro parque nacional do mundo. Entrementres, o ferrocarril transcontinental no Canadá prometeuse en 1871. A pesar das complicacións políticas impulsouse a súa finalización e esta produciuse en 1885: o Canadian Pacific Railway finalmente seguiu os pasos Kicking Horse e Rogers cara o océano Pacífico. Os funcionarios de ferrocarrís canadenses tamén convenceron ao Parlamento para deixar de lado amplas áreas das Rochosas canadenses como os parques nacionais de Jasper, Banff, Yoho e Waterton Lakes, sentando as bases para unha industria turística que prosperou ata o presente. O Parque Nacional dos Glaciares creouse cunha relación semellante cara a promoción turística pola Great Northern Railway. Mentres os colonos establecíanse nos vales e nas poboacións mineiras, a ética de conservación e preservación comezou a enraizarse. O presidente dos Estados Unidos Benjamin Harrison creou varias reservas forestais nas Rochosas nos anos 1891 e 1892. En 1902, Theodore Roosevelt expandíu a Medicine Bow Forest Reserve para incluír a área agora xestionada como Parque Nacional das Montañas Rochosas. O desenvolvemento económico comezou a centrarse na minaría, na madeira, na agricultura e no ocio, ademais das industrias de servizos para apoialos. Carpas e campamentos convertéronse en ranchos e granxas, fortes e estacións de trens pasarían a ser vilas, e algunhas destas medrarían ata converterse en cidades.
Demografía
A poboación é pouco densa, cunha media de catro persoas por km², habendo poucas cidades con máis de 50 000 habitantes.
Industria
Os recursos económicos das Montañas Rochosas son variados e abundantes. Atópanse significativos depósitos minerais, entre os que destacan os de cobre, ouro, chumbo, molibdeno, prata, tungsteno e zinc. A conca do Wyoming e varias áreas menores conteñen reservas de carbón, gas natural, xisto bituminoso e petróleo. Por exemplo, a mina Climax, localizada preto de Leadville, Colorado, foi a principal produtora de molibdeno do mundo, e chegou a empregar a 3.000 traballadores. A mina Coeur d'Alene, no norte de Idaho, produce prata, chumbo e zinc. As maiores minas de carbón do Canadá quedan preto de Fernie e Sparwood, na Columbia Británica.
Turismo
Constitúe un destino turístico moi popular, con diversos parques. No inverno, a principal actividade é o esquí en estacións como Aspen, Vail, Keystone, Breckenridge e Copper Mountain no Colorado. No Idaho, Sun Valley e no Utah, Snowbird.
Clima
A temperatura media é de 6 °C, sendo xullo o mes máis quente con 28 °C, mentres que en xaneiro é de -2 °C. Neva de media 36 cm.
1490
Outros
Historia ano a ano
Cultura Baden
miniatura|Cultura de Baden. Cor violeta do mapa. [[Europa Central.]] A cultura de Baden (entre o 3600 e o 2800 a.C.) foi unha cultura arqueolóxica da Idade de Bronce atopada en Europa Central, ocupaba unha área notablemente coincidente co Imperio Austrohúngaro, menos as áreas do Adriático. Dise que formou parte dun gran complexo arqueolóxico que abarca culturas na desembocadura do Danubio, a costa oriental do Mar Negro, Helespont e (Troia).
Foi case contemporáneo coa cultura de olería cordada e coa cultura de ánforas globulares.
Son coñecidas catro das súas cidades fortificadas, a máis famosa é Vucedol. Tamén é unha das áreas onde hai probas de vehículos con rodas procedentes de Europa central. As prácticas funerarias non son inconsistentes coas atopadas na estepa, cunha clara influencia oriental.
A economía era mixta. A agricultura a grande escala estivo presente, xunto coa cría de porcos, cabras, etc.
Segundo a hipótese dos kurgan avanzada por Marija Gimbutas, a cultura de Baden parece indoeuropea. Para aqueles que estiman a vella teoría que busca o 'urheimat' (casa natal ou orixinal) dos indoeuropeos en Europa central na zona ocupada pola anterior cultura Funnelbeaker, considérase similar á cultura indoeuropea.
É imposible descubrir a identidade étnica e lingüística das persoas asociadas a esta cultura. Non obstante, é tentador situalo entre o itálico e o celta, polo menos no gran prato de mesturas europeas nas chairas de Hungría.
Desmodium
Desmodium é un xénero de plantas con flor pertencente á familia fabáceas.
Especies
Algunhas especies:
.aw
.aw é o Dominio de Nivel Superior xeográfico (ccTLD) para Aruba. Está administrado polo SETAR.
Son permitidos os rexistros de segundo nivel, pero hai tamén un subdominio .com.aw para sitios comerciais.
Vilapena, Trabada
Xentilicio
O seu xentilicio é vilapenego.
Rebaque
O Team Rebaque foi un equipo e construtor mexicano de Fórmula 1, con sede en Leamington Spa, Reino Unido. Participaron en 30 Grandes Premios, inicialmente con coches comprados a Team Lotus, antes de que finalmente construíra un coche propio. O Rebaque HR100 foi presentado para as tres últimas carreiras do equipo antes do peche do mesmo.
Historia
O equipo foi fundado e centrado ao redor de Héctor Rebaque, o piloto mexicano que conduciu por primeira vez na Fórmula Un en para Hesketh. Logo da súa tempada de debut foi descartado por Hesketh, e sen outro equipo disposto a contratalo, Rebaque como piloto decidiu crear o seu propio equipo.
Ao comezo da tempada Rebaque chegou a un acordo con Team Lotus para comprar o seu modelo Tipo 78 de 1977. Tiña moi pouca experiencia, só lograra cualificar para unha carreira con Hesketh, e tivo un ano difícil. Malia que logrou anotar un punto no Gran Premio de Alemaña, tamén sufriu a ignominia de verse forzado a retirarse do Gran Premio do Brasil, debido a fatíga do condutor.
Rebaque HR100
Continuou o acordo con Lotus para a tempada esta vez comprando o Lotus Tipo 79 campión do ano anterior. Durante o ano encargou a Penske construír un chasis, o Rebaque HR100. O deseño do coche, de Geoff Ferris coa achega de John Barnard, estaba fortemente influenciado polo deseño do Lotus 79, e tamén incorporaba algúns elementos dos pontóns do Williams FW07. Rematouse a tempo para o Gran Premio de Italia dese ano, malia que non puido cualificarse. Para o Gran Premio do Canadá cualificou pero tivo que retirarse por problemas no chasis na volta 26, finalmente no GP dos EE.UU. non logrou cualificar. O equipo pechouse a finais de ano. A metade da tempada de Rebaque fichou por Brabham substituíndo a Ricardo Zunino. Ata a data Rebaque segue sendo o único equipo mexicano que participou nun Gran Premio do Campionato do Mundo.
Resultados Completos na Fórmula Un
(Chave) As carreiras en letra grosa indican pole position; as carreiras en cursiva indican volta rápida.
Parderrubias, Salceda de Caselas
Desta parroquia procede o pai de Martin Sheen.
Eleccións municipais en Sarreaus
Estes foron os resultados das eleccións municipais no concello de Sarreaus dende 1979. miniatura|200px|[[Galería de imaxes de casas dos concellos de Galicia|Casa do concello de Sarreaus]]
Composición das Corporacións
Corporacións democráticas en Sarreaus desde a aprobación da Constitución de 1978.
Comité Olímpico Nacional de Afganistán
O Comité Olímpico Nacional de Afganistán (en ) é o Comité Olímpico Nacional que representa a Afganistán. Hafizullah Wali Rahimi é o presidente do comité dende 2018. O Comité Olímpico foi creado en 1920, mais non foi recoñecido até 1936, a tempo para o debut de Afganistán nos Xogos Olímpicos de 1936 en Berlín, Alemaña.
Lista da Unión Europea de grupos terroristas
Esta é a lista de grupos terroristas aprobada polo Consello de Ministros de Exteriores da Unión Europea na posición común 2004/309/PESC.
Os grupos terroristas relatados nela concéntranse principalmente en América do sur, Oriente medio e Europa.
Axente Riciños
Neste libro hai varias referencias a clásicos da literatura infantil como Riciños de ouro, Carapuchiña vermella e Brancaneves.
Sinopse
Riciños é unha rapaza moi esperta, que soluciona todo tipo de problemas e, alí onde vai, axuda á xente. O conto comeza con Riciños na casa dos osos (Riciños de ouro) onde, debido a ausencia dos osos, decide arranxa as camas e evita que a casa arda atendendo a comida sempre e cando despois os osos lle dean un pouco desa sopa, a continuación marcha da casa dos osos e tras camiñar atopa a casa dos sete ananos, onde evita coa súa astucia que a bruxa malvada envelene a Brancaneves.
Tras resolver varios casos a policía ofrécelle traballar como detective, pero negase, pois ela prefire ser unha superheroiña.
1489
Outros
Historia ano a ano
Añaterve
Foi o primeiro mencey tinerfeño en chegar a acordos de paz con Alonso Fernández de Lugo, o adiantado dos Reis Católicos.
Biografía
Añaterve axudou ós casteláns en diferentes ocasións, aportando tropas auxiliares, especialmente na Primeira Batalla de Acentejo, na Batalla de Aguere e na Segunda Batalla de Acentejo.
Sakura
O nome Sakura pode referirse a:
Fernando Meirelles
Fernando Ferreira Meirelles, nado en São Paulo o 9 de novembro de 1955 é un director, guionista e produtor brasileiro.
Traxectoria
As súas primeiras experiencias co cinema foi co seu pai, que dirixiu filmes en 8 mm durante o seu traballo na universidade. En 1967, con once anos, Fernando pasou un ano en California, onde contactou co movemento hippie, que o impresionou. Con trece anos comezou a producir pequenos filmes en Super 8, inspirados polas animacións de Norman McLaren.
Durante a década de 1980 estudou na Escola de Arquitectura e Urbanismo da Universidade de São Paulo. O seu traballo de graduación foi feito en forma de filmes. Neses anos involucrouse tamén no cinema experimental, xunto cos seus amigos Paul Morelli, Marcelo Machado, Dário Vizeu e Bob Salatini. Os cinco fundaron a produtora independente Olhar Eletrônico. En 1982 realizaron programas infantís de televisión e a finais da década interesáronse na publicidade. En 1990 fecharon Olhar Eletrônico e abriron o negocio de publicidade O2 Films.
En 1997 Meirelles leu o libro de Paulo Lins Cidade de Deus e decidiu adaptala no filme realizado en 2002. Co éxito do filme conseguiu ofertas de Hollywood, conseguindo de novo boas críticas con The Constant Gardener.
Ricardo
Ricardo é un nome propio masculino de orixe xermánica. O seu significado é "rico e poderoso", deriva de Rik, rei, e hardt, forte.
Josh Woodward
Josh Woodward é un cantautor residente en Findlay, Ohio. Compón música rock acústica, folk e alternativa, e interpreta e produce as súas propias obras, distribuíndoas libremente. A súa carreira musical comezou a principios do ano 2002 e continúa a día de hoxe.
Josh Woodward foi un dos músicos pioneiros no uso de licenzas Creative Commons e na venda de álbums deixando a escolla do prezo ao comprador. Dende que comezou coa súa política de compartir a súa obra, o músico conseguiu superar a fronteira do millón de descargas, e actualmente está no terceiro posto dos artistas de Jamendo.
Moitos dos primeiros temas de Woodward compuxéronse en resposta a retos de Song Fight!, onde gañou máis da metade das veces que se presentou, o que lle valeu unha das porcentaxes de vitorias máis elevada do sitio web.
A vida na súa vila é un tema recorrente nas súas cancións. O seu estilo musical é comparable aos de Simon and Garfunkel, Barenaked Ladies ou John Mayer.
Álbums
A obra de Woodward abarca máis de 150 temas musicais, repartidos nos seguintes álbums publicados pola discográfica Snooter Records:
Todos os seus álbums contan con versións con voz e instrumentais, e están dispoñibles tanto para a súa descarga de balde como para mercalos. Asemade, Woodward publica no seu sitio web versións preliminares de temas que posteriormente inclúe en álbums. Os temas están dispoñibles en formatos comprimidos ─OGG (a través de Jamendo) e MP3─ e sen perdas, e tamén están dispoñibles case sempre as letras e notacións musicais en formato estadounidense.
Concertos
Woodward dá concertos polo noroeste do seu estado, Ohio, principalmente na súa localidade. No seu sitio web hai dispoñibles para a súa descarga algunhas gravacións de directos, tanto de temas propios coma de versións doutros.
Licenza
Todos os temas de Josh Woodward está amparados na licenza «Creative Commons Recoñecemento 3.0 Estados Unidos». Por tanto, considérase música libre.
Mogwai Young Team
Mogwai Young Team (tamén coñecido como Young Team) é o álbum de estrea da banda escocesa de post-rock Mogwai, publicado o 21 de outubro de 1997 a través do selo Chemikal Underground.
Mogwai Young Team foi reeditado en maio de 2008 por Chemikal Underground, empaquetado como unha remasterización do álbum orixinal cun segundo disco que contiña cancións raras das sesións de gravación de Young Team. Do segundo disco, só "Young Face Gone Wrong" fora lanzada anteriormente.
O gran Lebowski
O gran Lebowski (en The Big Lebowski) é un filme estadounidense escrito e dirixido polos Irmáns Coen que foi estreado en 1998. A historia do filme está ambientada a comezos dos anos 1990. Jeff Bridges interpreta a Jeff Lebowski, un desempregado preguiceiro dos Ánxeles alcumado "the Dude". Despois dunha confusión de identidade, the Dude é presentado a un millonario tamén chamado Jeffrey Lebowski. Cando a muller trofeo do Lebowski millonario é secuestrada, encárgalle a entrega do recate para asegurar a súa liberación. O plan vólvese en contra cando o seu amigo Walter Sobchak (John Goodman) fai por quedar co rescate completo. Julianne Moore, Steve Buscemi e John Turturro tamén son protagonistas no filme, xunto con Philip Seymour Hoffman, David Huddleston e Tara Reid en papeis secundarios. O filme ten unha narración no comezo e cara ao final realizada por un vaqueiro coñecido soamente como "The Stranger", interpretado por Sam Elliott.
Está vagamente inspirado na obra de Raymond Chandler. Joel Coen declarou: "Queriamos facer unha especie de historia de Chandler - segundo como se move de forma episódica, e como trata sobre os personaxes que intentan desvelar un misterio, así como ter unha trama irremediablemente complexa que é, en definitiva pouco importante." A banda sonora orixinal foi composta por Carter Burwell, un colaborador habitual dos Irmáns Coen.
A recadación de O gran Lebowski foi decepcionante nos Estados Unidos, e recibiu críticas diversas na súa estrea. Co tempo, os comentarios do filme tenderon a ser positivos, e ó cabo converteuse nun filme de culto, caracterizado polos seus idiosincráticos personaxes, as secuencias de soños, o diálogo pouco convencional e a banda sonora ecléctica.
Estreouse en galego o 8 de novembro de 2003 a través da TVG. A directora de dobraxe foi Charo Pena.
Sinopse
The Dude (Jeff Bridges), un vago que vive na cidade dos Ánxeles, un día é confundido por un par de matóns co millonario Jeff Lebowski, con quen só comparte apelido. Tras recibir unha malleira, inicia a busca do Gran Lebowski. Do seu encontro xurdirá un trato: The Dude recibirá unha recompensa se consegue atopar á muller do magnate.
Chris Cockrell
Chris Cockrell é un músico estadounidense que tocou o baixo en Sons of Kyuss, que posteriormente sería Kyuss. Tocou tamén na banda Solarfeast, que editou Gossamer en 1995.
Literatura do Romanticismo en Francia
thumb|300px|[[Jean Auguste Dominique Ingres|Ingres A apoteose de Homero (Museo do Louvre).]] O Romanticismo é unha corrente artística de Europa occidental que iniciou ao longo do século XVIII en Gran Bretaña (Outre-Manche) e en Alemaña (Outre-Rhin), estendéndose ata Francia, Italia e España no século XIX. En Francia, desenvolveuse durante a Restauración, como reacción contra as normas do Clasicismo e o Racionalismo filosófico dos séculos anteriores.
O Romanticismo baséase na vindicación do particular fronte ao colectivo, e na rebeldía creadora por parte dos poetas, que queren terminar coas normas para a creación literaria que prescribe o Clasicismo, as normas aristotélicas como a regra das tres unidades (tempo, espazo e acción). Trátase pois dun movemento que avoga pola liberdade da arte. O Romanticismo caracterízase por unha vontade de explorar todas as posibilidades artísticas cun fin expresivo. Así, pódese falar dunha reacción dos sentimentos contra a razón, e contra o empirismo que exalta o misterio e o sobrenatural e que busca un escape no soño, a fantasía, o mórbido e o exótico. Os valores estéticos e moralé do Romanticismo, as súas ideas e tópicos novos non tardaron en influír sobre outros ámbitos, en particular a pintura e a música.
O Romanticismo en Francia representou un movemento de reacción contrario á literatura nacional, dominada por un Clasicismo que xa non era exactamente un modelo de imitación dos clásicos. Nas literaturas inglesa e alemá o Clasicismo non calara con tanta intensidade como en Francia ou España, aínda que esta corrente foi predominante neste século. En Francia, país de tradición grecolatina, a literatura continuou sendo clásica ata moito despois do Renacemento.
O pensamento romántico comezou a formarse cara a 1750 e alcanzou o seu termo aproximadamente un século máis tarde. Fraguouse xa no século XVIII, foi contido e ata rexeitado durante a Revolución e o Primeiro imperio, chegou á madurez só baixo a Restauración e o seu triunfo confirmouse cara a 1830, na Batalla de Hernani.
Raza (filme)
Raza é un filme franquista dirixido por José Luis Sáenz de Heredia que foi estreado en 1942. O filme está baseado na novela homónima escrita por Francisco Franco co pseudónimo de Jaime de Andrade.
Sinopse
O mariño Pedro Churruca morre en Cuba durante a Guerra Hispano-Estadounidense (1898). A súa viúva, Isabel Acuña, educa os seus fillos, que seguen camiños moi diferentes: Isabel casa cun militar, Jaime entra nun convento, Pedro comeza unha carreira política e José, a militar. A Guerra Civil provocará a desintegración da familia.
A Picoña, Salceda de Caselas
San Martiño da Picoña é unha parroquia que se localiza no concello de Salceda de Caselas na comarca de Vigo. Segundo o padrón municipal de 2004 tiña 527 habitantes (274 mulleres e 253 homes), distribuídos en 11 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 559 habitantes. Segundo o IGE, no 2014 a súa poboación medrara ata os 528 habitantes, sendo 254 homes e 274 mulleres.
Almanaque
Hemeroloxías e parapegmata
Os textos máis antigos que se poden considerar almanaques atopáronse no Oriente Próximo datados a mediados do segundo milenio a.C. Entre eles está o denominado almanaque babilónico, que listan días favorables e desfavorables con consellos do que facer en cada un deles, existen diferentes variantes e versións. Tamén se atoparon listas exipcias para bos e malos momentos, tres veces cada día. Moitos destes prognósticos estaban conectados con acontecementos celestiais. O almanaque grego, coñecido como parapegma, existiu na forma dunha pedra inscrita na que se indicaban os días do mes por medio de caravillas móbiles insertadas en orificios perforados. Había tamén textos escritos, segundo Dióxenes Laercio, Parapegma era o título dun libro de Demócrito. Tolomeo, o astrónomo alexandrino do século II escribiu un tratado, Phaseis que tiña como núcleo central un parapegma, unha lista de cambios regulares de tempo cada tempada, primeiras e últimas aparicións de estrelas ou constelacións ao saíer e poñerse o sol, acontecementos solares como solsticios, todo organizado segundo o ano solar.
Efemérides, zijs e táboas
miniatura|Páxina dun almanaque en latín do século XV A orixe do almanaque tamén se pode conectar coa astronomía babilónica, que realizaba táboas de períodos planetarios para predicir fenómenos lunares e planetarios. Os zij eran as táboas que se realizaron máis tarde na Astronomía islámica medieval. Estas obras era táboas astronómicas auxiliares a diferenza dos almanaques modernos nos que se da a posición dos corpos celestiais e non precisan de máis cálculos. O máis antigo almanaque moderno nese senso é o Almanaque de Azarqueil escrito en 1088 por Abū Ishāq Ibrāhīm al-Zarqālī en Toledo, al-Andalus que proporcionaba as verdadeiras posicións do Sol, Lúa e planetas por catro anos, de 1088 a 1092 así como outras táboas relacionadas. Unha tradución e adaptación latina foi a das Táboas de Toledo do século XII e as afonsinas do XIII
Almanaques modernos
miniatura|Almanaque Gallego publicado na Habana por [[Adelardo Novo e Casimiro Fernández para 1909. Un dos moitos almanaques que se publicaron entre a colonia galega emigrada en América.]] Ata primeiros do século XX os almanaques foron unha lectura moi popular e tras a Biblia foron as obras que máis se imprimían e lían. Entre os máis coñecidos o Almanach de Liège (1626), Almanach Royal (1683-1919), Almanach de Gotha (1763-), Almanach des Muses (1765-1833). Tamén existiron almanaques satíricos como o Poor Robin's Almanack (1663-1776)