cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Campionato do Mundo de Baloncesto de 2006
Contexto baloncestístico
Arxentina tiña que confirmar que era nese momento a mellor selección do mundo despois da súa medalla de ouro nos Xogos Olímpicos de 2004 sabendo xa que era unha das derradeiras oportunidades de facelo, xa que o relevo xeracional estaba ás portas. Xusto na situación contraria atopábase a selección de Serbia e Montenegro, que presentaba un equipo cunha media de idade reducida, e cheo do que probabelmente serán futuros NBA, pero que fixo unha actuación desastrosa no Eurobasket 2005 na casa.
Grecia tiña que confirmar o seu status de campión de Europa cun xogo radicalmente diferente ó de seleccións como a alemá ou a francesa, que tamén amosaron ter unha grande ambición, e que estaban encabezadas por xogadores NBA como Dirk Nowitzky ou Boris Diaw.
Sexa como fora, as lesións de último minuto trocarían lixeiramente os cadros de xogadores antes do inicio do Mundial, destacando as ausencias de Tony Parker (Francia - fractura ), de Gilbert Arenas (Estados Unidos - problemas físicos ) e de Boniface N’Dong (Senegal - lesión ).
Sobre o campionato
miniatura|dereita|250px|As mascotas nun dos descansos.
As mascotas
BAD BADTZ-MARU, un pingüino que odia perder, foi elixido como mascota deste campionato. El e a súa pandilla son os personaxes dunha serie de debuxos animados de moito éxito no Xapón. Isto foi posíbel grazas a un acordo entre a propia FIBA e a produtora Sanrio Co., Ltd. & Sanrio Far East Company, Ltd..
As animadoras
Os equipos de animadoras encargadas de anima-los descansos e tempos mortos dos partidos disputados en Saitama foron as Red Foxes, de Rusia, e as Euro Dancers, de Lituania aínda que animan nos partidos na casa do CSKA de Moscova.
Clara Sereni
Clara Sereni, nada en Roma en 1946, é unha escritora e tradutora italiana.
Campionato do Mundo de Baloncesto de 2006
Os patrocinadores
Seis patrocinadores norteamericanos e europeos son propios da FIBA, mentres que outros oito son propios da competición en si, que son case todos de países asiáticos, maioritariamente do Xapón.
Clara Sereni
Traxectoria
Viviu na súa cidade natal ata que en 1991 decide trasladar a súa residencia a Perugia, onde desenvolveu tamén unha carreira política como vicealcaldesa (1995-1997). En 1998, en gran parte debido á enfermidade mental de seu fillo, promoveu a Fondazione Città del sole – Onlus que loita a favor dos enfermos psíquicos e mentais graves.
Traduciu obras de Balzac, Stendhal e Madame de La Fayette.
Rinoceronte de Xava
O rinoceronte de Xava (Rhinoceros sondaicus) é un membro da familia dos Rhinocerotidae e unha das cinco especie de rinocerontes que quedan. Pertence ó mesmo xénero que o rinoceronte da India, e ten a mesma pel en mosaico que semella unha armadura, pero é máis pequeno (de feito, aseméllase máis en tamaño ó rinoceronte negro do xénero Diceros). O seu corno mide usualmente menos de 25 cm, menor que o das outras especies de rinocerontes.
Phycodurus eques
O Phycodurus eques é un peixe mariño da familia Syngnathidae, o cal inclúe a especie Phyllopteryx taeniolatus, peixes agulla e cabalos de mar. É o único membro do xénero Phycodurus.
Rinoceronte de Xava
Esta especie era das máis comúns en Asia, e o seu territorio abranguía as illas de Xava e Sumatra, todo o sueste de Asia, a India e a China. A especie está en perigo crítico, con só unha poboación coñecida en liberdade, e ningún exemplar en catividade. É posiblemente o gran mamífero máis raro da terra, cunha poboación de só 40 individuos no Parque Nacional Ujung Kulon no leste de Xava, en Indonesia. Unha segunda poboación do Parque Nacional Cat Tien de Vietnam foi confirmada como extinta en 2011. O declive do rinoceronte de Xava atribúese á caza, sobre todo para obter os seus cornos, que son altamente valoradas na medicina tradicional chinesa, chegando a valer $30.000 o quilogramo no mercado negro. A perda de hábitat, especialmente como resultado das guerras, como a Guerra de Vietnam, contribuíu á desaparición da especie e á súa difícil recuperación. Os exemplares que aínda se conservan viven no Parque Nacional Ujung Kulon, pero esta especie está aínda en perigo polos cazadores, as enfermidades e a perda de diversidade xenética que supón a depresión endogámica.
Campionato do Mundo de Baloncesto de 2006
Os autocolantes e o lema
O lema ilustra a situación das forzas presentes, fai tempo inmersas nunhas épocas de dominación do mundial por diferentes seleccións (URSS, Iugoslavia ou EEUU) que agora están superadas. O lema di: One world, one title, que traducido ó galego significa Un mundo, un título.
O autocolante mostra uns xogadores de baloncesto practicando o desporte no Monte Fuji, aparecendo en primeiro plano un loitador de sumo con actitude agresiva, suxeitando nunha man un dos balóns oficiais do torneo. A parte inferior do autocolante imita ós das grandes producións cinematográficas presentando unha pequena lista de xogadores ó estilo das presentación dos actores e actrices nos autocolantes das películas.
Cobertura televisiva
Esta competición foi televisada na meirande parte dos países, aínda que non sempre fora nas televisións públicas. En España, por exemplo, foi retransmitida por unha cadena de nova creación que aínda non tiña cobertura en todo o territorio, laSexta, sendo os principáis comentaristas Andrés Montes, Juanma Iturriaga e Juan Domingo de la Cruz. En Estados Unidos, onde a xente non estivo moi interesada nesta competición, foi a ESPN quen emitiu os partidos da selección americana e uns poucos máis.
A campaña Clean Game
De acordo co Comité Olímpico Internacional e coa Axencia Mundial Antidopaxe, a FIBA quiso proporcionarlle a este torneo o espírito da loita contra o dopaxe no deporte coa campaña Clean Game (Xogo Limpo na súa tradución ó galego). Dándolle un aspecto máis oficial que as precedentes intervencións neste asunto, a campaña foi asociada a un logo para así consolida-la imaxe e importancia da campaña entre os afeccionados ó baloncesto. Algúns xogadores (en concreto ós xogadores angoleños no partido Francia - Angola) incluso colgaron unha camiseta laranxa co logo co obxectivo de amosar ós ollos do mundo a importancia deste movemento.
Proceso de cualificación
Para o campionato estaban clasificados de forma automática Xapón e Arxentina, actual campión olímpico.
No proceso de cualificación para o Campionato mundial de baloncesto inscribíronse 56 seleccións (12 de África, 10 de América, 16 de Asia, 16 de Europa e 2 de Oceanía).
Cada zona continental realizou as súas eliminatorias:
Catro seleccións participan por invitación do Corpo Central da FIBA, a decisión foi tomada en novembro do 2005.
O criterio para decidi-la invitación foi:
Países participantes
dereita|350px|miniatura|Situación dos países cualificados para o campionato.
*: Herda os números de Iugoslavia
Formato da competición
Na Rolda Preliminar divídense as 24 seleccións cualificadas en 4 grupos de 6 equipos, onde xogarán todos contra todos. Ó remate das cinco datas os primeiros catro equipos clasificados acadarán a Rolda Final.
Na Segunda Rolda serán eliminatorias a un só partido, acadando a seguinte rolda o equipo que consiga a vitoria, ata obte-lo campión do torneo.
Os equipo eliminados nos Cuartos de Final disputarán a Rolda de Cualificación para defini-la súa posición final no torneo.
Cadros de xogadores
Os cadros de xogadores dos 24 países participantes inclúen en total 288 xogadores.
Árbitros
Para o Campionato Mundial, a FIBA elixiu 40 árbitros profesionáis.
Rolda preliminar
Este campionato do mundo arrancou coa derrota lóxica do país anfitrión, Xapón, contra Alemaña, e cunha nova extradeportiva, o anuncio da suspensión por tres partidos do xogador neozelandés Mark Dickel, despois de dar positivo nun control antidopaxe por consumo de marihuana.
A primeira rolda do campionato caracterizouse principalmente pola igualdade presente na maior parte dos grupos, motivada polas grandes sorpresas que seleccións como Líbano (non espérábase dela ningunha vitoria e gañoulle a Francia dun punto e a Venezuela, loitando pola clasificación a oitavos de final ata a derradeira xornada e quedándose fóra por perder contra os seus rivais directos na táboa de cualificacións), e Nixeria no grupo A (gañoulle a Serbia e Montenegro na primeira xornada e acadou o pase coma terceira de grupo por enriba desta selección), ou Angola no grupo B (que conseguiu pasar coma terceira de grupo trala súa derrota contra a Alemaña de Dirk Nowitzky tras tres tempos extras no mellor partido visto na rolda preliminar).
Nesta rolda previa destaca tamén o pouco acerto xeral que as seleccións tiveron dende a liña de tiros libres, tendo tódalas selección porcentaxes baixos, sendo o da China o mellor cun 81.5%. Nas outras estatísticas de equipo, a selección estadounidense álzase co título de máximo anotador con 108.6 puntos por partido. En tiros de dous puntos a mellor porcentaxe é a de España, cun 59.9%, en triplas é de Porto Rico cun asombroso 51.0%.
No que a estatísticas individuais se refire, Yao Ming foi o máximo anotador da rolda preliminar con 28.4 puntos por partido.
Os mellores equipos da rolda preliminar foron a Arxentina, Grecia, España e os Estados Unidos, únicos equipos invictos, e os peores foron Qatar, o Senegal e Panamá, que non lograron inaugura-lo seu palmarés de vitorias.
Rolda final (Saitama)
Nos cuartos de final non houbo esta vez ningunha sorpresa, os catro equipos invictos conseguiron pasar á seguinte eliminatoria. Puido verse xa unha clara separación entre os catro equipos que logo acadarían as semifinais e os outros competidores que tamén tiñan un bo nivel, pero non o suficiente como para poder poñer en apuros ós «cabezas de serie».
Nas semifinais produciuse unha especie de mostra de superioridade de Europa por enriba de América. Grecia deu a primeira sorpresa da xornada ó eliminar o equipo estadounidense, mentres que España eliminaba a Arxentina, anteriores subcampións mundiais e campións olímpicos, nos derradeiros segundo do encontro grazas a un tiro libre de Jose Calderón, que non foi replicado na tripla que lanzou Manu Ginóbili sobre a bucina. A final entre España e Grecia era inédita nun Mundobasket. Sen Pau Gasol, mancado no nocello, a selección española comezou o partido dunha maneira fulgurante, deixando rapidamente atrás no marcador á selección grega, que atopábase perdida sen os seus lanzamentos exteriores. No parecía posíbel parar á España, que dominaba tódolos aspectos do xogo, sendo Jorge Garbajosa o seu líder ofensivo. Os gregos, quizais cansados polo seu esforzo nas semifinais, non puideron máis que asistir impotentes á coronación dos españois como novos campións do mundo. Foron recibidos a noite mesma da chegada a España, na Praza de Castela da propia capital, Madrid
Conclusións do campionato
É a primeira vez que ámbolos dous finalistas chegaban a ese estado do campionato. Pero máis aló diso, o resultado do continente europeo foi moi bo: dous finalistas, seis seleccións de oito nos cuartos de final, unha moi boa impresión técnica e táctica... que incluso suscitou a admiración do adestrador estadounidense. Admiración reforzada polo feito de que só un dos finalistas xogaba na NBA, Jose Manuel Calderón.
miniatura|dereita|250px|Unha xogada no Alemaña-Lituania. Sen o seu mellor xogador, Pau Gasol, España viu o triunfo do seu fabuloso equipo júnior de 1999, a chamada Generación de Oro (Xeración de Ouro en galego): Pau Gasol, Felipe Reyes, Juan Carlos Navarro, José Manuel Calderón, Berni Rodríguez). Trala súa demostración ofensiva contra a selección estadounidense, Grecia e o seu lendario adestrador Panayiótis Giannákis non puido sobrepoñerse á defensa española (31% de posesión). Os estadounidenses e os arxentinos intentaron chegar ós niveis destes dous equipos, facendo así que a opinión xeral fora que ás semifinais chegaron os catro mellores equipos. E é que os arxentinos non foron os que perderon, senón que os españois foron os que acadaron a final nos derradeiros segundos, provocando así a súa inesperada ausencia do podio final. Coa retirada da maioría dos xogadores maiores de trinta anos da selección, o futuro da Albiceleste semella peor. Os Estados Unidos gañaron unha nova medalla, mellorando así o resultado do Mundial de Indianápolis, no que remataron no sexto lugar. O plan de traballo da selección estadounidense está enfocado ós Xogos Olímpicos de 2008 tendo nesta medalla de bronce un bo impulso.
En cabeza das restantes selección rematou Francia, a pesar da ausencia de Tony Parker. Entre os equipos máis mozos da competición, e con moitas esperanzas postas neles, atópanse Turquía (6º) ou Lituania (7º); e incluso Italia (9º), que contou con Marco Belinelli, ou Serbia e Montenegro (11º) teñen ambicións similares con respecto o vindeiro relevo xeracional. Dirk Nowitzki semellou que non liderou todo o que realmente podía á selección alemá (8º), sobre todo nos momentos decisivos. .
Os equipos africanos confirmaron a melloría do nivel do seu baloncesto dentro da xerarquía mundial. Angola tardou tres tempos extra en caer derrotada contra os alemáns, e mostrou unha disposición excelente en oitavos de final contra a selección francesa, mentres Nixeria non decepcionaba tampouco, ó derrotar á selección serbomontenegrina na primeira rolda. América, exceptuando a Estados Unidos e Arxentina, está na situación contraria, pasando unha mala época a selección do Brasil, noutra época liderada por Oscar Schmidt, na cola da competición, e a Porto Rico, que sen as súas antigas estrelas Ramón Rivas e Piculín Ortiz quedou tamén na parte baixa, pero un pouco mellor que Panamá. Asia e Oceanía tamén decepcionaron: Australia (a pesar da presenza na selección de Andrew Bogut) e Nova Zelandia tamén fixeron un mal torneo, ó igual que a selección anfitrioa, Xapón, mentres que China seguiu tan débil coma sempre, excepto Yao Ming, e será moi raro que poidansubir ó podio dos Xogos Olímpicos de Pekín.
Para terminar, a arbitraxe non deu para polémicas, o que tamén semella confirmar o progreso do baloncesto FIBA. O público asistente ós partidos comportouse perfectamente, en parte influído pola timidez dos xaponees á hora de animar. Ademais, o interese global dos medios, exceptuando nos Estados Unidos tamén semella aumentar, xa que a web oficial da FIBA, fiba.com, tivo a mellor progesión na clasificación Alexa do momento. .
As consecuencias
A eliminación prematura de certos equipos repercutiu sobre os seus adestradores. Así, Julio Toro, seleccionador de Porto Rico, e Ted Baldwin , seleccionador de Nova Zelandia dimitiron das súas funcións. Neses días, o presidente de Turquía, Ahmet Necdet Sezer felicitou persoalmente, por vía telefónica, os xogadores da selección turca, sendo esta unha actuación moi diferente á do remate do anterior Eurobasket.
Os xornais españois, malia que a ACB ocupaba un importante lugar nas súas novas, estaban acostumados ós titulares de tema futbolístico, mais fixeron sitio nas súas portadas para o éxito da selección española recollendo, entre outras cousas, a felicitación que o Rei de España lles deu, na que os calificou como "heroes".
Homo gautengensis
Homo gautengensis é unha especie de homínido proposta polo antropólogo Darren Curnoe no 2010. A especie sería para restos fósiles de homínidos africanos que antes se tiñan clasificado como Homo habilis, Homo ergaster ou nalgún caso como Australopithecus. Curnoe argumenta que sería unha das primeiras especies do xénero Homo
Descuberta e análises
No 2010 Curnoe a publicou a revisión dun cranio conservado parcialmente de xacementos de Suráfrica nas covas de Sterkfontein, preto de Xohanesburgo, que se escavara décadas antes. Nel clasifícase a nova especie como Homo gautengensis. Outros autores descartan a clasificación como esa especie polos conflitos coas clasificacións de "Australopithecus sediba". Os primeiros restos da especie foran descubertos no 1930 por Broom e Robinson e o cranio máis completo (especie Holotipo Stw 53) levantada do xacemento en 1977, a cal fora clasificada como Homo habilis. Este rango de especie está a proponse como sinónimo de “A. africanus”, mais a meirande parte dos analistas considérano dentro do xénero Homo, tendo sido xa proposto os restos desta como especie nova antes de que Curnoe a propuxera.
Descrición
Segundo Curnoe Homo gautengensis tiña unha ampla boca axeitada pola mastigación de material de plantas. Tiña un "cerebro pequeno" e "longos dentes", e "era probablemente un especialista ecolóxico, moito máis consumidor de material vexetal ca Homo erectus, Homo sapiens, e incluso ca Homo habilis". Aparentemente produciría ferramenta e incluso prendería lume, xa que hai constancia de queima de ósos de animais asociados con restos de H. gautengensis. Estímase que tería unha altura de 90-100 centímetros, andaba a dous pés cando andaba polo chan "mais probablemente gastaba moito tempo subido a árbores, seguramente alimentándose, durmindo ou escapándolle aos depredadores", segundo Curnoe.
Propúxose que non tería capacidade nin capacidades lingüísticas. Pola súa anatomía e idade xeolóxica, suxírese que está relacionado directamente con Homo sapiens mais que non é directamente un antecesor deste.
Consecuencias da proposta
A comezos do 2010 anunciouse a descuberta dun novo fósil da especie de primate Australopithecus sediba. A. sediba semella máis primitivo ca H. gautengensis mais viviron no mesmo tempo e no mesmo lugar". Con iso, apréciase que por H. gautengensis o Australopithecus sediba é menos candidato a ser antecesor dos humanos actuais.
Un motivo para a rápida descuberta de especies Homo é pola mellora nas metodoloxías de análise, habitualmente baseadas en anteriores descubertas e traballo con secuenciación xenómica, o que fai que haxa un mellor entendemento de onde poden existir novos xacementos e estudalos mellor. Ao contrario do que ca Australopithecus garhi, Curnoe propón a Australopithecus garhi, que foi atopada en Ethiopia e que data de arredor de 2.5 millóns de anos, é unha mellor candidata a ser o primeiro antecesor non-Homo na liña evolutiva de Homo sapiens. Porén, outros autores indican que "un múltiple número de especies, seguramente de curta duración, de proto-humanos viviron tanto no leste como sur de África no período de 2 a 1 millón de anos atrás" e poden ser realmente calquera desas o antecesor común dos actuais Homo sapiens.
Vitré
Vitré (Gwitreg en bretón, Vitræ en galó) é unha vila francesa do departamento de Ille e Vilaine, na rexión da Bretaña, en Francia.
Demografía
miniatura|esquerda|400px|Poboación de Vitré entre os séculos XIII e XXI
Zoroastrismo
miniatura|dereita|[[Faravahar (ou Ferohar), un dos principais símbolos do zoroastrismo, suponse que é a representación dun Fravashi (espírito gardián).]]
O zoroastrismo é unha relixión e unha filosofía baseada nas ensinanzas do profeta Zoroastro (tamén coñecido coma Zaratustra, na lingua avéstica) e antigamente atopábase entre as maiores relixións do mundo. Foi fundada probablemente pouco antes do século VI a.C. en Persia (Irán). O termo Zoroastrismo úsase coma sinónimo de Mazdeísmo (a adoración de Ahura Mazda, exaltado por Zoroastro coma a suprema divindade).
O zoroastrismo substituíu o politeísmo indoeuropeo por un culto monoteísta, fundamentado na sabedoría moral: a entidade creadora suprema (Ahura Mazda ou Ormazd) procrea o espírito do ben ou principio da verdade (Spenta Mainyu) e o espírito do mal ou principio da mentira (Angra Mainyu ou Ahriman). Os dous teñen os seus correspondentes seguidores, a miúdo divindades anteriores lixeiramente transformadas. Loitan eternamente polo dominio do mundo e sobre todo para convencer o ser humano, o único con liberdade para elixir, para que siga un camiño ou o outro. Este combate acabarase a finais dos tempos co triunfo do ben e unha purificación xeral polo lume.
O zoroastrismo mantivo restos da antiga relixión iraniana, por exemplo o papel central do lume e a luz. Posteriormente, vaise converter nunha relixión ritualista, en que se engadiron elementos xudaicos e budistas, e a súa esencia monoteísta foise diluíndo até converterse nunha concepción case absolutamente dualista.
O Avesta é o conxunto de libros sacros desta relixión, aínda que só se conserva unha parte moi fragmentaria.
Terminoloxía
O termo zoroastrismo é unha construción moderna que, segundo o dicionario Oxford, apareceu en primeiro lugar en 1874 na obra Principios de filoloxía comparada de Archibald Sayce, tal como consta no Oxford English Dictionary. En Occidente, a primeira referencia a Zoroastro que se conserva é atribuída a Thomas Browne (1605-1682), que brevemente se refire a el no seu libro de 1643 Religio Medici. Doutra banda, a imaxe de Zoroastro está presente no cadro A Escola de Atenas de Rafael para Giorgio Vasari en 1550, de forma que o coñecemento da súa filosofía filtrárase evidentemente no Renacemento italiano.
O termo mazdeismo é unha construción do século XIX, tomando Mazda- do nome Ahura Mazda e engadindo o sufixo -ismo para suxerir un sistema de crenzas. O nome zoroastrista para a relixión é mazdayasna, unha expresión avéstica que combina o último elemento do nome Ahura Mazda e a palabra yasna, que quere dicir 'devoción, crenza'.
Filosofía
Dalgún xeito, serviu como relixión nacional (antes do século III) ou relixión de Estado (entre os séculos III e VII) dunha parte significativa do pobo iranio. Comezou a decrecer logo da invasión do Imperio Aqueménida por Alexandre Magno, despois da cal se desintegrou e foi logo marxinada gradualmente polo islam a partir do século VII coa invasión musulmá de Persia e o declive do Imperio Sasánida. O poder político das dinastías iranias preislámicas legáronlle ao zoroastrismo un grande prestixio na antigüidade, e algunhas das súas doutrinas principais foron adoptadas por outros sistemas relixiosos. Non ten grandes divisións teolóxicas (o único cisma significativo baséase en diferenzas no calendario), pero non é uniforme. As influencias modernas tiveron un impacto importante nas crenzas individuais e locais, nas prácticas, nos valores e no vocabulario, complementando ás veces a tradición e enriquecéndoa, mais ás veces tamén desprazando a tradición por completo.
Crenzas básicas
Así di o credo zoroastriano coñecido como Fravarane (Yasna 12. I, contido no Avesta) :
O zoroastrismo baséase na existencia de Ahura Mazda, un deus universal e transcendente. Dise del que é o único creador non creado a quen toda adoración se dirixe en último termo. A creación de Ahura Mazda evidénciase como asha; a verdade e a orde son a antítese do caos, que é evidente como druj, falsidade e desorde. Os conflitos resultantes implican a todo o universo, incluíndo a humanidade, que ten un rol activo que xogar no conflito.
A relixión establece que a participación activa na vida a través de bos pensamentos, boas palabras e boas accións, é precisa para asegurarse a felicidade e manter o caos á parte. Esta participación activa é un elemento central no concepto de Zoroastro do libre albedrío e o zoroastrismo rexeita calquera forma de monacato. Ahura Mazda rematará por prevalecer sobre o mal, Angra Mainyu ou Ahriman, momento no cal o universo sufrirá unha renovación cósmica e o tempo rematará. Na renovación final, toda a creación (mesmo as almas dos mortos que foron inicialmente castigadas á "escuridade") reuniranse en Ahura Mazda, volvendo á vida na forma inmortal. Ao final dos tempos, unha figura salvadora (un Saoshyant) traerá a renovación final ao mundo (frasho.kereti), na cal os mortos revivirán.
Outras características
No zoroastrismo, a auga (apo, aban) e o lume (atar, adar) son axentes do ritual de purificación, e as cerimonias de purificación asociadas a estes elementos son consideradas as bases dunha vida ritual.
Na cosmogonía de Zoroastro, a auga e o lume son, respectivamente, o segundo e último elementos primordiais que foron creados, e a escritura considera que o lume ten a súa orixe nas augas. Tanto a auga como o lume son considerados elementos sustentadores da vida, e a auga e o lume están representados dentro do recinto dun templo do lume. Os zoroastristas normalmente rezan en presenza dalgún tipo de lume (que pode considerarse evidente en calquera fonte de luz), e o rito culminante do principal acto de adoración constitúe un "fortalecemento das augas". O lume considérase un medio polo cal se gaña a visión espiritual e a sabedoría, e a auga é considerada como a fonte da sabedoría.
Mentres que os parsis na India tradicionalmente opuxéronse ao proselitismo, probablemente por razóns históricas, e mesmo o consideraron un delito polo cal o culpable podería enfrontarse á expulsión, os zoroastristas de Irán nunca se opuxeron á conversión, e a práctica foi aprobada polo Consello de Mobeds de Teherán. Mentres que as autoridades iranianas non permiten facer proselitismo dentro de Irán, os zoroastristas iranianos no exilio fomentaron activamente as actividades misioneiras, coa Asemblea Zaratustriana dos Ánxeles e o Centro Internacional de Zoroastro en París como centros destacados. Como noutras moitas relixións, aléntase ós zoroastristas a casar con outros da mesma fe, pero isto non é un requisito obrigatorio.
Na tradición zoroástrica, a vida é un estado temporal en que se espera que un mortal participe activamente na continua batalla entre a verdade e a falsidade. Antes de nacer, a urvan ('alma') dun individuo aínda está unida co seu fravashi ('espírito gardián'), e existiron dende que Mazda creou o universo. Durante a vida, o fravashi actúa como un gardián e protector. No cuarto día despois da morte, a alma reúnese co seu fravashi, en que se recollen as experiencias da vida no mundo material para a batalla continua no mundo espiritual. Na súa maior parte, o zoroastrismo non ten unha noción de reencarnación, polo menos non ata que chegue a renovación final do mundo. Os seguidores de Ilm-i-Kshnoom na India creen na reencarnación e na práctica do vexetarianismo, dous principios descoñecidos polo zoroastrismo ortodoxo.
Nas escrituras e a tradición zoroástrica, un cadáver é un hóspede pola putrefacción e a decadencia, por exemplo, de druj. Por tanto, a escritura ordena a eliminación segura dos mortos, de forma que un cadáver non contamine a boa creación. Estes preceptos son a base doutrinal da práctica tradicional da rápida desaparición da exposición ritual, identifícase máis comunmente coas chamadas torres do Silencio para as cales non hai termo técnico estándar, xa sexa nas escrituras ou na tradición. A exposición ritual só é practicada polas comunidades zoroastrianas do subcontinente indio, onde non é ilegal, pero que se buscan métodos alternativos de eliminación despois do envelenamento por diclofenaco que levou á virtual extinción das aves preeiras. Outras comunidades zoroastrianas ou ben queiman os seus mortos, ou ben os enterran en fosas que están cubertas con morteiro de cal.
Orixes
O zoroastrismo xurdiu dun sistema relixioso prehistórico común indoiraniano, que data de principios do segundo milenio aC. Segundo a tradición zoroástrica, Zoroastro foi un reformador que exaltou a deidade da sabedoría, Ahura Mazda, á condición de ser supremo e creador, mentres que degradou outras deidades e rexeitou certos rituais.
Antigüidade
Durante o reinado de Artaxerxes II (sobre o 400 aC), construíronse os primeiros templos onde se veneraba a Ahura Mazda, Mitra e Anahita.
Baixo os imperios de orixe grego e parno (os seléucidas e os arsácidos), o zoroastrismo mantívose xunto a novos cultos estranxeiros. Durante este período, botáronse a perder unha boa parte dos textos que compuñan o Avesta, perdéndose para sempre.
O sacerdocio estruturouse, cun mobadhan mobadh ('xefe supremo') á fronte, os mobadh ('xefes de distrito') como xefes territoriais e os moghan ('magos') como baixo clero. O mobadha mobadh era o principal dirixente espiritual e a segunda personalidade do imperio despois do rei, ao cal tiña o dereito de coroar. O Avesta era a súa guía escrita e Ardashir I escribiu unha edición completa para substituír a reducida que fixera o rei Vologases I de Partia (51-77). Sapor I reuniu sobre o 325 un concilio para fixar os canons. Moita información sobre a organización da relixión atópase na carta de Tansar ao rei de Tabaristán, que está datada sobre o 560 con Cosroes I. Un dos máximos expoñentes da filosofía zoroástrica foi Adurbad.
Coa chegada do islam, o zoroastrismo desapareceu case de todo. Algúns dos seus practicantes, denominados hoxe en día parsis, fuxiron cara ao subcontinente indio, levándose os fragmentos restantes dos textos sacros. Sobre o 2006, os practicantes do zoroastrismo eran uns 155.000.
Creación
O zoroastrismo recoñece a Ahura Mazda como o único creador de todo, e é o principio e o fin, o que non pode ser visto, o eterno, o puro e a única verdade. A creación de Ahura Mazda é a antítese do caos. Todo o universo, incluída a humanidade, están implicados neste conflito entre a orde e o caos.
Para garantir a felicidade e para manter baixo control o caos, é necesaria a participación activa na vida mediante bos pensamentos, boas palabras e boas obras. Esta participación activa é un elemento central no concepto de zoroastrista do libre albedrío, e rexéitanse todas as formas de vida monástica.
Escatoloxía
O conflito resultante entre o ben e o mal involucra a todo o universo, incluíndo a humanidade, que ten un papel activo no conflito.
En última instancia, Ahura Mazda prevalecerá sobre o mal (Angra Mainyu/Ahriman), sometendo o universo a unha renovación cósmica e, nesta última renovación, toda a creación, incluso as almas dos mortos que foron desterradas á escuridade, unirase a Ahura Mazda. Ao final dos tempos, un salvador chamado Saoshyant fará unha renovación do mundo, e os mortos resucitarán.
A continuación, terá lugar unha última purga do mal da Terra (cunha onda de metal fundido) e unha purgación da maldade dos ceos (cunha batalla cósmica das forzas espirituais). Ao final triunfará o ben, e cada persoa transformarase nun corpo e unha alma espiritualizada. Aqueles que morreron como adultos transformaranse en adultos sans de corenta anos de idade, e os que morreron novos serán permanentemente novos, cuns quince anos. Nestes novos corpos espirituais, os seres humanos vivirán sen alimentos, sen fame nin sede, e sen armas (ou a posibilidade de lesións). A substancia material dos organismos será tan lixeira que non poderá emitir ningunha sombra. Toda a humanidade falará unha soa lingua e pertencerá a unha soa nación sen fronteiras. Todo o mundo será inmortal (Amereât) e compartirá un só propósito e obxectivo: unirse coa divindade para unha perpetua exaltación da gloria de Deus.
Imaxes
As culturas antigas adoitan adorar imaxes; pero non é este o caso do zoroastrismo, que precisamente é unha das primeiras relixións en deixar fóra toda forma de idolatría. O zoroastrismo, igual que o seu sucesor, o islam, non tivo ídolos, a diferenza das outras relixións indoeuropeas e da relixión da Grecia antiga. Por esta razón, na Persia desta época non hai escultura sacra. As poucas representacións existentes de Ahura Mazda nunca foron consideradas como ídolos, senón como símbolos. Nunca se confundiu a imaxe coa substancia.
Lume
A enerxía do creador é representada no zoroastrismo polo lume e o sol, que son duradeiros, radiantes, puros e fornecedores da vida. Os fieis rezan normalmente ante algunha forma de lume ou fonte de luz.
Proselitismo e conversión
Os practicantes persas non permiten a conversión das persoas alleas á relixión. Nos últimos anos, porén, os fieis de Irán e Occidente si que son partidarios da conversión, a pesar da opinión do clero oficial de Bombai.
Morte e funerais
Os ritos funerarios están máis preocupados pola alma que polo corpo: cren que ao cuarto día despois da morte a alma abandona definitivamente o corpo e que este queda como unha coiraza baleira. Tradicionalmente, os defuntos eran aloxados na azotea dunhas torres pechadas, chamadas torres do silencio. Os voitres e as inclemencias do tempo limpaban os ósos.
O ser humano ten que seguir na súa vida os principios do ben, que se caracteriza pola piedade e a orde. Cando morra, será xulgado segundo as súas accións e vivirá nun paraíso ou nun inferno até a gran loita final.
Relación con outras relixións e culturas
O zoroastrismo posúe unha importancia única na historia das relixións por causa das súas ligazóns coas tradicións occidental abrahámica e oriental dhármica.
Sábse que as ensinanzas de Zoroastro deixaron pegadas no xudaísmo. Estas aprécianse na anxeloloxía, a crenza nun estado futuro de premios e castigos, a inmortalidade da alma e o xuízo final. Todo iso forma parte fundamental do esquema zoroastriano. Adicionalmente, a figura de Satanás, orixinariamente servente de Deus, asignado a el como o seu fiscal, veu asemellarse á de Ahriman, o inimigo de Ahura Mazda (Deus), cada vez máis. Tamén, a figura do Mesías, que inicialmente era un rei futuro de Israel que salvaría o seu pobo da opresión, evolucionou, en Isaías, por exemplo, nun salvador universal moi semellante ao Saoshyant persa (iraniano). Outros puntos de comparación entre Persia e Israel inclúen a doutrina dos milenios, o Último Xuízo, o libro celestial no que se inscriben as accións humanas, a Resurrección, a transformación final da terra, o Paraíso na terra ou no Ceo, o Inferno etc.
Algúns estudosos (Boyce, 1987; Black e Rowley, 1987; Duchesne-Guillemin, 1988) cren que un bo número de elementos da escatoloxía, soterioloxía, anxeloloxía e demonoloxía do xudaísmo -unha influencia clave no cristianismo-, ten a súa orixe no zoroastrismo, e foi transferida ao xudaísmo durante a catividade babilónica e a era persa. Con todo, existen diferenzas nos sistemas de crenzas.
Segundo Mary Boyce, «o zoroastrismo é a máis antiga de todas as relixións de credo reveladas, e tivo probablemente máis influencia, directa ou indirectamente, que calquera outro culto individual» (Boyce, 1979, páx. 1). O zoroastrismo propúxose como a fonte dos aspectos pos-Torá máis importantes do pensamento relixioso xudeu, que emerxeu durante a catividade babilónica.
Similitudes coas relixións abrahámicas
Algúns estudiosos, como James George Frazer ou James Joyce, cren que un bo número de elementos da escatoloxía, soterioloxía, anxoloxía e demonoloxía do xudaísmo e do cristianismo teñen a súa orixe no zoroastrismo, que sería transferido ao pobo xudeu durante a catividade babilónica na era Persa. O islam tamén parece integrar e adaptar as ideas principais.
Algunhas destas similitudes son:
Demografía
miniatura|Cerimonia [[Navjote Parsi (ritos de admisión dentro da fe zoroastriana).]] En 2004, o número de zoroastrianos en todo o mundo estaba estimado entre 145.000 e 210.000. O censo da India de 2001 indicaba que había 69.601 zoroastrianos parsis. En Paquistán son uns 5.000, a maioría viven en Karachi; estes aumentaron de número nos últimos anos, pola chegada de refuxiados desde Irán. Norteamérica é o fogar duns 18.000-25.000 zoroastrianos, tanto de ascendencia do sur de Asia como de Irán. Outros 3.500 viven en Australia (principalmente en Sydney). Os datos dos zoroastrianos de Irán variaron amplamente; o último censo (1974) antes da Revolución de 1979 indicaba que había uns 21.400 zoroastrianos.
Uns 10.000 practicantes permanecen nas rexións da Asia Central que foron consideradas o núcleo duro do zoroastrismo, por exemplo, en Bactriana, ao norte de Afganistán, Sogdiana, Margiana, e noutras áreas próximas á patria de Zoroastro.
No censo indio de 2001, os parsis eran 69.601, cousa que representa aproximadamente o 0,006% da poboación total da India, cunha concentración nas proximidades da cidade de Mumbai. Debido á baixa taxa de natalidade e unha alta taxa de emigración, as tendencias demográficas indican que en 2020 os parsis serán só ao redor de 23.000 ou o 0,002% da poboación total da India. Os parsis, entón, deixarán de ser denominados unha comunidade e serán etiquetaxes como unha "tribo". Cara a 2008, o cociente de nacementos-mortes era de 1:5; 200 nacementos por ano por cada 1.000 mortes.
Atol Butaritari
right|miniatura|300px|O atol Butaritari e parte de Makin (parte superior dereita). A maioría de Makin non figura neste mapa e unicamente unha parte e visible. right|250px|miniatura|Calzada que conecta Tanimaiaki e Keuea
Butaritari, tamén coñecido como Kleine-Makin, Makin, Illa Pitt, Taritari e Illa Touching) é un atol localizado no Océano Pacífico, no grupo de illas Gilbert, pertencentes a Kiribati. É a máis fértil da Illas Gilbert, con chans relativamente bos (para un atol) e altas precipitacións. Butaritari ten unha superficie de 13´49 km² e unha poboación de 4.346 segundo o censo de 2010. Durante a Segunda Guerra Mundial, Butaritari era coñecido polas forzas estadounidenses como "Makin Atoll", e foi o escenario da Batalla de Makin. A nivel local, Makin é o nome dun atol independente ao nordeste de Butaritari.
Xeografía
300px|Atol Butaritari
Butaritari é o segundo atol máis ao norte das Illas Gilbert, tres quilómetros ao nordés existe un arrecife lineal con tres illotes habitables: Makin, Kiebu e Onne, coñecidas como Illas Makin. Butaritari chamouse  Atol Makin polo Exército dos Estados Unidos e Makin entón era coñecido como Makin Meang (Makin Norte) ou Pequena Makin para distinguilo. Agora que Butaritari converteuse no nome preferido para o atol máis grande, os falantes tenden a abandonar o cualificativo de Makin. Butaritari tamén foi previamente coñecido como Illa Pitt, Illa Taritari, ou a illa de Contacto.
Butaritari ten unha área de 13´49 km² e unha poboación de 4.346 habitantes (2010), mentres que Makin ten unha área de 6´7 km² e unha poboación de 1.700 persoas. Ten ao redor de 30 km de leste para oeste e 15 km de norte para sur. Algunhas partes da illa están mergulladas, creando canles. Pódense atopar illotes pequenos entre estas canles.
O atol é continuo, pero sen illotes na parte norte. Na esquina nordés mide preto de 1´75 km de largo, onde só hai illotes dispersos. A lagoa de Butaritari ten fácil acceso ao océano, é profunda e pode acomodar grandes barcos, aínda que a pasaxe de entrada é relativamente estreita.
Os illotes de Bikati e Bikatieta ocupan a punta noroeste, rodeando o que podería ser unha segunda pequena lagoa ao norte da lagoa principal. En Bikati, de 2 por 0´5 km, atópase unha aldea. O pobo principal é Butaritari, cunha poboación de aproximadamente 2.000 habitantes.
A parte sur e sur este do atol consta dun illote case continuo, só roto nun único e amplo sector de arrecifes entre os illotes. Estes illotes teñen na súa maioría entre 0´2 e 0´5 km de ancho, pero aumentan nas áreas onde o arrecife cambia de dirección. Os mangleiros parecen ben desenvolvidos nestes últimos ámbitos, así como ao longo da costa sur da lagoa. Os illotes estreitos son característicos dos atois de Kiribati que corren de leste a oeste.
Vilas
A poboación de Butaritari no Censo 2010 tiña 4.346 persoas, que habitan en doce localidades:
Butaritari, Keuea, Kuma, Tanimaiaki, Tekabetete
Clima
Butaritari é unha das máis exuberantes illas de Kiribati, debido ás boas choivas. A precipitación anual típica é duns 4 m, en comparada cos ao redor de 2 m en Tarawa e 1 m no extremo sur de Kiribati. O fenómeno El Niño aumenta a cantidade de choivas no atol.
Economía
Butaritari conta con ricos recursos mariños, cunha gran lagoa e grande arrecife. Butaritari é tamén a illa de Kiribati co maior potencial para a agricultura; bananas, pan e papaio crecen ben, e cultívase con éxito a cabaza, col, cogombro, berenxena e outros vexetais que foron introducidos coa axuda da Misión Técnica de Taiwán con sede en Tarawa Sur. Con todo a maioría das familias aínda manteñen un estilo de vida de subsistencia, e aínda que a comida é abundante o diñeiro é a miúdo escaso, xa que hai poucos traballos remunerados na illa.
Historia
miniatura| left | 200px | Retrato dun nativo das illas [[Illas Makin|Makin, atraídos por Alfred Thomas Agate (1841)]]
A expedición española dirixida por Pedro Fernandes de Queirós descubriu as illas Boa Viaxe (Butaritari e Makin) o 8 de xullo de 1606. .
Tradicionalmente, Butaritari e Makin foron gobernadas por un xefe que vivía na illa de Butaritari. Este xefe tiña todo o poder e a autoridade para facer e impoñer as súas decisións en Butaritari e Makin, un sistema moi diferente do das Illas Gilbert do sur onde o poder era exercido colectivamente polos unimwane ou homes vellos da illa. Os habitantes da vila de Kuma tiñan o poder de chamar aos delfíns ou as baleas, e utilizaban esta capacidade en ocasións especiais para prover de carne a festas importantes como a apertura dunha nova Maneaba.
Robert Louis Stevenson, Fanny Vandegrift Stevenson e Lloyd Osbourne visitaron Butaritari do 14 de xullo de 1889 a principios de agosto. Nese momento Nakaeia, era o gobernante dos atois Butaritari e Makin, sendo o seu pai Tebureimoa e o seu avó Tetimararoa. Nakaeia foi descrito por Stevenson como "un home de gran fortaleza física, maxistral, violento ... Só nas súas illas era el quen trataba e beneficiábase, era o fabricante e o comerciante" cos seus súbditos sometidos pola servidume e o medo.
Nakaeia permitiu operar a dúas empresas comerciais de San Francisco, os señores, Crawford e os Sres. Wightman Brothers, cun máximo de 12 europeos residentes en varios dos atois. A presenza dos europeos, e o alcohol que negociaban cos insulares, resultaron en festas alcohólicas periódicas que só terminaron cando Nakaeia ameazou con prohibir a venda de alcohol. Durante os 15 días aproximadamente que Stevenson pasou en Butaritari os insulares estaban metidos nunha borracheira que ameazaba a seguridade de Stevenson e a súa familia. Stevenson adoptou a estratexia de describirse a si mesmo como o fillo da raíña Vitoria co fin de asegurarse de que sería tratado como unha persoa que non debe ser ameazada ou prexudicada.
Segunda guerra mundial
miniatura|250px | Un monumento á guerra na vila Ukiangang, Butaritari
Pavo (constelación)
Pavo ou Pavón é unha constelación do Hemisferio sur. A constelación foi unha das doce constelacións creadas por Pieter Dirkszoon Keyser e Frederick de Houtman entre 1595 e 1597, e apareceu por primeira vez no libro Uranometria de Johann Bayer do 1603.
Atol Butaritari
Segunda guerra mundial
O 10 de decembro de 1941, tres días despois do ataque a Pearl Harbor, tropas xaponesas, chegaron a Butaritari, entón coñecido como "Makin", e o ocuparon sen resistencia.
Pavo (constelación)
Historia
300px|miniatura|Constelacións de Ara, Altar e Pavo, o Pavo Real.
Atol Butaritari
Segunda guerra mundial
O atol Butaritari foi o escenario da Makin Raid en agosto de 1942, como unha finta para atraer a atención xaponesa fora da ruta planeada invasión a través das Illas Salomón. Mentres que aniquilaron a guarnición local, fracasaron nos seus obxectivos iniciais de capturar prisioneiros e a recompilar información.
Invasión estadounidense
Na véspera da invasión, a guarnición xaponesa consistía en 806 homes. A maioría tiñan pouco ou nada de adestramento de combate e non tiñan armas asignadas para unha batalla, o número de tropas de combate adestrados en Makin era non máis de 300 soldados. A guarnición tamén incluía tres tanques e tres canóns antitanque de 37 mm.
Ana Urchueguía
Ana María Urchueguía Asensio, nada en Donostia o 9 de outubro de 1952, é unha política vasca de ideoloxía socialdemócrata. Foi a primeira Alcaldesa de Lasarte-Oria tras a súa constitución como concello independente en 1986 Durante tres lexislaturas foi xunteira nas Xuntas Xerais de Guipúscoa. Foi senadora durante a V Lexislatura. Tamén foi Delegada do País Vasco en Chile e o Perú de 2010 a 2013.
Traxectoria política
Con 27 anos, ocupou o seu primeiro cargo institucional como concelleira no concello de Hernani nas primeiras eleccións municipais democráticas, naquela época, gran parte do actual concello de Lasarte-Oria pertencía ó termo municipal de Hernani.
O 31 de xaneiro de 1986, as Xuntas Xerais de Guipúscoa aprobaron constituír o municipio de Lasarte-Oria, segregando parte dos termos municipais de Hernani, Andoain e Urnieta. A Deputación Foral de Guipúscoa nomeou unha comisión encabezada por Ana Urchueguía para que gobernase o novo municipio até as seguintes eleccións municipais. Finalmente a política socialista gobernou durante 24 anos despois de gañar seis eleccións seguidas.
Atol Butaritari
Invasión estadounidense
As defensas terrestres de Butaritari centráronse na costa da lagoa, preto da base aérea na parte central da illa. Estableceron unha serie de puntos fortes ao longo do lado do océano de Butaritari porque os xaponeses esperaban que a invasión viría de alí, seguindo o exemplo da batalla a principios de 1942. Sen avións, barcos, ou a esperanza de reforzo ou de socorro, os defensores superados en número e armamento só podían aspirar a atrasar o ataque estadounidense o tempo que fora posible.
Ana Urchueguía
Traxectoria política
Durante a súa traxectoria como alcaldesa sufriu de preto a violencia de ETA, especialmente cando o seu compañeiro de partido e primeiro tenente alcalde Froilán Elespe foi asasinado pola banda armada o 21 de marzo de 2001.
No 2010, renunciou ó seu cargo de alcaldesa ó ser nomeada Delegada do País Vasco en Chile e Perú, cargo do que cesou en 2013 tras ser desaloxado o seu partido, o PSE, do Goberno Vasco.