cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Luis Alberto Urrea
Traxectoria
Luis Urrea é o fillo de Alberto Urrea Murray, de Rosario, Sinaloa, México e Phyllis Dashiell, nada en Staten Illa, Nova York. Naceu en Tijuana, México, e está considerado como un americano nado no estranxeiro. Ambos os seus pais traballaron en San Diego. En 2000, a familia trasládase a San Diego, por enfermar de tuberculose e pensaron que se recuperaría mellor nos Estados Unidos. A familia trasladouse outra vez en 1965 a Clairemont, un barrio novo da cidade de San Diego. A súa nai animoulle para escribir e estudar na universidade e para solicitar bolsas para a súa educación universitaria. Urrea Completou os seus estudos de licenciado na Universidade de Colorado en Boulder. O seu pai foi asasinado nunha viaxe ó seu pobo natal en 1977, buscando diñeiro alí para gastar na educación universitaria do seu fillo.Isto motivou Urrea para escribir un ensaio que foi publicado en 1980, como un medio de curar a súa dor. Despois de servir como socorrista en Tijuana, traballou como asesor para asuntos Chicanos na Universidade de San Diego 1978. Tamén traballado como extra de filme e columnista-editor-debuxante para varias publicacións. En xuño de 1982 Urrea mudouse a Boston onde fixo talleres de escritura na Universidade de Harvard. Tamén ensinou en Massachusetts Bay Community College, e na Universidade de Colorado, e foi escritor residente na Universidade de Louisiana en Lafayette. Urrea Casou en 1987, e máis tarde divorciouse en 1993. En 1994, Urrea publica a súa primeira novela, En Procura de Neve. A morte da súa nai en 1990, faino volver a California para resolver os seus asuntos, e partes de Across the Wire publicouno no San Diego Reader.
Urrea vive coa súa familia en Naperville, Illinois, onde é profesor de escritura creativa na Universidade de Illinois en Chicago.
Bibliografía
Poesía
Historias curtas
Memorias
Non-Ficción
Bangsamoro
Bangsamoro, oficialmente Rexión Autónoma de Bangsamoro no Mindanao Musulmán (en Rehiyong Awtonomo ng Bangsamoro sa Muslim Mindanao; en منطقة بانجسامورو ذاتية الحكم; Minṭaqah Banjisāmūrū dhātiyyah al-ḥukm), é unha rexión autónoma localizada no sur de Filipinas.
Substitúe a antiga Rexión Autónoma do Mindanao Musulmán e creouse como resultado dun plebiscito de dúas partes realizado en Mindanao Occidental os días 21 de xaneiro e 6 de febreiro de 2019. A ratificación da rexión foi confirmada pola Comisión Electoral de Filipinas.
A Mouriña, Baloira, A Estrada
A Mouriña é un lugar da parroquia de Baloira no concello pontevedrés da Estrada na comarca de Tabeirós - Terra de Montes.
Armando Lucifero
O marqués Armando Maria Lucifero di Aprigliano, nado o 18 de setembro de 1855 en Crotone (Calabria), e finado o 27 de decembro de 1933 en Roma, foi un nobre, poeta, escritor, historiador, numismático, arqueólogo e naturalista italiano.
Traxectoria
Lucifero naceu en Crotone o 18 de setembro de 1855. Era fillo do marqués e alcalde de Crotone Antonio Lucifero e da súa esposa Teresa Capocchiano, que formaban parte dunha das familias patricias máis antigas da cidade.
Gregariella semigranata
Gregariella semigranata é unha especie de molusco bivalvo. Foi descrita por primeira vez por Reeve en 1858.
Armando Lucifero
Traxectoria
Irmán de Alfonso, deputado do Reino de Italia, e de Alfredo, capitán de navío. Foi pai de Falcone Lucifero, que foi ministro da Casa Real baixo Humberto II de Savoia.
Educado segundo os estritos criterios da época, dedicouse con proveito ao estudo de diversas disciplinas, desde a literatura á historia, e desde a ciencia á arqueoloxía.
En lugar de abandonar a súa cidade natal, como adoitaban faceren moitos estudosos da época, viviu sempre en Crotone xunto ao seu pai, ao coidado das propiedades da familia. Desvinculándose do modus operandi dunha fidalguía que, naqueles anos, no marquesado crotonés vivía na "máis completa apatía", encargando aos arrendatarios o coidado das extensas leiras que aínda atraían o Sur. Armando Lucifero soubo adiantarse aos tempos, aplicando sistemas próximos aos modernos métodos emprendedores na xestión do territorio e en particular na relación cos traballadores.
Obras
Dentro da súa obra científica destacan tres traballos, que aínda hoxe son certamente interesantes, e documentan a atención prestada polo estudoso na análise da avifauna calabresa. Avifauna Calabra é, de feito, o título dun deles, que apareceu primeiro en forma de artigos, publicados na revista ornitolóxica Avicula e despois publicado en Siena en 1901.
Lucifero estaba profundamente namorado da súa Calabria natal. Son numerosas as coleccións ornitolóxicas, numismáticas e de fósiles doadas a Calabria. Tamén cabe destacar o seu traballo como colaborador da edición francesa da obra La Grande Grèce do arqueólogo e asiriólogo parisiense François Lenormant (1837-1883).
Nas relacionadas coa zooloxía destacan:
Premios e recoñecementos
En 1983, con motivo do cincuenta aniversario da súa morte, o seu fillo Falcone foi o promotor dun premio nacional "Armando Lucifero" dirixido sobre todo a novos estudosos, dedicado á memoria do seu pai e reservado a obras históricas sobre Calabria, desde a prehistoria ata a idade contemporánea, publicadaa nos últimos tres anos ou inéditas. Os premios concedidos deberían ser dous, de 3 e 2 millóns de liras, ofrecidos por Falcone Lucifero. Xa en 1936 convocouse un concurso para unha obra histórica, gañado pola estudosa calabresa Teresa La Cava.
Tamén con motivo da celebración do cincuenta aniversario reeditáronse dúas obras de Armando Lucifero, Mammalia Calabra e Il 1799 nel Regno di Napoli, mentres que en 1976 tivo lugar unha reimpresión de La Magna Grecia.
Carmen Orozco Muñoz
Carmen Orozco Muñoz, coñecida como María Castro Martínez, nada en Valencia en 1916, foi unha mestra e guerrilleira antifranquista.
Traxectoria
Mestra, afiliada á FETE de Valencia. Militante do Partido Comunista de España dende 1937, foi secretaria de axitación e propaganda do partido. Ao remate da guerra ingresou na Prisión Nueva de Mujeres de Santa Clara o 22 de agosto de 1939. O 14 de decembro foi conducida pola Garda Civil á sala de maternidade do Hospital Provincial para dar a luz. Saíu en liberdade condicional o 12 de xullo de 1940. Fuxiu a Madrid, onde entrou en contacto co PCE. Colaborou con José Bartrina Villanueva na impresión e difusión de propaganda clandestina. Trasladouse con el a Galicia por mandato do partido en setembro de 1947.
Participou no Exército Guerrilleiro de Galicia, dedicándose a tarefas de propaganda clandestina con José Bartrina. Foi detida en xullo de 1948. Encartada na causa 370/48, foi xulgada na Coruña o 18 de outubro con José Gómez Gayoso, Antonio Seoane Sánchez, José Bartrina Villanueva, Juan José Romero Ramos, José Rodríguez Santos, Juan Martínez Montero, María Blázquez del Pozo, Clementina Gallego Abeledo e Josefina González Cudeiro. Foi condenada a trinta anos de prisión. Pasou polos cárceres da Coruña, Segovia, Valencia, de novo Segovia e finalmente Alcalá de Henares. Foi novamente xulgada en consello de guerra en Valencia o 19 de outubro de 1950 pola causa 13811/39 por auxilio á rebelión, o proceso xudicial pendente.
O 9 de outubro de 1960 obtivo a liberdade condicional pola aplicación de dous indultos. Fixou a súa residencia en Valencia.
Encoirados, Poio (San Salvador), Poio
Encoirados é un lugar da parroquia de Poio (San Salvador) no concello pontevedrés de Poio na comarca de Pontevedra. Segundo o IGE, en 2022 tiña 131 habitantes (62 homes e 69 mulleres).
Red Bull Powertrains
Red Bull Powertrains é unha empresa de fabricación de unidades de potencia da Fórmula Un propiedade da compañía austríaca Red Bull GmbH. A compañía formouse en para facerse cargo da construción das unidades de potencia de Fórmula Un desenvolvidas por Honda a partir de, tras a retirada do fabricante xaponés do deporte despois de 2021.
En 2022 Honda ensamblará as unidades de potencia e proporcionará soporte para as operacións en pista e carreiras, antes de que Red Bull Powertrains asuma a total responsabilidade do seu funcionamento a partir de 2023. As unidades de potencia seguen sendo propiedade intelectual de Honda e, debido a unha conxelación do desenvolvemento, Red Bull Powertrains non os desenvolverá.
Historia
En febreiro de 2021, Red Bull Advanced Technologies asinou un acordo de distribución exclusiva de motores de Fórmula Un con Honda para comezar na tempada despois de que o fabricante de automóbiles xaponés abandonase a Fórmula Un ao final da tempada. Os motores serán adquiridos e renomeados por Red Bull, e subministrados aos seus dous equipos que compiten actualmente na Fórmula Un, Red Bull Racing e Scuderia AlphaTauri, a partir de 2022. O 23 de abril de 2021, anunciouse a contratación de Ben Hodgkinson como director técnico de Red Bull Powertrains Hodgkinson foi o xefe de enxeñería mecánica de Mercedes AMG High Performance Powertrains desde 2017, e traballou na fábrica de Brixworth durante 20 anos. O 6 de maio, Red Bull anunciou a contratación de cinco importantes empregados de Mercedes: Steve Blewett (que será o director de produción da unidade de potencia Red Bull), Omid Mostaghimi (xefe de motor, electrónica e recuperación de enerxía), Pip Clode (xefe de deseño mecánico para a recuperación de enerxía), Anton Mayo (xefe de deseño de unidades de potencia de combustión) e Steve Brodie (líder de operacións de motores de combustión).
A Igrexa, Berres, A Estrada
A Igrexa é un lugar da parroquia de Berres no concello pontevedrés da Estrada na comarca de Tabeirós - Terra de Montes.
Ie Naki Ko
Ie Naki Ko (家なき子) é unha serie de anime xaponesa de Tokyo Movie Shinsha e Madhouse. A historia está baseada na novela de 1878 do autor francés Hector Malot Sans Famille. Segue a un neno que traballa para un grupo itinerante de xogadores coa esperanza de gañar cartos e volver ver á súa familia de acollida. O anime é moi coñecido en Hong Kong, Taiwán, América Latina, Canadá (en francés), Francia, Holanda, Italia, o mundo árabe, Indonesia e Filipinas.
Balawaristán
miniatura|Un mapa de Balawaristán, e as súas tres rexións.
Ie Naki Ko
En 1980 estreouse unha versión cinematográfica do mesmo estudo e director.
En Filipinas, o anime mostrouse orixinalmente entre 1979 e 1980. Non obstante, como o outro anime contemporáneo emitido no mesmo período, Candy Candy, Heidi, etc., a historia completa non se mostrou. Foi só despois de case vinte anos cando se mostrou na súa totalidade, baixo o título "Remi" en ABS-CBN, esta vez en tagalo. ImaginAsian intentou facer o programa dispoñible en América a través de DVD baixo demanda, pero sen éxito. Non obstante, aínda está dispoñible en formato de transmisión en Hulu.
Balawaristán
Balawaristán (en بلاورستان‎) que quere dicir 'país de alturas', e un nome empregado pola xente da rexión administrativa paquistaní de Gilgit-Baltistán para facer referencia á súa rexión. O termo foi creado polo partido político paquistaní Fronte Nacional de Balawaristán, fundado porNawaz Khan Naji en 1989. O concepto ten as súas raíces nos nomes históricos Bolor ou Boloristan, cuxo uso está documentado en fontes chinesas do século VIII. Segundo activistas políticos actuais, 'Balawaristán' inclúe Chitral, Gilgit, Skardu, Hunza, Nagar, Ishkoman, Punial e Yasin. O líder da Fronte Nacionalde Balawaristán, Nawaz Khan Naji, declarou que Balawaristán (Gilgit-Baltistán) non forma parte da rexión de Caxemir.
Ie Naki Ko
Nos Países Baixos foi emitido entre 1979 e 1980 por AVRO e en 1996 polo EO. A versión de AVRO foi lanzada en DVD.
En 1996, emitiuse no Xapón unha nova adaptación desta historia. Remi, a nena de ninguén (家なき子レミ, Ie Naki Ko Remi) foi creada por Nippon Animation como parte da súa famosa serie World Masterpiece Theater.
A Igrexa, Baloira, A Estrada
A Igrexa é un lugar da parroquia de Baloira no concello pontevedrés da Estrada na comarca de Tabeirós - Terra de Montes.
Toponimia
A orixe do topónimo é o latín, o lugar da igrexa.
Ie Naki Ko
En 1995, Ie Naki Ko tamén foi emitido por RCTI.
As Laxes, Poio (San Salvador), Poio
As Laxes é un lugar da parroquia de Poio (San Salvador) no concello pontevedrés de Poio na comarca de Pontevedra. Segundo o IGE, en 2022 tiña 72 habitantes (31 homes e 41 mulleres).
Su Nuraxi de Barumini
Su Nuraxi é un xacemento arqueolóxico nuráxico en Barumini, Sardeña, Italia. Su Nuraxi significa simplemente "O Nurago" en Campidanese, a variante sur da lingua sarda.
Su Nuraxi é un asentamento formado por un Nurago do século XVII a.C., un bastión de catro torres nas esquinas máis unha central, e unha vila habitada dende o século XIII ata o VI a.C., desenvolvida arredor do Nurago. Son considerados polos estudosos como a expresión máis impresionante da civilización nuráxica e foron incluídos na lista da UNESCO de Patrimonio da Humanidade en 1997 como Su Nuraxi di Barumini.
Nurago
thumb|300px|left|Su Nuraxi no inverno
Estrutura
thumb|A torre principal e o patio interior thumb|O nurago e a súa paisaxe no verán
A parte máis antiga do Nurago consiste nunha torre central con tres cámaras superpostas (18,6 m de altura). Construído en bloques de basalto entre os séculos XVII e XIII a.C. Posteriormente, durante a Idade do Bronce Final, construíronse arredor da torre central catro torres unidas por un muro cortina con balcón superior (xa non existente), comunicando todas elas cun patio interior servido por un pozo. Durante a Idade do Ferro, o complexo estaba rodeado por un muro cortina de sete lóbulos (heptalobate).
Función
A función real do nurago aínda se debate. O descubridor de Su Nuraxi, o arqueólogo Giovanni Lilliu, confirmou a interpretación tradicional do lugar-fortaleza. Outros arqueólogos cren que a parte máis antiga do conxunto estaba destinada a un fin relixioso, refuxio, civil ou mesmo parlamentario ou rexistraba o xefe da aldea, mentres que as torres foron engadidas quizais destinadas a fins militares e de almacenaxe.
Aldea
thumb|A aldea
Vicente Ferreira da Silva
Vicente Ferreira da Silva, nado en São Paulo o 16 de xaneiro de 1916 e finado en São Paulo o 19 de xullo de 1963, foi un filósofo brasileiro recoñecido polo seu traballo en lóxica matemática e ás súas contribucións ao mitos teogónicos.
Su Nuraxi de Barumini
Aldea
Unha aldea, destinada a albergar á poboación circundante, construíuse arredor do Nurago na Idade do Bronce Final. As múltiples fases da vida na aldea fan imposible establecer o número de cabanas nunha fase, o número de cabanas variou de corenta a douscentas, polo que a poboación oscilou entre os 100 e os 1000 habitantes e o asentamento construíuse de planta circular con grandes pedras cubertas con muros de pedra seca e cubertas cónicas de madeira e pólas. Aínda que as cabanas estaban estruturadas nunha única unidade en períodos máis remotos, houbo unha tendencia posterior, máis frecuente, a subdividir as vivendas en unidades individuais. Das cabanas atopadas, as máis significativas parecen estar reservadas para reunións dos dirixentes locais. Estas cabanas eran máis grandes e de estrutura complexa, e a cabana reservada para as reunións dos habitantes contiña símbolos das divindades adoradas polos veciños. Identificáronse outras salas como talleres, cociñas e centros de transformación agrícola. Durante os séculos IX-VIII a.C. construíuse un sistema de sumidoiros xunto cunha praza e rúas pavimentadas.
Vicente Ferreira da Silva
Traxectoria
Educouse no Faculdade de Direito da Universidade de São Paulo e na Universidade Harvard, onde foi discípulo de Willard Van Orman Quine.
Su Nuraxi de Barumini
Aldea
Durante o século VI a. C., os edificios foron destruídos e posteriormente restaurados polo Cartaxineses antes de ser ocupados polos Romanos. Finalmente foron completamente abandonados.
Vicente Ferreira da Silva
Traxectoria
Máis tarde, decepcionouse coa lóxica e comezou a estudar filosofía fóra das institucións, cun grupo de intelectuais formado por João Guimarães Rosa, Agostinho da Silva, Oswald de Andrade, Julian Marias, Miguel Reale, Saint-John Perse e Vilém Flusser.
Su Nuraxi de Barumini
Aldea
O nurago e a aldea estaban estratexicamente conectados co sistema doutros nuragos, como o nurago polilobado atopado debaixo do Palazzo Zapata do século XV na aldea de Barumini.
Escavacións arqueolóxicas
O sitio arqueolóxico foi completamente escavado entre 1950 e 1957 baixo a dirección de Giovanni Lilliu, un experto local. As escavacións permitiron aos arqueólogos repasar as diferentes etapas da construción das torres e da vila circundante, confirmando que todo o conxunto foi un centro vibrante e vital ata o século I a.C., durante a época romana.
As escavacións sacaron á luz importantes restos en forma de ferramentas, armas, cerámica e adornos.
Hai outro importante xacemento nuráxico na próxima Casa Zapata, cuxos importantes achados están expostos no museo do lugar.
Mario Obrero
Mario García Obrero, coñecido como Mario Obrero, nado en Madrid en 2003, é un poeta español.
Traxectoria
Empezou a escribir aos 7 anos e en 2019 era alumno de Humanidades no instituto público La Senda de Xetafe.
Os poemas de Peachtree City foron escritos entre Atlanta e Xetafe. Antonio Lucas destaca o desconcerto, a celebración, a ironía, a paisaxe trascendida e unha absoluta liberdade para facer un acontecemento, unha harmonía e unha festa de imaxes. En Suena la «Sonata Gallega» en un centro comercial de Atlanta:
En Cerezas sobre la muerte (2022) mestura a poética verbal coa poética plástica a través de ilustracións e, nese espírito asambleario, as cereixas son un espazo polígloto onde conviven sen tradución nin cursiva voces en éuskaro, asturiano, castelán, catalán e galego. No libro recóllese a experiencia da participación na Ruta al exilio promovida polo Ministerio de Dereitos Sociais e Axenda 2030, na que varios mozos percorreron os camiños que serviron como fuxida aos exiliados na Guerra civil do 36. No libro dise en galego:
miniatura|Con [[Ramón Rozas na Libraría Paz de Pontevedra (14/03/2022) presentando Cerezas sobre la muerte]] Tamén colaborou en Radio Nacional. En 2022 empezou a conducir Un país para leerlo na segunda cadea de TVE.
Elisabet Casanovas
Elisabet Casanovas i Torruella, nada en Sabadell o 15 de decembro de 1994, é unha actriz catalá.
Traxectoria
É coñecida principalmente polo seu papel na serie de televisión Merlí, na que interpreta o personaxe de Tània Illa, unha adolescente de bacharelato humanístico. Presentou as badaladas de fin de ano da Televisió de Catalunya do ano 2017 co tamén actor Carlos Cuevas. Participou tamén na serie da TV3 Benvinguts a la família co papel de Paula, a moza de Fran.
Traballou en obras de teatro como La Tendresa e El fantasma de Canterville, así como no monólogo Kassandra, na que se pon na pel dunha muller refuxiada transexual que se prostitúe na Europa actual, con trasfondo na guerra de Troia.
No ano 2020 protagonizou a comedia romántica Drama, unha produción de RTVE coa colaboración de El Terrat e baixo a dirección de Ginesta Guindal.
Castieḷḷo, Ḷḷena
miniatura|dereita|250px|Vista da igrexa de Castieḷḷo. miniatura|dereita|250px|Mapa parroquial de Ḷḷena. Castieḷḷo é unha parroquia do concello asturiano de Ḷḷena. Atópase na zona centrooccidental do concello, ten unha extensión de 11,51 km² e linda ao norte e ao oeste coa parroquia de La Pola, ao sur coa de Campumanes, ao sueste coa de Felgueras e ao leste coa de Columbieḷḷo. Ten unha poboación de 407 habitantes segundo o INE de 2010, que se reparten entre os lugares de Ablano, La Casería, El Casitu, El Coveyu, Corravieya, La Cueva, Mamorana, Otero, La Rasa Riba, Ronzón, Sorribas, La Vega'l Ciigu e La Vega'l Rei.
O nome da parroquia fai referencia ao lugar onde se atopan a igrexa parroquial, adicada a Santa María, e o camposanto.
A Igrexa, Cereixo, A Estrada
A Igrexa é un lugar da parroquia de Cereixo no concello pontevedrés da Estrada na comarca de Tabeirós - Terra de Montes.
Toponimia
A orixe do topónimo é o latín, o lugar da igrexa.
Oliveira, Poio (San Salvador), Poio
Oliveira é un lugar da parroquia de Poio (San Salvador) no concello pontevedrés de Poio na comarca de Pontevedra.
A Igrexa, Liripio, A Estrada
A Igrexa é un lugar da parroquia de Liripio no concello pontevedrés da Estrada na comarca de Tabeirós - Terra de Montes.
Toponimia
A orixe do topónimo é o latín, o lugar da igrexa.
Friamonde, Mourulle, Taboada
Friamonde é a única entidade de poboación da parroquia de Mourulle no concello lugués de Taboada, na comarca de Chantada. Tiña 13 habitantes no ano 2021 segundo datos do Instituto Galego de Estatística, dos cales eran 8 homes e 5 mulleres.
Pinus sibirica
O piñeiro e Siberia, Pinus sibirica (en ruso, Сибирский кедр - Sibirsky Kedr [literalmente: "cedro de Siberia"]) é unha especie arbórea da familia das pináceas, unha das numerosísimas do xénero Pinus.
Descrición
A especie foi descrita en 1803 polo físico, naturalista e xeólogo francés Étienne-François Dutour de Salvert.
Etimoloxía
Para o xénero ver Pinus.
O epíteto específico, sibirica, alude á área de distribución da especie.
Subespecies
Ademais de polo nome actualmente válido, a especie coñeceuse tamén polo sinónimos:
Distribución
miniatura|240px|Vista dunha árbore nova
A especie Pinus sibirica é orixinaria de Siberia onde se atopa desde os 58° L, nos montes Urais até os 126 °L nas montañas Stanovoi no sur da República de Sakha, e os 68° N no val baixo do río Ienisei até os 45° N no centro de Mongolia.
Nande, Mañufe, Gondomar
Nande é un lugar da parroquia de Mañufe, no concello de Gondomar, comarca do Val Miñor. Segundo o INE en 2019 tiña 87 persoas empadroadas (44 homes e 43 mulleres). Está situado a 4,5 km do centro da vila de Gondomar e a 120 metros de altitude sobre o nivel do mar.
Pinus sibirica
Distribución
Na parte norte da súa área de distribución crece a altitues baixas, entre os 100 e os 200 m, mentres que máis ao sur é unha árbore de montaña, que medra até os 1 000 ou incluso os 2 400 msnm. Moitas veces alcanza a liña de árbores nesta zona.
Características
É un membro do grupo dos chamados piñeiros brancos (xénero Pinus subxénero Strobus). As follas (acículas) están reunidas en fascículos de cinco, cunha vaíña caduca. Miden 5-10 cm de longo. Os estróbilos miden 5-9 cm de lonxitude. As sementes, de 9-12 mm de longo, só teñen restos da á, e son dispersadas grazas á acción do córvido Nucifraga caryocatactes.
Os espécimes maduros alcanzan de 30 a 40 m de altura, e 1,5 m de diámetro do toro. A súa idad máxima é de 800 a 850 anos.
Saúde vexetal
Como outros piñeiros brancos europeos e asiáticos, Pinus sibirica é moi resistente ao fungo Cronartium ribicola. A enfermidade causada por este fungo foi accidentalmente introducida desde Europa en Norteamérica, onde causou unha intensa mortandade en moitos piñeiros brancos orixinarios de América, en moitos lugares, en particular ao moi próximo parente Pinus albicaulis.
O Pinus sibirica é de gran valor para a investigación sobre hibridación e modificación xenética para desenvover variedades resistentes ao fungo nestas especies.
Química
O pinoestilbeno é un estilbenoide que se acha, xunto co resveratrol, na casca de Pinus sibirica.
Pacto Anticomintern
O Pacto Anticomintern, Antikomintern ou Anti-Komintern asinouse o 25 de novembro de 1936 entre o Imperio do Xapón e a Alemaña nazi, onde ambas as nacións se comprometeron a tomar medidas para protexerse da ameaza da Internacional Comunista (Komintern).
Historia e contido
miniatura|200x200px| O embaixador xaponés Kintomo Mushakoji e o ministro alemán [[Joachim von Ribbentrop na firma do pacto.|esquerda]] O pacto, basicamente, era específico para garantir a capacidade do "Eixe" para atacar unha potencial ameaza soviética en dúas frontes: ao Leste con Alemaña e ao Oeste con Xapón, tentando deter o avance da Unión Soviética e pro-Revolucións da Unión Soviética en Asia.
En caso de ataque da Unión Soviética contra Alemaña ou Xapón, estes dous últimos comprometéronse a consultar as medidas a tomar para protexer os seus intereses comúns. Tamén acordaron que ningún dos dous concluiría tratados políticos coa Unión Soviética. Alemaña, ademais, aceptou recoñecer a Manchukuo, o Estado-fantoche xaponés en Manchuria. En 1937, Italia uniuse ao Pacto, formando o grupo que máis tarde sería coñecido como o Eixo. En 1939 incorporáronse España, Hungría e Manchukuo. A pesar do pacto de non agresión xermano-soviético de 1939 (pacto Molotov-Ribbentrop) e do tratado de neutralidade asinado por Toquio con Moscova, o pacto foi renovado por outros cinco anos en novembro de 1941.
Penalba, Mañufe, Gondomar
Penalba é un lugar da parroquia de Mañufe, no concello de Gondomar, comarca do Val Miñor. Segundo o INE en 2019 tiña 26 persoas empadroadas (12 homes e 14 mulleres). Está situado a 1,1 km do centro da vila de Gondomar e a 80 metros de altitude sobre o nivel do mar.
O Mato, Poio (San Salvador), Poio
O Mato é un lugar da parroquia de Poio (San Salvador) no concello pontevedrés de Poio na comarca de Pontevedra. Segundo o IGE, en 2022 tiña 115 habitantes (54 homes e 61 mulleres).
Antonio Lorenzo Sánchez
Antonio Lorenzo Sánchez, nado en Ribeira o 5 de marzo de 1920 e finado en Madrid cara a 1989, foi un tradutor galego.
A Igrexa, Paradela, A Estrada
Toponimia
A orixe do topónimo é o latín, o lugar da igrexa.
Antonio Lorenzo Sánchez
Traxectoria
Estudou Filosofía e Letras na Universidade de Santiago de Compostela e pensionado en Tolosa, e Dereito en Barcelona. Foi oficial piloto de Aviación Militar. Pertenceu á carreira xudicial e fiscal, na que ingresou por oposición. Foi xuíz comarcal de Friol en 1949, fiscal de paz de Larache (1950) e secretario do Xulgado Municipal número 25 de Madrid (1952).
En 1951 gañou un premio no Centro Galego de Madrid co ensaio La lengua gallega de Curros. Vinculado ao Centro Galego de Barcelona, dirixiu o órgano de prensa da colectividade, a revista Alborada, nos anos cincuenta, na que publicou, co pseudónimo Amaro Chaín unha versión ao galego dos capítulos I e IV do Cantar dos cantares traducida a partir do latín, co título "Dous analeitos da versión galega de A Cantiga das Cantigas". Logo refixo esta versión de 1952, a partir do hebreo, coa axuda de José María Fórneas. En 1956 publicou con Ramón Cabanillas o libreto Macías o namorado, con música do mestre Maiztegui.
Congostinas, Ḷḷena
miniatura|dereita|250px|Vista da parroquia de Congostinas. miniatura|dereita|250px|Mapa parroquial de Ḷḷena. Congostinas é unha parroquia do concello asturiano de Ḷḷena. Atópase na zona centrooriental do concello, ten unha extensión de 10,9 km² e unha poboación (INE, 2010) de 17 habitantes. Doce deles viven na vila homónima e os outros cinco no lugar de Ḷḷinares. A parroquia linda ao noroeste coa parroquia de Felgueras, ao norte e ao oeste co concello de Ayer, ao sueste coa parroquia de Parana, ao sur coa de Las Puentes, ao suroeste coa de Erías e ao oeste coa de Casorvía.
Rhodobacter capsulatus
Rhodobacter capsulatus é unha especie de bacteria púrpura, un grupo de bacterias que pode obter enerxía por medio da fotosíntese.
Desta bacteria secuenciouse o xenoma completo, o cal pode consultarse publicamente.
Descubrimento
O descubrimento de Rhodobacter capsulatus atribúese ao botánico checo-austríaco Hans Molisch. Este microorganismo, que daquela recibía o nome de Rhodonostoc capsulatum, foi identificado por este autor en 1907 no seu libro Die Purpurbakterien nach neuen Untersuchungen. Despois, C. B. van Niel caracterizou con máis detalle a especie en 1944 e foi renomeada como Rhodopseudomonas capsulata. Van Niel inicialmente describiu 16 cepas de R. capsulata que conseguiu cultivar a partir de mostras de lama recollidas en California e Cuba. En 1984, a especie volveu ser reclasificada como Rhodobacter capsulatus coa introdución do xénero Rhodobacter. Este xénero foi introducido para diferenciar mellor as especies de Rhodopseudomonas con características morfolóxicas diferentes como as que tiñan membranas intracitoplasmáticas vesiculares (compartimentos rodeados de membrana que adoitan estar implicados na fotosíntese), como é o caso de R. capsulatus e R. sphaeroides.
Características xenómicas
O xenoma de R. capusulatus consta dun cromosoma grande e un plásmido. Primeiramente utilizouse a secuenciación de Sanger para ensamblar o xenoma. O xenoma completo foi despois analizado usando varios programas: Critica, Glimmer, RNAmmer, tRNAscan, e ARAGORN. Todos estes programas identifican diferentes grupos de xenes, incluíndo os codificantes de proteínas, e xenes de ARNt, ARNtm, e ARNr. O cromosoma é de aproximadamente 3,7-Mb con 3.531 marcos de lectura abertos (ORFs), mentres que o plásmido é máis pequeno, de 133-kb e con 154 ORFs. Dos 3.531 ORFs do cromosoma, a 3.100 asignóuselles unha función coñecida. Outros 610 ORFs tiñan semellanzas con xenes coñecidos, pero as súas funcións aínda non están probadas. O resto dos ORFs eran novos, sen nada similar nas bases de datos UniRef90, NCBI-NR, COG ou KEGG usadas para as comparacións. O material xenético tiña un alto contido GC do 66,6%. R. capsulatus contén todos os xenes necesarios para producir os 20 aminoácidos proteicos, e tamén contén 42 xenes de transposase e 237 xenes de bacteriófago, incluíndo o axente de transferencia de xenes (GTA). Os datos do cromosoma poden encontrarse na base de datos do NCBI como CP001312, e os do plásmido teñen o número de acceso CP001313.
Ecoloxía
Estas bacterias prefiren ambientes acuosos como os que rodean as fontes de auga naturais ou as augas residuais. R. capsulatus foi illada nos Estados Unidos de América e Cuba. Inicialmente, esta bacteria podía cultivarse no laboratorio en mostras en placas tomadas do ambiente con medio RCVBN (ácido DL-málico, sulfato amónico, biotina, ácido nicotínico, elementos traza e algúns compostos adicionais) e incubándoa anaerobicamente con moita luz. As colonias destas placas podían despois ser illadas, cultivadas en cultivos puros e identificadas como R. capsulatus. Coa secuenciación do seu xenoma realizada, pode agora utilizarse a secuenciación do ARN e ADN para identificar esta especie.
Morfoloxía e características fisiolóxicas
R. capsulatus é unha bacteria fototrófica con algunhas características distintivas. Poden crecer tomando a forma de bacilos ou de cocobacilos móbiles, o cal depende do seu ambiente. A pH menor de 7 a bacteria é esférica e forma cadeas. Cando o pH sobe de 7 cambia á morfoloxía de bacilo. A lonxitude da bacteria coa forma de bacilo depende tamén do pH; a célula alóngase a medida que o pH sobe. Na súa forma de bacilo tamén tende a formar cadeas que están curvadas na natureza. O artigo orixinal describíaas como "zigzageantes". En resposta ao estrés a pH 8 ou maior a célula mostra pleiomorfismo, ou un crecemento filamentoso anormal e produce unha substancia limosa para a protección. O cultivo anaerobio do organismo produce unha cor marrón, no espectro do marrón amarelado ao vermellón. En medios que conteñan malonato, a cor observada é marrón avermellado ou vermellón. Cando o organismo crece aerobicamente prodúcese unha cor vermella. Esta especie non crece por riba de 30 °C, e crece entre os pHs 6 e 8,5, aínda que no artigo da caracterización da especie non se sinalaron temperaturas específicas e pH óptimos explicitamente. Aínda que a maioría das especies de Rhodobacter son de auga doce e teñen pouca tolerancia ao sal, algunhas cepas de R. capsulatus parecen tolerar ata 0,3 M de NaCl dependendo da súa fonte de nitróxeno.
Metabolismo
Como é unha bacteria púrpura non do xofre, pode crecer aerobicamente sen luz, ou anaerobicamente con luz e tamén pode fermentar. Tamén pode realizar a fixación do nitróxeno. En canto ás fontes de carbono, R. capsulatus pode utilizar glicosa, frutosa, alanina, ácido glutámico, propionato, ácido glutárico e outros ácidos orgánicos. Porén, non pode usar manitol, tartrato, citrato, gliconato, etanol, sorbitol, manosa e leucina, o cal é unha característica única de R. capsulatus comparada con outras especies do xénero. Os enriquecementos máis exitosos para esta especie son con proprionato e ácidos orgánicos. En condicións fotoheterótrofas, a cepa R. capsulatus B10 pode usar o acetato como única fonte de carbono, pero o mecanismo que utiliza non foi identificado. As cepas estudadas non hidrolizan a xelatina.
Importancia
Rhodobacter capsulatus foi o primeiro organismo no que se observou que producía axentes de transferencia de xenes. Un axente de transferencia de xenes (GTA polas súas siglas en inglés) é unha partícula similar a un fago que transfire pequenas cantidades de ADN desde o cromosoma da célula produtora para colaborar na transferencia horizontal de xenes. O ADN empaquetado nestas partículas é tamén aleatorio; non contén todos os xenes necesarios para a produción de GTA. Aínda que son un pouco similares a partículas transdutoras, os GTAs non se crean por accidente cando un fago está empaquetando o seu ADN en novas partículas virais. Os xenes dos GTAs e a súa regulación están controladas pola propia célula, non por un fago. Estas partrículas identificáronse primeiro cando os investigadores puxeron en cocultivo varias cepas diferentes resistentes a antibióticos de R. capsulatus e observaron cepas con dobre resistencia. Este intercambio de ADN foi observado primeiro cando se eliminou o contacto entre células e se engadiron DNases, o cal lles permitía descartar como causa a conxugación bacteriana e a transformación. Pouco despois identificouse un pequeno axente filtrable como fonte deste intercambio xenético. Cando se creou unha cepa mutante que sobreproduce estes axentes, probouse que as partículas non eran producidas por un fago, senón pola propia R. capsulatus. Unha vez que se secuenciaron os xenes para a produción de GTA, atopáronse máis especies que producían GTAs, o que fixo que a partir de entón o axente de transferencia de xenes de Rhodobacter capsulatus fose abreviado como RcGTA (en vez de simplemente GTA). Suxeriuse que as condicións ambientais difíciles poden desencadear que a célula empece a producir GTAs, o que permitiría que o ADN xenómico se compartise con outras células e incrementase a diversidade xenética global da poboación.
A Igrexa, Orazo, A Estrada
A Igrexa é un lugar da parroquia de Orazo no concello pontevedrés da Estrada na comarca de Tabeirós - Terra de Montes.
Toponimia
A orixe do topónimo é o latín, o lugar da igrexa.
Lintzoain
Lintzoain é unha localidade do municipio de Erroibar da Comunidade Foral de Navarra, España, dentro da comarca de Auñamendi e o Meiriñado de Sangüesa. A localidade atópase a 35 km de Pamplona e en 2020 tiña 67 habitantes. É a capital administrativa do val, onde se sitúa o seu concello.
José López Quintela
José López Quintela, nado no Saviñao o 17 de xaneiro de 1897, e finado en Monforte de Lemos o 26 de decembro de 1985, foi un mestre e político galego.
Lintzoain
Topónimo
O nome de Lintzoain significa probablemente Pobo de Lindus traducida do éuscaro.
José López Quintela
Traxectoria
Mestre nacional en Escairón. Na República foi dirixente de Unión de Derechas y Agrarios do Saviñao, vinculado á CEDA. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi nomeado alcalde do Saviñao nos anos corenta. Finou en Monforte de Lemos o 26 de decembro de 1985.
Vida persoal
Casou con Matilde Fernández Rodríguez e foi pai de Gloria, Mario, Sara, José, María Paz, María Teresa, Enrique, Jesús, Josefina, Marta, Rosendo e María del Carmen López Fernández.
Lintzoain
Xeografía
A localidade atópase en centro do val de Erroibar baixo o monte Tiratun (1200 msnm.), a 749 msnm. de altitude, na beira dereita do río Erro e a 35 km da capital de Navarra, Pamplona.
Administración
A localidade está constituída como unha localidade pertencente ao municipio de Erroibar. Na localidade tamén se atopa a sede do val de Erroibar.
Camiño francés
O Camiño de Santiago seguindo a ruta do camiño francés pasa por Lintzoain na súa segunda etapa partindo de Roncesvalles.
Poio de Arriba, Poio (San Salvador), Poio
Poio de Arriba é un lugar da parroquia de Poio (San Salvador) no concello pontevedrés de Poio na comarca de Pontevedra. Segundo o IGE, en 2022 tiña 78 habitantes (41 homes e 37 mulleres).
Ojalá (canción de Silvio Rodríguez)
«Ojalá» é unha canción do cantautor cubano Silvio Rodríguez.
A Portavedra, Mañufe, Gondomar
A Portavedra é un lugar da parroquia de Mañufe, no concello de Gondomar, comarca do Val Miñor. Segundo o INE en 2019 tiña 70 persoas empadroadas (37 homes e 33 mulleres). Está situado a 7,5 km do centro da vila de Gondomar e a 360 metros de altitude sobre o nivel do mar.
Ojalá (canción de Silvio Rodríguez)
Comeza cun arpexio agudo característico que a identifica desde os primeiros segundos. A contraposición de elementos positivos (Ojalá que las hojas no te toquen el cuerpo cuando caigan / para que no las puedas convertir en cristal) e negativos (Ojalá pase algo que te borre de pronto / una luz cegadora / un disparo de nieve / ojalá por lo menos que me lleve la muerte) foi causa de debates sobre o seu significado. Porén, o autor ten sinalado que se trata dunha canción de amor.
Malia a canción ser composta en 1969, non foi publicada até 1978 no álbum Al final de este viaje.
Historia
Nunha entrevista, Silvio Rodríguez comentou:
Emilia Sánchez, profesora xubilada de Filoloxía na Universidad de Camagüey, inspirou outras cancións de Silvio Rodríguez: «Emilia», «Te doy una canción» e «Josah es la que pinta».
Outras versións
Esta canción for versionada, entre outros, por:
A Igrexa, Rubín, A Estrada
A Igrexa é un lugar da parroquia de Rubín no concello pontevedrés da Estrada na comarca de Tabeirós - Terra de Montes.
Toponimia
A orixe do topónimo é o latín, o lugar da igrexa.
Sciurus meridionalis
Sciurus meridionalis, coñecida vulgarmente como esquío negro meridional ou esquío de Calabria, é unha especie de mamífero da orde dos roedores, suborde dos esciuromorfos, familia dos esciúridos, subfamilia dos esciurinos e tribo dos Sciurini, pertencente ao xénero Sciurus.
Facilmente observábel nos bosques, desde os 600 a os 1 500 m de altitude, presenta unha cor escura. É probábel que pertenza a unha poboación que permaneceu illada, no período das glaciacións, das do esquío vermello presente máis ao norte, e que pouco a pouco foi diferenciándose até converterse nunha especie autónoma.
Descrición
Esta especie foi descrita orixinarimente no ano 1907 polo naturalista Italiano Armando Lucifero, co mesmo nome científico que hoxe ten.
Etimoloxía
Para a do xénero, ver Sciurus.
Göran Björkman
Traxectoria
Björkman converteuse en doutor en filosofía en 1894 e en primeiro actuario do Kommerskollegium (Xunta Nacional de Comercio sueca) en 1912. No ano 1913 converteuse en secretario da Samfundet De Nio (Academia dos Nove) e ocupou ese cargo ata a súa morte.
Sciurus meridionalis
Etimoloxía
O epíteto específico meridionalis, fai referencia á situación xeográfica meridional, con respecto dos outros esquíos de Italia.
Historia taxonómica
En 1951 Ellerman e Morrison-Scott sinonimizaron a S. meridionalis en Sciurus vulgaris italicus; porén, aceptaron como unha subespecie válida a un sinónimo júnior de S. meridionalis: Sciurus vulgaris silanus, a cal ten a súa localidade tipo nas montañas Sila. Posteriormente, durante máis de medio século o esquío do sur italiano foi tratado como unha subespecie distinta do esquío vermello do norte de Italia, Sciurus vulgaris meridionalis.
Göran Björkman
Traxectoria
Björkman traduciu obras do francés, galego, catalán, castelán, italiano, portugués e alemán, entre elas Ekon från Portugals parnass (1899) e Italiensk lyrik (1906). A súa tese doutoral coa universidade de Uppsala en 1894 trataba do poeta portugués Antero de Quental.
Pousada, Mañufe, Gondomar
Pousada é un lugar da parroquia de Mañufe, no concello de Gondomar, comarca do Val Miñor. Segundo o INE en 2019 tiña 41 persoas empadroadas (20 homes e 21 mulleres). Está situado a 2 km do centro da vila de Gondomar e a 18 metros de altitude sobre o nivel do mar.
Göran Björkman
Traxectoria
Na súa obra Genljud från Hesperien (1896) Björkman traduce ao sueco dous poemas de Uxío Carré Aldao, dous de Rosalía de Castro e dous de Eduardo Pondal.
Vida persoal
Göran Björkman pertence á familia Björkman (de Hille). Foi fillo de Knut Fredrik Linus Björkman, que foi alguacil en Alunda, e a súa primeira muller, Laura Petronella Valborg Sundeman. Casou en 1899 con Ebba Johanna Maria Frey (1865-1939).
Chanos de Somerón, Ḷḷena
miniatura|dereita|250px|Vista da parroquia de Chanos de Somerón. miniatura|dereita|250px|Mapa parroquial de Ḷḷena. Chanos de Somerón é unha parroquia do concello asturiano de Ḷḷena. Ocupa 4,04 km² da zona centromeridional do concello, e linda ao norte coa parroquia de Las Puentes, ao leste coa de Payares, ao sur coa de Samiguel del Río e ao oeste coa de Teyeo. Os seus 39 habitantes (INE, 2010) viven na propia vila, asentada nunha chaira na beira esquerda do río Valgrande. Os habitantes da vila, que foi noemado Vila máis bonita de Asturias en 1968, son coñecidos como papariqueros ou paparicos.
Sciurus meridionalis
Historia taxonómica
Análises xenéticos publicados no ano 2009 demostraron que era un taxon independente. En 2013, seguindo o concepto filoxenético de especie, Gippoliti novamente elevouna ao rango de especie plena, aínda que a súa aplicación foi debatida. Finalmente, no ano 2017, foi formalmente elevada a especie plena.
Historia evolutiva
Durante o Cuaternario, a rexión de Calabria quedo bioxeograficamente illada do resto da península Itálica, ao quedar rodeada por auga mariña un conxunto de cadeas montañosas que, por evolución tectónica, foron elevadas a principios do Plistoceno medio, condición que persistiu até o Plistoceno superior. Á fauna que quedou alí enclaustrada hoxe mostra xenotipos distintos.
Chanos de Somerón, Ḷḷena
Chanos de Somerón na cultura popular
picha l'agua hasta la rodicha.
Sciurus meridionalis
Historia evolutiva
Grazas a un estudo de ADN mitocondrial, no ano 2009 Grill e os seus colegas concluíron que este esquío tamén formou parte da fauna que quedara illada en Calabria, e que a súa poboación nunca voleu a conectarse coas poblacións do esquío vermello do centro de Italia, formándose deste xeito unha unidade evolutiva endémica desa rexión peninsular austral.
Chanos de Somerón, Ḷḷena
Chanos de Somerón na cultura popular
En Chanos, como ye tan chano,
Sciurus meridionalis
Sinónimos
Admais de polo nome actualmente válido, a especie coñeceuse tamén polos sinónimos:
Chanos de Somerón, Ḷḷena
Chanos de Somerón na cultura popular
toda'l agua picha na ería'l Calechano.
Sciurus meridionalis
Distribución e hábitat
Este roedor é endémico dos bosques do extremo austral da Italia continental, destribuíndose especificamente polas rexións de Calabria e a Basilicata, entre o mar Tirreno, que queda ao oeste, e o mar Xónico, polo leste. Vive en bosques mixtos nas terras altas, e os seus niños a frecuntement se colocan en piñeiros ou carballos. Anbunda especialmente onde hai piñeiros negrais, xa que as súas sementes son unha importante fonte de alimento.
O límite norte da súa área de distribución foi o norte do monte Pollino, pero na actualidade está estendéndose lentamente cara ao norte, até os Apeninos de Lucania (na Basilicata). O límite máis ao norte, e o máis meridional do esquío vermello, están separados por un espazo de máis de 100 km.
Ameazas
O esquío negro de Calabria ten unha poboación estábel, pero a súa pequena área de ditribución significa que probabelmente o seu status sexa cualificado como case amenazada ou quizais vulnerábel. A ameaza máis grave é posibelmente Callosciurus finlaysonii, o esquío de Indochina, que se introducíu cerca da súa área de dispersión.
O Rapadouro, Mañufe, Gondomar
O Rapadouro é un lugar da parroquia de Mañufe, no concello de Gondomar, comarca do Val Miñor. Segundo o INE en 2019 tiña 25 persoas empadroadas (17 homes e 8 mulleres). Está situado a 1,7 km do centro da vila de Gondomar e a 12 metros de altitude sobre o nivel do mar.
Muñón Cimiru, Ḷḷena
miniatura|dereita|250px|Mapa parroquial de Ḷḷena. Muñón Cimiru é unha parroquia do concello asturiano de Ḷḷena. Ocupa o seu extremo noroccidental e linda ao norte cos concellos de Riosa e Mieres, ao leste coa parroquia de Viḷḷayana, ao sueste coa de Muñón Fondiru, ao sur coa de La Pola e ao oeste de novo co concello de Riosa. Ten unha extensión de 9,28 km² e viven nela (INE, 2010) 100 persoas, que se reparten entre o lugar homónimo e os de La Culquera Baxu, La Culquera Riba, Los Fueyos, La Ilesia, La Maerá, La Maramuniz, La Muela, Pelái, Reconcos, Santu Medero, La Soterraña, El Trechuru, El Venceyal e La Bildosa. Outras entidades de poboación menores son Les Cortines, Cuatrovientos, Cuviḷḷa e Malpica.
A Porteliña, Poio (San Salvador), Poio
A Porteliña é un lugar da parroquia de Poio (San Salvador) no concello pontevedrés de Poio na comarca de Pontevedra. Segundo o IGE, en 2022 tiña 717 habitantes (361 homes e 356 mulleres).
Piquetes, Mañufe, Gondomar
Piquetes é un lugar da parroquia de Mañufe, no concello de Gondomar, comarca do Val Miñor. Segundo o INE en 2019 tiña 86 persoas empadroadas (44 homes e 42 mulleres). Está situado a 2 km do centro da vila de Gondomar e a 38 metros de altitude sobre o nivel do mar. esquerda|miniatura|A Taberna de Tío José de Matilda, construción de valor etnográfico do rural galego situada en Piquetes, parroquia de Mañufe, Gondomar.
Descrición
Esta entidade de poboación fai estremas ao norte con Cristillón, a poñente con Seidóns, ao levante coa parroquia de Gondomar e ao sur cos montes do Outeiro do Concello. Ten a 2020 un total de 69 vivendas construídas.
Patrimonio
Salientan algunhas construcións do rural galego. O seu cruceiro na encrucillada do camiño de Cristillón co camiño de Piquetes (antigo tramo do camiño real Baiona - Tui), está arrodeado dalgunhas vivendas de valor etnográfico como é o caso da Taberna do Tío José de Matilda, pequeno edificio a carón do devandito cruceiro e o lavadoiro público de restauración recente.
Está situado no lugar de Piquetes, na encrucillada do Camiño Real Tui-Baiona co Camiño de Cristillón que leva ao cemiterio de Mañufe. Antigamente foi lugar de culto e procesión da festividade de San Brais. Esta partía da capela do Pazo de Moldes cara a este cruceiro onde daba volta e retornaba ao templo. Non ten data acreditada documentalmente, mais os estudos da súa fábrica polo arquitecto Antonio Soliño Troncoso a fan estimar sobre o século XVII. No estudo desta peza de Estanislao Fernández de la Cigoña Núñez, tampouco constata data de construción, mais coincide en que se trata dun cruceiro "primitivo". Cumpre coa fisionomía típica do cruceiro: plataforma, base, fuste, capitel e cruz.
Santo André, Mañufe, Gondomar
Santo André é un lugar da parroquia de Mañufe, no concello de Gondomar, comarca do Val Miñor. Segundo o INE en 2019 tiña 33 persoas empadroadas (18 homes e 15 mulleres). Está situado a 4,4 km do centro da vila de Gondomar e a 140 metros de altitude sobre o nivel do mar.
Maya Rudolph
Maya Rudolph, nada o 27 de xullo de 1972, é unha actriz e comediante estadounidense. É filla da cantante Minnie Riperton e do compositor musical Richard Rudolph.