cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
San Marino
Deporte
San Marino tamén ten o seu propio Comité Olímpico afiliado ao COI e, a diferenza do que ocorre con outros microestados como o Principado de Mónaco e a Cidade do Vaticano, ten súa federación nacional de fútbol como membro da FIFA. Con todo, esta selección de fútbol, está considerada unha das peores do mundo, tendo inclusive recibido dez goles da selección de Bélxica durante as Eliminatorias do Mundial de Fútbol de 2002 e 13 de Alemaña durante a clasificación para a Eurocopa de 2008. O seu principal club é a Società Sportiva Murata, que fixo historia por ser o primeiro equipo samariñense en participar na Liga de Campións da UEFA.
Operación Reconquista
A Operación Reconquista foi o nome que lle deron os servizos secretos españois (Servicio Central de Documentación, SECED) ás accións que tiveron lugar co fin de contrarrestar a facción carlista dominante durante a Transición Española.
Durante a guerra civil española o carlismo apoiou o nacionalismo franquista mediante o envío á fronte das súas famosas unidades chamadas requetés. Carlos Hugo de Borbón Parma encabezaba a parte máis numerosa durante o franquismo. Nesta etapa o movemento evolucionou de forma radical e a súa organización convertérase no promotor dun talante democrático e dun ideario socialista autoxestionario. Pola súa banda, o irmán máis pequeno, Sixto de Borbón, a pesar de contar cun menor número de seguidores, foi nomeado sucesor polos que non veían con bos ollos eses cambios tan radicais do novo carlismo. Sixto de Borbón mantiña unha ideoloxía tradicionalista, partidario do franquismo e en contacto coa extrema dereita europea. Visto o panorama de enfrontamento, o SECED (organización creada por Carrero Blanco) decidiu actuar na tradicional romaría carlista que tiña lugar en Montejurra co fin de pór freo ós seguidores de Carlos Hugo de Borbón Parma.
A operación Reconquista foi pensada e organizada na oficina do director xeral da Garda Civil onde se reuniron os líderes da acción: José Arturo Márquez de Prado, xefe do carlismo sixtino, o xeneral Ángel Campano e o xeneral Salvador Bujanda. De certo, o plan era coñecido polo director do SECED, o xeneral Juan Valverde, polo ministro de gobernación Manuel Fraga e polo presidente Carlos Arias Navarro.
No plan aportaríase a infraestrutura necesaria para levar a cabo o que sería coñecido como os Sucesos de Montejurra, incluídos os gardas civís vestidos coas roupas tradicionais carlistas, armas, radioteléfonos e cartos.
A partir deste momento e tal e como contou o xeneral José Antonio Sáenz de Santa María, a colaboración do SECED coas organizacións parapoliciais como o Batallón Vasco Español (BVE), a Triple A, Guerrilleros de Cristo Rey ou o Antiterrorismo ETA (ATE) fíxose habitual.
Manuel Simón Campos
Manuel Simón Campos, coñecido como Xanote e Luis Peña, nado en Lavadores en 1914 e finado o 21 de maio de 1947, foi un guerrilleiro antifranquista galego.
Traxectoria
Foi repartidor de peixe no peirao do Berbés e militante do PCE. Mobilizado en 1936, desertou para estar coa súa muller e o seu fillo acabado de nacer, e permaneceu agochado. En 1938 integrouse no grupo de Rogelio García Morales O Maletas. En 1939 presentouse ao chamamento do Gobernador civil de Pontevedra Manuel Gómez Cantos, que prometeu unha amnistía, e pola súa condición de desertor foi obrigado a repetir o tempo do servizo militar. Destinado a un Rexemento con gornición en Zaragoza, aproveitando un permiso fuxiu de forma definitiva a mediados de 1941.
En 1943 contactou co PCE que pretendía organizar a guerrilla no sur da provincia de Pontevedra. En abril de 1943 foi procesado por roubo e asasinato do veciño de Petelos Fructuoso Costas Giráldez (o garda cívico que rematou a Manuel González Fresco), con José García Morales, Ramón Pereira Antelo, José Luís Quintas Figueroa e Abraham Lloriente Sánchez. En 1946 creou o destacamento Paco Barreiro integrado na V Agrupación do Exército Guerrilleiro de Galicia con Avelino Otero Montes como lugartenente. No grupo integráronse os fuxidos pola represión policial Basilio Calvar Solla, Agustín Álvarez Araujo e Claudio Rodríguez Vázquez. Foi acusado co seu lugartenente Avelino Otero da morte do falanxista de Cabral Eusebio Lago Campos acontecida o 30 de xaneiro de 1947. Morreu o 21 de maio de 1947 nun enfrontamento coa Garda civil preto de Lavadores. Con el faleceu Avelino Otero Montes. Foron detidos Ramón Villar Paz e Eladio Covelo Álvarez.
Xardíns botánicos reais de Kew
Os Royal Botanic Gardens, Kew, abreviadamente Kew (en galego xardín botánico real de Kew), fundado en 1759, é unha institución pública do Reino Unido patrocinada polo Departamento de Ambiente, Comida e Asuntos Rurais. Como entidade de investigación e educación botánica de importancia internacional en Botánica procura e institución de educación, emprega 750 persoas. O seu executivo de xefe é o director actual, Richard Deverell. O seu cadro directivo está presidido por Marcus Agius, anterior presidente de Barclays.
A organización xestiona os xardíns botánicos en Kew en Richmond upon Thames ó suroeste de Londres e o Wakehurst Place, unha propiedade do Patrimonio Nacional en Sussex que alberga o importante banco de sementes internacional Millenium Seed Bank. O Banco de Semente é tamén o lugar onde se levan a cabo moitos proxectos de investigación e colaboracións internacionais con polo menos 80 países. As sementes almacenadas no banco cumpren dúas funcións: proporciona un recurso de conservación ex situ e tamén facilita a investigación ao redor do globo por actuar como repositorio para os científicos que investigan a semente. Conxuntamente coa Forestry Comission, Kew fundou o Bedgebury Pinetum en Kent, que está especializado no cultivo de coníferas.
Persoal científico
Kew emprega aproximadamente 250 científicos, e tamén alberga uns 40 estudantes de doutoramento e 88 asociados e socios investigadores honorarios. O director científico é a profesora da Universidade de Oxford Kathy Willis. O seu deputado é a profesora Monique Simmonds. O profesor Mark Chase é o investigador máis vello.
The Plant List
Kew tamén coopera co Missouri Botanical Garden nun proxecto relacionado chamado The Plant List, o cal, a diferenza do IPNI, proporciona información sobre os nomes actualmente aceptados. Trátase dun proxecto de enciclopedia en Internet lanzado en 2010 para compilar unha lista sistemática de nomenclatura botánica. Contra 2014 tiña 1,040,426 nomes científicos de plantas ó nivel de especie, dos cales 298,900 son aceptados. Ademais, a lista ten 620 familias de plantas e 16,167 xéneros.
Ataúlfo
O antropónimo masculino Ataúlfo (en gótico Athal Wolf, "nobre lobo") pode referirse a:
Clariana de Cardener
250px|thumb|Casa do concello Clariana de Cardener é un concello da provincia de Lleida, en Cataluña, pertencente á comarca do Solsonès. Atópase nos vales dos ríos Cardener e Negre.
Tiña en 2014 unha poboación de 140 habitantes, agrupados en 4 entitades de poboación: Clariana de Cardener, Hortoneda, Sant Just i Joval e Sant Ponç.
Manuel Celso Matalobos
Manuel Celso Matalobos Cerceda, nado en Lugo o 1 de abril de 1959, é un escritor galego.
Traxectoria
Licenciado en Filoloxía Galego-Portuguesa pola Universidade de Santiago de Compostela. Catedrático de lingua galega e literatura no IES Lucus Augusti, centro no que exerce actualmente como xefe de Departamento de Lingua e Literatura Galega, sobre o que leva publicado numerosos traballos de carácter multidisciplinar.
Foi tamén profesor de Didáctica no ICE da Universidade de Santiago, coordinador provincial do Gabinete da Reforma Educativa e coordinador docente de Galego da Dirección Xeral de Política Lingüística da Xunta de Galicia.
Colabora en diversos xornais e revistas, como Dorna, Grial, O Libelo, Pazo das Musas ou Xistral. Ten coordinado edicións de textos escolares para ESO e Bacharelato e a colección Cadernos para o ensino, e, tamén publicou varios traballos sobre autores galegos: Eduardo Pondal, Ramón Cabanillas, Antón Losada Diéguez, Castelao, Vicente Risco, Ramón Otero Pedrayo, Álvaro Cunqueiro, Celso Emilio Ferreiro e Xosé María Álvarez Blázquez.
Kieran Culkin
Kieran Kyle Culkin, nado o 30 de setembro de 1982 en Nova York, é un actor estadounidense. É irmán dos tamén actores Macaulay Culkin e Rory Culkin.
Ciudad Bolívar
Ciudad Bolívar é unha cidade venezolana capital do estado de Bolívar e do municipio de Heres. Foi antigamente chamada Angostura e ademais foi fundada no 1595 co nome en castelán de Santo Tomé de la Guayana de la Angostura del Orinoco e pola cidade drena o río Orinoco.
Manuel Tenreiro Mosquera
Manuel Tenreiro Mosquera nado en Pontedeume e finado en Ferrol o 25 de setembro de 1939, foi un xastre e político galego.
Traxectoria
Fillo de José Tenreiro López. Xastre. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 fuxiu e agachouse. Foi reclamado polo Goberno civil da Coruña en setembro de 1936. Foi detido e procesado na causa 318/38 contra a súa curmá Amelia Varela Bouza e outros. Xulgado en Ferrol por rebelión militar, foi condenado a pena de morte. Foi fusilado no castelo de San Felipe de Ferrol o 25 de setembro de 1939.
Numerais exipcios
Díxitos e números
Os seguintes xeróglifos eran usados para denotar potencias de dez
Os múltiplos destes valores eran expresados pola repetición do símbolo tantas veces conforme necesario. Por exemplo, un baixorrelevo en Karnak ten o número 4622 representado como Os numerais exipcios podían ser escritos da dereita para a esquerda e da esquerda para a dereita, como acontece nas linguas semíticas, ou ata mesmo na vertical. O exemplo de riba está escrito de esquerda a dereita e de encima para baixo, e deste modo, os sinais preséntanse invertidos.
Fraccións
Os números racionais poden tamén ser expresados, mais soamente como sumas de fraccións unitarias, isto é, como sumas de recíprocos de enteiros positivos, excepto para 2/3 e 3/4 que tiñan símbolos especiais. O xeróglifo que indicaba a fracción era semellante a unha boca, e significaba "parte":
As fraccións escribíanse con este xeróglifo,que funcionaba como trazo de fracción, onde o 1 era, por defecto, o numerador e o número que ficaba por baixo era o denominador. Así 1/3 era escrito do seguinte modo:
Había símbolos especiais para 1/2 e para dúas fraccións non unitarias, especialmente 2/3 (menos frecuente) e 3/4 (aínda menos frecuente):
Adición e subtracción
Para os sinais de adición e subtracción, os xeróglifos eran usados: se as serifas (no caso, os "pés" deses dous xeróglifos) estaban apuntando para a dirección da escrita, o xeróglifo significaba adición, e no caso contrario, subtracción.
Escrita dos números
Alén dese sistema gráfico para representar os numerais, na antiga escritura exipcia tamén se podía escribilos como palabras, así como se pode escribir "trinta" no canto de "30", en galego. "Trinta", por exemplo, escribíase así: en canto que o número 30 era:
Coa excepción dos números "un" e "dous", a práctica de escribilos como palabras era moi pouco común.
Números Hieráticos
Como a maior parte dos textos administrativos e de contabilidade foron escritos en papiros ou ostraca, en vez de seren gravados en pedras duras, a maioría deses textos empregaban o sistema de numerais da escrita hierática. Exemplos de numerais escritos en hierático poden atoparse en escritos pertencentes a épocas tan antigas como o Período Arcaico. Os Papiros de Abusir do Antigo Imperio son un conxunto particularmente importante de textos onde se utilizaban numerais hieráticos.
É común pensar que a escrita hierática usa un sistema de numeración diferente, con sinais para os numerais de 1 a 9, múltiplos de 10 para de 10 a 90, as centenas de 100 a 900 e os millares de 1000 a 9000. Os números grandes como 9999 podían escribirses con apenas catro símbolos — combinándose os símbolos de 9000, 900, 90 e 9 — no canto de 36 xeróglifos.
Esta diferenza é máis aparente que real, visto que os así chamados "sinais individuais" son de feito meras Ligaduras. Nos textos hieráticos máis antigos os numerais individuais son escritos claramente, pero durante o Imperio Antigo desenvolveuse unha serie de escritas estandarizadas para sinais-grupo contendo máis dun numeral. Á medida que a escrita hierática se iba desenvolvendo co tempo, estes sinais-grupos eran simplificados aínda máis, permitindo unha escrita máis rápida. Este proceso continuou na escrita demótica. Con todo, é incorrecto falar destas ligaduras sinal-grupo como un sistema numérico diferente, como tamén sería similarmente incorrecto falar dun sistema de escrita cando se comparan ligaduras sinal-grupo en textos hieráticos literarios cos textos hieroglíficos comparábeis.
Dous famosos papiros matemáticos con escrita hierática son os ‘‘‘Papiros Matemáticos de Moscova e de Rhind’‘‘
Lingua ai-cham
O ai-cham é unha lingua kra-dai que se fala na República Popular da China.
Distribución xeográfica
Fálase en 13 aldeas nos arredores da vilas de Di'e e Boyao, no distrito de Jiliang no condado de Libo, na prefectura autónoma de Qiannan Buyi-Miao no sur da provincia de Guizhou.
Historia
A primeira mención da lingua nas publicacións científicas data de 1942, o goberno chinés considera aos ai-cham parte da nacionalidade buyei.
Distrito de Căușeni
O distrito de Căouşeni é un dos raion no sueste de Moldavia.
O seu centro administrativo (Oraş-reşedinţă) é a cidade de Căuşeni. A outra cidade importante é Căinari. O 1 de xaneiro de 2005 tiña unha poboación de 90.612, dos que 82.776 eran moldovos, 2.469 ucraínos, 3.839 rusos, 653 gaugazianos, 1.108 búlgaros, 8 xudeus, 9 polacos, 30 xitanos e 220 doutros grupos.
Subdivisións
Comprende as cidades de Căuşeni e Căinari e as seguintes comunas :
Faustino Cela
Faustino Cela Sanmartino, nado en Neira de Xusá cara a 1898 e finado nos anos oitenta, foi un avogado e político galego.
Traxectoria
Estudou o bacharelato no Instituto de Lugo. Organizou con Evaristo Correa Calderón, Paulino Pardo Neira e Casiano Díaz Moreno a Irmandade da Fala de Baralla en 1917. Licenciouse en Dereito en 1923. Foi cabo do Somatén de Neira de Xusá (1924), e secretario do Concello de Neira de Xusá dende 1925, cesando no posto en 1927 por traslado a Becerreá. Foi un dos asinantes do manifesto anticaciquil dirixido ao distrito de Becerreá en maio de 1930 con Mauro Fernández, José de Boado e Octavio García. Participou no mitin agrario de Becerreá do 28 de marzo de 1931. Na República militou na ORGA, foi elixido vogal do Comité provincial do Partido Republicano Gallego polo partido de Becerreá en maio de 1932, e despois foi directivo de Izquierda Republicana en Neira de Xusá. Foi secretario interino do Concello de Neira de Xusá. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 fuxiu. Encartado na causa 190/37 por rebelión militar, foi reclamado polo Xulgado Militar de Lugo en agosto de 1937. Foi xulgado en Lugo por rebelión e declarado en rebeldía. Foi sancionado con multa polo Tribunal de Responsabilidades Políticas en 1940. Despois de estar fuxido, agochado no mosteiro de Samos e exiliado, volveu en 1949. Retomouse o proceso polo delito de auxilio á rebelión e foi sobresido. Colaborou coa guerrilla antifranquista. Volveu exercer como avogado a partir dos anos cincuenta.
Vida persoal
Casou en Lugo con Rosalía Iglesias Rodríguez, filla de Manuel Iglesias Chaos, en xaneiro de 1930, e foi pai de Manuel Cela Iglesias.
Callawayasaurus
Callawayasaurus é un xénero de plesiosauro da familia Elasmosauridae. Cando o primeiro fósil de Callawayasaurus foi descuberto por Samuel Paul Welles en 1962, foi descrito como Alzadasaurus colombiensis antes de ser cambiado ó seu xénero actual por Kenneth Carpenter en 1999.
À perdre la raison
À perdre la raison é un filme franco-belga de 2012 dirixido por Joachim Lafosse. Está baseado no incidente real dunha muller (Genevieve Lhermitte), que asasinou os seus cinco fillos. O filme competiu na sección Un Certain Regard do Festival Internacional de Cinema de Cannes de 2012 baixo o título Loving Without Reason, onde Émilie Dequenne gañou o premio Un Certain Regard á mellor actriz.
Xeada
miniatura| A xeada é un fenómeno climático que consiste nun descenso da temperatura ambiente a niveis inferiores ao nivel de conxelación da auga, e fai que a auga que está no aire se conxele, depositándose en forma de xeo nas superficies.
Para que se dea este tipo de meteoro cómpre que a humidade relativa do aire sexa superior á máxima humidade relativa á temperatura da xeada; en caso contrario, non haberá suficiente auga na atmosfera para depositarse nas superficies aínda que exista a sensación de 'frío de xeada'. Se o vento é intenso, o depósito de auga será asemade pequeno.
Xeada por radiación
miniatura|Xeada por radiación en [[Braganza, Portugal.]] A xeada por radiación débese a un arrefriamento progresivo e intenso do chan, pola radiación do seu calor, producíndose maiormente nas noites de ceo despexado. A humidade atmosférica, que pode ser relativamente cálida e seca, condénsase sobre as superficies sólidas en forma de rosada ou conxelándose, se aquelas se atopan a menos de 0 °C.
Este tipo é frecuente en terras mornas e subtropicais.
Xeada por advección
A xeada por advección é ocasionada pola invasión dunha corrente ou masa de aire frío con temperatura inferior a 0 °C. A acción do aire frío, xeralmente procedente das rexións polares, pode ser continua e durar por varios días.
Xeada por evaporación
miniatura|Unha rosa con carazo durante o transcurso dunha xeada. A xeada por evaporación é debida ao transporte de aire húmido sobre unha superficie cuxa temperatura está a 0 °C ou menos. É un tipo bastante raro de xeada.
miniatura|esquerda|Xeada acristalada. En relación ós cultivos, obsérvanse dous tipos de xeadas:
A boa persoa de Sezuán
A boa persoa de Sezuán (título orixinal en alemán Der gute Mensch Sezuan) é unha obra de teatro de Bertold Brecht escrita entre 1938 e 1943 durante o seu exilio nos Estados Unidos, e coa colaboración de Ruth Berlaus e Margarete Steffins. A estrea foi en Suíza o 4 de febreiro de 1943 no Schauspielhaus Zürich dirixida por Leonard Steckel con música e cancións compostas polo suízo Huldreich Georg Früh, aínda que a partir de 1947-48 substituíuse pola música composta por Paul Dessau. Considerada unha das grandes obras do teatro épico, en 1953 publicouse por primeira vez en forma de libro e no ano 2008 realizouse a primeira versión en galego.
Trama
A acción transcorre na provincia chinesa de Sichuan, e segue a Xen Te, unha pobre prostituta nova que é a única que acolle a tres deuses que tras unha longa xira na procura de boas persoas só atoparan xente sen principios. Como recoñecemento os deuses danlle cartos coa que ela monta unha tenda de tabaco pero os clientes escasean, aparecendo pola contra abondos pedichóns, esmoleiros e comerciantes pouco escrupulosos, polo que por mor da súa xenerosidade axiña volve estar nunha situación necesitada polo que se fai pasar por un seu pretendido curmán, Xui Ta, home desapiadado co que consegue manter a rendibilidade do establecemento. Os temas da obra é o conflito entre a moralidade e o altruísmo co capitalismo e a súa explotación.
Demografía de Andorra
Andorra conta con 83.137 habitantes e unha densidade de poboación de 179 hab/km2, segundo o censo de 2007. Debido a unha política restritiva de concesión da nacionalidade, a poboación de nacionalidade andorrana só constitúe o 36,6% dos habitantes do país; o resto da poboación, aínda sendo maioritaria, non dispón de dereitos políticos.
Nacionalidades e evolución demográfica
Segundo o censo de 2007, o 36,6% da poboación do país (30.441 habitantes) é de nacionalidade andorrana, o 33,0% (27.476 hab.) é de nacionalidade española, o 16,3% (13.519 hab.) é de nacionalidade portuguesa, o 6,3% (5.200 hab.) é de nacionalidade francesa, e o 7,8% restante (6.501 hab.) é doutras nacionalidades. A cuarta parte dos andorranos son de orixe galega.
Os nacionais andorranos son minoría no seu país, xa que só forman o 36,6% da poboación. Isto é debido a varios factores. Por unha banda, Andorra, situada nunha zona illada, tivo sempre unha densidade de poboación baixa. Pola súa condición de paraíso fiscal, a partir dos anos 60 formouse unha potente industria comercial que, unido ao desenvolvemento de estacións de esquí, fixo que se necesitase un crecemento demográfico, que foi dado pola inmigración, principalmente procedente de España e, en menor medida e máis tarde, de Portugal. Debido á bonanza económica do país, esta corrente inmigratoria segue sendo importante. Doutra banda, Andorra foi durante o século XX moi restritiva á hora de outorgar a nacionalidade aos inmigrantes e aos seus descendentes, polo que a porcentaxe de nacionais foi moi baixo desde os anos 1960.
Segundo a extremadamente restritiva lei de adquisición da nacionalidade vixente entre 1939 e 1995, só podían dispor de nacionalidade andorrana aquelas persoas nadas en Andorra cuxo pai era de nacionalidade andorrana e residente no país. Esta norma, a parte de ser considerada discriminatoria para as mulleres (pois aos fillos de andorranas e estranxeiros negábaselles a nacionalidade, mentres que aos fillos de andorranos e estranxeiras permitíaselles adquirila), fixo que a partir dos anos 1950 o número de non nacionais superase aos de nacionalidade andorrana.
En 1995 entrou en vigor unha nova lei de adquisición da nacionalidade, tamén moi restritiva aínda que non até os extremos da norma de 1939. Con esta nova lei, poden adquirir a nacionalidade os nados en Andorra se un dos seus dous pais dispón da nacionalidade, naceu no país e ten no país a súa residencia permanente ou se un dos seus proxenitores pode xustificar a súa residencia principal e permanente no país no dezaoito anos anteriores ao nacemento (reducido a dez anos nunha modificación de lei realizada en 2004 ). Poden, ademais, solicitala o resto de xente nada en Andorra e os estranxeiros que vivan no país durante máis de 25 anos (20 anos desde o 2004) e superen un "exame de integración", onde deben de demostrar os seus coñecementos en catalán e en cultura, historia, institucións e tradicións andorranas; ademais, deben de perder a súa nacionalidade anterior. Por mor disto, a proporción de cidadáns con nacionalidade aumentou a finais dos anos 1990, especialmente entre 1998 e 1999. Durante o século XXI esta porcentaxe estabilizouse en torno ao 36%.
Aos habitantes de Andorra que non dispoñen da nacionalidade andorrana négaselles o dereito ao voto e o dereito a presentarse a eleccións. Tamén teñen restrinxida a súa participación en sindicatos, cuxos órganos executivos deben de estar dominados por andorranos, aínda sendo minoría no mundo laboral. Ademais, os cidadáns que non dispoñen da nacionalidade andorrana non poden ser presidentes nin posuíren máis do 33% do capital dunha compañía. Estas limitacións nos dereitos básicos seguen afectando a máis do 60% da poboación do país, o que foi criticado polo seu carácter discriminatorio e o seu anacronismo.
Poboación por parroquias
O maior núcleo de poboación do Principado é a capital, Andorra la Vella, con 24.574 habitantes (2007), o que representa o 29,6% da poboación andorrana. As seguintes parroquias por poboación son Escaldes-Engordany (16.475 hab.) e Encamp (14.029 hab.).
Francisco Amado Hermida
Francisco Amado Hermida, nado en Baralla, foi un político galego.
Demografía de Andorra
Linguas
O idioma oficial é o catalán, lingua habitual do 43,8% da poboación. O castelán é a segunda lingua máis falada no principado, cun 32,8% da poboación que a teñen como lingua habitual. O portugués é a lingua habitual do 7,6% da poboación e o francés do 7,1%.
Francisco Amado Hermida
Traxectoria
Fillo de Ramón Amado Álvarez e Vicenta Hermida Fernández. Residía en Vilachambre. Foi alcalde de Neira de Xusá durante a ditadura de Primo de Rivera. Volveu ser alcalde de Neira de Xusá na Segunda República. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido o 1 de agosto e internado no cárcere de Becerreá. Trasladado ao Cárcere de Lugo, foi xulgado en Lugo por rebelión militar, o seu caso foi sobresido, pero foi condenado a unha multa de 10.000 pesetas. O 22 de outubro de 1938 saíu da prisión.
Vida persoal
Casou con Concepción Hervella Goyanes.
Demografía de Andorra
Educación
En Andorra conviven tres sistemas educativos: o francés, o español e o andorrano. Para o curso escolar 2004-2005, o sistema francés era seguido por 3.650 alumnos, o español por 3.499 e o andorrano por 3.328.
En 1997 fundouse a universidade do país, a Universidade de Andorra. As únicas carreiras universitarias presentes son a de Informática e a de Enfermaría, aínda que existen convenios de colaboración con diversas universidades españolas e francesas, que garanten a correcta formación en todas as áreas do coñecemento.
Nefropatía diabética
A afectación renal na diabetes adoita aparecer nun terzo dos diabéticos, e semella ser máis frecuente nos afectos por diabetes mellitus tipo I. Os síntomas renais aparecen aproximadamente 10 anos após o diagnóstico de diabetes, e teñen máis propensión a esta afectación renal os doentes cuxo control dos niveis de glicemia foi inaxeitado ou difícil.
Anatomía patolóxica
miniatura|250px|Esquema da afectación do [[glomérulo renal na biabetes mellitus.]] miniatura|Biopsia dun [[glomérulo renal nun doente con nefropatía diabética. Pódese observar un engrosamento da membrana basal glomerular (rosa). Tinción PAS.]] 250px|miniatura|A [[glicosa é un mecanismo patoxénico contra os vasos sanguíneos.]] A nefropatía diabética caracterízase por producir afectación de múltiples estruturas renais, dende o glomérulo, a estrutura tubular e o intersticio ou parénquima renal.
Glomérulo renal
O ril diabético é, de xeito paradoxal, de maior tamaño que un ril normal. Isto establece un feito diferencial con outras nefropatías que caracteristicamente cursan con riles minguados de tamaño. Este aumento de tamaño prodúcese a expensas do engrosamento do glomérulo e da membrana basal glomerular respectivamente, producido por unha proliferación do coláxeno tipo IV.
Dentro da afectación glomerular distinguimos dous tipos de procesos: Está lesión é tamén característica das nefropatías causadas por paraproteinemias, coma a amiloidose ou o mieloma, polo que ante unha pescuda deste tipo na biopsia, cómpre realizar un diagnóstico diferencial con estas doenzas.
Parénquima renal
O parénquima renal ou intersticio tamén presenta alteracións por mor da acción da diabetes mellitus. É típica a fibrose e inflamación do parénquima, e poden atoparse células de Armani-Ebstein. As células de Armani-Ebstein son células con infiltrados intracelulares de glicóxeno.
Vasos sanguíneos
A nivel vascular aparece arteriosclerose e arteriolosclerose hialina. Os doentes diabéticos adoitan presentar outras doenzas comórbidas ou concomitantes. As máis habituais, a hipertensión arterial e a hiperlipemia ou dislipemia, contribúen a agravar e perpetuar estas lesións a nivel dos vasos sanguíneos renais.
Tamén se pode presentar un depósito de inmunoglobulinas detectábeis co microscopio de inmunofluorescencia. A inmunoglobulina que adoita aparecer é tipicamente a IgG.
Fisiopatoloxía
A medida que avanza a doenza vanse producindo cambios histolóxicos no ril. O exceso de glicosa en sangue comporta o depósito de glicóxeno nas células do epitelio tubular.
Síntomas e signos
Nas primeiras etapas da doenza, a nefropatía diabética non presenta síntoma ningún. Esta etapa denomínase fase silente, non proteinúrica ou precoz. A medida que aparece dano renal comeza a existir microalbuminuria progresiva. Ulteriormente, en estadíos máis tardíos, desenvólvense unha serie de síntomas derivados da proteinuria:
Pedro Fernández de Castro
Pedro Fernández de Castro, finado no sitio de Alxeciras en 1343, foi un nobre galego do século XIV señor da casa de Lemos. Desde 1328 foi Pertegueiro Maior da terra de Santiago e encomendeiro do bispado de Lugo, en 1331 é nomeado Adiantado Maior do Reino de Galiza. Recibiu de Afonso XI a vila de Monforte de Lemos co seu señorío e o título de Mordomo Maior do Rei no 1332, no 1333 recibe tamén a titulación de Adiantado Maior da Fronteira de Andalucia.
Traxectoria
miniatura|esquerda|Escudo da [[Casa de Castro.]] Ao morrer seu pai Fernando Rodríguez de Castro, é enviado a Portugal, onde se cría xunto ao infante Afonso IV. Tras a súa crianza regresa a Galiza, poñéndose ao coidado da facenda herdada no ano 1319.
Despois foi nomeado mordomo maior da corte castelá. Casou primeiro con dona Beatriz de Portugal, con quen non tivo descendentes. Desposou logo á señora de Villanueva de los Infantes, Castrelo y Espinosa, dona Isabel Ponce de León, enxendrando a Fernán Ruiz de Castro “Toda a lealdade de España” e Xoana de Castro “a desamada”.
Da súa unión extramatrimonial coa dama portuguesa Aldonça Lourenço de Valadares tivo dúas fillas e un fillo:
A súa sepultura atópase no mosteiro de Santa María de Sobrado dos Monxes.
Arkaitz Goikoetxea
Arkaitz Goikoetxea Basabe, nado en Barakaldo o 4 de maio de 1980, é un terrorista do País Vasco, membro da organización ETA.
Procedente da kale borroka empezou a actuar no 2000, cando perdeu tres dedos dunha man manipulando un cóctel molotov. Tras varias detencións por accións de apoio a ETA, foi acusado de atacar o 5 de xullo de 2001 a dous ertzainas con cócteles molotov. O 24 de outubro de 2002, foi detido e permaneceu en prisión até 2005. Foi declarado en busca e captura ese mesmo ano ó non presentarse a un xuízo que tiña pendente. A partir dese momento consideróuselle un membro liberado de ETA.
Foi detido, xunto ó resto do Comando Biscaia, o 22 de xullo de 2008. Atribúeselle a dirección do comando baixo as ordes do xefe dos mesmos, Txeroki. Impútanselle os delitos de integración en organización terrorista, de asasinato pola morte dun axente da Garda Civil o 14 de maio de 2008 en Legutio, conspiración para a detención ilegal, estragos e conspiración para o asasinato do xuíz da Audiencia Nacional, Fernando Grande-Marlaska.
Os escuros soños de Clío
Os escuros soños de Clío, é un libro de narrativa, composto por doce relatos, en galego, do ourensán Carlos Casares Mouriño. Publicado por vez primeira por Edicións do Cerne en 1979 e despois en varias ocasións pola Editorial Galaxia, foi traducido a media ducia de linguas.
Descrición
Adicado a Ramón Piñeiro e considerado pola crítica unha das mellores obras de Casares, toma o nome de Clío, a musa da Historia na mitoloxía grega.
En doce contos, presuntamente baseados en referencias bibliográficas, o autor describe un mundo do pasado, mesturando superstición relixiosa, ficción histórica, verdade, fantasía e humor, cunha clara intención paródica.
O narrador encontra na biblioteca Nacional de Copenhague un libro que describe as incursións dos viquingos en diferentes lugares, incluídas as terras de Cervo, en Lugo. Durante esta batalla, acontecida no século X, destacaron dous guerreiros: Torbjorn, exemplo de crueldade, e o seu conveciño, moito máis benévolo, Orm. Cando os capturaron, os veciños de Cervo decidiron axustizalos en correspondencia co seu comportamento. Torbjorn tardou moito en morrer e despois de morto seguiu facendo imposible a vida dos paisanos. Orm, en consonancia co seu bo carácter, morreu rápido e axudou sempre aos veciños nos seus labores.
Pedro Ardellastres foi o célebre ferreiro do sur de Ourense que serviu de inspiración para a invención popular de San Pedro Novo, venerado en toda a Limia Baixa ata que foi retirado do santoral o século pasado. Aínda que non se sabe moito sobre el, do expediente Quevedo, elaborado por este relixioso, entresaca o autor dous testemuños relativos á vida deste personaxe: o de Fernando Salomón, abade e devoto de S. Pedro, e o de Xohan Alfonso de Cerreda. O primeiro refírese ao proceso de Ardellastres, da muller e da filla, dos milagres que contaron as testemuñas e de como estas se rebelaron cando souberon que os acusados ían ser axustizados. O segundo narra algúns dos milagres do santo despois de morrer. Ambos testemuños son considerados pouco fiables por Quevedo, xa que o instrutor González de Almeida considera probado que Ardellastres era un home mentalmente enfermo, que se consideraba Cristo e se aproveitaba das xentes, que lle daban diñeiro e abusaba das mulleres que querían ter un fillo del.
O autor reproduce a instancias do seu amigo Xulio Alonso Losada os datos recollidos sobre don Luis Meruéndano, un galego arroutado e esquencido. A primeira noticia vén nun folleto de 1973 no que o autor trata de exculpar ao farmacéutico Xosé María Chao do atentado que mutilou ao xeneral Eguía en 1829, en pleno réxime absolutista de Fernando VII, cando era o militar Capitán Xeneral de Galicia. Nese folleto cítase a Meruéndano como discípulo avantaxado de Chao. Por certo, Curros Enríquez, na biografía de Eduardo Chao, ministro de Fomento durante a 1ª República e fillo do primeiro, tamén o considera inocente.
Noutro folleto que o autor atopa anos despois dise que o personaxe, un pequeno fidalgo do Ribeiro, iniciou a súa agresiva carreira contra o clero en Santiago, mentres estudaba Dereito. Cando volveu a Francelos, onde miraba pola tenda que fora de seu pai, comezou a frecuentar a botica de Chao en 1835, onde aprende a preparar explosivos. Con todo, e a pesar dos seus comentarios irreverentes contra os monarcas, gaña fama de home equilibrado. Cando en febreiro de 1852 chega a noticia da morte do cura Martín Merino, o Apóstata, acusado de atentar contra Isabel II, decidiu levar a cabo un plan que tardaría anos en preparar. Finalmente, xa en Madrid, conseguiu entrar no Palacio Real, valéndose dun amigo reloxeiro, cun paquete de explosivos. O paquete estouroulle a un criado e o fidalgo foi detido na pensión onde agardaba. Da condena a morte salvouno a revolución de 1868, aínda que el o atribuía a un pauto co demo.
De volta na aldea, en 1874 proclamou a república independente de Francelos. Morreu xa vello en 1885, tres días despois do rei, Afonso XII. Dixeron daquela que morrera dunha enchente de porco e viño, pero o seu apaixonado biógrafo opina que foi por saber que a raíña rexente, María Cristina de Habsburgo, estaba preñada. Foi enterrado no camposanto, porque o cura opinaba que, a pesar de todo, era un veciño.
Recoñecementos
O libro foi Premio da Crítica Galicia á mellor creación literaria en 1980.
Edicións
En 1979 e 1980 publicouse por Edicións do Cerne. En 1991 foi incluído na Biblioteca de Autores Galegos de ''Diario 16 de Galicia.
En 2002 incluíuse na Biblioteca Galega 120 de La Voz de Galicia, co n.º 58, ISBN 84-9757-018-9 / ISBN 84-8288-515-4. miniatura|Detalle de Zwei Mädchen de [[Egon Schiele, 1911. Esta é a imaxe da portada na «Biblioteca Carlos Casares». ]] En decembro de 2006 pasou a formar parte da colección «Biblioteca Carlos Casares» de Galaxia, ISBN 978-84-8288-961-0.
A obra completa foi traducida ao castelán (por Xesús Rábade Paredes, Alfaguara, 1984, ISBN 84-204-8019-3), ao francés (Éditions Seveirat), ao ruso (trad. Alexander Sádukov, ed. Ráduga), ao ucraíno, ao italiano (Giulia Lanciani, Gli oscuri sogni di Clio, Japadre, 1989, ISBN 8870061913) e ao asturiano (Pablo Antón Marín Estrada, 2003).
Así mesmo, foron traducidos ao alemán en 1994, por Elke Wehr, dous dos relatos: "O xudeo Xacobe" ("Der Jude Jakob") e "Un enigma histórico" ("Ein historisches Rätsel").
Peterka
Peterka é un apelido común a algunhas linguas eslavas, lévano entre outros:
Arturo López Delgado
Arturo López Delgado, coñecido como Arturín, nado en Correxais (Vilamartín de Valdeorras) e finado o 6 de agosto de 1942, foi un guerrilleiro antifranquista galego.
El Niño (filme de 2014)
Sinopse
Dous mozos, El Niño e El Compi, queren iniciarse no mundo do narcotráfico no estreito de Xibraltar. Risco, emocións e moitos cartos para quen sexa quen de percorrer esa distancia nunha lancha cargada de droga. Jesús e Eva son dous axentes da Policía antidroga que levan anos tratando de demostrar que a ruta do haxix é unha das principais vías de penetración da cocaína en Europa. O seu obxectivo é o Inglés, o home que move os fíos dende Xibraltar, que é a base de operacións.
Arturo López Delgado
Traxectoria
Mineiro, militante da CNT e do Partido Galeguista dende 1934, logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 agochouse. Loitou na fronte asturiana. Foi xulgado en Ourense por rebelión militar e declarado en rebeldía. Foi membro da guerrilla liderada por Serafín Fernández Ramón "Santeiro". En xullo de 1940 formou parte dun grupo de guerrilleiros que estaban reunidos nas montañas de Casaio para pasar a Portugal. Regresou de Portugal en 1941 e instalouse en Casaio con Domingo Rodríguez, Mario Morán García, Manuel Monteserín e Arcadio Ríos Rodríguez.
El Niño (filme de 2014)
Premios Mestre Mateo
Nos Premios Mestre Mateo de 2014, El Niño estivo nomeado en 3 categorías, mais non colleitou premio en ningunha delas.
-218
Véxase tamén
Historia ano a ano
Serra de Lourenzá
A serra de Lourenzá é unha cadea montañosa que forma parte parte das serras setentrionais de Galiza e que se estende en dirección SW-NE polos concellos da Pastoriza e Mondoñedo.
Empezando desde o interior, está delimitada ao oeste polo rego do Batán e no sur polo último treito deste, entre o punto onde recibe as augas do rego da Lagoa e a súa desembocadura no río de Úbeda, preto do lugar de Casal de Madre, parroquia de Úbeda, na Pastoriza.
A partir de aí discorre ata as súas dúas principais prominencias: A Revolta (785 m) e o Alto de Pradovello (751 m), na parroquia de Cadavedo.
O rebaixe que segue ao Alto do Fiouco en dirección á costa é aproveitado pola autovía do Cantábrico (A-8), para pasar da vertente occidental da serra á oriental, coincidindo co linde entre A Pastoriza e Mondoñedo. Neste segundo treito da serra sobresae o monte da Farrapa (748 m); o límite oeste pono o rego de Valiñadares, mentres que a aba oriental deita as augas dos regos dos Casteláns, de Coto Redondo, da Fraga, de Curros, de Lobrero, do Caxigo, das Penelas e de Ribón.
As principais alturas nesta parte son o monte da Arca (426 m) e Padornelo (605), e a autovía do Cantábrico pasa entrambas.
Malia o seu nome, a serra non chega a internarse no actual municipio de Lourenzá. Tan só os devanditos regatos que baixan cara ao leste na súa parte máis setentrional aflúen no curso alto do río dos Vaos, que, xunto co río do Batán, regan o val de Lourenzá.
O decorrer paralelo á serra da autovía A-8 en cotas elevadas fai deste un tramo problemático da estrada, frecuentemente cortado por mor da brétema (efecto Föhn), o que obriga aos vehículos a circular a un máximo de 100 km/h, mesmo os días con boa visibilidade. A razón está en que ese paso entre montañas ao longo do cordal fai do vento un elemento de risco para a circulación, mais do que tamén se tira proveito para a obtención de enerxía eólica, xa que a serra está inzada de aeroxeradores.
Na ladeira oeste da serra, na parroquia mindoniense de Argomoso, atópanse a cova do Rei Cintolo e o salto do Coro.
Arturo López Delgado
Traxectoria
Despois da fundación da Federación de Guerrillas de León-Galicia, foi nomeado xefe dunha unidade que loitou na bisbarra de Valdeorras. O 6 de agosto de 1942 morreu nun enfrontamento coa Garda civil preto da súa aldea natal, con Ovidio González Vázquez "Pollon", Ildefonso Fernández Seoane "Cuñeira" e Manuel Monteserín "Gerardo". O grupo foi denunciado por un labrego que os aprovisionou de viño. Despois de comer e beber, os guerrilleiros estaban durmindo e foron sorprendidos pola Garda Civil. Outro membro do grupo, Roberto López Rodríguez "Pajarito", logrou fuxir.
Rex, un policía diferente
miniatura|250px|[[Kaspar Capparoni con Rex (2008)]] Rex, un policía diferente (en Komissar Rex) é unha serie de televisión policíaca austriaca, emitida orixinalmente entre 1994 e 2004, en 2009 estrea a súa versión galega na Televisión de Galicia. A serie esta ambientada en Viena e céntrase en 3 homes da Brigada de Homicidios de Austria, que comparten o seu quefacer diario co protagonista da serie, Rex, un pastor alemán adestrado como can policía.
Características
O equipo orixinal estaba composto por Richard Moser, Ernst Stockinger e Peter Höllerer, que en ocasións eran axudados polo doutor Leo Graf, o forense, e por Max Koch, un policía afastado e amigo de Moser. Despois chegaron Christian Böck, substituíndo a Stockinger, Alexander Brandtner, substituíndo a Moser (que fora asasinado), e o oficial Fritz Kunz substituíndo a Höllerer. Posteriormente o grupo foi liderado polo dúo de Marc Hoffmann e Nikki Herzog, que estaban acompañados por Kunz. O doutor Graf foi o único personaxe que se mantivo as 10 tempadas que durou a serie.
A serie é falada en alemán e foi filmada en Viena e os seus arredores.
Juan Tuñas
Juan Tuñas Bajeneta, alcumado "Romperredes", nado na Habana o 17 de xullo de 1917 e finado en Cidade de México o 4 de abril de 2011, foi un xogador de fútbol cubano, de orixe galega. Está considerado por moitos como o mellor futbolista cubano da historia.
Cardona
250px|miniatura|Castelo de Cardona Cardona é un concello da provincia de Barcelona, en Cataluña, pertencente á comarca do Bages.
Juan Tuñas
Gañou catro Campionatos Nacionais de Cuba (tres co DC Gallego e un co Juventud Asturiana), acabando catro veces como máximo goleador do campionato.
Debutou coa selección cubana aos 16 anos e foi o seu o maior artilleiro na súa época. Foi un dos 15 xogadores que formaron o equipo de Cuba que participou no Mundial de Fútbol de 1938 en Francia.
Traxectoria
Fillo dun emigrante galego da parroquia de Aro, no concello de Negreira, e dunha vasca, Juan Tuñas deu os seus primeiros pasos como futbolista na década de 1930 xogando con seu irmán Manuel en equipos da Habana. Xogou no equipo infantil do Hispano América e en novembro de 1933 fichou polo Deportivo Centro Gallego, co que gañou o campionato nacional en 1937, 1938 e 1939, sendo nas dúas últimas o máximo anotador da liga. Na tempada seguinte, 1940, pasou ao Juventud Asturiana, proclamándose de novo como máximo goleador do campionato. Na tempada 1941 gañou o Campionato co equipo ástur e volveu rematar como máximo anotador.
Cardona
Tiña en 2014 unha poboación de 4.921 habitantes, agrupados en 2 entidades de poboación: a capital Cardona e a localidade de La Coromina.
Cabe destacar o seu castelo que domina a localidade e a Montaña de Sal, formación xeolóxica xa explotada na época dos romanos.
Juan Tuñas
Traxectoria
Era alcumado o “Romperredes” nos seus tempos polos seus canonazos e porque xogando co Juventud Asturiana fronte ao Puentes Grandes meteu dous goles a falta de dez minutos para o final, e, nun deles, recibiu un pase do galego Vizcaíno, pegoulle forte e rompeu a rede.
Tuñas xogou os tres encontros de Cuba na Copa Mundial de 1938, axudando ao equipo a chegar aos cuartos de final tras eliminar a Romania por 2-1 nun partido de desempate o 9 de xuño de 1938 en Tolosa, despois de que as dúas seleccións empatasen a 3 goles catro días antes no seu encontro de primeira rolda (oitavos de final) na mesma sede. Os cubanos foron eliminados por Suecia (8-0) nos cuartos de final en Antibes o 12 de xuño de 1938, pero o triunfo de Cuba ante Rumania foi o primeiro para unha selección da Concacaf nas Copas Mundiais.
O 11 de decembro de 2005 recibiu na Habana a distinción Gloria do Deporte Cubano e realizou o saque de honra do partido entre o FC Ciudad de La Habana e o CF Granma no Estadio Pedro Marrero.
José Arias Crecente
José Arias Crecente, nado en Baralla cara a 1889, foi un político galego.
Traxectoria
Presidente Sociedad de Labradores de Santiago de Covas. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido o 24 de agosto. Ingresado no depósito de Sarria e despois no Cárcere de Lugo sen procesamento xudicial, saíu en liberdade o 24 de decembro de 1938.
Xesús Alfonso Parada
Xesús Alfonso Parada Jato, nado en Meiraos (Folgoso do Courel) en 1967, é un escritor e artista plástico galego.
Traxectoria
Cursou estudos de Historia na UNED. É diplomado en Traballo Social pola UNED e experto universitario en Animación Sociocultural Ocio e Tempo Libre, tamén pola UNED. É colaborador habitual en revistas coma Xistal (revista lucense de creación poética) e A Candea (cultural). Tamén é artista plástico.
Premios
Recibiu diversos premios pola súa obra, entre eles o Premio Especial ao Pintor Local da Asociación Fonte do Milagro (2003, 2004, 2006, 2007 e 2008):
Os Covallos, Montefurado, Quiroga
Os Covallos é un lugar da parroquia de Montefurado, no concello lucense de Quiroga, na comarca de Quiroga. Segundo o IGE en 2011 tiña 24 habitantes (13 mulleres e 11 homes), seis menos ca en 1999.
Era coñecido como Poboado de Montefurado, pertencente a Iberdrola, xa que se fixo para a construción do encoro de Montefurado, no río Bibei.
-239
Outros
Historia ano a ano
Ruada (programa da TVG)
Ruada foi un programa da Televisión de Galicia presentado por Xosé Luís Blanco Campaña que se emitiu na tempada 1985-1986. Emitíase os mércores e venres pola noite. Ruada consistía en actuacións de músicos, bandas e grupos de baile tradicionais galegos e entrevistas a personaxes populares e do eido da cultura.
Lingua paiwan
O paiwan é unha lingua aborixe de Taiwán, falado polos paiwan, unha grupo dos gaoshan. Paiwan é unha lingua de Formosa da familia austronesia. O número de falantes rolda os 66.000.
Zenone Albino Testa
Zenone Albino Testa, nado en Vertova (provincia de Bérgamo, Italia) o 29 de maio de 1914 e finado o 19 de setembro de 1982, foi un bispo e capuchino italiano, que exerceu de vicario apostólico de Asmara entre 1961 e 1971.
Traxectoria
Foi ordenado sacerdote o 7 de agosto de 1937. O 9 de agosto de 1961 foi consagrado bispo e pasou a ser o novo vicario apostólico de Asmara.
Premios e distincións
O 15 de setembro de 1957 foi nomeado comendador da Orde da Estrela da Solidariedade Italiana polo presidente de Italia Giovanni Gronchi.
Pachycerus
Pachycerus é un xénero de insectos de gorgullos da familia Curculionidae que viven no Paleártico e rexións de África. Son de tamaño moderado (de 6 a 12 mm).
Taxonomicamente este xénero foi relacionado co xénero Rhabdorrhynchus.
Primož Peterka
Primož Peterka, nado en Prikrnica o 28 de febreiro de 1979, é un saltador de esquí esloveno, un dos deportistas con máis éxito do seu país.