cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Episkepsis
Historia
Unha episkepsis podíase transformar nunha kouratoria en caso de estabilidade e aumento dos ingresos. Por exemplo, Seleukia foi unha episkepsis durante o século X, pero máis tarde constituíu a gran kouratoria de Tarso.
Frende
O topónimo Frende pode referirse a:
Saoi O'Connor
Saoi O'Connor, nado en 2003, é un activista climático irlandés non binario, que comezou a folga de Fridays for Future en Cork, Irlanda, en xaneiro de 2019.
Activismo climático
Saoi O'Connor iniciou a folga de Fridays for Future na cidade de Cork o 11 de xaneiro de 2019 fronte ao edificio do concello de Cork cun cartel que dicía "O emperador non ten roupa". O'Connor fixo a súa primeira aparición nos medios aos 3 anos como parte dunha campaña de comercio xusto durante o Día de San Patricio. O'Connor deixou a educación xeral na Escola Comunitaria Skibbereen para comezar a educación no fogar e permitirlles facer campaña a tempo completo. En febreiro de 2019, O'Connor viaxou ao Parlamento Europeo en Estrasburgo para unirse a outros activistas nos debates sobre o clima.
O'Connor foi un dos 157 delegados á Asemblea de Mozos sobre o Clima de RTÉ de 2019 e asistiu á Conferencia das Nacións Unidas sobre o Cambio Climático en Madrid o mesmo ano. En decembro de 2019, O'Connor recibiu o premio á Persoa Destacada na cerimonia de entrega de premios do Foro Ambiental de Cork. Durante a cerimonia, comentaron o pouco que cambiara con respecto á política de cambio climático desde que comezaron a súa folga climática. O grupo Fridays for Future Cork, do que O'Connor é membro, tamén recibiu un recoñecemento do Foro.
Debido á pandemia de COVID-19, as folgas escolares en persoa suspendéronse a principios de 2020, pero O'Connor renovounas en xullo de 2020. En decembro de 2020, O'Connor formou parte dun grupo global de 9 mulleres e activistas non binarias que publicou unha carta aos líderes mundiais en Thomson Reuters Foundation News, titulada "Dado que o Acordo de París sobre o Cambio Climático marca cinco anos, necesítase agora unha acción urxente sobre as ameazas climáticas". O grupo internacional incluíu a Mitzi Jonelle Tan, Belyndar Rikimani, Leonie Bremer, Laura Muñoz, Fatou Jeng, Disha Ravi, Hilda Flavia Nakabuye e Sofía Hernández Salazar.
O'Connor escribiu un artigo para The Irish Times en xaneiro de 2021 no que reflexionaba sobre as dificultades de prepararse para os exames de Leaving Certificate durante a pandemia. O'Connor foi un dos colaboradores dunha antoloxía, Empty House, coeditada por Alice Kinsella e Nessa Ou'Mahony e que incluíu contribucións de Rick O'Shea e Paula Meehan. Para o Día da Terra de 2021, O'Connor foi un dos organizadores do evento virtual Fridays for Future Ireland, que pediu ao Ministro de Acción Climática Eamon Ryan que tomase máis medidas inmediatas sobre o cambio climático.
Selección de fútbol de Eslovenia
A selección de fútbol de Eslovenia (en esloveno: Slovenska nogometna reprezentanca) é o equipo representativo de Eslovenia nas competicións internacionais oficiais de fútbol. A súa organización está a cargo da Asociación de Fútbol de Eslovenia (Nogometna zveza Slovenije), pertencente á UEFA.
Selección de fútbol dos Emiratos Árabes Unidos
A selección de fútbol dos Emiratos Árabes Unidos é o equipo representativo do país nas competicións internacionais de fútbol. A súa organización está a cargo da Asociación de Fútbol dos Emiratos Árabes Unidos.
Música hip hop
A música hip hop, tamén coñecida como música rap e anteriormente coñecida como disco rap, é un xénero de música popular orixinado no Bronx,    barrio da cidade de Nova York a principios da década de 1970 por afroamericanos, aínda que existiu durante anos antes do descubrimento convencional. Consiste en música rítmica estilizada que, normalmente, acompaña ao rap, un discurso rítmico e rimado que se canta. Desenvolveuse como parte da cultura hip hop, unha subcultura definida por catro elementos estilísticos clave: MC/rapping, DJ/scratching, breakance e a arte graffiti. Ademais de características musicais coma os sampleos ou sintetizados doutras cancións, turntablism, scratching ou beatboxing.
Aínda que a miúdo se usa para referirse unicamente ao rap, o hip hop denota máis correctamente a práctica de toda a subcultura. O termo música hip hop úsase ás veces como sinónimo do termo música rap, aínda que o rap non é un compoñente obrigatorio da música hip hop; o xénero tamén pode incorporar outros elementos da cultura hip hop coma os anteriormente mencionados.
Historia
O hip hop como xénero musical e como cultura formouse durante a década de 1970 cando as block parties (festas na rúa) se fixeron cada vez máis populares na cidade de Nova York, especialmente entre os mozos afroamericanos que residían no Bronx. Nestas festas, os DJs tocaban mesturas das cancións populares usando dous tocadiscos e un mesturador de DJ para poder ir facendo cambios entre dúas copias do mesmo disco, alternando dunha a outra e estendendo o "break". A primeira evolución do hip hop produciuse a medida que os samplers e as caixas de ritmos ían sendo máis accesibles. As técnicas dos turntablists como o scratching e beatmatching desenvolvéronse xunto cos breaks. O rap desenvolveuse como un estilo vocal no que o artista fala ou canta ao ritmo instrumental ou sintetizado desta música.
A música hip hop non se gravou oficialmente para ser reproducida na radio ou na televisión ata 1979, en gran parte debido á pobreza durante o nacemento do xénero e á falta de aceptación fóra dos barrios do gueto. O hip hop da vella escola foi a primeira onda principal do xénero, marcada pola súa influencia disco e as súas letras orientadas á festa. A década de 1980 marca a diversificación do hip hop xa que o xénero comezou a desenvolver estilos máis complexos e estendeuse fóra dos Estados Unidos. O hip hop da nova escola foi a segunda onda do xénero, marcada polo seu son electrónico, e levou ao hip hop da era dourada, un período innovador entre mediados dos 80 e mediados dos 90 que tamén desenvolveu a era do álbum do hip hop. O subxénero gangsta rap, centrado nos estilos de vida violentos e as condicións empobrecidas da mocidade afroamericana do centro da cidade, gañou popularidade neste momento. O hip hop da costa oeste estivo dominado polo G-funk a comezos da década de 1990, mentres que o hip hop da costa leste estivo dominado polo jazz rap, o hip hop alternativo e o hip hop hardcore. O hip hop continuou a diversificarse neste momento e xurdiron outros estilos rexionais, como o rap do sur e o hip hop de Atlanta. O hip hop converteuse nun dos xéneros máis vendidos a mediados da década de 1990 e no xénero musical máis vendido en 1999.
A popularidade da música hip hop continuou ata finais da década de 1990 ata a "era bling" de principios dos 2000, e as influencias do hip hop atopáronse cada vez máis noutros xéneros de música popular, como o neo soul, o nu metal e o R&B. Os Estados Unidos tamén viron o éxito de estilos rexionais como o crunk, un xénero do sur que enfatizaba máis cos ritmos e a música que cas letras, e o hip hop alternativo comezou a conseguir un lugar no mainstream, debido en parte ao éxito cruzado da seus artistas. Durante a "era dos blogs" de finais da década de 2000 e principios da década de 2010, os rapeiros puideron acumular seguidores a través dos métodos de distribución de música en liña, como as redes sociais e os blogs, e o hip hop tradicional tomou unha dirección máis melódica e sensible tras o declive comercial do gangsta rap. Os subxéneros trap e mumble rap convertéronse na forma máis popular de hip hop a finais da década de 2010 e principios da década de 2020. En 2017, a música rock foi usurpada polo hip hop como o xénero máis popular dos Estados Unidos.
José Villalonga
José Villalonga Llorente, nado en Córdoba o 4 de decembro de 1919 e finado en Madrid o 7 de agosto de 1973, foi un adestrador de fútbol español. Tivo unha curta pero prolífica carreira nos bancos, conquistando unha decena de trofeos, entre eles os primeiros títulos europeos do Real Madrid e do Atlético de Madrid. Co equipo branco gañou dúas ligas, dúas Copas Latinas e as dúas primeiras edicións da Copa de Europa, mentres que co Atlético conseguiu dúas Copas do Xeneralísimo consecutivas e unha Recopa de Europa.
Ademais guiou á selección española ao seu primeiro título, a Eurocopa de 1964, que gañou despois de derrotar na final á Unión Soviética. Militar de profesión, acadou o grao de tenente coronel no Exército.
Traxectoria
Nunca xogou profesionalmente ao fútbol, aínda que si o fixo como afeccionado en equipos da súa cidade natal. Compaxinou a súa carreira militar co seu interese pola Educación Física e a preparación deportiva. Despois de obter o título de adestrador de fútbol en 1949, foi contratado polo Real Madrid en 1952 para colaborar no campo técnico do equipo. Dous anos despois, en 1954, foi nomeado adestrador, iniciando un período de tres anos con destacados éxitos para o equipo branco.
Na súa primeira tempada no banco, 1954/55, o Real Madrid proclamouse campión de liga con 5 puntos de vantaxe sobre o FC Barcelona, e gañou tamén a Copa Latina, o seu primeiro título europeo, despois de derrotar na final no Parc des Princes ao Stade de Reims.
A continuación ingresou no equipo técnico da Real Federación Española de Fútbol, onde foi responsable da preparación física e adestrador da selección xuvenil.
En xullo de 1959, sendo xa profesor na Escola de Adestradores, ingresou no Atlético de Madrid como secretario técnico, e trala dimisión do checoslovaco Ferdinand Daučík pouco despois do inicio da tempada 1959/60, pasou a ser tamén adestrador.
Nas súas dúas primeiras campañas á fronte do Atlético de Madrid proclamouse campión dúas veces da Copa do Xeneralísimo, derrotando na final en ambos casos ao Real Madrid, xa con Miguel Muñoz no banco. Durante a tempada 1961/62 seguiu dirixindo o equipo, incorporando como axudante ao exfutbolista do Atlético e paisano seu, Rafael García "Tinte". O Atlético alcanzou a final da Recopa de Europa, onde Villalonga se volveu enfrontar á Fiorentina, adestrada desta vez por Ferruccio Valcareggi. O partido rematou en empate e adiouse a repetición do encontro por mor da celebración do Mundial de Chile 1962. Finalmente, catro meses despois, disputouse o desempate e o Atlético conseguiu o seu primeiro título europeo, gañando por 3-0 con goles de Jones, Mendonça e Peiró.
Seleccionador nacional
O 26 de setembro de 1962 foi nomeado adestrador da selección española, e aínda que deixou o banco madrileño, compatibilizou o seu novo cargo co de secretario técnico do Atlético de Madrid ata o final daquela tempada.
Como seleccionador nacional afrontou a clasificación para a Eurocopa de 1964, obxectivo que conseguiu despois de eliminar a Romanía, Irlanda do Norte e Irlanda. Xa na fase final da Eurocopa, disputada en España, un gol do galego Amancio na prórroga das semifinais contra Hungría meteu a España na súa primeira final. Nesta, o combinado adestrado por Villalonga enfrontouse á Unión Soviética, dirixida dende o banco por Konstantin Beskov, e conseguiu a vitoria por 2-1, con tantos de Chus Pereda e Marcelino, logrando así o primeiro título na historia da selección.
A continuación clasificou o conxunto español para o Mundial de 1966 en Inglaterra, e dirixiuno durante o torneo, pero non puido pasar da primeira fase.
En total dirixiu a selección española nun total de 22 partidos, con 9 vitorias, 5 empates e 8 derrotas.
Despois deixar a selección pasou a dedicarse a tempo copleto á docencia no eido técnico. En 1967 foi nomeado director da Escola Nacional de Adestradores, cargo que ocupou ata a súa morte en 1973. Así mesmo, foi o primeiro profesor de fútbol do INEF de Madrid. Faleceu en Madrid, como consecuencia dun infarto de miocardio, o 7 de agosto de 1973, aos 53 anos.
Universidade de Gotemburgo
A Universidade de Gotemburgo é unha universidade estatal sueca, situada en Gotemburgo, fundada en 1954. Ten oito facultades e, no ano 2020, 53 500 estudantes, dos cales algo máis de 29 000 son estudantes a tempo completo, e 6 500 empregados, entre profesors e empragados da administración.
Na Universidade impártense clases de música, arte, ciencias sociais e naturais, humanidades, ciencias da educación, formación do profesorado, informática, adninistración de empresas e, na Academia Sahlgrenska, medicina, ciencias do coidado e odontoloxía. Os estudantes teñen, con frecuencia, investigadores recoñecidos internacionalmente. No ano 2000, o profesor da Universidade Arvid Carlsson recibiu o Premio Nobel de Medicina.
A Universidade é unha das máis importantes de Suecia, e ocupa lugar 198 do mundo, dun total de preto de 20 000 institucións de educación superior, na clasificación de Times Higher Education das mellores universidades do mundo en 2018.
A Universidade de Gotemburgo está rexistrada ambientalmente segundo o Eco Management and Audit Scheme (EMAS), e certificada ambientalmente segundo o ISO 14001.
Foi fundada como Högskola Göteborgs (Escola Superior de Gotemburgo) en 1891. En 1907 o goberno suaco concedeulle o mesmo status que á Universidade de Uppsala e á Universidade de Lund.
O edificio principal da Universidade de Gotemburgo foi construído en Vasaparken desde 1904 a 1907, segundo planos dos arquitectos Ernst Torulf e Erik Hahr. Os edificios substituíron ás antigas dependencias docentes que estaban aloxadas nun antigo edificio universitario de 1851.
O edificio principal é monumento estatal desde o 18 de marzo de 1993.
Pierre Sanfourche-Laporte
Pierre Sanfourche-Laporte, nado en 1774 e finado en 1856, foi un avogado francés.
Poesía épica albanesa
miniatura|Rapsodo albanés (lahutar) Isë Elezi-Lekëgjekaj de [[Rugova (rexión)|Rugova, cantando co acompañamento do  lahutë. Está considerado un dos máis importantes e aclamados practicantes vivos desta tradición épica oral.]]
Século XIX
Durante o século XIX moitos estudosos estranxeiros interesáronse polo folclore albanés. O primeiro escritor que mencionou as cancións heroicas albanesas foi Lord Byron no seu As peregrinacións de Childe Harold (1812–1818). En 1830 Vuk Karadžić gravou de Dovica Obadović de Đurakovac preto de Peć 12 cancións albanesas e un enigma para Jernej Kopitar. Esta colección constitúe un dos primeiros rexistros escritos do verso oral albanés de Kosovo. A colección completa foi publicada por primeira vez por Norbert Jokl. Os extractos de cancións desta colección parecen estar baseados en acontecementos históricos ou lendarios. A colección contén cancións heroicas e líricas, incluíndo tamén lamentos.
É probable que a conciencia nacional albanesa fose unha fonte de motivación para gravar as cancións. A finais do século XIX, o Romanticismo en Europa e, en particular, en Europa do Leste provocou o desexo de cultivar e solidificar as identidades culturais nacionais. Así, deuse importancia ao verso épico albanés pola historia cultural que contén. Cando en Italia imperou o interese polo folclore, os escritores arbëreshë foron dos primeiros en aproveitar para dar a coñecer a súa cultura e folclore. En 1847, Vincenzo Dorsa publicou en Nápoles Su gli Albanesi, ricerche e pensieri, que contén tres poemas albaneses traducidos ao italiano. As cancións eran das aldeas de Calabria. O médico alemán Karl H. Reinhold foi o primeiro coleccionista de cancións albanesas en Grecia, que gravou poemas populares albaneses dos mariñeiros greco-albaneses das illas de Poros e Hydra mentres era médico na mariña grega. Publicou a súa colección en Noctes Pelasgicae (Noites pelásxicas, co termo "Pelasgic" que significa albanés) en 1855.
Un importante editor de folclore albanés en Arbëresh foi o lingüista Demetrio Camarda, que incluíu no seu Apéndice al Saggio di grammatologia comparata de 1866 un gran número de cancións albanesas de Sicilia e Calabria, algúns poemas populares de Albania. propiamente dito e algúns dos asentamentos albaneses en Grecia. Nesta colección hai algunhas cancións épicas do pobo arbëreshë. O escritor arbëresh Girolamo De Rada, que xa estaba imbuído dunha paixón pola súa estirpe albanesa na primeira metade do século XIX, comezou a recoller material folclórico a unha idade temperá. De Rada publicou en 1866 a colección Rapsodie di un poema albanese, que consta de 72 poemas épicos das colonias de Napolitano, coa tradución tamén ao italiano. As rapsodias divídense en tres partes: "Gli Albanesi allo stato libero" con 20 cancións; "Gli Albanesi in guerra col Turco" con 20 cancións; "Gli Albanesi vinti ed in esilio" con 32 cancións. Non obstante, hai algunha dúbida sobre a total orixinalidade desta colección, xa que el mesmo admitiu que fixo algúns cambios nela.
Estimulado polas coleccións dos escritores arbëreshë e estranxeiros, o interese dos albaneses nativos por recoller creacións orais albanesas crece co Despertar Nacional Albanés (Rilindja) na segunda metade do século XIX. O primeiro coleccionista albanés de cancións épicas orais de Albania propiamente dita foi Zef Jubani. Desde 1848 serviu como intérprete do cónsul francés en Shkodra, Louis Hyacinthe Hécquard, quen estaba moi interesado no folclore e decidiu preparar un libro sobre a tradición oral do norte de Albania. Viaxaron polas montañas do norte de Albania e gravaron material folclórico que foi publicado en tradución francesa na pioneira Histoire et description de la Haute Albanie ou Guégarie (Historia e descrición da Alta Albania ou Gegaria) de Hécquard de 1858. Esta colección contén doce cancións en francés, sen o albanés orixinal, que se perderon despois na inundación que devastou a cidade de Shkodër o 13 de xaneiro de 1866. Jubani publicou en 1871 as cancións orixinais albanesas con tradución ao italiano na colección Raccolta di canti popolari e rapsodie di poemi albanesi (Colección de cancións populares albanesas e rapsodias), que constitúe a primeira colección de cancións populares de Geg e a primeira obra folclorística publicada por un albanés que viviu en Albania. Esta colección contén tamén unha serie de poemas cantados en Shkodra.
Unha das mellores coleccións da tradición oral albanesa é Alvaniki melissa – Belietta Sskiypetare (A abella albanesa) publicada en Alexandría por Thimi Mitko no ano 1878. Mitko recompilou e clasificou o material segundo xéneros. A parte máis importante desta colección son os poemas líricos. Contén 123 cancións heroicas, 97 no dialecto Tosk e 26 no dialecto guego do albanés. Celebran as batallas dos albaneses nas diferentes partes do Imperio Otomán, incluíndo os feitos heroicos dos beys e os dos souliotes.
Século XX
Michele Marchianò publicou unha importante colección de poemas épicos albaneses en Canti popolari albanesi delle colonie d'Italia en 1908. Os poemas destas coleccións manteñen exactamente a forma orixinal tal e como foron atopados nun manuscrito de 1737. En 1911 e 1912 tamén publicou Canti popolari albanesi della Capitanata e del Molise na Rivista d'Apulia. K. D. Sotiriou publicou en 1909 a colección "Short Songs and Tales of the Albanians" escrita no dialecto arvanitika da aldea de Markopulo no Ática e da illa de Spetses. En 1923 Giuseppe Schirò publicou a notable colección Canti tradizionali ed altri saggi delle colonie albanesi di Sicilia.
Sacerdotes e estudosos franciscanos activos nas montañas do norte de Albania gravaron cancións épicas do norte de Albania nas primeiras décadas do século XX. Entre os folcloristas albaneses máis importantes estaban Shtjefën Gjeçovi, Bernardin Palaj e Donat Kurti, que recolleron cancións populares nas súas viaxes polas montañas e escribiron artigos sobre o folclore e os costumes tribais albaneses de Gheg. Palaj e Kurti publicaron en 1937, no 25 aniversario da independencia de Albania, a colección máis importante de versos épicos albaneses, Kângë kreshnikësh dhe legenda (As cancións dos guerreiros fronteirizos e as lendas), na serie chamada Visaret e Kombit (Os tesouros da Nación).
Os estudosos de Harvard Milman Parry e Albert Bates Lord comezaron a explorar as cancións tradicionais albanesas, buscando descubrir como se compuxeron as épicas homéricas. Para responder a esa pregunta, buscaron iluminar e estudar de primeira man as tradicións orais existentes. Isto levounos ás rexións montañosas dos Balcáns, onde aínda había recitadores de cancións antigas. Ata este momento, a documentación de calquera verso oral facíase a man. A gravación manual fixo que a documentación se fixera dun xeito antinatural. A notable colección de Lord de máis de 100 cancións que conteñen preto de 25.000 versos consérvase agora na Milman Parry Collection da Universidade de Harvard.
Século XXI
Realizouse un traballo considerable nas últimas décadas. Dirixidos durante moitos anos por Anton Çeta e Qemal Haxhihasani, os albanólogos publicaron varios volumes sobre a épica, con investigacións realizadas por estudosos como Rrustem Berisha, Anton Nikë Berisha e Zymer Ujkan Neziri. Ata principios do século XXI recompiláronse preto de medio millón de versos do ciclo Kreshnikësh (número que tamén inclúe variacións das cancións). 23 cancións que conteñen 6.165 versos da colección de Palaj e Kurti foron traducidas ao inglés por Robert Elsie e Janice Mathie-Heck, quen en 2004 as publicaron no libro Songs of the Frontier Warriors (Këngë Kreshnikësh). En 2021 Nicola Scaldaferri e os seus colaboradores Victor Friedman, John Kolsti e Zymer U. Neziri publicaron Wild Songs, Sweet Songs: The Albanian Epic in the Collections of Milman Parry and Albert B. Lord. Proporcionando un catálogo completo de textos e gravacións albanesas recollidas por Parry e Lord cunha selección de doce das cancións máis notables en albanés, incluídas as traducións ao inglés, o libro representa unha guía autorizada para unha das coleccións máis importantes de épica popular dos Balcáns existentes.
Rendemento
thumb|Lahutar in Shala, norte de Albania
Hoxe, o ciclo heroico non histórico albanés - Kângë Kreshnikësh - aínda é cantado por homes anciáns chamados lahutars, que cantan mentres tocan un instrumento dunha soa corda chamado lahuta ou gusle. Pódense atopar moitos lahutars en Kosovo (onde a maioría da poboación é albanesa), no norte de Albania e algúns en Montenegro. Estes homes son considerados os últimos cantantes tradicionais europeos de versos épicos.
As épicas orais son "tradicións de performance", fundamentalmente unha complexa comunicación de emoción, cultura e historia que impregna de significado máis que un texto escrito. Por iso, a estas cancións non se lles fai xustiza cunha simple transcrición. Un subproduto da transcrición é que a canción non se pode interpretar durante todo o camiño, debe deterse e comezar para permitir que o transcritor escriba o que escoita. Afortunadamente, Parry e Lord estaban investigando no momento adecuado e contaron co apoio das persoas adecuadas. Facendo investigacións para Harvard, acabou nos Balcáns con gravadores de son, o que facilitou o proceso de gravación do verso épico e deu un produto máis fiel á interpretación real.
Instrumentos de acompañamento
Lahuta é un instrumento musical dunha soa corda cun pescozo longo e corpo de forma ovalada. Consta dunha caixa de resonancia feita en madeira labrada (xeralmente de arce xa que se considera o mellor material) cuberta cunha pel de animal, e un longo pescozo que se decora na parte superior, xeralmente con cabeza de cabra, carneiro ou un cabalo. A corda do Lahuta está feita de crin de cabalo. O instrumento mantéñense verticalmente entre os xeonllos, cos dedos da man esquerda no pescozo. Tócase cun arco tirado sobre a corda que nunca se preme ata o pescozo, creando un son dramático e agudo, expresivo e difícil de dominar. No canto, a voz segue o son harmónico e único producido polo instrumento.
Çiftelia é un instrumento musical de dúas cordas pinchada cun pescozo longo e corpo de forma ovalada. A maioría das veces está afinado en B3 e E3 (comparable ás dúas cordas superiores dunha guitarra, que se afina clasicamente como "E2 A2 D3 G3 B3 E4"). Unha corda leva a melodía, a outra adoita tocarse como un dron.
O laúde das terras altas
O poema épico nacional albanés "O laúde das terras altas" (en albanés: Lahuta e Malcís) foi escrito polo frade católico albanés Gjergj Fishta e publicado en 1937. Consta de 30 cancións e máis de 17.000 versos. O poema inspirouse na poesía épica oral do norte de Albania.
Estudos
O verso épico albanés é unha tradición balcánica de longa data que, a diferenza da maioría das tradicións orais semellantes coñecidas, segue viva hoxe. Debido á barreira da lingua albanesa, esta tradición careceu de importantes estudos internacionais, tradución e recoñecemento como fonte importante da historia cultural. A literatura albanesa no seu conxunto é un material pouco traducido e pouco estudado, en relación con áreas académicas similares. Isto pódese atribuír a algunhas grandes razóns. En primeiro lugar, a barreira lingüística: o albanés é unha lingua indoeuropea, aínda que é diferente de todas as outras linguas modernas. Mantén moitas estruturas arcaicas e o seu parente máis próximo serían as moi antigas linguas baltoeslavas. O dacio e o ilirio parecen ser parentes próximos, predecesores ou antepasados. O segundo impedimento para a erudición da literatura albanesa é a súa historia política. Baixo un estrito control dos líderes estalinistas na segunda metade do século XX, Albania quedou efectivamente illada do resto do mundo. As fronteiras pechadas mantiveron fóra aos estranxeiros e mantiveron en albaneses que desexaban marchar, cortando os estudos externos, o contacto e impediron en gran medida o desenvolvemento dun intercambio e investigación cultural substancial. A falta de representación do albanés no panorama literario mundial non se debe á calidade, senón á escaseza de intereses externos e á dificultade de acceso.
Amor vertical
Amor vertical é un filme cubano de 1997 dirixido por Arturo Sotto Díaz. O filme foi escollido como candidato de Cuba para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 70ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.
Luis Otaduy Guerreiro
Luis Otaduy Guerreiro, nado en Ferrol en 1930, foi un avogado e escritor galego.
Traxectoria
Fillo de Luis Otaduy Vázquez, médico de Fene. Estudou no Tirso de Molina ata 1939. Ao rematar a Guerra Civil a familia trasladouse a Madrid, aínda que pasaban as vacacións en Ferrol. Estudou Dereito e exerceu de avogado en Ponferrada e despois en Madrid, onde compartiu despacho con Cristina Almeida, Jaime Sartorius e José Jiménez de Parga. En 1967 entrou na asesoría xurídica de Bazán. En 1970, durante o proceso de Burgos, foi un dos letrados que se pecharon no Colexio de Avogados de Madrid pedindo piedade para os condenados a morte.
Publicou artigos e contos en La Hora e crónicas humorísticas na revista Robledo; dende 1975 publicou con regularidade en Informaciones, Tribuna Vasca, Ya e El Ideal Gallego.
Tempada 2023 do Campionato de Galicia de Montaña
A tempada 2023 do Campionato de Galicia de Montaña comezou o 9 de xuño na Subida Escusa-Poio e rematará o 3 de novembro na Subida a Taboada.
Walter Migula
250px|miniatura|Pseudomonas foi descrita por W. Migula. Walter Emil Friedrich August Migula (1863, Zyrowa (Oberschlesien, Gmina Zdzieszowice) - 1938, Eisenach) foi un botánico e micólogo alemán.
En 1888 foi promovido en Breslau a Profesor extraordinario, ensinando na Instituto de Tecnoloxía de Karlsruhe ata 1893 e desde 1904 ata 1915 traballou como profesor na Academia forestal de Eisenach.
Migula publicou, xunto a artigos científicos sobre criptógamas e bacterioloxía, tamén unha obra popular de Fisioloxía vexetal. Foi o descritor das bacterias Pseudomonas, ás que lles puxo o nome.
Bustantigo, Allande
Bustantigo  é unha parroquia do concello de Allande, no Principado de Asturias. Segundo o INE, en 2020 tiña 18 habitantes, 10 homes e 8 mulleres, distribuídos en 3 entidades de poboación.
Entidades de poboación
A parroquia de Bustantigo ten as seguintes entidades de poboación:
Pon tu pensamiento en mí
Pon tu pensamiento en mí é un filme cubano de 1996 dirixido por Arturo Sotto Díaz. O filme foi escollido como candidato de Cuba para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 69ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.
Santa Cruz de Mompox
Mompox ou Mompós, oficialmente Santa Cruz de Mompox, é unha cidade e concello do norte de Colombia, no departamento de Bolívar. Mompox é unha cidade que preservou o seu carácter colonial e que depende do turismo, da pesca, e algún comercio xerado polo gando local. No ano 2015, tiña arredor de 44 124 habitantes, e é adxacente aos concellos de Pinillos e San Fernando. O centro histórico de Mompox foi declarado Patrimonio da Humanidade pola UNESCO en 1995 debido á súa arquitectura colonial preservada e á mestura de estilos arquitectónicos.
A. Piatt Andrew
Abram Piatt Andrew, nado en La Porte, Indiana, o 12 de febreiro de 1873 e finado en Gloucester, Massachusetts, o 3 de xuño de 1936, foi un economista e político estadounidense, fundador do American Ambulance Field Service durante a primeira guerra mundial, membro da Cámara de Representantes e director da Casa da Moeda dos Estados Unidos.
Nina Py Brozovich
Nina Py Brozovich é unha activista climática boliviana. Fundou Fridays For Future en Bolivia. Formou parte do Cume da Mocidade sobre o Clima das Nacións Unidas.
O seu traballo apareceu no semanario Bolivian Express, Pagina Sete e Fridays for Future. Formou parte da campaña "Unha xeración" de UNICEF. É voluntaria en La Senda Verde.
A. Piatt Andrew
Primeiros anos e formación
Andrew naceu en La Porte, no condado do mesmo nome, Indiana, o 12 de febreiro de 1873.
Isabelle Axelsson
Isabelle Axelsson é unha activista climática sueca de Estocolmo.
A. Piatt Andrew
Primeiros anos e formación
Logo de estudar en diversas escolas públicas e na Lawrenceville School, graduouse na Universidade de Princeton en 1893, e continuou os seus estudos na Harvard Graduate School of Arts and Sciences, onde acadou o grao de mestrado en 1893 e o doutoramento en 1900. Posteriormente realizou estudos de posgrao nas universidades de Berlín e París.
Isabelle Axelsson
Traxectoria
Axelsson foi activista e organizadora de Fridays for Future Suecia desde decembro de 2018. A finais de xaneiro de 2020, asistiu ao Foro Económico Mundial en Davos xunto con outras activistas climáticas como Greta Thunberg, Luisa Neubauer, Loukina Tille e Vanessa Nakate
Foi colaboradora dun libro titulado Gemeinsam für die Zukunft - Fridays For Future und Scientists For Future: Vom Stockholmer Schulstreik zur weltweiten Klimabewegung. No libro, contribuíu con detalles de Fridays for Future, para darlle ao lector unha perspectiva de alguén de dentro de Fridays for Future.
Axelsson ten autismo.
A. Piatt Andrew
Carreira como economista
En xaneiro de 1907 publicou un artigo que anticipaba o pánico económico que se produciu en outono dese ano. Grazas a este artigo e á súa sólida formación en economía, foi seleccionado para formar parte da Comisión Monetaria Nacional, encargada da reforma do sistema bancario estadounidense. Andrew colleu unha licenza en Harvard e pasou dous anos estudando os bancos centrais de Alemaña, o Reino Unido e Francia. Desde o 1 de novembro de 1909 ata xuño de 1910 ocupou a dirección da Casa da Moeda dos Estados unidos, e entre 1910 e 1912 foi nomeado subsecretario do Tesouro. Tamén asistiu á histórica reunión de Jekyll Island en 1910, en cuxas conclusións se recomendaba a creación do Sistema da Reserva Federal dos Estados Unidos.
Co cambio de administración producido en 1912 ao perder a presidencia o Partido Republicano, Andrew foi cesado nos cargos que ocupaba naquel momento e pasou a colaborar de xeito informal co senador demócrata Robert Latham Owen na redacción da proposta deste último dun proxecto de lei da Reserva Federal, que era próximo á lei que finalmente se aprobou e entrou en vigor en decembro de 1913.
Fundador do American Field Service
Malia a neutralidade estadounidense na primeira guerra mundial, Andrew desprazouse a Francia cando estoupou a guerra no verán de 1914. Nunha carta escrita aos seus pais manifestaba que pretendía "ter unha parte, aínda que fose infinitesimal, nun dos maiores acontecementos de toda a historia [,,,] e sobre todo a oportunidade de facer o pouco que se poida por Francia". miniatura|300x300px|A. Piatt Andrew cunha ambulancia do American Field Service Andrew foi condutor de ambulancias no sector de Dunkerque durante unhas semanas, mais o seu supervisor no Hospital Militar Estadounidense recoñeceu as súas capacidades e creou para el o novo cargo de inspector xeral do Servizo de Estadounidense de Ambulancias. Desde ese posto, Andrew percorreu as seccións de ambulancias do norte de Francia e foi coñecedor de que os voluntarios estadounidenses se sentían infravalorados ao faceren os seus traslados de feridos desde as cabeceiras de ferrocarril ata os hospitais, moi lonxe da fronte de guerra.
En marzo de 1915, Andrew reuniuse co capitán Aime Doumenc, xefe do Servizo de Automóbiles do Exército Francés, e defendeu os seus argumentos a prol dos voluntarios estadounidenses, que afirmou que desexaban "recoller os feridos na fronte [...], ollar o perigo de fronte; nunha palabra, mesturarse cos soldados de Francia e compartir o seu destino". Doumenc aceptou facer unha proba e o éxito da Sección Z de Andrew foi manifesto e inmediato. O 15 de abril de 1915, o Servizo de Ambulancias Estadounidense (American Ambulance Field Service), creado polos franceses, operaba baixo o mando do exército francés.
Andrew dirixiu esta organización —axiña coñecida coa denominación abreviada American Field Service (AFS)— durante toda a guerra, aínda que o seu papel cambiou notablemente cando as seccións de ambulancias foron asumidas polo exército dos Estados Unidos a finais do verán de 1917. Andrew creou entón unha organización nacional con sede en Boston para recrutar xente nova interesada en conducir ambulancias, e para recadar fondos mediante doazóns particulares. A oficina nos Estados Unidos estaba dirixida por Henry Davis Sleeper, co que colaboraban Henry Hays Hammond e o antigo condutor de ambulancias Leslie Buswell. A entidade posuía tamén unha oficina en Francia, sita na rúa Raynouard, en París. miniatura|A. Piatt Andrew co uniforme de tenente coronel. No momento da militarización, o American Field Service chegara a formar 34 seccións de ambulancias, conducidas por 1.200 voluntarios estadounidenses. Ademais, tamén creou 14 seccións de camións con outros 800 voluntarios estadounidenses que transportaban subministracións e soldados pola Voie Sacree desde Bar-le-Duc ata Verdún e outras rutas, ata a fronte.
O lema do AFS era Tous et tout pour France ("Todos e todo para Francia"). Nunha reunión desta entidade celebrada poucos anos despois, Andrew dixo: "A oportunidade de vivir en Francia, como vivimos os estadounidenses durante os primeiros anos da guerra [...] levounos a albiscar a natureza humana despoxada de si mesma, exaltada polo amor á patria; cantando e bromeando no medio das penurias, sorrindo á dor, mesmo sen lembrar a morte".
Andrew foi nomeado oficial da Lexión de Honra en 1927. Tamén recibiu a medalla de servizo distinguido do exército dos EEUU, polo seu servizo na primeira guerra mundial. Ademais, recibiu o título de oficial da Orde de Leopoldo de Bélxica e foi galardoado coa Cruz de Guerra de nomeado cabaleiro da Lexión de Honra en 1917 polo Goberno francés.
Carreira política
Así mesmo, foi delegado nas Convencións Nacionais Republicanas de 1924 e de 1928. En 1924, foi autor dunha proposta para unha bonificación aos veteranos da primeira guerra mundial.
Andrew formou parte do consello de administración da Universidade de Princeton entre 1932 e 1936.
Vida persoal e legado
Algunhas fontes afirman que Andrew, solteiro durante toda a súa vida, mantiña unha relación sentimental co seu veciño, o deseñador de interiores Henry Davis Sleeper.
Abram Piatt Andrew finou o 3 de xuño de 1936 en Gloucester, Massachusetts, na súa casa, coñecida como Red Roof, vítima da gripe. Os seus restos foron cremados e as súas cinzas foron esparexidas desde un avión pola contorna da súa casa en Gloucester.
En 1953, unha ponte da ruta 128 sobre o río Annisquem, que dá acceso a unha sección da illa de Gloucester foi nomeada "Ponte A. Piatt Andrew", en lembranza da súa figura.
Daniel Soutullo
Daniel Soutullo España, nado en Vigo o 18 de febreiro de 1957, é un profesor e escritor galego.
Traxectoria
É autor de artigos sobre a súa especialidade en Grial, Página abierta etc.
Galego
miniatura|Presentando Visións de Darwin. Vida e pensamento do fundador da teoría da evolución na Libraría Paz de [[Pontevedra, con Sara Vila e Xurxo Mariño.]]
Poromera fordii
Poromera fordii é unha especie de lagarto da familia dos lacértidos, subfamilia dos lacertinos, e tribo dos Lacertini, a única do xénero Poromera.
Xénero
O xénero foi descrito en 1887, polo biólogo belga, nacionalizado británico, George Albert Boulenger.
Especie
A especie fora descrita en 1857 polo médico e herpetólogo estadounidense Edward Hallowell, baixo o nome Tachydromus fordii.
Etimoloxías
O nome do xénero, Poromera deriva das palabras do grego antigo πόρος póros, "poro", e μηρός mērós, "coxa", en referencia á longa serie de poros femorais nas coxas desta especie.
O epíteto específico, fordii, é unha homenaxe ao doutor Henry A. Ford, un médico misioneiro en Gabón, que recolleu exemplares para a Academia de Ciencias Naturais de Filadelfia.
Sinónimo
Ademais de polo nome actualmente válido, a especie coñeceuse tamén polo sinónimo:
Hello Hemingway
Hello Hemingway é un filme cubano de 1990 dirixido por Fernando Pérez e protagonizado por Laura de la Uz. O filme foi escollido como candidato de Cuba para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 64ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.
Adorables mentiras
Adorables mentiras é un filme cubano de 1992 dirixido por Gerardo Chijona. O filme foi escollido candidato de Cuba para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 65ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.
La bella del Alhambra
La bella del Alhambra é un filme cubano de 1989 dirixido por Enrique Pineda Barnet. O filme foi escollido como candidato de Cuba para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 63ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.
'Ughniat alghurab
'Ughniat alghurab (en أغنية الغراب) é un filme saudita de 2022 escrito e dirixido por Mohamed Al-Salman. Foi escollido como candidato de Arabia Saudita para o Óscar ó mellor filme internacional na 95ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.
Nos frangins
Nos frangins é un filme dramático franco-alxeriano de 2022 dirixido por Rachid Bouchareb. O filme evoca o caso Malik Oussekine e o asasinato de Abdel Benyahia en 1986. Foi escollido como candidato de Alxeria para o Óscar ó mellor filme internacional na 95ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.
Manolo Santana
Manuel Santana Martínez, coñecido como Manolo Santana, nado en Madrid o 10 de maio de 1938 e finado en Marbella o 11 de decembro de 2021, foi un tenista español. Considerado un dos primeiros grandes tenistas españois da historia, xunto a Andrés Gimeno, foi unha das figuras deportivas máis célebres do seu país no século XX. Conquistou catro torneos de Grand Slam en categoría individual e un en dobres.
Inicios
Naceu nunha familia de poucos recursos de Madrid. Seu pai Braulio era electricista e sindicalista e coa chegada do franquismo foi encarcerado durante seis anos. Aos 10 anos, Manolo foi un día ao Club Velázquez de tenis a levarlle un bocadillo a seu irmán Braulio, que traballaba alí como recolledor de pelotas. Alí descubriu o tenis e pouco despois conseguiu que seu irmán o metese a traballar no club. Aos 12 anos faleceu seu pai, só un par de anos despois de saír do cárcere, e os problemas económicos da familia empeoraron. Manolo foi entón apadriñado e acollido polos adiñeirados irmáns Álvaro e Aurora Romero Girón, que coñecera no club de tenis, e que lle deron aloxamento e pagaron os seus estudos.
Continuou xogando ao tenis e en 1955 proclamouse campión de España júnior, título que revalidou ao ano seguinte. Entre 1956 e 1958 conquistou tres veces consecutivas a Copa Galea. En 1958 gañou o primeiro dos seus oito títulos de campión de España absoluto (os outros conseguiunos nos anos 1960, 1961, 1962, 1963, 1964, 1968 e 1969).
Éxito mundial
En 1961 acadou a súa primeira final dun Grand Slam, no torneo de Roland Garros, despois de eliminar nas semifinais a Rod Laver. Na final conseguiu o seu primeiro gran título ao derrotar ao vixente campión, o italiano Nicola Pietrangeli en cinco sets. Repetiu final do mesmo torneo en 1964, contra o mesmo rival, e gañou a súa segunda coroa ao derrotalo en catro sets. Un ano antes proclamárase campión tamén en dobres, formando parella co australiano Roy Emerson.
En agosto de 1965 liderou o equipo español na inesperada vitoria sobre os Estados Unidos na Copa Davis, converténdose nun heroe nacional e disparando o nivel de popularidade do tenis en España. Unhas semanas despois conquistou o Aberto dos Estados Unidos, despois de eliminar nas semifinais ao estadounidense Arthur Ashe e derrotar na final ao surafricano Cliff Drysdale. Foi o primeiro europeo en gañar dito torneo en case dúas décadas, dende que o fixera o británico Fred Perry en 1936. En decembro xogou polo título da Copa Davis contra o equipo defensor, Australia, caendo por 4-1.
Ao ano seguinte proclamouse campión do torneo de Wimbledon, superando na final en tres sets ao estadounidense Dennis Ralston. Participou nos Xogos Olímpicos de 1968 en Cidade de México, onde o tenis entrou como deporte de exhibición, e logrou o primeiro posto en individuais e o segundo en dobres (xunto a Juan Gisbert).
A súa última gran vitoria foi no Trofeo Conde de Godó de Barcelona en 1970, onde gañou o título tanto en individual como en dobres. En individuais derrotou na final a Rod Laver, mentres que en dobres fixo parella con Lew Hoad e superou na final á dupla formada polo propio Laver e por Andrés Gimeno. A continuación retirouse, con 32 anos de idade.
Trala retirada
Trala súa retirada como tenista continuou vencellado ao tenis como adestrador e promotor. Foi capitán da selección española de Copa Davis en dúas ocasións, a primeira delas entre 1980 e 1985 e a segunda entre 1995 e 1999. Dirixiu o Masters de Madrid dende a súa creación ata 2019, e en 1997 fundou en Marbella o club de tenis Manolo Santana Racquets Club.
Recoñecementos
En setembro de 1965 foi condecorado coa Medalla de Ouro ao Mérito Deportivo do Concello da Coruña, xunto ao futbolista Luis Suárez. Foi incluído no Salón da Fama do Tenis Internacional en 1984. En 2020 recibiu o Premio Philippe Chatrier da ITF pola súa contribución ao tenis, tanto dentro como fóra das pistas.
Vida persoal
Casou coa coruñesa María Fernanda González-Dopeso en 1963 e tivo con ela tres fillos: Manuel, Beatriz e Borja. Divorciáronse en 1980. Durante ese período tivo tamén unha filla fóra do matrimonio, Barbara Catherina. En 1983 casou coa xornalista Mila Ximénez, coa que tivo a súa quinta e última filla, Alba. O matrimonio acabou de xeito problemático en 1986. En 1990 casou coa modelo sueca Otti Glanzielus, da que se divorciou en 2008. En 2013, aos 75 anos, casou por cuarta vez, coa colombiana Claudia Inés Rodríguez.
Faleceu en Marbella, onde vivía, o 11 de decembro de 2021, aos 83 anos de idade.
Rally de Ferrol de 2021
O Rally de Ferrol de 2021 foi a 52ª edición de dito rally e a sexta proba da tempada 2021 do Súper Campionato de España de Rallys. Celebrouse entre o 21 e o 22 de agosto de 2021 e o vencedor foi Iván Ares, a bordo dun Hyundai i20 R5 e con David Vázquez como copiloto.
Participantes
Inscribíronse 65 participantes, entre eles os primeiros clasificados do campionato.
Nkosilathi Nyathi
Nkosilathi Nyathi, nado en 2003, é un activista ambiental de Cimbabue. Comezou a facer campaña á idade de 10 anos e avoga pola inclusión dos mozos nos roles de toma de decisións. Opina que os esforzos dos mozos cara á xustiza climática non poden materializarse se non poden acceder ás plataformas de toma de decisións. Nkosilathi estivo na Conferencia das Nacións Unidas sobre o Cambio Climático de 2019 COP25 en Madrid facendo campaña por máis accións climáticas e a inclusión dos mozos por parte dos líderes mundiais.
Activismo ambiental
Nkosilathi Nyathi criouse preto das Cataratas Victoria. Rastrexou a súa viaxe de activismo ambiental até o día en que se puxo de pé con conciencia nun vertedoiro de lixo nas Cataratas Victoria e volveuse máis consciente dos problemas ambientais na súa comunidade inmediata. Comezou a notar os efectos do cambio climático na súa contorna á idade de 11 anos no quinto grao na escola primaria Chamabondo en Cimbabue. As cataratas Victoria foron testemuña da peor seca nun século en 2019. 7,7 millóns de habitantes de Cimbabue padecen inseguridade alimentaria e 45 millóns de habitantes de África meridional corren o risco de pasar fame. Tamén hai taxas de desnutrición aguda sen precedentes de máis do cinco por cento en oito dos distritos de Cimbabue. Todos estes problemas que se manifestan na súa comunidade levárono a comezar a ensinar á súa comunidade sobre o cambio climático e a pedir continuamente a redución das emisións globais, e comprometeuse a non ceder ata que os que toman as decisións comecen a realizar medidas climáticas considerables.
Era líder no seu club de clima da escola primaria, Ozone Defenders Club. Liderou a creación da primeira planta de biogás na súa comunidade para transformar os refugallos en crecemento para producir enerxía sustentable en 2016. A estación de biogás agora utilízase para a preparación da comida dos estudantes. Nkosinathi non é bo nos deportes, pero ten boas habilidades de oratoria. O seu uso continuo da súa habilidade de oratoria para pedir ao goberno que aborde os problemas ambientais e preste máis atención ao cambio climático, valeulle o recoñecemento de UNICEF para asistir á edición 2019 da 25a Conferencia das Partes da Convención Marco das Nacións Unidas sobre o Cambio Climático (COP25) que tivo lugar en Madrid. Tamén pronunciou un discurso nas reunións do Grupo de Amigos dos Nenos e os Obxectivos de Desenvolvemento Sustentable (ODS) no Foro Rexional de África sobre o Desenvolvemento Sustentable de 2020 que se celebrou nas Cataratas Victoria. Na reunión, avogou pola inclusión dos mozos cos líderes mundiais. Como membro do club de prensa da súa escola, escribe artigos educativos sobre o medio ambiente e o clima.