cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Maria Montessori
Traxectoria
En 1907 Montessori estableceu a primeira Casa dei Bambini en Roma. Xa en 1913 houbera un intenso interese no seu método en Norteamérica, que máis tarde decreceu. (Nancy McCormick Rambusch reviviu o método en América, establecendo a Sociedade Americana Montessori (American Montessori Society en 1960). Montessori estivo exiliada desde 1936 nos Países Baixos e trasladouse á India por invitación da Sociedade Teosófica, durante a segunda guerra mundial viviu en Madrás e Karachi e abriu a súa propia escola Kodaikanal. Tras a guerra regresou ós Países Baixos, país no que actualmente está a sede da AMI ou Association Montessori Internationale. Morreu en Noordwijk aan Zee. O seu fillo Mario encabezou a A.M.I. ata a súa morte en 1982.
Voo 704 de Mexicana
O voo 704 de Mexicana era un servizo entre Cidade de México e Monterrey. O día 4 de xuño de 1969 o Boeing 727-64, con rexistro XA-SEL, esnafrouse preto de Salinas Victoria, a unhas 20 millas ao norte de Monterrey. As 79 persoas a bordo morreron, incluídos o tenista Rafael Osuna e o político Carlos A. Madrazo. O avión estaba aproximándose ao aeroporto do Norte preto de Monterrey. Nos últimos cinco minutos antes do impacto o avión realizou un descenso continuo. O piloto virou á esquerda en vez de cara a dereita cando o avión pasou sobre o VOR de Monterrey, descoñecendo aparentemente a súa posición exacta nese momento. O avión chocou co Cerro del Fraile e tras o impacto rompeu.
O accidente do voo 704 foi o peor accidente en chan mexicano ata o voo 940 de Mexicana, outro Boeing 727, ocorrido o 31 de marzo de 1986, mantando os 167 ocupantes.
Avión
O aparello accidentado era un Boeing 727-64 de dous anos de idade con rexistro XA-SEL. O seu primeiro voo fora o 6 de xaneiro de 1967 e o día 17 dese mesmo mes foi entregado a Mexicana de Aviación, sendo bautizado Azteca de Oro. O avión estaba equipado con tres motores turboventilador Pratt & Whitney JT8D-7B.
Autoritarismo
O autoritarismo é un réxime político no que é postulado o principio da autoridade. Esta é aplicada con frecuencia en detrimento das liberdades individuais.
Definición
O autoritarismo pode ser definido como un comportamento en que unha institución ou persoa se excede no exercicio da autoridade da que foi investida.
Pode ser caracterizado polo abuso de poder e da autoridade, confundíndose co despotismo.
Nas relacións humanas, o autoritarismo pódese manifestar en distintas dimensións e ámbitos, desde o goberno dun Estado (ditador) até a vida familiar (violencia de xénero, nas súas múltiplas formas).
A diferenza entre réxime autoritario e totalitario é que no primeiro, o Goberno non procura controlar a vida privada dos seus cidadáns para reeducalos compulsivamente, co fin de subxugalos ao réxime.
Nos réximes autoritarios da América Latina, había unha forte represión contra os elementos reputados "disidentes", mais a poboación civil era normalmente deixada en paz.
Nese particular, o autoritarismo de Estado prefire alienar á poboación, fornecéndolle diversións públicas que as distraian das preocupacións políticas (o caso do fútbol no Brasil e na Arxentina).
No totalitarismo, o Goberno tende a endeusarse, implantando unha verdadeira ditadura de partido único, confundindo o partido co Estado (casos da Falanxe na España franquista, o socialismo castrista en Cuba, os partidos comunistas liderados pola Unión Soviética etc.)
Nos réximes totalitarios, toda a iniciativa persoal dos cidadáns debe ser canalizada para o Estado, que non recoñece a existencia de nada que non sexa el mesmo. Esta concepción de goberno foi criticada, polo método de ser levada ás últimas consecuencias, na ficción de George Orwell, que na súa novela 1984, idealizou o réxime totalitario do Grande Irmán, que prohibía aos seus cidadáns mesmo o dereito de ter amor conxugal uns cos outros, pois soamente se podía amar ao Grande Irmán.
Historia
Segundo algúns historiadores, o termo autoritarisme xurdiu logo do segundo imperio francês na década de 1870, converténdose en común, segundo a ciencia política, a partir do inicio do século XX.
Aristóteles definiu "...que é necesario admitir, en principio, que as accións honestas e virtuosas, e non soamente a vida común, son a finalidade da sociedade política", demostrou que "Dun lado existe o carácter 'puro e sabio da organización política', doutro, 'a súa forma viciada e corrompida', ocorrendo o primeiro cando a autoridade suprema (individual ou colectiva) é exercida en benefício do interese social; e o segundo, chamado dexeneración, cando prevalece o interese particular".
Formas puras
Desta forma, clasificou que as formas "puras" se diferencian de acordo coa base da autoridade suprema como:
Formas corrompidas
As formas "corrompidas" do poder son aquelas cuxos desvíos non son desexables e son definidas como:
Pensamento aristotélico
Segundo o pensamento aristotélico, existen mecanismos que forman tanto a pureza como a corrupción, e que estes derivan das formas máis diversas, o que comanda porén, é o nivel de pureza de carácter daqueles que asumen o poder.
Democracia e oligarquía
Aristóteles entendeu que a democracia e a oligarquía eran as formas máis importantes de exercicio do poder porque, "... se as diferentes funcións públicas poden ser acumuladas, un mesmo cidadán pode ser concomitantemente guerreiro, labrador, artesán, senador e xuíz". Os mesmos individuos non poderían ser ricos e pobres simultaneamente, pois as dúas clases máis diferentes no Estado son a dos pobres e a dos ricos. Segundo o filósofo, as parcelas sociais son unha numerosa, a dos pobres, e outra pequena, a dos ricos.
As institucións
Analizando as dúas clases sociais a partir dos subgrupos oriundos destas, Aristóteles observou as combinacións e as variacións do poder máis ou menos institucional conforme o predominio destas. Segundo o filósofo, "...cando se perde a soberanía da lei, dase a dexeneración plebiscitaria ou demagóxica, en que o pobo se transforma nun monarca de mil testas, sen conseguir se dirixir cara un rumbo certo".
Maquiavelo
Maquiavelo, no comezo do século XVI, na súa obra “Il Príncipe” (O Príncipe), describiu o comportamento que era seguido polo autoritarismo, trazando un paralelo entre os dominadores tiránicos e os monarcas que usaban a estratexia para se manter no poder.
Autoritarismo e militarismo
O autoritarismo é frecuentemente asociado á dominación polo militarismo, aparecendo como unha organización social jerárquica que pode asumir diversas formas e sendo denominado de acordo coa ideoloxía coa que se procura xustificar.
Características
O autoritarismo posúe as seguintes características para se manter no poder:
Os réximes autoritarios coinciden normalmente coa figura do estado de excepción, que é diametralmente oposto ao Estado de dereito. O autoritarismo, a pesar da relación co militarismo, non sempre camiña xunto ao estado militarista, mais para se manter no poder precisa do uso da forza, fornecida polos corpos e forzas de seguridade do Estado, e creando ás veces relacións insospeitadas entre os militares, os políticos e os detentores do poder económico.
Os réximes políticos coñecidos como ditaduras militares durante a historia da humanidade foron modelos de autoritarismo estrito, logo de instauraren estados de excepción, impostos e mantidos pola forza das armas.
No decorrer do século XX, o autoritarismo foi estudado por diversas escolas de todas as partes do planeta.
KRD 61
KRD 61, código GRAU S5.61, é un motor foguete desenvolvido por Isayev e usado como propulsor para o retorno de mostras luares das dondas da serie Luna Ye-8, en concreto os Luna 16, Luna 20 e Luna 24.
Gravación e reprodución de son
miniatura|200x200px|Gravador da [[segunda guerra mundial de cinta magnética plástica. Este aparello foi o máis usado para o rexistro e reprodución de son.]] A gravación e reprodución de son é a inscrición eléctrica ou mecánica e a recreación de ondas sonoras, como a voz, o canto, a música instrumental ou efectos sonoros. As dúas clases principais de tecnoloxías de gravación de son son a gravación analóxica e a gravación dixital.
A gravación analóxica acústica lógrase cun pequeno micrófono de diafragma que pode detectar cambios na presión atmosférica (ondas de son acústicas) e gravalas como ondas de son gráficas nun medio como un fonógrafo (no que un estilete fai sucos helicoidais sobre un cilindro de fonógrafo) ou unha cinta magnética (na que a corrente eléctrica do micrófono é convertida a fluctuacións electromagnéticas que modulan un sinal eléctrico). A reprodución de son analóxico é o proceso inverso, no que un altofalante de diafragma de maior tamaño causa cambios na presión atmosférica para formar ondas de son acústicas. As ondas de son xeradas por electricidade tamén poden ser gravadas directamente mediante dispositivos como os altofalantes dunha guitarra eléctrica ou un sintetizador, sen o uso de acústica no proceso de gravación, máis que a necesidade dos músicos de escoitar como están a tocar durante as sesións de gravación.
A gravación e reprodución dixital usa as mesmas tecnoloxías analóxicas, co engadido da dixitalización dos datos e sinais fonográficos, permitindo que estes sexan almacenados e transmitidos nunha maior variedade de medios. Os datos numéricos binarios dixitais son unha representación dos puntos de vector periódicos nos datos analóxicos a unha frecuencia de mostraxe a maioría das veces demasiado frecuente para que o oído humano distinga diferenzas na calidade. As gravacións dixitais non teñen que estar necesariamente a unha frecuencia de mostraxe maior, pero en xeral son consideradas de maior calidade pola súa menor interferencia por po ou interferencia electromagnética na reprodución e unha menor deterioración mecánica por corrosión ou mal manexo do medio de almacenamento.
Tecnoloxías
Durante a gravación, realízase un proceso de transdución no cal o sinal de son é transformado en variacións de voltaxe que poden almacenarse de distintos modos. As fontes pregravadas utilizan soportes moi diferentes onde almacenar o sinal de son, todo dependerá da modalidade de gravación de son empregada.
En principio, obsérvase a existencia de dous tipos de gravación diametralmente opostas: a analóxica e a dixital. O que determina a presenza dunha gravación analóxica ou dixital non é o soporte usado, senón o tipo de sinal gravado nel.
Os sinais analóxicos denomínanse así porque son «análogas» á forma do sinal orixinal. É dicir, se observásemos o sinal acústico orixinal, esta sería equivalente ao sinal resultante (xa sexa mecánica, magnética ou óptica) na súa forma.
Pola contra, o sinal dixital tradúcese en códigos binarios que xa non teñen forma, senón que son unha mera sucesión de ceros e uns (valores discretos) que, xa nada teñen que ver co sinal que os orixinou, aínda que poidan reproducila.
Para realizar unha gravación dixital é necesario un proceso previo de conversión analóxica a dixital, que converte o sinal analóxico nesa sucesión de ceros e uns.
Unha vez realizada a codificación dixital, o sinal quedará gravado sobre un soporte óptico ou magnético, tal como sucede co sinal analóxico.
No caso dos formatos dixitais, non hai formato mecánico. En cambio, existe un formato magnético-óptico que grava de forma magnética, pero reproduce de forma óptica (é o caso do minidisc ou dos CD regravables).
Dentro de cada un destes dous grupos, dependendo do tipo de gravación de son que fagamos, intervirán uns transdutores ou outros:
O son procesado dixitalmente impúxose polas vantaxes que ten con respecto ao analóxico:
Mentres que os soportes dixitais están en plena expansión, os analóxicos decreceron de forma exponencial. Por exemplo, a utilización do software informático para gravar e programar a programación condenou ao magnetófono de bobina aberta practicamente a un mero papel de obxecto de culto testemuñal. A longo prazo, estará confinado en museos. Igualmente, son menos frecuentes de achar os discos en formato de LP.
Sexa cal for o soporte do sinal, gravado ou directo, estes sinais eléctricos (en que foi transformado o audio), mediante cableado, son introducidos noutros equipos para procesar o sinal ou amplificarlo. Estes equipos son as mesas de son, preamplificadores ou amplificadores. Xa procesado e amplificado o sinal, ao final da cadea de son, atópase o altofalante ou altofalantes.
No altofalante, (que é un transdutor electroacústico), o sinal eléctrico é convertido novamente en variacións de presión sonora (é dicir, en son).
Solange Pereira
Solange Andrea Pereira da Ponte, nada o 12 de decembro de 1989 en Valença, é unha exatleta galega, especialista en carreiras de medio fondo. Foi 14 veces campioa de España en distintas probas, destacando especialmente na distancia da milla, da que foi oito veces campioa nacional.
Traxectoria
Criouse na illa de Fuerteventura e sendo aínda unha nena trasladouse a Cangas. É licenciada en Actividade Física e Deporte.
Iniciouse no atletismo nas Illas Canarias, onde competía co club Playas de Jandía. Ao trasladarse a Galicia competiu entre outros co Club Atletismo Bikila. Máis tarde competiu co Valencia Terra i Mar, dentro do Campionato de Europa por equipos. Correu tanto probas de pista como de campo a través, se ben a súa especialidade eran as probas de medio fondo, dende o 800 m. á milla, pasando polo 1500 m.
Dominou de xeito case absoluto o panorama español na distancia da milla, obtendo o título de campioa de España oito veces, sete delas de xeito consecutivo entre 2012 e 2018, e unha oitava vez en 2022. En 2014 chegou á final dos 1500 m no campionato de España, onde foi segunda. En 2015 proclamouse campioa de España de 1500 m, en inverno en pista cuberta e en verán ao aire libre. Repetiu o título ao aire libre ao ano seguinte e en 2017 gañou de novo ambos certames. En 2022 proclamouse tamén campioa de España dos 3000 metros, no campionato de pista cuberta disputado en Ourense.
A nivel internacional, en 2016 acadou a final da proba dos 1500 m do Campionato de Europa de Atletismo. Ao ano seguinte participou no Campionato do Mundo de Atletismo celebrado en Londres e no Campionato do Mundo de Campo a Través en Kampala, obtendo o oitavo posto na cidade africana na proba de 4x2 km de remudas mixtas. En 2018 quedou ás portas das medallas nos Xogos Mediterráneos, ao acadar o cuarto posto na proba de 1500. Ese mesmo ano, na cidade neerlandesa de Tilburg, proclamouse campioa de Europa de campo a través co equipo español de remudas mixtas de 4x1,5 km, xunto aos seus compañeiros Víctor Ruiz, Saúl Ordóñez e Esther Guerrero.
Orthocoronavirinae
Os Orthocoronavirinae son unha subfamilia de virus da familia Coronaviridae á que pertencen os coronavirus. Os virus desta subfamilia teñen forma esférica. Os coronavirus son virus con envoltura cun xenoma de ARN monocatenario de sentido positivo e unha nucleocápsida de simetría helicoidal. O tamaño do xenoma dos coronavirus está entre 26 e 32 kb, o que é extraordinariamente grande para un virus de ARN. O nome "coronavirus" deriva do latín corona, que significa coroa ou halo, referíndose á aparencia característica dos seus virións nas imaxes de microscopio electrónico nas que presentan unha banda de proxeccións superficiais na súa envoltura grandes e bulbosas, que lembra a coroa solar. Esta morfoloxía débese ás espículas virais ou peplómeros, que son proteínas que sobresaen da superficie do virus e determinan o seu tropismo de hóspedes (os hóspedes aos que poden infectar). Os coronavirus, como todos os virus da orde Nidovirales á que pertencen, teñen as proteínas estruturais codificadas na rexión 3' do xenoma, as cales se expresan a partir dun conxunto de ARNm subxenómicos producidos durante a infección.
As proteínas que contribúen a formar a estrutura de todos os coronavirus son as proteínas chamadas espícula (S), envoltura (E), membrana (M) e nucleocápsida (N). No caso específico do coronavirus SARS, un dominio de unión ao receptor ben definido da proteína das espículas (S) media a unión do virus co receptor celular, que é o ACE2. Algúns coronavirus (especificamente os membros dos Betacoronavirus do subgrupo A) tamén teñen unha proteína de tipo espícula máis curta chamada hemaglutinina esterase (HE).
Enfermidades producidas por coronavirus
Os coronavirus infectan principalmente as vías superiores do aparato respiratorio e o tracto gastrointestinal de mamíferos e aves. Coñécense catro cepas de coronavirus que infectan a humanos. O coronavirus que adquiriu máis sona foi o coronavirus SARS (SARS-CoV) que causa a Síndrome respiratoria aguda grave (SARS polas súas siglas en inglés), que ten unha patoxenia peculiar para estes virus, xa que afecta tanto o tracto respiratorio superior coma o inferior e pode tamén causar gastroenterite. En 2019-2020 houbo un gromo de pneumonía en Wuhan (COVID-19), China, que se estendeu por case todo o mundo, causado por un novo coronavirus (SARS-CoV-2). Crese que os coronavirus causan unha porcentaxe significativa dos arrefriados nos humanos adultos. Os coronavirus causan os arrefriados principalmente en inverno e inicio da primavera. A importancia e impacto económico dos coronaviruses como axentes causantes de arrefriados comúns é difícil de avaliar, porque, a diferenza dos rinovirus (outro virus común dos arrefriados), os coronavirus humanos son difíciles de cultivar en laboratorio.
Os coronavirus poden causar diversas doenzas en animais domésticos e mascotas, algunhas das cales poden ser graves e son unha ameaza para a industria agropecuaria. Economicamente, os coronavirus importantes de animais domésticos son o coronavirus porcino (coronavirus da gastroenterite transmisible) e o coronavirus bovino; ambos os dous orixinan diarrea nos animais novos.
O coronavirus felino pode aparecer en dúas formas, unha das cales é o coronavirus entérico felino, que é un patóxeno de importancia clínica menor, pero a súa mutación espontánea dá lugar a outra forma que causa peritonite infecciosa felina, unha enfermidade con alta mortalidade.
Hai dous tipos de coronavirus caninos (CCoV), un que causa unha doenza gastrointestinal suave e outro que causa unha enfermidade respiratoria.
O virus da hepatite do rato (MHV) é un coronavirus que causa unha enfermidade murina epidémica con alta mortalidade, especialmente entre as colonias de ratos de laboratorio. Antes do descubrimento do SARS-CoV, o virus da hepatite do rato era o coronavirus mellor estudado tanto in vivo coma in vitro e tamén a nivel molecular. Algunhas cepas do MHV causan unha encefalite desmielinizante progresiva nos ratos, a cal foi utilizada como modelo murino para a esclerose múltiple.
Estanse a facer importantes esforzos na investigación da patoxénese viral destes coronavirus animais, especialmente por parte dos virólogos interesados en enfermidades veterinarias e zoonóticas.
Replicación
miniatura|esquerda|300px|Ciclo de infección dun coronavirus. A replicación dos coronavirus empeza coa súa entrada na célula, a cal ten lugar no citoplasma nun microambiente protexido por membrana. Unha vez dentro, a partícula vírica decapsídase e o xenoma de ARN libérase no citoplasma. O xenoma dos coronavirus ten unha carapucha 5' metilada e unha cola 3' poliadenilada. Isto permite que o ARN se una aos ribosomas para ser traducido. Os coronavirus tamén teñen unha proteína chamada replicase codificada no seu xenoma, que transcribe o ARN viral xenómico creando novas copias de ARN utilizando a maquinaria da célula. A replicase é a primeira proteína que se traduce, xa que unha vez que o xene que codifica a replicase se traduce a tradución queda detida por un codón de finalización. Isto coñécese como transcrito aniñado (nested transcript), no cal o transcrito só codifica un xene, polo que é monocistrónico. Replícase o xenoma de ARN e fórmase unha longa poliproteína a partir do seu único xene, pero que contén todas as proteínas do virus unidas na longa cadea polipeptídica. Os coronavirus teñen unha proteína non estrutural de tipo protease que separa as distintas proteínas cortando a longa cadea. Isto é unha forma de economía xenética do virus, que lle permite codificar a máxima cantidade de xenes coa menor cantidade posible de nucleótidos.
A transcrición dos coronavirus implica unha síntese descontinua de ARN (cambio de molde) durante a extensión da copia negativa dos ARNm subxenómicos. Requírese o apareamento de bases durante a transcrición. Para realizar a síntese do seu ARN cómpre a proteína N dos coronavirus, xa que ten unha actividade de chaperona de ARN que pode estar implicada no cambio de molde. Para a replicación e transcrición son necesarias tanto proteínas virais coma celulares. Os coronavirus inician a tradución por mecanismos dependentes ou independentes da carapucha. Despois da infección o virus pode controlar a síntese macromolecular da célula situando algunhas proteínas do virus no núcleo da célula hóspede. A infección por distintos coronavirus causa no hóspede alteracións nos patróns de transcrición e tradución, no ciclo celular, o citoesqueleto, a apoptose e as vías de coagulación, inflamación, e respostas inmunes e ao estrés.
Síndrome respiratoria aguda grave (SARS)
En 2003, despois do estalido do gromo de síndrome respiratoria aguda grave (SRAG ou SARS, polas súas siglas en inglés) que empezou en Asia e se estendeu con casos secundarios por todo o mundo, a Organización Mundial da Saúde emitiu un comunicado de prensa indicando que fora identificado un novo coronavirus en varios laboratorios, que era o axente causante do SARS. O virus denominouse oficialmente SARS coronavirus (SARS-CoV).
A epidemia de SARS orixinou unhas 8.000 infeccións, aproximadamente o 10% das cales acabaron en morte. Os estudos de cristalografía de raios X realizados na Fonte de Luz Avanzada do Lawrence Berkeley National Laboratory empezaron a dar esperanzas da elaboración dunha vacina contra esta enfermidade proximamente, "xa que a proteína da espícula parece ser recoñecida polo sistema inmunitario do hóspede."
Síndrome respiratoria de Oriente Medio (MERS)
En setembro de 2012 identificouse un novo tipo de coronavirus, inicialmente chamado Novel Coronavirus 2012, e agora chamado oficialmente Middle East respiratory syndrome coronavirus (MERS-CoV). A OMS lanzou unha alerta global pouco despois. A actualización da OMS do 28 de setembro de 2012 dicía que o virus non parecía transmitirse facilmente de persoa a persoa. Porén, o 12 de maio de 2013, confirmouse un caso de transmisión de persoa a persoa en Francia polas autoridades sanitarias francesas. Ademais, o misnisterio de sanidade de Tunicia informou de máis casos de transmisión de persoa a persoa. Dous dos casos confirmados afectaron a persoas que os contaxiaron os seus pais, que enfermaran despois de viaxar a Qatar e Arabia Saudita. Malia todo, o virus parecía ter bastantes dificultades para trnasmitirse de persoa a persoa, e a maioría dos infectados non transmitían ovirus. O 30 de outubro de 2013, houbo 124 casos e 52 mortes en Arabia Saudita.
Unha vez que se secuenciou o virs no Centro Médico Erasmus de Holanda, ao virus déuselle o novo nome de, Human Coronavirus–Erasmus Medical Centre (HCoV-EMC). O nome final d virus é Middle East respiratory syndrome coronavirus (MERS-CoV). En maio de 2014, houbo dous casos nos Estados Unidos en dous traballadores sanitarios que traballaran en Arabia Saudita.
En maio de 2015, ocorreu un gromo de MERS-CoV na República de Corea, causado por un home que viaxou ao Medio Oriente e despois visitou 4 hospitais na área de Seúl para tratr a súa doenza. Isto causou o gromo máis grande de MERS-CoV fóra de Medio Oriente. En decembro de 2019, confirmáranse 2468 casoes de infección por MERS-CoV por tests de laboratorio, 851 dos cales foron mortais, cunha taxa de mortalidade de aproximadamente o 34,5%.
Enfermidade por coronavirus 2019 (COVID-19)
En decembro de 2019, informouse dun gromo de pneumonía en Wuhan, China. O 31 de decembro de 2019, descubriuse que o gromo era causado por unha nova depa de coronavirus, ao cal a OMS lle deu inicialmente o nome provisional de 2019-nCoV, e posteriormente foi renomeado co nome SARS-CoV-2 polo Comité Internacional de Taxonomía de Virus. Algúns investigadores suxeriron que o mercado de Huanan podería non ser a fonte orixinal da transmisión viral en humanos, como se pensaba.
Desde o foco inicila de Wuhan, o virus estendeuse por practicamente todo o mundo orixinando unha importante pandemia, con millóns de infectados e millóns de mortos. Como resultado impuxéronse restricións ás viaxes, estados de alerta sanitaria, reclusión nas casas e outras restricións que alteraron de forma inmportante a vida diaria, con importantes repercusións económicas. A cepa de Wuhan foi identificada como unha nova cepa de Betacoronavirus do grupo 2B cunha identidade xenética de aproximadamente o 70% con respecto ao SARS-CoV. O virus ten unha semellanza do 96% cun coronavirus de morcego, polo que se sospeita que se orixinou nos morcegos.
Taxonomía
Distínguense catro xéneros de coronavirus:
Tribás, Pantón
San Martiño de Tribás é unha parroquia do concello de Pantón na comarca da Terra de Lemos, na provincia de Lugo. Pertence á diocese de Lugo e ó arciprestado de Ferreira de Pantón. No ano 2007 tiña 58 habitantes, deles 26 eran homes e 32 eran mulleres, o que supón unha diminución de 2 habitantes en relación ao ano anterior, 2006.
Xeografía
Limita coas parroquias pantonesas de Toiriz polo leste e Santalla de Toiriz e Mato polo sur. E tamén limita coas parroquias de O Saviñao de Seteventos polo norte e Vilasante e Licín polo oeste.
Patrimonio
No lugar de Tribás atópase a igrexa de San Martiño de Tribás, de orixe románica.
Aeroporto de Teruel
O Aeroporto de Teruel (OACI: LETL), coñecido baixo o nome comercial de Plataforma Aeroportuaria - Teruel PLATA, é un aeroporto situado a 12 km da cidade de Teruel, en servizo dende febreiro de 2013. Está destinado a ser un centro de mantemento, almacenamento de curta e longa duración e reciclado de aeronaves. Non está previsto o tráfico comercial de pasaxeiros neste aeroporto.
O aeroporto aséntase sobre as instalacións da antiga Base Aérea de Caudé do Exército do Aire, que tras quedar obsoleta foi vendida ao Concello de Teruel, o cal, conxuntamente coa Deputación Xeral de Aragón é o promotor deste proxecto.
Instalacións
Ten unha pista de nova construción de 2.825 metros de longo, unha plataforma de mantemento de aeronaves de 27.200 m², e unha plataforma de estacionamento de 120 hectáreas, a maior de Europa. A pista permite a engalaxe de voos suborbitais. Conta cunha zona industrial de 33 ha para a implantación de empresas e un hangar con capacidade para avións tipo Boeing 747. Ademais dispón dunha terminal de servizos xerais e unha base de extinción de incendios.
Condado de Sibiu
Sibiu é un condado administrativo de Romanía, na rexión histórica de Transilvania. A súa capital é a cidade de Sibiu. En 2002 tiña unha poboación de 421.724 e unha densidade de poboación de 78 h/km², o 90,6% da poboación é de etnia romanesa.
Estados Pontificios
Os Estados Pontificios ou Estados da Igrexa estiveron formados por un conglomerado de territorios basicamente centroitalianos que se mantiveron como un estado independente entre os anos 752 e 1870 baixo a directa autoridade civil dos papas, e cuxa capital foi Roma.
Orixe
Desde que se instituíu a sé episcopal de Roma, os fieis, e en maior medida os emperadores cristiáns, foron doando á Igrexa romana cuantiosos bens territoriais, algúns deles constitutivos de importantes extensións de terreo. Estas posesións, máis outras de carácter inmóbel, viñeron a integrar o que se coñeceu como Patrimonio de San Pedro, e estiveron diseminadas por toda Italia e incluso fóra dela. A súa administración, aínda que non converteu inicialmente aos papas en xefes de Estado, conferiulles non obstante auténticas prerrogativas civís e políticas recoñecidas pola Pragmática Sanción de 554 promulgada polo emperador Xustiniano I (unha vez que, trala conquista de Belisario, Roma volvía a estar baixo a soberanía dos emperadores, tras o interregno hérulo e ostrogodo), entre outras a de posuír unha forza militar que chegou a constituír un respectábel exército posto en acción en múltiples ocasións, en non poucas baixo o mando do propio pontífice-caudillo. Doutra banda, moitos dos papas procedían das clases dominantes romanas e exerceron simultaneamente o cargo episcopal e o de gobernante civil da Cidade Eterna. Tal foi o caso de Gregorio I Magno (590 – 604), home afeito no desempeño de funcións políticas pois ostentara anteriormente o cargo de prefecto da propia cidade (prefectus Urbis) e pertencía a unha familia de patricios romanos.
Creación dos Estados Pontificios
miniatura|esquerda|335px|A formación dos Estados Pontificios. miniatura|esquerda|335px|A doazón de [[Pipino o Breve polo Tratado de Quierzy, ao Papa Estevo II, no ano 756.]]
A partir de aí producíronse novas conexións entre o Papado e a monarquía carolinxia.
Pero os Estados da Igrexa non se orixinan ata o pontificado de Estevo III, contra 752. A titoría do imperio Bizantino sobre Roma e a súa sede pontificia estaba declinando desde principios do século VIII.
Porén, o perigo longobardo non quedara definitivamente conxurado polas accións militares de Pipino o Breve. O rei Desiderio invadiu os Estados Pontificios e aínda a mesma Roma. Hadrián I, papa naquel tempo (774), invocou de novo neste transo aos francos para que lle dispensasen a súa protección e, como anos atrás fixera o seu pai, acudiu agora Carlomagno en axuda da Santa Sé. O resultado foi a restitución dos bens da Igrexa e a promesa, non cumprida, de anexión doutros territorios. En todo caso, a maior parte da Italia central quedou constituída nun estado independente baixo o goberno dos papas. En agradecemento, o papa coroou a Carlomagno como emperador de Occidente no ano 800.
O período medieval
Desaparecido o Imperio Carolinxio, o autoproclamado rei de Italia, Berengario II, ameazou as posesións eclesiásticas. O papa Xoán XII requiriu o amparo de Odón o Grande, quen dobregou ao atacante e entrou triunfante en Roma. Alí, na Basílica de San Pedro, o papa restableceu a dignidade imperial, coroando a Odón como emperador do Sacro Imperio Romano Xermánico o 2 de febreiro de 962, mentres que Odón, pola súa banda, ratificou a potestade da Igrexa sobre os Estados Pontificios mediante o «Privilegium Othonis».
A Italia meridional nunca formou parte dos Estados Pontificios, pero si estivo suxeita a vasalaxe destes durante o período de dominación normanda. En 1059, mediante o concordato de Melfi, dimanado do concilio celebrado nesta cidade, o papa Nicolao II outorgaba a Ricardo de Aversa a investidura do principado de Capua, e a Roberto Guiscardo a do ducado de Apulia e de Calabria, así como, para un futuro, do señorío de Sicilia. Como contrapartida á unción papal con que se viron dignificados, comprometíanse estas a prestar vasalaxe ao sumo pontífice en todo momento. Roberto Guiscardo mostrouse imparábel nas súas conquistas e en poucos anos ocupou toda Sicilia e tomando aos musulmás Palermo e Mesina, e aos bizantinos directamente Bari e Brindisi, e baixo a súa soberanía teórica Amalfi e Salerno. Cando en 1080 Gregorio VII precisou o auxilio militar do normando outorgoulle o seu apostólico beneplácito ás conquistas a cambio dunha formal declaración de vasalaxe para a Santa Sé sobre todos os territorios gañados.
Ao final do pontificado de Inocencio II, sobre 1143, coincidindo co movemento reivindicativo municipal que se estendía por todas as cidades de Italia, o Senado romano fíxose con boa parte do poder civil dos papas. O sucesor de Inocencio, Lucio II intentou restablecer polas armas a orde anterior e atacou o Capitolio á fronte dun exército, pero o Senado lle causou unha severa derrota. Arnaldo de Brescia púxose á fronte da revolución popular e senatorial romana. Baixo o seu liderado pediuse que o papa depuxese todo poder temporal, e que el mesmo e o resto do clero entregasen as súas posesións territoriais. Roma apartouse da obediencia civil ao papa e declarouse nova república. Frederico Barbarroxa devolveu ao papa Hadrián IV o goberno dos Estados Pontificios cando, desexando ser coroado emperador en Roma de mans do pontífice, entrou en 1155 na cidade cun potente exército e apresou e executou a Arnaldo de Brescia. Non obstante, foi o propio Frederico quen, en beneficio dunha política expansionista que aspiraba ao control de toda Italia, puxo anos despois aos papas en grave risco de perder as súas posesións.
Inocencio III deu un impulso decisivo á consolidación e engrandecemento dos Estados Pontificios. Someteu definitivamente ao estamento municipal romano e privou de poderes ao senado da urbe. Recuperou o pleno dominio daqueles territorios pertencentes ao patrimonio de San Pedro que o emperador entregara a mandatarios xermánicos, expulsando aos usurpadores da Romaña, do marquesado de Ancona, do ducado de Spoleto e das cidades de Asís e de Sora. Pola forza das armas precedida da excomuñón eclesiástica incautouse dos territorios en litixio que constituíran as posesións da condesa Matilde de Toscana e que, presumibelmente, foran legados como herdanza á Santa Sé, pero que permanecían en posesión de vasalos do emperador. Desta forma obtivo o recoñecemento por parte das cidades de Toscana da súa soberanía, e con iso o norte de Italia sacudía o dominio xermánico e caía baixo a órbita da autoridade pontificia. Ademais, como consecuencia da cruzada levada a termo contra os albixenses no Mediodía francés, lograra de Raimundo VI de Tolosa a cesión de sete castelos na rexión de Provenza, patrimonio que se incorporou ao da Igrexa e que logo, en 1274, sería trocado mediante acordo entre Gregorio X e o rei Filipe III o Atrevido polo condado de Venasque, rexión que comprende as terras que se estenden entre o Ródano, o Durance e o Monte Ventoux.
Os Estados Pontificios non podían subtraerse aos acontecementos que se estaban producindo na convulsa Italia de mediados do século XIV. Sen contar coa desvinculación dalgúns feudos tradicionais da corte romana, como Sicilia, en poder agora da Coroa de Aragón, ou o reino de Nápoles, baixo a autoridade da casa de Anjou, o propio estado pontificio estaba en descomposición. Así o poñían de manifesto casos como o de Giovanni di Vico, que se erixira en señor de Viterbo tras facerse cunha extensa zona territorial pertencente á papa; ou o da insubmisión en que se atopaba o ducado de Spoleto; ou o da fáctica independencia do marquesado de Ancona; ou o da privatización de Fermo levada a termo por Gentile de Mogliano e a de Camerino por Ridolfo de Varano; ou o da aberta rebeldía dos Malatesta; ou o de Francesco degli Ordelaffi, que se fixera cunha gran parte da Romaña; ou o de Montefeltro que gobernaba os distritos de Urbino e Cagli; ou o da cidade de Senigallia apartada da obediencia papal; ou o de Bernardino e Guido de Polenta, que se fixeran con Rávena e Cervia, respectivamente; ou o de Giovanni e Riniero Manfredi que fixeran o propio con Faenza; ou o de Giovanni d'Ollegio que mantiña baixo a súa posesión a cidade de Boloña. Era precisa unha actuación resolta e esmagante contra todos aqueles rebeldes se se quería reunificar o patrimonio de San Pedro. Aproveitando a presenza en Aviñón do español Gil de Albornoz, arcebispo de Toledo e afeito militar, que participara coas hostes de Afonso XI de Castela na Batalla do Salado e no sitio de Alxeciras, Clemente VI elevoulle ao cardenalato e confioulle a misión de recrutar un exército. Dous anos despois (1353), entronizado xa Inocencio VI, portando unha bula pola que era nomeado legado papal plenipotenciario para os Estados Pontificios, aplicouse Gil de Albornoz á misión encomendada, conseguindo militarmente todos os seus obxectivos. Recuperou cantos territorios foran usurpados e dobregou aos altivos xefes da insubordinación italiana; os estados da Igrexa volvían, agrupados, á obediencia do papa. Albornoz tamén redactou e puxo en práctica o primeiro marco xurídico específico para os Estados Pontificios, as Constitutiones Aegidianae (as Constitucións Exidianas –por Exidio, isto é, por Gil) que seguiron en funcionamento ata os Pactos de Latrán (1929) que fundan a Cidade do Vaticano.
A época do Renacemento
Nos albores do século XVI, cando as nacións europeas conseguían unificarse e os seus monarcas asumían o poder absoluto das mesmas, non era a igrexa de Roma a única que advertía que a descomposición multiseñorial italiana e as pugnas entre os seus heteroxéneos e mal avidos estados eran caldo de cultivo para as intervencións de franceses, alemáns e españois, nin tampouco era a única que temía, doutra parte, que a implantación dun estado único nacional a privase dos dereitos gobernamentais sobre o seu propio territorio, o que, no caso da igrexa, supoñería a perda da súa xurisdición temporal. A cada príncipe italiano, e ao papa como outro máis dos xefes de estado, só lle satisfacía ser el o líder unificador de toda a península en torno aos seus dominios; pero a igrexa, polo seu talante ecuménico e a súa tradición teocrática universal, estaba en mellores condicións que os seus posíbeis competidores para levar a cabo aquela comisión. Con este ánimo de potenciais monarcas absolutos dunha Italia unida e centralista exerceron os papas renacentistas a súa xefatura de estado.
A singularidade de Alexandre VI (o papa Borgia) estriba en que concibía a organización papal como unha monarquía personalista e ansiaba a formación dun reino centroitaliano desvinculado da Santa Sé, cuxa deambulatorio descansase sobre o corpo dalgún dos seus fillos. Para tal efecto, decidiu subxugar aos tiranos locais, vasalos nominais de Roma pero que gobernaban ao seu antollo os seus respectivos feudos. Co seu fillo Xoán, duque de Gandia, á cabeza dos exércitos pontificios foron caendo os castelos de Cervetri, Anguillara, Isola e Trevignano, accións polas que o nomeou duque de Benevento e señor de Terracina e Pontecorvo. Cando Xoán morreu asasinado, o papa encomendou a capitanía dos seus exércitos a outro dos seus fillos: César Borgia. Coa axuda militar francesa, César tomaba en 1499 as cidades de Imola e Forlí gobernadas por Catarina Sforza, e logo a de Cesena. Máis tarde apoderouse de Rímini, gobernada por Pandolfo Malatesta e de Faenza, de Piombino e a súa anexa Illa de Elba, de Urbino, Camerino, Città di Castello, Perusa e Fermo, e por fin de Senigallia. De todo iso pasaba a ser dono o fillo do papa a quen este nomeara soberano da Romaña, As Marcas e a Umbría.
O empeño do papa Xulio II (1503-1513) consistiu en devolver á Igrexa as posesións de que os Borgia se apropiaran. Nalgúns casos conseguiuno con facilidade; noutras pola forza das armas. Perusa e Boloña quedaron reintegradas nos Estados Pontificios desta maneira en 1506. Venecia ameazaba con competir co Vaticano polo dominio de Italia; para atallar este perigo, Xulio II formou a Liga de Cambrai coa intervención de Francia, España, o Sacro Imperio, Hungría, Savoia, Florencia e Mantua. Venecia non puido opoñer resistencia a tan potente inimigo e resultou derrotada na batalla de Agnadello en 1509, deixando ao papa sen rival. Coa axuda de España tratou logo de desembarazarse da presenza en chan italiano dos franceses, donos de Xénova e Milán. O conseguiu tras dura loita, pero o que nunca lograría é liberar a Italia do dominio español que perduraría intensa e prolongadamente, en especial durante os reinados de Carlos I e Filipe II, aínda que estes nunca acrecentaron as súas posesións a custa dos Estados Pontificios. Pola contra, Filipe II, se ben contra os seus desexos, non impediu que o papa Clemente VIII anexionase aos bens da Igrexa a cidade de Ferrara en 1597.
Movementos revolucionarios
330px|miniatura|Mapa de Italia en 1796, mostrando os Estado Pontificios antes das guerras Napoleónicas que cambiaron o mapa de Italia.
O condado Venesino e Aviñón pertencían aos Estados Pontificios, formando un enclave en chan francés. Estas posesións foron confiscadas durante a Revolución Francesa, sendo papa Pío VI (1775-1799).
A invasión napoleónica de Italia en 1797 non se detivo diante das portas de Roma: un ano despois as tropas francesas entraban na cidade. Unidos aos franceses, os revolucionarios italianos esixiron do papa a resignación da súa soberanía temporal. O 7 de marzo de 1798 declarouse a República Romana e o papa foi apresado e deportado a Francia. Napoleón Bonaparte quixo regularizar as relacións coa Igrexa, o que quedou plasmado no Concordato que Francia e a Santa Sé asinaron en 1801. O papa –érao entón Pío VII– regresou a Roma, de onde retornou a París para coroar emperador a Napoleón en 1804. Pero pronto o papa supuxo un estorbo nos plans do emperador, quen en 1809 se apoderou dos Estados Pontificios, incorporounos ao Imperio francés e retivo a Pío VII como prisioneiro en Savona. Tralas derrotas de Napoleón, o papa puido retomar as súas posesións en 1814, sendo recoñecida no Congreso de Viena de 1815 a pervivencia dos Estados Pontificios dentro da nova orde europea, aínda que cunha lixeira mingua territorial que foi parar a poder do Imperio Austríaco.
245px|miniatura|esquerda|Os Estado Pontificios en 1806.
O espírito revolucionario francés estendeuse tamén por Italia. En 1831, o mesmo ano en que era nomeado papa Gregorio XVI, estoupou un levantamento en Módena, seguido doutro en Reggio e pouco despois en Boloña, onde se arriou a bandeira papal e se izou no seu lugar a tricolor. En cuestión de semanas todos os Estados Pontificios ardían na fogueira revolucionaria e proclamábase un goberno provisional. En torno á Marca creábase o «Estado das Provincias Unidas» da Italia central. Gregorio XVI non contaba con efectivos militares suficientes para conter un movemento daquelas proporcións; necesitou da axuda estranxeira, que nesta ocasión veulle de Austria. En febreiro de 1831 as tropas austríacas entraban en Boloña forzando a saída do «goberno provisional» que se refuxiou en Ancona; en dous meses a rebelión quedou de momento acorada. Con verdadeira urxencia déronse cita en Roma representantes de Austria, Rusia, Inglaterra, Francia e Prusia, as cinco grandes potencias do momento, para analizar a situación e elaborar un ditame sobre as reformas que ao seu xuízo era necesario introducir na administración dos Estados Pontificios. Non todas as suxestións realizadas en tal sentido foron aceptadas por Gregorio XVI, pero si as suficientes como para que os cambios en materia de xustiza, administración, finanzas e outras fosen palpábeis.
Unificación Italiana e fin dos Estados Pontificios
miniatura|Pío IX. Os aires revolucionarios que sopraban con forza por toda Italia derivaron en correntes impulsoras da unidade nacional. O rei sardo-piemontés Carlos Alberte asumiu as iniciativas en prol de tal unidade e declarou a guerra a Austria. O papa Pío IX, que fora entronizado en 1846, non quixo unirse á causa, actitude que non lle perdoou o pobo romano. Estoupou a rebelión e Pío IX tivo que fuxir de Roma en novembro de 1848. Aboliuse o poder temporal do papa e proclamouse a II República Romana. Organizouse un continxente militar achegado por diversas nacións católicas e o 12 de abril de 1850 o papa regresaba a Roma, abolida a efémera república. No verán de 1859 algunhas cidades da Romaña erguéronse contra a autoridade do papa e adoptaron a plebiscitaria resolución de anexionarse ao Piemonte, o que se levou a efecto en marzo de 1860. Ese mesmo ano, Vítor Manuel solicitou formalmente do papa a entrega da Umbría e das Marcas, o que Pío IX rexeitou facer. As tropas piemontesas enfrontáronse ás do papa, que resultaron derrotadas en Castelfidardo (18 de setembro) e en Ancona (30 de setembro). A igrexa viuse desposuída daquelas rexións que, en unión da de Toscana, de Parma e de Módena -estas por vontade propia expresada mediante plebiscitos-, se anexionaron ao crecente reino de Piemonte-Sardeña (novembro de 1860), que pasaba a denominarse reino de Italia do Norte. Os Estados Pontificios quedaban definitivamente desmembrados e reducidos á cidade de Roma e o seu contorno, onde o papa, baixo a protección das tropas francesas, seguiu polo momento exercendo a súa declinada autoridade civil.
Desde o comezo do seu pontificado o papa Pío IX viuse envolto no vórtice histórico que significou o proceso de unificación de Italia. Esta implicaba necesariamente o fin dos Estados Pontificios, ao que Pio IX se opuxo tenazmente. O papa Pío IX autoproclamouse prisioneiro no Vaticano cando o reino papal en Roma acabou á forza, os Estados Papais uníronse ao resto de Italia para formar o novo Reino de Italia unificado baixo o rei Vítor Manuel II e a cidade converteuse na capital.
Tiveron que pasar 59 anos ata que, o 11 de febreiro de 1929, Pío XI e Benito Mussolini subscribisen os Pactos de Latrán, en virtude dos cales a igrexa recoñecía a Italia como estado soberano, e esta facía o propio coa Cidade do Vaticano, pequeno territorio independente de 44 hectáreas baixo xurisdición pontificia.
Skedsmo
Skedsmo é un concello do condado de Akershus, Noruega. O concello limita ó norte con Nittedal, Gjerdrum e Ullensaker, ó leste con Sørum e Fet, ó sur con Rælingen e Lørenskog e ó oeste con Oslo. Dentro dos límites do concello está Lillestrøm que ten status de cidade desde 1998. Outras localidades son Skjetten, Strømmen, Skedsmokorset, Kjeller, Tuterud e Leirsund. miniatura|250px|esquerda|Igrexa de Skedsmo miniatura|250px|esquerda|Estación de ferrocarril de Lillestrøm
A Fraga, Osedo, Sada
A Fraga é un lugar da parroquia de Osedo no concello coruñés de Sada, na comarca da Coruña. Segundo o IGE, en 2011 tiña 48 habitantes (23 homes e 25 mulleres).
Xaime Quesada
Co nome de Xaime Quesada podemos referirnos a:
Areán, San Cristovo do Az, Rodeiro
Areán é un lugar da parroquia de San Cristovo do Az, no concello pontevedrés de Rodeiro, na comarca do Deza. Segundo o INE, no 2008 tiña 9 habitantes (5 homes e 4 mulleres), o que supón unha diminución de 1 habitante con respecto ao ano 2000.