cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Neurofisinas
Biosíntese das neurofisinas
A proteína rica en pontes disulfuro neurofisina suxírese que se forma de xeito semellante ao da síntese de insulina, na cal unha molécula precursora de elevado peso molecular é clivada poteoliticamente e forma pontes disulfuro. .
Aínda que non se obtiveron suficientes datos, hipotetízase que hai unha molécula precursora común entre as neurofisinas e as dúas hormonas que estabilizan. Este precursor clivaríase, dando lugar á neurofisina e á hormona. .
Estrutura
As neurofisinas son proteínas ácidas cun peso molecular de aproximadamente 10 000 Da que son ricas en residuos de cisteína, glicina e prolina. A proteína é de dobre dominio cunha cadea polipeptídica de 93-95 residuos con 14 residuos de cisteína que forman 7 pontes disulfuro. O dominio I contén un C-terminal cun bucle disulfuro; o dominio II carece deste bucle disulfuro C-terminal. Baseándose na semellanza co bucle disulfuro presente na vasopresina e a oxitocina, suxeriuse que as hormonas forman enlaces covalentes co bucle disulfuro presente no C-terminal do dominio I..
Figueiró
O topónimo galego Figueiro pode referirse a:
Florian Myrtaj
Florian Myrtaj, nado en Vlorë o 15 de setembro de 1976, é un exfutbolista albanés. Xogaba de dianteiro.
Traxectoria
Na tempada 1999-2000 é cedido ao Teramo Calcio, onde logra marcar 6 goles. Entre 2000 e 2002, e xa como xogador do Teramo, marca un total 41 goles en 53 partidos.
Gran Premio de San Marino
O Gran Premio de San Marino (en italiano, GP di San Marino) foi unha carreira do campionato mundial de Fórmula Un que se disputou no Autódromo Enzo e Dino Ferrari na cidade de Imola, preto dos montes Apeninos en Italia, entre e. Chámase Gran Premio de San Marino porque xa hai un Gran Premio de Italia, e a República de San Marino en si non ten a infraestrutura necesaria para albergar un Gran Premio. En 1980, o circuíto de Imola foi utilizado para o 51º Gran Premio de Italia.
Historia
A área de Imola é a sede de varios fabricantes de coches de carreiras, Ferrari, Lamborghini e Maserati. Logo da segunda guerra mundial, a cidade lanzou un programa para tratar de mellorar a economía local. Catro afeccionados locais do automobilismo propuxeron a construción dunha nova estrada que unise os camiños públicos existentes, esta foi utilizada polos fabricantes de automóbiles locais para probar os seus prototipos. A construción comezou en marzo de 1950. O primeiro ensaio tivo lugar dous anos despois, cando Enzo Ferrari enviou un coche á pista. En abril de 1953, tivo lugar a primeira carreira de motos en Imola, e a primeira carreira de coches en xuño de 1954. En abril de 1963, celebrouse a primeira carreira de Fórmula Un en Imola, como unha carreira non de campionato, gañou Jim Clark de Lotus. Unha carreira máis non de campionato tivo lugar en Imola en 1979, foi gañada por Niki Lauda de Brabham - Alfa Romeo. En 1980, a Gran Premio de Italia pasou do circuíto de alta velocidade de Monza ao Circuíto de Imola, como resultado directo do choque en cadea na liña de saída en 1978, que se cobrou a vida do popular piloto sueco Ronnie Peterson. Foi gañado por Nelson Piquet de Brabham-Ford. Ao ano seguinte, o Gran Premio de Italia volveu a Monza, e Imola pasou a ser a sede do recentemente creado GP de San Marino, o nomeprocede da veciña república de San Marino. No ano 1994, houbo tres accidentes graves no circuíto de Imola. Durante os adestramentos do venres, Rubens Barrichello estrelouse con forza a barreira da Variante Bassa no que se desacelerou con violencia e quedou inconsciente por uns minutos. Tamén acaeceu a morte de Roland Ratzenberger na curva Villeneuve na sesión de cualificación do sábado, e a morte do tres veces Campión do Mundo Ayrton Senna durante a carreira na curva de Tamburello. Como resultado, para a carreira de 1995, cambiaronse as curvas de Tamburello e Villeneuve creando chicanes para facer as curvas máis lentas, e a Variante Bassa endereitouse. Tamén foi o catalizador dos cambios realizados noutros circuítos, e o deporte como un todo, nun intento de facelo máis segura. Os construtores queixáronse da mala calidade das instalacións de Imola así que, logo de moitas discusións deixouse caer o GP de San Marino do campionato de Fórmula Un, sobre todo porque existía outro gran premio, celebrado en Italia, o 29 de agosto de 2006, a carreira foi excluída do calendario presentado para a tempada, e non volveu desde entón. Ningún piloto de San Marino competiu nunca na Fórmula Un, e a carreira disputouse nun circuíto en Italia, o piloto italiano Riccardo Patrese gañou en 1990. Michael Schumacher gañou a carreira 7 veces e Ayrton Senna e Alain Prost a gañaron 3 veces cada un. Williams e Ferrari gañaron 8 veces e McLaren 6 veces.
Gañadores múltiples (construtores)
Os equipos en grosa aínda compiten no campionato de Fórmula Un
Por ano
thumb|right|Trazado de Imola usado desde 1981 a 1994
Emilio González Fernández
Emilio González Fernández, nado en Santiago de Compostela o 17 de abril de 1943, é un psiquiatra e escritor galego.
Traxectoria
Médico especialista en Psiquiatría e doutor en Antropoloxía Social. De 1970 a 1978 exerceu de Médico Rural no Concello de Cotobade e Rodeiro. De 1970 a 1975 foi Xefe Clínico do Psiquiátrico de Conxo, coincidindo coa reforma desta institución. Fundador e Director do Centro Psicosocial de Ferrol (1976-1978). Foi psiquiatra do Hospital Clínico de Santiago e profesor asociado de Psiquiatría da Facultade de Medicina de Santiago. Experto en temas de Saúde Mental Comunitaria e de Antropoloxía aplicada á Saúde, é membro da Sección de Etnomedicina do Museo do Pobo Galego. Nas primeiras eleccións democráticas foi elixido concelleiro de Santiago de Compostela por Unidade Galega.
Condena por abuso sexual
No ano 2003 foi declarado culpable dun delito de abusos sexuais contra unha paciente, feitos ocorridos no ano 2000. En xaneiro de 2019 abriuse unha nova investigación por outra denuncia, corroborada por múltiples testemuñas de feitos similares.
Joe Preston (EP)
Joe Preston é un EP da banda estadounidense de sludge metal The Melvins, editado en 1992 polo selo Boner Records. Crese que Joe Preston é a única persoa que gravou no EP e que as outras persoas que aparecen nos créditos (Denial Fiend e Salty Greeny) non existen xa que o segundo é un coñecido pseudónimo de Preston.
Namórate da vida
Namórate da vida é o sétimo álbum de estudio do grupo de folk galego A Quenlla, publicado en 1999.
O contido deste disco é unha compilación de versos de diversos poetas que evidencian os perigos da droga.
Eduardo o Confesor
Eduardo o Confesor, coñecido tamén como san Eduardo o Confesor, nado en 1003 e finado o 5 de xaneiro de 1066, foi rei de Inglaterra entre 1042 e 1066. Fillo de Etelredo II o Indeciso e Emma de Normandía, foi un dos últimos reis anglosaxóns de Inglaterra e é xeralmente considerado como o último rei da casa de Wessex.
Eduardo foi o sucesor de Canuto Hardeknut, fillo de Canuto o Grande, e restaurou o goberno da casa de Wessex, despois do período do mandato danés desde que Canoto conquistou Inglaterra en 1016. Cando Eduardo morreu en 1066, foi sucedido por Haroldo Godwinson, que foi derrotado e asasinado ese mesmo ano polos normandos, comandados por Guillerme o Conquistador, durante a batalla de Hastings.
Tradicionalmente descríbeselle como inxenuo e piadoso e crese que o seu reinado foi notable pola desintegración do poder real en Inglaterra e o avance no poder da familia Godwin. Con todo, os seus biógrafos Frank Barlow e Peter Rex están en desacordo, para eles Eduardo foi un rei eficiente, dinámico, enxeñoso e ás veces implacable, pero cuxa reputación foi inxustamente embazada pola conquista normanda que aconteceu pouco despois da súa morte. Outros historiadores consideran que esta imaxe é só parcialmente certa, pero que non o é en absoluto na última fase do seu reinado. En opinión de Richard Mortimer, o retorno dos Godwin desde o exilio en 1052, «significaba o fin efectivo do seu exercicio do poder». A diferenza no seu nivel de actividade en comparación coa primeira parte do seu reinado «implica unha retirada das responsabilidades».
A Eduardo chámaselle confesor no sentido de confesor da fe, como se denomina na tradición cristiá a alguén que se cre que viviu unha vida santa pero que non foi un mártir, en latín: S. Eduardus Confesor rex Anglorum, en contraposición a S. Eduardus Martyr rex Anglorum. Foi canonizado polo papa Alexandre III en 1161 e é conmemorado o 13 de outubro pola Igrexa de Inglaterra e a Igrexa católica en Inglaterra e Gales. san Eduardo foi un dos santos nacionais de Inglaterra ata que o rei Eduardo III adoptou como patrón a san Xurxo aproximadamente en 1350.
George e Mildred
George e Mildred foi unha comedia de situación británica producida por Thames Television que se emitiu entre 1976 e 1979, foi unha secuela de Man About the House e protagonizábana Brian Murphy e Yootha Joyce como o matrimonio, George e Mildred Roper. En Galicia a Televisión de Galicia emitiuna en 1988, con Tuto Vázquez e María Romero interpretando aos protagonistas.
Desenvolvemento
A premisa da serie era que os protagonistas deixaban o seu vello apartamento que aparecía en Man About the House, mudándose e unha casa moderna nunha zona selecta, a súa chegada aterra ao seu veciño Jeffrey Forumile, un snob axente da propiedade inmobiliaria que pensa que a súa presenza depreciará o valor da súa casa.
Campionato europeo de baloncesto de 2015
O Campionato de Europa de Baloncesto de 2015 foi a 39ª edición do Campionato Europeo de Baloncesto da FIBA, torneo organizado por FIBA Europa. Tivo lugar en catro países diferentes (Croacia, Francia, Alemaña e Letonia), converténdose no primeiro EuroBasket en ser organizado en máis dun país. Comezou o 5 de setembro de 2015 e rematou coa final o 20 de setembro de 2015.
George e Mildred
Desenvolvemento
Brian Cooke e Johnnie Mortimer foron os guionistas da serie e dela fíxose un filme, dedicado á actriz protagonista Yootha Joyce morta en 1980, tamén se fixo unha adaptación teatral en 1977, e nos Estados Unidos tamén se fixo a súa propia versión da serie, The Ropers (1979-1980), continuación esta de Three's Company.
Campionato europeo de baloncesto de 2015
As dúas seleccións finalistas clasificáronse para os Xogos Olímpicos de 2016. Os clasificados do 3º ó 7º posto, clasificáronse para o Preolímpico de 2016 que se disputou do 5 ó 11 de xullo de 2016.
Grupos
O sorteo tivo lugar o 8 de decembro de 2014 en Disneyland, en París.
Grupo A
Sede: Montpellier, Francia
Grupo D
Sede: Riga, Letonia
Segunda fase
Sede: Lille, Francia
Líderes individuais
{| class=" multicol" role="presentation" style="border-collapse: collapse; padding: 0; border: 0; background:transparent; width:100%;"
Asistencias
{| class=" multicol" role="presentation" style="border-collapse: collapse; padding: 0; border: 0; background:transparent; width:100%;"
Morannon
miniatura|dereita|250px|Imaxe das portas de Morannon Morannon (‘porta negra’ en sindarin) era o nome das xigantescas portas que eran a única entrada á escura terra de Mordor. Eran enormes batentes de ferro que ían dun a outro extremo de Cirith Gorgor (‘o paso dos espectros’), entre Ered Lithui (os ‘montes da cinsa’) e Ephel Dúath (as ‘montañas da sombra’), cercándoo. Detrás abríase o estreito val de Udûn. Diante estendíanse a Desolación do Morannon, Dagorlad (a ‘chaira da batalla’) e o Pantano dos Mortos. Estaban custodiadas por dúas torres cunha vixilancia insomne.
Durante a súa penosa viaxe cara Mordor, Frodo e Sam chegan a Morannon e ven ós exércitos de Khand, convocados por Sauron para a súa guerra, entrar en Mordor por alí. Deciden non usar Morannon para entrar en Mordor, e elixen outra ruta que Gollum coñecía (Cirith Ungol).
Tempo despois, o exército do Oeste, comandado por Aragorn, desafía ó Señor Escuro ante a Porta Negra. O maligno Boca de Sauron, lugartenente da Torre Escura, sae daquela pola Morannon «a parlamentar» con eles, pero tralo fracaso das negociacións, o exército en pleno de Sauron sae pola Porta Negra, sumindo ós Homes nunha marea negra. Trala caída de Sauron, os homes do Oeste entran pola Morannon e consuman a súa vitoria.
El Otro Yo
El Otro Yo é unha banda de rock alternativo que xurdiu en Temperley, un municipio próximo á cidade de Buenos Aires, Arxentina. A banda explorou diversos sons en cada álbum. A banda xurdiu no fin da década dos 80 e é bastante influenciada principalmente por bandas como Nirvana, The Cure, Pixies, Sonic Youth e Smashing Pumpkins.
Santanyí
miniatura|dereita|150px|Localización de Santanyí na illa de Mallorca.
Santanyí é un concello das Baleares, sito na illa de Mallorca. A súa área ocupa 124,47 km², e a súa poboación en 2007 era de 11.720 habitantes. A capital do concello é a entidade do mesmo nome, que ten arredor de 3.000 habitantes.
Descrición
Santanyí é o concello mallorquino máis meridional da illa. Pertence á comarca do Migjorne limita cos municipios de Ses Salines, Campos e Felanitx. Ten numerosas calas, ás que hai unha afluencia turística notábel, como son Cala Figuera, Cala Santanyí, Cala Mondragó, Portopetro e máis Cala d'Or.
Poboacións
miniatura|esquerda|250px|Praza Maior de Santanyí O concello agrupa once localidades: S'Alqueria Blanca (993 habs.), Cala d'Or (3.693 habs.), Cala Figuera (614 habs.), Calonge (831 habs.), La Costa (29 habs.), Es Llombards (541 habs), Portopetro (551 habs.), Santanyí (3.014 habs.), Cala Llombards (304 habs.), Cala Santanyí (487 habs) e máis Cap d'es Moro (115 habs.).
Life with Father
Life with Father é un libro humorístico autobiográfico escrito en 1936 por Clarence Day, Jr. Foi adaptado ó teatro por Lindsay e Crouse e representado en Broadway en 1939. En 1947 foi convertido en filme e en 1953 nunha serie de televisión.
A obra teatral
A obra de Broadway de 1939 permaneceu en escena durante sete anos, converténdose na peza teatral non musical que máis tempo aguantou en cartel en toda a historia teatral neoiorquina, un récord que aínda mantén hoxe en día. Abriu no Empire Theatre o 8 de novembro de 1939 e resistiu ata o 8 de setembro de 1945. Continuou representándose en Broadway ata o 12 de xullo de 1947 e pechou despois de 3.224 funcións. Actuaban, entre outros, o propio Lindsay, a súa muller Dorothy Stickney, e Teresa Wright. A acción transcorre nunha estancia da casa dos Day en Madison Square nos anos oitenta do século XIX.
O filme
A película de 1947, unha comedia cinematográfica, conta a verdadeira historia dun stockbroker que quere ser o xefe e señor da súa casa pero que se encontra con que a súa muller e os fillos o ignoran ata que comezan a esixirlle que cambie de vida. Tal e como se representa na autobiografía todos os nenos da familia son rubios excepto a prima representada por Elizabeth Taylor. Acompáñana William Powell, Irene Dunne, Taylor, Edmund Gwenn, Zasu Pitts, Jimmy Lydon e Martin Milner.
O filme foi adaptado por Donald Ogden Stewart a partir da obra teatral de Howard Lindsay e Russel Crouse, baseada no libro de Clarence Day, Jr.. Foi dirixida por Michael Curtiz e nomeada nos Premios da Academia polo mellor actor principal (William Powell), pola mellor dirección artística, pola mellor cinematografía en color e pola mellor partitura musical dun filme cómico ou dramático.
A serie de televisión
Life With Father (A vida con papá) foi convertida nunha serie de televisión en 1953, con Leon Ames e Lurene Tuttle como protagonistas.
Bibliografía
C. Otis Skinner, 1976, Life With Lindsay and Crouse. Boston: Houghton, Mifflin & Co.
Rai 2
Rai 2 é a segunda canle televisiva da RAI, a empresa estatal concesionaria en exclusiva do servizo público radiotelevisivo en Italia. Rai Due proponse como canle xeralista dirixida a un target novo. Iniciou as súas propias transmisións de radio o 29 de marzo de 1928 e as de televisión o 4 de novembro de 1961.
Nada como Secondo programma orixinariamente, foi logo rebautizada Rete 2 como consecuencia da reforma da RAI de 1975 para asumir a súa denominación definitiva e o seu logo actual en 1982. Ligada inicialmente ó PSI Rai Due atopou lentamente a súa vocación como rede informativa.
Historia
A Rai Due iniciou a súa transmisión coa serie Portobello en 1961. Coa chegada da televisión privada nos 80, a canle tórnase nun estilo máis comercial que Rai Uno.
Co proceso da lottizzazione de outorgar canles públicas segundo correntes políticas para garantir a súa pluralidade, Rai Due pasou a ter unha influencia socialdemócrata. Nos anos 90 diversificáronse as canles da Rai, e Rai Due pasa a ser unha canle enfocada a un público máis novo que o da Rai Uno, e máis comercial có da Rai Tre. A mediados dos 90, a canle comeza a introducir unha mestura de programas informativos, teleseries, algúns programas satíricos e de lecer.
No proceso do apagón analóxico, na conseguinte transmisión dixital (TDT), Rai Due será a primeira das tres canles da Rai en levar a cabo a acción.
Festival de Eurovisión Júnior 2020
O XVIII Festival de Eurovisión Junior (Junior Eurovision Song Contest 2020 en inglés, francés: Concours Eurovision de la chanson junior 2019 celebrarase a finais de 2020. Cinco países confirmaron a súa participación de momento e dous países mostraron interese por ser os países de acollida: España e Polonia.
Localización
Polonia está interesada en organizar o evento despois da súa segunda vitoria consecutiva na edición anterior de Eurovisión Júnior e España tamén quere organizar o evento por primeira vez.
Participantes
Cinco países confirmaron a súa participación de momento.
Outros países
Para que un país poida optar a unha posible participación no Festival de Eurovisión Júnior, debe ser un membro activo de EBU. Actualmente non se sabe se a UER emitirá invitacións aos 56 membros activos como o fan para o Festival de Eurovisión.
Membros activos da UER
Posibles debut
Posibles regresos
Os seguintes países participarán no concurso de 2019, pero aínda non anunciaron se pretenden participar no concurso 2020:
Yves Saint Laurent
miniatura|Tenda Yves Saint Laurent en [[Portugal por Christophe Moustier, 1996]] Yves Mathieu-Saint-Laurent, nado en Orán (Alxeria) o 1 de agosto de 1936 e finado o 1 de xuño de 2008 en París, foi un deseñador de moda francés, fundador da marca de roupa de alta costura homónima.
Traxectoria
Con 18 anos entrou a traballar na firma Christian Dior, onde substituíu ao propio Dior á fronte da súa firma dous anos despois, converténdose no modisto máis mozo da alta costura francesa. A súa carreira na sinatura Dior concluíu no ano 1960 cando foi chamado para cumprir co servizo militar francés.
En 1962 finalizou as súas obrigas coa milicia, e ao volver a París descobre que a casa Dior substituíralle por Marc Bohan, deseñador que se achegaba máis ao estilo ladylike que se buscaba. Saint-Laurent demandou á empresa por danos morais coa axuda do seu amigo Pierre Bergé, e co diñeiro recibido, mailo do empresario estadounidense Mack Robinson, creou a súa propia casa de costura. A primeira colección, Ligne Trapéze, dese mesmo ano, convértese nun éxito instantáneo.
As súas coleccións nos anos 60 salientan pola incorporación do smóking ao vestiario actual e a innovación en prét-a-porter feminino. Deseña decorados e vestiario para filmes e obras como Cyrano de Bergerac e A Pantera Rosa, e converte a Catherine Deneuve en icona de estilo e musa persoal.
A Costa, Triabá, Castro de Rei
Conta cunhas once casas, estando algunhas delas deshabitadas.
Estación das Neves
As Neves é unha estación de tren de Adif situada no lugar de Paredes, moi preto da vila das Neves, provincia de Pontevedra. Ten servizos de media distancia operados por Renfe.
Yves Saint Laurent
Traxectoria
Saint Laurent e Bergé reuniron unha importante colección de arte, ata que en data recente declararon que «cos prezos actuais, xa non podemos seguir comprando».
Estación das Neves
Situación ferroviaria
A estación atópase no punto quilométrico 120,6 da liña férrea de ancho ibérico que une Monforte de Lemos con Redondela a 35 metros de altitude, entre as estacións de Sela e Salvaterra. O tramo é de vía única e está electrificado.
Yves Saint Laurent
Traxectoria
Cabe destacar que a imaxe e o logotipo da empresa encargouse o deseñador gráfico francés Cassandre, en uso hoxe en día.
Logros
Pasou á historia como o primeiro deseñador de moda que expuxo nun museo, o Metropolitan Museum de Nova York. Anunciou a súa retirada do deseño en xaneiro de 2002.
Estación das Neves
Historia
A estación foi inaugurada o 25 de setembro de 1879 coa aperta do tramo Salvaterra de Miño-As Neves da liña que pretendía unir Vigo con Monforte de Lemos. A súa explotación inicial quedou a cargo da Compañía do Ferrocarril de Medina a Zamora e de Ourense a Vigo. Dita xestión mantívose ata 1928 cando foi absorbida pola Compañía Nacional dos Ferrocarrís do Oeste de España, compañía pública creada para xestionar varios trazados, en xeral deficitarios, do oeste do país. En 1941, Oeste foi unha das empresas que se integrou na recentemente creada Renfe.
Desde o 31 de decembro de 2004 Renfe Operadora explota a liña mentres que Adif é a titular das instalacións ferroviarias.
Media distancia
Actualizado a 23 de xuño de 2016.
Principado de Asturias
O Principado de Asturias (en asturiano: Principáu d'Asturies, en galego eonaviego: Principao d'Asturias), máis coñecido como Asturias, é unha comunidade autónoma española uniprovincial, situada no norte da Península Ibérica. Limita con Galiza ao oeste, con Cantabria ao leste, con Castela e León ao sur, e co Mar Cantábrico ao norte. Coincide coa antiga provincia de Oviedo e recibe o nome de Principado por razóns históricas, ao ostentar o herdeiro da Coroa de España o título de Príncipe de Asturias. A súa capital é Oviedo, aínda que Xixón é a cidade máis poboada.
Asturias segundo o seu Estatuto de Autonomía está considerada comunidade histórica no seu artigo 1. Posúe un órgano de autogoberno medieval chamado Xunta Xeral fundado no ano 1388, como consecuencia da súa transformación en Principado por orde de Xoán I de Castela. Tamén posúe unha lingua propia, o bable, lingua que, aínda non sendo considerada lingua oficial, posúe un status xurídico de protección. A parte máis occidental da comunidade, coñecida como Terra Eo-Navia, é de fala galega.
Etimoloxía
O termo Asturias recibe o nome dos seus antigos poboadores, os ástures, primitivos habitantes das beiras do río Astura (actual Esla) ata a dominación romana. O nome de ástures englobaba non só aos da Meseta chamados cismontanos, senón tamén aos do norte, coñecidos como transmontanos.
Astura (que máis atrás da invasión romana, chamábase Estura ou Estula) tomaría a raíz do celta; stour, que significa «río». Devandito topónimo aparece na Bretaña, onde Plinio fala do río «Stur»; hoxe en día existen tres ríos Stour en Kent, Suffolk e Dorset. Na desembocadura do Elba hai outro río Stör, chamado antigamente «Sturia». Así mesmo, no Piemonte situábase a tribo celta dos Esturi e un río Stura. A mesma raíz perdura aínda hoxe no gaélico e o bretón nas palabras ster e stour co significado de «río».
Xeografía
miniatura|esquerda|Asturias desde o espazo en xaneiro de 2003. Asturias atópase situada na costa setentrional de España. Limita ao oeste coa provincia de Lugo (Galicia), ao leste con Cantabria, ao sur coa provincia de León (Castela e León) e ao norte co mar Cantábrico.
Tras a morte do rei Paio (cara ao ano 737), o territorio asturiano abarcaba desde o río Eo ao río Asón.
Na maioría dos mapas cartográficos feitos desde o século XVI vese unha Asturias dividida en dúas: As Asturias de Oviedo e as Asturias de Santillana. As de Oviedo tiñan a súa fronteira occidental no río Eo e pola parte oriental no concello de Ribadesella, onde comezaban as de Santillana. Esta chegaba ata pouco máis aló de Santander, situándose a súa fronteira oriental no río Asón. Polo sur as Asturias limitaban co Cordal Cantábrico.
No mapa cartográfico editado en 1700 por Charles Hubert (primeiro xeógrafo do rei de España) empeza a nomearse como Principado de Asturias, estando dividido aínda na de Oviedo e a de Santillana. No ano 1778 as Asturias de Santillana intégranse definitivamente na provincia dos Nove Vales de Cantabria.
O contorno actual establécese, coa creación da provincia de Oviedo, na división territorial de 1833, que divide España en provincias a imitación da francesa. Comprende os territorios da comarca histórica das Asturias de Oviedo, engadindo os concellos de Ribadeva, Peñamellera Alta e Peñamellera Baxa que pertencían ás Asturias de Santillana, agora en Cantabria.
Forcadela
Unha forcadela é un insecto Forticula auricularia, coñecido tamén como cadela de frade.
Principado de Asturias
Historia
Ocupada por grupos humanos desde o Paleolítico Inferior. Durante o superior Asturias caracterizouse polas pinturas rupestres do oriente da Comunidade. No mesolítico desenvolveuse unha cultura orixinal, o asturiense; a continuación introduciuse a Idade de Bronce, caracterizada polos megálitos e túmulos. Na Idade de Ferro, o territorio estivo sometido á influencia cultural celta. O pobo celta dos ástures comprendía tribos como os lugones, pésicos etc., que poboaron todo o territorio ástur de castros, antigos poboados celtas. A influencia celta aínda perdura hoxe cos topónimos de ríos e montañas, así como nomes de poboacións.
Forcadela
Amais, o topónimo galego Forcadela pode referirse a:
Principado de Asturias
Historia
210px|miniatura|esquerda|Ponte romana de [[Cangas de Onís, coa Cruz da Vitoria.]]A conquista romana tivo lugar entre os anos 29 e 19 a. C.. Pouco tempo despois o centro e oriente do actual territorio asturiano pasaría a pertencer ao Conventus asturicensis, tamén coñecido como Asturia, e que acabaría por designar o territorio ao norte da Cordilleira cantábrica. Tras a reforma territorial de Diocleciano, todo o Conventus asturicensis pasaría a formar parte da nova provincia romana da Gallaecia, e baixo esta denominación perdurará ata a Baixa Idade Media.
210px|miniatura|[[Basílica de Santa María a Real de Covadonga.]]
Tras varios séculos sen presenza estranxeira, os suevos conseguiron poñer baixo o seu reino gran parte do occidente asturiano, ata, polo menos, o río Narcea. Pola súa banda tamén os visigodos intentaron ocupar o territorio no século VI. O territorio, como sucedera con Roma e Toledo, non foi fácil de someter, e de feito, aínda coa destrución da monarquía visigoda a mans dos musulmáns, e a posterior islamización de Hispania, o territorio asturiano permaneceu en mans dunha aristocracia autóctona, capaz de gobernar o país. Dentro do coñecido como reino de Galicia ou de Galicia e Asturias, o territorio asturiano vai gozar de gran relevancia dentro da coroa, que establecera a súa capital na cidade asturiana de Oviedo, os numerosos monumentos prerrománicos falan dunha etapa florecente para Asturias. A decisión, no entanto, pouco despois do traslado da corte a León, minguara sen dúbida o esplendor de antano, relegando Oviedo e a súa rexión á condición de antiga sede palatina. Durante os séculos medievais, o illamento propiciado pola cordilleira cantábrica fai que as referencias históricas sexan relativamente escasas. Tras a rebelión do fillo de Henrique II de Trastámara, establécese realmente o Principado de Asturias. Houbo varios intentos de independencia, os máis coñecidos foron o conde Gonzalu Pelaiz ou a raíña Urraca (a asturiana), que aínda conseguindo importantes vitorias ao final foron derrotados polas tropas castelás.
No século XVI o territorio alcanzou por primeira vez os 100.000 habitantes, número que se duplicou coa chegada do millo americano no século seguinte.
O 8 de maio de 1808, a Xunta Xeral do Principado de Asturias declara a guerra a Francia e proclámase soberana, creando exército propio e enviando embaixadores ao estranxeiro, sendo o primeiro organismo oficial de España en dar ese paso. O 1 de xaneiro de 1820, o oficial Rafael de Riego sublévase en Cádiz proclamando a Constitución de 1812.
250px|miniatura|Siderurxia en [[La Felguera en 1920]]A partir de 1830 comeza a explotación do carbón, iniciando a revolución industrial na comunidade. Máis tarde estableceríase a industria siderúrxica e naval.
O 6 de outubro de 1934 comezou unha rebelión na cunca mineira provocada porque os revolucionarios non admitiron a entrada da CEDA no goberno. A Revolución de 1934 tivo a Asturias por escenario principal.
Durante a revolución de 1934, protagonizada polos mineiros das Cuncas, a cidade queda asolada en boa parte: resultan incendiados, entre outros edificios, o da Universidade, cuxa biblioteca gardaba fondos bibliográficos de extraordinario valor que non se puideron recuperar, ou o teatro Campoamor. A Cámara Santa na Catedral, pola súa banda, foi dinamitada.
A guerra civil produciu a división de Asturias en dous bandos desde o 18 de xullo. O 25 de agosto de 1937 proclámase en Xixón o Consello Soberano de Asturias e León presidido polo dirixente sindical e socialista Belarmino Tomás, terminando o conflito o 20 de outubro de 1937. Tras vinte anos de estancamento económico, produciuse a definitiva industrialización de Asturias.
Fortemente afectado pola reconversión industrial da década de 1990, o Principado intenta actualmente potenciar a súa abundante paisaxe e os recursos naturais con vistas ao turismo.
Demografía
Asturias conta con 1.080.138 habitantes (INE 2008), o que representa un 2,38% do total nacional. A súa densidade de poboación, de 101,4 habitantes por km², é lixeiramente superior á media española.
A poboación caracterízase por posuír a máis alta taxa de mortalidade de España (12 por mil) e a máis baixa taxa de natalidade (6 por mil), polo que desde 1987 a poboación está diminuíndo, dado que a natalidade só representa o 42% da taxa de mantemento da poboación, aínda que as cidades grandes manteñen a súa poboación. No último ano a poboación de Asturias sufriu unha pequena alza, que foi asumida principalmente por Oviedo e Xixón (2.500 e 3.000 habitantes respectivamente) e outros 17 concellos. No resto dos municipios a poboación diminuíu. Significativo é o despoboamento nas concas mineiras e o suave descenso de Avilés en 44 persoas.
A porcentaxe de estranxeiros é do 2,81 %, tres veces menos que a media nacional e só por diante de Galicia e Estremadura. Os principais colectivos estranxeiros son o ecuatoriano (14,76% do total de estranxeiros), o colombiano (9,01%) e o portugués (7,34%).
Linguas
250px|miniatura|Mapa lingüístico de Asturias.|esquerda
Asturiano
O asturiano ten a súa orixe na lingua romance derivada do latín falada nos reinos medievais de Asturias e de León. O texto máis antigo que se coñece nesta lingua é a Nodicia de Kesos que data do ano 959, mentres que o documento normativo escrito en asturiano máis antigo que se conserva é o Foro de Avilés de 1085. Ten algunhas variantes locais. A partir da Transición Española, a oficialidade do asturiano é unha das reivindicacións de diversos movementos sociais. En 1981 creouse a Academia de la Llingua Asturiana, institución do Principado de Asturias cuxo fin é o estudo, a promoción e a defensa do asturiano. Desde 2005 fixéronse oficiais algúns topónimos de localidades en asturiano.
Eonaviego
Pola súa parte, o galego fálase entre os ríos Eo e Navia, e habitualmente é denominado galego-asturiano ou eonaviego. Filoloxicamente, trátase dunha subárea dentro do bloque oriental do galego que inclúe tanto esta rexión de Asturias como o municipio galego de Negueira de Muñiz.
Segundo un estudo do profesor da Universidade Complutense de Madrid Alberto Gómez Bautista, na Franxa Leste, que abrangue as zonas de Eo-Navia, Ancares Leste, O Bierzo Occidental e As Portelas existen entre 70.000 e 100.000 galegofalantes, é dicir un 50% da poboación que ten o galego como lingua de uso cotián. Así mesmo, algúns falantes do Eo-Navia e tamén do Bierzo tamén falan astur-leonés, froito dos fluxos migratorios.
Política
A organización e a estrutura política do Principado de Asturias réxese polo Estatuto de Autonomía, en vigor desde o 30 de xaneiro de 1982. Segundo o Estatuto, os órganos institucionais do Principado de Asturias son tres: a Xunta Xeral, o Consello de Goberno e o Presidente. A forma de goberno do Principado é parlamentaria: A Xunta Xeral é o poder lexislativo que elixe, en representación do pobo asturiano, ao Presidente do Principado de Asturias. O Presidente do Principado de Asturias é o do Consello de Goberno, o xefe do poder executivo, e responde politicamente ante a Xunta Xeral, a cal, a través dunha moción de censura ou unha moción de confianza pode cesarlle nas súas funcións.
O poder lexislativo recae sobre a Xunta Xeral, integrada polos representantes do pobo asturiano. Entre as súas funcións están a aprobación dos orzamentos, e a orientación e control da acción do Consello de Goberno. A Xunta está integrada por 45 deputados, electos por un período de catro anos por medio do sufraxio universal dentro dun sistema de representación proporcional en que a asignación de deputados baséase no método D'Hondt.
Economía
O sector secundario emprega ao 30% da poboación activa, sendo importantes: a siderurxia, a alimentación, os estaleiros, as armas, as químicas, equipos de transporte etc. No sector terciario aséntase o 65% da poboación activa e vai en aumento, sendo este feito sintomático da concentración da poboación nos centros urbanos e da importancia que o turismo adquiriu na rexión nos últimos anos.
Os concellos que forman parte do Principado de Asturias teñen unha débeda pública global de 451.071.000 millóns de euros.
Organización territorial
miniatura|300px|Concellos de Asturias. miniatura|300px|Áreas sanitarias de Asturias. Segundo o Estatuto de Autonomía de Asturias, a efectos administrativos, a Comunidade está dividida en 78 concellos (concejos), figura que na actualidade conta co mesmo valor legal que o municipio. A entidade menor que o concello é a parroquia, que non ten por que coincidir necesariamente coa parroquia eclesiástica. Dentro de cada parroquia distínguense os diferentes barrios.
O Estatuto de Autonomía tamén fala da posibilidade de ordenación de comarcas. Aínda que legalmente non se desenvolveron aínda, si existen algunhas administracións comarcais establecidas por varios municipios ou concellos para a prestación dos servizos que son competencia municipal, así como para a ordenación, planificación e promoción ao exterior da comarca. Estas son: a comarca de Avilés que comprende os concellos de Avilés, Illas, Corvera e Castrillón, e a comarca do Nalón que comprende Langreo, San Martín del Rey Aurelio, Laviana, Caso e Sobrescobio.
A efectos xurídicos en Asturias atopamos tres circunscricións electorais, sendo a maior de todas elas a efectos poboacionais a central.
Desde o punto de vista xudicial Asturias divídese en 18 partidos xudiciais, con xulgados de primeira instancia na capital de cada un deles.
Desde o punto de vista sanitario Asturias ten 8 áreas sanitarias, 2 distritos sanitarios, 66 zonas básicas de saúde e 15 zonas especiais de saúde.
Transportes
Asturias está bastante illada debido ao gran relevo montañoso que ten. Desde a época dos romanos a rexión comunicouse coa meseta a través da Vía da Prata, que cruza a Cordilleira Cantábrica chegando ata a cidade de Sevilla, a actual A-66. En canto ao tren, co desenvolvemento do ferrocarril no século XIX, comunicouse co resto da península, principalmente con León e Santander. Na rexión sitúase un dos portos máis importantes do Cantábrico, El Musel, o cal ten rutas comerciais diarias con Francia e Reino Unido.
Aeroportos
O aeroporto de Asturias ten liñas aéreas diarias con Palma, Madrid, Barcelona e Lanzarote e semanais con Londres, Xenebra e París. O aeroporto rexistrou un considerable aumento de pasaxeiros, desde 774.317 en 2002 ata 1.530.248 en 2008. É un dos aeroportos que menos pasaxeiros recibe ao ano, sendo o 20º aeroporto de España. Pódese acceder a través da autovía do Cantábrico A-8 e a estrada N-632.
Barallouse a posibilidade de construír un aeroporto na Providencia (Xixón), pero foi descartado debido ao relevo algo ondulado e á proximidade de vivendas.
Estradas
Os dous grandes eixos de Asturias son as autovías A-66 e A-8 que cruzan de norte para sur e de leste para oeste respectivamente a rexión. Ademais existe un número crecente de novas autovías, algunhas aínda en construción ou proxecto, como a A-63, a A-64, a AS-I e a AS-II.
Gastronomía
miniatura|200px|esquerda|Distintas variedades de fabas nunha tenda asturiana. Ten elementos que a emparentan coa cociña galega, normanda e bretoa. O prato máis coñecido é a fabada, potente guiso feito con fabas, unha variedade de feixón branco, acompañadas por chourizo, morcilla, lacón, e touciño. Isto sérvese á parte e coñécese co nome de compango. Ademais destaca a variedade de peixes frescos e mariscos do Cantábrico e a calidade da súa carne de vitela e boi. Existen máis de cen variedades distintas de excelentes queixos artesáns, dos que o de cabrales é o máis popular. Se se prefire unha sobremesa doce, o máis tradicional é o arroz con leite e as casadielles (un tipo de empanadillas cheas dunha mestura de froitos secos como noz, améndoa ou abelá, previamente triturados, mesturados con azucre e regado por anís) ben fritas ou ao forno. A bebida asturiana por excelencia é a sidra.
Deporte
En fútbol, os principais equipos do Principado son: o Real Sporting de Xixón, que xogou 39 tempadas en Primeira e conta con 6 participacións europeas, 1 subcampionato de Liga e 2 de Copa do Rei, e o Real Oviedo, que conta con 38 tempadas en 1ª división e 1 participación europea, e agora milita en Segunda B. Outros tres equipos xogaron en Segunda División: Real Avilés Industrial (14 tempadas), Unión Popular de Langreo (8 tempadas) e Caudal Deportivo de Mieres (7 tempadas). O Principado é representado pola Selección de fútbol de Asturias.
En baloncesto o principal equipo é o Oviedo CB, anteriormente destacou o Gijón Baloncesto, equipo que estivo 4 tempadas na máxima categoría, a Liga ACB.
miniatura|250px|esquerda|Estación Invernal [[Valgrande-Pajares.]] A nivel individual destaca en Asturias o piloto ovetense Fernando Alonso dobre campión do mundo de Fórmula 1 nos anos 2005 e 2006. Tamén en automobilismo, cabe mencionar a pilotos como Alberto Hevia, campión de España de rallyes de asfalto en 2004 e 2010 e subcampión en 2005 e 2007, José Antonio López Fombona ou Daniel Alonso. Tamén hai que destacar ao ciclista Samuel Sánchez, medalla olímpica de ouro nos Xogos Olímpicos de Pequín 2008 na modalidade de ciclismo en ruta e Chechu Rubiera.
En Asturias existen tamén deportes autóctonos con amplo seguimento de afeccionados. De entre estes os birlos son o máis importante e en Asturias se práctica en varias modalidades: cuatreada, batente, palma (ou birle), celta (ou de Tineo) etc.
Ademais, destacar os deportes invernais e de montaña. Conta coa estación invernal e de montaña Valgrande-Pajares, que é unha das primeiras estacións de esquí españolas, inaugurada en 1954. Ademais en marzo de 2007, inaugurouse a estación invernal de Fuentes de Invierno.
FRAP
FRAP pódese referir a:
Mo-Do
Fabio Frittelli, nado en Monfalcone o 24 de xullo de 1966 e finado en Udine o 6 de febreiro de 2013, máis coñecido polo seu pseudónimo Mo-Do, foi un músico italiano de música electrónica, que acadou certa fama na década dos anos 1990. Malia ser italiano, as súas cancións estaban en alemán. O nome Mo-Do estaría orixinado nas iniciais da súa vila de orixe (Monfalcone) e do día do seu nacemento (Domenica, domingo en italiano) respectivamente.
Zea
Zea é un EP da banda belga de rock alternativo dEUS, editado en xuño de 1993 polo selo Musikness. O EP foi lanzado antes do seu contrato con Island Records.
Mo-Do
Carreira
Frittelli comezou a súa carreira como Mo-Do tras coñecer ó produtor italiano Claudio Zennaro. Posteriormente traballou con outros produtores, en ocasións citados como membros do seu grupo, como Fulvio Zafret, Mario Pinosa e Sergio Portaluri. O seu principal tema de éxito foi o sinxelo "Eins, Zwei, Polizei" (coproducido xunto a Zennaro e Zafret) que acadou o primeiro posto nas listas musicais de Alemaña, Austria e Italia.
Suicidio
Frittelli apareceu morto no seu fogar en Udine o 7 de febreiro de 2013, ós 46 anos de idade. Segundo o informe policial, Fritelli suicidárase.
Os asasinos do Kilimanjaro
Os asasinos do Kilimanjaro (en Killers of Kilimanjaro) é un filme británico de 1959 dirixido por Richard Thorpe. Está protagonizado por Robert Taylor, Anthony Newley, Anne Aubrey e Donald Pleasence. O filme foi coñecido orixinalmente como Adamson of Africa.
Metralladora
300px|miniatura|dereita|Marines [[Estados Unidos de América|estadounidenses cunha M240G.]] Unha metralladora é unha arma de fogo automática deseñada para disparar unha gran cantidade de balas a partir dun cartucho ou un cinto de municións, e que normalmente e nun lapso breve e de forma sostida, pode disparar centos de balas por minuto, debido ao seu mecanismo de disparo automático. As metralladoras xeralmente son pesadas, voluminosas e están montadas sobre un afuste. O uso moderno desta palabra refírese ás metralladoras automáticas, que foron precedidas polas metralladoras manuais con algúns detalles automáticos.
Historia
Aínda que existiron ao longo do século XIX armas capaces de disparar de forma parecida á metralladora, como as armas Gatling, con media ducia ou máis canóns de fusil dispostos en posición circular ao redor dun eixo e alimentados por un cargador vertical ou cilíndrico, non eran verdadeiras metralladoras, xa que a enerxía para o proceso obtíñase dunha manivela accionada por un soldado, mentres que na metralladora auténtica só é necesario montar o peche da arma e apertar o gatillo para que a arma automaticamente siga disparando ata soltar o gatillo ou esgotar a munición.
En 1884 aparece a primeira auténtica metralladora, inventada polo estadounidense nacionalizado británico Hiram Stevens Maxim e utilizaba a presión de saída dos gases de proxección para provocar o retroceso do canón, o montado do peche, a expulsión do casquete e a alimentación con outro novo cartucho obtido dunha cinta no lateral da arma.
Maxim realizou demostracións por toda Europa e a súa metralladora foi adoptada pola maioría dos exércitos do continente. En 1885 nos Estados Unidos o fabricante Browning sacou un modelo de metralladora accionado polo gas que se recolle do canón a través dun émbolo dentro dun tubo conectado ao canón da arma, sistema adoptado despois para os fusís semiautomáticos e de asalto.
En 1917 Browning saca o seu modelo máis famoso que segue sendo empregado na actualidade e que funciona polo retroceso do canón. As Browning foron adoptadas polo exército estadounidense e en moitos outros países da OTAN posteriormente, cambiando as súas calibres co tempo.
Impacto na guerra
A súa aparición cambiou decisivamente o sistema de combater que non sufrira grandes evolucións desde as épocas napoleónicas e xunto á artillería obrigou ao uso de trincheiras e converteu a guerra en liñas estáticas desde as que se lanzaban asaltos masivos de infantería contra as liñas inimigas que normalmente acababan en masacres inútiles.
Evolución da metralladora
miniatura|200px|Metralladora alemá da [[primeira guerra mundial, modelo Maschinengewehr 08 (MG08)]] Durante a primeira guerra mundial as metralladoras eran armas pesadas, montadas sobre un trípode ou rodas ao estilo dun pequeno canón. Para resistir os refachos continuos sen quedar inoperativas, os canóns ían montados dentro de cilindros que se podían encher con auga para refrixerar a arma.
Os alemáns antes da segunda guerra mundial inventaron á súa vez a metralladora polivalente ou media. Esta arma pode actuar como unha metralladora de posición normal ao estilo da primeira guerra mundial montada nun trípode pesado con miras para actuar ata 1.200 metros ou pode ser desmontada, axustada a un bípode e utilizada no rol de metralladora lixeira, pero cunha potencia moi superior ás concibidas expresamente como talles.
Na Segunda Guerra Mundial os alemáns empregaron a MG-34 e a MG-42, esta é unha versión simplificada da anterior, coa maior parte das súas pezas en chapa estampada para abaratala. A MG-42 permanece ata hoxe en día en servizo na OTAN coa denominación MG-3. Outros modelos son a M-60 estadounidense da época de Vietnam ou a PKS rusa.
Metralladoras antiblindaxe
Na segunda guerra mundial apareceu un tipo de metralladoras de gran calibre, alcance e capacidade de penetración, as metralladoras pesadas, empregadas como antiaéreas ou para destruír vehículos con pouco ou sen blindaxe, son capaces de desmembrar a un soldado, polo que tamén se empregan como metralladoras de posición e adoitan ser elixidas para montalas en carros de combate como arma auxiliar, blindados de asalto ou helicópteros. Con calibres entre o 0.50 (12,70 mm) e 20 mm, moitas teñen case 3.000 metros de alcance e poden perforar blindaxes lixeiras.
Un tipo de arma relacionada coas metralladoras pero que necesita axuda mecánica adicional aos gases do disparo para o seu funcionamento é o canón automático, de entre 20 e 30 mm, montado en torres en blindados de asalto ou en helicópteros e cazas. En ocasións dispón de múltiples tubos ao estilo dos antigos Gatling para soportar o desgaste e arrequecemento ao que se ve sometida a arma durante o seu uso. Este tipo de canón, que emprega proxectís con núcleo perforante e velocidade de máis de 1.000 m/s, permite perforar blindaxes de máis entidade e esnaquizar vehículos con gran facilidade. Por exemplo o canón automático multitubo GAU-8 de 30 mm que emprega o avión cazacarros A-10 Thunderbolt é capaz de perforar a blindaxe superior de calquera carro de combate ou de danalo gravemente provocando feridas aos ocupantes pola metralla."
Desgaste do canón
As metralladoras son armas que sofren un forte desgaste debido á gran cantidade de impactos e rozamentos dos seus mecanismos e á erosión e calor que se xera no canón. Os canóns non adoitan resistir máis duns centenares de disparos continuos sen dilatarse de forma que se pode chegar a inutilizar temporalmente a arma, polo que hai que dosificar os disparos en forma de refachos con intervalos, e os raiados do canón desgástano de tal forma que hai que substituír todo o canón cada 10.000 ou 15.000 disparos para manter as características balísticas da arma.
-709
Outros
Historia ano a ano