cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Consell de Cent
Orixes
Unha última disposición, de 1274, fixaba en 5 o número de conselleiros, elixidos cada ano o día de San Andrés por unha comisión de 12 membros do Consell de Cent. Á súa vez, os 5 conselleiros elixian os 100 prohoms do novo Consell de Cent ao comezar o seu mandato.
O Trentenari
A causa da dificultade para reunir o Consell de Cent, cara a 1325 creouse un consello restrinxido formado por unha cuarta parte dos prohoms (primeiro de 25 membros e despois de 30) chamado Trentenari. Pedro IV de Aragón deu permiso ao Consell de Cent para utilizar o Sinal Real.
No século XV, e debido ás tensións internas entre as dúas faccións do Consell de Cent (a Biga e a Busca) Afonso V de Aragón concedeu un novo privilexio de regulación da cidade (1455) que repartía dunha maneira fixa a composición dos órganos de goberno municipal entre os diferentes estamentos.
Mary Anne Frey
Mary Anne Bassett  Frey, nada o 15 de decembro de 1934 e finada o 13 de setembro de 2019, foi xefa científica da misión do módulo Neurolab Spacelab da NASA (STS-90). Investigou o impacto da gravidade nos astronautas.
Traxectoria
Mary Anne Frey estudou no Montgomery College e graduouse  en 1967. Frey licenciouse en física na Universidade George Washington. Doutorouse en fisioloxía na George Washington en 1975. Mentres realizaba os seus estudos de doutoramento, Frey traballou como profesora no Departamento de Fisioloxía da Facultade de Medicina e Ciencias da Saúde da Universidade George Washington e no Montgomery  College.
Investigación
A década de 1990 foi designada como a década do Cerebro, e a NASA decidiu que era importante comprender o funcionamento do sistema nervioso no espazo. Identificou que os síntomas de saúde que experimentan os astronautas no espazo son similares ao envellecemento, pero ocorren máis rapidamente e parecen ser reversibles. Estudou o impacto da presión negativa na parte inferior do corpo ( LBNP) nos homes e identificou que nin a aptitude aeróbica nin a de forza impactaban nas respostas á tensión da  LBNP  O  neurolabio incluíu medicións dos nervios simpáticos antes e despois dos voos espaciais, así como a monitoraxe do sistema nervioso central en ratas durante os voos espaciais. Identificou a dose correcta de soro fisiolóxico que podían tomar os astronautas para contrarrestar a intolerancia ortostática despois do voo. En 1993, Frey gañou o premio Louis  H.  Bauer  Founders  Award da Asociación Médica Aeroespacial. En 1994 foi asignada á División de Ciencias da Vida da NASA e estudou o impacto do espazo no sistema nervioso. Frey identificou as respostas cardiovasculares e fisiolóxicas dos astronautas. Estudou o impacto do envellecemento na resposta cardiovascular aos cambios posturales. En 1995, Frey gañou o premio Hubertus Strughold da Asociación de Medicina Espacial polas súas "importantes contribucións á medicina espacial". O STS-90 lanzouse o 16 de abril de 1998. Frey formou parte do consello de redacción da revista da Asociación Médica Aeroespacial.
Alberto González-Garcés Santiso
Alberto González-Garcés Santiso é un investigador mariño e poeta galego.
Traxectoria
É licenciado en Bioloxía Mariña e Oceanografía Biolóxica pola Universidade de Santiago, doutor na mesma especialidade pola Universidade Complutense de Madrid coa tese Contribución al conocimiento de la dinámica de la población del atún blanco (thunnus alalunga) del Atlántico Norte.
Foi investigador mariño no Instituto Español de Oceanografía, Director do Centro Tecnológico del Mar (FUNDACIÓN CETMAR), director do Centro Oceanográfico de Vigo, presidente do Comité Científico da Comisión Internacional para a Conservación dos Atunes de Atlántico e presidente do Comité Científico, Técnico e Económico da Pesca da Unión Europea. Traballou na Comisión Europea en Bruxelas participando na concepción da Política Pesqueira Común.
Publicou artigos no Faro de Vigo. e en revistas da súa especialidade.
É fillo de Miguel González Garcés.
Manuel Bermúdez Alfonso
Manuel Bermúdez Alfonso, finado en Ortigueira o 5 de febreiro de 1943, foi un médico e político galego.
Traxectoria
Médico de Ortigueira. Foi nomeado médico da Estación de Sanidade Marítima de Ortegal en 1911. Militante de Falange Española Tradicionalista y de las JONS, foi alcalde de Ortigueira de 1941 a 1943.
Unidas Podemos
Unidas Podemos (Podemos-IU), tamén coñecida como UP, é unha coalición electoral española rexistrada o 15 de marzo de 2019. É herdeira da coalición Unidos Podemos, da que se diferenza no xénero gramatical, cambio atribuído ao «auxe do movemento feminista».
Foi rexistrada para presentarse ás eleccións xerais de abril de 2019 e estaba conformada por Podemos, Izquierda Unida e Equo. Equo abandonou a alianza en setembro dese mesmo ano. Podemos e IU volveron presentarse co nome de Unidas Podemos ás eleccións xerais de novembro de 2019.
Historia
O 26 de maio de 2018 a dirección de Podemos aprobou un protocolo de alianzas de cara aos seguintes procesos electorais de ámbitos europeo, autonómico e municipal. O nome proposto para as eleccións ao Parlamento Europeo de 2019 foi Unidas Podemos cambiar Europa, ao que se sumarían Izquierda Unida e Podemos despois das súas respectivas primarias.
No ámbito autonómico a fórmula sería similar aínda que aparecería tamén a marca de todos os actores que participen na coalición. No ámbito municipal respectaríase a aqueles lugares onde Podemos e Izquierda Unida opten finalmente por presentarse por separado, así como marcas municipais xa implantadas que decidisen revalidarse.
Nas Eleccións xerais de España de abril de 2019 presentouse en todas as circunscricións ao Congreso dos Deputados e ao Senado, excepto nas catalás (Barcelona, Xirona, Lleida e Tarragona), onde se presentou a coalición En Comú Podem-Guanyem el Canvi, e galegas (A Coruña, Lugo, Ourense e Pontevedra), onde se presentou a coalición En Común-Unidas Podemos, a ambas Cámaras, e ao Senado en Navarra e Mallorca, onde se presentou a coalición Unidas Podemos-Veus Progressistes.
Eleccións xerais de novembro de 2019
Nas circunscricións onde non se presentou a candidatura Más País, a formación Equo pediu o voto para Unidas Podemos ou equivalente.
Patrimonio da Humanidade nos Estados Unidos de América
miniatura|180px| [[Ficheiro:Welterbe.svg|55px 70px ]] O Patrimonio da Humanidade da Organización das Nacións Unidas para a Educación, a Ciencia e a Cultura (UNESCO) componse de lugares de importancia para o patrimonio cultural ou natural descritos na Convención do Patrimonio Mundial da UNESCO, estabelecida en 1972. O patrimonio cultural está formado por monumentos (como obras arquitectónicas, esculturas monumentais ou inscricións), grupos de edificios e ruínas (incluíndo sitios arqueolóxicos). As paisaxes naturais (constituídas por formacións físicas e biolóxicas), as formacións xeolóxicas e fisiográficas (incluíndo os hábitats de especies de animais e plantas ameazadas) e os lugares naturais que son importantes dende o punto de vista da ciencia, a conservación ou a beleza natural, defínense como patrimonio natural. Esta é unha lista do Patrimonio da Humanidade nos Estados Unidos de América, especificamente clasificada pola UNESCO e elaborada de acordo con dez criterios principais, cuxos puntos son xulgados por especialistas na área. Os Estados Unidos de América ratificaron a convención o 7 de decembro de 1973. No ano 2022, había 24 lugares Patrimonio da Humanidade nos Estados Unidos.
Os primeiros lugares dos Estados Unidos engadidos na lista foron o Parque Nacional Mesa Verde e o Parque Nacional de Yellowstone, ámbolos dous na 2ª Sesión do Comité do Patrimonio da Humanidade, celebrada en Washington, D.C., en 1978. O sitio máis recente enumerado foi unha selección de oito estruturas representativas das obras arquitectónicas do século XX de Frank Lloyd Wright, no ano 2019. Os vinte e catro sitios están situados en vinte estados e dous territorios. Os estados de Arizona, California, Hawai, Illinois, Montana, Novo México, Nova York e Pensilvania contan con varios sitios (co sitio de Frank Lloyd Wright repartido por seis estados), mentres que dous sitios (o Parque Internacional da Paz Waterton-Glacier (Montana) e Kluane/Wrangell-St Elias/Baía dos Glaciares/Tatshenshini-Alsek (Alasca)) son sitios transfronterizos compartidos co Canadá. Dos 24 sitios, 11 son culturais, 12 son naturais, e un só, Papahānaumokuākea, é mixto, catalogado como cultural e natural. Un sitio está clasificado como en perigo: o Parque Nacional dos Everglades foi clasificado en 2010 debido á deterioración dos seus ecosistemas acuáticos. O sitio xa fora catalogado en perigo entre 1993 e 2007. O Parque Nacional de Yellowstone foi catalogado como en perigo entre 1995 e 2003 por mor das operacións mineiras planificadas. Os Estados Unidos foron cinco veces membro do Comité do Patrimonio Mundial, 1976–1983, 1987–1993, 1993–1999, 1999–2001 e 2005–2009.
Staphyliniformia
Staphyliniformia é unha grande infraorde de escaravellos polífagos. Contén unhas 70 000 especies descritas de todas as rexións do mundo. A maioría das especies viven en hábitats húmidos, como diversos tipos de restos de plantas en descomposición, fungos, excrementos, prea, e moitos viven en augas doces.
Características
A maioría dos Staphyliniformia son escaravellos de tamaño pequeno ou medio. Este grupo tan diverso ten poucas apomorfías claras. Teñen primitivamente antenas de 11 segmentos e un pescozo constrinxido bastate detrás dos olllos. O pronoto ten un bordo lateral ben definido. As patas das larvas son de 5 segmentos, o 10º segmento abodminal ten a miúdo espiñas finas ou fortes ou ganchos. Son urogonfos (con "cornos" pares no extremo posterior do abdome das larvas e pupas) con articulación basal.
Sistemática e evolución
Os Staphyliniformia pertencen á suborde Polyphaga e dáselles normalmente a categoría de infraorde ou de serie. Contén tres superfamilias: Algúns estudos recentes tamén inclúen a superfamilia Scarabaeoidea (infraorde Scarabaeiformia), formando xuntas a chamada liñaxe hidrofiloide. Hai fortes probas da existencia dunha relación de grupo irmán entre os Hydrophiloidea e os Histeroidea.
O rexistro fósil non ambiguo deste grupo data do Triásico, e é probable que a orixe do grupo acontecese no Mesozoico temperán.
Luciano Rey Sánchez
Luciano Rey Sánchez, nado na vila de Arzúa o 1 de xaneiro de 1873 e finado na Portela o 11 de xullo de 1941, foi un notario e escritor galego.
Traxectoria
Fillo de Cayetano Rey García, que foi alcalde de Arzúa, e Elvira Sánchez Somoza. Licenciado en Dereito pola Universidade de Santiago de Compostela. Aprobou a oposición para notario e exerceu en Bretoña (1905-1908), Barreiros (1908-1915), Monterroso e Guadalaxara (dende 1929). Publicou o libro ''España, patria infalible de Cristobal Colón. Refutación de las pruebas genovistas del escritor D. Luis Astrana Marín'' (1941). Finou na Portela o 11 de xullo de 1941.
Vida persoal
Casou en Santiago de Compostela con Rosa Seijas Poch en maio de 1912, e foi pai de José María Rey Seijas.
Hoël I da Bretaña
Hoël I da Bretaña (en Hoel Iañ), finado en 981, foi un nobre bretón que foi conde e Nantes e duque da Bretaña desde 960 a 981.
Traxectoria
Hoël era un fillo ilexítimo de Alan II da Bretaña e Xudite. Á morte de Drogón, irmán de Hoël e de Guerech, o goberno do ducado da Bretaña dispersouse entre os principais nobres. A proba deste liderado roto está nas cartas do papa Xoán XIII a Bretaña, dirixidas a Judicael Berengario e ao seu fillo Conan I, así como a Hoël e ao seu irmán Guerech.
En 975, Hoël entrou en conflito con Conan, conde de Rennes, e duque eventual da Bretaña tras o goberno de Hoël e o seu hermano Guerech. Conan, que controlaba o norte da Bretaña, considerábase o gobernante de todo o país. O exército de Hoël estaba reforzado con tropas de Godofredo I de Anjou, mentres que as forzas de Conan I apoiábanas a Casa de Blois. Tivo lugar unha batalla en Conquereuil na que Godofredo derrotou a Conan I, a pesar de que o resultado militar da batalla foi indeciso, xa que constan resultados diferentes nas Crónicas de Nantes e Mont St Michel.
En 981, Hoël apoiou ao seu imán Guerech para que fose elixido bispo de Nantes en substitución de Gauthier I, que morrera.
Familia
Descoñécese o nome da cónxuxe de Hoël I. Tivo polo menos dous fillos coñecidos:
Morte
En 981, durante unha visita de Guerech ao Metropolitano de Tours, que controlaba todos os bispos da Bretaña, Hoël foi asasinado por Galuron, por orde de Conan I. Guerech deixou o seu bispado de Nantes antes de ser consagrado bispo, e foi elixido Conde de Nantes.
Club Lev Iashin
O Club Lev Iashin (en Клуб имени Льва Яшина) é unha lista non oficial de porteiros de fútbol soviéticos e rusos que durante a súa carreira profesional deixaron a portería a cero en 100 ou máis partidos. O club leva o nome do primeiro porteiro soviético que logrou esa cifra: Lev Iashin. A lista foi creada e mantida polo xornalista e estatístico Konstantin Esenin.
Club Lev Iashin
Actualizado a 21 de maio de 2022.
Lottie Cunningham Wren
Lottie Cunningham Wren, nada en Bilwaskarma o 29 de setembro de 1959, é unha avogada e ambientalista nicaraguana de orixe indíxena miskito. Dedícase á defensa do territorio e a protección de ecosistemas locais. Debido á súa traxectoria como defensora de dereitos humanos, recibiu un recoñecemento por parte da fundación sueca Right Livelihood Award en 2020.
Traxectoria
Cunningham foi parte da rede de organizacións que acompañou á comunidade indíxena de Awas Icni, que levou unha denuncia contra o Estado de Nicaragua por non asegurar o dereito ancestral da comunidade á propiedade do seu territorio e por outorgar unha concesión sen o seu consentimento.
Estudou Dereito na Universidade Centroamericana en Managua e ten un Doutoramento en Xurisprudencia.
Achegas
Cunningham combinou elementos de dereito nacional e internacional para a defensa do dereito á propiedade territorial dos pobos indíxenas e afrodescendentes, ademais de contar con experiencia en programas de atención a mulleres vítimas de violencia.
Pseudonestor xanthophrys
Pseudonestor xanthophrys é unha especie de paxaro endémico de Hawai, da illa de Maui. Habita en 50 quilómetros cadrados de bosques húmidos a 1 200–2 150 metros de altitude nas ladeira de Haleakalā. Esta especie atópase en perigo crítico de exitinción, cunha poboación estimada en 2016 de 250-540 exemplares, mais as estimacións recentes suxiren 150 individuos. A evidencia de fósil indica que o paxaro podería ter vivido en bosques secos a altitudes de 200–300 metros, así como na illa de Molokaʻi.
Diego Salazar Quintero
Diego Fernando Salazar Quintero, nado en Tuluá o 3 de outubro de 1980, é un halterófilo colombiano, medallista olímpico. Foi medallista olímpico, campión Panamericano e de Centroamérica e do Caribe en Mayagüez 2010.
A súa primeira participación nunha olimpíada ocorreu nos Xogos de Atenas 2004, na categoría de 62 quilogramos. Na competición non puido chegar ao final por mor dunha lesión. Catro anos máis tarde, en Pequín 2008, cun total de 305 quilos levantados, conquistou a medalla de prata, a primeira para Colombia en devandita olimpíada, e a décima no historial do país.
Vehículo todo terreo
thumb|225px|Suzuki Jimny, un pequeno automóbil todo terreo. Un vehículo todo terreo é un tipo de vehículo deseñado para ser conducido en todo tipo de terreos. Un dos primeiros vehículos todo terreo modificados foi a eiruga Kégresse, unha conversión realizada por primeira vez por Adolphe Kégresse, quen deseñou o orixinal namentres traballaba para o tsar Nicolao II de Rusia entre 1906 e 1916. Inicialmente os todo terreos foron usados na guerra, pero despois, estes vehículos foron adaptados para uso civil e aproveitados para realizar travesías, vixiar zonas protexidas e moverse en terreos ásperos ou escorregadizos. Case todos os vehículos todo terreo actuais incorporan tracción ás catro rodas. Hoxe en día son imprescindíbeis en zonas rurais, de alta montaña, desertos e en xeral en calquera lugar de difícil acceso para os vehículos «normais». Con todo, o uso destes vehículos esténdese máis aló do profesional, que segue existindo, polo que hoxe en día é o uso por lecer o máis utilizado.
Moitos todo terreos contan tamén cunha caixa redutora, sistema indispensábel cando se empregan vehículos con motores de baixa-media potencia, que permite multiplicar a forza do motor grazas ao uso de engrenaxes especializadas, para a superación de obstáculos complicados. Tamén serán moi útiles uns ángulos dianteiros ou de ataque do coche, ventral (ventre do mesmo) e traseiro (saída) do coche, capaces de superar os devanditos obstáculos e pendentes empinadas. Tamén é importante un chasis con reforzos ou placas para superar os esforzos e golpes neste tipo de usos, podendo ser un chasis de traveseiros ou ben un monocasco. Cando se queira circular a través de terreos extremadamente agrestes ou irregulares, serán indispensábeis os «diferenciais con bloqueo». Estes permiten que cando unha ou máis rodas fican no ar ou escorregan, as que están en terreo firme traccionen para que o vehículo poida seguir avanzando, cos diferenciais bloqueados.
Actualmente xorden algúns grupos e asociacións que se adican exclusivamente ao «Off Road», un deporte de aventura no cal se empregan todo terreos para sortear terreos silvestres con fins recreativos. Moitos afeccionados consideran a este deporte un estilo de vida.
Vehículos todo terreo comerciais, militares e menos comúns
As Forzas Armadas e os servizos públicos europeos usaron vehículos todo terreo Land Rover Defender, Haflinger, Pinzgauer, Volvo L3314, e Mercedes-Benz Unimog para o transporte todo terreo. O portugués UMM Alter é menos común. En América, a norma é usar camionetas grandes e potentes tipo pick-up ou vehículos SUV, tales como a Ford F-150, Chevrolet Suburban ou Ram 2500 Power Wagon.
O mercado militar para vehículos todo terreo adoitaba ser grande, pero, dende a caída do pano de aceiro na década de 1990, cesou até certo punto. O Jeep estadounidense, desenvolto durante a segunda guerra mundial, acuñou a palabra que moitas persoas utilizan para calquera tipo de vehículo lixeiro todo terreo. Nos Estados Unidos, o sucesor do Jeep dende a década de 1980 foi o AM General HMMWV. O bloque soviético utilizou o GAZ-69 e o UAZ-469 en roles similares. En países montañosos como México ou Perú, o relevo accidentado no cal se desenvolven as actividades do sector produtivo adoita traducirse nun mercado próspero para os vehículos todo terreo, sendo aí comúns as camionetas pick-up grandes pola súa capacidade de mover cargas lixeiras por terreos accidentados.
Vehículo deportivo utilitario
miniatura|SUV Audi Q5. Un vehículo deportivo utilitario (SUV) tradicional é un automóbil todo terreo adaptado para un uso maioritario no asfalto, pero cunha capacidade de sorteo de obstáculos algo maior. Algúns SUV non teñen caixa redutora e poden non ter tracción nas catro rodas, a súa suspensión ten un percorrido menor (menos flexibilidade ás imperfeccións do terreo) e a altura do eixe é ás veces menor. Tamén son menos resistentes perante o uso intensivo en condicións adversas de condución. Os vehículos deportivos utilitarios «compactos» teñen chasis monocasco e están baseados en plataformas de tracción dianteira convertidos en tracción integral ou nas catro rodas.
Hoxe en día utilízanse vehículos deportivos utilitarios con tracción ás catro rodas con fins de diversión e recreación.
Otilia Lux
Otilia Lux de Cotí, nada en Santa Cruz del Quiché en 1949, é unha educadora e política maia-quiché guatemalteca. Activista a prol dos dereitos humanos e dos dereitos das mulleres, está considerada como unha das figuras máis importantes en Latinoamérica na esfera política e o movemento civil. Dende 2000 até 2004 foi Ministra de Cultura e Deportes de Guatemala (2000-2004) durante o período de goberno do Presidente Alfonso Portillo. Tamén foi membro do Foro permanente sobre cuestións indíxenas das Nacións Unidas (2002-2004). Foi deputada ao Congreso da República por WINAQ e representante de Guatemala ante o Consello Executivo da UNESCO. Foi Directora Executiva do Foro Internacional de Mulleres Indíxenas e experta indíxena do Foro Permanente dos Pobos Indíxenas das Nacións Unidas.
Traxectoria
De 2000 a 2004 foi Ministra de Cultura e Deportes e posteriormente membro do Congreso da República como líder do Movemento Político Winaq participando nas comisións da Muller, Extraordinaria Nacional pola Transparencia e os Pobos Indíxenas. Foi vicepresidenta do Foro Permanente para as Cuestións Indíxenas da ONU, entre 2001 a 2007, e ocupou o cargo de representante de Guatemala ante a Xunta Executiva da UNESCO entre 2004 e 2007.
De 1997 a 1999 foi representante da Comisión para o Esclarecemento Histórico sobre a Violación dos Dereitos Humanos e os Feitos de Violencia en Guatemala.
En 2006, outorgóuselle o Premio Bartolomé de las Casas pola súa destacada traxectoria no ámbito educativo e cultural de Guatemala destacando o seu traballo tamén como membro da Comisión para o Esclarecemento Histórico do Conflito Armado en Guatemala.
Dereitos das mulleres indíxenas
En 2012 defendeu a iniciativa de lei sobre “consulta de pobos indíxenas” referida ao dereito dos pobos a ser consultados para que autoricen ou non que de desenvolvan actividades de explotación de recursos naturais nos seus territorios.
En 2016 o Ministerio de Relacións Exteriores de Guatemala presentou o nomeamento de Lux de Cotí ao Foro Permanente para as Cuestións Indíxenas da ONU no período 2017-2019.
Särkijärvi (Hervanta, Tampere)
O Särkijärvi é un lago situado na cidade de Tampere, Finlandia. O lago está situado a 114,7 msnm, ten unha superficie de 1,45 quilómetros cadrados e unha profundidade máxima de 22 metros.
Derodóntidos
Os derodóntidos (Derodontidae) son unha familia de escaravellos clasificada na súa propia superfamilia monotípica, Derodontoidea. Os escaravellos desta familia son pequenos, de entre 2 e 6 mm de lonxitude, tipicamente con marxes espiñosas nos pronotos (parte do tórax) que lles dan o seu nome científico, aínda que o xénero Laricobius carece desas espiñas. Unha caracterísitca rara entre os escaravellos é que teñen dous ocelos na parte superior da cabeza.
Están relacionados cos Bostrichoidea.
Algunhas especies aliméntanse de mofos mucilaxinosos, pero as larvas e os adultos do xénero Laricobius son predadores de hemípteros adélxidos que atacan as coníferas e especies deste xénero utilízanse como axentes de control biolóxico en países como Estados Unidos para o control de adélxidos.
Hai 42 especies distribuídas en 4 xéneros e 3 subfamilias. A familia comprende os seguintes grupos:
O xénero fósil Juropeltastica data do Xurásico medio (hai ~ 163 millóns de anos) e atopouse na formación Haifanggou da China.
Juliana Taimoorazy
Juliana Taimoorazy (en ), nada en Teherán en 1973, é unha activista asiria orixinaria de Irán. É a fundadora e actual presidenta do Consello de Socorro Cristián Iraquí, cargo que ocupou dende a súa creación en 2007. Dende 2015 a 2020, foi membro principal do Proxecto Philos, unha organización que ten como obxectivo aumentar o compromiso cristián en Oriente Medio. Converteuse nunha refuxiada cando a súa familia abandonou Irán en 1989, e posteriormente foille concedido asilo nos Estados Unidos aos 17 anos en 1990.
Traxectoria
Taimoorazy describe con cariño a súa vida antes da Revolución Islámica en Irán como aquela que concedeu liberdade relixiosa e cultural aos asirios. Tiña seis anos no momento da revolución. Despois, viviu numerosos casos de discriminación institucional e social. Na escola, a miúdo dixéronlle que "ardería no inferno" pola súa fe cristiá. Outros estudantes a miúdo tentaban obrigala a recitar a Shahada, cousa que ela rexeitaría. A súa nai tamén se lle dixo pouco despois da revolución, "xa verás o que che faremos agora que o teu pai, o teu protector, desapareceu".
Crendo que a súa filla non tería futuro nun país que a discriminase por ser asiria, cristiá e muller, os pais de Taimoorazy finalmente tomaron a decisión de sacala de Irán ilegalmente aos 17 anos. Para evitar o ridículo por fuxir do país, os seus pais comezaron a vender as súas pertenzas co pretexto de financiar a construción dunha nova casa fóra de Teherán. En realidade, estaban a recadar cartos para transportar a Taimoorazy fóra do país, o que incluía o custo de pagar aos contrabandistas e un hotel para vivir seis meses mentres se organizaba a saída. En total, gastaron 25.000 dólares no esforzo. Despois de atopar un contrabandista, Taimoorazy foi trasladado de Irán a Suíza, despois de Suíza a Alemaña. Finalmente instalouse nos Estados Unidos en 1990.
Ademais do inglés, Taimoorazy fala con fluidez tanto as linguas asiria como a persa. Asistiu á Universidade de Northeastern Illinois.
Activismo asirio
Por mor da persecución dos asirios que se produciu dende a invasión estadounidense de Iraq de 2003, Taimoorazy comezou a ser voluntaria con organizacións benéficas católicas en 2006 co fin de orientar a mulleres novas asirias que chegaran aos Estados Unidos dende Iraq.
Taimoorazy creou o Consello de Socorro Cristián Iraquí en 2007, o cal non recibiu demasiada atención por parte das autoridades estadounidenses até a invasión de ISIS de 2014 en territorios asirios. Dende a invasión, Taimoorazy puido ampliar moito o traballo do Consello debido ao aumento do financiamento e da publicidade. Ela acredita que o auxe das redes sociais foi un factor clave para aumentar a conciencia dos asirios na súa terra natal, mostrando a extrema necesidade na que se atopan e mostrando a brutalidade dos que os perseguen, como o ISIS.
Polina Guryeva
Polina Guryeva (en Polina Gurýewa, Полина Гурьева) nada en Achkhabad o 5 de outubro de 1999, é unha halterófila turcomá. Conseguiu a medalla de prata nos Xogos Olímpicos de 2020 en Toquio na categoría de 59kg ao levantar 217 kgs.
Esta medalla de prata conseguida por Polina foi a primeira medalla olímpica na historia de Turkmenistán.
Hunkpapa
miniatura|Walking Shooter (Wah-Koo-Ta-Mon-Ih), 1872. Delegacións Tribais ao Goberno Federal Os hunkpapa (en ) son un grupo nativo americano, un dos sete lumes do consello do pobo lakota. O nome Húŋkpapȟa é unha palabra lakota que quere dicir "Xefe do Círculo" (outrora, o nome da tribo estaba representado nos rexistros europeo-americanos como Honkpapa). Segundo a tradición, os Húŋkpapȟa instalaban as súas tendas na entrada do círculo do Gran Consello cando os síux se reunían en convocatoria. Falan a lingua lakota, unha das tres variedades das linguas síux.
Leidy Solís
Leidy Yesenia Solís Arboleda, nada en Tuluá o 17 de febreiro de 1990, é unha halterófila colombiana. Obtivo a medalla de ouro nos Xogos Panamericanos de 2007, nos Xogos Suramericanos de Medellín 2010. Posteriormente no mesmo ano, foi campioa de Centroamérica e do Caribe en Mayagüez 2010. Representou a Colombia nos Xogos Olímpicos de 2008 en Pequín, rematando na cuarta posición da súa categoría. Porén, adxudicóuselle de forma extemporánea unha medalla de bronce nos 69 kg pola descualificación da ucraína Natalia Davidova, medalla que se confirmou o 17 de novembro de 2016, 8 anos logo da disputa dos Xogos Olímpicos de Pequín. O 12 de xaneiro de 2017, o COI ratificou a sanción por dopaxe á chinesa Chunhong Liu, quen fora medalla de ouro en Pequín, sumándose á ucraína por inxerir substancias prohibidas; desta maneira, outorgóuselle o primeiro lugar á rusa Oxana Slivenko e a colombiana ascendería de novo no medalleiro, desta volta no segundo lugar, recibindo a medalla de prata.
Colin Martin
Colin Henri Martin, nado o 11 de marzo de 1906 en Lausana e finado o 2 de xaneiro de 1995 en Aubonne, foi un numismático, avogado e director de museo suízo.
Traxectoria
Colin Martin naceu en Lausana o 11 de marzo de 1906, fillo de Marguerite Viret e do comerciante Henri Martin.
Formación e exercicio do Dereito
Cursou estudos superiores de Dereito na Universidade de Lausana. Logo de se dedicar durante uns anos aos negocios, en 1940 acadou o seu doutoramento en Historia do Dereito, cunha tese sobre lexislación monetaria titulada La réglementation bernoise des monnaies ("A regulación monetaria de Berna"), que foi publicada o mesmo ano.
En 1942 ingresou no colexio de avogados e comezou o exercicio desta profesión.
Actividade numismática e académica
En paralelo á súa actividade profesional, Colin Martin foi un estudoso do mundo da moeda e chegou a se concerter nun reputado numismático.
En 1937 foi nomeado director do Gabinete de Medallas, que anos máis tarde se convertería no Museo Monetario Cantonal de Vaud, en Lausana. Exerceu este cargo ata que en 1984 foi relevado por Anne Geiser.
Entre outras entidades de carácter asociativo e académico, Martin foi membro da Sociedade Suíza de Numismática, da que foi presidente entre 1949 e 1980. Tamén presidiu a Sociedade Suíza de Ciencias Humanas (1975-1980) e a Academia Suíza das Ciencias Humanas e Sociais (1975-1978), foi secretario da Sociedade Académica de Vaud e exerceu como tesoureiro da Comisión Internacional de Numismática.
No ámbito editorial, en 1939 Colin Martin foi un dos impulsores da colección bibliográfica Bibliothèque historique vaudoise, vinculada á Universidade de Lausana e concibida para a publicación de teses e outros estudos relacionados coa historia do cantón de Vaud.
Canto á súa vida familiar, en 1941 casou con Mariette Andrée Irène van Muyden.
Colin Martin finou o 2 de xaneiro de 1995 en Aubonne, no cantón de Vaud.
Publicacións
Colin Martin publicou numerosos artigos ao longo da súa carreira, sinaladamente nas revistas numismáticas suízas Schweizer Münzblätter e Schweizerische Numismatische Rundschau, e tamén noutras, como a francesa Revue Numismatique. Así mesmo, é autor dalgúns traballos monográficos, entre eles os seguintes:
Tarcila Rivera Zea
Traxectoria
Durante a década dos 70, exerceu como secretaria especializada en archivística e biblioteconomía no Ministerio de Cultura do Perú, estudando no Vaticano e na Arxentina. Anos máis adiante colaboraría como xornalista para a revista "Pueblo Indio" do Consello Indio de Suramérica (CISA).
Como recoñecemento do seu traballo na recompilación de testemuños de mulleres indíxenas violadas durante os conflitos armados, foi convidada a seguir cursos de especialización en dereitos humanos no Instituto de Estudos Sociais (ISS) da Haia, nos Países Baixos, e o Centro Internacional de Educación en Dereitos Humanos en Charlottetown, no Canadá.
En 1987, comeza a participar en procesos internacionais sobre os dereitos dos pobos indíxenas, así como en conferencias das Nacións Unidas sobre a Muller, o cal a levou a que ONU Mulleres a convidase en 2012 a formar parte do seu Grupo Asesor Internacional sobre a Sociedade Civil.
Rivera Zea é fundadora do Enlace Continental de Mulleres Indíxenas das Américas (ECMIA) e do Foro Internacional de Mulleres Indíxenas (FIMI), senllas redes que impulsan o apoderamento e a implicación política das mulleres indíxenas do mundo.
Ademais, todos os seus anos de activismo, defendendo e visibilizando as culturas e os pobos indíxenas do Perú, tiveron o seu froito na creación do Obradoiro Permanente de Mulleres Indíxenas Andinas e Amazónicas do Perú e do Centro de Culturas Indíxenas do Perú (CHIRAPAQ).
Exerceu como secretaria de Martha Hildebrandt no Instituto Nacional de Cultura do Perú, experiencia que foi determinante na formación da mesma.
Podoconiose
A podoconiose (do grego podos, 'pé' e konos, 'po'), ou elefantiase endémica non filariásica, é unha enfermidade xeoquímica non infecciosa causada pola exposición crónica dos pés descalzos a chans irritantes, que afecta aos vasos linfáticos das extremidades inferiores. Esta enfermidade caracterízase por inchazón (linfedema) das extremidades inferiores, que co tempo leva á desfiguración e discapacidade. É a segunda causa de elefantiase tropical, despois da filariase.
Historia
Esta entidade coñécese desde hai máis de 1000 anos, aparecendo en textos de distintas civilizacións. Co descubrimento da relación entre a elefantiase e a infección con filarias, durante un tempo creuse que tódalas elefantiases eran producidas por estes parasitos. Con todo, as zonas de distribución da elefantiase non coincidían perfectamente con aquelas da distribución da filariase, polo que debería existir algunha causa non relacionada.
As primeiras observacións científicas que relacionaron a elefantiase co terreo onde vivían os doentes foron feitas polo médico guatemalteco Rodolfo Robles Valverde. En 1938 publicou os seus estudos en 150 doentes dunha leprosería na capital de Guatemala, onde advertía que todos andaban descalzos e proviñan de terras entre os 1000 e 2000 metros sobre o nivel do mar. Como as probas microbiolóxicas eran negativas para lepra ou filariase, denominou á súa patoloxía "pseudolepra" ou punudos, na terminoloxía indíxena.
Nos anos 1970, o cirurxián británico Ernest W. Price liderou investigacións en Etiopía e o Leste de África acerca das causas de elefantiase non relacionadas coa filaria, e chegou á conclusión de que era causada pola exposición dos pés descalzos a chans volcánicos vermellos; con todo non se logrou aplicar estes traballos en intervencións nin tratamento.
No lapso de tempo entre a morte de Price (1990) e os anos 2000, fíxose pouca investigación con respecto a esta enfermidade, pero a partir de entón lideráronse novos esforzos en investigación acerca da súa orixe, factores xenéticos, tratamento e prevención, ademais de avanzar no seu recoñecemento local e internacional, que, por exemplo, levouna a ser recoñecida pola OMS como parte da súa lista de enfermidades tropicais desatendidas. alt=Mapa de la podoconiosis|miniatura|Mapa con países nos que a podoconiose é endémica ou foi descrita. A podoconiose aparece en terras altas, sobre os 1000 metros de altura, con abundantes choivas, nas zonas tropicais de África, Centroamérica e a India, cunha prevalencia elevada en Uganda, Tanzania, Kenya, Ruanda, Burundi, o Sudán e Etiopía. En Etiopía leváronse a cabo estimacións da súa prevalencia, que chega até o 9 % nalgunhas zonas. Estímanse uns 4 millóns de persoas afectadas a nivel mundial.
Non se aprecian diferenzas entre o número de homes e mulleres afectados, e a cantidade de enfermos aumenta coa idade, probablemente debido ao efecto irritante acumulativo dos chans volcánicos; comeza entre a primeira e segunda década da vida, e acada un máximo na sexta década. Os traballadores en contacto coa terra teñen maior risco de contraer esta enfermidade, como os agricultores ou mineiros.
Fisiopatoloxía
Entre os membros da familia dos afectados existe maior posibilidade de desenvolve-la enfermidade. Con respecto a esta susceptibilidade xenética pensouse tanto que tivese un modelo de herdanza recesivo como codominante. Estableceuse unha asociación entre algúns antíxenos do sistema HLA clase II e a podoconiose, o que suxire un rol dos linfocitos T no desenvolvemento da enfermidade.
Cadro clínico
Os signos principais da enfermidade son a inchazón e desfiguración das extremidades inferiores. Antes de que ocorra a edema, o doente pode ter síntomas como picazón ou sensación queimante nos pés. Posteriormeite, os primeiros cambios inclúen edema da planta, que deita linfa, hiperqueratose con formación de papilomas que semellan musgo, e rixidez das dedas. A inchazón das extremidades pode ser de dous tipos; suave e fluída (como «bolsa de auga») ou dura e fibrótica. Ao final, pode ocorrer fusión dos dedos e anquilose do nocello e as articulacións das dedas.
Diagnóstico
miniatura|Nos estados avanzados da enfermidade aparecen cambios como a fusión das dedas e a desfiguración do pé. O diagnóstico baséase nas características clínicas, cun contexto xeográfico adecuado. Ademais débese diferenciar principalmente doutras entidades que producen linfedema tropical, como a filariase e a lepra. Contrariamente á filariase, o inchazo na podoconiose é tipicamente bilateral pero asimétrica, comeza no pé e é ascendente, aínda que de cando en vez excede o xeonllo. Ademais, a podoconiose ocorre en terras altas, onde a filariase non é común. Se persistise a dúbida, pódense usar test de laboratorio como detección de antíxenos en sangue por seroloxía.
As características que a diferencian da lepra son que na podoconiose presérvase a sensibilidade do pé, non hai engrosamiento dos nervios nin compromiso das mans.
Tamén se debe diferenciar do edema propio da insuficiencia venosa crónica, e co micetoma. O micetoma xeralmente preséntase con edema, nódulos e abscesos que usualmente fistulizan á pel. Preséntase en traballadores que pisan descalzos espiñas de cactus ou acacias, e é endémico do chamado "cinto do micetoma", que comprende entre a latitude 30°N aos 15°S.
Prevención e tratamento
miniatura|Doente recibindo vendaxes compresivos como parte do seu tratamento para a podoconiose. A principal medida para a prevención primaria desta enfermidade é a educación acerca das súas causas e o uso de medidas para previ-lo contacto prolongado cos chans irritantes, como calzado axeitado e recubrimento dos chans das casas. Moitas veces o uso de calzado é un luxo para os habitantes das zonas afectadas, polo que algunhas agrupacións como a Mossy Foot Treatment and Prevention Association (MFTPA) entregan zapatos ou adestran aos mesmos dontes para fabricalos a baixo custo.
A prevención secundaria e o tratamento dos doentes afectados inclúe medidas como o lavado dos pés con auga e xabón, uso de antisépticos e emolientes, cremas humectantes, o uso de calzado e calcetíns e a elevación da perna. O uso de vendaxes compresivas diminúe o volume da extremidade e podería axudar a previ-la súa progresión. Está comprobado que o uso destas sinxelas medidas reduce en parte a inchazón e mellora a calidade de vida dos pacientes.
Para a prevención terciaria (isto é, o manexo daqueles doentes con enfermidade avanzada), úsanse as mesmas medidas, aumentando a importancia das vendaxes compresivas, a elevación do membro afectado e, nalgúns casos, cirurxía. As grandes cirurxías para o tratamento desta enfermidade mostran resultados pouco favorables, aínda que se poden extirpar algúns nódulos prominentes.
Gonzo
miniatura|Imaxe dun gonzo. Un gonzo ou bisagra é un dispositivo que está constituído por dúas pezas metálicas articuladas que posibilitan o xiro de portas, fiestras ou paneis de móbeis. Unha das dúas pezas vai unida á folla e xira sobre un eixe, permitindo o seu movemento circular.
A variedade de modelos presentes no mercado é enorme e adáptase en forma e tamaño ás súas múltiples utilidades. Os materiais de fabricación pódense concentrar en dous grandes grupos: o plástico e o metal (aceiro, cinc, latón, bronce etc.).
Clasificación
Os gonzos clasifícanse segundo:
Lingua tucano
A lingua tucano, tamén chamada tukano ou tucana, e cuxo endónimo é dahseyé (ou dasea), é unha lingua indíxena da familia tucana falada no Amazonas, no Brasil e en Colombia. Moitos membros do pobo tariana, falantes da ameazada lingua tariana, están a mudar a súa lingua polo tucano.
Institute of Space and Astronautical Science
miniatura|Logo de ISAS. Institute of Space and Astronautical Science (Instituto de Ciencia Espacial e Astronáutica) ou ISAS é unha organización xaponesa para a investigación en astrofísica e astronomía usando naves espaciais e para a investigación planetaria.
Historia
O ISAS foi fundado en 1964 na Universidade de Toquio. Uns anos antes, en 1955, a universidade comezou a desenvolver foguetes sonda capaces de chegar aos 60 km de altura, participando no Ano Xeofísico Internacional. En 1970 o ISAS encargouse de lanzar o primeiro satélite xaponés con éxito a órbita, o Ohsumi, mediante un foguete L-4S. A partir de entón encargouse de diferentes misións en diferentes ámbitos, desde foguetes sonda a observatorios espaciais (como Ginga), pasando por misións lunares como HITEN ata misións de retorno de mostrar como Hayabusa.
En 2003 ISAS fusionouse coas organizacións NASDA e NAL para formar a axencia JAXA.
El rey de La Habana
El rey de La Habana é un filme de 2015 dirixido por Agustí Villaronga. É unha coprodución entre España e a República Dominicana. Está protagonizado por Maikol David, Yordanka Ariosa e Héctor Medina.
Sinopse
Logo de fuxir dun correccional de Cuba, Reinaldo tentar sobrevivir nas rúas da Habana. As esperanzas, os desencantos, o ron, o bo humor e a fame acompáñanno no seu deambular, até que coñece a Magda e Yunisleidy, que son sobreviventes coma el. Entre os brazos dunha e doutra, tentará evadirse da miseria material e moral que o arrodea, vivindo até o límite do amor, a paixón, a tenrura e o sexo máis desvergonzado.
Attelabidae
Os Attelabidae son unha familia moi estendida de gurgullos. Están entre os gurgullos primitivos, debido ás súas antenas rectas, que están inseridas preto da base do rostro. O protórax é moito máis estreito que a base dos élitros no abdome. Attelabidae e a familia relacionada Rhynchitidae son coñecidos como gurgullos que enrolan follas, xa que fan iso durante a súa reprodución. Rhynchitidae pode tratarse como unha subfamilia (Rhynchitinae) de Attelabidae.
Algúns membros do grupo teñen pescozos longos e ás veces se denominan gurgullos xirafa, especialmente Trachelophorus giraffa. Unhas poucas especies son pragas agrícolas menores. As larvas de Rhynchitinae aliméntanse de xemas de flores, froitos e talos terminais, ou son minadores de follas. As especies da subfamilia Attelabinae son os verdadeiros enroladores de follas, xa que as femias fan cortes con forma de fenda nas follas para depositar alí os seus ovos e enrolan esa parte da folla, na cal a larva se alimentará.
Árbore
A posición filoxenética da familia dentro de Curculionoidea baseado no ADN ribosómico de 18S e datos morfolóxicos pode ilustrarse con esta árbore:
Luancos
Un patriarca luanco quedou rexistrado na mitoloxía grega como Lynko (lince). O nome "luancos" foilles atribuído, posibelmente, porque este pobo se identificaba cos linces. Era un pobo cazador e prefería vivir nas mesetas altas.
Rally de Noia de 1990
O Rally de Noia de 1990 foi a 7ª edición de dito rally e a segunda proba da tempada 1990 do Campionato de Galicia de Rally. Celebrouse o 21 de abril de 1990 e o vencedor foi o piloto vascofrancés Marc Etchebers, sobre un Ford Sierra Cosworth.
Silvia Pérez Freire
Silvia Pérez Freire é unha socióloga galega especializada en xénero, violencia e sexualidade.
Rally de Noia de 1990
Itinerario
O rally constou de catro treitos diferentes (O Tambre, San Fins, Lesende e Outes) con dúas pasadas a cada un deles, excepto o primeiro, ao que se deron tres pasadas.
Silvia Pérez Freire
Traxectoria
Licenciouse en Socioloxía na Universidade da Coruña, doutorouse na Universidade de Santiago de Compostela e imparte clases na Universidade de Vigo.
Rally de Noia de 1990
Resumo
Manuel Senra e José Maceiras, cun Renault 5 GT Turbo alugado a Lino Otero, colocáronse líderes no inicio e mantiveron a posición ata o terceiro treito, onde se viron superados pola maior potencia do Ford Sierra Cosworth do piloto vascofrancés Marc Etchebers. Este marcou o mellor tempo en seis dos nove treitos e chegou á meta con 26 segundos sobre o piloto de Dumbría.
Silvia Pérez Freire
Traxectoria
En 2018 gañou o premio á mellor tese sobre violencia de xénero concedido polo Ministerio da Presidencia, Relacións coas Cortes e Igualdade, pola investigación desenvolvida na USC Vitimización da trata sexual: imaxinarios e invisibilización’.
Obra
''El putero español. Quiénes son y qué buscan los clientes de prostitución'' en 2015 xunto con Águeda Gómez Suárez e Rosa María Verdugo Matés.
Catherine D'Ignazio
Catherine D'Ignazio (coñecida como kanarinka), nada en Chapel Hill, Carolina do Norte, é unha profesora, artista e desenvolvedora  de software estadounidense que traballa no feminismo e na alfabetización en datos. É a directora do Data + Feminism Lab do  MIT,  D' Ignazio é coñecida polos seus  hackathons, como " Make  the  Breast  Pump  Not  Suck" (Fai que o  sacaleites non  apeste) e polo seu libro, Data  Feminism (Feminismo de datos), do que é coautora con  Lauren  F.  Klein.
Traxectoria
D' Ignazio creceu en Carolina do Norte, Virxinia, Alabama e Míchigan. Licenciouse en Relacións Internacionais na Universidade de Tufts. Posteriormente, obtivo un máster en Belas Artes ( MFA) en Arte de Estudo, Deseño e Teoría no Maine  College  of Art e un máster en Ciencias ( M.S.) en Artes e Ciencias da Comunicación no  MIT en 2014.
Carreira
D' Ignazio traballa como profesora adxunta no MIT e publicou varios traballos no seu campo de estudo, así como o  libro, Data  Feminism. Organizou varios hackathon s sobre a saúde das mulleres, entre eles " Make  the  Breast  Pump  Not  Suck" (Fai que o sacaleites non  apeste), que tamén se presentou na exposición do Museo de Arte de Filadelfia,  Designs  for  Different  Futures. Tamén traballou en sistemas de recomendación de noticias e en diferentes tipos de visualización de datos.
D' Ignazio empezou a traballar no desenvolvemento de software e ensinou durante sete anos no programa de posgrao Dixital + Media da Rhode  Island School  of  Design. Despois pasou a traballar no Departamento de Xornalismo do Emerson  College, como profesora adxunta de Visualización de Datos e Medios Cívicos. Tras anos de experiencia como profesora, pasou a ser profesora adxunta de Ciencias Urbanas e Planificación no Departamento de Estudos Urbanos e Planificación do MIT. Catherine mantén esta función, e tamén actúa como directora do Data + Feminism Lab  do MIT, que  emprega datos e métodos computacionais para traballar pola igualdade de xénero.
As Searas, Angoares, Ponteareas
As Searas é un lugar da parroquia de Angoares, no concello pontevedrés de Ponteareas, na comarca do Condado. Segundo o IGE, en 2022 tiña 65 habitantes (30 homes e 35 mulleres).
Picón, Angoares, Ponteareas
Picón é un lugar da parroquia de Angoares, no concello pontevedrés de Ponteareas, na comarca do Condado. Segundo o IGE, en 2022 tiña 102 habitantes (45 homes e 47 mulleres).
Quetzalcoatlus
Quetzalcoatlus /kɛtsəlkoʊˈætləs/ é un xénero de pterosauro que viviu no Cretáceo superior en América do Norte (Maastrichtiano), sendo un dos meirandes animais voadores de tódolos tempos, con até 12 metros de envergadura. Quetzalcoatlus é membro da familia Azhdarchidae, unha familia de pterosauros sen dentes e pescozos ríxidos e longos. O seu nome provén do náhuatl, e fai referencia ao deus serpe emplumado azteca, Quetzalcóatl. A especie tipo, e única especie dentro do xénero, é Q. northropi.