cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Airbus A220
Compra de Airbus
Durante a investigación da competencia os socios operaron por separado planificando a integración, avaliando sinerxías e preparando as comunicacións aos reguladores. Déronse a coñecer os plans para renomear a CSeries como un modelo de Airbus, suxeríndose A200 como nome da familia e A210/A230 para os CS100 e CS300. Cando o proceso de autorización estaba case completado había esperanzas de que a adquisición se rematase a finais de maio de 2018, acelerando os pedidos e os esforzos de redución de custos.
Toma de control de Airbus
miniatura|250px|A220 coas cores de Airbus O 8 de xuño, despois da aprobación regulatoria, Airbus e Bombardier anunciaron que Airbus faríase coa maioría da participación o 1 de xullo de 2018. A oficina central, o equipo de liderado e a liña de montaxe principal quedarían en Mirabel, coa súa forza de traballo de 2 200 persoas. Bombardier financiará o déficit de efectivo se é preciso, ata 610 millóns de dólares dende a segunda metade de 2018 ata 2021. A liña de montaxe en Mobile comezará a entregar avións en 2020 cunha produción mensual de catro unidades, aumentando a seis, mentres que Mirabel poderá entregar dez por mes.
O avión foi renomeado A220-100/300 o 10 de xullo na sede de Airbus en Tolosa, dez días despois de que a compañía europea tomase o control do programa. Airbus agarda uns 100 pedidos en 2018 e uns 3 000 nos próximos 20 anos, a metade do mercado dos 100-150 asentos, e necesita reducir os custos da cadena de subministración un 10%.
Historial operacional
miniatura|250px|A220 de airBaltic en Estocolmo-Arlanda O CS100 (agora A220-100) realizou o seu primeiro servizo comercial o 15 de xullo de 2016 cun voo de Swiss International Air Lines entre Zúric e París. A estrea comercial do CS300 (A220-300) foi o 14 de decembro do mesmo ano cun voo de airBaltic dende Riga ata Ámsterdam.
Swiss declarou en agosto de 2016, un mes despois da entrada en servizo do CS100 (A220-100), que "a retroacción dos clientes é moi positivo coas observacións agardadas con respecto á cabina luminosa, o reducido ruído, e o espazo para as pernas e a equipaxe de man, ademais dos cómodos asentos. A retroacción dos nosos pilotos tamén é gratificante. Gústalles especialmente a intuitiva experiencia de voo". airBaltic eloxiou os baixos niveis de ruído para os pasaxeiros e o maior espazo para a equipaxe que nos seus Boeing 737-300.
Antoine Meillet
Antoine Meillet, de nome completo Paul-Jules-Antoine Meillet, nado o 11 de novembro de 1866 e finado o 21 de setembro de 1936, é o principal lingüista francés dos primeiros decenios do século XX.
Traxectoria
Estudou na Sorbona a partir de 1885, segue en especial as clases de Michel Bréal no Collège de France e de Ferdinand de Saussure na École practique des hautes études. En 1890, unha misión dun ano no Cáucaso permítelle estudar o armenio moderno. Á súa volta en Francia, ocúpase despois de Saussure o curso de gramática comparada, que completa a partir de 1894 cun seminario sobre o iranio.
Airbus A220
Historial operacional
O obxectivo de Bombardier era ter un 99% de fiabilidade na súa entrada en servizo. En agosto de 2016 Swiss informou dunha fiabilidade "moito maior" que a doutro avión novo, citanto aos A380, A320neo e 787. Despois de catro meses de servizo con Swiss este obxectivo semella que se cumpríu con só tres avións e 1 500 horas de voo; as principais queixas foron das "molestas mensaxes" do sistema de aviónica" e polos atrasos de inicio do motor PW1000G. As taxas de fiabilidade do 99% cumpríronse en abril de 2017. Un ano despois da súa introdución os operadores de lanzamento tiñan menos problemas dos agardados para un programa novo. airBaltic ten un 99,3%-99,4% de fiabilidade, semellante ao do establecido Q400, aínda que menor que o 99,8% do Boeing 737 Classic beneficiado pola ubicua presenza. En outubro de 2017 a súa fiabilidade mellorou ata o 99,85%.
Tras a súa introdución as dúas variantes están comportándose por riba das súas especificacións orixinais; o alcance do CS300 é un 2% mellor que o agardado, así como o seu custo por asento e por viaxe. airBaltic informou que ten un consumo de combustible de 2 600 l/h contra o 3 000 l/h dos seus Boeing 737-300 cunha capacidade semellante, e afirmou que o A220 é un 21% máis eficiente con respecto ao consumo de combustible. A CSeries é un 25% máis barata de voar que o Avro RJ100 que substitue en Swiss. En voos longos o CS100 é ata o 1% máis eficiente que o especificado, e o CS300 ata o 3%. O CS300 queima un 20% menos de combustible que o Airbus A319, e un 21% menos que o Boeing 737 Classic, mentres que o CS100 consome do 18 ao 27% menos por asento que o Avro RJ.
Antoine Meillet
Traxectoria
En 1897, defende a súa tese de doutoramento (Investigacións sobre o emprego do xenitivo-acusativo en antigo eslavo). En 1902, obtén a cátedra de armenio da Escola de linguas orientais. En 1905, ocupa a cátedra de gramática comparada no Collège de France, onde consagra os seus cursos á historia e á estrutura das linguas indoeuropeas.
Secretario da Société de linguistique de Paris, é elixido para a Académie des inscriptions et Belles-Lettres en 1924. Formou toda unha xeración de lingüistas franceses, entre os cales destacan Émile Benveniste, Marcel Cohen, Georges Dumézil, André Martinet, Aurélien Sauvageot, Lucien Tesnière, Joseph Vendryes.
Influíu tamén un número de lingüistas non franceses, entre os cales Milman Parry. En especial é o inspirador da definición da frase adoptada polo lingüista americano Leonard Bloomfield. Igualmente foi o primeiro en identificar o fenómeno da gramaticalización.
Airbus A220
Historial operacional
Swiss inicialmente voou seis sectores por día e a partir de xullo de 2017 ata nove por día cun tempo medio de 1 hora e 15 minutos. A duración media dos voos de airBaltic é de 3 horas, e o tempo medio de uso diario é de 14 horas. En setembro de 2017 ao redor de 1,5 millóns de pasaxeiros voaran nos 16 000 voos comerciais dos 18 aparellos en servizo, realizando uns 100 voos por día en 100 rutas. A meirande parte dos avións eran usados 17 horas diarias e realizaban 10 voos por día. Os rápidos cambios de 35 min incluso permitían 11 voos por día. En xuño de 2018 airBaltic chegou a un máximo de uso de 18,5 h por día.
A revisión A prográmase despois de 850 horas de voo, e inicialmente levaba 5 horas aínda que este tempo baixou a 3. A revisión C realízase despois de 8 500 horas (uns 3 anos e medio de operación). Baseándose na experiencia en servizo os intervalos das revisións A poderían incrementarse a 1 000 horas e os das C a 10 000 cara finais de 2019. A finais de setembro de 2017 a frota pasara por 20 revisións A sen atopar ningún problema.
En xullo de 2018 Pratt & Whitney anunciou que o motor PW1500G, usado exclusivamente no A220, conseguira a aprobación ETOPS de 180 minutos por parte da FAA.
En xullo de 2018 entregouse o primeiro avión coa marca Airbus, un A220-300 para airBaltic.
BBC Radio 4
miniatura|dereita|175px|BBC Radio 4 (2022) A BBC Radio 4 é unha emisora de radio do Reino Unido que emite unha gran variedade de programas, inclúe entre a súa programación as noticias, drama, comedia, ciencia e historia. Substituíu a BBC Home Service en 1967.
Historia
A BBC Home Service foi a predecesora da Radio 4 e emitiu entre 1939 e 1967. Tiña variacións rexionais e emitía en onda media e (a partir de 1955) en FM (VHF). Radio 4 substituíu o servizo o 30 de setembro de 1967, cando a BBC renomeou as súas emisoras de radio nacionais. , en resposta ao desafío da radio costeira. Cambiou á frecuencia longa en 1978 collendo uns 200 kHz de frecuencia que antes correspondían a BBC Radio 2, e finalmente a 198 kHz como resultado dos acordos internacionais de 1975. Entre o 17 de xaneiro de 1991 e o 2 de marzo de 1991, as emisións en FM foron substituídas por un servizo de noticias adicado a Guerra do Golfo.
Illa da Toxa
A illa da Toxa é unha pequena illa situada na ría de Arousa, dentro das Rías Baixas, pertencente ao Concello do Grove e situada a uns 30 km de Pontevedra. Desde hai anos boa parte da illa esta enfocada cara ao turismo con distintos complexos hostaleiros, bloques de apartamentos, campo de golf, numeroso comercios e un casino.
Constitúe un lugar da parroquia de San Martiño do Grove, cunha poboación censada en 2016 de 39 habitantes (18 mulleres e 21 homes), segundo o Instituto Galego de Estatística; o que representa un descenso substancial respecto ó ano 2010, cando contaba con 49 veciños. Naturalmente, esta é unha cifra irreal xa que a poboación flotante da illa (ocupando as prazas hoteleiras e segundas residencias, máis os traballadores dos diferentes establecementos) é moito máis alta.
Historia
Na Idade Media contaría con abundantes salinas, mencionadas na documentación. Posteriormente foi utilizada polos veciños do Grove como lugar de pastoreo do seu gando e tamén para as súas tarefas agrícolas. Pero a raíz do descubrimento no século XIX dos seus lodos termais e augas medicinais pasou a ser de propiedade privada para explotar estas atractivos, construíndose o antigo balneario que trouxo consigo un aumento espectacular do turismo e o nacemento doutras dotacións.
Topónimo
Isidoro Millán González-Pardo relaciona o topónimo con outros hidrónimos coma Teo, Tea e Te, que considera derivados dunha raíz hidronímica indoeuropea *. Segundo Edelmiro Bascuas o topónimo procede dos lodos existentes. Non obstante, Gonzalo Navaza indica que quizais sería un fitónimo da familia de toxo.
A illa foi coñecida ata o século XIX como a illa do Louxo. Este topónimo mantense nas formas Enseada do Louxo e Praia do Louxo. Unha teoría filoloxicamente arriscada de Francisco Otero Goday faino proceder duns peixes chamados «ouxos» que abundaban na zona, de xeito que a orixinal «illa dos Ouxos» sería pronunciada «illa do-louxos» e evolucionaría finalmente na illa do Louxo.
Centro termal
Trátase dunha das illas máis coñecidas de Galicia debido a ser un centro termal, de lecer e turístico. Conta con balnearios, antigas fábricas de xabóns e cosméticos (La Toja), hoteis de luxo, campo de golf, porto deportivo, centro de congresos, casino, pistas de tenis, paddle, tiro ao voo, tiro con arco, piscinas, urbanizacións e outros establecementos. Con todo, o centro da illa aínda conserva virxe un denso piñeiral, o chamado Monte central. Así a illa está repartida en 32 hectáreas de urbanizacións (a súa parte sur e os flancos oriental e occidental), 25 hectáreas de campo de golf (toda a súa parte norte) e 25 de piñeiral virxe (no centro da illa).
Capela
Posúe unha característica ermida consagrada a San Sebastián, e San Caralampio, caracterizada por estar recuberta completamente de cunchas de vieira nas que a xente adoita deixar escrito o seu nome, por máis que os carteis colocados ante a capela insisten en que non se trata de tradición ningunha.
Existiu unha ermida anterior, datada do século XII, da que non queda memoria nin constancia da súa posible situación. A zona onde se levanta a actual capela, construída en 1909, eran unha salina ata que foi reenchida a principios do século XX.
8-Way Santa
8-Way Santa é o segundo álbum da banda estadounidense de grunge Tad, publicado o 1 de febreiro de 1991 a través do selo Sub Pop.
Tad tivo problemas legais despois de que o home e a muller que aparecen na portada visen o disco e demandasen a banda. A portada era unha foto manipulada, a orixinal fora atopada nun álbum mercado nunha tenda de segunda man.
Rexión Metropolitana de Salvador
miniatura|Localización da RM de Salvador miniatura|dereita|230px|[[Salvador, Bahia|Salvador, sede e maior cidade da rexión metropolitana.]] miniatura|dereita|230px|[[Camaçari.]] A Região Metropolitana de Salvador, tamén coñecida como Grande Salvador ou polo acrónimo RMS, foi instituída pola Lei Complementar Federal número 14, do 8 de xuño de 1973. Con 3,574,804 habitantes (IBGE/2010), é a terceira rexión metropolitana máis habitada do Nordeste brasileiro, a sétima do Brasil e a 109ª do mundo.
Comprende os municipios de Camaçari, Candeias, Dias d'Ávila, Itaparica, Lauro de Freitas, Madre de Deus, Mata de São João, Pojuca, Salvador, São Francisco do Conde, São Sebastião do Passé, Simões Filho e Vera Cruz.
A súa área de influencia abrangue os estados da Baía e Sergipe, alén de parte dos estados de Alagoas, Pernambuco e Piauí.
A RMS carece de órganos para a coordinación de accións conxuntas e para a descentralización, xa que, aínda que Salvador posúe máis de 2,6 millóns de habitantes, en ningún dos outros municipios pode haber segunda volta nas eleccións municipais. .
Xeografía
miniatura|dereita|300px|Municipios da RM de Salvador, antes da inclusión de Pojuca.
Grande Salvador, con 4,375.123 km², posúe un extenso litoral. Con excepción de Dias d'Ávila, Pojuca e São Sebastião do Passé, todos os seus outros municipios teñen litoral, facendo costa co Oceano Atlântico, como Mata de São João, Camaçari e Lauro de Freitas, ou coa Baía de Todos os Santos, como Itaparica, Candeias, Simões Filho, São Francisco do Conde, Madre de Deus, ou mesmo cos dous, como Salvador e Vera Cruz.
Posúe tamén varias illas e illotes, destacando a illa de Itaparica, a maior de todas. Nela, localízanse os municipios de Itaparica e Vera Cruz.
Demografía
A Rexión Metropolitana de Salvador posúe unha poboación de 3.707.281 habitantes (IBGE/2010), nunha área territorial de 4,375.123 km, o que representa unha densidade demográfica de 847,35 hab/km².
Economía
Destacan na rexión metropolitana as actividades industriais do Polo Petroquímico de Camaçari e do Centro Industrial de Aratu, alén das actividades relacionadas co turismo e co comercio. Segundo o IBGE, no 2008, o seu produto interior bruto era de R$ 60,613,877,173 e a renda per capita era de R$ 15,952.75.
A rexión conta aínda co Aeroporto Internacional de Salvador e cos portos de Salvador e de Aratu.
Sílvidos
A dos sílvidos (Sylviidae) é unha familia de aves da orde dos paseriformes, suborde dos páseros, infraorde dos paséridos e da superfamilia dos silvioideos.
Características
A familia contén principalmente a pequenos paxaros insectívoros que se encontran en moitas partes de Europa, Asia e, en menor medida, en África.
Aínda que a maioría das aves desta familia viven en rexións temperadas, adoitan teren hábitos migratorios desprazánsose a rexións cálidas en inverno.
Boa parte dos seus membros teñen un aspecto moi similar, pero cantos moi diferentes. Estas aves son moi activas e comparten características comúns tales como o seu pequeno tamaño, un pico estreito e un corpo esvelto. A coloración da súa plumaxe non adoita ser moi rechamante.
Adoitan presentar dimorfismo sexual, aínda que non en todos os xéneros.
Descrición
A familia foi descita en 1820 polo zoólogo inglés William Elford Leach ou, segundo os autores, en 1825, polo tamén zoólogo irlandés Nicholas Aylward Vigors, ambos os dous membros da Royal Society.
Clasificación
Segundo o ITIS, a familia comprende os 20 xéneros seguintes:
Junior Bridgeman
Ulysses Lee "Junior" Bridgeman, nado o 17 de setembro de 1953 en East Chicago, Indiana, é un ex xogador de baloncesto estadounidense que xogou durante doce tempadas na NBA. Con 1,96 metros de altura, a súa posición era a de escolta ou aleiro.
Universidade
Xogou durante 4 tempadas cos Cardinals da Universidade de Loiusville, cos que fixo 15,5 puntos e 7,5 rebotes por partido.
Sesé Mateo
María José Mateo García, máis coñecida como Sesé Mateo, nada en Chapela (Redondela) o 26 de decembro de 1965 e finada na mesma parroquia o 20 de febreiro de 2017, foi unha traballadora do social, feminista e poeta afeccionada galega, asasinada pola súa parella nun crime de violencia de xénero.
Junior Bridgeman
Profesional
Retirouse no seu equipo de toda a vida, os Bucks, aos 34 anos. Nas súas doce tempadas como profesional tivo unha media de 13,6 puntos e 3,5 rebotes por partido. A súa camiseta co número 2 foi retirada por Milwaukee como homenaxe.
Sesé Mateo
Traxectoria
Emigrada en Venezuela, onde tivo dous fillos, ao seu regreso colaborou con diversas organizacións sociais. Militou no sindicato CXT e na CIG, onde foi escollida delegada sindical mentres traballaba en Pescanova.
Foi asasinada en 2017 pola súa exparella, Emilio Fernández Castro.
Recoñecemento
Premio Sesé Mateo de Xornalismo Ético no tratamento da violencia machista.
Boisaca, San Caetano, Santiago de Compostela
Boisaca é un lugar da parroquia de San Caetano no concello coruñés de Santiago de Compostela, na comarca de Santiago. Segundo o IGE, en 2018 tiña 122 habitantes (65 homes e 57 mulleres).
Neste lugar áchase o cemiterio municipal de Santiago de Compostela.
María Pérez Araújo
María Pérez Araújo, nada en Vigo o 1 de agosto de 1997, é unha xogadora profesional galega de baloncesto, máis coñecida como María Araújo. Actualmente xoga para o Uni Girona da Liga Endesa nas posicións de ala ou ala-pivote. Foi campioa do Eurobasket 2017 sub-20 coa selección española, sendo nomeada mellor xogadora do Torneo.
Traxectoria
Nada en Vigo, María Araújo é filla da histórica xogadora do Real Club Celta Baloncesto Ángeles Araújo. A súa formación na canteira do Celta comezou no segundo ano de infantil, promocionando polas categorías inferiores do club vigués até o seu debut co equipo sénior na temporada 2012−13, cando debutou na LF2 con tan só 15 anos, 2 meses e 20 días, naquel entón récord de precocidade á hora de vestir a camisola celeste. No equipo da cidade olívica permaneceu durante tres campañas (2012−2015), destacando xa na súa segunda campaña cunha media de 13 puntos por encontro.
Na temporada 2015−16 asinou polo Uni Ferrol, debutando na máxima categoría. Para mellorar o seu rendemento mudou de posición, pasando de ser escolta a xogar de ala ou ala-pivote. Na súa segunda campaña en Ferrol converteuse na xogadora revelación da liga, finalizando a liga regular cunha media de 12,1 puntos, 8,9 rebotes e 13 de valoración en 35 minutos por partido. A súa achega foi vital para a clasificación do club á Copa da Raíña e a finalización no terceiro posto da liga, caendo nas semifinais ante Perfumerías Avenida. No Europeo sub-20 de 2017 celebrado en Matosinhos, no que España resultou campioa, María foi elixida como mellor xogadora do torneo (MVP) é membro do quinteto ideal.
Gran Premio de España de 1970
O Gran Premio de España de 1970 foi unha carreira de Fórmula Un celebrada o 19 de abril de 1970 en Madrid. Foi a segunda proba da tempada de.
A Ventana, Mourentán, Arbo
A Ventana é un lugar da parroquia de Mourentán, no concello pontevedrés de Arbo, na comarca da Paradanta. Segundo o IGE, en 2015 tiña 4 habitantes (2 homes e 2 mulleres).
Palestinian Broadcasting Corporation
The Palestinian Broadcasting Corporation (en árabe: "هيئة الإذاعة و التلفزيون الفلسطينية") (PBC) é a empresa pública de radiodifusión da Autoridade Nacional Palestina. É un membro asociado á Unión Europea de Radiodifusión.
Historia
Foi creada o 1 de xullo de 1994 e está baixo a xurisdición da Autoridade Nacional Palestina. Ten unha estación de radio subsidiaria coñecida como a Voz de Palestina e un canal satélite coñecido como Palestinian Satellite Channel.
As emisións de Palestine TV comezaron no ano 1996 en Gaza. O primeiro director da PBC foi o activista de Fatah e leal ao réxime de Arafat, Radwan Abu Ayyash, antigo director da Asociación árabe de xornalismo.
O 19 de xaneiro de 2002 as Forzas de Defensa de Israel utilizaron explosivos para a destrución do edificio principal e a torre de transmisión da PBC en Ramallah como consecuencia do ataque dun palestino membro de Fatah a seis persoas. O goberno israelí requisou o material de emisións acusándoo de antisemita e de incitar á violencia.
Financiamento
A PBC financiouse parcialmente polo Goberno dos Estados Unidos ata 1998.
A Laxe, Arealonga, Vilagarcía de Arousa
A Laxe é un lugar da parroquia de Arealonga no concello pontevedrés de Vilagarcía de Arousa, na comarca do Salnés. Tiña 498 habitantes no ano 2016 segundo datos do IGE, dos que 258 eran mulleres e 240 homes, o que representa un leve descenso respecto ós anos 2010, cando eran 502 veciños, e 2005, cando eran 506.
Salvador José Zapata
Salvador José Zapata, nado en Guísamo (Bergondo) o 24 de decembro de 1781 e finado na Habana o 21 de abril de 1854, foi un farmacéutico galego.
Traxectoria
Emigrou a Cuba a comezos do século XIX e comezou a traballar de axudante nunha botica. Entre 1808 e 1812 estudou farmacia e acadou o título de mestre de farmacia, co que puido abrir o seu propio establecemento.
Co tempo acadou unha pequena fortuna e cando finou, no seu testamento deixou tódalas súas pertenzas para facer escolas na cidade da Habana para nenos pobres sen ningunha distinción. Así comezaron as Escolas Zapata.
Tamén o pintor Miguel Melero fixo un retrato del en 1879 que se atopa entre os das figuras ilustres de Cuba na que fora sede da sociedade, e que despois pasou a ser o Instituto de Literatura y Lingüística.
Coles
Coles é un concello da provincia de Ourense, pertencente a comarca de Ourense. Segundo o IGE en 2014 tiña 3.150 habitantes (3.201 en 2003).
Xeografía
O concello, de 38,25 km², abrangue 10 parroquias. Limita ao noroeste con Vilamarín, ao nordeste coa Peroxa, ao sueste co Pereiro de Aguiar (a través do río Miño), ao suroeste con Ourense e ao oeste con Amoeiro. A zona noroeste é máis elevada, con cumios como o Castro de Santa Águeda (682 m) ou os montes de Cambeo (488 m). No leste as terras graníticas descenden cara ao curso do Miño.
O principal curso fluvial é o río Miño, que serve de fronteira ao longo de 6 km. O encoro de Velle supuxo cambios importantes na zona, destruíndo as pesqueiras existentes. Outro curso menor é o río da Barra, afluente do Miño que serve de fronteira coa Peroxa. O río Gustei únese ao rego de Lusín, desembocando no Miño, ao igual que o regueiro de Carrís.
Demografía
Segundo o dicionario de Madoz, a mediados do século XIX tiña 4.635 habitantes. Na década de 1950 había 5.114, e en 1.960 a poboación descendeu a 4.608. En 1970 eran 3.491, e 3.487 en 1975. A finais da década de 1980 comezou un leve aumento da poboación procedente da capital ourensá.
Historia
Antes da romanización as terras estaban habitadas nos poboados castrexos de Santa Águeda, A Madalena, San Lourenzo e Adro Vello.
NO século XII constituíuse na comarca o arcediagado de Búbal, baixo a influencia da orde de Santiago e dos mosteiros de Ribas do Miño, Oseira e Celanova. O topónimo aparece documentado de distintos modos a mediados do século XIII: Coonis (1233), Coonas (1242) e Columpnis (1257).
En 1812 constituíronse os concellos de Gustei e Melias, que foron retomados entre 1820 e 1823. En 1835 consituíuse definitivamente o actual concello de Coles.
Cultura castrexa
O castro da Madalena foi catalogado en 1925 por Florentino López Cuevillas para o Seminario de Estudos Galegos. As súas defensas víronse danadas por mor dunhas obras de minería na procura de cuarzo levadas a cabo en 1870 por Daniel de Aguiar e Silva. Está situado a uns 45o m de altitude. Atopáronse restos de vivendas e de cerámica con decoración. É un castro dun só recinto cun terraplén de 8 m de alto no oeste e ata 40 no leste. No norte e oeste e na metade hai un chanzo estreito que fai a modo de glacis, e ó seu pé corre un foxo de trece a quince metros de ancho cunha escarpa de tres a dez metros de alto. Na parte sur non hai foxo, pois conta coa defensa natural dun regato. Ten forma circular, cuns 120 m de diámetro.
O castro do Adro Vello está situado preto da actual igrexa de Coles, entre Paradela e Seoane.
Pazos
O pazo de Fontefiz está situado na parroquia de Ucelle. Xa no século X aparece referenciado o Casal de Fonte Felici. No século XV pertencía ao mosteiro de San Clodio, e en 1597 foi aforado a Gregorio de Nóvoa, veciño da Peroxa, que fundaría a liñaxe de Fontefiz. No século XVIII consolidouse a potencia económica da casa de Fontefiz mercede ás rendas de varias poboacións dos arredores, e mellorouse a construción. Pechouse o eido, construíuse e canalizouse unha présa de auga para o servizo da casa, fixéronse as cortes, o cabaceiro, a tulla de pedra os maineis da casa e o retablo da capela. Amais, anexáronse diversas leiras. Mais no século XIX comezou a decadencia. En 1866, trala morte de Pedro Ventura de Puga, pasou ao marquesado de Leis. Actualmente é o Centro de Recursos Zooxenéticos de Galicia pertencente á Consellería do Medio Rural da Xunta de Galicia.
No interior da leira hai un pombal. O edificio principal ten planta en U, patio pechado por muro con portalón exterior coroado por un escudo e outra interior cara outras dependencias da leira. No patio interior están os escudos das familias que o posuíron: Nóvoa, Vilamarín, Temes, Raxó e Deza, cun balcón sostido por canzorros e dous reloxos de Sol. No interior do edificio destaca a escaleira nobre e a lareira, feitas en cantería. A cheminea da lareira, na fachada suroeste, ten seis metros de altura.
Economía
No sector primario destaca a existencia de prados para a gandería, ademais do cultivo de millo, patacas e viñedos. Abondan as fragas de piñeiros, carballos, eucaliptos e castiñeiros. No campo da industria destaca o sector da madeira. A comezos do século XX había medio centenar de talleres relacionados con este produto, destacando os da zona de Melias.
Comunicacións
O concello está atravesado pola estrada que une Ourense e Santiago de Compostela (N-525) e a vía Ourense - Lugo (N-540). Tamén está comunicado polo ferrocarril cara a Compostela.
Lugares de Coles
Para unha lista completa de todos os lugares do concello de Coles vexa: Lugares de Coles.
Choque de civilizacións
O choque de civilizacións é o nome que recibe unha hipótese acerca das relacións internacionais. Tal como se coñece hoxe en día, foi formulada nun artigo de Samuel Huntington publicado na revista estadounidense Foreign Affairs en 1993, e transformado posteriormente nun libro en 1996.
Huntington inspirouse nas teses de diversos historiadores, sociólogos e antropólogos, sobre todo dos textos de Arnold J. Toynbee e Carroll Quigley. Para Huntington, de todos os elementos obxectivos que definen as civilizacións o máis importante adoitan ser as relixións. Así pois, con base na descrición deses autores e con fundamento na distribución das grandes relixións describe a existencia actual de nove civilizacións: subsahariana, latinoamericana, sínica, hindú, budista, nipoa, occidental, ortodoxa e islámica.
Segundo este autor, durante a guerra fría os países relacionábanse coas dúas superpotencias como aliados, satélites, clientes, neutrais ou non aliñados; porén, ao acabar a guerra os países relacionaríanse como Estados membro de cada civilización, como estados centrais, países illados, países escindidos ou países desgarrados. Para Huntington, as relacións entre estas variarán normalmente do distante ao violento, situándose a maioría das veces entre ambos os extremos, sendo a confianza e a amizade raras.
Diversos autores criticaron as teses de Huntington, na súa base ou tamén por detalles concretos. Salientan aquelas críticas que formularon o diálogo entre civilizacións e a alianza de civilizacións, pois pensan que a maior parte da humanidade prefire coexistir amigablemente.
Gemma Gary
Gemma Gary, é unha ocultista e artista británica.
Traxectoria
Especializouse na maxia tradicional europea, escribiu varios libros sobre a súa práctica ritual así como a exploración no Folclore córnico. É observante da maxia popular europea que codificou para vivificala e facela viable proseguindo a tradición individual de prácticas máxicas da xente de Cornualla e Devon.
Ao non sentirse completamente identificada coa Wicca comezou a traballar de maneira instintiva e fixouse na bruxería popular da súa bisbarra, atopándose con xente semellante coa que conxeniou en diferentes aquelarres tradicionais chegando a ser líder do aquelarre "Ros and Bucca" onde traballa coa maxia operativa e mais a espiritual fundando a " Craft Order Kobb Bucca" onde funde o paganismo clásico do "numen local (genis Loci) así como con certas formas de maxia afectada polo cristianismo sen por iso rexeitalo debido á comuñón espiritual común, usando así denominacións católicas nos seus rituais e incluso os Salmos. Por outra banda usa a figura folclórica do "Demo" como unha forza que ela denomina "O Antigo", unha figura psicopompa de desvelamento do oculto no cosmos sen ningún tipo de conexión satanista ou luciferina nin cristiá.
Asclepeion
miniatura|dereita|300px|Vista do Asclepion en [[Cos, Grecia|Cos.]] Na antiga Grecia e Roma, un asclepeion ou Asklepieion (grego: Ἀσκληπιεῖον, latín: aesculapīum) foi un templo de curación, consagrado ao deus Asclepio.
Comezado ao redor do 300 a. C., o culto de Asclepio converteuse cada vez en máis popular. Os peregrinos acudiron á asclepeia para seren curados. Durmían toda a noite e contaban os seus soños a un sacerdote o día seguinte. El receitaba unha cura, a miúdo unha visita aos baños ou a un ximnasio. Posto que as serpes estaban consagradas a Asclepio, a miúdo utilízanse nos rituais de curación. As serpes non velenosas eran deixadas reptar no chan dos dormitorios onde os enfermos e feridos durmían.
Pausanias sinalou que, no asclepeion de Titane en Sición (fundado por Alexanor, neto de Asclepio), as estatuas de Higía cubríanse con pelo das mulleres e pezas de roupa Babilonia. Segundo as inscricións, os mesmos sacrificios que se ofrecían en Paros.
Dise que Hipócrates recibiu a súa formación médica nun Asclepeion na illa de Cos. Antes de converterse no médico persoal do emperador romano Marco Aurelio, Galeno tratou e estudou no famoso asclepeion de Pérgamo.
O asclepeion máis antigo estaba en Trikke (agora coñecido como Trikala) en Tesalia. O asclepeion en Epidauro, tradicionalmente considerado como o lugar de nacemento de Asclepio, é extenso e ben conservado. Hai un Asclepeion situado na ladeira sur da Acrópole de Atenas, que data de ao redor de 420 antes de Cristo.
O Vieiro, Mourentán, Arbo
O Vieiro é un lugar da parroquia de Mourentán, no concello pontevedrés de Arbo, na comarca da Paradanta. Segundo o IGE, en 2015 tiña 22 habitantes (8 homes e 14 mulleres).
Pigmento
miniatura|200px|Pigmento natural [[azul mariño|azul ultramar en forma de po.]] Un pigmento é un material que cambia a cor da luz que reflicte como resultado da absorción selectiva de certas lonxitudes de onda da luz. Este proceso físico é diferente da fluorescencia, a fosforescencia e outras formas de luminescencia, nas cales o propio material emite luz. Moitos materiais absorben selectivamente luces de certas lonxitudes de onda.
Os pigmentos biolóxicos son substancias endóxenas que producen cor nas células de forma natural, como a melanina e lipofuscina nos animais ou as clorofilas e antocianinas nas plantas.
Os materiais que os seres humanos elixiron e produciron para ser utilizados como pigmentos polo xeral teñen propiedades especiais que os volven ideais para darlle cor a outros materiais. Un pigmento debe ter unha alta forza tinguidora relativa aos materiais que colorea. Ademais debe ser estable en forma sólida a temperatura ambiente.
Os pigmentos son utilizados para tinguir pintura, tinta, plástico, téxtiles, cosméticos, alimentos e outros produtos. A maioría dos pigmentos utilizados na manufactura e nas artes visuais son colorantes secos, usualmente en forma de po fino. Este po engádese a un vehículo ou matriz, un material relativamente neutro ou incoloro que actúa como adhesivo. Para aplicacións industriais e artísticas, a permanencia e a estabilidade son propiedades desexadas. Os pigmentos que non son permanentes chámanse fuxitivos. Os pigmentos fuxitivos esváense co tempo, ou coa exposición á luz, mentres que outros acaban por ennegrecer.
Xeralmente, faise distinción entre pigmento, que é insoluble no vehículo (formando unha suspensión), e tinguidura ou tintura, a cal ou é un líquido ou é soluble no vehículo (formando unha solución). Un colorante pode ser un pigmento ou unha tinguidura dependendo do vehículo no que se usa. Nalgúns casos, un pigmento pode fabricarse a partir dunha tinguidura precipitando unha tinguidura soluble cun sal metálico.
Os pigmentos foron utilizados desde tempos prehistóricos, e foron fundamentais nas artes visuais ao longo da Historia. Os principais pigmentos naturais utilizados son de orixe mineral ou biolóxica. A necesidade de conseguir pigmentos menos custosos dada a escaseza dalgunhas cores, como o azul, propiciou a aparición dos pigmentos sintéticos.
Base física
miniatura|200px|Unha gran cantidade de lonxitudes de ondas (cores) da luz inciden no pigmento. Este pigmento absorbe a luz verde e vermella, pero reflicte a azul, polo que o veremos azul.
Os pigmentos producen as súas cores debido a que selectivamente reflicten e absorben certas ondas luminosas. A luz branca é aproximadamente igual a unha mestura de todo o espectro visible de luz. Cando esta luz choca cun pigmento, algunhas ondas son absorbidas polos enlaces químicos e substituíntes do pigmento e outras son reflectidas. Este novo espectro de luz reflectida crea a aparencia da cor. Por exemplo, un pigmento azul mariño reflicte a luz azul, e absorbe as demais cores. Os pigmentos, a diferenza das substancias fluorescentes ou fosforescentes, só poden subtraer ondas da luz que recibe, nunca engadir novas.
A aparencia dos pigmentos está intimamente ligada á cor da luz que reciben. A luz solar ten unha temperatura de cor alta e un espectro relativamente uniforme, e é considerada un estándar para a luz branca. A luz artificial, pola súa parte, tende a ter grandes variacións nalgunhas partes do seu espectro. Vistos baixo estas condicións, os pigmentos vense de diferentes cores.
Outras propiedades dunha cor, tales como a súa saturación ou a súa luminosidade, poden ser determinadas a partir das outras substancias que acompañan aos pigmentos. Os adhesivos (aglutinantes) e recheos engadidos a substancias químicas pigmentadoras puras tamén teñen os seus propios patróns de inflexión e absorción, os cales poden afectar ao espectro final. Da mesma forma, en mesturas de pigmento e aglutinante, algúns raios de luz poden non encontrarse con moléculas pigmentadoras, e poden ser reflectidas. Este tipo de raios contribúen á saturación da cor. Un pigmento puro permite que moi pouca luz branca escape, producindo unha cor altamente saturada. Porén, unha pequena cantidade de pigmento mesturada con moito adhesivo ten un aspecto insaturado e opaco, debido á gran cantidade de luz branca que escapa.
Pigmentos biolóxicos
miniatura|200px|A distintiva pigmentación da [[Danaus plexippus|bolboreta monarca lémbralles aos potenciais depredadores que é velenosa.]]
En bioloxía, un pigmento é calquera substancia que produce cor nas células dos seres vivos. Moitas estruturas biolóxicas, como a pel, os ollos, o pelo e as plumas, conteñen pigmentos en células especializadas chamadas cromatóforos. Exemplos de substancias pigmentadas son a melanina, lipofuscina, pteridinas, antocianinas etc. Substancias como a hemoglobina (que contén ferro e lle dá cor ao sangue humano) e a hemocianina (que contén cobre e lle dá cor azul-verdosa ao sangue dos crustáceos) ou os pigmentos biliares e pigmentos visuais son as responsables da cor dalgúns tecidos e substancias, aínda que teñen outras funcións. Certas condicións afectan aos niveis ou á natureza dos pigmentos en células de plantas, animais, fungos e algúns protistas. Por exemplo, o albinismo é un trastorno que afecta ao nivel de produción de melanina nos animais.
A cor do pigmento difire do dunha cor estrutural en que o primeiro se ve igual desde todos os ángulos de visión, mentres que a cor estrutural é o resultado da reflexión selectiva ou da iridescencia ou dispersión da luz, que se dá xeralmente en estruturas con moitas capas. Por exemplo, as ás das bolboretas polo xeral teñen cor estrutural, aínda que moitas bolboretas tamén contan con células que conteñen pigmentos. A cor azul dos ollos humanos non se debe a un (inexistente) pigmento azul senón á dispersión da luz dentro do ollo debida á escasa pigmentación do estroma do iris.
Uns dos pigmentos biolóxicos máis importantes son as clorofilas e carotenoides, presentes en todos os organismos con plastos nas súas células. A enerxía luminosa absorbida por estes pigmentos e a súa transformación en enerxía química é un proceso que forma parte da fotosíntese.
Non hai que confundir os mencionados pigmentos biolóxicos coas tinguiduras histolóxicas, as cales son colorantes que se utilizan para tinguir as preparacións histolóxicas antes de observalas ao microscopio, xa que así se aprecian máis detalles ou se destacan determinadas propiedades.
Historia
Os pigmentos que se producen naturalmente, como os ocres e os óxidos de ferro, foron usados como colorantes desde a Prehistoria. Os arqueólogos acharon evidencias de que os humanos primitivos utilizaban pintura para fins estéticas, como a decoración do seu corpo. Atopáronse pigmentos e ferramentas relacionadas que se cre teñen entre 350.000 e 400.000 anos de antigüidade nunha cova en Twin Rivers, preto de Lusaka, Zambia.
miniatura|esquerda|200px|[[A moza da perla de Johannes Vermeer (c. 1665).]]
Antes da Revolución industrial, a variedade de cores dispoñibles para a arte e outros usos decorativos era tecnicamente limitada. A maioría dos pigmentos usados eran pigmentos terrestres e minerais, ou de orixe biolóxica. Tamén eran recollidos e comercializados pigmentos de fontes infrecuentes como substancias botánicas, residuos animais, insectos e moluscos. Algunhas cores eran difíciles ou imposibles de preparar cos pigmentos dispoñibles. O azul e o púrpura eran asociados coa realeza debido ao seu alto custo. miniatura|dereita|O molusco [[Murex brandaris (hoxe clasificado como Haustellum brandaris) era un dos que se utilizaban para obter a púrpura de Tiro. Tamén se obtiña do Murex trunculus (hoxe Hexaplex trunculus).]] Os pigmentos biolóxicos en xeral eran difíciles de adquirir, e os detalles da súa produción eran mantidos en segredo polos fabricantes. A púrpura de Tiro é un pigmento producido a partir da mucosa dunha das moitas especies de caracois mariños do xénero Murex (hoxe clasificados noutros xéneros). A produción da púrpura de Tiro para ser utilizada como tinguidura comenzou desde polo menos o ano 1200 a. C. cos fenicios, e foi continuada polos gregos e romanos ata 1453, ano da caída de Constantinopla. O pigmento era caro e difícil de producir, e os obxectos tinguidos con el eran sinónimo de poder e riqueza, aínda que o seu cheiro non era moi bo. O historiador grego Teopompo, quen viviu no século IV a. C., dixo que "o púrpura para tinguiduras valía o seu peso en prata na cidade de Colofón [en Asia Menor]".