cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Xardín botánico de Padua
Arquitectura
thumb|upright=1.2|A entrada O deseño do Xardín Botánico atribúese habitualmente a Andrea Moroni, quen creou algúns dos monumentos públicos máis importantes de Padua, como a Basílica di Santa Giustina en Prato della Valle, o concello e a universidade na primeira metade do século XVI. Non obstante, o verdadeiro arquitecto foi Daniele Barbaro, un nobre veneciano que foi un home de gran coñecemento e tradutor de Vitruvio De Architectura. Seguiu o exemplo dos Horti Conclusi medievais, (xardíns pechados), marcando a arquitectura mediante un patrón perfecto dun cadrado dentro dun círculo, dividido en catro partes por dous camiños orientados segundo os puntos cardinais. O Xardín Botánico inaugurouse en 1545, e utilizouse como instalación docente pola Universidade de Padua no ano seguinte.
O aspecto actual do pazo principal remóntase aos séculos XVII e XVIII. A finais do século XVI, o xardín enriqueceuse con moitas fontes alimentadas por unha xigantesca roda hidróforo, para garantir un rego adecuado. En 1704, construíronse catro portas e portais con enormes acroterions (adornos) en pedra vermella, decorados con plantas de ferro forxado. Durante a primeira metade do século XVIII, o muro refinouse ao longo do perímetro externo por unha balustrada feita de Pedra de Istria na que se colocaron vasos e retratos a medio corpo de personaxes importantes. Ao lado da porta sur construíuse unha estatua de Teofrasto, así como unha estatua de Salomón, (asinada por Antonio Bonazza), punto local para a porta leste e a fonte das catro estacións, que se enriqueceu con retratos do século XVIII feitos en mármore de Carrara. Na primeira metade do século XIX construíronse invernadoiros e un teatro botánico e colocáronse retratos a medio corpo de eminentes botánicos como Carl von Linné na cornixa. Un dos invernadoiros aínda conserva estes arcos históricos e pequenas columnas de ferro fundido.
No xardín tamén hai tres reloxos de sol: un cúbico, un circular e un cilíndrico. No interior, catro glacis están divididos en coleccións de canteiros. No centro, unha poza de auga para as plantas acuáticas é alimentada por un chorro continuo de auga quente que procede dun estrato de terra acuífero situado a 300 metros por debaixo do nivel do xardín.
Árbores
Ata 1984, o Xardín Botánico presumía dunha Vitex agnus-castus (árbore casta) que databa de polo menos 1550. Na actualidade, a planta máis antiga é unha palmeira plantada en 1585 chamada "palma de Goethe". porque o poeta referiuse a ela no seu ensaio "Geschichte meines botanisches Studiums"; esta árbore está situada nun invernadoiro dentro do Ortus Sphearicus. Outras árbores vellas son un ginkgo e unha magnolia que datan de mediados do século XVIII, que se consideran os exemplares máis antigos de Europa. Un plátano xigantesco no exterior do Arboretum data de 1680; ten o tronco oco, por mor dun raio. No Arboreto tamén hai un tronco seccionado dun olmo, falecido en 1991, con marcados aneis anuais.
Coleccións
As coleccións do xardín inclúen:
Chaín, A Insua, Ponte Caldelas
Chaín é un lugar da parroquia da Insua no concello pontevedrés de Ponte Caldelas, na comarca de Pontevedra. Segundo o IGE, en 2022 tiña 154 habitantes (73 homes e 81 mulleres).
Rego do Vargo, A Insua, Ponte Caldelas
Rego do Vargo é un lugar da parroquia da Insua no concello pontevedrés de Ponte Caldelas, na comarca de Pontevedra. Segundo o IGE, en 2022 tiña 71 habitantes (33 homes e 38 mulleres).
Riquilda de Polonia
Traxectoria
Riquilda era filla de Ladislau II de Silesia, e de Inés de Austria, filla do marqués Leopoldo III de Austria e media irmá do rei Conrado III do Sacro Imperio Romano Xermánico.
Pasou os seus primeiros anos en Polonia, acompañando aos seus pais e irmáns ao exilio en 1146. Instaláronse primeiro en Bohemia e máis tarde en Xermania, baixo o coidado do rei Conrado III, quen deu ao seu cuñado deposto o distrito saxón de Altenburg.
Raíña de Galiza, León e Castela
En 1151, o rei Afonso VII de Galiza, León e Castela quixo facer unha alianza co Reino de Xermania mediante o matrimonio, e Riquilda, sobriña do rei alemán, era a noiva idónea para iso. O matrimonio tivo lugar entre outubro e decembro de 1152, na pubertade de Riquilda. O seu primeiro fillo, Fernando, naceu en Toledo un ano despois. En 1155 Riquilda deu a luz a Sancha. O rei Afonso morreu de súpeto en plena guerra contra os mouros en Serra Morena, o 21 de agosto de 1157. Ao parecer, o infante Fernando morrera un pouco antes do seu pai.
Raíña viúva e condesa consorte de Provenza
O falecido rei dividiu os seus dominios entre os seus fillos desde o seu primeiro matrimonio, con Berengaria de Barcelona: Sancho III obtivo Castela e Fernando II, Galiza e León. A relación entre Riquilda e os seus fillastros non lle foi favorable, sobre todo despois de que Sancho III declarase a guerra a Raimundo Berengario IV de Barcelona, cuxo fillo, o futuro Afonso II de Aragón, estaba comprometido con Sancha, a súa filla. As incómodas relacións entre Fernando II e o emperador Federico I, primo de Riquilda, e o antipapa Víctor IV engadiron máis dificultades á raíña viúva, que finalmente decidiu mudarse ao Reino de Aragón en 1159.
Alí, Riquilda coñeceu a Raimundo Berengario II de Provenza, sobriño do conde de Barcelona. Aínda que ambos se namoraron, a súa unión sería claramente política. Raimundo Berengario II apoiou ao antipapa Víctor II contra Alexandre III, que á súa vez apoiou ao rei Luís VII de Francia. O condado de Provenza estaba estratexicamente situado entre Francia e a península italiana. Federico tamén quixo levar ao seu lado ao conde de Barcelona, aliado dos reis de Francia, e de Castela, Galiza e León. Pola contra, Raimundo Berengario II, despois primo por matrimonio do emperador Federico, gañou prestixio e puido enfrontarse ás pretensións do conde Hugo de Beaux, que recibira a Provenza imperial como feudo.
As negociacións para o matrimonio duraron aproximadamente un ano e medio, até que, en 1161, Raimundo e Richilda casaron finalmente. Tiveron só unha filla, Dulce, que naceu un ano despois. Raimundo Berengario morreu en 1166, tentando conquistar Niza.
Condesa Consorte de Everstein
Pouco despois da morte do seu segundo marido, comezaron os preparativos para outro matrimonio. Ao parecer, estaba prometida con Raimundo V de Tolosa polo seu curmán Federico. Ao mesmo tempo, a nova condesa Dulce II de Provenza estaba prometida co futuro Raimundo VI. O conde Raimundo quería estar máis preto da dinastía Hohenstaufen e apoderarse do condado de Provenza. Porén, a firme oposición do novo conde de Barcelona (futuro xenro de Riquilda) puxo fin a ambos os compromisos e, coa axuda da República de Xénova, iniciou unha guerra contra Raimundo V que durou oito anos.
Ao redor de 1167, Riquilda casou por terceira e última vez con Alberte III de Everstein, que loitara xunto ao emperador Federico na guerra contra a casa de Welf, e trasladouse a Xermania co seu novo marido. Desta unión sábese con certeza que naceron dous fillos: Conrado II, arcebispo de Maguncia, e Alberte IV de Everstein, aínda que algunhas fontes mencionan tres fillos máis: Otto, Luís e Hermano.
Covelo, A Insua, Ponte Caldelas
Covelo é un lugar da parroquia da Insua no concello pontevedrés de Ponte Caldelas, na comarca de Pontevedra. Segundo o IGE, en 2022 tiña 29 habitantes (12 homes e 17 mulleres).
Tacksman
Un tacksman (en plural tacksmen, en gaélico Fear-Taic, que significa "home de apoio"; grafía escocesa máis común: takisman)  foi un terratenente de status xurídico e social intermedio na sociedade das Highlands escocesas.
Arrendatario e propietario
Aínda que un tacksman xeralmente pagaba un alugueiro anual pola terra que lle cedía (a súa "tacha"), o seu mandato pode durar varias xeracións. Moitas veces estaría relacionado co seu propietario e podería, por exemplo, representar unha rama cadete da familia do xefe do clan. O tacksman, á súa vez, cedería as súas terras aos subinquilinos, pero podería manter algunhas el mesmo na man. O doutor Samuel Johnson definiu a clase deste xeito:
''O seguinte en dignidade ao laird é o Tacksman; un gran tomador ou arrendatario de terreos, dos que garda parte como dominio na súa propia man, e cede parte a subarrendatarios. O taqueiro é necesariamente un home capaz de asegurarlle ao laird todo o alugueiro, e normalmente é unha relación colateral. Estas tacks ou posesións subordinadas, foron consideradas durante moito tempo como hereditarias, e o ocupante distinguíase polo nome do lugar no que residía. Manteño unha estación media, pola que se conectaban as ordes máis altas e as máis baixas. Pagaba alugueiro e reverencia ao laird, e recibíaos dos inquilinos. Este mandato aínda subsiste, co seu funcionamento orixinal, pero non coa súa estabilidade primitiva. As tres obrigas fundamentais que tradicionalmente se impuxeron aos tackmen eran o grassum (unha prima que se pagaba ao contratar un arrendamento), o alugueiro (ben en especie ou en diñeiro, que se denominaba "tack-duty"'') e a prestación do servizo militar.
Declinio
Este sistema comezou a romperse a principios do século XVIII. En 1737, Archibald Campbell, terceiro duque de Argyll decretou que as tacks debían ser cedidas ao mellor ofertante en lugar de ser entregadas a un taksman con conexións familiares, polo que moitos dos máis vellos taksman foron desposuídos. Debido a que reuniron aos inquilinos, actuaron como oficiais e funcionaron como tropas de choque en tempo de guerra, Argyll debilitara inadvertidamente a súa posición militar e a dos hannoverianos no levantamento xacobita de 1745.
Porén, o seu rival Donald Cameron de Lochiel mantivo os vellos arranxos con albuminasmen. Como consecuencia, os Cameron - que estaban do lado dos xacobitas - tiñan un maior potencial para tomar unha iniciativa militar.
A reputación do albuminasman era ambigua. Para algúns, parecía que non era máis que un intermediario parasitario, pero o Dr Johnson montou unha forte defensa:
''Como a mente debe gobernar as mans, así en toda sociedade o home de intelixencia debe dirixir o home de traballo. Se se lle quita ao taksman, as Hébridas deben entregarse no seu estado actual á grosería e á ignorancia; o inquilino, por falta de instrución, será pouco hábil e, por falta de amoestación, será neglixente. O laird, nestas amplas propiedades, que a miúdo consisten en illas afastadas entre si, non pode estender a súa influencia persoal a todos os seus inquilinos; e o mordomo, que non ten dignidade anexa ao seu carácter, pode ter pouca autoridade entre os homes aos que se lles ensina a reverenciar só ao nacemento, e que consideran ao taksman como o seu superior hereditario; tampouco o maiordomo pode ter o mesmo celo pola prosperidade dunha herdade rendible só para o laird, co albuminaman, que ten os ingresos do laird implicados nos seus. Os únicos señores das illas son os lairds, os taksmen e os ministros, que con frecuencia melloran a súa vida converténdose en granxeiros. Se o taksman é desterrado, quen quedará para impartir coñecementos ou imprimir civismo?''
Unha noite real
Unha noite real (en A Royal Night Out) é un filme británico de 2015 dirixido por Julian Jarrold e escrito por Trevor de Silva e Kevin Hood. Está protagonizado por Sarah Gadon no papel da adolescente Princesa Isabel, quen, xunto coa súa irmá máis nova a Princesa Margarida (Bel Powley), sae do Palacio de Buckingham para gozar das celebracións do Día da VE.
Estreouse en galego o 18 de setembro de 2022 na TVG. Foi traducido ao galego por Adrián Ramos, e o director de dobraxe foi Antón Rubal.
Flora MacDonald
Flora MacDonald, (Fionnghal NicDhòmhnaill en gaélico) nada na illa de Uist en 1722 e finada na Illa de Skye o 4 de marzo de 1790, foi unha tacksman (tackswoman) e heroína escocesa.
Biografía
Tras a batalla de Culloden en 1746, axudou o pretendente xacobita Carlos Eduardo Estuardo, coñecido como Bonnie Prince Charlie, a alcanzar a illa de Skye en barca disfrazado como a súa criada irlandesa Betty Burke.
Carlo Tagnin
Carlo Tagnin, nado en Valle San Bartolomeo, Alessandria, o 18 de novembro de 1932 e finado en Alessandria o 13 de marzo de 2000, foi un futbolista e adestrador italiano, que xogaba como centrocampista. Xogou en varios equipos italianos e destacou especialmente no célebre Inter de Milán de Helenio Herrera, co que gañou tres títulos da Serie A, dúas Copas de Europa e unha Copa Intercontinental.
Flora MacDonald
Na cultura popular
O seu acto heroico axudando a Bonnie Prince Charlie foi inmortalizado na Canción do Barco Skye. En 1884, Sir Harold Boulton escribiu unha adaptación dunha melodía existente que chamou 'The Skye Boat Song'. Ao pouco tempo seguiu a primeira interpretación da danza das terras altas escocesas "Flora MacDonald's Fancy", mentres se erixiu unha estatua de bronce no Castelo de Inverness en 1896. A Flora MacDonald Academy, anteriormente Flora Macdonald College, en Red Springs, Carolina do Norte, leva o seu nome e dous dos seus fillos están enterrados no campus; até 2009, tamén foi o lugar dos Flora Macdonald Highland Games.
Carlo Tagnin
Como xogador
Formouse como futbolista na canteira do Torino, aínda que debutou profesionalmente nas filas do Alessandria da súa cidade natal, na Serie C, club ao que foi cedido durante a tempada 1952/53 e co que ascendeu á Serie B. Ao ano seguinte volveu ao Torino, co que debutou na Serie A o 13 de setembro de 1953 nun empate 1-1 ante a Sampdoria.
Flora MacDonald
Na cultura popular
esquerda|miniatura|200x200px|1896 Estatua no castelo de [[Inverness]] As representacións tradicionais da fuga céntranse en Charles, sendo ela relegada a un papel secundario. MacDonald raramente falaba do episodio, parece que porque a súa presenza puña en perigo á súa familia.
Na era vitoriana crearon unha identidade cultural escocesa expresada a través dos tartáns, as invencións de finais do século XIX dos Burns Suppers e Highland Games, e a cooptación de iconas románticas como María I de Escocia e Bonnie Prince Charlie. En 1878, MacDonald tomou o seu lugar neste panteón coa publicación dunha suposta 'Autobiografía'; escrita por pantasmas (ghostwritting) a través da súa neta Flora Frances Wylde, que contén tantos erros que non podería ter sido escrita por ela. Repetido por Charles Ewald no seu libro de 1886 The Life and Times of Prince Charles Edward, segue sendo a base de moitas perspectivas populares sobre a súa vida e as súas motivacións.
Carlo Tagnin
Como xogador
En 1954 pasou ao Monza, co que xogou tres anos na Serie B, regresando brevemente ao Alessandria para a tempada 1957/58 da Serie A. En 1958 fichou pola Lazio, coa que gañou ese mesmo ano a Copa de Italia, sendo titular na final contra a Fiorentina, á que derrotaron por 1-0 no Stadio Olimpico, cun tanto de Maurilio Prini.
Flora MacDonald
Na cultura popular
MacDonald foi pintada varias veces polo retratista escocés Allan Ramsay (1713–1784), a maioría dos cales foron destruídos. O usado neste artigo foi feito despois da súa liberación da Torre en 1749–1750; en 2015, descubriuse en Florida unha pintura sen gravar previamente, supostamente tamén de Ramsay.
As representacións ficticias inclúen;
Carlo Tagnin
Como xogador
Alí formou parte do Grande Inter de Helenio Herrera, co que gañou dúas ligas, dúas Copas de Europa e unha Copa Intercontinental. Foi titular na primeira das finais europeas, en 1964 contra o Real Madrid no Praterstadion de Viena, onde demostrou as súas excelentes habilidades de marcación ante o xogador estrela do club español, Alfredo Di Stéfano. Disputou un total de 56 partidos co Inter (36 deles na Serie A), e marcou 1 gol.
Flora MacDonald
Na cultura popular
Na película de 1948 ''Bonnie Prince Charlie, MacDonald é interpretada por Margaret Leighton, con David Niven como Charles. Niven recordouno máis tarde como "...unha desas extravagancias enormes e floridas que cheiran a desastre desde o principio".
Carlo Tagnin
Como xogador
Rematou a súa carreira en 1966, despois dunha última tempada co Alessandria na Serie B.
Como adestrador
Trala súa retirada dos campos de fútbol comezou a súa carreira como adestrador. O seu primeiro equipo foi o Albese, pasando logo polo Savona antes de regresar ao Inter, onde adestrou durante anos o equipo xuvenil. En 1985 pasou a dirixir os xuvenís do Alessandria durante dous anos, converténdose no adestrador do primeiro equipo na tempada 1985/86.
morreu dun osteosarcoma o 13 de marzo de 2000, na súa Alessandria natal, aos 67 anos.
Palmarés
Lazio
Inter de Milán
Alexandros Papagos
Aléxandros Papagos (Αλέξανδρος Παπάγος), nado en Atenas o 9 de decembro de 1883 e finado en Atenas o 4 de outubro de 1955, foi un mariscal de campo grego, que comandou o exército grego na guerra ítalo-grega, así como nas últimas etapas da Guerra Civil Grega. Posteriormente converteuse en primeiro ministro do seu país.
Inicios e carreira militar
Papagos naceu nunha familia acomodada, en Atenas, en 1883. Grazas á súa orixe e aos contactos coa corte logrou ser enviado a estudar na academia de cabalaría de Bruxelas. En 1906 uniuse ao exército grego. A súa lealdade á monarquía durante a crise entre Eleftherios Venizelos e os monarcas levoulle a ser expulsado polos partidarios do primeiro en 1917. O cambio de fortuna dos dous bandos políticos fixo que fose readmitido en 1920, tras a derrota electoral de Venizelos.
Posguerra
Participou na fracasada campaña de Asia Menor, sendo de novo expulsado en 1923 tras o seu intento infrutuoso de pronunciamento para tratar de eliminar das forzas armadas os elementos antimonárquicos. En 1927 e grazas ao acordo temporal entre venicelistas e antivenicelistas puido regresar ao Exército.
Restauración monárquica
A súa participación foi notable na restauración da monarquía en 1935 e foi nomeado ministro de Asuntos Militares no gabinete de Konstantinos Demertzis. Substituído polo rei Xurxo á fronte do ministerio por Ioannis Metaxas tras as eleccións de 1936, isto frustrou as súas ambicións de exercer de intermediario entre as forzas armadas e o soberano.
Comandante en xefe e a guerra mundial
Ao longo dos anos escalou varios postos até chegar a comandante en xefe, e comandou as forzas gregas contra a invasión italiana de outubro de 1940. Repeleu o primeiro avance italiano e obrigou ao Exército italiano a replegarse a Albania. Metaxas, a diferenza do rei, desconfiaba da capacidade de Papagos e mantívoo na capital gran parte da campaña, que tivo que dirixir desde Atenas. Metaxas influíu nas decisións militares até a súa morte en xaneiro de 1941. A pesar de que un segundo ataque tamén foi rexeitado, Alemaña entrou na guerra a comezos de abril, e os gregos foron derrotados e obrigados a capitular.
Papagos foi arrestado e enviado a un campo de concentración en 1943, sendo devolto ao país en 1945.
A guerra civil e á fronte do goberno
En 1949 foi novamente el quen comandou ao exército grego contra as forzas comunistas. En 1952 foi elixido primeiro ministro, cargo que desempeñou até o día da súa morte.
Caldelas, Ponte Caldelas, Ponte Caldelas
Caldelas é un lugar da parroquia de Ponte Caldelas no concello pontevedrés de Ponte Caldelas, na comarca de Pontevedra. Segundo o IGE, en 2022 tiña 340 habitantes (170 homes e 170 mulleres).
Ana Monreal
Ana Monreal Vidal, nada en Pamplona en  1984, é unha enxeñeira industrial e empresaria española. É cofundadora das empresas iAR, Smart Lean Solutions e Bambrai, así como a representante en España da empresa Sirea.
Multidisciplinariedade
A multidisciplinariedade é unha mestura de varias disciplinas, que poden ser moi distantes, na que cada unha conserva os seus métodos e suposicións sen cambio ou desenvolvemento e sen integración dunhas nas outras. Os profesionais implicados en tarefas multidisciplinares adoptan relacións de colaboración con obxectivos comúns.
Ana Monreal
Traxectoria
Monreal estudou Enxeñería Industrial entre 2002 e 2007 na Universidade Pública de Navarra (UPNA). Realizou o seu traballo fin de grao Estudo de viabilidade dunha unidade hidráulica de pila de combustible durante unha estancia Erasmus en Braunchweig en Alemaña e obtivo a súa máxima nota. Ao finalizar o grao, Monreal especializouse en enerxías renovables cursando un máster na Universidade CEU San Pablo de Madrid. Entre 2008 e 2013 traballou como investigadora no Centro Nacional de Enerxías Renovables (CENER) dentro do Departamento de Enerxía Solar Térmica.
Multidisciplinariedade
O concepto foi debatido desde principios do século XX e desenvolvido especialmente a partir da segunda metade do século. Foi incluído por Jean Piaget na súa clasificación das relacións entre disciplinas. A multidisciplinariedade diferénciase claramente da interdisciplinariedade en canto á relación que comparten as disciplinas. Na relación multidisciplinar esta cooperación pode ser mutua e acumulativa pero non interactiva, mentres a interdisciplinariedade mestura as prácticas e suposicións das disciplinas implicadas. Na interdisciplinariedade dase, por tanto, un grao de integración entre as disciplinas.
Ana Monreal
Traxectoria
En xaneiro de 2014 creou a filial española da multinacional francesa Sirea, dedicada ao control e a automatización. Posteriormente, en marzo de 2014 e xunto con dous socios, Jon Navarlaz e Miguel Ángel Llorente, Monreal puxo en marcha outra empresa, iAR, pioneira no software de realidade aumentada industrial. Esta iniciativa resultou gañadora dun concurso da rede eléctrica francesa e doutro de Volkswagen e tamén resultou gañadora, en 2016, da décima edición do premio Emprendedor XXI. Mediante o software deseñado por iAR, é posible alertar de calquera avaría producida amosando o lugar exacto onde se produciu e mesmo proporciona instrucións de reparación ao técnico de mantemento, facilitando así tanto o seu traballo como reducindo en 60 o tempo destas operacións. Ademais, iAR asinou en 2019 un convenio co Centro Nacional de Seguridade e Tecnoloxía Alimentaria (CNTA) para aumentar a eficiencia operativa das empresas alimentarias.
Agradecementos
En 2019, Monreal recibiu o premio á Mellor Enxeñeira Industrial do Ano dentro dos Premios Nacionales de Ingeniería Industrial pola súa traxectoria profesional e empresarial.
Multidisciplinariedade
Hai moitos exemplos de como unha idea particular aparece en diferentes disciplinas, case simultaneamente. Un exemplo é o desprazamento do enfoque sobre "segmentos especializados de atención" (adoptando unha perspectiva particular), cara á idea de "conciencia sensorial instantánea do todo", unha atención ao "campo total", un sentido do modelo completo, de forma e función como unha unidade", ou unha "idea integral de estrutura e configuración". Isto aconteceu nos anos 10-20s do s. XX, en pintura (cubismo), física, poesía, psicolingüística e teoría da educación de maneira sincrónica, e é precisamente cando empezaron a formularse e tomar forma os conceptos de relacións entre as disciplinas, concretados e definidos décadas despois. Segundo Marshall McLuhan, este cambio de paradigma debeuse ao paso da era da mecanización, que implicaba secuencialidade, á era da velocidade instantánea, que implica simultaneidade.
Como exemplo de tarefa multidisciplinar poderiamos citar o estudo dun obxecto como unha obra de arte, por exemplo o Guernica desde as disciplinas da pintura, da historia e a historia da arte, da química, do cromatismo etc. Como exemplo de relación pluridisciplinar podemos citar a existente entre a Física e a Química, campos moito máis próximos, para o estudo de certos sistemas ou procesos.
A multidisciplinariedade pode aplicarse a calquera campo das artes, das ciencias ou do coñecemento en xeral; por exemplo no ámbito do coidado da Saúde, significa que especialistas de diferentes profesións traballan xuntos para forneceren diagnósticos, valoracións e tratamentos, de modo colaborativo, cada un dentro do seu ámbito de práctica e da súa área de competencia. Neste caso a diferenza coa pluridisciplinariedade pode ser de matiz: se, por exemplo, consideramos, en relación á tarefa de tratar unha doenza determinada, a relación entre a enfermaría, cardioloxía, oncoloxía e farmacia esta relación é multidisciplinar, e se ademais incluímos disciplinas máis diversas como a economía, bioinformática, bioética, etc, entón a relación é pluridisciplinar.
Silvoso, A Insua, Ponte Caldelas
Silvoso é un lugar da parroquia da Insua no concello pontevedrés de Ponte Caldelas, na comarca de Pontevedra. Segundo o IGE, en 2022 tiña 255 habitantes (126 homes e 129 mulleres).
Caritel, Forzáns, Ponte Caldelas
Caritel é un lugar da parroquia de Forzáns, no concello pontevedrés de Ponte Caldelas, na comarca de Pontevedra.
Colección Fóra de Xogo
miniatura|130px|Algúns lombos.
A Colección Fóra de Xogo de Edicións Xerais de Galicia, iniciada en 1994, ten preto de douscentos títulos de literatura en lingua galega, destinada á mocidade.
Descrición
Inclúe traducións de clásicos contemporáneos e novelas de xéneros moi diversos. En 2013 levaba vendidos máis de 800 000 exemplares.
François de Callataÿ
François de Callataÿ, nado na vila de Uccle, na rexión de Bruxelas-Capital, o 13 de xuño de 1961, é un historiador da arte, arqueólogo e numismático belga especializado na moeda e na historia monetaria da Antiga Grecia, en particular da época helenística.
Callataÿ é profesor na Universidade Libre de Bruxelas e director de estudos da Escola Práctica de Altos Estudos de París.
Traxectoria
François de Callataÿ foi alumno do colexio de Saint-Pierre d'Uccle e posteriormente realizou os seus estudos universitarios de Historia, Arqueoloxía e Filosofía na Universidade Católica de Lovaina (1979-1983), onde, co impulso do arqueólogo e historiador da arte Tony Hackens, se especializou en numismática grega. A súa memoria de licenciatura (1983) versou sobre as emisións monetarias de Alexandre o Grande e a súa tese de doutoramento (1988) sobre as cuñaxes de moeda póntica relacionadas coas campañas militares de Mitrídates VI Eupator, rei do Ponto.
Logo de pasar unha estadía de investigación dun ano (1984-1985) na Escola Francesa de Atenas, en Grecia, como bolseiro da Comunidade Francesa de Bélxica, de camiño acadou a condición de aspirante ao Fondo Nacional de Investigación Científica (1985-1989) e posteriormente a acreditación como investigador (1989-1991).
En outono de 1991 ingresou no Gabinete de Medallas da Biblioteca Real de Bélxica, a cuxa dirección accedeu só cinco anos despois (1996-2007). Entre 1997 e 2006, foi nomeado ademais xefe do departamento que agrupa todos os gabinetes museolóxicos da institución (coleccións nacionais de manuscritos, de gravados, e de moedas e medallas). Entre 2006 e 2013, a área baixo a súa dirección ampliouse ao conxunto de todas as coleccións patrimoniais da Biblioteca Real, o que incluía ademais as obras impresas raras, os planos e mapas antigos, e a música. Callataÿ é membro do consello de dirección e do consello científico da institución.
En 2017 foi elixido presidente da Sociedade Real de Numismática de Bélxica, e desde ese mesmo ano ocupa o posto de secretario do Consello Internacional de Numismática.
Carbofurano
O carbofurano é un pesticida do grupo dos carbamatos amplamente usado en todo o mundo para o control de insectos nunha ampla variedade de cultivos, como patacas, millo e soia. É un insecticida sistémico, o que significa que a planta o absorbe polas raíces e desde alí distribúese por todos os órganos da planta, onde se acadan concentracións insecticidas. Tamén ten actividade ao contacto contra as pragas. É un dos pesticidas máis tóxicos que aínda están en uso.
Comercialízase cos nomes comerciais Furadan, pola FMC Corporation, e Curaterr 10 GR, por Bayer, entre outros nomes.
O carbofurano mostra toxicidade mediada polo mesmo mecanismo que o dos notorios axentes nerviosos da serie V e presenta un risco para a saúde humana. Clasifícase como substancia extremadamente perigosa nos EUA e está suxeito a estritos requirimentos de informes nas instalacións que o producen, almacenan ou usan en cantidades significativas. Está prohibido na Unión Europea e outros países.
Uso
O carbofurano utilízase por todo o mundo en diversos cultivos. Úsase moito en Asia, Australia e América do Sur. É comunmente usado en Malaisia en cultivos de berenxena, onde é un pesticida rexistrado legalmente. O carbofurano actúa a través do zume do floema contra os insectos praga que perforan e zugan os zumes da planta, como os cicadélidos, insectos perforadores e larvas espirais. O seu uso inrementouse en anos recentes porque é un dos poucos insecticidas efectivos contra os áfidos da soia, os cales se están espandindo.
Química
O nome químico do carbofurano é 2,3-dihidro-2,2-dimetil-7-benzofuranil metilcarbamato. Fabrícase por medio da reacción do metil isocianato co 2,3-dihidro-2,2-dimetil-7-hidroxibenzofurano.
Toxicidade
O carbofurano ten unha das maiores toxicidades agudas para os humano de entre todo s os insecticidas usados en campos de cultivo (só o aldicarb e o parathion son máis tóxicos). A maioría do carbofurano úsase con aplicadores comerciais que utilizan sistemas pechados con controis deseñados para que non haxa exposición durante a súa preparación. Porén, en países en desenvovlemento, informouse que a exposición laboral ao carbofurano e o resultante etiquetado con carbofurano das proteínas séricas ten un impacto sobre a saúde e benestar dos que o manipulan. Como os seus efectos tóxicos se deben á súa actividade como inhibidor da colinesterase considérase que é un pesticida neurotóxico. Un estudo recente informa de que o carbofurano é un imitador estrutural da neurohormona melatonina e podería unirse directamente ao receptor de melatonina MT2 (con Ki = 1,7 uM). A perturbación da sinalización da melatonina podería causar un impacto no equilibrio do ritmo circadiano e está ligado a un elevado risco de desenvolver diabetes.
O carbofurano é moi tóxico para os vertebrados cunha LD50 oral de 8–14 mg/kg en ratas e 19 mg/kg en cans.
O carbofurano é especialmente tóxico coas aves. Na súa forma granular, un só gran mataría unha ave. As aves a miúdo comen numerosos grans do pesticida, confundíndoos con sementes e morren pouco despois. Antes de que a forma granular fose prohibida pola EPA estadounidense en 1991, culpábase ao carbofurano da morte de millóns de aves ao ano. A versión líquida do pesticida é menos perigosa para as aves, xa que non é probable que o inxiran directamente.
O carbofurano foi usado ilegalmente para envelenar intencionadamente a vida salvaxe non só nos EUA, o Canadá e Gran Bretaña, senón tamén en África; entre as especies salvaxes envelenadas en Norteamérica están os coiotes, miñatos, aguia real e buxatos. Tamén se documentou o envelenamento secundario de animais salvaxes e domésticos, especificamente aves de presa (aguia de cabeza branca e aguia real), cans domésticos, mapaches, voitres e outros comedores de carniza. En Kenya, algúns granxeiros están usando o carbofurano para matar leóns e outros predadores.
En varios incidentes publicados ocorridos por todo o mundo, o carbofurano tamén se utilizou para envelenar animais de compañía domésticos.
O carbofurano contrabandeado ilegalmente utilízase no 90% da marihuana cultivada ilegalmente en tereo público en California. Esta marihuana ilegal contaminada con carbofurano de California parece ser a fonte da maioría da marihuana consumida nos estados dos EUA onde a marihuana non foi aínda legalizada.
O carbofurano é un perturbador endócrino e un probable tóxico para a reprodución e o desenvolvemento. Con exposicións a baixos niveis, o carbofurano pode causar alteracións transitorias da concentración de hormonas. Estas alteracións poden consecuentemente orixinar graves problemas reprodutivos despois de exposicións repetidas. Cando a exposición é no útero ou durante a lactación, observouse unha diminución da motilidade do esperma e no reconto de espermatozoides, xunto cun incremento na porcentaxe anormal de esperma en ratas a doses de 0,4 mg/kg. Nun estudo a exposición das ratas a cantidades subletais de carbofurano diminuían a testosterona nun 88%, mentres que os niveis de proxesterona, cortisol e estradiol estaban incrementados significativamente (1279%, 202% e 150%, respectivamente).
Prohibicións
En 2008, a Axencia de Protección Ambiental dos Estados Unidos (EPA) anunciou que pretendía prohibir o carbofurano. En decembro dese ano, FMC Corporation, o único fabricante de carbofurano nos EUA, anunciou que pedira voluntariamente que a EPA cancelase todos os usos, excepto seis deles, previamente permitidos dese composto como pesticida. Con este cambio, o uso do carbofurano nos EUA só sería permitido no millo, patacas, cabazas, xirasol, plántulas de piñeiro e espinacas crecidas a partir da semente. Porén, en maio de 2009, a EPA cancelou todos os niveis de tolerancia deste produto nos alimentos, unha acción que supuxo na práctica unha prohibición de facto sobre o seu uso en todos os cultivos para consumo humano.
Kenya está considerando a prohibición do carbofurano, pero en 2012 era legal compralo en tendas.
Risco sanitario en Tailandia
Debido ao non rexistro de catro compostos carcinóxenos usados en cultivos que non estaban na lista da Lei de substancias perigosas de Tailandia, foron retirados dos supermercados produtos vexetais con residuos de metomil, carbofurano, dicrotofos e EPN en xullo de 2012.
Morte de leóns en Kenya
En 2009, o programa de televisión da CBS 60 Minutes emitiu un episodio sobre o uso de Furadan polos agricultores de Kenya para matar leóns. Suxeríase que o Furadan era unha grave ameaza para o futuro da poboación de leóns en África. FMC Corporation fixo comentarios ao respecto en medios de comunicación e nas síúas páxinas web, incluíndo furadanfacts.com. Comprometeuse cos axentes do goberno, ONGs e outros a tratar de resolver o uso ilegal de pesticidas para matar a vida salvaxe. A compañía emprendeu accións para parar a venda deste produto e instituíu un programa de recompra no leste de África cando se determinou que o uso ilegal e o uso incorrecto deliberado de compostos químicos contra a vida salvaxe non se podía controlar só con educación e programas administrativos. Malia todo isto, National Geographic afirmou en 2018 que o carbofurano "aínda é moi fácil de conseguir" en Kenya.
Cuñas, Ponte Caldelas, Ponte Caldelas
Cuñas é un lugar da parroquia de Ponte Caldelas no concello pontevedrés de Ponte Caldelas, na comarca de Pontevedra. Segundo o IGE, en 2022 tiña 237 habitantes (112 homes e 125 mulleres).
Lendakaris Muertos
Lendakaris Muertos é unha banda de punk de Pamplona (Navarra). Caracterízanse por un punk ortodoxo, gran velocidade, temas moi curtos e coros continuos. As súas letras combinan ironía, humor e crítica para tratar temas sociais e políticos de Euskadi, Navarra e do resto de España. O nome da banda está inspirado no grupo estadounidense de hardcore punk Dead Kennedys. O tema "Too drunk to fuck" foi versionado pola banda na canción "Demasiado ciego para follar", do disco homónimo, Lendakaris Muertos.
Traxectoria
O grupo nace a principios de 2004, formado polos irmáns Aitor e Asier na voz e a guitarra respectivamente, Txema no baixo e Iñakí na batería.
En xuño de 2004 gravan a primeira maqueta con Iker Piedrafita, de Dikers, e publícana para ser descargada de balde na súa web. As actuacións en gaztetxes (centros sociais, literalmente, «casas da mocidade») e o boca a boca logran máis de 20.000 descargas de cancións como Gora España, Gafas de pasta, El problema Vasco ou Veteranos de la Kale Borroka. Ao final do verán de 2004 Iñaki deixa a banda e incorpórase á batería Potxeta.
Asinan coa discográfica GOR Diskoak e editan en febreiro de 2005 unha versión renovada da demo á que engaden 11 temas novos. A maqueta é retirada parcialmente da web por motivos legais, o cal xerou algunhas críticas por parte de seguidores, que preferían a opción copyleft dos inicios. dereita|miniatura|375x375px|Aitor Ibarretxe durante un concerto en 2009 En maio de 2006 editan o segundo disco tamén con GOR Diskoak, titulado Se habla español. Con 16 cortes e unha duración de media hora, o traballo continúa a mesma traxectoria que iniciaran dous anos antes.
En febreiro de 2008 saíu á venda o terceiro traballo, Vine, vi y me vendí, con 20 cancións. Na primavera do mesmo ano o baixista, Txema, deixa a banda. É substituído por Jokin (Tijuana in Blue), irmán de Potxeta.
Pazos, Ponte Caldelas, Ponte Caldelas
Pazos é un lugar da parroquia de Ponte Caldelas no concello pontevedrés de Ponte Caldelas, na comarca de Pontevedra. Segundo o IGE, en 2022 tiña 221 habitantes (107 homes e 114 mulleres).
Lendakaris Muertos
Traxectoria
En decembro de 2009 sacaron un disco en directo de 39 cancións, Directo a los güevos. Gravado na sala Jimmy Jazz de Gasteiz o 23 e o 24 de outubro dese ano, supuxo o debut co baixista Jokin. Seguidamente, o grupo fai un pequeno descanso en 2011 antes de compor o cuarto álbum de estudio.
O 29 de febreiro de 2012, o grupo publica o cuarto disco de estudo, Crucificados por el antisistema. O primeiro sinxelo foi "Cómeme la franja de Gaza". O disco, publicado coa discográfica Maldito Records, está composto por 17 cancións.
A finais de 2013, o grupo deixa os escenarios temporalmente. Uns meses despois, o cantante Aitor crea a banda Aberri Txarrak, con que publica o disco debut en febreiro de 2015.
Durante agosto de 2017 realizan unha xira por América. Visitan Os Ánxeles, San Diego, Tijuana, Cuernavaca, Cidade de México, Bogotá, Valparaíso, Santiago de Chile e Buenos Aires. Durante esta xira, a "PandAmericana Tour", crean e gravan un novo disco, Podrán cortar la droga pero no la primavera. Publícase o 16 de novembro de 2017, editado por un selo creado pola propia banda.
Tras tres anos de concertos e dous discos publicados, a banda anuncia unha nova pausa indefinida despois do fin da xira en xaneiro de 2019.
A banda volve á actividade en outubro de 2019. Únese ao grupo Germán como segundo guitarra. Comezan a traballar nun novo traballo de estudo, e a principios de 2020 dan a coñecer a portada e o título: Spainkiller. Porén, a pandemia do coronavirus obriga a aprazar indefinidamente a saída do disco e a un cambio total de plans. Nos meses seguintes a banda publica as cancións "No tomorrow", "Speed light" e "Amor gallinero".
En novembro de 2020 o grupo anuncia a publicación dun maxi-single titulado "Miedo a un planeta plano vol. 1", catro cancións en que realizan unha aceda crítica da situación vivida coa pandemia.
Ramón Paz Ipuana
Ramón Paz Ipuana, nado o 17 de decembro de 1937 en Yosuitpa, e finado o 27 de outubro de 1992 en Paraguaipoa, foi un escritor, investigador, lingüista e poeta venezolano do pobo wayuu. É considerado un dos escritores máis importantes na lingua wayuu. Segundo o lingüista e investigador Rafael Mercado Epieyu, «Ler a Paz Ipuana nestes tempos é falar de nós mesmos, ler a Paz Ipuana é como a señora que el di, a vella que se senta e conta ás xeracións o que viviu, e así se fixo Ramón Paz, todos os que veñen ler esta obra aprenderán como viviron os nosos devanceiros».
20ª edición dos Premios Mestre Mateo
miniatura|300px|[[Expocoruña|Recinto Feiral Expocoruña, onde se celebrou a gala.]] A 20ª edición dos Premios Mestre Mateo galardoou as producións audiovisuais de Galicia de 2021 e celebrouse o 19 de marzo de 2022. Durante a cerimonia, a Academia Galega do Audiovisual presentou os Premios Mestre Mateo en 24 categorías. A cerimonia celebrouse no Recinto Feiral Expocoruña e foi presentada por algúns dos condutores e protagonistas das galas anteriores dos premios, como Antonio Durán "Morris", Iolanda Muíños, Javier Veiga, Mela Casal, Monti Castiñeiras e Isabel Blanco, entre outros.
Cuñados, dirixido por Toño López, contou con 16 nomeamentos, seguido por Jacinto, de Javi Camino e Malencolía de Alfonso Zarauza, con once e Tres de Juanjo Giménez con seis candidaturas. Entre as series de televisión salientan Hierro con oito candidaturas.
Un asunto privado (serie de televisión)
Un asunto privado é unha serie española orixinal de Amazon Prime Video protagonizada por Aura Garrido e Jean Reno. Foi creada por Ramón Campos, Teresa Fernández-Valdés e Gema R. Neira, directores de Bambú Producciones, empresa creadora doutras series como Velvet, Gran Hotel ou Las chicas del cable. A serie, gravada entre Vigo e Pontevedra, estreouse o 16 de setembro na plataforma de streaming de Amazon e consta de 8 capítulos de 50 minutos cada un.
Estreouse en Amazon Prime Video con versión dobrada e subtitulada ao galego o 16 de setembro de 2022.
Sinopse
Marina Quiroga (Aura Garrido) é unha moza da alta sociedade con moito afán polo misterio. Cando un asasino en serie mata varias prostitutas, deixándolles gravada no peito unha flor de lis, Mariña decide emprender unha investigación para deter o delincuente coa axuda do seu mordomo e fiel amigo Héctor (Jean Reno), un home sensible e observador. Doutra banda, moitos factores na vida de Marina entorpecerán a súa procura: os prexuízos por ser muller, os intentos da súa nai para que case e que o xefe de policía sexa o seu propio irmán, Arturo (Pablo Molinero). Malia todos estes inconvenientes, Marina demostra, a través do seu enxeño, que é unha aspirante a detective policial con moito talento.
Xosé María Castaño Priegue
José María Castaño Priegue, nado en Padrón o 27 de xuño de 1912 e finado na Coruña en abril de 1993, foi un mestre, avogado e político galego.
Traxectoria
Veciño de Pontecesures. Mestre en Vilagarcía de Arousa dende 1933, aprobou as oposicións ese ano, e ao ano seguinte foi nomeado mestre titular da escola nº 2 de Vilagarcía, e despois foi mestre de Vilaxoán. Militante socialista, participou nas reunións da Federación Provincial representando á agrupación de Vilagarcía. Poeta, colaborou en Nós onde publicou o poema "A barca". Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi depurado, sendo separado definitivamente do servizo en 1941. Despois foi mestre no Colexio León XIII. Foi nomeado xuíz de distrito de Betanzos en 1981, xubilándose ao ano seguinte. Finou na Coruña en abril de 1993.
Leopoldo Peñarroja Torrejón
Traxectoria
É licenciado en Filosofía e Letras pola Universidade de Valencia, doutor en Historia pola Universidade de Zaragoza e Académico da RACV. É membro da Sociedade Española de Lingüística. Desde decembro do 1985 a xuño de 2004 foi membro do Consello Valenciano de Cultura a proposta do Partido Popular e de Unión Valenciana.
Traballou sobre temas relacionados cos mozárabes españois, e máis especificamente sobre as falas destes nos territorios da antiga Coroa de Aragón. É autor de máis dun centenar de artigos de temática histórica e filolóxica, referidos en especial a ámbitos como a Gramática Histórica, a Dialectoloxía mozárabe, a Toponimia valenciana, o Cristianismo primitivo e posislámico e a Valencia mourisca.
Anomalisa
Anomalisa é un filme estadounidense de 2015 escrito e dirixido por Charlie Kaufman, quen dirixiu xunto con Duke Johnson. Está baseado na obra homónima de Kaufman de 2005 que fixo baixo o alcume Francis Fregoli, o cal é unha exploración da síndrome de Fregoli. Anomalisa conta a historia dun experto de atención ao cliente, Michael Stone (voz de David Thewlis), que percibe a todas as demais persoas (Tom Noonan) como idénticas, agás Lisa Hesselman (Jennifer Jason Leigh), a quen coñece nun hotel de Cincinnati.
Anomalisa estreouse no Festival de Cinema de Telluride o 4 de setembro de 2015, e estreouse nos cinemas dos Estados Unidos o 30 de decembro a través de Paramount Pictures. O filme recibiu a aclamación da crítica, con eloxios polo seu guión, dirección e contido temático. Foi nomeado ao Óscar ó mellor filme de animación na 88ª edición dos premios, sendo o primeiro filme cunha clasificación para maiores de idade en ser nomeado nesta categoría. Tamén foi nomeado nos Globos de Ouro. Gañou o Premio do Xurado na 72ª edición do Festival Internacional de Cinema de Venecia, sendo o primeiro filme animado en conseguilo.
Cobalt Blue (filme)
Cobalt Blue (en कोबाल्ट ब्लू) é un filme indio de 2022 escrito e dirixido por Sachin Kundalkar, e está protagonizado Prateik Babbar, Dr.Neelay Mehendale e Anjali Sivaraman. É unha adaptación da novela homónima que conta a historia dun irmán e unha irmá que se namoran dun mesmo home; os acontecementos posteriores destrozan unha familia tradicional marathi. O filme estaba programado para estrearse en Netflix o 3 de decembro de 2021 mais foi adiado e estreado o 2 de abril de 2022.
Gradín, Ponte Caldelas, Ponte Caldelas
Gradín é un lugar da parroquia de Ponte Caldelas no concello pontevedrés de Ponte Caldelas, na comarca de Pontevedra. Segundo o IGE, en 2022 tiña 45 habitantes (19 homes e 26 mulleres).
Parada, Ponte Caldelas, Ponte Caldelas
Parada é un lugar da parroquia de Ponte Caldelas no concello pontevedrés de Ponte Caldelas, na comarca de Pontevedra. Segundo o IGE, en 2022 tiña 127 habitantes (55 homes e 72 mulleres).
Manuel Jorge Marmelo
Manuel Jorge Marmelo, nado no Porto o 22 de maio de 1971, é un xornalista e escritor portugués.
Traxectoria
Traballou na prensa desde 1989 no diario Público. Estreouse nas letras en 1996 co libro O homem que julgou morrer de amor/O casal virtual, sendo convidado, ese mesmo ano, a participar na colectánea A cidade sonhada, a par dalgúns dos máis reputados escritores, poetas e artistas do Porto. Colaborou co suplemento cultural Babelia.
Desde xullo de 2001 o seu nome consta no Dicionário de Personalidades Portuenses do Século XX, da Porto Editora, sendo o máis novo dos nomes biografados.
Luis Santiso Diz
Vida persoal
Con María del Carmen García Gundín, dona do Pazo de Cores, foi pai de Josefina, Elisa (que casou con José Reino Caamaño), Amalia, Filomena e Carmen Santiso García (que casou con José María Suárez Vence).
Artralxia
Artralxia (do grego αρθρω- arthro-, articulación + -αλγος -algos, dor) significa literalmente dor de articulacións; é un síntoma de lesión, infección, doenzas como as reumáticas (particularmente artrite e artrose) ou reacción alérxica a medicamentos.
De acordo a MeSH, o termo "artralxia" debería usarse unicamente se a afección é debida a un proceso non-inflamatorio, e o termo "artrite" cando se trata dun proceso inflamatorio.
Antón Arias
O nome Antón Arias pode referirse a:
Paradela, Ponte Caldelas, Ponte Caldelas
Paradela é un lugar da parroquia de Ponte Caldelas no concello pontevedrés de Ponte Caldelas, na comarca de Pontevedra. Segundo o IGE, en 2022 tiña 75 habitantes (34 homes e 41 mulleres).
Out of the Dark (filme de 2014)
Our of the Dark é un filme colombo-español de 2014 rodado en lingua inglesa e dirixido por Lluís Quílez. Está protagonizado por Julia Stiles e Scott Speedman. É unha coprodución independente cun guión de Alex Pastor, David Pastor e Javier Gullón. A rodaxe realizouse en Colombia entre abril de 2013 e xullo de 2013. Estreouse no Fantasy Filmfest de Alemaña o 27 de agosto de 2014.
Sorreira, Ponte Caldelas, Ponte Caldelas
Sorreira é un lugar da parroquia de Ponte Caldelas no concello pontevedrés de Ponte Caldelas, na comarca de Pontevedra.