cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Rodas
Baixa Idade Media
Cos, onde os gregos recibiran a axuda de 50 soldados venecianos mercenarios, foi ocupada parcialmente polos cabaleiros en 1312 e 1315, pero esta posesión non foi recoñecida por Bizancio, que outorgou a concesión aos Giustiniani de Quíos en 1362, e alí tiveron algunha factoría, pero un século despois, antes de 1481, renunciaron a favor dos cabaleiros.
En 1319 unha revolta na illa de Leros dos gregos devolveu a illa a Bizancio, pero en 1320 os cabaleiros recuperárona.
En 1344, no marco dunha liga organizada polo Papa Clemente VI, os cristiáns arrebataron Esmirna ao emir de Aidin. A cidade foi confiada aos cabaleiros que a conservaron a pesar dos ataques turcos, ata que en 1403 chegou Tamerlán que a saqueou e foi evacuada. En 1365 participaron no saqueo de Alexandría dirixido polo rei Pedro I de Chipre.
Cara a 1420 Mehmet I permitiu aos cabaleiros de Rodas ocupar a cidade de Halicarnaso e alí foi construído un castelo (o castelo de San Pedro, que aínda se conserva coas súas torres; é o símbolo da moderna cidade de Bodrum).
Rodas foi atacada tres veces (1440, 1443 e 1444) polos mamelucos de Exipto sen éxito. En 1443 ocuparon a illa de Kastellorizo, pero Rodas cidade non foi atacada ata 1444 e estivo asediada 40 días.
Logo de 1450 os otománs dirixidos por Hanza Bey atacaron Cos e a fortaleza de Arkangelos na costa nordeste de Rodas, pero se resolveu cun tratado que establecía o fin das depredacións aos barcos otománs por parte de corsarios protexidos polos cabaleiros.
Constantinopla foi ocupada polos otománs en 1453 e entón Kasos pasou a Rodas. En 1480 Rodas foi asediada (maio a xullo), por Mesih Pasha, pero fracasou no asalto final o 28 de xullo. O verán de 1482 o shehzade Djem, derrotado polo seu irmán Baiezid II, refuxiouse en Rodas e foi enviado a Francia onde morreu en 1495.
Dominación otomá
A illa converteuse nun sandjak do eyalet do arquipélago, baixo autoridade do Kapudan Pasha. A reforma administrativa de 1867 que estableceu o wilayet como unidade administrativa superior, divididos en sandjaks e kades, incluír no wilayet do arquipélago, dividido nos sandjaks de Lesbos, Quíos, Lemnos e Rodas, con capital en Quíos. En 1876 a capital do wilayat foi transferida á cidade de Rodas.
Dominación italiana
O 4 de maio de 1912 un corpo expedicionario italiano de seis mil homes desembarcou na illa e ocupouna sen resistencia. O wali fuxiu ao continente e a pequena guarnición refuxiouse en Psinthos, unha fortaleza do interior, que foi ocupada polos italianos o 1 de xuño. O tratado de paz de Ouchy (outubro de 1912) estableceu a restitución da illa (e outras illas) a Turquía, pero Italia alegou indemnizacións pola guerra dos Balcáns e demorou a entrega e xa estalou a primeira guerra mundial, ao final da cal o Tratado de Lausana recoñeceu a posesión italiana (24 de xullo de 1923).
A illa foi ocupada polos ingleses en 1944 e entregada a Grecia o 7 de marzo de 1948.
El Burgo de Osma-Ciudad de Osma
El Burgo de Osma-Ciudad de Osma é un concello español da provincia de Soria (Castela e León). A súa poboación é de 5.218 habitantes (INE 2012) e ocupa unha superficie de 289,35 km².
Viñoás, Nogueira de Ramuín
Santa María de Viñoás é unha parroquia do concello ourensán de Nogueira de Ramuín na comarca de Ourense. No ano 2007 tiña 165 habitantes (85 homes e 80 mulleres) distribuídos en 13 entidades de poboación, o que supón un aumento de 7 habitantes en relación ao ano 2000. Na parroquia está a capela da Costria. miniatura|Capela da Costria.
El Burgo de Osma-Ciudad de Osma
É cabeceira do partido xudicial de El Burgo de Osma e pertence á comarca de Tierras del Burgo, da que é capital. Osma é o núcleo histórico altomedieval, mentres que El Burgo de Osma é a poboación moderna, declarada Vila de interese turístico en 1962 e Conxunto Histórico-Artístico en 1993.
Rally da Coruña de 2020
O Rally da Coruña de 2020 foi a 24ª edición de dito rally e a primeira proba da tempada 2020 do Campionato de Galicia de Rally. Celebrouse entre o 28 e o 29 de febreiro e o vencedor foi Víctor Senra.
Inscritos
Inscribíronse 113 pilotos, coa ausencia máis destacada do vencedor do ano anterior, Iván Ares, que non recibiu a tempo o seu novo Hyundai i20 R5. Con todo, si estiveron presentes os primeiros clasificados da tempada anterior do Campionato de Galicia de Rally: Víctor Senra, estreando un Škoda Fabia R5, Alberto Meira co seu Citroën DS3 R5 e Iago Caamaño, estreando tamén coche no campionato, un Ford Fiesta R5 MKII. Ademais destacaban as presenzas do campión galego Luis Vilariño, do tricampión de Asturias Óscar Palacio, de Manuel Fernández ou de Tino Iglesias.
Itinerario
O parque pechado situouse o venres 28 na praza de María Pita, na Coruña, mentres que os treitos cronometrados foron tres, con tres pasadas a cada un deles, e disputados nos concellos de Aranga, Cerceda, Culleredo e Arteixo, sumando un total de 89,28 km cronometrados.
O primeiro deles, o de Aranga, foi un treito de 11,26 km, con saída no lugar de Vilourís e chegada en Maques, pasando por Ponte Aranga, sobre o río Mandeo, o punto máis recoñecible e icónico do rally. O segundo, Cerceda, discorreu entre Morzós e Esperón, bordeando parcialmente o lago das Encrobas, e sumando 10,4 km. Por último, o derradeiro treito partiu de Cabana, no concello de Culleredo e percorreu 8,1 km até o lugar de Freán, no concello de Arteixo.
Resumo
O rally caracterizouse por unha intermitente choiva, coa que cobrou grande importancia a elección de pneumáticos dos equipos. Víctor Senra comezou liderando con claridade na sesión matinal ao marcar o mellor tempo na primeira pasada aos tres treitos, con 13 segundos de vantaxe sobre Iago Caamaño e 30 sobre Alberto Otero. Con todo, Iago Caamaño comezou a remontar nos seguintes dous treitos, nos que marcou o mellor tempo e colocouse a catro segundos de Senra. A remontada culminouse no sexto treito, no que o máis rápido foi o asturiano Óscar Palacio e no que os problemas coa panca de cambios de Senra lle fixeron perder máis de 23 segundos con Caamaño, que se colocou líder destacado, con máis de 19 segundos de vantaxe sobre o de Dumbría. Cando todo parecía sentenciado Senra solucionou os seus problemas mecánicos e volveu facer os mellores tempos, recortándolle tres segundos a Caamaño no sétimo treito e catro no oitavo, colocándose a 12 segundos a falta do último tramo. Finalmente conseguiu recortar a diferenza e nun final moi axustado gañar o rally por 159 milésimas sobre Iago Caamaño.
Detrás deles quedou Alberto Meira, que mantivo unha loita pola terceira praza durante todo o rally con Alberto Otero (4º) e Óscar Palacio (5º). Houbo algunhas saídas de pista como as de Jacobo Segade e o seu copiloto Adrián Muñiz, que bateron contra un poste eléctrico na primeira pasada por Aranga, ou a de Ricardo Costa e Rui Vilaça, tamén en Aranga, durante a segunda pasada, que obrigou á organización a neutralizar o treito, mentres que ambos pilotos foron conducidos ao hospital para ser examinados.
Vandeins
Vandeins é unha vila francesa do departamento do Ain, na rexión de Ródano-Alpes.
Simetría radial
miniatura|dereita|As [[Anemone de mar|anemones presentan simetría radial. Lámina do libro Kunstformen der Natur de Ernst Haeckel.]]
A simetría é a división imaxinaria do corpo dun ser vivo en metades equivalentes ou semellantes entre si. A simetría perfecta dunha esfera ou cilindro transfórmase en simetría radial pola aparición de caras opostas diferentes como as que presentan algúns seres vivos. Estes organismos semellan unha torta onde varios planos de corte, chamados  planos radiais, poden  producir partes aproximadamente idénticas.
Un organismo con simetría radial non presenta lados esquerdo ou dereito. Eles teñen unha rexión que contén a boca que leva o nome de cara oral, e un lado oposto que leva o nome de cara aboral'.
Sobre este eixos, establécense planos principais de simetría, os que definen as posicións per-radiales. As estruturas noutros planos (bisectrices dos per-radiales) quedan en posicións inter-radiales. A zona entre os per-radiales e os inter-radiales é a zona ad-radial.
Polo tanto, esta simetría aparece en calquera estrutura que pode dividirse en dúas metades semellantes (en espello) por dous ou máis planos que pasan a través do eixe oral-aboral.
Simetría radial en animais
miniatura|Unha medusa, animal tipicamente radial O tipo de simetría empregase en taxonomía para clasificar os animais en diferentes grupos. Segundo isto os animais que pertencen ao grupo dos Radiados presentan este tipo de simetría.
Así temos que os filos Cnidaria e Ctenophora estarían dentro desta categoría. Outros filos como os Echinodermata, aínda que de adultos teñen simetría radial, clasifícanse dentro dos animais con simetría bilateral (bilaterais) xa que as súas larvas a presentan, e logo adquiren secundariamente a simetría radial cando son adultos.
Dentro da simetría radial aparecen algunhas posibilidades: a simetría central ou esférica máis propia dos animais que flotan sen estar orientados no seu contorno, e a simetría radial ou lineal máis apropiada para os animais sésiles ou flotantes coas caras superior e inferior definidas. Exemplos: a medusa e a hidra.
A simetría radial perfecta é rara; usualmente transfórmase en birradial, como nos ctenóforos e en moitas anemones, con dous planos que dividen ao animal en metades iguais, ou tetrarradial, como moitas medusas, con catro planos de simetría. Os equinodermos posúen unha simetría pentarradial secundaria derivada da simetría bilateral.
Simetría radial en plantas
dereita|miniatura|[[Mazá cortada horizontalmente amosando pentamerismo.]] Moitas flores presentan simetría radial e debido a isto reciben o nome de actinomorfas. Nestas plantas a disposición dos seus pétalos,sépalos, e estames é aproximadamente idéntica en torno ao centro da flor.
As flores que presentan simetría bilateral reciben o nome de zigomorfas, en oposición ás que teñen simetría radial.
Comité Olímpico Nacional de Acerbaixán
right|200px O Comité Olímpico Nacional de Acerbaixán (AZMOC) (en azarí: Azərbaycan Milli Olimpiya Komitəsi) é o responsable da participación de Acerbaixán nos Xogos Olímpicos. Creouse en 1992, e está recoñecido polo Comité Olímpico Internacional en 1993. Ten a súa sede en Bakú. O seu actual presidente é o Presidente de Acerbaixán Ilham Aliyev desde 1997.
Xosé Luís Axeitos
Xosé Luís Axeitos Agrelo, nado en Asadelos (Asados, Rianxo) o 1 de xaneiro de 1945, é un escritor e investigador galego. É membro da Real Academia Galega desde 2004.
Traxectoria
Estudou Filosofía e Letras na Universidade de Santiago de Compostela e licenciouse en Filoloxía Románica na Universidade de Salamanca onde foi alumno do profesor José Luís Pensado, mestre da filoloxía galega a quen debe o seu achegamento ao século XVIII. Foi catedrático de Lingua e Literatura Castelá no IES Rafael Dieste da Coruña, cidade na que reside e onde exerceu a súa profesión desde 1989. Tamén é profesor-titor da UNED na súa sede da Coruña.
Foi conferenciante, participou como relator en congresos sobre o exilio e sobre distintos escritores galegos. Organizou os congresos de Luís Seoane e Rafael Dieste. Colaborou en exposicións relacionadas co libro galego na Arxentina e coas biografías de Rafael Dieste e Alfonso Daniel Rodríguez Castelao.
Forma parte do consello editorial da Biblioteca del Exilio e do consello de redacción das revistas Citania, Cuadrante, Unión Libre. Ten publicado artigos en Boletín Galego de Literatura, Ínsula, Verba, A Trabe de Ouro, Grial, Zurgai e Serta.
A Campa de Fieiró, Cereixedo, Cervantes
A Campa de Fieiró é un lugar da parroquia de Cereixedo no concello lugués de Cervantes na comarca dos Ancares. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2021 estaba deshabitado.
Ribadeo
Ribadeo é un concello da provincia de Lugo, pertence á comarca da Mariña Oriental. Segundo o IGE, a comezos de 2018 tiña 9900 habitantes (en 2015, 9929), despois de superar por primeira vez en 2011 a barreira dos 10 000 habitantes. O seu xentilicio (véxase no Galizionario) é «».
Xeografía
miniatura|esquerda|Vista da [[illa Pancha, na parte galega da saída da ría de Ribadeo. Ó fondo, o mar Cantábrico. Á dereita, a ría.]]
Localízase no extremo nororiental da provincia; ó norte linda co mar Cantábrico (uns 15 km de costa), ó leste coa ría de Ribadeo, que o separa do concello asturiano de Castropol. No extremo sueste, en Porto (parroquia de Vilausende) limita co municipio asturiano da Veiga (con nome oficial A Veiga/Vegadeo). Esta beira oriental ten uns 15 km, dos que algo máis de 11 son de ría. Ó sur linda co municipio de Trabada en toda a súa extensión, uns 12 km. Ó oeste limita con Barreiros, ó longo duns 15 km. De leste a oeste, pola parte máis ancha, mide 12,75 km, e de norte a sur uns 10,5 km. As coordenadas xeográficas do Concello abranguen dos 43° 27' 40" N ós 43° 33' 46" N, e dende os 7° 01' 09" O a 7º 12' 25" O. Está asentado sobre terreos xistosos formados por lousais uniformes, con niveis de cuarcitas e areíscas atravesados por filóns de cuarzo e un esporádico afloramento eruptivo nas proximidades de Rinlo. alt=Placa altimétrica de Ribadeo, sita no interior da casa do Concello.|miniatura|Placa altimétrica de Ribadeo, sita no interior da casa do Concello. O seu relevo ten unha relativa suavidade e con penachos de cresterías de cuarcitas, que se resolven en dúas unidades morfolóxicas, perfectamente definidas: ó norte e sobre o mar, unha plataforma litoral, que corresponde á denominada rasa cantábrica, mentres que no resto do territorio presenta unha sucesión de outeiros, cuxa máxima altitude se sitúa ó redor dos 555 metros. Este aspecto orográfico xeral queda limitado por unha primeira aliñación setentrional constituída por elevacións que comezan cerca de Liñeira e continúa polo extremo oriental de Cereixido (308 m), Acebedo (314 m) ou Canoíños (335 m), entre outros, e unha segunda aliñación (zona occidental e meridional) que se forma cos cumios de Penalonga (509 m), Mondigo (571 m) e o Val das Eguas (438 m). Estas aliñacións montañosas actúan como divisoria de augas entre a cunca do Eo e os regatos que verten directamente ó mar Cantábrico.
Hidrografía
A aba setentrional encóntrase percorrida por varios regatos que teñen os seus correspondentes nacementos nas ladeiras montañosas próximas á costa; a medida que esta rede fluvial se vai separando da divisoria de augas, os regatos descenden bruscamente cara á plataforma litoral, formando vales encaixados. A rede fluvial da zona meridional está formada por ríos de maior lonxitude que, dirixíndose cara ao leste, verten o seu caudal no río Eo ou na propia ría, accidente xeográfico procedente dun val fluvial que rompe a continuidade da plataforma de arrasamento, encaixándose nela por unha elevación costeira, por un descenso do nivel mariño, ou ben por un mecanismo de erosión remontante ó perde-la anchura a rasa polo retroceso cara a terra do acantilado.
Ríos
miniatura|Vista da Punta da Cruz, na parte asturiana da saída da [[ría de Ribadeo|ría, dende preto da Pena Furada, sobre a ría. Ó fondo, o mar Cantábrico. En primeiro termo, a ría.]]
Praias
O termo municipal conta con varios areais e coídos ao longo do seu litoral, a maioría situados na franxa cantábrica, en mar aberto, mais tamén algunhas praias recolectas na propia ría. A continuación lístanse as principais de oeste a leste.
Clima
Ribadeo tivo unha estación meteorolóxica para toma de datos de pluviosidade e vento na Illa Pancha a finais dos anos 1920, e tamén dende aquela época ata a actualidade consérvanse datos completos aínda que descontinuados da Estación Meteorolóxica da Granxa Escola Pedro Murias.
Ribadeo posúe unhas características bastante similares ás das outras dúas comarcas que forman A Mariña lucense, con temperaturas suaves na costa (sendo a media de 14 °C na estación Pedro Murias de Vilaframil ) e precipitacións medias durante todo o ano, cunha media de 1019 mm. Xa no interior, as temperaturas van descendendo e aumentan as precipitacións a medida que nos achegamos á montaña, cunha clara influencia nas condicións climatolóxicas dos ventos cantábricos, o que ocasiona unha oscilación térmica de 11,2 °C.
Flora
Na vexetación referente, temos por un lado a típica vexetación dominante das marismas costeiras atlánticas (Zostera marina, Zostera noltii, xuncais e canaveiras), e por outra unha gran superficie forestal ocupada por eucaliptos e piñeiros.
Antigüidade
Ribadeo debe o seu nome o río Eo, xa que, segundo Isidoro Millán, procede de "ripa-de-uve", nome prelatino que significaría húmido, mollar ou bañar. O nome de Eo aparece no documento do rei Silo (ano 775), quizais o documento escrito máis antigo da Península, baixo a forma "IUBE". A pesar de que, como sucede na maioría das poboacións urbanas de Galicia, a vila de Ribadeo carece dunha historia actualizada e completa, podemos sinalar que grazas ós traballos de eruditos locais (San Julián e Francisco Lanza) e as investigacións dos séculos XVI-XIX, pode describirse unha estampa bastante satisfactoria do Ribadeo moderno, quedando a prehistoria, a historia antiga e a medieval un tanto descoñecidas.
miniatura|Vista do Parque do Cargadoiro. Está construído na zona que a principios do século XX ocupaba o depósito de mineral de ferro procedente de [[Vilaoudriz, A Pontenova|Vilaoudriz, cunha pasarela que era a ponte que actuaba de cargadoiro.]]
Os primeiros vestixios históricos son de orixe fenicia, un asentamento mineiro-comercial alá nos séculos XX a XVI a.C. Aínda que é probable a presenza posterior de cartaxineses e gregos, pola importancia do seu comercio en Galicia, non se dispón de datos da súa incidencia na ría. Non hai certeza sobre o grupo étnico celta que poboaba a zona, segundo algúns foron os eosios e para outros foron os cibarcos. Sexa como for, houberon recibir a visita dos romanos, pero non hai achados de restos das calzadas, fontes, templos etc., tan só pequenas pezas de cerámica, algunhas moedas etc. En resumo, a existencia dalgunha mámoa testemuña un poboamento temperán, ó igual que sucede cos numerosos castros e os achados de torques, que evidencian unha florecente cultura do bronce.
miniatura|esquerda|Vista actual dunha antiga ponte sobre a vía abandonada do ferrocarril da [[liña Ribadeo - Vilaoudriz. O tramo actualmente forma parte do Camiño do Norte de Santiago de Compostela.]]
Dos primeiros séculos da nosa era cabe supoñer que a poboación celta-romana foi evolucionando dunha maneira similar a como se fixo no resto de Galicia. Máis adiante chegarían os suevos e parece ser que o declive foi bastante importante. Fálase de que un xenro de Paio de Asturias, chamado Afonso o Católico, repoboou Ribadeo quizais con refuxiados cristiáns que fuxían do avance musulmán. A igrexa de Ribadeo foi catedral ata o ano 918, no que Ordoño cambiou a sé a Mondoñedo, pero non duraría moito tempo.
Vestixios arqueolóxicos
Destaca o asentamento paleolítico de Louselas (Vilaselán). Hai mámoas no monte Mondigo. Asemade, hai restos da fortaleza dos castros en Vilaosende.
Hai castros en Vilaselán, Piñeira, A Devesa (aquí atópase unha praia co mesmo nome pola abundancia de restos que se atoparon, hoxe ocupados por unha construción), Vilaosende, As Anzas e Arante. Hai restos de murallas e castelo na vila de Ribadeo.
Asemade cabería falar do Carneiro alado e doutros lugares aínda a investigar, como as marcas atopadas na rocha nas inmediacións de Pena Furada ou na enseada previa á Illa Pancha.
Idade Media
Tamén concede ó bispado de Mondoñedo os dereitos sobre o territorio dependente da igrexa de Santiago de Vigo, que chegaban ata o porto de San Xulián (Porcillán), onde comezaba Vilaselán. Os desexos da monarquía de favorece-la nova vila percíbense tamén no feito de que no ano 1202 se ampliou considerablemente o seu alfoz: ademais do mesmo foro, a vila recolleu, pouco a pouco, outros elementos característicos do ámbito urbano: igrexa colexiata, conventos de San Francisco e Santa Clara (séculos XIII-XIV), murallas (derrubadas no s. XVIII e das que queda unha torre do s. XIII). Os traballos de investigación de Fernando Alsina expoñen -para esta data- a ruralización das súas xentes, dedicadas en maior medida ó aproveitamento agropecuario e en menor medida á artesanía. A paisaxe para os séculos XIV e XV era máis alentador: explotación das súas fragas, cultivo da vide e exportacións comerciais. Máis precisas son as noticias referentes a fidalguía do núcleo, feito que condicionará o goberno da vila e o seu alfoz dende finais do século XV ata comezos do XIX. Hai que ter en conta que neste anos posteriores producíranse cambios na sé bispal entre Mondoñedo e Ribadeo, que acabarán no ano 1270, cando Nuno II conceda a Colexiata, que chegará ata e século XIX.
No 1369, a loita polo trono entre Pedro I o Cruel e Henrique de Trastámara, marcou un cambio de rumbo para Ribadeo, que de estar baixo protección real pasou a ser un condado, en mans dun francés, Pierre de Villaines (Pierre le Begue, segundo outros) que a recibe coma pago polo seus servizos o 20 de decembro de 1369. Ó pouco tempo, este vendería o condado a Rui López Davalos, que se converteu no II conde de Ribadeo e que caeu en desgraza ante o novo rei Xoán II, o cal se viu na obriga, a falta de descendencia por parte do conde, de dividir o condado; aínda que máis tarde volveuno a unir, despois de concederllo no ano 1431 a Rodrigo de Villandrando. Despois dunha sucesión de condes, o condado seguiu unificado ata que co casamento de Rodrigo de Silva e Sarmiento de Villandrando e a III dona da familia de Híjar, incorporouse ó condado da Casa de Híjar, ata o século XIX, no que, coa morte do XXIV conde de Ribadeo e XVI duque de Híjar, Afonso de Silva y Fernández de Córdoba (no ano 1955), pasou á Casa de Alba. A herdeira foi a súa neta Cayetana Fitz-James Stuart y Silva, XXV condesa de Ribadeo.
Ao comezo dos tempos modernos -sobre o 1500- Ribadeo aparece, en definitiva, baixo o dominio particular dos seus condes, no que concirne ao seu goberno, e dende o punto de vista económico da vila encontrábase estreitamente vinculada á economía do Atlántico, grazas ás exportacións de madeira en dirección a Sevilla e Lisboa, a construción de naos e a emigración cara a Sevilla e Indias.
Idade Moderna
miniatura|esquerda|Ribadeo no debuxo de [[Pedro Teixeira Albernaz|Pedro Teixeira en 1634.]] Ata 1660-1680 a vida comercial da vila xira en torno ó comercio da madeira, como o demostran as escrituras de frete e outros contratos entre mercadores. Dende o punto de vista social é significativo que, entre os séculos XVI-XVIII, a relación entre fidalgos e comerciantes fose fluída e aberta, sen que se poida establecer distincións artificiosas entrambos grupos. Pese a que o movemento económico era intenso no século XVI e na primeira metade do XVII, as dimensións da vila eran reducidas: uns 254 veciños no 1587, e practicamente os mesmos -243- no 1646. A mediados do século XVIII o comercio da madeira deixou de te-la importancia de antes, e o tráfico do porto baseábase na importación de sal, ferro e téxtiles. Este cambio de orientación económica produciuse cando se autorizou a importación directa e con desgravacións dende a Europa do Norte.
No ano 1751 o condado parecía ter sete freguesías e oito vilas: Ribadeo, Vilaselán, Vilaframil (A Devesa), Vilandriz (A Devesa), Vilagüiz (A Devesa), Vilamariz (Arante) e Vilavella (Ribadeo). Dende entón, o ritmo da zona cambiou, asentándose nela unha serie de comerciantes, en particular asturianos -Ibáñez, Campoamor, Villaamil, Lanza-, a cuxos almacéns se acudían na busca de liño, para elaborar os panos que posteriormente se exportaban a Castela. Neste momento, despois da absorción do Condado, Ribadeo é un señorío xurisdicional cunha serie de privilexios tributarios para os señores xurisdicionais ata case o final da súa existencia no 1812. Neste mesmo ano, o dato demográfico dos veciños do señorío era de 948, repartidos da seguinte forma: Ribadeo (280), Arante (65), Cubelas (140), Obe (91), Vilaselán (53), A Devesa (207), Rinlo (68) e Piñeira (64). thumb|Vista do estaleiro de Rivadeo [sic], J. Cuevas, [[La Ilustración Gallega y Asturiana, 1879.]]
A fusión en catro das sete antigas provincias galegas, en 1822, foille bo a Ribadeo xa que reducía o custo dos gravames, pero por pouco tempo. No 1823 volven a ser de novo sete e no 1833 establécense xa, definitivamente, as catro provincias actuais, co que Ribadeo deixa de formar parte da provincia de Mondoñedo, cidade coa que sempre mantivo enfrontamentos porque a sé episcopal, receosa da puxanza comercial da vila do Eo, gravou cunha gran cantidade de impostos, que incluso fixo fuxir a Castropol a unha parte importante da burguesía comerciante. Territorialmente, no 1835, algunhas parroquias do sur do concello de Ribadeo uníronse para constituír o concello de Cedofeita pero no 1843, a Xunta Provisional de Goberno de Ribadeo abortou esta iniciativa e nunca máis houbo problemas coa integridade territorial do concello. miniatura|Frontal da igrexa parroquial de Santa María do Campo, no centro urbano ribadense. O século XIX marca un punto de inflexión decisivo entre o Ribadeo antigo e o moderno coa desaparición da muralla, ademais doutras construcións que marcaban a vida da vila durante os séculos anteriores. O señorío de Ribadeo abarcaba as seguintes parroquias do concello: Santa María do Campo (Ribadeo), Santa María de Vilaselán, San Juan de Piñeira, Santa Eulalia (Santalla) de A Devesa, San Vicente de Cubelas, San Juan de Obe e San Pedro de Arante. O tráfico comercial e a vida económica do porto viuse seriamente afectada pero puido sosterse durante o século XIX, ó permitírselle na década dos 40 comerciar con América, e diversifica-las súas importacións con fertilizantes e coiros e aproveitarse do florecemento agrícola, baseado no cultivo do trigo, o millo e a pataca.
Século XX e actualidade
A comezos do século XX e ata mediados do mesmo, o tren mineiro da Liña Ribadeo - Vilaoudriz deu un bo empurrón a todo o contorno do río Eo, dende A Pontenova (onde se cargaba o mineral) ata o embarcadoiro de mineral de Ribadeo, hoxe pasarela-miradoiro turístico, onde se facía a descarga nos barcos. Foron aqueles uns anos de grande actividade social e cultural. Xurdiron varias sociedades culturais e bibliotecas. Abriu farmacia Manuela Barreiro Pico, a primeira muller farmacéutica de Galicia. A mediados de século creouse a Escola Agraria Pedro Murias, sustentada por un indiano en Cuba. No 1915 constrúese a Torre dos Moreno, unha das obras arquitectónicas máis características de Ribadeo, edificio que xa contaba con ascensor e sistemas de recollida de lixo por medio de tubaxes internas.
Das sociedades que se crearon a principios do século aínda existen dúas con patrimonios moi importantes, pero con pouca actividade. Unha é a Sociedade Filantrópico Dramática, propietaria do Cine Teatro, onde se organizaban actuacións con artistas ribadenses coma o cantante de ópera Manolo Cortés, os Ruiseñores do Eo e a Coral Polifónica. A outra é a Sociedade de Socorros Mutuos A Concordia, unha especie de seguridade social para os desamparados, que recentemente chegou a un acordo co Concello para crear un Centro de Día de asistencia ós maiores, situado no antigo matadoiro. Naceron tamén numerosas publicacións, algunhas efémeras, entre as que destacan Las Riberas del Eo e La Comarca del Eo (esta última fundada en 1919 por Francisco Lanza e vicedecana dos semanarios galegos, actualmente baixo a dirección do Progreso de Lugo).
O 23 de xullo de 1936 entraron en Ribadeo as forzas do bando fascista, nomeando como alcalde a Antonio Moreda Rodríguez. En consoancia con aqueles tempos, o 20 de xullo de 1937 acórdase pola corporación municipal restituír o costume de asistir ós actos eclesiásticos da Semana Santa. Asemade, nesas datas producíronse incidentes que levaron consigo mortes. De feito, en 2022 colocáronse catro ducias de Pedras da Memoria e en xullo de 2023 produciuse a exhumación de dous corpos dunha zona común do cemiterio.
miniatura|Vista do [[porto deportivo de Ribadeo|porto deportivo dende o Miradoiro da ermida de San Miguel.]]
Ribadeo mantivo ata os anos sesenta a cabeceira de Partido Xudicial, do que só queda como resto un xulgado de 1ª instancia.
Goberno e política
alt=Histórico número de Concelleiros por agrupación.|miniatura|Histórico número de Concelleiros por agrupación en democracia, ata 2015. alt=Histórico número de votos.|miniatura|Histórico número de votos por agrupación en democracia, ata 2015. Nas eleccións municipais do 2003, o goberno municipal estivo formado polos concelleiros do PSOE e BNG (4 e 3 concelleiros, respectivamente), sendo o alcalde Balbino Pérez Vacas (PSOE) e tenente de alcalde Fernando Suárez Barcia (BNG), e estando o PP, con 5 concelleiros na oposición. Os anteriores gobernos municipais foron do Bloque Nacionalista Galego (antes de 1995) e do Partido Popular (1995-2003). Tralas eleccións municipais do 2007 o goberno municipal formouse pola coalición entre BNG e PSdeG-PSOE, sendo alcalde Fernando Suárez Barcia (BNG). Por número de votos o partido máis votado foi o BNG co 30,77% dos votos, seguido polo PP co 28,98%, polo PSOE co 24,43% e pola Unión do Pobo Ribadense (UPRI) co 18%.
Nas eleccións de 2011 e 2015, o BNG acadou a maioría absoluta de concelleiros, sendo alcalde Fernando Suárez Barcia en ambos mandatos e, de novo, nas eleccións municipais de 2019 mantivo a alcaldía coa maioría absoluta. A finais de ano de 2014, pasou dos 10 000 habitantes, co que foron elixidos 17 concelleiros nas eleccións de 2015. A finais de 2018, contaba 9.962 habitantes, co que a partir das eleccións de 2019, volta a ter 13 concelleiros.
Economía e sociedade
miniatura|esquerda|Vista dunha das típicas [[casa de indianos|casas de indianos.]] Literalmente pódese dicir que Ribadeo pasou durante o século XX por varios estadios: dende fins do XIX ata 1910 houbo un considerable aumento da poboación, grazas ó crecemento vexetativo e a unha débil emigración. Entre 1910 e 1920 entrou nunha etapa de caída demográfica, debido ó menor crecemento vexetativo por causa dun aumento na emigración. Dende 1920 ata 1940 viviuse unha etapa de forte crecemento, alcanzándose na última das datas o maior número de habitantes en todo o século. Polo contrario, entre 1940 e 1970 e, a causa dunha forte emigración, prodúcese unha forte caída do compoñente demográfico, alcanzándose en 1970 un número de poboadores menor que no ano 1900. Xa por último, dende a década dos setenta en adiante asístese a unha recuperación demográfica polo freo da emigración.
Na actualidade, a poboación asenta sobre doce parroquias, que engloban a 137 entidades de poboación, destacando os núcleos de Rinlo e Ribadeo.
Economía
miniatura|Vista da [[ponte dos Santos, que une as beiras galega e asturiana da ría. En primeiro termo, o porto deportivo de Porcillán. A ponte é chamada así por ter dúas capelas próximas, unha a cada extremo (San Miguel na parte galega, San Román en Castropol, na asturiana). Vese ó fondo a saída da ría ó mar e, á esquerda, o forte de San Damián tras o cargadoiro de mineral.]] Ó igual que sucedeu no pasado, o sector produtivo dominante do municipio continúa sendo o terciario, na vila, e o primario nas parroquias rurais, o seu antigo alfoz. Por se-la localidade mellor equipada de toda a Comarca da Mariña Oriental, a vila ten e conserva -dende antigo- unha importante función comercial, portuaria e de servizos, polo que exerce unha forte atracción sobre a contorna rexional e sobre o occidente asturiano. O comercio, o turismo, os servizos profesionais e as actividades de ocio confiren á economía local un marcado rango urbano. O seu porto comercial pasou de mover máis de 220 000 millóns de toneladas o ano (celulosa, area de mina, magnesita, aglomerado, madeira, entre as principais cargas; millo, polpa de remolacha, entre as descargas máis importantes) a comezos de século a supera o medio millón na década dos 2010. Cun único porto na antigüidade, Ribadeo tivo un embarcadoiro de mineral proveniente de Vilaoudriz a comezos do século XX, e, tras desaparecer aquel (aproveitado hoxe para nunha pasarela panorámica) a comezos do século XXI conta con tres portos: o pesqueiro, cun movemento minguante, o deportivo, con máis de 700 amarres no 2020 e o comercial.
O sector primario dá ocupación a un terzo da poboación activa, tendo experimentado unha considerable melloría coa concentración parcelaria na maioría das parroquias. Coa mecanización e a modernización dos labores agrícolas logrouse deixar de lado o sistema de autoconsumo, para iniciar unha produción plural de explotación forestal e gandeira, de produción láctea e cárnica preferentemente. Dentro do sector gandeiro, destaca a produción vacúa seguida da porcina e, en menor medida, a cabalar e avícola; por todo iso, vese claramente como a labranza vaise convertendo nun sector subsidiario da gandería, verdadeira fonte da riqueza municipal. O sector pesqueiro, ten unha importancia económica secundaria dende finais do século XX. Coa construción do peirao de Mirasol, o porto da vila recuperou algo do auxe comercial de tempos atrás, ó fomentarse a súa dedicación o tráfico comercial interior con produtos minerais, madeira e os seus derivados. Polo que se refire á pesca, as capturas oriéntanse cara a especies como a pescada, o peixe sapo, a sardiña, o percebe e o mexillón, entre outras, constituíndose na principal fonte de ingresos para algunhas familias tanto da vila como da próxima poboación de Rinlo. Nos derradeiros anos, a exportación de algas e o cultivo de ostra e ameixa xaponesa conseguiu diversifica-lo sector. Complementan o espectro económico a construción, á que se dedica o 12% da poboación activa, e a pequena industria co 13,6% dos activos ocupacionais. En 2012 inaugurouse o Parque empresarial de Ribadeo situado xunto á A-8. miniatura|Aparcadoiro cuberto (Eroski - Vegalsa), área comercial de [[Vilar, Ove, Ribadeo|Vilar.]]
Comercio
É o centro comercial dunha ampla comarca. A comezos do século XXI estableceuse unha área comercial en Vilar, que en 2018 consta de dous hipermercados xeralistas e varias grandes superficies adicadas a mercadorías concretas.
ACISA Ribadeo é a asociación de comerciantes, industriais e autónomos que agrupa a boa parte do sector no concello dende o ano 1989.
Transportes
Na actualidade a conexión principal é por estrada, con conexións con Asturias (pola ponte dos Santos) e a costa galega (Foz, Ferrol, A Coruña, Santiago de Compostela) mediante a A-8 e a N-634, e un ramal desta (N-642 e N-640) a Lugo. Autobuses regulares enlazan coas principais vilas e cidades do contorno.
A vía férrea (vía estreita Ferrol-Xixón) comunica con Ferrol e Xixón e Oviedo pola costa. No pasado, un ferrocarril comunicaba coa Pontenova.
Ata a construción da ponte dos Santos había servizo de barcas que conectaba con As Figueiras e Castropol. Na actualidade quedou reducido a servizo de paseo turístico. Seguen chegando de xeito esporádico barcos ó porto deportivo.
Ten un pequeno aeródromo en Vilaframil usado por avionetas.
Deportes
Dispón de instalacións deportivas de tipo marítimo (club náutico, club de remo, Club de piragüismo Altruánetc.) a máis do tradicional campo de fútbol do Ribadeo FC no que se celebra anualmente o Trofeo Emma Cuervo con equipos visitantes, tres pavillóns cubertos, club de tenis, dous clubs de ciclismo, club de montaña, de xadrez etc., que fan que a actividade deportiva ó longo do ano sexa ampla, mantida tanto pola oferta como pola demanda. Recentemente uniuse a esta oferta o refundado club de baloncesto da vila.
Deporte cinexético
Este deporte, máis coñecido como caza, está moi presente nesta vila, ó igual que en toda a comarca. Na actualidade existe unha sociedade, chamada Sociedade "O Faisán". O deporte cinexético ten moitos seguidores nesta vila e na comarca, abonde dicir que o número de seguidores na comarca da Mariña son tantos como os do fútbol (sobre uns 1.000), aínda que as pezas de caza máis importantes son só o raposo, o xabarín e o corzo (este último máis abundante). Actualmente tamén se celebra un concurso con cans atraelados de rastro de xabarín cada ano.
Medios de comunicación
No 2012 editábase La Comarca del Eo (semanal), e é sede dunha emisora de radio, De la costa (cadea COPE).
Tivo diversos semanarios, como Las Riberas del Eo e Bandera Católica, así como no mesmo 2012 cerrou a súa emisora local Onda Cero. El Progreso mantén unha delegación, e La Voz de Galicia unha correspondencia.
Gastronomía
É famosa polos seus doces, especialmente os elaborados no convento de Santa Clara, entre os que os máis coñecidos son a torta Primavera e a torta San Honoré. Dende o 2004 celébrase a festa do Percebe en Rinlo, a comezos de agosto.
Turismo
Nos derradeiros anos organízanse unha serie de actos culturais, propiciando o turismo deste tipo. Destacan as xornadas 'Mar por Medio', ligazón coa cultura inglesa e as Xornadas de Medio Ambiente.
miniatura|Palco da Música, palco no Parque de San Francisco Ribadense.
Arquitectura
miniatura|Casa do Concello, antiga casa do [[Marqués de Sargadelos, entre a torre dos Moreno e a Aduana (nova). A notar o escudo da fachada, que tamén o é de Ribadeo (a versión actual está modernizada), e a escultura do Marqués, recentemente exposta baixando as escaleiras do Pazo Municipal.]] miniatura|esquerda|Mapa coa disposición das parroquias. A oferta artístico-cultural do concello é ampla e variada e moi difícil de enumerar. O patrimonio relixioso está integrado por:
O apartado relixioso complétase co convento de Santa Clara e varias capelas, espalladas por todo o termo municipal, como son: as de Santa María Madalena e a ermida da Nosa Señora das Virtudes, na parroquia de Arante; a capela de San Ramón (Devesa), con retablo barroco do XVIII, o que se lle engadou un Cristo do XVII; a Capela de Santo Estevo (Ove), cun retablo barroco dun corpo e tres fornelas; a Capela da Atalaia, o templo máis antigo que se conserva na vila, que foi reconstruída durante a repoboación que Fernando II fixo en 1182. Volveu a reconstruírse a principios do século, e só conserva a porta principal gótica do XV. Está formada por unha soa nave, arco triunfal e presbiterio, e na fachada, escudo da vila.
Polo que o Convento de Santa Clara se refire, levántase na praza do Campo, créndose a súa fundación no século XI, sendo reconstruído entre os séculos XIII e XIV. O conxunto está formado por un edificio rectangular, cun claustro do XVIII e igrexa, cunha soa nave cuberta con artesoado e arco triunfal oxival. No seu interior destaca unha lámpada rococó (XVIII) e diversas tallas e imaxes dos séculos XVII e XVIII.
miniatura|Vista da [[Torre dos Moreno, no Cantón dos Moreno.]] miniatura|esquerda|Aduana vella, sobre o Porto de Porcillán. miniatura|Imaxe da frontal máis característica: Aduana, Casa do Concello (Pazo do Marqués de Sargadelos), Torre dos Moreno.
A arquitectura civil presenta dous tipos de construcións, segundo se traten de construcións civís o militares. Nas primeiras destacan:
Ó longo do casco urbano, aínda se conservan fermosas residencias burguesas finiseculares, con influencia indiana; ou o edificio do Mercado Municipal, construído en 1935, cunha estrutura metálica e composición interesante.
Finalmente, como exemplo de arquitectura militar, cómpre cita-lo Castelo de San Damián, construído a principios do século XVII polo Marqués de Cerralbo, e medio reconstruído no ano 1774; foi entregado, con posterioridade a 1809, ó concello para a súa definitiva rehabilitación.
Entre as casas de indianos, construídas polos emigrados a Cuba na primeira parte do século XX, están a Torre dos Moreno, Casa do Óptico, Cuartel Vello, Casa da Axudantía, Casa dos Ananos, Casa de Sela, Casa de Boado, Casa de Don Clemente, Casa de Torres, Casa de Rodríguez Blas, Casa de Andés, La Calzada, Casas de San Roque e Casa de Don Inocencio.
Igrexas: Santa María Madalena (Cedofeita); Couxela; Cubelas; Santa Baia da Devesa; San Xoán de Ove; Piñeira; Rinlo; Vilaframil; Vilaselán; Vilaosende; Santa María do Campo; Convento de Santa Clara (XIII).
Capelas: San Lázaro; Virxe do Camiño; San Roque; Capela e Mirador da Atalaia; Capela do Carme en Piñeiro; Capela Maior; Capela de Santiago (Piñeiro); Da Natividade (Biso); Do Carmen (Vilela); San Sidro (Marelle); A Asunción (Las Anzas); Santa Filomena e San Ramón (A Devesa); Santo Estevo; Bo Xesús e Santa Lucía. Asemade, no cemiterio existe unha capela.
Castelos, Pazos e Casas: Castelo de San Damián; Pazo de Cedofeita; Torre dos Moreno; Pazo de Casa Grande; Casa e Capela de Guimarán; Hospital de San Sebastián e Cárcere; Palacio de Ibáñez, marqués de Sargadelos; Casa da Aduana; Casa do Patín; Cuartel Vello; Pazo de Quintalonga (Vilaosende); Casas da Banca.
Feiras, festas e tradicións
miniatura|Vista sobre a ría, tomada dende [[Castropol (Asturias). Ó fondo, a ponte dos Santos. En primeiro termo, a ría, onde se ve tamén un pouco do tesón de area, e a fronte da ría na beira ribadense, o paseo marítimo.]] Feiras e mercados: Festas e romarías:
Ribadeo, con catro festas ó longo do ano, é a parroquia que máis festas celebra, das doce que compoñen o concello. As Patronais de Ribadeo, que teñen como día máis importante o 8 de setembro, celébranse na honra a Santa María do Campo (patroa de Ribadeo).
Arredor do día 16 de xullo fanse as Festas da Virxe do Carme -ou do Carmo- (patroa dos mariñeiros), cunha procesión de embarcacións pola ría, levando a bordo a Virxe. Nesta procesión tirase á auga unha coroa de flores, en memoria dos mariñeiros mortos no mar.
O primeiro domingo de agosto celébrase a Xira de Santa Cruz, romaría campestre na ermida do mesmo nome, con concursos de gaitas, bailes, coros etc... Non lonxe desta data, concretamente o 16 de agosto fanse as Festas de San Roque na capela de San Roque. Xa no 4 de outubro (o mesmo día que empezan as de San Froilán en Lugo) celébranse as Festas de San Francisco, na rúa San Francisco.
Ademais, tamén ten outras celebracións: miniatura|Vista das estatuas dos [[cocos e igrexa de San Roque.]] Ademais, non se debe esquecer toda unha serie de festexos tradicionais, celebrados en cada parroquia e dotados dun ambiente festivo e familiar. Na romaría de Arante realízase unha procesión onde se levan sete cruces ou pendóns das sete distintas parroquias o 31 de maio.
No apartado etnográfico, cabe suliñar que aún viven nos ribadenses trazos da historia que lles axuda, en certa medida, a ter unha independencia cara ao resto da provincia galega. De feito tamén se narraba que nos primeiros días de 1809 e, con ocasión da invasión francesa, Melchor Díaz da Rocha (alcalde maior de Sante) ofreceu unha feroz resistencia as tropas do xeneral francés François M. Fournier. O 25 de xaneiro de 1809 entraron en Ribadeo as tropas francesas, esixindo gran cantidade de alimentos ás aldeas dos arredores. Polos abusos, o alcalde de Sante convocou aos veciños das parroquias de Sante, Vidal, Vilaosende, Cedofeita, Balboa e Coxela para que se negasen as esixencias do invasor; así foi como o 29 de xaneiro, Díaz da Rocha presentouse ante os franceses con 300 veciños armados con trabucos, chuzos e fouces, dispostos a defende-lo camiño entre Mondoñedo e Ribadeo, infrinxíndolles unha dura derrota. Porén, coa chegada dos reforzos de Lugo e Ferrol, os franceses lograron entrar en Ribadeo definitivamente. A pesar do fracaso da empresa, o feito non deixa de ser significativo, xa que grazas a el foi posible que, seis meses despois, o exército francés batérase na retirada cara a Astorga, abandonando definitivamente as terras galegas.
miniatura|Vista da ría en marea baixa. Ó fondo, a zona da saída. En primeiro termo, a zona [[ZEPA. Á dereita, a costa asturiana por Castropol e A Veiga. O centro urbano está cara ó fondo á dereita (non é visible na foto).]]
Os Cocos (o Coco e a Coca) son bonecos que saen ás rúas en días de festa, acompañados de cabezudos.
Lugares
Para unha lista completa de todos os lugares do concello vexa: Lugares de Ribadeo.
English As She Is Spoke
miniatura|O Novo Guia de Conversação, em Portuguez e Inglez, em Duas Partes. English As She Is Spoke, que nun inglés correcto debería ser English as it is spoken, cuxo título orixinal foi O Novo Guia de Conversação, em Portuguez e Inglez, em Duas Partes, é o título dunha guía conversacional portugués-inglés de 60 páxinas publicada en 1855 por Pedro Carolino e José da Fonseca, que debido aos seus numerosos e graves erros é considerado un dos grandes clásicos do humor non intencionado.
Annaba
Annaba (ِسياحة, en árabe) é unha cidade no nordeste de Alxeria, preto do río Wadi Seybouse e da fronteira de Tunisia. É a capital da provincia de Annaba. Conta con 235.100 habitantes (2004).
A cidade ten unha universidade, con 40.000 estudantes. O porto de Annaba é o primeiro porto industrial alxeriano.
Wilkinson Microwave Anisotropy Probe
WMAP (acrónimo de Wilkinson Microwave Anisotropy Probe, Sonda de Anisotropía de Microondas Wilkinson) foi un observatorio espacial estadounidense lanzado o 30 de xuño de 2001 mediante un foguete Delta 7425 desde o Centro Espacial de Cabo Cañaveral cara a unha órbita de Lisajous arredor do punto de Lagrange L2 do sistema Terra-Sol.
Características
O observatorio foi lanzado cara o punto de Lagrange L2 do sistema Terra-Sol, a 1,5 millóns de quilómetros de distancia da Terra na dirección contrario ao Sol, onde a gravedade dos dous corpos maiores se equilibran e o observatorio pode permanecer orbitando sen que nin a Terra nin o Sol lle pasen por diante.
Pedro de Quevedo y Quintano
Pedro Benito Antonio Quevedo e Quintano, nado en Villanueva del Fresno, Badaxoz, o 12 de xaneiro de 1736 e finado en Ourense o 28 de marzo de 1818, foi un eclesiástico e político español.
Biografía
De familia fidalga, cursou os seus primeiros estudos cos xesuítas de Badaxoz. Licenciouse en Teoloxía no Seminario Diocesano de Ávila e doutorouse na Universidade de Salamanca (1766).
Nomeado bispo en 1776, foi fundador do Seminario de Ourense en 1803, e un dos cinco elixidos para participar no Consello de Rexencia que fixo as funcións da Xunta Suprema Central durante a Guerra da Independencia. Foi nomeado Inquisidor xeneral ata a disolución do Santo Oficio polas Cortes de Cádiz, onde se mostrou renuente a recoñecer que a soberanía nacional recaese nas propias Cortes, negándose a xurar a Constitución de 1812 polo que foi desterrado. En 1816 o Papa Pío VII nomeouno cardeal.
Cancillós, Cereixedo, Cervantes
Cancillós é un lugar da parroquia de Cereixedo no concello lugués de Cervantes na comarca dos Ancares. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2021 tiña 8 habitantes, dos cales 6 eran homes e 2 eran mulleres.
Fundación Luís Tilve
A Fundación Luís Tilve é unha fundación constituída en 1989 e declarada fundación de interese galego pola Xunta de Galicia en 1991. A iniciativa da súa constitución atribúese ao secretario xeral da UGT-Galicia naquela época, Jesús Mosquera Sueiro, actual presidente da Luís Tilve. Entre os obxectivos da fundación está a difusión da historia do movemento obreiro galego, singularmente da UGT.