cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nacionalismo galego
Transición: a oportunidade perdida
Nas primeiras eleccións do post-franquismo (1979), o nacionalismo preséntase novamente fragmentado e con posicións rupturistas que asustan ao electorado máis moderado nun momento de grande incerteza política. Acadou algo máis do 10 por cen dos votos, sendo as forzas máis votadas o Bloque Nacional Popular Galego co 5,86 por cen e a coalición Unidade Galega (Partido Galeguista, Partido Socialista Galego e Partido Obreiro Galego) co 5,54 por cen. Non obtivo escanos. Isto deixaba ao nacionalismo galego en posicións de marxinación no proceso de reforma democrática e fóra de todos os resortes institucionais para o seu crecemento. Galiza irá a remolque de Cataluña e o País Vasco.
A autonomía
miniatura|[[Bandeira de Galicia|Bandeira de Galiza.]] Galiza obtén o seu Estatuto de autonomía o 6 de abril de 1981, quedando definida como nacionalidade histórica, ó nivel de Cataluña e País Vasco. O nacionalismo automarxinárase do proceso estatutario, aínda que o Partido Obreiro Galego de Camilo Nogueira (unha escisión da UPG), e o Partido Galeguista traballaran no consensuado Estatuto dos dezaseis, que as direccións políticas madrileñas das forzas estatais acabaron rexeitando.
Nas primeiras eleccións autonómicas, o nacionalismo volve a presentarse dividido. O Bloque Nacional Popular Galego en coalición cun PSG, xa sen Beiras, obtén 3 escanos e o 6 por cen dos votos. Isto foi considerado un éxito dada a ausencia de instrumentos institucionais e comunicativos cos que contaba o nacionalismo radical. Este consolidara unha división crónica con forzas como Galicia Ceibe que defendían a loita dende fóra do sistema e un claro independentismo. Algúns grupúsculos optaron pola loita armada seguindo a senda de Moncho Reboiras que fóra asasinado pola policía franquista. O BNPG mantívose firme na súa opción pacífica e favorable á participación nos procesos electorais. Pero o esforzo da coalición BNPG-PSG veríase frustrado cando os seus deputados foron expulsados do Parlamento galego por negárense a xurar a Constitución española de 1978.
As contradicións de UCD no proceso estatutario, daban paso a unha AP galeguizada vitoriosa e puñan de manifesto, segundo todos os analistas, que había espazo para un nacionalismo de centro. O primeiro intento xa o protagonizara a coalición Unidade Galega, que integraba ao Partido Galeguista e outras forzas máis á esquerda, cun importante apoio nas cidades nas primeiras eleccións municipais de 1979 con 6 concelleiros en Pontevedra, 5 en Santiago e Coruña e 3 en Vigo e Ferrol, chegando a acadar a alcaldía da Coruña. Con todo, esta coalición non foi duradeira. Na Xunta de Galiza, o binomio Albor-Xosé Luís Barreiro, coa achega dalgún conselleiro de vella militancia galeguista na II República como Xosé Filgueira Valverde á fronte de Cultura, parecían querer ocupar o espazo galeguista de centro ao fío do slogan electoral Galegos coma ti. As eleccións municipais de 1983 cunha recentemente nada Coalición Galega colocada en terceira posición con 858 concelleiros a moi pouca distancia do PSOE, anunciaba que isto non era posible.
Nas eleccións autonómicas de 1985, Coalición Galega estreábase como partido brillantemente co 13 por cen dos votos e 11 escanos, freaba o crecemento da dereita española en Galiza e convertíase en chave. Os seus deputados non estiveron a altura e, incapaces de resistir a presión das forzas estatais, caeron en divisións e subdivisións ata aceptar o desembarco do líder real de Alianza Popular en Galiza, Xosé Luís Barreiro Rivas, tras o seu intento de derrocar dende dentro da Xunta de Galiza a Fernández Albor. [[Xosé Manuel Beiras.|dereita|200px|miniatura]]
Nacería un goberno autonómico tripartito con dous partidos nacionalistas: Coalición Galega (agora en mans de Barreiro Rivas) e o Partido Nacionalista Galego, PNG, ineficazmente dirixido polo que fora candidato de Coalición Galega Pablo González Mariñas. A Presidencia da Xunta era para o PSdeG, nun momento en que este propiciaba a reconversión industrial, as cotas lácteas, a rebaixa autonómica da LOAPA, os recortes na frota e un recurso de inconstitucionalidade contra a lei de normalización lingüística aprobada por unanimidade no Parlamento de Galiza. Tales peripecias serían castigadas electoralmente nos comicios autonómicos de 1989.
Neles o Bloque Nacionalista Galego, xa claramente proclive ao traballo institucional, iniciaba unha carreira ascendente que parecía imparable elección tras elección, ocupando espazos de centro esquerda da man de Beiras. O nacionalismo democrático perdera 10 anos de historia na súa automarxinación, pero acabaría sendo a segunda forza política en Galiza e a máis clara oposición nos repetidos mandatos de Fraga. Este aupábase ao Goberno de Galiza tras unha axustada vitoria da súa coalición (PP-CdG), onde se incorporaban sectores descontentos de Coalición Galega a través dunha nova forza galeguista de centrodereita Centristas de Galicia, cuxo líder Victorino Núñez, Presidente da Deputación de Ourense, pasaría a ser o Presidente do Parlamento de Galiza.
Os restos menos ideoloxizados de Coalición Galega ensaiarían candidaturas en comicios locais con éxito notable (Coalición Progresista Galega, con 610 concelleiros nas eleccións municipais de 1987; discreto (Converxencia Nacionalista Galega con 137 concelleiros nas eleccións municipais de 1991), ou nulo (Democracia Galega, con 36 concelleiros nas eleccións municipais de 1999). Outros integraríanse, a través do Partido Nacionalista Galego, no BNG.
Cambio de século e experiencia de goberno
dereita|250px|miniatura|[[Anxo Quintana nun mitin do BNG en Compostela.]] Pero o cambio de século marca unha lenta caída. Nas eleccións galegas do 2005, pasou xa a ser a terceira forza política con 13 deputados, a mesma representación que obtivera doce anos antes (1993).
Nas eleccións municipais de maio de 2007, o BNG acada o 19,19 por cen dos sufraxios. Cunha mensaxe rural, lonxe da imaxe rebelde e intelectual dos anos noventa, agudiza a súa continua caída nas cidades que compensa con contundentes vitorias en vilas medias como Monforte de Lemos, Arzúa, Carballo, Bueu, Teo ou O Porriño disputando espazos sociais que eran no pasado recente couto do Partido Popular de Manuel Fraga Iribarne. O abandono por parte do Partido Popular da súa tradicional retórica galeguista e rural, fai que o BNG ocupe espazos que amortecen a fuxida do voto urbano e xuvenil que o caracterizou. [[Xoán Gato, coordinador de Terra Galega.|miniatura|esquerda]]
Na opción de centro presentouse Terra Galega que conseguiu superar a barreira do 2 por cento e algúns éxitos moi localizados. O recentemente refundado por segunda vez Partido Galeguista, perdidas as súas raizames históricas, colleitou un claro fracaso.
Na liña independentista, os partidos con máis forza son a Frente Popular Galega e Nós-Unidade Popular.
O nacionalismo galego ten experimentado un notable crecemento nos anos recentes, pasando o voto nacionalista dun 9% a máis dun 25% a finais dos anos noventa. Apareceron moitas organizacións xuvenís que apoian o independentismo galego, e, malia seren moi numerosas, carecen de éxito e poder político real. Entre estas, a máis forte é a Frente Popular Galega. Pola súa banda, Nós-Unidade Popular ten organizado campañas para o retiro dos restos da simboloxía do réxime franquista que aínda quedan en Galiza.
O nacionalismo galego de esquerdas acadou un fito histórico tralas eleccións autonómicas do 2005. Por primeira vez, malia ter experimentado un descenso dos votos e de escanos, un partido nacionalista galego de esquerdas, o BNG, logrou formar parte do goberno, ocupando o seu dirixente Anxo Quintana o cargo de vicepresidente da Xunta de Galiza e as consellarías de Medio Rural, Innovación e Industria, Cultura e Vivenda. Así, o BNG obtivo a vicepresidencia, que aprobou importantes proxectos para o galeguismo, como son a creación dunha rede de galescolas ou as festas dos maiores ; a Consellería de Cultura e Deporte, que realizou a completa reactivación da selección galega de fútbol, que pasou polo seu "bautismo de lume" nun partido amigábel contra a selección do Uruguai o sábado 29 de decembro de 2005, sendo o resultado 3 - 2 a prol de Galiza. Ademais asumiu a Consellería de Medio Rural que tivo que loitar contra a vaga de incendios forestais de 2006 e redactou o proxecto da Lei 7/2007, de 21 de maio do banco de terras, e a Consellería de Innovación e Industria, que legalizou globalmente as minas ilegais mediante a disposición final da Lei 3/2008, de 23 de maio, de ordenación da minería de Galiza e impulsou un concurso eólico que supuña a instalación a medio prazo de 6 000 megawatios máis ao longo de todo o territorio nacional. Finalmente a Consellería de Vivenda e Solo, sen competencias urbanísticas, que licitou a ampliación de determinados parques empresariais e suprimiu a bolsa de alugueiro.
Nas eleccións ao Parlamento de Galiza de 2009 o BNG continuou a súa caída en votos, perdeu un deputado e foi desaloxado da Xunta de Galiza.
Actualidade
Tras a XIII Asemblea Nacional do BNG, abandonaron esa forza política varios sectores. Os centristas constituíron un novo partido Compromiso por Galicia. Mentres que pola esquerda o Encontro Irmandiño de Xosé Manuel Beiras configurou o 14 de xullo de 2012 ANOVA-Irmandade Nacionalista. Esta forza integrou á Fronte Popular Galega na liña de recuperar un discurso soberanista, ecoloxista e en conexión coa indignacion social derivada da crise económica. Seguindo esta orientación coaligouse con Esquerda Unida colleitando un éxito electoral no seu primeiro ensaio nas eleccións autonómicas do 2012. A coalición nacionalista e de esquerdas denominouse Alternativa Galega de Esquerda e acadou preto do 14% dos votos (máis de 200.000) e 9 deputados, desbancou ao PSOE da segunda praza no voto das urbes e deixou ao BNG nunha cuarta posición no ámbito nacional con 146 000 votos e 7 deputados.
Compromiso por Galicia acadou 14 586 votos.
A XIV Asemblea Nacional do BNG elixiu co 95% dos votos ao catedrático de Economía Aplicada Xavier Vence portavoz nacional en substitución de Guillerme Vázquez.
Nas eleccións xerais do 20 de decembro de 2015 Anova integrouse na candidatura de En Marea que acadou con 6 deputados, 408 370 votos e o 25,04% dos votos a segunda posición e se presentara coa arela de acadar grupo parlamentar propio. As forzas estatais opóñense a esa pretensión cunha lectura restritiva do regulamento do Congreso.
Reforma do estatuto e dereito a decidir
Coa reforma do estatuto de autonomía, o BNG tentaba acadar maiores cotas de autogoberno en materias como a Pesca, a Xustiza, Policía autonómica, as concas fluviais, asistencia social da inmigración, a ordenación do litoral, medio ambiente, industria, a administración local (baleirando de contido as Deputacións) ou o idioma galego, equiparando o seu status xurídico ao castelán.
Propoñen, así mesmo, incorporar unha lista de dereitos cívicos consonte as novas tendencias sociais e un modelo de financiamento autonómico que reverta en Galicia o valor engadido xerado polos seus sectores produtivos.
Para eles tiña especial transcendencia introducir no preámbulo unha mención a Galiza como nación. O PSdeG, a través do presidente da Xunta Emilio Pérez Touriño, avogou pola introdución do termo "nación común dos galegos" inspirada no Himno galego que fai mención á Nazón de Breogán. Aínda así, era difícil que fora incluído debido á necesidade normativa de contar cos votos do PP para sacar adiante a reforma. Unha comisión parlamentaria formada por todos os grupos da Cámara galega elaborou en 2008 un texto case completo, pero Alberto Núñez Feijóo, o líder da oposición, abortou a tentativa.
Actualmente, a reivindicación da reforma do estatuto foi substituída por unha volta ao soberanismo mediante a reclamación do dereito a decidir, seguindo as pasadas do proceso catalán.
Partidos políticos
miniatura|Manifestación da [[Frente Popular Galega no Día da Patria de 1991]]
Estación de Camp de Tarragona
Esta dispon de 8 vías de ancho internacional, 4 de elas sen andens para trens sen parada na estación que actualmente só usan os AVE directos Madrid-Barcelona ou semidirectos Madrid-Zaragoza-Barcelona.
Historia
Vista da estación|220px|miniatura|esquerda A estación inaugurouse o 26 de decembro de 2006 coa prolongación da LAV Madrid-Zaragoza-Lleida ata o cambiador de ancho de Roda de Berà, converténdose en estación terminal do AVE. Ao principio realizábase o traxecto ata/dende Madrid-Puerta de Atocha en 2 h 50 min, e na actualidade reducíuse ata as 2 h e media.
Foi a estación terminal dos trens AVE da L.A.V. Madrid-Barcelona-Fronteira francesa ata o 20 de febreiro de 2008, cando o AVE chegou a Barcelona.
A estación está situada practicamente no mesmo lugar no que se atopaba a antiga estación de Renfe de La Secuita-Perafort, da liña Reus-Roda de Berà, clausurada nos anos 1990.
Remo (deporte)
Coñécese como remo o conxunto de disciplinas deportivas que consisten na propulsión dunha embarcación por medio da forza muscular dun ou varios remeiros, que poden empregar un ou dous remos, sempre usados como pancas, cun punto de fixación á embarcación. O remo distínguese do piragüismo en que neste último o deportista vai colocado de fronte ó movemento porque non fai panca co remo para avanzar, mentres que nas disciplinas de remo o deportista vai sempre sentado de costas ó sentido do movemento. miniatura
Nunha embarcación de remo, tódolos elementos están fixados ó corpo da embarcación, incluídos os propios remos (unidos por unha articulación), menos o banco no que se senta o remeiro. Este banco pode ser fixo ou móbil, de tal xeito que hai dúas categorías principais dentro do deporte do remo: o remo de banco fixo, e o remo de banco móbil. A diferenza principal entre unha e outra categoría é que no remo de banco fixo, o esforzo se realiza nos brazos e nas costas, mentres que no remo de banco móbil, este deslízase sobre unhas rodas pequenas de xeito que o esforzo se realiza nos brazos, nas costas e tamén nas pernas. Os remo de banco móbil practícase sobre augas tranquilas.
Hai certas modalidades de remo que son olímpicas, en categoría masculina dende 1900, e en categoría feminina dende 1976. Distínguese pois o remo olímpico, con 14 modalidades (todas elas de banco móbil); do remo non olímpico, con máis modalidades, incluídas tódalas de banco fixo.
En Galicia ten moita tradición a disputa de competicións en banco fixo, principalmente en traiñeiras e bateis. Os clubs de remo máis salientables participan cada ano na Liga Galega de Traiñeiras, dende a cal pódese ascender á máxima categoría cantábrica, a Liga ACT.
A nivel internacional, existen probas tan senlleiras como a Regata Oxford-Cambridge (The Boat Race), que se leva disputando dende 1829 en augas do Támese entre estudantes das universidades de Oxford e Cambridge.
Emblema de Omán
O emblema nacional de Omán é un dos símbolos nacionais do país e consiste nun khanjar enfundado na súa vaíña por diante de dúas espadas cruzadas. Foi adoptado no século XVIII como insignia da familia real omaní, e posteriormente chegou a ser o emblema nacional do Sultanato de Omán. O emblema tamén aparece na beira esquerda da bandeira de Omán.
Richard Rodgers
Richard Charles Rodgers, nado en Nova York o 28 de xuño de 1902 e finado na mesma cidade o 30 de decembro de 1979 foi un compositor estadounidense de máis de 900 cancións e 43 musicais de Broadway, que o converteron nun dos máis destacados compositores da música estadounidense do século XX. É coñecido polas súas composicións cos letristas Lorenz Hart e Oscar Hammerstein II. As súas composicións tiveron un impacto importante na música popular.
Rodgers foi a primeira persoa en gañar os que se consideran os principais premios en televisión, música, cinema e teatro de Broadway (Emme, Grammy, Óscar e Tony), coñecidos colectivamente como EGOT. Ademais, recibiu un premio Pulitzer, logro que só conseguiron el e Marvin Hamlisch.
Traxectoria
Estudou na Universidade de Columbia onde coñeceu a Lorenz Hart e despois estudou composición no Instituto de Arte Musical. O seu primeiro éxito xunto a Hart foi unha revista titulada The Garrick Gaieties de 1925. A súa comedia On Your Toes de 1936 co ballet de jazz "Slaughter on Tenth Avenue", estableceu formalmente a danza como un compoñente fixo da comedia musical.
Rodgers e Hart traballaron xuntos noutras obras como Babes in Arms (1937), The Boys from Syracuse (1938) e Pal Joey (1940). Logo da morte de Hart, Rodgers colaborou co libretista Oscar Hammerstein II en obras como The Sound of Music, que foi adaptado ao cinema con Julie Andrews como protagonista. O seu musical Oklahoma!, gañador do premio Pulitzer en 1943, gozou dunha posta en escena sen precedentes en Broadway, con 2248 presentacións.
John Howe
Traxectoria
Howe e Alan Lee foron os artistas principais na triloxía do Señor dos Aneis de Peter Jackson. Tamén reilustrou os mapas do Señor dos Aneis, O hobbit e O Silmarillion entre 1996 e 2003.
O seu último traballo con Peter Jackson é a adaptación cinematográfica da obra O Hobbit, formando equipo, unha vez máis, con Alan Lee como deseñador conceptual do mundo de Tolkien.
Distrito de Machinga
Machinga é un distrito do Malawi localizado na Rexión Sur. A súa capital é a cidade de Machinga. Cobre unha área de 3.771 km2 e segundo estimacións do ano 2004 tiña unha poboación de 417.594 habitantes.
Ebolavirus
O nome Ebolavirus deriva do río Ebola (ás veces ortografado Ébola) da República Democrática do Congo (antes Zaire), onde foi descuberto, e o sufixo taxonómico de xénero -virus. O xénero foi introducido en 1998 coa denominación "virus de tipo Ébola" ("Ebola-like viruses"). En 2002 o nome cambiouse a Ebolavirus e en 2010, o xénero foi emendado.
Criterios de inclusión no xénero
Un virus da familia Filoviridae é membro do xénero Ebolavirus se cumpre os seguintes criterios:
Clasificación
miniatura|Micrografía electrónica dun virión de virus Ebola. miniatura|[[Árbore filoxenética que compara Ebolavirus e Marburgvirus. Os número indican a porcentaxe de confianza das ramas.]]
As cinco especies caracterizadas de ebolavirus, que cada unha contén un só virus, son:
Evolución
A velocidade de cambio xenético nestes virus é cen veces menor que no virus da influenza A en humanos, pero da mesma magnitude que a do virus da hepatite B. Facendo unha extrapolación cara ao pasado utilizando estas velocidades vese que o Ebolavirus e Marburgvirus diverxeron hai varios miles de anos. Porén, os paleovirus (fósiles xenómicos) de filovirus (Filoviridae) encontrados en mamíferos indican que esta familia ten unha antigüidade de polo menos dez millóns de anos.
Investigacións
Un estudo de 2013 illou anticorpos de morcegos da froita en Bangladesh específicos contra os virus Ebola Zaire e Reston, identificando así potenciais hóspedes víricos e signos da presenza de filovirus en Asia.
A Guarda
A Guarda é un concello da provincia de Pontevedra, pertencente á comarca do Baixo Miño. Segundo o IGE no ano 2016 tiña 10.133 habitantes (4.937 homes e 5.196 mulleres). O seu xentilicio (véxase no Galizionario) é.
Xeografía
Sitúase no suroeste de Galiza, onde desemboca o río Miño. Limita co océano Atlántico polo oeste, co concello do Rosal polo norte e o leste, e ó sueste con Portugal, a través da fronteira natural do río Miño. Pódese chegar por estrada desde Tui e desde Baiona pola estrada PO-552, e desde Caminha por transbordador. Atópase a 50 km de Vigo e a 120 de Santiago de Compostela.
Destacan os cumios do monte de Santa Trega (341 m) e do monte Terroso (350 m).
Historia
A historia do concello está en gran medida condicionada pola súa situación xeográfica, ó ser un lugar estratéxico con abundantes recursos naturais. Os restos humanos máis antigos datan de hai uns 12.000 anos, atopados nos distintos socalcos do val do río Miño. Os grupúsculos de homes primitivos formaron o que se coñece como Cultura Camposanquiense, dado que foron atopados na parroquia de Camposancos, na ladeira do monte de Santa Trega.
miniatura|esquerda|Desembocadura do [[río Miño.]]
No neolítico (entre o 5000 a.C. e o 2000 a.C.), tivo lugar un perfeccionamento da industria lítica. Deste período son características as mámoas.
Na idade de bronce (entre o 2000 e o 1000 a.C.) comezan os contactos por mar con culturas mediterráneas, primeiro cos fenicios e, despois, cos gregos. O máis característico deste período son os petróglifos, gravados nas pedras con debuxos esquemáticos con gran valor documental sobre a vida desa época.
miniatura|Castro de Santa Trega.
Na idade de ferro (primeiro milenio antes da nosa era) tivo lugar a cultura castrexa. Esta foi a etapa de maior esplendor, como se deduce do gran número de castros do lugar, destacando os da Forca, A Bandeira ou Santa Trega. Este último, datado entre os séculos I a. C. e I d. C., situado nas proximidades do cumio do monte, supón unha das mostras máis significativas da cultura galaico-romana de Galiza.
Na alta Idade Media asentáronse na comarca do Baixo Miño comunidades relixiosas cristiás en varios cenobios, sendo os primeiros referentes administrativos supeditados á diocese de Tui. Logo de varias repoboacións, o rei Afonso II concedeu o couto da desembocadura do Miño ó Conde de Soutomaior.
A partir do século XII A Guarda estivo baixo a protección dos monxes cistercienses asentados en Oia. Nestas datas é cando se menciona por vez primeira o nome da Guarda nun documento, concretamente no ano 1195. Nos seus documentos fálase da próspera vida comercial que tiña a localidade. Nesa época fíxose un trazado urbanístico similar ó doutras vilas mariñeiras galegas, como Baiona ou Noia, con murallas en forma de triángulo, cun lado cara ao mar e no vértice contrario a igrexa. A finais da idade Media a igrexa parroquial foi ampliada para adaptarse ó crecemento da poboación.
A cuestión demográfica foi determinante no século XVI coa irrupción de varias pandemias, que causaron un descenso da poboación. Con licenza de Filipe II, a casa de Soutomaior promoveu un convento da comunidade de relixiosas beneditinas independentes da casa nai de San Paio de Antealtares de Santiago de Compostela.
O século XVII foi crucial para a historia da Guarda, debido ás presións belixerantes derivadas da guerra dos Trinta Anos. Construíuse o castelo de Santa Cruz, unha praza militar conquistada polos portugueses en 1665. Con esta vitoria, A Guarda pertenceu ó Reino de Portugal durante tres anos. Daquel tempo é tamén unha pequena fortaleza situada nun pequeno illote na boca do porto, que recibía o nome de Atalaia, elemento protagonista do escudo do concello.
miniatura|esquerda|Solpor na Guarda.
Durante o século XIX houbo un forte descenso de poboación provocado pola emigración cara a América, especialmente a Porto Rico. Ata 1845 o concello incluíu os terreos do concello do Rosal. Na segunda metade dese século instalouse no lugar da Pasaxe un importante colexio xesuíta.
O século XX estivo marcado pola fractura social que supuxo a guerra civil. A Guarda viuse axiña tomada polo alzamento nacional, pero o conflito notouse sobre todo na represión da retagarda, con paseados, fusilamentos, campos de concentración, malleiras, extorsións e exilios.
Na actualidade, o concello sofre unha reconversión encuberta. Logo dunha época de esplendor no sector da pesca, intenta transformarse, debido á súa falta de tecido industrial, nun concello adicado ós servizos, sobre todo ó turismo. Pero este xiro económico supuxo unha nova vaga de emigración, desta volta cara ás illas Canarias. Esta problemática comporta un estancamento demográfico.
Arqueoloxía
Entre os abondosos restos arqueolóxicos destaca o castro de Santa Trega. Un poboado amurallado con portas ó norte e ó sur. Nel atópanse restos do trazado viario, de vivendas, canles e depósitos de auga, fornos e outros materiais arqueolóxicos.
Posúe un museo arqueolóxico, onde se expoñen distintas elementos das diferentes culturas antigas asentadas na Guarda. Desde pezas do paleolítico (coitelos bifaces ou picos), do neolítico (coitelos puídos, cerámica...), da idade de bronce (fouces, puñais...), da cultura castrexa (pedras labradas, cerámica e ourivaría de bronce e ouro) e da Roma Antiga (terra sigilatta, tellas, ánforas, moedas...).
Arte relixiosa
O conxunto artístico máis importante está situado na Igrexa Parroquial de Santa María Asunción da Guarda, no centro da vila. Aparece documentada no século XII. Conserva elementos do románico no muro norte. A planta é de cruz latina, con tres naves e con capelas laterais (da Trindade e das Dores). No seu interior destaca a gran variedade de retablos barrocos, o conxunto de pinturas manieristas sobre táboas e o conxunto de frescos rococós. A fachada é barroca con lenzos murais brancos debido á influencia portuguesa. A fachada sur obedece a esquemas renacentistas, cun tímpano que realza unha furna cunha imaxe barroca da Virxe. O campanario é moi monumental, sendo unha fusión entre o barroco con aspectos neoclásicos.
A igrexa parroquial de Santa Isabel de Camposancos data de 1816, e a de San Lourenzo de Salcidos de 1530. Tamén existen varias capelas: a de Santa Trega (século XII), a da Virxe da Guía (século XVI), a de San Caetano (século XVIII) e a de San Roque (século XX). A capela de Santa Trega ten un Viacrucis con medallóns do escultor Julio Vicent Mengual, realizados a partir de 1922. miniatura|[[Convento de San Bieito da Guarda|Convento de San Bieito.]] Outro conxunto significativo é o Convento de San Bieito, construído entre 1558 e 1561 como Mosteiro da Transfiguración do Señor. Fundado por catro irmáns: Álvaro, García, Isabel e María Ozores de Sotomayor, naturais do Señorío de Teáns, Salvaterra de Miño, bisnetos de Pedro Madruga. A carta fundacional, asinada polo nuncio de Pío IV en Portugal, é do 7 de setembro de 1561. A inauguración foi o 5 de agosto de 1567 e estivo presidida polo bispo de Tui Diego de Torquemada. O edificio sufriu unha reforma importante no século XVIII, cunha portada barroca na porta norte da igrexa. A comunidade de beneditinas ocupou o convento durante 417 anos, ata 1984.
miniatura|esquerda|175px|Torre do Reloxo.
Arte civil
miniatura|O Museo do Mar, na réplica da antiga atalaia. Destaca a Torre do Reloxo, antiga homenaxe medieval, que foi parcialmente destruída, reerixida no século XVI. Tamén destaca o Centro Cultural, edificio de estilo rexionalista deseñado polo arquitecto Tomás Bilbao Sertucha a finais da década dos anos 20 do século XX.
En 2009 abriu o Museo do Mar, no porto, ó final do paseo marítimo, nunha réplica da antiga atalaia, que alberga unha colección malacolóxica de máis de 18 000 cunchas.
Entre os monumentos de recente construción destaca a escultura adicada ao mariñeiro desaparecido, de Maxín Picallo; a adicada ós mariñeiros, de Antúnez Pousa, nas proximidades do peirao, e a dun rapaz sentado nun banco cun libro na man, ao carón da igrexa, de Cuqui Piñeiro.
Sendeirismo
A Guarda conta dende o 2010 cunha ruta homologada de sendeirismo, o PR-G 122 Camiños do Trega, apta para o turismo de natureza. Ascende ata o Monte Trega e ten vistas da Guarda, do Esteiro do Miño e de Portugal e o Atlántico.
Festas e tradicións
Desde 1913 celébrase a Festa do Monte, o segundo domingo de agosto. A festa culmina coa ascensión ó monte de Santa Trega. En xullo de 2009 foi declarada festa de Galicia de interese turístico.
Lugares da Guarda
Para unha lista completa de tódolos lugares do concello da Guarda vexa: Lugares da Guarda.
Medalla Elias Brenner
A medalla Elias Brenner é un recoñecemento ao mérito numismático outorgado pola Sociedade Numismática Sueca (Svenska numismatiska föreningen –SNF–).
Concesión
Trátase dunha medalla de prata que a xunta directiva da Sociedade concede anualmente, desde 1976, a un ou varios cidadáns suecos ou estranxeiros distinguidos pola promoción do coñecemento da numismática en Suecia.
De concorreren razóns extraordinarias, a medalla pode entregarse bañada en ouro (Vera Ekström, 1977; Torgny Lingren, 1981).
Caracterización
A medalla de prata foi creada en 1976 polo medallista franco-sueco Léo Holmgren. O seu anverso reproduce o retrato do numismático sueco Elias Brenner (1647-1717) realizado polo gravador Adolf Lindberg (1839-1916), coa lenda dividida en tres seccións: ELIAS BRENNER na súa parte superior: NAT [us]. MDCXLVII OB [iit]. MDCCXVII ás beiras, e NUMMOS SUECICOS PRIMUS COLLEGIT & EXPLICAVIT no exergo.
No seu reverso amósase o emblema da Sociedade Numismática Sueca e, tres coroas unidas nun anel, rodeado pola lenda SOCIETAS NUMISMATICA SUECICA CONDITA ANNO MDCCCLXXIII, e no medio PRO / MERITIS.
Distrito de Mangochi
Mangochi é un distrito do Malawi localizado na Rexión do Sur. A súa capital é a cidade de Mangochi. Cobre unha área de 6.273 km2 e segundo estimacións do ano 2004 tiña unha poboación de 711.179 habitantes.
Expulsión dos mouriscos
miniatura|300x300px|Embarque de mouriscos no Grao de Valencia, pintado en 1616 por Pere Oromig. A expulsión dos mouriscos da Monarquía Hispánica foi ordenada polo rei Filipe III e foi levada a cabo de forma graduada entre 1609 e 1613. Os primeiros mouriscos expulsados foron os do Reino de Valencia (o decreto fíxose público o 22 de setembro de 1609), ós que seguiron os de Andalucía (10 de xaneiro de 1610), Estremadura e as dúas Castelas (10 de xullo de 1610), a Coroa de Castela, e os da Coroa de Aragón (29 de maio de 1610). Os últimos expulsados foron os do Reino de Murcia, primeiro os de orixe granadina (8 de outubro de 1610), e máis tarde os do Valle de Ricote e o resto de mouriscos antigos (outubro de 1613). Trala promulgación dos decretos de expulsión, celebrouse o 25 de marzo de 1611 en Madrid unha procesión de acción de grazas «á que asistiu S. M. vestido de branco, moi galán», segundo relatou un cronista. En total foron expulsadas unhas 300 000 persoas, a maioría delas dos reinos de Valencia e de Aragón que foron os máis afectados, xa que perderon un terzo e un sexto da súa poboación, respectivamente.
Antecedentes
A poboación mourisca consistía nunhas 325 000 persoas nun país duns 8,5 millóns de habitantes. Estaban concentrados nos reinos de Aragón, no que constituían un 30% da poboación, e de Valencia, onde representaban un 33% do total de habitantes, mentres que en Castela estaban máis dispersos, chegando nalgúns casos, aínda que excepcionais, a concentrarse en torno ó cincuenta por cento da poboación, como en Villarrubia de los Ojos, segundo investigou Trevor J. Dadson; neste exemplo concreto, o exercicio efectivo da desobediencia civil impediu o seu desarraigamento. A isto hai que engadir a crenza xeral da época, que o hispanista holandés Govert Westerveld demostrou ser falsa mediante árbores xenealóxicas, de que o crecemento da poboación mourisca era bastante superior ó da "cristiá vella". As terras ricas e os centros urbanos deses reinos eran maiormente cristiáns vellos, mentres que os mouriscos ocupaban a maior parte das terras pobres e concentrábanse nos suburbios das cidades, dedicados ás únicas tarefas que as leis lles deixaban practicar: a albanelaría, a agricultura, a medicina e algunhas pólas da artesanía, xa que os gremios cristiáns foron estritamente exclusores dos mouriscos.
En Castela a situación era moi distinta: dunha poboación de seis millóns de persoas, entre os mouriscos sumaban uns 100 000 habitantes. Debido a esta porcentaxe moita menor de poboación mourisca, posiblemente o resentimento por parte dos cristiáns vellos cara ós mouriscos fose menor que na coroa de Aragón.
Un gran número de eclesiásticos apoiaban a opción de dar tempo, unha opción en parte apoiada por Roma, pois consideraban que unha total conversión requiría dunha prolongada asimilación nas crenzas e sociedade cristiás. A nobreza aragonesa e valenciana era partidaria de deixar as cousas como estaban, pois estes eran os grupos que máis se beneficiaban da man de obra mourisca nas súas terras. Porén, o campesiñado víaos con resentimento e considerábaos rivais.
1189
Mortes
Historia ano a ano
Camilo de Dios Fernández
Camilo de Dios Fernández, nado en Sandiás en 1933 e finado ibídem o 17 de decembro de 2019, foi un guerrilleiro antifranquista, sindicalista e político galego.
Traxectoria
A súa nai Carmen Fernández Seguín actuaba de enlace para a oposición antifranquista logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 contra o goberno da II República, o seu pai estivo fuxido no monte, e o propio Camilo comezou a actuar tamén de enlace aos 13 anos. En 1948 incorporouse á loita armada contra o réxime no seo da II Agrupación do Exército Guerrilleiro de Galicia, participou no ataque á fábrica de armas da Coruña. En xullo de 1948 formou nun grupo ao mando de Juan Sorga que intentou liberar aos líderes guerrilleiros condenados a morte que agardaban na cadea coruñesa, mais a captura de dous enlaces levou ao fracaso da operación. O 18 de marzo de 1949 foi ferido nun enfrontamento coa Garda civil en Ourense, no que morreron o capitán da Garda Civil Francisco Piñel Estévez e o garda José Rouco Vila; detido e condenado a morte con Antonio Pérez Barreiros nun consello de guerra que se celebrou na Coruña en agosto, as autoridades conmutáronlle a pena pola de 30 anos pola súa pouca idade. Pasou a maior parte da súa condena en El Dueso e en 1959 foi liberado. Nos anos sesenta participou na organización das Comisións Campesiñas na comarca da Limia e na reorganización do PCE na provincia de Ourense. Foi detido en abril de 1971 acusado de propaganda ilegal e de pertencer a Comisións Obreiras xunto con Carlos Barros Guimeráns, Manuel Peña-Rey Bouzas, Augusto Valencia Teijeiro, Antonio Estévez García, Rafael Blanco Pérez, Miguel Domínguez Vaz, Sergio Sandoval Bahamonde, Antonio Pérez Barreiros e Norberto Salgado Lorenzo. Logo da transición foi concelleiro en Sandiás e Xinzo de Limia.
O seu testemuño aparece nos documentais A cidade da selva de Pilar Faxil e Helena Villares, Bandoleiros ou guerrilleiros de José Sanmartín e Alfredo García Pinal e en Camilo: o último guerrilleiro de Galicia.
Pazos, Ambía, Baños de Molgas
Pazos é un lugar da parroquia de Ambía no concello ourensán de Baños de Molgas na comarca de Allariz - Maceda. Tiña 11 habitantes no ano 2011 segundo datos do INE e do IGE, dos cales 6 eran homes e 5 mulleres. Iso supón un aumento da poboación respecto a 2010, cando tiña 10 habitantes (6 homes e 4 mulleres).
Boletín Galego de Literatura
O Boletín Galego de Literatura (BGL) é unha revista literaria semestral que edita a Universidade de Santiago de Compostela e está dirixida por Anxo Tarrío Varela, profesor da facultade de Filoloxía da USC. A data de creación é 1989 e o primeiro número corresponde aos meses de xaneiro-maio. Esta publicación está redactada exclusivamente en lingua galega, exceptuando algunhas colaboracións escritas en español, portugués, catalán, francés, italiano, inglés ou alemán. Nela aparecen artigos sobre crítica e historiografía de calquera literatura do mundo, ademais de traballos de investigación en Teoría da Literatura, Crítica Literaria, Poética, Retórica, Hermenéutica, Semiótica etc.
Nacemento e actividade
O Boletín Galego de Literatura nace no campo da filoloxía galega e portuguesa baixo a dirección do catedrático Anxo Tarrío Varela e da secretaría de Xabier Campos Villar e Mª Isabel Soto López. Nese momento non existía en Galicia ningunha revista que se dedicase exclusivamente a ofrecer estudos e análises sobre literatura redactados en galego e o director —que naquel tempo dirixía o Seminario de Literatura Galega para o COU—, propúxolles aos seus compañeiros a creación dunha revista onde vehicular reflexións, estudos, análises etc, sobre a materia do Seminario, e así xorde o BGL. Polo tanto, os fundadores da revista son aqueles nomes que figuran nos créditos do primeiro número (maio de 1989): como director Anxo Tarrío, como Secretario, Xosé Luís Sánchez Ferraces, no Consello Redactor, Carmen Blanco García, Antón Capelán Rei, Modesto Hermida García, Xesús Rábade Paredes, Mª do Carme Ríos Panisse, Blanca-Ana Roig Rechou e Xosé Manuel Salgado Rodríguez, consello que foi variando co paso dos anos e, por último, o Consello Científico, que apareceu co segundo número e cun carácter internacional.
Actualmente, está formada por dous consellos, un primeiro Consello Científico —que se encarga de orientar e asesorar sobre os contidos—, formado por dezanove membros entre os que destacan  Víctor Manuel Aguilar e Silva, Mercedes Brea López e Carlos Buján, Richard Cardwell, Basilio Losada e Guiuseppe Tavani, e un segundo Consello Redactor e corrector —que decide sobre a presentación e a normativa editorial da revista—, formado por cinco membros entre os que sobresaen Eulalia Agrelo Costas e  Miguel Louzao Otero, ambos profesores da  Univ. Santiago de Compostela. O deseño da maqueta e da cuberta está a cargo de Alejandro Vidal sobre unha idea de Pedro de Llano e as ilustracións corren da man de Alex Mene. A coordinación das publicacións está baixo o mando de Patricia Fra López e Mª Teresa Vilariño e o servizo de publicación é o da Universidade de Santiago de Compostela. Por último, as encargadas das colaboracións e da correspondencia son Marta Neira Rodríguez e Mª. Isabel Soto López.
O primeiro número é unha homenaxe a Celso Emilio Ferreiro, personaxe ilustre ao que se lle adicou o Día das Letras Galegas nese mesmo ano. O número 15-16, publicado nun só volume en 1996, foi unha edición subvencionada pola Dirección Xeral de Ordenación Universitaria e política científica da Xunta de Galicia e este número está escrito in memorian de Stefano Jacomuzzi, un colaborador asiduo da revista. Tamén, o número 19 (1º semestre, 1998) publicouse in memoriam de Antón Risco. Pola contra, o número 21-22, publicado nun só volume en 1999, achega unha  introdución na que se fai memoria dos 10 primeiros anos do boletín realizado polo Equipo de Redacción e Corrección. No número 27 (1º semestre 2002), publícase un número especial titulado Literatura e Cinema. Na segunda metade do 2004, sae á luz o número 32, baixo o nome de Para entenderte mellor. As literaturas infantís e xuvenís no marco ibérico. Nos dous vindeiros boletíns fanse dous especiais dedicados á Literatura Comparada. O número 35 (1º semestre 2006), realízase unha introspectiva á banda deseñada nacional, baixo o nome de Olladas do Cómic Ibérico.
Por outra banda, por problemas á hora de publicar, os números 36-37 (2º semestre 2006- 1º semestre 2007) preséntanse nun mesmo volume. Nos números 41-42 publicados, nun só volume en 2009, pódese ver un especial titulado ''2000. 10 anos de estudo e creación 2009''. Asemade, o número 45 (1º semestre 2011) trata sobre a  poesía galega e as perspectivas críticas e comparadas. Por último, o número 46 (2º semestre 2011) é un especial titulado ''Textos a escape. A literatura e a cultura na era dixital''.
Despois dunha parada desde o 2011 até o 2015, o BLG reaparece cun novo exemplar coa intención de reavivar a revista desde a propia USC. Actualmente, están á procura de novas investigacións para a súa próxima edición. Unha das características principais para á publicación é escribir en galego para a sección “Documentos” mentres que noutras seccións si está permitido escribir en outras linguas. Os traballos deben ser inéditos e só poderán versar sobre temas relacionados coa literatura e coa crítica literaria. En caso de ser un alumno o que queira publicar, debe estar avalado polo seu titor e o profesor que o dirixiu, ademais de estar sometido ás instrucións propias do boletín. Así mesmo, existe unha extensión máxima dependendo do tipo de traballo e, asemade, o tipo de letra será distinto dependendo do tipo de escrito.
Colaboradores
A revista divídese en distintos apartados como Estudios, Notas, Documentos, Encontros, Bibliografías, Libros e Creación, non sempre presentes en todos os números. En canto á creación, moitos dos colaboradores son de fama recoñecida como os escritores Suso de Toro, Uxío Novoneyra, Yolanda Castaño, Agustín Fernández Paz, Xabier Alcalá, Bernardino Graña, Manuel María, Luz Pozo Garza, Claudio Rodríguez Fer, Xosé María Álvarez Cáccamo, Xulio López Valcárcel, Chus Pato, Xavier Queipo, Luísa Villalta e Víctor Freixanes, entre moitos outros. Ademais, do expresidente da Real Academia Galega, X. L. Méndez Ferrín. En canto á sección Estudios, destaca Carlos Caetano Biscainho con A Escola Dramática Galega (1978-1994) e o sistema literario, María Lopo con A propósito do concepto de literatura bretona en lingua francesa, Arturo Casas con Novos suxeitos e nova discursividade na poesía galega actual entre moitos outros.
A selección de textos, mestres o BGL foi editado en papel (1989-2012), foi realizada polos propios fundadores coa axuda do Consello Científico, seguindo criterios de calidade e oportunidade dos traballos en cuestión. A partir da versión dixital (2015-), a selección faise pola lectura de pares anónimos e os autores dos traballos poden acceder á plataforma Open Journal System para seguir o proceso.
Difusión e impacto
Nos primeiros anos, o BGL levou de subtítulo “Estudios de Orientación Universitaria”, que abandonaría rapidamente porque o contido da publicación foi moito máis alá de tan restrinxido subtítulo. Actualmente, o Boletín Galego de Literatura conta cun portal dixital en galego na propia páxina da USC. En canto ao impacto do boletín segundo no SCImago Journal & Country Rank non aparece recollido. En MIAR (Matriz de Información para a Análise de Revistas) foi avaliado cun 6.415 no cálculo do ICDS (Índice Composto de Difusión Secundaria), un indicador que amosa a visibilidade da revista nas diferentes bases de datos científicas. No C.I.R.C. (Clasificación Integrada de Revistas Científicas) foi clasificada como C. Tamén en DICE (Difusión e Calidade Editorial das Revistas Españolas de Humanidades e Ciencias Sociais e Xurídicas, a clasificación é C, a excepción de ANEP (Axencia Nacional de Avaliación e Prospectiva) que é B.
Podarcis
miniatura|270px|[[Podarcis hispanica no Parque Nacional de Peneda-Gerês]] Podarcis é un xénero da clase dos saurópsidos (réptiles), orde dos escamosos, suborde dos lacertilios e familia dos lacértidos, un dos comprendidos na familia dos lacertinos.
S/2003 J 16
S/2003 J 16 é unha lúa irregular de movemento retrógrado do planeta Xúpiter. Foi descuberta por un equipo de astrónomos liderado por Brett J. Gladman no ano 2003.
S/2003 J 16 ten un diámetro duns 2 kms e orbita Xúpiter a unha distancia media duns 20,744 Gm en 610,362 días, cunha inclinación orbital de 151° respecto da eclíptica (149° respecto do ecuador de Xúpiter) e cunha excentricidade orbital de 0,3185. Esta lúa é o pertence ó grupo de satélites Ananke, un grupo de lúas irregulares retrógradas que orbitan Xúpiter a unha distancia media de entre 19,3 e 22,7 Gm, con inclinacións próximas ós 150°.
Podarcis
Características
Boas gabeadoras, as súas escamas dorsais son pequenas, e as ventrais, sen colar, non están imbricadas. As súas placas supratemporais son estreitas. Poden desprender a cola cando escapan dos depredadores.
En Galicia
En Galicia están presentes as especies Podarcis bocagei, P. hispanica e P. muralis, que son coñecidas co nome vulgar de lagartas.
Descrición
O xénero foi descrito en 1830 polo zoólogo alemán, especializado en herpetoloxía, Johann Georg Wagler, na súa obra ''Natürliches System der Amphibien, mit vorangehender Classification der Säugthiere und Vogel. Ein Beitrag zur vergleichenden Zoologie''.
Sinónimo
Ademais de polo nome actualmente válido, o xénero coñeceuse tamén polo sinónimo:
It
It é o primeiro álbum da banda inglesa de rock alternativo Pulp. Orixinalmente lanzado en vinilo nunha edición limitada de 2.000 copias en abril de 1983, foi reeditado en CD pola discográfica Cherry Red en febreiro do 1994 con tres cancións máis.
Lista de cancións
Todos os temas compostos por Jarvis Cocker, agás "My Lighthouse" por Jarvis Cocker e Simon Hinkler.
Xantoma
miniatura|Fotografía dun paciente cuxos xeonllos mostran múltiples [[xantoma tuberoso|xantomas tuberosos ]] miniatura|Mans dun paciente que presenta xantomas múltiples.
Un xantoma (/ksantóma/), do grego ξανθος, xanthos, 'amarelo', é unha deposición de material rico en colesterol amarelado que pode aparecer en calquera parte do corpo en varios estados de enfermidade. A condición denomínase xantomatose. Os xantomas son manifestacións cutáneas de lipidose nas cales se acumulan lípidos en grandes células escumosas na pel. Están asociados con hiperlipidemias, tanto de tipo primario coma secundario.
Os xantomas de tendón están asociadas con hiperlipidemia de tipo II, obstrución do tracto biliar crónica e cirrose biliar primaria. Os xantomas palmares e os tuberoeruptivos (sobre os xeonllos e cóbados) aparecen na hiperlipidemia de tipo III.
Xantelasma
miniatura|Imaxe histolóxica dun xantoma que mostra células escumosas cargadas de lípidos con grandes áreas de gretas con colesterol, aumento de 10 ×, [[tinguidura de hematoxilina-eosina. ]]
Un xantelasma é unha acumlación con límites nítidos de cor amarelado de colesterol situada debaixo da pel, xeralmente nas pálpebras ou arredor delas. Estritamente, un xantelasma é unha condición distinta, que só se chama xantoma cando se fai máis grande e nodular, tomando proporcións de tumor. Porén, é a miúdo clasificado simplemente como un subtipo de xantoma.
Xantoma tuberoso
O xantoma tuberoso caracterízase por presentar xantomas localizados nas articulacións.
Xantoma tendinoso
O xantoma tendinoso caracterízase clinicamente pola aparición de pápulas e nódulos encontrados nos tendóns das mans, pés e talóns. Tamén está asociado coa hipercolesterolemia familiar.
Xantoma eruptivo
O xantoma eruptivo (ILDS E78.220) caracterízase clinicamente por pequenas pápulas de amarelas-laranxa a marróns avermelladas que aparecen por todo o corpo. Tende a estar asociado cun nivel elevado de triglicéridos
Xantoma plano
O xantoma plano (ILDS D76.370) caracterízase clinicacmente por ter máculas e placas espalladas difusamente en grandes áreas do corpo.
Xantoma palmar
O xantoma palmar caracterízase clinicamente pola aparición de pequenas placas amareladas que afectan ás palmas e superficies de flexión dos dedos. Caracterízase por máculas amareladas ou alaranxadas ou planas ou placas lixeiramente elevadas, a miúdo cunha área central branca que poden estar localizadas ou ser xeneralizadas. A miúdo orixínanse nos pregamentos da pel, especialmente nas raias das palmas das mans. Aparecen na hiperlipoproteinemia de tipo III e de tipo IIA, e en asociación coa cirrose biliar. A presenza de xantomas palmares ou a presenza de xantomas tendinosos, son indicadores de hipercolesterolemia.