cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Amidón
Probas químicas
Na observación microscópica dos gránulos de amidón, estes tínguense con solución de iodo.
O amidón en alimentación
O amidón é o carbohidrato máis común na dieta humana e está presente en moitos alimentos. As principais fontes de amidón da dieta en todo o mundo son os cereais arroz, trigo e millo, e tubérculos e raíces como as patacas e a mandioca. Outros alimentos cultivados ricos en amidón, algúns específicos de determinados climas, son: landras, Maranta, Arracacia, bananas, cebada, árbore do pan, Fagopyrum, rizomas de Canna, tubérculos de Colacasia, katakuri, kudzu, malanga (Xanthosoma), millo miúdo, avea, oca (Oxalis tuberosa), Tacca, sagú, sorgo, batatas (Ipomoea), centeo, taro, castañas, Trapa e iñame, e moitos tipos de leguminosas, como feixóns, lentellas, Vigna radiata, chícharos, e garavanzos.
Alimentos preparados en todo o mundo que conteñen amidón son: pan, crepes, cereais, fideos, pasta, papas e tortas.
Os encimas dixestivos teñen bastantes problemas para dixerir estruturas cristlinas, polo que o amidón cru se dixire mal no duodeno e no resto do intestino delgado, e a degradación realizada polas bacterias ten lugar principalmente no colon. O amidón resistente é un tipo de amidón que non se pode dixerir no intestino delgado. Para incrementar a dixestibilidade hai que cocer o amidón. Xa que logo, antes de que os seres humanos empezasen a utilizar o lume, o consumo de cereais non era un xeito útil de obter enerxía.
A xelatinización do amidón durante a cocción de masas de pasteis pode verse afectada polo azucre que compite pola auga, impedindo a xelatinización e mellorando a textura.
Industria do amidón alimentario
A industria do amidón extrae e refina amidón a partir de sementes, raíces e tubérculos, moéndoas en medio húmido, e realizando despois un lavado, filtrado e secado. Hoxe, os principais amidóns de uso comercial son os obtidos do millo, tapioca, trigo e pataca. En menores cantidades, prodúcese amidón procedente de batata e sagú. En total extráese de máis de 50 tipos de plantas.
O amidón sen tratar require calor para espesar e xelatinizar. Cando o amidón foi precociñado, pode espesar instantaneamente en auga fría, e denomínase amidón prexelatinizado.
Azucres derivados do amidón
O amidón pode hidrolizarse con ácidos, encimas ou ambos orixinando carbohidratos máis simples. Os fragmentos resultantes coñécense como dextrinas. O grao desta conversión cuantifícase normalmente mediante o chamado equivalente de dextrosa (DE), que mide grosso modo a proporción de enlaces glicosídicos do amidón que foron hidrolizados.
Estes azucres orixinados do amidón son con diferenza os ingredientes dos alimentos baseados no amidón máis comúns e utilízanse como adozantes en moitas bebeidas e comidas. Entre eles están:
Amidóns modificados
Un amidón modificado alimentario é un amidón que foi modificado quimicamente para permitir ao amidón funcionar adecuadamente nas condicións que normalmente se dan durante o seu procesado ou almacenamento, tales como moita calor, cizallamento, pH baixos, conxelación/desconxelación e refrixeración.
Os amidóns modificados teñen un número E segundo o Código Alimentario internacional para os aditivos alimentarios:
Na Unión Europea os produtos cos números 1401, 1402, 1403 e 1405 considéranse ingredientes alimentarios aos que non se asigna un número E. Amidóns modificados utilizados para aplicacións técnicas son os amidóns catiónicos (industria do papel), hidroxietil amidón e amidóns carboximetilados.
Uso como aditivo alimentario
Como aditivos usados no procesamentode alimentos, os amidóns alimentarios utilízanse tipicamente como espesantes e estabilizantes en pudins, flans, sopas, prebes, recheos de pasteis, e aderezos para ensaladas, e para facer fideos e pastas.
Doces de goma como os caramelos de goma e as gominolas non se manufacturan utilizando un molde no sentido convencional. O que se fai é encher unha prata con amidón nativo e nivelala. Despois prémese un molde positivo contra o amidón, que deixa unha impresión duns 1.000 caramelos de goma. A mestura do caramelo de goma vértese entón nas impresións formadas e ponse nun forno a quentar. Este método reduce moito o número de moldes que se deben manufacturar.
Na industria farmacéutica, o amidón utilízase como excipiente, disgregante de comprimidos ou como aglutinante.
Aplicacións industriais
miniatura|dereita|250px|Cola de amidón.
Industria papeleira
A produción de papel é o uso máis estendido do amidón non alimentario, cun consumo de millóns de toneladas de amidón ao ano. Nunha folla de papel típica por exemplo, o contido de amidón pode chegar ao 8%. Utilízanse para este mester tanto amidóns quimicamente modificados coma naturais. Na fase húmida do proceso de produción de papel, os amidóns usados son catiónicos polo que teñen cargas positivas unidas ao polímero. Estes derivados do amidón asócianse coas fibras aniónicas (cargadas negativamente) do papel feitas de celulosa e recheos inorgánicos. Os amidóns catiónicos, xunto con outros axentes de retención e encolado ou apresto interno, axudan a darlle as propiedades requiridas de forza á folla de papel durante o proceso de fabricación (resistencia á rotura húmida), e proporcionar resistencia ao papel xa terminado (resistencia á rotura en seco).
Amidonado da roupa
O amidón para o amidonado da roupa é un líquido que se prepara mesturando amidón en auga (as primeiras preparacións tiñan tamén que ferverse). O amidón foi amplamente usado en Europa nos séculos XVI e XVII para darlle rixidez aos amplos colares da roupa e golas de liño fino que usaba a xente rica. Durante o século XIX e principios do XX, estaba de moda amidonar os colos e mangas das camisas masculinas e os volantes das enaguas femininas aplicándolles amidón cando se lles pasaba o ferro. Ademais de darlle á roupa suavidade e beiras nítidas, o amidonado tiña tamén propósitos prácticos. O po e a suor do pescozo e os pulsos pegábase ao amidón antes que ás fibras do tecido da roupa, e podía lavarse máis facilmente. Despois de cada lavado había que volver a aplicar o amidón. Hoxe, o produto véndese en latas de aerosol.
Outras aplicacións
Outra importante aplicación industrial do amidón é a súa utilización na industria da construción para fabricar paneis de xeso. Engádense amidóns tanto quimicamente modificados coma non ao estuco que contén inicialmente o xeso. Aplícanse por encima e por debaixo pesadas láminas de papel, que envolven a mestura de xeso, e déixase quentar e endurecer para que se forme a placa ríxida final de xeso. Os amidóns actúan como unha cola que pega o xeso coas láminas de papel e proporcionan rixidez ao panel de xeso.
O amidón utilízase na produción de varios adhesivos ou colas usadas na fabricación de libros, adhesivos para papel pintado de parede, bolsas de papel, tubos de bobinado, papel engomado, sobres adhesivos, colas escolares e etiquetas de botellas. Os derivados do amidón, como as dextrinas amarelas, poden ser modificados engadíndolles algunhas substancias químicas para formar unha cola dura para traballos con papel; como bórax ou carbonato sódico, que se mesturan coa solución de amidón a 50-70 °C para crear así unha cola moi boa. Pode engadirse tamén silicato de sodio para reforzar esta fórmula.
Amidón e evolución humana
Investigacións concluídas en setembro de 2007 realizadas polo equipo dirixido por Nathaniel Domihy demostraron que o Homo sapiens posúe copias adicionais dun xene denominado AMY1, o cal é básico para sintetizar o encima amilase nas glándulas salivares e, no páncreas. Concretamente, o ser humano posúe máis AMY1 cós demais primates (triplica a cantidade dos seus parentes vivos máis próximos: os chimpancés e os bonobos). Esta abundacia de copias de AMY1 no ser humano facilitoulle a supervivencia en épocas de escaseza de carnes ou froitas grazas a poder recorrer a dietas ricas en amidón consumindo cereais, tubérculos e bulbos. Considérase que a capacidade de asimilar o amidón por parte dos antepasados do ser humano apareceu hai uns dous millóns de anos e está asociada ao rápido desenvolvemento do cerebro debido á rápido subministración de carbohidratos, os cales son unha excelente fonte de enerxía para a actividade cerebral. Os animais que se alimentan de bulbos e de tubérculos producen masa corporal a partir do amidón con patróns coincidentes cos dos devanceiros humanos.
Nas poboacións humanas actuais existen pequenas diferenzas na cantidade de xenes AMY1 segundo predomine ou non nesa poboación unha dieta rica en amidón: a maioría dos xaponeses actuais, cunha dieta na cal abunda o amidón procedente do arroz posúen máis xenes AMY1 ca poboacións con dietas máis carnívoras como os turcos iakutas de Siberia ou os biaka de África.
Pero, non todas parecen ser vantaxes na capacidade humana de consumir e metabolizar o amidón, porque os seus carbohidratos de combustión rápida parecen provocar a afección chamada síndrome do fígado graxo, tal doenza veríase particularmente potenciada cando a unha dieta moi abundante en amidón (con elevado índice glicémico) se lle engade un modo de vida sedentario como o que é frecuente nas sociedades urbanas contemporáneas.
Historia
En Europa foron identificados gránulos de amidón procedentes de fariña de rizomas de Typha en pedras de moer que datan de hai 30.000 anos. En arqueoloxía utilízase bastante a identificación das especies consumidas polos pobos antigos a partir dos gránulos de amidón. Os gránulos de amidón, ao seren estruturas perdurables nas ferramentas arqueolóxicas relacionadas coa produción de alimentos, poden ser recuperados e identificados. O proceso de extracción de amidóns destas ferramentas comenza coa recollida de mostras de sedimentos nos poros, gretas e fendas de ditas ferramentas para logo sometelas a un proceso de separación química por medio de centrifugación con cloruro de cesio. Isto foi moi útil en estudos das civilizacións pasadas do Neotrópico americano.
MRE11A
A proteína de reparación de roturas de dobre febra no ADN MRE11A é unha proteína que en humanos está codificada no xene MRE11A do cromosoma 11, con función de nuclease.
Amidón
Historia
A pasta de amidón de trigo puro usábase xa no antigo Exipto posiblemente para colar os papiros. A extracción do amidón foi descrita por primeira vez na Historia Natural de Plinio o Vello arredor dos anos 77-79 d.C. Os romanos usábano tamén en cremas cosméticas, para fortalecer os cabelos e espesar os prebes. En Persia e a India usábase para preparar pratos culinarios. O uso de amidón de arroz para tratar a superficie do papel na China data do 700 d.C.
Prensa de viño
thumb|right|230px|Prensa moderna de viño.
Amidón
Historia
Ademais das plantas con amidón que se consomen directamente, prodúcense no mundo (ano 2008) 66 millóns de toneladas de amidón anuais para diversos usos.
Milleirós, Milleirós, Monterroso
Milleirós é un lugar da parroquia de Milleirós no concello de Monterroso, na provincia de Lugo. Segundo o padrón municipal (INE 2012) ten 6 habitantes (3 homes e 3 mulleres), o que supón unha diminución nun habitante en relación ao ano anterior.
Álvaro de la Iglesia
Traxectoria
Marchou a Cuba en 1874, establecéndose en Matanzas e despois na Habana. Despois da guerra da independencia da illa, nacionalizouse cubano e colaborou en varios periódicos. Asinou as súas obras cos pseudónimos Pedro Madruga, Eligio Aldao y Varela, Artemio, A. L. Baró e Vetusto. El 1898 publicou o folleto Cuba para los cubanos.
MRE11A
Función
Este xene codifica unha proteína nuclear implicada na recombinación homóloga, mantemento da lonxitude dos telómeros, e reparación das roturas de dobre febra no ADN. A proteína ten de seu unha actividade de exonuclease 3'-5' e de endonuclease. A proteína forma un complexo con RAD50 (o homólogo de Rad50); este complexo cómpre para realizar a unión non homóloga de extremos do ADN e posúe actividades incrementadas de endonuclease de febras simples de ADN e de exonuclease 3' a 5'. En conxunción cunha ADN ligase, esta proteína promove a unión de extremos non complementarios in vitro usando curtas homoloxías preto dos extremos dos fragmentos de ADN. Este xene ten un pseudoxene no cromosoma 3. O empalme alternativo dos transcritos deste xene orixina dúas variantes de transcrición que codifican diferentes isoformas.
Álvaro de la Iglesia
Traxectoria
Alcanzou unha grande notoriedade grazas ao seus relatos curtos, publicados en periódicos como La Familia Cristiana (1891) (do que foi director), La Región (fundado por el en Matanzas en 1892), La Época, La Discusión, El Mundo, Letras (1899) (dirixida e integramente redactada por el), El Fígaro (onde colaboró entre os anos 1900 e 1913), Chic e El Heraldo de Cuba.
MRE11A
Ortólogos de MRE11A
Mre11 é un ortólogo do MRE11A humano que aparece na arquea Sulfolobus acidocaldarius. Neste organismo a proteína Mre11 interacciona coa proteína Rad50 e parece ter un papel activo na reparación de danos no ADN introducidos experimentalmente por radiación gamma. De xeito similar, durante a meiose no protista eucariota Tetrahymena Mre11 é necesario para a reparación de danos no ADN, que neste caso son roturas de dobre febra, por medio dun proceso que probablemente implica recombinación homóloga. Estas observacións indican que a MRE11A humana descende de proteínas Mre11 ancestrais de procariotas e protistas, que desempeñaban un papel nos procesos temperáns de repaación dos danos no ADN.
Álvaro de la Iglesia
Traxectoria
Foi membro da Academia de la Historia de Cuba e membro correspondente da Real Academia Galega.
Obras
Iniciou a súa produción narrativa con Una vocación (Síntesis de una novela) (1887). A súa novela Adoración (1884) é considerada como a súa obra mestra. Nela combina elementos típicamente modernistas e románticos coa cultura do Caribe. Outras obras son: Pepe Antonio (1903), La alondra (publicada por entregas en Follas Novas), Tradiciones cubanas (1911), Cuadros viejos (1915) e Cosas de antaño (1916), de tipo costumista.
MRE11A
Sobreexpresión de MRE11 no cancro
Os cancros son moi a miúdo deficientes na expresión dun ou máis xenes de reparación do ADN, pero a sobreexpresión dun xene de reparación do ADN é menos usual no cancro. Por exemplo, polo menos 36 encimas de reparación do ADN, cando son mutacionalmente defectuosos en células da liña xerminal, causan un incremento do cancro (síndromes cancerosas hereditarias ou familiares). Igualmente, polo menos 12 xenes de reparación do ADN están frecuentemente reprimidos epixeneticamente nun ou máis cancros. Xeralmente, a expresión deficiente dos encimas de reparación do ADN orixina un incremento de danos no ADN non reparados, os cales, por medio de erros de replicación (síntese translesión), orixinan mutacións e cancro. Porén, a reparación MMEJ mediada por MRE11 é moi inexacta, polo que neste caso, é a sobreexpresión, en troques da subexpresión, a que aparentemente leva a aparición de cancros.
Interaccións
MRE11A presenta interaccións con:
Prensa de viño
Unha prensa de viño ou lagareta é un dispositivo empregado para extraer o zume de uvas como parte do proceso de produción do viño. Existen varios tipos de prensas utilizadas polos vitivinicultores mais a súa funcionalidade é a mesma. Cada tipo de prensa emprega a presión controlada para ceibar o zume do bago. A presión non pode ser excesiva, para evitar crebar a sementes e achegar un exceso de tanino ao viño. O home está a producir viño dende o 6.000 aC; no ano 2011 desenterrouse unha prensa de viño en Armenia que contiña vestixios de elaboración de viño tinto de hai 6.000 anos. As prensas son comúns na diferentes zonas de produción de viño de Galiza, normalmente instaladas nas adegas das casas ou nunha construción senlleira, denominada lagar; de feito moitas veces a prensa recibe o nome de lagar.
Tipos de prensas
A prensa tradicional galega consta dunha soleira tallada en pedra de gra no que se sitúa a gaiola de madeira ou mesmo un gran pío granítico fechado cunha tampa sobre a que acouga unha gran trabe de carballo ou castiñeiro que esmaga o bago facendo presión normalmente cun parafuso fixo de madeira vertical que apoia nun pé de pedra e que atravesa a trabe. Véxase a foto da dereita en branco e negro.
Prensa de gaiola
Unha prensa de gaiola consiste nun canastro que se enche co bago para ser prensado. Aplícase presión tras dunha tampa que é obrigada a baixar sobre a froita. O mecanismo para baixar a tampa adoita ser un parafuso ou un aparello hidráulico. O zume flúe polos buratos da gaiola. A prensa de gaiola foi o primeiro tipo de prensa mecanizada que se desenvolveu, e o seu deseño básico non cambiou en case 1.000 anos.
Parafuso horizontal
Unha prensa de parafuso horizontal funciona usando o mesmo principio que a prensa de gaiola. No canto de utilizar unha tampa para facer presión sobre o bago, achéganse dúas tampas colocadas nos dous extremos dun cilindro fechado para apertar as uvas. Xeralmente o volume de uvas utilizado é moito maior ca o volume procesado nunha prensa de gaiola.
Prensa pneumática
A prensa pneumática consiste nun cilindro grande, fechado en ambos os lados, no que fica a froita. Para prensarmos as uvas, un globo as estende e empurra. O zume flúe ao exterior polos buratiños do cilindro. O cilindro xira durante o proceso para axudar coa homoxeneización da presión aplicada ao bago.
Parafuso continuo
O parafuso continuo é distinto das prensas xa mencionadas porque non procesa un só lote de uvas á vez. No canto diso emprega un parafuso de Arquimedes para forzar o bago continuamente esmagándoo contra a parede do aparato. Extráese o zume e o bagazo continúa até o fin onde é extraído. Este tipo de prensa non se utiliza moito para producir viño de mesa, e algúns países prohiben o seu uso nos viños de maior calidade.
Caridad Castedo Díaz
María Caridad Castedo Díaz de Mourelo, nada en Arcos (Outeiro de Rei) en 1900 e finada en Lugo o 16 de decembro de 1941, foi unha mestra e escritora galega en lingua castelá.
Traxectoria
Filla de Francisco Castedo Novo. Foi mestra nacional de Rubiás. É autora de Pensamientos morales y patrióticos (1936).
Vida persoal
Casou con Julio Mourelo Santacruz e foi nai de Rosario, Julia, María Caridad e María Teresa Mourelo Castedo.
Editorial Toxosoutos
Para o artigo sobre a parroquia de Lousame, vexa Toxos Outos
A editorial Toxosoutos é unha casa editorial nacida en 1988 no Obre (Noia) con fortes vencellos con Gráficas Sementeira. É un dos membros da Asociación Galega de Editores.
Traxectoria
Está centrada en temas relacionados coa historia de Galicia, a lingüística galega, a literatura galega, o mundo celta ou biografías. Ten as seguintes coleccións:
Almonte
Almonte é un concello español da provincia de Huelva, en Andalucía. En 2011 o municipio tiña 22.525 habitantes sendo o terceiro municipio provincial en poboación (só superado por Lepe e Huelva) e a cuarta cidade (superada ademais por Isla Cristina).
Historia
Están localizados restos da idade de bronce no termo almonteño, o cal indica que a presenza dunha poboación no termo onde agora se sitúa a Almonte remóntase moito máis atrás na liña do tempo. Esta poboación, segundo as investigacións realizadas sobre a situación e os seus cascallos, puido ter un contacto comercial activo con gregos e fenicios.
Tamén se ten constancia de que os romanos estiveron en Almonte, xa que no Cerro do Trigo hai unha factoría dedicada a actividades pesqueiras da época dos romanos. Tamén houbo presenza árabe en Almonte, xa que casualmente, o nome da localidade provén dunha raíz arabesca.
As guerras e crises xurdidas no século XVII minguaron a poboación de Almonte nunha porcentaxe próxima ao 50% (de 420 de 1642 a 273 en 1713), aínda que se recupera de xeito espectacular unhas décadas despois, superándose a finais do século XVIII os mil cincocentos habitantes.
Durante o século XVIII e o XIX, os almonteños viven da agricultura (como o oliveiral e o viñedo) e, grazas á abundante superficie forestal na zona, tamén puido sosterse unha gran poboación gandeira, da cal cabras, ovellas, porcos e colmeas habitaban en maior número. O gran territorio da súa provincia permite aos habitantes de Almonte que non falten os recursos alimenticios.
O nome de Almonte e Doñana proxéctanse a España grazas á ermida de El Rocío a finais do XIX. Hoxe en día Almonte vive da agricultura, como viña facendo desde o século XVIII, aínda que o sector servizos estase convertendo nun motor de riqueza moi importante. O turismo de sol e praia que se desenvolve na próxima praia de Matalascañas xunto á proxección mundial da súa aldea de El Rocío.
Demografía
En 2007, o municipio superou en habitantes a Isla Cristina e ségue en poboación a Lepe e Huelva a nivel provincial grazas ao desenvolvemento do núcleo de poboación de Matalascañas que alcanzaba en 2009 os 2.927 habitantes, e á cada vez maior poboación censada en El Rocío, que alcanzaba no mesmo ano os 1.604 habitantes.
Festas populares
miniatura|175px|Igrexa parroquial
Baía de Baiona
A baía de Baiona,      tamén denominada ría de Baiona,      é unha enseada pequena situada na marxe sur e exterior da ría de Vigo.
Ferreira, Parga, Guitiriz
Ferreira é un lugar da parroquia de Parga no concello lugués de Guitiriz na comarca da Terra Chá. Tiña 39 habitantes no ano 2007 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales eran 18 homes e 21 mulleres, o que supón unha diminución con relación ao ano 2000 cando tiña 47 habitantes.
Baía de Baiona
Xeografía
miniatura|esquerda|Baía de Baiona no atlas de [[Pedro Teixeira Albernaz|Pedro Teixeira (1634).]] Márcaa cabo Silleiro ó oeste, e a península de Monteferro ó leste. Ten 3,6 km de longo e 3,8 km. de ancho. A súa profundidade é de 20 m. A boca da baía ten entrada directa dos ventos do sur e suroeste, e que máis dominan en inverno, e das ondas. Porén, a baía está protexida dos ventos que predominan no verán. Na baía hai dúas rexións diferenciadas. Unha é a parte exterior e central, que son as máis expostas as ondas. A outra é a frecha litoral da Ladeira: unha plataforma protexida por unha barreira areosa (a praia Ladeira) e á que chegan augas doces dos ríos Miñor, da Groba e Guillade. Os solos do fondo da baía son areosos e van da area fina á area grosa. A praias que a rodean son a Cuncheira, dos Frades, da Barbeira, da Ribeira, Santa Marta e Ladeira (de Baiona) e a praia de América, Panxón, Madorra, Area Fora, Arribas Brancas e Portocelo (de Nigrán).
Conta cun peirao na parte occidental construído nos anos 1970. A baía emprégase para pesca con cana e actividades de lecer. Os principais accidentes costeiros desde oeste a leste son cabo Silleiro, a enseada do Baleal ou dos do Peito Ancho, a península de Monterreal ou de Monteboi, a península de Santa Marta (Baíña), frecha litoral da Ladeira, A Ramallosa (incluído na rede Natura 2000), desembocadura do río Miñor, península de Monte Lourido (co illote da Garza e a punta da Enredada), Canido, península de Monteferro e as Illas Estelas. miniatura|Pezas procedentes do dragado do porto, na [[Casa da Navegación.]]
Historia
Nas súas augas, atópase o porto de Baiona. O que foi un dos máis importantes, na que no século XVI xunto co porto da Coruña eran os únicos portos galegos que podían comerciar co exterior. Atopáronse nos fondos da baía máis de 35 mil restos de cerámica, ánforas, lanzas, utensilios de embarcacións, canóns e outras armas e outros dos séculos XVI e XIX. Algunhas desas pezas están expostas na Casa da Navegación. Agárdase seguir descubrir máis restos deste período histórico. Tirando cara a cabo Silleiro, a costa faise máis escarpada, onde se producen naufraxios como o dos de La Regente (5/4/1900), o Collingham (25/1/1906) ou o ABC (25/1/1931).
A embarcación típica é a gamela.
Dictyoglomi
Dictyoglomi é un pequeno filo de bacterias no que só se inclúe un xénero, Dictyoglomus, do que hai descritas dúas especies: D. thermopilus e D. turgidum. O D. thermophilus é moi termófilo, quimioorganótrofo, cunha parede de tres capas gramnegativa, e espertou moito interese porque produce o encima xilanase, que dixire o polisacárido xilano, formado principalmente pola pentosa xilosa. Pretratando a polpa de madeira con este encima, os produtores de papel poden branquear o papel usando moito menos cloro.
Leptotrombidium
Leptotrombidium é un xénero de ácaros asiático da familia Trombiculidae, que funciona como reservorio e vector para a transmisión por medio da súa picadura da bacteria Orientia tsutsugamushi (antes chamada Rickettsia tsutsugamushi), a cal produce a febre tsutsugamushi. A forma larvaria deste ácaro parasita os roedores, pero tamén ocasionalmente os humanos e outros grandes mamíferos, e é a única fase vital do parasito na que este pode transmitir a doenza. Están relacionados co xénero Trombicula, que é da mesma familia, e vive en Europa e Norteamérica.
Dictyoglomi
O nome procede do grego dictyon, rede, e do latín glomus, bóla.
Leptotrombidium
Pensábase orixinalmente que os roedores eran o principal reservorio natural de O. tsutsugamushi e que os ácaros simplemente funcionaban como vectores da infección, é dicir, que os ácaros limitábanse a transmitir a infección desde os roedores aos humanos. Pero hoxe sabemos que estes ácaros só se alimentan durante un período da súa vida nun só hóspede, o cal significa que a transmisión de roedor a home por medio dos ácaros é imposible (para iso o ácaro tería que alimentarse primeiro no roedor infectado e despois outra vez no home, cousa que non fai: só se alimenta nun deles). En realidade, o que ocorre é que a bacteria persiste nos ácaros por medio dunha transmisión transovárica, a través dos ovos,  por medio dos cales os ácaros adultos transmiten a infección á súa futura descendencia. Os ácaros Leptotrombidium son, por tanto, tanto un vector de transmisión coma un reservorio da bacteria O. tsutsugamushi. A infección afecta predominantemene ás femias do ácaro, e non parece que afecte negativamente ao animal.
Ciclo de vida
A larva ten unha cor laranxa pálida e aliméntase de tecido epitelial licuado, pero non de sangue, xa que as súas pezas bucais (quelíceros) son demasiado curtas para chegar aos vasos sanguíneos subcutáneos. Teñen tres pares de patas (de adulto terá os 4 pares de patas que corresponden a un arácnido). As larvas normalmente parasitan a roedores mais tamén a humanos. Para os humanos a súa picadura é indolora, e a dor só se produce normalmente cando a larva se despega da pel, deixando unha pápula vermella no lugar da picadura, que pode orixinar unha éscara.
Os estados larvarios duran de 1 a 2 semanas. Despois da alimentarse, a larva cae ao chan e transfórmase en ninfa. A ninfa ten cor vermello ladrillo e 4 pares de patas (típico dun arácnido). O estadio ninfal dura de 1 a 3 semanas. As ninfas maduran a adultos, que teñen catro pares de patas, e o primeiro par é o máis longo. Os adultos son inofensivos para os humanos. No estadio poslarvario, non son parasitos e aliméntanse de material vexetal. As femias poñen ovos un por un, que eclosionan nunha semana. A media de vida dun adulto é de 6 meses.
Worms 3D
Worms 3D é un videoxogo de artillaría e estratexia da serie Worms. Foi desenvolvido por Team17 e foi o primeiro da serie en ter formato 3D e introducir armas novas.
A música foi composta por Bjørn Lynne.
Scary Movie
Sinopse
Unha fermosa estudante morre asasinada. Un grupo de desorientados adolescentes descobren que existe un asasino entre eles. A heroína Cyndi Campbell e o seu grupo de aloucados amigos veranse atacados por un singular psicópata enmascarado que pretende vingarse deles, despois de que o atropelasen por accidente o pasado Halloween.
Juan Emery
Juan Emery Alza, nado en Irún (Guipúscoa) o 18 de febreiro de 1933 e finado en Hondarribia (Guipúscoa) o 10 de maio de 2015, foi un futbolista español. Xogaba de porteiro.
Traxectoria
Na tempada 1959–60 fichou polo Deportivo da Coruña, club no que recalou durante 3 campaña, todas elas en Segunda División, participando en 54 partidos.
Faleceu o 10 de maio de 2015.
Persoal
Era fillo do gardameta Antonio Emery e pai do tamén futbolista Unai Emery.
O Cabreiro, Baredo, Baiona
O Cabreiro é un lugar na parroquia de Baredo, no concello pontevedrés de Baiona. Segundo o IGE, no ano 2013, tiña 194 habitantes. Neste lugar atópase a Fonte do Cabreiro.
1726
Acontecementos
miniatura|[[Theatro crítico universal, t. 1º, MDCCXXVI.]]
Partido do Traballo (Lituania)
Nas primeiras eleccións ás que se presentou, as Eleccións ó Parlamento Europeo do 2004 (Lituania), foi o partido máis exitoso acadando o 30.2% dos votos e conseguindo ter a cinco membros no Parlamento Europeo. Ingresou no grupo da Alianza de Liberais e Demócratas por Europa, concretamente na rama do Partido Demócrata Europeo. Nas derradeiras eleccións lexistativas de Lituania, o 10 de outubro de 2004, conseguiu o 28.4 % do apoio popular e 39 de 141 escanos.
Centropómidos
Os Centropómidos (Centropomidae) son unha familia de peixes mariños e algúns de auga doce incluída na orde dos Perciformes. Están distribuídos por ríos de América e polo océano Atlántico.
Características
Teñen cabeza grande e algo deprimida dorsalmente, con boca grande e protráctil e a mandíbula inferior moi prominente. Preopérculo aserrado con 1-2 espiñas. Liña lateral continua e algo arqueada.
Dúas aletas dorsais separadas, con 7 a 8 espiñas na primeira e 1 espiña e 8-11 raios brandos na segunda, mentres que a anal ten 3 espiñas e 6-9 raios brandos. As pelvianas, cunha espiña e 5 raios brandos, insírense detrás das pectorais.
Clasificación
Actualmente considérase integrada por un único xénero con 12 especies, pero ata ai pouco incluía tamén os xéneros Hypopterus, Lates e Psammoperca, hoxe clasificados dentro da familia Latidae.
1751
Outros
Historia ano a ano
Uppland
Uppland é unha provincia histórica sueca (landskap) no leste da rexión de Svealand. Limita co mar de Åland ao norte e ao leste, coa provincia de Gästrikland ao noroeste, coa de Västmanland ao oeste, e co lago Mälaren e o landskap de Södermanland ao sur. O landskap ten unha área de 12 676 km² e unha poboación de algo máis de 1,7 millóns de persoas en 2021.
Albatros
Os albatros ou diomedeidos (Diomedeidae) son unha familia de aves mariñas de grandes dimensións que, xunto cos procelaríidos, hidrobátidos e pelecanoides forman a orde Procellariiformes. Distribúense por case toda a extensión do océano Antártico e o norte do océano Pacífico. Están entre as aves voadoras de maiores dimensións. Os grandes albatros (xénero Diomedea) teñen a maior envergadura alar de calquera especie existente na actualidade. Distribúense tradicionalmente en catro xéneros, aínda que existe desacordo en canto ao número de especies.
Os albatros móvense de xeito moi eficiente no aire e empregando o planeo dinámico cobren grandes distancias con pouco esforzo. Aliméntanse de luras, peixes e krill, ben recollendo animais mortos ou capturando o seu alimento vivo na superficie da auga ou mergullandose. Son aves coloniais e a maioría aniña en illas oceánicas remotas, a miúdo compartindo o seu territorio de nidificación con outras especies. Establecen unha relación monogámica que dura toda a súa vida.
Das 22 especies recoñecidas pola Unión Internacional para a Conservación da Natureza (UICN), 8 son vulnerables, 6 corren perigo de extinción e 4 atópanse en perigo crítico de extinción.
Especies e xéneros
Acéptase comunmente a división da familia Diomedeidae en catro xéneros, porén o número de especies aínda está aberto a debate. A Unión Internacional para a Conservación da Natureza (UICN) e Birdlife International, entre outros, recoñecen a taxonomía interina de 22 especies existentes e outras autoridades manteñen as 14 especies máis tradicionais e a taxonomía de Clements recoñece só 13. A continuación relaciónanse as incluídas pola UICN:
upright|thumb|[[Diomedea exulans.]] upright|thumb|[[Thalassarche chlororhynchos.]]
Isabel Calvo de Aguilar
Isabel Calvo de Aguilar, nada en Caldas de Reis en 1916, foi unha escritora galega en lingua castelá.
Traxectoria
Na década de 1950 fundou e presidiu a Asociación de Escritoras españolas. Foi daquela cando publicou a que, fóra da ficción, está considerada a súa meirande obra: Antología bibliográfica de escritoras españolas (1954). No campo da novela, no cal chegou a ser cualificada como a Agatha Christie española, é autora de obras como Doce sarcófagos de oro (1951), El palacio chino (1952), La isla de los siete pecados (1953), La danzarina inmóvil (1954), El monje de los Balkanes ou El numismático.
Colaborou en ABC. Foi distinguida co Premio de Periodismo Costa del Sol.
Dirixiu en Madrid a colección Júpiter y Danae de ediciones Rumbo.
Peixe : avião
Os peixe : avião son unha banda pop-rock portuguesa de Braga, creada en 2007. Entre os seus discos máis destacados están A Espera É Um Arame e Camaleão, amplamente divulgados na radio. O seu último disco titúlase Madrugada. A sonoridade característica e letras complexas da maioría das cancións son reminiscentes dalgúns temas da banda Radiohead.
Batalla de Stalingrado
A batalla de Stalingrado (ou Estalingrado) foi un punto de mudanza na segunda guerra mundial, e é considerada unha das batallas máis violentas da historia. A batalla incluíu o ataque alemán na cidade do sur de Rusia, Stalingrado (hoxe Volgogrado), a batalla dentro da cidade, e a contraofensiva soviética que eventualmente emboscou e destruíu as forzas do Eixo dentro e á volta da cidade. O total das baixas en ambos os dous lados estímase en preto de dous millóns de persoas, incluíndo civís. As forzas do Eixo perderon un cuarto do total dos seus homes na fronte oriental, e nunca se recuperaron da derrota. Para os soviéticos, que perderon máis dun millón de soldados e de civís durante a batalla, a vitoria en Stalingrado marcou o inicio da liberación da Unión Soviética, culminando coa vitoria sobre a Alemaña nazi no 1945.
Historia
O 22 de xuño do 1941 o exército alemán e mailos seus aliados invadiron a Unión Soviética na chamada Operación Barbarroxa, avanzando rapidamente para dentro do territorio soviético. Tendo sufrido derrota tras derrota no verán e inverno de 1941, as forzas soviéticas contraatacaron a grande escala nos portóns da capital soviética, na batalla de Moscova, no decembro do 1941. Os alemáns, exhaustos, mal equipados para guerra no inverno e coas liñas de soporte moi longas, foron arrastrados fóra do alcance de Moscova.
Os alemáns estabilizaron a súa fronte na primavera do 1942. Non obstante, as baixas da campaña de 1941, máis as perdas de blindados e de material militar, tornaban imposible a retomada dunha ofensiva en toda a fronte oriental, obrigando a Hitler a ter como punto de partida unha ofensiva apenas sectorial en 1942. Os planos para lanzar unha segunda ofensiva contra Moscova foron rexeitados, non apenas porque o grupo central do exército fora demasiado enfraquecido para un ataque, e máis porque, alén diso, tal ataque sería "demasiado obvio", contrariando a filosofía da Blitzkrieg ou guerra relampo, que consistía en atacar onde o inimigo menos agardaba, para poder obter vitorias rápidas antes de que se crease defensa algunha. Por este motivo consideráronse novas ofensivas no norte (Leningrado) e sur (Ucraína). Os alemáns mantivéronse no control, non obstante, de dous saíntes nas proximidades de Moscova, de maneira que fose posible unha ofensiva na fronte central.
Operación Azul
miniatura|Centro da cidade de Stalingrado trala vitoria soviética sobre as tropas do Eixe.
No fin, o grupo sur do exército, que previamente conquistara Ucraína e a Crimea - a posesión desta península, completada despois do cerco e a posesión da fortaleza de Sebastopol, evitaba a posibilidade dun contraataque soviético na retagarda alemá - seleccionouse para un rápido avance cara a fronte a través do sur soviético cara o Cáucaso, a fin de capturar campos vitais de petróleo soviéticos, así como abrir a posibilidade dunha entrada de Turquía na guerra ao lado dos alemáns, crear a posibilidade dun futuro movemento de tenaces no Oriente Medio en apoio ao Afrika Korps, e eliminar a escuadra soviética do Mar Negro. A ofensiva no verán tivo como nome en clave "Fall Blau" ("Caso Azul"). Incluiría o 6º e 7º exércitos e a 4ª e 7ª divisións Pancer. esquerda|miniatura|A [[Casa de Pavlov foi defendida dos ataques alemáns polo pelotón do sarxento Yakov Pavlov durante dous meses, do 27 de setembro ao 25 de novembro de 1942.]] Hitler interveu, con todo, no plano estratéxico, ordenándolle ao grupo sur do exército dividirse en dous. O grupo sur do exército (A), baixo o comando de Erich von Manstein e Ewald von Kleist, continuaría ao avance cara o sur en dirección ao Cáucaso como planexado. O grupo sur do exército (B), incluíndo o 6º exército de Friedrich Paulus e a 4ª división de Pancer de Hermann Hoth, debería moverse cara o leste en dirección ao río Volga e á cidade de Stalingrado.
A captura de Stalingrado era importante para Hitler por diversas razóns. Era unha das principais cidades industriais, localizada no río Volga, que era unha ruta de transporte vital entre o Mar Caspio e o norte ruso. A súa captura aseguraría o flanco esquerdo dos exércitos alemáns en canto avanzaban para o Cáucaso. Mais xamais foi sequera considerada - nun sinal patente da crecente fraqueza do exército alemán - a posibilidade de tomar Stalingrado mediante un movemento de tenazas blindadas, xa que tales unidades blindadas eran simplemente inexistentes; intentouse a toma da cidade mediante combates de infantería, casa por casa. O continuo desgaste das forzas alemás determinou que fosen utilizadas, na fronte de Stalingrado, unha cantidade crecente de forzas militares doutros membros do Eixo (italianos e romanos) de fraco valor militar e pouco fiables. Finalmente, o feito de que esa cidade tiña o nome do inimigo de Hitler, Iosif Stalin, fixo da captura da cidade motivo de propaganda. Fíxoo de tal xeito que conseguiu que o propio Stalin - que durante moito tempo persistira en considerar a ofensiva alemá en dirección a Moscova - acabase por pensar do mesmo xeito.
Scary Movie 2
Scary Movie 2 é un filme estadounidense dirixido po Keenen Ivory Wayans que foi estreado no 2001. Segundo filme da saga de humor Scary Movie. É unha parodia dos filme O exorcista, The Amityville Horror, Poltergeist, O final da escaleira, Hollow Man, The Legend of Hell House e The Haunting.
Sinopse
Un profesor tolo recruta a unha rapaza e ós seus compañeiros, desexosos de vivir aventuras e novas experiencias, para unha saída de fin de semana. Co pretexto de realizar un experimento científico sobre desordes do sono, instálanse nunha casa que resulta estar enmeigada, o cal é adecuado para o propósito real do profesor. Durante a estancia na casa, os estudantes decátanse de que a casa está chea de espectros, principalmente o do dono anterior, quen foi probable responsable dun asasinato pasional cometido anos atrás naquel lugar.
Galiñeiro, Parga, Guitiriz
Galiñeiro é un lugar da parroquia de Parga no concello lugués de Guitiriz, na comarca da Terra Chá. Non ten habitantes desde hai máis dunha década segundo datos do Instituto Galego de Estatística.
Gran Premio de Malaisia de 2009
O Gran Premio de Malaisia de 2009 (formalmente o XI Gran Premio de Malaisia Petronas) foi unha carreira de Fórmula 1 celebrada o 5 de abril de 2009 no Circuíto Internacional de Sepang en Sepang, Malaisia. Foi a segunda carreira do Campionato Mundial de Fórmula 1 de 2009. A duración da carreira era de 56 voltas, pero polas chuvias torrenciais que caeron esta foi detida despois de completar 31. Jenson Button gañou para o equipo Brawn GP, saíndo da pole position. Nick Heidfeld quedou segundo co equipo BMW Sauber e Timo Glock terceiro para Toyota. Xa que non se alcanzou a distancia mínima do 75% (neste circuíto, 42 voltas), a repartición dos puntos foi a metade da normal, converténdose na quinta carreira na historia da Fórmula 1 en rematar desde xeito (con só 171.833 km percorridos), sendo ademais a primeira desde o Gran Premio de Australia de 1991. Brawn GP volveuse o segundo construtor en gañar os seus dous primeiros Grandes Premios do Campionato do Mundo desde que Alfa Romeo o fixera en.
Vista xeral
miniatura|esquerda|O xoves antes da carreira, Lewis Hamilton foi descualificado do [[Gran Premio de Australia de 2009|Gran Premio anterior por enganar os comisarios.]] O Gran Premio foi disputado por 20 condutores, repartidos en 10 equipos de dous. Os equipos, tamén coñecidos como "construtores" ou "escuderías", foron Ferrari, McLaren–Mercedes, Renault, Brawn, Force India, BMW Sauber, Toyota, Red Bull Racing, Williams e Toro Rosso.
Tras o Gran Premio de Australia, Jenson Button adiantárase dous puntos de Rubens Barrichello e catro de Jarno Trulli no campionato de pilotos. Asemade, Brawn GP lideraba o de construtores con 7 puntos de diferenza sobre Toyota e con 14 sobre Renault.
O comezo da carreira foi movido desde as 15:00 hora local (07:00 UTC) ás 17:00 hora local (09:00 UTC). Este traslado foi levado a cabo para facer a retransmisión da carreira a unha hora máis accesible para os europeos, lugar onde hai unha maior audiencia do evento. Non obstante, os organizadores desbotaron a posibilidade de celebrar unha carreira nocturna, na liña do Gran Premio de Singapur de 2008, por motivos de orzamentos.
Adestramentos libres e clasificación
miniatura|esquerda|Jenson Button obtivo a súa segunda pole position da temporada para Brawn GP.
Houbo tres sesións de práctica antes da carreira; a primeira foi o venres pola mañá e a segunda no serán do mesmo día. Ambas as sesións tiveron unha duración dunha hora e 30 minutos, con tempo seco. A terceira sesión celebrouse á mañá do sábado e durou tan só unha hora, tamén con condicións climatolóxicas secas. Nico Rosberg e Kazuki Nakajima quedaron primeiro e segundo con Williams na primeira sesión con tempos de 1:36.260 e 1:36.305 minutos respectivamente. Na segunda, Kimi Räikkönen e Felipe Massa de Ferrari fixeron os mellores tempos de 1:35.707 e 1:35.832 minutos. Despois de 18 voltas, a cabina de Räikkönen comezou a botar fume, e aínda que Ferrari non deu unha declaración oficial, hai informes que apuntan a un requecemento do sistema KERS.
Jenson Button obtivo para Brawn a segunda pole consecutiva por diante do Toyota de Jarno Trulli. O outro Brawn, conducido por Rubens Barrichello, clasificou cuarto (terceiro se se considera a penalización de Vettel) pero foi atrasado cinco posicións ata a 8ª por mudar a súa caixa de cambios. Por outra banda, un erro de estratexia significou o fracaso de Massa, que non conseguiu pasar o corte da Q1. Nunha entrevista a Globo TV, o piloto dixo que el e mais o equipo pensaran que o tempo inicial era suficiente para pasar á segunda sesión, e non saíu para melloralo nun intento de conservar o motor. Non obstante, non foi o caso e Massa quedou na 16ª praza.
Carreira
Despois dunha saída lenta, Button alcanzou e pasou o Renault de Alonso, que ía máis pesado, na volta trece, ocupando agora a terceira praza e poñéndose detrás de Trulli. Rosberg e Trulli foron repostar antes que Button, así que este os conseguiu pasar durante a súa primeira parada no pit stop liderando agora a carreira. A evidencia de chuvia era vagamente notoria, pero Kimi Räikkönen arriscouse a cambiar as súas rodas de seco por unhas de mollado. No entanto, a súa aposta non deu resultado xa que a chuvia non chegou tan cedo como estaba previsto, e foi forzado a baixar o rendemento para atrasar o rápido desgaste deste tipo de rodas.
Ao redor da volta 19, a chuvia empezou a caer sobre o circuíto e a meirande parte dos pilotos foron trocar a rodas de mollado. Non obstante, neses intres non había auga abondo na pista, polo que as rodas comezaron a consumirse moi rápido. Timo Glock estivera usando pneumáticos intermedios que ían mellor nesas condicións e subiu axiña ata o terceiro posto. Os demais pilotos seguiron o exemplo e mudaron tamén as súas rodas ata que na volta 31 o chuvasco chegou a todo o asfalto e os condutores tiveron que cambiar a rodas de mollado unha vez máis.
Debido ás chuvias torrenciais a carreira tivo que ser detida na volta 33 e os resultados foron tomados da clasificación á fin da volta 31 (a penúltima completada, segundo a norma 42.8 do regulamento ). En consecuencia, repartiuse a metade dos puntos aos oito primeiros. Button conseguiu a súa segunda vitoria consecutiva da temporada (a terceira da súa carreira deportiva) e cinco puntos. A vitoria significou tamén que Brawn GP fose o primeiro equipo desde Alfa Romeo en en gañar os seus dous primeiros Grandes Premios. O resto do podio formárono Nick Heidfeld e Timo Glock.
Tras a carreira
miniatura|esquerda|Trulli, Barrichello, Hamilton e Webber paran os seus monoprazas na recta do circuíto cando foi anunciada a decisión de sacar bandeirola vermella. Xeralmente os condutores respaldan a decisión de abandonar a carreira, citando a diminución de visibilidade (debido ao tarde que comezou) así como á gran cantidade de chuvia.
Os organizadores do evento tamén confirmaron que revisarán a hora de comezo do Gran Premio de Malaisia de 2010 para que isto non se repita. Mokhzani Mahathir, presidente do Circuíto Internacional de Sepang, dixo que o consultara con Bernie Ecclestone despois da carreira e estaban de acordo en miralo. Porén, Ecclestone revelou que non tiña remorsos sobre o horario, declarando:
Mahathir suxeriu a posibilidade de incluír un sistema de iluminación (similar ao usado no Gran Premio de Singapur) para alumear o circuíto en carreiras futuras.
María Castro Lago
María Castro Lago foi unha mestra galega de ideoloxía conservadora.
Traxectoria
En 1919 exercía como mestra en Redondela.
É autora do libro de carácter didáctico La mujer educadora y el progreso social (1919).
Consideraba a igualdade de xénero como contranatural e contraria ao benestar e concordia das forzas sociais. Na mesma liña, cualificaba de "altamente detestable" a defensa dos dereitos das mulleres.
Retablo de Santo Domingo de Silos
Santo Domingo de Silos entronizado como bispo é a obra máis coñecida do pintor español Bartolomé Bermejo. É un óleo sobre táboa, pintado entre 1474 e 1477. Mide 242 cm de alto e 130 cm de ancho. Exhíbese no Museo do Prado de Madrid, ó cal chegou en 1920 por unha permuta co Museo Arqueolóxico Nacional.
Descrición
É unha táboa procedente de Daroca (Aragón). Foi encargada o 5 de setembro de 1474. É unha das obras máis impresionantes do período gótico polo seu gran tamaño e o xeirto co que está tratado a figura do santo, facendo desta peza unha das máis perfectas do fin do estilo hispano-flamengo. É a máis antiga das que se coñecen deste pintor, quen creou escola en Aragón, con seguidores tales como Martín Bernat e Miguel Ximénez.
É a táboa central dun retablo. As táboas laterais foron acabadas por Martín Bernat. Trátase dunha pintura de témpera sobre madeira. Ten gran tamaño, pouco común na pintura española deste período.
O tema é relixioso. Representa ó santo español Domingo de Silos, monxe que fundou o Mosteiro de Silos (Burgos) no século XI, sendo o seu primeiro abade.