cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Flandres Oriental
A provincia fai fronteira (dende o norte e no sentido horario) cos Países Baixos, coa provincia de Antwerp, coa provincia do Brabante Flamengo, a provincia de Hainaut e coa provincia de Flandres Occidental.
Os 65 concellos e cidades da provincia de Flandres Oriental
miniatura|290px|Divisións de Flandres oriental.
1. Aalst
2. Aalter
3. Assenede
5. Beveren
6. Brakel
7. Buggenhout
8. De Pinte
9. Deinze
10. Denderleeuw
11. Dendermonde
12. Destelbergen
14. Erpe-Mere
15. Evergem
16. Gavere
18. Geraardsbergen
19. Haaltert
20. Hamme
21. Herzele
22. Horebeke
23. Kaprijke
24. Kluisbergen
25. Knesselare
27. Kruishoutem
28. Laarne
29. Lebbeke
30. Lede
31. Lierde
32. Lochristi
33. Lokeren
34. Lovendegem
35. Maarkedal
36. Maldegem
37. Melle
38. Merelbeke
39. Moerbeke
40. Nazareth
41. Nevele
42. Ninove
43. Oosterzele
44. Oudenaarde
45. Ronse
46. Sint-Gillis-Waas
47. Sint-Laureins
48. Sint-Lievens-Houtem
49. Sint-Martens-Latem
50. Sint-Niklaas
51. Stekene
52. Temse
53. Waarschoot
54. Waasmunster
56. Wetteren
57. Wichelen
58. Wortegem-Petegem
59. Zele
60. Zelzate
62. Zomergem
63. Zottegem
64. Zulte
Haría
Haría é un concello canario da illa de Lanzarote, na provincia das Palmas. Ten unha extensión de 106,58 km² e unha poboación de 5.203 habitantes en 2011.
Historia
Desde época prehispánica o municipio de Haría ten numerosos asentamentos aborixes distribuídos por todo o territorio municipal. Atopamos así hábitats dispersos con estruturas pouco elaboradas como as de Tinache (Haría) ou en covas naturais (Malpaís de La Corona) ligadas a actividades de pastoreo e marisqueo.
250px|miniatura|esquerda|Praia da Garita, en Arrieta. Froito dos asentamentos na zona de Malpaís de La Corona foi a creación das Queseras de Bravo: estrutura radial en forma de queixeira esculpida en pedra volcánica, única no arquipélago e da que aínda se descoñece a súa utilidade e significado.
O nome de Haría atópase relacionado coa toponimia do lugar. Sábese que o val de Haría era coñecido polos aborixes co nome de "Faria", polo que esta denominación puido ser unha derivación da palabra aborixe "Chafariz" que significa fonte ou manancial de auga.
Tras a conquista en 1492 por Juan de Bethencourt e Gadifer de la Salle no val de Haría séguese mantendo un asentamento poboacional polas particularidades xeográficas e climáticas da zona, que a converten nun dos lugares máis fértiles da illa.
As continuas razzias durante as séculos XVI e XVII e os anos de seca provocaron fortes oscilacións na poboación do municipio, pero a pesar diso segue sendo o segundo núcleo de poboación máis habitado da illa logo de Teguise. Unha das incursións dos piratas máis nefastas para o municipio foi a que realizou o alxeriano Morato Arráez, cando ao mando de 600 homes atacou o 1 de agosto de 1586, o pobo de Faría, aprovisionándose de aves, cabras e verduras, queimando a continuación as colleitas e o palmeiral.
A Cueva de los Verdes xogou un papel fundamental na defensa da poboación insular ante os continuas ataques sufridos pola illa de Lanzarote, antes e logo da conquista.
Desde 1585 o beneficiado de Teguise concédelle a Haría pila bautismal e cura, dependentes deste beneficiado. Nestes momentos Haría é o único núcleo de poboación ao que se lle concede este privilexio, pois a distancia de Teguise e o alto número de veciños fai necesario que estes conten con estes servizos relixiosos.
O desenvolvemento turístico dos anos 70/80 provocou cambios na economía. As zonas máis fértiles do municipio son a veiga de Máguez e o val de Haría, e nestes lugares atopamos plantacións de papas, legumes, cereais, hortalizas etc. No resto do municipio atopamos pequenas plantacións adaptadas ao medio e salteadas por árbores froiteiras e viñas.
A única industria coa que contou o municipio foron as salinas, destinada á produción de sal para abastecer o mercado interinsular. As Salinas do Risco son as máis antigas das Canarias, do século XV. As de Orzola foron construídas nos anos 40 e estiveron funcionando ata os anos 70.
Willard Scott
Willard Herman Scott, Jr., nado en Alexandria, Virxinia o 7 de marzo de 1934 e finado en Delaplane, Virxinia, o 4 de setembro de 2021, foi un actor, presentador, cómico e personalidade da radio estadounidense. Foi máis coñecido polo seu traballo en televisión en Today e como o creador e intérprete orixinal de Ronald McDonald.
Haría
Historia
O cambiou de capitalidade en 1852 a favor de Arrecife relega ao pobo de Haría a unha situación de menor categoría.
Willard Scott
Traxectoria
Medrou en Rosemont de Alexandria, Virginia, e asistiu a George Washington High School. Amosou interese na radiodifusión con só 16 anos de idade, traballou en 1950 para NBC page en WRC (AM), propiedade da canle de radio NBC en Washington, DC. Logo asistiu a American University, onde traballou xunto co seu compañeiro Ed Walker en WAMU-AM, a estación de radio da universidade (1951 - 1953). Scott converteuse nun membro de Alpha Sigma Phi e na American University graduouse cunha licenciatura en filosofía e relixión.
Haría
Historia
A economía da illa estivo sempre suxeita ás fluctuaciones do mercado internacional. A seca e a importación máis barata de grans e fariñas estranxeiras provoca a caída do mercado municipal o que trouxo consigo a diáspora cara a Cuba, Venezuela e o Uruguai. Ao pouco aparece o nopal (cochinilla) pero a finais de século a aparición dos colorantes artificiais volve provocar a emigración dos veciños do municipio a Gran Canaria, Tenerife, Cuba e Venezuela.
dereita|miniatura|300px|Miradoiro do Río
Demografía e organización territorial
O municipio de Haría atópase situado ao norte da illa de Lanzarote ocupando 107 km. A maior parte do seu perímetro, concretamente 42 km, está ocupado por zonas costeiras, sendo a zona setentrional máis acantilada que a oriental onde a costa é máis suave permitindo a formación de praias. Presenta unha superficie de 106,6 km² dos cales un 30% aproximadamente é Espazo Natural Protexido. O municipio atópase conformado actualmente por dez núcleos de poboación: Haría, Máguez, Guinate, Ye, Órzola, Punta Mujeres, Arrieta, Tabayesco, Mala e Charco del Palo, cunha poboación de 4.500 habitantes.
Tradicións
Artesanía
A palmeira proporciona a materia prima necesaria para a realización da cestería, así como do traballo de palma (esteiras, vasoiras, sombreras de palmeira anana trenzado, empleitas para o queixo, bolsos etc.)
Máguez e Haría presentan a particularidade de ataviar as vasoiras de palma coa vestimenta tradicional da illa.
En Máguez, a principios do século XX, desenvolveuse a artesanía do atillo, que aínda se segue mantendo. O atillo extráese da pitera.
José María Regadío Vázquez
José María Regadío Vázquez, nado en Bidouredo (Monterroso) o 28 de xaneiro de 1920 e finado en Lugo o 9 de xaneiro de 2010, foi un sacerdote galego.
Haría
Tradicións
As festas máis destacadas son as de San Xoán en Haría, por ser o patrón de municipio. Marca o inicio do verán. É tradicional festexala coa celebración dunha gran fogueira onde se queima a Facundo o día 23 pola noite. Esta manifestación está vinculada con algúns ritos propios da cultura prehispánica relacionados coa recollida das colleitas.
José María Regadío Vázquez
Traxectoria
Foi coadxutor na arquidiocese de Sarria. En 1951, xa como sacerdote, fíxose cargo de tres parroquias do concello de Palas de Rei: Laia, Quindimil e Filgueira, establecéndose coa súa familia nesta última. A principios da década de 1960 fundou en Palas de Rei a imprenta Lakinfil (acrónimo das tres parroquias que levaba), dedicándose á estampación de carteis, tarxetas postais e a encadernación e edición de libros. A imprenta tiña a sede na esquina da Avenida de Compostela e a Travesía do Peregrino. O obradoiro trasladouse a principios da década de 1990 a unha nave na parroquia de Filgueira, que fora anteriormente unha granxa porcina. Renovou a maquinaria da mesma, cunha nova impresora offset (sumada á Hiederberg alemá xa existente), e poucos anos despois equipos informáticos e programas de maquetación gráfica.
A principios da década de 1960 creou O Mintireiro Verdadeiro, un calendario agrícola galego anual, que chegou a vender 15.000 exemplares.
Villarrobledo
Villarrobledo é un concello da provincia de Albacete (España).
Egocentrismo
miniatura|dereita|220px|Egocentrismo. O egocentrismo é a incapacidade para diferenciar entre un mesmo e os outros. Máis concretamente, impide desligar os propios esquemas subxectivos dunha realidade obxectiva, polo que non se pode entender ou asumir ningunha perspectiva diferente da propia.
Crocodylus siamensis
O Crocodylus siamensis, xeralmente chamado crocodilo siamés, é unha especie de crocodilo de tamaño medio ou pequeno nativo de Indonesia (Borneo e posiblemente Xava), Brunei, Malaisia do Leste, Laos, Camboxa, Myanmar, Tailandia, e Vietnam. A especie está en perigo crítico e xa está extinguida en moitas das rexións nas que adoitaba habitar.
Características
miniatura O crocodilo siamés é un crocodilo de auga doce de mediano tamaño, cun fociño liso relativamente ancho e unha elevada crista ósea detrás de cada ollo. En conxunto é de cor verde oliva, con algunhas variacións verdes escuras. Os espécimes novos miden de 1,2 a 1,5 m e teñen un peso de 6 a 12 kg, e crecen ata os 2,1 m e un peso de 40 a 70 kg ao chegaren a adultos. As femias máis grandes poden medir 3,2 m e pesan 150 kg. Os machos grandes poden alcanzar os 4 m e os 350 kg. A maioría dos adultos non excede dos 3 m de lonxitude, aínda que os híbridos en catividade poden crecer moito máis. miniatura|Crocodilo siamés
Distribución e hábitat
A área de distribución histórica do crocodilo siamés incluía a maioría do sueste asiático. Esta especie está agora extinta ou case extinta na natureza na maioría dos países desa rexión e só ten certa abundancia en Camboxa. Anteriomente encontrábase en Camboxa, Indonesia (Borneo e posiblemente Xava), Laos, Malaisia, Tailandia, Vietnam, Brunei, e Birmania.
As poboacións silvestres restantes deste crocodilo (algunhas moi reducidas) están distribuídas actualmente nas seguintes localizacións:
Os crocodilos siameses aparecen en diversos hábitats de auga doce, incluíndo ríos de movemento lento e regatos, lagos, lagos estacionais (en meandros abandonados) e pantanos.
Bioloxía e comportamento
miniatura|Crocodilo siamés durmindo coa boca aberta para liberar calor Malia a preocupación pola súa conservación, moitos aspectos da historia vital de C. siamensis na natureza seguen sendo descoñecidos, especialmente sobre a súa bioloxía reprodutora.
Os adultos aliméntanse principalmente de peixes e serpes, pero tamén comen anfibios e pequenos mamíferos.
As femias constrúen niños con forma de morea construídos a partir de restos de plantas arrancadas mesturados con lama. En catividade, estes crocodilos reprodúcense durante a estación húmida (de abril a maio), e poñen de 15 a 50 ovos, que son vixiados ata que eclosionan. Despois da incubación, as femias axudan as crías a romperen a casca dos ovos e despois transpórtanas na boca á auga.
Os exemplares puros e non hibridados desta especie xeralmente non son agresivos cos humanos, e non se coñecen casos de ataques non provocados.
Pardiñas
O topónimo galego Pardiñas pode referirse a:
Crocodylus siamensis
Status de conservación e ameazas
É un dos crocodilos máis ameazados na naureza, aínda que é intensamente criado en catividade.
Ameazas
Os crocodilos siameses están ameazados polas alteracións e ocupacións do hábitat causadas polos humanos, o cal está forzando ás poboacións restantes ás zonas máis apartadas da súa anterior área de distribución. Está extinguido no 99% da súa área orixinal, polo que é considerado un dos crocodilianos menos estudado e máis en perigo do mundo. Aínda que quedan poucas poboacións silvestres libres na natureza, críanse máis de 700 000 C. siamensis nas granxas de crocodilos comerciais do sueste asiático.
En 1992, críase que estaba extremadamente preto da extinción ou xa completamente extinguido na natureza ata que en 2000 os científicos de Fauna and Flora International e a Administración forestal do goberno de Camboxa confirmaron a súa presenza nas montañas Cardamomo no sueste de Camboxa. Desde entón, os exames realizados atoparon uns 30 lugares en Camboxa onde viven crocodilos siameses silvestres (estimados de forma conservadora nun número total de individuos entre 200 e 400), así como unha pequena poboación en Tailandia (posiblemente de só dous individuos, se non se contan as reintroducións recentes), unha pequena poboación en Vietnam (posiblemente de menos de 100 individuos) e hai uns 200 individuos no Parque Nacional Cat Tien, e unha poboación maior en Laos, onde en marzo de 2005 os conservacionistas encontraron un niño con crías na provincia de Savannakhet. Non hai rexistros recentes da especie en Malaisia, Birmania ou Brunei, onde antes vivía. Unha pequena pero importante pooación destes crocodilos vive en Kalimantán Leste, Indonesia.
Degradación do hábitat
Entre os factores que causan a perda dos hábitats destes animais están: a conversión de zonas húmidas en terreos agrícolas, o uso de fertilizantes químicos e pesticidas no cultivo do arroz e o incremento da poboación de gando vacún. Os efectos das accións bélicas nos pasados conflitos de Vietnam, Laos e Camboxa durante a guerra de Vietnam e en Camboxa tamén influíron (desde a colocación de minas aos bombardeos aéreos).
En moitos sistemas fluviais, como os das áreas protexidas, hai proxectos de presas hidroeléctricas xa aprobados ou propostos, que probablemente causarán a perda de aproximadamente a metade das colonias reprodutoras que quedan nos próximos dez anos. Unha causa para a degradación do hábitat motivada por cambios hidrolóxicos é a construción de encoros no curso superior do río Mekong e os seus principais afluentes. Os impactos potenciais da construción de presas inclúen a perda de zonas húmidas e a alteración dos ciclos de inundacións cun fluxo na estación seca un 50% maior que en condicións naturais.
Explotación e fragmentación
A captura ilegal de crocodilos silvestres para fornecer as necesidades das granxas de crocodilos é unha ameaza que aínda hoxe continúa, así como a captura accidental e afogamento en redes de pesca e trampas. Como resultado C. siamensis actualemnte ten unhas poboacións residuais extremadamente baixas e fragmentadas e con pouca reprodución na natureza.
A Piña, Xavestre, Trazo
A Piña é un lugar da parroquia de Xavestre no concello coruñés de Trazo na comarca de Ordes. Tiña 34 habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 17 eran homes e 17 eran mulleres.
Crocodylus siamensis
Explotación e fragmentación
A especie foi capturada historicamente pola súa pel e para subministrar animais ás granxas comerciais de crocodilos. En 1945, a caza para comercializar a pel foi prohibida pola administración colonial francesa de Camboxa. A finais da década de 1940, aumentou a desenvolvemento de granxas de crocodilos e a recollida de crocodilos silvestres para elas. A protección foi abolida polo Khmer Vermello (1975–79) pero posteriormente foi posta de novo en vigor pola Lei de pesca de 1987, que "prohibe a captura, venda e transporte de...crocodilos [silvestres]..."
A crianza de crocodilos en granxas ten agora un enorme impacto económico nas provincias que rodean o Tonle Sap, onde hai 396 granxas que tiñan uns 20 000 crocodilos en 1998. Ademais, moitos crocodilos foron exportados de Camboxa desde mediados da década de 1980 ás granxas de Tailandia, Vietnam e a China.
Malia a protección legal, existe un mercado prospero e rendible para a captura e venda de crocodilos silvestres ás granxas desde 1980. Esta crónica sobreexplotación levou ao declive da especie na natureza.
Conservación e xestión
miniatura|Fósiles, antes denominados Crocodylus ossifragus
A situación actual de C. siamensis supón unha significativa mellora con respecto á que tiña segundo o Plan de acción de 1992 (extinto na natureza), pero presenta grandes desafíos novos para a súa avaliación cuantitativa e a acción de conservaión efectiva se se quere que a especie sobreviva. Aínda que a especie permanece en perigo crítico, hai poboacións residuais silvestres suficientes, pero moi fragmentadas en varias áreas e países, que servirían de base para a recuperación.
O crocodilo siamés é relativamente pouco perigoso para a xente (comparado co C. porosus), e a posibilidade de que as persoas e os crocodilos coexistan en áreas naturais parece posible. A poderosa forza económica da industria comercial baseada en C. siamensis tamén necesita ser mobilizada e canalizada á conservación. Aínda cómpren considerables esforzos e accións, pero a especie ten unha razoable oportunidade de sobrevivir se isto se realiza.
Yayasan Ulin (The Ironwood Foundation) está levando a cabo un pequeno proxecto para conservar un importante hábitat de zona húmida na área ode Kalimantán leste onde se sabe que hai crocodilos siameses. Porén, a maioría deles viven en Cambojia, onde están illados, hai pequenos grupos en varias áreas remotas das montañas Cardamomo, no sur do país e tamén no Parque Nacional de Vireakchey, no noroeste do país.
En Camboxa a organización Fauna and Flora International e a Administración forestal do goberno de Camboxa estableceron o Programa de Conservación do Crocodilo Camboxano para a protección e recuperación do crocodilo siamés. Este programa traballa cunha rede de aldeas indíxenas que están axudando a protexer sitios claves como o pantano de Veal Veng (distrito de Veal Veng), os ríos Tatai (distrito de Thmar Bang) e Araeng. Este último considérase que ten a segunda poboación máis grande de crocodilos siameses do mundo, mais actualmente está ameazada polo proxecto de construción dun enorme encoro no río. Durante o período máis forte do monzón de xuño a setembro, os crocodilos siameses aprovéitanse do incremento do nivel das augas para saír do río e pasar aos grandes lagos e outros corpos de auga locais, volvendo ao seu hábitata orixinal cando os niveis da auga empezan a baixar ata o que é o normal.
A caza furtiva é unha grave ameaza para esta especie, xa que o valor dun crocodilo siamés silvestre chega a centos de dólares no mercado negro, desde onde acaban ilegalmente en granxas de crocodilos e hibrídanse con outras especies máis grandes. A poboación silvestre total existente é descoñecida, xa que a maioría dos grupos están en áreas illadas onde o acceso é extremadamente complicado. Varios individuos mantidos en catividade son o resultado de hibridacións co crocodilo de auga salgada, pero hai varios centos de individuos "puros" en catividade, e estes son criados regularmente nas granxas de crocodilos, especialmente en Tailandia.
O Parque Nacional de Pang Sida en Tailandia, preto de Camboxa, ten un proxecto para reintrodcir croccodilos siameses na natureza. Varios crocodilos novos foron xa liberados en pequenos e remotos ríos do parque, non accesibles aos visitantes.
The Wildlife Conservation Society (WCS) está a traballar co goberno de Laos nun novo programa para salvar este crocodilo en perigo crítico nas súas zonas húmidas naturais. En agosto de 2011, nunha nota de prensa anunciouse a eclosión exitosa dunha posta de 20 crocodilos siameses. Estes ovos foron incubados no Zoo de Laos. Este proxecto representa un novo esforzo da WCS de conservar a biodiversidade e hábitat da provincia de Savannakhet de Laos, e de promover a conservación da biodiversidade en toda a paisaxe, e depende da implicación da comunidade de residentes locais.
Proxectos prioritarios
Entre os proxectos máis prioritarios están os seguintes:
Referencias culturais
Un crocodilo siamés é o monstro protagonista da película tailandesa de 1978 Crocodile.
Clase social
Clase social é un tipo de estratificación social que forma parte dun sistema de clases. Rixese por diversos condicionantes, tal que:
Condicionantes
Un sistema de clases é por tanto, unha xerarquización colectiva, onde o criterio de pertenza vén determinado pola relación do individuo coa actividade económica, e principalmente, o seu lugar respecto dos medios de produción. Esta condición está estreitamente correlacionada coa herdanza familiar.
Clase social en Marx
En Karl Marx as clases sociais aparecen como antagónicas nun contexto histórico de conflito cuxo eixo central é a materialidade. Dese enfrontamento mediado pola historia xorde a loita de clases que é a manifestación mesma do conflito de intereses da posición dos individuos. Para Marx, na sociedade capitalista o capital está repartido de forma desigual entre as dúas grandes clases (proletariado e burguesía), favorecendo a estes últimos baixo un sistema feito á medidad dos seus intereses. Este sistema sería o capitalismo e o seu apoio teórico, o liberalismo Para superar esa explotación, o proletariado debíase unir superando as súas diferenzas xeográficas e culturais ("proletariados do mundo, unídevos" sentenciara na última páxina do Manifesto comunista) e descubrir a súa conciencia de clase para así superar a alienación e superar a loita de clases en dúas etapas:
Se ben o soño de Marx non se materializou, a súa dialéctica provocou un xiro total na política e a historia moderna. Porén, as transformacións sociais ó iniciar o século XX levaron a que apareceran novas achegas, entre elas as que foron realizadas por Weber.
Clase social en Weber
Max Weber contribuíu a atender a complexización social de occidente no século XX (aparición de capas medias, burocracia etc) e comprender desde unha lóxica da acción social e a racionalidade. É un erro ver a Weber coma o verdugo de Marx (como fixo crer a socioloxía funcionalista desde Talcott Parsons) aínda sendo este liberal e próximo ó mundo relixioso. A distancia está máis ben no enfoque máis reducionista de Marx (primacía do factor material-económico para explicar o capitalismo) algo que Weber trata de refutar a través das súas teses sobre o espírito protestante e a acción social, que é o individualismo en oposición á supremacía do colectivo, o social, de Marx.
Weber distingue entre “clases sociais”, “grupos de status” e “partidos políticos”, estratos distintos que corresponden respectivamente ás ordes económica, social e política.
O contexto histórico presenta a chegada dunha clase media xa fortalecida trala experiencia do fordismo e que se sumaría coma un actor de peso entre o proletariado e a burguesía, aínda que coa excepción de ser un estado de tránsito permanente. A complexización deste proceso, traspasou a súa carga teórica á socioloxía contemporánea (desde mediados dos 70), que se fixo cargo deste problema nun contexto de crise da sociedade moderna-industrial tal como se coñecera historicamente.
Clase social na socioloxía contemporánea
A nova complexización da sociedade desde fins do século XX ata o século XXI foi provocando encontros entre as posturas actualizadas de Weber e Marx (neoweberianos e neomarxistas) aínda que, por outra banda, continuaba a produción teórica máis ortodoxa do marxismo e a funcionalista contemporánea (que se asocia tecnicamente á xustificación do neoliberalismo), cuxa figura de maior peso sería Niklas Luhmann, quen baseou a súa revisión da teoría de sistemas nas teses do biólogo chileno Humberto Maturana (autopoiesis) que encontraxustificación case matemática na sociedade contemporánea a diferenza do resto das teorías sociais. Converxen neomarxistas e neoweberianos na complexización contemporánea das clases sociais, a desigualdade social crecente e o caos teórico producido na transformación do traballo. Entre os teóricos destacados da análise de clase contemporáneo están Goldthorpe, Olin Wright, Erikson e Dahrendorff.
República Federal Socialista de Iugoslavia
A República Federal Socialista de Iugoslavia (abreviado: RFSI, en croata e esloveno: Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija, en serbio e mecedonio: Социјалистичка Федеративна Република Југославија, en albanés: Republika Socialiste Federative e Jugosllavisë, en húngaro: Jugoszláv Szocialista Szövetségi Köztársaság) foi un estado socialista europeo que existiu entre os anos 1963 e 1992, substituíndo na súa creación á República Federal Popular de Iugoslavia.
Estaba formada por Eslovenia, Bosnia e Hercegovina, Croacia, Serbia, Macedonia e Montenegro. Foi gobernada ata o ano 1980 por Josip Broz Tito, quen a diferenza doutros países comunistas de Europa, elixiu un camiño independente ao da Unión Soviética, manténdose así distanciado dos países do Bloque do Leste, chegando a criticar as intervencións en Hungría, Checoslovaquia e Afganistán. Así pois non foi membro nin do Pacto de Varsovia nin da OTAN, sendo un dos creadores do Movemento de Países Non Aliñados no ano 1956.
Fundación
A República Democrática Federal Iugoslava foi reconstituída no AVNOJ (Consello Antifascista de Liberación Nacional de Iugoslavia) realizado en Jajce entre o 29 de novembro e o 4 de decembro de 1943 (data que aparece no escudo da república), mentres que as negociacións co goberno no exilio continuaron. O 29 de novembro do mesmo ano foi establecida como un estado socialista, en 1945 foi establecida finalmente como República Democrática Federal de Iugoslavia, porén pouco máis dun ano despois, o 31 de xaneiro de 1946, a nova constitución establece as seis repúblicas constituíntes e o nome é cambiado a República Federal Popular de Iugoslavia. En 1963 adopta finalmente o nome de República Federal Socialista de Iugoslavia.
Reforma
miniatura|esquerda|[[Josip Broz Tito|Tito durante a segunda guerra mundial.]] Durante a década de 1950 Iugoslavia comezou unha serie de reformas fundamentais para conseguir un profundo cambio en tres aspectos principais: a rápida liberalización e descentralización do sistema político do país, a institución dunha nova economía estatal única e unha política diplomática de non aliñación. As reformas económicas comezaron o 26 de xuño de 1950, coa intervención do Primeiro Ministro Tito no Parlamento, durante a cal se anunciou por primeira vez a introdución da autoxestión dos traballadores. Esta e outras importantes reformas económicas da época, axudados pola axuda occidental, reviviron Iugoslavia e crearon un auxe económico. O emprego duplicouse entre 1950 e 1964, cunha caída do desemprego que chegou ao 6% en 1961. A pesar da nova masa de obreiros industriais, o aumento anual dos salarios foi do 6,2% anual, mentres que a produtividade industrial creceu un 12,7% anual, ademais a alfabetización aumentou drasticamente, chegando ao 91%. Implantouse así mesmo a atención médica gratuíta en todos os niveis, chegando a esperanza de vida era aos 72 anos.
Esta reforma con creou grandes problemas, como por exemplo a disciplina de partido, mais a pesar dos conflitos internos, o desenvolvemento económico e a liberalización social do país durante todo o decenio de 1950 e 60, continuou o seu rápido ritmo. Con estas medidas de grande éxito, a economía iugoslava logrou a súa auto-suficiencia económica relativa. Na década de 1960, os observadores estranxeiros sinalaron que o país estaba "en auxe", e que ao mesmo tempo que os cidadáns iugoslavos gozaban de liberdades moito maiores que na Unión Soviética e os estados do bloque do leste. Despois da ruptura da esfera soviética, Iugoslavia formou a súa propia forma de comunismo, informalmente chamado titoísmo. Baixo esta forma de comunismo permitiuse un certo grao de mercado libre da empresa, o que se chamou socialismo de mercado. Ademais é de destacar que Iugoslavia se negou a participar no comunista Pacto de Varsovia, adoptando no seu lugar unha postura neutral na guerra fría, converteuse en membro fundador do Movemento Non Aliñado. En 1963 Tito foi nomeado "Presidente vitalicio", o que levou durante a seguinte década a serios problemas, ademais o estado adoptou o seu nome definitivo de República Federal Socialista de Iugoslavia.
A República Federal Socialista
En 1968 realizáronse protestas en Belgrado, o que supuxo a primeira protesta masiva despois da Segunda Guerra Mundial, e a noite do 2 de xullo de 1968 estudantes da Universidade de Belgrado entraron en folga durante sete días, mais a policía atacou aos estudantes, prohibíndolles toda reunión pública. Porén os estudantes reuníronse na Facultade de Filosofía, onde celebraron debates e discursos sobre a xustiza social, entregando copias da revista prohibida "Estudante". Os estudantes tamén protestaron contra as reformas económicas, que conduciron a un elevado desemprego obrigando aos traballadores a abandonar o país e atopar traballo noutros lugares. Finalmente Tito foi parando as protestas cedendo a algunhas das demandas dos estudantes e dicindo que "os estudantes teñen razón" durante un discurso televisado.
En 1971, a alianza dos dirixentes comunistas de Croacia, entre eles Miko Tripalo e Savka Dabčević-Kučar, apoiados por diversos grupos nacionalistas, deron lugar á Primavera croata. Tito respondeu cun enfoque de dobre acción, as autoridades iugoslavas detiveron a numerosos manifestantes croatas que foron acusados de evocar ao nacionalismo étnico mentres que, ao mesmo tempo, comezou un programa para iniciar algunhas desas reformas, a fin de evitar unha crise semellante ocorrese de novo. Os simpatizantes de fóra de Iugoslavia do Ustaše, un movemento católico ultranacionalista croata, tentaron a través do terrorismo e accións de guerrilla de crear un movemento separatista, mais sen moito éxito chegando a obter a antipatía dos compañeiros católicos iugoslavos.
En 1974 ratificouse unha nova constitución federal que lle deu maior autonomía ás distintas repúblicas o que, basicamente, cumpría os obxectivos principais do movemento da Primavera croata. Unha das disposicións da nova Constitución era que cada república oficialmente tiña a opción de declarar a súa independencia da federación, con subxección a certas normas constitucionais. A outra medida máis controvertida foi a división interna de Serbia, mediante a concesión dun estatuto similar ao de dúas provincias autónomas dentro dela, Kosovo, unha rexión serbia habitada en gran parte por albaneses e Voivodina, unha rexión cun gran número de minorías étnicas, detrás da maioría de serbios, como os húngaros. Estas reformas satisfixeron á maioría das repúblicas, especialmente a Croacia, así como aos albaneses de Kosovo e as minorías de Voivodina. Con todo, a constitución de 1974 non gustou nin aos funcionarios comunistas de Serbia nin aos propios serbios, que desconfiaban dos motivos dos partidarios das reformas vendo as reformas como concesións aos nacionalistas croatas e albaneses.
Período Post-Tito
A nova Iugoslavia enfrontábase a débeda fiscal importante na década de 1980, mais as súas boas relacións cos Estados Unidos levou a un grupo de organizacións (lideradas por estadounidenses) chamadas "Amigos de Iugoslavia" a apoiar e lograr un alivio significativo da débeda en 1983 e 1984, aínda que os problemas económicos continuarán até a disolución do Estado na década de 1990.
Nese mesmo período Iugoslavia foi o país anfitrión dos Xogos Olímpicos de Inverno de 1984 en Saraxevo. Para Iugoslavia, os xogos significaban a continuación da política de Tito de fraternidade e a unidade, de como as múltiples nacionalidades de Iugoslavia permaneceron unidas nun só equipo. Destacar que Iugoslavia se converteu no segundo estado comunista que albergaba uns Xogos Olímpicos, despois de que a Unión Soviética celebrara os Xogos Olímpicos de verán de 1980 en Moscova. Con todo, nos xogos de Iugoslavia, participaron países occidentais, mentres que nos da Unión Soviética houbo un boicot dos países occidentais.
Ruptura e a guerra
miniatura|Edificios destruídos en [[Mostar.]] Dende a Constitución de 1974 que reduciu os poderes de Serbia sobre as súas provincias autónomas de Kosovo e Voivodina, o sentimento nacionalista en Serbia foi en aumento, principalmente centrado en Kosovo. En 1987, un funcionario da Liga dos Comunistas de Serbia, a rama serbia da Liga dos Comunistas de Iugoslavia, Slobodan Milošević, foi enviado a Kosovo para acabar coa última manifestación dos serbios de Kosovo. Até este punto, tódalas ramas da liga dos Comunistas de Iugoslavia condenaron tódalas protestas nacionalistas. Con todo, Milošević abandonou a política do partido e apoiou as reivindicacións da multitude reunida, chamándose a si mesmo como "defensor dos serbios". Esta imaxe foi promovida ademais polo seu control, cada vez maior, sobre os medios de comunicación serbios, que se estaban establecendo neste momento. Coa súa popularidade en aumento logrou facerse co control da Liga dos Comunistas de Serbia, converténdose efectivamente no político serbio máis poderoso.
Tras asegurar a súa posición en Milošević procedeu a tomar o control dos gobernos de Voivodina, Kosovo e a veciña República Socialista de Montenegro, entón agora pasaba a controlar directamente catro do oito votos na cabeza colectiva do estado o 10 de xaneiro de 1989. Esta situación agravou seriamente aos gobernos de Eslovenia e Croacia, xunto cos albaneses de Kosovo, con todo Bosnia e Hercegovina e Macedonia mantívose relativamente neutrais. Así pois Croacia e Eslovenia declararon publicamente a súa intención de separarse de Iugoslavia, despois dos referendos (boicoteados polos serbios), os dous países declararon o súa escisión o 25 de xuño de 1991, estancada durante tres meses polos esforzos internacionais. Inmediatamente despois da declaración de Eslovenia, a Presidencia de Iugoslavia ordenou ao Exército Popular Iugoslavo tomar o control dos cruzamentos fronteirizos internacionais en Eslovenia. Así comezou o esforzo do exercito para evitar a secesión eslovena, coñecida como a Guerra dos Dez Días. En Croacia a Guerra de Independencia pronto empezou, cos rebeldes serbios de Croacia, asistidos polo Exército Popular Iugoslavo, tentando consolidar o seu poder en anacos de territorio de Croacia e declarando que as súas entidades non ían separarse de Iugoslavia. En outubro de 1991 Croacia e Eslovenia, finalmente declararon a súa independencia, o que levou a unha guerra a grande escala en Croacia. En setembro de 1991, Macedonia tamén declarou a súa independencia. Cincocentos soldados dos Estados Unidos foron despregados baixo a bandeira das Nacións Unidas para vixiar as fronteiras do norte de Macedonia.
As institucións federais de Iugoslavia nese momento deixaron todas de funcionar, aínda que o estado estaba aínda existía formalmente, composto por Serbia, Montenegro e Bosnia e Hercegovina, mais trala secesión de Croacia, os croatas bosníacos e os musulmáns bosníacos xa non desexaban permanecer nunha federación dominada polos serbios. Isto levou á creación da República do Pobo Serbio de Bosnia e Hercegovina (a República Serbia). Pouco despois do seu referendo, o Goberno de Bosnia declarou a súa secesión de Iugoslavia, provocando a Guerra de Bosnia.
Despois da secesión de Bosnia e Hercegovina, Iugoslavia foi disolta oficialmente polos seus dous membros restantes de Serbia e Montenegro. Os dous estados formaron a República Federal de Iugoslavia e reclamaron ser os sucesores da República Federal Socialista de Iugoslavia, aínda que esta medida non foi concedida pola comunidade internacional, sendo Iugoslavia considerada completamente disolta en cinco Estados: Bosnia e Hercegovina, Croacia, Macedonia, Eslovenia e a República Federal de Iugoslavia (que máis tarde pasaría a denominarse Serbia e Montenegro).
Goberno e Política
O Estado estaba organizado segundo a Constitución da República Federal Socialista de Iugoslavia, que foi emendada en 1963 e 1974. O Partido Comunista de Iugoslavia, gañador das eleccións realizadas trala segunda guerra mundial, permaneceu no poder ao longo da existencia do Estado. Chamado tamén Liga de Comunistas de Iugoslavia, estaba composta polos partidos comunistas individuais de cada república constituínte. Josip Broz Tito foi o principal líder da RFSI e o seu presidente dende a súa creación ata a súa morte en 1980, mais houbo outros varios políticos importantes, particularmente trala morte de Tito.
A principios dos anos 90, tras un proceso de reforma do Estado e privatización levado a cabo desde a morte de Tito, realizáronse eleccións multipartidistas nas distintas repúblicas. Os partidos comunistas, en moitos casos fragmentados ou renomeados perderon o poder.
Organización político-administrativa
Internamente, o estado foi dividido en 6 repúblicas socialistas, máis tarde foron creadas dúas provincias autónomas socialistas, ambas parte da República Socialista de Serbia. A capital federal era Belgrado. As distintas Repúblicas e Provincias Autónomas foron:
Relacións internacionais
miniatura|180px|esquerda|Edificio da Asemblea Federal Iugoslava en Belgrado Baixo Tito, Iugoslavia adoptou unha política de neutralidade na guerra fría. Desenvolveu unha estreita relación cos países en desenvolvemento (véxase o Movemento de Países Non Aliñados), así como relacións cordiais cos Estados Unidos e os países de Europa occidental, así pois Stalin consideraba a Tito un traidor ofrecendo abertamente condenas cara a el. En 1968, trala ocupación de Checoslovaquia pola Unión Soviética, Tito mandou unha liña de defensa adicional ás fronteiras de Iugoslavia cos países do Pacto de Varsovia.
O 1 de xaneiro de 1967, Iugoslavia foi o primeiro país comunista a abrir as súas fronteiras a tódolos visitantes estranxeiros, abolindo os requisitos de visado. No mesmo ano, Tito converteuse nun activo na promoción dunha solución pacífica do conflito árabe-israelí. O seu plan consistía en incitar aos países árabes a recoñecer ao Estado de Israel a cambio de que os israelitas devolvesen os territorios gañados. Os países árabes rexeitaron o concepto de terra por paz.
Con respecto ás relacións con Albania, as relacións entre ambos países eran moi próximas, aprobando a creación dun mercado común, e o requirimento do ensino do serbocroata aos estudantes nas escolas secundarias. Nese momento, o concepto da creación dunha federación balcánica estaba a debaterse entre Iugoslavia, Albania e Bulgaria. Albania neste intre dependía moito das axudas económicas de Iugoslavia para financiar a súa infraestrutura inicialmente débil. Mais os problemas entre Iugoslavia e Albania comezaron cando os albaneses empezaron a queixarse de que Iugoslavia estaba a pagar moi pouco polos recursos naturais de Albania. En 1992 as Nacións Unidas impuxeron unha sanción a Iugoslavia como unha forma de protesta contra a brutalidade da guerra en marcha. A sanción abrangueu todo, dende as relacións comerciais até as prohibicións dos clubs e do equipo nacional de fútbol de participar en competicións internacionais.
Economía
miniatura|Outro modelo de Zastava, o Skala A pesar das súas orixes comúns, a economía socialista de Iugoslavia era moi diferente das economías da Unión Soviética e outros países comunistas de Europa oriental. As empresas iugoslavas, en troques de ser propiedade do Estado, eran cooperativas autoxestionadas polos traballadores, moi semellantes aos kibbutzs israelitas. Ademais a economía socialista de Iugoslavia non foi de panificación centralizada, como si o foi no resto de estados comunistas da época. A ocupación e a loita pola liberación durante Segunda Guerra Mundial deixou as infraestruturas de Iugoslavia devastadas, incluso as partes máis desenvolvidas do país eran en gran parte rurais e a industria do era moi escasa, en gran parte danada ou destruída.
Coa excepción dunha recesión a mediados da década de 1960, a economía do país prosperou de xeito formidable. O desemprego era baixo e o nivel de educación aumentou constantemente. Debido á neutralidade de Iugoslavia e o seu papel de líder no Movemento de Países Non Aliñados, as empresas Iugoslava exportaban tanto aos mercados de Europa Occidental como Oriental. Ademais o feito se lles permitise emigrar libremente dende a década de 1960 levou a moitos a atopar traballo en Europa occidental, en particular, en Alemaña, o que contribuíu a manter o desemprego baixo control, actuando tamén como unha fonte de capital e divisas.
Finalmente coas guerras iugoslavas e a consecuente perda de mercado, así como a mala xestión e/ou non privatización transparente, trouxeron graves problemas económicos para tódalas ex-repúblicas iugoslavas na década de 1990. Só a economía eslovena medrou de forma sostida despois da conmoción inicial e a depresión. Croacia alcanzou en 2003 o seu PIB de 1990, unha fazaña que aínda quedan por realizar as outras ex-repúblicas iugoslavas.
Xeografía
miniatura|Costa de Croacia coa cidade de [[Dubrovnik]] Do mesmo xeito que o precedente Reino de Iugoslavia, a República Federal Socialista estaba rodeada por Italia e Austria ao noroeste, Hungría ao nordés, Romanía e Bulgaria ao leste, Grecia ao sur, Albania ao suroeste e o Mar Adriático ao oeste.
O cambio máis significativo das fronteiras da República ocorreu en 1954, cando o veciño Territorio Libre de Trieste foi disolto polo Tratado de Osimo. De 1991 a 1992, o territorio da República Federal Socialista desintegrouse como os estados independentes de Eslovenia, Croacia, Macedonia do Norte e Bosnia e Hercegovina. En 1992, só as repúblicas de Serbia e Montenegro mantiñan o seu compromiso de unión, formando a República Federal de Iugoslavia en 1992.
Demografía
O país compoñíase de seis repúblicas coas súas propias nación constituíntes: