cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ostrácodos
Fósiles
Un descubrimento feito e 2014 e anunciado en 2014 en Queensland, Australia na área do Riversleigh World Heritage en Australia, revelou espécimes machos e femias con tecidos brandos moi ben preservados, incluído o pene máis antigo conservado. Os machos tiñan espermatozoides observables que é o máis antigo observado e, cando foi analizado, mostrou estruturas internas e foi considerado o espermatozoide máis longo (en relación co tamaño corporal) de todo o reino animal. Estimouse que a fosilización realizouse ao longo de varios días, debido ao fósforo das deposicións de morcegos nas covas onde vivían os ostrácodos.
Descrición
miniatura|esquerda|upright|Anatomía de Cypridina mediterranea.
O corpo dos ostrácodos está encerrado en dúas valvas, que lembran superficialmente ás da cuncha dunha ameixa.
Partes brandas
O corpo consta de cabeza e tórax, separadas por unha constrición. A diferenza de moitos outros crustáceos, o corpo non está claramente dividido en segmentos. O abdome está en regresión ou ausente, mentres que as gónadas do adulto son relativamente grandes.
A cabeza é a parte máis grande do corpo, e leva a maior parte dos apéndices. Utilizan dous pares de antenas ben desenvolvidas para nadar. Ademais, teñen un par de mandíbulas e dous pares de maxilas. O tórax tipicamentre ten dous pares de apéndices, pero estes están reducidos a un só par, ou completamente ausentes en moitas especies. Os dous rami ou proxeccións, desde o extremo da cola, apuntan cara atrás e lixeiramente cara a fóra desde a parte posterior da cuncha.
Os ostrácodos non teñen branquias, xa que captan o oxíxeno por medio de placas branquiais situadas na superficie do corpo. A maioría dos ostrácodos non teñen corazón ou sistema circulatorio, e o sangue circula simplemente entre as valvas da cuncha. Os residuos nitroxenados excrétanse por medio de glándulas situadas nas maxilas, antenas, ou en ambas as dúas.
O sentido principal para os ostrácodos é probablemente o tacto, xa que teñen pelos sensitivos no seu corpo e apéndices. Porén, posúen un só ollo naupliar e, nalgúns casos, tamén un par de ollos compostos.
Reconstrución palaeoclimática
miniatura|Valvas dun ostrácodo articulado en sección transversal do [[Permiano do centro de Texas; vista en sección fina típica dun ostrácodo fósil.]]
Estase a desenvolver un novo método que se pode usar para inferir as paleotemperaturas chamado rango de temperatura de ostrácodos mutuo (MOTR, do inglés mutual ostracod temperature range), similar ao rango climático mutuo (MCR) usado para os escaravellos. A proporción de oxíxeno-18 respecto ao oxíxeno-16 (δ18O) e a proporción de magnesio respecto ao calcio (Mg/Ca) na calcita das valvas de ostrácodos poden utilizarse para inferir información sobre réximes hidrolóxicos pasados, o volume de xeo global e as temperaturas da auga.
Ciclo vital
Na maioría dos ostrácodos, os ovos libéranse directamente na auga e pasan a formar parte do plancto, ou son adheridos á vexetación ou ao substrato. Porén, nalgunhas especies os ovos son incubados dentro da cuncha, o que lles dá un alto grao de protección. Os ovos eclosionan liberando unha larva nauplius, que xa ten unha cuncha dura.
Predadores
Os ostrácodos son depredados por unha variedade de fauna nos ambientes acuáticos e terrestres. Un exemplo de depredación nos ambientes mariños é a que realizan certos Cuspidariidae que usan cilios que sobresaen de estruturas inhalantes para detectaren os ostrácodos, cos que arrastran a estes por medio dunha violenta succión. Tamén sofre a depredación por parte de animais superiores; por exemplo, os anfibios, como o tritón Taricha granulosa aliméntanse de certos ostrácodos.
Bioluminescencia
Algúns ostrácodos teñen un órgano luminoso no cal producen substancias químicas luminescentes. A maioría usan a luz como defensa contra a depredación, mentres que algunhas especies caribeñas usan a luz para o apareamento. Estes ostrácodos brillan con luz azul na escuridade da noite. As súas propiedades bioluminescentes fixéronos valiosos para o exército xaponés durante a segunda guerra mundial, que os recollían e utilizaban como iluminación suficiente para ler mapas e papeis pola noite.
Cosacos
miniatura|300px|A [[Cosacos zaporogos escribindo unha carta ó Sultán|resposta dos Cosacos de Zaporozhia ó sultán Mehmed IV de Turquía. Pintado por Ilya Repin entre 1880 e 1891.]]
Cosaco (en ruso: каза́к, tr.: kazak, plural: казаки; en ucraíno: козак) refírese a unha persoa pertencente ó antigo pobo nómade, guerreiro por excelencia e grande amante da liberdade que se estableceu de forma permanente nas estepas do sur do que é actualmente Rusia e Ucraína aproximadamente no século X. Os cosacos foron coñecidos pola súa destreza militar e a súa confianza en si mesmos. O nome deriva posiblemente da palabra turca quzzaq, "aventureiro", "home ceibe". Este termo menciónase por primeira vez nun documento ruteno que data de 1395.
Cosaco é o nome común compartido de forma independente por varios grupos de poboación e unidades militares ó longo da historia de Europa Oriental e dos territorios próximos. O grupo principal e máis numeroso é o dos cosacos ucraínos (Козаки) e o dos cosacos rusos (Казаки) dos ríos Don, Kubán, Terek, Ural, respectivamente. Algo menos coñecidos son os cosacos polacos (Kozacy) e os cosacos tártaros (Nağaybäklär).
Algúns representantes deste pobo chegaron a ser grandes comandantes militares, escritores, poetas, historiadores, enxeñeiros, artistas e científicos.
O nome "cosaco" non se debe confundir cos casacos (naturais de Casaquistán, país en Asia Central). En lingua nativa de Casaquistán ós orixinarios deste chámanos Kazáj: Kazajo).
Os cosacos rusos participaron de forma importante na colonización de Siberia. A mediados do século XVII, os cosacos rusos acadaron a costa do océano Pacífico.
Os cosacos ucraínos formaron o estado dos Cosacos de Zaporozhia en 1649. Considéraselles os proxenitores da moderna nación ucraína.
En 1670, o cosaco do Don Stenka Razin proclamou a República Cosaca na cidade de Astrakán, á beira do río Volga, preto da súa desembocadura no mar Caspio. Xunto co anterior decreto a abolición da escravitude, o principio de igualdade e a fin dos privilexios en territorios desta República Cosaca.
Os cosacos do Don formaron o Estado Cosaco del Don en Rusia. Durante a época do Imperio Ruso uníronse ós cosacos do Don numerosos servos rusos que fuxían dos seus amos. Porén, os cosacos do Don e de Kubán foron unhas das principais forzas de resistencia contra os bolxeviques durante a guerra civil rusa.
Na mesma época e tras a caída do Imperio Ruso (en maio de 1918), cosacos do Don liderados polo seu ataman, Piotr Nikolaevich Krasnov, novamente tentaron formar unha República Cosaca Independente en unión cos cosacos de Kubán. A república incluía 10 provincias coa capital na cidade de Novocherkassk, co esquema administrativo-político dun estado federal independente.
As tradicións, cultura e a comunidade mesma cosaca na súa maioría foron expostos ó exterminiona época da Unión Soviética, especialmente entre os anos 1922 e 1945, e na actualidade atópanse nun proceso de rexurdimento.
A gran maioría da comunidade cosaca está concentrada en rexións de Volgograd e de Rostov, 108.140 del total. Outros 21.444 cosacos son residentes do Krai de Krasnodar e da rexión de Stavropol. 3.223 cosacos están repartidos entre a República Karachay-Cherkessia e República Osetia do Norte. Máis de 1.000 cosacos son residentes de Moscova. O resto da comunidade cosaca está distribuída ó longo e ancho da Federación de Rusia dende o mar Báltico ata as costas do océano Pacífico. Independentemente do anterior e segundo distintas estatísticas, preto de 10 000 000 de persoas de ambos os sexos en Rusia, en Ucraína actual e no exterior considéranse a si mesmos como cosacos de orixe ou descendentes directos destes.
Distribución xeográfica
Os cosacos eran antigamente nómades ou seminómades, etnicamente son eslavos, na actualidade fundamentalmente residentes en territorios de Rusia e de Ucraína. Algunhas comunidades atópanse no territorio de Casaquistán (cosacos de Ural e Semirechinskie). Antes vivían principalmente nas estepas entre o Mar Negro e mar Caspio, tamén nas montañas do Cáucaso. Co patrocinio do Imperio Ruso, o pobo cosaco participou activamente na colonización de Siberia, conquistando extensos territorios dende os montes Urais ata o océano Pacífico, os montes Altái en Siberia, as estepas de Asia Central e tamén establecéndose nas costas do río Ussuri.
Os núcleos principais da poboación cosaca atópanse nas rexións dos ríos Don e Kubán, e reciben o nome de cosacos do Don e de Kubán, respectivamente. Na actualidade existen once comunidades cosacas tradicionais nos territorios do ex-Imperio Ruso e ex-Unión Soviética. A maioría destas concéntranse en territorios da actual Federación Rusa. Os cosacos orixinarios destas rexións reciben o nome respectivo - cosaco de Terek etc. Cada unha destas rexións conta coa autoridade administrativa local cosaca. Ademais existen organizacións cosacas en Moscova e San Petersburgo con representacións da súa rexión específica:
O último censo efectuado antes de 1917 indicaba que a poboación cosaca en Rusia contaba con máis de 4 000 000 persoas de ambos sexos, repartidos principalmente por rexións fronteirizos do sur de Rusia. A partir do ano 1920 iniciouse a persecución sistemática, represalias e execucións en masa do pobo cosaco, desatado polo Partido Comunista de Rusia - máis de dous terzos da poboación cosaca foron exterminados soamente nos primeiros 10 anos do goberno soviético. Un gran número dos cosacos foron forzados a emigrar e agora son residentes doutros países, como Francia, Alemaña, Bélxica, Estados Unidos, Canadá, Australia, Arxentina, Chile e moitos outros. Moitos destes emigrantes manteñen estreita relación coas comunidades cosacas en Rusia. Algúns, como no caso dos cosacos residentes en Nova Jersey (Estados Unidos de América), manteñen museos e bibliotecas nacionais cosacos, destinados a preservar o patrimonio cultural, tradicional e histórico do seu pobo.
Séculos I-III
Os cosacos son un pobo formado a comezos da Nosa Era (I-III ddC) como resultado de conexións xenéticas entre tribos de Turan dos escitas (Kos-Saka ou Ka-Saka) e os eslavos maeotae-xázaros de Azov con mestura algunha de asos-alanos ou tanaisos (do río Don). Escrituras de antigos historiadores e xeógrafos xunto cos datos de arqueoloxía permiten establecer en forma relativamente exacta a época e o lugar da primeira mención do pobo cosaco polo seu nome orixinal, como así tamén os constantes procesos de mutacións tribais nómades en formación do pobo cosaco e inicio da lingua eslava. Desde os tempos de antigüidade, varios séculos atrás e ata o día de hoxe, a pronunciación e a forma de escribir o nome "cosacos" en distintas fontes sufriu cambios mínimos. Orixinalmente os gregos escribían o nome deste pobo como Kossajos. Así, un xeógrafo de entón chamado Estrabón describe ós antepasados cosacos como "un pobo aguerrido, localizado en montañas precaucasicas". 3 ou 4 séculos despois, o nome "cosacos" pódese atopar en escrituras tanaisos, descubertas e estudadas por V.V.Latishev. A variante en grego "kasacos" mantívose ata o século X; despois os escribas rusos comezan a mesturalo con nomes de orixe caucásico: Kasagos, Kasogos, Kazag. A escritura orixinal en grego do nome "kossajos" entréganos dous elementos deste: "kos" e "sajos", dúas palabras que significan en lingua dos escitas "saxos brancos". Segundo os escitas, o nome desta tribo ("saxos") ten o mesmo significado que a palabra escita "saka", por iso o posterior modo grego de escribir "kasakos", moi parecida á forma actual, pódese considerar como variante do nome anterior. É evidente que o cambio de elemento "kos" por "kas" ten motivos netamente acústicos (fonéticos), as particularidades de pronunciación e sentido de oído de distintos pobos. Esta diferenza mantense ata agora (Kazák, Kozák en distintas rexións de Rusia e de Ucraína actual). "Kossaka", ademais de "saxos brancos" ten outro significado escita-iraniano: "renos brancos".
Séculos III-IX
En todos estes territorios - Azov e Don, para aquel entón xa falaban en dialectos eslavos. Isto foi ben coñecido polos gregos, testemuño de cales deu a razón ó autor de Rossiyskij Chet´i Miney para determinar que o pobo de Azov "os gregos os chaman kozaros; os romanos os nomeaban por gazaros, e sinalan que é un pobo dos skifos, de lingua eslava, o país dos cales está nas proximidades do lago Meotico" (por Rigelman). O tipo antropolóxico cosaco e forma de falar cosaca formáronse no ambiente do dominio dos eslavos de Azov, pero ata o día de hoxe os cosacos manteñen o parecer físico dos turanos, moitas palabras turanas e a súa fraseoloxía. Con razón ata hai pouco a lingua, pronunciación e en boa parte a fraseoloxía cosaca foi considerada como eslava-tártara.
O mesmo se pode dicir sobre os Brodnikos (Brodnici) de Podonsk. Os estudos e análises antropolóxicos de antigas sepulturas na rexión do río Don do principio do Período de Sarkel amosan que xa moito antes estes pobos foron mixtos. Trátase daquel pobo mixto que os arqueólogos modernos supoñen que eran Brodnikos (V.V.Ginzburg, M.I.A. 109; M.A.Artamonov, M.I.A. 62). De acordo á opinión común e sen lugar a dúbidas - os Brodnikos (Brodnici) son devanceiros dos Cosacos de Don. Mencionan sobre a súa existencia uns mapas xeograficos persas do século X (elaboradas por Abu Hamid al-Garnati, con descricións na súa obra "Gudud Al Alem") onde no Don medio os devanceiros cosacos están sinalados co nome Brads ata o século XI incluído e posteriormente aquel nome en todos os documentos foi cambiado polo nome común - Cosacos.
Luisiana
Luisiana, ou Louisiana, é un dos 50 estados do Estados Unidos de América. Localízase no sur do país, á beira do Golfo de México.
A historia, economía e cultura de Luisiana está moi asociada ao río Mississippi, o río máis longo do país, que desemboca no Golfo de México. O inmenso delta do río localízase en Luisiana. A rexión onde actualmente se localiza Nova Orleáns, actualmente a maior cidade do estado, foi inicialmente explorada por franceses. Estes exploradores partiron de Quebec, e, seguindo o río Mississippi, chegaron á rexión onde actualmente se localiza o estado de Luisiana. Posteriormente, o Mississippi, servindo como unha ruta de grande importancia, fixeron do estado un gran polo de transportes.
Desde o final do século XVIII, Luisiana destacou por ser unha rexión multicultural. Foi colonizada inicialmente polos franceses, e formaba parte da provincia colonial de Luisiana, parte da Nova Francia. Pasou a control español en 1763, e novamente a control francés en 1800, para pasar definitivamente a control americano en 1803. A súa economía dependía inicialmente da agricultura, e utilizou grandes cantidades de escravos nos labores agrícolas. A partir do século XIX instaláronse no estado un gran número de alemáns, irlandeses e italianos, e o estado pasou a industrializarse. Actualmente, a economía do estado depende primariamente do refino e distribución de petróleo e derivados.
Luisiana foi bautizada así polo primeiro explorador que explorou a rexión, o francés René Robert Cavelier de La Salle, en homenaxe ao rei francés Luís XIV de Francia. Chamáselle tamén The Pelican State, que significa "O Estado Pelicano": os pelicanos eran moi comúns no litoral do estado, aínda que actualmente estean ameazados de extinción.
Historia
Vexa Historia de Luisiana
Xeografía
250px|dereita|miniatura|Mapa político de Luisiana.
Luisiana limita ao norte con Arcansas, ao leste con Mississippi, ao sur co Golfo de México e a oeste con Texas. A metade do estado está cuberta por bosques. O estado está dividido polo río Mississippi, que desemboca no Golfo do México, no litoral de Luisiana, e que serve como fronteira natural entre o nordeste da Luisiana e o estado de Mississippi. O maior lago do estado é o lago Pontchartrain, con 1 620 quilómetros cadrados. O estado está cruzado por varios ríos e posúe centenas de lagos. Boa parte do estado, porén, posúe unha baixísima altitude e un terreo moi pouco accidentado. Por causa diso, calquera aumento no volume dos ríos pode desencadear grandes enchentes. Para tentar minimizar a ameaza das enchentes, os diques cobren preto de 2,8 mil quilómetros de litoral, e ríos, e canais desvían o exceso de auga das choivas a rexións onde este exceso non ameaza as áreas urbanas.
Luisiana pode ser dividida en tres distintas rexións:
250px|dereita|miniatura|Os diques tentan protexer as comunidades urbanas en áreas vulnerábeis a enchentes e inundacións.
Cicloxénese explosiva
A cicloxénese explosiva fai referencia á creación dun ciclón (ou borrasca cando a latitude é media)de maneira moi rápida (en cuestión de horas) e de xeito moi intenso (con caídas de presión moi bruscas). No ano 1980 Sanders e Gyakum caracterizaron as cicloxéneses explosivas como aquelas nas que no seu centro a caída da presión é de aproximadamente 20 milibares en 24 horas (para latitudes coma a de Galicia).
Luisiana
Clima
O clima de Luisiana é subtropical, con dúas estacións ben definidas: veráns quentes e húmidos e invernos lenes.
Cicloxénese explosiva
Características
De xeito sinxelo pode explicarse a formación da cicloxénese explosiva como a combinación entre o afondamento dunha borrasca debido ao choque dunha masa de aire frío cunha de aire cálido e húmido, e as perturbacións do chorro polar (cinto de ventos máximos a unha altura aproximada de 9000 metros)
Luisiana
Clima
No inverno, a temperatura media diminúe á medida que se viaxa para o norte. O litoral posúe unha temperatura media de 13 °C no inverno, con mínimas variando entre -8 °C e 14, e máximas variando entre -3 °C e 20 °C. A media das mínimas é de 9 °C e a media das máximas é de 18 °C. No norte, a temperatura media é de 7 °C. Raramente a temperatura cae por baixo de -10 °C. A temperatura máis baixa rexistrada foi de -27 °C, en Minden, o 13 de febreiro de 1899.
Cicloxénese explosiva
Caso do Xynthia
miniatura|dereita|300px|Efectos da cicloxénese en [[Liáns, Oleiros|Liáns (Oleiros).]]
Un exemplo da cicloxénese explosiva foi o Xynthia. O sábado 27 de febreiro de 2010 formábase unha depresión ou borrasca ao oeste das Illas Canarias cun centro de 990 mb de presión, Tan só 18 horas despois xa estaba situada no Cantábrico cun centro de 970 mb de presión. É dicir, en menos de 24 horas a presión descendeu 20 mb e a borrasca recorreu miles de km a moita velocidade. Ese sábado, en Galicia, houbo refachos de vento de máis de 130 km/h, chuvias intensas e temporal forte no mar, aínda que as consecuencias máis devastadoras chegaron a Francia con decenas de persoas falecidas.
Denominación
Os nomes que se lles poñen a estes fenómenos (como Klaus, Xynthia etc…) veñen do Departamento de Meteoroloxía da Universidade Libre de Berlín, que lle permite a calquera persoa “apadriñar” ou dar nome a unha borrasca ou un anticiclón por un módico prezo. Eses cartos empregaranse en fins educativos. Estes nomes carecen de valor oficial para os organismos meteorolóxicos oficiais, pero son moi ben recibidos polo público e polos medios de comunicación.
Luisiana
Clima
Luisiana posúe unha taxa de precipitación media anual de 145 centímetros. As precipitacións son maiores na rexión metropolitana de Nova Orleáns e menores no extremo noroeste, mais, en todo caso, a precipitación media anual non é menor de 130 centímetros en ningunha parte do estado. A alta taxa de precipitación media anual é unha das principais causas do temores de enchentes e inundacións na rexión. Despois do estado de Florida, Luisiana é o estado americano máis ameazado por furacáns e tempestades tropicais. A maior parte dos furacáns atinxen o estado en setembro ou en meses adxacentes.
Política
250px|dereita|miniatura|Tribunal de distrito de [[Beauregard.]]
A actual constitución de Luisiana entrou en vixencia en 1974 pero antes desta houbo outras 11. As emendas á Constitución precisan ser aprobadas pola maioría do electorado. Antes de que unha emenda sexa sometida a votación, debe ser creada polo Poder Lexislativo e aprobada por un mínimo de tres quintos dos membros da Cámara Lexislativa.
O Poder lexislativo consiste nun Senado de 39 membros e unha Casa dos Representantes con 105 membros. Luisiana está dividida en 39 distritos senatoriais e 105 distritos representativos. A poboación de cada distrito elixe un senador/representante que atuará como representante deste distrito no Senado e na Casa dos Representantes. Os mandatos dos senadores son de 4 anos e os dos representantes de 2 anos.
O maior tribunal do Poder xudicial de Luisiana é o "Tribunal Supremo". Os 6 xuíces deste tribunal son escollidos polo gobernador para mandatos de 10 anos. O Poder Xudicial está baseado no Código Napoleónico francés, e non na Common Law británica. Luisiana é o único estado dos Estados Unidos que adopta o Código Napoleónico como base xudicial.
Luisiana posúe a maior taxa de encarceramento do mundo: o un por cento da poboación da Louisiana está na cadea, 1 013 persoas por cada 100 mil habitantes.
Os Impostos estatais xeran preto de 45% do presuposto anual de Luisiana. O outro 65% vén de orzamentos fornecidos polo goberno federal.
Subdivisións
Luisiana está dividida en 64 parroquias diferentes. A parroquia é unha subdivisión similar a un condado. Dos 48 estados que compoñen os Estados Unidos continental, Luisiana é o único que non usa o termo condado como subdivisión estatal administrativa primaria. O termo "parroquia" vén dos tempos en que Luisiana fora colonizada polos franceses e polos españois.
Demografía
O Censo dos Estados Unidos do 2000, da Oficina do Censo dos Estados Unidos, estimou a poboación de Louisiana en 4 468 976 habitantes, un crecemento de 6% sobre a poboación de 1990, de 4 238 216 habitantes. Unha estimativa realizada en 2003 estima a poboación do estado en 4 496 334 habitantes. Entre 1990 e 2004, a poboación creceu en torno do 6,5%.
Etnias
Segundo o censo dos Estados Unidos, as proporcións étnicas son as seguintes:
Os afroamericanos, que desde o inicio do século XIX forman o maior grupo racial en xeral de Luisiana, viven maioritamente nas rexións sueste, central e no norte do estado, principalmente ao longo do val do Mississippi. Os franceses habitan principalmente no sur, e os descendentes de ingleses nas rexións de maior altitude do norte.
O 91,2% da poboación do estado posúe o inglés como idioma materno, e 4,8% (215 mil habitantes) o francés. O español é o idioma materno do 2,5%.
Principais cidades
250px|dereita|miniatura|[[Nova Orleáns.]]
Economía
250px|dereita|miniatura|Plataformas de extracción de [[petróleo e de gas natural. A extracción, refino, produción de derivados e a distribución destes produtos é unha das principais fontes de renda de Luisiana.]]
A economía de Luisiana é unha das maiores e de máis rápido crecemento de todos os Estados Unidos de América. Varias empresas instaláronse no estado por causa do clima da rexión e dos baixos impostos. O turismo e a agricultura, alén dun forte sector industrial, fan a economía do estado forte e diversificada. En 2003, o Produto Interior Bruto do estado foi de 550 000 millóns de dólares, e a renda per cápita, de 30 098 dólares.
O sector primario representa o 1,1% do PIB de Luisiana. A agricultura e a gandería representan o 1% do PIB e empregan preto de 70.000 persoas. O estado posúe preto de 29 mil facendas. Os principais produtos primarios do estado son cana de azucre, algodón, arroz e soia. A industria madeireira e a pesca representan xuntas o 0,1% do PIB, e empregan preto de 2 mil persoas.
O sector secundario representa o 35% do PIB, e o sector terciario o 64% do PIB.
Educación
As primeiras escolas de Luisiana foron fundadas por misioneiros franceses. A primeira escola foi fundada en 1725 e atendía soamente a nenos. Dous anos despois, un grupo de misioneiras fundaron unha escola para nenas, en 1727. Posteriormente, co crecemento poboacional do estado, instaláronse escolas privadas. A primeira escola pública foi fundada en 1772.
En 1848, o goberno de Luisiana instituiu un sistema de escolas públicas ao longo do estado. Estas escolas, a partir de 1898, pasaron a recibir fondos do goberno do estado (ata entón, era responsabilidade das parroquias o mantemento dos servizos escolares da rexión). Actualmente, as regras e padróns do sistema educativo dítaos o Consello de Educación Primaria e Secundaria de Luisiana, e a responsabilidade de administración do sistema de escolas públicas é de cada parroquia. Catro cidades posúen sistemas educativos públicos - Baker, Bogalusa, Monroe e Zachary. En total, son 68 sistemas educativos públicos. Todos os nenos entre 7 a 18 anos deben asistir á escola.
A primeira biblioteca pública de Luisiana foi fundada en 1925. As actuais bibliotecas públicas do estado son todas administradas pola Biblioteca Estatal, que actualmente posúe bibliotecas en todos as parroquias do estado. Luisiana posúe preto de 25 universidades e facultades. O principal centro educativo do estado é Nova Orleáns, que concentra preto da metade de todas as institucións de educación superior do estado. A maior institución de educación superior do estado é o Sistema de Universidades de Luisiana.
Transportes e telecomunicacións
Luisiana é un gran polo de transportes, especialmente un gran centro hidroviario. En total, son máis de 8 mil quilómetros de vías acuáticas, entre ríos naturalmente navegábeis e canais.
Nova Orleáns está localizada nun punto estratéxico. A súa proximidade co Canal do Panamá, con varias vías ferroviarias conectando a cidade co resto do país, e a presenza do Golfo de México e do río Misisisippi. O Porto de New Orleans move preto de 132 millóns de toneladas de carga por ano e conforma a maior parte do Porto de Luisiana Sur. Este último é o porto con máis tráfico do Hemisferio Occidental e o cuarto con máis tráfico do mundo. Cerca de 5 mil navíos procedentes ou con destino a preto de 60 países diferentes atracan en Nova Orleáns ao longo do ano. Os principais produtos exportados son petróleo, cereais, carne e derivados de petróleo. Os principais produtos importados son produtos químicos en xeral, café e petróleo.
O aeroporto máis usado do Estado é o Aeroporto Internacional Louis Armstrong New Orleans, localizado a aproximadamente 15 km oeste de Nova Orleáns, na cidade de Kenner. Este aeroporto atende a millóns de pasaxeiros anualmente, e preto de 300 voos sen escalas por día, de e a destinos ao longo dos Estados Unidos, Canadá, América Latina e Caribe. Tamén move unha cantidade significativa de voos charter (non regulares) desde e cara Europa. O aeroporto tamén serve como escala para varios voos da FedEx.
Luisiana posúe preto de 100 mil quilómetros de estradas e autoestradas, e preto de 25 mil quilómetros de vías ferroviarias. A Amtrak fornece servizos ferroviarios de pasaxeiros. Nova Orleáns é o principal nó ferroviario e viario do Estado. A cidade é servida por 6 compañías ferroviarias de carga de gran porte: a Union Pacific e a Burlington Northern Santa Fe (cuxos ferrocarrís veñen do oeste), a Norfolk Southern e a CSX, do leste, e a Canadian National e a Kansas City Southern, do norte.
Publícanse preto de 120 xornais. Deles, preto de 20 son diarios e 100 semanais. O estado posúe preto de 35 emisoras de televisión e 240 emisoras de radio.
Sexto Empírico
Sexto Empírico (ca. 160 - ca. 210), médico e filósofo grego, un dos máis importantes representantes do escepticismo e fonte da maioría dos datos referidos a esta corrente filosófica.
Biografía
Ignórase a súa orixe, inda que si se sabe que residiu en Atenas, Alexandría e Roma. O seu alcume non provén das súas concepcións filosóficas mais, esencialmente, pola súa práctica médica. Este feito contrasta, curiosamente, coa orientación totalmente escéptica que adoptou na súa obra filosófica.
Obra filosófica
Os seus escritos, moi influenciados polos de Pirrón de Élide e Enesidemo, cuestionan a pretensión dogmática de alcanzar a verdade absoluta, tanto na moral coma nas ciencias.
Conservamos Esbozos pirrónicos e Contra os matemáticos, tamén chamada Contra os profesores (Adversus mathematicos, hoc est, adversus eos qui profitentur disciplinas), tradicionalmente dividida en dúas partes: Adversus mathematicos -tamén-, libros I-VI, e Adversus dogmaticos, libros VII-XI (inda que existen dúbidas sobre se son unha mesma obra ou obras diferentes ou se están completas).
miniatura|Adversus mathematicos en formato [[DjVu.]]
En Esbozos pirrónicos (Πυῤῥώνειοι ὑποτύπωσεις, Pyrrhōneioi hypotypōseis) define escepticismo como "a facultade de opor os fenómenos e os nóumenos de todos os xeitos posibles e de aí, a causa do equilibrio das cousas e das razóns opostas (isostenía) chegamos primeiro á suspensión do xuízo (epoché) e logo á indiferenza (ataraxia)".
En Contra os profesores ataca a outros profesionais doutras ciencias: oradores, gramáticos, xeómetras, aritméticos, astrónomos e músicos. En Contra os dogmáticos rebate a lóxicos, físicos e moralistas. No último libro, contra os éticos, discute que exista unha ciencia do bo vivir ou dun sentido final para a vida humana.
A importancia da súa obra reside en ser fonte de información sobre o pensamento antigo. Concretamente, Adversus mathematicos informa sobre a historia da astronomía, a gramática, a ciencia ou a teoloxía estoica na Antigüidade.
Máis que un autor orixinal é un erudito que recolle e analiza citas de pensadores anteriores. Non posúe un estilo brillante; incluso a aglomeración de argumentos que usa para demostrar que todos os que afirman algo en serio son uns ilusos pode resultar pesada.
Influencia posterior
Henricus Stephanus publicou en 1526 unha tradución latina dos Esbozos e en 1569 Gentian Hervet publicou unha tradución da obra completa. O texto grego foi publicado por primeira vez por Petrus e Jacobus Chouet en 1621.
Os Esbozos influíron en autores coma Montaigne, Hume ou Hegel.
Cetancodontamorfos
Cetacodontamorfos (Cetancodontamorpha) tamén denominados pancetancodontos (Pancetacodonta), cetancodontos (Cetancodonta) ou wipomorfos (Whippomorpha) é un clado de artiodáctilos que foi definido en 2009 por Spaulding et al, como "cetancodontos máis todos os taxons extintos máis cercanamente relacionados cos membros actuais de cetancodontos que a calquera outra especie vivente".
Consideracións filoxenéticas xerais
O dos cetancodontos é un clado ou grupo coroa que comprende aos cetáceos e aos seus parentes vivos máis achegados, os hipopótamos.
Segundo Spaulding et al., entre os membros basais dos cetancodontos se inclúen taxons como a familia Entelodontidae e o xénero Andrewsarchus. Sería un subgrupo dos cetartiodáctilos (que tamén inclúe aos suínos e aos ruminantes).
Non está claro como as baleas e os hipopótamos comparten un antepasado común, aínda que as evidencias xenéticas son importantes, e suxiren que os cetáceos xurdiron dentro dos artiodáctilos, o que implicaría que este último graupo sería parafilético.
Cladograma
A posición dos cetáceos (baleas e golfiños) con respecto aos Tylopoda suscita un problema central. Mentres que unha estreita relación entre estes e os ungulados xa fora proposta por Frank Evers Beddard en 1900 e é xeralmente aceptada hoxe en día, os cetáceos diverxeron radicalmente do estilo de vida dos seus antepasados yanto como para confundir as análises de fósiles e mesmo de ADN. Os Tylopoda, por outro lado, foron extremadamente conservadores no seu estilo de vida e (como ruminantes) parece que utilizaron o mesmo nicho ecolóxico desde a súa orixe hai máis de 40 millóns de anos. Así, parece que a suposición anterior dunha estreita relación entre os tilópodos e os ruminantes débese simplemente ao feito de que todos os demais parentes achegados (balenas, porcos etc.) son tan diverxentes nas súas adaptacións que escureceron máis os indicios de relación, ou polo menos esas análises visíbeis análises fenéticas. Porén, a posición máis basal que os Tylopoda parecen ter entre as familias dos artiodáctilos significa que os membros máis antigos desta liñaxe son morfoloxicamente moi primitivos e difíciles de distinguir dos antepasados das liñaxes relacionadas. A primeira análise principal moderna e completa do problema (en 2009) apoua isto; mentres que algúns taxa tradicionalmente considerados como Tylopoda podería confirmar que pertencen a esta suborde (e uns poucos refutados), a delimitación deste grupo é aínda moi disputada a pesar de (ou por mor de) un extenso rexistro fósil.
Gran Premio de Francia de 1973
O Gran Premio de Francia de fórmula 1 de celebrouse no Circuíto Paul Ricard de Le Castellet o 1 de xullo de 1973. Foi a oitava proba da tempada de Fórmula Un de.
Xasén de Baixo, A Capela, A Capela
Xasén de Baixo é un lugar da parroquia da Capela, no concello da Capela, na comarca do Eume. No ano 2010 tiña 21 habitantes segundo datos do INE, deles 12 eran homes e 9 eran mulleres.
Roberto Bussinello
Roberto Bussinello nado en Pistoia o 4 de outubro de 1927 e finado en Vicenza o 24 de agosto de 1999, foi un piloto de carreiras italiano. Participou en tres Grandes Premios do Campionato do Mundo de Fórmula 1, debutando o 10 de setembro de 1961. Non logrou puntos de campionato. Tamén participou en varias carreiras de Fórmula Un fóra de campionato.
Resultados completos na Fórmula Un
(Chave) As carreiras en letra grosa indican pole position; as carreiras en cursiva indican volta rápida.
Terra da Raíña Maud
A Terra da Raíña Maud foi nomeada por Roald Amundsen en honra á raíña Maud de Noruega.
Sectores
A terra da Raíña Maud divídese en cinco áreas costeiras que poden ser consideradas como sectores que se prolongan até o polo sur, como na seguinte táboa, de oeste a leste son:
Historia
A área foi visitada por primeira vez en 1930 por Hjalmar Riiser-Larsen como parte dos esforzos por cartografar a Antártida. Roald Amundsen bautizáraa previamente en honra á raíña Maud de Noruega e ao total da meseta que rodea o polo sur como Haakon VII's Vidde en honra ao rei Haakon VII de Noruega. A área orixinalmente identificada por Amundsen como Terra da Raíña Maud abarcaba desde os 37° até os 50° de lonxitude este.
Cando Amundsen converteuse no primeiro home en alcanzar o polo sur o 14 de decembro de 1911, reclamou a meseta polar para o rei Haakon VII de Noruega. Con todo, o Goberno noruegués non aceptou a reclamación do polo sur debido a que contradicía as súas posicións na disputa coa Unión Soviética no ártico, ao rexeitar a Teoría dos Sectores Polares.
En 1928 Noruega reclamou a subantártida illa Bouvet e o 15 de abril de 1929 expresou mediante unha nota aos Estados Unidos que en base aos descubrimentos realizados por Amundsen no polo sur, tiña:
A Terra da Raíña Maud foi reclamada por Noruega mediante un decreto real do 14 de xaneiro de 1939:
Bases antárticas
As Bases Antárticas permanentes (operativas todo o ano) instaladas neste territorio son:
Linguaxe animal
Linguaxe animal é un concepto xenérico que se aplica ós diferentes sistemas de comunicación empregados polos animais.
Na opinión dalgúns autores, non é correcta a aplicación do concepto linguaxe para referirse ao xeito de comunicación animal. Pola contra, outros formulan a hipótese dun desenvolvemento filoxenético continuado da linguaxe humana a partir das formas animais.
Aínda que non se atopan nos animais moitas características da linguaxe humana, é certo que foron comprobadas, en investigacións con chimpancés, certas capacidades lingüísticas que satisfán criterios cualificados como propios da linguaxe humana.
A linguaxe entre entre os Chlorocebus aethiops
Un equipo de investigadores da Universidade de Penislvania investigou o compartamento dos Chlorocebus aethiops, uns monos que habitan no parque nacional de Ambolesi, localizado no sur de Kenya, e atoparon que producían tres tipos de chamada de alerta, segundo que se tratase de serpes, aguias ou leopardos, e que implicaban un tipo de resposta diferente, e en caso necesario poden matizar as chamadas de alerta segundo as circunstancias concretas. Ademais, estes momos empregan unha serie de gruñidos nas súas interaccións sociais
Véxase tamén
Animal language Langage des animaux
Týr
miniatura|"Týr" de [[Lorenz Frølich (1895).]] Týr é o Deus do ceo e da guerra e, así mesmo, rei de Asgard. Tamén se lle chama Tyr.
Perdeu unha man para poder atar o lobo Fenrir e conseguir así salvar os demais deuses. Tras iso, o deus do ceo pasou a ser Odín e o da guerra Tiw.
ABS
A sigla ABS pode referirse a:
Solla de pintas do Xapón
A solla de pintas do Xapón (Eopsetta grigorjewi) é unha especie de peixe teleósteo da orde dos pleuronectiformes, suborde dos pleuronectoideos, familia dos pleuronéctidos e subfamilia dos pleuronectinos.
Taxonomía
O xénero foi descrito en 1890 polos zoólogo ruso Solomon Herzenstein, baixo o nome de Hippoglossus grigorjewi.
Sinónimo
Ademai de polo nome orixinario Hippoglossus grigorjewi Herzenstein, 1890, a especie foi coñecida polo sinónimo Verasper otakii Jordan & Snyder, 1900.
Descrición, hábitat, bioloxía e usos
Ten a forma típica dos peixes planos, co corpo deprimido, ovalado, de até 60 cm de lonxitude.
É un peixe mariño, demersal, que pode vivir a profundidades de entre os 60 e os 1.325 m en augas subtropicais, no noroeste do Pacífico, nas costas do Xapón, do mar do Xapón, do mar Amarelo e do mar da China Meridional, e nas da illa de Taiwán.
Vive na zona sublitoral, en fondos areosos ou lamacentos duns 200 m de profundidade.
É unha especie comestíbel de interese pesqueiro que se captura nas zonas de pesca 61 e 77 (Pacífico noroeste e centro-leste, resplectivamente), sendo tamén obxecto de cría en acuicultura no Xapón.
Marte (homónimos)
Marte pode referirse á:
Linguaxe artificial
Unha Linguaxe artificial denota calquera lingua ou linguaxe creada por unha persoa ou grupo de persoas para un propósito específico, normalmente cando este propósito é difícil de acadar por medio dunha lingua ou linguaxe natural. En concreto pode referirse a:
Pavillón Municipal de Santa Isabel
dereita|miniatura|Exterior do pavillón. dereita|miniatura|Interior de Santa Isabel.
O Pavillón Municipal de Santa Isabel é un recinto deportivo de Santiago de Compostela, pertencente ó Complexo Deportivo de Santa Isabel, e xestionado polo concello. Ten capacidade para acoller 1.200 persoas sentadas. Ata a construción do Pavillón Multiusos Fontes do Sar en 1998, o de Santa Isabel foi o principal pavillón cuberto multiusos da cidade, e nel teñen xogado como locais ducias de encontros os principais equipos de baloncesto e fútbol sala santiagueses, como Obradoiro CAB ou Lobelle FS, entre outros. Actualmente o pavillón acolle encontros de baloncesto e fútbol sala en categorías rexionais, aínda que a súa superficie de parqué podería acoller competicións de voleibol e balonmán se fose preciso.
A Hedrada, A Viña, Irixoa
A Hedrada é un lugar da parroquia da Viña no concello coruñés de Irixoa, na comarca de Betanzos. Segundo o IGE, en 2011 estaba despoboado.
Gleipnir
Cadea forxada polos gnomos por orde de Óðinn para apresar a Fenrir. Foi creada empregando para a súa fabricación: o ruído dos pasos dun gato, a barba da muller, as raíces das rochas, os tendóns do oso, a alma do peixe e a baba do paxaro. Semellaba suave e fina, pero canto máis se pelexaba con ela, máis forte se facía.
Anano (mitoloxía)
miniatura|250px|Dous ananos, por Lorenz Frølich (1895). Os ananos aparece frecuentemente nos mitos e lendas nórdicos e xermánicos. Son seres cos seus propios xefes e con atribucións diversas; non son fermosos, mais de intelixencia superior, moitos deles coñecen o futuro e teñen grandes barbas.
Historia
Na Edda prosaica de Snorri Sturluson, os ananos naceron dos vermes que roían o cadáver do xigante Ymir; mais conforme a versión descrita na Edda poética, eles xurdiron dos ósos e do sangue do xigante Blain. Os primeiros ananos foron nomeados polos deuses de Mótsognir e Durinn.
Snorri Sturluson non distinguiu os ananos e os elfos escuros (Svartálfar), pero mentres que os primeiros viven en Nidavellir, un dos chamados Nove Mundos criados polos deuses, e algúns deles mesmo ata en Midgard, os Elfos escuros viven en Svartalfaheim, situado por riba de Niflheim. De calquera forma, os ananos son seres que viven debaixo da terra, no mundo subterráneo, pois a luz ten o poder de transformalos en pedra.
Os ananos son hábiles artífices, particularmente destros no traballo da forxa, e facían as armas dos deuses e as xoias das deusas, Thor débelles o seu famoso martelo Mjölnir, Frey o seu navío máxico e o seu xabarín de ouro, Sif os seus cabelos de ouro, Freia o seu colar de ouro Brisingamen, e Odín a lanza Gungnir que nada podía deter; Odín tamén posuía o anel Draupnir, que, como o anel de Andvari, tiña o poder de multiplicar as riquezas de quen o tivese no seu poder. Porén, os ananos tamén tiñan mala sona, pois son vistos usualmente como avarentos e ladróns.
A crenza nos ananos foi sen dúbida a máis popular de todas, xa que perdurou até o século XVIII en Islandia.
Aquis Originis
miniatura|dereita|Ruínas do Hipocaustum de Aquis Originis. miniatura|dereita|Aspecto da [[Vía Nova uns 2,5 km antes de chegar a Aquis Originis dende o sur.]] Aquis Originis era unha das once mansio coas que contaba a Vía Nova, que era a vía que comunicaba Bracara Augusta con Astúrica Augusta nos tempos do imperio romano, e que cruzaba en diagonal a actual provincia de Ourense. As mansio eran hostais xestionados polo estado para o descanso dos viaxeiros que empregaban as calzadas romanas. A mansio estaba na parroquia de Río Caldo, no concello de Lobios, en pleno parque natural da Baixa Limia-Serra do Xurés.
Existe controversia sobre a situación da mansión. Se ben Antonio Rodríguez Colmenero identifica a mansión cos restos dunha vila situada nunha beira do río Caldo, o arqueólogo Manuel Xusto Rodríguez, que escavou o recinto da vila romana, entende que a Vía Nova non discorría por alí, senón uns metros máis arriba na aba do monte.
Historia
Saíndo dende Bracara Augusta, a primeira mansio da Vía Nova (ou Vía XVIII) era Saleniana, na milla 21. Aquis Originis era a seguinte, 18 millas despois, xa no actual territorio galego. A continuación estaba Aquis Querquennis, a 14 millas de Aquis Originis.
Estes complexos eran construídos para lle ofrecer refuxio e descanso ós usuarios (viaxeiros, comerciantes, militares etc.) da Vía Nova, nuns tempos nos que non existían hoteis nin estacións de servizo. Naquela época, esta tiña un gran tránsito, pois era das poucas vías que facilitaban a comunicación entre rexións afastadas, e facía posible o comercio de materias primas así como o transporte do ouro sacado nas Médulas.
A construción de Aquis Originis corresponde ó Alto Imperio Romano. As zonas do recinto termal conservado corresponden a edificación posteriores, de finais do século II e comezos do século III, apreciándose reformas correspondentes ós séculos IV e V.
O xacemento da vila termal foi atopado de forma casual por xentes do lugar. En 1988 realizáronse prospeccións superficiais, entre 1989 e 1995 leváronse a cabo cinco campañas de escavacións arqueolóxicas por parte do Museo Arqueolóxico Provincial de Ourense, nas que se atoparon moedas e obxectos de ouro e mármore. O concello de Lobios mercou os terreos entre 1990 e 1996, e levouse a cabo unha posta en valor coa construción de plataformas e a colocacións de paneis explicativos.
Características
O recinto termal tiña unha superficie duns 500 metros cadrados, divididos entre a pars urbana (zona nobre) e a pars rústica. A pars urbana estaba dotada cunha zona de cociñas provista de fornos, outra zona calefactada baixo o chan con augas termais (hipocaustum) que contaba cunha piscina, e un perístilo (patio interior) rodeado de columnas, co chan posiblemente decorado con mosaicos e pinturas nas paredes. A zona termal do hipocaustum é a mellor conservada nos nosos tempos.
É posible que o nome "Originis" xurdise do feito de que a mansio foi construída no mesmo lugar no que nacen as augas termais, xa que estas non viñan de ningunha outra fonte próxima nin foi preciso construír un sistema de canalización. As augas son bicarbonato-sódicas, e a súa temperatura vai dende os 55 ós 67 graos celsius.
Buddy Holly (sinxelo)
"Buddy Holly" é unha canción da banda de rock alternativo estadounidense Weezer, editado o 7 de setembro de 1994 como segundo sinxelo de Weezer, o seu álbum de estrea. O sinxelo lanzouse o día no que Buddy Holly tería cumprido 58 anos. Acadou o número 2 na lista Modern Rock Tracks e o 4 na Mainstream Rock Tracks. Tamén foi númeiro 12 no Reino Unido. Rolling Stone situou a "Buddy Holly" no posto 499 na súa lista de 2010 das 500 mellores cancións de todos os tempos.
Lako Bodra
Lako Bodra, nado en Paseya o 19 de setembro de 1919 e finado o 29 de xuño de 1986, foi un xamán e escritor do estado de Jharkhand (India), creador do alfasilabario varang kshiti para escribir a lingua ho.
Traxectoria
Bodra realizou a súa educación primaria na escola de Bachom Hatu e logo continuou na escola de Purueya ata completar o oitavo grao. Despois foi vivir cos tíos maternos en Chakradharpur e alí completou o noveno grao. Na Universidade de Jalandhar graduouse en homeopatía.
Despois de completar a súa educación volveu á casa, logrou un traballo nos ferrocarís indios, establecéndose en Danguwapasi. Por volta de 1950 inventou o alfasilabario varang kshiti como alternativa ao alfabeto latino usado polos misioneiros cristiáns para escribir a lingua ho. Non obstante Bodra afirmou que el rediscubriu unha escrita que inventara un xamán ho no século XIII e en 1954 fundou a organización Adi Samaj para difundir a escrita entre o pobo ho pero tamén cun compoñente de reforma social, de oposición ás castas, e de mantemento da relixión e tradicións ho. Escribiu varios libros nesa escrita, moitos con carácter esotérico e de reimpretación da historia ho como mantedores das tradicións védicas: Ela Al Etu Uta, Sala Sule Sagen, Ba Buru Bonga Buru, Pompo (sobre o seu alfasilabario), Raghu Vansha, Hitahasa, Ho Bakana (gramática ho), Aida Hola Sevasala, Pitika e Kol Rule. A súa obra máis ambiciosa Sahar Hora, en 8 volumes, trata sobre as crenzas relixiosas, a visión do mundo e os festivais do pobo ho. Bodra non escribía na variedade estándar do ho, facíao en ho hayam, a variedade empregada como lingua secreta polos xamáns ho e que desaxaba elevar ao status de lingua literaria ho, sen éxito. Tamén escribiu un dicionario trilingüe ho, inglés, hindi.
Xasén de Riba, A Capela, A Capela
Xasén de Riba é un lugar da parroquia da Capela, no concello da Capela, na comarca do Eume. No ano 2010 tiña 10 habitantes segundo datos do INE, deles 4 eran homes e 6 eran mulleres.