cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Estado de agregación da materia
miniatura|dereita|300px|Este diagrama mostra a nomenclatura das diferentes transicións de fase. miniatura|370px|Os catro estados da materia comúns. No sentido das agullas do reloxo: sólido (unha escultura de xeo), líquido (unha gota de auga), plasma (arco eléctrico dun [[transformador Tesla) e gas (aire arredor das nubes).]] En física, un estado de agregación da materia é cada unha das diferentes formas en que a materia pode existir. Hai catro estados observables da materia na vida cotiá: sólido, líquido, gas e plasma. Sábese que existen moitos estados intermedios, como o cristal líquido, e algún deses estados estados só existen baixo condicións extremas, como o condensado de Bose-Einstein.
Historicamente, a distinción está feita en base ás diferenzas cualitativas nas propiedades. A materia en estado sólido mantén un volume e unha forma fixa. No estado líquido manteñen un mesmo volume, mais a forma varía para adaptarse ao recipiente; as partículas mantéñense próximas, mais móvense libremente. A materia en estado gasoso ten volume e forma variable, adaptándose ao recipiente. A materia en estado de plasma ten volume e forma variable e contén átomos neutrais ademais dun número significativo de ións e electróns, ambos movéndose libremente.
O vocábulo fase emprégase ás veces como sinónimo de estado da materia, mais un sistema pode conter varias fases inmiscibles do mesmo estado da materia.
Touriñao de Arriba, Tiobre, Betanzos
Touriñao de Arriba é un lugar da parroquia de Tiobre no concello coruñés de Betanzos na comarca de Betanzos. Tiña 33 habitantes no ano 2010 segundo datos do INE, dos cales 17 eran homes e 16 eran mulleres.
Estado de agregación da materia
Os catro estados
Todos os estados de agregación posúen propiedades e características diferentes; os máis coñecidos e observables de xeito cotián son catro, chamados fases sólida, líquida, gasosa e plasmática.
Sólido
miniatura|Un sólido cristalino: resolución atómica do titanato de estroncio. Os átomos brillantes son [[Estroncio|Sr e os escuros son Ti.]]
Jesús Cora Cora
Jesús Cora Cora, finado en Viveiro en outubro de 1928, foi un avogado e militar galego.
Estado de agregación da materia
Sólido
Neste estado, as partículas están todas moi pegadas as unhas ás outras. As forzas entre elas son fortes, polo que non se poden mover libremente, aínda que si poden vibrar. Como resultado, un sólido ten unha forma estable e definida, así coma un volume invariable; a súa forma só podería variar en caso dunha rotura ou corte producido por unha forza allea. Os sólidos, ao atinxiren o seu punto de fusión, pódense transformar en líquidos por medio da fusión, e estes últimos en sólidos a través da conxelación.
Jesús Cora Cora
Traxectoria
Tenente coronel do Corpo xurídico da Armada. Casou con Elisa Lira Montenegro e foi pai de Jesús Cora Lira.
Pyrocephalus rubinus
Pyrocephalus rubinus é un pequeno paxaro paseriforme da familia Tyrannidae. A meirande parte dos papamoscas son bastante semellantes, mais o Pyrocephalus rubinus é unha notable excepción. É moi cobizado polos ornitólogos, pero polo xeral non se emprega na avicultura, xa que os machos tenden a perder a súa cor avermellada en catividade.
Josep Abril i Argemí
Josep Abril i Argemí, nado en Santa Maria de Palautordera en 1869 e finado en Barcelona o 16 de marzo de 1939, foi un político e escritor catalán de ideoloxía nacionalista. Durante a Segunda República Española foi alcalde de Mataró.
Traxectoria
Naceu en Santa Maria de Palautordera en 1869. Quinto de dez irmáns, estabeleceuse primeiro en Granollers e finalmente en Mataró. Foi membro do Partido Republicano Democrático Federal durante a Restauración borbónica, e concelleiro por devandita formación en trece ocasións (1899-1923).
Membro do Centro Republicano Federal, integrado en Esquerra Republicana de Catalunya, coa candidatura da coalición republicano-socialista, nas eleccións municipais de 1931 que deron lugar á proclamación da Segunda República foi elixido de novo concelleiro e, despois, alcalde de Mataró. Foi detido e sufriu prisión durante os sucesos revolucionarios de 1934. Ó producirse o golpe de estado de xullo de 1936 que deu lugar á Guerra Civil, foi brevemente xuíz e fiscal da localidade, sendo máis tarde designado comisario municipal en Dosrius até o final do conflito.
Ó rematar a guerra na zona de Cataluña, non quixo marchar ó exilio e foi detido en febreiro de 1939, preso no cárcere Modelo de Barcelona, xulgado en consello de guerra sumarísimo acusado de apoiar á columna Malatesta que cometera un asasinato na localidade na persoa dun médico, e alegrarse de devandita morte en público. A pesar de que se achegaron probas documentais nas que se demostraba que Josep Abril non proferira palabra algunha de satisfacción polos feitos, senón que fora un militante anarconsindicalista, e que en ningún caso apoiara á columna nesa circunstancia, foi condenado á morte. Foi executado en El Camp de la Bota o 16 de marzo de 1939.
Como escritor, fundou o Diario de Mataró, El Novo Ideal, voceiro do republicanismo federal, e escribiu o libro de ficción Las aventuras de Nono (primeiro publicado como Colección de Diálogos) e o ensaio La revolución de julio de 1909 en Mataró. A través das súas obras e artigos, postulouse firme defensor da igualdade, a fraternidade, a educación de calidade e a mellora das condicións sociais e laborais dos traballadores.
Rexión Orinoquía de Colombia
miniatura|Rexión Orinoquía de Colombia. A rexión Orinoquía é unha chaira que se estende entre Colombia e Venezuela, ás beiras do río Orinoco. A rexión administrativa pertencente a Colombia comprende os departamentos de Arauca, Casanare, Meta e Vichada.
Xeografía
É unha inmensa chaira con moitos ríos que a inundan durante o inverno.
L'Espluga de Francolí
dereita|miniatura|290px|A igrexa vella románica a carón da nova neoclásica, no centro da vila. miniatura|dereita|290px|Monumento na entrada ás espenucas de L'Espluga. L'Espluga de Francolí é un concello e vila catalá que se atopa na provincia de Tarragona, na comarca da Conca de Barberà. O nome da vila provén do latín spelunca 'espenuca', 'cova', denominación pola que xa era coñecida no século XI, en referencia ás numerosas grutas e cavernas dos arredores, entre as cales cómpre sinalar a cova da Font Major, por onde transcorre baixo terra o río Francolí. Esta espenuca foi descoberta por casualidade en 1853, e é actualmente visitábel. Constitúe, co museo adxacente, unha das máximas atraccións turísticas da vila.
L'Espluga de Francolí áchase no extremo suroriental da comarca, situado ente a serra do Tallat, o norte, na estrema das comarcas das Garrigues e do Urgell, e os riscos da fraga de Poblet e maila Pena, dos montes de Prades, ao sur; no medio, o val e o cavorco do Reguer, coas leiras e videiras. Testa ao norte con Fulleda, Senan e Vallbona de les Monges, ao leste con Blancafort e Montblanc (que tamén estrema polo sur) e ao oeste con Vimbodí.
O termo está atravesado polo río Francolí, que abrolla na Font Major de L'Espluga, na confluencia dos ríos Sec e Milans. Pódese acceder pola estrada N-240 e pola autoestrada AP-2, con saída por Montblanc; tamén ten conexión coas vilas veciñas grazas a diversas estradas locais. Ten unha estación do camiño de ferro (liña Lleida-Reus) por onde pasa a liña do AVE.
A maioría da poboación concéntrase na vila de L'Espluga de Francolí. Existe un núcleo urbano no balneario de Les Masies, a dous quilómetros ao sur de L'Espluga, preto do Mosteiro de Poblet, no concello de Vimbodí. Na estrema sur do concello atópase o santuario da Santísima Trindade.
Historia
A vila de L'Espluga creouse arredor dun castelo que Ponç de Cervera ergueu no cume do monte no século XI. Máis tarde o castelo pasou a depender de Poblet e da Orde do Temple (templarios) a mediados do século XIII; a parte baixa da vila ficaba baixo a xurisdición dos hospitalarios (Orde de Malta) que estableu a encomenda de L'Espluga de Francolí adquirindo todo o señorío en 1312, ano da extinción da Orde do Temple.
O nome de L'Espluga
O nome da vila provén do latín spelunca ('espenuca' ou 'cova'), porén este vocábulo foi tomado polos romanos da lingua grega. En galego, do latín spelunca, obtemos o temo vulgar de cova: espenuca e o prefixo culto espeleo- (elemento de orixe grega que entra na formación de palabras co significado de ‘caverna’).
Con dita verba que xa era coñecida a zona no século XI, en referencia ás numerosas palas e cavidades dos arredores da vila, entre as cales salienta a cova da Font Major (fonte maior), por onde descorre, so terra, o río Francolí, achada, por casualidade, en 1853, e que actualmente pode ser visitada, xunto co museo que se instalou no seu interior. É a máxima atracción de L'Espluga. Pódense realizar tamén actividades de espeleoloxía.
Monumentos e atractivos da vila
Ademais da xa mencionada Cova Museo da Font Major, cómpre salientar tamén:
José Domínguez Benavides
José Domínguez Benavides, coñecido como Bena, nado en Ponteareas e finado en Venezuela en 1985, foi un xornalista galego.
Traxectoria
Fillo do médico de Ponteareas Manuel Domínguez Sánchez e irmán de Manuel Domínguez Benavides. Estudou en Santiago de Compostela e dirixiu unha revista estudiantil. Emigrou a Arxentina, onde colaborou en varios xornais. Retornou a Galicia en 1924. Na República foi redactor de Estampa de Madrid. Foi nomeado cónsul da República Española en Niza. Chegou a Venezuela en 1940. Participó na fundación do xornal El Nacional con Henrique Otero Vizcarrondo e o seu fillo Miguel Otero Silva, onde exerceu como secretario de redacción, xefe de información e xefe de cables. Tamén colaborou na fundación de Ultimas Noticias en 1941. Formou parte do grupo de profesores que fundaron a Escola de Comunicación Social (antes Escola de Periodismo) da Universidade Central de Venezuela. Foi fundador da Asociación Venezolana de Periodistas. En 1948 marchou coa muller Ida Gramcko a Moscova, onde fora nomeada encargada de negocios con rango de embaixadora. Volveu cando foi derrocado Rómulo Gallegos e loitou na clandestinidade contra a ditadura.
Vida persoal
Casou en 1945 coa poeta venezolana Ida Gramcko, que tivo relación con Blanco Amor durante a súa estadía en Venezuela.
Uridín monofosfato
O uridín monofosfato, tamén chamado monofosfato de uridina ou ácido 5'-uridílico, abreviadamente UMP, é un nucleótido que forma parte do ARN. Está formado polo nucleósido uridina esterificado en posición 5' cun fosfato. Os seus compoñentes son o azucre ribosa unido por enlace N-glicosídico á base nitroxenada uracilo, que se establece entre o carbono 1' do azucre e o nitróxeno en posición 1 da base, e esterificado cun fosfato en posición 5' do azucre. A forma desprotonada da molécula é o uridilato, que é a forma predominante en disolución acuosa. Como substituínte recibe o nome de uridilo e desígnase co prefixo uridil-.
A súa función principal é ser un dos nucleótidos compoñentes do ARN, xunto con AMP, CMP e GMP. O UMP é característico e distintivo do ARN, porque no ADN este nucleótido é substituído por dTMP.
Biosíntese
miniatura|dereita|Acción do encima orotidilato descarboxilase durante a síntese do UMP. O uridín monofosfato fórmase a partir da orotidina 5'-monofosfato (ácido orotidílico) nunha reacción de descarboxilación catalizada polo encima orotidilato descarboxilase en bacterias e lévedos (en mamíferos o encima ten dúas funcións catalíticas e recibe o nome de UMP sintase). Se non está catalizada, a reacción é extremadamente lenta (estímase que ocorrería como media unha vez cada 78 millóns de anos), pero co encima ten lugar unha reacción por segundo (1017 veces máis rápido). Nos humanos, a función da orotidilato carboxilase lévaa a cabo o encima UMP sintase. Cando a UMP sintase é defectuosa pode orixinarse un trastorno metabólico chamado aciduria orótica.
Efectos na intelixencia
Nun estudo recente, roedores alimentados con comida suplementada con UMP, colina, e ácido docosahexaenoico (DHA) mostraron ser significativamente mellores en percorrer labirintos cós que non foron suplementados con estes compoñentes, o que implica unha mellora na función cognitiva. Nestes estudos o UMP utilízase como fonte do nucleósido uridina, que é o composto activo. Os alimentos ricos en ARN son ricos en UMP, como lévedo de cervexa ou carne.
Lingua paleoirlandesa
O paleoirlandés ou irlandés primitivo é a forma máis antiga coñecida da lingua irlandesa, só coñecida a partir de fragmentos, na súa meirande parte nomes persoais, gravados en pedra no alfabeto oghámico en Irlanda e na Britania occidental ao redor do século VI.
As inscricións oghámicas transcritas, que carecen de letra para o fonema /p/, amosan que o primitivo irlandés era moi semellante en morfoloxía e inflexións ao galo, latín, grego e sánscrito. Ten poucas das características distintivas do irlandés moderno e é difícil recoñecelo como unha forma do irlandés.
Vitoriato
miniatura|[[Anverso e reverso dun vitoriato cuñado en Sicilia]] O vitoriato (en latín: victoriatus) foi unha moeda romana de prata emitida durante a República desde aproximadamente o 221 a. C. ata o 170 a. C.
Características
A tipoloxía dos vitoriatos caracterízase pola presenza do busto de Xúpiter nos seus anversos e a Vitoria colocando unha coroa sobre un trofeo (tropaeum), coa inscrición ROMA no exergo, nos seus reversos.
Os vitoriatos tiñan un peso teórico de 3 escrúpulos (aproximadamente 3,4 gramos), o que lle atribuía un valor da metade do cuadrigato, de 6 escrúpulos (que nesa época xa se deixara de emitir) ou un dracma dos que se cuñaban no sur de Italia. A aliaxe de prata dos vitoriatos era algo máis feble cá do denario, aparecido nesa mesma época e co que coexistiu.
Historia
A data de aparición dos primeiros vitoriatos non se pode concretar, aínda que se dá como próxima ao 221 a. C. O historiador alemán Mommsen datou as primeiras destas cuñaxes nunha data próxima ao ano de Roma 537 (217 a. C.). Para o numismático italiano Celestino Cavedoni, no entanto, apoiado por Bartolomeo Borghesi, a data máis probable sería o 526 de Roma (228 a. C.).
Existen evidencias da circulación desta moeda inicialmente no sur de Italia e máis tarde na Galia, o que resulta indicativo de que o vitoriato foi concibido máis como substitución do dracma que como parte do sistema monetario regular de Roma, baseado no denario como unidade de prata. Cando se emitiron os primeiros vitoriatos, estes tiñan un valor de aproximadamente 3/4 de denario. Pouco despois da desapareción do vitoriato en 170 a. C., a súa tipoloxía mantívose nunha nova moeda de prata, o quinario, creada en 101 a. C., cuxo valor se fixou en medio denario.
A denominación de victoriatus non é recente, senón que se daba xa na antigüidade, tal e como testemuña a súa aparición en textos: No mundo de fala grega era coñecido como τροπαικον (tropaikon), por mor do trofeo que aparece nos seus reversos.
A Faeira, A Faeira, As Pontes de García Rodríguez
A Faeira é un lugar da parroquia da Faeira no concello coruñés das Pontes de García Rodríguez na comarca do Eume. Tiña 17 habitantes no ano 2014 segundo datos do IGE, dos cales 9 eran homes e 8 eran mulleres.
José Carlos Ramírez
José Carlos Ramírez Suárez, nado o 10 de maio de 1996 en Paradas (Sevilla), é un futbolista profesional español da canteira do Real Betis que xoga como defensa central zurdo. Foi campión da Eurocopa sub-19 de Grecia 2015 coa.
Traxectoria
Nado en Paradas (Sevilla), Andalucía, José Carlos Ramírez formouse nas categoría inferiores do Real Betis desde os oito anos. No ano 2007, despois de non ter xogado de forma habitual regresa á súa cidade natal para unirse ao Paradas Balompié, aínda que acaba por regresar ao club sevillano no ano 2010. O 5 de outubro de 2014 dubuta co filial bético da Segunda División B, saíndo como titular na derrota na casa do seu equipo por 0−2 ante o UCAM Murcia CF. Converteuse rapidamente en títular indiscutíbel, xogando 22 partidos até finalizar a temporada. As súas boas actuación levárono a renovar o seu contrato até 2019 e a ser ascendido ao primeiro equipo da Primeira División. O seu debut sería o 29 de novembro na vitoria do seu equipo ante o Deportivo da Coruña na Copa do Rei por 1−0 no Benito Villamarín. O seu debut en liga chegría o 4 de decembro, xogando os 90 minutos no empate na casa por 3−3 ante o Celta de Vigo. Tras acabar a campaña é cedido ao recentemente ascendido á Segunda División Lorca FC. Tras xogar cinco partido no club da Rexión de Murcia, o 31 de xaneiro rescinde a súa cesión para ser cedido ao Club Deportivo Lugo, onde permanecerá como xogador en propiedade para a seguinte temporada.
Emilio Álvarez Negreira
Emilio Álvarez Negreira, nado en Pontevedra o 9 de setembro de 1926 e finado na mesma cidade o 4 de xullo de 2002, foi un xornalista e poeta galego.
Traxectoria
Fillo de José Álvarez Limeses e neto de Emilio Álvarez Giménez. Funcionario municipal. Formou parte das redaccións de Finisterre, Sonata Gallega, Litoral e Diario de Pontevedra, do que foi redactor xefe. Colaborou tamén en Agro, Ciudad, Alba, El Pueblo Gallego, La Noche, Faro de Vigo e El Ideal Gallego utilizando os pseudónimos Ramón de Silva, Emilio Ramón Álvarez e Era.
En 1949 colaborou con Sabino Torres na fundación da colección Benito Soto, na que publicou o poemario Madrigal. En 1992 editou Sonetos de Quicio Volante, no que reuniu poemas escritos entre 1950 e 1990. Recompilou textos que viron a luz na prensa entre 1947 e 1971 no volume La veleta apunta a Pontevedra (1991). A súa novela La pirueta foi candidata ao Premio Planeta.
STS-47
STS-47 foi unha misión do transbordador espacial Endeavour lanzada o 12 de setembro de 1992 desde a rampla 39B do Centro de Lanzamento de Cabo Cañaveral.
Características
STS-47, con seis astronautas a bordo (Robert L. Gibson, comandante, Curtis L. Brown, piloto, Mark C. Lee, Jan Davis, Mae Jemison, Mamoru Mohri), foi lanzada para facer experimentos no módulo Spacelab J, en parte patrocinado pola axencia espacial xaponesa NASDA. Foi a primeira misión STS na que voou un cidadán xaponés (Mohri), a primeira muller afroamericana (C. Mohri Jemison) e a primeira parella casada (Lee e Davis).
Spacelab J incluía 24 experimentos de ciencia de materiais e 20 de ciencias biolóxicas. Na baía de carga ademais viaxaban 12 módulos GAS (Get Away Special), 10 deles con experimentos e 2 con lastre. No interior do transbordador viaxaba o experimento ISAIAH (Israeli Space Agency Investigation About Hornets), da Axencia Espacial Israelí e os experimentos SSCE, SAREX II, AMOS e UVPI. O transbordador regresou a terra no Centro Espacial Kennedy o 20 de setembro de 1992.
Bogotá
Bogotá, oficialmente Bogotá Distrito Capital, abreviado Bogotá, D.C. (durante a época colonial española e desde 1991 ata 2000 chamada Santafé de Bogotá) é a capital da República de Colombia e do departamento de Cundinamarca. Está organizada como Distrito Capital gozando de autonomía para a xestión dos seus intereses dentro dos límites da Constitución e a lei. A diferenza dos demais distritos de Colombia, Bogotá é unha entidade territorial de primeira orde en Colombia, coas atribucións administrativas que a lei lle confire aos Departamentos. Está constituída por 20 localidades e é o epicentro político, económico, administrativo, industrial, artístico, cultural, deportivo e turístico do país.
Está situada no centro de Colombia, na rexión natural coñecida como a sabana de Bogotá, que fai parte do altiplano cundiboyacense, formación montañosa situada na cordilleira Oriental dos Andes. É a terceira capital máis alta en América do Sur (logo da Paz e Quito), cun termo medio de 2625 metros sobre o nivel do mar. Posúe o páramo máis grande do mundo, localizado na localidade de Sumapaz.
Segundo os datos do censo nacional de 2005 extrapolados a 2010, Bogotá posúe unha poboación de 7 363 782 habitantes. Ten unha lonxitude de 33 km de sur a norte, e 16 km de leste a oeste. Como capital, alberga os organismos de maior xerarquía da rama executiva (Casa de Nariño), lexislativa (Congreso de Colombia) e xudicial (Corte Suprema de Xustiza, Corte Constitucional, Consello de Estado e o Consello Superior da Xudicatura).
Toorbos
Toorbos é un filme surafricano de 2019 dirixido por Rene van Rooyen. Conta a historia dunha muller nova que entra nun conflito entre os seus ideais e os do seu marido. Foi escollido como candidato de Suráfrica para o Óscar ó mellor filme internacional na 93ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.
Sinopse
Pouco despois do estoupido da segunda guerra mundial, unha muller nova dunha comunidade de granxeiros humildes namórase e casa cun rico propietario. Ela comeza a adaptarse ó seu novo estilo de vida, incluíndo ser servil co seu home. Porén, axiña comeza a sentir irritada no seu novo papel e o seu malestar medra cando se decata do desprezo do seu esposo polo bosque do que ela provén.
Enciclopedia temática de Galicia
A Enciclopedia temática de Galicia, é unha enciclopedia de tema galego, editada en lingua castelá en Cataluña.
Contido
Cada un dos seis volumes ten unhas 240 páxinas, presenta o texto a dúas columnas e inclúe abondosas imaxes en color e monocromas.
Índice
Unha imaxe das Cantigas de Santa María aparece na sobrecuberta.
miniatura|A fachada do [[Pazo de Raxoi figura na sobrecuberta do tomo de Sociedad.]]
miniatura|Mapa GALLÆCIA REGNVM na sobrecuberta do tomo de Historia.
A Xerpe, Tiobre, Betanzos
A Xerpe é un lugar da parroquia de Tiobre no concello coruñés de Betanzos na comarca de Betanzos. Tiña 53 habitantes no ano 2010 segundo datos do INE, dos cales 30 eran homes e 23 eran mulleres.
Enciclopedia temática de Galicia
Índice
miniatura|Unha [[palloza aparece na sobrecuberta do volume de Antropología.]]
Hornachuelos
Hornachuelos é un municipio andaluz da provincia de Córdoba, da comarca da Vega del Guadalquivir e partido xudicial de Posadas.
Enciclopedia temática de Galicia
Índice
miniatura|Unha [[xamba do Pórtico da Gloria ilustra a sobrecuberta do volume: Arte.]]
Hornachuelos
A súa poboación era de 4.669 habitantes (2007) nunha superficie de 909,22 km², cunha densidade de poboación de 5,14 hab/km².
A localidade de Hornachuelos está situada a 185 metros de altitude, a unha distancia de 51 km de Córdoba, a capital provincial.
Enciclopedia temática de Galicia
Índice
Unha praia ilustra a sobrecuberta.
Edicións
Reeditouse, ao menos, en catro ocasións.
Ciclón Klaus (2009)
A borrasca Klaus foi un ciclón de latitude media que afectou os días 23, 24 e 25 de xaneiro de 2009 a costa occidental de Europa e especialmente o norte da Península Ibérica.
Formación e percorrido
O Klaus orixinouse por cicloxénese explosiva, ao bateren unha masa de aire quente tropical con outra moi fría no Atlántico na tarde do 22 de xaneiro. Xerouse así unha borrasca profunda con ventos moi intensos que cruzou o norte da Península ao longo da madrugada do sábado 24 de xaneiro. Ocasionou varios mortos e importantes danos materiais. O centro da depresión desprazouse de oeste a leste dende os Azores, até o golfo de Xénova, atravesando polo mar Cantábrico. Xerou fortes ventos de máis de 150 km/h, que puntualmente chegaron ata os 198 km/h en Estaca de Bares.
Nome
250px|miniatura|esquerda|Evolución do ciclón. O Instituto de Meteoroloxía alemán deulle este nome na honra de Klaus Schümann, e non ten que ver con distintos nomes de ciclón Klaus que se deron a furacáns tropicais antes de 1990.
Danos
A treboada afectou grandemente a zona setentrional de España e o sur de Francia e causou diversos mortos. En Galicia afectou 72 concellos, faleceron cinco persoas: en Burela morreu un garda civil que estaba dirixindo o tráfico ao caerlle unha árbore enriba; un mariñeiro portugués foi rescatado dun barco que afundiu nas costas coruñesas e faleceu posteriormente no hospital ; un ancián pereceu no incendio da súa casa, provocado por un curtocircuíto ; e un matrimonio de anciáns faleceu en Cervo por inhalación de monóxido de carbono, como consecuencia de usaren un braseiro vello para quecer logo de estaren máis de dous días sen enerxía eléctrica.
No resto de Europa producíronse 21 mortes máis.
Alfredo García Ramos
Alfredo García Ramos, nado en Cumeiro (Vila de Cruces) o 7 de febreiro de 1877 e finado en Caldas de Reis o 21 de agosto de 1934, foi un xornalista, escritor e xurista galego.
Traxectoria
Fillo do médico Manuel García Segond e irmán do tamén deputado na Segunda República José García Ramos, Alfredo licenciouse en Dereito na Universidade de Santiago de Compostela en 1897. Exerceu como avogado en Arzúa e abriu bufete na Coruña en 1899. Colaborou en El Eco de Santiago, Gaceta de Galicia, El Noroeste, La Voz de Galicia, El Látigo, Luz y Sombra, Galicia en Madrid e Galicia da Habana; foi redactor de Diario de La Coruña, do que cheou a ser director. Empezou a súa carreira como fiscal de Santiago de Compostela e logo pasou a ser Xuíz municipal da Coruña en 1903. Foi Secretario da Audiencia da Coruña, Secretario de Goberno e Vicepresidente do Tribunal Supremo e primeiro director do xornal coruñés El Ideal Gallego. Alfredo García Ramos é autor de diferentes tratados xurídicos e económicos centrados principalmente en Galícia. En 1933 presentouse ás eleccións ás Cortes da República como independente por Pontevedra gañando o seu escano e integrándose na coalición Independientes de Derechas, que tiña como portavoz a Abilio Calderón. Gran amigo do xornalista e escritor Alejandro Pérez Lugín, á morte deste, García Ramos foi responsable da reorganización e finalización da novela Arminda Moscoso.
Fernando Mohedano
Fernando Nahuel Mohedano Navarini, nado o 16 de maio de 1983 en General Pico, é un xogador profesional de baloncesto arxentino con pasaporte español. Cunha altura de 1,94 xoga de escolta.
Lombardía
A Lombardía (en lombardo: Lumbardia, en italiano: Lombardia) é unha das vinte rexións de Italia. Con preto de dez millóns de habitantes é a rexión máis poboada da República. Situada entre os Alpes e o val do Po, limita ao norte con Suíza (cantón Tesino e os Grisóns), ao oeste co Piemonte, ao leste co Véneto e o Trentino-Tirol do Sur e ao sur coa Emilia-Romaña. A súa capital é Milán.
Xeografía
miniatura|esquerda|Brusimpiano, ás beiras do Lago Lugano miniatura|esquerda|Pico Piz Bernina (4.055 m) A superficie da Lombardía divídese case a partes iguais entre a chaira (que representa preto do 47% do territorio) e as zonas montañosas (que representan o 40%). O restante 13% da rexión é zona de outeiros. Morfoloxicamente, a rexión divídese en catro partes: unha estritamente alpina, outra montañosa ou de outeiros, outra chá subdividida en alta e baixa e finalmente a área ao sur do río Po. A zona de montaña máis importante é a zona alpina que inclúe os Alpes Lepontinos e Réticos, co pico Piz Bernina que acada os 4.055 msnm, os Alpes Bérgamo, os Ortles e os macizos Adamello, seguida por unha zona de contrafortes dos Prealpina, que inclúen os picos de Grigna (2.410 m), Resegone (1.875 m) e Presolana (2.521 m). Os grandes lagos lombardos, todos de orixe glaciar, atópanse nesta zona. De oeste a leste, estes son o lago Maggiore, o Lago de Lugano (só unha pequena parte é italiana), o Lago de Como, Lago Iseo, Lago de Idro, e o lago de Garda, o máis grande de Italia. Outras montañas de menor importancia atópase ao sur do Po, nos Apeninos.
O clima é continental, aínda que con variacións dependendo da altitude ou a presenza das augas continentais. O carácter continental do clima é máis acentuado nas chairas, con altas oscilacións térmicas anuais (en Milán a temperatura media en xaneiro é de 1,5 °C e en xullo de 24 °C), sendo características as espesas néboas entre outubro e febreiro. Así pois en xeral os invernos son bastante fríos (as temperaturas poden chegar a mínimos de -11 °C) e os veráns calorosos (non é difícil atopar zonas que superen os 35 °C), húmidos e moderadamente chuviosos, por exemplo as zonas próximas aos lagos teñen un clima semellante ao mediterráneo, o cal permite o cultivo de oliveiras. As precipitacións son máis frecuentes nas zonas prealpinas (até 1.500 - 2.000 mm anuais) que nas chairas e as zonas dos Alpes (de 600 a 850 mm anuais).
Historia
miniatura|esquerda|A Corona Ferrea, coroa dos reis lombardos Ao longo da historia foron moitos os pobos que pasaron pola actual Lombardía, entre os que se poden destacar os etruscos, os celtas ou galos, que precederon aos romanos, que chegaron á rexión no século III a.C. Nos últimos anos do Imperio romano, a relativa veciñanza co Danubio favoreceu numerosas incursión de pobos bárbaros no territorio lombardo e coa definitiva caída do occidente romano, alternáronse a posesión do territorio os ostrogodos e os bizantinos.
Entre os anos 559 e o 774 os bizantinos foron substituídos polos longobardos, un pobo procedente da Escandinavia, que converteron a Lombardía no centro do seu reino, sendo Pavía a súa capital. No 774 o rei dos francos, Carlomagno, foi chamado a Italia polo Papa, o cal estaba ameazado polos longobardos. Xunto co seu exército entrou en Pavía, e Carlomagno fixo prisioneiro ao rei longobardo Desiderio, dando comezo ao dominio dos francos na Lombardía. Carlomagno dividiu as terras en feudos e os subordinou á administración de nobres da súa confianza, chamados "vasalos" (en italiano "vasalli"), que gobernaron o territorio no seu nome, dando inicio á estrutura política que caracterizou o Alto Medievo.
Entre os séculos XII e XIV diversas cidades lombardas estiveron baixo control de familias aristocráticas, as máis potentes foron os Gonzaga en Mantua e os Sforza en Milán. Os representantes destes nobres chamaron aos artistas máis famosos que embeleceron as súas pertenzas e as cidades. A Lombardía enriqueceuse así con marabillosas obras de arte como o castelo Sforzesco de Milán. Dende a fin do século XV a Lombardía volve converterse en terra de conquista: primeiro chegaron os franceses, sendo cedida despois aos españois que se mantiveron bastante tempo. Durante esta dominación a rexión coñeceu, despois dun primeiro período de prosperidade, unha progresiva decadencia, agravada no século XVII pola epidemia da peste.
En 1706 foi herdada polos austríacos, aínda que case un século despois foron expulsados por Napoleón Bonaparte, que dominou a rexión durante vinte anos. Despois da caída de Napoleón, en 1815 restabeleceuse o goberno austríaco, na forma de estado-monicreque chamado Reino da Lombardía-Venecia. Por mor do Movemento de Independencia Lombardo (en italiano: Movimento d'Independenza Lombarda) a rexión converteuse nun dos centros intelectuais que conducen á unificación italiana, sendo a rexión o centro de feroces loitas durante trinta anos, que terminaron en 1859, cando a Lombardía é definitivamente liberada da ocupación estranxeira e anexada ao Reino de Italia. A partir de finais do século XIX, e cun grande auxe despois da segunda guerra mundial, a Lombardía confirmou o seu status como a zona economicamente máis desenvolvida de Italia.
Demografía
miniatura|Milán miniatura|Brescia Con preto de dez millóns de residentes a Lombardía é a rexión máis populosa de Italia e está entre as primeiras de Europa, cunha poboación por encima da de países como Austria, duplicando a norueguesa e moi preto das grandes rexións europeas como Renania do Norte-Westfalia, Baviera, Illa de Francia ou Baden-Württemberg, que superan os dez millóns de habitantes. Os lombardos supoñen o 16% da poboación italiana e viven no 7,9% do territorio, dando orixe a unha densidade demográfica próxima aos 400 hab./km², só superados en densidade pola Campania. A provincia máis poboada é a de Milán, seguida da de Brescia e Bérgamo, mentres que a menos habitada é a de Sondrio.
A inmigración foi o factor máis significativo no eido demográfico nesta rexión no último século. O aumento de cinco millóns de habitantes, principalmente na posguerra, ten orixe sobre todo na inmigración doutras rexións italianas (noroeste e sur). A poboación estranxeira presente na Lombardía (665.884 habitantes en 2006) constitúe case a cuarta parte do total italiano, representando o 6,3% do total da poboación lombarda. Dende os últimos anos do século XX, na Lombardía e en Italia, ten comezado un fluxo migratorio procedente de países non europeos, particularmente africanos, asiáticos e suramericanos, así como de Europa oriental. A presenza humana no territorio caracterízase por unha ter pouca uniformidade, dado que se concentra entre as provincias de Varese, Como, Lecco, Milán e Bérgamo. Este territorio ten máis de 6,5 millóns de habitantes e é un continuo urbano chamado città infinita. As cidades máis importantes da rexión son:
Economía
miniatura|Galería Vittorio Emanuele II, coñecida zona comercial de [[Milán.]] A Lombardía está considerada unha rexión altamente industrializada, provindo esta imaxe da revolución industrial, que se produce na Lombardía no século XIX e que se incrementa co grande auxe económico da posguerra. Así pois é a rexión máis rica de Italia e está entre as rexións con maior renda per cápita da Unión Europea. O PIB lombardo (con 254.447 millóns de euros) é superior ao de países como Arabia Saudita, Noruega, Suráfrica, Arxentina ou Portugal.
A economía lombarda caracterízase polo desenvolvemento dunha ampla variedade de sectores, dende os máis tradicionais como a agricultura ou a gandería á industria pesada e lixeira, pasando polo sector terciario, que experimentou un forte auxe nas últimas décadas. A industria florece en múltiples sectores, particularmente nas áreas metal-mecánica, electrónica, siderúrxica, téxtil, química e petroquímica, farmacéutica, alimentaria, editorial, do calzado e mobiliaria. Destacar que Milán é a súa provincia representan máis do 40% da industria lombarda. No terciario é importante o peso do comercio e das finanzas, en Milán ten a súa sede a Bolsa italiana, que está entre as principais prazas financeiras europeas, e a Feira de Milán (en italiano: Fiera di Milano). O turismo, xa sexa urbano, artístico, ou de montaña e lagos, ten un peso cada vez maior.
Goberno
A política da Lombardía ten lugar nun marco dunha democracia representativa presidencial, mediante o cal o Presidente do Goberno Rexional (Presidente della Regione) é o xefe de goberno, e dun multi-pluriforme sistema de partidos. O poder executivo é exercido polo Goberno Rexional (Giunta Regionale). O poder lexislativo reside no goberno e o Consello Rexional (Consiglio Regionale).
Columna (arquitectura)
dereita|miniatura|300px|Columna de influencia islámica na [[Alhambra.]] Unha columna é un elemento estrutural arquitectónico destinado a recibir as cargas verticais dunha obra de arquitectura (arco, arquitrabe, bóveda) transmitíndoas aos alicerces. Aínda que teña a mesma función dun piar, os aspectos formais deste non están severamente determinados por un canon estilístico. O seu significado histórico e simbólico é acusado.
A columna adoita ter sección circular ou asimilable, podendo tamén ser poligonal. Os materiais de construción da columna poden variar moito.
Compoñentes
A pesar de que non todas as columnas están formadas polos mesmos compoñentes, pódese facer unha subdivisión xeral en tres compoñentes ou áreas diferentes:
Base
dereita|miniatura|300px|Esquema dos compoñentes dunha columna. A base (d no esquema), do latín base (planta do pé), é o punto de ligazón do fuste co pedestal ou co estilóbata do edificio. Na arquitectura clásica posúe un tratamento estético de seu, que obedece aos principios da orde empregada. Na antigüidade clásica a base comeza cunha placa cadrada chamada plinto (k no esquema) que pode ser seguida doutros discos de perfil cóncavo ou convexo (l no esquema) e que ten por obxectivo darlle maior plasticidade visual.
Nas ordes clásicas a base aséntase nunha construción en chanzos chamada krepis ou estereóbata (a no esquema) cuxo derradeiro nivel é o estilóbata (E no esquema). Este derradeiro nivel contaba cunha lixeira deformación cóncava á que acompañaba unha deformación convexa do entaboamento, e que tiña como obxectivo contrarrestar a tendencia do ollo a conceder máis peso visual aos extremos dun prisma. O elemento cuneiforme que permite o correcto asentamento da base da columna sobre o estilóbata non horizontal é o scamillus (j no esquema).
Pódense atopar bases decoradas con elementos xeométricos, vexetais ou animais fantásticos.
Fuste
O fuste (e no esquema), do latín fuste (pau de madeira), é o elemento vertical de apoio que constitúe a parte maior e central da columna. Liga a base co capitel. Pode ser monolítico ou estar dividido en varios segmentos, ou tambores. No caso de que a columna só presente fuste, o extremo inferior deste chámase imoscapo e o superior sumoscapo.
Nalgúns casos pode existir unha lixeira curvatura (engrosamento) do fuste, chamada éntase (D no esquema), na que o diámetro aumenta a 1/3 da súa altura para reducir a distorsión óptica, unha especie de desproporción ofrecida polo baixo nivel desde o punto de vista do observador. Tamén son posibles outras deformacións, como a redución do diámetro nunha das extremidades do fuste.
Na antigüidade clásica a decoración do fuste por excelencia foi a acanaladura, consistente no labrado de finas estrías ou sucos lonxitudinais. Posteriormente outros estilos presentan fustes totalmente carentes de decoración ou guarnecidos dunha ornamentación profusa.
Capitel
O capitel (f no esquema), do latín capitellum diminutivo de caput (cabeza, extremidade), leva a cabo a unión entre o fuste e o arquitrabe ou o arco) de diferente comportamento estático. Así, o capitel non só soluciona problemas técnicos, senón que asume un papel estético sendo normalmente a parte máis traballada da columna, a máis característica dunha data, orde ou estilo.
Segundo o momento histórico, o capitel clásico pode subdividirse nos seguintes elementos:
Posicionamento
dereita|miniatura|200px|[[Columna de Traxano, columna conmemorativa de fuste espiralado dividido por aneis con relevos]] A súa situación ou posicionamento relativo ao espazo envolvente pode diferir segundo a necesidade ou obxectivo. Así, a columna pode ser:
Antigüidade clásica
Vexa artigo principal: Ordes arquitectónicas
Pablo Fernández Santos
Pablo Fernández Santos, nado en León, 4 de xuño de 1976, é un político español, procurador nas Cortes de Castela e León por Podemos.
Traxectoria
Pablo Fernández é licenciado en Dereito pola Universidade Complutense de Madrid. Foi traballador autónomo, rexentando un quiosco de prensa na súa cidade natal.
En 2014 comezou a súa militancia en Podemos, sendo elixido representante para o Consello Cidadán do partido. En febreiro de 2015 as bases do partido escollérono como secretario xeral de Podemos en Castela e León, sendo igualmente designado candidato á presidencia da Xunta en abril do mesmo ano e conseguindo nas eleccións autonómicas de maio representación nas Cortes por todas as provincias castelá-leonesas exceptuando Soria.
En maio de 2017 foi reelixido secretario xeral de Podemos en Castela e León.
24 Horas de Le Mans
miniatura|300px|Zona de boxes antes das 24 horas de Le Mans 2006. As 24 Horas de Le Mans (24 Heures du Mans) é unha carreira de resistencia que se disputa dende 1923 no circuíto da Sarthe, preto de Le Mans, Francia.
É a carreira de resistencia máis prestixiosa do mundo e forma xunto ao Gran Premio de Mónaco e as 500 Millas de Indianápolis a Tripla coroa do automobilismo. É organizada polo Automobile Club de L'Ouest (A.C.O.) e na actualidade forma parte do Campionato Mundial de Resistencia da FIA.
Introdución
A primeira carreira disputouse o 26 e 27 de maio de 1923, e desde entón disputouse anualmente en xuño, coas excepcións de 1956 e 1968, que se levou a cabo en xullo e setembro respectivamente. A competición foi cancelada en 1936 por motivos económicos e entre 1940 e 1948 por mor da segunda guerra mundial.
A competición realízase nun circuíto semipermanente que, na súa actual configuración, ten 13 650 m. de longo, utilizando na súa maioría seccións de estrada que permanecen abertas ao público o resto do ano. A través dos anos, fóronse construíndo varias seccións con propósitos específicos que substituíron seccións de estrada normal, destacando as curvas Porsche, que substitúe á perigosa sección Maison Blanche. O circuíto permanente Bugatti prové as instalacións de comezo e final de carreira.
Segunda división española 1933/34
A tempada 1933–34 de Segunda División Española foi a 6ª edición do campionato, O Sevilla FC foi o campión. Foi a última disputada co actual formato xa que ao rematar a presente tempada se ampliou o número de equipos participantes para incentivar a competitividade
Formato de competición
A categoría estivo formada por un único grupo, composto por 10 equipos de todo o Estado Español, obtendo cada un dous puntos por cada encontro gañado e un por cada un dos empates. En caso de empate nos puntos ao final da tempada teríanse en conta os resultados entre os equipos igualados e no caso de persistir o empate o mellor cociente de goles.
O campión da categoría ascendeu directamente á Primeira División ao final da tempada, ocupando o lugar do último clasificado desta que descendeu a Segunda División
Pola súa parte o último clasificado de Segunda descendeu directamente a Terceira División, posición que foi ocupada polo gañador da promoción de ascenso disputada entre os clubs de Terceira.
Clasificación
X = Partidos xogados; G = Partidos gañados; E = Partidos empatados; P = Partidos perdidos; GF = Goles a favor ; GC = Goles en contra; DG = Diferenza de goles; Pts = Puntos
<FONT color="red">1</FONT> A pesar de non ser obrigatorio o descenso do último clasificado o Deportivo Alavés renunciou a dita praza na categoría tras quedar colista.
Bulgaria no Festival de Eurovisión
Bulgaria participou no Festival de Eurovisión nove veces, tendo o seu debut no Festival de Eurovisión 2005.
Et on tuera tous les affreux
Et on tuera tous les affreux é unha novela policíaca de Boris Vian. Foi publicada por vez primeira en 1948 (éditions Scorpion) baixo o pseudónimo de Vernon Sullivan, aparecendo Boris Vian como tradutor.
Lingua tuyuca
A lingua tuyuca (tamén chamada dochkafuara, tejuca, tuyuka, dojkapuara, doxká-poárá, doka-poara, ou tuiuca) é unha lingua tucana oriental falada polo pobo tuyuca. Os tuyuca son un pobo indíxena composto por unhas 1000 persoas que habitan a carón dos ríos Papuri, Inambú e Tiquié, no departamento colombiano de Vaupés, así como no estado brasileiro de Amazonas.
Gramática
O tuyuca é unha lingua postposicional, aglutinante e de tipoloxía suxeito obxecto verbo. Emprega cinco paradigmas de evidencialidade: visual, non visual, aparente, de segunda man, e asumido, aínda que a evidencialidade de segunda man só existe no tempo pasado e a aparente non aparece na primeira persoa en tempo presente. Estímase que a lingua ten entre 50 e 140 clases de substantivos.
Luís XVI de Francia
Luís XVI de Borbón, nado en Versalles en 1754 e executado en París o 21 de xaneiro de 1793, foi rei de Francia (1774-1789), e despois rei dos Franceses (1789-1792).
Traxectoria
Era fillo do delfín Luís e de María Xosefa da Saxonia e esposo de María Antonieta de Austria (con quen casou aos 16 anos).
Cando subiu ao trono, as finanzas reais non se encontraban nunha situación favorable, e así permaneceron até a chegada da Revolución Francesa, altura en que Luís XVI foi deposto. Aconsellado por Maurepas, escolleu para ministros homes de talento: Saint-Germain, Turgot, Malesherbes. Reconvocou o Parlamento, mais este volveu a facerlle oposición. O rei tivo que abandonar os seus ministros reformistas (1776), substituíndoos por Necker, tamén destituído despois de ter publicado a Prestación de contas ao rei sobre o estado das finanzas (1781).
Non é capaz de evitar a Revolución, apoiando as reformas económicas e sociais propostas por Turgot e Necker, nin tornarse líder popular, por non comprender as aspiracións do pobo.
A política exterior feita por Vergennes e o Tratado de Versalles restauraron o prestixio de Francia. Mais, no interior do país, a oposición creceu; Calonne, seguido de Loménie de Brienne, tentou en van resolver a crise financeira. Convocou a alta aristocracia na Asemblea dos Notables (1787) e nada conseguiu. Luís XVI tivo que chamar de volta a Necker (1788) e prometer a convocación dos Estados Xerais, que estaban á marxe do goberno desde había 175 anos. Os Estados Xerais, que se reuniron en Versalles en 1789, son a reunión dos tres estamentos da sociedade desde a Idade Media: o nobre que loita (1º estado), o clero que reza (2º estado) e o campesiñado que traballa (3° estado). Estes feitos marcaron o inicio da Revolución.
miniatura|esquerda|A execución de Luís XVI.
Os deputados do Terceiro Estado constituíron a Asemblea Nacional e despois Asemblea Constituínte. A familia real foi levada á forza de Versalles para París (outubro de 1789) e a súa tentativa de fuxir do país foi frustrada en Varennes (20 de xuño de 1791), cando foi feita prisioneira da Comuna insurreccional (10 de agosto). A monarquía foi abolida o 21 de setembro de 1792. Luís XVI, desmoralizado pola súa errada tentativa de fuga e polas súas negociacións co estranxeiro, perdeu completamente a popularidade. Encerrado no Templo e acusado de traizón, foi xulgado pola Convención e condenado a morte, sendo guillotinado o 21 de xaneiro de 1793. A raíña consorte María Antonieta foi executada seis meses despois. A súa morte provocou a unión dos soberanos europeos contra a Francia revolucionaria. miniatura|[[Luís (moeda)|Dobre luís cuñado a nome de Luís XVI en 1789.]] Pénsase que as chamas da Revolución en parte, foron influenciadas polas mentiras que rodearom o famoso escándalo do colar, polo feito do rei dar voz á súa esposa, imprudentemente, sobre asuntos políticos e aínda o odio que moitos membros da nobreza e clero tiñan contra María Antonieta, da liñaxe dos Habsburgo, eternos rivais dos Borbóns e pola súa frivolidade e gusto polo luxo.
Descendencia
Do seu casamento con María Antonieta, arquiduquesa da Austria, tivo os seguintes fillos:
Luque
O topónimo castelán Luque pode referirse a:
Iznájar
Iznájar é un municipio español da provincia de Córdoba, Andalucía. No ano 2010 tiña 4.714 habitantes. A extensión superficial do seu termo municipal é de 136 km² e tiña unha densidade de 34,57 hab/km². As coordenadas xeográficas do núcleo urbano son 37º15' N e 4º18' O. A vila, coroada polo Castelo de Hisn-Ashar e a Parroquia de Santiago Apóstolo, atópase a unha altitude de 539 msnm e a 110 km da capital de provincia, Córdoba. A finais do século XIX, máis de dous terzos da súa poboación estaba diseminada por cortixos, casas de campo e aldeas. Aínda na actualidade, máis da metade dos habitantes están inseridos no rural.
Luque
Amais, como apelido pode referirse a:
Iznájar
Toponimia
O nome de Iznájar debe proceder do árabe Hisn-Ashar حصن عشر, que significa "castelo alegre".
Subdivisións de Malí
miniatura|400px|Rexións e distrito capital de Malí.