cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Historia de Barcelona
Potencia do Mediterráneo
No século XIV, con Xaime II de Aragón e Pedro o Cerimonioso, a cidade acada a súa máxima expansión marítima. Novos estaleiros (Reials Drassanes) e Lonxa fornecen o atafego do porto. A muralla complétase na segunda metade do século, cercando tamén o arrabalde do oeste (Raval).
A prosperidade procura os fondos precisos para desenvolver un ambicioso plan construtor. O estilo vai ser o gótico pero con características idiosincrásicas que fan lexítimo falar dun gótico catalán. Unha nova catedral, erixida canda a vella románica, será o seu magnífico estandarte. Outro exemplo, sinxelo e soberbio, é a igrexa dos mariñeiros, Santa Maria del Mar, no barrio de Vilanova, a carón do barrio da Ribera.
Do gótico civil destacan, ademais das anteditas Drassanes e a lonxa, o Pazo Real, que continúa a ampliarse (capela de Santa Ágata e o impoñente Saló del Tinell) en torno á Plaça del Rei. Por outra banda, a casa do concello (Casa de la Ciutat co Saló de Cent) e o xerme do Palau da Generalitat comezan a configurar a futura Plaça de Sant Jaume (século XIX), xusto no centro da cidade histórica.
Evolución da liña de costa en Barcelona.|miniatura|dereita|250px
Despois de que a peste negra decimase a poboación apareceu a decadencia. O século XV foi o da consecución dun porto a altura da importancia marítimo comercial da cidade. Coa construción dun dique ata a illa de Maians (1477) comezaba o abrigo definitivo do fondeadoiro da costa sempre exposto aos temporais de levante. O efecto secundario foi a acumulación de limos do río Besós no leste do dique, que foi creando unha península de futura significación urbana.
Séculos de estancamento
O matrimonio dos Reis Católicos e o descubrimento de América van estancar a economía barcelonesa. Agora Aragón é parte da coroa española e o océano Atlántico (Cádiz e Sevilla) vai substituír o Mediterráneo na primacía comercial (35.000 h en 1150, 20.000 en 1492, 36.000 en 1715). Barcelona manterase ata o século XIX nas murallas medievais, que se reforzan con bastións renacentistas. A vella muralla romana foise subsumindo en construcións achegadas.
Trala final da Guerra de Sucesión coa capitulación de Barcelona e a perda dos foros, en 1716 o rei Filipe V ordena a construción da maior cidadela de Europa, a Ciutadella, para o control da cidade. Derrúbase gran parte do barrio de Ribera e para os pescadores desaloxados planificarase despois (1753) o barrio da Barceloneta no recheo ao sur que tiña provocado o dique do porto.
Por outra banda, no interior da vila, o tramo das vellas murallas de Pedro o Grande é substituído progresivamente (1777-1854) por un paseo arborado, la Rambla. Ademais de se converter no principal da cidade, pola súa posición central vai xogar un papel fundamental na articulación do conxunto urbano, ao permitir o pleno remate do Raval, que ata entón aínda persistía con hortas. No contorno do paseo, e como consecuencia da desamortización de 1835, aparece a Plaça Reial (1848) no lugar do convento dos Capuchinos, e o Mercado da Boquería no canto dos Carmelitas Descalzos.
O Eixample de Cerdà
250px|miniatura|dereita|[[Plan Cerdà, 1859.]] Barcelona estaba a crecer dende a fin do século XVIII coa aparición dunha cada vez máis puxante industria téxtil. O ferrocarril comezou a súa andaina en 1848. Aínda pechada nas murallas históricas a cidade non daba máis de si. Foron derrubadas en 1854 á vez que o enxeñeiro Ildefons Cerdà presentou un ambicioso e coidado plan de eixample que permanece como un dos paradigmas do tipo na historia do urbanismo.
Sobre unha cuadrícula hipodámica de 7,5 km² trázanse grandes eixos que comunican a cidade coa rexión circundante: Diagonal e Paralelo co val do Llobregat, Meridiana co do Besós e Gran Vía tanxente a cidade histórica e paralela ao mar. As mazás, de 113 metros de lado, contan con cadanseus chafráns co fin de facilitaren o tránsito nos cruceiros, onde se crean pequenas prazas octogonais. Deseñadas por Cerdá abertas con xardín interior, co tempo foron enchéndose pola especulación das parcelas.
Unha segunda compoñente do Plan Cerdà era a reforma da cidade vella coa apertura de grandes vías no seu heteroxéneo tecido. Só a Via Laietana, e cincuenta anos despois (1908-1812), comezou a facerse realidade.
Do modernismo ás grandes exposicións
Ao tempo, esa mesma elite burguesa celebra o seu éxito industrial organizando dúas exposicións universais que porán Barcelona na escena internacional: en 1888 no Parque da Ciutadella, que ademais de consolidar o maior parque da cidade serviu para ordenar e urbanizar o seu contorno (Mercat del Born) e a fronte marítima ata les Rambles, unha vez derrubado o último tramo da muralla do mar, co Passeig de Colom e o monumento homónimo. En 1929, a Exposición Internacional estendeuse polas abas do Montjuïc ata a Plaça de Espanya, no encontro de Paral·lel e Gran Via, abrindo así no oeste un foco de desenvolvemento urbano. Co gallo do acontecemento foron postas en marcha as primeiras liñas do metro (1924-1926). No campo da arquitectura foi notable o pavillón alemán obra de Mies van der Rohe (reconstruído recentemente).
Capital de Cataluña e dos Xogos Olímpicos
Dende 1980 capital de Cataluña na España democrática das autonomías, en 1992 foi designada sede dos Xogos Olímpicos. E novamente un grande evento mundial serviu para dar un forte pulo á renovación urbanística, en moitos aspectos sinalada como modélica.
Alén da área propiamente deportiva en Montjuïc arredor do remodelado estadio olímpico da Expo do 29, a actuación máis salientable foi a da vila olímpica, que supuxo a recuperación da fronte marítima ao leste da Barceloneta e o Parque da Ciutadella, no degradado distrito industrial de Poblenou.
Así mesmo, iniciouse un labor de rexeneración no tecido marxinal do Raval co obxectivo de recuperalo socialmente. Así, apareceron o CCCB (centro de cultura contemporánea) e o MACBA (museo de arte contemporánea), xunto coa Facultade de Historia da Universidade de Barcelona. E, asemade, as instalacións caducas do porto histórico (Port Vell) foron rehabilitadas ou substituídas por áreas comerciais e lúdicas.
Co mesmo modelo histórico, aínda que de iniciativas e resultados máis polémicos, outro evento (o Foro das Culturas 2004) serviu para seguir remodelando a liña de costa ata o Besòs (plan Diagonal Mar e Fòrum).
Neste tempo e cara ao futuro, Barcelona continúa a se construír con múltiples proxectos urbanos, entre eles a Plaça de les Glòries e barrio tecnolóxico 22@ ou o desvío do Llobregat para o novo desenvolvemento da Zona Franca.
Feixón
miniatura|''Phaseolus vulgaris”
O feixón, fabeira, faba ou chicho (Phaseolus vulgaris) é unha planta rubideira da familia Fabaceae cultivada pola súa semente comestíbel, chamada feixón, feixó, chicho ou faba.
As vaíñas ou casulas verdes da mesma planta coñécense co nome de feixóns verdes, e tamén son comestíbeis cociñadas ou, no caso dalgunhas variedades tenras, incluso crúas.
Burleo, Serres, Muros
Burleo é un lugar da parroquia de Serres no concello coruñés de Muros, na comarca de Muros. Segundo o padrón municipal (INE 2013) ten 23 habitantes (11 homes e 12 mulleres).
Feixón
Etimoloxía
O apelido galego Feijoo (var. Feijóo, Feijó, Feixó) derivan deste termo (Véxase artigo: Feijoo). O termo feixó foi utilizado na poesía de escarnio medieval para designar as persoas calvas. Os guerreiros dalgunhas tribos xermanas estilaban rapar a cabeza para inspirar maior terror aos seus inimigos, e o costume de rapar os cabelos non foi excepcional nos cabaleiros medievais. A influencia xermana chegou a Galiza.
Descrición
É unha planta herbácea anual, erecta ou rubideira, de talo pubescente ou glabrescente cando é adulta. As estipulas das follas tri-pinnadas son de forma lanceolada e de tamaño medio-centimétrico. Os folíolos son alongadamente ovados ou ovado-romboidal, os laterais, implantados oblicuamente, miden 4-15 por 2,5–10 cm e son pubescentes con base redondeada ou alongadamente cuneada, de bordos enteiros e ápice acuminado. As flores dispóñense en acios usualmente axilares, máis curtos que as follas. As bractéolas, persistentes, son habitualmente de lonxitude igual ou algo superior ao cáliz que é cupuliforme, bilabiado, de 3–4 mm, con cinco sépalos soldados e co labio superior bidentado emarxinado e o inferior tridentado. A corola, que pode ser branca, amarela, violácea ou rubia, ten o estandarte centimétrico suborbicular e reflexo, as alas obovadas adheridas á quilla, tamén centimétrica e con ápice espiralmente retorcido. Os estamios son diadelfos (9 soldados e 1 libre) mentres que o ovario é pubescente co estilo espiralmente torcido de 360º ou máis e con estigma oblicuo. Dito xeneceo deriva nun legume linear-oblongo duns 10-15 por 1-1,5 cm, algo curvado e inchado, glabro, picudo e con catro a dez sementes oblongas con forma de ril de moi diversas cores e tamaños, usualmente 1-2 por 0,5-1,5 cm.
Historia e cultivo
Os feixóns foron unha importante fonte de proteínas ao longo da historia, e ségueno a ser hoxe.
Europa e España
En Europa colleitáronse no ano 2003 case que 500.000 toneladas de fabas. Na Unión Europea os principais produtores son Polonia, Grecia e España, que nese ano atinxiron, respectivamente, 34.000, 23.000 e 14.000 toneladas. Fóra da Unión Europea, Belarús e Ucraína son os países que acadan maiores producións ao sumar 110.000 e 65.000 toneladas.
En 2001 no Estado español dedicáronse ao cultivo da faba máis de 12.682 hectáreas, o 44% en réxime de regadío e o 56% en secaño, e acadouse unha produción total de 15.420 toneladas. Galicia, con 2.700 toneladas, e Castela-León, con 7.200 toneladas, son as principais comunidades produtoras.
A produción galega
En Galicia as provincias da Coruña e Lugo son as que xeran a maior parte da produción. En 2001 o 57% da produción galega era de orixe coruñesa e o 20% da provincia de Lugo.
miniatura|300px|As sementes chámanse feixóns ou fabas
Tipos de sementes
Podemos atopar sementes de moi variadas cores e formas, que se diferencian ademais polo seu brillo, debido á gran diversidade xenética que existe dentro da especie.
Gastronomía
É un alimento espallado practicamente por todo o mundo, nas súas diferentes variedades de sementes e vaíñas.
En Galicia as fabas son usadas como ingredientes do caldo, e os feixóns verdes cómense habitualmente cocidos. En España hai varios pratos rexionais a base de fabas, como a fabada asturiana, as mungetes amb botifarra catalás ou o arròs amb fesols i naps valenciano. En Portugal existen varias feijoadas típicas, como a feijoada à transmontana, as tripas à moda do Porto ou o feijão frade com atúm. Na América Latina existe unha gran cantidade de pratos, como as brasileiras feixoadas de mistura ou feijão com arroz, os frijoles e gallo pinto de México e Centroamérica, ou os porotos chilenos.
miniatura|300px| As vaíñas son os feixóns verdes.
Alphonse Karr
Jean-Baptiste Alphonse Karr, nado en París o 24 de novembro de 1808 e finado en Saint-Raphaël o 29 de setembro de 1890, foi un crítico, xornalista en novelista francés.
Taborda, Tomiño
[[Ficheiro:Tomiño, Taborda, porta, lintel.JPG|miniatura|300px| “ESTE TEMPLO PARROQUIAL DEDICADO AO DIVINO MIGUEL QUE DENDE LONXE SE TRASLADOU AQUÍ PARA MAIOR COMODIDADE: MORGUETO RODRÍGUEZ SEU REITOR E AO MESMO TEMPO PATRÓN: COS SEUS PROPIOS CARTOS: E COA SÚA HERDANZA O FUNDOU: CONSTRUÍUNO DE NOVO E AMPLIOUNO. ANO DO SEÑOR 1556 SENDO BISPO DE TUI XOÁN EMILIANO.
SUMO PONTIFICE PAULO IV. EMPERADOR CARLOS V. REI DE ESPAÑA FELIPE II”. ]]
Edificio Sultán Abdul Samad
miniatura|Vista frontal do Edificio Sultán Abdul Samad.
O Edificio Sultán Abdul Samad é unha das principais construcións de Kuala Lumpur, a capital de Malaisia. Leva o nome de Abdul Samad, que era o sultán de Selangor cando empezou a súa construción en 1894. Foi xustamente en fronte deste edificio, na praza de Merdeka, onde se celebrou a cerimonia da baixada da bandeira británica e a subida da bandeira de Malaisia o 31 de maio de 1957, data da independencia da Federación de Malaisia. O edificio foi declarado Patrimonio Nacional en 2007 ao abeiro da Lei 645. No edificio tivo a súa sede o Tribunal Supremo e outros tribunais superiores pero agora só é sede dunha sección económica do Tribunal Superior de Malaisia.
Nome
O edificio coñeceuse primeiro como Pejabat Baru Kerajaan en malaio e New Government Offices en inglés por canto albergaba diversos departamentos do goberno durante a administración británica. Cando se formou a Federación de Malaisia en 1948 o edificio pasou a coñecerse como Sekretariat Persekutuan en malaio e Federal Secretariat en inglés. En 1974 as oficinas do goberno de Selangor mudáronse para Shah Alam e as federais para Jalan Duta. De aí que se tivera que modificar o nome do edificio, escolléndose o nome do sultán de Selangor ao comezo da construción do edificio.
Localización
miniatura|Vista nocturna, apréciase a Torre do Reloxo sobresaíndo no edificio
Historia
Entre os servizos que se estableceron no novo edificio estaba o Goberno, a Cámara do Consello, a Oficina de Correos, a Oficina Sanitaria, o Comisionado Xudicial, o Departamento de Obras públicas, a Auditoría do Tesouro, a Oficina de Terras e o Ministerio de Minas.
Campo do Castro
Campo do Castro, ou Castro Sarridal, é un castro situado no concello de Cedeira.
Está situado nunha península ao bordo dos cantís. Non se sabe a forma e tamaño do castro. En 2017 comezaron as escavacións aparecendo unha sauna castrexa con pedra formosa. A sauna ten un atrio, unha antecámara, unha cámara e unha entrada.
Viradeira
Viradeira é unha serie de televisión emitida pola Televisión de Galicia, creada e producida por Voz Audiovisual.
Os seus exteriores fílmanse en Mugardos, que na serie fai de Dorneda, a vila mariñeira onde se desenvolve a acción.
Argumento
A chegada dun cazatesouros á vila na busca do suposto tesouro que agochan os restos do galeón Augusta, un barco da Armada Invencible, revoluciona ao pobo.
O Souto, Saiáns, Vigo
O Souto é un lugar da parroquia de Saiáns, no concello pontevedrés de Vigo, na comarca homónima. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2020 tiña 21 habitantes (9 homes e 12 mulleres).
Beornred de Mercia
Beornrad ou Beornred (anglosaxón: Beornrǣd) foi un monarca mercio de breve reinado.
Traxectoria
Reinou en Mercia en 757 tras a morte de Aethelbald, e foi derrotado por Offa, tras o que fuxiu. Segundo a Crónica anglosaxoa, en 757:
Organismo pluricelular
thumb|right|Nesta imaxe vese un [[Caenorhabditis elegans do tipo silvestre (ilumínase para observar os núcleos das súas células).]] Un organismo pluricelular ou multicelular (das formas do latín plures, plura, plurium que significan "varios", "moitos"; e cellula, diminutivo tamén latino de cella, "cela", "cuarto pequeno") é aquel organismo que está constituído por máis dunha célula e que posúe células diferenciadas que realizan funcións especializadas, en contraposición aos organismos unicelulares (protozoos e bacterias, entre moitos outros) que reúnen todas as súas funcións vitais nunha única célula.
A pluricelularidade ten a vantaxe de que permite a especialización de diferentes grupos celulares, ao liberar as células de ter que asumir todas as funcións vitais. Así, posibilítase a formación de diferentes tecidos e órganos. Un grupo de células similarmente diferenciadas que levan a cabo unha determinada función nun organismo multicelular coñécese como un tecido. Non obstante, nalgúns organismos unicelulares, tales como as Myxobacteria, atópanse células diferenciadas, aínda que a diferenciación é menos pronunciada que a que se atopa tipicamente en organismos pluricelulares.
Os organismos pluricelulares deben afrontar o problema de rexenerar o organismo enteiro a partir de células xerminais, obxecto de estudo pola bioloxía do desenvolvemento. A organización espacial das células diferenciadas como un todo o estuda a anatomía.
Os organismos pluricelulares poden sufrir de cancro, cando falla a regulación do crecemento das células dentro do marco de desenvolvemento normal.
Nocelo, Baños de Molgas, Baños de Molgas
Nocelo é un lugar da parroquia de Baños de Molgas no concello ourensán de Baños de Molgas na comarca de Allariz - Maceda. Tiña 16 habitantes no ano 2011 segundo datos do INE e do IGE, dos cales 7 eran homes e 9 mulleres. Iso supón unha diminución da poboación respecto a 2010, cando tiña 17 habitantes (8 homes e 9 mulleres).
Sant Benet de Bages
miniatura|Planta de Sant Benet Sant Benet de Bages é un antigo mosteiro bieito de estilo románico situado no concello de Sant Fruitós de Bages en Cataluña.
Historia
O mosteiro aséntase sobre un terreo adquirido en 950 polo matrimonio nobre Sala e Ricarda coa intención de edificar un mosteiro de uso particular que xa tiña monxes no ano 960 e que estaba baixo a dependencia directa de Roma. A igrexa consagrouse no ano 972. Unha incursión musulmá descruíu o mosteiro no ano 1002 e tivo que ser reedificado. A pesar da fama que logrou o mosteiro ao longo do século XI no ano 1074 pasou a depender do mosteiro de Sant-Ponç de Tomièiras deica o 1108 recuperou a súa independencia. Tras un segundo ataque musulmán en 1125 a igrexa que quedara totalmente destruída foi reconstruída inspirándose no estilo lombardo. En 1835 os monxes abandonan o mosteiro como consecuencia da lei de desamortización de Mendizábal, posteriormente o mosteiro converteuse nunha fábrica e residencia particular.
Características
A igrexa consta dunha única nave e tres ábsidas, sobre unha cripta e cun campanario enriba da bóveda do cruceiro. A nave é de 7.5 metros de largo por 30 de longo e está cuberta cunha volta de canón de 12.5 metros de alto, apoiada sobre arcos. Ten dúas portas, por unha delas accédese ao claustro, que se sitúa na zona sur da igrexa e conserva as catro galerías orixinais, contén un total de 64 capiteis situados ao longo das galerías e agrupados por pares, a maioría está decorado con motivos ornamentais, predominando os vexetais e animais.
Dolores O'Riordan
Dolores Mary Eileen O'Riordan, nada en Ballybricken, preto de Limerick o 6 de setembro de 1971 e finada en Londres o 15 de xaneiro de 2018 foi unha cantante e compositora irlandesa. Liderou a banda de rock The Cranberries durante 13 antes da ruptura do grupo en 2003, reuníndose de novo en 2009.
Godomecil
miniatura|Escritorio de [[Henrique VIII de Inglaterra|Henrique VIII, con godomecil dourado.]] Chámase godomecil  ó coiro pintado ou labrado artisticamente e se ten a superficie dourada ou prateada chámase godomecil brocado.
A etimoloxía de godomecil é unha variante de "gadamesí", en árabe andalusí  ḡadamisí, que pola súa banda deriva do xentilicio árabe  ḡadāos meusī, xentilicio da cidade magrebí chamada dende moi antigo Gadamés, xa que nela especializábanse curtidores, marroquineiros e goldreiros que exportaban os seus característicos coiros decorados e brocados.
Love Buzz
"Love Buzz" é unha canción escrita por Robbie van Leeuwen, da banda neerlandesa de rock Shocking Blue, editada orixinalmente como parte do álbum da banda At Home en 1989.
Dolores O'Riordan
O seu primeiro álbum en solitario Are You Listening?, publicouse en maio de 2007 e foi seguido por No Baggage en 2009. O'Riordan era coñecida pola súa voz de mezzosoprano e lilting, polo canto á tirolesa e o seu marcado acento de Limerick. Apareceu como xuíza en The Voice of Ireland, de RTÉ durante a temporada 2013–14. En abril de 2014, O'Riordan uniuse a Jetlag (logo renomeada D.A.R.K.) e comezou a gravar material novo.
Love Buzz
Versións
A banda estadounidense de grunge Nirvana gravou unha versión do tema para o seu álbum de estrea Bleach, e esta sería tamén o seu primeiro sinxelo, editado en novembro de 1988 a través do selo Sub Pop. Sería tamén o primeiro sinxelo lanzado polo club Sub Pop Single of the Month. A versión que aparecía no álbum tiña unha mestura distinta á do sinxelo, ao igual que a súa cara-b, "Big Cheese". A versión de Bleach perde o collage de sons de 10 segundos ao inicio do tema elaborado por Kurt Cobain. "Love Buzz" foi posteriormente editado no EP Blew.
Dolores O'Riordan
En maio de 2017, informou que lle diagnosticaran desorde bipolar.
Love Buzz
Versións
A versión orixinal de Shocking Blue foi sampleada para a canción "Phoenix" de The Prodigy, incluída no seu álbum do ano 2004 Always Outnumbered, Never Outgunned.
Maurice Baring
Maurice Baring, nado en 1874 e finado en 1945, foi un escritor inglés.
Traxectoria
En 1909 converteuse ao catolicismo. Durante a primeira guerra mundial uniuse á Royal Flying Corps, onde serviu como axudante de Hugh Trenchard. Despois da guerra gozou dun período de éxito como dramaturgo, o que o anima a escribir novelas.
Fariña integral
miniatura
A fariña integral é a fariña obtida de moer o gran dun cereal sen lle retirar nada. É máis nutritiva, aínda que de conservación máis difícil que a fariña refinada, e a súa cor é máis escura. O gran de trigo componse de tres partes principais:
Canto máis branca for a fariña, menos xerme e pericarpo contén e, polo tanto, menos cantidade de vitaminas, sales minerais, proteínas e graxas.
Alfonso Trabazo
Alfonso Trabazo Lorenzo, nado en Silleda o 18 de decembro de 1926 e finado no mesmo concello o 28 de decembro de 1975, foi un empresario e político galego.
Recoñecementos
Unha rúa da vila de Silleda leva o seu nome.
Sieben Jahre in Tibet. Mein Leben am Hofe des Dalai Lama
'Sieben Jahre in Tibet. Mein Leben am Hofe des Dalai Lama' é un libro autobiográfico escrito polo montañeiro austríaco Heinrich Harrer. Está baseado na súa vida e experiencias no Tíbet entre 1944 e 1951, durante a segunda guerra mundial e a posterior invasión chinesa do Tibet en 1950 polo Exército Popular de Liberación.
O libro conta a fuxida de Harrer e o seu compañeiro Peter Aufschnaiter dun campo de prisioneiros británico na India. Harrer e Aufschnaiter viaxaron a través do Tíbet ata Lhasa, a capital. Alí permanecen durante varios anos, polo que Harrer describe con detalle a cultura tibetana da época. Harrer tamén se converteu en titor e amigo do décimo cuarto Dalai Lama, Tenzin Gyatso.
O libro foi traducido a 53 linguas, e converteuse en best-séller nos Estados Unidos en 1954, onde vendeu 3 millóns de copias.
Filmes
Fixéronse dous filmes baseados no libro: o primeiro en 1956, Seven Years in Tibet, un documental de 76 minutos dirixido por Hans Nieter, e o segundo en 1997, Seven Years in Tibet, dirixido por Jean-Jacques Annaud e interpretado por Brad Pitt no papel de Harrer e David Thewlis no de Aufschnaiter.
Expropiación do petróleo en México
Este consistiu na expropiación legal de maquinaria, instalacións, edificios, refinarías, estacións de distribución, embarcacións, oleodutos e, cousas dese tipo en xeral, todos os bens mobles e inmobles, da Compañía Mexicana de Petróleo chamada El Águila (subsidiaria da Royal Dutch Shell), a Compañía Naviera San Cristóbal, a Compañía Naviera San Ricardo, a Huasteca Petroleum Company (subsidiaria da Standard Oil Company de New Xersei, que se viu afectada a cambiar o seu nome Amoco Corporation), a Sinclair Pierce Oil Company, a Mexican Sinclair Petroleum Corporation, a Standford e Compañía, a Penn Mex Fuel Company, a Richmond Petroleum Company, a California Standard Oil Company of Mexico (hoxe Chevron Corporation), a Compañía Petroleira O Agwi, a Compañía de Gas e Combustible Imperio, a Consolidated Oil Company of Mexico, a Compañía Mexicana de Vapores San Antonio, a Sabalo Transportation Company, Clarita Sociedade Anónima e Cacalilao Sociedade Anónima, así como das súas filiais ou subsidiarias, coa promesa de cumprir cos pagos aos involucrados no tempo de dez anos conforme a dereito, xa que estas compañías, constituídas baixo leis mexicanas, rexeitáronse a acatar a sentenza emitida pola Xunta Federal de Conciliación e Arbitraxe a favor do pago de mellores salarios aos obreiros e traballadores desta industria, a cal foi ratificada pola Suprema Corte de Xustiza da Nación.
Orixes da industria petroleira en México e primeiros investidores estranxeiros
miniatura|Sir Weetman Dickinson Pearson, Vizconde de Cowdray e investidor británico, obtivo concesións nos estados de Veracruz, Tabasco, Campeche, Chiapas, San Luís Potosí e Tamaulipas, foi accionista maioritario da Compañía Petroleira El Águila, a cal vendeu á Royal Dutch Shell. En 1862 o primeiro pozo petroleiro superficial foi perforado polo enxeñeiro de minas Antonio de Castelo no estado de Tabasco. Durante o seu réxime imperialista, Maximiliano de Habsburgo emitiu un decreto que permitía explotar o petróleo en México a condición de que se fixese coa anuencia do goberno mexicano, desta forma otorgou 38 concesións petroleiras a particulares. En 1869, en Veracruz iniciouse a explotación das chapopoteiras de Furberos.
En 1886, baixo o réxime porfirista, as primeiras refinarías que comezaron a operar en Veracruz foron El Águila, obra dos estadounidenses Samuel Faribum e George Dickson, e a da empresa estadounidense Water Pierce Oil Company de Henry Clay Pierce e William H. Waters, empresa subsidiaria da Standard Oil Company, que anos máis tarde se converteu no Grupo Sinclair Pierce Oil. En 1890 estableceuse a Compañía Petroleira Mexicana de California en San Luís Potosí. En 1896 o Grupo Sinclair construíu unha refinaría entre a desembocadura do río Pánuco e a cidade de Tampico. En 1901, a Compañía Petroleira Mexicana de California comezou a perforar o primeiro pozo petroleiro en Ébano, San Luís Potosí. Dous anos máis tarde estableceu a primeira refinaría de asfalto de América Latina, así mesmo continuou as exploracións até contar con 19 pozos petroleiros.
En 1906, o investidor estadounidense Edward L. Doheny fundou a Huasteca Petroleum Company, en 1916 —coa axuda de Ezequiel Ordóñez— perforou o pozo N.° 4 de Cerro Azul, en 21 anos este pozo produciu 89 millóns de barrís. Anos máis tarde a Huasteca formou parte do seu grupo Pan-American Eastern Petroleum o cal terminou vendendo á Standard Oil Company de Indiana. Durante 35 anos, a Huasteca e A Aguia coas súas filiais, foron as compañías petroleiras máis grandes de México. A maior parte da súa produción foi exportada aos Estados Unidos e Gran Bretaña.
O amor e as palabras
O amor e as palabras, publicado por Urco Editora no ano 2017, é un libro composto por unha selección de relatos de María Victoria Moreno que xa foran previamente publicados, maioritariamente en libros colectivos.
Relatos
Tralo "Limiar", de Xavier Senín Fernández, o libro inclúe sete relatos, na seguinte orde.
"Querida avoa"
Publicouse orixinalmente en Lerias (Xunta de Galicia, 1991) xunto con outros dous contos, un de Pepe Carballude e outro de Paco Martín. En 1993 saíu dentro da colección dos Contos do Castromil, co número 3.
Argumento:
"S.O.S."
Argumento: Vanessa, unha rapaza que está estudando o último curso do bacharelato, conta que Xiao vendeulle unha anfetamina para preparar mellor o exame de Historia da arte e tiveron que hospitalizala. A el expulsárono do instituto e agora pide esmola nun semáforo.
"Pan con chocolate"
Argumento: Unha rapaza escríbelle ao seu mozo de etnia xitana unha carta de despedida tras falecer durante un temporal. Recorda as dificultades que tiveron para que os pais dos seus compañeiros aceptasen aos alumnos de etnia xitana na escola.
Condado de Vexin
O Condado de Vexin era unha xurisdición feudal de Francia, que desde o 911 se dividiu entre Francia e Normandía. miniatura|Escudo de Luís de Francia, conde de Vexin miniatura|Condados de Francia sobre 1030. miniatura|Condados de Francia sobre 1180.
O Vexin francés
O condado de Vexin aparece arredor do ano 800. O primeiro señor foi Nebelon, da chamada dinastía nebeliana que era fillo de Khildebrand de Borgoña e neto de Pipino de Heristal; o seu fillo Nebelón II xa levou o título de Conde de Vexin.
O Vexin normando
Unha parte do condado de Vexin, situada ao oeste do río Epte, pasou a Rolón, duque de Normandía, en 911. En 1096 construíu o castelo de Gisors como defensa contra o condado francés de Vexin.
En 1149, Henrique II Plantagenet lle cedeu o condado a Luís VII de Francia como pago da súa axuda contra Estevo de Blois. Luís VII cedeulle en 1160 á súa filla Margarida, casada con Henrique o Novo, o fillo máis vello de Henrique II. En 1193 o rei Filipe Augusto ocupouno, pero devolveuno en 1199, aínda que conservou o castelo de Gisors. O 1204 incorporouse con Normandía á coroa francesa.
Gran Premio de Francia de 1990
O Gran Premio de Francia de 1990 de fórmula 1 celebrouse no Circuíto Paul Ricard en Francia o 8 de xullo de 1990. Foi a sétima proba da tempada de Fórmula Un de, o 68º Gran Premio de Francia, ou o 76º Gran Prix de l'ACF e o décimo cuarto e último que tivo lugar no circuíto de Paul Ricard, e o quinto, que se celebrou na versión curta do circuíto. A carreira disputouse sobre 80 voltas ao circuíto de 3´81 quilómetros para unha distancia total de carreira de 305 quilómetros. Esta carreira celebrouse o mesmo día que a final da Copa Mundial da FIFA 1990 en Roma, Italia, pero ese evento tivo lugar horas máis tarde no día deste Gran Premio.
A vitoria, a terceira de Prost na tempada, pechou a brecha co líder do campionato, Senna, a tan só tres puntos.
Cualificación
Nigel Mansell ocupou a pole position diante de Gerhard Berger e Ayrton Senna seguido por Alain Prost, Alessandro Nannini, quinto, Riccardo Patrese, sexto, Ivan Capelli sétimo seguido de Thierry Boutsen en oitavo lugar, Nelson Piquet en noveno e Maurício Gugelmin en décimo.
O Castelo, Serres, Muros
O Castelo é un lugar da parroquia de Serres no concello coruñés de Muros, na comarca de Muros. Segundo o padrón municipal (INE 2013) ten 40 habitantes (18 homes e 22 mulleres).
Gran Premio de Francia de 1990
Carreira
Nunha das voltas máis notables na historia do Gran Premio, os coches de Leyton House de Ivan Capelli e Maurício Gugelmin correron primeiro e segundo durante case dous terzos da carreira. Ningún dos dous autos clasificouse para a carreira anterior en México, pero na superficie lisa de Paul Ricard coa súa recta Mistral de 1´1 km de longo, o equipo puido explotar o seu paquete aerodinámico altamente eficiente, ademais foi o único equipo en intentar correr sen parar a cambiar pneumáticos. Gugelmin detívose na terceira parte da carreira, mentres que Capelli liderou ata tres voltas de meta cando o seu motor atopouse con problemas e caeu ao segundo lugar.
A vitoria de Prost foi a 42ª da súa carreira, o seu 3º Gran Premio de Francia consecutivo, o seu quinto GP de Francia en xeral (e o seu 4ª en Ricard) e a 100ª vitoria de Gran Premio d Scuderia Ferrari. Tamén sería o terceiro e último podio de Ivan Capelli e o único podio para o equipo de Leyton House Racing.
Agulla
Agulla pode referirse a:
Tanino
miniatura|dereita|250px|[[Ácido tánico, un tipo de tanino.]] miniatura|250px|Botella chea dunha solución de ácido tánico en auga. miniatura|dereita|250px|Po de tanino que contén unha mestura de compostos. Os taninos son compostos polifenólicos que se unen ás proteínas provocando a súa precipitación e a outros compostos orgánicos como aminoácidos e alcaloides, que teñen propiedades adstrinxentes e sabor amargo. Outra definición de tanino moi usada é composto polifenólico grande que contén un número suficiente de grupos hidroxilo e outros como carboxilos, que poden formar fortes complexos con proteínas e outras macromoléculas. Son metabolitos secundarios das plantas, non nitroxenados, solubles en auga e non en alcohol nin en solventes orgánicos.
O termo tanino procede da raíz xermánica tanna, que sigificaba carballo ou abeto (como na canción de Nadal alemá Tannenbaum) a través das palabras inglesas tan e tanning, que se aplicaban ao curtido de coiro utilizando os taninos do carballo, e máis tarde a palabra tanino usouse no seu sentido químico amplo. Expostos ao aire vólvense escuros e perden efectividade para o curtido. No curtido os taninos reaccionan co coláxeno das peles, facendo que as moléculas de coláxeno se unan e aumente a resistencia da pel á calor, putrefacción por auga e ataque de microbios.
Os taninos teñen un peso molecular entre 500 e 3.000 os pequenos (ésteres do ácido gálico) e ata 20.000 os grandes (proantocianidinas). Os taninos son incompatibles con álcalis, xelatinas, metais pesados, ferro, solución de hidróxido de calcio, sales metálicos, axentes oxidantes fortes e sulfato de cinc, xa que forman complexos e prcipitan en solución acuosa.
Distribución
Os taninos están localizados principalmente nos vacúolos ou na superficie cerosa das plantas. Estes lugares de almacenamento manteñen os taninos activos contra os comedores de plantas, pero tamén impiden que os taninos afecten ao metabolismo da planta mentres os tecidos da planta están vivos, e é só despois da rotura e morte da célula os taninos están activos dentro da planta en canto aos seus efectos metabólicos. Os taninos están clasificados como substancias ergásticas, é dicir, materiais non protoplásmicos que se encontran na célula.
Os taninos encóntranse nas follas, gromos, sementes, raíces, e talos. Un exemplo de localización dos taninos nos tecidos do talo é naquelas partes en crecemento das árbores, como o floema secundario e xilema e na capa entre o córtex e a epiderme. Os taninos poden axudar a regular o crecemento deses tecidos.
Pode haber unha perda de biodispoñibilidade dalgúns taninos debido a paxaros, pragas de insectos e outros patóxenos.
Os polifenois máis abondosos son os taninos condensados, que se encontran en case todas as familias de plantas, e poden chegar a supoñer ata o 50% do peso seco das follas.
Presenza nos solos
A evolución converxente das comunidades de plantas ricas en taninos tivo lugar en solos ácidos pobres en nutrientes de todo o mundo. Os taninos considerábanse antes como substancias que funcionaban simplemente como defensas antiherbívoros, pero cada vez máis ecólogos recoñecen agora que son importantes controladores dos procesos de descomposición e do ciclo do nitróxeno. Actualmente hai tamén grande interese en coñecer mellor o papel dos polifenois como reguladores do ciclo do carbono, especialmente nos bosques boreais máis ao norte.
Presenza na auga e na madeira
miniatura|Corente de auga doce rica en taninos desembocando en Cox Bight, en [[Tasmania, Australia.]] A lixiviación de taninos moi solubles en auga procedentes da vexetación en descomposición nas correntes fluviais pode producir o que se coñece como río de augas negras. A auga que flúe nos pantanos ten unha característica cor escura debido aos taninos de turba que leva en disolución. A presenza de taninos (ou de ácido húmico) na auga de pozo pode facer que cheire mal ou teña sabor amargo, pero pódese beber sen perigo.
miniatura|esquerda|Unha póla de madeira enterrada en pantanos de turba metida no acuario fai que a auga do acuario tome cor de [[té|te.]] Os taninos que se lixivian de madeiras non preparadas introducidas como decoración nos acuarios poden facer que baixe o pH (acidificación) e se coloree a auga da cor do té. Unha maneira de evitar isto é ferver a madeira na auga varias veces (o cal escurecerá a auga e fará que a madeira non flote), renovando a auga en cada ocasión. Engadir bicarbonato de sodio á auga acelera este proceso. Usar turba como substrato dun acuario pode ter o mesmo efecto.
As madeiras brandas, que teñen en xeral moitos menos taninos cás duras, son as que se recomendan para os acuarios e as madeiras máis claras teñen menos cás máis escuras. As madeiras duras finlandesas, como o bidueiro e o chopo tremedor (Populus tremula) non conteñen taninos.
Clases de taninos
Son polímeros complexos. Hai dúas clases de taninos nas plantas, clasificados baseándose na súa ruta biosintética e as súas propiedades químicas: os taninos condensados e os taninos hidrolizables.
A estes dous grupos de taninos de plantas pódese engadir un terceiro presente nas algas
Pseudotaninos
Os pseudotaninos son compostos de baixo peso molecular asociados con outros compostos. A diferenza dos taninos hidrolizables e condensados, non responden á proba da pel usada para bater ouro (membrana externa do intestino de vaca sobre a que se golpeaba o ouro para facer laminiñas de ouro finas como o papel). Esta proba consiste en que cando a pel intestinal utilizada para bater ouro ou a pel de boi se somerxe en HCl e se trata cunha solución ao 1% de FeSO4, despois de lavar con auga dá unha coloración azul ou negra. Encóntranse no té ou café ou en:
Nutrición
Os taninos consideráronse tradicionalmente antinutrientes (substancias que interfiren coa absorción dos nutrientes) pero agora sábese que as súas propiedades como produtos beneficiosos ou antinutricionais dependen da súa estrutura química e dosificación. As novas tecnoloxías utilizadas para analizar estruturas químicas e moleculares mostraron que a división entre taninos condensados e hidrolizables é demasiado simplista. Estudos recentes indican que os produtos que conteñen taninos do castiñeiro en doses baixas (0,15–0,2 %) poden ser beneficiosos na dieta.
Na nutrición animal, algúns estudos suxiren que os taninos de castiñeiro teñen efectos positivos na calidade do ensilado (conservación de forraxe por fermentación láctica) empacado, ao reduciren o nitróxeno non proteico. Tamén se informou dunha mellora da fermentabilidade dos produtos nitroxenados da soia no rume. Estudos sobre a liberación de amoníaco in vitro e a degradación da materia seca da fariña de soia comparando tres tipos de taninos (de Schinopsis, acacia e castiñeiro) demostraron que os taninos de castiñeiro son máis eficientes na protección da fariña de soia da degradación in vitro polas bacterias do rume.
Os taninos condensados inhiben a dixestión dos herbívoros ao unírense ás proteínas das plantas inxeridas e faceren a súa dixestión máis difícil, e ao interferiren na absorción das proteínas e cos encimas dixestivos, o que é unha forma de defensa das plantas contra os herbívoros. Pero os animais teñen medidas de protección contra isto. Moitos dos animais que consomen taninos segregan na súa saliva unha proteína que se une aos taninos, a mucina. A capacidade de unión aos taninos da mucina da saliva está directamente relacionada co seu contido en prolina. As vantaxes de usar proteínas ricas en prolina da saliva (PRPs) para inactivar os taninos son:
Bebidas con taninos
As bebidas máis coñecidas que son fontes de taninos son o té e o viño, que teñen un importante contido fenólico. Dan unha sensación seca e amarga no padal.
O café, malia algúns informes anteriores, non contén taninos. Investigouse o contido de taninos en varias mostras de grans de café e a polpa asociada. Non se encontraron taninos nos grans, e os taninos hidrolizables (sensu stricto) non se detectaron na polpa. A presenza de taninos condensables solubles na polpa de Coffea arabica confirmouse que é dun 1%.
Pelagophyceae
Pelagophyceae é unha clase de algas unicelulares heterocontas mariñas. Estiveron clasificadas dentro de Chrysophyceae. . En rexións como a costa do golfo de México teñen impacto na pesca xa que forman mareas "marróns" e sustentan a cadea trófica.
Tanino
Bebidas con taninos
Os zumes de mazá, uva e bagas son ricos en taninos. Ás veces os taninos se engaden a zumes e sidras para crear unha sensación máis adstrinxente no padal.
Pelagophyceae
Son ovoides e dun tamaño entre os 3-5 μm. Teñen unha teca orgánica, habitualmente estreita, que rodea a case toda a célula. Cando teñen flaxelos o aparato basal queda reducido a un menor tamaño. O pé dos flaxelos ten unha pequena hélice de transición, que está por riba da placa. A pelame dos flaxelos é bipartita ou tripartita, e sempre orientada no mesmo xeito. Carecen de placas "oculares", ou puntos de recepción lumínica.
Tanino
Bebidas con taninos
Na cervexa, ademais dos ácidos extraídos do lúpulo (Humulus lupulus) para proporcionar amargor, tamén hai taninos condensados, que proceden do malte e o lúpulo. Nalgúns casos considérase que isto é un defecto, pero en certos tipos de cervexa considérase aceptable e mesmo desexable, como na cervexa ale vermella de Flandres. Nas cervexas lager, os taninos poden formar precipitados con proteínas, que orixinan turbidez, o que se pode evitar eliminando parte dos taninos (con polivinilpolipirrolidona ou PVPP) ou das proteínas (con sílice ou ácido tánico).
Pelagophyceae
Teñen cloroplastos con lamelas estreitas con tres tilacoides. Os plástidos conteñen clorofila a e c. A pigmentación que posúen son a fucoxantina, diatoxantina, diadinoxantina e nalgúns casos a 19'-butanoxilofucoxantina. Non teñen, porén, violaxantina. Posúen mitocondrias densas con cristas tubulares.
Adoitan ser bacterióvoros. Polo común, atópanse na fase vexetativa como células cocoidais flaxeladas con capacidade natatoria ou como masas celulares agregadas por algún composto excretado.
Tanino
Alimentos con taninos
As milgrandas (Punica granatum) conteñen taninos hidrolizables. O caqui (Diospyros) contén moitos taninos se non está moi maduro. miniatura|right|180px|Froito do caqui. miniatura|Amorodos. miniatura|right|Taninos en envase plástico. A maioría das bagas, como os arandos vermellos, os arandos (azuis), e outros froitos como os amorodos conteñen taninos hidrolizables e condensados.
Froitos secos como as abelás e noces conteñen grandes cantidades de taninos. As améndoas teñen contidos baixos. As landras conteñen conteñen grandes cantidades tamén.
Na superficie dos alimentos afumados (peixe, carne) pode haber taninos porque moitas das madeiras coas que se afuman os conteñen.
Diversas especias conteñen taninos, como cravo, estragón, comiño, tomiño, vainilla, e canela.
Algúns legumes conteñen taninos. Os feixóns colorados son os que máis teñen e os brancos os que menos. Os cacahuetes sen casca teñen un contido baixo, igual que os garavanzos.
A masa ou licor de cacao contén un 6% de taninos.
Comercialización dos taninos
A produción industrial de taninos empezou a inicios do século XIX coa revolución industrial, para proporcionar material para o curtido de peles. Anteriormente víñanse usando materiais procedentes de plantas que se obtiñan por un proceso que duraba moito (ata seis meses).
Houbo un colapso no mercado de taninos vexetais nas décadas de 1950 e 1960, debido á aparición de taninos sintéticos no período de escaseza de taninos vexetais durante a segunda guerra mundial. Nese momento pecharon moitas pequenas industrias de produción de taninos. Os taninos vexetais estímase que se usan para a produción de só o 10-20% da produción total de coiro.
O custo do produto final depende do método usado para extraer os taninos, en particular o uso de solventes, alcalis e outros produtos químicos utilizados (por exemplo glicerina). Para obter grandes cantidades, o método máis rendible é a extracción con auga quente.
Aplicacións
Os taninos son moi importantes para o curtido do coiro. A casca do carballo, mimosa, castiñeiro e quebracho (Schinopsis) foron tradicionalmente as principais fontes de taninos para o curtido, aínda que tamén se usan hoxe axentes de curtido inorgánicos en case o 90% da produción mundial de coiro.
Os taninos producen distintas cores co cloruro férrico (azul, negro azulado, ou verde ou branco verdoso) segundo o tipo de tanino. A tinta ferrogálica prodúcese tratando unha solución de taninos con sulfato de ferro (II).
O ácido tánico utilízase en todo o mundo como un axente clarificante nas bebidas alcohólicas e como un ingrediente que dá aroma en bebidas alcohólicas e non alcohólicas e zumes. Os taninos vexetais tamén se usan moito na industria do viño.
O tanino é un compoñente dun adhesivo industrial para taboleiros de madeira. Os taninos de Pinus radiata investigáronse para a produción de adhesivos para a madeira.
Os taninos condensados, como o tanino de quebracho, e os taninos hidrolizables, como os taninos de castiñeiro, parece que poden substituír unha gran proporción do fenol sintético nas resinas de fenol-formaldehido para taboleiros de madeira.
Os taninos poden utilizarse para a produción de imprimación anticorrosión, para o tratamento de superficies de aceiro oxidadas antes de pintar.
Investigouse o uso de resinas feitas de taninos para eliminar o mercurio e metilmercurio dunha solución. Probáronse taninos inmobilizados para recuperar uranio da auga do mar.
Os taninos teñen un uso médico potencial. Atribúese aos taninos un potencial antiviral, antibacteriano e efectos antiparasitarios.
Outras propiedades que se atribuíron aos taninos é protexer os riles, o sistema nervioso e antiinflamatorios.
Saint-Broladre
Saint-Broladre (en Sant-Brewalaer) é unha comuna francesa do departamento de Ille e Vilaine, na Bretaña.
Calcopirita
A calcopirita ou pirita de cobre (do grego khalkós pyrósé, cobre de lume) é un mineral da clase dos sulfuros cuxa fórmula química é CuFeS2 (34,6% de cobre, 30,4% de ferro e 35% de xofre).
Aspecto
Moi parecida á pirita, diferénciase desta pola súa menor dureza e pola escasa proliferación na súa forma cristalizada. A súa cor amarela latón nas superficies recentes é porén case idéntica á da pirita.
As superficies antigas son alteradas con facilidade co paso do tempo polos axentes físicos (a auga, por exemplo), dando lugar a patinas irisadas de cores azulada, violeta e verdosa.
Os grans pequenos son facilmente confundibles co ouro para un observador pouco experimentado.
Usos da calcopirita
O seu alto contido en cobre fai da calcopirita unha fonte moi importante deste elemento que se usa despois na industia eléctrica e química.
Outros sulfuros
Outros minerais nos que a presenza de xofre é destacada son:
A marcasita, a arsenopirita, a pirita, a pirrotina, a galena e o cinabrio.
Miguel Boó
Xosé Miguel Alonso Boó, máis coñecido como Miguel Boó, nado en Donostia o 13 de xullo de 1955, é un xornalista galego.
Traxectoria
Licenciado Ciencias da Información pola Universidade de Navarra, foi redactor xefe do Diario de Galicia e dirixiu o Diario 16 de Galicia e a súa Biblioteca de Autores Galegos.
Foi presidente da Asociación da Prensa de Santiago, director de teatro e fundador, cantante e compositor do grupo musical Esguince de Frenillo, máis recentemente rebautizado como Esguince Paleo Rock Band.
En decembro de 2006 fundou a Asociación Galega de Amizade con Israel, da que é secretario xeral. En maio de 2012 doutorouse en comunicación pola Universidade de Vigo.
Pedro López Bodelo
Pedro López Bodelo foi un político galego.