cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sem Benelli
Biografía
En 1913 compuxo un poema sinfónico en honor de Giuseppe Verdi musicado por Francesco Cilea. En 1914 fixo construír en Zoagli un castelo, aínda denominado "Il castello di Sem Benelli", na súa estrutura e arquitectura amósase a personalidade do dramaturgo, materiais heroxéneos nun conxunto maxestoso e compacto suavizado con liñas curvas, sobre un fondo natural único. En 1921 foi elixido deputado, mais despois do asasinato de Giacomo Matteotti (1924) entrou en conflito co réxime fascista e en 1925 asinou o Manifesto dos intelectuais antifascitas redactado por Benedetto Croce e en 1933 o Ministerio de Cultura Popular prohibiu a todas as compañías representar as súas obras. Con todo esa norma non impediu, debido á súa fama nacional e internacional, que puidera seguir a estrear obras, destacan desta última época, menos orixinal ca súa primeira época, as comedias Adamo ed Eva (1933), Madre Regina e Eroi ( 1934) e Caterina Sforza (1938). En 1933 escribiu o libreto da opereta L'incantesimo de Italo Montemezzi que non se representou ata 1943.
Xosé Ramón Vázquez Sandes
Xosé Ramón Vázquez Sandes, nado en Santa María de Neda o 1 de setembro de 1929 e finado o 7 de outubro de 2016, foi un xuíz galego e Valedor do Pobo entre 2002 e 2007.
Traxectoria
Ingresou na carreira xudicial no ano 1956 e o seu primeiro destino foi o xulgado de primeira instancia de Sepúlveda (Segovia). Despois trasladouse a Salas de los Infantes (Burgos) e logo a Noia. Ascendeu a maxistrado no ano 1970 e foi destinado durante dous anos no xulgado de primeira instancia e instrución 2 de Badaxoz e a continuación incorporouse como maxistrado, a petición propia, á Audiencia Provincial de Pontevedra.
En 1985 foi nomeado presidente da Audiencia Provincial de Salamanca, cargo que ocupou ata 1990, cando foi nomeado presidente do Tribunal Superior de Xustiza de Galicia (TSXG).
Xubilouse o 1 de setembro de 1999, ao cumprir os regulamentarios 70 anos, e durante os meses seguintes exerceu como maxistrado emérito do Tribunal Supremo.
O 19 de febreiro de 2002 foi nomeado Valedor do Pobo polo Parlamento de Galicia, cargo do que tomou posesión o 1 de marzo dese mesmo ano. Rematoulle o mandato en marzo de 2006, pero tivo que seguir en funcións durante máis dun ano pola falta dun consenso político na súa substitución, ata xullo de 2007.
Vida persoal
Estivo casado con Dª María Carmen Cueto Álvarez-Santullano e tivo catro fillos.
Aeroporto de Atenas-Eleftherios Venizelos
O aeroporto de Atenas-Eleftherios Venizelos (IATA: ATH, ICAO: LGAV) é o principal aeroporto internacional da cidade de Atenas e da rexión de Ática. É o aeroporto máis concorrido de Grecia e serve de centro de conexións e base principal para Aegean Airlines ademais doutras aeroliñas gregas. No ano 2016 pasaron polas súas instalacións un total de 20 017 530 pasaxeiros, sendo o 28º aeroporto máis concorrido de Europa.
Carlos Salinas de Gortari
Carlos Salinas de Gortari, nado o 3 de abril de 1948 en Cidade de México, é un político e economista mexicano.
Traxectoria
Foi presidente de México entre o 1 de decembro de 1988 e o 30 de novembro de 1994. Antes diso foi secretario de Programación e Presuposto do país durante o goberno do seu predecesor, Miguel de la Madrid.
Quitimil, Begonte, Begonte
Quitimil é un lugar da parroquia de Begonte no concello lugués de Begonte na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2011 tiña 49 habitantes (20 homes e 29 mulleres).
María Luisa Bartolomé Núñez
María Luisa Bartolomeu Núñez, nada en Vilarello (Cervantes) en 1956, é unha política e sindicalista galega.
L'Albiol
L'Albiol é un concello de Cataluña, pertencente á provincia de Tarragona. Está localizado na comarca de Baix Camp.
María Luisa Bartolomé Núñez
Traxectoria
Traballou como administrativa do Concello de Elx; e, en 1978 afíliase ó Partido Socialista Obrero Español. Tamén foi delegada sindical da Unión Xeral de Traballadores e membro do Executivo local do Baixo Vinalopó do PSPV-PSOE. Foi escollida deputada pola provincia de Alacant nas eleccións xerais de España de 1996.
Nas eleccións municipais en Elx de 2011 presentouse no terceiro lugar das listas do PSOE.
O Rial, Castiñeiras, Ribeira
O Rial é un lugar da parroquia de Castiñeiras no concello coruñés de Ribeira, na comarca da Barbanza.
Yelle
Yelle é un grupo musical francés de electropop orixinario da Bretaña. Está formado pola cantante Yelle (Julie Budet), por GrandMarnier (Jean-François Perrier) e por Tepr (Tanguy Destable). A súa traxectoria como grupo colleu pulo no 2005, ano no que comezan a darse a coñecer a través da rede social MySpace. Actualmente o grupo conta con dous álbums musicais.
Provincia de Santa Cruz
Situada na Patagonia no sur do país, limita polo norte coa provincia do Chubut, polo leste co océano Atlántico e polo sur e oeste coa República de Chile. Cos seus 243 943 km² de extensión, é a segunda provincia máis extensa do país, só superada pola de Bos Aires, con 307 571 km². As súas principais cidades son a capital Río Gallegos e Caleta Olivia.
Kim Kielsen
Kim Kielsen, nado en Paamiut o 30 de novembro de 1966, é un político groenlandés, primeiro ministro de Groenlandia desde o 30 de setembro de 2014, e presidente do partido Siumut, logo de substituír a Aleqa Hammond en outubro de 2014.
Traxectoria
Kim Kielsen traballou como mariñeiro pero tras estudar na academia de policía, exerceu como oficial de policía nas localidades de Upernavik e Paamiut de 1996 ata 2003. En 2003 solicitou unha excedencia para exercer como coordinador dun proxecto social para nenos e mozos con problemas. Na primavera de 2005 entrou no concello da súa localidade natal, presentouse tamén ás eleccións xerais de novembro de 2005 logrando un asento no Parlamento de Groenlandia. Entre 2007 e 2009 foi ministro de Vivenda, Infraestruturas e Recursos Naturais.
En outubro de 2014 converteuse en primeiro ministro en funcións tras renunciar Aleqa Hammond, e pouco despois o Siumut elixiuno o seu presidente,     con 44 votos sobre 65. Formou logo novo goberno, de coalición entre o seu partido e os Demócratas e Atassut.
Bissau
miniatura|dereita|200px|Ambiente urbano en Bissau Bissau é a maior cidade e e capital da Guinea-Bissau. É tamén a capital do sector autónomo de Bissau. Posúe unha poboación estimada en 197.610 habitantes (datos de 1991) e unha área de 77 km².
Lugares e eventos de interese
A cidade é coñecida polo seu entroido anual. Outras atraccións inclúen a Fortaleza d'Amura, que contén o mausoleo de Amílcar Cabral, líder nacionalista que axudou a fundar o Partido Africano pola Independencia da Guinea e Cabo Verde (PAIGC), o Memorial Pidjiguiti polos pescadores mortos na folga das Docas o 3 de agosto de 1959 e varias praias de grande beleza. Varios dos seus edificios foron arruinados durante a guerra civil, incluíndo o Palacio Presidencial e o Centro de Cultura Francesa.
O aeroporto que serve Bissau é o Aeroporto Internacional Osvaldo Vieira.
Бісаў বিসাহু Bissau Bissau Bissau Bissau Bissau
Komatsushima
Komatsushima (小松島市, こまつしまし, Komatsushima-shi) é un concello xaponés da prefectura de Tokushima. Está situado ao leste da rexión de Shikoku e da prefectura, na illa de Shikoku. Ten 45,30 km² de superficie e unha poboación de 41.002 habitantes (2009) e unha densidade de poboación de 905 hab./km².
Lagarta das brañas
A lagarta das brañas (Zootoca vivipara, antes Lacerta vivipara), é unha lagarta de Eurasia, que se caracteriza por ser o réptil que vive máis ao norte, mesmo en zonas frías, e porque a maioría das súas poboacións son ovovivíparas, é dicir, non expulsa os ovos, senón que estes eclosionan dentro da femia e pare as crías vivas, aínda que as poboacións galegas son ovíparas. É a única especie do xénero monotípico Zootoca (antes estaba clasificada no xénero Lacerta).
Identificación
A lonxitude do corpo é menor de 12 cm excluído o rabo. O rabo ten unha lonxitude de ata dúas veces a do corpo, aínda que a miúdo o perderon parcial ou totalmente. As patas son curtas, polo que non é unha boa corredora, e a cabeza é bastante redonda. Os machos teñen corpos máis delgados ca as femias. O pescozo e o rabo son grosos. O colar e outras escamas aparecen dentadas.
A cor e patrón de debuxo desta especie é variable. A principal cor é normalmente marrón, mais pode ser tamén gris, marrón olivácea ou negra. As femias poen ter bandas escuras nos seus flancos e baixo a parte media das costas. Ás veces as femias teñen tamén bandas de cores claras, ou manchas escuras e claras ao longo dos lados das costas. A maioría dos machos e algunhas femias teñen manchas escuras na parte inferior. Os machos teñen a parte inferior de cores brillantes, xeralmente amarela ou laranxa, e máis raramente vermella. As femias teñen a parte inferior máis branquecha e clara. A gorxa é branca, ás veces azul.
Distribución
A lagarta das brañas está amplamente distribuída en Europa e Asia. A súa área de distribución esténdese ata o Círculo Polar Ártico e vai desde Irlanda a Hokkaido (Xapón) e Sakhalin. Está ausente da maior parte da área do Mediterráneo, aínda que si aparece no norte de España (zona pirenaica e cantábrica e en Galicia só na serra do Xistral e Ancares ), norte de Italia, Serbia, Macedonia do Norte e Bulgaria. Tamén está ausente da zona do mar Negro. miniatura|Vídeo de xuvenís e adultos tomando o sol. miniatura|Femia.
Na parte sur da súa área de distribución a especie pode vivir a grandes alturas, rexistrándose ata a 3000 m sobre o nivel do mar nos Alpes. Nesas áreas, a lagarta das brañas vive en lugares húmidos ou preto da auga, incluíndo praderías, pantanos, campos de arroz, regatos e bosques húmidos. Galicia está nas zonas máis ao sur da súa área de distribución, e a especie en terras galegas pode considerarse un resto descendente das extensas poboacións da era glacial e vive en brañas e herbeiras húmidas das serras orientais. Na parte norte da súa área de distribución, a especie tamén se encontra en terrras baixas, onde aparece en lugares máis secos, incluíndo terreos boscosos abertos, praderías, páramos, uceiras, marismas, dunas, rochas, foxos de camiños, setos e xardíns. Vive principalmente na terra, pero pode gabear a rochas, troncos e vexetación baixa.
O estado de conservación da especie no conxnto do mundo é "pouco preocupante", mais en Galicia a especie é moi escasa e está moi localizada xeograficamente, como xa se indicou.
Comportamento
A lagarta das brañas aliméntase de invertebrados, principalmente insectos. Sacode as presas grandes na súa boca antes de mastigalas e tragalas enteiras. A inicios da primavera, finais de outono, e nos días fríos de inverno, déitase ao sol para acadar a súa temperatura óptima, que é duns 30 °C.
Estas lagartas aparéanse entre abril e maio. Os machos agarran as femias coa boca antes de aparearse, e se a femia non está interesada mórdenlle ferozmente.
Nas rexións do norte, estas lagartas empezan a súa hibernación en setembro ou outubro baixo terra ou baixo moreas de troncos. A hibernación finaliza a mediados de febreiro. No sur a especie é activa todo o ano.
Tomás Barros
Tomás Barros Pardo, nado en Toledo o 3 de febreiro de 1922 e finado na Coruña o 3 de setembro de 1986, foi un pintor e escritor galego. Pintor, poeta, ensaísta, autor teatral, novelista, articulista, catedrático, e membro correspondente da Real Academia Galega, Tomás Barros é un dos intelectuais galegos máis prolíficos do extrañamento interior, grupo de intelectuais antifranquistas que non optaron polo exilio pero cos que compartiron inquedanzas e colaboracións, tal como sucedeu no caso de Barros con Luís Seoane, Rafael Dieste, Vicente Aleixandre, Celso Emilio Ferreiro ou seu primo Isaac Díaz Pardo.
Traxectoria
A súa actividade literaria desprégase dende os inicios da década dos 50, coa publicación da súa primeira obra poética en 1950 baixo o título de Gárgolas, e a fundación en 1952 da revista de poesía e crítica literaria Aturuxo, xunto ós ferroláns Mario Couceiro e Miguel Carlos Vidal. O longo da década Barros publica sucesivas obras poéticas e teatrais, así como unha crecente produción ensaística en periódicos e revistas. En 1975 funda a revista de poesía Nordés xunto a Luz Pozo Garza, e en 1973 acada o Premio Internacional de Poesía do Círculo de Escritores y Poetas Iberoamericanos de Nova York.
En 1980 foi escollido membro correspondente da Real Academia Galega por unanimidade. Nesa década a produción literaria de Barros inclúe varias pezas dramáticas e abundantes artigos periodísticos e de ensaio. En 1986 foi proposto por Xosé Leyra como membro da Real Academia Galegas de Belas Artes, aínda que non ingresou polo seu pasamento. Discípulo de Bello Piñeiro e admirador de autores como Vincent van Gogh e Georges Rouault, a súa produción pictórica evolucionou do realismo cara ao expresionismo. Nunha primeira etapa, foi influído por movementos de vangarda como o postimpresionismo, o expresionismo e o fauvismo. Cadros como El aparecido e El testigo responden a modelos desta última corrente. Posteriormente, nunha segunda fase, expresionista, amosa unha crecente tendencia abstractiva a partir da década dos 60, caracterízase por unha preocupación polo ritmo, a forma e a cor manifesta polo propio artista en varios dos seus ensaios. A súa obra tamén presenta a influencia de movementos relixiosos orientais, que influíron sobre o seu pensamento.
Participou en diferentes exposicións tanto en Galicia como no estranxeiro, salientando a de Ansdell Gallery de Londres. O 27 de outubro de 2017 os fillos de Sara Cao e Tomás Barros doaron á Real Academia Galega todo o arquivo do autor (escritos, manuscritos, correspondencia, recortes de prensa, borradores, gravacións, orixinais de libros etc.) co fin de garantir a súa divulgación entre os investigadores e na sociedade en xeral. A institución comprométese a conservar toda a documentación, a preservar a súa unidade e a facilitar a súa consulta e difusión.
Dá nome a un centro educativo privado de formación profesional do barrio coruñés da Agra do Orzán aberto en 2000.
Obra escrita en galego
miniatura|Retrato de [[Ricardo Carballo Calero, obra de Tomás Barros, nunha exposición, na rúa, co gallo do Día das Letras Galegas de 2021.]]
A Marnela, Maniños, Fene
A Marnela é un lugar da parroquia de Maniños no concello coruñés de Fene na comarca de Ferrol. Tiña 36 habitantes no ano 2007 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales eran 15 homes e 21 mulleres, o que non supón ningún cambio con relación ao ano 2000 cando contaba cos mesmos habitantes.
Aretxabaleta
250px|miniatura|Vista de Aretxabaleta dende o monte Murugain. Aretxabaleta é un concello do suroeste da provincia de Guipúscoa, en Euskadi. Atópase na comarca de Debagoiena, a 73 km de Donostia e 26 km de Vitoria-Gasteiz.
O seu termo municipal ten unha extensión de 29,13 km². Ademais da capital municipal, inclúe as elizates de Aozaratza, Arkarazo, Areantza, Galartza, Goroeta, Izurieta e Larrino. Tiña en 2015 unha poboación de 6.974 habitantes.
Escudo de Casaquistán
miniatura|200px|dereita|Escudo de Casaquistán
O escudo nacional de Casaquistán ten forma de círculo, símbolo da vida e da eternidade. O elemento central é o shanyrak, a parte superior circular da cúpula da yurta. O shanyrak simboliza o benestar da familia, a paz e a tranquilidade.
A seguinte parte integrante da estrutura do escudo son os cabalos fantásticos con ás de ouro e cornos en forma de media lúa, os tulpar. As ás de ouro dos cabalos fantásticos semellan trigo, que simboliza o traballo, a abundancia e a prosperidade.
O escudo ten dúas cores: azul e dourado. A cor azul celeste do fondo da bandeira alude ós diversos pobos turcos que conforman a poboación actual do país, que inclúe entre outros a poboacións de orixe tártara, mongol e uigur. Para eses pobos a cor azul celeste estaba dotado de simbolismo relixioso e representaba ó deus Gök-Tanry aínda que actualmente a cor da bandeira é interpretado como o símbolo do ceo despexado que se divisa no país e da liberdade do seu pobo. A gama dourada interprétase como o futuro luminoso dos pobos casacos.
Irmandiños
225px|miniatura|dereita|Unha das torres das [[Torres de Altamira, castelo destruído polos irmandiños e volto a reconstruír.]] dereita|miniatura|225px|[[Castelo de Sandiás. Destruído polos irmandiños no 1467.]] miniatura|225px|Ruínas do [[castelo da Lúa derruído polos irmandiños o redor do 1465.]] miniatura|225px|Restos do [[castelo da Rocha Forte arruinado polos grupos de irmandiños no 1466.]]
Na Galicia medieval, os irmandiños eran os membros das Irmandades constituídas para a defensa dos seus intereses fronte aos abusos dos señores.
Escudo de Casaquistán
miniatura|180px|Escudo de armas da República Socialista Soviética de Casaquistán. O escudo de armas da República Socialista Soviética de Casaquistán foi adoptado o 26 de marzo de 1937 polo Goberno da República Socialista. O escudo de armas está baseado no escudo de armas da Unión Soviética. Un novo escudo de armas foi adoptado mediante a disolución da Unión Soviética o 26 de decembro de 1991.
Irmandiños
No século XIV entrou en Galiza unha nobreza moi guerreira e que atacaba os mosteiros, os bispos, os burgueses e os campesiños. Esta nobreza xurdira despois das loitas de Pedro I "o Cruel" e Henrique II. Eran os Osorio en Lemos e Sarria, os Andrade en Pontedeume, os Sarmiento, os Ulloas, os Soutomaior... Loitaban contra as institucións e despoxábanas violentamente das riquezas que lles pertencían. A época conflitiva en Galicia foi no século XV. Dos constantes conflitos sociais salientan as "Guerras Irmandiñas" que foron dúas: a primeira por parte da “Irmandade Fusquenlla” (1431), e a segunda denominada “Gran Guerra Irmandiña” (1467-1469).
As primeiras irmandades formáronse contra o bispo Diego Xelmírez, contra quen se levantaron varias veces os burgueses e parte do clero de Compostela (1116 e 1140).
Irmandade Fusquenlla
A Irmandade Fusquenlla formouse no ano 1431 nas terras do señor de Andrade, pola extrema dureza coa que Nuno Freire de Andrade, o Mao, trataba aos seus vasalos, empeorada con motivo da visita do infante Henrique de Aragón a Galicia para o que botou man dun tributo especial. A revolta iniciouse nas comarcas de Pontedeume e Betanzos e chegou a espallarse por Lugo e Mondoñedo e a derrubar algunha fortaleza nobiliar, como o castelo dos Andrade na vila de Pontedeume.
As disensións internas fixeron que a revolta fracasase ante as tropas dos Andrade, o rei de Castela e o arcebispo de Santiago. Roi Xordo, un fidalgo da Coruña, dirixiu as tropas da Irmandade Fusquenlla e morreu na represión posterior á desfeita irmandiña.
Gran Guerra Irmandiña
A Gran Guerra Irmandiña tivo lugar nos anos 1466-1469. Chegara o momento en que "os gorrións habían de correr tralos falcóns". Os preparativos para a formación dunha Irmandade Xeral comezaron anos antes por parte de Afonso de Lanzós e co apoio de varios concellos (A Coruña, Betanzos, Ferrol, Lugo) que actuaron de motores iniciais do movemento. Neste caso, a revolta irmandiña foi unha auténtica guerra civil pola variada e numerosa participación social que chegou a provocar.
A causa da revolta popular foron as malas colleitas e as fames derivadas destas, a peste e tamén abusos cometidos polos cabaleiros e prelados. Sobre estes últimos, no preito Tabera-Fonseca hai múltiples testemuños nos que se denuncia os abusos realizados:
Segundo os testemuños do preito Tabera - Fonseca, os irmandiños serían arredor de 80.000 persoas. Na organización e desenvolvemento da guerra irmandiña participaron varios grupos sociais: campesiños, xentes das cidades, baixa nobreza e fidalguía e algúns membros do clero, como cóengos composteláns que apoiaron economicamente o movemento irmandiño. Os xefes militares do movemento pertencían á baixa nobreza e foron os seguintes:
O auxe do movemento irmandiño foi posible pola existencia do que o estudoso do período Carlos Barros chama "mentalidade xusticeira e antiseñorial" da sociedade galega baixomedieval, que rexeitaba as inxustizas cometidas polos señores, considerados popularmente como uns “malfeitores”.
Os inimigos dos irmandiños foron fundamentalmente nobres laicos, donos de castelos e fortalezas, encomendeiros das principais igrexas e mosteiros. Os irmandiños destruíron arredor de 130 castelos e fortalezas nos dous anos de guerra irmandiña. As liñaxes dos Lemos, Andrade e Moscoso foron o branco preferido dos irmandiños. Os irmandiños, por contra, non atacaron os eclesiásticos. Nun primeiro momento parte da nobreza obxecto da ira irmandiña fuxiu cara Portugal ou Castela.
miniatura|350px|esquerda|Os soldados de Pedro Álvarez usaban [[arcabuz|arcabuces na Segunda Guerra Irmandiña. O da imaxe é de 1425]] En 1469, Pedro Madruga inicia desde Portugal o contraataque feudal, contando co apoio doutros nobres e das forzas do arcebispo de Santiago de Compostela. As tropas feudais, contando cunha mellor tecnoloxía de guerra (sábese que as tropas de Pedro Madruga empregaron modernos arcabuces), venceron os irmandiños, prenderon e mataron os seus líderes. A vitoria das tropas de Pedro Madruga produciuse por contar co apoio dos monarcas de Castela e Portugal e polas divisións das forzas irmandiñas. Mais axiña a nobreza vitoriosa viuse envolta de novo en liortas dinásticas que prepararon o seu definitivo desarraigo do territorio galego.
Organización
A cabeza das Irmandades correspondíalle ás Xuntas de Irmandade, xuntanzas dos procuradores das Irmandades locais e de representantes de sectores achegados a elas. Destas xuntas emanaban as decisións de goberno, mais era o alcalde de cada Irmandade local o encargado de executala coa axuda dos cuadrilleiros que tiñan o mando sobre unha mesnada de cen homes.
Vilaxoán, Sobrán (San Martiño), Vilagarcía de Arousa
Vilaxoán é unha vila situada na parroquia de Sobrán, en Vilagarcía de Arousa. Foi concello de seu entre 1836 e 1913.
Segundo o IGE no ano 2016 tiña 1 354 habitantes (697 mulleres e 657 homes), o que supón un descenso respecto ós anos 2010, cando tiña 1 428 veciños, e 2005, cando eran 1 447.
Neste lugar está a igrexa de San Martiño de Sobrán.
Historia
Non se ten moita constancia da poboación desta vila en épocas remotas, pero os indicios levan a pensar que debeu estar habitada dende tempos moi antigos. Tomando como base os estudos que se fixeron a fins do século XIX e primeiros do XX, onde apareceron varios obxectos de pedra pulimentada e cobre pertencentes a razas aborixes, pódese dicir que a vila debeu estar habitada nunha época cando menos anterior á neolítica, e polo tanto, prehistórica, aínda cando estes elementos se atopen tamén en moitos lugares. Tamén apareceron achados de olería romana e moedas dos emperadores Constancio Cloro e Constantino, o que dá a entender que os romanos tiveron contacto coa vila. Os topónimos que atopamos en toda a freguesía nos dan pé para dicir que os iberos, fenicios, gregos, celtas e romanos primeiro e os godos, suevos, normandos e árabes despois, estiveron poboando este porto de Sobrán.
Nos escritos de Manuel Murguía da colección Galicia, sus monumentos y artes-su naturaleza e historia de 1888, comenta que, ao saír de Vilagarcía na dirección de Cambados e a curto treito do convento de agustinas (xurisdición de Sobrán naquelas datas), se atopou nun terreo de enxurrada un grandeiro depósito de cunchas entre as cales se vían mesturados ósos de animais, compoñendo o todo dun verdadeiro kjoekkenmoedding ou refugallos de cociña. Cubertos cunha capa de terra de seixos, cando os obreiros comezaron a escavar a fendedura e reencher a estrada, apareceu o depósito, no cal predominaban as cunchas de ostras, berberecho e mexillón. A cada intre aparecían ósos que polas súas dimensións puideron ser de grandes paquidermos extintos e tamén de restroballos de cerámica e mosaicos romanos. Explorou moi lixeiro este depósito Ramón del Valle Bermúdez, pai do literato Ramón del Valle-Inclán.
A Enciclopedia Universal Ilustrada de 1920 fala da punta do Preguntoiro e un pouco máis aló da punta da Gorma é do illote do mesmo nome, que era un punto preferido dos mariñeiros de Vilaxoán na pesca do congro ao palangre, comentando que, tendo este illote moi pouca extensión debeu estar habitado en tempos remotos, pois nel afloraban en 1915 anacos de tégula romana.
O polígrafo vilagarcián Fermín Bouza-Brey expoñía nas súas teses que os romanos escolleran o porto de Vilaxoán como un aos que arribaban de cando en vez nas súas viaxes pola ría de Arousa. Na súa opinión todos os achados de restos de ánforas procedían da limpeza dos barcos que se atopaban no porto.
James Rhodes
Traxectoria
James Edward Rhodes naceu no seo dunha familia xudía de clase media en St. John's Wood, no norte de Londres. Estudou no Arnold House School, un colexio privado para rapaces onde foi vítima de abusos sexuais por parte do seu profesor de educación física, quen faleceu antes do xuízo. Nesta situación, Rhodes sufriu tanto mental como fisicamente, o que lle produciría unha desorde alimenticia, danos na súa columna vertebral e trastorno por estrés postraumático (TEPT).
Posteriormente tomaría clases de piano, pero non progresou máis aló do terceiro grao e aprendeu principalmente dun xeito autodidacta. Ingresou nun internado local e máis tarde entraría no Harrow School, onde estudaría co profesor de piano Colin Stone dende os 13 anos en diante. Durante esta época participou no programa televisivo BBC Young Musician of the Year da canle nacional, pero non pasaría da segunda rolda.
En 1993, obtén unha bolsa para o Guildhall School of Music and Drama.
Dende 2017 reside en Madrid.
En 2020 a editorial Rinoceronte publicou en galego a súa obra autobiográfica intitulada Instrumental (2014), en tradución de Eva Almazán.
Discografía
Álbums
Río Calvo, Begonte, Begonte
Río Calvo é un lugar da parroquia de Begonte no concello lugués de Begonte na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2011 tiña 18 habitantes (10 homes e 8 mulleres).
Carlos Almuíña
Carlos Almuíña Díaz, nado en Santiago de Compostela o 18 de febreiro de 1946 é un arquitecto galego.
Traxectoria
Profesor de Debuxo técnico e autor do libro Debuxo Técnico COU publicado en 1983. Foi presidente da delegación do Colexio Oficial de Arquitectos de Galicia en Santiago entre os anos 1999 e 2007. Formou equipo cos arquitectos Rafael Baltar Tojo e José Antonio Bartolomé, realizando numerosos proxectos. Colaborou con artigos sobre arquitectura na Gran Enciclopedia Gallega, en A Nosa Terra e en revistas de arquitectura como Obradoiro.
Traité d'instrumentation et d'orchestration
O Traité d’instrumentation et d’orchestration (traducible ao galego como Tratado de instrumentación e orquestración) é unha obra de Hector Berlioz, que fora publicada en forma de folletos na "Revue et gazette musicale de Paris" durante 1841-1842, para ser recollida e unificada en forma de libro en 1844, que trata sobre a composición musical, considerada desde o punto de vista dos instrumentos e da orquestra. Unha segunda edición, corrixida e aumentada, apareceu en 1855 á que se lle engadiu Le Chef d'orchestre, théorie de son art, consagrado á dirección de orquestra.
Dedicado ao rei de Prusia Frederico Guillerme IV, ilustrado con numerosas citas de óperas e de obras sinfónicas dos grandes mestres clásicos a partir de Mozart, o Traité aborda a técnica das diferentes familias de instrumentos musicais, as súas tesituras, os seus modos de transposición, as súas dinámicas e a súa axilidade, pero tamén o carácter particular dos seus timbres e as posibilidades ofrecidas pola súa asociación. Berlioz dá a continuación un panorama das posibilidades de escritura e de organización para a orquestra tal e como se presentaba no século XIX.
Malia o seu carácter teórico, o autor integrou esta obra, traducida en vida do autor ao inglés, ao alemán, ao español e ao italiano, como «opus 10» no catálogo das súas obras.
"Boa guía para o coñecemento e o emprego dos recursos da orquestra", segundo François-Joseph Fétis en 1868, convertida nunha "verdadeira biblia para os aprendices de compositor, mesmo nos nosos días" segundo Henry Barraud en 1989, o Traité de Berlioz mantense como unha obra de referencia en musicografía e unha fonte de inspiración principal para os músicos de orquestra, pola súa aproximación novidosa da música, considerada como «materia sonora» que se expresa no espazo-tempo.
Influencias revolucionarias
No seu estudo sobre a cor dos timbres, Antonio Lai e Ivanka Stoianova lembran que "ao final do período clásico, obsérvase a expansión dos instrumentos de vento, o que significa a utilización de novas cores e técnicas de interpretación, inmediatamente introducidos na orquestra da ópera por Jean-Philippe Rameau despois, na época da Revolución, nas músicas ao aire libre que reinventan xa o parámetro da localización sonora ou do lugar de produción do son". Segundo Dominique Catteau, "desde que a multiplicación -matemática e republicana- deu en incrementar en proporcións considerables o tamaño das masas postas en xogo, a das salas, das orquestras e das multitudes de espectadores, a dimensión espacial dos sons xa non se podía ignorar. Neste sentido, Berlioz herda directamente dos músicos revolucionarios de Francia, ben antes que de Beethoven ou de Weber".
No primeiro rango destes compositores «revolucionarios», convén citar a Jean-François Lesueur e a Antoine Reicha, que foron os profesores de Berlioz no “Conservatoire”. Nas súas “Mémoires”, este deféndese con todo de ter recibido a súa influencia:
No seu artigo Berlioz et Reicha — une relation ambiguë, Rémy Stricker subliña, ao contrario, a influencia decisiva do Traité de haute composition musicale aparecido en 1826, o ano no que Berlioz entrou na clase de contrapunto de Reicha. Nesta obra, o compositor checo propón o desenvolvemento dunha «orquestra ideal» de 186 músicos, organizada en grandes e pequenas masas, prefiguración da orquestra descrita máis detalladamente no futuro “Traité” do seu alumno. Segundo Rémy Stricker, "que Berlioz non coñecese as partituras de Reicha é moi posible. Que ignorase o texto deste Tratado é menos verosímil". Por outra banda, «como nun movemento de remordementos », as Memorias de Berlioz son testemuña dun gran recoñecemento respecto dos seus dous antigos profesores.
Folletíns
miniatura|upright=0.8|Revue et gazette musicale de Paris, en 1843, ano da publicación do Traité. Berlioz aparece mencionado entre os redactores (primeira columna, quinto nome).
O Traité d'instrumentation et d'orchestration apareceu primeiramente na Revue et gazette musicale de Paris, baixo forma de folletín, do 21 de novembro de 1841 ao 17 de xullo de 1842, baixo o título De l'instrumentation. O interese dirixido a este aspecto da música era relativamente novo. Apareceran xa algúns tratados, de Vandenbroek (cara a 1794), de Francœur (revisado por Choron en 1827), e de Catrufo (1832), pero Berlioz é o primeiro en considerar os diferentes instrumentos que compoñen a orquestra dende un punto de vista interactivo.
Na súa biografía do compositor, David Cairns considera como unha incitación inmediata a publicación de dous manuais do seu amigo Georges Kastner: Berlioz dá conta do segundo, o Cours d'instrumentation considérée sous les rapports poétiques et philosophiques de l'art, en outubro de 1839. Con todo, o compositor do Requiem non podía deixar de lamentar as súas lagoas: quedaba espazo para outra obra, máis exhaustiva e máis ao día. De feito, segundo David Cairns, "Berlioz tería emprendido sen dúbida a redacción do seu propio tratado, mesmo sen o aguillón do de Kasdtner" e esta obra que emprendeu fai a síntese de preto de vinte anos de experiencias e de investigacións neste campo.
Segundo Joël-Marie Fauquet, desde estes primeiros folletíns, cuxos heroes son os instrumentos da orquestra... "pásase da instrumentación que é unha ciencia á instrumentación que é unha arte" .Claude Ballif observa por outra banda que a redacción dun Traité d'instrumentation representaba para Berlioz "un traballo de circunstancia, cuxa influencia didáctica e estética debía, con todo, ser durable". Considerando a obra acabada, Henry Barraud leva a distinción entre “instrumentación” e “orquestración” a un plano máis elevado:... unha verdadeira revolución copernicana no dominio da música.
Edición orixinal
O Traité completo imprimiuse nas Éditions Schonenberger a finais do ano 1843. Berlioz asinara o contrato de venda exactamente un ano antes, obtendo un anticipo de 2.500 francos. Corrixiu as probas ata principios do mes de xuño e, o 23 de decembro de 1843, os primeiros exemplares foron enviados a Meyerbeer e ao rei de Prusia. O ano oficial de publicación é 1844. A obra, dispoñible nas librarías desde o mes de xaneiro, debía primeiro venderse por subscrición. Esta pechouse o 15 de marzo, dando testemuño do éxito da empresa.
Algúns instrumentos, tratados nos folletíns, non figuran na edición definitiva : o laúde, o barítono, o flageolet, a frauta en sol e o tímpano, instrumentos antigos cuxas cualidades musicais recoñecía o compositor, pero dos que temía que estivesen xa completamente perdidos, posto que xa ninguén os toca . Por conseguinte, formúlase a cuestión: "Berlioz preconiza verdadeiramente o emprego dos instrumentos chamados “de época” ?" A propósito do laúde, observa en efecto que non se dá atopado ninguén en París "capaz de executar a pasaxe onde o empregou Johann Sebastian Bach no seu oratorio d’”A Paixón”. Non é unha mágoa? E deberíase deixar que se perdan instrumentos agradables e ilustres, ademais, polo papel que lles confiaron os meirandes mestres nas súas obras mestras ?"
Berlioz amósase así "home de progreso, apoia os creadores de instrumentos novos, pero aínda se sente atraído por algúns sons dos instrumentos antigos". En contrapartida, os artigos do Traité desenvólvense ata tomaren en conta a técnica dos virtuosos: Paganini é citado como exemplo no artigo consagrado ao violín, e Elias Parish Alvars é usado para o artigo consagrado á arpa. Sobre todo, a presenza de sesenta e seis exemplos musicais representa a diferenza máis importante entre os artigos reunidos baixo o título De l'instrumentation e a primeira edición do Traité.
A escritura dos instrumentos preséntase no Traité por medio de citas de partituras dos grandes mestres clásicos, de Mozart, Gluck, Beethoven, Weber, Spontini, Méhul, Rossini, Meyerbeer e Halévy, pero tamén, como último recurso, do mesmo Berlioz. O autor fai proba dunha reserva que contrasta fortemente coa súa reputación de artista «romántico» egocéntrico. Berlioz emprega sempre perífrases impersonais cando cita as súas propias obras para ilustrar o seu propósito. Evoca así o scherzo dunha sinfonía, o ‘’adagio’’ dunha das miñas sinfonías  ou unha misa de Réquiem moderna  para presentar instrumentos ou efectos que el foi o primeiro en empregar.
Dedicatoria
O Traité d'instrumentation et d'orchestration está dedicado ao rei de Prusia Frederico Guillerme IV, que mostrara unha grande benevolencia con respecto ao músico francés, ao final dunha xira de concertos iniciados en Stuttgart o mes de decembro de 1842. Berlioz anunciou a súa intención nunha carta ao seu pai, o 14 de marzo de 1843. O soberano prusiano aceptou esta dedicatoria o mesmo mes, e modificou a súa axenda para poder asistir a unha audición de Roméo et Juliette en Berlín. Suzanne Demarquez ve nesta dedicatoria unha mostra de recoñecemento do compositor, que volverá a París en maio de 1843 “cargado de loureiros”, pola “amigable familiaridade que Frederico Guillerme IV lle testemuñaba, unida ao seu gusto pola música”: Berlioz, convidado ao Palacio de Sanssouci repetidamente, foi condecorado coa cruz da Aguia Vermella en 1847.
O “Traité”, presentado como Œuvre 10, “debe ser a única obra do seu xénero dotado dun número de opus”, para “subliñar o lado creador da súa mestura única de pedagoxía e de lirismo.
Edicións en tradución
Desde o 22 de xaneiro de 1843, Berlioz aceptara a proposición do editor Ricordi de publicar unha tradución do Traité d'instrumentation et d'orchestration ao italiano. O éxito da edición parisiense incita dúas editoriais alemás, Schlesinger de Berlín e Breitkopf & Härtel de Leipzig, a publicar o Traité de Berlioz no curso do ano 1844, en dúas traducións diferentes. A tradución do Traité ao inglés coincide coa edición corrixida e aumentada por Berlioz. O editor Alfred Novello encargara ao principio unha serie de artigos consagrados á «Arte do director de orquestra », en xullo de 1855. Mentres redactaba este novo capítulo da súa obra ata setembro, Berlioz aproveitou a súa estadía en Londres para asinar un novo contrato de edición, pola suma de 40 libras. Le Chef d'orchestre, théorie de son art apareceu en oito folletíns na Revue et Gazette Musicale, do 6 de xaneiro ao 2 de marzo de 1856. A tradución ao inglés realizada pola irmá do editor Novello, Mary Cowden Clarcke, publicouse o mesmo ano, en catro folletíns, no Musical Times, do 1 de maio ao 1 de agosto.
Xenealoxía da música
Nun estudo aparecido en 1969, polo centenario da morte de Berlioz, Suzanne Demarquez xulga a introdución do Traité d'instrumentation et d'orchestration “bastante irónica, por non dicir acerba”. Berlioz presenta o tema da súa obra como un feito de actualidade:
Declarando que “sempre foi así”, o compositor esboza un bosquexo cronolóxico das innovacións e das reaccións no dominio musical, sempre en cinco etapas: tradición, innovación do xenio, escándalo dos críticos, esaxeración dos imitadores, asimilación nunha tradición nova. De feito, Berlioz describe un proceso que Edgard Varèse había resumir, un século máis tarde, como un aforismo: Así, Despois
pero Berlioz fai seguir as protestas pola esaxeración de melodistas fanáticos: Chegou a quenda das modulacións, e Berlioz concluíu, para estes tres primeiros compoñentes da composición musical:
Música: teoría ou práctica
Na novela Gambara, publicada catro anos antes que os artigos de Berlioz, en iguais condicións, baixo forma de folletíns para a Revue et gazette musicale de Paris, do 23 de xullo ao 20 de agosto de 1837, Honoré de Balzac dá a seguinte opinión:
A este punto de vista teórico oponse a opinión práctica dun compositor como Saint-Saëns, precisamente a propósito da música de Berlioz:
Para Dominique Catteau, unha mera «lectura» da arte musical é filosoficamente indefendible: Berlioz, compositor e director de orquestra, Pero tamén Esta dobre afirmación permite abordar o Traité d'instrumentation et d'orchestration na profundidade da súa mensaxe estética, sempre presente, aínda que “Berlioz non se presenta nunca como un profesor”.
Plan do Traité
Na súa obra Hector Berlioz ou la philosophie artiste, Dominique Catteau contesta primeiramente a división en dúas grandes partes que parecería indicar o título xeral do Traité: instrumentación e orquestración. Porén,
Esta observación permite mostrar que os artigos consagrados por Berlioz a cada instrumento ou familia de instrumentos seguen, en realidade, o esquema seguinte :
Instrumentación clásica
Berlioz aborda os instrumentos de corda da seguinte maneira:
Entre os instrumentos de vento-madeira, Berlioz considera tres grandes categorías:
Os instrumentos de vento-metal están representados polas trompas naturais e as trompas con pistóns, as trompetas e as cornetas , os trombóns (alto , tenor e baixo ), o fliscorno , os oficleidos (alto, baixo e contrabaixo ), o bombardón e a tuba.
A sección consagrada aos instrumentos de percusión divídese en dúas grandes categorías:
Algúns instrumentos, empregados raramente, son obxecto dalgunhas notas marxinais. Así, o fagot quinta, “diminutivo do fagot, escrito na quinta por baixo do son real”, é presentado como “dun efecto excelente nas músicas militares”. Berlioz lamenta “que se chegase a excluílos delas case completamente".
En cambio, o serpentón inspíralle ao compositor o seguinte comentario: En canto ao “fagot ruso”, que é ”o instrumento grave do tipo do serpentón”, Berlioz recomenda máis ben a súa substitución pola tuba “cando sexa máis coñecida”.
Consagra un artigo específico ao órgano, e Berlioz consagra unha importante sección do Traité ás voces: sopranos, altos, tenores, barítonos e baixos.
Novos instrumentos
Berlioz aborda estes instrumentos na edición aumentada de 1855, publicada nas éditions Henry Lemoine. Trátase pois de «instrumentos desenvoltos despois de 1850», os instrumentos de Sax en particular: saxofóns, saxhorns , saxotrombas e saxtubas. O Traité proporciona igualmente un lugar aos instrumentos de Alexandre: o órgano de Alexandre e o melodium de Alexandre, así como á concertina e ao octobaixo.
Instrumentos de corda
Henry Barraud subliña ata que punto
O piano na orquestra
Berlioz é o primeiro compositor en se interesar no piano como instrumento de orquestra, desde 1831, no final de Lélio ou le Retour à la vie. En 1941, Charles Koechlin lamentaba aínda
Ao principio da «fantaisie sur la Tempête de Shakespeare», en efecto, Berlioz emprega o piano
500px|miniatura|center|upright=4|Primeiros compases da «fantaisie sur La Tempête» de Lélio.
Neste exemplo, convén observar igualmente que a orquestra de Berlioz se limita a doce instrumentos, todos solistas para acompañar os coros, formando unha “trama infinitamente lixeira”. Henry Barraud xulga esta pasaxe
A orquestra
miniatura|upright=1.2|Caricatura de Berlioz por [[Grandville. Cando aparece o Grand traité d'instrumentation et d'orchestration modernes, a reputación de Berlioz como renovador da orquestra sinfónica está xa ben establecida, tras a creación do Requiem en 1837, e a de Roméo et Juliette en 1839.]]
Nesta sección, Berlioz exprésase unicamente en termos de «sons». Amosando un interese, particularmente orixinal na súa época, polos recentes descubrimentos no campo da acústica, redobrado por unha sólida experiencia persoal de compositor e director de orquestra, expón uns principios fortes e prácticos:
Berlioz insistiu na
Berlioz defendeu unha concepción persoal da orquestra sinfónica:
Berlioz volve, no «postscriptum» das súas Memorias, sobre a súa reputación de compositor de “música arquitectural”, e os malentendidos que lle xurdiron deste feito: O compositor resumía esta actitude coa anécdota seguinte:
Le Chef d'orchestre, théorie de son art
Partindo desta observación, Berlioz comeza a nova sección do seu Traité cunha posta a punto: Na súa obra sobre a Histoire de la direction d'orchestre, Elliott W. Galkin considera a aparición do Chef d'orchestre de Berlioz, en 1855, como un acontecemento de primeira importancia,Todas as obras publicadas anteriormente sobre o asunto son “reducidas ao nada ante este engadido de tan só doce páxinas ao Traité de Berlioz, que daquela fora considerado comoBerlioz é o primeiro en propoñer un método para marcar o compás de cinco tempos e o compás de sete tempos :.
miniatura|center|upright=1.7|Indicacións de marcación dos compases de cinco tempos e de sete tempos.
Sen entrar nos detalles que permitan dominar as dificultades que presentan algunhas partituras de Mozart, de Gluck e de Beethoven, os acompañamentos dos recitativos, a síncope e a poliritmia, as grandes innovacións propostas por Berlioz baséanse en tres puntos: 1. O director de orquestra non debe contentarse con marcar o compás: 2. Debe ter un coñecemento perfecto da partitura, e facer respectar as súas indicacións de movementos, de matices e de expresión. Para iso, 3. Ademais debe ter o respecto do público:
Para este derradeiro punto, Dominique Catteau pregúntase, na súa análise do Traité: E a engadir como tras desta bonita lección de bos modais, hai aínda algo máis: unha verdadeira lección de filosofía .
Segundo Elliott W. Galkin,
Primeiro principio da orquestración
A frase limiar do Traité d'instrumentation et d'orchestration chamou especialmente a atención dos músicos do s. XX :
Cómpre citar a frase seguinte, na que Berlioz semella primeiro deducir (e reducir) a orquestra sinfónica dun principio tan absoluto, tan provocativo e verdadeiramente profético :
A edición corrixida e aumentada do Traité, en 1855, e as incitacións repetidas e sostidas do compositor dirixidas a fabricantes de instrumentos como Adolphe Sax, cuxos novos instrumentos adopta inmediatamente nas súas partituras, amosan ben que Berlioz non se contentaba cos instrumentos musicais existentes máis que como medios dos que os compositores dispoñían actualmente.
Segundo o compositor Claude Ballif, Se engade entre parénteses "pensamos en Varèse", un lector do s. XXI pode pensar igualmente en Xenakis ou Penderecki.