cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Océano Reico
Evolución xeodinámica
O peche do océnao Reico empezou no Devoniano temperán e completouse no Mississippiano cando Gondwana e Laurentia chocaron para formar a Panxea. Este peche orixinou os maiores oróxenos de colisión do Paleozoico: os oróxenos varisco e allegheniano entre amarxe africana occidental de Gondwana e o sur de Báltica e leste de Laurentia, así como a oroxenia ouachita entre a marxe amazónica de Gondwana e o sur de Laurentia.
Escanlar, Córneas, Baleira
Escanlar é un lugar da parroquia da Córneas no concello lugués de Baleira na comarca da Fonsagrada. Segundo o IGE, en 2011 tiña 10 habitantes (6 homes e 4 mulleres).
Dombodán, Arzúa
San Cristovo de Dombodán é unha parroquia situada ó suroeste do concello coruñés de Arzúa na comarca de Arzúa. Segundo datos do IGE, no ano 2018 tiña unha poboación de 224 habitantes (107 homes e 117 mulleres). Limita co concello de Touro. O seu relevo, aínda que non agreste tampouco é plano, e vai desde o río Ulla até o couto do Viso. A súa poboación dedícase ó sector primario de forma xeneralizada, aínda que tamén estea presente o sector servizos, o comercio e a construción.
Patrimonio histórico artístico
miniatura|250px|esquerda|San Cristovo de Dombodán A súa igrexa parroquial data de 1756. Feita en cantaría, a súa fachada é de estilo barroco-compostelán. Está coroada cunha espadana de características semellantes ás das priorais da Mariña de Lugo. O resto da nave está feita en pedra ordinaria.
Sábese que esta capela pertenceu ó pazo de Brandeso. Veñen a este Santuario a pedir contra o gurgullo do gran e por un bo parto. Esta petición implica revirar unha tella da Capela como "recordatorio".
Festas
Celébranse as súas festas os días 30 e 31 de xullo, e no primeiro domingo de setembro celébrase a Romaría do Viso na capela do mesmo nome, situada na cima do couto do Viso, desde onde se di que a Virxe pode ver a do Corpiño e a de Rendal.
Na parroquia atópase tamén o Museo Vivente do Mel.
Transformada de Fourier
A Transformada de Fourier, bautizada en homenaxe a Jean-Baptiste Joseph Fourier, é unha transformada integral que expresa unha función en termos de funcións de base sinusoidal, i.e., como suma ou integral de funcións sinusoidais multiplicadas por coeficientes ("amplitudes"). Existen diversas variacións directamente relacionadas desta transformada, dependendo do tipo de función a transformar.
Aplicacións
As transformadas de Fourier teñen moitas aplicacións en disciplinas científicas — en Física, Teoría dos números, Análise combinatoria, Procesamento de sinal, Teoría das probabilidades, Estatística, Criptografía, Acústica, Oceanografía, Óptica, Xeometría e outras áreas. Nos campos relacionados co procesamento de sinal, a transformada de Fourier é tipicamente utilizada para decompor un sinal nas súas compoñentes en frecuencia e as súas amplitudes.
Transformada continua de Fourier
Xeralmente, a denominación "Transformada de Fourier" reférese á Transformada de Fourier para funcións continuas, que representa calquera función integrábel f(t) como a suma de exponenciais complexas con frecuencia angular ω e amplitude complexa F(ω):
Facha
O termo facha (do latín, "feixe") pode referirse a :
Amais, como topónimo pode referirse a:
Transformada de Fourier
Transformada discreta de Fourier
Para uso en computadores, sexa para aplicacións científicas ou en procesamento dixital de sinais, é preciso ter valores x_k discretos. Para iso existe a versión da transformada para funcións discretas.
Un método largamente utilizado para o cálculo computacional desta versión é o algoritmo FFT (fast Fourier transform), cuxo desempeño é O(n log n) contra O(n2) necesarios para o mesmo cálculo, porén pola definición.
Jesús Bal y Gay
Jesús Bal y Gay, nado en Lugo o 23 de xuño de 1905 e finado en Torrelaguna (Madrid) o 11 de marzo de 1993, foi un músico, musicólogo e intelectual galego, unha das figuras significativas da chamada Xeración do 27.
Traxectoria
miniatura|300px|Cadro de persoal de [[Ronsel, onde aparece como redactor]] Jesús Bal y Gay naceu o 23 de xuño de 1905 en Lugo, onde viviu a súa infancia e mocidade. En 1914 comezou os seus estudos de piano con Mercedes Cornide e María Mota. En 1922 mudouse a Madrid para realizar seus estudos de enxeñaría. Entre 1925 e 1933 viviu na Residencia de Estudiantes, onde tomou contacto coa Institución Libre de Enseñanza. O ambiente de traballo gustoulle, pois permitiulle o seu desenvolvemento persoal. En 1926 comezou a relacionarse co mestre Manuel de Falla. En 1935 viaxou a Cambridge como bolseiro, onde residiu 3 anos. Ligou esta saída de España co exilio en México, malia que o comezo da guerra civil española colleuno, coa súa esposa, en Lugo. Convidado polo presidente Lázaro Cárdenas, viviu en México 27 anos. En 1965 volveu a España, onde morreu en 1993 na localidade de Torrelaguna (Madrid). Foi membro correspondente da Real Academia Galega.
Recoñecementos
Unha residencia universitaria do campus de Lugo (adscrito á Universidade de Santiago de Compostela) leva o seu nome.
As Maciñeiras, A Pedra, Cariño
As Maciñeiras é un lugar da parroquia da Pedra no concello Coruñés de Cariño na comarca do Ortegal. Non ten habitantes desde hai máis dunha década segundo datos do Instituto Galego de Estatística.
Alfândega da Fé
Xeografía
Alfândega da Fé é a sede dun municipio de 321,95 km² de superficie, no que vivían, segundo o censo de 2011, 5 104 habitantes. Está subdividido en 12 freguesías.
O concello é coñecido popularmente como "a capital da cereixa".
Límites
O municipio está limitado ao norte polo municipio de Macedo de Cavaleiros, ao leste polo de Mogadouro, ao sur polo de Torre de Moncorvo, ao oeste polo de Vila Flor e ao noroeste, nunha moi pequena extensión, polo de Mirandela.
Historia
As súas orixes remóntase ao século VIII, época en que se cre que foi a sede administrativa dunha rexión árabe, a Vilaia de Aldandica. En 1294 o rei de Portugal Dinís (1261-1325) concedeulle a primeira carta foral a Alfândega da Fé.
Freguesías
miniatura|200px|Freguesías do concello. O concello de Alfândega da Fé está dividido en 12 freguesías:
Irmandamento
O concello de Alfândega da Fé está irmandado coa cidade:
Intranet
Intranet é unha rede de ordenadores privada que utiliza os protocolos TCP/IP. Pode ter saída a Internet ou non. No caso de ter saída a Internet, o enderezamento IP permite que os host con enderezos IP privados poidan saír a Internet pero impide o acceso dos host internos a Internet. Dentro dunha Intranet pódense configurar todos os servizos típicos de Internet (web, correo, mensaxaría instantánea,etc) mediante a instalación dos correspondentes servidores. As intranets son como unha Internet en miniatura, ou o que é o mesmo, Internet é unha intranet pública xigantesca.
Algúns dos beneficios do uso dunha intranet nunha empresa son: a produtividade, a mellora da comunicación interna, a optimización dos procesos e a xestión da información corporativa. A mellora da produtividade débese a que os empregados poden acceder a todas as ferramentas e información que precisan para realizar de forma eficaz as súas tarefas. Moitas empresas, para optimizar procesos, utilizan intranets para automatizar calquera cousa a partir de procesos sinxelos como avaliacións de empregados a procesos sofisticados como CRM e xestión de proxectos. A intranet serve como un lugar centralizado para capturar información corporativa importante. As ferramentas como a busca aseguran que os empregados da rede da empresa poidan atopar só a información que precisan para realizar os seus traballos.
Véneto
Grazas ao seu patrimonio paisaxístico, histórico, artístico e arquitectónico, a rexión do Véneto é, con máis de 60 millóns de turistas ao ano, a rexión máis visitada de Italia, así como unha das principais de Europa e do mundo, debido principalmente á atracción de cidades de grande importancia artística e histórica como é o caso de Venecia, Verona, Padua ou Vicenza. Véneto ademais é unha das dúas rexións cuxos habitantes foron denominados "popolo" (pobo diferenciado) polo parlamento italiano, xunto coa rexión de Sardeña.
Xeografía
miniatura|esquerda|Monte Pomagagnon, no Ampezzo. Cunha superficie de 18.390 km², Véneto constitúe a oitava rexión italiana por superficie. O punto máis setentrional é Cima Vanscuro (na fronteira con Austria) e o punto máis meridional é a Punta di Bacucco (foz do Po di Ariano). O seu territorio é morfoloxicamente moi variado, prevalecendo a chaira (56,4%), aínda que tamén ten extensas zonas montañosas (29,1%) e, en menor medida, outeiros (14,5%).
A montaña véneta comprende o 70% da totalidade dos Dolomitas na provincia de Belluno. Esta área, de particular beleza e de alto valor turístico, inclúe o Cadore, o Comelico, o Ampezzano e o Agordino. Entre as montañas máis elevadas encóntranse a Marmolada, famosa por ser paso habitual no Giro de Italia. O treito de outeiros é moi variado e inclúe os prealpes vénetos, dende Cansiglio no leste até os montes Lessini no oeste, pasando polo macizo do Grappa e o altiplano de Asiago.
Na chaira véneta están presentes os maiores relevos da chaira padana (territorio no que está integrada): os Montes Euganeos, que se erguen, totalmente illados na chaira, ao suroeste de Pádua, seguidos, a pouca distancia, dos Montes Berici, ao sur de Vicenza. Outras montañas e montes se erguen ao longo da chaira formando un arquipélago de montañas.
A chaira véneta está atravesada por algúns dos ríos italianos máis importantes, de sur a norte, o Po, o Adige, o Brenta, o Piave, o Livenza e o Tagliamento, así como dunha serie de canais artificiais. Achegándose ao mar a chaira confúndese con algunhas das zonas húmidas máis interesantes e extensas de Italia: o Delta do Po, que constitúe un parque rexional, e a Lagoa Véneta, que limita ao sur pola foz do Brenta e ao norte polo río Sile. Máis ao norte encóntrase a lagoa de Caorle, hoxe illada da Lagoa de Venecia, mais antigamente integrada no mesmo sistema de lagoas, que se estendía de Rávena a Grado. Ao oeste, a cabalo entre o Véneto, Lombardía e Trentino, encóntrase o Lago de Garda, o máis extenso lago italiano.
Clima
O clima cambia significativamente entre unha área e outra. Continental nas chairas, o clima é máis suave ao longo da costa adriática, preto de Lago de Garda e nas zonas montañosas. As terras baixas están a miúdo cubertas por unha espesa néboa. As precipitacións son en xeral escasas (750 mm/ano) xunto ao río Po, e máis abundantes (750-1.100 mm/ano) en altitudes máis altas. Os valores máis altos (até 3.200 mm/ano) rexístranse nos prealpes Bellunese e na meseta de Asiago.
Historia
miniatura|200px|Restos romanos de Aquileia, cidade construída polos romanos para axudar aos seus aliados Veneti
Período venético
Entre os I e II milenio a.C., a rexión estaba habitada polos Euganei. Segundo antigos historiadores, os Veneti (ás veces chamados Paleoveneti), viñeron de Paflagonia en Anatolia, no momento da caída de Troia, dirixida polo príncipe Antenor, un compañeiro de Eneas.
Nos séculos VII e VI séculos a.C. as poboacións locais de Veneto, entraron en contacto cos etruscos e os gregos. A cultura Venética chegou a un punto culminante durante o século IV a.C. Estes antigos venecianos eran de fala venética, unha lingua indoeuropea semellante, mais distinta, ao latín e as outras linguas itálicas, que non se debe confundir coa actual lingua véneta. Mentres tanto, os venecianos prosperaron a través do seu comercio de ámbar e foron ben coñecidos pola súa cría de cabalos. Con todo, co tempo, os venecianos empezaron a adoptar o vestido e algunhas outros costumes dos seus veciños celtas.
Período romano
Durante a segunda guerra púnica (do 218 ao 202 a.C.), os venecianos, enviaron un continxente de soldados para combater xunto cos romanos contra os cartaxineses de Aníbal. Cos tempo a república romana transformou a súa alianza cos venecianos nunha relación de dominación. Despois do 91 a.C. as cidades da Veneti, xunto co resto de Transpadania, recibiron parcialmente os dereitos de cidadanía romana, de acordo coa Lex Pompeia Transpadanis, para anos máis tarde, no 49 a.C, recibila de pleno. Despois da batalla de Filipos (42 a.C.), que terminou a guerra civil romana, as terras dos Veneti, xunto co resto da Galia Cisalpine, deixaron de ser unha provincia e o territorio dos Veneti, que incluía a Friuli moderna, converteuse na rexión X (Venetia et Histria) dunha nova entidade denominada Italia. Pouco a pouco a poboación foi adoptado a lingua latina e a cultura de Roma. Así, a finais do século I, o latín desprazou finalmente ao venético.
Idade Media
miniatura|Placa conmemorativa da [[Liga Lombarda]] A mediados do século VIII, os francos asumiron o control político da rexión, converténdose en parte do Imperio Carolinxio. Aínda que politicamente dominantes, estes invasores xermánicos foron gradualmente absorbidos pola poboación de Venecia a través dos séculos. No século X, a parte continental de Venecia, despois de sufrir as invasións dos húngaros e dos eslavos, incorporouse ao Sacro Imperio Romano, medrando pouco a pouco os municipios da península en poder e riqueza.
En 1167 unha alianza (a chamada Liga lombarda) formouse entre as cidades de Venecia, Padua, Treviso, Vicenza e Verona, xunto con outras cidades do norte de Italia, para facer valer os seus dereitos contra o emperador do Sacro Imperio Romano. O Segundo Tratado de Constanza en 1183 confirmou a Paz de Venecia de 1177 no que as cidades ratificaron seguir sendo parte do Imperio, a condición de que a súa xurisdición sobre os seus propios territorios non fose infrinxida.
Porén, a Liga disolveuse pola morte do Emperador Federico II en 1250. Este período tamén foi testemuña da fundación da segunda universidade máis antiga de Italia, a Universidade de Padua, en 1222. Durante estes anos, Padua tamén foi o fogar de Santo Antón, chamado simplemente "il Santo" ("o Santo") polos habitantes da cidade.
República de Venecia
miniatura|Imperio de Véneto entre os séculos [[século XV|XV e XVI]] miniatura|A República de Venecia en [[1796, antes de ser invadida por Napoleón Bonaparte]] miniatura|[[Venecia, capital do Véneto]]
Venecia obtivo a súa independencia total no século IX. Na Alta Idade Media, expandiuse grazas ao control do comercio con Oriente e aos beneficios que isto supuña, expandíndose polo mar Adriático, aproximadamente desde 991 co reinado de Piero II Orseolo, baixo cuxo réxime empezou a expansión veneciana polas costas de Dalmacia, ao momento de que a mediados do século XI unha bula papal recoñeceu a soberanía de Venecia sobre toda a costa oriental do Adriático.
Porén, co pasar dos anos a república foi caendo, e cara ao século XVIII, a Serenísima República non era máis que unha pálida sombra do que foi. O comercio na Mediterráneo era agora compartido con Xénova e Livorno (que se achaban baixo protección española e non estaban expostas a ataques otománs), mentres que en 1719 Austria declaraba a súa posesión de Trieste como porto libre e así evitaba a intermediación mercantil veneciana; tanta competencia comercial reduciu aínda máis as fontes de riqueza da República. Outra guerra en alianza con Austria e contra Turquía entre 1714 e 1718 terminou coa perda total do Peloponeso a cambio de minúsculas conquistas en Albania e Dalmacia, beneficiando novamente a Austria como nova gran potencia en detrimento do Imperio Otomán.
A inicios de 1797, o territorio de Venecia foi invadido polas tropas do Xeneral Napoleón Bonaparte, tanto por terra como por mar, as cidades do Stato dei Terraferma rendéronse rapidamente ante a superioridade numérica francesa, mentres que a propia frota de guerra veneciana estaba formada por só once barcos útiles incapaces de resistir. O goberno afrontou en abril un ultimato de Napoleón Bonaparte mentres a inicios de maio as tropas francesas terminaban de ocupar o Stato dei Terraferma, faltando tan só ocupar a capital mesma. O Gran Consello reuniuse finalmente o 12 de maio para disolverse e instaurar un "goberno representativo", mais catro días despois tropas francesas tomaron a urbe extinguindo definitivamente a República. Tras a firma do Tratado de Campoformio en outubro do mesmo ano, repartiuse o territorio de Venecia entre Francia e Austria. En 1866 o Véneto e Venecia incorporáronse a Italia.
Período italiano
En 1866 despois da Terceira Guerra da Independencia e un controvertido referendo, Veneto foi anexionada a Italia. Nun esforzo por italianizar á poboación, a lingua veneciano deixou de ser recoñecida e foron contratados funcionarios públicos doutras rexións.
Debido ao desigual desenvolvemento económico moitos habitantes do país chegaron á pobreza, polo que o século XIX e o comezos do XX convertéronse nun período de emigración. Millóns de venecianos deixaron os seus fogares e a súa terra natal para buscar oportunidades noutras partes do mundo. Moitos estabelecéronse en América do Sur, especialmente na rexión de Rio Grande do Sul no Brasil, e noutros países como Australia, Canadá ou os Estados Unidos. Despois da segunda guerra mundial moitos venecianos emigraron a países de Europa occidental. En moitos destes lugares os seus descendentes mantiveron o uso dos seus dialectos ancestrais venecianos.
Goberno
O Véneto é unha democracia representativa presidencial. O Presidente da Rexión, alcumado coloquialmente Gobernador ou Doge, en lembranza do nome tradicións venecianas, é tamén o xefe do goberno rexional. O poder lexislativo é exercido polo Consello Rexional, o parlamento local. O estatuto, é dicir, a constitución rexional, promulgouse o 22 de maio de 1971. A pesar de que recoñece aos habitantes como un "pobo" (é dicir, un pobo distinto do pobo italiano), a rexión non posúe un nivel de autonomía comparable aos veciños das rexións de Friúl-Venecia Xulia e Trentino-Tirol do Sur. Esta é a razón pola que moitos municipios celebraron referendos para unirse a estas rexións.
Divisións administrativas
Véneto está dividido en sete provincias e 581 concellos. Das sete provincias a de Padua é a máis poboada e a que ten unha maior densidade de poboación, con 424,81 habitantes por km², que chegan aos 2 268,5 na capital homónima da provincia. En contraste a capital do país, Venecia, ten unha densidade relativamente baixe, de 646,71. A provincia con menos densidade é a de Belluno, con 58,08 hab./km², que é a máis extensa e montañosa.
miniatura|225px|Provincias do Véneto
Política
miniatura|225px|Bandeira da [[República de Venecia, que é a utilizada preferentemente polo movemento nacionalista]] Tradicionalmente unha rexión moi católica, o Véneto foi un bastión da Democracia Cristiá. Hoxe en día está gobernado por unha coalición de centro-dereita, que goberna a rexión dende 1995 baixo a presidencia de Giancarlo Galán, antigo afiliado a Forza Italia, agora do Pobo da Liberdade. A coalición de goberno componse tamén da Liga Veneta-Lega Nord e a Unión dos Demócratas Cristiás e de Centro (UDC).
Nacionalismo veneciano
O movemento político nacionalista de Véneto comezou a gañar importancia durante os anos 1970 e 1980, esixindo unha maior autonomía para a rexión, ou mesmo a independencia, e a promoción da cultura, lingua e historia venecianas. A raíz disto naceu a Łiga Vèneta (Liga Véneta) en 1980, ademais doutros partidos nacionalistas como a Liga Veneta Repubblica ou o Progetto NordEst (Proxecto NordEste), aínda que estes dous últimos nunca chegaron a ter a popularidade da Liga Véneta, membro fundador da Lega Nord en 1991.
Hoxe en día a Łiga Vèneta-Lega Nord adoita conseguir resultados considerables tanto nas eleccións locais como nas nacionais. Por exemplo os alcaldes de Verona e Treviso son deste partido, así como os Presidentes das provincias de Belluno, Treviso, Venecia e Vicenza. Nas eleccións xerais de 2008 Lega Nord acadou o 27,1% dos votos.
Cultura
miniatura|Carnaval de Venecia miniatura|Cabalos de San Marcos, patrón do Véneto
Linguas
No Véneto fálanse catro linguas diferentes ao italiano. Ademais do véneto e do italiano, presentes en todo o territorio, coexisten varias áreas lingüísticas, particularmente o ladino nalgúns concellos da provincia de Belluno, friulano no Mandamento de Portogruaro e o cimbre, un antigo dialecto do alemán, no altiplano de Asiago, na Lessina veronesa e no concello de Sappada.
Cómpre sinalar, que tamén son venetófonas algunhas áreas nas rexións limítrofes de Friúl-Venecia Xulia (parte da provincia de Pordenone, toda a zona costeira dende Lingnano Sabbiadoro até Muggia, no Trentino meridional e en parte da provincia de Mantova. A proposta lexislativa que recoñece o véneto como lingua oficial na rexión foi aprobada polo Consello Rexional Véneto cunha gran maioría e ningún voto contrario o 28 de marzo de 2007.
Educación
O Véneto acolle unhas das máis antigas universidades do mundo, a Universidade de Padua, fundada en 1222, que contaba en 2003 con 65.000 estudantes. Segundo a Organización para a Cooperación e o Desenvolvemento Económico a educación a nivel escolar da zona do nordés de Italia, cuxa poboación é principalmente do Véneto, é das máis altas do estado.
Gastronomía
Véneto é unha importante zona vitícola. Entre os mellores viños pódense destacar: o Soave, o Bardolino, o Recioto, o Amarone, o Torcolato, o Prosecco, o Tocai Rosso, o Garganega ou o Valpolicella. Outros, máis comúns son os viños Verduzzo, Raboso, Moscatel, Cabernet Franc, Pinot Nero, Pinot Grigio e Merlot, estando moi estendida a elaboración do viño na casa. Despois de facer o viño, o alcol da uva prensada destílase para producir graspa, un licor con gradación alcohólica que varía entre 40 e 50 graos.
Tamén son famosos os queixos do país, destacando o Asiago, o Monte Veronese, o Piave, o Morlacco ou o Grana Padano. Outros produtos destacables son a carne de porco e derivados, os espárragos de Cimadolmo, as xudías de Lamon ou o radicchio vermello de Treviso, unha verdura típica.
Festas
Cada cidade, ou mesmo cada barrio, ten o seu propio patrón cuxas festas son solemnemente celebradas. Entre as festas máis populares do país destacan o famoso Carnaval de Venecia, a festa de San Marcos, a Vendima, San Nicolás ou o Nadal.
Poboación
miniatura|[[Verona, segunda cidade máis poboada do Véneto]] miniatura|Basílica de San Marcos, en [[Venecia]]
Demografía
Do mesmo xeito que as demais rexións do norte e o centro de Italia, aínda que con certo atraso, Véneto estivo experimentando unha fase de moi lento crecemento da poboación causado polo espectacular descenso da fecundidade. A poboación total foi en aumento até o momento, aínda que lixeiramente, debido á inmigración, por mor do impresionante crecemento económico das últimas dúas décadas. En 2008, o Instituto Nacional Italiano de Estatísticas (ISTAT) estima que 403.985 inmigrantes nacidos no estranxeiro viven no Veneto, o que supón 8,3% do total da poboación.
Relixión
O Véneto pronto se converteu ao cristianismo. O país venera como os seus patróns ao bispo do segundo século San Hermágoras e ao seu diácono San Fortunato.
Economía
miniatura|Tenda de Benetton, unha das moitas grandes compañías venecianas de moda Despois de ser unha rexión moi pobre o Véneto transformouse nunha das rexións máis ricas do país. A agricultura segue tendo un papel importante. Véneto é por exemplo unha dos maiores produtores vitivinícolas de Italia: Valpolicella e Prosecco son típicos viños venecianos. Ademais nas zonas costeiras ten unha especial importancia a pesca.
Véneto é tamén a primeira rexión turística de Italia, con 60 millóns de chegadas en 2007 e a segundo en canto a industria hoteleira despois da Emilia Romaña. Venecia e as capitais das provincias así como as localidades máis pequenas como Cortina d'Ampezzo nas Dolomitas, Peschiera e Malcesine no litoral do lago de Garda, o centro termal Abano Terme, as localidades balnearias Jesolo e Caorle, as vilas palladianas atraen un gran número de turistas. Véneto ten unha renda per cápita de 28.643€. En canto a PIB rexional, con 135 mil millóns de euros é a terceira rexión italiana, despois da Lombardía e o Lacio.
Transformada integral
En matemática, unha transformada integral é calquera transformada T da seguinte forma:
O input desta transformada é unha función f, e o output é outra función Tf.
Existen varias transformadas integrais uteis. Cada transformada correspone a unha diferente escolla da función K, que se chama de Kernel da transformada.
A pesar das propiedades das transformadas integrais variaren moito, elas teñen algunhas propiedades en común. Por exemplo, calquera transformada integral é un operador lineal, unha vez que o integral é un operador lineal e na verdade caso o kernel sexa permitido ser unha función xeneralizada, entón todos os operadores lineares transformanse integrais (o teorema kernel de Schwartz é unha versión formalizada desta afirmación).
Aurora Marco
Aurora Marco López, nada en Noguera de Albarracín (provincia de Teruel) o 1 de febreiro de 1948, é unha ensaísta galega.
Traxectoria
A súa familia trasladouse a Ordes cando tiña 9 anos. Estudou Filosofía e Letras na Universidade de Santiago de Compostela, cidade onde reside desde 1958. Fixo a tese de doutoramento sobre a lingua nas novelas de Antonio López Ferreiro (1978) na mesma universidade.
Exerceu a docencia na Facultade de Filosofía e Letras, posteriormente de Filoloxía, de 1970 a 1975, e na Escola Universitaria de Formación do Profesorado desde 1972. Obtivo a titularidade de Didáctica da Lingua e a Literatura Galega en 1984 e a cátedra en 1994, materia que ensinou na Facultade de CC da Educación da USC ata 2014, data da súa xubilación.
Foi presidenta da Sociedad Española de Didáctica de la Lengua y Literatura.
En 2011, recibiu da Academia Galega do Audiovisual o Premio Mestre Mateo ao mellor documental, por As silenciadas, que foi dirixido por Pablo Ces e coproducido por ela, cun guión baseado no seu libro Mulleres na guerrilla antifranquista.
Durante a década dos anos 80, comezou un traballo de investigación no que realizou a biografía de máis de 400 mulleres galegas, dende o século IV e até 1975, que deu como froito o libro Elas, que foi publicado en 2015. Na ilustración da obra participaron 8 artistas galegas: Chelo Rodríguez, Irene Silva Xiráldez, Ehlaba Carballo, María Manuela, María Xesús Díaz, Novais, Sabela Arias Castro e Vanessa Lodeiro.
Ensaio
miniatura |start=20|Entrevista en Nós Televisión.
A Golpa, A Pedra, Cariño
A Golpa é un lugar da parroquia da Pedra no concello Coruñés de Cariño na comarca do Ortegal. Non ten habitantes desde hai máis dunha década segundo datos do Instituto Galego de Estatística.
Borne
Borne (Boorn en baixo saxón), é un concello da provincia de Overijssel nos Países Baixos, ó sur de Almelo e ó nordeste de Hengelo, de área 26,15 km² cunha poboación de 20.496 habitantes (1 de xuño 2005) e densidade poboacional de 789 hab/km².
A primeira referencia da vila data de 1206.
200px|miniatura|centro|Borne: Igrexa protestante
Ligazóns externas
Web oficial do concello (en holandés)
Norte
miniatura|Rosa dos ventos. O Norte (N) é a dirección para riba.
Norte ou setentrión, símbolo N, é un dos catro puntos cardinais da Rosa dos Ventos, que ven orientado pola Estrela Polar. A orientación determinada polo norte tamén se adxectiva coma ártico, boreal ou setentrional. O seu punto cardinal oposto é o sur.
Etimoloxía de setentrión
miniatura|Neste mapa, de [[1586, do Arco Ártabro, o norte está abaixo.]] Setentrión deriva etimoloxicamente do latín septentrĭo, -ōnis, (septem, sete e trio, -ōnis, boi). Os romanos chamaban Septentrium ("sete bois") ás sete estrelas que conforman ó asterismo da constelación Ursa Major (Osa Maior) popularmente coñecido coma "O Carro", que é, supostamente, a cola e as pernas da Osa Maior. Denominábano así pola crenza antiga que lles facía pensar que sete bois tiraban permanentemente da esfera celeste, facéndoa xirar sobre o eixo que pasa pola estrela polar. A palabra non ten variado durante este tempo, e derivou a "setentrional" e "setentrión" có significado de "do norte" ou "procedente do norte". Esta palabra usase xeralmente para referirse ó norte e en particular para a Osa Maior e o Polo Norte.
Etimoloxía de "norte"
Norte proven da palabra norð, do inglés antigo, e esta deriva do protoindoeuropeo *ner, que significa "esquerda", posto que o norte está á esquerda cando un se enfronta ó Sol pola maña (orto solar).
Miguel Cid
Miguel Antonio Cid Álvarez, nado en 1951, é un médico e político galego do PPdeG.
Traxectoria
Médico da Teixeira. Nas eleccións municipais de 1995 encabezou a candidatura do PPdeG e foi elixido alcalde. Continuou como alcalde nas sucesivas eleccións ata a súa retirada en 2023.
Luciano García
O nome Luciano García pode referirse a:
Kerry Washington
Kerry Marisa Washington, nada o 31 de xaneiro de 1977 no Bronx, Nova York, é unha actriz estadounidense. É coñecida polo seu papel de esposa de Ray Charles, Della Bea Robinson, na película Ray (2004), como Kay Amin en The Last King of Scotland, e Alicia Masters en Fantastic Four e a súa secuela de 2007, Fantastic Four: Rise of the Silver Surfer.
Traxectoria
Washington naceu en Bronx, na cidade de Nova York, a filla de Valerie, profesora e consultora educativo, e Earl Washington, un axente inmobiliario. Súa nai é descendente xamaicana. Washington traballou de adolescente co grupo de teatro Tada e asistiu a escola Spece School en Manhattan, graduouse en 1994. Asistiu a Universidade George Washington, e graduouse en 1998 cunha dobre especialización en antropoloxía e socioloxía. Pertenceu á Phi Beta Kappa. Tamén ten un dos graduados máis famosos do Departamento de Teatro e Danza. Tamén estudou en Michael Howard Studios na cidade de Nova Iork.
Fachas
O topónimo galego Fachaspode referirse a:
Alxer
Alxer  (en árabe: الجزائر‎, al-Jazā’ir; no dialecto árabe falado en Alxeria: دزاير, en bérber Dzayer tamaneɣt) é a capital e cidade máis importante de Alxeria. Situada no norte do país, na ribeira do Mar Mediterráneo, no oeste da baía do seu nome, Alxer é o principal porto do noroeste de África. Se facemos coincidir a cidade coa daira de Sidi M'Hamed, que abrangue a maior parte do núcleo urbano, a poboación superaría lixeiramente os 250.000 habitantes, pero na aglomeración viven case sete millóns de habitantes, o que converte Alxer na cidade máis importante do Magreb.
De fundación fenicia, denominada Icosium polos romanos, foron os bérberes a partir do ano 950 os que lle deron o seu aspecto actual, o da cidade alta ou Casbah que ascende por un outeiro coa configuración labiríntica habitual do urbanismo árabe. Posteriormente, a ocupación francesa a partir do século XIX estendeu unha cidade moderna de corte europeo na parte baixa en torno ao porto e a baía.
Xeografía
A área urbana de Alxer esténdese polas once dairas, ou comarcas, centrais, das trece que conforman a Vilaia de Alxer. Son as dairas que arrodean a baía de Alxer, onde tamén se estableceron os primeiros poboamentos históricos. Estas dairas á súa vez subdivídense en 37 baladías ou concellos, que son os situados dentro do perímetro urbano de Alxer.
Unha desas dairas é a de daira de Sidi M'Hammed, na parte occidental da baía, e que ocupa a parte máis nuclear da cidade. Un dos seus concellos, Alxer Centro, é o que se pode considerar como concello capital.
400px
Historia
Os achados arqueolóxicos sinalan a existencia dun modesto establecemento comercial costeira fenicio do século III antes da nosa era, e ben podería pertencer á época de expansión polo Mediterráneo occidental das colonias púnicas que seguiu ao ascenso de Cartago coma potencia na rexión (século VI a. C.). Denominada polos fenicios Ikosim ou Yksm, os romanos coñecérona como Icosium cando pasou ao seu dominio no 146 a. C.
O tempo da dominación romana tipo dous períodos: durante aproximadamente os dous primeiros séculos, Icosium era unha cidade do reino de Mauritania, vasalo do Imperio Romano e anteriormente da República. A capital durante o máximo esplendor de Mauritania estaba en Cesarea (actual Cherchel), baixo o reino de Xuba II. Cando no ano 40 Calígula manda asasinar o rei Tolomeo o Imperio Romano pasa a ter un control total sobre Icosium.
Coa caída do Imperio Romano Icosium foi conquistada polos vándalos (432), que traen o arianismo, posteriormente por Bizancio (534) e no ano 708 polos árabes, que introducen o islam entre as tribos bérberes que habitaban o territorio.
Refundación bérber
Será un vasalo dos fatimís, Ziri ibn Menad, quen despois de arrebatar a área aos zenatas é nomeado gobernador e o seu fillo Bologhine ibn Ziri autorizado a refundar tres cidades, entre elas unha no lugar da Icosium romana e que ocupaba a tribo dos Beni Mezghenna. Bologhine a agranda e fortifica renomeándoa en bérber Dzayer Beni Mezghenna (944, despois Al-Djazair en árabe).
En 1082 os almorábides conquistan a vila e pouco despois erixen unha Gran Mesquita (1097 Jemaa Kebir, na antedita rúa da Marine). En 1159 pasa ao poder dos almohades e despois con relativa autonomía permanece como súbdita do sultanato de Tlemecén.
Presenza española
miniatura|150px|Peñón de Alxer coa fortaleza española. Coa Reconquista, especialmente ao longo do século XV e trala caída de Granada, moitos dos mouriscos fuxidos de España foron acollidos en Alxer, incrementando en gran medida a súa poboación e preparando o dinamismo económico posterior da cidade. No comezo do século XVI os españois pasan á ofensiva dominando as prazas do norte de África. En Alxer, unha pequena illa, o Peñón, que xunto a outras erguíanse fronte a vila na entrada da ampla baía, será fortificada en 1510 coma posto de vixilancia contra a piratería. Os bérberes pediron axuda aos turcos que enviaron ó corsario Barbarroxa.
No curso dos anos seguintes fíxose co poder da vila e o seu irmán e sucesor, Kheir Eddine Barbarroxa, expulsou aos españois do Peñón e derrubou a fortaleza, construíndo cos entullos un dique de unión con terra firme, comezo do porto de Alxer (1529 ). A vila, coa protección otomá constituíuse de feito nunha cidade-estado corsaria cunha economía baseada no acoso as naves cristiás en tráfico comercial polo Mediterráneo.
Rexencia otomá
No final do século XVIII comezou a decadencia: epidemias de peste, seísmos e sobor de todo, o acabamento da piratería xunto aos frecuentes bombardeos das frotas cristiás (o tráfico do porto quedou moi reducido inda que o interior seguía sendo activo) e sen o apoio dun Imperio Otomán moi debilitado. Se no século XVII a poboación superaba os 100.000 habitantes, en 1808 eran 73.000 e no 1830, apenas 30.000.
Manuel Gallego Vila
Manuel Gallego Vila, nado en Taboadela o 29 de maio de 1937, é un industrial avícola e político galego do PPdeG, alcalde de Taboadela durante máis de catro décadas.
Alxer
Ocupación francesa
En 1830 a vila capitula fronte aos franceses cuxa primeira tarefa no eido urbano vai ser o planeamento dun conxunto residencial axeitado para os usos occidentais e representativo da nova capital da colonia de Alxeria, sendo a cidade baixa o seu obxectivo de actuación.
Manuel Gallego Vila
Traxectoria
Emigrante no País Vasco, regresou a Galicia durante o franquismo e montou unha granxa de aves que estivo no berce da creación de Coren, a cooperativa avícola fundada por Euloxio Gómez Franqueira e que tivo unha extensión á política do rural ourensán.
Alxer
Ocupación francesa
Os primeiros traballos son para crear un espazo central amplo (Praza do Goberno) do que a cidade musulmá carecía. Claréase na zona dos zocos entre os pazos residenciais e a mesquita el-Jedid ao tempo que anchéanse as tres rúas principais (Bab Oued, Bab Azoun e Marine) que dela parten. miniatura|Alxer: plan de extensión, 1840. O seguinte paso foi a extensión da cidade substituíndo as vellas murallas por un cinto novo de fortificacións que abranguía o triplo de área, urbanizada segundo patróns europeos de ensanche. Decidiuse conservar a casbah con só unhas poucas arterias de conexión co novo tecido e bulevares arrodeándoa no canto dos antigos muros, aínda que co tempo a súa parte inferior foi occidentalizada coa mesquita Ketchaoua convertida en catedral. E finalmente en 1860 levouse adiante o inicial proxecto de organizares unha ribeira monumental, con grandes arcadas salvando o desnivel coa auga onde antes estivo a muralla do mar, e soportando un gran bulevar burgués enriba con edificios representativos do poder colonial.
Manuel Gallego Vila
Traxectoria
En 1967 entrou de concelleiro en Taboadela, por designación, e foi nomeado alcalde do concello de Taboadela en 1972. Presentouse ás primeiras eleccións democráticas encabezando a candidatura da UCD, e logrou a alcaldía. Permaneceu como alcalde nas sucesivas eleccións ata 2019, pasando por Coalición Galega, Coalición Progresista Galega, Centristas de Galicia e finalmente o Partido Popular de Galicia, sempre con maiorías absolutas.
Alxer
Ocupación francesa
A extensión da cidade ao sur (barrio Bab Azoun) levou ao desprazamento do centro dende a Praza do Goberno a unha nova (futura Praza da República co Teatro da Opera) no lugar da demolida porta sur da vella Alxer, praza que abríase tamén ao bulevar da ribeira.
Manuel Gallego Vila
Traxectoria
En 2019 foi apartado da carreira pola alcaldía e foi substituído como candidato ás eleccións municipais de 2019 por Antonio Paz.
O Airado, A Pedra, Cariño
O Airado é un lugar da parroquia da Pedra no concello Coruñés de Cariño na comarca do Ortegal. Non ten habitantes desde hai máis dunha década segundo datos do Instituto Galego de Estatística.
Alxer
Desenvolvemento e grandes plans
A cidade tiña un desenvolvemento natural cara ó sur seguindo a baía. Mustapha converteuse nun poboado suburbio de clases traballadoras (integrado en Alxer en 1904, o porto vai creceres cara a súa costa, onde chegara o ferrocarril en 1892). Ao norte creceu o barrio popular de Bab el-Oued.
En 1931 aprobouse o plan xeral para a cidade (Plan Prost) segundo os novos modelos do urbanismo zonificador racional e moderno (mesmo Le Corbusier propuxo ideas de conxunto ). O punto máis polémico era a vella idea de reorganizares o barrio da Marine, berce da urbe e nunha situación privilexiada, o que supuña grandes demolicións (co realoxo dos habitantes sen recursos na Casbah e nos altos de Bab el-Oued). Se a gran depresión económica internacional dos anos trinta, a segunda guerra mundial e o posterior período do conflito independentista, que tivo o corazón da cidade coma escenario, impediron en gran medida a posta en funcionamento do plan, no barrio da Mariña finalmente tense levado parcialmente adiante con resultados máis que discutibles.
Alxer tenta hoxe enfrontarse aos problemas da metrópole na que se ten convertido: construción do metro e demais infraestruturas, fornecer de aloxamento ó constante afluxo de inmigración do rural asentado en barrios de infravivenda, servizos para toda esa poboación e un longo etcétera.
Manuel Lustres Rivas
José Manuel Antonio Lustres Rivas, nado en Ribeira o 14 de xaneiro de 1888 e asasinado en Redondela o 10 de novembro de 1936, foi un xornalista e escritor galego.
Traxectoria
Fillo do piloto de buque mercante José Lustres Gómez e de María Rivas Otero, trasladouse a Compostela para estudar medicina. Alí fixo amizade con Alfonso Daniel Rodríguez Castelao e participou nos faladoiros do Café Colón.
En 1906 comezou a colaborar en El Miño. En 1907 comezou tamén en Galicia Nueva de Vilagarcía de Arousa, e publicou tamén artigos na Gaceta de Galicia de Compostela. Foi director de El Heraldo Gallego.
En 1915 marchou a Madrid. Foi redactor de El Parlamentario e colaborou en España Nueva, España Libre e El Liberal. En 1918 volveu ao país e colaborou en La Concordia de Vigo ata 1922. En xullo dese ano dirixiu o semanario Acción Viguesa. O ano seguinte foi nomeado redactor xefe do xornal vigués Galicia. Diario de Vigo. Despois de deixar a redacción emigrou á Arxentina, aínda que seguiu a colaborar co xornal enviando crónicas daquel país. Regresou a Galiza e foi redactor en Faro de Vigo e noutros medios.
Logo do Golpe de Estado do 18 de xullo de 1936, foi detido nas instalacións de Faro de Vigo e encarcerado na illa de San Simón. Foi asasinado o 10 de novembro de 1936, e o seu corpo sen vida apareceu no Alto da Cuncheira, na parroquia de Trasmañó, Redondela. Os seus restos descansan no Cemiterio de Pereiró.
Obra
miniatura|300px|De pé, de esq. a der.: [[Apolinar Torres, Avelino Rodríguez, Laureano Domínguez e Manuel Lustres. Sentados Jaime Solá, Manuel Otero e Blas Agra. ]]
Reuniu os seus ensaios no volume Pandemonium (1917) e publicou no folletón de La Correspondencia de España de Madrid a narración La fraticida. Porén, o teatro ocupou maior espazo na súa nómina de publicacións. En 1923 estreou en Vigo, en colaboración con Ramiro del Valle, a comedia en dous actos La hora grande. Con Ramón Fernández Mato estreou outra comedia, Peregrino de la ilusión.
Rascón de auga
O rascón de auga ou, simplemente, rascón (Rallus aquaticus) é unha ave da familia dos rálidos, que se reproduce en zonas húmidas ben cubertas de vexetación de Europa, Asia e norte de África. As poboacións do norte e leste son migratorias, pero esta especie é sedentaria durante todo o ano nas partes máis cálidas da súa área reprodutora. En Galicia é unha ave nativa sedentaria. O adulto é unha ave de 23 a 28 cm de longo e, igual que outros membros da súa familia, ten un corpo aplanado lateralmente, o que lle facilita pasar entre a vexetación de xuncos do hábitat onde vive. A súa parte superior é principalmente marrón e a inferior gris azulada, con barras negras nos flancos, dedas longas, cola curta e peteiro longo e avermellado. Os exemplares inmaturos son xeralmente similares en aparencia aos adultos, mais a cor gris azulada da plumaxe é substituída por beixe. Os polos cubertos de penuxe son negros, como é característico nos rálidos. A antiga subespecie R. a. indicus, ten marcas distintivas e unha chamada que é moi diferente do chío parecido ao dun porco das razas occidentais e agora xeralmente se separa como unha especie diferente co nome Rallus indicus.
Manuel Lustres Rivas
Obra
En galego publicou artigos en xornais e revistas como A Nosa Terra.
Rascón de auga
Reprodúcese en xunqueiras e outros sitios pantanosos con vexetación alta e densa, construíndo o niño un pouco por riba do nivel da auga coas plantas das que dispoña na contorna. Os seus ovos abrancazados e con manchas son incubados principalmente pola femia, e as crías fan eclosión en de 19 a 22 días e son precoces. A femia defende os ovos e pitos contra os intrusos ou trasládaos a outro lugar se son descubertos. Pode reproducirse ao chegar a un ano de idade e normalmente fai dúas postas en cada tempada. Son omnívoros que se alimentan principalmente de invertebrados durante o verán e de bagas ou talos de plantas durante o inverno. Son animais territoriais incluso rematada a reprodución e defenden agresivamente as súas áreas de alimentación en inverno.
Son vulnerables ás inundacións ou ás temperaturas de conxelación, á perda de hábitat e predación por mamíferos e grandes aves. Os visóns americanos introducidos exterminaron algunhas poboacións de illas, pero en conxunto a amplísima área de distribución da especie e a gran cantidade de exemplares que hai fan que sexa considerada unha especie non ameazada.
Taxonomía
Os rálidos son unha familia que comprende case 150 especies. Aínda que as orixes do grupo son moi antigos, o maior número de especies e as formas máis primitivas encóntranse no Vello Mundo, o que suxire que esta familia se orixinou alí. Porén, o xénero Rallus, o grupo dos especialista de longo peteiro en vivir nas xunqueiras ao que pertence o rascón de auga, orixinouse no Novo Mundo. Os seus membros do Vello Mundo, os rascóns de África continental Rallus caerulescens e os de Madagascar Rallus madagascariensis, forman unha superespecie, e pénsase que evolucionaron a partir dunha soa invasión de aves que atravesaron o Atlántico. As probas xenéticas indican que o rascón de auga é o máis estreitamente relacionado deste xénero cos rascóns Gallirallus do Pacífico, e é basal para ese grupo. O rascón de auga foi descrito primeiramente por Linnaeus na súa obra Systema Naturae en 1758 co seu nome científico actual Rallus aquaticus, significado que equivale en latín ao seu nome común.
A antiga subespecie R. a. indicus ten vocalizacións moi diferentes das do rascón de auga e nos traballos recentes é considerada unha especie separada. Foi restaurada como especie de seu co nome R. indicus por Pamela Rasmussen na súa obra Birds of South Asia (2005). O tratamento que lle dá esta autora conseguiu aceptación e é tamén o seguido en Birds of Malaysia and Singapore (2010). Un estudo de 2010 da filoxenia molecular deu un apoio adicional á posibilidade de dar un status de especie a R. indicus, que se pensa diverxeu das formas occidentais hai arredor de 534 000 anos.
Fósiles
Os fósiles máis antigos coñecidos dun rascón de auga ancestral son uns ósos atopados nos Cárpatos datados no Plioceno (hai 1,8-5,3 millóns de anos). Ao final do Plistoceno, hai dous millóns de anos, as evidencias fósiles suxiren que o rascón de auga xa estaba presente na maioría da súa área de distribución actual. Esta especie está ben representada no rexistro fósil, cuns 30 achados tan só en Bulgaria e moitos outros no sur de Europa e a China. Un antigo rascón da illa de Eivisa, Rallus eivissensis, era máis pequeno pero máis robusto que o rascón de auga e probablemente tiña peor capacidade de voo. No Cuaternario, a illa carecía de mamíferos terrestres, e esta distintiva forma de rascón seguramente descendía dun devanceiro do continente. Extinguiuse aproximadamente ao mesmo tempo que o ser humano chegou á illa, entre os anos 16 700 e 5 300 a.C.. A raza nominal do rascón de auga é agora unha ave residente moi rara na illa de Eivisa.