cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Luar na lubre
Traxectoria
En xuño de 2014, o grupo estrea un espectáculo chamado "Torre de Breoghan", cuxo eixo temático son as lendas dos Milesians, que unen os mitos de Galicia e Irlanda, e no cal contaron coa colaboración da Orquestra Sinfónica de Galicia. Trátase dun concerto suite de 100 minutos de duración cunha importante parte escenográfica con proxeccións en directo. Nani García foi o encargado de facer os arranxos dos temas do grupo para orquestra. O espectáculo está dividido en catro bloques temáticos, o primeiro deles adicado ós elementos da natureza, o segundo, á lírica medieval galaico-portuguesa, o terceiro, o máis importante e central e o que lle dá título, é o da Torre de Breoghan, e a última das partes son os clásicos de Luar na Lubre, con temas como "Tu gitana", "Memoria da noite", "Camariñas", "O son do ar" ou "Chove en Santiago". O espectáculo conta coa edición dun documental e dun disco-libro de Xabier Cordal, cun estilo de conto de tradición oral.
miniatura|300px|Luar na Lubre no Tradicionàrius, na presentación de Extra Mundi. O 4 de decembro de 2015 publicaron o álbum Extra Mundi, un disco que busca achegarse a outras culturas, en homenaxe e agradecemento, levando ao seu terreo temas populares, algúns deles tamén cantados noutras linguas, como Txoria Txori, Nel campu ñacen flores ou El Rossinyol. Un ano despois celebran o seu XXX Aniversario cun recompilatorio de temas ocultos, por menos coñecidos, nun CD no que tamén reinterpretan algúns temas dos seus primeiros discos, como é o caso de Dun Tempo Para Sempre, desta volta na voz de Irene Cerqueiro, e no que renden tributo a Emilio Cao co tema Fonte de Araño, no que colabora Ismael Serrano.
En 2018 presentan Ribeira Sacra, disco gravado no Mosteiro de San Pedro de Rocas e que busca poñer en valor a través da música a riqueza histórica, etnográfica, natural e monumental deste territorio. O traballo conta con diversas colaboracións, entre as que destacan Víctor Manuel, SÉS, a Coral de Ruada, Nani García, a asturiana Marisa Valle Roso, Juan A. Antepazo de Astarot, Irma Macías Suárez e Brais Maceiras. Estes dous últimos, Irma (voz) e Brais (acordeón diatónico), acompañan actualmente á formación na xira de presentación de Ribeira Sacra.
En 2020 publicaron Vieiras e Vieiros, un novo disco co Camiño de Santiago como tema central. O disco inclúe 14 novas cancións e 14 versións de temas seus de discos anteriores, coas colaboracións de numerosos artistas como Diana Navarro, Ismael Serrano, Hevia, Miro Casabella, Carlos Jean, a antiga cantante do grupo Sara Vidal ou a Orquestra Sinfónica de Bratislava. Ademais publicaron o videoclip dun dos temas, "Dum Pater familias", que é o canto de peregrinos máis antigo conservado, aparecendo no Códice Calixtino. O álbum inclúe cancións en galego, latín, inglés e francés.
Boulazac Basket Dordogne
O Boulazac Basket Dordogne (BBD) é un club de baloncesto profesional francés con sede na cidade de Boulazac (Dordoña, Nova Aquitania). O equipo compite actualmente na LNB Pro A, a máxima categoría do baloncesto galo. Fundado en 1992, o seu pavillón como local é o Le Palio, con capacidade para 5.200 espectadores.
Historia
As orixes do club están en Périgueux, onde levaba o nome de US périgourdine. A construción en 1992 dun pavillón con capacidade para 2.000 espectadores, levou aos dirixentes da USO a mudarse a Boulazac, suburbio da propia Périgueux. No ano 2003 o club consegue gañar a NM2 (4ª división) e en 2005 a NM1 (3ª diviaión), conseguindo o ascenso ao baloncesto profesional. Após sete temporadas na Pro B, o club consegue o seu maior éxito ao ascender á Pro A, máxima categoría do baloncesto galo, tras obter a segunda posición despois do Limoges CSP. O seu primeiro ano na máxima categoría non resultou ben, xa que o equipo acaba en décimo quinto lugar descendendo de novo á Pro B. Despois de catro temporadas na segunda división, o equipo consegue regresar á elite no ano 2017. Nesa temporada o equipo acaba en cuarto lugar na liga regular, mais nos play-offs consegue o ascenso despois de eliminar ao Le Havre, ao Évreux e ao Nantes. Na temporada 2017−18, o equipo finaliza en postos de descenso, con todo, debido ao non ascenso do ADA Blois debido a motivo administrativos, o equipo conservou a categoría.
Palmarés
Liga de Francia Segunda División de Francia
Bülent Ecevit
Bülent Ecevit, nado como Mustafa Bülent Ecevit (Istambul 1925 - Ancara 2006) é un escritor, xornalista e político turco.
María Teresa Fernández de la Vega
Traxectoria
Filla do destacado funcionario franquista Wenceslao Fernández de la Vega Lombán, delegado de Traballo ás ordes do daquela ministro Fermín Sanz Orrio (1957-1962), e sobriña das médicas galegas Jimena e Elisa Fernández de la Vega, María Teresa Fernández de la Vega licenciouse en Dereito pola Universidade Complutense de Madrid a principios dos anos 70. Viaxou a Barcelona, onde fixo o doutoramento. En 1974 ingresa no Corpo de Secretarios Xurídicos Laborais.
Bülent Ecevit
Traxectoria
miniatura|esquerda|Ecevit na [[Casa Branca en xaneiro de 2005 con George W. Bush]] Estudou nun colexio dunha misión protestante norteamericana, e na universidade estudou sánscrito, bengalí e inglés e traduciu libros de Rabindranath Tagore, T. S. Eliot e Bernard Lewis ao turco. En 1946 pasou a traballar na oficina de prensa do goberno turco en Londres e a partir de 1950, xa en Ancara, nos xornais Halkçi e Ulus, este último o órgano do Partido Popular Republicano (CHP), o partido polo que en 1957 accedeu ao parlamento e do que en 1959 entrou no seu Comité Central, representando aos sectores da esquerda do partido. Foi ministro de traballo entre 1961 e 1965, lexislou para recoñecer o dereito de folga. Secretario Xeral do CHP entre 1966 e 1971 e presidente en 1972.
María Teresa Fernández de la Vega
Traxectoria
Inicia o seu activismo político no PSUC, estando afiliada a esta formación ata 1979. Desde a chegada do PSOE ó poder en 1982 desempeñará diferentes funcións. A partir de 1982 exerce como Directora do Gabinete do Ministerio de Xustiza ata 1985, ano en que é nomeada Directora Xeral de Servizos do Ministerio de Xustiza. En 1986 forma parte do Comité de Cooperación Xurídica do Consello de Europa. En 1990, ingresa na carreira xudicial e é elixida Vocal do Consello Xeral do Poder Xudicial por elección do Senado (1994-1996). O 13 de maio de 1994, o ministro Juan Alberto Belloch desígnaa para ocupar a Secretaría de Estado de Xustiza.
Bülent Ecevit
Traxectoria
En 1974 converteuse en primeiro ministro dun goberno en coalición co Partido de Salvación Nacional de Necmettin Erbakan, anmistía os presos políticos e o 20 de xullo de 1974 de ordenou a intervención militar en Chipre logo de que se producise un golpe de estado dos partidarios da unión con Grecia, o que levou á división da illa e a aparición da República Turca de Chipre do Norte. O 18 de setembro 1974 dimitiu coa pretensión de que se celebrase eleccións que lle permitisen gobernar en solitario, pero Süleyman Demirel, do Partido da Xustiza, conseguiu artellar un goberno polo que o CHP pasou á oposición. Ecevit foi primeiro ministro en dous breves períodos posteriores: entre o 21 de xuño e o 11 de xullo de 1977 e do 5 de xaneiro de 1978 ao 12 de novembro de 1979.
María Teresa Fernández de la Vega
Traxectoria
Deputada a Cortes por Xaén na candidatura do PSOE na lexislatura 1996-2000, sendo reelixida nas eleccións dese último ano pola circunscrición de Segovia. Durante a lexislatura obtén o cargo de Secretaria Xeral do Grupo Parlamentario Socialista. É elixida Deputada ao Congreso por Madrid nas Eleccións Xerais do 14 de marzo de 2004, e o 18 de abril dese mesmo ano é nomeada Vicepresidenta Primeira e Ministra da Presidencia.
Bülent Ecevit
Traxectoria
Tras o golpe de estado militar do 12 de setembro de 1980 dirixido polo xeneral Kenan Evren Ecevit foi encarcerado e suspendido de calquera actividade política de por vida. Un referendo en 1987 permitiu a súa volta á actividade pública e converteuse no líder do Partido da Esquerda Democrática (Demokratik Sol Parti) en 1989. Nas eleccións que se celebraron nos anos seguintes o partido non conseguiu entrar no Parlamento ata 1995 no que superou a barreira electoral.
María Teresa Fernández de la Vega
Traxectoria
María Teresa Fernández de la Vega foi a primeira muller en asumir as funcións de presidente do goberno na historia da democracia española. Foi o 24 de abril de 2004, durante as oito horas que durou a primeira viaxe do presidente Rodríguez Zapatero ó estranxeiro.
Bülent Ecevit
Traxectoria
Nas eleccións de 1999 o seu partido converteuse no primeiro do Parlamento e el foi elixido primeiro ministro dun goberno de coalición co Partido da Nai Patria de Mesut Yılmaz e o Partido Popular Nacionalista de Devlet Bahçeli. O goberno realizou reformas e estabilizou a economía turca en preparación para a apertura de negociacións coa Unión Europea. Malia iso a política económica fixo caer a súa popularidade e forzou novas eleccións en 2002, no que non foi capaz de que o seu partido entrase na Asemblea Nacional e retirouse da actividade política.
María Teresa Fernández de la Vega
Traxectoria
En marzo de 2006 a Vicepresidenta realizou unha xira africana xunto á secretaria de Estado de Cooperación, Leire Pajín, recalando en Kenya e Mozambique, en cuxa capital, Maputo, celebraron o Día da Muller Traballadora e clausuraron o foro ''España-África. Mulleres por un mundo mellor''.
O 20 de outubro de 2010 anunciouse a súa substitución como ministra e o seu ingreso no Consello de Estado de España.
Galardóns
O 7 de outubro de 2006 entregóuselle o Premio Tomás y Valiente en Fuenlabrada.
Fernández de la Vega está titulada en Dereito Comunitario pola Universidade de Estrasburgo e adscrita á asociación Xuíces para a Democracia.
Obras
É autora de La reforma de la jurisdicción laboral e Derechos humanos y Consejo de Europa, entre outras obras.
Ventosa
O termo ventosa pode referirse a:
Toponimia
Escrito con inicial maiúscula, Ventosa, é o nome de numerosas localidades.
Juan Manuel Blanes
miniatura|250px|O Xuramento dos [[Trinta e tres.]] miniatura|[[José Gervasio Artigas|Artigas na Cidadela por Juan Manuel Blanes.]] Juan Manuel Blanes, nado en Montevideo o 8 de xuño de 1830 e finado en Pisa, Italia, o 15 de abril de 1901, foi un pintor uruguaio. En todas as súas obras, dentro do academicismo das reconstrucións históricas e a diferenza dos pintores románticos europeos, buscou valores nacionais íntimos.
San Román, Lugo
Santa Cristina de San Román é unha parroquia do concello de Lugo na comarca de Lugo, na provincia de Lugo. En 2007 tiña 114 habitantes (55 homes e 59 mulleres), dous menos ca en 2006.
Dot blot
Un dot blot ou (slot blot) é unha técnica de bioloxía molecular usada para detectar biomoléculas, como ADN ou proteínas. É unha simplificación dos métodos do northern blot, Southern blot, e western blot (estas técnicas denomínase en conxunto técnicas de blotting ou transferencia). Nun dot blot as biomoléculas que van ser detectadas non se separan primeiro por electroforese, senón que se aplica directamente unha mestura que contén a molécula que debe ser detectada como unha punto ou gota (dot) sobre unha membrana. Isto difire do western blot porque nesta última as mostras proteícas sepáranse primeiro electroforeticamente. Seguidamente faise unha detección por medio de sondas de nucleótidos (para dot blot, northern blot e Southern blot) ou por medio de anticorpos (para western blot).
A técnica ofrece un aforro de tempo significativo, xa que non se require cromatografía nin electroforese en xel, nin os complexos procedementos necesarios, pero non dá información sobre o tamaño da biomolécula diana. Ademais, se se detectan dúas moléculas de diferentes tamaños, aparecerán como un só punto. Por tanto, os dot blots só poden confirmar a presenza ou ausencia dunha biomolécula ou de biomoléculas que poden ser detectadas por sondas de ADN ou anticorpos.
A seguinte imaxe ilustra o resultado obtido ao realizar un protocolo de dot blot no que se fixaron mostras de ADN á membrana, e posteriormente se hibridaron con sondas marcadas radioactivamente específicas de certas rexións do ADN a estudar. Soamente se revelan as mostras portadoras da rexión de interese (puntos escuros). Canto maior é a cantidade do ADN de interese, maior é a intensidade da cor negra.
miniatura|250 px|dereita|Resultado dun dot blot de ADN.
Unha mostra radioactiva pode ser hibridada para permitir a detección da variación entre mostras. O ADN cuantifícase e bótanse en tubos cantidades alicuotas en exceso con respecto ao número das moléculas diana das mostras, como por exemplo 10 µg para un plásmido e 1 µg para un amplicón de PCR. Estas son desnaturalizadas (con NaOH a 95 °C) e engadidas aos pociños onde se aspira a auga ao baleiro (con NaOH e NH4OAc) desde debaixo da membrana (de nailon ou nitrocelulosa).
ASO dot blot
Esta técnica, cuxas siglas ASO veñen do inglés Allele Specific Oligonucleotides (Oligonucleótidos Específicos de Alelos), é unha das metodoloxías que aplican a estratexia dot blot, é dicir, a deposición de mostras coas moléculas de interese sobre unha membrana para, posteriormente, revelar os resultados da presenza ou ausencia dos elementos de estudo mediante marcaxe con sondas dirixidas contra ditos elementos.
Nun caso de detección de alelos, este método consiste en amplificar o ADN de interese (por PCR xeralmente) e fixalo directamente á membrana de traballo (por exemplo con irradiación UV), para logo engadir oligonucleótidos duns 20 pb que son específicos do alelo que quere detectarse. Estes oligos son marcados previamente con radioactividade, fluoróforos ou calquera outro tipo de marcaxe. Trala hibridación, obtéñense os resultados detectando a marcaxe utilizada.
Unha aplicación directa deste protocolo é a detección de mutacións, de maneira que se fixa unha ringleira de mostras, cada unha correspondente a un individuo diferente, do cal se amplificou a rexión de ADN que pode conter ou non a mutación. Primeiramente hibrídanse as mostras cun oligo específico dun dos alelos (o silvestre, salvaxe ou normal, por exemplo) e revélase o resultado. Seguidamente, lávase a sonda e engádese unha nova, específica do outro alelo (o alelo mutado, por exemplo). Aqueles individuos que deran positivo para as dúas hibridacións serían heterocigotos para a mutación (posúen un alelo normal e o outro mutado), mentres que aqueles que soamente presentasen hibridación nun dos casos serían homocigotos para ese caso (para o alelo silvestre ou o mutado). miniatura|dereita|350 px|Exemplo hipotético dun resultado de ASO dot blot.
Na imaxe ilústrase un exemplo di resultado obtido por este procedemento:
Neste exemplo o individuo 1 sería heterocigoto para dito xene (presenta os dous alelos, silvestre e mutante), o individuo 2 sería homocigoto para o alelo silvestre ou salvaxe, o 3 homocigoto para o mutante, e así sucesivamente cos restantes.
Esta técnica é sinxela, barata e rápida se o estudo se realiza sobre un xene que presenta poucas variantes alélicas relevantes (mutacións asociadas a unha doenza, por exemplo), pero nada recomendable se debe rehibridarse demasiadas veces.
Exemplo.
A doenza humana anemia falciforme está causada por unha mutación no codón que codifica o sexto aminoácido da beta-hemoglobina en sangue. A secuencia de ADN normal é G-A-G e codifica o aminoácido glutamato, mentres que a mutación ocasiona un cambio no codón de G-A-G a G-T-G, polo que o glutamato orixinal se substitúe por unha valina na proteína final, alterando a estrutura da proteína. Para detectar a presenza da mutación nunha mostra de ADN pódese usar esta técnica ASO. Podemos deseñar unha sonda para que sexa complementaria á secuencia alterada, normalmente etiquetaríase como “S”. Mentres que como control se deseña outra sonda que hibride coa secuencia normal e neste caso adóitaselle chamar “A”. Cada sonda é totalmente complementaria á súa secuencia diana e únese fortemente a ela, mais ten un desaxuste coa outra secuencia, a do alelo normal, entón isto provoca unha interacción máis feble con esta secuencia. Desta forma, o que se fai é coller un segmento dos xenes que codifican a beta-hemoglobina presentes na mostra de ADN e amplifícase por PCR e o resultado aplícase a unha membrana, tamén hai que separar as febras da mostra de ADN. Unha vez feito isto engádese cada sonda a unha membrana do dot blot. Despois da hibridación pódese discriminar entre as sondas que están unidas completamente e as que presentan desaxuste na súa unión. As que presentan desaxustes son lavadas mentres que as que están unidas completamente permanecen na membrana.
Outros métodos que se poden usar na detección de mutacións son a secuenciación ou a RFLP. Este último ten o inconveniente de que a mutación ten que afectar ao sitio de restrición dun encima. Esta última técnica foi rapidamente substituída pola ASO. A PCR foi tamén adaptada con grande éxito para a detección de polimorfismos pero, debido á simplicidade e versatilidade do método ASO, este séguese usando.
ASO dot blot inverso
miniatura|dereita|350 px|Exemplo de resultado obtido mediante ASO dot blot inverso. Baséase no mesmo procedemento metodolóxico que o ASO dot blot, coa diferenza de que as moléculas fixadas á membrana son agora os alelos, mentres que o ADN do paciente ou individuo a estudar é o que actúa como sonda. Normalmente establécense dúas ringleiras de mostras, cada unha con distintas variantes alélicas normais ou mutantes (cada columna equivale a un alelo na súa versión normal ou mutada). E sobre ditas mostras aplícase o ADN marcado do individuo a estudo. Así, averíguase que alelos presenta en homocigose ou en heterocigose e se iso determinará o desenvolvemento de certa doenza.
A imaxe mostra un posible exemplo de aplicación da técnica:
O paciente do exemplo da imaxe presenta as dúas versións do alelo 1 (logo é heterocigoto para dito xene), soamente posúe a variante normal do alelo 2, de forma que é homocigoto para este caso (ou ben presenta unha deleción nun dos cromosomas de dita rexión de ADN), é homocigoto para o alelo 3 na súa variante mutada, homicigoto para a versión normal dos alelos 4 e 5 etc.
Esta variante da técnica ASO é utilizada cando non se require a análise de moitos pacientes.
Usos da proba do dot blot
A proba de dot blot sensible pode utilizarse para detectar as infeccións pola bacteria Chlamydia trachomatis e outras doenzas de transmisión sexual. O dot blot utilízase para detectar anticorpos antidiaciltrehalosa en pacientes de tuberculose e febre tifoide. A proba do dot blot é especialmente útil en países subdesenvolvidos con sistemas sanitarios deficientes e en rexións que carecen de laboratorios.
Caldas
O topónimo Caldas indica un manancial de auga quente. Pode referirse a:
Amais, como apelido Caldas pode referirse a:
Esai Morales
Esai Manuel Morales, nado o 1 de outubro de 1962 en Brooklyn, Nova York, é un actor estadounidense.
Piérnigas
Piérnigas é un concello español da provincia de Burgos (Castela e León). A súa poboación é de 44 habitantes (INE 2012).
Sirves, Olveira, Ribeira
Sirves é un lugar da parroquia de Olveira no concello coruñés de Ribeira, na comarca da Barbanza. Segundo o padrón municipal (INE 2012) ten 263 habitantes (139 homes e 124 mulleres).
Stephen Hawking
Stephen William Hawking, nado en Oxford o 8 de xaneiro de 1942 e finado en Cambridge o 14 de marzo de 2018, foi un físico teórico, cosmólogo, autor e director de investigación británico. Os seus traballos científicos inclúen unha colaboración con Roger Penrose nos teoremas de singularidade gravitacional no eido da relatividade xeral, e a predicción teórica de que os buratos negros emiten radiación, a miúdo chamada radiación de Hawking. Hawking foi o primeiro en expoñer unha teoría da cosmoloxía explicada pola unión da teoría xeral da relatividade e a mecánica cuántica. Foi un enérxico defensor da interpretación dos universos paralelos da mecánica cuántica.
Foi membro de Honra da Real Sociedade das Artes, membro vitalicio da Academia Pontificia das Ciencias, e Medalla Presidencial da Liberdade, a máis alta condecoración civil dos Estados Unidos. Hawking foi profesor lucasiano na Universidade de Cambridge entre 1979 e 2009 e acadou o éxito comercial con obras sobre ciencia popular nas que expuxo as súas propias teorías e a cosmoloxía xeral. O seu libro, A Brief History of Time apareceu na lista británica dos mellor vendidos de Sunday Times durante 237 semanas.
Hawking sufriu un rara enfermidade de lenta progresión, a esclerose lateral amiotrófica (ELA), tamén coñecida como doenza de Lou Gehrig, que levou varias décadas paralizándoo progresivamente. Comunicábase empregando un único músculo da súa meixela conectado a un dispositivo xerador de voz. Hawking casou dúas veces e tivo tres fillos.
Traxectoria
Os seus pais foron Frank e Isobel Hawking. Tiña dúas irmás máis novas, Philippa e Mary, e un irmán adoptivo, Edward. Da súa familia, Hawking tivo na súa nai, quen era unha activa política, o membro máis próximo. A casa dos seus pais estaba no norte de Londres, pero durante a segunda guerra mundial considerábase que Oxford era un dos lugares máis seguros para ter nenos. Cando tiña oito anos, a súa familia mudouse a St Albans, unha vila a unhas 20 millas ó norte de Londres. Ós once anos Stephen foi á Escola de St Albans, e logo ó Colexio Maior Universitario en Oxford, antigo colexio do seu pai. Stephen quería facer Matemáticas, pese a que o seu pai preferiría Medicina. Como Matemáticas non podía estudarse no Colexio Universitario, optou por Física. Despois de tres anos e moito traballo concedéuselle o título de primeira clase con honores en Ciencias naturais.
Tras obtelo doutoramento pasou a ser Investigador, e máis tarde Profesor nos Colexios Maiores de Gonville e Caius. Despois de abandona-lo Instituto de Astronomía en 1973, Stephen entrou no Departamento de Matemáticas Aplicadas e Física teórica, e desde 1980 ocupa o posto de Profesor Lucasiano de Matemáticas. A Cátedra foi fundada en 1663 con fondos concedidos no testamento do Reverendo Henry Lucas, quen fora Membro do Parlamento pola Universidade. Foi primeiro cuberta por Isaac Barrow, e logo en 1669 por Isaac Newton.
En 1985 foi traqueostomizado e desde entón emprega un sintetizador de voz para comunicarse. Gradualmente foi perdendo o uso dos seus brazos e pernas, así como do resto da musculatura voluntaria, incluíndo a forza do pescozo para manter a cabeza ergueita, con todo o cal a súa mobilidade é practicamente nula (Esclerose lateral amiotrófica, o mesmo caso de Jason Becker). A cadeira de rodas que utiliza en público está controlada por unha computadora que Hawking manexa mediante leves movementos de cabeza e ollos, o que tamén lle permite seleccionar palabras e frases no sintetizador de voz.
Casou por primeira vez en xullo de 1965 con Jane Wilde. Hawking casou por segunda vez coa súa enfermeira - Elaine Mason - o 16 de setembro de 1995. Hawking continúa combinando a vida en familia (coa súa esposa, os seus tres fillos e un neto) e a súa investigación en física teórica xunto cun extenso programa de viaxes e conferencias.
O asteroide 7672 Hawking foi chamado así na súa homenaxe.
Era ateo. Estaba en contra do capitalismo.
Obra
miniatura|200px|Stephen Hawking Hawking traballou nas leis básicas que gobernan o universo. Xunto con Roger Penrose mostrou que a Teoría Xeral da Relatividade de Einstein implica que o espazo e o tempo han de ter un principio no Big Bang e un final dentro de buracos negros. Semellantes resultados sinalan a necesidade de unificar a Relatividade Xeral coa Teoría Cuántica, o outro gran desenvolvemento científico da primeira metade do século XX. Unha consecuencia de tal unificación que el descubriu era que os buracos negros non eran totalmente negros, senón que podían emitir radiación e partículas subatómicas (coñecidas como radiación Hawking) e eventualmente evaporarse e desaparecer. Outra conxectura é que o universo non ten bordos ou límites no tempo imaxinario. Isto implicaría que o modo en que o universo empezou queda completamente determinado polas leis da ciencia.
Currículum
O Profesor Hawking ten doce doutorados honoríficos, gañou o CBE en 1982 e foi designado Compañeiro de Honor en 1989. É o receptor de numerosos premios (por exemplo, o Premio Príncipe de Asturias da Concordia en 1989), galardóns e medallas e é Membro de Honor da Royal Society e da US National Academy of Sciencies.
San Salvador de Muxa, Lugo
San Salvador de Muxa é unha parroquia do concello de Lugo na comarca de Lugo, na provincia de Lugo. No ano 2007 tiña 382 habitantes, deles 194 eran homes e 188 eran mulleres, o que supón un aumento de 1 habitante en relación ao ano anterior, 2006.
Xosé Fernández Lago
Traxectoria
Estudou no Seminario Maior de Santiago de Compostela a comezos da década dos sesenta, e ordenouse sacerdote católico na cidade compostelá en 1967. Posteriormente marchou estudar a Roma, onde se licenciou en Sagrada Escritura polo Pontificio Instituto Bíblico, e onde se doutorou en Teoloxía pola Pontificia Universidade Gregoriana.
Regresou posteriormente a Santiago, onde foi profesor do seminario, vicerreitor nel, cóengo na Catedral e capelán do mosteiro de San Paio de Antealtares. Como docente, impartiu clases de Novo Testamento no Instituto Teolóxico compostelán.
Como tradutor, foi un dos líderes do proxecto de traslado da Biblia ao galego publicado en 1989, onde os autores partiron directamente das fontes gregas e arameas.
Galería de imaxes de Barbadás
Galería de imaxes do concello de Barbadás na provincia de Ourense.
La Vilella Alta
La Vilella Alta é un concello de Cataluña, pertencente á provincia de Tarragona. Está localizado na comarca de Priorat.
Pineda de la Sierra
Pineda de la Sierra é un concello español da provincia de Burgos (Castela e León). A súa poboación é de 99 habitantes (INE 2012).
Arco Ártabro
O Arco Ártabro ou Golfo Ártabro é a denominación que o xeógrafo Otero Pedrayo deu ao litoral formado polas rías de Ferrol, de Betanzos-Ares e da Coruña, que se corresponde co que os xeógrafos grecorromanos Estrabón, Pomponio Mela e Plinio designaron como Portus Magnus Artabrorum. Ten un ancho máximo de 5.800 m. e intérnase uns 5.600 m cara á desembocadura do río Mero na praia de Santa Cristina (Perillo, Oleiros) e forma parte das chamadas Rías Altas (ou Rías Medias, dependendo dos autores ).
Desde unha concepción máis ampla deste accidente xeográfico, tamén se considera que o Golfo Ártabro abrangue todo o entrante que fai o océano na costa entre o Cabo Prior, en Ferrol, e o Cabo de Santo Hadrián, en Malpica. miniatura|esquerda|[[Ría de Ferrol.]]
Xeografía
Comprende os arciprestados de Ferrol, Xuvia, Bezoucos, Pruzos, Cerveiro, Xan Rozo, Abegondo e Faro.
Caracterízase pola súa apertura ao mar, a modo dun anfiteatro, pechado polos montes da Zapateira, O Xalo, Castromaior, Tieira, O Gato, Queixeiro, Capelada e Forgoselo, e abertas ás rías. Estas rías son de augas tranquilas e costa baixa no interior e grandes acantilados nos seus cabos.
No interior os vales dos ríos Mero, Mendo e Mandeo dividen o territorio. O val do Mero é de maior entidade, os outros dous mais estreitos e os vales dos ríos Lambre, Baxoi e o Eume.
A xeoloxía da comarca caracterízase por comporse de grandes franxas orientadas norte-sur alternando granitos e xistos, localizándose pequenos xacementos de estaño (Arteixo), volframio (Culleredo) e ouro (Covas e Carral) asociados aos granitos.
A parte sur do Arco Ártabro é unha comarca natural coñecida como As Mariñas Coruñesas, dunha área xeográfica delimitada nitidamente pola morfoloxía do terreo. As terras das Mariñas Coruñesas, agás o concello da Coruña, xunto co concello de Sobrado forman a Reserva da biosfera As Mariñas Coruñesas e Terras do Mandeo. As partes central e norte do Arco Ártabro corresponden coas terras centrais e meridionais de Ferrolterra.
Historia
miniatura|esquerda|250px|Mapa de [[1586 (o norte está abaixo).]] Correspóndese co que os xeógrafos grecorromanos Estrabón, Pomponio Mela e Plinio designaron como Portus Magnus Artabrorum. Estrabón fala no libro III da súa Xeografía de que "os ártabros teñen moitas cidades situadas nun golfo que os navegantes chaman porto dos ártabros". Porén, hai quen interpreta que "porto" só pode designar unha poboación e que este texto debe referirse a unha cidade na que, posibelmente, os romanos pretenderon construír un porto moi grande, e que este plano se desbaratou debido ás guerras púnicas.
Consonte o que é típico na Galicia da Idade de Ferro existen restos arqueolóxicos que amosan unha gran concentración de pequenos núcleos poboacionais indíxenas. Entre eles, os autores clásicos destacan Adobrica, Flavia Lambris ou Flavium Brigantium.
Polo xeral trátanse de castros de pequeno tamaño cunha media de superficie de pouco mais de 0,5 Ha. Entre eles consérvanse restos de castros de distintas tipoloxías: castros de interior e castros costeiros. En ambos os tipos predomina a existencia dun só recinto defensivo. Os de interior sitúanse en cotas de altitude media e con febles sistemas defensivos.
Como excepción existen algúns castros localizados en lugares elevados, nas cabeceiras dos vales cunha finalidade e estrutura defensiva mais definida. miniatura|esquerda|Porta de acceso á croa do [[Castro de Elviña.]] Os castros costeiros sitúanse en penínsulas e concentran as súas obras defensivas no istmo.
Entre os numerosos castros pódese falar do Castro de Elviña, Castro de Meirás, Castro de Nostián, Castro da Pastoriza, Castro de Castromaior ou Castro de Lobadiz.
Tamén se atoparon restos de villae romanas que foron obxecto de estudo: a Vila romana de Centroña, a Vila romana de Novelle, a Vila romana de Cambre ou entidades poboacionais rurais máis pequenas coñecidas como vicus, como as atopadas en Carral, Callobre, Sosmelle, Fene...
A poboación indíxena quizais estivese composta por xentes diversas pero todas elas pertencentes ao pobo ártabro, asentado nun espazo definido e cunhas manifestacións culturais comúns (como así nolo fai saber a arqueoloxía cos achados cerámicos e de ourivaría).
Como debeu ocorrer na maioría dos lugares da actual Galicia o proceso de romanización desenvolveuse dun xeito pacífico, un proceso no que houbo un primeiro momento en que os romanos respectaron as estruturas sociais indíxenas, estruturas que co tempo foron adaptando e transformando para adecualas á propia estrutura do Imperio. Este proceso deu como resultado unha sociedade galaico-romana que protagonizou a última etapa da Cultura castrexa. miniatura|esquerda|Mapa das rías do Burgo, Betanzos e Ferrol, 1767-8. miniatura|300px| CÔTES D ' E S P A G N E PARTIE DE LA GALICE depuis le CAP ORTEGAL jusqu'au CAP SILLEIRO, 1793. O proceso de romanización da zona faise patente a través de moitas evidencias (cambios nos deseños urbanísticos, adopción de costumes e deuses romanos, uso de técnicas decorativas romanas...).
No eido da relixión produciuse unha asimilación entre o panteón oficial romano e as divindades indíxenas. As inscricións feitas nas aras votivas atopadas na zona son a fonte máis importante para o estudo deste proceso de asimilación da cultura romana. Na actual cidade da Coruña atopáronse aras dedicadas aos deuses Fortuna, Neptuno, Marte e Xúpiter, mentres no rural atopáronse catro aras todas elas dedicadas a Xúpiter. Preto da igrexa de Meirás atopouse a única ara con inscrición dedicada a un deus do panteón indíxena COSUS ADAVINIAGUS, sendo Cosus unha divindade guerreira asimilable ao deus Marte. A onomástica que aparece nelas tamén serve como medidor do grao de romanización das comunidades indíxenas. En comparación con outras zonas rurais do noroeste peninsular a onomástica indíxena ten moi pouca presenza en detrimento dos nomes romanizados.
Taxáceas
As taxáceas (nome científico Taxaceae) son unha familia de coníferas da orde Cupressales. Teñen follas lineais, aplanadas, enteiras, agudas no ápice, son de óvulos solitarios sen conos, e sementes cunha cuberta externa dura asociada a un arilo carnoso usualmente brillantemente colorido. Son maiormente do hemisferio norte. En Galiza só temos un representante autóctono: o teixo europeo.
Descrición
Árbores de tamaño pequeno a moderado ou arbustos, usualmente non resinosos ou lixeiramente resinosos, con fragrancias ou non. Madeira sen canles de resina. Follas simples, persistentes por moitos anos, dispostas en espiral (oposta nunha especie), moitas veces tortas de xeito que semellan dísticas, lineais, aplanadas, enteiras, agudas no ápice, cunha ou ningunha canle de resina. Dioicos (raramente monoicos). Estróbilos de microsporanxios con 6-14 microsporofilos, microsporanxios 2-9 por microsporofilo, arrranxados radialmente arredor do microsporofilo ou limitados á súa superficie abaxial, pole sen "sacca". Óvulos solitarios e sen conos, sementes cunha cuberta exterior dura, asociada a un arilo carnoso usualmente brillantemente coloreado, cotiledóns 2 (ocasionalmente 1 ou 3).
Ecoloxía
Maiormente do hemisferio norte, estendéndose desde o sur de Guatemala até Xava, cun xénero endémico de Nova Caledonia. Tenden a medrar en locais húmidos do fondo dos vales onde se acumula a follada.
Filoxenia
Taxaceae é un xénero infrecuente entre as coníferas xa que a súa semente fica solitaria non está asociada a un cono (piña), senón a un arilo, unha envoltura carnosa da semente. Algúns botanistas sistemáticos tiraron a esta familia dentro das coníferas porque en realidade carecen de conos ou piñas. Porén a embrioloxía, a anatomía da madeira, a química, e maila morfoloxía da folla e do pole demostran a ligazón coa familia das coníferas. O cono crese que se perdeu.
As secuencias de ADN, a morfoloxía, a anatomía, e a química dos alcaloides dividen a familia en dous clados, un que inclúe a Taxus, Austrotaxus e Pseudotaxus, e o outro que comporta a Torreya e mais a Amentotaxus. A familia está aparentemente máis achegada a Cephalotaxaceae, unha familia monoxenérica do leste de Asia que ten óvulos pareados asociados a un pequeno crecemento considerado unha escama do cono reducida e que medra ao longo do eixo do cono. Usualmente só unha das dúas sementes madurece, e desenvolven unha cubierta externa zumarenta que se asemmela, mais non é homóloga, ao arilo das taxáceas. As sementes solitarias e como ocorre coas drupas de moitas Podocarpaceae tamén se asemellan ás sementes ariladas das taxáceas, mais os datos de secuencias de ADN indican que a carnosidade apareceu máis dunha vez (Stefanovic et al. 1998).
Importancia económica
Taxus é amplamente cultivado coma ornamental e para madeira en América do Norte e Europa. É unha das madeiras de coníferas máis finas empregada en moblaxe de alta calidade. Torreya é menos importante coma ornamental, mais a súa madeira, a súa semente comestíbel, e mailo o aceite da súa semente son moi valorado en Asia.
Taxus contén taxol, un dos moitos alcaloides altamente velenosos en follas, talos e sementes. A potente actividade antimicótica do taxol fai que teña potencial uso coma composto na quimioterapia (tratamento do cancro).
Emilio Novás
Emilio Novás Naya, nado en Vilaboa (Culleredo) o 25 de abril de 1905 e finado o 29 de outubro de 1937, foi un sindicalista e militar galego.
Traxectoria
miniatura|Monumento en [[Oza, A Coruña|Oza ós ocupantes da embarcación "La Libertaria", obra de Jorge Pastor.]]
Veciño de San Pedro de Nós, cociñeiro, afiliado á CNT. Formouse sindicalmente en Cuba, de onde foi deportado nos primeiros tempos da II República. Foi moi activo nas organizacións campesiñas da CNT nos arredores da Coruña e participou na creación da Federación Comarcal de Campesinos en San Pedro de Nós, en xullo de 1932. Polas súas actividades revolucionarias neste período cumpriu condena no Penal de Burgos, ata a amnistía despois da vitoria da Frente Popular. Colaborou nos periódicos da CNT Solidaridad Obrera e Solidaridad.
Participou na resistencia contra o golpe militar en xullo de 1936, estivo agochado na Coruña ata que en xaneiro de 1937 conseguiu fuxir cara Asturias no barco “La Libertaria”. Alí ingresou na Agrupación Confederal Galaica en Asturias e alistouse para combater no Batallón Galicia en xaneiro de 1937, onde foi capitán.
Morreu no Alto do Acevo cando regresaba a Galicia despois da caída da fronte asturiana o 29 de outubro de 1937.
Decamerón
O Decamerón (en italiano Decamerone ou Decameron, do grego antigo, deka = dez; hemeron = día) é unha colección de relatos, escrita no Trecento por Giovanni Boccaccio. Aínda que o autor emprega o vocábulo novella, o termo non corresponde ao que en galego se entende por unha novela, en todo caso correspondería a unha novela breve.
O libro recolle as narracións dun grupo de mozos, sete mozas e tres mozos, que refuxiados fóra da cidade (por dez días), escapando da peste negra do 1348, para se entreter contan, por quendas, con talante humorístico e, con frecuencia cheos do erotismo bucólico da época. Por este último aspecto, o libro foi cualificado de inmoral ou de escandaloso, sendo, en diferentes momentos, ben censurado ou ben inaxeitadamente considerado na historia da literatura.
O Decamerón tamén foi difundido en versións cinematográficas, por diversos directores, entre os que salienta Pier Paolo Pasolini. miniatura|300px|Os dez mozos protagonistas do Decamerón en pintura de [[Xavier Winterhalter, Colección privada.]]
Foi traducida ao galego por Moisés Barcia Rodríguez no 2006.
Título
No inicio da súa obra Boccaccio escribe: "Comeza o libro chamado Decamerón denominado príncipe Galeotto, no cal se conteñen cen novelas en dez días por sete donas e tres mozos" (<Comincia il libro chiamato Decameron cognominato prencipe Galeotto, nel quale si contengono cento novelle in diece dì dette da sette donne e da tre giovani uomini>.)
Decamerón deriva do grego e literalmente significa "dez días", aludindo ao Hexameron ("seis días") de Santo Ambrosio. En realidade o tempo que os mozos pasan no campo son 14 días, xa que o venres dedícano ao rezo e o sábado, as rapazas, ao coidado persoal.
A obra recibe aínda unha especie de sobrenome: "príncipe Galeotto", unha personaxe do ciclo bretón, da novela cortés, que fixo de intermediario nos amores entre Lanzarote e Xenebra. Ademais "Galeotto" fai referencia tamén a un famoso verso do V canto do 'Inferno de Dante Alighieri: "Galeotto era o libro e quen o escribiu" (Galeotto fu 'l libro e chi lo scrisse), verso co cal Francesca termina a súa narración.
Estrutura
Polo demais, Boccaccio coidou moito os pequenos detalles; por exemplo xa pola súa escolla de nomes podemos captar cal é o carácter e a función da personaxe: Dioneo do grego "día novo" alude a unha vida diversa e de feito o mozo se rebela contra o grupo; porén, Panfilo, do grego "todo amor", narrará, con frecuencia, relatos cheos de carga erótica.
Contorno
A obra está traballada tendo en conta o contorno. Este é todo o que está fóra dos propios relatos, especialmente a Florencia degradada pola peste, que se contrapón ao grupo dos dez mozos de elevado rango retirados para o campo, fuxindo do contaxio.
Castelo de Navia
O castelo de Navia é unha fortaleza medieval situado no centro urbano de Navia de Suarna.
Decamerón
Contorno
Por iso, Boccaccio, no inicio da obra, realiza unha longa e detallada descrición da doenza que golpea Florencia, inspirada na propia experiencia persoal do autor (mais en parte usou a Historia Langobardorum de Paulo Diácono), epidemia que, á parte de decimar a poboación, destrúe todas as normas sociais, aqueles usos e costumes que lle eran tan queridos. En contraste, os mozos crean unha sorte de realidade paralela, case perfecta, para demostrar como o ser humano, con axuda das propias forzas e da súa intelixencia, é capaz de dotar de orde ás cousas, o que posteriormente será un dos temas fundamentais do humanismo. En contraposición ao xeito uniforme dos xoves, sitúanse as "novelas" que gozan de vida autónoma: a realidade mostrada é a dos mercadores e da burguesía, que representan a heteroxeneidade do mundo e a saudade polos valores que estaban en camiño de ser destruídos para sempre. Os protagonistas son moitos, mais todos teñen en común a determinación de realizarse por medio das propias forzas.
Castelo de Navia
Situación
Sitúase no concello lugués de Navia de Suarna, ao nordeste da vila, sobre un risco de lousa dende o que domina o paso do río, que nese lugar é posible a través dunha fermosa ponte altomedieval.
Decamerón
Contorno
Todo isto é o que fai do Decamerón unha obra única, pois non é unha simple colección de relatos, senón que están todos unidos entre si como se fose a través dunha cornixa, o que converte a obra nunha especie de novela.
Castelo de Navia
Historia
A súa orixe remóntase ao século XI. No ano 1037 Rodrigo Gutiérrez entregouno como dote a súa esposa Senior. Co tempo pasou a mans dos Osorio e dos Altamira. No ano 1467 os Irmandiños destruíron o castelo, que foi reconstruído tempo máis tarde. Pasou despois a mans dos Losada Quiroga e a dos Freire de Andrade. Finalmente acabou nas mans do cura Manuel López Armesto que transformou o castelo nun edificio de vivendas, tal e como permanece hoxe en día.
Decamerón
A moral no Decamerón
miniatura|300px|[[Sandro Botticelli, Historia de Nastagio degli Onesti, 1487, Museo do Prado, 3º cadro. O episodio nárrase na Vª Xornada, novela 8, do Decamerón.]] No Decamerón o tema da loucura aparece con frecuencia, entretecéndose, inevitabelmente, con outros temas, como a befa, o escarnio e a burla. Un dos aspectos máis interesantes, porén, é o da loucura de amor, pola cal un dos amantes chega moi logo á morte.
Banesto
O Banco Español de Crédito (coñecido como Banesto, acrónimo de Banco Español de Crédito) foi unha compañía bancaria española fundada en 1902 en Madrid. Estivo controlada nun 89,74% polo Banco Santander até a fusión por absorción realizada pola mesma entidade en maio de 2013. Como consecuencia, Banesto quedou extinto como entidade.
Coa fusión xurídica, comezou un período de transición de marca no que se reflectiu a vinculación de Banesto co Banco Santander, aínda que as oficinas seguiron operando como Banesto. Unha vez finalizado este período de transición, en decembro de 2013, tódalas oficinas de Banesto adoptaron a imaxe de marca Santader. En 2014, culminou a integración tecnolóxica.
miniatura|dereita|250px|Imaxe dunha oficina de Banesto en [[Barcelona.]]
Decamerón
A moral no Decamerón
O amor para Boccaccio é unha forza insuprimíbel, motivo de deleite, máis tamén de dor, que opera entre os máis diversos estratos sociais, polo cal con frecuencia choca con prexuízos culturais e de costumes. A virtude, neste contexto non é a fortificación do instinto, senón a capacidade de calmar e dominar os impulsos naturais.
Durante toda a IV xornada se narran "novelas" que tratan de amores que "tiveran un final desgraciado" (che ebbero infelice fine): trátase de historias nas que a morte dun dos amantes é inevitábel porque as leis da Fortuna triunfan sobre as naturais do Amor. Ao longo do día, as novelas 3, 4 e 5 representan un tríptico que ilustra, de xeitos diversos, o amor como loucura. O elemento común é a presenza da Fortuna conxugado con diversidade de condicións sociais: prevalece, porén, o tema do amor que salta as leis da casta e do matrimonio, que mostra unha loucura social e motivo de escándalo.
Un exemplo xorde na Vª novela da IVª xornada, na historia de Lisabetta da Messina e o xarrón de basilico. Neste relato desenvólvese o contraste Amor/Fortuna: Lorenzo é un simple mozo de tenda, fermoso e xentil, con todas as cualidades da cortesía para suscitar o amor; Lisabetta, que pertence a unha familia de mercadores orixinaria de San Gimignano, encarna a enerxía heroica do que se resiste ás adversidades da fortuna, tan só coa forza do silencio e do choro; os seus tres irmáns son os garantes do "onore" da familia, e non toleran o matrimonio da irmá con calquera de rango inferior. Son obrigados a intervir para repor as cousa en orde e para restabelecer o equilibrio subvertido pola tolemia amorosa de Lisabetta.
Na cultura popular
Diversos directores cinematográficos realizaran versións do Decamerón. En 1971, en Il Decameron, o poeta Pier Paolo Pasolini rodou un filme inspirado en nove relatos desta obra de Boccacio, que se considera unha obra mestra.
Castelo de Navia
Descrición
Nel mestúranse elementos antigos con feísmos e amaños modernos. A construción de orixe no século XI foi completamente reedificada no século XV e na actualidade está completamente deformada para facer dela vivendas particulares.
Vilasantar
miniatura|300px|Mapa de Vilasantar coas súas parroquias. miniatura|Vilasantar no [[Diccionario geográfico-estadístico-histórico de España y sus posesiones de Ultramar de Pascual Madoz (1850).]]
Vilasantar é un concello da provincia da Coruña, pertencente á comarca de Betanzos.
Situación
O concello de Vilasantar está situado no sur da Comarca de Betanzos, entre as cidades de Santiago, A Coruña e Lugo, a uns 40 km en liña recta das tres. Limita ao norte cos concellos de Curtis e Oza-Cesuras, ao oeste co concello de Mesía, ao leste co de Sobrado e ao sur co de Boimorto. A súa superficie é de 59,2 km². A capital é Ru.
Orografía
Sitúase nunha zona de altitude media. A maior parte do concello sitúase entre os 400 e os 500 metros sobre o nivel do mar. O punto máis alto do concello atópase no Seixo, con 594 metros.
Hidrografía
esquerda|miniatura|Río Cabalar ao seu paso por Présaras Ten grande importancia o río Tambre (que delimita a fronteira sur co concello de Boimorto) e os seus afluentes. Entre eles destacan o Cabalar e o río das Gándaras.
Demografía
Segundo o Instituto Nacional de Estadística, en 2018 tiña 1.225 habitantes, 645 homes e 580 mulleres. A poboación sofreu un descenso do 70% dende 1950, cando o concello contaba con 4.094 habitantes. No tocante ás vivendas, en 2011 había no concello 998 edificacións, a metade delas construídas antes de 1950, e delas, 267 anteriores a 1900.
Historia
miniatura|[[Mosteiro de Santa María de Mezonzo]]
Prehistoria
Da época prehistórica consérvanse numerosos megálitos e mámoas:
Da cultura castrexa consérvanse máis dunha ducia de castros como os de Ril, Vilariño, Follente, Armental ou o de As Corredoiras.
Idade Antiga
Da romanización hai restos do campamento romano da Ciadella, o máis extenso dos descubertos en Galicia, entre os concellos de Sobrado e Vilasantar. Ademais, hai evidencias de que a medorra de Fanegas albergou unha construción romana sobre a antiga mámoa. Nas proximidades do campamento atópase tamén a necrópole da Areosa.
Idade Media
No transcurso da Idade Media estas terras pertencían ao condado de Présaras, que tivo a súa orixe nas praessurae romanas, terras desertas ofrecidas aos colonos para que as cultivasen e poboasen.