cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Movella grande
Reprodución
Poñen os ovos a finais de maio ou en xuño. As postas constan dun ou dous ovos ovais marróns oliváceos con manchas negras, que deben incubarse durante 24 ou 25 días, tarefa na cal colaboran ambos os proxenitores por quendas. O niño sitúano xeralmente en costas de lagos con bastante pendente, nas que os adultos poden mergullarse na auga rapidamente se vén algún predador. Os ovos teñen unhas dimensións de 88×55 mm e cando poñen dous ovos fano cun intervalo de separación dun a tres días, e eclosionan asincronamente. Os polos acabados de eclosionar son de cor negro feluxe e teñen o ventre branco. Ás poucas horas de eclosionaren, os pitos abandonan o niño cos pais, nadando preto deles e ás veces montándose no lombo dos pais. Os pais e os polos ao principio permanecen en augas pouco profundas de baías illadas, onde os pais poden defender mellor as crías. Os polos poden facer pequenos mergullos desde o seu primeiro día, pero fan mergullos máis profundos a medida que medran. Tardan en emplumar de 70 a 77 días. Xeralmente só crían unha camada. Ambos os pais alimentan os fillos con presas vivas desde que eclosionan ata que empluman e cando teñen dous meses empezan a alimentarse e defenderse por si sós. Os pais capuran pequenos peixes e lévanllos en posición transversal no bico, chama os fillos e achégase a ele coa cabeza baixa para que os polos poidan agarrar o peixe. Se a comida é escasa, a cría pode loitar intensamente, e a miúdo só sobrevive unha cría. Os polos abandonan os territorios de cría antes de que se empece a formar o xeo en outono. Estimouse que unha parella de movellas que críen dous polos aliméntanos con 423 kg de peixe durante os cinco meses e medio que pasan no territorio de reprodución. Algunhas movellas grandes chegan a vivir 20 anos ou máis, e a idade máxima rexistrada foi de 29 anos e 10 meses.
Vocalizacións
A movella grande produce varias vocalizacións, as máis comúns das cales son o trémolo, o yodel, o laio, e o ouleo. Cada unha destas chamadas comunica unha mensaxe distinta. A frecuencia coa cal vocalizan varía segundo o momento do día, o tempo climatolóxico, e a estación. É unha ave máis activa vocalmente entre mediados de maio e mediados de xuño. O laio, o yodel e o trémolo son chamadas que fai máis de noite que polo día; as chamadas ocorren máis frecuentemente con temperaturas frías e cando chove pouco ou nada.
O trémolo, ás veces chamado “riso”, caracterízse pola súa cualidade de curtas vacilacións da voz. Adoitan utilizar esta chamada para indicar angustia ou alarma causadas por disputas territoriais ou ameazas percibidas. Emiten unha trémola serie de ata dez notas bastante altas, como un (hu)-heheheheheheha. Tamén a usan para comunicar a súa presenza a outras movellas cando chegan a un lago, xeralmene cando van voando por riba dos outros. É a única vocalización que usan mentres están a voar. O trémolo ten tres niveis e intensidade que se correlacionan con nivel de angustia do animal, e os tipos diferéncianse polas frecuencias cada vez máis altas do ton que se engaden á chamada.
O yodel (canto tirolés) é unha longa e complexa chamada que fai só o macho. Utilízase para establecer as fronteiras territoriais e en confrontacións territoriais, e a lonxitude da chamada corresponde ao nivel de agresividade da movella. As frecuencias dominantes no yodel indican a masa corporal e, por tanto, a saúde dos machos. Un macho que ocupa un novo territorio parece alterar o seu yodel para que sexa claramente distinguible do que facía o anterior dono do territorio.
O laio (wail) dunha movella é unha longa chamada que consta de tres notas, e a miúdo compárase ao ouveo dun lobo. Usan esta chamada para comunicar a súa localización a outras movellas. Emítena e devólvena entre a parella reprodutora ou entre un adulto e os seus polos, xa sexa para manteren o contacto ou como un intento de aproximárense despois de estaren separadas. É algo así como un forte aaoo, wii-wea wii-wea wii-wea, ou ooo-aaah-éééé.
O ouleo (hoot) é unha chamada tenue e curta e é outra forma de chamada de contacto. é unha chamada máis íntima que o laio e utilízase exclusivamente entre pequenos grupos familiares ou bandadas. Fana para deixar que outras familias ou membros da bandada saiban onde están. Pode oirse a miúdo cando o adulto quere xuntar os polos para alimentalos.
Predadores e parasitos
As movellas grandes adultas teñen poucos predadores, aínda que as aguias de cabeza branca Haliaeetus leucocephalus atacan as aves que está incubando. Tamén se teñen observado ataques de tiburóns en inverno. Cando un predador se aproxima (ao niño ou á propia ave), a movella grande ás veces ataca o predador correndo cara a el e tratando de cravarlle o seu peteiro similar a unha daga, apuntando ao abdome do predador ou á parte posterior da cabeza ou pescozo.
Os ovos poden comerllelos varios mamíferos, como visóns americanos, mofetas, londras, raposos e mapaches; este último é o responsable de case o 40% de todos os fracasos na reprodución. Aves como algunhas gaivotas, corvos grandes e corvos americanos comen ovos que non están vixiados. Como os seus niños están na beira da auga, os ovos son especialmente vulnerables se o adulto está ausente.
Os polos poden ser vítimas das tartarugas Chelydra serpentina, gaivotas grandes, aguias de cabeza branca, e grandes peixes como o lucio e o Micropterus salmoides. A aguia especialmente é un predador significativo dos polos.
Os parasitos internos da movella grande son moitas especies de vermes, como os trematodos, cestodos, nematodos e acantocéfalos. Uns altos niveis de vermes poden ser o resultado de cambios na alimentación debido a unha escasa dispoñibilidade de peixes, e poden causar doenzas e morte. Detectáronse nesta movella infeccións protozoarias como a causada por Eimeria gaviae e a malaria aviaria. A mosca negra Simulium annulus está estreitamente asociada coa movella grande, porque é atraída polas secrecións da glándula uropixial da ave e por sinais visuais e táctiles. Esta mosca é prexudicial para as movellas, que son os seus hóspedes favoritos, que transmiten parasitos sanguíneos e virus, e causan o abandono de niños cando hai moitas. Entre os parasitos externos están os piollos das plumas Ischnocera, aínda que estes non se encontran na cabeza da ave.
O botulismo, adquirido ao comer peixe infectado, pode orixinar a parálise e o afogamento. A asperxilose é outra causa de delgadez extrema e morte. Os gromos destas doenzas ás veces causan miles de mortes.
Status e conservación
Desde 1998, a movella grande é considerada especie con "Preocupación menor" na Lista de especies ameazadas da IUCN, xa que ten unha ampla área de distribución, de máis de 20 000 km2, e porque ten unha tendencia poboacional estable. Ademais, tamén ten un gran tamaño de poboación de 612 000 a 640 000 individuos. A poboación reprodutora estimada vai de 1 400 a 2 600 individuos maduros en Europa. Aproximadamente a metade da poboación reprodutora de Norteamérica encóntrase en Ontario con 97 000 parellas territoriais, e no Quebec con 50 000 parellas territoriais. Uns 2 400 individuos aparecen nas provincias marítimas do Canadá (Nova Escocia e Nova Brunswick). Na Columbia Británica hai 25 000 parellas territoriais. No alto norte do Canadá, hai unhas 50 000 parellas territoriais, e de 12 500 a 15 000 nas provincias das praderías: Alberta, Manitoba e Saskatchewan. Nos Estados Unidos, a maior poboación reprodutora está presente en Alasca con de 3 600 a 6 000 parellas territoriais. Na rexión dos Grandes Lagos estadounidense hai de 5 900 a 7 200 destas parellas, o que supón a metade da poboación reprodutora dos Estados Unidos. Hai unhas 100 parellas territoriais nos estados do noroeste de Washington, Idaho, Montana e Wyoming. Unhas 2 250 parellas territoriais encóntranse en Nova Inglaterra e Nova York. En inverno, de 3 500 a 4 500 individuos encóntranse no Reino Unido, e un número menor encóntrase na liña costeira de Europa occidental e en Islandia. Ao longo da costa do Pacífico, viven de 184 000 a 189 000 adultos e de 31 000 a 32 000 xuvenís, e ao longo da costa atlántica de 423 000 a 446 000 adultos e de 72 000 a 76 000 xuvenís.
A especie está no Apéndice II da Convención para a Conservación de Especies Migratorias de Animais Salvaxes, e no Artigo I da Directiva de Aves da Unión Europea. É unha das especies ás cales se aplica o Acordo sobre a Conservación de Aves Acuáticas Migratorias Africano-Euroasiáticas (AEWA). En Europa aparece en 20 Zonas Importantes para a Conservación das Aves, como Irlanda, Svalbard, Noruega continental, Islandia, España, e o Reino Unido. É tamén unha especie na lista de 83 ZEPAs da rede Natura 2000 da Unión Europea. O Servizo Forestal dos Estados Unidos designou a movella común como especie con status especial, e na rexión dos Grandes Lagos superiores dos Bosques Nacionais de Huron-Manistee, de Ottawa e Hiawatha designouse como especie sensible gardabosques rexional.
A área reprodutora da movella grande desprazouse ao norte; a especie reproducíase máis ao sur ata Iowa hai un século. Foi afectada negativamente pola chuvia ácida e a polución, e o envelenamento por chumbo por causa das chumbadas usadas na pesca (especialmente as que son do tamaño das pedriñas que a ave inxire ) e a contaminación por mercurio como residuo industrial. Os metais pesados como o mercurio poden ser parcialmente retirados polos procesos biolóxicos como a excreción ou deposición nas plumas, pero os seus efectos adversos son magnificados pola concentración dos elementos tóxicos en órganos como o fígado. As cascas dos ovos poden tamén conter metais contaminantes, que orixinan unha produtividade reprodutora baixa. Os altos niveis de metais pesados están ligados con que as movellas se encontren en peores condicións, e os machos son máis afectados porque comen peixes máis grandes.
A movella grande enfrontouse tamén a un declive na súa área reprodutora debido á caza, predación e flutuacións do nivel da auga ou asolagamentos. Fixéronse algúns intentos ambientalistas para incrementar o éxito na nidación mitigando os efectos dalgunhas destas ameazas, principalmente a depredación terrestre e as flutuación no nivel das augas nos territorios de reprodución da movella. Ademais, proporcionáronse plataformas flotantes artificiais para a nidación para a movella grande nalgúns lagos para reducir o impacto dos cambios no nivel das augas debido aos encoros e outras actividades humanas. A movella grande abandona os lagos que non lle proporcionan un hábitat axeitado para a nidación debido ao desenvolvemento urbanístico ou económico na súa liña costeira. Póñena en perigo as embarcacións persoais e barcas a motor que poden afogar os polos noviños, arrastrar os ovos á auga, ou asolagar os niños. Aínda se considera unha especie damnificada en Alasca pola catástrofe da vertedura de petróleo do Exxon Valdez.
Na cultura
miniatura|150px|O Cassell's book of birds (Libro das aves de Cassel), ca 1875
As vocalizacións e aspecto da movella grande fixeron dela un personaxe que aparece en moitos contos dos indíxenas americanos. Un exemplo é unha historia dos ojibwe sobre unha movella que creou o mundo, e unha saga dos micmac na que intervén Kwee-moo, unha movella que era un mensaxeiro especial do heroe tribal Glooscap (Glu-skap). O conto do colar da movella ten moitas versións entre os pobos nativos da costa do Pacífico norteamericana. A tribo dos delaware do leste de Norteamérica e os buryats de Siberia tamén crearon historias nas que intervén a movella.
A movella grande era comida nas illas de Escocia desde o Neolítico ata o século XVIII, e a grosa capa de graxa que ten baixo a pel utilizábase para curar a ciática.
A movella grande aparece nas moedas canadenses dun dólar, chamadas popularmente loonies polo nome en inglés do animal, loon, e tamén en series antigas de billetes de 20 dólares canadenses. É a ave provincial de Ontario. Foi designada ave do estado de Minnesota en 1961, e tamén aparece na moeda conmemorativa dun cuarto de dólar correspondente a ese estado. Un club da Liga maior de fútbol estadounidense (Major League Soccer), o Minnesota United FC utiliza a movella no seu escudo e nome popular.
A chamada de laio da movella utilizouse moito en películas e televisión para evocar a natureza salvaxe e suspense, e menciónase en cancións como "Old Devil Moon" ("wanna laugh like a loon").
A movella grande é un personaxe central no argumento da novela para nenos Great Northern? de Arthur Ransome de 1947, onde os conservacionistas triunfan ante os coleccionistas de ovos, unha actividade que daquela non se consideraba moi nociva.
Na película de 2016 de Pixar Finding Dory (Buscando a Dory), convencen a unha movella algo desleixada e parva chamada Becky para que use un cubo para axudar a dous dos principais personaxes, Nemo e Marlin, a entrar nun instituto de vida mariña onde Dory está atrapada. As movellas tamén aparecen na película de 1981 On Golden Pond (Na lagoa dourada).
Historia de Romanía
Dacia
Artigo principal: Dacia
Sacarrollas
miniatura|200px|Sacarrollas sinxelo. miniatura|Sacarrollas de ás. O sacarrollas é un instrumento consistente nunha hélice metálica cun mango ou panca que se inventou para poder quitar as rollas ós frascos e botellas de viño e xaropes embotellados. Os sacarrollas fabrícanse en materiais tan diversos como plástico, metal ou madeira pero a espiral sempre é de aceiro. Existen os nomes dialectais tirarrollas e tirabuxón.
Historia de Romanía
Dacia
O territorio da actual Romanía estivo habitado cando menos o 513 a.C. polos getae-dacios, unha tribo tracia. Sobre o liderado de Burebista (70-44 a.C.), os dacios tornáronse nun estado poderoso que ameazaba mesmo os intereses rexionais dos romanos. Xulio César pretendía iniciar unha campaña contra os dacios, mais foi asasinado en 44 a.C. Algúns meses despois, Burebista compartillaba do mesmo destino, asasinado polos seus propios nobres. O seu poderoso estado dividiuse en catro e non se unificou de novo ata o ano 95, no reinado de Decebalus. O estado dacio mantivo unha serie de conflitos co Imperio Romano en expansión, e foi finalmente conquistado en 106 d.C. polo emperador romano Traxano, durante o reinado do rei dacio Decebalus. Diante de sucesivas invasións dos godos e cárpitas, a administración romana retirouse dous séculos máis tarde.
Sacarrollas
Tipos
Existen diferentes tipos de sacarrollas:
Historia de Romanía
Romanía na Idade Media
Múltiples ondas de invasións sucedéronse, como a dos eslavos no século VI, dos búlgaros e maxiares no século IX e dos tártaros no século XIII.
Creáronse moitos pequenos estados locais, mais apenas no século XIII os principados maiores de Moldavia e de Valaquia xurdiron para enfrontar o perigo dunha nova ameaza, a dos turcos otománs, que conquistaran Constantinopla en 1453. En 1541, toda a Península Balcánica e a maior parte de Hungría tornáranse provincias otomanas. Moldavia, Valaquia e Transilvania permaneceron autónomas, sobre soberanía otomana.
No século XII, a Transilvania tornouse unha parte largamente autónoma do Reino da Hungría. Os reis da Hungría convidaron ós pechenegas e cumanos da Valaquia para establecerse na Transilvania, así como os szecklers, a Orde Teutónica e os saxóns e schwabs.
No ano 1600, os principados da Valaquia, Moldavia e Transilvania foron unificados polo ban (príncipe) valaquio Mihai Viteazul, mais a unidade disolveuse despois de Mihai morrer, apenas un ano máis tarde, polos soldados dun xeneral do exército austríaco chamado Giorgio Basta.
En 1699, a Transilvania tornouse unha posesión do Imperio Austríaco após a derrota dos turcos. Os austríacos, pola súa vez, expandiran rapidamente o seu imperio: en 1718, unha importante parte da Valaquia, chamada Oltenia, foi incorporada ao Imperio Austríaco e foi devolta apenas en 1739.
En 1775, o Imperio Austríaco ocupou a parte noroeste da Moldavia, posteriormente chamada de Bucovina, en canto que a parte oriental do principado (chamada Besarabia) foi ocupada en 1812 pola Rusia.
O despertar nacional da Romanía
Como na maioría dos países europeos, 1848 trouxo revolución a Moldavia, Valaquia e Transilvania, anunciada por Tudor Vladimirescu e a súa tentativa con pandurs en 1821. As metas dos revolucionarios - independencia completa para os dous primeiros e emancipación nacional para o terceiro - permaneceron non realizadas, mais foron a base de evolucións subseguintes. Alén diso, o levante axudou a poboación dos tres principados a recoñecer a súa unidade lingüística e de intereses.
Pesadamente gravado e mal administrado polo Imperio Otomán, en 1859, o pobo tanto da Moldavia como da Valaquia elixiu o mesmo "domnitor" (gobernante) - Alexandry Ioan Cuza - como príncipe.
A época socialista
miniatura|Escudo de armas do [[Partido Comunista Romanés]] Nese mesmo ano, foi proclamada a República Popular de Romanía e Constantin Ion Parhon asumiu o poder. En 1952, foi sucedido por Petru Groza, quen gobernou até 1958, cando lle sucedeu Gheorghe Gheorghiu-Dej. Durante o seu goberno, iniciouse un período de certa independencia con respecto á Unión Soviética e rexurdiu certo sentimento nacionalista romanés, mais atentamente vixiado polo Partido Comunista Romanés. Tras o goberno de Chivu Stoica, en 1967 asumiu a presidencia do consello de ministros Nicolae Ceaușescu. A súa desviación cara unha política personalista e autárquica ditatorial, mellorou a relación cos gobernos occidentais por promover a disolución do Pacto de Varsovia e criticar as intervencións soviéticas de Checoslovaquia e Afganistán en 1968 e 1979, respectivamente. Ademais, o nivel de vida no país era aceptable, e contaba con pleno emprego. Con todo, Ceauşescu chegou a illarse de Occidente e a copiar de Corea do Norte o culto á personalidade. Cabe sinalar que a época do socialismo en Romanía foi tamén unha época da persecución dos representantes da Igrexa ortodoxa romanesa (e das demais confesións), e calquera manifestación relixiosa estaba prohibida.
Na década de 1980 Ceauşescu iniciou unha política que tiña como obxectivo acabar coa débeda externa. O método foi a denominada "racionalización" (unha redución drástica) de artigos de primeira necesidade como carne, leite, ovos, auga corrente e luz eléctrica. As primeiras manifestacións anticomunistas tiveron lugar en Braşov, en 1987, sendo reprimidas. Como resposta á situación do país, estalou a Revolución romanesa de 1989 en Timişoara e, máis tarde, en Bucarest e en todas as cidades importantes, en decembro de 1989. Nicolae Ceaușescu perdera o apoio do exército e foi detido, xulgado e executado xunto á súa dona e conselleira Elena Ceaușescu, o día de Nadal. Algúns sectores ortodoxos criticaron despois a execución no día de Nadal.
Véxase tamén
Historia das fronteiras da Romanía
Campionato de Galicia de fútbol 1917/18
O Campionato de Galicia 1917/18 foi a cuarta edición do Campionato de Galicia de fútbol organizado pola Federación Galega de Fútbol. Comezou en febreiro de 1918 e rematou en marzo do mesmo ano. O primeiro posto do torneo outorgaba a clasificación para a Copa de España.
Inscribíronse o Fortuna de Vigo, o Vigo Sporting Club, o Real Club Coruña, o Pontevedra Sporting Club e o Deportivo Auténtico. O torneo disputouse en dúas fases. A primeira delas foi unha fase de grupos na que competiron os equipos do norte (Coruña e Deportivo Auténtico) nun grupo e os equipos do sur (Vigo, Fortuna e Pontevedra Sporting) noutro. O gañador de cada grupo clasificouse para a final. En tódolos casos empregouse o sistema de liga a dúas voltas. Proclamouse campión o Fortuna de Vigo. Porén, este campionato foi anulado nunha asemblea da FGF o 15 de novembro de 1919.
Calendario
(1) O Pontevedra Sporting asinou a acta do encontro concedendo a vitoria ó Vigo Sporting.
Acta do Vigo Sporting–Pontevedra Sporting
O domingo 17 de marzo debían xoga-lo Vigo Sporting e o Pontevedra Sporting en Coia. Durante a noite do sábado e mañá do domingo chovera moito e o club pontevedrés decidiu enviar dous integrantes a Vigo para solicita-lo adiamento do partido. A mesma mañá do partido produciuse unha reunión na que participaron os representantes do Pontevedra, do Vigo, do Fortuna, un representante da Federación Galega de Fútbol e mailo árbitro asignado para o encontro Luis Miranda. O árbitro e os clubs vigueses consideraron que o estado do campo era apto para xogar. Entón sopesouse enviar un telegrama a Pontevedra para que saísen os xogadores con destino a Vigo, puntualizando Miranda que en caso de que os futbolistas lerenses non chegasen a tempo, o club pontevedrés tería que pagar 300 pesetas de indemnización. O Vigo Sporting engadiu que a suspensión do partido podería producir liortas e que a mellor solución era asina-la acta do partido concedendo a vitoria ós viguistas. Os representantes do Pontevedra Sporting accederon. Así e todo, os futbolistas pontevedreses, que non daban recibido noticias de Vigo, decidiron desprazarse ata a cidade olívica e presentarse no encontro, chegando ó campo de Coia con puntualidade, pero o Vigo Sporting negouse a xogar alegando que xa fora asinada a acta do partido onde a vitoria era outorgada ó club vigués.
Narcisa Pérez Reoyo
Narcisa Pérez Reoyo y Soto de Boado, nada en Santiago de Compostela o 4 de maio de 1849 e finada na Coruña o 19 de xuño de 1876, foi unha poeta galega en lingua castelá.
Traxectoria
Filla única do médico e escritor Narciso Pérez Reoyo, burgalés residente na Coruña, e de Pepa Soto, relacionouse co matrimonio Murguía-Castro. Casou con Nicolás Boado del Pan, profesor da Escola de Belas Artes da Coruña, con quen tivo dous fillos.
Asinou no Álbum de la Caridad, El Almanaque Gallego de Lugo, Revista Gallega, El Angel del Hogar e La Voz de la Caridad de Madrid e en La Revista Católica de Zaragoza.
Finou prematuramente na Coruña, con 27 anos de idade. miniatura|esquerda|200px|Horas perdidas, 1873.
Speed metal
O Speed metal é un estilo musical, subxénero do Heavy Metal, caracterizado pola elevada velocidade rítmica (do inglés, speed, rápido). A velocidade típica supera as 190 pulsacións por minuto (p.p.m.), en compases 4x4 con patróns típicos de semicorcheas.
Orixe
A súa orixe remóntase ós anos oitenta, logo do auxe do Metal Británico, cando este estende a súa popularidade a Europa. Momento cumio no auxe deste estilo constitúeo a publicación do L.P. The Walls of Jerico de Helloween en 1985.
Características
A estrutura da maioría dos temas de Speed Metal é bastante simple: dúas estrofas (normalmente de catro a seis versos), unha estrofa que serve de ponte rítmica entre as estrofas e o estribillo (normalmente de dous ou tres versos), un estribillo (que acostuma constar de catro versos e que normalmente se repite dúas ou catro veces) con patróns rítmicos de brancas ou redondas; logo unha estrofa, unha estrofa ponte (que pode ser repetición da estrofa ponte anterior) e o estribillo; de seguido, un solo de guitarra, e finalízase coa estrofa ponte e o estribillo, o cal se repite varias veces ata o remate. É común tamén que entre o primeiro estribillo e a estrofa seguinte se intercale un fragmento de solo.
Non obstante, os grupos de Speed Metal raramente se dedican a este estilo en exclusiva, senón que adoitan combiñalos con outros estilos e elementos moi diversos para producir os seus temas. Exemplos notables constitúenos entre outros Blind Guardian ou Gamma Ray. Isto provocou unha especie de evolución dentro do subxénero, que comezou a denominarse Power Metal. Actualmente, son poucos os grupos considerados como grupos de Speed Metal, aínda que en ocasións os integrantes dun grupo se definan así a si mesmos.
Lista de reis de Portugal
miniatura|300px Esta é unha lista de reis de Portugal, desde a independencia do Reino de Galicia en 1139 até a implantación da República o 5 de outubro de 1910. A título previo, móstranse tamén os condes de Portugal que antecederon directamente o primeiro rei portugués.
Condado Portucalense
Henrique de Borgoña e de Afonso Henriques|centro|100px
Primeira Dinastía – de Borgoña ou Afonsina
Estandarte dos reis da I Dinastía|centro|100px Casa reinante: Borgoña
Interregno (1383 - 1385)
Designación dada pola historiografía oficial ao período que media a morte de Fernando e a ascensión ao trono do seu medio-irmán, o Mestre de Avis Xoán, e que comprende as rexencias de Leonor Teles de Meneses e do propio Mestre de Avis.
Segunda Dinastía – de Avis ou Xoanina
Estandarte de D.João I|centro|100px Casa reinante: Avis
Casa reinante: Avis-Bexa Estandarte de Manuel I|centro|100px
Terceira Dinastía – Filipina, de Habsburgo ou dos Austrias
centro|100 px Casa reinante: Habsburgo (ou Casa dos Austria)
Os soberanos desta dinastía foron tamén reis de Castela, Países Baixos, Nápoles, Sicilia, León, Aragón, Valencia, Galicia, Navarra, Granada, duques da Borgoña etc., títulos xenericamente reunidos baixo a designación de Reis de España.
Durante este período de sesenta anos, os reis fixéronse representar en Portugal por un vicerrei ou un corpo de gobernadores - véxase a lista de vicerreis durante a dinastía filipina.
Cuarta Dinastía – de Braganza ou Brigantina
Bandeira da Restauración (1640)|centro|150px Casa reinante: Braganza
(*) Todos estes reis foron tamén soberanos do reino do Algarve, a partir de Afonso III; antes del, Sancho I usou ese título (ou o alternativo rei de Silves) entre 1189 e 1191.
Titulatura rexia
Ao longo da historia, o título oficial dos Reis de Portugal foi alterándose. Os Reis de Portugal tiveron os seguintes títulos:
Moshé Dayán
Moshé Dayán (Degania Alef 1915 – Tel Aviv 1981) foi un líder militar e político israelí.
Moshe Dayan naceu no kibbutz de Palestina, entón aínda parte do Imperio Otomán. Aos 14 anos ingresou na Haganah, quedou moi influído polas ensinanzas militares do oficial inglés prosionista, Orde Wingate cando Dayán era sarxento tras ingresar nunha academia militar británica en Bulgaria. En 1939 as autoridades británicas ilegalizan a Haganah e Dayán foi arrestado, liberado en 1941 únese ás forzas aliadas, destinado nunha división australiana en Siria, perde o ollo dereito nunha operación militar contra os franceses.
En 1978, foi nomeado ministro de exteriores por Menachem Begin, o que os seus antigos compañeiros do Partido Laborista viron como unha traizón, pero foi un dos arquitectos dos acordos de Camp David, asinados ao ano seguinte por Exipto e Israel. Dayán dimitiu en outubro de 1978 tras un enfrontamento con Begin sobre os territorios ocupados, e fundou un novo partido, Telem, que defendía a cesión incondicional e unilateral dos territorios ocupados.
Raquel Arias
Raquel Arias Rodríguez, nada en Proendos (Sober) o 2 de abril de 1966, é unha xornalista e política galega do PPdeG.
Traxectoria
Licenciada en Xornalismo pola Universidade Complutense de Madrid. Traballou en Radiocadena Española e Radio Nacional de España. Foi redactora de informativos na Radio Galega en Santiago de Compostela. Tamén colaborou nos xornais El Progreso e La Voz de Galicia e foi correspondente de El Mundo na provincia de Ourense. De 1996 a 1999 foi responsable do gabinete de prensa do concello de Monforte de Lemos.
Na actualidade exerce o cargo de Delegada Territorial da Xunta de Galicia e forma parte da Executiva do PPdeG como coordinadora de Medio Rural. Tamén optou á presidencia provincial do Partido Popular de Lugo, pero resultou derrotada pola daquela alcaldesa de Mondoñedo, Elena Candia López.
Marton Csokas
Marton Csokas, nado en Invercargill o 30 de xuño de 1966, é un actor de cine e televisión neozelandés.
Traxectoria
É fillo dunha enfermeira con ascendencia irlandesa e dinamarquesa e dun enxeñeiro mecánico húngaro que se chama Márton Csókás tamén. Csokas asistiu ó "King's College" de Auckland e graduouse na escola de interpretación "Toi Whakaari" en 1989.
Un dos papeis máis notabeis da súa carreira como actor é Celeborn, nos filmes baseados na triloxía d'O Señor dos Aneis, The Lord of the Rings: The Fellowship of the Ring e The Lord of the Rings: The Return of the King''. Tamén é importante a súa participación no filme Kingdom of Heaven interpretando a "Guy de Lusignan" e as súas aparicións na serie de televisión Xena: Warrior Princess como un antigo amor de Xena. Ademais, fixo de "Jarda" en The Bourne Supremacy.
As súas participacións no teatro inclúen obras de Tom Stoppard e William Shakespeare polos anos 1990 en Nova Zelandia, e en Australia participou nas obras Who's Afraid of Virginia Woolf (2007) e Peribáñez (2006).
Vida persoal
Csokas posúe dobre nacionalidade húngara e neozelandesa.
Estación de Astorga
A estación de Astorga, tamén chamada Astorga-Puerta de Rey, é unha estación de tren de Adif situada na cidade de Astorga, na provincia de León, concretamente no barrio de Puerta de Rey, ao nordés do centro urbano. Ten servizos de media e longa distancia operados por Renfe e tamén funcións loxísticas.
Marton Csokas
Vida persoal
Comezou unha relación coa actriz Eva Green despois de coñecela no 2005 durante a rodaxe de Kingdom of Heaven. No 2008, despois e tres anos de relación a distancia, mudouse a Londres para vivir con ela. Romperon no ano 2009 e actualmente vive nos Ánxeles.
Estación de Astorga
Situación ferroviaria
A estación atópase no punto quilométrico 174,4 da liña férrea de ancho ibérico que une León e A Coruña, a 846 metros de altitude. O tramo é de vía única e está electrificado.
Astorga formou parte tamén da desaparecida liña férrea de ancho ibérico entre Plasencia e Astorga. Atopábase no punto quilomérico 347,5 da mesma.
Historia
O ferrocarril chegou a Astorga o 16 de febreiro de 1866 coa posta en marcha do tramo León-Astorga da liña que pretendía unir Palencia coa Coruña. Foi construída pola Compañía dos Ferrocarrís do Noroeste de España entre os anos 1863 e 1883. A estación de Astorga foi un punto importante da liña entre 1866 e 1868 porque se converteu en estación terminal ata que as obras do ferrocarril avanzarán cara a Galicia coa apertura do tramo ata Brañuelas. En 1878, apremada polo Estado para que concluíse os seus proxectos en marcha, Noroeste declarouse en quebra tras un intento de fusión con MZOV que non prosperou. Foi entón cando a estación pasou a mans da Compañía dos Ferrocarrís de Asturias, Galicia e León creada para continuar coas obras iniciadas por Noroeste e xestionar as súas liñas. Con todo a situación financeira desta última tamén se volveu rapidamente delicada sendo absorbida por Norte en 1885.
No ano 1896 a estación converteuse nun nó ferroviario importante do noroeste de España xa que se inaugurou a liña Plasencia-Astorga e construíuse a estación de clasificación de mercadorías Astorga-San Andrés onde as primeiras industrias da cidade puideron exportar alimentos e outros produtos cara ao sur (vía Plasencia) e cara a Galicia e o resto do norte (vía Monforte e León).
Durante a primeira metade do século XX, grazas á estación de clasificación de mercadorías, os produtos como o cereal da comarca ou a remolacha do Órbigo exportáronse mediante o ferrocarril.
En 1983 a liña Plasencia-Astorga foi pechada polo Goberno de España debido a que foi cualificada como liña deficitaria xunto con outras liñas importantes daquela época. Tras o peche da liña pechouse a estación de clasificación e reduciuse a importancia que tiña a estación.
Desde o 31 de decembro de 2004 Renfe Operadora explota a liña mentres que Adif é a titular das instalacións ferroviarias.
A estación
miniatura|Marquesiña e plataformas da estación. Atópase ao leste da cidade. Conta cun edificio de viaxeiros formado por un corpo central de dúas plantas e dous pequenos anexos laterais de planta baixa. O conxunto está cuberto por varios tellados de dúas vertentes de tella cerámica. Todos os vans da planta baixa están adornados con arcos de medio punto mentres que os do piso superior están adintelados. En total o recinto posúe dúas plataformas cubertas, unha lateral e outra central, e 15 vías. Á plataforma lateral accede a vía 3, mentres que á central fano as vías 1 e 2. En paralelo ás mencionadas sitúanse as vías 4, 6, 8, 10, 12, 14 e 16, sendo esta última a máis afastada do edificio principal. Quedan outras catro vías mortas que finalizan o seu percorrido nos laterais do edificio, a 17 faino no lado dirección Ponferrada, mentres que as vías 7, 9, 11 e 13 fano no lado oposto dirección León.
A estación posúe sala de espera, venda de billetes, aseos, cafetería e un aparcadoiro exterior.
Longa distancia
Actualizado a 18 de xuño de 2016.
Media distancia
Actualizado a 18 de xuño de 2016.
Expedición Endurance
miniatura|204px|O Endurance con todo o velame despregado (ca. 1915) A expedición imperial transantártica (1914–1917), máis coñecida como expedición Endurance, foi a última expedición importante da idade heroica da exploración da Antártida. Deseñada por Sir Ernest Shackleton, aspiraba a ser a primeira en atravesar por terra o continente antártico. Despois de que en 1911 a expedición Amundsen chegase ó Polo Sur, Shackleton dixo que a travesía do continente era o "único grande obxectivo principal das viaxes antárticas". A expedición non conseguiu cumprir este propósito, pero é lembrada como unha historia épica de heroísmo e supervivencia.
Shackleton estivera no Antártico entre 1901 e 1904 formando parte da expedición Discovery do Capitán Scott, e liderara a expedición Nimrod entre 1907 e 1909. A nova expedición requiría, dunha banda, unha tripulación principal que navegaría polo mar de Weddell e que desembarcaría na costa aproximadamente na latitude 78°S, preto da baía de Vahsel, como preparación para unha marcha transcontinental en dirección ó mar de Ross, atravesando o Polo Sur. Paralelamente, un grupo de apoio, o equipo do mar de Ross, viaxaría até o lado oposto do continente, estabelecería un campamento no estreito McMurdo, e dende alí prepararía unha serie de depósitos de subministración ó longo da barreira de xeo de Ross, ó pé do glaciar Beardmore. Estes depósitos serían esenciais para a supervivencia do equipo transcontinental, xa que non levarían provisións de abondo para toda a travesía. A expedición dispoñía de dous barcos: o Endurance, que levaría o equipo de Shackleton polo mar de Weddell, e o Aurora, ás ordes do capitán Aeneas Mackintosh, que levaría o equipo do mar de Ross até o estreito McMurdo.
O Endurance quedou atrapado no xeo do mar de Weddell antes de chegar á baía de Vahsel, e malia os esforzos por ceibar o barco, foron á deriva cara ó norte nun bloque de xeo durante o inverno antártico de 1915. Finalmente, o bloque desfíxose e afundiu o barco, deixando sobre o xeo os 28 homes da tripulación, que se viron sometidos a unha serie de duras probas: meses de espera en campamentos improvisados sobre o xeo, unha viaxe en botes salvavides até a illa Elefante, unha segunda travesía de 1 300 km nun bote aberto, o James Caird, e atravesar as montañas de Xeorxia do Sur, para, finalmente, ser rescatados sen unha soa baixa. Namentres, o equipo do mar de Ross tivo que superar grandes dificultades para cumprir a súa misión, despois de que o Aurora fose arrincado das súas amarras durante un vendaval e non puidesen retornar. Os depósitos instaláronse como estaba previsto, pero a operación custou tres vidas.
Teatro García Barbón
O Centro Cultural Afundación Vigo é un centro cultural cuxa sede se atopa no Teatro García Barbón no concello de Vigo. Constitúe unha das obras arquitectónicas máis emblemáticas da cidade olívica.
Historia
miniatura|esquerda|185px|Fachada traseira. O actual Teatro García Barbón ten a súa orixe no Teatro Rosalía de Castro queimado polo lume no mes de febreiro de 1910, situado na mesma localización, cuxos derradeiros propietarios foron os herdeiros de Xosé García Barbón.
Tralo lume as sobriñas de García Barbón encárgaronlle ao arquitecto Antonio Palacios, un dos principais arquitectos do momento, un ambicioso proxecto de complexo cultural inspirado no modelo da Opera de París e formado por dúas salas teatrais superpostas, amplos salóns de columnas e unha monumental escaleira. A obra comezouse no ano 1913 na súa localización da rúa Policarpo Sanz. O teatro inaugurouse o 23 de abril de 1927 coa opereta Madame Pompadour. A edificación non defraudou e impresionou ao público pola súa grandiosidade e calidade artística.
A parte exterior do “García Barbón” construíuse en bloques de granito, material típico do Porriño natal do arquitecto. O seu estilo cualifícase como neobarroco, dentro da corrente modernista de comenzos do século pasado.
En 1970 adquiriuno a Caja de Ahorros de Vigo (despois Caixanova, logo Novacaixagalicia e finalmente Afundación) que pretendía convertelo nun centro cultural. Entre os anos 1982 e 1984 o inmoble foi restaurado polo arquitecto Desiderio Pernas. Entre as novidades da restauración destaca a cúpula de cobre engadida para acoller a biblioteca do derradeiro andar. Rematando o edificio, engadíronse tamén dúas esculturas dos cabalos de bronce de Juan Oliveira Viéitez nos machóns da fachada principal e o resto das figuras de pedra de Manuel García Buciños, alegorías da pintura, teatro, escultura, literatura, cine e música. Rematados os traballos de restauración, o teatro, convertido no Centro Cultural Caixavigo foi aberto de novo o 22 de marzo de 1984. Cumpridos vinte anos da súa inauguración, o centro levou a cabo unhas 300.000 actividades, tivo uns 8 millóns de usuarios, e unha media de catro actos ao día.
Comida
A comida é cada unha das accións de comer, polo xeral a unhas horas máis ou menos fixas, que se fai a diario. Estes son o almorzo, o xantar, a merenda e a cea. En función da hora, do contexto social e cultural, os pratos que se consomen tenden a variar.
Tamén se chaman comidas ós almorzos, xantares, merendas ou ceas que se fan co gallo dunha festa, unha reunión, etc. na honra de alguén ou de algo.
Partes dunha comida
Os xantares e ceas consisten en principio das seguintes partes:
Ás veces, pode ser que no canto de facer un primeiro prato e, a continuación, un segundo, tamén cabe a posibilidade de comer un único prato.
Circuíto de Mugello
Mugello (Autodromo Internazionale del Mugello) é unha pista de carreiras en Mugello, Toscana, Italia. A súa lonxitude é de 5245 km. Conta con 15 curvas e unha longa recta de 1141 metros. As bancadas do estadio circuíto ten unha capacidade de 50.000 espectadores.
Acolle a carreira anual do Gran Premio de Motociclismo de Italia (MotoGP e as clases máis pequenas). Ademais, acolle unha carreira anual da Deutsche Tourenwagen Masters. A pista é propiedade da Scuderia Ferrari, que a utiliza para as súas probas de Fórmula Un. A primeira carreira da A1GP tempada 2008/09 foi planeada orixinalmente para ser celebrada no circuíto de Mugello o 21 de setembro de 2008. Con todo, a carreira tivo que ser cancelada debido á demora na a construción do novo chasis para os novos coches de carreiras.
Historia
Disputáronse carreiras de ruta na vía pública (carreiras de estrada) ao redor de Mugello desde a década de 1920. Giuseppe Campari gañou alí en 1920 e 1921, Emilio Materassi en 1925, 1926 e 1928.
O Mugello GP foi restablecido en 1955 e desde 1964 ata 1969 disputouse como a Targa Florio, carreira de ruta que consta de oito voltas de 66,2 km cada unha, incluíndo o Passo della Futa da famosa Mille Miglia. A pista en sentido antihorario pasaba polas cidades de San Piero a Sieve, Scarperia, Violla, Firenzuola, Selva e San Lucía. Puntuou para ao Campionato Mundial de Sportscar de 1965, 1966 e 1967. A última carreira do Campionato Mundial foi gañada por Udo Schütz e Gerhard Mitter nun Porsche 910. Logo de dúas vitorias de Porsche, os afeccionados locais poderían celebralo de novo en 1968, cando o Alfa Romeo Tipo 33 pilotado por Luciano Bianchi, Nanni Galli e Nino Vaccarella derrotou ao Porsche pilotado por Rico Steinemann e Jo Siffert, e en 1969, cando Arturo Merzario gañou cun Abarth 2000, e gañou de novo en 1970 co mesmo coche, onde Abarth se impuxo 1º, 2º e 3º con Leo Kinnunen e Gijs Van Lennep 2º e 3º respectivamente. O evento de 1970 significou o fin do circuíto de Mugello de estrada de 66 quilómetros, un bebé de sete meses de idade, morreu cando o piloto local de Spartaco Dini chocou co seu Alfa Romeo GTA contra un grupo de persoas na vila de Firenzuola durante unha proba, as estradas estaban abertas ao público (os camiños soamente pechábanse o día da carreira e para a cualificación, e quedaban abertas o resto dos días incluíndo a práctica aberta para a carreira). Outros catro espectadores, incluíndo 2 nenos pequenos resultaron gravemente feridos. Malia que só houbera unha vítima mortal anterior no circuíto orixinal de Mugello (Günther Klass en 1967), decidiuse que a carreira de 1970 fora a última celebrada no circuíto de estrada, foi gañado novamente por Merzario. Logo deste incidente, Dini pasou 2 meses no cárcere, e despois correu fóra de Italia e non regresou durante anos.
O actual circuíto pechado de Mugello foi construído en 1973 e inaugurado en 1974, uns cinco km ao leste da parte máis oriental do circuíto de estrada orixinal.
O circuíto utilizouse nas probas realizadas do 1 ao 3 de maio durante a tempada de Fórmula Un, por todos os equipos excepto HRT. A pista foi eloxiada por Mark Webber, quen declarou que "hoxe fixen 10 voltas en seco ao redor de Mugello, que é o mesmo que facer 1000 voltas ao redor da pista de Abu Zabi en términos de satisfacción". O catro veces campión do mundo de Fórmula Un Sebastian Vettel tamén quedou impresionado, dicindo que "por desgraza non temos esta pista no calendario. É un circuíto incrible cunha chea de curvas de alta velocidade". Por outra banda, Vitaly Petrov de Caterham F1 queixouse de que "Non é seguro nin o suficientemente ancho. Se te saes, os muros están moi preto e romperan nos pneumáticos. Non vale para á Fórmula 1 e, se perdes a dirección ou cae a presión dos pneumáticos ou o que sexa, entón será un grande accidente." Con todo, dispón dunha licenza de grado 1 da FIA, o que significa que cumpre coas normas para albergar unha carreira de Fórmula 1. Unha marca non oficial da pista 1:21.035 logrouna Romain Grosjean durante os tests.
Ganadores do Gran Premio de Mugello
Os gañadores do Gran Premio del Mugello de automóbiles (1919–1969: Circuito del Mugello, 1974–presente. Gran Premio del Mugello) son:
Danny Lohner
Daniel Patrick Lohner, nado o 3 de decembro de 1970 en Corpus Christi, Texas, é un músico de rock que toca o baixo, a guitarra e os teclados. Traballou con Trent Reznor en numerosas ocasións, na banda Nine Inch Nails e no proxecto Tapeworm. Tamén tocou en Killing Joke, Methods of Mayhem e foi un dos membros fundadores da xa disolta banda de industrial-trash Skrew, así como da banda texana de thrash metal Angkor Wat.
Nine Inch Nails
En 1994, Trent Reznor levou a Lohner a Nine Inch Nails para tocar a guitarra, o baixo e os teclados para a súa banda ao vivo. Lohner quedou na banda durante a xira de The Downward Spiral, estivo nas gravacións e xira de The Fragile, no álbum ao vivo/DVD And All That Could Have Been e na gravación do EP Still. Lohner deixou Nine Inch Nails de maneira amigable para centrarse na produción cando Trent Reznor comezou a traballar no álbum With Teeth. Lohner realizou varias remesturas para NIN durante este tempo, e aparece nas gravacións dos temas da banda "Big Man With A Gun", "Somewhat Damaged", "Even Deeper", "The Great Below" e varias cancións de Still, ademais de interpretar varios instrumentos nos temas de And All That Could Have Been.
Marilyn Manson
Lohner colaborou no álbum de Marilyn Manson Antichrist Superstar, debido á relación entre Brian Warner e Trent Reznor. Lohner pode ser escoitado tocando a guitarra acústica no tema "The Reflecting God".
Ademais fixo remesturas para varios artistas baixo o seudónimo Renholdër ("re:d.lohner" ao revés), como no tema do mesmo nome de A Perfect Circle, no seu álbum Mer de Noms. El apareceu en todos os álbums de A Perfect Circle dun xeito ou doutro, e tocou coa banda durante un tempo.
Las vidas de Celia
Las vidas de Celia é un filme español do 2007 dirixido por Antonio Chavarrías.
Sinopse
Miguel Ángel (Luís Tosar) é un policía que ten que investigar un caso de violación e asasinato dunha moza. No camiño da investigación irá coñecendo a Celia (Najwa Nimri) e a Agustín (Daniel Giménez Cacho), o seu home.
Renovación (Noia)
Renovación foi un semanario editado en Noia en 1918.
Historia e características
Subtitulado Semanario independiente, apareceu a principios de xaneiro de 1918. Estaba dirixido por Luís García Caamaño.
Carballiños
O topónimo galego Carballiños pode referirse a:
Texós, Baltar
Santa María de Texós é unha parroquia do concello de Baltar na comarca da Limia, na provincia de Ourense. No ano 2007 tiña 103 habitantes, deles 45 eran homes e 58 eran mulleres, o que supón unha diminución de 17 habitantes en relación ao ano 2000.
Aeroporto de Culiacán
O aeroporto internacional federal de Culiacán, tamén coñecido como aeroporto de Bachigualato pola veciñanza onde se atopa, é un aeroporto mexicano situado en Culiacán, no estado de Sinaloa. O aeroporto é unha importante porta de entrada doméstica no estado de Sinaloa e o segundo máis importante en operacións internacionais despois do aeroporto de Mazatlán.
No ano 2017 utilizaron o aeroporto de Culiacán un total de 1 909 651 pasaxeiros. Está operado polo Grupo Aeroportuario Centro Norte, que opera 13 aeroportos na rexión centro-norte de México.
Luis Fernández Guitián
Luis Fernández Guitián, nado en Sober o 29 de novembro de 1962, é un músico, escritor e político galego do PPdeG.
Traxectoria
Músico. Foi mestre do Conservatorio de Música de Ribadavia e creou e dirixiu a banda xuvenil de música. Logo foi mestre no Conservatorio Profesional de Música de Pontevedra, onde tamén dirixiu a banda do centro. Pasou despois ao Conservatorio Profesional de Música de Ourense, onde foi mestre de clarinete e clarinetista da Banda Municipal de Ourense. É director da Banda e da Escola de Música de Sober dende 1997 e tamén creou a Banda Xuvenil de música. Foi correspondente en Sober do xornal El Progreso e da Axencia EFE
Foi concelleiro de Cultura e tenente de alcalde do concello de Sober. Nas eleccións municipais de 2011 encabezou a candidatura do PPdeG á alcaldía de Sober, obtivo a maioría absoluta e foi elixido alcalde.