cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fidel Castro
A loita revolucionaria
O 24 de maio de 1958, Batista enviou dezasete batallóns contra os rebeldes na Operación Verano, na que o exército bombardeou por aire zonas boscosas e pobos sospeitosos de axudar aos guerrilleiros, mentres 10.000 soldados comandados por Eulogio Cantillo arrodeaban a serra, dirixíndose ao norte cara aos campamentos da guerrilla. Pero os revolucionarios encadearon unha serie de sorprendentes vitorias. Moitos dos soldados de Batista rendéronse aos rebeldes de Castro, que tamén se beneficiaron do apoio popular local. No verán, o MR-26-7 pasou á ofensiva, expulsando ao exército das montañas, e Castro usou as súas columnas nun movemento de pinza para rodear o groso do exército en Santiago. Para novembro, as forzas de Fidel xa controlaban a maior parte de Oriente e Las Villas e dividiron Cuba en dúas partes, pechando as estradas e liñas ferroviarias importantes, deixando en grave desvantaxe a Batista. O 28 de decembro, o Che comezou a batalla de Santa Clara con 300 homes, onde conseguiron descarrilar un tren blindado cargado de armas que se dirixía cara á capital, a pesar de que o Goberno colocara uns 3.000 homes na cidade. Conseguiron, nalgúns casos, desercións e rendicións masivas das tropas de Batista.
O 28 de decembro, o xeneral Eulogio Cantillo, baixo ordes da CIA, negociou cos rebeldes o posible apoio do exército a través dun golpe de estado. Castro negouse, principalmente porque pensaba que o golpe era só un intento de Batista de facilitar a súa fuga. A estas alturas a gran maioría dos cubanos virara contra o réxime de Batista. O embaixador de Cuba, E.T. Smith, dirixiuse persoalmente a Batista e informouno de que os Estados Unidos xa non o apoiaría máis e que cría que xa non podía controlar a situación en Cuba. Dous días, produciuse o golpe e Batista fuxiu do país coa axuda de Cantillo, levando consigo 300 millóns de dólares. Fidel, dende Santiago de Cuba, rexeitou o golpe e ordenou non parar os combates. Tamén animou á poboación a apoiar unha folga xeral. Na mañá seguinte, Fidel reuniuse co xeneral Rego Rubido, que entregou o Cuartel Moncada. O 1 de xaneiro de 1959, Cantillo entrou no Palacio Presidencial da Habana e proclamou ao xuíz do Tribunal Supremo, Carlos Piedra, como Presidente e comezou a formar o novo goberno. Fidel ordenou o seu arresto, que foi realizado por soldados simpatizantes da guerrilla. Coas celebracións populares pola nova da fuxida de Batista, Fidel ordenou ao M-26-7 que evitaran que se producisen saqueos e vandalismo.
Ese mesmo día 1 proclamouse o triunfo da Revolución e Fidel Castro pronunciou un discurso dende o balcón do Concello de Santiago de Cuba no que dixo: miniatura|282x282px|Fidel Castro (á dereita) co seu compañeiro revolucionario [[Camilo Cienfuegos entrando na Habana o 8 de xaneiro de 1959]]
Mentres, Camilo Cienfuegos e o Che Guevara guiaban as súas columnas cara a Habana, entrando na capital o 2 de xaneiro de 1959. Fidel Castro dirixiuse tamén á capital, dando discursos e ofrecendo entrevistas en cada pobo no camiño, e fixo a súa entrada triunfal na Habana o 8 de xaneiro, onde dixo:
Goberno provisional: 1959
Despois do triunfo revolucionario, o novo presidente do país, Manuel Urrutia, nomeou o liberal José Miró Cardona como primeiro ministro o 5 de xaneiro de 1959 á fronte dun goberno de transición, de corte moderado e composición heteroxénea, que aspiraba a agrupar a diferentes grupos políticos do país (coa presenza de ministros do Movemento do 26 de xullo). Os Estados Unidos recoñeceron a este Goberno dous días despois. Urrutia nomeou a Castro comandante en xefe das Forzas Armadas e encomendoulle a tarefa de reorganizar os institutos armados da República.
Segundo Fidel, o seu principal obxectivo era desenvolver aquelas medidas que se pretendían aplicar se o asalto ao cuartel Moncada tivera sido un éxito (entre as que destacou a reforma agraria, a reinstauración da Constitución de 1940, a desamortización dos bens usurpados durante a ditadura ou a participación dos traballadores nos beneficios das súas empresas).
miniatura|esquerda|Chegada de Castro a [[Washington, D.C. o 15 de abril de 1959]] Dende os primeiros días comezáronse a xulgar nos "tribunais revolucionarios" os que consideraban militares e colaboradores da ditadura, chegando a condenar a varios dos acusados ​​á pena de morte. Dadas as duras críticas por parte dos medios internacionais, que acusaron a estes tribunais, entre outras cousas, de condenar por motivos políticos, xurdiu a chamada Operación Verdad, que consistiu en dous actos fundamentais (xunto coa creación da axencia de noticias cubana Prensa Latina): unha concentración de preto dun millón de cidadáns en apoio das medidas, coa presenza de 380 xornalistas dos Estados Unidos e América Latina o 21 de xaneiro de 1959 ante o Palacio presidencial da Habana, e a celebración dunha rolda de prensa ao día seguinte no hotel Habana Riviera (que se lle acababa de confiscar ao mafioso Meyer Lansky) para que a prensa internacional fixera preguntas a Castro. Máis tarde, o propio Castro criticou estes xuízos en canto ás formas empregadas dado que se realizaron algúns deles en estadios multitudinarios e algúns foron televisados.
No seu discurso do acto do día 21, Fidel propuxo por primeira vez ao seu irmán Raúl para sucedelo no seu cargo se a el lle sucedese algo.
O 23 de xaneiro de 1959 viaxou a Caracas, capital de Venezuela, onde pronunciou un polémico discurso no acto central conmemorativo do primeiro aniversario do derrocamento do xeneral Marcos Pérez Jiménez, na praza O'Leary de El Silencio. Ao día seguinte foi recibido no congreso venezolano. Tamén visita a Universidade Central (coa presenza do poeta chileno Pablo Neruda). O día 24 coñeceu ao recentemente elixido presidente Rómulo Betancourt.
O 7 de febreiro de 1959, o Goberno promulgou a Lei fundamental da República, que mantiña vixentes algúns dos postulados básicos da Constitución de 1940. O 13 de febreiro, ante as friccións ocorridas no goberno, varios ministros, argumentando a insostible situación, propuxéronlle a Castro a posibilidade de que asumise a responsabilidade de primeiro ministro. O 16 de febreiro, Castro foi nomeado primeiro ministro de Cuba polo presidente Urrutia.
Dende a toma do poder ás primeiras reformas políticas: 1959–1960
Fidel viaxou aos Estados Unidos en abril co fin de tranquilizar a administración Einsenhower sobre as súas intencións. Non se entrevistou co presidente (que alegou que tiña un partido de golf), senón co vicepresidente, Richard Nixon, o cal desagradou a Fidel dende o primeiro momento. Houbo numerosas proclamacións de fe anticomunistas, preguntándose: "Por que se preocupan vostedes dos comunistas? Non hai comunistas no meu Goberno", e recordando tamén que o partido comunista cubano, entón, Partido Socialista Popular (PSP), era legal baixo a ditadura de Batista e tiña ata condenado a tentativa de insurrección do 1953. Destacou tamén nos Estados Unidos a necesidade patente de reformas, en particular, as do tema agrario. As súas afirmacións apenas foron escoitadas e a incomprensión mutua instalouse. miniatura|Fidel Castro asina como [[primeiro ministro de Cuba, en 1959.]] Durante a súa estancia na cidade de Washington, fixo varias homenaxes visitando os monumentos a George Washington, Thomas Jefferson, Abraham Lincoln e a tumba do soldado descoñecido no cemiterio nacional de Arlington. Foi convidado á Lawrenceville School, en Nova Jersey, así como á Universidade Princeton e á Universidade de Harvard. Chegou a Nova York o día 21, onde se entrevistou brevemente co secretario xeral das Nacións Unidas, Dag Hammarskjöld, ademais de realizar un multitudinario discurso en Central Park o día 24. Finalizou a súa viaxe cunha visita a Houston.
O 2 de maio de 1959 viaxou a Bos Aires, onde pronunciou un discurso no Consello Económico dos 21, no que propuxo a creación dun mercado único latinoamericano. Tamén visita brevemente Uruguai, Canadá, Brasil e Trinidad e Tobago.
O 17 de maio de 1959 decretouse a Primeira Lei de Reforma Agraria, asinada en Sierra Maestra, que confiscou todas as propiedades de máis de 402 hectáreas. Simbolicamente, a primeira propiedade expropiada foi a da súa propia familia. Coa nova lei, arredor de 200.000 campesiños recibiron terras en propiedade. Ademais, fundou novas organizacións como o Instituto Nacional de Reforma Agraria (do que foi o seu primeiro presidente) e institucións culturais como a Imprenta Nacional de Cuba (fundada o 31 de marzo) e o Instituto Cubano de Arte e Industria Cinematográficos (fundado o 24 de marzo). Ao mesmo tempo, gañouse o apoio popular ao rebaixar as tarifas telefónicas, as de electricidade e os alugueres das vivendas.
Na facenda do seu pai, en Birán, incautou á súa familia 777 hectáreas e outras 9.712 hectáreas que os Castro tiñan arrendadas permanentemente en facendas azucreiras veciñas de propiedade norteamericana. Á súa nai, Lina Ruz, o Goberno revolucionario respectoulle a propiedade da casarío familiar de Birán ata a súa morte no ano 1963. O lugar agora pertence ao Consello de Estado e funciona como un museo histórico.
Os xuíces e políticos viron reducido o seu salario mentres os dos funcionarios de baixo nivel aumentaron, e en marzo de 1959, Fidel baixou á metade os alugueres dos que cobraban menos de 100 dólares ao mes. O goberno cubano tamén comezou a expropiar os casinos e as propiedades dos líderes mafiosos e confiscando millóns en efectivo. Antes de morrer, Meyer Lansky dixo que Cuba "o arruinara". No verán de 1959, comezáronse a nacionalizar as plantación propiedade de investidores estadounidenses así como a confiscar as propiedade de propietarios estranxeiros. Tamén se expropiaron propiedades de ricos cubanos que fuxiran do país. Nacionalizouse a produción de azucre e o refinamento de petróleo, coa oposición de investidores estranxeiros que posuían participacións nestes produtos.
Aínda que se negaba a definir o seu goberno como socialista e negou reiteradamente ser comunista, Castro designou marxistas en altos cargos do goberno e do exército. O máis destacable, o Che Guevara, converteuse en Gobernador do Banco Central e logo en Ministro de Industria. Desgustado, o comandante das Forzas Aéreas Pedro Luis Díaz Lanz, desertou e reapareceu en Washington, denunciando no Senado que se infiltraran comunistas no exército cubano. O presidente Urrutia, nun discurso televisado rexeitou as acusacións e expresou a súa oposición ao comunismo. Enfadado, Fidel á súa vez anunciou a súa dimisión como primeiro ministro, acusando a Urrutia de complicar o goberno co seu "febril anticomunismo". Máis de 500.000 partidarios de Fidel rodearon o Palacio Presidencial pedindo a dimisión de Urrutia, e este dimitiu. O 23 de xullo, Fidel retirou a súa renuncia como primeiro ministro e designou como presidente de Cuba a Osvaldo Dorticós.
En outubro, Raúl Castro tomou posesión oficialmente do cargo de Ministro das Forzas Armadas Revolucionarias de Cuba. O comandante Huber Matos enviou unha carta a Fidel dende Camagüey presentando a súa renuncia, instándoo a cambiar de rumbo realizando duras acusacións contra el. Eses mesmos días un avión non identificado bombardeou unha explotación azucareira en Camagüey e un bombardeiro B-26 pilotado por Díaz Lanz sobrevoou a Habana lanzando panfletos nos que lle pedía a Fidel que expulsase aos comunistas. Fidel mandou a Camilo Cienfuegos a prender a Huber Matos, que logo foi acusado de organizar unha rebelión armada en Camagüey coa complicidade de Díaz Lanz e foi condenado a vinte anos de prisión. Tras reordenar o mando militar en Camagüey, Camilo Cienfuegos faleceu no camiño de volta á capital, tras estrelarse o Cessna 310 no que viaxaba. esquerda|miniatura|240x240px|Fidel Castro xunto ao [[Presidente de Indonesia|presidente indonesio Sukarno na Habana en 1960.]] O goberno de Fidel puxo énfase nos proxectos sociais para mellorar o nivel de vida de Cuba, a miúdo en detrimento do desenvolvemento económico. Fíxose especial fincapé na educación e durante os primeiros 30 meses do goberno de Castro abríronse máis escolas que nos 30 anos anteriores. O sistema de educación primaria cubano ofreceu un programa de estudos e traballo, coa metade do tempo dedicado na aula e a outra metade nunha actividade produtiva. A atención sanitaria foi nacionalizada e ampliada, con centros de saúde rurais e policlínicas urbanas que se abriron en toda a illa para ofrecer asistencia médica gratuíta. Púxose en funcionamento a vacinación universal contra as enfermidades infantís e as taxas de mortalidade infantil reducíronse drasticamente. Unha terceira parte deste programa social foi a mellora das infraestruturas. Nos primeiros seis meses do goberno revolucionario construíronse uns 1.000 quilómetros de estradas na illa, mentres que se gastaron 300 millóns de dólares en proxectos de auga e saneamento. Cada mes foron construídas máis de 800 casas nos primeiros anos da administración nun esforzo por solucionar o problema das persoas sen fogar, mentres que se abriron garderías e centros de día para nenos e outros centros para discapacitados e maiores.
Castro usou a radio e a televisión para desenvolver un "diálogo co pobo", formulando preguntas e facendo declaracións provocadoras. O seu goberno era popular entre os traballadores, os campesiños e os estudantes, que constituían a maioría da poboación do país, mentres que a oposición procedía principalmente da clase media; miles de médicos, enxeñeiros e outros profesionais emigraron a Florida, provocando unha fuga de cerebros. A produtividade diminuíu e as reservas financeiras do país reducíronse nun prazo de dous anos. Grupos militantes anti-Castro, financiados por exiliados, a Axencia Central de Intelixencia (CIA) e o goberno dominicano, emprenderon ataques armados e estableceron bases guerrilleiras nas montañas de Cuba, o que levou á Rebelión de Escambray que durou seis anos. O goberno, pola súa banda, arrestou a centos de contrarrevolucionarios. Os últimos meses do ano 1959 foron marcados por un ritmo de tentativas de rebelións ou ameazas máis ou menos reais de intervención norteamericanas destinadas a restablecer a Batista.
En 1960 endureceuse a Guerra Fría entre as dúas superpotencias mundiais: Estados Unidos, un Estado capitalista liberal e a Unión Soviética (URSS), un estado socialista marxista-leninista gobernado polo Partido Comunista. Fidel expresou o seu desprezo polos Estados Unidos e compartiu as opinións ideolóxicas da URSS, establecendo relacións con varios estados marxistas-leninistas. Tras reunirse co primeiro vicepresidente soviético Anastás Mikoyán, Fidel acordou proporcionar á URSS azucre, froita, fibras e pel a cambio de petróleo, fertilizantes, produtos industriais e un préstamo de 100 millóns de dólares para levar a cabo o plan de industrialización do Che Guevara. O goberno cubano ordenou ás refinerías do país, controladas entón polas corporacións estadounidenses Shell e Esso, que procesasen o petróleo soviético, pero baixo a presión dos Estados Unidos negáronse. Castro respondeu expropiando e nacionalizando as refinerías. En represalia, Estados Unidos cancelou a súa importación de azucre cubano, provocando que Castro nacionalizase a maior parte dos activos propios dos Estados Unidos na illa, incluíndo bancos e fábricas de azucre.
Durante eses días eran habituais as incursións de avións non identificados que lanzaban bombas incendiarias sobre as plantacións de cana da illa. A finais de febreiro un deses avións caeu e os documentos de identidade dun dos mortos indicaban que era estadounidense, feito que Fidel usou como proba para denunciar a intromisión de Washington. Ao difundirse a noticia, o director da CIA, Allan Dulles, contoulle ao presidente Eisenhower, que aparentemente non estaba ao tanto, que tanto eses mortos como o resto de pilotos responsables dos ataques de sabotaxe eran mercenarios contratados pola CIA. Nesa mesma reunión, Eisenhower pediulle a Dulles que elaborase un plan máis global para derrocar a Fidel. miniatura|250x250px|Marcha de protesta pola explosión do [[La Coubre o 5 de marzo de 1960. De esquerda a dereita: Fidel Castro, Osvaldo Dorticós, o Che Guevara, Augusto Martínez Sánchez, Antonio Núñez Jiménez, William Alexander Morgan e Eloy Gutiérrez Menoyo.]] As relacións entre Cuba e EE.UU. puxéronse aínda máis tensas despois da explosión dun barco francés, o La Coubre, no porto da Habana, en marzo de 1960, que deixou ducias de mortos e centos de feridos. O barco levaba armas compradas dende Bélxica e nunca se determinou a causa da explosión, pero Fidel insinuou publicamente que o goberno estadounidense era o culpable da sabotaxe. Rematou o discurso con "¡Patria o muerte!" ("Patria ou Morte!"), unha proclamación da que faría moito uso nos anos seguintes. Inspirado no seu éxito anterior co golpe de estado en Guatemala en 1954, en marzo de 1960, o presidente Eisenhower ofreceulle á CIA un orzamento de 13 millóns de dólares para derrocar ao goberno de Cuba e permitiulle aliarse coa mafia, inimiga de Fidel dende que o seu goberno pechase os seus negocios e casinos en Cuba. O 13 de outubro de 1960, Estados Unidos prohibiu a maioría das exportacións a Cuba, iniciando un embargo económico. En represalia, o Instituto Nacional para a Reforma Agraria (INRA) tomou o control de 383 empresas de administración privada o 14 de outubro, e o 25 de outubro outras 166 empresas estadounidenses que operaban en Cuba foron incautadas e nacionalizadas. O 16 de decembro, Estados Unidos puxo fin á súa cota de importación de azucre cubano, a exportación principal do país.
En setembro de 1960, Castro voou á cidade de Nova York para a Asemblea Xeral das Nacións Unidas. Aloxouse no Hotel Theresa en Harlem, e reuniuse con xornalistas e figuras do activismo como Malcolm X. Tamén coñeceu ao primeiro ministro soviético Nikita Khrushchev, e xunto a el condenou publicamente a pobreza e o racismo aos que se enfrontaban os estadounidenses en zonas como Harlem. A relación entre Castro e Khrushchev foi cálida e aplaudíronse mutuamente nos seus discursos na Asemblea Xeral. Posteriormente, visitou o primeiro secretario polaco Władysław Gomułka, o secretario xeral do Partido Comunista de Bulgaria Todor Zhivkov, o presidente exipcio Gamal Abdel Nasser e o primeiro ministro indio Jawaharlal Nehru. Recibiu tamén ao Fair Play for Cuba Committee.esquerda|miniatura|Fidel Castro na [[Asemblea Xeral das Nacións Unidas en 1960.]]De regreso a Cuba, Castro temía un golpe apoiado polos Estados Unidos. En 1959 o seu goberno gastara 120 millóns de dólares en armamento soviético, francés e belga e a principios de 1960 duplicou o tamaño das Forzas Armadas de Cuba. Temendo elementos contrarevolucionarios no exército, o goberno creou unha Milicia Popular para armar aos cidadáns favorables á revolución, adestrando polo menos a 50.000 civís en técnicas de combate. En setembro de 1960, creáronse os Comités para a Defensa da Revolución (CDR), unha organización civil nacional que puxo en funcionamento a espionaxe veciñal para detectar actividades contrarevolucionarias e organizar campañas de educación e saúde, converténdose nun condutor das queixas públicas. En 1970, un terzo da poboación estaría involucrada no CDR ascendendo máis tarde ao 80%.
A pesar do temor dun golpe de estado, Castro obtivo certo apoio tamén na cidade de Nova York. O 18 de febreiro de 1961, 400 persoas, principalmente cubanos, puertorriqueños e universitarios, manifestáronse baixo a choiva fronte as Nacións Unidas e alabaron os valores anticoloniales de Castro e o seu esforzo por reducir o poder dos Estados Unidos sobre Cuba. Os manifestantes sostiñan pancartas con lemas que dicían: "Mr. Kennedy, Cuba non está á venda.", "Viva Fidel Castro!" e "Abaixo co Imperialismo ianqui!". Ao redor de 200 policías rodearon o lugar, pero os manifestantes continuaron coreando consignas e arroxando centavos en apoio do movemento socialista de Fidel Castro. Algúns estadounidenses non estaban de acordo coa orde do presidente Kennedy de prohibir o comercio con Cuba e apoiaron exteriormente as tácticas revolucionarias nacionalistas de Fidel.
Invasión de Baía de Cochinos e "Cuba socialista": 1961–1962
En xaneiro de 1961, Castro ordenou á embaixada dos Estados Unidos na Habana que reducise o número de empregados que estaba en 300, sospeitando que moitos deles eran espías. Os Estados Unidos responderon rompendo as relacións diplomáticas e aumentaron o financiamento da CIA aos disidentes exiliados. Estes militantes comezaron a atacar a buques que comerciaban con Cuba e bombardearon fábricas, tendas e zafras de azucre. Tanto Eisenhower como o seu sucesor John F. Kennedy apoiaron un plan da CIA para axudar a unha milicia disidente, a Fronte Revolucionaria Democrática, a invadir Cuba e derrocar a Castro; o plan derivou na invasión de Baía de Cochinos en abril de 1961. O 15 de abril, os B-26 fornecidos pola CIA bombardearon tres aeroportos militares cubanos. Estados Unidos anunciou que os autores eran pilotos desertores da forza aérea cubana, pero Fidel denunciou esas afirmacións como desinformación de falsa bandeira. Temendo a invasión, ordenou a detención de miles de supostos contrarrevolucionarios, e proclamou publicamente, "O que os imperialistas non nos poden perdoar, é que fixemos unha revolución socialista diante dos seus narices", o seu primeiro anuncio de que o goberno era socialista. esquerda|miniatura|O [[Che Guevara e Fidel Castro fotografiados por Alberto Korda en 1961.]] A CIA e a Fronte Revolucionaria Democrática posicionaran un exército de 1.400 homes, a Brigada 2506, en Nicaragua. Na noite do 16 ao 17 de abril, a Brigada 2506 aterrou ao longo da Baía de Cochinos de Cuba e intercambiaron disparos cunha milicia revolucionaria local. Fidel Castro ordenou ao capitán José Ramón "Gallego" Fernández que lanzase a contraofensiva, tomando despois el mesmo o control. Tras bombardear os barcos dos invasores e introducir reforzos, Castro obrigou á brigada a rendirse o 20 de abril. Ordenou que os 1.189 rebeldes capturados fosen interrogados por un grupo de xornalistas en directo na televisión o 25 de abril e fixo el persoalmente as preguntas. Catorce foron xulgados por delitos presuntamente cometidos antes da revolución, mentres que os outros foron devoltos aos Estados Unidos a cambio de medicamentos e alimentos por valor de 25 millóns de dólares. A vitoria de Castro tivo repercusión en todo o mundo, especialmente en Latinoamérica, pero tamén aumentou a oposición interna entre os cubanos de clase media que foran detidos durante a invasión. Aínda que a maioría foron liberados aos poucos días, moitos fuxiron aos Estados Unidos, establecéndose en Florida.
Para consolidar a "Cuba socialista", Castro uniu o Movemento do 26 de xullo, o PSP e o Directorio Revolucionario nun só partido baseado no principio leninista do centralismo democrático: as Organizacións Revolucionarias Integradas (ORI), renomeadas como Partido Unido da Revolución Socialista Cubana (PURSC) en 1962. Aínda que a URSS estaba vacilante con respecto ao abrazo de Castro do socialismo, profundaron as relacións cos soviéticos. Castro enviou a Fidelito a unha escola de Moscova, técnicos soviéticos chegaron á illa, e Castro foi galardonado co Premio Lenin da Paz. En decembro de 1961, Fidel admitiu que era marxista-leninista dende había anos e na Segunda Declaración da Habana pediu a América Latina que se levantara na revolución. En resposta, os Estados Unidos apertaron con éxito á Organización dos Estados Americanos para que expulsase a Cuba. Os soviéticos afearon en privado a acción de Castro por imprudente, aínda que recibiu eloxios por parte de China. A pesar da súa afinidade ideolóxica coa China, na ruptura sino-soviética, Cuba aliouse cos soviéticos, que brindaron axuda económica e militar. miniatura|Fidel Castro xunto a [[Iuri Gagarin, primeiro humano en viaxar ao espazo, en Cuba en 1961. ]] A ORI comezou a dar forma a Cuba usando o modelo soviético, perseguindo aos opositores políticos e percibindo como "desviacións sociais" ás prostitutas e os homosexuais. Fidel Castro consideraba a actividade sexual do mesmo sexo un trazo burgués, actitude da que se arrepentiría anos máis tarde. Os homes gays foron obrigados ás Unidades Militares de Axuda á Produción. Despois de que moitos intelectuais revolucionarios criticaron este paso, os campos da UMAP foron pechados en 1967, aínda que os gays seguiron sendo encarcerados. En 1962, a economía de Cuba estaba en forte declive, resultado dunha mala xestión económica e unha baixa produtividade xunto co embargo comercial dos Estados Unidos. A escaseza de alimentos provocou o racionamento, resultando en protestas en Cárdenas. Os informes de seguridade indicaban que moitos cubanos asociaban a austeridade cos "vellos comunistas" do PSP, mentres que Castro consideraban que algúns deles - a saber, Aníbal Escalante e Blas Roca - eran excesivamente leais a Moscova. En marzo de 1962, Fidel apartou a varios dos máis importantes "vellos comunistas" dos seus cargos, etiquetándoos como "sectarios".
A crise dos mísiles e o avance no socialismo: 1962-1968
A pesar das dúbidas soviéticas, Fidel continuou pedindo unha revolución mundial, financiando grupos de esquerda implicados en loitas de liberación nacional. A política exterior de Cuba foi duramente antiimperialista, crendo que cada nación debería controlar os seus propios recursos naturais. Apoiou o "proxecto andino" do Che Guevara, un plan sen éxito de crear un movemento guerrilleiro nas terras altas de Bolivia, Perú e Arxentina. Permitiu que grupos de revolucionarios de todo o mundo, dende o Vietcong ata os Panteras Negras, adestrasen en Cuba. Consideraba que a África dominada por Occidente estaba suficientemente madura para a revolución e enviou tropas e médicos para axudar ao réxime socialista de Ahmed Ben Bella en Alxeria durante a guerra das Areas. Tamén se aliou co goberno socialista de Alphonse Massamba-Débat en Congo-Brazzaville. En 1965 autorizou ao Che Guevara a viaxar a Congo Kinshasa para adestrar aos revolucionarios contra o goberno apoiado por Occidente. Ficou profundamente afectado persoalmente cando Guevara foi asasinado polo exército boliviano co apoio da CIA en outubro de 1967 e atribuíuno publicamente á pouca preocupación do Che pola súa propia seguridade. En 1966 organizou a Primeira Conferencia Tricontinental da Habana, establecéndose como un xogador importante no escenario mundial. A partir desta conferencia, Castro creou a Organización Latinoamericana de Solidariedade (OLAS), que adoptou o slogan de "O deber dunha revolución é facer revolución", reforzando o liderado da Habana do movemento revolucionario de América Latina.
O papel crecente de Fidel Castro no escenario mundial endureceu a súa relación coa URSS, entón baixo o liderado de Leonid Brezhnev. Ao afirmar a independencia de Cuba, Castro negouse a asinar o Tratado de Non Proliferación Nuclear, declarando que era un intento soviético-estadounidense de dominar o Terceiro Mundo. Desviado da doutrina marxista soviética, suxeriu que a sociedade cubana podía evolucionar directamente cara ao comunismo puro no canto de progresar gradualmente a través de varias etapas do socialismo. Pola súa banda, o leal á URSS Anibal Escalante comezou a organizar unha rede gobernamental de oposición a Castro, aínda que en xaneiro de 1968, el e os seus seguidores foron arrestados por presuntamente pasar segredos de estado a Moscova. Recoñecendo a dependencia económica de Cuba dos soviéticos, Castro cedeu á presión de Brezhnev e en agosto de 1968 denunciou aos líderes da Primavera de Praga e eloxiou a invasión dos países do Pacto de Varsovia a Checoslovaquia.
Estancamento económico e política do Terceiro Mundo: 1969–1974
Castro celebrou publicamente o 10 aniversario da súa administración en xaneiro de 1969. No seu discurso de celebración, advertiu sobre as cotas de azucre, que reflectían os problemas económicos da nación. A colleita de 1969 fora fortemente danada por un furacán, e para cumprir a súa cota de exportación, o goberno puxo en marcha unha semana laboral de sete días e aprazou os días festivos para alargar a colleita. Cando non se cumpriu a cota de produción dese ano, Castro ofreceuse a dimitir durante un discurso público, pero a multitude reunida insistiu en que quedase. A pesar das cuestións económicas, moitas das reformas sociais de Castro foron populares, e a poboación apoiaba en boa medida os "logros da Revolución" en educación, atención médica, vivenda e construción de estradas, así como as políticas de consultas públicas baseadas na "democracia directa". Tras buscar axuda soviética, entre 1970 e 1972 os economistas soviéticos reorganizaron a economía de Cuba, fundando a Comisión de Colaboración Económica, Científica e Técnica Cubano-Soviética, e a illa recibiu a visita do primeiro ministro soviético Alexei Kosygin en 1971. En xullo de 1972, Cuba uniuse á COMECON, unha organización económica de Estados socialistas, aínda que isto limitou aínda máis a economía de Cuba á produción agrícola.
En maio de 1970, as tripulacións de dous buques pesqueiros cubanos foron secuestradas polo grupo terrorista Alpha 66, baseado en Florida, que reclamaba que Cuba liberase a varios militantes encarcerados. Baixo a presión dos Estados Unidos, os pescadores foron liberados e Castro recibiunos como heroes. En abril de 1971, Castro recibiu críticas internacionalmente por ordenar a detención do poeta Heberto Padilla o 20 de marzo. Padilla foi liberado e o goberno estableceu o Consello Nacional de Cultura.
En novembro de 1971, Fidel visitou Chile, onde o marxista Salvador Allende fora elixido presidente como líder dunha coalición de partidos de esquerda. Castro apoiou as reformas socialistas de Allende, pero advertiuno de elementos de dereita no exército chileno. En 1973, os militares lideraron un golpe de estado e estableceron unha xunta militar liderada por Augusto Pinochet. Fidel Castro dirixiuse a Guinea para coñecer ao presidente socialista Sékou Touré, eloxiándoo como o maior líder de África, e alí recibiu a Orde de Fidelidade ao Pobo. [238] Despois,realizou unha xira de sete semanas visitando aos seus aliados de esquerda: Alxeria, Bulgaria, Hungría, Polonia, Alemaña Oriental, Checoslovaquia e a Unión Soviética, onde recibiu máis recoñecementos. En cada viaxe, puxo interese en visitar traballadores de fábricas e granxas, enxalzando publicamente aos seus gobernos. En privado, instou aos gobernos a axudar aos movementos revolucionarios noutros lugares, especialmente aos que loitaban na guerra de Vietnam. esquerda|miniatura|Fidel Castro xunto a membros do [[Politburo de Alemaña Oriental. Berlín, xuño de 1972.]] En setembro de 1973, volveu a Alxer para participar na Cuarta Conferencia do Movemento de Países Non Aliñados. Varios membros da Conferencia foron críticos coa asistencia de Fidel, alegando que Cuba estaba aliñada co Pacto de Varsovia e, polo tanto, non debería asistir. Na conferencia rompeu publicamente as relacións con Israel, citando a estreita relación do goberno cos Estados Unidos e o seu tratamento aos palestinos durante o conflito Israel-Palestina. Con isto obtivo o respecto de todo o mundo árabe, en particular do líder libio Muamar al-Qadafi, que se converteu no seu amigo e aliado. Cando a guerra do Yom Kippur estalou en outubro de 1973 entre Israel e unha coalición árabe liderada por Exipto e Siria, Cuba enviou 4.000 efectivos para axudar a Siria. Tras saír de Alxer, Fidel visitou Iraq e Vietnam do Norte.
A economía de Cuba creceu en 1974 como resultado dos altos prezos internacionais do azucre e novos créditos coa Arxentina, o Canadá e partes de Europa Occidental. Algúns estados latinoamericanos pediron a readmisión de Cuba na Organización dos Estados Americanos, e os Estados Unidos finalmente aceptaron en 1975 seguindo o consello de Henry Kissinger. Anunciando oficialmente a Cuba como Estado socialista, celebrouse o primeiro Congreso Nacional do Partido Comunista de Cuba e redactouse unha nova Constitución. O texto foi levado ás asembleas populares para a súa discusión, na que participaron 6.216.981 cidadáns e finalmente 60 dos seus 141 artigos foron modificados. O 15 de febreiro de 1976 foi sometida a un referendo nacional e aprobada cun 99.02% dos votos e unha participación do 98%. A nova Constitución de 1976 eliminou o cargo de primeiro ministro de Cuba e estableceu como xefe de Estado e xefe de goberno ao Presidente do Consello de Estado. En novembro dese mesmo ano celebráronse eleccións parlamentarias indirectas, nas que os cidadáns elixiron aos 10.275 membros das 169 Asembleas Municipais, que á súa vez elixiron aos 489 membros da Asemblea Nacional do Poder Popular, o novo Parlamento cubano. O 3 de decembro de 1976 os deputados da Asemblea Nacional elixiron os membros do goberno, chamado Consello de Estado, entre eles a Fidel Castro como Presidente do Consello de Estado.
Guerras exteriores e presidencia do Movemento de Países Non Aliñados: 1975-1979
Castro consideraba África como "o elo máis débil da cadea imperialista" e, a petición do presidente angolano Agostinho Neto, enviou a 230 conselleiros militares ao sur de África en novembro de 1975 para axudar ao MPLA de Neto na guerra civil angolana. Cando os Estados Unidos e Suráfrica intensificaron o seu apoio ao outro bando (FLNA e UNITA), Fidel mandou 18.000 soldados máis para Angola, os cales xogaron un papel fundamental para forzar unha retirada surafricana e da UNITA. De visita en Angola, Fidel celebrou o éxito xunto a Neto, Sékou Touré e o presidente de Guinea-Bissau, Luís Cabral, e acordaron apoiar o goberno marxista-leninista da FRELIMO liderado por Samora Machel en Mozambique contra a RENAMO na Guerra Civil de Mozambique. En febreiro, Fidel visitou Alxeria e logo Libia, onde estivo dez días xunto a Gadafi e onde supervisou o establecemento do sistema de goberno da Jamahariya, antes de asistir a conversacións co goberno marxista de Iemen do Sur. De alí, dirixiuse a Somalia, Tanzania, Mozambique e Angola, onde foi recibido polas multitudes como un heroe polo papel de Cuba ao opoñerse ao apartheid de Suráfrica. Por boa parte de África foi considerado amigo da liberación nacional do dominio estranxeiro. Tras o periplo por África viaxou a Berlín e Moscova. miniatura|Fidel Castro na [[A Habana|Habana en 1978.]] En 1977, estalou a guerra de Ogadén sobre a disputada rexión de Ogadén mentres Somalia invadía Etiopía. Aínda que fora aliado do presidente somalí Siad Barre, Fidel déralle unha advertencia contra tal acción e Cuba posicionouse co goberno marxista de Etiopía de Mengistu Haile Mariam. Enviou tropas ao mando do xeneral Arnaldo Ochoa para axudar ao sobrepadado exército etíope. Despois de facer retroceder aos somalís, Mengistu ordenou aos etíopes suprimir a Fronte Popular para a Liberación de Eritrea, unha medida que Castro rexeitou apoiar. Tamén deu o seu apoio aos movementos revolucionarios latinoamericanos, especialmente a Fronte Sandinista de Liberación Nacional no seu derrocamento da ditadura nicaraguano de Anastasio Somoza Debayle en xullo de 1979.
En 1979, celebrouse na Habana a Conferencia do Movemento de Países Non Aliñados (MPNA), onde Fidel Castro foi seleccionado como presidente, cargo que mantivo ata 1982. Na súa condición de presidente do MPNA e de Cuba presentouse na Asemblea Xeral das Nacións Unidas en outubro de 1979 e pronunciou un discurso sobre a disparidade entre ricos e pobres no mundo. O seu discurso foi recibido con moitos aplausos por parte doutros líderes mundiais, aínda que a súa posición no MPNA foi danada pola negativa de Cuba a condenar a intervención soviética en Afganistán. As relacións de Cuba cos países de América do Norte melloraron coas chegadas do presidente mexicano Luis Echeverría, o primeiro ministro canadense Pierre Trudeau e o presidente dos Estados Unidos Jimmy Carter. Carter continuou criticando os abusos dos dereitos humanos en Cuba, pero adoptou un enfoque respectuoso que chamou a atención de Castro. Considerando Carter ben sentido e sincero, Castro liberou a algúns presos políticos e permitiu a algúns exiliados cubanos visitar parentes na illa, coa esperanza de que Carter suprimise o embargo económico e detivese o apoio da CIA a disidentes. Pola contra, a súa relación coa China foi a peor, xa que acusou ao goberno chinés de Deng Xiaoping de traizoar os seus principios revolucionarios ao iniciar vínculos comerciais cos Estados Unidos e atacar a Vietnam.
Reagan e Gorbachev: 1980-1991
miniatura|De dereita a esquerda: [[Alfonso Guerra, Fidel Castro, Felipe González e Daniel Ortega. Palacio da Moncloa, 1984.]] Na década de 1980, a economía de Cuba estaba de novo en problemas, tras un descenso no prezo de mercado do azucre e a pobre colleita de 1979. Por primeira vez, o desemprego converteuse nun grave problema na Cuba de Fidel Castro, e o goberno enviou a mozos desempregados a outros países, principalmente a Alemaña Oriental, para traballar alí. En abril de 1980, produciuse un incidente diplomático cando 10.000 cubanos asaltaron a embaixada peruana para solicitar asilo. Tras negociacións entre os gobernos de Cuba e o Perú acordouse a saída do país dos solicitantes de asilo e a apertura do porto de Mariel para que puideran atracar barcos dos Estados Unidos e levasen a todos os que quixesen marchar. Chegaron centos de barcos e produciuse un éxodo masivo de 120.000 persoas. O goberno de Castro aproveitou a situación cargando criminais, enfermos mentais e sospeitosos de ser homosexuais nos barcos destinados a Florida. O evento desestabilizou a administración de Carter e en 1981, Ronald Reagan foi elixido presidente dos Estados Unidos. A administración de Reagan adoptou un enfoque de loita contra Castro, deixando claro o seu desexo de derrocar o seu goberno. A finais de 1981, Castro acusou publicamente aos Estados Unidos de facer unha guerra biolóxica contra Cuba ao orquestrar unha epidemia de dengue. A economía de Cuba dependía aínda máis da axuda soviética, recibindo subvencións (principalmente en subministracións de petróleo a baixo custo e compra voluntaria de azucre cubano a prezos inflados) duns 4.000-5.000 millóns de dólares ao ano ata finais dos oitenta. Isto representaba un 30-38% do PIB total do país. A asistencia económica soviética non axudara ás perspectivas de crecemento a longo prazo de Cuba promovendo a diversificación ou a sostibilidade. Aínda que se describira como unha "economía latinoamericana de exportacións relativamente desenvolvida" en 1959 e principios dos anos 1960, a estrutura económica básica de Cuba mudou moi pouco entre entón e os anos 80. Os produtos do tabaco como os cigarros puros e os pitos foron os únicos produtos manufacturados entre as principais exportacións de Cuba, e incluso estes eran fabricados por un proceso pre-industrial. A economía cubana seguiu sendo moi ineficiente e excesivamente especializada nalgunhas mercancías altamente subvencionadas proporcionadas polos países do bloque soviético.
Aínda que desprezaba a dereitista xunta militar arxentina, Castro apoiounos na Guerra das Malvinas de 1982 contra Gran Bretaña e ofreceu axuda militar aos arxentinos. Apoiou o esquerdista movemento New Jewel que tomou o poder en Granada en 1979, e emprendeu amizade co presidente granadino Maurice Bishop. Cuba enviou médicos, profesores e técnicos para axudar ao desenvolvemento do país. Cando Bishop foi executado nun golpe con apoio soviético polo marxista de liña dura Bernard Coard en outubro de 1983, Fidel condenou a execución, pero mantivo coidadosamente o apoio ao goberno de Granada. Non obstante, os Estados Unidos usaron o golpe como pretexto para invadir a illa. Soldados cubanos morreron no conflito e Fidel denunciou a invasión comparando aos Estados Unidos coa Alemaña nazi. Nun discurso de xullo de 1983, Castro condenou a administración de Reagan como unha "panda extremista e reaccionaria" que levaba unha "política exterior abertamente belicista e fascista". Fidel Castro temía unha invasión dos Estados Unidos a Nicaragua e enviou a Arnaldo Ochoa a adestrar aos sandinistas gobernantes na guerra de guerrillas, pero recibiu pouco apoio da URSS.
En 1985, Mikhail Gorbachev converteuse en secretario xeral do Partido Comunista da Unión Soviética. Como reformador, levou a cabo medidas para aumentar a liberdade de prensa (Glasnost) e a descentralización económica (Perestroika) nun intento de fortalecer o socialismo. Como moitos críticos marxistas ortodoxos, Fidel temía que as reformas debilitarían o estado socialista e permitirían que os elementos capitalistas recuperasen o control. Gorbachev cedeu ás demandas dos Estados Unidos de reducir o apoio a Cuba, e as relacións soviético-cubanas deterioráronse. Cando Gorbachov visitou Cuba en abril de 1989, informou a Fidel que a perestroika significaba o fin dos subsidios a Cuba. Ignorando as chamadas á liberalización seguindo o exemplo soviético, Castro continuou na súa liña, poñendo especial énfase na vixilancia do exército, a principal ameaza para o goberno. Varios altos oficiais militares, entre eles Arnaldo Ochoa e Tony de la Guardia, foron investigados por corrupción e complicidade no contrabando de cocaína, xulgados e executados en 1989, a pesar das peticións de clemencia. esquerda|miniatura|Imaxe de Fidel xunto á de [[Agostinho Neto e Camilo Cienfuegos no Faro de Lobito, 1995.]] Seguindo os consellos médicos que lle deron en outubro de 1985, Fidel Castro deixou de fumar regularmente puros cubanos, axudando a dar exemplo ao resto da poboación. Converteuse nunha das principais voces, xunto ao seu aliado Thomas Sankara, na denuncia do problema da débeda do Terceiro Mundo, argumentando que este nunca escaparía da débeda que os bancos e os gobernos do primeiro mundo lle impuxeran. En 1985, A Habana acolleu cinco conferencias internacionais sobre o problema da débeda mundial.
En novembro de 1987, Castro comezou a poñer máis esforzo na guerra civil de Angola, na que os marxistas caeran en retirada. O presidente angolano, José Eduardo dos Santos, solicitou con éxito máis tropas cubanas e Castro aceptou entón dedicar máis tempo a Angola que á situación interna, crendo que unha vitoria provocaría o colapso do apartheid. Gorbachev pediu un final negociado para o conflito e en 1988 organizou conversacións a catro bandas entre a URSS, Estados Unidos, Cuba e Suráfrica; acordando que todas as tropas estranxeiras se retirasen de Angola. Fidel Castro non estaba de acordo coa visión de Gorbaciev, ao crer que abandonaba a situación dos pobres do mundo en favor da distensión.
En Europa do leste, os gobernos socialistas foron caendo ante os reformistas capitalistas entre 1989 e 1991 e moitos observadores occidentais esperaban o mesmo en Cuba. Cada vez máis illada, Cuba mellorou as relacións co goberno de dereitas de Manuel Noriega en Panamá, a pesar do odio persoal de Castro a Noriega, pero foi derrocado nunha invasión estadounidense en decembro de 1989. En febreiro de 1990, os aliados de Castro en Nicaragua, o presidente Daniel Ortega e os sandinistas, foron derrotados pola Unión Nacional Opositora, financiada polos Estados Unidos, nas eleccións. Co colapso do bloque soviético, Estados Unidos obtivo o voto maioritario para unha resolución que condenaba as violacións dos dereitos humanos de Cuba na Comisión de Dereitos Humanos das Nacións Unidas en Xenebra. Cuba afirmou que esta era unha manifestación da hexemonía americana e rexeitou que unha delegación da investigación ingresase no país.
Período Especial
miniatura|Fidel Castro diante do monumento ao heroe nacional cubano [[José Martí, na Habana en 2003.]] Co fin do comercio favorable co bloque soviético, Fidel Castro declarou publicamente que Cuba estaba entrando nun "Período especial en tempos de paz". As remesas de petróleo reducíronse drasticamente, importáronse bicicletas chinesas para substituír os coches e pecháronse as fábricas que realizaban tarefas non esenciais. Os bois comezaron a substituír os tractores, a leña comezou a usarse para cociñar e introducíronse cortes de enerxía que duraron 16 horas ao día. Castro admitiu que Cuba afrontaba a peor situación antes da guerra aberta e que o país podería ter que recorrer á agricultura de subsistencia. En 1992, a economía de Cuba diminuíu en máis dun 40% en menos de dous anos, con grandes escasezas de alimentos e falta de produtos básicos. Castro esperaba a restauración do marxismo-leninismo na URSS, pero abstívose de apoiar o golpe de 1991 nese país. Cando Gorbaciov recuperou o control, as relacións entre Cuba e a Unión Soviética deterioráronse e as tropas soviéticas retiráronse en setembro de 1991. En decembro, a Unión Soviética disolveuse oficialmente cando Boris Eltsin aboliu o Partido Comunista da Unión Soviética e introduciu unha democracia capitalista multipartidista. Eltsin menosprezou a Castro e desenvolveu lazos coa Fundación Nacional Cubano-Americana con sede en Miami. Castro intentou mellorar as relacións coas nacións capitalistas. Acolleu con satisfacción a políticos e investidores occidentais en Cuba, fixo amizade con Manuel Fraga e interesouse especialmente polas políticas de Margaret Thatcher no Reino Unido, ao crer que o socialismo cubano podería aprender do seu énfase nos impostos baixos e a iniciativa persoal. Deixou de apoiar aos militantes estranxeiros, abstívose de eloxiar ás FARC nunha visita a Colombia en 1994 e pediu un acordo negociado entre os zapatistas e o goberno mexicano en 1995. Presentouse publicamente como un moderado no taboleiro mundial.
En 1991, A Habana acolleu os Xogos Panamericanos, que incluían a construción dun estadio e o aloxamento para atletas. Fidel Castro admitiu que foi un erro custoso, pero foi un éxito para o goberno cubano. As multitudes gritaban regularmente "¡Fidel! Fidel!" diante de xornalistas estranxeiros, mentres que Cuba se converteu na primeira nación latinoamericana en derrotar aos Estados Unidos na cabeza do medalleiro. O apoio a Fidel mantívose forte, e aínda que houbo pequenas manifestacións antigubernamentais, a oposición cubana rexeitou as chamadas da comunidade do exilio a un levantamento armado. En agosto de 1994, A Habana foi testemuña da maior manifestación anti-castrista na historia de Cuba, cando entre 200 e 300 mozos lanzaron pedras á policía, esixindo que se lles permitise emigrar a Miami. Enfrontounos unha multitude máis numerosa a favor do goberno, á que se uniu o propio Fidel. Informou aos medios de comunicación de que os homes eran antisociais enganados polos Estados Unidos. As protestas dispersáronse sen rexistrarse feridos. Temendo un invasión por grupos disidentes, o goberno organizou a estratexia de defensa chamada "Guerra de todo o pobo", planificando unha campaña de guerra xeneralizada e dándolle traballo aos desempregados construíndo unha rede de búnkeres e túneles en todo o país.