cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Movemento do deseño intelixente
Crítica ao argumento do "universo ben afinado"
Por outro lado, a hipótese do multiverso orixinada a través da teoría M, segundo a cal existirían múltiples universos paralelos que se diferenciarían só por diferenciais de calquera magnitude do universo, se chega a ser completada e corroborada, simplemente desbaraxustaría o argumento porque dá a entender que este universo é tan probábel como calquera outro da infinidade que existen. Iso porque permitiría un finito pero gran número de universos, nos que a probabilidade impón que o xurdimento dun universo apto para producir vida intelixente si sería practicamente igual a 1. Así só sería posíbel facerse preguntas sobre a razón da posibilidade de vida naquelas dimensións en que poidan existir as características para creala (principio antrópico), o cal si fai que a probabilidade de vida sexa superior.
Outros sosteñen que o universo non está tan ben afinado como se cre. A ciencia concorda en que a aparición da vida foi un feito aleatorio e extremadamente pouco probábel. Porén, como se di máis arriba, esa probabilidade é maior que cero. Nin o universo mostra unha suposta orde que permitiu a existencia da vida, nin a vida é tan perfecta. Os organismos evolucionan a partir dos seus antecesores e conservan trazos pasados que xa non se utilizan, características daniñas para a súa supervivencia etc. Se todo estivese afinado, non esperariamos que os organismos fosen realmente perfectos?. Aínda que esta pregunta posúe unha connotación evolucionista abre unha fenda neste argumento.
Crítica ao argumento da "complexidade irredutíbel"
Os críticos indican que este argumento é falaz porque nin o cilio eucariótico, nin o flaxelo bacteriano, nin ningunha outra estrutura complexa aparece evolutivamente dunha soa vez. O que hai que desentrañar son as etapas sucesivas da súa evolución, explicando ou demostrando a verosimilitude de cada unha delas no tocante á súa determinación xenética, o seu desenvolvemento ontoxenético e a súa función, e polo tanto xustificando que presións selectivas promoveron cada un dos pasos. É moi importante recordar que moitas estruturas biolóxicas pasan por estadios de dupla función, nos que, despois de evolucionar para un uso, comezan a verse sometidas a novas presións selectivas para un segundo uso. Se nos fixamos só neste último, a orixe do órgano pode volverse incomprensíbel. O carácter prénsil da man humana apareceu en relación cunha vida arborícola, foi aproveitado por innumerábeis especies de primates para a manipulación e, con esta segunda función, converteuse no grupo biolóxico humano nunha das súas adaptacións máis características. As vías verosímiles da evolución do ollo aclaráronse grazas á anatomía comparada e á embrioloxía, e para as súas etapas existen exemplos nos animais actuais. En canto á evolución de maquinarias moleculares complexas, como o cilio eucariótico, as últimas décadas proporcionaron xa moitos argumentos equivalentes, aínda que para este caso non contamos con termos de comparación tan adecuados, porque non queda ningún eucarionte que non teña cilios ou derive dun antepasado ciliado (si existen, non obstante, algunhas versións incompletas pero funcionais de cilios, como en Pelomyxa, que rebaten o argumento principal). Os compoñentes moleculares dos cilios están presentes fóra deles, no citoesqueleto superficial contiguo á membrana plasmática, onde traballan na mobilidade sen formar estruturas tan elaboradas, e dos seus compoñentes existen formas homólogas incluso en procariontes. O mesmo pasa co flaxelo bacteriano, cuxos compoñentes moleculares gardan homoloxía con outros compoñentes funcionais da célula e, en grado variábel, entre si; probabelmente funcionando primeiro, nunha versión moito máis sinxela, como bomba iónica antes de facerse máis complexo para a locomoción.
Así actualmente a bioloxía molecular, a bioquímica e outras disciplinas poden explicar cada vez con maior facilidade estes casos de suposta complexidade irredutíbel.
Crítica ao argumento da "complexidade específica"
Os críticos din que, en si mesma, a definición do concepto fai que o argumento sexa unha tautoloxía, xa que se postularía que a Información Complexa Específica (ICE) non ocorrería naturalmente, só porque Dembski a definiu así. Por iso a verdadeira pregunta á se existen instancias de ICE na natureza, feito que realmente non pode explicar ou responder Dembski, porque non é especialista en evolución e/ou temas relacionados.
Así, a coherencia conceptual do argumento ICE de Dembski é moi discutida pola comunidade científica. Aínda debe mostrarse que a complexidade específica ten amplas aplicacións noutros campos, como afirma Dembski. John Wilkins e Wesley Elsberry cualifican o filtro explicativo de Dembski como eliminatorio, debido a que elimina as explicacións de forma secuencial: primeiro a regularidade, logo a sorte, para finalmente tomar o deseño como opción por defecto. Argumentan que este procedemento non cualifica como modelo para a inferencia científica debido á forma asimétrica en que trata as posíbeis explicacións alternativas, facéndoo susceptíbel de obter falsas conclusións.
Igualmente a nivel biolóxico, a pesar da inmensa cantidade de nucleótidos que forman o ADN, o cal conforma o xenoma coa súa "natureza complexa e específica", é que no proceso descrito na síntese evolutiva moderna, a súa natureza prodúcese realmente pola "mutación xenética aleatoria". Nela explícase que os procesos naturais involucrados na evolución dos seres vivos tenden a acumular cambios positivos, e descartar cambios negativos no ADN. Sendo esta verdadeira razón que leva a que o xenoma dos seres vivos, nunha forma "natural", e co paso das xeracións, cambiase e aínda cambie a unha natureza que se define como máis complexa e específica. Igualmente destaca o feito de que a información para codificar un aminoácido está expresada en solo 64 codóns (grupo de 3 nucleótidos, en combinacións a partir de 4 nucleótidos).
Crítica á estratexia da "cuña"
A pesar do indicado polo Discovery Institute, a comunidade científica indica que este argumento é só a estratexia desta organización que realmente trata de inculcar un ideal relixioso non científico, que desexa promover a crenza pseudocientífica e creacionista do chamado deseño intelixente, e con iso non recoñecer os descubrimentos científicos que corroboran a existencia da evolución a través da síntese evolutiva moderna.
Estratexias
Unha estratexia chave do movemento do deseño intelixente é a de convencer ao público en xeral de que existe un debate entre científicos sobre se a vida evolucionou, para así convencer ao público, políticos e líderes culturais de que as escolas deberían "ensinar a controversia". O Discovery Institute publicou unha lista de científicos que concordan coa seguinte declaración:
Dese modo tenta demostrar que un crecente número de científicos tivo a coraxe de cuestionar seriamente a teoría da evolución nos últimos anos; a lista contaba con máis de 700 sinaturas en febreiro de 2007.
Opoñentes do deseño intelixente fan notar que menos da metade da lista é de biólogos evolucionistas, o tipo de científicos que estaría familiarizado coas cuestións subxacentes e apto para pronunciarse con autoridade sobre o asunto. A declaración en si, a pesar do que pode parecer ao público leigo, non constitúe unha forte oposición á evolución e podería ser asinada por gran parte dos biólogos evolucionistas: En xeral concordan que a mutación e a selección natural non responden sos da complexidade da vida, porque hai contribucións doutros mecanismos naturais; e a mención ao exame coidadoso da evidencia é simplemente unha descrición da actitude profesional que os científicos deben ter. Alén diso, afirmar tal "escepticismo" sen presentar evidencias e estudos científicos non ataca en nada a teoría da evolución.
E para demostrar como é insignificante o número de sinaturas do documento publicado polo Discovery Institute, fíxose unha parodia recollendo sinaturas de científicos que aceptan a evolución, chamada Steve, (o denominado Project Steve). Recolléronse máis de 11 000 sinaturas, e só con científicos con ese nome. Outro proxecto recolle sinaturas de padres, pastores e clérigos que aceptan a evolución, e a lista xa ten máis de 12 000 sinaturas.
Centro Galego de Londres
O Centro Galego de Londres creouse no ano 1968 co nome de Sociedade Cultural Recreativa Rosalía de Castro, comezando a recoñecerse como Centro Galego un ano despois sendo Marcial Folgueiras membro fundador e primeiro presidente da asociación. En 1977 o Centro Galego presenta a súa primeira sede oficial e aberta ao público, tendo que agardar ata o ano 2007 para ter un local en propiedade.
As Varelas, Melide
San Martiño das Varelas é unha parroquia que se localiza no sur do concello coruñés de Melide, na comarca da Terra de Melide. Segundo o padrón municipal (INE 2018) ten 113 habitantes (60 homes e 53 mulleres).
Movemento do deseño intelixente
Estratexias
Mentres, tal debate non existe dentro da comunidade científica; o consenso científico é de que a vida evolucionou. O deseño intelixente é maioritariamente visto como un pretexto para a campaña dos seus defensores contra a fundación materialista da ciencia, que na concepción do movemento non deixa espazo para a posibilidade de Deus.
Os defensores do deseño intelixente buscan manter a Deus e á Biblia fóra da discusión, e presentan o deseño intelixente na linguaxe da ciencia, como unha hipótese científica. Mentres, entre o público en xeral nos Estados Unidos, as preocupacións principais son se a bioloxía evolucionista convencional é ou non compatíbel coa Biblia, e sobre o que se ensina nas escolas. A controversia pública recibiu unha gran cobertura nos media americanos, particularmente durante o xulgamento de Kitzmiller v. Dover en 2005. Unha ampla cobertura da controversia pública realizouna a revista Time coa historia "Evolution Wars" (Guerras da evolución), o 15 de agosto de 2005. A capa da reportaxe fai a seguinte pregunta: "Deus ten un lugar nas clases de ciencias?" . A decisión do tribunal determinou que o deseño intelixente era unha posición relixiosa e creacionista, e respondeu a pregunta apuntada pola revista Time cunha firme negativa, concluíndo que Deus e o deseño intelixente eran ambos distintos do material que debe ser mencionado en aulas de ciencias.
A ciencia empírica usa o método científico para crear coñecemento a posteriori baseado en observacións e na repetición de probas das hipóteses e teorías. Os defensores do deseño intelixente buscan mudar esa base fundamental da ciencia ao eliminar o "naturalismo metodolóxico" da ciencia e substituílo co que o líder do movemento do deseño intelixente, Phillip E. Johnson, chama o "realismo teísta". Algúns denominan esa abordaxe como "supernaturalismo metodolóxico", que significa unha crenza nunha dimensión non-natural, transcendente, habitada por unha deidade non-natural e transcendente. Os defensores do deseño intelixente argumentan que as explicacións naturalistas fallan ao tentaren explicar certos fenómenos e que as explicacións sobrenaturais subministran unha explicación simple e intuitiva para a orixe do universo e da vida. Os defensores alegan que a evidencia para iso existe na forma da complexidade irreductíbel e da complexidade especificada, que non poden explicarse por procesos naturais. Os que apoian o deseño intelixente tamén defenden que a neutralidade relixiosa exixe o ensino tanto da evolución como do deseño intelixente, afirmando que ensinar só a evolución discrimina inxustamente a aqueles que posúen crenzas creacionistas. Ensinar ambas, argumentan, permite a posibilidade de crenzas relixiosas, sen facer que o estado promova realmente tales crenzas. Moitos seguidores do deseño intelixente cren que o "cientifismo" en si é unha relixión que promove o secularismo e o materialismo nunha tentativa de apagar o teísmo na vida pública, e ven o seu traballo na promoción do deseño intelixente como unha maneira de devolver a relixión ao seu papel central na educación e noutras esferas públicas. Algúns cren que ese debate máis amplo é frecuentemente o subtexto para argumentos feitos sobre o deseño intelixente, pero outros opinan que o deseño intelixente serve como un representante para as crenzas relixiosas de defensores prominentes do deseño intelixente nos seus esforzos para avanzar os seus puntos de vista relixiosos na sociedade en xeral.
De acordo cos críticos, o deseño intelixente non conseguiu presentar un caso científico críbel e é unha tentativa de ensinar relixión nas escolas públicas, algo que a Constitución dos Estados Unidos prohibe debido á Cláusula de Establecemento. Alegan que o deseño intelixente substituíu a investigación científica polo apoio popular. Algúns críticos afirman que se désemos "tempo igual para todas as teorías" de verdade, non habería límite lóxico para o número de "teorías" potenciais que poderían ensinarse no sistema público de ensino, incluíndo até parodias do deseño intelixente como a teoría do Monstro do espaguete voador. Hai numerosas explicacións sobrenaturais mutuamente incompatíbeis para a complexidade, e o deseño intelixente non proporciona un mecanismo para discriminar entre elas. Alén diso, un problema fundamental da aceptación do deseño intelixente como ciencia é que as alegacións do deseño intelixente non poden probarse.
Os críticos apuntan que os defensores do deseño intelixente non poden lexitimamente inferir que o deseñador intelixente está por detrás das partes dun processo que non é cientificamente comprendido, unha vez que non evidenciaron que un evento sobrenatural de feito ocorreu. A inferencia de que un deseñador intelixente creou a vida na Terra, algo que o defensor do deseño William Dembski defendeu como podendo ser unha forza de vida, xa foi comparada coa alegación a priori de que estas axudaran aos antigos exipcios a construíren as pirámides. En ambos os casos, os efectos desa intelixencia alieníxena non son posíbeis de repetición, non son observábeis ou falseábeis, e violan o principio da parsimonia. Desde un punto de vista estritamente empírico, alguén pode citar o que se coñece sobre as técnicas de construción exipcias, mais tamén se precisa admitir ignorancia acerca da maneira exacta de como os exipcios construíron as pirámides.
Os defensores do deseño intelixente veñen tentando buscar apoio doutros grupos relixiosos con relatos similares de creación coa esperanza de que esa coalición máis ampla terá maior influencia para apoiar unha educación científica que non contradiga as súas crenzas relixiosas. Moitos grupos relixiosos responderon a esa acción expresando a seu apoio á evolución. A Igrexa Católica, como xa quedou dito, declarou que a fe relixiosa é totalmente compatíbel coa ciencia, que se limita só a estudar o mundo natural, unha posición coñecida como evolucionismo teísta. Ademais de apuntaren que o deseño intelixente non é ciencia, tamén o rexeitan por varias razóns filosóficas e teolóxicas. Os argumentos do deseño intelixente tamén foron criticados por máis de 10 000 clérigos que asinaron o "Clergy Letter Project" (Proxecto carta do clérigo). Científicos prominentes que expresan as súas crenzas relixiosas, como o astrónomo George Coyne e o biólogo Ken Miller, foron a vanguarda da oposición contra o deseño intelixente.
San Sebastián
San Sebastián é o nome de varios santos cristiáns, e na súa honra, de varias localidades:
A Igrexa, Vilar, Pontedeume
A Igrexa é un lugar da parroquia de Vilar no concello coruñés de Pontedeume na comarca do Eume. Segundo o Instituto Nacional de Estadística en 2010 tiña catro habitantes (dous homes e dúas mulleres).
Como indica o nome do lugar, nel áchase a igrexa parroquial de San Pedro de Vilar.
Argos
Argos pode facer referencia a:
Fenomenoloxía
A fenomenoloxía (do grego phenomena, "cousas que aparecen" + logos, "coñecemento") é un método filosófico que pon énfase na neutralidade descritiva do receptor na determinación dos significados obxectivos dos fenómenos.
A fenomenoloxía deriva do pensamento do filósofo alemán Edmund Husserl (1859-1938), quen afirmaba que o obxecto propio do coñecemento filosófico non son os obxectos do mundo perceptíbeis polos sentidos e, supostamente, externos á conciencia, senón os contidos a priori que aparecen dados en xeral nunha consciencia. Así, o método esixe un exame detido dos estados e procesos mentais e intelectuais. Usando este método, Husserl pensaba que sería posíbel revelar a natureza subxacente da consciencia e dos fenómenos e facelo de maneira atemporal e ahistórica, estabelecendo unha teoría trans-subxectiva da comprensión. Isto implica que a mente humana, entendida universalmente e non particularmente, é o lugar onde os significados obxectivos adquiren realidade.
Os conceptos da fenomenoloxía foron desenvolvidos desde comezos do século XX por Martin Heidegger, orixe da filosofía existencial e Hans-Georg Gadamer, creador da Hermenéutica filosófica, na Alemaña e por Maurice Merleau-Ponty na Francia.
Na literatura
A focaxe crítica fenomenolóxica envolve a investigación da natureza subxacente e da esencia dunha obra estudada e, en consecuencia, o acceso en certa maneira á consciencia do autor.
Unha versión diferente, e talvez máis "vulgar", é a exploración da personalidade única que hai por detrás dunha obra literaria. O crítico fenomenolóxico precisa baleirar primeiro a súa mente de todos os preconceptos sobre o autor e o texto. Unha vez logrado, o crítico debe atinxir un estado moi receptivo e sensíbel que lle permita compartir o modo de consciencia do autor. Este estado da mente ten sido descrito como "consciencia da consciencia doutro".
O teórico polonés Roman Ingarden ten elaborado as ideas de Husserl nos libros A obra de arte literaria (1931) e A cognición da obra de arte literaria (1937). Influenciou aos críticos alemáns Wolfgang Iser e Hans Robert Jauss. Esta influencia é especialmente clara na teoría do lector-resposta de Iser e na teoría da recepción de Jauss. Ténselle denominado "crítica fenomenolóxica" ao traballo da Escola de Xenebra de crítica. Son tamén moi evidentes as influencias no post-estruturalismo.
Galiza
En Galiza, é especialmente importante o labor de difusión da fenomenoloxía e os estudos de estética fenomenolóxica do profesor Nel Rodríguez Rial.
John Franklin
miniatura|John Franklin. John Franklin (1786 – 1847) foi un explorador británico.
Naceu en Spilsby, Lincolnshire no seo dunha familia numerosa que prosperara grazas ao comercio.
Aínda que ao primeiro o seu pai opúñase aos desexos de Franklin de se facer mariño, finalmente permitiulle embarcar nun mercante nunha viaxe de proba que chegou ata Lisboa, a viaxe confirmou os desexos do rapaz e o seu pai conseguiu que formase parte da tripulación do HMS Polyphemus, e estivo presente na batalla de Copenhaguen en 1801.
Xa no HMS Investigator participou nunha expedición de exploración da costa de Australia co seu tío, o capitán Matthew Flinders. De volta en Europa participou na batalla de Trafalgar en 1805 a bordo do HMS Bellerophon. En 1815 estivo na batalla de Nova Orleáns.
En 1818 viaxou pola primeira vez ao Ártico, como tenente, ás ordes de John Ross, e a pesar do fracaso da expedición quedou fascinado con el. Entre 1819 e 1822 participou nunha expedición para descubrir o Paso do Noroeste polo norte do actual Canadá, que foi un fracaso e na expedición morreron 11 dos 20 homes que participaron.
En 1823 regresou a Inglaterra e casou coa poeta, Eleanor Anne Porden, que morreu de tuberculose en 1825. En 1828 casou con Jane Griffin.
Entre 1836 e 1843 foi gobernador da Terra de Van Diemen (a actual Tasmania).
Obsesionado coa busca do Paso do Noroeste, en maio de 1845 partiu con 128 homes e dous navíos (HMS Erebus e HMS Terror) e nunca regresou.
A súa muller organizou varias partidas de rescate e debido á publicidade que xerou organizáronse outras partidas na busca do explorador. En 1850 atopáronse os primeiros restos da expedición, as tumbas de tres homes que morreran por causas naturais en 1846.
En 1854 John Rae, que non procuraba a Franklin, atopou un inuit que lle falou dunha partida de 35-40 homes que morreran de inanición preto da foz do Black River. En 1859 a súa viúva armou unha última expedición baixo o mando de Francis Leopold McClintock para investigar os descubrimentos de Rae e atopou un documento que deixara o segundo da expedición na Illa do Rei Guillerme, a mensaxe datada o 28 de abril de 1847 informaba que os barcos quedaran atrapados polo xeo durante dous invernos, moito máis tempo do que agardaban, suxeriuse que morreron por escorbuto, e existen evidencias que practicaron o canibalismo.
Xubial, Melide
Santiago de Xubial é unha parroquia que se localiza no norte do concello de Melide. Segundo o padrón municipal de 2018 tiña 67 habitantes (33 mulleres e 34 homes) distribuídos en 12 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 107 habitantes.
Cornide, Vilar, Pontedeume
Cornide é un lugar da parroquia de Vilar no concello coruñés de Pontedeume na comarca do Eume. Tiña 31 habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 16 eran homes e 15 eran mulleres.
Astérix en Italia
Foi traducido ó galego por Xavier Senín e Isabel Soto e publicado por Edicións Xerais en outubro de 2017.
El Automóvil
El Automóvil foi un periódico editado en Foz en 1903.
Historia e características
Subtitulado Periódico sin desperdicio, apareceu o 19 de xullo de 1903. Publicación de ton humorístico, estaba dirixida por Antón Villar Ponte (aínda que na portada figuraba o barbeiro Manuel Chao) e entre os seus colaboradores estaba Juan Cueto. Só se editou o primeiro número.
Tróclea umeral
A tróclea umeral é unha formación ósea do úmero, situada na epífise inferior ou distal. Presenta unha grande depresión, entre dous grandes bordos óseos, ocupando a parte anterior, inferior e posterior da epífise. Toda a estrutura serve para artellarse co cúbito mediante a articulación umerocubital. Por encima ten, no lado interno, a epitróclea, que serve para a inserción de diversos ligamentos e músculos e no lado externo, a fosa coronoide.
Fonte Melendre, Vilar, Pontedeume
Fonte Melendre é un lugar da parroquia de Vilar no concello coruñés de Pontedeume na comarca do Eume. Tiña 25 habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 10 eran homes e 15 eran mulleres.
Vitiriz, Melide
San Vicente de Vitiriz é unha parroquia que se localiza no oeste do concello de Melide na comarca da Terra de Melide. Segundo o padrón municipal de 2018 tiña 36 habitantes (19 homes e 1/ mulleres) distribuídos en 3 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 48 habitantes.
Eclesiasticamente, a parroquia foi suprimida na reforma parroquial de 1890 e os seus lugares áchanse en Boente (freguesía do concello de Arzúa).
Xoán I de Brabante
Xoán I de Brabante, chamado o Vitorioso, nado arredor do 1251 e finado en 1294, foi duque de Brabante desde 1267 e duque de Limburgo a partir de 1288 e até a súa morte. Sucedeu no ducado ao seu irmán Henrique IV, quen renunciou á coroa ducal ao alcanzar a maioría de idade. Foi fillo de Henrique III, duque de Brabante, e de Adelaida de Borgoña.
Primeiros anos de goberno
Ao morrer Henrique III en Lovaina no ano 1261 deixaba catro fillos menores de idade cuxa tutela foi motivo de disputas. O maior deles, Henrique IV, presentaba ademais síntomas de agudo atraso mental, polo que a súa nai, titora por desexo dos brabanzóns fronte ás pretensións dos seus tíos, procurou transmitir o poder ao segundo dos irmáns, Xoán. Arnulfo, barón de Wesemael e almirante de Brabante, excluído do consello, declarouse en favor de Henrique provocando disensións entre os partidarios dun e outro irmán.
Alcanzada a maioría de idade, Adelaida convocou en Kortenberg aos representantes das cidades e os señoríos a unha asemblea, celebrada o 23 de maio de 1267, na que Henrique renunciou a todos os seus dereitos ao ducado en favor do seu irmán, retirándose logo a un mosteiro en Dijon.
Xoán buscou a aproximación a Francia, casando en 1269 con Margarida, filla de san Luís rei de Francia, morta de parto só tres anos despois, e en 1274 propiciou o enlace da súa irmá María co rei Filipe III, defendéndoa de falsas acusacións. Inmediatamente uniuse ao exército levantado polo seu cuñado en defensa dos dereitos de Alfonso de la Cerda fronte a Sancho IV de Castela. Máis adiante, en 1285, participou tamén na Cruzada de Aragón.
Incorporación do ducado de Limburgo
En 1283, ao morrer sen descendencia Ermengarda, duquesa de Limburgo, o emperador Rodolfo I de Habsburgo decidiu entregar o ducado en calidade de usufruto ao viúvo de Ermengarda, Reinaldo I de Güeldres. Opúxose a tal decisión Adolfo V de Berg, primo de Ermengarda, a quen segundo as leis do país correspondía a herdanza, pero xurdiron tamén outros señores que reclamaban feudos situados no interior do ducado por dereito de devolución, entre eles o arcebispo de Colonia e o bispo de Liexa. Non podendo facer valer as súas pretensións polas armas, o conde de Berg vendeu os seus dereitos ao ducado a Xoán I de Brabante, que iniciou a súa conquista. Na guerra pola sucesión do ducado víronse involucrados varios dos estados veciños, alargándose a contenda por espazo de cinco anos. A guerra concluíu coa batalla de Worringen (xuño de 1288), na que morreu Henrique VI, conde de Luxemburgo, aliado de Reinaldo de Güeldres, e o propio Reinaldo xunto co arcebispo de Colonia resultaron cativos. A vitoria permitiu a Xoán incorporarse o ducado de Limburgo ao que renunciou Reinaldo un ano máis tarde.
Últimos anos
Xoán adicou os últimos anos da súa vida a reformar a lexislación do ducado, para o que ditou a chamada Carta do país. Foi tamén poeta e coñécense del nove cancións transmitidas no Codex Manesse, onde o seu nome aparece como Herzoge Johans von Brabant.
En 1294 o conde Hennrique III de Bar, de regreso da súa voda con Leonor de Inglaterra, organizou solemnes festas e un torneo no que participou Xoán I, que era gran afeccionado ás xustas e tomara parte en máis de setenta ao longo da súa vida. O seu adversario, Perrart de Bauffremont, feriuno dunha lanzada, a consecuencia da cal morreu ás poucas horas. Do seu segundo matrimonio con Margarida de Flandres, celebrado en 1273, deixaba un herdeiro, Xoán II, e dúas fillas: Margarida de Brabante, casada con Henrique VII de Luxemburgo, futuro emperador, e María, casada con Amadeu V de Savoia.
Aprendizaxe
A aprendizaxe é o proceso de adquirir coñecementos, habilidades, actitudes ou valores, a través do estudo, a experiencia ou a ensinanza. Existen diversas teorías da aprendizaxe, que analizan desde unha ollada particular este proceso, como as construtivistas, a teoría de Jean Piaget, a visión da Psicoloxía condutista, a aprendizaxe segundo Vygotsky ou os tipos de aprendizaxe descritos por Ausubel.
A actual Lei Orgánica de Educación, desenvolvida no currículo aprobado polo parlamento de Galicia o 28 de xuño de 2007 que establece a ordenación da educación primaria, basea a aprendizaxe na adquisición das competencias básicas.
Psicoloxía condutista
O proceso fundamental da aprendizaxe é a imitación, é dicir a repetición dun proceso observado. A imitación toma tempo (atención ó detalle), espazo (un sitio para aprender), habilidades (ou práctica) e outros recursos (por exemplo, unha área protexida). Ó copiar, os meniños aprenden a cazar (dirixir a atención), alimentarse e realizar as tarefas básicas necesarias para a supervivencia:
Aprendizaxe a nivel molecular
Erick Richard Kandel gañou o premio Nobel de Medicina e fisioloxía en 2000 polos seus traballos sobre os cambios moleculares na aprendizaxe e a memoria. Estes traballos realizounos co seu equipo no organismo Aplysia californica (lesma de mar), e puido proporcionar evidencia de que a aprendizaxe produce cambios duradeiros na efectividade das conexións sinápticas e na transcrición de ácido ribonucleico no interior das células. A secuencia molecular que ocorre nun proceso de aprendizaxe tamén foi determinada por estas investigacións, e abrangue varias substancias proteicas ó interior e ó exterior da célula:
Aprendizaxe humana
A aprendizaxe defínese tecnicamente coma un cambio relativamente estable na conduta do suxeito como resultado da experiencia, producidos a través do establecemento de asociacións entre estímulos e respostas mediante a práctica nun nivel elemental, suposto que comparte a especie humana con algúns outros seres vivos que sufriron o mesmo desenvolvemento evolutivo en contraposición á condición maioritaria no conxunto das especies que se basea na imprimación da conduta fronte ó ambiente mediante patróns xenéticos.
No ser humano, a capacidade de aprendizaxe chegou a constituír un factor que supera á habilidade común nas mesmas polas evolutivas, consistente no cambio condutual en función do contorno dado. En efecto, a través da continua adquisición de coñecemento, a especie humana logrou ata certo punto o poder de independizarse do seu contexto ecolóxico e mesmo de modificalo segundo as súas necesidades.
O desenvolvemento da agricultura e a gandería nun primeiro momento, xunto coa revolución industrial e o impulso da telemática nunha etapa posterior foron a priori os principais piares nos que se basea esta característica distintiva do homo sapiens. Contraditoriamente, a maior aprendizaxe, menor capacidade de adaptación fronte ós cambios globais tanto a nivel micro (virus) como macro (recalentamento global). Se ben, por medio da aprendizaxe, aprehendemos (facémolo noso) o mundo exterior, cada vez é máis estraño para as novas xeracións.
Aprendizaxe de Goleman
Daniel Goleman (1998) propón un modelo de aprendizaxe baseándose na distinción das habilidades puramente cognitivas e as aptitudes persoais e sociais. Goleman suxire que as habilidades puramente cognitivas teñen a súa base na neocorteza cerebral. En cambio, as aptitudes persoais e sociais están ademais relacionadas con outras zonas do cerebro, en particular coa amígdala, os lóbulos prefrontais e o «centro executivo do cerebro».
Do mesmo xeito, así coma a aprendizaxe tradicional require cambios de conduta, agárdase que a aprendizaxe emocional implique cambios nas reaccións fisiolóxicas, subxectivas e condutuais relacionadas coas emocións do individuo a determinadas condicións da contorna. Goleman chama a este un novo modelo de aprendizaxe.
Fundamentos nos que se basea a aprendizaxe
O primeiro elemento é a motivación na responsabilidade como educadores de acender “a chispa” a partir da que se vai xerar a aprendizaxe. Trátase de atraer a atención do alumno: antes de mostrar o contido da lección, débese incitar ós alumnos a que indaguen sobre o que se vai tratar na mesma, formular preguntas de maneira que se estimule o interese dos alumnos cara o tema. Tamén é importante axudalos a repasar o novo vocabulario xa que a linguaxe é a materia prima da asimilación e tendo dominio do vocabulario pódese asimilar mellor o novo coñecemento. Non se trata de dar a lección, senón de invitalos a pensar sobre o que están por aprender, invitalo a que se exprese e interactúe co obxecto de aprendizaxe. Isto implica tamén en si mesmo unha importante interacción entre mestre e alumno, o obxectivo é que o que sexa que vaian aprender os alumnos é que estes aproveiten ó máximo a información
O segundo paso é a presentación. Para isto é conveniente que se utilicen estímulos multisensoriais que os axuden a asimilar a información desde varios sentidos, desde varios puntos de vista que indaguen, que a analicen, a coñezan por primeira vez e en caso contrario, que a sitúen en recordos anteriores que os axuden a recoñecer a nova información. Para manter a atención dos alumnos é importante facer exposicións interesantes, axudalos a que eles se sintan partícipes do que están percibindo, que discriminen, escoiten, categoricen, emparellen, xulguen etc.
O terceiro paso ofréceo a práctica, mostra en feitos do que se acaba de aprender. Isto require que os alumnos amosen que aprenderon o que se lles ensinou. É a repetición na realidade que axude a situar o coñecemento nun contexto recordable nun futuro. Trátase da oportunidade de responder ó estímulo que se lles acaba de impartir, pero dunha maneira lóxica, coherente, factible nunha realidade que constantemente está colocándonos en situacións distintas onde debemos aplicar estes coñecementos. Neste punto, a integración da linguaxe á resposta é importante xa que é mostra dunha estreita integración co pensamento. Sen esta interacción, o antes mencionado non é posible e isto axuda a manter o interese de seguir descubrindo no alumno. Desta maniera lévase un equilibrio entre o escoitar, falar, ler e escribir,. Así, eles están aprendendo novas maneiras de escoitar, falar, ler e escribir.
Por último encóntrase a aplicación, que é só unha extensión da práctica. Nesta só estamos repetindo hipoteticamente un coñecemento, pero na aplicación estámolo levando á nosa realidade, estámoslle dando verdadeira utilidade a este coñecemento. Esta última fase é en si a que proporciona máis oportunidades de desenvolvemento e de utilización do pensamento crítico.
Ademais, esta técnica do pensamento crítico axuda a que a aprendizaxe sexa de maneira organizada, axuda a que a aprendizaxe sexa un repertorio de estratexias para operar co coñecemento. Deste xeito realízase en fases que son moito máis asimilables que se se fixera de maneira liñal. Estas fases tamén as utilizará o mestre na etapas de planificación, sendo así máis doado lembrar como e cando deben aplicarse as distintas etapas do ensino.
A continuación dane unha cantidade de estratexias como exemplos que poden aplicarse na aula de clases de maneira que o conxunto de materiais se convertan nunha experiencia continua para o alumno. Desta maneira terán un panorama holístico do conxunto e serán quen de recoñecer a súa importancia a través da súa traxectoria académica. É importante tamén o coñecemento das necesidades dos alumnos, a diversidade existente nas aulas, para poder integrar a cada un dos alumnos como elementos importantes no proceso de aprendizaxe. Planear as clases con anticipación permite tomar medidas para integrar a todos os alumnos, aínda que a algúns alumnos se lles dificulte a comunicación co mestre. É importante integralos no proceso de aprendizaxe do que están sendo partícipes; se o mestre recorda que o seu papel é o de facilitar a información e non de impoñela, apoiará ós seus alumnos, axudándoos a obter esta información.
Aprendizaxe animal
En xuño de 1977, un papagaio gris africano (Psittacus erithacus) de 13 meses chegou á Purdue University, en West Lafayette, Indiana. Fora escollido completamente ó azar dun aviario das proximidades de Chicago, non polas súas calidades. Nada máis chegar ó laboratorio recibiu o nome de Alex, cuxas iniciais se corresponden con «Animal Learning EXperiment». Estaba a punto de comezar unha das máis apaixonantes experiencias ocorridas no ámbito da ciencia que se dedica ó estudo da intelixencia animal. Vinte e cinco anos despois, podemos dicir que os papagaios grises africanos entraron nos debates e teorías de psicólogos cognitivos, neurólogos e etólogos como nunca ocorrera antes, e aínda que o fixeran de maneira algo polémica, poucos expertos en cognición animal dubidan agora que hai que tomarse en serio a intelixencia dos papagaios. Isto debémosllo fundamentalmente á tenacidade, o empeño e a perseveranza da persoa que encargou no seu día aquel papagaio de Chicago para sometelo a un longo programa de investigación: Irene Maxine Pepperberg.
A aprendizaxe pódese definir coma un cambio relativamente persistente no comportamento resultante da experiencia, este tipo de aprendizaxe pódese producir ó longo de todo o ciclo vital.
A aprendizaxe prodúcese durante os denominados períodos sensibles e contribúen ó desenvolvemento principalmente relacionados coa supervivencia e a reprodución.
Posto que a aprendizaxe pode reportar máis beneficios nuns casos que noutros. Os distintos tipos de animais desenvolveron sensibilidades específicas a certos estímulos, e é máis probable que aprendan uns de tipos de relacións que outras. Por exemplo os primates, estamos especialmente adaptados para aprender a discriminar entre facianas de primates. Polo contrario, o can ten unha capacidade considerable para discriminar os olores doutros conxéneres.
Non ten sentido afirmar que os primates temos maior ou menor capacidade de aprendizaxe que os cans; os primates e os cans, simplemente tenden a aprender o tipo de relacións que son relevantes para as súas actividades particulares de supervivencia e reprodución.
Nalgúns casos no mundo animal, depender da aprendizaxe pode chegar a ser unha desvantaxe, por exemplo se un animal tende a aprender a evitar a un depredador, é posible que caia nas súas fauces antes de que teña a oportunidade de aprender a resposta adaptativa.
Do mesmo xeito que se os pitos que saen do ovo tiveran que aprender a peteirar, morrerían de fame antes de que tiveran tempo de realizar esa aprendizaxe (Johnton 1981).
A aprendizaxe implica un custo fisiolóxico, posto que as células cerebrais que participan nalgún tipo de aprendizaxe requiren unha cantidade relativamente importante de enerxía para medrar e para funcionar (as células cerebrais consomen maior cantidade de enerxía que o resto das células corporais) ou sexa, no caso que nos interesa, que se refire ós cans, estes teñen que pagar un prezo pola súa capacidade de aprendizaxe.
É moi común crer que a capacidade de aprender só está reservada a animais moi evolucionados. Non obstante, animais ancestrais coma a lebre de mar (a aplisia) tamén son quen de aprender. Estes animais teñen sistemas nerviosos moi primitivos e as súas aprendizaxes son moi sinxelas. Isto explícase porque os aspectos básicos da aprendizaxe teñen lugar no ámbito da sinapse, polo que o sistema nervioso é un requisito estrutural imprescindible para calquera tipo de aprendizaxe; por iso os organismos unicelulares non posúen a capacidade de aprendizaxe.
Os científicos puideron determinar que a capacidade de aprendizaxe pode evolucionar nos dous sentidos: cara a unha maior sensibilidade a determinado estímulo ou cara a unha menor sensibilidade.
Condicionamento de habituación
A habituación defínese como a tendencia a reaccionar con menor intensidade ante un estímulo presentado repetidamente, sen que teña efecto ningún sobre o animal. Reacciona cada vez menos, ata deixar de reaccionar, poden nun animal aforrar tempo e enerxía. Se non existiese esta forma primitiva de aprendizaxe, os animais seguirían reaccionando sobre estímulos irrelevantes.
Condicionamento clásico
O condicionamento clásico permite desenvolver unha sensibilidade a un sinal que lle indica a inminencia dun acontecemento importante. Este sinal de aviso é importante, porque permite ó animal prepararse, cando sexa oportuno, e que non perda tempo e enerxía preparándose para acontecementos que son pouco probable que ocorran.
Condicionamento de defensa
Permite defenderse tanto contra os depredadores como fronte a outros obxectivos emitindo respostas automáticas (reflexas) que permiten mobilizar as reservas de enerxía ante pistas fiables, que indican a presenza dun perigo. Con iso, o animal pode aumentar as súas probabilidades de defenderse eficazmente. Así mesmo aprenden condutas que lles permitiron saír airosos do encontro cun depredador.
Condicionamento de reprodución
O condicionamento de reprodución pode ser moi importante, por exemplo nos mamíferos na lactación. A estimulación da succión das mamilas da nai que realiza o cachorro acabado de nacer ó succionar desencadea a subida do leite.
Cambios de temperatura ou do pH na agua levan a moitos peixes e invertebrados a activar a súa reprodución.
Condicionamento operante
A diferenza do condicionamento clásico, o condicionamento operante ou instrumental fai que o animal opere activamente no medio para producir consecuencias favorables. O reforzo, a presentación ou eliminación dun estímulo permite incrementar a probabilidade de aparición dunha conduta.
Os científicos estudaron o reforzo en laboratorio condicionando a varios animais, preferentemente ratas, empregando un procedemento coñecido coma a caixa de Skinner.
Condicionamento asociativo
Mediante sistemas de "proba e erro".
Jules Verne
Traxectoria
Verne naceu en Nantes no seo dunha familia burguesa, era o máis vello dos cinco fillos do matrimonio formado por Pierre Verne, avogado, e Sophie. Viviu os seus primeiros anos nunha illa no río Loira. Vivir nun sitio illado axudouno a desenvolver a súa imaxinación e manter unha forte relación co seu irmán máis novo, Paul. Aos nove anos, foi co seu irmán ao liceo de Nantes. Logo de rematar os seus estudos no liceo, Verne marchou a París para estudar dereito. Arredor de 1848 en colaboración con Michel Carre, comeza a escribir libretos para operetas. Durante algúns anos dedicouse a escribir obras para o teatro, sen moito éxito e só consegue estrear sete das vinte e catro que escribiu, e tamén escribiu historias de viaxes para a revista Musée des Familles, nos que narra extravagantes viaxes e aventuras nos que achega detalles científicos e xeográficos para darlle verosimilitude.
Cando o pai de Verne descubriu que o seu fillo dedicábase a escribir e non a estudar, deixou de enviarlle cartos, polo que se viu obrigado a vivir como corretor de bolsa, que odiaba, aínda que tivo un certo éxito na súa actividade. Nestes anos coñeceu a Alexandre Dumas e Victor Hugo, que lle deron algúns consellos de como escribir.
En 1857 casou con Honorine de Viane Morel, unha viúva con dúas fillas, e co seu apoio continuou a escribir, aínda que editores rexeitaron escrito tras escrito. En 1861 naceu o seu fillo Michel Jean Pierre Verne.
En 1863 a súa situación mellorou cando coñeceu a Pierre-Jules Hetzel, un dos máis importantes editores franceses do século XIX, coa axuda de Hetzel, Verne reescribiu a historia sobre unha exploración en globo en África e publicouno como Cinco semanas en globo, modificando o ton pesimista cara outro caracterizado polo optimismo.
En 1886 recibe un disparo nunha perna do seu sobriño Gaston, o que o deixa semiinválido. En 1887 tras a morte de Hetzel, Verne comezou a escribir obras máis escuras. En 1888 saíu elixido concelleiro de Amiens por unha lista radical, permanecendo durante 15 anos no posto. Entusiasta do esperanto, en 1903 presidiu o grupo esperantista da súa cidade.
Galiza na obra de Jules Verne / Jules Verne en Galiza
Anos despois, o 21 de maio de 1884, Jules Verne recalou en Vigo por unha tormenta e quedou na cidade durante un tempo. Ledicia Costas escribiu Jules Verne e a vida secreta das mulleres planta recreando esta visita.
Unha sala do Aquarium Finisterrae da Coruña está adicada ao Nautilus e á obra de Verne. En 2002 o Aquarium inaugurou unha exposición na que se vinculaba ao capitán Nemo cun coruñés do século XIX.
En Vigo inaugurouse unha estatua na honra de Verne, doada en 2005 pola Asociación de Mulleres Empresarias de Pontevedra e outra en Redondela, na praia de Cesantes.
En 2018 o Museo de Arte Contemporánea de Vigo expón a mostra ''Xulio Verne. Os límites da imaxinación''.
Obras
miniatura|300px|A Verne na [[praia de Cesantes, Redondela (de Sergio Portela).]]
miniatura|Vinte mil leguas baixo dos mares. miniatura|Monumento a Verne de [[José Molares en Vigo, doado en 2005 pola Asociación de Mulleres Empresarias de Pontevedra.]]
Ar, Vilar, Pontedeume
Ar é un lugar da parroquia de Vilar no concello coruñés de Pontedeume na comarca do Eume. Tiña 23 habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 8 eran homes e 15 eran mulleres.
Elizabeth Cady Stanton
Elizabeth Cady Stanton, nada o 12 de novembro de 1815 e finada o 26 de outubro de 1902, foi unha activista estadounidense, abolicionista e figura destacada do movemento de mulleres. A súa Declaración de sentimentos, presentada na primeira convención de dereitos da muller, sostida en 1848 en Seneca Falls, Nova York, é a miúdo acreditada como o inicio dos movementos organizados de dereitos da muller e sufraxio feminino nos Estados Unidos.
Traxectoria
Despois da Guerra Civil Estadounidense, o compromiso de Stanton co sufraxio feminino causou un cisma no movemento de dereitos da muller, cando ela e Susan B. Anthony declinaron apoiar a Décimo cuarta e a Décimo quinta emenda á Constitución dos Estados Unidos de América e crearon unha nova asociación, a Asociación Nacional prol Sufraxio da Muller. Opuxéronse a outorgar maior protección legal e dereitos de sufraxio aos homes afroamericanos mentres se continuaba negando ás mulleres, negras e brancas, os mesmos dereitos. A súa posición sobre este tema, xunto cos seus pensamentos sobre o cristianismo organizado e os temas femininos máis aló dos dereitos de voto, levou á formación de dúas organizacións separadas de dereitos da muller que, finalmente, se reuniron con Stanton como presidenta da organización conxunta, aproximadamente vinte anos máis tarde.
Juanillo Esteban
Juan José Esteban Gómez, máis coñecido como Juanillo Esteban, nado na Coruña o 12 de abril de 1968, é un actor, cantante, contacontos, clown e guionista galego. É tamén a voz do Xabarín da TVG.
Traxectoria
Estudou produción e realización de vídeo-TV na CAI (A Coruña), interpretación, guión, produción de espectáculos en vivo e talleres de clown con Jango Edvards e Leo Bassi.
Deuse a coñecer en 1993 no papel de Rufo Machado na comedia gore de culto A matanza caníbal dos garrulos lisérxicos, dirixida por Antonio Blanco, quen, un ano despois, foi un dos creadores do xa mítico e revolucionario programa infantil da TVG Xabarín Club. Neste programa Juanillo é a voz do Xabarín, o personaxe principal e presentador, dende 1994, co que tamén participou na serie Os Vixilantes do Camiño.
Outra faceta pola que é coñecido é polo seu traballo de monologuista, sendo o creador e intérprete do personaxe "Yoni Mediogramo".
Participou en varias series da TVG como Avenida de América, Fíos, ademais de intervencións en seis capítulos de Pratos combinados.
No 2004 volveu ó cinema de culto coa curtametraxe A Consulta do Dr. Natalio, de Javi Camino, na que interpreta o sinistro doutor, un científico tolo, papel que o actor volveu repetir na longametraxe ¡Maldito Bastardo!.