cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Enantiornithes
Cranio
Dada a súa ampla variedade de hábitts e dietas, os cranios dos enantiornites varían considerablemente segundo a especie. Os cranios dos enantiornites combinan un conxunto único de características primitivas e avanzadas. Igual que nos avialanos máis primitivos como Archaeopteryx, manteñen varios ósos craniais separados, pequenas premaxilas (ósos da parte dianteira do fociño) e a maioría das especies teñen mandíbulas dentadas en lugar de peteiros desdentados. Só unhas poucas especies, como Gobipteryx minuta, eran totalmente desdentadas e tiñan peteiro. Tamén teñen un óso cadrado simple, unha barra completa que separa ambas as órbitas oculares de cada fenestra anteorbital e dentarios (o principal óso dentado da mandíbula inferior) sen extremos posteriores bifurcados. Un espécime xuvenil indeterminado conservaba un óso escamoso, e en Shenqiornis e Pengornis conservábase un óso postorbital. Nas aves modernas estes ósos están asimilados no cranio. Algúns enantiornites puideron ter fenestras temporais (ocos na parte lateral da cabeza) fusionadas coas órbitas igual que nas aves modernas, debido a que os postorbitais ou ben non estaban presentes ou non eran longos dabondo como para dividir as aberturas. En Pterygornis consérvase un óso cuadratoxugal, que nas aves modernas está fusionado co xugal. A presenza destas características primitivas no cranio só permitirías aos enantiornites unha limitada quinese cranial (a capacidade de mover a mandíbula independentemente do cranio).
Ás
miniatura|Un escaneo de [[microtomografía de raios X|micro-CT dunha á de enantornite incluída en ámbar mostrando raques, pel, músculo e garras.|esquerda]]
Como son un grupo grande de aves, os enantiornites mostran unha gran diversidade de plans corporais baseándose en diferenzas en ecoloxía e alimentación, reflectidas nunha diversidade de formas alares e moitas adaptacións paralelas aos diferentes estilos de vida como as das aves modernas. En xeral, as ás dos enantiornites era avanzadas comparadas coas de avialanos máis primitivos como Archaeopteryx, e mostaban algunhas características relacionadas co voo similares ás atopadas na liñaxe que leva ás aves modernas, os Ornithuromorpha. Aínda que a maioría dos enantiornites tiñan garras en polo menos algúns dos seus dedos, moitas especies tiñan mans acurtadas, unha articulación do ombreiro moi móbil e cambios proporcionais nos ósos das ás similares aos das aves modernas. Igual que as aves modernas, os enantiornites tiñan álulas, pequenas plumas apuntando cara adiante situadas sobre o primeiro dedo que lles daban maior manobrabilidade no aire e axudábanlles a aterrar con precisión.
Atopáronse varias ás coas plumas preservadas en ámbar birmano. Estes son os primeiros restos de dinosauro mesozoico preservados desta maneira (coñecíanse unhas poucas plumas illadas, sen asignar a unha especie), e un dos fósiles de dinosauro mellor conservado. As ás preservadas mostran variacións no pigmento das plumas e proban que os enantiornites tiñan plumas completamente modernas, con barbas, bárbulas, e ganchos, e unha disposición moderna das plumas nas ás, incluíndo plumas de voo, cobertoiras curtas, unha gran álula e un recubrimento de penuxe.
Un espécime fósil de enantiornite mostraba penachos de plumas como as das ás nas patas, similares ás de Archaeopteryx. As plumas das patas son tamén reminiscencias dos dinosauros de catro ás como Microraptor, porén, os enantiornites diferéncianse en que as plumas son máis curtas, máis desorganizadas (non forman claramente unha á na pata) e só se estenden cara abaixo ata o nocello en vez de por todo o pé.
Cola
miniatura|Esqueleto fósil de [[Rapaxavis pani (un lonxipteríxido) co seu pigóstilo conservado.]]
Clarke et al. (2006) examinaron todos os enantiornites fósiles entón coñecidos e concluíron que ningún tiña unha cola conservada que formase un abano de plumas xerador de sustentación, como o das modernas aves. Atoparon que todos os avialanos que non eran Euornithes (o clado que eles chamaron Ornithurae) con plumas preservadas na cola tiñan só plumas cobertoiras curtas ou plumas da cola pareadas alongadas. Suxeriron que o desenvolvemento do pigóstilo en enantiornites debeu de estar en función do acurtamento da cola, non do desenvolvemento dunha anatomía das plumas da cola moderna. Estes científicos suxeriron que unha abano de plumas da cola e a musculatjra asociada para controlalas como o bulbo rectricial, evolucionou xunto cun pigóstilo curto e triangular como o das aves modernas, en lugar dos pigóstilos longos e con forma de bastón ou daga presentes en avialanos máis primitivos como os enantiornites. En vez dun abano de plumas, a maioría dos enantiornites tiñan un par de plumas longas e especializadas similares ás dos extinguidos Confuciusornis e certas aves do paraíso.
Porén, posteriores descubrimentos mostraron que polo menos entre os enantiornites primitivos, a anatomía da cola era máis complexa que o que previamente se pensaba. Un enantiornite, Shanweiniao, interpretouse inicialmente que tiña polo menos catro plumas da cola longas que se solapaban e que poderían ter formado unha superficie xeradora de sustentación similar aos abanos de cola dos euornites, aínda que un estudo posterior indicou que era máis probable que Shanweiniao tivese plumas da cola formadas principalmente por raque similares ás que tiña Paraprotopteryx. Por outra parte, Chiappeavis, un pengornítido primitivo enantiornite, tiña un abano de plumas da cola similar ao de avialanos máis primitivos como Sapeornis, o que suxire que esta puido ter sido a condición ancestral, e as plumas de raque serían unha característica que evolucionaría varias veces nos avialanos temperáns con función exhibitoria. Outro enantiornite, Feitianius, tamén tiña un elabaorado abano de plumas da cola. E o que é máis importante, tiña tecido conservado arredor da cola que se interpretou como os restos dun bulbo rectricial, o que suxire que esta característica non estaba restrinxida a especies con pigóstilos de aspecto moderno, senón que puido ter evolucionado moito antes do que anteriormente se pensaba e ter estado presente en moitos enantiornites. Polo menos un xénero de enantiornites, Cruralispennia, tiña un pigóstilo de aspecto moderno, mais carecía dun abano de cola.
Dieta
Dada a diversidade nas formas do cranio dos enantiornites, deberon de ter moitas especializacións na súa dieta. Algúns, como Shenqiornis, tiñan mandíbulas grandes e rexas axeitadas para comer invertebrados de cuncha dura. En lonxipteríxidos, o fociño era longo e delgado con dentes só na punta das mandíbulas, e probablemente sondaban no barro (as especies de dentes pequenos) ou pescaban (as de dentes grandes). Os dentes curtos e romos de Pengornis probablemente os usaba para alimentarse de artrópodos de corpos brandos. As garras fortemente curvadas dos bohaiornítidos parecen suxerir que eran predadores de vertebrados de tamaño pequeno ou medio, pero os seus robustos dentes indicarían, ao contrario, unha dieta de animais de cuncha dura.
Conserváronse os contidos estomacais duns poucos espécimes. Desafortunadamente, ningún deles conservaba o cranio, polo que non se pode facer unha correlación directa entre a súa dieta e a forma dos seus dentes e fociño. Eoalulavis contiña restos de exoesqueletos de crustáceos acuáticos conservados no seu tracto dixestivo, e Enantiophoenix conservou entre os seus restos fosilizados corpúsculos de ámbar, o que parecía suxerir que este animal se alimentaba de zume das plantas, como os modernos pícidos do xénero Sphyrapicus. e outras aves. O zume elaborado desas plantas quedaría fosilizado como ámbar. Porén, máis recentemente suxeriuse que o zume se tería movido post-mortem, polo que non representaría o verdadeiro contido estomacal. Tendo en conta que as posibles egagrópilas de restos de peixes de Piscivorenantiornis resultaron ser excrementos de peixes, e os estraños contidos estomacais dalgunhas especies acabaron por recoñecerse como ovarios, e os supostos gastrólitos de Bohaiornis eran realmente precipitados minerais, só en Eoalulavis se encontraron verdadeiros contidos estomacais.
Un estudo sobre os sistemas dixestivos das paraves indica que os enantiornites coñecidos carecían de papo e moella, non usaban gastrólitos e non exectaban egagrópilas. Isto considérase que está en desacordo coa gran diversidade de dietas que indican os seus diferentes tipos de dentes e cranios, aínda que algunhas aves modernas perderon a moella e utilizan só os seus ácidos estomacais.
Historia vital
miniatura|esquerda|Ovos fosilizados de [[Gobipteryx minuta.]]
Entre os fósiles de enantiornites hai ovos, embrións, e crías. Tamén se informou dun embrión fósil de enantiornite, aínda enroscado dentro do ovo, atopado na Formación Yixian. Os espécimes xoves poden identificarse por unha combinación de factores: textura rugosa dos extremos dos ósos que indica que eran porcións aínda feitas de cartilaxe no momento da morte, óso esterno relativamente pequeno, ollos e cranio grandes e ósos que non se fusionaron aínda entre si. Algunhas especies de crías recbiron nomes formais, como "Liaoxiornis delicatus"; porén, Luis Chiappe e colegas consideraron que a práctica de nomear novas especies baseadas en espécimes xoves é prexudicial para o estudo dos enantiornites, porque é case imposible determinar a que especie adulta pertence un determinado espécime xove, o que fai que calquera especie cunha cría como holotipo sexa un nomen dubium.
Xunto cos espécimes de crías do Gobipteryx de Mongolia e Gobipipus, estes descubrimentoss demostran que as crías de enantiornites presentaban osificación do esqueleto, plumas das ás ben desenvolvidas, e grandes cerebros que se correlacionan cos padróns de desenvolvemento precoz ou superprecoz das aves actuais. Noutras palabras, os enenatiornites probablemente facían eclosión do ovo xa ben desenvolvidos e listos para correr, buscar alimento e posiblemente voar aos poucos días de idade.
Realizáronse análises da histoloxía ósea dos enantiornites para determinar a taxa de crecemento destes animais. Un estudo de 2006 de ósos de Concornis mostrou un padrón de crecemento diferente do das aves modernas; aínda que o crecemento era rápido durante unhas poucas semanas despois da eclosión, probablemente ata emplumar, esta pequena especie tardaba bastante tempo en alcanzar o tamaño da idade adulta, probablemente varios anos. Outros estudos apoiaron a idea de que o crecemento ata o tamaño adulto era lento, como o é nas aves precoces (en oposición ás aves altriciais, que chegan rapidamente ao tamaño adulto). Os estudos da velocidade do crecemento dos ósos en gran variedade de enantiornites mostrou que as especies máis pequenas adoitan crecer máis rápido que as máis grandes, o oposto do padrón observado en especies máis primitivas como Jeholornis e dinosauros non avialanos. Algunhas análises interpretaron a histoloxía ósea indicando que os enantiornites pode que non tivesen a endotermia completa típica das aves, senón que terían unha taxa metabólica intermedia.
Atopáronse evidencias de nidación colonial nos enantiornites, en sedimentos do Cretáceo tardío (Maastrichtiano) de Romanía. Estas evidencias indican que os enantiornites enterraban os seus ovos como fan os modernos megápodos, o que é consistente coas súas adaptacións superprecoces que se infiren.
William Wallace (homónimos)
O nome de William Wallace pode referirse a:
Enantiornithes
Historia vital
Un estudo de 2020 sobre as plumas dos enantiornites xoves acentúa máis as semellanzas ontolóxicas cos modernos megápodos, pero con precaucións polas diferenzas como a natureza arbórea da maioría dos enantiornites, oposta ao estilo de vida terrestre dos megápodos.
Voo
Como moitos enantiornites carecían de colas complexas e posuían anatomías da cola radicalmetne diferentes comparados coas aves modernas, foron suxeito de varios estudos para comprobar as súas capacidades para voar.
Tradicionalmente, foron considerados voadores inferiores, debido á anatomía da súa cintura escapular e asumíase que eran máis primitivos e incapaces de soportar un mecanismo de engalar desde o chan, así como debido á ausencia de plumas rectrices en moitas especies.
Porén, varios estudos mostraron que eran voadores eficientes, como as aves modernas, e posuían un sistema nervioso igualmente complexo e ligamentos das plumas como as aves. Adicionalmente, a falta dunha cola complexa parece que non foi moi relevante para o voo das aves no seu conxunto, e algunhas aves extintas como os litornítidos tamén carecían completamente de plumas da cola pero eran bos voadores, e parecían poder engalar desde o chan.
Debido ás diferenzas na anatomia do esterno e da cintura escapular, moitos enantiornites usaban un estilo de voo diferente das especies modernas, aínda que moitas tiñan estilos de voo máis típicos.
Polo menos Elsornis parece que se converteu secundariamente en ave non voadora.
Clasificación
Algúns investigadores clasifican os enantiornites, xunto coas verdadeiras aves, na clase Aves. Outros usan a definición máis restritiva do grupo coroa Aves (que só inclúe os Neornithes, aves anatomicamenre modernas), e sitúa os enantiornites no grupo máis inclusivo dos Avialae. Os enantiornites estaban máis avanzados que Archaeopteryx, Confuciusornis e Sapeornis, pero en varios aspectos eran máis primitivos que as aves modernas, quizais seguindo unha ruta evolutiva intermedia.
Un consenso das análises científicas indica que Enantiornithes é un dos dosu grupos principais dentro do grupo maior dos Ornithothoraces. O outro grupo ornitotoracino é Euornithes ou Ornithuromorpha, que inclúe todas as aves viventes como un subconxunto. Isto significa que os enantiornites eran unha rama exitosa da evolución avialana, pero que se diversificou de forma completamente separada da liñaxe que conduciría ás aves modernas. Porén, un estudo atopou que a anatomía esternal que comparten se adquiriu independentemente e dita relación debe ser reexaminada.
A clasificación e taxonomía dos enantiornites foi historicamente complicada debido a diversos factores. En 2010, os paleontólogos Jingmai O'Connor e Gareth Dyke sinalaron varias críticas sobre a práctica habitual dos científicos de non describir moitos espécimes con suficiente detalle como para que outros as avalíen minuciosamente. Algunhas especies foron descritas baseándose en espécimes que se conservan en coleccións privadas, o que fai que un maior estudo ou revisión dos descubrimentos previsto sexa case imposible. Como o estudo en persoa por outros científicos de cada espécime a miúdo é irrealizable dada a distribución mundial dos Enantiornithes, e debido ás moitas descricións pouco informativas que foron publicadas sobre espécimes posiblemente importantes, moitos destes espécimes convértense en nomina dubia" "funcionais". Ademais, moitas especies foron nomeadas baseándose só en espécimes extremadamente fragmentarios, o cal non é moi informativo cientificamente incluso se están descritos suficientemente. Aproximadamente un terzo de todas as especies de enantiornites nomeadas están baseadas só nun único óso ou fragmento. O'Connor e Dyke argumentan que aínda que estes espécimes poden axudar a expandir o coñecemento do período de tempo de existencia ou distribución xeográfica dos Enantiornithes e é importante describilos, nomear tales espécimes é "inxustificable".
Relacións
Enantiornithes é o grupo irmán de Euornithes, e xuntos forman un clado chamado Ornithothoraces (pero ver máis arriba). A maioría dos estudos filoxenéticos atoparon que os Enantiornithes son un grupo monofilético distinto das aves modernas e os seus parentes próximos. Porén, na análise filoxenética de 2002 feita por Clarke e Norell reduciuse o número de autapomorfías dos enantiornites a só catro.
A sistemática dos enantiornites é bastante provisional e notoriamente difícil de estudar, debido a que os enantiornites adoitan ser extremadamente homoplásticos, ou moi similares uns a outros na maioría das súas características esqueléticas debido á evolución converxente e non porque teñan antepasados comúns. O que parece bastante certo polo de agora é que houbo subdivisións dentro dos enantiornites posiblemente incluíndo algunhas liñaxes basais menores ademais dos Euenantiornithes máis avanzados. Os detalles das interrelacións de todas estas liñaxes, e mesmo a validez de moitas, son moi discutidos, aínda que os Avisauridae, por exemplo, parece probable que constitúan un grupo válido. Os taxónomos filoxenéticos foron ata agora moi reticentes a suxerir delimitacións dos clados de enantiornites.
Unha desas delineacións denominada os Euenantiornithes, foi definida por Chiappe (2002) e comprende todas as especies máis próximas a Sinornis que a Iberomesornis. Como Iberomesornis adoita considerarse o enantiornite máis primitivo ou basal, os Euenantiornithes poden ser un grupo extremadamente inclusivo, constituído por todos os Enantiornithes excepto o propio Iberomesornis. Malia estar de acordo coa nomenclatura filoxenética, esta definición de Euenantiornithes foi fortemente criticada por algúns investigadores, como Paul Sereno, que o chamou "clado mal definido [...] un bo exemplo de mala elección nunha definición filoxenética".
O cladograma que segue obtívose por unha análise feita por Wang et al. en 2015, actualizado a partir dun conxunto de datos previos creado por Jingmai O'Connor.
Incertae sedis
A taxonomía dos enantiornites é difícil de avaliar e como resultado atopáronse poucos clados consistentes dentro do grupo nas análises filoxenéticas. A maioría dos enantiornites non están incluídos nunha familia específica, polo que se consideran incertae sedis, e así están nesta lista. Moitas destas especies foron consideradas enantiornites, pero hai controversias sobre isto que significan que non son utilizados consistentemente nos estudos sobre os enantiornites.
Longipterygidae
Os Longipterygidae eran unha familia de enantiornites do Cretáceo temperán de fociño longo, con dentes só na punta do fociño. Xeralmente considérase que eran membros bastante basais do grupo.
Pengornithidae
Os Pengornithidae eran unha familia de grandes enantiornites temperáns. Tiñan numerosos dentes pequenos e moitas características primitivas que se perderon na maioría dos demais enantiornites. Algúns estudos indican que pode que non sexan enantiornites en absoluto, senón ornituromorfos, máis próximos ás aves modernas.
"Bohaiornithidae"
Os "bohaiornítidos" eran enantiornites temperáns grandes pero xeoloxicamente de curta vida, con garras ganchudas e longas e dentes robustos con puntas curvadas. Puideron ser o equivalente a unha ave de rapina, aínda que esta interpretación está suxeita a debate. A monofilia deste grupo é dubidosa e poderín en realidade ser un grao evolutivo.
Gobipterygidae
Esta familia pode ser monotípica (composta de só un xénero ou especie), xa que algúns membros do grupo son escuros ou pouco descritos e poden ser sinónimos da súa especie tipo Gobipteryx minuta.
STSat
miniatura|250px|Maqueta de STSat-2C. STSat ou Science and Technology Satellite, é o nome dunha serie de satélites artificiais surcoreanos adicados á observación terrestre, á astronomía e a outras tarefas.
STSat 1
STSat 1 foi o primeiro satélite da serie STSat, nomeado orixinalmente KAISTSat 4. O obxectivo orixinal do programa era crear un bus para pequenos satélites artificiais de alto rendemento. STSat 1 levaba a bordo un espectrógrafo para o ultravioleta distante, un telescopio de estado sólido, un sistema de recolección de datos, un sensor estelar de ángulo estreito e un espectroscopio de plasma. O satélite foi lanzado o 27 de setembro de 2003 mediante un foguete Kosmos 3M.
STSat 2A, 2B
STSat 2A e 2B estaban destinados a axudar a desenvolver un tipo de satélite para órbita baixa lanzados co foguete surcoreano Naro 1 (tamén coñecido como KSLV-1). Levaban a bordo un telescopio para a observación da liña Lyman alfa e un medidor láser para a medición precisa da distancia do satélite ás estacións de terra. Ningún dos dous chegou a órbita por problemas dos foguetes lanzadores, con STSat 2A sendo intentando lanzar o 25 de agosto de 2009 e STSat 2B o 10 de xuño de 2010.
STSat 2C
STSat 2C foi lanzado exitosamente mediante un Naro 1 o 30 de xaneiro de 2013. Tiña unha masa de menos de 100 kg e levaba a bordo un retrorreflector láser, unha sonda Langmuir, un monitor de raidación, un sensor infravermello e un oscilador láser. O satélite deixou de funcionar en abril de 2014.
Recítaco
Traxectoria
Era fillo de Teodorico Estrabón e probabelmente da súa esposa Sixilda. Aparece mencionado no 481, cando acompañou a seu pai na invasión de Grecia, sucedéndoo no mando cando este morreu. Durante algún tempo, compartiu o mando con dous tíos seus mais, despois de matalos, gobernou en solitario os territorios de Tracia onde estaban asentados un dos grupos ostrogodos.
Herdou de seu pai, Teodorico Estrabón, a inimizade a Teodorico o Amalo, seu curmán, na loita por facérense co mando dos ostrogodos e cos privilexios outorgados polo emperador bizantino. Esta competencia, foi aproveitada emperador Zenón quen incitou a Teodorico para que o matase. Así, Recítaco foi asasinado no 483/484 nun suburbio de Constantinopla chamado Bonofaciana mentres camiñaba para as termas locais.
Unha vez morto, a maior parte dos ostrogodos de Tracia, uníronse ao resto dos ostrogodos baixo o mando de Teodorico o Amalo, que se converteu no único rei ostrogodo.
American Song Contest
O American Song Contest é unha vindeira adaptación americana do Festival da Canción de Eurovision na que cincuenta estados, cinco territorios e mais o distrito federal Washington, D.C competirán polo título de Mellor Canción Orixinal. Christer Björkman, Anders Lenhoff, Ola Melzig e Peter Settman serán os produtores xunto con Ben Silverman como produtor executivo. O concurso está programado tentativamente para estrearse a metade de tempada en 2022 na NBC.
Produción
A UER anunciou que a NBC adquirira os dereitos para retransmitir a competición o 14 de maio de 2021. A NBC, pola súa parte, anunciou que o American Song Contest estrearíase a metade de tempada en 2022 despois de publicar o seu calendario de outono para a próxima tempada televisiva 2021/22.
Christer Björkman e Ola Melzig adquiriron os dereitos para producir unha adaptación americana do Festival de Eurovision da UER e ser os produtores xunto a Anders Lenhoff e Peter Settman. Ben Silverman será o produtor executivo do programa. Propagate Content e Universal Television Alternative Studio serán as empresas de produción.
Formato
As cancións orixinais que representen un estado, territorio ou Washington, D.C. –capital nacional e distrito federal dos Estados Unidos– serán interpretadas nun programa de televisión en directo transmitido en todo o país. Os actos poden consistir en artistas solo, dúos, bandas ou DJs. A competición contará con roldas cualificadoras ás cales seguirán semifinais e Gran Final. A canción gañadora logrará o título de "Mellor Canción Orixinal."
Notas
<references group="lower-alpha"/>
Edmundo Roberes Alonso
Edmundo Roberes Alonso, nado en Pontedeume cara a 1875 e finado no mesmo concello en outubro de 1923, foi un debuxante e xornalista galego.
Traxectoria
Fillo do maxistrado José María Roberes Tomasí e Indalecia Alonso Roberes. Padeceu escrófula, enfermidade que o obrigou a levar máscara. Estudou o bacharelato no Instituto de Ourense, onde foi alumno de debuxo de José Mendiguchía. Colaborou en El Lucense, La Opinión, El Áncora, Heraldo de Galicia, El Correo Español, El Eco de Santiago, Galicia, La Voz de Galicia, e foi correspondente en Pontedeume de El Eco de Galicia. Foi nomeado oficial de Facenda Pública da Coruña en 1898. Fundou e dirixiu o periódico El Eco de Puentedeume que despois se transformou en Galicia Pintoresca. Finou en Pontedeume en outubro de 1923.
O meu amigo Blue
O meu amigo Blue (en Red Dog: True Blue) é un filme australiano de 2016 dirixido por Kriv Stenders, escrito por Daniel Taplitz e protagonizado por Jason Isaacs, Levi Miller e Bryan Brown. É unha precuela do filme de 2011 Red Dog, e detalla os comezos da historia do famoso can australiano Red Dog.
Red Dog foi interpretado no primeiro filme por Koko, mais despois da morte de Koko foi substituído por Phoenix. En 2019, estreouse un documental sobre a vida de Koko titulado Koko: A Red Dog Story. Tamén estaba dedicado á súa memoria.
Estreouse en galego o 13 de xullo de 2022 a través da TVG.
Sinopse
Unha icónica historia australiana de familia, amizade e aventuras entre un neno e un can, a cal se convertería nunha lenda australiana.
Joan Coma
Joan Coma i Roura, nado en Vic en 1981, é un sociólogo catalán, concelleiro no concello de Vic. Licenciado en socioloxía en 2010 pola Universidade Autónoma de Barcelona e mestrado en relacións internacionais e formación do profesorado, traballou durante dez anos como carpinteiro.
En 2016, foi investigado pola Audiencia Nacional española tras unha denuncia de Josep Anglada, daquela presidente do partido de extrema dereita Plataforma per Catalunya, pola súa intervención no pleno municipal do 9 de decembro de 2015. Nesta intervención, Coma apelou á desobediencia ante os tribunais españois no marco do debate dunha moción de apoio á declaración de ruptura do Parlamento. O 27 de decembro de 2016, foi arrestado polos Mossos d'Esquadra, acusado dun posible delito de sedición, e foi trasladado a Madrid para declarar perante Ismael Moreno Chamarro, o xuíz que levou o caso. No xuízo, o 28 de decembro, o fiscal estivo especialmente interesado nas frases "Desobediencia, levamos tempo reclamándoa" e "Dixemos que para facer a tortilla primeiro hai que romper os ovos" e a posible incitación á violencia que implican. Logo dunha hora de declaración, Joan Coma saíu en liberdade con cargos e sen pasaporte.
Turnix ocellatus
Turnix ocellatus é unha especie de ave caradriforme da familia Turnicidae endémica de Filipinas.
Distribución
É endémico das illas de Luzón e da veciña Marinduque, no norte do arquipélago filipino.
Eudald Calvo
Eudald Calvo i Català, nado en Argentona o 17 de xaneiro de 1986, é un político catalán que foi alcalde de Argentona entre 2015 e 2020.
Traxectoria
Nas eleccións de 2019, presentouse como cabeza de lista da candidatura de Unitat, que contou co apoio das seccións locais da CUP, ERC e Comuns; así como o ANC e o CDR do concello. A candidatura obtivo 2.560 votos e oito concelleiros, ao converterse na primeira forza por diante de TXA, PSC, PP e JXCAT. Durante o pleno de investidura conseguiu revalidar a alcaldía grazas á abstención de JXCAT.
The War of the Worlds (radio)
Emisión
O programa dunha hora comezou co tema de The Mercury Theatre in the Air e o anuncio de que o espectáculo da noite era unha adaptación de A guerra dos mundos. A continuación seguiu un prólogo lido por Orson Welles, estreitamente baseado na apertura da novela de Wells. A seguinte media hora da emisión presentouse como un programa de radio típico nocturno interrompido por unha serie de boletíns informativos. As primeiras actualizacións interrompen un programa de música de baile e describen unha serie de estrañas explosións observadas en Marte. A continuación segue un relato aparentemente sen relación dun obxecto estraño caendo nunha granxa en Grover's Mill, Nova Jersey. Outro breve interludio musical é interrompido por unha transmisión "en directo" desde Grover's Mill, onde a policía e unha multitude de curiosos espectadores arrodean o estraño obxecto cilíndrico. A situación aumenta rapidamente cando os marcianos saen do cilindro e atacan usando un raio de calor, interrompendo bruscamente o xornalista en pánico no lugar. A isto séguelle unha rápida serie de novas cada vez máis alarmantes que detallan unha devastadora invasión extraterrestre ocorrida nos Estados Unidos e en todo o mundo, que culminou noutro informe en directo que describía xigantescas máquinas de guerra que enviaban nubes de fume velenoso a toda Nova York. Despois dunha breve pausa, o programa cambiou a un formato de radiodrama máis convencional e seguía un sobrevivente que se ocupa das consecuencias da invasión e, finalmente, descubre que os marcianos non foran derrotados polos humanos, senón polos microbios.
Reacción
A ilusión do realismo reforzouse porque The Mercury Theatre on the Air era un espectáculo sen interrupcións comerciais e a primeira pausa no programa tivo lugar case 30 minutos despois da introdución. A lenda popular sostén que algúns dos oíntes da radio puideron escoitar a Edgar Bergen e sintonizarse con "A guerra dos mundos" durante un interludio musical, perdendo así a clara introdución de que o programa era un drama, mais a investigación realizada nos anos 2010 suxire isto só ocorreu en casos raros.
Nos días posteriores á adaptación expresouse unha indignación xeneralizada nos medios de comunicación. Algúns xornais e personaxes públicos describiron o formato do boletín informativo do programa como erro, provocando un clamor contra os autores da emisión e solicitudes de regulación por parte da Comisión Federal de Comunicacións. O episodio asegurou a fama de Welles como dramaturgo.
Legado
miniatura|right|220px|Placa conmemorativa da emisión en [[West Windsor, Nova Jersey]] Welles inicialmente desculpouse polo suposto pánico que provocou a súa emisión (e afirmou en privado que as noticias sobre procesos xudiciais eran moi esaxeradas ou totalmente fabricadas ), mais posteriormente asumiu a historia como parte do seu mito persoal. "As casas baleirábanse, as igrexas enchíanse; de ​​Nashville a Minneapolis había xemidos nas rúas e a xente riscaba a roupa", dixo a Peter Bogdanovich anos despois.
CBS tamén atopouno finalmente útil para promover a súa influencia. Presentou un relato ficticio sobre o pánico en "The Night America Trembled", un episodio de 1957 da serie de televisión Studio One, e incluíuno de xeito destacado nas celebracións do 75 aniversario da CBS como emisora ​​de televisión en 2003. "A lenda do pánico", segundo Jefferson e Socolow, "creceu exponencialmente nos anos seguintes ... [Persiste] porque capta perfectamente o noso malestar co poder dos medios sobre as nosas vidas".
En 1975, ABC emitiu o telefilme The Night That Panicked America, que describe o efecto que o drama radiofónico tivo no público usando familias ficticias, típicas da época.
O 75 aniversario de "The War of the Worlds" foi lembrado por un episodio da serie documental de PBS American Experience.
Daniel Cornellà
Daniel Cornellà i Detrell, nado en Xirona en 1978, é un político catalán, membro do Parlamento de Cataluña pola CUP. Foi alcalde de Celrà en dúas ocasións, de 2011 a 2013 e de 2015 a 2021, cando dimitiu para acceder á súa acta de deputado. Licenciado en educación social pola Universidade de Xirona e en psicopedagoxía pola Universitat Oberta de Catalunya, é membro da Asociación Catalá de Concellos.
Traxectoria
Durante o seu mandato, Celrà foi un dos concellos investigados pola Audiencia Nacional española por ter aprobado unha moción de apoio á declaración de ruptura do Parlamento de Cataluña o 9 de novembro de 2014. O concello decidiu non responder ás notificacións da Audiencia Nacional. Tamén foi nova cando o exército decidiu facer algunhas manobras no concello en 2017.
Nas eleccións catalás do 21 de decembro de 2017 foi o número 2 da lista da CUP pola circunscrición de Xirona, mais non foi elixido.
O 16 de xaneiro de 2019, foi detido pola Policía Nacional Española, sen orde xudicial, no marco dun proceso para identificar aos posibles autores dos cortes na liña do AVE en Xirona o 1 de outubro de 2018.
Liv Strömquist
Liv Strömquist, nada en Lund o 3 de febreiro de 1978, é unha autora de banda deseñada sueca, ademais de locutora e activista política.
Daniel Cornellà
Traxectoria
A CUP anunciou en decembro de 2020 que Cornellà concorrería ás eleccións ao parlamento de Cataluña de 2021 como número un do partido na circunscrición de Xirona. A candidatura que liderou obtivo 24.837 votos en Xirona e Cornellà foi elixido deputado, xunto coa avogada Montserrat Vinyets. Tras a súa elección como parlamentario, anunciou que deixaría de ser alcalde o 9 de marzo, sendo substituído polo actor David Planas.
Liv Strömquist
Traxectoria
Strömquist é a autora dos álbums Hundra procent fett (en galego, "Cen por cento de graxa"), Drift (2007), Einsteins Fru ("A muller de Einstein"), Prins Charles känsla ("o sentimento do príncipe Charles”) onde a partir dunha anécdota, analiza nas parellas heterosexuais normativas o cambio de roles dende o matrimonio de conveniencia á conversión en nai submisa; Ja till Liv (“si á Vida) e A froita do coñecemento (2014). Este último é un ensaio ilustrado sobre a historia cultural da vulva, e como os órganos sexuais femininos por mor de diversas causas hist´roricas, políticas e culturais, foron invisibiliazados.
Daniel Cornellà
Traxectoria
O 19 de febreiro de 2021, mentres participaba nunha protesta contra o encarceramento do rapeiro Pablo Hasél en Xirona, foi ferido dúas veces por un axente dos Mossos d'Esquadra.
Liv Strömquist
Traxectoria
Strömquist tamén participou como colaboradora habitual en programas de radio e televisión como Tankesmedjan, Hej domstol, Pang Prego, En varg söker sin pod ou Lilla drevet e copresentou dúas tempadas da serie Liv och Horace e Europa xunto con Horace Engdahl, en centros culturais europeos.
En 2017, a antoloxía de debuxos The Night Garden (o xardín nocturno), exhibida en diferentes estacións do Metro de Estocolmo, causou controversia ao representar abertamente a menstruación.
Estaminodio
miniatura|180px|A frecha vermella sinala o estaminodio veludo nunha flor de [[Penstemon grinnellii.]]
En botánica, un estaminodio é un estame rudimentario, estéril ou abortado, que perdeu a súa función. Isto significa que non produce pole.
Etimoloxía
O termo estaminodio é a adaptación do latín científico staminodium, derivada de stamen, -ini, "estame", coa adición do sufixo -odium, tirado do grego antigo -ωδης -ōdēs, "semellante" (e que deriva do adverbio ὦδε ṓde, "desta maneira".
Características
Os estaminodios están frecuentemente disimulados, case ocultos, e parecen estames. Normalmente están situados no verticilo interior da flor.
Ás veces, os estaminodios non están atrofiados completamente, e poden daquela estaren modificados para realizaren novas funcións, como a produción de néctar, ou a atracción óptica ao adquiriren un aspecto petaloide.
Os estaminodios poden ser unha característica decisiva para diferenciar entre especies, especialmente no xénero Paphiopedilum das orquidiáceas.
Bibliografía
Staubblatt
Domenico Agostino Vandelli
frameless|right frameless|right Domenico Agostino Vandelli, nado o 8 de xullo de 1735 en Padua, e finado o 27 de xuño de 1816 en Lisboa, foi un naturalista italiano.
Traxectoria
Vandelli realizou os seus estudos na Universidade de Padua, na que obtivo o seu doutoramento en medicina, coa tese Dissertationes tres: de Aponi thermis, de nonnullis insectis terrestribus et zoophytis marinis, et de vermium terrae reproductione atque taenia canis.
Envioulle, en 1761, a Carl von Linné unha correspondencia sobre os invertebrados holoturoideos. Posteriormente, en 1767, Linneo dedicoulle o xénero Vandellia, da familia das escrofulariáceas.
Desde 1765 impartíu clases de Química e Historia Natural na Universidade de Coímbra, onde fundou o seu primeiro xardín botánico.
En 1788 publicou o Diccionario dos termos technicos de historia natural extrahidos das obras de Linnéo, com a suo explicaçaõ, así como unha Florae lusitanicae et brasiliensis specimen (Coímbra).
Toda a súa obra estivo baixo a autoridade de Linneo, e en 1765 publicou Viridarium Grisley lusitanicum, Linnaeanis nominibus illustratum (Lisboa).
En 1793 foi o primeiro director do Xardín botánico do Palacio Nacional de Ajuda, en Lisboa.
Vandelli foi membro da masonaría, comendador da Orde de Cristo e deputado da Real Junta do Comércio, Agricultura, Fábricas e Navegação.
Porcos de guerra
Os porcos de guerra son porcos que foron utilizados na guerra antiga como animais militares, principalmente como contramedida contra os elefantes de guerra.
Domenico Agostino Vandelli
Abreviaturas
A abreviatura Vand. emprégase para recoñecer a como autoridade na descrición e taxonomía en botánica, A abreviatura Vandelli emprégase para recoñecer a como autoridade na descrición e taxonomía en zooloxía.
Porcos de guerra
No século I a. C., Lucrecio observou que os humanos puideron tentar lanzar bestas, como leóns ou "xabarís salvaxes", contra o inimigo, pero con resultados catastróficos. No 272 a. C., rexistrouse que os romanos usaron xabarís na súa loita contra os elefantes de guerra dos tarantinos.
Segundo a lenda contada no "Romance de Alexandre" de Pseudo-Calistenes, Alexandre Magno soubo desta "arma secreta" contra os elefantes de guerra de Porus na India.
Plinio o Vello relatou que "os elefantes teñen medo polo menor chirrido do porco". Claudio Eliano confirmou que os elefantes estaban asustados polos porcos que chillaban (e dos carneiros con cornos), e informou de que os romanos explotaban porcos (e carneiros) que chillaban para repeler os elefantes de guerra de Pirro no 275 a.C. No século VI, Procopio, en Historia das guerras, rexistra que os defensores de Edesa suspenderon un porco chillando das murallas para espantar ao único elefante de asedio de Cosroes.
Xa no século XVI, Reginald Scott informou do suposto terror do elefante para o porco que berra.
Notas
<div class="reflist" style="-moz-column-count: 3; -webkit-column-count: 3; column-count: 3; list-style-type: decimal;"> <references group="" responsive="0">
Produto (química)
Os produtos son as especies químicas formadas nas reaccións químicas. Durante unha reacción química os reactantes son transformados nos produtos despois de pasaren por un estado de transición de alta enerxía. Este proceso ten como resultado o consumo dos reactantes. Pode ser unha reacción espontánea ou mediada por un catalizador que rebaixa a enerxía do estado de transición e polos solventes que proporcionan o ambiente químico que cómpre para que teña lugar a reacción. Cando se representa unha reacción química por medio dunha ecuación química os produtos son por convención os que se escriben na parte dereita, mesmo no caso de reaccións reversibles. As propiedades dos produtos, como son as súas enerxías, axudan a determinar características da reacción química tales como o carácter exergónico ou endergónico da reacción. Ademais, as propiedades dun produto poden facer máis doada a extracción e purificación unha vez acabada a reacción, especialmente se o produto está nun estado da materia diferente do dos reactantes. Os reactantes son os materiais moleculares usados para xerar reaccións químicas. Os átomos non se crean nin se destrúen durante a reacción, senón que simplemente son redistribuídos de forma diferente a como estaban inicialmente. Un exemplo de reactantes é: +, que orixinan os produtos  +  ou "enerxía".
Reacción espontánea
Reacción catalizada
Gran parte das investigacións químicas están enfocadas á síntese e caracterización de produtos beneficiosos, así como á detección e eliminación de produtos indesexables. Os químicos sintéticos poden subdividirse en químicos de investigación que deseñan novas substancias químicas e novos métodos pioneiros para sintetizalas, e químicos de procesos que escalan a produción química e fana máis segura, máis sustentable ambientalmente e máis eficiente. Outro campo é a química de produtos naturais na que se illan os produtos creados polos organismos vivos e despois caracterízanse e estudan estes produtos.
Determinación da reacción
Os produtos dunha reacción química inflúen en moitos aspectos da reacción. Se os produtos teñen menor enerxía que os reactantes, entón a reacción liberará ese exceso de enerxía facendo que a reacción sexa exergónica. Tales reaccións son termodinamicamente favorables e tenden a ocorrer espontaneamente. Porén, se a cinética da reacción é suficientemente alta, a reacción pode ocorrer demasiado lentamente para ser observada ou non ocorre. Este é o caso na conversión do diamante a grafito de menor enerxía a presión atmosférica, na cal o diamante se considera metaestable e non se observará que se converta en grafito.
Historia
Desde a metade do século XIX os químicos estiveron cada vez máis interesados na síntese de produtos químicos. As distintas disciplinas da química centráronse no illamento e caracterización de produtos, e os químicos de produtos naturais, seguiron sendo importantes neste campo, e a combinación das súas contribucións xunto ás dos químicos sintéticos creou gran parte do armazón de coñecementos por medio do cal a química se comprende hoxe.
Moita da química sintética trata da síntese de novas substancias químicas como ocorre no deseño e creación de novos fármacos, así como o descubrimento de novas técnicas sintéticas. Desde principios da década de 2000 a química de procesos comezou a xurdir como un campo diferenciado da química sintética centrada en escalar a síntese química a niveis industriais e en encontrar o mellor xeito de facer que estes procesos sexan máis eficaces, seguros e responsables ambientalmente.
Bioquímica
miniatura|500px|Conversión do azucre [[disacárido lactosa (substrato) nos monosacáridos glicosa e galactosa (produtos) por acción da lactase (encima).]] En bioquímica, os encimas actúan como catalizadores biolóxicos para converter o substrato no produto. Por exemplo, os produtos xerados polo encima lactase cando actúa sobre o substrato lactosa (un disacárido) son a galactosa e a glicosa (dous monosacáridos).
Os acarnienses
Idea cómica
Aristófanes escenifica a un cidadán valente, Diceópolis que, ante este fracaso constante, decide pechar unha tregua privada. Informados da súa traizón, os campesiños de Acarnas asaltan a residencia do heroe, que celebra as Dionisias rurais. Acarnas é un demo da Ática, ocupado ao comezo da guerra polas tropas espartanas dirixidas polo rei Arquídamo.
Acarnas é unha terra rica, pero Aristófanes caricaturiza aos seus habitantes facéndoos carboeiros. Isto permítelle parodiar unha escena de Telefo de Eurípides. Nesta traxedia, Telefo, o mítico rei de Misia e loitador do bando troiano na guerra de Troia, é ferido pola lanza de Aquiles, que pode curar as feridas que causa. Entra así, disfrazado de mendigo, no campo grego. Desenmascarado, sálvase tomando como refén ao mozo Orestes. En Os acarnienses, é un saco de carbón que Diceópolis toma como refén.
Diceópolis tamén se opón aos sicofantas (informadores profesionais), que pretenden que as denuncias son exclusivas deles. Tamén rompe o embargo decretado por Atenas á cidade de Megara ao comezo da guerra.
Aurora Borealis Malja
300px|miniatura|A Aurora Borealis Malja. A Aurora Borealis Malja (en galego Copa Aurora Boreal) é o trofeo entregado cada ano ao equipo feminino campión do campionato finlandés de hóckey sobre xeo en Finlandia. A idea do trofeo naceu en 2009 por iniciativa do daquela embaixador do Canadá en Finlandia, Christopher Shapardanov, para darlle un maior perfil ao campionato feminino. Os fondos para a elaboración do trofeo procederon de doazóns da comunidade finlandesa no Canadá.
O trofeo foi entregado por primeira vez en 2011 e o primeiro equipo en inscribir o seu nome foi o HPK de Hämeenlinna, mentres que o equipo que máis veces alzou a Aurora Borealis Malja foi o K-Espoo de Espoo cun total de seis campionatos entre 2011 e 2023.
Lianne Shapardanov, dona do embaixador do Canadá no momento da súa creación, decidiu que o treofeo recibira o seu nome en honor á aurora boreal, un fenómeno visible nas noites de inverno tanto no Canadá como en Finlandia.
Nome
miniatura|Unha [[aurora boreal en Inari, na Laponia finlandesa. O trofeo recibe o seu nome en honor a este fenómeno.]] O trofeo recibe o seu nome en honor ás auroras boreais (Aurora Borealis), visibles tanto no Canadá como en Finlandia durante as noites do inverno. A idea do nome foi da dona do daquela embaixador do Canadá en Finlandia, Lianne Shapardanov.
No vaso, recuberto de prata, poden verse gravados que representan o fenómeno así como o seu nome.
O trofeo recibe o sobrenome de "Tyttö" (en galego "Nena"), do mesmo xeito que a Kanada-malja, entregada cada ano ao equipo campión de Finlandia en categoría masculina, é chamada "Poika" (en galego "Neno").
Historia
Antes da introdución da Aurora Borealis Malja o equipo feminino campión de Finlandia recibía unha copa denominada Sammon Malja e que se comezou a entregar a partir da tempada inaugural do campionato feminino e entregouse por primeira vez ao equipo campión da tempada 2009-10, oIlves. Anteriormente entregouse outra copa ao equipo gañador do Torneo Lipstick, que decidiu de xeito non oficial o campión feminino finlandés a finais da década de 1970 e principios da de 1980.
O trofeo foi donado á Federación Finlandesa de Hóckey sobre Xeo polo daquela embaixador do Canadá en Finlandia, Christopher Shapardanov, e os fondos para a súa adquisición procederon principalmente de doazóns da comunidade finlandesa do Canadá, rexistrándose un total de 150 donantes individuais e seis empresas do Canadá.
A Aurora Borealis Malja foi entregada a Federación Finlandesa, representada polo seu presidente Kalervo Kummola e o director executivo Matti Nurminen, o 21 de marzo de 2011 no Helsingin jäähalli de Helsinqui antes do inicio do partido de cuartos de final da SM-liiga entre o HIFK e os Jokerit. Sesenta anos antes, a comunidade finlandesa no Canadá doou a Kanada-malja, na que cada ano se grava o nome do campión finlandés en categoría masculina.
A principios de setembro de 2011 a copa foi doada ao Museo finlandés do hóckey sobre xeo, onde foi colocada nun lugar de honra, preto da entrada e fronte á Kanada-malja. Shapardanov sinalaba ante o evento:
Na tempada 2019-20, a causa da pandemia por coronavirus, a liga non decidiu ningún equipo campión por primeira vez na súa historia, cancelándose a tempada logo das semifinais, sen chegar a disputarse a final entre o K-Espoo e o KalPa.
Características
O trofeo mide uns 80 centímetros de alto co seu soporte, e na súa parte inferior mide 39 cm. Os materiais empregados na súa fabricación foron prata canadense para o recubrimento das partes metálicas, mentres que para o soporte empregouse madeira de pradairo, mentres que o pé da copa está rodeado por unha decoración de labradorita. O seu peso é duns 12 quilos.
O recipiente metálico está decorado cunha imaxe en relevo que amosa unha aurora boreal nun bosque de coníferas. No lateral do trofeo está gravado un texto sobre a doazón do trofeo en catro idiomas: o finés e o suceo (linguas oficiais en Finlandia), e o inglés e o francés (linguas oficiais no Canadá).