cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Blues
Blues de preguerra
Nos anos corenta comezou a desenvolverse o xénero jump blues, o cal estivo influenciado pola música big band, utilizando o saxofón ou outros instrumentos de vento, ademais da guitarra, nas seccións rítmicas para crear un son jazz e desacompasado con voces claramente marcadas. As melodías jump blues de Louis Jordan e Big Joe Turner, de Kansas City, influenciaron o desenvolvemento de posteriores xéneros como o rhythm and blues e de aí, con certas achegas da música country branca, ao rock and roll da década dos cincuenta. Tanto o estilo suave de Louisiana de Professor Longhair como o máis recente de Dr. John, mesturaron o ritmo clásico cos xéneros do blues.
Blues inicial de posguerra
Trala Segunda guerra mundial, e na década de 1950, os afroamericanos trasladáronse ás cidades do norte dos Estados Unidos e novos xéneros musicais (como o blues eléctrico), fixéronse populares en cidades como Chicago, Detroit e Kansas City. O blues eléctrico utilizaba guitarras amplificadas electricamente, baixos eléctricos, baterías e harmónicas. Chicago converteuse no centro deste xénero a principios dos anos cincuenta.
O Chicago blues está influenciado, en gran parte, polo xénero do Delta Blues, debido á migración de intérpretes desde o estado de Mississippi. Howlin' Wolf, Muddy Waters, Willie Dixon e Jimmy Reed naceron en Mississippi e trasladáronse a Chicago durante a Gran migración afroamericana, entre a década de 1920 e a de 1930. O seu estilo estaba caracterizado polo uso da guitarra eléctrica, a steel guitar, a harmónica e unha sección rítmica de baixo e batería. J. T. Brown, o cal tocou nas bandas de Elmore James ou J. B. Lenoir, tamén utilizou saxofóns, pero de forma secundaria no canto de utilizalos como instrumentos principais.
Little Walter e Sonny Boy Williamson II, famosos harmonicistas (denominados harp no argot dos músicos de blues), pertencen á etapa inicial do blues de Chicago. Outros harmonicistas como Big Walter Horton tamén desempeñaron un papel importante naquela etapa. Muddy Waters e Elmore James eran coñecidos polo seu uso innovador da steel guitar eléctrica. B. B. King e Freddie King, non utilizaban a steel guitar pero foron guitarristas influentes no xénero do Chicago blues. Howlin' Wolf e Muddy Waters tamén eran coñecidos polas súas voces profundas e graves.
O baixista e compositor Willie Dixon desempeñou un papel importante na escena do Chicago blues; compuxo e escribiu moitos temas de blues estándar daquel período, como «Hoochie Coochie Man», «I Just Want to Make Love to You» (ambos compostos para Muddy Waters), «Wang Dang Doodle» (composto para Koko Taylor e «Back Door Man» (composto para Howlin' Wolf). A maioría dos artistas do Chicago blues gravaron os seus discos para o selo discográfico de Chicago Chess Records, fundado en 1947.
Nos anos cincuenta, o blues tiña unha grande influencia na música popular de masas de EE. UU. Mentres que músicos populares como Bo Diddley e Chuck Berry estiveron influenciados polo Chicago blues, o seu estilo entusiasta á hora de tocar diferenciábase claramente dos aspectos melancólicos do blues e lograba encasillalos dentro do mundo do rock and roll. Precisamente, a forma de tocar de Diddley e Berry foi un dos factores de influencia na transición do blues ao rock and roll. Elvis Presley e Bill Haley estiveron máis influenciados polo jump blues, o boogie-woogie e o country, popularizando o rock and roll dentro do segmento de poboación branca daqueles tempos. O Chicago blues tamén influenciou a música zydeco de Luisiana, na cal Clifton Chenier utilizaba acentuacións blues. Os músicos do xénero zydeco utilizaban guitarras eléctricas e arranxos cajún baseados nos estándares do blues.
Outros artistas de blues, como T-Bone Walker e John Le Hooker, non estiveron influenciados directamente polo subxénero de Chicago. Nado en Dallas, T-Bone Walker adoita asociarse co West Coast blues, o cal é máis suave que o Chicago blues e ofrece unha transición entre o Chicago blues, o jump blues e o swing, con certa influencia nas guitarras do jazz. O blues de John Le Hooker é máis persoal, baseado na súa voz profunda e no único acompañamento dunha guitarra eléctrica e un contrabaixo; a pesar de non estar influenciado directamente polo boogie-woogie, o xénero adoita denominarse guitar boogie. O seu primeiro éxito «Boogie Berren» alcanzou o número 1 nas listas de R&B en 1949.
Blues nos anos sesenta e setenta
Ao principio dos anos sesenta, os xéneros musicais influenciados pola música afroamericana, como o rock and roll e o soul, xa formaban parte da música popular estadounidense. Os intérpretes caucásicos levaran a música afroamericana a novas audiencias, tanto nos Estados Unidos como no resto do mundo. En Reino Unido, as bandas de músicos emulaban ás lendas do blues estadounidense, e ao longo da década o blues inglés desempeñou un importante papel de recuperación de cantantes afroamericanos ao levalos a Europa e reinterpretar os seus temas clásicos. dereita|miniatura|230x230px|Unha lenda do blues, [[B. B. King, coa súa guitarra Lucille.]] Os bluesmen como John Le Hooker e Muddy Waters seguiron tocando para os seus admiradores entusiastas e inspirando a novos artistas no campo do blues tradicional, como o músico nado en Nova York, Taj Mahal. John Le Hooker mesturou o seu estilo de blues con elementos do rock e empezou a tocar con mozos músicos brancos, creando un xénero musical que pode escoitarse no disco de 1971 Endless Boogie. A técnica virtuosa de B. B. King valeulle o alcume de Rei do Blues. A diferenza do subxénero de Chicago, a banda de King utilizaba soporte de vento (en forma de saxofón, trompeta e trombón), no canto de utilizar unicamente a steel guitar e a harmónica. O cantante de Tennessee, Bobby 'Blue' Bland, do mesmo xeito que B. B. King, tamén mesturou os xéneros musicais do blues e dorhythm and blues.
A música dos movementos polos dereitos civís e pola liberdade de expresión impulsou nos Estados Unidos un rexurdir do interese polas raíces da música estadounidense e polos inicios da música afroamericana. Festivais de música, como o Newport Folk Festival, levaron o blues tradicional a novas audiencias, e fixeron que rexurdise o interese polo blues acústico de pre-guerra e polas gravacións de intérpretes como Son House, Mississippi John Hurt, Skip James e Reverend Gary Davis; moitas destas gravacións foron reeditadas, entre outras, pola compañía discográfica Yazoo Records. J. B. Lenoir, pertencente ao movemento do Chicago blues dos anos cincuenta, gravou varios vinilos con guitarras acústicas, nos que contou co acompañamento ocasional de Willie Dixon ao baixo acústico ou á batería; as súas cancións falaban de problemas políticos como o racismo ou a guerra de Vietnam, o cal non era moi usual por aquela época. A gravación do seu tema Alabama blues di o seguinte:
O interese das audiencias caucásicas polo blues durante os anos sesenta incrementouse debido ao movemento liderado polo grupo Paul Butterfield Blues Band e polo blues británico (British Blues). Este xénero, promovido principalmente por Alexis Korner, desenvolveuse no Reino Unido, onde grupos como Graham Bond Organization, John Mayall & the Bluesbreakers, The Rolling Stones, The Yardbirds, Cream, e os irlandeses Them interpretaron cancións clásicas de blues dos subxéneros Delta blues e Chicago blues. esquerda|miniatura|200x200px|O trío arxentino [[Manal, foi o primeiro grupo de blues en castelán. ]] Os músicos británicos de blues de principios dos anos sesenta inspiraron, á súa vez, a un número de intérpretes estadounidenses de blues rock, incluíndo a Canned Heat, Janis Joplin, Johnny Winter, The J. Geils Band e Ry Cooder. Gran parte dos primeiros éxitos do grupo británico Led Zeppelin foron tributos a cancións tradicionais de blues, o que non é raro se temos en conta que o seu guitarrista Jimmy Page proviña dos Yardbirds. Un intérprete de blues rock orixinal de Seattle, Jimi Hendrix, foi unha rareza no seu campo por aqueles tempos: un negro que tocaba rock psicodélico; Hendrix foi un guitarrista virtuoso e un pioneiro no uso da distorsión e a retroalimentación na súa música. A través destes e doutros artistas, a música blues influenciou o desenvolvemento da música rock.
En 1970 o trío Manal estableceu na Arxentina as bases do blues cantado en castelán. Influenciado poeticamente polo tango e a xeración Beatnik, e musicalmente polo blues, o rock, o jazz e a música afro do Río da Prata, o trío integrado por Alejandro Medina, Javier Martínez e Claudio Gabis creou unha música que fusionou as raíces dun xénero nado no Delta do Mississippi con elementos da idiosincrasia e a xeografía local Porteña.
A finais dos anos cincuenta, o West Side blues emerxeu en Chicago con Magic Sam, Magic Slim e Otis Rush; a súa principal característica foi o basearse nun soporte rítmico outorgado por unha guitarra rítmica, un baixo eléctrico e batería. Albert King, Buddy Guy e Luther Allison foron compoñentes deste xénero, o cal estaba dominado por unha guitarra eléctrica principal amplificada.
Blues desde os anos oitenta até hoxe
Desde 1980, o blues continuou tanto na súa forma tradicional como dando paso a novos xéneros. O Texas blues naceu coa utilización de guitarras tanto para roles rítmicos como en solitario. A diferenza do West Coast blues, o xénero texano está influenciado principalmente polo movemento rock blues británico. Artistas de renome do Texas blues son Johnny Winter, Stevie Ray Vaughan, The Fabulous Thunderbirds e ZZ Top. Os anos oitenta tamén viron o renacer da popularidade de John Lee Hooker, realizando colaboracións con Carlos Santana, Miles Davis, Robert Cray e Bonnie Raitt, entre outros. Eric Clapton, famoso polas súas actuacións cos Blues Breakers e Cream, gravou nos anos noventa o seu disco MTV Unplugged, no cal interpretou varios temas blues cunha guitarra acústica. Desde entón rendeu tributo a este estilo con discos que poden considerarse totalmente de blues, como From the Cradle ou Me and Mr. Johnson, e que achegaron o xénero ao gran público.
Nos anos oitenta e noventa comezaron a distribuírse publicacións de blues como Living Blues e Blues Revue, formándose asociacións de blues nas principais cidades, festivais de blues ao aire libre e aumentando o número de clubs nocturnos e edificios asociados ao blues.
Nos anos noventa, os intérpretes de blues exploraron un amplo rango de xéneros musicais, como pode verse nos nomeamentos para os premios anuais Blues Music Awards, denominados con anterioridade W.C. Handy Awards, ou nos nomeamentos para os premios Grammy nas categorías de Mellor disco de blues contemporáneo e Mellor disco de blues tradicional. A música blues contemporánea está representada por varios selos discográficos como Alligator Records, Blind Pig Records, MCA, Delmark Records, Delta Groove Music, NorthernBlues Music e Vanguard Records, sendo algúns dos máis famosos por ter redescuberto e remasterizado rarezas do blues Arhoolie Records, Smithsonian Folkways Recordings, Yazoo Records e Document Records.
Repercusión musical
Os xéneros musicais do blues, as súas estruturas, melodías e a escala blues influenciaron a moitos outros xéneros musicais como o jazz, rock and roll e a música pop. Artistas renombrados do jazz, folk ou rock and roll como Louis Armstrong, Duke Ellington, Miles Davis, Elvis Presley e Bob Dylan teñen no seu haber varias gravacións importantes de blues. A escala blues adoita utilizarse en cancións populares como a do músico Harold Arlen «Blues in the Night», baladas blues como «Since I Fell for You» e «Please Send Me Someone to Love» e mesmo en traballos de orquestra como as obras de George Gershwin Rhapsody in Blue e Concerto en fa.
A escala blues está presente en gran parte da música popular moderna, especialmente a progresión de terceiras utilizada na música rock (por exemplo no tema «A Hard Day’s Night» de The Beatles). As estruturas blues utilízanse en cabeceiras de series de televisión como o éxito «Turn Me Loose» do teen idol Fabián na serie Batman, en temas country como os interpretados por Jimmie Rodgers e mesmo en temas famosos de guitarristas ou vocalistas como o de Tracy Chapman, «Give Me One Reason».
O blues pode bailarse como un tipo de swing, sen patróns fixos de movemento e centrándose na sensualidade, o contacto corporal e a improvisación. A maioría dos movementos de baile do blues están inspirados na música blues tradicional. A pesar de que o baile de blues adoita realizarse con temas blues, este pode realizarse con calquera música que teña un ritmo lento de 4/4.
A orixe do rhythm and blues pode seguirse até os espirituais e o blues. Musicalmente, os espirituais foron descendentes da tradición coral de Nova Inglaterra, en particular dos himnos de Isaac Watts e a mestura de ritmos africanos xunto con patróns musicais de chamada e resposta. Os espirituais, ou cánticos relixiosos, das comunidades afroamericanas, están máis e mellor documentados que os blues low-down (ou blues depresivos). O canto espiritual desenvolveuse debido a que as comunidades afroamericanas podían chegar así a reunir a máis persoas nas súas reunións, as cales eran denominadas encontros no campo. miniatura|[[Duke Ellington, a pesar de ser un artista de jazz, utilizou as estruturas do blues de forma extensiva.]] Os primeiros bluesmen country, ademais de estar influenciados polo canto espiritual, intepretaron música country e blues urbano; algúns destes músicos inclúyen a Skip James, Charlie Patton e Georgia Tom Dorsey. Dorsey axudou a popularizar a música góspel, xénero que se desenvolveu nos anos trinta grazas ao grupo Golden Gate Quartet. Nos anos cincuenta, a música soul (con artistas como Sam Cooke, Ray Charles e James Brown) xa utilizaba elementos do góspel e do blues. Nos anos sesenta e setenta, o góspel e o blues fusionáronse na música soul blues. O xénero funk dos anos setenta tivo grandes influencias do soul; así mesmo, o funk pode considerarse como o antecesor do hip hop e do rhythm and blues contemporáneo.
Antes da segunda guerra mundial, as fronteiras entre o jazz e o blues non estaban claras. Xeralmente, o jazz utilizaba estruturas harmónicas distintas á estrutura de doce compases asociada ao blues, con todo, o subxénero jump blues dos anos corenta xuntou ambos os xéneros. Trala segunda guerra mundial, o blues tivo unha grande influencia no jazz: clásicos do bebop, como o tema de Charlie Parker «Now's the Time», utilizaron as estruturas blues coa escala pentatónica e as notas blues.
O bebop marcou un gran cambio no papel do jazz, converténdoo dun xénero musical popular para bailar a un «alto grao», «menos accesible e cerebral música para os músicos». A audiencia para ambos os xéneros, jazz e blues, dividiuse e a distinción entre ambos os xéneros quedou claramente definida. Os artistas que se moven entre a fronteira do jazz e o blues englóbanse dentro do subxénero denominado jazz blues.
A estrutura de doce compases e a escala blues foron unha grande influencia para o rock and roll. Un claro exemplo diso é o tema de Elvis Presley Hound Dog (un tema blues transformado nunha canción rock and roll), o cal mantén unha estrutura de doce compases (tanto en harmonía como en letra) e unha melodía centrada na terceira da tónica (ademais de na sétima da subdominante).
Moitos dos primeiros temas de rock and roll están baseados no blues: «Johnny B. Goode», «Blue Suede Shoes», «Whole Lotta' Shakin' Going On», «Tutti-Frutti», «Shake, Rattle, and Roll», «What’d I Say» e «Long Tall Sally»; así mesmo, gran parte destes temas retiveron a temática sexual e os innuendos da música blues e mesmo o argumento da canción «Hound Dog» contén referencias sexuais escondidas entre a letra e dobres sentidos nalgunhas das súas palabras. Algúns exemplos desta temática son:
Posteriormente, un rock branco máis maduro, tomou prestada a estrutura e as harmonías do blues, a pesar de ter menos franqueza sexual e unha pobre creatividade harmónica (por exemplo o tema de Bill Haley «Rock Around the Clock»). Gran parte dos músicos brancos que tocaron temas de artistas negros cambiaban certas palabras das letras: un exemplo corresponde ao cambio que introduciu Pat Boone, na súa interpretación do tema «Tutti Frutti», modificando a letra orixinal («Tutti frutti, loose booty... a wop bop a lu bop, a good Goddamn») por unha versión máis moderada.
Repercusión social
Do mesmo xeito que o jazz, o rock and roll, o heavy metal e o hip hop, o blues foi acusado de ser a «música do diaño» e de incitar á violencia e a todo tipo de comportamentos delituosos. Durante os anos vinte (período no cal a audiencia branca comezou a interesarse pola música blues) este xénero gozaba de mala reputación, sendo W. C. Handy o primeiro músico en mellorar a imaxe do blues ante o resto dos estadounidenses que non eran negros.
Hoxe en día, o blues é un dos principais compoñentes da cultura afroamericana e da herdanza cultural estadounidense en xeral, reflectíndose dita importancia non só en estudos universitarios senón tamén en películas como Sounder, Os Blues Brothers, Crossroads e O Brother, Where Art Thou? (película na que aparece caracterizado, con certas licenzas, o guitarrista de blues Robert Johnson). As películas de Os Blues Brothers, nas cales se mesturan varios xéneros musicais relacionados co blues como o rhythm & blues ou o zydeco, tiveron un grande impacto na imaxe da música blues (a pesar de que a música da película máis famosa, a primeira, é principalmente rhythm and blues); así mesmo, ditas películas promocionaron a canción de blues tradicional «Sweet Home Chicago», valéndose da versión máis coñecida atribuída a Robert Johnson, ao status de himno non oficial da cidade de Chicago.
No ano 2003, Martin Scorsese realizou un esforzo importante para promocionar o blues, solicitando a directores de cine famosos, como Clint Eastwood e Wim Wenders, que participasen nunha serie de películas denominadas The Blues. Scorsese tamén participou nun tributo aos artistas máis importantes do blues a través da edición de varios discos compactos de música.
Lista de linguas por número de falantes
miniatura|dereita|380px|Distribución actual das familias de linguas. Este artigo recolle as principais linguas humanas por número de falantes nativos.
Selección de fútbol de España
A selección de fútbol de España é o equipo formado por xogadores de nacionalidade española que representa á Real Federación Española de Fútbol, o máximo organismo do fútbol en España, nas competicións oficiais organizadas pola FIFA. O equipo é coñecido familiarmente como «La Furia Española», rememorando o Saqueo de Antuerpen, episodio da historia militar española. Tamén é coñecido co pseudónimo «La Furia Roja», acuñado por un xornalista italiano que se referiu a el como «Furia Rossa», ou simplemente como «La Roja».
Lista de linguas por número de falantes
Porén, esta clase de clasificacións debe ser tidas en conta con precaución. É díficil definir a diferenza entre lingua e dialecto, ou entre unha lingua e unha macrolingua;por exemplo, o chinés é considerado ás veces unha única lingua e noutras ocasións unha macrolingua cuxas variedades son linguas de seu. Calquera división dos falantes por linguas é o resultado da clasificación deses falantes. A miúdo, estas clasificacións están baseadas en factores políticos e culturais. Malia que estas clasificacións non son arbitrarias, non é posible concibir un conxunto lingüístico coherente de criterios para as fronteiras entre linguas.
Selección de fútbol de España
A selección española participou en trece edicións da Copa Mundial de Fútbol e foi a anfitrioa da edición de 1982. O mellor resultado obtido pola selección española neste torneo foi ao proclamarse campioa do mundo, fito alcanzado no Mundial de 2010 realizado en Suráfrica. España gañou na final a Países Baixos cun gol de Andrés Iniesta a catro minutos do final da segunda parte da prórroga. Os recoñecementos máis destacados pola conquista mundialista foron o Premio Príncipe de Asturias dos Deportes e o Premio Laureus, considerado o Oscar do deporte, ao mellor equipo internacional do ano. Ademais foi nomeada en 2010 por terceira vez consecutiva, Mellor Equipo do Ano pola FIFA.
Tamén participou en oito fases finais da Eurocopa, proclamándose campioa en tres ocasións, sendo a selección con máis títulos xunto con Alemaña. Destacou por primeira vez na edición de 1964, celebrada en España, onde se proclamou campioa como local ao derrotar na final á Unión Soviética por 2-1. Na Eurocopa de 1984, celebrada en Francia, alcanzou o subcampionato, perdendo a final por 2-0 ante o país anfitrión. Na Eurocopa 2008, España logrou o segundo título gañando na final ante Alemaña por 1-0. Esta vitoria en 2008 supúxolle encabezar por vez primeira a clasificación mundial da FIFA, sendo o sexto equipo que lograba liderar devandito ranking, e o primeiro que non gañara ningunha Copa do Mundo en facelo. En 2012 converteuse na única selección de fútbol en gañar dúas Eurocopas consecutivas, despois de vencer a Italia por 4-0, a máxima goleada nunha final desta competición, con goles de David Silva, Jordi Alba, Fernando Torres e Juan Mata. Con esta vitoria converteuse tamén na primeira selección nacional que consegue o triplete, con Eurocopa (2008), Mundial (2010) e Eurocopa (2012) consecutivos.
Lista de linguas por número de falantes
Nationalencyklopedin
A seguinte táboa contén as 100 primeiras linguas polo número de falates nativos segundo a edición de 2007 edition de Nationalencyklopedin. Os métodos censais dos diferentes países diferen en grande medida, e moitos países non consideran as linguas nos seus censos, polo que calquera lista de linguas de falantes nativos, ou de total de falantes, está baseada en estimacións. Algunhas actualizacións do ano 2010 tamén están sinaladas.
Selección de fútbol de España
O seu maior éxito nuns Xogos Olímpicos foi en 1992, en Barcelona, cando gañou a medalla de ouro ao derrotar a Polonia por 3 a 2 na final disputada no Estadio do Camp Nou de Barcelona. Nos Xogos Olímpicos de 2000, en Sidney, logrou a medalla de prata ao chegar á final, que perdeu ante o Camerún. Tamén conseguiu a medalla de prata nos Xogos Olímpicos de 1920 en Antuerpen. Noutras categorías, España conseguiu gañar a Copa Mundial de Fútbol Sub-20 en 1999 xogado en Nixeria, ao derrotar por 4-0 a Xapón.
Última convocatoria
Os seguintes futbolistas foron convocados para disputar os partidos da Liga de Nacións 2022-23 fronte á Suíza e a Portugal os días 24 e 27 de setembro de 2022:
Máis participacións
miniatura|150px|[[Iker Casillas é o xogador en activo que máis encontros xogou coa selección.]] Ata o 27 de marzo de 2018, os xogadores con 50 ou máis participacións coa selección son:
Gañadores do Mundial 2010
Lista de xogadores convocados para o Mundial de Fútbol Suráfrica 2010, no que España se proclamou campioa do mundo.
Tamén participaron na fase de clasificación: Iraola, Juanito, Monreal, Capel, Cazorla, Riera, Senna, Bojan, Güiza e Negredo.
Seleccionadores
150px|miniatura|O seleccionador, [[Vicente del Bosque, conseguiu a primeira Copa do Mundo de Fútbol da historia do fútbol español.]] Actualizado o 11 de xuño de 2017.
Palmarés
300px|miniatura|Celebrando a vitoria na Copa do Mundo, o 12 de xullo de 2010. 300px|miniatura|A selección celebrando o triunfo da [[Eurocopa de fútbol 2008|Eurocopa 2008 en Madrid.]]
Uniforme e escudo
thumb|Escudo de España. A selección española adoptou coma a súa cor o vermello dende os seus comezos en 1920 e, pese a que se modificou ao branco e ao azul polos motivos políticos que se vivían en España durante a guerra civil española, foi sempre a súa seña de identidade que incluso lle deu unha denominación pola que é coñecida, «La Roja».
A cor foi elixida polo entón presidente do Comité Olímpico Español (COE), Gonzalo de Figueroa y Torres, Marqués de Villamejor, con motivo dos Xogos Olímpicos de 1920 a disputar en Antuerpen e conformaría, xunto a un león rampante en amarelo, as cores da bandeira española. O motivo de elixir a figura no lugar dunja franxa —tal cal é a bandeira— foi moi meditado. Os xogos disputaríanse en Antuerpen, antiga provincia do Ducado de Brabante, no pasado posesión de España, do que se tomou a súa bandeira —un león amarelo sobre fondo negro—. Dita heráldica, presente tamén no escudo persoal do monarca Afonso XIII polo citado histórico Ducado dos Países Baixos dos Habsburgo, pertencentes á coroa española, sería a imaxe dos deportistas españois na cita olímpica. Completando o uniforme, levarían úns calzóns brancos e medias negras.
O uniforme sufreu cambios significativos con motivo da guerra civil española. A situación do país, dividido entre o bando republicano e o bando sublevado, fai que se abandone a cor vermella por motivos políticos. España vestiu de cor branca na zona nacional, única zona que permitía entón no país enfrontamentos futbolísticos. Con el, xogou fronte á selección portuguesa en varios encontros, ademais de co escudo do xugo e as frechas do bando sublevado. Á finalización da Guerra Civil, na que resultaron victoriosos os sublevados, a camisola pasou a ser de cor azul, xa que o vermello era a cor que identificaba ao derrotado bando republicano. Así se mantivo ata que, en 1947, o Xeneral Moscardó, entón Delegado Nacional de Deportes, repuxo á selección a primixenia camiseta vermella que deixaría ao azul coma o uniforme de reserva. Ambas cores xa se manterían, salvo pequenas variacións, hata a actualidade. O escudo foi evolucionando polo mesmo motivo hata que, a partir de 1981, se tomou o escudo de España como heráldica. Porén, a partir da Eurocopa de 1996, o escudo da camiseta da selección española quedou deseñado cun importante erro ao incluír o escusón da Casa Borbón francesa en lugar do da Casa de Borbón de España, diferenciados estes na cor da bordura. Jaime Salazar, historiador especializado en heráldica, avisou á Real Federación Española de Fútbol (RFEF) do erro en agosto de 2010 e, posteriormente, Adidas recoñecería o seu erro no deseño. En 2013, con motivo da disputa do Mundial ao ano seguinte, a RFEF cambiou o escudo e introducíu algúns retoques que correxían parte deses erros; púxose a flor de lis correcta, cambiouse a coroa da esquerda e modificouse a granada para que deixara de parecer un tulipán. Porén, outros erros coma as bases dos capiteis, as cadeas de Navarra e a coroa da columna dereita permaneceron na camiseta. En marzo de 2021, a RFEF presentou un novo deseño do escudo da selección.
James Callaghan
Leonard James Callaghan, Baron Callaghan of Cardiff, nado o 27 de marzo de 1912, finado o 26 de marzo de 2005, foi un político laborista, primeiro ministro británico entre 1976 e 1979, e lord vitalicio dende 1987. Político popular, moderado e optimista, que se gañou o alcume cariñoso de Sunny Jim (Alegre Jim).
Biografía
Leonard James Callaghan naceu en Portsmouth, cidade costeira do sur de Inglaterra. Na súa autobiografía, Time and chance, fala das dificultades económicas da súa nenez e da axuda prestada por un deputado laborista cando faleceu seu pai, James, os seus nove anos. "Dende aquela sempre fomos laboristas", escribiu.
Deixou os estudos aos 16 anos e encontrou traballo como oficinista fiscal antes de alistarse na mariña durante a II guerra mundial.
Traxectoria política
James Callaghan entrou en política, como deputado por Cardiff, o 5 de xullo de 1945. Desempeñou tamén distintos cargos sindicais e optou por primeira vez ao liderado do Partido Laborista ao fenecer Hugh Gaitskell en 1963.
Callaghan chegou ao número 10 de Downing Street trala dimisión de Harold Wilson en 1976 e despois de ter controlado tres carteiras ministeriais importantes: chancellor ou ministro de Finanzas, de 1964 até 1967; ministro do Interior, de 1967 até 1970, e xefe da diplomacia, de 1974 até 1976. A súa longa experiencia nas funcións de goberno e o seu perfil como candidato menos propenso a causar divisións no seo do Partido Laborista aseguráronlle a dirección do partido e do Reino Unido en 1976.
A traxectoria política de Callaghan pasou por serias dificultades e decisións polémicas. Á fronte do Ministerio de Facenda, resistiuse a desvalorizar a libra esterlina até que a conxuntura fixo inevitable a caída da moeda, tendo que dimitir por isto no ano 1967.
En Interior, ordenou o despregue de tropas británicas en Irlanda do Norte ao son das primeiras manifestacións pro dereitos civís e os enfrontamentos da maioritaria poboación protestante. Como ministro de Exteriores do Goberno Wilson, Callaghan conduciu as negociacións da entrada do Reino Unido na Comunidade Europea.
Os seus tres anos en Downing Street, como primeiro ministro, concluíron no chamado inverno do descontento, co estado practicamente paralizado por continuas folgas sindicais, que lle deron munición á oposición conservadora. Unha moción de censura, que Callaghan perdeu por un voto, precipitou a convocatoria das eleccións xerais de 1979, que selaron o ascenso de Margaret Thatcher.
O ex primeiro ministro ocupou o seu escano na Cámara baixa até 1987, cando entrou na Cámara alta como Lord Callaghan de Cardiff.
Murad I
Murad I, chamado Hüdavendiğar, "o Divino", nado posiblemente en Bursa en 1319/26 e finado en Kosovo Polje o 15 de xuño de 1389, foi Bey (príncipe) do Imperio Otomán entre 1359 e 1383, e sultán desde 1383 ata a súa morte. Fillo de Orhan I Gazi e a princesa bizantina Nilüfer Hatun.
Casou coa princesa bizantina Helena Paleóloga e coa princesa Tamara de Bulgaria e tivo catro fillos e dúas fillas:
Traxectoria
Murad, segundo fillo de Orhan e de nai cristiá, foi un home moi capacitado e enérxico moi propenso ao luxo (cousa descoñecida ata entón polos turcos, pero si polos gregos) e, a diferenza do seu pai e do seu avó, Osman I Gazi (que se apoiaron nas súas forzas nómades de cabalería), propúxose transformar o seu principado asiático nun imperio europeo dotándoo dun exército permanente e un aparato burocrático baseado no do imperio bizantino.
Dentro das fronteiras dos países conquistados, a súa política consistiu en utilizar aos seus súbditos cristiáns para o progreso do estado otomán e os pobos cristiáns nunca foron inquietados por este monarca: podían conservar a súa relixión e costumes sempre que pagaran os impostos. En canto aos cristiáns decididos a entrar ao servizo do Estado e converterse ao islam foron ben recibidos na comunidade turca e así fixeron unha brillante carreira. Así se formou, xunto á adquisición de xóves escravos cristiáns, unha nova clase de funcionarios, os devshirme, na que estaba representada numerosas etnias e cuxa influencia era predominante. O seu papel consistiu en manter a unidade otomá e poñer en practica os principios turcos. Esta política a Murad foille favorábel, pois contaba cun grupo de funcionarios leais ao imperio pois a vella aristocracia turca moitas veces se mostrou autónoma ás ordes do monarca otomán.
Ao pouco de iniciar o seu reinado dispúxose a avanzar desde Gallipoli (a base que deixara o seu pai no continente europeo), sobre o territorio bizantino de Tracia, ao que ocupou. Esta conquista foi coroada en 1361 coa toma de Adrianópolis, que de alí en diante pasaría a denominarse Edirne e Murad a convertería na súa capital.
Proposto a avanzar sobre os Balcáns e rodear a Constantinopla, Murad enfrontouse aos principados de Serbia e Bulgaria.
En 1368 Murad dirixiu unha campaña sobre a costa do mar Negro, que se completou coa toma de Burgaz.
En 1371, o seu xeneral Evrenos Bey (un bizantino convertido ao islam) venceu en Çirmen ao último tsar (emperador) de Serbia, Estevo X Uros V e ao tsar Xoán VII Šišman de Búlgaria. Estevo X morreu na contenda e o seu país dividiuse en numerosos principados. Esta vitoria consolidou a súa posición en Tracia, permitiulle a ocupación de Macedonia e asegurou o vasallaxe do emperador bizantino Andrónico IV Paleólogo.
Esta vitoria permitiulle a outro xeneral de Murad, Kara Timurtas Bey avanzar sobre Bulgaria e tomar Sofia e Nis.
En 1383, en recoñecemento a esta campaña, o califa do Cairo nomeouno sultán.
Esta campaña motivou a unión dos principados serbios os cales, ao mando do príncipe Lázaro Hreveljanovič derrotaron a Kara Timurtas en Plosnik (1388) e obrigaron aos otománs a retirarse a Tracia e a Macedonia. Lázaro utilizou esta vitoria para armar a unión balcanica contra os turcos.
En resposta, Murad enviou ao xeneral Lala Sahin Pasa a reconquistar Bulgaria, confirmándose coa toma de Sofía e a súa capital Tirnova (actual Veliko Tirnovo). Xoán VII Šišman novamente se someteu a Murad privando a Lázaro dunha valiosa axuda.
Disposto a rematar coa resistencia serbia, Murad derrotou ao exército serbio do príncipe Lázaro en Kosovo Polje, sendo asasinado en pleno combate por un soldado serbio, que facéndose pasar por desertor conseguiu chegar á tenda do sultán, asestándolle unha puñalada cunha daga envelenada. O seu fillo Bayezid, presente tamén no combate, sucedeuno alí.
Á súa morte, o Imperio tiña unha extensión de 500.000 km².
Electro
miniatura|Pebida de electro con outros mineraisO electro, tamén coñecido pola súa denominación en latín: electrum (do grego ἤλεκτρον; "ámbar"), é unha aliaxe de ouro e prata que se pode obter artificialmente ou atopar de forma natural. A súa gama de cor vai do amarelo pálido ao máis brillante, en función da proporción de ambos os metais na súa composición. miniatura| Broche de electro de [[Rodas. Ca. 625-600 a. de C.]]Xa na antigüidade, Plinio describíao cunha proporción dunha parte de prata por cada catro de ouro.
Aínda que xa nos textos antigos se testemuñan referencias ao electro como "ouro branco", cómpre non confundilo co significado que hoxe ten esa expresión, que é o da aliaxe de cor branca á base de ouro, prata, níquel, platino e paladio, moi utilizada en xoiaría.
Etimoloxía
O termo "electro" deriva de electrum, a forma latinizada da grega ἤλεκτρον –èlektron–, que xa aparece na Odisea para se referir a unha substancia metálica composta de ouro e prata. A mesma palabra usábase tamén para designar o ámbar, probabelmente debido á cor amarela pálida dalgunhas variedades. E así as cousas, a partir das propiedades electrostáticas do ámbar derivan as palabras actuais "electrón" e todas as creadas co prefixo "electro-".
Composición
miniatura|[[Histamenon bizantino de electro do emperador Aleixo I Comnen o ]] O electro componse fundamentalmente de ouro e prata, aínda que ás veces se atopa en estado natural con trazas doutros metais (cobre, aluminio, chumbo, níquel, etc.). As análises da composición do electro utilizado nas moeda antigas de Focea, na Asia Menor, de arredor do ano 600 a. de C., amosan que o contido de ouro era de arredor do 55 %. Nos principios do período clásico, o contido de ouro no electro variaba desde o 46 % en Focea ata o 43% en Mitilene. Nas cuñaxes máis tardías destas mesmas áreas, arredor de 325 a. de C., o contido descendía ata o 40 % ou o 41 %. No período helenístico cuñáronse moedas cartaxinesas de electro cun contido de ouro progresivamente descendente.
Posteriormente, no Imperio Romano de Oriente, a pureza das moedas bizantinas de ouro foi diminuíndo ata tal punto que pasaron a cuñarse finalmente en electro.
Historia
Tamén o cita Plinio o Vello na súa Naturalis Historia.
As Escrituras hebreas falan tamén do electro, cando o profeta Ecequiel di ter unha visión de Xehová sobre un carro celestial.
O electro utilizouse tamén no terceiro milenio antes de Cristo no antigo imperio de Exipto, ás veces como revestimento exterior dos piramidións, no cumio das pirámides e dos obeliscos. Utilizábase tamén para a elaboración de obxectos ornamentais e de uso, como vasos e cuncas.
Primeiras moedas da humanidade
As primeiras moedas coñecidas de electro, moedas lidias e da Grecia oriental atopadas baixo o Templo de Artemisa en Éfeso, dátanse no derradeiro cuarto do século VII a. de C. (625-600 a. de C.). Considérase que as primeiras moedas nesta aliaxe foron cuñadas en Lidia nesa época, durante o reinado de Aliates. miniatura|90px|[[Moeda da Antiga Grecia|Moeda grega dun hecté, coa figura dun xabaril (454-427 a. de C.)]] O electro era moito mellor para amoedar que o ouro, fundamentalmente porque era máis duro e máis duradeiro, mais tamén porque as técnicas de refinación do ouro non estaban aínda moi desenvolvidas nesa época. O contido de ouro do electro achado en estado natural na actual Anatolia occidental oscila entre o 70 % e o 90 %, en contraste co rango de 45 % a 55 % característico das cuñaxes en electro da antiga Lidia, na mesma área xeográfica. Isto suxire, por unha banda, que os lidios tiñan xa moi perfeccionada a tecnoloxía de refinación da prata, de maneira que lla engadían ao electro que extraían de xeito natural, décadas antes de que fixeran as súas primeiras cuñaxes de prata pura; por outra parte, unha das razóns para a aparición da moeda nesa rexión era a señoriaxe, é dicir, o beneficio creado ao emitila cun contido de ouro máis baixo que o do metal utilizado no intercambio sen amoedar.
As primeiras moedas de electro emitidas en Lidia tiñan o valor dun terzo de estatero (trité), o que lles supuña un peso teórico de 0,17 onzas (4,7 gramos). Posteriormente cuñáronse estateros e tamén outras fraccións, como un cuarto (tetarté), un sexto (hecté), un oitavo e un doceavo e un vinte e catroavo. En ocasións chegáronse a emitir fraccións de 1/48 e mesmo 1/96 de estatero, esta última con soamente 0,14 gramos. miniatura|Terzo de [[estatero ou trité de electro, cuñado en Lidia no século VI a. de C.]]Por mor da variación na composición do electro, non resulta doado determinar o valor exacto de cada moeda, o cal supuña un obstáculo para o desenvolvemento do comercio. Estas dificultades foron superadas cara a 570 a. de C., coa introdución no reino de Lidia das primeiras moedas de prata e de ouro puros por parte do rei Creso (polo que collen o nome de creseidas). Porén, a moeda de electro continuou a ser común ata 350 a. de C.
Transavia France
miniatura|250px|[[Boeing 737 coa nova librea da aeroliña]]
Transavia France S.A.S., anteriormente coñecida como Transavia.com France e comercialidada como Transavia France, é unha aeroliña de baixo custo baseada en Francia operando como unha parte independente do grupo Air France-KLM. A súa base principal está no aeroporto de París-Orly e principalmente realiza voos regulares e chárter a destinos de ocio. Comparte o deseño corporativo e coopera estreitamente coa súa irmá neerlandesa Transavia. A compañía está baseada no Aeroporto de París-Orly.
Transavia France creárona como transavia.com France en novembro de 2006 Air France e a aeroliña neerlandesa Transavia (transavia.com entón), e comeou a operar no mes de maio de 2007, realizando voos chárter e regulares.
Frota
En xuño de 2015 a frota de Transavia France estaba formada polos seguintes avións:
Xoán Xurxo III de Saxonia
Xoán Xurxo III de Saxonia (en Johann Georg III.), nado en Dresde o 20 de xuño de 1647 e finado en Tubinga o 12 de setembro de 1691, foi elector de Saxonia e membro da Casa de Wettin.
Traxectoria
Era o fillo máis novo e o único sobrevivente de Xoán Xurxo II de Saxonia e Madalena Sibila de Brandeburgo-Bayreuth. Dende a súa nenez, foi instruído para suceder un día ó seu pai, polo que a súa educación foi moi estrita, abranguendo dende lingüística até o adestramento en enxeñaría en construción de fortalezas, e enmarcada na educación luterana.
Suba ó poder
Sucedeu ó seu pai como elector de Saxonia trala morte deste no ano 1680, e tamén foi nomeado mariscal do Sacro Imperio Romano Xermánico pola súa coraxe en batalla, sendo coñecido como o "Marte de Pedra".
O seu carácter era máis ben semellante ó do seu pai, o elector Xoán Xurxo II. Coma el, tiña unha grande inclinación cara ás artes, principalmente a música e o teatro italianos. O ano 1685, Xoán Xurxo coñeceu á cantante de ópera Margherita Salicola, quen se converte na súa amante e con quen tivo unha relación bastante pública e aberta. Isto determinou unha nova era para o teatro saxón, que sepulta a vella tradición dos castrados e promove as "primas donnas" no escenario. Por outra banda, acolleu á Orde dos Pietistas de Philipp Jakob Spener quen se converte en Gran Mestre Predicador o ano 1686.
Namentres, o ducado estaba resentido aínda pola guerra dos Trinta Anos. En 1689, Dresde contaba con 21 mil trescentos habitantes e a súa provincia comezaba a decaer. Catro anos antes, a vella cidade atopábase completamente destruída por un incendio; máis tarde, a Wolf Caspar de Klengel e Balthasar Permoser foilles encomendado polo duque a reconstrución da cidade, privilexiando o desenvolvemento do barroco segundo a moda daquel tempo.
Xoán Xurxo demostrou un enorme interese pola arte militar e, como elector, enviou á armada saxoa á Campaña do Reno. Cando tomou o poder como elector, eliminou a súa Garda Real e formou un novo exército de 12 mil soldados, tomando como modelo o Margraviato de Brandeburgo. Os rexistros de guerra (ou Kriegskanzlei) foron empregados como un servizo de espionaxe. Ademais, usáronse métodos bastante opresivos para obrigar ós homes a recrutarse no exército.
En política exterior foi menos eficaz có seu pai, xa que as relacións coa coroa francesa arrefriaron a tal punto que se aliou con Brandeburgo e outros principados alemáns para formar oposición.
Xoán Xurxo, como aliado dos Habsburgo, contribuíu á defensa de Viena, asediada polos turcos, pero enviou un exército de 10 mil homes só despois do pago dunha considerable suma que ascendía a 300.000 táleros de parte do emperador. Isto débese a que recibira moitas críticas xa que as arcas do Estado non podían soportar o gasto excesivo que requiría esta empresa, á que había que engadirlle o desprezo ó emperador católico, que se opuxo de maneira notable ó protestantismo nas súas terras.
Xoán Xurxo acompañou ó emperador na celebración do triunfo en Viena, mais o 15 de setembro decide de xeito repentino volver a Saxonia coas súas tropas, probablemente por mor do mal trato do que era vítima. É probable que isto se debese á discriminación relixiosa que os católicos tiñan cara ós protestantes.
Debido a un novo ataque turco, o ano 1685 enviou novamente tropas, de moi mala gana xa que foi sen un pago en troques, esta vez foron 5 mil homes como tropas auxiliares do emperador. A República de Venecia utilizou tamén 3 mil mozos saxóns o ano 1684 para a Guerra de Morea no Peloponeso, logo dun pago de 120.000 táleros.
Non foi partícipe da Grande Alianza do ano 1686 contra Francia, aínda que se reuniu na Haia con Guillerme de Orange, Xurxo Guillerme de Brunswick-Luneburgo e Federico Guillerme I de Brandeburgo para organizar un Estado Maior que se opuxese ás ansias expansionistas de Luís XIV de Francia. Porén, Xurxo Guillerme non apoiou a suba ó trono de Inglaterra de Guillerme de Orange.
Trala Guerra dos Nove Anos en 1689, enviou outra vez as súas propias tropas en defensa da rexión de Franconia.
Malia a súa precaria saúde, en maio de 1690 toma o mando da armada austríaca. Porén, o éxito da empresa foi comprometida en parte polos desavinzas entre Xoán Xurxo, o mariscal de campo Hans Adam von Schöning e o capitán Enea de Caprara; soamente a batalla de Sendhofen foi exitosa.
Xoán Xurxo morreu ó pouco tempo en Tubinga, onde sufriu a cólera ou a peste. Foi sepultado na Catedral de Freiberg.
René-Levasseur
A Illa René-Levasseur é unha grande illa no centro do lago Manicouagan no Quebec, o Canadá. O seu pico máis alto é o Monte Babel, de 952 m. Cunha superficie total de 2.020 km² (e un diámetro de 72 km), a illa é máis grande en superficie que o lago anular no cal está situada. A Illa de René-Levasseur é a segunda máis grande do mundo situada nun lago (a máis grande é a Illa Manitoulin no Lago Huron).
A estrutura xeolóxica formouse polo impacto dun meteorito fai 214 millóns de anos. Crese que o meteorito tiña uns 5 quilómetros de diámetro e alcanzaría a Terra a unha velocidade de 17 km/s, o cuarto impacto máis potente coñecido que viu a Terra. O impacto do meteorito formou un cráter de aproximadamente 100 km de diámetro, cuxo centro forma a illa coñecida hoxe en día. Converteuse nunha illa artificial cando o encoro de Manicouagan inundouse en 1970, combinando dous lagos en forma de media lúa: o lago Mouchalagane no lado occidental e o lago Manicouagan no lado leste é a illa artificial máis grande do mundo.
A illa chamouse así por René Levasseur, o enxeñeiro principal responsable da construción da represa Daniel-Johnson Dam no río Manicouagan, que creou a Reserva Manicouagan. A estrutura é o arco dique máis grande do mundo. Levasseur morreu á idade de 35 anos, poucos días antes da inauguración da presa.
O encoro Manicouagan, e a illa de René-Levasseur chámanse ás veces o "ollo de Quebec".
A illa é actualmente o tema dunha batalla legal en curso, xa que os Innu un dos pobos orixinarios de Betsiamites tomou accións legais para protexer a súa terra indíxena das tallas. O Tribunal de Apelacións do Quebec tomou unha decisión o 28 de abril de 2006, permitindo Kruger Inc para renovar as súas actividades loxísticas.
A Illa tamén é obxecto dunha campaña ambiental/ecolóxica que mete presión ao goberno de Québec para crear unha área protexida que abarque toda a illa. O grupo, SOS Levasseur xurdiu en 2003 en parte debido ao interese que os grupos ambientalistas tradicionais de Québec demostraron durante as consultas ambientais. Todos os grupos recomendaron que a illa René-Levasseur fose protexida na súa totalidade. A Illa propúsoxe como un Parque Nacional Canadense, unha reserva ecolóxica, unha reserva de biodiversidade e un sitio xeolóxico excepcional. Parece haber unha concentración excepcional de vellos bosques boreais na illa.
SOS Levasseur realiza expedicións de investigación á Illa desde xaneiro de 2005, cuxo obxectivo é identificar os bosques antigos e obter a súa protección baixo a Lei Forestal do Quebec como Ecosistemas Forestais Excepcionais.
10 de xuño
O 10 de xuño é o 161º día do ano do calendario gregoriano e o 162º nos anos bisestos. Quedan 204 días para finalizar o ano.
Mortes
miniatura|100px|Luís de Camões.
Notas
Os 366 días do ano
Betanzos
Betanzos é un concello e cidade da provincia da Coruña, que pertence á comarca de Betanzos. Segundo o IGE no ano 2017 tiña 12.941 habitantes (13.352 no 2015, 13.673 no 2010).