cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Campionato Mundial de Fórmula 1 de 1997
Resumo
Tres novos equipos entraron na Fórmula Un en 1997: Prost, que substituíu a Ligier, Stewart e Lola, este último so participou no Gran Premio de Australia de 1997, logo da pésima actuación do equipo neste Gran Premio se produciu unha falta de patrocinio para o seguinte Gran Premio en Brasil. Footwork cambiou o seu nome polo de "Arrows" e pasaron dos motores Hart, utilizados o ano anterior á Yamaha. Tyrrell cambiou os seus motores, de Yamaha aos motores Ford.
Voo 540 de ČSA
O voo 540 de ČSA era un servizo regular internacional entre Praga e Teherán con escalas en Damasco e Bagdad. O voo, operado por un Ilyushin Il-62 bautizado como Brno Trade Fair, estaba na aproximación á pista 23R do aeroporto de Damasco o día 20 de agosto de 1975 descendendo con bo tempo cando se esnafrou a 17 km do aeroporto. O avión rompeu e incendiouse no impacto; 126 dos 128 pasaxeiros e tripulantes morreron no accidente. É o peor accidente aéreo en Siria e tamén o peor accidente da aeroliña.
Determinouse que a causa do accidente foi o fallo da tripulación en manter a altura mínima de voo.
Seixeda, Osedo, Sada
Seixeda é un lugar da parroquia de Osedo no concello coruñés de Sada, na comarca da Coruña. Segundo o IGE, en 2011 tiña 165 habitantes (84 homes e 81 mulleres).
Primeira onda do feminismo
A primeira onda do feminismo refírese a un período de actividade feminista durante o século XIX e comezos do século XX en todo o mundo, en particular en países como Francia, o Reino Unido, o Canadá, os Países Baixos e os Estados Unidos. Este movemento inclinouse sobre cuestións xurídicas, principalmente na conquista do dereito ó voto feminino (o dereito de voto).
As orixes políticas do feminismo proveñen da Revolución Francesa (1789). Este evento elevou a igualdade xurídica, as liberdades e os dereitos políticos como seus obxectivos centrais, mais axiña veu a gran contradición que marcou a loita adiantada do feminismo: as liberdades, os dereitos e a igualdade legal que foron as grandes conquistas das revolucións liberais non afectaron ás mulleres. A teoría política de Rousseau proxectou a exclusión das mulleres dos eidos da propiedade e dos dereitos. Así, na Revolución Francesa, a voz das mulleres comezou a se expresar colectivamente.
O termo "primeira onda" foi cuñado en marzo de 1968 por Marsha Lear ó escribir en The New York Times Magazine, que ó mesmo tempo tamén usou o termo "segunda onda do feminismo". Na época, o movemento de mulleres loitaba contra as desigualdades afrontadas de facto polas mulleres, unha forma de distinguirse dos obxectivos das feministas anteriores.
Sibiu
Sibiu (en alemán Hermannstadt, en húngaro Nagyszeben) é a capital da Provincia de Sibiu, Romanía. É o centro cultural dos saxóns da Transilvania e comparte un vínculo moi estreito e forte coa cidade de Braşov.
Na actualidade, máis do 95% dos habitantes son romaneses, os húngaros e os alemáns son dúas importantes minorías. O actual alcalde da cidade, Klaus Johannis, que foi elixido no 2004 cun 88,7% dos votos, é de orixe xermana.
Sibiu posúe un importante centro histórico medieval moi interesante e ben conservado, declarado no 2004 Patrimonio da Humanidade pola UNESCO. A cidade posúe un aeroporto internacional (co código IATA SBZ), con conexións diarias a Bucarest, Italia e Alemaña.
No ano 2007 Sibiu foi xunto con Luxemburgo a Capital Europea da cultura, feito polo cal a cidade foi escenario de importantes mostras culturais de diversos tipos.
miniatura|dereita|300px|Cidade medieval de Sibiu.
Juventudes de Acción Popular
thumb|Emblema das JAP.
Caxide, San Martiño de Asperelo, Rodeiro
Caxide é un lugar da parroquia de San Martiño de Asperelo, no concello pontevedrés de Rodeiro, na comarca do Deza. Segundo o INE, no 2008 tiña 7 habitantes (3 homes e 4 mulleres), o que supón unha diminución de 3 habitantes con respecto ao ano 2000.
Juventudes de Acción Popular
As Juventudes de Acción Popular (JAP) foron unha organización xuvenil española de ideoloxía dereitista, primeiro do partido Acción Popular (AP) e, posteriormente, da Confederación Española de Derechas Autónomas (CEDA). Os seus membros eran coñecidos popularmente como os «Camisas verdes».
Caxide, San Martiño de Asperelo, Rodeiro
Toponimia
O topónimo galego Caxide fai referencia a unha antiga (Villa) Cagiti, posesión ou dominio de Cagitus, nome xermánico común en Galicia até o século XII.
Juventudes de Acción Popular
Historia
A organización foi orixinalmente fundada en febreiro de 1932 co nome de Juventudes de Acción Nacional (JAN), como rama xuvenil do partido Acción Nacional, que un ano despois foi renomeado como Acción Popular (AP); a partir dese momento as xuventudes adoptaron o seu nome definitivo. No seu manifesto fundacional as JAP declararon a guerra ao comunismo e á masonaría, «que al negar las tradiciones de España, niegan a España misma».
Ese mesmo ano AP pasou a integrarse na Confederación Española de Derechas Autónomas (CEDA), unha coalición política de partidos que se creou para concorrer ás eleccións de 1933. As xuventudes converteronse na organización xuvenil da CEDA, destacando polo seu papel na mobilización e axitación. Os excelentes resultados da CEDA nas eleccións de 1933 auparon ao seu líder, José María Gil-Robles, convirténdoo no gran líder da dereita e tamén do movemento xuvenil. O fundador das JAP e primeiro líder foi José María Valiente Soriano, que nunha ocasión chegou a declarar que quería «forjar hombres nuevos, una juventud auténtica, alegre, optimista, española [...] no como esa otra, triste y áspera, avinagrada, atiborrada de novelas rusas e hija indigna de la anárquica generación del 98». Despois de que Valiente fora expulsado da CEDA e as JAP en 1934, foi substituído por José María Pérez de Laborda, o vicepresidente ata ese momento.
Rhizoctonia
Rhizoctonia é un xénero de fungo pertencente á familia Ceratobasidiaceae. As especies deste xénero non producen esporas mais están compostas de hifas e esclerocios (propágulos hifais) e snn estadios asexuais dos fungos do xénero Thanatephorus. As especies de Rhizoctonia son saprófitos, porén de xeito facultativo son parasitos patóxenos das plantes, que causan doenzas de importancia económica. Tamén son fungos micorrícicos asociados ás orquídeas. O nome do xénero foi creado para acomodar moitos fungos de aparencia semellante mais non relacionados entre eles.
Juventudes de Acción Popular
Historia
O 22 de abril de 1934 organizaron un acto de concentración, a súa primeira asemblea nacional, nas proximidades do Mosteiro de El Escorial, causando un grande impacto entre o público da época. O acto, que congregou a case asistentes, chegou a ser cualificado por José Antonio Primo de Rivera como un «espectáculo fascista». Logo dunha misa de campaña na explanada do mosteiro aprobouse o regulamento da formación, onde se mostraba unha aberta simpatía cara o antiparlamentarismo e a "democracia orgánica", e contendo asertos como o famoso «los jefes nunca se equivocan». Pola súa banda Gil-Robles elixiu a un coñecido oficial da Garda Civil, Lisardo Doval, para que dirixira o adestramiento militar dos escuadróns das JAP.
Durante os anos do denominado "Bienio conservador" as JAP provocaron numerosos disturbios e altercados nas rúas, creando un ambiente que fixera xustificable a instauración dun réxime autoritario. Por exemplo, nos primeiros meses de 1934 emprenderon unha campaña de confrontacións violentas contra membros da esquerda, nunha acción que non vira desde a instauración da Segunda República en 1931. Porén, hai que sinalar que no período da II República as organizacións xuvenís caracterizáronse polo seu carácter violento. Neste sentido, unhas e outras organizacións escapaban con frecuencia ao control dos seus respectivos partidos e coa súa actividade violenta contradicían abertamente a actividade destes no Parlamento. Empregaron o lema «España, una; España, justa; España, imperio». Durante a campaña electoral de 1936 as JAP adoptaron lemas que eran semellantes á linguaxe empreada por Hitler e Mussolini.
A derrota da CEDA nas eleccións de febreiro de 1936 deixou á coalición de dereitas inmersa nunha fonda crise. Moitos dos seus mozos víronse defraudados pola política de Gil-Robles durante os anos anteriores, ao considerar que desperdiciara a ocasión de facerse co poder. Na primavera seguinte uns 15.000 membros abandonaron as JAP e pasaron a integrar as filas da Falange Española de José Antonio Primo de Rivera. O deputado conservador Ramón Serrano Suñer, a pesar de formar parte do grupo parlamentario da CEDA, foi un dos que animou ás xuventudes cedistas a pasarse ás filas do partido fascista. Paradóxicamente, este movemento de militantes levou ao reforzamento da Falange, que nas eleccións de febreiro fracasara rotundamente e que tamén estaba moi debilitada pola acción policial contra os seus locais ou polas detencións de militantes. Pouco antes do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 as JAP aínda tiñan nas súas filas uns membros. As JAP deixaron de existir efectivamente en abril de 1937, logo da introdución do Decreto de Unificación.
Características
Os membros das JAP levaban unha indumentaria composta por camisas verdes e empregaban un saúdo que imitaba o saúdo fascista ao elevar o brazo ata a metade para arriba. A ambigüidade do saúdo casaba moi ben coa ambigüidade política e ideolóxica da CEDA.
Campotosto
Fai fronteira cos concellos de Amatrice (RI), Capitignano, Crognaleto (TE), L'Aquila e Montereale.
Juventudes de Acción Popular
Características
Boa parte dos seus membros eran estudantes, mentres que outros moitos procedían dos sectores obreiros. Nos actos públicos, as xuventudes mostraron unha clara inclinación e influencia fascistas, inspirados polos movementos xuvenís da Alemaña nazi e a Italia fascista. Defendían o emprego de métodos autoritarios e en última instancia, a instauración dun estado corporativo. Para Hugh Thomas constituían un «grupo excitado e impaciente de señoritos».
Publicacións
Durante a súa curta existencia as Juventudes de Acción Popular contaron con varios órganos de expresión. Entre 1934 e 1936 editouse en Madrid a revista JAP, que se publicou con carácter semanal; constituíu a publicación máis importante de entre todos os órganos das Juventudes de Acción Popular. Noutros puntos da xeografía española tamén se editaron publicacións, con diferente duración e importancia. En Palma de Mallorca editouse entre 1935 e 1936 o semanario Acción, de escasa influencia. En Ávila editouse entre 1933 e 1934 o órgano xuvenil J.A.P., de publicación quincenal. En Málaga as xuventudes editaron o semanario Adelante.
Fiorenza Cedolins
Fiorenza Cedolins, nada en Vito d'Asio, Friúl-Venecia Xulia (Italia) é unha soprano italiana.
Trofeo Teresa Herrera 2015
A 70.ª edición do Trofeo Teresa Herrera celebrouse na Coruña o día 8 de agosto de 2015, volvendo novamente ao formato de partido único. Os participantes foron o Deportivo da Coruña e SC Braga. O campión foi o Deportivo, logrando así o seu 19.º trofeo. A final feminina, iniciada en 2013 cun duelo entre os clubs coruñeses Victoria CF e Orzán SD en 2013, enfrontou o Victoria CF coruñés co Rayo Vallecano. As madrileñas lograron o seu primeiro título tras impoñerse por goleada (0−7).
Fiorenza Cedolins
Traxectoria
Fiorenza Cedolins fixo o seu debut operístico en 1992 no Teatro Carlo Felice de Xénova coa ópera Cavalleria rusticana de Pietro Mascagni. Posteriormente realizou diversos papeis cun repertorío que abranguía óperas dende Monteverdi, con Il combattimento di Tancredi e Clorinda, o Carmina Burana de Orff, o Mosè in Egitto de Rossini, ata Salomé de Strauss. En 1996 gañou o Concurso Vocal Luciano Pavarotti, e foi convidada para cantar Tosca de Puccini coa Compañía de Ópera de Filadelfia e o tenor italiano Luciano Pavarotti. Ese mesmo ano cantou o papel de Santuzza e Cavalleria rusticana no Festival de Rávena, dirixida por Riccardo Muti. En 2005 interpretou o Requiem de Verdi no Auditorium di Santa Cecilia de Roma, dirixida por Zubin Mehta, a Misa de Requiem para o papa Xoán Paulo II, e de xira en Frankfurt e Viena coa Orquestra Sinfónica de Milán, dirixida por Riccardo Chailly. Tamén cantou Norma de Bellini (un dos papeis máis difíciles do repertorio italiano) no Teatro Carlo Felice de Xénova, dirixida por Bruno Campanella, Mimi en La Bohème de Puccini e o papel protagonista en Tosca no Arena di Verona, dirixida por Daniel Oren.
Chain Gang of Love
Chain Gang of Love é o álbum de estrea da banda danesa de noise pop The Raveonettes, editado o 25 de agosto do 2003 a través do selo Columbia Records.
Conservadorismo
O conservadorismo é unha filosofía política e social que defende o mantemento das institucións sociais tradicionais no contexto da cultura e da civilización. Segundo algunhas definicións, os conservadores procuraron varias veces preservar as institucións, incluíndo a relixión, a monarquía, o goberno parlamentar, os dereitos de propiedade e a xerarquía social, enfatizando a estabilidade e a continuidade, mentres que os elementos máis extremos chamados reaccionarios opóñense ó modernismo e buscan unha volta á "maneira como eran as cousas".
O primeiro uso estabelecido do termo nun contexto político orixinouse con François-René de Chateaubriand en 1818, durante o período de restauración borbónica que procurou reverter as políticas da Revolución Francesa. O termo, historicamente asociado coa política de dereita, dende entón foi usado para describir unha ampla gama de puntos de vista.
Non hai un único conxunto de políticas que sexan universalmente consideradas como conservadoras, porque o significado de conservadorismo depende do que é considerado tradicional nun determinado lugar e tempo. Deste xeito, conservadores de diferentes partes do mundo, cada un mantendo as súas respectivas tradicións, poden discordar nunha ampla gama de cuestións. Edmund Burke, un político do século XVIII que se opuxo á Revolución Francesa, mais apoiou a Revolución Americana, é acreditado como un dos principais teóricos do conservadorismo na Gran Bretaña da década de 1790. De acordo con Quintin Hogg, Presidente do Partido Conservador británico (Partido Conservador) en 1959, "o conservadorismo non é tanto unha filosofía senón unha actitude, unha forza constante, desempeñando unha función intemporal no desenvolvemento dunha sociedade libre e correspondente a unha esixencia profunda e permanente da propia natureza humana". En contraste coa definición de conservadorismo baseada na tradición, teóricos políticos como Corey Robin definen o conservadorismo principalmente en termos dunha defensa xeral da desigualdade social e económica. Nesa perspectiva, o conservadorismo é menos unha tentativa de defender as institucións tradicionais e máis "unha meditación sobre, e unha interpretación teórica, da experiencia sentida de ter poder, velo ameazado e tentar recuperalo".
Orixes
Malia que os conservadores ás veces reivindican filósofos tan antigos como Aristóteles e Cicerón como seus devanceiros, o primeiro teórico político explicitamente conservador é xeralmente considerado Edmund Burke. En 1790, cando a Revolución Francesa aínda parecía prometer unha utopía sen sangue, Burke preveu na súa obra Reflections on the Revolution in France - e non por sorte, mais por unha análise do rexeitamento da tradición e dos valores herdados - que a revolución decaería no terror e na ditadura. No seu desprezo racionalista polo pasado, el acusou ós revolucionarios de estaren destruíndo as institucións testadas polo tempo sen neingunha garantía de que poderían substituílas por algo mellor.
Para o conservador, as tradicións son a base de calquera actuación política e social, pois elas ofrecen ó axente algo sobre o cal a sociedade pode operar, criticar e, consecuentemente, mudar. Sendo así, é preciso respectar un principio seguro de conservación e un principio seguro de transmisión, sen excluír un principio de melloría. Ó non crer na "bondade natural do home", os conservadores consideran que son as restriccións introducidas polos hábitos e tradicións que permiten o funcionamento das sociedades, polo que calquera réxime duradeiro e estable só poderá funcionar se se asenta nas tradicións.
Polo tanto, de acordo coa visión conservadora, non ten sentido elaborar proxectos universais de sociedade ideal - non só tal sociedade será inalcanzable (debido á suposta imperfección intrínseca da natureza humana), como, debido a diferentes pobos teren diferentes historias e tradicións, o modelo social máis axeitado a un pobo non será o máis apropiado a outro - criticando os revolucionarios franceses, Joseph de Maistre escribiu:
Ou Metternich acerca da revolucióno napolitana:
Fresh Fruit for Rotting Vegetables
Fresh Fruit for Rotting Vegetables é o álbum de estrea da banda estadounidense de hardcore punk Dead Kennedys, editado inicialmente o 2 de setembro de 1980 a través do selo Cherry Red Records no Reino Unido e posteriormente nos Estados Unidos pola propia discográfica de Jello Biafra, Alternative Tentacles. É o disco máis vendido dos Dead Kennedys e converteuse nun dos traballos fundamentais do punk rock estadounidense.
En abril do ano 2016 a revista Rolling Stone colocouno no posto 40 da súa lista dos 40 mellores álbums de punk de todos os tempos.
Sofía Toro
Sofía Toro Prieto-Puga, nada na Coruña o 19 de agosto de 1990, é unha regatista galega do Real Club Náutico da Coruña.
Traxectoria
Compite na modalidade de match race, onde forma equipo coa patroa Támara Echegoyen e Ángela Pumariega. Foron campioas olímpicas nos Xogos Olímpicos de 2012 en Londres nesta modalidade, con barcos da clase Elliott 6m.
Ademais, a tripulación foi campioa de España en 2010 e 2011, campioa iberoamericana en 2010 e campioa de Europa en 2011.
Recoñecementos
En 2013 recibiu o Premio á "Mellor deportista" da Asociación de Mulleres Deportistas Galegas (MUDEGA) no marco da II Gala do Deporte Feminino Galego.
Reuven Rivlin
Reuven «Rubi» Rivlin (ראובן ריבלין), nado en Xerusalén o 9 de setembro de 1939, é un avogado e político israelí, e presidente de Israel desde o 24 de xullo de 2014 ata o 9 de xullo de 2021. Forma parte do partido político conservador Likud.
Traxectoria
Reuven Rivlin naceu en Xerusalén no ano 1939. É descendente de Gaon de Vilna. Rivlin pertence a unha extensa familia que chegou á Palestina otomá a principios do século XIX, e cuxos membros ocupan, dous séculos despois, varios estratos das elites israelís.
Desde moi novo estivo identificado co movemento xuvenil Beitar e coa ideoloxía de Zeev Jabotinsky e de Menachem Beguin representada polo partido político Likud.
En 1957, logo de rematar a educación media, ingresou nas Forzas de Defensa de Israel sendo oficial de intelixencia. Foi mobilizado tamén na Guerra dos Seis Días, en 1967. Licenciouse en dereito pola Universidade Hebrea de Xerusalén, comezou posteriormente unha carreira profesional como avogado do Beitar, o equipo de fútbol máis importante de Xerusalén, e na compañía de aviación El Al.
Entrou na política en 1978 como concelleiro de Xerusalén, en 1988 foi escollido deputado do Likud na Knesset, onde centrou a súa actividade pública ata 1993. Ao Parlamento entrou por primeira vez na décimo segunda lexislatura (1988-1992) e coa única excepción do período comprendido entre 1992 e 1996, sendo deputado até o ano 2014.
No 2007 foi candidato á presidencia do país; con todo, retirouse na primeira rolda de votacións debido ao inminente triunfo do seu rival Shimon Peres.
En segunda volta, Rivlin impúxose con 63 votos ao seu rival, o centrista Meir Sheetrit, quen recibiu o apoio de 53 dos 120 deputados do Parlamento.
Política interior
Dado que o seu mandato remata o 9 de xullo de 2021, a Knesset escolleu como sucesor ao laborista Isaac Herzog o 2 de xuño dese ano.
Política exterior
miniatura|Reuven Rivlin e a súa dona nunha visita á India (2016) Aínda que como Presidente da Knesset procurou que Israel recoñecese a existencia do xenocidio armenio, como xefe do Estado moderou as súas declaracións sobre esta cuestión para evitar controversias con Turquía.
Rivlin e a súa dona visitaron España en novembro de 2017, naquela altura, apenas un mes despois do referendo de independencia de Cataluña, o goberno de Mariano Rajoy interpretaba como equidistante a posición da diplomacia israelí. Mais no brinde na cea de gala ofrecida polo rei Filipe VI, Rivlin reafirmou o apoio israelí á unidade de España. A prensa española destacou que esas declaracións foron por insistencia do propio Rivlin, fronte a posición, menos categórica, defendida por Netanyahu.
O goberno de Netanyahu procurou cultivar relacións cordiais con gobernos europeos de talante populista, mais, en 2018, nunha entrevista na CNN, Rivlin alertou do pulo recente das ideoloxías antisemitas en Europa Pouco despois, alegando problemas de axenda non recibiu o italiano Matteo Salvini, líder da Liga Norte e naquela altura ministro do Interior. Analistas e xornalistas contrastaron o xesto de Rivlen coa cordialidade amosada por Netanyahu ao italiano.
Tamén, en 2018 o goberno polonés propuxo unha lei que declaraba ilegal suxerir a responsabilidade polonesa no Holocausto, o que xerou unha forte controversia entre as comunidades xudías e en Israel. Neste asunto, Rivlin interpelou persoalmente o seu homólogo polonés, Andrzej Duda, recordándolle que houbo poloneses que participaron no Holocausto.
Nos días previos a rematar o seu exercicio numerosos líderes internacionais agradecéronlle o seu traballo como Barack Obama, o príncipe de Gales, Carlos, Filipe VI de España ou Filipe dos Belgas. Tamén mantivo unha conversa telefónica con Mahmoud Abbas de despedida.
Vida persoal
Reuven Rivlin casou en 1971 con Nechama Rivlin, bióloga que traballou na Universidade Hebrea de Xerusalén, e é pai de catro fillos. Quedou viúvo logo do falecemento da súa dona, doente de fibrose pulmonar e sometida a un transplante de pulmón, o 4 de xuño de 2019. É vexetanariano dende a década de 1960 e é seareiro do Beitar de Xerusalén do que foi directivo.
Tamén é coñecido polo seu humor e austeridade. Sendo xefe do Estado de Israel usou transportes públicos para desprazarse súas viaxes o estranxeiro. O rematar o seu mandato, o servizo de seguridade interior, Shin Bet, deu a coñecer que se procedía a disfrazar a Reuven Rivlen para dotalo de anonimato nalgunhas desas ocasións.
O doutor Héraclius Gloss
O doutor Héraclius Gloss (en Le Docteur Héraclius Gloss) é unha novela de Guy de Maupassant, publicada orixinalmente en 1921. Foi a derradeira novela de Guy de Maupassant.
Loutehel
Loutehel é unha comuna francesa do departamento de Ille e Vilaine, na Bretaña.
Couso, San Martiño de Asperelo, Rodeiro
Couso é un lugar da parroquia de San Martiño de Asperelo, no concello pontevedrés de Rodeiro, na comarca do Deza. Segundo o INE, no 2008 tiña 70 habitantes (36 homes e 34 mulleres), o que supón unha diminución de 22 habitantes con respecto ao ano 2000.
Iñigo Agirre Kerexeta
Iñigo Agirre Kerexeta, nado en Elorrio o 9 de agosto de 1942, é un xeógrafo e político vasco. En 1969, completou un grao en xeografía e historia na Universidade de Santiago de Compostela e, en 1976, fixo a súa tese de doutoramento en xeografía na Universidade de Navarra. Foi profesor de xeografía humana e de desenvolvemento rexional, e sistemas de información nas Facultades de Filosofía e letras, e Socioloxía, e dende 1985 é profesor de Xeografía na Universidade de Deusto.
Militante do Partido Nacionalista Vasco (PNV), foi un deputado de Biscaia nas eleccións xerais de 1977, 1979 e 1982, pero renunciou en 1984 e o seu asento  foi substituído por Joseba Mirena de Zubía Atxaerandi. Foi elixido de novo como deputado no Parlamento Vasco nas eleccións de 1984 e 1986 dentro das listas do Partido Nacionalista Vasco (PNV).
Wisconsin
Wisconsin é un dos estados que conforma os Estados Unidos de América, localizándose no Medio Oeste. Limita ao sur con Illinois, ao oeste con Iowa e Minnesota, ao norte co lago Superior e a península setentrional do estado de Míchigan, e ao leste co lago Michigan. Wisconsin é o vixésimo terceiro estado máis extenso e o vixésimo máis poboado. A capital do estado é Madison, e a cidade máis poboada é Milwaukee, sita na costa do Lago Michigan. O estado de Wisconsin está composto por 72 condados.
Etimoloxía
O nome do estado provén do río Wisconsin, chamado así polos nativos americanos que vivían na zona á chegada dos europeos. O explorador francés Jacques Marquette foi o primeiro europeo en chegar ao río, no 1673 e no seu diario rexistra o nome de Meskousing. O termo foi corrompido por Ouisconsin por outros exploradores franceses, converténdose co tempo no nome francés para o río e para a rexión. A principios do século XIX, coa chegada dun gran número de anglofalantes á zona, o termo foi adaptado para Wisconsin, converténdose este en oficial pola asemblea do Territorio de Wisconsin no 1845.
A palabra algonquiá para Wisconsin e o seu significado orixinal ten moita controversia. As interpretacións son variadas, aínda que a meirande parte delas están relacionadas co río e o arenito vermello da súa beira. Unha das teorías máis fortes sostén que o nome provén da palabra do idioma miami Meskonsing (en galego, "descorre vermello"), referíndose á zona do río Wisconsin á altura das chamadas Wisconsin Dells. Outras teorías suxiren que o nome vén de distintas palabras ojibwa que significan "área de rocha vermella", "onde as augan se xuntan" ou "rocha grande".
Historia
A zona está habitada dende hai uns 12 000 anos, chegando os primeiros habitantes arredor do 10 000 a.C., durante a denominada como "Glaciación de Wisconsin". Estes, denominados paleo-indios, adicábanse á caza de animais hoxe desaparecidos (ex. Mastodonte). Coa fin da era glacial, no 8 000 a.C., engadíronse outras actividades, tales como a pesca e a recolección. As sociedades agrícolas apareceron entre o 1 000 a.C. e o 1 000 da nosa era. Arredor desta última data, en Wisconsin florecía a cultura denominada Effigy Mound (cuxa principal obra son os montículos coa forma de serpe e outros animais ergueitos en moitos lugares dos Estados Unidos). Entre o 1000 e o 1500, os indios das culturas Mississippi e Oneota asentáronse na zona, podendo ser estes os antecesores dos Ioway e os Ho-Chunk, as tribos que vivían en Wisconsin á chegada dos europeos. Outros grupos de nativos son os ojibwa, sauk, fox, kickapoo e pottawatomie, que migraron para esa zona dende o leste entre 1500 e 1700.
O primeiro europeo en chegar foi, probablemente, o explorador francés Jean Nicolet, quen no 1634 chegou en canoa dende os Grandes Lagos, desembarcando preto da actual Green Bay. Os europeos regresaron alí no 1654-1666 e tamén á costa do Lago Superior no 1659-1660, para o comercio de peles cos nativos. Foron Jacques Marquette e Louis Jolliet os primeiros en atravesar o actual estado, usando a vía fluvial dos ríos Fox e Wisconsin, chegando ata o Mississippi no 1673. Outros franceses continuaron o comercio de peles na zona nos séculos XVII e XVIII, pero nunca levantaron asentamentos. No 1763, o Reino Unido obtén o control da zona tras a guerra Indio-Francesa. Con todo, os comerciantes de peles franceses continuaron a súa actividade.
Os británicos conquistaron a zona durante este conflito, gañando Green Bay en 1761 e logo toda a rexión no 1763. Os británicos estaban tamén interesados no comercio de peles. Deste xeito, franco-canadinos, ingleses e algúns afroamericanos libres chegaron a Wisconsin durante o control británico. O primeiro asentamento atribúese a Charles Miguel de Langlade, cun posto de comercio en Green Bay en 1745, ao cal se mudou definitivamente no 1764. No oeste, en Prairie du Chien, estableceuse un asentamento no 1781. Os franceses de Green Bay referíanse a ela como Le Bey (A Baía), mentres que os comerciantes británicos lle daban o nome de Green Bay (Baía Verde), pola cor verdosa das augas na primavera. A dominación británica da zona non prexudicou os residentes franceses, dándose un clima de expansión económica en torno ao comercio de peles, establecéndose granxas na rexión, e sendo Green Bay unha próspera vila a finais do século XVIII.
Tras a Revolución Americana, a rexión converteuse en posesión dos Estados Unidos, aínda que os británicos mantiveron o seu poder ata a guerra de 1812. Neste tempo, a economía pasou de centrarse nas peles a xirar arredor do chumbo. A prosperidade deste novo negocio trouxo á zona inmigrantes de Europa e doutras zonas dos Estados Unidos. A chegada repentina dun grande grupo de brancos provocou conflitos coas comunidades nativas. Diversas guerras, como a de Winnebago (1827) ou a dos Black Hawk (1832) derivou na expulsión dos indios americanos da meirande parte de Wisconsin. O Territorio de Wisconsin créase o 20 de abril de 1836. Por este ano, as pradarías do SE están xa ocupadas por inmigrantes de Nova Inglaterra.
En 1850, a poboación era de 350.000 habitantes, dos cales case 1/3 (103.000) eran do NE dos Estados Unidos. O segundo grupo máis numeroso era o alemán (38.000), seguidos dos británicos (28.000). Só o 18% (63.000) dos residentes de Wisconsin nacera no estado.
Nelson Dewey, demócrata, foi o primeiro gobernador do Estado. Nado en Connecticut, a súa familia levaba en América dende 1633. Dewey impulsou o desenvolvemento de infraestruturas: estradas, ferrocarrís, canles e portos, así como a mellora dos ríos Fox e Wisconsin. A política de Wisconsin estivo dominada polo tema da escravitude, o Estado converteuse no centro antiabolicionista do norte. A situación complicouse en 1854, cando un escravo escapado de Missouri foi capturado en Racine e, segundo o Fugitive Slave Act of 1850, debía ser detido e condenado, pero un grupo de abolicionistas parou o proceso e axudou ao escravo a fuxir para o Canadá. O Partido Republicano, fundado o 20 de marzo de 1854 por abolicionistas na vila de Ripon, Wisconsin, converteuse no partido dominador do estado. Na Guerra Civil Estadounidense, uns 91.000 soldados loitaron do bando da Unión.
Neste tempo a economía diversificouse. Coa caída da minería de chumbo, a agricultura converteuse na principal actividade na metade sur do estado. Unha rede ferroviaria foi levantada para axudar co transporte de gran. Wisconsin converteuse en pouco tempo nun dos maiores produtores de trigo dos Estados Unidos. Paralelamente, a industria madeireira dominaba a metade norte de Wisconsin, aparecendo serradoiros en vilas como La Crosse, Eau Claire, ou Wausau. Estas actividades tiveron consecuencias ambientais importantes. No final do s. XIX, a agricultura intensiva destruíra a capa fértil do solo, e a industria da madeira deforestara unha parte importante da rexión. Isto levou a un declive de ambas actividades.
No inicio da década de 1890, as granxas de Wisconsin mudaron do trigo á produción láctea para así obter mellor rendemento das terras. Moitos inmigrantes traían as súas tradicións queixeiras que, xunto coa adecuada xeografía do estado e a investigación na materia por parte da Universidade de Wisconsin, axudaron a crear o alcume de America's Dairyland (A Leitería de América). Ao mesmo tempo, ecoloxistas como Aldo Leopold axudaron á reforestación de comezos do século XX, dando pé a unha máis renovable industria madeireira e papeleira, e potenciando o turismo nos bosques do norte. Houbo un boom na manufactura neste tempo, axudado pola masiva inmigración proveniente de Europa. En cidades como Milwaukee, a industria abarcaba desde a fabricación de cervexa e o procesamento de comida ata a produción de maquinaria pesada e ferramentas. En 1910, Wisconsin era o oitavo estado dos Estados Unidos en PIB.
Segunda onda do feminismo
A segunda onda do feminismo é un período de actividade feminista que comezou na década de 1960 nos Estados Unidos e que se espallou por todo o mundo occidental. Nos Estados Unidos, o movemento durou até comezos da década de 1980. Máis tarde, tornouse nun movemento mundial moi forte na Europa e en partes da Asia, como Turquía e Israel, onde comezou na década de 1980. O movemento comezou outras veces noutros países.
Wisconsin
Historia
O inicio do século XX foi tamén importante polo auxe do progresismo liderado por Robert M. La Follete. Entre 1901 e 1914, os republicanos progresistas crearon en Wisconsin o primeiro sistema cabal de eleccións primarias dos Estados Unidos, así como a primeira lei de compensación por accidente laboral, e o primeiro imposto estatal sobre a renda, facendo este último proporcional aos ingresos. Esa "idea de Wisconsin" progresista potenciou tamén o desenvolvemento da Universidade de Wisconsin.
Segunda onda do feminismo
Mentres a primeira onda do feminismo estaba enfocada principalmente no sufraxio e na derruba de obstáculos legais á igualdade de xénero (ou sexa, dereito ó voto, dereitos de propiedade, etc), a segunda onda do feminismo ampliou o debate para unha ampla gama de cuestións: sexualidade, familia, mercado de traballo, dereitos reprodutivos, desigualdades de facto e desigualdades de iure. Nunha época na que as mulleres alcanzaron grandes adiantos nas profesións, nos estamentos militares, nos medios de comunicación e nos deportes, en gran parte por conta do activismo da segunda onda feminista, este movemento tamén chamaba a atención para a violencia doméstica e problemas de violación conxugal, alén de loitar pola creación de proteccións para mulleres maltratadas e por mudanzas nas leis de custodia e divorcio.
A denominación foi cuñada en marzo de 1968 por Marsha Lear ó escribir en The New York Times Magazine, que ó mesmo tempo tamén usou "primeira onda do feminismo". Moitas historiadoras ven o fin da segunda onda feminista nos Estados Unidos no inicio dos anos 1980, coas disputas no seo do feminismo sobre temas como sexualidade e pornografía, que inaugurou a era da terceira onda do feminismo, no inicio da década de 1990.
Wisconsin
Historia
Tras a IIGM, Wisconsin atopábase dividido en temas como a creación da ONU, ou o auxe da URSS, movéndose a opinión xeral a favor do capitalismo nos anos seguintes. Ao longo da segunda metade do século XX, Wisconsin viu diversos extremos políticos. Desde as cruzadas anticomunistas do senador McCarthy nos anos 50 ata as protestas radicais contra a guerra do Vietnam na UW-Madison (que remataron co atentado do Sterling Hall de 1970). Wisconsin converteuse no líder da reforma das prestacións sociais co gobernador Thompson nos anos 90. A economía tamén cambiou, co descenso da industria en favor da economía de servizos (sanidade, educación, turismo etc.)
Límites
Wisconsin ten límites cos estados de Iowa, Minnesota, Míchigan e Illinois, así como os Grandes Lagos Michigan e Superior. Fai parte do territorio dos Estados Unidos dende a Guerra Revolucionária Americana. O Territorio do Wisconsin foi formado o 3 de xullo de 1836. Wisconsin ratificou a súa constitución o 13 de marzo de 1848, e tornouse o 30º estado dos Estados Unidos o 29 de maio de 1848.
Dokos
Dokos (grego: Δοκός) é unha pequena illa grega do golfo Argosarónico, adxacente a Hidra, e separada do Peloponeso por un estreito chamado nalgúns mapas "golfo de Hidra." A illa está poboada unicamente por algúns monxes ortodoxos e perennes mandas de ovellas. A illa é rochosa e alcanza unha altura de 308 metros.
Arqueoloxía
Desde a antigüidade é considerada como unha localización estratéxica. No lado leste atópanse as ruínas dun gran castelo Bizantino - Veneciano. Dokos, segundo estudos arqueolóxicos, foi habitada desde a idade do cobre de 6000 aC. En 1975 Peter Throckmorton descubriu o Naufraxio de Dokos. Que é considerado como o máis antigo naufraxio do planeta Está datado entre 2500 e 2000 antes de Cristo.
José Adrio Barreiro
José Adrio Barreiro, nado en Pontevedra en 1910 e finado na mesma cidade o 12 de novembro de 1936, foi un avogado e político galego.
Traxectoria
dereita|miniatura|250px|Sepulcro no [[cemiterio de San Amaro de Pontevedra, xunto a súa muller e o seu sogro.]]
Fillo de José Adrio Mañá e irmán de Francisco (veterinario) e Gonzalo Adrio Barreiro (avogado). Foi Gobernador Civil de Ourense en 1933. Nas eleccións de novembro de 1933 integrou a candidatura do Partido Republicano Radical Socialista con Celestino Poza Cobas e Benito Méndez Rodríguez. Logo do triunfo do Frente Popular nas eleccións de febreiro de 1936, foi nomeado membro da xestora da Deputación de Pontevedra e elixido presidente o 19 de marzo. Cesou o 26 de marzo. En abril de 1936 foi elixido compromisario na candidatura da Fronte Popular por Pontevedra para a elección do presidente da República. Dirixente de Unión Republicana, co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido, xulgado e condenado á pena de morte. Foi fusilado o 12 de novembro de 1936.
Vida persoal
Estaba casado con Aurora Poza Pastrana, filla de Celestino Poza Cobas e irmá dos médicos Celestino e Luis Poza Pastrana (tamén asasinado).
Conserveras La Coca
Conservas La Coca é unha empresa conserveira galega con sede en Redondela. Foi fundada no ano 1961 por José Rodríguez Lago. Após o seu pasamento en 1979, a dirección da empresa ficou en poder dos seus fillos. O seu principal nicho de comercio é a exportación exterior.
Descrición
A súa sede atópase no fondo da ría de Vigo, na enseada de San Simón (Redondela). Entre as súas instalacións atópanse unha plante de procesado de peixes e mariscos, unha planta de embalaxe e un edificio de oficinas.
Entre os produtos que comercializa, destacan as conservas de atún, sardiñas, cefalópodos, ameixas, navallas, zamburiñas e ovos de ourizo de mar.
En 2002 os beneficios de facturación achegáronse aos 3 millóns de euros.
Capital Europea da Cultura
miniatura|300px dereita|miniatura|Acrópole de Atenas, primeira cidade Capital Europea da Cultura en 1985.
A Capital Europea da Cultura é unha iniciativa da Unión Europea que ten por obxectivo a promoción dunha cidade de Europa por un período dun ano durante o cal a cidade posúe unha oportunidade de mostrar a Europa a súa vida e desenvolvemento cultural, permitindo un mellor coñecemento mutuo entre os cidadáns da Unión Europea.
Esta iniciativa comezou en 1985 co nome de Cidade Europea da Cultura. Só se nomeaba unha cidade por ano, sendo a responsabilidade da organización do evento do Estado membro ao cal pertencía esa cidade e sucedíanse por orde alfabética dos países.
O 25 de maio de 1999, o Consello de Ministros e o Parlamento Europeo decidiron muda-lo nome de Cidade Europea da Cultura para Capital Europea da Cultura.
Xénero chico
O xénero chico é un xénero español de arte escénica e lírica. É un subxénero da zarzuela de formato breve típicamente nun acto, contraposto ó xénero grande que corresponde a obras de maior duración.
En ocasións chamouse erroneamente «opereta española» coma se fose o equivalente español da opereta vienesa e francesa, xénero co que non garda parentesco directo, aínda que algunhas zarzuelas chicas si que foron influídas polo estilo da opereta. A zarzuela chica difire da zarzuela grande, e de case tódalas formas de ópera, por producir obras de curta duración e por representar a miúdo temas lixeiros de corte popular.
Características e modalidades
O xénero chico caracterízase pola súa non excesiva duración (unha hora ou menos), a escasa transcendencia do seu contido e a sinxeleza do seu argumento, con poucos personaxes e un só decorado. A súa temática adoita ser maioritariamente costumista.
Contexto histórico
A zarzuela grande viña evolucionando xunto á política española, xa desde Filipe IV, que introduciu o xénero para amenizar as súas festas no Palacio da Zarzuela. Cos sucesivos monarcas o xénero zarzuela pasou por numerosos períodos cun constante vaivén entre crear unha ópera nacional, ou copiar a italiana.
Pero as circunstancias políticas do país pronto se volverían tensas. O reinado de Isabel II atópase en plena crise, e acaba caendo coa Revolución de 1868, de carácter liberal. O país atópase sumido nunha crise a todos os niveis: económico, político, e tamén ideolóxico (o liberalismo e o republicanismo atópanse no seu apoxeo). A xente atópase nerviosa por toda a inestabilidade do país (acrecentada co asasinato do xeneral Prim en 1870, pero en xeral como consecuencia dun longo proceso e doutras moitas causas). Por todo iso, ademais da complicada situación económica, a asistencia aos espectáculos sofre unha forte baixa. Unha boa entrada para o teatro rolda os 14 reais, cantidade que o cidadán medio non se podía permitir pagar para algo que nin tan sequera sabía se sería do seu agrado. O alto prezo sumado á incerteza nacional some á maioría dos teatros de zarzuela nunha forte crise, roldando a bancarrota a miúdo.
Nacemento
Como se necesitan obras breves, que collan nunha hora de espectáculo, retómanse nun primeiro momento obras antigas xa estreadas e cun éxito xa probado entre o público, como poderían ser El maestro de baile (moi anterior ao xénero chico, de Luís Misón), ou obras máis recentes como Una vieja (Gaztambide) ou El grumete (Arrieta). Estas primeiras obras considerábanse secundarias e programábanse como tales ó lado de zarzuelas maiores, pero co cambio de gusto e a tendencia cara aos nacionalismos e a ópera alemá, o gusto italiano, que copiaban as zarzuelas maiores, caerá en desuso, mentres o carácter destas pequenas obras reloce en por si. Ademais, ao tempo prográmanse novas obras breves que cumpren este esquema en canto a lonxitude e temática alegre, notablemente influída polos bufos (con títulos máis ben suxestivos como La hoja de parra ou Dice el sexto mandamiento). Pero realmente pasan anos até crearse as primeiras obras con música propia, e o primeiro grande éxito non chega até 1879, con La salsa de Aniceta no teatro Apolo, ao que segue pouco despois El lucero del alba de Manuel Fernández Caballero que logra un grande éxito para os seus intérpretes. Segundo "Chispero" este é o verdadeiro nacemento do xénero chico.
É doado ver por tanto que o obxectivo do xénero chico será o puro entretemento e a diversión do público; en contraposición aos temas máis serios ou dramáticos, e a acción complicada da zarzuela «maior», o xénero chico simplifica todo iso, para tratar temas máis ben costumistas, acerca da vida cotiá en Madrid, de talante disparatado sempre e caricaturesco. Por iso ten tanto éxito entre o público; ademais do seu prezo reducido, a xente podía seguir facilmente o argumento e sentirse identificada cos personaxes que trataba, que os reflectían e, en tempos complicados, téndese a buscar a evasión no entretemento, que permita non pensar no «mundo exterior».
Desenvolvemento
Durante a década de 1870 vaise afianzando o xénero que se desenvolve seguindo un modelo similar ao da literatura realista da época, con forma musical de sainete lírico. Estréanse El gorro Frigio de Miguel Neto e Chateau Margaux de Fernández Caballero, dous importantes autores de zarzuela.
O xénero chico recibirá a lombeirada definitiva con La Gran Vía (Chueca e Valverde), no verán de 1886. A obra terá tanto éxito que pasará dos teatros de verán ao Apolo, e será repetida varias tempadas. Trátase dunha serie de sainetes animados, pero non relacionados, que tratan temas de actualidade, ao redor desta rúa de Madrid que na época estaba aínda en proxecto. Federico Chueca é un dos autores máis prolíficos e máis importante do xénero chico, colaborando nas súas obras a miúdo con Joaquín Valverde. Outras obras súas: El año pasado por agua, Agua, azucarillos y augardente, La alegría de la huerta, El arca de Noé, Los descamisados etc.
Outro modelo de obras moi común sería a comparación de 2 lugares: De Madrid a París (Chueca e Velarde) ou De Getafe al paraíso (Barbieri, aínda que en dous actos), Cádiz (Valverde), obra moi popular. Outros autores importantes da época eran Giménez, Quinito Valverde (o fillo de Joaquín), Tomás López Torregrosa (San Antón e El santo de la Isidra), o citado Fernández Caballero (El dúo de la africana, El cabo primero, La viejecita, e Gigantes y cabezudos), Jerónimo Jiménez (El baile de Luís Alonso e La boda de Luís Alonso, a súa segunda parte).
Para rematar, outra das obras máis coñecidas, La verbena de la Paloma, que curiosamente está escrita por un autor que non tivo máis éxitos, Tomás Bretón. Esta popular composición xurdiría despois dalgúns anos de experimentos do seu creador.
O xénero chico decaerá en importancia rapidamente cando entra o novo século.
Escenarios
En canto aos lugares onde se programa xénero chico, a idea das sesións por horas comeza sendo patrimonio de teatros humildes, como o do Recreo. Mentres a crítica se ceba co xénero, recolle un grande éxito de público e é acollido por algúns teatros máis, ata que os seus creadores acaban recalando en salas de certa consideración como o teatro Variedades, que deixaran libre os bufos. Pero o lugar máis importante foi o teatro Apolo, inaugurado en 1873, onde, trala crise da zarzuela grande, comezan a programar xénero chico e vense desbordados polo seu éxito popular. O Apolo é considerado o auténtico baluarte do xénero, moi coñecido porque se popularizou a súa cuarta sesión, «a cuarta de Apolo», que era en horario nocturno e estaba sempre poboada de personaxes de dubidosa caste e auténticos lerchos (como moitos dos personaxes que se representaba nas obras).
Ademais de nos teatros, o xénero chico representábase en pequenos cafés, e durante o verán en escenarios máis modestos como as populares corralas. centro|miniatura|450x450px|A [[Corrala de Sombrerete, en Lavapiés, un dos escenarios máis populares do chamado xénero chico.]]
Actores especializados en xénero chico
José Deleito y Piñuela e Margot Versteeg son do parecer que foi Bonifacio Pinedo o actor máis completo que se especializou nun xénero no que tamén destacou Emilio Mesejo, entre outros. Moitos deles adoitaban tamén improvisar "morcillas" de actualidade, como Ramón Rosell ("capaz de sacar materia cómica dun sarcófago", segundo Sentaurens), Antonio Riquelme, Emilio Carreras, Julio Ruiz, José Ontiveros e Manolo Rodríguez.
O "sainete lírico" como forma do xénero chico
Hai multitude de xéneros e o sainete non predominou con soberanía sobre o resto dos demais e mesmo se pode dicir que foi o xoguete cómico a alma do xénero. O modelo máis común —e rico pola súa diversidade— no xénero chico é talvez o do sainete lírico, mercé ao éxito da estrea de La canción de la Lola (Chueca e Valverde), en 1880; aínda que se cultiven outros xéneros tamén, as obras máis importantes seguen este modelo.
O sainete, establecido na súa forma definitiva por Ramón de la Cruz, é herdeiro directo dos entremeses teatrais tan cultivados anteriormente, e que tanto éxito acadaban, na súa esencia pezas breve e independentes, con intervencións musicais e moi a miúdo bailes. O xénero chico evoluciona esta forma cara a un retrato máis ou menos fidedigno da vida de costumes madrileña, a semellanza do realismo xa mencionado. Pero a diferenza deste, que se detén nos aspectos máis escuros e lúgubres da realidade, como as contornas máis pobres e marxinais e a violencia que carrexan, o xénero chico, aínda tratando barrios máis ben marxinados e personaxes de baixa cultura, fíxase nos aspectos máis pintorescos de Madrid, como a peculiar linguaxe dos seus protagonistas, e sempre en facetas máis xoviais.