cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Helicase
Historia das ADN helicases
As ADN helicases foron descbertas na bacteria Escherichia coli en 1976. Esta helicase foi descrita como “encima que desenrola o ADN” que “desnaturaliza a dobre hélice do ADN nunha reacción dependete do ATP, sen degradación detectable”. A primeira ADN helicase eucariótica coñecida atopouse en 1978 nas plantas liliáceas (Lilium). Desde entón, descubríronse e illáronse ADN ligases en diversas bacterias, virus, lévedos, moscas e eucariotas superiores. Ata agora foron illadas 14 helicases diferentes de organismos unicelulares, 6 helicases de bacteriófagos, 12 doutros virus, 15 de lévedos, 8 de plantas, 11 do timo de tenreiras, e aproximadamente 25 helicases de células humanas. Segue unha historia do descubrimento das helicases:
Características estruturais
A función común das helicases explica que teñan un certo grao de homoloxía de secuencia de aminoácidos; todas posúen un motivo de secuencia localizado na súa estrutura primaria, implicado na unión ao ATP, na hidrólise do ATP e na translocación ao longo do seu substrato o ácido nucleico. A porción variable da secuencia de aminoácidos está relacionada coas características específicas de cada helicase.
A presenza destes motivos de helicase permite que a unha determinada proteína se lle poida atribuír unha suposta actividade de helicase, pero non necesariamente confirma dita actividade. Os motivos conservados apoian unha homoloxía evolutiva entre os encimas. Baseánsode nestes motivos de helicase, distinguíronse varias superfamilias.
Superfamilias
As helicases clasifícanse en 6 grupos (superfamilias) baseándose nos motivos de secuencia que comparten. As helicases que non forman unha estrutura en anel clasifícanse nas superfamilias 1 e 2 e as que forman o anel forman parte das superfamilias 3 a 6. As helicases tamén se clasifican como α ou β dependendo de se funcionan con ADN monocatenario (α helicases) ou bicatenario (β helicases). Tamén se clasifican pola súa polaridade de translocación, de tal maneira que se a trnalocación ocorre en dirección 3’-5’ a helicase considérase de tipo A, e se esta ocorre en dirección 5’-3’ é de tipo B.
Mutacións da helicase ATRX
O xene ATRX codifica a helicase dependente do ATP ATRX (tamén chamada XH2 e XNP) da familia do subgrupo SNF2, que se cre é responsable de funci´ñons como a remodelación d cromatina, regulación xénica, e metilación do ADN. Estas funcións axudan a previr a apoptose, que regula o tamaño do córtex cerebral, e contribúe á supervivencia de estruturas do hipocampo e corticais, que afectan á memoria e aprendizaxe. Esta helicase está localizada no cromosoma X (Xq13.1-q21.1), na heterocromatina pericentromérica e únese á proteína heterocromatínica 1 (HP1). Studies have shown that ATRX plays a role in rDNA methylation and is essential for embyonic development. Atropáronse mutacións na proteína ATRX, e o 90% delas están asociadas con dominios dedo de cinc e helicase. As mutacións da ATRX poden causar atraso mental con alfa-talasemia ligada ao X (síndrome ATR-X).
Varios tipos de mutacións da ATRX están asociados á síndrome ATR-X, incluíndo máis frecuentemente mutacións sen sentido dunha soa base, e mutacións sen sentido por corremento da pauta e delecións. As características da síndrome ATR-X inclúen: microcefalia, anormalidades faciais e esqueléticas, atraso mental, anormalidades xenitais, epilepsia, uso e habilidade lingüística limitada, e alfa-talasemia. O fenotipo da síndrome ATR-X suxire que a mutación do xene ATRX causa a regulación á baixa da expresión xénica, como por exemplo nos xenes da alfa-globina. Aínda non se sabe que causa a expresión das variadas características da síndrome ATR-X en diferentes pacientes.
Mutacións puntuais da helicase XPD
A XPD (factor D de xeroderma pigmentoso, tamén chamada proteína ERCC2) é unha helicase dependente de ATP de tipo 5'-3' da superfamilia II, que contén dominios con grupos de ferro-xofre. As mutacións puntuais herdadas na helicase XPD están asociadas con trastornos de envellecemento acelerado como a síndrome de Cockayne (CS) e a tricotiodistrofia (TTD). A síndrome de Cockayne e a tricotiodistrofia son ambas trastornos de desenvolvemento que implican a sensibilidade á luz ultravioleta e o envellecemento prematuro, e a síndrome de Cockayne preséntase con atraso mental grave desde o momento do nacemento. A mutación da helicase XPD foi tamén implicada no xeroderma pigmentoso (XP), un trastorno caracterizado pola sensibilidade á luz ultravioleta, que multiplica por 1000 a posibilidade de desenvolver cancro de pel.
A helicse XPD é un compoñente esencial do complexo TFIIH, que é un factor de transcrición e reparación da célula. Como membro deste complexo, facilita a reparación de excisión de nucleótido ao desenrolar o ADN. O TFIIH axuda a reparar o ADN danado como por exemplo os danos producidos polo sol. Unha mutación na helicase XPD que axuda a formar este complexo e contribúe ao seu funcionamento causa a sensibilidade á luz solar que se observa nestas tres doenzas, e o incremento de cancro no xeroderma pigmentoso e no envellecemento prematuro característico da tricotiodistrofia e a síndrome de Cockayne.
As mutacións na helicase XPD que causan a tricotiodistrofia encóntranse por toda a proteína en varias localizacións implicadas en interaccións proteína-proteína. Estas mutacións dan lugar a unha proteína inestable debido a que terá unha incapacidade de formar reaccións estabilizantes con outras proteínas nos puntos de mutación. Isto, á súa vez, desestabiliza todo o complexo TFIIH, o que orixina defectos nos mecanismos de transcrición e reparación da célula.
Propúxose que as mutacións na helicase XPD que orixinan a síndrome de Cockayne poderían ser o resultado de mutacións dentro da XPD que causan rixidez da proteína e incapacidade de cambiar de facer funcións de reparación a facer funcións de transcrición debido a quedar "bloqueada" no modo de reparación. Isto podería causar que a helicase cortase o segmentos de ADN necesarios para a transcrición. Aínda que as probas dispoñibles actualemnte apuntan a que hai un defecto na helicase XPD que resulta na perda de flexibilidade na proteína en casos de síndrome de Cockayne, aínda non está claro como esta estrutura proteica orixina os síntomas descritos en dita síndrome.
No xeroderma pigmentoso, a mutación na helicase XPD prodúcese no sitio de unión ao ATP ou ao ADN. Isto ten como resultado unha helicase estruturalmente funcional que pode facilitar a transcrición, pero inhibe a súa función de desenrolar o ADN e a reparación do ADN. A falta de capacidade da célula de reparar as mutacións, como as causadas polo sol, crese que é a causa da alta taxa de cancro de pel en pacientes de xeroderma pigmentoso.
Mutacións da familia RecQ
miniatura|dereita|Helicase RecQ.
As helicases RecQ (3'-5') pertencen á superfamilia II de helicases, e axudan a manter a estabilinade do xenoma e suprimen a recombinación inapropiada. As deficiencias ou mutacións na familia das helicases RecQ producen unha recombinación xenética e replicación do ADN anormais, o que leva a unha inestabilidade cromosómica e a un descenso global da capacidade da célula de proliferar. As mutacións nas helicases desta familia chamadas BLM, RECQL4 e WRN, que xogan un papel na regulación da recombinación homóloga, orixinan as doenzas conxénitas autosómicas recesivas síndrome de Bloom, síndrome de Rothmund-Thomson, e síndrome de Werner, respectivamente.
A síndrome de Bloom caracterízase por unha predisposición ao cancro de aparición temperán, a unha idade media de inicio de 24 anos. As células dos pacientes de síndrome de Bloom presentan unha alta frecuencia de intercambio recíproco entre cromátides irmás e un dano cromosómico excesivo. Hai probas que suxiren que a BLM xoga un papel en recuperar a replicación do ADN interrompida en forquitas de replicación.
A síndrome de Werner é un trastorno de envellecemento prematuro con síntomas que inclúen un comezo temperán de arterosclerose e osteoporosre e outras doenzas relacionadas coa iade, unha alta frecuencia de sarcoma, e de morte a miúdo causada por infarto de miocardio ou cancro entre os 40 e 60 anos. As células dos pacientes de síndrome de Werner mostran unha duranción da súa etapa reprodutiva reducida con roturas cromosómicas e translocacións, e grandes delecións de compoñentes cromosómicos, causando inestabilidade xenómica.
ARN helicases
miniatura|dereita|ARN helicase de caixa DEAD humana. As ARN helicases son esenciais para a maioría dos procesos do metaboiismo do ARN como a bioxénese de ribosomas, o splicing do ARNm e a iniciación da tradución. Tamén desempeñan un importante papel na detección dos ARNs virais. As ARN helicases están implicadas na madiación da resposta inmune antiviral porque poden identificar o ARN alleo en vertebrados. Aproximadamente o 80% dos virus son virus de ARN e conteñen as súas propias ARN helicases. As ARN helicases defectuosas foron asociadas con cancros, doenzas infecciosas e trastornos neurodexenerativos. Algúns trastornos neurolóxicos asociados con ARN helicases defectuosas son: esclerose lateral amiotrófica, atrofia muscular espiñal, ataxia espiñocerebelar de tipo 2, enfermidade de Alzheimer, e síndrome de contractura conxénita letal.
As ARN helicases e ADN helicases poden encontrarse xuntas en todas as superfamilias de helicases agás en SF6. Todas as ARN helicases eucariotas que foron identificadas ata agora non forman anel e son de tipo SF1 ou SF2. Por outra parte, as ARN helicases que forman anel encontráronse en bacterias e virus. Porén, non todas as ARN helicases mostran actividade de helicase definida pola súa función encimática, como as proteínas da familia Swi/Snf. Aínda que estas proteínas levan os motivos típicos das helicases, hidrolizan ATP de maneira dependente de ácido nucleico, e están construídas arredor dun núcleo de helicase, en xeral, non se observa nelas ningunha actividade de desenrolamento de ácidos nucleicos.
As ARN helicases que mostran unha actividade de desenrolamento foron caracterizadas por polo menos dous mecanismos diferentes: desenrolamento do dúplex canónico e separación de febras local. O desenrolamento de dúplex canónico é a separación direccional gradual dunha febra dúplex, como se describiu máis arriba, para o desenrolamento do ADN. Porén, a separación de febras local ocorre por un proceso no que o encima helicase cárgase en calquera punto ao longo do dúplex. A isto axuda unha rexión monocatenaria do ARN, e a carga do encima está acompañada da unión de ATP. Unha vez que están unidos as helicases e o ATP, ocorre a separación de febras local, o cal require a unión do ATP pero non a hidrólise de dito ATP. O dúplex ten poucos pares de bases e disóciase despois sen necesitar máis asistencia do encima. Este modo de desenrolamento é o utilizado polas helicases de caixa DEAD.
Hai unha base de datos de ARN helicases dispoñible on line que contén unha lista de ARN helicases con información da súa secuencia, estrutura, e funcións bioquímicas e celulares.
Medida e monitorización da actividade de helicase
Utilízanse varios métodos para medir a actividade de helicase in vitro. Estes métodos poden ser ensaios ou probas cualitativos ou cuantitativos. En 1982-1983, desenvolveuse o primeiro ensaio bioquímico directo para medir a actividade de helicase. Este método denomínase “ensaio de desprazamento de febra”. Outros métodos que se desenvolveron máis tarde incorporaron características como: mecánica de alto rendemento, o uso do etiquetado de nucleótidos (menos perigoso), tempo de reacción máis rápido/menos consumo de tempo, monitorización en tempo real da actividade de helicases (usando medicións cinéticas en troques de análises de punto final/de punto único). Entre estas metodoloxías están: "un método de fluxo de arrefriado rápido, ensaios baseados en fluorescencia, ensaios de filtración, un ensaio de proximidade de escintileo, ensaio de transferencia de enerxía de resonancia fluorescente resolta no tempo, un ensaio baseado na tecnoloxia flashplate, ensaios de arrefriamento resolto no tempo homoxéneos, e ensaios de helicase baseados en electroquimioluminescencia". Co uso de ecuacións matemáticas especializadas, poden utilizarse algúns destes ensaios para determinar que cantidade de nucleótidos apareados pode separar a helicase por hidrólise de 1 molécula de ATP.
Hai kits de diagnóstico dispoñibles comercialmente. Un deles é o ensaio de diagnóstico "Trupoint" de PerkinElmer, Inc. Este ensaio é un ensaio de arrefriamento (quenching) de fluorescencia resolto no tempo que utiliza a tecnoloxía PerkinEmer "SignalClimb" que está baseada en dúas etiquetas que se unen en estreita proximidade pero en febras do ADN opostas.
Determinación das propiedades das helicases
A polaridade da helicase, que tamén se denomina "direccionalidade", defínese como a dirección (que pode ser 5'→3' ou 3'→5') do movemento da helicase sobre un ADN monocatenario. Esta determinación da polaridade é vital para determinar se a helicase probada se une á febra líder do ADN ou á febra atrasada. Para caracterizar esta característrica da helicase, utilízase un dúplex parcial de ADN como substrato que ten unha rexión de ADN monocatenario con diferentes lonxitudes de rexións dúplex de ADN (unha rexión curta que corre en dirección 5'→3' e unha máis longa que corre en 3'→5') a ambos os lados da rexión. Unha vez que se engade a helicase a esa rexión monocatenaria central, determínase a polaridade por caracterización no ADN monocatenario de nova formación.
Aurelio Domínguez Pérez
Traxectoria
Foi director do semanario deportivo Sprint de 1929 a 1936. Funcionario do concello de Vigo, foi xefe da sección de Gobernación do concello.
Stanley Donen
Stanley Donen, nado en Columbia (Carolina do Sur) o 13 de abril de 1924 e finado o 21 de febreiro de 2019 foi un director de cinema, bailarín e coreógrafo estadounidense.
Traxectoria
Naceu nunha familia xudía, e pasou unha infancia solitaria e infeliz, segundo as súas propias palabras. Por ese motivo pasaba moito tempo nos cines locais, sendo o musical de Fred Astaire e Ginger Rogers Flying Down to Rio (1933) o filme que máis lle impactou.
Inspirado por Astaire comezou a tomar leccións de baile e vía musicais en Broadway cando a súa familia ía de vacacións a Nova York. Persuadido pola súa nai, mudouse a dita cidade en 1940 para buscar unha carreira como bailarín. Tras dúas audicións, foi contratado para o musical Pal Joey, dirixido por George Abbott e protagonizado por Gene Kelly, que se faría famoso por ese papel. Abbott contratou logo a Donen como axudante en Beat the Band.
En 1949 codirixiron o seu primeiro filme xuntos, On the Town, que se abría co novidoso número New York, New York. Tralo éxito do filme, Donen asinou un contrato de sete anos con MGM como director, dirixindo filmes como Singin' in the Rain e Sete noivas para sete irmáns.
A colaboración entre Donen e Kelly acabou en 1955 con Sempre fai bo tempo e en 1957 converteuse nun produtor independente coa creación de Stanley Donen Productions, inaugurada con Indiscreet, con Cary Grant e Ingrid Bergman. O filme foi rodado en Londres e Donen quedou en Inglaterra ata 1970.
O último filme de Donen estreado nos cines foi Blame It on Rio, de 1984, con Michael Caine, Valerie Harper e Demi Moore, pero seguiu traballando na televisión e en 1998 recibiu un Oscar honorífico.
Bazán
miniatura|250 px|Fragata Baleares. Construída en Ferrol na década dos 70 A Empresa Nacional Bazán foi unha sociedade estatal española creada en 1947 a partir da Sociedad Española de Construcción Naval. Tiña estaleiros para á construción naval militar. O seu maior fito foi a entrega en 1988 á Armada Española do portaaeronaves Príncipe de Asturias.
No ano 2000 Bazán e Estaleiros Españois (AESA) fusionáronse formando o grupo IZAR. En 2005 IZAR mudou en Navantia.
Allo porro
O porro (Allium ampeloprasum var. porrum) é unha das variedades cultivadas da especie Allium ampeloprasum que se cultiva polo seu bulbo, chamado no eido culinario allo porro.
Como a cebola e o allo, esta planta pertence á familia das liliáceas. Trátase dunha planta bienal orixinaria de Europa e Asia Occidental que se cultiva polas súas follas, bulbo e flores comestíbeis. A outra variedade da especie é A. ampeloprasum var. ampeloprasum, que se caracteriza por producir bulbos co aspecto dun allo, mais de tamaño moito maior.
Características
O porro posúe tres partes que son: as follas longas e lanceoladas (con tons verdes e azulados) algo planas, o talo e un pequeno bulbo branco e alongado (o allo porro) do que saen unha certa cantidade de raiciñas. Un porro adoita ter medio metro de altura, e pode acada os 3 ou 5 cm de groso. Ten un sabor característico, semellante ao das cebolas porén máis suave. O seu emprego na alimentación non deu informes de investigación que limiten o seu consumo. Cómpre destacar que é fonte dun carbohidrato chamado inulina. É común na cociña galega.
Cultivo
O porro é unha planta bienal resistente aos climas fríos, e por regra xeral prefire solos profundos. Adóitase sementar a finais do inverno, e as primeiras plantas pódense apañar en primavera (habitualmente, entre 16 e 20 semanas trala súa plantación). Medra a pleno sol, aínda que tamén pode facelo a media sombra. As flores son hermafroditas e son polinizadas por abellas e outros insectos. Para o proceso del branqueo, cando está o talo está desenvolvido de abondo, déitase se soterra para evitar que lle dea a luz.
Historia
É unha planta coñecida en Europa dende hai séculos, comestíbel xa no antigo Exipto no 4000 a. C., así coma en Asia. Os romanos utilizábana na cociña, e dise que o empreador Nerón era un apaixonado do allo porro e tomaba en sopas.
Usos medicinais
A planta ten as mesma propiedades medicinais ca o allo, mais dun xeito máis suave e cos principios activos diminuídos. Disque o zume que bota a planta ten propiedades insecticidas. Téñense feito numerosas pescudas, comprobándose efectos hipotensores en ratas.
Industria química
A industria química ocúpase da extracción e procesamento das materias primas, tanto naturais como sintéticas, e da súa transformación noutras substancias con características diferentes das que tiñan orixinalmente, para satisfacer as necesidades das persoas mellorando a súa calidade de vida. O seu obxectivo principal é elaborar un produto de boa calidade co custo máis baixo posible, e tratando de ocasionar o menor dano posible ao medio.
Existen dous tipos de industria química:
Industria química de base: Utilizan as materias primas básicas e elaboran produtos intermedios que, á súa vez, serven de materia prima para outras industrias
Industrias químicas de transformacion: Están destinadas ao consumo directo das persoas, empregan como materias primas os produtos elaborados polas industrias químicas de base. A química fina, como se lle denomina a este sector industrial, comprende numerosas industrias especializadas (medicamentos, fertilizantes, praguicidas, colorantes etc..).
Partly Cloudy
Partly Cloudy é unha curtametraxe de animación de Pixar que foi estreada no 2009. Foi escrita e dirixida por Peter Sohn e producida por Kevin Reher. Foi emitida nos cines antes da estrea de Up e foi inclúido como contido especial no lanzamento en DVD e Blu-ray.
Prijepolje
miniatura|300px|Río Lim ao paso por Prijepolje. Prijepolje (Пријепоље en serbio) é un concello de Serbia, localizado nas beiras dos ríos Lim e Milesevka, nos seus 824 km² viven 46.525 habitantes.
Historia
Fundouse en 1234 arredor do mosteiro de Mileseva, onde está a tumba do rei Vladislav I de Serbia
Gerard Piqué
Gerard Piqué i Bernabéu, nado en Barcelona o 2 de febreiro de 1987, é un futbolista catalán que xoga como defensa no Fútbol Club Barcelona. Foi o terceiro futbolista, tras Marcel Desailly e Paulo Sousa, en lograr gañar a Liga de Campións da UEFA dous anos seguidos con dous equipos diferentes, no 2008 co Manchester United e no 2009 co Barcelona.
Tamén xoga na selección de fútbol de España, coa que gañou a Copa Mundial de Fútbol en 2010 e a Eurocopa de 2012, dous dos tres títulos do triplete conseguido pola selección entre 2008 e 2012, inédito na historia do fútbol.
Primeiros anos
Xogou en todas as categorías inferiores do FC Barcelona, con todo asinou o seu primeiro contrato profesional co Manchester United un dos clubs do fútbol profesional inglés onde se puido formar como profesional.
Manchester United
Debutou co primeiro equipo do Manchester United en outubro de 2004 substituíndo a John O'Shea na vitoria do equipo red por 0-3 ante o Crewe Alexandra, na terceira rolda da Carling Cup ,
Real Zaragoza
No verán de 2006, o Manchester United e o Real Zaragoza chegaron a un acordo para a cesión do xogador por unha tempada. Xogou 22 encontros de titular co equipo zaragozano, formando no centro da defensa xunto ao arxentino Gabriel Milito. Tamén actuou na posición de mediocentro defensivo con solvencia. Finalizan na 6ª posición clasificándose así para disputar a Copa da UEFA.
Volta ao Manchester United
O Manchester anunciou en maio de 2007 que Piqué volvería á entidade inglesa tras a súa boa tempada en España. Piqué entrou a formar parte do primeiro equipo. Marcou o seu primeiro gol na Liga de Campións da UEFA o 7 de novembro de 2007, ante o Dynamo de Kíiv de Ucraína na fase de grupos. Volveu marcar en devandita competición o 12 de decembro, fronte ao AS Roma. Esa tempada conseguiu o titulo da Premier League co Manchester United e tamén a Liga de Campións da UEFA da tempada.
FC Barcelona
O 27 de maio de 2008, Piqué asinou un contrato de 4 anos co FC Barcelona cunha cláusula de 50 millóns de euros. Da man do técnico Pep Guardiola, Piqué converteuse nun dos activos máis importantes para a defensa "azulgrana". O equipo catalán asinou unha primeira volta histórica, conseguindo 50 puntos.
O 2 de maio de 2009 anotou o sexto gol na goleada por 2-6 que o FC Barcelona conseguiu fronte ao Real Madrid no Estadio Santiago Bernabéu.
Esa mesma tempada, o 27 de maio de 2009 formaría parte do once titular do FC Barcelona que disputou a final da Liga de Campións da UEFA, precisamente contra o seu ex-equipo, o Manchester United, no Estadio Olímpico de Roma. O FC Barcelona venceu por 2-0, conseguindo así Piqué a súa segunda UEFA Champions League consecutiva grazas aos goles de Eto'o e o arxentino Messi.
O 26 de febreiro de 2010, Gerard Piqué renovou o seu contrato co FC Barcelona ata 2015 cunha cláusula de rescisión de 200 millóns de euros.
Internacional
Foi internacional en 14 ocasións coa selección de España. Debutou, como titular, o 11 de febreiro de 2009 nun partido amigable ante Inglaterra no Ramón Sánchez Pizjuán, Sevilla. O 28 de marzo de 2009, no seu segundo partido internacional, no Estadio Santiago Bernabéu ante Turquía, anotou o seu primeiro gol coa camiseta de a vermella.
O 11 de xullo de 2010 xogou a final do Mundial de Fútbol Suráfrica 2010, proclamándose campión. Gerard Piqué, Iker Casillas e Joan Capdevila foron os únicos xogadores da selección española que disputaron todos os partidos do Mundial.
Tamén xogou en 3 ocasións coa Selección de fútbol de Cataluña, aínda que sen marcar ningún gol. A última ocasión foi o 22 de decembro de 2009 contra a Selección Arxentina de fútbol onde gañaron 4-2 baixo as ordes de Johann Cruyff.
Clubs
Actualizado o 15 de maio de 2010
Vida privada
O pai de Piqué, Joan é avogado e a súa nai Montserrat é directora dun hospital. O seu avó, Amador Bernabéu, foi vicepresidente do FC Barcelona.
A Duquesa da rúa do Duque
A Duquesa da rúa do Duque (en inglés The Duchess of Duke Street) é unha serie de televisión da BBC que transcorre no Londres de comezos do século XX (1900 a 1925) creada polo antigo produtor de Arriba e abaixo, John Hawkesworth. A serie foi proposta para un Premio Emmy en 1980. A Televisión de Galicia emitiuna en 1986.
Argumento
A serie protagonizouna Gemma Jones como Louisa Trotter, a "duquesa" que traballa como axudante de cociña nun hotel de luxo, o Bentinck Hotel, en Duke Street de Londres, e que tiña como ambición converterse nunha gran cociñeira. Esta Louisa está inspirada nunha personaxe da vida real, Rosa Lewis, coñecida como a "duquesa" de Jermyn Street e que traballou no Cavendish Hotel.
Rivularia
Rivularia é un xénero de cianobacterias da familia Rivulariaceae.
Descrición
Rivularia pode atoparse vivindo en pedras mergulladas, rochas húmidas e en solos mollados nas beiras dos ríos. Forma colonias nas cales os seus tricomas están dispostos radialmente, e cada un dos tricomas está rodeado total ou parcialmente por unha vaíña xelatinosa. Os tricomas teñen un heterocisto basal. Cada tricoma ten unha porción apical estreita que ten forma de látego ou cola e consiste nunha fila de pequenas células. Os acinetos están ausentes en Rivularia. Multiplícase por medio de hormogonios e heterocistos.
Modernismo
miniatura|[[Casa Batlló (1905) do catalán Antoni Gaudí, en Barcelona.]] miniatura|Fachada principal do [[edificio Simeón (1906) dos irmáns galegos Gómez Román, en Vigo.]] Modernismo é o termo co que se designa a unha corrente de renovación artística e literaria desenvolvida a finais do século XIX e principios do XX. Segundo os distintos países, recibiu diversas denominacións: Art Nouveau (en Bélxica e Francia), Sezession (en Austria), Jugendstil (Alemaña), Liberty (Inglaterra) e Floreale (en Italia). En catalán, modernisme ou Estilo modernista.
Características
As características máis importantes de dita corrente literaria son o preciosismo, exotismo, a alusión ós nobres, mundos desaparecidos (a idade media cabaleiresca, as cortes dos Luíses en Francia, as monarquías chinesas e xaponesas). Mención dos obxectos preciosos. Símbolo: cisne.
O modernismo opón o latino ó anglosaxón. O modernismo é unha reacción que vai en contra do positivismo, e interésase pola teosofía. Na narrativa oponse ó realismo, optando pola novela histórica ou a crónica de experiencias da alucinación e a loucura; a descrición de ambientes de refinada bohemia. Introduce o personaxe da muller fatal, que leva ós homes ó pracer e a morte
De acordo con Francisco Rico, a palabra modernismo, foi un calco dunha tendencia heterodoxa con respecto ó catolicismo tradicional, condenada como modernismo por Pío X e León XII, e que foi debatido nas dúas últimas décadas. Posteriormente foi un calco despectivo do moderno. Ata que os modernistas a adaptaron como signo de identidade. (Rico, Francisco "O Modernismo como actitude" p. 46).
Unha arte nova
Todas estas denominacións fan referencia á intención de crear unha arte nova, levando a cabo unha rutura cos estilos dominantes na época, tales como o historicismo ou o eclecticismo. Trátase de crear unha estética nova, en que predominen a inspiración na natureza á vez que se incorporen novidades derivadas da revolución industrial. E así en arquitectura é frecuente o emprego do ferro e o cristal. Así a todo, é igualmente unha reacción á pobre estética da arquitectura en ferro, tan en voga por eses anos.
En gran medida as súas aspiracións baséanse nas ideas de John Ruskin e William Morris, que podemos resumir en democratizar a beleza no sentido de que ata os obxectos máis cotiáns teñan valor estético e sexan accesibles a toda a poboación (socialización da arte), grazas ás técnicas de produción masiva facilitadas pola revolución industrial. Por iso o modernismo non só se dá nas artes maiores, senón tamén no deseño de mobiliario e todo tipo de obxectos útiles na vida cotiá. A miúdo os artistas modernistas son artistas "integrais", pois non só deseñan edificios, senón os mobles e outros aparellos de uso diario. Así pois moitos arquitectos modernistas son tamén deseñadores, pois as súas creacións non se limitan ó edificio en si, dado que tamén elaboran a súa decoración e os utensilios que ha de conter.
Consecuentemente, deuse en arquitectura, pintura, escultura e nas artes decorativas e menores (mobles, lámpadas, xoias, carteis etc. ).
Unha das súas características é o uso da liña curva e a disimetría, tanto na plantas e o alzado dos edificios como na decoración. Nesta última é moi frecuente o uso da chamada "liña látego". Unha derivación deste estilo na década de 1920 é a denominada Art déco.
Arquitectura modernista en Galicia
dereita|miniatura|230px|[[Torre dos Moreno, en Ribadeo.]] dereita|miniatura|230px|[[Casa Rey, na Coruña.]] O modernismo entra en Galicia no ano 1900, aínda moi influenciado polo eclecticismo burgués, o modernismo puro chega a Galicia algo máis tarde ca no resto de Europa (1908-1914) seguindo o modernismo ou art nouveau europea. Salientan obras nas cidades da Coruña, Vigo, Ferrol e Santiago de Compostela. A partir de 1914, co estoupido da primeira guerra mundial a arquitectura volve ao eclecticismo para rematar no racionalismo contra o ano 1930 O modernismo en Galicia vén da man de burgueses enriquecidos co comercio ultramarino e pola incipiente industria naval e conserveira, que amosaba a súa prosperidade económica e cultural á sociedade do seu tempo.
O modernismo galego caracterízase polo uso de fábrica de pedra de granito e de galerías por mor da necesidade de luz no interior dos edificios, onde salienta a cidade da Coruña, coas súas belas galerías de fermosos enfeites na decoración das fachadas. Estas galerías constrúense en madeira e sempre van pintandas en cor branca e apoian en canzorros de pedra. Tamén salientan os balcóns de ferro forxado. .
A Coruña
Entra da man do arquitecto asturiano Julio Galán Carvajal, diferentes casas. Con Ricardo Boán fai a casa da rúa de Juana de Vega; e segue co Pazo de Xustiza e coa Casa Rey. Tamén salientaron os galegos Antonio López Hernández e Andrés Reboredo
Ferrol
Salientou Rodolfo Ucha Piñeiro, foi arquitecto municipal en 1908 despois de volver licenciado de Madrid.
Vigo
dereita|miniatura|230px|[[Edificio Banco de Vigo, ecléctico con toques modernistas.]] O modernismo vigués caracterízase pola sinxeleza e o uso do granito, que lle proporciona características de seu. O seu representante máis salientábel foi Benito Gómez Román, que xa no seu edificio de García Barbón de 1901 inclúe elementos premodernistas. En 1906 crea o espectacular Edificio Simeón, moi influenciado pola obra viguesa de Michel Pacewicz. A morte prematura de Benito fai que a súa obra sexa rematada polo seu irmán Manuel Gómez Román. Tamén salientan Luis Vidal e especialmente o vigués José Franco Montes, consciente do seu modernismo.
Santiago de Compostela
O vigués José Franco Montes realiza unha casa na zona vella, para despois abandonar o modernismo polo eclecticismo. En Compostela o modernismo sofre a presión da Igrexa. Jesús López de Rego impuxo o seu modernismo de grande elegancia influenciado pola escola de Glasgow entre 1906 e 1912. Antonio Palacios veuse premido pola Igrexa na construción do Pavillón de Recreo Artístico e Industrial de 1909.
Ourense
O modernismo chega máis tarde. Salienta Daniel Vázquez-Gulías Martínez, arquitecto municipal entre 1909 e 1914, cando usou elementos do modernismo internacional nalgúns dos seus edificios eclécticos, influenciado polo modernismo coruñés e pola obra de Otto Wagner.
Sada
Os arquitectos do grupo coruñés: Julio Galán Carvajal, Ricardo Boán e Antonio López Hernández, desenvolveron obras modernistas na vila de Sada.
Benito Soto Linares
Traxectoria
Fillo de Luis Soto Martínez. Comerciante en Chantada, intermediario na compravenda de terreos, cobraba efectos de comercio, pagaba xiros e prestaba diñeiro. Foi correspondente do Banco de España, representante da Compañía Trasatlántica, empresa relacionada co transporte marítimo de emigrantes a América, e representante da Compañía arrendataria de Tabacos en Chantada.
Foi nomeado alcalde de Chantada o 1 de xaneiro de 1902. Cesou o 1 de xaneiro de 1904.
Logo da súa morte, a súa muller Amadora Lemos e os seus fillos, para seguir nos negocios, formaron unha Comunidade de Bens co nome de Viuda de Benito de Soto. En 1925 asumiu a dirección o fillo Antonio de Soto Lemos ata o seu falecemento en 1931, pasando a dirección aos seus irmáns Jesús e José de Soto Lemos. En 1964 a familia Soto creou o Banco de Soto.
Vida persoal
Casou con Amadora Lemos e foi pai de Antonio, Jesús e José Soto Lemos.
Al-Qádir
Yahya ibn Ismail ibn Yahya Al-Qádir, finado o 28 de outubro de 1092, membro da dinastía Banu Di-l-Nun, foi rei do reino taifa de Toledo entre 1075 e 1085 e de Valencia desde 1085 até a súa morte.
Sucedeu no trono ao seu avó Al-Mamún cando este morreu asasinado en 1075.
Jaroslav Heyrovský
Jaroslav Heyrovský, nado en Praga o 20 de decembro de 1890 e finado na mesma cidade o 27 de marzo de 1967, foi un químico e inventor checo, que recibiu o Premio Nobel de Química de 1959 polos seus traballos en química electroanalítica.
Al-Qádir
En 1079 as revoltas na taifa toledana e o acoso que sufría por parte do rei da Taifa de Badaxoz, Al-Mutawakkil que tomou a cidade, fixéronlle fuxir e solicitar a axuda do rei Afonso VI quen acudiu no seu auxilio e aproveitou para facerse coa cidade relegando a Al-Qádir como gobernador de Valencia.
Jaroslav Heyrovský
Traxectoria
Naceu na cidade de Praga, cidade que naqueles momentos formaba parte do Imperio austrohúngaro pero que hoxe en día é a capital da República Checa. Iniciou os seus estudis de física, química e matemáticas na Universidade de Praga, traslandándose en 1910 á Universidade de Londres, onde se licenciou en 1913 baixo a supervisión de William Ramsay.
Al-Qádir
Como gobernador valenciano tivo que enfrontarse ás acometidas do rei da taifa de Zaragoza, Al-Mutamin, polo que novamente solicitou o auxilio de Afonso VI que enviou tropas ao mando de Álvar Fáñez feito que en 1092 provocaría unha revolta popular que depuxo a Al-Qádir e o executou.
Jaroslav Heyrovský
Traxectoria
Durante a primeira guerra mundial realizou o servizo militar nun hospital militar como radiólogo e á súa finalización realizou o doutoramento en Praga en 1918 e un máster posterior en Londres en 1921, ambos sobre electroquímica.
En 1926 Heyrovský casou con Marie Koranová, e tiveron dous fillos: Judith e Michael.
Rui Veloso
Rui Manuel Gaudêncio Veloso, nado en Lisboa o 30 de xullo de 1957, é un cantante, compositor e guitarrista portugués.
Biografía
Aínda que naceu en Lisboa, o cantante mudouse para o Porto con apenas tres meses. Comezou a tocar a harmónica con 6 anos. Moitos considérano como o pai do rock portugués, movemento musical xurdido no inicio da década dos 80. Comezou a súa carreira como intérprete de blues, nunha banda de garaxe chamada Magara Blues.
Jaroslav Heyrovský
Investigacións científicas
En 1920 foi invitado polo profesor B. Kucera a estudar as anomalías das curvas electrocapilares determinadas polo método do peso da pinga de mercurio. As investigacións realizadas sobre as curvas de intensidade de corrente-tensión permitíronlle entrever moi pronto un novo e prometedor método de análise analítica. En 1925 deu a coñecer un aparello automático para o rexistro destas curvas, ideado en colaboración co xaponés Masuzo Shikata, ao que bautizou como polarógrafo e co cal reducíase a duración de moitas análises electroquímicas.
Marcian Hoff
Marcian Edward "Ted" Hoff Jr., nado o 28 de outubro de 1937 en Rochester, Nova York, é un enxeñeiro informático estadounidense.
Ponte Vella Internacional Tui-Valença
A Ponte Vella Internacional Tui-Valença sobre o río Miño, entre Galiza, no estado español, e o distrito de Viana do Castelo, en Portugal, está destinada ó tránsito de peóns, vehículos (orixinalmente carruaxes) e ferrocarril.
Jaroslav Heyrovský
Investigacións científicas
En 1959 foi galardoado co Premio Nobel de Química polo descubrimento e desenvolvemento do método analítico de polarografía.
Ponte Vella Internacional Tui-Valença
Historia
É falsa a lenda de que é obra de Gustave Eiffel ou un dos seus discípulos. Foi deseñada polo enxeñeiro e deputado rioxano Pelayo Mancebo y Agreda. Inaugurouse oficialmente o 25 de marzo de 1886, case ano e medio despois da súa finalización. Custou seis millóns de reais.
Durante máis de cen anos soportou moito tráfico, ao ser a única ponte para salvar o Miño, fronteira natural entre a provincia de Pontevedra e Portugal. Aliviou moito o tránsito a construción das pontes internacionais de Salvaterra de Miño e Monção (15,5 km río arriba), Goián e Vila Nova de Cerveira (14 km río abaixo), e a ponte Tui-Valença (1993) da autovía (670 metros río abaixo).
Galería de imaxes
alt=Ponte Vella Internacional Tui - Valença|centro|miniatura|557x557px|Ponte Vella Internacional Tui - Valença visto desde a [[Fortaleza de Valença]]
Marcian Hoff
Traxectoria
Comezou a traballar en Intel en 1968, e en 1969 traballou na arquitectura do primeiro microprocesador desta compañía, o Intel 4004.
Rui Veloso
Biografía
É apreciador de B.B. King e Eric Clapton, entre outros nomes consagrados. Actuou por dúas veces co primeiro no Coliseu do Porto e no de Lisboa, en concertos aplaudidos pola crítica. É recoñecido internacionalmente como o máis auténtico bluesman português.
Figueira, Penafiel
Figueira é unha freguesía portuguesa do concello de Penafiel, cunha área de 6,35 km² e 406 habitantes (2011). Densidade: 63,9 hab/km².
Rui Veloso
Biografía
A súa obra é notábel e foi xa recoñecida polo Estado Portugués na figura do entón Presidente da República, Mário Soares, que lle atribuíu a Gran Cruz da Orde do Infante. É o segundo nome da música portuguesa que máis páxinas ten destinadas na "Enciclopédia da Música Portuguesa", só superado por Amália Rodrigues.
É responsábel de moitas das cancións que fan parte das lembranzas de cada português, como "Chico Fininho", "Porto Sentido", "Não Há Estrelas No Céu", "Sei de Uma Camponesa'' ou "A Paixão (Segundo Nicolau da Viola)".
miniatura|Rui Veloso canta, en [[2006, no Porto.]] Integrou o agrupamento Rio Grande, en 1996, formado por Tim (Xutos & Pontapés), João Gil (Ala dos Namorados), Jorge Palma e Vitorino, nun estilo de música popular con influencias alentexanas que alcanzou unha considerábel popularidade, gravando dous CDs: Orixinais en 1996 e Ao vivo en 1998. Máis tarde, en 2003 a mesma formación volveu a xuntarse, mais desta vez o proxecto chamaríase Cabeças no Ar e o estilo abandonaría o do primeiro para dar lugar a canciónss nostálxicas que remontan aos tempos da escola. De aí saíron temas aclamados polo público e que hoxe Rui Veloso non deixa de cantar nos seus concertos, como é o caso de "O Primeiro Beijo".
O 2 de xuño de 2006 actuou no Rock in Rio en Lisboa, precedendo os concertos de Carlos Santana e de Roger Waters.
Aínda en 2006 cumpre os 25 Anos de Carreira, ocasión que brinda con tres concertos, dous no Coliseu do Porto e un no Pavillón Atlántico. Neses concertos presentou novos e vellos êxitos de "cara lavada".
Recentemente cumpriu o soño de abrir a súa propia editora: o Estúdio de Vale de Lobos.
Discografía
miniatura|dereita|En concerto no [[Rock in Rio|Rock in Rio 2006]]
Doboj
miniatura|Localización de Doboj en Bosnia e Hercegovina Doboj (en serbio: Добој) é unha cidade e concello situado na República Serbia dentro da federación de Bosnia e Hercegovina. A cidade é un importante nó ferroviario e alí ten a súa sede os Ferrocarrís da República Serbia e a Corporación dos Ferrocarrís de Bosnia e Hercegovina. A superficie do concello é de 691 km² despois que tras a Guerra de Bosnia se formaran, integrados na Federación de Bosnia e Hercegovina, os concellos de Doboj do Leste e Doboj do Sur de maioría musulmá e Usora de maioría croata. A poboación estimada do concello é de 80.000 habitantes e da cidade de 30.000. A composición étnica variou considerablemente coa Guerra de Bosnia, actualmente a maioría da poboación é serbia con arredor do 80%, un 13% é bosniomusulmá e un 3% croata.
Historia
A primeira vez que se menciona a localidade de Doboj foi en 1415 pero de feito pola cantidade de obxectos atopados en escavacións arqueolóxicas había xa un núcleo de poboación desde moito antes e a Fortaleza de Doboj data do século XIII, construída sobre unha anterior que podería ser do século X. En 1476 a fortaleza xunto coa localidade caeu baixo o Imperio Otomán. Durante a primeira guerra mundial en Doboj estableceuse o máis grande dos campos de concentración para serbios polo que pasaron case 46.000 prisioneiros. Na segunda guerra mundial Doboj converteuse nun importante foco de resistencia dos partisanos. A cidade quedou liberada o 17 de abril de 1945
Armageddon
Armageddon é un filme estadounidense de ficción científica dirixido por Michael Bay que foi estreado en 1998.
Sinopse
Un asteroide do tamaño do estado de Texas apunta directamente cara a Terra. Na NASA, tan só atopan unha posible solución: enviar a un equipo de astronautas ó espazo para que destrúan o meteorito antes de que choque co noso planeta. Para iso recorren a Harry S. Stamper, o maior experto en perforacións petrolíferas, e ó seu cualificado equipo de perforadores, para que aterren na superficie do asteroide, o perforen e introduzan un dispositivo nuclear que ó estalar consiga desviar a súa traxectoria e poder salvalo planeta, evitando así o Armageddon.
Reino de Toledo
right|160px O Reino de Toledo foi o reino cristián que se configurou institucionalmente a partir da conquista da Taifa de Toledo por Afonso VI, un dos episodios centrais da conquista de territorios de Spania polos reis de relixión cristiá.
Historia
A cidade de Toledo foi tomada en 1085, o que permitiu asegurar para o reino de Castela o territorio entre o río Douro e o río Texo. Porén, as terras máis ao sur foron obxecto dun prolongado enfrontamento non exento de alternativas, que non se terminou de decantar a favor dos cristiáns até a batalla das Navas de Tolosa en 1212.
O reino cristián de Toledo non foi un reino independente, senón que se incorporou baixo goberno castelán, cuxa prelación na representación nas Cortes de Castela se disputáronse secularmente Burgos, caput Castellae -cabeza de Castela-, e a propia cidade de Toledo, antiga capital visigoda. A medida que se foron incorporando outros reinos musulmáns cuxa denominación se conservou e a cuxas capitais (concepto de pouca precisión na época feudal, cando a corte era itinerante como a persoa do rei) se dotaba de voto en cortes (reino de Xaén, reino de Córdoba, reino de Sevilla, reino de Murcia), o reino de Toledo ou Castela a Nova quedou como unha denominación diferenciada de Castela a Vella, sen que ningunha desas denominacións significasen unha entidade xurídica diferenciada, posto que todas elas formaban parte da Coroa de Castela. Englobados dentro desta, todos os reinos castelán-leoneses pasaron a formar parte da posterior Monarquía Hispánica a partir dos Reis Católicos.
A dimensión territorial do Reino de Toledo durante o Antigo Réxime identifícase na práctica coa denominada Castela a Nova, separada de Castela a Vella pola fronteira física do Sistema Central.
Praia de Chamoso
miniatura|200 px|dereita|Vista da praia. miniatura|200 px|dereita|Vista da praia.
A praia de Chamoso é unha cala rochosa situada ao sur da parroquia de San Martiño de Porto, no concello coruñés de Cabanas.
É unha praia de area fina con afloramentos rochosos semellante a outras da ría de Ares, da que forma parte e non conta con ningún servizo agás o dun pequeno aparcadoiro preto do acceso peonil que salva o forte desnivel.
Elgoibar
250px|thumb|Vista de Elgoibar. Elgoibar é un concello da provincia e territorio histórico de Guipúscoa, en Euskadi. Forma parte da comarca de Debabarrena.
O seu termo municipal ten unha extensión de 39,11 km². Limita ao norte con Mendaro, ao leste con Azkoitia, ao sur con Bergara e Soraluze e ao oeste con Éibar e Etxebarria (Biscaia). Tiña en 2015 unha poboación de 11.589 habitantes.
Humanidades
miniatura|A [[Mona Lisa, unha das maiores obras de Arte.]] Humanidades (do latín humanitas) son o conxunto de disciplinas relacionadas co coñecemento humano e a cultura. Distínguense das ciencias sociais no carácter ideográfico - estudo de particularidades sen crear leis ou postulados xerais – dos seus métodos de investigación.
As Humanidades están conformadas polas seguintes disciplinas de estudos:
Estas tres últimas son ás veces clasificadas coas ciencias sociais. Nalgúns currículos universitarios, especialmente de universidades anglo saxoas, inclúese ás ciencias da información e á bibliotecoloxía dentro das Humanidades.
Nalgunhas clasificacións, como no caso de ciencias humanas, inclúese ás Humanidades e as ciencias sociais nun mesmo grupo.
Baruch de Spinoza
Baruch de Spinoza, tamén coñecido como Benedictus de Espinoza, Bento Spinoza, Bento de Espinoza, nado en Ámsterdan o 24 de novembro de 1632 e finado na Haia o 21 de febreiro de 1677, foi un filósofo neerlandés, un dos grandes racionalistas da filosofía moderna canda a René Descartes e Gottfried Wilhelm Leibniz. Está considerado o fundador da crítica bíblica moderna.
Traxectoria
Naceu no seo dunha familia de orixe xudía procedente de Portugal. É coñecido polas súas posicións panteístas e o seu monismo neutro, e por escribir a súa Ética baixo a forma de postulados e definicións, como se fose un tratado de xeometría. No verán de 1656, a comunidade xudía castigouno co chérem ou hérem (equivalente á excomuñón) polas súas afirmacións de que Deus é o mecanismo da natureza e do universo, que carece de personalidade, e a Biblia é un traballo metafórico e alegórico que se usou para ensinar a natureza de Deus, dúas proposicións baseadas nunha argumentación cartesiana. Despois da súa excomuñón adoptou o primeiro nome Benedictus (o equivalente en latín ao seu nome orixinal, Baruch). Logo da edición do seu Tractatus Theologico-Politicus deixou de publicar ao non recibir críticas favorables ao seu tipo de cartesianismo. A Ética publicouse despois da súa morte, na Opera posthuma editada polos seus amigos.
Deus sive Natura
Spinoza defendeu que Deus e Natureza eran dous nomes para a mesma realidade, a única substancia da que consiste o universo e do cal todas as entidades menores constitúen modalidades ou modificacións. El afirmou que ese "Deus sive Natura" ("Deus ou Natureza") era un ser de infinitos atributos, entre os cales a extensión e o pensamento eran dous. A súa visión da natureza da realidade, entón, parece tratar os mundos físicos e mentais como dous diferentes, submundos paralelos; que nin se sobrepoñen nin interactúan. Esta formulación é unha solución panpsíquica historicamente significativa ao problema do corpo espírito coñecido como o monismo neutro.
Determinismo
Spinoza cría profundamente no determinismo, que propuña que absolutamente todo o que acontece ocorre a través da operación da necesidade. Para el, mesmo o comportamento humano está totalmente determinado, a liberdade é a nosa capacidade para saber que somos determinados e comprender porque actuamos como actuamos. Deste xeito, liberdade non é a posibilidade de dicir "non" a aquilo que nos acontece, mais si a posibilidade de dicir "si" e comprender completamente porque as cousas deberán acontecer dese xeito.