cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Eritropoetina
Interaccións
Entre as interaccións da eritropoetina con outros fármacos están: Interaccións importantes: Lenalidomida—risco de trombose. Interaccións moderadas: Ciclosporina—aumenta o risco de presión arterial elevada. A EPO pode orixinar variacións nos niveis sanguíneos de ciclosporina. Interaccións menores: inhibidores ACE poden interferir coa hematopoese ao diminuíren a síntese de eritropoetina endóxena ou diminuíren a produción na medula ósea de glóbulos vermellos.
Formas dispoñibles
A EPO recombinante ten diversos patróns de glicosilación que dan lugar a varias formas, chamadas alfa, beta, delta, e omega:
Nova proteína estimuladora da eritropoese
Recentemente, produciuse unha nova proteína estimuladora da eritropoese (NESP). Esta glicoproteína mostrou ter propiedades antianémicas e ten unha vida media máis longa ca a eritropoetina. A NESP pode usarse nos pacientes con insuficiencia renal crónica a baixas doses para manter os niveis normais de hemoglobina.
Historia
En 1906, Paul Carnot, un profesor de Medicina en París, e o seu axudante, DeFlandres, propuxeron a idea de que as hormonas regulaban a produción de glóbulos vermellos. Despois de realizar experimentos con coellos, Carnot e DeFlandre atribuíron o incremento de glóbulos vermellos que se producía nos coellos a un factor hemotrópico chamado hemopoietina. Eva Bonsdorff e Eeva Jalavisto continuaron a estudar a produción de glóbulos vermellos e máis tarde chamaron a esta substancia hemopoiética "eritropoetina". Posteriores estudos feitos por Reissman e Erslev demostraron a existencia no sangue de certa substancia que podía estimular a produción de glóbulos vermellos e incrementar o hematócrito. Esta substancia foi finalmente purificada e confirmouse que era a eritropoetina, abríndose así o camiño para o uso terapéutico da EPO en doenzas como a anemia.
O hematólogo John Adamson e o nefrólogo Joseph W. Eschbach estudaron varias formas de insuficiencia renal e o papel da hormona natural EPO na formación de glóbulos vermellos. En estudos feitos con ovellas e outros animais na década de 1970, estes dous científicos axudaron a establecer que a EPO estimula a produción de glóbulos vermellos na medula ósea e podía usarse como tratamento da anemia en humanos. En 1968, Goldwasser e Kung empezaron a traballar na purificación da EPO humana, e puideron purificar cantidades de miligramos de material puro ao 95% en 1977. Dispoñer de EPO pura permitiu que a súa secuencia de aminoácidos fose parcialmente determinada e o seu xene fose localizado e illado. Despois na Universidade de Columbia con financiamento do NIH descubriuse a vía de síntese da EPO, e a universidade patentou a técnica, e a licenza pasou á compañía Amgen. Houbo unha controversia sobre se Amgen se beneficiou dos traballos financiados con diñeiro público polo NIH, e ao final Goldwasser nunca se beneficiou financeiramente do seu traballo.
Na década de 1980, Adamson, Joseph W. Eschbach, Joan C. Egrie, Michael R. Downing e Jeffrey K. Browne dirixiron un ensaio clínico sobre unha forma sintética da hormona chamada Epogen producida por Amgen, que foi un éxito, e os resultados publicáronse no New England Journal of Medicine en xaneiro de 1987.
En 1985, Lin et al. illaron o xene da eritropoetina humana dunha libraría xenómica de fagos e puideron caracterizala para a investigación e produción. A produción industrial de eritropoetina recombinante humana (RhEpo) para tratar a anemia comezaría pouco despois.
En 1989, A FDA aprobou o uso da hormona Epogen, que se continúa a usar hoxe.
A Bela e a Besta
Versión de Beaumont
Un rico mercador viúvo que tiña tres fillas e mais tres fillos. Dous das fillas eran fachendosas e vaidosas, e a máis nova, á que pola súa beleza chamaron Bela, era, porén, humilde e bondadosa. Todas tiñan sempre pretendentes prontos a casaren con elas. Pero mentres as dúas irmás máis vellas rexeitaban despectivamente todos os candidatos, xa que arelaban casar cun nobre, Bela recibíaos e conversaba con eles, aínda que os rexeitase cortesmente. Un golpe de má fortuna fixo que o mercador perdese todas as súas riquezas, polo que todos os pretendentes desapareceron, xa que o diñeiro era o único motivo para casaren con semellantes mulleres. Bela, con todo, seguiu recibindo proposicións, mais seguiunas rexeitando. Certo día, chegou a nova de que un dos barcos do mercador chegara a porto con mercadorías. As súas dúas fillas máis vellas pedíronlle que lles trouxese xoias, alfaias e vestidos, pero Bela díxolle que cunha simple rosa xa sería feliz.
Regresando do porto, o mercador pérdese nas fragas e atopa refuxio nun lúgubre castelo que se atopaba preto. Neste come e descansa, e ao outro día, xusto despois de coller unha rosa do fermoso xardín, unha horríbel besta sorpréndeo e obrígao a lle pedir perdón.
O mercador prega por poder ver as súas fillas unha última vez, ao que a besta responde que pode marcharse para velas unha vez máis, pero en troco, terá que traer unha delas para que ocupe o seu lugar. O mercador volve ao seu fogar e explícalle o acontecido ás súas fillas, tras o cal Bela se ofrece para ocupar o lugar de seu pai, para xúbilo das súas irmás e desesperación do seu ancián proxenitor. Bela lémbralle ao seu pai que as promesas se dan para cumprirse, e que se ela non demandase unha rosa, nada sucedería.
Con todo, unha vez alí, a Besta concedeulle a liberdade a seu pai ordenándolle non volver xamais. E xentilmente, levou a Bela a uns ricos apousentos, para morar toda a súa vida no castelo. Ao cabo dun tempo, cada noite a Besta visitaba a Bela e pedíalle que casase con ela, mais Bela respostáballe que soamente lle concedería a súa amizade. Pasaron tres meses agradábeis no castelo, onde a Besta enchía de atencións a Bela, e ela correspondíalle con acenos de amizade. Certo día, Bela viu no seu espello máxico que seu ancián pai estaba moi doente, e pregou á Besta que lle permitise velo unha última vez, ao cal a Besta aceptou, coa condición de que Bela volvese en oito días. Ela prometeulle agradecida e partiu cara ao seu lar. Unha vez alí, as súas irmás, tristemente casadas con persoas de baixo nivel, inventaron unha trampullada para que Bela estivese na súa casa máis de oito días. Ao se decatar de que rompera a súa promesa, a rapariga partiu cara ao castelo e atopa a Besta nun prado, agonizando, pola tristeza que lle causou a distancia de Bela. Esta axeónllase perante a Besta, que exhala xa as súas últimas horas da súa vida e, entre bágoas, suplícalle que non morra, xa que o ama e quere ser a súa dona. Ao escoitar estas palabras, a Besta transfórmase maxicamente nun belo príncipe, que por mor da maldición dunha meiga, fora transformado en besta para que ningunha muller quixese casar con el.
A Bela e o príncipe casaron e viviron felices no castelo, xunto a seu pai, mentres que as irmás foron transformadas en estatuas, pero sen perder a consciencia, para que fosen testemuñas da felicidade da súa irmá.
Versión de Villeneuve
A versión orixinal de Villeneuve é moito máis extensa que a de Beaumont. En case 200 páxinas, Villeneuve explica moitos detalles que Beaumont omite. Principalmente, todo o contexto familiar, tanto de Bela coma do Príncipe. Bela é a filla do rei das Illas Felices, e súa nai é unha fada boa que se fixo pasar por humana e casou co Rei. Unha fada malvada descobre a fada boa e logo pretende casar co Rei, para o que planea matar a Bela, mais a súa titía (fada), descobre os malvados plans e ocúltaa, facéndoa pasar por un dos doce fillos dun rico comerciante. Pola súa banda, o príncipe perdeu a seu pai sendo moi novo, e a súa nai, ocupada en guerras para defender o seu reino, púxoo ao coidado dunha fada (a fada malvada). Unha vez que o príncipe é adulto, a fada trata de seducilo, pero ao rexeitala este, convérteo en Besta.
Case a metade da historia de Villeneuve céntrase nas guerras entre fadas e reis, e dedica longas páxinas á historia das familias de Bela e o príncipe. Tamén compón unha visión do castelo moito máis escura e máxica que a tradicional.
Beaumont omitiu todo este fondo familiar e tráxico, desvencellándose do sentido que Villeneuve lle quixo dar á súa historia: unha aceda crítica á sociedade na que as mulleres eran obrigadas a casar por conveniencia, sendo algúns daqueles homes peores que a súa Besta. Eliminando todos os personaxes secundarios, Beaumont adaptou, ou readaptou a historia baixo os simples arquetipos do conto de fadas, seguindo os mesmos esquemas que outras variantes anteriores da mesma.
Esta versión de Beaumont é a que se considera tradicional, e foi a máis estendida e coñecida. Todas as interpretacións, adaptacións e versións posteriores baseáronse na versión de Beaumont, e non no orixinal de Villeneuve.
Adaptacións
Dende a súa publicación en 1756, a historia foi revisada numerosas veces. En 1756 a condesa de Genlis produciu unha obra de teatro baseada no conto. En 1786, a versión de Villeneuve volveu publicarse en Le Cabinet des Fées et autres contes merveilleux.
Durante o século XIX houbo unha proliferación de revisións en Francia, Inglaterra e os Estados Unidos. Ilustráronse até 68 edicións diferentes impresas durante ese século. Algunhas das máis notábeis foron un poema de Charles Lamb, publicado en 1811, unha ópera en dous actos de J. R. Planchée, en 1841, e en 1875, un libro de ilustracións de Walter Crane, e unha edición ilustrada da novela, por Eleanor Vere Boyle.
Cinema
100px|miniatura|[[Jean Marais.]]
100px|miniatura|[[Cartel de cine|Cartel do filme King Kong, de 1933.]]
Benito Núñez Forcelledo
Benito Núñez Forcelledo, nado en Santiago de Compostela o 28 de abril de 1846 e finado na mesma cidade o 16 de xaneiro de 1890, foi un xurista e catedrático galego.
Meilán
O topónimo galego Meilán pode referirse a:
Amais, como apelido pode referirse a:
Oíns, Arzúa
San Cosme de Oíns é unha parroquia que se localiza no oeste do concello de Arzúa na comarca de Arzúa. Segundo o IGE en 2013 tiña 228 habitantes (117 homes e 111 mulleres) distribuídos en 12 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 313 habitantes.
A Igrexa, Meirás, Valdoviño
A Igrexa é un lugar da parroquia de Meirás no concello coruñés de Valdoviño na comarca de Ferrol. Tiña 9 habitantes no ano 2007 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales eran 5 homes e 4 mulleres, o que supón un aumento con relación ao ano 1999 cando tiña 5 habitantes.
Toponimia
A orixe do topónimo é o latín, o lugar da igrexa.
O Barón Vermello (filme)
Estreouse en galego o 2 de xaneiro de 1994 a través da TVG.
A Mella, Arzúa
San Pedro da Mella é unha parroquia que se localiza no norte do concello de Arzúa na comarca de Arzúa. Segundo o IGE en 2013 tiña 112 habitantes (55 mulleres e 57 homes), 46 menos ca en 1999. Ten oito entidades de poboación.
Patrimonio
No lugar do Castro consérvanse restos dun poboado castrexo, afectado pola concentración parcelaria no seu perímetro leste.
A igrexa parroquial ten orixe na construción románica do século XIII, con reformas posteriores no XVII. Destaca o Agnus Dei no cumio da nave.
Explorer 19
Explorer 19, tamén denominado AD-A (Air Density A), foi un satélite científico da NASA pertencente á serie de satélites Air Density lanzado o 19 de decembro de 1963 desde Point Arguello a bordo dun foguete Scout X-4.
Características
Explorer 19 foi o segundo dunha serie de satélites inflables esféricos de 3,66 metros de diámetro adicados a determinar a densidade da atmosfera superior. Foi inxectado nunha órbita inicial de 2399 km de apoxeo e 590 km de perixeo cun período de 115,9 minutos e unha inclinación orbital de 78,61 graos.
O satélite foi lanzado mentres o primeiro satélite da serie, Explorer 9, estaba aínda en órbita, polo que se puideron mostrear as densidades de dúas partes diferentes da atmosfera ao mesmo tempo. A esfera do satélite estaba formada capas alternas de aluminio e mylar. Sobre a capa externa, de aluminio, había círculos brancos de 5,1 cm de diámetro para o control térmico.
Os dous hemisferios de aluminio da capa exterior da esfera estaban separados por unha banda ecuatorial de mylar que servía como antena para a baliza que emitía a 136,620 MHz de frecuencia usada para o seguimento do satélite. O satélite alcanzou órbita, pero cun apoxeo inferior ao programado. A potencia de emisión da baliza foi inferior ó necesario para o seu seguimento desde terra, polo que o seguimento tivo que facerse por medios ópticos. A alimentación eléctrica era proporcionada por catro células solares que alimentaban baterías recargables.
Explorer 19 reentrou na atmosfera o 10 de maio de 1981.
Resultados
Explorer 19 axudou a determinar a variación en densidade entre o lado diúrno e nocturno da Terra e deu lugar a estudos sobre os efectos perturbatorios da radiación solar e da actividade solar nos satélites e o efecto do arrastre do helio.
Titán
Titán pode referirse a:
Torre da Penela
O Castelo da Penela, ou Torre da Penela sitúase no lugar da Penela na parroquia de Silvarredonda, no concello coruñés de Cabana de Bergantiños, en Galicia.
Historia
As reformas levadas a cabo durante o século XVII configuraron a súa actual tipoloxía de residencia palaciana.
Conta a lenda que un cruceiro, hoxe situado preto da torre, atopábase antes á entrada da fortificación de xeito que todo o que pasase por diante quedaba ceibe dos seus perseguidores. Segundo a lenda, unha muller achegouse ao cruceiro, sendo apreixada xusto antes e decapitada; os veciños sentiron mágoa por ela, “Pena dela”. Así, conforme a lenda, se orixinou o nome, Penela.
Heráldica
150px|miniatura|esquerda|Escudo da Torre da Penela. A liñaxe dos Riobó representa no escudo de armas como armas sobre campo de sinople unha torre de prata cunha silva envolvéndoa.
Características
A torre é de planta cadrada distribuída en dous andares e un soto no cal se abre unha porta con arco de volta perfecta composto por doelas de bo tamaño. No alto remátase cunha terraza con ameas en toda a súa volta. Algunhas das xanelas foron abertas en tempos posteriores.
Na fachada conserva escudos de armas dos Castro, Rioboo e Bermúdez. Na fachada posterior existe un acceso directo á terceira planta debido ao desnivel do terreo.
Hoxe en día é usado como celeiro e no seu interior consérvase a estrutura dunha escaleira de caracol.
Encaixado nun lavadoiro consérvase outro escudo moi gastado. Detrás da torre atópase unha fonte con pia e forma de cadaleito.
Campo da feira
miniatura|250 px|dereita|Campo da feira de Albarón en [[Santa María de Neda, Neda|Santa María de Neda no concello de Neda]] miniatura|250 px|dereita|Campo da Feira do Trece en [[Sedes, Narón|Sedes, Narón]] O campo da feira é o espazo que tradicionalmente se vén reservando nas vilas galegas para levar a cabo transaccións comerciais. Consiste nunha explanada despexada na que os comerciantes se instalan provisionalmente, xa que non están adicados a albergar instalacións permanentes.
Neles adoitan celebrarse os mercados, así coma feiras temáticas, maioritariamente relacionadas co agro. Así mesmo, tamén poden empregarse para desenvolver actividades culturais ou deportivas, sobre todo as que deben desenvolverse ao aire libre. Por mor da expansión urbana, moitos deses campos convertéronse en soares, pasando así a ser edificables e perdendo polo tanto a súa función orixinaria.
Os Cadavás Grandes, San Pedro de Eume, As Pontes de García Rodríguez
Os Cadavás Grandes é un lugar da parroquia de San Pedro de Eume no concello coruñés das Pontes de García Rodríguez na comarca do Eume. Tiña 5 habitantes no ano 2014 segundo datos do IGE, dos cales 4 eran homes e 1 era muller.
Cosmética
miniatura|250x250px|Cosméticos. A cosmética é unha área da ciencia farmacéutica e das ciencias químicas e bioquímicas dedicada á pescuda, desenvolvemento, elaboración, produción, comercialización e aplicación de produtos cosméticos. Estuda os recursos de tratamento e embelecemento natural baseado no uso de produtos e substancias denominados xenericamente como cosméticos de aplicación externa e superficial.
Características
Os produtos cosméticos empréganse para o tratamento da pel, cabelo e unllas e tamén o tratamento de pés, mans, aplicación de unllas artificiais, peiteados, lavado de cabelo, aplicacións cosméticas, eliminación de pelos, relaxamento capilar, así como permanentes, perrucas e deseño de cellas.
Pantiñobre, Arzúa
Santo Estevo de Pantiñobre é unha parroquia que se localiza no sur do concello de Arzúa na comarca de Arzúa. Segundo o padrón municipal de 2018 tiña 184 habitantes (95 homes e 89 mulleres) distribuídos en 14 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 250 habitantes.
Henning Mourier Lemche
Henning Mourier Lemche, nado o 11 de agosto de 1904 en Copenhague e finado o 4 de agosto de 1977, foi un zoólogo danés especializado en malacoloxía.
Traxectoria
Henning Mourier estudou na Universidade de Copenhague, onde acadou o doutoramento en 1937.
Desde 1924 a 1948 traballou no Laboratorio de Zooloxía da Real Universidade de Veterinaria e Agricultura, de Frederiksberg, Dinamarca.
Desde 1949, traballou no Departamento de Zooloxía da Universidade de Copenhague, na que, en 1955, foi conservador da colección de Moluscos do seu Museo Zoolóxico e, en 1962, axudante do director.
Desde 1948 foi membro da Comisión Internacional de Nomenclatura Zoolóxica.
Interesouse sobre todo nos insectos e nos moluscos nudibranquios. Escribiu Fra Molekyle til Menneske (1945). e moitos artigos científicos.
En 1957 Henning Mourier Lemche desubriu o molusco Neopilina galatheae, un molusco dun grupo que se cría extinto (o dos monoplacóforos).
O World Register of Marine Species relaciona 14 especies mariñas nomeadas por Henning Mourier Lemche. e 9 especies nomeadas na súa honra.
Abreviatura
A abreviatura Lemche emprégase para recoñecer a como autoridade na descrición e taxonomía en zooloxía.
S'Espardell
S'Espardell é unha illa balear que forma parte das Illas Pitiusas. Depende do municipio de Formentera e da parroquia de Sant Ferran de ses Roques, e está incluída no Parque Natural de ses Salines.
Características
Está situada a 4 km ao oeste da illa de S'Espalmador e 8 km ao norte da punta Pedrera de Formentera. A 100 m ao suroeste da illa atópase o illote de S'Espardelló. Ambos os nomes són diferentes diminutivos de esparto.
A lonxitude da illa, entre a punta de Tramuntana e a punta de Migjorn é de 1.570 metros e a superficie total é de 0,6 km². Na parte central a illa anchéase formando a levante a punta de Sa Galera. A costa é abrupta e só dispón dun pequeno embarcadoiro a poñente, que recibe o nome de Es Mollet. Na punta de Tramuntana hai o faro de S'Espardell, de 53 metros de altitude. No oeste da illa hai restos dunha torre de defensa de orixe musulmá. A superficie da illa é relativamente plana e a altitude máxima é de 30 m no punto chamado Es Cocons de s'Espardell.
Xeoloxicamente a illa é calcaria. O litoral de poñente está formado por marès (rocha sedimentaria balear) que chega ata 14 m de altitude e é o resultado da compactación de grandes calcarios e fragmentos de organismos mariños. O resto da illa está recuberta dunha capa calcaria formada pola salinización por evaporación do substrato de marès. Esta constitución calcaria provocou a formación de importantes covas: S'Almànguena, Es Corbmarins e Sa Sitja.
Les Useres
250px|thumb|Vista de Les Useres Les Useres (en castelán e tamén oficial: Useras) é un municipio da Comunidade Valenciana, situado na provincia de Castelló, na comarca do Alcalatén. A súa poboación residente é de 992 habitantes (INE 2014).
A súa economía baséase na agricultura e gandería.
A Pedreira, Meirás, Valdoviño
A Pedreira é un lugar da parroquia de Meirás no concello coruñés de Valdoviño na comarca de Ferrol. Tiña 41 habitantes no ano 2007 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales eran 22 homes e 19 mulleres, o que supón un aumento con relación ao ano 1999 cando tiña 30 habitantes.
Uniformismo
O Uniformismo en Hutton
O Uniformismo mantén que a Terra non se formou súbita e violentamente, senón por procesos semellantes ós actuais, o que implica que o planeta ten unha longa historia. Antes de Hutton, ninguén demostrara que os procesos xeolóxicos operan durante longos períodos de tempo. Así, sostivo que forzas aparentemente pequenas producen, durante intervalos prolongados de tempo, efectos similares ós provocados por sucesos catastróficos súbitos. A diferenza cos seus predecesores atópase en que citou observacións verificables para darlles consistencia ás súas ideas. Non obstante, o estilo de Hutton era difícil e pesado, polo que a súa obra non foi comprendida, e non tivo moito éxito. Uns anos máis tarde, en 1802, un compañeiro seu, John Playfair, publicou un libro no que presentaba as ideas de Hutton de maneira moito máis clara, Illustrations of the Huttonian Theory. A pesar de que este libro impulsou a Xeoloxía moderna, o mérito de divulgar os principios básicos desta atribúeselle a Sir Charles Lyell, quen retomou a idea de Hutton sobre a formación da Terra, a desenvolveu e posteriormente, en 1830-1833, a popularizou no seu libro Principios de Xeoloxía.
O Uniformismo en Lyell
O Uniformismo postulado por Lyell considera que tódolos feitos xeolóxicos que se desenvolven na superficie da Terra prodúcense mediante procesos físicos, químicos e biolóxicos que actúan de forma lenta, gradual e continua ó longo dos tempos xeolóxicos. Así, o Uniformismo no que cría Lyell supoñía que en tódalas épocas actuaran as mesmas causas xeolóxicas, coa mesma intensidade con que teñen lugar no presente. Lyell rexeitaba que o rexistro paleontolóxico mostrara unha tendencia cara ao desenvolvemento gradual progresivo.
O Uniformismo é un sistema que practicamente carecía de representantes afíns ós seus preceptos fóra de Gran Bretaña, e autores coma Thomas Henry Huxley dicían que esta era unha doutrina británica.
Na conclusión dun artigo publicado en 1788 nas Transations of the Royal Society of Edingburgh, atopamos unha cita clásica relacionada coa natureza en continuo cambio da Terra: "Por conseguinte, o resultado da nosa presente investigación é que non atopamos vestixios dun principio; nin perspectivas dun fin".
Porén, os coñecementos xeolóxicos actuais reflicten varias descontinuidades espaciais e temporais a tódalas escalas.
A partir do Uniformismo, achegáronse algunhas bases para a formulación d'A orixe das especies, de Darwin, en 1859, e para a teoría do Sinclinal de James Hall.
Uniformismo e catastrofismo
A pesar das diferenzas Uniformismo-Catastrofismo, hoxe en día acéptase que a historia da Tierra sufriu procesos catastróficos (como tsunamis, impactos de meteoritos etc.) que afectan ó proceso gradual conxunto. Desta forma, non se anula a ocorrencia de catástrofes locais dentro do marco actualista. Por outra parte, o Uniformismo é un termo relacionado co Gradualismo, que di que os procesos xeolóxicos operaron no pasado na mesma intensidade que na actualidade. Agora sabemos que isto non é así, e o Principio do Uniformismo é reformulado a Principio do Actualismo.
Na actualidade, o concepto de Uniformismo difire lixeiramente do descrito orixinalmente por Hutton. Os xeólogos hoxe en día asumen que tanto os principios como as leis da natureza son constantes, aínda que debe terse en conta que a velocidade e intensidade dos procesos xeolóxicos varían ó longo do tempo. É máis, dito Principio do Uniformismo non debe tomarse tan ó pé da letra, xa que algúns procesos que se sabe ocorreron no pasado, non poden observarse na actualidade. A aceptación do uniformismo significou a aceptación dunha historia moi longa da Terra.
Romelle
Co topónimo Romelle podémonos referir a:
Praia do Vao, Coruxo
A praia do Vao é un areal vigués, situado na parroquia de Coruxo, no concello de Vigo, pertencente á provincia de Pontevedra. A praia é unha das de maior sona da cidade despois da de Samil, conta cun paseo que atrae a numerosos turistas. Chégase a través da estrada de Coruxo a Canido. Salienta a súa area branca e moi fina, e por estar unida á illa de Toralla pola ponte do mesmo nome. Nun dos laterais do areal atópase o eido-arboredo Mirambell, onde hai unha escavación-museo (Vila romana de Toralla). O areal áchase entre as praias de Canido e a caliña nudista de Breadouro ou do Baluarte.
Etimoloxía
A praia recibe o nome do Vao, por que hai poucos anos era posíbel o acceso á illa a pé grazas a un vao natural no mar formado por unha lingua de area que conectaba Toralla con terra firme.
Características
miniatura|Capela de Nosa Señora do Carme de Coruxo, á beira da praia do Vao O tamaño do areal é de 800 metros de longo cunha media de 45 metros de largo. É unha das praias máis frecuentadas de Vigo, xunto coa praia de Samil. A area granítica é extremadamente fina e branca. A auga é fría e clara.
A finais da década de 1990 retirouse o paseo que se construirá nos anos 60 recuperando parte das dunas orixinais (actuación que continuou nos anos 2000 logo de desfacer as pistas de fútbol); nesa actuación construíuse un paseo máis apartado e reducido (en parte cunha pasarela de madeira) e se plantou un pequeno piñeiral de especies foráneas, ademais dalgunhas palmeiras illadas. Hoxe en día, ademais da vexetación das dunas, conta cun bo número de chopos negros naturalizados entre as areas. Nos aparcadoiros plantáronse castiñeiros das bruxas e carballos sen éxito, por mor á falla de preparación dos solos.
A mocidade adoitaba practicar unha actividade de risco que consistía en saltar dende a Ponte de Toralla, tornando á praia a nado. Esta actividade prohibiuse polo concello en 2006, instalándose uns sinais de prohibición na mesma ponte.
Á beira da praia atópase a capela da virxe do Carme de Coruxo, que celebra a súa festa no mes de xullo.
Servizos
O areal é unha praia semiurbana con todos os servizos. Ten dous aparcadoiros con catro prazas para eivados. Os accesos á praia fanse grazas ás saídas da pasarela de madeira. Nos meses de verán (xullo e agosto) está operativo o sistema de vixilancia e socorrismo así coma o posto da Cruz Vermella todos os días de 10:00 a 21:00 horas. En xuño e setembro durante as fins de semana (2 socorristas).
Ademais ten outros servizos coma: tres fontes, sete duchas, tres teléfonos públicos, megafonía, campo de fútbol, bares, base náutica, servizos para público en xeral e eivados, zonas verdes etc.
Dende a cidade de Vigo pódese chegar á praia en transporte público ( autobuses Vitrasa) coas liñas L10, L11 e C15 A, B e C. A liña C3 prolóngase até as praias as fins de semana.
Síndrome de Sneddon
A síndrome de Sneddon, é unha forma de arteriopatía caracterizada por síntomas como doenza vascular cerebral, livedo reticularis e hipertensión arterial.
Debe o seu nome ao doutor Ian Bruce Sneddon.
Treponema pallidum
Treponema pallidum é unha especie de bacterias do tipo das espiroquetas que comprende varias subespecies que causan enfermidades como a sífilis, sífilis endémica, pinta e frambesia. Son anaerobias ou microaerófilas.
A forma do Treponema pallidum é ondulada e máis plana que outras espiroquetas, que son máis acusadamente helicoidais. A célula está composta por entre oito e veinte espiras enroladas. Mide de 5 a 20 microns de longo e só 0,5 de diámetro, polo que é longa e delgada. A súa estrutura básica consiste nun filamento axial incluído nun cilindro helicoidal de citoplasma. O filamento é morfoloxicamente similar ao flaxelo bacteriano e é o que lle dá mobilidade mediante un movemento de rotación como o dun sacarrollas de toda a célula. Os treponemas, ademais da súa membrana plasmática, teñen unha membrana ou vaíña externa, e estes flaxelos discorren polo espazo periplásmico entre as membranas.
É unha bacteria bastante fráxil. Fóra do corpo, non soporta os climas secos ou as temperaturas superiores a 42°C. Non resiste a penicilina, que é o antibiótico que se utiliza contra ela.
Subspecies
Hai polo menos catro subespecies de T. pallidum, que son: Hai algunha discusión sobre cal destas debe considerarse subespecie e cal especie. Así, o axente causante da pinta é ás veces descrita como a especie Treponema carateum en vez de como unha subespecie de T. pallidum.
Identificación no laboratorio
miniatura|dereita|150px|[[Micrografía na que se ve Treponema pallidum (negra e delgada) con tinguidura de Dieterle.]] Utilizando o microscopio óptico os treponemas son visibles con iluminación de campo escuro. Esta bacteria pode detectarse utilizando tinguiduras especiais como a tinguidura de Dieterle.
Treponema pallidum tamén se detecta por seroloxía, por medio da proba VDRL non treponemal, reaxina plasma rápido (RPR), probas de anticorpos treponemais (FTA-ABS), reacción de inmobilización de Treponema pallidum (TPI) e proba TPHA da sífilis.
Non foi posible cultivala no laboratorio, pero algúns investigadores propuxeron o cultivo de T. pallidum en medios complexos (medio de Smith-Noguchi) en condicións anaerobias. A bacteria pode ser transmitida aos coellos por inoculacion nos seus testículos (un microorganismo semellante, o T. cuniculi, é un patóxeno natural dos coellos). Na práctica, o microorganismo non sobrevive moito tempo fóra do corpo. A 4 °C (temperatura dun banco de sangue) sobrevive durante catro días; á temperatura moderada dunha habitación só durante unhas poucas horas; e só unha hora a 41,5 °C.
Importancia clínica
T. pallidum pallidum é unha espiroqueta móbil que se contaxia xeralmente por contacto sexual, e entra no seu hóspede por brechas no epitelio escamoso ou columnar. O microorganismo pode tamén transmitirse ao feto por vía placentaria durante as fases finais do embarazo, dando lugar á sífilis conxénita. A forma helicoidal de T. pallidum pallidum permítelle moverse como un sacarrollas a través dos medios viscosos como o mucus. Chega á circulación sanguínea e sistema linfático dos seus hóspedes a través dos tecidos e membranas mucosas.
As subespecies que causan frambesia (pian), pinta, e sífilis endémica non venérea (bejel) son morfoloxicamente e seroloxicamente indistinguibles de T. pallidum pallidum (sífilis), pero a súa forma de transmisión non é de natureza venérea e o curso das enfermidades que producen é significativamente diferente.
Patoxenia
miniatura|dereita|T. pallidum. Posúe como factor de virulencia a capacidade de fixarse ás células do hóspede da pel ou mucosas e chegar aos tecidos subepiteliais a través de lesións pouco aparentes ou quizais a través das células, dando lugar a unha lesión primaria. Disemínase polo sangue uníndose ao epitelio vascular segregando unha substancia similar ao mucopolisacárido dos tecidos do hóspede camuflando desta maneira os seus antíxenos e pasando así ao espazo perivascular, onde causa a destrución dos vasos, endoarterite obliterante, impide a circulación de sangue polo vaso, orixina necrose e ulceración, dando lugar ao chancro típico da sífilis, e espállase polos vasos sanguíneos por todo o corpo.
O T. pallidum aproveita as ulceracións da pel ou mucosas, que son a súa principal vía de entrada. Cando entra únese por medio das proteínas Tp155 e Tp483 á fibronectina presente na membrana do epitelio; e pola Tp751 á laminina tamén presente na membrana epitelial. Unha vez adherida empeza a colonizar e a penetrar nos tecidos por medio dunha metaloproteinase, a MMP-1, que degrada coláxeno e as unións endoteliais. T. pallidum non ten lipopolisacárido (LPS) a pesar de ser gramnegativa, e os chancros sifilíticos son causados en boa parte polo propio hóspede, en resposta á proteína principal da espiroqueta, a Tpn47, xa que desencadea unha resposta inmune xeneralizada que é moi pouco eficaz para eliminar o treponema, xa que este é moi pouco antixénico. Ademais a bacteria ten unha proteína chamada neelarredoxina que converte o O2 (liberado polos macrófagos) en H2O2, e unha hidroxiperoxidase de membrana convértea en H2O, evadindo así a acción das especies reactivas do oxíxeno das células do sistema inmunitario. O ''T,. pallidum'' é moi invasivo grazas aoa seus endoflaxelos (3-6) e a unha proteína MCP que detecta a histidina e a glicosa nos tecidos e serve como factor quimiotáctico para o treponema. Ademais, varía antixenicamente as proteínas de membrana TpK, dificultando a súa eliminación. Encontrouse actividade de beta-lactamase na Tpn47.
Tratamento
O tratamento con penicilina pode matar á bacteria, pero non reverte os danos producidos. Durante a fase primaria e secundaria da sífilis, o tratamento con penicilina é doado. Na etapa terciaria, a penicilina é tamén efectiva, pero en formas g-sódicas, que permiten que se difunda polo líquido cefalorraquídeo, xa que a bacteria se localiza nesa zona na fase final. O tratamento da sífilis a tempo, non deixa secuelas. Pero esta doenza aumenta as posibilidades de contraer outras enfermidades de transmisión sexual.
Vacina
Non hai vacina para a sífilis. A membrana externa de T. pallidum ten poucas proteínas de superficie, polo que os anticorpos non son efectivos, o que dificulta a elaboración dunha vacina. A prevención realízase mediante o uso de profilácticos.
Enfestela
O topónimo galego Enfestela é un orónimo que indica un terreo irregular con bastante pendente. Pode referirse a:
Las Chinas
Las Chinas foi un grupo de pop español dos anos 80, formado integramente por mulleres. O grupo formouse en Madrid en 1979. Integrábano María José Serrano, "Jose" (voz), "Montse" (baixo), "Luna" (guitarra) e "Miluca" (teclados). Máis tarde sumouse a elas "Speedy" (batería). A súa referencia eran as británicas Mo-dettes, grupo da nova onda formado tamén só por mozas. En 1980 realizaron varios concertos en directo en varios lugares de España, e asinaron un contrato coa multinacional RCA.
O seu primeiro sinxelo, cos temas "El hombre salvaje" e "Amor en frío", editouse a principios de 1981. Durante ese ano, realizaron varias actuacións e interviñeron en varios programas de televisión, e ata nunha longametraxe, La última estación, no cal interpretaron unha versión do tema de Ejecutivos Agresivos "Te espío". A versión editouse logo na cara B dun sinxelo da banda sonora orixinal da película.
O grupo terminou por disolverse sen chegar a gravar nin un só álbum, aínda que deixaron algúns temas inéditos, como "23 de enero" e "Chicos de la calle" que logo foron publicados polo selo DRO nun álbum dobre dedicado a varios grupos e titulado El pecado original. A cantante do grupo iniciou en 1983 a súa carreira en solitario, co nome de Kikí d'Akí.
San Jose Sharks
Historia
miniatura|esquerda|180px|Patrick Marleau, co equipamento dos Sharks en 2008. Antes dos Sharks, a zona onde se albergaría a franquía xa contou cun equipo na NHL. Os California Golden Seals, que xogaron desde 1967 até 1976, trasladáronse a Cleveland para fusionarse en 1978 cos Minnesota North Stars. Durante a década de 1980 Howard Baldwin, o antigo propietario dos Hartford Whalers, liderou un grupo que meteu presión á NHL para obter unha nova franquía en San José, California. Tras varios acordos comerciais cos propietarios dos North Stars, San José conseguiu unha franquía de expansión da NHL para a tempada 1991-92. O nome da franquía pasou a ser San Jose Sharks, en referencia aos quenllas do océano Pacífico.
Nos seus dúas primeiras tempadas, os Sharks xogaron no Cow Palace de Daly City, nos arredores de San Francisco. O equipo debutou cunha marca negativa de 71 derrotas, cun refacho de 17 derrotas consecutivas, e non callou boas actuacións. A partir de 1993 os Sharks trasladáronse ao San Jose Area e, baixo o liderado de Kevin Constantine, comezaron a remontar o voo logrando a súa primeira clasificación para os playoff. A serie positiva durou até 1996, cando terminaron en última posición da División Pacífico dúas tempadas seguidas.
En 1998 chega ao equipo Darryl Sutter como técnico xeral, e baixo a súa dirección melloran os seus resultados regresando aos playoff. O seu primeiro campionato de división chegou en 2001-02, e no mesmo ano véndese o equipo a un grupo de investidores locais liderado por Greg Jamison. O equipo volveu reforzarse con xogadores procedentes de equipos como os Canadiens ou Boston Bruins, pero ao non poder avanzar nos playoff Sutter foi cesado. En 2004 lógrase o campionato de división.
Estadio
miniatura|230px|Bandeira e mascota dos Sharks. A area principal de San José é o HP Pavilion, que conta con capacidade para 17.500 persoas. Este campo é un pavillón multiusos, e albergou a Golden State Warriors de 1995 a 1997. Inaugurado en 1993, o equipo xogou temporalmente en Cow Parade ata que se concluíu a construción do novo pavillón.
Equipamento e imaxe
O equipamento tradicional dos Sharks é verde mariño (local) e branco (visitante), e foi renovada durante sucesivas tempadas. O escudo do club é un quenlla que esnaquiza un stick de hockey dunha dentada, e este animal é tamén a súa mascota oficial. Os Sharks contan con apoio na área da Baía de California.
Palmarés
miniatura|230px|Joe Thornton, o capitán dos Sharks gañou o premio Hart Memorial.
Trofeos individuais
Art Ross Trophy
Bill Masterton Memorial Trophy
Calder Memorial Trophy
Hart Memorial Trophy
Maurice 'Rocket' Richard Trophy
In This Light and on This Evening
In This Light and on This Evening é o terceiro álbum de estudio da banda inglesa de indie rock Editors, publicado o 12 de outubro de 2009 a través do selo Kitchenware Records. O grupo dixo que o material tería un son máis cru e cargado de himnos en comparación cos seus anteriores traballos.
O primeiro sinxelo do álbum foi "Papillon". O segundo foi "You Don't Know Love", editado o 25 de xaneiro do ano seguinte e o terceiro, "Eat Raw Meat = Blood Drool", lanzouse o 24 de maio. O álbum tamén contacun EP extra de cinco temas, chamado Cuttings II. Foi o derradeiro álbum de Editors co guitarrista Chris Urbanowicz, que marchou da banda o 15 de abril de 2012.
Listaxe de cancións
Todos os temas compostos por Edward Lay, Russell Leetch, Tom Smith, e Chris Urbanowicz.
Casa de Andrade
miniatura|dereita|250px|[[Mosteiro de San Xoán de Caaveiro (A Capela) do que foron encomendeiros os Andrade]]
A casa de Andrade foi unha liñaxe da nobreza galega, que acadou o seu auxe na Baixa Idade Media. Os primeiros membros desta liñaxe aparecen nomeados a mediados do século XII, nos Tombos dos mosteiros de Caaveiro e Monfero. Collen o nome da freguesía, logo couto, de Andrade, situada entre os dominios de ambos os dous mosteiros. Na actualidade, dita freguesía é unha parroquia do concello de Pontedeume.
Os primeiros Andrade
150px|thumb|Casa de Andrade. Os primeiros Andrade, xunto con outras familias como os Atániz ou os Sillobre, formaban parte dunha nobreza de segunda categoría á sombra da familia Traba. Reciben tratamento de don e eran escudeiros, cabaleiros e prestameiros dos arciprestados de Pruzos e Bezoucos.
A fundación da vila e alfoz de Pontedeume en 1270 supón un duro golpe para a nobreza comarcal, non só pola imposibilidade de aumentar terras, senón tamén pola perda de poder. Porén, os Andrade conseguen manter o couto do mesmo nome, que non pasa a formar parte do alfoz de Pontedeume.
Enuméranse a continuación os primeiros cabaleiros de Andrade (as datas entre parénteses corresponden á documentación extrema onde aparecen mencionados):
A transición
miniatura|dereita|250px|Sartego de [[Fernán Pérez de Andrade, O Boo na igrexa de San Francisco de Betanzos.]] Coa morte traumática dos dous irmáns, comeza a mediados do século XIV un aparente baleiro documental ata que aparecen en escena os Freire de Andrade. Nuns recentes estudos, o historiador local eumés, Carlos de Castro apunta unha hipótese plausible tirada da documentación existente, que relaciona os primeiros Andrade cos Freire de Andrade.
Primeiramente, deixa meridianamente demostrado o erro dos xenealoxistas que afirman que Fernán Pérez de Andrade O Bo é descendente da liñaxe dos condes de Traba e Trastámara.
Sostén Carlos de Castro, que o apelido de Xohan Freire de Andrade (1270-1330), avó de Fernán Pérez de Andrade, O Boo, primeiro señor de Pontedeume, era un dictus (alcume) de Xohan Fernández, do cal si temos documentación como doante ao mosteiro de Monfero nun lugar onde tradicionalmente a familia Andrade doou ao este mosteiro. Baralla dúas hipóteses: Xohan Freire era fillo de Fernán Pérez de Andrade I, ou ben era fillo de Pero Fernández de Andrade I. Fíxose coa encomenda do couto de Caaveiro e casou con María Suárez da que tivo catro fillos.
É salientábel tamén a figura doutro fillo seu que exemplifica mellor que ninguén o espallamento da familia fóra da terra natal. Tal foi Nuno Freire de Andrade, emigrado a Portugal onde pasou a maior parte da súa vida. Iniciador da liñaxe dos Andrade portugueses, recibiu do rei don Pedro I a dignidade de Mestre da Orde de Cristo e foi valido seu. Pedro I encomendoulle o coidado do seu fillo bastardo don Joaõ que chegaría a ser rei de Portugal. Tamén tívoo en moita estima o rei Fernando I que o nomeou gobernador da cidade da Coruña durante un breve período (1370-1371) de ocupación portuguesa da cidade, pouco antes da súa morte. Descendentes salientábeis del son o seu neto García Rodríguez de Valcarce, primeiro señor da vila de As Pontes ; e o descubridor do Brasil, Pedro Álvares Cabral.
Os señores de Pontedeume, Ferrol e Vilalba
miniatura|250px|Castelo dos Andrade en [[Nogueirosa, Pontedeume|Nogueirosa (Pontedeume), mandado facer por Fernán Pérez de Andrade, O Boo.]] A casa de Andrade inicia a súa idade dourada cun fillo de Rui Freire de Andrade: Fernán Pérez de Andrade, chamado O Bo, figura sobranceira na Galiza do seu tempo. Foi nomeado señor de Ferrol e Pontedeume por Henrique II de Trastámara, mediante privilexio de 19 de decembro de 1371 e, polo mesmo rei, señor de Vilalba en 3 de agosto de 1373.
Sucédeno nestes señoríos sete descendentes ata a unión da casa de Andrade coa de Lemos. O penúltimo destes señores, Diego de Andrade, recibe dos Reis Católicos o título de Conde de Vilalba. Ao seu fillo Fernando de Andrade e Pérez das Mariñas, último señor antes da fusión coa casa de Lemos, se lle outorga o título de Conde de Andrade en data descoñecida.
Velaí a listaxe dos seis primeiros señores que non chegaron a seren condes:
Os condes de Vilalba e Andrade e a fusión coa casa de Lemos
miniatura|250px|[[Convento de Santo Agostiño de Pontedeume|Convento de Santo Agostiño en Pontedeume, fundado por Fernando de Andrade.]] Casou Fernando de Andrade con Francisca de Zúñiga, viúva de Diego de Acevedo, conde de Monterrey e curmán seu. Unha das súas tres fillas, Tareixa de Andrade casou con Fernando Ruíz de Castro Osorio de Portugal, primeiro marqués de Sarria e, máis tarde, cuarto Conde de Lemos.
A continuación vai a listaxe dos primeiros condes de Andrade, que a partir do terceiro o son tamén de Lemos. Todos eles continúan sendo señores de Ferrol e Pontedeume: Pedro Fernández de Castro e Andrade morreu sen descendencia polo que os seus títulos pasaron ao seu irmán, o oitavo conde de Lemos. Pódese continuar a relación dos condes en: Condado de Lemos.
Os Cadavás Pequenos, San Pedro de Eume, As Pontes de García Rodríguez
Os Cadavás Pequenos é un lugar da parroquia de San Pedro de Eume no concello coruñés das Pontes de García Rodríguez na comarca do Eume. Tiña 4 habitantes no ano 2014 segundo datos do IGE, dos cales 3 eran homes e 1 era muller.
Kattegat
O Kattegat, ou Kattegatt, é unha baía do Mar do Norte (continuación do estreito de Skagerrak) bordeada por Dinamarca e Suecia. O Mar Báltico emboca no Kattegat a través de Öresund e do Gran Belt, entre outros estreitos dinamarqueses.
Os ríos que verten as súas augas no Kattegat son o Göta en Gotemburgo, xunto co Lagan, Nissan, Ätran e Viskan na provincia sueca de Halland; e o río Gudenå en Xutlandia, do lado dinamarqués.
Lavacerido, Meirás, Valdoviño
Lavacerido é un lugar da parroquia de Meirás no concello coruñés de Valdoviño na comarca de Ferrol. Segundo o Instituto Galego de Estatística en 2007 tiña 86 habitantes (46 homes e 40 mulleres), 51 máis ca en 1999.
Kattegat
As principais illas do Kattegat son Samsø, Læsø e Anholt, sendo coñecidas as dúas últimas como "o cinto desértico danés", debido ó seu clima seco.
Rendal, Arzúa
Santa María de Rendal é unha parroquia que se localiza no norte do concello de Arzúa. Segundo o INE en 2010 tiña 264 habitantes (139 mulleres e 125 homes) distribuídos en 15 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 342 habitantes.
Rendal na cultura popular galega
Atribúense poderes curativos ás campás de Santa María de Rendal: para curar a dor de moas debíanse tanguer movendo a corda do badalo coa boca
Kattegat
O nome de Kattegat deriva das palabras holandesa e baixo saxoa Kat (gato) e Gat (burato). Isto fai referencia á navegación medieval, cando os navegantes dicían desta zona que era "tan estreita como o buraco dun gato", xa que había tantos barcos no mar que facían difícil de máis a navegación.
Fernando Roca de Togores Aguirre
Fernando Roca de Togores Aguirre-Solarte, marqués de Molins e marqués de Rocamora, nado en Madrid o 4 de marzo de 1859 e finado en Donostia a principios de xullo de 1939, foi un político español.
Traxectoria
Fillo de Mariano Roca de Togores Carrasco e cuñado de Raimundo Fernández Villaverde. Pertenceu á carreira diplomática. Nas eleccións de 1886 foi elixido deputado a Cortes polo distrito de Sahagún. Nas eleccións de 1899 volveu ser elixido polo distrito de Albacete. Foi senador pola provincia de Alicante (1903-1904 e 1904-1905). Nas eleccións de 1905 foi deputado por Ponte Caldelas e volveu ser elixido polo mesmo distrito en 1907. O 12 de novembro de 1890 a rexente María Cristina de Habsburgo-Lorena concedeulle o título de marqués de Rocamora. Foi procesado en 1932 pola Sanjurjada e declarado en rebeldía. Estivo preso no cárcere Modelo.
Isidoro Sánchez Salgués
Isidoro Sánchez Salgués, nado en Santiago de Compostela o 11 de abril de 1828 e finado na mesma cidade o 18 de agosto de 1890, foi un médico e profesor galego, catedrático de Historia Natural e Cabaleiro da Orde de San Xoán de Xerusalén.