cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Antonio Beiras García
Oftalmólogo e estrabólogo
Á súa morte amigos, familiares e entidades públicas e privadas crean o Instituto Beiras pensado para continuar o labor de A. Beiras. Grazas a el as experiencias clínicas co sinoptóforo de TV, que xa comezaran nos meses previos, continúan ata o ano 1974. Centos de nenos e nenas de Vigo e outros chegados dende distintos lugares asisten a sesións para corrixir o estrabismo no vigoscopio instalado no Colexio Fogar da Caixa de Aforros Municipal de Vigo. Alí dúas auxiliares de clínica formadas en ortóptica por Beiras eran as encargadas de realizar as sesións que curaron a tantos nenos estrábicos devolvéndolles a visión binocular. Eles son hoxe testemuñas vivas do éxito do sinoptóforo de TV ideado por Beiras.
Epistolario
A intensa actividade científica que desenvolveu Beiras nos últimos 20 anos da súa vida levárono a manter un contacto directo con moitos dos estrabólogos, oftalmólogos e investigadores máis destacados do momento. Hoxe permanece inédito un rico epistolario de Beiras con eses científicos entre os que destacan nomes como:
Peroxidase
miniatura|dereita|Glutatión peroxidase As peroxidases son un tipo de encimas moi estendidos en todos os grupos de seres vivos. Pertencen á categoría das oxidorredutases e segundo o Comité de Nomenclatura da Unión Internacional de Bioquímica e Bioloxía Molecular clasifícanse cos números EC 1.11.
Grupo das peroxidases
Catalizan reaccións bisubstrato de carácter redox, utilizando un peróxido como oxidante (ao que deben o seu nome) e un segundo substrato de características redutoras que é oxidado polo peróxido.
A reacción que tipicamente catalizan é do tipo:
A natureza do doante nucleófilo depende moito da estrutura do encima. Por exemplo, a peroxidase do ravo picante pode usar unha variedade de compostos orgánicos como doantes e aceptores de electróns, e ten un centro activo moi accesible, e moitos compostos poden alcanzar o sitio de reacción. Ao contrario, a citocormo c peroxidase ten un centro activo moi pechado e os compostos que lle doan electróns son moi específicos.
Practicamente todas as peroxidases son hemoproteínas (excepción notable é a glutatión peroxidase, que é unha selenoproteína) e teñen como substrato común o H2O2 ou peróxido de hidróxeno. A grande afinidade por este substrato fai que se poida unir ao ferro do grupo hemo polos dous planos do centro activo, o superior e o inferior, dando lugar a unha inhibición por exceso de substrato, xa que cando ambas as posicións están ocupadas polo peróxido de hidróxeno non é posible a unión do outro substrato. Respecto a ese outro substrato, a súa natureza e estrutura química pode ser moi distinta, tanto se nos referimos aos oxidados "in vivo" coma se o facemos aos que se empregan "in vitro" co obxectivo de detectar esta actividade encimática. Entre eles están fenois, aminas aromáticas, moléculas orgánicas complexas como o ABTS, ou o ioduro e o glutatión antes citados. Esta pobre especificidade para o substrato redutor fai que a afinidade sexa tamén pequena.
A maioría das secuencias das proteínas peroxidases poden atoparse na base de datos PeroxiBase.
Exemplos de peroxidases
A familia da glutatión peroxidase (Gpx) consta de 8 isoformas humanas, que usan o glutatión como doante de electróns e son activas tanto co peróxido de hidróxeno coma con substratos hidroxiperóxidos orgánicos. As Gpx1, Gpx2, Gpx3, e Gpx4 son encimas que conteñen selenio, mentres que a Gpx6 é unha selenoproteína en humanos, pero nos roedores hai homólogos que conteñen cisteína.
Outro grupo de peroxidases son as haloperoxidases, que poden formar especies halóxenas reactivas e, como resultado, substancias naturais organohalóxenas.
En plantas, as peroxidases exercen un gran papel na defensa da planta contra patóxenos. Unha peroxidase de plantas salientable é a mencionada peroxidase do ravo picante (Armoracia rusticana) (ou HRP, do inglés horseradish peroxidase), que ten grandes aplicaciones en técnicas inmunoquímicas e de diagnóstico clínico debido á súa grande estabilidade, facilidade de conxugación coas inmunoglobulinas e sinxeleza para detectala por métodos colorimétricos utilizando un gran número de reactivos.
En animais, existen peroxidases cunha función predominantemente defensiva na saliva, o leite ou os leucocitos, das que se aproveita con fins xermicidas e bactericidas o carácter oxidante do peróxido que se xera de forma endóxena mediante outras reaccións (as da glicosa oxidase, aminoácido oxidase etc.). Non todas as peroxidases son defensivas, e por exemplo unha peroxidase (ioduro peroxidase) é a responsable da síntese das hormonas tiroides, oxidando neste caso o ioduro a iodo para que este se adicione a algúns dos aneis fenólicos dos residuos de tirosina da tiroglobulina. Outras peroxidases, como a glutatión peroxidase, está amplamente distribuída en diversos tecidos con fins diferentes, pero relacionados cunha función antioxidante.
A lactoperoxidase utilízase moito en bioquímica clínica. Así, as probas para a determinación e cuantificación de metabolitos como glicosa, ácido úrico, colesterol ou triglicéridos en fluídos biolóxicos usan peroxidase como encima acoplado. Tamén se utiliza en inmunoensaios para a detección de virus tan coñecidos como o virus da inmunodeficiencia humana (VIH) causante da sida ou o herpesvirus. A peroxidase tamén se utiliza como biocatalizador para a xeración de produtos de interese biotecnolóxico e industrial como resinas fenólicas, adhesivos, antioxidantes, antiestáticos e protectores de radiación magnética, colorantes alimentarios e compoñentes bioactivos de deterxentes.
O encima peroxidase versátil (VP) producida polo fungo Pleurotus eryngii (EC 1.11.1.16) ten a mesma especificidade que outras encimas peroxidases lignolíticas (que atacan a madeira), como a manganeso peroxidase e a lignina peroxidase. Outra proteína de fungos basidiomicetos e de bacterias é a peroxidase decolorante da tintura (DyP) /EC 1.11.1.19), que cataliza a seguinte reacción de decoloración de tinturas de antraquinona:
Aplicacións
As peroxidases empréganse para o tratamento industrial de augas contaminadas; por exemplo, os fenois poden eliminarse mediante a súa polimerización catalizada por medio da peroxidase do ravo picante (Armoracia rusticana).
Rose Muhando
Traxectoria
Muhando naceu nunha vila do distrito de Kilosa, procedente dunha familia de devotos musulmáns. Segundo o seu relato con nove anos e logo de tres anos enferma tivo unha visión de Xesús Cristo, e curou. Máis tarde converteuse ao cristianismo. Comezou no mundo da música como profesora do coro de Santa María da igrexa anglicana de Chimuli na rexión de Dodoma.
En 2005 levou os premios á mellor cantante feminina e  mellor cantante relixiosa dos Tanzania Music Awards e converteuse nunha das principais cantantes tanzanas nun estilo de gospel que como outros músicos da súa xeración integrou elementos locais e seculares e mesmo incluíu na súa música xéneros menos usuais como reggae e rumba.
Peroxidase
Aplicacións
Nos cabalos, a actividade media do encima mieloperoxidase na sinovia está relacionada coa presenza de artrite séptica, polo que pode empregarse como marcador.
En investigación, utilízase moito para a marcaxe de anticorpos en técnicas como o western blot ou ELISA. Desta forma detéctase a presenza do encima (do anticorpo e, en último termo, do antíxeno) por medio da detección da reacción química que cataliza.
Picanzo real setentrional
O picanzo real setentrional, ou picanzo real, Lanius excubitor, é unha especie de ave da orde dos paseriformes, infraorde dos Corvida, suborde dos oscines, unha das 29 integrantes da familia dos lánidos.
Do tamaño dun merlo (uns 25 cm de lonxitude e ao redor de 36 cm de envergadura alar), vive en áreas de clima subártico, boreal e temperado da rexión holártica. Está presente tamén en zonas de estepas e montañas altas da Asia Central.
Unha ave moi semellante que vive no sur do continente europeo, o picanzo real meridional, que foi considerada ata hai pouco unha subespecie, é hoxe clasificada como especie separada co nome científico de Lanius meridionalis. Ambas as dúas especies, moi próximas, procuran hábitats diferentes nos lugares onde coinciden e non hibridan, o que, xunto coas diferenzas na plumaxe distinta, levou á súa separación en dúas especies.
Etimoloxía
Para a do xénero, véxase Lanius
O epíteto específico, excubitor, Linneo tomouno do substantivo do latín clásico excubitor, -ōris, 'sentinela', 'garda', 'vixiante', en referencia ao seu costume de vixiar o seu contorno.
Subespecies
Diferéncianse polo tamaño e pola coloración, especialmente pola extensión das áreas brancas nas alas e a cola e pola presenza ou non dun debuxo branco no peito e a barriga.
As subespecies adoitan separarse en dous grupos: o occidental, que está composto polas razas L. e. excubitor, L. e. galliae, L. e. melanopterus, L. e. homeyeri e L. e. leucopterus, e o oriental, que integran as variedades L. e. borealis, L. e. invictus, L. e. sibiricus, L. e. mollis, L. e. funereus e L. e. bianchii.
Os representantes do grupo occidental son máis claros, coas alas máis curtas e manchas alares meirandes canto máis ó leste viven. Non teñen debuxos en forma de ondas no peito e o ventre, que son, en xeral, de cor branca sucia. A parte superior ten diversos tons do gris. A única excepción sería a raza escura do extremo norte L. e. melanopterus, que, coma L. e. homeyeri aparece ocasionalmente no centro do continente. Os membros do grupo oriental son en xeral meirandes e máis escuros, amosando tons castaños na parte superior e cun debuxo no papo e a barriga.
Características
É un paxaro de aspecto xeral agrisado coa cola longa, con partes das plumas negras e, dependendo das variedades, brancas.
É característico o tronco gris, máis escuro sempre pola parte superior có papo e o ventre, que pode ser case branco nalgunhas razas. Unha lista negra estreita vai da base do bico negro e ganchudo, pasando por sobre dos ollos ata a zona dos oídos, onde se fai algo máis ancha. En máis das variedades esta máscara facial ten unha beira branca estreita. As alas, relativamente anchas e arredondadas, son negras. Cando están pousados amosan unha pequena mancha branca nas alas, ou dúas nalgunhas subespecies. A área dos ombreiros ten unha beira clara, ás veces branca pura. As remeiras secundarias teñen tamén as beiras brancas. A cola ten unha coloración contrastada negra e branca.
O picanzo real do norte ten cando voa un aspecto branco-gris-negro, no que destacan a cola longa e, en xeral, arredondada, branca e negra e a mancha branca das alas.
O dimorfismo sexual e pouco marcado, limitándose a pequenas diferenzas de coloración. As femias teñen unha plumaxe menos contrastada, coas partes brancas de alas e cola máis pequenas e menos delimitadas da zona negra. As áreas que no macho son de cor negra pura poden ter un ton máis acastañado nas femias. As plumas remeiras primarias dos exemplares novos teñen unha orla ancha branca e o seu bico non é negro, senón castaño, con tons ocres na parte inferior.
Voan desde un punto de espreita a outro cun voo en forma de arco, que recorda algo o dun gorrión. Pouco antes de chegar o punto de destino fan unha elevación brusca. Cando se desprazan distancias longas, fano cun voo dereito e moi rápido. Poden planear ou voar a vela tramos curtos.
Voz
O canto, emitido polos dous sexos, do picanzo real do norte e moi variado e inclúe a miúdo elementos do canto doutros paxaros. Os seus berros amosan tamén unha gran variedade. Utilizan habitualmente de xeito melódico sons producidos co peteiro.
Exemplos de voz poden oírse en: Chamada de contacto, e Chío de alarma.
Hábitat
Precisan arbustos ou arbores mestos, vexetación baixa e grupos de árbores na área do niño, e puntos cunha boa visibilidade. Este tipo de estruturas atópannas en paisaxes abertas con zonas pechadas de arbustos e árbores, incluíndo hortas con árbores froiteiras, e beiras de bosques e pantanos. As paisaxes dos territorios de cría e de invernada non son iguais: no inverno prefiren paisaxes máis abertas con mato e mesmo áreas cultivadas. O bosque moi pechado e as áreas nas que non haxa arbustos, mato, árbores ou sebes en cantidade dabondo non se axeitan para a especie. O tamaño do seu territorio de caza depende moito da cantidade de alimento da que poidan dispoñer, e poden variar desde territorios individuais de 40 ha a territorios dun km2 compartido por varias parellas.
Distribución
miniatura|500px|Distribución do picanzo real do norte (Lanius excubitor) verde: Principalmente sedentario, sobre todo os machos laranxa: Migrador: de distancias longas no norte, de distancias curtas no sur azul: Zona de invernada
Aparece tamén no leste de Turquía e na Transcaucasia. A área de distribución meirande está nas partes europea e asiática de Rusia, onde se espalla nunha faixa relativamente ampla cara ao leste ata a rexión de Anadyr, na ribeira do océano Pacífico.
A fronteira norte da súa distribución está entre os 65 e os 70° de lonxitude norte. Polo sur o límite é pouco uniforme. Se exceptuamos as illas de distribución no sur de Europa, a fronteira sur pasaría por Casaquistán, o noroeste da China, norte de Mongolia, Sakhalin e as Kuriles meridionais. En Norteamérica crían dende a península do Labrador ata Alasca, pasado polo centro do Canadá. A fronteira sur da área de cría está no Quebec.
A zona de invernada solápase en parte coa de cría, aínda que en xeral se atopa máis ó sur e, en Europa, cara o noroeste, o que fai que no inverno aparezan nas illas Británicas.
Fontá, Doniños, Ferrol
Fontá é un lugar da parroquia de Doniños no concello de Ferrol na provincia da Coruña. Segundo o Instituto Galego de Estatística en 2018 tiña 165 habitantes (85 homes e 80 mulleres), dous menos ca en 2004.
Picanzo real setentrional
Distribución
Se atopa hábitats axeitados pode criar ata altitudes de máis de 2 000 msnm.
Alimentación e técnicas de caza
Como todas as especies do xénero Lanius, é un depredador, e ten un comportamento moi similar ao dos falcóns; co seu pico ganchudo adoita cazar outros paxaros como xílgaros, pequenos roedores como o rato de campo e insectos grandes.
Mata as presas con fortes golpes do bico, e adoita espetalas despois en espiñas ou suxeitalas nunha galla das polas, o que lle facilita o despece do cadáver e o almacenamento e vixilancia das presas. Unha despensa chea xoga tamén un papel importante na escolla dunha parella. O papel das imitacións do canto doutros paxaros na caza non está ben estudado, aínda que é posible que as imitacións lles servan para atraer a posibles vítimas.
Comportamento
Son paxaros diúrnos, con períodos de actividade ocasionais durante o crepúsculo, sobre todo coincidindo coa presenza de enxames de insectos. Descansa entre o mato mesto ou entre as agullas de coníferas novas. Gustan de durmir, se os atopan, en agrupacións mestas de xenebreiro s (Juniperus communis).
Báñanse moi frecuentemente, mergullando o corpo enteiro na auga. Despois de comeren, limpan o bico fregándoo contra unha pola.
Relacións sociais
Son aves territoriais. Fóra da época de cría defenden territorios de caza individuais; durante a reprodución a parella comparte territorio. Os territorios invernais adoitan ser meirandes. En ocasións, algunhas parellas forman unha sorte de agrupación de territorios, relativamente separados dos territorios veciños, e mesmo no inverno dáse unha certa relación entre territorios individuais. As fronteiras do territorio son regularmente inspeccionadas o que pode levar a encontros con membros das mesma agrupación territorial, contra os que a conduta agresiva é menor que no caso doutros conxéneres completamente alleos. Tanto os territorios coma as agrupacións destes son enerxicamente defendidos fronte a outros membros da especie, aínda que case nunca se chega a agresión física, limitándose a demostracións de ameaza abrindo a cola e as alas e amosando o bico en posición horizontal. En casos de moita excitación ourizan as plumas da caluga e a cabeza. As posturas son acompañadas de chíos. Perante as aves de rapina reacciona de xeitos distintos: a presenza de aves cazadoras de paxaros coma o azor, o gabián ou os falcóns provoca que avisen con forza da presenza do inimigo e se agachen entre a maleza mesta. Outros tipos de aves coma miñatos, peneireiros ou córvidos son, na época de cría, atacados e mesmo perseguidos. Fóra do tempo da reprodución, só atacan cando o inimigo se achega moito. En moi raras ocasións pode atacar a seres humanos que estean moi preto do niño.
Migracións
Segundo as poboacións compórtanse coma aves sedentarias ou coma migradores de longa ou curta distancia. Os exemplares que crían máis ao norte pasan o inverno na súa maior parte nos territorios dos que crían máis ao sur, mentres que estes vagabundean nunha área máis ampla ou se trasladan a lugares máis acolledores climática ou nutricionalmente. As rutas migratorias non son uniformes.
Os movementos migratorios adoitan ser postos en marcha pola escaseza de alimentos, sendo en xeral as femias as primeiras en marcharen cara a zonas máis cálidas.
Reprodución
Acadan a madureza sexual contra o final do primeiro ano de vida, aínda que moitos non se reproducen ata o segundo. Forman parellas monógamas estacionais, aínda que se dan cópulas ocasionais entre femias xa emparelladas e machos membros das unións territoriais antes citadas. A formación das parellas dura case un mes, e nas aves sedentarias empeza xa a finais de febreiro. Vén marcada por unha redución paulatina do comportamento agresivo intraespecífico. Nese tempo as femias vólvense cada vez menos independentes ata que no momento da posta son dependen completamente dos machos para alimentarse. Mesmo á hora de escoller os lugares para pousarse as femias emparelladas fano en puntos máis baixos e recollidos cós machos.
No tempo culmínante do cortexo, cando empeza a construción do niño, os machos fan voos altos para deslizarse despois sen presa cara á área do niño.
O niño
miniatura|Ovos de Lanius excubitor thumb| Cuculus canorus canorus + Lanius excubitor Son os machos quen escollen a situación do niño: en xeral nunha árbore ou nun arbusto alto, sobre todo os que teñen espiñas. Poden face-los niños relativamente preto do chan (uns 2 metros) ou a alturas de 20 metros ou máis. Os niños arbóreos adoitan estar ben agachados nas zonas máis mestas da copa, invisibles dende abaixo e dende arriba. O niño sitúase a miúdo rodeado de árbores altas, que permiten ó macho bos puntos de observación.
Os traballos de construción son levados a cabo polos dous membros da parella, aínda que o macho é quen fornece máis do material. O niño é voluminoso dabondo, de aspecto irregular e algo chafalleiro, pero moi estable. Fano con coteliños, pallas e outros materiais. A parte exterior está formada moitas veces por plantas espiñentas. O forro interno é en xeral de plumas, pelos de animal ou anacos brandos de plantas. Algúns son reparados e utilizados máis dun ano.
Posta e cría
Poñen normalmente entre catro e sete ovos de cor variable, en xeral brancos con tons azulados ou verdosos con algunhas manchas castañas ou purpúreas, que miden de media 26,5 × 19,5 mm. Fan unha posta ó ano, que pode ser repetida se se malogra. Algúns dos exemplares sedentarios da Europa occidental comezan a posta xa a finais de marzo, as aves migradoras ben máis tarde, ás veces mesmo en xuño. A posta faise cunha separación de 14 horas entre cada ovo, e a incubación empeza coa posta do penúltimo. Incuban, só as femias, entre 15 e 17 días. Os primeiros días o macho fornece o alimento para a femia e os polos; a femia colabora máis tarde, aínda que está máis do tempo no niño. Os picanzos novos están en condicións de voar ós 19 días de vida, pero son coidados polos pais catro semanas máis antes de dispersárense.
Hai constancia de machos e femias sen parella que axudan á criar polos doutros picanzos reais. Os niños desta especie son parasitados polo cuco e dáse tamén un certo grao de parasitismo intraespecífico.
Especies semellantes
A grande área de distribución da especie fai que coincida con outras semellantes da mesma familia, en especial, no suroeste e sur de Europa, coa raza local do picanzo real meridional (Lanius meridionalis meridionalis), pero tamén co picanzo pequeno (Lanius minor); en Asia central o seu territorio coincide con outra raza da especie meridional (Lanius meridionalis pallidirostris) e no leste de Asia con outra especie de picanzo, o Lanius sphenocercus.
Diferéncianse do picanzo real meridional polo bico algo máis curto e menos forte, as alas máis longas e as patas máis curtas. As formas nominativas das dúas especies son boas de diferenciar pola súas cores: a especie meridional e gris chumbo por riba, mentres que L. e. excubitor é gris pizarroso, con só unha marca branca nas alas e a parte inferior do corpo con tons rosados.
Status e ameazas
A situación da especie e irregular e máis complexa que a doutros picanzos. Os seus números retroceden no oeste e centro de Europa, pero amósanse estables no norte e nordeste do continente. O uso de pesticidas, a falta de alimento, a perda de hábitats e series de invernos anormalmente fríos e longos son os principais responsables da redución de exemplares. En Suíza desapareceu en 1987. En América a situación das poboación parece máis estable no oeste, aínda que faltan, coma no caso de Asia, datos precisos.
A Unión Internacional para a Conservación da Natureza e dos Recursos Naturais (UICN), tendo en conta que a especie ten unha área de disprsión moi grande e que, polo tanto, non se achega aos limiares do criterio de tamaño vulnerábel (rango de ocorrencia máis de 20 000 km2, combinado co tamaño da poboación, que e moi grande e, aínda que a tendencia da poboación parece estar diminuíndo, non se cre que a especie se achegue aos limiares para o criterio de tendencia da poboación vulnerábel (máis do 30 % de descenso en dez anos ou tres xeracións). Por estas razóns, a especie é avaliada como LC (pouco preocupante).
Garibaldo I de Baviera
Traxectoria
Trala morte do rei merovingio Teodebaldo, o seu sucesor Clotario I casou coa súa viúva Waldrada, filla do rei dos lombardos Vacón. Os bispos de Clotario refutaron o matrimonio, polo que entregou a Waldrada como esposa a Garibaldo no ano 556. Isto contribuíu ao prestixio de Garibaldo e ademais axudoulle a establecer notables relacións diplomáticas entre os bávaros e os lombardos de Panonia e Bohemia, o que trouxo consecuencias importantes cando os lombardos se instalaron en Italia o ano 568.
Ao pouco tempo, os merovinxios trataron, durante 585, de achegar a Garibaldo á súa política, propondo o matrimonio entre a súa filla Teodolinda e o rei Childeberto II. Ao mesmo tempo querían estreitar as relacións con Autario, o novo rei lombardo, propondo o matrimonio deste coa irmá de Childeberto.Ámbalas dúas ofertas foron desatendidas e finalmente Autario casou con Teodolinda o ano 588.
Intuíndo unha política antifranca, os francos enviaron un exército a Baviera. Os fillos de Garibaldo Gundoaldo e Teodolinda escaparon a Italia, e Autario nomeou o seu cuñado duque de Asti. En 590, os francos invadiron Lombardía coa axuda de Bizancio pero foron derrotados.
Ao ano seguinte, Childeberto estabilizou as relacións entre francos e lombardos. Autario morreu o ano 590 e os duques lombardos pedíronlle a Teodolinda que volvese casar e ela elixiu a Agilulfo, que foi nomeado sucesor. Negociaron unha paz con Childeberto que se mantivo por decenios. A paz con Baviera estableceuse unha vez que Tasilón tomou o poder.
Non está claro se Garibaldo foi deposto ou se morrera. Tamén se descoñece a relación entre Tasilón e Garibaldo; o que se pode deducir dos testemuños da época é que, sen dúbida, non foi un dos seus fillos.
Familia
Con Waldrada, Garibaldo I tivo os seguintes fillos:
Flocke
miniatura|250px|Flocke o 9 de abril de 2008. Flocke (ˈflɔkə) é unha cría femia de oso polar nada en catividade no Zoo de Núremberg o 11 de decembro de 2007. Poucas semanas despois de nacer, foi apartada da súa nai logo de que espertase preocupación pola súa seguridade. Malia que o zoo estabelecera unha estrita política de non interferencia cos seus animais, o equipo do zoo preferiu criar á cría a man. Esta decisión produciuse nun momento no que o zoo recibía unha atención negativa dos medios de comunicación despois de que outra osa polar supostamente comese as súas crías acabadas de nacer.
De xeito semellante á excitación xurdida por Knut, un oso polar nado en catividade e criado no Zoo de Berlín, Flocke («folerpa de neve» en alemán) converteuse axiña nunha sensación dos medios. O seu recinto converteuse unha popular atracción turística despois a súa presentación en público o 8 de abril de 2008. O seu nome foi inscrito como marca rexistrada e a súa imaxe apareceu en xoguetes e en publicidade da cidade. O zoo anunciou en maio de 2008 que o xefe do Programa das Nacións Unidas para o Medio Ambiente Achim Steiner sería o padriño oficial de Flocke. O programa agarda utilizar Flocke como embaixadora para concienciar sobre o cambio climático. Unha semana despois da introdución dun oso nado en Rusia chamado Rasputin no recinto de Flocke, a finais do 2009 anunciouse que ámbolos dous serían transferidos a Marineland (sur de Francia), onde chegaron en abril de 2010.
Cabana, Meira, Meira
Cabana é un lugar da parroquia de Meira no concello lugués de Meira. Segundo o IGE, en 2013 tiña 13 habitantes (6 homes e 7 mulleres).
Galería de imaxes da comarca de Valdeorras
miniatura|dereita|250px|Comarca de Valdeorras
Galería de imaxes da comarca de Valdeorras.
A comarca de Valdeorras comprende os concellos de O Barco de Valdeorras, O Bolo, Carballeda de Valdeorras, Larouco, Petín, A Rúa, Rubiá, A Veiga e Vilamartín de Valdeorras.
Intensidade luminosa
En fotometría, a intensidade luminosa defínese como a cantidade de fluxo luminoso que emite unha fonte por unidade de ángulo sólido. A súa unidade de medida no Sistema Internacional de Unidades é a candela (cd). Matematicamente, a súa expresión é a seguinte:
onde:
A intensidade luminosa pódese definir a partir da magnitude radiométrica da intensidade radiante sen máis que ponderando cada lonxitude de onda pola curva de sensibilidade do ollo. Así, se é a intensidade luminosa, representa a intensidade radiante espectral e  simboliza a curva de sensibilidade do ollo, entón:
Intensidade luminosa e diferentes tipos de fontes
En fotometría, denomínase fonte puntual aquela que emite a mesma intensidade luminosa en todas as direccións consideradas. Un exemplo práctico sería unha lámpada. Polo contrario, denomínase fonte ou superficie reflectora de Lambert aquela na que a intensidade varía co coseno do ángulo entre a dirección considerada e a normal á superficie (ou eixe de simetría da fonte).
The Boy Who Knew Too Much
The Boy Who Knew Too Much é o segundo álbum do cantante Mika. Foi editado o 21 de setembro de 2009 por Casablanca Records nos Estados Unidos, e por Polydor e Island Records no Reino Unido.
Roberta Flack
Biografía
É filla do organista da igrexa baptista de Ashville, polo que desde pequena se orientou musicalmente tocando o piano. Na súa mocidade recibiu nocións musicais e clases eventuais na Universidade Howard. Tras un período dando clases, foi descuberta por Less McCann cantando nun club de jazz. Moi pouco despois e grazas a el, asinou coa discográfica Atlantic.
Os seus dous primeiros álbums ("First take" en 1969 e "Chapter 2" en 1970) apenas soaron e non chegaron a colocar ningún sinxelo. Pero isto mudou cando na banda sonora de "Play Misty for Me" se incluíu unha versión de "The First Time Ever I Saw Your Face" (canción do cantante folk Ewan McColl, que xa aparecía no seu álbum debut. O sinxelo converteuse en número un e permaneceu no máis alto seis semanas, converténdose nun dos maiores éxitos de 1972. Nese mesmo ano uniuse co seu compañeiro de clase Donny Hathaway para gravar un álbum xuntos, do que se extraerían éxitos como "Where is the love" ou a versión do clásico de Carole King "You've got a friend". Pero o seu maior éxito chegaríalle en 1973 co tema "Killing me softly with his song", converténdose en número un durante cinco semanas e sendo un dos grandes éxitos da música contemporánea.
En 1974 volveu ás listas de vendas con "Feel Like Makin' Love". Nese mesmo ano tomouse un descanso para actuar con fins benéficas. Nos seguintes anos as súas aparicións eran escasas, pero continuaba traballando duro. En 1979 Donny Hathaway suicidábase, facendo volver á escena a Roberta. Afectada pola perda, buscou un novo compañeiro musical, Peabo Bryson, con quen fixo unha longa xira durante 1980. En 1983 gravaron xuntos, conseguindo o éxito con "Tonight, I Celebrate My Love". Durante toda a década dos 80 centrouse en actuar máis que en gravar, facendo numerosas xiras e actuando xunto a Miles Davis. Volveu ós postos altos das listas en 1991 co dueto "Set the Night to Music" xunto a Maxi Priest.
Durante toda a década dos 90 e na actualidade adícase a facer interminables xiras mundiais, nas que especialmente se centra no jazz.
El Correo Gallego
El Correo Gallego é un xornal galego que se edita en Santiago de Compostela. Fundouno José Mariano Abizanda na cidade de Ferrol en 1878.
Historia
esquerda|miniatura|Nave do Grupo Correo Gallego no Polígono Industrial Costavella de Santiago de Compostela. O primeiro número saíu o 1 de agosto de 1878. O seu primeiro director foi Victorino Novo García. Dende 1912 e durante vinte e seis anos, a familia Barcón xestionou o xornal.
Entre os seus directores estiveron Manuel Comellas, Ceferino Doce, Fernando Pérez Barreiro, José Lapique Adrio (1912-1913), Alfonso de Cal, Eladio Fernández Diéguez, Roberto Blanco Torres (1920-1921), Ramón Villar Ponte (1921), José Barberá Armelles (1940-1950), Lisardo Barreiro e Xerardo González Martín.
En outubro de 1938 trasladouse a Santiago e fusionouse con El Eco de Santiago, pasando a denominarse El Correo Gallego y El Eco de Santiago. En 1967, fusionouse con La Noche pasando a denominarse El Correo Gallego, diario de La Noche e converténdose en vespertino. Esta unión só durou ata o 27 de decembro de 1968, cando volveu reaparecer El Correo Gallego como diario matutino.
Feliciano Barrera foi o seu propietario, ata o seu pasamento en 2012.
En xuño de 2022 o xulgado declarou o concurso voluntario de acredores de Editorial Compostela S.A., a empresa editora do xornal, que tiña unha débeda de 17 millóns de euros. En novembro de 2022 Editorial Compostela pasou a formar parte do grupo Prensa Ibérica.
David Perdomo
David Lendoiro Perdomo, coñecido artisticamente como David Perdomo, nado na Coruña o 19 de decembro de 1979 é un actor e músico galego.
Traxectoria
Estudou no Colegio Peñarredonda da Coruña e despois arte dramáticao na Escola Casa Hamlet da mesma cidade. Tamén foi alumno de Leo Bassi ou Churri Silva. Comezou a aparecer na TVG e a facer monólogos. Desde 2009 colaborou con Xosé Antonio Touriñán e Roberto Vilar no Land Rober. En 2010 participou nunha serie de Internet interpretando o personaxe de "Koruño" co seu falár característico. En 2011 participa no programa No le digas a mamá que trabajo en la tele con Dani Rovira, Goyo Jiménez e Iñaki Urrutia.
É tamén músico, foi vocalista de diversos grupos (Señor Peligro ) e forma parte de Brainwash, ferrolá de banda de death metal.
Lugares de Monterrei
miniatura|dereita|[[Casa do concello de Monterrei.]] Galicia → Parroquias de Galicia → Lugares de Galicia → Lugares de Monterrei
José Bernárdez Santaclara
José Bernárdez Santaclara, coñecido como Pasarín, nado en Bueu en 1906 e finado en Pontevedra en xullo de 1993, foi un zapateiro, sindicalista e escritor galego.
Traxectoria
Mariñeiro de novo, fíxose zapateiro por problemas de saúde. Foi secretario da sociedade Adelanto Marinero da UGT. Na Segunda República foi concelleiro de Bueu. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido. Xulgado en Pontevedra por adhesión á rebelión foi condenado a cadea perpetua e inhabilitación absoluta. Saíu en prisión atenuada en 1940. Foille conmutada a pena a 4 anos en decembro de 1942. En 1986 publicou o poemario Rosas salvajes.
A Casanova, Meira, Meira
A Casanova é un lugar da parroquia de Meira no concello lugués de Meira. Segundo o IGE, en 2013 tiña 40 habitantes (17 homes e 23 mulleres).
Ōmura
Ōmura (大村市, おおむらし, Ōmura-shi) é un concello xaponés da prefectura de Nagasaki. Está situado ó noroeste da Illa de Kyūshū e ao centro da prefectura. Ten 126,34 km² de superficie, unha poboación de 89.963 habitantes (2009) e unha densidade de poboación de 712 hab./km².
O concello de Ōmura limita cos concellos de Isahaya, Higashisonogi (da prefectura de Nagasaki); Ureshino, Kashima e Tara (da prefectura de Saga).
Sarcófago
miniatura|Sarcófago exipcio de Ibi, no [[Museo Exipcio de Turín.]]
miniatura|[[Sarcófago dos esposos, no Museo Nacional Etrusco de Vila Giulia.]]
miniatura|Sarcófago romano, no Museo da antiga construción naval, de [[Maguncia.]]
miniatura|Sarcófago medieval de madeira na Igrexa da nosa Señora da Asunción en [[Osorno la Mayor (Palencia, Castela e León).]]
Un sarcófago ou sartego é un recipiente, xeralmente tallado en pedra, destinado a conter un cadáver. No Antigo Exipto, os sarcófagos da realeza albergaban polo menos un cadaleito, xeralmente de madeira, onde se custodiaba a momia do defunto que previamente era sometido a un proceso de embalsamamento.
Etimoloxía
Do latín sarcophagus, sendo este a transcrición de σαρκοφάγος, palabra grega composta σαρκος - φαγος, que en galego se traduciría como «o que devora a carne». A palabra provén da expresión lithos sarkophagos (λιθος σαρκοφάγος). A explicación do nome xorde con Eratóstenes e recóllea Plinio o Vello. Comentan que o nome debíase a que os gregos construíanos cun tipo de pedra calcárea moi porosa procedente das canteiras de Assos, na Tróade, que en pouco tempo consumía os cadáveres.
Historia
Moitos sarcófagos foron construídos para permanecer en mausoleos, templos ou criptas visitables, e xa que logo adoitaban estar elaborados, tallados, ou adornados esmeradamente.
No Antigo Exipto o sarcófago estaba relacionado cos rituais de embalsamamento e momificación, tendentes a conseguir a vida eterna. Os sarcófagos eran depositados en mastabas, pirámides, hipoxeos, e outros tipos de sepulturas ou edificacións funerarias. Son destacables os sarcófagos antropomorfos elaborados en pedra, ouro, prata ou madeira policromada. É soado o de Tutankhamon, faraón da dinastía XVIII, descuberto por Howard Carter no Val dos Reis, fronte a Tebas. Estaba elaborado en cuarcita e albergaba tres cadaleitos e a momia, que portaba unha máscara funeraria de ouro e pedras preciosas.
En Etruria, durante os séculos III e II a.C., elaboráronse sarcófagos de terracota (como o Sarcófago dos esposos, do século VI a.C.).
Os sarcófagos, tanto de metal ou xeso así como de pedra calcaria, tamén foron utilizados polos romanos ata que apareceu o costume cristián do enterramento en sepulcros, co que caeu en desuso o sarcófago.
Exemplos de sarcófagos paleocristiáns:
Estes ricos tallados nos sarcofágos funcionan como unha valiosisima referencia para coñecer as armaduras e a vestimenta da época, definir a heráldica e simbolismo ao redor desa persoa e a súa dignidade, e inclusive, atrevidamente para definir os trazos físicos, fisonómicos do personaxe histórico.
Vilamartín Pequeno, Barreiros
San Xoán Degolado de Vilamartín Pequeno é unha parroquia que se localiza no concello de Barreiros. Segundo o padrón municipal de 2004 tiña 68 habitantes (36 homes e 32 mulleres), distribuídos en 4 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999, cando tiña 76 habitantes. Segundo o IGE, no 2014 a súa poboación descendera ata os 49 habitantes, sendo 26 homes e 23 mulleres.
Limita ó oeste, rego de Lexoso por medio, con Vilamartín Grande.
É o lugar por onde entra o Camiño Norte de Santiago en Barreiros, dende Arante, Ribadeo antes de pasar a Vilamartín Grande.
Kirei Da
"Kirei Da" (キレイだ) é o duodécimo single do grupo xaponés de J-Pop chamado w-inds, lanzado o 2 de xuño do ano 2004 baixo o selo Pony Canyon e producido por Flight Master.
Cardiff Rugby
O Cardiff Rugby (en galés: Rygbi Caerdydd), até 2021 coñecido como Cardiff Blues (Gleision Caerdydd), é un dos catro equipos profesionais de rugby de Gales. Con sede na cidade de Cardiff, a capital de Gales, xoga os seus encontros como local no Cardiff Arms Park, un estadio con capacidade para 12.125 espectadores. Os Cardiff Blues son os responsables do desenvolvemento do rugby na cidade de Cardiff, Bro Morgannwg, Rhondda Cynon Taf, Merthyr Tydfil e o sur de Powys. Hai en total 75 clubs asociados aos Blus neste rexión, incluído aos semiprofesionais Pontypridd RFC e Cardiff RFC da Welsh Premier Division.
Actualmente o equipo compite no Pro14, unha liga que inclúe equipos profesionais de Escocia, Gales, Irlanda, Italia e Suráfrica. Até 2018 tamén disuptaban a Anglo-Welsh Cup, onde se enfrontaban a equipos galeses e ingleses. A nivel europeo, ten participado tanto na European Rugby Champions Cup como na European Rugby Challenge Cup, competición que gañaron en 2010 tras gañar por 28−21 ao Toulon (sendo o primeiro equipo galés en gañar un título europeo) e en 2018, onde venceron na final ao Gloucester por 31-30.
Elenco
Os seguintes son os xogadores do Cardiff para o Pro14 de 2019−20.
British and Irish Lions
miniatura|Leigh Halfpenny. Os seguintes xogadores xogaron cos British and Irish Lions.
Internacionais
miniatura|[[Jonah Lomu.]] Os seguintes son xogadores dos Blues que foron máis de 20 veces internacionais coas súa seleccións.
Adestradores
A seguinte é unha lista de todos os adestradores da historia dos Blues.
Palmarés
As mellores actuacións do club no campionato ligueiro foron os dous subcampionatos acadados nos anos 2006−07 e 2007−08, por detrás de Ospreys e Leinster respectivamente. Na tempada 2008/09 o club fíxose co título copeiro batendo na final a Gloucester por 50-12. Na tempada 2009−10 chegou o seu primeiro título europeo, cando gañou a Challenge Cup batendo a Toulon por 28-21. A súa segunda Challenge Cup chegou en 2017−18, eta vez após gañar ao Gloucester por 31-30.
Microstomus
O xénero comprende catro especies propias das costas do norte dos océanos Atlántico e Pacífico, coñecidas en galego como mendos.
Como todos os peixes da familia dos pleuronéctidos, as especies deste xénero teñen o corpo aplanado, asimétrico, e cos dous ollos situados no lado pigmentado do corpo.
Descrición
O xénero foi descrito en 1835 polo naturalista alemán Carl Moritz Gottsche.
A especie tipo do xénero é Microstomus latidens Gottsche, 1835, hoxe reclasificada como Microstomus kitt (Walbaum, 1792)
Sinónimos
miniatura|230px|Microstomus achne. miniatura|230px|Microstomus pacificus.
Ao longo do tempo, o xénero, ademais de polo nome actualmente válido, que é o que lle adxudicou Gottsche, coñeceuse tamén polos sinónimos:
Etimoloxía
O nome do xénero, Microstomus, está construído coa forma prefixa do latín científico micro-, tirada da do grego antigo μικρο- mikro-, derivada do adxectivo μικρὸς mikrós, "pequeno", "pequena"", e o substantivo στόμα stóma, "boca".
Especies
Na actualidade recoñécense dentro do xénero Microstoma as seguintes catro especies:
Búger
dereita|miniatura|250px|Localización de Búger Búger é un concello das Illas Baleares. Esténdese por unha área de 8.24 km² onde no ano 2007 vivían 1062 habitantes. Encóntrase na illa de Mallorca.
Demografía
Evolución da poboación de Búger dende a década dos 50 ata agora:
Política
A repartición de escanos quedou deste xeito:
Xapón
O Xapón (en 日本 Nihon ou Nippon; oficialmente 日本国, Nihon-koku , literalmente: "Estado do Xapón") é un país insular situado no Extremo Oriente asiático. Circundado polo leste polo océano Pacífico e polo oeste polo mar do Xapón, ao oeste está a China, Corea do Norte, Corea do Sur e Rusia, estendéndose dende o mar de Okhotsk ao norte, até o mar da China Oriental e Taiwán ao sur. Os caracteres que compoñen o nome do Xapón significan 'sol orixe', polo que o país é chamado ás veces a "Terra do Sol Nacente".
O país nipón é un arquipélago estratovolcánico composto por 6 852 illas. As catro maiores e principais illas son Honshu, Hokkaido, Kyūshū e Shikoku, que en conxunto constitúen aproximadamente o 97% da superficie terrestre nacional. O Xapón é ademais o décimo país máis poboado do mundo, con máis de 127 millóns de habitantes. Na súa capital Toquio residen máis de 9 millóns de persoas, sendo a sexta cidade con maior poboación do mundo, e a súa área metropolitana é a concentración urbana maior do mundo, con máis de 36 millóns de habitantes.
Investigacións arqueolóxicas indican que as illas estaban habitadas xa no Paleolítico superior, aínda que non hai ningunha referencia escrita que fale do Xapón até o século I. A historia do Xapón caracterízase pola influencia doutras rexións, principalmente a China e posteriormente a Europa occidental. Dende o século XII até o ano 1868 o Xapón foi gobernado por sucesivas ditaduras militares feudais (shogunatos) en nome do emperador. Este longo período de illamento no que estaba somerxido non terminou até o ano 1853 cando unha frota dos Estados Unidos exerceu a presión para forzar a apertura do país a Occidente. Logo de case dúas décadas de conflito interno e insurrección, o emperador Meiji foi restituído como xefe de Estado en 1868. Este proclamou o Imperio do Xapón e converteuse no símbolo divino da nación. A finais do século XIX e comezos do XX, unha serie de vitorias na primeira guerra sino-xaponesa, na guerra ruso-xaponesa e na primeira guerra mundial permitiron ampliar o territorio do Imperio durante un período de crecente militarismo. A segunda guerra sino-xaponesa de 1937 espallouse ata formar parte da segunda guerra mundial no 1941, rematando no 1945 tralo bombardeo atómico de Hiroshima e Nagasaki. Dende a adopción da Constitución revisada de 1947, o Xapón mantén unha monarquía constitucional unitaria, cun emperador (Tennō) e un parlamento democrático chamado Kokkai, no sistema coñecido como Dieta do Xapón.
Xapón é membro das Nacións Unidas, do G7, do G8 e do G20, e está considerado unha das principais potencias mundiais. No 2015 era o terceiro país do mundo por PIB nominal e o cuarto por PIB de paridade de poder adquisitivo, así como o cuarto maior exportador e importador mundial. Aínda que o Xapón renunciou oficialmente ao seu dereito a declarar a guerra, mantén unha forza militar moderna usada para funcións de autodefensa e mantemento da paz, cuns dos maiores orzamentos mundiais. É un país desenvolvido cun alto nivel de vida e un Índice de Desenvolvemento Humano alto, coa maior esperanza de vida e a terceira menor mortalidade infantil do mundo, na primeira posición en canto a número de premiados co Nobel de Asia. É o primeiro país no Global Competitiveness Report de 2015-2016 e o primeiro país asiático no Índice Global de Paz. Foi tamén o primeiro país de Asia anfitrión duns Xogos Olímpicos de verán e inverno.
Etimoloxía
O vocábulo Xapón (Nippon/Nihon 日本, significado literal: 'a orixe do sol'), deriva da pronuncia chinesa do nome. O carácter 日 é a evolución dun círculo cun punto central que representa ao sol, e 本 representa a raíz dunha árbore e tamén ten o significado de orixe. A expresión «País do Sol Nacente» ou «Terra do Sol Nacente» fai referencia a esta etimoloxía do nome en xaponés. Antes de que Nihon pasase a ser de uso oficial, Xapón era coñecido como Wa (倭) ou Wakoku (倭国).
O nome en xaponés, Nippon, é utilizado en selos e en eventos deportivos internacionais, mentres que Nihon é empregado máis comunmente dentro do Xapón. A versión occidental e galega, Xapón, provén do nome chinés. Na lingua malaia a palabra chinesa transformouse en Jepang e foi máis tarde adoptada polos mercadores portugueses do século XVI que foron os primeiros en introducir o nome en Europa.
Prehistoria e antigüidade
miniatura|esquerda|Ola do [[período Jōmon]] Os primeiros rexistros culturais coñecidos de habitantes no arquipélago xaponés datan do ano 30 000 a. C. aproximadamente. Esta cultura primitiva foi seguida ao redor do ano 14 000 por unha cultura semi-sedentaria mesolítica-neolítica, incluíndo antepasados dos ainu e yamato contemporáneos, marcando o comezo do período Jōmon caracterizado por unha agricultura rudimentaria. Consérvanse exemplares de utensilios e recipientes de barro procedentes deste período que están entre os máis antigos do mundo. Ó redor do ano 300 a. C. o pobo Yayoi comezou a entrar nas illas xaponesas, mesturándose co pobo Jōmon. Este período Yayoi deu lugar á introdución de prácticas como a agricultura en mollado do arroz, un novo estilo de olaría, e metalurxia, procedentes da China e Corea.
O primeiro rexistro escrito no que aparece Xapón dáse na obra chinesa chamada o Libro de Han. Segundo outro texto histórico chinés, os Rexistros dos Tres Reinos, o reino máis poderoso no arquipélago xaponés durante o século III chamábase Yamatai, e estaba gobernado pola monarca Himiko. O budismo introduciuse por primeira vez no Xapón procedente de Baekje, Corea, e tivo a promoción do príncipe Shōtoku, aínda que o subsecuente desenvolvemento do budismo xaponés tivo a súa influencia principal na China. Malia a resistencia inicial, o budismo fomentouse dende a clase gobernante e gañou unha aceptación xeral no comezo do período Asuka (592-710). Trala morte do emperador Shōtoku no ano 622 e tras un período de guerras civís, o emperador Kōtoku deu inicio á reforma de Taika, na que se nacionalizou toda a terra do Xapón para distribuíla de forma equitativa entre os agricultores, e na que se ordenou unha compilación dun rexistro de vivendas como base para un novo sistema de recadación de impostos.