cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lugo
Patrimonio cultural
O museo máis importante da cidade é o Museo Provincial, cuxos fondos do distribúense ao longo de vinte e oito salas repartidas en dous andares. Así, o museo conta "Refectorio, cociña e claustro do convento de San Francisco", declarado Ben de Interese Cultural; coas "Salas de arte sacra", onde se atopan pinturas e diversas obras de arte relixiosa; as "Salas dos mosaicos de Dédalo e Parsífae", onde se atopan dous dos mosaicos romanos achados na cidade; a "Sala de prehistoria e arqueoloxía", onde se expoñen numerosos obxectos atopados en escavacións arqueolóxicas e as "Salas de arte galega", onde se poden contemplar obras de Castelao, Tino Grandío, Colmeiro, Prieto Nespereira, Xulia Minguillón, Francisco Asorey, Ramón Conde ou Maruxa Mallo entre outros.
En novembro de 2012 inaugurouse un novo museo na cidade, o Museo Interactivo da Historia de Lugo, o primeiro museo do estilo construído en Europa e que se agarda que sexa un reclamo turístico importante. Este museo, situado na zona do Parque da Milagrosa, na antiga zona Frigsa, conta cunha superficie de 4.039 m² e unha dotación nos seus arredores de 11.000 m². A parte do propio museo, o edificio conta con locais para exposicións temporais, salón de actos e biblioteca, ademais doutros locais de ocio.
Festas e celebracións
miniatura|Zona antiga de Lugo.
San Froilán
Son festas adicadas ao patrón da cidade entre o 4 e o 12 de outubro. Estas festas de Interese Turístico Nacional reúnin tódolos anos multitude de visitantes de todo o país e de fóra, chegando na súa edición do 2008 a reunir a 1 035 000 persoas. Dende tempos remotos durante os días que van do 4 ao 12 de outubro celébranse unha serie de actos festivos cuxas xornadas principais son a do patrón (día 5) e o domingo seguinte, chamado Domingo das Mozas, onde a xente engalánase cos traxes tradicionais e onde antes a tradición dicía que as familias do rural daban permiso a acudir a este día das festas aos seus fillos.
Tradicionalmente foi unha feira do ámbito rural con bailes, actuacións teatrais e competicións deportivas. Hoxe en día a estas actividades súmanse moitas outras, coma concertos, feiras de artesanía etc., aínda que o máis típico sexa a visita ás barracas e sobre todo visitar as casetas onde, durante todo o mes de outubro, se pode degustar o polbo á feira.
Arde Lvcvs
miniatura|Desfile romano polas rúas da cidade con motivo do [[Arde Lucus.]]
Con preto de medio millón de visitantes esta festa conmemora o pasado romano da cidade de Lugo. Son tres días de actividades lúdicas nos que se recrea a vida da cidade no imperio romano, con circos romanos, carreiras de cuadrigas, loitas de gladiadores, desfiles militares romanos, gardas nas portas da muralla, venda de escravos, vodas celtas... onde a xente da cidade viste con traxes de romano ou de celtas, participando en tódalas actividades.
A Carballeira
Festa universitaria, nace na década dos 90 da man dos Comités Abertos de Faculdade como acto protesta contra as continuas promesas das institucións de ampliación do Campus Universitario, aínda que pronto se afianza como unha festa de sona nacional, xa pasado o ano 2000 o concello de Lugo prohibe a celebración organizada desta festa, derivando ata a situación actual na que é un macrobotellón máis sen ningún tipo de responsábeis nin control.
Outras festas
Outras festas dignas de mención son as do barrio da Milagrosa, que se celebran a primeira fin de semana de setembro, o Entroido, as Letras Galegas, o Samaín ou o Magosto.
-605
Outros
Historia ano a ano
Lugo
Gastronomía
Lugo é famosa polas súas tabernas da rúa Nova (tamén coñecida coma rúa dos Viños), rúa da Cruz e praza do Campo. Tamén podemos atopar unha rica gastronomía. Entre os seus pratos típicos están o polbo á feira, o lacón con grelos, o caldo galego, a empanada, as anguías, as troitas... Entre a repostería destacan as filloas (que poden ser feitas con sangue de porco), os freixós, as tellas e as orellas.
Símbolos
esquerda|150px No escudo da cidade figura, en campo de azur, unha torre donxonada de ouro, aclarada e terrasada de goles, acostado de dous leóns afrontados, de ouro, rampantes contra a torre, e sumada dun cáliz de ouro, sumado á súa vez de hostia de prata, radiante de ouro, e acostado de dous anxos en adoración afrontados, de prata, sobre senllas nubes do mesmo metal. Bordura de prata coa divisa: "Hoc hic mysterium fidei firmiter profitemur" (do latín: "Aquí confesamos firmemente este misterio da fe") en letras de sable. Ó timbre, coroa de marqués.
Con todo o escudo da cidade non foi sempre tal como se coñece agora. A primeira versión coñecida, da que se descoñece a data, apareceu na Rúa do Miño, na coñecida como Casa do Sangro. Este escudo atópase no Museo Provincial. En dito escudo non figuran os actuais anxos, saíndo só os leóns e a torre, o que demostra a súa primitiva vinculación co selo do cabido catedralicio. O primeiro escudo do que se ten constancia cos anxos custodios é o que se atopa enriba da Porta de San Pedro na Muralla. Esta representación data de 1781. Despois de diversas modificacións, o anterior escudo, que databa de 1942 non contiña os leóns exteriores, que foron recuperados en 2012 para a bandeira de Lugo.
Con respecto ao lema da cidade "Hoc hic mysterium fidei firmiter profitemur", que tamén figura no escudo, ten a súa orixe na catedral de Lugo, a cal posúe o privilexio papal de exposición permanente do "Santísimo Sacramento". Isto tamén é a orixe do cáliz e a hostia que aparecen no escudo. Polo tanto, a lenda fai referencia ao misterio da consagración do corpo de Xesús Cristo. Debido a este feito Lugo é coñecida como A cidade do Sacramento ou Sacramental. Este mesmo lema foi adoptado e trasladado con posterioridade ao escudo do Reino de Galicia, onde o atopamos en representacións gráficas a partir do século XVII.
Distincións
A partir da designación do principal monumento da cidade, a muralla, coma Patrimonio da Humanidade pola UNESCO o 2 de decembro de 2000, a cidade recibiu unha serie de recoñecementos máis. Por exemplo cómpre destacar que, o 7 de novembro do ano 2002, a propia UNESCO designou a parte central da provincia, na que está incluído totalmente o concello, como Reserva da Biosfera "Terras do Miño".
Pouco despois debido ao auxe das festas patronais da cidade estas foron declaradas de Interese Turístico Nacional, ademais da propia cidade como Municipio Turístico Galego. As festas do Arde Lucus, de Interese Turístico Galego, estase a estudar tamén a súa presentación como candidata para recibir o galardón de Interese Turístico Nacional.
Cidades irmandadas
O concello está irmandado coas seguintes cidades:
Economía
miniatura|esquerda|220px|[[Campus de Lugo.]] Lugo é unha cidade de servizos. As principais actividades son as comerciais, a administración (delegacións da Xunta, de organismos estatais...) e servizos sanitarios e educativos. O incremento constante da poboación da cidade fai da construción un dos principais sectores económicos do municipio. A industria é moi escasa e dedícase case de forma exclusiva á transformación de produtos agrícolas (lácteas, cárnicas, madeira...). A reducida presenza de industrias, a ausencia de medianas e grandes empresas e certo estancamento económico fan de Lugo unha das cidades menos desenvolvidas de Galicia. Porén, estase a converter nun importante núcleo comercial e de servizos.
Canto á distribución das activades empresariais do polígono, o 50 % das empresas adícanse ao comercio, o 24 % á fabricación, o 12 % ao sector do transporte, o 10 % á construción e o 5 % restante son locais de servizos. As empresas do polígono están agrupadas dentro da Asociación de Empresarios do Polígono Industrial do Ceao, a cal publica unha revista sobre as últimas novidades do mesmo. Debido á total ocupación do Ceao estase a traballar nun novo polígono no barrio das Gándaras. O novo polígono conta con 114 parcelas, dispoñibles dende xuño 2010. O polígono ocupará unha extensión total na súa última fase de 220 hectáreas, o dobre que O Ceao. Con todo, dende que se abriu o prazo de venda de parcelas até finais de setembro de 2010, tan só foron recibidas 12 ofertas, o que supón tan só un 17% da superficie inicial dispoñible.
miniatura|220px|Zona rehabilitada dentro do centro histórico. Un dos polos económicos máis importantes da cidade é o campus universitario, pertencente á Universidade de Santiago de Compostela, especializado en Ciencias Agrarias, o que converten á cidade nunha das urbes universitarias máis importantes de Galicia, só superada por Santiago de Compostela. Así, o campus está composto por seis facultades, todas situadas no barrio de Acea de Olga, na beira do Miño, agás a Facultade de Formación do Profesorado, que se atopa no centro da cidade. Os outros cinco centros son a Facultade de Administración e Dirección de Empresas; a Facultade de Ciencias (con carreiras enfocadas á enxeñaría química e á nutrición); a Facultade de Humanidades; a Facultade de Veterinaria e a Escola Politécnica Superior, que oferta as enxeñerías agrícola, forestal, civil e topografía. Ademais están adscritas á Universidade as escolas de Relacións Laborais e Enfermaría.
Infraestruturas
A cidade conta con accesos por liña férrea e por estrada, a parte do Aeródromo de Rozas, o cal non ten uso comercial. En canto ao tren, as dúas estacións coas que conta a cidade, a situada en Conde de Fontao e a do Ceao, forman parte da liña A Coruña-Palencia xestionada Adif. Utilizan esta liña, en canto a transporte comercial de pasaxeiros o Tren Arco entre a cidade herculina e Monforte de Lemos, o Trenhotel Atlántico entre Ferrol e Madrid e o Trenhotel Galicia entre A Coruña e Barcelona. Está así mesmo proxectada a apertura dunha liña de alta velocidade que conectará á cidade con Ourense. En canto ao transporte por estrada as principais vías de comunicación son a antiga N-VI e a Autovía do Noroeste, que cobre a ruta entre Madrid e Arteixo. Outras autovías en proxecto de construción son a A-54, que conectará a cidade con Santiago de Compostela e a A-56, que conectará con Ourense. Así mesmo a cidade está conectada por diversas estradas de menor entidade coas principais vilas e cidades galegas.
O transporte público urbano existe na cidade dende o século XIX, cando comezou a funcionar a compañía La Ferrocarrilana, que tiña primeiro a súa parada nos arredores da Porta de San Pedro e máis tarde na actual praza de Asturias. Con todo, o primeiro autobús motorizado utilizado na cidade data de 1907, cando a casa Barros comeza a facer probas cun percorrido entre a cidade e Viveiro, substituíndo finalmente a tracción motorizada á animal en 1915. Durante os anos 1920 o transporte colectivo por estrada comeza a experimentar un notable crecemento, creándose liñas que conectaban con Becerreá, Navia de Suarna, A Fonsagrada, Ribadeo e Portomarín.
En maio de 1931, ante a necesidade, decidiuse crear unha rede de transporte urbano. Para iso o concello encargou a construción de catro autobuses con capacidade para 36 viaxeiros sentados e 40 de pé. Con iso buscábase crear tres liñas de servizo ordinario deixando un automóbil de reserva, estas tres liñas unirían: Ombreiro coa estación de tren; o empalme da estrada de Portomarín tamén coa estación de tren (pasando pola Praza Maior); e As Mercedes coa rúa San Fernando no centro. O prezo do billete oscilaba ente os 15 e os 40 céntimos. A partir de aquí a evolución do transporte urbano vai parella coa evolución da cidade. O 17 de maio de 1963, cando o concello outorga a concesión do servizo á empresa Autobuses Urbanos de Lugo, propiedade de Xosé Vázquez e Xaquín Arias. En 1976 a empresa converteuse en sociedade anónima e pasou a denominarse AULUSA. A empresa pertence ao grupo Monbus.
Deporte
miniatura|esquerda|O [[Leite Río Breogán|Breogán en 2012.]] Na cidade destacan equipos profesionais como o Breogán, o Prone, o Club Deportivo Lugo ou o Ensino. Todos eles amplamente coñecidos pola súa participación de maneira frecuente nas máximas categorías estatais na loita con cidades moito maiores e importantes a nivel económico.
O Club Baloncesto Breogán, participante na Liga ACB, é un dos clubs históricos no baloncesto estatal (ocupa a novena posición nesa lista) cunha das afeccións máis numerosas de Europa. Tras moitos anos na máxima categoría nacional, a liga ACB, descendeu na temporada 2005-06 á LEB, logrando regresar en 2018. O club logrou a súa mellor clasificación na temporada 1984-85, ocupando a sexta posición, o que lle permitiu disputar unha competición europea, a Copa Korać, a seguinte campaña. Algúns xogadores importantes de baloncesto da cidade foron Manel Sánchez, Tito Díaz, Suso Fernández ou Fran Vázquez. A canteira do Breogán está representada polo Club Estudiantes, que disputa a Liga EBA. O Pavillón no que disputa so seus encontros é o Pazo dos Deportes. miniatura|O [[Pazo dos Deportes é o pavillón maior da cidade.]] O Azkar Lugo FS xogou durante múltiples temporadas na Primeira División de fútbol sala. Trala súa consolidación como un dos fixos da categoría a aposta pola canteira parece que comeza a ser clara nunha cidade na que o fútbol sala ten o maior número de fichas federativas. No seu palmarés destaca a Recopa de Europa do ano 2005, disputada en Lugo. Xoga os seus encontros como local no Palacio Municipal de Deportes.
No fútbol destaca o CD Lugo que milita na Segunda División Española, tras ascender o 25 de xuño de 2012. Algúns futbolistas lugueses de sona son o porteiro Diego López, Roberto Trashorras, Paulo Álvarez ou José Manuel Alvelo, exfutbolista do Celta de Vigo. O equipo xoga os seus encontro no Estadio Anxo Carro, situado no barrio da Cheda á beira do Río Miño.
En baloncesto feminino o Porta XI Ensino compite na Liga Día, máxima categoría estatal. Os seus maiores logros foron o pase á final da Copa da Raíña en 2001 e a clasificación para as semifinais da Liga na temporada 2003-04. En voleibol, destaca o equipo feminino Club Voleibol Emeve, que compite na máxima categoría. En piragüismo cabe destacar o dobre medallista olímpico Luis Gregorio Ramos Misioné e aos tamén olímpicos Ángel Villar Varela Chilares e Pedro Cuesta García, xunto a outros piragüistas como Valladares. En atletismo destaca a olímpica María Abel Diéguez, e no golf Katia Fernández. Foi famoso o falecido motociclista Juan López Mella.
Cabe destacar tamén a ampla tradición aeronáutica da cidade. O Real Aeroclub de Lugo conta cunha gran frota de aeronaves lixeiras. Organiza anualmente unha concentración aeronáutica na que se encontran varias disciplinas, desde a competición ata a divulgación do mundo da aviación. A súa base é o aeródromo de Rozas, unha pista de importantes dimensións para a que existen proxectos de ampliación nun futuro.
Véxase tamén
125px|dereita
Ruby Lin
Ruby Lin, nada en Taipei o 27 de xaneiro de 1976, é unha actriz, cantante e produtor de cine taiwanesa.
Segunda división española 2014/15
A tempada 2014–15 da Segunda División (por motivos de patrocinio Liga Adelante) de fútbol foi a 84ª edición da categoría de prata do fútbol español. A competición comezou en agosto de 2014 e finalizou en xuño de 2015 coas eliminatorias de ascenso finais.
Promoción de ascenso
Esta fase de promoción determinou o terceiro equipo que ascendeu á Primeira División 2015–16. Os clasificados entre o 3º e 6º posto (excluíndo equipos filiais) tomaron parte da eliminatoria. O partido de ida das semifinais xogáronse o 10 e 11 de xuño, a volta xogouse o 13 e 14 de xuño. A final disputouse a dobre partido, o 17 e o 21 de xuño.
Ferreira, San Martiño de Lanzós, Vilalba
Ferreira é un lugar da parroquia de San Martiño de Lanzós, no concello lugués de Vilalba, na comarca da Terra Chá. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2022 tiña 73 habitantes (36 homes e 37 mulleres).
Orso de Benevento
Urso ou Orso (morto en 892) sucedeu ao seu pai, Aiulfo II, como Príncipe de Benevento en 890 ou 891.
Traxectoria
Urso non mantivo o posto moito tempo. Foi capturado despois da captura de Benevento polo strategos bizantino de Calabria, Sibbaticio. Benevento converteuse, se ben por pouco tempo, na capital do thema de Langobardia. O seu epitafio di:
Piñeiro, Filgueira de Barranca, Oza-Cesuras
Piñeiro é un lugar da parroquia de Filgueira de Barranca no concello coruñés de Oza-Cesuras, na comarca de Betanzos. Segundo o IGE, en 2011 tiña 3 habitantes (1 home e 2 mulleres).
Cromatografía
Cromatografía (do grego χρώμα: cor e γραφειν: escribir) é o termo colectivo para unha familia de técnicas de laboratorio para separación de mostras. Implican o paso dunha mestura disolta nunha "fase móbil" a través dunha "fase estacionaria", que separa o analito a medir doutras moléculas na mestura, permitindo o seu illamento.
A cromatografía pode ser preparativa ou analítica. A cromatografía preparativa busca separar os compoñentes dunha mestura para un uso posterior (é un xeito de purificación). A cromatografía analítica normalmente opera con cantidades pequenas de material e busca medir as proporcións relativas de analitos nunha mestura. Ámbalas dúas non son excluíntes.
Explicación
Unha analoxía de utilidade é supoñer unha mestura de abellas e nespras pasando sobre unha campa de flores. As abellas será máis atraídas polas flores que as nespras, e así sepáranse delas. Se alguén observa nun punto máis alá da campa, as abellas pasan en primeiro lugar, seguidas das abellas. Nesta analoxía, as abellas e as nespras representan os analitos que serán separados, as flores representan a fase estacionaria, e a fase móbil é o ar. A chave da separación é a diferenza de afinidades entre o analito, a fase estacionaria e a fase móbil. O observador pode representar o detector utilizado nalgunhas variantes de cromatografía analítica. O punto chave é que o detector non necesita ser capaz de discriminar entre analitos, xa que lle chegan separados.
Historia
En 1952 Archer John Porter Martin e Richard Laurence Millington Synge foron galardoados co Premio Nobel de Química pola súa invención da cromatografía de separación. Dende entón, a tecnoloxía avanzou rapidamente. Os investigadores acharon que os principios da cromatografía de Tsvet podían ser aplicados de moitas formas diferentes, poñendo a punto as diferentes variedades de cromatografía que se describen a continuación. Simultaneamente continúase mellorando o rendemento da cromatografía continuamente, permitindo a separación de moléculas cada vez máis semellantes.
Teoría da cromatografía
miniatura|300px|Esquema dun cromatógrafo. A mestura insírese nas condicións axeitadas, e o cromatógrafo faina pasar a través da columna. Nela os compoñentes desprázanse a diferente velocidade segundo a afinidade. Na saída da columna disponse un detector que pode ser dende o ollo humano ata un espectrómetro de masas, e opcionalmente trázase o cromatograma. Tamén se pode realizar un paso final de separación, ou ben tirar os analitos ó lixo. A cromatografía é un método de separar mesturas e identificar os seus compoñentes, e dicir, é un método de separación que aproveita a diferenza de repartición de analitos entre a fase móbil e a fase estacionaria para separar compoñentes na mostra. Os compostos dunha mestura poden interactuar coa fase estacionaria segundo a súa carga eléctrica (interaccións ión-ión, interaccións ión-dipolo), por forzas de van der Waals, pola solubilidade relativa ou adsorción (interaccións hidrofóbicas, afinidade específica). Hai dúas teorías de cromatografía, a dos pratos e a da taxa.
Retención
A retención é a medida da velocidade coa que a substancia se move no sistema cromatográfico. En sistemas de desenvolvemento continuo, como HPLC ou GC, onde os compoñentes son eluídos co eluínte, a retención mídese normalmente como tempo de retención R_t ou t_R, o tempo entre a inxección e a detección. En sistemas de desenvolvemento interrompido como a TLC á retención mídese como factor de retención R_f, a distancia de carreira do composto dividido pola distancia de carreira do fronte do eluinte:
Durante o proceso cromatográfico o analito experimenta un expandemento como resultado da difusión. Dous analitos con tempos de retención diferentes pero cunha expansión importante non resolven ben, polo que calquera sistema cromatográfico precisa minimizar o efecto. Isto conséguese seleccionando fases móbiles e estacionarias apropiadas, axustando a velocidade do eluinte, a distancia percorrida e a temperatura. A Ecuación de van Deemter precisa unha velocidade de elución tendo en conta diversas variables.
Teoría de pratos
A teoría de pratos da cromatografía desenrolárona Archer John Porter Martin e Richard Laurence Millington Synge. A teoría de pratos describe o sistema cromatográfico, coa fase estacionaria e móbil en equilibrio. O coeficiente K baséase neste equilibrio, e defínese pola seguinte ecuación:
Suponse que K é independente da concentración, e pode variar se cambian as condicións experimentais, por exemplo se aumenta ou diminúe a temperatura. Cando K aumenta, ó soluto lévalle máis tempo separarse.
Pra unha columna de lonxitude e fluxo fixo, o tempo de retención (t_R) e o volume de retención (V_r) poden medirse e utilizarse pra calcular K.
Cromatografía en columna
A cromatografía en columna é unha técnica de separación na que a fase estacionaria está dentro dun tubo. As partículas da fase sólida estacionaria ou o soporte enchoupado en líquido estacionario poden ocupar todo o espazo dentro do tubo (columna empaquetada) ou estar concentradas ó longo da cara interna do tubo, deixando un camiño libre na parte media (columna de tubo aberto). Hai que calcular as diferenzas nas taxas de movemento a través do medio para diferentes tempos de retención da mostra.
En 1978, W. C. Still presentou unha versión modificada da columna cromatográfica chamada cromatografía en columna flash (flash). A técnica é moi similar á cromatografía en columna tradicional, excepto que para que o solvente se mova pola columna aplícase presión positiva. Isto permite que as separacións se leven a cabo en menos de 20 minutos, e a separación sexa máis precisa que co método estándar. Os sistemas de cromatografía flash modernos véndense como cartuchos plásticos pre-empaquetados, e o solvente bombéase a través do cartucho. Estes sistemas poden acoplarse con detectores e colectores de fraccións automatizados. A aplicación de presións en gradientes dan separacións máis rápidas e menor gasto de solventes.
Na adsorción en matriz expandida utilízase unha matriz viscosa no canto da fase sólida das matrices empaquetadas. Así evítanse os pasos de clarificación inicial como centrifugados e filtrados, especialmente axeitado para caldos de cultivo ou xeles de células.
Cromatografía planar
dereita|miniatura|75px|Cromatografía en capa fina utilizada para separar compoñentes da [[clorofila]]
A cromatografía planar é unha técnica de separación na que a fase estacionara aparece como un plano. O plano pode ser un papel, funcionando por si mesmo ou enchoupado nalgunha substancia que funcione como matriz (cromatografía en papel) ou unha capa de partículas sólidas repartidas nun suporte como podería ser unha placa de cristal (cromatografía en capa fina).
Cromatografía en papel
A cromatografía en papel é unha técnica na que se deposita un pequeno punto de solución de mostra nunha tira de papel cromatográfico. O papel ponse nunha xerra que contén unha capa de solvente no fondo, e sélase. Conforme o solvente sobe polo papel, chega á mostra estudada, que comeza a viaxar ó largo do papel co solvente. Os diferentes compostos químicos da mostra desprázanse diferentes distancias segundo a súa interacción co papel. Así pode calcularse un valor pra R_f, e pode compararse con compoñentes estándar na identificación dun compoñente descoñecido.
Cromatografía en capa fina
A cromatografía en capa fina (TLC) é unha técnica moi estendida nos laboratorios, similar á cromatografía en papel. No canto de empregar unha fase estacionaria de papel, emprégase unha fase estacionaria dunha capa fina de adsorbente como xel de sílice, alúmina ou celulosa dispostas sobre un plano de substrato inerte. Comparada co papel ten a vantaxe de carreiras máis rápidas, mellores separacións e posibilidade de elixir varios adsorbentes. Os distintos compostos químicos da mestura viaxan máis ou menos distancia segundo a forza coa que interactúen co adsorbente. Así permítese o cálculo do valor de R_f que pode compararse con compoñentes estándar pra axudar na identificación de substancias descoñecidas.
Cromatografía de gases
A cromatografía de gases (GC), tamén chamada cromatografía líquido-gasosa (GLC) é unha técnica de separación na que a fase móbil é un gas. A cromatografía de gas sempre se realiza nunha columna, que normalmente é "empaquetada" ou "capilar".
A cromatografía de gases baséase no equilibrio de partición dun analito entre a fase sólida estacionaria (a miúdo un líquido de tipo silicona) e un móbil gasoso (aínda máis comunmente Helio). A fase estacionaria adhírese ó interior dun tubo de cristal moi fino (unha columna capilar) ou nunha matriz maior dentro dun tubo metálico (unha columna empaquetada). Aplícase con frecuencia en química analítica, xa que as altas temperaturas que se utilizan na GC fana inutilizable para proteínas e biopolímeros de alto peso molecular (desnaturalizaríanse co calor) a técnica axústase mellor ó uso con nos campos dos petroquímicos, monitorización ambiental e industria química. Tamén se utiliza en investigación química.
Cromatografía líquida
A cromatografía líquida (LC) é unha técnica de separación na que a fase móbil é líquida. A cromatografía líquida pode levarse a cabo tanto en columna como en plano. A cromatografía líquida actual que utiliza partículas moi pequenas empaquetadas e presións relativamente altas chámase cromatografía líquida de alto rendemento HPLC.
Nas técnicas de HPLC, a mostra fórzase a pasar a través dunha columna que leva empaquetadas partículas esféricas ou irregulares, ou un bloque poroso, acompañada pola fase móbil líquida a alta presión. O HPLC divídese historicamente en dúas clases baseándose na polaridade da fase móbil e da fase estacionaria. Cando a fase estacionaria é máis polar que a fase móbil (p. ex. tolueno como fase móbil e octadecilsilano como fase estacionaria) chámase cromatografía en fase líquida reversa (RPLC). A fase normal ten menos aplicación, e a RPLC aplícase en moitos máis campos.
As técnicas específicas que se aplican co estes métodos xerais lístanse máis adiante. Estas técnicas poden considerarse como cromatografía líquida rápida para proteínas se non se utiliza presión para forzar a fase móbil a través da fase estacionaria.
Cromatografía de fluído supercrítico
A cromatografía de fluído supercrítico é unha técnica de separación na que a fase móbil é un fluído que está sobre, e relativamente preto, do seu punto crítico de presión e temperatura.
Cromatografía de intercambio iónico
A cromatografía de intercambio iónico utiliza os mecanismos de cambio iónico para separar os analitos. Normalmente faise en columnas, pero tamén pode facerse en modo plano. A cromatografía de intercambio iónico utiliza unha fase estacionaria cargada para separar compoñentes cargados, como aminoácidos, péptidos e proteínas. Nos métodos estándar a fase estacionaria é unha resina de intercambio iónico, que leva un grupo funcional que interacciona cos grupos de carga oposta dos compoñentes que serán retidos. A cromatografía de intercambio iónico utilízase amplamente na purificación de proteínas utilizando FPLC.
Cromatografía de exclusión por tamaño
A cromatografía de exclusión por tamaños (SEC) tamén coñecida como cromatografía en xel permeable ou cromatografía de filtrado en xel, separa partículas segundo o seu tamaño. As moléculas máis pequenas entran no medio poroso e tardan máis tempo en saír da columna, mentres que as partículas maiores saen antes. Normalmente é unha cromatografía de baixa resolución, e resérvase para os pasos finais dunha purificación. Tamén é útil para determinar a estrutura terciaria e a estrutura cuaternaria de proteínas purificadas, especialmente porque se pode levar a cabo en condicións axeitadas de disolución.
Cromatografía de afinidade
A cromatografía de afinidade baséase en interaccións non covalentes selectivas entre un analito e moléculas específicas. É moi específica, pero non moi robusta. Emprégase a miúdo en bioquímica na purificación de proteínas asociadas a marcadores. Estas proteínas van marcadas con compostos como etiquetas his, biotina ou antíxenos, que se enlazan á fase estacionaria de forma específica. Despois da purificación, algunhas destas marcas quítanse, e obtense a proteína purificada.
Cromatografía en fase reversa
A cromatografía en fase reversa é un procedemento de elución empregado en cromatografía líquida na que a fase móbil é máis polar que a fase estacionaria.
Cromatografía bidimensional
Co emprego de criterios físico-químicos adicionais para separación da mestura de analitos (a mostra), auméntase a resolución e calidade da separación cromatográfica. Obtéñense entón altas especificidades na técnica de separación cromatográfica, permitindo a separación e análise de compostos indistinguibles na cromatografía unidimensional.
Na cromatografía de gases obtense a separación bidimensional acoplando unha segunda columna máis curta que a principal. O acomplamente pode realizarse con técnicas diferentes, por exemplo un choque de frío nos eluintes segundo van saíndo da columna principal en intervalos fixos, e despois volvéndoos a quentar segundo se van inxectando na segunda columna. O tempo de viaxe pola segunda columna ten que ser menor que o tempo que tardará a seguinte mostra en reinxectarse para evitar a combinación de compoñentes e explotar a capacidade de separación.
Adicionalmente pode aplicarse un espectrómetro de masas de Tempo de Vo (TOF-MS) como segunda dimensión dunha cromatografía de gas bidimensional. Os TOF-MS utilizados en cromatografía de gases poden ser curtos, xa que so hai que diferenciar nun pequeno rango de moléculas. Nesta técnica utilízase unha columna para separar analitos, seguida por detección en TOF-MS. Así poden separarse moitos máis analitos nunha soa carreira.
Cromatografía de pirólise de gases
Os compoñentes descompóñense mediante calor en compoñentes máis básicos antes de ser inxectados no sistema cromatográfico.
Cromatografía a contracorrente
A cromatografía a contracorrente (CCC) é un tipo de cromatografía líquido-líquido, onde tanto a fase estacionaria como a fase móbil son líquidas. Implica unha mestura de líquidos, permitindo que se dispoñan en capas e despois separando estas capas.
Rattle And Hum
Rattle and Hum é un álbum híbrido de estudio e ao vivo da banda irlandesa de rock U2, publicado o 10 de outubro de 1988 a través do selo Island Records. O disco estivo acompañado dun documental dirixido por Phil Joanou, sendo lanzado o 27 de outubro dese mesmo ano coa distribución de Paramount Pictures. O álbum foi producido por Jimmy Iovine. Tras o éxito do anterior disco da banda, The Joshua Tree, o proxecto Rattle and Hum captura as súas continuas experiencias coa música de raíces estadounidense na xira Joshua Tree Tour, incorporando aínda máis elementos de blues rock, folk rock, e gospel ao seu son.
Premio Gödel
O premio Gödel é un premio que se entrega a autores de artigos relacionados con teoría da computación.
Historia e características
O nome do premio débese ao matemático Kurt Gödel, e é outorgado pola European Association for Theoretical Computer Science (EATCS) e mais polo Special Interest Group on Algorithms and Computation Theory da Association for Computing Machinery (ACM).
Entrégase anualmente desde 1993, xa sexa no STOC (Symposium on Theory of Computing), unha das principais conferencias de Norteamérica na área de informática teórica, ou ben no ICALP (International Colloquium on Automata, Languages, and Programming), unha das principais conferencias europeas na mesma área. Á parte da distinción, inclúe un bono de 5.000 dólares. Como requisito para recibir o premio, o artigo gañador debe ser publicado nunha revista científica hai todo o máis 14 anos atrás (anteriormente eran só 7 anos).
A Igrexa, Amoedo, Pazos de Borbén
A Igrexa é un lugar da parroquia de Amoedo, no concello pontevedrés de Pazos de Borbén, na comarca de Vigo. Segundo o IGE, en 2022 tiña 227 habitantes (111 homes e 116 mulleres).
Toponimia
A orixe do topónimo é o latín, o lugar da igrexa.
Teodosio
Teodosio (de grego "Θεοδόσιος", "Dador de Deus") é un nome que pode referirse a moita xente:
Calendaris hel·lènics
Pupa
miniatura|upright=1.6|Pupa do escaravello [[Cetonia aurata]] miniatura|Pupa dun [[mosquito. A diferenza da maioría de pupas, as dos mosquitos poden nadar activamente.]] Unha pupa (do latín pūpa, 'boneca') é un dos estadios vitais dalgúns insectos que sofren transformacións (metamorfose) entre os estados inmaturos e maduros. O estadio pupal encóntrase só nos insectos holometábolos, que experimentan unha metamorfose completa e pasan por catro estadios vitais: ovo, larva, pupa e imago (adulto). Os procesos necesarios para entrar e completar o estadio pupal están controlados polas hormonas dos insectos, especialmente a hormona xuvenil, a hormona protoracicotrópica e a ecdisona.
As pupas de diferentes grupos de insectos teñen diferentes nomes, como crisálide no caso das pupas das bolboretas. As pupas poden estar cubertas nalgúns grupos de insectos por outras estruturas como casulos, niños ou cubertas exoesqueléticas.
Posición no ciclo vital
O estadio pupal é o que segue ao estadio larvario e precede ao estado adulto (imago) nos insectos con metamorfose completa. A pupa é un estadio que non se alimenta, e na maior parte dos casos é sésil. Durante a pupación empezan a formarse as estruturas do adulto e a desaparecer as larvarias. As estruturas adultas crecen a partir de discos imaxinais.
Emerxencia
miniatura|Eclosión de [[Papilio dardanus]] Os insectos emerxen ("eclosionan", saen da cuberta da pupa) rachando a cuberta pupal. A maioría das bolboretas emerxen pola mañá. Nos mosquitos ten lugar polo serán ou na noite. Nas pulgas o proceso é desencadeado por vibracións que indican a posible presenza dun hóspede axeitado. Antes da súa saída, o adulto que está dentro do exoesqueleto pupal denomínase farato. Unha vez que o farato adulto eclosionou da pupa, o esqueleto pupal baleiro denomínase exuvia.
Apareamento pupal
miniatura|Apareamento no [[piéridos|piérido Catopsilia pyranthe dun macho cunha femia acabada de emerxer.]] Nuns poucos taxons de lepidópteros, como Heliconius, o apareamento pupal é unha forma extrema de estratexia reprodutiva na cal o macho adulto se aparea coa pupa femia a piques de emerxer, ou coa femia acabada de mudar; isto está acompañado por outras accións como tapar o sistema reprodutor da femia cun tapón de apareamento (ou sphragis, palabra latina procedente do grego σφραγίδα, sfragida, 'selo'), impedindo o acceso doutros machos, ou exsudando unha feromona antiafrodisíaca.
Defensa
As pupas normalmente son inmóbiles e están practicamente indefensas. Para solucionar isto unha estratexia común é estar situadas nun lugar ben agochado ou que pase desapercibido. Algunhas especies de bolboretas licénidas son protexidas no seu estadio pupal por formigas. Outro medio de defensa das pupas doutras especies é a súa capacidadede de emitir sons ou vibracións que espantan os potenciais depredadores. Unhas poucas especies teñen defensas químicas como secrecións tóxicas. As pupas dos himenópteros sociais son protexidas polos membros adultos da colmea.
Tipos
Baseándose na presenza ou ausencia de mandíbulas articuladas, que o insecto emprega para saír do estoxo pupal ou do casulo, as pupas poden clasificarse en dous tipos:
Basándose en se os apéndices pupais están libres (mesmo poden ser móbiles, aínda que normalmente están inactivos) ou pegados completamente ao corpo (inmóbiles), as pupas poden clasificarse en tres tipos:
Crisálide
miniatura|200px|A crisálide da bolboreta [[Euploea core ilustra a orixe grega da raíz χρυσός (chrysós), 'ouro', que forma parte da palabra crisálide]] Unha crisálide (do latín chrysallis, procedente do grego χρυσαλλίς, chrysallís, plural: chrysalides, tamén coñecida como aurelia), é o estadio pupal das bolboretas. O termo ten que ver coa coloración metálica dourada que teñen as pupas de moitas bolboretas (ver imaxe), xa que en grego χρυσός, chrysós significa ouro. O outro nome, aurelia, está relacionado co latín aurum, 'ouro'.
Cando a eiruga completou o seu crecemento, fai un botón de seda que utiliza para fixar o seu corpo a unha folla ou poliña. Entón a pel da eiruga despréndese por última vez. Baixo a súa vella pel hai unha dura pel que cobre o animal, que constitúe a crisálide.
Como as crisálides son frecuentemente vistosas e formadas nun lugar exterior, son os exemplos máis familiares de pupas. A maioría das crisálides están fixadas a unha superficie por unha almofadiña de seda similar a un velcro fiada pola eiruga, xeralmente cementada á pate lateral dunha percha, e polo gancho ou ganchos cremastrais que sobresaen da parte posterior da crisálide ou cremáster do extremo do abdome pupal, polo cal a eiruga se fixa á almofadiña de seda (do grego kremastos 'suspendido').
Como noutros tipos de pupas, no estadio de crisálide na maioría das bolboretas a pupa ten poucos movementos corporais. Porén, algunhas pupas de bolboretas poden mover os seus segmentos abdominais para producir sons ou para espantar potenciais depredadores. Dentro da crisálide, ten lugar o crecemento e diferenciación do animal. A bolboreta adulta emerxe (eclosiona) da crisálide e expande as súas ás ao bombear hemolinfa nas veas das ás. Aínda que este cambio rápido de pupa a imago chámase a miúdo metamorfose, a metamorfose é realmente a serie completa de cambios que o insecto sofre desde ovo a adulto.
-604
Acontecementos
miniatura|esquerda|200px|Efixie de Nabucodonosor nunha moeda
Pupa
Crisálide
Cando emerxe, a bolboreta usa un líquido con encimas, chamado cocoonase, que abranda a cuberta da crisálide. Ademais, usa dúas garras afiadas localizadas nas grosas articulacións da base das ás anteriores para axudarse a saír. Unha vez emerxida da crisálide, a bolboreta xeralmente permanece pousada na cuberta baleira mentres se expande e endurece as ás. Porén, se a crisálide estaba preto do chan (como en caso de caer), a bolboreta atopará outra superfice vertical para repousar e endurecer as ás (como un muro ou valado).
-604
Outros
Historia ano a ano
Pupa
Casulo
miniatura|O rexo casulo marrón da avelaíña [[Opodiphthera eucalypti]] Un casulo é unha envoltura tecida con seda que constrúen moitas avelaíñas e eirugas e outras numerosas larvas de insectos holometábolos como cuberta protectora para a pupa.
Os casulos poden ser duros ou brandos, opacos ou translúcidos, de malla compacta ou de malla solta, de varias cores, ou compostos de múltiples capas, o cal depende da especie. Moitas eirugas de avelaíñas despréndense de pelos larvarios (sedas) e incorpóranos ao casulo; se estes pelos son urticantes entón o casulo é tamén irritante ao tacto. Algunhas larvas adhiren pequenas poliñas, paquetes fecais ou cachos de vexetación ao exterior do casulo para intentar camuflalo para que pase inadvertido aos predadores. Outras tecen o casulo nun lugar agochado (baixo unha folla, nunha greta, preto dabase dun tronco, pendurado dunha poliña ou oculto nas follas caídas.
A seda do casulo do verme da seda (Bombyx mori, unha avelaíña) pode ser desenredado para obter fibras de seda, o que fixo desde moi antigo a esta especie o lepidóptero economicamente máis importante. O verme da seda é o único lepidóptero completamente domesticado e foi resultado de crianza e cruzamentos, polo que nesta variedade non existe na natureza.
Os insectos que pupan nun casulo deben finalmente saír del, e fano porque a pupa o corta e se abre paso ao exterior ou porque segregan encimas, chamados cocoonases, que abrandan o casulo. Algúns casulos son construídos incorporando no deseño liñas de debilidade ao longo das cales rachan o casulo desde o interior, ou con buratos de saída que só permiten o paso en dirección de saída; tales características facilitan o escape do insecto adulto unha vez que emerxe da pel pupal.
Oliveros Fernández Armada
Oliveros Fernández Armada, coñecido como Negrín, nado en Traspena (Covas, Baralla) cara a 1923, foi un guerrilleiro antifranquista galego.
Atomerőmű SE
O Atomerőmű SE é un equipo de baloncesto que xoga na máxima competición profesional deste deporte en Hungría. Ten sede na cidade de Paks, no centro do país, e o seu nome significa planta de enerxía nuclear debido á que se atopa nesa cidade, a cal proporciona enerxía eléctrica ao 40% do país.
David Cronenberg
David Paul Cronenberg, nado en Toronto o 15 de marzo de 1943, é un actor e director de cine canadense. É un dos principais creadores do que se denomina "horror corporal", que explora os medos humanos ante a transformación corporal e a infección. Nas súas películas, o psicolóxico é tipicamente mesturado co físico. Na primeira metade da súa carreira explorou estes temas principalmente a través do terror e a ciencia ficción, aínda que co tempo foise afastando destes xéneros.
Traxectoria
Naceu no seo dunha familia lituana e xudía en Toronto. O seu pai era xornalista e a súa nai pianista. Asistiu ó Harbord Collegiate Institute na súa mocidade e logo graduouse en literatura na Universidade de Toronto. Citou a William S. Burroughs e Vladimir Nabokov como as súas maiores influencias.
Obra
Despois de dous sketches e dúas curtametraxes de art cinema (Stereo, en branco e negro, e Crimes of the Future, en cor), Cronenberg asociouse con Ivan Reitman. O goberno canadense financiou as películas de Cronenberg durante os anos 70. Cronenberg alternou as súas orixinais películas de horror corporal, como Viñeron de dentro de..., con proxectos que reflectían o seu interese nas carreiras de autos e as pandillas de motociclistas. Rabia explotou o insospeitado talento na actuación da estrela porno Marilyn Chambers (a primeira elección de Cronenberg fora unha descoñecida moza chamada Sissy Spacek). Rabia foi unha revelación coa distribución internacional e as súas dúas seguintes películas de terror gañaron un apoio máis sólido.
Durante a súa carreira, as películas de Cronenberg seguiron unha progresión definida, un movemento do mundo social á vida interior. Nas súas primeiras películas, científicos modificaban corpos humanos, o que daba lugar a unha anarquía social (como Viñeron de dentro de... ou A rabia). No seu período intermedio, o caos causado polo científico é máis persoal, (The Brood, Scanners, Videodrome). No período máis recente é o científico o que é alterado polo seu experimento (como o remake de A mosca). Este período conclúe con Dead Ringers - presumiblemente a súa mellor obra - na que un par de xinecólogos xemelgos se internan na codependencia e a adicción ás drogas. As súas películas máis recentes tenden máis cara o psicolóxico, decotío contrastando con realidades subxectivas e obxectivas (eXistenZ, M. Butterfly, Spider).
Cronenberg dixo que as súas películas deberían ser vistas "desde o punto de vista da enfermidade" o que identifica cos personaxes en Shivers logo de seren infectados cos parasitos anárquicos. Esta perspectiva está ilustrada en A mosca cando o heroe descobre que foi xeneticamente fusionado cun insecto. En vez de dicir "O meu telepod descompúxose", di "O meu telepod transformouse nun empalmador xenético". Enfermidade e desastre, no traballo de Cronenberg, son mellores problemas con que pelexar que os axentes de transformación persoal. Similarmente, en Crash (1996), a xente que resultou ferida en accidentes de circulación trata de ver o seu calvario como "un fertilizante en vez dun evento destrutivo". En 2006, Cronenberg manifestou que estaba molesto con Paul Haggis por elixir o mesmo nome para a súa galardoada película Crash, sentindo que non só era eticamente incorrecto, senón tamén irritante.
Cronenberg contratou a Howard Shore para compor a banda sonora na maioría das súas películas. Outros colaboradores regulares son o actor Robert Silverman, o director de arte Carol Spier, o editor de son Bryan Day, o editor Ronald Sanders, a súa irmá, a deseñadora de vestiario Denise Cronenberg, e, entre 1979 e 1988, o director de fotografía Mark Irwin.
Desde Dead Ringers (1988), Cronenberg traballou co director de fotografía Peter Suschitzky en cada unha das súas películas. Suschitzky foi tamén o director de fotografía de O imperio contraataca, e Cronenberg ten dito que o traballo de Suschitzky nesa película fixo que sexa a máis fermosa película de ciencia ficción que vira, o que foi un factor que o motivou a traballar con el en Dead Ringers.
Asociado coa lealdade que amosa ós seus colaboradores clave, Cronenberg segue a ser un cineasta canadense incondicional, con case tódalas súas películas -incluíndo as grandes de estudio The Dead Zone e A mosca- filmadas na súa provincia natal de Ontario (excepcións notables inclúen M. Butterfly e Spider, maiormente filmadas na China e Inglaterra respectivamente). Ademais, Rabia foi filmada nos arredores de Montreal). A maioría das súas películas foron polo menos parcialmente financiadas por Telefilm Canada, e Cronenberg é un partidario dos proxectos fílmicos apoiados polos gobernos, dicindo "cada país necesita un sistema de fondos gobernamentais coa fin de ter un cine nacional fronte a Hollywood."
Como actor
Cronenberg tamén apareceu como actor en películas doutros directores. A maioría dos seus papeis son cameos, como en Into The Night, Todo por un soño, e Alias, pero nalgunha ocasión interpretou papeis principais, como en Nightbreed ou Last Night. Non interpretou ningún papel principal nas súas películas; só fixo unha breve aparición como xinecólogo en A mosca; pódese escoitar fóra de cámara como un aparcador en Crash, e tamén pode ser visto fugazmente entre a multitude de obsesos sexuais en Viñeron de dentro de....
Ditadura de Primo de Rivera
250px|miniatura|O [[Miguel Primo de Rivera|xeneral Primo de Rivera (dereita), xunto ao rei Afonso XIII.]] A ditadura de Primo de Rivera foi o réxime político que houbo en España desde o golpe de estado do capitán xeneral de Cataluña, Miguel Primo de Rivera, o 13 de setembro de 1923, ata a súa dimisión o 28 de xaneiro de 1930 e a substitución pola chamada dictablanda do xeneral Dámaso Berenguer.
A pesar dos seus esforzos de rexeneración e o inmenso progreso da economía e as infraestruturas, a ditadura foi capaz de estabilizar a situación política durante un longo período, pero a finais da ditadura produciuse unha crise política que desprestixiou o rei Afonso XIII e achandou o camiño á Segunda República Española.
Foi considerada como «o primeiro ensaio de institucionalización consciente do nacionalismo español» autoritario cuxo instrumento foi o Exército, fortemente corporativo e militarista.​