cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Beowulf (filme de 2007)
Beowulf é un filme de animación dirixido por Robert Zemeckis que foi estreado no 2007. É unha adaptación do poema épico Beowulf, escrito por Neil Gaiman e Roger Avary. O filme foi creado co proceso de captura de movemento, cun sistema semellante ó empregado en The Polar Express. Está protagonizado por Ray Winstone, Anthony Hopkins, Robin Wright Penn, Brendan Gleeson, John Malkovich, Crispin Glover, Alison Lohman e Angelina Jolie. Foi estreado no Reino Unido e nos Estados Unidos o 16 de novembro de 2007, e púidose ver nos formatos IMAX 3D, RealD, Dolby 3D e o 2D estándar. Estreouse en galego na TVG o 16 de agosto de 2011.
Sinopse
Nun tempo de heroes, o poderoso guerreiro Beowulf dá morte ó demo Grendel, provocando a ira da súa monstruosa e sedutora nai, nun conflito que transforma a un rei en lenda.
Banda sonora
A banda sonora estreouse o 20 de novembro de 2007. O compositor Alan Silvestri foi o responsable da produción do álbum da banda sonora. As actrices Robin Wright e Idina Menzel interpretan algunhas das cancións que a compoñen. A música caracterízase polos movementos violentos con outros suaves, con semellanzas a himnos.
Total (46:52)
La Encina, Salamanca
250px|thumb|Situación de La Encina na [[provincia de Salamanca.]] La Encina é un concello español da provincia de Salamanca, na comunidade autónoma de Castela e León. Intégrase dentro da comarca de Ciudad Rodrigo e a subcomarca do Campo de Robledo. Pertence ao partido xudicial de Ciudad Rodrigo.
O seu termo municipal está formado polas localidades de Cabezal Viejo, La Encina, Valdespinocupa e o despoboado de Robliza. Ocupa unha superficie total de 30,77 km² e, segundo o padrón municipal elaborado polo INE no ano 2014, tiña cunha poboación de 121 habitantes.
Herba limoeira
A herba limoeira Cymbopogon citratus, é unha especie de herba pertencente á familia das poáceas, con aroma a limón, de talo moi ramificado e follas lineares agrupadas na base, da que se utilizan as raíces e as follas como condimento e en infusión. Desta planta tírase a esencia ou aceite chamado de citronela.
Descrición
É unha planta herbácea, perenne, aromática e robusta que se propaga por esgallos e pertence á familia das gramíneas. As flores reúnense en espículas de 30–60 cm de lonxitude formando acios. As follas son moi recendentes e alongadas como listóns, ásperas, de cor verde clara que abrollan dende o chan formando matas mestas. As flores están agrupadas en espigas e vense dobradas como as follas.
Distribución e hábitat
É natural da India, Ceilán e Malaisia. Na actualidade cultívase como planta medicinal en zonas tropicais e subtropicais, incluíndo as Illas Canarias.
A herba limoeira medra en climas temperados e cálidos. Require para o seu crecemento a presenza de luz. Resiste as severidades do inverno, xa que atura choivas, mais non en exceso. Non atura as brétemas ou neboeiros.
Cultivo
Cómpre arranxar o solo 40 días antes da plantación, xa que este debe estar en condicións óptimas para o bo crecemento da planta; cómpre polo tanto afondar na terra até 30 centímetros para facilitar o crecemento da raizame. Limpar toda a maleza. Despois de plantar facer regas periódicas e fertilizar con materia orgánica (esterco) e xofre.
Usos
Úsase na cociña asiática, especialmente na tailandesa ou taí.
Científicos da Universidade de Quioto, no Xapón, concluíron que o aceite esencial de Cymbopogon citratus demostrou plenamente a súa efectividade contra a bacteria Helicobacter pylori, sen que dita bacteria presentase resistencia ao tratamiento con este aceite esencial.
O aceite esencial úsase moito como repelente de insectos, especialmente mosquitos (atopamos a esencia en candeas, por exemplo). Malia este efecto, é pola contra, atraente das abellas, polo que se utiliza para recuperar enxames.
Ten efecto conservante sobre algúns alimentos.
Propiedades
Da herba limoeira obtense o óleo esencial denominado citronela. A cantidade de aceite esencial da planta varía de mes en mes ao longo do ano, sendo os meses de xuño, xullo e agosto cando máis óleo produce por mor da calor. Os compoñentes activos principais do seu extracto, xeraniol e citronelol, son antisépticos e conférenlle propiedades funxistáticas e incluso bactericidas.
Taxonomía
Cymbopogon citratus foi descrita por (DC.) Stapf e publicado en Bulletin of Miscellaneous Information Kew 1906: 322, 357. 1906. Cymbopogon: nome xenérico que deriva do grego kumbe = (barco) e pogon = (barba), refiríndose ás moitas arestas e espatas que lembran aos barcos.
Copa (homónimos)
Copa pode referirse a:
Herba limoeira
Taxonomía
citratus: epíteto latino que significa "con recendo de limón".
The Horse Whisperer
The Horse Whisperer é un filme estadounidense dirixido, producido e protagonizado por Robert Redford que foi estreado en 1998. Está baseado na novela de 1995 The Horse Whisperer de Nicholas Evans. Redford interpreta o papel principal, un talentoso vaqueiro cun don para entender ós cabalos, que é contratado para axudar a unha moza tolleita (interpretada por Scarlett Johansson) e o seu cabalo a se volver entender logo dun tráxico accidente.
Motu One
O topónimo Motu One pode referirse a:
The Horse Whisperer
Sinopse
Grace (Scarlett Johansson) e a súa amiga Judith saen a dar un paseo a cabalo e sofren un terrible accidente ó ser atropeladas por un tráiler. Judith e o seu cabalo morren, mentres que Grace e o seu (Pilgrim) resultan gravemente feridos. Nun intento desesperado por recuperar a Pilgrim que, dende o accidente, se converteu nun cabalo salvaxe, Anie, a nai de Grace (Scott Thomas), decide ir a Montana a ver a Tom Booker (Robert Redford), un vaqueiro que ten unha facultade especial para falar e curar ós cabalos.
Universidade de Boloña
A Universidade de Boloña (en italiano Università di Bologna) é unha institución pública italiana. Fundada en Boloña en 1088 da man de Irnerius, é a universidade máis antiga da Europa e do mundo occidental.
Historia
Na Idade Media, foi famosa en toda Europa polas súas escolas de humanidades e dereito, tanto canónico coas figuras de Graciá e o seu Concordia Discordántium Cánonum e de Irnerius no dereito civil levando ao dereito a unha época de esplendor en Europa provocando a súa independencia como ciencia xurídica da retórica.
Os poetas Dante e Petrarca estudaron nesta universidade. Denominada oficialmente Alma mater studiorum, a universidade é unha institución para estudantes de dous sexos, mantida polo sido. Ofrece cursos de artes, dereito, medicina, farmacia, matemática, enxeñería, agronomia, medicina veterinaria e pedagoxía. O semiólogo e escritor italiano Umberto Eco é o titular da cátedra de semiótica desta universidade. O ex-primeiro ministro de Italia, Romano Prodi, é profesor do departamento de economía.
Ilustración Gallega (Madrid)
Ilustración Gallega foi unha revista editada en Madrid en 1954.
Manuae
O topónimo Manuae pode referirse a:
Ilustración Gallega (Madrid)
Historia e características
Subtitulada Revista de Galicia para España y América, apareceu o 1 de outubro de 1954. Dirixida por Emilio Canda Pérez, Nicolás Alcalá Arana era o administrador. Editada cun grande acompañamento gráfico, contiña un suplemento informativo con noticias sociais e de interese de Galicia titulado "Vida Gallega". Entre os seus colaboradores figuraron José María Castroviejo, Valentín Paz-Andrade, Ramón Otero Pedrayo, Álvaro Cunqueiro, Luís Trabazo, Xosé Filgueira Valverde, Prudencio Landín Tobío e Manuel Cuña Novás. No seu primeiro número publicou os Seis poemas galegos de Federico García Lorca.
Souconna
Souconna é unha deusa celta, a deidade do río Saona en Chalon-sur-Saône, á cal foron feitas invocacións epigráficas.
Benito Prieto Coussent
Formación
Fillo dun fotógrafo. Espertou a súa vocación no taller do pintor Dionisio Fierros, a cuxa casa acudía en compañía do seu neto Dionisio Gamallo Fierros. Con quince anos foi pensionado pola Deputación de Lugo para estudar en Madrid, e ao non tener a idade mínima regulamentaria para o ingreso na Academia de Bellas Artes de San Fernando, pasou un ano baixo a tutela do grabador Manuel Castro Gil. Finalmente foi admitido na Escuela Especial de Pintura, Escultura y Grabado, onde cursou estudos e conseguiu varios premios especiais. Entre os seus mestres estiveron Cecilio Plá, Manuel Benedito, José Moreno Carbonero e Julio Romero de Torres, e tivo como compañeiro a Salvador Dalí, con quen mantivo unha relación amor-odio posteriormente.
Docencia
195px|left|miniatura|Benito Prieto cos alumnos e canteiros ante o bloque de Valle Inclán. (1936) Rematada a súa formación conseguiu praza de profesor de debuxo, elixiu Galicia e incorporouse ao Instituto de Tui en 1933. Alí desenvolveu os novos sistemas pedagóxicos impulsados pola República e a súa inquedanza didáctica experimental. Deu clases nocturnas e gratuítas aos obreiros. Fundou a revista cultural Tude, órgano difusor de arte, literatura e pensamiento do colectivo estudiantil. Realizou monumentos en granito a Sócrates e a Valle Inclán. Por este labor foi nomeado director honorario do Instituto e recibiu varias homenaxes.
Guerra Civil
miniatura|150px|Retrato do anarquista [[Jerónimo Rodríguez Rodríguez|Jerónimo Rodríguez, condenado a morte, reo no cárcere de Tui. (1937)]]
Ao remate do curso 1935-1936 producese o golpe de Estado do 18 de xullo de 1936. Benito foi detido na súa casa de Ribadeo, acusado de simpatizar e axudar a obreiros e anarquistas. Foi encarcerado na prisión de Tui. Salvou da morte e pintou na cadea 24 retratos dos seus compañeiros de infortunio. Ao saír do cárcere, foi chamado a filas e incorporouse ao batallón Zaragoza 530, pero foi conducido ao Mosteiro de Guadalupe, onde foi acollido e protexido polos frades capuchinos. Alí retratou a militares e relixiosos, deixando varias obras no claustro do mosteiro.
El Padul
Ao rematar a guerra saíu de Guadalupe e casou cunha farmacéutica e mestra granadina que exercía en Galicia. Trasladáronse a El Padul, preto de Granada, onde Prieto realizou a parte máis significativa e emblemática da súa obra, como as versións de Cristo en la Cruz. É unha etapa de introspección só rota por esporádicos viaxes a Madrid, onde era reclamado como retratista e, excepcionalmente, unha longa viaxe e estadía en Turquía entre 1955 e 1956, onde pintou entre outras obras "Las ruinas de Éfeso". En Granada fixo amizade con Antonio Gallego Burín, García Velez, Gabriel Morcillo e Elena Martín Vivaldi, dos que fixo retratos.
En 1970 pintou o cadro El padre Damián, paradigma da súa pintura expresiva e rotunda. O cadro foi doado á Real Academia de Bellas Artes de Nuestra Señora de las Angustias de Granada, ao ser nomeado académico numerario en 1983.
Madurez
Dentro do seu inconformismo a súa obra váise facendo cada vez máis esixente. Especula e destrúe gran parte da súa produción, e acomete proxectos cargados de crítica e de mensaxes dirixidos ao home e a sociedade, como os cadros Quién me librará de este cuerpo de muerte e El peregrino de la Paz.
Obra
A súa obra, ligada a unha persoal comprensión do realismo, desenvolveuse entre Galicia e Granada. A súa carreira medrou arredor da docencia e da práctica pictórica.
A súa obra máis salientable, Cristo en la Cruz, é recoñecida como unha senlleira e revolucionaria achega á tradicional iconografía do Cristo crucificado.
Outras obras inclúen A última cea de Xesús ou O Altruán.
Sociedad Cultural Benito Prieto
Logo da morte do pintor constituíuse a Sociedad Cultural Benito Prieto, promovida polos herdeiros do artista, a súa viúva, Amparo Serrano Sánchez e o seu discípulo e biógrafo Luis Ruiz Rodríguez e co apoio dos concellos de Ribadeo, El Padul e Granada e a Universidade de Granada; co obxectivo de salvagardar o seu legado e difundir a súa memoria.
Dixestión
miniatura|300px|Aparato dixestivo A dixestión é o proceso de transformación dos alimentos, previamente inxeridos, en substancias máis sinxelas, que poidan ser absorbidas. Na dixestión, as macromoléculas que compoñen os alimentos son divididas en moléculas máis pequenas, doadamente absorbibles e utilizables polas células. A dixestión ocorre tanto en organismos unicelulares coma pluricelulares, e no interior das células. Neste proceso participan diferentes tipos de encimas. O aparato dixestivo é moi importante na dixestión xa que os organismos heterótrofos dependen de fontes externas de materias primas e enerxía para a medra, mantemento e funcionamento. O alimento emprégase para xerar e reparar tecidos e obtención de enerxía. Os organismos autótrofos (as plantas, organismos fotosintéticos), pola contra, captan a enerxía lumínica e transfórmana en enerxía química, utilizable polos animais.
En cada paso da conversión enerxética dun nivel a outro hai unha perda de materia e enerxía utilizable asociada ao mantemento de tecidos e tamén á degradación do alimento en partículas máis pequenas, que despois se reconstituirán en moléculas dos tecidos máis complexas.
Dixestión intracelular
As partículas alimenticias quedan englobadas por unha vesícula no interior da célula. Os lisosomas verten enzimas hidrolíticos ao interior desta vesícula, formándose así un vacúolo dixestivo no que se realizará a dixestión química dos alimentos. Unha vez degradados estes, os nutrientes atravesan a membrana do vacúolo e incorpóranse ao hialoplasma celular. Os produtos de refugallo son expulsados ao exterior por medio dun vacúolo fecal. Esta modalidade de dixestión é propia das esponxas.
Dixestión mixta
Este tipo de dixestión transcorre en dúas etapas, unha intracelular e outra extracelular. É moi normal en animais como os cnidarios e os platihelmintos. Nos cnidarios a dixestión iníciase na cavidade gastrovascular, onde as células que recobren as súas paredes segregan enzimas que degradan as proteínas. A dixestión continúa no interior das células dixestivas situadas no gastroderma, capa de células que recobre a cavidade gastrovascular, dende onde os nutrientes pasan por difusión a outras células. Finalmente, o alimento non dixerido expúlsase pola boca.
Dixestión extracelular
A dixestión realízase fóra das células, concretamente nas cavidades internas que forman o tubo dixestivo. Dende o punto de vista da adaptación é unha modalidade que permite a inxestión de partículas alimenticias de maior tamaño, co que o proceso de dixestión se converte en intermitente. É propia de moitos invertebrados e de todos os vertebrados.
Proceso dixestivo
A dixestión nos seres vivos pode ser interna (dentro do corpo) ou externa (fóra). A dixestión pode ser tamén extracelular (fóra das células) ou intracelular (dentro). A interna ten lugar normalmente na luz do tubo dixestivo, ou en cavidades internas como a cavidades gastrovascular dos cnidarios. O tubo dixestivo presenta especializacións en distintas rexións do mesmo, que dependen da especie animal. Algúns animais non teñen aparato dixestivo, como as tenias, que pola súa vida parasitaria no intestino do hóspede absorben pola súa pel os alimentos xa dixeridos polo hóspede, ou as esponxas, nas cales as células chamadas coanocitos capturan os alimentos pola súa conta, e outras células chamadas amebocitos dixírenos. Algúns animais con tubo dixestivo poden realizar a dixestión fóra do seu corpo, como as arañas, que inxectan toxinas e encimas dentro das súas presas, que se dixiren por dentro, e despois a araña aspira o líquido do seu interior. Os fungos realizan tamén unha dixestión externa ao segregaren encimas ao ambiente que os rodea. Algunhas especies de bacterias poden tamén segregar encimas dixestivos fóra da célula, pero a maioría absorben substancias moi sinxelas que non precisan dixestión.
A dixestión intracelular é a única utilizada por aqueles protozoos que se alimentan depredando a outros organismos, os cales quedan incluídos en vacúolos fagocíticos nos cales se realiza a dixestión por medio de encimas lisosómicos. Outras veces a dixestión intracelular é un complemento da extracelular, como no caso dos Cnidarios.
O sistema dixestivo é un tubo cun só sentido de circulación normal, con órganos accesorios como o fígado, a vesícula biliar, glándulas salivares e o páncreas, que axudan no proceso químico da dixestión. As propias paredes do tubo dixestivo poden producir secrecións. O proceso de inxestión, normalmente implica algún dos tipos de procesamento mecánico ou químico; normalmente está constituída por procesos mecánicos, que se encargan de reducir o tamaño dos alimentos, e por unha acción química que é a responsable de reducir aínda máis o tamaño das partículas e preparalas para a absorción.
Metro de Bakú
O Metro de Bakú (Bakı Metropoliteni) é o sistema de metro que opera na cidade de Bakú, capital de Acerbaixán. Foi inaugurado en 1967, construído aínda durante a URSS, e foi a primeira rede de metro da República Socialista Soviética de Acerbaixán. Á semellanza doutros metropolitanos soviéticos, as súas estacións son moi ornamentadas.
Dixestión
Plantas carnívoras
miniatura|esquerda|Algunhas plantas como a [[rorella (Drosera) da imaxe adquiriron por adaptación evolutiva a capacidade de atrapar e dixerir animais para obter deles nutrientes como o nitróxeno, xa que viven nun solo pobre en nutrientes minerais. De todos modos, non realizan esta dixestión para obter enerxía, xa que realizan tamén a fotosíntese.]] As plantas son seres autótrofos fotosintéticos, polo que non precisan inxerir alimentos e facerles a dixestión, pero algunhas plantas carnívoras, poden dixerir extracelularmente pequenos animaliños, xeralmente insectos. Son plantas que viven en chans pobres en nutrientes minerais, como os nitratos, polo que a planta utiliza os insectos que captura para obter principalmente nitróxeno. Non os usan para obter enerxía, xa que fan tamén a fotosíntese, polo que a función desta dixestión non é a mesma que nos animais. Estas plantas teñen trampas para capturar os insectos como follas que se pechan de súpeto, pelos pegañentos ou cavidades escorregadizas cheas de líquido. A planta segrega encimas extracelularmente que dixiren o insecto no lugar en que queda atrapado e despois absorbe os produtos resultantes.
Dixestión nos ruminantes
miniatura|dereita|Ilustración moi esquemática do estómago dos ruminantes. Os ruminantes son peculiares, a que teñen un estómago dividido en varias cavidades e realizan dúas mastigacións da comida; primeiro unha mastigación rápida para inxerir a herba e despois o alimento volve á boca e realizan unha segunda mastigación máis de vagar. Os ruminantes non poden dixerir por si mesmos a celulosa da herba, per teñen microorganismos simbiontes no seu éstómago, que posúen o encima celulase, que a pode dixerir. O estómago dos ruminantes está dividido en catro partes: rume, retículo, omaso e abomaso, pero só o abomaso posúe glándulas secretoras, polo que a maior parte da dixestión depende dos microorganismos. O alimento chega ao rume, onde é parcialmente dixerido pola flora microbiana (bacterias, lévedos e protozoos) que vive alí. A celulosa e carbohidratos son atacados polos encimas microbianos e fermentados, orixinándose gases (dióxido de carbono, metano, que se arrotan) e ácidos orgánicos pequenos, polo que queda moi pouca glicosa dispoñible para o animal, razón pola cal este terá que obtela despois no seu metabolismo por medio dunha intensa gliconeoxénese a partir deses ácidos organicos. As proteínas son degradadas en gran parte polas proteases microbianas, pero tamén hai unha dixestión final no abomaso e intestino delgado. Os triglicéridos son tamén dixeridos pola flora microbiana do rume.
Sequana
Sequana é unha deusa celta do río Sena, particularmente da fonte onde nace o río, que foi adorada pola tribo gala dos secuanos. A fonte, chamada Fontes Sequanae está localizada nun val de Châtillon Plateau, ó noroeste de Dijon en Borgoña. O santuario adicado a ela foi tomado polos romanos, que contruíron dous templos nel. Foron feitas moitas dedicacións neses templos a Sequana, incluíndo unha gran pota co seu nome inscrito e cheo de modelos de bronce e prata de partes do corpo para seren curados por ela.
Metro de Bakú
Historia
esquerda|miniatura|200px|Estación Həzi Aslanov do Metro de Bakú. Nos anos 30, o alto desenvolvemento industrial e o aumento da poboación da cidade fixeron dela unha das maiores e máis importantes do Cáucaso. Seguindo o exemplo de Moscova e Leningrado (actualmente San Petersburgo) se decidiu en 1932 que o medio de transporte máis cómodo ás necesidades da cidade en pleno desenvolvemento era o metropolitano, que aumentaría a mobilidade das persoas e diminuiría o tráfico das rúas de Bakú.
Á semellanza doutras cidades da Unión Soviética, os plans estiveron en suspenso debido á segunda guerra mundial para a que foi canalizado todo o capital dispoñible. Tras a guerra foi retomada a idea de construír un metro en Bakú, e en 1947 o proxecto foi aprobado. A primeira liña tiña unha lonxitude aproximada de 10 km, e abriu o 6 de novembro de 1967. Un ano máis tarde, en 1968, foi construído un novo treito de liña con 2,2 km entre as estacións de 28 de Maio e Şah İsmail Xətai. Un novo tramo entre as estacións de Nəriman Nərimanov e Neftçilər foi construído para servir os suburbios da cidade. A rede prolongouse ata o nordeste desde a estación de Nizami Gəncəvi en 1976. A construción de estacións avanzou a ritmo apresurado e en 1986 a rede tiña xa a configuración actual.
Despois da caída da Unión Soviética non houbo ningunha alteración no metro de Bakú, as limitacións económicas non permitiron que as obras proseguisen. Espérase un investimento da Unión Europea de varios millóns de euros para axuda no desenvolvemento da rede. Os últimos anos foron de adversidades para o metro e para o seu funcionamento, en particular, o feito de teren ocorrido dous atentados terroristas, un en 1994 e outro en 1995 (oficialmente foi un atentado, pero ata hoxe aínda non foi confirmado).
En 2015, o sistema levou a un total de 608.000 de persoas por día e 222 millóns de persoas anuais en 228 vagóns de metro.
Callobre Vello, Espasante, Ortigueira
Callobre Vello é un lugar da parroquia de Espasante no concello Coruñés de Ortigueira na comarca do Ortegal. Non ten habitantes segundo datos do Instituto Galego de Estatística desde hai máis dunha década.
Julio César Sánchez
Julio César Sánchez, máis coñecido como Julitros, nado en Madrid o 17 de maio de 1972, é un músico español. É coñecido por ser o baixista do grupo ska punk Ska-P.
Biografía
Nado en Madrid, comeza a tocar o baixo con 16 anos, tras escoitar a Black Sabbath. Pouco tempo despois coñece ao resto dos hoxe membros de Ska-P e montaron o grupo.
Dixestión
Dixestión nos ruminantes
Nos herbívoros non ruminantes (cabalo, coello...) o estómago non está dividido en cavidades, pero a dixestión tamén é fundamentalmente microbiana. Teñen grandes cegos e colons, que funcionan como cámaras de fermentación microbianas, e o intestino groso está preparado para a absorción de nutrientes.
Procesos dixestivos
A dixestión nos animais comprende dous tipos de procesos:
Os encimas que conteñen os zumes dixestivos converten os alimentos, agás a fibra vexetal, nunha disolución de molécules sinxelas, que se absorben na mucosa do intestino delgado. A absorción é o paso das substancias dixeridas que estaban na luz do tubo dixestivo ao sangue. Realízana os enterocitos, que poden facer un procesamento final das moléculas. A parede do intestino está pregada e ten vilosidades, formadas por células con microvilosidades (microvilli). Estas adaptacións fan que aumente moito a superficie de absorción. Os procesos que interveñen son a osmose, difusión e transporte activo. As substancias que non foron dixeridas pasan ao intestino groso, onde constituirán as feces, que se expulsarán do corpo (exestión).
Dixestión e absorción de proteínas
Os aminoácidos son as biomoléculas que se unen entre si formando as proteínas.
miniatura|dereita|Proceso da dixestión e absorción das proteínas
A maioría dos aminoácidos inxeridos na dieta están formando parte de proteínas (que se encontran principalmente en alimentos como leite, carne, ovos...). Pero os aminoácidos só se poden incorporar ás rutas metabólicas de forma libre, e por este motivo as proteínas e péptidos deben ser hidrolizadas por encimas proteoliticos segregados polo aparato dixestivo. Así, son descompostas en aminoácidos, que son absorbidos no intestino e pasarán ao sangue para incorporarse ao conxunto de aminoácidos do corpo.
Dixestión das proteínas no estómago
A dixestión comeza no estómago. Cando chegan alimentos ricos en proteínas estimúlase a secreción de gastrina que á súa vez estimula a formación de HCl. Grazas a este pH ácido, as proteínas globulares dos alimentos desnaturalízanse o que facilita que sexan máis accesibles á hidrólise. miniatura|esquerda|Estrutura da pepsina. O proceso iníciase por acción da pepsina, un enzima dixestivo segregado pola mucosa gástrica. Este encima fórmase a partir do seu precursor, o pepsinóxeno. Cando o HCl actúa sobre o pepsinóxeno este perde unha parte da súa cadea proteica e transfórmase en pepsina que actúa como protease. A pepsina hidroliza enlaces nos que interveñen aminoácidos aromáticos (comezando a cortar as proteínas), dando lugar a péptidos de lonxitude variable e algúns aminoácidos libres.
Dixestión das proteínas no intestino
A medida que o contido ácido do estómago chega ao duodeno dispárase a síntese da hormona secretina. Esta estimula o páncreas para que segregue bicarbonato no intestino delgado para neutralizar o pH (pH=7). A dixestión continúa no interior do intestino pola acción das proteases pancreáticas: tripsina, quimotripsina, elastase e carboxipeptidase (que teñen unha actividade óptima a un pH próximo a 7). Todos estes encimas orixínanse a partir da proteólise parcial dos seus precursores. A tripsina orixínase a partir do tripsinóxeno activado pola enteroquinase (que corta un hexapéptido do extremo N-terminal). A tripsina que se forma, activa o resto das proteases pancreáticas e ao propio tripsinóxeno (as moléculas que aínda non se activaron). A acción destes encimas proteolíticos provoca a formación de oligopéptidos (de 2-6 aminoácidos) e aminoácidos libres. Ao final da dixestión obtéñense péptidos de dous ou tres aminoácidos e aminoácidos libres. Estes serán absorbidos polos enterocitos do revestimento do intestino delgado, onde tamén se completará a hidrólise dos péptidos. Nos enterocitos hai peptidases como a enteroquinase, endopeptidase, aminopeptidase e outras que realizan esta hidrólise.
Absorción de aminoácidos
O proceso de absorción dos aminoácidos libres ten lugar por un mecanismo de transporte activo, que implica un gasto de enerxía, que se produce nas microvilosidades dos enterocitos do intestino delgado. Hai transportadores para todos os tipos de aminoácidos. Por outra banda, o organismo tamén pode absorber dipéptidos, tripéptidos e tetrapéptidos por un mecanismo que pode ser máis rápido que a absorción dunha molécula de aminoácido. Ademais, detectáronse tetrapeptidases nas microvilosidades que hidrolizan os tetrapéptidos orixinando tripéptidos e aminoácidos libres. E tamén hai tripeptidases e dipeptidases na membrana e no citoplasma das células da mucosa intestinal. Seguidamente, os aminoácidos pasan ao sangue do sistema porta hepático e son transportados ao fígado. Alí, moitos aminoácidos quedarán depositados un certo tempo, pero acabarán chegando ás células para realizar as súas funcións. Porén, en situacións extremas os aminoácidos poden ser utilizados tamén como fonte de enerxía.
Alteracións nos procesos dixestivos
Poden existir problemas na dixestión e absorción dos aminoácidos:
Dixestión e absorción de carbohidratos
Os carbohidratos da dieta poden ser azucres simples (monosacáridos, disacáridos), que non necesitan dixestión ou poden dixerirse doadamente, e polisacáridos (formados por longas cadeas de monosacáridos), que requiren unha dixestión previa antes da súa absorción. A maior parte dos polisacáridos inxeridos son o amidón e a celulosa, de procedencia vexetal, e o glicóxeno, de procedencia animal. O amidón e o glicóxeno poden ser dixeridos polos encimas dixestivos humanos, pero a celulosa non, polo que pasa ao intestino groso sen dixerir e constitúe a fibra vexetal dos alimentos.
A dixestión do amidón e glicóxeno empeza na boca, xa que a saliva contén un encima chamado amilase salivar ou ptialina, que actúa durante a mastigación. Este encima hidroliza os enlaces O-glicosídicos alfa(1-4) dos polisacáridos. Unha vez que se traga o bólo alimenticio, a amilase inactívase de forma rápida no estómago, debido ao pH ácido deste (a pH inferior a 4 queda inactiva), polo que a dixestión de carbohidatos queda suspendida no estómago. A acción da amilase orixina maltosa, isomaltosa, glicosa, oligosacáridos e polisacáridos sen dixerir.
Despois, o alimento pasa do estómago ao duodeno, onde se verten as amilases pancreáticas e intestinais, que actúan de modo similar á amilase salivar, e glicosidases desramificantes intestinais, que acaban de dixerir o amidón, dando lugar a maltosa e isomaltosa. As glicosidases desramificantes son importantes para dixerir as dextrinas límites, que son os restos que quedan dos polisacáridos, xa que as amilasas non poden dixerir os puntos de ramificación do polisacárido con enlaces alfa(1-6), e estes encimas desramificantes si. No bordo en cepillo de microvilosidades dos enterocitos da parede intestinal hai encimas que dixiren disacáridos, como a sacarase, lactase e maltase. Estes encimas hidrolizan os disacáridos orixinando mososacáridos como glicosa, frutosa e galactosa. As persoas que teñen unha baixa actividade do encima lactase (que hidroliza o azucre lactosa) poden padecer intolerancia á lactosa. Os monosacáridos son finalmente absorbidos por transporte activo e difusión polos enterocitos, e pasarán ao sangue. O máis abundante é a glicosa.
Ao intestino groso pasan só a celulosa, e algún outro carbohidrato especial con enlaces non hidrolizables polos encimas dixestivos (estes poden ser fermentados polas bacterias intestinais producindo flatulencia, como ocorre coa inulina). A celulosa constitúe a fibra vexetal, necesaria para unha correcta motilidade intestinal. Os ruminantes non teñen por si mesmos encimas para dixeriren a celulosa das plantas que comen, pero os microorganismos que viven no seu rume si, polo que son eles os que lles dixiren a celulosa e despois realizan fermentacións dos azucres resultantes. Nos herbívoros non ruminantes a cámara de fermentación para os microorganismos é o intestino groso.
Dixestión e absorción de lípidos
Os lípidos dixírense no duodeno, xa que non hai ningún encima que os ataque na boca, e no estómago só hai algúns encimas para dixerir ácidos graxos de cadea curta (lipase gástrica ou tributirase). Cando os alimentos con contido graxo pasan ao duodeno, segrégase a bile producida no fígado e almacenada na vesícula biliar. A bile contén sales biliares, que emulsionan as graxas facilitando a súa dixestión polos encimas pancreáticos e intestinais (lipases pancreática e entérica).
A maior parte do colesterol da dieta está en forma de ésteres do colesterol, que tamén sofren a acción dos sales biliares e despois do encima colesterol esterase do zume pancreático, que os converte en colesterol e ácidos graxos. O colesterol separado pode ser absorbido, pero non se permanecese en forma de éster do colesterol.
Para a dixestión dos fosfolípidos existen fosfolipases pancreáticas alfa e beta, diesterase e lecitinase, que renden os compoñentes dos fosfolípidos: ácidos graxos, glicerofosfato, colina etc.
Os enterocitos da parede intestinal absorben por difusión os ácidos graxos de cadea longa, monoglicéridos e colesterol que lles chegan en finas gotiñas emulsionadas en micelas. Unha vez dentro da célula o enterocito volve a rexenerar os triglicéridos. Os triglicéridos pasan despois aos vasos quilíferos ou linfáticos da parede intestinal, onde forman quilomicrons, que viaxan polo conduto torácico linfático que desemboca na vea subclavia do sistema circulatorio sanguíneo. Os quilomicrons están formados principalmente por triglicéridos, pero tamén teñen unha capa externa de fosfolípidos e proteínas. Despois dunha comida rica en graxas o plasma permanece opalescente durante 1 ou 2 horas debido á abundancia destes quilomicrons. Pola súa parte, os ácidos graxos de cadea curta e a glicerina hidrosolubles chegan directamente ao enterocito, son absorbidos por difusión por este, e pasan directamente aos capilares sanguíneos da parede intestinal (e non á linfa).
Fases da dixestión nos humanos
A dixestión comeza na boca onde os alimentos son triturados polos dentes. As glándulas salivares liberan saliva, que contén auga e encimas, como a amilase, que inician a descomposición das macromoléculas. A mastigación e a presenza da saliva acaba coa formación do bólo alimenticio, que se traga e pasa a través do esófago ao estómago. No estómago mestúrase o bólo cos ácidos e encimas dixestivos para descompoñelo quimicamente. Os músculos da parede estomacal axudan a esta mestura. O bólo transfórmase no estómago en quimo, que é o alimento parcialmente dixerido; este pasa a través do píloro ao intestino delgado, onde se mestura coas secrecións da bile producida no fígado e os encimas pancreáticos e intestinais, que transforman o quimo en quilo, a partir do cal se absorben a maioría dos nutrientes, que pasan aos capilares sanguíneos e quilíferos das paredes do intestino delgado. Os restos sen dixerir pasan ao intestino groso onde se absorbe auga e sales, e se forman as feces, que son expulsadas. Na dixestión poden distinguirse varias fases:
miniatura|dereita|Movementos peristálticos do esófago.
Cavidade oral
Nos humanos a dixestión comeza na boca, onde os alimentos son mastigados e mesturados coa saliva. A saliva segrégase na boca en grandes cantidades (0,5-1,5 litros ao día) por tres pares de glándulas salivares (parótides, submaxilares e sublinguais).
A saliva humedece o alimento e contén o encima ptialina ou amilase salivar que hidroliza parcialmente o amidón, e lisozima que ten unha acción desinfectante sobre determinadas bacterias; ademais, a saliva actúa como un lubricante e causa que as partículas de alimento se aglutinen formando o bólo alimenticio, que se traga.
Esófago
O esófago leva o alimento da boca ao estómago mediante os movementos peristálticos da musculatura lisa das súas paredes. O esófago non intervén na dixestión. Cando o alimento chega ao cardias (un esfínter) pasa ao estómago.
Estómago
No estómago o alimento continúa a súa dixestión. O alimento mestúrase co ácido clorhídrico segregado polas células oxíntiicas ou parietais da parede do estómago e por encimas como a pepsina (segregada como pepsinóxeno, que se activa ao conveterse en pepsina). O ácido por si mesmo non degrada as moléculas de alimento, pero crea un pH óptimo para a acción da pepsina. As células parietais do estómago tamén segregan unha glicoproteína denominada factor intrínseco, o cal permite a absorción da vitamina B12. Algunhas moléculas pequenas como o alcohol son absorbidas no estómago e pasan directamente ao sangue. Os movementos peristálticos do estómago mesturan o alimento e este transfórmase no quimo. Se na boca se empezaba a dixestión dos carbohidratos, esta detense no estómago, pero comeza a dixestión das proteínas; os lípidos non se empezan a dixerir ata o duodeno, agás algúns ácidos graxos de cadea curta, que son atacados pola tributirase estomacal.
Intestino delgado
Os alimentos pasan despois a través do esfínter pilórico ao duodeno, primeira parte do intestino delgado. No intestino delogado realízase a maior parte da dixestión e absorción. Aquí o quimo mestúrase con tres líquidos diferentes transformándose en quilo absorbible:
Como resultado o quimo transfórmase en quilo, e as macromoléculas quedan divididas nas pequenas moléculas que os compoñen, monoscáridos, disacáridos, aminoácidos, ácidos graxos, colesterol... A absorción de case todos os nutrientes realízase no intestino delgado. O intestino delgado ten unha grande superficie interna debido aos diversos pregamentos da súa superficie como as válvulas de Kerckrin e as vilosidades intestinais, e aos pregamentos microscópicos da superficie dos enterocitos (microvelosidades). Polo interior das vilosidades cursan capilares sanguíneos e linfáticos (vasos quilíferos). O sangue transporta os nutrientes absorbidos ao fígado por medio do sistema porta hepático, onde se filtra, elimínanse toxinas e faise un primeiro procesamento dos nutrientes.
O intestino delgado ten tamén movementos peristálticos e facilitan a mestura dos alimentos cos encimas e fan que avancen ata o intestino groso.
Intestino groso
No intestino groso non se realiza ningunha fase da dixestión, senón a absorción final de auga e sales e formación das feces. Ao intestino groso chegan os compoñentes non dixeribles dos alimentos, principalmente fibra celulósica. Algúns deses compoñentes non dixeridos poden ser fermentados polas bacterias do intestino groso, o que orixina gases.
Reguladores hormonais
O aparato dixestivo conta cos seus propios reguladores. As principais hormonas que controlan as funcións do aparato dixestivo prodúcense e libéranse por células da mucosa do tubo dixestivo. As hormonas, en xeral, pasan ao sangue que rega o aparato dixestivo, e chegan de novo á parte do aparato dixestivo que deben regular, onde estimulan a produción de zumes dixestivos e provocan o movemento dos órganos (peristaltismo, baleiramento). As hormonas que controlan a dixestión son fundamentalmente a gastrina, a secretina e a colecistoquinina.
Reguladores nerviosos
Dúas clases de nervios axudan a controlar o traballo do aparato dixestivo, os nervios extrínsecos e os intrínsecos.
O pH na dixestión
O pH ácido estomacal, ademais, elimina a maior parte das bacterias que entran xunto cos alimentos, aínda que hai especies especializadas en vivir nese ambiente, como Helicobacter pylori.
Eduardo Aurelio Cacheda Vigide
Eduardo Aurelio Cacheda Vigide, nado en Oirós (Vila de Cruces) o 16 de setembro de 1932 e finado en Santiago de Compostela o 3 de decembro de 2014, foi un sacerdote, catedrático e escritor galego.
Traxectoria
Doutor en Filosofía e Letras pola Universidade de Santiago de Compostela. Foi profesor de humanidades en educación secundaria e administrador diocesano do arcebispado de Santiago de Compostela.
Foi irmán do tamén sacerdote Manuel Cacheda Vigide.
Tekken (filme)
Tekken é un filme estadounidense dirixido por Dwight H. Little que foi estreado no 2010. Adaptación libre do videoxogo de Namco Tekken.
Sinopse
No ano 2039, o mundo está dominado por grandes corporacións. Unha delas é a Mishima Zaibatsu, dirixida por Heihachi Mishima, que realiza periodicamente o Iron First Tournament, un torneo de loita a nivel mundial. O protagonista é Jin Kazama, un loitador da rúa que se apunta ó torneo para vingar a morte da súa nai, asasinada por Heihachi. Acompañado polo seu mestre Lucas, deberá facer fronte a varios desafíos para chegar á súa meta.
Florentino Cacheda
Florentino Cacheda López, nado en Lalín o 4 de marzo de 1938, é un empresario galego.
Traxectoria
De pai e avó xastre, estudou no colexio público de Lalín. Emprendeu a súa carreira en Barcelona traballando nunha fábrica de confección e estudando deseño. Traballou como xastre na confección de moda masculina. Fundou a empresa téxtil Florentino en 1970 en Lalín, onde ten a súa sede. Foi concelleiro en Lalín por Unidade Galega nas primeiras eleccións municipais democráticas, e dimitiu o 29 de outubro de 1980. Recibiu a Medalla Castelao en 1997.
UHF
UHF (Ultra High Frequency) é un rango de ondas electromagnéticas con frecuencias entre os 300 MHz e os 3 GHz, sitúase entre a SHF (Super High Frequency) e a VHF (Very High Frequency). Nesta banda prodúcese a propagación por onda espacial troposférica, cunha atenuación adicional máxima de 1 dB se está despexada a primeira zona de Fresnel.
Televisión
Basicamente a UHF emprégase para as emisións de televisión. Na banda IV, comprendida entre as frecuencias 470 MHz a 590 MHz e a banda V entre 590 MHz e 862 MHz, transmítense as emisións da televisión terrestre, analóxica primeiro e agora dixital, e correspóndese coas canles 21 á 35 e 36 á 69, respectivamente. A cobertura das ondas de UHF é menor que as de VHF, correspóndolles, en condicións normais, entre os 50 e os 100 km; para distancias superiores precísanse repetidores.
Os intervalos entre 950 a 2.150 MHz utilízanse para as emisións da televisión por satélite.
Castelldefels
Castelldefels é un municipio español da comarca do Baix Llobregat, na provincia de Barcelona, Cataluña.
As primeiras mencións da cidade fixéronse co nome de Castrum Felix. Unha forma romanizada, Castello de Feles, serviu como semente para o nome actual da poboación. Durante varios anos castelanizouse o nome a Casteldefels, e así figura nalgúns dicionarios de topónimos, se ben está caendo en desuso dende que se adoptou a forma Castelldefels como única oficial.
Castelldefels foi en principio unha poboación formada por unha serie de masías dispersas. Até o século XX non tivo unha auténtica estrutura urbana. Co desenvolvemento económico da cidade de Barcelona e a popularización do automóbil, Castelldefels trocouse nun lugar de veraneo de moitos barceloneses a mediados dos anos 1950. En 1957 había máis de 40 urbanizacións en construción.
Lugares de interese
300px|miniatura|Castelo de Castelldefels
HV71
O Husqvarna Vätterstad 1971, máis coñecido como HV71 ou simplemente HV, é un equipo profesional de hóckey sobre xeo da cidade de Jönköping, Småland (Suecia). Foi fundado o 24 de maio de 1971 e actualmente compite na máxima categoría do hóckey sobre xeo sueco, a SHL, competición que gañou en catro ocasións (1995, 2004, 2008 e 2010), dende 2008 compite tamén no European Trophy, así como na tempada inaugural da Champions Hockey League. Xoga os seus partidos como local no Kinnarps Arena, un pavillón con capacidade para 7.038 espectadores. Os seus principais rivais son o Frölunda HC, o Färjestads BK e o Linköpings HC.
Pine Bluff
miniatura|350px|Rúa principal de Pine Bluff, co tribunal do condado ao fondo
Historia
No momento da chegada dos europeos o principal pobo nativo da rexión eran os quapaw, algúns comerciantes españois e franceses asentáronse na zona establecendo relacións comerciais e casaron con mulleres indíxenas, un fillo dunha destas relacións, Joseph Bonne estableceuse logo dunhas inundacións en 1819 nun outeiro (bluff en inglés) a uns quilómetros do asentamento quapaw, no lugar no que actualmente se levanta a cidade. A partir de 1824 uníronse outras familias europeas. En 1829 a lexislatura estatal estableceu o condado de Jefferson, establecéndose en 1832 a súa capital no asentamento de Bonne, que a partir de outubro pasou a se denominar oficialmente Pine Bluff Town. Durante a Guerra Civil e como consecuencia da Proclamación de Emancipación na localidade instaláronse moitos refuxiados afroamericanos que fuxían da escravitude imperante na Confederación.
Galería de imaxes das Nogais
Galería de imaxes do concello das Nogais na provincia de Lugo.
A Abeleira, Soutullo, A Laracha
A Abeleira é un lugar da parroquia de Soutullo no concello coruñés da Laracha na comarca de Bergantiños. Tiña 31 habitantes no ano 2009 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales eran 18 homes e 13 mulleres.
Eleccións municipais en Crecente
Corporacións
Corporacións democráticas en Crecente desde a aprobación da Constitución de 1978. miniatura|dereita|[[Galería de imaxes de casas dos concellos de Galicia|Casa do concello de Crecente]]
Apatura iris
300px|dereita|miniatura|Apatura iris 300px|dereita|miniatura|Femia da Apatura iris A Apatura iris é unha bolboreta da familia Nymphalidae.
Distribución
A Apatura iris atópase ao longo de Europa central e occidental, chegando a súa distribución ata o norte da Península Ibérica, incluída Galiza.
Descrición
Os adultos da Apatura iris caracterízanse polas súas ás marróns con liñas brancas e cun pequeno anel laranxa situado nas ás secundarias. As bolboretas macho caracterízanse polo brillo violeta das súas ás, brillo do que as femias carecen. As eirugas da especie son de cor verde, con pintas brancas e amarelas, e caracterízanse polos seus dous grandes cornos.
Comportamento
As femias pasan a maior parte das súas vidas nas copas das árbores, baixando só para reproducirse e poñe-los seus ovos. Os machos tamén pasan case toda a súa vida nas copas das árbores, defendendo o seu territorio dos rivais, aínda que tamén descenden para alimentarse e beber, ao igual que as femias.
Alimentación
A diferenza do resto das bolboretas, a Apatura iris non se alimenta de flores, senón das secrecións dos afidios, do esterco, dos ouriños e dos cadáveres dos animais.
Posta
Fai a súa posta a finais do verán na parte superior das follas, dunha tonalidade amarelenta. Trala eclosión, as eirugas da bolboreta establécense na parte posterior da folla, estando ben camufladas, saíndo a alimentarse só durante a noite. Durante o inverno as eirugas ivernan na póla da folla onde eclosionaron, cambiando a súa cor do verde ao marrón para camuflarse. Trala súa ivernación, no mes de xuño comezan a formar unha crisálide de cor branco semellante a un abrocho da planta, saíndo xa formados como adultos a mediados do mes de xullo.
Partido Comunista Alemán
O Partido Comunista Alemán (DKP, en alemán: Deutsche Kommunistische Partei) é un partido comunista marxista-leninista fundado na Alemaña Occidental en 1968 como substituto do Partido Comunista de Alemaña (KPD), ilegalizado polo Tribunal Federal en 1956.
Historia
O DKP foi fundado na Alemaña Occidental (RFA) en 1968 co fin de ocupar o espazo político deixado polo Partido Comunista de Alemaña despois da súa ilegalización polo Tribunal Constitucional Federal en 1956. Durante a guerra fría, o DKP recibía a maior parte dos seus fondos do Partido Socialista Unificado de Alemaña (SED), que detentaba o poder na Alemaña Oriental desde o fin da segunda guerra mundial. Após a reunificación, o DKP entrou nunha época de decadencia, perdendo apoio popular e militantes até unha décima parte dos que tiña na época anterior á unificación. Un grande número de militantes do partido abandonarono para unirse ao Partido Socialdemócrata de Alemaña (SPD), nado naquela época como sucesor do SED.
Actualidade
O DKP é hoxe un partido minoritario. Canto á súa filiación internacional, fai parte, como membro, da Esquerda Anticapitalista Europea e, en calidade de observador, do Partido da Esquerda Europea. Mantén, por outra banda, un semanario afín, o unsere Zeit. En 2005, o seu líder Heinz Stehr pediu o voto para a coalición Die Linkspartei, formada polos excomunistas da Alemaña Oriental (PDS) e a escisión do SPD liderada por Oskar Lafontaine.
Villademor de la Vega
Villademor de la Vega é un concello español da provincia de León (Castela e León). A súa poboación é de 383 habitantes (INE 2011).
Sisto V, papa
miniatura|Sisto V Felice Peretti, nado en Grottammare o 13 de decembro de 1520 e morto en Roma o 27 de agosto de 1590, foi o papa número 227, elixido papa o 1 de maio de 1585, escollendo o nome pontifical de Sisto V (en latín Sixtus V ou Systus V).