cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Anais Mali
Traxectoria
Mali naceu en Toulon, Francia, de nai procedente do Chad e pai polonés. No 2009, asinou con Wilhelmina Models. En setembro de 2009, modelou para a presentación de primavera de L.A.M.B. en Nova York.
Dorothy Parker
A mesa redonda do Algonquin
O seu relato máis coñecido apareceu en Bookman Magazine baixo o título Big Blonde ("A gran loura"). Foi galardoado co prestixioso Premio O. Henry como o conto máis sobresaliente de 1929. Este relato, entre outras obras mestras do xénero, foi seleccionado por Augusto Monterroso para a súa célebre Antología del cuento triste. Ao mesmo tempo corría a súa vida sementada de decepcións; divorciouse en 1928 e iniciou, entre outras, unha relación sentimental co dramaturgo convertido en reporteiro Charles MacArthur; quedou embarazada mais perdeu o fillo e iso levouna a unha depresión que culminou co primeiro dos seus tres intentos de suicidio. En 1927 as execucións dos anarquistas Sacco e Vanzetti espertaron para sempre a súa vocación en favor dos dereitos civís.
Contraeu matrimonio co actor aspirante a guionista Alan Campbell en 1934. O matrimonio trasladouse a Hollywood onde Parker escribiron con Robert Carson o guión do filme de William A. Wellman Naceu unha estrela (1937), polo que foron candidatos ao Oscar.
Actividade política
Durante a década de 1930, a autora, de tendencia esquerdista, desenvolveu unha intensa actividade política axudando a fundar a Anti-Nazi League ("Liga antinazi") en Hollywood. Foi investigada pola FBI como sospeitosa de pertencer ao Partido Comunista, polo que chegou a aparecer na Lista Negra de Hollywood e tivo problemas para traballar como guionista. Durante o período da guerra civil española foi unha moi activa defensora da causa republicana, participando en campañas de recadación de fondos para dita causa e mesmo realizando unha viaxe a España. Testemuña desa viaxe a España foi o conto "Soldiers of the Republic", ambientado nun café de Valencia, conto de carácter triste e melancólico publicado en The New Yorker. A perda da guerra por parte dos republicanos deixou un triste sinal nela, facendo aumentar o seu xa de por si desmesurado pesimismo vital.
O seu matrimonio con Campbell foi tempestuoso, con tensións aumentadas polo crecente alcoholismo de Parker e o romance de Campbell cunha muller casada durante a segunda guerra mundial. Divorciáronse en 1947, volveron casar en 1950, e separáronse en 1952 cando Parker volveu mudarse a Nova York. Entre 1957 e 1962, viviu no Volney Residential Hotel de Manhattan's Upper East Side e escribiu recesións de libros para Esquire magazine. A súa escritura volveuse errática debido ao abuso do alcohol. Volveu a Hollywood en 1961, reconciliouse con Campbell, e colaborou con el nun número de proxectos sen producir ata o pasamento de Campbell por mor dunha sobredose de drogas en 1963.
Morte
Defendendo sempre os dereitos civís, morreu dun ataque cardíaco en 1967, aos 73 anos, en Nova York, nun cuarto de hotel co seu can e unha botella de alcol. A súa mellor amiga dende os anos 30, a dramaturga Lillian Hellman, moza de Dashiell Hammett, organizou o funeral. Legou todos os seus bens ao movemento de Martin Luther King, a NAACP (National Association for the Advancement of Colored People, "Asociación Nacional para o Desenvolvemento das Persoas de Raza Negra"). Foi incinerada e durante dezasete anos ninguén reclamou as súas cinzas, ata que a NAACP comprou para elas unha tumba en Baltimore; na lápida loce o epitafio, como ela desexara, de "Excuse My Dust" ("Perdoen polo po").
Illa Bohol
A illa de Bohol é a illa principal da provincia de Bohol nas Visayas. Atópase ao sueste da illa de Cebú no Estreito de Cebú (nalgunhas referencias chamado Estreito de Bohol) e ao suroeste da Illa Leyte, separadas polo Mar de Camotes e o Canal Canigao. Bohol tamén se atopa ao norte de Mindanao co Mar de Bohol entre elas.
Cunha superficie de 3.269 km² e unha costa de 261 quilómetros de longo, é a illa de Bohol a décima máis grande de Filipinas. A illa principal está rodeada de preto de 70 illas máis pequenas, as maiores das cales son a Illa Panglao fronte a cidade de Tagbilaran no suroeste e a Illa Lapining no nordés.
Xeografía
A illa de Bohol é de forma oval e esta rodeada por 73 illas máis pequenas, cun terreo suavemente ondulado. As montañas do interior de Bohol son o fogar de raras especies de fauna e flora en perigo de extinción. En certos puntos, os cerros caen abruptamente á costa cunha elevación máxima de 870 metros sobre o nivel do mar. As terras altas do interior son aptas para o sector agro-forestal e de alta produción agrícola. As terras baixas do centro e do norte tamén son fértiles e con auga abundante. Existen máis dun centenar de covas, as maiores atópanse na parte oriental, o que a fai ideal para a espeleoloxía.
Os outeiros Chocolate considéranse unha das marabillas naturais de Filipinas e son a grande atracción turística da provincia de Bohol. Os máis de 1.200 outeiros en forma de cono están feitos de restos de pedra calcaria dos arrecifes de coral, de cando se mergullou a a illa, durante a idade de xeo. Chamanse así porque no verán, a herba que crece nos outeiros ao dourarse, da á paisaxe un aspecto como de montículos de chocolate por todas partes. Os outeiros do chocolate atópanse no selo da provincia de Bohol.
A maioría das praias son de area branca. A area adoita ser de tan alta calidade que se exporta a outras praias do mundo. A máis coñecida destas praias atópase na illa Panglao, existen numerosos illotes que teñen praias similares, intactas e virxes.
Existen catro ríos principais que corren a través de Bohol, o río Loboc é o máis famoso polos seus cruceiros polo río, na costa sueste do país. O máis grande, o río Inabanga, corre na parte noroeste da illa. O río Abatan no suroeste, e o río Ipil no norte.
Numerosas fervenzas e covas atópanse dispersas en toda a illa, incluíndo a fermosa fervenza Mag-Aso en Antequera. Mag-Aso significa fume na lingua nativa. A auga está fría e, a miúdo crea unha néboa nas mañás húmidas que pode ocultar as cataratas.
Historia temperá
miniatura|left|150px|Un debuxo do [[Códice Boxer que representa aos Pintados.]] Bohol foi o primeiro establecemento dos Australoides, como o resto de Filipinas. Aínda hoxe habitan a illa e coñécense como a tribo Eskaya. A súa poboación tamén foi absorbida nos pobos Austronesio / Malaio-Polinesios que máis tarde establecéronse nas illas e forman a maioría da poboación. O pobo austronésio que vivía en Bohol comerciaba con outras illas de Filipinas e ata coa China e Borneo.
Dise que os habitantes de Bohol son os descendentes dun grupo de habitantes que se asentaron en Filipinas chamados "pintados" ou "tatuados". Os Boholanos xa tiñan unha cultura propia, como o demostran os artefactos desenterrados en Mansasa, Tagbilaran, e en Dauis e Panglao.
Filipinas prehispánicas
Os primeiros indíxenas de Bohol establecéronse na península de Anda, chegaron do nordés de Mindanao. Foron responsables dos Petróglifos de Anda, que son as escrituras en roca indíxenas máis importantes do país. Ao redor do século XII, un grupo de persoas do norte de Mindanao asentáronse no estreito entre o continente Bohol e a illa de Panglao. Esas persoas viñeron dunha nación no norte de Mindanao chamada Lutao (probablemente o reino animista do que pronto será o Lanao islámico). Esas persoas estableceron o reino kedatuan de Dapitan no oeste de Bohol porque os verdadeiros pobos indíxenas de Bohol na península de Anda e as áreas próximas non estaban abertos a eles, obrigándoos a establecerse na parte occidental da illa. Ocupaban ambas costas e toda a illa de Panglao. As primeiras palafitas kedatuan construíronse coa madeira dura no brando fondo mariño. Comerciaban coas zonas próximas e algúns comerciantes chineses.
Alcina conta sobre unha rica nación que chamou a "Venecia dos Visayas", sinalando o kedatuan de Dapitan nese momento. Unha lenda di dunha princesa chamada Bugbung Hamusanum, cuxa beleza causou que o seu pretendente, Datung Sumanga, asaltara partes da China meridional para gañar a súa man.
Cara a 1563, antes de que a colonización española chegase a Bohol, o kedatuan de Dapitan estaba en guerra co Sultanato de Ternate nas Molucas (que tamén estaban atacando ao Rajahnate de Butuan). Nese momento, Dapitan estaba gobernado por dous irmáns chamados Dailisan e Pagbuaya. Os ternateanos de entón eran aliados dos portugueses. Dapitan foi destruído e Datu Dailisan morto en batalla. O seu irmán, Datu Pagbuaya, xunto coa súa xente fuxiu de novo a Mindanao e estableceu un novo Dapitan na costa norteña da península de Zamboanga. Cando chegaron os españois, os habitantes de Dapitan influíron na conquista española do sultanato de Ternate e na colonización cristiá do norte de Mindanao.
Bohol derívase da palabra Bo-ho ou Bo-ol. A illa foi a sede do primeiro tratado internacional de paz e unidade entre o rei nativo Datu Sikatuna e o conquistador español Miguel López de Legazpi o 16 de marzo de 1565 a través dunha alianza pacto de sangue coñecida hoxe por moitos filipinos como o Sandugo.
Período colonial español
O primeiro contacto significativo da illa con España ocorreu en 1565. O 25 de marzo (16 de marzo no calendario xuliano), un explorador español chamado Miguel López de Legazpi chegou a Bohol en busca de especias e ouro. Logo de convencer aos xefes nativos de que non eran portugueses (que atacaron as illas de Mactan en 1521), Legazpi fixo un pacto de paz con Datu Sikatuna. Este pacto foi selado cun pacto de sangue entre os dous homes. Este evento, chamado o Sandugo ("unha soa sangue"), celébrase en Bohol cada ano durante o Festival de Sandugo. O "Sandugo" ou pacto de sangue tamén se representa na bandeira provincial de Bohol e no selo provincial de Bohol.
Dúas importantes revoltas sucederon en Bohol durante a ocupación española. Un foi o levantamento de Tamblot en 1621, liderado por Tamblot, un babaylan ou un sacerdote nativo. A outra foi a famosa rebelión Dagohoy, considerada a máis longa da historia filipina. Esta rebelión foi dirixida por Francisco Dagohoy, tamén coñecido como Francisco Sendrijas, de 1744 a 1829. Politicamente, Bohol era administrada como unha "residencia" de Cebú. Converteuse nunha provincia político-militar separada o 22 de xullo de 1854 xunto con Siquijor. Un censo en 1879 describía a Bohol cunha poboación de 253.103 habitantes distribuídos entre 34 municipios. A cultura dos Boholanos foi influenciada por España e México durante a colonización. Moitos bailes tradicionais, música, pratos e outros aspectos da cultura teñen unha influencia hispana considerable.
Intervención e ocupación estadounidense
Despois de que os Estados Unidos derrotara a España na Guerra hispano-estadounidense, os Estados Unidos compraron enteiras as illas Filipinas. Con todo, baixo o novo proclamado goberno independente establecido por Emilio Aguinaldo, que non foi recoñecido polos EE.UU.. Bohol foi gobernado como un "Gobierno de Cantón". Durante a resultante Guerra filipino-estadounidense, as tropas americanas apoderáronse pacificamente da illa en marzo de 1899. Con todo, en xaneiro de 1901, Pedro Sanson liderou 2.000 rebeldes, debido ao duro trato impartido por estas tropas e a destrución que causaron. O xeneral Hughes dirixiu unha campaña de represión en outubro de 1901, destruíndo varias cidades e ameazando en decembro de 1901 con queimar Tagbilaran se os rebeldes non se rendían. Pantaleon E. del Rosario negociou entón a rendición rebelde. O 10 de marzo de 1917, os norteamericanos converteron a Bohol nunha provincia separada baixo a Lei 2711 (que tamén estableceu a maioría das outras provincias de Filipinas).
Ocupación xaponesa e liberación
O Exército Imperial Xaponés desembarcou en Tagbilaran o 17 de maio de 1942. Os boholanos loitaron en guerrilas contra as forzas xaponesas. Bohol foi liberado máis tarde polos guerrilleiros locais e as tropas filipinas e estadounidenses que desembarcaron o 11 de abril de 1945, quedando oficialmente liberada o 25 de maio de 1945 polo Xeneral Maior William H. Arnold, Comandante da División Americana.
Historia recente
O 12 de abril de 2017, os terroristas do grupo Abu Sayaf (ASG) organizaron un ataque contra Bohol. Tres soldados, un oficial de policía e polo menos 6 dos homes armados morreron nos enfrontamentos que comezaron ás 5 da mañá. Tamén mataron a dous aldeáns de Inabanga, sen saber se morreron no lume cruzado ou executados polos militantes acurralados. En maio, axentes de seguridade capturaron a membros do ASG ao redor de Bohol, un grupo que intentaba secuestrar á xente na illa para pedir rescate.
A industria do turismo en Bohol está afectada negativamente polos militantes do ASG que operan na illa, aínda que os operadores turísticos creen que o turismo aumentará.
Choconazo
220px|miniatura|right|Choconazo O "choconazo" foi unha protesta social masiva ocorrida a fins de 1969 cando os traballadores da construción que estaban realizando a represa de El Chocón, na provincia de Neuquén, na Patagonia arxentina iniciaron unha extensa folga que contou co apoio xeral da poboación. Formou parte de levantamentos similares sucedidos durante a ditadura militar coñecida como Revolución Arxentina como o rosariazo, cordobazo, mendozazo etc.
George Astaloș
George Astaloș, nado en Bucarest o 4 de outubro de 1933 e finado o 27 de abril de 2014, é un escritor romanés.
Traxectoria
A súa primeira composición poética data de 1948 nunha revista escolar. Debutou no teatro en 1968 coa peza Vin soldaţii, crítica coa invasión soviética de Checoslovaquia. O PEN Club Internacional ofreceulle unha bolsa de estudos na Academia Francesa, e Astaloș estableceuse definitivamente en París en 1971 e cinco anos despois obtivo a cidadanía francesa. Foi redactor xefe da revista plurilingüe Nouvelle Europe desde 1971.
Silencios na memoria
Silencios na memoria é o oitavo álbum de estudio do grupo de folk galego A Quenlla, publicado en 2004.
As letras deste disco volven ser duras e críticas como nos primeiros álbums do grupo, e inclúen un poema do poeta castelán Marcos Ana traducido ao galego no que relata a dura experiencia da cadea e a represión franquista.
Lista de cancións
Disco 1
Disco 2
Welliton Soares de Morais
Welliton Soares de Morais, nado o 22 de outubro de 1986 en Conceição do Araguaia é un futbolista brasileiro que xoga na demarcación de dianteiro centro.
Traxectoria
Comezou a xogar no Goiás EC brasileiro onde militou ata que no ano 2007 fichou polo Spartak de Moscova ruso, salvo unha breve cesión no ano 2006 ao Ituano FC.
No equipo ruso comezou a moi bo nivel sendo o máximo anotador da Primeira División rusa nos anos 2009 e 2010. Estas boas actuacións valeronlle espertar o interese de equipos europeos coma o Arsenal FC, FC Porto ou Liverpool, porén o Spartak non o traspasou. Co tempo foi perdendo peso no equipo encadenando cesións a Grêmio, São Paulo FC e finalmente ao Celta de Vigo a comezos do ano 2014.
17D11
17D11 é a designación dun tipo de motor foguete utilizado como propulsor de manobra orbital do transbordador espacial Buran.
Características
Os motores 17D11 eran fabricados pola casa Korolev, hoxe RKK Energia, e funcionaban alimentados por oxíxeno líquido e queroseno. Usáronse como sistema de manobra orbital do transbordador espacial Buran, cun pulo de 86,3 kN, un impulso específico de 362 s e unha presión de traballo na cámara de combustión de 79,40 bares. O motor en si tiña unha masa de 230 kg, unha altura de 2,27 m e un diámetro de 1,17 m.
Welliton Soares de Morais
Palmarés
Co Goiás EC:
Co Spartak de Moscova:
Quiosco Alfonso
miniatura|200px|O Quiosco Alfonso. O Quiosco Alfonso, Kiosco Alfonso ou Quiosco Afonso é unha sala de exposicións da cidade da Coruña. Realiza todo tipo de exposicións, artísticas, informativas, fotográficas, de deseño industrial e gráfico, arquitectónicas, holográficas etc... así como outro tipo de actos, como conferencias, mesas redondas, edicións de catálogos. Está situado en pleno centro da cidade, nos Xardíns de Méndez Núñez
Historia
O edificio construíuse na zona en que se situaban os quioscos de refrescos dos Xardíns de Méndez Núñez. Era un pavillón alongado (5×46 metros), semellante aos existentes Pavillón Lino e A Terraza.
-677
Outros
Historia ano a ano
Quiosco Alfonso
Historia
Ao longo da súa historia foi café, sala de espectáculos e cine. Dende 1982 é sala de exposicións municipal, para o que se fixo unha nova reforma por parte de Xosé Manuel Casabella.
Tatsuya Nakadai
Tatsuya Nakadai (仲代 達矢), nado como Motohisa Nakadai en Toquio o 13 de decembro de 1932, é un actor xaponés coñecido pola ampla variedade de personaxes que interpretou e as súas moitas colaboracións con célebres directores de cinema xaponeses. Apareceu en once filmes dirixidos por Masaki Kobayashi e en cinco de Akira Kurosawa, ademais de filmes de Hiroshi Teshigahara, Mikio Naruse, Kihachi Okamoto, Hideo Gosha, Shirō Toyoda e Kon Ichikawa.
Traxectoria
Nakadai naceu nunha familia moi pobre e non puido permitirse unha educación universitaria, dando pé a que pasase á actuación. Admiraba os filmes estadounidenses e era fan de actores como John Wayne e Marlon Brando. Tamén gustaba dos musicais de Broadway, e viaxaba unha vez ao ano en Nova York para velos. Nakadai traballaba como dependente en Toquio antes de coñecer casualmente o director Masaki Kobayashi que o contratou para o filme Kabe atsuki heya. O ano seguinte fixo unha breve aparición sen acreditar en Os sete samurais, de Akira Kurosawa, onde se ve uns segundos como un samurai que camiña pola aldea. O papel de Nakadai neste filme foi tecnicamente o seu debut, xa que o filme de Kobayashi se atrasou tres anos debido a un tema controvertido. O seu papel revelación como actor chegou cando interpretou a Jo, un yakuza, en Kuroi kawa, tamén de Kobayashi. Nakadai continuou a traballar con este director na década de 1960, gañando o seu primeiro Blue Ribbon por Seppuku (o seu filme favorito) como o rōnin que vai envellecendo Hanshiro Tsugumo.
Nakadai apareceu noutros dous filmes de Kurosawa na década de 1980. En Kagemusha Nakadai interpreta tanto o ladrón do título convertido en dobre de corpo como o famoso daimyō Takeda Shingen por quen o ladrón se ten que facer pasar. Este papel duplo valeulle o seu segundo Blue Ribbon ao mellor actor. En Ran Nakadai interpretou outro daimyō, Hidetora Ichimonji (baseado no rei Lear, de Shakespeare, e inspirado no daimyō histórico Mōri Motonari).
Deu clases e preparou a actores novos como Kōji Yakusho, Mayumi Wakamura, Tōru Masuoka, Azusa Watanabe e Kenichi Takitō entre outros.
Tempada 2003/04 do Deportivo da Coruña
Durante a tempada 2003–04 o Deportivo da Coruña competiu na Primeira División (afrontando a súa 34ª campaña na máxima categoría), logrando o 3º posto ao remate do campionato. Na Copa do Rei chegou até oitavos de final e na Champions League alcanzou as semifinais.
Material deportivo
O equipamento do Deportivo foi proporcionado por Joma e o patrocinador foi Fadesa.
Tatsuya Nakadai
Traxectoria
En 2015, recibiu a Orde da Cultura.
Arte da Idade Moderna
Arte da Idade Moderna é o período ou subdivisión temporal da historia da arte que corresponde á Idade Moderna. Non se ha de confundir co concepto de arte moderna, que non é cronolóxico senón estético, e que corresponde a determinadas manifestacións da arte contemporánea.
17 canciones de troula
17 canciones de troula é o noveno álbum de estudio do grupo de folk galego A Quenlla, publicado en 2007.
Arte da Idade Moderna
O período cronolóxico da Idade Moderna corresponde cos séculos XV ao XVIII (con distintos fitos iniciais e finais, como a imprenta ou o descubrimento de América, e as revolucións francesa ou industrial), e significou historicamente en Europa a conformación e posterior crise do Antigo Réxime (concepto que inclúe a transición do feudalismo ao capitalismo, unha sociedade estamental e preindustrial e unha monarquía autoritaria ou absoluta desafiada polas primeiras revolucións burguesas). Desde a era dos descubrimentos os cambios históricos aceleráronse, co xurdimento do estado moderno, a teoría do sistema-mundo e a revolución científica; no marco do inicio dunha decisiva expansión europea a través da economía, a sociedade, a política, a técnica, a guerra, a relixión e a cultura. Durante ese período, os europeos estendéronse fundamentalmente por América e os espazos oceánicos. Co tempo, xa ao final do período, estes procesos terminaron por facer dominante a civilización occidental sobre o resto das civilizacións do mundo, e con iso determinaron a imposición dos modelos propios da arte occidental, concretamente da arte europea occidental, que desde o Renacemento italiano identificouse cun ideal estético formado a partir da reelaboración dos elementos recuperados da arte clásica greco-romano, aínda que sometidos a unha sucesión pendular de estilos (renacemento, manierismo, barroco, rococó, neoclasicismo, prerromanticismo) que, ben optaban por unha maior liberdade artística ou ben por un maior sometemento ás regras da arte institucionalizadas na denominada arte académica. A función social do artista comezou a superar a do mero artesán para converterse nunha personalidade individualista, que destacaba na corte, ou nunha figura de éxito no mercado libre da arte. Do mesmo xeito que nos demais ámbitos da cultura, a modernidade aplicada á arte significou unha progresiva secularización ou emancipación do relixioso que chegou ao seu punto culminante coa Ilustración; aínda que a arte relixiosa continuou sendo unha das máis encargadas, se non o que máis, xa non dispuxo da abafadora presenza que había ter na arte medieval.
No entanto, durante todo o período da Idade Moderna as principais civilizacións do mundo mantivéronse pouco influídas, ou ata case totalmente alleas aos cambios experimentados polas sociedades e a arte europea, mantendo esencialmente os trazos culturais e artísticos propios (arte da India, arte chinesa, arte xaponesa, arte africana).
A civilización islámica, definida pola súa posición xeoestratéxica intermedia, e principal competidora histórica da civilización cristiá occidental, á que disputou secularmente o espazo mediterráneo e balcánico, desenvolveu distintas modalidades locais de arte islámica nas que poden verse influencias tanto da arte occidental como do das civilizacións orientais.
En Europa oriental a arte bizantina continuou pervivindo coa arte rusa ou con algunhas manifestacións da arte otomá.
Ademais das artes plásticas, outras belas artes como a música, as artes escénicas e a literatura tiveron desenvolvementos paralelos, analoxías formais e unha maior ou menor coincidencia estética e, sobre todo, intelectual, ideolóxica e social; o que permitiu á historiografía etiquetar a súa periodización con denominacións similares (música renacentista, música barroca, música do clasicismo; literatura do renacemento, literatura do barroco, literatura ilustrada ou neoclásica etc.) O mesmo pode dicirse das denominadas artes menores, decorativas ou industriais, que foron un fiel reflexo do gusto artístico de determinadas épocas (como os denominados estilos Henrique II, Luís XIII, Luís XIV, Rexencia, Luís XV, Luís XVI, Directorio e Imperio, convencionalmente denominados a partir da historia do mobiliario francés.
Gótico final e Renacemento nórdico
O século XV significou unha continuidade da arte gótica na maior parte dos países europeos. O denominado gótico internacional representaba a imposición, no denominado outono da Idade Media, dun gusto refinado e cortesán, de orixe francés, provenzal e borgoñón, que se estendía entre todas as artes plásticas, especialmente a pintura en soportes mobles (polípticos cada vez máis complexos e iluminación de manuscritos) e a ourivaría (Goldenes Rössl (O corcel dourado), 1404). O gótico flamíxero aplicouse á arquitectura civil (concellos e palacios urbanos) ademais da relixiosa, do que son mostra os conxuntos urbanos de ricas cidades burguesas como Bruxas e Gante en Flandres e outros núcleos nas rutas comerciais que se estendían por todo o continente con gran vitalidade trala crise do século XIV: feiras de Champaña e de Medina, canellóns da Mesta que cruzaban Castilla de sur a norte (Toledo, Segovia, Burgos), cidades do Rin (Colonia, Maguncia, Colmar, Friburgo, Estrasburgo, Basilea), do sur de Alemaña (Augsburgo, Núremberg), de Borgoña (Dijon, Hôtel-Dieu de Beaune, 1443) ou os portos setentrionais da Hansa (Talín, Danzig, Lübeck, Hamburgo ou o propio Londres).
O mantemento da tradición gótica, das características locais ou a maior ou menor influencia dos núcleos flamengo-borgoñón ou italiano caracterizou a diversidade da produción artística europea durante todo o período. Boa parte da produción arquitectónica de finais do XV e comezos do século XVI efectuouse con estilos nacionais que supoñen unha evolución natural do gótico, como o plateresco ou isabelino (de debatido deslindamento) e o estilo Cisneros en Castela; e o estilo Tudor ou gótico perpendicular en Inglaterra, que evolucionou á arquitectura isabelina de finais do XVI e comezos do XVII, xa fortemente influída polos novos modelos renacentistas italianos. O arco oxival gótico e as floridas crucerías foron substituídos polo arco de medio punto, a cúpula e os elementos arquitrabados que recordaban a Roma (frontóns, frisos, cornixas, ordes clásicas). Ata se impuxo a decoración a base dos grotescos recentemente descubertos na Domus Aurea de Nerón.
En pintura e escultura, o gusto nórdico predominou fronte ao italiano ata comezos do século XVI na maior parte de Europa Occidental, o que explica o éxito de artistas como os Colonia, os Egas, Gil de Siloé, Felipe Bigarny, Rodrigo Alemán ou Michel Sittow (proveniente dun lugar tan afastado como o Báltico Hanseático); aínda que o influxo de Italia tamén se deixou sentir, como demostra o periplo europeo de escultores italianos como Domenico Fancelli e Pietro Torrigiano (menos significativa foi a emigración de pintores italianos, posto que é fácil importar pintura, pero é máis fácil importar ao escultor que ás esculturas) e as aprendizaxes en Italia de pintores franceses e españois como Jean Fouquet, Pedro Berruguete ou Yáñez de la Almedina. Pero nin sequera nesas primeiras décadas do século XVI pode dicirse que se producise unha identificación do italianismo renacentista a comparar ou imitar co canon florentino-romano ou «paradigma vasariano» (que é o que terminou fixando no gusto clasicista perpetuado nos séculos posteriores). A maior parte da produción local, en todas as artes, tivo unha paulatina transición entre as formas góticas e as renacentistas. Na escultura castelá, esta transición correu a cargo do grupo formado en torno aos Egas: con Juan Guas e Sebastián de Almonacid, mentres que na coroa de Aragón cumpriu un papel similar Damián Forment e en Francia Michel Colombe.
Ata na propia Italia de finais do XV había posiblemente maior interese pola pintura flamenga que o que puidese haber pola pintura italiana en Flandres, como demostra o impacto do Tríptico Portinari (1476), que non tivo equivalente en obras italianas exportadas aos Países Baixos.
En canto ao gusto privado dun monarca da segunda metade do XVI, cualificado de Príncipe do Renacemento, como Filipe II de España, as fantasías oníricas e moralistas do Bosco ou as obras de pintores tan arcaizantes como Marinus e Pieter Coecke avantaxaban aos mestres italianos ou a outros máis innovadores, como O Greco. No entanto, a xeración dos monarcas da primeira metade do século deixouse seducir polos xenios italianos de Leonardo da Vinci (Francisco I de Francia) ou Tiziano (Carlos I de España ―emperador Carlos V―).
Renacemento italiano: Quattrocento
Italia desenvolvera durante toda a Idade Media producións artísticas significativamente diferenciadas do resto da Europa Occidental, que aínda que se clasifican dentro do románico ou do gótico, presentan marcadas características propias, que adoitan atribuírse á pervivencia da herdanza clásica grecorromana e aos contactos coa arte bizantina (particularmente en Venecia -arquitectura gótica veneciana―, pero tamén no denominado naturalismo romano ―Pietro Cavallini― ). Ademais dos precursores literarios do Renacemento (Dante, Petrarca e Bocaccio), escultores como os Pisano, pintores da escola sienesa (Duccio di Buoninsegna, Simone Martini) e a escola florentina (Giotto, Cimabue), e artistas completos como Arnolfo di Cambio son os precedentes inmediatos da explosión creativa do Quattrocento (anos mil catrocentos en italiano), que se inicia cos frescos de Fra Angelico e de Masaccio, os relevos de Jacopo della Quercia e os vultos redondos de Donatello. A municipalidade de Florencia de comezos de século convocou dous concursos de obras puntuais para a terminación da súa catedral que se converteron en fitos da historia da arte: a solución xenial de Brunelleschi á cúpula de Santa María del Fiore (1419), e as portas de bronce do Baptisterio, que realizou Ghiberti (1401).
Alto Renacemento ou Renacemento clásico
A xenial figura de Leonardo da Vinci, que mantivo unha vida errante polas cortes italianas e francesa, enmarca o tránsito cara ao Cinquecento (anos mil cincocentos en italiano). Ábrese o denominado Alto Renacemento ou Renacemento clásico: Florencia (que sufrira o furor iconoclasta de Savonarola) foi substituída como centro artístico por Roma, baixo o mecenado papal, que atraeu a Bramante, Michelangelo e Rafael Sanzio, desenvolvendo o ambiciosísimo programa artístico do Vaticano (cuxo enorme custo foi unha das razóns do descontento que xerou a Reforma protestante), co que pode falarse dunha escola florentino-romana (os citados e Fra Bartolommeo, Andrea del Sarto, Giulio Romano, Benvenuto Cellini, Baldassarre Peruzzi, Giovanni Antonio Bazzi (Il Sodoma) e outros, cuxa condición de émulos eclipsados polo xenio dos seus mestres, malia os seus valores propios, failles ser clasificados moi habitualmente como manieiristas). Mentres tanto, en Venecia desenvolveuse con características propias unha escola veneciana de pintura caracterizada polo dominio da cor (os Bellini, Giorgione, Tiziano).
En relación co renacemento de mediados do século XV, caracterizado pola experimentación sobre a perspectiva lineal, o alto renacemento caracterizouse pola madurez e o equilibrio que se atopa no sfumato de Leonardo; nos volumes marmóreos da terribilità miguelangelesca; nas cores, texturas e o chiaroscuro dos venecianos ou das Madonnas de Rafael, que dan á luz e ás sombras un novo protagonismo, xunto á súa característica morbidezza (suavidade, brandura); no adiantamento do brazo nos retratos (como na Gioconda); na composición clara, especialmente a triangular, marcada pola relación das figuras con miradas e posturas, particularmente nas mans.
Baixo Renacemento ou Manierismo
Desde o saqueo de Roma de 1527, o renacemento supera a súa fase clasicista para experimentar con máis liberdade formal e menos suxeición a equilibrios e proporcións, esaxerando os trazos, introducindo rupturas e investimentos da orde lóxica, formas dinámicas como a serpentinata, e dando paso a chiscadelas intelectuais e iconográficas sofisticadas ou ao humor. Os lonxevos Michelangelo e Tiziano continuaron a súa inxente obra, á vez que as novas xeracións de artistas imitan a súa maniera (cuasi divinizada polos primeiros historiadores da arte como Vasari) ou ben desenvolven a súa propia creatividade:
Pontormo -Descendemento, 1528-, Correggio -Adoración dos pastores, 1530-, Parmigianino -Madonna do pescozo longo, 1540-, Bronzino -Retrato de Lucrezia Panciatichi, 1540-, Tintoretto -Lavatorio, 1549-, Veronese -Vodas de Caná, 1563-, Sebastiano del Piombo, Arcimboldo, os Bassano, os Palma (pintores), Giambologna -Hércules e o centauro Neso, 1550-, Benvenuto Cellini -Salero de Francisco I de Francia, 1543- (escultores), Serlio -Os sete libros da arquitectura, publicados entre 1537 e 1551-, Palladio -Teatro Olímpico, 1580-, Vincenzo Scamozzi, Vignola, Giacomo della Porta (arquitectos), ou artistas completos como Giulio Romano (edificio e frescos do Palacio do té, 1524-1534), Jacopo Sansovino (intervencións en torno á Praza de San Marcos de Venecia desde 1529, como a Biblioteca Marciana, 1537-1553), Bartolomeo Ammannati (Fonte de Neptuno, ampliación do Palacio Pitti, 1558-1570) e Federico Zuccaro (Palacio Zuccari, un extravagante e persoal proxecto para a súa propia vivenda en Roma, 1590).
Barroco
miniatura|Triunfo da Divina Providencia e cumprimento dos seus Fins baixo o pontificado de Urbano VIII, fresco de teito no Palacio Barberini, de Pietro de Cortona (1633-1639).
Clasicismo
As academias que se crearon, primeiro na Italia renacentista, e logo en España, Inglaterra e Francia, fixaron un gusto estético que poñía as normas codificadas polos tratadistas da arte por encima da fantasía creativa. Francia converteuse na segunda metade do século XVII no centro deste movemento clasicista, aínda que Italia a inspirase na súa primeira metade (Annibale Carracci, Guido Reni, Domenichino, Guercino, Accademia dei San Luca). Franceses foron o pintor Nicolas Poussin, que pasou a maior parte da súa vida artística en Roma, ou o escultor Jacques Sarazin.
A máxima expresión do clasicismo francés foi o programa artístico deseñado en torno ao palacio de Versalles, levantado nos arredores de París como peza clave dun máis amplo programa de enxeñería política e social para o asentamento da monarquía absoluta de Luís XIV (pintores como Hyacinthe Rigaud ou Charles Le Brun, arquitectos como Louis Le Vau ou os Mansart, escultores como Coysevox ou Puget, e ata o deseñador de xardíns Le Nôtre).
A reconstrución tralo grande incendio de Londres de 1666 permitiu deseños urbanísticos e edificios singulares nos que predominaron criterios clasicistas, mentres as vilas campestres trazábanse con gusto palladiano. Vaise establecendo un gusto que determinará co tempo as diferenzas entre o xardín inglés artificiosamente naturalista fronte á pureza formal das liñas do xardín francés.
Rococó
Ao longo dos dous primeiros terzos do século XVIII, os palacios que se levantaron a imitación do de Versalles por toda Europa a maior gloria das monarquías absolutas en proceso de converterse en despotismos ilustrados (Palacio Real de Madrid e La Granja en España, Palacio de Inverno e Palacio de Catarina en San Petersburgo, Schönbrunn en Viena, Sanssouci en Prusia, Zwinger de Dresden, Ludwigsburg en Württemberg, Amalienborg en Copenhague, Caserta en Nápoles -en Inglaterra non houbo palacios versallescos, o máis importante dos edificios do século XVIII foi o Palacio de Blenheim de John Vanbrugh, prolongación do barroco clasicista inglés e anticipador do neoclasicismo- ) encheron os seus espazos interiores cunha arte intimista, privada e mesmo secreta, de gran sensualidade, representado na pintura francesa por Watteau, Maurice Quentin de La Tour, Boucher e Fragonard; e no exquisito coidado posto na confección e instalación de porcelanas (a gran novidade tecnolóxica da época, que ocupou a algúns dos mellores escultores: Meissen -Johann Joachim Kändler-, Augarten, Nymphenburg -Franz Anton Bustelli-, Berlín, Vincennes, Sèvres ―Étienne-Maurice Falconet―, Lomonosov, Chelsea, Bo Retiro, L'Alcora, etc.), cristais (La Granja), reloxos (Real Fábrica de Relojes), mobles etc. O estuco pasou a ser un material moi utilizado para a confección de complexos espazos arquitectónico-escultóricos (Giacomo Serpotta); mentres que o pastel en pintura (Chardin) e a terracota en escultura (Clodion) convertéronse nas técnicas preferidas para o consumo dun gran mercado demandante de pezas pequenas e elegantes. Os vedutisti italianos, sobre todo os venecianos Canaletto e Guardi, víronse estimulados pola continua demanda dos primeiros turistas aristocráticos que percorrían o circuíto artístico europeo (o Grand Tour).
Segunda metade do século XVIII e primeiro cuarto do XIX: Neoclasicismo e Prerromanticismo
A mediados do século XVIII desatouse unha verdadeira febre arqueolóxica que culminou co descubrimento das ruínas de Pompeia en 1748. O coñecemento do mundo antigo revisouse con novos criterios establecidos intelectualmente por tratadistas, académicos, críticos e historiadores da arte. Uns orientaron o gusto nun sentido clásico (Milizia, Mengs, Winckelmann, Diderot, Quatremère de Quincy) e outros nun sentido que preludia o romanticismo, o neogótico e os historicismos do século XIX (Walpole, Lessing, Goethe). A oposición entre a sensibilidade neoclásica e a romántica pasou a ser un tópico cultural, reforzado por aparatosos enfrontamentos xeracionais como o que supuxo a chamada batalla de Hernani (Comédie-Française, 28 de febreiro de 1830, cando o público da obra de Victor Hugo enfrontouse, dividido entre os Chevelus -mozos melenudos, románticos- e os Genoux -vellos calvos, neoclásicos-) ou o salón de París de 1819 no que se enfrontaron os partidarios do morboso romanticismo da A|Balsa da Medusa (Géricault) cos da pulcritude neoclásica de Pigmalión e Galatea (Girodet -que foi quen levou o premio-).
Arte colonial, hispanoamericano ou indiano e hispanofilipino
As súas principais mostras producíronse nos dous centros vicerreinais de máis relevancia: Vicerreinado de Nova España (barroco novohispano) e Vicerreinado do Perú (escola cuzqueña de pintura). En pintura e escultura, nas primeiras fases da colonización foi frecuente a importación de obras de arte europeas, principalmente españolas, italianas e flamengas, pero enseguida comezou a produción propia, que incorporou trazos inequivocamente americanos ás convencións dos distintos xéneros artísticos.
Arte ruso
A cultura e a arte rusa, do mesmo xeito que as culturas eslavas dos Balcáns e Ucraína, definiuse ao longo da Idade Media cunha forte influencia da arte bizantina, e esa influencia continuou mesmo posteriormente á caída de Constantinopla, coincidindo coa construción do estado ruso ao redor da figura do tsar como continuidade da figura do basileus e a imaxe de Rusia como unha Terceira Roma.
A arquitectura, aínda que continuou influenciada principalmente pola arquitectura bizantina nos primeiros séculos da Idade Moderna, presenciou a introdución de tendencias renacentistas por artistas italianos como Aristóteles Fioravanti (1415-1486), que antes traballara para Matías Corvino en Hungría. As construcións da época tiveron unha gran capacidade de inclusión de múltiples elementos (tellados de faldrón de orixe asiática, as cúpulas bulbosas de orixe bizantino), todo iso reinterpretado con gran fantasía e colorido, como na Catedral de San Basilio e o «estilo flamante» da ornamentación de Moscova e Iaroslavl no século XVII. Cara a 1690 fálase dun barroco moscovita (Francesco Bartolomeo Rastrelli). Durante o século XVIII a occidentalización faise cada vez máis profunda, culminando no programa de construción de San Petersburgo con criterios neoclásicos.
Arte oriental
A arte oriental definiuse como concepto por contraposición co arte occidental e mediante estudos realizados por historiadores da arte occidental, seducidos precisamente pola súa alteridade. O exotismo romántico dexenerou nun orientalismo en boa medida mixtificador.
Como principio xeral, e a pesar da súa multiplicidade, a arte oriental considérase máis estable no tempo que o occidental da Idade Moderna, suxeito aos continuos bandazos na sucesión de estilos. Especialmente estable foi a arte de Extremo Oriente, repetición de modelos fixados no arte antiga das súas civilizacións; mentres que o arte islámica (en boa medida, o dunha civilización sincrética e transmisora, tan occidental como oriental, que tivo a súa idade de ouro na arte medieval) e a arte da India foron máis sensibles a todo tipo de influencias, provenientes tanto do leste como do oeste.
Arte africana-islámica
O espazo africano, a pesar da súa situación xeográfica occidental, achábase en boa parte na órbita cultural e artística do Próximo Oriente e a civilización árabe-islámica, especialmente Exipto e o Magreb (termo que significa precisamente occidente en árabe). O mesmo pode dicirse de grandes partes da África oriental, fóra de Etiopía, que se mantivo como reino cristián.
Tombouctou foi o principal centro da cultura islámica no espazo subsahariano desde finais da Idade Media, co Imperio Songai, sucedido pola ocupación marroquí desde o século XVI.
Outras zonas da África occidental e meridional continuaron coa súa dinámica cultural ancestral, aínda que sometidas ao impacto negativo da expansión europea e árabe (colonización directa dos principais portos e impulso ao tráfico de escravos, que modificou profundamente as entidades políticas e redes sociais e culturais indíxenas).
Aphonnic
Aphonnic, en ocasións estilizado como APHONNIC, é un grupo musical de metalcore melódico e metal alternativo con orixe en Vigo. O grupo leva publicados cinco discos de estudio. Para o último deles, titulado Indomables, o grupo comezou unha campaña de crowfunding para a súa publicación, chegando finalmente a un acordo e asinando co selo Maldito Records. O grupo recibiu o Premio da Música Maketón outorgado pola cadea de radio LOS40 Vigo ó mellor disco dun grupo local en tres ocasións, nos anos 2006, 2013 e 2016, e o Premio Martín Codax na categoría de metal no ano 2017.
Discografía
miniatura|dereita|thumbtime=9|"JERRY"
Adewale Dauda Wahab
Adewale Dauda Wahab, nado en Port Harcourt o 4 de outubro de 1984, é un futbolista nixeriano. Xoga de centrocampista e o seu actual equipo é o AC Bellinzona de Italia.
Neurofisina I
A neurofisina I é unha proteína carrexadora cun tamaño de 10 kDa que contén de 90 a 97 aminoácido. ë un produto da clivaxe (corte dunha molécula máis longa) da preprooxifisina. O outro produto de clivaxe desa molécula é a hormona oxitocina. A neurofisina I transpórtase en vesículas unida á oxitocina, ao longo dos axóns, desde as neuronas magnocelulares do hipotálamo ata o lobo posterior da hipófise (neurohipófise). Aínda que se almacena en gránulos neurosecretores xunto coa oxitocina e se libera xunto con ela, a súa acción biolóxica non está clara.
Función
A neurofisina I é unha proteína carrexadora de oxitocina. Prodúcese nos corpos celulares dos núcleos paraventricular e supraóptico e é transportada ao seu sitio de liberación nos terminais axónicos da hipófise posterior. As neuronas produtoras de neurofisina I son máis abundantes nos núcleos paraventriculares, mentres que as produtoras de neurofisina II o son nos núcleos supraópticos. A vasopresina, unha hormona de estrutura similar á oxitocina, únese de forma análoga e é transportada pola neurofisina II. Ambas as hormonas teñen unha lonxitude de nove residuos e comparten oito deles. A oxitocina posúe unha Ile-3, mentres que a vasopresina posúe unha Phe-3. Tanto a Ile coma a Phe son aminoácidos hidrófobos e sofren unha unión análoga ás neurofisinas.
Estrutura
A secuencia de aminácidos da neurofisina I é:
NH2 - Ala - Ala - Pro - Asp - Leu - Asp - Val - Arg - Lys - Cys - Leu - Pro - Cys - Gly - Pro - Gly - Gly - Lys - Gly - Arg - Cys - Phe - Gly - Pro - Asn - Ile - Cys - Cys - Ala - Glu - Glu - Leu - Gly - Cys - Phe - Val - Gly - Thr - Ala - Glu - Ala - Leu - Arg - Cys - Gln - Glu - Glu - Asn - Tyr - Leu - Pro - Ser - Pro - Cys - Gln - Ser - Gly - Gln - Lys - Ala - Cys - Gly - Ser - Gly - Gly - Arg - Cys - Ala - Val - Leu - Gly - Leu - Cys - Cys - Ser - Pro - Asp - Gly - Cys - His - Ala - Asp - Pro - Ala - Cys - Asp - Ala - Glu - Ala - Thr - Phe - Ser - Gln – Arg - OH
(Pontes disulfuro: 10-54; 13-27; 21-44; 28-34; 61-73; 67-85; 74-79)
Terra Gallega (A Habana)
Terra Gallega foi un periódico editado na Habana entre 1921 e 1922.
Historia e características
Subtitulado Órgao da Xuntanza Nacionalista Galega d’Habana e paladín do honor da Raza Céltiga, apareceu en 1921 para substituír a Nós. Órgano da Xuntanza Nazonalista Galega d'Habana. Sinesio Fraga foi o redactor xefe e Fuco Gómez era o administrador até o número 4, que presentou a dimisión por motivos de saúde, sendo substituído por Manuel Blanco Pascual.
Castelo de Pambre
O castelo de Pambre é unha fortaleza que se alza a 44 m de altitude nun penedo á beira do río Pambre, situada na parroquia de Pambre (Palas de Rei).
O castelo é unha das mellores mostras da arquitectura medieval militar que existe en Galicia, e das poucas que quedaron en pé tras a revolta irmandiña. Atópase en bo estado de conservación. A capela románica contida nas súas murallas é anterior á súa construción e foi durante séculos igrexa parroquial de Pambre baixo a advocación de San Pedro, patrón da parroquia de Pambre.
Hoxe coñecido como "Castelo de Pambre", tal denominación popularízase en Galicia, máis que debido á súa cualidade de tal, a partir da publicación no ano 1895 da novela O Castelo de Pambre, de Antonio López Ferreiro. Con anterioridade era coñecido como Fortaleza ou Torre de Pambre, e así aparece citada na cartografía e outra documentación dos séculos anteriores. Esta denominación aínda é habitual entre as xentes da Ulloa.
Historia
miniatura|275px|Acceso principal As lendas tradicionais outorgan a súa construción aos mitolóxicos mouros en só unha noite. A lenda devén do feito de ser construído de xeito rápido pola xustificada présa de Gonzalo Ozores de Ulloa, como de seguido se explica. De tal feitío queda constancia no abondoso e variado das marcas de canteiro labradas nos perpiaños de toda a construción, o que denota un gran número de artesáns traballando na obra durante un breve período de tempo, do que asemade dá fe a unicidade e coherencia do seu estilo arquitectónico, dun gótico avanzado.
Durante anos, o lugar foi escenario das loitas entre Pedro O Cruel e Henrique II de Castela. Antes da súa construción tivo lugar á beira do río Pambre a batalla entre as tropas de Fernando Ruiz de Castro, partidario do asasinado en Montiel Pedro I e as tropas de Pedro Ruiz Sarmiento, Adiantado Maior de Henrique II. Derrotado de Castro, houbo de exiliarse a Portugal e posteriormente a Inglaterra, onde morreu.
The Lion and the Witch
The Lion and the Witch é un EP da banda estadounidense de rock alternativo Weezer. Foi gravado no Xapón na primavera do ano 2002 mentres promocionaban o seu álbum Maladroit, e editado o 24 de setembro do 2002, seis anos xustos despois da aparición de Pinkerton. Distribuíuse como edición limitada de 25.000 copias en tendas de música independentes.
Ao igual que con Maladroit, a comercialización deste EP causou problemas entre Weezer e Geffen Records. A banda quería un EP con oito temas cunha embalaxe única que non fose con caixas de plástico. Geffen díxolles que a súa idea da embalaxe era demasiado cara e o númeiro de cancións tiña que reducirse a seis. Finalmente a idea da embalaxe conservouse, pero foron incluídos seis temas e unha canción oculta, "Polynesia", que abre o disco.