cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lempäälä
Lempäälä (en sueco Lembois) é unha localidade da rexión de Pirkanmaa, Finlandia. Está situada 23 km ao sur da capital da rexión, Tampere. Segundo o censo de 2012, a localidade ten 21.448 habitantes.
En Lempäälä está Ideapark, un dos centros comerciais máis grandes dos países nórdicos.
Israeli American Council
O Consello Americano-Israelí (en inglés: Israeli-American Council, en hebreo: ארגון הקהילה הישראלית-אמריקאית ) é unha organización americana que ten como misión: "construír e manter unida a comunidade israelí-americana durante as próximas xeracións e fomentar o seu apoio cara ao estado de Israel."
Obxectivos
O IAC define os seus obxectivos como os seguintes:
Historia
right|miniatura|270x270px|Celebrate Israel Festival nos Angeles, 2013. right|miniatura|270x270px|Manifestación prol-israelí nos Angeles, 2014. No verán do ano 2006, durante a Segunda Guerra do Líbano, o consulado israelí nos Ánxeles organizou unha manifestación pro-israelí. Mentres que a comunidade e os seus dirixentes, así como centenares de membros comunitarios asistiron ao acto, tan só un puñado de israelís-americanos participaron. Os organizadores estaban decepcionados ao ver a baixa participación dos máis de 200 000 israelís-americanos que residían naquela área, tendo en conta que os israelís-americanos estaban a seguir de preto os acontecementos que entón tiñan lugar en Israel, e que algúns deles mesmo estaban a liderar iniciativas de apoio. Como comunidade, non estaban organizados ou afiliados con ningunha institución que fose capaz de unilos e lideralos.
Recoñecendo o potencial non aproveitado desta comunidade, o cónsul israelí que estaba nos Ánxeles naquel momento, Ehud Danoch, reuniuse con dous veteranos locais da comunidade israelí-americana, Danny Alpert e Eli Marmour. Danny preparou unha reunión preliminar na súa casa cos membros activos da comunidade Adam Milstein, Eli Tene, Steve Erdman, Naty Saidoff, Eli Marmour e Shoham Nicolet. Eles fundaron o Consello de Liderado Israelí, en inglés: Israeli Leadership Council (ILC), co obxectivo de construír unha comunidade israelí-americana para fortalecer as próximas xeracións da comunidade xudía americana, e apoiar o Estado de Israel.
En xullo do ano 2007, aproximadamente 80 líderes comunitarios, así como homes e mulleres de negocios americanos-israelís reuníronse no Hotel Hilton de Beverly Hills para asistir a un xantar organizado polo ILC. Neste acto participou o alcalde dos Angeles e o cónsul xeral de Israel. Liderando o ILC estaban os membros fundadores do consello: Adam Milstein, Steve Erdman, Eli Marmour, Naty Saidoff, Shawn Evenhaim, Yossi Rabinovitz e Nissan Pardo. Eles nomearon a Danny Alpert e a Eli Tene como copresidentes do consello. Shoham Nicolet serviu como membro fundador e como director executivo.
No ano 2008 o ILC conseguira atraer a moitos líderes comunitarios e a homes de negocios da comunidade, entre eles estaban Beny Alagem, Leo David e Haim Saban, que tiveron un papel clave, apoiando ao ILC. Life for Sderot en galego: vida para Sderot, foi a primeira iniciativa importante do ILC,; este proxecto beneficiou á poboación do sur de Israel, que se atopaba baixo un fogo constante debido aos ataques con foguetes. Nun esforzo conxunto co consulado israelí, o ILC reuniu 1 800 asistentes, entre eles celebridades de Hollywood, líderes comunitarios e personaxes públicos. Os candidatos á presidencia dos Estados Unidos do ano 2008, Barack Hussein Obama, Hillary Rodham Clinton, e John McCain, enviaron o seu apoio a través de mensaxes de vídeo. Os aforros que se conseguiron reunir neste evento axudaron a levar as tecnoloxías educativas ás escolas do pobo de Sderot. Esta foi a primeira vez que os israelís-americanos residentes nos Estados Unidos lideraron un acto benéfico para reunir fondos, a través dun evento comunitario dirixido ao conxunto da comunidade xudía dos Angeles.
NO ano 2008 o ILC lanzou o proxecto chamado Tzav 8, usando as novas tecnoloxías para mobilizar a miles de membros comunitarios para apoiar publicamente a Israel. Este esforzo deu como resultado unha manifestación de máis de 6 000 persoas ante o Edificio Federal Wilshire. Desde entón, a organización usou o código de alerta Tzav 8 cando tiveron lugar graves crise en Israel.
No ano 2009, o ILC tivo a súa primeira cea de gala anual. Centenares de israelís-americanos se reuniron por primeira vez para asistir a un acto benéfico de recollida de fondos, co propósito de contribuír polo ben da súa propia comunidade. Na segunda cea anual de gala, e desde entón cada ano, o Presidente de Israel, o Primeiro ministro, e outros cargos do goberno israelí enviaron mensaxes de apoio á organización e á comunidade. Nos seguintes dous anos, o ILC empezou a dar o seu apoio a un certo número de organizacións; unha destas chámase Tzofim. Os Tzofim son os boy scouts israelís, que contan coa axuda e o apoio da comunidade.
Hoxe a asociación ofrece o seu apoio a máis de 50 organizacións sen ánimo de lucro dos Estados Unidos. O ILC tamén desenvolveu novos programas. O ano 2010 o ILC fundou BINA, unha asociación xudía americana de mozos profesionais, e no ano 2011, o ILC introduciu o seu primeiro programa a nivel nacional, chamado Sifriyat Pixama Be America, un programa para aprender a ler en hebreo, para nenos de entre 2 e 8 anos, que entrega gratuitamente cada mes libros en hebreo para os nenos de miles de familias israelís-americanas residentes nos Estados Unidos.
En setembro do ano 2011, o ILC recrutou ao seu primeiro director a tempo completo, Sagi Balasha, que axudou a dirixir a organización nun período de rápido crecemento e expansión. O mes de novembro de 2011, a iniciativa voluntaria chamada ILC Care foi lanzada cun concerto que contou coa asistencia de 6 000 persoas nos Estudos Universal de Hollywood.
En abril do ano 2012, o ILC iniciou o Celebrate Israel Festival, un festival que celebra o Yom Ha'atzmaut, o Día da independencia do Estado de Israel, que contou coa asistencia dunhas 15 000 persoas nos Angeles. No mes de maio do ano 2012, Shawn Evenhaim foi nomeado novo presidente do consello, liderando o rápido crecemento da organización nos anos seguintes, xunto co director executivo Sagi Balasha e o consello directivo do ILC. Entre o verán do ano 2011 e o verán do ano 2012, máis de 30 000 persoas participaron nos programas do ILC e nos seus eventos.
A mediados do ano 2013, a organización case chegou a dobrar as súas actividades, con máis de 50 000 participantes. Como resultado, programas adicionais foron desenvolvidos, e os programas xa existentes volvéronse máis fortes para servir ás necesidades cambiantes da comunidade.
En outubro do ano 2014, Adam Milstein converteuse no novo presidente nacional do Consello Americano-Israelí (IAC), e Shoham Nicolet volveu para exercer o cargo de director executivo.
Crecemento nacional
right|miniatura|270x270px|Celebrate Israel Festival, Miami, 2015. No ano 2013, a organización pasou a chamarse Consello Americano-Israelí (IAC). O novo nome foi anunciado durante a cea de gala anual, que tivo lugar no mes de marzo. Durante a gala, filántropos e varios activistas pro-israelís, como o matrimonio formado por Sheldon Adelson e Miriam Adelson, comprometéronse en prover os recursos necesarios para facer posible que o IAC se converta nunha asociación nacional. En setembro de 2013, o plan de expansión nacional do IAC foi lanzado, ofrecendo un modelo para chegar a máis de 600 000 israelís-estadounidenses residentes nos Estados Unidos.
No ano 2015, o IAC establecera 7 oficinas rexionais: na cidade de Los Ángeles atópase a sede nacional, hai oficinas rexionais do IAC en: Nova York, Washington DC, Las Vegas, Miami, Boston, e Nova Jersey. O consello nacional do IAC creceu, engadindo representantes de diversas rexións; entre eles, Avi Almozlino (Boston), Rachel Davidson (Nova York), Yohanan Lowie (Las Vegas), Rani Ben David (Florida) e Gilly Arie (Washington DC). Cun persoal de 70 membros profesionais, e un orzamento anual de 17 millóns e medio de dólares americanos, a organización estivo servindo a 200 000 participantes cunha ampla gama de programas e eventos.
En novembro do ano 2014, o IAC tivo a súa primeira conferencia nacional en Washington DC, o acto reuniu a máis de 750 líderes comunitarios de 23 estados. O programa da conferencia presentaba a varios líderes políticos dos Estados Unidos e do Estado de Israel, a filántropos, e a varias voces prominentes do mundo dos negocios, así como membros da comunidade israelí-estadounidense.
O IAC ten plans para abrir máis oficinas rexionais, para satisfacer as necesidades crecentes da comunidade. Os membros da comunidade israelí-estadounidense son entre medio millón e unhas 800 000 persoas, que residen actualmente no territorio dos Estados Unidos.
James Prescott Joule
James Prescott Joule, nado en Salford o 24 de decembro de 1818 e finado en Sale o 11 de outubro de 1889, foi un físico e cervexeiro inglés. Joule estudou a natureza da calor, e descubriu a súa relación co traballo mecánico (véxase enerxía). Isto levouno á teoría da conservación da enerxía o que o levou o desenvolvemento da primeira lei da termodinámica. A unidade de enerxía do SI, o joule (J), débelle o seu nome. Traballou con Lord Kelvin (1824-1907) para desenvolver a escala absoluta de temperatura kelvin-Analizando as variacións de temperatura dun gas non perfecto o expandirse-, fixo observacións sobre a magnetostrición, e descubriu a relación entre o fluxo dunha corrente por unha resistencia e a calor disipada, e chegou a formular a lei que leva o seu nome, a chamada lei de Joule, sobre a calor orixinada polo paso dunha corrente eléctrica. Logo de numerosos experimentos, obtivo o valor numérico do equivalente mecánico da calor. Contribuíu a explicar a teoría cinética dos gases.
Traxectoria
Nado en Salford, cidade próxima a Manchester, no seo dunha familia adiñeirada adicada á fabricación de cervexa, a causa da súa timidez e a diversos e frecuentes problemas de saúde recibiu a súa educación con clases particulares na Manchester Literary and Philosophical Society ata os 15 anos de idade, recibindo clases de física e matemáticas impartidas polo químico británico John Dalton e máis tarde tamén por John Davies. Estes estudos compaxinounos co traballo na industria familiar, da que chegou a ter que facerse cargo xunto a seu irmán tras a enfermidade de seu pai, este feito dificultou o acceso á Universidade pero Joule seguiu coa súa formación nun laboratorio que el mesmo instalou próximo á fabrica. Co paso do tempo completaría os seus estudos na Universidade de Manchester. miniatura|Estatua de James Prescott Joule na casa do concello de Manchester. Morreu o 11 de outubro de 1889 en Sale, na súa terra natal, O Gran Manchester.
Enerxía
Porén o campo no que Joule obtivo máis resultados das súas investigación foi no relativo ás formas de enerxía: verificou que ao fluír unha corrente eléctrica a través dun condutor este experimenta un incremento de temperatura, de onde chegou á conclusión de que se a fonte de enerxía é unha pila electroquímica a enerxía procedería da transformación producida polas reaccións químicas, que a converterían en enerxía eléctrica e esta se transformaría en calor, e se no circuíto se introduce un motor eléctrico, orixinaríase enerxía mecánica. Esta teoría levouno á enunciación do Principio de conservación da enerxía, ao que tamén contribuíron científicos coma Meyer, Thomson ou Helmholtz.
No ano 1840 Joule publicou o ensaio Produción de calor pola electricidade voltáica, no que estableceu a Lei de Joule, segundo a cal establece que a calor orixinada nun condutor polo paso de corrente eléctrica é proporcional ao produto da resistencia do condutor polo cadrado da intensidade de corrente eléctrica. Joule enviou este descubrimento á Royal Society británica e pese a repercusión que esta lei tería no futuro foi acollida moi friamente e so se publicou un resumo da mesma, dada a condición de non académico de Joule. Tras numerosos experimentos no ano 1843 obtivo o valor numérico do equivalente mecánico da calor, que concluíu que é 0,424 igual a unha caloría, o que permite a conversión das unidades mecánicas a termicas e viceversa. Na actualidade considerase que este valor é de 0,427, porén deixou establecida a relación entre calor e traballo, xa encetada por Rumford e que serviu para o desenvolvemento da termodinámica estadística. Nesta ocasión este descubrimento remitiuno a outra institución, á British Association for the Advancement of Science (Asociación Británica para o avance da Ciencia) pero tampouco se lle deu a importancia que merecía a teoría. Permaneceu no ostracismo ata o ano 1847, no que recibiu o aval de William Thomson, futuro Lord Kelvin, así como de Michael Faraday e outros importantes científicos.
O establecemento do Equivalente mecánico da calor supuxo o abandono da Teoría do Calórico, que sostiña que a calor era unha clase distinta de enerxía. En homenaxe a James Prescott Joule a unidade do Sistema Internacional de Unidades correspondente á enerxía denomínase Joule cunha relación de 4,186 Joules = 1 Caloría.
Pese a publicar en 1848 un artigo sobre á teoría cinética dos gases, na que estimaba por primeira vez a velocidade das moléculas gaseosas, deixou esta liña de investigación, asociándose con William Thomson, Lord Kelvin, froito de cuxa mutua colaboración descubriuse o Efecto Joule-Thomson, segundo o cal é posíbel arrefriar un gas en expansión se se leva a cabo o traballo preciso para separar as moléculas do gas. Isto posibilitou, posteriormente, a licuefacción de gases e levou á lei da enerxía interna dun gas perfecto, que establece que a enerxía interna dun gas perfecto é independente do seu volume e dependente da temperatura.
En 1849, xa co aval de Faraday, consegue presentar ante a Royal Society o seu manuscrito Sobre o equivalente mecánico da calor e ser recoñecido polo mundo científico. Ao ano seguinte foi incorporado coma membro de dita institución.
Os seus traballos científicos foron publicados en dous volumes en 1885 e 1887.
Recoñecementos
Pese ao ostracismo ao que foi condenado nos primeiros anos, a causa dos seus reducidos estudos universitarios coma tal, rematou por ser recoñecido pola elitista comunidade científica, así entrou na Royal Society of London for Improving Natural Knowledge en 1950. Así mesmo esta mesma institución outorgoulle dous anos despois a Medalla real, tamén coñecida como Medalla da Raíña, e en 1970 a Medalla Copley, criada co legado de Godfrey Copley.
Así mesmo foi nomeado presidente da British Association for the Advancement of Science en 1872 e 1887, e da Manchester Literary and Philosophical Society en 1960. Tamén foi nomeado membro honorífico da Institution of Engineers and Shipbuilders in Scotland.
Tamén ostenta cargos honoríficos en distintas Universidades coma as de Universidade de Oxford, Trinity College de Dublín ou a Universidade de Edimburgo.
Serie A 2010/11
A tempada 2010-2011 da Lega Calcio Serie A foi a 79ª edición do máximo campionato ligueiro do fútbol en Italia. A competición comezou o 29 de agosto de 2010 e rematou o 22 de maio de 2011.
O defensor do título da edición anterior era o Inter de Milán, pero non puido acadar de novo o campionato, que foi gañado polo AC Milán por 18ª ocasión.
Illa Cooper
A Illa Cooper (inglés Cooper Island) é unha illa no arquipélago das Illas Virxes Británicas no Mar Caribe pertencentes ao Reino Unido.
Xeografía
A Illa Cooper atópase no Mar Caribe a uns 8 km ao sur da illa principal de Tórtola e a menos de 1 km ao leste de Illa Salt. A illa é de orixe volcánico e ten unha superficie duns 2 km², cunha lonxitude duns 2,4 quilómetros e preto de 0,8 km de ancho. A maior elevación é de aproximadamente 520 m..
A illa non ten poboación residente, pero en Manchioneel Bay o norte da illa hai cinco propiedades privadas, ademais dun pequeno resort de club de praia. Cooper Island Beach Club ten 12 cuartos de hotel, un restaurante, un bar de rons, cafetería, cerxaría con enerxía solar e tenda de agasallos. As instalacións están abertas a hóspedes, visitantes do día e iates empregando os amarres próximos. A baía de Manchioneel conta con 30 boias de amarre que acollen embarcacións de ata 60 metros.
Á illa só se pode chegar por barco, e é un lugar de excursións moi popular.
Historia
A illa Cooper foi descuberta 1493 por Cristovo Colón, durante a súa segunda viaxe ao Novo Mundo. En 1672 a illa incorporouse á colonia británica de Antiga. En 1773 converteuse con outras illas no territorio das Illas Virxes Británicas.
O turismo e a única fonte de ingresos da illa.
Ácido idurónico
O ácido L-idurónico (IdoA) é o principal azucre ácido dos glicosaminoglicanos dermatán sulfato, e heparina. Tamén está presente en menor proporción no heparán sulfato, composto no que o azucre ácido predominante é o seu epímero no carbono 5 ácido glicurónico. O ácido idurónico é un azucre hexopiranosa formado pola oxidación do monosacárido idosa no carbono 6, onde ten un grupo carboxilo (COOH), polo que é un ácido urónico. A maioría das hexopiranosas son estables nalgunha das dúas posibles conformacións en cadeira, 1C4 ou 4C1. Pero o L-iduronato é diferente e adopta máis dunha conformación en solución, creándose un equilibrio entre tres confórmeros de baixa enerxía. Estes son os confórmeros en cadeira 1C4 e 4C1 e un confórmero adicional en bote torcido, o 2S0 (ver conformación do ciclohexano).
O ácido idurónico pode ser modificado pola adición dun grupo O-sulfato no carbono 2 para formar o ácido 2-O-sulfo-L-idurónico (IdoA2S).
En 2000, LK Hallak sinalou a importancia que ten este azucre na infección polo virus respiratorio sincicial humano (RSV). Os glicosaminoglicanos que conteñen ácido idurónico, o dermatán sulfato e o heparán sulfato, son os únicos que inhiben a infección por este virus en cultivos celulares.
Pode utilizarse a espectroscopía de resonancia magnética nuclear (RMN) de protóns para seguir os cambios que se producen no balance do equilibrio entre confórmeros.
A Igrexa, Queiruga, Porto do Son
Toponimia
A orixe do topónimo é o latín, o lugar da igrexa.
Tinna Gunnlaugsdóttir
Tinna Gunnlaugsdóttir, nada o 18 de xuño de 1954, é unha actriz islandesa. É a irmá do director de cine Hrafn Gunnlaugsson e está casada co cantante, compositor e actor Egill Ólafsson.
O seu papel máis coñecido foi o que realizou na película dirixida polo seu irmán, Í skugga hrafnsins ("A vinganza dos viquingos" ou "A sombra do corvo") que foi exposta fóra de competición no Festival Internacional de Cinema de Cannes en 1992.
Mosteiro de San Millán de Yuso
O Mosteiro de San Millán de Yuso ou Mosteiro de Yuso ("yuso" significa "abaixo" en castelán, aínda que xa está en desuso) está situado preto da vila de San Millán de la Cogolla, na Rioxa, na marxe esquerda do río Cárdenas e forma parte do conxunto monumental de dous mosteiros, con outro construído anteriormente e que se sitúa máis arriba, chamado Mosteiro de San Millán de Suso, os dous declarados Patrimonio da Humanidade en 1997.
Historia e características
Este mosteiro foi mandado construír no ano 1053 polo rei navarro García Sánchez III de Navarra «o de Nájera». A historia da súa fundación vai unida a unha lenda baseada nun milagre de san Millán (ou Emiliano), un novo pastor, que se fai ermitán. Cando en 574 morre Millán, á idade de 101 anos, os seus discípulos o enterran na súa cova, e arredor dela se vai formando o primeiro mosteiro, o de San Millán de Suso. San Braulio, cincuenta anos despois de morto, escribe a súa vida. O conde Fernán González era moi devoto del. Tras a batalla de Simancas, no ano 923, na que San Millán aparece en defensa dos cristiáns, é nomeado patrón de Castela, e comprométense a pagar os Votos de San Millán. Tras a imposición do padroado de Santiago coa unificación de Castela e de León, os casteláns seguirán invocando a San Millán como ao seu patrón, e no século XVII, ao discutirse de novo o padroado de España, vólveno confirmar como patrón de Castela e copatrón de España.
Eucarioxénese viral
A eucarioxénese viral é unha hipótese sobre a formación das células eucariotas (eucarioxénese), que sostén que o núcleo da célula eucariota evolucionou a partir dun gran virus de ADN (posiblemente dun virus de ADN grande nucleocitoplasmáticos ou NCLDV) mediante endosimbiose dentro dunha célula de arquea. Foi proposta en 2001 por Philip Bell e foi apoiada polo descubrimento de virus complexos de ADN de gran tamaño con capacidade de biosíntese de proteínas, tales como Mimivirus.
Fotometría (óptica)
Eficacias relativas das visións visión escotópica, CIE 1951 (en [[azul), e fotópica, 2° CIE 1924 (en vermello, trazo pleno) e 2° CIE 1988 (en vermello, liña de puntos). |miniatura|400px]]
En óptica, a fotometría é a parte desta ciencia que se encarga da medida da luz, como o brillo percibido polo ollo humano. É dicir, estuda a capacidade que ten a radiación electromagnética, comprendida no espectro visíbel, de estimular o sistema visual.
Fotometría e radiometría
Non debe confundirse coa radiometría, que estuda a enerxía da radiación electromagnética, pero baséase nela, dado que a luz visíbel é un caso particular. Polo demais, os conceptos e as cantidades da fotometría son homólogas aos da radiometría.
Os campos de aplicación da fotometría son a iluminación, a arquitectura, a fotografía, os medios audiovisuais, a espectroscopia e a espectrofotometría etc.
O ollo humano e a fotometría
O ollo humano non ten a mesma sensibilidadr para todas as lonxitudes de onda que forman o espectro visíbel. A fotometría introduce este feito ponderando as diferentes magnitudes radiométricas medidas para cada lonxitude de onda por un factor que representa a sensibilidade do ollo para esa lonxitude.
A función que introduce estes fractores denomínase función de luminosidade ou función de eficiencia luminosa relativa dun ollo modelo, que se adoita notar como, ou  (este modelo ou observador estándar é moi similar aos da colorimetría).
Esta función é diferente dependendo de que o ollo se encontre adaptado a condicións de boa iluminación (visión fotópica) ou de mala (visión escotópica). Así, en condicións fotópicas, a curva alcanza o seu pico para 555 nm, mentres que en condicións escotópicas o fai para 507 nm.
Relación coa radiometría
Considérese, por exemplo, a magnitude radiométrica da enerxía radiante,, que describe a enerxía total medida por un detector "físico" ante a presenza de radiación eletromagnética. Interesa obter unha medida da enerxía que sería percibida por un ollo humano: cantidade de luz,. Para iso, habería que coñecer a enerxía radiante correspondente a cada lonxitude de onda, multiplicar polos valores correspondentes da función de luminosidade e integrar a todas as lonxitudes de onda: A enerxía radiante espectral,, mídese no Sistema Internacional en unidades de J/m. En cambio, mídese en lm·s. A constante K toma o valor de 683 lm/W en condicións fotópicas e de 1700 lm/W para condicións escotópicas.
Eficacia luminosa
A eficacia luminosa dunha radiación defínese como o cociente entre unha magnitude fotométrica, por exemplo, e a correspondente magnitude radiométrica, neste caso. Así:
Por exemplo, a eficacia luminosa dun láser infravermello sería igual a 0 lm/W, mentres que a de luz monocromática a 555 nm sería de 683 lm/W (para este caso, ).
Principais magnitudes fotométricas
A seguinte táboa recolle as principais magnitudes fotométricas, a súa unidade de medida e a magnitude radiométrica asociada:
A candela é unha unidade básica do SI. As restantes unidades fotométricas pódense derivar de unidades básicas.
Eucarioxénese viral
Teoría
Unha serie de postulados desta teoría parecen posibles. Por exemplo, un virus helicoidal cunha envoltura bilipídica ten unha clara semellanza cun núcleo celular moi simplificado (é dicir, un cromosoma de ADN encapsulado dentro dunha membrana lipídica). Para considerar o concepto loxicamente, un gran virus de ADN debería tomar o control dunha célula bacteriana ou arqueana. En lugar de replicarse e destruír a célula hóspede, permanecería dentro da célula. Co virus no control do mecanismo molecular da célula hóspede, na práctica converteríase nunha forma de "núcleo". Por medio dos procesos de mitose e citocinese, o virus secuestraría a célula enteira dunha maneira favorable para asegurar a súa supervivencia.
Varios trazos característicos do núcleo eucariota poderían derivarse da súa ascendencia viral, como a carapucha 5' (cap) do ARNm, o ADN linear do cromosoma e a separación da transcrición da tradución. Este modelo postúlase que podería ter dado lugar a unha condición protoeucariota (ver tamén Neomura), na que a influencia da membrana viral permitiu a aparición da fagocitose. A evolución da fagocitose (ver Hipótese fagotrófica) permitiu aos eucariontes ser os primeiros organismos que ocuparon o nicho de depredador.
Neste sentido, hai que salientar que algúns virus que infectan arqueas teñen estruturas pouco comúns, que non están relacionadas con ningún outro tipo de virus coñecido.
Ramón Campos Durán
Traxectoria
Funcionario da Seguridade Social e empresario. Nos anos sesenta foi tenente de alcalde na corporacións que presidiu Mario Blanco Fuentes. Na democracia militou no Partido Popular ata as eleccións de 1991. Produciuse daquela unha división interna no grupo local do PPdeG, que deu como resultado que Elvira Fernández Díaz fose alcaldable polo PP e Ramón Campos organizase o seu propio partido chamado Agrupación Independiente de A Estrada. Tras as eleccións, Ramón Campos e a súa formación política formaron parte dun tripartito conxuntamente co BNG e o PSdeG-PSOE. Este tripartito durou menos dun ano, debido a que existiron negociacións entre o PP e a formación de Ramón Campos para acadar a alcaldía, que deron como resultado o abandono da política local de Elvira Fernández Díaz para converterse en senadora polo PP, namentres que Ramón Campos acadaría a alcaldía estradense. Dende entón, e até as eleccións de 2007, conseguiu maiorías absolutas que o perpetuaron no cargo.
Chegado o 2007 anunciou a súa retirada da vida política, provocando a escisión do partido. Por unha banda Xosé Manuel Reboredo Baños, ex-concelleiro do PP que se uniu á CIDEGA (Cidadáns de Galicia). Por outra, a liña oficial do PP onde Ramón Campos non conseguiu impoñer no partido o seu delfín José Antonio Maceira Besteiro. Coa intervención de Xesús Palmou decidiron que o seu sucesor fose Miguel de la Calle Amaro. Naquel ano de 2007 Ramón Campos participou activamente dentro da campaña electoral local do PP e tras dos malos resultados cursou a baixa do partido.
Lokalize
dereita|miniatura|Logotipo do Lokalize. Lokalize (antes coñecido coma KAider) é unha aplicación libre para a localización de software desenvolvida polo proxecto KDE e que forma parte da KDE Software Compilation, baixo a rama "Kdesdk". A ferramenta céntrase na efectividade e maila produtividade, procurando que o tradutor poida centrarse unicamente en traducir as mensaxes á súa lingua. Actualmente atópase na súa versión.
Orixe
Nick Shaforostoff comezou o desenvolvemento do Lokalize baseándose no código fonte do KBabel. Lokalize entrou a formar parte da KDE Software Compilation na súa versión 4, en substitución de KBabel.
Funcionalidades
dereita|miniatura|Lokalize usado para traducirse a si mesmo. O sistema de tradución de Lokalize consiste basicamente nunha tradución por parágrafos no caso da documentación, e unha tradución por mensaxes ("cadeas de texto") para a tradución de interfaces. A ferramenta está enfocada principalmente á utilización de memorias de tradución e glosarios de termos, que facilitan a tarefa do tradutor e reducen a probabilidade de que este cometa erros involuntarios na tradución. O programa pode configurarse para que complete automaticamente os ficheiros cos datos do tradutor (nome, correo electrónico, lista de correo etc.).
Se ben aínda non conta con todas as funcionalidades que caracterizaban ao seu antecesor, e algunhas non serán engadidas ̣─como a ferramenta de selección de caracteres ─, Lokalize é unha aplicación bastante completa.
Ademais, entre outras, cómpre salientar as seguintes funcionalidades:
Adicionalmente, as funcións do Lokalize poden ampliarse mediante guións escritos en linguaxes de programación coma Python ou JavaScript.
1858
miniatura|Primeira fotografía coñecida da [[A Coruña|Coruña, de 1858. ]] miniatura|[[Praza do Obradoiro, de terra, fotografada por Andrés Cisneros Pereiro en 1858.]]
Outros
Historia ano a ano
Reino de Navarra
O Reino de Navarra (en éuscaro Nafarroako Erresuma) foi un dos reinos medievais de Europa situado en ambas as vertentes dos Pireneos occidentais pero co seu maior parte do territorio localizado no norte da Península Ibérica. Navarra mantivo a súa condición de reino ata 1841, data na que pasou a ser considerada "provincia foral" mediante a Lei Paccionada.
Xeneralidades
O reino de Navarra xurdiu dun pequeno territorio que tras un período de expansión, foi minguando paulatinamente en extensión e poder, socavado polas disputas entre as clases dirixentes.
O espazo navarro estruturouse de xeito dual tras a invasión musulmá da península no s.VIII. O norte permaneceu pouco tempo baixo dominio musulmán e pronto se organizou nun núcleo cristián de fugaz sometemento ao Imperio Carolinxio e con centro na cidade de Pamplona, poboación fundada en época romana como Pompaelo por Pompeio sobre un asentamento vascón preexistente denominado Iruña. O seu primeiro monarca coñecido foi Íñigo Aresta ou Eneko Aritza («Enneco Cognomento Aresta»), cabeza coñecida da primeira dinastía navarra.
Parece ser que no sur, un conde hispano-godo oriúndo da zona (Casius) púxose a disposición dos invasores musulmáns e converteuse ao islam conseguindo así continuar señoreando esa zona do val do Ebro e prolongando este poder entre os da súa estirpe (os Banu Qasi) que durante xeracións afirmarán o seu poder no sur do actual territorio navarro, aliándose cos Aresta en diversas ocasións en contra do poder central do emirato cordobés, ou do afán expansionista do Imperio Carolinxio.
Navarra foi un dos núcleos montañeses de resistencia cristiá impulsados polos francos carolinxios que se formaron nos Pireneos, fronte á dominación islámica da Península Ibérica, do mesmo xeito que en Aragón e Cataluña. Inicialmente foi coñecido polos cronistas francos como Reino dos Pamploneses ou Reino de Pamplona e pouco tarde, como Reino de Pamplona-Nájera en referencia á importancia na súa organización da cidade rioxana.
Na súa etapa final, o reino resultou dividido en:
O título do príncipe herdeiro é Príncipe de Viana, que hoxe en día ostenta Filipe de Borbón, fillo e herdeiro do rei Xoán Carlos I.
Os territorios dos vascóns
A principios de era cristiá, os territorios dos vascóns estaban poboados fundamentalmente por tres pobos diferentes: Os várdulos, os caristios e os autrigóns. Algúns autores, como o lingüista Koldo Mitxelena, consideran que ditos pobos falaban unha lingua antepasada do vasco actual.
Pola contra, outros historiadores e filólogos como Claudio Sánchez Albornoz ou Jürgen Untermann, consideran que a depresión vasca (os antigos saltus e ager vasconum) foi colonizada tardiamente nos séculos V e VI por xentes procedentes de Aquitania. Neste sentido, resaltouse o feito de que tanto o ager como o saltus vasconum estaban profundamente romanizados, e preservouse ata os nosos días toponimia indoeuropea non vasca (Deva, Durango), nas actuais provincias vascas. A xa citada expansión do euskara na Idade Media, así como a inexistencia de epigrafía protovasca fóra do territorio aquitano, parecerían ser argumentos de peso en tal sentido (como dato curioso, as únicas cecas atopadas en Navarra, as de Barscunes, están cuñadas en lingua ibérica). Aínda que no asentamento de Iruña-Veleia se chegaron a atopar supostas inscricións en lingua vasca, o certo é que estas terían sido relativamente tardías, dos séculos III a V, e segundo algúns autores non invalidarían a tese da vasconización tardía da depresión vasca, senón que simplemente adiantaríano dous ou tres séculos máis atrás. 250px|miniatura|dereita|Vista de [[Cellorigo na Rioxa, onde se atopaba a fortaleza inexpugnable do conde de Álava, Ver Jiménez.]]
A constitución do Condado de Álava remóntase á rebelión do conde Eglyón contra o rei Afonso III. Tras sufocar a rebelión, o monarca nomeou a un nobre leal á súa causa, Vea Jiménez, como conde de Álava. Tivo este magnate unha importancia fundamental na repoboación e a fortificación de Castela, especialmente na defensa de Cellorigo no ano 882 contra as tropas de Almundir de Córdoba. O Condado de Álava estendíase por todos os territorios da provincia homónima. Iso é o que se deduce da seguinte pasaxe da Crónica de Afonso III: "Alabanque, Biscai, Alaone et Urdunia, a suis reperitur senper esse possessas, sicut Pampilonia, Degius est atque Berroza" con excepción da Terra de Ayala, que non se integrou no territorio ata o século XV, e moi posiblemente do val de Aramayona. Doutra banda, incluía os territorios fronteirizos das actuais provincias de Burgos e a Rioxa. Este condado subsistiu como entidade independente ata a morte de Álvaro Herrameliz, tras a cal, Álava pasou a formar parte dos dominios de Fernán González.
O cronista biscaíño Lope García de Salazar sitúa nas súas obras Crónicas de Biscaia (1454) e Bienandanzas e fortunas (1471) o nacemento do señorío de Biscaia nesta época. Menciónase nelas a existencia dun heroe fundador, Jaun Zuría, de cute branca e cabelos louros que creou o señorío tras a súa vitoria sobre as tropas galaico-asturianas na lendaria batalla de Arrigorriaga (ano 840). Con todo, a falta de documentación respecto diso fai que todas estas cuestións queden nun terreo especulativo: O único que constatan as crónicas contemporáneas é que Afonso III fixo fronte exitosamente a unha rebelión dos vascóns.
Reinado de visigodos e francos: domuit vascones
Para o período da historia dos vascóns contemporáneo á formación e consolidación do reino visigodo en Hispania hai escasas fontes directas dispoñibles sobre os acontecementos e a organización interna dos vascóns, que con frecuencia resultan contraditorias.
Numerosos reis hispanogodos tiveron enfrontamentos cos vascóns segundo testemuñan as crónicas, algunhas das cales portan a inscrición domuit vascones coas que os monarcas celebraban as súas accións, o que fai supor a unha parte dos historiadores que os vascóns nunca foron sometidos polos visigodos na súa pretensión de lograr a unidade territorial de todas a antigas provincias hispanorromanas. As reflexións doutros especialistas recordan a actitude amigable dos vascóns no período romano e a ausencia de conflitos relevantes durante o baixo imperio, resaltando a dificultade de explicar aqueles enfrontamentos sen apoiarse no contexto da afirmación do poder autónomo en Aquitania e as rivalidades entre francos e visigodos.
No ano 632 o rei merovinxio Dagoberto I encabezou unha expedición a Zaragoza en apoio de Sisenando que se sublevou fronte á autoridade de Suintila. Poucos anos despois, Dagoberto reuniu un exército de burgundios cos que ocupou sen éxito toda a "patria de Vasconia" no 635. Con todo, no 636 Dagoberto obtivo tras unha nova campaña militar, o xuramento de lealdade dos vascóns ao servizo de Aighina, duque saxón de Bordeos. Tras a morte de Dagoberto, o poder merovinxio foise debilitando para dar paso a un período de consolidación dun poder autónomo aquitano-vascón dentro do reino franco pero do que se descoñecen fontes de referencia ata que é citada a concesión a Félix, patricio de Tolosa, do control de todas as cidades ata os Pireneos e dos vascóns cara ao 672. Para algúns autores, a política de enfrontamento co poder franco por parte de Félix, sería continuada polo seu sucesor Lupo, proceso que culminaría en tempos de Eudes que lograría o recoñecemento de regnum para a parte meridional da antiga Galia.
Durante os séculos VI e VII, hai teorías que din que os vascóns do norte cruzaron os Pireneos, ocupando Aquitania, na actual Francia, onde a súa lingua influíu no idioma romance que daría lugar ao gascón, á que deron o nome de Gascuña.
Outros defenden (tese da vasconización tardía) que foron os aquitanos quen, forzados polos visigodos, ocuparon o que actualmente se coñece como País Vasco, desprazando aos habitantes orixinarios (hispanorromanos de orixe indoeuropeo) e achegando a súa lingua e costumes.
Invasión musulmá: Roncesvalles e a formación do reino de Pamplona
Durante o inverno do 713 os exércitos musulmáns alcanzaron o val medio do Ebro que se atopaba gobernado polo conde hispanovisigodo Casio quen elixiu someterse ao califa de Omeia e converterse ao islam dando orixe á estirpe dos Banu Qasi a cambio de manter o seu poder na rexión. Pamplona con todo foi finalmente ocupada tras opor resistencia no 718 e obrigada a pagar tributo aos gobernadores musulmáns que estableceron un protectorado. A derrota musulmá na batalla de Poitiers en 732 fronte aos francos de Carlos Martel debilitaron a posición musulmá pero o valín Uqba reconduciu a situación instalando unha gornición militar na cidade entre o 734 e o 741(Bazán 2006:203).
A Marca Hispánica de Carlomagno
miniatura|250px|dereita|Mapa mostrando todos os condados da [[Marca Hispánica, e Vasconia.]] miniatura|dereita|250px|Batalla de [[Roncesvalles en 778. Morte de Roldán, nas Grandes Crónicas de Francia, ilustradas por Jean Fouquet, Tours, cara a 1455-1460, BNF.]]
A Marca Hispánica foi a fronteira político-militar do Imperio Carolinxio ao sur dos Pireneos. Tras a conquista musulmá da Península Ibérica, este territorio foi dominado mediante guarnicións militares establecidas en lugares como Barcelona, ou Xirona. A fins do século VIII, os Carolinxios interviñeron no nordés peninsular co apoio da poboación autóctona das montañas. A dominación franca fíxose efectiva tras a conquista de Xirona (785) e Barcelona (801). O territorio gañado aos musulmáns configurouse como a Marca Hispánica, integrada por condados dependentes dos monarcas Carolinxios. A marca hispánica ía de Pamplona ata Barcelona. De todos eles, o que alcanzou maior protagonismo foi o condado de Barcelona.
Durante o século IX, designábanse globalmente, Marca Hispánica aos condados cataláns. Ao converterse en reinos os condados occidentais, aliados e en boas relacións cos estados veciños musulmáns, os Banu Qasi do rico Val do Ebro, debido ao matrimonio de Musa ibn Fortún con Onneca. Casada anteriormente co vascón Íñigo Jiménez e nai de Íñigo Íñiguez, que máis tarde sería o primeiro rei de Pamplona. Este matrimonio tivo lugar cara ao ano 784.
Carlomagno aproveitando a rebelión do gobernador de Zaragoza para intervir na Península, atravesou cun exército franco o territorio vascón e destruíu as defensas de Pamplona no seu avance cara a Zaragoza, onde á súa chegada o cambio das alianzas dos sublevados obrígolle a retirarse. O interese de Carlomagno nos asuntos hispánicos moveulle a apoiar unha rebelión no Vilayato da Marca Superior de al-Ándalus de Sulaymán al-Arabi, que pretendía alzarse a emir de Córdoba co apoio dos francos, a cambio de entregar ao emperador franco a praza de Saraqusta. Carlomagno chegou no ano 778 ás portas da cidade. Con todo, unha vez alí, o valín de Zaragoza, Husayn negouse a franquearlle a entrada ao exército carolinxio. Debido á complexidade que suporía un longo asedio a unha praza tan fortificada, cun exército tan afastado do seu centro loxístico, desistiu. O 15 de agosto de 778, camiño de volta ao seu reino polo paso de Roncesvalles, entre o cerro de Ibañeta e o val de Valcarlos, Carlomagno co máis poderoso exército do século VIII. Tras reducir a ruínas a capital dos vascóns, Pamplona, aliados dos Banu Qasi. Sufriu unha contundente emboscada por partidas de nativos vascones, probablemente instigados polos fieis aos fillos de Sulayman, Aysun e Matruh ben Sulayman al-Arabí. Que provocaron un mancar xeral á retagarda da súa exercito, mandada polo seu sobriño Roldán, a base de lanzarlles rocas e dardos. O Cantar de Roldán inmortalizou o evento. A independencia dos condados occidentais respecto do rei Carlomagno decidiuse no fracaso da toma de Saraqusta.
O reino de Pamplona
A dinastía dos Íñiguez terminou con Fortún Garcés quen segundo a tradición, que o coñece como Fortún o Monxe, abdicou e retirouse ao mosteiro de Leire, sendo substituída pola dos Jiménez no 905 que comezou con Sancho Garcés I (905-925) cuxo reino é coñecido como Reino de Pamplona ou Navarra(Collins 1985:190).
A constante ameaza que sobre as terras vascoas se exercía desde ambas as vertentes dos pireneos favoreceu o surximento de dúas faccións líderes entre a aristocracia vascoa, os Íñigo apoiados nos musulmáns por parentesco cos Banu Qasi, e os Velasco apoiados polos francos carolingios. Cando no 799 é asasinado por partidarios carolinxios o gobernador de Pamplona Mutarrif Ibn Musa, os Iñigo recorreron á familia Banu Qasi para retomar o control da cidade. Con todo, no 812 o emir Al Hakam I e Ludovico Pío acordaron unha tregua pola que os carolinxios tomaban o control de Pamplona, delegando o goberno en Velasco ao Gasalqí. Ao termo da tregua, Al Hakam retomou as hostilidades cos francos e logrou recuperar Pamplona no 816 a cuxo control os francos renunciaron en diante. Íñigo Aresta, tamén chamado, Eneko Arizta, sería designado primeiro rei de Pamplona ata o 851.
A primeira dinastía navarra (os Aresta) será substituída tras tres reinados e nun episodio aínda misterioso pola dinastía Ximena, que ampliaría o soar do reino coa incorporación das terras rioxanas e a Zona Media navarra, baixo a cal Navarra alcanzará a maior extensión territorial a costa do islam e dos señoríos cristiáns veciños.
A costa mediterránea, callada desde antigo de torres de vixía contra a piratería berberisca, ao berro de "Mouros na Costa" ve no 858 aos normandos que soben polo Ebro desde Tortosa, remóntano ata o reino de Navarra, deixando atrás as inexpugnables cidades de Zaragoza e Tudela. Soben logo polo seu afluente, o río Aragón ata atoparse co río Arga, o cal tamén remontan, chegan ata Pamplona e saquéana, raptando ao rei navarro. No 859 os viquingos chegan a Pamplona e secuestran ao novo rei García I Iñíguez. Só tras pagar un custoso rescate o rei volve a Pamplona, pero a partir de entón a vella alianza entre os Aresta e os Banu Qasi rompeuse e García I será aliado do reino de Galicia.
Musà II seguirá pelexando contra navarros e cordobeses ata a súa morte no 862. Mentres tanto o seu fillo Lupp ou Lope ben Musà, gobernador de Toledo, declararase vasalo de Ordoño I. A navarra de orixe vascón, Subh, Subh umm Walad, nai do terceiro Califa de Córdoba, Hixem II, e unha das mulleres máis influentes da época islámica, naceu probablemente na década de 940 e morreu cara a 999.
O navarroaragonés
O navarroaragonés, unha lingua romance, anterior ao castelán, falada no val do río Ebro durante a Idade Media, con redutos actuais no Pireneo aragonés, coñecidos como aragonés e préstamos no castelán da Rioxa, Ribeira de Navarra e Aragón, con diferentes gradacións. Ten a súa orixe no dialecto latino, durante o Reino de Pamplona, sobre un acusado substrato vascón. A lingua recibe, no seu período medieval, a denominación entre os lingüistas de "navarroaragonés", pola inicial dependencia aragonesa do Reino de Navarra.
A chamada "Reconquista", ou expansión do Reino de Navarra sobre terras musulmás e cristiás, coa consecuente repoboación con cristiáns do Reino de Navarra, levaría consigo o idioma por todo o territorio conquistado. A anexión polo Reino de Navarra dos condados aragoneses supuxo unha importante influencia da lingua navarroaragonesa sobre os territorios posteriores da Coroa de Aragón e no castelán.
A primeira constancia escrita da lingua está nas Glosas Emilianenses, no Mosteiro de San Millán da Cogolla. Ver Substrato vasco en linguas romances.
A expansión de Sancho III o Maior
O apoxeo producirase con Sancho III o Maior. Ascendeu ao trono entre o ano 1000 e o 1004, herdando o reino de Navarra e o condado de Aragón, baixo a titoría dun consello de rexencia integrado polos bispos e a súa nai, e incorporando extensos territorios aos seus dominios, como o condado de Castela ademais do soar tradicional do reino (Pamplona e Nájera). A unión dinástica con Aragón deuse en dous períodos: do ano 1000 ao 1035 e do ano 1076 ao 1134.
Baixo o seu mandato o reino cristián de Nájera-Pamplona alcanza a súa maior extensión territorial, abarcando case todo o terzo norte peninsular, desde Astorga até Ribagorza na reorganización do reino, crese que creou o vizcondado de Labort, entre 1021 e 1023, con residencia do vizconde en Baiona e o de Baztán cara a 1025. Á morte do duque Sancho Guillermo, duque de Gascuña, o día 4 de outubro de 1032, tratou de estender a súa autoridade sobre a antiga Vasconia ultrapirenaica comprendida entre o Pireneo e o Garona, aínda que non o conseguiu, ao herdar o ducado Eudes.
O seu reinado coincidiu coa crise do mundo califal, iniciado á morte de Almanzor e terminado co principio dos Reino de Taifas. Pretendeu a unificación dos estados cristiáns, ben por vínculos de vasalaxe ou baixo o seu propio mando.
Aproveitou as dificultades internas de Sobrarbe-Ribagorza para facer valer os seus intereses como descendente de Dadildis do Pallars e apoderarse do condado (1016-1019). 300px|miniatura|A Península Ibérica entre o [[1076 e o 1080. No norte o reino de Navarra en cor morada.]] Foi encargado da tutela do conde García de Castela. Afonso V de León aproveitou esta situación para apoderarse das terras altas situadas entre o río Cea e o Pisuerga. Sancho III opúxose á expansión galaica e pactou o matrimonio entre García de Castela e Sancha de León. Á morte de Sancho III o Maior, hérdalle o seu primoxénito con obrigación do resto de irmáns de renderlle vasalaxe, pero estes non respectan a vontade testamentaria do monarca e finalmente divídese o reino entre os seus fillos, nacendo así os reinos de Aragón, Castela e Navarra.
Durante o reinado de García Sánchez III (1035 - Atapuerca, 15 de setembro de 1054) alcumado "o de Nájera", e o seu fillo Sancho Garcés, Navarra sepárase dos reinos veciños.