cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Simboloxía do franquismo
Orixe
O emblema foi atribuído no seu conxunto erroneamente a Antonio de Nebrija, a quen segundo Menéndez Pidal só lle corresponde a creación do lema Tanto Monta, a súa interpretación foi obxecto de diversas conxecturas por distintos autores moitos dos cales se refiren a explicacións fantásticas ou lendas. Contouse que o xugo fora proposto por Nebrija a Fernando como emblema da súa esposa Ysabel, quen anteriormente lle pedira que o emblema comezase por Y; o humanista proporíalle o xugo (en castelán, yugo) porque era o obxecto ao que estaba atada unha corda co «nó gordiano», un nó que era imposible de desatar menos para quen estivese destinado a ser o conquistador do mundo. Alexandre Magno sacara a súa espada e cortárao exclamando «Tanto monta» ("Tanto ten" ou "Dá o mesmo"), para que o rei tomase a acción directa para facer valer a súa posición. Porén, o nó gordiano era unha divisa propia do rei, con arraigamento na coroa de Aragón, e que se dispuña perpendicularmente ao xugo, como así aparece no cancioneiro de Marcuello ou nos armazóns do Palacio da Aljafería de Zaragoza, pero que en Castela causou confusión e foi asociado coas corneiras do xugo. As frechas pola súa banda foron representadas nun número variable, pero sempre apuntando cara abaixo. Co tempo esta divisa propia dos Reis Católicos como esposos difundiuse a outras composicións heráldicas, sendo adoptada nalgunha das súas variantes como parte dos emblemas de vilas e cidades como Ronda, Marbella ou Málaga, e do estado de Porto Rico.
Emblema da Falanxe
dereita|miniatura|Bandeira de FE-JONS (durante o franquismo, FET-JONS), co xugo e o feixe de frechas. A cor negra fai referencia á pólvora e o vermello ao sangue. A adopción deste símbolo produciuse por mor dunha explicación dun profesor da Universidade de Granada, Fernando de los Ríos, de inclinacións socialistas, que nunha clase de Dereito Político instruíndo sobre o Estado Fascista e os seus símbolos, fixo un apuntamento no encerado cun ramallete de frechas entroncadas cun xugo, indicando que ese sería o símbolo do fascismo se nacera ou xurdira en España. Un alumno asistente a esa clase, Juan Aparicio López, foi o que insinuou a adopción deste símbolo para as Xuntas de Ofensiva Nacional Sindicalista (JONS) de Onésimo Redondo e Ramiro Ledesma. Tamén propuxo a bandeira vermella e negra e o lema «España, unha, grande e libre».
miniatura|Emblema en vivendas de protección oficial construídas durante o réxime de Franco (Madrid, 2007). O partido único utilizaba a maquinaria sindical do Movemento Nacional, e con ela a da FET-JONS, para tentar levar a cabo medidas nacionalsindicalistas, aínda que estas sempre eran moi tímidas. Un exemplo diso son as VPO da etapa do franquismo; unha forma de satisfacer as reivindicacións de Serrano Suñer. Quen deseñou a xustaposición coa que foi adoptado o símbolo da JONS foi o burgalés Escribano Ortega, asinante do manifesto dos galos de marzo no que converxían a súa calidade de debuxante coa súa personalidade tradicionalista. Nunha cuartilla raiou a verticalidade oblicua das frechas e a horizontalidade maciza do xugo e dispúxose a unilos pola súa converxencia e así foi como renaceu o emblema que Ramiro Ledesma adoptou como representativo das novas JONS e que máis tarde perduraría e sería adoptado pola Falanxe no momento mesmo da fusión o 13 de febreiro de 1934 representada por Ramiro e José Antonio Primo de Rivera nun ático da Gran Vía madrileña. José Antonio, o 19 de outubro do mesmo ano, nunha comunicación entre outras cousas dicía:
Para os responsables do ideario falanxista, como José Antonio Primo de Rivera, Juan Aparicio, Ernesto Giménez Caballero, Ramiro Ledesma ou Orbegozo, que tamén deixaron as súas reflexións na revista El Fascio, o emblema escollido tamén se aproximaba ao do fascismo italiano, este á súa vez inspirado no fascio ou símbolo dos lictores romanos, mediante a asociación polisémica en español da palabra "feixe", tamén do latín fasces, que se entende como feixe de frechas ou de trigo, ou como o imperativo do verbo facer, adecuándose ao espírito revolucionario que se quería dar á Falanxe e á grave cuestión da reforma agraria, tema da actualidade política dos primeiros anos da Segunda República. Sánchez Mazas volvía lembrar a intencionalidade simbólica asociando o feixe de frechas a un vocábulo propio do campesiñado, que mesmo inspirou un conto tradicional: o do pai que ao morrer manda aos seus fillos maiores partir un feixe, cousa imposible, mentres que o fillo pequeno conségueo facilmente crebando as espigas unha por unha. A ensinanza é que, permanecendo unidos como o feixe, serán invencibles. O xugo e o feixe de frechas querían simbolizar unha forma de vida e unha forma de gobernar, prudente e á vez emprendedora.
O decreto de 1938, que especificaba o novo escudo de armas do réxime, incluíu estes elementos segundo a disposición usada no século XIV, é dicir, co feixe de frechas apuntando cara abaixo, pero a partir de 1945, o novo deseño variou esa posición e desde entón, o feixe apuntaría cara arriba, aproximándoa á interpretación falanxista. Este símbolo foi adoptado polo franquismo como símbolo do novo e único partido do réxime, Falanxe Española Tradicionalista das JONS (FET JONS), froito da unión de Falanxe Española das JONS e Comuñón Tradicionalista (carlistas) no que tamén se integraron membros do resto dos partidos e grupos dereitistas que apoiaban a sublevación e que quedaran disoltos tras o inicio da guerra: a Confederación Española de Dereitas Autónomas (CEDA), monárquicos afonsinos e outros partidos de significación dereitista, agrarios etc.
O VICTOR
miniatura|Detalle do VICTOR. Contén cada unha das súas letras no símbolo. O anagrama VICTOR foi un símbolo escollido para o desfile da vitoria celebrado en Madrid o 19 de maio de 1939 e, a partir de entón, durante toda a ditadura franquista, estableceuse como emblema propio de Franco. Pénsase erroneamente que foi deseñado polo ocultista Corintio Haza, que incorporaría ao emblema símbolos astrolóxicos para protexer simbolicamente o caudillo.
esquerda|miniatura|Placa de inauguración do ferrocarril de [[Madrid a Burgos pintada coas cores da bandeira da II República.]] Porén, o victor é un símbolo acuñado no antigo Imperio Romano e que derivou do crismón. A partir do Edicto de Milán (313), o crismón apareceu en moedas e estandartes e co tempo pasou a formar parte tamén dos escudos dos lexionarios romanos. Segundo a lenda, a noite anterior á batalla da Ponte Milvio, aparecéuselle o crismón ao emperador Constantino nos seus soños, xunto ás palabras «In hoc signo vinces» («Con este signo vencerás»). Ao día seguinte substituíu a aguia imperial polo crismón ou labarum e gañou a batalla. Co tempo, o crismón foi transformándose nos escudos romanos até adoptar outra forma moi diferente, converténdose noutro símbolo, o victor, "Escudo da Vitoria" ou "Vitorioso".
O símbolo foi adoptado por algunhas universidades españolas como as de Salamanca e Alcalá de Henares desde o século XIV, como emblema para os doutores: ao obteren este grao, pintábase o victor, xunto ao nome do doutor nos muros da cidade, con pintura vermella ou negra. Algúns dos antigos consérvanse hoxe en día, e a Universidade de Salamanca continúa a tradición inscribindo os nomes dos doutores nos muros da facultade correspondente, xunto ao símbolo do victor.
Estandarte, guión e escudo de Franco
dereita|miniatura|O emblema persoal de Francisco Franco. esquerda|miniatura|Escudo persoal de Franco. No ano 1940 creouse o estandarte e guión que foron empregados até a súa defunción polo ditador. Consistía nunha insignia cadrada que tiña por base a Banda Real de Castela, unha banda persoal dos reis de Castela que posteriormente foi usada polos Habsburgo. Ademais da propia banda con dous dragantes contiña as columnas de Hércules con fuste en prata, base e capitel corintio en ouro. A columna próxima á beira do mastro, no bordo inferior, estaba timbrada cunha coroa imperial e a máis afastada, no bordo superior, cunha coroa real aberta na máis afastada. No decreto de creación do estandarte a coroa real era nomeada como coroa nacional.
A Banda de Castela e as Columnas de Hércules tamén formaron parte do escudo persoal que empregou Franco como Xefe de Estado. Neste escudo figuraba así mesmo acolada a Cruz Laureada de San Fernando e unha coroa aberta, sen diademas, denominada coroa militar de caudillaxe e creada para o propio Franco. O escudo de Franco está representado nunha vidreira da catedral de Baeza.
Uniformes
miniatura|José Antonio Primo de Rivera coa camisa azul da Falanxe. As fotografías tomadas na cerimonia de outubro de 1933 na que se fundou a Falange Española de las JONS non amosan ninguén que leve uniforme, mais unha imaxe dunha reuníon da "Xunta Política" uns anos despois mostra algúns dos seus membros (mais non todos) co uniforme oficial. Este consistía nunha camisa azul escura con ombreiras e pantalóns longos negros. O peto esquerdo da camisa levaba o emblema da Falanxe. As mulleres levaban a camisa azul e unha saia negra ata os xeonllos, cun cinto de coiro co símbolo da Falanxe na fibela.
Nunha xuntanza no Teatro Calderón de Valladolid en marzo de 1934 o salón encheuse de bandeiras e insignias, e moitos dos asistentes levaban camisas azuis, semellantes ás que José Antonio Primo de Rivera definiu como o "espírito de servizo e sacrificio, o concepto da vida ascético e militar". Máis tarde, as mulleres de clase alta empregaron a insignia falanxista nas súas roupas e accesorios. Cando Carmen Primo de Rivera, irmá de José Antonio, casou en decembro de 1938 levaba o xugo e as frechas bordadas no seu vestido de noiva. Trala morte de José Antonio, engadiuse un lazo negro na súa memoria.
Trala unión cos carlistas, o uniforme orixinal da Falanxe tornouse importante para identificar os falanxistas xenuínos. A boina vermella convertérase no símbolo do carlismo na década de 1860 e o novo partido, coñecido como Movimiento Nacional tivo como uniforme a camisa azul, a boina vermella carlista e cintos militares, realizados no curtidoiro de Estella.
Un retrato de Franco pintado por Ignacio Zuloaga na década de 1940 móstrao levando a camisa azul, botas militares, pantalóns de montar e a boina vermella.
Toponimia
dereita|miniatura|Alberche del Caudillo na provincia [[Provincia de Toledo|Toledo (España).]] En 2022, no momento da entrada en vigor da Lei de Memoria Democrática, catro localidades creadas polo Instituto Nacional de Conservación conservan o recordo de Francisco Franco nas súas denominacións oficiais: Llanos del Caudillo (concello de Cidade Real), Alberche del Caudillo (Toledo), Villafranco del Guadalhorce (Málaga) e Villafranco del Guadiana en Badaxoz. Alberche iniciou en 2023 o trámite para modificar o topónimo.
Outras localidades que mantiveron nomes semellantes durante décadas en honra ao ditador foron El Ferrol del Caudillo desde 1938 a 1982 (Ferrol), Villafranco del Guadalquivir ata o 2000 (agora Isla Mayor, en Sevilla), Barbate de Franco desde 1940 a 1998 (agora Barbate, en Cádiz), Bardena del Caudillo desde 1959 a 2008 (agora Bardenas, pertencente ao municipio de Ejea de los Caballeros, en Zaragoza), Gévora del Caudillo (Gévora) ata 2011 e Villafranco del Delta –desde 1956 até 2003– (agora Poblenou del Delta, pedanía de Amposta en Tarragona), aínda que os retiraron tras a recuperación da democracia. Alagón del Caudillo tivo ese nome entre 1957 e 1983 en que pasou a denominarse Alagón, mais antes da súa independencia como municipio no 2009 foi bautizado como Alagón del Río. En 2016 a pedanía de Águeda del Caudillo, en Salamanca modificou o seu nome a Águeda e Bembézar del Caudillo (Córdoba) a Bembézar. En 2018, o concello de Galende (Zamora) oficializou o cambio de nome da pedanía de Ribadelago de Franco a Ribadelago Nuevo, nome que xa viña sendo usado anos antes. O 23 de xullo de 2019, Guadiana del Caudillo (Badaxoz) aprobou suprimir a referencia a Franco. O cambio do topónimo a Guadiana foi aprobado pola Xunta de Estremadura en 2020.
Franco tamén quixo honrar os seus xenerais do bando nacional durante a guerra pondo os seus nomes a diversas localidades que aínda os conservan, como Alcocero de Mola (antes Alcocero, na provincia de Burgos, onde se estrelou en 1937 o avión do xeneral Mola), Quintanilla de Onésimo (antes Quintanilla de Abajo, na provincia de Valladolid, en honra ao fundador das JONS, Onésimo Redondo) e San Leonardo de Yagüe (provincia de Soria), lugar de nacemento do capitán xeneral Juan Yagüe, chamado ata 1952 San Leonardo. O poboado denominado Queipo de Llano, pertencente ao termo municipal de La Puebla del Río, na provincia de Sevilla, foi unha colonia creada polo tenente xeneral Gonzalo Queipo de Llano durante a guerra civil para o cultivo do arroz nas marismas do Guadalquivir. Actualmente está despoboada, polo que o concello consideraba que non existía o lugar dese nome. Non obstante, en 2016 modificou o nome por Los Cinco de La Riuela, en homenaxe a un grupo de xornaleiros fusilados en 1936.
O caso de Numancia de la Sagra (Toledo) é moi particular. Esta localidade denominouse desde a Idade Media como Azaña (vocábulo árabe-mozárabe variante de aceña, que en castelán significa "acea"), pero decidiuse substituílo durante a guerra civil por coincidir co primeiro apelido do entón presidente do Goberno español, Manuel Azaña. Dende 1936 chámase Numancia de la Sagra, pois a localidade foi tomada polo rexemento Numancia e La Sagra é a comarca á que pertence.
Nomenclátor do rueiro
miniatura|Placa da Avenida do Generalísimo en [[Puerto de la Cruz.]] Ademais de localidades, moitas rúas, avenidas e prazas en cidades e vilas de España foron bautizadas ou rebautizadas cos nomes de xenerais do bando nacional durante a guerra civil, altos mandos militares como Mola, Sanjurjo, Moscardó, Yagüe, Millán Astray etc. Foron utilizados así mesmo como iconas franquistas as efixies e nomes de personaxes como José Antonio Primo de Rivera, Ramiro Ledesma, Onésimo Redondo, José Calvo Sotelo etc., aínda que a súa relación co réxime de Franco non puido ser persoal, xa que morreron antes ou durante a guerra; o mesmo José Antonio, que estaba encarcerado, opúxose ao Alzamento Nacional e a formar parte da conspiración previa.
Deste xeito, a Gran Vía de Madrid, inicialmente dividida en tres tramos (Conde de Peñalver, Pi i Margall e Eduardo Dato) foi unificada como "Avenida de José Antonio"; a actual Gran Via de les Corts Catalanes, en Barcelona, orixinariamente chamada Avinguda de les Corts Catalanes foi renomeada como "Avenida de José Antonio Primo de Rivera"; en Santiago de Compostela as rúas do Hórreo, a Senra e a Fonte de Santo Antonio convertéronse en "Generalísimo Franco", "General Mola" e "Antonio Aranda Mata"; na Coruña os Cantóns foron os "Cantones de José Antonio" e a rúa do Socorro a de "Juan Canalejo".
A pesar de moitos cambios no rueiro, o recordo de Franco segue presente nos nomes de rúas, prazas e avenidas de diversas localidades.
Estatuas de Franco
dereita|miniatura|Última estatua ecuestre de Franco, retirada polo concello de [[Santander o 18 de decembro de 2008.]] Durante o franquismo erguéronse representacións escultóricas do ditador de todo tipo (bustos, estatuas ecuestres...). Habitualmente colocábanse nas prazas ou lugares emblemáticos das cidades.
En canto ao número e significación destas estatuas en cada un dos períodos do franquismo, propúxose unha interpretación segundo a cal até o ano 1959 (sobre todo nos anos corenta) se pretencía lexitimar o réxime e «perpetuar a memoria da vitoria»; nos anos sesenta rendíase «homenaxe particular a Franco e á súa obra» (nun espírito coincidente co da conmemoración dos "XXV Anos de Paz" en 1964); e no último período (prolongado tras a morte de Franco até 1978) preténdese «fixar a memoria» cun «obxectivo inmobilista».
Estatuas ecuestres
As estatuas ecuestres máis significativas colocáronse en lugares destacados de varias cidades. O escultor José Capuz deseñou en 1959 unha para a Universidade Complutense de Madrid, trasladada logo aos Novos Ministerios. En Valencia e Santander colocáronse réplicas da mesma estatua. Outros modelos de estatuas ecuestres situáronse en Barcelona, Zaragoza (1948), Melilla, Ferrol e o Instituto Ramiro de Maeztu de Madrid (1942, de tamaño menor ao natural e trasladada nos anos oitenta á Academia de Infantaría de Toledo). Ningunha destas estatuas atópase na actualidade nas rúas:
Outros monumentos
En toda España construíronse monumentos dedicados a Franco. Algúns deles desapareceron pola aplicación da Lei da memoria histórica:
Lost (tempada 2)
A segunda tempada da serie de televisión Lost foi estreada en Estados Unidos e Canadá o 21 de setembro de 2005, finalizando o 24 de maio de 2006, tras de 24 episodios. Esta temporada continúa a historia do grupo de sobreviventes a un accidente aéreo nunha remota illa do Pacífico Sur. Son mostrados por primeira vez os outros sobreviventes do avión, así como os outros enigmáticos habitantes da illa. Nestes capítulos séguese afondando no pasado das personaxes e acción adoita xirar en torno ao zapón, onde se comezaran a coñecer cousas dun grupo de científicos coñecido como Iniciativa Dharma.
Simboloxía do franquismo
Monumentos e placas aos «Caídos por Deus e por España»
Os monumentos e placas polos «Caídos por Deus e por España» colocáronse en moitas poboacións, a maior parte no exterior das igrexas, e contiñan unha lista de nomes dos mortos desa localidade pertencentes ao bando nacional e seguida do grito de «Presentes!» similar ao de José Antonio Primo de Rivera. As placas adoitaban estar feitas de mármore e rematadas con bronce ou con algún outro tipo de metal, aínda que as había de moitos tipos. En ocasións as placas colocábanse nas paredes das igrexas ou no lugar do falecemento das vítimas que aparecían nestas se había algunha parede preto; se non, tamén adoitaba facerse un monumento en forma de cruz ou en obelisco de baixa altura e alí gravaban os nomes ou ben encostaban a placa ao monumento. En moitos municipios optouse por trasladar este tipo de monumentos aos cemiterios, e nalgún caso reconvertéronse en homenaxes aos «caídos» de ambos os bandos.
Azteca
miniatura|Calendario azteca. miniatura|O actual escudo de armas de México ilustra a lenda da aguia e a serpe. Os aztecas -chamados así na historiografía tradicional-, ou mexicas, foron un pobo indíxena de filiación náhuatl que fundou Tenochtitlán e ó redor do século XV converteuse no centro dun dos estado máis extensos que coñeceu Mesoamérica asentado nun illote ó poñente do lago de Texcoco hoxe practicamente seco, sobre o que se asenta a actual Cidade de México, e que corresponde á localización xeográfica da mesma. Aliados con outros pobos da cunca lacustre do Val de México -Tlacopan e Texcoco- os mexicas someteron a varios pobos indíxenas que se asentaron no centro e no sur do territorio actual México agrupados territorialmente en altépetl.
Simboloxía do franquismo
Monumentos e placas aos «Caídos por Deus e por España»
Houbo outro tipo de placas de inauguración de institucións e infraestruturas, tales como liñas de ferrocarril, estacións, pantanos etc., que aínda perduran na actualidade.
Lost (tempada 2)
Esta tempada foi emitida os mércores as nove da tarde nos Estados Unidos. Ademais dos 24 episodios tres pequenos programas relembraron acontecementos previos na illa: "Destination Lost" antes da estrea da tempada, "Lost: Revelation" despois do episodio 10 e "Lost: Reckoning" despois do 20. A tempada saíu á venda en DVD en sete discos nunha caixa chamada Lost: The Complete Second Season – The Extended Experience o 5 de setembro de 2006 (nos Estados Unidos)
Simboloxía do franquismo
Monumentos e placas aos «Caídos por Deus e por España»
Moitas destas placas e monumentos nin se manteñen nin se retiran. Deste xeito, quedan expostas ao público que poida acceder a estes monumentos e placas que se atopan invadidos pola deterioración ou son obxecto de vandalismo. A Cruz dos caídos de Vigo consérvase tras retirárense en 1981 os símbolos e inscricións fascistas.
Monumento aos caídos en Pamplona
miniatura|Monumento aos Caídos en [[Pamplona (España).]] O popularmente coñecido como Monumento aos Caídos, en cuxa fachada figura a frase Navarra aos seus Mortos na Cruzada, é un edificio en memoria dos navarros falecidos pertencentes ao bando nacional durante a guerra civil, que se atopa en pleno centro da cidade de Pamplona, capital da Comunidade Foral de Navarra. Hoxe en día denomínase «Sala de Exposicións Conde Rodezno» e acolle pequenas exposicións municipais dende que fora decido ao concello pola igrexa en 1998. Na súa cripta atópanse dende 1961 os restos dos xenerais Sanjurjo e Mola. O 31 de agosto de 2016 o concello de Pamplona iniciou o proceso para a súa exhumación, que tivo lugar semanas despois.
Lost (tempada 2)
Resumo da tempada
O zapón que os personaxes conseguiran abrir ao final da primeira tempada resulta ser unha especie de búnker que conta con auga corrente, electricidade, comida etc. No sitio tamén hai computadora na que, de acordo ao ocupante do búnker (un home chamado Desmond), debe introducirse a serie de números "4, 8, 15, 16, 23, 42" cada 108 minutos ou o mundo acabarase. Un aparello na parede mostra a conta atrás, e unha alarma soa xusto 4 minutos antes de que se cumpra o prazo de tempo. Os sobreviventes que entraron no búnker, Jack, Kate e Locke, debaten acerca de se deberían ou non crer no que Desmond lles está a contar. Jack, de carácter máis racional, di que todo iso soa absurdo, mentres que Locke ten máis dúbidas e sente que deberían ter fe no que lles contou Desmond. Progresivamente, e grazas entre outras cousas a un vídeo informativo que había no búnker, aprenden que o que ata agora estiveran chamando "o zapón" é A estación Cisne, unha das estacións de A Iniciativa DHARMA. Despois de haberllo contado todo, Desmond márchase.
Simboloxía do franquismo
Monumento aos caídos en Pamplona
Segundo cifras oficiais morreron en combate 4540 navarros. Deles 1766 eran soldados, 1700 requetés e 1074 falanxistas.
Azteca
Definicións
As palabras náhuatl (aztecatl [asˈtekat͡ɬ], singular) e (aztecah [asˈtekaʔ], plural) significan "pobo de Aztlan", un lugar mítico considerado a orixe de varios grupos étnicos no centro de México. O vocábulo non foi usado como endónimo polos propios aztecas, mais si se atopa nas diferentes informes sobre migracións dos mexica, onde se describen as distintas tribos que deixaron xuntas Aztlan. Nun relato sobre a viaxe dende Aztlan, Huitzilopochtli, a deidade tutelar da tribo mexica, di aos seus seguidores na viaxe que "agora xa non se chama azteca, agora xa son mexitin [Mexica]".
Lost (tempada 2)
Resumo da tempada
Mentres tanto, Sawyer e Michael, cuxa balsa fora destruída ao final da primeira tempada (coa consecuente desaparición de Jin e Walt) conseguen con dificultades regresar á illa. Alí atópanse cun Jin que foxe aterrorizado de quen parecen ser Os Outros. Ao principio son capturados os tres, pero posteriormente decátanse de que os seus captadores son en realidade máis sobreviventes do accidente de avión, que simplemente foran a parar a outra parte da illa. Este grupo de sobreviventes está liderado por unha ex-policía chamada Ana Lucia e integrado polo Sr. Eko, de orixe africana. Finalmente ponse de acordo para viaxar todos xuntos cara ao outro lado da illa para reunirse co resto dos sobreviventes, aínda que de camiño, e accidentalmente, Ana Lucia dispara e mata a Shannon. Mentres tanto, as preocupacións de Michael céntranse en tratar de atopar ao seu fillo Walt.
Simboloxía do franquismo
Monumentos militares
Franco tras a guerra mandou construír monumentos en forma de cruz, de monólito, altar, etc., para lembrar acontecementos importantes que sucederon durante a contenda e durante algunhas batallas ou feitos sinalados como a batalla de Belchite, a Batalla do Ebro, as matanzas de Paracuellos, entre outros.
Azteca
Definicións
No uso actual, o termo "azteca" refírese a miúdo exclusivamente ao pobo mexica de Tenochtitlan (hoxe Cidade de México), situada nunha illa do lago Texcoco, que se referían a si mesmos como Mēxihcah (pronunciación en náhuatl: [meːˈʃiʔkaʔ], a designación tribal que incluía o Tlatelolco), Tenochcah (pronuncia en náhuatl: [teˈnot͡ʃkaʔ], referíndose só aos mexica de Tenochtitlan, excluíndo Tlatelolco) ou Cōlhuah (pronuncia en náhuatl: [ˈkoːlwaʔ], referíndose á súa xenealoxía real que os unía a Culhuacan).
Lost (tempada 2)
Resumo da tempada
Rousseau captura a un home que di chamarse Henry Gale, que chegara á illa accidentalmente en globo. O home insiste en que non é un d'Os Outros, mais os sobreviventes non confían nel e pechano nunha cámara da estación Cisne, onde lle interrogan con dureza. Entre tanto, nunha ocasión Locke queda atrapado dentro da estación pero sen poder chegar ata o computador para introducir os números, polo que pide axuda a Henry. A alarma empeza a soar e prodúcese un gran caos, durante o cal Locke consegue ver un mapa pintado na parede que era só visible á luz ultravioleta, mais logo a situación volve á normalidade e restablécese a conta atrás. Henry afirma que non escribiu nada no computador, o que enche de dúbidas a Locke con respecto a se a tarefa que está a levar a cabo serve realmente para algo. Tamén se descobre que Henry estaba a mentir e era en realidade un d'Os Outros, polo que deciden manterlo encerrado.
Simboloxía do franquismo
Arco da Vitoria
dereita|miniatura|Arco da Vitoria ([[Madrid).]] O Arco de la Victoria ("Arco da Vitoria") de Madrid, coñecido popularmente ás veces como Porta da Moncloa por ter certa similitude coas portas de Alcalá e Toledo, é un monumento construído entre 1953 e 1956 por orde de Francisco Franco como conmemoración da súa vitoria na guerra civil. Está situado no distrito de Moncloa-Aravaca e ten case 40 metros de altura. No seu interior acolleu diversos planos e unha maqueta da Cidade Universitaria de Madrid, á que administrativamente pertence. Na súa fachada mantén insignias e frases conmemorativas da batalla da Cidade Universitaria.
O edificio-monumento situado tralo arco foi construído como homenaxe aos caídos na batalla de Madrid durante as décadas de 1950 e 1960. Despois de anos sen ter ningún uso, na década de 1980 estableceuse nel a Xunta Municipal do Distrito de Moncloa-Aravaca.
Lost (tempada 2)
Resumo da tempada
Seguindo pistas dos seus soños, e do mapa que Locke puido ver durante uns segundos na estación Cisne, el e Eko buscan e atopan o que parece ser a estación central, A estación da Perla. Esta estación parece deseñada para observar aos ocupantes das outras estacións, o que fai a Locke convencerse de que en realidade todo o asunto de introducir os números cada 108 minutos é só un experimento psicolóxico e non "salva o mundo".
Simboloxía do franquismo
Cuartel de la Montaña
Esa tarde, o cuartel foi rodeado por tropas leais ao goberno da República, gardas de Asalto, civís e milicias populares pobremente armadas. Ao amencer do día 20, iniciouse o canoneo do cuartel e os sublevados só resistiron algunhas horas. As diferenzas de opinión entre os propios sublevados levaron a uns a enarborar a bandeira branca mentres outros seguían disparando sobre os asaltantes. Cando se utilizou a aviación contra eles, o cuartel caeu, sendo practicamente destruído. A entrada das forzas asaltantes traduciuse no asasinato e no suicido da maior parte da oficialidade e dos falanxistas. Contabilizáronse entre 150 e 300 mortos.
O edificio, que xa quedara parcialmente destruído durante o asedio, recibiu durante a guerra o impacto de numerosos proxectís de artillaría debido á súa proximidade coa liña da fronte, practicamente estabilizada desde inicios de 1937. Cara ao final da contenda era xa tan só un conxunto de ruínas irrecuperables, algunhas das cales podían aínda verse a principios dos anos sesenta. A pesar de que existiron varios proxectos de construción, como a Casa do Partido, finalmente o 20 de xullo de 1972 inaugurouse o "parque de la Montaña", con Carlos Arias Navarro, futuro presidente do goberno, como alcalde de Madrid. O parque inclúe un monumento realizado por Joaquín Vaqueiro Turcios en recordo dos que morreron no seu defensa, composto por unha figura de bronce que representa o corpo dun home mutilado, colocada no centro dun paredón construído en forma de sacos terreros. Sobre o soar do cuartel sitúase o templo de Debod.
Lost (tempada 2)
Resumo da tempada
Mentres tanto Michael continúa buscando ao seu fillo secuestrado, Walt. Un día, mentres se atopa na estación Cisne, cre ter unha conversación co seu fillo a través do computador, o que lle conduce a tratar de chegar ata o campamento d'Os Outros pola súa conta. Alí permítenlle falar co seu fillo, e prométenlle que o deixarán ir se ceiba a Henry e trae a Jack, Kate, Sawyer e Hurley ata o campamento. Michael volve á estación Cisne, mata a Ana Lucia e a Libby, libera a Henry, e dispárase a si mesmo no ombreiro para poder finxir que Henry conseguiu escapar pola forza. Pouco despois diso, Desmond regresa á illa no barco no que había tratado de abandonala.
Simboloxía do franquismo
Ruínas de Belchite
miniatura|Ruínas de Belchite. A batalla de Belchite foi unha importante batalla durante a guerra civil española que transcorreu desde o 24 de agosto até o 6 de setembro de 1937 neste municipio da provincia de Zaragoza e nos seus arredores. Tiña como obxectivo desviar a atención do bando nacional do norte (que xa tomara Santander) e ocupar a cidade de Zaragoza, xa que se estendera entre os altos mandos militares da República a opinión de que era máis importante ter cidades en posesión que grandes territorios despoboados.
A batalla saldouse cunha derrota do bando nacional logrando o bando republicano tomar Belchite pero sen conseguir tomar Zaragoza. Un terzo dos edificios da localidade quedou en ruínas, e tras a guerra Franco ordenou deixar a vila sen reconstruír como símbolo do acontecido no lugar e levantar unha inscrición cun fragmento dun discurso respecto do heroísmo da poboación e do sacrificio entre outros do alcalde e de moitos habitantes da vila, falecidos en combate.
Lost (tempada 2)
Resumo da tempada
Finalmente Michael convence a Jack, Kate, Sawyer e Hurley para ir ata o campamento d'Os Outros a rescatar a Walt, mais Sayid intúe que é unha trampa e avisa a Jack. El, pola súa banda, seguiraos no barco de Desmond a certa distancia. Para esta tarefa leva tamén a Jin e a Sun.
Azteca
Definicións
Ás veces o vocábulo tamén inclúe os habitantes das dúas principais cidades-estado aliadas de Tenochtitlan, os acolhuas de Texcoco e os tepanecos de Tlacopan, que xunto cos mexica formaron a Triple Alianza Azteca que controlaba o que se coñece a miúdo como o "Imperio Azteca". O uso do termo "azteca" para describir o imperio centrado en Tenochtitlan foi criticado por Robert H. Barlow que prefería a expresión "Culhua-Mexica", e por Pedro Carrasco que prefiría a expresión "Imperio Tenochca". Carrasco escribe sobre o termo "azteca" que "non serve para comprender a complexidade étnica do antigo México e para identificar o elemento dominante na entidade política que estamos a estudar".
Simboloxía do franquismo
Monumentos da batalla do Ebro
miniatura|Ruínas de Corbera d'Ebre. Na marxe esquerda do río Ebro é onde se librou a batalla máis sanguenta da guerra civil: dereita|miniatura|Vista do cemiterio de [[Paracuellos de Jarama. Ao fondo a cruz branca debuxada no chan do outeiro.]]
Azteca
Definicións
Noutros contextos, azteca pode referirse a todas as cidades estados e aos seus pobos, que compartían gran parte da súa historia étnica e trazos culturais cos mexica, os acolhuas e os tepanecos e que a miúdo tamén usaron a lingua náhuatl como lingua franca. Un exemplo é Law and Politics in Aztec Texcoco, de Jerome A. Offner. Neste sentido, é posible falar dunha "civilización azteca" que inclúe todos os patróns culturais particulares comúns á maioría dos pobos que habitaban o centro de México a finais do período posclásico. Tal uso tamén pode estender o vocábulo "azteca" a todos os grupos do centro de México que se incorporaron cultural ou politicamente á esfera de dominio do imperio azteca.
Cando se usa para describir grupos étnicos, o termo "azteca" refírese a varios pobos de fala náhuatl do centro de México no período posclásico da cronoloxía mesoamericana, especialmente os mexicas, o grupo étnico que tivo un papel principal no establecemento do imperio hexemónico con sede en Tenochtitlan. O termo esténdese a outros grupos étnicos asociados ao imperio azteca, como os acolhua, os tepanecos e outros que se incorporaron ao imperio. Charles Gibson enumera unha serie de grupos no centro de México que inclúe no seu estudo The Aztecs Under Spanish Rule (1964). Estes inclúen os culhuaque, os cuitlahuaque, os mixquica, os xochimilca, os chalca, os tepaneca, os acolhuaque e os mexica.
No uso máis antigo o vocábulo usábase normalmente sobre os grupos étnicos modernos que falaban náhuatl, xa que o náhuatl anteriormente se refería como a "lingua azteca". No uso recente, estes grupos étnicos son chamados pobos nahua. Lingüisticamente, o termo "azteca" aínda se emprega sobre a rama das linguas uto-aztecas (tamén ás veces chamadas linguas yuto-nahuan) que inclúen a lingua náhuatl e as súas parentes máis próximas pochutec e pipil.
Para os propios aztecas a palabra "azteca" non era un endónimo para ningún grupo étnico en particular. Pola contra, era un termo paraugas usado para referirse a varios grupos étnicos, non todos falantes do náhuatl, que reclamaban a herdanza do mítico lugar de orixe, Aztlan. Alexander von Humboldt orixinou o uso moderno de "azteca" en 1810, como un termo colectivo aplicado a todas as persoas vinculadas por comercio, costume, relixión e lingua ao estado mexica e á Triple Alianza. En 1843, coa publicación do traballo de William H. Prescott sobre a historia da conquista de México, o termo foi adoptado pola maior parte do mundo, incluídos eruditos mexicanos do século XIX que o vían como un xeito de distinguir os mexicanos contemporáneos dos mexicanos anteriores á conquista. Este uso foi obxecto de debate nos últimos anos, mais o termo "azteca" aínda é máis común.
Orixes
A orixe dos mexicas sitúase entre o grupo de falantes de náhuatl do norte do actual México e devanceiros dos asentados durante a chamada etapa chichimeca. tradicionalmente pensouse que houbo unha división raza entre Aridoamérica -con grupos cazadores e recolectores principalmente- e Mesoamérica, con pobos sedentarios e agricultores. Grazas ós estudos mais recentes sábese que non foi así e que a diversidade étnica permitiu a moitos grupos de orixe chichimeco posuír diferentes graos de estratificación e sedentarismo, segundo as variantes rexionais e as condicións ambientais onde se asentaron. Por iso ó ter un contacto maior con grupos mesoamericanos adoptan modos e usos civís que xa tiñan dalgunha forma no norte do actual México.
Lost (tempada 2)
Resumo da tempada
Locke e Desmond entran na estación Cisne e encerran a Eko para que non poida introducir os números. No último momento, Desmond dáse conta de que a última vez que os números non foron introducidos xusto a tempo foi o día en que o avión se estrelou na illa. Cando o contador chega a cero faise patente unha enorme forza magnética, creando o caos dentro da habitación. Desmond dille a Locke que vai salvalo, e baixa a un punto que hai baixo a estación para activar un mecanismo. O resultado inmediato non se mostra, pero a illa enteira vese envolvida nunha luz cegadora e un son atronador.
A segunda tempada acaba mostrando unha estación científica no Polo, na que dous homes observan unha "anomalía" nun monitor e chaman a Penélope, a antiga noiva de Desmond, para dicirlle que atoparon o que estaban a buscar.
Recepción
Esta tempada foi nomeada a nove Emmy, incluíndo nomeamentos ao mellor guión, dirección e actor invitado. Con todo, finalmente a tempada non gañou ningunha dos premios. Tamén foi nomeada a dous Globos de Ouro: á mellor serie de drama e mellor actriz protagonista (Evangeline Lilly polo seu papel de Kate), aínda que desta ocasión tampouco se levaron ningún dos premios.
O DVD da tempada foi número un en vendas na súa primeira semana de lanzamento, chegando á vender 500.000 no primeiro día, sendo na tenda electrónica Amazon o sétimo máis alto en venda de DVD do ano 2006. O DVD recibiu unha "aclamación universal", cunha puntuación media de 85 sobre 100 en Metacritic. A estrea do primeiro capítulo da tempada logrou acadar unha moi elevada cota de pantalla con 23,47 millóns de espectadores nos Estados Unidos, sendo a media en xeral da tempada de 18,91 millóns de espectadores, unha media lixeiramente superior á da primeira tempada, que rexistrara 18,38 millóns de media.
Azteca
Orixes
No século XII desintegrouse Tollan, provocando unha dispersión demográfica de grupos tolteca-chichimecas que avanzaron sobre Cholula, ocupándoa logo de derrotar ós grupos olmeca-xicalancas alí asentados coa axuda militar concertada polos xefes Icxicóuatl e Quetzalteueyac, líderes dos cholultecas, en Chicomoztoc. Alí obtiveron o apoio dos totomiauques, dos cuauhtinchantlacas, dos acolhúas chichimecas, dos texcaltecas, dos malpantecas, dos zacatacas e dos tzauctecas. Dita alianza militar derrotou ós olmeca-xicalancas asentados no altiplano central dos atepetl de Xochimilco, Ayapanco, Teciuhquemecan, Texalucan, Tilihuacan Cuiloc e Auzolco, provocando o asentamento e procesos maiores de interrelación étnica.
Grupos chichimecas inmigrantes do norte non deixarán de migrar cara o Altiplano Central e os vales de Puebla e Tlaxcala, orixinando maiores conflitos e alianzas entre altépetl.
Chegada á Cunca de México
Segundo os mexicas a saída da illa fíxose en sete grupos denominados calpultin, do que era o máis forte os huitznahuaque, que tiñan como deus tutelar a Huitzilopochtli, na compaña dos teomamaques ou sacerdotes que portaban os diversos tlaquimilollis ou vultos sagrados, que contiñaChapultepec polos altépetl de n despoxos dos devanceiros ou diversos obxectos moi sagrados para as aínda tribos. O Códice Boturini enuncia a ruta oficial feita polos mexicas, que incluíu sitios de Hidalgo e México dos que foron sucesivamente expulsdados. Naquel tempo había xa moitos altépetl que contaban con séculos de asentamento e cun grao superior de civilización e asimilación da tradición mesoamericá da que os mexicas tomarán todo o seu coñecemento. O altépetl de Texcoco dos acolhúas incluso na maior etapa de esplendor mexica seguiu conservando unha supremacía intelectual sobre México-Tenochtitlán (cunha amoxcalli ou casa dos libros esplendorosa) e unha postura moral sobre os mexica de tipo nobre ecomo posuidores dunha cultura mais anterga. ó chegares os mexicas á cunca de México atoparon un panorama político complexo e asentado, así como o sometimento por parte dos tepanecas de Aztcapotzalco a case tódolos altépetl. Logo de saír expulsados de Chapultepec polos altépetl de Aztcapotzalco, Xaltocan, Culhuacan e Xochmilco, asentanse en Tizapan, dominio territorial de Culhuacan, o cal abandonan pola dureza das condicións e un enfrontamento cos culhuacas, dirixíndose cara a rexión de Texcoco antes de elixir un illote onde xa existían asentamentos previos segundo evidencias arqueolóxicas.
Segundo a historia aceptada oficialmente, nun illote o poñente do Lago Texcoco fundaron os mexicas México-Tenochtitlán no ano 2 Calli ou 1325 onde se cumpriu segundo o mito oficial, a prfecí dunha aguia engulindo unha serpe enriba dun nopal. Agora sábese que os mexicas se estableceron previamente en diversas poboacións, incluso fundaron algunhas cidades. A información cifrada nos documentos revela que xa habitaban o illote dende 1274 o asentamento final incluíu a aceptación de Aztcapotzalco como altéptl supremo, tributándolle periodicamente e unha condición xeral de obediencia. O illote estaba cuberto de carrizas, tulares e unha grande diversidade subacuática que lles permitirá a supervivencia e unha posición militar estratéxica, se ben os primeiros anos as súas condicións de vida serán precarias.
Territorio
miniatura|A [[conca de México no posclásico tardío.]] México-Tenochtitlan estaba situado sobre un illote ao occidente do lago de Texcoco, na área lacustre da conca de México. A cultura mexica ocupou a maior parte do centro e do sur do actual México, estendéndose dende o poñente do val de Toluca, abranguendo case todos os estados de Veracruz e Puebla no centro; Hidalgo, México e Morelos, no sur; gran parte dos estados de Guerrero e Oaxaca e ademais a Costa de Chiapas ata a fronteira con Guatemala. Non obstante, quedaban fóra dos seus dominios os señoríos de Meztitlán (en Hidalgo), Teotitlán e Tututepec (en Oaxaca), purépechas (en Michoacán), Yopitzingo (en Guerrero) e Tlaxcala.
A conca de México é unha entidade xeográfica de máis de 7800 quilómetros cadrados de superficie que se localiza na parte meridional do Altiplano Central de México. Trátase dunha conca limitada por cadeas de altas montañas en forma de anfiteatro, que tiña no medio un sistema lacustre integrado polos lagos Zumpango, Xaltocan, Texcoco, Xochimilco e Chalco. Onde o nivel era baixo e as augas doces, como nos lagos de Xochimilco e Chalco, era posible o cultivo chinampero. Entre os 2270 e os 2750 metros sobre o nivel do mar está comprendida a área de somonte, cunhas terras fértiles propicias para o desenvolvemento de bosques así como para a práctica agrícola extensiva. A partir dos 2750 metros sobre o nivel do mar as abas están dominadas por bosques de coníferas e poboadas por fauna maior. A pesar de estar situada ao sur do Trópico de Cáncer, a conca de México contaba na época prehispánica cun clima temperado con precipitacións medias de 700 milímetros anuais.
Educación
A educación universal obrigatoria dos nenos ata os catorce anos estaba en mans dos seus pais, mais supervisada polas autoridades dos seus calpulli. Parte desta educación consistía na aprendizaxe dunha colección de refráns, chamados huēhuetlàtolli ("refráns dos vellos"), que representaban os ideais aztecas.
Había dous tipos de escolas: telpochcalli, para os estudos prácticos e militares, e calmécac, para aprendizaxes especializadas na escritura, na astronomía, na teoloxía e no liderado.
Simboloxía do franquismo
Monumento ás Matanzas de Paracuellos
Coñécense como matanzas de Paracuellos os episodios organizados de asasinato masivo de varios miles de prisioneiros, considerados opostos ao bando republicano, ocorridos durante a guerra civil española polo traslado do goberno dende Madrid a Valencia. Os fusilamentos tiveron lugar nas paraxes do arroio de San José, no municipio de Paracuellos de Jarama, e en Soto de Aldovea, no termo municipal de Torrejón de Ardoz.
O monumento é unha cruz branca de grandes dimensións próximo ao río Jarama na ladeira do cerro de San Miguel, que é visible desde o Aeroporto de Madrid-Barajas. Foi un dos lugares onde ocorreron estes episodios de represión da guerra civil e foi erixido en recordo e memoria dos asasinados. O lugar converteuse nun lugar de exaltación do franquismo.
O Alcázar de Toledo
dereita|miniatura|Alcázar de Toledo. O Alcázar de Toledo é unha fortificación sobre rochas, situada na parte máis alta da cidade de Toledo, e que domina toda a cidade. Durante a guerra civil foi utilizado polo entón coronel José Moscardó, que lideraba a sublevación en Toledo, como punto defensivo e de resistencia e foi destruído case totalmente polas tropas leais á II República Española durante o asedio, que durou setenta días, do 22 de xullo ao 28 de setembro de 1936. Este asedio e a posterior liberación foron habilmente utilizados por Francisco Franco para asegurar o seu predominio entre as súas propias filas e deu nome ao máis emblemático xornal ultra, El Alcázar (1936-1988).
O edificio foi reconstruído trala guerra e desde 1998 alberga a Biblioteca de Castela-A Mancha. En 2010 estableceuse no alcázar o Museo do Exército.
Monumento ao cruceiro Baleares
dereita|miniatura|Monumento aos caídos do cruceiro Baleares en 2006. O monumento ao cruceiro Baleares atópase no parque de sa Feixina en Palma de Mallorca. En 2010 foi reformado para eliminar os elementos de glorificación do franquismo. En decembro de 2015 o Consell de Mallorca aprobou a súa demolición.
Monumento ao xeneral Mola
Na localidade de Alcocero de Mola consérvase un monumento na montaña en que se estrelou o avión en que viaxaba en 1937.
Monumentos relixiosos
Ao ser a defensa do Catolicismo unha das principais xustificacións da Guerra Civil (cualificada de Cruzada polo clero) e da propia lexitimidade de Franco (cualificado de home providencial), resultaba extraordinariamente útil e de gran repercusión social a apropiación da simboloxía cristiá polo réxime franquista. O Caudillo entraba nas igrexas baixo palio en actos solemnes e reclamou o brazo incorrupto de Tareixa de Ávila para o seu dormitorio conxugal. Realizouse ademais un amplo programa de reconstrucións de edificios relixiosos, e de construcións de nova planta. A toma de Vinaròs o 15 de abril de 1938 (Venres Santo), coa que se partía en dúas a zona republicana, conmemorouse cunha cruz doada por monseñor Antoniutti no nome do papa.
Valle de los Caídos
miniatura|O Val dos Caídos.|esquerda A construción do mausoleo do Valle de los Caídos ("Val dos Caídos") foi ordenada por Franco. Segundo o decreto fundacional de 1 de abril de 1940, o monumento e a basílica construíronse para "perpetuar a memoria dos caídos da nosa gloriosa Cruzada". Ademais de 33 872 combatentes de ambos os bandos da guerra civil, enterrouse alí en 1959 a José Antonio Primo de Rivera, como representación dos mortos durante a contenda, despois dun traslado aos ombreiros vinte anos antes desde Alacant a San Lorenzo de El Escorial. Franco á súa morte tamén foi enterrado alí.
O 12 de maio de 2017 o pleno do Congreso dos Deputados aprobou a proposta de exhumar os restos de Franco e trasladar os de José Antonio Primo de Rivera a un lugar menos destacado. O traslado dos restos do ditador ao cemiterio de Mingorrubio fíxose efectivo o 24 de outubro de 2019.
A Lei de Memoria Democrática cambiou oficialmente o seu nome por Valle de Cuelgamuros. miniatura|Monumento ao Sagrado Corazón de Xesús no Cerro de Los Ángeles, [[Xetafe, España.]]
Cerro de los Ángeles
Consérvanse os restos do monumento anterior (a base e o arranque do pedestal). O novo monumento levantouse a unhas decenas de metros do anterior, formando unha chaira entre ambos os monumentos.
Datas simbólicas
O réxime franquista estableceu numerosas conmemoracións anuais co propósito de perpetuar os mitos fundacionais do novo Estado e a división entre vencedores e vencidos. Na orde do 9 de marzo de 1940 declaráronse festas oficiais o 2 de maio ("Día da independencia") e o 20 de novembro ("Día da dor") e festas nacionais o 19 de abril ("Día da unificación"), o 18 de xullo (Día do «Glorioso Alzamento Nacional», "día do valor", "día dos mártires" e "festa de exaltación do traballo"), o 1 de outubro ("Día do caudillo") e o 12 de outubro ("Día da raza").