cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tiburón branco
Sentidos
As terminacións nerviosas do extremo frontal do fociño recollen a menor vibración ocorrida na auga e guían ao animal cara á posíbel presa que estea causando esa perturbación. Outros receptores (coñecidos como ampolas de Lorenzini, unhas células especializadas situadas ao redor dos orificios nasais, permítenlle captar tamén campos eléctricos de frecuencia variábel que probabelmente use para orientarse nas súas migracións. Ademais, o seu olfacto é tan potente que detecta a presenza dun par de moléculas de sangue entre un millón de moléculas de auga a varios quilómetros de distancia, atraéndoo e facéndoo máis agresivo. A vista ten menos importancia, pero tamén está ben desenvolvida e desempeña un papel moi importante na aproximación final á presa e ao seu peculiar modelo de espreita e ataque desde debaixo da mesma.
Tamaño
A lonxitude máis frecuente entre os tiburóns brancos adultos é de 4 a 5,5 m (sendo os machos menores que as femias), aínda que se citaron casos de individuos excepcionais que superaban amplamente esas medidas (até os 6 m). Na actualidade non se pode asegurar cal é realmente o tamaño máximo nesta especie, feito que está reforzado pola existencia de notas antigas e pouco fiábeis sobre animais realmente xigantescos. Varios destes casos analízanse na obra The Great White Shark.
Durante décadas, moitos libros de referencia no campo da ictioloxía, así como o Libro Guinness dos Récords, recolleron dous tiburóns brancos como os máis grandes xamais capturados; un deles era un exemplar de 11 m presuntamente capturado en augas do sur de Australia, cerca de Port Fairy, na década de 1870, e o outro era un individuo de 11,3 m que quedara atrapado nunha rede para arenques en Novo Brunswick, Canadá nos anos 30 do século pasado.
miniatura|esquerda|Tamaño do tiburón branco respecto ao ser humano.
Ao abeiro desta lonxitude máxima, os avistamentos de tiburóns brancos de 7 a 10 m de longo foron considerados até certo punto comúns e aceptados sen gran discusión. Porén, varios investigadores puxeron en dúbida a fiabilidade do relato de Port Fairy, facendo fincapé na gran diferenza de tamaño entre este individuo e calquera dos outros tiburóns brancos capturados. Un século despois da captura estudáronse as mandíbulas do animal, aínda conservadas, e púidose determinar que o seu auténtico tamaño corporal rondaba os 5 m. A confusión puido ser produto dun fallo tipográfico, un erro derivado do paso de unidades anglosaxoas a internacionais (5 m son uns 16,5 pés) ou unha simple exaxeración. Respecto ao exemplar de Novo Brunswick, os expertos cren hoxe en día que debeu tratarse dun peixe bobo ou tiburón peregrino (Cetorhinus maximus), especie cun corpo de forma similar á do tiburón branco e que é frecuente en augas canadenses.
Volvendo a Ellis e McCosker, estes espertos aseguraron na súa obra que os maiores tiburóns brancos roldan os 6 m de lonxitude, e que os informes sobre individuos de 7 m ou máis, aínda que existentes na literatura popular, non están presentes na científica. De forma sarcástica recalcan o feito de que, ao igual que as supostas anacondas e pitóns xigantes, "estes [tiburóns] xigantes tenden a desaparecer cando un observador responsábel se aproxima cunha cinta métrica".
O maior tamaño que Ellis e McCosker consideran como certo é o dun tiburón branco de 6,4 m capturado en augas cubanas en 1945, aínda que apuntan que outros expertos consideran que o seu tamaño debeu de ser algo menor. O peso atribuído (pero non confirmado) a este exemplar foi de 3.270 kg. Desde entón publicáronse noticias de exemplares maiores, pero Ellis e McCosker fan notar que as medicións son a miúdo deficientes e, unha vez verificadas, dan resultados que adoitan estar entre os 6,1 e os 6,4 m. Por exemplo, moitas publicacións falan dun tiburón branco femia de 7 m pescado por Alfredo Cutajar na illa de Malta, en 1987. No seu libro, Ellis e McCosker aceptan que este tiburón parecía ter un tamaño superior á media, pero non consideran como certa a medida de 7,13 m. Durante os seguintes anos, outros expertos tamén encontraron motivos para dubidaren deste dato, debido en parte ao desacordo entre Cutajar e outras testemuñas á hora de fixar as medidas. Finalmente, un analista fotográfico da BBC concluíu, tendo en conta o erro ao que a perspectiva pode levar na fotografía do animal, que o seu tamaño real estaría en torno aos 5,6 m.
Actualmente, a maioría dos expertos están de acordo en que o tamaño máximo que pode alcanzar un tiburón branco é de case uns 6 m de lonxitude e un peso de ao redor de 1,9 t. Os informes sobre tamaños moito maiores que este adoitan considerarse dubidosos e, segundo o Canadian Shark Research Centre (Centro Canadense de Investigación do Tiburón), o tiburón branco máis grande correctamente medido foi unha femia capturada en agosto de 1988 na illa do Príncipe Eduardo, que mediu 6,1 m.
No relativo ao peso engádese un novo problema, xa que este pode variar lixeiramente en función do que o tiburón comera e de se o fixo de forma máis ou menos recente. Un exemplar adulto pode introducir na boca até 14 kg de carne dunha soa dentada, e almacenar varios máis no seu estómago até que termina de dixerilos. Por esta razón, Ellis e McConker consideran posíbel que os tiburóns brancos poden chegar a alcanzar pesos de 2 t, aínda que o maior dos que eles estudaron "só" pesaba 1,75 t.
Distribución
O tiburón branco vive sobre as zonas de plataforma continental. Ás veces, achéganse ás costas, podéndose ver nos portos e en augas pouco profundas. É nestas zonas onde a abundancia de luz e de correntes mariñas xera unha maior concentración de vida animal, o que para esta especie equivale a unha maior cantidade de alimento. Están ausentes, porén, dos fríos océanos ártico e antártico, a pesar da súa grande abundancia en plancto, peixes e mamíferos mariños. Os tiburóns brancos teñen un avanzado metabolismo que lles permite manterse máis quentes que a auga que os rodea, pero non o suficiente como para poboar estas zonas extremas. miniatura|Tiburón branco nas augas da illa Guadalupe, [[México.]]
Normalmente o tiburón branco mantense a unha certa distancia da liña costeira, acercándose só naquelas zonas con especial concentración de atúns, focas, pingüíns ou outros animais de hábitos costeiros. Igualmente, adoita permanecer cerca da superficie, aínda que ocasionalmente descende até cerca dun quilómetro de profundidade.
Nun estudo recente comprobouse que os tiburóns brancos da Baixa California emigran a unha zona entre este lugar e Hawai coñecida como "o Café do Tiburón Branco", onde pasan polo menos 100 días ao ano antes de volver á Baixa California. Na viaxe, nadan amodo e mergúllanse até uns 900 m de profundidade. Tras regresar, cambian o seu comportamento e fan inmersións curtas a aproximadamente 300 m durante uns dez minutos. E un tiburón branco etiquetado na costa de Suráfrica chegou á costa do sur de Australia e regresou no espazo dun ano. Estes feitos refutaron as teorías tradicionais que dicían que os tiburóns brancos eran depredadores territoriais costeiros e abre a posibilidade de que exista unha interacción entre poboacións de tiburón branco que antes eran consideradas independentes. Aínda se descoñece por que migran, barallándose a alimentación estacional ou a existencia de áreas de acoplamento.
Nun estudo similar un tiburón branco de Suráfrica foi rastrexado nadando até a costa noroeste de Australia, unha viaxe de 20.000 km, en menos de 9 meses.
Alimentación
Os tiburóns brancos difiren bastante de ser simples "máquinas de matar", como sostén a imaxe popular que se ten deles. Para poderen capturar os grandes mamíferos mariños que constitúen a base da dieta dos individuos adultos, os tiburóns brancos practican unha característica emboscada: sitúanse a varios metros baixo a presa, que nada na superficie ou cerca dela, usando a cor escura do seu dorso como camuflaxe, facéndose así invisíbeis ás súas vítimas. Cando chega o momento de atacar, avanzan rapidamente cara a arriba con potentes movementos da cola e abren as mandíbulas. O impacto adoita ser no ventre da presa, por onde o tiburón aferra fortemente á vítima: se esta é pequena, como un león mariño, mátaa no acto e posteriormente engólea enteira; se é máis grande, arríncalle un grande anaco que inxire enteiro, xa que os seus dentes non lle permiten mastigar; a presa pode quedar entón morta ou moribunda, e o tiburón volverá alimentarse dela arrincando un anaco detrás doutro. Excitados pola presenza de sangue, a zona encherase pronto doutros tiburóns. Nalgunhas zonas do Pacífico, os tiburóns brancos arremeten con tanta forza ás focas e leóns mariños que se elevan un par de metros sobre o nivel da auga coa súa presa entre as mandíbulas, antes de volver a mergullarse. Porén, no mar Mediterráneo e a costa atlántica de África e Europa, o tiburón branco, ao igual que a candorca e o marraxo azul, non adoitan atacar nin alimentarse de mamíferos como focas ou golfiños. miniatura|Balea morta con marcas de dentadas de tiburón branco.
A maioría dos ataques ocorren durante a alborada ou ben no solpor, pois neses momentos é cando as profundidades non se poden albiscar de maneira adecuada.
Esta especie tamén consome preas, especialmente as que proceden de cadáveres de baleas á deriva, das que arrincan grandes anacos. Preto das costas, os tiburóns brancos consomen grandes cantidades de obxectos flotantes por erro: nos seus estómagos chegaron a encontrarse incluso matrículas de automóbiles.
Tanto na caza como no resto da vida os tiburóns brancos adoitan seren solitarios. Ocasionalmente vense parellas ou pequenos grupos desprazándose á busca de alimento, labor que os leva a percorrer centos de quilómetros. Aínda que preferentemente nómades, algúns exemplares prefiren alimentarse en certas zonas costeiras, como ocorre nalgunhas rexións de California, Suráfrica e especialmente Australia.
Inimigos naturais
A candorca pode constituír unha ameaza para os tiburóns brancos. O 4 de outubro de 1997, nas augas que bañan as illas Farallón, ocorreu un ataque dunha candorca femia de 6,50 m, coñecida polos científicos como Ca2, contra un tiburón branco, durante o cal o tiburón morreu. Non se sabe realmente o verdadeiro tamaño daquel exemplar debido a que quedou completamente esnaquizado, pero algúns expertos supoñen que se trataba dun tiburón xuvenil.
Reprodución
A especie é ovovivípara, con camadas de 4-16 crías que miden ao nacer entre 60 e 70 cm. Aínda que apenas se coñecen uns cantos casos de femias grávidas capturadas, pódese afirmar que o tiburón branco prefire reproducirse en augas temperadas, en primavera ou verán. Os ovos permanecen no útero até que eclosionan: é posíbel que neste tiburón se dea canibalismo intrauterino (sendo as crías máis débiles e os ovos aínda por abrir devorados polos seus irmáns máis fortes) da mesma forma en que sucede noutras especies de lámnidos, pero polo de agora non é un feito que estea totalmente probado. As crías inmediatamente se separan da súa nai para evitar seren devoradas por esta. Desde entón levan unha vida solitaria, crecendo a un ritmo bastante rápido. Alcanzan os dous metros no primeiro ano de vida; os machos, máis pequenos que as femias, maduran sexualmente antes que estas, cando alcanzan 1,95 m de longo. Distínguense das femias por unhas extensións das aletas pelvianas que serven de órganos copuladores. As femias non poden reproducirse até que alcanzan uns 2,80 m, créndose que son fértiles durante un curto período de tempo, o que fai que a súa taxa reprodutiva sexa baixa.
Non se coñece gran cousa sobre as relacións intraespecíficas que se dan nesta especie, e o que respecta ao apareamento non é unha excepción. É posíbel que este se produza con máis frecuencia despois de que varios individuos compartan un gran festín, como por exemplo un cadáver de balea. A vida media destes animais non se coñece con exactitude, pero é probábel que oscile entre os 15 e os 30 anos.
Evolución
Estímase e o tiburón branco apareceu no planeta durante o mioceno, sendo o fósil rexistrado máis antigo de hai uns 16 millóns de anos aproximadamente. Segundo os paleontólogos deriva de Carcharodon megalodon, o megalodonte, un xigantesco tiburón extinguido. Porén, outros expertos consideran que, a pesar da indubidábel pertenza de ambos os dous á orde dos lamniformes, o tiburón branco en realidade quizais teña maior parentesco co marraxo azul, do xénero Isurus.
Segundo os paleontólogos Shelton Applegate, John Maisey, Robert Purdy e o biólogo Leonard Compagno, o megalodonte e o tiburón branco proveñen de Cretolamna carcharodon, e polo tanto deben ser considerados como membros do mesmo xénero e, obviamente, da mesma familia.
Cappetta Henri, John Long, Mikael Siverson e David Ward, pola súa parte, encontran que o tiburón branco deriva dunha liña separada da de megalodon, que á súa vez vén de Cretolamna e Otodus, dous tiburóns extintos. Tamén hai teóricos que establecen a súa descendencia de Carcharodon orientalis, que se cre que pertencía a un elo perdido da evolución. A similitude entre os dentes do megalodonte e o tiburón branco demostrarían unha converxencia evolutiva entre ambos os dous, pero non unha relación xenética directa. Porén, os científicos aínda hoxe debaten a procedencia exacta do tiburón branco.
Estado de conservación: en perigo de extinción
Debido á ampla área de distribución desta especie, é imposíbel saber o número de espécimes que existen, aínda que sexa de forma aproximada. Porén, a súa baixa densidade de poboación, unida á súa escasa taxa de reprodución, a súa longa infancia e á súa baixa esperanza de vida, fan que o tiburón branco non sexa un animal precisamente abundante. A pesca deportiva deste tiburón, sen interese económico ningún, incrementouse nos últimos 30 anos debido en gran parte á popularidade de filmes como Tiburón (Steven Spielberg, 1975) até o punto de que se considera ameazada ou en perigo de extinción en varios lugares.
miniatura|Vídeo da aproximación dun tiburón branco a unha gaiola de inmersión. miniatura|Tiburón branco visto desde unha gaiola de inmersión.
A Lista Vermella da IUCN incluíu ao tiburón branco por primeira vez en 1990 como especie insuficientemente coñecida e, desde 1996, cualifícao como especie vulnerábel. O Apéndice II do Convenio CITES inclúeo como especie vulnerábel se non se explota racionalmente.
As medidas de conservación deben aplicarse obrigatoriamente sobre as poboacións en liberdade, xa que a cría en catividade desta especie é imposíbel, debido probabelmente ao seu acusado carácter nómade. Un dos poucos exemplares que chegaron a seren exhibidos vivos foi unha femia nova chamada Sandy, que viviu durante tres días do mes de agosto de 1980 no Acuario Steinhart de San Francisco. Tras só 72 h de cativerio, Sandy tivo que ser liberada despois de que deixara de comer e se provocara graves feridas ao chocar repetidamente contra unha das paredes do recinto onde estaba. Posteriormente descubriuse que o que atraía a Sandy cara a ese lugar en particular era unha minúscula diferenza de potencial eléctrico de 125 microvoltios (millonésimas de voltio) entre esa parede e o resto das do acuario. A intensidade do campo eléctrico que Sandy detectaba era tan pequena que pasaba desapercibida para calquera dos outros animais que se encontraban no mesmo tanque de auga, incluídos varios tiburóns doutras especies.
Polo de agora non existe ningunha moratoria legal internacional sobre a pesca do tiburón branco, aínda que está prohibida nalgunhas zonas da súa área de distribución. O tiburón branco é unha especie protexida en California, a costa leste dos Estados Unidos, o golfo de México, Namibia, Suráfrica, Maldivas, Israel e parte de Australia (Australia Meridional, Nova Gales do Sur, Tasmania e Queensland). A Convención de Barcelona considérao como unha especie ameazada no Mediterráneo, pero case ningún país con saída a este mar dispuxo ningunha medida en favor da súa conservación.
Ataques contra seres humanos
A pesar da lenda urbana tan intensa na súa contra, os ataques de tiburóns contra seres humanos son bastante raros. E dentro destes, os do tiburón branco pódense considerar anecdóticos se se comparan cos do tiburón tigre (Galeocerdo cuvier) ou do tiburón touro (Carcharhinus leucas), o segundo dos cales pode incluso remontar grandes ríos (Mississippi, Amazonas, Zambeze etc.) e atacar a persoas a varios quilómetros do mar. Porén, as mortes causadas por estas tres especies en conxunto son inferiores ás provocadas por serpes mariñas e crocodilos, e mesmo menores que os falecementos ocasionados por animais tan aparentemente inofensivos como abellas, avespas e hipopótamos. Considérase que é máis probábel morrer dun ataque ao corazón en mar aberto que polo ataque dun tiburón. miniatura|esquerda|Boca do tiburón branco.
En palabras do biólogo Douglas Long, nos Estados Unidos (cuxa costa oeste é o fogar dunha importante concentración de tiburóns brancos) "morre máis xente cada ano por ataques de cans que a matada por tiburóns brancos nos últimos 100 anos". Para zonas onde a presenza do tiburón branco non é tan abundante, os ataques alcanzan números realmente irrisorios: por exemplo, en todo o Mediterráneo só se confirmaron 31 ataques de tiburóns contra seres humanos nos últimos 200 anos, na súa maioría sen resultado de morte. Para España, a cifra é de 4 ataques desde mediados do século XIX (aínda que a ISAF só recoñece dous como suficientemente probados). sen que ningún deles acabase coa vida da vítima. Nestes dous últimos casos, as cifras nin sequera se refiren a ataques do tiburón branco en particular, senón ao conxunto de todas as especies de tiburóns. De acordo con algúns investigadores estadounidenses, a cifra de ataques de tiburóns brancos en todo o mundo entre 1926 e 1991 sería de 115, sendo California, Australia e Suráfrica as que rexistraron máis. Resulta bastante ilustrativo o feito que nas augas surafricanas, infestadas de tiburóns, a cifra de ataques de tiburóns brancos desde 1940 sexa de só 29 fronte ás 89 agresións protagonizadas por tiburóns touro.
Dada a natureza do ataque, a vítima humana morre en raras ocasións durante o mesmo. Cando isto ocorre, as máis das veces é pola perda masiva de sangue, que debe evitarse de inmediato. A liberación de sangue na auga pode atraer tamén a outros tiburóns e peixes carnívoros de diversas especies que poden verse impulsados a realizar as súas propias "dentadas de proba", para desgraza da vítima.
Con todo, o perigo de ataque existe sempre, por remoto que sexa. Resulta interesante o feito de que o 80 % das mortes causadas por tiburóns brancos ocorreran en augas moi cálidas, case ecuatoriais, cando a maioría destes animais vive en zonas temperadas. Isto débese probabelmente a que a gran maioría de tiburóns brancos son xuvenís e crías, que necesitan das augas temperadas para o seu desenvolvemento, mentres que nas zonas máis cálidas só se adentran os individuos máis grandes e vellos, que son moito máis violentos e perigosos.
Deseñáronse e ensaiáronse varios métodos para evitar as feridas por trabadas de tiburón branco en caso dun ataque repentino, entre os que se enontran repelentes químicos, cotas de malla metálicas que se superpoñen aos traxes de mergullo e aparatos que xeran un campo eléctrico en torno ao mergullador ou ao surfista e desorientan a calquera tiburón que se aproxime, xa que perturban a información que estes reciben a través das ampolas de Lorenzini. Porén, e por moi efectivos que poidan ser estes métodos, é evidente que o mellor á hora de evitar ataques é non cometer imprudencias como afastarse demasiado da costa, nadar en solitario ou nas primeiras e últimas horas do día, visitar zonas con grande abundancia de pinnípedes (base alimenticia dos tiburóns brancos adultos) ou, evidentemente, acercarse de forma deliberada a un exemplar, sobre todo se é de tamaño considerábel.
Mentres se mergullaba cerca das illas de Cabo Verde, o oceanógrafo Jacques-Yves Cousteau e un compañeiro seu encontráronse por casualidade cun inmenso tiburón branco. "[A súa] reacción foi a que menos podiamos imaxinar —escribiu Cousteau—. Aterrado, o monstro evacuou unha nube de excremento e fuxiu a unha velocidade incríbel". A súa conclusión foi: "Ao reflexionar en todas as experiencias que tivemos co tiburón branco, sempre me chamaou a atención o grande abismo que media entre o que o público se imaxina que é e o que comprobamos que realmente é".
O tiburón branco na ficción
Os tiburóns brancos aparecen como a encarnación do perigo en varias culturas, e reciben o nome de "devoradores de homes" en distintas linguas, especialmente na área do Caribe. Porén, a actual caracterización popular do tiburón branco como o asasino do mar por excelencia non existiría (ou non estaría tan estendida) de non ser polo éxito comercial do filme Tiburón (Jaws) en 1975. A película está baseada na novela do mesmo nome do escritor estadounidense Peter Benchley (publicada en 1974), que se inspira vagamente nun suceso histórico: a morte de catro persoas e a mutilación doutra causadas durante a vaga de ataques de tiburón de Nova Jersey de 1916. Porén, hoxe en día considérase máis probábel que os responsábeis de tales ataques fosen varios tiburóns e non obra dun particular asasino en serie. Tampouco non parece claro que o tiburón (ou tiburóns) fose branco, sinalándose como posíbeis responsábeis as especies Carcharhinus plumbeus e Carcharhinus leucas. Esta película xerou gran psicose sobre o tiburón branco.
A novela e logo a película estableceron unha serie de clixés que desde aquela se repetiron no cinema de "monstros asasinos", tanto terrestres como acuáticos, e que en moitos dos casos non se corresponden coas características reais da principal especie afectada, o tiburón branco. Isto contribuíu a arraigar unha serie de estereotipos e falsas crenzas en torno a esta especie, até o punto de que Benchley, autor da novela, afirmou que nunca a escribiría de saber como eran realmente os hábitos dos tiburóns brancos.
Tiburón foi un sonoro éxito comercial, sendo a primeira cinta que superou os 100 millóns de dólares de recadación, desbancando a O Padriño (The Godfather, 1972) como película máis comercial da historia, título que non lle foi arrebatado até a estrea de Star Wars (1977), e o seu impacto sobre a audiencia foi tan grande que aumentaron os casos de acuafobia e medo aos tiburóns en todo o mundo. Incluso descendeu o nivel de afluencia turística ás praias durante unha boa temporada. Por outra parte, varias persoas comezaron a pescar tiburóns brancos de forma masiva, desexosas de emular a Martin Brody e ao capitán Quint, o que ocasionou un descenso considerábel das poboacións deste animal. O mito de Tiburón perpetuouse nos medios de comunicación, e a súa influencia pódese ver en series de televisión, cómics e mesmo videoxogos como Tomb Raider ou Jaws:Unleashed. Moitas outras películas repetiron a fórmula que levou ao éxito á súa predecesora, entre as que se contan as seguintes:
Os recentes filmes de animación Buscando a Nemo (Finding Nemo, 2003) e O espantatiburóns (Shark Tale, 2004) inclúen personaxes cómicos encarnados por tiburóns brancos. Na primeira, o tiburón Bruce (clara referencia ao tiburón mecánico de Jaws) é vexetariano e asiste a unha especie de reunións para ex-carnívoros onde trata de desfacerse da súa adicción á inxesta de animais, pero sofre unha recaída ao sentir o cheiro do sangue na auga. Na segunda, os tiburóns son unha especie de mafiosos dos océanos dirixidos polo seu peculiar Padriño branco, Don Lino, aos que se enfronta o peixe protagonista, Óscar. A este axúdao á súa vez o tiburón Lenny, fillo de Don Lino e tamén vexetariano.
Aínda que obviamente baseadas en Tiburón, fixéronse outras películas con trama similar pero cambiando o tiburón branco por outras especies de tiburóns (tiburóns tigre, tiburóns touro ou marraxos) ou outros animais mariños (candorcas, barracudas etc.) ou fluviais (pirañas ou crocodilos) para atraeren ao público.
Beatriz Gómez
Beatriz Gómez Cortés, nada en Pontevedra o 29 de decembro de 1994, é unha nadadora galega, actualmente no Club Natación Santa Olaya de Xixón.
Traxectoria
Comezou a nadar con catro anos e a competir pouco despois, nas filas do Club Natación Galaico de Pontevedra. Aos 13 anos empezou a competir máis seriamente, aínda que tamén practicou outros deportes antes de adicarse unicamente á natación. Malia que recoñeceu que de pequena lle daba medo a auga, conseguiu unha bolsa de estudos para prepararse no Centro Galego de Tecnificación Deportiva, onde adestrou como externa, compaxinando a natación cos estudos de bacharelato.
Entre os seus mellores resultados destacan o cuarto posto no Europeo Absoluto de Piscina Curta de Eindhoven en 2010 na modalidade dos 200 metros braza, varios campionatos de España en diferentes modalidades, e o Campionato Mundial Júnior de 200 metros estilos logrado en Lima en 2011.
Participou nos Xogos Olímpicos de Londres 2012, onde chegou a semifinais dos 200 metros estilos, quedando no 16º posto cun tempo de 2:15:12. Participou nos Campionatos Mundiais de Natación de 2013 e 2015, e nos Xogos Mediterráneos de 2018, acadando neste último evento o cuarto posto na proba de 200 metros estilos.
En 2020 fichou polo Club Natación Santa Olaya de Xixón.
Recoñecementos
En 2014 recibiu o Premio á "Mellor deportista" da Asociación de Mulleres Deportistas Galegas (MUDEGA) no marco da III Gala do Deporte Feminino Galego.
Partido Galeguista Nacionalista
O Partido Galeguista Nacionalista foi un partido nacionalista galego creado en 1984.
Traxectoria
Trala decisión do Partido Galeguista de se integrar en Coalición Galega, en 1984, un grupo de 50 militantes liderados por Ramón Martínez López e Manuel Beiras desconformes coa decisión decidiron organizar un novo partido galeguista. Non participaron nas eleccións do Parlamento de Galicia de 1985 nin ás estatais de España de 1986; mais nas Eleccións ao Parlamento Europeo de 1987 concorreron en coalición co Partido Nacionalista Vasco, na Unión Europeísta, onde obtiveron 5.322 votos en Galiza (0,43% dos votos nacionais).
En 1988, esta forza política, únese ao PNG para formar o Partido Nacionalista Galego-Partido Galeguista.
Baguer-Pican
Baguer-Pican (Bagar-Bihan en bretón, Bayér-Pican en galó) é unha vila francesa do departamento de Ille e Vilaine, na rexión da Bretaña, en Francia.
Joe Montana
Joseph Clifford Montana Jr. (popularmente Joe Montana), nado o 11 de xuño de 1956 en New Eagle, Pensilvania, é un ex xogador profesional de fútbol americano, que competiu na National Football League entre 1979 e 1994 defendendo durante 14 tempadas as cores dos San Francisco 49ers e durante outras 2 tempadas as cores dos Kansas City Chiefs, sempre ocupando a posición de quarterback.
Montana está considerado un dos mellores quarterbacks da historia por ter liderado aos 49ers á vitoria en catro Super Bowls: 1982, 1985, 1989 e 1990, fazaña tan so superda polo quarterback dos New England Patriots Tom Brady, con seis, e igualada por Terry Bradshaw dos Pittsburgh Steelers dos anos 1970,
Trojka
Historia
Por razóns orzamentarias, a cadea deu por finalizada a súa consolidación como terceira canle pública adicional aos dous que xa había, o 30 de xuño do ano 2011.
Programación
A canle transmitía eventos deportivos.
Canles irmás
O ente público de televisión eslovaca RTVS só ten dous únicos canais adicionais, o primeiro, chamado Jednotka (en galego "o un", antigamente era coñecido co nome de STV1 ), e o segundo Dvojka (en galego "o dous", antigamente era coñecido co nome de STV2). miniatura|Logotipo da canle Jednotka. miniatura|Logotipo da canle Jednotka.
Ishioka
Ishioka (石岡市, いしおかし, Ishioka-shi) é un concello xaponés da prefectura de Ibaraki. Está situado ao leste da rexión de Kantō e no centro da prefectura, na parte leste da illa de Honshū. A súa superficie é de 215,62 km² e a poboación de 79.434 habitantes (2009) e ten unha densidade de poboación de 368 hab./km².
Antes de restauración Meiji chamábase Hitachifuchū e era a capital da provincia histórica de Hitachi.
O concello de Ishioka limita cos concellos de Sakuragawa, Tsukuba, Tsuchiura, Kasumigaura, Omitama e Kasama.
Mandibulados
O dos mandibulados (Mandibulata) é un clado de artrópodos que comprende os actuais subfilos dos miriápodos (milpés, cempés e similares), os crustáceos e os hexápodos (insectos e outros), englobados estes dous últimos no clado dos pancrustáceos.
O concepto de Mandibulata é antigo (Snogdrass, 1938), e actualmente considérase que os artrópodos con mandíbulas (crustáceos, miriápodos e hexápodos) forman un grupo monofilético, e que o seu clado irmán é o dos aracnomorfos, que comprende o resto dos artrópodos, os quelicerados e os extintos trilobites, carentes de mandíbulas. (Ver filoxenia dos artrópodos).
Os mandibulados constitúen o grupo de artrópodos máis grande e máis variado.
Filoxenia
Numerosos estudos modernos, tanto morfolóxicos como moleculares, corroboran o monofiletismo dos mandibulados (entre outros, Giribet & Ribera, 1998, ou Wheeler, 1998).
Conces
O topónimo galego Conces pode referirse a:
Mandibulados
Filoxenia
Estudos de filoxenia molecular suxiren que os artrópdos actuais están relacionados como se mostra no cladograma exposto a continuación. Os crustáos non forman un grupo monofilético como os insectos e outros hexápodos.
Porén, no faltan hipóteses alternativas aos mandibulados, como os conceptos de Uniramia e Schizoramia, ou a posibilidade de que os miriápodos formen un grupo monofilético cos quelicerados.
Proton K/D-1
Proton K/D-1 é o nome dunha variante do modelo de foguete espacial Proton K, pertencente á familia de foguetes Proton, tamén coñecidos como UR-500. Foi usado para poñer en órbita cargas medias e pesadas e deixou de estar en servizo no ano 1989. A principal diferenza co Proton K é que usaba unha etapa adicional Block D-1 ideada en principio para lanzar cargas en traxectorias luares e planetarias.
Características
O Proton K/D-1 foi pensado orixinalmente para lanzar naves a órbitas planetarias, e en particular para enviar sondas non tripuladas cara Marte e Venus. Usouse tamén para enviar observatorios pesados a órbitas terrestres elevadas.
O primeiro voo dun Proton K/D-1 tivo lugar o 9 de setembro de 1978 e o último o 1 de decembro de 1989..
Counting Down the Days (sinxelo)
Counting Down the Days é o décimo single da cantante australiana Natalie Imbruglia, lanzado o mercado o 25 de xullo do ano 2005 baixo o selo BMG. O single tería un considerablemente menor éxito que "Shiver", pero aínda así axudou a manter o álbum nas listas de vendas un pouco máis de tempo. Alcanzaría o posición 23 nas listas do Reino Unido e a posición 52 en Australia. Existen dúas versións da cara A do single. Unha delas é a versión que poderemos encontrar no álbum que leva por nome o título da canción, mentres que a segunda versión a podemos encontrar neste single. Basicamente a versión do single e máis curta debido a que non ten "prechorus".
Compoñente de software
Un compoñente de software é unha peza de software que fornece unha serie de funcionalidades, definidas normalmente por unha ou varias APIs.
Levando áncoras
Levando áncoras (en Anchors Aweigh) é un filme musical estadounidense de 1945 dirixido por George Sidney, protagonizado por Frank Sinatra, Kathryn Grayson e Gene Kelly e con cancións de Jule Styne e Sammy Cahn. No filme, dous mariños cun permiso de catro días en Hollywood coñecen a un neno e a súa tía, unha moza aspirante a cantante á que os mariños intentan axudar a que consiga unha audición na Metro-Goldwyn-Mayer. Ademais dunha secuencia en que Kelly baila co rato Jerry, de Tom e Jerry, no filme aparecen José Iturbi, Pamela Britton, Dean Stockwell e Sharon McManus.
Foi estreada en galego pola Televisión de Galicia o 11 de xullo de 1990.
Compoñente de software
Compoñente de OMG: Na terminoloxía OMG e, en particular no Modelo de compoñentes CORBA (CCM: CORBA Component Model), por compoñente enténdese como tal o código obxecto resultante da compilación dunha serie de código fonte que implementa tales APIs. É dicir, mentres que o módulo en si aínda se pode entender como unha entidade conceptual, denomínase compoñente cando xa está códificado e compilado e por tanto forma (en xeral) unha librería software.
Levando áncoras
Argumento
Dous mariños son condecorados polas súas accións de guerra na armada estadounidense. Joe (Kelly) salvou a vida de Clarence (Sinatra), polo que se sente en débeda por el, de xeito que Clarence, máis tímido e apoucado, consegue que Joe lle ensine a lograr unha moza da que se namora, a tía Susie (Grayson).
Produción
O filme foi escrito por Natalie Marcin e Isobel Lennart e dirixido por George Sidney. Foi o primeiro de tres filmes de compañeiros con Kelly e Sinatra, ao que seguiron Take Me Out To The Ball Game e On the Town, ambos de 1949. A produción tentou mesturar algúns dos elementos de máis éxito de filmes musicais anteriores da MGM, como Meet Me in St. Louis (1944).
O filme é lembrado polo número musical en que Gene Kelly baila sen interrupción co rato Jerry, ao que pon voz Sara Berner. O gato Tom aparece brevemente como un mordomo na secuencia supervisada por William Hanna e Joseph Barbera. A animación foi realizada totalmente por Kenneth Muse, Ray Patterson e Ed Barge. Orixinariamente, os produtores querían empregar a Mickey Mouse para a escena. Algunhas fontes indican que inicialmente Walt Disney aceptou prestou a Mickey, mais que Roy Disney rexeitou o acordo. Segundo o libro Bob Thomas sobre Roy Disney, o estudio tiña débedas despois da segunda guerra mundial e estaban centrados en estrear os seus propios filmes nese momento. Segundo Roy, non era un negocio realizar animacións para outras persoas.
Illa de Oak
Misterio
No verán de 1795, Daniel McGinnis, aínda adolescente, paseaba na illa de Oak, Nova Escocia, Canadá, cando atopou unha curiosa depresión circular no solo. Oindo falar dos contos de piratas naquela rexión, decidiu volver para casa e retornar cos seus amigos para investigar o burato.
Daniel McGinnis, John Smith, e Anthony Vaughan, cavan 9 m. ó carón dun carballo cuxas polas semellan aserradas. Cada 3 m. de profundidade atopan distintas capas de sedimentos diferenciados, o que os fai pensar en que o pozo non sexa natural. No seguinte século continúan as exploracións e moitos caza tesouros van descubrindo novas capas de sedimentos. En 1803 unha nova escavación vese frustrada polo que semellan ser acuíferos subterráneos que conectan co mar.
En 1893 fúndase a Oak Island Treasure Company. En 1897, William Chappel atópase cunha capa composta por ferro, formigón e madeira. A continuación, un recheo de achas de carballo e coco. A 46´6 m. de profundidade atopa un papel escrito en tinta chinesa co anagrama "VI". En sucesivas escavacións atópanse restos metálicos variados.
En 1972, unha cámara fotográfica baixou ata a zona inundada a 70 m. do pozo principal. As fotos revelan toros de árbores, un cofre, unha man e o que semella ser unha cabeza humana.
Teorías do tesouro
Son moitas as teorías que especulan sobre a procedencia do que semella ser un tesouro enterrado. Unha fala da posible fortuna do capitán Kidd, quen evacuaría as riquezas roubadas no Caribe e acumuladas na Illa Tartaruga. Outra fala da posible autoría de Sir Francis Drake, quen agocharía o seu tesouro na illa.
A máis pintoresca fala dos Cabaleiros Templarios, quen puideron agochar gran parte das súas riquezas por medio de complicados métodos de enxeñaría.
O que é certo é que hoxe en día a illa é un destino turístico de primeiro orde en Nova Escocia.
Posmodernismo
O termo posmodernismo designa xeralmente a un amplo número de movementos artísticos, culturais e filosóficos do século XX, definidos en diverso grao e maneira pola súa oposición ou superación do modernismo.
Historia
As distintas correntes do movemento posmoderno apareceron ó longo do terzo central do século XX. Histórica, ideolóxica e metodoloxicamente diversos, comparten así a todo un parecido de familia centrado na idea de que a renovación radical das formas tradicionais na arte, a cultura, o pensamento e a vida social impulsada polo proxecto modernista fracasou no seu intento de lograr a emancipación da humanidade, e de que un proxecto semellante é imposible ou inalcanzable nas condicións actuais.
Fronte ó compromiso rigoroso coa innovación, o progreso e a crítica das vangardas artísticas, intelectuais e sociais, ó que considera unha forma refinada de teoloxía autoritaria, o posmodernismo defende a hibridación, a cultura popular, o descentramento da autoridade intelectual e científica e a desconfianza ante os grandes relatos.
Antecedentes do termo
miniatura|esquerda|[[Escola da Bauhaus.]] Se ben a acepción máis usual do posmodernismo se popularizou a partir da publicación da obra La Condition posmoderne: rapport sur le savoir de Jean-François Lyotard en 1976, varios autores empregaran o termo con anterioridade.
O pintor inglés John Watkins Chapman designou como posmodernismo unha corrente pictórica que intentaba superar as limitacións expresivas do impresionismo sen recaer no convencionalismo da pintura académica; o termo non se popularizou, preferíndose a designación de postimpresionismo suxerida polo crítico Roger Fry. Inda que o posmodernismo neste sentido non garda máis ca unha relación moi distante co posmodernismo tal como se entende habitualmente; coincidindo polo xeral, de feito, cos principios teóricos e metodolóxicos do modernismo artístico; a relación de ambigüidade entre a superación e a conservación que dificulta a definición do mesmo xa se fai aparente aquí. O uso que Arnold J. Toynbee faría do termo para indicar a crise do humanismo renacentista a partir da década de 1870 está relacionado con este.
En 1934 o crítico literario Federico de Onís empregou por primeira vez o posmodernismo como unha reacción fronte á intensidade experimental da poesía modernista ou vangardista, identificada sobre todo coa produción da primeira época de Rubén Darío; de Onís suxire que os distintos movementos de retorno ou recuperación da sinxeleza lírica, da tradición clásica, do prosaísmo sentimental, do naturalismo, da tradición bucólica etc; son provocados pola dificultade das vangardas, que as illa do público. Varios destes trazos reaparecerán en análises posteriores, inda que a obra de Onís non deixou pegada directa na tradición teórica.
O uso do termo por Bernard Smith en 1945 para designar a crítica á abstracción por parte do realismo soviético e por Charles Olson para indicar a poesía de Ezra Pound estaba a cabalo entre as dous concepcións anteriores. Se ben subliñaba a ruptura coas tendencias do modernismo, carecíase dunha armazón teórica que permitise distinguir a produción das vangardas; en si complexa e multiforme; da dos seus críticos dunha maneira decisiva.
Só a fins da década de 1950, a partir dos traballos dos críticos literarios Harry Levin, Irving Howe, Ihab Hassan, Leslie Fiedler e Frank Kermode, o termo comezou a utilizarse dunha maneira sistemática para designar a ruptura dos escritores de posguerra cos trazos emancipatorios e vangardistas do modernismo, concibido este último como a exploración programática da innovación, a experimentalidade, a autonomía crítica e a separación do cotián. A concepción non estaba exenta de dificultades, e algúns autores ós que Levin e Howe — ambos intelectuais comprometidos e de esquerdas; criticaron, como Samuel Beckett, foron simultaneamente percibidos por outros teóricos da cultura; entre eles Theodor Adorno, un modernista destacado en dereito propio— como a forma máis refinada de modernismo. Así a todo, o central desta noción; o posmodernismo como renuncia á teleoloxía emancipadora das vangardas; segue sendo considerado o trazo máis distintivo do posmodernismo.
O trazo fundamental da ruptura non estivo na corrección da frialdade e as deficiencias arquitectónicas dos edificios modernistas, senón no rexeitamento absoluto da posibilidade de producir unha innovación verdadeiramente radical. O eixo do pensamento moderno; tanto nas artes como nas ciencias; estivera centrado na idea de evolución ou progreso, entendido como a reconstrución de tódolos ámbitos da vida a partir da substitución da tradición ou convención polo exame radical non só do saber transmitido; como por exemplo a forma sinfónica en música, o retrato de corte en pintura ou a doutrina clásica da alma en antropoloxía filosófica; senón tamén das formas aceptadas de organizar e producir ese saber; como a tonalidade, a perspectiva ou a primacía da conciencia; a noción de descontinuidade adquirira dignidade filosófica a través da interpretación marxista e nietzcheana da dialéctica de Hegel. O posmodernismo desistiu do proxecto desta evolución; nas súas formas máis agudas filosoficamente, habería de intentar desmontar dende dentro o proxecto modernista ó afirmar que a evolución total presupuña a constancia do seu suxeito, o individuo autónomo.
Modelo de compoñentes CORBA
O modelo de compoñentes CORBA (CCM), definido en CORBA 3.0, separa o código puramente de aplicación (relacionado co negocio) do código de infraestrutura, de xeito que divide un sistema software en:
Neste modelo, un compoñente defínese en función de:
O Modelo de compoñentes CORBA pódese entender como unha xeneralización dos Enterprise Java Beans (EJB), válidos para a súa utilización independente de linguaxe de programación.
CORBA
Mordelles
Mordelles (en Morzhell, e en galó: Mordèll) é unha comuna francesa do departamento de Ille e Vilaine, na Bretaña.
Michael Jordan
Michael Jeffrey Jordan, nado o 17 de febreiro de 1963 en Brooklyn, Nova York, é un ex xogador de baloncesto estadounidense, home de negocios, e propietario maioritario dos Charlotte Hornets. A súa biografía na páxina web oficial da National Basketball Association (NBA) di: "Por aclamación, Michael Jordan é o mellor xogador de baloncesto de tódolos tempos."
Despois dunha sobresaliente carreira na Universidade de Carolina do Norte en Chapel Hill, onde dirixiu aos Tar Heels a un Campionato Nacional en 1982, Jordan uniuse aos Chicago Bulls da NBA en 1984. Rapidamente destacou como unha das estrelas da liga, debido ás súas grandes actuacións e espectacular xogo, destacando sobre todo a súa capacidade de salto, que lle permitía poder facer mates dende a liña de tiros libres. Por mor disto recibiu os alcumes de "Air Jordan" e de "His Airness". Ademais tamén adquiriu a reputación de ser un dos mellores xogadores defensivos no baloncesto. En 1991, gañou o seu primeiro campionato cos Bulls, seguido doutros dous títulos consecutivos en 1992 e 1993. Aínda que Jordan se retirou abruptamente do baloncesto ao inicio da tempada 1993-94 para seguir a súa carreira no béisbol, regresou aos Bulls en 1995, gañando outros tres campionatos consecutivos, 1996, 1997 e 1998. Jordan retirouse por segunda vez en 1999, mais regresou para dúas tempadas máis en 2001, esta vez como membro dos Washington Wizards.
Os recoñecementos individuais de Jordan inclúen cinco premios MVP, dez títulos de máximo anotador, seis MVP das Finais, catorce aparicións no All-Star Game, nomeado no mellor quinteto da NBA en dez ocasións, no defensivo nove veces, líder en roubos de balón durante tres anos, rookie do ano e premio ao mellor defensor da tempada. Ademais, dende 1983, apareceu na portada da prestixiosa revista deportiva Sports Illustrated en cincuenta ocasións, toda unha marca, ademais de ser nomeado "Deportista do Ano" en 1991. Tamén foi nomeado "mellor atleta do século XX" por ESPN. Foi elixido para o Basketball Hall of Fame o 6 de abril de 2009 e admitido o 11 de setembro de 2009. Ademais o seu dorsal está retirado polos Chicago Bulls e Miami Heat. Fóra do mundo puramente deportivo, Jordan é tamén coñecido polos seus patrocinios publicitarios, destacando ás súas zapatillas de deporte "Air Jordan" de Nike, introducidas en 1985 e aínda moi populares hoxe en día.
Comezos
Jordan, fillo de James e Deloris Jordan, naceu en Brooklyn, Nova York en 1963. A súa familia mudouse a Wilmington, Carolina do Norte, cando el era novo e cos seus catro irmáns foi á Ogden Elementary School, para entrar máis tarde no Trask Junior High School. Posteriormente asistiu ao Instituto Emsley A. Laney, onde, debido ás súas impresionantes condicións atléticas, xogou ao baloncesto, béisbol e fútbol americano. Con todo, foi cortado do equipo de baloncesto no seu segundo ano debido a que para a súa altura (1,80 metros) estaba supostamente subdesenvolvido. Ao verán seguinte, Jordan creceu 10 centímetros e adestrouse rigorosamente. Así pois, no seu ano "senior" en Laney High, fixo unha media de triplo-dobre, con 29,2 puntos, 11,6 rebotes e 10,1 asistencias por encontro, sendo seleccionado no "McDonald's All-American Team".
Universidade
miniatura|esquerda|180px|A camiseta de Jordan colgada das vigas do Smith Center Area. Jordan recibiu unha bolsa para xogar ao baloncesto na Universidade de Carolina do Norte, onde se especializou en xeografía. No seu primeiro ano foi adestrado polo mítico Dean Smith, sendo nomeado mellor xogador de primeiro ano da tempada (ACC Freshman of the Year), facendo 13,4 puntos por partido cun 53,4% en tiros de campo. Por entón, Jordan era un xogador practicamente dominante na pista aínda que aínda así, os Tar Heels non estaban liderados por el, senón por James Worthy, futura estrela de Los Angeles Lakers e integrante do Salón da Fama. Na final da NCAA de 1982 ante Georgetown Hoyas, Jordan deu a vitoria aos Tar Heels cunha canastra de dous puntos en suspensión a escasos segundos do final para levar o campionato, o primeiro éxito na súa impecable carreira profesional. No equipo rival atopábase o pivote Patrick Ewing, futuro xogador de New York Knicks que asistiría, aínda que en distinto bando, noites máxicas no Madison Square Garden.
Tras gañar o premio ao mellor xogador universitario do ano (Naismith College Player of the Year) e o Premio John R. Wooden en 1984, abandonou a universidade para presentarse ao Draft dese mesmo ano. Houston Rockets, e sobre todo Portland Trail Blazers, que elixiron a Hakeem Olajuwon e Sam Bowie respectivamente, deixaron pasar a oportunidade de incorporar nas súas filas a un dos mellores deportistas da historia, ao levar Chicago Bulls o gato á auga. Jordan regresaría en 1986 á universidade para graduarse definitivamente.