cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Laxmi Prasad Devkota
miniatura|Laxmi Prasad Devkota Laxmi Prasad Devkota (en nepalés लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा), nado en Dhobidhara o 12 de novembro de 1909 e finado en Katmandú o 14 de setembro de 1959, foi un escritor e político nepalés. Está considerado o meirande poeta en nepalés, honrado co título de Maha Kavi ("O meirande poeta") da literatura nepalesa.
Traxectoria
Fillo dun estudoso do sánscrito, estudou no Insitituto Durbar en Katmandú onde estudou en sánscrito e mais en inglés. Gradouse en dereito na Universidade de Patna e despois traballou primeiro como profesor particular e logo como censor na Nepal Bhasanuwad Parishad, e alí coñeceu ao dramaturgo Balkrishna Sama.
Obra e estilo
Devkota contribuíu á renovación da literatura nepalesa, modernizou a lingua, co seu uso innovador da linguaxe. Foi o primeiro en escribir poemas épicos, mahakavya na literatura nepalesa. Saíndo da tradición sánscrita que dominaba a literatura nepalesa, escribiu Muna Madan (1930), un longo poema narrativo baseada na balada popular en newari "Ji Waya La Lachhi Maduni". A obra recibiu recoñecemento inmediato, e é o meirande éxito da literatura en nepalés.
Laxmi Prasad, inspirándose na súa estadía de cinco meses nun asilo mental en 1939, escribiu o poema en verso libre "Pagal". Tamén escribiu Shakuntala, o seu primeiro mahakavya  e da literatura nepalesa, publicado en 1945, é unha voluminosa obra en 24 cantos baseado na obra de KālidāsaAbhijñānaśākuntalam. Devkota tamén publicou varias coleccións de curtos poemas líricos. A maioría da súa poesía mostra unha influencia dos poetas románticos ingleses, como William Wordsworth e Samuel Taylor Coleridge. Moitos dos seus poemas tratan de elementos mundanos do mundo humano e natural. Entre eles salientan "Ban वन", "Kisaan किसान", "Baadal बादल", neles amosa a súa fonda fe na humanidade.Ademais de poesía, Devkota tamén fixo contribucións significativas ao xénero de ensaio, está considerado o creador do ensaio nepalés moderno. Desafiou a forma convencional dos ensaios, rompendo as regras da gramática e a sintaxe, e achegándose a un estilo máis fluído e coloquial. Os seus ensaios adoitan ter un ton satírico, caracterizado polo seu humor e a crítica ás influencias modernizadoras de occidente. Un dos seus ensaios titulado भलादमी (Bhaladmi) critica unha tendencia decadente da sociedade nepalesa en mirar ás persoas polas aparencias máis que polo seu valor real e a súa personalidade. Noutro titulado के नेपाल सानो छ? (Ke Nepal Sano Cha?) expresa un sentimentos fondamente nacionalista contra as forzas coloniais da India británica que estaban influíndo en todas as expresións da cultura nepalesa. Tamén traduciu Macbeth de William Shakespeare ao nepalés.
Política
A súa poesía amosa unha actitude de rebelión contra a dinastía Rana gobernantes hereditarios do Nepal mentres o rei era unha figura sen poder. Durante o seu autoexilio en Varanasi traballou como editor do xornal Yugvani do partido Congreso Nepalés o que levou a que o goberno confiscase as súas propiedades. Logo da Revolución de 1951 e a introdución da democracia o rei Tribhuvan nomeouno membro do Nepal Shalakar Samiti en 1952 e en 1957 foi o ministro de educación no goberno de Kunwar Inderjit Singh.
Isoflavonoide
miniatura|dereita|3-fenilcromen-4-ona. miniatura|dereita|3-fenilcromán (isoflaván), o esqueleto das isoflavanas. Os isoflavonoides son un tipo de compostos fenólicos flavonoides. Son compostos bioloxicamente activos, como fitoestróxenos, producidos polas plantas da familia Fabaceae.
Os isoflavonoides son derivados da vía de biosíntese dos flavonoides a través da liquiritixenina ou narinxenina.
Os pterocarpanos son derivados dos isoflavonoides.
Características químicas
Os flavonoides (en senso estrito) teñen un esqueleto de 2-fenilcromen-4-ona, pero o esqueleto dos isoflavonoides é a 3-fenilcromen-4-ona (número CAS 574-12-9, fórmula C15H10O2) sen ningunha substitución de grupos hidroxilo na posición 2 (caso das isoflavonas), ou é o esqueleto 3-fenilcromán (isoflaván, número CAS 4737-26-2) (caso das isoflavanas, por exemplo, o equol).
Madeira (homónimos)
Madeira pode ser:
O topónimo Madeira pode referirse a:
She past away
She past away é un grupo post-punk turco, formado en 2006. A banda formouse en Bursa polo cantante e guitarrista Volkan Caner e o baixista İdris Akbulut. A banda é coñecida polo seu estilo musical escuro con raíces post-punk e pola imaxe gótica dos membros de banda.
En 2015, o baixista İdris Akbulut deixou a banda e Doruk Öztürkcan uniuse como teclista, o cal é tamén o produtor da banda.
Nelumbo
Nelumbo é o único xénero representante da familia das Nelumbonaceae, plantas coñecidas tamén como lotos, malia que é un nome xenérico que se aplica tamén en varias outras plantas e grupos de plantas, como o xénero non relacionado Lotus. O vocábulo "nelumbo" deriva do නෙළුම් neḷum, o nome para o loto Nelumbo nucifera.
Só existen dúas especies vivas deste xénero. A Nelumbo nucifera é nativa de Asia e é amplamente cultivada. Pódese comer e é empregada na medicina tradicional chinesa. Esta especie é o símbolo floral da India e de Vietnam. A outra especie é Nelumbo lutea e é nativa de América do Norte e o Caribe.
Unha terceira especie é a extinta Nelumbo aureavallis, coñecida por fósiles do Eoceno atopados en Dacota do Norte, nos Estados Unidos de América.
Especies
Este xénero só conta con dúas especies:
Boiro (homónimos)
O topónimo galego Boiro pode referirse a:
Challes-la-Montagne
Challes-la-Montagne é unha vila francesa do departamento do Ain, na rexión de Ródano-Alpes.
Mastère Spécialisé
Un Mastère Spécialisé, abreviado MS (Advanced Master en inglés), é un título académico de mestrado francés, e polo tanto de posgrao, en negocios ou enxeñaría, creado en 1986 poa Conférence des Grandes Écoles
Características
Polo xeral ten unha duración dun a dous anos académicos e as escolas poden ofrecelo en formato tempo completo ou parcial para os profesionais que compatibilizan os estudos dos MS coa súa actividade profesional.
Para os profesionais con máis experiencia empresarial, hai unha modalidade denominada MS Executivo (Executive MS, en inglés), que polo xeral é un posgrao a tempo parcial.
Algúns dos programas de MS permiten ós estudantes especializarse ou concentrarse nunha área (aeronáutica, finanzas, mercadotecnia, loxística, negocios sustentables, recursos humanos, etc.).
Xurxo Lorenzo Fernández
Xurxo Lorenzo Fernández, nado en Ourense o 11 de febreiro de 1910 e morto en Zaragoza o 2 de abril de 1934, foi un investigador e debuxante, irmán do coñecido etnógrafo Xaquín Lorenzo, Xocas, tres anos maior ca el.
Traxectoria
A causa da morte do pai, o escritor e caricaturista José Laurentino Lorenzo Álvarez (Tabarra), a finais de 1923, a nai, Joaquina Fernández Barcia, ten que marchar a Arxentina e os irmáns sepáranse para ir vivir Xurxo a Vigo, co avó materno, e Xaquín a Lobeira (Ourense). Xurxo pronto manifesta a súa habilidade no debuxo, así como para tocar diferentes instrumentos musicais.
Aínda que comeza a estudar Arquitectura en Madrid, abandonou a carreira e matriculouse en 1931, co seu irmán, en Santiago de Compostela, para estudar Filosofía e Letras. Os dous irmáns involúcranse no movemento galeguista, no que xa participaran en Ourense, e colaboran co Seminario de Estudos Galegos, no que é nomeado Segredario de Actas en 1932. Estas actividades rematan provocando algúns enfrontamentos cos seus profesores, polo que se ven obrigados a pedi-lo traslado a Zaragoza en 1933, onde Xurxo morre ó pouco de chegar, a consecuencia dunha septicemia.
A pesar do prematuro da súa morte, escribiu diversos traballos en distintas materias vinculadas con Galicia, como arte, historia, arqueoloxía, etnografía ou epigrafía, que publicou en Nós, no Arquivos do Seminario de Estudos Galegos e outras revistas, só ou en colaboración co seu irmán, con Florentino López Cuevillas, Fermín Bouza-Brey e outros. Exemplos destes traballos son as seguintes publicacións: miniatura|Xaquín e Xurxo Lorenzo con súa nai Joaquina Fernández Barcia, c. 1930. miniatura|250px|Sepultura no [[Cemiterio de San Francisco de Ourense|cemiterio de S. Francisco.]] Como debuxante, ilustrou O señor feudal, de Vicente Risco e é súa a portada de Autonomía, de Ramón Villar Ponte. Un dos seus debuxos máis reproducidos é o Xogador de porca.
Ramón Otero Pedrayo dixo del, no Libro dos Amigos, que "de ter vivido máis anos sería o mestre e o poeta da súa xeración, cumpridor do voto e arelanza de Vicetto e de Pondal".
En novembro de 2010, o Museo do Pobo Galego presentou unha exposición ''Debuxos de Lobeira. Plumillas de Xurxo Lorenzo e fotografías de Mark Ritchie''.
Sarah McLeod
Traxectoria
O papel máis notorio da súa carreira é o de Rosa Cotón nos filmes de Peter Jackson baseados na triloxía d'O Señor dos Aneis. O seu personaxe é o dunha muller hobbit que casa con Samsagaz Gamllí no filme The Lord of the Rings: The Return of the King, aínda que tamén fai unha breve aparición no primeiro filme The Lord of the Rings: The Fellowship of the Ring. A súa filla na realidade, Maisy, fixo do bebé de Rosie e Sam.
Ghouroub Edhilal
Ghouroub Edhilal (en غروب الظلال) é un filme alxeriano de 2014 dirixido por Mohammed Lakhdar-Hamina. O filme foi escollido como candidato de Alxeria para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 88ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.
Sinopse
A historia desenvólvese no contexto da guerra de Alxeria. Un comandante francés decidido, que cre que Alxeria pertence a Francia, debe tratar cun soldado que se rebela cando se lle pide que execute a un loitador pola liberdade alxeriana. O final desenvólvese no deserto abrasador mentres o soldado tenta fuxir.
El Guirigay (Noia)
El Guirigay foi un periódico editado en Noia en 1904.
Jesús María Satrústegui
Traxectoria
Comezou a xogar na súa cidade natal no CD Pamplona e con 17 anos ficha pola Real Sociedad. Nun principio comeza xogando no Sanse, o filial do club, debutando en 1971 en Terceira División. Tras dúas tempadas no filial pasou ao primeiro equipo co que debutou o 8 de setembro de 1973 ante o Real Murcia.
Satrústegui militou na Real Sociedad 13 tempadas, ata a súa retirada en 1986, xogou co equipo donostiarra 374 encontros oficiais anotando 162 goles, números que o converten no máximo goleador da historia do club.
Viviu os anos dourados da Real Sociedad, logrando o subcampionato de Liga na tempada 1979/80 e o título nas tempadas 1980/81 e 1981/82, tamén gañou a Supercopa de España en 1982. Compartiu esta gran xeración con xogadores coma Luis Miguel Arconada, Jesús María Zamora ou Roberto López Ufarte.
Por desgraza unha grave lesión de menisco e ligamentos cruzados a comezos da tempada 1982/83 deixarono no dique seco case dous anos, trala súa volta mantivose no equipo dous anos máis con números moi discretos e en 1986 anunciou a súa retirada. O seu lugar no equipo ocupariao un xóven dianteiro José Mari Bakero.
Coas seleccións de fútbol
Foi internacional coa Selección de fútbol de España en 32 ocasións, anotando 8 goles. Debutou en Bucarest o 16 de novembro de 1975, deixando o combinado tralo pobre papel do equipo no Mundial de Fútbol España 1982.
Tamén foi internacional coa Selección de fútbol de Euskadi.
Milán
Milán é a principal cidade do norte de Italia, capital da rexión da Lombardía, situada na chaira Padana. Cunha poboación de 1 351 562 habitantes no 2017, Milán é a segunda cidade máis poboada do estado tras Roma. Está considerada a capital económica e industrial do país, e un dos 4 motores principais da economía europea, con París, Londres e Frankfurt.
Historia
Milán foi fundada polos celtas do norte italiano co nome Médelhan polo ano 600 a.C, sendo conquistada polos romanos aló polo 222 a.C, recibindo o nome Mediolanum. No século IV a cidade converteuse por pouco tempo na capital do Imperio Romano de Occidente, e foi saqueada polos hunos no ano 450.
Ocupada polos ostrogodos trala caída dos romanos, pasou despois polas mans dos bizantinos, longobardos e francos antes de converterse nun feudo gobernado por arcebispos a partir do século VIII.
Demografía
A comuna ten 1 324 110 habitantes (2010), pero a área urbana ten máis de 4 millóns, e a área metropolitana uns 7 400 000 (segundo a OECD).
Fútbol
A cidade ten dous dos equipos mais poderosos e laureados de Europa. Ámbolos dous compiten na Serie A 2011-2012 e na Liga de Campións da UEFA 2011-12, e disputan os seus encontros como locais no Estadio San Siro:
Piñoi, Vilatuxe, Lalín
Piñoi é un lugar da parroquia de Vilatuxe, no concello pontevedrés de Lalín, na comarca do Deza. Segundo o IGE, no 2011 estaba deshabitado, o que supón unha perda de 9 habitantes con respecto ao ano 2000.
Unión Cultural de Campo Lameiro
A Unión Cultural de Campo Lameiro é unha banda de música formada en febreiro de 1990 por nenos e nenas do concello de Campo Lameiro para a promoción, formación e integración social.
Na actualidade forman parte da banda de música unhas 50 persoas de diferentes idades, e o proxecto vai paralelo á Escola de música de Campo Lameiro.
Historia
A banda ten o seu precedente na Lira de Campo Lameiro, fundada a finais do século XIX por Bernardino Cachafeiro Seara, nado en Cerdedo. Anos despois foi coñecido como “Bernardino da Betarra” por estar casado no lugar da Betarra do concello de Campo Lameiro. Saíu de Cerdedo cunha formación musical que lle abondou para formar unha banda de música, A Lira de Campo Lameiro en 1870, e compaxinala co seu traballo de ferreiro. Foi director da banda ata pouco antes da súa morte, no ano 1912. Está formada por vinte músicos aproximadamente, que tocaban clarinetes, saxofón, bombardinos, caixa e bombo; estes instrumentos pertencían o concello de Campo Lameiro, que llos cedía a cambio de que pagasen unha cantidade mensual.
Tras a morte de Bernardino Cachafeiro, a batuta pasou a mans do “Rebornecho” (descoñécese o nome real) e seguido polo “Fenteiro”, alumno de Bernardino. Nesta época apareceron varios problemas que dividiron a banda en dous: por un lado unha con vinte músicos, dirixida polo mesmo Fenteiro e outra dirixida por “Pepito” que tocaba a trompeta e contaba coa mesma cantidade de músicos. Así estiveron uns anos ata que Fenteiro conseguiu unir as dúas bandas de novo.
Nesta terceira etapa, pasa a dirixir o portugués Antonio Dabouza, coñecido como “Palanquín”, natural do concello de A Lama que tocaba o clarinete. Con el, a banda acada o seu máximo esplendor con corenta músicos. Dez anos máis tarde, pásalle o relevo a Hipólito de Liñariños, pero por mor da Guerra Civil a banda tivo moitas baixas.
Despois da guerra, volve a facerse cargo da banda Antonio Dabouza pero contaba só con quince músicos. Finalmente dirixiu Manuel Moraña, coñecido como o “Caxota”. Chegaron a ser máis de trinta músicos e tiñan a escola de música no lugar do Bailadoiro; os ensaios facíanos na casa de Severino, un veciño, e realizaban concertos os días de feira (o catro e vinte de cada mes), así como cando morría algún músico ían detrás do cadaleito tocando marchas fúnebres.
Historia da banda de música de Campo Lameiro.
Tras un longo período sen banda de música en Campo Lameiro, nace no mes de febreiro de 1990 a Unión Cultural de Campo Lameiro. É unha agrupación de nenos e nenas, e que ten á fronte da súa ensinanza musical a Xosé Bugallo Diz, o cal será o seu director e fundador. Neste ano créase a Asociación Unión Cultural de Campo Lameiro, que grazas a axuda dos socios e do concello fan posible que a banda siga medrando e se consigan algúns instrumentos.
En 1995 realiza a gravación dunha cinta musical e actúa nos programas Luar da Televisión de Galicia e Desde Galicia para el mundo da Televisión Española Nese mesmo ano fai un intercambio coa Banda de Aguas Nuevas de Albacete, conseguindo que o nome de Campo Lameiro circule máis alá da comunidade galega. Isto desemboca en que un ano máis tarde se volva a producir un novo intercambio entre as dúas bandas co fin da irmandade entre ambos os dous concellos.
En 1998, a banda volve repetir experiencia coa mesma provincia, pero esta vez coa Banda de Hoya Gonzalo, e participa no concerto de bandas celebrado en Santiago de Compostela. Neste mesmo ano causa baixa como director o seu fundador Xosé Bugallo Diz e pasa a ocupar o seu lugar, o seu fillo, Xosé Bugallo Senra.
Sigered de Essex
Sigered de Essex foi o último rei de Essex de 798 a 825. Era fillo de Sigeric de Essex, Sigered converteuse en rei cando o seu pai abdicou do trono en 798.
Unión Cultural de Campo Lameiro
Historia da banda de música de Campo Lameiro.
No 2001, a banda participa no I Certame Provincial de Bandas de Música Deputación Provincial de Pontevedra, acadando unha posición moi satisfactoria na terceira sección, o cal motiva ós músicos a seguir perfeccionándose e leva á banda a participar nas vindeiras edicións do certame.
No 2002, volve ó II Certame Provincial de Bandas de Música “Deputación Provincial de Pontevedra” participa na sección terceira e queda nesta ocasión en terceira posición.
En 2003, quedou fóra do III Certame Provincial de Bandas de Música “Deputación Provincial de Pontevedra” debido á realización dun sorteo, pero como unha das bandas participantes se deu de baixa, tivo a oportunidade de participar un ano máis.
No mes de outubro causa baixa como director Xosé Bugallo Senra e pasa a ocupar o seu posto Delio Represas Carrera.
No 2004, volve a cuarta edición do certame, participando na sección terceira e quedando novamente nun meritorio terceiro posto. Tamén participou en diversos intercambios de bandas de música da provincia de Pontevedra, como o realizado en agosto dese mesmo ano coa Agrupación de Goián.
No 2005, en xuño realizase o XI Festival de Bandas de Música, coa participación da Banda de Música Xuvenil de Barro e a Banda Nova Lira de Moraña. No mes de xullo volve repetir viaxe pero esta vez coa Banda de Alpera (Albacete).
No 2006, lévase a cabo a gravación dun CD contando coa colaboración da Coral Polifónica de Campo Lameiro nese mesmo ano, realízase un concerto homenaxe ó seu director Delio Represas Carrera, nel participan a Coral Polifónica de Burela e a Coral Polifónica de Campo Lameiro. En maio participa no Festival de Bandas de Música de Xinzo, no que interviñeron a Banda de Música de Cangas, a Banda de Música de Campo Lameiro e a Banda de Música de Xinzo.
Dende o mes de xuño, colle a man da agrupación o seu irmán Xosé Luís Represas Carrera.
En setembro realizan unha homenaxe ó seu fundador, Xosé Bugallo Diz, no que participan todos os músicos de anos atrás. Tamén celebran o XII Festival de Bandas, no que participan bandas como a de Caldas de Reis e Lantaño.
En 2008, a banda participou no I Certame Zonal de Pontevedra, no que acada o primeiro posto da sección terceira. E tan só un mes despois realiza un intercambio coa Banda de Música Uniao Pinheirense de Albergaría a Vellha (Portugal).
No 2009, volve participar no II Certame Zonal de Pontevedra acadando novamente o primeiro posto da terceira sección. O xornal o Diario de Pontevedra, dedícalle unhas follas a banda.
No ano 2010, prodúcese un novo relevo na dirección da banda trala baixa de Xosé Luís Represas Carrera, pasando a batuta a mans do director Marcos Corbacho Paz.
Durante estes anos a banda de música Unión Cultural de Campo Lameiro alternou as súas numerosas actuacións nas festas e romarías de toda a xeografía galega coa realización de varios espectáculos distintos do habitual, entre estes destacamos en 2012 o “Espectáculo  MUSIC-DANCE” onde participan os bailaríns Adrián Esperón e Patricia Martínez (campións de bailes de salón) e o grupo de danza A Landra. En 2013, o “Espectáculo Voz de Banda” onde participan os cantantes José Antonio Campo Edesa (tenor), Ana Lopes Ferreira (soprano), e os invitados Víctor Antón Rodríguez (cantante da orquestra Marbella) e Tania Silva Fentanes (quen foi a sorpresa deste espectáculo, pois é unha das saxofonistas da banda). No ano 2015 o  “Espectáculo Vaia Banda” coa colaboración do grupo de percusión Odaiko.
No ano 2016, a banda de música grava un novo disco coa colaboración do xa coñecido pola banda, o tenor José Antonio Campo Edesa. Tamén participan nos concertos realizados pola Federación Galega de Bandas de Música, o que lles dá a oportunidade de tocar na praza das Praterías de Santiago de Compostela, e asiste ós festivais de bandas de Moraña, Portas e Sanxenxo.
No 2017, a banda volve a actuar no programa da Televisión de Galicia, “Luar” presentando o seu CD. E no ano 2018, repite na praza das Praterías de Santiago de Compostela; participa nun concerto en “Homenaxe ás antigas Bandas de Cercedo”, e en decembro a banda de música de Campo Lameiro organiza, tralo éxito acadado o ano anterior, a segunda festa de nadal contando coa colaboración do grupo local “Cantos de Taberna” e os guitarristas Miguel del Rio (guitarra) e Santi Mar San (baixo).
Escola de música
A escola nace cunha pequena canteira que vai medrando pouco a pouco contando actualmente coas especialidades de música e movemento, linguaxe musical, frauta, clarinete, saxofón, trompa, trompeta, trombón, bombardino/tuba, percusión, gaita e pandeireta.
Dentro da escola créase unha banda infantil, para os nenos que pouco a pouco van tendo certo nivel para desenvolverse tocando unha partitura, pero que son demasiado pequenos para afrontar un largo desfile, e para que se vaian adaptando a tocar en conxunto.
Co paso dos anos, gañou moito peso xa que realizou intercambios con Sanxenxo e Moraña, e actuou en datas importantes como o día da diabetes na praza do concello de Pontevedra e incluso no programa Luar da Televisión de Galicia.
Trey Burke
Alfonso Clark "Trey" Burke III, nado o 12 de novembro de 1992 en Columbus, Ohio, é un xogador de baloncesto profesional estadounidense que xoga nos Houston Rockets da National Basketball Association (NBA).
Traxectoria profesional
O 27 de xuño de 2013, Burke foi elixido na 9ª posición do Draft de 2013 polos Minnesota Timberwolves, e traspasado pouco despois a cambio da 14º e da 21º elección do Draft, que foron usadas para seleccionar a Shabazz Muhammad e Gorgui Dieng, respectivamente. O 6 de xullo de 2013, firmou cos Jazz o seu contrato coma rookie.
Na súa primeira tempada na NBA, foi elixido tres veces mellor rookie do mes da Conferencia Oeste. Na votación final ó Rookie do Ano, rematou na terceira posición por detrás de Michael Carter-Williams e Victor Oladipo. Ademais, foi elixido no mellor equipo de rookies ó remate da tempada. Todo isto foi o resultado de acadar 12.8 puntos, 5.7 asistencias e 3.0 rebotes por encontro, en 70 partidos disputados (68 deles de titular).
O 31 de xaneiro de 2019, Burke foi traspasado xunto a Kristaps Porziņģis, Tim Hardaway Jr. e Courtney Lee ós Dallas Mavericks, a cambio de DeAndre Jordan, Wesley Matthews, Dennis Smith Jr. e dúas futuras eleccións da primeira rolda do Draft.
O 30 de xullo de 2019, Burke asinou cos Philadelphia 76ers. O 6 de febreiro de 2020, foi cortado polos Sixers.
O 1 de xullo de 2020, tras a suspensión da tempada da NBA, Burke asinou cos Dallas Mavericks para ocupar o lugar do mancado Jalen Brunson. No seu primeiro encontro de volta nos Mavericks, Burke anotou 31 puntos na derrota por 153–149 contra os Houston Rockets. O 1 de decembro de 2020, asinou de novo cos Mavericks.
O 24 de xuño de 2022, Burke foi traspasado xunto a Boban Marjanović, Marquese Chriss, Sterling Brown e os dereitos do Draft de Wendell Moore ós Houston Rockets, a cambio de Christian Wood.
413
Outros
Historia ano a ano
Ópera
miniatura|La Scala de Milán, un dos principais de teatro de Ópera do mundo. A ópera é un xénero dramático no que a historia se canta na súa maior parte. Para a súa elaboración precísase dun compositor así coma dun escritor, que recolle a historia no libreto, polo que se chama tamén libretista. L'Orfeo (1607) de Claudio Monteverdi, está considerada coma a primeira ópera da historia.
Para a súa representación precísase de cantantes para interpretar os personaxes e dunha orquestra, así coma todo o persoal necesario para calquera produción escénica, liderado polo director de escena.
Adoita comezar por unha abertura e estrutúrase en arias, recitativos, coros, dúos, tríos, cuartetos, fragmentos orquestrais…
Etimoloxía
A palabra "ópera" vén do vocábulo italiano italiano opera, que significa "obra", ao igual que opus en latín, termo do cal derivou. O termo "ópera" é unha redución de opera in musica. O termo ópera "é a denominación adoptada universalmente para designar dun xeito xeral toda obra escénica enteiramente musicada na que intervén o canto con palabras" (J. Zamacois). O termo ópera é tamén empregado tamén para denominar aos teatros construídos expresamente para representar óperas, así como ao xénero ao que pertencen todas estas obras.
Características
A ópera distínguese do oratorio en que esta é un xénero escénico no que o drama preséntase empregando elementos do teatro como escenografía, vestiario e actuación, mais difire deste en que o texto na ópera (denominado libreto) é cantado en lugar de recitado, se ben hai subxéneros operísticos nos que se intercalan partes cantadas con partes faladas, polo que a afirmación de que é unha representación completamente acompañada por música non é certa.
Os protagonistas da historia poden estar acompañados por outros cantantes, un coro, bailaríns ou extras, ademais dun grupo instrumental que pode ir dende pequenos grupos ata unha orquestra sinfónica completa. Os cantantes poden intervir con solos cantados ou recitados (recitativos), grupos de dous ou máis solistas, ou números corais con presenza ou non dos solistas.
Libreto
O libreto é o texto empregado nunha ópera e que inclúe tanto as partes faladas como as cantadas da ópera. O escritor que redacta o libreto é denominado libretista, se ben nalgúns casos foi o propio compositor o redactor do libreto, salientando entre eles a figura de Richard Wagner. O labor do libretista é fundamental nunha ópera, aínda que non o seu traballo non sempre foi recoñecido polo público e frecuentemente se viron limitados polas imposicións musicais dos compositores e que poden afectar á lonxitude, versificación e mesmo á elección da linguaxe. Aínda que os libretos poden ser creacións orixinais, a meirande parte das veces son adaptacións de obras literarias preexistentes. A calidade dun libreto debe combinar a efectividade teatral coa adaptabilidade aos requirimentos musicais, e a súa importancia ten variado ao longo da historia. Os libretos operísticos foron escritos dende os seus inicios (ca. 1600) en verso, e esta tendencia continuou ata ben entrado o século XIX, aínda que os xéneros de teatro musical con diálogo falado tipicamente alternaron o verso nos números falados coa prosa falada dos diálogos. Dende finais do século XIX algúns compositores escribiron a música para libretos escritos en prosa ou en verso libre.
Entre os libretistas salientan Pietro Metastasio (cuxos libretos foron levados a escena moitas veces e por moitos compositores distintos), Lorenzo da Ponte (escritor dos libretos das óperas máis importantes de Mozart), Felice Romani (que xunto con Bellini estableceu unha das relacións máis frutíferas da historia da ópera), Eugène Scribe ou Hugo von Hofmannsthal (de quen salienta a súa colaboración con Richard Strauss, escribindo os libretos de seis das súas óperas).
Partes instrumentais
A ópera adoita comezar cunha peza instrumental denominada frecuentemente abertura (en italiano Sinfonia). Nas primeiras óperas, unha breve floritura instrumental era todo canto se precisaba para anunciar o comezo da representación. A idea dunha peza de abertura para presentar as melodías e motivos que se desenvolverían ao longo da obra, estableceuse no século XVIII. Durante o barroco distinguíronse dous tipos de aberturas: a abertura francesa (cunha parte lenta seguida dunha parte rápida), e a abertura italiana (cunha estrutura ternaria). A partir do clasicismo estableceuse o uso da abertura nun só movemento. A abertura máis larga concibiuse posteriormente como unha estratexia útil para admitir os atrasos, facer calar ao público e preparar á audiencia para o espectáculo. Algunhas aberturas adoitan interpretarse independentemente en programas sinfónicos.
Unha abertura de Rossini podía non ter relación algunha coa música da obra que se ía interpretar, mais permitía á audiencia saber que a función ía comezar e axudáballe a coñecer o tipo de obra que ía ver. Wagner prefería preparar psicoloxicamente ao seu público con fragmentos dos diferentes leitmotiv, mentres que Verdi e Puccini, entre outros, nalgunhas ocasións erguían o pano directamente co comezo da obra.
O Preludio é unha composición instrumental que substitúe á abertura, mais normalmente é unha peza máis curta e frecuentemente vai directamente á escena musical. O preludio na ópera, ao contrario do que ocorre no caso das aberturas, non ten unha estrutura formal que se poida considerar habitual. O preludio fíxose especialmente habitual na ópera romántica, a partir do momento no que a liberdade formal que require a forma de expresión romántica non encaixa cos patróns formais ríxidos da abertura.
Un exemplo de preludio o atopamos en Der Rosenkavalier de Richard Strauss, outros exemplos destacados os atopamos nas óperas de Georges Bizet ou os dramas musicais de Richard Wagner.
Nalgunha óperas intercálanse pequenas pezas instrumentais dentro dun acto ou entre actos denominadas intermezzi, que non deben ser confundidos co subxénero operístico homónimo ou coa ópera homónima de Richard Strauss. Entre os intermezzi máis coñecidos destaca o de Cavalleria rusticana de Pietro Mascagni (no curso do único acto da ópera) e que é interpretado como peza independente en concertos sinfónicos. Outras óperas con intermezzo son Carmen de Georges Bizet, ou Manon Lescaut e Madama Butterfly de Giacomo Puccini.
En determinados momentos da acción durante unha ópera, hai pasaxes instrumentais que acompañan a determinadas accións como escenas de baile, desfiles etc. A música incidental pode aparecer directamente sobre o escenario. Algúns exemplos temperáns de música incidental son tamén descritos como semióperas, quasioperas, masques, vaudevilles e melodramas.
Cantantes
A ópera tradicional consiste en dous tipos de canto: recitativo (similar a unha narración na que a música se adapta ás palabras ) e aria, esta última refírese a composicións para voz solista na que as palabras se adaptan á música.
As voces dos cantantes de ópera distínguense, primeiramente, en función do sexo e a tesitura. Deste xeito, as voces femininas, de máis grave a máis aguda son: contralto, mezzosoprano e soprano; mentres que as masculinas son baixo, barítono, tenor, contratenor e sopranista.
Nun segundo nivel matízanse máis aínda e clasifícanse segundo outras características da voz, falándose dunha voz lixeira, lírica, dramática, spinto, e mesmo de combinacións de varios termos como lírica-lixeira. Tamén se poden engadir cualificativos que relacionan á voz cun determinado estilo ou tipo de repertorio, como por exemplo, a voz verdiana (Verdi), rossiniana (Rossini) ou wagneriana (Wagner).
Cantantes destacados
miniatura|Senesino, Cuzzoni e Berenstadt (caricatura dunha representación de Flavio de Händel). As primeiras representacións operísticas foron demasiado infrecuentes como para que os cantantes puideran vivir exclusivamente do estilo, mais co nacemento da ópera comercial a mediados do século XVII, comezaron a xurdir intérpretes profesionais.
O rol principal de heroe masculino era usualmente confiado a un castrato, e xa no século XVIII, cando a ópera italiana se presentaba en toda Europa, os castratos principais, que posuían un extraordinario virtuosismo vocal, tales como Senesino e Farinelli, se converteron en estrelas internacionais.
A carreira da primeira grande estrela feminina (ou prima donna), Anna Renzi, data de mediados do século XVII. No século XVIII, un número de sopranos italianas gañaron renome mundial e frecuentemente se enredaban en feroces rivalidades, como o caso de Faustina Bordoni e Francesca Cuzzoni, que comezaron unha pelexa a golpes durante unha representación dunha ópera de Händel.
Os franceses non gustaban dos “castrati”, preferían que os seus heroes foran interpretados por un haute-contre (tenor alto), dos cales Joseph Legros foi un exemplo salientable.
No século XIX xurdiu unha figura feminina de grande éxito comercial para os parámetros da época, Maria Malibran, para quen algúns compositores recoñecidos como Felix Mendelssohn realizaron algunhas obras. Contaba cun amplo rexistro de case 3 oitavas.
O século XX iniciouse, da man do que moitos consideran o maior tenor e do cal se conservan rexistros fonográficos, o italiano Enrico Caruso, quen triunfou nos principais teatros de ópera de Europa, así como en Nova York e Buenos Aires, e foi o primeiro artista en vender 1 millón de copias dunha gravación en disco.
Outra figura importante foi a cantante estadounidense de ascendencia grega, coñecida artisticamente como Maria Callas (de nome Maria Anna Cecilia Sophia Kalogeropoulos), cuxa fama transcendeu do ámbito musical ao mundo da política e a farándula.
Máis voces femininas importantes da segunda metade do século XX son a cantante sueca Birgit Nilsson, Renée Fleming, a estadounidense Jessye Norman, Joan Sutherland, Montserrat Caballé, Victoria de los Ángeles, Renata Tebaldi, a búlgara Ghena Dimitrova, Kiri Te Kanawa (que cantou na voda de Príncipe Carlos ca Princesa Diana, nunha cerimonia que se calcula foi vista por 600 millóns de espectadores por televisión), Cecilia Bartoli, Katheleen Battle, Angela Gheorghiu, Diana Damrau, Natalie Dessay e Anna Netrebko.
Entre as voces masculinas hai tamén unha longa lista, mencionando a un barítono contemporáneo de María Callas, Tito Gobbi, quen compartiu con Callas a súa derradeira representación en vivo en 1964 interpretando Tosca. Nos anos 60 salientaron o español Alfredo Kraus e o italiano Giuseppe Di Stefano. Os anos 70 foron a engalaxe e a gran marquesiña dalgúns dos cantantes máis famosos recoñecidos tanto polo gran público afeccionado e soportado polo público coñecedor e os especialistas, salientando o mexicano Francisco Araiza, recoñecido mundialmente pola súa participación nas óperas de Mozart e Rossini, José Carreras, Luciano Pavarotti e Plácido Domingo. A principios da década dos 90 uníronse Luciano Pavarotti, José Carreras e Plácido Domingo para formar o primeiro evento masivo-operístico coñecido como "Os Tres Tenores" en 1990.
Aínda que o patrocinio da ópera ten diminuído no século pasado en favor doutras artes e medios, tales como o musical, o cine, a radio, a televisión e gravacións, os medios de comunicación tamén teñen apoiado a popularidade de cantantes de ópera famosos.
Historia
O 25 de outubro celébrase o Día Mundial da Ópera, desde 2019, en conmemoración da data de nacemento de Georges Bizet e Johann Strauss fillo.
Orixes
Para atopar as orixes da ópera cómpre remontarse a finais do século XVI, cando a forma cortesá por excelencia era o madrigal (xeralmente a catro ou cinco voces) e mesmo os propios cortesáns unían as súas voces para a interpretación destas pezas poéticas cantadas. O crecente carácter descritivo dos madrigais suxeriu a posibilidade de teatralizar os sentimentos e as ideas dos textos, e algúns madrigalistas como Orazio Vecchi experimentaban coas posibilidades expresivas do diálogo coincidindo co interese pola arte dramática en Europa. Apareceron deste xeito pezas narrativas madrigalescas que adquiriron unha forma teatral cada vez máis clara que deu lugar a finais dese século ás chamadas "comedias harmónicas", nas que unha serie de madrigais e episodios narrativos a varias voces explicaban unha acción teatral apoiándose principalmente na tradicional forma teatral da antiga commedia dell'arte, e das que hoxe en día se conservan algúns exemplos como L'Amfiparnaso'' de Vecchi.
Carlos Leal
Carlos Leal, nado en Friburgo (Suíza) en 1969, é un rapeiro e actor suízo, de orixe galega. Deuse a coñecer como membro do grupo de hip hop Sens Unik, co que acadou grande éxito, antes de comezar unha carreira de actor que o levou a aparecer en numerosas producións tanto no cine como na televisión.
Música
Entrou no mundo do hip hop a través do breakdance e en 1987 fundou xunto a outros músicos o grupo Sens Unik, un dos pioneiros do rap suízo. En 1991 gravaron Le VIème sens, cunha cara B cantada completamente en español por Leal. A este álbum seguíronlle outros oito, conseguiron catro discos de ouro e puxeron a banda sonora no aclamado filme La haine.
Ópera
Orixes
Na Florencia de finais do século XVI, o conde Giovanni de' Bardi instalara no seu palacio dende comezos de 1570 unha academia informal na que se falaba de literatura, ciencias e arte e onde era tocada a nova música e que o cantante-compositor protexido de Bardi, Giulio Caccini, denominou posteriormente Camerata (club ou tertulia). Este grupo de intelectuais protexidos por Bardi intentaban resucitar a antiga traxedia grega, síntese de música, poesía e danza, sen conseguilo, mais si crearon un novo estilo recitativo, onde a melodía pretendía reflectir literalmente as inflexións e o ritmo naturais da voz e o acompañamento limítase a un baixo sobrio.
Carlos Leal
Cine e televisión
Logo de producir algúns dos vídeos de Sens Unik e de debutar no teatro cun papel nunha adaptación dunha obra de Almodóvar, decidiu seguir carreira de actor. O seu primeiro papel foi en Week End Break (2002), unha curtametraxe de comedia, e dende entón ten participado en numerosos filmes e series de televisión. Traballou entre outros en Snow White, El comisario, 007 Casino Royale, Los Serrano, R.I.S. Científica, Heidi, 15, Los abrazos rotos, El Internado, O camiño, There Be Dragons, Boulevard du Palais, Devious Maids, Marvel's Agents of S.H.I.E.L.D., Training Day, Better Call Saul ou MacGyver.
Piñoi
O topónimo Piñoi pode referirse a:
Ópera
Orixes
En 1581, Vincenzo Galilei (pai do astrónomo e físico Galileo Galilei) publicou o seu Dialogo della musica antica et della moderna (en galego Diálogo sobre a música antiga e a moderna), onde refutou, seguindo as doutrinas de Girolamo Mei, a teoría práctica do contrapunto vocal como eran realizadas nos madrigais italianos. Foi a partir destes debates como o poeta Ottavio Rinuccini e o compositor Jacopo Peri chegaron á convicción de que as antigas traxedias gregas eran cantadas na súa totalidade. Os enfoques sobre a música teatral que tiñan Peri, Caccini e cavalieri eran similares, e todos se esforzaron en tentar conseguir un tipo de canción que estivera entre o recitado falado e o canto. Tanto Caccini como Cavalieri escribiron nun estilo baseado no antigo aire improvisado que se empregaba para cantar poesía e madrigais, un estilo empregado tamén por Peri, que, porén, se dispuxo a inventar un novo xeito de acompañar o diálogo que pronto foi chamada stile recitativo.
Sempre houbo discusións sobre cal foi a primeira e o seu compositor. Algúns dos seus contemporáneos consideraban a La rappresentatione di Anima e di Corpo (A representación da Alma e do Corpo), composta por Emilio de' Cavalieri en 1600, como o primeiro exemplo, mais a súa escritura para o movemento oratorio de San Felipe Neri e o seu contido dramático que lembra aos autos sacramentais da Idade Media, fan que sexa considerada máis como un precedente. Outra opinión moi estendida sostén que a primeira ópera é Dafne (1597), de Jacopo Peri sobre un poema de Ottavio Rinuccini, actualmente desaparecida.
Pero foi Monteverdi quen sacou ao novo xénero do seu contexto aridamente intelectual para inserilo no gusto veneciano con intervención de coros, multitude de instrumentos, danzas e un recitativo máis musical e variado e o resultado foi L'Orfeo (1607) que tivo un éxito enorme e axiña Venecia abriu o primeiro teatro de Ópera do mundo, a burguesía fixo desta nova arte algo propio.
Tipos de ópera
Ao longo da súa historia, a ópera foi subdividida en diversos tipos atendendo ás súas características. Nos seus inicios -a principios do século XVII-, era xeralmente coñecida como "fábula en (ou para) músisca", e estaba repleta de elementos simbólicos e sobrenaturais. Un século despois pasou a predominar a denominada opera seria, que se diferenciaba da traxedia no imprescindible final feliz (lieto fine) dos seus argumentos, aínda que moitas delas conteñen elementos tráxicos. Estes non aparecen, porén, nas óperas buffas, que adoptaron esta denominación ao redor de 1730 e que non comportaban tanto o concepto de cómico coma o de doméstico, que se relacionaba coa vida da burguesía e das clases baixas e se opuña ás historias de personaxes heroicas e nobres da "opera seria". Por outra banda, a súa música era menos elaborada. miniatura|Cadro que representa o quinto acto de [[The Beggar's Opera de John Gay e Johann Christoph Pepusch.]] A partir desta idea orixinal, dende o ano 1750 aproximadamente, a opera buffa comezou a incorporar elementos máis serios, tanto na trama argumental como no tratamento das personaxes. Como esta evolución tivo lugar en Italia, a lingua italiana foi a empregada en tódolos casos, calquera que fora o lugar da representación. Mais como fóra de Italia este monopolio lingüístico tendía a reducir a audiencia ás persoas que coñecían esta lingua, realizáronse diversos intentos de empregar as linguas propias de cada país. O primeiro destes intentos derivou no desenvolvemento da denominada "ballad opera", creada en Inglaterra por John Gay e Johann Christoph Pepusch en The Beggar's Opera (A ópera do vagabundo). Esta variante do xénero posuía fortes elementos satíricos, que acabaron cedendo o seu lugar a temas máis sentimentais. A pesar diso, persistiron os diálogos falados e, na parte musical, abundaban os temas populares que procedían dunha gran variedade de fontes e non só de melodías tradicionais ou folclóricas.
Estas características van pasar á opéra comique francesa, que adoptou postulados idénticos. Á súa vez, o exemplo francés foi seguido polos alemáns co seu singspiel, que foi considerado como a orixe da ópera en Viena en tempos de exacerbado nacionalismo e que, de acordo con este concepto, acabou adquirindo un carácter cada vez máis serio, aínda que mantendo sempre diálogos falados.
As guerras napoleónicas fortaleceron os puntos de vista chauvinistas, aínda que en Inglaterra as "ballad operas" practicamente desapareceron, tanto en Francia como en Alemaña a ópera vernácula adoptou características máis serias e se afianzou, chegando a substituír a ópera italiana como xénero predominante. A excepción foi pola preferencia que o propio Napoleón mostrou cara a esta, e que o levou a favorecer a compositores como Gaspare Spontini. Este músico converteu a "opera seria" nunha diversión espectacular, na que a trama aparecía realzada por unha elaborada escenografía e a música polo emprego dunha grande orquestra.
Este espectáculo, denominado grand opéra, converteuse no xénero característico da Opéra de Paris, un teatro no cal a obra era cantada na súa totalidade, en oposición á opéra comique, na que se conservaban os diálogos falados.
Cando a "opera comica" deixou se ser «cómica», consolidouse unha forma máis frívola: a opereta, que mostraba tamén intencións satíricas, tanto no argumento como na música, esta última claramente popular e melódica.
Para as súas obras de madurez, Wagner preferiu a denominación de "drama musical" á de «ópera», mais na práctica, as súas obras presentaban todas as características da ópera clásica, aínda considerando que a súa forma é orixinal en moitos aspectos. A súa música é continua, continuidade que está realzada pola orquestración, baseada en temas capaces de ser repetidos e desenvolvidos. Nelas a trama é sumamente simbólica, aínda que comprensible en termos convencionais de personaxes, e as grandes escenas para o lucimento dos cantantes, como ocorre con tódalas óperas do século XIX, non faltan.
No século XX o alto custo dos espectáculos operísticos favoreceu a ruptura coas convencións clásicas do xénero e a creación de novos tipos asociados. A ópera de cámara só precisa dunha pequena orquestra -integrada ás veces de xeito exclusivo por solistas (como nas óperas que Benjamin Britten escribiu para o English Opera Group)-, o seu elenco é reducido e non precisa de coros. Pola súa banda, o musical é unha forma vaga, que admite todo tipo e natureza de recursos, mais en xeral prefire unha acción teatral relativamente restrinxida, antes que a narración dunha longa historia, e o emprego de medios modernos para a posta en escena e a música.
Ás veces non é doado clasificar unha ópera nun dos moitos subxéneros e non se exclúe a combinación de elementos propios de varios deles. Por poñer un exemplo, Mozart mesturou con frecuencia os estilos e convencións da ópera seria, a ópera cómica e o singspiel (como en Die Zauberflöte).
Estreas destacadas na historia da ópera
miniatura|Un palco na ópera, de [[Dionisio Fierros, 1862, Museo do Prado.]]
A ópera en Galiza
A ópera chegou a Galiza en 1767, cando o empresario de ópera Nicolás Settaro chegou a Galiza e se instalou en Santiago de Compostela, cidade na que pouco despois se representaría a ópera de Pietro Aulaga O mestre de capela. Dende aquela comezou unha importante tradición operística que se desenvolveu principalmente na cidade da Coruña. En 1858 estreouse no Teatro Principal de Compostela a ópera de Giuseppe Verdi Il trovatore, tan só cinco anos despois da súa estrea en Roma (1853).
Carlos Leal
Cine e televisión
Pola súa actuación no filme suízo Snow White (2005), obtivo o premio ao mellor intérprete no festival de cine de Támil Nadu e o premio do cinema suízo ao mellor actor protagonista.