cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ceará
Problemas económicos
A economía do estado sofre coas secas periódicas na rexión do sertão cearense. As estiaxes prolongadas afectan a agricultura e a gandería, provocando perdas nas plantacións e morte de animais. Cando os danos aumentan, as xentes abandonan as zonas rurais do estado, rumbo á periferia da capital (agravando os seus índices de pobreza) ou a outros estados, pois as pequenas cidades non conseguen ofrecer traballo a todos. Moitas familias que continúan a morar no campo dependen de axuda dos programas contra a fame do goberno federal ou do goberno estatal, pero seguen meses sen traballo até que as chuvias permitan novas plantacións.
A falta de coñecementos técnicos e diñeiro son outros obstáculos a un aumento da produtividade rural. Xa a exploración de auga subterránea e das represas na rexión do semi-árido fica concentrada nas grandes propiedades, o que dificulta o seu acceso ós pequenos produtores. Así, a rendibilidade das pequenas propiedades é reducida e suxeita a grandes perdas durante as estiaxes. Con isto, a renda per cápita rural é baixa, o que contribúe a desigualdade de renda no estado. A baixa renda e escolaridade das poboacións do interior, aliada á falta de infraestruturas (enerxía eléctrica, ligazón de auga, transportes) e á grande distancia dos principais mercados consumidores, fan que as industrias non se instalen na rexión do sertão. Desa forma non se crían outras oportunidades de traballo diferentes ao traballo agrícola, perpetuando as desigualdades de renda rexionais. Este escenario repítese noutros estados da Rexión Nordeste do Brasil.
Teoría heliocéntrica
dereita|miniatura|300px|Universo heliocéntrico. Obra: Harmonia Macrocosmica, de Andreas Cellarius ([[1708).]]
A teoría heliocéntrica, tamén coñecida como heliocentrismo, é unha teoría astronómica que afirma que os astros xiran arredor do sol. Foi proposta por primeira vez polo astrónomo grego Aristarco de Samos. Con Nicolao Copérnico, e en especial con Galileo Galilei, tornouse máis sustentada.
Historia
O heliocentrismo xa fora descrito na antigüidade por Aristarco de Samos, quen se baseou en medidas sinxelas da distancia da terra ao sol, que determinaban un tamaño do Sol moito maior que o do noso planeta. Por esta razón Aristarco propuxo que era a terra quen viraba ao redor do sol e non á inversa, sendo o primeiro propoñente do modelo heliocéntrico.
Posteriormente a teoría heliocéntrica foi proposta por Nicolao Copérnico en 1543, na súa obra De Revolutionibus Orbium Coelestium. Marcou o comezo dunha revolución na astronomía, desbancando a teoría xeocéntrica de Claudio Tolomeo, que situaba a Terra no centro do Universo.
A teoría heliocéntrica foi defendida por Copérnico e posteriormente foi demostrada por Galileo Galilei, fronte ao Xeocentrismo que dominaba con anterioridade. Esta idea foi duramente combatida pola Igrexa católica nos seus principios, xa que atentaba contra a interpretación literal dunha pasaxe da Biblia que di o Sol parouse no ceo.
Hipóteses fundamentais
As hipóteses fundamentais da teoría copernicana son:
Os 2.000 anos de teoría xeocéntrica non acabaron repentinamente tralas publicacións do libro de Copérnico, senón que a transición entre ambos sistemas foi gradual, gobernada por unha necesidade social inspirada nos novos aires renacentistas e no Neoplatonismo que se respiraban.
Movemento dos planetas
Copérnico suxire que a terra se movía ao redor do sol, como un planeta máis, e que o complicado movemento dos planetas no ceo era o resultado do movemento da terra ao redor do sol combinado coa propia rotación terrestre. A pesar do intento de presentar un modelo heliocéntrico por parte de Aristarco varios séculos antes e do de Copérnico durante o Renacemento, o certo era que o modelo Ptolemáico describía con suficiente exactitude os movementos dos planetas como para contentar a moitos dos astrónomos e astrólogos da época. Pero o que atraeu a Copérnico e aos demais científicos que se fixaron no seu modelo era a extrema simplicidade do mesmo. Malia todo, habería que esperar a Johannes Kepler para ver un bo modelo do movemento planetario.
É de salientar que as ideas de Copérnico xorden nun contexto de crise do modelo ptolemáico, o cal seguía tendo fallos e cada vez se complicaba máis coa inclusión de novos epiciclos.
Vida Agraria (Tui)
Vida Agraria foi un periódico editado en Tui entre 1922 e 1923.
Historia e características
Subtitulado Boletín Oficial de la Federación Agraria Judicial del Partido de Tuy, apareceu en marzo de 1922. O seu director foi Jenaro Carrera, substituído despois por Enrique Jaso Paz. De periodicidade mensual, deixou de publicarse a finais de 1922 para reaparecer en xaneiro de 1923 unha vez liberados os dirixentes das sociedades agrarias detidos a consecuencia dos sucesos de Gullarei. A súa liña, próxima ao obreirismo local, é contraria ao sistema foral, con críticas a Mariano Ordóñez García e a La Integridad. O último número coñecido (o 20) corresponde a novembro de 1923.
A Marquesa, Asados, Rianxo
A Marquesa é un lugar da parroquia de Asados no concello coruñés de Rianxo, na comarca da Barbanza. Segundo o padrón municipal (INE 2013) ten 127 habitantes (61 homes e 66 mulleres).
San Paulo
San Paulo pode referirse á:
A Formiga, Cedeira, Redondela
A Formiga é un lugar da parroquia de Cedeira, no concello pontevedrés de Redondela, na comarca de Vigo. Segundo o IGE, en 2012 tiña 203 habitantes (105 homes e 98 mulleres).
Immortality
Listaxeo de cancións
Todos os temas compostos Dave Abbruzzese, Jeff Ament, Stone Gossard, Mike McCready e Eddie Vedder.
Christiane Amanpour
Christiane Amanpour, CBE (en, transliterado como Kristiāne Amānpur), nada o 12 de xaneiro de 1958 en Londres, é unha xornalista e presentadora de televisión británico-iraniana. Amanpour é correspondente xefa internacional da CNN e presentadora dun programa nocturno da CNN International chamado Amanpour. Tamén é presentadora dun programa de Asuntos Mundiais para a ABC News. No ano 2014 foi recoñecida como unha das xornalistas máis seguida en Twitter pola maioría de líderes mundiais.
O Adro, Régoa, Cedeira
O Adro é un lugar da parroquia de Régoa no concello coruñés de Cedeira. Segundo o IGE no ano 2007 tiña 16 habitantes (8 homes e 8 mulleres), dous máis ca no 2003.
De Revolutionibus Orbium Coelestium
miniatura|200px|dereita|Primeira páxina de De Revolutionibus Orbium Coelestium.
De Revolutionibus Orbium Coelestium (Sobre o movemento das esferas celestiais) é unha obra de Nicolao Copérnico, escrita entre 1506 e 1530, aínda que non o publicou ata o ano da súa morte en 1543. El cría que o sistema Ptoloméico era demasiado complicado, e quería propoñer unha explicación máis simple e correcta.
Dedicada ao papa Paulo III, está dividida en seis volumes:
miniatura|150px|dereita|Sistema copernicano. De Revolutionibus comeza cun prólogo anónimo no que se explica que o sistema proposto constitúe unha hipótese matemática para explicar mellor o movemento dos planetas e outros corpos celestes e que non se traduce forzosamente nunha realidade. Johannes Kepler mostrou que dito prólogo fora engadido polo filósofo luterano Osiander. O principal obxectivo do prólogo parecía ser suavizar as controversias relixiosas que o cambio dun sistema xeocéntrico a un sistema heliocéntrico podía causar. O libro causou unha controversia moderada na súa publicación. Con todo en 1546 un sacerdote dominicano Giovanni Maria Tolosani, escribiu un tratado denunciando a teoría copernicana e defendendo a verdade absoluta das escrituras.
En 1616 o cardeal Bellamine ordenou a Galileo Galilei en nome do papa que tomase como posición que o sistema era tan só unha construción matemática sen constituír unha realidade física. Logo disto, De Revolutionibus foi posto no Índice de libros prohíbidos da Igrexa católica. Permitíronse algunhas edicións corrixidas nas cales se explicaba que a teoría heliocéntrica non tiña que ver en realidade coa descrición da realidade. Devanditas edicións foron preparadas en 1620 pero nunca foron impresas en gran número. O libro orixinal permaneceu no Índice ata o ano 1835.
Lingua atong
O a'tong é unha lingua sino-tibetana, do grupo bodo-garo, estreitamente relacionada coas linguas koch, rabha, bodo e garo. .
O pobo a'tong vive no curso baixo do río Someswari ou Simsang, na India (nas Garo Hills, estado de Meghalaya) e en Bangladesh (distrito de Mymensingh). O dialecto falado en Bangladesh, denominado Ating, é significativamente diferente do da India. A última investigación sobre o número de falantes é de comezos do século XX, dando 15.000 falantes (10.000 nas Garo Hills e 5.000 en Mymensingh).
Algúns lingüistas afirman que o a'tong podería ser un dialecto da lingua Koch, e os a'Tong considéranse parte do pobo garo, a pesar de que o a'Tong non é comprensible para o resto dos garos. A lingua goza de gran vitalidade, úsanna todos os grupos de idade no seu territorio tradicional.
A Atadoira, Belesar, Vilalba
A Atadoira é un lugar da parroquia de Belesar, no concello lugués de Vilalba, na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2015 tiña 7 habitantes (4 homes e 3 mulleres).
Santa María, Santa María de Neda, Neda
Santa María é un lugar da parroquia de Santa María de Neda no concello de Neda na provincia da Coruña. Tiña 156 habitantes no ano 2015 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales eran 80 homes e 76 mulleres.
Illas Equínadas
Administrativamente, as illas Equínadas forman parte da Prefectura de Cefalonia e Ítaca da Periferia de Illas Xónicas. Moitas das illas son de propiedade privada e algunha sae á venda periodicamente.
Historia
Varias das illas uníronse ao continente polos depósitos aluviais. Herodoto di que a metade das illas xa se uniu a terra firme no seu tempo (ii. 10), e Tucídides esperaba que esee sería o caso de todas elas en pouco tempo, xa que estaban tan cerca como para ser facilmente conectadas polos depósitos arrastrados polo río Aqueloo (II. 102). Esta expectativa, con todo, non se cumpriu, o que Pausanias atribuíu (viii. 24 § 11.) Á que o Aqueloo baixaba menos aluvión como consecuencia da condición de baldío da Etolia; pero a verdadeira razón é o aumento da profundidade do mar, o que impide calquera progreso perceptible, na altura dos depósitos.
As Equínadas son mencionados por Homero, que na Ilíada, di que Meges, fillo de Fileo, levantou áncora con 40 barcos a Troia desde Duliquio e as illas sacras Echinae, que se sitúan máis aló do mar, fronte a Elis. Fileo era o fillo de Augías, rei dos Epeians en Elis, quen emigrou a Duliquio porque incorrera na ira do seu pai. No Odisea, Duliquio (que pode ser unha illa nas Equínadas) menciónase con frecuencia xunto á mesma (Cefalonia), Zacynthus e Ítaca como unha das illas do reino de Ulises, e celébre pola súa fertilidade. Estrabón, e os escritores máis modernos, identfican Duliquio nas Equínadas, coa illa de Makri. Eurípides (en Ifigenia en Áulide) identifica as Equínadas coas illas de Tafos (Taphiae Insulae). Con todo, a maioría dos estudosos modernos, como os editores da  Barrington Atlas of the Greek and Roman World, sitúa a illa de Tafos en Meganisi ao leste de Lefkada, ao noroeste das Equínadas, polo que a illa de Tafos incluiría Meganissi, Kálamos, Kastós, e as illas circundantes.
Homero, como xa vimos, descríbe as Equínadas como habitadas, pero Tucídides e Escílax representanas como desertas. Estrabón simplemente di que eran estériles e escabrosas(x. p. 458). Estevo de Bizancio nomea unha cidade Apolonia situada nunha das illas (s. v. Ἀπολλωνία). Plinio o Vello dános os nomes de nove destas illas - Aegialia, Cotonis, Tiatira, Geoaris, Dionysia, Cyrnus, Calcis, Pinara, Mystus. Outra das Equínadas era Artemita (Ἀρτεμίτα), que se uniu ao continente. Artemidoro falou de Artemita como unha península preto da desembocadura do Aqueloo, e Rhianus relacionábaas coa illa de Oxeia (Oxeias e Oxiés ou Scrofés). (Steph. B. s. v. Ἀπτεμίτα) As Oxeiae (αἱ Ὀξεῖαι) ás veces fálase delas como un grupo separado de illas ao oeste ou ao sur das Equínadas, pero son incluídas por Estrabón, baixo o nome xeral de Equínadas (x.p. 458). As Oxeiae, segundo Estrabón, son mencionadas por Homero, baixo o nome sinónimo de Thoae ou Thoai.
As Equínadas derivan o seu nome dos equino ou ourizos, como consecuencia dos seus perfís afiados e punzantes. Pola mesma razón chámaselles Oxeiae, un nome que unha delas aínda conserva baixo a forma lixeiramente alterada de Oxeia (Oxiés, Oxia, ou Oxia). Leake observa que as Equínadas divídense en dous grupos, ademais de Petalas (Petala), que, sendo, bastante estéril e próxima ao continente, non está reclamada, ou polo menos non está ocupada por Itaca, aínda que antigamente fose sen dúbida unha das Equínadas. O grupo norte coñécese comunmente como Drakoneras (Dhragonares), a partir de Drakonera (Dhragonára), a illa principal, e o sur, como Oxeiae. Polos venecianos eran coñecidas como as illas de 'Kurtzolári, cuxo nome corresponde propiamente a unha península á esquerda da desembocadura do Aqueloo, preto de Oxeia. Dezasete das illas teñen nomes, ademais das catro Modhia (Illas Stamodio ou Modi), dúas das cales son simples rochas, e nove das dezasete cultívanse. Estas son, comezando polo sur - Oxeia (Oxia), Makri (Makri), Vrómonas (ou Vromotas Vrómona), Pontikos (Pondikónisi), Karlonísi (Karlónísi), Provati, Lampriní (Lambrino), Sofía (Sofía), Drakonera (Dhragonára). Oxeia por si soa só ten unha altura de 421 metros. Makri e Vrómonas son as dúas illas que seguen en importancia.
Administrativamente, as Equínadas forman parte da Prefectura de Cefalonia e Ítaca en Grecia. Moitas das illas son de propiedade privada e de forma periódica unha sae á venda. A Batalla das Equínadas en 1427 e a batalla de Lepanto en 1571 libráronse en ou preto das illas.
Malde, Régoa, Cedeira
Malde é un lugar da parroquia de Régoa no concello de Cedeira na provincia da Coruña. Tiña 10 habitantes no ano 2007 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales eran 6 homes e 4 mulleres, o que supón un aumento con relación ao ano 2003 cando tiña 9 habitantes.
The Auk
The Auk: Ornithological Advances é unha revista científica revisada por pares e a publicación oficial da American Ornithological Society (AOS).
Historia
Foi creada en 1884 e publícase trimestralmente. A revista aborda a anatomía, o comportamento e a distribución das aves. O seu nome é o do arao xigante en inglés, o símbolo do AOS.
En 2018 a American Ornithology Society anunciou unha colaboración con Oxford University Press para publicar The Auk: Ornithological Advances e The Condor: Ornithological Application.
Editores
As seguintes persoas foron os editores da revista:
Lotus 77
O Lotus 77 foi un coche de Fórmula 1 deseñado por Colin Chapman, Geoff Aldridge e Martin Ogilvie pola tempada de Fórmula Un de. O coche foi un deseño para saír do paso tralo fracaso do Lotus 76 e a obsolescencia do Lotus 72 en.
O Lotus 77 ofreceu un deseño monocasco máis delgado, máis lixeiro que os 72, pero igualmente propulsado polo Cosworth DFV. Presentaba unha aerodinámica mellorada e reposicionou os radiadores para axudar a un mellor enfriamento. Os freos dianteiros inicialmente estaban no interior, en liña cos seus predecesores, pero foron movidos cara a fóra nun deseño máis convencional a metade da tempada. A suspensión deseñouse ao redor dunha serie de balancíns no canto da disposición xeralmente usada de brazos oscilantes. A idea detrás do novo sistema era adecuar a suspensión para cada pista específica, tendo en conta a altura da marcha e a superficie da estrada, e como resultado o 77 foi alcumado "o Adxustacar". Funcionou dese xeito, pero a inexperiencia cun coche tan infinitamente axustable significou que os axustes óptimos case nunca foron alcanzados. Os pilotos Mario Andretti e Gunnar Nilsson informaron que a dirección e a marcha eran vagas e insensibles e que o coche carecía de velocidade en liña recta. A Andretti non lle gostaba o coche, proclamándoo un "can". Isto motivou a Lotus para acelerar a investigación e crear o Lotus 78. Andretti saltouse o Gran Premio de Mónaco para competir nas 500 Millas de Indianápolis de 1976. miniatura|left|250px|Lotus 77 nunha exposición 250px|miniatura|left|Frontal do Lotus 77
Logo dun mal comezo de tempada, os 77 demostraron ser o mellores do resto detrás de Ferrari, McLaren e Tyrrell. Andretti traballou duro para desenvolver o coche, e desde mediados da tempada en diante, o rendemento dos 77 recuperouse. Con todo, era máis adecuado para pistas con curvas longas, como Anderstorp, onde Andretti pilotou facilmente antes de que un fallo do motor o retirara. Nos circuítos de Zandvoort e Mosport Park terminou no podio.
Colin Chapman vetou a solicitude de Andretti de correr co Lotus 78 en Zandvoort, polo que Mario correu de mala gana cos 77 ata o final da tempada. A carreira final levouse a cabo en condicións de monzón no Fuji Speedway no Xapón. Andretti pilotou unha carreira táctica intelixente para gañar por unha volta a Patrick Depailler e a o novo campión do mundo James Hunt. Andretti alegrouse de abandonar os 77 para concentrarse no desenvolvemento dos 78 para a tempada de Fórmula Un.
Resultados Completos na Fórmula Un
(Chave) As carreiras en letra grosa indican pole position; as carreiras en cursiva indican volta rápida.
Señoráns de Abaixo, Paradela, Meis
Señoráns de Abaixo é un lugar da parroquia de Paradela no concello pontevedrés de Meis, na comarca do Salnés, segundo consta no Nomenclátor de Galicia. Non obstante, o IGE non rexistra habitantes neste lugar no censo de 2016, polo que non se poden achegar datos da súa poboación.
Baixorrelevo
miniatura|200px|Baixorrelevo do templo de [[Kom Ombo (Exipto).]] O baixorrelevo é unha técnica escultórica para confeccionar imaxes ou inscricións nos muros que se consegue remarcando os bordos do debuxo e tallando as figuras, rebaixando lixeiramente o muro, sobresaíndo o "fondo" ao redor da figura, obténdose un efecto tridimensional.
Esta técnica, foi concibida e profusamente utilizada con mestría no Antigo Exipto, onde unha vez erixidos os muros e pilonos dos templos, un artista, bo coñecedor do canon de perfil e as proporcións sacras, procedía a debuxar o perímetro das figuras e os trazos principais, ata os xeroglíficos que describían a escena; unha vez rebaixado o contorno, e tallado o interior das figuras, pintábase todo o conxunto en vivas cores.
Central hidroeléctrica
250px|miniatura|Central hidroeléctrica Unha central hidroeléctrica é aquela que se utiliza para a xeración de enerxía eléctrica mediante o aproveitamento da enerxía potencial da auga represada nun encoro situado a nivel máis alto que a central.
A auga é conducida mediante unha tubaxe de descarga á sala de máquinas da central, onde mediante enormes turbinas hidráulicas se produce a xeración de enerxía eléctrica.
Características
As dúas características principais dunha central hidroeléctrica, desde o punto de vista da súa capacidade de xeración de electricidade, son:
A potencia dunha central pode variar desde uns poucos MW (megavatios) ata miles. Cando é menor de 10 MW se consideran minicentrais. En Paraguai e o Brasil atópase a maior central hidroeléctrica do mundo, o encoro de Itaipú que ten unha potencia instalada de 14.000 MW en 20 turbinas de 700 MW cada unha.
Tipos
Desde o punto de vista da súa concepción arquitectónica, as centrais poden ser clasificadas en:
Modalidade de xeración
A modalidade con que se opera unha central hidroeléctrica pode variar ao longo da súa vida útil. As centrais poden operar en réxime de:
A demanda de enerxía eléctrica dunha cidade, rexión, ou país, ten unha variación ao longo do día. Esta variación é función de moitos factores, entre os que se destacan:
A xeración de enerxía eléctrica debe seguir a curva de demanda, así, a medida que aumenta a potencia demandada deberá incrementarse o caudal turbinado, ou iniciar a xeración con unidades adicionais, na mesma central, e ata iniciando a xeración en centrais reservadas para estes períodos.
Propileos
miniatura|esquerda|300px| Propileos.
Os Propileos, tamén coñecidos como Propylea, Propylea ou Propylaia (en grego antigo — Προπυλαια), é a entrada monumental da Acrópole de Atenas, composta por un gran pasaxe cuberto, construída no marco do programa monumental de Pericles entre -437 e -431.
Nos plans de Pericles, a construción dos Propileos debía seguir á do Partenón. Debían constituír unha entrada monumental ao complexo de templos e coroar o camiño escarpado que leva á cima da cidade alta polo seu lado sur. Os Propileos debían substituír o propileo simple construído baixo Pisístrato. Comezados en -437, non foron nunca acabados, sendo interrompidos os traballos en -432, un ano antes do estalido da guerra do Peloponeso.
Na Grecia antiga, a palabra propileos (Προπυλαια), empregada en singular, designaba un vestíbulo situado diante dunha entrada dun santuario, dun palacio ou dunha ágora; empregado en plural, designa as entradas monumentais de estruturas moito máis complexas, como as de Eleusis, Corinto e Epidauro. miniatura|Reconstrución do século XIX.
É de apreciar a habilidade do arquitecto, Mnesicles ao erixir os seus propileos en difíciles condicións topográficas. Esta construción, dado que debía alzarse no bordo da explanada superior do recinto da Acrópole, tiña que situarse sobre unha fractura que sinalaba o límite entre a pendente da vía ascendente e o plano horizontal.
Os Propileos tiñan, polo tanto, a difícil misión de «suprimir» visualmente a diferenza de nivel existente entre o lado exterior e o interior. Vistos desde embaixo, presentaban unha fachada hexástila dórica, con ángulos salientes formados por columnas máis delgadas. miniatura|dereita|300px|Plano dos Propileos. Para respectar e subliñar o movemento ascendente da procesión das Panateneas, o corpo central dos novos propileos coas súas cinco portas situouse onde a ruptura da pendente era máis acentuada, sobre unha base de cinco chanzos que compensaban o desnivel. A continuidade do movemento subliñábase coa importancia da porta central (4,13 m de largo e 7,38 m de altura), diante da cal se interrompían os chanzos para deixar paso ao carro da deusa Atenea e para a ampliación do entrepano correspondente no pórtico occidental (5,43 m en vez de 3,62 m nos entrepanos laterais).
Para recibir a procesión erixiuse no exterior unha fachada de seis columnas dóricas sobre unha base de catro chanzos que se dobraban en ángulo recto para soster as columnatas das fachadas laterais encadrando a explanada de chegada.
Para situar a vía de acceso no interior do vestíbulo, o largo desta era de 18,12 m, análoga á da cella principal do Partenón. A profundidade do vestíbulo era de 12,96 m. Ademais, a orde xónica que sostiña o teito dese salón foi adoptado por Mnesicles para ordenación do vestíbulo.
Bordeando o espazo central que coincidía coa gran porta central, Mnesicles situou dúas filas de tres columnas xónicas.
As naves estaban cubertas por teitos artesoados de mármore, cuxas trabes marmóreas superaban os seis metros.
Os Propileos comprendían un edificio central, amplo vestíbulo de forma rectangular, e dúas ás laterais. Entre as cinco portas da parte central, a de en medio daba acceso á Vía Sagrada que percorrían as procesións das Panateneas.
A á norte, a pinacoteca, foi a primeira galería de pintura do mundo. Atopábanse alí táboas de pintura realizadas por grandes artistas da época, entre os cales estaba Polignoto (século -V), autor de composicións mitolóxicas. A á sur, máis pequena, compoñíase dunha sala, que conducía ao oeste, ao templo de Atenea Niké.
Atravesados os Propileos, o visitante antigo atopaba á súa esquerda varios edificios administrativos ou oficiais, entre os que estaba a casa das arréforas. Enfronte, alzábase maxestosa a estatua de máis de 9 m de Atenea Promacos. Á súa dereita, o visitante, descubría o pequeno santuario de Artemisa Brauronia e o de Atenea Obreira, e por fin o maxestoso Partenón.
Os Propileos foron construídos en mármore do Pentélico a partir da base. Porén, o arquitecto tamén utilizou mármore azul de Eleusis. O conxunto custou unha colosal fortuna.
Máis embaixo do camiño que levaba aos Propileos alzábase a porta chamada Beulé do nome do arqueólogo francés que a descubriu en 1853 baixo un bastión turco. Foi construída polos romanos no século III. Non se sabe se o acceso á acrópole se efectuaba por unha rampla graduada ou por un camiño en zigzag.
Modelo matemático
En ciencias aplicadas, un modelo matemático é un dos tipos de modelos científicos que emprega algún tipo de formulismo matemático para expresar relacións, proposicións substantivas de feitos, variábeIs, parámetros, entidades e relacións entre variábeis e/ou entidades ou operacións, para estudar comportamentos de sistemas complexos ante situacións difíciles de observar na realidade.
Propileos
Os Propileos, como os outros monumentos atenienses tiveron unha historia axitada. Foron sucesivamente palacio episcopal, residencia dos duques francos de Atenas, palacio florentino e depósito de armas turco.
A estrutura foi destruída en gran parte no século XVII como consecuencia da explosión dun depósito de pólvora.
Modelo matemático
O termo modelización matemática utilízase tamén en deseño gráfico cando se fala de modelos xeométricos dos obxectos en dúas ou en tres dimensións.
O significado de modelo matemático en matemática fundamental porén é algo diferente. En concreto, en matemáticas trabállase con modelos formais. Un modelo formal para unha certa teoría matemática é un conxunto sobre o que definiron un conxunto de relacións unarias, binarias e trinarias, que satisfai as proposicións derivadas do conxunto de axiomas da teoría. A rama da matemática que se encarga de estudar sistematicamente as propiedades dos modelos é a teoría de modelos.
Westport, Connecticut
Xeografía
miniatura|280px|Localización do condado de Fairfield en Connecticut (esquerda) e do municipio de Westport no condado (dereita). Fundada en 1835, está situada na costa, a unha altitude media de 8 msnm. O municipio abarca unha superficie de 86,2 km². No ano de 2005, segundo a Oficina do Censo dos Estados Unidos, tiña unha poboación de 26 615 habitantes, o que daba unha densidade de poboación, nese ano, de 514 hab./km².
Sociedade
En 2019 o seu alcalde (first selectman do Board of selectmen, en Nova Inglaterra), é Gordon F. Joseloff.
Segundo a Oficina do Censo, no ano 2000, os ingresos medios por fogar na localidade eran de $147 391, e os ingresos medios por familia eran de $176 740 en 2007. Os homes tiñan uns ingresos medios de $100 000 fronte aos $53 269 das mulleres. A renda per cápita da localidade era de $73 664. Ao redor do 1,5 % da poboación estaba por debaixo do limiar de pobreza.
O actor Paul Newman (1925-2008) faleceu nesta localidade.
O Cruceiro, Cedeira, Redondela
O Cruceiro é un lugar da parroquia de Cedeira, no concello pontevedrés de Redondela, na comarca de Vigo. Segundo o IGE, en 2012 tiña 431 habitantes (203 homes e 228 mulleres).
Mercedes Ábrego
miniatura|Parque Mercedes Ábrego en Cúcuta. Mercedes Ábrego de Reyes, nada en Cúcuta ou San Cayetano en 1771 ou 1775 e finada en Cúcuta en 1813, foi unha mártir da independencia de Colombia. Foi executada sen ser xulgada polos españois por tecer o uniforme de brigadier a Simón Bolívar.
Traxectoria
A súa familia afirma que ela pagou coa súa vida por presentar a Bolívar cun bo uniforme. Ela foi sen protestar, deu a bendición aos seus perturbados fillos, que foran enviados por Francisco de Paula Santander a buscar os movementos de Matute e Casas. A execución tivo lugar en fronte dos seus dous fillos que se perturbaron ao vela chorar cando morría. Os seus fillos foron encarcerados para que puidesen chorala unha vez fose executada.
No departamento de Norte de Santander hai un concello que leva como nome o seu primeiro apelido, Ábrego.
Crotalus atrox
O Crotalus atrox é unha especie de cobra velenosa que habita no suroeste dos Estados Unidos e en México. É a especie responsábel da maioría das mortes por trabada de serpe que se producen no norte de México, así como a especie que máis trabadas de serpe provoca nos Estados Unidos. Non se recoñece ningunha subespecie.
Descrición
É un depredador moi especializado, pertencente á familia Viperidae, as cobras máis avanzadas en termos evolutivos. Ten unha lonxitude de máis de dous metros, o que a converte nunha das meirandes cobras de América do Norte. O seu lombo está decorado con debuxos de diamantes (do cal provén o seu nome común), e o seu corpo remata nun axóuxere formado por segmentos que se van engadindo en cada muda. Os exemplares novos no posúen axóuxere.
Mástique
350px|miniatura|O mástique. thumb O mástique é unha resina obtida do lentisco (Pistacia lentiscus). A resina véndese no mercado en forma de gotas ou lágrimas arredondadas, de arredor de 5 mm de diámetro.
É amarela clara, bastante brillante, ficando máis opaca co tempo. Pode ser quebradiza, mais amolece coas baixas temperaturas. O mástique fresco disólvese en alcol e esencia de terebintina, formando un verniz perfectamente claro, sendo insolúbel nas esencias minerais. A cidade grega de Mastichochoria é coñecida coma un importante centro produtor do mástique.
Emprégase xeralmente na construción, para reencher ocos, tapar xuntas estáticas ou con lixeiro movemento tales como: xuntas de carpintaría (madeira, aluminio e PVC) de obra, vidros, entre outras utilidades.
O mástique utilízase na gastronomía turca coma base do sorbete dondurma.
O seu nome en castelán (almáciga) dálle nome a un barrio e un parque de Santiago de Compostela.
Ce qu'il faut pour vivre
Ce qu'il faut pour vivre é un filme canadense de 2008 dirixido por Benoît Pilon e protagonizado por Natar Ungalaaq, Éveline Gélinas e Paul-André Brasseur. Foi rodado en francés e inuktitut, e conta a historia dun home inuit que é enviado a Quebec para tratar a súa tuberculose.
O filme foi rodado en Iqaluit, Nunavut e na Cidade do Quebec. Recibiu valoracións positivas e gañou catro premios Genie, incluíndo mellor dirección para Pilon, e o Gran Premio Especial do Festival Internacional de Cinema de Montreal. Foi escollido como candidato do Canadá para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 81ª edición dos premios, clasificándose na lista curta de xaneiro, mais finalmente non foi nomeado.
Carnivore
Polémica
A polémica viu ó ser esta unha aplicación sen un control propio (permitindo ós seus usuarios un uso inapropiado), e ó haber constancia de erros, nos que invadiu a privacidade de millóns de cidadáns inocentes.
Kunchan Nambiar
miniatura|Casa de Kunchan Nambiar
Kalakkathu Kunchan Nambiar (en malayalam: കുഞ്ചൻ നമ്പ്യാർ, kuñcan Nampyār ), nado ca. 1700 e finado ca. 1770, foi un poeta de Kerala, creador dunha forma de arte local coñecida como ottamtullal, tamén está considerado o mestre da poesía satírica malayalam.
Traxectoria
Kunchan Nambiar pasou os seus primeiros anos en Killikkurussimangalam para pasar logo o resto da infancia en Kudamalur e a mocidade en Ambalappuzha. En 1748 mudouse á corte do rei Marttanda Varma de Travancore e continuou na do seu sucesor Dharma Raja.
Obra
Nambiar popularizou unha arte de actuar que recollía unha tradición anterior pero á que lle deu un novo estilo cunha narración en verso, baseada en mitos da tradición sánscrita, con música de fondo e movementos de baile, e que se converteu en popular en Kerala, co nome de ottamthullal. Nas súas composicións, unhas corenta, utilizou o malayalam popular oposto ao malayalam sanscritizado que se utilizaba no chakyar koothu. Tamén adoptou moitos elementos do Padayani e do Kolam Tullal e certas outras tradicións locais. Cada composición para o ottamthullal consistila dun conto local purana seguindo un verso rítmico simple e sempre o humor e a sátira como o sentimento dominante nas súas composicións. Tamén escribiu unha obra do xénero épico, Shrikrishnacharitam manipravalam, unha das primeiras en malayalam.
A Silva, Santa María de Neda, Neda
A Silva é un lugar da parroquia de Santa María de Neda no concello de Neda na provincia da Coruña. Segundo o Instituto Galego de Estatística en 2015 tiña 57 habitantes (26 homes e 31 mulleres).
Balteiro, Régoa, Cedeira
Balteiro é un lugar da parroquia de Régoa no concello de Cedeira na provincia da Coruña. Tiña 5 habitantes no ano 2007 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales eran 2 homes e 3 mulleres, o que supón un aumento con relación ao ano 2003 cando tiña 1 habitante.
Aeroporto de Gold Coast
O aeroporto de Gold Coast, anteriormente coñecido como aeroporto de Coolangatta, é un aeroporto australiano situado no extremo sur de Gold Coast, a 25 quilómetros ao sur de Surfers Paradise e a uns 100 de Brisbane. A entrada ao aeroporto está situada no suburbio de Bilinga, preto de Coolangatta. A propia pista de aterraxe cruza a fronteira entre os estados de Queensland e Nova Gales do Sur, que en verán teñen dous husos horarios diferentes. O aeroporto opera coa hora de Queensland todo o ano.
Monte Grande, Asados, Rianxo
Monte Grande é un lugar da parroquia de Asados no concello coruñés de Rianxo, na comarca da Barbanza. Segundo o padrón municipal (INE 2013) ten 148 habitantes (77 homes e 71 mulleres).
Tito Puente
Ernesto Antonio Puente, coñecido como Tito Puente, nado en Nova York o 20 de abril de 1923 e finado na mesma cidade o 31 de maio de 2000, foi un músico portorriqueño de salsa e jazz latino, cunha enorme influencia en ambos xéneros.
Discografía
Ao longo da súa carreira Tito Puente gravou un total de 198 discos entre producións propias e colaboracións con outros artistas. Entre os seus álbums, partindo de 1994, figuran:
Lingua irlandesa
Denominación da lingua
As denominacións máis habituais son gaélico irlandés ou, simplemente, irlandés. A primeira permite distinguila das variantes faladas en Escocia e Manx, mais a segunda é a preferida polos irlandeses e é a que figura na Constitución da República de Irlanda. Para algúns, incluír "gaélico" no nome fai referencia a un pasado demasiado remoto e non actual, mentres que para outros utilizar só "irlandés" é como identificar ser irlandés con ser gaélico. Na Irlanda actual o termo gaélico fai referencia aos deportes irlandeses (hurling, fútbol gaélico) e non á lingua.
No padrón oficial da lingua, Caighdeán Oifigiúil, o nome é Gaeilge, que reflicte a pronuncia do dialecto do sur (Connacht). Con anterioridade á reforma ortográfica de 1948, esta forma escribíase Gaedhilge, orixinariamente o xenitivo de Gaedhealg, que é a forma utilizada en irlandés moderno clásico. Tamén se escribiu Gaoidhealg en irlandés medio e Goídelc en irlandés antigo.
Estatuto oficial
miniatura|300px|Sinal de tráfico en irlandés. O irlandés recoñécese na Constitución de Irlanda como primeira lingua oficial da República, co inglés como segunda lingua oficial, a pesar do seu reducido número de falantes na actualidade. Desde a fundación do Estado na década de 1920 (Estado Libre Irlandés), o Goberno de Irlanda requiría o coñecemento do irlandés para calquera posto como funcionario ou empregado de compañías estatais, mais este requisito eliminouse en 1974, debido en parte á actividade de organizacións como o Movemento pola Liberdade de Lingua. A pesar de que xa non se esixe para traballar na administración, o irlandés continúa a ser materia de ensino obrigado en todos os centros educativos sostidos con fondos públicos. En 2005 eliminouse o requisito de ter un certificado para entrar na Gardaí (policía), aínda que os que entran deben cursar dous anos. A maioría dos documentos oficiais do Goberno de Irlanda publícanse tanto en irlandés como en inglés. Na Universidade de Galway é obrigatorio coñecer irlandés para impartir docencia.
A lingua irlandesa é materia obrigatoria na República de Irlanda e é así dende a independencia. Aínda que moitos estudantes aprenden ben o irlandés a través do sistema escolar do país e desenvolven respecto cara a el, moitos outros atópano difícil ou mestres desmotivados ensínanllelo mal; a actitude destes estudantes cara ao gaélico irlandés están entre a apatía e a hostilidade. O goberno irlandés esforzouse en corrixir a situación facendo de novo o currículo de educación primaria para enfocalo no gaélico irlandés falado. Non obstante, en secundaria pódese dicir que o gaélico irlandés ensínase aínda "academicamente". Os estudantes deben escribir longos ensaios, debates e historias en gaélico irlandés para o exame do título de secundaria.
Recentemente discutiuse a abolición da obrigatoriedade do irlandés. En 2005 Enda Kenny, caudillo do principal partido da oposición, o Fine Gael, pediu que fose materia optativa nos dous últimos anos de secundaria, o que atraeu críticas dende moitos sectores, aínda que hai quen o secundou. Kenny, a pesar de ser un falante fluído, dixo que cría que o gaélico irlandés obrigatorio fixera máis mal que ben á lingua.
Un desenvolvemento relativamente recente é a proliferación dos "gaelscoileanna", é dicir, escolas onde o gaélico irlandés é a lingua vehicular da educación. En setembro de 2005 había 158 gaelscoileanna en educación primaria e 36 en secundaria na República de Irlanda e en Irlanda do Norte en conxunto (excluíndo os gaeltacht, cuxas escolas non son consideradas gaelscoileanna), o que significaba uns 31.000 estudantes. Isto representou un incremento dende un total de menos de 20 a principios dos 70, e hai planeadas 15 máis no presente. Coa apertura da Gaelscoil Liatroma no condado de Leitrim en 2005 hai agora polo menos unha gaelscoil en cada un dos 32 condados de Irlanda.
Por ser lingua oficial da Unión Europea, todos os documentos de maior nivel tradúcense para irlandés. Recentemente, recibiu certo recoñecemento oficial en Irlanda do Norte baixo o Acordo de Venres Santo.
Gaeltacht
miniatura|dereita|Zonas irlandesas nas que se fala o gaélico irlandés (2011).
Existen certas áreas de Irlanda nas que o irlandés se fala de maneira tradicional como lingua materna; son as rexións coñecidas como Gaeltacht. Están no Condado de Galway, incluíndo Connemara e as Oileáin Árann; na costa oeste do Condado de Donegal; en Tyrconnell, a Península de Dingle no Condado de Kerry, así como en zonas máis pequenas dos condados de Mayo, Meath, Waterford e Cork.
En todas estas áreas a poboación de fala irlandesa foise reducindo desde que se trazaron os seus límites. Gaoth Dobhair, no Condado de Donegal, é a parroquia dos Gaeltacht de maior tamaño. As áreas de Gaeltacht numericamente e socialmente máis fortes son as do sur de Connemara, o extremo occidental de Dingle e o noroeste de Tyrconnel, coñecidas como Fíor-Ghaeltacht ("verdadeiro Gaeltacht"), se ben contan cunha poboación total que non chega aos 10.000. As maiores porcentaxes de falantes habituais atópanse en Rosmuck (máis do 91%) e arredor de Cnoc na Fola en Tyrconnell.
Cada ano, miles de adolescentes irlandeses acoden ás escolas de verán dos Gaeltacht. Conviven con familias locais, asisten a clases, participan en actividades deportivas e bailan nos céilis, todo isto coa obrigación de falar en irlandés.
Dialectos
O irlandés ten moitos dialectos diferentes. Basicamente, existen tres áreas dialectais principais, que coinciden coas provincias de Munster, Connacht e Ulster.
Dialectos de Munster
O irlandés de Munster fálase no Gaeltachtaí de Kerry, Muskerry, Cabo Clear na parte oeste do Condado de Cork e en pequenas áreas preto de Dungarvan, no Condado de Waterford. A principal subdivisión é a que separa o irlandés de Decies (falado en Waterford) e o resto.
Os trazos característicos do irlandés de Munster son:
Dialectos de Connacht
O dialecto máis forte do irlandés de Connacht é o de Connemara e as Oileáin Árann. En certos aspectos, este dialecto é bastante diferente do irlandés xeral de Connacht, mais dado que a maioría dos dialectos de Connacht desapareceron durante o século pasado, o irlandés de Connemara se identifica actualmente co irlandés de Connact. Moito máis preto do irlandés tradicional de Connacht é o dialecto, moi ameazado, que se fala na rexión fronteiriza entre Galway e Mayo. O irlandés de Tourmakeady, no sur de Mayo e o País de Joyce, considéranse os dialectos vivos máis próximos do irlandés medieval. Tamén, os dialectos do norte de Mayo de Erris e Achill son, gramaticalmente e morfoloxicamente, esencialmente dialectos de Connacht, se ben mostran afinidade léxica co irlandés do Ulster, debido á inmigración masiva que seguiu á Plantación do Ulster.
O irlandés de Connemara é moi popular entre os estudantes, grazas ao manual de auto-aprendizaxe de Mícheál Ó Siadhail. Porén, certos trazos fican fóra do padrón oficial, en particular a terminación dos nomes deverbais en -achan, como lagachan en vez de lagú, "debilitamento". A pronuncia non padrón, con vogais alongadas e terminacións moi reducidas, dálle ao irlandés de Connemara o seu acento distintivo.
Os trazos distintivos deste dialecto inclúen a pronuncia de bh como w, en vez de como v, como noutras partes do país. Por exemplo Ní raibh pronúnciase "Ni raow" en Connacht e "Ni rev" no resto. Ademais, os falantes de Connacht tenden a colocar o pronome "nós" despois do verbo en vez de co verbo mesmo. Por exemplo, "Bhí muid", "nós somos", en vez de Bhíomar. Resulta unha construción moito máis fácil con calquera verbo para a forma "nós" que é a que se ensina habitualmente nas escolas.
O irlandés de Connacht está máis estendido que os demais dialectos, dado que a maioría dos falantes de irlandés proveñen de alí.
Dialectos do Ulster
O dialecto máis importante do Ulster na actualidade é o de Rosses, moi utilizado na literatura por autores como Séamus Ó Grianna e Seosamh Mac Grianna. É esencialmente o mesmo de Gaoth Dobhair, de onde proveñen a cantante Enya e o seu antigo grupo Clannad.
O irlandés do Ulster soa moi diferente e comparte varios trazos específicos co gaélico escocés. Conta tamén con moitas palabras características e matices de significado. Porén, debido ao declinio dos dialectos irlandeses falados na actual Irlanda do Norte, resulta probabelmente unha esaxeración ver o irlandés do Ulster como forma intermedia entre o gaélico escocés e os dialectos do sur e oeste de Irlanda. En efecto, o gaélico escocés conta con moitos trazos que non aparecen no Ulster mais si no Munster.
Unha característica notábel do irlandés do Ulster é a utilización da partícula negativa cha(n), en lugar das que se usan no Munster e Connaught, ní. Mesmo no Ulster, cha(n), tan típica do gaélico escocés, substituíu á máis común ní só nos dialectos máis orientais (que inclúen os xa extintos na Irlanda do Norte). A práctica parece ser que cha(n) se utiliza sobre todo ao responder a unha afirmación, tanto para confirmar unha afirmación negativa (Níl aon mhaith ann - Chan fhuil, leoga = "Non é bo" - "Seguro que non o é") como para refutar unha afirmativa (Tá sé go maith - Chan fhuil! = "É bo" - "Non, non o é!"), mentres que ní se prefire para contestar a unha pregunta (An bhfuil aon mhaith ann? - Níl = "É bo?" - "Non").
Outras rexións
O irlandés do Condado de Meath é un caso especial. Pertence ao dialecto de Connemara, dado que a comunidade de fala irlandesa de Meath é simplemente un grupo de falantes de Connemara que migraron na década de 1930 a resultas dunha reforma agraria dirixida por Máirtín Ó Cadhain, máis tarde un dos maiores escritores modernistas en irlandés.
Nas áreas fóra do Gaeltacht tradicional, nas que o irlandés padrón se aprende na escola, este converteuse no "dialecto" dos estudantes. Tamén ten aparecido o "irlandés de Dublín" ou "Gaelscoil Irish", un irlandés moi influenciado polo inglés. Os modismos ingleses tradúcense directamente (p.ex. Tabhair suas, "abandonar", de "give up", cando existe Lig). A gramática inglesa tamén se utiliza directamente ás veces. Con frecuencia, cando un falante non coñece unha palabra, utiliza a inglesa, afixándolle ás veces "-áil", unha terminación para nomes deverbais. Porén, ao engadírselle a unha palabra inglesa, esta convértese na raíz: p.ex. vótáil ("votar"). Utilízanse moitas palabras e expresións "Béarlachas" ("castrapo"). Tamén se utilizan as interxeccións inglesas e americanas, como like, man, so etc.
Quen estuda no leste de Irlanda tende a pronunciar as palabras irlandesas á inglesa e non na maneira tradicional gaélica.
Comparacións
As diferenzas entre dialectos son notábeis e teñen provocado dificultades á hora de definir o irlandés normativo. Mesmo frases cotiás poden mostrar unha sorprendente variabilidade dialectal. O exemplo máis común é "Como estás?":
Recentemente, porén, o contacto entre os falantes dos distintos dialectos tense feito máis frecuente e teñen aparecido dialectos mixtos. Porén, moitos falantes de dialectos (especialmente no Ulster) prefiren feramente conservar a súa variante contra influencias doutros dialectos. Os acentos rexionais ensínanse habitualmente aos non nativos, que os imitan.
Shelta
Existe tamén unha xerga chamada Shelta, baseada parcialmente no inglés e parcialmente no irlandés, que utilizan os viaxeiros irlandeses.
Estrutura lingüística
Os trazos máis rechamantes son a ortografía, a mutación da consoante inicial, a sintaxe verbo+suxeito+obxecto e a utilización de dúas formas distintas para o verbo ser/estar.
Sintaxe
A cópula (an chopail) describe o que algo ou alguén é, en oposición ao como e o onde. No presente é is:
Para "isto é", ou "iso é", utilízanse seo e sin:
Tamén se pode engadir "está en el/ela", especialmente ao utilizar un adxectivo, cando se quer salientar a calidade:
Morfoloxía
Outro trazo da gramática irlandesa que comparte con outras linguas celtas é o uso dos pronomes prepositivos (forainmneacha réamhfhoclacha), que son basicamente preposicións conxugadas. Por exemplo, a palabra que significa "en" é ag, que na primeira persoa do singular se converte en agam "en min". Cando se usa co verbo bí ("ser/estar"), ag indica posesión. É o equivalente do verbo "ter", do que carece o irlandés.
Compárese co bretón:
Ortografía e pronuncia
A lingua escrita ten unha aparencia sorprendente para quen non está familiarizado. Unha vez comprendida, a ortografía é bastante obvia. O acento agudo síneadh fada (´) serve para alongar o son das vogais e, nalgúns casos, tamén modifica a súa calidade. Por exemplo, no irlandés do Munster, a é ou  e á é, mais no irlandés do Ulster, á tende a ser.
Exemplos:
O irlandés moderno só conta cun diacrítico o agudo (á é í ó ú) síneadh fada "marca longa". O diacrítico consistente nun punto superior, chamado ponc séimhithe ou sí buailte deriva do punctum delens utilizado nos manuscritos medievais para indicar perda de lenición.