cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gran Ducado de Toscana
Desde 1737 foi gobernado pola familia Habsburgo-Lorena até que en 1801 Napoleón Bonaparte transforma o Gran Ducado en reino de Etruria. Despois da caída de Napoleón, en 1814, foi restaurado e devolto aos Habsburgo-Lorena, que reinaron no ducado até 1859, en que foi anexionado ao reino de Sardeña. A anexión foi ratificada formalmente nun referendo en 1860, que foi aprobado polo o 95 % dos votantes. A súa capital foi a cidade de Florencia.
Cara ao Gran Ducado: goberno dos Mecici
esquerda|miniatura|200px|Cosme I de Medici, primeiro Gran Duque de Toscana (1534 - 1574).
A partir de 1434, ano no que Cosme o Vello regresa triunfalmente do seu exilio veneciano, a familia Medici exercerá en Florencia un poder de feito (para o que se cuñou o nome de "criptoseñorío"), que se consolidou con Pedro Cosme chamado o Gotoso e o seu fillo Lourenzo o Magnífico.
En 1494 Pedro o Fatuo, incapaz de opoñerse eficazmente á entrada en Florencia do rei de Francia Carlos VIII, viuse obrigado a fuxir. Restáurase na cidade o réxime republicano, á vez que Pisa recupera a súa independencia, que perderá de novo en 1509.
Porén, en 1527, despois do Saqueo de Roma por parte das tropas de Carlos V, os florentinos rebeláronse, proclamando de novo a república.
Para derrotar a este último réxime republicano foi necesario que se aliaran o papa Medici e o Emperador.
miniatura|200px|O gran duque de Toscana Fernando I de Medici (1587 - 1609).
Despois do sitio de Florencia (o denominado longo sitio), en 1531 Alexandre de Medici toma posesión do goberno da cidade. O ano seguinte será nomeado Duque. Morreu en 1537 a mans de Lourenzino de Medici, tamén chamado Lorenzaccio.
O goberno foi asumido por Cosme, fillo de Giovanni dalle Bande Nere, descendente doutra rama, sobriño de Lorenzo o Magnífico.
O novo duque iniciou o seu longo reinado cunha política expansionista, que comezou coa compra da illa de Elba á República de Xénova e culminaría coa conquista da República de Siena (1555), ratificada polo rei Filipe II de España no tratado de Londres de 25 de maio de 1557, que suporía tamén a creación do Estado dos Presidios (baixo soberanía española) no Arxentario, antiga zona de influencia de Siena. Este tratado foi asinado por Filipe II e o señor de Piombino, Xacobe VI Appiano, e confirmado polo tratado de Florencia do 3 de xullo do mesmo ano, entre o emperador Carlos V e o duque de Florencia, Cosme I de Médici.
Por bula emitida polo papa Pío V o 27 de agosto de 1569 Cosme alcanza o título de Gran Duque de Toscana. Á súa morte (1574) sucédeo seu fillo Francisco. Os Medici continuarían gobernando o gran ducado até a morte de Xoán Gastón, en 1737, data en que a Toscana, ao carecer de lexítimo herdeiro, pasará a mans de Francisco, duque de Lorena (Francisco III de Lorena), esposo de María Tareixa de Habsburgo, arquiduquesa de Austria, baseándose nos tratados establecidos polas dinastías europeas en 1735.
Goberno dos Habsburgo-Lorena
O ano 1735, no curso da Guerra de Sucesión de Polonia, as diplomacias española e austríaca pactaron varios acordos sobre a cuestión florentina, polos cales a aínda poderosa Monarquía Española aceptaba como duquesa de Toscana á filla do emperador Carlos VI, a arquiduquesa María Tareixa I de Austria, e o emperador cedería o Reino das Dúas Sicilias ao infante Carlos de Borbón, a cambio do Ducado de Parma (que pasaría ao seu irmán) e da renuncia dos seus dereitos ao trono do Gran Ducado de Toscana.
Aceptado este acordo, España abandonaría calquera disputa na Guerra de Sucesión austríaca.
Desactivada a fronte española, o emperador Carlos VI negociou directamente con Francia a aceptación definitiva da súa filla primoxénita como a herdeira das súas posesións. O esposo da arquiduquesa María Tareixa, o duque Francisco de Lorena cedería o Ducado de Lorena ao rei Estanislau I de Polonia, monarca destronado en 1735 e sogro do rei Luís XV de Francia, a cambio dunha xenerosa compensación económica e do Gran Ducado de Toscana. O Ducado de Lorena se integraría en Francia á morte de Estanislau, o que ocorreu en 1766.
Desta complicada maneira e no curso da guerra de sucesión polaca, e coa accesión de María Tareixa I de Austria ao trono austríaco, a familia dos Habsburgo-Lorena conseguiu o poder sobre o Gran Ducado de Toscana. miniatura|dereita|180px|Leopoldo I de Toscana, e emperador Leopoldo II
Desde o ano 1737 até 1765 foi o propio emperador Francisco I do Sacro Imperio Romano Xermánico quen gobernou o Gran Ducado de forma directa desde Viena.
Á morte deste o seu fillo, Leopoldo I de Toscana, instalouse en Florencia e impulsou importantes reformes de carácter ilustrado no goberno e nas finanzas florentinas.
Desde o século XVII a cidade de Florencia caera, igual que outras cidades italianas, noutrora prósperas, nunha progresiva decadencia.
O gran duque Leopoldo encargouse de mellorar o sistema impositivo, de permitir novas prácticas comerciais e de impulsar unha incipiente industrialización do Gran Ducado que permitiu un certo auxe económico.
O ano 1786, o Gran Ducado de Toscana foi o primeiro estado do mundo en abolir a pena de morte. Á morte do emperador Xosé II sen descendentes, o seu irmán, até entón gran duque Leopoldo I de Toscana debe abandonar Florencia e instalarse en Viena para asumir o Imperio, deixando o gran ducado ao seu fillo, o gran duque Fernando III de Toscana, que inauguraría a familia real de Austria-Toscana que aínda hoxe subsiste.
Guerras napoleónicas
Coa entrada das tropas napoleónicas na península Italiana o ano 1801, a familia gran ducal foi desposuída da Toscana e, a cambio, o emperador Napoleón Bonaparte lle cedeu o territorio secularizado do Electorado de Salzburgo. miniatura|Situación do [[Reino de Etruria]] O Gran Ducado de Toscana, con máis de 250 anos de historia, foi disolvido pola diplomacia napoleónica e, xunto coa República de Lucca, serviu para crear o Reino de Etruria polo tratado de Aranjuez de 21 de marzo de 1801 entre Francia e España, en favor de Luís I de Parma e a súa descendencia, con cláusula de reversión á familia real española en caso de que non houbera descendencia.
Etruria foi cedida a Francia polo tratado secreto de Fontainebleau de 27 de outubro de 1807, e integrada no Primeiro Imperio francés, con Parma e Piacenza por decreto do 24 de maio de 1808. O 2 de marzo de 1809, o Goberno Xeral dos tres departamentos que se formaron en Toscana (Departamentos de Arno, Mediterráneo e Ombrone) foi elevado a Gran dignidade do Imperio, e atribuída a Elisa Bonaparte, irmá de Napoleón. Non se pode propiamente falar dun Gran Ducado soberano, xa que Toscana formaba parte do Imperio francés, senón máis ben dun título honorífico. .
Restauración e unión ao Reino de Italia
Coa derrota militar de Napoleón Bonaparte o ano 1814, o Gran Ducado de Toscana foi devolto á familia dos Habasburgo-Lorena. esquerda|miniatura|150px|Fernando IV de Toscana, último Gran Duque
A través dunha serie de pactos asinados entre a arquiduquesa María Luísa de Austria, duquesa soberana de Parma e a familia dos Borbón-Parma, aceptábase que á morte da arquiduquesa o Ducado de Parma e o de Plasencia retornasen aos Borbón-Parma, a cambio de incorporar o pequeno Ducado de Lucca, feito que sucedeu en 1847.
Fernando III de Lorena recuperou o seu poder en Florencia. Sucedeuno en 1824 o seu fillo Leopoldo II.
En Viena, Leopoldo II abdicou en favor do seu fillo, o gran duque Fernando IV, que se establece en Roma baixo a protección do papa Pío IX. Fernando IV convértese en gran duque teórico, a pesar das súas iradas reclamacións.
O poder pasou a un Goberno Provisional Toscano (dentro das daquela denominadas Provincias Unidas do Centro de Italia. Toscana erixiuse como unha rexión independente, coa anexión dos territorios do Ducado de Massa e do Principado de Carrarra, que desde 1829 pertencían ao Ducado de Módena.
O Goberno conservou o mando até 1860, en que un plebiscito sancionou a unión de Toscana ao Reino de Sardeña, que pasou a ser o Reino de Italia en 1861.
Grandes Duques de Toscana
100px|miniatura|Cosme III de Toscana miniatura|100px|Luís I de Etruria 100px|miniatura|Leopoldo II de Toscana
Josefa Escourido Cobo
Josefa Escourido Cobo, coñecida como Xosefa da Lúa, nada en Atián (Miñotos, Ourol) o 29 de marzo de 1910 e finada en Silán (Muras) o 21 de xuño de 1949, foi unha guerrilleira antifranquista galega.
Traxectoria
Traballaba como xornaleira. Enlace da guerrilla. Trala caída do seu fillo Benedicto Escourido Cobo xunto con José Porto Lestegás o 2 de outubro de 1948, a Garda Civil presentouse na súa casa co fin de trasladala ao cuartel da Brigadilla de Viveiro para que declarara; mentres agardaban a que se cambiara de roupa fuxiu. Botouse ao monte. Foi abatida nun enfrontamento coa Garda Civil en Forcón (Silán, Muras) o 21 de xuño de 1949 con José Pedreira de la Iglesia, Juan Gallego Abeledo, Juan Pérez Dopico e Celia González Pernas.
Bombardino
O bombardino é un instrumento pertencente á familia do vento metal, con tubaxe cónica e con voz na extensión de barítono-tenor. Tamén chamado eufonio, cuxo nome deriva do grego antigo εὔφωνος (euphōnos), que quere dicir «son agradable» ou «voz doce», derivado de eu (ben, suave, tranquilo) e phonos (son, voz). Aínda así, o primeiro nome é o máis común. O bombardino é un instrumento con pistóns ou con válvulas rotatorias. O son prodúcese pola vibración dos beizos do intérprete na parte denominada boquilla a partir da columna do aire (fluxo do aire).
Construción
miniatura|esquerda|200px|Un bombardino (esquerda) e unha tuba (dereita), os dous instrumentos máis graves con construción cónica. O bombardino está construído en Si bemol de concerto, é dicir, que ó non premer ningún pistón, o bombardino reproducirá notas harmónicas de Si bemol. En América Latina e América do Norte, a música para bombardino escrívese en clave de fa en tonalidade de concerto (é dicir, sen transportar), pero na música para bandas de concerto ou bandas sinfónicas, é común que as partes do bombardino estean escritas en Clave de Sol, transportando cara a baixo unha novena maior. Na tradición europea das bandas de metais, principalmente no Reino Unido, a música para bombardino tamén se escribe dese xeito. Porén, no continente europeo as partes para bombardino están escritas en Clave de Fa pero unha segunda maior máis aguda que o ton do son.
Os modelos profesionais inclúen o xogo dos tres pistóns de acción superior máis un cuarto pistón, que normalmente se atopa na metade do espazo cara a baixo na terceira bomba de afinación. Os modelos para principiantes só teñen tres pistóns e os modelos intermedios para estudantes teñen catro pistóns de acción superior.
O bombardino ten un rexistro extenso, as notas máis graves que se poden obter dependen do xogo de pistóns que teña o instrumento. Todos os tipos de bombardino chegan ben até o Mi que está unha liña adicional por baixo do pentagrama, pero os instrumentos de catro pistóns poden chegar até o Dó que está embaixo de todo do pentagrama. Os instrumentos sen sistema de compensación padecen de desafinación do Mi bemol baixo até o Dó. Os instrumentos con sistema de compensado non padecen estes problemas e chegan até o Dó. Dende o Si bemol baixo, a Clave de fa cara a adiante, está no "rexistro pedal". É máis facilment producido no bombardino en comparanza con outros instrumentos de vento metal. A nota máis grave producida nos instrumentos con sistema de compensado é BBB, seis liñas baixo a clave de Fa. Como todos os outros instrumentos de tubo cónico, o fliscorno, a trompa e a tuba, o tubo do bombardino medra gradualmente en diámetro, facendo un son xentil e suave comparado co doutros instrumentos de tubo cilíndrico como a trompeta ou o trombón. A dixitación no bombardino é a mesma que na trompeta ou na tuba.
Modelos máis populares
miniatura|De esquerda a dereita, [[trompa alto, bombardino barítono e bombardino.]] Os modelos profesionais de bombardino máis populares no Reino Unido son o Besson Prestige e o Sovereign. Os máis populares nos Estados Unidos son o Wilson 2900 e i 2950. Nos dous casos, estes modelos acadaron popularidade grazas ó uso e a publicidade que fixeron deles profesores e bombardinistas respectados; en Gran Bretaña, Steven Mead e en América, Brian Bowman. Nos últimos anos, o modelo Yamaha YEP-842 gañou moita popularidade grazas a Adam Frey. Aínda máis recentmente, Demondrae Thurman traballou con Miraphone para desnvolver un modelo novo chamado Ambassador 5050. Outros modelos profesionais de bombardino populares son o Yamaha 642, o Hirsbrunner Standard, Exclusive e Stealth, o Sterling Virtuoso e os Meinl-Weston 451 e 551’.
Martin Price
Martin Jessop Price, nado o 27 de marzo de 1939 en Londres e finado na mesma cidade o 29 de abril de 1995, foi un numismático e anticuario británico vinculado ao Departamento de Moedas e Medallas do Museo Británico.
Traxectoria
Logo dos seus estudos na King's School de Canterbury e no Queens's College da Universidade de Cambridge, Price especializouse en estudos clásicos. Nesa universidade acadou o seu doutoramento en 1967 baixo a dirección de Edward Robinson, cunha tese acerca da introdución da moeda de bronce no mundo grego.
En 1961 obtivo unha bolsa para a Escola Británica de Arqueoloxía de Atenas, nunha convocatoria de intercambios de investigadores promovida polo Goberno grego.
A partir de 1966 comezou a traballar no Museo Británico, no Departamento de Moedas e Medallas, ocupándose principalmente das moedas da Antiga Grecia, e en 1978 converteuse en conservador interino da institución.
Foi membro correspondente do Instituto Alemán de Arqueoloxía e, no curso 1986-1987, exerceu como profesor visitante no Instituto de Estudos Avanzados de Princeton.
Price foi un dos responsables do proxecto Sylloge Nummorum Graecorum da Academia Británica, e a el débeselle ademais a redacción e a edición de catro estudos vinculados a esta iniciativa.
En 1992 foi merecedor da prestixiosa medalla da Royal Numismatic Society. Previamente, en 1981 e en 1988, fora xa recoñecido co premio Lhotka, desa mesma entidade británica, e en 1982 co premio literario da Asociación Internacional de Numismáticos Profesionais. En 2009 recibiu tamén a Medalla Gunnar Holst, concedida en Goteburgo, Suecia.
En 1994, na súa condición de estudoso da numismática grega ao máis alto nivel mundial, foi nomeado director da Escola Británica de Atenas, aínda que o seu falecemento aos poucos meses impediu que puidese levar a cabo os seus proxectos nesa institución. En 1998, tres anos despois da súa morte, publicouse na súa honra unha colección de estudos de numismática grega.
Pingüín de Humboldt
O pingüín de Humboldt (Spheniscus humboldti) é unha especie de ave non voadora esfenisciforme da familia Spheniscidae. Habita no Océano Pacífico ó longo da costa oeste de Suramérica no Perú e Chile a que é percorrida pola Corrente de Humboldt ou Peruana, dende os 5º ós 41º 55' graos de latitude sur. Moi raramente atopáronse exemplares divagantes nas costas do Pacífico de Ecuador e Colombia. Mencionouse o seu achado na Patagonia arxentina e mesmo un espécime recadado en Punta Quilla, que en realidade pertence a Speniscus magellanicus. Nos últimos anos as súas poboacións reducíronse drasticamente a consecuencia da escaseza de lugares de nidificación, redución na oferta de alimentos, depredación por parte do home e, sobre todo, o impacto de fenómenos climáticos severos, como El Niño.
Prefectura de Nagasaki
A Prefectura de Nagasaki (長崎県, ながさきけん, Nagasaki-ken) é unha prefectura do Xapón, atópase na rexión de Kyūshū, na illa de Kyūshū. A súa capital é Nagasaki-shi. A prefectura cobre 4.104,48 km² de superficie e habítana 1.439.172 persoas.
A prefectura fai fronteira coa prefectura de Saga. Antes da Revolución Meiji coñecíase como as provincias de Ghizen (肥前国), Tsuxima (対馬国) e Iqui (壱岐国).
Xeografía
Na prefectura hai 23 concellos, 13 deles son cidades e os restos son vilas. dereita|300px|miniatura
Pingüín de Humboldt
Hábitat
É endémico da corrente de Humboldt; nidifica na costa occidental de América do Sur, dende o Perú até Chiloé, en Chile.
Enterocolite necrosante
miniatura|Radiografía de abdome dun bebé con enterocolite necrosante. A enterocolite necrosante ou necrotizante (ECN) é unha doenza tipicamente pediátrica que afecta aos acabados de nacer. Constitúe a enfermidade dixestiva máis frecuente no neonato, e a urxencia dixestiva que máis adoita desembocar en coidados intensivos. Trátase dunha condición moi grave, con taxas de mortalidade e de hospitalización elevadas, preto do 30%. Esta doenza é tanto máis frecuente canto maior prematuridade presente o bebé.
Síntomas
Como síntomas sistémicos, destacan a bradicardia, as apneas, a letarxia e a síndrome de distrés respiratoria.
Existe unha forma moi grave denominada enterocolite fulminante, que ten un comezo brusco, con rápida progresión cara á afectación multisistémica, o shock, a coagulación intravascular diseminada e eventualmente a propia morte.
Diagnóstico
O diagnóstico da ECN establécese segundo os criterios de Bell. Así, para diagnosticar a un nadón desta condición, cómpre que se dean as seguintes condicións:
Río Chulym
miniatura|O río Chulim é un tributario do [[río Obi]] O río Chulym é un tributario do río Ob, percorre 1799 km dos krais de Karsnoyarsk e Tomsk, Rusia e cobre unha bacía de 134.000 km², desemboca no ob á altura de Ust-Chulym, pasa tamén polas cidades de Nazarovo, Achinsk e Asino
Isaac Asimov
Isaac Asimov (Isaak Yudovich Ozimov; en ruso: Исаак Юдович Озимов), nado en Petrovichi o 2 de xaneiro de 1920 e finado en Nova York o 6 de abril de 1992, foi un autor e bioquímico estadounidense nado en Rusia.
Trátase dun escritor de éxito e excepcionalmente prolífico coñecido polas súas obras de ciencia ficción e ciencia popular ou divulgación científica. A obra máis famosa de Asimov é a "Saga da Fundación", que despois combinou con dúas das súas outras series, a serie Imperio Galáctico e a serie de Robots. Tamén escribiu sobre misterio e fantasía, así como unha gran cantidade de novelas. De feito, escribiu ou corrixiu máis de 500 volumes e aproximadamente 90.000 cartas ou postais, e ten obras en cada categoría importante no sistema decimal Dewey, excepto en filosofía.
Asimov foi membro de Mensa e o asteroide (5020) Asimov foi nomeado así na súa honra.
Traxectoria
Aínda que non se coñece a data exacta, a efectos legais considérase que Asimov naceu o 2 de xaneiro de 1920 en Petrovichi, Rusia (a 400 km ao suroeste de Moscova e 16 km da fronteira con Belarús). Os seus pais, Judah Asimov e Anna Rachel, de orixe xudía, trasládanse a Nova York a principios do ano 1923, cando o autor tiña tres anos. A súa infancia transcorre no barrio neoiorkino de Brooklyn, onde o novo Isaac aprende pola súa conta a ler á idade de cinco anos. A mocidade de Isaac transcorre entre os estudos e o traballo nas distintas tendas de lambetadas que o seu pai rexenta no barrio de Brooklyn. Foi entre eses andeis cheos de cómics onde o mozo Isaac se atopa por primeira vez coa ciencia ficción, e na súa adolescencia comeza a escribir as súas propias historias de ciencia ficción que vende ás revistas (agora clásicas) de ficción chamadas «pulps».
Graduouse na Universidade de Columbia en 1939, e consegue o doutoramento en química en 1948. Daquela únese á Universidade de Boston, onde permanece como asociado mais sen opción a ensinar. A universidade deixa de pagarlle o salario en 1958, mais por entón, os ingresos procedentes do seu traballo como escritor son maiores que os que consegue co seu labor universitario. Asimov permanece na facultade como profesor asociado, e en 1979 ascéndeno a profesor titular. Os seus documentos persoais dos anos 1965 en adiante arquívanse na Biblioteca Mugar Memorial da Universidade de Boston. En 1985 é elixido Presidente da Asociación Humanista Americana, cargo que ocupa ata a súa morte en 1992. O sucesor, amigo e colega de Asimov no seu traballo como escritor foi Kurt Vonnegut Jr. Foi tamén, ata a súa morte, vicepresidente honorario do club Mensa.
Asimov casa o 26 de xullo de 1942 con Gertrude Blugerman, coa que ten dous fillos: David, nado en 1951 e Robyn, en 1955. Tras un longo período de separación, divórcianse en 1973 e a fins deste ano casa con Janet O. Jeppson.
Asimov morre o 6 de abril de 1992, tras contraer o virus do VIH nunha transfusión de sangue durante unha operación de bypass en 1983. Sobreviven a súa viúva Janet e os fillos do seu primeiro matrimonio. Dez anos despois da súa morte, a biografía de Janet Asimov revelou que a súa morte debeuse a un fallo coronario e renal debido á SIDA. Janet dixo entón que os médicos de Asimov lles recomendaron non revelar a causa da súa doenza, mentres que os doutores aseguran que foi ela mesma quen quixo manter o segredo.
Posición intelectual
Isaac Asimov foi un humanista e un racionalista. Non se opuxo ás conviccións relixiosas xenuínas dos demais, mais enfrontouse ás supersticións e ás crenzas infundadas. Tiña un medo a voar que fixo que só viaxara en avión dúas veces en toda a súa vida e que el relacionaba coa acrofobia que tamén padecía. Así mesmo, padecía claustrofilia, é dicir, gustábanlle os lugares pequenos e pechados.
Asimov era un progresista en temas políticos, e un seguidor incondicional do Partido Demócrata dos Estados Unidos. Nunha entrevista televisiva a comezos da década de 1970, apoiou publicamente a George McGovern. Sentiuse moi desilusionado cando veu as tácticas, que el consideraba irracionais, dos activistas progresistas desde fins dos anos sesenta en diante. A súa defensa das aplicacións civís da enerxía nuclear, sobre todo tras o accidente nuclear de Three Mile Island, danou as súas relacións coa esquerda. Publicou moito sobre o control da natalidade, reflectindo a perspectiva artellada por Paul R. Ehrlich. Nos últimos anos da súa vida, Asimov condenou a deterioración da calidade de vida que percibía na cidade de Nova York ao se reduciren os investimentos pola fuxida da clase media aos suburbios. O seu último libro que non foi de ficción, Our Angry Earth: A Ticking Ecological Bomb, escrito en 1991 xunto co autor de ciencia ficción Frederik Pohl, trata de aspectos medioambientais como o quecemento global e a destrución da capa de ozono.
Obra
A carreira de Asimov pode dividirse en varios períodos. Nos seus primeiros anos o tema dominante foi a ciencia ficción, iniciándose con relatos curtos en 1939. Isto durou ata 1958, rematando coa publicación de The Naked Sun. Logo, diminuíu de xeito importante a súa produción de libros de ficción mentres se dedicaba a outros temas. Nos seguintes 25 anos publicou soamente catro libros de ciencia ficción. A partir de 1982, iniciou a segunda etapa da súa carreira en ciencia ficción coa publicación de Foundation's Edge. Desde entón e ata a súa morte, Asimov publicaría moitas secuelas das súas novelas xa escritas, dándolles un tratamento de conxunto dun xeito que seguramente non previra nin el mesmo.
Segundo o seu punto de vista, Asimov coidaba que as súas contribucións máis duradeiras serían as "Tres leis da robótica" e a serie Fundation (véxase Yours, Isaac Asimov, p. 329). Máis aínda, o Dicionario de inglés de Oxford dálle creto ao introducir as palabras positrónico, psicohistoria e robótica no idioma inglés. A primeira destas palabras aplícase a unha tecnoloxía enteiramente ficticia, aínda que baseada no nome da partícula subatómica de antimateria oposta ao Electrón, o Positrón, mentres que a segunda se utiliza con frecuencia nun senso diferente ao empregado por Asimov; porén, o uso de robótica continúa a se ampliar co senso dado por Asimov.
Divulgación científica
Durante os últimos anos da década de 1950 e ata entrada a década de 1960, Isaac Asimov baixou substancialmente a súa produción de ficción e cambiou os seus intereses para os ensaios. Entre The Naked Sun de 1957 e Foundation's Edge de 1982, só publicou catro novelas, dúas das cales foron de misterio. Neste mesmo período, incrementou en gran medida a súa produción literaria noutras áreas, escribindo case sempre sobre temas científicos. O lanzamento do Sputnik 1 en 1957 espertou o interese do público sobre a ciencia, e debido a esta razón os editores de Asimov pedíronlle que cubrise con canto material fora capaz de escribir. Ao mesmo tempo, a revista mensual Magazine of Fantasy and Science Fiction invitouno a continuar a súa habitual columna, que comezara na xa pechada revista bimestral do mesmo grupo, Venture Science Fiction, especializada na divulgación científica, e deulle a Asimov unha completa liberdade para publicar. A primeira das contribucións a F&SF apareceu en novembro de 1958 e continuou desde entón con outras 399 colaboracións, ata que o seu estado de saúde impediu que continuase. Estas columnas, coleccionadas periodicamente en libros polo seu principal editor, Doubledai, axudaron a Asimov a crear unha reputación como gran divulgador da ciencia e, segundo el, foron as súas únicas obras de divulgación que escribiu nas que non tiña que supór dos seus lectores unha completa ignorancia nos temas discutidos. A popularidade do seu primeiro traballo de grande envergadura, A súa obra The Intelligent Man's Guide to Science tamén lle permitiu desprenderse de gran parte das súas responsabilidades académicas e converterse esencialmente en escritor a tempo completo.
Asimov publicou Asimov's Guide to the Bible en dous volumes que comprendían o Antigo Testamento (1967) e o Novo Testamento (1969), e logo combinounos nun só volume de 1.300 páxinas en 1981. Cheo de mapas e táboas, a guía conduce a través dos libros da Biblia en orde, explicando a historia de cada un e mailas influencias políticas que lles afectaran, como tamén información biográfica sobre as personaxes importantes.
Tamén escribiu bastantes ensaios sobre as convencións sociais do seu día, incluíndo "Thinking About Thinking" e "Science: Knock Plastic" (1967).
A gran variedade de información que cobren os escritos de Asimov levaron a Kurt Vonnegut a preguntarlle nunha ocasión: «Como se sente sabéndoo todo?». Asimov respondeulle que el só sabía como se sentía ao ter esta reputación de omnisciente: Inquedo (Ver «In Joy Still Felt», capítulo 10). No limiar da súa colección de historias Slow Learner, o novelista norteamericano Thomas Pynchon admitiu que obtivera nas obras de divulgación científica de Asimov e no Dicionario de Inglés de Oxford todos os seus coñecementos sobre a entropía.
Ciencia ficción
De entre as súas obras de ciencia ficción, as máis coñecidas pertencen ao Ciclo Trantor ou a serie Foundation. A triloxía orixinal (Foundation, Foundation and Empire e Second Foundation) recibiu o premio Hugo á mellor serie de ciencia ficción de todos os tempos. Posteriormente, escribiu Foundation's Edge e Foundation and Earth, que seguen cos acontecementos de Second Foundation. En Foundation and Earth, Asimov liga a serie Foundation coas novelas de robots ao introducir unha das súas máis coñecidas personaxes: R. Daneel Olivaw. As súas novelas de robots salientan por seren do tipo policíaco, do cal Asimov se considera un pioneiro na ciencia ficción policíaca. Nas novelas de robots (As covas de aceiro, The Naked Sun, The Robots of Dawn, Robots and Empire ) Asimov cría outra das súas grandes personaxes: Elijah Balei. En Prelude to Foundation e Forward the Foundation, Asimov nárranos as orixes da psicohistoria, máxima creación de Hari Seldon. Estas novelas serven tamén de nexo entre as novelas de robot e as da Fundación, ao presentar o encontro de Hari Seldon con Daneel.
A obra de Asimov non é allea ao humor; na revista Astounding Science Fiction publicouse, en 1948, un artigo pseudocentífico e humorístico titulado " The Endochronic Properties of Resublimated Thiotimoline", cuxo tema era unha substancia que se disolve exactamente 1.2 segundos antes de que se lle engada auga.
Tamén destacaron as súas antoloxías de ciencia ficción, especialmente a serie The Golden Years of Science Fiction, na que percorría gran parte da historia da ciencia ficción a través de relatos doutros autores.
Cronoloxía de novelas e coleccións de relatos curtos de ciencia ficción
Divulgación histórica
A partir de 1965 e ata mediados dos setenta, Asimov compaxina a creación literaria de ficción coa divulgación histórica a través de varios libros que comprenden as máis importantes civilizacións e períodos históricos. Como por exemplo a exipcia, grega e romana, pasando pola Idade Media, o descubrimento do Novo Mundo cada un deles nun libro e a formación dos Estados Unidos en varios volumes. O autor trata de atraer o gran público ao coñecemento da historia a través dunha narración amena e sinxela. Trátase principalmente de historia político/militar con visións persoais da autor.
Esta serie de obras foi común e informalmente chamada: Historia Universal Asimov e está composta por 14 volumes con mapas e cronoloxía incluídas en cada un deles. Volumes da serie:
Outros
Asimov tamén escribiu historias de misterio (The Death Dealers, Murder at the ABA, Tales of the Black Widowers ) e fantásticas (Azazel).
O Pousadoiro, A Capela, A Capela
O Pousadoiro é un lugar da parroquia da Capela, no concello da Capela, na comarca do Eume. No ano 2010 tiña 1 habitante home, segundo datos do INE.
Isaac Asimov
Outros
Para o fin da súa vida Asimov publicou unha serie de recompilacións de limericks (clase popular de poemas humorísticos de cinco liñas), sendo a maioría a súa propia obra, comezando con Lecherous Limericks   (1975) e Limericks: Too Gross; or Two Dozen Dirty Stanzas, cuxo título mostra o seu amor aos xogos de palabras (o tradutor case logrou traducilo), contén 144 limericks de Asimov e un número igual do poeta John Ciardi. Isaac Asimov's Treasury of Humor é á vez un libro de chistes e un tratado sobre a súa teoría de humor. Segundo Asimov, o elemento máis esencial do humor é un cambio súbito de punto de vista que de repente move o foco desde o importante ao trivial, ou desde o sublime ao ridículo.
Temática Literaria
Gran parte da ficción de Asimov baséase no tema do paternalismo. A súa primeira historia de robots, "Robbie", conta a historia dunha coida-nenos robótica. Á medida que os robots se fan máis sofisticados, as súas intervencións son máis sutís. En Evidence, un robot camuflado como humano consegue un cargo electo. En "The Evitable Conflict ", os robots tiran o protagonismo á humanidade, actuando como neneiras de toda a especie.
Posteriormente, en Robots and Empire un robot desenvolve o que se chama a «Lei Cero da robótica», que establece que «un robot non pode danar a humanidade nin, por inacción, permitir que esta se poña en perigo». Tamén decide que a presenza robótica está a sufocar a liberdade da humanidade, polo que a mellor liña de acción é a desaparición por si mesmos dos robots. Unha historia que non é de robots, The End of Eternity, amosa un conflito semellante e unha mesma resolución.
Foundation and Earth introduce os robots no universo da Fundación. Dúas das últimas novelas de Asimov, Prelude to Foundation e Towards the Foundation, exploran o seu comportamento con maior detalle. Os robots rebélanse como ocultos benefactores da humanidade.
Outro tema frecuente, se cadra ao revés do paternalismo, é a opresión social. The Currents of Space toman lugar nun planeta onde medra un fibro-vexetal único, e os aristócratas dun planeta próximo explotan aos labregos. O heroe de The Stars, Like Dust, axuda a un planeta que é oprimido por un arrogante imperio interplanetario, os tyranni.
As vítimas da opresión son moitas veces a xente da Terra (a diferenza de colonos no espazo) ou os robots. En The Bicentennial Man un robot loita contra o prexuízo para se facer aceptar como humano. En As covas de aceiro, a xente da Terra sente antipatía para os ricos «espaciais» doutros planetas e trata aos robots (asociados cos espaciais) dunha forma semellante á dos norteamericanos brancos que trataban aos negros a comezos do século XX, por exemplo, dirixíndose a eles como rapaz. Pebble in the Sky mostra unha situación parecida: o Imperio Galáctico goberna a Terra e a súa xente usa termos tales como Miserábel terrícola (Earthe-squaw), mais a Terra é unha ditadura teocrática que impón a eutanasia a todos á idade de sesenta anos. Os heroes son Bel Arvardan, fidalgo galáctico que tén que superar os seus prexuízos e Joseph Schwartz, un sesentón norteamericano do século XX que emigrara desde Europa, onde o seu pobo foi perseguido (é ben posíbel que fora xudeu), e atópase transportado no tempo ata a época de Arvardan. Ten que decidir se axuda a unha sociedade oprimida que non o considera apto para seguir vivindo.
Aínda outro tema frecuente de Asimov é o pensamento racional. Inventou a novela policíaca de ciencia ficción con As covas de aceiro (1954) e nos contos recollidos en Asimov's Mysteries (1968); na gran maioría xoga limpo co lector introducindo axiña toda a ciencia e tecnoloxía involucrada na resolución da trama. Máis tarde produciu obras de ficción policíaca, incluíndo a novela Murder at the ABA, e os Tales of the Black Widowers », nos que seguiu a mesma regra. Frecuentemente en toda a súa ficción, as escenas importantes son esencialmente debates, sendo o gañador o lado máis racional, o máis humanitario, ou simplemente o máis persuasivo.
Críticas á súa obra
As principais críticas á obra inicial de Asimov xiraban en torno a que non abordaba temas da sexualidade das súas personaxes e que tampouco incluía criaturas extraterrestres, o que aos ollos dalgúns lectores dotaba os seus libros de certa frialdade e cientifismo difícil de asimilar. Porén, nas súas obras máis serodias tentou compensar estas críticas introducindo estes temas. A novela The Gods Themselves, escrita en 1972 e gañadora dos premios Hugo e Nébula, parece que foi escrita como unha resposta a estas críticas. Nela trata amplamente ambas as temáticas. Asimov mostrouse especialmente satisfeito desta obra e considerou a parte central dela como o mellor dos seus escritos.
A razón para non incluír extraterrestres nas súas obras explícaa o propio Asimov nun dos seus libros. Nunha das súas primeiras historias, "Homo Sol", a civilización humana entra en contacto coa Federación, composta por seres humanoides, que non son humanos. Obviamente os humanos, aínda que máis atrasados no tecnolóxico contan cun gran potencial de expansión e aprendizaxe. Isto pareceu agradar bastante a John W. Campbell (editor de Asimov e escritor anterior á idade de ouro). Porén, para Campbell humano significaba, por defecto, occidental do norte de Europa. Este enfoque non foi do agrado de Asimov (de orixe xudía) e para evitar este tipo de conflitos, decidiu crear galaxias unicamente humanas, nas que non se fai referencia ningunha a razas.
Outros criticaban a falta de personaxes fortes femininos nas súas obras iniciais. Asimov escusouse aducindo a súa falta de experiencia inicial como escritor practicamente xuvenil. Porén, a medida que avanza na súa obra, as personaxes femininas gañan importancia, como Bliss en Fundación e Terra ou Gladia Solaria enThe Robots of Dawn.
Durante a década de 1980, embarcado por presións editoriais en sucesivas continuacións da serie Fundación e en pleno auxe do movemento Ciberpunk, a visión positiva de Asimov da ciencia e a tecnoloxía foi denostada por esta corrente literaria, máis crítica para as súas desviacións e abusos. A súa escritura, ademais, era tida por pobre en contraste co barroquismo e o cultivo do estilo de autores como William Gibson ou Bruce Sterling.
Outra das críticas habituais á súa obra era a falta de referencias a outros autores ou mesmo ás fontes dos seus datos científicos se ben era coñecida a súa biblioteca na que traballaba formada por milleiros de libros e da que só facía uso para documentarse, considerando non honesto recorrer a libros ou obras das que non tiña copia propia.
Honras e premios
A saga Fundación foi recoñecida en diversas ocasións como a mellor serie de novelas de ciencia ficción. Asimov consideraba que Fundación estaba baseada na caída do imperio romano e se autorecoñecía como o primeiro en ter ese enfoque na ciencia ficción e que fora logo empregado na Guerra das Galaxias: a loita contra o imperio. En honra de Asimov nomeouse ao asteroide (5020) Asimov.
Bilady, Bilady, Bilady
Bilādī, laki Ḥubbī wa Fūʾādī (en بلادي لك حبي و فؤادي) é o himno nacional de Exipto, composto por Sayed Darwish e escrito por Muhammad Yunis al-Qadi. Foi adoptado oficialmente no ano 1979.
MR-104
MR-104 é a designación dun tipo de motor foguete monopropelente utilizado por varios satélites estadounidenses.
Características
Os motores MR-104 son fabricados e comercializados por Aerojet Rocketdyne para diferentes tipos de satélite. Úsanse para control de actitude e corrección de traxectoria e utilizan como único propelente hidracina. Usáronse nas sondas Voyager 1 e Voyager 2, no Tiros N, no DMSP, na sonda Magallanes en Venus e úsanse en varios satélites comerciais.
Muntiacus muntjak
O Muntiacus muntjak é unha especie de mamífero artiodáctilo da familia Cervidae que habita por todo o sueste asiático.
Subespecies
Coñécense até 15 subespecies:
8-Hidroxiguanosina
A 8-hidroxiguanosina (ou 8-oxoguanosina) é un nucleósido, que é un derivado oxidativo da guanosina. Está formado pola base nitroxenada derivada 8-hidroxiguanina (ou 8-oxoguanina) unida ao azucre ribosa. Pode orixinarse por alteración do ARN. A medida dos niveis de 8-hidroxiguanosina utilízase como biomarcador do estrés oxidativo.
Illa de Pombeiro
A Illa de Pombeiro (Illa do Pombeiro) é unha illa galega da provincia de Pontevedra situada ao Oeste da península do Grove, preto da costa. Conta con 2 hectáreas de superficie rochosa e áspera, case sen vexetación (que se reduce á herbácea). Está atravesada por grandes gretas aproveitadas polas aves mariñas para aniñar (antigamente debérono de facer as pombas tamén, como indica o seu nome, que significa lugar de pombas). Banco marisqueiro.
Surribas, San Cosmede de Cusanca, O Irixo
Surribas é un lugar da parroquia de San Cosmede de Cusanca no concello ourensán do Irixo na comarca do Carballiño. Tiña 2 habitantes no ano 2011 segundo datos do INE e do IGE, dos cales 1 eran home e 1 muller.
Amchitka
thumb|Localizacións das probas nucleares
Amchitka é unha illa volcánica nunha zona de inestabilidade tectónica. Forma parte do grupo das illas Rat no sistema formado polas illas Aleutianas no suroeste de Alasca. Ten unha lonxitude de 68 quilómetros e varía entre os 3 e os 6 quilómetros de anchura. Ten un clima oceánico, con moitas tormentas e con ceos xeralmente nubrados.
A illa estivo ocupada durante máis de 2.500 anos polos aleutianos ou esquimós, pero non houbo unha poboación permanente desde 1832. Incluíuse na Compra de Alasca de 1867, e desde entón formou parte dos Estados Unidos. Durante a segunda guerra mundial usouse como aeródromo para as forzas estadounidenses na batalla das Illas Aleutianas.
Amchitka foi elixida pola Comisión de Enerxía Atómica dos Estados Unidos para levar a cabo detonacións de armas nucleares baixo terra. levaron a cabo 3 probas deste tipo: Long Shot, que produciu unha explosión de 80 quilotóns en 1965, Milrow, que produciu unha explosión de 1 megatón en 1969 e Cannikin en 1971. Esta última explosión, de "menos de 5 megatóns", é a maior explosión subterránea nuclear que se levou a cabo en chan estadounidense. As probas tiveron moitas críticas, xa que os grupos ecoloxistas tiñan medo de que a explosión Cannikin en particular puidese desencadear graves terremotos e tsunamis.
Desde entón, Amchitka non se usou máis para probas nucleares, aínda que está baixo vixilancia pola presenza de contaminación radioactiva.
Xeografía
Amchitka é a illa que se atopa máis ao sur do grupo das illas Rat na cadea Aleutiana, entre e. Está rodeada polo mar de Bering polo norte e o este, e polo océano Pacífico polo sur e o oeste.
A parte leste da illa trátase dunha meseta de baixa altura, con estanques illados e outeiros de pendentes moderadas. Hai unha baixa pero abundante vexetación, con brións, liques, fieitos, herbas e arbustos do xénero Empetrum. O centro da illa é montañoso, e o extremo oeste é unha terra estéril e a vexetación é escasa.
Amchitka ten un clima oceánico, e normalmente hai néboa e vento, con nubes cubrindo o ceo o 98% do tempo. Mentres que as temperaturas son moderadas grazas ao océano, as tormentas son frecuentes. Desde o punto de vista xeolóxico, a illa é volcánica, formando parte dun anaco do arco volcánico aleutiano que está escindíndose por subducción oblicua. É unha das contornas tectónicas máis inestables dos Estados Unidos.
1942 (videoxogo)
1942 é un videoxogo de disparos feito por Capcom que foi estreado para arcada en 1984. Foi o primeiro xogo da serie 19XX. Foi seguido de 1943: The Battle of Midway. 1942 está ambientado na Guerra do Pacífico durante a segunda guerra mundial. O obxectivo é chegar a Toquio e destruír a frota aérea xaponesa. O xogador pilota un Lockheed P-38 Lightning chamado "Super Ace" e ten que derribar os avións inimigos e evitar o seu fogo. Durante o xogo, é posible recoller unha serie de power-ups, un dos cales permite ser escoltado por dous pequenos avións en formación Tip Tow. Os inimigos son os modelos Kawasaki Ki-61, Mitsubishi A6M Zero e Kawasaki Ki-48. O avión inimigo xefe é o Nakajima G8N.
Gole dell'Alcantara
miniatura|dereita|Gola dell'Alcantara.
Gole dell'Alcantara é unha garganta ou foz do Val dell'Alcantara, Sicilia formadas ó longo de milleiros de anos polo río Alcantara. Ten unha altura de 20 metros, as súas paredes están formadas por lava que se foi petrificando lentamente, o que permitiu que se formaran formas pentagonais e hexagonais.
Manuel García Sampayo
Manuel García Sampayo, coñecido como Manuel de Portarís, nado en Cervaña (Silleda), foi un político galego.
Traxectoria
Fillo de Manuel García Moreira, un zapateiro de Cervaña que mercou unha antiga granxa de frades en Portarís na parroquia de Lois en Ribadumia, onde se trasladou a familia a principios do século XX. Criador de porcos, na República participou nas accións de mellora da actividade agrícola promovidas por Cruz Gallástegui desde a Misión Biolóxica de Galicia. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 integrouse na Garda Cívica da zona. O seu irmán Ramón García Sampayo foi nomeado alcalde Meis en agosto de 1936. Coñecido represor, era xefe da escuadra de Ribadumia das Milicias de FET y de las JONS. Estivo implicado no asasinato de Ramón Barreiro Rodríguez e Castor Cordal Garrido o 15 de setembro de 1936. Foi detido pola Garda Civil o 13 de xuño de 1937 seguindo ordes do xuíz de Cambados, ao día seguinte detiveron a Adolfo Martínez Ríos, ambos acusados do asasinato de Daniel Varela Muñiz. Militantes recoñecidos de Falange, foron expulsados o 17 de xuño por “indeseables e indignos de vestir la camisa azul”. Ao ser os dous inculpados falanxistas e estar militarizados, o xulgado inhibiuse e a causa pasou á autoridade militar. Ante os testemuños contraditorios, o auditor de guerra decretou o sobresemento provisional e os detidos saíron en liberdade o 12 de novembro de 1938. Foi alcalde de Ribadumia en 1940. O seu irmán Rafael García Sampayo foi nomeado alcalde de Ribadumia en 1943. Foi inspector de cinematografía e teatro do Ministerio de Información e Turismo en Ribadumia até 1954.
Muraenesox
Muraenesox é un pequeno xénero de peixes da orde dos angüiliformes pertencente á familia dos murenesócidos, coñecidos na bibliografía internacional como congros bicudos.
Habitan en augas costeiras do Indo-Pacífico, especialmente na súa parte pccidental. Actualmente a familia conta con tan só dúas especies recoñecidas, e a maioiría das especies descritas foron desprazadas a outros xéneros.
Especies
Segundo o WoRMS, e a maioría dos autores, a familia está integrada tan só polas dúas especies seguintes:
Ramón Cid
Ramón Cid Pardo, nado en San Sebastián o 15 de agosto de 1954, é un ex-atleta español especiaizado na disciplina de triplo salto que, desde 2013, ocupa o cargo de director técnico e seleccionador da Real Federación Española de Atletismo (RFEA).
Traxectoria
miniatura|250px|O [[Estadio Olímpico de Berlín, onde se celebrou o Campionato de Europa de atletismo de 2018.]]
Cid, na súa etapa como atleta, foi triplista e, segundo o periodista Carlos Arribas de El País, o mellor de España na súa época.
Nos últimos anos antes de ocupar o seu cargo como director técnico da RFEA foi o responsábel dos saltadores.
Trobairitz
miniatura|Unha representación medieval da Comtessa de Diá
Ramón Cid
Traxectoria
Sucedeu a José María Odriozola, quen ocupara o cargo durante 24 anos.
No Campionato Europeo de Atletismo celebrado do 6 ao 12 de agosto de 2018 no Estadio Olímpico de Berlín, a selección española conseguiu 8 medallas:
Trobairitz
As trobairitz eran trobadoras occitanas dos séculos XII e XIII, activas dende en torno a 1170 ata aproximadamente 1260. Trobairitz emprégase tanto para o termo en singular como en plural.
A palabra trobairitz foi empregada por primeira vez no romance do século XIII Flamenca. O termo vén da palabra provenzal trobar, cuxo significado literal é "encontrar", e o significado técnico é "compoñer". A palabra trobairitz é moi raramente empregada no occitano medieval, algo que non ocorre na poesía lírica, tratados gramaticais, ou nas biografías (vidas) das trobairitz ou trobadores. Aparece no tratado Doctrina d'acort de Terramagnino da Pisa, escrito entre 1282 e 1296, que e emprega como exemplo dunha palabra que é a mesma para o singular que para o plural.
Ramón Cid
Traxectoria
Ademais, a selección española acadou o cuarto posto na clasificación por puntos, por detrás de Alemaña, Reino Unido, Polonia e Francia.