cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bergantiños Fútbol Club
Filial
En 2019 o Bergantiños Fútbol Club e a Sociedade Deportiva Sofán asinaron un convenio polo cal o Sofán pasaba a converterse no filial do Bergantiños, de xeito que ambos equipos puideran intercambiar xogadores, especialmente do primeiro equipo. O convenio ademais afectaba ás categorías inferiores, realizando un traballo colaborativo co obxectivo de realizar un seguimento máis efectivo dos xogadores. Se ben inicialmente o convenio tiña unha duración dun ano, en 2020 ambas entidades renovárono tras valoralo de xeito positivo.
Equipo feminino
En 2016 o Bergantiños anunciou que crearía, de xeito conxunto coas Escolas Luis Calvo Sanz, un proxecto de fútbol feminino. O obxectivo inicial era poñer algún equipo en competición na seguinte tempada. O Bergantiños feminino debutou na Segunda División feminina fronte á Silva Sociedad Deportiva, caendo en Meicende por cinco goles a un.
O 27 de xuño de 2021 o Bergantiños feminino conseguiu o ascenso á Primeira Galega por primeira vez na súa historia logo de impoñerse na quenda de penaltis ao Bueu. Na tempada do seu debut na Primeira Galega o equipo fixo historia ao proclamarse campión do grupo norte logo de que a Federación Galega lle concedera a vitoria por incomparecencia do Friol B.
Mimi Keene
Mimi Keene, nada o 5 de agosto de 1998, é unha actriz británica, máis coñecida por interpretar a Cindy Williams na serie británica EastEnders e a Ruby na serie de Netflix Sex Education.
Avenida Paulista
miniatura|Avenida Paulista. Avenida Paulista é unha das principais avenidas, e o maior centro financeiro da cidade de São Paulo, Brasil.
Características
Considerada un dos principais centros financeiros da cidade, así como tamén un dos puntos turísticos máis característicos, a avenida revela a súa importancia non só como polo económico, senón tamén como centralidade cultural e de entretemento. Debido á gran cantidade de sedes de empresas, bancos, hoteis, hospitais, como o tradicional Hospital Santa Catarina e institucións científicas, como o Instituto Pasteur, e culturais, como o Museo de Arte de São Paulo (MASP). Móvense diariamente a avenida Paulista miles de persoas oriundas de todas as rexións da cidade e de fóra dela. Ademais, a avenida é un importante eixo viario da cidade ligando importantes avenidas como a Doutor Arnaldo, a Rebouças, o 9 de xullo, a Brigadeiro Luís Antonio, a 23 de maio, a rúa da consolo e a Avenida Angélica.
Castle Master
Castle Master é un videoxogo británico programado por Teque Software Development e editado por Incentive Software en 1990, existen versións para ZX Spectrum, Commodore 64, Amstrad CPC, Commodore Amiga, Atari ST e IBM PC.
Realizado con Freescape, o cal permitía contornos de tres dimensións, o xogo desenvólvese nun castelo abandonado, debemos percorrer os cuartos do castelo, coas súas pantasmas, e liberar ao prisioneiro da torre coa única axuda das pedras que poidamos recoller.
Star Wars Galaxies: An Empire Divided
Star Wars Galaxies (SWG) é un videoxogo de rol baseado en A Guerra das Galaxias para PC desenvolto por Sony Online Entertainment e publicado por LucasArts. O xogo foi lanzado co título: Star Wars Galaxies: An Empire Divided (A guerra das galaxias: Un imperio dividido) en xuño de 2003.
Aspectos do xogo
Como tódolos MMORPGs Star Wars Galaxies está suxeito a continuos cambios.
No xogo existen dez planetas diferentes, tomados das películas e do universo expandido: Tatooine, Naboo, Corellia, Talus, Rori, Dantooine, Lok, Yavin IV, a lúa bosque de Endor, e Dathomir. Cada un dos dez planetas está representado por 256 quilómetros cadrados (16 km x 16 km) de espazo, con tódalas cidades e localizacións comprendidas nese espazo.
Repartidos por tódolos mundos, ademais dos novos lugares creados polos desenvolvedores do xogo para encher os mundos ficticios, hai cidades, personaxes, e puntos de interese que foron vistos ou mencionados en varios medios de Star Wars. Exemplo disto son a cápsula de escape de R2-D2 e C-3PO en Tatooine, o pazo real de Naboo, a cidade de Coronet en Corellia, as bases rebeldes abandonadas en Dantooine e Yavin IV, o pirata Nym na súa fortaleza de Lok, os Ewoks na lúa de Endor e os rancors en Dathomir.
Entre as razas dispoñibles para escoller hai dez especies diferentes, tamén tomadas das películas e o universo expandido: humano, Twi'lek, Zabrak, Wookiee, Trandoshán, Rodián, Mon Calamari, Bothan, Sullustán ou Ithorián. Un personaxe pode ser tamén macho ou femia, e pertencer a unha das nove profesións primarias: Jedi, Cazarrecompensas, Contrabandista, Comando, Espía, Oficial, Médico, Animador ou Comerciante. Un personaxe pode tamén avanzar opcionalmente na profesión de Político ou Piloto, independentemente da súa profesión primaria.
Os personaxes en Star Wars Galaxies poden erixir e decorar edificios, coma casas, cantinas, e mansións. Estes edificios, estando agrupados, poden ser organizados como cidades, con membros da profesión política como alcaldes. Cando as cidades crecen en poboación, poden engadir edificios como garaxes de reparación de vehículos a espazoportos, e son mostradas nos mapas planetarios xunto con cidades canónicas como Theed ou Mos Eisley. As cidades e as casas permiten aos xogadores, a través dos seus personaxes, dar forma e definir os seus mundos, e a súa presenza fai que Tatooine nunha "galaxia" (un único servidor) sexa diferente de Tatooine noutra "galaxia".
Expansións
As tres expansións de Star Wars Galaxies engadiron contido adicional ao xogo. A primeira expansión esta agora dispoñible para tódolos xogadores de forma gratuíta. As outras dúas expansións deben ser compradas separadamente, ou coma parte dun pack (The Total Experience) que contén o xogo orixinal mais Jump to Lightspeed e Rage of the Wookies.
Jump to Lightspeed
As áreas xogables no espazo inclúen dez sectores diferentes: Tatooine, Naboo (que contén Naboo e a súa lúa, Rori), Corellia (que contén Corellia e Talus), Dantooine, Karthakk (contén Lok), Yavin, Endor, Dathomir, Kessel e o Deep Space (Espazo profundo). Cada sector contén como mínimo un dos dez planetas, excepto Kessel e o Espazo Profundo, que son para xogadores de nivel alto.
Rage of the Wookies
A segunda expansión, Star Wars Galaxies: Rage of the Wookies, foi anunciada o 9 de marzo de 2005, e lanzada o 5 de maio de 2005. Esta expansión engadiu o planeta Kashyyyk e o seu correspondente sector espacial.
Trials of Obi-Wan
A terceira expansión, Star Wars Galaxies: Trials of Obi-Wan, foi anunciada o 19 de agosto de 2005, e lanzada o 1 de novembro do mesmo ano. Engadiu o planeta Mustafar ao xogo, aínda que non se engadiu ningún novo sector espacial.
Galería de imaxes da etnografía de Galicia
Galería de imaxes da etnografía de Galicia.
Sherezade
As mil e unha noites
Á noite, xa nos apousentos do rei, Sherezade pide permiso para despedirse de Duniazade. No medio da conversa, como xa acordaran antes, Duniazade pídelle á irmá que lle conte unha historia. Sherezade, que lera moitos libros e escritos de diversas clases, conta unha historia que, como pensara, cativa a atención do rei. Coas primeiras luces do día, Sherezade interrompe a narrativa no medio, dicindo que a continuaría na noite seguinte. Curioso por saber o final da historia, o rei concédelle a vida até a noite seguinte. Así, nas noites que seguen, Sherezade continúa narrando contos de contido moi diverso, con compoñentes edificantes, máxicos e eróticos, facendo que o rei non perda o seu interese e a manteña viva.
Pasan así mil e unha noites de historias marabillosas, e durante ese período Sherezade dá a luz tres fillos do rei. No final, Sherezade implora ao rei que lle conceda a vida, e este, moi arrepentido polas súas accións pasadas e impresionado pola súa intelixencia e dedicación, fai dela a súa raíña definitiva. Duniazade tamén pasa a formar parte da corte, desposando o irmán do rei.
Wincenty Lutosławski
miniatura|Wincenty Lutosławski, 1885 Wincenty Lutosławski, nado en Varsovia o 6 de xuño de 1863 e finado en Cracovia o 28 de decembro de 1954, foi un filósofo, helenista, crítico literario e escritor polaco, membro da Liga Nacional de Polonia e casado coa xornalista, poetisa e escritora galega Sofía Casanova (1861-1958), coa que tivo catro fillas e logo se divorciou. Era medio irmán de Józef Lutosławski, pai do compositor Witold Lutosławski, e é coñecido sobre todo por crear os principios da estilometría, unha ciencia auxiliar da crítica literaria.
Biografía
Políglota, Lutosławski asistiu á escola primaria en Drotzdów, o pobo de onde era orixinaria a súa familia, e á Academia Petrina de Mitau (Letonia). Estudou química no Politécnico de Riga; logo mudouse á universidade de Tartu, onde compaxinou o estudo da química e a filosofía; despois traballou en Moscova, Londres e Kazán. En 1895 foi a España a estudar o pesimismo na literatura española e alí coñeceu e casou coa escritora e xornalista Sofía Casanova. En 1898 defendeu a súa tese doutoral na Universidade de Helsinqui. Logo ensinou na Universidade Iaguelónica de Cracovia e deu conferencias en Lausana e Xenebra. De 1920 a 1929 ensinou na Universidade de Vilnius. Despois de peregrinar por distintos países e cidades, estableceuse en Cracovia.
Deuse a coñecer polos seus importantes estudos sobre Platón (Preservación e desaparición das constitucións estatais despois de Platón, 1887; A orixe e crecemento da lóxica de Platón, 1897). Nos seus propios escritos filosóficos (As consecuencias éticas da doutrina e a inmortalidade, 1895; Preexistencia e reencarnación, 1928) ocupouse de ideas metafísicas e espiritistas, pois estaba moi interesado en disciplinas místicas orientais e, de feito, foi un dos introdutores do ioga en Polonia, que tiña unhas virtudes que dixo que lle curaran as periódicas neuroses e depresións que padecía no seu libro O desenvolvemento do poder da vontade a través de exercicios psicofísicos segundo as antigas tradicións arias... (1909) e traduciu os libros do iogui Ramacharaki ao polaco. As súas obras sobre ioga foron unha inspiración para Tadeusz Paska e o dramaturgo Jerzy Grotowski. Tentou desenvolver un sistema filosófico nacional polaco que combinase o idealismo platónico co mesianismo do romanticismo polaco, e en 1902 fundou un grupo de axuda para alcohólicos (Eleuteria), e unha especie de seita católica ascética chamada Eleusis (1903), que acabou expulsándoo en 1913.
En A nación polaca (1908) presentou como características que deron forma ao espírito nacional polaco a tolerancia, o amor á liberdade e o catolicismo. Estas virtudes converterían o país no punto de partida para unha futura sociedade europea.
Antes de 1900, Lutosławski acuñou o termo de estilometría no campo da filoloxía (Principes de stylométrie, 1890). Nesta obra creou os fundamentos dun procedemento matemático e estatístico para medir e analizar o usus scribendi dun autor de forma tal que poidan asignarse textos sen autor claro a un autor determinado ou datalos con razóns de frecuencias e porcentaxes léxicas, gramaticais, sintácticas, fónicas ou semánticas de estilo, ou datalo cronoloxicamente, pois cada autor ten unhas preferencias características e determinadas que van cambiando en parte conforme pasa o tempo. Con este procedemento de análise literaria estableceu, por exemplo, a cronoloxía dos escritos de Platón.
Casado primeiro con Sofía Casanova, tivo dela catro fillas:
Coa súa segunda muller, Wanda Peszyńska, tivo o xornalista Wincenty Tadeusz (1913–1998), que cambiou o seu nome durante a guerra a Aleksander Jordana, e a Janina Lutosławska (1922–2006), doutora en filoloxía inglesa.
Outeiro, Santa Uxía de Asma, Chantada
Outeiro é un lugar na parroquia de Santa Uxía de Asma, do concello de Chantada, na comarca de Chantada, pertencente a provincia de Lugo. No ano 2011 tiña 5 habitantes segundo datos do INE e do IGE deles 3 eran homes e 2 eran mulleres.
Toponimia
A orixe do topónimo é o latín, que é unha parte alta ou elevación do terreo.
Delfínidos
miniatura|240px|[[Stenella coeruleoalba.]] Delfínidos (Delphinidae) é unha familia de mamíferos cetáceos odontocetos que inclúe aos golfiños ou delfíns, canda outras especies como os arroaces, as toniñas, os caldeiróns ou a candorca.
Na bibliografía internacional coñécense como golfiños oceánicos, para distinguilos dos golfiños de auga doce, que pertencen a outras familias (aínda que algúns delfínidos tamén poden vivir en estuarios e ríos).
De entre 2 e 9 m de lonxitude, o seu corpo é fusiforme, coa cabeza grande, cun fociño alongado, e só posúen un espiráculo (como todos os odontocetos).
Están entre as especies máis intelixentes que habitan o planeta. Como outros cetáceos, os golfiños utilizan os sons, a danza e o salto para comunicárense entre eles, para orientárense e para conseguiren as súas presas (aínda que para esta última función válense sobre todo do seu sistema de ecolocalización.
Son carnívoros estritos, e cada día consomen unha cantidade de alimento equivalente a un terzo do seu peso. Aliméntanse basicamente de peixes e luras e outros cefalópodos, que atrapan cos seus dentes cónicos. Tamén comen crustáceos como camaróns, gambas e cangrexos.
Moitas especies vistan as costas e frecuentemente interactúan cos seres humanos. Hoxe en día as principais ameazas ás que están expostos son de natureza antrópica.
Etimoloxía
O nome da familia deriva do nome latino do golfiño (ou delfín) común, delphīnus, -i, que Linneo empregou para designar ao seu xénero tipo, Delphinus. Este nome, á súa vez, deriva do grego δελφίς (delphís), "delfín", ou δελφύς (delphýs).
Evolución
Durante moito tempo creuse que os cetáceos eran descendentes dos mesoniquios, orde extinta de ungulados terrestres carnívoros. Agora crese que derivan doutros mamíferos terrestres, de artiodáctilos relacionados cos hipopótamos. Durante o Eoceno (hai uns cincuenta millóns anos), os antepasados dos cetáceos refuxiábanse na auga, de forma similar a como fan hoxe os tragúlidos. miniatura|300px|Proceso evolutivo dos golfiños (Delphinidae). En negro móstrase a silueta do cranio e na parte inferior a escala en metros (m)
Un longo proceso evolutivo levou a un pequeno animal terrestre a vivir no mar até transformarse no actual golfiño. Na figura adxunta podemos ver, de arriba a abaixo, o paso das primeira forma enteiramente terrestre até a mariña, pasando por algunhas formas intermedias anfibias. A primeira remóntase a hai uns 50 millóns de anos, polo tanto o proceso desenvolveuse no transcurso da Era Terciaria. A forma anfibia alcanzouse logo de cinco millóns de anos, e outros tantos foron necesarios para que se formase a característica cola con aleta horizontal. As sucesivas transformacións déronse na dirección de afianzar a súa especialización, e refírense ao aumento da masa cerebral e ao nacemento dunha forma alargada do morro, cunha dentadura diferente.
Os esqueletos dos golfiños modernos teñen dous pequenos ósos na pelve, remanente do que algunha vez foron extremidades posteriores.
Os rexistros fósiles demostran que os odontocetos apareceron no Mioceno. Os primeiros golfiños coñecidos (da extinta familia Kentriodontidae) xa posuían un desenvolvido sentido da ecolocalización e o órgano do melón. Os esqueletos dos golfiño smodernos presentan dous pequenos ósos na zona sacra da columna vertebral, que corresponden a vestixios da pelve.
Anatomía
miniatura|[[Esqueleto de Lagenorhynchus obliquidens.]] miniatura|Anatomía dun delfín tipo.
As especies pertencentes á familia Delphinidae teñen un corpo fusiforme, adaptado á natación rápida. A aleta caudal utilízase para a propulsión, mentres que as aletas pectorais úsanse para o control da dirección.
Ao igual que outros odontocetos, na cabeza teñen o melón, un órgano esférico que utilizan para a ecolocalización.
En varias especies da familia, as mandíbulas alónganse, formando un fociño delgado típico. Posúen dentición homodonte, cun número de pezas dentarias que oscila entre 20 e 50 en cada mandíbula.
Respiran a través dun só orificio na parte superior da cabeza, denominado espiráculo.
O seu cerebro é grande, co córtex cerebral bastante desenvolvido en comparación coa media dos mamíferos.
Taxonomía
A familia dos delfínidos conta con 17 xéneros que reúnen máis de 30 especies: Familia Delphinidae
miniatura|250px|[[Delphinus delphis.]] miniatura|250px|[[Stenella attenuata.]] miniatura|250px|[[Tursiops truncatus.]] miniatura|250px|[[Lagenorhynchus obscurus.]] miniatura|250px|[[Globicephala melas.]] miniatura|250px|[[Orcinus orca.]]
Hibridacións
miniatura|180px|Cría de balfín, híbrido [[Tursiops truncatus x Pseudorca crassidens.]] No caso da familia Delphinidae non se coñecen casos de hibridacións entre especies en estado natural, pero en catividade referíronse uns poucos, apenas dous, como o cruzamento dunha femia de arroaz (Tursiops truncatus) e un macho de falsa candorca (Pseudorca crassidens), nun parque acuático das illas Hawai (o Sea Life Park).
Estes híbridos (Tursiops truncatus x Pseudorca crassidens) adoitan coñecerse co nome de balfíns adaptación do inglés wholphin, é dicir, un acrónimo da unión das palabras 'balena' (whale) e 'delfín' (dolphin), nome por demais bastante incorrecto.
O primeiro balfín rexistrado naceu o 15 de maio de 1985.
Comportamento
Os golfiños son considerados moitas veces como uns dos animais máis intelixentes do planeta. A comparación da intelixencia entre diferentes especies é complicada debido, entre outras cousas, ás diferenzas no aparello sensorial, aos modos de resposta e á natureza da cognición. Porén, o comportamento dos golfiños foi estudado extensamente, tanto en catividade como na natureza.
Conduta social
Os golfiños son animais sociais que viven en grupos familiares. En lugares con grande abundancia de alimentos, estes grupos poden exceder dos 1 000 individuos. O golfiños poden establecer fortes lazos sociais, onde incluso algúns individuos feridos ou enfermos son coidados por outros, mesmo axudando a respirar ao levalos á superficie se fora necesario. Polo menos na especie Tursiops truncatus demostrouse que cada arroaz posúe un nome propio ou asubío característico, que serve para chamalo á manda.
Os golfiños mostran un desenvolvemento da cultura, algo que por moito tempo creuse que era único do ser humano (e posiblemente doutras especies de primates). En maio de 2005, descubríronse en Australia Tursiops aduncus (golfiños do Indopacífico) que ensinaban ás súas crías a usar as ferramentas, cubrindo os seus fociños con esponxas para protexelos mentres se alimentaban. Este coñecemento traspásase polas nais ás súas fillas, a diferenza dos primates, onde o coñecemento é xeralmente transmitido a ambos os sexos.
Os delfíns tamén poden participar en actos de agresión cara a outros delfíns. Un delfín macho adulto é moi probable que presente no seu corpo varias cicatrices produto de trabadas. Os delfíns machos participan nestes actos de agresión, quen sabe se debido a conflitos entre compañeiros e á competencia polas femias.
Supercopa de España de Fútbol 2017
A Supercopa de España de Fútbol 2017 foi a 31ª edición da competición anual de fútbol en España que se disputou a dobre partido o 13 e 16 de agosto de 2017. Foi disputada polo Real Madrid CF, campión da Primeira División 2016–17 e o FC Barcelona, campión da Copa do Rei 2016–17. O Real Madrid conseguiu a súa 10ª Supercopa tras gañar por un global de 5-1.
Delfínidos
Reprodución e sexualidade
O período de xestación varía segundo as especies. O pequeno tucuxi (Sotalia fluviatilis) ten unha xestación de 11 a 12 meses, mentres que para a candorca o período de xestación é de ao redor de 17 meses. Só teñen unha cría por parto. Polo xeral, a actividade sexual comeza a unha idade temperá, incluso antes de alcanzar a madurez sexual. A idade desta varía segundo a especie e o xénero.
Os golfiños son coñecidos por teren relacións sexuais por razóns distintas á reprodución.
Alimentación
Existen varios métodos de alimentación entre e dentro das especies pertencentes á familia dos Delphinidae. Peixes e luras son o alimento principal, pero a falsa candorca e a candorca tamén se alimentan doutros mamíferos mariños. Os delfínidos utilizan moi diversas tácticas de caza: moitas veces cazan usando a súa velocidade, pero tamén usan a ecolocalización para buscar presas enterradas na area. Os golfiños que cazan peixes agrupados en bancos forman mandas e acurralan a estes para que se separen do resto do grupo. Outros golfiños acurralan ás súas presas na beira dunha praia, e logo aproveitan as ondas para capturalas, aínda que esta é unha táctica arriscada. Candorcas e falsas candorcas teñen moitas outras tácticas de caza, debido á ampla gama de presas que consomen. Á parte das tácticas xa mencionadas, tamén axexan ás súas presas ou golpean bancos de xeo para desequilibralas.
Vocalizacións
Os golfiños son capaces de realizaren unha ampla gama de sons utilizando sacos aéreos nasais situados xusto debaixo do espiráculo. Existen tres categorías de sons:
Ecolocalización
miniatura|Proceso de ecolocalización nun golfiño: En verde, os sons xerados polo golfiño; en vermello os provenientes do peixe.
A ecolocalización ou ecolocación refírese á emisión por parte dos golfiños dunha ampla gama de sons en forma de breves series de impulsos sonoros chamados "clics" e a obtención de información sobre o contorno mediante a análise dos ecos que reciben de volta. Esta capacidade de utilizar emisións sonoras tanto de alta como de baixa frecuencia, combinada cunha audición direccional moi sensíbel, facilita unha ecolocalización extremadamente precisa e outorga a este animais un sistema sensorial único nomar.
Ameazas naturais
Exceptuando aos seres humanos os golfiños teñen poucos inimigos naturais.
As especies máis grandes non teñen depredadores. Para as especies máis pequenas, unicamente a candorca, que tamén é un golfiño, pero moi grande, e algunhas poucas especies de tiburóns como o tiburón touro, o tiburón tigre ou o tiburón branco, supoñen un risco potencial, especialmente para as crías.
Ameazas humanas
miniatura|[[Lagenorhynchus acutus mortos nas illas Feroe, produto da caza.]]
A contaminación dos océanos, mares e ríos constitúe un grave problema para a supervivencia das poboacións de golfiños. Pesticidas, metais pesados, plásticos e outros contaminantes industriais e agrícolas, que non se desintegran rapidamente no medio acuático, poden causar a redución de poboacións de golfiños.
Son tamén moi comúns as mortes e lesións causadas polas colisións dos golfiños con embarcacións, especialmente nas hélices.
Diversos métodos de pesca, sobre todo a pesca de cerco do atún, causan a morte a golfiños que queden atrapados nas redes.
Nalgunhas partes do mundo, tales como no Xapón e nas Illas Feroe, os golfiños consideráronse tradicionalmente como alimento.
Os golfiños e o home
Os golfiños sempre tiveron unha estreita relación co home. A parte das ameazas que sofren estes animais por parte dos humanos, úsanse en espectáculos e no exército. Por outra parte, orixinaron varias lendas en moitas culturas.
Pobo yuchi
Os yuchi ou coyaha son un pobo indíxena que tradicionalmente vivía ó leste do val do río Tennessee, en Tennessee, no século XVI. Os yuchi eran coñecidos como construtores de montículos. Durante o século XVII, movéronse ó sur até Alabama, Xeorxia e Carolina do Sur. Despois de sufrir moitas baixas polas doenzas epidémicas e a guerra no século XVIII, os yuchi sobreviventes foron trasladados ó Territorio indio na década de 1830, xunto cos seus aliados os muscogee creek. Algúns dos poucos que quedaron en Florida formaron parte da tribo seminole de Florida.
No presente, os yuchi viven no nordeste da área de Oklahoma, onde moitos están federalmente recoñecidos dentro da nación muscogee creek ou doutras tribos como os absentee-shawnee e os cherokee.
Miren Iza
Miren Iza, nada en Hondarribia (Guipúscoa) en 1979, é unha cantante e compositora vasca. Liderou, a principios da década de 2000 o grupo Electrobikinis, e despois dunha etapa de composición en solitario formou o grupo Tulsa. Realizou tamén colaboracións con outros artistas, como Enrique Bunbury.
Traxectoria
A primeira actividade musical de Miren foi a banda punk rock de riot grrrl Electrobikinis, composta só por mozas e interpretando en inglés, e que se separou en 2002.
Tras esta separación comezou pola súa conta unha etapa de composición en castelán, con influencias de artistas en lingua inglesa como Nick Cave, Neil Young e Bob Dylan, ou en castelán como Nacho Vegas ou Christina Rosenvinge. Acompañada á guitarra de Alfredo Niharra, comeza a interpretar o seu novo repertorio en pequenas salas.
Acompañada de Niharra, e coa incorporación de Miguel Guzmán nas guitarras, Alberto Rodrigo ao baixo e Gabriel Marijuan na batería, forman en 2002 a banda Tulsa, cuxo nome está inspirado na cidade estadounidense de Tulsa.
Con este grupo publicou os álbums Tulsa, en 2006, e xa baixo o selo discográfico Subterfuge Records, Solo me has rozado en 2007, que suporía a eclosión da banda no panorama musical, con nomeamentos aos Grammy Latinos de 2007 como artista revelación e aos MTV European Music Awards como mellor artista emerxente.
En 2010 publicaron Espera la pálida, o álbum que debía significar a confirmación do grupo, recibido con moi boas críticas. Foi producido por Karlos Osinaga (Lisabö) e coa colaboración de Anari. Un ano despois, Miren Iza anuncia nun comunicado que a banda se toma un descanso indefinido por motivos persoais, sen especificar unha data de regreso aos escenarios. No entanto, a banda mantivo a súa actividade en Estados Unidos, ofrecendo xiras e producindo novas cancións.
En 2013 preséntase a curtametraxe Ignonauta, dirixido polo realizador Raúl Santos, protagonizada por Miren Iza, e construída ao redor de tres cancións inéditas de Tulsa: "Bórrame del mapa", "Verano averno" e "El baile", producidas por Subterfuge Records.
En xaneiro de 2015 presenta o seu novo traballo La calma chicha (Gran Derby Records) que presenta un son innovador e letras desoladoras na súa liña. O disco foi gravado en Madrid e producido por Carasueño, Charlie Bautista e a propia Miren.
Colaboracións
En 2010 Miren cantou xunto a Enrique Bunbury o tema e posterior videoclip (dirixido por Juan Antonio Bayona) "Frente a frente", unha versión do clásico interpretado por Jeanette na década de 1980.
Historia da moeda en Galicia
Antes da chegada dos romanos, os pobos que se asentaban no territorio que hoxe comprende Galicia non coñecían a moeda. Os seus intercambios comerciais baseábanse no troco. Estrabón fala do uso nestas terras de pequenas placas de prata para seren utilizadas no cambio, mais arqueoloxicamente non hai ningunha evidencia da súa utilización. As primeiras moedas das que hai evidencia arqueolóxica son ibéricas e romanas que se atoparon nos castros galegos, aínda que en realidade estivesen incluídas en botíns de incursións guerreiras realizadas no século II e I a.C.
miniatura|As moedas, como puido ser este denario de Xulio César, foron botín de guerra para os pobos que habitaban o noroeste peninsular antes da chegada dos romanos
A moeda na Galicia romana
Non se sabe de certo cando os habitantes da Gallaecia adoptaron a moeda como base do seu sistema comercial. Nun primeiro momento serán os romanos e os sectores da economía a eles vencellados, como a minería, quen a utilizaron, pero cara o século III a moeda estaba xeneralizada en gran parte do seu territorio, agás certas áreas do interior. miniatura|Os ases foron das pezas que máis circularon en Galicia durante o Imperio romano
Así pois pode falarse do comezo de circulación de moeda cara mediados do século I a.C., relacionada co pagamento das tropas que participaban nas Guerras cántabras. A maioría da moeda circulante en Galicia durante a época romana era de bronce e cobre cuñada en cecas provinicais romanas de fóra de Galicia. Esporadicamente cuñouse moeda en Lugo, como aconteceu no ano 25 a.C. cando, con motivo das guerras cántabras, por primeira vez se cuñou moeda en Galicia, para lle pagar ó exército romano que viñera ata acó e en menor medida para uso comercial. As pezas cuñadas foron denarios, quinarios, sestercios, dupondios e sobre todo ases posiblemente nunha ceca móbil que se dispuxo en Lucus Augusti por orde de Publio Carisio, legado imperial da Lusitania. As cuñaxes eran en bronce e no seu reverso representaban un escudo circular castrexo (polo cal as moedas denomínanse caetras).
A moeda na Galicia sueva
Os suevos, que xa coñecían a moeda cando chegaron á Gallaecia, foron os primeiros en emanciparse do sistema monetario romano. Principiaron a bater moeda seguindo o sistema monetario de Constantino e coa imaxe do emperador Honorio mesmo despois da súa morte. Requiario foi o primeiro rei xermano en cuñar moeda co seu propio nome (IUSSU RECHIARI REGIS). En relación á poboación a moeda posta en circulación polos suevos foi abondosa, tanto é así que esta moeda circulará até a alta Idade Media.
A moeda na Idade Media
miniatura|esquerda|125px|[[Tremissis|Triente de Witiza, rei visigodo de Galicia, cuñado en Braga.]] Coa incorporación da Gallaecia ó reino visigodo introdúcese a súa moeda e unhas poucas cecas van bater moeda, en xeral con moi escasa produción, polo que a moeda sueva continuou a se usar durante moito tempo. Esta moeda, o sólido galego, aparece citada en documentos históricos até datas tan serodias como o século XI.
Despois da desaparición do Reino Visigodo o circulante monetario en Galicia reduciuse considerablemente, apenas se atopa moeda árabe e segue a circular o monetario suevo e visigodo. Asemade vólvese ó troco para intercambiar produtos xa que non se volvería cuñar moeda nos reinos cristiáns ata o século XI. Aínda así, no caso específico de Santiago de Compostela, e en menor medida outras localidades localizadas no Camiño de Santiago, circulaban bo número de moedas procedentes de toda Europa que levaban os peregrinos consigo. Delas o tornés era a que tiña máis aceptación mesmo chegando a circular por toda a comarca de Santiago sen precisar ser cambiada polo gremio dos cambiadores. miniatura|Tornés de Filipe II (1180-1223), os torneses franceses circularon polas terras de Santiago como se fora moeda propia
Afonso VI comezou a emitir diñeiros de billón despois da conquista de Toledo e Fernando II estableceu como unidade monetaria o marabedí de ouro. Esta moeda non se emite fóra da capital do reino, ao contrario que a súa sucesora, a dobra nos tempos de Afonso VIII, que se cuñou tamén na que sería a Real Casa da Moeda da Coruña, que foi a principal ceca galega da Baixa Idade Media e da Idade Moderna. Pedro I introduciu a prata no sistema monetario, o real, que tamén se emitiu na Coruña. A moeda de billón, que recibía numerosos nomes e era de amplo uso en Galicia na fin da Idade Media, cuñouse na Ceca de Santiago de Compostela, en Lugo, A Coruña, Milmanda ―preto de Celanova―, Tui e Ourense. Ademais é case segura a existencia de pezas de circulación monetaria fabricadas en material infrecuente, como é o caso das moedas de coiro, moedas de ínfimo valor seguramente batidas no transcurso dalgunha campaña militar, das que non se conserva ningún exemplar.
Entre 1367 e 1371 emitiuse na Coruña moeda a nome do rei portugués Fernando I, que entrara en Galicia e fora coroado na cidade da Coruña, cidade que lle foi fiel durante algúns anos. Aínda que no resto de Galicia os reis casteláns conseguiran restablecer o seu poder, logo da conquista, a moeda emitida polo pretendente, que era do mesmo tipo da portuguesa, foi desmonetizada, a pesar do cal seguiu a circular durante algúns anos.
Idris Elba
Idrissa Akuna "Idris" Elba nado en Hackney (Londres) o 6 de setembro de 1972, é un actor inglés de televisión, teatro e cinema. Comezou a súa traxectoria en Estados Unidos. O seu papel máis coñecido é o de Russell "Stringer" Bell, un traficante de drogas que aspira a se converter nun home de negocios na serie The Wire.
Historia da moeda en Galicia
A moeda na época moderna
Na reforma monetaria dos Reis Católicos (1475) o excelente quedou como a unidade monetaria de ouro, ademais de emitir os reais, prata, e os marabedís, cobre. En 1537 creouse unha nova unidade monetaria, o escudo, moeda de ouro. Con todo, as moedas que máis se van cuñar en Galicia van ser as de cobre, o marabedí.
Idris Elba
Elba é tamén un DJ que traballa baixo o alcume de DJ Big Driis ou Big Driis the Londoner. Asemade, é cantante de hip hop e soul.
Historia da moeda en Galicia
A moeda na época moderna
En 1848 Isabel II estableceu por vez primeira en España o primeiro sistema monetario de carácter decimal, baseado no real de billón dividido en 100 céntimos. En Galicia emitíronse na Real Casa da Moeda de Xuvia e A Coruña. Coa introdución da peseta en 1868 desapareceu a cuñaxe de moeda en Galicia e a partir de entón a historia da moeda en Galicia é indistinguible da de España.
Idris Elba
Traxectoria
Fillo dun serraleonés e unha ghanesa, Idris medrou en Hackney, ó leste de Londres. Dende moi novo comezou a facer os seus primeiros traballos como DJ formando varios grupos con algúns amigos.
Historia da moeda en Galicia
Os obradoiros de fabricación
Estes son os obradoiros de cuñaxe de moeda e as casas de moeda institucionais establecidas en Galicia ao longo da historia:
Idris Elba
Traxectoria
Ós dezaseis anos deixou a escola e entrou na National Youth Music Theatre. Simultaneamente, e para pagar a matrícula, traballou de DJ en varios clubs nocturnos e audicionou para pequenos papeis na televisión.
En 1992 comezou a facer papeis fugaces en dramas británicos ata que decidiu mudarse a Nova York. Xa nos Estados Unidos, actuou en pequenos papeis de cinema, entre eles Buffalo Soldiers (2001) con Joaquín Phoenix e Ed Harris. Tamén participou en videoclips de Fat Joe e Angie Stone.
No 2010 participou nos filmes The Losers e Takers ademais de protagonizar a serie Luther.
Silvi
Silvi é un concello italiano da provincia de Teramo, na rexión dos Abruzos. Ten 15.264 habitantes (no 2006) e esténdese por unha área de 20,6 km², tendo unha densidade de poboación de 741 hab/km².
O Carrio, Val do Carrio, Lalín
O Carrio é un lugar da parroquia de Val, no concello pontevedrés de Lalín, na comarca do Deza. Segundo o IGE, no ano 2011 tiña 21 habitantes (12 homes e 9 mulleres).
John Green
miniatura|John Green en 2016 John Michael Green, nado en Indianápolis o 24 de agosto de 1977, é un escritor estadounidense de literatura xuvenil, blogger en YouTube e produtor executivo. Foi recoñecido maioritariamente polo seu libro The Fault in Our Stars (en galego, Baixo a mesma estrela) e Paper Town (en galego, Cidades de papel).
Os seus pais, quen o apoiaron coa súa decisión, foron Mike Green e Sydney Green. Seu pai era director dun centro de conservación natural estadounidense e da súa nai descoñécese a ocupación que tiña.
Traxectoria
Green asistiu a “Indian Springs School”, un internado e o colexio externo nos arredores de Birmingham, Alabama. Graduouse no Kenyon College no 2000 cunha dobre licenciatura en Inglés e estudos relixiosos. Green viviu durante varios anos en Chicago onde traballou para unha revista de libros chamada Booklist. Unha vez aí, pasou revistas por centos de libros de todas as variedades, a súa especialidade baseábase en revisar a literatura de ficción, libros sobre o islam, e libros sobre xemelgos siameses.
Despois, viviu en Nova York durante dous anos. Tamén escribiu para a “National Radio's".
No 2010 escribiu a súa novela máis coñecida, The Fault in Our Stars, que debutou no número 1 na lista dos máis vendidos do New York Times en xaneiro de 2012. En 2014 estreouse a súa adaptación cinematográfica, a cal foi un éxito entre adolescentes e adultos, quedando no nº1 da venda de entradas. En 2015 saíu a adaptación ao cine de Paper Towns (Cidades de papel) con Cara Delevingne e Nat Wolff nos papeis protagonistas.
Videoblogger
Tamén é coñecido polos seus vídeos de YouTube. Green comezou en 2007, co lanzamento da canle VlogBrothers, que dirixe xunto ao seu irmán, Hank Green. Desde entón Green lanzou eventos como Project for Awesome e VidCon, e creou un total de 11 series on-line xunto co seu irmán, como Crash Course, unha canle educativa de YouTube de literatura, historia e ciencia.
Obras literarias
miniatura|John Green en [[2012.]]
Teixos
miniatura|O [[teixo de Bermiego (Asturias), considerado por algúns autores coma o teixo máis vello de Europa.]] miniatura|[[Arilo do teixo.]] Taxus é un xénero de árbores coníferas da familia Taxaceae, chamados teixos.
Hábitat e distribución
Propios das zonas montañosas, con ambientes frescos e húmidos. Prefiren terreos calcarios.
En Galiza atopamos só a especie Taxus baccata, hoxe moi escasa polas abundantes tallas durante a Idade Media, o mesmo ocorreu en Inglaterra. Con todo, aínda atopamos algún teixedal nas serras ourensás. Sete individous de teixo común aparecen recollidos no Catálogo de Árbores Senlleiras de Galicia.
Descrición
Poden acadar unha altura de até 20 metros. Aínda que con frecuencia se desenvolve de xeito desigual, a súa copa é piramidal con abundantes pólas que saen do toro de xeito horizontal. O toro é groso e cunha casca magra de tiras miúdas de cor parda avermellada ou cinsenta, acadando diámetros de 1,5 metros. Son moi lonxevos, podendo superar os 1.500 anos de vida. Teñen follas perennes de 10 a 30 mm dispostas en dúas ringleiras opostas, de cor verde escura pola face superior e amarelenta ou glabra pola inferior. Son árbores dioicas, con pés masculinos ou femininos. Froitifica en xeito de arilo carnoso que arrodea a semente, de intensa cor vermella. Madurecen no outono e cada seis ou sete anos a árbore ten unha produción abundante de froitos. Raramente forman bosques, sendo o común encontrar os exemplares illados. Case todas as partes da planta son ricas en alcaloides tóxicos: taxina, taxol, e baccatina, sendo o primeiro o máis perigoso, pois pode levar á morte en poucos minutos. O arilo ou baga é a única parte libre de taxina, podendo ser inxerido coa precaución de retirar a semente.
A madeira é moi dura, de gran fino e apertado, o que a fai moi apta para a ebanistaría e talla, aínda que a escaseza de pezas de suficiente grosor por mor ao seu crecemento moi amodo, limita o seu uso.
Usos e tradicións
Silio Itálico, Lucio Anneo Floro e Santo Isidoro de Sevilla sinalan o uso destas sementes por parte dos antigos galaicos, cántabros e ástures. Din que os poboadores da Gallaecia empregábanas como veleno para se suicidar cando se atopaban sitiados polo inimigo ou presos deste.
Estes pobos celtas veneraban o teixo dado que formaba parte dalgúns dos seus rituais ao ser considerado unha árbore sagrada, probabelmente por mor á extraordinaria lonxevidade da planta, que a fai semellar inmortal. Por esta mesma razón ten sido plantado profusamente na Cornixa Cantábrica ou nas Illas Británicas ao abeiro de ermidas, igrexas e cemiterios dende tempos remotos, como símbolo da transcendencia da morte. Véxase artigo Santo André de Teixido (Teixido de teixo).
Daboecia
Daboecia é un pequeno xénero de plantas de flores pertencente á familia Ericaceae, contén só dúas especies de gamallos e está estreitamente ligado co xénero das uces e carrouhas (Erica). Reciben o nome común galego de queirogas (cómpre non confundir co xénero Calluna).
As especies de Daboecia difiren das especies europeas de uces (Erica) por teren unha corola caduca que é substancialmente máis grande cá corola das Erica. As follas son máis grandes en Daboecia, nunca aglutinadas. O nome xenérico desta planta provén do nome do santo irlandés, San Dabeoc, xa que a queiroga maior recibe en inglés o nome de Saint Dabeoc heath.
Sandrine Holt
Sandrine Holt, (en chinés: 何家蓓; pinyin: Hé Jiābèi) nada o 19 de novembro de 1972 en Londres, é unha actriz e modelo anglo-canadense.
Queiroga maior
A queiroga maior (Daboecia cantabrica) é unha especie da familia das Ericáceas común nos montes galegos. Recibe outros nomes comúns que comparte coas outras especies dos xéneros Erica e Calluna, coma queiroa, uz ou urce. miniatura|240px|Queiroga maior no seu hábitat
Descrición
Gamallo de até 50 cm con talos inclinados, incluso deitados; pólas ergueitas, vilosas e glandulares nos extremos. Follas alternas, perennes, pequenas (1 cm), enteiras, coriáceas, ovaladas ou lanceoladas, abrancazadas polo envés. Flores reunidas en acios terminais frouxos e alongados, purpúreas ou violáceas e pendurantes. Corola globoso-alongada, con lóbulos curtos e revirados. Conta con oito estames. Ao frutificaren perden a corola. O froito é unha cápsula.
Pedro Muñiz
O nome de Pedro Muñiz pode referirse a:
Queiroga maior
Hábitat
Uceiras e toxeiras,frecuentemente en terreos rochosos, mesturado con queiroas e especies coma Erica cinerea e Ulex gallii. Medra en solos acedos sobre cuarcitas, micas e xistos, evitando turbas; entre o nivel do mar e os 580 m.
Taxonomía
Daboecia cantabrica foi descrita por (Huds.) K.Koch e publicado en Dendrologie 2(1): 132. 1872. Número de cromosomas de Daboecia cantabrica (Fam. Ericaceae) e táxones infraespecíficos: 2n=24
Nome común
En galego recibe outros nomes comúns que comparte coas outras especies dos xéneros Erica e Calluna, coma queiroa, uz ou urce. En lingua castelá chámanlle brezo vizcaíno ou brezo de san Dabeoz; en lingua inglesa recibe o nome de irish heath ou saint Dabeoc's heath.
Galería de imaxes de Entrimo
Galería de imaxes do concello de Entrimo na provincia de Ourense.
David Pintor
miniatura|Graffiti en [[Porto, Portugal|Porto.]]
David Pintor, nado na Coruña o 11 de maio de 1975, é un ilustrador, humorista gráfico, caricaturista e pintor galego.
Traxectoria
Ilustrador, humorista gráfico, caricaturista, pintor, artista polifacético e multipremiado galego. Colabora para editoriais e clientes de todo o mundo.
En 1992, comeza a traballar co guionista Carlos López baixo o pseudónimo de Pinto & Chinto, converténdose en poucos anos nunha referencia do humor político en prensa. As súas tiras cómicas saen en diversos medios de comunicación, como Diario 16, La Voz de Baleares, Diario de León e La Voz de Galicia.
A partir do ano 2000 empeza a internarse no campo da ilustración infantil, onde recolle numerosos premios. Porén, non para aí a súa carreira senón que co tempo, empeza a colaborar en múltiples ámbitos relacionados co deseño, a moda ou a publicidade, buscando sempre as múltiples posibilidades que ofrece a profesión de ilustrador.
A partir de 2019 comeza a súa traxectoria como autor de literatura infantil e, no 2021,la revista Babar, especializada en literatura infantil, seleccionou a súa obra "El árbol secreto" como un dos mellores libros do ano, que tamén se publicou en Portugal.
En 2022, a película "Valentina", na que participa como deseñador de personaxes, gañouo premio Goya á mellor longametraxe animada.
Reforma monetaria de Augusto
miniatura|O [[Lista de emperadores romanos|emperador romano Augusto (27 a. de C. - 14 d. de C.)]] A reforma monetaria de Augusto, levada a cabo por este emperador romano entre o 23 e o 20 a. de C., foi unha das máis importantes reorganizacións do sistema monetario da Antiga Roma, que fixaba as equivalencias entre as unidades de ouro (áureo), de prata (denario) e de oricalco (sestercio), e que permaneceu vixente case sen alteracións durante as dúas centurias seguintes.
Contexto histórico
miniatura|180px|esquerda|[[Áureo de Augusto da ceca de Lugdunum]] Logo da batalla de Accio, Octaviano logrou en 30 a. de C. a anexión de Exipto, completando así a unificación de toda a conca mediterránea baixo o poder de Roma. Á parte da evidente significación política deste feito, os importantes botíns que a Roma lle reportaba esta nova provincia, xunto coa rica minaría de Hispania, chegaron a provocar un exceso de masa monetaria en circulación.
No marco dunha ampla reorganización de todos os sectores da Res publica romana para os acomodar á nova situación socio-económica, caracterizada polo renacemento da economía e do comercio en toda a área mediterránea e en todo o Imperio, cumpría tamén dotarse de novos instrumentos financeiros e monetarios, que se plasmaron nunha reforma monetaria baseada na fixación dunha equivalencia da moeda de ouro, o áureo (1/42 da libra), con 25 denarios de prata e 100 sestercios de oricalco.
Caracterización da reforma
miniatura|180px|[[Denario de Augusto da ceca de Roma]]
Novidades respecto ao sistema anterior
As novidades principais foron as seguintes:
miniatura|260px|[[Sestercio de Augusto da ceca de Roma]]
Denominacións e pesos das moedas
miniatura|240px|left|[[Ás de Augusto da ceca de Roma]] A reforma "cuadrimetálica" de Augusto garantía unha produción de moeda máis estable e máis aberta ás novas rutas comerciais, grazas en parte ao aumento progresivo da cantidade de moedas feitas en aliaxes de cobre.
miniatura|180px|[[Cuadrante (moeda)|Cuadrante de Augusto da ceca de Roma]]Nos áureos e nos denarios o contido de metal nobre era practicamente o 100 %, o que coñecemos tanto polas fontes clásicas como a partir das análises realizadas con metodoloxía moderna. O peso teórico do áureo de época augústea era de 1/42 libra (7,79 gramos) e mesmo se chegaba a pesos superiores en moedas reais (7,86-7,98 gr), en tanto que o do denario era de 1/84 libra (3,892 gr).
A reforma de Augusto tamén se caracterizou pola aparición do oricalco, que fixo do sestercio, cun peso dunha onza (en torno aos 27 gr) a moeda máis importante das cuñadas en aliaxes de cobre. Con esa mesma aliaxe cuñáronse tamén os dupondios, cun peso de media onza (13,65 gr).
Entre as moedas de cobre, o peso do ás era duns 10,90 gr e o dos cuadrantes de arredor de 3,24 gr.
Equivalencia entre valores
As novas referencias ponderais proporcionaron un sistema moi preciso e rigoroso de proporcións entre as diversas denominacións, sobre a base dun áureo de 25 denarios, e un denario de 16 ases ou catro sestercios.
Pineto
Pineto é un concello italiano da provincia de Teramo, na rexión dos Abruzos. Ten 14.089 habitantes (en 2007) e esténdese por unha área de 37 km², tendo unha densidade de poboación de 353 hab/km².
Fai fronteira cos concellos de Atri, Roseto degli Abruzzi e Silvi.