cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Xunta da cabeza
Composición
As xuntas mais antigas eran constituídas por papel groso untado con óleo grafitado, sendo despois substituídas por outras con dúas follas de cobre posuíndo no seu interior amianto. Coa prohibición do uso do amianto] na Europa e en moitos países do mundo, esas xuntas están en fase de desaparecemento.
Servando Gerpe
Servando Gerpe Calvo, nado en Santiago de Compostela cara a 1872 e finado na Coruña o 21 de febreiro de 1928, foi un xornalista galego.
Xunta da cabeza
Composición
As xuntas actuais son xeralmente feitas de cobre ou de múltiplas follas de aceiro.
Servando Gerpe
Traxectoria
Fillo de Andrés Gerpe Ferro e María Prudencia Calvo e irmán de Lino Gerpe. Militante republicano federal. Foi bedel da Escola de Comercio da Coruña dende 1910. Foi membro da Agrupación socialista da Coruña, da que foi expulsado en 1912. Colaborou na prensa usando o pseudónimo Lorenzo Corchuelo, dirixiu os semanarios El Cosmopolita e Renovación da Coruña e colaborou en La Emigración Española. Finou na Coruña con 55 anos.
Candidatura de Madrid aos Xogos Olímpicos de 2016
As datas propostas para a celebración dos Xogos Olímpicos e Paralímpicos de Madrid 2016 foron: desde o venres 5 de agosto ao domingo 21 de agosto para os Xogos Olímpicos e desde o venres 9 de setembro ao martes 20 de setembro para os Xogos Paralímpicos.
Servando Gerpe
Vida persoal
Casou con Dolores García.
Étimo
Listado de palabras galegas co seu étimo latino
Recobrar < RECUPERARE
Redondo < *ROTONDO < ROTŪNDU
Regar < RĬCARE
Rego < *REKU (prelat.)
Rella < REGŭLA
respondo < RĚSPONDĚŌ
Revés < REVERSU
Rexo < RĬGĬDU
rían < RĪDAM
rin < RĪDĪ
río < RĪDO
rira < RĪDĚRAM
Roca < *RŎCCA < xerm. ROKKO
Roda < ROTA
Roibo < RUBEU
roto < RŬPTU
roubar < x. RAUBON
Roupa < Xerm. *RAUPA
Rozar < *RUPTIARE
Ruído < RŬGĪTU
sabedes < SAPĚRITIS
sacudir < SŬCCUTĚRE
sae < SALIT
saído < SALITUS
Salvaxe < Cat. ou Occ. salvatge < SĬLVATĬCU
Sangue < SANGUĬNE
Saúde < SALŪTE
Seco < SICCU
Século < SAECULU
sede < SĚDĒTE
Sede < SĬTE
Seguro < SECURU
Semana < SEPTIMANA
sentido < SENSUS
Sentir < SENTIRE
sentirades < SENT-Ī(VĚ)RĀTIS
Separar < SĒPARARE
Sepultura < SEPŪLTURA
Sermón < SĚRMŌNE
Seta < SAGĬTTA
sexamos < SĚDĚAMUS
Sinxelo < SĬNGĚLLU
Sobrar < SŬPĚRARE
sodes < *SŬTIS
soirías < SOLĒRE+ *EAS
Solemne < SOLLEMNE
somos < SŬMŬS
son < SŬNT
son < SŬM
soubeches < SAPUISTI
soubemos < SAPUIMUS
souben < SAPUI
soubestes < SAPUISTIS
soubo < SAPUIT
Subir < SŬBIRE
Sucio < SŪCĬDO
Sulco, suco < SULCU
sumir < SUMĚRE
Tamaño < TAM MAGNU
temo < TIMEO
teña < TĚNĚAM
teño < TĚNĚŌ
Terreo < TĚRRĒNU
tes < TĚNES
Testemuño < TĚSTĬMONĬU
tinxir < TINGĚRE
tiñades < TĚNĒBATIS
tomarán < *TŬMĀRE + *ANT
Toro < TAURU
Toro < TŎRU
Torpe < TŬRPE
Tremer < TREMULARE
Tributo < TRIBUTU
Tristeza < TRISTITIA
trouxeches < *TRAXUISTI
trouxemos < *TRAXUIMUS
trouxen < *TRAXUI
trouxeron < *TRAXUERUNT
trouxestes < *TRAXUISTIS
trouxo < *TRAXUIT
Unlla < ŬNGŬLA
Unxir < ŬNGĚRE
Vaca < VACCA
Vacío < VACĪVU
Val < VALLEM
vallades < VALĚATIS
van < VADŬNT
vas < VADIS
Veciño < VĪCĪNU
Vello < VECLUS < VETULUS
Veloz < VĒLŌCE
vencido < VICTU
vendemos < VĒNDIMUS
vender < VĒNDĚRE
Vendima < VINDĒMIA
Verán < (TEMPU) VERANU
Verdade < VERITATE
Verde < VĬRĬDE
Vergoña < VERECUNDIA
Vermello < VERMICULU
Verza < VIRDIA
Véspera < VESPERA
Veta < VĬTTA
veu < VENIT
Vez < VĬCE
viches < VIDISTI
Vide < VITE
vido < VENTUS
vimos < VIDIMUS
vin < VENI
vin < VIDI
Vingar < VINDICARE
Viña < VINEA
viñas < VĚNIĒBAS
viñeches < VENISTI
viñemos < VENIMUS
viñeron < VENERUNT
viñestes < VENISTIS
virara < *VIRA(VĚ)RAM
viron < VIDERUNT
Virtude < VIRTUTE
vistes < VIDISTIS
visto < VĪSTU
viu < VIDIT
vivir < VĪVĚRE
Voda < VŌTA
Vontade < VŎLŬNTATE
Voz < VŌCE
Xacer < IACĚRE
xacerías < IACĒRE + EAS
Xaxún < ĪAIŪNU
Xeito < IACTU
Xenro < GENĚRU
Xogar < IOCARE
Xogo < IOCU
Xordo < SŬRDU
Xoves < IOVIS
Xudía < IUDAEA
Xuíces < IŪDĬCES
chegar < PLICARE
choer < CLAUDĔRE
concluír < CONCLŬDĔRE
incluír < INCLŪDĔRE
recluír < RECLŪDĔRE
meter < MĬTĔRE
dimitir < DEMĬTĔRE
premer < PRĔMĔRE
reprimir < REPRĬMĔRE
comprimir < COMPRĬMĔRE
deprimir < DEPRĬMĔRE
podrecer < PUTRESCĔRE
presentar < PRAESENTARE
Fernando Távora
Fernando Luís Cardoso de Meneses e Tavares de Távora, nado no Porto o 25 de agosto de 1923 e finado o 3 de setembro de 2005 en Matosinhos, foi un arquitecto portugués residente no Porto, decano dos arquitectos portugueses.
Étimo
Listado de palabras galegas co seu étimo latino
recadar < l.v. RECAPĬTARE
remedar < REĬMĬTARE
soprar < SŬFFLARE
caer < CADĔRE
falar < FABULARI
Fernando Távora
Traxectoria
Existe un documental da RTP dedicado a súa persoa, con guión de António Silva e realización de Cristina Antunes.
Étimo
Listado de palabras galegas co seu étimo latino
atreverse < TRĬBŬĔRE
Fernando Távora
Traxectoria
Hoxe hónrase a súa memoria co Premio Fernando Távora de arquitectura.
Étimo
Listado de palabras galegas co seu étimo latino
puxar < PULSARE
apor < APPONERE
asentir < ASSENTIRE
regalar < fr. Regaler
admirar < ADMIRARI
administrar < ADMINISTRARE
Véxase tamén
Nota: corrixo os que me parecen erros, e introduzo as novidades que coido que deben figurar, aínda que son consciente de que aínda está incompleto ( mais tamén pode non ser este o espazo ou presentación axeitada)
Orde e Mandato de San Miguel Arcanxo
A Orde e Mandato de San Miguel Arcanxo (popularmente miguelianos) foi unha asociación católica nacida na diocese de Tui-Vigo e que derivou en orde relixiosa non recoñecida oficialmente.
Historia
En 1996 formouse en Vigo un grupo musical de carácter relixioso que participaba das cerimonias católicas que organizaban distintas parroquias da diocese de Tui-Vigo. O coro transformouse nunha asociación en 1997 e posteriormente converteuse nunha asociación pública de carácter privado e o 30 de xuño de 2009 nunha orde relixiosa aberta. Non obstante, para Igrexa Católica permaneceu como asociación pública de fieis de dereito diocesano e nunca foi un instituto de dereito diocesano. O seu principal impulsor e fundador foi Feliciano Miguel Rosendo.
A finais de 2012 comezaron a aparecer denuncias sobre abusos sexuais dentro da orde. A investigación realizada polo bispado ao longo de 2013 e 2014 concluíu no apartamento de Miguel Rosendo da dirección da orde. A comunidade, que chegara a ter 400 membros, desfíxose na súa práctica totalidade, e a finais de 2014 só quedaba unha trintena. En decembro dese ano, Miguel Rosendo, foi detido. En decembro de 2018 foi condenado a nove anos de prisión por un delito de abuso sexual continuado.
Características
Os membros consagrados son dos dous sexos, e denomínanse miguelianos e miguelianas. Os seus hábitos son unha túnica de cor azul intenso e un escapulario amarelo. O máis destacado é a súa afección pola música e a canción, e teñen participado en distintos concertos e festivais relixiosos.
A súa sede principal está no Porto (Mougás, Oia). Tamén teñen un local en Bustarviejo (Madrid), onde coidan de anciáns.
Persoas destacadas
Estivo vinculada a esta orde a modelo e actriz viguesa Olalla Oliveros, que se consagrou monxa migueliana
Hécate
miniatura|200px|Hecate Chiaramonti, escultura romana da Hécate tripla (Museo Chiaramonti, Vaticano). Hécate (grego antigo Ἑκάτη, Hekátē) é unha deusa da mitoloxía e da antiga relixión grega, que adoita ser representada sostendo dous fachos ou unha chave, e en períodos posteriores na súa forma tripla. Estaba asociada cos cruces de camiños, o lume, a luz, a Lúa, a maxia, a feiticería, o coñecemento das herbas e plantas velenosas e a necromancia. Tiña goberno sobre a terra, o mar e o ceo, así como un papel como salvadora (Soteira), nai de anxos e alma do mundo cósmico. Era unha das principais deidades adoradas nos fogares atenienses como deusa protectora da familia e proporcionadora de properidade.
O seu culto puido terse orixinado entre os carianos de Anatolia, onde variantes do seu nome poden atoparse en nomes dados a nenos. Está relacionada coa deusa romana Trivia, coa que é identificada.
The Thirteenth Floor
The Thirteenth Floor é un filme estadounidense de ficción científica dirixido por Josef Rusnak que foi estreado en 1999.
Sinopse
Hannon Fuller, un magnate dos negocios e empresario emprendedor, morre en estrañas circunstancias. O seu amigo e man dereita, Douglas Hall, vese lanzado a un mundo de crimes e decepcións, chegando a descubrir que Fuller levaba unha perigosa dobre vida e que se movía entre dous mundos paralelos: un en 1937 e outro no presente.
Partido Comunista de Acerbaixán
O Partido Comunista de Acerbaixán (en azarí: Azərbaycan Kommunist Partiyası, en ruso: Коммунистическая партия Азербайджана) era o partido político da República Socialista Soviética de Acerbaixán, facendo del unha rama do PCUS, ata o 16 de setembro de 1991, cando foi formalmente desmembrado.
Exiptólogo
Nas principais universidades do mundo hai cátedras desta disciplina onde os investigadores fórmanse e gradúan para logo dedicarse á arqueoloxía exipcia in situ, achegando nova información sobre o terreo, ou procesando no seu gabinete o que outros escavaron e con iso enriquecer o noso coñecemento; tamén dedicándose á docencia para formar exiptólogos ou como directores ou conservadores de institucións ou museos onde se custodian obxectos desta antiga civilización.
O coñecemento fidedigno da historia do antigo Exipto é moi recente. Fai tan só dous séculos o que se coñecía das orixes da civilización exipcia proviña de relatos dos historiadores e viaxeiros gregos e romanos que, sen moito espírito crítico, recolleron aquilo que os exipcios da súa época narrábanlles.
O descifrado da "Pedra de Rosetta", gravada en dúas linguas, grega e exipcia, e en tres escrituras, grega, demótica e xeroglífica, dun decreto de Tolomeo V datado en 196 adC, foi o comezo da lectura dos xeroglíficos. Jean-François Champollion, partindo dunha copia desta inscrición é o primeiro en descifralos, editando posteriormente un dicionario e unha gramática exipcia. É o inicio da moderna exiptoloxía.
Renovación (A Coruña)
Renovación foi un semanario editado na Coruña entre 1917 e 1920.
Historia e características
Apareceu en 1917. Estaba dirixido por Servando Gerpe.
Determinismo
O determinismo é unha doutrina filosófica que sostén que todo acontecemento físico, incluíndo o pensamento e accións humanas, está causalmente determinado pola irrompible cadea causa-consecuencia, e polo tanto, o estado actual "determina" nalgún sentido o futuro. Existen diferentes formulacións de determinismo, que se diferencian nos detalles das súas afirmacións. Para distinguir as diferentes formas de determinismo convén clasificalas de acordo co grao de determinismo que postulan:
Cómpre salientar que existe unha diferenza importante entre a determinación e a predictibilidade dos feitos. A determinación implica exclusivamente a ausencia de azar na cadea causa-efecto que dá lugar a un suceso concreto. A predictibilidade é un feito potencial derivado da determinación certeira dos sucesos, pero esixe que se coñezan as condicións iniciais (ou de calquera punto) da cadea de causalidade.
Isaac Peral
Isaac Peral nado en Cartagena, Murcia, o 1 de xuño de 1851 e finado en Berlín o 22 de maio do 1895, foi un científico e mariño, inventor do submarino Peral (1885), primeiro submarino da historia que contaba cun sistema de lanzamento de torpedos, o mesmo dos submarinos actuais. Tras unha pequena mais intensa carreira como mariño da Armada Española, interveu na guerra de Cuba e na Terceira Guerra Carlista, acreditando pericia e valor, polo que foi felicitado e condecorado. Tamén destacou en traballos e misións de carácter científico: escribiu un Tratado teórico práctico sobre huracanes e traballou no levantamento dos planos do canal de Simanalés (Filipinas).
Traxectoria
miniatura|Isaac Peral.
No 1883 fíxose cargo da cátedra de Física-Matemática da Escola de Ampliación de Estudos da armada española. No 1885, trala denominada crise das Carolinas, na que Alemaña intentou arrebatar este arquipélago a España, Isaac Peral considerouse na obriga de comunicar aos seus superiores que tiña resolto definitivamente o reto da navegación submarina. Tras un rigoroso análise do seu proxecto, por parte dos máis cualificados científicos da mencionada Escola de Ampliación, estes deron a súa aprobación para que fose trasladado ó ministro da Mariña, Almirante Pezuela, quen recibiu o proxecto con caloroso entusiasmo. Mais os sucesivos ministros que lle sucederon, amosaron indiferenza ou aberta hostilidade (Almirantes Ródriguez de Arias e Beránger).
Malia todo e grazas ó apoio da Raíña Rexenta María Cristina, o submarino foi finalmente botado o 8 de setembro do 1888. O buque medía 22 metros de eslora, 2,76 de puntal, 2,87 de manga e desprazaba 77 toneladas na superficie e 85 en inmersión. A propulsión obtíñase de dous motores eléctricos de 30 cabalos cada un, a enerxía subministrábaa unha batería de 613 elementos. Incorporaba ademais un tubo lanzatorpedos, tres torpedos, periscopio, un sofisticado "aparato de profundidades", que lle permitía ó submarino navegar en inmersión á cota de profundidade desexada polo seu comandante e manter o trimado do buque en calquera intre, incluso tralo lanzamento dos torpedos. Incluía tamén tódolos mecanismos precisos para navegar en inmersión cara ao rumbo prefixado. miniatura|Submarino de Peral no [[1888.]] As probas oficiais desenvolvéronse ao longo de 1889 e 1890. Convén dicir que non se lle concedeu permiso para efectuar a proba clave, que solicitara o propio inventor: atravesar somerxido o estreito de Xibraltar, dende Alxeciras até Ceuta. Malia o cal, amosou nas probas que se verificaron, que podía navegar en inmersión á vontade do seu comandante, co destino, rumbo e cota prefixados e en mar aberto. Ademais, amosou que podía atacar, sen ser visto, a calquera buque de superficie. A Comisión Técnica nomeada ó efecto, avalou o éxito das probas do primeiro submarino da historia. Porén, escuros intereses nunca aclarados, motivaron que as autoridades do momento desbotasen o invento e alentasen unha campaña de desprestixio contra a persoa do inventor, quen tivo que solicitar a baixa na Mariña e tentar aclarar á opinión pública a verdade de ocorrido.
O 5 de novembro do 1891 licenciouse do servizo, e foi operado de cancro en Madrid, mais impídeselle publicar o seu "Manifesto" en ningún medio de comunicación. Finalmente, conseguiu publicalo, costeándoo do seu peto, nun periódico satírico chamado El Matute.
Adicado á vida civil, conseguiu fundar varias empresas con éxito, relacionadas coa súa especialidade, o aproveitamento da enerxía eléctrica.
O 4 de maio do 1895, Peral trasladouse a Berlín para ser operado de cancro, mais un descoido nas curas produciulle unha meninxite que rematou coa súa vida o 22 de maio. O 11 de novembro de 1911 trasladáronse os seus restos mortais a Cartagena.
Bundespräsident
Bundespräsident (President da Federación ou Presidente Federal) é o título en lingua alemá para:
Xinocrítica
A xinocrítica é o termo cuñado na década de 1970 por Elaine Showalter para describir unha crítica literaria nova que pretendía construír "un encadramento feminino para a análise da literatura das mulleres"".
Expandindo o estudo histórico de escritoras como tradición literaria distinta, a xinocrítica buscou o desenvolvemento de novos modelos baseados no estudo da experiencia feminina para substituír os modelos masculinos de creación literaria, e tan "mapear o territorio" aínda inexplorado de críticas literarias máis temperás.
Crónica troiana
miniatura|dereita|Sepulcro [[escultura gótica|gótico de Fernán Peres de Andrade, O Boo, quen patrocinou a tradución ao galego da Crónica troiana, igrexa de San Francisco, Betanzos.]]
miniatura|dereita|Le Roman de Troie ([[1160) de Benoît de Sainte-Maure será a fonte de diversas obras europeas sobre a guerra de Troia.]] A Crónica troiana é unha obra literaria medieval escrita en galego-portugués. Encádrase dentro do ciclo troiano, un dos ciclos narrativos con máis éxito na literatura medieval. A súa fonte orixinaria sería o Roman de Troie, escrito en francés por Benoît de Sainte-Maure. A súa versión galega consérvase nun manuscrito de 1373, obra de Fernán Martís, capelán de Fernán Pérez de Andrade, O Boo.
Fonte
O ciclo de Roma ou de Troia, tamén denominado clásico, constituíu na Idade Media un dos ciclos narrativos máis exitosos da literatura europea. En 1160, Benoît de Sainte-Maure escribe o seu Roman de Troie, inspirado nuns textos apócrifos supostamente contemporáneos á guerra de Troia. Estes serían a Historia da destrución de Troia, de Dares o Frixio, e a Ephemeris belli Trojani, de Dictis de Creta. A obra de Benoît de Sainte-Maure tivo un enorme éxito na época e apareceron numerosas versións nas distintas linguas europeas. En galego-portugués consérvase a Crónica troiana e a Historia troiana.
A Crónica troiana
Trátase do ms 10233 da Biblioteca Nacional de Madrid. O códice componse de 185 follas de pergamiño escritas a unha única columna. A letra é francesa e sería obra de varios copistas. Na folla 100 indícase que a copia foi rematada o 20 de xaneiro de 1373, por man de Fernán Martís, que realiza o traballo por mandado de Fernán Pérez de Andrade, señor de Pontedeume e Betanzos:
Esta versión partiría dunha versión en castelán do Roman de Troie. Porén, é moi posíbel que esta mesma versión castelá tivese como fonte orixinaria unha versión galega anterior.
Secundino Zuazo
miniatura|dereita|220px|[[Novos Ministerios en Madrid.]]
Secundino Zuazo Ugalde, nado en Bilbao o 12 de maio de 1887 e finado en Madrid o 12 de xullo de 1971, foi un arquitecto e urbanista español.
Traxectoria
Graduouse pola Escola Técnica Superior de Arquitectura de Madrid en 1913, e desde entón residiu nesa cidade.
Zuazo foi un dos primeiros arquitectos racionalistas de España, considerado entre os máis importantes da súa xeración. O máis coñecido da súa obra son a "Casa de las Flores" e os Novos Ministerios de Madrid (cuxa construción non dirixiu). Como urbanista cabe destacar o seu plano para a Comarca de Madrid e máis o seu proxecto de prolongación do Paseo de la Castellana (Madrid).
Hrolf Ganger
Hrolf Ganger (en nórdico antigo: Göngu-Hrólfr ou Hrólfr Rögnvaldsson, en noruegués: Gange-Rolf, en sueco: Gångerolf) máis coñecido cos sobrenomes de Rollón o Camiñante ou Errante ou Rodrigo I o Rico, nado probablemente en Noruega en 846 e finado en Francia en 932 foi un caudillo viquingo. Segundo a maioría das fontes foi fillo de Rognvald Eysteinsson, Jarl de Møre.
Creou o principado viquingo que pasaría a coñecerse como Ducado de Normandía sendo os seus descendentes duques de Normandía e reis de Inglaterra. Foi devanceiro de Guillerme o Conquistador e da Dinastía Normanda do Reino de Inglaterra.
O alcume de Camiñante provén do seu gran tamaño, polo que ningún cabalo podía con el e tiña que camiñar.
Orixes
A orixe de Rollón é causa de acaloradas disputas entre historiadores noruegueses e daneses dende o século XIX, especialmente no período previo ao milésimo aniversario de Normandía (1911). miniatura|260px|Estatua de Rollón en [[Ruán]] Segundo numerosas fontes, coma Dudo de Saint-Quentin ou Guillerme de Jumièges, Rollon era fillo dun poderoso nobre danés que sostiña enfrontamentos co rei de Dinamarca; trala morte de seu pai, Rollón viuse obrigado a exiliarsem e seu irmán, Gurim, foi asasinado.
Historiadores noruegueses e islandeses identifican a Rollón con Hrolf Ganger, fillo de Rognvald Eysteinsson, conde de Møre (oeste de Noruega). Hrolf caeu en desgraza ante o rei Harald I e por este motivo foi exiliado.
Saqueo de Francia
En 885 Rollón foi un dos líderes menores da importante frota viquinga que, baixo as ordes de Sigfred, pretendía saquear Borgoña remontando o río Sena. Para seguir o transcurso do río necesitaba conquistar París, e con este fin sitiou a cidade e tentou tomala, pero fracasou. Tivo que aceptar entón pagar un tributo ao emperador carolinxio de occidente Carlos III o Gordo para renunciar e marchar. Porén, Rollón quedou atrás e conquistou o norte de Francia, correspondente con Neustria, e que pasaría a coñecerse como Normandía.
En 911 lanzou un novo ataque a París, que fracasou, antes de sitiar Chartres. Á petición de axuda do Bispo de Chartres, Joseaume, acudiron o Marqués de Neustria, o Duque de Borgoña e o Conde de Dijon, enfrontándose a Rollón o 20 de xullo de 911. Rollón saíu derrotado da batalla de Chartres a pesar da ausencia do rei Carlos o Simple.
Principado de Normandía
A pesar da vitoria sobre os viquingos o rei carolinxio Carlos III decidiu negociar con Hrolf Ganger para que este protexese a costa norte do reino. Coa sinatura do tratado de Saint-Clair-sur-Epte Rollón xurou vasalaxe ao rei dos francos converténdose ao catolicismo e chamándose Roberto I. A cambio, o rei recoñeceuno coma señor das terras entre o río Epte e o mar, así como de partes da Bretaña, establecendo a capital dos seus dominios en Ruán. Na actualidade existe un intenso debate sobre se Rollón chegou a ser Duque ou se ostentou un título menor.
A partir do ano 911 mantívose fiel á súa promesa de protexer as beiras do río Sena, mais a pesar disto seguiu actuando coma xefe viquingo, realizando ataques a Flandres.
Trala deposición de Carlos III por Roberto I en 922 Rollón entendeu que o seu xuramento chegara ao seu fin polo que comezou a súa expansión, adquirindo Le Mans, Bayeux e Bessin.
Morte
En torno ao 927 Rollón cedeu o control de Normandía ao seu fillo, Guillerme I, vivindo algúns anos despois disto. Morreu en torno ao 932 recuperando antes de morrer as súas crenzas anteriores ao bautismo. Unha lenda conta que sacrificou cen prisioneiros católicos.
Descendencia
Rollón tivo dúas esposas.
Árbore xenealóxica do ducado de Normandía
miniatura|centro|500px|Descendencia de Rollón. Os [[Ducado de Normandía|duques de Normandía en amarelo e os reis de Inglaterra en azul. Guillerme I e Henrique II foron duques de Normandía e reis de Inglaterra.]]
Margarita Astray
Margarita Astray Reguera, nada en Ourense en 1885 e finada en Madrid en abril de 1936, foi unha escritora en lingua castelá e pianista galega.
Traxectoria
Educada en Madrid, casou aos dezaoito anos de idade con Salvador Luccini Corcuera, enxeñeiro agrónomo, tivo un fillo e enviuvou moi nova. Deu concertos nas Illas Baleares, Italia, Suíza, Francia, Inglaterra e Portugal e fixou residencia en París.
De volta en España, deixou a actividade musical para dedicarse á literaria. Colaborou en Heraldo de Madrid, Marineda (A Coruña), La Tribuna (Madrid), Pictorial Review (Nova York), La Ilustración Artística (Barcelona), La Ilustración Española y Americana (Madrid), Ideales (Madrid) revista que fundou e dirixiu, Blanco y Negro (Madrid) e ABC (Madrid). miniatura|Otro beso, 1920. Volveu casar, con Enrique Loup.
Filgueiro, Martín, Bóveda
Filgueiro é un lugar da parroquia de Martín no concello lugués de Bóveda, na comarca da Terra de Lemos. Segundo o IGE, en 2012 tiña 7 habitantes (3 homes e 4 mulleres).
Serie A 2012/13
A tempada 2012–13 da Serie A (coñecida como Serie A TIM por razóns de patrocinio) foi a 81ª da máxima competición ligueira de fútbol en Italia. Empezou o 25 de agosto de 2012 e finalizou o 19 de maio de 2013. O campión foi o Juventus, que acadou o seu 29º título.
Asasinos de elite
Asasinos de elite (en Killer Elite) é un filme británico-australiano de acción protagonizado por Jason Statham, Clive Owen e Robert De Niro. Está baseado na novela de 1991 The Feather Men por Sir Ranulph Fiennes e foi dirixido por Gary McKendry.
Personaxes
dereita|miniatura|Dende a esquerda: [[Dominic Purcell, Jason Statham, Yvonne Strahovski e Adewale Akinnuoye-Agbaje.]]
1180
Arte e cultura
miniatura|225px|Frescos no Panteón dos Reis en Santo Isidoro de León
Véxase tamén
Historia ano a ano
Turbina a gas
miniatura|300px| Turbina a gas GE serie H, para xeración eléctrica, de potencia de 480 [[megawatt|MW en ciclo combinado.]]
Unha turbina a gas é un tipo de motor de combustión interna rotativo que transforma a enerxía química dun combustíbel (líquido ou gas) en enerxía mecánica facendo xirar un eixo.
A turbina consta de tres partes tres equipamentos: compresor, cámara de combustión e turbina propiamente dita. Esta configuración forma un ciclo termodinámico a gas, cuxo modelo ideal denomínase Ciclo Brayton, concibido por George Brayton en 1870.
Este conxunto opera nun ciclo aberto, ou sexa, o fluído de traballo (ar) é admitido na presión atmosférica e os gases de escape, tras pasaren pola turbina, son descargados de volta na atmosfera sen que retornen á admisión.
A denominación turbina a gas pode ser erroneamente asociada ao combustíbel utilizado. A palabra gas non se refire á queima de gases combustíbeis, mais, si ao fluído de traballo da turbina, que é neste caso a mestura de gases resultante da combustión. O combustíbel en si pode ser gasoso, como gas natural, gas liquefeito de petróleo (GLP), gas de síntese ou líquido, como queroseno, óleo diésel e até mesmo óleos máis pesados.
Ciclo Brayton
miniatura|300px| Diagrama Entalpia x Entropía de Ciclo Brayton (ideal) e ciclo real a gas.
O ciclo Brayton é un ciclo ideal, unha aproximación dos procesos térmicos que ocorren nas turbinas a gas, describindo variacións de estado (presión e temperatura) dos gases. O concepto é utilizado como base didáctica e para análise dos ciclos reais, que se desvían do modelo ideal, debido a limitacións tecnolóxicas e fenómenos de irreversibilidade, como o atrito.
O ciclo se constitúe de catro etapas. Primeiramente, o ar en condición ambiente pasa polo compresor, onde ocorre compresión adiabática e isentrópica, con aumento de temperatura e consecuente aumento de entalpía. Comprimido, o ar é dirixido ás cámaras, onde se mestúra co combustíbel posibilitando a queima e quecemento, á presión constante. Ao saír da cámara de combustión, os gases, á alta presión e temperatura, se expanden conforme pasan pola turbina, idealmente sen variación de entropía. Na medida en que o fluído exerce traballo sobre as palletas, redúcense a presión e temperatura dos gases, xerándose potencia mecánica. A potencia extraída a través do eixe da turbina é usada para accionar o compresor e eventualmente para accionar outra máquina. A cuarta etapa non ocorre fisicamente, se tratando dun ciclo termodinámico aberto. Conceptualmente, esta etapa representa a transferencia de calor do fluído para o ambiente.
Desta forma, mesmo se tratando dun ciclo aberto, parte da enerxía proveniente da combustión é rexeitada so a forma de calor, contido nos gases quentes de escape. O rexeitamento de calor é un límite físico, intrínseco ao funcionamento de ciclos termodinámicos, mesmo nos casos ideais, como define a segunda lei da termodinámica.
A perda de ciclo ideal pode ser cuantificada pola potencia proveniente do combustíbel, descontándose a potencia de accionamento do compresor e a potencia líquida. Así, diminúese a perda a medida que se reduce a temperatura de escape e se eleva a temperatura de entrada da turbina, o que fai da resistencia, a altas temperaturas, das partes da turbina un punto extremamente crítico na tecnoloxía de construción destes equipamentos.
Noel Gallagher
Noel Thomas David Gallagher, nado o 29 de maio de 1967 en Manchester, é un músico, cantante, guitarrista e compositor inglés. Foi o principal guitarrista e compositor, ademais de co-vocalista da banda de rock Oasis. Gallagher comzou a tocar a guitarra as trece anos, e despois de distintos traballos na construción traballou para a banda de Manchester Inspiral Carpets como roadie e técnico en 1988. Mentres estaba de xira con eles tivo coñecemento de que o seu irmán, Liam Gallagher, formara a súa propia banda, coñecida como The Rain, e que finalmente se convertería en Oasis. Despois de que Gallagher regresase a Inglaterra foi convidado polo seu irmán a unirse ao grupo como compositor e guitarrista.
O álbum de estrea de Oasis, Definitely Maybe (1994), marcou o comezo do ascenso da banda cara a fama como parte do movemento britpop. O seu seguindo traball, (What's the Story) Morning Glory? (1995), acadou a cima das listas de álbums en moitos países, e o seu terceiro disco, Be Here Now (1997), foi o disco coas vendas máis rápidas da historia do Reino Unido. O britpop finlmente perdeu popularidade e os dous seguintes álbums de Oasis non conseguiron revivilo. Porén, os dous últimos traballos do grupo, Don't Believe the Truth (2005) e Dig Out Your Soul (2008), conseguiron un éxito renovado. O 28 de agosto de 2009, tras un altercado con Liam antes dun concerto en París, Noel Gallagher anunciou que deixaba Oasis e o 23 de outubro dese ano confirmaba que comezaría unha carreira en solitario. Gallagher pasaría a formar Noel Gallagher's High Flying Birds.
A carreira de Gallagher con Oasis foi turbulenta, especialmente durante o pico do britpop, ao estar envolto en varias disputas con Liam, e a loita dos irmáns e as súas salvaxes vidas foron regularmente portada nos tabloides británicos. Gallagher (xunto con Oasis) tamén compartíu unha rivalidade persoal coa banda Blur. Porén, a miúdo foi considerado como a punta de lanza do movemento britpop, e a revista NME chegou a designar a un feixe de bandas deste estilo (como Kula Shaker, Ocean Colour Scene e Cast) como "Noelrock", citando a influencia de Gallagher no seu éxito. Moitos eloxiaron as composicións de Gallagher, dicindo George Martin que se trataba do "mellor compositor da súa xeración".
Tuzo Wilson
John Tuzo Wilson foi, nado en Otava (Ontario o 24 de outubro de 1908 e finado en Toronto o 15 de abril de 1993, foi un xeólogo e xeofísico canadense que alcanzou notoriedade como un dos principais autores da formulación final da tectónica de placas e do desenvolvemento da teoría do ciclo de Wilson.
Traxectoria
Os seus pais, John Wilson e Armistead Henrietta L. eran de orixe escocesa. Iniciou os seus estudos de xeofísica na Universidade de Toronto en 1930. Tras a súa graduación continuou cos seus estudos de xeofísica no St John´s College, na Universidade de Cambridge e na Universidade de Princeton. A súa carreira como académico culminou coa obtención do título de doutor en xeoloxía en 1936. Pouco despois uniuse a Geological Survey of Canada e realizou traballo de campo nos territorios do noroeste.
Ao comezo da segunda guerra mundial, Wilson alistouse na Royal Canadian Army Engineers. Cando as deixou tiña o grao de coronel. En 1946, incorporouse á Universidade de Toronto como mestre de xeofísica e, en 1967, foi nomeado director da University´s Erindale College. En 1974, Wilson foi nomeado director xeral da Ontario Science Centre. En 1969, foi condecorado co grao de Oficial da Orde do Canadá, da cal foi ascendido a Gran Oficial en 1974. Tamén foi nomeado académico da Royal Society of Canada.
Na súa honra a Canadian Geophisical Union creou a John Wilson Medal, destinada a recoñecer a excelencia na investigación científica e tecnolóxica no campo da xeofísica.
Ciclo de Wilson
miniatura|dereita|300px|Esquema do ciclo de Wilson. Esta é a súa teoría máis coñecida. O ciclo comeza cando unha placa continental fractura creando un rift continental. Neste rift suceden sismos e aparecen volcáns. No rift, ao estar situado a unha menor atura que o terreo do redor, acumúlase auga creando lagos. Nesta situación atópase o Rift de Valley, en África.
Este rift irá aumentando de tamaño ata converterse nun mar, situación na que se atopa o Mar Vermello, e continuará aumentando ata converterse nun océano, como é o caso do Océano Atlántico. No fondo do océano podemos observar a dorsal oceánica na cal se está a renovar o fondo oceánico. Nesta zona prodúcense sismos e aparecen volcáns.
Co aumento de tamaño, esta placa pesará cada vez máis, o que provocará que subduza baixo unha placa continental veciña. Nesta zona crearase unha fosa oceánica e aparecerán arcos insulares, como é o caso do Xapón. Co paso do tempo, estes arcos insulares acabarán formando unha cordilleira pericontinental no límite da placa continental. Nela crearanse volcáns e se producirán sismos provocados polo roce entre as dúas placas. Nesta situación atopamos a placa de Nafca que está a subducir baixo a placa suramericana creándose a cordilleira dos Andes.
Ao final estas dúas placas rematarán colidindo e creando unha cordilleira entre as dúas. Nesta situación atópase a India, que está situada na placa indoaustraliana, que colidiu contra China, na placa euroasiática; creando a cordilleira do Himalaia.
Alemaña Occidental nos Xogos Olímpicos
A Alemaña Occidental competiu nos Xogos Olímpicos entre 1952 e 1988. En 1952, cando Alemaña participou por vez primeira logo da segunda guerra mundial, o equipo de Alemaña Occidental participou de facto xa que os deportistas de Alemaña Oriental rexeitaron competir xuntos, polo que os resultados son contados como Alemaña. Entre 1956 e 1964, ámbolos dous países competiron xunto como o Equipo Alemán Unificado. Non foi até o ano 1968 cando o equipo occidental competiu, participando en tódolos Xogos, agás o de 1980. Despois da reunificación alemá en 1990, reestabeleceuse o equipo alemán.
Método de Mowry
O método de Mowry é unha técnica descrita por Robert W. Mowry para a demostración de mucopolisacáridos ácidos.
Fundamento
Certas mucinas do tecido conxuntivo son capaces de absorber o hidróxido férrico coloidal, poñendo o ferro de manifesto por medio do azul de Prusia. Esta técnica combínase na actualidade co PAS. Cómpre realizar seccións dobres posto que en determinadas ocasións esta tinguidura se ve dificultada por outras substancias diferentes ós mucopolisacáridos, que se ven atraídos polas partículas metalicasacaridos, perdendo a súa utilidade histoquímica. Emprégase extensivamente no estudo de neoplasias epiteliais renais, así como granulomas na pel.
Preparación da mostra
Os mellores resultados obtéñense cando a preparación está fixada en formol, incluída en parafina e seccionada a 6 micrómetros.
Reactivos
Os reactivos necesarios para a realización desta técnica son os seguintes:
Procedemento
A técnica de tinguidura é como segue:
Camp d'Esports
O Camp d'Esports é un estadio de fútbol da cidade de Lleida, en Cataluña (España). É un recinto deportivo municipal que alberga os partidos do Club Lleida Esportiu, equipo que milita actualmente na Segunda División B.
Historia
O Camp d'Esports é un dos campos de fútbol máis antigos de España. Inaugurouse o 1 de xaneiro de 1919, e nel xogou un dos primeiros clubs de Lleida, o Joventut FC. O seu deseño correu a cargo do arquitecto leridano Adolf Florensa. Ademais de fútbol, o campo albergou outros deportes.
Co paso do tempo, o Camp d'Esports sufriu varias ampliacións e remodelacións, para dotalo dun maior aforamento. A maior renovación deuse en 1993, cando se homologou ás normas da Liga de Fútbol Profesional con medidas de seguridade, iluminación e eliminación das localidades sen asento.
Olalla Oliveros
Olalla Oliveros, nada en Vigo en 1977, é unha antiga modelo e actriz galega.
Lince (zooloxía)
miniatura|240px|[[Lince ibérico tras cazar unha ave.]] Lince é o nome común dos mamíferos carnívoros da familia dos félidos (Felidae), subfamilia dos felinos (Felinae) pertencentes ao xénero Lynx.
Olalla Oliveros
Traxectoria
Con formación en teatro e en danza en Vigo, no ano 2000 Olalla Oliveros mudouse a Madrid para continuar a súa carreira. Alí traballou en publicidade como modelo, e como actriz interveu en distintas series de televisión, como en episodios de La familia Mata (2007), Maitena: estados alterados ou El comisario (2008). No cinema, participou na rodaxe, como actriz, do filme Fase terminal (2010), dirixida por Marta Génova.
Vida persoal
En 2010 abandonou a carreira artística e ingresou na Orde e Mandato de San Miguel Arcanxo como fiel consagrada (votos de celibato e obediencia) e nun réxime de semiclausura. Non obstante, a Igrexa Católica non recoñeceu como válida a consagración ao carecer ese grupo desa potestadade.
Lince (zooloxía)
Todas as especies habitan exclusivamente no hemisferio norte, en Eurasia e Norteamérica, e teñen como hábitat preferido os bosques.
Depredadores amplamente distribuídos (a excepción do lince ibérico, gravemente ameazado) forman parte dos poucos felinos que posúen poboacións estábeis.
O caracal (Caracal caracal), que habita en África e gran parte de Asia central e occidental, é en realidade un felino escasamente emparentado cos verdadeiros linces, pero que garda algunhas semellanzas externas cos representantes do xénero Lynx froito da converxencia adaptativa, como son a cola, excepcionalmente curta (pouco máis que un simple tocón), e as súas grandes orellas, coroadas por longos penachos de pelo negro na punta.
Os linces tiveron un lugar importante na mitoloxía cos amerindios, e foron máis ben pouco apreciados na Europa antiga, onde tiveron unha reputación de besta feroz.
Taxonomía
O xénero Lynx foi fundado en 1792 polo naturalista e tradutor escocés Robert Kerr, na páxina 155 do volume primeiro da súa obra ''The animal kingdom, or zoological system, of the celebrated Sir Charles Linnæus. Containing a complete systematic description, arrangement, and nomenclature, of all the known species and varieties of the mammalia, or animals which give suck to their young], tradución das partes 1 e 2 da 13ª edición do Systema Naturae'' de Linneo, editada por F. Gmelin en Leipzig.
Sinónimos máis modernos, non válidos, son:
A especie tipo do xénero é Felis lynx Linnaeus, 1758, clasificada hoxe como Lynx lynx.
Todos os linces actuais son descendentes, segundo parece, do Lynx issiodorensis, unha especie de lince do plistoceno.
Especies e subespecies
Describíronse as seguintes especies e subespecies:
Xénero Lynx
As catro especies de linces
Coloración
A pelaxe posúe diferentes tonalidades segundo a especie e a subespecie da que se trate. O Lynx canadensis e o Lynx lynx oscilan entre a cor parda e a amarelada, desenvolvendo unha pelaxe máis longa e agrisada en inverno. O lince ibérico é de cor parda, mentres que o Lynx rufus, posúe un manto pardo-avermellado. As catro especies presentan manchas e raias cuxa densidade varía segundo os individuos. Polo xeral, os animais máis intensamente manchados son os que viven máis ao sur.