cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
José Eleicegui López
Vida persoal
Casou con María Sieiro e foi pai do tamén médico José de Eleizegui Sieyro.
Moaña (San Martiño), Moaña
San Martiño de Moaña é unha parroquia que se localiza no concello de Moaña. Segundo o IGE, en 2022 tiña 1 957 habitantes (981 homes e 976 mulleres).
Historia
Ao carón da igrexa, rematada no ano 1197 e parcialmente reformada en 1771, quedan os restos dun antigo castro.
A finais de abril de 2010 encontrouse un testamento dun veciño da parroquia, escrito en lingua galega o 9 de novembro de 1466.
Patrimonio
Entre o seu patrimonio destaca a igrexa de San Martiño (1197, reformada en 1771), monumento histórico artístico; a casa reitorial, do século XVI; a Casa das Señoritas, de 1866; os tres cruceiros na contorna da igrexa dos séculos XII e XVI, e así como numerosas fontes e lavadoiros tradicionais (A Pedra, A Ameixoada, Río do Muíño...).
Isaac Maceiras
Isaac Ventura Maceiras Rivas, nado na Pobra do Caramiñal o 7 de decembro de 1949, é un político galego do PPdeG.
Traxectoria
Estudou no Pósito da Pobra ata o bacharelato, e rematou a súa formación en Vigo. Foi comercial en La Onza de Oro e Galicia Calidade. Nas eleccións municipais de 1999 encabezou a candidatura do PPdeG á alcaldía da Pobra do Caramiñal e foi elixido alcalde. Repetiu como alcalde nas sucesivas eleccións sempre con maioría absoluta.
Nouria Benghabrit-Remaoun
dereita|miniatura|Nouria Benghabrit en setembro de 2014 en [[Ghardaia na inauguración do curso escolar 2014-15.]]
dereita|miniatura|Nouria Benghabrit saudando o Presidente de Kenya, [[Uhuru Kenyatta, na Conferencia panafricana de educación (Nairobi, abril 2018).]]
Traxectoria
A súa familia é de Tlemcen, orixinaria de Al-Andalus. O seu marido é de orixe mourisca, sendo o patronímico Remaoun derivado da arabización do antropónimo castelán Ramón.
É filla do muxahidin Djilali Benghabrit, finado en 2007, e neta do irmán de Si Kaddour Benghabrit, fundador da Gran Mesquita de París.
En 1973 licenciouse en Socioloxía pola Universidade de Orán, e nese mesmo ano comezou a impartir docencia en dita universidade. En 1976 foi nomeada xefa do departamento de Socioloxía, e en 1977 obtivo o diploma de estudos avanzados en socioloxía da educación, especializándose na problemática da orientación escolar e profesional. Foi membro activo do Comité Universitaire de Volontariat (CUV) que mobilizou o estudantado para explicar ao campesiñado a campaña da Revolución Agraria. En 1982 doutorouse pola Universidade París V. Tras a súa creación en 1985 foi membro da Unité de Recherche en Anthropologie Sociale et Culturelle (URASC). Tamén dirixiu, o Centre national de recherche en anthropologie sociale et culturelle (CRASC) , , desde a súa creación en 1992 até o seu nomeamento como ministra. Como tal, está considerada unha ministra tecnócrata, alén de calquera militancia política. En 2002 e 2005 foi elixida, por dous mandatos sucesivos de tres anos, membro representante de África do Norte no Comité executivo do Conseil pour le développement de la recherche en sciences sociales en Afrique (CODESRIA). De 2003 a 2006 foi presidenta do comité árabe da Unesco para o ensino superior, e como tal, membro do comité mundial do foro da Unesco para o ensino superior, a investigación e o coñecemento. De 2007 a 2010 foi vicepresidenta do consello de administración do Institut Africain de la Gouvernance (IAG).
En 2012, logo do seu nomeamento por parte do Secretario Xeral das Nacións Unidas, uniuse ao comité de políticas de desenvolvemento para un mandato de tres anos. Foi a primeira alxeriana en ser membro deste comité, mais dado que dito comité debe presentar ao Consello económico e social das Nacións Unidas análises e opinións independentes, renunciou logo de ser nomeada ministra.
En xullo de 2015, coa reforma do seistema educativo do país, viuse envolta en polémica por mor da inclusión do árabe alxeriano na escola, seguindo as recomendacións do uso de linguas maternas. Debido á situación de diglosia existente no país, houbo protestas por intentar substituír o árabe clásico. En 2017 un decreto do seu Ministerio prohibiu o uso do niqab e o velo integral nos centros escolares de Alxeria.
Soto de Cerrato
Soto de Cerrato é un concello español da provincia de Palencia (Castela e León). A súa poboación é de 190 habitantes (INE 2012).
Mario Echandi Jiménez
Mario Echandi Jiménez, nado 17 de xuño de 1915 en San Xosé, Costa Rica e finado na mesma cidade o 30 de xullo de 2011, foi un diplomático e político, presidente de Costa Rica entre 1958 e 1962.
Foi fillo de Alberto Echandi Montero e Josefa Jiménez Rucavado. Casou con Olga De Benedictis Antonelli.
Estudos
Cursou estudos no Liceo de Costa Rica e na Escola de Dereito, onde se graduou de Licenciado en Leis.
Primeiros cargos públicos
Foi Agregado Militar en misión especial en Panamá en 1940, Embaixador de Costa Rica nos Estados Unidos de América, as Nacións Unidas e a OEA (1949-1950), Ministro de Relacións Exteriores e Cultura (1950-1952) e Deputado por San José (1953-1955).
Presidente da República
En 1958 foi elixido Presidente da República, cargo que exerceu de 1958 a 1962. O presidente Echandi obtivo 102.851 votos como candidato da partido Unión Nacional, Francisco José Orlich candidato da partido Liberación Nacional obtivo 94.778 votos e Jorge Rossi Chavarría obtivo 23.910 votos polo partido Independente. Este último partido estaba constituído por exmembros do partido Liberación Nacional. Un ano antes da elección houbo unha escisión nese partido e un grupo dos seus partidarios encabezados polo Licenciado Jorge Rossi deixaron as súas filas.
Durante o seu goberno aprobáronse algunhas leis importantes, como a Lei de Aguinaldo, fundouse o Servizo Nacional de Aqueductos e Redes de sumidoiros, o Instituto de Terras e Colonización (ITCO), a Lei de Protección e Desenvolvemento Industrial, creouse o primeiro Plan Viario, cuxo obxectivo era construír unha rede de estradas e camiños no país segundo un plan previo. E rompéronse relacións diplomáticas con Cuba debido á política de fusilamentos do réxime de Fidel Castro.
Reconciliación Nacional
Durante o seu goberno permitiuse o regreso do expresidente Rafael Ángel Calderón Gardia e os seus seguidores atoparon condicións para organizarse.
Xutos
dereita|200px|miniatura|Unha aproximación ás rexións centrais das tribos mencionadas no Beowulf. A área vermella é [[Västergötland (a rexión nuclear de Geatland), a área amarela é o territorio que gobernaban os wulfingas, á área rosa é o territorio dinamarqués. A área verde é o territorio dos suecos. A área azul representa a terra dos xutos, mentres que a área laranxa pertence aos frisios.]] Pobo xermánico que xunto cos anglos e os saxóns invadiu e emigrou a Gran Bretaña a partir do século V. Os xutos, próximos etnicamente aos daneses, vivían no istmo da península de Xutlandia, no que posteriormente sería o ducado de Schlewing, que actualmente está en Alemaña e Dinamarca.
Foron o grupo de invasión menos numeroso e o que menos se mesturou cos outros (e o máis ignorado pola historia), e fundaron o reino de Kent durante a etapa da Heptarquía anglosaxoa.
A Brea, Cortegada, Silleda
A Brea é un lugar dentro da parroquia de Cortegada no concello de Silleda, provincia de Pontevedra. No ano 2011 tiña 19 habitantes, 11 homes e 8 mulleres.
Athanasius Schneider
Athanasius Schneider, nado en Tokmok (RSS de Kirguizistán) o 7 de abril de 1961 é un bispo católico alemán de Kirguizistán, bispo auxiliar da arquidiocese de María Santísima en Astana dende 2011.
Traxectoria
Athanasius Schneider naceu en Tokmok (entón na RSS de Kirguizistán) o 7 de abril de 1961, nunha familia de alemáns do mar Negro. En 1982 profesou como membro da Orde dos Coéngos Regulares da Santa Cruz de Coímbra, e o 25 de marzo de 1990 foi ordenado sacerdote.
O 5 de febreiro de 2011 foi trasladado como bispo auxiliar á arquidiocese de Astana.
Gran Premio de España de 2013
O Gran Premio de España de 2013 (formalmente o LVI Gran Premio de España Santander) é unha carreira de Fórmula 1 que se celebrou o 12 de maio de 2013 no Circuit de Catalunya, Montmeló, España. Foi a quinta carreira do Campionato Mundial de Fórmula 1 de 2013.
Nico Rosberg logrou a pole position da carreira, por diante do seu compañeiro de equipo Lewis Hamilton.
Fernando Alonso acadou a súa vitoria número 32 nun Gran Premio, por diante de Kimi Räikkönen, quen quedou en segundo lugar no Lotus - Renault e o compañeiro en Ferrari Felipe Massa quedou terceiro. Malia cualificar na pole position, Nico Rosberg chegou nun humilde sexto posto, resaltando aínda máis o mal comportamento de Mercedes na tempada.
A Pallota, San Xiao do Camiño, Palas de Rei
A Pallota é un lugar da parroquia de San Xiao do Camiño, no concello lugués de Palas de Rei, na comarca da Ulloa. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2021 tiña 3 habitantes, dos cales 2 eran homes e 1 era muller. Por esta aldea discorre o Camiño Francés.
Adolfo Gómez Portela
Traxectoria
Procurador dos tribunais. Foi instrumentista da Facultade de Medicina da Universidade de Santiago de Compostela dende 1912. Dirixiu o periódico Redención Campesina.
Kung Fu Panda
Kung Fu Panda é un filme estadounidense de animación dirixido por John Wayne Stevenson e Mark Osborne que foi estreado no 2008.
Sinopse
O protagonista é un oso panda chamado Po, o máis preguiceiro de tódalas criaturas do Val da Paz. Con poderosos inimigos achegándose, a esperanza é depositada nunha antiga profecía que di que un heroe aparecerá para salvalos.
Mykhailo Kopystenskyi
Mykhailo Kopystenskyi, finado en 1610, foi un eclesiástico ortodoxo, bispo de Przemyśl dende 1591 até o seu pasamento.
Traxectoria
Non aceptou, xunto a Hedeon Balaban, a Unión de Brest de 1595. Porén, á súa morte foi nomeado bispo Atanasii Krupetskyi, quen si aceptou a unión. A sé ortodoxa non sería restaurada até 10 anos máis tarde.
Carmen V. Valiña
Carmen Marina Vidal Valiña, nada en Baio en 1985, é unha investigadora galega.
Traxectoria
Licenciada en Xornalismo pola Universidade de Santiago de Compostela e en Humanidades pola Universitat Oberta de Catalunya, doutorouse en Historia Contemporánea pola Universidade Complutense. É profesora da Universidad Europea Miguel de Cervantes. En 2006 gañou o Premio de Xornalismo Johán Carballeira por "Os berros espantaron o gando". Creou a Escola de feminismos alternativos PeriFéricas da que é directora.
Escudería Compostela
A Escudería Compostela é unha escudaría deportiva dedicada á organización de eventos automobilísticos, principalmente rallys e sláloms. Ten a súa sede no Estadio de San Lázaro, sito na cidade de Santiago de Compostela, e é coñecida pola organización do Rally Botafumeiro, puntuable para o Campionato de Galicia de Rally, que organizou entre 1985 e 2014.
Ao longo dos anos centrouse tamén na celebración de subidas,, como a Subida ao Barreiro, e sláloms, como o Slálom Cidade de Santiago e o Slálom Vila de Muros.
Anos 80
Naceu no ano 1983, entre un grupo de amigos afeccionados ó automobilismo, que decidiron fundar un club con sede en Santiago. As primeiras reunións celebrábanse no bar Zeus, ou o Pub Rallye Team. Dende 1983 tivo varios presidentes, sendo o primeiro deles Andrés Manzano, e posteriormente, Rogelio Canedo, José Angel Raña, Manuel Ramos e Cesar Raña.
O primeiro gran paso foi a organización da Subida ó Barreiro no ano 1984, proba xa coñecida no automobilismo galego, que organizaba a desaparecida Escudería Santiago. Realizouse co apoio do Concello de Santiago, que incluíu nos orzamentos unha partida como subvención para facela subida. A proba repetiuse ao ano seguinte, pero desistiuse nos anos vindeiros, debido ao cambio de trazada da estrada que a convertía nunha proba moi rápida, e consecuentemente mais perigosa. Da montaña pasouse aos rallys, coa realización do 1º Rally do Botafumeiro, no ano 1985.
A partir da creación do rally, a escudaría iniciouse no karting. Dende 1986 ata 1991 organizou 6 edicións do Karting do Apóstolo, proba que se competiu nas rúas de Santiago de Compostela. Nela destacaron futuras promesas do automobilismo, como Fernando Alonso, Celso Míguez, Cristobal Serantes etc., pero a rápida evolución dos karts, e sobre todo as grandes velocidades que podían alcanzar sobre un trazado urbano, facía que a proba se vise sometida a un gran risco, por ese motivo, no 1991 organizouse a última edición desta carreira en Santiago. Dende ese mesmo ano a organización tentou sen éxito a creación dun circuíto de karting na cidade compostelán.
Os primeiros reveses foron unha débeda económica, por un lado, e as primeiras baixas, por diversos motivos, por outro. Con todo o Rally do Botafumeiro seguía celebrándose, formando parte do Campionato Galego de Rallys. No 1989, repetíase a historia e outro revés deixaba tocada a organización, que decidiu non celebrar o Rally do Botafumeiro, para tomarse un ano sabático e intentar poñer ó día as contas.
Reiden Patera
Reiden Patera é un accidente xeolóxico volcánico da superficie da lúa de Xúpiter, Ío. Foi visto por primeira (de preto) vez pola sonda Galileo mentres daba a primeira órbita ó redor de Xúpiter, e inicialmente detectou un punto quente. Pénsase que a súa actividade parou ou languideceu por debaixo da capacidade de detección do instrumental da sonda Galileo (SSI e NIMS). Aínda que dende o ano 2002 téñense novas de que Reiden Patera tornouse moito máis escuro a partir da 24ª órbita de Galileo. Ten tamén cuspido depósitos piroclásticos dun brillante vermello. Ten aproximadamente 70 kms de diámetro e está situado a 13,4° S 235,45° O. O nome de Reiden provén da mitoloxía xaponesa, onde Reiden era o espírito do trono, este nome foi aprobado pola Unión Astronómica Internacional no 1979. Asha Patera pode ser atopado cara ao leste e Kami-Nari Patera cara ao norte.
Escudería Compostela
Anos 90
No ano 1990, recuperouse o rally, e no 91 asinouse un acordo coa Consellería de Relacións Institucionais, sendo conselleiro Víctor Manuel Vázquez Portomeñe, polo cal o Xacobeo 93 foi un dos máis importantes soportes do programa deportivo da escudaría. O 1991 foi un dos de maior actividade, organizando a escudaría o Karting do Apostolo, o 6º Rally do Botafumeiro, o Rally de Terra Xacobeo 93, a Subida a Portomouro e unha Volta Todo Terreo a Santiago. Tantas probas provocaron que outro número de persoas abandonaran o club, e debido a isto e a problemas económicos o 92 foi de novo un ano sabático.
En 1993 fíxose de novo o Rally Botafumeiro e levouse a cabo a organización do Fórmula Rally Compostela 93, que obtivo grande éxito. A proba do 93 realizouse na zona de San Lázaro, arredor do estadio, cunha superficie moi esvaradía pola choiva e o barro. A ela acudiron grandes pilotos de automobilismo de España e Galicia. O gañador do Formula Rally, foi o canario Fernando Capdevila con Carlos Sainz segundo.
Nos seguintes anos continuouse celebrando o rally, que no 96 deixou unha edición pasada por auga, e no 97 a proba fixo un pequeno cambio de nome, pasando a chamarse Rally Botafumeiro, sen o “do”. No 96 ademais do rally, contouse cunha proba de terra en conxunto co Concello de Touro.
Programa Buscamos Pilotos
No ano 98 fíxose realidade un dos proxectos mais ambiciosos e ansiados pola escudaría: conformar un equipo de competición. Tras un acordo co centro comercial Área Central, Otero Caritón, Peumáticos Pernas e Grafitti, a escudería tiña dous vehículos participando no Campionato Galego de Rallys, formado polos pilotos, Pedro Castañón e Luis Penido. Porén, de novo a mala fortuna caeu sobre a organización e no 99 diversos cambios de xestión no centro comercial facían inviable a continuidade do equipo.
Anos 00
Dous anos despois un acordo co concesionario Brea Motor, e Otero Caritón, fixeron realidade a continuación do proxecto. Dous equipos formados por dous Seat Marbella, competiron durante os anos 2001, 2002 e 2003. O programa Buscamos pilotos, compúxose de dúas fases de selección, unha primeira de coñecementos e unha segunda mais práctica. De aí saíron dous pilotos que xunto cos primos Quintela a bordo do Seat Arosa, participaron no Trofeo Super 1000-Aycom que organizaba a Federación Galega de Automobilismo. Un dos pilotos que saíron deste programa foron os irmáns Pais, máis tarde campións galegos.
O Rally Botafumeiro continuouse celebrando, salvo no ano 2002, que de novo non puido estar presente no calendario galego, e posteriormente no 2008, esta vez en gran parte, debido en parte á crise económica que xurdiu en España nese ano.
miniatura|[[Víctor Senra e David Vázquez no podio do Rally Botafumeiro, gañadores da edición de 2007.]]
No 2007 a escudaría colaborou intensamente na celebración do 1º Slálom Vila de Muros, en memoria do desaparecido Manolo Lojo, campión de Galicia de Slálom. Para dar continuidade ao slálom, a escudaría decidiu celebrar a súa propia proba e no 2009 organizou o 1º Slálom Cidade de Santiago, que tería continuidade no 2010 e 2011. No ano 2008, aínda co recordo moi presente da perda de Manuel Lojo, a escudaría recibiu outra mala nova, Xesús Cebeiro, piloto compostelán, moi querido pola afección, perdeu a vida nun accidente de tráfico. Inmediatamente a Escudería Compostela decidiu no 2010 organizar o Rally Botafumeiro en recordo de Cebeiro, e entre outras homenaxes, o treito de Sarandón recibiu o seu nome.
Entre outras labores levadas a cabo pola Escudería Compostela destacan a organización de cursos de copilotos, impartidos e dirixidos por Diego Vallejo, copiloto galego dúas veces campión de España de rallys. No 2001 impartíronse tres cursos polos que pasaron sesenta copilotos que recibiron máis de dezaoito horas de formación, para unhas como primeira experiencia e para outros como actualización e reciclaxe. Ademais destas actividades os membros da escudaría, tamén teñen exercido como cronometradores noutras probas de Galicia, colaborando e participando activamente no automobilismo galego.
Anos 2010
En 2014 a escudaría organizou por última vez o Rally Botafumeiro, facéndose cargo logo a Escudería Santiago.
Itxaro Borda
Itxaro Borda, nada en Baiona o 29 de marzo de 1959, é unha escritora vasca en lingua éuscara.
Traxectoria
Itxaro Borda naceu en Baiona. Publicou o seu primeiro poema en 1974 na revista Herria. En 1981, participou na creación da revista vascofrancesa Maiatz, a cal facilitou a publicación do seu primeiro poemario, Bizitza nola badoan, en 1984. Ademais de poesía, escribiu novelas, artigos e ensaios. Traduciu ó éuscaro obras como Kaukausiche Kredekreis de Bertold Brecht. Tamén escribiu letras para cancións.
Amaia Ezpeldoi
O personaxe máis coñecido da obra de Borda é Amaia Ezpeldoi, unha detective suletina atípica, rural, bisexual e con problemas de comunicación, que aparece por primeira vez na novela Bakean ützi arte, de 1994, e posteriormente en Bizi  nizano munduan e Amorezko pena baño, ambas as dúas de 1996, formando unha primeira triloxía. Trata nestas tres obras temas suletinos, como a industria do gas ou a produción de esparto, así como a situación socioeconómica e cultural do País Vasco francés.​ En 2004 recuperou este personaxe en Jalgi hadi plazara, aínda que a contorna desta novela é Bilbao. En 2012 publicou unha quinta novela protagonizada po Ezpeldoi, Boga boga.
Sotobañado y Priorato
Sotobañado y Priorato é un concello español da provincia de Palencia (Castela e León). A súa poboación é de 167 habitantes (INE 2012).
Xosé Luís Méndez Ferrín
Xosé Luís Méndez Ferrín, nado en Ourense o 7 de agosto de 1938, é un político e escritor galego amplamente recoñecido como un dos referentes da literatura galega contemporánea. Foi membro da Real Academia Galega desde o 30 de setembro de 2000, e presidente da mesma desde o 23 de xaneiro de 2010 até o 25 de febreiro de 2013, cando dimitiu como presidente. O 13 de marzo renunciou definitivamente á súa cadeira de académico.
Traxectoria
De neno viviu na casa materna na rúa da Reza de Ourense. O seu pai, Venancio Méndez Feijóo, era fillo dun comerciante de Vilanova dos Infantes; e a súa nai, María Ferrín Novoa, era filla do mestre e xornalista Ángel Ferrín Moreiras. A súa infancia e primeiros estudos transcorreron en Ourense, con estadías tamén, que se manterán ó longo da súa vida, na casa paterna de Vilanova dos Infantes. Estes dous espazos foron protagonistas de moitos dos seus poemas, relatos e novelas. En Ourense fixo o primeiro curso de Bacharelato, e en 1949 trasladouse coa súa familia a Pontevedra, onde rematou os estudos de grao medio no Instituto da cidade. Nesa etapa foi tomando conciencia da realidade lingüística e cultural e do papel que o galeguismo de preguerra, coa silenciada figura de Castelao ao fondo, desempeñara na reconstrución nacional. Alí formouse na biblioteca de Andrés e Jesús Muruais, e publicou os seus primeiros textos na revista Litoral co pseudónimo de Laín Feixoo.
En 1955 a súa familia trasladouse a Vigo, e el foi estudar Filosofía e Letras na Universidade de Santiago de Compostela. Alí tomou contacto co galeguismo cultural nucleado na Editorial Galaxia en torno á figura de Ramón Piñeiro, pero non tardou en reclamar unha nova articulación da oposición política ao franquismo e do propio nacionalismo, o que provocou a súa expulsión, xunto con outros mozos, do Consello da Mocedade. En 1956 foi primeiro premio de poesía nas Festas Minervais de Santiago. En 1957 foi vivir a Madrid e tres anos despois licenciouse en Filoloxía Románica (especialidade de Literatura ) na Universidade Complutense, a memoria final titulouse Aspectos de la poesía de Eduardo Pondal. Nesta cidade mantivo estreito contacto cos focos galeguistas e de esquerda alí localizados. Así, en 1958, creouse o grupo Brais Pinto, constituído en torno á editorial do mesmo nome. En 1961 seguiu un curso de cultura inglesa na Universidade de Oxford, e entre 1963 e 1965 fixo diversas viaxes por Europa. Tras facer o servizo militar nas illas Canarias, entre 1962 e 1964 foi mestre no Colexio Fingoi de Lugo, até que en 1965 obtivo a Cátedra de Lingua e literatura Española do Instituto Santa Irene de Vigo instalándose finalmente nesa cidade.
Debido á súa actividade política foi procesado en tres ocasións -a última, cando xa estaban en vigor as institucións democráticas españolas-, sufrindo torturas e varios ingresos no cárcere. Durante a súa estancia no penal de El Dueso (Cantabria) escribiu Retorno a Tagen Ata e Antón e os inocentes.
Con motivo da súa xubilación de profesor de literatura no Instituto Santa Irene, a Universidade de Vigo publicou en 2008 o poema “A un meu fillo” en dezaoito linguas. Tamén é columnista no xornal Faro de Vigo e dirixe a revista de pensamento crítico A Trabe de Ouro, que ten marcado de xeito notábel na última década o devir da nosa cultura coa difusión de problemas e investigacións sobre cuestións diversas con aproximacións interdisciplinares e baixo unha dupla perspectiva nacional e universal.
É autor de múltiples colaboracións en A trabe de Ouro, Boletín da Real Academia Galega, Grial, Follas Novas, Raigame, Maremagnum, La Ortiga e Boletín galego de literatura.
Doutor Honoris Causa pola Universidade de Vigo desde 1999 está tamén moi ligado á Universidade de Vigo.
A súa tese de doutoramento na USC, dirixida por Ricardo Carvalho Calero, está recollida no libro De Pondal a Novoneira.
Xosé Luís Méndez Ferrín foi proposto ó Premio Nobel de Literatura pola Asociación de Escritores en Lingua Galega. Foi galardoado con moitos premios coma o Premio da Crítica, Premio da Crítica Española, Premio da Crítica de Galicia, Premio Losada Diéguez ou o Premio Eixo Atlántico. No 2008 recibiu o Premio Nacional de Literatura, que integra os Premios Nacionais da Cultura Galega.
Actividade política
miniatura|Papeleta dos candidatos ao [[Senado de España|Senado por Pontevedra nas Eleccións Xerais de 2016.]] Xa en 1958 formaba parte do grupo plástico-literario Brais Pinto, de tendencia nacionalista e moi influído pola estética beat. Nas súas viaxes por Francia e Inglaterra tomou contacto co marxismo, un feito transcendental para a súa biografía mais tamén para a evolución do nacionalismo galego na segunda metade do século XX. En sintonía con exiliados coma Luís Soto, Méndez Ferrín xulgou única saída posible para a Galicia contemporánea a fusión entre galeguismo radical e marxismo-leninismo, consonte os movementos de liberación nacional que triunfaban en Cuba, Vietnam ou Alxeria. Este proceso ideolóxico culminou, en 1964, na creación da Unión do Povo Galego. Debido á súa actividade política, Ferrín foi acusado de propaganda ilegal en 1967 e estivo detido na prisión do Príncipe de Vigo. En 1968 foi procesado por rebelión militar pero a causa finalmente foi sobresida. En 1969, durante o estado de excepción, volve ser detido, xulgado e condenado a dous anos de cárcere por propaganda ilegal, dos que cumpriu parte en diversos penais.
En 1972, debido ás folgas de maio e setembro en Vigo, houbo contra el unha orde de busca e captura o que o obrigou a pasar á clandestinidade. Membro do Consello da Mocidade, do que foi expulsado, en 1977 participou na formación da Unión do Povo Galego-liña proletaria, que se converterá en 1978 no Partido Galego do Proletariado, e en 1979 na Organización de Liberación Nacional Galicia Ceibe. En 1980 foi detido baixo a acusación de tenza de armas, pasou tres meses no cárcere de Segovia antes de ser posto en liberdade, xulgado pola Audiencia Nacional quedou absolto. Posteriormente sostivo iniciativas políticas e sociais como as Redes Escarlata e foi membro destacado da organización política FPG (Frente Popular Galega). En 2009 integrou como número 6 a lista electoral denominada Iniciativa Internacionalista nas eleccións europeas, que encabezaba Alfonso Sastre e que foi recorrida ante o Tribunal Supremo. En 2014 adheriuse á Marea de Vigo. En 2015 e 2016 foi candidato ao Senado por En Marea.
Vida persoal
En 1962 casou con María Xosé Queizán, e tiveron unha filla e un fillo, Cristal (1964) e Roi. En 1983 casou coa profesora, escritora e sindicalista Moncha Fuentes Arias, e foron pais da poeta Oriana Méndez.
Traxectoria literaria
miniatura|Na Libraría Paz de [[Pontevedra o 18/01/2020]]
Narrativa
Toda a narrativa de Ferrín réxese, en xeral, por uns mesmos principios que lle confiren certa unidade: no transcorrer da mesma vanse repetindo temas, personaxes, espazos e técnicas narrativas. Asemade toda ela liga coa tradición literaria galega e coa literatura universal do século XX. As principais características son:
As súas contribucións son Percival e outras historias (1958): na liña da Nova Narrativa. O crepúsculo e as formigas (1961): espello do ambiente abafante da época. Arrabaldo do norte (1964): obxectalismo e lirismo. Retorno a Tagen Ata (1971): alegoría política das nacións sometidas. Elipsis e outras sombras (1974): relatos sobre un aterrador fondo de violencia institucional. Antón e os inocentes (1976): novela paralelística protagonizada por dous mozos nacionalistas. Crónica de Nós (1980): crónica xeracional dun friso lírico da Galicia do século XX. Amor de Artur (1982): materia da Bretaña. Arnoia Arnoia (1985): viaxe circular iniciática, pensada como narrativa xuvenil. Bretaña Esmeraldina (1987): novela densa e barroca protagonizada por un independentista bretón. Arraianos (1991): historia da raia ourensá-portuguesa, metáfora do mundo) e No ventre do silencio (1999): recupera a historia dunha xeración de universitarios composteláns, no remate dos anos 50.
En 2020 recuperouse a súa novela Os corvos, a figueira e a fouce de ouro. Por esta obra o autor foi encarcerado en 1969, acusado dun delito de propaganda ilegal. Asinada co pseudónimo Laín Feixoo, a restauración do texto foi obra de Fernando Ramallo.
Poesía
Comeza con Voce na néboa (1957): versolibrismo, aliteracións, Escola da Tebra. Continúa con Antoloxía Popular (1972) e Sirventés pola destrucción de Occitania (1975) (recollidadas en Poesía enteira de Heriberto Bens,1980): poemas elexíacos dirixidos na súa maioría a persoeios do pasado. A publicación en 1976 de Con pólvora e magnolias, vai significar un cambio dentro da poesía galega. Supuxo un redescubrimento das posibilidades da linguaxe, dos recursos formais, da dimensión estética do poema e dos temas nun momento en que a poesía socialrealista descendera de calidade debido aos excesos que dela se fixeran. O fin dun canto (1982) no que destacan o culturalismo, o ton elexíaco e a presenza da morte. Erótica (1984) son estampas da arte amatoria. Estirpe (1994) é unha recreación da historia de Galicia por medio da poetización da paisaxe. Contra Maquieiro (2005): unha revisión do século XX, desde a Guerra de Cuba até o seu esmorecemento, e érguese nunha bandeira contra o capitalismo, invocando a Razón e o valor para o verso.
Ensaio
Destaca De Pondal a Novoneyra, un libro de consulta, de biografías e crítica literaria, de referencia para o estudo da poesía galega contemporánea, publicado no ano 1984 por Edicións Xerais de Galicia dentro da colección Xerais Universitaria.
Ademais leva publicado multitude de artigos sobre os máis variados temas, destacando a súa columna semanal no Faro de Vigo.
Etapas na súa obra
O Diccionario da Literatura Galega sinala tres etapas na súa obra:
Castañeta
A castañeta ou palometa (Brama brama, Bonaterre 1788) é un peixe mariño da familia dos brámidos (Bramidae), de corpo moi comprimido lateralmente e cor gris escura, polo que resulta inconfundible.
Descrición
O talle habitual oscila entre os 30 e os 50 cm e pesos dun quilogramo, con máximos de 70 cm. Presenta un corpo alto, ovalado e comprimido lateralmente. Ten unha aleta dorsal única e as aletas pectorais grandes; a aleta caudal, profundamente dividida.
A pel é dura e cuberta de grandes escamas. A cor gris escura, case negra no dorso e aclarando no ventre.
Hábitat e distribución
Vive entre os 100 e os 400 m de profundidade, en augas abertas e formando pequenos bancos. Achégase á costa só en época de reprodución. Aliméntase de pequenos peixes, cefalópodos e pequenos invertebrados mariños.
A especie está amplamente distribuída, sobre todo no Atlántico, sur do Pacífico e mar Mediterráneo.
Pesca e aproveitamento
Foi unha especie abundante e popular, pola calidade da súa carne e o prezo accesible. Trátase dun peixe semigraxo, cun 5% de graxa, que achega 125 calorías por 100 gramos.
A carne da castañeta pode estar parasitada pola larva dun cestodo cuxo hóspede definitivo son os grandes seláceos. Trátase dunha tenia Gymnorhynchus gigas, cuxa larva na castañeta adopta a forma dun longo verme branco que se estende entre as fibras musculares. Non é prexudicial para o home pero pode chegar a dar unha imaxe moi desagradable e, en caso de invasión masiva, o comiso do peixe.
Especies afíns
Outros peixes parecidos á castañeta son os seguintes:
Moaña (Virxe do Carme), Moaña
Virxe do Carme de Moaña é unha parroquia que se localiza no concello de Moaña. Segundo o IGE en 2022 tiña 6 254 habitantes (2 998 homes e 3 256 mulleres).
O Burgo, Cortegada, Silleda
O Burgo é un lugar da parroquia de Cortegada no concello de Silleda, provincia de Pontevedra. No ano 2011 estaba deshabitado.
Pachi Vázquez
Manuel Pachi Vázquez Fernández, nado no Carballiño o 6 de febreiro de 1954, é un político galego do Espazo Común, que estivera no PSdeG-PSOE.
Salto á política autonómica
Encabezou a candidatura do socialista por Ourense nas Eleccións ao Parlamento de Galicia de 2005, ante o cal renunciou aos seus postos no concello e na deputación, sendo substituído por Carlos Montes Marqués na alcaldía. Foi elixido deputado, e os socialistas conseguiron acceder ao goberno autonómico con Emilio Pérez Touriño de presidente, sendo nomeado Conselleiro de Medio Ambiente e Desenvolvemento Sostible e manténdose como coordinador provincial en Ourense.
Volveu encabezala candidatura socialista por Ourense nas Eleccións ao Parlamento de Galicia de 2009, nas cales os socialistas perderon o goberno fronte ao PPdeG, que recuperou a maioría absoluta por tan só un escano. A candidatura que encabezaba en Ourense foi a única das 4 provincias que subiu en subir escanos. Trala dimisión de Emilio Pérez Touriño despois da derrota nas, fixo oficial a súa aspiración a ocupar a Secretaría Xeral do PSdeG-PSOE. , algo que acadou tralo Congreso extraordinario do 25 de abril de 2009. Renovou o seu liderado á fronte dos socialistas galegos tralo Congreso de marzo de 2012, no que se impuxo á exministra Elena Espinosa. Foi o candidato do partido á presidencia da Xunta nas Eleccións ao Parlamento de Galicia de 2012, nas cales o partido pasou de 25 a 18 deputados e o PPdeG aumentou a súa maioría absoluta, se ben mantivo a segunda posición de forma folgada pese á irrupción de Alternativa Galega de Esquerda. Volveu encabezala candidatura por Ourense, onde xunto con Lugo foi onde mellor aguantaron a representación os socialistas con só un deputado menos, sendo A Coruña e Pontevedra onde sufriron o maior descenso.
Trala derrota mantívose como líder socialista, e en marzo de 2013 anunciou a celebración dunha consulta non vinculante á militancia para a elección do novo Secretario Xeral do PSdeG, coa que houbo discrepancias iniciais coa dirección federal do partido. Finalmente, tras fructificalo acordo con Ferraz, tivo lugar a consulta en setembro de 2013. Non concorreu, postulándose os entón presidente da Deputación de Lugo José Ramón Gómez Besteiro e o alcalde da Illa de Arousa José Manuel Vázquez Vázquez, gañando amplamente Besteiro, polo que o sucedeu na Secretaría Xeral.
En novembro de 2014 concorreu ás primarias para ser candidato socialista á alcaldía da cidade de Ourense, pero foi derrotado por José Ángel Vázquez Barquero. Dimiteu como deputado en maio de 2015, trala sñua imputación por parte do Tribunal Superior de Xustiza de Galicia por mor dunhas contratacións na súa época como alcalde, sumado ademais ao progresivo afastamento coa dirección autonómica do partido.
Tralo seu paso pola política autonómica
Trala súa dimisión como deputado, colaborou activamente na campaña electoral do PSdeG no Carballiño de cara ós comicios dese mesmo mes de maio, recuperando os socialistas na persoa de Francisco Fumega a alcaldía que perderan en 2011. Tomou partido nas diversas primarias que tiveron lugar no partido ao longo de 2016 e 2017, apoiando a José Luis Méndez Romeu para a presidencia da Xunta en maio de 2016 (se ben foi derrotado por Xaquín Fernández Leiceaga), a Susana Díaz para a Secretaría Xeral estatal (perdendo contra Pedro Sánchez) e a Gonzalo Caballero para Secretario Xeral galego, o cal resultou elixido. En decembro de 2017 concorreu ás primarias para a Secretaría provincial dos socialistas de Ourense, porén foi superado na primeira volta polo alcalde de Amoeiro Rafael Rodríguez Villarino e a deputada autonómica Noela Blanco. Ante isto apoiou a Villarino na segunda volta, o cal resultou gañador.
En decembro de 2018 anunciou que solicitaría a súa baixa como militante socialista, descontento coa actuación das distintas direccións orgánicas, pero sobre todo coa provincial e a autonómica. En canto ao equipo de Villarino denunciaba a falta de integración do seu sector, pese ao apoio na segunda volta nas primarias, e o ninguneo aos seus afíns como a imposición do exalcalde nacionalista Xabier Oviedo como candidato en Maceda, en detrimento da candidata ratificada pola agrupación local. Por parte da dirección autonómica de Caballero denunciaba non ter sido invitado á presentación deste como candidato socialista á presidencia da Xunta en novembro de 2018, como fixo con anteriores líderes socialistas. A esta situación sumouse, aos poucos días, a destitución por parte da dirección provincial do portavoz socialista na Deputación de Ourense, Francisco Fraga Civeira, que o apoiara publicamente trala súa marcha do PSdeG.
En febreiro de 2019 presentou o seu novo partido político, Espazo Común, defindíndoo coma unha formación socialdemócrata, galeguista e constitucionalista, e acompañado de anteriores cargos socialistas da provincia de Ourense coma o exportavoz na Deputación Fraga Civeira. Anunciou a súa intención de concorrer ás Eleccións Municipais de 2019 en diversos municipios da provincia e establecendo contactos para facelo no resto de provincias. Encabezou a candidatura desta formación no Carballiño, onde 3 edís socialistas abandonaran o partido e o goberno local a primeiros dese ano. Finalmente, lonxe de minala hexemonía dos socialistas, estes conseguiron maioría absoluta por primeira vez dendo 2003, logrando Pachi 3 concelleiros por detrás de socialistas e populares. Consigueu representación en diversos municipios da provincia, pero tan só destacando os 3 concelleiros no Carballiño e en Piñor, onde encabezou a candidatura o exalcalde Francisco Fraga Civeira se ben non conseguiu recuperala alcaldía trala maioría absoluta do PPdeG. Nas Eleccións ao Parlamento de Galicia de 2020 a súa formación concorreu en coalición con Recortes Cero, encabezada en Ourense por Fraga Civeira, conseguindo resultados testimoniais.
En novembro de 2020 arrancou finalmente o xuízo por mor de presuntas contratacións irregulares no Carballiño, xunto con outros exedís socialistas, e por cuxa imputación abandonara o Parlamento de Galicia en 2015. Finalmente, en xaneiro de 2021, foi absolto xunto co resto de acusados.
No marco da Pandemia de COVID-19 destacou pola difusión de consellos nas redes sociais, así como entrevistas en medios locais.
Premio Hugo
O Premio Hugo ou Science Fiction Achievement Awards é unha serie de importantes galardóns outorgados a obras de ciencia ficción ou en menor grao fantasía, así como a artistas gráficos, guionistas, editores etc. Tivo unha gran relevancia nas décadas dos 60 e 70, pero progresivamente foi perdendo prestixio en beneficio doutros premios. O premio Hugo recibe o seu nome en honra a Hugo Gernsback, fundador da pioneira revista de ciencia ficción, Amazing Stories e da invención do termo ciencia ficción.
Liga dos Pireneos
A Liga dos Pireneos (en catalán Lliga dels Pirineus) é unha competición internacional de balonmán de carácter oficial que disputa anualmente a principios da tempada dende 1997 clubs afiliados á Federación Catalá de Balonmán e a Ligue du Languedoc-Roussillon de Handball. Foi impulsada pola Federación Catalá de Balonmán en substitución da Liga Catalá de Balonmán, que perdera interese debido á escaseza de clubs que podían rivalizar co FC Barcelona e o BM Granollers. A competición séguese disputando entre os catro mellores equipos, os dous mellor clasificados nas súas respectivas ligas nacionais na tempada anterior, aínda que no 2007 incluíronse representantes doutras rexións limítrofes como Aragón.
Cardigonde, Cortegada, Silleda
Cardigonde é un lugar dentro da parroquia de Cortegada no concello de Silleda, provincia de Pontevedra. No ano 2011 tiña 45 habitantes, 23 homes e 22 mulleres.
Liga dos Pireneos
O gran dominador da Liga dos Pireneos é o FC Barcelona, que leva conquistado once das catorce edicións celebradas.
XIV Liga dos Pireneos (2010)
FC Barcelona 38-31 BM Granollers
XV Liga dos Pireneos (2011)
FC Barcelona 38-26 BM Granollers
Espiral (álbum)
Espiral é o sexto álbum de estudio do grupo de folk galego Luar na Lubre. Foi publicado o 8 de abril de 2002, baixo o selo Warner Music.
Tony Rominger
Tony Rominger, nado en Vejle o 27 de marzo de 1961, foi un ciclista profesional de fondo en estrada suízo de orixe dinamarquesa.
Espiral (álbum)
O disco gravouse nos estudios Bruar (A Coruña), entre xaneiro e febreiro de 2002, e foi producido por Xabier Ferreiro e Bieito Romero. Os temas "Hai quen di", "El derecho de vivir en paz", "Ara Solis", "Espiral" e "Costa da Morte" foron producidos por Donal Lunny.
Tony Rominger
Traxectoria
Comezou a súa carreira profesional en 1986, nun momento de transición no ciclismo mundial onde nas grandes probas por etapas salientaban corredores como Stephen Roche, Pedro Delgado ou Álvaro Pino. No Tour en 1990 aínda non puido pasar da posición 57. Empezou brillando noutro tipo de probas como o Giro dell´Emilia ou o prestixioso Giro da Lombardía.
Unha axustada preparación pemitiulle facerse coa Volta a España de 1992, o que supuxo a súa consagración mundial. A partir dese momento comezou un período inzado de grandes triunfos: as novas voltas a España de 1993 e 1994 (un récord aínda non superado). Un segundo posto no Tour de Francia de 1993, por detrás do todopoderoso Miguel Indurain. O Giro de Italia en 1995. Outro Giro da Lombardía en 1992. O récord da hora que bateu en dúas ocasiónsen o 22 de outubro de 1994 e o 5 de novembro do mesmo ano.
En total gañou trece etapas da Volta a España, 3 etapas no Tour de Francia e 5 etapas no Giro de Italia. O que da conta do seu dominio nun período en que reinaba un imbatible Miguel Indurain.
En 1995, ano da súa vitoria no Giro, sería oitavo no Tour e décimo ao ano seguinte, no que sería terceiro na Volta a España e tamén terceiro no campionato do mundo de fondo en estrada, a súa última actuación destacada.
Entre os seus éxitos debe salintarse o triunfo no Gran Premio das Nacións en 1991 e 1994, dúas París-Niza en 1991 e 1994, tres voltas ao País Vasco en 1992, 1993 e 1994, a subida ao Naranco en 1992, a Subida ao Urkiola de 1993 e a Escalada ao Montjuic de 1994. Corredor todo terreo, da proba disto o gran premio da montaña no Tour de 1993 e nas Voltas a España de 1993 e 1996.
Cando empezaba o seu declive, unha lesión afastouno definitivamente da estrada en 1997.
Economía de Xibraltar
A pesar de formar parte da Unión Europea, Xibraltar ten unha xurisdición legal e un sistema tributario separado do Reino Unido. Debido á ausencia de terreos libres na península, o territorio non ten agricultura. Hai unha pequena industria (bebidas), pero as actividades principais son o transporte marítimo, o turismo (máis de 7 millóns de persoas visitan o territorio todos os anos) e as actividades financeiras.
Carl Lewis
miniatura|dereita|Carl Lewis
Frederick Carlton "Carl" Lewis, nado en Birmingham (Alabama) o 1 de xullo de 1961, é un exatleta estadounidense especialista en probas de velocidade e salto de lonxitude, considerado un dos mellores atletas de todos os tempos.
Traxectoria
Fillo dun xogador de fútbol americano e dunha saltadora de valos. Con 13 anos empezou a competir en salto de lonxitude, observando os seus adestradores as súas boas condicións polas probas de velocidade. En 1980, con só dezanove anos, Carl foi seleccionado para o equipo olímpico norteamericano de atletismo, pero o boicot do seu país aos Xogos Olímpicos de Moscova 1980 atrasou o debut de Lewis.
Nos anos seguintes Lewis fixo as mellores marcas da tempada nos 100 m e o salto de lonxitude. Aos Campionatos do Mundo de Atletismo celebrados en Helsinqui en 1983 Lewis obtivo o seu primeiro grande éxito internacional, conseguindo a vitoria nos 100 m, salto de lonxitude e en relevos 4 x 100 m.
En 1987, nos Campionatos do Mundo de Atletismo de Roma gañou o ouro en salto de lonxitude e nos relevos 4 x 100 m e foi segundo nos 100 m lisos, superado polo canadense Ben Johnson. Con todo, anos despois Ben Johnson foi desposuído de todos os seus triunfos e récords debido a terse demostrado o uso de substancias prohibidas, polo cal Carl Lewis pasou a ser o gañador dos 100 m en Roma.
Aos Xogos Olímpicos de Seúl 1988 engadiu catro medallas de ouro máis para o seu medalleiro, converténdose no primeiro atleta en gañar a competición de salto de lonxitude en dous Xogos Olímpicos consecutivos. Obtivo unha polémica vitoria nos 100 m lisos, despois de que o atleta canadense Ben Johnson fose descualificado polos resultados da proba antidopaxe, que revelaron que consumira esteroides. Nos 200 m, foi vencido, por sorpresa, polo seu compatriota Joe DeLoach. Na carreira 4 x 100 m de relevos o equipo foi descualificado, sen que Lewis correse, debido a unha incorrecta pasada da testemuña.
Durante a tempada de 1991 Carl Lewis e o seu compañeiro de equipo Leroy Burrell, dominaron as probas de velocidade. Nas carreiras anteriores ao Campionato Mundial de Toquio, Burrell bateu a marca mundial de Lewis, deixándoa en 9,90 s. Con todo, no Campionato Mundial Lewis respondeu ao desafío de Burrell, na quizais mellor carreira dos 100 m da historia, como un verdadeiro campión. Nunha carreira onde seis dos oito corredores romperon a barreira dos 10 s, unha situación que non ocorrera anteriormente Lewis converteuse no primeiro home en baixar dos 9,90 s, cunha marca de 9,86, logrando o seu terceiro Campionato Mundial nos 100 m e establecendo un novo récord mundial. Ademais conseguiu outro ouro nos relevos 4 x 100 m e a medalla de prata en salto de lonxitude.
Nos Xogos Olímpicos de Barcelona 1992 gañou o seu terceiro título en salto de lonxitude, disciplina da cal consolidouse como máximo dominador durante a década de 1980, e volveu ser ouro en relevos 4 x 100 m. Non puido competir nos 100 m ao non clasificarse nas probas de selección do seu país.
Nos Xogos Olímpicos de Atlanta 1996 non logrou a clasificación nas probas de velocidade, e non puido formar parte do equipo de relevos norteamericano, nunha polémica decisión. Con todo, volveu vencer en salto de lonxitude por cuarta vez consecutiva, un fazaña que soamente conseguiran o lanzador de disco Ao Oerter e Paul Elvstrm nunhas olimpíadas. Era o seu noveno e último ouro olímpico.
Lewis retirouse logo dos Xogos Olímpicos de Atlanta e, actualmente, dedícase ao cine nos Ánxeles. En 1996 foi galardoado co Premio Príncipe de Asturias dos Deportes pola súa impresionante traxectoria deportiva, os seus éxitos así como a súa firme loita contra a dopaxe.
Castelo de Soutomaior
O castelo de Soutomaior é un castelo medieval do século XII, lugar de orixe e centro de poder dunha das liñaxes máis significativas da Galicia medieval, os Soutomaior.
Situación
O castelo de Soutomaior atópase na parroquia de San Salvador de Soutomaior, no concello de Soutomaior pertencente á comarca de Vigo, provincia de Pontevedra.
Sitúase na cima do monte Viso, a 119 metros sobre o nivel do mar, dominando a unión dos ríos Oitavén e Verdugo, nun lugar clave para o control entre o suroeste e o centro de Galicia. O conxunto ocupa 25 hectáreas de terreo.
Orixe
A orixe desta fortaleza non está moi clara. A lenda fala da fundación nos tempos anteriores á chegada dos musulmáns á península e a historiografía decántase, pese a non existir probas documentais que o corroboren, por situala no século XII por orde de Paio Méndez Sorrelle, o primeiro en utilizar o apelido Soutomaior.