cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sydney
Clima
A cidade non se viu afectada por ciclóns. O fenómeno da oscilación sureña de El Niño xoga un papel importante na determinación dos patróns climáticos de Sídney: a seca e a queima de arbustos por unha banda, e as tormentas e as inundacións polo outro, asociado coas fases contrarias da oscilación. Moitas zonas de matogueiras que bordean a cidade experimentaron incendios, especialmente entre 1994 e 2001-2002. Estes tenden a ocorrer durante a primavera e o verán. A cidade tamén é propensa a fortes tormentas de sarabia e tormentas de vento. Unha destas foi a tormenta de sarabia de 1999, moi daniña para Sídney e os seus suburbios orientais. A tormenta de sarabia, producida en masa de polo menos 9 cm de diámetro, deixou perdas de 1,7 mil millóns de dólares australianos en menos de cinco horas. A cidade tamén é propensa a inundacións repentinas de enormes cantidades de choiva. O caso máis notable ocorreu coas grandes inundacións de Sídney que se produciron o 6 de agosto de 1986 e que deixaron na cidade 357,6 mm de auga en 24 horas. Isto provocou importantes problemas de tráfico e danos en moitas partes da área metropolitana. A oficina de meteoroloxía informou que de 2002 a 2005 experimentáronse os veráns máis calorosos en Sídney desde que os rexistros comezasen en 1859. 2005 tivo unha media diaria de máximas de 18,35 °C; 2004 de 18,39 °C ; 2003 de 17,65 °C; e 2002 de 17,91 °C. A media máxima diaria entre 1859 e 2004 foi de 16,6 °C. Para o primeiros nove meses de 2006 a temperatura media foi 13,41 °C. Desde novembro de 2003, producíronse só dous meses nos que a media máxima diaria é inferior á media: de marzo de 2005 —ao redor de 1 °C por baixo da media — e de xuño de 2006 —0,7 °C por debaixo da media—. Pola súa banda, o verán de 2007-2008 demostrou ser un dos mellores da historia. A oficina de meteoroloxía informou que foi o verán máis frío en 11 anos, o verán máis húmido do últimos seis anos e un de tres veráns na historia onde non se superan os 26 °C de máxima.
Sligo
O poeta W.B. Yeats estivo moi vencellado a Sligo. Boa parte dos seus escritos describen os arredores de Sligo. Yeats pasou parte da súa xuventude en Sligo e trala súa morte en 1939 foi soterrado no camposanto de Drumcliffe, Condado de Sligo.
Sydney
Risco de terremoto
A diferenza do resto doutras cidades do mundo, Sídney non está posicionada ao longo dunha falla tectónica. A actividade sísmica do país é o resultado da presión de placas tectónicas que se atopan lonxe do continente, o que significa que de maneira literal calquera parte de Australia está baixo unha ameaza potencial e que os tremores neste país son extremadamente difíciles de predicir.
Afortunadamente, a maioría dos terremotos de Australia, incluídos os dez que se produciron en 2008 dunha magnitude superior a 4,0, desencadeáronse no abatido centro do país, causando danos mínimos. Pero a impredecibilidad das sacudidas sísmicas conduciu a unha falsa sensación de seguridade -os materiais de construción en cidades importantes como Sídney están vellos e corroídos e son vulnerables, como puxo en evidencia un terremoto relativamente menor de magnitude 5,5 en 1989 en Newcastle que causou danos por máis de 1400 millóns de dólares (uns 1000 millóns de euros). Un tremor preto de Sídney, que ten unha poboación 15 veces superior a Newcastle, resultaría moito máis mortífero.
Urbanismo
Aínda que o CBD domina a vida cultural e financeira da cidade hoxe en día, outros distritos experimentaron un gran desenvolvemento de maneira radial desde a segunda guerra mundial. Xunto co distrito comercial de North Sydney, unido ao CBD por Harbour Bridge, o distrito exterior máis significativo é Parramatta no centro-oeste, así como Penrith no oeste, Bondi Junction no leste, Liverpool no suroeste, Chatswood o norte e Hurtsville o sur. O skyline de Sídney foi incluído entre os mellores de Australia e ocupa o 25.º lugar a nivel mundial —por diante de cidades como Os Ánxeles ou São Paulo—.
Demografía
Os habitantes de Sídney son chamados sydneysiders. A maioría dos sydneysiders ten antepasados británicos e irlandeses, aínda que tamén italianos, gregos e de países asiáticos. O censo de 2006 estableceu que a cidade de Sídney contaba con 4 119 190 habitantes na división estatística de Sídney, dos cales 3 641 422 vivían na área urbana da cidade. O centro da urbe é a zona máis densamente poboada de Australia con 4023 persoas por quilómetro cadrado. A «división estatística» é maior en área que a área urbana. esquerda|upright|miniatura|Arco da Liberdade en [[Cabramatta, Nova Gales do Sur|Cabramatta, un barrio cunha gran poboación vietnamita]]
No devandito censo informouse, ademais, de que o 64 % dos residentes de Sídney identificáronse como cristiáns, un 14,1 % non se identificaba con ningunha relixión, o 10,4 % deixou a pregunta en branco, o 3,9 % eran musulmáns, o 3,7 % budistas, o 1,7 % hindús e o 0,9 % xudeus.
Goberno
upright|esquerda|miniatura|O [[Concello de Sídney]] Á parte do limitado papel que desempeñou o Cumberland County Council entre 1945 e 1964, nunca existiu algún organismo gobernamental para a área metropolitana de Sídney. Esta divídese en 38 distintas áreas gobernamentais locais, que teñen concelleiros electos que se responsabilizan das funcións delegadas a eles polo Goberno Estatal de Nova Gales do Sur, tales como a planificación ou a recollida de lixo.
O Burgo, Felmil, Begonte
O Burgo é un lugar da parroquia de Felmil no concello lugués de Begonte na comarca da Terra Chá.
Río, Reigada, Monforte de Lemos
Río é un lugar da parroquia de Reigada, no concello de Monforte de Lemos.
En 2019 tiña unha poboación de 3 habitantes, 1 home e 2 mulleres. O lugar sitúase a 325 m de altitude, no camiño que une As Fontes con Reigada.
Galería de imaxes de Monterroso
Galería de imaxes do concello de Monterroso na provincia de Lugo.
Xabalde, San Salvador de Camba, Rodeiro
Xabalde é un lugar da parroquia de San Salvador de Camba, no concello pontevedrés de Rodeiro, na comarca do Deza. Segundo o INE, en 2008 tiña 34 habitantes (19 homes e 15 mulleres), o que supón unha diminución de 5 habitantes con respecto ao ano 2000.
Juan Freire Barcia
Juan Freire Barcia, nado en Vilar de Mouros (A Capela) o 21 de marzo de 1926 e finado en Monfero o 31 de outubro de 1949, foi un guerrilleiro antifranquista galego.
Traxectoria
Irmán de José Freire Barcia. Incorporouse co seu irmán á guerrilla en maio de 1949, da man de Francisco Rey Balbís. Pertencía ao destacamento Arturo Cortizas da IV Agrupación do Exército Guerrilleiro de Galicia. Morreu nun enfrontamento armado coa Garda civil en Pazos o 31 de outubro de 1949, suicidándose xunto cos compañeiros José Temblás Paz e Rogelio Alonso Carral, pois outros catro membros do destacamento xa foran abatidos pola Garda civil.
Hugh Trevor-Roper
Hugh Trevor-Roper, nado en Glanton o 15 de xaneiro de 1914 e finado en Oxford o 26 de xaneiro de 2003 foi un historiador británico. Está considerado unha autoridade para a Idade Moderna e especialmente nos estudos relacionados coa Alemaña nazi. Cursou estudos clásicos e historia moderna en Charterhouse School e Christ Church, en Oxford. Incómodo coa filoloxía, centrouse na Historia.
Caraxeita, Felmil, Begonte
Caraxeita é un lugar da parroquia de Felmil no concello lugués de Begonte na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2011 tiña 21 habitantes (12 homes e 9 mulleres).
The Shining
The Shining é un filme de terror psicolóxico producido e dirixido por Stanley Kubrick que foi estreado en 1980. Foi coescrito polo novelista Diane Johnson e está baseado na novela homónima de Stephen King The Shining, malia que a historia difire en varios aspectos. Está protagonizado por Jack Nicholson, Shelley Duvall, Danny Lloyd e Scatman Crothers.
No filme, Jack Torrance, un escritor e ex-alcohólico, consegue un traballo como vixilante fóra de tempada no illado Hotel Overlook. O seu fillo posúe poderes psíquicos e é quen de ver cousas do pasado e do futuro, como as pantasmas de persoas que habitaron no hotel. Pouco despois de chegar, a familia queda atrapada no hotel por unha xistra, e Jack vaise vendo influenciado por unha presenza sobrenatural, volvéndose tolo pouco a pouco, e ó cabo tenta asasinar a súa familia.
Ó contrario que os filmes previos de Kubrick, que se difundiron no público a través do boca a boca, The Shining foi lanzado coma un filme de mercado masivo, estreándose primeiro só en dúas cidades no Memorial Day, e un mes despois a nivel nacional. Malia que a resposta inicial do filme foi variada, a crítica acabou sendo moi favorable e hoxe está considerado entre un dos mellores filmes de terror, e entre algúns está considerado un dos mellores filmes de tódolos tempos. O director de cine Martin Scorsese, escribindo para o The Daily Beast, clasificouno como un dos 11 filmes máis arrepiantes de toda a historia. Os críticos, os estudantes de cine e o produtor de Kubrick Jan Harlan, subliñaron a súa enorme influencia na cultura popular.
Sinopse
Jack Torrance trasládase coa súa muller e o seu fillo de sete anos ó hotel Overlook, en Colorado, para encargarse do mantemento das instalacións durante a tempada de inverno, época na que resta pechado e illado pola neve. O seu obxectivo é atopar paz e sosego para escribir unha novela. Pero pouco despois da súa chegada ó hotel, ó mesmo tempo que Jack comeza a padecer desconcertantes trastornos de personalidade, comezan a producirse fenómenos paranormais relacionados cos anteriores vixilantes do hotel.
Anacleto, papa
Moi pouco se sabe da súa vida. O Liber pontificalis di que era romano, pero sen máis probas, se ben outras fontes apuntan á súa orixe ateniense. Crese que el instaurou o réxime sacerdotal e os bispados, e que dividiu a cidade de Roma por primeira vez en 25 parroquias. Probablemente foi martirizado nos tempos do emperador Domiciano, e soterrado cabo de Lino, o seu predecesor.
Santidade
Como todos os papas anteriores ao Edicto de Milán, foi considerado santo polo cristianismo. A súa festa celébrase en dous días distintos: como san Cleto o 26 de abril e como santo Anacleto o 13 de xullo, aínda que fosen a mesma persoa, seguindo o Liber Pontificalis; porén Ireneo de Lión e Eusebio consideran que se facía referencia á mesma persoa.
Parroquias galegas
Non hai ningunha parroquia en Galicia con advocación a santo Anacleto.
Rally de Ferrol de 1995
O Rally de Ferrol de 1995 foi a 26ª edición de dito rally e a última proba da tempada 1995 do Campionato de Galicia de Rally. Celebrouse o 2 de decembro de 1995 e o vencedor foi o piloto local Germán Castrillón.
Resumo
Germán Castrillón chegou a este rally xa sen opcións para o campionato galego, que gañara matematicamente Miguel Dopico na anterior proba. Gañou con facilidade tras conseguir o mellor tempo en 8 dos 10 treitos, empatar un e ceder outro a favor de Arturo Rial. Miguel Dopico non arriscou e chegou na segunda posición. Dos 50 vehículos que tomaron a saída, 34 conseguiron chegar á meta.
Xabaldiño, San Salvador de Camba, Rodeiro
Xabaldiño é un lugar da parroquia de San Salvador de Camba, no concello pontevedrés de Rodeiro, na comarca do Deza. Segundo o INE, en 2008 tiña 4 habitantes (2 homes e 2 mulleres), o que supón unha diminución de 1 habitante con respecto ao ano 2000.
Reprodución (homónimos)
Pode referirse a:
1230
Mortes
Historia ano a ano
Condado de Sokółka
miniatura|dereita|200px|Localización do condado de Sokółka no [[voivodato de Podlaquia.]] O condado de Sokółka (en powiat sokólski) é un condado do voivodato de Podlaquia, no nordeste de Polonia, na fronteira con Belarús. Foi creado o 1 de xaneiro de 1999 como resultado das reformas do goberno local en Polonia de 1998. A súa capital e maior poboación é Sokółka.
Subdivisións
miniatura|right|250px|Concellos do condado de Sokółka. O condado divídese en dez concellos: catro concellos mixtos, e seis concellos rurais:
Rexión de Shinyanga
miniatura|250px|Localización de Shinyanga en Tanzania. Shinyanga é unha das 26 rexións nas que se encontra dividida a Tanzania. A súa capital é a cidade de Shinyanga. Limita polo norte coas rexións de Mwanza, Mara e Kagera, polo sur coa de Tabora, polo oeste coa de Kigoma, polo sueste coa de Singida e polo leste coas de Arusha e Manyara. Posúe unha superficie de 50.781 km2 e segundo o censo do 2002 tiña unha poboación de 2.805.580 habitantes.
Distritos
Ten oito distritos:
Epiderme (zooloxía)
En zooloxía, a epiderme é a capa celular externa (epitelio), derivada do endoderma, que cobre o corpo dos animais eumetazoos (os animais máis complexos que os poríferos (esponxas).
Os eumetazoos máis inferiores (cnidarios e ctenóforos) teñen unha cavidade revestida cun epitelio similar, a gastroderme, que forma un límite coa epiderme na boca. As esponxas non teñen epitelio e, polo tanto, nin epiderme nin gastroderme.
A epiderme dos invertebrados máis complexos é unha capa profunda que pode estar protexida por unha capa non celular, a cutícula. A epiderme da maioría dos vertebrados ten moitas capas, das que as exteriores se reforzan con queratina e despois morren.
García II de Galicia
García II de Galicia tamén coñecido por García de Galiza, ou simplemente Don García, nado en 1042 e finado o 21 de marzo de 1090, foi un monarca galego que reinou entre os anos 1065 e 1071.
Infancia e mocidade
O infante García naceu contra o ano 1042 e foi o fillo máis novo dos reis de Galiza Sancha I e o seu consorte Fernando I, e irmán de Urraca de Zamora, de Sancho II de Castela, de Elvira de Toro e de Afonso VI de León. Era neto por parte materna de Afonso V o Nobre, rei de Galiza, e da súa esposa a raíña Elvira Méndez. Por parte paterna os seus avós eran Sancho III o Maior, rei de Navarra, e a súa esposa a raíña Muniadona de Castela.
Educouse desde 1053 en Galiza co bispo Cresconio de Iria, xunto a quen aparece na primeira mención coñecida de García, datada nese mesmo ano. Sánchez Candeira vencella este feito á futura repartición do reino, pois os seus tres fillos educáronse nas terras que despois herdarían (non foi até 1063 que se fixo público o repartimento). Aínda así, García seguiu estando presente na corte, en León, como o testemuñan os diplomas que asinou (en 1056, 1061 e 1063).
miniatura|Reliquia do [[apóstolo Santiago na igrexa de Saint Jacques en Liexa, entregada por García en 1056.]]
Unha das mencións do rei García é no relato da viaxe dun grupo de peregrinos de Liexa en 1056 que foron recibidos polo infante e o bispo Cresconio. García entregoulles ―coa oposición de Cresconio― unha reliquia do brazo do apóstolo Santiago co obxectivo de desposar cunha das fillas de Henrique III de Alemaña, emperador do Sacro Imperio Romano Xermánico, mais non semella que o chegase a facer.
Posteriormente, contra 1065, é probábel que entrase en contactos para concertar matrimonio cunha filla de Guillerme o Conquistador; mais, de novo, non se concluíu o esposorio. Con motivo destes contactos, é posíbel que Galtier Giffart, señor de Longueville, que estivo de peregrinación en Santiago de Compostela, levase a Guillerme un cabalo como obsequio, o mesmo cabalo que o Conquistador pediría para a batalla de Hastings en 1066.
Pouco antes do seu acceso ó trono, García reclamaba perante a asemblea de xustiza os dereitos na herdanza dunha familia aristocrática da Galiza do norte. Este preito co bispo de Mondoñedo, Suario II, gañouno o infante, constituíndo unha mostra da súa fortaleza e prudencia a pouco de se converter en soberano.
Reino de Galiza
[[Ficheiro:Europe-south-west-kingdoms.png|miniatura|250px|Noroeste peninsular, onde se aprecia a distribución dos reinos nos tempos de García II:
]] O rei Fernando I repartiu os seus dominios entre os fillos: Sancho, o maior, recibiu Castela e as parias da taifa de Zaragoza; Afonso recibiu León e as parias da taifa de Toledo; mentres García, o máis novo, recibiu Galiza e as parias das taifas de Badaxoz e Sevilla.. Ademais, Urraca, a primoxénita, recibiu a cidade de Zamora e Elvira a de Toro, correspondéndolles tamén o infantado, isto é, «o padroado e mailas rendas de tódolos mosteiros pertencentes ó patrimonio rexio» coa condición de non poderen contraer matrimonio. Mais entre a decisión da partición do territorio, en 1063, e a morte de Fernando I, en 1065, houbo trocos no territorio galego que beneficiaban de xeito claro a García, coa conquista de Coímbra e a fixación da fronteira ó sur do Mondego, cun territorio activo e perfectamente ordenado. A actividade, ordenamento, amplitude e recursos do territorio galego foron unha fonte de envexas para os irmáns de García, e isto considérase unha posible causa do acoso ó que se veu sometido dende cedo. De feito, no cantar de xesta de Sancho preséntase o repartimento indicando que García levou a parte máis extensa do reino, mentres Afonso a máis reducida.
miniatura|esquerda|175px|Capital dun texto orixinal alusivo a García. Existe a crenza de que estableceu a capital do seu reino en Ribadavia, na comarca do Ribeiro, que non está apoiada polas fontes medievais. De feito o centro de gravidade do reino atopábase ó sur do Miño, en torno a Braga. Tamén segundo conta a tradición, puido morar, de xeito permanente ou de paso, na Torre da Forxa en Porqueira, na comarca da Limia.
En febreiro de 1067, aparece nun documento «imperando en España» (nutu dei rex […] imperans Ispania), unha intitulación en primeira persoa descoñecida até esa altura. O título é o único antecedente das diferentes formas das titulacións Rei de España e Emperador de España que o seu irmán Afonso empregou a partir de 1072 e 1077 respectivamente, e que continuaron os seus descendentes até o reinado de Fernando II de Galiza e León. O seu uso por parte de García podería expresar o seu dominio sobre as taifas musulmás.
Tanto en Galiza coma no condado de Portugal o rei tiña que contar cunha forza política moi grande dos nobres e sobre todo dos bispos, en quen García II quixo fundamentar o seu goberno. No seu reino tiñan as sés de Lugo, Compostela ou Iria, moi forte polas peregrinacións á tumba do Apóstolo Santiago, mais as de Mondoñedo, Porto e Ourense. García II restableceu as de Braga (tras acordo cos bispos de Lugo e Iria-Compostela) e Tui, así como as de Lamego e Viseu, que foron absorbidas axiña pola de Coímbra. Isto contrasta coa única diocese do reino de Sancho II (Oca) e mesmo coas catro do reino de Afonso VI (Oviedo, León, Astorga e Palencia). Ademais, favoreceu o mosteiro de Santo Antoniño de Toques.
Pero García II apenas tivo tempo de gobernar. A morte do bispo Cresconio veu alterar a estabilidade da vida política galega á que contribuíra o defunto durante os trinta anos de mandato episcopal. O seu herdeiro Gudesteo, quen fora nomeado directamente polo rei García, foi asasinado xa no ano 1069 polo propio tío do bispo, o conde Froila ―Froila Arias ou Froila Vermúdez―, por mor dunhas disputas territoriais entre os ríos Ulla e Tambre. A Historia Compostellana fai un rechamante silencio en torno á actuación posterior do rei, e di: "logo foi elevado á mesma cátedra Diego Peláez polo rei don Sancho". Sancho II de Castela non exerceu poder en Galiza até xa entrado o ano 1071, polo que ese "logo" que di a crónica ten que significar máis de dous anos. Non se sabe o que sucedeu neses dous anos, aínda que se sabe que nese lapso de tempo García proseguiu o seu reinado con normalidade.
García tivo dificultades tamén co problema crecente das ansias de separatismo dos nobres portucalenses, encabezados polo conde Nuno Mendes, descendente da familia de Vimara Pérez e xenro de Sisnando Davides, con cada vez máis desexos autonomistas e cos que tivo que loitar até derrotalos na batalla de Pedroso, entre Braga e o río Cávado. Na batalla morreu o propio Nuno Mendes, tal e como di a Chronica Gothorum, que ademais sitúa a batalla o 18 de xaneiro de 1071, aínda que seguramente fose posterior ó 17 de febreiro, cando aínda aparecen Nuno Mendes e a súa esposa facendo unha doazón. Despois desta batalla, García asume para si o título de rei de Portucale, procurando así diminuír a insubmisión dos rebeldes portucalenses e ás familias que non lle deron o seu apoio privounas dos seus bens.
Apresamento e exilio
Mais foi Sancho II de Castela, probablemente descontento tamén co repartimento que fixera o seu pai, quen tomou armas contra o rei García, atacando Galiza. Para iso tivo que contar co apoio de Afonso, ou cando menos coa súa neutralidade, xa que as tropas castelás tiveron que pasar polo seu reino. Isto foi na primavera de 1071, e Sancho fíxose rapidamente co control do reino, xa que un documento do mosteiro de Arlanza, datado o 10 de maio de 1071, nomea a Sancho como rei de Castela e de Galiza. O rei García foi apreixado posiblemente en Santarém.
García II foi enviado a Castela para facelo prisioneiro en Burgos, e finalmente foi enviado ó exilio, refuxiándose no sur do seu reino, moi probablemente en Sevilla, próximo ao apoio que poderían prestarlle os reis de Badaxoz e Sevilla. Con García exiliado, Sancho intitulouse Castellae et Gallaeciae rex, aínda que contou coa colaboración de Afonso. Porén, xurdiron novamente as tensións e de novo Sancho atacou e venceu a Afonso na batalla de Golpejera. Xa que logo, Afonso marchou cara ó exilio en Toledo. O 12 de xaneiro de 1072 Sancho era coroado en León, aínda que o goberno en solitario de tódolos territorios herdados de Fernando I foi breve, xa que en outubro dese mesmo ano foi asasinado no sitio de Zamora. Morto Sancho, Afonso regresa do seu exilio e faise co control do seu territorio, contando co apoio da súa irmá Urraca.
Volta do exilio e traizón de Afonso
miniatura|Os irmáns [[Sancho II de Castela|Sancho II e García en Retratos de los reyes de España t. II, 1788. ]]
Hai diferentes versións dos cronistas sobre a reacción de García trala morte de Sancho. Así, o Cronicón Compostelán fala que o rei galego deuse présa en ir ante o seu irmán, resultando preso por el. Paio de Oviedo resalta que foi mediante o engano como foi feito prisioneiro. A data do apresamento encádrase entre finais de 1072 e comezos de 1073, sendo pechado no castelo de Luna, en plena montaña leonesa de Babia. Alí permaneceu até o seu pasamento en 1090.
Co seu apresamento, un dos seus máis importantes vasalos, Froila Vermúdez, con dominios desde o río Tambre até alén da Terra de Trasancos, tivo que se someter a Afonso VI. Porén, aceptouno só como rexente do reino galego, non como rei. Este feito, recollido nos tombos do mosteiro de Xuvia, fai sospeitar a algún historiador que a crianza do seu fillo Pedro Froilaz na corte leonesa foi en calidade de refén.
Mentres estivo preso, entre 1085 e 1088, produciuse a rebelión dos Ovéquiz, un dos máis importantes acontecementos políticos do reinado de Afonso VI que se producen en Galiza. Rodrigo Ovéquiz, intitulado conde de Galiza e partidario de García, xunto con Diego Peláez, bispo de Santiago de Compostela, pretendían entregar a coroa do reino de Galiza a Guillerme o Conquistador, rei de Inglaterra, ou talvez liberar o propio García e casalo cunha filla de Guillerme. As forzas de Ovéquiz asaltaron Lugo, asasinando o meiriño real Ordoño, chegando a se facer mesmo con gran parte de Galiza. Porén, a revolta acabou fracasando e Afonso VI confiscou tódolos bens a Rodrigo Ovéquiz e desterrouno, mentres a Diego Peláez depúxoo, encarcerouno e humillouno. No medio destes acontecementos, Afonso VI tamén entregou o goberno de Galiza en 1087 ó seu xenro Raimundo de Borgoña como conde de Galiza.
Morte e sepultura
García morrería en prisión o 21 de marzo de 1090 a causa dunhas febres, segundo indica a Crónica de Silos. O bispo Paio de Oviedo amplía a información indicando que por desexo de García, este foi sangrado, práctica terapéutica habitual daquela, e pouco despois produciuse o seu pasamento. A Crónica Naxarense fala do desexo expresado por García de ser soterrado canda as cadeas que levou durante a súa vida no cárcere. O Liber regum coincide en situar a morte de García no cárcere, e en situar o lugar do enterramento en Santo Isidoro, coas cadeas que levou en prisión. Outros autores, como Lucas de Tui no Chronicon mundi, en necesidade de facer ver o talante magnánimo do rei Afonso, falan que, decatándose da mala situación do seu irmán liberouno e trasladouno a León, finando na viaxe. Rodrigo Ximénez de Rada, tamén fala da benevolencia de Afonso, mais subliña que García rexeitou ser liberado. Esta versión foi a que seguiu a Primeira Crónica Xeral, falando da oferta de liberación do rei Afonso, do rexeitamento doído de García, do seu desexo de ser soterrado cos ferros que levou na cadea, e da sepultura con honras de rei que lle fixeron, expresándoo así: miniatura|250px|[[Panteón de reis de Santo Isidoro de León|Panteón real de S. Isidoro de León, onde recibiu sepultura o rei García.]] Deste xeito, no seu sartego de pedra do Panteón de Reis de Santo Isidoro de León, a tampa foi gravada coa figura do rei encadeado. Incluía tamén o seguinte epitafio latino:
Isto é:
O epitafio parece ser que foi unha renovatio ―inscrición ligada ó sartego orixinal noutro tipo de escritura― do século XIII. Este serviu de base para o historiador Ângelo Ribeiro poder concluír que García fora o primeiro en usar o título de rei de Portugal.
O sartego foi destruído na Francesada, en 1809, cando as tropas francesas ocuparon a Basílica de Santo Isidoro de León, convertendo esta en cuartel e o panteón en corte. Para isto último, os sartegos foron profanados e tornados bebedoiros para cabalos, amoreando os restos nun curruncho. Estes foron recolleitos polos cóengos e levados á igrexa de Santa Marina la Real de León, onde ficaron até seren, unha vez rematada a guerra, devoltos ó panteón e introducidos nos sarcófagos sen orde ningunha. Por mor disto, resulta imposíbel o recoñecemento dos restos do rei García, igual cós demais reis. En 1997 abríronse os sarcófagos de novo para un ambicioso estudo multidisciplinar co obxectivo principal de identificar os restos dos personaxes rexios alí enterrados. No entanto, despois de 10 anos de pescudas, o proxecto fracasou sen chegar a conclusión ningunha.
A morte e os funerais de rei en honor de García producíronse canda a celebración do concilio de León dese ano, ó cal estaban convocados os bispos dos reinos de Galiza, León e Castela entre outros. Isto provocou que asistisen ás súas exequias moitos importantes prelados, tales como Bernardo de Sedirac, primado de Toledo, e o legado pontificio Raniero, futuro papa Pascual II. As súas irmás Urraca e Elvira tamén asistiron.
Na historiografía
miniatura|Privilexio concedido por García ao mosteiro de [[Santo Antoniño de Toques en 1067. O feito de posteriores privilexios outorgados ao devandito cenobio ―un deles de Afonso VI― non mencionaren a García deixa entrever unha damnatio memoriae sobre a figura deste rei. ]] Á pouca información que hai sobre a súa vida e o seu reinado, xúntase a vontade dos cronistas de Afonso por indicar aspectos negativos de García, elementos que foron prendendo na historiografía española, que trata en boa parte a García coma un persoeiro secundario, do mesmo xeito cá historiografía portuguesa, cando non coma un incapaz e un perdedor. A mitificación do rei perdedor, espallouse considerablemente, e así o describen historiadores galegos do rexionalismo galego coma Manuel Murguía ou Benito Vicetto. A pouca información ou descoñecemento deste rei chegou máis á actualidade: baste como exemplo a descrición que a xornalista e escritora galega María Victoria Fernández-España fixo do rei na súa obra Galicia feudal (1969):
Por outra banda, parte da historiografía considerou tradicionalmente o rei García como a orixe da liñaxe dos Castro. Segundo esta teoría o rei García enxendrou durante o seu presidio a Fernando García de Hita, xenearca da importante familia nobiliaria galega. O conde Fernando figura de xeito continuado nos diplomas da raíña Urraca, a cal refírese a el como parente consanguíneo. Esta estendida hipótese é obxecto de discusión entre os xenealoxistas.
Na literatura
miniatura|esquerda|[[Roxín Roxal (esquerda) é coroado como rei de Galiza por Diego Peláez (centro) trala abdicación de seu pai García (dereita) en Rogin Rojal, ó El paje de los cabellos de oro de Benito Vicetto (1857). ]] A captura de García mediante engano, o longo encarceramento e o pomposo funeral, convertérono no favorito dos poetas épicos, e para mediados do século XII xa debía existir un bo número destas obras poéticas. A máis antiga destas en sobrevivir é a balada do século XVI «Romance de la muerte del rey don García» en Romances nuevamente sacados de historias antiguas de la crónica de España (1551) de Lorenzo de Sepúlveda. Outra relacionada é o famoso «Romance del Prisionero», do século XV polo menos e que ten unha gran cantidade de semellanzas coa historia de García contada na Crónica de 1344 de Pedro Afonso, conde de Barcelos.
miniatura|Partitura de «Sankti Jákup» en Folkesangen paa Færøerne de [[Hjalmar Thuren (1908).]] miniatura|Nuno, fillo de García, no debuxo de [[Eugène Grasset para Le Petit Roi de Galice ―O reiciño de Galiza― (1870-1904).]] Ademais, o seu eco puido chegar a unha canción popular nórdica, Romance de Santiago (Visen om Sankt Jakob), cuxos contidos xa aparecen no Speculum historiale de Vicente de Beauvais e na Legenda aurea de Santiago de Voragine do século XIII. Así, na versión das Illas Feroe (Santa Jákups vísa ou Santa Jaakup ), a máis completa e conservada, fálase do «país de García» (Garsialand) e do rei García.
miniatura|esquerda|Portada de [[Victor Hugo para La Légende des siècles (séc. XIX). Embaixo da composición dous rótulos: Compostelle e Le Petit Roi de Galice.]] Existe unha obra teatral do século XVII titulada La Lindona de Galicia (ou La Ricahembra de Galicia) que trata a lenda de García e a loita polo trono galego. Unha boa parte está escrita en galego e historicamente atribuíuse a diferentes autores (Montalbán, Moreto e Lope de Vega); no entanto, conforme as análises do proxecto ''ETSO. Estilometría aplicada al Teatro del Siglo de Oro'', hoxe crese que a autoría corresponde a Andrés de Claramonte (†1626) e que foi escrita probablemente entre 1620 e 1625. Para conmemorar o Día Mundial do Teatro de 2021, o Consello da Cultura Galega realizou coas pasaxes máis destacadas da peza unha adaptación para podcast dividida en cinco capítulos. Esta ficción sonora foi coordinada por Manuel Gago Mariño, dirixida por Tito Asorey, sonorizada por Chus Silva e interpretada por Melania Cruz, Sergio Zearreta, Josito Porto e o propio Tito Asorey. Unha imaxe de Laura Romero, na cal se amosa a figura do rei García atrás da Lindona, ilustrou o proxecto.
En 1857 publicouse a novela Rogin Rojal, ó El paje de los cabellos de oro: Historia caballeresca del siglo XI do galego Benito Vicetto. Nela, o relato comeza co rei García no ano 1067 e cóntase a súa historia e a do seu fillo Roxín Roxal.
A historia de García II tamén inspirou a Victor Hugo a creación da epopea Le Petit Roi de Galice (O reiciño de Galicia), incluída na primeira serie da obra La Légende des siècles (1859). O poema relata a tentativa de usurpación do reino a Nuno, fillo de García de Galiza. En 2023 unha adaptación en banda deseñada de Inacio Vilariño e Iván Suárez foi publicada polo Demo Editorial e recibiu o Premio Deputación da Coruña a proxectos sobre o Reino de Galicia 2022.
Xa no século XX, García é mencionado ou figura en dúas obras de Álvaro Cunqueiro: no relato haxiográfico San Gonzalo, publicado so o pseudónimo de Álvaro Labrada en 1945, que trata de Gonzalo Froilaz, bispo de Mondoñedo a partir de 1070; e na peza teatral Palabras de víspera, escrita en 1968 e publicada en 1974, que trata dos seus irmáns ―de Urraca e do seu namoro de Afonso―.
O 3/4 de marzo de 1979, Casimiro Torres Rodríguez ingresou na Real Academia Galega como membro numerario pronunciando un discurso titulado O malfadado D. García: Rei de Galicia.
Nas dúas últimas décadas do século XX, a figura do rei García como personaxe literario tivo un gran desenvolvemento. Deste xeito, un dos escritores galegos contemporáneos máis destacados, Manuel Rivas, publicou na súa Balada nas praias do Oeste (1985) un poema titulado cunha pregunta de García: «¿Deixaredes morrer a nación dos galegos?». Posteriormente escribiu O último rei dos galegos, relato romántico publicado na colección Contos do Castromil (1992), e En salvaxe compaña (1994), novela que recibiu o Premio da Crítica Galicia e na que o rei García é un corvo branco con grillóns que exerce de anxo da garda.
Así mesmo, en 1986, Manuel María incluíu na sección «Os mitos e as derrotas» do seu poemario Oráculos para cavalinhos-do-demo un poema titulado «O rei Garcia», entre outros adicados a máis personaxes históricos galegos.
Ademais, na novela No ano do cometa (1987) de Xoán Bernárdez Vilar, gañadora do Premio Xerais e ambientada na Europa de 1066, García ten un lugar destacado no argumento. En 1999, o autor tamén escribiu a obra de teatro O valedor do reino, unha peza histórica en catro actos sobre o bispo Cresconio, conselleiro e amigo de García. Foi publicada dixitalmente na Biblioteca Virtual Galega en 2002 e recibiu o Premio de teatro da Universidade de Vigo dese ano.
Darío Xohán Cabana, outro dos máis prestixiosos escritores galegos, escribiu tamén varios poemas e novelas relacionados co rei García e vencellados entre si. A figura deste monarca fascinou e obsesionou o autor durante moitos anos. Deste xeito, comezou adicando dous poemas a García en Patria do mar (1989) e mencionándoo na novela Galván en Saor (1989), gañadora do Premio Xerais. Proseguiu primeiro coa novela Cándido Branco e o Cabaleiro Negro (1992), onde se fan varias alusións ó rei García e ó seu reinado anterior, e despois c'O cervo na torre (1994), novela gañadora tamén do Premio Xerais e na cal un dos personaxes principais é Sebastián García, descendente directo de García. Finalmente rematou con Morte de rei (1996), unha novela histórica rigorosamente documentada onde o protagonista é o propio García, que está preso e encadeado vendo preto a súa fin. A obra intercala o relato dos pensamentos e conversas do rei coa acción do día a día na prisión e o relato das súas propias vivencias como príncipe e posteriormente como rei. En palabras do autor «ningunha das cousas que se din na novela é demostrable que sexan ficción». As dúas últimas novelas foron inicialmente ideadas como unha serie de cinco ou seis novelas ―que Cabana non chegou a escribir― na cal Morte de rei sería a primeira e O cervo na torre a última.
Tamén Xosé Luís Méndez Ferrín, considerado un dos referentes máis excepcionais da literatura galega da segunda metade do século XX, escribiu o poema «Don García, Rei», publicado no seu libro de poesía Estirpe de 1994, gañador do Premio da Crítica de poesía galega de 1994 e do Premio Losada Diéguez de creación literaria de 1995.
O 1 de abril de 2005 estreouse en Narón a peza teatral «García» de Cándido Pazó. Con X. A. Porto Josito como o rei García, a obra foi representada pola compañía Teatro do Adro e dirixida polo propio Cándido Pazó. Foi galardoada co Premio María Casares 2006 ó mellor texto orixinal e nomeada para o Premio Max 2006 ó Mellor Texto Orixinal en Galego. Na obra, García leva xa moitos anos preso e Rodrigo, antigo amigo e vasalo, entra no castelo coa intención de o liberar, mais topará cun monarca totalmente derrotado.
Alén da literatura, Luís Seoane, en 1967, deseñou unhas cabezas de personaxes medievais galegos para xerras de porcelana co obxectivo de divulgar a historia de Galiza; sendo unha delas a do rei García. Foron as primeiras figuras da nova etapa de Sargadelos. Posteriormente, Seoane tamén realizou unha xilografía de García, contida no seu libro ''Imágenes de Galicia. 72 xilografías originales'' publicado a finais de 1978. Con el, o autor pretendía «rescatar mitos e feitos históricos galegos que non tiveron, na súa maioría, expresión gráfica algunha».
O rei García II foi ilustrado por Pepe Carreiro en O Reino de Galiza (1998) e por Tucho Fernández Calo en Os reis de Galicia (2003), ámbolos libros do historiador Anselmo López Carreira.
En 2017, a contacontos uruguaia Soledad Felloza estreou o seu espectáculo Unha mulata na corte do Rei García, que conta cun imaxinario vencellado á tradición oral galega.
Ademais, García figura no libriño erótico-pornográfico Os Anais do Reino da Gallæcia (2017).
O 25 de decembro de 2017 saíu un mod para o videoxogo Civilization VI titulado Daenvil's Galicia: García II. O obxectivo do xogo é desenvolver a Galiza do rei García que posúe un gran poder cultural e relixioso, á parte dunha grande unidade migrante colonizadora.
Devanceiros
Devanceiros de García II
Notas
miniatura|[[Guillerme o Conquistador, representado aquí no Tapiz de Bayeux durante a Batalla de Hastings (1066), tense relacionado coa Galiza da época de García polo cabalo que montou na dita batalla, polos contactos matrimoniais dunha súa filla e pola rebelión de Rodrigo Ovéquiz e Diego Peláez. ]] miniatura|O [[cometa Halley, representado aquí tamén no Tapiz de Bayeux, púidose ver no primeiro ano de reinado de García II (1066).]]
PSG Zlín
O PSG Zlín é un equipo profesional de hóckey sobre xeo da cidade de Zlín, República Checa. O club foi fundado en 1929 e actualmente compite na máxima categoría do hóckey sobre xeo checo, a Extraliga Checa, competición que gañou nunha ocasión (tempada 2003-04). Xoga os seus partidos como local no Zimní stadion Luďka Čajky, un pavillón con capacidade para 7.000 espectadores.
Historia
O PSG Zlín foi fundado en 1929 como SK Baťa Zlín en referencia ao patrocinador do equipo, Bata Shoes.
O 1 de xaneiro de 1993, coa disolución de Checoslovaquia, o equipo deixou o campionato checoslovaco, pasando a competir na nova división Elite. En 2004 o equipo gañou o seu primeiro título de liga dirixido por Thomas J. Bata, antigo xogador do equipo e fillo do fundador de Bata Shoes en 1894, Tomáš Baťa.
Denominacións
Os diferentes nomes baixo os que competiu o club son os seguintes:
Aeroporto de Roma-Ciampino
O Aeroporto de Roma–Ciampino (oficialmente e en italiano: Ciampino–Aeroporto Internazionale G. B. Pastine) é un aeroporto civil e militar nas proximidades de Roma, en Italia. O aeroporto está situado a 12 km ao suroeste do centro de Roma, xusto fóra da Grande estrada de Circunvalación (en italiano: Grande Raccordo Anulare ou GRA) a autoestrada circular que rodea a cidade.
O aeroporto de Ciampino foi inaugurado en 1916 e trátase dun dos aeroportos máis antigos en funcionamento. Foi o principal aeroporto de Roma até 1960, cun tráfico de pasaxeiros superior aos 2 millóns anuais. Tras a apertura do Aeroporto de Roma–Fiumicino, Ciampino serviu principalmente a voos chárter e executivos.
O aeroporto leva o nome de Giovan Battista Pastine, un piloto de avións que combateu na primeira guerra mundial.
Rodonyà
Rodonyà é un concello de Cataluña, pertencente á provincia de Tarragona. Está localizado na comarca de Alt Camp.
Institute for Advanced Study
miniatura|dereita O Institute for Advanced Study ou IAS é unha institución privada estadounidense de Princeton (Nova Jersey). Foi deseñada para acoller investigacións avanzadas básicas levadas a cabo por científicos de varios campos, sen a molestia de ter que dar clase, conseguir fondos, ou buscar patrocinadores. Aínda que está preto, non é parte da Universidade de Princeton. O IAS fíxose especialmente famoso por ser o lugar de traballo de Albert Einstein e John von Neumann tras a súa emigración aos Estados Unidos. Hai outros institutos de estudos avanzados nos EUA e outras partes do mundo, baseados no mesmo modelo.
Dende 2020, acolle a científicos como Juan Maldacena ou Robbert Dijkgraaf.
O Casal, Felmil, Begonte
O Casal é un lugar da parroquia de Felmil no concello lugués de Begonte na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2011 tiña 16 habitantes (9 homes e 7 mulleres).
Grecia clásica
Chámase Grecia clásica a un período da historia da Grecia antiga que corresponde aos séculos V e IV a.C. A este período sucedeulle o período helenístico.
Lugar de nacemento das ideas que configuraron Occidente. Inclúe territorios da actual Grecia e países limítrofes: Macedonia do Norte e sobre todo, Turquía. Moitas das cidades e lugares da literatura clásica grecolatina (Troia, Esparta, Atenas, Minos, Knosos, Creta, Chipre, Mileto etc.) son hoxe recoñecibles ao longo da xeografía deste territorio mediterráneo, e algúns mesmo son localizables e resisten o paso do tempo.
Guerras Médicas
Dende mediados do século VII a.C., os xonios de Asia Menor estaban en estreito contacto coa veciña Lidia e adquiriran un gran desenvolvemento económico e cultural; pero a chegada dos persas dende Oriente a Asia Menor causou un grande impacto nas vilas gregas da costa. Para manter os seus privilexios sociais e económicos os cidadáns impuxeron leis restritivas de acceso á cidadanía aos que non o eran (metecos, estranxeiros, escravos).
Moitos xonios non se someteron ás tiranías impostas polos persas e fuxiron a Occidente, onde fundaron novas colonias. Cara ao 500 a.C. os xonios subleváronse contra o imperio persa e pediron axuda aos gregos do outro lado do Exeo; tras varios anos de guerra foron sometidos e duramente castigados. Os reis de Persia, decididos a evitar novas revoltas, emprenderon a conquista de Grecia.
Primeira guerra médica (490 a. C.).
Os atenienses dirixidos polo xeneral Milcíades rexeitaron o ataque do rei Darío na chaira ática de Maratón.
Segunda guerra médica (480 a. C.)
Dez anos despois os persas fixeron unha nova invasión de Grecia con enormes efectivos, a acción conxunta da maioría dos gregos, con Atenas e Esparta á cabeza, logrou a liberación de Grecia: batalla terrestre das Termópilas, co rei espartano Leónidas á fronte, e batallas navais de Salamina, dirixida por Temístocles, e de Platea.
Ao rematar as guerras médicas, Atenas e as cidades xonias crearon unha alianza, a Liga Marítima Délico-Ática, con sede na illa de Delos, para defenderse de futuros ataques persas. Ao cabo de pouco tempo, esta alianza transformouse nun imperio ao servizo dos intereses atenienses.
Así mesmo, Atenas comezou a reconstrución do Acrópole, a construción dos Longos Muros dende Atenas ao porto do Pireo, deuse un gran desenvolvemento da vida literaria e artística e houbo unha grande afluencia de intelectuais e pensadores que acudían á cidade procedentes doutros lugares de Grecia.
A Democracia Ateniense: Pericles.
O progreso democrático foi rápido debido ao papel desempeñado polas clases populares na súa vitoria sobre os persas. Pericles e Efialtes introduciron reformas constitucionais polas que o pobo asumiu maiores responsabilidades na Asemblea e os Tribunais populares, os membros das institucións recibían remuneración salarial, o Consello aristocrático e o Areópago perderon poder político. Deste modo Atenas robusteceu a súa democracia e mantivo a supremacía sobre o resto de Grecia, debido ao seu poderío naval.
Guerra do Peloponeso
O enfrontamento entre a Liga Délico-Ática (Atenas e os seus aliados) e a Liga do Peloponeso (Esparta e os seus aliados) foi o máis longo e cruento que padeceron os gregos. Ao seu termo, Grecia quedou esgotada e iniciou un proceso continuado de decadencia.
Esparta impuxo a súa hexemonía sobre os gregos e instaurou gobernos oligárquicos, en Atenas o goberno dos Trinta Tiranos instaurou un réxime de terror que propiciou a volta da democracia.
Filipo e Alexandre
Tras o asasinato de Filipo II, o seu fillo Alexandre sufocou os levantamentos dalgunhas cidades gregas contra Macedonia e dirixiu o seu exército contra o Imperio Persa tras cruzar o Helesponto. No curso de once anos, Alexandre o Grande derrotou os persas nunha serie de impresionantes vitorias: Gránico, Isos, expedición a Exipto, Gaugamela... Tras a toma de Persépolis iniciou unha grande expedición cara ao Leste para coñecer os límites do seu enorme imperio, que se estendía dende os Balcáns ata Afganistán e dende Exipto ao Indo.
Na organización e administración do seu imperio Alexandre mostrou unha grande amplitude de miras: baixo a súa inspiración produciuse a fusión da cultura helénica e a dos pobos conquistados, a adopción de ritos e cerimoniais autóctonos, a fundación de cidades con vistas a fomentar o estilo grego de vida e a mellora das vías de comunicación co fin de potenciar as actividades económicas. A súa temperá morte aos 33 anos frustrou a realización de maiores empresas.
Gwallog ap Llaennog
Gwallog ap Llaennog (as variadas ortografías do galés medio inclúen Gwallawc fab Lleynawc; galés standard: Gwallog ap Llëenog ou Llëynog) foi un heroe do Hen Ogledd e probábel rei no século VI do estado posromano de Elmet na zona de Leeds do moderno Yorkshire.
Nalgunhas fontes danlle a Gwallog o epíteto de Marchog Trin, que significa "xinete de batalla". Se a identificación como rei de Elmet for correcta, o seu sucesor sería o seu fillo Ceredig, o derradeiro rei de Elmet, ao que depuxo Edwin de Deira.
Dígrafo
En lingüística, un dígrafo ou digrama é a unión de dous grafemas (dúas letras nos alfabetos) que representan un fonema único e que se converte nun novo grafema (un trigrama para tres grafemas etc., así en francés a secuencia eau representa o son /o/). Por exemplo, na palabra chan, o digrama ch representa o fonema /tʃ/. Pódese dicir que esta palabra contén catro letras e tres grafemas. Para que unha secuencia de letras sexa considerada como digrama, debe estar ben testemuñada no sistema de escrita, ou sexa, ser produtiva. Pódese en galego notar calquera palabra nova que conteña o fonema /tʃ/ con ch, o que confirma o seu estatuto de grafema e, xa que logo, de digrama.
Coral Troncoso
Coral Troncoso, en Mondariz-Balneario en 1972 e finada entre El Escorial e Colmenarejo (Madrid) o 16 de xullo de 2016, foi unha actriz, coreógrafa e bailarina galega.
Dígrafo
A utilización de digramas ou trigramas no alfabeto indica a miúdo que este non é completo pois ten que botar man dun dígrafo para notar un son que lle é propio.
Coral Troncoso
Traxectoria
Coral Troncoso licenciuse en artes escénicas pola RESAD de Madrid. Profesionalmente iniciouse no teatro, tanto como actriz como como directora teatral, e posteriormente centrouse na danza contemporánea. Foi alumna das coreógrafas Carmen Werner e Ana Buitrago, así como de Nicolas Rambaud, co que acabou formando en 2001 a compañía Megaló - Teatro Móvil. Foi a co-directora desta compañía durante máis dunha década.
Dígrafo
Nota: as transcricións están en Alfabeto Fonético Internacional.