cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Arcobotante
miniatura|300px|Arcobotante da [[abadía de Bath]] Un arcobotante é un elemento estrutural arquitectónico exterior con forma de medio arco que recolle a presión no arranque da bóveda e transmítea a un contraforte, ou estribo, encostado ao muro dunha nave lateral. É un elemento construtivo distintivo da arquitectura gótica, xunto co arco apuntado e a bóveda de crucería.
Raio de van der Waals
O raio de van der Waals é o raio dunha esfera sólida imaxinaria empregada para modelizar o átomo.
Arcobotante
Características
Como arco exterior de descarga adoita estar en posición inclinada; é, xa que logo, un arco por tranquil, xa que ten os arranques a distinta altura. O arcobotante forma parte da estrutura gótica, pero só se aprecia desde o exterior. A parte inferior apóiase nun estribo, contraforte, ou botarel; e a parte superior serve de sostén, xeralmente, a unha bóveda de crucería. Un pináculo coroa o estribo, decorándoo, denominado agulla cando é moi elevado.
Raio de van der Waals
Os gases reais non se comportan exactamente como predí o modelo de gas ideal podendo ser a desviación considerábel nalgúns casos. Así, por exemplo, os gases ideais non presentan transicións de fase líquida ou sólida, independentemente do descenso de temperatura ou incremento de presión ao que sexan sometidos.
Arcobotante
Historia
Utilizouse por primeira vez en 1180 na construción da nave central de Nosa Señora de París, para reforzar a súa bóveda de oxivas. Mediante este sistema conseguiuse transmitir as presións desde o arranque das bóvedas altas ata os contrafortes do exterior, permitindo abrir maiores vans nos muros da nave central. Co arco apuntado, grazas a súa verticalidade, permitiu elevar a altura do edificio.
Raio de van der Waals
Unha das modificacións da lei dos gases ideais proposta é a ecuación de estado de van der Waals, que introduce dous parámetros a e b obtidos experimentalmente e que dependen da natureza do gas. O factor de corrección b denominado volume de exclusión, fai referencia tanto ao volume propio dos átomos, coma ao volume circundante no que non pode haber outros porque a esa distancia predominan as forzas de repulsión entre os átomos do gas (forzas de van der Waals).
Arcobotante
Historia
Este sistema substituíu aos estribos utilizados no románico para contrarrestar os pulos laterais da bóveda. Ao liberarse o muro da función de contraforte, puidéronse facer máis altos e esveltos, propiciando a entrada de luz a través dos vitrais.
Máis tarde e coa fin de evitar o desprazamento dos contrafortes polo pulo dos arcobotantes e, á súa vez, contribuír ao efecto ascendente da arquitectura gótica, coroóuselles cun pináculo ou alicerce terminado en forma apiramidada na súa parte superior, ou chapitel. O arcobotante tamén é usado para conducir ao exterior a auga de choiva das cubertas, adornándose estes desaugadoiros habitualmente con figuras grotescas, as cales reciben o nome de gárgolas
Raio de van der Waals
onde:
Club Deportivo Universidad de Oviedo
O Club Deportivo Universidad de Oviedo é un club de fútbol español do concello de Oviedo, en Asturias. Foi fundado en 1961 e actualmente xoga no grupo II da Terceira División Española.
Estadio
O Estadio Universitario San Gregorio ten capacidade para 4000 espectadores, e é propiedade da Universidade de Oviedo.
Mostras de Teatro Abrente de Ribadavia
As Mostras de Teatro Abrente de Ribadavia foron un certame teatral que se celebra en Ribadavia entre 1973 e 1980.
Antecedentes
En 1970, celebrouse en Pontevedra a primeira e última edición das Xornadas de Teatro de Pontevedra, ás cales acudiron maioritariamente grupos de cámara. Aínda así, a elas acudiu igualmente o grupo de teatro independente en Galicia, o Grupo Teatro Circo da Coruña, que viña existindo desde 1965, da man (entre outros) de Manuel Lourenzo. E foi o Teatro Circo a grande sensación destas Xornadas de Pontevedra. En contraposición, o grupo anfitrión, o Teatro Popular de Pontevedra, mostraba o comezo da súa decadencia, debido a problemas internos (segundo a versión oficial). O principio da fin do Teatro de Cámara estaba moi próximo, ao igual que o dominio do teatro independente, o cal viña existindo en Galiza desde 1965, acadando o seu maior auxe durante a celebración das Mostras de Teatro Abrente de Ribadavia.
As Mostras
A partir do ano 1973, a Agrupación Cultural Abrente, dirixida por Rubén García Fernández, iniciou a organización das Mostras de Ribadavia. Estas, deben entenderse dentro do ambiente da recuperación cultural (e socioeconómica) que existiu no Estado Español a partir da década de 1960. Por este motivo, as Mostras foron un punto de encontro estupendo para a normalización do Teatro Galego e para demostrar o compromiso da dramática con Galiza, coa súa realidade e o seu idioma. Arredor destas mostras, xurdiron os autores do grupo Abrente, o primeiro grupo xeracional de dramaturgos profesionais en lingua galega, grupo entre os que destacan os autores Manuel Lourenzo, Roberto Vidal Bolaño e Euloxio R. Ruibal.
Unha boa proba do papel normalizador xogado por este grupo constitúea a celebración do Concurso Abrente de Textos Teatrais en Galego, o cal contribuíu para que xurdisen ou se desen a coñecer novos autores. O primeiro gañador deste Premio Abrente foi Euloxio R. Ruibal, mercé á súa peza Zardigot (1973). O último, Roberto Vidal Bolaño, con Bailadela da Morte Ditosa (1980). Entre eles, temos outros gañadores de alto nivel, como Manuel Lourenzo ou os por daquela debutantes Camilo Valdeorras (quen só publicou unha obra teatral) e Manuel Guede.
O impacto da primeira edición debeu ser grande no mundo do teatro, posto que de oito grupos dramáticos que participaron na primeira edición das Mostras, pasouse a doce que participaron na seguinte.
Mais nesta segunda edición das Mostras (1974), xurdiu a máis que vella polémica que confrontaba a liña do teatro costumista coa dun teatro innovador e independente. Entre os primeiros, encontramos varios do vellos autores, destacando Eduardo Blanco Amor. O grupo dos defensores dunha dramática innovadora, conformado principalmente por escritores dramáticos novos, foi que tivo mellor fortuna, posto que foi a súa postura a predominante.
Na VI Mostra (1978), por outra parte, sucedéronse unha serie de acontecementos importantes para a historia do noso teatro. Por primeira vez, un acontecemento relacionado co Teatro Galego recibía unha axuda oficial o cal, xunto coa climatoloxía, atrasou o comezo da VI Mostra. Outro feito notábel foi a presentación do primeiro libro da colección “Ribadavia” de Edicións do Rueiro (Progreso e Andrómeda do Antroido, de Camilo Valdeorras, gañadora da edición de 1977), a cal parte da vontade de Abrente de dar saída ás obras gañadoras do seu concurso teatral, vontade que xa estaba expresa nas bases da primeira edición. Mais, por riba de todo, 1978 é o ano no que asistimos á profesionalización do Teatro Galego, non sen conflito, pois existía un sector que se opoñía a esta. De feito, a sexta Mostra de Teatro Abrente conxugou grupos profesionais con grupos afeccionados, o cal levou a incremento da participación.
Mais esta edición de 1978 tamén presentou a súa faceta máis negativa. As Mostras, pensadas maioritariamente como un instrumento de loita contra o franquismo, querían ser un movemento cultural liberador; mais a vitoria da UCD e a fragrante derrota das esquerdas nos comicios de 1977, creou unha patente desilusión expresada nun documento interno da Asociación Cultural Abrente, redactado probabelmente en febreiro de 1978. Alén diso, nese mesmo texto afirmaban estes por daquela rapaces e rapazas a súa preocupación por crear unha cultura menos “libresca” e máis “democrática”. Isto, unido á escasa repercusión nos medios desta edición, debeu abrirlle o camiño á futura disolución das Mostras en 1980. A partir dese momento, o teatro reivindicativo perde forza, o público muda e os autores de Abrente experimentan novas formas e temáticas dramáticas.
Carlo Colombaioni
Carlo Colombaioni, nado preto de Ancona en 1933 e finado o 15 de maio de 2008 en Saint Chef (Francia), foi un pallaso (clown no argot) italiano. Era coñecido como Figlio d'Arte, e foi proclamado "O mellor clown do Mundo" no Festiclown de 2002.
Biografía
Era o quinto de oito irmáns. Naceu nunha caravana preto de Ancona. Con 15 anos deixou o circo para iniciarse no teatro, pero acabaría por volver ao circo. No mundo circense estaba considerado 'demasiado moderno' para ser un clown, pois actuaba sen os traxes tradicionais destes e con nada de maquillaxe. Pasado certo tempo volveu ao teatro, onde seguiu ata a súa morte.
Vivía coa súa esposa, Catherine, e con Milo, o seu fillo. Era pai tamén de Naomi Colomabioni, filla dun matrimonio anterior.
Traxectoria profesional
Inspirado na comedia tradicional italiana e na commedia dell'arte, caracterizouse polo uso artístico da improvisación.
Colaborou con artistas como Federico Fellini (participou cos seus irmáns nas películas La strada e I Vitelloni), Jerzy Grotowski, Dario Fo, Ana Magnani, Totò, Jango Edwards ou Leo Bassi
Durante máis de 30 anos actuou co seu cuñado Alberto Vitali baixo o nome de I Colombaioni. Após o falecemento de Vitali, creou un espectáculo en solitario, Carlo presenta Carlo, onde amosaba unha comparativa sobre a evolución da arte clown a través de gags e sketches sobre asuntos tan dispares como a guerra, a igrexa, Pinocchio ou os malabarismos.
Participou na III e VI edicións do Festival Internacional de Clown de Madrid, onde impartiu cursos. Tamén participou en varias edicións do Festiclown en colaboración co galego Iván Prado.
Logo da súa morte, o Festival Trapezi gardoulle 'un minuto de risa'. Carlo pedíralle a Jango Edwards que organizase unha gran festa cando morrese, o que aconteceu en 2008 coa organización en Vigo do Mundoclown - Memorial Carlo Colombaioni.
Diana
miniatura|Diana de Versalles, copia romana do orixinal grego atribuído a [[Leocares (Museo do Louvre, París).]]
Na mitoloxía romana, Diana é a equivalente á grega Artemisa.
Deusa Virxe da caza, protectora da natureza. É a irmá xemelga do deus Apolo, filla de Xúpiter e Latona. Ao nacer antes có seu irmán, foi testemuña das dores do parto, e pediulle ao seu pai a graza da virxindade eterna xunto coa súa irmá Minerva. O seu propio pai armouna co arco e as frechas e fíxoa raíña dos bosques, dándolle por comitiva un grupo de ninfas que debían garda-lo celibato; elas acompañábana a cazar, xa que era a súa ocupación favorita.
Etimoloxía
A etimoloxía do seu nome é simplemente a Deusa, sendo pois o seu paralelo grego neste sentido, aínda que non no culto, Dione en Dódona.
Roles e funcións
Diana foi orixinalmente unha deusa da caza, relacionada cos animais e as terras salvaxes. Máis adiante pasou a ser unha deusa da Lúa, suplantando a Lúa (deusa latina) e sendo tamén un emblema da castidade. As carballeiras estábanlle especialmente consagradas. Era louvada na poesía pola súa forza, graza atlética, beleza e habilidades na caza.
Na práctica formaba unha trindade coas outras dúas deidades romanas: Exeria, a ninfa acuática, a súa servente e axudante comadroa, e Virbio, o deus dos bosques.
Caprifoliáceas
As caprifoliáceas (Caprifoliaceae) son unha familia de plantas dicotiledóneas arbustivas, de follas opostas, flores hermafroditas e froito en drupa ou baga, pertencente á orde Dipsacales. A esta familia pertencen rubideiras como o cadrifollo e todas as demais madreselvas, por isto tamén se coñece como a familia das madreselvas. Este clado agrupa unhas 380 especies, en 10 xéneros, cunha extensa área de distribución; centros de diversidade atópanse no Leste de América do Norte e Leste de Asia, mentres que se atopan ausentes no África tropical e no Sur deste continente.
Descrición
Estas plantas son na súa maioría arbustos e parras, raramente herbas, incluíndo algunhas plantas ornamentais de xardín en rexións tépedas. As follas son maiormente opostas sen estípulas, e poden ser ou perennifolios ou caducifolios. As flores son tubulares con forma de funil ou semellantes a campás, normalmente con cinco lobos voltos cara a fóra, e case sempre con recendo. Normalmente forman un pequeno cáliz de brácteas miúdas. O froito é na maioría dos casos unha baga ou unha drupa. Os xéneros, Diervilla e Weigela, teñen froitos en cápsula.
Taxonomía
(cun número aproximado de especies).
A maior parte do debate sobre a taxonomía deste grupo quedou liquidado.
A taxonomía evolutiva deste grupo inclúe
Diervilloideae Heptacodioideae Caprifolioideae Linnaeoideae Morinoideae Dipsacoideae Triplostegioideae Valerianoideae Non durarán durante moito tempo incluídas en Caprifoliaceae
(consideradas por algúns autores como pertencentes a unha familia á parte Adoxaceae /Alseuosmiaceae) (consideradas por algúns autores como pertencentes a unha familia á parte Adoxaceae /Carlemanniaceae)
Usos
As plantas pertencentes a esta familia son normalmente plantas ornamentais rubideiras, arbustos moi populares nos xardíns, especialmente Lonicera. Unhas poucas chegaron a ser plantas invasoras fóra das súas áreas nativas de distribución (tal como é o caso de Lonicera japonica).
Nova (astronomía)
miniatura|Interpretación artística dunha anana branca na que se observa [[acreción (astrofísica)|acreción de hidróxeno a partir dunha estrela compañeira meirande]]
Unha nova ou nova clásica é un evento astronómico que causa a repentina aparición dunha estrela brillante "nova", que non existía con ese brillo previamente, o cal lentamente se esvae ata non poder verse ao cabo dunhas semanas ou de moitos meses, todo o cal é resultado de repentinas e masivas reaccións nucleares na estrela. As novas non deberían confundirse con outros fenómenos astronómicos moito máis enerxéticos como as supernovas, nos cales se destrúen catastroficamente estrelas masivas ou ananas brancas.
As causas da súa rechamante aparición varían dependendo das circunstancias das súas estrelas proxenitoras, pero teñen en común ser estrelas binarias próximas, nas que unha delas é unha anana branca, ou ambas son ananas vermellas en proceso de emerxer. Hai varias clases de novas, baseándose nas diferentes circunstancias da súa formación, como as novas clásicas, novas recorrentes, novas ananas, novas vermellas luminosas. Todas forman parte dun tipo de estrelas variables chamadas en conxunto estrelas variables cataclísmicas, que comparten algunhas propiedades comúns con sistemas binarios próximos.
O tipo máis común de novas son as erupcións de novas clásicas. Son creadas probablemente nun sistema de estrelas binarias próximas que consta dunha anana branca e outra compañeira que pode ser unha estrela da secuencia principal, unha subxigante ou unha xigante vermella. Cando o período orbital está no rango de varios días a un día, a anana branca está suficientemente próxima á súa estrela compañeira como para empezar a arrastrar material por acreción sobre a superficie da anana branca, o cal crea unha atmosfera densa pero fina na estrela anana. Esta atmosfera feita principalmente de hidróxeno é quentada termicamente pola estrela anana branca quente, que finalmente alcanza unha temperatura crítica, e isto dá lugar a unha rápida ignición desbocada por fusión nuclear. A partir das enormes e repentinas enerxías creadas, a atmosfera na que agora se consome o hidróxeno na fusión é despois expulsada violentamente ao espazo interestelar, e o brillo da súa envoltura vese como unha luz visible orixinada polo evento da nova. Unhas poucas novas orixinan restos de nova de curta vida, que poden durar uns séculos. Os procesos de novas recorrentes son iguais aos das novas clásicas, agás en que nelas a ignición por fusión é repetida porque a estrela compañeira pode outra vez alimentar coa súa materia a atmosfera densa da anana branca.
A aparición de novas ocorre principalmente no ceo ao longo de toda a Vía Láctea, pero xeralmente concéntrase preto do centro galáctico observado en Saxitario. Porén, tamén é posible que aparezan en calquera parte do ceo. As novas son moito máis frecuentes que as supernovas galácticas, cunha media de aparición de dez novas por ano. A maioría encóntranse usando o telescopio, e poucas chegan a ter brillo dabondo como para ser vistas a simple vista; destas quizais só hai unha cada doce a dezaoito meses. As novas que chegan á 1ª e 2ª magnitude só aparecen unhas poucas veces por século. A última nova brillante que apareceu foi V1369 Centauri, o 14 de decembro de 2013, que tiña unha magnitude de 3,3.
Etimoloxía
Aínda que as novas e supernovas son cousas distintas, o seu nome historicamente está relacionado. Durante o século XVI, o astrónomo Tycho Brahe observou a supernova SN 1572 na constelación de Cassiopeia. Describiuna no seu libro De nova stella (en latín 'sobre estrelas novas'), o que deu lugar a que se empezase a utilizar o termo nova. No seu traballo argumentaba que un obxecto próximo debería poder verse movéndose en relación coas chamadas estrelas fixas, e como non era así, a nova tiña que estar moi lonxe. Aínda que esta era unha supernova e non unha nova, ambos os termos foron considerados sinónimos ata a década de 1930. Despois desa época as novas foron clasificadas como novas clásicas para distinguilas ben das supernovas, xa que as súas causas e enerxías se pensaba que eran diferentes baseándose nas probas observacionais.
Evolución estelar das novas
A evolución de novas potenciais empeza con dúas estrelas da secuencia principal que forman un sistema binario. Unha das dúas evoluciona a unha xigante vermella e deixa os restos do seu corazón en forma de anana branca en órbita arredor da outra estrela. A segunda estrela, que pode estar aínda na secuencia principal ou ser unha xigante envellecida, empeza a desprender as súas envolturas que caen sobre a anana branca compañeira cando esta desborda o seu lobo de Roche. Como resultado, a anana branca captura materia nun disco de acreción establemente a partir da atmosfera externa da súa compañeira, que cae na súa propia atmosfera. Como a anana branca consta de materia dexenerada, o hidróxeno acrecionado non se infla senón que incrementa a súa temperatura. Prodúcese unha rápida, incontrolada e toda dun golpe fusión nuclear cando a temperatura desta capa atmosférica alcanza ~20 millóns de kelvins, iniciando a combustión nuclear polo ciclo CNO. miniatura|250px|[[GK Persei: Nova do ano 1901]] A fusión do hidróxeno pode ocorrer de maneira estable na superficie da anana branca con rangos estreitos de taxas de acreción, pero para a maioría dos parámetros do sistema binario o hidróxeno en combustión é termicamente inestable e unha gran cantidade de hidróxeno convértese rapidamente noutros elementos químicos máis pesados nunha reacción desbocada, liberando unha enorme cantidade de enerxía. Isto expulsa os gases restantes da superficie da anana branca e produce un estalido extremadamente brillante de luz. A subida ata o pico de brillo pode ser moi rápida ou gradual. Isto está relacionado coa clase de velocidade da nova (velocidade con que aparece o brillo); despois de chegar ao pico, o brillo vai declinando establemente. O tempo que tarda unha nova en decaer unhas 2 ou 3 magnitudes a partir do seu brillo óptico máximo úsase para clasificar as novas pola súa clase de velocidade. As novas rápidas tardan caracteristicamente menos de 25 días en decaer en 2 magnitudes, mentres que as novas lentas tardan uns 80 días.
Malia a súa violencia, a cantidade de material exectado nas novas é xeralmente só dun 1/10000 da masa solar, bastante pequena en relación coa masa da anana branca. Ademais, só o 5% da masa acrecionada se fusiona durante a explosión de enerxía. Non obstante, esta é enerxía dabondo para acelerar as execcións da nova a velocidades moi altas de miles de quilómetros por segundo, maior nas novas rápidas que nas lentas, cun aumento correspondente na luminosidade a partir de poucas veces a solar a de 50 000 a 100 000 veces a solar. En 2010 os científicos usando o Telescopio Espacial de Raios Gamma Fermi da NASA sorprendéronse ao descubrir, por primeira vez, que unha nova pode tamén emitir raios gamma (>100 MeV).
Unha anana branca pode xerar potencialmente moitas novas co paso do tempo a medida que continúa acrecionando hidróxeno adicional sobre a súa superficie tomado da súa estrela compañeira. Un exemplo é RS Ophiuchi, que se sabe que resplandeceu seis veces (en 1898, 1933, 1958, 1967, 1985 e 2006). Finalmente, a anana branca podería estoupar como unha supernova tipo Ia se se aproxima ao límite de Chandrasekhar.
Ocasionalmente as novas son o suficientemente brillantes e proximas para ser visibles a simple vista. O exemplo máis brillante recente foi Nova Cygni 1975. Esta nova apareceu o 29 de agosto de 1975 na constelación de Cygnus uns 5 graos ao norte de Deneb e chegou a unha magnitude de 2,0 (case o brillo de Deneb). As máis recentes foron V1280 Scorpii, que alcanzou unha magnitude de 3,7 o 17 de febreiro de 2007, e Nova Delphini 2013. Nova Centauri 2013 descubriuse o 2 de decembro de 2013 e é con diferenza a nova máis brillante deste milenio cunha magnitude de 3,3.
Novas de helio
Unha nova de helio (que experimenta lampos de helio) é unha categoría proposta de eventos de novas que carece de liñas do hidróxeno no seu espectro. Isto pode ser causado pola explosión dunha cuberta de helio sobre a anana branca. A teoría foi proposta por Kato, Saio e Hachisu en 1989. O primeiro candidato a nova de helio observado foi V445 Puppis en 2000. Desde entón, propuxéronse outras catro explosións de novas como candidatas a ser novas de helio.
Frecuencia de aparición e importancia astrofísica
Os astrónomos estiman que na Vía Láctea se producen de 30 a 60 novas por ano, pero un exame recente afinou a cifra a 50±27. O número de novas descubertas na Vía Láctea cada ano é moito menor, dunhas 10, o cal probablemente se explica pola absorción de luz polo gas e po que escurece as novas distantes da Vía Láctea. Descubríronse aproximadamente 25 novas de brillo maior da 20ª magnitude na galaxia de Andrómeda cada ano e vense cantidades aínda menores noutras galaxias próximas.
A observación espectroscópica de nebuilosas exectadas por novas mostrou que están enriquecidas en elementos como o helio, carbono, nitróxeno, oxíxeno, neon e magnesio. A contribución de novas ao material do medio interestelar non é grande; as novas fornecen só un 1/50 de material da nosa galaxia, como as supernovas, e só un 1/200 do que achegan as xigante vermella e estrelas superxigantes.
As novas recorrentes como RS Ophiuchi (con períodos de décadas) son raras. Porén, os astrónomos teorizan que a maioría, se non todas, as novas son recorrentes, pero a escalas de tempo que van de 1 000 a 100 000 anos. O intervalo de recorrencia dunha nova é menos dependente da velocidade de acreción da anana branca que da súa masa. Coa súa poderosa gravidade, as ananas brancas masivas requiren menos acreción para alimentar unha explosión que as de masa menor. En consecuencia, o intervalo é máis curto para as ananas brancas de masa alta.
Subtipos
As novas clasifícanse de acordo coa velocidade de desenvolvemento da súa curva de luz nos seguintes grupos:
As novas como indicadores de distancias
300px|miniatura|Nova Eridani 2009 ([[magnitude aparente ~8,4) durante a lúa chea]]
As novas son prometedoras para usalas para medir distancias como candea estándar. Por exemplo, a distribución da súa magnitude absoluta é bimodal, cun pico principal na magnitude −8,8 e outro menor a −7,5. As novas tamén teñen aproximadamente a mesma magnitude absoluta 15 días despois do seu pico (−5,5). As comparacións de estimacións de distancias baseadas en novas de varias galaxias próximas e cúmulos de galaxia coas obtidas con estrelas variables cefeidas mostraron que teñen unha exactitude comparable.
Novas brillantes desde 1890
Desde 1890 rexistráronse unhas 53 novas.
Novas rocorrentes
As novas recorrentes son obxectos que experimentan moitas explosións de nova. Hai uns dez obxectos galácticos considerados novas rocorrentes. As novas recorrentes brillan tipicamente nunha magnitude de 8,6, mentres que unha nova clásica brilla a máis da magnitude 12. As dez novas recorrentes coñecidas son as da lista seguinte:
Novas extragalácticas
miniatura|Imaxe de [[Messier 31 da NASA]] Na galaxia de Andrómeda (M31) as novas son relativamente comúns. En M31 descóbrense varias ducias de novas (de magnitude aparente de máis de 20) cada ano. A Oficina Central de Telegramas Astronómicos (Central Bureau for Astronomical Telegrams, CBAT) rastrea novas en M31, M33 e M81.
Fernando Calvet Prats
Fernando Calvet Prats, nado en Vilafranca del Penedès o 22 de xaneiro de 1903 e finado en Barcelona o 16 de xuño de 1988, foi un bioquímico catalán, catedrático de química orgánica na Universidade de Santiago de Compostela e posteriormente primeiro catedrático de bioquímica na Universidade de Barcelona.
Traxectoria
Fixo o bacharelato en Reus onde se iniciou na que sería a súa profesión no Instituto de Química Aplicada dando clases de industrias químicas. Máis tarde estudou química na Universidade de Barcelona, onde se licenciou en xuño de 1923. A continuación comezou os estudos de doutoramento.
En 1925 recibiu unha bolsa de estudos da Real Academia de Ciencias Exactas, Física e Naturales de Madrid para unha estancia no Queen's College de Oxford onde traballou co doutor F.D. Chattaway. Estivo alí ata 1928, onde obtivo un doutoramento na universidade inglesa. Ao ano seguinte obtivo o título de doutor co traballo experimental realizado en Oxford sobre a condensación de fenol-aldehido, un proceso con aplicacións industriais na fabricación de baquelita.
Pascal Siakam
Pascal Siakam, nado o 2 de abril de 1994 en Douala, é un xogador camerunés de baloncesto profesional que xoga nos Toronto Raptors da National Basketball Association (NBA).
Traxectoria profesional
O 23 de xuño de 2016, Siakam foi seleccionado na 27ª posición do Draft da NBA de 2016 polos Toronto Raptors. O 9 de xullo de 2016, asinou o seu contrato de rookie cos Raptors. Durante a súa primeira tempada na NBA, foi asignado en varias ocasións ós Raptors 905, afiliado de Toronto na NBA D-League.
Fernando Calvet Prats
Traxectoria
Traballou como profesor auxiliar de química orgánica na Facultade de Ciencias da Universidade de Barcelona no curso 1928-1929. En 1929 acadou o grado de doutor en Ciencias Químicas pola Universidade de Madrid.
En 1929 obtivo unha bolsa de estudos da Rockefeller Foundation e foi a Múnic onde colaborou durante 15 meses con Heinrich Wieland no estudo das estruturas e propiedades dos alcaloides, como a estricnina, a brucina e a vomicina, publicando os seus descubrimentos en Liebigs Annalen no ano 1931.
En 1930 trasládase a Santiago de Compostela, onde obtivera a cátedra de química orgánica e bioquímica da Facultade de Ciencias e na estivo ata 1936. Durante este período na universidade compostelá creou e dirixiu un instituto de investigación e organizou un servizo de análise elemental orgánico que foi usado por investigadores de varias universidades españolas. En 1936 foi destituído da súa cátedra polo bando franquista debido á súa relación republicana e nacionalista, quedando mesmo preso en Tui cando intentou pasar a Galicia dende Portugal en 1938.
Calvet aportou un xeito europeo ás formas docentes, tanto nas relación cos alumnos como na incorporación do deporte, especialmente o rugby. Politicamente, uniuse ó nacionalismo galego e redactou un estatuto universitario.
Durante a Guerra Civil marchou primeiro a Estocolmo en 1936 con outra bolsa de estudos da Rockefeller Foundation, onde traballou con Hans von Euler-Chelpin no instituto de bioquímica de Estocolmo, comezando deste xeito nesta especialidade, cos estudos sobre as deshidroxenasas da fermentación alcólica. Durante o curso 1937/38 foi contratado como profesor de clases prácticas pola universidade de Edimburgo. Alí investigou sobre os alcaloides do senecio en colaboración con George Barger.
De volta en Galicia tralo remate da guerra foi depurado polo réxime e tivo que acudir ó sector privado, onde fundou e dirixiu o Instituto de Bioquímica Miguel Servet de Vigo, colaborando coa compañía química Zeltia, onde chegou a ser director técnico. Esta empresa fora creada no Porriño, do mesmo xeito que outros científicos perdoados polo réxime como Isidro Parga e Faustino Cordón. A empresa dedicada á industria química foi creada polos irmáns Fernández López que posuían o monopolio dos matadoiros e a distribución de carne na rexión. Malia ser colaboradores dos golpistas do 18 de xullo, o que lles fixo gañar moito diñeiro, as súas ideas nacionalistas leváronos a crear Zeltia co apoio de Calvet e acoller a moitos dos docentes e científicos represaliados na posguerra. Faustino Cordón, por exemplo, traballou en Zeltia de xuño de 1941 a xuño de 1945 e foi alí onde descubriu a insulinasa, un encima inactivador da insulina.
Cunha bolsa do Consello Superior de Investigacións Científicas (CSIC) puido visitar en 1945 varias universidades, laboratorios e industrias farmacéuticas estadounidenses.
Foi reintegrado á Universidade de Salamanca no curso 1944-1945, sendo nomeado catedrático de Química Orgánica e Bioquímica en 1947. Grazas a unha bolsa da Junta de Relaciones Culturales do Ministerio de Asuntos Exteriores, traballou como investigador na Universidade de Nova York, colaborando con Alfred Mashak nas investigacións sobre o metabolismo fino das células hepáticas. Foi trasladado á Universidade de Oviedo en 1948, aínda que nunca se levou a cabo: ata 1952-1953, o seu lugar foi permutado co profesor José Manuel Pertierra.
En 1950 comeza a dar clases na universidade de Barcelona, primeiro co curso de doutoramento en Bioquímica. Foi considerado un profesor con metodoloxías de ensino innovadoras para a época. No período 1950-1958 figura como catedrático da Facultade de Ciencias de Barcelona e como xefe de sección do CSIC. Nesta posición contribuíu a mellorar o nivel de química técnica para achegar a enxeñería química e, en 1954, tivo como profesor convidado a Barnett F. Dodge da Universidade Yale para introducir o modelo americano dos anos 1920-1930, centrándose principalmente no estudo das operacións básicas. Tamén quería mellorar as posibilidades de investigación da cátedra buscando un vínculo, de xeito infrutuoso, co Consello Superior de Investigacións Científicas. En 1963 puido incorporar á cátedra as materias de Fisicoquímica dos Procesos Industriais, Química Industrial, Enxeñaría Química, Metalurxia, Microbioloxía e Fermentacións Industriais, do Doutoramento Industrial.
En 1973 traduciu do inglés ao castelán Bioquimíca, de Albert L. Lehninger, unha das obras de referencia máis importantes da área de Bioquímica.
É autor de decenas de publicacións científicas e director de preto de vinte teses de doutoramento entre 1957 e 1978.
Durante os anos oitenta foi asesor dos laboratorios Faustino Cordón en Barcelona, un centro de investigación alimentaria e enerxética.
Recoñecementos
Foi nomeado académico de número da Real Academia de Farmacia en 1963.
En 2017 foi publicado o filme Os fillos do sol baseado na súa biografía, e co-producido pola TVG e a TV3.
Reino de Afganistán
miniatura|250px|Mapa do Reino de Afganistán.
O Reino de Afganistán (en د افغانستان واکمنان‎ Dǝ Afġānistān wākmanān; en dari: پادشاهي افغانستان‎) foi o período monárquico no moderno Afganistán estabelecido por Dost Mohammad Khan en 1826 trala caída de Ayub Shah Durrani en 1823, gobernante do Imperio Durrani (aínda que o nome oficial deste imperio tamén era Reino de Afganistán, o seu territorio era moito máis extenso). A monarquía afgá deixou de existir en 1973, cando o derradeiro rei foi derrocado e quedou a vivir no exilio.
O Gran Xogo
A primeira época do Reino, ás veces coñecida como emirato (polo título de emir que ostentou o monarca afgán até 1926) estivo signada polo «Gran Xogo»: a disputa entre os intereses do Imperio ruso e o Imperio Británico. Entre 1839 e 1842 tivo lugar a primeira guerra anglo-afgá, durante a cal os británicos ocuparon Afganistán e trataron de impedir o expansionismo rival dos rusos; porén, non lograron derrocar a Dost Mohammad Khan.
Trala morte deste monarca en 1863, foi sucedido polo seu fillo Shir Ali, quen tres anos máis tarde foi derrocado polo seu irmán máis vello Mohammad Afzal Khan. En 1868 Shir Ali regresou ó poder, pero foi atacado polos rusos; os británicos tamén invadiron e obrigaron a retirarse ós tsaristas. O novo emir, Mohammad Yaqub Khan, tratou de contentar ós rusos orientando un pouco a ese imperio a súa política exterior, pero foi derrocado polos británicos, quen impuxeron a Abdur Rahman Khan e fixeron que este aceptase en 1893 a «Liña Durand», fronteira sur de Afganistán que provocou a división política do pobo paxto e a anexión dun terzo do país á colonia da India Británica. Abdur Rahman tivo que facer fronte a moitas rebelións.
Abdur Rahman foi sucedido polo seu fillo Habibullah Khan, quen asinou un tratado en 1905, logo da segunda guerra anglo-afgá, confirmando que as relacións exteriores de Afganistán eran controladas polo Reino Unido. En 1919 foi asasinado durante un complot do seu irmán Nasrula, quen foi detido por Amanula, o novo emir.
Independencia definitiva
Amanula proclamou a independencia e obrigou a que o Reino Unido a recoñecese co Tratado de Rawalpindi logo da terceira guerra anglo-afgá. Amanula aliouse internacionalmente coa recentemente fundada Unión de Repúblicas Socialistas Soviéticas e levou a cabo numerosas reformas sociais, políticas e económicas. En 1926 cambiou o título do monarca de Amir a Padshah. Tivo que facer fronte a varias rebelións fomentadas polos británicos.
En 1929 o caudillo rebelde Habibula Kalakani derrocouno e foi proclamado Amir, pero foi tamén derrocado por Mohammad Nadir Shah, quen reinou até 1933, cando foi asasinado e sucedido polo seu fillo Mohammed Zahir Shah.
Zahir Shah estabeleceu o primeiro parlamento afgán en 1965, época de liberación social e fermentación política. Foi derrocado polo príncipe Mohammed Daud Khan, quen proclamou a república en 1973.
O Briallo
O topónimo galego O Briallo pode referirse a:
Trueba
Como apelido, Trueba pode referirse a:
Kvaløya (Tromsø)
Kvaløya (lit. "Illa Balea") é unha illa Noruega, en Tromsø. Ten unha superficie de 737 km², converténdose na quinta illa máis grande da Noruega continental. Está conectada coa illa veciña de Tromsøxa, ao leste coa ponte Sandnessund, e a Ringvassøxa, ao norte co tunel submarino Kvalsund, a Sommarøe ao oeste pola Ponte Sommarøe, e ao continente ao sur polo Túnel Rya. A illa de Sommarøe, na costa suroeste, é unha popular zona de recreo cunha magnifica paisaxe costeira.
Demografía
Aproximadamente 11.000 persoas viven en Kvaløxa, a maioría delas no lado oriental preto de Kvaløysletta (que constitúe unha área suburbana da cidade de Tromsø) cerca da ponte de Sandnessund.
Clima
Segundo as estatísticas climáticas oficiais, a costa oeste de Kvaløxa, fronte ao mar aberto, é a parte máis cálida do municipio de Tromsø. A estación meteorolóxica de Sommarøe, na costa oeste, ten unha media de -1.9ª C en xaneiro, e unha temperatura media de 11´9 °C en xullo e unha tmperatura media anual de 3´9 °C, mentres que a precipitación anual é fe 940 mm. miniatura|As montañas de Kvaløya vistas desde Skulsfjord. miniatura|Crepúsculo do mediodía en Kvaløya no inverno. 800px|Tromsø coas montañas nevadas de Kvaløya no fondo. 800px|Panorama Middagstinden, 2011.
A Toca
O topónimo A Toca pode referirse a dous lugares de Galicia:
Perceval
miniatura|dereita|210px|Ilustración de [[1922 do cabaleiro Perceval]] Perceval (Percival, Parsifal ou aínda Peredur na literatura galesa) é un dos cabaleiros da Táboa Redonda nas lendas do Ciclo Artúrico. É coñecido, principalmente, pola súa participación na Demanda do Santo Graal.
Lenda
Existen numerosas versións sobre a orixe de Perceval. Na maioría das historias el é de orixe nobre, sendo fillo de Pelinore, cabaleiro valoroso e rei de Listenoise. A súa nai, habitualmente anónima, desempeña un papel importante na historia. Ela vai vivir a unha fraga solitaria para impedir o fillo de se tornar cabaleiro. A súa irmá, portadora do Santo Graal, é ocasionalmente chamada Dandrane. Nas versións da historia en que Perceval é fillo de Pelinore, os seus irmáns son Tor, Agloval, Lamorat e Dornar.
Despois da morte do pai de Perceval, a súa nai lévao para estaren ambos soíños nunha fraga illada do mundo, conseguindo que ignore até os quince anos como se comportan os homes. Un día, ao brincar con dardos na fraga, o raparigo Perceval atopa cinco cabaleiros con armaduras tan brillantes que os toma por anxos. Despois adquire o desexo de se tornar cabaleiro e diríxese á corte do Rei Artur. Despois de se ter revelado un excelente guerreiro, é convidado a se xuntar aos Cabaleiros da Táboa Redonda. esquerda|miniatura|270 px|Perceval nunha miniatura medieval Nos contos mais antigos, Perceval participa na busca do Santo Graal. Na versión de Chrétien de Troyes el atopa o Rei Pescador ferido e olla o Graal, mais abstense de facer a pregunta que iría traer a cura do soberano. Apercibíndose do seu erro, el esfórzase por volver ao Castelo do Graal e terminar a súa demanda.
As historias posteriores fan de Galaaz, fillo de Lancelot, o verdadeiro heroe do Santo Graal. Mais mesmo que o seu papel teña sido diminuído, Perceval mantense como un importante personaxe e é un dos dous cabaleiros (xuntamente con Boors) que acompaña a Galaaz ao Castelo do Graal, terminando con el a súa demanda.
Nas versións primitivas da historia, a amada de Perceval é Floribranca e el tórnase rei de Corbenic despois de ter curado o Rei Pescador. Xa nas versións posteriores, mantense virxe e morre despois de encontrar o Graal. Na versión de Wolfram von Eschenbach o fillo de Perceval é Lohengrin, o Cabaleiro do Cisne.
Algúns investigadores defenden que Perceval, xuntamente coa lenda do Santo Graal, son de orixe persa, mais esas teorías foron rexeitadas por outros eruditos.
A Carballosa, Castro, Narón
A Carballosa é un lugar da parroquia de Castro no concello de Narón na provincia da Coruña. Segundo o Instituto Galego de Estatística en 2010 tiña 3 habitantes (1 home e 2 mulleres).
Tertuliano
Quintus Septimius Florens Tertullianus, coñecido como Tertuliano, nado en Cartago (actual Tunes) cara ao 160 e finado na mesma cidade cara ao 220, foi un apoloxista cristián considerado o máximo representante da literatura cristiá anterior a Agostiño de Hipona.
Traxectoria
Os poucos datos acerca da súa vida proveñen dalgunhas referencias na súa obra e de autores posteriores, polo que están sometidos aínda a debate. Ao parecer, o seu pai era centurión, e Tertuliano recibiu unha esmerada educación en dereito, filosofía e retórica. Educouse en Cartago, animado centro cultural. A súa intelixencia, aberta á verdade e á beleza exquisitamente dialéctica, facilitáballe tanto ao exercicio da retórica unha espléndida erudición como o emprego dos recursos xurídicos máis refinados. A fusión de ambos elementos habería de permitirlle poñer un selo singular na literatura apoloxética, que xa anteriormente tiña acadado un notable desenvolvemento na lingua grega.
Cara ao 213 afastouse da Igrexa e aproximouse, atraído pola súa intransixencia e o seu rigor moral, á herexía dos apocalípticos de Montano (montanismo), que propugnaba un retorno á verdadeira fe. O seu austero ascetismo e a súa rixidez levoulle, incluso dentro da seita frixia, a establecer unha facción que sería chamada a dos tertulianistas, que perdurou como unha igrexa independente ata o século V. Non cabe pensar que Tertuliano volvería á Igrexa, opinión insinuada por algúns. Segundo Xerome de Estridón, faleceu moi vello (en torno ao ano 240), e foi "exemplo famoso, na Antigüidade cristiá, da dolorosa caída á cal se atopan expostas algunhas intelixencias ilustres".
Pensamento
O seu pensamento está exposto nunhas trinta obras doutrinais, apoloxéticas, ascéticas e morais. Nos seus escritos elaborou unha prosa latina orixinal e desenvolveu o vocabulario que máis tarde utilizaría no pensamento cristián. Tertuliano recoñeceu e apreciou os valores da cultura grecorromana como a maioría dos cristiáns cultos da súa época, e discriminou entre os que considerou aceptables e aqueles que debían rexeitarse. Empregou o fervor da súa alma e a lucidez da súa intelixencia nunha serie de obras nas que mostra brillantemente as súas dotes de polemista, doutor e moralista baixo un aspecto formal de tipo académico rico nos medios expresivos, que ás veces raian na pesadez, pero que sempre son utilizados con vigor e orixinalidade.
A súa mensaxe caracterízase polo seu rigorismo moral e a súa énfase na superioridade da revelación e da fe sobre a razón, manifestada na afirmación de que, así como os profetas son os patriarcas dos cristiáns, os filósofos sono dos herexes. Os seus escritos sentaron así mesmo a tese de que as Sagradas Escrituras só podían ser interpretadas por membros cualificados pola igrexa.
Obras
miniatura|Opera omnia, 1598
Denominacións wiccanas
As denominacións wiccanas son todas as correntes internas da Wicca. Son relixións moi similares ou moi diversas e pódense agastar da doutrina oficial wiccana. A adhesión a estas confesións wiccanas non é estritamente necesaria. A adhesión pode ser un motivo para afondar máis nunha visión específica.
Julius Nyerere
Julius Kambarage Nyerere, nado en Boutiama o 13 de abril de 1922 e finado en Londres o 14 de outubro de 1999, foi un profesor e político tanzano, que exerceu como presidente de Tanganica dende a conversión do país en república o 9 de xuño de 1962, ata a súa unión con Zanzíbar o 29 de outubro de 1964, pasando a ser presidente da nova república de Tanzania ata o 5 de novembro de 1985.
Primeiros anos e educación
Kambarage Nyerere naceu o 13 de abril de 1922 na cidade de Boutiama, en Tanganica, entón parte do Imperio Británico. Foi un dos 26 fillos de Nyerere Burito (1860-1942), xefe dos zanaki. Comezou a escola primaria en Musoma á idade de 12 anos, e entrou na escola secundaria de Tabora en 1937. Máis tarde describiu a escola de Tabora como "tan preto de Eton como é posible en África". En 1943 foi bautizado como católico, tomando o nome de "Julius". Recibiu unha bolsa para ir á Universidade de Makerere en Kampala, Uganda. Alí, Nyerere fundou a Asociación para o Benestar de Tanganica, que co tempo se fusionou coa Asociación Africana de Tanganica, fundada en 1929. Nyerere recibiu o seu diploma de ensino en 1947. Regresou a Tanganica e traballou durante tres anos na Escola Secundaria de Santa María en Tabora, ata que obtivo unha bolsa do goberno británico para asistir á Universidade de Edimburgo. Obtivo unha licenciatura en Economía e Historia en 1952. En Edimburgo coñeceu o movemento fabiano e comezou a desenvolver a súa visión socialista que logo aplicou en Tanzania.
Inicios na política
Ao seu regreso a Tanganica, Nyerere conseguiu un posto como profesor de Historia, Inglés e Kiswahili, en St. Francis College, preto de Dar es Salaam. En 1953 foi elixido presidente da Asociación Africana de Tanganica (TAA polas súas siglas en inglés), unha organización civil liderada por funcionarios públicos coa que Nyerere estivera involucrado cando era estudante na Universidade de Makerere. En 1954 a TAA transformouse na Unión Africana Nacional de Tanganica (TANU), cuxo obxectivo principal era lograr a independencia e soberanía de Tanganica. Organizouse unha campaña para conseguir novos membros, e nun ano a TANU xa se atopaba practicamente como líder da organización política do país.
Mar de Libia
O mar de Libia (Grego Λιβυκό πέλαγος, Latín Libycum Mare, Árabe البحر الليبي) é a porción do Mar Mediterráneo ao norte da costa de África na costa da antiga Libia, é dicir Cirenaica, e Marmárica (a costa do que hoxe é o Leste de Libia e o Exipto occidental, entre Tobruk e Alexandría). Esta denominación utilizouse por antigos xeógrafos que describen o sur do Mediterráneo, pero o termo tamén é usado en viaxes modernas por escritores e cartógrafos. A costa meridional de Creta que bordea o Mar de Libia inclúe as Montañas de Asterousia e a Chaira de Mesara, esta área é o lugar dun considerable asentamento da Idade de Bronce, que inclúe os sitios de Kommos, Hagia Triada e Phaistos.
Robert Redford
Charles Robert Redford Jr., nado en Santa Monica (California) o 18 de agosto de 1936, máis coñecido simplemente como Robert Redford, é un actor, director, produtor, ecoloxista e filántropo estadounidense. Na súa carreira gañou dous Premios Oscar, un en 1981 como director de Xente corrente, e o outro Honorífico en 2002. No 2010, foi distinguido coa Legion d'Honneur. Por outra banda, é un dos iniciadores do Festival de Cinema de Sundance.
En abril de 2014, a revista Time incluíu a Redford na súa listaxe anual TIME 100 como unha das "Máis Influentes Persoas do Mundo", e declarándoo "Padriño do Cine Indie".
Traxectoria
Naceu na cidade de Santa Monica, no condado dos Ánxeles, como Charles Robert Redford, Jr.. Marta, a nai, era ama de casa, e o seu pai leiteiro, de relixión católica e orixe irlandesa.
Foi criado no barrio hispano do oeste dos Ánxeles. Na década de 1950 o seu pai traballou como contable na Standard Oil e trasladáronse a un suburbio de clase media no val de San Fernando. Á súa nai diagnosticóuselle un cancro e Redford atravesaba entón unha época de rebeldía; pero gustáballe contar historias e debuxar. Unha excursión ao parque nacional de Yosemite imprimiulle un intenso amor pola natureza, que influiría en moitas das súas películas.
Mar de Libia
Agás Creta, outras illas do Mar de Libia son Gavdos, Gavdopoula, Koufonisi e Chrysi.
Robert Redford
Traxectoria
En 1958 casou con Lola van Wagenen e ao ano seguinte naceu o seu fillo Scott, que faleceu poucos meses despois por morte súbita. Nese mesmo ano un dos seus profesores conseguiulle o seu primeiro papel en Broadway. En 1960 comezou a traballar na televisión, na serie Playhouse 90, e a continuación en Perry Mason, Alfred Hitchcock presenta e The Twilight Zone. Por mor diso, o seu pai chegoulle a dicir: «Por que non buscas un traballo de verdade?»
En 1960 Redford e a súa esposa tiveron unha filla, Shawna, e en 1962 novamente un fillo, David Jones. Neses anos compraron unha parcela en Utah, onde construíron unha vivenda. A súa filla Amy nacería en 1970.
Mar de Libia
Ao leste atópase o Mar Levantino, ao norte o Mar Xónico, e ao oeste o estreito de Sicilia.