cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Represión franquista
Balance
Segundo o historiador británico Hugh Thomas, o balance da represión levada a cabo polos nacionais cifraríase en 75.000 mortos durante a guerra, dos que dous terzos corresponderían aos primeiros meses do conflito (incluíndo as execucións nos campos de concentración, as ordenadas polos tribunais despois de 1936 e os mortos na fronte). Estas cifras alcanzarían 100.000 mortos se se inclúen os represaliados polos nacionais nos territorios conquistados.
Diversas estimacións presentan cifras ao redor de 150.000 vítimas, algunhas apuntando até 400.000 mortos, segundo o período considerado e a inclusión ou non das vítimas mortas en campos de concentración. O historiador francés Guy Hermet subliña que os masacres se prolongaron máis tempo baixo o goberno franquista. En canto aos centos de miles de presos internados en campos de concentración franquistas, 192.000 serían fusilados, ás veces varios anos despois da fin da contenda, con picos de varios centenares de execucións ao día nalgúns períodos de 1939 e 1940.
Nenos roubados
Episodio menos coñecido da represión franquista, o réxime alentou separar a nenos das súas nais cando estas estaban encarceradas. Cando os nenos nados no cárcere alcanzaban tres anos de idade (que non era común ao recibir intencionadamente unha dieta hipocalórica que lles provocaba unha alta mortalidade), e cando non existían familiares que puidesen facerse cargo deles, pasaban a ser "tutelados" pola Sección Feminina da Falanxe, e en particular polos Padroados de Redención de Penas que se encargaban de educar aos fillos dos detidos. Segundo estudo publicado por Ricard Vinyes, entre 1944 e 1945 o Padroado de San Pablo contabilizou 30.000 menores fillos de encarcerados e exiliados, aos que habería que engadir 12.000 tutelados polo Padroado da Merced. O auto de instrución realizado polo Xulgado de Instrución Penal n° 5 da Audiencia Nacional española cifra en 30.960 o número de nenos de detidos republicanos cuxas identidades foron supostamente cambiadas no Rexistro Civil para que fosen entregados a familias que apoiaban o réxime franquista.
En novembro de 1940, o Ministerio de Gobernación publicou un decreto sobre os orfos de guerra, a saber fillos de pais fusilados ou desaparecidos (exiliados, esquecidos nos cárceres, fuxitivos e clandestinos), segundo o cal só «persoas irreprochables desde o punto de vista relixioso, ético e nacional» podían obter a tutela deses nenos. En decembro de 1941, unha lei permitiu que os nenos que non lembrasen o seu nome, fosen repatriados ou cuxos pais non puidesen ser localizados fosen inscritos no Rexistro Civil baixo un novo nome, o que facilitou que puidesen ser adoptados de forma irregular. Esta práctica estendeuse a todo o período da ditadura franquista.
Na súa Declaración de condena da Ditadura Franquista do 17 de marzo de 2006 (Recomendación 1736, punto 72, 73, 74 e 75), o Consello de Europa afirmou que os «nenos perdidos» son vítimas do Franquismo, dado que os seus «apelidos foron modificados para permitir a súa adopción por familias adictas ao réxime». Tamén afirmou que «o réxime franquista invocaba a 'protección de menores' pero a idea que aplicaba nesta protección non se distinguía dun réxime punitivo», e que «frecuentemente eran separados das demais categorías de nenos internados nas Institucións do Estado e sometidos a malos tratos físicos e psicolóxicos».
A represión administrativa
Practicada con todos os funcionarios do Estado Republicano, tanto nas institucións Centrais, como en deputacións e municipios, levada a cabo mediante un proceso de purga coñecido co nome de depuración. Os funcionarios eran castigados con sancións que ían desde o encarceramento, o traslado forzoso, a suspensión de emprego e soldo, a inhabilitación e a separación. Para a obtención dunha praza, dábase prioridade aos leais ao Movemento Nacional, e esixíase a presentación de "certificados de boa conduta" expedidos polo xefe local de FET e das JONS —a través dos informes do Servizo de Información e Investigación— e o cura da parroquia.
Miles de oficiais que serviran á República foron expulsados do exército.
A represión educativa
A represión administrativa practicada no Sistema Educativo foi especialmente intensa, tanto no ensino primario e secundario como nas universidades. Institucións pioneiras de educación superior e de investigación como a Residencia de Estudantes de Madrid foron desmanteladas por ser consideradas subversivas, e os contidos educativos foron revisados para axustarse aos estritos criterios políticos, relixiosos e culturais do Réxime, en todos os niveis do ensino. A cuarta parte dos mestres e profesores de España foron expulsados do ensino. Xa foi estudada no caso do Maxisterio Nacional, con diversas investigacións de ámbito nacional e local. O Corpo de Funcionarios e Telégrafos tamén foi obxecto de estudo e investigación, así como diversos concellos.
Nos casos de persoas afectadas polas depuracións políticas tanto no ámbito laboral como nas administracións públicas, estas víronse privadas do seu dereito a percibir unha xubilación.
A represión relixiosa
A relixión católica foi instaurada como relixión oficial do Estado, e a súa doutrina declarada fonte de inspiración da lexislación. As demais relixións quedaron limitadas ó ámbito privado e prohibíronse as súas manifestacións públicas. No entanto, en 1967 foi reformada a lei para incluír no seu articulado a liberdade relixiosa, prohibindo as manifestacións externas de toda relixión que non fose católica, e reafirmando a protección oficial que o Estado brindaba a esta última. Os lazos privilexiados entre o Estado e a Igrexa católica levaron a que se falase de nacional catolicismo.
A represión lingüística
Implicaba a prohibición ou ridiculización das linguas de España diferentes do castelán, única lingua recoñecida politicamente. A posguerra xerou unha nova brutalidade despois da ocupación de Cataluña: odio á autonomía catalá, a represión contra a lingua e a cultura propias. Nos primeiros anos de posguerra, perseguiu de forma sistemática a lingua e a cultura catalás, vascas e galegas, sobre todo na administración, nos medios de comunicación, na escola, na universidade, na sinalización pública e en xeral en toda manifestación pública. Os nomes propios non casteláns foron ilegais até 1976, os funcionarios tiñan prohibido falar outro idioma que non fose ao castelán, e a prohibición de películas que non estivesen nesta lingua. Os principais axentes represivos no caso galego a nivel lingüístico eran, porén, a Igrexa Católica e a escola.
A represión económica
A represión económica foi practicada mediante multas económicas (pago de cantidades fixas), incautacións totais ou parciais de bens e embargos de contas bancarias, decididas pola Comisión Central de Bens Incautados polo Estado e por comisións provinciais de incautación. Aplicouse en virtude dun decreto aprobado o 10 de xaneiro de 1937, en particular os seus artigos 6 e 8 que sancionaban economicamente a "os responsables de danos ou prexuízos causados a España". O 9 de febreiro de 1939, a Lei de responsabilidades políticas ampliou ese decreto para "liquidar as culpas contraídas por quen contribuíron con actos ou omisións graves a forxar a subversión vermella, a mantela viva durante máis de dous anos e a entorpecer o triunfo do Movemento Nacional". O artigo 10 impuña sancións económicas a todos os condenados por tribunais militares. Estas sancións aplicábanse mesmo tras o falecemento do condenado. As incautacións realizábanse a particulares, partidos políticos, asociacións, firmas comerciais. Só en Galicia, estímase que até 1945 o réxime franquista abriu expediente civil ou político a 14.492 persoas sospeitosas de ser de esquerdas ou de non ter un comportamento «acorde coas novas circunstancias».
Esta lei aplicábase non só a todos os opositores ao réxime senón tamén aos que serviran civil e militarmente baixo a Segunda República. Vulneraba a irretroactividade penal, castigando ideas e actos anteriores ao levantamento franquista, e por tanto legais cando se realizaron.
Á parte das multas gobernativas e as incautacións, a represión económica exercíase tamén mediante as subscricións patrióticas obrigatorias. Empregadas primeiro nos anos de guerra para sufragar as campañas bélicas dos nacionais, as subscricións patrióticas mantivéronse baixo o Réxime e tiñan un forte impacto propagandístico. Eran todo menos voluntarias, xa que se alguén non contribuía segundo as súas posibilidades económicas era multado, e publicábanse as multas en prensa cun propósito claramente intimidatorio.
O 13 de abril de 1945, o Ministerio de Xustiza publicou un decreto que declarou extinguidos os procedementos de Responsabilidades Civís e Políticas e os tribunais creados para a súa aplicación, ao considerar cumprida a súa misión. Creou a Comisión Liquidadora de Responsabilidades Políticas para resolver os casos pendentes e os recursos presentados contra as sentenzas sancionadoras. Boa parte dos recursos foron sobresidos ou indultados, e os bens e o diñeiro incautados foron devoltos nas décadas posteriores, por un importe equivalente ao que tiñan nas datas de incautación, o que representaba unha forte devalorización.
A restitución do patrimonio histórico e acumulado dos sindicatos de traballadores, asociacións empresariais e sociedades vinculadas a eles, non se tratou até o inicio da Transición, cando un Real Decreto Lei de 1976 repartiu entre os sindicatos maioritarios os bens acumulados polo sindicato vertical, recentemente abolido. A devolución do patrimonio histórico das organizacións sindicais non foi contemplada de feito até a aprobación en 1986 da Lei de Cesión de Bens do Patrimonio Sindical Acumulado.
A represión política
Prohibíronse os partidos políticos, sindicatos, asociacións e xornais non afíns ao réxime. Anulouse a liberdade de expresión para opinións contrarias ao goberno ou simplemente discrepantes, e estableceuse desde as mesmas instancias de goberno un sistema de censura de todos os medios de comunicación.
A represión cultural
A censura foi aplicada a temas non relacionados directamente coa política: literatura, poesía, música, artes plásticas, cine e teatro. Impúxose un modelo cultural definido segundo os criterios establecidos polo Estado. A censura que aplicaba o réxime afectou a todas as actividades intelectuais e aos medios de comunicación, e chegou a incluír a manipulación fotográfica. O cine e o teatro serían vítimas dunha dobre censura civil e eclesiástica, sendo prohibidas obras de diferentes autores.
Antes de ser representadas, as obras de teatro tiñan que pasar o filtro da Xunta de Censura de Obras Teatrais que, en moitas ocasións, impuña a eliminación de frases, a desvirtuación de diálogos e situacións dramáticas, e mesmo a súa prohibición total. O nacente teatro realista, do mesmo xeito que a novela e o cine realista, foi prohibido por ser considerado próximo ao marxismo, e censurábanse as obras que representaban aspectos da realidade española que o réxime se esforzaba en ocultar. Se as obras temperás de Antonio Buero Vallejo, primeiras mostras do realismo social no teatro da posguerra española, escaparon á censura, dúas obras súas foron prohibidas máis adiante. Na década de 1940, prohibíronse varias obras de Jardiel Poncela (aínda que apoiase o levantamento franquista), Juan José Alonso Millán, Alfonso Paso, Alfonso Sastre, Lauro Olmo, José María Rodríguez Méndez e Francisco Nieva, e reduciuse a boa parte dos dramaturgos españois ao ámbito do teatro de cámara. Recuperouse a liberdade de expresión nos escenarios o 4 de marzo de 1978, durante a Transición democrática, cando entrou en vigor o Real Decreto 262/1978 sobre liberdade de representación de espectáculos teatrais.
Na novela o réxime non puido evitar que algúns escritores reflectisen as míseras condicións de vida daqueles anos corenta. Un pintor, o palentino Ambrosio Ortega, Brosio, foi a persoa que máis anos permaneceu nos cárceres franquistas, ao permanecer preso desde 1947 até 1970 pola súa colaboración co maquis.
Extensión da represión
A represión franquista iniciouse no mesmo comezo da guerra civil, naquelas provincias onde triunfou rapidamente a conspiración armada contra a República, o chamado Alzamento, finalizando na década dos anos 70, coa morte de Francisco Franco. Desde un punto de vista historigráfico a época do "Terror branco" propiamente dito incluiría a Guerra Civil (1936–39) e os primeiros nove anos da ditadura franquista. Decenas de miles de vítimas están enterradas de maneira anónima en fosas comúns distribuídas por todo o estado (2.382 segundo o Ministerio de Xustiza ), das cales máis de 600 se localizan en Andalucía. A fosa máis grande é a do Cemiterio de San Rafael na cidade de Málaga, onde se atoparon 4.571 corpos de vítimas da represión. A Asociación para a Recuperación da Memoria Histórica (ARMH) leva a cabo traballos de exhumación de fosas e identificación de vítimas.
Carecemos de cifras concretas e completamente fiábeis da represión a nivel de todo o estado. O principal motivo é a ocultación que fixo o réxime franquista, destruíndo centos de documentos relaccionados coa represión  e a falsificación de documentos relaccionados coa morte de republicanos. O hispanista estadounidense Gabriel Jackson afirma que:
"Os rexistros de prisións e rexistros de morte son enganosos, xa que se sabe que os certificados de liberación foron asinados regularmente por ou para homes que foron fusilados, e que os certificados que alegaban ataques cardíacos ou apoplexia fixéronse para os cadáveres que quedaban nas estradas e espazos abertos. As técnicas de execución deliberadamente desfiguraron os cadáveres para facelos irrecoñecibles. Funcionarios da época testemuñaron que as familias tiñan medo de informar dos seus membros masculinos desaparecidos e non identificaban os corpos dos mortos."
Estudos académicos sobre o número de mortos
Existen numerosas estimacións do número de vítimas, aínda que non todas teñen o mesmo nivel de fiabilidade:
Cifras por provincias e comunidades autónomas
Si existen, por outro lado, numerosos estudos fiábeis a nivel local, provincial e autonómico. Na táboa podemos ver algunhas das cifras que deron a coñecer estas investigacións:
Cifras a nivel local e comarcal
Igualmente moitos dos datos máis fiábeis son os de ámbito local ou comarcal.
Canouco
En Europa
A especie similar Laminaria saccharina (canoto, ou kombu de azucre), malia ser algo máis escasa, tamén é obxecto de produción e comercialización en Galicia.
A Laminaria digitata, que se diferencia de L. ochroleuca por ter o estipe flexible, non se dá en Galicia.
Outra especie parecida ás laminarias e frecuente en Galicia, pero de menor calidade para a alimentación, é a Saccorhiza polyschides ou golfo. Usouse tradicionalmente como as outras para valume, e modernamente para a obtención de alxinatos.
Propiedades nutricionais e de saude
O canouco é unha boa fonte de ácido glutámico, un aminoácido responsable do que os xaponeses chaman umami ou quinto sabor básico (para engadir a salgado, doce, acedo e amargo), identificado no 1908. O ácido glutámico é a base para a produción do glutamato monosódico, con grande uso como aditivo na industria alimentaria.
O canouco recoméndase a miúdo como un ingrediente complementario na cocción das fabas, para engadir nutrientes e tamén porque mellora a súa dixestibilidade (o ácido glutámico fai diminuír as flatulencias).
Contén unha apreciable cantidade de iodo, un mineral esencial no crecemento e na prevención do bocio. Non obstante, os niveis excesivos de iodo poden ser prexudiciais e producir risco de hipertiroidismo. Xa foron citados algúns problemas de tiroide en persoas que bebían grandes cantidades de leite de soia con kombu como aditivo.
A recomendación é non tomalas moi frecuentemente sen cociñar (ao cociñalas, a calor volatiliza boa parte do iodo), nin por persoas con hipertiroidismo.
É unha fonte de primeira calidade de fibra dietética, na que se atopa, como na procedente do bucho ou fucus unha substancia chamada fucano que tén propiedades antitumorais, segundo experiencias realizadas en ratos.
Valores nutricionais típicos do canouco (cantidades cada 100 g)
Antigamente os estipes secos das Laminarias usábanse en xinecoloxía como dilatadores do cérvix (colo do útero), pola súa capacidade de aumentar de volume ao absorber auga en gran cantidade.
Gran Premio de Hungría de 2012
O Gran Premio de Hungría de 2012, oficialmente o XXVIII Eni Magyar Nagydij 2012 , foi unha carreira de Fórmula Un que se disputou o 29 de xullo de 2012, no circuíto de Hungaroring preto de Mogyoród, Hungría. Foi a undécima carreira da tempada de 2012.
Antecedentes
Red Bull Racing foi denunciado polos comisarios da carreira de Alemaña e logo polo Delegado Técnico da FIA Jo Bauer de que os mapas do motor tiñan o potencial para violar os regulamentos técnicos. Red Bull foi acusado de manipular a relación entre o par producido polo Red Bull RB8 e o grao en que o acelerador estaba aberto, sobre todo no medio de curvas rápidas, permitindo así que pase máis aire a través do escape e o difusor, o que xera máis carga aerodinámica. Red Bull foi absolto de malas prácticas, en palabras dos comisarios, non romperon ningunha regra técnica, pero a FIA anunciou plans para reformular as normas que rexen os mapas do acelerador co fin de prohibir totalmente esta práctica antes do Gran Premio de Hungría. Dani Clos remplazou a Narain Karthikeyan, unha vez máis na primeira sesión de adestramentos libres da mañá do venres Jules Bianchi pilotou no lugar de Nico Hülkenberg en Force India, mentres que Valtteri Bottas pilotou o Williams, en substitución de Bruno Senna.
Cualificación
1000px
Fafián, Rodeiro
Santiago de Fafián é unha parroquia que se localiza no concello de Rodeiro. Segundo o IGE en 2013 tiña 77 habitantes (39 homes e 38 mulleres), distribuídos en 6 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 132 habitantes.
Patrimonio
Entre os monumentos da parroquia salienta o Pazo de Trasulfe, edificado no século XVII polo conde de Montaos. A igrexa parroquial coñécese como Igrexa de Santiago e é de orixe románica pero no século XIX derrubouse a cabeceira para construír a casa reitoral, e tan só conserva uns poucos elementos románicos.
O sitio arqueolóxico coñecido como Porta de Arcos, que foi escavado en 1972 polo Museo de Pontevedra, descubrindo restos dunha vila romana.
Emilio Aragón Bermúdez
Pertencente á saga da familia Aragón, era fillo de Emilio Aragón Foureaux, coñecido como Emig, e sobriño de Pompoff e Thedy. En 1939, uniuse aos seus irmáns Gabriel (Gaby) e Alfonso (Fofó) para formar o trío de pallasos Gaby, Fofó e Miliki (inicialmente Gaby, Fofó e Emilín). Comezaron a traballar durante a década de 1930 e mantivéronse varias tempadas no Circo Price de Madrid.
A súa nai foi a bailarina acróbata sobre cabalo Rocío Bermúdez (nada en Carmona) e tamén tivo unha irmá máis nova, Rocío, bailarina de flamenco.
Era pai dos coñecidos artistas Emilio Aragón Álvarez (Milikito) e Rita Irasema, e doutros dous fillos máis coa súa esposa Rita Violeta Álvarez.
Norns
miniatura|dereita|As Norns xirando os fíos do destino ao pé de [[Yggdrasil.]] As Norns son tres dísirs coñecidos polos nomes de Urðr (Urd, o pasado), Verðandi (Verdandi, o ser) e Skuld (o que virá). A Skuld tamén podía verse cumprindo o rol de Valquiria.
As Norns viven baixo as raíces do freixo Yggdrasil, a árbore do mundo no centro do cosmos, onde tecen os tapices dos destinos e regan o freixo coas augas que viñan do pozo de Urd para que este non perda o seu verdor nin podreza. A vida de cada persoa é un fío no seu tear, e a lonxitude de cada corda é a lonxitude da vida da devandita persoa.
Deste xeito, todo está preordenado na relixión nórdica. Incluso os deuses teñen os seus propios tapices, aínda que as Norns non llos deixan ver. Este claro sometemento dos deuses a un poder fóra do seu control, e a implicación de que eles tamén terán un final algún día, son temas transcendentes na literatura que rodea a mitoloxía nórdica.
As tres "bruxas" que controlan o destino existen nun vello e profundo nivel mítico, aínda que probablemente non tan vello coma a arte de tecer en si. A contraparte das Norns entre os gregos eran as Moiras, coñecidas polos romanos como Parcas.
Cocidius
Cocidius é un deus celta adorado no norte da Britania romana. Os romanos equiparárono con Marte, deus da guerra e da caza, e tamén con Silvanus, deus do bosque, montes e campos salvaxes. Ó igual que Belatucadros, era probablemente adorado polos soldados de baixo rango así como polos bretóns.
Etimoloxía
Rivet e Smith suxiren que o nome pode proceder do celta cocco-, 'vermello', polo que posiblemente as representacións do deus estarían pintadas de vermello.
El Farol
El Farol foi o nome de dúas publicacións:
Guabonito (cráter)
Guabonito é un accidentes anular brillante da lúa Titán do planeta Saturno. esquerda|300px|miniatura|Animación entre as vista de Guabonito en radar e en infravermello, cabe sinala-lo parecido entre ambos tipos de imaxes. Guabonito foi visto por primeira vez a través de imaxes tomadas pola sonda Cassini en outubro do 2004 e foi observado en varias ocasións máis con posterioridade. Este accidente xeolóxico de aneis concéntricos duns 90 km de ancho está situado na rexión escura de Shangri-La, preto da fronteira con Xanadu, está centrado a 10,9° Latitude Sur, 150,8° Lonxitude Oeste. Actualmente pénsase que este accidente xeolóxico podería ser un cráter de impacto parcialmente, as partes brillantes serían as cristas dos bordos do cráter.
Guabonito foi observado con radar por parte da Cassini o 30 de abril de 2006.
Guabonito recibe o seu nome da deusa dos mares do pobo taíno.
400px|miniatura|Comparativa dunha vista de Shikoku Facula e Guabonito, variando entre o infravermello (onde se pode apreci-la forma semellante a Gran Bretaña de Shikoku) e a imaxe moito máis nítida do radar da Cassini. 400px|miniatura|Mapa cos nomes dos principais accidentes xeolóxicos de Titán.
Béla Tarr
Béla Tarr, nado o 21 de xullo de 1955 en Pécs (Hungría), é un director de cine, guionista e actor húngaro.
Traxectoria
Realizou unha obra moi selecta. Obtivo o premio da Cultura Francesa ao mellor director estranxeiro no festival de Cannes de 2005. En 2011 entregou o seu testamento fílmico, segundo di, con O cabalo de Turín.
Manyara
Posúe unha superficie de 45.820 km² e no 2002 tiña unha poboación de 1 040 461 habitantes.
Distritos
Ten cinco distritos:
Canelón
250px|miniatura|Canelóns. miniatura| Canelóns Os canelóns (do italiano: cannelloni, «caleiro», ás veces tamén chamado de manicotti) é unha pasta alimenticia de fariña de trigo en forma de lámina delgada e de forma rectangular con que, unha vez cocida, se envolve ou enrola un recheo de diversos ingredientes, se recobre cunha bechamel e queixo relado e se cociña no forno. O recheo máis común é a carne picada, mais tamén pode ser de verduras ou incluso de peixe.
Curiosamente non é en Italia onde máis se consome este tipo de pasta. Os séculos de comercio e trato común entre Cataluña e o sur de Italia deron coma resultado un intercambio cultural e, en especial, gastronómico entre os territorios. Os canelóns son un prato típico de Cataluña e consumido en toda España. Foron cociñeiros italianos os que introduciron a receita nalgunhas familias burguesas catalás barcelonesas no século XIX. O prato espallouse axiña por todas as clases sociais con algunhas modificacións para os adaptar ao gusto catalán. Aínda que non se atopan nos receitarios da cociña catalá do século XIX e comezos do século XX (Llibre de la cuina catalana, La Teca), hoxe en día si se consideran típicos do país. A diferenza cos italianos e que non se deixan "ao dente", senón ben cocidos e despois gratinados para que quede unha tona crocante. Outra diferenza clara entre os canelons de Sant Esteve (adóitanse xantar o 26 de Nadal), respecto dos italianos, é que a carne é asada,pásase pola tixola onde despois se fará o rustrido e a seguir se pica, mentres que os canelóns á boloñesa, fanse directamente con carne picada e mesturada nun rustrido con cenoura e aipo. Tradicionalmente os canelóns báñanse en bechamel con queixo relado por riba para gratinalos logo no forno.
Ademais, os canelóns son un prato moi popular na Arxentina e no Uruguai por mor da grande inmigración italiana cara eses países.
Guillar, Rodeiro
Santa María de Guillar é unha parroquia que se localiza no concello de Rodeiro. Segundo o IGE en 2013 tiña 164 habitantes (73 mulleres e 91 homes), distribuídos en 6 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 211 habitantes.
Nesta parroquia naceu o alcalde de Rodeiro Manuel Salgado González.
Patrimonio
A torre de Guillar, catalogada como Ben de Interese Cultural, ten as súas orixes nos primeiros séculos do pasado milenio.
Mera, Barcia de Mera, Covelo
Mera é un lugar da parroquia de Barcia de Mera, no concello pontevedrés de Covelo na comarca da Paradanta. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2021 tiña 60 habitantes, dos cales 32 eran homes e 28 eran mulleres.
Encoro de Portodemouros
O encoro de Portodemouros é unha represa artificial da conca do río Ulla, situada no centro xeográfico de Galicia. A presa encóntrase entre os concellos de Arzúa e Vila de Cruces, e as augas inundan tamén parte dos concellos de Santiso e Agolada. Ten unha capacidade de 297 hm³. A elección da localización debeuse entre outros factores á existencia na contorna dos materiais necesarios para a súa construción, ademais da excelente impermeabilidade da cerrada.
Historia
dereita|miniatura|Vista da presa. miniatura|Embarcación que comunica [[Santiso e Loño.]] Nunha orde ministerial do 10 de novembro de 1962, o Estado concedeulle á Hidroeléctrica Moncabril o aproveitamento integral da cunca do río Ulla mediante a construción de oito encoros (Belmil, Portodemouros, Ledesma, Lamas, Fornelos, San Paio, Pereiro e Padrón), ocupando terreos nos concellos de Antas de Ulla e Palas de Rei (provincia de Lugo), Arzúa, Boqueixón, Melide, Padrón, Santiso, Touro, Teo e Vedra (provincia da Coruña), e Agolada, A Estrada, Lalín, Rodeiro, Silleda e Vila de Cruces (provincia de Pontevedra), se ben finalmente só se construíu o de Portodemouros. Máis recentemente fixéronse dous máis entre Touro, Arzúa e Vila de Cruces.
Trescentos metros augas abaixo da actual presa atopábase a presa de Salgado, encoro de reducidas dimensións que abastecía de luz eléctrica á bisbarra. Esta obra foi destruída para facer efectivo o desaugadoiro do actual encoro, pois coincide case co final da cunca de amortecemento.
En outubro de 1971 outra orde ministerial transferiulle a concesión á sociedade Unión Eléctrica, e o 7 de xullo de 1979 a dirección xeral de obras hidráulicas transferiuna a favor de (Fenosa), pasando a Unión Fenosa e a Naturgy tras as sucesivas fusión.
O encoro asolagou os servidumes entre as terras dunha e doutra banda. Nos últimos anos do franquismo os veciños reclamaron a súa reposición. En maio de 1975 unha orde ministerial mandou poñer en funcionamento unha barcaza que unise as parroquias de Loño e Beigondo que segue en servizo na actualidade.
A Unión Europea a través do plan Leader utilizou o encoro coma eixe vertebrador do desenvolvemento turístico da bisbarra que creou un club náutico.
A presa e o parque de transformación
miniatura|Muro do aliviadeiro sobre o que tería que pasar a estrada.
A obra complétase cun desaugadoiro de fondo en forma de túnel na marxe dereita, e unha bocatoma a media altura que alimenta dous grupos turboalternadores situados na central subterránea da marxe esquerda, cunha potencia de 95 MW.
O parque de intemperie que nun primeiro momento estaba concibido só para evacuar a corrente producida, foi máis tarde transformado nun nó de distribución con ligazóns con Santiago (66 kV en transformación a 220 kV), Melide (66 kV), Lalín (66 kV), Tivo e O Mesón do Vento (220 kV), ademais de estar conectado ao parque eólico do Carrío (220 kV). Na actualidade estase a construír a conexión co parque eólico de San Sebastián e coas centrais hidroeléctricas en obra río abaixo (66 kV).
O conxunto hidroeléctrico púxose en funcionamento no 1968. En decembro de 2003, para aproveitar o caudal ecolóxico do Ulla, foi instalado un novo equipo turboalternador de 11.23 MW, cun diámetro de rodete de 1280 mm.
Problemas da construción
O proxecto inicial contemplaba unha saída de aliviadoiro en forma de túnel coa estrada de Lalín a Ponte San Xusto por riba do labio, pero debido ás fortísimas escavacións que esixía, optouse por facelo en canle libre.
Este feito trouxo bastantes problemas co tempo (a partir do 1973), pois a presa quedou rematada contra un muro de formigón en vertical que no seu momento non foi ben calculado e non aguantou os asentos, co que tivo que ser reforzado cunhas vigas de arriostrado debaixo da ponte. O muro que forma o aliviadoiro tamén está a dar problemas por unha expansión do formigón que o forma. Tamén foi cambiado o perfil e o deseño da columna impermeabilizante en función dos materiais que saian da canteira.
EVA (filme de 2011)
EVA é un filme hispano-francés dirixido por Kike Maíllo que foi estreado no 2011.
Sinopse
Ano 2041. Un futuro non moi afastado no que os seres humanos viven acompañados de criaturas mecánicas. Álex, un reputado enxeñeiro cibernético, regresa a Santa Irene, despois de dez anos de ausencia, para realizar un encargo da Facultat de Ciències Robotiques: a creación dun neno robot. Durante ese tempo, o seu irmán David, e Lana, a antiga moza de Álex, casaron. Inesperadamente, a rutineira vida de Álex verase alterada por Eva, a filla de Lana e David, unha nena extraordinaria, magnética, que dende o primeiro momento establece unha relación de complicidade con Álex.
Santiago Cañizares
José Santiago Cañizares Ruiz, nado en Puertollano (Cidade Real) o 18 de decembro de 1969, é un exfutbolista español. Xogaba de porteiro e foi internacional coa selección española.
Traxectoria
Moita xente cre que naceu en Madrid, aínda que dende pequeno viviu na localidade manchega de Puertollano, o cal non é exacto. Dende ben pequeno comezou xogando no Severo Ochoa, pero aínda que o facía en todas as posicións, onde mellor se sentía era baixo os paus. O seu adestrador Eduardo Caturla foi o que o animou para que ingresara nas categorías inferiores do Real Madrid con só 16 anos.
Máis tarde foi pasando por diversos equipos: Elche CF (1990), CP Mérida (1991) e Celta de Vigo (1992); este último foi o equipo que o impulsou na súa carreira profesional. O 6 de setembro de 1992 debutou na Primeira División.
Na tempada 1994–95 tivo que volver ao equipo merengue, onde primeiro foi suplente de Paco Buyo e despois na temporada 1996–97 trala chegada de Fabio Capello, Illgner pechoulle a porta á titularidade. Aínda así logrou a Liga de Campións no ano 1998. Cando chegou a oferta do Valencia CF no verán do mesmo ano 1998, non soubo rexeitala. Co equipo "ché" gañou a liga na tempada 2003–04, gañando nesa mesma tempada unha Supercopa de España, unha Copa da UEFA e unha Supercopa de Europa.
Selección de fútbol
Foi internacional coa selección española nun total de 44 ocasións. O seu debut produciuse o 17 de novembro de 1993 nun decisivo partido en Sevilla ante a selección de Dinamarca na cal España xogaba a súa clasificación para o mundial de Estados Unidos 1994. O porteiro titular foi Andoni Zubizarreta pero debido a súa expulsión, Cañizares tivo que entrar no campo, sendo un dos xogadores determinantes do partido parando un penalti, conseguindo así a clasificación de España para o Mundial dos Estados Unidos.
Foi convocado para os mundiais de 1994, 1998 (nos que só disputou o primeiro partido do mundial de 1994 debido a sanción de Zubizarreta) e para o de 2002 no que se perfilaba como titular pero do que o apartou un curioso accidente doméstico cun frasco de colonia.
Posteriormente foi convocado tamén para as Eurocopas de 1996, 2000 e 2004.
Tamén foi convocado para o Mundial de Alemaña 2006.
Gardameta
Santiago Cañizares ademais de ser o autor dalgunhas das paradas máis expectaculares da historia do fútbol, destácase por unha especialidade moi particular, parar penaltis. Parou 14 penaltis en partidos oficiais, todo un récord.
Rally
En 2010 competiu por primeira vez nunha proba puntuable para o Campionato de España de Rallys, no Rally Sierra Morena, cun Suzuki Swift e levando de copiloto a Dani Cué. En 2011 formou parte do equipo Suzuki Ibérica Motor Sport co que segue pilotando un Suzuki Swift co mesmo copiloto. Ademais, tamén participa en probas de rally clásicos.
Vida privada
No verán de 1992 casou coa súa primeira muller Marina Conchello Estébanez, coa que tivo tres fillos (Carlota, Lucas e Olivia) e estivo casado 15 anos. No verán de 2008 casou con Mayte García, coa que tivo a Sofía e aos trixemelgos India, Martina e Santi.
Freixo común
dereita|250px|miniatura|Folla composta do freixo miniatura|Fraxinus excelsior
O freixo común, chamado simplemente freixo (Fraxinus excelsior) é unha árbore polígama de ata 30–40 m. O seu sistema radicular é potente e estendido e presenta un tronco dereito e cilíndrico cunha cortiza lisa e verde agrisada nos exemplares novos que se volve parda escura, rugosa e gretada nos exemplares adultos. A copa é alta, ovoide, estendida e pouco ramalluda.
Pódese confundir co freixo de folla pequena (Fraxinus angustifolia), do que se distingue por ter as xemas negras e aveludadas.
Esta especie é orixinaria de Europa e o oeste de Asia, habita en sebes, ribeiras e bosques con solos frescos e profundos. É abondosa no norte de Galiza, e no sur é substituída polo Fraxinus angustifolia. O segundo nome latino (Excelsior), significa o "mais alto", por ser o freixo que acada maior altura.
Ademais de freixo, a forma máis común en toda Galiza, outras denominacións galegas son: afereixo, afreixo, freixa, freixeira e frinxo. Para o colectivo existen as denominacións freixal, freixedo, freixeiro e freixido.
Descrición
As follas do freixo son dun tamaño que oscila entre os 20 e os 30 centímetros, caedizas, opostas, imparipinnadas, compostas de 9 a 13 folíolos (ás veces pode haber menos) de 5-11 x 1–3 cm cada un, sentados ou case sentados, entre ovados e lanceolados, acuminados no ápice, cuneados na base, serrados en todo o seu contorno, cun número de dentes dobre do número de nervios secundarios, verdes escuras na face e máis pálidas no envés. As follas, ó caer, adquiren unha tonalidade amarelenta moi chamativa.
As flores son de distintos tipos, unhas unisexuais e outras hermafroditas, pouco vistosas, amarelo-verdosas ou púrpuras, pequenas (2 mm), núas, con 2 estames e ovario súpero, agrupadas en panículas curtas de 2 a 3 cm, primeiro erectas, logo colgantes.
O froito é unha sámara de 25-50 x 7–10 mm, con á lanceolada, truncada ou escotada no ápice, arredondada na base, primeiro verde e despois parda. A semente madura a finais do verán.
Usos tradicionais
É unha especie leñosa importante na formación da paisaxe, empregada como ornamental, para o que se seleccionan moitas variedades. A madeira empregouse tradicionalmente na construción de carros e outros apeiros de labranza, en xeral aqueles elementos que requiren robustez e flexibilidade como os mangos.
O freixo parece se-la madeira preferida para os eixos dos carros, segundo o cantigueiro popular, pola súa sonoridade:
A leña desta árbores é moi bo combustíbel e dá un carbón de primeira calidade xa que arde mesmo estando verde. As varas empréganse na cestería, e as follas como forraxe, moi apreciada para o engorde do gando.
Usos medicinais
As follas en infusión téñense empregado como laxante e diurético, e tamén para combater as enfermidades renais e a reuma. A cortiza pode empregarse para baixar a febre e tamén como aromática, aperitiva, tónica e expectorante. Para cura-la dor de cabeza úsanse infusións da casca maumiña de freixo.
Na Fonsagrada (Lugo), para cura-la úlcera dos meniños, empregan este remedio: botan nun prato de freixo nove cabezas de estrugas e nove areas de sal, fan sobre o corpo de cativo varias cruces e círculos e recitan a seguinte oración: “Sal de salgar,/ ortiga de ortigal,/ márchate Ulcera/ pró teu lugar,/ que nin crezas/ nin avivezas,/ nin fagas cousas/ que mal parezas./ Pol-o poder de Dios/ e da Virxe María,/ un Padre Nuestro/ e-un Ave María”. Débese repetir esta oración por nove veces, á vez que se botan ó lume o sal e as estrugas (Jesús Rodríguez López e Víctor Lis Quibén). Lis Quibén tamén recolleu no concello de Cotobade outro tratamento popular para cura-la úlcera que tamén utiliza un prato de freixo: botan nunha cunca de madeira de freixo nove gotas de aceite, nove de viño, nove de auga e nove areas de sal. Bendicen a parte enferma cun hisopo feito de nove gromos: tres de silva, tres de estruga e tres de fiúncho. O tratamento e o ensalmo correspondente repítese tres veces ó día durante nove días seguidos.
Rally Botafumeiro de 1999
O Rally Botafumeiro de 1999 foi a 13ª edición de dito rally e a segunda proba da tempada 1999 do Campionato de Galicia de Rally. Celebrouse o 1 de maio de 1999 e o vencedor foi Manuel Senra, sobre o seu Peugeot 306 Maxi e con Faustino Suárez como copiloto.
Pseudo Plutarco
Estas obras nalgún momento foron atribuídas a Plutarco de Queronea. Con todo, a maioría dos investigadores rexeitaron, por razóns de estilo, que as mencionadas obras poidan atribuírse a Plutarco e non se atopou un autor de nome coñecido ao que poder adscribilas.
Sobre a vida e poesía de Homero e Sobre a educación dos fillos considérase que pertencen ao século II.
Guido Knopp
Guido Knopp, nado o 29 de xaneiro de 1948 en Treysa, Hesse, é un xornalista e escritor, coñecido en Alemaña polo seus diversos documentais, especialmente sobre o Terceiro Reich e o nacionalsocialismo, como tamén sobre o stalinismo.
Vida e obra
A obra de Guido Knopp é criticada por ofrecer unha visión do Terceiro Reich demasiado superficialmente, rebaixando o papel da sociedade alemá que apoiou o réxime de Hitler, como tamén dos feitos da Wehrmacht na segunda guerra mundial.
No 2003 defendeu a Konrad Adenauer para ingresar da lista dos alemáns máis importantes, Unsere Besten, feita pola ZDF TV.
No 2004 recibiu unha Goldene Kamera.
No 2008 traballaba nunha película sobre Stauffenberg, sobre o seu intento de dar morte a Hitler.
Actualmente ensina xornalismo na Gustav-Siewerth-Akademie en Weilheim-Bierbronnen (Baden-Württemberg) e reside en Maguncia. A súa casa editorial é o grupo alemán de Random House (grupo Bertelsmann).
David Fuentes
David Fuentes Álvarez, coñecido como Velasco, nado na Veiga de Valcarce en 1919 e finado en Valboa o 17 de abril de 1941, foi un guerrilleiro antifranquista.
Traxectoria
Militante socialista. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 botouse ao monte e foi xefe dun grupo de sete homes do que formaron parte Francisco Fernández Gómez, Manuel Fernández Aira, Antonio Fernández Crespo, os irmáns Gerardo e Pedro Lamas Cerezales, e Jesús Aira, que actuaron nos montes de Valboa e O Cebreiro. Uniuse a el o cenetista antigo combatente en Asturias Abelardo Gutiérrez Alba. A súa partida tendeulle unha celada a unha columna mixta de gardas civís e soldados na contorna de Pedrafita do Cebreiro, co resultado de tres soldados feridos e un garda morto. Atribúenlle varios ataques nas aldeas de Castelo de Frades e Cereixedo (Cervantes) en 1940. Supostamente este grupo atacou varios vehículos militares e autobuses de liña regular e o 4 de maio de 1940 executou tres xuíces de Valboa e un dos seus pais, en represalia pola morte do seu amigo Francisco Quiroga. En represalia polas súas accións, o seu pai e unha irmá de súa nai foron deportados polas autoridades. Morreu nun enfrontamento coa Garda Civil en Valverde (Valboa) o 17 de abril de 1941, con Manuel Mauriz Álvarez; o seu cadáver foi arrastrado por un cabalo desbocado.
Gnomon
miniatura|O gnomon é a peza triangular deste [[reloxo de sol.]] En orixe, a palabra gnomon, que en grego significa guía ou mestre, facía referencia a un obxecto alongado cuxa sombra se proxectaba sobre unha escala graduada para medir o paso do tempo. O gnomon ou estilo defínese como o obxecto alongado que guinda sombra, independentemente do ángulo que forme co cuadrante.
Características
miniatura|Gnomon nun reloxo de sol en Frións, [[Ribeira.]] Estará inclinado respecto o plano horizontal cun ángulo igual á latitude do lugar onde se sitúe o reloxo de sol, e varía segundo os distintos tipos de reloxos (ecuatoriais, declinantes etc.). No hemisferio norte, o caso máis sinxelo, a aresta que proxecta a sombra está orientada cara ao norte, quedando paralela ao eixo de rotación da Terra
Eratóstenes de Cirene empregou un gnomon para medir o diámetro da Terra, con aceptable precisión.
Corexía
A Corexía (choregia), na antiga Atenas, era unha forma de liturxia, isto é, de servizo público, na que os cidadáns adiñeirados tiñan que facerse cargo dos custos que carrexaba a contratación de coros para os certames líricos ou dramáticos que se celebraban con motivo das Panateneas, Tarxelias, Dionisias e Leneas; de aí o seu nome, choregoí. Os custos eran moi considerábeis. No -405, co empobrecemento de Atenas por mor da Guerra do Peloponeso, dous coregos tiveron que asumir os custos da produción das Grandes Dionisias. Os coregos elixían os membros dos seus coros, pagábanlles o vestiario, os ensaios e o local para ensaiar. O premio para o corego que resultaba vencedor nun certame de ditirambos consistía nun trípode que a continuación dedicaba a un deus; en Atenas a rúa dos trípodes (hoi tripodes) tomou o seu nome das múltiples ofrendas deste tipo había nela.
Corego
O corego (grego, χορηγός, khorêgós) é, na Grecia antiga, un cidadán (ou un meteco) encargado de organizar ás súas expensas un coro e os figurantes para unha representación teatral.
Entre os coregos famosos, pódese citar a Pericles, cuns vinte anos, para Os persas de Esquilo en -472, e Temístocles para As fenicias de Frínico en -476 (obra cuxo texto se perdeu).
Xerez Club Deportivo
O Xerez Club Deportivo é un club de fútbol español, con sede na cidade de Xerez da Fronteira (Cádiz, Andalucía). Foi refundado o 24 de setembro de 1947.
Durante a tempada 2008-09, na que contou co apoio de 9.656 abonados, militou na Segunda División de España e logrou o ascenso á Primeira División por primeira vez na súa historia, ao que se sumou o título de campión da categoría de prata. Actualmente conta con 16.216 abonados. Nesa tempada quedou 20º e volveu descender á Segunda División.
Denominación
Cando o Reino de Castela tomou Xerez o 9 de outubro de 1264 aos musulmáns no período coñecido como a Reconquista, a cidade pasa a denominarse Xerez, representando o fonema /x/ (iota) co pictograma X, como era regra na época. Outros casos similares son México e Texas. Á que se lle engadiría ao pouco tempo de la Frontera, ao atoparse na Fronteira co Reino de Granada, e ser escenario habitual de escaramuzas e enfrontamentos entre ambos reinos. Máis de dous séculos máis tarde, trala conquista de Granada en 1492, Xerez perde a súa condición de cidade fronteiriza definitivamente, pero non perde tal denominación.
O primeiro club de fútbol existente na cidade (de 1907 ao 1911, segundo fontes), o Xerez Fútbol Club, recupera o pictograma clásico "X" en lugar de utilizar a "J" moderna. Con todo, a pronunciación é a mesma. O Jerez Club Deportivo, descendente directo do anterior decide renderlle homenaxe a instancia do expresidente Pablo Porro Guerrero, a través de dúas medidas. A primeira delas foi o cambio de camiseta á usada polo primeiro club, pasando de camiseta de raias branca e azuis verticais a unha lisa azul. Este equipamento é o actual, diferenciándose unicamente da do Xerez Fútbol Club en que este utilizaba medias negras. A segunda medida tomada foi a recuperación do pictograma "X", pasando a ser Xerez Club Deportivo. O 29 de setembro de 1992 o club transfórmase nunha Sociedade Anónima Deportiva, pasando á denominación definitiva actual: Xerez Club Deportivo Sociedad Anónima Deportiva.
Uniforme
250px|miniatura|Pretemporada 2009/10.
Estadio
O Xerez xoga os seus partidos no Estadio Municipal de Chapín, cunha capacidade para 20.523 espectadores e cunhas dimensións de 105 x 68 metros. Foi inaugurado en 1988, coa intención de substituír ao antigo Estadio Domecq que foi derribado. En 2002 foi reformazado completamente para albergar os Xogos Ecuestres Mundiais do mesmo ano.
Filial
O Xerez Club Deportivo B, fundado en 1957, milita actualmente en Primeira División Andaluza. O equipo filial disputa os seus partidos no Estadio de la Juventud, e é onde se forman as novas promesas do Xerez CD.
Fosa común
miniatura|Fosa común do [[Masacre de Katyn|masacre no bosque de Katyń (Rusia)]] Fosa ou foxa común é o lugar onde se enterran os cadáveres que por diversas razóns non teñen sepultura propia. As fosas comúns foron, ao longo da humanidade, un método moi usado para dispor dos cadáveres de dúas ou máis persoas.
As fosas comúns utilízanse en caso de catástrofes naturais e epidemias cando existe risco de contaxios masivos. Durante a época da peste negra, por exemplo, abríronse fosas comúns para conter os cadáveres dos infectados con este mal.
Nalgúns pobos, aínda persiste a tradición de contar cunha fosa común nos cemiterios para enterrar os cadáveres das persoas non identificadas e/ou non reclamadas. Este tipo de fosas comúns recibe en castelán o nome de hoyanca.
Aeroporto de Burgos
En 2011, segundo datos de Aena, deu servizo a 35 447 pasaxeiros (o que supón un incremento do 5,5% con respecto a 2010) con 3 960 operacións de voo, un 11,2% máis que no 2010.
A pesar da súa recente inauguración, en 2011 superou en número de pasaxeiros comerciais anuais a outros aeroportos da contorna, como os de Vitoria ou Logroño, e outros da península, como o de Albacete, Córdoba ou Huesca.
En 2012, propúxose á cidade de Burgos como plataforma multimodal europea, combinando mercancías por estrada, ferrocarril e aviación.