cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Planeamento lingüístico
Planificación do corpus
Os planificadores lingüísticos do Perú propuxeron varias variedades para servir como norma falada supradialectal. Algúns viron Qusqu-Qullaw como a opción natural para un estándar xa que se recoñece como a forma máis semellante á falada polos incas. Outros favorecen o quechua ayacucho xa que é máis conservador, mentres que o Qusqu-Qullaw foi influenciado polo contacto coa lingua aimara.
Rodolfo Cerrón-Palomino propuxo un estándar literario, o quechua do sur que combina características de ambos os dialectos. Esta norma foi aceptada por moitas institucións do Perú.
A modernización léxica tamén foi fundamental para o desenvolvemento do quechua. Os planificadores lingüísticos tentaron acuñar novas palabras en quechua combinando morfemas para dar novos significados. Xeralmente, os préstamos considéranse só cando as palabras non se poden desenvolver mediante estruturas quechuas existentes. Se se adoptan palabras en préstamo, os lingüistas poden axustalas para que coincidan coa fonoloxía típica do quechua.
Planificación de adquisicións
Dado que o quechua xa non é unha lingua oficial do Perú, a alfabetización quechua non se fomenta constantemente nas escolas. O sistema educativo do Perú baséase no castelán, lingua oficial do país. A pesar do seu baixo prestixio, o quechua aínda é falado por millóns de indíxenas peruanos, unha gran parte dos cales son bilingües en quechua e castelán. Hai un desexo de preservar a singularidade do quechua como lingua con atributos propios e representacións da cultura. Algúns argumentan que promover un programa de alfabetización diverso dálle aos estudantes perspectivas diversas sobre a vida, que só poderían mellorar a súa experiencia educativa. Antes de 1975, o Perú tiña programas de educación bilingüe, pero o quechua non se ensinaba como materia nas escolas primarias e secundarias. Despois da reforma educativa de 1975, o quechua e o castelán tiñan posición en programas bilingües, pero só en comunidades de fala restrinxida. Estes programas experimentais foron entón cancelados debido a un cambio na planificación do goberno, pero de novo restablecidos en 1996. Mesmo cos programas nacionais de educación intercultural bilingüe, os profesores das escolas locais e os membros da comunidade adoitan prefiren usar o castelán, o apoio desestabilizador para a educación bilingüe. Isto subliña a importancia do apoio comunitario como obxectivo para o sector educativo, como se mencionou anteriormente. Algúns cren que, debido ao maior prestixio nacional do castelán, é máis beneficioso social e economicamente aprender esa lingua. É dubidoso se estes programas educativos beneficiarán á educación ou elevarán o status do quechua.
Notas
<div class="reflist" style="-moz-column-count: 3; -webkit-column-count: 3; column-count: 3; list-style-type: decimal;"> <references group="" responsive="0">
Cecos, Ibias
Cecos  é unha parroquia do concello de Ibias, no Principado de Asturias. Segundo o INE, en 2020 tiña 176 habitantes, 107 homes e 69 mulleres.
Entidades de poboación
A parroquia ten as seguintes entidades de poboación:
Skipper
Skipper foi un satélite artificial colaboración entre Estados Unidos e Rusia lanzado o 28 de decembro de 1995 a bordo dun foguete Molniya M desde o cosmódromo de Baikonur.
Características
A misión de Skipper foi estudar a fronte de choque e as emisións ultravioleta dos corpos reentrando na atmosfera terrestre a diferentes alturas e velocidades. Foi a terceira misión do programa de estudo de fronte de choque na reentrada do BMDO, coas dúas primeiras sendo misións suborbitais. Os instrumentos e o bus foron construídos nos Estados Unidos por Space Dynamics, mentres que o módulo de propulsión e as células solares do satélite foron proporcionados polo Instituto de Aviación de Moscova, así como o vehículo de lanzamento. Os experimentos non puideron completarse debido a un fallo de cableado no satélite.
Mercedes Espiño
Mercedes Espiño Amil, nada en Pontevedra o 30 de xuño de 1956, é unha profesora de educación secundaria galega.
Traxectoria
Licenciada en Filoloxía Galego-Portuguesa e en Hispánica, catedrática de educación secundaria de lingua e literatura galega desde 1992, exerceu no instituto Ramón Cabanillas de Cambados, no instituto mixto de Ribeira e no IES Eduardo Pondal de Santiago de Compostela, onde se xubilou como catedrática no ano 2016.
Membro da Mesa pola Normalización Lingüística dende a súa fundación en 1986 e foi Membro da Comisión de Garantías.
Traduciu obras teatrais ao galego e colaborou coas revistas Andaina, Raiola e Revista Galega de Educación. é autora de receitas de cociña en Nós Diario.
Dirixiu rutas ou paseos literarios de Rosalía de Castro, das Irmandades da Fala e de Francisco Asorey.
Grao centesimal
ligazón=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e5/Grad_protractor.png/200px-Grad_protractor.png|miniatura|200x200px| Transportador de [[Ángulo|ángulos dividido en graos centesimais e amplitude de 400 g .]] O grao centesimal, chamado en lingua inglesa gon e, derivado da lingua francesa, grad (en plural: grads, que non debe confundirse con radiáns) — é unha unidade de medida para ángulos planos, unha alternativa ao grao sesaxesimal e ao radián. O valor dun grao centesimal defínese como o ángulo central subtendido por un arco, cuxa lonxitude é a parte catrocentésima (1/400) dunha circunferencia. O seu símbolo é unha g en minúscula, en superíndice, colocada despois da figura en cuestión; por exemplo, 12,4574 g. O grao centesimal, así como o grao sesaxesimal, non pertencen ao Sistema Internacional de Unidades.
Como a circunferencia está dividida en 400 gon, por exemplo un ángulo recto é igual a 100 gon, o que nos permite determinar que un grao centesimal é igual a nove décimas de grao sesaxesimal.
A denominación de grao centesimal adoita restrinxirse aos campos especializados da topografía e da enxeñaría civil, onde esta unidade de medida é moi utilizada para definir o valor dos ángulos. As subdivisións do grao centesimal usadas en topografía son denominadas en portugués e castelán centigon e o miligon (mgon).
Gradian úsase nas calculadoras, onde normalmente se representa co termo inglés g-radian.
Historia
Había unha designación anterior para esta unidade como grao centígrado. Para evitar confusións, en 1948 a unidade homónima de temperatura pasou a chamarse oficialmente grao Celsius, aínda que o Celsius segue sendo popularmente chamado centígrado; este feito está recollido na definición do DRAG, pero segue a manterse en dicionarios de portugués e castelán. Isto é parcialmente incorrecto, xa que a escala Kelvin tamén é centígrada (é unha escala que toma como referencia 100 partes iguais, neste caso, o punto de conxelación e o punto de ebulición da auga destilada) e o termo sería ambiguo.
Relación co tamaño da Terra
Segundo a definición de metro usada en 1889, un quilómetro debería corresponder á lonxitude dun arco de meridiano cuxa amplitude sexa de un minuto centesimal; aínda que posteriormente medicións máis precisas do tamaño da Terra demostraron que hai diferenzas.
Equivalencias
O grao centesimal xorde da división do plano cartesiano en catrocentos ángulos iguais, cun vértice común. Cada cuadrante ten unha amplitude de 100 graos, e a suma dos catro cuadrantes mide 400 graos.
Os seguintes valores angulares son equivalentes:
Os minutos e segundos de gon corresponden á fracción decimal de gon, cousa que non pasa cos graos sesaxesimais. Os graos centesimais non deben confundirse co uso de fraccións decimais para expresar ángulos en graos sesaxesimais.
Os seus divisores son:
Diferenza entre o radián, o gradian e grao sexagesimal
As tres son unidades de medida de ángulos planos e difieren do seguinte xeito:
World Trade Center (filme)
World Trade Center é un filme estadounidense de 2006 dirixido por Oliver Stone. Está baseado nas experiencias de oficiais de policía durante os atentados do 11 de setembro de 2001, nos cales quedaron atrapados baixo os cascallos do World Trade Center. Está protagonizado por Nicolas Cage, Maria Bello, Michael Peña, Maggie Gyllenhaal, Stephen Dorff e Michael Shannon.
Marentes, Ibias
Marentes  é unha parroquia do concello de Ibias, no Principado de Asturias. Segundo o INE, en 2020 tiña 51 habitantes, 29 homes e 22 mulleres.
A parroquia eclesiástica de Marentes está dividida en dúas parroquias civís, estando cada unha en concellos (Negueira de Muñiz e Ibias) e comunidades autónomas (Galicia e Asturias) distintos.
Entidades de poboación
A parroquia de Marentes ten as seguintes entidades de poboación:
Xogo de escuadros
ligazón=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/97/Reglas.svg/250px-Reglas.svg.png|miniatura|250x250px| Set de escuadros Un xogo de escuadros é un conxunto de obxectos usados en enxeñaría e debuxo técnico, co obxectivo de proporcionar un ángulo recto ou outro ángulo plano particular a unha liña de base.
A forma máis sinxela de escuadro é unha peza triangular de plástico transparente (ou antes de madeira puída) co centro eliminado. Os bordos exteriores son normalmente biselados. Os triángulos acostuman ter dúas formas habituais, ambos triángulos rectángulos: un con ángulos de 90-45-45 graos, o outro con ángulos de 30-60-90 graos. A combinación das dúas formas colocando as hipotenusas xuntas produce ángulos de 15° e 75°. Comunmente o xogo leva un escuadro, un cartabón, unha regra, un transportador de medio círculo e adoita incluír un compás. Atópase menos o xogo de escuadros axustable. Aquí, o corpo do obxecto córtase pola metade e únese de novo cun gonzo marcado con ángulos. O axuste do ángulo marcado producirá calquera ángulo desexado até un máximo de 180°.
Geodreieck
ligazón=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f9/Set_square_Geodreieck.svg/250px-Set_square_Geodreieck.svg.png|miniatura|250x250px|Geodreieck orixinal ligazón=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/55/GeoDreieck-Ingen-Proj-Mark.jpg/250px-GeoDreieck-Ingen-Proj-Mark.jpg|miniatura|250x250px| Variante de TZ-Dreieck máis grande con marcas adicionais Nalgúns países europeos, unha forma común de cadrado combina un triángulo 90-45-45, unha regra e un transportador nunha única ferramenta feita de plástico transparente ríxido ou lixeiramente flexible. Sendo unha ferramenta obrigatoria utilizada polos alumnos de ensino medio e superior nos países de lingua alemá e veciños, este deseño específico chámase "Geodreieck" (forma abreviada de "Geometrie-Dreieck", que significa "triángulo de xeometría") ou similar. Foi desenvolvido orixinalmente en 1964 polo fabricante alemán-austríaco Dennert & Pape Aristo-Werke (agora Geotec Schul- und Bürowaren GmbH ). O deseño orixinal ten unha lonxitude de hipotenusa de 15,8 cm e presenta unha escala de simetría de 2×7 cm en milímetros e graos. Tamén existen variantes en tamaños maiores, con asas fixas ou desmontables, con ou sen bordos biselados, e con ou sen nódulos de tinta ou etiquetas en relevo. Algunhas variantes teñen marcas adicionais en ángulos de 7° e 42° (138° e 173°) ademais das marcas normais de 45° e 90° para facilitar a axonometría dimétrica por ISO 5456-3, outros presentan escalas angulares en gons en lugar de graos. Varios outros deseños algo semellantes chamados "TZ-Dreieck" ("Triángulo TZ") existen como ferramentas para debuxos técnicos de maior tamaño (TZ do alemán: Technisches Zeichnen).
Triángulos transportadores de navegación
Semellante ao Geodreieck, existen outros tipos de triángulos transportadores para fins de navegación. Varios deseños chámanse triángulo de navegación (transportador), triángulo de navegación náutica, xogo de cadrados náuticos, triángulo de Portland (navegación) ou triángulo transportador de Portland, triángulo de tipo Kent, triángulo náutico tipo Inoue A/B ou triángulo de trazado, triángulo de rumbo, triángulo de navegantes e triángulo de apoio.
Porén, algúns transportadores de navegación moi utilizados, como o transportador Cras, non son triángulos.
Campionato de España de Rallys de Terra
O Campionato de España de Rallys de Terra, tamén coñecido como CERT, é un campionato de rally que se celebra anualmente a nivel nacional desde 1983 en España, organizado pola Real Federación Española de Automobilismo. Dispútase por tramos exclusivamente de terra. O concurso naceu da man do RACE que tamén organizaba case todas as probas incluídas no calendario. É habitual que se celebren dúas carreiras en cada proba.
Cada tempada dispútanse o campionato de pilotos, o campionato de marcas, o de copilotos, así como diferentes copas e trofeos promocionais e segundo as diferentes categorías de coches admitidos. A regulación deste evento caracterízase por ser aberta, o que permitiu a participación de vehículos prototipos e categorías que perderon a homologación, no caso do grupo B, que non poden participar noutros campionatos. Nalgunhas edicións o CERT compartiu datas co Campionato de España de Rallys Todo Terreo.
Historia
A primeira edición celebrouse en 1983, organizada polo RACE, chamándose inicialmente I Copa RACE de Ralis de Terra, pouco despois reconvertida como Campionato de España de Rallys de Terra.
Triunfaron na cita pilotos que compiten regularmente no campionato de asfalto, como Antonio Zanini, que gañou a segunda edición cando xa gañara oito campionatos de asfalto, José María Bardolet, tamén gañador de ambos campionatos, ou máis recentemente Xavi Pons en 2008, piloto habitual en rallys de asfalto. Tamén tiveron éxito pilotos de fóra de España, como os uruguaio Gustavo Trelles, que gañou o título catro veces e Gabriel Méndez, vencedor en 1995, ou o mexicano Benito Guerra, vencedor en 2010.
Calendario
miniatura| O piloto andorrano [[ Joan Vinyes |Joan Vinyes no Rally de Cabanas 2008. ]] Actualmente hai oito probas puntuables para o Campionato de España de Rallyes:
Palmarés
miniatura| [[ Amador Vidal |Amador Vidal, campión en 2014 e 2015, durante un rally no 2008. ]] miniatura| O mexicano [[ Benito Guerra |Benito Guerra en 2008, gañador do certame en 2010. ]]
How to Become a Tyrant
How to Become a Tyrant é unha serie de televisión estadounidense de 2021 narrada por Peter Dinklage.
Sinopse
O narrador expón a maneira de conseguir o poder absoluto analizando as biografías dos ditadores históricos Adolf Hitler, Saddam Husayn, Idi Amin, Iosif Stalin, Muammar al-Qadafi e Kim Il-sung.
Peliceira, Ibias
Peliceira (en normativa da ALLA, Piliceira, e en castelán e oficialmente, Pelliceira ) é unha parroquia do concello de Ibias, no Principado de Asturias. Segundo o INE, en 2020, tiña 6 habitantes, 4 homes e 2 mulleres.
Entidades de poboación
A parroquia de Peliceira ten dúas entidades de poboación:
Horatio C. Burchard
Horatio Chapin Burchard, nado en Marshall, Nova York, o 22 de setembro de 1825 e finado en Freeport, Illinois, o 14 de maio de 1908, foi un avogado, político estadounidense, membro da Cámara de Representantes por Illinois, director da Casa da Moeda dos Estados Unidos, membro do Instituto Internacional de Estatística e pai do Índice de Prezos ao Consumo (IPC).
Primeiros anos e formación
Burchard naceu o 22 de setembro de 1825 en Marshall, condado de Oneida, Nova York, fillo de Frances Chapin e do diácono Horatio Burchard. En 1838, a familia trasladouse inicialmente a Aurora, Nova York, e logo a Beloit, Wisconsin, e en ambos os lugares estudou en diversas escolas públicas e privadas.
En 1847 ingresou no Hamilton College, de Clinton, Nova York, onde se graduou en 1850. Cursou estudos de Dereito e foi admitido no Colexio de Avogados en 1852 para exercer nos tribunais de Wisconsin, para o que se asociou con J. W. Stewart. Logo de compaxinar o dereito cos labores de docente e de topógrafo para unha liña de ferrocarril, Burchard trasladouse a Freeport, Illinois, en 1853, onde estableceu a súa residencia e comezou a exercer a avogacía de xeito estable.
Carreira política
No ámbito da política, Burchard adheriuse ao Partido Republicano. En 1858 foi delegado na convención estatal republicana en Springfield e formou parte da Cámara de Representantes do Estado de Illinois entre 1863 e 1866. O 6 de decembro de 1869 resultou elixido como representante republicano no cuadraxésimo primeiro Congreso polo digalenastrito de Galena, inicialmente para cubrir a vacante deixada por E. B. Washburne, e logo foi reelixido catro veces máis, polo que exerceu este cargo ata o 3 de marzo de 1879.
Director da Casa da Moeda
Logo dun infrutuoso intento de reelección en 1878, o 5 de marzo do ano seguinte foi nomeado director da Casa da Moeda dos Estados Unidos polo presidente Rutherford B. Hayes, e Chester A. Arthur confirmouno no cargo en febreiro de 1884. O 30 de xuño de 1885 presentou a súa dimisión para retomar o exercicio da avogacía. miniatura|[[Retrato de Horatio C. Burchard (ca. 1860-1865)]] Como director da Casa da Moeda, Burchard propuxo a suspensión da cuñaxe do dólar de ouro, xa que a moeda era demasiado pequena para o seu uso monetario e estaba xa practicamente fóra da circulación, e tamén se lle instou á derrogación da lei que autorizaba a cuñaxe dos dólares de comercio. Así mesmo, dirixiu a emisión da serie do de moedas de prata do dólar de Hawai de 1883.
Na súa condición de exdirector da ceca pública, Burchard foi membro das Comisións de Ensaios dos Estados Unidos de 1894, 1895, 1901 e 1903.
Volta á avogacía
En 1885 dimitiu do seu posto de director da ceca pública para exercer novamente a avogacía en Freeport, e foi membro da comisión encargada da revisión das leis de ingresos do Estado en 1885 e 1886. Tamén foi o encargado do xurado dos premios do departamento da minaría da Exposición Universal de Chicago de 1893.
Vida persoal
Burchard casou o 15 de maio de 1861 con Jane Lawver, de Lena, Illinois, finada en 1892, coa que tivo un único fillo.
Faleceu en Freeport, Illinois, o 14 de maio de 1908, ao 82 anos de idade, e foi soterrado no cemiterio de Oakland.
Wagner G. Barreira
Wagner Gutierrez Barreira, nado en São Paulo en 1962, é un xornalista e escritor brasileiro.
Traxectoria
Traballou na revista Veja, no xornal O Estado de S. Paulo, para TV Cultura, Jornal do Brasil e a revista Aventuras na História. Foi o primeiro director editorial de medios dixitais da Editora Abril e profesor na Pontifícia Universidade Católica de São Paulo.
Sitios e monumentos históricos de Hiraizumi
Hiraizumi – Templos, xardíns e sitios arqueolóxicos que representan a terra pura budista é unha agrupación de cinco sitios de Hiraizumi, (prefectura de Iwate, Xapón) de finais dos séculos XI e XII. A candidatura en serie foi inscrita na Lista do Patrimonio Mundial da UNESCO en 2011, baixo os criterios II e VI.
Hiraizumi
Durante catro xeracións desde c.1087, cando Fujiwara no Kiyohira trasladou o seu cuartel xeral e a súa residencia desde máis ao norte, ata 1189, cando o exército de Minamoto no Yoritomo puxo fin ao Fujiwara do Norte, Hiraizumi serviu como un importante centro político, militar, comercial e cultural. Varios templos principais asociados co Budismo da Terra Pura fundáronse e dotáronse, pero a desaparición dos seus benefactores e unha serie de incendios contribuíron ao seu posterior declive. Cando Bashō visitouno en 1689, viuse movido a escribir, en Oku no Hosomichi: herba de verán... restos dos soños dos soldados. Unha serie de escavacións a partir de mediados do século XX combinadas con referencias en Azuma Kagami, en particular a petición Bunji-no-chūmon de 1189, e a Shōwa sojō ou "apelación dos monxes" de 1313 do Chūson-ji, contribuíu moito á comprensión dos sitios e do período.
Presentación orixinal
O nomeamento orixinal de 2006 de "Hiraizumi - Paisaxe cultural asociada á cosmoloxía budista da terra pura" incluíu cinco sitios máis ao tempo que omitía o de Kanjizaiō-in como un compoñente separado. Catro foron eliminados da candidatura tras non conseguir a inscrición en 2008. o sitio compoñente do Palacio Yanagi foi excluído da inscrición de 2011, aínda que hai esforzos continuos para asegurar a súa inclusión a través dunha futura extensión.
Cait Sidhe
Os Cait Sith (gaélico escocés: [kʰaht̪ ˈʃiː]) ou Cait Sídhe (irlandés: [kat̪ˠ ˈʃiː]) son criaturas da mitoloxía escocesa ou irlandesa. A palabra Cait significa gato. Por outra banda, os Sidhe son unha raza de seres sobrenaturais, equivalentes ás fadas. Literalmente Cait Sith ou Cait Sidhe significa "gatos de fadas".
Son descritos como gatos grandes, do tamaño de cans, de pelame negra e manchas brancas no peito. A lenda di que estas criaturas cazan polas Highlands escocesas. O folclore popular tamén suxire que os Cait Sìth non son realmente fadas, senón bruxas transformadas. As lendas ao redor destas criaturas son máis comúns no folclore escocés, aínda que tamén poden atoparse algunhas referencias no folclore irlandés.
Segundo o proposto polo criptozoólogo británico, Karl Shuker, no seu libro Mystery Cats of the World (1989), é posíbel que as lendas dos Cait Sith se teñan inspirado nos gatos Kellas que son híbridos entre o gato montés europeo e o gato doméstico. O gato montés ou gato bravo europeo atópase en Escocia, e está ausente doutros lugares das Illas Británicas. Os gatos de Kellas parécense a grandes gatos monteses negros, pero con algunhas características particulares dos gatos domésticos, e probabelmente estivo presente en Escocia desde hai séculos.
Aparencia
O gato sith é todo negro coa excepción dunha mancha branca no peito. Descríbese como sendo tan grande como un can e móstrase coas costas arqueada e os pelos de punta.
O rei dos gatos
No conto popular británico O rei dos gatos, un home chega a casa para contarlle á súa esposa e ao gato, o vello Tom, que viu nove gatos negros con manchas brancas no peito que levaban un cadaleito cunha coroa sobre el, e un dos gatos dille ao home: ''"Dille a Tom Tildrum que Tim Toldrum está morto." O gato entón exclama: "Que? O vello Tim morto?! Entón eu son o rei dos gatos!". O vello Tom sobe entón pola cheminea e nunca máis se lle volveu a ver. miniatura|260x260px|Crese que os Cait Sith inspiráronse neste gato salvaxe de Escocia: [[Felis silvestris'']]
Roubo de almas
Os habitantes das terras altas de Escocia non confiaban no gato sith. Eles crían que podería roubar a alma dunha persoa antes de ser reclamada polos deuses se pasaba sobre o cadáver antes do enterro; Por tanto, esperaban o que chamaban "Feill Fadalach" (o último espertar) orixe do velorio ritual mantido día e noite para que os gatos sith se mantivesen lonxe do cadáver antes do enterro. Os métodos de "distración", tales como xogos de salto e loita libre, herba gateira, adiviñas e música empregábanse para manter aos gatos Sith fóra da habitación na que xacía o familiar morto. Ademais, non se facía lume onde xacía o corpo, xa que a lenda dicía que os gatos sith sentían atraídos pola calor.
A herba gateira esparexíase por toda a casa excepto no cuarto onde estaba o corpo. A música chamada coronach ("queixumes") interpretábase debido a que ao Cait Sídhe lle encantaría escoitala e bailala. Xogábase ás adiviñas, pero nunca respondéndoas por completo, pois o Cait Sídhe amaría ponderar todas as diferentes respostas propostas polos que trataban de adiviñar.
Samhain
En Samhain ou Samaín, críase que un gato sith abenzoaría calquera casa na que se lle deixase un prato de leite fóra para que el bebese, pois as casas que non o deixasen serían maldicidas e as súas vacas secarían.
Taghairm
Taghairm foi unha práctica máis recente, observada en maio de 1824 segundo o rexistro da London Literary Gazette. Críase que un Cait Sidhe demoníaco de orellas grandes aparecería e concedería calquera desexo aos que participasen na cerimonia. A cerimonia esixía que durante catro días e catro noites, outros tantos gatos fosen queimados vivos sucesivamente. Rumoreábase que Aleister Crowley o practicaba.
Cromatografía en capa fina
miniatura|Separación de tinta negra nos seus compoñentes nunha placa de cromatografía en capa fina miniatura|Imaxe que mostra unha cromatografía de capa fina de tres estándares (orto-, meta- e para-isómeros) e unha mostra miniatura|Placa de cromatografía en capa fina fluorescente baixo luz UV A cromatografía en capa fina ou CCF (ou TLC polas súas siglas en inglés de thin-layer chromatography) é unha técnica de cromatografía usada para separar mesturas non volátiles. A cromatografía en capa fina realízase nunha lámina de cristal, plástico ou folla de aluminio, que está cuberta cunha fina capa de material adsorbente, xeralmente xel de sílice, óxido de aluminio (alúmina) ou celulosa. Esta capa de adsorbente coñécese como fase estacionaria.
Despois de que se aplica a mostra na placa, un solvente ou mestura solvente (coñecida como fase móbil) avanza pola placa por acción capilar. Conséquese a separación porque os diferentes analitos ascenden pola placa de cromatografía en capa fina a diferentes velocidades. A fase móbil ten propiedades diferentes que a fase estacionaria. Por exemplo, con xel de sílice, que é unha substancia moi polar, utilízanse fases móbiles non polares como o heptano. A fase móbil pode ser unha mestura, o que permite aos químicos afinar as súas propiedades.
Para cuantificar os resultados o que se fai é que a distancia á que viaxa a substancia cosiderda se divide pola distancia total á que viaxa a fase móbil. (Á fase móbil non se lle debe permitir alcanzar o final da fase estacionaria.) Esta proporción denomínase factor de retención (Rf). En xeral, unha substancia cuxa estrutura se parece á da fase estacionaria terá un Rf baixo, mentres que outra que teña estrutura similar á da fase móbil terá un factor de retención alto. Os factores de retención son característicos, pero cambian dependendo das condicións exactas das fases móbil e estacionaria. Por esta razón, os químicos xeralmente aplican unha mostra dun composto coñecido á lámina antes de poñer a funcionar o experimento.
Poden realizarse varias melloras no método orixinal para automatizar os diferentes pasos, ou incrementar a resolución alcanada cunha cromatografía en capa fina ou para permitir facer análises cuantitativos máis exactos. Este método denomínase cromatografía en capa fina de alto rendemento (HPTLC polas súas siglas en inglés de high-performance TLC), e tipicamente usa capas máis finas de fase esacionaria e volumes de mostra menores, o que reduce a perda de resolución debida á difusión.
Preparación da placa
Disponse comercialmente de placas de cromatografía en capa fina, con tamaños de partículas estándar para mellorar a reproducibilidade. Prepáranse mesturando un adsorbente, como o xel de sílice, cunha pequena cantidade de aglutinante inerte como o sulfao de calcio (xeso) e auga. Esta mestura esténdese como unha solución espesa sobre unha lámina portadora non reactiva, xeralmente de vidro, folla de aluminio grosa ou plástico. A placa resultante sécase e actívase por quentamento nun forno durante trinta minutos a 110 °C. O grosor da capa absorbente é tipicamente duns 0,1 – 0,25 mm para propósitos analíticos e de arredor de 0,5 – 2,0 mm para as cromatografías en capa fina preparativas.
Técnica
O proceso é similar á cromatografía en papel coa vantaxe de que funciona máis rapidamente, produce mellores separacións e a pode elixirse entre diferentes fases estacionarias. Debido á súa simplicidade e rapidez, a cromatografía en capa fina utilízase a miúdo para monitorizar reaccións químicas e para a análise cualitativa de produtos de reacción. As placas poden ser etiquetadas antes ou despois do proceso de cromatografía usando un lapis ou outros instrumentos que non interfiran ou reaccionen co proceso.
Para realizar unha placa de cromatografía en capa fina lévase a cabo o seguinte procedemento:
Análise
Como os compostos químicos que se separan poden ser incoloros, hai varios métodos para visualizar as manchas:
Unha vez visible, o valor de Rf ou factor de retención de cada mancha de analito pode ser determinado dividindo a distancia á que o produto se desprazou pola distancia á que viaxou a fronte do solvente, usando como referencia o sitio inicial onde se depositou. Estes valores dependen do solvente usado e do tipo de placa de cromatografía en capa fina e non son constantes físicas.
Caracterización
En química orgánica, as reaccións son monitorizadas cuantitativamente con cromatografía en capa fina. As mostras recollidas cun tubo capilar son situadas sobre a placa ; colócase un "toque" de material de partida, outro da mestura de reacción e outro que é unha mancha cruzada con ambos. Unha pequena placa (de 3 por 7 cm) de cromatografía en capa fina tarda un par de minutos en completar o seu funcionamento. A análise é cualitativa, e indica se desapareceu o material de partida, é dicir, indica se a reacción está completada, se apareceu algún produto e cantos produtos se xeraron (aínda que isto pode ser subestimado debido á coelución). Desafortunadamente, a cromatografía en capa fina por mor de reaccións a baixa temperatura pode dar resultados enganosos, porque a mostra se quenta a temperatura dunha habitación no capilar, o que pode alterar a reacción (a mostra quentada analizada pola cromatografía pode non ser a mesma que era cando estaba no matraz a baixa temperatura. Unha desas reaccións é a redución DIBALH de éster a aldehido.
Nun estudo aplicouse a cromatografía en capa fina no cribado de reaccións orgánicas, por exemplo no afinado da síntese de BINAP a partir de 2-naftol. Neste método, o alcohol e a solución catalizadora (por exemplo cloruro de ferro(III)) sitúanse por separado na liña base, despois reaccionan e seguidamente son analizados instantaneamente.
Unha aplicación especial da cromatogrfía en capa fina é a caracterización de compostos radioetiquetados, onde se usa para determinar a pureza radioquímica. A lámina da cromatografía en capa fina visualízase usando unha lámina de película fotográfica ou un instrumento que poida medir a radioactividade. Pode ser tamén visualizado usando outros medios. Este método radioactivo é moito máis sensible que os outros e pode usarse para detectar unha cantidade extremadamente pequena dun composto con tal de que porte un átomo radioactivo.
Illamento
Como os diferentes compostos viaxan a unha distancia distinta na fase estacionaria, a cromatografía pode utilizarse para illar compoñentes dunha mestura para unha análise ulterior. Os compostos separados ocupan cada un unha área específica da placa, poden ser retirados por raspado (xunto con partículas da fase estacionaria) e disoltos nun solvente apropiado. Como exemplo, móstranse as imaxes dunha cromatografía dun extracto de material verde dunha planta (por exemplo de espinacas) mostrada en 7 etapas do seu desenvolvemento, o caroteno elúe rapidamente e só será visible na fase 2. As clorofilas a e b quedan a medio camiño no paso final e a luteína é o primeiro composto de cor amarela. Unha vez que acaba a cromatografía, o caroteno pode retirarse da placa, extraído cun solvente e situado nun espectrofotómetro para determinar o seu espectro. As cantidades extraídas son pequenas e é preferible outra técnica como a cromatografía en columna para separar grandes cantidades. Porén, poden utiliarse grandes placas de cromatografía en capa fina preparativa con cobertura de xel de sílice grosa para separar máis de 100 mg de material.
Exame de reaccións e estabilidade de compostos
A cromatografía en capa fina tamén se usa para a identificación da terminación dunha reacción química. Para determinar isto obsérvase que ao principio da reacción toda a mancha de mostra está ocupada polos compostos quimicos de partida ou materiais da placa. Como a reacción empeza tendo lugar na mancha formada polos compostos químicos iniciais empeza reducindo e finalmente substituíndo a totalidade da mancha dos compostos iniciais polo novo produto presente na placa. A formación dunha mancha completamente nova determina que se completou a reacción.
Gonçalo Paciência
Gonçalo Mendes Paciência, nado no Porto o 1 de agosto de 1994, é un futbolista portugués. Xoga de dienteiro e o seu equipo é o Real Club Celta de Vigo da Primeira División de fútbol española.
Clubs
Comezou a adestrar na canteira do FC Porto, onde debutou en 2014. Posteriormente foi cedido a varios equipos da liga portuguesa, así coma ao Olympiacos FC de Grecia. Tamén xogou nos equipos alemáns FC Schalke 04 e Eintracht Fráncfort.
O 6 de agosto de 2022 oficializouse a súa fichaxe polo RC Celta, cun contrato até xuño de 2025.
Selección nacional
O 14 de novembro de 2017 debutou coa selección de Portugal contra os Estados Unidos.
San Clemente, Ibias
Entidades de poboación
A parroquia de San Clemente ten as seguintes entidades de poboación:
José Luis Ponce Alcázar
José Luis Ponce Alcázar, coñecido simplemente como Ponce, nado en Murcia o 27 de agosto de 1942 e finado o 15 de decembro de 2021, foi un futbolista español, que xogaba como dianteiro e lateral dereito.
Como futbolista
Nacido no barrio murciano de Zeneta, formouse como futbolista no Murcia. Descartado polo club trala súa etapa xuvenil, xogou co Águilas na Terceira División. En 1961 fichou polo Ourense, da Segunda División, por petición do adestrador Molinuevo, que vía nel un prometedor dianteiro centro. Con todo, pouco despois da súa chegada sufriu unha lesión nun xeonllo, polo que o club contratou como o seu substituto a Abel, cuxo gran rendemento fixo que fose titular en cae tódolos partidos da tempada, na que o Ourense acabou terceiro. Ponce disputou só 2 partidos esa tempada e 9 na seguinte, marcando un gol ante o Atlético Baleares.
Na tempada 1963/64 xogou no Albacete, antes de fichar polo Constància de Inca para a tempada 1964/65 da Segunda División. No club balear foi reconvertido a lateral dereito e fíxose coa titularidade dende o primeiro momento, disputou un total de 61 partidos oficiais en dous anos e logrou nos dous casos a salvación en senllas fases de permanencia, ante Béjar Industrial e Eibar respectivamente. O seu bo rendemento na illa fixo que se fixase nel o Elche, que pagou 800.000 pesetas pola súa fichaxe.
En 1968 trasladouse ao Canadá para xogar nos Toronto Falcons, cos que participou na primeira edición da NASL, obtendo o terceiro posto na División dos Lagos. No equipo canadense tivo como adestrador a László Kubala e como compañeiros a Branko Kubala e Yanko Daučík entre outros. De regreso a España, na tempada 1968/69 xogou no Córdoba, co que descendeu a Segunda División, tendo de novo como técnico a Kubala. Xogou no club andaluz ata 1970, cando fichou polo Calvo Sotelo, da Segunda División, onde viviu un novo descenso.
En 1971 regresou ao Murcia, club no que se formara pero co que nunca chegara a xogar no primeiro equipo. Militou nel durante tres tempadas, logrando dous ascensos consecutivos dende a Terceira ata a Primeira División.
Atracos a bancos
Con todo, o segundo atraco non lle saíu tan ben como o primeiro. A resistencia dos empregados causoulle feridas na cara e cando foi queimar o coche foi identificado por varios nenos. Uns días despois foi detido en Murcia e ingresou en prisión. Cumpriu seis anos de condena no cárcere de Carabanchel e tras recuperar a súa liberdade traballou como representante de futbolistas.
Faleceu o 15 de decembro de 2021, aos 79 anos de idade.
Dereitos fundamentais
miniatura|A [[Declaración dos dereitos do home e do cidadán (1789), unha das primeiras consagracións xurídicas dos dereitos fundamentais]] Os dereitos fundamentais son un grupo de dereitos que foron recoñecidos cun alto grao de protección contra a intrusión. Estes dereitos identifícanse especificamente nunha Constitución ou atópanse baixo o debido proceso legal. Non obstante, hai casos de violación destes dereitos en todo o mundo e as Nacións Unidas estimaron un total de 357 asasinatos e 30 desaparicións forzadas de defensores dos dereitos humanos, xornalistas e sindicalistas en 47 países en 2019. O Sustainable Development Goal 16 subliña o vínculo entre promover os dereitos humanos, que é unha parte integral da Axenda 2030 e manter a paz.
Listaxe de dereitos
Algúns dereitos recoñecidos universalmente como fundamentais, é dicir, contidos na Declaración Universal dos Dereitos Humanos, no Pacto Internacional de Dereitos Civís e Políticos ou no Pacto Internacional de Dereitos Económicos, Sociais e Culturais da Organización das Nacións Unidas inclúen:
Colisión de dereitos fundamentais
Supoñendo que non hai xerarquía entre as diferentes normas constitucionais, non hai conflito entre as normas constitucionais no plan normativo. Por exemplo, non hai conflito entre as normas que garanten o dereito á liberdade de prensa e o dereito á privacidade. O que pode ocorrer é que o seu impacto nunha determinada situación xere unha colisión entre dereitos fundamentais.
Segundo Canotilho, "considérase que existe unha auténtica colisión de dereitos fundamentais cando o exercicio dun dereito fundamental por parte do seu titular choca co exercicio do dereito fundamental por outro titular".
Tendo en conta que non hai dereitos fundamentais absolutos, para resolver unha colisión entre dereitos fundamentais é necesario facelos compatibles. Isto pódese facer empregando o principio de proporcionalidade ou empregando un acordo práctico. Coa aplicación do acordo práctico, o exercicio combinado dos dereitos fundamentais pode producirse coa redución do ámbito de aplicación de ambos (colisión coa redución bilateral) ou, se a aplicación da primeira técnica non é posible, o exercicio combinado destes mediante a relativización de só un deles (colisión coa redución unilateral). Mesmo pode ocorrer que a realización simultánea de dereitos en colisión sexa imposible, xa que o exercicio dun deles exclúe o outro, producíndose así unha colisión excluínte.
Fairey Aviation Company
Fairey Aviation Company Limited foi un construtor aeronáutico británico da primeira metade do século XX baseado en Hayes, Heaton Chapel e RAF Ringway. Destacou polo deseño de varios importantes avións militares, como a familia Fairey III, o Swordfish, o Firefly, e o Gannet, tivo unha forte presenza na subministración de avións navais, e tamén construíu bombardeiros para a Royal Air Force.
Tras a segunda guerra mundial a compañía diversificou as súas actividades e dedicouse tamén á enxeñería mecánica e á fabricación de botes. A división de fabricación de avións pasou a mans de Westland Aircraft en 1960. Tras unha serie de fusións e adquisicións, as principais empresas sucesoras da compañía son agora FBM Babcock Marine Ltd, Spectris plc, e WFEL (anteriormente Williams Fairey Engineering Limited), fabricando esta última pontes portátiles.
Oleg Skripochka
Oleg Ivanovich Skripochka, nado en Stavropol o 24 de decembro de 1969, é un cosmonauta ruso que formou parte das misións Soiuz TMA-01M, Soiuz TMA-20M e Soiuz MS-15 e foi membro das expedicións 25, 26, 47, 48, 61 e 62 á Estación Espacial Internacional.
Traxectoria
Skripochka graduouse en física e matemáticas en 1987 no instituto númreo 28 de Zaporozhie, entrando logo na Universidade Técnica Estatal Bauman e graduándose en 1993 en enxeñaría mecánica. Foi seleccionado como cosmonauta en agosto de 1997 por RSC Energia, adestrando entre decembro de 1997 e novembro de 1999. Partipou nas misións Soiuz TMA-01M, Soiuz TMA-20M e Soiuz MS-15, sendo membro das expedicións 25, 26, 47, 48, 61 e 62 Estación Espacial Internacional. Pasou un total de 331,52 días no espazo.
Jarlath Hayes
Jarlath Fabian Hayes, nado en Dublín o 11 de setembro de 1924 e finado o 17 de maio de 2001, foi un tipógrafo e deseñador gráfico irlandés, coñecido polo seu deseño das moedas do euro de Irlanda.
Primeiros anos e formación
Jarlath Hayes foi o cuarto dos seis fillos de Lilian Delahunty e o contable Richard Hayes. Cursou o seu ensino secundario na Synge Street Christian Brothers School, de Dublín.
Publicista
En 1945, Hayes iniciou a súa carreira no sector publicitario, traballando na compañía O'Kennedy-Brindley & O'Keeffe's Advertising, e tamén foi profesor de deseño publicitario a tempo parcial no Instituto de Tecnoloxía de Dublín (DIT). En 1958 foi un dos fundadores, xunto con Talbot Kelly, do Instituto de Publicidade e Deseño Creativo, entidade que presidiu entre 1964 e 1966. En 1963 fundou Group 3 Design, xunto con dous socios deseñadores.
Artista gráfico e tipógrafo
A partir de 1970 pasou a traballar como artista gráfico independente, e máis tarde coa súa filla Susan. Residía e traballaba en Stillorgan, no condado de Dublín, e o seu traballo centrouse na tipografía e no deseño de libros. Entre 1973 e 1986 dedicouse ao deseño de libros para varias compañías editoras irlandesas, como Dolman Press, Gill & Macmillan, Four Courts Press e The Lilliput Press.
Como tipógrafo, Jarlath Hayes traballou intensamente na procura dun tipo de letra con serifas perfectas. A súa Tuam Uncial fíxose moi coñecida polos telespectadores irlandeses porque se utilizaba nos créditos da serie de televisión Glenroe, emitida pola RTÉ One durante 18 tempadas. En Irlanda, este tipo de letra tamén é recorrente en publicidade exterior e utilizouse nas cubertas dos discos do grupo musical irlandés Clannad. En maio de 2020 púxose a disposición unha versión dixital desta fonte deseñada por Hayes.
Deseñador de selos e moedas
O deseño do selo postal irlandés de 1995 conmemorativo do 50º aniversario da fundación das Nacións Unidas tamén foi obra de Hayes.
No entanto, a obra que lle achegou a Hayes unha maior proxección internacional foi o anverso nacional común para toda a serie de moedas do sistema do euro cuñadas por Irlanda a partir de 2002, desde o céntimo ata os dous euros, baseado na representación dunha Arpa celta, símbolo do país. Hayes foi tamén o autor dunha moeda de prata con valor de 10 euros emitida por Irlanda en conmemoración dos Xogos Olímpicos Especiais celebrados en Dublín en 2003.
Vida persoal
Jarlath Hayes estivo casado con Oonagh Hayes, con quen tivo un fillo e catro fillas.
Finou o 17 de maio de 2001 aos 76 anos.
Síbaris
Sybaris ou Síbaris (en Σύβαρις en Sibari ) foi unha antiga cidade grega costas do golfo de Tarento. Foi fundada no
Situación
Síbaris estaba situada preto do mar e estaba entre os ríos Crathis e Sybaris (do que a cidade deriva o seu nome).
Idade antiga
O intenso comercio fíxoa non só rica senón tamén unha das cidades máis importantes da Magna Grecia. A palabra sibarita foi consagrada como adxectivo para unha persoa entregada aos praceres da vida, á vista da opulencia de Síbaris.
Sybaris foi fundada no, segundo Pseudo-Scymnus. Estrabón menciona que era unha colonia aquea e que o seu fundador era de Hélice, cidade de Acaia. Aristóteles escribiu que os aqueos estaban acompañados por varios cidadáns de Trecena, pero que finalmente foron expulsados polos máis diversos aqueos. Segundo a lenda, a cidade foi fundada por Sagaris, fillo de Áiax o Menor.
Idade contemporánea
Actualmente é unha pequena aldea (frazione) na comuna italiana de Cassano allo Ionio.
Cruceiro de Piquetes
O cruceiro de Piquetes é un cruceiro situado no lugar de Piquetes, na encrucillada do camiño Real Tui-Baiona co camiño de Cristillón que leva ao cemiterio de Mañufe. Antigamente foi lugar de culto e procesión da festividade de San Brais. Esta partía da capela do Pazo de Moldes cara a este cruceiro onde daba volta e retornaba ao templo. Non ten data de creación acreditada documentalmente, mais os estudos da súa fábrica polo arquitecto Antonio Soliño Troncoso a fan estimar sobre o século XVII.
No estudo desta peza por Estanislao Fernández de la Cigoña Núñez, tampouco constata data de construción, mais coincide en que se trata dun cruceiro "primitivo". Cumpre coa fisionomía típica do cruceiro: plataforma, base, fuste, capitel e cruz.
Dimensións
A plataforma mide 0,20 m de alto, 0,30 m o pedestal, e fuste e cruz suman 2,50 metros; o que o sitúa por debaixo da media dos da comarca do Val Miñor situada entre 4 e 6 metros segundo José Espinosa Rodríguez.
Arte
A plataforma consta de tres banzos de pedra que nivelan a peza sobre o terreo. Eríxese sobre esta base o varal onde o traballo de cantería o tallou en tres terzos dunha soa peza: primeiro cuadrangular, logo octogonal e finalmente cilíndrico.
O capitel liso forma parte da mesma peza do fuste. Finalmente, a cruz presenta un cristo baixo cartel INRI, na cara que mira ao oeste. No reverso unha virxe das Angustias coa cabeza do meniño Xesús á súa dereita con trazos bastante sinxelos.
As tipoloxías das figuracións na cruz, moi pegadas aos paus e sen perspectivas, o baixo vulto, trazos apenas marcados e as dimensións e o tipo de capitel dan pé á datación sobre o século XVII de Soliño Troncoso e ao seu carácter primitivo segundo Fernández de la Cigoña Núñez.
Para Soliño Troncoso, trátase dunha notable peza que representa "as máis xenuínas manifestacións da cultura popular do campesiñado galego".
Conservación
A peza atópase en bo estado para os especialistas citados, máis Soliño Troncoso advirte da situación caótica da contorna, que arrodea o monumento de postes e tendidos eléctricos. O cruceiro atópase catalogado pola Xunta de Galicia e máis nos documentos do futuro Plan Xeral de Ordenamento de Gondomar.
Na actualidade o ben non cumpre a antiga función relixiosa pois a celebración de San Brais trasladouse ao contorno da Igrexa de Mañufe.
SKRL
SKRL ou SKRL-756 foi unha serie de dous satélites artificiais de Rusia lanzados o 28 de decembro de 2013 mediante un foguete Soiuz 2-1v Volga desde o cosmódromo de Plesetsk.
Características
Os satélite SKRL eran esferas pasivas para calibración de radares terrestres. Foron lanzadas no voo inaugural do Soiuz 2-1v Volga e inxectados en órbitas de aproximadamente 590 km de perixeo e 618 km de apoxeo, cunha inclinación orbital de 82,42º. As esferas, cunha masa de 45 kg cada unha, iban montadas nun adaptador cilíndrico que levaba tamén a bordo o satélite Aist 1.
Turnedo
«Turnedo» é unha canción do cantante español Iván Ferreiro. Forma parte do seu primeiro álbum en solitario Canciones para el tiempo y la distancia, publicado en abril de 2005. O tema foi composto por Iván mailo seu irmán Amaro, e foi o primeiro tema presentado do disco. En 2011 foi incluído no álbum gravado en directo Confesiones de un artista de mierda, interpretado nesta ocasión xunto a Xoel López. De acordo con publicacións especializadas, é habitualmente considerada a canción con mellor acollida do seu autor.