cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nick Drake
Pink Moon
Chris Blackwell, fundador de Island Records, sentía que Pink Moon tiña potencial para achegar a Drake ao gran público; porén o seu persoal estaba desilusionado pola desgana do artista por comprometerse a calquera actividade de promoción. O representante de A&R Muff Winwood lembra "tirarse do pelo" de frustración, e admite que a pesar do apoio entusiasta de Blackwell, "o resto de nós teríamolo botado." De todos os xeitos, trala insistencia de Boyd, Drake aceptou unha entrevista con Jerry Gilbert, de Sounds Magazine. Na única entrevista de Drake publicada nunca, o "tímido e introvertido cantante folk" falou da súa aversión ás actuacións en directo, e pouco máis. Desanimado e convencido de que sería incapaz de escribir outra vez, Drake decidiu retirarse da música. Xogou coa idea de comezar unha carreira diferente, considerando incluso ingresar no Exército.
Últimos anos
Nos meses seguintes á publicación de Pink Moon, Drake tornouse cada vez máis distante cos seus achegados. Volveu vivir na casa dos seus pais en Far Leys, e aínda que lle molestaba a regresión, aceptaba que era preciso pola súa enfermidade. "Non me gusta estar con isto en casa", díxolle á súa nai, "mais non o podo soportar en ningún outro lugar." A súa volta foi a miúdo difícil para a súa familia; como dicía a súa irmá Gabrielle, ''os bos días na casa dos meus pais eran bos días para Nick, e os malos eran malos para Nick. E en realidade arredor de iso xiraban as súas vidas.''
Tivo unha existencia frugal. A súa única fonte de ingresos era o anticipo de 20 libras semanais que recibía do selo Island. Era pobre até o punto de non poderse permitir mercar un novo par de zapatos. A miúdo desaparecía varios días, ás veces presentándose sen avisar nas casas de amigos, pouco comunicativo e retraído. Robert Kirby describe unha típica visita do xeito seguinte: ''Podía chegar e non falar, sentar, escoitar música, fumar, beber, durmir alí toda a noite, e dous ou tres días despois xa non estaba, fórase. E tres meses despois regresaba.''
Referíndose a este período, John Martyn (quen en 1973 escribiu a canción que titulaba o seu álbum Solid Air adicada e sobre Drake) describiuno como a persoa máis retraída que nunca coñecera. En ocasións collería emprestado o coche da súa nai e conduciría durante horas sen rumbo, até esgotar a gasolina, e chamaría os seus pais pedindo que o recollesen. Lembran os seus amigos até que punto cambiara o seu aspecto. Durante períodos especialmente duros da súa enfermidade, non quería lavar o pelo ou cortar as uñas. A comezos de 1972, Drake sufriu unha crise nerviosa, e mantivérono hospitalizado durante 5 semanas.
Morte
No outono de 1974, Drake deixou de recibir o ingreso semanal que Island lle facía, e por mor da súa enfermidade estaría en contacto só cos poucos amigos máis achegados. Intentou permanecer en contacto con Sophia Ryde, a quen coñecera en Londres en 1968. Ryde foi descrita polos biógrafos de Drake como "o máis achegado" a unha noiva que tivera na súa vida, aínda que ela agora prefire chamalo "mellor amiga". Nunha entrevista no 2005, Ryde revelou que unha semana antes de morrer, ela tentara de rematar a relación: ''Eu non podía con el. Pedinlle tempo. E nunca o volvín ver.'' Dun xeito similar á relación que Drake tivera anteriormente coa cantante folk Linda Thompson, Drake e Ryde nunca consumaron a relación.
dereita|miniatura|A tumba de Drake ten gravado o [[epitafio Now we rise/And we are everywhere ("Agora ascendemos/e estamos en todas partes"), tomado da canción que remata o seu último disco. ]]
Nas primeiras horas do 25 de novembro de 1974, Nick Drake morre no fogar en Far Leys dunha sobredose de antidepresivos (amitriptilina). Deitárase cedo a noite anterior, tras pasar a tarde de visita a un amigo. Ao amencer saíu da súa habitación e entrou na cociña. A súa familia estaba afeita a escoitalo facendo iso a miúdo, pero desta vez, el non fixera ningún ruído. Eles supuxeron que estaría tomando unha cunca de cereais. Pouco despois volveu á súa habitación, e tomou algunhas pastillas "para axudarlle a durmir". Drake tiña o seu propio horario; con frecuencia tiña dificultades para durmir, e ás veces estaba esperto toda a noite tocando e escoitando música, e durmíndose tarde até a mañá seguinte. Lembrando os feitos daquela noite, a súa nai dixo máis tarde: ''Nunca adoitaba molestalo para nada. Pero eran sobre as 12 do mediodía, e entrei na súa habitación, porque semellaba realmente hora de que se levantase. E estaba deitado na cama. O primeiro que vin foron as súas longas pernas." Non houbo nota de suicidio, aínda que preto da súa cama atopouse unha carta dirixida a Ryde.
Na investigación levada a cabo ese mes de decembro, o xuíz de instrución estableceu que a morte fora resultado dun "agudo envelenamento por amitriptilina—autoadministrada no transcurso dunha depresión", establecendo o veredicto de suicidio. Aínda que o suicidio foi posto en dúbida por algúns membros da súa familia, en xeral pénsase que accidentalmente ou non, naquel momento Drake renunciara ao mundo. Rodney describiu a morte do seu fillo como estraña e inesperada; aínda así, nunha entrevista en 1979 admitiu que sempre estiveran preocupados de que Nick estivese tan deprimido, e que acostumaban agochar aspirinas, pastillas e cousas polo estilo." Boyd dixo que prefería pensar que a sobredose fora accidental. El lembraba que os pais de Drake dixeran que o seu ánimo nas semanas precedentes era moi positivo, e que tiña plans de regresar a Londres a reiniciar a súa carreira musical. Boyd cre que a este período de lixeireza lle seguiu unha nova "caída na desesperación". Tendo en conta que Drake puido tomar unha alta dose dos seus antidepresivos para recuperar o optimismo, el prefire imaxinar a Drake "lanzándose á desesperada sobre a vida que se rende dun xeito calculado á morte". En 1975, o xornalista da NME Nick Kent comenta a ironía da morte de Drake xusto nun momento en que comezara a recuperar certo "equilibrio persoal". Pola súa banda, Gabrielle Drake dixo que prefería pensar que Drake se suicidara, "no sentido de que prefiro que morrese porque el así o quería a que fose por culpa dun tráxico erro. Iso sería terrible..."
O 2 de decembro de 1974, tras unha cerimonia na Igrexa de St Mary Magdalene en Tanworth-in-Arden, Drake foi incinerado no crematorio de Solihull, e as súas cinzas foron enterradas baixo un carballo no cemiterio contiguo á Igrexa de St Mary. Asistiron ao funeral arredor de cincuenta persoas, incluíndo amigos de Marlborough, Aix, Cambridge, Londres, Witchseason e Tanworth. En referencia á tendencia de Drake a non mesturar amizades, Brian Wells comentou máis tarde que moitos dos asistentes se coñeceran por primeira vez esa mañá. Molly lembra que "moitos dos seus amigos viñeron. A moitos deles non os coñeciamos."
Plecoptera (avelaíña)
Plecoptera é un xénero de avelaíñas da familia Erebidae.
Descrición
Os palpos delgados alcanzan o vértex da cabeza, onde a terceira articulación é diminuta. Antenas dos machos con longos cilios e sedas. Tórax e abdome con escamas lisas. Tibia lixeiramente peluda e espiñosa. Ás anteriores cun ápice (apex) case rectangular.
Monte Triglav
O monte Triglav ou Terglou (en alemán Dreikopf, en italiano Monte Tricorno) é con 2 864 msnm o cume máis alto dos Alpes Xulianos e de Eslovenia. O Triglav é un dos símbolos nacionais de Eslovenia, formando parte dos motivos centrais do escudo do país, e que se reproduce na bandeira. Segundo un antigo costume, cada esloveno debe subir polo menos unha vez na súa vida ao Triglav.
Xeografía
Sitúase no medio do denominado Parque Nacional de Triglav, o único parque nacional esloveno, que se estende por 84 800 ha, no extremo noroeste do país e non demasiado lonxe das fronteiras con Austria e Italia. Co seu típico perfil é inconfundíbel desde unha distancia duns 100 km. A súa parede norte sobre o val de Vratatal é impoñente pola súa anchura de 3 km e a altura de 1 500 m, o que a converten nunha das paredes máis elevadas dos Alpes orientais, xunto coas do Watzmann (cara leste) e do Hochstade (cara norte).
Hidrografía
Aos seus pés nacen dúas importantes correntes fluviais: o río Sava, que é un afluente do Danubio; e o Soča (italiano Isonzo), que, por contra, flúe cara o Mar Adriático.
No suroeste da montaña, hai tamén unha zona con sete lagoas, de orixe cárstica, denominada o Val dos lagos do Triglav (en esloveno Dolina Triglavskih jezer).
O vigoroso relevo de paredes verticais do Triglav, como o doutros picos dos Alpes Xulianos, débese, en parte, aos materiais xeolóxicos de que están constituídos, que son maioritariamente calcarias e dolomitas.
Orixe do nome
O nome significa "tres cabezas" ou "tricéfalo". Triglav era tamén o nome dunha antiga divindade eslava, precisamente tricéfala, e así se representaba.
20 minutos
20 minutos é un xornal de información xeral e distribución gratuíta con edicións locais en 14 cidades españolas, que se publica de luns a venres.
Publícase baixo unha licenza de Creative Commons que permite a calquera libremente copiar, distribuír, amosar, facer traballos derivativos e facer uso comercial dos seus contidos, con algunhas condicións. Adicionalmente, o xornal pode ser descargado do seu sitio web.
Historia
O 3 de febreiro de 2000 naceu Madrid y m@s, editado por Multiprensa y Más e alcumado 2o primeiro diario que non se vende", cunha tirada de 100.000 exemplares distribuídos en man nos lugares máis concorridos da cidade. En novembro dese mesmo ano lanzouse a edición de Barcelona, Barcelona y m@s, tamén con 100.000 exemplares. O seu primeiro director foi Arsenio Escolar quen en setembro de 2017 foi relevado por Encarna Samitier.  No equipo fundacional estaban 21 xornalistas -entre eles  Virginia Pérez Alonso, redactora de cultura, e desde 2008 directora adxunta -  3 persoas de distribución, 2 comerciais, 1 técnico de sistemas, unha secretaria de redacción, un contable e un xerente da empresa, José Antonio Martínez Soler.
No ano 2003 naceron 20minutos Sevilla e 20minutos Zaragoza. En 2004 Valencia e Alacant. Foi no ano 2005 cando o diario alcanzou a súa máxima expansión, até a data, coa incorporación de 8 novas edicións: Málaga, Granada, Murcia, Córdoba, Bilbao, Valladolid, A Coruña, Vigo e Asturias.
En decembro dese mesmo ano, ós cinco anos do seu nacemento, 20minutos converteuse no diario máis lido en España, segundo o Estudo Xeral de Medios (EXM). Ademais, 20minutos estableceu a marca absoluta de lectores dun diario de información xeral en España, con 2.911.000 de media diaria.
Na actualidade está presente en sete cidades españolas, Madrid, Barcelona, Valencia, Sevilla, Málaga, Granada e Córdoba, a través de catro edicións.
Balaenoptera
Balaenoptera é un xénero de cetáceos misticetos da familia dos balenoptéridos, único da subfamilia dos balenopterinos (Balaenopterinae).
Este xénero comprende oito especies de rorcuais, todas as da familia excepto o xibardo (Megaptera novaeangliae) que, por si só, constitúe a outra subfamilia, a dos megapterinos (Megapterinae).
A especie Balaenoptera omurai foi descrita en 2003.
Descrición
O xénero Balaenoptera foi descrito en 1804 polo zoólogo francés Bernard-Germain de Lacépède na páxina 114 da súa obra ''Hist. Nat. Cetacees''.
Etimoloxía
Lacépède construíu o termo Balaenoptera a partir dos elementos do latín científico Balaen-, tirado do latín bālæna, 'balea' (que, á súa vez, deriva do grego antigo φάλαινα phálaina), e -ptera, derivado do grego antigo πτερόν pterón, 'á' (intercalando un -o- para facilitar a pronuncia), en alusión ás longas aletas pectorais das súas especies. Literalmente: 'as baleas con ás'.
Sinónimos
Ademais de polo nome cuñado por Lacépède, o xénero coñécese tamén polos sinónimos seguintes:
Clasificación
O xénero Balaenoptera comprende as sete especies (oito, para algúns autores) seguintes:
En Galicia
En augas próximas ás nosas costas, segundo a biibliografía dispoñíbel, pódense encontrar varias especies do xénero Balaenoptera.
Na Lista patrón de vertebrados de Galicia da SGHN, publicada no Tomo I da Xeografía de Galicia dirixida por Pérez Alberti, aparecen as dúas especies seguintes (indícanse os nomes vulgares galegos propostos):
Pola súa pare, no Vocabulario multilingüe dos profesores Lahuerta e Vázquez, cítanse (o que no quere dicir que forzosamente teñan que frecuentar augas galegas, senón só que teña nome no noso idioma), relaciónanse as seguintes:
Finalmente, na moderna Guía dos mamíferos de Galicia, os seus autores, Díaz d'a Silva e Cartelle, consideran catro especies (e inclúen os catro mapas de distribución correspondentes):
Nota: sobre os nomes galegos destes rorcuais (ou baleas) véxase o artigo Balenoptéridos e a súa páxina de conversa.
Xosé Lago Hermida
Xosé Santiago Lago Hermida, nado en Louro (Muros) en maio de 1940 e finado en Lira o 24 de abril de 1996, foi un político galego.
Traxectoria
Taxista. Concelleiro en Muros polo PSdeG-PSOE dende as eleccións municipais de 1979. Nas municipais de 1983 encabezou a candidatura socialista e foi elixido alcalde ó selo candidato máis votado, moi lonxe da maioría absoluta con 4 de 17 concelleiros. Porén, os resultados anuláronse e houbo unha repetición electoral en novembro de 1983, na que conseguiu pasar de 4 a 7 concelleiros e polo tanto mantela alcaldía. Foi deputado provincial trala renuncia de Jesús Díaz Fornas en 1986. Nas municipais de 1987 encabezou de novo a candidatura do PSdeG-PSOE e foi reelixido alcalde con maioría absoluta, a cal revalidaría nas municipais de 1991. Neste último ano volveu ser elixido deputado provincial. Foi candidato de novo á alcaldía no 1995, pero nesta ocasión perdeu a maioría absoluta e tivo que formar goberno co BNG para mantela alcaldía. Foi responsable comarcal do PSdeG no Barbanza. Foi candidato ó Congreso nas xerais de 1996, se ben non resultou elixido.
Finou en accidente de tráfico o 24 de abril de 1996 en Lira, tralo que foi sucedido na alcaldía polo seu número 2 Celestino Formoso Vidal.
Recoñecementos
Foi nomeado Fillo predilecto de Muros en 1996.
Plecópteros
Os plecópteros (Plecoptera) son unha orde de insectos no que se describiron ata agora unhas 3.500 especies en todo o mundo. Viven en todos os continentes menos na Antártida. Considéranse uns dos grupos máis primitivos de insectos neópteros. Os seus parentes antigos máis próximos identificáronse en restos fósiles dos períodos xeolóxicos que van desde o Carbonífero ao Permiano inferior, e os verdadeiros plecópteros atopáronse en restos fósiles só un pouco máis recentes. Porén, a diversidade moderna do grupo parece ser que ten orixe mesozoica.
Descrición e ecoloxía
esquerda|miniatura|[[ninfa (bioloxía)|Ninfa dun plecóptero da familia Perlidae.]] esquerda|miniatura|[[Imago (adulto) de Dinotoperla (Gripopterygidae: Dinotoperlinae)]]
Os plecópteros teñen unha anatomía xeneralizada, con poucas características especializadas comparados con outros insectos. Teñen pezas bucais simples con mandíbulas mastigadoras, antenas longas, de múltiples segmentos, grandes ollos compostos e dous ou tres ocelos. As patas son robustas, e cada unha delas acaba en dúas garras. O abdome é relativamente brando, e pode incluír restos das branquias ninfais mesmo no estado adulto. Tanto as ninfas coma os adultos teñen cercos pares longos que se proxectan desde o extremo do abdome.
Unhas poucas especies sen ás, como "Capnia" lacustra ou Baikaloperla, son os únicos insectos coñecidos, quizais coa excepción de Halobates, que son exclusivamente acuáticos desde o seu nacemento ata a súa morte. (Ademais, algúns Nepomorpha poden ter unha vida totalmente acuática, pero poden abandonar a auga para viaxar).
As ninfas (tecnicamente, "náiades") son acuáticas e viven na zona bentónica de lagos e correntes fluviais ben oxixenados. En Nova Zelandia e illas próximas encóntranse unhas poucas especies que teñen ninfas terrestres, pero incluso estas habitan só en sitios moi húmidos. As ninfas lembran fisicamente a adultos sen ás, pero adoitan ter branquias externas, que poden estar situadas en case calquera parte do seu corpo. As ninfas poden captar oxíxeno por difusión a través do exoesqueleto, ou polas branquias localizadas detrás da cabeza, no tórax ou arredor do ano. Debido á necesidade que ten a ninfa de augas oxixenadas, a especie é moi sensible á contaminación da auga. Isto fainos importantes indicadores da calidade da auga. A maioría das especies son herbívoras no estado de ninfa, alimentándose de follas mergulladas e algas bentónicas, pero moitas son cazadoras doutros artrópodos acuáticos.
Ciclo vital
As femias poden poñer ata mil ovos. Deixan caer os ovos ao voaren sobre a superficie da auga ou tamén poden deixalos colgando de rochas ou ramas. Os ovos están cubertos de cubertas pegañentas que lles permiten adherirse ás rochas sen ser arrastrados polas correntes rápidas. Os ovos normalmente tardan de dúas a tres semanas en eclosionar, pero algunhas especies sofren unha diapausa, e os ovos permanecen dormentes durante a estación seca e eclosionan só cando as condicións son as axeitadas.
O insecto permanece en forma de ninfa durante un ou dous anos, dependendo da especie, e sofre de 12 a 36 mudas antes de emerxer e facerse un adulto terrestre. Antes de converterse en adultos, as ninfas abandonan a auga, únense a unha superficie fixada e mudan por última vez.
Os adultos xeralmente só sobreviven unhas poucas semanas, e emerxen só durante épocas específicas do ano cando os recursos son óptimos. Algúns non se alimentan en absoluto, pero os que si o fan son herbívoros. Os adultos non son bos voadores e xeralmente permanecen preto das correntes de auga ou lagos nos que naceron.
Sistemática
Tradicionalmente, os plecópteros estaban divididos en dúas subordes, os "Antarctoperlaria" (ou "Archiperlaria") e os Arctoperlaria. Non obstante, o primeiro simplemente constaba das dúas superfamilias máis basais de plecópteros, que non parecían estar entre elas moi estreitamente relacionadas. Así, os "Antarctoperlaria" non son considerados un grupo natural (malia algunhas opinións contrarias).
Os Arctoperlaria foran divididos en dúas infraordes, os Euholognatha (ou Filipalpia) e os Systellognatha (tamén chamados Setipalpia ou Subulipalpia). Os Scopuridae deben considerarse unha familia basal dos Arctoperlaria, non asignable a ningunha das infraordes. Alternativamente, os Scopuridae foron situados nun clado sen categoría taxonómica chamado "Holognatha" xunto cos Euholognatha (que significa aproximadamente "Holognatha avanzados").
miniatura|dereita|Adulto da familia [[Taeniopterygidae (Euholognatha).]] miniatura|dereita|Adulto da familia [[Perlidae (Systellognatha).]] Liñaxes basais ("Antarctoperlaria")
Mononucleótido de flavina
miniatura|dereita|A forma reducida FNMH2. O mononucleótido de flavina ou flavín mononucleótido ou riboflavina-5′-fosfato, abreviado como FMN (forma oxidada) e FMNH2 (forma reducida), é un coencima derivado da vitamina B2.
A molécula consta dos seguintes compoñentes:
O FMN funciona como grupo prostético de varias oxidorredutases, como a NADH deshidroxenase da cadea de transporte electrónico, e como cofactor noutras deshidroxenases e en certos fotorreceptores biolóxicos da luz azul (interveñen no fototropismo das plantas e na bioloxía de microorganismos).
Outro coencima flavínico da célula é o dinucleótido de flavina e adenina (FAD).
O FMN é a forma principal na cal se atopa na célula a riboflavina. Require máis enerxía para producirse, pero é máis soluble ca a riboflavina. Un encima chamado riboflavina quinase fosforila a riboflavina e orixina a riboflavina-5'-fosfato ou FMN.
Colorante alimentario
O FMN ou riboflavina-5'-fosfato utilízase como colorante alimentario co número E101a, e ten cor amarela-laranxa. Pódese extraer do fígado, os ovos, o leite ou a partir de lévedos. Empregase na elaboración industrial de bebidas enerxéticas e refrescantes, cereais para o almorzo, galletas, xelatinas, flans, produtos lácteos, fariñas, sopas, encurtidos, maionesas, pasteis, xeados e produtos multivitaminas. Coñécese tamén como fosfato de lactoflavina. .
Outro colorante alimentario moi relacionado, o E106, é o sal sódico da riboflavina-5′-fosfato, que consiste basicamente nun sal monosódico do éster 5′-monofosfato de riboflavina. Este composto convértese rapidamente en riboflavina libre despois da súa inxestión. Atópase en moitos alimentos para bebés e rapaces pequenos como marmeladas, lácteos, e doces.
Juan González Montenegro
Juan González Montenegro, nado en Noia o 17 de febreiro de 1861, foi un xornalista, escritor, militar e explorador galego.
Traxectoria
Estudou o Bacharelato en Santiago de Compostela. Emigrou a Cuba en 1875, con catorce anos. Dedicouse ao xornalismo, colaborando en La Voz de Cuba, La Patria e El Asimilista e fundou os semanarios El Duende e El Noticiero Ilustrado e os xornais El Brujo, El Combate de Camajuaní, La Tribuna de Manzanillo, La Opinión Pública de Santiago de Cuba, La Nación e La Voz de Galicia, no que popularizou os pseudónimos El Brujo e Montenegro. Mantivo polémicas con Waldo Álvarez Insua. Publicou por entregas na Coruña El álbum de un guerrillero, páginas de la guerra de Cuba de 1895 a 1898 sobre a guerra Hispano-Estadounidense na que loitou contra a emancipación dos cubanos.
En 1899 marchou a Montevideo e logo a Buenos Aires, onde dirixiu Correo de Galicia na súa segunda etapa (1899-1900). Organizou unha expedición ao Chaco Boreal na procura de Ibarreta, a quen encontrou xa morto cando chegou a Asunción. Estivo seis anos na selva e explorou de Orán a Yacuivy e logo de alí a Acre. Faleceu na Arxentina.
Xabier González
Francisco Javier González Sotelo, coñecido como Xabier González, nado en Ourense o 26 de marzo de 1958 e finado na mesma cidade o 26 de abril de 2023, foi un escritor e político galego.
Traxectoria
Participou na refundación do Partido Galeguista en 1978, sendo elixido membro do Consello Nacional e da Executiva local de Ourense, da que foi Secretario. Participou no proceso de creación de Coalición Galega, pero opúxose á disolución do Partido Galeguista cando a coalición decidiu converterse en partido. Liderou a oposición á disolución do Partido Galeguista o que provocou que o Secretario Xeral, Xosé Henrique Rodríguez Peña, promovese un expediente disciplinario que finalizou coa súa expulsión.
Xunto a outros opositores á disolución do Partido Galeguista como Ramón Martínez López e Manuel Beiras García, promoveu a convocatoria do V Congreso do Partido Galeguista que deu lugar ao Partido Galeguista Nacionalista, con Xesús Manuel Suárez García como Secretario Xeral e no que foi elixido Vicesecretario Xeral Responsable de Política Exterior.
Asinante do pacto electoral que conformou a Plataforma Galeguista e da Esquerda Unida, coa que o PGN concorreu ás eleccións xerais de 1986, nas que se presentou como candidato ao Senado pola provincia de Ourense.
En 1988 volveu á actividade política a instancias de Ramón Martínez López para formar parte da Executiva Nacional do Partido Nacionalista Galego-Partido Galeguista; sendo un dos redactores do “Manifesto Nacionalista do 5 de Decembro de 1988” que conformou a base ideolóxica desta alianza. Cando a fins de 1990 o Secretario Xeral, Xosé Henrique Rodríguez promove a integración do PNG-PG no Bloque Nacionalista Galego, Xabier González volveu opoñerse á integración e, de novo, foi expedientado e expulsado. Esta situación rompeu a alianza do Partido Galeguista co Partido Nacionalista Galego e o 6 de novembro de 1990, o PG volveu recuperar a súa soberanía. En decembro de 1990 celebrouse o VII Congreso do PG en Santiago de Compostela, resultando elixido Presidente do Consello Nacional. O PG, por primeira vez, participou en solitario nunha contenda electoral: as eleccións municipais de 1991.
Redactor do manifesto “Galeguismo, a Identidade”, presentado o 5 de decembro de 2003, que marcou a volta á actividade política do Partido Galeguista; no VIII Congreso, celebrado en Pontevedra en novembro do 2004 foi elixido Presidente do PG.
O 12 de xuño de 2006 o Consello Galeguista aprobou a “Proposta Galeguista de III Estatuto de Galicia”, que presentou con Manuel Soto Ferreiro o 28 de xuño de 2006 ante a Comisión do Parlamento Galego para o Debate e Reforma do Estatuto de Galicia.
Foi director das compañías Kéltike Teatro (Amoeiro), Taller Experimental de Teatro (O Carballiño), Orballo Teatro (1990-1992) e coordinador do Festival do Teatro Galego (O Carballiño, 1991 e 1992).
Respiración anaerobia
Na respiración anaerobia non se utiliza oxíxeno. Como aceptor final de electróns utilízase outra substancia, xeralmente inorgánica, como o nitrato, sulfato, dióxido de carbono, Fe3+, xofre etc. En casos máis raros o aceptor final de electróns pode ser orgánico (fumarato, óxido de trimetilamina). As bacterias que realizan a respiración anaerobia son en moitos casos anaerobias estritas, pero tamén hai especies que poden vivir con ou sen oxíxeno, cambiando de metabolismo segundo as condicións (por exemplo, as bacterias nitrificantes poden facer tanto a respiración aerobia coma a anaerobia, e todo depende de se dispoñen de oxíxeno ou non).
Na respiración anaerobia intervén en xeral unha cadea de transporte electrónico similar á da mitocondria, con citocromos, quinonas e proteínas de ferro-xofre na que teñen lugar procesos redox. Nesta cadea realízase a reoxidación dos coencimas reducidos producidos durante a oxidación dos nutrientes. Pero na respiración aeróbica ao final da cadea estaba o oxíxeno, que recollía os electróns (e transformábase en auga), e, polo contrario, na respiración anaerobia ao final da cadea está ese outro aceptor que non é o oxíxeno, por exemplo o nitrato (que ao recoller o electrón se transformaría en nitrito).
Todos os posibles aceptores finais de electróns da respiración anaerobia teñen un potencial de redución menor que o que ten o O2 na respiración aeróbica, polo que, partindo dos mesmos substratos (por exemplo glicosa), a respiración anaerobia vai xerar moita menos enerxía (ATP) que a aeróbica.
Na respiración anaerobia poden usarse, segundo a especie, doantes de electróns orgánicos ou inorgánicos (como o H2), igual que na aeróbica.
Comparación coa fermentación
Xa se comentaron as diferenzas entre a respiración aerobia e a anaerobia. É tamén importante non confundir a respiración anaerobia coa fermentación, xa que son procesos que non teñen absolutamente nada que ver. O único que teñen en común é que ambos os dous non dependen do oxíxeno. Nas fermentacións non funciona ningunha cadea de transporte electrónico, oxídanse substratos orgánicos utilizando un aceptor final tamén orgánico (un coencima xeralmente), que non procede do exterior, e o ATP prodúcese por fosforilacións a nivel de substrato, xa que non funciona ningunha ATP sintase. Na respiración aeróbica o proceso é similar ao da respiración aeróbica, e o aceptor de electróns é externo (tomado do medio) e é distinto do oxíxeno.
Tipos de respiración anaerobia
Na seguinte táboa móstranse as principais modalidades de respiración anaerobia, cos distintos aceptores de electróns, os seus produtos e algúns exemplos de microorganismos que realizan tales procesos:
Agora explicaremos con máis detalles algún exemplo de respiración anaerobia.
Un exemplo: O nitrato como aceptor final de electróns
Unha das substancias distintas do oxíxeno que máis frecuentemente funciona como aceptor final de electróns na respiración anaerobia é o nitrato (NO3-). Cando recibe o electrón, o nitrato é reducido a nitrito (NO2-) e en moitas bacterias este redúcese máis a óxidos de nitróxeno e nitróxeno (NO, N2O, e N2). Este proceso chámase desnitrificación, xa que o nitrato inicial se elimina do seu medio, e os produtos finais son gases que pasan á atmosfera e pérdense. Cando as bacterias con respiración anaerobia actúan sobre os nitratos do chan isto é prexudicial para a agricultura, xa que o nitrato é un fertilizante que necesitan as plantas (no tratamento de augas residuais é beneficioso).
Un exemplo de bacteria desnitrificadora que realiza a respiración anaerobia con nitrato como aceptor final é Pseudomonas stutzeri. Os electróns procedentes dos nutrientes que os coencimas (NADH) ceden á súa cadea de transporte electrónico acaban chegando ao nitrato (aceptor final), que se transforma en nitrito (por acción da nitrato redutase ), e despois outros encimas transforman este en óxidos de nitróxeno. Durante a circulación de electróns pola cadea bombéanse protóns, que crearán unha forza protón-motriz que determinará a formación de ATP na ATP sintase (de xeito similar á fosforilación oxidativa da respiración aeróbica).
centro|miniatura|700 px|Esquema da respiración anaerobia en Pseudomonas stutzeri. O aceptor final é o nitrato. Imaxe baseada en Brock, páxina 570.
As bacterias nitrificantes adoitan ser anaerobias facultativas e poden usar o oxíxeno cando o hai. Pero fan unha vida anaerobia cando non o hai. O oxíxeno reprime o encima nitrato redutase, pero esta represión desaparece en ausencia de oxíxeno.
André Villas-Boas
Luís André de Pina Cabral e Villas-Boas, nado en Porto o 17 de outubro de 1977, é un adestrador de fútbol portugués.
Traxectoria
O 4 de marzo de 2012 foi destituído do Chelsea tras perder na casa contra o West Bromwich Albion (0–1).
Carmen Sevilla
María del Carmen García Galisteo, coñecida artisticamente como Carmen Sevilla, nada en Sevilla o 16 de outubro de 1930 e finada en Madrid o 27 de xuño de 2023, foi unha actriz, cantante, bailarina e presentadora de televisión española.
Inicios
Desde moi nova imbuída no mundo artístico, foi filla de Antonio García Padilla, alias "Kola", letrista musical e neta de José García Rufino. Iníciase no cante e baile flamenco sendo aínda unha nena, e con tan só doce anos sóbese por primeira vez a un escenario, na Compañía de Estrellita Castro, co espectáculo Rapsodia española, xunto a Paquita Rico e Ana Esmeralda. De aí pasa ás Compañías do Príncipe Gitano e de Paco Reyes.
En 1947 debuta no cine coa película Serenata española, de Juan de Orduña e tan só tres anos despois consegue o seu primeiro papel protagonista en Jalisco canta a Sevilla, onde comparte créditos con Jorge Negrete.
Época de esplendor: Anos cincuenta
Durante eses anos de esplendor protagoniza, entre outras, Cuentos de La Alhambra (1950), de Florián Rey, La hermana de San Sulpicio (1952), de Luis Lucia, Violetas Imperiales (1952), de Richard Pottier, La fierecilla domada (1955), de Antonio Román, La venganza (1957), de Juan Antonio Bardem (primeira película española candidata ao Óscar á Mellor Película de fala non inglesa), Pan, amor y Andalucía (1958), de Javier Setó ou El balcón de la luna (1962), xunto ás súas amigas Lola Flores e Paquita Rico. Fai ata incursións no cine anglosaxón e interpreta un pequeno papel en King of Kings de Nicholas Ray, no papel de María Madalena.
Durante todo ese tempo compaxina o cine con espectáculos musicais e, a partir da chegada da televisión a España, en 1956, con continuas aparicións no novo medio.
Anos sesenta e setenta
O 23 de febreiro de 1961 contrae matrimonio na basílica do Pilar co compositor Augusto Algueró, con quen ten ao que será o seu único fillo, Augusto. A partir de 1969 intentou relanzar unha carreira cinematográfica que comezaba a languidecer e adopta un novo rexistro, con papeis máis dramáticos e unha estética pseudo-erótica, habitual na época, que lle leva a protagonizar títulos como Enseñar a un sinvergüenza (1969), de Agustín Navarro, Un adulterio decente (1971), de Rafael Gil, La cera virgen (1971), de José María Forqué, No es bueno que el hombre esté solo (1972), de Pedro Olea, La loba y la paloma (1973), de Gonzalo Suárez ou Nosotros los decentes (1978), de Mariano Ozores. Protagoniza, ademais, Marco Antonio y Cleopatra (1972), xunto a Charlton Heston. En 1978 roda a súa última película.
O 5 de setembro de 1985 en Arcos de la Frontera volve contraer matrimonio co empresario Vicente Patuel e retírase dos escenarios para levar unha vida afastada dos focos nunha leira rural dedicada á cría de ovellas.
Telecinco
Con todo, en 1991 Valeriu Lazarov, entón director da recentemente creada cadea de televisión, Telecinco, convéncea para porse de novo ante unha cámara, nesta ocasión como presentadora. Iníciase, deste xeito, unha nova etapa na súa carreira, cando durante seis anos presenta o programa diario Telecupón na mencionda cadea de televisión. Os seus continuos descoidos e erros ante a cámara nun espazo que se emite en directo, fana ser pronto obxecto de imitacións por humoristas como Martes y 13. Na súa etapa en Telecinco, Carmen Sevilla presentou Galas, Espectáculos e distintos programas de variedades, como Se acabó la siesta (1992), con Laura Valenzuela e Agustín Bravo, Date un respiro (1993), Mañana serán estrellas (1993), con Manolo Escobar, ¿Se puede? (1993-1994) e En directo contigo (1995), xunto a Belén Rueda.
Antena 3
En 1999 inténtase relanzar a súa carreira como actriz e protagoniza en Antena 3 a telecomedia Ada Madrina, xunto a Jesús Puente e a modelo Mar Flores. Con todo, a serie non calla entre a audiencia, e é retirada pouco logo da súa estrea. Presentou tamén nesta cadea o programa La noche de Carmen, con notable éxito.
TVE
Entre 2005 e 2006 participou na segunda edición do exitoso programa ¡Mira quién baila!, tamén en Televisión Española.
O 14 de decembro de 2010, gravou o que sería o seu último programa. A actriz foi substituída por Concha Velasco.
Enfermidade, retirada da vida pública e morte
En 2010, Carmen Sevilla abandonou repentinamente o programa Cine de barrio, sendo substituída por Concha Velasco. Tras isto, abandonou por completo a vida pública. Unha retirada tan abrupta dos medios fixo presaxiar que algo non ía ben, ata que en abril de 2012, saltou aos medios a noticia de que a artista, do mesmo xeito que a súa nai, padecía a enfermidade de Alzhéimer (que lle foi diagnosticada en 2009). A súa última aparición pública foi o día do seu 81 aniversario á porta da súa casa, facendo unhas declaracións aos medios, nos cales detectouse certa incoherencia nas súas palabras, como primeiro síntoma notorio da enfermidade que lle estaba quitando aos poucos a memoria.
O 27 de xuño de 2023, faleceu en Madrid aos noventa e dous anos de idade, por mor de complicacións de saúde derivadas pola súa enfermidade.
Amurru
Os amorreos (hebreo’emōrî, exipcio Amar, acadio Amurrū (correspondente ao sumerio MAR.TU ou Martu)) foron un pobo de orixe semita constituído por tribos nómades moi belicosas que ocupou a rexión ao oeste do río Éufrates, Siria e Canaán desde a segunda metade do terceiro milenio a.n.e. No curso das súas correrías chegaron a conquistar en dúas ocasións a cidade de Babilonia. Parece ser que o rei Hammurabi pertenceu a unha dinastía de orixe amorrita.
Terminoloxía
Existen diferentes denominacións para os amorreos:
Historia
Pobo de orixe semita occidental, a súa actividade era pastoril e a súa vida seminómade, a súa orixe áchase no III milenio a.C. na franxa siriopalestina onde foron dominantes ata a chegada dos arameos, unha zona diversa de montes, pastos e estepa semiárida, fíxoos co tempo entraren en contacto con poboacións sedentarias, como Ebla e máis tarde con outras pertencentes á órbita do Imperio configurado pola III dinastía de Ur, sobre cuxas fronteiras farían presión ata lograren paulatinamente a súa infiltración progresiva.
Durante a época de Ur III había dous grupos de amorreos diferenciados. Os primeiros levaban xa sedentarizados desde hai moito tempo en parte do Líbano, Anti-Líbano e do val de Orontes (parte do Canaán) e estábanse expandindo polo norte de Siria e Palestina. A estes amorreos refírese a Biblia ao mencionalos. Os segundos de maior importancia histórica, sobre todo para Mesopotamia, eran nómades que percorrían o deserto entre Palmira e Mari e flanqueaban o Éufrates para que o seu gando pastase na estepa mesopotámica. Estes eran moi próximos aos sumerios e xa eran coñecidos desde a época Dinástico Arcaica polos sumerios ou ben porque emigraron ás cidades mesturándose coa poboación ou ben como nómades beduínos, cuxas costumes eran consideradas groseiras e rudas, como se ve nunha taboíña sumeria:
(Chiera 1934)
*Trufas salvaxes de montaña e pouco deliciosas.
Como se dixo, algúns establecéronse entre o Tigris e o Éufrates facéndose sedentarios e mesturándose coa poboación sumeria; como consecuencia subirían ao poder dinastías de orixe amorrita en distintas cidades do centro e sur de Mesopotamia. A máis importante en Babilonia, xa que o propio Hammurabi sería amorreo. Aos inicios do imperio paleobabilónico a poboación era pois unha mestura acadio-amorrita.
Os amorreos que se mantiveron nómades foron contidos facilmente ao principio, pero segundo o imperio de Ur III foi perdendo o seu poder estes fóronse volvendo máis perigosos. No ano -2028, Ibbi-Sen sucedeu a Shu-Sen no imperio de Ur, ao pouco tempo o imperio comezou a fragmentarse e moitas cidades independizáronse (Eshnuhna, Susa etc.). No -2017 os MAR.TU conseguen penetrar en Sumer e comezan a controlar os camiños, estalando o fame. No -2009 o reino achábase dividido en dous e finalmente unha coalición de amorritas, elamitas (liderados polo Rei Simash), e os Su (habitantes dos Montes Zagros), derrotaron a Ibbi-sen e executárono, producíndose a caída de Ur III e polo tanto acabando a era de Sumer. Os amorreos saquearon e destruíron Ur, que aínda que sería reconstruída despois, non volvería ser a mesma.
Coa caída de Ur III, acaba a época de dominio sumerio e empeza unha época na que os semitas obterían a maior importancia a través de pobos como os acadios ou os amorreos. Os elamitas apenas gozaron a súa conquista e os maiores vencedores da caída de Ur foron primeiro os acadios do reino de Isín e despois os amorreos que nun século encherían Mesopotamia de reinos, quedando o que foi o imperio de Ur fragmentado en numerosos reinos amorreos e acadios cuxas capitais serán cidades que ata ese momento tiveran pouca importancia.
Os reinos amorreos
Trala caída do reino de Ur e do esplendor sumerio esténdese un complexo período de catro séculos (-2004 – -1595) ata a toma de Babilonia polos hititas. Durante este período os amorreos que se estableceron en Mesopotamia alcanzarán a súa maior importancia a través de numerosos reinos, o máis importante o de Babilonia, mentres que os amorreos nómades tamén terán a súa importancia neste período.
Baixa Mesopotamia
Trala caída de Ur (-2004), o reino de Isín manterá a paz durante un século considerándose os sucesores de Ur, seguindo os seus mesmos modelos e reforzarán as súas cidades para protexerse dos MAR.TU nómades cada vez máis numerosos que se desprazaban continuamente ao longo do Tigris e o Éufrates, e que finalmente, pouco antes do -1900, se infiltrarán en pleno corazón de Babilonia aproveitándose das loitas entre Isín e Larsa, apoderándose de moitas cidades como Ilip, Marad, Malgûm, Mashkan-shapir ou mesmo Uruk. Estes novos reinos creados polas tribos nómades amorreas,uníanse aos reinos amorreos "civilizados" e reinos acadios estando cada vez a Baixa Mesopotamia máis fragmentada. Tras este século de relativa paz baixo o reino de Isín emerxerá o poderoso reino de Larsa (que segundo unhas toboíñas foi fundada no -2025 por un amorreo chamado Naplânum) e seguirá unha terríbel guerra entre ambos polo dominio de Sumer e Acad, na cal acabará impoñéndose Larsa que se faría coa metade de Mesopotamia. Será durante estes dous séculos Isín-Larsa cando se irán formando os distintos reinos amorreos, como o de Babilonia, que se converterá no inimigo común de Larsa e Isín. En -1792 Hammurabi chegou a ser rei de Babilonia utilizando a forza e diplomacia en poucos anos converterase no dono de toda Mesopotamia construíndo así o maior reino amorreo que haberá na historia, aínda que iso se, moi efémero.
Achegas
Os amorreos non introduciron moitas novidades, limitáronse a asimilar a cultura preexistente. Unha das súas achegas sería a introdución do símil que presenta ao rei gobernante como pastor-guía do seu pobo.
Relixión
Os amorreos apenas introduciron novos deuses, pois a similitude da súa lingua co acadio favoreceu que os seus deuses se identificasen con algúns dos xa existentes. A súa principal achega relixiosa foi o seu deus principal, Amurru, que trala dinastía amorrea de Babilonia perviviu como un deus secundario, ata que máis adiante os babilonios o elevaran a deus nacional, baixo o nome de Marduk. Parece que tamén veneraban ao deus lunar Sen.
Lingua amorrita
O amorrita é unha lingua semítico-occidental e que se coñece unicamente a través de nomes propios non acadios transmitidos por escribas acadios durante a época de dominio amorrita en Mesopotamia. Trátase dunha lingua de gran semellanza coas linguas cananeas. Ademais de ser pouco coñecida foi unha lingua de escasa importancia xa que os amorritas co tempo usaron o acadio que se parecía moito á súa lingua e era a lingua principal de Mesopotamia naquela época. Queda demostrado nunhas taboíñas atopadas na cidade de Mari fechadas entre -1800 - -1750 nas que os amorreos falaban un dialecto do acadio e que mostraban moitas formas e construcións semitas do noroeste.
Referencias Bíblicas
O Antigo Testamento chama ao Canaán á terra dos amorritas, pero non se puido establecer ningunha conexión étnica ou lingüística entre os amorreos de Mesopotamia da primeira metade do segundo milenio e os de Canaán da segunda metade do segundo milenio.
Fanhui Shi Weixing
Fanhui Shi Weixing (satélite recuperable), abreviadamente FSW, é o nome dunha serie de satélites chineses recuperables de recoñecemento tanto civil como militar. Foron lanzados un total de 23 entre 1974 e 2005, cun único fallo. Os FSW agrúpanse en diferentes variantes, con cada unha delas con características distintas á anterior.
FSW-0
O programa que deu lugar á variante orixinal comezou en 1966, co seu primeiro lanzamento en 1974, que fallou por un problema co cableado. Posteriormente lanzáronse nove, entre 1975 e 1987, sen problemas. Tiñan forma de cono romo, unha masa duns 1800 kg e levaban cámaras coas que facer fotografías en película que logo era recuperada cando os satélites volvían a terra. Estaban formados por dúas seccións: o módulo de reentrada, de 1,5 m de longo, e o módulo de equipamento e retropropulsión, de 1,6 m. O seu diámetro máximo era de 2,2 m. Alimentábanse mediante baterías e non tiñan capacidade de manobra en órbita. Lanzábanse sen cofia, os catro primeiros mediante foguetes CZ-2A e os seis restantes mediante CZ-2C.
FSW-1
Os FSW-1 foron a continuación dos FSW-0. Ademais das cámaras de recoñecemento é posible que levasen experimentos de microgravedade a bordo. Tiñan unha maior masa (ata 2100 kg) pero a mesma forma cónica cunha altura total de 3,14 m (a dividir entre as seccións de reentrada e de equipamento) e 2,2 m de diámetro máximo. Tamén se alimentaban con baterías e se lanzaban sen cofia. Tiñan unha maior resolución: de entre 10 e 15 m para as cámaras de película (que só podían revelarse unha vez recuperadas) e de 50 m para as cámaras CCD, que ofrecían imaxes case en tempo real. Lanzáronse cinco cápsulas deste modelo, todas mediante foguetes CZ-2C entre 1987 e 1993, a última das cales non puido recuperarse por un problema co sistema de control de actitude. A duración típica de cada misión era de entre 7 e 10 días.
FSW-2
Da versión FSW-2 lanzáronse tres satélites entre 1992 e 1996, os tres mediante foguetes CZ-2D. Tiñan unha maior lonxitude e masa que os anteriores, 4,6 m e 3000 kg, pero o mesmo diámetro máximo, 2,2 m. Seguían tendo a mesma estrutura en dous módulos e seguían usando baterías como fonte de alimentación. As melloras en resolución e fiabilidade permitiron que cada satélite devolvera ata 13 veces máis volume de información que as versións anteriores. Os FSW 2 si tiñan certa capacidade de manobra en órbita, na que podían permanecer ata 18 días.
FSW-3
Lanzáronse tres FSW-3 entre 2003 e 2005, todos mediante foguetes CZ-2D. Podían permanecer ata 24 días en órbita.
FSW-4
A última versión constou de dous satélites, lanzados en 2004 e 2005 mediante CZ-2C. A diferenza de tódolos anteriores, lanzáronse dentro de cofias. Podían permanecer 27 días en órbita.
Cumeiro, Cumeiro, Vila de Cruces
Cumeiro é un lugar da parroquia de Cumeiro, no concello pontevedrés de Vila de Cruces, na comarca do Deza. Segundo o INE, en 2008 tiña 26 habitantes (13 homes e 13 mulleres), o que supón unha diminución de 7 habitantes con respecto ao ano 2000.
Celestino Formoso Vidal
miniatura|En memoria de Ito Formoso Vidal. [[Monte Louro, Louro, Muros|Monte Louro, decembro de 2004]] Celestino Formoso Vidal, coñecido como Ito Formoso, nado en Louro (Muros) en 1955 e finado o 13 de xuño de 2004 en Serres (Muros), foi un político galego do PSdeG-PSOE.
Traxectoria
Armador de arrastre e patrón de pesca. Foi elixido concelleiro do PSdeG-PSOE en Muros tralas eleccións municipais de 1987 e manténdose tralas de 1991 e 1995, neste último caso como número 2, ocupando respondabilidades de goberno durante a alcaldía de Xosé Lago Hermida. Tralo falecemento deste, foi elixido alcalde en maio de 1996, continuando o goberno de coalición que se mantiña co BNG dende as últimas eleccións. En decembro de 1998 rachouse o pacto co BNG e gobernou o resto do mandato en minoría. Encabezou a candidatura socialista nas municipais de 1999, gañando con maioría simple e sendo reelixido alcalde formando goberno co PPdeG, o cal se vira afectado por unha notable escisión en torno ó CDI. Nas municipais de 2003 encabezou de novo a candidatura socialista, pero nesta ocasión empatou a concelleiros cos independentes, os cales os superaron lixeiramente en votos, pero puido conservala alcaldía ó pactar un goberno co BNG.
Faleceu dun infarto o 13 de xuño de 2004 no seu domicilio na parroquia de Serres, sendo substituído na alcaldía pola número 2 socialista, Caridad González Cerviño.
Vida persoal
Estaba casado e tiña 3 fillas. En decembro de 2004 erixiuse un monólito na súa memoria xunta o faro de Monte Louro.
Peter Collins
Peter John Collins, nado en Kidderminster (Worcestershire) o 6 de novembro de 1931 e finado no circuíto de Nürburgring (Alemaña) o 3 de agosto de 1958, foi un piloto inglés de Fórmula 1. Participou en 35 Grandes Premios do Campionato do Mundo, estreouse o 18 de maio de 1952. Gañou 3 carreiras, logrou nove podios, e anotou un total de 47 puntos no campionato.