cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Virus da inmunodeficiencia humana
Orixes
Unha opción alternativa sostén que as prácticas médicas pouco seguras realizadas en África durante os anos posteriores á segunda guerra mundial, como a reutilización de xiringas non esterilizadas durante as vacinacións masivas, e as campañas de tratamento antimalaria e con antibióticos, foron o vector inicial que permitiu que o virus se adaptase aos humanos e se estendese.
O primeiro caso ben documentado de infección por VIH nos humanos data de 1959 no Congo. A epidemia actual detectouse nos Estados Unidos na década de 1980, pero o virus puido chegar por primeira vez a EEUU xa en 1966.
Rafael Matesanz
Rafael Matesanz Acedos, nado en Madrid en 1949, é un nefrólogo español.
Doutor en Medicina, foi xefe da Sección de Nefroloxía do Hospital Universitario Ramón y Cajal de Madrid, promotor e creador da Organización Nacional de Transplantes (ONT) galardoada, xunto coa The Transplantation Society (TTS), co Premio Príncipe de Asturias de Cooperación Internacional de 2010. Foi tamén o redactor principal da Directiva Europea de Transplantes, aprobada o 19 de maio de 2010.
Traxectoria
Licenciado en Medicina en 1972 na Universidade Complutense de Madrid, obtivo o grao de doutor en 1979 na Universidade Autónoma de Madrid, realizando na Fundación Jiménez Díaz a especialidade de Nefroloxía. Dessenvolveu a súa actividade clínica no Hospital Universitario Ramón y Cajal de Madrid.
Organicación Nacional de Transplantes de España
Matesanz foi o creador e fundador, en setembro de 1989 da Organización Nacional de Transplantes de España (ONT). Foi o seu director desde 1989 até 2001, e volveu a selo desde setembro de 2004 até o 12 de maio de 2017, sendo substituído, despois de 28 anos e por xubilación, pola doutora Beatriz Domínguez-Gil, nefróloga de 46 anos, e a súa colaboradora na ONT desde novembro de 2006.
A ONT é un organismo dependente do Ministerio de Sanidade do Goberno de España, e é o responsábel da organización, planificación e coordinación de transplantes de órganos, tecidos e células, así como dos transplantes de células nai sanguíneas: medula ósea e cordón umbilical.
O doutor Matesanz é o artífice e responsábel do chamado modelo español de transplantes, que levou a España desde os niveis medios e baixos en doazón durante os anos oitenta a situarse no primeiro lugar do mundo desde 1992 até a actualidade, é dicir, durante un cuarto de século, con taxas de doazón e transplante de máis do dobre que a Unión Europea.
Outros cargos e responsabilidades
Rafael Matesanz desempeñou os seguientes cargos:
Publicacións
Rafael Matesanz é autor de máis de 500 artigos en revistas ciantíficas internacionaisl e de máis de 100 capítulos de libros ou monografías sobre a nefroloxía, a doazón de órganos e o seu transplante.
Premios
Rafael Matesanz recibiu, entre outros, os seguientes premios e condecoracións:
Matthew Fox
Matthew Chandler Fox, nado o 14 de xullo, 1966 en Abington, Pensilvania, é un actor e ex modelo estadounidense. O seu primeiro papel protagonista foi o de Charly Salinger en Party of Five nos anos 1990, xunto con Scott Wolf e Neve Campbell. Porén, é recoñecido internacionalmente por interpretar o doutor Jack Shephard na serie de televisión da ABC, Lost.
Piñeira, Piñeira, Baralla
Piñeira é un lugar da parroquia de Piñeira no concello lugués de Baralla na comarca dos Ancares. Segundo o IGE, en 2011 tiña 77 habitantes (36 homes e 41 mulleres).
Archer Milton Huntington
Archer Milton Huntington, nado en Nova York o 10 de marzo de 1870 e finado en Bethel (Connecticut) o 11 de decembro de 1955, foi un arqueólogo, numismático, bibliófilo, filántropo, hispanista e poeta estadounidense, fundador da Hispanic Society of America en 1904.
Traxectoria
Huntington era fillo de Collis P. Huntington, quen foi o fundador da compañía de ferrocarrís Central Pacific Railroad e dos estaleiros Newport News Shipbuilding and Drydock Companies. Herdou unha das maiores fortunas dos Estados Unidos. Archer Milton dedicouse a viaxar, aos seus intereses culturais e a realizar o seu soño de fundar un museo coas coleccións que ía comprando. Unha viaxe a México aos quince anos provocou a súa afección por todo o hispánico e en 1892 viaxou por primeira vez á Península Ibérica.
Decidiu que o seu museo fose unha institución encargada de divulgar os estudos hispánicos e aprendeu o castelán, escribindo versos nesa lingua. Trala Guerra Hispano-Estadounidense fixo escavacións en Itálica.
Coleccionou pinturas de el Greco, Francisco de Zurbarán, José de Ribera, Alonso Cano, Diego Velázquez, Francisco de Goya, Joaquín Sorolla, Mariano Fortuny, Ramón Casas, Santiago Rusiñol, Isidro Nonell e Ignacio Zuloaga, ademais de obxectos artísticos españois. Creou adxunta ao museo a biblioteca e con ambas as institucións fundou a Hispanic Society of America o 18 de maio de 1904.
O 10 de marzo de 1923 casou coa escultura Anna Vaughn Hyatt, que adornou a institución coas súas esculturas e en 1930 fundou o Mariners' Museum en Newport News, Virxinia. Foi ademais presidente da American Geographical Society e do American Museum of Natural History, e membro, e benefactor da American Academy of Arts and Letters e da American Numismatic Society, que tamén chegou a presidir.
Medalla Huntington
Na súa honra, a American Numismatic Society instituíu a medalla Huntington, outorgada anualmente en recoñecemento das contribucións destacadas aos estudos numismáticos.
O Sumeiro, Lousada, Xermade
O Sumeiro é un lugar da parroquia de Lousada no concello lucense de Xermade na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 3 habitantes (2 homes e 1 muller).
Manuel Pérez Rúa
Manuel Pérez Rúa, nado o 2 de abril de 1956 en Moaña, é un sociólogo e ensaísta galego.
Traxectoria
Sociólogo, traballou nun estaleiro naval ata a reconversión industrial dos anos 1980, pasando logo a ser coordinador cultural do concello de Moaña. Realizou estudos sociolóxicos relacionados co campo sociocultural e urbanístico.
Amil Ximun Nuna
Amil Ximun Nuna (en إميل شمعـون نونا), nado en Al-Qux (Iraq) o 1 de novembro de 1967, é un eclesiástico católico caldeo, arcebispo de Mosul entre 2009 e 2015, e dende 2015 arcebispo de San Tomé o Apóstolo de Sydney.
Traxectoria
Naceu nunha familia asiro-caldea de Al-Qux o 1 de novembro de 1967. Logo de completar a súa educación secundaria, en 1985 entrou no Seminario Patriarcal Caldeo e foi ordenado sacerdote o 11 de xaneiro de 1991 en Bagdad.
Entre 1993 e 1997 foi vigairo parroquial en Al-Qux, e posteriormente párroco até 2000, cando marchou a estudar Teoloxía á Pontificia Universidade Lateranense. Graduouse en 2005 e volveu a Al-Qux.
O 5 de maio de 2009 o Sínodo dos Bispos da Igrexa Católica Caldea elixiu a Nuna como arcebispo de Mosul, e o papa Bieito XVI aceptou a súa escolla o 13 de novembro de 2009. A sé estaba vacante dende o asasinato do seu arcebispo Bulus Farax Rahu en 2008. Amil Nuna recibiu a consagración episcopal o 8 de xaneiro de 2010 de mans do patriarca de Babilonia Manuel III Dali.
Coa toma de Mosul e dos territorios da chaira de Nínive polo Estado Islámico, a súa arquidiocese deixou na práctica de existir. O 15 de xaneiro de 2015 Nuna foi nomeado arcebispo ad personam de San Tomé o Apóstolo de Sydney, con xurisdición sobre todos os caldeos de Oceanía.
Copa de Europa de rugby 2000-2001
A tempada 2000-2001 da Heineken Cup foi a 6ª edición da máxima competición continental do rugby europeo. Nesta edición houbo de novo 24 equipos participantes, divididos en 6 grupos de 4, para afrontar a primeira fase da competición, a fase de grupos. Tralas 6 xornadas correspondentes a esta primeira fase, os primeiros de cada grupo e os 2 mellores segundos clasificáronse para disputar os cuartos de final, a partidos único, as semifinais e a final.
Nesta 6ª edición do torneo participaron 6 equipos franceses, 6 ingleses, 5 galeses, 3 irlandeses, 2 italianos e 2 escoceses, igual que na tempada 1999/2000.
Playoffs
Os 6 equipos que remataron primeiros de grupo clasificáronse para os cuartos de final, ademais dos 2 equipos que remataron na segunda posición con máis puntos. Os equipos que xogaron coma locais foron aqueles que máis puntos conseguiron, ou no caso de empate, aplicouse o criterio de ensaios a prol ou diferenza entre puntos anotados e encaixados. Nas semifinais aplicouse o mesmo criterio para decidir que equipo xogaba como local. A final foi o 19 de maio do ano 2001, e se xogou no Parc des Princes de París diante de 44.000 persoas. Leicester Tigers coroóuse coma sexto Campión de Europa.
Fortaleza de Barcala
A Fortaleza de Barcala é unha fortaleza sita na parroquia de Broño, en Negreira, da que só quedan restos de tres muros de pedra concéntricos. Foi edificada sobre un antigo castro e no século XIV foi arrasada polos irmandiños.
Ovario
O ovario, en todos os seres vivos con órganos diferenciados, é o órgano onde se producen os gametos femininos, tanto nos animais como nas plantas.
Ovarios nos animais
O ovario é a gónada feminina produtora de hormonas sexuais e óvulos. Son estruturas pares con forma de améndoa (mais dúas veces máis grandes), de cor branco rosado, situadas a ambos os lados do útero. Os ovarios femininos son homólogos aos testículos masculinos.
Os folículos ováricos producen óvulos (ovocitos) e segregan un grupo de hormonas: estróxenos e proxesterona. Estas hormonas inducen e manteñen os cambios físicos da puberdade e as características sexuais secundarias, apoian a maduración do endometrio uterino ante unha posíbel implantación dun óvulo fecundado. Así mesmo, subministran os sinais axeitados ao hipotálamo e á pituitaria para manter o ciclo menstrual. Os estróxenos teñen un papel preponderante no mantemento da graxa subcutánea, a fortaleza dos ósos e algúns aspectos das funcións cerebrais.
Durante a vida fértil feminina (a cal comeza na puberdade), cada ovario desenvolve un óvulo alternamente en ciclos (ovulación) de aproximadamente 28 días, momento no cal libérao.
Os óvulos teñen que atravesar un pequeno espazo para entrar nas trompas de Falopio e se dirixir gradualmente cara o útero. Se neste traxecto é fecundado por un espermatozoide, converterase en cigoto e posteriormente en embrión.
Ocasionalmente, un ovo fertilizado pode ficar nunha das trompas de Falopio, o que dá lugar a un embarazo ectópico, resultando moi perigoso, tanto para a muller como para o posíbel feto, xa que cada trompa é moi estreita.
Se un óvulo fica no folículo ovárico pode producir un quiste.
Ovario das plantas
300px|miniatura|Diagrama dunha flor (lenda en español) Das estruturas que constitúen o carpelo, o estigma é o que se atopa na parte superior, ligándose ao ovario a través do estilete. O ovario é unha cavidade onde se atopan aloxados os óvulos. Estes atópanse ligados ao ovario a través dun pedúnculo, o funículo, nunha rexión designada como placenta.
Systemsprenger
Systemsprenger é un filme alemán de 2019 dirixido por Nora Fingscheidt. Foi escollido para competir polo Oso de Ouro da 69ª edición do Festival Internacional de Cinema de Berlín. Gañou o Premio Alfred Bauer no festival. Foi escollido como candidato de Alemaña ó mellor filme internacional na 92ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.
Sinopse
Unha nena perturbada de nove anos, que se atopa no sistema de benestar infantil, arela regresar coa súa nai.
Gene Ontology
Gene Ontology, abreviada como GO (Ontoloxía Xénica), é unha importante iniciativa bioinformática para unificar a representación dos atributos dos xenes e produtos xénicos de todas as especies de seres vivos. O proxecto ten os seguintes obxectivos concretos: 1) Manter e desenvolver o seu vocabulario controlado de atributos de xenes e produtos xénicos; 2) anotar xenes e produtos xénicos, e asimilar e diseminar os datos de anotación; e 3) proporcionar ferramentas para un acceso doado a todos os aspectos dos datos proporcionados polo proxecto, e permitir a interpretación funcional de datos experimentais usando o GO, por exemplo por medio da análise de enriquecemento.
Aínda que de modo xeral a nomenclatura de xenes pretende manter e desenvolver un vocabulario controlado de xenes e produtos xénicos, a ontoloxía xénica, en concreto, amplía os esforzos usando unha linguaxe de marcas para facer que os datos (e non só os de xenes e os seus produtos senón tamén de todos os atributos) sexan lexibles por máquinas, e para facer isto de modo unificado para todas as especies (mentres que as convencións da nomenclatura de xenes varía segundo o taxon biolóxico).
Termos e ontoloxía
Desde un punto de vista práctico, unha ontoloxía é unha representación de algo que se coñece. As “ontoloxías" consisten nunha representación de cousas que son detectables ou directamente observables, e as relacións entre ditas cousas. Non hai unha terminoloxía universal estándar en bioloxía e dominios relacionados, e os usos dos termos poden ser específicos dunha especie, áreas de investigación ou mesmo dun grupo investigador determinado. Isto fai que a comunicación e compartición de datos sexa máis difícil. O proxecto Gene Ontology proporciona unha ontoloxía de termos definidos que representan as propiedades dos produtos xénicos. A ontoloxía abrangue tres dominios: Cada termo de GO da ontoloxía ten un nome de termo, que pode ser unha palabra ou unha cadea de palabras; un único identificador alfanumérico; unha definición con fontes citadas; e un espazo de nome (namespace) que indica o domino ao que pertence. Os termos poden tamén ter sinónimos, os cales están clasificados como exactamente equivalentes ao nome de termo, cun significado máis amplo, máis estreito ou relacionado; referencias a conceptos equivalentes noutras bases de datos; e comentarios sobre o uso dos termos. A ontoloxía GO está estruturada como un gráfico acíclico dirixido, e cada termo ten relacións definidas cou outro ou outros termos do mesmo dominio, e ás veces doutros dominios. O vocabulario GO está deseñado para ser neutral con respecto da especie, e inclúe termos aplicables a procariotas e eucariotas, organismos unicelulares e multicelulares.
GO non é estático, e as adcións, correccións e alteracións son suxeridas e solicitada por membros de comunidades científicas que se dedican á anotación e investigación, e tamén polos que están directamente implicados no proxecto GO. Por exemplo, un anotador pode requirir un termo específico para representar unha vía metabólica, ou unha sección da ontoloxía pode ser revisada coa axuda de expertos da comunidade (por exemplo ). As edicións suxeridas son revisadas polos editores de ontoloxías, e aplicadas cando é apropiado.
O ficheiro da ontoloxía GO está dispoñible gratuitamente na páxina web de GO en varios formatos, ou pode accederse a ela en liña usando o buscador GO AmiGO. O proxdecto Gene Ontology tamén proporciona mapados descargables dos seus termos para outros sistemas de clasificación.
Exemplo de termo
Fonte de datos:
Anotación
A anotación do xenoma é a práctica de capturar datos sobre un produto xénico, e as anotacións GO usan termos da ontoloxía GO para facelo. Os membros do Consorcio GO envían as súas anotacións para que se integren e diseminen na páxina web de GO, desde onde poden ser descargadas directamente ou vistas en liña usando AmiGO. Ademais do identificador do produto xénico e do termo GO relevante, as anotacións GO teñen os seguintes datos: A referencia utilizada para facer a anotación (por exemplo, un artigo de revista científica; Un código de evidencias que indica o tipo de evidencias probatorias sobre as que se basea a anotación en cuestión; Os datos e o creador da anotación.
Luna Ye-8-5M
thumb|Selo conmemorativo da aterraxe da [[Luna 24, unha sonda de tipo Luna Ye-8-5-M.]] Baixo o nome de Luna Ye-8-5-M atópase un modelo sondas espaciais soviéticas composto por tres membros e cuxa misión era aterrar na Lúa e traer mostras da superficie lunar de volta á Terra.
Gene Ontology
Exemplo de anotación
Fonte de datos:
Ferramentas
Hai un gran número de ferramentas dispoñibles tanto en liña coma para descargar que usan os datos proporcionados polo proxecto GO. A gran maioría destes proceden de terceiras partes; o Consorcio GO desenvolve e apoia dúas ferramentas, AmiGO e OBO-Edit.
Luna Ye-8-5M
Características
Lanzáronse tres sondas modelo Luna Ye-8-5M, unha das cales (Luna 24) tivo éxito e trouxo á Terra un total de 170,1 gramos de solo lunar.
Gene Ontology
Ferramentas
AmiGO é unha aplicación baseada en web que permite aos usuarios consultar, buscar e visualizar ontoloxías e datos de anotacións de produtos xénicos. Ademais, ten tamén unha ferramenta BLAST, ferramentas que permiten a análise de grandes conxuntos de datos, e unha interface para consultar a base de datos GO directamente.
AmiGO pode utilizarse en liña na páxina web de GO para acceder aos datos proporcionados polo Consorcio GO, ou pode descargarse e instalarse para o seu uso local en calquera base de datos que empregue o esquema da base de datos GO (por exemplo ). É unha fonte de sotware de código aberto e está dispoñible como parte da distribución de software go-dev.
OBO-Edit é un editor de ontoloxías independente de plataforma de código aberto desenvolvido e mantido polo Consorcio Gene Ontology. Utiliza a linguaxe de programación Java, e usa unha estratexia orientada a gráficos para mostrar e editar as ontoloxías. OBO-Edit inclúe unha busca comprensiva e interface de filtro, coa opción de facer subconxuntos de termos que se visualizan; a interface de usuario pode tamén personalizarse segundo as preferencias do usuario. OBO-Edit tamén ten un razoador semántico que pode inferir ligazóns que non foron explicitamente establecidas, baseándose nas relacións existentes e as súas propiedades. Aínda que foi desenvolvido para ontoloxías biomédicas, OBO-Edit pode utilizarse para ver, procurar e editar calquera ontoloxía. Esta dispoñible gratuitamente para a súa descarga.
Consorcio
O Consorcio Gene Ontology é o conxunto de bases de datos biolóxicas e grupos de investigación que están implicados activamente no proxecto de ontoloxía de xenes. Inclúe varias bases de datos de organismos modelo e bases de datos de proteínas de múltiples especies, grupos de desenvolvemento de programas informáticos aplicables, e unha oficina editorial.
Historia
Gene Ontology foi construído orixinalmente en 1998 por un consorciode investigadores que estudaban o xenoma de tres organismos modelo: Drosophila melanogaster (a mosca do vinagre), Mus musculus (rato caseiro), e Saccharomyces cerevisiae (lévedo de panadería). Despois uníronse ao consorcio GO moitas outras bases de datos de organismos modelo, contribuíndo non só con datos de anotacións, senón tamén co desenvolvemento de ontoloxías e ferramentas para ver e aplicar os datos. Ata agora, a maioría das principais bases de datos de plantas, animais e microorganismos están a facer unha contribución a este proxecto. En xaneiro de 2008, GO contiña uns 24.500 termos aplicables a unha ampla variedade de organismos biolóxicos. Hai un corpo significativo de literatura para o desenvolvemento e uso de GO, e converteuse nunha ferramenta estándar no arsenal da bioinformática. Os seus obxectivos abranguen tres aspectos: a construción dun ontoloxía xénica, axudar á ontoloxía de xenes/produtos xénicos e desenvolver programas informáticos e bases de datos para os dous anteriores obxectivos.
Testículo
Bolsas dos testículos
thumb|right|200px|Bolsas dos testiculos Son un conxunto de cubertas que rodean aos testículos; de dentro a fóra son:
Pseudorhombus
Pseudorhombus é un xénero de peixes teleósteos da orde dos pleuronectiformes, suborde dos pleuronectoideos e familia dos paralictíidos.
Trátase dun xénero de peixes planos que comprenmde varias especies que presentan unha boca dotada de grandes dentes e que, coa excepción de P. binii, encontrado nas augas do Pacífico suroriental, nas costas do Perú, habitan na rexión Indo-Pacífica. A especie máis grande do xénero alcanza os 40 cm de lonxitude.
Algunhas das súas especies son de interese pesqueiro.
Taxonomía
O xénero foi descrito en 1862 polo médico e ictiólogo danés Pieter Bleeker, nun trabllo publicado en ''Versl. Meded. Akad. Wet. Amsterdam'', 13, 426.
Etimoloxía
O nome Pseudorhombus está formado polo elemento do latín científico pseudo-, derivado do grego antigo ψεῦδος pseữdos, "falso", e do nome específico rhombus, do peixe Scophthalmus rhombus (o curuxo), para indicar que, aínda que parecidos, non son igguais. Pola súa parte, rhombus, "rombo", deriva do grego antigo ῥόμβος rhómbos, que significa "algo que xira", que deriva do verbo ρέμβω rhémbō, "xirar en redondo e redondo", palabra que foi utilizada por Euclides e Arquimedes, queusaron o termo "rombo sólido" para describir a figura de dous conos que compartían a base, da que deriva o noso "rombo", figura xeométrica".
Sinónimo
Ademais de polo nome Pseudorhombus que lle deu Bleeker, o xénero coñécese polo sinónimo Spinirhombus Oshima, 1927 (rombo espiñento).
Especies
Na actualidade dentro do xénero Pseudorhombus a Fishase recoñece as seguintes 25 especies:
Porén, outras autoridades, como o WoRMS e a EOL, admiten unha especie máis.
Bandeira de Arabia Saudita
A bandeira de Arabia Saudita foi adoptada, coa súa forma actual, o 15 de marzo de 1973, aínda que se usa dende 1932. É de cor verde e no centro móstrase unha espada en disposición horizontal subliñando o texto, que simboliza a vitoria de Ibn Saud, e unha inscrición en árabe (con escritura thuluth) da shahada ou profesión de fe (un dos cinco alicerces do islam), que di:
Uso
miniatura|200px|A bandeira saudita non ondea a media até en sinal de dó. Como a frase é considerada sacra, a bandeira non debe usarse en camisetas e outros elementos. Arabia Saudita protestou pola inclusión da bandeira no balón de fútbol que a FIFA estaba a preparar coas bandeiras de tódolos participantes na Copa Mundial de Fútbol de 2006, posto que consideraron inaceptable golpear cos pés dita frase. De igual forma, ao conter a "Palabra de Deus", a bandeira saudita nunca ondea a media até en sinal de dó.
MBB Bo 105
O Messerschmitt-Bölkow-Blohm Bo 105 é un helicóptero lixeiro multipropósito de dous motores desenvolvido pola compañía alemá Bölkow de Ottobrunn. Mantén a distinción de ser o primeiro helicóptero lixeiro bimotor do mundo, e o primeiro en ser capaz de realizar manobras acrobáticas como loops invertidos. O Bo 105 conta cun revolucionario sistema de rotor sen bisagras, no seu momento unha innovación pioneira no deseño de helicópteros.
Bandeira de Arabia Saudita
Bandeiras históricas
Os estados predecesores da actual Arabia Saudita foron Nejd e Hejaz. Foi na bandeira de Nejd na que se basearon, en gran medida, para crear a bandeira do reino saudita. A bandeira de Hejaz serviu de inspiración para as bandeiras de países como Xordania, Sudán ou Palestina. Dende 1902 até 1921 foron engadidas á bandeira diferentes lemas árabes. Un dos principais opoñentes á dinastía saudita foi a familia Al Rashid, fincada no norte da Península Arábiga, ata que foron derrotados en 1921.
MBB Bo 105
Desenvolvemento
En 1964 comezou o desenvolvemento en Bölkow do helicóptero que se convertería no Bo 105, aínda que o traballo no rotor sen bisagras que se utilizaría comezara xa antes. O 16 de febreiro de 1967 o segundo prototipo do Bo 105A realizou o voo de estrea en Ottobrunn, Alemaña; a primeira presentación en público sería en maio dese ano. O programa de probas divisíuse en etapas xa que o Bo 105 estaba formado por unha nova célula, un novo sistema rotor e un novo motor; así o prototipo para as probas de voo foi inicialmente equipado co rotor principal dun Westland Scout e un par de motores turboeixo Allison Model 250 en lugar dos seus equivalentes de produción. Sud Aviation traballou con Bölkow desenvolvendo o helicóptero; un Alouette II foi modificado co rotor do Bo 105 e usado para probar o seu rendemento. O terceiro prototipo do Bo 105 equipouse cos motores iniciais de produción, os MAN Turbo 6022; construíronse un total de seis Bo 105 de preprodución para probas.
En 1976 introducíuse o Bo 105CB equipado cos máis potentes motores Allison 250-C20B. O Bo 105C foi desenvolvido para converterse no Bo 105CBS, que tiña como principal cambio unha fuselaxe alongada 10 polgadas para satisfacer a demanda estadounidense para operacións de emerxencias médicas; esta versión adoitaba a coñecerse nos Estados Unidos como Bo 105 Twin Jet. A firma estadounidense Boeing-Vertol foi socia na produción do tipo e desenvolveu e comercializou o Bo 105 nos Estados Unidos. As variantes Bo 105CB e Bo 105CBS tamén foron suxeitos de acordo de fabricación baixo licenza chegando a ser producidos por Philippine Aerospace Development Corporation en Filipinas, Indonesian Aerospace (IPTN) en Indonesia e Construcciones Aeronáuticas SA (CASA) en España.
En 1984 desenvolveuse o Bo 105LS coa fuselaxe alongada do Bo 105CBS combinada cos motores máis potentes Allison 250-C28C para incrementar o peso máximo de engalaxe ademais de mellorar o rendemento en ambientes cálidos e altos; o Bo 105LS foi fabricado baixo un acordo cooperativo con Eurocopter Canada. As melloras e modificacións no Bo 105LS continuaron ata 1995.
A produción do Bo 105 por parte de Eurocopter rematou formalmente en 2001, principalmente debido a que o tipo fora superado polo máis moderno Eurocopter EC135, que era un desenvolvemento do propio Bo 105. En total fabricáronse 1 406 unidades que operaron en 55 países de todo o mundo.
Manteiga de cacao
thumb|250px|Bloque de manteiga de cacao A manteiga de cacao é a graxa comestíbel natural da semente de cacao, extraída durante o proceso de fabricación do chocolate. A manteiga de cacao ten só un leve sabor e aroma de chocolate. É o único compoñente do cacao utilizado no chocolate branco.
A manteiga de cacao ten un punto de fusión de cerca de 34 a 38 graos Celsius (93 a 100 graos Fahrenheit), o que fai que chocolate sexa un sólido á temperatura ambiente que inmediatamente se disslve cando entra na boca.
A manteiga de cacao é unha das graxas máis estábeis, contendo antioxidantes naturais que evitan que se torne ranzoso, permitindo a súa almacenaxe por un prazo de 2 a 5 anos. Úsase pola súa textura suave en varios alimentos (incluíndo o chocolate), así como en cosméticos, produtos de pel e xabóns e foi usado como un excipiente en supositorios rectais e para remediar cicatrices (este último uso aínda moi debatido se realmente eficiente). A manteiga de cacao é aínda utilizada para amaciar e hidratar os beizos secos ou gretados, xa que o cacao posúe factor de protección solar 10, e tamén é moi bo contra o frío.
A manteiga de cacao ten cristais α, γ, J, e β, con puntos de fusión de 17°, 23°, 26°, e 35-37 °Celsius respectivamente. A produción do chocolate require só o cristal β polo seu alto punto de fusión. Unha estrutura cristalina uniforme resulta na textura suave do chocolate.
Esta está formada por preto de 96,6% de triglicéridos (están constituídos por unha molécula de glicerol unida a 3 ácidos graxos).
Atópanse tres ácidos graxos principais na composición da manteiga de cacao: ácido palmítico (C16:0), ácido esteárico (C18:0) e ácido oleico (C18:1).
Delirio
Un delirio é definido polo xeral como unha crenza fixada falsa, e é usado na linguaxe común para describir unha crenza de que é falsa ou fantasiosas. En psiquiatría, a definición é necesariamente máis precisa e implica que a crenza é psicopatolóxica (o resultado dunha enfermidade ou proceso enfermo). Como patoloxía, é diferente dunha crenza baseada na información falsa ou incompleta de información ou certos efectos de percepción pode se poderían chamar con máis propiedade como apercepcións ou ilusións.
Os delirios ocorren normalmente no contexto de enfermidades mentais ou neurolóxicas, aínda que non están ligados a ningunha enfermidade en particular, e pódense atopar no contexto de moitos estados do patolóxica (física e mental). En calquera caso, son de especial importancia no trastornos psicóticos e, particularmente, na esquizofrenia.
Definición psiquiátrica
Aínda que os conceptos non específicos da loucura coñécense dende hai algúns miles de anos, o psiquiatra e filósofo Karl Jaspers foi o primeiro en definir os tres criterios principais para que unha crenza sexa considerada delirante no seu libro Psicopatoloxía xeral. Estes criterios son: Estes criterios aínda se atopan nos diagnósticos psiquiátricos modernos.
Marion Cotillard
Marion Cotillard é unha actriz francesa nada o 30 de setembro de 1975 en París. Viviu gran parte da súa infancia en Orleáns.
Biografía
Estudou no Instituto Voltaire de Orleáns, situado no barrio de La source, ao sur da cidade, e no Instituto Molière de París. O seu primo Laurent Cotillard dirixiu a súa primeira obra, Y a des nounours dans les placards. En 1994 obtivo o primeiro premio do Conservatorio de Arte dramática de Orleáns.
Comezou a aparecer en series de televisión como Highlander ou Extrême Limite, e despois no cine co filme La Belle Verte, malia que foi con Taxi co que se deu a coñecer ao grande público e que supuxo o seu primeiro nomeamento ao César á mellor actriz revelación. O seu papel nesta película serviulle para traballar en producións como La Mouette ou Les Jolies Choses, coa que obtivo un novo nomeamento aos premios César, conseguindo en 2005 gañar o César á mellor actriz de repato por Un longo domingo de noivado, de Jean-Pierre Jeunet.
En 2007 interpretou a Édith Piaf no filme de Olivier Dahan La vie en rose (La môme), co que conseguiu o Oscar á mellor actriz (o primeiro para un intérprete francés por un papel nunha longametraxe en francés), o BAFTA á mellor actriz, o César á mellor actriz e o Globo de Ouro á mellor actriz en comedia ou musical. Grazas a este filme confirmou a súa sona de actriz en Francia e en Hollywood.
En 2009 interpretou a Evelyn (Billy) Frechette, a moza de John Dillinger no filme Enemies publiques e tamén estivo nomeada por segunda vez aos Globos de Ouro polo seu papel de Luisa Contini en Nine.
Na actualidade ten unha relación co actor francés Guillaume Canet, dende finais de 2007. O 15 de marzo de 2010 Marion recibiu a Medalla da Orde das Artes e das Letras de Francia. O 20 de maio de 2011 tivo o seu primeiro fillo, Marcel. O 16 de marzo de 2017 naceu o seu segundo fillo, unha nena chamada Louise.
Ademais, é militante activista de Greenpeace.
A estación violenta
A estación violenta é unha novela de Manuel Jabois, publicada por Edicións Morgante en 2008.
Trama
A obra está protagonizada por tres personaxes (o narrador, David e Claudia), compañeiros de facultade na Universidade de Santiago de Compostela. Os tres proceden de familias burguesas, pero nin tiveron especial interese en rematar a carreira, nin teñen especial interese en conseguir un traballo. Os tres teñen unha boa formación cultural, falando decote de cinema, literatura, e mesmo de teoloxía e mitoloxía. Logo de anos sen verse volven atoparse, e retomar vivencias comúns.
David e Claudia están casados, pero non manteñen unha relación de matrimonio. Ela sofre adicción á heroína e trastornos psicolóxicos, e el coida dela. Viviron un tempo en París e en Italia, e regresaron a Compostela polo seu mal estado de saúde. Visto que lle queda pouco de vida, David intenta que Claudia teña unha existencia digna e feliz. Consegue unha casa na costa, en Sanxenxo. Alí, xunto con Daniela, a irmá de David de 17 anos, recordan amores e vivencias, proxectos futuros vixentes e inalcanzables.
Narración
A obra ten narrador en primeira persoa, e conta con bastantes diálogos.
Adaptacións
En 2015 estaba a levarse a cabo unha adaptación cinematográfica, dirixida por Anxos Fazáns e producida por Daniel Froiz a través de Matriuska, que foi estreada no 2017 baixo o título A estación violenta.
Ría de Avilés
miniatura|Ría de Avilés desde el pantalán de Zelúan. A Ría de Avilés atópase en Asturias, e está localizada no mar Cantábrico, próxima á localidade homónima. Trátase dun esteiro natural, que desemboca ao mar pola localidade de San Juan de Nieva.
Información xeral
A ría leva dirección norte no seu lado máis próximo á cidade, tomando dirección noroeste a partir da curva de Pachico. Está situada nunha falla tectónica, coñecida como Falla de Ventaniella, que provocou pequenos tremores ao longo da historia. Na súa conca desembocan pequenos ríos como o río Raíces, o río da Magdalena ou o río de Vioño. A barra de saída da ría sempre sufriu problemas de colmatación, obrigando a dragados periódicos. A extensión da ría era maior noutros tempos. A marismas ocupaban a zona na que se sitúa o actual Parque del Muelle, sendo desecadas a finais do século XIX. Na proximidade da ría, a poucas millas da costa, atópase o canón de Avilés, sima abisal na que se ten constancia da existencia da lura xigante. Dende o ano 2003 estase a realizar unha importante labor de limpeza dos lodos contaminados da ría. A causa a grande contaminación de décadas pasadas, deixaran a ría en moi mal estado dende o punto de vista ecolóxico. Aínda así,quedan restos das antigas marismas de grande valor ecolóxico, sobre todo pola presenza de aves migratorias, coma a enseada de Llodero, a punta de Recastrón e a charca de Zeluán.
Ría e porto
miniatura|Final da ría: Novo paseo da ría de Avilés. A ría tal como a coñecemos hoxe é a ampliación do porto de Avilés sufrida na década dos cincuenta ao implantarse Ensidesa (hoxe Arcelor), para dar saída e entrada aos produtos metalúrxicos que se ían fabricar na nova factoría. Hoxe en día a ría está arrodeada de importantes empresas como son Alcoa, Cristalería Española, Asturiana de Zinc etc. Na marxe oeste da ría atópase tamén a lonxa de Avilés, a confraría de pescadores e o porto deportivo, cuxo número de amarres está experimentando un gran crecemento nos próximos anos. Os peiraos industriais son o de Raíces, o de San Juan de Nieva e o de San Agustín. Preto deste último vaise edificar o centro cultural Oscar Niemeyer. Está previsto que no ano 2008 empecen as obras da marxe dereita da ría, que farán que os atraques teñan continuidade dende o peirao de Alcoa ata a dársena de San Agustín, moi preto do Niemeyer e do novo porto deportivo.
A Rega, Lousada, Xermade
A Rega é un lugar da parroquia de Lousada no concello lucense de Xermade na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 1 habitante (1 home).
Cecilia Vázquez
Cecilia Vázquez Suárez, nada en Betanzos en 1977, é unha avogada e política galega do PPdeG.
Traxectoria
Licenciada en dereito pola Universidade de Vigo. Responsable da Oficina transfronteiriza de información xuvenil Galicia-Norte de Portugal (2009-2010), foi presidenta da asociación xuvenil Brigantium (1999-2012) e coordinadora da rede galega de dinamización xuvenil (2011-2015). Foi nomeada directora xeral de Xuventude, Participación e Voluntariado en xuño de 2015. Foi cesada en decembro de 2018, ao ser candidata polo PPdeG á alcaldía de Betanzos, sendo substituída por Cristina Pichel Toimil.
Alucinación
Unha alucinación é unha percepción que non corresponde a ningún estímulo físico externo. Con todo, a persoa sente esa percepción como real. Por iso, a alucinación é considerada como unha pseudo-percepción dada a ausencia dun estímulo externo. Nese sentido é distinta da ilusión, que é unha percepción distorsionada dun estímulo externo efectivamente existente.
Descrición
As alucinacións poden ocorrer en calquera modalidade sensorial: visual, auditiva, olfactiva, gustativa, táctil, proprioceptiva, equilibrioceptiva, nociceptiva, termoceptiva ou varias mesturadas.
Jean Étienne Dominique Esquirol foi o primeiro psiquiatra que empregou o termo co seu significado actual na década de 1830, aínda que se empregaba dende o século XVI para designar a «unha mente que divaga».
El Contribuyente
El Contribuyente foi un semanario publicado en Redondela en 1902.
Alucinación
Etioloxía
A alucinación como experiencia é de interese para varias ciencias como a neuroloxía, a psicoloxía e a psiquiatría. Como tal, a alucinación é unha verba recorrentemente nomeada en trastornos como algunhas variantes da esquizofrenia, aínda que tecnicamente aparece tamén mencionada en experiencias místico-relixiosas, e así tamén como parte do consumo de drogas e estupefacientes do mesmo xeito que a presenza de cancro e tamén nos trastornos do soño.
El Contribuyente
Historia e características
Subtitulado Semanario defensor de las sociedades de marineros, propietarios y labradores de este distrito, apareceu o 12 de xaneiro de 1902. Era órgano de expresión da Liga de Contribuyentes, vinculada ao Partido Liberal, que xa editara en 1898 o Boletín de la Liga de Contribuyentes del Partido de Redondela. Saía os domingos. Estaba dirixido por Alejo Real Soto. Entre os seus colaboradores figuraban Juan Manuel Otero Milleiro e Antonio Garrido Otero.
Alucinación
Etioloxía
Por exemplo existen as alucinacións floridas que se asocian usualmente co uso de drogas, ó alcoholismo (ver Delírium trémens) privación do soño ou trastornos neurolóxicos.
Porén, hai estudos que mostran que as experiencias alucinatorias son comúns na poboación xeral (nos EE.UU.). Informouse que preto do 10% da poboación experimenta alucinacións leves ou sutís. Unha enquisa máis recente e moito máis completa e ampla cun número de persoas próximo a 13.000 revelou que o 39% das persoas afirman experimentar experiencias alucinatorias vívidas e severas, non necesariamente vinculadas co uso de drogas. As alucinacións acústicas ou auditivas tamén existen.
Existen diferentes aproximacións teóricas á causa das alucinacións. O maior peso téñeno teorías de orde biolóxica que postulan deficiencias no funcionamento normal do cerebro e das conexións sinápticas entre células ciliadas e os presentes no talo encefálico e nos lóbulos occipital-temporal. Pénsase que é de particular importancia o neurotransmisor dopamina nestas disfuncións.
Andre Geim
miniatura|220px|Unha ra viva en levitación magnética. Por este experimento, Andre Gueim da Universidade de [[Nimega e Sir Michael Berry da Universidade de Bristol gañaron no ano 2000 o Premio Ig Nobel da física.]] Andréy Konstantínovich Gueim (en ruso Андрей Константинович Гейм), nado en Sochi (Unión Soviética) o 21 de outubro de 1958, é un físico holandés de orixe alemá do Volga de Rusia.
Traxectoria
É coñecido polo seu traballo no grafeno, o desenvolvemento da cinta de geco e demostracións de levitación diamagnética. O 5 de outubro de 2010, foi galardoado co Premio Nobel de Física xunto con Konstantín Novosiólov. Previamente, no ano 2000 gañou un Ig Nobel por conseguir facer levitar unha ra con imáns, converténdose na primeira persoa en gañar un Premio Nobel e un premio Ig Nobel.
Antonina Alexandrova Kymytval
Antonina Alexandrovna Kymytval, nada en Muhomornoe o 22 de abril de 1938 e finada o 29 de outubro de 2015 en Abinsk, foi unha poeta chukchi.
Traxectoria
Naceu nunha aldea do distrito de Anadyr no seo dunha familia de pastores tradicionais. Perdeu a seus pais moi nova e educouse nun internado, con dez anos comezou a a escribir poesía. En 1958-59 estou na escola pedagóxica de Anadyr. Despois de licenciarse, traballou en Ust-Belsky. Publicou os seus primeiros poemas na revista Дальний Восток, no almanaque На Севере Дальнем, e en xornais da rexión. En xuño de 1957 foi a Moscova para participar no VI Festival Mundial da Xuventude e os Estudantes. Dende 1960 foi viceeditora do xornal Советская Чукотка e nese ano publicou en Magadan, o primeiro libro de poemas Линлин’ин грэпque se traduciu dous anos despois ao ruso. A segunda colección de poemas, Гыныкы publicouse en 1967, traducida ao ruso en 1969 por Vladimir Sergeev. En 1966-1967 estudou no Instituto de Literatura Maxim Gorki en Moscova.
En 1968 publicou o seu primeiro libro de poemas para nenos, ao que seguiron varios máis. Tamén escribiu pezas para o teatro de monicreques de Magadan. Unha das súas obras máis célebres é o poemario Палёмтэлма типъэйн’эн (1972) ao que seguiu Гымнин ы’лгытын’ын (1982). Nos seus últimos anos colaborou na tradución do Novo Testamento ao chuckchi e continuou a publicar poemas sobre todo en publicacións periódicas.
Adolfo Martí Fuentes
Adolfo Martí Fuentes, nado en Ferrol o 12 de xuño de 1922 e finado na Habana o 10 de xuño de 2002, foi un poeta galego en lingua castelá.
Traxectoria
Fillo de Juan Martí Castro, ferrolán emigrado a Cuba e a cubana Adolfina Fuentes Domínguez. O seu pai era fillo de Juan Martí Domenech, comandante de Infantería de Mariña e emigrou a Cuba con catorce anos. Adolfo naceu en Ferrol cando o pai levou a nai a Ferrol a coñecer a familia. Cando tiña un ano regresou a Cuba coa súa nai. Estudou o bacharelato e despois dous anos de dereito na Universidade. Co triunfo da Revolución, foi designado polo Ministerio de Relaciones Exteriores para cumprir servizo no estranxeiro, foi cónsul de Colón (Panamá) e despois en Guayaquil (Ecuador). Máis tarde foi secretario da embaixada en Praga e funcionario na embaixada de Río de Janeiro, ata o golpe de estado de Goular.
Despois da carreira diplomática, estudou a licenciatura en Lingua e Literatura Hispánicas e foi profesor na Escola de Letras da Universidade da Habana. Foi director nacional de Literatura do antigo Consello Nacional de Cultura e rematou a vida laboral como redactor xefe das Ediciones Unión, na UNEAC.
Aos catorce anos comenzou a escribir. É autor de trece libros de poemas e un de ensaio.
Vladimir Gudelj
Vladimir "Vlado" Gudelj, nado en Trebinje o 27 de novembro de 1966, é un exfutbolista de Bosnia e Hercegovina. Xogaba de dianteiro e militou, entre outros clubs, no Real Club Celta de Vigo onde chegou a ser máximo goleador da Segunda División do fútbol español.
Actualmente é o terceiro máximo realizador na historia do Celta en Primeira División con 68 goles. Debutou o 13 de setembro de 1992 en Balaídos, nun partido contra o Valencia CF, que terminou con empate (0–0). Ademais é un dos xogadores máis queridos e valorados pola afección celeste.
Traxectoria
Desde a súa chegada a Vigo, Vlado Gudelj converteuse nun dos mellores xogadores da historia do club vigués. No Celta foi pichichi de Segunda División na tempada 1991–92. En Primeira foi máximo goleador do Celta nas tempadas 1992–93, 1993–94, 1994–95, 1995–96 e 1996–97. É o xogador que máis veces foi máximo goleador do Celta en toda a historia cun total de 6 veces. É o terceiro máximo goleador da historia do Celta en Primeira con 68 goles e é o cuarto máximo goleador da historia do Celta en calquera competición oficial con 111 goles.
Gudelj finalizou a súa carreira futbolística en España xogando para outro equipo galego: a Sociedad Deportiva Compostela, volvendo así á Segunda División que o vira debutar 10 anos atrás. Nas dúas tempadas que xogou marcou 9 goles en cada unha delas. Foi máximo goleador da SD Compostela na tempada 2000–01, con 9 goles.
En marzo de 2003, trala súa retirada, recibiu unha homenaxe en Vigo cun partido entre o Celta e o FC Porto, no que se impuxo este último. Na actualidade forma parte do equipo técnico do Celta como Delegado de campo.
Rally Cataluña
O Rally Cataluña (orixinalmente e en catalán Rally Catalunya), oficialmente RallyRACC Catalunya-Costa Daurada (Rally de España), é unha proba automobilística de rally que se disputa anualmente en Cataluña, no nordeste de España, desde o ano 1957 e organizada polo RACC. É puntuable para o Campionato Mundial de Rally desde 1991 e foi puntuable para o Campionato de España de Rally desde 1973 até 2000 e para o Campionato de Europa de Rally desde 1980 até 1990.
Tamén foi puntuable nos campionatos paralelos do Campionato do Mundo, para o Campionato Mundial de Rally Júnior (2001-2010, 2012-2013), para o WRC3, anteriormente Campionato de Produción (1991-1993, 1995-2001, 2011-2014) e para o WRC2, inicialmente Campionato Super 2000, desde 2012.
Os pilotos españois e franceses son os grandes dominadores da proba onde se impuxeron en trinta e nove ocasións. O equipo Citroën foi imbatible en Cataluña desde 2005 até 2012 con Sébastien Loeb, que venceu en oito ocasións de xeito consecutivo e con tres automóbiles diferentes. Os pilotos franceses, con dezanove vitorias, lograron ademais o dobrete en tres ocasións: 1999, 2001 e 2003. Por marcas, Citroën é a que conta con máis triunfos con nove (1999, 2005-2013), seguida de Lancia con oito (1976, 1983, 1985-1990).
Historia
A proba é herdeira da «Volta a Catalunya», proba que se organizou entre 1916 e 1920. Recuperouse en 1954 até 1956, e ao ano seguinte recibiu o nome de «Rally Catalunya». Esa primeira edición celebrouse do 28 ao 30 de abril de 1957 e a organización, o RACC, transformou a proba chamándoa "rally", posto que o termo volta estaba en desuso. Creou un itinerario con cinco puntos de partida, ao estilo do Rally de Montecarlo da época. Estas saídas eran: Madrid, Valencia, Donostia, Andorra e Barcelona. Os pilotos reencontráronse en Zaragoza e dirixíronse a Barcelona, tras pasar por outras localidades. Alí disputaron varias probas de aceleración, habilidade e freado en Montjuic, á beira do estadio. 104 equipos tomaron a saída e os gañadores foron o equipo formado por Sebastiá Salvadó e Guillen Bas "Milano" a bordo dun Alfa Romeo 1975. Nas edicións seguintes venceron: Luciano Eliakin en 1958 cun Saab 93, Àlex Soler-Roig en 1959 e Max Hohenlohe en 1960 cun BMW 700, modelo de automóbil que sumaría dúas vitorias máis nas edicións posteriores.
A sexta edición celebrouse do 2 ao 3 de xuño de 1962 baixo o nome de VI Rallye Cataluña - XIII Volta a Cataluña. Disputouse en dúas etapas combinando parte de percorrido, tramos e probas de habilidade como subidas en costa ou slálom. Colaboraron na organización o RACC, Automóbil Club o Rosellón, Real Automóbil Club de España, Real Moto Club de Cataluña e Peña Motorista Barcelona. A primeira etapa iniciouse ás once e cuarto da noite cunha proba de velocidade en costa. Pasou por diferentes localidades de Cataluña, como Cavá, Martorell, Terrasa, Sant Feliu de Codines, Sant Celoni, Montseny, Tona, Vic e Ripoll entre outras, para finalmente entrar en Francia por Bourgmadame. Esa parte especialmente montañosa cruzou as localidades de Mont Louis, Col de Milleres, Col de Jau, Anglés e Font Romue para recalar en Andorra e finalmente regresar a Barcelona cunha proba de slálom en Montjuich. A segunda etapa contou cun percorrido de 426,5 km, menos esixente que a primeira e sen tramos nocturnos. Dos 45 inscritos, partiron 37 de Barcelona e finalmente só 24 cruzaron a meta. Entre os participantes atopábanse automóbiles das marcas: Jaguar, Austin-Haley, Lotus, MG, Alfa Romeo, Saab ou Renault.
Deixou de organizarse entre 1965 e 1972, sendo substituído polo Rally Barcelona-Andorra, proba organizada polo propio RACC e o A.C. Andorra. Recuperouse en 1973 absorbendo o Rally dos Cavas, proba puntuable para o Campionato de España e que sufría algúns problemas, polo que ata 1983 mantivo o nome "Rally Cataluña-Rally dos Cavas". Neses anos venceron varios pilotos que se adxudicaron tamén o título nacional como: Salvador Cañellas (1973), Antonio Zanini (1975, 1977, 1978, 1980, 1982) ou Jorge de Bagration (1976), ademais do vigués Beny Fernández, vencedor en 1979.