cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Isomería cis-trans
Comparación das propiedades físicas
Os dous isómeros do ácido butenodioico teñen diferenzas tan grandes nas súas propiedades e reactividades que se lles deron nomes completamente diferentes. O isómero cis chámase ácido maleico e o isómero trans, ácido fumárico. A polaridade é o que determina o punto de ebulición, xa que causa o incremento de forzas intermoleculares, incrementando dese xeito o punto de ebulición. Da mesma maneira, a simetría explica a determinación do punto de fusión relativo, xa que permite un mellor empaquetamento das moléculas en estado sólido, mesmo se isto non altera a polaridade da molécula. Un exemplo disto é a relación entre o ácido oleico e ácido elaídico; o ácido oleico, que é o isómero cis, ten un punto de fusión de 13,4 °C, o que fai que sexa líquido a temperaturas ambiente moderadas, mentres que o isómero trans, o ácido elaídico, ten un punto de fusión moito máis alto, de 43 °C, debido a que o isómero trans é máis recto e pode empaquetarse máis estreitamente e formar máis enlaces de van der Waals, polo que é sólido a temperatura ambiente moderada.
Deste modo, os alquenos trans, que son menos polares e máis simétricos, teñen un menor punto de ebulición e maior de fusión, e os alquenos cis, que xeralmente son máis polares e menos simétricos, teñen maiores puntos de ebulición e menores de fusión.
No caso dos isómeros xeométricos orixinados debido a dobres enlaces, e, en particular, cando ambos os substituíntes son iguais, obsérvanse algunhas tendencias xerais. Estas tendencias poden atribuírse ao feito de que os dipolos dos substituíntes en cis se suman para dar un momento dipolar total.
Notación E/Z
miniatura|O bromo ten maior prioridade segundo as [[regras de prioridade de Cahn-Ingold-Prelog ca o cloro, polo que este alqueno é o isómero Z.]]
O sistema cis/trans para nomear isómeros non é efectivo cando hai máis de dous substituíntes diferentes no dobre enlace. Nese caso debe utilizarse a notación E/Z. A denominación Z (do alemán zusammen) significa "xuntos" e corresponde xeralmente ao termo cis; mentres que E (do alemán entgegen) significa "oposto" e correspóndese xeralmente co trans. De todos modos, non sempre se dá a coincidencia Z = cis e E = trans.
Que unha configuración molecular se deba designar E ou Z está determinado polas regras de prioridade de Cahn-Ingold-Prelog, na que aos números atómicos máis altos se lles dá maior prioridade. Para cada un dos dous átomos do dobre enlace, cómpre determinar a prioridade de cada substituínte. Se ambos os substituíntes de maior prioridade están do mesmo lado, esta disposición é Z; e se están en lados opostos é E.
En química inorgánica
A isomería cis-trans pode tamén presentarse en compostos inorgánicos, principalmente en diazenos e compostos de coordinación.
Complexos de coordinación
Nos complexos de coordinación inorgánicos con xeometrías octaédricas ou planas cadradas, hai tamén isómeros cis, nos que os ligandos similares están máis xuntos, e trans, nos que están máis afastados.
miniatura|dereita|320px|Os dous complexos isómeros, cisplatino e transplatino.
Por exemplo, hai dous isómeros planos cadrados de Pt(NH3)2Cl2, como xa explicou Alfred Werner en 1893. O isómero cis, cuxo nome completo é cis-diaminadicloroplatino(II), como demostrou en 1969 Barnett Rosenberg, ten actividade antitumoral, e é agora unha droga quimioterápica coñecida como cisplatino. Polo contrario, o isómero trans (transplatino) non ten actividade anticanceríxena útil. Cada un dos isómeros pode sintetizarse utilizando o efecto trans para controlar cal dos isómeros se produce.
Para os complexos octaédricos de fórmula MX4Y2, existen tamén dous isómeros. (Aquí M é un átomo de metal, e X e Y son dous tipos diferentes de ligandos.) No isómero cis, os dous ligandos Y son adxacentes formando 90°, como se ve nos dous átomos de cloro que se mostran en verde no cis-[Co(NH3)4Cl2]+, á esquerda. No isómero trans da dereita, os dous átomos de Cl están en lados opostos do átomo central de Co.
Un tipo de isomería relacionada nos complexos octaédricos MX3Y3 é a isomería facial-meridional (ou fac/mer), na cal os diferentes tipos de ligandos son cis ou trans. Pode caracterizarse se un composto carbonilo metálico é fac ou mer utilizando espectroscopía infravermella.
Tulsa (grupo musical)
Tulsa é un grupo musical español formado e liderado pola cantautora Miren Iza (Hondarribia, 1979). Toma o seu nome da cidade estadounidense de Tulsa.
Traxectoria
Miren foi a vivir a Madrid, onde Tulsa desde entón ten a súa base de operacións. En 2006 publicaron con Lucinda Records o seu primeiro disco, un EP de 4 temas gravados por Niharra no local de ensaio, e que empezan a dar forma ao son de Tulsa con temas como "Seguramente me lo merezco" ou "La Goulue".
En 2007 publicaron coa discográfica Subterfuge Records, Solo me has rozado. Definidos por El País como «algo así como Cecilia cantando con The Jayhawks como banda de acompañamento» e seleccionados por Rockdelux entre os mellores sinxelos do ano, as referencias musicais de Tulsa alcanzan desde o rock estadounidense ou de raíces (Gram Parsons, Bob Dylan) até personaxes máis próximos como Nacho Veigas ou Christina Rosenvinge. En 2007 o grupo foi nomeado ao Grammy Latino na categoría de Novos Artistas.
En 2011 Miren Iza anunciou nun comunicado que a banda ía toma un descanso indefinido por motivos persoais, sen especificar unha data de regreso aos escenarios. Esta fuxida foi provocada porque a Miren lle ofreceron traballo en Nova York para exercer a súa outra gran paixón, a psiquiatría. Durante este ano e medio, mantivo en certo xeito a súa actividade musical en Estados Unidos, ofrecendo pequenas xiras e producindo novas cancións.
En 2013 presentouse a curtametraxe Ignonauta, dirixido polo realizador Raúl Santos, protagonizado por Miren Iza, e construída arredor de tres cancións inéditas de Tulsa: "Bórrame del mapa", "Verano averno" e "El baile", producidas por Subterfuge Records.
En xaneiro de 2015 presentaron o seu novo traballo "La calma chicha" (Gran Derby Records), cun son innovador e as letras desoladoras dos discos anteriores. O disco foi gravado en Madrid e producido por Carasueño, Charlie Bautista e a propia Miren. Créanse impoñentes atmosferas infestadas de sintetizadores e caixas de ritmos que adornan a voz doce e á vez desgarrada e melancólica de Miren. A espera valeu a pena, e nel destacan temas como "Oda al amor efímero", "Gente común" (posible homenaxe a Pulp e declarado Melocotonazo apadrinado nacional do ano no programa Hoy empieza todo de Radio 3), ou a brutal "En tu corazón sólo hay sitio en los suburbios".
En abril de 2015 o grupo acadou o premio Biznaga de Prata á mellor música no 18º Festival de cine español de Málaga pola súa participación a banda sonora de Los exiliados románticos, dirixida por Jonás Trueba. A música de Tulsa percorre toda a película desde o inicio, mesmo chega a formar parte dela aparecendo a propia Miren en concerto en varios bares durante a trama, tomando máis adiante un singular e simbólico papel nela.
Muxika
Muxika é un concello vasco da provincia de Biscaia. A súa poboación é de 1.477 habitantes (2011).
Augsburgo
Augsburgo (en Augsburg; en Augusta Vindelicorum) é unha cidade no sur do estado alemán da Baviera, Alemaña situada na confluencia dos ríos Wertach e Lech e capital e sede de administración da Suabia. Ten 295.830 habitantes (31 dec.2020) dese modo é a terceira maior cidade da Baviera, despois de Múnic e Nuremberg, na súa área metropolitana ten uns 885.000 habitantes.
Augsburgo é unha cidade independente (Kreisfreie Städte) ou distrito urbano (Stadtkreis), ou sexa, posúe estatuto de distrito (kreis).
Despois de Neuss, Tréveris, Colonia e Xanten, Augsburgo é unha das cidades máis antigas de Alemaña, fundada no 15 a.C. polos romanos como Augusta Vindelicorum, recibe o nome do emperador romano Augusto. Foi unha Cidade Imperial Libre de 1276 a 1803 e o fogar das familias patricias Fugger e Welser que dominaron a banca europea no século XVI. A cidade xogou un papel principal na Reforma como lugar da Confesión de Augsburgo de 1530 e Paz de Augsburgo de 1555. O Fuggerei, o complexo de vivendas sociais máis antigo do mundo, fundouno en 1513 Jakob Fugger. aluvial En 2019, a UNESCO recoñeceu o Sistema de Xestión da Auga de Augsburgo como Patrimonio da Humanidade.
Xeografía
Augsburgo atópase na converxencia dos ríos Alpinos Lech e Wertach e do Singold. A parte máis antiga da cidade e os barrios do sur atópanse no contraforte norte dun socalco alto, que xurdiu entre o bordo empinado dos outeiros de Friedberg no leste e os outeiros altos do oeste. No sur esténdese o Lechfeld, unha chaira aluvial da post idade do xeo entre os ríos Lech e Wertach, onde se conservaron paisaxes primixenias raras. O bosque da cidade de Augsburgo e os breixos do val de Lech están hoxe entre os hábitats de Europa central máis ricos en especies.
Augsburg limita co parque natural dos bosques occidentais de Augsburgo - un gran bosque. A propia cidade tamén é moi verde. Como resultado, en 1997 Augsburgo foi a primeira cidade alemá en gañar o concurso europeo Entente Florale pola cidade máis verde e habitable de Europa.
Historia
A cidade foi fundada en 15 a.C. no reinado do emperador romano Augusto, como colonia co nome de Augusta Vindelicorum. Foi tomada polos hunos o século V, por Carlos Magno o século VIII, e por Welf de Baviera o século XI. No ano 1276 converteuse en Cidade Libre do Sacro Imperio Romano-Xermánico e foi a base dende a que operaba a familia de banqueiros Fugger. Carlos V xuntou nela varias dietas, a máis famosa delas, a Dieta de 1530 na que os protestantes presentaron a Confesión de Augsburgo. Medrou sempre en importancia e prosperidade, excepto durante a guerra dos Trinta Anos e durante a segunda guerra mundial. Foi tamén o berce dun dos primeiros xornais impresos, o "Relation oder Zeitung", en 1609 o mesmo ano, foi creado o xornal "Ordinarii Avisa" en Estrasburgo.
En 1686 a cidade foi a sede da Liga de Augsburgo, coalición de boa parte dos estados de Europa contra Luís XIV de Francia. En 1805, Augsburgo perdeu a súa independencia, pasando a formar parte do reino de Baviera. Na segunda guerra mundial a cidade foi moi danada polos bombardeos dos norteamericanos. Foi escenario das probas de canoa dos Xogos Olímpicos de 1972.
Sistema de xestión da auga
Os sistemas de auga de Augsburgo construíronse entre o século XIV e hoxe. Unha rede de canles, torres de auga, equipos de bombeo e centrais hidroeléctricas proporcionaron auga potable e enerxía á cidade durante séculos.
O 6 de xullo de 2019, o Sistema de Xestión da Auga de Augsburgo designouse como Patrimonio da Humanidade da UNESCO.
Eunice Newton Foote
Traxectoria
Eunice Newton naceu en 1819 en Goshen (Connecticut), creceu en Bloomfield, Nova York, e asistiu ao Troy Female Seminary en 1836-37 onde estudou a teoría científica impartida por Amos Eaton. A súa nai era Thirza Newton. O seu padre era Isaac Newton Jr., procedente de Goshen, que máis tarde foi agricultor e emprendedor en East Bloomfield, Nova York. Tivo seis irmás e cinco irmáns.
De 1836 a 1838 Eunice estudou no Troy Female Seminary, que máis adiante se chamou Emma Willard School. Os estudantes do seminario podían atender a clases dunha facultade de ciencias próxima que posteriormente se converteu no Rensselaer Polytechnic Institute, onde Foote aprendeu os fundamentos de química e bioloxía. Alí foi influída polos libros de texto de Almira Hart Lincoln Phelps, irmá de Emma Willard, que foi unha pioneira das mulleres na ciencia, unha experta botánica e a terceira muller membro da AAAS. Porén, Foote careceu da vantaxe dunha boa formación en física experimental, en parte consecuencia da desigualdade de xénero do seu tempo e en parte polo desenvolvemento da ciencia estadounidense en comparación coa británica e europea.
Activista
Foi membro do Comité Editorial para a Convención de Seneca Falls de 1848, a primeira convención de dereitos das mulleres; Foote foi unha das asinantes da Declaración de Seneca Falls (Declaration of Sentiments). Asinou co seu marido Elisha Foote e foi unha de cinco mulleres que prepararon os procedementos para a súa publicación.
Obra científica
Concentracións de dióxido de carbono e relación coa variación de temperatura nos últimos 420 000 anos|miniatura|right|400px Foote levou a cabo unha serie de experimentos que demostraban as interaccións dos raios do sol sobre diferentes gases.
Usou unha bomba de ar, catro termómetros e dous cilindros de vidro. Colocou dous termómetros en cada cilindro e coa bomba de ar evacuou o ar dun cilindro e comprimiuno no outro. Permitiu que os dous cilindros acadasen a mesma temperatura e colocounos despois ao sol para medir a variación da temperatura en diferentes condicións de humidade. Realizou o experimento con CO2 (anhídrido carbónico), ar e hidróxeno. Dos gases que probou Foote concluíu que o que atrapaba máis calor era o CO2 acadando unha temperatura de 51,7 °C.
O profesor Henry presentou o documento coas seguintes palabras:
Foote descubriu que o ar rarificado nun cilindro se quentaba menos que o ar a presión normal e que, polo contrario, o ar húmido se quentaba máis. E algo máis interesante aínda; nas súas propias palabras, “o maior efecto o atopei no gas ácido carbónico”.
Coñecedora do debate sobre as causas do clima cálido e húmido do Devónico tardío e o inicio do Carbonífero, hai uns 360 millóns de anos, caeu na conta de que en dito período a atmosfera albergaba un alto contido en CO2, concluíndo, nas súas propias palabras, que:
Eunice Foote anticipouse en tres anos aos experimentos do físico e químico británico de orixe irlandesa John Tyndall, ao que se considerou o descubridor do efecto do CO2 na atmosfera e que probablemente o irlandés utilizou como base 3 anos despois. Non obstante, a montaxe experimental de Foote non separaba o visible do infravermello no espectro da luz solar, á parte de que o propio efecto invernadoiro provocado polos recipientes de cristal podería influír nos resultados. Tyndall foi moito máis coidadoso e utilizou unha fonte de raios escuros (como se denominaba entón o infravermello) e illou o gas que ía estudar nun tubo de latón tapado por ambos os extremos con cristais de sal, con obxecto de deixar pasar todo o infravermello e demostrar así máis aló de toda dúbida razoable que o CO2 absorbía neste rango do espectro quentando o gas do recipiente.
Gran Premio do Canadá de 1982
O Gran Premio do Canadá de 1982 foi unha carreira de Fórmula 1, celebrada no Circuíto Île Notre-Dame, Montreal, Canadá o 13 de xuño de 1982. A carreira, foi a 8ª carreira da tempada de, o 21º Gran Premio do Canadá e o quinto, que se celebrou en Montreal. A carreira disputouse sobre 70 voltas ao circuíto de 4´41 quilómetros de lonxitude para unha distancia total de carreira de 308 quilómetros. O Gran Premio do Canadá celebrábase tradicionalmente en torno ao principio de outubro, pero por primeira vez celebrouse a principios de xuño; o que permite un clima máis apropiado; celebrase nesa época do ano desde entón.
Eunice Newton Foote
Obra científica
Eunice Foote realizou a súa última investigación documentada en 1858, unha publicación sobre as propiedades eléctricas dos gases a diferentes presións e temperaturas, relacionándoo de novo co comportamento da atmosfera.
Gran Premio do Canadá de 1982
Riccardo Paletti morreu ao comezo da carreira, cando o seu coche topouse coa parte posterior do Ferrari parado de Didier Pironi que se calara na grella.
Paletti foi o último piloto en morrer durante unha carreira de Fórmula Un ata o Gran Premio de San Marino de 1994, cando Roland Ratzenberger e Ayrton Senna morreron en días consecutivos. En 1986, Elio de Angelis morreu durante as probas no Circuíto de Paul Ricard circuíto en Le Castellet.
Eunice Newton Foote
Obra científica
Recibiu unha patente en 1860 sobre enchido de solas de botas e zapatos nunha peza de goma vulcanizada para evitar o ruído ao camiñar.
Gran Premio do Canadá de 1982
Nelson Piquet gañou a carreira. O seu motor BMW Brabham perdía aceite a 100-130 °C no mamparo na parte dianteira do coche e polos pedais, que queimou os seus pés durante 60 voltas.
Eunice Newton Foote
Obra científica
A partir de aí parece que abandonou a súa carreira científica ata a súa morte en 1888.
Secuencia de publicacións
En 1856, informouse dos efectos da radiación solar sobre gases contidos en cilindros de cristal descubertos por Eunice nunha presentación anual da American Association for the Advancement of Science (AAAS) en Albany, Nova York.
En 1856 o artigo de Eunice Foote foi publicado no American Journal of Science and Arts co título “Circumstances affecting the heat of the Sun's rays”, e inmediatamente despois publicouse un artigo máis amplo asinado polo seu marido, Elisha Foote.
Publicáronse artigos comentando o de Eunice Foote en The New York Daily Tribune, the Canadian Journal of Industry, Science and Art, e Scientific American.
No artigo de The New York Daily Tribune comentouse que Joseph Henry dixo dos resultados de Foote:
Dous resumos do artigo de Foote apareceron en Europa, no Edinburgh New Philosophical Journal en 1857 e en Jahresbericht en 1856 e 1857.
O segundo artigo de Eunice, “On a new source of electrical excitation”, tamén lido por Joseph Henry na reunión da AAAS en Montreal en 1857, publicouse nas Actas da AAAS, o primeiro dunha muller. Unha versión máis breve apareceu en American Journal of Science and Arts. A diferenza do seu primeiro artigo, esta versión volveuse publicar na Philosophical Magazine en 1958.
Vida persoal
Eunice foi descrita como unha boa pintora de retratos e paisaxes, mais ela mesma non aparece en ningunha fotografía coñecida. O seu pai era fideicomisario do Barnard College. O 12 de agosto de 1841 casou con Elisha Foote, avogado de patentes, que chegou a ser xuíz. Elisha e Eunice viviron en Seneca Falls, en North Park Street, e posteriormente mudáronse a Saratoga, Nova York.
Tiveron dúas fillas:
Eunice e Elisha tiveron seis netos, tres de cada filla. Elisha morreu en 1883 e Eunice en setembro de 1888. Está enterrada no cemiterio Green-Wood de Brooklyn, Nova York.
7 de setembro
O 7 de setembro é o 250º día do ano do calendario gregoriano e o 251º nos anos bisestos. Quedan 115 días para finalizar o ano.
Nacementos
miniatura|100px| Elia Kazan.
Mortes
miniatura|100px| Karen Blixen.
Érguete
miniatura|Ventura Fernández Fariña, fundador de Érguete O Grove. Érguete é unha entidade sen ánimo de lucro con sede na cidade de Vigo, que xurdiu en 1986 para axudar a persoas drogodependentes. Pretende realizar fins de interese xeral para a comunidade encamiñados a facilitar a incorporación sociolaboral de persoas en risco ou situación de exclusión social, cunha metodoloxía de traballo fundamentada na inserción.
7 de setembro
Outros
O grupo Mecano ten unha canción titulada así: El siete de setiembre
Érguete
No ano 2007 a entidade recibiu a Medalla Castelao.
7 de setembro
Outros
Os 366 días do ano
Guldeiros, Pino, Cospeito
Guldeiros é un lugar da parroquia de Pino, no concello de Cospeito, na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 22 habitantes (15 homes e 7 mulleres).
Selección de rugby do Xapón
A selección de rugby do Xapón representa ao Xapón nas competicións oficiais de rugby. Actualmente se encontra no segundo grupo de seleccións internacionais (ocupando o 13º posto na clasificación da IRB) e é o mellor equipo do continente asiatico, o que lle permitiu estar presente en todas as edicións da Copa do Mundo, sendo o seu mellor resultado o obitdo en 2019 tras chegar a cuartos de final, onde perderon ante Suráfrica.
Touciño do ceo
miniatura|260px|Touciño do ceo da casa. O touciño do ceo é un doce feito con xemas de ovo e azucre. que é unha das sobremesas tradicionais de España e Portugal. miniatura|260px|Touciños do ceo á venda. Consiste nunha especie de torta, moi parecida a un flan, feita con azucre caramelizado e unha gran cantidade de xemas de ovo, compacta e de cor amarelo intenso. Nalgunhas partes de Portugal engádense tamén améndoas moídas e, ás veces, cabelo de anxo.
Faise en toda a península Ibérica, pero é sobre todo típico de Andalucía, especialmente en Xerez da Fronteira (Cádiz) e en Asturias, onde ten moita sona o que se fai en Grau, en España, e de Guimarães, Braga e Tras os Montes, en Portugal.
Etimoloxía posíbel
O nome touciño do ceo débese ao feito de que, ao parecer, a versión orixinal tiña graxa de porco como ingrediente, e que a sobremesa tivo a súa orixe nos conventos.
Historia
A tradición sitúa a súa orixe en Xerez da Fronteira hai máis de 500 anos. As primeiras noticias do touciño do ceo remóntanse ao ano 1324 e, segundo as fontes, foi creado polas monxas do Convento do Espírito Santo desa localidade andaluza.
A súa orixe está ligada á elaboración do viño da zona e ao emprego masivo de claras de ovo usadas para a clarificación do viño de Xerez. O resto, as xemas, os fabricantes do viño dábanllas ao convento de monxas, as que, co fin de reutilizalas, deseñaron a sobremesa "touciño do ceo".
Actualmente o concello de Xerez da Fronteira está realizando trámites para a concesión dunha Indicación Xeográfica Protexida.
Receita
Para realizar un touciño do ceo só se necesita xema de ovo, azucre e auga. Para realizalo basicamente hai que facer un almibre co azucre en auga. Cando está tépedo vanse engadindo as xemas, baténdoas. Ponse a mestura nun recipiente caramelizado e quéntase ao baño maría até que estea coagulado, é dicir, con consistencia de flan. Debe servirse frío.
Reino de Trinacria
miniatura|280px|Bandeira das [[Vésperas sicilianas.]] miniatura|esquerda|200px|Constanza II de Sicilia. miniatura|esquerda|250px|[[Pedro III de Aragón chega a Trapani.]]
O Reino de Trinacria, tamén coñecido como Reino da Sicilia insular ou mesmo como Reino de Sicilia, constiuíuse en 1282, ano da coronación de Pedro III de Aragón, e consolidouse en 1302, ano da paz de Caltabellotta cando, á conclusión da primeira fase da guerra das Vésperas sicilianas, o Reino de Sicilia foi oficialmente dividido en dúas partes: a illa de Sicilia, denominada oficialmente como Reino de Trinacria, pero informalmente como Reino de Sicilia.
O nome "Trinacria" foi escollido en honor ao antigo símbolo da illa, o tríscele, termo derivado do grego τρισκέλιον triskélion, de τρισκελής triskelís, "con tres pernas", un símbolo celta formado por tres espirais entrelazadas, por tres pernas humanas flexionadas ou por calquera deseño similar que conteña a idea de simetría rotacional.
Orixe do conflito
Ao subir ao trono do Reino de Sicilia Manfredo o papa Clemente IV excomungouno por ser fillo ilexítimo de Frederico II emperador do Sacro Imperio, da casa de Hohenstaufen, devolvendo o Reino ao papado.
Pero en 1262, Constanza II de Sicilia, filla de Manferdo, casou con Pedro III o Grande, rei de Aragón, de Valencia e conde de Barcelona e dos demais Condados cataláns.
Esta situación provocou un enfrontamento entre a dinastía Hohenstaufen e a Casa de Aragón, xa que sendo Constanza a herdeira de Manfredo, provocou a antipatía do papa francés Clemente IV, que buscou a axuda en Carlos de Anjou, irmán máis novo do seu aliado Luís IX de Francia, san Luís.
As tropas de Carlos de Anjou entraron na illa e loitaron con Manfredo I Hohenstaufen e vencérono na batalla de Benevento, e Carlos foi coroado rei de Sicilia en Roma en 1266, como Calos I de Sicilia, inaugurando así a dinastía Anxevina.
Baixo o reinado de Carlos de Anjou e, posteriormente, o do seu fillo Carlos II, o norte do terrotorio foi moi favorecido en detrimento do sur, e así, entre outras cousas, a capital do Reino foi trasladada de Palermo a Nápoles. Esta situación de dominación anxevina concluiría coas chamadas Vésperas sicilianas, que conduciron á división do Reino de Sicilia, en 1282, no Reino da Sicilia peninsular (coñecido como reino de Nápoles), baixo dominio anxevino, e o reino de Sicilia insular, ou Reino de Trinacria, baixo dominio aragonés.
Constanza e Pedro I
Co matrimonio da herdeira legal de Manfredo I, Constanza II de Sicilia, con Pedro III o Grande, o Reino de Sicilia convértese nun dos principais intereses do rei aragonés, debido a que alegaba os dereitos da súa esposa ao trono do reino insular.
Cando Pedro III se dispoñía a facer valer o poder da súa frota no Mediterráneo, os sicilianos rebeláronse contra os Anjou (entre outras causas debido ás cargas impositivas que soportaban). A nobreza de Sicilia desexaba un certo grao de autonomía política e conseguiu expulsar á dinastía anxevina. Non se fixo esperar o contraataque de Carlos de Anjou pero, para poder facer fronte aos anxevinos, os sicilianos invitaron a Pedro o Grande a que reivindicara os dereitos da súa esposa e, segregándose de Nápoles, entregáronlle a Pedro III o Reino.
División do Reino de Sicilia
Os conflitos entre os Reinos de Sicilia e de Nápoles foron constantes até que foi elixido papa Benedito XII en 1334, que tiña relacións de amizade con Frederico II de Sicilia, e lle prometeu respecto na Santa Sé en Trinacria.
En ningún momento os nobres sicilianos aceptaron a vinculación da illa co resto dos dominios da coroa de Aragón, fóra da unión persoal co soberano. Para corresponder a estas exixencias, creouse a figura do vigairo (vicerrei), un alter-ego do propio rei que permitía desdobrar a súa personalidade, sendo o primeiro deles o infante Xoán II de Aragón, duque de Peñafiel, nomeado en 1415. Pero esta medida non acabou de convencer ao Parlamento, que resolveu en 1416 aclamar a Xoán como rei, pero este rexeitou o posto. Para evitar un conflito maior, Afonso V chantou a súa corte en Sicilia, convocou novamente o Parlamento e recibiu o xuramento dos sicilianos: quedaba así establecida a desexada unión persoal de Sicilia ao rei, non á coroa de Aragón. De feito, Sicilia nunca se sentiu integrada na coroa de Aragón, sendo bastantes as revoltas que se orixinaron pola nunca aceptada presenza de nobres da coroa aragonesa na illa.
Fin da separación dos Reinos
miniatura|esquerda|210px|[[Afonso V de Aragón|Afonso V o Magnánimo.]] Os dous reinos resultantes estiveron separados até 1442, cando o rei de Aragón Afonso V o Magnánimo conquistou o Reino de Nápoles e unificou ambos os Reinos. O Reino de Sicilia desvinculouse da casa de Anjou e constitíuse en dominio dos reis de Aragón, non da Corte nin do Reino de Aragón, senón do propio rei e a título individual.
En ningún momento as forzas políticas quixeron ir máis alá, rexeitando toda vinculación co resto dos dominios da coroa de Aragón, fóra da unión persoal co soberano, como demostra o Parlamento de 1413, que exixiu que o rei ou, no seu defecto, o príncipe herdeiro, puidese ser coroado en Palermo "como rei principal e afastado sen ter dependencia de ningunha outra parte" ("comu re princhipali et appartatu senza haviri dependencia de altra parte").
Para corresponder a estas exixencias, creouse a figura do vigairo (vicerrei), un alter-ego do propio rei que permitía desdobrar a súa personalidade, sendo o primeiro deles o infante Xoán II de Aragón, duque de Peñafiel, nomeado en 1415. Pero esta medida non acabou de convencer ao Parlamento, que resolveu en 1416 aclamar a Xoán como rei, pero este rexeitou o posto. Para evitar un conflito maior, Afonso V chantou a súa corte en Sicilia, convocou novamente o Parlamento e recibiu o xuramento dos sicilianos: quedaba así establecida a desexada unión persoal de Sicilia ao rei, non á Coroa de Aragón. De feito, Sicilia nunca se sentiu integrada na coroa de Aragón, sendo bastantes as revoltas que se orixinaron pola nunca aceptada presenza de nobres da coroa aragonesa na illa.
A Torre, Codesido, Vilalba
A Torre é un lugar da parroquia de Codesido, no concello lugués de Vilalba, na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2010 tiña 6 habitantes (3 homes e 3 mulleres).
-340
Mortes
Historia ano a ano
Tiempo de hoy
Tiempo de hoy é unha revista semanal de actualidade que se publica cada venres en España. Pertence ao Grupo Zeta e foi fundada o 17 de maio de 1982 por Antonio Asensio Pizarro para crear un suplemento político que fose independente da revista Interviú, do mesmo Grupo Zeta. O primeiro director foi Eduardo Álvarez Puga, ao que substituíu Julián Lago, quen dirixiu a publicación entre 1982 e 1987.
Val Miñor
miniatura|300px|[[Estuario|Esteiro do río Miñor, co monte Lourido e praia América detrás.]] O Val Miñor é unha bisbarra natural, formada polos concellos de Baiona, Nigrán e Gondomar ademais da parroquia de Saiáns do concello de Vigo. Conforman unha mancomunidade que presta diversos servizos, como a piscina ou os bombeiros.
Demografía
Fonte: IGE
Descrición
275px|miniatura|[[Ponte da Ramallosa sobre o río Miñor. Une Sabarís (Baiona) coa Ramallosa (Nigrán).]] Debido a expansión da cidade de Vigo, os concellos que formaban o Val Miñor foron absorbidos pola comarca de Vigo a comezos do século XXI. O seu nome débese ao río Miñor. A foz do río é de gran valor ecolóxico especialmente polas súas aves, que son permanentemente rexistradas por numerosos ornitólogos.
Hoxe en día o termo Val Miñor é usado por distintas asociacións comúns aos tres concellos (ás veces dous) de carácter político, empresarial ou cultural, entre outros. Unha das institucións máis representativa é a asociación cultural Instituto de Estudos Miñoranos (IEM).
== Poboación por parroquias ==
Nabarniz
miniatura|Igrexa de Santa María de Gorritiz, no barrio de Elejalde Nabarniz é un concello vasco da provincia de Biscaia. A súa poboación é de 236 habitantes (2011).
Lugares de Forcarei
miniatura|dereita|[[Casa do concello de Forcarei.]] Galicia → Parroquias de Galicia → Lugares de Galicia → Lugares de Forcarei
Light Years
"Light Years" é un sinxelo da banda estadounidense de rock alternativo Pearl Jam, editado o 18 de xullo do 2000 como segundo sinxelo do seu álbum Binaural. O tema acadou o posto 17 na lista Billboard Mainstream Rock Tracks e foi incluído no recompilatorio de grandes éxitos do ano 2004 rearviewmirror (Greatest Hits 1991-2003).
Lista de cancións
Todos os temas compostos por Eddie Vedder agás onde se indique.
Infesta, Pino, Cospeito
Infesta é un lugar da parroquia de Pino, no concello de Cospeito, na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 45 habitantes (20 homes e 25 mulleres).
Ronda
Ronda é unha cidade pertencente á comunidade autónoma de Andalucía, situada no noroeste da provincia de Málaga (España). É a cabeza do partido xudicial homónimo e a capital da comarca da Serranía de Ronda.
No ano 2008 contaba con 36.532 habitantes, que a converten no segundo municipio máis poboado do interior da provincia tras Antequera. O seu termo municipal esténdese sobre unha meseta coñecida como depresión de Ronda e polas serras que a circundan. Ten unha superficie de 481 km² e unha densidade de poboación de 75,95 hab/km².
Ronda ten a súa orixe na Arunda romana que se constituiría a partir de asentamentos ibéricos existentes. Os visigodos déronlle continuidade ata a chegada dos musulmáns, quen consolidaron o seu papel de cabeceira comarcal non perdida ata a data e a súa entidade urbana. A súa localización facilitou a defensa da cidade e púxoa nunha situación estratéxica para dominar os pasos e camiños cara á baixa Andalucía. Isto e a dispoñibilidade de terras aptas para a agricultura concedéronlle finalmente unha importancia histórica notable.
A cidade aséntase ao redor dunha profunda sima á que asoman algúns edificios do seu centro histórico. Por esta razón e pola cantidade dos monumentos que posúe, Ronda converteuse nun centro turístico notable. A cornixa da sima e a ponte que a salva son a imaxe por antonomasia da cidade.
Odeón Shopping
Odeón Shopping ou Centro Comercial Odeón é un complexo comercial e de ocio de Narón situado no polígono da Gándara, limítrofe con Ferrol. O nome do centro é o da empresa promotora, unha empresa catalá que posteriormente, en 2008, vendeu o centro comercial ao grupo portugués Dolce Vita.
Ten un número de visitantes de entre 4,4 e 4,6 millóns ao ano.
Características
No momento da súa inauguración en 2002 Odeón era o centro comercial máis grande de Galiza con 52.672 metros cadrados construídos e tivo no seu primeiro ano de funcionamento 5,3 millóns de visitas.
Odeón foi construído no polígono industrial da Gándara, nunha parcela paralela á estrada de Castelao. Esta modificación do uso do terreo e a superficie construída levou ao xulgado ao arquitecto de Narón que finalmente en marzo de 2013 foi absolto.
O centro comercial tiña no seu proxecto inicial un aparcadoiro soterrado baixo del e unha soa planta. Durante a súa construción o proxecto foi ampliado e modificado engadindo outra planta xa que estaban tódolos locais previstos vendidos. A nova planta ocupouse con cines, salón de birlos e locais de hostalería. Durante a construción, o día 12 de xuño de 2002, produciuse o derrubamento de parte da estrutura ferindo a varios traballadores.
XXXTentacion
Jahseh Dwayne Ricardo Onfroy, nado en Plantation, Florida o 23 de xaneiro de 1998 e finado en Deerfield Beach, Florida o 18 de xuño de 2018, foi un rapeiro estadounidense máis coñecido polo seu nome artístico "XXXTentacion" ou sinxelamente "X".
Onfroy lanzou a súa primeira canción na plataforma de distribución de son SoundCloud en 2014. XXXTentacion foi unha figura popular do chamado «SoundCloud rap» e o emo rap. Á parte de ter un éxito póstumo á súa morte, tras chegar co seu tema «SAD!» ó número un de Billboard.
Traxectoria
Onfroy naceu o 23 de xaneiro de 1998 en Plantation, Florida. Onfroy foi criado principalmente pola súa avoa Tiffany Rodes, debido á situación financeira da súa nai, en Pompano Beach, Florida e Lauderhill, Florida. Onfroy era de orixe exipcia, india, alemá, xamaicana e italiana. Cando Onfroy tiña seis anos, apuñalou a un home que tentaba atacar á súa nai e finalmente foi posto nun programa xuvenil antes de ser obrigado a vivir coa súa avoa.
O interese de Onfroy na música comezou inicialmente despois de que a súa tía o convencese para comezar a asistir ó coro da escola e máis tarde ó coro da igrexa. Axiña o botaron do coro da escola, despois de atacar a outro estudante. Onfroy foi expulsado da escola secundaria despois dunha serie de altercados. Posteriormente, a súa nai inscribiuno nos Sheridan House Family Ministries por máis de seis meses. Onfroy comezou a escoitar nu metal, hard rock e rap durante o seu tempo en Sheridan House, o que o levou a tentar aprender piano e guitarra.
Scythe (xogo de mesa)
Scythe é un xogo de mesa de estratexia e tácticas deseñado por Jamey Stegmaier, ilustrado polo artista Jakub Rozalski e comercializado por Stonemaier Games no 2016. O xogo adopta unha estética dieselpunk ambientada na década de 1920 nunha Europa do Leste alternativa. O xogo preséntanos unha Europa que apenas se recupera dos estragos da Gran Guerra, a cal non tivo vencedores claros neste mundo alternativo debido ao desenvolvemento dunha tecnoloxía militar disruptiva que incluía os chamados Mechs: enormes robots tripulados de batalla movidos por combustíbel diésel e vapor.
XXXTentacion
Traxectoria
Onfroy asistiu a Piper High School até o décimo grao. El describíase a si mesmo como un «inadaptado» durante ese tempo, citando o tranquilo que estaba a pesar de ser popular e participar regularmente en pelexas.
Scythe (xogo de mesa)
Historia
O mundo de “Scythe” provén da inspiración directa da obra do pintor polaco Jakub Rozalski, quen traballou esta idea conceptual dunha Europa do Leste alternativa no seu traballo “World of 1920+”. Rozalski recolle pasaxes históricas da guerra polaco-soviética (1919-1921) engadindo os anacrónicos deseños de robots, buscando a impresión visual. O uso dunha técnica gráfica que simula o óleo axuda a incrementar esta sensación de época na súa obra. A obra de Rozalski segue accesible baixo os nomes de “The World of Scythe” e “Howling to the Moon”. Ademais publicou quebracabezas e espérase a saída ao mercado do videoxogo “Iron Harvest”, que tamén emprega a súa estética.
XXXTentacion
Morte
O 18 de xuño de 2018, Onfroy marchaba a unha concesionaria de motos en Deerfield Beach cando dous asaltantes lle dispararon dende unha SUV de cor escura nun aparente roubo. As autoridades creen que houbo até tres autos seguindo a Onfroy antes de ingresar á concesionaria RIVA Motorsports. Testemuñas informáronlle á policía que os sospeitosos tomaron unha bolsa Louis Vuitton do seu vehículo. O tiroteo ocorreu ao leste da cidade de Parkland; os sospeitosos fuxiron da escena. O Departamento de Bombeiros do Condado de Broward levouno rapidamente a Broward Health North. Inicialmente, informouse que Onfroy atopábase en estado crítico tras o tiroteo, e a Oficina do Xerife do condado de Broward confirmou posteriormente a súa morte.
Scythe (xogo de mesa)
Historia
Scythe saíu á venda tras unha iniciativa de apoio online vía Kickstarter, con máis de 17 000 contribuíntes, recadando máis de $1.8 millóns durante a campaña. Desde a súa saída á venda o xogo recolleu cinco "Golden Geek awards" en 2016, o "Swiss Game Award" e tamén foi o vencendor do "Origins award" nese mesmo ano. En 2017 a súa expansión "Scythe: The Wind Gambit" recolleu un novo "Golden Geek award".
Mecánica
O obxectivo do xogo é o de desenvolver a nación propia máis rápido e máis eficientemente que os adversarios. O xogador terá que expandirse, mellorar as súas tecnoloxías, aumentar o seu poder militar e a súa fama, construír Mechs e edificios, cumprir misións e gañar batallas. Cada un destes parámetros dá a opción de desprenderse dunha das seis estrelas coas que comeza cada xogador, no momento no que un deles expulse as súas seis estrelas finaliza a partida e faise un reconto. O xogador que teña máis diñeiro é o gañador.
Contido do xogo
Os exércitos de cada xogador divídense en dous tipos de unidades: as civís, dedicadas á produción; e as militares, destinadas á conquista de territorios e á disuasión doutros xogadores. A produción de recursos (diésel, madeira, alimentos ou metal) intégrase dentro das diferentes accións despregadas no taboleiro do xogador, con combinacións entre os 7 dispoñíbeis, cada un con 7 habilidades propias, incrementando as posibilidades do xogo.
miniatura|Tres xogadores despregan o panel durante unha partida de Scythe.
Faccións
O xogo base para 5 xogadores introduce un número igual de potencias militares que se disputan os territorios dunha Europa do Leste debuxada sobre o mapa arredor da Fábrica, unha avanzada cidade-estado que proporcionou ao mundo gran parte das súas tecnoloxías disruptivas durante a Gran Guerra. Esta cidade quedou misteriosamente abandonada e agora as nacións estudan con cobiza os seus posíbeis segredos.
Baba Iagá
miniatura|220px|dereita|Baba Iagá voando sobre un morteiro metálico, cunha vasoira na man esquerda. Ilustración de [[Iván Bilibin.]] Baba Iagá (en rusa Баба Яга, ) é un personaxe do folclore e a mitoloxía eslava, especialmente rusa.
Scythe (xogo de mesa)
Faccións
Neste contexto as seguintes nacións compiten por solidificar o seu poder dentro do taboleiro de xogo:
Expansións
O xogo conta coas expansións de “Invaders form Afar”, que engade as faccións do Clan Albion e o Shogunado Togawa; e “The Wind Gambit”, que engade o uso de aeronaves e a opción de cambiar as condicións de finalización de cada partida. A última publicada, “The Rise of Fenris”, engade unha campaña de 8 escenarios rexogábeis, ademais de novos módulos de xogo independentes.
Baba Iagá
Características
É unha muller vella coa pel engurrada, co nariz azul, os dentes de aceiro e cunha perna normal e outra de óso (motivo polo cal ás veces é chamada "Baba Iagá Pata de Óso"). Esas dúas pernas representan o mundo dos vivos e o mundo dos mortos, entre os que deambula. Baba Iagá é un ser perverso e cruel, pero non totalmente malvado. Os seus dentes permítenlle romper ósos e desgarrar a carne con facilidade, consumindo a diario grandes cantidades de carne, de persoa, xeralmente de meniños. A pesar diso, mantén un aspecto delgado, cos ósos moi marcados.
Voa montada nun morteiro metálico (ás veces nunha ola), e rema no aire cunha vasoira prateada. Vive nunha casoupa levantada sobre dúas enormes patas de galiña (idea que podería derivar das cabañas de certos pobos finoúgricos, que as construían así para protexerse dos animais), coa que se desprazar por toda Rusia. O valado da casoupa está adornado con cranios, que conteñen candeas no seu interior. Para entrar na casa, Baba Iagá di un conxuro. O interior da casoupa está cheo de carne e viño. Baba Iagá non permite que as persoas boas permanezan na súa propiedade.
Cultura
A figura de Baba Iagá probablemente deriva da "Meiga", o terceiro membro da Deusa Tripartita (Virxe, Nai e Meiga), símbolo das tres idades da muller.
Baba Iagá apareceu en diferentes historias do folclore ruso. Nalgunhas axuda á xente que a serve. Noutras dise que garda as Augas da Vida e da Morte", pois é a "Dama Branca da Morte e do Renacemento". Noutras dise que ten dúas irmás chamadas coma ela e co seu mesmo aspecto. Cóntase que envellece un ano cada vez que lle fan unha pregunta, e que para rexuvenecer bebe un té feito coas estrañas rosas azuis, polo cal recompensa enormemente ás persoas que lle traen algunha desas rosas.
Baba Iagá aparece en numerosas ocasións nas historias dos autores de contos de fadas rusos modernos, e desde a década de 1990 na "Fantasia rusa". Baba Iagá coñece a Andréi Belanin no seu ciclo Царь Горох ("A Axencia de detectives do Tsar Goroj)". A súa infancia e mocidade foron descritas por vez primeira no conto Lukomorie ("A baía"), de A. Aliverdíev.
Aparece tamén en historias non eslavas. No cómic Hellboy, de Mike Mignola, é o personaxe antagonista nunha das historias. En Fábulas, de Bill Willingham, é aliada do Adversario. Noutra obra, toma a forma de Carapuchiña Vermella para introducirse como espía.
En 1973 Corrado Farina dirixiu a película Baba Yaga, de produción franco-italiana.
Los Palacios y Villafranca
Los Palacios y Villafranca é unha localidade da provincia de Sevilla, Andalucía, España. É unha das oito localidades máis grandes e importantes da provincia.
O termo conta, ademais do núcleo principal, con tres pedanías directamente relacionadas coa actividade agrícola: os poboados de colonización de El Trobal, Maribáñez e Los Chapatales, xurdidos en 1.970.
LATAM Argentina
LATAM Airlines Argentina, anteriormente LAN Argentina, é unha aeroliña arxentina baseada en Buenos Aires. A compañía é membro do LATAM Airlines Group, formado en 2012 tras a fusión de LAN Airlines e TAM Líneas Aéreas.
Frota
miniatura|[[Airbus A320]] En marzo de 2018 frota de LATAM Argentina estaba formada polos seguintes avións:
Accidente do transbordador espacial Columbia
dereita|miniatura|300px|Insignia da misión STS-107 miniatura|200px|esquerda|A tripulación do STS-107 miniatura|200px|left|Monumento na honra da tripulación do Columbia no [[cemiterio de Arlington.]]
O accidente do transbordador espacial Columbia foi un accidente espacial que se produciu o 1 de febreiro de 2003 durante a misión STS-107, provocando a destrución do transbordador e a morte dos sete tripulantes durante a reentrada atmosférica.
Wallace Fard Muhammad
Traxectoria
En 1934 desaparece misteriosamente e o seu lugar pasa a ser ocupado por Elijah Muhammad. As súas orixes son controvertidas, segundo os arquivos do FBI Wallace Fard Muhammed sería en realidade Wallace Dodd Ford, nacido o 25 de febreiro de 1891, dunha familia cun proxenitor europeo e outro polinesio. Dubídase de se o seu nacemento tivo lugar nos Estados Unidos ou en Nova Zelandia, aínda que se sabe que nos anos 20 xa estaba en terra norteamericana. Hazel Dodd, esposa de Wallace Dodd Ford reclamou sempre a identidade de Fard Muhammad co seu desaparecido esposo, reivindicando tamén a paternidade do seu fillo. Isto levou a Fard Muhammad a ofrecer publicamente unha cuantiosa cantidade de cartos a quen puidese traer unha proba que demostrase isto. Nunca se presentou, e o problema foi esquecido. Nación do Islam, pola súa parte, acreditou sempre na versión dada polo propio Fard Muhammad, segundo a cal viría directamente dende a Meca, e calcula o seu nacemento en torno ao ano 1877.
Accidente do transbordador espacial Columbia
A destrución do Columbia foi o resultado de danos sufridos polo transbordador durante o lanzamento, cando un anaco de escuma illante da medida dunha pequena maleta se desprendeu do tanque externo (o depósito principal de propergol) da nave espacial por mor das forzas aerodinámicas do lanzamento. Este anaco bateu contra o bordo de ataque da á esquerda, danando o sistema de protección térmica do transbordador espacial (TPS), que protexe o transbordador da calor xerada durante a reentrada á atmosfera. Cando o Columbia aínda estaba en órbita, algúns enxeñeiros xa sospeitaran que se produciran danos, pero os directores da NASA limitaron as investigacións, argumentando que aínda que se atopasen problemas, non se podería facer nada.
O comité da NASA encargado da seguridade do transbordador declarou que a escuma do revestimento do tanque externo e outros anacos que impactaron contra o transbordador son problemas de seguridade que terían que terse resolto antes de autorizar un lanzamento, pero que a miúdo daban luz verde a lanzamentos malia que os enxeñeiros detectaran un problema no revestimento de escuma sen achegar unha solución. A maioría de lanzamentos de transbordadores padecían estes desprendementos de escuma e danos nas tellas térmicas, cousa que violaba as normas de seguridade. Durante a reentrada da misión STS-107, a zona danada permitiu ós gases quentes penetrar e destruír axiña a estrutura interna da á, desencadeando a desintegración do vehículo. As buscas sobre un vasto territorio en partes de Texas, Luisiana e Arcansas permitiron recuperar restos dos tripulantes e numerosos anacos do vehículo.