cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Igrexa de San Pedro de Angoares
Descrición
Ten a súa orixe nun mosteiro probablemente visigodo. No século XII construíuse a igrexa románica como un edificio de planta de cruz latina e testeiro recto. A antiga fachada románica desapareceu logo dunha reforma feita en 1900. A actual, de estilo neogótico, carece de valor arquitectónico.
Club Marino de Luanco
Historia
Na tempada 2010/11 o Marino fixo unha magnifica tempada en Terceira División, deixándose tan só 11 puntos en toda a liga, dos cales só perdeu un en casa ente o Club Deportivo Llanes. Días despois, o 28 de maio de 2011 consigió por primeira vez un ascensdo en casa gañando 3-0 en Miramar ante o Costa Cálida CF.
Gran Premio de San Marino de 1988
Clasificación
O EuroBrun - Ford Cosworth de Oscar Larrauri, o Ligier - Judd de Stefan Johansson e o ex ganador da pole en Imola René Arnoux, e o Zakspeed turbo de Bernd Schneider todos fallaron para cualificar, mentres que o Osella do italiano Nicola Larini foi excluído logo das verificacións técnicas cando se descubriu que os puntos de montaxe do motor dos coches cambiáranse de xeito ilegal e que os pés dos pilotos quedaban por diante da liña do eixe dianteiro. Para Ligier foi a primeira vez desde o debut do equipo na Fórmula Un en en que non clasificou ningún coche para unha carreira. Para Arnoux foi unha pílula difícil de tragar xa que anteriormente lograra a pole no circuíto tres veces, cando el pilotara tanto para Renault (1980 e 1982) e Ferrari (1983).
Podicipédidos
Os podicipédidos (Podicipedidae) son a única familia actual da orde Podicipediformes. Son aves acuáticas cosmopolitas (atópanse en todos os continentes) coñecidas vulgarmente co nome de somorgullos ou mergullóns.
Gran Premio de San Marino de 1988
Clasificación
Logo da cualificación, o xefe de equipo de Lotus, Peter Warr e o primeiro piloto Nelson Piquet afirmaron que malia os tres segundos entre os McLaren e o resto dos participantes, crían que o Lotus e ata os Ferrari eran mellores aerodinamicamente que o McLaren e iso prexudicaría o seu consumo de combustible no que era un dos circuítos máis sedentos de combustible no calendario. Warr predixo que os McLaren non sería capaces de manter a súa vantaxe e aínda así terminar a carreira no seu límite de combustible de 150 litros. Non era a primeira vez que as súas predicións públicas resultarían ser equivocadas.
Podicipédidos
Características
As especies de Norte América e Eurasia son migratorias nos seus territorios, con áreas de distribución para invernar e áreas de distribución reprodutivas separadas. As especies de Suramérica, adoitan ser migratorias mais non en todos os casos.
Gran Premio de San Marino de 1988
Resumo da carreira
O McLaren de Ayrton Senna liderou desde o principio, mentres que o seu compañeiro de equipo Alain Prost case calou o motor na grella (Prost informou máis tarde que o motor tamén se detivo anteriormente na volta de quecemento). O coche aínda estaba rodando polo que arrincou per se, pero case se calou de novo cando comezou a carreira e caeu ao 7º lugar detrás do Arrows de Eddie Cheever. Foi capaz de recuperar estes lugares e chegou ao segundo lugar na volta 8, pero non puido atrapar a Senna quen controlou a brecha. Mantivo unha vantaxe de 6-10 segundos, Senna desacelerou na última volta para asegurarse de chegar a meta sen quedar sen combustible, o que reduciu a brecha con Prost a só 2,3 segundos na meta. Prost máis tarde admitiu que apurara o consumo do seu turbo na súa loita ata o segundo posto e que aínda podería rodar máis rápido que a maioría, pero que viuse obrigado a conservar combustible para o resto da carreira polo temor de quedar seco antes do final.
Igrexa de San Pedro de Angoares
Descrición
É destacable a colección de canzorros antropomorfos e zoomorfos (coma cuadrúpedes, cabezas de bóvidos e outros animais). Algúns dos personaxes esculpíronse sentados coas mans suxeitando a cabeza, como se estivesen meditando.
Club Marino de Luanco
Uniforme
O uniforme non sufriu alteracións destacadas ao longo da historia nin tampouco o seu segundo equipamento.
Podicipédidos
Especies
Existen 20 especies divididos en seis xéneros, pertencentes a unha soa familia Podicipedidae:
Igrexa de San Pedro de Angoares
Descrición
No muro norte da ábsida consérvase unha banda prerrománica e unha lousa con decoración de lacería que se conserva na sancristía.
Club Marino de Luanco
Uniforme
A súa firma deportiva é a asturiana Joluvi, mentres que o seu patrocinador é Excavaciones Posada. Tamén foi patrocinado anos importantes polo Goberno do Principado de Asturias.
Podicipédidos
En Galicia
En Galicia existen seis especies pertencentes á orde Podicipediformes.
Gran Premio de San Marino de 1988
Resumo da carreira
Nelson Piquet batallou co mal manexo do Lotus pero a potencia superior do motor Honda permitiulle manter a terceira posición por diante dun tren de coches incluíndo os dous Benetton, ambos Williams e o Ferrari de Berger. Tivo a sorte de chegar á liña de meta co impulso adicional necesario para manter a súa posición logo de ter que recortar drasticamente o seu consumo de combustible. De non facelo así a só catro voltas do final (é dicir, só tiña combustible para completar tres das voltas restantes), non tería suficiente combustible para completar a súa última volta.
Club Marino de Luanco
Estadio
O club disputa os seus partidos como local no Estadio Municipal de Miramar, un campo con capacidade para 3.500 espectadores, 1.200 sentados. O terreo de xogo é de herba natural, coidada con moito esmero. Inaugurouse en 1953 e é propiedade do Concello de Gozón. Tras a visita do Deportivo da Coruña en Copa do Rei, reformouse o sistema luminoso contando con focos capacitados para retransmitir pola televisión.
Gran Premio de San Marino de 1988
Resumo da carreira
Nigel Mansell fixo unha excelente pilotaxe desde a 11ª posición na grella para estar brevemente no 3º lugar logo de pasar a Piquet na freada da Rivazza na volta 40. Pero unha volta máis tarde, Piquet volveu a usar a potencia superior do seu Honda e aproveitou o rebufo para pasar a Mansell en Tamburello. Mansell retiraríase só unha volta logo de caer ao cuarto posto debido a unha avaría no regulador de voltaxe.
O Costal, Sabaxáns, Mondariz
O Costal é un lugar da parroquia de Sabaxáns, no concello pontevedrés de Mondariz, na comarca do Condado. Tiña 39 habitantes no ano 2013 segundo datos do Instituto Galego de Estatística, dos cales eran 17 homes e 22 mulleres, o que supón un aumento con relación ao ano 2000 cando tiña 30 habitantes.
Gran Premio de San Marino de 1988
Resumo da carreira
Thierry Boutsen no Benetton chegou a meta no cuarto por diante de Gerhard Berger no Ferrari, aínda que ao final da carreira se viu obstaculizado por unha perda de potencia do motor debido a unha greta no escape do seu coche, pechou os puntos o seu compañeiro de equipo Alessandro Nannini. Nannini estivera loitando polo 3º lugar con Piquet, pero malia ser máis rápido nas curvas, tivo que ceder ante o Lotus pola potencia superior do motor Honda nas rectas. Piquet e Nannini enredáronse na horquilla de Tosa, e un par de voltas máis tarde perdeu o cuarto lugar con Boutsen logo de trompear en Tosa caendo ao 7º lugar para a continuación, facer a volta rápida dos atmosféricos e entrar de novo nos puntos no quinto lugar. Nannini tivo que conformarse finalmente coa sexta posición logo de ser superado na última volta na chicana Acqua Minerale por Gerhard Berger, agora favorecido grazas a ser dobrado e ter que facer unha volta menos co combustible.
No que se converteu nunha práctica habitual en McLaren desde a descualificación de Prost por quedar con 2 kg de peso por debaixo do permitido no Gran Premio de San Marino de 1985, os dous McLaren detivéronse a poucos metros da bandeira a cadros. Prost comezara a última volta uns 7 segundos por detrás do seu compañeiro de equipo, pero quedou a só 2,334 na bandeira a cadros xa que Senna necesitaba conservar o combustible no que era tradicionalmente un dos circuítos máis sedentos de combustible no calendario da Fórmula Un.
Sorprendentemente, dado que en anos anteriores numerosos pilotos de coches turbo alimentados abandonaran a carreira en San Marino como consecuencia de quedar sen combustible, ningún corredor turbo quedou sen combustible en Imola en 1988. O único turbo que non terminou foi o Ferrari do heroe local Michele Alboreto, que foi clasificada como 18 e pasada malia sufrir un fallo do motor na volta 54. Leste foi o seu segundo fallo no motor do día seguinte do seu Ferrari tamén explotou na sesión de quecemento da mañá forzándoo no coche de reserva para a carreira. Tamén se viu obrigado a empezar desde a parte traseira do campo logo de situarse o seu motor que o campo foise na volta de quecemento.
Carlos Sainz
260px|miniatura|Carlos Sainz sendo entrevistado antes do Rally Dakar 2009 miniatura|dereita|300px|Carlos Sainz conducindo un [[Toyota Corolla|Toyota Corolla WRC no Rally de Montecarlo.]] Carlos Sainz Cenamor, nado en Madrid o 12 de abril de 1962, é un piloto español de rallys.
Comezou a competir en 1980. Durante catorce anos estivo ligado ao galego Luis Moya xunto co cal gañou dous campionatos do mundo de rallies con Toyota en 1990 e 1992, e terminou en segundo lugar catro veces. Os Campións do mundo de construtores que se beneficiaron de Sainz son Subaru (1995), Toyota (1999) e Citroën (2003, 2004 e 2005). Na tempada 2018 é un dos pilotos oficiais do Team Peugeot Total.
Alcumado O Matador, Sainz ostenta o récord do WRC na maioría dos inicios de carreira. Tamén foi o primeiro piloto dun país non nórdico en gañar o Rally dos 1000 Lagos en Finlandia. Estivo a piques de repetir a fazaña no Rally de Suecia terminando segundo catro veces e terceiro dúas veces. Ademais dos éxitos do WRC, gañou o Rally Dakar en tres ocasións (2010, 2018 e 2020), o Campionato de España dúas veces (1987 e 1988), a Carreira de Campións (1997) e o Campionato de Rally de Asia-Pacífico (1990). Os seus copilotos foron Antonio Boto, Luís Moya e Marc Martí. En 2020 foi galardoado co Premio Princesa de Asturias dos Deportes.
O seu fillo, Carlos Sainz Vázquez de Castro, nado o 1 de setembro de 1994, tamén é un piloto de carreiras profesional, actualmente compite con Renault na Fórmula 1.
Miguel IX Paleólogo
Miguel (IX) Paleólogo, nado o 17 de abril de 1277 e finado o 12 de outubro de 1320, foi fillo do emperador bizantino Andrónico II e de Ana de Hungría, e pai do emperador Andrónico III Paleólogo.
Andrei Borisenko
Andrei Ivanovich Borisenko, nado en Leningrado o 17 de abril de 1964, é un cosmonauta ruso que participou na misión Soiuz TMA-21 con destino á Estación Espacial Internacional. Pasou un total de 337,37 días no espazo.
Miguel IX Paleólogo
Traxectoria
Casou coa princesa Rita de Armenia en 1296, filla do rei León III de Armenia e da raíña Keran.
Andrei Borisenko
Traxectoria
Gradouse no Instituto Militar de Mecánica de Leningrado. Traballa en RKK Energia desde 1989 como enxeñeiro. Tras ser rexeitado como candidato a cosmonauta en 1992, foi aceptado o 29 de maio de 2003, comezando o seu adestramento en xuño dese mesmo ano e finalizando en xuño de 2005 con éxito.
Viaxou ao espazo por primeira vez o 4 de abril de 2011, estando na Estación Espacial Internacional ata o 16 de setembro. Repetiu a experiencia entre outubro de 2016 e abril de 2017.
Miguel IX Paleólogo
Traxectoria
En ocasións considérano emperador bizantino, e así aparece nas listas de emperadores, pero morreu antes có seu pai, con quen era coemperador.
EDUSAT
EDUSAT é un satélite artificial da Universidade La Sapienza de Roma lanzado o 17 de agosto de 2011 mediante un foguete Dnepr desde a base de Dombarovsky.
Características
O satélite ten unha masa de 11 kg e está deseñado para probar varias tecnoloxías en órbita. Está enfocado a que futuros satélites similares teñan participación da industria e de centros de investigación para os seus propios proxectos. EDUSAT adícase a facer medicións do campo magnético terrestre, a verificar principios dinámicos, á detección de raios cósmicos e a medir a constante solar, así como a estudar métodos de deorbitación de satélites, o comportamento de células solares en órbita e a validar un modelo de transpondedor en banda S.
Estudos de Lingüística Galega
Estudos de Lingüística Galega é unha revista anual de crítica e difusión da investigación lingüística, así como de debate sobre a lingua galega.
Traxectoria
Fundouse en 2009 a súa periodicidade é anual e consta de dúas sección, Pescuda e Anada. As linguas da publicación son o galego, portugués, catalán, español, francés, inglés e italiano.
Recoñecemento
Ten o selo de calidade da FECYT.
O rapto de Europa
O rapto de Europa refírese ao rapto do ser da mitoloxía grega: Europa por Zeus.
Esta lenda tense representado en numerosas obras de arte:
Loita Armada Revolucionaria
Loita Armada Revolucionaria (LAR) foi unha organización armada da esquerda independentista galega considerada terrorista polo Estado español, vinculada ao Partido Galego do Proletariado e á organización Galiza Ceive-OLN.
Traxectoria
En setembro de 1980 unha operación policial desartellou a organización, detendo 16 persoas baixo a acusación de "constituír un grupo armado que persegue a independencia de Galiza". Os detidos foron: Xosé Cid Cabido, Antón Arias Curto, José Luís Nieto Pereira, Francisco José Atanes Gomes, Xosé Luís Méndez Ferrín, Arturo Estévez Rodríguez, Antom Bértolo Losada, Modesto Romám Gonçalves, Manuel Pousada Covelo, José Luís Villaverde Varela, Xosé Patricio Recamám, Luciano Prego Sanxurxo, Edelmiro Domingues, Fernando Eiras Fernandes, Luís Calvar Puga e Alberte Lama Couso. O resto dos seus militantes refuxiáronse en Portugal. Aos detidos aplicóuselles a lei antiterrorista en vigor, permanecendo 10 días incomunicados, nos que denunciaron ser sometidos a torturas. Tras este período só Manuel Pousada Covelo e José Luís Villaverde Varela son liberados sen cargos. O resto dos detidos ingresaron en cadeas de Galiza, aínda que posteriormente foron obxecto da política de dispersión de presos aplicada polo sistema xurídico español, sendo recolocados primeiro en Madrid e despois en Segovia.
O golpe policial tivo como consecuencia a fundación das Xuntas Galegas pola Amnistía (XUGA), organización antirrepresiva que ten como obxectivo a defensa dos dereitos dos presos, especialmente contra as políticas de dispersión.
En 1981 producíronse diversas excarceracións, ficando presos soamente Nieto Pereira, Xosé Cid Cabido, Antón Arias Curto, Edelmiro Domingues, Francisco Atanes e Arturo Estévez. O xuízo contra LAR produciuse en abril de 1982, na Audiencia Nacional en Madrid e tivo como resultado a condena firme de Recamán, Atanes Gomes, Nieto Pereira, Xosé Cid Cabido e Antón Árias Curto.
En 1983 un indulto do goberno do PSOE, solicitado polos propios presos, puxo en liberdade os tres últimos reclusos que quedaban na cadea. En 1984 a organización disolveuse formalmente.
María Victoria Moreno
María Victoria Moreno Márquez, nada en Valencia de Alcántara (provincia de Cáceres) o 1 de maio de 1939 e finada en Pontevedra o 22 de novembro de 2005, foi unha editora, tradutora, conferenciante, escritora de literatura infantil e xuvenil galega e profesora de ensino secundario en institutos de Lugo, Sanxenxo e Pontevedra. O seu texto máis coñecido é Anagnórise (Galaxia, 1988), vinte veces reeditado e traducido a varias linguas. Algúns trazos fundamentais da súa obra son o lirismo, a conversión dos animais en protagonistas e a crítica a un ensino reseso.
En 2018 foi a figura protagonista do Día das Letras Galegas, sendo a cuarta muller, tras Rosalía de Castro, Francisca Herrera Garrido e María Mariño, que levou ese recoñecemento na historia da celebración.
Primeiros anos
Naceu en 1939, xusto un mes despois do anuncio da fin da guerra civil española, se ben na súa mocidade dixo que nacera en 1941 para comezar o bacharelato coas rapazas menores ca ela porque non tivera ocasión de se matricular antes. Do mesmo xeito, tamén falseou a súa idade ao comezar os estudos universitarios. É por iso que algunhas fontes (DBdG, DdS21, GEG …) sinalan 1941 como o ano de nacenza da autora.
O seu pai, Vicente Moreno Moreno, natural de Lagartera (Toledo), fora mobilizado en 1937 na Facultade de Dereito para ir á fronte na guerra civil española. Nese mesmo ano, durante un permiso, casou coa mestra Sara Márquez Bueno, malagueña que estudara maxisterio en Córdoba, filla dun militar que viñera de Manila e unha madrileña. A nai quedou na casa dun irmán seu, Antonio, a quen destinaran como policía á vila de Valencia de Alcántara, a doce quilómetros da fronteira con Portugal. María Vitoria, que foi a primoxénita, tivo tres irmáns: Sara (setembro de 1940), Antonio (maio de 1942) e Rafael (decembro de 1943).
Vicente foi destinado en 1943 a Segovia, como administrador do cárcere provincial, morrendo o 30 de setembro de 1949 por mor da tuberculose. María Victoria tiña dez anos de idade. A nai, rematada a excedencia que solicitara, puxo escola desde 1949 en Sepúlveda. Como alí non había instituto, tanto Victoria como a súa irmá Sara tiveron que ir facer o bacharelato fóra. En 1951 conseguiu unha bolsa de estudos e foi a Barcelona, interna no colexio «Virgen de la Inmaculada» da Sección Femenina —a súa irmá Sara foi enviada a Sanlúcar de Barrameda—. Alí aprendeu catalán (prohibido nas aulas) e francés, e descubriu a literatura, lendo por vez primeira o Quixote de Cervantes e O principiño de Saint-Exupéry, que se habían converter nas súas obras favoritas. Nos veráns volvía ás aldeas de Segovia onde traballaba a súa nai, como Navares de las Cuevas, onde Sara puxera escola en 1952, antes de ser destinada a Valverde del Majano.
De 1958 a 1963 estudou a carreira de Filosofía e Letras (Sección de Filoloxía Románica) na Universidade Central de Madrid (hoxe Universidade Complutense), onde tivo de profesores a Rafael Lapesa (Historia do español), Dámaso Alonso (Lingüística románica), Carlos Bousoño e Rafael de Balbín Lucas. Alí coñeceu ao valenciano José Luis Llácer Zarzoso, invidente dende os tres anos de idade, dez anos maior ca ela, co que casou o 6 de xullo de 1963, ao rematar a carreira, e co que se trasladou a Pontevedra no mesmo ano da licenciatura, pois Llácer fora contratado como profesor no colexio Santiago Apóstolo da ONCE desa vila, do que chegaría a ser director. En Madrid, polas tardes, deu clases gratuítas de francés no barrio obreiro de Entrevías e colaborou coa ONCE traducindo libros do francés e lendo para cegos.
En Galicia
María Victoria xa coñecera Galicia en 1947, con oito anos de idade, cando fora visitar a súa tía Conchita a Valdoviño. O seu tío político, José Eugenio Arcelus Imaz, traballaba alí como secretario do concello.
En Pontevedra, estivo dando clases como profesora interina durante dous anos no Instituto Feminino (hoxe IES Valle Inclán), fichada polo daquela director Marcelino Giménez, de 1963 a 1965, o primeiro curso como profesora de latín e o segundo de francés. En 1965 aprobou a oposición a adxunta numeraria de Lingua e Literatura española, co número 19 de 55, e escolleu destino ao Instituto Masculino de Lugo (hoxe IES Lucus Augusti), como profesora titular de Lingua e Literatura españolas, onde estivo outros dous anos e tivo por catedrático a Xesús Alonso Montero e compañeira a Emilia Pimentel Iglesias, nesa altura muller de Alonso Montero, matrimonio co que fixo unha grande amizade. Do profesor Alonso Montero escribiu: ''Eu non teño casa patrucial en Galicia e non podo falar da «hortiña que quero tanto» nin das «figueiriñas que prantei», mais pouco importa isto se a miña voz chega ás escolas e ós institutos deste país [...] ¿Ten isto algo que ver coa influencia que exerceu sobre min Xesús Alonso Montero? Evidentemente si, alomenos en parte. [...] O meu estilo é meu, e coido que llo debo a meu pai e os xenes moriscos que me transmitiu. A actitude ante a lingua, a ética e o compromiso cos seus falantes herdeinos de quen foi o meu mestre, de quen me honro e recoñezo coma mestre''. Alí tivo por alumno, entre outros, a Xesús Rábade Paredes. miniatura|Traslado da denegación de autorización para a concesión de pasaporte. Volveu ao Instituto Feminino de Pontevedra en 1967 como profesora de lingua castelá. Entre os alumnos que tivo estaba Rosario Álvarez Blanco. En 1969 escribe Alcores de Donalvar, novela en castelán finalista no Premio Café Gijón, e prologa tamén en castelán o primeiro libro de Xesús Rábade, Xuntos cara ó mañán. En maio de 1973 foi cofundadora, con outros oito socios (José Luis Llácer, Margariña Valderrama, Alfredo Conde, Blanca Varona, Ramón Yuste, Carmen María Echarre, Paco Gulías e Javier Yuste) da librería Xuntanza, na rúa Andrés Muruais de Pontevedra, que pechou en 1976 polas débedas, e na que podían atoparse, entre outros libros, obras de Castelao que naqueles momentos estaban prohibidas pola censura.
En 1975 o matrimonio completou o proceso de adopción dos seus fillos, os irmáns Begoña e Carlos Alberto, que iniciaran dous anos antes.
Conseguiu, por concurso de méritos, a praza de catedrática en 1979, con destino no instituto de Ribadavia, pero para poder seguir en Pontevedra solicitou a excedencia por razóns familiares. En 1983 a súa nai, Sara, con problemas de senilidade, vai vivir con ela (até 1996). En 1986 pediu a reincorporación, accedendo como catedrática no instituto de Vilalonga, en Sanxenxo, no que traballou catro anos e onde comezou a escribir a novela Anagnórise. En 1990 consegue o traslado ao Mixto nº 5 de Pontevedra (logo IES G. Torrente Ballester), no que remataría a súa carreira docente. O 19 de xaneiro de 1996 morreu o seu home, José Luis Llácer, e en 1997, a ela, foille diagnosticado cancro de mama. miniatura|Biblioteca Legado Ma Victoria Moreno, no [[IES Gonzalo Torrente Ballester|IES G. Torrente Ballester.]] En xuño de 2002 os compañeiros e compañeiras ofrecéronlle unha homenaxe de despedida na que ela pronunciou un discurso en varios idiomas. O 1 de setembro de 2002 xubilouse como catedrática de ensino medio.
Pedro Ferriol, un capitán da mariña mercante cubano foi o seu compañeiro durante os seus tres últimos anos de vida, relación que comezou de xeito epistolar cando el leu Leonardo y los fontaneros. Casaron en maio de 2003 polo civil na Habana e o 22 de febreiro de 2004 repetiron a cerimonia na igrexa de Campolongo en Pontevedra.
María Victoria Moreno morreu no Hospital Provincial de Pontevedra, aos 66 anos de idade, pasadas as nove da mañá do 22 de novembro de 2005, vítima do cancro.
A súa biblioteca persoal, de 5 009 volumes, incluídas varias edicións e uns 150 estudos de Don Quixote, foi doada ao IES Gonzalo Torrente Ballester.
Obra
María Victoria Moreno foi unha das pioneiras da literatura infantil e xuvenil en galego. O seu primeiro libro en galego foi Mar adiante, que estaba ilustrado por ela mesma. Neste libro atópase o conto Crarisca e Luceiro co que gañou en 1972 o segundo premio do Concurso nacional de contos infantís da Agrupación Cultural O Facho. Nesta obra defende outro xeito de entender a escola, baseada no contacto coa natureza, no respecto, na ledicia de aprender e no afecto. miniatura|175px|Anagnórise na [[Biblioteca Galega 120|BG120.]] A súa obra O cataventos publicouna en 1979, despois de levar o primeiro premio do Concurso nacional de contos infantís “O Facho” en 1975. En 1983 publica outro libro, A festa no faiado. E máis adiante, en 1986, publica Leonardo e os fontaneiros, o seu libro preferido, e que gañou o terceiro premio de O Barco de Vapor en 1985. Neste libro, ó igual que en E haberá tirón de orellas? (1997) amosa o seu grande amor polos animais. Os animais tamén son protagonistas noutros contos seus, como Can branco, can negro e Un cachiño de bica?, publicados no 2005 no libro Eu conto, ti cantas....
A mediados dos anos 80 publica varios libros de texto sobre lingua e literatura galega xunto con Xesús Rábade e Luís Alonso Girgado para cubrir a demanda que comezou a aparecer nesa época ó comezarse a implantar estas materias nos centros de ensino.
E en 1988 publícase a que foi a súa obra máis recoñecida, Anagnórise, da que se publicaron 20 edicións e que foi incluída na lista de honra do IBBY en 1990.
Co libro Guedellas de seda e liño, publicado en 1999, acadaría outro recoñecemento, ó conseguir entrar na prestixiosa lista internacional White Ravens da Biblioteca Internacional para a Mocidade de Múnic en 2002, demostrando de novo a súa capacidade para conectar coa mocidade.
Tamén publicou algúns anos despois, no 2004, un libro para público adulto, Diario da luz e a sombra, falando da súa experiencia coa enfermidade que padecía, o cancro de mama.
O último libro que chegou a ver publicado, no 2005, foi Eu conto, ti cantas..., e foi de novo unha obra para o público infantil, neste caso en verso, e tendo, coma noutras ocasións, os animais coma protagonistas.
No ano 2009 publicouse postumamente o libro Onde o aire non era brisa, tradución de Xavier Senín do primeiro libro que escribira en castelán, Alcores de Donalvar, e que fora publicado no 2006 co título Donde el aire no era brisa.
Recoñecementos
Foi finalista do Premio Café Gijón en 1969 coa novela en castelán Alcores de Donalvar.
O xurado formado por Santos Simões, Riveiro da Costa e X. Alonso Montero, outorgoulle, en 1971, o primeiro premio dos Jogos Florais Minho-Galaicos de Guimarães co relato en castelán La casa de las Marías, unha historia sobre unhas prostitutas de aldea que se ven obrigadas a abandonar a casa. A eses mesmos xogos enviara, tamén, un relato en galego: A gaiola, que segundo declaracións de Alonso Montero non foi debidamente valorado daquela.
miniatura|275px|Placa instalada en 2006 en Pontevedra: "As persoas estamos feitas para levar adiante os proxectos máis fermosos". Foille outorgada a mención de honor a título póstumo do premio Xoán Manuel Pintos do Concello de Pontevedra no ano 2005.
Foi a autora homenaxeada a título póstumo na VII edición do Salón do Libro Infantil de Pontevedra no ano 2006, ese mesmo ano o concello instalou unha placa conmemorativa na rúa onde viviu.
En 2015 a plataforma de crítica literaria feminista A Sega outorgoulle o Día das Galegas nas Letras.
Día das Letras Galegas 2018
En 2017, tras unha proposta de Xesús Alonso Montero, Margarita Ledo Andión, Antón Santamarina, Rosario Álvarez Blanco, Ramón Lorenzo e Luz Pozo Garza, foi escollida polos membros da Real Academia Galega, por un voto de diferenza, para ser a personalidade homenaxeada no Día das Letras Galegas correspondente ao ano 2018. Os outros candidatos foron Ricardo Carballo Calero, Plácido Ramón Castro del Río, Antón Fraguas Fraguas e Eusebio Lorenzo Baleirón.
En marzo de 2018 os integrantes da corporación municipal do Concello de Pontevedra acordaron por unanimidade mudar o nome da avenida de Fernández Ladreda polo de María Victoria Moreno, medida que se fixo efectiva o 27 de abril de 2018 nun acto presidido polo alcalde Miguel Anxo Fernández Lores e coa presenza da familia da autora e diferentes representantes institucionais como Víctor Freixanes, Fina Casalderrey e outros. O 1 de maio colocouse unha placa na última casa onde viviu, Avenida de Vigo, nº 15 (sempre viviu nesta rúa: nun ático do número 45, no 5 °C do número 13 e nun 3º piso do número 15). No mesmo ano o Concello e a editorial Urco crearon o Premio María Victoria Moreno de Literatura Xuvenil. A primeira edición foi gañada por Antonio Manuel Fraga coa obra O bestiario científico de Anxos Nogueirosa.
A banda da Loba homenaxeouna coa canción Anagnórise e Fuxan os Ventos musicou o poema "Cantiga", incluído en Elexías de luz, co título Lúa de prata. . O grupo musical Xardín Desordenado publicou Victoria da luz con textos de MVM.
En 2018 segundo se ía achegando o 17 de maio ían aumentando os actos honrando a súa figura, tanto en Galicia coma nas comunidades galegas no exterior. Os máis destacados desenvolvéronse en Pontevedra o mesmo Día das Letras Galegas. miniatura|Foto de grupo no Teatro Principal de Pontevedra, 17 de maio de 2018.
Na programación institucional organizouse un proxecto expositivo itinerante con ilustracións de Nuria Díaz, Lucía Cobo, Xan López Domínguez, Jacobo Fernández Serrano, Jacobo Muñiz, María Fe Quesada, Bea Lema e Dani Padrón, coordinados por David Pintor.
Editouse o monográfico ''María Victoria Moreno. Homenaxe. Palabra fértil no tempo, número 38 dos Cadernos Ramón Piñeiro'' do CIRP. Organizouse un simposio o 27 e 28 de novembro de 2018 sobre a súa figura.
Bibliografía
125px|dereita
Os Feás de Moreda, San Cosme de Barreiros, Barreiros
Os Feás de Moreda é un lugar da parroquia de San Cosme de Barreiros no concello lugués de Barreiros na comarca da Mariña Oriental.
Ciclamino
Os ciclames ou ciclaminos (Cyclamen) son un xénero da familia das Myrsinaceae (anteriormente estiveron clasificados entre as Primulaceae). A este xénero pertencen máis de 20 especies de plantas orixinarias da área do Mediterráneo e Anatolia. Os ciclames máis usados actualmente para a xardinaxe en interior (Cyclamen persicum) proveñen precisamente desa península asiática, de onde foron levados a Europa no século XVII. Son comúns ornamentais en Galiza.
Joaquín González-Llanos Galvache
Joaquín González-Llanos Galvache, finado en Ferrol o 3 de novembro de 2008, foi un enxeñeiro e político galego.
Johnny Albino
Johnny Albino, nado en Yauco o 19 de decembro de 1919 e finado o 7 de maio de 2011, foi un cantante portorriqueño de boleros.
Joaquín González-Llanos Galvache
Traxectoria
Fillo de José María González-Llanos Caruncho, creador e presidente de ASTANO. Enxeñeiro naval, foi director adxunto de Astano xunto ao seu irmán, o tamén enxeñeiro naval Ignacio González-Llanos Galvache. En 1974 foi designado alcalde de Ferrol. Permaneceu no cargo até 1977.
Johnny Albino
Traxectoria
Albino xogaba e cantaba cando rapaz, mais non foi até anos máis tarde, cando formaba parte do Exército dos Estados Unidos, durante segunda guerra mundial, onde formou un cuarteto con outros soldados compañeiros. En 1946, Albino actuou por vez primeira nun "trío", converténdose tempo despois na voz do Trío San Juan, un grupo internacionalmente aclamado, pois o Trío San Juan daquela rivalizaba co Trío Los Panchos, obtendo sona e popularidade. Ironicamente, Albino máis tarde abandonou o "Trío San Juan" para comezar a súa andadura con "Los Panchos", como a voz principal, substituíndo outro cantante de trío lendario, Julito Rodriguez.
O artista morou os seus últimos anos en Porto Rico e conta con máis de 300 discos gravados no seu haber.
Joaquín González-Llanos Galvache
Vida persoal
Casou con Mª del Pilar Navarro García-Bermúdez.
Hartford, Connecticut
Hartford é a capital do estado de Connecticut nos Estados Unidos. Está situada no Condado de Hartford, xunto ao río Connecticut no centro do estado. Segundo o censo de 2000, a súa poboación alcanzaba os 121.578 habitantes. O censo provisional de 2006 elevaba esta cifra ata os 124.512 habitantes. Estas cifras sitúan a Hartford como a segunda cidade en tamaño de Connecticut tras Bridgeport. Se consideramos a área de influencia da cidade, atopámonos coa maior área metropolitana do estado e a cuadraxésimo quinta dos Estados Unidos (censo estimado 2006) cunha poboación de 1 188 841 persoas.
Premio Nacional de Literatura Asturiana
O Premio Nacional de Literatura Asturiana (Premiu Nacional de Lliteratura Asturiana) é un galardón literario que concede cada tres anos a Academia de la Llingua Asturiana ao escritor ou escritora destacada pola súa traxectoria na literatura en lingua asturiana. O premio só pode ser concedido a unha persoa de cada vez, e non pode ser outorgado a título póstumo. A primeira edición foi en 2017.
Hartford, Connecticut
Coñécida como a "capital mundial dos seguros": Hartford acolle a maior parte das sedes centrais das maiores empresas de seguros do mundo e converteu este negocio no seu motor económico. (O estado de Connecticut é coñecido como "a terra das tradicions" .) A rexión ten unha relativamente baixa poboación de adultos entre os 18 e os 25 anos, con todo Hartford ten unha poboación relativamente xove.
Premio Nacional de Literatura Asturiana
O xurado que outorga os premios está formado polo Presidente ou Presidenta da Academia de la Llingua Asturiana, tres membros numerarios da institución, un representante da Consellería de Educación e Cultura do Goberno de Asturias, e dúas personalidades de recoñecido prestixio do mundo universitario especialistas en literatura asturiana.
Hartford, Connecticut
Historia
Despois de que o explorador Holandés Adriaen Block visitase a área en 1614, comerciantes de peles da colonia dos Novos Países Baixos despregaron un posto de comercio no Forte Goede Hoop (Boa Esperanza) na confluencia dos ríos Connecticut e Park no ano 1623 pero quedou abandonado en 1654. A veciñanza próxima a este lugar aínda é coñecido como "Dutch Point" (Punto Holandés). Os primeiros colonizadores Ingleses chegaron en 1635. O enclave orixinalmente era chamado Newtown, pero foi renomeado a Hartford en 1637. Unha teoría sobre os orixes do nome "Hartford" sostén que foi en honra á localización Inglesa de Hertford, Inglaterra.
Premio Nacional de Literatura Asturiana
O premio está dotado con 3000 euros, un medallón distintivo do escultor Adolfo Manzano, e a publicación dunha pequena antoloxía representativa da produción literaria da persoa agraciada.
Hartford, Connecticut
Historia
O pastor da igrexa que fundou Hartford, Thomas Hooker, presentou un sermón que inspirou o escrito de Ordes Fundamentais de Connecticut, un documento (ratificado o 14 de xaneiro de 1639) que dá a autoridade a o pobo de gobernar, en lugar de cedelo a un poder superior. Algúns historiadores ven os conceptos de autogoberno de Hooker como un antecesor á Constitución dos Estados Unidos de América.
Premio Nacional de Literatura Asturiana
Edicións celebradas
Tras a publicación das bases do premio o 15 de setembro de 2016 e a apertura do prazo para a presentación de candidaturas, resultaron finalistas Xuan Bello, Antón García, Roberto González-Quevedo, Berta Piñán e Xuan Xosé Sánchez Vicente. O 13 de xaneiro de 2017 fíxose público o veredicto do xurado, que deu como gañador o autor de Tinéu Xuan Bello.
Hartford, Connecticut
Historia
O incendio do Circo Hartford, que ocorreu o 6 de xullo de 1944, foi un dos peores desastres por mor dun incencio na historia dos Estados Unidos. O lume ocorreu durante unha interpretación de tarde dos Ringling Brothers and Barnum & Bailey Circus ao que asistían entre 7.500 e 8.700 persoas, e en que morreron 168 persoas e 700 resultaron feridas.
Premio Nacional de Literatura Asturiana
Edicións celebradas
O xurado destacou que o mesmo «asitió l'asturianu nel mapa de la lliteratura estatal ya internacional» referíndose concretamente á súa obra Historia universal de Paniceiros. Nesta edición o xurado estivo composto por Ana María Cano (Presidenta da Academia), Xosé Antón González Riaño, Xosé Ramón Iglesias e Carmen Muñiz Chacón (académicos de número), Fernando Padilla Palicio (representante da Consellería) e os profesores da Universidade de Oviedo José Luis García Martín e Leopoldo Sánchez Torre.
Hartford, Connecticut
Xeografía e clima
Segundo a Oficina do Censo dos Estados Unidos, a cidade ten unha área total de 46,5 km². 44,8 km² deles son terra e 1,7 km² (o 3,67%) son auga.
Hartford linda coas cidades de West Hartford, Newington, Wethersfield, East Hartford, Bloomfield, South Windsor e Windsor.
O río Connecticut separa Hartford dos suburbios do leste da cidade.
Hartford atópase na zona de clima continental húmida. Os veráns son tipicamente de cálidos a quentes e bochornosos, mentres que os invernos son xeralmente fríos con frecuentes nevadas. A precipitación anual media está ao redor de 112 centímetros, distribuída regular e equitativamente ao longo do ano. Polo xeral Hartford recibe aproximadamente 122 cm de neve nun inverno medio; a maior nevada estacional rexistrada foi de 292,61 cm en 1996. A primeira nevada ocorre xeralmente entre mediados e finais de novembro e a última neve da tempada polo xeral cae a finais de marzo, aínda que acumulacións de neve déronse desde finais de setembro ata mediados de maio en casos extremos.
Demografía
Segundo o censo do ano 2000, había 121.578 persoas, 44.986 fogares, e 27.171 familias residentes na cidade, e a densidade de poboación era de 2.711,8 hab/km². Había 50.644 unidades de aloxamento cunha densidade media de 1.129,6/km². A composición racial da cidade estaba composta por un 27,72% de brancos, 38,05% afroamericanos, 0,54% nativoamericanos, 1,62% asiáticos, 0,11% das Illas do Pacífico, 26,51% doutras razas e o 5,44% de dous ou máis razas. O 40,52 % da poboación era hispana ou latina, principalmente de orixe portorriqueño. O 17,83% da poboación clasificouse a si mesma como branca non hispana.
Dos 44.986 fogares censados, o 34,4% tiña nenos de menos de 18 anos de idade vivindo neles, o 25,2% tiña parellas casadas vivindo xuntas, o 29,6% tiña a unha cabeza de familia feminina sen marido presente, e o 39,6% non eran familias. O 33,2 % de todas as casas estaba ocupado por un só individuo e o 9.6 % tiña a alguén vivindo só con 65 anos de idade ou máis. O tamaño medio dos fogares era 2,58 e o tamaño medio de familia era 3,33.
Na cidade a poboación estaba composta polo 30,1% de menores de 18 anos de idade, o 12,6% de 18 a 24, o 29,8% de 25 a 44, o 18,0% de 45 a 64, e o 9,5% de maiores de 65 anos de idade ou máis. A idade media era de 30 anos. Por cada 100 mulleres había 91,4 homes. Por cada 100 mulleres maiores de 18 anos de idade, había 86,0 homes.
Logo da segunda guerra mundial e durante a última metade do século XX, moitos portorriqueños trasladáronse á cidade de Hartford. No 2000, o 32,56% de residentes de Hartford tiña ascendencia portorriqueña. Esta era a segunda concentración máis grande de portorriqueños en territorio estadounidense, detrás só de Holyoke, Massachusetts. Hoxe, as bandeiras de Porto Rico atópanse en coches e edificios por todas partes da cidade. O actual alcalde de Hartford, Eddie Pérez, naceu en Porto Rico e se traladó a Hartford en 1969 á idade de doce anos. En 2001, converteuse no primeiro portorriqueño (e primeiro latino) en ser elixido como alcalde da cidade.
Horizonte (Vigo)
Horizonte foi unha revista editada en Vigo en 1932.
Hartford, Connecticut
Barrios
miniatura|esquerda|250px|Museo de [[Mark Twain, Hartford]] Os barrios de Hartford son dunha gran diversidade e historia. No Centro da cidade de Hartford está situado o distrito central de negocios. Parkville é chamado así pola confluencia dos brazos norte e sur do Park River; é a sede dos Real Art Ways. En Frog Hollow está situado o Pope Park. A Asylum Hill é unha área mixta, residencial e comercial, que aloxa a oficina central de varias compañías de seguros e a Casa de Mark Twain.
Horizonte (Vigo)
Historia e características
O seu segundo número apareceu en decembro de 1932. Entre os colaboradores figuraban Luís Bas Molina, Manuel F. Sarrasi, Castro García Rojo, Francisco Núñez, Fernández Novoa, Antonio Ocharta, Inocencio Guzmán, F. López, Julio Leal, Cándido Viñas Calvo e Elena Agra.
Hartford, Connecticut
Barrios
No West End atópase a residencia do Gobernador, a Universidade de Hartford e linda o Club de Golf Hartford. No Sheldon Charter Oak estaba situado o "Charter Oak" (véxase Historia de Connecticut) e o seu monumento conmemorativo e tamén a antiga oficina central de Colt incluído Armsmear. O North East inclúe o Keney Park. No South End atópase a "Pequena Italia". No South Green está o Hospital de Hartford. No South Meadows están situados o Aeroporto Hartford-Brainard e o complexo industrial de Hartford. Os North Meadows teñen parcelas comerciais e de venda de automóbiles de coches, e son a sede do Dodge Music Center. Outros barrios de Hartford son: Barry Square, Behind the Rocks, Blue Hills, Clay Arsenal, Southwest' e Upper Albany''.
Economía
miniatura|esquerda|350px|Edificio Aetna. Gran Hartford é un centro internacional da industria de seguros, con compañías como Travelers, CIGNA, Aetna, e The Hartford con sedes na cidade. A área é tamén sede da Colt Firearms e grandes corporacións como United Technologies (con empresas como Pratt & Whitney, Ascensores Otis, Sikorsky Aircraft, Carrier Corporation, Hamilton Sundstrand o UTC Fire & Security).
A finais do século XIX e principios do XX Hartford era unha importante cidade de industria e publicación, pero, como en moitas outras cidades industriais do Oeste, moitas fábricas foron pechadas, trasladadas ou reducidas.
Hartford foi importante durante moito tempo para as compañías de seguros e a miúdo é chamada "a capital de seguros do mundo," aínda que recentes fusións reducisen o número de empregados nas compañías de seguros en Hartford. MetLife e Lincoln Financial reduciron o seu persoal en Hartford e MassMutual trasladou as súas operacións de Hartford a Enfield (Connecticut) para situarse mais preto de oficina central en Springfield, Massachusetts. Recentemente, Hartford demostrou a súa viabilidade como centro de negocios. St. Paul Travelers anunciaron que creará 600 empregos na área (500 deles no centro da cidade de Hartford); Aetna está trasladando a máis de 3.500 empregados á cidade desde Middletown, Connecticut.
Educación
miniatura|dereita|250px|Biblioteca estatal de Connecticut, Hartford. Hartford conta con varias institucións de categoría mundial como o Wadsworth Atheneum, no centro da coidade, o Trinity College no barrio de Barry Square da cidade, o Conservatorio de Hartford (no barrio de Asylum Hill), o Institute of Living, o Capital Community College (no centro da cidade), a Escola de Negocios da Universidade de Connecticut (tamén no centro da cidade), Hartford Seminary (no West End), a Escola de Dereito da Universidade de Connecticut (tamén no West End) e Rensselaer en Hartford (un campus en North Meadows do Instituto Politécnico de Rensselaer). A Universidade de Hartford está localizada en Hartford, West Hartford, e Bloomfield.
Hartford está atendida polas Hartford Public School. A Hartford Public High School, é a segunda High School máis antiga da nación, está localizada no barrio de Asylum Hill de Hartford. A cidade conta tamén coa Bulkeley High School na avenida Wethersfield e a Weaver High School en rúa Granby. Así mesmo, Hartford conta coa Montessori Middle School, a Academia de Matemáticas e Ciencia e a Academia de Artes de Greater Hartford.
Cidades irmáns
Hartford presenta numerosas cidades irmáns:
Tratado de París (1763)
O Tratado de París foi asinado o 10 de febreiro de 1763 polo duque Choiseul, o marqués de Grimaldi e o duque de Bedford, poñendo así fin á guerra dos Sete Anos.
Historia
William Pitt teimaba en manter vivo o conflito ata lograr o aniquilamento das forzas de Francia. Os tratados de paz que puxeron fin á Guerra dos Sete Anos, representaron unha vitoria para Gran Bretaña e Prusia. Para Francia supuxeron a perda da maior parte das súas posesións en América e Asia. A firma da paz tivo as seguintes implicacións:
A Paz de Hubertusburgo foi asinada entre Austria, Prusia e Saxonia o 15 de febreiro de 1763. Xunto ao Tratado de París asinado no 10 de febreiro, marca o final da Guerra dos Sete Anos.
Estreito de Juan de Fuca
miniatura|250px|Mapa da [[illa de Vancouver, mostrando ao sur o estreito de Juan de Fuca, que separa esta illa, na Columbia Británica, e a península Olímpica, no estado de Washington.]] O estreito de Juan de Fuca (en inglés, Strait of Juan de Fuca) é un estreito mariño que bordea a illa de Vancouver polo sur, e é a principal saída do estreito de Georgia e o Puget Sound, conectando ambos co océano Pacífico.
Forma parte da fronteira entre o Canadá e os Estados Unidos.
Fue nomeado así en 1788 polo capitán inglés John Meares, do barco Felice en honor de Juan de Fuca, un mariñeiro grego que alegaba que fora alí nunha viaxe con exploradores españois en 1592 para buscar o fabuloso estreito de Anián.
Resina
miniatura|Resina atrapando a un [[insecto]] A resina ou recina é calquera das substancias de secreción das plantas con aspecto e propiedades máis ou menos análogas ás dos produtos así denominados. Provén do latín resina. Pódese considerar como resina as substancias que sofren un proceso de polimerización ou secado dando lugar a produtos sólidos sendo en primeiro lugar líquidas.
Están divididas deste xeito:
Derviniai augalai Harpiks Răşină naturală Resin 樹脂
Ramilo
O topónimo galego Ramilo pode referirse a:
646
Véxase tamén
Historia ano a ano
Distribución de Cauchy
A distribución de Cauchy, coñecida tamén como distribución Cauchy-Lorentz en honor a Augustin Cauchy e Hendrik Lorentz, é unha distribución de probabilidade continua. No campo da Física coñécese como distribución de Lorentz, función Lorentziana ou distribución de Breit-Wigner. A súa importancia na física vén dada por ser a solución da ecuación diferencial que describe a resonancia forzada. En espectroscopia describe a forma das liñas espectrais que son ampliadas por diversos mecanismos, en particular, o mecanismo de alargamento por colisión.
Escola Universitaria Politécnica de Ferrol
Os estudos de Enxeñaría Técnica Naval créanse por orde ministerial de decembro de 1963. As orixes da Escola Universitaria Politécnica de Ferrol en Serantes están no Instituto Concepción Arenal de Ferrol xa que entón non había outro edificio dispoñible.
Distribución de Cauchy
Características
onde x0 é o parámetro que especifica a localización do pico da distribución, e γ é o parámetro de escala que especifica a largura media ao máximo medio (half-width at half-maximum, HWHM).
Escola Universitaria Politécnica de Ferrol
Historia
O edificio actual en Serantes da Escola Universitaria Politécnica inaugúrase en 1972 para acoller os estudos de Enxeñaría Técnica Naval, no curso 1972-73 iniciaron estudos os primeiros titulados de peritos navais. A construción do edificio orzouse en 35 600 000 pesetas e o arquitecto encargado da redacción do proxecto foi D. F. García-Escudero y Torroba.
Distribución de Cauchy
Características
O caso especial no que x0 = 0 e γ = 1 denomínase distribución estándar de Cauchy, que ten a función de densidade de probabilidade:
Escola Universitaria Politécnica de Ferrol
Historia
Nos anos oitenta faise a transformación da Escola de Enxeñeiros Técnicos Navais en Escola Universitaria Politécnica (EUP) coa incorporación dos estudos de Enxeñería Técnica Industrial. A EUP foi creada pola Xunta de Goberno en novembro de 1987, recibiu informe favorable do Consello de Universidades en abril de 1988 e a creación da EUP pola Xunta de Galicia foi publicada no DOG do 19 de agosto de 1988. No curso 1988-89 iniciáronse os estudos do primeiro curso de Enxeñería Técnica Industrial en Electricidade, especialidade en Automática e Electrónica. Posteriormente a Xunta de Escola de xuño de 1989 solicitou a especialidade de Centrais e Redes, que foi aprobada pola Xunta de Goberno da Universidade en marzo de 1990.