cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Acinetobacter baumannii
Acinetobacter baumannii é unha especie bacteriana gramnegativa de forma curta e case arredondada (cocobacilos). Pode seu un patóxeno oportunista dos humanos, que afecta principalmente a persoas inmunocomprometidas, que se está a facer cada vez máis importante como causante de infeccións adquiridas en hospitais (nosocomiais). Aínda que outras especies do xénero Acinetobacter se atopan a miúdo en mostras do solo, A. baumannii non é un organismo habitual do solo, xa que se illa case exclusivamente en ambientes hospitalarios. Aínda que ocasionalmente se ten illado en mostras medioambientais do solo e auga, o seu hábitat natural aínda se descoñece. As bacterias deste xénero carecen de flaxelos, pero teñen unha motilidade ao retorcerse e sacudirse e presentan enxameamento. Isto pode deberse á actividade dos pili de tipo IV, que son estruturas como variñas que se poden retraer ou estender. A motilidade en A. baumannii pode deberse tamén á excreción de exopolisacáridos, que crean unha película de cadeas de azucres de alto peso molecular por detrás da bacteria para que esta se mova cara adiante. Os microbiólogos clínicos diferencian normalmente os membros do xénero Acinetobacter doutras Moraxellaceae realizando a proba da oxidase, xa que as Acinetobacter spp. son os únicos membros das moraxeláceas que carecen de citocromo c oxidases. A. baumannii forma parte co complexo ACB (A. baumannii, A. calcoaceticus, e Acinetobacter especie xenómica 13TU). Os membros do complexo ACB son difíciles de determinar distinguindo as especies, e comprenden os membros clinicamente máis relevantes do xénero. A. baumannii é pertence tamén ao grupo de patóxenos ESKAPE (Enterococcus faecium, Staphylococcus aureus, Klebsiella pneumoniae, Acinetobacter baumannii, Pseudomonas aeruginosa, e Enterobacter sp.), un grupo de patóxenos cun alto grao de resistencia a antibióticos que son responsables da maioría das infeccións nosocomiais. Houbo unha epidemia significativa de cepas resistentes a antibióticos en instalacións sanitarias militares durante a guerra de Iraq. As cepas resistentes a multifármacos de A. baumannii espalláronse tamén en hospitais civís.
O nome da bacteria significa 'bacteria inmóbil de Baumann', do grego a, 'non', kineô, 'moverse', bakterion (neolatín bacteria), 'bastonciño (bacteria)', e en honor dos microbiólogos Paul e Linda Baumann.
Beta-lactamase
A. baumannii produce polo menos unha beta-lactamase, que é un encima responsable de clivar o anel lactama de catro átomos típico de antibióticos beta-lactámicos. Os antibióticos beta-lactámicos están estruturalmente relacionados coa penicilina, a cal inhibe a síntese da parede celular bacteriana. A clivaxe do anel lactámico fai que estes antibióticos sexan inofensivos para a bacteria. A beta-lactamase OXA-23 está flanqueada por secuencias de inserción, o que suxire que foi adquirida por transferencia horizontal de xenes.
Cápsula
Moitas bacterias virulentas posúen a capacidade de xerar unha cápsula protectora arredor de cada célula. Esta cápsula, feita de longas cadeas de azucres, proporciona unha barreira física extra entre os antibióticos, anticorpos, e sistema do complemento. A asociación dun incremento da virulencia coa presenza dunha cápsula foi demostrada clasicamente no experimento de Griffith. Identificouse un clúster de xenes responsable da secreción da cápsula de polisacárido que inhibe o efecto antibiótico do complemento cando crecen en fluído da ascite. Demostrouse despois un decrecemento da mortalidade dos microorganismos asociada coa perda da produción da cápsula usando un modelo da virulencia na rata.
Primeira Nacional Feminina de España
A Primera Nacional Feminina de España é a terceira categoría do sistema feminino de Ligas de fútbol de España, sendo inmediatamente inferior á Segunda División.
Foi creada en 2001 e a súa organización depende da Real Federación Española de Fútbol. Inicialmente tiña o nome de Primeira Nacional, na temporada 2012-13 cambiou a súa denominación a Segunda División. Ao finalizar a tempada 2018/19 pasou de sela segunda a sela terceira categoría, pola creación da Segunda División Pro recuperando o seu nome orixinal. Nela compiten nela 98 equipos repartidos en sete grupos diferentes. A competición arrancará o 15 de setembro e rematará o 3 de mazo de 2020.
Acinetobacter baumannii
Proteína A da membrana externa (OMPA)
A adhesión pode ser un determinante crítico da virulencia para as bacterias. A capacidade de unirse ás células hóspede permite que as bacterias interaccionen con elas de varias maneiras, ou ben polo sistema de secreción de tipo III ou ben simplemente para manterse opoñéndose ao movemento prevalecente de fluídos. A proteína A da membrana externa (OMPA) está implicada na adherencia de A. baumannii a células epiteliais. Isto permite que a bacteria invada as células por medio dun mecanismo de cremalleira. A proteína localízase nas mitocondrias das células epiteliais e causa necrose ao estimular a produción de especies reactivas do oxíxeno.
.vc
.vc é o Dominio de Nivel Superior xeográfico (ccTLD) para San Vicente e as Granadinas.
Acinetobacter baumannii
Tratamento da infección
Como a maioría das infeccións son agora resistentes a múltiples fármacos, é necesario determinar que susceptibilidades que ten unha determinada cepa para que o tratamento sexa un éxito. Tradicionalmente, as infeccións eran tratadas con imipenem ou meropenem, pero detectouse un aumento constante de A. baumannii resistente a carbapenem. Consecuentemente, os métodos de tratamento a miúdo recorren ás polimixinas, especiealmente a colistina. A colistina é considerada un fármaco de último recurso porque a miúdo causa danos renais, entre outros efectos secundarios. Os métodos de prevención en hospitais están enfocados en incrementar a limpeza das mans e procedementos de esterilizacións máis eficientes.
300px|miniatura|dereita|Feridas como as causadas por artefactos explosivos improvisados poden infectarse facilmente por A. baumannii. 300px|miniatura|dereita|A loxística de soldados transportados ten como resultado que os pacientes visiten distintas instalacións onde poden adquirir infeccións por A. baumannii.
Infeccións en veteráns feridos en Iraq e Afganistán
Moitos soldados feridos nas guerras de Iraq e Afganistán sufriron infeccións por A. baumannii. Inicialmente, pensábase que a infección se producía no momento da ferida, pero os estudos posteriores indicaron que hai maior probabilidade de adquirila en instalacións médicas (infección nosocomial), debido á capacidade da bacteria de persistir moito tempo sobre superficies artificiais e tamén aos sucesivos traslados dos soldados feridos a diversas instalacións médicas durante o seu proceso de evacuación e atención. As A. baumannii resistentes a multifármacos son un factor principal na complicación do tratamento e rehabilitación de soldados feridos, o que incrementa o número de mortes.
Incidencia de A. baumannii en hospitais
A importación de A. baumannii e a subseguinte presenza en hospitais está ben documentada. A. baumannii é xeralmente introducida nun hospital polo paciente colonizado. Debido á súa capacidade de sobrevivir en superficies artificiais e resistir ao desecamento, pode permanecer e posiblemente infectar novos pacientes durante algún tempo. O crecemento de A baumannii sospéitase que é favorecido en instalacións hospitalarias debido ao uso constante de antibióticos nos pacientes nos hospitais. Acinetobacter pode transmitirse de persoa a persoa ou cando unha persoa contacta con superficies contaminados. Nun estudo feito en unidades de coidados intensivos en Europa en 2009, A. baumannii era a responsable do 19,1% de casos de pneumonía asociados con respiración asistida.
Partido Agrario Republicano Autonomista
Historia
O partido tivo unha curta vida e non logrou agromar no resto do país coma herdeiro do agrarismo galego, deste xeito non puido facer fronte aos dous grandes partidos republicanos de Galiza: a ORGA ou PRG, de Casares Quiroga, e o PRR, de Lerroux, que dominaron a política galega entre 1931 e 1936 xunto co PG de Bóveda e Castelao.
O PARA mantivo unha postura claramente autonomista e a prol do Estatuto, coincidindo cos galeguistas e cos sectores máis comprometidos coa autonomía da ORGA. Tan foi este talante autonomista que Portela Valladares foi un dos propostos a presidir a Xunta trala aprobación do Estatuto por sectores do galeguismo, ao ser visto como un home conciliador. Contaban cunha arma importante grazas ao seu líder: o xornal El Pueblo Gallego, o maior xornal do país na época.
Josep Franch
Josep Franch de Pablo, nado o 28 de xaneiro de 1991 en Badalona, Cataluña, é un xogador profesional español de baloncesto. Actualmente xoga para o Bàsquet Girona da Liga ACB, no que xoga na posición de base cunha altura de 1,92 metros.
Traxectoria
Nado en Badalona, Barcelona, formouse nas categorías inferiores do principal club da súa cidade, o Joventut de Badalona. Tras ir subindo categorías, acaba por chegar ao primeiro verdinegro, onde xoga dúas temporadas na Liga ACB. Durante o verán de 2011 o UCAM Murcia fixo unha oferta polo base que fixo que o club catalán igualase a oferte de tanteo. Con todo, o 17 de agosto unha nova oferta dos murcianos, fixo que o Joventut se retirase e a aceptase. Xoga co CB Murcia durante dous anos, para despois xogar un ano no CB Sevilla e outro no San Sebastián Gipuzkoa Basket Club. Posteriormente asina co Club Melilla Baloncesto da Liga LEB, equipo co que consegue ascender á Liga ACB, aínda que o equipo finalmente rexeita o ascenso por motivos económicos. Para a temporada 2016−17 asina por outro equipo da mesma liga, o Club Baloncesto Breogán.
456
Outros
Historia ano a ano
Afroamericano
miniatura|Densidade de afroamericanos nos Estados Unidos no ano 2020. O termo afroamericano designa os descendentes dos negros africanos levados á forza polos europeos a América para dedicalos ao traballo escravo. Moitos afroamericanos son tamén descendentes de europeos ou amerindios.
Estados Unidos
O termo orixinouse nos Estados Unidos para designar o grupo étnico descendente de individuos da África Negra levados de forma forzada para traballar como escravos nas plantacións dos estados do sur ou empregados no servizo doméstico a partir do século XVII e en especial no XVIII. O termo estenderíase pouco a pouco por todo o continente, e hoxe emprégase tamén para designar a calquera individuo americano descendente de africanos, con independencia da súa nacionalidade. Para designar os afroamericanos dos Estados Unidos emprégase tamén o termo "afroestadounidense". A principios do século XX, os movementos do nacionalismo negro estadounidenses chegaron a estender o concepto até que chegou a designar a calquera individuo non descendente de europeos brancos. Así Wallace Fard Muhammad, fundador de Nación do Islam, e figura importante no desenvolvemento do nacionalismo negro era descendente de polinesios.
Nos anos 60, coa superación dos postulados do nacionalismo racial, os movementos de esquerdas vinculados coa negritude desenvolveron o discurso de que a pertenza ao grupo era unha cuestión voluntaria e dependente da situación social, e non podía estar baseada en conceptos raciais. Así, grupos como os Panteras Negras tiveron militantes de orixe asiática, como Richard Aoki e mesmo branca, como James Cronwell. Esta perspectiva é asumida até hoxe pola corrente principal dos nacionalistas afroamericanos de todo o continente.
Segundo o censo de 2003 hai 37 100 000 afroamericanos, o que representa o 12,9% da poboación norteamericana. Aproximadamente un 55% vive nos estados do sur, aínda que é Nova York onde se atopa a maior concentración, con 2 000 000 de afroamericanos.
Resto de América
Ademais dos Estados Unidos, diversos países americanos teñen unha porcentaxe importante de individuos de orixe afroamericana. Pódense destacar os casos de Haití, o Brasil, a República Dominicana, Colombia etc. Hoxe en día constitúen un 10% da poboación do continente, sendo unha das minorías máis importantes e tamén das máis discriminadas.
Portocelo, Distriz, Vilalba
Portocelo é un lugar da parroquia de Distriz no concello lugués de Vilalba na comarca da Terra Chá. Tiña 27 habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales 10 eran homes e 17 eran mulleres.
La lingua delle cantigas
La lingua delle cantigas é un manual universitario en lingua italiana do filólogo sueco Pär Larson, publicado en 2018 pola editorial Carocci. .
Características
O volume é unha descrición sistemática do galego usado polo trobadorismo entre finais do século XII e mediados do XIV.
A ameaza do cobre
A ameaza do cobre é un documental galego de 2018 dirixido por Xosé Bocixa.
Datos
O documental, cunha duración de 55 minutos, trata sobre o proxecto de minaría de cobre en Touro. Foi presentado por Nós Televisión e Tingalaranga Audiovisual no ano 2018.
Puente Genil
miniatura|300px|Vista aérea de Puente Genil.Puente Genil é un concello e cidade española da provincia de Córdoba, en Andalucía.
No ano 2007 contaba con 29.093 habitantes. A súa extensión superficial é de 170 km² e ten unha densidade de 167,9 hab/km². Os seus coordenadas xeográficas son 37º 23' N, 4º 46' O. Atópase situada a unha altitude de 216 metros e a 68 km da capital de provincia, Córdoba.
Illas Árticas do Canadá
miniatura|Mapa con proxección polar das Illas Árticas do norte do Canadá As Illas Árticas do Canadá comprende a maior parte do territorio de Nunavut e parte do de Territorios do Noroeste. A Illa Ellesmere, a Illa Victoria e a Illa de Baffin son tres das maiores illas do mundo.
As Illas Árticas canadenses forman gran parte do territorio do norte do Canadá a maior parte de Nunavut e parte dos Territorios do Noroeste. As illas forman a porción máis setentrional de Norteamérica.
centro|miniatura|600px|Mapa de referencia das illas árticas canadenses.
Tras Groenlandia, o arquipélago é a maior área de terra emerxida no ártico. O seu clima é ártico, e a súa vexetación consiste en tundra, excepto nas áreas montañosas. A maior parte das illas están deshabitadas, os asentamentos humanos son moi pequenos e están moi espallados, sendo basicamente asentamentos inuit, nas illas sureñas.
Granito
miniatura|Granito. O granito é unha rocha ígnea holocristalina, composta esencialmente por seixo, micas e feldespato potásico, tendo como minerais accesorios frecuentes circón, apatita ou anfíbolos. O granito é unha rocha empregada coma pedra ornamental e na construción. A súa densidade é de 2700 kg/m³
Características
A composición mineralóxica dos granitos é así definida por asociacións moi variables de seixo, feldespato, micas (biotita e/ou moscovita) e anfíbolos (principalmente hornblenda). Algúns deses constituíntes poden estar ausentes en determinadas asociacións mineralóxicas. Seixo, feldespatos, micas e anfíbolos son os minerais dominantes nos granitoides.
Macroscopicamente, o seixo é recoñecido como o mineral incoloro ou afumado, xeralmente translúcido, moi común nos granitos, podéndose tamén encontralo na cor azulada en rochas metamórficas coma no ollo de sapo.
Os feldespatos (microclina, ortoclasio e plaxioclasios), son os principais balizadores do padrón cromático das rochas silicáticas, conferindo as coloracións avermellada, rosada e creme-acincentada nos granitos homoxéneos (isótropos) e orientados/movimentados (anisótropos).
A cor negra variablemente impregnada na matriz das rochas silicáticas é conferida polos minerais máficos (silicatos ferro-magnesianos), sobre todo anfíbolo (hornblenda) e mica (biotita).
Nos granitos máis leucocráticos ("claros"), polo tanto con menor cantidade de minerais ferro-magnesianos, o seixo e o feldespato compoñen normalmente entre o 85% e 95% da rocha.
A textura das rochas silicáticas é determinada pola granulometría e hábito dos cristais, sendo a estrutura definida pola distribución deses cristais. Composición, textura e estrutura representan así parámetros de moito interese para caracterización de granitos e a súa distinción dos mármores.
Palio de Abaixo, Rodís, Lalín
Palio de Abaixo é un lugar da parroquia de Rodís, no concello pontevedrés de Lalín, na comarca do Deza.
Granito
Na construción
Para o sector de rochas ornamentais e de revestimento, o termo granito designa un amplo conxunto de rochas ígneas, tales coma monzonitas, granodioritas, charnockitas, sienitas, dioritas, diabases/basaltos e os propios granitos. miniatura|Variedade [[Rosa Porriño.]] En Galicia practicamente toda a construción pétrea está feita con granito, tamén chamado pedra de gra; ás veces combinado con muros de xisto. Denomínase cantaría cando o muro está formado por bloques regulares e ben labrados denominados perpiaños, típico na construción culta: igrexas, pazos etc. Ou nos cantos e linteis das construcións populares. Cando o muro se constrúe con pezas irregulares falamos de cachotaría. Os cachotes poden ir en seco ou cintados con cemento, barro etc.
Inicialmente pensábase que as Pirámides de Gizé estaban construídas con bloques de granito, pero isto desmentiuse polo estudo das mesmas, o que indicou que eran rochas sedimentarias carbonatadas. Os exipcios esculpían a rocha calcárea e facían bloques de medidas rectangulares que encaixaban perfectamente as unhas coas outras.
Zíngaro
Antonio Barrull Salazar (A Coruña, 1950), coñecido como Zíngaro, é un cantante e compositor español de sangue xitano, cuxo estilo, corresponde á fusión entre flamenco, jazz e rock que se iniciou a finais dos anos 1970. Seguiu a liña renovadora e visionaria que impulsou Manzanita, cunha voz chea de personalidade, meigallo e un carisma especial. A súa música, a súa forma de interpretar, sorprende e gusta tanto ao curioso coma ao cliente habitual da canción flamenca con toques modernos. É irmán doutro grande artista: Luis Barrull Salazar, máis coñecido como El Luís.
Vida
Con moi poucos anos foise a Arxentina, alí viviu case 14 anos. Comeza os seus exercicios de composición ao tempo que se estrea no rasgueo da guitarra e teñen lugar os seus primeiros gorgoritos serios. Así van xurdindo as primeiras letras, as primeiras cancións. Os amigos anímanlle a deixar Arxentina e regresar a España a probar a súa sorte tras ver o éxito que tivo o seu irmán nesa época. Nada máis chegar, Zíngaro' pode comprobar, o firme éxito conseguido polo seu irmán nos primeiros discos que grava.
Estilo
Seguiu a liña renovadora e visionaria que impulsou Manzanita, cunha voz chea de personalidade, meigallo e un carisma especial. A súa música, a súa forma de interpretar, sorprende e gusta tanto ao curioso coma ao cliente habitual da canción flamenca con toques modernos. A súa música non é doada. Poderiamos describila como un reto. O seu afán de innovación, de buscar unha linguaxe propia e renovadora, lévao a formularse a súa música como redescubrimento da morea de maneiras en que o flamenco pode verse fecundado polos ritmos modernos e polas últimas técnicas de gravación do momento. É imprescindible mencionar o papel do produtor José Luis de Carlos, mentor desta nova linguaxe entre o pop e flamenco, serio, rigoroso, contemporáneo, apaixonado e visionario que belisca o jazz, o negroide e o popular, sen puritanismos nin chabacanerías.
Voz de Luna
LLega o seu primeiro LP, " Voz De Luna ", en 1979. Del extráese un primeiro singre. "Llorarás de pena", que é fenomenalmente acollido nos ambientes xitanos e flamencos, pero que supera estes circuítos para chegar a un público masivo amante do dramatismo da mellor canción popular española. Manzanita axudou coas guitarras e o disco tivo unhas vendas sorprendentes. Seguiu triunfando cun segundo singre, "Chié, Chié,". O seu valor artístico e comercial, a súa comunicación co público, era indubidable. A enerxía vendedora de Zíngaro superaba ata o silencio dos medios xornalísticos.
Sones de Llanto y Fuego
Preparouse a gravación deste álbum co desexo do cantante e do seu produtor de ir máis alá na súa innovación flamenca. Os músicos elixidos non podían estar máis na onda: Manzanita (guitarra española), Luis "Manglis" Cobo (guitarra acústica e eléctrica), Dave Thomas (Baixo) e Tito Duarte (Batería e percusións). As cancións do álbum son escritas pola súa maioría polo propio Zíngaro, outras son de Jesús Conde, de R. Jiménez Barrull, engadir que hai un tema de Sandro (Rosa) e outro de Manzanita (Romance Árabe). O singre elixido foi "No te voy a perdonar", nel destacan os arranxos de corda e unha alternancia de tons dramáticos e populares, cun interesante cambio de atmosferas.
Ama tu libertad
Despois deste álbum sacou "Ama tu libertad" que intento repoñer a reputación que tenia ata a data e con outros 3 discos máis de moi poucas vendas titulados Gitano Poeta, Esa Señora e Cuidado Camarada.
O Vilar do Seco, Distriz, Vilalba
O Vilar do Seco é un lugar da parroquia de Distriz no concello lugués de Vilalba na comarca da Terra Chá. Tiña 17 habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales 6 eran homes e 11 eran mulleres.
Bandeira de Serbia
A bandeira de Serbia (en Застава Србије, Zastava Srbije) é tricolor, con tres franxas horizontais iguais, sendo vermella a de arriba, azul a do medio e branca a de abaixo. Son as cores do paneslavismo.
A mesma tricolor, con algunhas variacións, foi a bandeira de Serbia ao longo da súa historia, e é a bandeira étnica do pobo serbio. A bandeira estatal porta tamén o escudo de armas de Serbia, centrado verticalmente e desprazado cada o lado do mastro unha sétima parte da lonxitude total do pavillón. A forma actual da bandeira foi adoptada oficialmente en novembro de 2010.
Deseño
A proporción oficial da bandeira é de 2:3 (alto/longo), coas tres cores ocupando cada unha un terzo da alzada. As cores recomendas, comezando de arriba a abaixo son:
Historia
A bandeira serbia, en realidade é o pavillón ruso invertido. Antes do Primeiro Levantamento Serbio contra os otománs, unha delegación de Serbia foi a Rusia na procura de axuda. Esta foi concedida, e a delegación quixo mostrar o seu recoñecemento pedíndolles utilizar a bandeira rusa como a pavillón militar de Serbia nas batallas.
Afonso VIII de León e Galicia
Afonso VIII de León e Galicia,  denominado pola historiografía española como Afonso IX,  nado en Zamora, Reino de León, o 15 de agosto de 1171 e finado en Sarria, Reino de Galicia o 23 de setembro de 1230, foi rei dos leoneses e Galicia (Adeffonsus Rex Legionensium et Gallecie) desde o 22 de xaneiro de 1188 até a súa morte, o 23 de setembro de 1230.
Segundo a numeración cronolóxica real da coroa galego-leonesa, correspóndelle o ordinal VIII, pero, a historiografía española asignoulle fraudulentamente o ordinal IX, como forma de entroncar as cronoloxías de León e de Castela —en Castela reinaba por aquel entón Afonso VIII de Castela—. Ademais, nas Sete Partidas do seu neto Afonso X o Sabio, este afirmaba ser Afonso IX.
Orixes familiares
Afonso naceu en Zamora, froito do matrimonio entre o rei Fernando II de León e Galicia e da infanta portuguesa Urraca. Por vía paterna, Afonso foi neto de Afonso VII de León, rei de Galicia desde o ano 1111,  quen dividiu os seus reinos entre os seus fillos, provocando así un conflito entre eles ata a reunificación polo fillo de Afonso, Fernando III de Castela. Por vía materna, Afonso era neto do primeiro rei de Portugal, Afonso Henriques.
O nacemento de Afonso aparece citado na crónica de Alberico de Trois-Fontaines.
Primeiros anos
Ao igual que o seu pai e avós, Afonso VIII foi educado en Galicia polos membros condais da Casa de Traba ou os da de Trastámara, quen nese momento ostentaban a indiscutible primacía señorial en terras galegas e que se atopaban fortemente ligados á monarquía galega e galego-leonesa, especialmente desde os tempos de Froila Vermúdez.
O encargado de educar ao infante foi o nobre galego Xoán Ares (princeps Iohannes Arie tenete Alva de Buval), señor da terras de Bubal e marido de Urraca Fernandes, filla de Fernando Pérez de Traba e neta por tanto de Pedro Froilaz de Traba.
Criado en Galicia e por nobres galegos, foi tamén en terras galegas onde Afonso VIII atopou os seus maiores valedores como demostra o feito de que meses antes de que o seu pai Fernando II morrera (ano 1188), o entón infante Afonso estivese refuxiado nos dominios dos señores da Casa de Traba co apoio da corte portuguesa onde residía a súa nai Urraca despois de que o seu matrimonio co rei Fernando fose anulado. Foi precisamente no condado da Limia onde o daquela infante recibiría a noticia da defunción do seu pai en Benavente, abríndose deste xeito un conflito sucesorio.
Acceso ao trono e inicio do reinado
miniatura|esquerda|250px|Mapa político da [[península Ibérica, onde se mostra Al-Andalus (Imperio almohade) e os Reinos cristiáns nos séculos XII e XIII.]]
En 1188, á morte de Fernando II, sucedeu ao seu pai como Afonso VIII, rei de León e de Galicia.
Porén, Afonso, pese a ser o fillo primoxénito do rei Fernando II, tivo que enfrontar enormes dificultades para acceder a un trono que lle pertencía por dereito de nacemento.
Por unha parte, estaba a súa madrasta Urraca López de Haro, que quería eliminalo da sucesión, pois pretendía que fose o seu fillo Sancho quen herdase a coroa galego-leonesa, a pesar de que nacera máis tarde. Urraca argumentaba que Afonso VIII de León non tiña dereito ao trono porque o matrimonio entre Fernando e a súa primeira esposa, a portuguesa Urraca de Portugal, fora anulado.
Porén, todo se resolveu a favor de Afonso VIII debido a que Urraca non conseguiu o apoio ás súas pretensións entre os nobres leoneses.
Pero a isto uníase o desexo dos reinos veciños de Portugal e Castela de repartiren entre eles o Reino de León e Galicia. O inicio do seu reinado foi, por tanto, sumamente complicado, xa que portugueses e casteláns ambicionaban as terras do Reino de León polo leste e polo oeste, mentres que os almohades supoñían un gran perigo polo sur.
E por se as ameazas estranxeiras non abondasen, o novo monarca encontrouse con que o reino estaba en bancarrota pola política que levara seu pai durante o seu reinado.
Diante desta situación, o monarca, que apenas tiña dezasete anos, convocou as famosas Cortes de León de 1188.
Cortes de León
Estas Cortes foron convocadas na primavera de 1188, probabelmente na primeira quincena de abril, xa que o 27 deste mesmo mes, Afonso VIII confirmaba a Rodrigo I bispo de Oviedo, todos os seus privilexios.
miniatura|As Cortes reuníronse na Basílica de Santo Isidoro.
As Cortes reuníronse no claustro de Basílica de Santo Isidoro de León, baixo a presidencia do rei leonés. Nestas Cortes, Afonso recibiu o apoio dos vellos representantes da Curia Rexia (o clero e a nobreza) e, por primeira vez, dos representantes das cidades. Estaban presentes todos os bispos do reino, incluíndo a Pedro Suárez de Deza, arcebispo de Santiago de Compostela, que era a máxima autoridade relixiosa do reino, ademais dos nobres e os representantes das clases populares das cidades do reino de León que, por primeira vez, eran convocados a un acto destas características, para intervir en asuntos de Estado. As cidades representadas eran León, Oviedo, Salamanca, Ciudad Rodrigo, Zamora e Astorga, incluíndo tamén outras como Toro, Benavente, Ledesma e algunhas máis de Galicia, Asturias e Estremadura sendo, desta maneira, as primeiras Cortes representativas de Europa e do mundo, e as precursoras dun Parlamento moderno. Nelas, recoñeceuse o dereito á inviolabilidade dos domicilios e ao hábeas corpus dos participantes.
Naquela asemblea naceu un compromiso que obrigaba a todas as partes, comezando polo mesmo rei; dito compromiso son os chamados Decreta de 1188, recoñecidos pola UNESCO como o embrión da democracia representativa, moi anterior á famosa Carta Magna do rei de Inglaterra Xoán sen Terra, que data de 1215.
Matrimonios
O 15 de febreiro de 1191, en Guimarães, Afonso VIII casou coa súa prima irmá, Tareixa de Portugal, filla do rei de Portugal, Sancho I e de Dulce de Aragón, filla da raíña de Aragón, Petronila de Aragón e do conde de Barcelona Ramón Berenguer IV o Santo. Ambos os noivos eran, por tanto, netos de Afonso Henríques, primeiro rei de Portugal.
Polas presións da Igrexa, e polo feito de que o papa Celestino III, debido a este matrimonio entre primos irmáns sen dispensa papal, excomungara o monarca de León e pronunciara un interdito sobre o Reino de León en 1195, a parella tivo que separarse. En 1198 o matrimonio foi anulado por consanguinidade e en 1200 Teresa retirouse a un convento en Lorvão. A raíña Teresa e a súa irmá Sancha foron beatificadas en 1705 polo papa Clemente XI mediante a bula Sollicitudo Pastoralis Offici.
Contra a metade de decembro de 1197, melloradas xa as relacións co Reino de Castela (desde 1195 eran moi malas: nese ano, o intento do rei Afonso VIII de Castela de proseguir a Reconquista fora freado na batalla de Alarcos, o 18 de xullo de 1195 porque, entre outras cousas, Afonso VIII de León, se negara a participar nela), Afonso VIII de León casou coa súa segunda esposa, a súa prima segunda Berenguela de Castela, filla do rei Afonso VIII de Castela, primo irmán de Afonso VIII de León (en realidade o pai de Afonso VIII de León, Fernando II, e o pai de Afonso VIII de Castela e, por tanto, avó de Berenguela, Sancho III, eran irmáns) e de Leonor Plantagenet. A voda celebrouse con grande esplendor na igrexa de Santa María de Valladolid. Para Berenguela foi o seu segundo matrimonio. Berenguela casara en 1188 con Conrado II de Suabia, fillo do emperador do Sacro Imperio Frederico Barbarroxa pero, pola pouca idade da princesa, o matrimonio non se consumara e, ademais, en 1196, Berenguela quedou viúva antes de podelo consumar.
Como resultado desta unión, as relacións entre León e Castela melloraron até tal punto que, xunto co rei de Aragón, Pedro II, Afonso VIII de León e Afonso VIII de Castela fixeron unha alianza e, en 1200, aproveitando o feito de que o rei de Navarra, Sancho VII estaba loitando en Murcia, Andalucía e o norte de África, aliado cos almohades, para atacalo e separar de Navarra os territorios de Áraba e Guipúscoa, en beneficio de Castela.
Segundo a crónica de Alberico de Tres Fontes, en principio o matrimonio foi aceptado polo papa Celestino III. Deste matrimonio naceron cinco fillos. Porén, a pesar de que o papa Celestino autorizara esta unión, en 1204 o recentemente elixido papa Inocencio III apertou para que o matrimonio fose anulado e, ao non conseguir ningún resultado, proclamou un interdito sobre os reinos de León e Castela, ameazando con declarar ilexítimos os fillos nacidos da parella. Finalmente acabou por anulalo en 1204 alegando o parentesco dos cónxuxes. Esta era a segunda anulación para Afonso, e ambos os esposos solicitaron vehementemente unha dispensa para permaneceren xuntos. Pero este papa foi un dos máis duros en cuestións matrimoniais, así que a denegou, aínda que a parella conseguiu que a súa descendencia fose considerada lexítima pola Igrexa. Berenguela regresou a Castela e fíxose monxa no Mosteiro de Santa María la Real de Las Huelgas, en Burgos.
Castela
Na mesma cerimonia foi armado cabaleiro o príncipe Conrado de Suabia, fillo do emperador do Sacro Imperio Romano Xermánico Frederico Barbarroxa. O príncipe viñera á península co obxectivo de casar coa infanta Berenguela, filla de Afonso VIII de Castela.
Afonso VIII de Castela, máis tarde, e rompendo o pacto, entrou coas súas tropas en territorio leonés, apoderándose de varias prazas que nunca pertenceran a Castela, entre elas Valencia de Don Juan e Valderas. Comezaron así as hostilidades co Reino de León, invadindo uns territorios que marcarían a política exterior de Afonso VIII de León.
En 1211 Afonso devolveu o castelo de Alcañices aos templarios.
Tras a disolución do seu matrimonio con Berenguela, Afonso centrouse outra vez na rivalidade do seu reino co de Castela. Volveron as friccións, especialmente nos territorios situados na Franxa de Carrión e en parte da Terra de Campos.
En 1217 a súa ex-esposa, Berenguela, abdicou en favor do fillo de ambos, Fernando, polo que este se trasladou xunto á súa nai para gobernar o reino castelán, do que Benguela era rexente.
Portugal
O rei Sancho I de Portugal, polo oeste, penetrou en territorio leonés co mesmo obxectivo que Castela: apoderarse de parte das terras do Reino de León (principalmente, do Reino de Galicia). Así, o reino leonés viuse cercado entre dúas frontes que ameazaban coa súa destrución.
Afonso VIII de León, vendo a situación, deuse de conta do grave perigo que corría o seu reino. Para encontrar unha solución, utilizou a diplomacia e púxose de inmediato a buscar apoios en Portugal. Primeiro entrevistouse co seu tío Sancho I de Portugal e concertou o seu matrimonio coa filla do rei, a infanta Teresa. Debido a que ambos os dous, como quedou dito, eran netos de Afonso Henríques, primeiro rei de Portugal, o casamento entre eles estaba prohibido. Porén, o matrimonio celebrouse e durou tres anos, antes de que o papa o anulase, nos cales tiveron tres fillos: Sancha, Fernando e Aldonza (tamén coñecida como Dulce).
Liga de Huesca
Nun tempo tan convulso, o rei de Portugal propuxo ao seu homólogo aragonés, Afonso II, un pacto para defendérense de Castela.
O rei de Aragón, temeroso de Castela, propuxo ao rei portugués que o pacto se estendera ao Reino de Navarra, cuxo rei era Sancho VI, e ao Reino de León.
O pacto entre estes catro reinos, asinado o día 12 de maio de 1191 na cidade de Huesca, polo que se coñece como a Liga de Huesca, consistía nun compromiso polo cal ningún dos monarcas asinantes entraría en guerra sen o mutuo consentimento.
Afonso VIII de León, pola súa parte, asinou o tratado pola pouca confianza que tiña co seu primo Afonso VIII de Castela, que, a pesar do convenio de Carrión, seguía sen devolverlle as prazas leonesas que aínda retiña.
Pacto cos almohades
Daquela Sancho I de Portugal, crendo que o final do Reino de León estaba cerca, aproveitou a oportunidade para atacar o reino, esperando, como anos atrás, ampliar os seus dominios a costa do Reino de León. Invadiu Galicia coa axuda de varios nobres galegos, tomando Tui e Pontevedra, poboacións que pasarían de novo ao Reino de León máis tarde.
Afonso VIII de Castela, pola súa parte, coa axuda de Portugal e do Reino de Aragón, aproveitou a bula papal para atacar tamén o Reino de León. Penetrou polo sur e atacou Benavente, fracasando no seu intento de conquistar a praza. Avanzou máis tarde cara ao norte até Astorga, cidade que tamén atacou fracasando de novo no intento de conquistala. Despois de deixar unha verea de destrución ao seu paso, chegou ás portas da cidade de León, á cal non foi capaz de acceder, contentándose coa toma de Puente Castro, localidade próxima á cidade (hoxe en día é un barrio de León), tras varios días de brutais ataques. Despois de ocupar esta localidade, o rei castelán saqueou e destruíu o barrio xudeu e a súa sinagoga, escravizando a parte dos seus moradores.
Cando Afonso VIII de León recibiu en 1195 axuda dos árabes en forma de diñeiro e tropas, decidiu contraatacar a Castela, chegando até Carrión de los Condes. Deste modo, e considerando Afonso que así reparaba a humillación sufrida polo acto de beixar a man do monarca castelán; e para confirmar a anulación daquel acto, fíxose armar cabaleiro novamente. Afonso VIII de Castela, pola súa parte, fixo tamén un pacto cos almohades para evitar males maiores.
O legado pontificio, coñecedor das malas relacións entre os reinos de León e de Castela, quixo mediar no conflito. Así, conseguiu que ambos os reis se reuniran en Tordehumos, Valladolid, onde se asinou un tratado de paz o 20 de abril de 1194 no cal se obrigaba ao rei castelán a devolver de inmediato tres castelos leoneses (os de Alba, Luna e Portilla) e, á súa morte, todas as vilas que Castela arrebatara a León tras falecer Fernando II de León (Valderas, Bolaños, Villafrechós, Villarmentero, Siero de Riaño e Siero de Asturias). No tratado, Afonso IX comprometeuse a casar con Berenguela, filla máis vella do rei de Castela. (Ver Matrimonios, máis arriba).
A derrota de Alarcos
O 4 de xullo Yaacub partiu de Córdoba, e cruzando Despeñaperros, avanzou sobre a chaira onde se alzaba o castelo de Salvatierra, aos pés do de Calatrava. Un destacamento da Orde de Calatrava, xunto con algúns cabaleiros de fortalezas próximas, intentaron dar coas forzas almohades, pero encontraron un exército moi superior ao destacamento e foron exterminados case por completo. Afonso VIII de Castela alarmouse tras o acontecido e apresurouse a reunir todas as tropas posíbeis en Toledo e a marchar cara a Alarcos, que era o extremo sur das posesións de Castela, na fronteira con Al-Ándalus. O monarca castelán reclamou a axuda dos reis de León, Navarra a Aragón, xa que o poderío almohade ameazaba a todos por igual. Pero por darse présa en presentar batalla, o rei castelán non esperou os reforzos de Afonso VIII de León nin os de Sancho VII de Navarra, que estaban de camiño. O 16 de xullo o grande exército almohade foi avistado. Imprudentemente, Afonso VIII de Castela decidiu presentar batalla ao día seguinte de chegar as tropas aos arredores de Alarcos (o 17 de xullo). Talvez por confiar na forza da cabalaría pesada castelá, en vez de retirarse a Talavera de la Reina onde chegaran as tropas leonesa. Pero Afonso VIII de León, debido a que o rei castelán non devolvera as prazas leonesas que aínda tiña no seu poder, a pesar do acordado, negoulle o seu apoio. Así, o rei de Castela esperaba derrotar el só aos almohades e non compartir a súa gloria co monarca leonés. Os exércitos cristián e musulmán encontráronse o 19 de xullo de 1195 en Alarcos. A batalla terminou cunha estrepitosa derrota do exército cristián. Porén, unha vez consumada a derrota, Afonso VIII de León citouse en Toledo co seu primo o rei castelán para demandarlle que cumprira o acordo e lle devolvera as prazas leonesas no seu poder; Afonso VIII de Castela negouse, e o rei leonés abandonou a reunión indignado.
Nos dous anos seguintes á batalla, as tropas de al-Mansur devastaron Estremadura, o val do Texo, A Mancha e toda a zona próxima a Toledo, marcharon contra Montánchez, Trujillo, Plasencia, Talavera, Escalona e Maqueda, pero foron rexeitadas por Pedro Fernández de Castro "o Castelán" que, tras a batalla, pasou a servir ao rei Afonso VIII de León, que o nomeou o seu Mordomo maior. Porén, estas expedicións almohades non achegaron máis terreo para o Califato. De todos os xeitos, a reconquista quedou paralizada até a batalla das Navas de Tolosa.
As Navas de Tolosa
miniatura|Selo de Afonso VIII de León.
Nos anos seguintes os almohades seguían a representar unha ameaza que debía ser eliminada para asegurar a supervivencia dos reinos cristiáns peninsulares. Isto motivou ao arcebispo de Toledo, Rodrigo Jiménez de Rada, a informar ao novo papa Inocencio III do perigo. Con data 16 de febreiro de 1212, o papa enviu unha bula ao rei de Castela para informalo da conveniencia de iniciar unha nova guerra contra os almohades. O monarca castelán contestou que faría unha cruzada contra os musulmáns.
A iniciativa pasaba, pois, ao Reino de Castela. O monarca castelán, que sufrira a grave derrota de Alarcos, sabía que necesitaba a colaboración dos outros reinos cristiáns da península se quería saír vitorioso nesta empresa. Desta forma, mentres Afonso VIII de Castela se encontraba en Madrid preparando a batalla xunto ao seu fillo, que morrería antes de que se librara a batalla, enviou mensaxeiros aos Reinos de Navarra, Aragón e León.
En Castela temíase o poderío do Reino de León, xa que había pouco que demostrara a súa fortaleza derrotando aos portugueses en varias batallas. Ademais, na conciencia do rei castelán preocupaba o feito do que faría o rei leonés para recuperar os territorios leoneses que, pese a todos os pactos, mantiña aínda no seu poder. Temía que Afonso VIII de León puxera como condición para participar na batalla a devolución de todos os territorios usurpados, ou que, no caso de que o rei de León non acudira á batalla, aproveitaría a súa ausencia para recuperalos.
Por iso Afonso VIII de Castela pediu a mediación do papa, para evitar calquera ataque leonés. Inocencio III accedeu e ameazou coa excomuñón a todo aquel que se atrevera a violar a paz mentres os casteláns loitaban contra os musulmáns. Este feito contrasta co sucedido anos atrás, cando o mesmo papa obrigara ao monarca castelán, sen éxito, a devolver eses castelos a Afonso VIII de León. O rei de León, que ansiaba acudir á batalla, convocou unha Curia Regia que lle recomendou que exixira condicións para participar na campaña, e así, Afonso VIII de León respondeu a o seu primo e homólogo castelán que acudiría gustoso en canto se lle devolveran os territorios que lle pertencían.
Entre tanto, Afonso VIII de Castela reuniu en Toledo as tropas como punto de partida. Ás tropas castelás se lles uniron as de Aragón e Navarra, así como un gran número de cabaleiros franceses, italianos e doutros países europeos. Á batalla non acudiron os reis de León nin de Portugal, pero permitiron que os seus vasalos se incorporaran á batalla. Deste xeito, moitos leoneses, asturianos e galegos participaron na batalla.
Reconquista
miniatura|Despois de varios intentos, Afonso VIII de León conseguiu conquistar [[Cáceres en 1229.]]
Finalizadas as loitas con Castela despois da morte de Afonso VIII de Castela, Afonso VIII de León reemprendeu os seus plans de reconquista. A finais de 1218 o monarca leonés organizou unha expedición a terras musulmás, na que participaron cruzados gascóns e as Ordes de Calatrava e Alcántara, coa intención de conquistar Cáceres; porén, a cidade estaba ben defendida e, tras un asedio de tres meses e medio, os exércitos cristiáns tiveron que retirarse.
Nunha segunda incursión a terras musulmás, Afonso VIII de León encontrouse cun novo inimigo, que non era outro que o Reino de Portugal, que ansiaba as mesmas terras que o monarca leonés quería para o seu reino. Desta maneira, os portugueses atacaron ás tropas leonesas en Braga e Guimarães e foron derrotadas en ambas as ocasións. O 13 de xuño de 1219, ambos os reinos asinaron un novo tratado de paz para poñer fin ás hostilidades. Despois destas vitorias contra os portugueses, Afonso VIII de León realizou unha incursión por terras musulmás até Sevilla, onde derrotou aos mouros e recolleu un gran botín.
En 1221 os cabaleiros da Orde de Alcántara lograron render a cidade de Valencia de Alcántara, o que daría un novo impulso á reconquista leonesa. Ao ano seguinte, volveu a intentarse a toma de Cáceres, fracasando novamente. O rei Afonso VIII de León volveu a asediar a cidade en 1223, 1225 e 1226 (ano no que tamén intentaría render Badaxoz, sen éxito), até que, finalmente, Cáceres caeu en abril de 1229.
A cidade de Cáceres era a peza clave na fronte musulmá. Isto, unido á grave derrota ocorrida en 1230 ao exército de Ibn Hud, que se dirixía a socorrer Mérida, tivo como consecuencia a caída moitas cidades estremeñas e o abandono doutras por parte dos seus defensores andalusís. Así, en 1230 serían conquistadas Mérida —tras un longo asedio—, Badaxoz, Elvas —as dúas abandonadas polos seus defensores— e Baldala (actual Talavera la Real). Ese mesmo ano Montánchez foi entregada á Orde de Santiago.
Repoboación
miniatura|Estatua de Afonso VIII de León, por [[Juan Oliveira Viéitez|Oliveira, en Baiona. Baiona foi potenciada por Afonso mediante a concesión dun Foro.]]
Afonso VIII de León aplicou unha política de repoboación baseada no coñecemento das actuacións que os seus predecesores fixeran, elixindo así a que resultara máis conveniente. Aplicou sobre todo técnicas parecidas ás que no seu día seguiran Afonso III e Ramiro II. E non só se dedicou a repoboar zonas novas, senón que tamén potenciou as xa poboadas mediante foros para mellorar o goberno e o desenvolvemento das vilas e cidades do Reino de León.
miniatura|esquerda|[[Foro do bo burgo de Castro Caldelas|Foro de Castro Caldelas, privilexio dado polo rei Afonso. Primeiro documento en lingua galega. 1228.]]
Concedeu así foros a Tui, Baiona, Lobeira, Ponte Caldelas, Melide, Monforte de Lemos, Sarria, O Burgo de Castro Caldelas, Betanzos, ou Triacastela, en Galicia.
En Asturias concedeu foros a Llanes, despois de repoboala, e eximiu do pagamento do portádego a Oviedo, que se exixía para pasar desde esta cidade a León, e ademais repoboou Tinéu.
Por último, en León concedeu foros a Carracedelo, Vilafranca do Bierzo, Bembibre e a Pobra de Seabra, e repoboou Villalpando.
En 1208 refundou Crunia (iuxta Turrim de Faro in loco qui dicitur Crunia) trasladando aos habitantes da próxima poboación do Burgo até a actual localización da Cidade Vella, reconstruíndo a urbe e outorgándolle os privilexios do Foro de Benavente. Así, A Coruña pasou a ser unha cidade de reguengo, é dicir, que dependía directamente do rei, libre de vasalaxe ao clero ou aos señores feudais que se repartían o resto do territorio galaico. A vila encetou un gran desenvolvemento mercante e pesqueiro, e estendeuse polo tómbolo da península.
Recursos económicos
A economía do Reino de León baseábase na agricultura e a gandaría. Coñecedor disto, Afonso VIII de León promulgou varias leis no comezo do seu reinado para favorecer as actividades vitivinícola e madeireira, así como a cría de bois e outros animais de labor, co fin de impulsar as actividades existentes e diversificar en certo modo a economía do reino. Durante o seu reinado, nas zonas húmidas, como Asturias e Galicia, floreceu a gandaría, mentres que na zona do Douro fixo o propio a agricultura.