cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Océano Antártico
Século XIX
esquerda|miniatura|220px|O buque USS Vincennes da expedición Wilkes, en Disappointment Bay ([[Antártida) a comezos de 1840.]] En decembro de 1839, como parte da expedición Wilkes organizada polos Estados Unidos entre 1838 e 1842, saíu unha frota de Sydney cara ao océano Antártico e comunicaron o descubrimento do continente antártico ao oeste das illas Balleny, o 25 de xaneiro de 1840. Esta parte da Antártida foi posteriormente designada Terra de Wilkes. Debido ás discrepancias existentes nos cadernos de bitácora de varios barcos da expedición Wilkes, e insinuacións de que foron en consecuencia alterados, existe unha controversia entre a expedición Wilkes, que viu unha "illa de xeo" a 175 km da costa o 16 de xaneiro e despois a costa mesma o 25 de xaneiro, e a expedición francesa de Jules Dumont d'Urville, que avistou a costa o 20 de xaneiro, aproximadamente 400 km máis ao oeste, e desembarcou nun illote do arquipélago Géologie, a 4 km do continente, o 22 de xaneiro para obter mostras de mineral, algas e animais, na que foi a primeira vez en ser avistada a costa antártica na súa proximidade. A controversia aumentou polas accións do comandante do buque americano USS Porpoise, o tenente Cadwalader Ringgold, quen, despois de avistar o barco de d'Urbille, evitou deliberadamente o contacto.
O explorador James Clark Ross atravesou o que hoxe se coñece como mar de Ross e descubriu a illa Ross en 1841. Navegou ao longo dunha inmensa parede de xeo que posteriormente foi designada como a plataforma de xeo de Ross. Os montes volcánicos Erebus e Terror da illa Ross foron designados así por seren tamén o nome de dous barcos da expedición de Ross.
Século XX
miniatura|220px|O Endurance atrapado entre o xeo ([[Biblioteca Nacional de Australia).]] A Expedición Imperial Trans-Antártica de 1914, dirixida por Ernest Shackleton, pretendía cruzar o continente antártico pasando polo Polo Sur, mais o seu barco, o bergantín Endurance, foi atrapado e estrullado polas placas de xeo, mesmo antes de que desembarcasen. Os membros da expedición sobreviviron de xornadas épicas viaxando en zorras sobre a capa de xeo ata a illa Elefante. Desde alí, Shackleton e cinco homes máis cruzaron o océano nun dos botes salvavidas do Endurance que bautizaron co nome dun dos patrocinadores da expedición, James Caird, ata alcanzar a illa de Xeorxia do Sur onde deron a alarma na estación baleeira de Grytviken.
En 1946, 4.700 militares norteamericanos dirixidos polo contraalmirante Richard Evelyn Byrd visitaron a Antártida nunha expedición chamada Operación Highjump. Comunicada á opinión pública como unha misión científica, os detalles foron mantidos en segredo e debeu ser realmente unha operación de adestramento e ensaio militar. O grupo contiña unha inhabitual cantidade de equipamento militar, incluíndo un portaavións, submarinos, barcos militares de apoio, tropas de asalto e vehículos militares. Estaba previsto que a expedición durase oito meses pero inesperadamente foi dada por concluída aos dous meses de iniciada. Exceptuando algúns apuntamentos extravagantes de Byrd nos seus diarios, nunca foi dada unha explicación oficial real da pronta finalización da expedición.
Un dos oficiais de Byrd, o capitán Finn Ronne, volveu á Antártida coa súa propia expedición en 1947-1948. Levaba apoio naval, tres avións e cans. Ronne rebateu a idea de que o continente antártico estaba dividido en dous, establecendo que a Antártida Occidental e a Oriental forman un só continente, é dicir, que o mar de Weddell e o de Ross non están conectados. A expedición explorou e cartografou grandes áreas da terra de Palmer e da liña costeira do mar de Weddell, e identificou a plataforma de xeo de Filchner-Ronne. Ronne percorreu 3.600 millas en esquís e zorras tiradas por cans, máis que ningún explorador na historia. A expedición Ronne descubriu e cartografou a derradeira liña de costa descoñecida do planeta e foi a primeira en incluír mulleres entre os seus membros.
O Tratado da Antártida asinouse o día 1 de decembro de 1959 e entrou en vigor o 23 de xuño de 1961. Foi asinado polos seguintes 12 países: Suráfrica, a Arxentina, Australia, Bélxica, Chile, os Estados Unidos, Francia, Noruega, Nova Zelandia, o Reino Unido, o Xapón e a Unión Soviética, e ratificado posteriormente por outros 41. Este tratado protexe as terras e mares austrais dos usos bélicos e as probas nucleares, reservándoas só para usos pacíficos e científicos.
Xeografía
Xeoloxicamente, o Antártico é o máis novo dos océanos. Formouse cando a Antártida e América do Sur se separaron coa apertura da pasaxe de Drake, hai aproximadamente 30 millóns de anos. A separación dos continentes permitiu a formación da corrente circumpolar antártica.
O océano Antártico difire dos outros océanos en que o seu límite máis grande, o límite norte, non toca ningunha masa continental senón que limita cos océanos Atlántico, Índico e Pacífico.
Outra razón para considerar o océano Antártico como un océano á parte está no feito de que moita da auga que posúe, difire da auga dos outros océanos. Que a auga circule ao redor da Antártida bastante rapidamente e debido á corrente circumpolar antártica, así a auga no océano Antártico ao sur, por exemplo, de Nova Zelandia aseméllase á auga no océano Antártico ao sur de América do Sur, moito máis do que se asemella á auga do océano Pacífico.
esquerda|miniatura|300px|Mares antárticos.
Subdivisións do océano Antártico
O océano Antártico é, xunto co Ártico, o único que circunda o globo de forma completa, e rodea completamente a Antártida. Ten unha superficie de 20.327.000 km², unha cifra que comprende aos mares periféricos, que no sentido horario son: parte da pasaxe de Drake (ou mar de Hoces), parte do mar de Scotia, mar de Weddell, mar do Rei Haakon VII, mar de Lazarev, mar de Riiser-Larsen, mar dos Cosmonautas, mar da Cooperación, mar de Davis, mar de Mawson, mar de d'Urville, mar de Somov, mar de Ross, mar de Amundsen e o mar de Bellingshausen. A terra firme que bordea o océano ten 17.968 km de costa.
Recursos naturais
Poderían existir grandes reservas de petróleo e gas natural no talude continental antártico, e nódulos de manganeso no propio océano.
Os icebergs que se forman cada ano no océano Antártico teñen a suficiente auga doce para cubrir as necesidades da poboación mundial durante varios meses. Nas últimas décadas houbo propostas, ningunha delas fiable ou viable aínda, para remolcar estes icebergs ata rexións ao norte máis áridas (coma Australia) onde puidera ser aproveitada a súa auga.
Banquisa e correntes
miniatura|A corrente circumpolar antártica comunica os océanos [[Océano Atlántico|Atlántico, Índico e Pacífico.]] A banquisa que se forma ao redor do continente antártico ten aproximadamente un metro de espesura, ocupa unha superficie de, polo menos, 2,6 millóns de km² en marzo, e chega ao seu valor máximo de 18,8 millóns de km² en setembro, unha superficie que heptuplica a de marzo.
A corrente circumpolar antártica móvese sempre cara ao leste, formando unha curva pechada de 21.000 km de longo,. É a maior corrente do mundo, e transporta 130 millóns de m³/s, 100 veces máis que todos os ríos da Terra xuntos. As ondas poden chegar a seren moi altas.
Fondo oceánico
miniatura|esquerda|Fondo mariño xunto ao xeo no océano Antártico. O océano Antártico, cunha profundidade xeralmente comprendida entre os 4.000 e 5.000 metros, é un océano profundo con poucas zonas estreitas de augas pouco profundas. A plataforma continental antártica é estreita e relativamente profunda con respecto ás outras: dos 400 aos 800 metros, contra unha media mundial de 133 metros. A maior parte do fondo oceánico está cuberta por depósitos de orixe glacial, escavados sobre o terreo xeado e posteriormente trasladados ao mar.
Praia da Concha, Ortigueira
É unha praia que non abre directamente ó Atlántico, polo que non adoita ser perigosa para os bañistas. Ten uns 1.000 m de lonxitude e 30 m de anchura, limitada polo porto e a costa rochosa. Ten concedida a Bandeira Azul e dispón de servizos, tales como acceso a discapacitados, vixilancia, posto da Cruz Vermella, duchas, pasarelas etc.
Océano Antártico
Fondo oceánico
O punto máis profundo do océano atópase no extremo meridional da Fosa Sandwich do Sur e alcanza 7.235 m de profundidade.
Praia da Concha, Ortigueira
O seu nome venlle dado pola súa forma, semellante a unha cuncha. A súa situación, a carón da vila de Espasante xunto coa ondaxe moderada fan dela a máis apreciada e concorrida das praias da parroquia durante o verán.
Océano Antártico
Fondo oceánico
Algúns procesos que operan ao longo da costa da Antártida producen un tipo de masas oceánicas que non se atopan en ningún outro lugar do hemisferio sur. Unha destas é o fondo de auga antártica, moi fría, altamente salina, e densa que se forma baixo a banquisa.
Mesetas de xeo
Os glaciares e inlandsis antárticos que se estenderon e flotan sobre a superficie do océano formaron un amplo sistema de mesetas (ou barreiras) de xeo. Pedazos destas mesetas que están conectadas aos glaciares en terras firme rompen e forman campos de xeo e bloques de xeo (ou icebergs). Debido ao quecemento global actual algunhas destas masivas mesetas estanse derretendo, contribuíndo á subida do nivel superficial da auga.
Algúns dos icebergs antárticos acadan dimensións impoñentes e constitúen un perigo para a navegación.
Clima
A temperatura do mar varía de +10° C a -2 °C. Tempestades ciclónicas móvense cara ao leste ao redor do continente antártico e frecuentemente chegan a facerse intensas debido ao contraste das temperaturas dos xeos e do océano aberto.
Na superficie oceánica comprendida entre os 40° de latitude sur e o círculo polar antártico prodúcense os ventos máis fortes xamais rexistrados na Terra. No inverno o océano xéase ao sur dos 65° S no sector do Pacífico e dos 55° S no sector do Atlántico, descendendo a temperatura superficial por debaixo dos cero graos. Porén, nalgúns puntos da costa, os fortes e constantes ventos que veñen do interior manteñen a costa libre de xeo tamén no inverno.
Biodiversidade
O océano Antártico ten unha biodiversidade inmensa e aínda moi pouco explorada. A súa fauna varía desde pingüíns, pinnípedes e cetáceos, até cianobacterias, fitoplancto e krill que, a pesar de seren pequenos organismos, serven de alimento para os animais maiores. A flora do océano Antártico está composta por algas mariñas e outros organismos autótrofos.
Conservación
O incremento da radiación ultravioleta procedente do Sol, resultado do buraco de ozono antártico, ten un impacto na produción primaria do fitoplancto mariño das capas superficiais, e aumenta a probabilidade de dano do ADN dalgúns peixes.
As actividades pesqueiras ilegais, as non reguladas e as non declaradas, especialmente as capturas de pescada negra patagónica ou pescada austral (estímase que se pesca cinco ou seis veces máis do regulado), probabelmente están afectando á sostibilidade das especies. As artes de pesca usadas na captura da pescada negra, pola súa gran longura, están causando unha gran mortandade nas aves mariñas.
Acordos internacionais
A navegación e a pesca están reguladas por varios tratados. A pesca comercial das baleas está prohibida ao sur dos 40° S (ao sur dos 60º S entre os 50º e 130º de lonxitude oeste). En 1999 foron asinados novos tratados para evitar a pesca ilegal.
Varias nacións prohiben a explotación mineira do océano ao sur da flutuante converxencia antártica, que se atopa no medio da corrente circumpolar antártica e serve de liña divisoria entre as xélidas augas superficiais polares ao sur e aquelas máis mornas ao norte.
Os acordos do Tratado Antártico aplícanse na rexión do globo situada ao sur dos 60º S (artigo VI). A cláusula 2 do artigo IV prohibe novas reclamacións de soberanía territorial sobre a Antártida.
Economía
Entre o 1 de xullo de 1998 e o 30 de xuño de 1999 pescáronse 119.898 toneladas, o 85% das cales era de krill e o 14% de pescada negra ou pescada austral (Merluccius australis).
No verán antártico 1998-99, 10.013 turistas, a maioría en barco, visitaron o océano Antártico e a Antártida, fronte aos 9.604 do verán anterior.
Portos
miniatura|250px|Graves rachaduras nun peirao sobre o xeo en uso durante catro tempadas na [[Estación McMurdo retardaron operacións de carga en 1983 e reveláronse un risco para a seguridade.]]
Entre os principais portos operacionais están a Base Rothera, a Base Palmer, a Villa Las Estrellas, a Base Esperanza, a Base Mawson, a Estación McMurdo, e os ancoradoiros no mar na Antártida.
Poucos portos existen na costa sur (Antártida) do océano Antártico, unha vez que as condicións do xeo restrinxen o uso da maioría das praias para curtos períodos, en pleno verán. E mesmo no verán algúns requiren escolta de navíos crebaxeo para o acceso. A maioría dos portos da Antártida son operados por estacións de seguimento gobernamentais e, agás en caso de emerxencia, permanecen pechados aos navíos comerciais ou particulares. Navíos en calquera porto ao sur dos 60 graos de latitude sur están suxeitos á inspección por observadores do Tratado da Antártida.
O porto máis ao sur do océano Glacial Antártico opera na Estación McMurdo na latitude de 77º 50' sur. A enseada Winter Quarters forma un pequeno porto, na punta sur da Illa Ross, onde un peirao sobre o xeo flutuante fai posíbeis operacións portuarias no verán. Os integrantes da Operación Deep Freeze construíron o primeiro peirao sobre o xeo en McMurdo en 1973.
Vent de sable
Vent de sable (en رياح رملية) é un filme alxeriano de 1982 dirixido por Mohammed Lakhdar-Hamina. Estreouse no Festival Internacional de Cinema de Cannes de 1982. O filme foi escollido como candidato de Alxeria para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 55ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.
Metabolismo social
O metabolismo social ou metabolismo socioeconómico é o conxunto de fluxos de materiais e de enerxía que se producen entre a natureza e a sociedade, e entre distintas sociedades entre si, levados a cabo cunha forma cultural específica.
A pesar de que gran parte dos estudos sobre metabolismo social redúcense á entrada e saída de materiais e enerxía dun Estado (importacións e exportacións) pola facilidade de acceso á información sobre transaccións mercantís, o metabolismo social tamén se ocupa de estudar en detalle outros procesos metabólicos, como os efectuados en sociedades máis pequenas, os servizos que a natureza presta aos seres humanos, así como a forma cultural concreta que as persoas adoptan ao desenvolver cada proceso.
Carnés, Vimianzo
San Cristovo de Carnés é unha parroquia que se localiza no oeste do concello coruñés de Vimianzo na comarca da Terra de Soneira. Accédese a través da estrada que leva ao concello de Camariñas e cruzando a ponte do Porto, a 3 km desta vila porteña. Segundo o padrón municipal de 2018 tiña 527 habitantes (277 mulleres e 256 homes) distribuídos en 7 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 808 habitantes. Segundo o IGE, no 2014 a súa poboación descendera ata os 590 habitantes, sendo 283 homes e 307 mulleres.
A festa principal celébrase do 9 ó 12 de xullo, celebrando a festividade de San Cristovo o día 10 e precedido o día 9 da festa gastronómica popular dos callos.
Reiseñor da auga
É un pequeno paxaro, de cor parda arrubiada polas partes superiores e abrancazada polas inferiores, propio da rexión paleártica, que cría na Europa meridional e central, no noroeste de África e na Asia temperada, desde Turquía e a Federación Rusa até a China e o Xapón, pasando por Afganistán, Turkmenistán e o Paquistán.
Características
As principais características do reiseñor da auga son:
Bioloxía
miniatura|250px|Cettia cetti en Montoliu de Lleida, [[Cataluña.]] miniatura|250px|Ovos de Cettia cetti. Museo de [[Tolosa, Francia|Tolosa.]]
Hábitat
Adoita vivir entre arbustos moi mestos en zonas próximas á auga: ríos, regatos, lagoas e encoros. É moi difícil de observar debido aos seus hábitos retraídos de roldar polas zonas arbustivas onde habita.
Costumes
O reiseñor da auga revela a súa presenza cun forte canto, ruidoso e explosivo, moi característico, cun "chií" seguido dun "chiqui" ou "cuchi".
Durante o verán, os machos pasan a maior parte do tempo establecendo os seus territorios, e por iso pasan pouco tempo coidando os ovos ou aos pitos. Os machos xeralmente atraen a máis dunha femia ao seu territorio.
Nutrición
Cettia cetti aliméntase de artrópodos, como insectos pequenos e de corpo brando, e de larvas. Prefire os insectos pequenos porque os dixie máis rápido.
Reprodución
Aniñan entre a vexetación moi mesta, xeralmente preto do solo.O niño, de pequeno tamaño, ten forma de copa. Nel a femia por de 3 a 5 ovos de cor rubia, que son chocados principalmente pola femia, durante 12 días. Os polos deixan o niño ao cabo de 10 ou 15 días. Teñen dúas roladas ao ano.
Descrición
A especie foi descrita en 1820 polo zoólogo neerlandés Coenraad Jacob Temminck, co nome de Sylvia cetti, na súa obra Recueil de Planches coloriées d'Oiseaux, pour servir de suite et de complément aux planches enluminées de Buffon'' (1820-1839).
Etimoloxía
Os nomes da familia, o xénero e a especia foron dedicados ao naturalista italiano Francesco Cetti (1726-1778).
Status
A Unión Internacional para a Conservación da Natureza e dos Recursos Naturais (UICN) cualifica, desde o ano 2004 até a actualidade, o estado de conservación desta especie como LC (pouco preocupante), debido a que ten unha área de dispersión moi grande e, polo tanto, non se acerca aos limiares de vulnerábel baixo os criterios de tamaño da área (uns 20 000 km2), e o tamaño da súa poboación (máis de 10 000 individuos maduros), que se estima que está aumentando.
En Galicia
En Galicia a especie é pouco común, aínda que está espallada por todo o territorio, especialmente polas zonas máis cálidas (vales da provincia de Ourense e as Rías Baixas).
Galería de imaxes do mosteiro de San Xulián de Moraime
O mosteiro de San Xulián de Moraime é unha igrexa medieval do século XII, que antigamente se integraba nun mosteiro, e que está situada na parroquia de Moraime, a tres quilómetros de Muxía.
620
Véxase tamén
Historia ano a ano
Universidade de La Sabana
A Universidade de La Sabana (Unisabana) é unha universidade privada de Colombia. Foi fundada o 21 de setembro de 1979 pola Asociación para o Ensino Aspaen. A universidade é unha obra do apostolado corporativo da Prelatura do Opus Dei en Colombia. Obtivo a Acreditación Institucional de Alta Calidade do CNA por 8 anos. Na edición de ano 2017 da clasificación QS, a universidade situouse no rango 701-800 e entre as mellores 100 universidades de América latina.
A súa sede atópase no concello de Chía. A súa poboación estudantil ascende a 12.158 (2016), dos cales 8.808 son de pregrao, 23 de doutoramento, 1.717 de mestría, 1.399 de especialización e 211 de especialidades médico-cirúrxicas.
Está integrada por 14 unidades académicas divididas en 8 facultades, unha escola, tres institutos e dúas unidades con carácter especial que ofrecen 22 programas de pregrao. En posgrao, ofrece 3 doutoramentos, 49 especializacións, 17 especialidades médicas e 28 mestrías, para un total de 119 programas nesa modalidade. O persoal docente da universidade é de 1.936 profesores en total (2016). O corpo profesoral de planta está conformado por 378 docentes, dos cales, un 30% son doutoramentos, 56% con mestrías, 4% teñen unha especialización e 10% un pregrao-profesional. Os profesores de cátedra son 1.558.
Cisneros, Palencia
Cisneros é un concello español da provincia de Palencia (Castela e León). A súa poboación é de 498 habitantes (INE 2012).
Fraortes, rebelde
Fraortes (¿- -521), fillo de Upadaranma, foi rei de Media do -522 ao -521.
Contexto histórico
A causa inmediata da revolta de Fraortes foi a morte do rei persa Cambises II na primavera do -522 e a usurpación do trono por parte do mago Gaumata, quen non pertencía á dinastía aqueménida e é posíbel que fose medo de nacemento. Seis nobres partidarios da familia real persa axudaron a Darío I a se converter en novo rei, asasinando a Gaumata no seu castelo de Sikayauvatiš en Media o 29 de setembro.
Case inmediatamente dous reis rebeláronse: Nidintubel en Babilonia e Assina en Elam. Cando Darío reprimiu estas rebelións e estaba en Babilonia, Fraortes botou o seu pulso ao poder. Reivindicou que era descendente do antigo rei meda Ciaxares e tomou o nome de Khshathrita para o trono. Marchou a Ecbatana, a capital de Media, cidade que tomou en decembro do -522. Máis ou menos polas mesmas datas, estoupou unha nova rebelión en Elam, esta vez baixo o rei Martiya, e outras revoltas fixéronse extensivas a máis provincias como Armenia, Partia e Asiria.
Fraortes, rei dos medos
Os persas foron incapaces de suprimiren a rebelión meda deseguida. Na inscrición de Behistún, Darío afirma que o seu xeneral Hidarnes gañou unha batalla en Marush (Mehriz, ao sur do actual Yazd) o 12 de xaneiro do -521. Porén esta batalla non foi de ningún modo decisiva e non prexudicou seriamente a posición de Fraortes en Media, só serviu para impedir que o medo invadise Persia nin puidese tampouco tomar contacto con outro rebelde, Vahyazdata. Outro factor que xogaba a favor de Fraortes era que o exército de Darío estaba formado por tropas medas. Estas serviran ben ao rei en Babilonia, pero era improbábel que atacasen o seu propio país.
No entanto, se Darío non podía sacar partido da súa vitoria, Fraortes tampouco podía explotar a situación, xa que en Partia, que era leal ao medo, había unha gornición persa. Estaba comandada polo pai de Darío, Histaspes. O 8 de marzo de -521, os partos e os seus aliados, os hircanios, atacaron a gornición persa, pero foron derrotados.
Mentres os persas de Partia puidesen atacar a súa retagarda, Fraortes non podía atacar a Darío, quen tivo tempo para recrutar un novo exército. Na primavera, o líder persa penetrou en Media a partir do oeste, e o 8 de maio do -521, derrotou a Fraortes nun sitio chamado Kunduru, que é probabelmente a actual Bisotun, onde a inscrición de Behistún pode verse aínda. Fraortes fuxiu para os partos, pero foi capturado cando se dirixía ao centro relixioso dos magos, Rhagae (actual Teherán). Darío narra na inscrición de Behistún que el persoalmente lle cortou ao medo o nariz, as orellas e máis a lingua, sacoulle os ollos e crucificouno en Ecbatana. Os seus partidarios foron esfolados e a súa pel reenchida con palla.
Despois desta vitoria, Darío puido enviar tropas a Armenia e Partia, onde os seus xenerais acabaron cos rebeldes restantes.
Robert Jager
Robert Jager (25 de agosto de 1939 en Binghamton, USA) é un compositor estadounidense.
Estudou na Universidade de Michigán e despois traballou na Escola de Música da Armada. Autor de máis de 120 obras, moitas delas marchas e himnos militares aínda que tamén ten outras englobadas nunha temática máis clásica.
Peqin
Peqin é unha cidade e capital do distrito de Peqin, no centro de Albania. Ten unha poboación aproximada de 10,000 habitantes. O nome histórico da cidade é Claudiana. O nome moderno deriva da verba do turco otomán Bekleyin, que significa lugar de hospitalidade.
O equipo de fútbol de Peqin, o KS Shkumbini, xoga na superliga albanesa.
ISO 3166-1 alfa-3
A marcación ISO 3166-1 alfa-3 refírese a un código de países comporto de tres letras definido en ISO 3166-1, parte da estándar ISO 3166 publicado pola Organización Internacional para a Estandarización (ISO), para representar países, territorios dependentes e zonas de especial interese xeográfico. Permítese así unha asociación visual entre os códigos e o respectivos nomes dos países mellor ca o modelo de dúas letras do estándar alpha-2 (o terceiro conxunto de códigos é o ISO 3166-1 numérico e, polo tanto, non ofrece asociación visual ningunha). Estes conxuntos foron incluídos inicialmente como parte do ISO 3166, na súa primeira edición, de 1974.
Usos e aplicacións
Os códigos ISO 3166-1 alfa-3 son utilizados de modo máis relevante no estándar ISO/IEC 7501-1 para pasaportes lexibles por máquinas, conforme estandarización da Organización de Aviación Civil Internacional, cun número de códigos adicionais para pasaportes especiais. Algúns destes códigos áchanse actualmente reservado e non utilizado no presente en 3166-1.
As Nacións Unidas usan unha combinación dos ISO 3166-1 alfa-2 e alfa-3, mailos códigos que existían antes da creación do ISO 3166, para os códigos de rexistro de vehículos internacionais, que son os códigos utilizados para identificar o país emisor do rexistro dun vehículo. Algúns destes códigos áchanse reservados por tempo indeterminado no ISO 3166-1.
Achán, Ardemil, Ordes
Achán é un lugar da parroquia de Ardemil no concello coruñés de Ordes da comarca de Ordes. Tiña 10 habitantes no ano 2018 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 6 eran homes e 4 eran mulleres.
Vanessa Valdiglesias
Vanessa Valdiglesias García, nada na Coruña en 1980, é unha biológa galega. En 2015 foi recoñecida como Mellor Investigadora Xove de Europa pola Sociedade Europea de Xenómica e Mutaxénese Ambiental.
Traxectoria
Licenciouse en 2002 pola Universidade da Coruña. . Posteriormente realizou un máster en Biotecnoloxía na Universidade de Granada. En 2005 comezou o doutoramento no Departamento de Bioloxía Celular e Molecular da Universidade da Coruña que finalizou en 2010 con Premio Extraordinario. Traballa como investigadora da toxicoloxía xenómica para coñecer como afectan ao organismo humano determinadas substancias cotiás e na identificación de biomarcadores para a detección precoz de fraxilidade, un síndrome xeriátrico.
Forma parte do nodo galego da asociación AMIT. En 2016 formou parte da selección de científicas galegas da axenda feminista do Observatorio da Mariña pola Igualdade.
Recoñecementos
Ao longo da súa traxectoria recibiu varios premios como o Premio da Real Academia Galega de Ciencias ao Investigador Xove (2007), Premio Galega Destacada 2016 e, recentemente, o premio Emergent Scholar 2019 polo seu traballo na investigación do envellecemento.​ En 2021 é elixida como unha das dez científicas máis relevantes de España pola Fundación Aquae.
Exsudado
thumb|Exsudado sanguíneo resultado dun corte.
Exsudación ou exsudado (do latín exsūdāre, que significa 'fluír para fóra' ) refírese á saída de líquidos orgánicos a través das paredes celulares, tanto de animais coma de plantas, por lesión ou por inflamación. Sendo máis preciso, a exudación é o proceso de saída do fluído, mentres que o exudado é o fluído que sae. No caso de exsudación sanguínea por lesión hai pasaxe de proteínas do plasma, leucocitos, plaquetas e hemacias.
As plantas exsudan zume e resinas como látex, mentres que os animais xeralmente exsudan compoñentes sanguíneos e do sistema linfático.
Segundo o elemento predominante, fálase de:
HMAS Supply (AOR1)
O HMAS Supply (A195) é un buque militar de apoio loxístico da RAN (Royal Australian Navy) construído na ría de Ferrol por Navantia.
Castrelo, Vimianzo
San Martiño de Castrelo é unha parroquia que se localiza no sur do concello coruñés de Vimianzo na comarca da Terra de Soneira. Segundo o padrón municipal de 2018 tiña 268 habitantes (134 mulleres e 134 homes) distribuídos en 5 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 329 habitantes. Segundo o IGE, no 2014 a súa poboación descendera ata os 277 habitantes, sendo 146 homes e 131 mulleres.
HMAS Supply (AOR1)
O HMAS Supply ven sendo o segundo buque na RAN que leva este nome, o anterior era o HMAS Supply (AO 195). A orixe está no nome dun dos once buques que formaban a primeira frota da colonia europea que en 1787 partiu de Inglaterra cara Nova Gales do Sur, actual Australia, con 1.487 persoas (dos cales 778 eran presos).
O buque está baseado no deseño do Cantabria (A-15) de Navantia para a Armada Española. A RAN contratou a construción de dous buques loxísticos: HMAS Supply (AOR1) e HMAS Stalwart (AOR2). A construción iniciouse o 19 de xuño de 2017 en Navantia Fene (Astano), sendo botado o 23 de novembro de 2018 en Navantia Ferrol. O custe dos dous buques foi de 417 millóns de euros.
Coprofilia
A coprofilia é unha parafilia considerada como unha clase de fetichismo, consistente na excitación sexual producida polas feces, e adoita combinarse con sadomasoquismo ou infantilismo.
Características
A coprofilia consiste na atracción por ulir, saborear ou ollar o acto de defecación como fonte de excitación sexual e pracer. Esta actividade erótica pódese practicar solitariamente ou en parella. Algúns coprófilos practican a coprofaxia, é dicir, inxiren feces, o que pode afectar a saúde debido aos riscos de infección de enfermidades.
Segundo Sigmund Freud, as tendencias coprofílicas son normais no neno, que, sobre todo na fase anal, non manifesta ningún desgusto polos excrementos e ata se sente orgulloso deles e os emprega como medio de autoafirmación en relación cos adultos. Sostén que o interese polos excrementos do neno non está divorciado do interese sexual, a separación entre ambos sobrevén despois pero permanece sempre incompleta, permanecendo eficaz durante a vida adulta unha parte das inclinacións coprófilas en forma de neuroses ou perversións.
Marsonnas
Marsonnas é unha vila francesa do departamento do Ain, na rexión de Ródano-Alpes.
Bran, Os Ánxeles, Oroso
''Esta artigo trata sobre un lugar de Galicia. Para a vila de Romanía ver o artigo Bran''
Ánxela Fernández Callís
Ánxela Fernández Callís, nada o 11 de xullo de 1992, é unha política galega do BNG, a alcaldesa do Rosal dende o ano 2019.
Bran, Os Ánxeles, Oroso
Bran é un lugar da parroquia de Os Ánxeles no concello coruñés de Oroso da comarca de Ordes. Tiña 15 habitantes no ano 2018 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 6 eran homes e 9 eran mulleres.
Comarca da Terra de Trives
A comarca da Terra de Trives é unha comarca galega situada na provincia de Ourense, na zona leste da Ribeira Sacra. A súa capital é A Pobra de Trives, e pertencen a ela os concellos de Chandrexa de Queixa, Manzaneda, A Pobra de Trives e San Xoán de Río.
Xeografía
A comarca está bañada polo leste polo río Bibei. Un dos seus accidentes xeográficos máis importantes é o pico Cabeza de Manzaneda, con máis de 1.750 metros. A extensión é de 431,71 quilómetros cadrados, un 1,46% da superficie total de Galicia.
Demografía
No ano 2020, a comarca posuía 3.835 habitantes. Unha proba da súa pouca poboación é a densidade, de tan só 8,88 habitantes por quilómetro cadrado, moi inferior á media galega.
Turismo
O negocio do turismo rural comeza a ter valor na comarca. Pero a existencia da estación de esquí no concello de Manzaneda dá moita importancia turística a esta zona, xa que é a única estación de esquí galega.
England expects that every man will do his duty
miniatura|300px|[[The Battle of Trafalgar de J. M. W. Turner (óleo sobre tea, 1822–1824) amosa as últimas tres letras deste célebre sinal no Victory.]] England expects that every man will do his duty (en Inglaterra agarda que cada home cumpra co seu deber) foi un sinal enviado polo Almirante Horatio Nelson, 1º Barón Nelson dende o seu buque insignia HMS Victory cando a Batalla de Trafalgar estaba a piques de comezar o día 21 de outubro de 1805. Trafalgar foi o combate naval decisivo das Guerras Napoleónicas. Outorgou ó Reino Unido de Gran Bretaña e Irlanda o control do mar, evitando calquera posibilidade de que o Primeiro Imperio Francés invadise e conquerise Gran Bretaña. Malia que houbo unha gran confusión no tocante ás verbas exactas do sinal despois da batalla, a importancia da vitoria e a morte de Nelson durante a batalla fixeron que a frase ficase gravada na consciencia británica, e foise citada, parafraseada e referenciada en múltiples ocasións até a actualidade.
Nagaokakyō
Nagaokakyō (長岡京市, ながおかきょうし, Nagaokakyō-shi) é un concello xaponés da prefectura de Quioto. Está situada no centro da rexión de Kinki e ao sur da prefectura, na zona da provincia histórica de Yamashiro, no centro-oeste da illa de Honshu. A súa superficie é de 19,18 km² e a poboación de 79.707 habitantes (2009) e ten unha densidade de poboación de 4.160 hab./km².
O concello de Nagaokakyō limita cos concellos de Quioto, Mukō, Ōyamazaki (da prefectura de Quioto); e Shimamoto (da prefectura de Osaca).
UA
As siglas UA poden referirse a:
RD-275
RD-275 é a designación dun tipo de motor foguete utilizado na primeira etapa do foguete Proton.
Características
Os motores RD-275 foron deseñados pola oficina de deseño de Glushko a partir dos motores RD-253 utilizados orixinalmente nos foguetes Proton. Entre as varias melloras, son máis potentes que os orixinais e foron usados entre 1987 e 2007, cando foron substituídos por un modelo actualizado, o RD-276. Teñen un pulo de 1745,0 kN.
Lanzamento de xavelina
O lanzamento de xavelina é unha proba de atletismo que, como o seu nome indica, consiste en lanzar unha xavelina.
A xavelina está construída cun material regulamentario de metal ou de fibra de vidro, co obxectivo de que chegue o máis lonxe posíbel.
O lanzamento de xavelina forma parte do programa de atletismo dos Xogos Olímpicos da era moderna desde 1908.
Orixe deste deporte
En concreto, o lanzamento de xavelina como deporte de competición regrado xa se realizaba na antiga Grecia, incluída dentro da proba de péntatlon, nos Xogos Olímpicos da Antigüidade.
O péntatlon era a competición por excelencia dos Xogos Olímpicos. Incorporouse no ano 708 a. C. e consistía nas cinco probas seguientes: miniatura|200px|O campión olímpico Erik Lemming, na proba de xavelina-estilo libre dos [[Xogos Olímpicos de 1908.]]
A técnica para lanzar a xavelina suponse que era diferente á actual, posto que se permitía utilizar tiras de coiro para utilizalas como propulsor, chamadas amentum en latín, e que, acabadas en dous orificios polos que se introducían dous dedos para enrolalas na xavelina, prolongaban a lonxitude do brazo do atleta e, ao mesmo tempo imprimían á xavelina un xiro que a estabilizaba no aire.
Regulamento
miniatura|200px|Para lanzar a xavelina, débese agarrar polo cordame. miniatura|200px|[[Lidia Parada no Campionato de España de 2015.]]
A xavelina lánzase desde un corredor dunha lonxitude de 30 m, acabado nun arco de 38 m de radio. O sector de caída está marcado con dous liñas brancas de 45 cm de anchura, de tal modo que se os bordos internos das liñas se prolongasen deberían pasar polas catro interseccións dos bordos interiores do arco e as liñas paralelas que delimitan o corredor de impulso e que se cruzan no punto central do círculo do cal o arco forma parte. O sector terá así 59º aproximadamente.
Para realizar cada intento, o atleta dispón dun minuto. Normalmente, nas probas clasificatorias, cada atleta realiza tres intentos, e os oito atletas con mellor marca válida, ou todos se son oito ou menos, realizan na fase final outros tres intentos en orde inversa á súa mellor marca na clasificación.
A xavelina débes agarrar pola cordame (ou, polo menos, a man do atleta debe tocala), e lanzarse por riba do ombro ou do brazo de lanzar; non se permite lanzala en rotación nin pode o atleta dar as costas ao sector de caída antes de soltar a xavelina; os estilos non clásicos non están autorizados. Se a xavelina rompe no intento ou no aire non se contará como lanzamento nulo; tampouco sa a rotura fai perder o equilibrio ao atleta e provoca que toque fóra do arco; neste caso permitiráselle volver a comezar. Na caída, a punta metálica debe tocar o solo antes que cualquier outra parte da xavelina.
O atleta debe termar da xavelina pola empuñadura situada no seu centro de gravidade e lanzala por riba do ombro e cerca da orella.
En Galicia
Dous atletas galegos destacados nesta disciplina son:
Récords
(Actualizado o 10 de xullo de 2018)
Atletas con mellores marcas mundiais
Homes (Actualizado o 10 de xullo de 2018).
Modelo antigo
Ao final dos anos 1950 Miguel de la Quadra-Salcedo logrou unha marca de 112,30 m. Para iso utilizou o chamado "estilo español" ou "estilo Erausquin", técnica creada por Félix Erausquin. Pero a IAAF prohibiu a técnica por ser perigosa para os Xogos Olímpicos de Roma de 1960 e anulou todos os rexistros previos.
Mulleres (Actualizado o 10 de xullo de 2018).
Medallas olímpicas
Homes
Mangalore
miniatura|250px|Localización de Mangalore en [[Karnataka, a India.]]
Mangalore (en ಕುಡ್ಲ, en ಮಂಗಳೂರು), é o porto principal do estado de Karnataka, India. Está situado sobre a costa occidental do país sobre o Mar de Omán, coas Ghats Occidentais ao leste.
Mangalore é a oficina central administrativa do distrito Dakshina Kannada (Sur Kanara) no sur oeste de Karnataka, e desenvolveuse como porto sobre o Mar de Omán, un dos portos principais da India. Está sobre os remansos formados polos ríos Nethravathi e Gurpur, formando unha rada ao longo da costa de Malabar.
Coñécese a Mangalore polas súas praias, templos e industrias. Existen varias linguas que se falan na zona, incluíndo tulu, konkani, kanarés, e beary (unha mestura de tulu e malayalam).
Os cocoteiros característicos dominan a paisaxe que acompaña o terreo accidentado e as correntes que flúen no mar. A paisaxe é cortada con edificios de tellado, encabezados cos azulexos de Mangalore, moi famosos e feitos coa arxila local de cor vermella e tipicamente amurallado con bloques de laterite. Moitas casas vellas son atopadas cun complicado maderaxe.
624
Véxase tamén
Historia ano a ano
Natación
Actualmente a natación é sobre todo unha práctica recreativa e un deporte,   e nalgúns países as leccións de natación son unha parte obrigatoria do currículo educativo. Como un deporte formal, a natación ten competencias locais, nacionais e internacionais. Os Xogos Olímpicos son os máis importantes, onde a natación é unha disciplina acompañada dun comportamento adecuado. Tamén existe a natación asociada ao traballo, como no caso dos recolectores de perlas, algúns tipos de pescadores e os científicos que investigan a fauna e flora marítimas. Así mesmo utilizase eventualmente para salvar persoas do afogamento.
Diversos animais posúen a capacidade de nadar por instinto; o home precisa desenvolvela. Porén, unha vez aprendida, xamais se esquece. A práctica da natación considérase un dos mellores exercicios físicos existentes.
Os seus usos principais son o baño, o mergullo, a pesca submarina, salvamento acuático, actividade lúdica, exercicio e deporte.
Ciencia
miniatura|Os nadadores realizan quencementos antes de entrar na [[piscina nunha base militar dos Estados Unidos, 2011]] A natación baséase na flotabilidade natural do corpo humano. De media, o corpo ten unha densidade relativa do 0,98 en comparación coa auga, que fai que o corpo flote. Con todo, a flotabilidade varía en función da composición corporal e a salinidade da auga. Niveis máis altos de densidade do corpo ou auga máis salgada cun corpo de densidade menor fai que aumente a súa flotabilidade nesta.
A hidrodinámica é unha importante técnica para nadar máis rápido; é utilizada por nadadores que queren nadar máis rápido ou reducir a fricción do movemento do corpo a través da auga. Para ser máis hidrodinámicos, os nadadores poden aumentar a potencia dos seus golpes, ou reducir a resistencia á auga, aínda que a enerxía debe aumentar por un factor de tres para lograr o mesmo efecto que reducir resistencia. A ​​natación eficiente mediante a redución da resistencia da auga implica unha posición horizontal na auga, rodar o corpo para reducir a anchura do corpo na auga e estender os brazos tanto como sexa posible para reducir a resistencia das ondas.
Xusto antes de mergullarse na piscina, os nadadores poden realizar exercicios tales como poñerse en crequenas que lles axuda a mellorar a saída por quecemento dos músculos da coxa.
Natación infantil
miniatura|Os bebés aguantan instintivamente a respiración baixo a auga. Os bebés mostran unha natación innata e reflexos de mergullo ata a idade aproximada de seis meses. A resposta do mergullo implica apnea, bradicardia reflexa e vasoconstrición periférica; noutras palabras, os bebés mergullados na auga aguantan espontaneamente a respiración, reducen a frecuencia cardíaca e reducen a circulación sanguínea ás extremidades (dedos das mans e dos pés). Debido a que os bebés son capaces de nadar de forma innata, en moitos lugares ofrécense clases para bebés duns 6 meses de idade. Isto axuda a construír a memoria muscular e fai nadadores fortes desde pequenos.
Pódese apoiar o ensino con métodos pedagóxicos como a motivación e incentivación. Contar con eles, facer xogos ou crear didácticas ao seu nivel de comprensión para lograr maiores avances. Maior efectividade con nenos entre 2 a 4 anos de idade.
Beneficios: para os bebés, os beneficios son moitos. A natación mellora as súas capacidades cardiorrespiratorias. Con este deporte trabállanse e exercitan os músculos, a coordinación motora e o sistema circulatorio e o sistema respiratorio. Ademais contribúe no desenvolvemento da independencia e autoconfianza do bebe ou do neno. Tamén mellora a coordinación,o equilibrio e o coñecemento do espazo.
Técnica
miniatura|Nadador realizando o estilo bolboreta. Na natación pódese utilizar unha ampla gama de movementos, coñecidos como "estilo", e estes estilos utilízanse para diversos propósitos, ou para distinguir entre as clases de natación competitiva. Non é necesario utilizar un trazo definido para a propulsión na auga, algúns nadadores inexpertos utilizan uo "estilo can", este estilo sácase do movemento de brazos e pernas similar ao que fan os animais de catro patas ao nadar.
Hai catro movementos principais que son utilizados en competicións de natación e en actividades de recreación de natación: o crol ou estilo libre, o estilo peito (estilo braza), o estilo costas e o estilo bolboreta. A natación competitiva en Europa comezou ao redor do ano 1800, usando principalmente o estilo de brazada. En 1873, John Arthur Trudgen introduciu unha técnica de natación chamada trudgen en competicións de natación occidentais, o estilo  crol foi copiado dos indios americanos, pero substituíndo unha patada de tesoira pola tradicional patada  aleteo que reducía as  salpicaduras. O estilo bolboreta fíxose na década dos 30 e introduciuse na mesma década, era considerado unha variante da brazada ata que en 1953 foi aceptada como un estilo separado. O estilo bolboreta é para moitos o estilo máis difícil, queima máis calorías e tonifica máis os músculos en comparación cos outros 3 estilos, e pode ser o segundo estilo máis rápido se se practica con regularidade. O estilo bolboreta non é fácil e ten un nivel de complexidade moi alto, pero é talvez por iso que nadar bolboreta é un reto. Está claro que a figura de Michael Phelps contribuíu a que este estilo popularizouse na última década, en especial tras as súas medallas de ouro nos Xogos Olímpicos, (28 medallas entre 2004 e 2012).
Pero lonxe das piscinas olímpicas,tamén está o feito de que se o que se busca é queimar calorías este é o estilo recomendado xa que se pon a traballar unha cantidade similar de músculos que o  crol, pero obriga ás persoas para esixirse máis nos movementos.
Na natación non competitiva, hai outros estilos de natación, incluído o estilo lateral. O estilo lateral cara a fins do século XIX, cambio o estilo levantando un brazo por encima da auga primeiro, despois o outro e logo cada un por quenda. Este estilo aínda se utiliza no salvamento e a natación recreativa.
Existen outros estilos por razóns particulares, como adestramento, leccións escolares e rescate, e a miúdo é posible cambiar os estilos para evitar o uso dalgunhas partes do corpo, xa sexa para separar partes específicas do corpo, como nadar só con brazos ou pernas para exercitalas máis duro, ou para amputados ou afectados por parálises.
Deporte
miniatura|A competencia en natación é individualizada aínda que se adestre en equipo, o obxectivo é ser o máis rápido en completar a distancia establecida no menor tempo posible. A natación como deporte involucra predominantemente a participantes que compiten para ser os máis rápidos, e exclusivamente mediante propulsión propia, nunha distancia dada no menor tempo posible. Isto faio ser un deporte individualizado, xa que aínda que se adestre como equipo enfróntanse entre pares. Os competidores nadan diferentes distancias en diferentes niveis de competencia. Existe unha serie de regulamentos acerca das competicións da natación. As diferentes distancias a percorrer establécense segundo os diferentes niveis de competencia. A regra básica separa o modo polo cal o atleta gaña impulso na auga en catro estilos diferentes:
Cada un deses estilos ten especificacións en canto á posición do tórax do atleta e ao movemento de pernas e brazos. No estilo crol, por exemplo, o atleta posiciónase co peito virado cara ao fondo da piscina, en posición horizontal no nivel de auga; os brazos saen da auga en posición paralela ao corpo, xogándose para fronte por riba da auga, alternadamente (en canto un vai para diante, o outro brazo volta para tras por baixo da auga); as pernas móvense para diante e para tras tamén alternadamente. Xa no nado bolboreta, o atleta tamén fica co peito virado cara ao fondo da piscina, mais xoga os dous brazos ao mesmo tempo para fronte e produce un movemento tamén sincronizado coas pernas, para riba e para baixo. No nado de costas o atleta fica co peito virado cara a riba, e as costas viradas cara ao fondo da piscina.
miniatura|Nadador competindo nos [[Xogos Olímpicos de Río de Janeiro 2016|JORJ 2016.]] A natación insírese nos deportes acuáticos e é deporte olímpico desde 1896. O programa actual inclúe eventos desde os 50 m ata 1500  m de lonxitude, nos catro estilos principais e combinados. O actual programa olímpico de natación contén estilo libre de 50 m, 100 m, 200  m, 400  m, 800  m e 1500  m; costas, bolboreta, e braza de 50  m, 100  m e 200 m; combinado de 200  m, é dicir, bolboreta de 50  m, costas de 50  m, braza de 50  m e estilo libre de 50  m; combinado de 400  m, bolboreta de 100  m, costas de 100  m, braza de 100  m e estilo libre de 100  m e substitucións combinadas, o que quere dicir que cada participante realiza unha proba xa sexa de 100 m ou 200 m.
A maioría das escolas de natación cobren estas distancias; estilo libre de 50, 100, 200 e 400 m; costas, bolboreta e braza de 100  m e 200 m. Tamén hai substitucións combinadas en equipo, que inclúen carreiras de diferentes estilos  intercalados.