cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Uruguai
Cine
Entre os principais expoñentes do cine actual uruguaio son Juan Pablo Rebella e Pablo Stoll, quen en 2005 gañaron o Premio Goya á mellor película estranxeira de fala hispana tamén o Festival de Cine de Cannes, premio FIPRESCI (2004), co filme Whisky. O premio Goya xa fora obtido por un uruguaio en 2003, que o gañara pola película El último tren. Outras producións uruguaias destacadas son 25 Watts, En la puta vida ,El viñedo, Otario, Una forma de bailar, El Dirigible e El Baño del Papa.
Cabe tamén resaltar a César Charlone como director de fotografía do filme brasileiro Cidade de Deus, polo cal foi nomeado ao premio Óscar; e a Daniel Hendler gañador de múltiples premios como o Oso de Prata no festival de Berlín.
Así mesmo, Jorge Drexler é o primeiro uruguaio en recibir un premio Óscar á mellor banda sonora orixinal nunha lingua distinta ao inglés pola canción Al otro lado del río da película Diarios de motocicleta baseada na vida do Che Guevara.
Podemos mencionar a Israel Adrián Caetano famoso director de curtos e películas como ser Crónica de una fuga. Rodrigo Plá obtivo o premio León do Futuro no 64º Festival de Venecia (2007) pola súa longametraxe La Zona. Gabriela Guillermo, coa súa mediometraxe El regalo conquistou un premio á calidade cinematográfica en Francia. Esteban Schroeder dirixiu a película Matar a todos, na que revive o denominado caso Berríos.
En anos recentes o goberno uruguaio deu grandes incentivos ás filmacións e producións, exonerando de impostos. Debido a isto creáronse gran cantidade de produtoras que, asociadas con estranxeiras, producen películas e curtos publicitarios para o mercado internacional.
Arte contemporánea e novos medios
Entre os nomes que se destacan na escena das artes contemporáneas atópanse Fernando López Lage, María Clara Rossi, Martín Xastre, Daniel Umpiérrez, Brian Mac Kern, Enrique Aveza, o colectivo LOGO, Pablo Uribe, Santiago Tavella, Nicolás Branca, Beatriz Martínez, Guillermo Sierra, Rulfo e José Andrés de Beira e Paysal.
Así mesmo, a cidade de Punta do Leste, un dos principais balnearios do Cono Sur, foi nomeada Capital Iberoamericana de Cinematografía.
Raquel Carrera
Raquel Carrera Quintana, nada en Ourense o 31 de outubro de 2001, é unha xogadora galega de baloncesto, que xoga no Valencia Basket da Liga Feminina española e na selección española.
Mide 188 centímetros e xoga na posición de ala-pivote. Tras formarse no Pabellón Ourense da súa cidade natal, fichou polo Celta de Vigo, onde aos 14 anos se converteu na xogadora máis nova en debutar co primeiro equipo. Tras catro tempadas no club vigués deu o salto á máxima categoría do baloncesto español fichando polo Valencia Basket.
En abril de 2021 deulle ao equipo valenciano o seu primeiro título, ao anotar os dous tiros libres decisivos na final da EuroCup contra o Reyer Venezia. Catro días despois fixo historia de novo ao ser elixida no 15º lugar do draft da WNBA polo Atlanta Dream, sendo este o posto máis alto acadado por unha xogadora española en toda a historia.
Inicios en Ourense e Vigo
Comezou a xogar ao baloncesto aos 7 anos no equipo do colexio San José - Josefinas de Ourense, e tras un breve paso polo Pabellón Ourense fichou polo Celta de Vigo. No club vigués foi elixida MVP do Campionato de España cadete na tempada 2015/16. En outubro de 2016, aos 14 anos, 11 meses e un día, debutou co primeiro equipo na Liga Feminina 2, converténdose na xogadora céltica máis nova da historia, desbancando a María Pérez Araújo. Continuou dúas tempadas máis no Celta, e na derradeira delas, a 2018/19, tivo unha media de 12,3 puntos por partido e 17,6 de valoración, sendo ademais elixida MVP da fase de ascenso á Liga Feminina.
Valencia Basket
En maio de 2019, aos 17 anos, converteuse en xogadora profesional ao asinar un contrato por 5 tempadas co club Valencia Basket, da máxima categoría. No seu primeiro ano foi cedida ao Araski AES de Vitoria, e, aínda que a tempada foi cancelada antes do remate pola pandemia de COVID-19, foi elixida como a xogadora con maior proxección da liga, despois de facer unha media de 6,3 puntos, 4,6 rebotes e de ser a quinta xogadora con máis tapóns da liga.
Castro, Narón
Santa María de Castro é unha parroquia rural, que se localiza no norte do concello de Narón na provincia da Coruña,cunha superficie de 4,25 km². Segundo o IGE en 2011 tiña 837 habitantes (452 mulleres e 385 homes) distribuídos en 13 entidades de poboación, o que supón un aumento en relación ao ano 1999 cando tiña 697 habitantes. A súa densidade poboación é de 196,94 hab./km².
Raquel Carrera
Valencia Basket
Na tempada 2020/21 regresou da cesión e xogou co Valencia. Foi finalista da Copa da Raíña e debutou en competición europea na EuroCup, na que o seu equipo chegou invicto á final. Nas semifinais contra o Flammes Carolo Basket anotou 22 puntos e realizou 8 rebotes, con 27 de valoración. Na final, disputada contra o Reyer Venezia italiano na cidade húngara de Szekszárd, o equipo veneciano gañaba por un punto a falta dun segundo, cando Raquel Carrera dispuxo de dous tiros libres. Anotou ambos lanzamentos, colocando o 81-82 no marcador e dándolle deste xeito ao club valenciano o primeiro título da súa historia.
Castro, Narón
Na xurisdición eclesiástica forma parte do arciprestado de Xuvia, pertencente á diocese de Mondoñedo-Ferrol.
Raquel Carrera
Valencia Basket
Catro días despois, o 15 de abril de 2021 foi elixida no posto 15 do Draft da WNBA polo Atlanta Dream, converténdose na española con mellor posto na historia do Draft. Rematou a tempada como subcampioa de liga, despois de que o Valencia perdese a final contra o Perfumerías Avenida por 2-1.
Selección española
Xogou nas categorías inferiores da selección española desde 2014, cando xogou coa selección sub-13 en Eslovenia. Posteriormente pasou polas seleccións sub-14 e sub-15 e en xuño de 2016, cando tiña aínda 14 anos, disputou coa selección sub-17 o Campionato do Mundo sub-17 en Zaragoza. Un mes despois gañou coa selección sub-16 o Campionato de Europa celebrado en Italia, aínda que non puido xogar nas semifinais nin na final por unha lesión sufrida no partido de cuartos de final. Ao ano seguinte liderou á selección sub-16 nun novo Europeo, pero non puideron revalidar o título, ao caer en cuartos de final contra Italia, quedando finalmente co quinto lugar.
Castro, Narón
Limita ao norte coa parroquia do Sequeiro (Valdoviño), ao sur con Trasancos e o barrio de Piñeiros, ao leste con Sedes e San Xiao de Narón, e ao oeste co Val e Trasancos.
Patrimonio
Tras a igrexa había un castro, xa desaparecido, que deu nome á parroquia.
Raquel Carrera
Selección española
En novembro de 2020 foi convocada por primeira vez pola selección española absoluta, coa que debutou oficialmente o 23 de maio de 2021 nun amigable contra Francia. Só unhas semanas despois entrou na convocatoria do seleccionador Lucas Mondelo para os Xogos Olímpicos de Toquio. Xa na capital xaponesa, conseguiu co equipo español tres vitorias nos tres partidos da fase de grupos, contra Serbia, Canadá e Corea do Sur, caendo nos cuartos de final contra Francia nunha apertada final (64-67).
Palmarés
Valencia Basket
Lev Iashin
Lev Ivanovich Iashin (en Лев Иванович Яшин), nado o 22 de outubro de 1929 e finado o 20 de marzo de 1990, foi un porteiro soviético de fútbol, considerado por moitos o mellor porteiro da historia.
Traxectoria
Nado en Moscova (URSS) o 22 de outubro de 1929, toda a súa carreira transcorreu no Dinamo de Moscova, chegando a xogar 22 temporadas, entre os anos 1948 e 1970. Así mesmo foi titular indiscutible na selección nacional da Unión Soviética entre os anos 1954 e 1967 xogando 78 encontros.
Nos seus inicios no Dinamo estaba como terceiro porteiro, polo que ante a falta de oportunidades xogaba tamén no equipo de hóckey sobre xeo do Dinamo, co que gañou a Copa da URSS de 1953.
Entre o seu palmarés destacan os títulos de liga co Dínamo nos anos 1954, 1955, 1957, 1959 e 1963, e de copa en 1953, 1967 e 1970. A nivel internacional, logrou coa URSS a medalla de ouro nos Xogos Olímpicos de 1956 e a Eurocopa de 1960. Retirouse no ano 1971, nun partido entre o Dínamo de Moscova e un equipo de estrelas europeas.
Durante a súa carreira foi quen de deter 150 penaltis, e a súa porta permaneceu 270 partidos a cero.
Morreu en marzo de 1990, á idade de 60 anos.
Trátase do porteiro por excelencia. Foi coñecido como a "araña negra" pola súa indumentaria e pola súa calidade. Excepcional en tódalas facetas do xogo, cuns asombrosos reflexos, magnífica colocación e poderosas saídas. Iashin é o único porteiro que gañou un Balón de Ouro (1963).
FC Espanya de Barcelona
O Futbol Club Espanya foi un club de fútbol da cidade de Barcelona. Foi fundado en 1905, en 1923 cambiou o seu nome por Gràcia FC e en 1931 por Cataluña FC tras unirse ao CE Europa. Disolveuse en 1932.
Historia
Foi fundado por tres estudantes, Graells, Rossendo e Just, en setembro de 1905. O seu primeiro partido foi contra o segundo persoal do FC Barcelona.
Gozaron dunha época dourada na década de 1910 cando chegaron a gañar o Campionato de Catalunya tres veces e foron subcampións catro veces. Tamén foron finalistas da Copa do Rei en 1914. En 1923 o club cambiou o seu nome por Gràcia FC e en 1931 fusionouse co CE Europa, o cal foi relegado un ano despois a Terceira División por problemas financeiros.
Primeira República Galega
miniatura|dereita|Placa de homenaxe a Alonso Ríos, que exerceu de maneira provisoria e simbólica como presidente de Galiza.
Acontecementos
Unha primeira proclamación tivo lugar en Ourense na madrugada do 25 de xuño de 1931, ao remate dunha manifestación en protesta pola paralización das obras da vía férrea A Coruña-Ourense-Zamora, na que se acabou ocupando a Casa do Concello, dende a cal se ergueu unha bandeira de Galicia e se proclamou publicamente a República Galega. Así a todo, o gobernador civil da provincia de Ourense e o Ministro da Gobernación Miguel Maura negaron oficialmente ante a prensa que se producise a devandita proclamación.
Proclamación en Santiago
O contexto no que se enmarca esta declaración é tenso, coa recente vitoria republicana e a fuxida do rei español Afonso XIII. Así, a declaración dun Estado Galego veu propiciada por un ambiente de malestar xerado polo caciquismo imperante e mais pola paralización das obras do ferrocarril, deixando sen traballo a 12.000 obreiros. Con todo e iso, en verdade soamente se debe entender esta declaración de independencia como unha proclama sen efectos reais.
Ese 27 de xuño de 1931, Alonso Ríos é nomeado presidente da Xunta Revolucionaria da República Galega. Así, pode falarse desta declaración de independencia como un dos primeiros exemplos reais de soberanía nacional unha vez integrada plenamente Galiza na coroa castelá.
Movemento social
Foi Alonso Ríos, nomeado presidente da Xunta Revolucionaria da República Galega, e unha multitude quen avanzou en forma de protesta, cara o Pazo de Raxoi, e tomou as dependencias municipais, establecendo o Estado Galego. En Pobra de Seabra celebrouse unha manifestación que recorreu todas as rúas dirixíndose cara o casa consistorial, onde izaron a bandeira galega. En Santiago de Compostela, os afectos á causa esperaban a insurrección das demais comarcas, pero o goberno central retomou a obra do ferrocarril, evitando que a insurrección se expandise. O movemento, perdeu forza e a I República Galega chegou así ao seu fin.
Cidade vella de Xerusalén
A cidade vella de Xerusalén (en העיר העתיקה‎‎, [Ha Ir Ha'Atiqah], البلدة القديمة‎‎,  [al-Balda al-Qadimah], Kudüs , armenio, Երուսաղեմի հին քաղաք [Yerusaghemi hin k'aghak']) é unha área de aproximadamente 0,9 km² situada dentro de Xerusalén Leste, constituíndo até a década de 1860 todo o armazón urbano. A cidade vella é o lugar onde se sitúan sitios relixiosos importantes tales como o Monte do Templo e o Muro das Lamentacións para a relixión xudía, o Santo Sepulcro para a relixión cristiá, e a Cúpula da Rocha e a Mesquita de Al-Aqsa para a relixión musulmá.
Tradicionalmente, a cidade vella estivo dividida en catro barrios, aínda que os actuais nomes só se introduciron no século XIX. Este catro barrios son o Barrio Musulmán, o Barrio Xudeu, o Barrio Cristián e o Barrio Armenio.
A cidade vella de Xerusalén foi incluída en 1981 dentro do Patrimonio da Humanidade da UNESCO. En 1982 Xordania solicitou a súa inclusión na Lista do Patrimonio da Humanidade en perigo.
Historia
esquerda|miniatura|Rúa na cidade vella. esquerda|miniatura|Comercios na cidade vella. No século XI a. C. o rei israelita David conquistou a cidade de Xebús, bastión do pobo xebuseo, un dos que habitaban Canaán. O bastión estaba fortificado con sólidos muros que o rodeaban. Cando David instalouse alí, designouna Ir David (A cidade de David). Este lugar está situado actualmente ao suroeste da actual cidade vella e é chamado Outeiro Ofel (foi descuberto e escavado pola Palestine Exploration Fund entre 1923 e 1925).
A cidade resistiu a través dos anos os ataques dos seus poderosos veciños, pasando tamén por diversas etapas de vasalaxe até o ano 587 a. C. durante o reinado do último rei de Xudá, Sedecías, cando foi conquistada e arrasada polo rei Nabucodonosor II. O reino de Xudá pasou a ser unha provincia do Imperio Babilónico ou Imperio Caldeo e a maioría da clase rexente xudía sería enviada ao desterro en Babilonia.
No ano 530 a. C. o rei persa Ciro II o Grande conquistou o Imperio Babilónico e permitiu o regreso das comunidades xudías deportadas, á provincia de Xudá; estas regresaron a Xerusalén e reconstruíron a cidade e o Templo de Salomón.
En 332 a. C. Alexandre Magno conquistou o Imperio persa e a cidade non sufriu destrucións. Á morte de Alexandre, Xudá ou Xudea, e Xerusalén pasaron a formar parte do Imperio seléucida, o que á súa vez sería anexado ao Imperio romano o 64 a. C. polo xeneral romano Cneo Pompeio Magno, despois de derrotar a devandito Imperio. Xerusalén sufriu o asedio e a conquista romana, coa destrución dos seus muros e a anexión ao Imperio romano.
A cidade de Xerusalén recobrouse durante o mandato do xeral Marco Vipsanio Agripa, que ordenou a construción dun novo muro chamado a Terceira Muralla, permanecendo a cidade baixo a administración dunha elite relixiosa, os asmoneos, cando ocorreu a primeira guerra xudeorromana que implicou novamente o asedio romano a Xerusalén, e a toma e destrución da cidade o ano 70. d.C. realizada polo futuro emperador romano Perico. miniatura|Muro das Lamentacións O ano 21 a.C o rei Herodes o Grande restaurou a cidade e o Templo, existindo aínda en pé unha parte chamada o Muro das Lamentacións, de grande importancia na relixión xudía.
Ao redor do ano 135, o emperador Adriano decidiu reconstruír a cidade co nome de Aelia Capitolina, o que provocou unha nova revolta entre os xudeus, que terminou en 135 coa vitoria romana e a expulsión e exilio da maior parte do pobo xudeu, coñecida como a Diáspora. O territorio de Xudea pasou a ser a provincia romana de Siria Palestina ou Palestina.
O ano 326, o emperador Constantino I o Grande mandou a levantar a Igrexa do Santo Sepulcro, que se constituíu nun dos principais lugares relixiosos do cristianismo. esquerda|miniatura|Igrexa ortodoxa de Santa Ana, lugar de nacemento da virxe María. O ano 614 o Imperio sasánida conquistou a cidade, rexéndoa até o ano 638, sendo desprazado pola expansión musulmá que ocupou a cidade incorporándoa ao Califato Omeia de Damasco, ao califato abbasí e ao Imperio otomán sucesivamente.
Entre os anos 687 e 691 construíuse a Cúpula da Rocha. En 710 terminouse de erixir a Mesquita da al-Aqsa. Ambos os templos son importantes puntos relixiosos da relixión musulmá.
En 1095 o papa Urbano II predicou no Concilio de Clermont a Primeira Cruzada dirixida a conquistar Xerusalén dos musulmáns. O nobre francés Godofredo de Bouillón logrou este labor e logo de efectuar unha masacre conquistou a cidade e creou o Reino de Xerusalén do cal foi o seu irmán Balduíno I, o primeiro representante co título de Rei de Xerusalén. Durante os seguintes anos a presenza das Ordes Militares cristiás foi intermitente na cidade, alternado coa presenza de tropas musulmás, entre os cales se distinguiu Saladino, que asediou e conquistou definitivamente a cidade no ano 1244.
As murallas teñen unha extensión aproximada de 4,5 km e a súa altura varía entre os 5 e 15 m, cun espesor de 3 m. Teñen 43 torres de vixilancia e 8 portas, das cales só 7 están abertas.
Os barrios
miniatura|200x200px|Igrexa do Santo Sepulcro. miniatura|267x267px|Pasaxe no Barrio Xudeu. Existen catro barrios na cidade vella: o Barrio Armenio, o Barrio Cristián, o Barrio Xudeu e o Barrio Musulmán, adicionalmente inclúese na cidade vella o Monte do Templo.
Barrio Armenio
O Barrio Armenio é o menor do catro barrios e está situado na esquina S.Ou. da cidade. Aínda que o pobo armenio é cristián, o Barrio Armenio é distinto ao Barrio Cristián. A pesar do pequeno tamaño e a poboación deste barrio, os armenios e o seu Patriarcado permanecen independentes e forman unha vigorosa presenza na Cidade Vella.
Barrio Cristián
O Barrio Cristián posúe 19 hectáreas (0,19 km²) está situado na esquina N.Ou. da cidade. O barrio contén a Igrexa do Santo Sepulcro, un dos lugares máis sacros do cristianismo.
Barrio Xudeu
O Barrio Xudeu (En hebreo:הרובע היהודי, HaRova HaYehudi ou a Rova) está situado ao S.E da cidade posúe unha superficie de 0,11 km². O Barrio Marroquí, fundado no século XII, foi demolido e anexado a este barrio en 1967, tras a ocupación do sector leste de Xerusalén, para crear a chaira diante do Muro das Lamentacións, co fin de crear un espazo para os visitantes e turistas, iniciándose así a planificación física do barrio.
Barrio Musulmán
O Barrio Musulmán é o maior dos barrios cunha superficie de 31 hectáreas (0,31 km²) e está situado na esquina N.E. da cidade.
San Martiño de Ozón, Muxía
San Martiño de Ozón é unha parroquia que se localiza no norte do concello de Muxía. Segundo o INE en 2009 tiña 947 habitantes (509 mulleres e 438 homes) distribuídos en 29 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 2004, cando tiña 987 habitantes, e 1999 cando tiña 1080 habitantes.
Igrexa de San Martiño de Ozón
A igrexa de San Martiño de Ozón é de orixe románica, aínda que as reformas dos séculos XVII e XVIII mudaron completamente o seu aspecto. Da primeira época consérvanse dúas ábsidas circulares: a central e a lateral da parte sur. Á ábsida central, cuberta con bóveda de canón, accédese a través dun arco triunfal de medio punto, apoiado sobre dúas columnas que rematan en sendos capiteis. A ábsida lateral sur é máis pequena.
A ábsida norte foi substituída en 1708 por unha construción rectangular, rachando a simetría da cabeceira. A modificación foi levada a cabo polo Pai Velasco, segundo consta nunha inscrición no interior da igrexa. O lugar foi ocupado pola capela de San Miguel, pasando máis tarde a ser a do Rosario. En 1964, dita ábsida foi derrubada parcialmente para ampliala cun novo cerramento de ladrillo.
No exterior hai dúas partes diferenciadas. Dunha banda os muros laterais e a fachada, cun campanario barroco. Doutra banda está a cabeceira, cunha fiestra con dúas columnas acodilladas na ábsida central e diversos canzorros nas cornixas das dúas ábsidas semicirculares. Na cornixa central aprécianse dúas rosetas da época románica.
No interior do templo foron soterrados varios membros da familia dos Lema, como Alonso de Lema de Quintáns en 1595 (que fixo a primeira sepultura de dotación dentro da igrexa), e Ana Álvarez de Carantoña, muller de Isidro Vázquez de Lema. A nave central atópase cuberta por lousas funerarias en toda a súa superficie.
Mosteiro de San Martiño de Ozón
miniatura|300px|Igrexa de San Martiño de Ozón. O mosteiro de San Martiño de Ozón foi construído, ao parecer, polos membros do mosteiro de Santa María de Tosto, da orde de San Bieito, que decidiron mudarse debido ós continuos saqueos sufridos no edificio da parroquia de Xaviña (Camariñas). Este feito provoca certa confusión respecto á denominación orixinal do lugar, que algúns autores refiren como Santa María de Ozón.
Os primeiros documentos coñecidos onde se cita a existencia do mosteiro xa inclúen na súa descrición a denominación de "Martinum de Ouson", "Sancti Martini de Ozon", etc. En 1302 o testamento de Frei San Juan lega ao mosteiro 200 soldos no auto de profesar a regra de San Francisco. En 1334 Leonor González, muller de Luís Soga de Lobera, fai firme no seu testamento a doazón que fixera con anterioridade ao mosteiro de Ozón para que os seus frades lle nomeen a súa alma, segundo se ve nun documento conservado no Tumbo do mosteiro de Toxos Outos (Lousame).
Apenas se conservan restos do edificio primixenio, aínda que algúns dos vestixios que prevalecen corresponden á épocas comprendidas entre os séculos XII e XIII. A entrada ao mosteiro é un pasadizo con arco oxival entre o muro sur da igrexa e o muro que fai de cerca á horta da casa reitoral. Tamén no muro sur da igrexa hai un arco tapiado similar ao anterior, onde estaba a porta da comunicación do cenobio coa igrexa. O conxunto subdivídese en catro grandes construcións das cales dúas pertencen ó século XVIII, momento de auxe para a vida eclesiástica.
Capela da Virxe do Pilar
A capela da Virxe do Pilar de Suxo foi construída en 1902.
ES FC Malley
Etoile Sportive Football Club Malley, coñecido como ESFC Malley, é un club de fútbol de Malley, Suíza. Fundouse en 1927 e compite na 1. Liga. O seu campo é o Stade du Bois Gentil, con capacidade para 3.500 espectadores.
Vento
O vento actúa como axente de transporte, intervén na polinización anemófila, no desprazamento das sementes. É tamén un axente erosivo.
A velocidade e/ou intensidade dos ventos adoita medirse utilizando a Escala de Beaufort.
Características físicas dos ventos
miniatura| [[Anemómetro, sensor de velocidade e dirección do vento.]] O estudo sistemático das características do vento son moi importantes para:
A medición da velocidade e dirección do vento efectúase con instrumentos rexistradores denominados anemómetros, que dispón de dous sensores, un para medir a velocidade e outro para medir a dirección do vento. As medicións rexístrase en anemógrafos.
Para que as medicións sexan comparables coas medicións efectuadas noutros lugares do planeta, as torres cos sensores de velocidade e dirección deben obedecer a normativas estritas ditadas pola OMM - Organización Meteorolóxica Mundial.
Nomes galegos
Os nomes máis habituais dos ventos en galego son:
No espazo
miniatura|No planeta [[Xúpiter os ventos poden acadar velocidades de 100 m/s e fan deslocar os gases da atmosfera.]] O vento solar é significativamente diferente do vento terrestre, xa que ten orixe no sol e está constituído por partículas cargadas que escaparon da atmosfera solar. O vento planetario está constituído por gases leves que escaparon das atmosferas dos planetas. Ao longo do tempo, o vento planetario pode alterar radicalmente a composición desas atmosferas. A maior velocidade de vento algunha vez rexistrada ocorreu no disco de acreción do buraco negro IGR J17091-3624, a unha velocidade de aproximadamente 32,000,000 km/h, o que corresponde a un 3 % da velocidade da luz.
Noutros planetas
En Venus, os fortes ventos de 300 km/h fan que as zonas superiores das nubes completen unha rotación arredor do planeta cada catro ou cinco días terrestres. Cando os polos de Marte quedan expostos á luz solar tralo inverno, o dióxido de carbono conxelado sublímase, creando ventos fortes que varren as rexións polares a velocidades de até 400 km/h, transportando unha cantidade significativa de poeira e vapor de auga. En Xúpiter, en zonas de correntes son comúns as velocidades de vento de 100 metros por segundo. Os ventos de Saturno están entre os máis velozes do sistema solar. A sonda Cassini–Huygens rexistrou picos de contralisios de aproximadamente 375 metros por segundo. En Urano, os ventos do hemisferio norte acadan velocidades de 240 metros por segundo preto dos 50° de latitude. No cumio das nubes de Neptuno, a velocidade dos ventos prevalentes varía entre 400 m/s no ecuador e 250 m/s nos polos. Nos 70º de latitude sur, as correntes de alta velocidade deslócanse a 300 m/s.
Vento planetario
O vento na parte superior da atmosfera dun planeta permite que os elementos químicos leves, como o hidróxeno, se desloquen cara arriba en dirección á exosfera. Aí, eses gases poden acadar a velocidade de escape e entrar no espazo sideral sen afectar outras partículas de gases. Este tipo de perda de gases dun planeta en dirección ao espazo denomínase vento planetario. Ao longo do tempo xeolóxico, este proceso fai que os planetas ricos en auga, como a Terra, evolucionen a planetas como Venus.
Fotonovela
miniatura|400px|dereita|Irregular Webcomic! de [[David Morgan-Mar, consistente en fotografías de figuras de LEGO.]] A fotonovela é un xeito de narrar historias que só se diferenciada banda deseñada no material gráfico empregado, a fotografía, mediante a mesma preséntanse as imaxes dun xeito realista e cunha ampla gama de posibilidades expresivas.
O principal obxectivo da fotonovela é que as imaxes mostren unha historia. A linguaxe verbal emprégase de xeito complementario, se ben cumpre diversas funcións:
Os elementos participantes da fotonovela son comúns ó cine, ó conto ou á novela:
Con todo, a narrativa en imaxe fixa diferénciase da literaria e da cinematográfica en aspectos derivados da distinta natureza de cada medio: O soporte (o papel), os formatos habituais (tira, media plana, plana, álbum), e a súa unidade de acción básica: a viñeta. As viñetas representan, resumíndonos un único instante, accións que na realidade teñen unha duración máis ou menos longa.
Real Sociedad Gimnástica Española
A Real Sociedad Gimnástica Española coñecida como Gimnástica de Madrid era un club de fútbol afeccionado da cidade de Madrid.
Historia
A Sociedad Gimnástica Española fundouse o 2 de marzo de 1887 en Madrid dedicándose principalmente á ximnasia, aínda que chegou a ter varias seccións máis, como a sección de remo ou a sección de fútbol.
En 1906 nacen o Iris FC e o Club Sportivo Internacional, uníndose en 1907 á Sociedad Gimnástica Española, que xa xogaba partidos de fútbol anteriormente e que establece definitivamente a súa sección de fútbol baseándose en xogadores procedentes do Moncloa FC, Hispania FC e do renacido Iberia FC.
En 1909 a Gimnástica Española é un dos fundadores da Federación Española de Fútbol.
No ano 1912 xoga a final de Copa do Rei contra o FC Barcelona, que perde 2-0 tras clasificarse ao gañar o Campionato Rexional contra equipos como o Madrid FC ou o Athletic de Madrid.
En 1915 o Rei Afonso XIII concedeulle o título "Real" e puxeron a coroa e o nome ao escudo. Entre as súas filas contou con futbolistas internacionais como Severino Goiburu.
En 1928 suprime a sección de Fútbol ao non poder competir co fútbol profesional que existía desde 1926, aínda que máis tarde recuperaríaa, suprimíndoa definitivamente nos anos '60.
Macroeconomía
miniatura|dereita|300px|Número de empresas de Galicia segundo o número de asalariados en [[2006 e 2007 ]] A Macroeconomía é a rama da Teoría Económica baseada no estudo das macromagnitudes económicas: inflación, PIB, renda per cápita, desemprego etc. e das interrelacións existentes entre elas.
A cuestión fundamental na macroeconomía é acadar un equilibrio entre as diferentes magnitudes, que polo xeral entran en conflito entre elas.
Un dos desenvolvementos máis salientables na macroeconomía é a curva de Philips, que relaciona inflación e desemprego.
A análise macroeconómica é de grande utilidade na elaboración e execución das políticas económicas gobernamentais, pero o seu uso vai moito máis alá, xa que ter unha previsión de cal será o comportamento global da economía nun futuro é unha necesidade para moitas empresas e particulares á hora de planificar investimentos.
No século XIX pódese considerar que é cando comeza a tratarse de cuestións macroeconómicas dende unha perspectiva científica, destacando os membros da escola clásica, iniciada por Adam Smith no século anterior. Defensores do liberalismo económico, afirman que o comercio internacional é sempre fonte de riqueza para tódolos países. Tamén neste século destacan voces contrarias a este movemento liberalizador, como por exemplo a de Karl Marx.
Será no século XX, especialmente no período de entreguerras coa crise da Gran Depresión cando esta ciencia vai acadar o seu auxe, e vai a pasar a ser considerada como unha disciplina autónoma dentro do conxunto da Teoría Económica. Economistas como Keynes e Friedman son dous dos grandes expoñentes do século XX, o primeiro dende a defensa dunha economía mixta, na que o estado interveña para resolver os desaxustes (as súas teorías tiveron un forte apoio en momentos de recesión, especialmente nos anos trinta), e o segundo dende unha perspectiva neoclásica.
Purple Haze
Purple Haze  é unha canción grabada en 1967 por The Jimi Hendrix Experience, lanzada como sinxelo en Estados Unidos e Reino Unido, e que forma parte do álbum Are You Experienced.
Segundo contou o propio artista, para compoñela inspirouse nun sono que tivo despois de ler o libro Night of Light: Day of Dreams, de Philip José Farmer. Neste sono, o propio Hendrix atopábase camiñando sobre o mar e unha néboa púrpura afundíao na escuridade do mar, entón, xusto antes de afogarse, Deus acudía a salvalo.
No ano 2004 a revista Rolling Stone colocouna no posto 17 da súa lista das 500 mellores cancións da historia.
Frínico
Frínico é o nome de varios personaxes gregos:
Hideaki Anno
Hideaki Anno (庵野 秀明), nado en Ube o 22 de maio de 1960, é un animador, director de cinema e actor xaponés. É coñecido por ser o creador do popular anime Neon Genesis Evangelion. O seu estilo quedou definido pola incorporación do posmodernismo e da extensa representación dos pensamentos e emocións dos personaxes, a miúdo a través de escenas non convencionais que presentan a súa deconstrución mental.
Entre os animes dirixido por Anno que gañaron o Gran Premio Animage están Nadia: The Secret of Blue Water en 1990, Neon Genesis Evangelion en 1995 e 1996, e Evangelion: O final de Evangelion en 1997.
Pedro Campos Couceiro
Pedro Campos Couceiro, nado en Meavía (Forcarei) en 1871 e finado en Buenos Aires o 10 de xaneiro de 1954, foi un político galego.
Étoile Carouge FC
O Étoile Carouge FC é un club de fútbol de Carouge, Suíza. Fundouse en 1904 e xoga na 1. Liga. O seu campo é o Stade de la Fontenette, con capacidade para 7.200 espectadores.
Pedro Campos Couceiro
Traxectoria
En 1921, xa viúvo, trasladouse a Bos Aires, e participou na creación da sociedade dos emigrantes da Terra de Montes, Residentes del Ayuntamiento de Forcarey en El Plata Pro Cultura y Protección, fundada o 22 de outubro de 1922. A Sociedade axudou a erguer un edificio escolar no lugar de Leboso, na parroquia de Quintillán, inaugurando en 1928. Pedro Campos e Manuel Pichel foron os directores de Umia y Lérez a publicación mensual da Sociedade, que apareceu en 1923.
Asociouse ao Centro Galego e coa Sociedade de Forcarei, integrouse na Federación de Sociedades Gallegas Agrarias y Culturales, sendo elixido para a súa Executiva. Afiliado a Sociedade Nazonalista Pondal, apareceron en A Fouce algúns escritos seus en 1930.
Proclamada a República, a FSG enviouno a Galicia como representante da emigración con Ramón Suárez Picallo e Antón Alonso Ríos. Chegou a Galicia a finais de maio de 1931. Participou, con Alonso Ríos, na efémera proclamación da I República Galega. Regresou a Arxentina en 1932.
Colaborou en Raza Celta, Órgano del Comité Autonomista Gallego de Montevideo. En 1939 promoveu unha campaña entre as entidades galegas da Arxentina, para que se dirixiran ás casas anunciadoras pedíndolles que non contrataran artistas para ridiculizar aos galegos.
Finou no sanatorio do Centro Galego de Buenos Aires o 10 de xaneiro de 1954.
Narración e publicidade
A publicidade, se ben moitas veces ten finalidades expositivas ou argumentativas e pretende a descrición dun produto, recorre á narración ó permitir esta, mediante pequenas historias, fundamentar con verosimilitude a utilidade e virtudes do anunciado e mesmo exemplificar as consecuencias da súa carencia.
Por motivos procedementais, a narración publicitaria achégasenos máis mediante os medios que permiten captar a imaxe en movemento ca en xornais, carteis, valados e outros medios impresos. Con todo, a imaxe fixa pode ter un aspecto durativo que implique unha explicación ou suxira un percorrido temporal.
Microsoft Office
Microsoft Office é unha suite ofimática desenvolvida pola empresa Microsoft e que conta con versións para os sistemas operativos Windows e Mac OS.
Características
Os tres programas 'centrais' ou básicos en toda versión desta suite son Microsoft Word, Microsoft Excel e Microsoft Powerpoint; procesador de texto, folla de cálculo e ferramenta de presentacións, respectivamente. As versións para Windows inclúen tamén o programa de xestión de bases de datos Microsoft Access e o xestor de correo electrónico Microsoft Outlook. Outros programas poden aparecer dependendo da versión de Office escollida.
O seu éxito nos Macintosh foi case inmediato, non así nos PC, nos cales as alternativas como WordPerfect tiñan a meirande parte da cota de mercado. A versión 95, e sobre todo a 97 suporán o dominio do mercado por parte de Microsoft.
Actualmente, alternativas de balde e libres como LibreOffice comezan a abrirse paso pouco a pouco, pero sen ameazar de momento a posición de monopolio de facto coa que conta a compañía estadounidense neste sector.
As últimas versións son Office 2010 para Windows e Office 2011 para Macintosh. Precisamente Microsoft, tras un convenio coa Xunta, presentou no ano 2004 a tradución ó galego da versión Windows.
Composición
Na actualidade, a familia Microsoft Office está formada por:
Extraterrestre
Un extraterrestre é un ser vivo orixinario de fóra da Terra e da súa atmosfera.
A pesar de que moita xente afirme telos coñecido, ou incluso ser un deles, non existe na actualidade ningunha proba fiable que confirme a existencia de vida extraterrestre.
Os extraterrestres son, a miúdo, personaxes de historias de ciencia ficción. Nelas, adoita haber civilizacións extraterrestres moi avanzadas, e que frecuentemente visitan a Terra con fins que poden ser pacíficos (pero experimentais), ou ben hostís.
Actualmente estase levando a cabo unha investigación científica para demostrar a presenza de vida no cosmos, é o chamado proxecto SETI, dedicado a rastrear o espazo con radiotelescopios, á espera de captar algún sinal non natural ou mensaxe procedente de seres intelixentes.
Debido a este afán por entrar en contacto con seres extraterrestres, os seres humanos tamén temos enviado en diversas ocasións sinais ou incluso obxectos ó espazo, á espera de que algunha civilización non terrícola nos descubra e poida pórse en contacto con nós.
Na sub-cultura estadounidense "extraterrestre" dise alien, que é como se denomina á xente que ven de fóra, (inmigrantes). A palabra "alien" é un termo legal dentro das leis de Estados Unidos para denotar a non-cidadáns do país.
Tamén existen outras teorías que afirman que existen seres distintos a nós, pero "dentro" da nosa terra, os chamados "intraterrestres" que habitarían nas profundidades do noso planeta dende millóns de anos antes que aparecera o home das cavernas.
Yoshiyuki Sadamoto
Yoshiyuki Sadamoto (貞本 義行), nado en Tokuyama (hoxe Shūnan, na Prefectura de Yamaguchi) o 29 de xaneiro de 1962, é un deseñador, animador e artista manga xaponés, e un dos membros fundadores do estudio de anime Gainax.
Traxectoria
Antes de que Gainax fose fundado co seu nome oficial (anteriormente coñecíase como Daicon Film), Yoshiyuki traballou como animador no segundo proxecto de animación, o Daicon IV. O seu primeiro traballo como deseñador de personaxes en Gainax foi para Royal Space Force: The Wings of Honnêamise, lanzado en 1987. Dende entón, Sadamoto ten acreditadas moitas obras de sona, sendo a máis recoñecible Neon Genesis Evangelion, onde traballou como deseñador de personaxes. Os tres filmes máis recentes de Yoshiyuki inclúen Toki o Kakeru Shōjo (2006), Samā Wōzu (2009) e Ōkami Kodomo no Ame to Yuki (2012).
Litro
miniatura|Exemplo de medición do litro empregando un volume cúbico, segundo a definición baseada no decímetro cúbico. miniatura|Recipiente con indicacións do volume de contido líquido até 1 litro. miniatura|Probeta de laboratorio con capacidade dun litro.
Un litro é unha unidade de volume equivalente a un espazo de 1 dm³ (1000 cm³). O seu símbolo é l, se ben en moitas ocasións se usa L para distinguir entre 'l' e '1' nalgunhas grafías, sendo aceptado o seu uso.
Porén, a unidade de volume do Sistema Internacional de Unidades (SI) é o metro cúbico (m³), e o litro equivale a unha milésima de metro cúbico. O símbolo L foi adoptado en 1979 na 16a Conferencia Xeral de Pesos e Medidas. Aínda que non é unha unidade de medida do Sistema Internacional, o SI acepta o seu emprego, se ben recomenda a utilización das unidades do SI no campo da ciencia.
Trátase dunha unidade moi empregada na vida diaria e adoita usarse xunto con unidades do SI, tal e como se fai actualmente coas unidades da hora e do día.
Etimoloxía
O nome da unidade deriva dunha antiga unidade de volume francesa, o litron, que evolucionou a través da unidade medieval litra (do latín). Este último termo provén á súa vez da litra como unidade grega de masa que equivale a 12 onzas (onkia). O sistema métrico francés tomou o litro como unidade básica na creación dun sistema propio de medidas.
Invención e evolución da medida
miniatura|200px|O [[Suíza|suízo Charles Edouard Guillaume, director da Oficina Internacional de Pesos e Medidas dende 1915 ata 1936.]] A orixe do litro ten lugar trala unificación de medidas propulsada durante a Revolución Francesa pola Asemblea Constituínte de 1791. Esta unificación foi debida á gran diversidade de medidas que daquela había. O litro apareceu por vez primeira como medida de capacidade na lei do 18 germinal an 3 (7 de abril de 1795), definido en función do metro como "a medida de volume, tanto para líquidos como para sólidos, dun cubo de aresta igual a unha décima parte dun metro" (art. 5).
No ano 1879, o Comité Internacional de Pesos e Medidas adoptou o litro e a súa abreviatura, a l minúscula En 1901, a terceira Conferencia Xeral de Pesos e Medidas definiu o litro como "o volume ocupado pola masa dun quilogramo de auga pura na súa máxima densidade e baixo presión atmosférica normal", isto quería dicir: auga pura a 1 atm e a unha temperatura lixeiramente por enriba de 3,98 °C. O litro era, segundo esta definición, equivalente a 1.000028 dm³ (inicialmente 1.000027 dm³), aceptando deste xeito a discrepancia detectada segundo a definición co centímetro cúbico.
Máis tarde, especificouse que 4 °C sería a temperatura que serviría como punto de referencia da densidade da auga, cunha densidade da auga pura lixeiramente inferior a 1,0000 kg/litro.
Finalmente, a causa da complexa definición do litro, no ano 1964 vaise recuperar a definición de 1793, na 12a reunión do CGPM tras constatarse en 1960 que había unha diferenza de 28 millonésimas con respecto ó decímetro cúbico, o litro pasou a ser só un nome especial para o decímetro cúbico.
Distintos símbolos usados para representar o litro
Orixinariamente o único símbolo para o litro era l (L minúsculo), seguindo a convención do Sistema Internacional de que só as unidades que abrevian un nome de persoa empregan como símbolo unha letra maiúscula. Porén, en moitos lugares, a forma máis común do díxito arábigo manuscrito 1 é unicamente un trazo vertical e polo tanto o algarismo "1" pode ser confundido coa letra "l". Ademais, nalgunhas máquinas de escribir antigas a tecla do L era empregada tamén para o numeral 1. Mesmo nalgunhas fontes informáticas os dous caracteres son apenas distinguibles. Isto causou problemas, especialmente na comunidade médica.
Antes de 1979, o símbolo ℓ (l pequeno manuscrito, U+2113), fíxose de uso común en varios países; por exemplo, era recomendado pola publicación M33 da South African Bureau of Standards en Suráfrica na década de 1970, e pode atoparse aínda nalgúns países de fala inglesa. O seu uso é ocasional nalgúns países europeos, e habitual no Xapón e Corea do Sur. Algunhas fontes non só empregan o carácter ℓ senón que tamén o usan en caracteres compostos: ㎕, ㎖, ㎗ e ㎘ (do U+3395 ao U+3398) para o microlitro, mililitro, decilitro e quilolitro. Noutros países como Canadá, recomendaban utilizar a minúscula ℓ sempre que fose posíbel, ou por defecto, cando non houbera confusión co número 1. Este uso entra en contradición coas principais organizacións internacionais (ISO, NIST, NPL, IAU, IUPAC e IUPAP), que establecen que os símbolos deben imprimirse en tipografía romana independentemente da fonte empregada no resto do texto. Na actualidade, este símbolo non se emprega na maioría dos países e nunca foi recoñecido pola CGPM nin pola Organización Internacional para a Estandarización (ISO).
Na 16a reunión do CGPM celebrada en 1979, decidiuse utilizar tanto a abreviatura en minúscula l como a L maiúscula para evitar confusións entre a letra e o número 1, ou coa letra "i" maiúscula. Aínda que había a intención de restrinxir nun futuro a abreviatura a un dos dous símbolos, esta dualidade persiste na actualidade. O Instituto Nacional de Estándares e Tecnoloxía (NIST) dos Estados Unidos recomenda o emprego deste símbolo, práctica estendida tamén no Canadá e Australia. Nestes países tamén se emprega o símbolo L con prefixos, como en mL e μL, en lugar dos tradicionais ml e μl. No Reino Unido e Irlanda, así como no resto de Europa, a letra minúscula l adoita empregarse con prefixos, mentres que os litros completos a miúdo aparecen coa palabra completa (é dicir, "750 ml" pero "1 litro" en recipientes de líquidos). A L maiúscula é a que se utiliza na práctica.
Hoxe en día non hai razón técnica algunha para esta excepción na nomenclatura dos sistemas de medidas, xa que nos sistemas de escritura informáticos é doada a utilización de sistemas de codificación máis distinguíbeis. Porén, en 1990, o CIPM considerou que aínda era demasiado pronto para elixir un único símbolo para o litro.
Múltiplos e submúltiplos
miniatura|Xeringa con medida en ml, un dos submúltiplos do litro máis empregados. Ós múltiplos e submúltiplos do litro aplícanselles os prefixos do Sistema Internacional de Unidades. O máis utilizado é o mililitro, que equivale a unha milésima parte dun litro. Na seguinte táboa atópanse os múltiplos e submúltiplos do litro coas súas respectivas equivalencias en volume. É destacábel que tanto os múltiplos como os submúltiplos aumentan e diminúen respectivamente nunha orde de magnitude en base dez. Os de uso máis frecuente están marcados en negra.
Mililitro
miniatura|Dosificador en cm³. O mililitro, de símbolo ml, ou o que é o mesmo, un centímetro cúbico de símbolo cm³, é unha unidade de volume que equivale a unha millonésima parte dun metro cúbico. É o volume ocupado por un cubo que ten as arestas dun centímetro de lonxitude. Ás veces tamén se abrevia (incorrectamente) como cc (sobre todo no eido automobilístico) e como ccm.
Aínda que non é unha unidade de medida do Sistema Internacional, é unha unidade moi empregada na ciencia. A unidade de medida do volume no SI é o metro cúbico (m³). É a unidade base de volume no antigo sistema de medidas CGS.
Centilitro
O centilitro (abreviado cL) é o segundo submúltiplo do litro. Trátase dunha orde de magnitude que foi usada, nalgúns casos, para medir pequenos consumos, como os da auga en caso de perdas, ou ben o consumo de combustíbel nalgúns vehículos. Con todo, a súa utilización depende da orde de magnitude das cantidades volumétricas que se describen.
Decilitro
O decilitro (abreviado dL) é o primeiro submúltiplo do litro. Adóitase empregar para taxas de contido de substancias en análises médicos, dando os resultados en cantidades por decilitro de sangue.
Decalitro
O decalitro (abreviado daL) é unha unidade para líquidos que a súa medida equivale a dez litros. Non adoita utilizarse na vida cotiá.
Hectolitro
miniatura|Construción dun tanque de 100 qL para recoller auga dos tellados das casas e aproveitala na [[xardinaxe.]] O hectolitro (abreviado hL) é unha unidade para líquidos cuxa medida equivale a cen litros. Utilízase habitualmente na industria de bebidas.
Quilolitro
O quilolitro (abreviado qL) é unha unidade de medida para líquidos cuxa medida equivale a mil litros. Emprégase para medir ou dar resultados de grandes cantidades de auga como a que se pode atopar en encoros, ríos, lagoas, lagos, mares ou océanos.
Equivalencias co litro das medidas tradicionais galegas de capacidade para líquidos
Na seguinte táboa amósanse os valores en litros das medidas tradicionais galegas de capacidade de líquidos. Tamén aparecen as variantes do nome principal, e os nomes de medidas homónimas en portugués e en castelán, se os houbese. Cando as medidas portuguesa e castelá non coincidan en valor coa galega, indícase entre paréntese o seu valor, exacto ou aproximado, en litros.
Conversións non métricas
A adopción do Sistema Internacional de medidas fixo que moitas das anteriores unidades de medida de volume ficasen obsoletas. Ó quedar nun status de aceptación por parte da CGPM tras considerarse a súa equivalencia co decímetro cúbico, á hora de trazar as antigas medidas tómase o litro como base. Nos seguintes apartados e táboas atópanse algunhas equivalencias de unidades.
Relación co litron
O litron é unha antiga unidade francesa de volume que se empregaba para medir áridos de construción. Desta unidade deriva etimoloxicamente o nome do litro. O volume dun litron é equivalente a 0,813 l.
Relación co cuartillo
Un litro é equivalente a 1,984 cuartillos de líquido, unidade de medida castelá tamén coñecida como neto, pola que se estendeu o emprego do cuartillo en Castela como equivalencia do medio litro. Na medida de áridos, o litro equivale a 0,865 partes de cuartillo, ou ben á cantidade de áridos ou líquidos que collen nesta medida.