cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Piranosa
Espectroscopia RMN de aneis de piranosa
Como se mostra polas enerxías estruturais relativas no diagrama de arriba, as estruturas de cadeira son a forma máis estable do carbohidrato. Esta conformación relativamente estable e definida significa que os átomos de hidróxeno do anel de piranosa son mantidos en ángulos relativamente constantes uns doutros. A espectroscopia de resonancia magnética nuclear de carbohidratos (RMN) aproveita estes ángulos diedros para determinar a configuración de cada un dos grupos hidroxilo arredor do anel.
Aldobrén, Lamas de Moreira, A Fonsagrada
Aldobrén é un lugar da parroquia de Lamas de Moreira, no concello lugués da Fonsagrada, na comarca da Fonsagrada. Segundo o IGE, en 2015 tiña 8 habitantes (7 homes e 1 muller).
Ariane
Historia
Francia propuxo por primeira vez o proxecto Ariane nos anos setenta. O proxecto era o segundo intento de Europa de desenvolver o seu propio foguete despois do fracaso do proxecto Europa.
Os foguetes Ariane son lanzados desde Centro Espacial de Kourou na Güiana Francesa, onde a proximidade ó ecuador supón unha importante vantaxe.
As diferentes versións ata agora do Ariane son:
Nintendo 3DS
miniatura|Nintendo 3DS. miniatura|Logo de Nintendo 3DS. Nintendo 3DS é unha videoconsola portátil producida pola multinacional Nintendo. O seu principal atractivo é a capacidade de mostrar gráficos en 3D sen a necesidade do uso de lentes ou calquera accesorio adicionais, grazas á autoestereoscopia
A Nintendo 3DS presenta compatibilidade co software da Nintendo DS, incluíndo Nintendo DSi software. A compañía presentou oficialmente o aparello no ano 2010 no Electronic Entertainment Expo de 2010, levando videoconsolas de proba para os asistentes ao evento. A Nintendo 3DS é a sucesora da serie portátil Nintendo DS e as súas principais competidoras son a PlayStation Portable e a recentemente lanzada PlayStation Vita, ambas de Sony.
A Nintendo 3DS foi lanzada no Xapón o 26 de febreiro de 2011; en Europa o 25 de marzo; en América do Norte o 27 de marzo; en Australia o 31 de marzo e en Corea do Sur o 28 de abril. O 28 de xullo dese mesmo ano Nintendo anunciou unha caída importante dos prezos a partir 12 de agosto. Ademais, os consumidores que mecaran o sistema polo seu prezo de saída tiveron acceso a dez xogos do Nintendo Entertainment System desde 1 de setembro de 2011 e dez xogos da Game Boy Advance desde 16 de decembro de 2011, na Nintendo eShop.
O versión Nintendo 3DS XL é "gran formato" do Nintendo 3DS. O seu lanzamento foi anunciado na Nintendo Directo de 22 de xuño de 2012.
Este modelo foi lanzado en 28 de xullo de 2012 no Xapón e Europa, e 19 de agosto de 2012 ao Estados Unidos.
A Arbigueira, Igrexafeita, San Sadurniño
A Arbigueira é un lugar da parroquia de Igrexafeita no concello coruñés de San Sadurniño, na comarca de Ferrol. Segundo o IGE, en 2011 estaba despoboado.
A Sagrada, Codeseda, A Estrada
A Sagrada é un lugar da parroquia de Codeseda no concello pontevedrés da Estrada na comarca de Tabeirós - Terra de Montes. Tiña 57 habitantes no ano 2011 segundo datos do INE e do IGE, dos cales 25 eran homes e 32 mulleres. Iso supón unha diminución da poboación respecto a 1999 cando tiña 65 habitantes (29 homes e 36 mulleres).
Pías, San Miguel de Tabagón, O Rosal
Pías é unha entidade de poboación da parroquia de San Miguel de Tabagón, no concello pontevedrés do Rosal. Segundo o IGE, en 2015 tiña 169 habitantes (82 homes e 87 mulleres), o que supón unha diminución con respecto ao ano 2006, cando tiña 190.
Aquí desemboca o río Tamuxe, verquendo as súas augas ó Miño.
Irmáns Marx
Filmografía
Filmes cos catro irmáns:
Filmes soamente con Harpo, Chico e Groucho:
Linguas nagas centrais
As linguas nagas centrais forman unha rama da familia lingüística sino-tibetana. Fálanse na India e Myanmar.
Clasificación
A clasificación das linguas nagas centrais:
Zenón de Elea
Zenón de Elea (aprox. 490-430 a.C.). Filósofo grego da Escola de Elea e discípulo de Parménides, hai incluso unha tradición que di que foi fillo deste último. Durante a súa vida gozou de gran respecto e fama entre os seus concidadáns, principalmente como mestre. Residente sempre en Elea, relata Platón que acudían xentes de moitos outros lugares para recibir as súas ensinanzas. Así mesmo, hai unha lenda, transmitida por Dióxenes Laercio, na que se conta como Zenón sacrificou a súa vida para intentar liberar á cidade do poder opresivo dun tirano. Descuberto como integrante dunha conxura para derrocar ó tirano foi sometido a severas torturas para que revelase o nome dos outros conspiradores. Segundo a lenda, resistiu valorosamente, e despois de nomear ó propio tirano como o principal inimigo do Estado mordeuse a lingua arrincándoa e cuspíndoa á cara do tirano. Despois disto o tirano mandou esmagar o seu corpo.
Pensamento
En opinión de Aristóteles foi o creador da dialéctica. De acordo cunha descrición que fai Platón no diálogo Parménides, Zenón serviuse da dialéctica como un instrumento para refutar a todos aqueles que se burlaban do seu mestre por negar o movemento e a pluralidade. Trátase, polo tanto, dunha dialéctica negativa, que ve na contradición un límite para o pensamento: se a partir dunha afirmación calquera podemos argumentar que de aí se deriva un absurdo, entón deberemos concluír coa negación da afirmación de partida. En lóxica isto denomínase demostración por redución ó absurdo.
Como acabamos de ver, as afirmacións que Zenón se propuña negar son dúas: a realidade do movemento e a pluralidade. É dicir, nega as certezas sensibles e de sentido común coas que vivimos todos os seres humanos.
En contra do movemento construíu catro argumentos. Segundo a testemuña de Aristóteles, o primeiro consiste en que “o movemento é falso porque o movido tería que chegar primeiro á metade de camiño, antes de poder chegar á meta”. Este razoamento presupón, primeiro, que o movemento consiste en trasladarse dun lugar a outro no espazo e, segundo, a infinita divisibilidade do espazo. Así, para percorrer un traxecto desde un punto A a un punto B, antes hai que pasar por un punto intermedio C. Pero, para chegar a C, antes hai que pasar tamén polo punto D intermedio entre A e C. E así sucesivamente sen fin. É dicir, para ir dun sitio a outro hai que pasar por unha serie infinita de puntos. Pero isto resulta absurdo, xa que así nunca sería posible chegar a ningún sitio. Polo tanto, o movemento non pode ter verdade racional.
A_______D________C________________B ... ∞
Respecto da pluralidade, servíase tamén de paradoxos similares para mostrar o absurdo da mesma. Consideraba que de haber unha multiplicidade de cousas, estas serían finitas e infinitas en número. Mais, como isto resulta contraditorio extraía a conclusión de que a pluralidade non existe.
En conclusión, Zenón servíase da dialéctica para asentar racionalmente o punto de vista monista e inmobilista de Parménides.
Outros artigos
Paradoxos de Zenón
Tabagón, O Rosal
San Xoán de Tabagón é unha parroquia do concello pontevedrés do Rosal na comarca do Baixo Miño. Ten 7 entidades de poboación: A Mina, A Paradela, A Portela, O Río, A Rúa da Cal, A Rúa de Abaixo e O Xisco. Segundo o IGE en 2014 tiña 630 habitantes (320 mulleres e 310 homes).
Está bañada polas augas do Río Miño e dista 5 quilómetros da capital do concello.
Patrimonio
A igrexa parroquial é de estilo manuelino tardío, construída entre 1812 e 1825, con retablo maior neogótigo.
Destaca, tamén, o peto de ánimas da Paradela.
Celebracións
Na parroquia celébranse, amais de San Xoán (24 de xuño), as festividades da Virxe da Saúde e San Brais, 2 e 3 de febreiro respectivamente.
Erguen un grande arco floral.
Ekklesia
Ekklesia é o primeiro álbum de estudio da banda estadounidense de metalcore cristián For Today, publicado o 1 de abril de 2008 a través do selo Facedown Records. Segundo o libreto, Matt Tyler, o antigo vocalista da banda, aparece en "Redemption" e "A Higher Standard".
Mara Tekach
Mara Tekach, membro de carreira do Servizo Exterior Sénior (rango do Conselleiro do Ministro), é a Encargada de Negocios na embaixada dos Estados Unidos en Cuba.
Educación
Tekach obtivo o título de Ciencias Económicas na Escola de negocios Wharton, en Pensilvania, un máster de Artes en Asuntos Internacionais da Escola de Asuntos Públicos e Internacionais na Universidade de Columbia e un doutoramento en Educación na Teachers College, Universidade de Columbia.
Carreira
Tekach foi voluntaria das Forzas de Paz en Niamey, Níxer antes de unirse ao Servizo Exterior. Inmediatamente antes do seu posto en Cuba, serviu como Subsecretaria Adxunta de Diplomacia Pública para a Oficina de Asuntos Exteriores do Hemisferio Occidental do Departamento de Estado. Outros postos inclúen Subsecretaría para Intercambios Profesionais e Culturais da Oficina de Asuntos Educacionales e Culturais do Departamento de Estado e Vicedirectora de Comunicacións na Misión Diplomática dos Estados Unidos en Nova York.
Controversia en Cuba
O 20 de novembro de 2019, Tekach foi acusada de traballar estreitamente co activista cubano José Daniel Ferrer. O goberno cubano considera que o propósito da misión estadounidense en Cuba é promover “relacións bilaterais pacíficas”, pero no canto disto, “a embaixada e particularmente a encargada de negocios enfocáronse en meses recentes no propósito errado de recrutar mercenarios, promovendo división e confusión entre o noso pobo, identificando as áreas da economía contra as cales dirixir medidas coercitivas, e tentando difamar e desacreditar o labor do goberno cubano e a Revolución”. A declaración continúa: “en aberta instigación á violencia”.
A semana antes, a embaixada subiu un vídeo en Twitter mostrando a Tekach con Nelva Ismarays Ortega, quen é parella de Ferrer e líder da Unión Patriótica de Cuba (UNPACU), considerada como a organización opositora máis activa do país. Tekach e Ortega pediron a liberación de Ferrer. O Secretario de Estado estadounidense, Mike Pompeo condenou as acusacións declarando que os Estados Unidos continuaría denunciando o trato de activistas de dereitos humanos en Cuba e afirmou que era un intento de distracción do tratamento dado a Ferrer.
Mirallos, A Peroxa
miniatura|Igrexa parroquial de Mirallos.
Patrimonio
Ademais da igrexa parroquial de Santa María está a capela de San Nicolao, na que se celebra a romaría da Virxe da Saúde cada terceiro domingo de setembro. A romaría comeza coa novena previa, con misas todos os días. O venres á noite celébrase unha procesión de fachos. O terceiro sábado de setembro sóbese a Virxe da Saúde en procesión dende a igrexa parroquial ata a ermida de San Nicolao, e báixase de volta o sábado seguinte.
Tamén se celebran outras festividades, como o Santo Antonio o 13 de xuño e o San Benito o 11 de xullo
Toponimia
Segundo Nicandro Ares Mirallos vén do antropónimo gótico, serían as súas posesións.
Aldemunde, Carballo
Santa María Madanela de Aldemunde é unha parroquia que se localiza no sur do concello de Carballo na comarca de Bergantiños. Segundo o IGE en 2019 tiña 86 habitantes (44 homes e 42 mulleres), distribuídos en 2 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 105 habitantes.
Patrimonio
En Aldemunde está o dolmen de Pedra Moura.
Christian Díaz
Christian Díaz Rodríguez, nado o 23 de marzo de 1992 nas Palmas, Canarias, é un xogador profesional español de baloncesto. Actualmente xoga para o Covirán Granada da Liga LEB Ouro, no que xoga na posición de base cunha altura de 1,84 metros.
Traxectoria
Nado nas Palmas de Gran Canaria, Christian Díaz formouse na canteira do CB Gran Canaria, principal club de baloncesto da súa cidade natal. No equipo canario consegue chegar a debutar no filial de Liga EBA en 2010. Posteriormente, é ascendido ao UB La Palma, equipo vinculado ao Gran Canaria en LEB Ouro, onde permance durante dúas temporadas. No seu segundo ano consegue unhas medias de 7,1 puntos e 1,8 asistencias, contribuíndo a que o equipo xogase o playoff. Nas eliminatorias é capaz de aumentar a súa achega, conseguindo nos catro partidos que disputa 8,5 puntos e 4,3 asistencias de media. Con todo, na seguinte camapaña o equipo desaparece e Días regresa ao filial do Gran Canaria, esta vez en LEB Prata. Porén, o 5 de febreiro, antes de terminar a temporada, regresa á LEB Ouro da man do Planasa Navarra.
No conxunto pamplonica permanece unha temporda máis, facendo nesta segunda temporada 7,5 puntos, 2,6 asistencia e 2,3 rebotes por partido. Ao ano seguinte asina polo Club Ourense Baloncesto, onde consegue gañar as eliminatorias polo ascenso á Liga ACB. No equipo ourensán xoga unha media de aproximadamente 14 minutos por encontro con 4,2 puntos, 1,5 rebotes e 0,9 asistencias de media. Ao ano seguinte asina polo CB Peñas Huesca, para na temporada 2016−17 regresar ao Ourense, onde goza de moito máis protagonismo que na súa anterior etapa. De feito, a súa media de minutos por partido pasa a ser de 27, conseguindo 10,6 puntos, 4,3 asistencias e 2,7 rebotes por encontro. Tras finalizar a campaña, o Club Baloncesto Breogán anuncia a súa incorporación para a temporada 2017−18.
Barcela, Lamas de Moreira, A Fonsagrada
Barcela é un lugar da parroquia de Lamas de Moreira, no concello lugués da Fonsagrada, na comarca da Fonsagrada. Segundo o IGE, en 2015 tiña 15 habitantes (6 homes e 9 mulleres).
Teito (homónimos)
O termo teito (do latín tectu) pódese referir a:
Neotraguinos
miniatura|240px|[[Dorcatragus megalotis.]] miniatura|240px|[[Ourebia ourebi.]]
A dos neotraguinos (Neotragini) é unha tribo de mamíferos artiodáctilos da familia dos bóvidos, subfamilia dos antilopinos.
A tribo inclúe seis xéneros con trece especies de antílopes de pequeno tamaño (polo que moitos autores os denominan antílopes ananos), que habitan en rexións densamente cubertas de vexetación na zona ecuatorial e o sueste de África.
Descrición
A tribo foi creada en 1894 polo avogado e zoólogo británico Philip Sclater e o tamén británico e zoólogo, especializado en mamíferos, Oldfield Thomas.
Etimoloxía
O nome científico da tribo, Neotragini, está fomada polos elementos do latín científico Neotrag-, raíz de Neotragus, o nome do seu xénero-tipo, e -ini, sufixo empregado para formar os nomes das tribos. (Ver etimoloxía de Neotragus no artigo correspondente a este xénero).
Taxonomía controvertida
Algúns mastozoólogos como, por exemplo, Haltenorth, consideran este grupo como unha subfamilia distinta, a dos Neotraginae.
De máis transcendencia é o cambio proposto por Eva V. Bärmann, da Universidade de Cambridge, e o seu colega Tim Schikora, do Centro de Investigación da Biodiversidade e o Clima de Frankfurt. Segundo estes autores, a pesar de que as especies de antílopes ananos se reuniron comunmente na tribo dos neotraguinos debido á súa aparencia morfolóxica xeral, as análises filoxenéticas demostraron que non todos están estreitamente relacionados, polo que suxeriron restrinxir o nome de Neotragini ao xénero tipo Neotragus. No seu estudo utilizaron secuencias do citocromo b mitocondrial e medicións lineais do cranio para investigar máis a fondo a similitude das tres especies de Neotragus. Estas análises apoian a estreita relación de N. moschatus e N. batesi. Porén, N. pygmaeus, a especie tipo —que nunca antes se incluíra nas análises filoxenéticas— non está estreitamente relacionada. Segundo estes autores, podería compartir un antepasado común máis recente con outro "antílope anano", o Oreotragus oreotragus, e cos duiqueros do taxon Cephalophini. Polo tanto, suxeriron resucitar o xénero Nesotragus Von Dueben, 1846 para Nesotragus moschatus e N. batesi, e deixando a Neotragus pygmaeus como a única especie do xénero.
Compromiso por Galicia
Máis Galiza, algúns integrantes de Acción Galega, e o PNG-PG, proveñen do BNG. Unha das formacións fundadoras, o Espazo Ecosocialista, decidiu posteriormente a súa saída da organización.
No momento da súa fundación definíase como galeguista, progresista e socialdemócrata. En 2019 desbotou a socialdemocracia da súa ideoloxía e engadiu o europeísmo.
Formacións creadoras
Outras formacións integradas no proxecto son o Partido Nacionalista Galego-Partido Galeguista (PNG-PG), Esquerda Nacionalista, Espazo Socialista Galego, Unidade da Esquerda Galega e o Partido Galeguista Demócrata (PGD).
Historia
Formouse a raíz das desavinzas entre as formacións creadoras e a folla de ruta que quería Xosé Manuel Beiras no Novo Proxecto Común, que lideraba o Encontro Irmandiño. O 21 de xuño de 2012 anunciouse a incorporación do colectivo Unidade da Esquerda Galega, grupo escindido do PSdeG. Porén, apenas un mes máis tarde, o seu responsable, Óscar Lomba, abandonaría CxG para integrarse en Anova-Irmandade Nacionalista, a formación de Beiras.
Presentouse en solitario ás eleccións ao Parlamento de Galicia 2012, despois de fracasaren as negociacións para concorrer con Anova-Irmandade Nacionalista e Esquerda Unida en coalición.
O 21 de xaneiro de 2017, tralo II Congreso Nacional do partido, Juan Carlos Piñeiro substituíu a Xoán Bascuas como Secretario Xeral.
O 21 de setembro dese ano, durante o III Congreso Nacional, o partido mudou a súa orientación política. Desbotou a socialdemocracia e pasou a definirse nos seus estatutos como "unha forza demócrata, progresista, ecoloxista, galeguista, europeísta e transversal".
Compromiso por Galicia mantén estreita relación co Partido Nacionalista Vasco, co que concorreu ás eleccións ao Parlamento Europeo de 2014 e de 2019. No Congreso Nacional de 2019 anunciouse que solicitarán a súa inclusión no Partido Demócrata Europeo, do que forman parte, amais do PNV, Coalición Canaria (socio tamén das candidaturas para os comicios europeos) e o portugués Partido Democrático Republicano. Compromiso por Galicia é parte do Partido Demócrata Europeo, con dous membros no seu Consello de Dirección: Juan Carlos Piñeiro e Daniel Lago.
Ácido undecanoico
O ácido undecanoico ou ácido undecílico é un ácido graxo que contén unha cadea liñal de once carbonos, non ramificada, coa fórmula, simbolizado como C11:0.
A temperatura ambiente moderada é un sólido incoloro, que funde a 24,5 °C, con cheiro a aldehido. Descomponse a 275 °C e a 15 mm de Hg de presión ferve a 164,5 °C. A 25 °C a súa densidadde é de 0,912 g/cm3 e o seu índice de refracción é de 1,4478. O seu punto de inflamación é de 166 °C. É insoluble en auga e moi soluble en etanol, cloroformo e acetona. É soluble en benceno en calquera proporción. Obtense do aceite de rícino por redución do ácido undecilénico. A súa estrutura cristalina é ortorrómbica, e pertence ao grupo espacial P21/c, a súa cela elemental ten os seguintes valores: a = 25,839 Å, b = 4,9123 Å, c = 10,0285 Å, α = 90°, β = 99,010 ° e γ = 90°.
Na natureza encóntrase na manteiga e nos aceites esenciais de Artemisia frigida, Chamaecyparis pisifera, Thymus marschollianus, no coco, nas mazás, no plátano (Musa sapientum), na guindeira (Prunus cerasus), en diferentes queixos (azul, suízo, cheddar), no viño branco, no té negro e na manga.
Parece estar implicado na síntese de triacilglicerois. Atópase no leite humano, no plasma seminal e outros fluídos. En bebidas alcohólicas detectouse na cervexa, o viño, o brandy, o whisky e o ron.
A súa toxicidade na rata é de LD50 oral = 2,5 g/kg. Irrita as mucosas en concentracións superiors ao 1 %. Emprégase como antimicrobiano. Tamén se emprega como funxicida contra os fungos da pel, en concentracións entre o 2 e o 10 %.
Emprégase como axente aromático.
Brian Cook
Brian Joshua Cook, nado o 4 de decembro de 1980 en Lincoln, Illinois, é un xogador americano de baloncesto profesional que actualmente é axente libre.
Traxectoria profesional
Na súa tempada coma rookie, Cook xogou pouco, xa que era suplente do pivote estrela Shaquille O'Neal, e maiormente xogaba polo interior, lanzando tan só cinco intentos de tres puntos dun total de 141 tiros de campo intentados. Con todo, Cook converteuse nun xogador que podía xogar no perímetro, despois de que Shaq fora traspasado aos Miami Heat, e Phil Jackson deixara o posto de adestrador en favor de Rudy Tomjanovich. Foi usado coma especialista de triplas en moitas ocasións; 199 de 422, un 47.2% dos tiros de campo intentados foron dende a liña de 3 puntos. Cando retornou Phil Jackson aos Lakers na tempada 2005-06, Cook tirou dende o perímetro en menos ocasións, o que fixo que as porcentaxes de tiros de campo pasaran dun 41.7% na tempada 2004-05 a un 52.0% na 2005-06, e tamén mellorou a súa porcentaxe en tiros de 3 anotados, dun 39.2% a un 44.1%. A súa melloría no xogo fixo que tamén aumentaran os seus minutos de xogo, ata 19.4 minutos por encontro na tempada 2005-06.
O 20 de novembro de 2007, Cook e o seu compañeiro Maurice Evans foron traspasados aos Orlando Magic, a cambio de Trevor Ariza.
O 19 de febreiro de 2009, Cook foi traspasado aos Houston Rockets nun traspaso a 3 bandas, no que estaban tamén os Memphis Grizzlies e os Orlando Magic. En Houston, Cook coincidiu un tempo co seu excompañeiro en Illinois Luther Head, antes de ser enviado este último aos Miami Heat. O 19 de febreiro de 2010, Cook foi despedido polos Rockets.
O 9 de xullo de 2010, Cook asinou polos Los Angeles Clippers.
O 30 de setembro de 2013, asinou cos Utah Jazz. Foi cortado polos Jazz o 26 de outubro de 2013.
O 25 de setembro de 2014, asinou cos Detroit Pistons. Foi cortado polos Pistons o 20 de outubro de 2014.
The Million Dollar Homepage
The Million Dollar Homepage (en galego, A páxina de inicio do millón de dólares) é un sitio web creado no ano 2005 por Alex Tew, un estudante de Wiltshire (Reino Unido), co obxectivo de recadar cartos para o financiamento dos seus estudos universitarios. A páxina de inicio consiste nun millón de píxels ordenados nunha cuadrícula de 1000 × 1000; as ligazóns foron vendidas a 1 dólar o píxel, en bloques de 10 × 10. Os compradores destes bloques proporcionaron unha imaxe, unha URL á cal apuntaban as súas ligazóns e un slogan que se amosa cando os visitantes pasan o cursor por enriba da ligazóns. O obxectivo inicial era vender tódolos píxels e, polo tanto, recadar un millón de dólares. The Wall Street Journal indicou que este sitio web foi a fonte de inspiración doutros lugares web de publicidade por píxel.
Lanzada o 26 de agosto de 2005, o sitio web converteuse nun fenómeno de Internet, chegando a estar na posición 127 da clasificación de tráfico web de Alexa Internet. O 1 de xaneiro de 2006 os derradeiros 1 000 píxels foron postos á venda en eBay: a almoeda rematou o 11 de xaneiro cunha oferta vencedora de 38 100 dólares. A recadación final do sitio web foi de 1 037 100 de dólares.
Durante a almoeda de 2006, o sitio recibiu varios ataques de denegación de servizo que obrigaron a pechala durante unha semana para mellorar os sistemas de seguridade. O Federal Bureau of Investigation e o Wiltshire Constabulary investigaron o ataque e o intento de extorsión.
Fuchs (homónimos)
Plantas
Dada a importancia da obra de Leonhart Fuchs en botánica, varias plantas levan o seu nome na súa homenaxe
Lugares de Mugardos
miniatura|[[Casa do concello de Mugardos.]] Galicia → Parroquias de Galicia → Lugares de Galicia → Lugares de Mugardos
Meá
150px|miniatura|dereita|Vista da planta de gas desde [[A Pedreira, Meá, Mugardos|A Pedreira (Meá).]]
Mugardos
150px|miniatura|dereita|Faro da Redonda en [[Mugardos, Mugardos|Mugardos.]]
Jean Elizabeth Manes
Jean Elizabeth Manes, nada o 15 de agosto de 1970, é unha diplomática estadounidense, a cal serviu como Embaixadora dos Estados Unidos no Salvador desde o 9 de decembro de 2015 ao 31 de xullo de 2019.
Carreira
Manes empezou a súa carreira en Washington, D.C. Aceptou un posto interino no Comité do Senado de Relacións Estranxeiras presidido por Claiborne Pell, e traballou para a Axencia de Información dos Estados Unidos en Washington, D.C. de 1992 a 1999. Durante aquel tempo tamén asistiu á Universidade Americana, onde conseguiu unha Mestría en Administración Pública en 1996. As súas asignacións subseguintes no Servizo Estranxeiro foron en diferentes embaixadas dos Estados Unidos: Buenos Aires, a Arxentina; Montevideo, o Uruguai; Ponta Delgada-Azores, Portugal e Brasilia, o Brasil.
Manes serviu como Chanceler para Asuntos Públicos na Embaixada dos Estados Unidos en Cabul, Afganistán de 2012 a 2013, e entón aceptou unha asignación curta en Ft. Lauderdale como Subdirectora do Centro Rexional de Florida do Departamento de Estado.
Cando o Presidente Barack Obama a nomeou para traballar como embaixadora dos Estados Unidos no Salvador, estaba a servir como Coordinadora Adxunta Principal na Axencia de Programas de Información Internacional. Foi confirmada polo Senado en decembro de 2015.
Vida persoal
Manes está casada con Héctor R. Cerpa de Salto, Uruguai, e teñen dúas fillas. Ademais de inglés fala español e portugués. É de ascendencia alemá e choctaw.
Cabana, Lamas de Moreira, A Fonsagrada
Cabana é un lugar da parroquia de Lamas de Moreira, no concello lugués da Fonsagrada, na comarca da Fonsagrada. Segundo o IGE, en 2015 tiña dous habitantes, dúas mulleres.
Félix Carnero
Félix Javier Carnero Correa, nado en Bouzas (Vigo) o 1 de xuño de 1948 foi un xogador, adestrador e directivo de fútbol galego.
Como futbolista
Iniciouse nos conxuntos infantís de Apache e Amanecer, pasando na categoría xuvenil ao Celta de Vigo e despois ao Rápido de Bouzas. Volvendo despois ao Celta, esta vez ao primeiro equipo. Non logra asentarse no equipo, polo que na tempada 1968-69 é traspasado ao Castellón por 100.000 pesetas. Permanecería no levante seis tempadas, nas que acada o ascenso a Primeira División e chega a disputar unha final de Copa.
No ano 1974 volve ao Celta, pero o club non completaría unha boa campaña descendendo a Segunda División pese ao que a actuación de Félix é moi regular, xogando 30 partidos e marcando dous goles. En segunda, nunha tempada na que é o máximo anotador do equipo con nove tantos, o Celta fai moi bo ano conseguindo o ascenso. Porén a tempada seguinte volveu descender e déuselle a baixa, pasando a formar parte do equipo técnico.
Como adestrador
Na tempada 1981-82 desempeñou a tarefa de segundo adestrador do primeiro equipo xunto a Milorad Pavić. Posteriormente converteuse en primeiro adestrador do Celta na tempada 1983-84, trala dimisión de Luis Cid Pérez, Carriega. Ao ano seguinte continúa no posto, conseguindo o ascenso a Primeira.
Como directivo
Pasados uns anos Félix Carnero ocuparía os postos de Secretario Técnico e Director Deportivo do Celta durante un período longo e frutífero para o club vigués.
Finalmente abandonou o club a finais do ano 2007 ao non contar no proxecto do novo presidente do Celta, Carlos Mouriño, e foi substituído por Ramón Martínez.
Vilaboa, Codeseda, A Estrada
Vilaboa é un lugar da parroquia de Codeseda no concello pontevedrés da Estrada na comarca de Tabeirós - Terra de Montes. Tiña 20 habitantes no ano 2011 segundo datos do INE e do IGE, dos cales 10 eran homes e 10 mulleres. Iso supón unha diminución da poboación respecto a 1999 cando tiña 29 habitantes (13 homes e 16 mulleres).
Corneliu Gârbea
Cornelius Gârbea (tamén coñecido como Cornel Gârbea), nado en Gheorghieni o 5 de setembro de 1928 e finado en Bucarest o 13 de xullo de 2018, foi un actor romanés.
Traxectoria
Formouse no Instituto de Teatro de Cluj (1952) e entrou na compañía do Teatrul Mic din Bucuresti, tamén participou en gran número de filmes, especialmente recoñecidas son as súas colaboracións co director Sergiu Nicolaescu.
Recibiu a medalla do mérito cultural de clase I (1967) "polos seus méritos no campo da arte dramática".
Linguas nagas meridionais
As linguas nagas meridionais (antigamente chamado kuki-chin noroeste) forman unha rama da familia lingüística sino-tibetana falada polo pobo naga na India e Myanmar.
Linguas
As linguas nagas meridionais son:
Angkor Wat
Situado a 5,5 km ao norte da actual Siem Reap, na provincia homónima de Camboxa, Angkor Wat forma parte do complexo de templos construídos na zona de Angkor, a antiga capital do Imperio Khmer durante a súa época de esplendor, entre os séculos IX e XV. Angkor abrangue unha extensión en torno a 200 km², aínda que recentes investigación falan dunha posible extensión de 3 000 km² e unha poboación de ata medio millón de habitantes. O templo ten a forma dun rectángulo, cunha lonxitude aproximada de 1,5 km de oeste a leste e 1,3 km de norte a sur. No interior do foso que circunda completamente o muro perimetral de 3,6 km hai tres galerías rectangulares, construídas unha sobre outra. No centro do templo levántanse cinco torres. Angkor Wat contén dúas principais características da arquitectura camboxana: o templo outeiro que se ergue no interior dun foxo e que simboliza o Meru (a montaña dos deuses na relixión hindú, de feito o templo está consagrado a Vishnu), e os sucesivos templos de galería.
Dende a súa construción a principios do século XII e ata o traslado da sede real ao próximo Bayon, a finais do mesmo século, Angkor Wat foi o centro político e relixioso do imperio. O recinto —entre cuxos muros calculouse que vivían 20 000 persoas—, cumpría as funcións de templo principal, e albergaba ademais o palacio real. Outras hipóteses apuntan a que tamén serviu de mausoleo, un lugar onde o rei podería ser venerado despois da morte, xa que a entrada principal está situada no oeste, como nos templos funerarios hindús.
O templo consta de tres recintos rectangulares concéntricos de altura crecente, rodeados por un lago perimetral de 3,6 km de lonxitude e dunha anchura de 200 m. No recinto interior érguense cinco torres en forma de loto, acadando a torre central unha altura de 42 m sobre o santuario, e 65 m sobre o nivel do chan.
Angkor Wat converteuse nun símbolo de Camboxa, ata o punto de figurar na bandeira do país. O 14 de decembro de 1992 foi declarado pola Unesco Patrimonio da Humanidade.
Nome
O nome moderno, Angkor Wat, significa «Cidade do templo» ou «Cidade de templos» en lingua khmer. A palabra Angkor vén do camboxano នគរ Nokor, e esta á súa vez da voz sánscrita Nagara (नगर), que significa «capital». Por outra banda, a palabra Wat é de orixe khmer e tradúcese como «templo» ou «terra de templos», derivada da palabra pali vatta (वत्त). O nome de Angkor Wat é en todo caso posterior á súa creación, pois orixinalmente recibiu o nome de Preah Pisnulok (Vara Vishnuloka en sánscrito); nome póstumo do seu fundador Suryavarman II.
Lugares de Muros
miniatura|dereita|[[Casa do concello de Muros. ]] Galicia → Parroquias de Galicia → Lugares de Galicia → Lugares de Muros
Angkor Wat
Historia
Segundo conta a lenda, o rei quixo situar o templo nun lugar do agrado dos deuses, polo cal soltou un boi na chaira e decidiu construír o templo no lugar onde se deitase. Sexa certa a lenda ou non, Suryavarman II estableceu o templo xunto á antiga cidade de Yashodharapura (que en sánscrito significa «cidade sagrada»), situada a escasos quilómetros da actual cidade de Siem Reap, e ao igual que os seus predecesores, dispuxo o palacio dentro do recinto amurallado do complexo. Os traballos no templo interrompéronse á morte do rei e non foron continuados, polo que a construción do complexo durou unicamente 37 anos.
En 1177 Angkor foi saqueada polos cham, un pobo localizado no actual Vietnam e inimigo tradicional dos khmer. Poucos anos despois, coa chegada do rei Jayavarman VII expulsouse os invasores e ampliáronse as fronteiras do imperio. Este importante rei, cuxo reinado se estendeu desde o 1181 ata o 1220, abandonou o hinduísmo e converteuse ao budismo da rama Mahāyāna, establecendo a nova capital no próximo Angkor Thom, con Bayon como novo templo.
A finais do século XIII, o rei Jayavarman VIII retornou ás crenzas hinduístas, destruíndo parte do legado de Jayavarman VII e mellorando algúns templos hinduístas, incluído Angkor Wat. A Jayavarman VIII sucedeulle Srindravarman en 1295: este novo rei, que nos anos anteriores fora ordenado monxe budista en Sri Lanka, cambiou novamente a relixión do imperio cara ao budismo, aínda que adoptando esta vez as crenzas da rama Theravāda. Entre os séculos XIV e XV, o Imperio Khmer viu chegar dende Sri Lanka os primeiros monxes budistas Theravadas, que transformarían os templos para a nova relixión. Foi nese tempo cando o templo de Angkor Wat se remodelou para adaptarse ao culto budista Theravāda, feitos que sucederon pouco antes do abandono final de Angkor.
miniatura|esquerda|150px|Os monxes de Angkor Wat foron os únicos que permaneceron durante os séculos do abandono. A pesar da decadencia do imperio e o abandono dos templos durante os séculos seguintes, os monxes budistas permaneceron en Angkor Wat ata que os franceses o redescubriron. Nas galerías do Preah Poan —unha galería cruciforme que serve de entrada ao terceiro recinto do templo— encontráronse estatuas de Buda de madeira, pedra e metal. Algunhas destas esculturas están datadas entre os séculos XVI e XVIII, o que confirma que o templo de Angkor, ao contrario que outros da zona, nunca foi abandonado. Tamén a aparición de inscricións en linguas como a birmana ou a xaponesa permiten inferir a repercusión que tivo o templo fora das fronteiras camboxanas.
Non se coñecen con certeza as razóns polas que Angkor foi abandonada: unha das máis probables foi a decadencia do Imperio Khmer, principalmente a causa das incursións mongois (1283) e siamesas (entre 1369 e 1431), que evidenciaron a excesiva proximidade da capital respecto aos invasores, polo que os gobernantes puideron determinar a busca dun sitio máis seguro ao sur do lago Tonlé Sap, nas zonas próximas ás actuais cidades de Nom Pen e Udong. Ademais, a proximidade destas novas localizacións ao delta e ao Mar da China Meridional dotábaos dunha mellor situación estratéxica para o comercio e o intercambio marítimo, tan importante nunha rexión onde o transporte por terra practicamente se interrompía na época de choivas. Arguméntase tamén a posibilidade de epidemias ou fames (motivadas quizais pola pequena Idade do xeo experimentada na Idade Media), que obrigaran á monarquía a mover o seu trono cara ao sur. En calquera caso, Angkor foi abandonada no ano 1432, e a nova capital estableceuse en Lovek, cerca da actual Phnom Penh.
Non obstante, Angkor foi novamente habitada na segunda metade do século XVI: no ano 1550, o rei Ang Chan (1516–1566) trasladouse a Angkor Thom, aínda que mantivo a capital en Lovek, e uns anos despois, en 1576, o rei Satha trasladou de novo a corte a Angkor. Como consecuencia diso realizáronse diversas tarefas de restauración en Angkor Wat, das que queda constancia nunha inscrición do ano 1577. Non obstante, esta nova ocupación de Angkor durou pouco, pois en 1594 os siameses conquistaron o feble imperio camboxano, e Angkor foi abandonada definitivamente.
Descubrimento en occidente
miniatura|Fotografía de Angkor, tomada en 1866 por Emile Gsell. Logo do seu abandono a finais do século XVI, Angkor foi sepultada pola selva, coa única excepción do templo de Angkor Wat, que permaneceu habitado por monxes budistas.
Aínda persiste a lenda de que Angkor Wat caeu no esquecemento ata que foi redescuberto a finais do século XIX polo naturalista francés Henri Mouhot, quen se topou co templo accidentalmente mentres cazaba bolboretas. Esta historia é un mito, pois Mouhot non foi o primeiro occidental en visitar o templo, e este nunca foi completamente abandonado, permanecendo na memoria colectiva do pobo khmer e mesmo transcendendo as fronteiras do seu imperio. A primeira visita documentada dun occidental a Angkor Wat tivo lugar no ano 1586, e foi realizada polo frade capuchino portugués António da Madalena. As impresións do frade foron recollidas por un funcionario e historiador portugués chamado Diogo do Couto, quen as deixaría por escrito:
miniatura|O plano máis antigo conservado de Angkor Wat (século XVII). Tras esta visita, outros pioneiros europeos, especialmente españois e portugueses, continuaron a visitar as ruínas, aínda que sen obter demasiada repercusión pública. Tamén hai constancia dunha carta de 1668 na que un frade francés de nome Chevreul menciona o lugar. O templo tamén recibiu visitas de oriente: o mapa máis antigo de Angkor Wat está datado entre 1623 e 1636, e é obra dun peregrino xaponés de nome Kenryo Shimano.
No ano 1863, entre a visita de Mouhot e a publicación dos seus cadernos de viaxe, Camboxa converteuse en protectorado francés, e varios grupos de exploradores chegaron a Angkor: un dos primeiros foi o fotógrafo escocés John Thomson, que traballou tamén para a Royal Geographical Society, e que despois de ler as crónicas de Mouhot decidiu visitar Angkor. En 1866 realizou unha serie de cincuenta fotografías, especialmente de Angkor Wat, que se publicaron un ano despois. Estas fotos, xunto co libro de Mouhot, lanzaron definitivamente á fama o templo de Angkor Wat, mentres o número de viaxeiros e exploradores que chegaban a Angkor seguiu en aumento.
Restauración
miniatura|300px|Vista aérea do complexo en 2005. En 1898 fundouse a École Française d'Extrême-Orient co propósito de estudar o patrimonio artístico da Indochina baixo dominio francés. En 1907 Siam (actual Tailandia) cedeu varios territorios a Camboxa, entre os que se encontra a zona de Angkor. A raíz deste feito a conservación dos monumentos pasou a ser responsabilidade da École, que tan só un ano despois iniciou os labores de conservación. A tarefa foille encomendada a un militar e administrativo francés chamado Jean Commaille, quen entre 1908 e 1910 decidiu concentrar os esforzos en Angkor Wat. Logo do asasinato de Commaille en 1916, sucedeulle no posto o arquitecto Henri Marchal, xa un verdadeiro técnico, que levou a Angkor o método da anastilose, aprendido dos neerlandeses durante unha viaxe a Xava nos anos 30. Marchal foi sucedido por Maurice Glaize en 1937 e por outros máis tarde, ata que os traballos de restauración da École foron interrompidos nos anos 70 pola devastadora revolución dos Khmer vermellos.
En 1993, un ano despois da declaración de Angkor como Patrimonio da humanidade, e a raíz dunha conferencia intergobernamental en Toquio, estableceuse un Comité de Coordinación Internacional para restaurar e preservar o patrimonio de Angkor, presidido por xaponeses e franceses. Paralelamente, o goberno camboxano creou a APSARA (Autoridade para a xestión e protección de Angkor e a rexión de Siem Reap) co obxectivo de obter o status permanente de Patrimonio da humanidade por parte da UNESCO; un status que se conseguiu no ano 1995.
Diversos equipos de varios países teñen participado, ou participan aínda, nos labores de restauración no templo: un equipo alemán encargouse de restaurar os relevos de apsaras; un equipo italiano encargouse do lago, e varios equipos xaponeses teñen realizado distintas intervencións, destacando as restauracións da esquina norte do muro oeste (iniciada en 1995) e da biblioteca norte.
Do mesmo xeito que noutros templos de Angkor, a maioría dos labores de restauración lévanse a cabo mediante o método da «reintegración» ou anastilose; un proceso de reconstrución consistente en recolocar as pezas orixinais derruídas, ou nalgúns casos mesmo en elaborar de novo as pezas faltantes —sempre e cando exista información suficiente para facelo fielmente—. Outra técnica empregada consiste en desmontar peza por peza o monumento para proceder á súa limpeza e/ou a súa consolidación, para posteriormente restituílo ao seu estado orixinal. miniatura|esquerda|Unha das bibliotecas. A pesar do seu nome, non hai certeza sobre a función orixinal destes edificios. Mais os labores de restauración non sempre foron os máis axeitados: entre 1986 e 1992 o Servizo Arqueolóxico da India mantivo un proxecto para retirar toda a vexetación, musgo e liques achados nas pedras. Nesta limpeza o equipo indio empregou algúns produtos químicos daniños a medio prazo para a pedra, o que lles valeu críticas de varios arqueólogos occidentais. Nos anos seguintes, o equipo alemán encargado das apsarás encontrou mostras desta deterioración nalgúns dos baixorrelevos.
Recentemente alertouse sobre a presenza dunha bacteria que podería estar acelerando a degradación da superficie das pedras, e cuxa proliferación podería deberse á ausencia duns minúsculos liques eliminados durante os labores de limpeza e restauración. Estas películas microbianas foron encontradas amais de en Angkor Wat en Preah Khan, en Bayon, e noutros templos de Angkor. A deshidratación e a resistencia á radiación das cianobacterias filamentosas poden producir ácidos orgánicos que degradan a pedra. Un fungo filamentoso negro foi encontrado en mostras internas e externas de Preah Khan, mentres que a alga Trentepohlia foi encontrada só en mostras tomadas na pedra rosada exterior de Preah Khan.
Tampouco as primeiras intervencións francesas no templo estiveron exentas de críticas: varias das actuacións máis antigas, efectuadas sobre monumentos cuxa integridade estrutural estaba ameazada, resolvéronse de xeito apresurado e sen os medios axeitados. Como resultado, hoxe en día poden verse piares reforzados con abrazadeiras metálicas oxidadas, emplastos de formigón reenchendo ou mesmo rodeando piares danados, ou barras de aceiro embutidas na pedra; unhas intervencións procedentes da época de Henri Marchal, e xeralmente desculpadas como un «mal menor». Non obstante, unha das intervencións francesas máis criticadas foi a reconstrución dun antigo artesoado de madeira empregando formigón en lugar do material orixinal, unha obra realizada na galería sur do templo en tempos máis recentes. Ao parecer, o teito de madeira orixinal desapareceu na década de 1970, empregado polas guerrillas dos Khmer vermellos para facer lume. Non foron estes os únicos danos contemporáneos que sufriu o templo: tamén un proxectil perdido estadounidense destruíu accidentalmente un dos pavillóns. Non obstante, os maiores danos proceden da pillaxe e o contrabando de antigüidades que padeceu o templo nas últimas décadas, especialmente durante a década de 1990. Afortunadamente, a concienciación popular e a crecente vixilancia, tanto por parte gobernamental como pola UNESCO, parecen estar mellorando ostensiblemente a situación.
Arquitectura
miniatura|Maqueta do templo central. Dende un punto de vista estilístico, o templo está encadrado dentro do chamado «estilo angkoriano», que é a etapa artística máis madura e refinada na evolución da arquitectura khmer, así como a última de influencia hinduísta.
Os templos khmeres non se concibían como lugares para a reunión dos fieis, senón que servían de morada para os deuses, polo que tan só a elite relixiosa e política do país tiña acceso aos recintos centrais. Angkor Wat presenta amais a particularidade de ser un templo cuxa finalidade última era a de servir de tumba para o rei. Esta formulación dos templos khmeres provoca que as súas zonas máis sagradas carezan de grandes entradas ou espazos cerimoniais, e que pola contra se centre a atención na percepción exterior do templo. Tanto os socalcos como as torres de Angkor Wat están deseñadas para ser percibidas harmoniosamente dende o exterior, e as súas alturas e modulación teñen en conta os efectos da perspectiva. Nos prasat empréganse estratexias como a de reducir paulatinamente a altura dos sucesivos socalcos ou o tamaño dos detalles na torre a medida que a construción se eleva: isto produce no observador a sensación de encontrarse ante unha construción máis alta do que realmente é. Tamén a relación entre a distancia e a altura das torres de Angkor Wat está calculada para presentar unha escenificación homoxénea dende a entrada do templo, sen que os elementos máis próximos cheguen a ocultar os máis afastados.
A construción, de 1 500 × 1 300 m de lado, ocupa unha extensión rectangular de aproximadamente 200 hectáreas, incluíndo un lago perimetral de 190 m de ancho. O complexo pode dividirse en dúas zonas diferenciadas: o gran recinto exterior delimitado polo muro perimetral, e a plataforma central sobre a que se elevan o conxunto de tres recintos concéntricos, e que constitúen o «templo» en si.
Recinto exterior
miniatura|esquerda|Planta xeral de Angkor Wat. O recinto exterior, rodeado polo lago, ten unhas dimensións de 1 025 × 800 m, ocupando 82 hectáreas. O perímetro do lago, que ten unha lonxitude total de 5,5 km, está feito con varias ringleiras de pedra postas en bancada. Dúas pasarelas de 12 m de ancho e adornadas cunha balaustrada coa típica forma de Naga (serpe mítica con aspecto de cobra e 5 ou 7 cabezas), cruzan o lago ao leste e ao oeste, permitindo a entrada e a saída ao templo.
O recinto está pechado por un muro de laterita de 5 m de altura sobre o que se asenta un pórtico de 235 m de lonxitude que posúe un corredor con columnas na súa parte exterior. No pórtico destacan tres torres marcando senllas entradas: a principal consiste nunha gopura ou pavillón de entrada, precedida por un pequeno soportal, flanqueada por dúas entradas menores, habilitadas ao parecer para permitir o paso dos elefantes e as carruaxes.
Cardavós, Sabadelle, Chantada
Cardavós é un lugar na parroquia de Sabadelle, do concello de Chantada, na comarca de Chantada, pertencente a provincia de Lugo. No ano 2011 tiña 10 habitantes segundo datos do INE e do IGE deles 6 eran homes e 4 eran mulleres.
Angkor Wat
Recinto exterior
Quizais por ser un templo funerario para o rei, ou quizais por estar adicado ao deus Vishnu (asociado ao cuadrante oeste do universo), Angkor Wat, ao contrario que o resto de templos, oriéntase cara ao oeste. Por este motivo, a dirección das historias narradas nos relevos do templo han de lerse no sentido contrario ás agullas do reloxo.
Dende a entrada oeste ata os tres recintos concéntricos do templo central desenvólvese un camiño elevado de 10 m de ancho e 352 m de lonxitude, tamén flanqueado con nagas. Cada 50 m a balaustrada interrómpese con dúas escaleiras simétricas que permiten descender o metro e medio que separa o camiño do chan. No amplo terreo deste primeiro recinto situábase o palacio real e aloxábase a poboación permanente do templo, mais debido ao perecedoiro das estruturas nas que habitaban, hoxe en día case non quedan vestixios, á parte dos edificios de pedra exentos que cumprían a función de bibliotecas, situados tamén de xeito simétrico ao camiño central. Os dous grandes lagos rectangulares de aproximadamente 50 m de anchura que aparecen ao final deste percorrido central foron construídos con data posterior ao templo orixinal. Actualmente o terreo alberga amais un pequeno asentamento de monxes budistas e outro pequeno poboado no lado oposto do templo, todos eles de construción moito máis recente e sen interese arquitectónico.
O camiño desemboca nun socalco de planta cruciforme con dous niveis, e este á súa vez conduce á gran plataforma de 258 × 332 m sobre a que se asenta o templo central.