cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Puntlandia
Século XX
O 12 de outubro de 1954, Somalia (a zona de mandato italiano) adoptou unha bandeira nacional. Consistiu en bandeira de cor azul clara, propio da ONU (en cuxo nome se exercita o fideicomiso) cunha estrela branca de cinco puntas no centro, representando as cinco rexións habitadas por somalís: Kenya, Xibutí, Etiopía, Somalilandia e a propia Somalia ex-italiana.
A vida independente de Somalia veu marcada pola cuestión nacional: dunha parte un forte nacionalismo instigaba a guerra contra Etiopía para recuperar o Ogadén, onde habitaban somalís. Doutro as forzas centrífugas interiores mostrábanse insatisfeitas co Estado unitario, polas diferenzas rexionais existentes. En 1964 houbo unha primeira guerra con Etiopía. Grupos somalís (os Shiftas) efectuaron durante os anos sesenta e setenta incursións en territorio de Kenya.
En 1967 foi elixido presidente Abdirashid Ali Shermarke o cal foi asasinado por un policía en 1969. Sucedeulle o presidente da Asemblea Nacional Sheikh Mukhtar Muhammad Husaid pero aos cinco días un golpe militar levou ao poder ao xeneral comunista Mohamed Siad Varre. O país foi rebautizado República Democrática de Somalia. Non cabe negar os logros do réxime de Varre, con forte apoio soviético. Pero en 1977 unha nova aventura en Etiopía, en apoio do Fronte de Liberación de Somalia Oriental, obrigou aos soviéticos para optar entre Varre ou Menguistu Haile Mariam de Etiopía. A URSS e Cuba apoiaron ao segundo e Varre rompeu relacións co seu antigo protector e aliouse aos Estados Unidos. Desde decembro de 1979 promulgouse unha nova constitución e estableceuse o réxime de partido único, sendo o partido dirixente o Partido Socialista Revolucionario Somalí (PSRS) dirixido polo propio Varre, quen pasou de presidente do Consello revolucionario a Presidente da República.
A resistencia empezou en 1980. En 1981 iniciou as súas accións o Fronte de Salvación de Somalia. O estado de emerxencia estivo vixente de 1980 a 1982. En 1982 renovouse a guerra fronteiriza con Etiopía que persistiu ata 1988. Varre foi reelixido como presidente en 1986.
En 1987 Ali Samatar asumiu o cargo de primeiro ministro e Hadji Muhammad o de secretario adxunto do PSRS. A paz con Etiopía de 1988 puxo fin ao apoio prestado polo réxime etíope aos Issaq, que integrando o Movemento Nacional Somalí, combatían polo restablecemento da independencia de Somalilandia (en cuxa rexión habitaban). As forzas gobernamentais recobraron a zona de Hargeisa-Burao-Berbera, provocando o éxodo de 300.000 issaq cara a Etiopía, mentres que se desorganizaba a distribución de axuda aos 800.000 etíopes refuxiados en Somalia. A falta de alimentos provocou disturbios xa en 1988 que houberon de ser reprimidos pola policía de Varre.
En 1989 o Ministro de defensa, xeneral Nur, foi destituído, e pouco despois arrestado. Os militares da etnia Ogadení, a mesma que Nur, rebeláronse e crearon o Movemento Patriótico Somalí, no sur. Outro grupo creou o Exército Nacional Somalí no centro onde operaba un terceiro grupo chamado Congreso da Somalia Unificadda (dominado polo Clan Hawiye). O MNS recobrou desde 1990 todo o norte do país excepto as grandes cidades.
miniatura|Residencia presidencial, en Garowe, capital de Puntlandia
Establecemento de Puntlandia
En xaneiro de 1991, Varre, ao que só apoiaba o clan Marehan, fuxiu do país. Ali Mahdi Muhammad, do CSU, se autoproclamó presidente non sendo aceptado por outros líderes, sobre todo por Mohamed Farrah Aidid, do Exército Nacional de Somalia (Marehan), reiniciándose a guerra civil. O 18 de maio de 1991 o norte de Somalia (Somalilandia), dominado polos Issaq do MNS, proclamouse independente.Nesta situación os majeerteen do nordés tentaron establecer un goberno regular que preservase a súa rexión das loitas e a desorganización. Despois de 1997 o estado conseguiu establecer institucións democráticas e unha administración organizada, culminando co establecemento do Estado de Puntlandia en 1998.
miniatura|Mapa de Somalia que mostra o estado autónomo de facto de Puntlandia
esquerda|miniatura|Reclamacións fronteirizas. Liña vermella: fronteira de Somalilandia de acordo con Puntlandia. Liña amarela: fronteira de Somalilandia de acordo con Somalilandia. Liña violeta: estado [[Maajir (agora incorporado a Puntlandia).]] O 13 de xullo de 1998 os líderes de diversas faccións (Husayn Muhammad Aydid, Ali Mahdi Muhammad, Uthman Hasan Ali, alias Uthman Ato, e Muhammad Qanyareh Afrah) estableceron un acordo de 7 puntos en Mogadiscio polo cal se formou o Alto Comité para a Administración de Benadir dirixido por dous presidentes Husayn Muhammad Aydid e Ali Mahdi Muhammad, e dous vicepresidentes, Uthman Hasan Ali, alias Uthman Ato, e Muhammad Qanyareh Afrah. O Alto Comité velaría polos intereses da rexión de Benadir e decidiría sobre todos os asuntos rexionais, incluso formulando leis e ditando ordes. A rexión de Benadir tomaba forza legal desde o 18 de xullo de 1998 e abríanse o porto e aeroporto de Mogadiscio. Tras este acordo sobre Benadir fíxose público o acordo dos clans do nordés de Somalia, a través dunha reunión de 450 delegados celebrada nos últimos dous meses en Garowe, no distrito de Nugal (15 de maio a 18 de xullo), para a creación dunha rexión autónoma que constituía unha nova fase do proceso iniciado en 1991. Todos os delegados pertencían aos clans ou subclans Darods de Majerteen, Dulbahanti, Warsangeli, Lelcase e Awrtable.
O venres 24 de xullo de 1998 a BBC anunciaba esta decisión, e adiantaba que o nome elixido para o novo poder rexional sería Puntland ou ben Terra do Incenso (Frankincense Land) que é o principal dos seus produtos. Finalmente optouse por Puntland.
Puntlandia comprende aproximadamente a antiga provincia de Bari. A capital é Garowe pero non é a cidade máis importante, que é Bossaso na costa norte. Algunhas zonas consideradas incluídas en Puntland atópanse baixo o control do goberno de Somaliland.
A axencia France Press comunicaba o mesmo día que as faccións do nordés elixiran presidente do goberno autónomo ao coronel Abdullahi Yussuf Ahmed, da Fronte Democrática de Salvación de Somalia (presidido polo xeneral Mohamed Abshir Musa), e a Mohamed Abdi Hashi do Partido Unido de Somalia como deputado-xefe. O influente xefe do clan Majerteen, Abdullahi Boqor Musa, fillo do último sultán Bokor Musa, e que presidiu o congreso das faccións do nordés, non participou na reunión final nun posible episodio das loitas polo poder rexional. Persoas próximas a Musa advertiran dunha fisura se un grupo nomeaba o seu líder propio á fronte do novo poder rexional.
Nunha conferencia de prensa os dous líderes da principal facción da rexión, xeneral Mohamed Abshir Musa e Abdullahi Boqor Musa, da Fronte Democrática de Salvación de Somalia denunciaron o acordo. Parte da oposición dos dous líderes é a desconfianza cara ao coronel Yussuf e o establecemento da capital en Garowe en lugar da cidade de Bossaso. Con todo recoñeceron que a Conferencia apoiou a Yussuf. Con todo producíronse incidentes en Bossaso, reclamando a capitalidade. Finalmente acordouse o traslado da capital a Bossaso.
Creouse un Parlamento de 69 deputados e anunciouse un goberno de 9 membros cuxa composición quedaría establecida no prazo de 45 días.
Feitos recentes
Puntlandia comezou a experimentar malestar político no 2001 cando o presidente Abdullahi Yusuf Ahmed quixo que o seu mandato fose prolongado. Ahmed e Jama Ali Jama loitaron polo control do estado, que Ahmed gañou en 2002. Ahmed serviu como presidente ata outubro do 2004 cando o elixiron presidente do Goberno Transicional de Somalia. Foi sucedido por Muhammad Abdi Hashi, que gobernou ata xaneiro de 2005 cando foi rexeitado para a reelección polo parlamento, que elixiu o xeneral Mohamud Muse Hersi ("Adde"). En decembro de 2004 Puntlandia sufriu danos serios durante o tsunami que seguiu ao terremoto do océano Índico. Acusouse á comunidade internacional de non facer caso de Puntlandia e doutras áreas africanas onde o tsunami causou grave dano.
En novembro de 2006, a Unión de Cortes Islámicas da veciña Somalilandia capturou Bandiiradley, un asentamento situado estratexicamente preto da fronteira de Puntlandia con Mudug. Con todo, un portavoz do señor da guerra Abdi Hassan Awale Qeybdiid afirmou que as súas tropas só fixeran unha retirada táctica da zona. Mohamed Mohamud Jama, un portavoz dos tribunais islámicos baseado en Mudug, anunciou a intención de marchar sobre Gaalkacyo, parte da cal é reivindicada por Puntlandia. Ata agora, os tribunais evitaron facer incursións en Puntlandia. Ese mesmo mes, o xeneral Adde anunciou que gobernaría segundo a lei islámica, pero dunha maneira diferente da dos tribunais islámicos co fin de evitar "politizar a relixión." Adde logo anunciou que Puntlandia opoñeríase a calquera ataque realizado polas Cortes Islámicas.
As tensións entre Puntlandia e Somalilandia estalaron nun encontro violento, en outubro de 2006.
O 23 de decembro de 2009, o parlamento aproba a nova bandeira.
Comunicación
A emisora de radio estatal é Radio Gaalkacyo, antes chamada Radio Free Somalia.
Gran Premio de Detroit de 1988
Resumo
A terceira vitoria da tempada de Ayrton Senna fixo que foran seis de seis para McLaren en 1988, no camiño dunha marca de 15 vitorias e dez dobretes en 16 carreiras. A vitoria de Senna correspondíase co total da tempada do seu compañeiro Alain Prost, que terminou 38 segundos por detrás do brasileiro no segundo lugar. Thierry Boutsen chegou terceiro co Benetton, como o fixera unha semana antes en Canadá e Andrea de Cesaris anotou os primeiros puntos para o equipo Rial ao terminar en cuarto lugar. Minardi tamén anotou o seu primeiro punto co sexto lugar de Pierluigi Martini.
Coa intención de eliminar os motores turboalimentados antes de 1989, e a súa eficacia limitada polos cambios nas regras para o ano 1988, poucos equipos optaron por desenvolver totalmente novos equipamentos que só usarían unha tempada. Só Honda, que pasouse a McLaren despois de lograr o título de Construtor con Williams e Ferrari desenvolveron novos motores para satisfacer as regras revisadas para o turbo reducindoo de 4 bares a 2,5, e a capacidade de combustible reducida de 195 a 150 litros (a repostaxe prohibiuse desde 1984 ata 1993), e só McLaren desenvolveu un chasis completamente novo. Aínda que as novas normas estaban destinadas a reducir ou eliminar a brecha de rendemento entre os turbos e os motores normalmente aspirados, Honda e Ferrari foron capaces de lograr unha vantaxe de 50 hp sobre o mellor equipo de 3.5 litros dos rivais. Con ese tipo de diferenza de potencia, o único chasis novo da pista, con Senna e Prost ao volante, McLaren converteu rapidamente a tempada nun espectáculo de dous homes.
as axustadas curvas de 90 grados de Detroit e as seccións de rectas curtas deron en varias ocasións unha oportunidade aos coches "atmo" de pouca potencia durante a éra do turbo, algúns equipos esperaban que este peculiar circuíto daríalles algunha oportunidade. Senna logrou a vixésimo segunda pole da súa carreira por máis de oito décimas, pero os Ferrari de Gerhard Berger e Michele Alboreto, lograron situarse diante de Prost, que foi cuarto. Todos os equipos tiñan a esperanza de temperaturas máis frías para a carreira do domingo, despois de que a pista comezara a romper durante a cualificación (acelerada por unha carreira Trans-Am o sábado). Como era de esperar houbo presións dos equipos de F1 para que se cancelara a Trans-Am, pero con esa serie tiñan a cobertura televisiva garantida de cada rolda (dos que Detroit era unha parte), polo que a carreira seguiu adiante e como se temía, os potentes e pesados coches rasgaron a superficie da pista aínda máis. As precipitadas reparacións de formigon fixeron a superficie extremadamente abrasiva para os pneumáticos de composto brando que trouxeran a maioría dos equipos, polo que víronse obrigados a reconsiderar os seus plans dunha carreira sen parar. O domingo pola mañá, Berger dixo, "Realmente, creo que o día de hoxe é unha lotería ...." Entón, recordando que perderan as cinco primeiras carreiras, agregou, "... o que probablemente dános a mellor oportunidade da tempada."
Diante de 61.000 fans o día da carreira, Senna tomou o liderado indiscutible na primeira curva. Os Ferrari seguirono, con Prost detrás. Nas tres primeiras voltas, os catro líderes marcharon xuntos bastante preto, pero cara ao final da cuarta volta, a vantaxe de Senna foise a máis de dous segundos. Prost conseguiu pasar a Alboreto na volta cinco, e a Berger na sexta volta, pero nese momento, Senna estaba máis de seis segundos por diante.
Non pasou moito tempo para que o desafío de Ferrari esfumárase. Na sétima volta, xa pasado Alboreto, Boutsen tamén intentou pasar a Berger, o seu Benetton golpeou a roda traseira esquerda do Ferrari, picandolle o pneumático, Berger tivo que abandonar. Dúas voltas máis tarde, Alessandro Nannini intentou pasar a Alboreto. Nannini meteuse polo interior, pero cando Alboreto tratou de pechar a porta, os coches tocáronse e o Ferrari saltou no aire e logo trompeou. Alboreto netrou nos pits para cambiar pneumáticos e comprobar as cousas, a continuación, fixo algunhas voltas incribles e escalou ata a sétima posición antes de trompear de novo na volta 46 e abandonar.
Ao parecer, nun primeiro momento, Nannini escapara ileso do contacto, pero na volta 15, enfrontouse coa suspensión dianteira dereita danada e os freos fallando. O problema cos freos "era realmente a causa do problema con Michele," explicou. "Case desde o principio, eu tiña que bombear o pedal. Se os freos estiveran ben, creo que o podería evitalo."
Calquera esperanza dunha ameaza para os McLaren esfumárase no primeiro cuarto da carreira. Os coches vermellos e brancos, con Senna oito segundos por diante, parecían estar libres de preocupacións. De feito, Prost estivera loitando toda a carreira co seu cambio de marchas. "Foi estraño- a caixa de cambios sentíase coma se se gripara O peor era cambiar de cuarta a quinta, creo que perdín a marcha correcta polo menos unha vez por volta ata o final."
Cos Ferrari e Nannini fora, Nigel Mansell tomou a cuarta posición para Williams. O motor Judd sufrira durante toda a tempada problemas de sobre quecemento, e cunha temperatura media de 90º, non tiña moitas posibilidades de terminar a carreira. Efectivamente, na volta 19, "a luz vermella acendeuse, é o final, o motor acaba de cortar." O seu compañeiro de equipo Riccardo Patrese asumiu cuarta posición ata a volta 27, cando pasoulle o mesmo. Quitouse e aparcou á beira da barreira, xusto detrás de Mansell.
Pierluigi Martini, pilotando o seu primeiro Gran Premio en case tres anos, correu moi ben co Minardi e logrou á quinta posición na volta 35 cando Maurício Gugelmin de March retirouse. Probablemente terminaría alí, se non fóra pola actuación implacable e a resilencia de Jonathan Palmer no Tyrrell. Palmer tocárase con Stefano Modena no EuroBrun na primeira volta, o que resultou nunha parada para substituír o morro do coche, e quedando en último lugar por unha marxe considerable. Na volta 47, traballara o seu camiño nos puntos, e nas últimas voltas, era o coche máis rápido no circuíto. Palmer logrou os dous puntos do quinto posto foron a súa recompensa polo que probablemente foi a actuación máis impresionante da carreira.
Senna e Prost ambos tiñan tempo para facer paradas para poñer pneumáticos novos, e Senna liderou as 63 voltas. Prost fixara a volta rápida da carreira na volta catro, pero nunca puido realmente desafiar ao brasileiro para o liderado, e sabía que tería que conformarse co segundo lugar, terminou 38,7 segundos por detrás. Prost dixo: "A través dos anos desenvolvín un estilo de condución que implica o freado no vértice da curva. Non creo que a maioría dos pilotos o fagan, pero a min me funciona. Pero hoxe sobre esta superficie era imposible facelo sen sairse recto. Así que tiven que cambiar toda a miña forma de pilotar, frear cuidadosamente en liña recta, para a continuación, virar. Sen escusa, entendes, isto significa adaptarse, facendo algo, que non é o meu estilo natural". Ningún dos outros sete finalistas estivo na volta do líder ao final.
Os pilotos declaráronse abertamente sobre a súa aversión á carreira, e despois o gañador Senna dixo que pilotara tan lentamente nas últimas voltas, porque a pista estaba rompendo e era tan difícil como conducir con choiva forte. Senna, Prost e Boutsen dixeron en entrevistas posteriores á carreira que a carreira fora desagradable e a Fórmula Un necesitaba competir noutro lugar da cidade se realmente quería quedar en Detroit. Malia que houbo algunhas negociacións para trasladar a carreira só unhas poucas millas máis a outro circuíto urbano en Belle Isle, estes plans en última instancia, non se concretaron, e, efectivamente, esta foi o último Gran premio de Fórmula Un de Detroit, despois de que a FIA declarara que os boxes temporais non eran aptos para os estándares establecidos. A F1 trasladouse a 3.200 km de distancia alén do país a un circuíto urbano en Phoenix (Arizona) para os seguintes 3 anos, ese evento coñeceuse oficialmente como o Gran Premio dos Estados Unidos.
Posicións logo da carreira
Clasificación do campionato de pilotos
Berta de Borgoña
Berta de Borgoña nada no 964 e finada no ano 1010 no Castelo Valperga. Foi unha princesa de Borgoña e Raíña consorte de Francia (997-1003).
Orixes familiares
Bera foi filla do conde palatino Conrado I de Borgoña e da súa dona Matilde de Francia. Era neta por liña paterna do conde palatino Rodolfo II de Borgoña e Berta de Suabia, e por liña materna do rei Luís IV de Francia e Xerberga de Saxonia.
Nupcias e descendentes
Casou, en primeiras nupcias, co conde Eudes I de Blois. Deste matrimonio naceron:
No 997 casou co rei Roberto II de Francia, quen repudiou a súa primeira esposa Susana de Italia.
Excomuñón de Roberto II
miniatura|A excomuñón de Roberto II. Roberto II namorouse de Berta tan só vela e converteuna na súa amante. No ano 995, tras a morte de Eudes I de Blois, Roberto II quixo casar con ela, mais a oposición de Hugo Capeto, quen invocaba o gran grao de parentesco entre os dous namorados, provocou que non puidesen casar ata a morte deste.
Por aquel matrimonio o Papa Gregorio V excomungou ao rei francés. Vindo a esterilidade da súa nova esposa (en 999 Berta dera a luz a un fillo morto, quedando ao parecer incapacitada para concibir de novo), e sendo un gran crente e devoto da Igrexa católica, repudiou a Berta e casou de novo con Constanza de Arles para asegurara descendencia.
O Papa Silvestre II anulou o matrimonio de Berta e Roberto II, o que permitiu levantar a excomuñón que pesaba sobre o rei francés.
Unha vez asegurada a sucesión, Roberto II e Berta de Borgoña intentaron conseguir a anulación do novo matrimonio do rei francés, para manter a súa relación amorosa, mais non o conseguiron.
No exilio, Berta casou co rei de Italia Arduino de Ivrea, co que tivo tres fillos.
Igrexa luterana evanxélica de Ingria
Historia e características
A igrexa foi estabelecida en 1992, logo da separación da Igrexa luterana evanxélica estoniana, aínda que a primeira parroquia luterana en Ingria foi fundada en 1611, e a Igrexa recoñece esta data como a da súa fundación. A súa historia está moi vencellada á do pobo ingrio, e a Igrexa segue a tradición luterana nórdica. É membro da Federación Luterana Mundial e do Concilio Luterano Internacional.
O Codeso, Labrada, Guitiriz
O Codeso é un lugar da parroquia de Labrada no concello lugués de Guitiriz na comarca da Terra Chá. Tiña 3 habitantes no ano 2012 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales eran 2 homes e 1 muller, o que non supón ningún cambio con relación ao ano 2000.
Igrexa luterana evanxélica de Ingria
Organización
A Igrexa está organizada en sete comunidades dirixidas por un preboste: Ingria occidental, San Petersburgo, Carelia, Moscova, Volga, Ural, e Siberia.
Avenida de Enrique Salgado Torres
A avenida de Enrique Salgado Torres é un dos principais accesos viarios á Coruña. Dende 1971 leva o nome de Enrique Salgado Torres, antigo director xeral de Vivenda do Ministerio de Vivenda de España nos anos 60, principal impulsor desta vía e dos barrios que a arrodean.
Orixinariamente púxose en servizo como vía de alta capacidade para conectar o porto da Coruña e a N-VI co florecente polígono industrial A Grela - Bens e a AC-552. O seu firme caracterízase por ser de placas de formigón, habitual nese tipo de vías construídas por esa época.
Coa posta en servizo da AC-10, a avenida de Salgado Torres foi perdendo tráfico, especialmente pesado, até que en 2015 abriu o enlace da avenida coa AC-14 que a converteu nunha vía de entrada á cidade.
O 15 de xuño de 2016 púxose en funcionamento unha rotonda entre o túnel e a conexión coa AC-14 que permite liberdade de xiros para os vehículos con orixe ou destino na 2ª fase do polígono de Elviña e a estación de tren de San Cristovo.
Padrendo, Río Caldo, Lobios
Padrendo é un lugar da parroquia de Río Caldo no concello ourensán de Lobios na comarca da Baixa Limia. Tiña 39 habitantes no ano 2020 segundo datos do INE e do IGE, dos cales 21 eran homes e 18 mulleres.
Combate de mulleres
Combate de mulleres é unha pintura de José de Ribera realizada en óleo sobre lenzo. Consérvase no Museo do Prado en Madrid.
Descrición
Segundo a investigadora Isabel Mateo, tendo en conta a data na que o cadro foi pintado por Ribera e as insurreccións que houbo en Nápoles a partir de 1635, podería suxerirse que o tema real desta pintura é unha representación dunha alegoría da loita nacionalista sobre o poder estranxeiro e feudal que caracterizou eses anos, e que proviñan do levantamento de 1585.
Marià Vayreda
miniatura|La punyalada, obra de Marià Vayreda, en formato [[DjVu.]] Marià Vayreda i Vila, nado en Olot en 1853 e finado en 1903, foi un escritor catalán.
Traxectoria
Naceu no seo dunha familia da nobreza rural, ideoloxicamente carlista, irmán de Joaquim Vayreda, pintor e Estanislau Vayreda, botánico. Tras a morte do seu pai en 1872 formou parte do estado maior de Francesc Savalls durante a Terceira Guerra Carlista.
En Olot fundou a revista literaria El Olotense, que en 1890 catalanizou o seu nome, converténdose en L'Olotí e Marià integrouse no catalanismo conservador local aínda que ata 1896 mantivo a militancia carlista. En 1891 publica en La Veu de Catalunya o seu primeiro conto, El roure dels penjats.
En 1898 publicou Records de la darrera carlinada, baseada nos recordos autobiográficos durante a súa participación na terceira guerra carlista, mesturado cunha fina ironía, En 1900 sae do prelo a novela Sang nova (1900), novela de tese centrada no catalanismo conservador. La punyalada (1904) a súa mellor obra, publicouse postumamente.
Susana de Italia
Susana de Italia, nada cara ao 955 e finada o 7 de febreiro de 1003, tamén coñecida como Rosala de Italia ou Rosala de Ivrea, foi unha condesa de Flandres por matrimonio e Raíña consorte dos Francos.
Traxectoria
Filla do rei de Italia Berengario II, casou en primeiras nupcias co conde de Flandres Arnulfo II (961-987) co que tivo tres fillos:
Dado que o seu fillo era menor cando o seu pai finou, ela exerceu como titora.
Unha vez viúva e a pesar da diferenza de idade (preto de vinte anos máis que o seu futuro esposo), casou co príncipe herdeiro de Francia Roberto debido aos desexos do pai deste, Hugo Capeto. A súa dote era interesante pois ela aportaba Montreuil e Ponthieu. Cando o seu marido chegou ao trono, repúdiaa entre (991/992), quedando coa dote.
Rosala, que cambiara o nome ao converterse en raíña, retirouse a Flandres xunto co seu fillo Balduíno IV onde finou e foi enterrada na abadía de San Pedro de Gante en Gante.
Guisande, Anos, Cabana de Bergantiños
Guisande é un lugar da parroquia de Anos no concello coruñés de Cabana de Bergantiños na comarca de Bergantiños. Tiña 14 habitantes no ano 2018 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística dos cales eran 5 homes e 9 mulleres.
Affonso Reidy
miniatura|Vista do [[Museo de Arte Moderna de Río de Xaneiro, proxecto de Affonso Reidy.]] Affonso Eduardo Reidy, nado en París en 1909 e finado en Río de Xaneiro en 1964, foi un arquitecto francés que se viviu no Brasil. Reidy formou parte dunha xeración de arquitectos liderados por Lúcio Costa, que modificaron e modernizaron a arquitectura brasileira. Dita renovación é denominada ‘o período heroico’, e tivo un grande impacto na arquitectura contemporánea brasileira.
Reidy foi un dos arquitectos que desenvolveu o proxecto do albergue de Boa Vontade. Foi arquitecto xefe de Río de Xaneiro, e baixo a súa dirección en 1932, realizouse o desmonte do morro Santo Antonio. Entre as súas obras cóntanse o enterramento da avenida Beira-Mar, o túnel Rio-Comprido-Lagoa, o Museo de Arte Moderna e o edificio da policía municipal.
Traballou como profesor de urbanismo na Facultade Nacional de Arquitectura. En 1954 proxecta o Museo de Arte Moderna de Río de Xaneiro, obra de concepción estrutural vangardista. Foi galardoado co primeiro premio da exposición da Primeira Bienal de San Pablo.
Trofeo Juan Acuña 1989
A 1ª edición do Trofeo Juan Acuña celebrouse na Coruña o 20 de agosto de 1989 a partido único. O campión foi o Real Oviedo, que venceu nos lanzamentos de penaltis tras empatar no partido (1–1).
Organizador nucleolar
O organizador nucleolar ou rexión organizadora nucleolar (NOR polas súas siglas en inglés) é unha rexión cromosómica arredor da cal se forma o nucléolo. A rexión permanece asociada ao nucléolo ata que a célula se divide. A rexión contén varios xenes repetidos en tándem para os ARN ribosómicos. No home aparecen NORs nos cromosomas acrocéntricos con constricións secundarias.
Detección
Nas análises de cariotipos pode utilizarse unha tinguidura de prata (impregnación arxéntica) para localizar os organizadores nucleolares. O nitrato de prata insírese en proteínas asociadas ás NOR nos talos e satélites dos cromosomas, tinguindo as proteínas de negro. A cantidade de tinguidura depositada e o número de organizadores nucleolares difire entre a poboación, pero o máximo que normalmente debería de haber son 10 NOR por célula. Tamén se usa a hibridación in situ co ADN ribosómico.
Descubrimento
Quen primeiro describiu o "corpo organizador nucleolar" foi Barbara McClintock en 1934 nos cromosomas do millo (Zea mays). Barbara McClintock observou que á formación do nucléolo só contribuían de forma activa aqueles cromosomas que presentaban constrición secundaria. Posteriormente outros como Ritossa e Spiegelman (1965), contribuíron ao seu estudo, demostrando a estrutura característica destas rexións, que posuían unidades de transcrición intercaladas con espazadores non transcritos.
Luiz Gustavo
Luiz Gustavo Dias, máis coñecido como Luiz Gustavo, nado en Pindamonhangaba, São Paulo, o 23 de xullo de 1987, é un futbolista profesional brasileiro que xoga como mediocentro defensivo para o Fenerbahçe SK turco.
A Medoña, Anos, Cabana de Bergantiños
A Medoña é un lugar da parroquia de Anos no concello coruñés de Cabana de Bergantiños na comarca de Bergantiños. Tiña 21 habitantes no ano 2018 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística dos cales eran 10 homes e 11 mulleres.
398
Véxase tamén
Historia ano a ano
Mar Exeo (homónimos)
Coñecemos por Mar Exeo:
Salvador Jàfer
Salvador Jàfer Sanxis, nado en Ràfol de Salem o 31 de xaneiro de 1954, é un poeta valenciano.
Traectoria
Naceu no seo dunha familia labrega, estudou en Albaida e filoloxía na Universidade de Valencia. Actualmente é profesor na Escola de Idiomas de Valencia. Formou parte do colectivo poético Selva Negra con Fanel Falcó, Francesc Garcia Donet e Joan Francesc Bolufer.
Os seus poemarios amosan unha gran riqueza de imaxes e símbolos cheo de referencias culturais.
Miraflores, Anos, Cabana de Bergantiños
Miraflores é un lugar da parroquia de Anos no concello coruñés de Cabana de Bergantiños na comarca de Bergantiños.
DNCE
DNCE é un grupo estadounidense de pop rock formado no 2015. Está formado por Joe Jonas, Jack Lawless, Cole Whittle e JinJoo Lee. O grupo asinou con Republic Records, que lanzou o seu primeiro sinxelo, "Cake by the Ocean", no 2015. A canción tivo éxito en varios lugares, acadando o número 9 na lista da éxitos de Billboard. O seu primeiro EP, SWAAY (2015), recibiu unha boa acollida no seu lanzamento.
Pementeira falsa
A pementeira falsa (Schinus terebinthifolius) é un arbusto ou pequena árbore de 7 a 10 m de altura, nativo de áreas subtropicais e tropicais de América do Sur, sueste do Brasil, norte da Arxentina e de Paraguai. O seu froito desecado, a pementa rosa, de cor rosada e sabor doce lixeiro, emprégase como condimento na gastronomía. thumb|Vista da árbore thumb|Como bonsai thumb|Follas thumb|Flores
Descrición
Ten pólas ascendentes e pénsiles na mesma árbore. As follas son alternas, de 10 a 22 cm de lonxitude, pinnadas compostas con 3 a 15 folíolos; os folíolos son ovais (lanceolados a elípticos), de 3 a 6 cm de longo e 2 a 3,5 cm de largo, cas marxes finamente dentadas, con ápice agudo a arredondado. O raque entre os folíolos é usualmente (mais non invariábel) alado. A planta é dioica, con flores pequenas e brancas. O froito é unha drupa miúda, vermella e esférica de 4 a 5 mm de diámetro, en acios mestos de centenares de drupas.
Hai dúas variedades:
Como moitas outras especies da familia das Anacardiaceae, ten un látex recendente que causa reaccións cutáneas (semellante ao veleno da Toxicodendron radicans ou Rhus toxicodendron) en persoas sensíbeis.
Está incluída na lista 100 das especies exóticas invasoras máis daniñas do mundo da Unión Internacional para a Conservación da Natureza.
Cultivo e usos
Esta árbore é moi atractiva como ornamental, en rexións libres de xeadas suramericanas pola súa follaxe decorativa e polos seus froitos. Malia non ser unha pementeira (Piper), as súas drupas secas véndense como pementa rosada. As sementes úsanse como unha especia con moderación, engadindo pementa negra, porque senón é tóxica.
Tense convertido en maleza en moitas rexións subtropicais con moderada a alta pluviosidade: zonas de Australia, Bahamas, Bermudas, sur da China, Cuba, Fidxi, Polinesia, Guam, Perú, Malta, Illas Marshall, Mauritania, Nova Caledonia, Nova Zelandia, Illa Norfolk, Porto Rico, Reunión, e nos EUA (na Florida e mais en Hawai). En áreas desérticas, coma Israel e no sur da California, medra mais non é invasora.
Taxonomía
Schinus terebinthifolius foi descrita por Giuseppe Raddi e publicada en Memoria di Matematica e di Fisica della Società Italiana del Scienze Residente in Modena, Parte contenente le Memorie di Fisica 18(2): 399–400. 1820. Schinus, é o nome grego do lentisco: arboriña perenne desta mesma familia;
terebinthifolius: epíteto
Carece de nome común coñecido, en galego. En castelán recibe os nomes de Pimentero del Brasil, Cerezo de Navidad, Turbinto e, sobre todo, Falsa pimienta.
Torneiros, Río Caldo, Lobios
Torneiros é un lugar da parroquia de Río Caldo no concello ourensán de Lobios na comarca da Baixa Limia. Tiña 99 habitantes no ano 2012 segundo datos do INE e do IGE, dos cales 48 eran homes e 51 mulleres.
Premio Literario Nortear
O Premio Literario Nortear é un certame literario de relato curto en lingua galega e lingua portuguesa, que pretende incentivar a creación literaria entre a mocidade galega e do norte de Portugal.
Está convocado desde 2015 pola Consellería de Cultura, Educación e Ordenación Universitaria da Xunta de Galicia, a Dirección Rexional de Cultura do Norte de Portugal, e mais a Agrupación Europea de  Cooperación Territorial Galicia-Norte de Portugal
Charles Kalani, Jr.
Charles "Charlie" J. Kalani, Jr., nado o 6 de xaneiro de 1930 en Honolulu e finado o 22 de agosto de 2000, foi un loitador, actor, boxeador, soldado, e artista marcial hawaiano. No mundo da loita profesional era coñecido como Professor Toru Tanaka ou só Professor Tanaka.
Sinalización parácrina
A sinalización parácrina é un tipo de comunicación celular na cal unha célula produce unha molécula sinalizadora que induce cambios nas células veciñas, alterando o comportamento ou a diferenciación de ditas células. As moléculas sinalizadoras que realizan este labor denomínanse factores parácrinos, e difunden ata distancias relativamente curtas (teñen unha acción local), o que o oposto do que fan os factores endócrinos (que son hormonas que viaxan a distancias moito maiores por vía circulatoria), ou do que ocorre nas interaccións xustácrinas (nas que hai unha conexión célula-célula directa pola que se envía o sinal), ou autócrinas (nas que a molécula sinalizadora actúa sobre a membrana da mesma célula que a produciu). As células que producen os factores parácrinos segregan estes nas contornas extracelulares inmediatas. Os factores despois viaxan ata as células veciñas nas cales o gradiente do factor que reciben determina o efecto. Con todo, a distancia exacta á que os factores parácrinos poden viaxar non é moi precisa.
miniatura|500px|dereita|Visión xeral das vías de [[transdución de sinais.]]
Aínda que a sinalización parácrina orixina respostas diversas nas células inducidas, a maior parte dos factores parácrinos utilizan un conxunto relativamente simplificado de receptores e vías. De feito, diferentes órganos do corpo (e mesmo de diferentes especies) utilizan conxuntos similares de factores parácrinos no desenvolvemento diferencial. Estes receptores e vías moi conservados poden estar organizados en catro familias principais baseadas en estruturas similares: familia do factor de crecemento de fibroblastos (FGF), familia de Hedgehog, familia Wnt, e superfamilia do TGF-β. A unión dun factor parácrino ao seu respectivo receptor dá inicio a fervenzas de transdución de sinais, que orixinan diferentes respostas.
Factores parácrinos que inducen unha resposta en células competentes
Para que os factores parácrinos induzan con éxito unha resposta na célula receptora, a célula debe ter dispoñibles os receptores axeitados na membrana celular para recibir o sinal, é dicir, debe ser competente. Ademais, a célula que responde debe tamén ter a capacidade de ser inducida por medio dalgún mecanismo.
Familia do factor de crecemento de fibroblastos (FGF)
Aínda que a familia do factor de crecemento de fibroblastos (FGF) de factores parácrinos ten unha ampla variedade de funcións, hai evidencias importantes que apoian a idea de que o que fan principalmente é estimular a proliferación e diferenciación. Para realizar as súas diversas funcións, os FGFs poden sufrir un splicing alternativo ou mesmo ter diferentes codóns de iniciación para así orixinar centos de isoformas diferentes de FGF.
Unha das funcións máis importantes dos receptores de FGF (FGFR) é interviren no desenvolvemento das extremidades. Esta sinalización implica a nove isoformas do receptor formadas por splicing alternativo. Fgf8 e Fgf10 son dúas das moléculas fundamentais para o desenvolvemento das extremidades. Na iniciación da formación do antebrazo e no crecemento das patas en ratos, sinais axiais procedentes do mesoderma intermedio producen Tbx5, o cal despois envía sinais ao propio mesoderma para que produza Fgf10. Despois, o Fgf10 envía sinais ao ectoderma para que empece a produción de Fgf8, o cal tamén estimula a produción de Fgf10. A deleción de Fgf10 orixina ratos sen patas.
Ademais, a sinalización parácrina de Fgf é esencial no desenvolvemento do ollo dos polos. O ARNm de Fgf8 está localizado na parte que se diferenciará despois como a retina neural da copa óptica. Estas células están en contacto coas células ectodérmicas externas, que acabarán formando o cristalino.
O fenotipo e a supervivencia dos ratos despois de sufriren un knockout dalgúns xenes de FGFR é:
Vía da receptor tirosina quinase (RTK)
A sinalización parácrina por medio de factores de crecemento dos fibroblastos e os seus respectivos receptores utiliza a vía da receptor tirosina quinase. Esta vía de sinalización foi moi estudada en ollos de Drosophila e cancros humanos.
A unión do FGF ao FGFR fosforila a quinase inactiva da vía, activando a vía RTK. Esta vía empeza na superficie da membrana plasmática, onde un ligando se une ao seu receptor específico. Os ligandos que se unen a RTKs poden ser os factores de crecemento de fibroblastos, factores de crecemento epidérmico, factores de crecemento derivados de plaquetas, e factor de célula nai. Isto dimeriza o receptor transmembrana con outro receptor RTK, o que causa a autofosforilación e o subseguinte cambio conformacional do receptor homodimerizado. Este cambio conformacional activa a quinase dormente de cada RTK nun residuo de tirosina. Debido a que o receptor abrangue todo o grosor da membrana (desde o medio extracelular atravesando toda a bicapa lipídica, e chega ao citoplasma), a unión do receptor ao ligando tamén causa a transfosforilación do dominio citoplasmático do receptor.
Unha proteína adaptadora (como a SOS) recoñece a tirosina fosforilada no receptor. Esta proteína funciona coma unha ponte que conecta a RTK a unha proteína intermedia (como GNRP), dando comezo á fervenza de sinalización intracelular. Á súa vez, a proteína intermediaria estimula a Ras unida a GDP á Ras unida a GTP activada. A proteína GAP finalmente devolve a Ras ao seu estado inactivo. A activación de Ras ten o potencial de iniciar tres vías de sinalización que están máis abaixo na fervenza: a vía Ras→Raf→quinase MAP, a vía PI3 quinase, e a vía RaI. Cada vía leva á activación de factores de transcrición, que entran no núcleo para alterar a expresión xénica.
miniatura|dereita|Diagrama que mostra compoñentes clave dunha vía de transdución de sinais.
Receptor RTK e cancro
A sinalización parácrina por factores de crecemento entre células veciñas exacerba a carcinoxénese. As formas mutantes dunha soa RTK poden ter un papel causal en moitos tipos de cancro. O protooncoxene Kit codifica un receptor tirosina quinase que ten como ligando unha proteína parácrina chamada factor de células nai (SCF), que é importante na hematopoese (formación de células sanguíneas). O receptor Kit e os receptores tirosina quinase relacionados en realidade son inhibitorios e suprimen efectivamente o disparo do receptor. As formas mutantes do receptor Kit, que disparan constitutivamente de modo independente de ligando, encóntranse en diversos tumores malignos.
Vía RTK e cancro
As investigcións sobre o cancro de tiroide serviron para aclarar a teoría de que a sinalización parácrina pode axudar a crear microambientes tumorais. A transcrición de quimiocinas está regulada á alza cando Ras está no seu estado unido a GTP. As quimiocinas son despois liberadas da célula, e quedan libres para unirse a outras células próximas. Este bucle de retroalimentación positiva é creado pola sinalización parácrina entre as células veciñas. Así, a transcrición constitutiva de proteínas reguladas á alza forman uns ambientes ideais para que se orixinen tumores. As múltiples unións de ligandos aos receptores RTK sobreestimulan a vía Ras-Maf-MAP, o cal potencia a capacidade mitoxénica e invasiva das células.
Vía Jak-STAT
Ademais da vía RTK, os factores de crecemento de fibroblastos poden tamén activar a fervenza de sinalización Jak-STAT. Os receptores Jak-STAT, en vez de levaren dominios de tirosina quinase asociados covalentemente, forman complexos non covalentes con tirosina quinases da clase Jak (quinase Xano, en inglés Janus kinase). Estes receptores son para a eritropoetina (importante para a eritropoese), trombopoetina (importante para a formación de plaquetas), e o interferón (importante para mediar na función das células inmunitarias).
Despois da dimerización dos receptores de citocinas que segue á unión de ligandos, as Jaks transfosforílanse unhas a outras. As fosfotirosinas resultantes atraen a proteínas STAT. As proteínas STAT dimerízanse e entran no núcleo para actuar como factores de transcrición para alterar a expresión xénica. En particular, a STATS transcribe xenes que colaboran na proliferación e supervivencia celular, como myc.
O fenotipo e a supervivencia de ratos que se observa despois de facer un knockout dalgúns xenes Jak ou STAT móstrase na táboa:
Vía Jak-STAT aberrante e mutacións no óso
A vía Jak-STAT é instrumental no desenvolvemento das extremidades, especificamente pola súa capacidade de regular o crecemento óseo por medio de sinalización parácrina con citocinas. Porén, as mutacións nesta vía foron implicadas en graves formas de ananismo: displasia tanatofórica (letal) e ananismo acondroplásico (viable). Isto débese a unha mutación nun xene Fgf, que causa unha activación prematura e constitutiva do factor de transcrición Stat1. A división das células condrocíticas remata de forma prematura, dando como resultado un ananismo letal. O crecemento dos ósos das extremidades e das costelas vese alterado, e a incapacidade de expandirse da caixa torácica impide que o neonato respire.
Vía Jak-STAT e cancro
A investigación da sinalización parácrina na vía Jak-STAT revelou o seu potencial para activar o comportamento invasivo das células epiteliais de ovario. Esta transición epitelial-mesenquimal é moi evidente nas metástases. A sinalización parácrina a través da vía Jak-STAT é necesaria para a transición de células epiteliais estacionarias a células mesenquimais móbiles, que son quen de invadir os tecidos que as rodean. Só a vía Jak-STAT induce as células migratorias.
Familia Hedgehog
A familia proteica de Hedgehog está implicada na indución de tipos celulares e na creación de fronteiras entre tecidos e patróns corporais e encóntrase en todos os organismos bilaterais. As proteínas Hedgehog foron descubertas e estudadas en Drosophila. A palabra significa "ourizo cacheiro" pola forma das larvas con mutacións para esta proteína. As proteínas Hedgehog producen sinais fundamentais para o establecemento das extremidades e do plan corporal das moscas da froita e para a homeostase dos tecidos adultos, implicadas na embrioxénese tardía e na metamorfose. En vertebrados atopáronse polo menos tres homólogos da hedgehog de "Drosophila", que son: sonic hedgehog, desert hedgehog, e Indian hedgehog. A sonic hedgehog (SHH) exerce varias funcións no desenvolvemento de vertebrados, actuando como mediadora de sinalizacións e regulando a organización do sistema nervioso central, extremidades e a polaridade das somitas. A desert hedgehog (DHH) exprésase nas células de Sertoli e está implicada na espermatoxénese. A Indian hedgehog (IHH) exprésase no intestino e cartilaxe, e é importante no crecemento óseo posnatal.
Vía de sinalización Hedgehog
Proteínas da famila de Hedgehog actúan uníndose a un receptor transmembrana chamado "Patched", que esta unido á proteína "Smoothened", por medio da cal o sinal de Hedgehog pode transducirse. En ausencia de Hedgehog, o receptor Patched inhibe a acción da proteína Smoothened. A inhibición de Smoothened fai que o complexo proteico "Cos"", "Cubitus interruptus" (Ci) e "Fused" unido aos microtúbulos permaneza intacto. Nesta conformación, a proteína Ci é clivada para que unha porción da proteína poida entrar no núcleo e actúe como represor transcricional. En presenza de Hedgehog, Patched xa non inhibe a Smoothened. Entón, a proteína Smoothened activa pode inhibir a proteína quinase A (PKA) e a Slimb, para que a proteína Ci non sexa clivada. Esta proteína Ci intacta pode entrar no núcleo, asóciase coa proteína CPB e actúa como un activador transcricional, inducindo a expresión dos xenes de resposta a Hedgehog.
Vía de sinalización Hedgehog e cancro
A vía de sinalización de Hedgehog é esencial para que se forme o patrón normal dos tecidos e a súa correcta orientación durante o desenvolvemento normal de moitos animais. As proteínas Hedgehog inducen a proliferación celular en certas células e a diferencición doutras. A activación aberrante da vía Hedgehog foi implicada en varios tipos de cancros, expecialmente no carcinoma de célula basal. Esta activación incontrolada das proteínas Hedgehog pode ser causada por mutacións na vía de sinalización, que serían independentes do ligando, ou por unha mutación que causa a sobreexpresión da proteína Hedgehog, que sería dependente de ligando. Esta conexión entre a vía de sinalización Hedgehog e os cancros humanos pode utilizarse para idear posibles tratamentos para eses cancros. A vía de sinalización Hedgehog está implicada na regulación normal das poboacións de células nai, e é necesaria para o crecemento normal e rexeneración de órganos danados. Isto pode ser outra posible ruta para a xénese de tumores pola vía de Hedgehog.
Familia Wnt
miniatura|As tres vías de sinalización Wnt na transdución de sinais biolóxica.
A familia da proteína Wnt inclúe un gran número de glicoproteínas ricas en cisteína. As proteínas Wnt activan fervenzas de transdución de sinais por medio de tres vías diferentes, a vía Wnt canónica, a vía da polaridade celular planar (PCP) non canónica, e a vía Wnt/Ca2+ non canónica. As proteínas Wnt parecen controlar un amplo rango de procesos de desenvolvemento e son necesarias para o control da orientación do fuso mitótico, polaridade celular, adhesión mediada por cadherinas, e o desenvolvemento temperán de embrións en moitas especies. As investigacións actuais indican que a desregulación da sinalización por Wnt xoga un papel na formación de tumores, porque a nivel celular, as proteínas Wnt a miúdo regulan a proliferación celular, morfoloxía celular, mobilidade celular, e a función final dunha célula.
A vía de sinalización Wnt canónica
miniatura|A vía Wnt canónica sen Wnt.|dereita