cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Barriga Verde
Chegada a Galiza e casamento
A súa formación nos estudos foi moi escasa, pero dispuña dun gran sentido práctico da vida e unha inspiración artística extraordinaria. Adaptouse el e mais os seus espectáculos á lingua galega. Desde moi novo sentiuse atraído pola farándula (a mesma profesión que tiñan seus pais) e actuou nas mellores festas e romarías de Galiza.
Despois dunha vida entregada de cheo ao espectáculo, Xosé Silvent retirouse da farándula e deixou os seus monicreques. Xa tiña bastantes anos, xa divertira moitas xeracións. Por volta do ano 1964 Barriga Verde deixou de actuar cos seus monicreques. Máis tarde, no ano 1967 sufriu unha parálise e en 1970 morreu.
O espectáculo
Silvent, a pesar de ter moito prestixio, nunca se permitiu a licenza de eludir o canon que se lle poñía polo posto ocupado pola atracción, que oscilaba entre mil e quince mil pesetas, segundo as épocas e as localidades, sendo a cidade de Lugo a máis cara. É de destacar que nalgúns sitios, como nas festas da Ascención en Santiago, reservábanlle a Barriga Verde sempre o mesmo sitio e non lle cobraban nada, pois nesta festa o espectáculo de Barriga Verde era moi agardado polo público. O prezo da entrada foi variando co correr dos anos: nun principio valía dez céntimos, logo unha peseta, nos últimos anos da década dos cincuenta xa custaba tres pesetas e no remate da actividade de Barriga Verde, en 1964, facía falta un peso para gozar do espectáculo. Uns trinta minutos duraba cada sesión do Teatro e Melodías de España. Ao longo da tarde podían ofrecerse varias sesións, segundo a demanda de público, de tal xeito que nos días de maior afluencia as representacións eran continuas.
miniatura|190px|Xosé Silvent, vestido de pallaso chamando a atención do publico; ambiente da época da posguerra civil española Como reclamo propagandístico, o propio Xosé Silvent vestía de pallaso e, noutras ocasións -mais raras- de arlequín, acompañado dos redobres de tambor de Afonso. Tamén había veces que poñía estopa na boca e cun cigarro aceso no medio, de tal maneira que ao soprar figuraba que botaba lume pola boca. Outras veces simulaba tragar a estopa, e de aí lle vén o alcuño de Traga Estopa co que se coñecía nos arredores Lugo, e animaba o público ao entrar mentres dicía a toda voz:
En canto á estrutura dunha sesión do espectáculo que se ofrecía no Teatro e Melodías de España, foi variando ao longo do tempo, pero acostumaba estruturarse do seguinte xeito: primeiramente ofrecíase canción española, algunhas veces acompañada de baile; a continuación, breve espectáculo de equilibrismo e malabarismo; por último, viñan os monicreques cos que a familia Silvent acadou a maior popularidade.
Os personaxes creados por Silvent, aínda que sinxelos, estaban ben caracterizados e artellábanse nunha estrutura comunicativa simple semellante -coas debidas diferenzas- á dos contos infantís, onde a trama constaba das tres partes típicas que ían desde acontecemento inicial ata o desenlace en que Barriga Verde sempre tiña un ton xovial. Xeralmente adoitaban ser personaxes extraídos da mesma vida cotiá. Desta maneira, Traga Estopa era o mellor publicista, O Demo era o máis malo, O Portugués o máis fantoche, Toro polo Rabo era o máis inocente, O Cura o máis interesado e Rosiña era a máis finxida. Normalmente todos eles tiñan en fronte a Barriga Verde, que se caracterizaba por ser o máis bo e o máis sensato, ademais de ser a personaxe principal.
En definitiva, as obras que Barriga Verde representaba con monicreques eran curtas, variadas e sempre cheas de graza con certo grao de picaresca, e nelas a personaxe de Barriga Verde era o intelixente protagonista fronte aos personaxes secundarios. Algúns exemplos son:
miniatura|150px|A comedia [[O barbeiro de Sevilla deu pé a unha obriña no espectáculo.]]
Estes son algúns exemplos do espectáculo de monicreques que Barriga Verde representaba, mais representábanse outras pezas como O Barbeiro de Sevilla e Traga Estopa. Con todas elas, Barriga Verde divertía e ilusionaba o público polo menos no tempo que duraba unha sesión. Quizais a máis coñecida fose O demo, que remataba deste xeito: Señores, morreu o demo, acabouse a peseta, que era o prezo da entrada nuns tempos.
A barraca e os monicreques
A barraca de Barriga Verde, nos anos trinta, era unha simple saba e unha corda como única posta na escena; logo comezou sendo unha simple lona vertical que se penduraba entre dúas paredes contiguas dunha praza. Conforme a economía ía mellorando, a barraca tamén, de xeito que acabaría sendo de madeira e contaría cun automóbil para o seu transporte. Como era habitual, a barraca foi ideada por Barriga Verde, que contou coa colaboración da familia e dun carpinteiro de Lugo que se encargaría de facela no ano 1949. De entrada, o medio de transporte co que se desprazaba polas localidades consistía en dous carros -de catro rodas cada un- que ían tirados por cadanseus dous cabalos. Segundo a situación económica medraba e os membros da familia contribuían, Silvent mercou unha furgoneta Fiat á que lle seguiron un Chrevrolet, un Dodge e un Barreiros (este xa máis tirando a un camión). A barraca de Silvent xa comezaba a contar con camerinos, escenario, espazo para bancos e bancadas ao fondo, e pasaba a ter unha cabida de case 100 persoas.
miniatura|240px|Monicreques actuais alemáns Posteriormente, agregáronse outras dependencias, coma a cociña e o cuarto, e chegaron tamén outras dúas modernización: luz eléctrica, e mais unha avanzada megafonía formada por amplificador, altofalantes e micrófonos). A pequena barraca, posiblemente foi a primeira que utilizou a gramola con altofalantes nas romarías. Polo exterior, a barraca adoitaba ter un soportal de catro columnas coroado cunha especie de tímpano. De entrada, a barraca de Silvent tiña unha decoración alusiva aos distintos números de espectáculos, e nun principio levaba rotulado o nome da barraca "Teatro e Melodías de España", pero, debido á súa condición, engadíuselle "espectáculo culto e moral" (por unha parte) e "O auténtico Barriga Verde" (pola outra); este feito demostrou que tivo imitadores.
Para facer os bonecos, Silvent demostrou ter unha man moi artesanal. Concibíaos e elaborábaos esculpindo a partir dun madeiro, dáballes cores e unha vestimenta axeitada, e logo manipulábaos perante a xente. As voces das diferentes personaxes tamén as facía Barriga Verde, para o cal se axudaba de palletas de prata colocadas na gorxa de tal xeito que non o abafasen nin lle impedisen mover a lingua para facer falar o monicreque. Emerenciana axudaba a poñer as voces femininas.
A maioría dos fillos do matrimonio colaboraron na empresa, aínda que despois algúns deles escolleron outras alternativas cando se lles presentou a ocasión. Saladina e Celia, mentres non casaron, cantaban e bailaban, en especial canción española, facendo un magnífico espectáculo. Asemade, o neto Arsenio, fillo de Nieves, actuaba no Teatro e Melodías de España bailando enriba de dous cilindros colocados de xeito perpendicular, un enriba do outro, ó tempo que realizaba unha serie de malabarismos con aros e outros elementos. O neto Manuel -fillo de Nieves- axudaba a Barriga Verde no manexo dos bonecos e na execución das voces, e progresivamente foi adquirindo protagonismo no espectáculo a medida que Xosé ía perdendo folgos. Afonso era o técnico da montaxe, do son e da iluminación, e así mesmo desenvolveu o tema de poñer a voz sen utilizar ningunha palleta.
Organización
O percorrido de Barriga Verde eran festas e romarías de toda Galiza, fundamentalmente no verán: o San Froilán de Lugo, a Ascensión de Santiago, a Peregrina de Pontevedra, María Pita da Coruña e o Corpus de Ourense, entre outras moitas. Por unha parte, Emerenciana -a muller- era o cerebro da empresa e os seus encargos eran os de xestionar os permisos, acudir ás poxas dos postos, participar na propaganda, realizar a contabilidade e tamén, cando os fillos buscaron vida e os netos non eran suficientes ou non estaban dispoñibles, buscar persoal para o espectáculo que se contrataba normalmente por un verán. Pola outra parte, Xosé Silvent empregaba un espectáculo de humor, de maneira que coa graza e o enxeño con que estaban concibidos os bonecos, os seus diálogos, cheos de agudeza e a destreza, provocaban no público o riso e a alegría.
Ademais, o espectáculo de Barriga Verde prezábase de culto e moral tal e como rezaba na cabeceira da barraca, pois naqueles tempos a censura era un elemento condicionante de moitas actividades. Agora ben, en efecto, Xosé Silvent e os seus fillos idearon un espectáculo nun tempo (anos corenta e cincuenta) en que a cultura galega estaba proscrita, onde as funcións de Barriga Verde non aparecían destapes nin cancións obscenas, nin palabras malsoantes en concordancia cos gustos oficiais da época. Este feito pode interpretarse como unha concesión do réxime franquista a un espectáculo popular, sinxelo e de contido desenfadado que tiña como única misión divertir os espectadores nunha das épocas de máis dificultades da nosa historia.
Outro aspecto interesante era que Silvent sempre conseguiu un importante interese e atención do auditorio, pois incorporaba aos diálogos dos personaxes elementos de actualidade e sucesos de tipo local, o que significa que había estar ao corrente das noticias importantes e dos acontecementos próximos. Ademais presupón que as obras ían variar dunha localidade a outra en certos detalles máis ou menos puntuais. Pero a variación do contido dos diálogos non se debe só ás noticias do momento, senón tamén a que Xosé Silvent non escribía as súas obras. El creaba os personaxes, caracterizábaos coa vestimenta e coa voz, imaxinaba os movementos e concibía os diálogos, pero todo quedaba no seu cerebro. Despois, transmitía oralmente toda a composición aos colaboradores que con el ían realizar o espectáculo.
Aínda que a actividade de Barriga Verde era fundamentalmente no verán, o ano era moi longo e a familia tiña que ir para adiante. No inverno Xosé Silvent seguía activo facendo proxeccións de cine polas vilas e aldeas, principalmente pola provincia de Pontevedra, onde se lle chegou a coñecer co sobrenome de Xosé dos Muñecos. El foi o introdutor responsable do cine en moitos lugares de Galiza. Nun principio, eran películas mudas e máis tarde foron sonoras. As proxeccións de cine eran un medio de diversión e igualmente gozaban de popularidade. Para a proxección das películas non usaba a barraca, senón que o facía en locais dispoñibles e mesmo en alboios dalgún xeito habilitados e iluminados coa luz producida por un xerador que funcionaba con carburo e osíxeno.
Relevancia posterior
miniatura|135 px|[[Manuel María publicou Barriga Verde en 1968.]] No 1968 Manuel María publicaba Barriga Verde, un texto teatral no que recuperaba personaxes e situacións do espectáculo, sen que xurdisen iniciativas para evitar o esquecemento desta figura. Así e todo, desde hai xa varios anos, son cada vez máis as voces que reclaman a recuperación e valoración desta aventura única na cultura de Galicia. Silvent recibiu unha homenaxe en Lérez, e unha rúa de nova apertura recibiu no ano 2006 o seu popular alcume como nome. Esta rúa está situada moi preto da súa casa, preto do Teleclube de Lérez.
O primeiro número de ''Bululú. A revista dos Títeres'' dedicaba unha ampla reportaxe a Barriga Verde, e no outubro de 2001 homenaxeouse a Silvent no marco do Festival Internacional de Títeres de Compostela. En xullo do 2003 o Instituto Galego de Artes Escénicas e Musicais (IGAEM) creaba o I Premio Internacional para Textos de Teatro de Títeres Barriga Verde. E a memoria continúa coa Asociación Cultural Barriga Verde, que está a traballar nun proxecto para recuperar a barraca de Teatro e Melodías de España, modernizándoa tecnoloxicamente, coa intención de amosar o xeito de traballo tradicional da familia Silvent. Este proxecto conta coa colaboración de Afonso, o fillo de Xosé Silvent, para facerse cargo da dirección da obra, aínda que quedan aínda pendentes moitas cuestións para botar a andar o proxecto, que pretende levar de novo polas prazas de vilas e cidades o nome de Barriga Verde.
Pola súa banda, a compañías Viravolta Títeres, recuperou a barraca e desenvolveu a súa propia versión da obra, mentres o investigador Xaime Iglesias rematou unha biografía sobre sobre Xosé Silvent. Desde produtora Tintimán Audiovisual realizouse o documental Morreu o Demo, acabouse a peseta que repasa tanto a historia de José como do seu irmán Santiago, que tamén levaba unha barraca de monicreques co nome de Barriga Verde, e mais dos seus descendentes, ao tempo que investiga as conexións europeas da obra.
Estas últimas iniciativas cristalizaron en 2013 na creación da Asociación Cultural Morreu o Demo para a Recuperación do Monicreque Tradicional Galego, que está a comezar o seu traballo para difundir e recuperar esta figura. A súa primeira actuación pública foi a edición dun libro-DVD que recolle o documental de Tintimán Audiovisual acompañado de varios artigos sobre Barriga Verde e o mundo do monicreque tradicional. Desde entón, e entre outras actividades, o colectivo promoveu iniciativas como a edición do libro ''José Silvent Martínez. O mítico Barriga Verde de Xaime Iglesias, a mostra didáctica Onde foi Barriga Verde? ou a exposición Barriga Verde. De feira en feira'' que superou as 10 000 visitas nas súas estadías en Lugo, Santiago, Lalín, Pontevedra e Ribadavia entre 2014 e 2015.
De xeito paralelo, a compañía Títeres Alakrán recuperou en 2015 o personaxe coa súa obra Barriga Verde ataca de novo, na que recrea a montaxe tradicional dos Silvent a empregar a tradicional palleta para impostar a voz do protagonista. En outono dese mesmo ano Borja Insua, responsable da compañía, integrábase na AC Morreu o Demo.
Antitauromaquia
miniatura|200px|Acto antitaurino en [[Murcia en 2009.]] miniatura|200px|Manifestación antitaurina en [[Pontevedra.]] Coñécese como antitauromaquia ao rexeitamento á tauromaquia, é dicir, ao acto de facer corridas de touros ou outros espectáculos ou festexos utilizando a estes animais.
As corridas de touros, no seu sentido moderno, nacen en España no século XVIII e desde entón espertaron críticas e desatado polémicas, incluíndo prohibicións esporádicas, desde os mesmos comezos ata a actualidade. Os argumentos dos seus detractores cambiaron ao longo do tempo, segundo o momento histórico, e tivo xustificacións moi variadas: relixiosas, morais, económicas, estéticas, políticas e culturais entre outras.
En Galicia
[[Ficheiro:Rede de Municipios Galegos pola Abolicion.png|330px|thumbnail|
{{legend|#6495ED|Concellos onde se aboliron as subencións a actividades taurinas (Deputacións de Pontevedra e Coruña). }}
{{legend|#FF0000|Concellos onde aínda se celebran touradas. }}
]] En Galicia existe unha plataforma antitaurina, fundada en 2008, chamada Galicia, Mellor Sen Touradas, cuxo obxectivo é eliminar as escasas corridas de touros que se realizan nunha Comunidade con pouca afección á "festa nacional". Pontevedra é a única capital de provincia que ten unha praza de touros en activo, aínda que se realizan corridas noutras poboacións como A Coruña ou Padrón, ambas con subvención municipal.
Segundo Gallup, o 86% dos galegos rexeitarían ou aborrecerían os festexos taurinos, unha das maiores oposicións á tauromaquia en España.
En 2010 Galicia, Mellor Sen Touradas iniciou unha campaña para declarar o maior número de municipios abolicionistas, baixo o nome "Queres declarar a túa cidade abolicionista?".
Ostrobotnia do Sur
Ostrobotnia do Sur (en finés Etelä-Pohjanmaa e en sueco Södra Österbotten) é unha das 19 rexións de Finlandia. Está situada ao oeste do país, na provincia histórica de Ostrobotnia e na actual provincia de Finlandia Occidental. A súa capital e cidade máis poboada é Seinäjoki.
A rexión é a décima máis poboada e máis extensa do país.
Un dos maiores festivais de rock de Finlandia, o Provinssirock, así como o máis antigo festival de tango finés do mundo, o Tangomarkkinat, celébranse na cidade de Seinäjoki.
Xeografía
A rexión é a máis cha de Finlandia, en gran parte agrícola. O río máis importante é o Kyrönjoki. Os seus relevos máis significativos están ligados á morena de Suomenselkä, que marca a fronteira sur e leste da rexión.
Ostrobotnia do Sur limita ao norte coa rexión de Ostrobotnia Central, ao leste con Finlandia Central, ao oeste coas de Ostrobotnia e Pirkanmaa, e ao sur coa rexión de Satakunta.
Historia
Esta rexión correspóndese á parte meridional densamente poboada da provincia histórica de Ostrobotnia, a continuación, logo da división de 1775 coa provincia de Oulu na franxa sueste do Vaasan Lääni.
A industria tivo na rexión un desenvolvemento marxinal e tardío. A rexión experimentou un importante éxodo rural, mais as terras máis fértiles das provincias orientais que permitían a subsistencia mantiveron unha gran poboación de agricultores ata a actualidade.
Concellos
300px|miniatura|right|Localización dos concellos de Ostrobotnia do Sur. Ostrobotnia do Norte consta de dezasete concellos, dos cales oito son considerados cidades (en letra grosa):
Subrexións
Ostrobotnia do Sur divídese en catro subrexións:
Preston Sturges
Edmund Preston Biden, nado en Chicago (Illinois) o 29 de agosto de 1898 e finado en Nova York o 6 de agosto de 1959 foi un director e guionista estadounidense, coñecido como Preston Sturges.
Traxectoria
Nado en Chicago, cando tiña tres anos trasladouse a París coa súa nai, que arelaba continuar a súa carreira como cantante. Alí anulou o seu matrimonio co seu marido e casou con Solomon Sturges, home de negocios que adoptou e deu nome ao futuro director. A súa nai foi unha muller liberada e intelixente que influíu na visión de Sturges sobre a muller como superior ao home, como aparece en moitos dos seus filmes.
De mozo, Sturges viaxou por varios países coa compañía de Isadora Duncan, da que a súa nai era amiga. Estudou en Chicago, París, Dresden, Berlín e Lausanne e en 1917 alistouse como voluntario no exército estadounidense coa intención de participar na primeira guerra mundial. Porén, o armisticio chegou antes de acabar o seu adestramento como piloto. Durante uns meses, publicou unha páxina cómica semanal titulada Toot and his Loot no xornal do campo de adestramento (Park Field, en Millington, Tennessee).
En 1928 escribiu a súa primeira obra teatral, The Guinea Pig, estreada en Massachusetts; o seu éxito fixo que a levara a Broadway o ano seguinte. Ese ano estreou a peza Strictly Deshonorable, coa que tamén logrou o éxito. Tras varias obras menos comerciais, trasladouse a Hollywood en 1933, onde foi bastante solicitado polo seu traballo de guionista.
Durante o resto da década de 1930 traballou baixo o estrito sistema dos estudios de Hollywood, colaborando en moitos guións, dos que só algúns acababan convertidos en filmes. Gañaba uns 2.500 dólares á semana, pero non se sentía satisfeito co forma na que os directores manexaban os seus diálogos.
Isto levouno a decidir tomar o completo control dos seus proxectos, cousa que logrou finalmente en 1939, ofrecendo o seu guión de The great McGinty, escrito seis anos atrás, á Paramount por un dólar a cambio de que puidese dirixir el o proxecto. O éxito do filme abriulle a porta para que outros guionistas, como Billy Wilder e John Huston, tamén pasasen á dirección. Sturges dixo: "Levoume oito anos chegar ao que quería. Pero agora, se non quedo sen ideas –e espero que non– divertirémonos. Hai filmes marabillosos por facer e se Deus quere eu vou facer algúns deles".
Nos cinco anos seguintes escribiu e dirixiu varios filmes que constituíron os maiores éxitos da súa carreira: Christmas in July en 1940; The Lady Eve con Barbara Stanwyck e Henry Fonda) en 1941; Sullivan's Travels, con Joel McCrea e Veronica Lake en 1941 e The Palm Beach Story tamén con Joel McCrea e Claudette Colbert), en 1942. Tamén rodou The Miracle of Morgan's Creek, en 1944, que para James Agee, era "o filme máis divertido, máis atrevido, máis rico en detalles, máis intelixente e máis estimulante que ningún que se fixese en Hollywood nos últimos anos".
A súa obra concéntrase nestes catro anos, 1940-1944, nos que dirixiu sete das súas doce longametraxes e que o converteron nun dos grandes innovadores da comedia estadounidense. A súa inimitable combinación de sentimentos e cinismo fixeron que sigan atraendo á audiencia.
No cumio da súa carreira, Sturges rompeu coa Paramount e formou xunta Howard Hughes a compañía California Pictures Corporation. Rodou con Harold Lloyd The Sin of Harold Diddlebock, tamén coñecida como Mad Wednesday, que finalmente resultou un notable fracaso comercial e crítico. Foi despedido da rodaxe de Vendetta por Howard Hughes, tras un choque entre as súas fortes personalidades. Firmou entón pola compañía Fox e rodou entre 1948 e 1949 Unfaithfully Yours e The Beautiful Blonde from Bashful Bend, outros dos fracasos. Con eles rematou a súa carreira como director en Hollywood. Na década de 1950 e ante a falta de ofertas para dirixir cinema, centrouse na escritura e no teatro.
Tivo a oportunidade de rodar o guión de George Bernard Shaw The Millionairess en Londres con Katharine Hepburn pero finalmente o proxecto veuse abaixo pola falla de financiamento. En 1955 escribiu e rodou en Francia o seu último filme, Les Carnets du Major Thompson, adaptación dunha novela de Pierre Danino.
Sturges morreu dun ataque ao corazón no Hotel Algonquin de Nova York mentres escribía a súa autobiografía.
Cures, Cures, Boiro
Cures é un lugar da parroquia de Cures no concello coruñés de Boiro, na comarca da Barbanza. Segundo o padrón municipal (INE 2013) ten 88 habitantes (41 homes e 47 mulleres).
Taurina
A taurina, ou ácido 2-aminoetanosulfónico, é un ácido orgánico sulfónico presente en moitos tecidos animais. É un compoñente importante da bile, pode atoparse no intestino groso e supón aproximadamente o 0,1% do total do peso corporal humano. A taurina ten moitas funcións biolóxicas importantes, como a conxugación dos ácidos biliares, antioxidación, osmorregulación, estabilización das membranas e modulación da sinalización por calcio. É esencial para o sistema circulatorio, e para o desenvolvemento e funcionamento do músculo esquelético, a retina e o sistema nervioso central. A taurina é unha molécula rara dentro dos ácidos orgánicos biolóxicos, xa que a maioría destes teñen o grupo carboxilo (COOH), que ten menor acidez, pero a taurina ten no seu lugar un grupo sulfonato (SOOOH), polo que é un ácido sulfónico. Aínda que a taurina ten un grupo amino e un grupo ácido, non é estritamente falando un aminoácido se seguimos a definición habitual, xa que o seu grupo ácido non é o COOH, aínda que ás veces se denomina así.
Discubrimento e etimoloxía
A palabra taurina procede do latín taurus (un cognado ou dobrete do grego ταύρος, tauros), que significa touro, e recibiu ese nome porque foi illada por primeira vez en 1827 da bile de touro polos científicos alemáns Friedrich Tiedemann e Leopold Gmelin.
Estrutura
A taurina é un derivado da cisteína, un aminoácido que contén un grupo tiol. A taurina é un dos poucos ácidos sulfónicos coñecidos que aparecen na natureza. En senso estrito non é un aminoácido porque lle falta o seu grupo carboxilo, pero con frecuencia denomínase así, mesmo na literatura científica. Como contén un grupo sulfonato e un grupo amino denomínase ácido amino sulfónico. Identificáronse algúns pequenos polipéptidos que conteñen taurina, pero ata agora non se identificou ningunha aminoacil ARNt sintetase que recoñeza especificamente a taurina e poida incorporala a un ARNt.
Biosíntese
A taurina é un importante compoñente da bile e pode encontrarse no intestino groso e nos tecidos de moitos animais, incluído o home. A síntese de taurina nos mamíferos ten lugar no páncreas pola vía da cisteína ácido sulfínico. Nesta vía, o grupo sulfhidrilo (tiol) da cisteína é primeiro oxidado a cisteína ácido sulfínico polo encima cisteína dioxixenase. A cisteína ácido sulfínico, á súa vez, é descarboxilada pola sulfinoalanina descarboxilase para formar hipotaurina. Non se sabe seguro se a hipotaurina é despois oxidada espontaneamente ou encimaticamente para render taurina.
Importancia nutricional
Un estudo en ratos xeneticamente incapaces de transportar taurina suxire que se necesita para o funcionamento e mantemento adecuado do músculo esquelético. Ademais, é efectiva na eliminación de depósitos hepáticos de graxa nas ratas, previndo enfermidades hepáticas, e reducindo a incidencia da cirrose nos animais. Hai tamén evidencias de que a taurina é beneficiosa en humanos para o control da presiñon arterial e posiblemente para aliviar doenzas cardiovasculares.
A taurina é un compoñente común das "bebidas enerxéticas", moitas das cales conteñen 1.000 mg por porción, e algunhas ata 2.000 mg. Un estudo de 2003 da Autoridade Europea de Seguridade Alimentaria non atopou efectos adversos no consumo de ata 1.000 mg de taurina por kg de peso corporal e día.
Síntese química e produción comercial
A taurina sintética obtense do ácido isetiónico (ácido 2-hidroxietanosulfónico), o cal, á súa vez, obtense da reacción entre o óxido de etileno e o bisulfito de sodio acuoso. Outro enfoque para a síntese é a reacción da aziridina con ácido sulfuroso. Isto orixina directamente taurina.
En 1993, producíronse aproximadamente de 5.000 a 6.000 toneladas de taurina para uso comercial; o 50% utilizado na fabricación de comida de mascotas animais, e o outro 50% para aplicación farmacéutica. En 2010, tan só na China había máis de 40 fabricantes de taurina. A maioría destas empresas empregan o método da etanolamina para producir un total anual de 3.000 toneladas.
Funcións fisiolóxicas
A taurina é esencial para o funcionamento cardiovascular, e para o funcionamento e desenvolvemento do músculo esquelético, a retina e o sistema nervioso central.
A taurina conxúgase polo ser grupo amino terminal co ácido quenodesoxicólico e o ácido cólico para formar os sales biliares tauroquenodesoxicolato de sodio e taurocolato de sodio. O baixo pKa do grupo sulfónico da taurina fai que este grupo teña carga negativa nos rangos de pH normais do tracto intestinal e, así, mellora as propiedades surfactantes do conxugado de ácido cólico. A taurina cruza a barreira hemato-encefálica  e está implicada en varios fenómenos fisiolóxicos como a neurotransmisión inhibitoria, a potenciación de longo prazo no corpo estriado/hipocampo, a estabilización das membranas, retroinhibición da "explosión" respiratoria de neutrófilos/macrófagos, regulación do tecido adiposo e a posible prevención da obesidade,  homeostase do calcio, recuperación de choques osmóticos, protección contra a excitotoxicidade do glutamato e a prevención de ataques epilépticos. Tamén actúa como un antioxidante e protexe contra a toxicidade de varias substancias (como o chumbo e o cadmio). Adicionalmente, encontrouse que a suplementación con taurina prevén o estrés oxidativo inducido polo exercicio. Nun estudo de 2008, a taurina reduce a secreción de apolipoproteína B100 e de lípidos nas células HepG2. Altas concentracións de lípidos séricos e de apolipoproteína B100 (compoñente estrutural esencial das VLDL e LDL) son factores de risco importantes na aterosclerose e enfermidades coronarias. Por tanto, a suplementación con taurina é posiblemente beneficiosa para a prevención destas doenzas. Nun estudo de 2003, Zhang et al. demostraron o efecto hipocolesterolémico (redución do colesterol sanguíneo) da taurina da dieta en adultos novos con sobrepeso. Ademais, informaron que o peso corporal tamén descendía significativamente no grupo de estudo que foi suplementado con taurina. Estes descubrimentos concordan cos estudos feitos en animais. A taurina tamén axuda ás persoas con insuficiencia cardíaca ao incrementar a forza e a efectividade das contraccións musculares do corazón.
Os niveis de taurina son significativamente máis baixos en veganos (presentaban o 78% dos valores plasmáticos do grupo de control e o 29% dos urinarios).
Marn Grook
miniatura|300x300px|Escena doméstica aborixe australiana describindo a recreación tradicional, incluíndo un neno que xuta a "pelota", co obxecto de "non deixar que a pelota dea no chan". (William Blandowski Australien en 142 Photographischen Abbildungen, 1857). Marn Grook ou marngrook, da lingua gunditjmara para "xogo de pelota", é un termo colectivo para un número de xogos tradicionais aborixes australianos que se realizaba en reunións e celebracións, cun máximo de cincuenta xogadores. Diferénciase do xogo de pelota aborixe Woggabaliri, que se cre que foi representado nas pinturas de William Blandowski.
Taurina
Funcións fisiolóxicas
De acordo con estudos feitos en animais, a taurina produce un efecto ansiolítico e pode actuar como modulador ou axente contra a ansiedade no sistema nervioso central ao activar o receptor de glicina.
Marn Grook
Crese que o Marn Grook consistía en xutar e atrapar unha pelota de feluxe. Implicaba un gran número de xogadores e practicábase nunha área moi grande. Formábanse equipos totémicos, mais para os observadores parecía que non tiña un obxectivo de equipo, sen unhas regras, sistema de puntuación ou gañadores. Os xogadores individuais que consistentemente exhibían habelencias sobresalientes, como saltar por enriba doutros para atrapar a pelota, a miúdo eran obxecto de comentarios.
Taurina
Funcións fisiolóxicas
A taurina é necesaria para o funcionamento normal do músculo esquelético. Isto atopouse nun estudo de 2004 con ratos con deficiencia xenética de taurina, que presentaban unha case total redución dos niveis de taurina nos músculos cardíaco e esquelético. Estes ratos mostraban unha redución de máis do 80% da capacidade de exercicio comparada cos ratos control. Os autores manifestaron estar "sorprendidos" de que as funcións cardíacas dos animais fosen case normais (dados os resultados doutros estudos sobre os efectos da taurina no corazón).
A taurina pode influír (e posiblemente reverter) defectos no fluxo sanguíneo no tecido nervioso, na velocidade de condución dos nervios motores, e nos limiares sesoriais nerviosos en ratas neuropáticas diabéticas experimentais. Noutro estudo sobre ratas diabéticas, a taurina diminuíu significativamente o peso e o azucre sanguíneo nestes animais modelo. Igualmente, un estudo de 2008 demostrou que a administración de taurina a ratas diabéticas causa unha diminución do 30% nos niveis séricos de glicosa. Pero un estudo en humanos encontrou que a administración de 1,5 g de taurina diarios non tiña efectos significativos sobre a secreción de insulina ou a sensibilidade á insulina. Hai evidencias de que a taurina pode exercer un efecto beneficioso na prevención da microanxiopatía asociada á diabetes e dos danos tubulointersticiais na nefropatía diabética. A taurina actúa como un inhibidor da glicación. Ratas diabéticas tratadas con taurina teñen diminuída a formación de produtos finais de glicación avanzada e do contido dos mesmos. O Departamento de Agricultura dos Estados Unidos atopou unha asociación entre o desenvolvemento das cataratas e os niveis baixos de vitamina B6, folato, e taurina nas dietas dos vellos.
A taurina foi investigada en estudos animais como un posible substituto da glicosa como axente osmótico para a súa utilización nas solucións para diálise peritoneal.
Toxicidade
Aínda que a taurina está implicada en múltiples procesos fisiolóxicos, o seu papel nestes procesos non se comprende totalmente e a influencia das altas doses de taurina nestes procesos é incerta. Informouse dun incremento substancial na concentración plasmática de hormona do crecemento (GH) nalgúns pacientes epilépticos durante a proba de tolerancia á taurina (dose oral de 50 mg/kg de peso corporal/día), o que suxire que ten un potencial para estimular o hipotálamo e modificar a función neuroendócrina. Hai unha indicación de que a taurina (2 g/día) exerce algunha función no mantemento e posiblemente na indución da psoríase. Tamén hai que ter en conta que a absorción de taurina das bebidas pode ser máis rápida ca de alimentos sólidos.
Un estudo de 2003 da Autoridade Europea de Seguridade Allimentaria non atopou efectos adversos no consumo de ata 1.000 mg de taurina por kg de peso corporal e día.
En nutrición animal
A taurina é un requirimento esencial na dietas dos felinos, xa que os gatos non poden sintetizar este composto. A ausencia de taurina orixina nos gatos unha lenta dexeneración da retina, que causa problemas oculares e finalmente unha cegueira irreversible, unha condición denominada dexeneración retinal central, e tamén caída do pelo e carie. O decrecemento da concentración plasmática de taurina está asociada con cardiomiopatías en felinos. Neste caso esta condición é reversible con suplementación.
As investigacións suxiren que a taurina é esencial para o desenvolvemento normal das aves paseriformes. Moitos paxariños procuran arañas ricas en taurina para alimentaren ás súas crías, especialmente despois da eclosión. As investigacións que compararon o comportamento e desenvolvemento de paxaros alimentados cunha dieta complementada con taurina con outros cunha dieta control encontraron que as crías alimentadas con dietas ricas en taurina animábanse a tomar máis riscos e eran máis eficientes nas tarefas de aprendizaxe espacial.
Outros usos
Ultimamente, apareceron no mercado cosméticos que conteñen taurina, seguramente para a proveitar as súas propiedades antifibróticas. Encontrouse que preveñen os efectos daniños do TGFB1 no folículo piloso. Axudan tamén á hidratación da pel.
Pénsase que os meniños nacidos prematuramente carecen dos encimas necesarios para converter a cistationina en cisteína, e poden, por tanto, ser deficientes en taurina. A taurina está presente no leite materno, e foi engadida a moitas fórmulas de alimentación infantil desde 1980, como medida de precaución. Porén, esta práctica nunca foi estudada rigorosamente, e aínda non está probado que sexa necesaria ou beneficiosa.
A taurina utilízase tamén nalgunhas solucións para lentes de contacto.
Andrija Mohorovičić
Andrija Mohorovičić, nado en Volosko o 23 de xaneiro de 1857 e finado en Zagreb o 18 de decembro de 1936, foi un notábel meteorólogo, sismólogo e xeofísico croata famoso por postular a existencia dunha descontinuidade nas propiedades mecánicas dos materiais xeolóxicos marcando a transición entre a codia e o manto da Terra.
Esta descontinuidade denomínase hoxe descontinuidade de Mohorovičić, ou simplemente descontinuidade Moho, en homenaxe ao seu descubridor.
Formación académica
miniatura|Casa natal de Mohorovičić, en Volosko.
Andrija recibiu a súa educación elemental na súa vila natal, continuando os seus estudos no instituto dunha cidad veciña, Rijeka (Fiume.
Posteriormente completou a súa formación en matemáticas e física na Facultade de Filosofía de Praga, en 1875. Nesta cidade, un dos seus profesores foi o famoso físico Ernst Mach. Aos quince anos, o mozo Mohorovičić aprendeu italiano, inglés e francés, e algún tempo despois, alemán, latín e grego antigo.
A súa carreira comezou cun posto de profesor na Universidade de Zagreb (1879 - 1880) e máis tarde, na escola secundaria de Osijek. En 1882, empezou a impartir clases na Real Escola Náutica de Bakar, cerca de Rijeka, posto que conservou durante nove anos. Os traballos que iniciou neste período foron cruciais na súa posterior carreira científica.
Desde 1893 até 1917 - 1918 foi profesor de xeofísica e astronomía na Facultade de Filosofía da Universidade de Zagreb. En 1898 converteuse en membro do que posteriormente sería a Academia Croata de Artes e Ciencias, en Zagreb, onde el era docente privado. En 1910 asumiu o posto de profesor asociado da Universidade.
Meteoroloxía
En Bakar, o seu primeiro contacto foi coa meteoroloxía, da que impartiu clases na Real Escola Náutica. Este campo da ciencia influíuno até o punto de que fundou a estación meteorolóxica local en 1887. Comezou a levar a cabo observacións, medidas e análises sistemáticas, inventando e construíndo instrumentación para a medida das velocidades vertical e horizontal das nubes. En 1907 publicou o traballo Instrucións para a observación da precipitación en Croacia e Eslovenia. En resposta a un requirimento seu, en 1891 foi transferido á Escola Secundaria de Zagreb onde, en 1892, converteuse no director do Observatorio Meteorolóxico de Grič, establecendo un servizo para toda Croacia, mentres simultaneaba a ensinanza de xeofísica e astronomía na Universidade.
Un extraordinario fenómeno meteorolóxico que observou Andrija foi un tornado en Novska o día 31 de marzo de 1892, que levantou polos aires un vagón de tren de 13 toneladas con 50 pasaxeiros, e o lanzou a unha distancia de 30 metros. Tamén observou un "vijor" (manga de vento, turbillón), cerca de Cazma en 1898, e estudou el clima na capital, Zagreb. No seu último traballo sobre meteoroloxía, en 1901, tratou o descenso da temperatura atmosférica en función da altitude. Os datos acumulados sobre as observacións que realizou das nubes formaron a base da súa tese de doutoramento, titulada "Sobre a observación das nubes, os períodos diario e anual en Bakar", presentada na Universidade de Zagreb, que o fixo merecedor do seu grao de Doutor en Filosofía o ano 1893.
Sismoloxía
miniatura|Detalle da placa conmemorativa de Andrija Mohorovičić no Clementinum, [[Praga, República Checa.]]
O 8 de outubro de 1909 un terremoto azoutou Pokuplje, unha rexión ao sueste de Zagreb, localizándose o epicentro a 39 kme da capital croata. Numerosos sismógrafos se instalaran antes deste suceso, e subministraron datos de incalculábel valor que permitiron a Andrija efectuar novos descubrimentos. Concluíu que cando as ondas sísmicas alcanzan os límites entre distintos tipos de material, estas reflíctense e refráctanse, tal e como o fan as ondas electromagnéticas que compoñen a luz cando atravesan un prisma. Estableceu que cando ten lugar un terremoto, transmítense dous tipos de ondas —lonxitudinais e transversais—, que se propagan a través do terreo con diferentes velocidades.
Analizando os datos recibidos polos distintos puntos de observación, Mohorovičić concluíu que a Terra está formada por capas superficiais ao redor do núcleo interno. Foi o primeiro científico en deducir (baseándose nas ondas sísmicas), a descontinuidade de superficie e velocidade que separa a codia terrestre do manto. Existen profundidades onde as ondas sísmicas varían a súa velocidade e onde tamén varía a composición química do medio. A partir dos datos recollidos, estimou que o espesor da capa superior (codia) era de aproximadamente 54 km. Actualmente sábese que a codia alcanza os 5 – 9 km de grosor baixo a superficie do fondo oceánico, mentres que baixo a superficie continental, o espesor oscila entre os 25 e os 60 km. A superficie que separa a codia do manto denomínase hoxe, na súa honra, descontinuidade de Mohorovičić.
O posterior estudo da estrutura da Terra confirmou a existencia desta descontinuidade baixo todos os continentes e os océanos. Os pensamentos e ideas de Mohorovičić foron visionarias e só foron verdadeiramente comprendidas moitos anos máis tarde.
Mohorovičić retirouse en 1921. Foi un dos máis prominentes científicos no campo do estudo da Terra no século XX.
Honras
O ano 1966 un asteroide cun período orbital de 5 anos e 38 días foi denominado "8422 Mohorovičić" na súa honra.
O ano 1970 un cráter de 77 km de diámetro na cara oculta da Lúa foi bautizado co seu nome.
Hergé
Georges Remi, nado en Etterbeek o 22 de maio de 1907 e finado en Bruxelas o 3 de marzo de 1983, foi un autor de banda deseñada belga, máis coñecido polo pseudónimo artístico de Hergé, por ser esa a pronuncia das súas iniciais invertidas (R.G.) en francés. Georges Remi foi o creador de As aventuras de Tintín en 1929, que a día de hoxe seguen exercendo unha importante influencia no mundo das historietas, particularmente en Europa. Ademais desta serie, Hergé creou outras con diferentes personaxes, entre as que cabe sinalar As aventuras de Jo, Zette e Jocko e Quique e Flupi.
Infancia e inicios
Georges Remi naceu en 1907, fillo de Alexis Remi (empregado dunha casa de confección para nenos) e Elizabeth Dufour, ama de casa. Georges tivo un único irmán máis novo, Paul, co que nunca tivo moito contacto.
Entre 1914 e 1918 realizou os seus estudos primarios na escola municipal de Ixelles, á vez que tiña lugar a primeira guerra mundial. Mostrando a súa incipiente habilidade para o debuxo, as súas primeiras ilustracións nas marxes dos seus cadernos están inspirados na guerra.
Como cosecuencia da presión do patrón do seu pai, Georges é retirado da escola laica para entrar a cursar os seus estudos secundarios nun colexio relixioso, o Saint Boniface, o que terá unha influencia decisiva no seu posterior posicionamento ideolóxico. A pesar de ser un alumno destacado, polo xeral o primeiro da súa clase, nunca tomou leccións de debuxo (coa excepción dalgunha clase na École Saint Luc).
Xunto co cambio de colexio, abandonou os Boy Scouts de Bélxica (non relixiosos) para afiliarse á Federación de Boy Scouts Católicos, feito que posteriormente sería recordado por Hergé con sentimentos de culpa e case de traizón. As tramas das súas bandas deseñadas estiveron influenciadas intensamente pola ética do movemento scout, así como polas viaxes realizadas nesta temperá etapa da súa vida, un deles a España. Á súa época de scout tamén se remontan os seus intereses polos peles vermellas e a fascinación por América.
Aínda que as contribucións a esta publicación eran bastante modestas, limitándose á ilustración dalgúns artigos e ocasionalmente da portada, en xullo de 1926 Hergé crea a súa primeira serie "oficial": Totor, C.P. dos abellóns. O protagonista seguiría aparecendo na revista mensual ata o ano 1930.
Unha vez finalizados os seus estudos secundarios, en 1925, Georges ingresa en Le XXème Siècle, periódico ultraconservador de orientación clerical e nacionalista. No entanto, e de forma paralela ao seu emprego no servizo de subscricións de devandito xornal, seguía ilustrando as aventuras de Totor.
En 1926, Hergé decidiu cumprir co servizo militar, sendo destinado ao Primeiro Rexemento de cazadores a pé. Eventualmente, pasou de ser soldado raso a cabo, e logo a sarxento. Indefectiblemente, dedicaba ao debuxo a maior parte do seu tempo libre.
De volta a Le XXème Siècle
Unha vez relevado das súas obrigacións militares, Hergé regresou ao xornal en outubro de 1927, agora como aprendiz de fotógrafo e ilustrador de páxinas especiais. O abade Norbert Wallez, director da publicación, tivo unha grande influencia sobre Remi ao incitalo a ler e a instruírse, e confioulle responsabilidades de maior alcance.
Cando Wallez decidiu ampliar o espectro ao que ía dirixido o seu xornal coa inclusión dun suplemento para mozos, confiou para iso no home que tempo despois se comprometería coa súa secretaria, Germaine Kickens. O 1 de novembro de 1928 apareceu o primeiro número de Le Petit Vingtième, baixo a dirección de Hergé.
Aínda que nun principio o debuxante conformouse coa publicación de Flup, Nénesse, Poussette et Cochonnet, tempo despois retomou a Totor. Cambioulle algunhas letras ao seu nome, asignoulle o oficio de reporteiro e engadiulle a compañía dun fox-terrier chamado Milú. O 10 de xaneiro de 1929, Tintín apareceu por primeira vez nas páxinas do Petit Vingtième.
A primeira aventura do novo reporteiro lévao á Unión Soviética, onde se enfronta aos bolxeviques. Ao concluír a súa publicación semanal, en maio de 1930, un xentío de lectores concentrouse en Bruxelas xunto á Estación de tren, onde o xornal simulou a chegada de Tintín da URSS (un rapaz vestido como Tintín, cun fox-terrier). O enorme e inesperado éxito da publicación animou a Hergé a prolongar as súas aventuras.
É en 1930 cando Georges Remi crea outros dos seus populares personaxes, chamados Quique e Flupi (Quick et Flupke en idioma orixinal), quen permanecerían nas páxinas do suplemento ata fins dos anos 30.
En 1932, ano en que se publica Tintín en América, Hergé ten os seus primeiros contactos coa editorial Casterman, que pronto será a encargada de publicar todos os seus álbums. Nese mesmo ano contrae matrimonio con Germaine Kieckiens, con quen se comprometeu o ano anterior. O matrimonio non tivo fillos.
Entre a publicación de Os xarutos do faraón e a de O Loto Azul, Remi mantería un dos encontros máis transcendentais da súa vida: tras manifestar a súa intención de que unha das aventuras de Tintín transcorrese na China, un capelán suxeriu que coñecese a Tchang Tchong-Jen, un estudante chinés. Este foi quen o familiarizou coa cultura oriental, e Hergé mantería con el unha amizade durante o resto da súa vida.
A partir de 1936, unha nova serie engádese en Le Petit Vingtième: As aventuras de Jo, Zette e Jocko. A diferenza das outras dúas series en que traballaba o debuxante ata entón, a nova historia xorde por pedido dos padres que dirixían Coeurs Vaillants. Temendo que un reporteiro sen pais fose un modelo pouco recomendable para os lector do Vingtième, suxeriron a creación de novos heroes máis ambientados no contorno familiar. Hergé xamais se sentirá a gusto nesta serie, na que non se sentía libre, e abandonaraa tras catro historietas (a quinta será, basicamente, obra dos seus colaboradores).
Durante a ocupación nazi de Bélxica, Hergé seguiu publicando a pesar de que moitos profesionais de prensa decidiran abandonar o seu oficio en vista de que os medios de comunicación do país foran postos ao servizo do ocupante alemán (popularmente chamados medios "roubados"). Unha vez pechado Le XXème Siécle en 1939 (co que tivo que deixar inacabada Tintín no país do ouro negro), Hergé fichou por un medio abertamente filonazi, Le Soir, dirixido por Raymond de Becker, e foi durante esa época cando máis debuxou e máis deu a coñecer ao seu personaxe. A primeira das seis historietas creadas durante a guerra será O caranguexo das tenaces de ouro.