cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Axón
Condución do impulso nervioso
miniatura|dereita|300 px|Propagación do impulso nervioso nunha fibra amielínica. miniatura|dereita|300 px|Propagación do impulso nervioso nunha fibra mielínica. Os axóns constitúen as fibras nerviosas funcionando como a rama eferente, que transmite, o potencial de acción, excitatorio ou inhibitorio, a través dunha ou máis sinapses. Os axóns tamén poden recibir impulsos a través de sinapsis axoaxónicas, que se realizan entre dous axóns, pero as función de envío de sinais de saída é a predominante nos axóns.
No sistema nervioso central os axóns están rodeados pola mielina dos oligodendrocitos, mentres que no sistema nervioso periférico poden estar rodeados, xa sexa, por prolongacións citoplasmáticas das células de Schwann (fibras amielínicas) ou pola mielina das células de Schwann (fibras nerviosas mielínicas do sistema nervioso periférico).
Os impulsos nerviosos son ondas transitorias de inversión da voltaxe que existe na membrana plasmática, que se inician no lugar en que se produce o estímulo. Cada unha destas ondas corresponde a un potencial de acción.
Este proceso é posible grazas ás macromoléculas que son proteínas integrais de membrana ou complexos de proteínas, e ocupan todo o espesor do axolema. Entre elas:
Nas fibras nerviosas amielínicas o impulso condúcese cara aos botóns terminais dos axóns como unha onda continua de inversión de voltaxe, a unha velocidade que é proporcional ao diámetro do axón, e varía de 1 a 100 metros por segundo.
Nas fibras nerviosas mielínicas, o axón está cuberto por unha vaíña de mielina formada pola superposición ou enrolamento dunha serie de capas de membrana celular, que actúa como un illante eléctrico do axón. Ao longo do axón, a mielina está formada por células sucesivas e en cada límite intercelular existe un anel sen mielina que corresponde ao nódulo de Ranvier.
Nos nódulos de Ranvier prodúcese o fluxo de ións a través da membrana axonal. O axolema dos nodos de Ranvier ten unha alta concentración de canles de sodio sensibles a voltaxe. A consecuencia é unha condución saltatoria do potencial de acción xa que a inversión da voltaxe inducida nun nódulo de Ranvier continúase por propagación pasiva rápida da corrente polo interior do axón e polo medio extracelular ata o nódulo seguinte, onde produce a inversión da voltaxe.
A consecuencia desta estrutura é que nos axóns mielínicos a condución do impulso nervioso é máis rápida. A velocidade de condución do impulso nervioso é proporcional ao diámetro do axón e á distancia entre os nódulos de Ranvier nos axóns mielínicos.
Les Revenants (serie de televisión)
Les Revenants é unha serie de televisión francesa de drama sobrenatural creada por Fabrice Gobert. Está baseada no filme francés Les Revenants, dirixido por Robin Campillo. A serie estreouse o 26 de novembro de 2012 en Canal+ e consta de dúas tempadas, de oito capítulos cada unha. No ano 2013, a primeira tempada gañou un Emmy Internacional á mellor serie dramática. A segunda tempada, estreouse o 28 de setembro de 2015 en Canal+, e rematou o 19 de outubro de 2015.
Axón
Condución do impulso nervioso
A primeira medición da velocidade do impulso nervioso atribúese a Hermann von Helmholtz, que en 1853 estableceu un valor medio de 27,25 m/s.
Crecemento e desenvolvemento do axón
miniatura|dereita|125px|Axón dun rato de 9 días co cono de crecemento visible. Os axóns en crecemento crecen polos tecidos a partir do cono de crecemento que teñen no seu extremo. O cono de crecemento ten largas expansións chamadas lamelipodios das que saen outras máis finas chamadas filopodios. Os filopodios son un mecanismo polo cal o axón se adhire a superficies e explora a área que o rodea. A proteína actina xoga un importante papel na mobilidade deste sistema. As áreas con altos niveis de moléculas de adhesión celular ou CAM facilitan o crecemento axonal. Estas moléculas parecen proporcionar unha superficie "pegañenta" sobre a que os axóns crecen. Exemplos de moléculas de adhesión celular específicas dos sistemas neurais son as CAM neurais ou N-CAM, CAM neurogliais ou NgCAM, as TAG-1, as MAG, e as diciclohexilcarbodiimidas ou DCC, todas as cales forman parte da superfamilia das immunoglobulinas. Outro conxunto de moléculas chamadas moléculas de adhesión á matriz extracelular tamén proporcionan un substrato adherente para que os axóns crezan pola matriz extracelular. Exemplos destas moléculas son as lamininas, a fibronectina, a tenascina, e o perlecán. Algunhas destas están unidas ás superficies celulares e actúan como atractores ou repelentes de curto alcance. Outras son ligandos difusibles con efectos de longo alcance.
Les Revenants (serie de televisión)
Sinopse
Nunha pequena vila francesa de montaña reaparecen persoas mortas, aparentemente vivas e normais. Entre elas está a vítima dun accidente de autobús escolar, Camille, un noivo suicidado o día da súa voda, Simon, un neno pequeno chamado "Victor", e o asasino en serie Serge. Mentres tratan de recuperar as súas vidas, ocorren fenómenos moi estraños: caídas da electricidade, a baixada do nivel do encoro local, a presenza de animais mortos e a aparición de marcas no corpo dos vivos e dos mortos.
Axón
Crecemento e desenvolvemento do axón
Tamén existen as células chamadas célula "fito" (guidepost cells), que xeralmente son outras neuronas inmaturas e células gliais, que axudan a dirixir o crecemento do axón.
Escudo de San Marino
dereita|200px No escudo de armas de San Marino figuran, nun campo de azur, tres picos de sínople que representan as tres rochas do Monte Titano da capital de San Marino: Cesta, Guaita e Montale. Sobre as tres rochas, tres torres de prata e sobre as torres, colocadas en pau, tres plumas de prata.
O escudo ten forma de corazón e está bordeado de ouro. Aparece rodeado por dúas ramas, unha de loureiro e outra de aciñeira e está timbrado cunha coroa forrada de goles, pechada por catro diademas, vistos tres, decorados con perlas e rematados cun orbe e unha cruz. A coroa representa a soberanía da República de San Marino.
Na parte inferior figura unha cinta de prata coa lema nacional: LIBERTAS (do latín: liberdade).
-101
Véxase tamén
Historia ano a ano
Gorka Otxoa
Gorka Otxoa Odriozola, nado en Donostia o 13 de xaneiro de 1979, é un actor e cómico vasco.
Traxectoria
Comezou facendo aparicións esporádicas en varias series de televisión. Óscar Terol e Borja Cobeaga fixáronse nel para o programa de humor da ETB, Vaya Semanita. Máis tarde formou parte do grupo de actores da serie protagonizada por Willy Toledo, Cuestión de sexo que da vida a un alumno torpe dunha autoescola.
En 2009 forma parte do elenco de actores da versión española dun exitoso programa nos Estados Unidos, Saturday Night Live.
Debutou como protagonista na película dirixida por Borja Cobeaga Pagafantas pola que foi nomeado como actor revelación.
Regolongo, Meira, Meira
Regolongo é un lugar da parroquia de Meira no concello lugués de Meira. Segundo o IGE, en 2013 tiña 15 habitantes (8 homes e 7 mulleres).
Piñeiro, Meira, Meira
Piñeiro é un lugar da parroquia de Meira no concello lugués de Meira. Segundo o IGE, en 2013 tiña 31 habitantes (16 homes e 15 mulleres).
Arroz fritido
miniatura|Arroz fritido con diferentes ingredientes. miniatura|Prato con arroz fritido na [[Gastronomía do Xapón|cociña xaponesa (ファイルの概要).]]
O arroz fritido (en chinés simplificado: 炒飯; en chinés tradicional:炒饭; en pinyin:chǎofàn) é un prato moi popular da cociña chinesa. Orixinario dun prato caseiro procedente do Xapón, suponse que procede do ano 4000 ac, elaborado a partir dunha receita que inclúe o arroz como ingrediente principal. Nos banquetes chineses sérvese coma o penúltimo prato.
Adóitase coñecer tamén co nome de "arroz fritido tres delicias", especialmente nos restaurantes chineses de Galicia, e nos preparados conxelados do prato.
Características
Existen ducias de variedades de arroz fritido, cada un coa súa propia listaxe específica de ingredientes. En Asia as variedades máis famosas inclúen o yangchow e arroz fritido de Fukien. Nos restaurantes do oeste da China, que fornecían a clientela estranxeira, foron inventando as súas propias variedades de arroz fritido, incluíndo o arroz fritido con ovo, o arroz fritido (picante) de Singapur (que curiosamente non está realmente dispoñíbel en Singapur) e o “arroz fritido especial” que se atopa en todas partes.
Ingredientes
Os ingredientes empregados na elaboración do arroz fritido varían enormemente. Adoitan incluír ingredientes tales como cenoiras, xermolos de soia, apio, ervellas, e outros ingredientes cárnicos como polo, porco, gambas, spam ou tofu. A miúdo inclúense cebolas e allo ben picados, este engadido dá complexidade e textura.
Presentación
O arroz fritido sérvese coma compañamento a outro prato ou, alternativamente se pode considerar un prato en si mesmo.
Tilburg
Tilburg é un municipio e unha cidade situada da provincia do Brabante do Norte, no sur dos Países Baixos. O municipio inclúe a propia Tilburg, e as vilas contiguas de Berkel-Enschot e Udenhout. Cunha poboación de 203.482 habitantes en 2008, Tilburg é a sétima cidade máis poboada dos Países Baixos, e a segunda do Brabante do Norte, só por detrás de Eindhoven. O concello de tamén inclúe os núcloes de poboación de Berkel-Enschot e Udenhout.
Historia
miniatura|esquerda|Estatua de Guillerme II en Tilburg As primeiras referencias históricas de Tilburg falan de cando esta localidade foi nomeada señorío no século XIV. O señorío adquiriu o nome de "Tilburg e Goirle", e estendíase polo que hoxe son estas dúas localidades. Un século máis tarde, Jan van Haestrecht, señor de Tilburg, construiría un dos signos de identidade da cidade, o Castelo de Tilburg, que aparece no escudo de armas da cidade. En 1803 Goirle separouse de Tilburg, recibindo o 18 de abril de 1809 os dereitos de ciidade, tendo nese ano arredor de 9.000 habitantes.
En 1858 o devandito castelo foi derrubado para construír unha fábrica.
Guillerme II
O rei Guillerme II sentiu unha especial predilección pola cidade, na que adoitaba pasar longas tempadas afastado do bulicio da Haia. Foi un grande benfeitor da cidade, mellorando a industria téxtil, construíndo numerosas granxas e achegando financiamento ao Concello. Foi el quen comezou a construción do palacio de Tilburg, que pensaba utilizar como residencia, mais nunca o chegou a utilizar xa que morrería poucos anos antes da súa terminación. Este palacio de Tilburg é hoxe parte do concello.
Como curiosidade o equipo de fútbol de Tilburg, que milita a primeira división neerlandesa, toma o nome de Willem II (en neerlandés Guillerme II) en honra ao rei.
Economía téxtil
miniatura|esquerda|Vista aérea de Tilburg miniatura|dereita|250px|A Igrexa de Heuvel, a principal igrexa de Tilburg Tilburg probablemente xurdiu ao redor dun dos lugares de reunión do gando lanar. A forma triangular dalgunhas das súas prazas históricas revela o seu pasado como encrucillado de camiños gandeiros.
A produción de la, principal fonte de ingresos dos gandeiros de Tilburg, propiciou a aparición de teares manuais, que no século XVII chegaron a ser máis de 300. En torno ao século XVIII introduciuse o muíño de vento nos teares mellora que ampliou considerablemente a produción da cidade. En 1881, Tilburg contaba con 145 para a produción de la.
Institucións de Tilburg
miniatura|esquerda|Torre Westpoint
Censorio
Censorio (en latín, Censorius) foi un conde (comes) romano do século V mencionado por Idacio na súa Crónica. Segundo Edward Arthur Thompson, Censorio foi enviado a Hispania pola corte de Rávena, xunto co conde Andevoto, para pór fin aos ataques suevos na Bética.
Así, foi enviado en embaixada ao Reino suevo, primeiro no ano 432, e de novo no ano 437 acompañado do legado Fretimundo. No 440 de volta da súa embaixada, o rei Requila apreixouno preto de Myrtilis (Mértola) e, despois de oito anos de cativerio, foi degolado en Hispalis por Aguiúlfo.
El Sueño de Morfeo
En 2013, representaron a España no LVIII Festival de Eurovisión en Malmö, Suecia. Coa canción "Contigo hasta el final", España quedou penúltima no certame. Ese mesmo ano, o grupo decidiu separarse.
Juan Almeida Bosque
Juan Almeida Bosque, nado na Habana o 17 de febreiro de 1927 e finado o 11 de setembro de 2009, foi un político e compositor cubano.
Foi considerado a terceira figura máis importante do poder cubano tras Fidel Castro e o seu irmán Raúl Castro. Membro da loita contra a ditadura de Fulgencio Batista, participou no asalto ao cuartel Moncada en 1953 e dun xeito destacado na loita revolucionaria despois do desembarco do Granma.
Na súa faceta de compositor e escritor compuxo máis de 300 cancións e escribiu unha ducia de libros.
Expedición do Granma e Sierra Maestra
Grazas á presión popular e ás aspiracións políticas de Batista para lexitimar o seu goberno en eleccións populares, en 1955 foi amnistiado xunto aos seus compañeiros. Pola imposibilidade de desenvolver a loita en Cuba, viaxou a México xunto co resto dos moncadistas. Neste exilio político preparouse no manexo de armas e partiu para Cuba no iate Granma en 1956 cun pequeno grupo de expedicionarios. Ao chegar foron atacados polo exército en Alegría de Pío, onde moitos revolucionarios morreron e outros espalláronse. Unha vez que os superviventes dispersos se reuniron e subiron á Sierra Maestra ao mando de Fidel Castro, destacou na loita militar contra o exército, polo que o 27 de febreiro de 1958 foi ascendido a comandante do Exército Rebelde e pasou a dirixir a Columna Santiago de Cuba.
En marzo dese mesmo ano, dirixiu a III Fronte Oriental Dr. Mario Muñoz Monroy, que inicialmente adoptara o nome de III Fronte de Operacións en Sierra Maestra.
Goberno revolucionario
Despois do triunfo da Revolución en 1959, ocupou cargos nas Forzas Armadas Revolucionarias (FAR). O 29 de marzo de 1962, Juan Almeida participou como vocal da Corte Revolucionaria presidida polo comandante Augusto Martínez Sánchez, que foi o encargado de procesar aos participantes na frustrada invasión de Baía de Cochinos o 17 de abril de 1961. Este tribunal estaba integrado tamén polos comandantes Guillermo García Frías, Sergio del Valle e Manuel Piñeiro.
Participou na fundación do Partido Comunista de Cuba e entrou a formar parte do seu Comité Central e do Buró Político en outubro de 1965. Foi membro da Asemblea Nacional do Poder Popular dende a primeira lexislatura e vicepresidente do Consello de Estado de Cuba. Foi tamén presidente da dirección nacional da Asociación de Combatentes da Revolución Cubana (ACRC). A ACRC é a organización que rexe o traballo dos veteranos de guerra e dos militares de idade avanzada que se comprometen cos principios do Estado cubano.
Morte
O 11 de setembro de 2009 ás 23:30 horas, faleceu por unha parada cardiorrespiratoria aos 82 anos. Os seus restos mortais foron enterrados no mausoleo da III Fronte Oriental, en Santiago, xunto con outros loitadores da Revolución cubana.
Traxectoria artística
O seu legado vai máis alá da loita revolucionaria, pois deixou tamén pegada na arte como escritor e como compositor musical. Compuxo máis de trescentas cancións, moitas delas durante o período guerrilleiro, das que fixeron varias producións discográficas, sendo editado o seu primeiro disco en 1959. Algunhas das súas cancións máis populares son Dame un traguito, Esa mujer ou La Lupe, esta última con interpretacións de Amelita Frades e Silvio Rodríguez.
Recoñecementos
No 40 aniversario do seu ascenso a comandante do Exército Rebelde foi condecorado co título de Heroe da República de Cuba e coa Orde Máximo Gómez de primeiro grao. En 2003, recibiu a Medalla Conmemorativa 50 Aniversario do 26 de Xullo.
Xunta Suprema Militar Carlista
A Xunta Suprema Militar Carlista formouse en marzo de 1936 co obxectivo de desencadear unha sublevación armada do requeté contra a Segunda República Española. Formouna Manuel Fal Conde co beneplácito do pretendente carlista Xavier de Borbón e nela formaban parte militares en activo e na reserva. O seu plan de insurrección prevía que se levantasen o requeté de Andalucía e Castela nunha manobra de distracción mentres os máis numerosos requetés de Navarra, País Vasco, Cataluña e Valencia marcharían amparados pola confusión cara a Madrid. O plan foi descuberto polas autoridades republicanas e se detivo a numerosos implicados polo que a estrataxema foi abandonada e os carlistas sumáronse á sublevación que estaban preparando os militares dirixidos por Emilio Mola.
Lugares de Xunqueira de Espadanedo
miniatura|dereita|[[Casa do concello de Xunqueira de Espadanedo.]] Galicia → Parroquias de Galicia → Lugares de Galicia → Lugares de Xunqueira de Espadanedo
1080i
1080i (o i vén do inglés interlaced, entrelazado) é un tipo de sinal de vídeo que se obtén da exploración entrelazada dunha escena.
Características
Considérase propio dun sistema de televisión de alta definición xa que utiliza o dobre de liñas que calquera sistema de televisión convencional; e ademais utiliza unha relación de aspecto de 16:9, o que impón que as 1080 liñas de resolución vertical estean compostas de 1920 píxeles de resolución espacial horizontal que dá como resultado un pouco máis de 2 millóns de píxeles.
A BBC HD, TVE HD e a maioría das canles asociadas ás estadounidenses ABC, NBC e The CW emiten en 1080i.
Valentín Suárez Fernández
Valentín Suárez Fernández, nado en Langreu o 14 de maio de 1934, é un exfutbolista español. Xogaba de defensa.
Traxectoria
Na tempada 1960–61 xogou co Deportivo da Coruña, en Segunda División. Foi un habitual na defensa do Deportivo nas dúas campañas que permaneceu no conxunto coruñés, adestrado o primeiro ano por Jesús Barrio e o segundo por Juan Otxoa, logrando o ascenso a Primeira División. Foi compañeiro de zaga de Manín, José Domínguez e Antonio Collar na primeira campaña, e de Pegaso, Víctor Aurre, José Carlos Lariño, Manín e José Domínguez na segunda.
Na tempada 1962–63 fichou polo Langreo de Segunda División, onde permaneceu 3 campañas, sendo un habitual do equipo titular as dúas primeiras.
Conxunto contábel
En matemáticas, un conxunto é contábel ou numerábel cando os seus elementos pódense poñer en correspondencia bixectiva co conxunto dos números naturais. Algúns autores inclúen tamén nesta definición aos conxuntos finitos.
Máis formalmente, un conxunto C será infinito numerable se existe unha aplicación que sexa inxectiva e sobrexectiva, onde \mathbb{N} é o conxunto dos números naturais.
Un exemplo de conxunto contábel é o conxunto P dos números pares, xa que a función, definida como f(n)=2n é unha función bixectiva.
Munin (satélite)
Munin, nomeado así por un dos corvos mitolóxicos asociados a Odín, foi un nanosatélite sueco lanzado o 21 de novembro de 2000 mediante un foguete Delta II (Delta 7320) desde a Base Vandenberg da Forza Aérea, nos Estados Unidos.
Características
Munin pesaba 6 kg ao lanzamento e consistía nunha estrutura cúbica de 21 cm de lado rodeada de células solares. Foi construído por estudantes con asistencia do Instituto Sueco para a Física Espacial (IRF). Estivo destinado ó estudo das auroras polares, para o cal levaba a bordo un espectrómetro de ións e electróns e un detector de estado sólido para partículas de alta enerxía, así como unha pequena cámara con CCD para fotografar as auroras. O satélite conseguiu datos que eran almacenados na memoria de a bordo, de 2 Mbit de capacidade, para posteriormente envialos á estación terrestre de Kiruna, en Suecia, cada vez que o satélite pasaba sobre ela.
O último contacto con Munin tivo lugar o 12 de febreiro de 2001. Despois dun reseteo manual da CPU do satélite nunca se recuperou o contacto.
Tratado de libre comercio de América do Norte
O Tratado de libre comercio de América do Norte TLCAN coñecido tamén por TLC, NAFTA (polas siglas en inglés North American Free Trade Agreement) ou ALÉNA (do francés Accord de libre-échange nord-américain), é un bloque comercial entre os Estados Unidos, Canadá e México que establece unha zona de libre comercio.
Entrou en vigor o 1 de xaneiro de 1994. A diferenza de tratados o convenios similares (como o da Unión Europea) non establece organismos centrais de coordinación política ou social. Existe só unha secretaría para administrar e executar as resolucións e mandatos derivados do tratado mesmo.
Ten tres seccións, con cadansúa sede: a canadense (localizada en Otava, a mexicana (México D.F.) e a estadounidense (Washington, D.C.).
Akira Suzuki
Akira Suzuki (铃木章), nado o 12 de setembro de 1930 en Mukawa, Hokkaido (Xapón), é un químico xaponés gañador do Premio Nobel de Química de 2010 xunto con Richard Heck e Ei-ichi Negishi.
Don Drácula
Don Drácula (ドン・ドラキュラ Don Dorakyura) é un manga e un anime xaponés obra de Ozamu Tezuka que reinterpreta en clave de humor as aventuras do conde Drácula.
-100
Véxase tamén
Historia ano a ano
Lingua maorí das Illas Cook
O maorí das Illas Cook é unha lingua malaio-polinesia oriental falada nas Illas Cook, e é unha lingua indíxena do Reino de Nova Zelandia. O maorí das Illas Cook está estreitamente relacionada co maorí de Nova Zelandia pero non son mutuamente intelixibles. O maorí das Illas Cook é chamado sinxelamente māori cando non hai necesidade de diferencialo do maorí de Nova Zelandia, pero tamén é coñecido como Māori Kuki Airani, ou rarotongano. Moitos dos insulares de Cook tamén o chaman Te reo Ipukarea, que quere dicir literalmente "a lingua da patria ancestral".
Akira Suzuki
Traxectoría
Estudou na Universidade de Hokkaido e logo de recibir o seu doutoramento, traballou alí como profesor asistente. Desde 1963 ata 1965, Suzuki traballou como postdoctorado con Herbert C. Brown na Universidade Purdue e logo de regresar á Universidade de Hokkaido converteuse en profesor de tempo completo alí. Co seu retiro da Universidade de Hokkaido en 1994 asumiu diversos cargos noutras universidades: de 1994 a 1995 na Universidade de Ciencias de Okayama e de 1995 a 2002 na Universidade de Ciencias e Artes de Kurashiki.
Notas
fa:ای نگیشی Akira Suzuki Akira Suzuki (chemist)
Don Drácula
Manga
O manga comezou a publicarse no Shūkan Shōnen Champion o 28 de maio de 1979 e rematou o 10 de decembro dese ano. En 1980 publicouse de forma independente en tres volumes.
Vilaxuso, Meira, Meira
Vilaxuso é un lugar da parroquia de Meira no concello lugués de Meira. Segundo o IGE, en 2013 tiña 24 habitantes (10 homes e 14 mulleres).
FC Santa Coloma
O Futbol Club Santa Coloma é un equipo de fútbol andorrano, da parroquia de Sant Julià de Lòria. Fundouse en 1986 e actualmente compite na Primera Divisió.
Rhombosolea plebeia
Rhombosolea plebeia é unha especie de peixe teleósteo da orde dos pleuronectiformes, suborde dos pleuronectoideos, familia dos pleuronéctidos e subfamilia dos rombosoleinos, unha das catro recoñecidas actualmente no xénero Rhombosolea, coñecida en galego como solla de area de Nova Celandia.
Trátase dunha mariña, demersal, de certa importancia comercial, que vive en augas pouco profundas das costas do suroeste do Pacífico, en torno ás illas de Nova Celandia.
Primeira descrición
A especie foi descrita por primeira vez en 1843 polo naturalista escocés John Richardson, baixo o nome de Rhombus plebeius.
A Valiña, Meira, Meira
A Valiña é un lugar da parroquia de Meira no concello lugués de Meira. Segundo o IGE, en 2013 tiña 13 habitantes (5 homes e 8 mulleres).
Rhombosolea plebeia
Sinónimos
Ademais de polo seu nome actualmente válido, e polo orixinario que lle impuxo Richardson, a especie foi coñecida ao longo do tempo polos sinónimos seguintes:
Etimoloxía
O nome específico, plebeia, é a forma feminina do adxectivo latino plēbēius, -a, -um que, ademais de "plebeo", significa "ordinario", "corrente".
Catracterísticas
É un peixe plano de forma romboidal que pode alcanzar unha lonxitude de 43 cm, aínda que os espécimes capturados rondan tan só os 30.
Hábitat
Trátase dun peixe mariño, demersal, que vive en augas pouco profundas, xeralmente a profundidades de entre menos de 50 até uns 100 m.
Os individuos xuvenís concéntranse en augas costteiras protexidas, tales como estuarios e marismas pouco profundas, onde permanecen até os dous anos de idade.
A especie non mostra unha marcada preferencia polo tipo de substratos, encontrádose en fondos de area, lama, arxila, grava e pedras. É común encontrala nas pozas que se forman cando baixa a marea.
Usos
Rhombosolea plebeiaone é unha das máis importantes especies pesqueiras de peixes planos de Nova Celandia. Captúrase na zona de pesca 81 (suroeste do Pacífico).
Estado de conservación
En 2010 a Unión Internacional para a Conservación da Natureza e dos Recursos Naturais (UICN), avaliou o estado de conservación desta especie como LC (pouco preocupante), debido á súa abundancia na súa área de distribución e, aínda que se captura a escala comercial, no hai ningunha evidencia de diminución significativa da súa poboación.
Inma López Silva
Inmaculada López Silva, nada en Santiago de Compostela o 3 de maio de 1978, é unha escritora galega.
Traxectoria
dereita|miniatura
Licenciada en Filoloxía Galega pola Universidade de Santiago de Compostela, Doutora en Filoloxía pola mesma Universidade, é investigadora e crítica teatral. Colabora habitualmente nas revistas Citania, Grial, Revista Galega de Teatro e Primer Acto, así como no xornal El Correo Gallego. Foi membro do consello de redacción de Dorna. Vencellada politicamente con Compromiso por Galicia concorreu con esa formación nas eleccións ao Parlamento de Galiciade 2012 e ao Parlamento Europeo de 2014.
É profesora na Escola Superior de Arte Dramática.
Traducións
miniatura|Con [[Cristina Sánchez-Andrade|Cristina-Sánchez Andrade en 2022]]
Encarnación
miniatura|María embarazada na fachada da igrexa de Santa María Salomé de Santiago de Compostela.
A encarnación é unha crenza común á maioría das confesións do cristianismo, que sosteñen que Deus se fixo home en Xesús de Nazaret. Trátase dun dogma fundamental que foi obxecto de enormes disputas no seu xeito de ser entendido. Dende o adopcionismo ata o monofisismo, pasando polo arianismo, o nestorianismo e o monotelismo.
Evolución da crenza
Dos primeiros textos cristiáns: as cartas de San Paulo de Tarso e dos evanxeos sinópticos, despréndese a convicción de que no home Xesús se manifestou dun xeito pleno a Palabra de Deus e o seu Amor por todos e cada un dos homes. Na propia carta aos Efesios de Paulo de Tarso, chégase a afirmar que Xesús, sendo Deus, non retivo con cobiza a súa dignidade senón que se alienou da súa condición divina (kenosis) para facerse home e tomar a condición de escravo ata a súa entrega na cruz. Tal acontecemento concíbese como misterioso e insólito, pero deféndese como irrenunciable e nuclear para a fe das primeiras comunidades que acaban rexeitando o gnosticismo que afirmaba que a humanidade de Xesús era mera aparencia, e que non podía haber contacto entre a divindade e a carne, concibida como corrupción e impureza.
No capítulo primeiro de Xoán, o derradeiro dos evanxeos canónicos en escribirse, xa se afirma que no principio era o Verbo (o Logos), o Verbo estaba en Deus e o Verbo era Deus, engadíndose que o Verbo se fixo home e habitou entre nós. Identificando ao Verbo coa persoa de Xesús.
A maneira de interpretar esta convicción da presenza misteriosa do Logos en Xesús, a condición divina do Logos e da propia da persoa do home Xesús constitúen a historia central da dogmática e a teoloxía cristiá.
A través do home Xesús,(consonte a crítica histórica, un campesiño da aldea de Nazareth, que anunciou o reino de Deus e foi crucificado polos romanos), as confesións cristiás afirman que Deus entrou na dimensión espazo-temporal, compartiu plenamente a nosa natureza e experimentou humanamente o amor, o sufrimento moral e físico ata a mesma morte. Deste xeito, a encarnación é a base da doutrina da redención mediante a cal Deus mesmo dá un sentido á vida dos homes e abre para eles un destino transcendente. Estas ideas foron maduradas polas reflexións dos Pais da Igrexa e definidas nos primeiros concilios ecuménicos, particularmente o Primeiro Concilio de Nicea (non aceptado polos arianos), o Concilio de Éfeso (non aceptado polos nestorianos) e o Concilio de Calcedonia (non aceptado polas igrexas monofisitas).
A Encarnación no contexto das relixións
Esta concepción marca unha diferenciación fundamental co resto das relixións da antigüidade, onde o home a través do culto, a ofrenda e os sacrificios tenta achegarse á divindade e acadar o seu favor. No cristianismo a encarnación supón o movemento inverso: é o amor de Deus quen descende materializándose a través da concepción dun home nacido de muller, Deus intérnase na súa propia Creación e renova nela todas as cousas.
Afástase tamén aquí o cristianismo das relixións e filosofías que condenan a Creación e, xa que logo, a materia e a carne, como intrinsecamente malas (gnosticismo, planonismo, hinduísmo, budismo, maniqueísmo). Fronte a isto a Creación e o corpo reciben unha promesa, actuante xa, de renovación e plenitude.
Esta concepción fai incompatible o cristianismo mesmo coas relixións de raíz común: o xudaísmo e o islam. Para o primeiro, Xesús é un falso Mesías e asocialo a Deus unha blasfemia; para o segundo, Xesús é un dos grandes profetas que aparecen no Corán ata o punto en que Deus non permitiu que morrera na cruz, pero que de ningún modo pode ser considerado igual a El.
Mauro de Anjou
miniatura|San Mauro na igrexa de San Bieito do Campo en [[Santiago de Compostela.]] miniatura|[[Bieito de Nursia ordena a san Mauro que rescate a San Plácido. Fra Filippo Lippi, cara a 1445.]] miniatura|Escultura de Mauro de Anjou en Pontevedra. Mauro de Anjou, nado en Roma no ano 511 e finado o 15 de xaneiro de 584, abade de Glanfevil, chamado despois san Mauro do Loira ou de Anjou, foi un relixioso cristián do século VI.
Traxectoria
Naceu nunha familia nobre, fillo do senador Equitius. Foi o primeiro discípulo de San Bieito e enviado a Francia, segundo a tradición, no ano 543 para fundar mosteiros. Gobernou como abade durante moitos anos o convento fundado por el, e no 582 retirouse á clausura, morrendo o 15 de xaneiro de 584. O santoral da Igrexa Católica celebra nesa data o día de San Mauro.
Tradicións
Determinadas tradicións falan dos seus poderes de taumaturgo. Nos relatos dos milagres de San Bieito de Nursia, recollidos por Gregorio I Magno, fálase de como rescatou ao rapazolo Plácido dun lago sen saber nadar. Relato que ten a ensinanza de estimular ao monxe a entregar a vida polo irmán confiándose na providencia e non nas propias capacidades. Atribúeselle a curación de doentes e necesitados, polos que sempre se preocupaba, de aí que a devoción popular estea moi espallada por Galicia. As mesmas tradicións falan das súas conversas co conde Gaidulfo, inimigo declarado dos monxes.
Reliquias
Documentos dun Sínodo diocesano de 1501 afirman que as súas reliquias estaban gardadas en Almendral, na rexión de Estremadura. Estas reliquias foron trasladas á catedral de Badaxoz polo bispo bieito Frei José de la Zerda o ano 1643. Quedaron parte das reliquias en Almendral, existindo tradicións de que algunhas se encontraban en Montecasino, Fosano e Marsella e, por suposto, na propia Glanfeuil.
En Francia o culto desprazouse no século XVIII a Saint-Germain-des-Prés, onde os revolucionarios franceses dispersaron as reliquias polas rúas de París.
Significación
Deu nome á congregación de San Mauro. No século IX aparece unha Vida de San Mauro atribuída aos seus discípulos que tivo moita sona en Francia. A abadía de Glanfeuil foi unha meta de peregrinación local, ao igual que as veciñas Fleury e Mans, que dicían ter reliquias de San Bieito e da irmá deste Santa Escolástica, respectivamente
CE Principat
O Club Esportiu Principat é un equipo de fútbol andorrano, da parroquia de Escaldes-Engordany. Fundouse en 1989 e actualmente compite na Primera Divisió.
Pacto de Lestrobe
miniatura|250px|Pazo da Hermida, lugar da xuntanza do Pacto de Lestrobe O Pacto de Lestrobe foi a xuntanza celebrada o 26 de marzo de 1930 no Pazo da Hermida de Lestrobe (Dodro) na que se acordou a constitución da Federación Republicana Gallega. Participaron os partidos ORGA, Partido Radical, Partido Radical Socialista e Partido Republicano Federal e personalidades republicanas galegas. Pretendían establecer unha estratexia conxunta e autónoma dos republicanos galegos.
Asistiron unhas 50 persoas, entre outros Xerardo Abad Conde e Santiago Casares Quiroga, sendo dono do pazo José Vázquez Batalla. Asinaron un manifesto dirixido á opinión pública.
Celebración do comicio
Celebrouse nas Torres de Lestrobe, por inspiración da Organización Republicana Gallega Autónoma (ORGA), o 26 de marzo de 1930, no que se asina a alianza das distintas forzas republicanas.
A finais do ano 1929 e comezos de 1930 a Ditadura caía, a República xa se albiscaba e as distintas fraccións do republicanismo galego non se poñían de acordo. Daquela tomouse a decisión de converxer todos os republicanos da rexión nun só feixe, con vistas a acelerar o proceso de caída do réxime monárquico e preparar o terreo para a República. Fíxose unha reunión clandestina en Roxos (Santiago) pero alguén debeu traizoalos e por iso finalmente Xesús San Luís Romero acompañado por Constante Nogueira e Andrés Suárez tiveron que marchar ó Pazo de Hermida, onde o vello republicano José Vázquez Batalla lles ofreceu a súa casa para celebrar o comicio clandestino.
A reunión, á que acudiron representantes dos diversos partidos e agrupacións que compoñían o espectro republicano, tivo lugar o 26 de marzo de 1930. Nun primeiro plano estaba a ORGA, promotora do acto, e o Partido Radical cos seus respectivos líderes á cabeza, Casares Quiroga e Abad Conde. Xunto a eles, o Partido Radical-Socialista, o Partido Republicano Federal, unha representación da sección galega da FUE e algúns republicanos a título persoal, así como varios sindicalistas ex-militantes da CNT. En total, máis de medio cento de asembleístas.
Tras os debates de rigor, os asistentes acordaron a creación da Federación Republicana Gallega co obxectivo da implantación do réxime republicano democrático en España e loitar pola autonomía de Galicia. A Federación Republicana Galega, acabada de crear, enviou a Santiago Casares Quiroga como delegado ó pacto de San Sebastián.
Unha anécdota que determina o entusiasmo republicano de Vázquez Batalla é que mentres se deliberaba, el serviu de vixía na torre do pazo para facilitar a fuxida ós montes do Barbanza se eran sorprendidos.
A principios de abril, a prensa publicou o "Manifiesto de la Federación Republicana Gallega" no que se recollían os acordos do pacto e a relación dos asinantes.
Estadi Comunal d'Aixovall
O Estadi Comunal d'Aixovall é un estadio de fútbol de Aixovall, na parroquia de Sant Julià de Lòria (Andorra). Atópase preto de Andorra la Vella e ten unha capacidade de 1.800 espectadores.
Lugares de Agolada
miniatura|dereita|[[Casa do concello de Agolada.]] Galicia → Parroquias de Galicia → Lugares de Galicia → Lugares de Agolada
Sistema de xestión da seguridade da información
miniatura|250x250px|ENISA: Xestión de risco e actividades do SXSI. Un sistema de xestión da seguridade da información (SXSI) (en inglés: information security management system, ISMS) é, como o seu nome suxire, un conxunto de políticas de administración da información. O termo é utilizado principalmente pola ISO/IEC 27001, aínda que non é a única normativa que utiliza este termo ou concepto.
Un SXSI é para unha organización o deseño, implantación, mantemento dun conxunto de procesos para xestionar eficientemente a accesibilidade da información, buscando asegurar a confidencialidade, integridade e dispoñibilidade dos activos de información minimizando á vez os riscos de seguridade da información.
Como todo proceso de xestión, un SXSI debe seguir sendo eficiente durante un longo tempo adaptándose aos cambios internos da organización así como aos externos da contorna.
PDCA
SGSI é descrito pola ISO/IEC 27001 e ISO/IEC 27002 e relaciona os estándares publicados pola International Organization for Standardization (ISO) e a International Electrotechnical Commission (IEC). JJO tamén define normas estandarizadas de distintos SXSI.
Alleeiros
miniatura|Rafael Dieste miniatura|Manuel Antonio miniatura|Arturo Souto Alleeiros é un termo que empregaban, de maneira despectiva, os autores da Xeración Nós (os vellos) para referirse aos autores da nova xeración. Os novos eran Rafael Dieste, Carlos Maside García, Manuel Antonio, Arturo Souto, Otero Espasandín, Fernández Mazas, Bal y Gay e Johán Carballeira. Esta xeración dará paso en 1930 a unha terceira xeración, que se move por medios de comunicación como El Pueblo Gallego, Resol, Yunque, Guión e Papel de Color. Os membros que integraban este grupo eran Luís Seoane, Álvaro Cunqueiro, Santiso Girón e Santiago Montero Díaz.
Axentes
Os vellos defendían unha idea de nación construída a partir da saudade, da etnia, da Terra, do Universalismo (galeguista), da literatura, do nacionalismo, da estética (arte pura) e da tradición. En cambio, os novos eran partidarios de que a nación galega se construíra con consciencia, vontade, inspirada no cosmopolitismo europeo, nas artes e na música, no socialismo, na política e na vangarda. Debido a este enfrontamento, os vellos denominaron aos novos alleeiros, xa que tiñan unha ideoloxía oposta á súa, inspirada nas vangardas europeas e non na tradición galega.
Institucións
Os novos tiñan como medio de comunicación os diarios Galicia, de curta vida, e El Pueblo Gallego, os dous xornais de Vigo. Un testemuño que verifica isto é unha entrevista feita a Rafael Dieste en El Ideal Gallego (10-V-1981):
En consonancia con isto, están as recensións da revista Alfar, que engaden sempre a súa orixe alleeira. Así, no número 26 do 15 de febreiro de 1926 de Nós, no que se dá conta do Alfar correspondente a decembro e xaneiro de 1925-26:
Esta recensión contrasta fortemente coa que lle fai á revista Ronsel (III, xullo, 1924): El Pueblo Gallego sufriu a furia de Víctor Casas:
Este tipo de ataques ao diario vigués vai ser bastante continuo, dado que nel escriben os novos e adoitan xurdir diverxencias. Así, no número 252 do 15 de setembro de 1928 de A Nosa Terra, nun artigo titulado “Mocedade e Mimética. Estreitos de peito e fallos de corazón" pódense ler estas descualificacións:
Programa político
A nivel político, os membros da nova xeración romperon co nacionalismo moderado galego dos vellos, unha teoría que estaba fundada no lirismo, no subxectivismo, no sentimentalismo, no enxebrismo etc., e defendían a idea de que para que Galiza fose considerada unha nación, primeiro os galegos debían sentirse un pobo.
Manuel Antonio, unha das figuras máis salientábeis da nova xeración, foi o único redactor do manifesto ¡Máis alá!, a pesar de que tamén colaboraron o debuxante Álvaro Cebreiro e Antón Vilar Ponte. Este manifesto publícase o 28 de xuño de 1922 e, polas súas características, é considerado o xénero da vangarda. Este texto de proclamas diferénciase dos manifestos dos diferentes ismos en que non é un medio de expresión para dar a coñecer as ideas nas que se basea unha determinada corrente vangardista Ademais, neste texto, denúnciase a submisión da literatura e cultura galega, proclámase a súa liberación e o uso exclusivo da lingua galega.
Vicente Risco publicou o artigo “Do ¡Máis alá¡ e mais do foulard”, e nel amosa unha postura ambigua porque, por unha parte, admira o espírito dos novos, mais, por outra, reflicte o seu desgusto coa publicación deste manifesto ao ver rotos os seus ideais. Aínda así, a crítica máis dura que recibiu este texto é por parte dun mozo vangardista chamado Euxenio Montes. O autor lanzou numerosas críticas contra os novos como a descualificación coa que caracteriza aos membros desta xeración.
As iniciais diferenzas culturais entre os novos e os vellos derivaron, baixo o punto de vista político, nunha segunda etapa que xurdiu arredor de 1930. Desta maneira, apareceu unha terceira xeración formada por Luís Seoane, Laureano Santiso Girón, Álvaro Cunqueiro e Santiago Montero Díaz, que publicaron noutros medios de comunicación como El Pueblo Gallego, Resol, Yunque, Guión e Papel de Color.
Programa literario
No campo literario, a vangarda convive con ismos, novas tendencias literarias, nova literatura, arte nova etc. Ao mesmo tempo que entran en contacto coas primeiras teorías vangardistas e coas revistas e manifestos dos distintos movementos, os novos comezan a empregar termos como cubismo, futurismo, creacionismo, dadaísmo etc.
Debido ao afán que sente Risco por coñecer as novidades literarias, o autor relaciónase coa xuventude. Por iso, ofrece a Manuel Antonio información sobre os ismos europeos, e intenta harmonizar o nacionalismo e os movementos vangardistas nas seccións das súas obras Xente nosa/xente de fora e Letras nosas e alleas.
A máxima expresión do vangardismo literario en Galiza é o libro De catro a catro, de Manuel Antonio. Esta obra é publicada en 1928 pola editorial Nós, e é a única que o autor publicou en vida. De catro a catro é o primeiro poemario creacionista galego, polo que se converte nunha obra orixinal, pois supón unha ruptura coas formas galegas tradicionais. Este libro consta de dezanove poemas, e nel aparecen citadas as influencias de autores de vangarda como Vicente Huidobro ou Pierre Reverdy.
Outros autores da nova xeración reflicten nas súas obras a influencia das vangardas. Rafael Dieste transformou a linguaxe narrativa nos relatos de Dos arquivos do trasno (1926), e Carlos Maside crea obras pictóricas coas que leva a cabo unha renovación plástica en Galiza.
Programa artístico
A partir de 1928, os novos e os vellos comezan a discrepar sobre a concepción da arte. Esta discrepancia tradúcese en arte pura (vellos) e arte social (novos). Risco condena toda manifestación social da arte, e rexeita a arte imitativa que ten á natureza como modelo. Para Risco a arte ten que ser pura, é dicir, unha arte que represente a tradición do pobo galego (saudade, etnia, terra...). En cambio, para os novos, a arte non podía centrarse no pasado porque levaría ao fracaso, polo que había que renovar o sistema a través dos novos movementos artísticos que estaban a xurdir en Europa (vangardas) e de diferentes tipos de artes como as plásticas ou a música. Ademais, estes queren que a arte reflicta unha fala totalmente galega non corrompida por académicos e puristas. Tamén exaltan a individualidade e fan un chamamento á mocidade para que continúe reivindicando os seus ideais.
Traxectoria posterior
A discusión entre arte pura e arte social provoca en 1928 unha lenta pero definitiva desaparición dos novos do panorama de Galiza. Esta polémica provoca que a xeración dos novos abandonen as súas ansias galeguistas e loiten pola súa parte, a pesar do que di Fernández del Riego no artigo "Tres xeracións literarias", publicado en El Pueblo Gallego en 1934:
Tras a desaparición dos novos do panorama de Galiza, os seus integrantes continuaron por distintos camiños.
AS Saint-Étienne
A Association Sportive de Saint-Étienne Loire é un club de fútbol francés, da cidade de Saint-Étienne en Ródano-Alpes. Foi fundado en 1933 e xoga na Ligue 1 francesa. A pesar de provir dunha cidade de 180 000 habitantes, é o club con máis títulos de Francia.
Historia
En xullo de 1909 a Asociación de empregados da Société des magasins Casino crea un club polideportivo, o ASC (polas iniciais da asociación). En 1920 este club chamouse l'Amical Sporting Club, para poder manter as iniciais.
En 1933 o equipo vólvese profesional e cámbiase o nome polo actual, Association Sportive de Saint-Étienne Loire que debutaría na máxima categoría do fútbol francés na tempada 1938-39. Pero non seria ata 1957 cando chegase o maior logro da entidade ata ese momento, a proclamación como campión de liga e a súa primeira participación na Copa de Europa ante o Glasgow Rangers.
Con todo a era dourada dos "verdes" chegaría con Roger Rocher como presidente, durante esta etapa obtería nove ligas, das cales tres foron consecutivas, e seis copas de Francia, a primeira en 1962. Ademais logra chegar á final da Copa de Europa da tempada 1975-76 onde caería derrotado por 0-1 ante o Bayern de Múnic.
En 1981 o club consegue o seu décimo titulo de liga que lle vale para ser o único equipo de Francia que pode ter no seu escudo a estrela que simboliza as dez ligas. Un ano máis tarde, en 1982, Roger Rocher deixa de ser presidente do club, marcado o seu final o seu ingreso en prisión por mor de falta de pagamentos aos xogadores.
No ano 2006 o xornal L'Equipe Magazine distinguiu ao club como o mellor equipo de fútbol francés de todos os tempos. O Saint-Étienne é o club francés que máis Ligas gañou, dez en total.
Tioéter
miniatura|dereita|140px|Estrutura dun tioéter. Un tioéter é un grupo funcional da química de compostos organosulfurados do tipo C-S-C como se mostra na figura, é dicir, está formado por unha ponte de xofre entre dúas cadeas carbonadas (R-S-R'). Como moitos outros compostos que conteñen sulfuros, os tioéteres son volátiles e teñen mal cheiro. Un tioéter é parecido a un éter pero contén un átomo de xofre (S) en vez de osíxeno (O). O feito de que o osíxeno e o xofre estean no mesmo grupo da táboa periódica suxire que as propiedades químicas dos tioéteres son parecidas ás dos éteres.
Algúns compostos biolóxicos con grupos tioéter son a cistationina, metionina ou biotina.
Nomenclatura
Os tioéteres denomínanse ás veces sulfuros, especialmente na literatura vella e este termo permanece en uso para os nomes de certos tioéteres. Os dous substituíntes orgánicos indícanse por prefixos. O (CH3)2S denomínase dimetilsulfuro. Algúns tioéteres denomínanse modificando o nome común do éter correspondente. Por exemplo, o C6H5SCH3 é o metil fenil sulfuro, pero é normalmente chamado tioanisol, xa que está a súa estrutura está relacionada coa do anisol, C6H5OCH3.
Estrutura e propiedades
O tioéter é un grupo funcional angular, xa que o ángulo que forma o C-S-C é de case 90°. A distancia dos enlacese C-S é duns 180 pm.
Os tioéteres caracterízanse polo seu forte e desagradable cheiro, que é similar ao cheiro dos tioles. Este cheiro limita as aplicacións dos tioéteres volátiles. En termos das súas propiedades físicas parécense aos éteres pero son menos volátiles, con maior punto de fusión, e son menos hidrofílicos. Estas propiedades débense á polarizabilidade do seu centro de xofre divalente, que é maior ca o do osíxeno nos éteres.