cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Aurora Borealis Malja
Características
No trofeo hai numerosas referencias á conexión entre ambos países: as auroras boreais son visibles en ambos países, os materiais empregados na súa confección respectan a natureza de ambos países e a súa similitude, e os dous países son bilingües.
Turnix nigricollis
Descrición
esquerda|miniatura|Macho no parque Isola. miniatura| Turnix nigricollis - [[MHNT]] Mide entre 14 e 16 cm de longo. Presenta un marcado dimorfismo sexual. As femias son lixeiramente máis grandes que os machos. A plumaxe dos machos ten as partes superiores de cor marrón salpicada con vetas claras e pardas máis escuras mentres que as súas partes inferiores son de cor anteada con vetas pardas. A súa cabeza é marrón con pintas claras, sendo as súas listas superciliares máis claras e a súa gorxa anteada. O seu bico é gris e o iris dos seus ollos amarelo. As femias teñen a cabeza gris con pencas brancas con bigoteiras tamén brancas, e a gorxa e o peito negros.
Hábitat
É unha especie de hábitos terrestres que adoita atoparse nas sabanas e os bosques non demasiado densos de Madagascar, desde o nivel do mar até os 1900 metros de altitude.
Ecoloxía
A especie vese a miúdo soa ou en pequenos grupos de até catro aves. Se se ve en perigo, adoita agocharse para evitar ser detectada ou pode fuxir, pero é raro que se bote a voar. Mesmo entón, voa con rápidos aleteos só por unha curta distancia. Aliméntase esparruñando no chan como unha galiña, deixando depresións circulares distintivas. Aliméntase principalmente de invertebrados e ten un gusto particular polas larvas de térmites. Pode comer pois caracois, cascudas, escaravellos, moscas, insectos e eirugas. Tamén pode comer sementes.
Do mesmo xeito que con outros membros desta familia, a femia xoga o papel máis activo na tempada de reprodución, defendendo un territorio e emitindo cantos para atraer o macho. O niño está construído nunha lixeira depresión no chan, a miúdo oculto nunha mata de herba ou unha espesa vexetación. Ambos os paxaros constrúeno a partir de herbas e talos secos, follas mortas e, ás veces, plumas. Pode estar parcialmente teitado con follas mortas e, ás veces, accédese a el por unha pista cuberta. Aniña uns catro ovos. O macho incúbaos durante uns quince días, sendo ás veces relevado pola femia de cando en vez. Tamén é o responsable do coidado das crías, alimentándoas durante a primeira semana desde o seu peteiro antes de que empecen a peteirar o chan na procura de comida. A femia é ao principio agresiva cos pitos e o macho deféndeos, pero despois a femia asume un papel máis de coidado. Os pitos vólvense independentes á quinta semana e os pais poden abandonalos tras isto.
Johnny Larsen
Johnny Larsen é un filme dinamarqués de 1979 dirixido por Morten Arnfred. O filme foi escollido como candidato de Dinamarca para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 52ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.
Camarlengo
Descrición
Camarlengo utilizouse na corte papal para os seguintes cargos oficiais:
Algúns outros cargos na corte papal foron denominados anteriormente cambeláns papais. Aínda que se adoita dar como premio honorífico, o cargo implicaba algunhas funcións. Os laicos que reciben esta honra son hoxe chamados cabaleiros papais, mentres que os cregos son normalmente nomeados "capelán da súa santidade", unha forma de monseñor.
Poli Genova
Poli Genova (en búlgaro, Поли Генова), nada en Sofía o 10 de febreiro de 1987, é unha cantante búlgara.
Traxectoria
Estudou clarinete na escola Ljubomir Pipkov e representou ao seu país en Eurovisión 2011 coa canción Na inat (На инат), que significa "Por capricho".
Desde 2011, é xuíza do programa X Factor. Tamén no mesmo ano, fixo a dobraxe en búlgaro de Pitufiña na película Os Pitufos.
En 2013, participou no reality show Academia de música (Музикална академия) alcanzando un grande éxito e ademais gañando o concurso.
En 2015, foi a presentadora do Festival da Canción de Eurovisión Júnior 2015. Ese mesmo ano, o 19 de febreiro, confirmouse que novamente representaría a Bulgaria en Eurovision 2016, que se celebrou en Estocolmo, Suecia coa canción "If Love Was A Crime" (en galego, Se o amor fose un crime), coa que logrou un grande éxito e conseguiu alzarse ao cuarto posto na Gran Final.
Ilyushin Il-2
O Ilyushin Il-2 (cirílico: Илью́шин Ил-2) Shturmovik (cirílico: Штурмови́к, Shturmovík) foi un avión de ataque ao chan producido pola Unión Soviética en grandes números durante a segunda guerra mundial. O Il-2 nunca recibiu un nome oficial e 'shturmovik' é a palabra xenérica rusa para referirse a un avión de ataque ao chan. A palabra tamén aparece en fontes occidentais como Stormovik e Sturmovik.
Durante a guerra fabricáronse 36 183 unidades do Il-2, e xunto co seu sucesor, o Ilyushin Il-10, construíronse un total de 42 330 aparellos, converténdose no avión militar máis producido da historia, ademais dun dos avións máis fabricados xunto co avión civil estadounidense Cessna 172 e o biplano multipropósito soviético Polikarpov Po-2 Kukuruznik.
Floor Is Lava
Floor Is Lava é un programa de televisión estadounidense de 2020 presentado por Rutledge Wood. O programa, con formato de concurso, estreouse en Netflix o 19 de xuño de 2020. A súa dinámica está baseada no xogo de nenos "o chan é lava", segundo o cal os concursantes deben atravesar unha sala chea de obstáculos e obxectos cuxo chan está cuberto por un líquido vermello que simula lava quente. Os gañadores conseguen 10 000 dólares e unha lámpada de lava como trofeo.
Estrea
Floor Is Lava estreouse o 19 de xuño de 2020 a través de Netflix.
Susan Fenimore Cooper
Traxectoria
Susan Fenimore Cooper, filla de Susan Augusta DeLancey e do novelista James Fenimore Cooper. Foi a segunda dos seus fillos e a que máis tempo conseguiu sobrevivir á mocidade. Cooper estudou baixo a supervisión do seu pai e acompañouno en moitas das súas viaxes, axudándoo a documentar e organizar as súas notas. Gran parte da súa vida estivo dedicada a el, quen a animou cara ás artes e á escritura.
En 1868, Cooper foi unha dos fundadores do Hospital de Acción de Grazas.
En 1873 fundou un orfanato en Cooperstown, Nova York, a cidade fundada polo seu avó paterno, William Cooper, e onde o seu pai vivira hai tempo. Baixo a súa supervisión, o orfanato converteuse nunha próspera organización benéfica. Comezou sendo unha modesta casa de pequena escala con cinco pensións; en 1900 o edificio, que foi construído en 1883, albergaba a noventa nenos e nenas. As criaturas orfas foron acollidas bastante novas; alimentáronos, vestíanos e recibiron unha educación básica. Cando xa tiñan idade, axudábanse a buscar aloxamento en “boas familias cristiás” e algúns deles aprenderan a gañarse a vida antes de abandonar a institución.
En 1886, Cooper fundou a Friendly Society, na que unha muller que se convertese en membro da Sociedade elixiría a unha das nenas do orfanato para prestarlle unha atención individual.
Durante os últimos anos da vida do seu pai exerceu de secretaria e amanuense, e se non fora pola prohibición expresa do seu pai, tamén sería a súa biógrafa.
Obras
miniatura| Acuarela de oriole de Susan Fenimore Cooper, de Country Journal, 1851. Cooper foi unha escritora que publicou sobre diversos temas pero sobre todo sobre a vida rural. Levou un diario que foi a base do seu primeiro libro, Rural Hours (1850), que publicou de xeito anónimo "por unha señora". Conta con enxeño a vida rural de Nova York e está ilustrado pola propia Cooper, que pintou con precisión a fauna e a flora locais en acuarela. Cooper escribiu dous volumes máis sobre a vida no campo, pero o Country Journal foi o que máis éxito tivo, pasando por seis edicións ao longo de case corenta anos. O Rural Journal foi un logro notable para Cooper, xa que cando se publicou case ningunha muller escribía sobre historia natural. Non foi ata finais do século XIX cando xurdiu realmente a historia natural escrita por mulleres. O que se aprecia en Rural Diary, ademais dos libros anteriores escritos polo seu pai e o seu avó, foi a notable atención ao detalle e a precisión de Cooper nas observacións históricas naturais, e a chamada explícita á preservación dos bosques de Ostego. Destaca este anuncio predictivo para a preservación do bosque, publicado catro anos antes de Walden, 14 anos antes do Home and Nature; ou Xeografía física modificada pola acción humana (1864) de George Perkins Marsch ; dous libros recoñecidos entre os primeiros en reclamar a preservación dos bosques americanos. Cooper tamén escribiu un ensaio en forma de carta sobre o sufraxio feminino e unha novela, Elinor Wyllys.
Coa reedición de 1998 do Country Journal, Cooper comezou a gañar o recoñecemento como unha escritora importante por dereito propio. The Country Diary en particular foi aclamado como "a primeira gran obra de non ficción literaria ambiental escrita por unha muller estadounidense, sendo á vez fonte e rival de Thoreau e o seu Walden". Este libro tivo seis edicións, a última en 1887. Fórmase a partir dun diario que leva Cooper, así como de amplos comentarios sobre a natureza, debuxos das aves autóctonas da súa zona, así como de flores e outras plantas. Tanto Cooper como as súas obras foron únicas no seu tempo. Este libro estivo moi preto de ser un traballo científico xa que combinaba detalles descritivos, gráfica e textualmente, dos exemplares que estudaba. Tiña uns coñecementos básicos de botánica e pasou gran parte da súa vida dedicado a causas benéficas.
Aínda que Cooper era considerada unha afeccionada, Country Diary chamou a atención de científicos de renome mundial como Charles Darwin e o famoso Henry David Thoreau. Nunha carta a Asa Gray, Darwin escribiu: “Falando de libros, estou no medio dun que me gusta moito. O diario dunha naturalista, a señorita Cooper. OMS? Parece unha muller moi intelixente e aporta un capital importante á nosa batalla entre a túa mala herba e a miña".
Segundo unha revista dirixida por Henry David Thoreau, este leu parte de Rural Diary e hai probas circunstanciais de que algunhas das pasaxes máis memorables da novela de Thoreau Walden (1845) puideron estar inspiradas nas pasaxes de Cooper sobre os podiceps, as bagas silvestres, o insondable. profundidade do lago e a ruptura estacional do xeo.
Obras de arte
Cooper mostrou un grande interese pola arte, creando máis dunha ducia de placas de cores ao longo da súa vida, sendo pioneira neste campo tamén nun momento no que as mulleres comezaban a ser aceptadas no mundo da ciencia, a botánica e a arte.
Mig og Charly
Mig og Charly é un filme dinamarqués de 1978 dirixido por Morten Arnfred e Henning Kristiansen. O filme foi escollido como candidato de Dinamarca para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 51ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.
Nomonyx dominicus
Xénero
O xénero foi descrito en 1880 polo naturalista e ornitólogo estadounidense Robert Ridgway.
Sinónimos da especie
Ademais de polo nome actualmente válido, a especie coñeceuse tamén polos sinónimos:
Subespecies
Recoñécense as dúas subespecies:
Nota taxonómica
O único membro do xénero Nomonyx é intermedio entre o bastante primitivo Heteronetta atricapilla e os moi apomorfos patos de cola ríxida (do xénero Oxyura). Ás veces inclúese con este último xénero, pero ao parecer é descendente dun elo perdido na evolución dos oxiurinos, que cambiaron, pero pouco, durante millóns de anos.
Distribución
Nomonyx dominicus encóntrase no sur de América do Norte, Centroamérica e América do Sur. Está presente nas Antillas.
Hábitat
Habita nas zonas pantanosas tropicais. Tense visto nos mangleirais. Está documentado desde o nivel do mar até os 800 msnm.
Características
É máis confiado que outras especies de oxiurinos, pero ocúltase entre a vexetación.
Flota semiafundido. Non eleva a cola. É máis voador que o resto dos patos mergulladores, mostrando unha mancha central nas ás. Presenta a carúncula, a cara e a barba negras. O dorso está manchado de negro. A femia presenta dúas notábeis fraxas ocráceas na cara, amourada, pero non presenta a coloración avermellada no pescozo e na caluga do macho.
Nutrición
Este pato aliméntanse principalmente de sementes, raíces, caules e follas de plantas acuáticas. Tamén comen insectos acuáticos e crustáceos. Aliméntanse mergullando.
Reprodución
Reprodúcese en calquera corpo de auga doce con vexetación pantanosa e rodeados dunha densa cobertura arbórea.
A niñada consiste de catro a seis ovos, aínda que se han rexistraron niñadas de até dez e oioto ovos. A incubación dura uns 28 días.
Estado de conservación
A Unión Internacional para a Conservación da Natureza e dos Recursos Naturais, tendo en conta que esta especie ten unha área de distribución extraordinariamente grande e, polo tanto, non se aproxima aos limiares de vulnerábel baixo o criterio de tamaño da área de distribución, qua a tendencia poboacional parece ser estábel e, polo tanto, a especie non se aproxima aos limiares de vulnerábel segundo o criterio de tendencia poboacional. O tamaño da poboación podería estar dentro dun amplo rango de moderadamente pequeno a moi grande, pero non se pensa que se aproxime aos limiares de vulnerábel baixo o criterio do tamaño da poboación. Por estes motivos o status da especie é avaliada como LC (pouco preocupante).
Acarnas
Historia antiga
Na Grecia antiga, Acarnas (en grego Ἀχαρναί, Akharnaí, plural) era o máis extenso dos demos do Ática situado ao pé do monte Parnés, a 60 estadios ao norte de Atenas. É o territorio da tribo Enea.
Acarnas é citado por Píndaro na súa Segunda Nemea (v. 16–17), dedicada a Timodemus, orixinaria desta demo e gañadora dun concurso de pancración. Terra fértil, Acarnas producía cereais, viño e aceite de oliva. Durante a Guerra do Peloponeso, o demo proporcionou 3.000 hoplitas, é dicir, unha décima parte do exército cívico. Foi arrasada en 431 a. C. no transcurso da invasión do Ática polas tropas espartanas dirixidas polo rei Arquídamo II.
Fíxose famosa pola comedia de Aristófanes Os acarnienses (425 a. C., primeiro premio das Leneas), que pon en escena a un cidadán apaixonado pola paz, Dicéópolis, en desacordo cos belicosos acarnianos, representados burlonamente como carboeiros.
Pausanias menciona o culto en Acarnas de Apolo Agieus, Heracles, Atenea Hygiea, Atenea Hipica, Dioniso Melpómeno e Dioniso Kisón. Tamén sinala a tradición de que foi o primeiro lugar no que Dioniso creou a hedra.
Unha inscrición de finais do século IV a. C. é posíbel que mencionase a existencia dun teatro en Acarnas. En febreiro de 2007, os traballos desenterraron unha parte do antigo teatro, concretamente as bancadas de koilon.
Concello de Lund
Lund é un concello sueco (kommun) do condado de Escania. O municipio pertence á área metropolitana de Malmö (Stormalmö) e á rexión transnacional de Öresund. A súa capital é a cidade de Lund. En xuño do ano 2022 o concello tiña unha poboación de 126 989 habitantes.
Carles Castellanos
Carles Castellanos i Llorenç, nado en Barcelona en 1942, é un escritor, tradutor e activista político independentista catalán. É doutor en tradución pola Universidade Autónoma de Barcelona, foi o director do departamento de tradución e interpretación desta universidade e é profesor de estudos de doutoramento neste departamento.
Traxectoria
Sendo mozo participou en accións reivindicativas e culturais no barrio de Sant Andreu de Barcelona e ingresou na Front Nacional de Catalunya (FNC) en 1960. En 1968, foi un dos fundadores do Partit Socialista d'Alliberament Nacional (PSAN). En 1974, creou o PSAN-Provisional dunha escisión do PSAN. En 1979, formou Independentistes dels Països Catalans (IPC) despois da unión coa Organització Socialista d'Alliberament Nacional (OSAN) de Cataluña do Norte. Posteriormente foi un dos impulsores do Moviment de Defensa de la Terra (MDT) entre os anos 1983 e 1984, e incorporouse unha vez máis en 1985 (despois que IPC abandonase temporalmente esta organización). Durante as décadas posteriores foi un dos dirixentes máis salientables de MDT. Por mor da súa militancia en Esquerra Independentista sufriu diversas detencións e encarceramentos durante os primeiros anos da transición, en 1981, en1982 (por ser portador dunha pancarta co lema «Independència»), en 1988 e en 1992, cando foi perseguido durante a Operación Garzón, razón pola cal pasou á clandestinidade e tivo que exiliarse temporalmente.
É membro, entre outras entidades, do Centre de Recerca i Documentació Pau Vila, do Fòrum Català pel Dret a l'Autodeterminació, do Cercle 21 e da Plataforma pel Dret de Decidir. Foi un dos impulsores destacados dos Grups de Defensa de la Llengua (1982-1988) e do terceiro Congrés de Cultura Catalana (1999-2001). Foi vicepresidente da Assemblea Nacional Catalana entre os anos 2012 e 2013.
Traxectoria académica
Traduciu diversas obras, dende o francés, Catalunya mil anys enrere, de Pierre Bonnassie (t. 1981) e Els paradisos artificial de Baudelaire (t. 1990); do exipcio clásico, Història de Sinuhè i altres contes (2005); e, do bérber, a escolma de poemas Sol cec, de Salem Zenia (2008).
Estudoso da estandardización lingüística e das linguas afroasiáticas, fixo a tese e publicou diversos traballos sobre o bérber, como La llengua rifenya (1995), Guia de conversa universitària amazic-català(2006) e é vicedirector do Observatori Català de la Llengua Amaziga. Publicou un libro de memorias Reviure els dies - records d'un temps silenciat (2003).
Clara Moraleda
Clara Moraleda Torrodellas, nada en Barcelona o 14 de xaneiro de 1994, é unha actriz, cantante e youtubeira catalá, coñecida neste último medio polo pseudónimo Leopolda Olda, popularmente "Leo".
Traxectoria
Comezou a súa traxectoria artística profesional interpretando o papel de July no filme Atrocious (2010), do director Fernando Barreda Luna. Despois de rematar os estudos secundarios e de formarse como cantante, interrompeu a carreira universitaria de Tradución e Interpretación para dedicarse á súa vocación artística, que desenvolve en diferentes ámbitos.
Como actriz de musicais, interpretou os papeis de Montserrat e de Saïd (neno) na terceira reposición de Mar i Cel (2014), o de La Maca en Fang i setge (2016), o de Fanny en Scaramouche (2016), polo que foi candidata finalista na categoría de mellor actriz secundaria na edición de 2017 dos Premios del Teatro Musical, e o de Thea en El despertar de la primavera (2019).
En teatro de texto, representou o papel de Angélique Diderot na obra El Llibertí (2018), e diversos personaxes nunha adaptación da obra Peter Pan (2019).
Como actriz de dobraxe, participou no filme Mara und der Feuerbringer (2017), poñendo voz ao personaxe de Larissa. Tamén traballou poñendo a súa voz en anuncios comerciais para a radio.
Na súa faceta de youtuber como Leopolda Olda, comezou cunha de vídeos en lingua catalá, que lle trouxo popularidade entre os adolescentes polos tremas que trata, con humor e desmitificacións, achegados ás inquedanzas deste grupo de idade.
En 2017, publicou o libro Excuses barates (editorial Columna), no que amplía algúns dos temas dos vídeos. Continuando a súa vocación literaria, xa como Clara Moraleda, publicou en 2020 o libro "El teu nom" (editorial Columna), recompilación de relatos breves que ficou finalista do premio Josep Pla de narrativa no mesmo ano, ao que se presentou baixo o pseudónimo Cleta Torrodellas.
José Bento
O nome de José Bento pode referirse, entre outros, a:
Obxectivismo
Obxectivismo ou Obxectivista pode referirse a:
Rêves cachés
Rêves cachés é un filme camerunés de 2021 dirixido por Ngang Romanus. Foi escollido como candidato do Camerún para o Óscar ó mellor filme internacional na 94ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.
Concello de Luleå
Luleå é un concello sueco (kommun) do condado de Norrbotten. A súa capital é Luleå, que tamén é a capital do condado. O municipio de Luleå é un concello da área administrativa do finés dende o 1 de febreiro de 2013. En xuño do ano 2022 o concello tiña unha poboación de 78 704 habitantes.
Boo, Bitch
Boo, Bitch é unha miniserie estadounidense creada por Tim Schauer, Kuba Soltysiak, Erin Ehrlich e Lauren Iungerich. Estreouse en Netflix o 8 de xullo de 2022, onde conta con opción de subtitulado en galego.
Tā moko
miniatura| Tamati Waka Nene, por [[Gottfried Lindauer ]] Tā moko é un debuxo permanente no corpo e na face dos maorís, o pobo indíxena de Nova Zelandia. É diferente da tatuaxe tradicional, xa que se corta a pel cun uhi (cicel) no canto de perforarse. Isto deixa a pel cunha fenda en lugar dunha superficie lisa.
O capitán James Cook escribiu en 1769:
Os tohunga-tā-moko (ou tatuadores) considéranse tapu ou, excepcionalmente, inviolábeis e sagrados.
A utilización tradicional destas marcas tiña un significado, por exemplo: a folla do fento de dobre cara adoita indicar que quen leva a marca é un guerreiro.
A lenda de Mataora e Niwareka
miniatura| Xefe [[pobo maorí|maorí, 1784 ]] Unha explicación menos histórica da orixe da tatuaxe maorí pódese atopar nunha lenda local que suxire que o tā moko provén do mundo subterráneo. A lenda di que había un guerreiro chamado Mataora (que significa "cara da vitalidade"), que namorou da princesa Niwareka, do clan Turehu (espíritos) que vivía no mundo subterráneo, o mundo dos espíritos chamado Rarohenga.
Un día, Niwareka subiu ao mundo da superficie (en maorí Te Ao Tūroa, mundo natural) cun grupo de baile e coñeceu a Mataora. Este ficou abraiado por Niwareka e quíxoa como esposa. Casaron e viviron xuntos durante un tempo. Un día, Mataroa púxose celoso e, enfadado, golpeou a súa dona. Niwareka fuxiu inmediatamente para unirse co seu pai, Uetonga, en Rarohenga. Consumido pola culpa e a dor, Mataora cubriu a cara cunha pintura e foi na procura da súa muller no mundo subterráneo para intentar gañar o seu perdón. A súa viaxe foi longa a chea de dificultades e atrancos. Ao chegar, Mataora foi ver a Uetonga, o pai de Niwareka, que estaba tatuando unha persoa. Descubriu que a tatuaxe se facía mediante cortes na pel, e que non era un simple marcado nesta. Uetonga díxolle que era a súa forma de tatuaxe no mundo subterráneo e estendeu a súa man para limpar todos os deseños da face de Mataora para demostrarlle a inutilidade dunha tatuaxe temporal. Todos comezaron a rir ao ver os debuxos esborranchados. Mataora dixo, "arruinaches a miña tatuaxe, agora debes facerma de novo correctamente". A dor do proceso era case insoportábel e, como consecuencia, Mataora comezou a cantarlle a Niwareka, que se compadeceu del polo seu sufrimento e recibiuno con bágoas. Cando curou o seu tā moko, Mataora preguntoulle a Niwareka se quería volver con el á superficie. Prometeulle a Uetonga que non volvería mancar á súa filla, como o tā moko que agora levaba e que non se borraba. Ela aceptou e, antes de volver á superficie, o pai de Niwareka, o rei do mundo subterráneo, ensinoulle a arte do tā moko a Mataora como agasallo de despedida. Mataora levou estas habilidades ao seu pobo e así foi como os maorís chegaron a ter o seu propio tipo de tatuaxe.
Dise que Mataora desenvolveu o tā moko en Po-ririta, un whare-tuahi (casa de ensino de artes). O seu primeiro intento de facer un tā moko foi a un home chamado Tū-tangata, pero non tivo éxito e o tatuado pasou a ser coñecido como Tū-tangata-kino (Tū-tangata o feo). Non obstante, Mataora perseverou e pola súa obra chegou a estenderse a súa fama. Os deseños que aplicaba son os que lle fixeran en Rarohenga. Estes inclúen a pōngiangia (deseño nas fosas nasais), pīhere (na boca), ngū (no nariz) e tīwhana (nas cellas). Outros deseños de tā moko tamén se desenvolveron a través do whakairo (talla en madeira).
Antecedentes
miniatura| Retrato dunha moza [[pobo maorí|maorí con tā moko, por Louis John Steele ]] A arte da tatuaxe é común no leste da Polinesia, na terra natal dos maorís, e os instrumentos e métodos utilizados son semellantes aos utilizados noutras partes de Polinesia.
Na cultura maorí pre-europea (período clásico), a maioría das persoas de alto rango, recibían o tā moko, e as que non, eran vistas como persoas de condición social máis baixa. A recepción do tā moko constituía un fito importante entre a infancia e a idade adulta, e acompañábase con moitos ritos e rituais.
Ademais de sinalar o status social e o rango, outra razón para a práctica da tatuaxe durante o período clásico era facer que unha persoa fose máis atractiva para o sexo oposto. En xeral, os homes facían tatuaxes no seu rostro, nas nádegas (raperape) e nas coxas (puhoro). As mulleres adoitaban tatuarse os beizos (kauwae) e o queixo. Coñécense outras partes do corpo que tiñan tatuaxes, como a testa, as nádegas, as coxas, o pescozo e as costas das mulleres, así como o ventre e a barriga da perna dos homes.
Os cambios
A práctica dos pākehā (non-maorí ou neozelandés descendente de europeos) da recollida e o comercio de mokomokai (cabezas tatuadas) cambiou a dinámica do tā moko dende comezos do período colonial. Michael King fala dos cambios que se desenvolveron a finais do século XIX, cando as agullas substituíron os uhi (ciceis) como ferramentas principais. Este era un método máis rápido, menos propenso a posíbeis riscos para a saúde e suavizaba a dor producida pola realización do tā moko.
O tā moko en homes cesou arredor da década de 1860, en liña co cambio da moda e a aceptación por parte dos pākehā. As mulleres seguiron recibindo o tā moko a principios do século XX; Michael King entrevistou a principios de 1970 a máis de 70 mulleres de idade avanzada que recibiran o tā moko. Tradicionalmente, as mulleres só se tatuaban os beizos, arredor do queixo e ás veces as fosas nasais.
O tā moko na actualidade
Dende 1990 houbo un rexurdimento na práctica do tā moko tanto en homes como en mulleres, como un signo de identidade cultural e un reflexo da reactivación da lingua e a cultura maorí. A maioría dos tā moko aplicados actualmente realízanse cunha máquina de tatuar, pero tamén houbo un renacer do uso do uhi (cicel). As mulleres tamén se involucraron moito como profesionais, como Christine Harvey nas illas Chatham, Henriata Nicolau en Rotorua e Julie Kipa en Whakatane.
No ano 2000 estableceuse o The Uhi a Mataora, "para preservar, mellorar e desenvolver o tā moko como unha arte viva". En 2019, Oriini Kaipara foi a primeira muller maorí en presentar o telexornal cun moko kauae tā moko, e en 2021 converteuse na primeira muller en facelo presentando a edición de telexornal máis importante de Nova Zelandia.
<gallery mode=packed heights=168px caption="."> Ficheiro:MaoriMoko.png|Maorí cun tā moko, 1908 Ficheiro:Tame Iti at gallery opening 13 October 2009.jpg|Tāme Iti, Ngāi Tūhoe Ficheiro:Tukukino, by Lindauer.jpg|Tukukino Te Ahiātaewa, Ngāti Tamaterā Ficheiro:TeAhoGoldie1905.jpg|Te Aho-o-te-rangi Wharepu, Ngāti Mahuta </Gallery>
Instrumentos utilizados
Orixinalmente, os tohunga-tā-moko (os tatuadores de tā moko) utilizaban un uhi (cicel) feito de óso de albatros, que se golpeaba cun mazo.
Os pigmentos fabricábanse a partir do fungo Ophiocordyceps sinensis para a cor do corpo, e ngarehu (madeira queimada) para escurecer a cara. A feluxe de kauri grum queimado tamén se mestura con graxa para facer pigmentos. A introdución de armas de fogo polos europeos permitiu aos maorís utilizar a pólvora para facer pigmentos, e isto deulle unha tintura azul á pel tatuada. Co tempo, chegou a estar dispoñíbel a tinta chinesa, e algúns tohunga-tā-moko combinaron esta tinta con materiais tradicionais. Os pigmentos almacenábanse en recipientes adornados chamados oko, que adoitaban soterrarse cando non se utilizaban. Un oko pasábase de xeración en xeración.
Utilizábase o kōrere (funil) para alimentar os homes que tiñan a boca inflamada por recibir o tā moko.
Os homes eran predominantemente os especialistas do tā moko, aínda que Michael King rexistrou un número de mulleres que durante o século XX tamén o practicaban.
Zonas do tā moko
miniatura|200ppx| Zonas do tā moko Nomenclatura das zonas do tā moko:
Uso entre non maorís
A partir de Moehanga en 1805, e posteriormente con Hongi Hika e Te Pehi Kupe, e seguido por varios pākehā maorís como Barnet Burns, os europeos comezaron a coñecer o tā moko, pero non foi até relativamente pouco tempo que a técnica tivo impacto global.
Porén, nos últimos anos, o uso de deseños maorís por Robbie Williams e Ben Harper, e en 2007 polo deseñador de moda Jean-Paul Gaultier nun desfile de moda, creou polémica. Os maorís non o toman á lixeira porque consideran sagrado o tā moko, e esta é a razón pola que a apropiación indebida polos non maorís é vista como unha ofensa grave. Para conciliar a demanda dos deseños maorís dun xeito culturalmente sensíbel, o grupo Te Uhi a Mataora promove o uso do termo kirituhi, que actualmente gañou unha ampla acceptación:
Notas
<references group="Nota"/>
Rexión de Maloja
A Rexión de Maloja é un dos once distritos administrativos do cantón dos Grisóns en Suíza. Ten unha superficie de 974 km2 e unha poboación de 18294 habitantes (a 31 de decembro de 2020). Creouse o 1 de xaneiro de 2017 como parte dunha reorganización do Cantón.
Familia Trivulzio
A familia Trivulzio foi unha das grandes familias nobres de Milán e Lombardía.
Historia
Os edificios históricos vinculados aos Trivulzio son numerosos e espallados por un vasto territorio. Entre eles, o palacio homónimo sito en Milán, na Piazza Sant'Alessandro, que foi sede da biblioteca e colección Trivulzio, agora no Castelo Sforzesco. Neste pazo naceu Cristina Trivulzio Belgiojoso, coñecida en Francia como princesa Christine de Belgiojoso.
Julio Rey Pastor
Julio Rey Pastor, nado en Logroño o 14 de agosto de 1888 e finado en Buenos Aires o 21 de febreiro de 1962, foi un matemático español.
Traxectoria
Os seus primeiros estudos foron dirixidos na súa cidade natal pola familia da súa nai, e proseguiunos no Instituto Sagasta de Logroño, no que logrará o título de Bacharel en 1903. A súa primeira intención foi a de prepararse para a carreira militar, pero non é admitido na Academia Militar de Zaragoza, ao suspender ,entre outros, o exercicio de matemáticas e decide estudar Ciencias Exactas na propia Universidade de Zaragoza, onde foi alumno de Zoel García de Galdeano ao que Rey Pastor cualificaría de apóstolo da matemática moderna.
En 1909 le a súa tese doutoral sobre Correspondencia de figuras elementais en Madrid, cidade na que funda, xunto a outros matemáticos, a Sociedade Matemática Española. En 1911 obtén por oposición a Cátedra de Análise Matemática da Universidade de Oviedo. En dous cursos obtivo bolsas da Xunta para a Ampliación de Estudos que os continúa en Alemaña: en 1911 en Berlín e en 1913, en Gotinga, baixo a titoría de Felix Klein. Isto permitiulle coñecer de primeira man o Programa de Erlangen. En 1913 inaugurou o curso na Universidade de Oviedo cun discurso sobre a Historia de las Matemáticas en España, que posteriormente foi editado co título Los matemáticos españoles del siglo XVI. Desde 1914 exerceu a súa cátedracátedra na Universidade Complutense de Madrid. A súa actividade, desde estes primeiros anos en que conseguiu os seus postos académicos, foi acompañada da investigación histórica das orixes e evolución da matemática, con atención especial aos matemáticos españois. Froito dos seus cursos foi o Resumen de las lecciones de Análisis Matemático, que conteñen material que reproduciría ampliado posteriormente nos seus Elementos de Análisis Algebraico. Durante estes anos publicou numerosos artigos e ditou moitas conferencias. No Ateneo de Madrid pronunciou ao longo de 1915 un ciclo, continuando en certo xeito os de José Mariano Vallejo e José Echegaray, que se publicou ao ano seguinte nun pequeno volume co título de Introdución a la matemática superior. Foron leccións precursoras da nova orientación que estaban a tomar as matemáticas. En 1917 viaxou a Buenos Aires e ao seu regreso fundou a Revista Matemática Hispano-Americana. Foi precisamente en 1917 cando estivo por vez primeira en Buenos Aires, onde foi convidado pola Institución Cultural Española para ocupar a cátedra que acababa de deixar José Ortega y Gasset. A impresión que as súas conferencias produciron entre os estudantes de matemáticas foi tan grande que tivo que volver os anos seguintes. En 1919, de regreso en España, retomou a súa actividade no Laboratorio e Seminario Matemático que el mesmo fundara, dependente da Xunta para a Ampliación de Estudos e da Universidade de Madrid. Aquel ano, a revista da Sociedade Matemática Española entrou en crise por falta de artigos científicos, o cal fixo convocar unha xunta xeral extraordinaria para facer fronte ao problema. Cambiáronse os membros da xunta directiva, excepto García de Galdeano e Rey Pastor. Aprobouse a publicación da Revista Matemática Hispanoamericana, comprometéndose Rey Pastor a custeala.
Ingresou na Real Academia de Ciencias Exactas, Físicas e Naturais en 1920, un ano antes de trasladarse de modo definitivo á Arxentina, onde obtivo un posto na Universidade de Buenos Aires, casou e tivo dous fillos. Con todo, mantivo estreitos contactos co mundo matemático español, posto que aproveitaba o período de vacacións arxentino para trasladarse a España, entre eles, mantivo intenso contacto co matemático e profesor palentino José del Corral y Herrero ao que tentou persuadir de que se fose con el a Arxentina debido á escaseza de oportunidades que brindaba naquela época España aos homes de Ciencia e intelectuais en xeral. En 1954 ingresou tamén na Real Academia Española sucedendo na cadeira de brazos «F» a Emilio Fernández Galiano e precedendo a Manuel Halcón, marqués de Villar de Tajo (e un dos que posteriormente proporía a candidatura á RAE de Emilio Alarcos Llorach). En 1959 é nomeado profesor emérito pola Universidade de Buenos Aires. Ese mesmo ano concédeselle a Gran Cruz da Orde Civil de Afonso X o Sabio.
Os seus traballos
Poden clasificarse en dúas categorías: os libros elaborados para estudantes (de matemáticas puras ou física) e as publicacións científicas ou estritamente as de investigación («paper»).
Tras a súa tese doutoral en 1909, Reyi Pastor investigou no terreo da xeometría alxébrica sintética, e xeometría proxectiva superior. Nas memorias que elaborou tras as súas estancias en Berlín e Gotinga trataba o estudo sintético de curvas, incorporando grupos de transformacións e axiomática. Coa creación en 1915 do Laboratorio e Seminario Matemático, traballou sobre historia da matemática, xeometría sintética real e complexa, representación conforme, teoría de Galois e métodos numéricos.
Recoñecemento
Aproveitando o movemento de rexeneración cultural que se produce en España tras a crise de 1898, Rey Pastor consegue saír de España e acceder ao que fai a elite matemática europea, algo que anima a facer a outros colegas seus como o matemático José del Corral y Herrero, quen, finalmente, optará por permanecer en España. Foi ademais un dos primeiros matemáticos españois que puido investigar en boas condicións, polo que foi un asiduo das publicacións especializadas da época e un científico recoñecido entre os seus iguais. A Biblioteca do Departamento de Matemática na Facultade de Ciencias Exactas da Universidade de Buenos Aires, o Premio Nacional de Investigación Matemática, unha rúa e un colexio concertado en Logroño, a súa cidade natal (Colexio Rey Pastor); o Instituto de Madrid, o I.E.S Rey Pastor, no Distrito de Moratalaz e a Biblioteca da Escola Politécnica Superior da Universidade Carlos III de Madrid, en Leganés, levan o seu nome. Quíxose tamén dar o seu nome a un cráter da Lúa, pero a Unión Astronómica Internacional rexeitouno, preferindo o do inglés Michael Faraday.
A biblioteca Jorge Juan do CSIC conserva o fondo de Arquivo Julio Rey Pastor. Está composto de documentos procedentes do antigo Laboratorio e Seminario Matemático e do Instituto Jorge Juan de Matemáticas do CSIC, en particular os traballos do matemático Julio Rey Pastor, de cando era novo, como o manuscrito da súa tese. En bo estado de conservación, atópase nun depósito especial para a súa preservación; o contido exhaustivo deste fondo atópase no catálogo de arquivos da Rede de Bibliotecas e Arquivos do CSIC, e pódese consultar en alta resolución dentro do proxecto SIMURG.
Considéraselle o iniciador dunha nova ciencia, a preoloxía.
A Cal, Deade, Pantón
A Cal é un lugar da parroquia de Deade no concello lucense de Pantón na comarca da Terra de Lemos.
Castanopsis armata
Castanopsis armata é unha especie da familia das fagáceas, que é o tipo do xénero Castanopsis.
Descrición
A especie foi descrita en 1842 polo botánico francés Édouard Spach en ''Hist. Nat. Vég.'' 11: 185.
Sinónimos
Ademais de polo nome actualmente válido, a especie coñeceuse tamén polos sinónimos:
Distribución
A área de distribución de Castanopsis armata esténdese desde Arunachal Pradesh (India) até Indochina. Concretamente encóntrase en Assam, Bangladesh, leste do Himalaia, Myanmar, Tailandia e Vietnam.
Sary mysyq
Sary mysyq (en ) é un filme casaco de 2020 dirixido por Adilkhan Yerzhanov. Foi escollido como candidato de Casaquistán para o Óscar ó mellor filme internacional na 94ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.
Úvea
miniatura|250x250px|Corte horizontal do globo ocular. Constitúen a úvea: o iris, arriba ao tope; o corpo ciliar, arriba á dereita; a coroides ao centro e dereita. miniatura|250x250px|Diagrama esquemático do ollo humano miniatura|250x250px|Vascularización do ollo humano A úvea é a capa vascular do ollo situada debaixo da esclerótica, consta de tres estruturas: o iris, o corpo ciliar e a coroides, formando unha capa pigmentada. Tamén é chamada cuberta media do globo ocular, tracto uveal e túnica vascular.
O iris, o anel coloreado que rodea a pupila negra, ábrese e pecha como a lente dunha cámara. O corpo ciliar é o conxunto de músculos que ensanchan o cristalino para que o ollo poida enfocar os obxectos próximos e que o fai máis delgado ao enfocar os máis distantes. A coroides é o revestimento interior do ollo que se estende desde o extremo dos músculos ciliares até o nervio óptico, localizado na parte posterior do ollo.
A inflamación da úvea denomínase uveíte.
Uveíte
A uveíte é a inflamación de calquera parte da úvea. A úvea pode inflamarse parcial ou completamente. A inflamación circunspecta a unha parte da úvea pódese nomear pola zona afectada, por exemplo, irite (inflamación do iris) ou coroidite (inflamación da coroide). A uveíte ten moitas causas posíbeis, algunhas delas limitadas ao ollo, mentres que outras afectan a todo o corpo. Aproximadamente o 40% das persoas con uveíte teñen algunha co-morbilidade, que tamén afecta a órganos doutras partes do corpo. Independentemente da etioloxía, a uveíte pode danar rapidamente o ollo e producir complicacións a longo prazo como glaucoma, cataratas ou desprendemento de retina, entre outros.
Síntomas e diagnóstico
Os primeiros síntomas da uveíte poden ser apenas perceptíbeis. A visión pode quedar borrosa ou o individuo pode experimentar un cadro clínico de moscas flotantes (a aparición de puntos negros flotantes no campo de visión). A dor intensa, a hiperemia da esclerótica e a fotosensibilidade é particularmente común na irite. É posíbel que o médico poida ver vasos sanguíneos prominentes no bordo do iris, cambios na córnea e opacificación do humor vítreo. O médico fai o diagnóstico baseándose en síntomas e resultados do exame físico.
Tratamento
O tratamento, que debe iniciarse o antes posible para minimizar a posibilidade de danos permanentes, adoita incluír o uso de corticosteroides e fármacos pupilodilatadores. Pódense usar outros medicamentos para tratar causas específicas, como, por exemplo, medicamentos anti-infecciosos administrados para eliminar bacterias ou parasitos.
José Bento (poeta)
José Bento de Almeida e Silva Nacemento, nado en Pardilhó-Estarreja o 17 de novembro de 1932 e finado en Venteira-Amadora o 26 de outubro de 2019, foi un poeta e tradutor portugués.
Foi mportante divulgador da cultura hispánica en Portugal, facendo moitas traducións do español para o portugués, o hispanista máis relevante de Portugal.
Mocidade
Fixo os seus primeiros estudos en Pardilhó, continuándoos no Porto e en Lisboa, onde concluíu en 1955 os estudos do extinguido Instituto Comercial de Lisboa e ingresou no ensino secundario, que abandonou para traballar en diversas empresas. Aínda estudante, colaborou no xornal "O Concelho de Estarreja" e nalgunhas revistas de poesía como Árvore, Sísifo, Eros e Cadernos do Meio-Dia. Foi un dos fundadores, nos anos 50, da revista de poesía Cassiopeia. De 1963 a 1969, formou parte da redacción da revista O Tempo e o Modo. Publicou crítica literaria en xornais e revistas, designadamente na Colóquio-Letras e na Brotéria.
Só nos finais dos anos setenta é que José Bento deu ao público dous libriños, Sequência de Bilbau e In Memoriam, onde continúa o verso libre dos seus primeiros textos máis representativos, o cal se aproxima, pola amplitude e pola disciplina a que se suxeita, do versículo bíblico. Crúzase, así, a súa poesía, cuxo carácter meditativo ou relixioso nun sentido amplo está en perfecta consonancia co verso escollido, por vía do discursivismo en que inequivocamente aposta, coa que, na década dos setenta, procura alternativas válidas para a tendencia antidiscursivista dominante os anos sesenta. A súa actividade de tradutor de poesía en lingua castelá toca a súa propia produción poética, polo trato íntimo que esa actividade proporciona: por veces a intertextualidade cos poetas que traduce é visíbel na súa poesía.
Tradución
Unha vez que raramente se preocupou en reunir os seus poemas en libro, o seu nome é normalmente citado como excelente tradutor de numerosos poetas de lingua española, clásicos ou actuais, entre outros, Poesías completas de San Juan de la Cruz e de Frei Luis de León, Coplas de Jorge Manrique, Rimas de Bécquer, antoloxías de Garcilaso de la Vega, Santa Teresa de Jesús, Quevedo, Manuel Machado, Antonio Machado, Juan Ramón Jiménez, Vicente Aleixandre, Lorca, Luis Cernuda, Miguel Hernández, Ángel Crespo, Jaime Gil de Biedma, Francisco Brines, J. A. Ramos Sucre, César Vallejo, Pablo Neruda; unha Antologia da Poesia Espanhola do «Siglo de Oro» (dous tomos: Renacemento e Barroco), unha Antologia da Poesia Espanhola Contemporânea (desde Unamuno aos novisimos), unha Antologia de Poesia Espanhola de Tipo Tradicional, etc. Traduciu tamén prosa do español: La Celestina, de Fernando de Rojas, libros de Unamuno, Juan Ramón Jiménez, Ortega y Gasset, Jorge Luis Borges, María Zambrano, J. M. Arguedas, Octavio Paz, Ignacio Martínez de Pisón etc., e, no ámbito do teatro, Calderón de la Barca, Valle-Inclán, Federico García Lorca.
Morte
José Bento morreu o 26 de outubro de 2019, no Hospital Amadora-Sintra, onde se encontraba internado.
Outras
Foi tamén autor de libros de contabilidade, comercio e fiscalidade.
Les Oiseaux ivres
Les Oiseaux ivres é un filme canadense-mexicano de 2021 dirixido por Ivan Grbovic. O filme está protagonizado por Jorge Antonio Guerrero no papel de Willy, un narcotraficante mexicano que viaxa ao Canadá na procura da súa noiva Marlena (Yoshira Escárrega) despois de que esta desaparecese, aceptando un posto como traballador migrante nunha granxa da rexión de Montérégie. O resto do elenco está composto por Hélène Florent, Claude Legault, Marine Johnson, Maxime Dumontier, Amaryllis Tremblay, Karl Walcott, Gilberto Barraza e Normand D'Amour.
O filme estreouse no Festival Internacional de Cinema de Toronto de 2021, no espazo Platform Prize. Estreouse nos cinemas do Canadá o 15 de outubro de 2021 a través de Les Films Opale. Foi escollido como candidato do Canadá para o Óscar ó mellor filme internacional na 94ª edición dos Óscar, mais finalmente non foi nomeado.
O Campo das Parras, Deade, Pantón
O Campo das Parras é un lugar da parroquia de Deade no concello lucense de Pantón na comarca da Terra de Lemos.
Dino Spadetto
Traxectoria
Formouse como futbolista no Montebelluna, fichando en 1966 polo Inter de Milán. Debutou co primeiro equipo aos 18 anos, o 27 de outubro de 1968, nunha goleada por 4-0 ante o Cagliari. Con todo, só disputou cinco partidos co club negro e azul e na tempada 1969/70 foi cedido ao Bari, tamén da Serie A. Na seguinte tempada foi cedido á Sampdoria, nunha operación na que entraron tamén o galego Luis Suárez, traspasado ao club xenovés, e Mario Frustalupi, que pasou a ser xogador do Inter.
A continuación pasou polo Parma na Serie B, polo Venezia na Serie C e polo Terranova na Serie D, onde conseguiu o ascenso á Serie C2 na tempada 1978/79. Pechou a súa carreira despois de dúas tempadas no Acireale.
Disputou un total de 46 partidos na Serie A, na que marcou 9 goles, e 15 na Serie B.
Rexión Engiadina Bassa/Val Müstair
A rexión de Engiadina Bassa/Val Müstair (en Region Unterengadin/Münstertal) é unha unidade administrativa do cantón dos Grisóns en Suíza, que entrou en vigor como resultado da reforma do goberno local o 1 de xaneiro de 2016.
Cliente (informática)
miniatura|300x300px|Comparación en tamaño entre un cliente livián e un cliente pesado. O cliente híbrido pode ser de calquera tamaño entre estes dous. O cliente é unha aplicación informática ou un computador que consome un servizo remoto noutro computador coñecido como servidor, normalmente a través dunha rede de telecomunicacións. Tamén se pode definir que un cliente é calquera cousa (que non sexa un servidor) que se conecta a un servidor.
Rexión Engiadina Bassa/Val Müstair
A rexión de Engiadina Bassa/Val Müstair é idéntica ao distrito de Inn que existiu até o 31 de decembro de 2015. Inclúe os distritos de Ramosch, Sur Tasna, Suot Tasna e Val Müstair, que foron disoltos o 31 de decembro de 2015.
Cliente (informática)
O termo usouse inicialmente para os chamados terminais parvos, dispositivos que non eran capaces de executaren programas por si mesmos, mais podían conectarse e interactuar con computadores remotos por medio dunha rede e deixar que este realizase todas as operacións requiridas, mostrando despois os resultados ao usuario. Utilizábanse sobre todo porque o seu custo neses momentos era moito menor que o dun computador. Estes terminais parvos eran clientes dun computador mainframe por medio do tempo compartido.
Rexión Engiadina Bassa/Val Müstair
Comunidades integrantes
As seguintes comunidades pertencen á rexión de Engiadina Bassa/Val Müstair: Estado: 1 de xaneiro de 2016
Cliente (informática)
Hoxe adóitase utilizar para referirse a programas que requiren especificamente unha conexión a outro programa, ao que se denomina servidor e que adoita estar noutra máquina. Xa non se utilizan por criterios de custo, senón para obter datos externos (por exemplo páxinas web, información actualizada sobre parámetros climáticos, ou bases de datos, etc.), interactuar con outros usuarios a través dun xestor central (por exemplo os protocolos BitTorrent ou IRC), compartir información con outros usuarios (servidores de arquivos e outras aplicacións Groupware) ou utilizar recursos dos que non se dispón na máquina local (por exemplo impresión).