cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mario Cabanas
Traxectoria
Nado na Coruña, Cabanas formouse nas categorías inferiores do Club Baloncesto Calasanz, pasando a formar parte na tempada 2003−04 do DKV Casablanca Zaragoza da Liga EBA. Tras unha tempada no equipo aragonés, o pivote galego pasou a formar parte do equipo de EBA do CB Granada, para pasar na tempada seguinte ao equipo júnior do club granadino.
Na tempada 2006−07 asinou co Ciudad de La Laguna Canarias, club co cal conseguiu o ascenso á Liga LEB Ouro ese mesmo ano, permanecendo alí aínda outra temporada máis. Posteriormente defendeu durante un ano a camiseta do CB L'Hospitalet, asinando posteriormente polo Cajasol Sevilla de ACB. No equipo andaluz xogou dúas temporadas, cun total de corenta partidos, onde fixo unha media de 1,3 puntos e 0,43 rebotes por partido. Ano ano seguinte asinou co Obradoiro, onde xogou catorce partidos para unha media de 1,4 puntos e 1 rebote por encontro.
Posteriormente converteuse nun habitual da Liga LEB, onde xogou en Planasa Navarra, Básquet Coruña, Palma Air Europa, Oviedo, Marín Peixegalego, San Pablo Inmobiliaria Burgos, Cafés Candelas Breogán e CB Culleredo.
Hattena
Hattena foi unha cidade da Terra Alta Hitita.
Foi incluída no reino vasalo de Hakpis creado como reino por Muwatallis II e cedido ao seu irmán Hattusilis sobre o -1300. A cidade, que fora danada polos kaskas, foi restaurada e repoboada por Hattusilis entre dez e quince anos despois da creación do reino.
Condemios de Arriba
Condemios de Arriba é un concello español da provincia de Guadalaxara, comunidade autónoma de Castela-A Mancha.
Sante, Trabada
San Xiao de Sante é unha parroquia do concello de Trabada na comarca da Mariña Oriental, na provincia de Lugo. No ano 2007 tiña 286 habitantes (140 homes e 146 mulleres).
A través do río Trabada forma límite con Asturias, co concello de Santiso de Abres.
Ama, Aichi
Ama (あま市, あまし, Ama-shi) é un concello da prefectura de Aichi no Xapón. Está situado na parte Tōkai da rexión de Chūbu, e ó oeste da prefectura, na zona da provincia histórica de Owari, no centro da illa de Honshū. A súa superficie é de 27,59 km² e a poboación de 86.643 habitantes (2009) e ten unha densidade de poboación de 3.140 hab./km².
O concello de Ama limita cos concellos de Inazawa, de Aisai, de Tsushima, de Kanie, de Nagoia, de Ōharu e de Kiyosu.
Historia
A cidade de Ama foi fundada pola fusión de tres concellos de vila (Shippō, Miwa e Jimokuji) do distrito de Ama no ano 2010.
Unidade de selección
Unha unidade de selección é unha entidade biolóxica dentro da xerarquía da organización biolóxica que está sometida á selección natural. Esas entidades son, por exemplo: unha molécula autorreproducible, un xene, unha célula, un organismo, un grupo, ou unha especie ou outro taxon. Durante varias décadas houbo un intenso debate entre os biologos evolutivos sobre a medida na cal a evolución foi modelada polas presións selectivas que actúan a estes distintos niveis.
Aínda se debate sobre a importancia relativa destas unidades. Por exemplo, discútese se o altruísmo foi impulsado pola selección individual ou a de grupo, ou a que nivel o altruísmo reduce a fitness dos individuos, e as explicacións centradas no individuo para a evolución do altruísmo convértense en complexas e baséanse no uso da teoría de xogos, por exemplo (ver selección de parentesco e selección de grupo). Hai tamén moito debate sobre a definición das propias unidades, e os papeis da selección e a replicación, e se estes papeis poden cambiar no decurso da evolución.
San Salvador de Camba, Rodeiro
Nesta parroquia naceron o monxe Manuel García Gil, o alcalde de Rodeiro Luís López Diéguez, o filósofo Ramón Regueira Varela e o sacerdote Javier Vales Faílde.
Unidade de selección
Teoría fundamental
Dúas introducións útiles á teoría fundamental da unidade de selección e o seu debate, que tamén presentan exemplos de selección a multinivel na escala completa de xerarquías biolóxicas (tipicamente con entidades ao nivel N-1 competindo por un aumento da súa representación, é dicir, maior frecuencia, no nivel inmediatamente superior N; por exemplo, organismos en poboacións ou liñaxes celulares dos organismos), son a obra clásica de Richard Lewontin's "The Units of Selection" e o libro de John Maynard-Smith e Eörs Szathmáry The Major Transitions in Evolution. Como introdución teórica sobre que unidades de selección están en xogo, Lewontin escribiu: "A xeneralidade dos principios da selección natural significa que calquera entidade da natureza que ten variación, reprodución, e herdabilidade pode evolucionar. ...os principios poden aplicarse igualmente a xenes, organismos, poboacións, especies, e nos extremos opostos da escala, moléculas prebióticas e ecosistemas.' (1970, pp. 1-2)"
San Salvador de Camba, Rodeiro
Festas
Celebra unha romaría popular o 9 de setembro.
Unidade de selección
Teoría fundamental
O libro de Elisabeth Lloyd The Structure and Confirmation of Evolutionary Theory proporciona unha introdución filosófica básica do debate.
Selección a nivel de xene
George C. Williams no seu influente libro Adaptation and Natural Selection foi un dos primeiros en presentar unha visión da evolución na que os xenes eran a unidade de selección, argumentando que unha unidade de selección debería mostrar un alto grao de permanencia.
Richard Dawkins escribiu varios libros que popularizaron e expandiron a idea. Segundo Dawkins, os xenes causan os fenotipos e un xene é 'xulgado' polos seus efectos fenotípicos. Dawkins distinguiu as entidades que sobreviven ou fracasan na súa supervivencia, que chamou "replicadores", das entidades con existencia temporal que interaccionas directamente co ambiente, chamadas "vehículos". Os xenes son "replicadores", mentres que os individuos e os grupos de individuos son "vehículos". Dawkins argumenta que, aínda que eles son dous aspectos do mesmo proceso, os "replicadores" deberían ser preferidos aos "vehículos" como unidades de selección. Isto débese a que os replicadores, debido á súa permanencia, deberían ser considerados como os últimos beneficiarios das adaptacións. Os xenes son replicadores e, por tanto, o xene é a unidade de selección. Dawkins explicou máis detalladamente esta visión nun capítulo completo titulado God's utility function do seu libro River Out of Eden, no que explicou que os xenes por si sós teñen función de utilidade.
Algúns exemplos que son un caso claro de selección a nivel de xene son o meiotic drive e os retrotransposóns. En ambos os casos, as secuencias xénicas incrementan as súas frecuencias relativas nunha poboación sen proporcionar necesariamente beneficios a outros niveis de organización. As mutacións de meiotic drive (ver distorsión da segregación) manipulan a maquinaria da segregación cromosómica para que os cromosomas que portan a mutación se atopen despois en máis da metade dos gametos producidos por individuos heterocigotos para a mutación, e por esta razón a frecuencia da mutación aumenta na poboación.
Os retrotransposóns son secuencias de ADN que xeran copias de si mesmos que despois se insiren no xenoma máis ou menos aleatoriamente. Tales insercións poden ser moi mutaxénicas e así reducen drasticamenrte a fitness individual, así que hai unha forte selección contra os elementos que son moi activos. Os alelos do meiotic drive tamén mostran unha forte redución da fitness individual, exemplificando claramente o conflito potencial entre seleccións a distintos niveis.
Selección a nivel de célula
Leo Buss no seu libro The Evolution of Individuality propón que gran parte da evolución do desenvolvemento dos metazoos reflicte o conflito entre as presións selectivas que actúan a nivel da célula e as que actúan a nivel do individuo multicelular. Esta perspectiva pode iluminar fenómenos tan diversos como a gastrulación e o secuestro da liña xerminal.
Esta selección da proliferación non constrinxida está en conflito cos intereses da fitness do individuo, e así hai tensión entre a selección a nivel de célula e a nivel de individuo. Como a proliferación de células específicas do sistema inmunitario dos vertebrados para loitar contra os patóxenos infecciosos é un caso de proliferación celular programada e exquisitamente regulada, representa un caso de selección que manipula o individuo a nivel de célula para mellorar a súa propia fitness. No caso do sistema inmunitario dos vertebrados, a selección a nivel de célula e a nivel individual non están en conflito.
Selección a nivel de individuo
A selección a nivel de individuo pode describirse como darwinismo, e é ben comprendida e considérase común. Se unha gacela relativamente rápida se apaña para sobrevivir e reproducirse máis, a causa da maior fitness desta gacela pode ser explicada se nos fixamos en como as gacelas se libran da depredación.
A velocidade da gacela máis rápida podería ser causada por un só xene, ou ser polixénica, ou estar determinada completamente polo ambiente, pero a unidade de selección neste caso é o individuo, xa que a velocidade é unha propiedade individual. No libro The Selfish Gene, Dawkins refírese a isto como 'máquina de supervivencia'.
Selección a nivel de grupo
Se un grupo de organismos, debido ás interaccións mutuas ou á división do traballo, proporcionan unha fitness superior en comparación con outros grupos, na que a fitness do grupo é maior ou menor que a fitness media dos individuos constituíntes, pode dicirse que está producíndose selección de grupo.
Síndromes específicas de factores selectivos poden crear situacións nas que se seleccionan grupos porque mostran propiedades de grupo que son seleccionadas favorablemente. Porén, moitos exemplos comúns de trazos de grupo son reducibles a trazos individuais. A selección destes trazos pode así explicarse máis simplemente como unha selección de trazos individuais.
No parágrafo anterior, o grupo considérase que ten "menor virulencia", é dicir, a "virulencia" é presentada como un trazo do grupo. Podería argumentarse entón que a selección é de feito contra os virus individuais que son demasiado virulentos. Porén, neste caso a fitness de todos os virus dentro do corpo do coello está afectada polo que fai o grupo co coello. De feito, a verdadeira propiedade do grupo directamente seleccionada é a de "non matar o coello demasiado rápido" en vez da virulencia individual. En situacións coma esta, esperariamos que houbese selección por cooperación entre os virus nun grupo de modo que o grupo non "mate o coello demasiado rápido". É, por suposto, certo que calquera comportamento de grupo é o resultado de trazos individuais, como virus individuais que suprimen a virulencia dos seus veciños, pero o que causa os fenotipos raramente é o que causa diferenzas na fitness.
Selección a nivel de especies e de taxons superiores
Segue sendo moi polémico entre os biólogos se a selección pode actuar a nivel de especie ou en niveis taxonómicos superiores á especie. Un defensor particular da idea da selección de especies foi Stephen Jay Gould, que propuxo que existían procesos de macroevolución que modelaban a evolución, que non estaban impulsados polos mecanismos microevolutivos que son a base da síntese moderna evolutiva. Se se consideran as especies como entidades que se replican (se especian) e desaparecen (extínguense), entón as especies poderían estar sometidas a selección e así poderían cambiar as súas aparicións co paso do tempo xeolóxico, de igual maneira a como os trazos seleccionados favorablemente herdables cambian as súas co paso das xeracións.
Para que a evolución sexa impulsada pola selección de especies, o éxito diferencial debe ser o resultado da selección sobre propiedades intrínsecas da especie, en vez de sobre proiedades dos xenes, células, individuos, ou poboacións dentro da especie. Entre tales propiedades están, por exmplo, a estrutura da poboación, a súa propensión a especiarse, as taxas de extinciaón, e a persistencia xeolóxica. Aínda que o rexistro fósil mostra a persistencia diferencial da especie, exemplos de propiedades intrínsecas da especie suxeitas á selección natural foron moito máis difíciles de documentar.
Selección a nivel de comportamento
Para el o meme é unha unidade de información ou "unidade de cultura" (idea, crenza, patrón, comportamento...) que reside no cerebro e é o replicador mutante na evolución cultural humana, xa que pode saltar de mente en mente. É un patrón que pode influír no que o rodea, é dicir, é un axente causal e pode propagarse. Deste xeito, o que podería verse simplemente como que un individuo inflúe noutro para que adopte a súa idea ou crenza, vese aquí como unha idea-replicador que se reproduce a si mesma nun novo hóspede. Segundo Dawkins, o éxito dun meme débese á súa contribución á efectividade do seu hóspede. Estas ideas xeraron un gran debate entre os sociólogos, biólogos e científicos doutras disciplinas.
Talmaliya
Talmaliya foi unha cidade hitita situada ao sur-sueste de Hattusa. Estaba en mans dos kaskas de Pishuru (a cidade hexemónica kaska) sobre o -1300 e formaba o límite dos seus dominios permanentes (os saqueos estendíanse ben máis lonxe).
Santa Baia de Camba, Rodeiro
Santa Baia de Camba é unha parroquia que se localiza no concello de Rodeiro. Segundo o IGE en 2013 tiña 113 habitantes (57 mulleres e 56 homes), distribuídos en 6 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 236 habitantes.
Pär Lagerkvist
Pär Fabien Lagerkvist, nado en Växjö, Småland o 23 de maio de 1891 e finado en Estocolmo o 11 de xullo de 1974, foi un escritor sueco, gañador do Premio Nobel de Literatura en 1951. Cultivou poemas, obras de teatro, novelas, contos e ensaios. A súa obra caracterízase polo pesimismo, a anguria, a indagación da natureza humana e as constantes alusións á morte.
Traxectoria
Pär Lagerkvist naceu en 1891 no seo dunha familia campesiña da provincia de Småland, na cidade de Växjö. Os seus pais eran de educación tradicionalista, con profundas bases relixiosas na fe cristiá. De 1910 a 1912 estuda arte e literatura na Universidade de Uppsala.
O seu interese pola arte lévao a viaxar a París, onde estuda arte e coñece o movemento cubista e expresionista.
Durante a primeira guerra mundial, viviu en Dinamarca; alí escribiu a súa primeira obra teatral en 1917, chamada Sista människan, así como Ångest, libro de poesía fortemente inspirado na guerra.
Ao seu regreso a Suecia, en 1919, convértese en crítico de teatro en Estocolmo, onde escribe numerosos ensaios en prensa. Ao mesmo tempo, continúa a súa obra literaria, que lle carrexaría unha grande aceptación entre o público e unha non menor influencia na literatura do seu país.
En 1940 sería nomeado membro da Academia Sueca. Ese mesmo ano recibe o título de Doctor Honoris Causa pola Universidade de Gotemburgo, e en 1951 gaña o Premio Nobel de Literatura.
Falece o 11 de xullo de 1974 en Danderyd, preto de Estocolmo.
Obra
A obra de Lagerkvist caracterízase por unha forte calidade expresiva, influencia que adquiriu quizais en París, onde coñeceu o movemento expresionista. Aborda temas principalmente relacionados coa problemática do ben e do mal, que se reflicten nunha obra cargada de pesimismo, ansiedade, crueldade, e en ocasións de moralidade relixiosa.
Entre os temas centrais da súa obra está a cuestión fundamental do ben e do mal, que o autor examinou a través de figuras como o verdugo medieval, Barrabás, e o xudeu errante. Na súa moral, usou motivos e figuras da tradición cristiá sen seguir as doutrinas da Igrexa.
Santa María de Huerta
Santa María de Huerta é un concello español da provincia de Soria (Castela e León). A súa poboación é de 352 habitantes (INE 2012) e ocupa unha superficie de 49,15 km².
Ken Hutchison
Ken Hutchison, nado en Leslie, Fife, o 24 de novembro de 1943 e finado o 9 de agosto de 2021, foi un actor escocés de cinema.
Trabada, Trabada
Santa María de Trabada é unha parroquia do concello de Trabada na comarca da Mariña Oriental, na provincia de Lugo. No ano 2007 tiña 507 habitantes, deles 259 eran homes e 248 eran mulleres. miniatura|esquerda|Castro de Trabada.
Sudán Anglo-Exipcio
dereita|miniatura|300px|Bandeira empregada no Sudán Anglo-Exipcio. O Sudán Anglo-Exipcio, refirese á maneira na que o Sudán foi administrado entre os anos 1899 e 1956, cando era cogobernado polo Reino de Exipto e o Reino Unido.
Ligazóns externas
Historia do Sudán
Río Mosa
260px|miniatura|Vista do río ao seu paso por [[Maastricht]] O Mosa (en francés, Meuse; en alemán e neerlandés, Maas; en valón, Moûze) é un río europeo de 950 km de longo que ten o seu nacemento na Francia, no planalto de Langres, en Bassigny. Dá o seu nome ao departamento francés de Meuse e tamén a cidades neerlandesas como Maastricht.
Os seus principais afluentes son o Vair, o Chiers, o Semois, o Lese, o Hoyoux, o Ourthe e o Roer na marxe dereita, o Viroin, o Sambre, o Mehaigne e o Xeer na marxe esquerda. Os seus diversos meandros a través das Ardenas constitúen importantes puntos turísticos. Nos Países Baixos, mestúrase co Rhin para formar un longo delta común.
Ciclo Kalina
O ciclo Kalina é un ciclo termodinámico para a conversión de enerxía térmica en forza mecánica, optimizado para uso con fontes térmicas que estean nunha temperatura relativamente baixa en comparación coa temperatura do disipador de calor (ou o ambiente). O ciclo utiliza un fluído de traballo con polo menos dous compoñentes (xeralmente auga e amoníaco) e unha relación entre eses compoñentes é variábel en diferentes partes do sistema para aumentar a reversibilidade termodinámica e, polo tanto, o aumento global da eficiencia termodinámica. Existen diversas variantes dos sistemas de ciclo Kalina especificamente aplicábeis para diferentes tipos de fontes de calor. Téñense construído varias centrais eléctricas experimentais usando o concepto de ciclo Kalina, incluíndo sistemas de coxeración xunto a unidades de produción de determinados materiais, como por exemplo, a produción de cemento.
Sumeria
miniatura|dereita|220px|Divindade sumeria
Sumeria ou Sumerio ( ki-en-ĝir en lingua sumeria), considérase unha das civilizacións máis antigas da humanidade; localizábase na parte sur da Mesopotamia (o Iraq da actualidade), situada en terreos coñecidos pola súa fertilidade, entre os ríos Tigris e Éufrates. A chegada dos sumerios á rexión estableceuna Samuel Noah Kramer entre o 3500 e o 3000 a.C. sobrepoñéndose a unha poboación anterior. Sumeria exerceu influencia sobre as áreas circunveciñas, culminando na dinastía de Agadé, fundada en aproximadamente 2340 a. C. por Sargón I. Este, ao parecer, sería de etnia e lingua semitas. Despois de 2000 a.C. Sumeria entrou en declive, sendo absorbida por Babilonia e por Asiria.
Dúas importantes creacións acreditadas aos sumerios son a escrita cuneiforme, que antecede probabelmente todas as outras formas de escrita, sendo orixinalmente usada por volta do 3500 a.C., e mais as cidades-estados, sendo, probabelmente, a máis coñecida a cidade de Ur, construída por Ur-Nammu, o fundador da terceira dinastía Ur, por volta de 2000 a.C.
Historia
O termo "sumerio" é na verdade un exónimo aplicado (e, probabelmente, cuñado) polos acadios. Os sumerios describíronse a si mesmos como sag-gi-ga (o pobo de cabezas negras) e chamaron a súa terra Ki-en-ĝi, o lugar dos señores civilizados. A palabra acadia Shumer posibelmente representa ese nome nun dialecto diferente. Non se sabe absolutamente nada da súa orixe e non se estableceu conexión ningunha entre a súa lingua e a doutros pobos Na súa orixe as cidades sumerias tiñan unha función relixiosa, o templo constituía o centro da actividade social e económica. Pero o lugal (en orixe un dirixente civil) impúxose ás autoridades relixiosas converténdose nun auténtico monarca. Arredor do 2700 a.C. establécese nas cidades sumerias unha estrutura militar claramante organizada, cunha milicia permanente. As relacións entre as cidades sumerias eran en gran parte bélicas, Kish conseguiu manter o poder sobre gran parte de Sumeria.
Despois dun período de dominio dos reis elamitas (vivían no suroeste do actual Irán), os sumerios volveron gozar de independencia. As cidades de Lagash, Umma, Eridu, Uruk e principalmente Ur tiveron os seus momentos de gloria.
Ben cedo, grupos de nómades, vidos do deserto da Siria, comezaron a penetrar nos territorios ao norte das rexións sumerias. Coñecidos como acadios, dominaron as cidades-estados da Sumeria por volta de 2550 a.C. Mesmo antes da conquista, xa estaba ocorrendo unha síntese entre as culturas sumeria e acadia, que aumentou acentuadamente coa unificación dos dous pobos. Os ocupantes asimilaron a cultura dos vencidos, aínda que en moitos aspectos as dúas culturas mantivesen diferenzas entre si, máis evidente, sobre todo, no campo da relixión.
Civilización acadia
Ver artigo principal: Acadios
Máis tarde, por volta de 2369 a.C., Sargón, o Vello, patesi da cidade de Acad, unificou a maioría das cidades-templos. O gran rei acadio, guerreiro e conquistador, tornouse coñecido como “soberano dos catro cantos da terra”. A pesar da unificación, as estruturas políticas da Sumeria continuaron existindo. Os reis das cidades-estados sumerias foron mantidos no poder e recoñecíanse como tributarios dos conquistadores acadios.
Renacemento sumerio
O dominio intermitente dos guti durou un século, sendo substituído no século seguinte (cerca de 2100 a.C.–1950 a.C.) por unha dinastía proveniente da cidade-estado de Ur. Expulsados os guti, Ur-Nammur reunificou a rexión sobre o control dos sumerios. Foi un rei enérxico, que construíu os famosos cigurats e promoveu a compilación das leis do dereito sumerio. Os reis de Ur non soamente restabeleceron a soberanía sumeria, mais tamén conquistaron a Acadia. Nese período, chamado de renacenza sumeria, a civilización sumeria atinxiu o apoxeo, mais ese foi o último acto de manifestación do poder político da Sumeria.
Decadencia
Unha vez que os estados lugares creceron en forza bruta, os sumerios comezaron a perder a súa hexemonía política sobre a maioría das partes da Mesopotamia.
Atormentados polos ataques de tribos elamitas e amoritas, o imperio esborrallouse. Nesta época, os sumerios desapareceron da historia, mais a influencia da súa cultura nas civilizacións subsecuentes da Mesopotamia tivo longo alcance. Os amoritas fundaron a Babilonia. Os hurrianos da Armenia estabeleceron o imperio de Mitanni na parte norte da Mesopotamia por volta de 2000 a. C., en canto os babilonios controlaban o sur. Ambos os grupos defendíanse dos exipcios e dos hititas. Eses últimos derrotaron Mitani, mais foron expulsados polos babilonios. Os casitas, entrementres, venceron os babilonios en 1400 a. C.. Os casitas foron despois vencidos polos elamitas por volta de 1150 a. C..
Administración e política
Os sumerios habitaron varias cidades-estado, cada unha erixida en torno dos seus respectivos templos, dedicados ao deus a cuxa protección a cidade competía. Estas cidades, grandes centros mercantís, eran gobernadas por déspotas lugares denominados patesis, supremos-sacerdotes e xefes militares absolutos, auxiliados por unha aristocracia, constituída por burócratas e sacerdotes. O patesi controlaba a construción de diques, canais de irrigación, templos e celeiros, impondo e administrando os tributos aos que toda a poboación estaba suxeita. As cidades-estados sumerias, tradicionalmente, eran cidades-templos. Isto porque os sumerios consideraban que os deuses fundaran as cidades para que fosen centros de culto. Máis tarde, segundo a relixión, os deuses limitábanse a comunicar os soberanos as plantas das cidades e dos santuarios. A ligazón dos patesis aos ritos da cidade era extremadamente íntima.
Os templos estaban ligados ao poder estatal e as súas riquezas eran usufrutuadas polos soberanos, considerados intermediarios entre os deuses e os homes. Xunto cos templos das cidades, homenaxeando o seu deus patrón, non raramente eran erguidos cigurats, pirámides de macizos ladrillos cocidos ao Sol, que servían de santuarios e acceso aos deuses cando descendían até o seu pobo.
Agricultura e caza
Os sumerios mantiñan unha produción de cebada, garavanzo, lentellas, millo miúdo, trigo, nabo, dátiles, cebola, allo, leituga, allo porro e mostaza. Eles tamén criaban gado, carneiro, cabra e porco. Alén diso usaban bois como opción principal no traballo de carga e burros como animal de transporte. Os sumerios pescaban peixes e cazaban aves galináceas.
A agricultura sumeria dependía moito da irrigación, efectuándose a través do uso de canais, encoros, diques e depósitos de auga. Os canais requirían reparación frecuentes e a remoción continua de lodo. O goberno ordenaba a determinados cidadáns a tarefa de traballar nos canais, a pesar dos ricos poderen dispensarse.
Os sumerios realizaban a ceifa durante a fase seca do outono en equipos de tres persoas, consistindo dun segador, un enfardador e un enfeixador. Os facendeiros usaban un tipo de colleitadora arcaica para separar a cabeza dos cereais dos seus respectivos talos, para entón usar unha especie de zorra de escolla, que separaba o gran dos cereais. En seguida peneiraban a mestura de grans e debullos.
Cultura
O historiador Alan Marcus comenta que os "sumerios ostentaban unha perspectiva circunspecta sobre a vida".
Un sumerio escribiu: "Lágrimas, lamento, angustia e depresión residen dentro de min. O sufrimento tólleme. O perverso destino aprisióname e fai que cese a vida miña. Báñame unha doenza maligna."
Un outro escribiu: "Por que me contan entre os ignorantes? A comida encóntrase en todo lugar, e aínda así a fame proporciona a miña comida. Durante o día a partilla era orzada; e o orzamento de miña partilla, prexudicada."
A pesar de que as mulleres poderían alcanzar un status máis elevado na Sumeria que noutras civilizacións, a cultura era predominantemente masculina.
Arquitectura
Artigo Principal: Arte da Sumeria
A planicie Tigris-Éufrates carecía de minerais e árbores. As edificacións sumerias comprendían estruturas planoconvexas feitas de ladrillos de barro, desprovistas de argamasa ou cemento. Unha vez que os ladrillos planoconvexos son de composición relativamente inestábel, os pedreiros sumerios engadían unha man extra de ladrillos, postos perpendicularmente a cada poucas fileiras. Aí entón enchían os ocos con betume, cana e xoio. As construcións feitas con ladrillos de barro acababan por se deteriorar, de forma que eran periodicamente destruídas, niveladas e reconstruídas no mesmo lugar. Esa constante reconstrución gradualmente elevou o nivel das cidades, de modo que se ergueron por riba da planicie á súa volta. As construcións resultantes coñécense co nome árabe de tell e encóntranse en todo o antigo Oriente Próximo. O tipo máis famoso e impresionante de entre as edificacións sumerias chámase cigurat, unha construción de largas, amplas plataformas sobrepostas en cuxo cumio había templos. Selos cilíndricos sumerios tamén describen casas construídas con cana, similares a aquelas construídas polos árabes das terras baixas da parte sur do Iraq até anos recentes.
Por outro lado, os templos sumerios e palacios fixeron uso de materiais e técnicas máis avanzadas como reforzos (soporte para os ladrillos), recesos (esquinas), pilastras e cravos de arxila.
Literatura sumeria
Segundo a clasificación de J. Krecher a literatura sumeria catalógase nos seguintes xéneros:
Escultura sumeria
Consérvanse terracotas, amuletos, selos, estatuas e baixorrelevos cinguidos a convencionalismos da arte sumerios, como o hireatismo e a lei de frontalidade, canon de perfil e ausencia de perspectiva sendo a maioría da arte atopada de contexto relixioso. Os deuses e seres sobrenaturais son representados antropomorficamente e acompañados dunha serie de emblemas ou símbolos grazas aos acles podemos identificar os personaxes aínda que o símbolo é anterior á representación atropomórfica, esta serie de emblemas é limitado sendo os símbolos mais frecuentes fenómenos astrais, media lúa (deus Sîn), estrela (istar) disco solar (Samas), sete luceiros (grupo dos demos Sebettu) feixe de raios (Adab). Logo todos os deuses adoitan compartir un mesmo vestiario, tiara astada e túnica de voantes sentados nun trono, algúns acompañados de varios obxectos: Cálamo (deus Nabû), pala (marduk), arado (Ningirsu),lámpada (Nusku),etc
Economía e comercio
Emprendedores e creativos, os sumerios estabeleceron relacións comerciais con varios pobos da costa do Mediterráneo e do val do Indo.
Descubertas de obsidiana en lugares alongados da Anatolia e no Afganistán remontan a Dilmun (hoxe Bahrain, un principado no Golfo Pérsico), e varios selos inscritos na grafía dos pobos do val do Indo suxiren unha rede considerabelmente extensa de comercio antigo, centrado nos límites do Golfo Pérsico.
A Epopea de Gilgamesh refírese ao comercio con terras alongadas de mercadorías como madeira, xa que ese iten representaba un material escaso na Mesopotamia. O cedro do Líbano era especialmente prezado.
Os sumerios usaban escravos, aínda que eses non representasen a maior parte da economía. Mulleres escravas traballaban como tecelás, prensadoras, muiñeiras e cargadoras.
A cerámica sumeria decoraba vasos con pinturas en aceite de cedro. Os ceramistas utilizaban furadeiras arqueadas para producir o lume necesario ao cocemento da cerámica. Os pedreiros e ourives sumerios non só coñecían como facían uso de marfil, ouro, prata, galena e lapislázuli.
Medicina
Como en calquera sociedade premoderna, os sumerios posuían un coñecemento limitado de diagnose e tratamento médicos. Laxantes, purgantes e diuréticos formaban a maioría dos remedios daquel pobo. Determinadas cirurxías tamén eran postas en práctica.
Os sumerios explicaban a doenza como unha consecuencia do aprisionamento, e consecuente tentativa de escape, dun demo dentro do corpo humano. O obxectivo do remedio era persuadir o demo considerando na idea de que de continuar residindo naquel corpo sería unha experiencia desagradábel. Comunmente os sumerios colocaban un carneiro ou cabra próximo ao doente, esperando atraer o demo para dentro do corpo do animal, que, entón, sería morto. No caso de non haber ovellas á disposición, tentaban a sorte cunha estatua, que se se conseguise transferir o demo para dentro dela, sería cuberta de betume.
Características militares
As cidades sumerias estaban defendidas por murallas. Os sumerios aliábanse en guerras de sitio entre as súas cidades, e as murallas de ladrillos de barro obviamente non podían deter os inimigos, que xa coñecían o material.
O exército sumerio consistía na súa maior parte da infantaría. A infantaría leve portaba machados de guerra, dagas e lanzas. A infantaría de liña de fronte tamén usaba capacetes de cobre, capas de feltro e saias de coiro.
Os sumerios inventaron a carruaxe, á cal ataban onagros (asnos bravos). Esas carrozas antigas non funcionaban tan ben en combate canto os modelos construídos a posteriori, e algúns suxeriron que as carrozas servían primeiramente como medio de transporte, aínda que o equipo de guerra sumerio cargase machados de guerra e lanzas. A carroza ou carruaxe sumeria constituíase dun dispositivo de catro rodas manexado por un equipo de dúas persoas e ligado a catro onagros. A carroza estaba composta por cestas entretecidas, e as rodas posuían un sólido deseño triplo.
Os sumerios usaban fundas e arcos simples (só máis tarde a humanidade inventaría o arco composto.)
Relixión
Artigo Principal: Mitoloxía sumeria
Tratar dun asunto tal como a "Relixión Sumeria" pode complicarse, unha vez que as prácticas e crenzas adoptadas por aquel pobo variaron largamente a través do tempo e distancia, en que cada cidade posuía súa propia visión de mitoloxía e/ou teoloxía.
Entre as principais figuras mitolóxicas adoradas polos sumerios, é posíbel citar aos deuses:
Cada un dos deuses sumerios (na súa propia lingua, dingir - no plural, dingir-dingir ou dingira-ne-ne) era asociado a cidades diferentes, e a importancia relixiosa a eles atribuída intensificábase ou esmorecía dependendo do poder político da cidade asociada, debido a isto hai cambios teolóxicos no culto aos deuses e algúns son relegados ou pasan a formar parte das características dun deus que estea de moda, tal é o caso de Marduk, que de ser un pequeno xenio local chegou a ser cabeza do panteón de deuses.
Segundo a mitoloxía sumeria, os deuses criaron o ser humano a partir do barro co propósito de seren servidos polas súas novas criaturas. Cando estaban amolados ou frustrados, os deuses expresaban os seus sentimentos a través de terremotos ou catástrofes naturais: a esencia primordial da relixión sumeria baseábase, pois, na crenza de que toda a humanidade estaba á mercé dos deuses. Moitos dos mitos sumerios pasarían logo á Biblia(Diluvio universal, creación do home,etc)
Os sumerios consideraban que o universo consistía nun disco plano fechado por unha cúpula de latón. Xa a vida despois da morte envolvía un descenso ao vil submundo, onde se pasaba á eternidade nunha existencia deplorábel nun mundo subterráneo, se o morto non recibía atencións (ser soterrado ou esquecido) convertíase nun espectro que podía causar o mal.
A estatuaria relixiosa apareceu na época dinástica, e a maioría que apareceron son pequenas estatuas destinadas ao culto familiar ou de usos máxicos, curiosamente nos templos téñense atopados mais estatuas de oferentes que da propia divindade. Grazas aos textos sábese que as estatuas dos deuses no templo non eran moito maiores cás de culto familiar, nalgúns textos concrétase as cantidades de material necesario para a construción dunha estatua cultual.
Tecnoloxía
Exemplos da tecnoloxía sumeria inclúen: serras, coiro, ciceis, martelos, abrazadeiras, brocas, cravos, alfinetes, aneis, aixadas, machados, navallas, lanzas, frechas, espadas, colas, dagas, odres de auga, caixas, arreos, barcos, armaduras, baíñas, botas, sandalias e arpóns.
Os sumerios posuían tres tipos de barco:
Astronomía
Os sumerios foron os inventores da astronomía, o estudo da observación dos astros. Nas ruínas das cidades sumerias escavadas polos arqueólogos desde o principio do século pasado, encontráronse moitas centenas de inscricións e textos deste pobo sobre as súas observacións celestes.
Entre estas inscricións existen listas específicas de constelacións e posicionamento de planetas no espazo ben como información e manuais de observación.
Existen textos específicos sobre o sistema solar e o movemento dos planetas en torno do sol, na súa orde correcta. Moitas destas inscricións con máis de 4.500 anos están agora conservadas na sección do Oriente Próximo no museo Estatal de Berlín Oriental.
Legado
Os sumerios talvez sexan máis lembrados debido ás súas moitas invencións. Moitas autoridades danlles crédito polas invencións da roda e do torno de oleiro. O seu sistema de escrita cuneiforme foi o primeiro sistema de escrita de que se ten evidencia, predatando os xeróglifos exipcios en polo menos cincuenta anos. Os sumerios estaban entre os primeiros astrónomos. Inventaron o carro e posibelmente as formacións militares. Inventaron a cervexa. O máis importante de todo, talvez, sexa o feito de que, de acordo con moitos académicos, os sumerios foron os primeiros a domesticar tanto plantas como animais. No caso do primeiro termo, a través de plantacións sistemáticas e da colleita dunha descendencia de grama mutante, coñecida actualmente como einkorn, e de sementes de millo e de trigo. Con relación ao segundo termo, os animais, domesticáronnos a través do confinamento e da procreación de carneiros ancestrais (similares á cabra montesa e ao gado salvaxe (búfalos)). Esas invencións e innovacións facilmente colocan os sumerios entre unha das culturas máis creativas de toda a prehistoria, e mesmo da historia.
Lingua e escrita
A lingua sumeria é unha lingua illada, non relacionada directamente con ningunha outra lingua coñecida, a pesar das varias tentativas equivocadas de probar ligazóns con outros idiomas. A lingua sumeria é aglutinante, ou sexa, os morfemas (as menores unidades con sentido da lingua) xustapóñense para formar palabras.
Atribúese aos sumerios a invención do sistema cuneiforme de escrita (caracteres en forma de cuña), que foi utilizada por toda a Mesopotamia e pobos veciños. A súa escrita era ao comezo pictográfica, onde o obxecto representado expresaba unha idea. Un barco marcado por determinados sinais, por exemplo, podería significar que estaba cargado ou baleiro, pero co tempo evolucionou cara o sistema cuneiforme.
Un corpo extremadamente vasto (moitas centenas de millares) de textos na lingua sumeria sobreviviu, sendo que a maioría está gravada en pequenas táboas de arxila. A escrita sumeria está grafada en cuneiforme e é a máis antiga lingua humana escrita coñecida. Os tipos de textos sumerios coñecidos inclúen cartas persoais e de negocios e/ou transaccións comerciais, receitas, vocabularios, leis, himnos e rezos, encantamentos de maxia e textos científicos incluíndo matemática, astronomía e medicina. Inscricións monumentais e textos sobre diversos obxectos, como estatuas ou ladrillos, tamén son bastante comúns. Moitos textos sobreviven en múltiplas copias polo feito de teren sido transcritos repetidamente polos aprendices de escribas.
A comprensión dos textos sumerios hoxe en día pode ser problemática até mesmo para especialistas. Os textos máis antigos son os máis difíciles, pois non mostran a estrutura gramatical da lingua de forma sólida.
Cronoloxía
miniatura|dereita|200px| Papiro
Rexión de Mwanza
Posúe unha área de 19.592 km² e no 2002 tiña unha poboación de 2.942.148 habitantes.
Distritos
Ten oito distritos:
Helen Longino
Helen E. Longino, nada o 13 de xullo de 1944, é filósofa da ciencia e feminista. Defendeu a idea da importancia dos valores e as interaccións sociais na investigación científica. Escribiu sobre o papel das mulleres na ciencia e é unha figura central na epistemoloxía feminista e na epistemoloxía social. É a profesora de filosofía Clarence Irving Lewis na Universidade de Standford. En 2016, foi escollida pola American Academy of Arts and Sciences.
Scandinavian Airlines
Scandinavian Airlines, coñecida normalmente como SAS, é a aeroliña nacional de Suecia, Dinamarca e Noruega e trátase da aeroliña máis grande de Escandinavia. SAS é a abreviatura do seu nome completo, Scandinavian Airlines System ou legalmente Scandinavian Airlines System Denmark-Norway-Sweden. Ten a súa sede en Solna, Suecia e opera principalmente nos países escandinavos. Scandinavian Airlines é un dos membros fundadores da Star Alliance.
A compañía opera 137 avións e voa a 123 destinos de máis de 30 países. O seu principal centro de actividade é o aeroporto de Copenhague, e ten centros secundarios en Oslo e Estocolmo. SAS tamén ten centros de conexión menores nos aeroportos de Bergen, Flesland, Göteborg Landvetter, Stavanger, Sola, e Trondheim, Værnes. SAS Cargo é unha subsidiaria independente de Scandinavian Airlines e a súa sede atópase no aeroporto de Copenhague.
A aeroliña fundouse en 1946 como un consorcio para impulsar as operacións transatlánticas da compañía sueca Svensk Interkontinental Lufttrafik, da norueguesa Det Norske Luftfartselskap e da dinamarquesa Det Danske Luftfartselskab. O consorcio ampliouse dous anos máis tarde para cooperar tamén en rutas europeas e domésticas. En 1951 as tres aeroliñas fusionáronse para crear SAS. O 27 de xuño de 2018 o goberno noruegués anunciou que vendera a súa participación en SAS.
Fundación
A aeroliña fundouse o día 1 de agosto de 1946 cando Svensk Interkontinental Lufttrafik AB (unha aeroliña propiedade da familia sueca Wallenberg), Det Danske Luftfartselskab A/S, e Det Norske Luftfartselskap AS (as aeroliñas nacionais de Dinamarca e Noruega) formaron unha asociación para manexar o tráfico aéreo intercontinental deses tres países. O primeiro presidente de SAS foi Per A. Norlin. O 17 de setembro dese ano iniciáronse as operacións baixo o nome da nova entidade, sendo o primeiro servizo internacional entre Estocolmo e Nova York. En medio ano SAS estableceu un récord ao transportar a peza única de carga máis pesada a través do Atlántico nun avión de pasaxeiros, un panel eléctrico de 680 kg dende Nova York á compañía Sandvik en Suecia.
Durante 1948 a aeroliña nacional sueca AB Aerotransport uniuse a SAS, coordinando rapidamente as súas operacións europeas. Tres anos despois as compañías fusionáronse formalmente para formar o SAS Consortium. Cando se estableceu a propiedade da aeroliña dividiuse entre SAS Danmark (28,6%), SAS Norge (28,6%) e SAS Sverige (42,8%), as cales pertencían nun 50% a investidores privados e no outro aos seus gobernos.
Ruta transpolar
Durante o ano 1954 SAS converteuse na primeira aeroliña en comezar voos regulares usando unha ruta polar, voando Douglas DC-6B dende Copenhague ata Os Ánxeles con escalas en Søndre Strømfjord (agora Kangerlussuaq) en Groenlandia e Winnipeg no Canadá. En verán de 1956 o tráfico da ruta xustificou o aumento das frecuencias a tres voos por semena. O servizo demostrou ser moi popular entre as celebridades de Hollywood e os membros da industria cinematográfica, e SAS conseguiu moita publicidade coa ruta. Grazas a unha estrutura de tarifas que permitía o tránsito gratuíto cara outros destinos europeos vía Copenhague, esta ruta foi gañando cada vez máis popularidade entre os tuistas estadounidenses ao longo dos anos 50.
En 1957 SAS foi a primeira aeroliña en ofrecer un servizo ao redor do mundo sobre o Polo Norte, a través dunha segunda ruta polar operada por Douglas DC-7C voando dende s flying from Copenhague a Toquio con escala no aeroporto de Anchorage en Alasca. O voo a través de Alasca era unha solución de compromiso xa que a Unión Soviética non permitía a SAS, entre outras aeroliñas, voar sobre Siberia en rutas entre Europa e o Xapón, e o espazo aéreo chinés tamén estaba pechado.
Era dos reactores
En 1959 SAS entrou na era dos reactores tras mercar varios Sud Aviation Caravelle franceses. No mes de marzo do ano seguinte foi introducido o segundo avión a reacción na frota de SAS, o Douglas DC-8. O DC-8 comezou a operar na ruta cara Nova York o 1 de maio, cara Os Ánxeles o 3 de xuño, e na ruta cara Toquio o 11 de outubro. A introdución do DC-8 tamén implicou que o tráfico intercontinental se movese cara o aeroporto de Arlanda, que foi inaugurado oficialmente en 1962.
Posteriormente SAS introduciu o o Douglas DC-9, o primeiro reactor para voos de curto e medio alcance da súa frota, un aparello que voaría coa aeroliña ata o ano 2002.
Ademais de introducir avións máis modernos, SAS tamén adoptou innovadoras prácticas de operación e sistemas para mellorar a experiencia dos clientes. En 1965 foi a primeira aeroliña en introducir un sistema electrónico de reservas.
Durante o ano 1971 SAS comezou a operar o seu primeiro Boeing 747, e en 1974 a aeroliña recibiu o Douglas DC-10. O primeiro modelo do fabricante europeo Airbus chegaría en 1977 ao mercar a compañía o Airbus A300 para as súas rutas de media distancia.
Anos 80
Os anos 80 foron a época dourada de SAS. En 1982 Scandinavian Airlines foi recoñecida como a aeroliña máis puntual de Europa, e en 1983 recibiu o premio á Aeroliña do Ano nos ATW Airline Awards.
Durante as súas primeiras décadas, a aeroliña construíu dous grandes hoteis no centro de Copenhague, o SAS Royal Hotel (5 estrelas) e o máis grande SAS Hotel Scandinavia (4 estrelas e cun casino na súa planta 26). Nos anos 1980 SAS inaugurou o seu primeiro hotel fóra de Escandinavia, o SAS Kuwait Hotel. Cara 1989 a división de hoteis de SAS tiña o 40% das acción do Intercontinental Hotels Group. Tras a desregularización da aciación comercial en Europa e a presión das novas aeroliñas rivais SAS experimentou dificultades económicas e a compañía decidiu vender a súa cadea de hoteis ao Radisson Hotel Group no ano 1992.
Actual
En novembro de 2020 a frota de Scandinavian Airlines estaba formada polos seguintes avións:
Karahna
Karahna foi unha cidade do sueste de Hattusa, na Terra Alta Hitita, conquistada polos kaskas da cidade hexemónica de Pishuru sobre o -1300.
Na época de Hattušili III ocupárona, así como a cidade próxima de Marišta, os "homes de Takkašta e Pišhuruš", que despois atacaron tamén Kaneš. Esta poboación aparece mencionada en textos cuneiformes de Maşat Höyük (Tapikka) xunto a a Zile.
Centro comercial
miniatura|dereita|250px|Centro comercial A Laxe de [[Vigo.]] Un centro comercial, (tamén coñecidos como shopping centers do inglés), é unha construción que consta dun ou varios edificios, polo xeral de gran tamaño, que albergan servizos, locais e oficinas comerciais aglutinados nun espazo determinado concentrando maior cantidade de clientes potenciais dentro do recinto.
Un centro comercial está pensado como un espazo colectivo con distintas tendas; ademais, inclúe lugares de lecer, esparexemento e diversión, como cines ou feiras de comidas dentro do recinto. Aínda que estea en mans privadas, polo xeral os locais comerciais alúganse e véndense de forma independente, polo que existen varios donos de devanditos locais, que deben pagar servizos de mantemento ao construtor ou á entidade administradora do centro comercial.
Os centros comerciais e o consumo dos fogares
A evolución do mercado de centros comerciais está relacionado de forma directa coa capacidade de consumo dos fogares, resistíndose a actividade en épocas de crises. O cociente de análise da madurez deste mercado foi a SBA/habitante, aínda que outras liñas de análises prefiren a SBA/M€ consumido, que relaciona mellor o mercado inmobiliario e a economía real.
Tenis
350px|miniatura|dereita|O Aberto dos Estados Unidos é un prestixioso torneo [[Grand Slam (tenis)|Grand Slam.]] O tenis é un deporte que disputado entre dous xogadores (individuais) ou entre dous equipos formados por dous xogadores cada un (dobres). Cada xogador usa unha raqueta para golpear unha pelota de goma oca cuberta de feltro por riba dunha rede cara á cancha do opoñente.
O tenis moderno orixinouse no Reino Unido a finais do século XIX como "tenis de céspede", que tiña moitas similitudes con varios xogos de herba, así como co xogo antigo do tenis real. O tenis é un deporte olímpico, ademais de ser xogado por persoas de distintos niveis sociais de tódalas idades. O deporte pódese xogar por calquera que poida agarrar unha raqueta, o que inclúe as persoas en cadeira de rodas.
As regras do tenis cambiaron moi pouco desde a década de 1890. Dúas excepcións son que desde 1908 ata 1960 o xogador que sacaba debía ter un pé no chan todo o tempo e a adopción do tie-break nos anos 70. Ademais, recentemente produciuse a inclusión no tenis profesional dunha tecnoloxía electrónica de revisión xunto a un sistema de impugnación de puntos que permite a un xogador rebater a decisión dun xuíz (de liña ou cadeira) de se a pelota entrou ou non.
Historia
O tenis moderno naceu no Reino Unido a finais do século XIX.