cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cantiga de mestría
Antecedentes
As cantigas son poesías cantadas que combinan a música e a literatura. Popularizáronse nos séculos XII e XIV, especialmente no territorio galego-portugués e eran recitadas por xograres e trobadores, quen escribían as letras, poñían música e as interpretaban. En función da súa composición ou estrofas, poden clasificarse en cantigas de refrán ou cantigas de mestría.
A súa orixe está na poesía dos trobadores provenzais, os mesmos que a nomearon así por ser esta o tipo de cantiga máis perfecta, máis artísticas e libre de todo artificio popular. Aínda que gran parte da lírica galego-portuguesa bebe da tradición culta da cançó provenzal, esta sufrirá un cambio na súa adaptación a tradición lírica do noroeste peninsular, onde se fusionará co estilo local de vello dándolle así un carácter máis afastado da súa orixe culta. Isto manifestarase en feitos como a práctica ausencia de versos isosilábicos, resultado propio dunha mestura de poesía coa lírica oral.
Temática
En canto a temática da cantiga de mestría existen varias controversias, non ten un único xénero. Está moi ligada ás cantigas de escarnio de e as castigas de amor, xa que son estas as que máis a empregan, mentres que as de amigo utilizan máis o refrán. Entón pese a encontrar cantigas de amigo con mestría, esta e métrica particular das cantigas de amor e cantigas de escarnio.
Aspectos formais
A estrutura propia da cantiga de mestría mostra catro estrofas de sete versos octosílabos ou decasílabos, sen refrán ao remate das estrofas.
Baixo estas liñas móstrase un exemplo de cantiga de amor, con métrica de cantiga de mestría, do autor João Lopes de Ulhoa. Conta con catro estrofas de sete versos cada unha, sendo estes decasílabos en todos os casos, e cun esquema rítmico idéntico en cada estrofa: ABBACCA. miniatura|Músico tocando as campás A mia senhor que me foi amostrar A mia senhor, que me foi amostrar Deus por meu mal, por vos eu nom mentir, eque sempr’eu punhei de a servir muit', houve gram sabor de m’enganar: ca me falou primeir’, u a vi, bem; e pois que viu que perdia o sem por ela, nunca m’er quiso falar. E se m’eu dela soubesse guardar, quando a vi, punhara de guarir; mais foi-m'ela bem falar e riir, e falei-lh'eu; e nom a vi queixar, nem se queixou que a chamei “senhor”! e pois me viu mui coitado d’amor, prougo-lhe muit’e nom m’er quis catar! E pois me queria desemparar, quando a vi, mandasse-me partir lodo de si! E mandasse-m'end’ir! mais nom lhe vi de nulha rem pesar que lh’eu dissesse, tam bem me catou! pois viu que seu amor me forçou, leixou-,’assi desemparad’andar. E deferená dev’end’a filhar tod'home, que dona fremosa vir, de mim: e guarde-se bem de nom ir, com'eu fui log’, em seu poder entrar; ca lháverrá com’avero a min: servi-a muit’, e pois que a servi, fez-mi aquesto quiant’oídes contar!
Antoloxía
As cantigas de mestría teñen unha autoría moi diversa e son propias dos autores máis antigos. Véxase unha antoloxía dos autores da cantiga de mestría coas súas correspondentes obras:
Capela
Este artigo trata sobre o edificio relixioso, para a parte do pé do hórreo véxase o artigo tornarratos. miniatura|dereita|200px|Capela da Virxe da Renda, en [[Combarro, Poio|Combarro.]] miniatura|200px|Capela no interior dunha igrexa de [[Florencia.]] Unha capela é un templo relixioso cristián, xeralmente de menor tamaño ca unha igrexa convencional. Pode estar construída no interior dunha igrexa, xeralmente anexa á nave maior, ou ben constituír unha edificación propia.
Son usuais as capelas de vilas, colexios, universidades, cárceres, conventos, cuarteis, castelos etc. Á capela van orar basicamente os membros ou integrantes dunha crenza relixiosa.
A palabra capela provén do *cappella, diminutivo de cappa, capa.
A capela componse principalmente de retablo, altar, columnas ou piares pequerrechos. Hai capelas que pasaron aos anais da historia polo feito de que nelas tense realizado unha morea de milagres.
Moimenta, Milmanda, Celanova
Moimenta é un lugar da parroquia de Milmanda no concello ourensán de Celanova na comarca da Terra de Celanova. Tiña 20 habitantes no ano 2011 segundo datos do INE e do IGE, dos cales 9 eran homes e 11 mulleres. Iso supón un mantemento da poboación respecto a 2010, cando tiña 20 habitantes (9 homes e 11 mulleres).
Paredes, Bascoi, Mesía
Paredes é un lugar da parroquia de Bascoi no concello coruñés de Mesía na comarca de Ordes. Tiña 5 habitantes no ano 2016 segundo datos do INE dos cales 2 eran homes e 3 eran mulleres.
Rododendro arbóreo
Rhododendron arboreum, o rododendro arbóreo, tamén coñecido coma burans ou gurans, é un arbusto ou arboriña perenne cunhas flores vermellas brillantes e rechamangueiras. Medra en Bután, China, India, Mianmar, Nepal, Sri Lanka e Tailandia. O Rhododendron arboreum é a flor nacional do Nepal e a árbore estatal de Uttarakhand&Himachal Pradesh.
Descrición
O seu nome científico significa "con tendencia lígnea ou a medrar de xeito arbóreo". Coñécese que pode acadar os 20 m de altura, con todo acostuma roldar os 12 m (36 ft) x 12 m (36 ft). Esta especie ten o Récord Guinness do rododendro maior do mundo.
A comezos e mediados da primavera, agroman acios de 15-20 flores con forma de campá, de 5 cm (2 in) de largo e 3–5 cm (1.25–2 in) de longo de cores vermellas, rosas ou brancas. Teñen bolsas de néctar negras e manchas negras no interior.
Cultivo
Prefire solos acedos ricos en humus, húmidos mais ben drenados, e semisombra; condicións doadas de atopar en Galiza. Ten follas anchas verdes escuras de 7–19 cm (3–7 in) de longo, co envés aveludado prateado ou acastañado.
É unha planta axeitada para xardíns boscosos, fragas e arboredos.
Cómpre abeirar as plantas con sebes cortaventos para evitar danos nas follas.
Variantes
miniatura|Rhododendron arboreum de [[Fyson ]]
Ameazas
Os rododendros son susceptíbeis ao caruncho da vide (Curculionoidea), ás moscas brancas de rododendros e azaleas, ás cigarriñas (Cicadellidae), aos tínxidos (Tingidae), aos insectos escama (Coccoidea), eirugas, pulgóns ou piollos das plantas, oídio, fungos do mel (Armillaria), ferruxes (Pucciniales), bugallos das follas, petal blight (fungos de diferentes xéneros), (Chondrostereum purpureum), Phytophthora cactorum e clorose inducida polo cal.
Exemplar senlleiro en Galiza
O rododendro arbóreo de Serantellos, Cambados (Pontevedra) figura no Catálogo de Árbores Senlleiras elaborado pola Xunta de Galicia.
En Sri Lanka
A planta coñécese coma Maha ratmal, Maha Rath Mal, Asela mal en Sinhala. O nome en lingua cingalesa "rathmal" é maiormente usado polos Ixoras, que non están nesta familia. Porén, os rododendros non son plantas comúns en Sri Lanka, e o nome local asistemático semella ser "Maha-rathmal", i.e., "Big-Ixora", aplicado a variedades máis pequenas que sona coma azaleas ornamentais. De aí o nome "asela-mal", probabelmente adaptado de "Azelia" polos hosrticultores, podería ser máis axeitado. Prefire climas fríos e secos que son os máis comúns na meirande parte da illa de Sri Lanka.
A Espedregueira, Gargantáns, Moraña
A Espedregueira é un lugar da parroquia de Gargantáns no concello pontevedrés de Moraña na Comarca de Caldas.
Segundo o IGE en 2015 tiña 24 habitantes (11 homes e 13 mulleres), 1 máis que en 2010, e o mesmo número -24- que no ano 2000, o que reflicte un mantemento poboacional.
Daniel Van Buyten
Daniel Van Buyten ( AFI : [ˈdaːnijɛl vɑmˈbœy̆tə(n)]), nado en Chimay, Hainaut, o 7 de febreiro de 1978, é un exfutbolista belga que xogou como defensa central na.
Lobeira, Lobeira
San Vicente de Lobeira é unha parroquia do concello de Lobeira, na comarca da Baixa Limia, provincia de Ourense. No ano 2007 tiña 263 habitantes (141 homes e 122 mulleres).
Homeose
A homeose é a transformación dun órgano noutro, orixinada pola mutación ou a incorrecta expresión de xenes críticos específicos do desenvolvemento. En animais, estes xenes do desenvolvemento controlan especificamente o desenvolvemento de órganos sobre o seu eixe anteroposterior. Porén, en plantas os xenes do desenvolvemento afectados pola homeose poden controlar calquera cousa desde o desenvolvemento dun estame ou pétalo ao desenvolvemento da clorofila. A homeose pode ser causada por mutacións en xenes Hox, que se encontran en animais, ou noutros como os da familia MADS-box das plantas. A homeose é unha característica que contribuíu a que os insectos se convertesen nun grupo co éxito e a diversidade que teñen.
As mutacións homeóticas funcionan cambiando a identidade de segmentos corporais durante o desenvolvemento. Por exemplo, o xenotipo ultrabithorax nas moscas dá lugar a un fenotipo no que os segmentos metatorácico e o primeiro abdominal convértense en segmentos mesotorácicos. Outro exemplo nas moscas é antennapedia, no que un alelo que provoca unha ganancia de función causa que as patas se desenvolvan no sitio das antenas.
En botánica, Rolf Sattler revisou o concepto de homeose (substitución) ao poñer a énfase na homeose parcial ademais de na homeose completa, que é comunmente aceptada.
Os mutantes homeóticos en anxiospermas crese que son raros na natureza: na planta anual Clarkia (Onagraceae), os mutantes homeóticos causan que os pétalos sexan substituídos por un segundo verticilo de órganos similares a sépalos, orixinados por medio dunha mutación debida a un só xene recesivo. A ausencia de consecuencias letais ou deletéreas nos mutantes florais dan lugar a distintas expresións morfolóxicas e foron un factor na evolución de Clarkia, e quizais tamén na de moitos outros grupos de plantas.
Mecanismos homeóticos en animais
Despois dos traballos sobre mutantes homeóticos de Ed Lewis, a homeose en animais seguiu estudándose ao descubrirse unha secuencia de unión do ADN conservada presente en moitas proteínas homeóticas. Así, o dominio proteico de unión ao ADN de 60 aminoácidos denominouse homeodominio, mentres que a secuencia de nucleótidos de 180 pares de bases que a codifica chámase caixa homeótica ou homeobox. Os clusters de xenes homeobox estudados por Ed Lewis foron denominados xenes Hox, aínda que debe terse en conta que no xenoma dun animal están codificados moitos máis xenes homeobox ademais dos clusters de xenes Hox.
Antonio García-Bellido propuxo primeiramente que a función homeótica de certas proteínas era a de "selector". Por definición os selectores considerábanse proteínas (factores de transcrición) que determinaban establemente un entre dous posibles destinos para unha célula e os seus descendentes celulares nun tecido. Aínda que a maioría das funcións homeóticas animais están asociadas con factores que conteñen homeobox, non todas as proteínas homeóticas dos animais están codificadas por xenes homeobox, e ademais non todos os xenes homeobox están asociados necesariamente con funcións homeóticas ou fenotipos (mutantes). O concepto de selector homeótico foi despois máis elaborado ou polo menos cualificado por Michael Akam no seu modelo denominado de "xene postselector" que incorporou descubrimentos adicionais e reconduciu o camiño da "ortodoxia" dos interruptores binarios estables dependentes de selector.
O concepto de compartimento dos tecidos está profundamente entrelazado co modelo selector da homeose porque o mantemento do destino dunha célula mediado polo selector pode ser restrinxido en diferentes unidades de organzación do plan corporal dun animal. Neste contexto, Albert Erives e os seus colegas fixeron novos descubrimentos sobre os mecanismos homeóticos ao centraren as súas investigacións nos amplificadores de ADN (enhancers) que son a diana tanto dos selectores homeóticos coma de diferentes combinacións de sinais de desenvolvemento. Este traballo identifica unha diferenza bioquímica proteica entre os factores de transcrición que funcionan como selectores homeóticos e aos factores de transcrición que funcionan como efectores das vías de sinalización do desenvolvemento, como a vía de sinalización Notch e a vía de sinalización BMP. Este traballo propón que os selectores homeóticos funcionan "autorizando" a un amplificador de ADN nun compartimento de tecido restrinxido para que este poida ler os sinais de desenvolvemento, os cales son despois integrados por medio de agregación mediada por poliglutamina.
Mecanismo homeótico en plantas
Igual que a multicelularidade complexa que se ve nos animais, a multicelularidade das plantas terrestres está organizada no seu desenvolvemento en unidades de tecidos e órganos por medio de xenes de factores de transcrición con efectos homeóticos. Aínda que as plantas teñen tamén xenes que conteñen homeobox, os factores homeóticos de plantas adoitan posuír dominios de unión ao ADN chamados MADS-box (caixa MADS). Un dato interesante é que os xenomas animais tamén posúen un pequeno número de factores MADS-box. Así, na evolución independente da multicelularidade en plantas e animais foron incorporadas diferentes familias de factores de transcrición eucariotas para realizaren funcións homeóticas. Propúxose que os factores de dominio MADS funcionan como cofactores de factores máis especializados e así axudan a determinar a identidade dos órganos. Isto foi proposto para corresponderse máis estreitamente coa interpretación da homeótica animal descrita por Michael Akam.
Maurice Bedel
Maurice Bedel, nado en París o 30 de decembro de 1883 e finado en La Genauraye, Thuré, o 15 de outubro de 1954, foi un novelista, ensaísta e xornalista francés.
Traxectoria
Doutor en medicina, a súa tese estivo consagrada ás obsesións periódicas, publicou os seus primeiros poemas co pseudónimo de Gabriel Senlis, Le Cahier de Phane. Recibiu o premio Goncourt en 1927 pola súa primeira novela Jérôme 60° latitude nord, en 1948 foi elixido presidente da Société des Gens de Lettres.
Heteroconger
Heteroconger é un xénero de peixes angüiliformes da familia dos cóngridos que comprende varias especies, coñecidas como heterocongros, e que, xunto coas do xénero Gorgasia, constitúen a subfamilia dos heterocongrinos.
Isabel Fresco Otero
Isabel Fresco Otero, nada no Freixo (As Pontes de García Rodríguez) o 25 de outubro de 1958, é unha escritora galega en castelán e en galego.
Heteroconger
O xénero foi descrito por Bleeker no ano 1868.
Anatomía
Corpo moi alongado e comprimido (miden aproximadamente 40 cm e son moi delgados). Cola moito máis longa que a cabeza e o resto do corpo. Aletas dorsal e anal que, ás veces, conflúen coa aleta caudal. Aletas pectorais ausentes ou vestixiais. Cabeza curta. Fociño moi curto. Boca curta e oblicua. Ollos grandes en comparación co seu corpo e olfacto débil debido ao seu diminuto nariz.
Comportamento
Viven enterrados na area do fondo, e xeralmente só é visíbel a cabeza e a metade dianteira do tronco, pero se se molestan retíranse enteiramente no seu agocho. As anguías de xardín son tímidas cos outros animais e cos humanos, pero os machos son agresivos cos outros machos da súa especie. Cando se senten ameazadas, retírase ao seu tobo, e péchano cun bloque de moco para que os depredadores non poidan penetrar no seu fogar.
Distribución
A maior parte das especies habitan na rexión Indo-Pacífica, pero tamén hai outras que viven nas augas tropicais e subtropicais de todo o mundo, especialmente nas partes máis cálidas do océano Atlántico (incluíndo o mar Caribe) e do Pacífico oriental.
Bioloxía
Os científicos aínda non coñecen a lonxevidade dos heterocongros en estado salvaxe. Son carnívoros e aliméntanse de plancto. Para buscar a comida válense sobre todo na vista, debido aos seus grandes ollos. Permanecendo no seu tobo, e movendo a cabeza, atrapan o plancto que chega á deriva debido ás correntes. reprodúcense sexualmente e presentan dimorfismo sexual. Na época da reprodución, sen saír do tobo, acércanse entre si, e os machos entrelázanse coa femia coa que queren aparearse, á que defenden ferozmente, mordéndolles a cabeza, e mesmo os ollos, aos outros pretendentes. Liberan os gametos na auga, onde os ovos se fecundan e quedan flotantes reuníndose na zona epipeláxica. Cando os ovos eclosionan, os heterocongros desenvolven as súas larvas flotando na auga e, cando son o suficientemente grandes, nadan até o fondo e escavan na area cadanseu tobo na periferia da colonia, que así vai medrando.
Clasificación
Xénero Heteroconger Bleeker, 1868
Especies
Isabel Fresco Otero
Traxectoria
Licenciada en Filoloxía Hispánica pola Universidade Autónoma de Madrid. É profesora de Lingua e Literatura en San Fernando de Henares (Madrid) desde 1985.
Eleccións municipais en Xinzo de Limia
Estes foron os resultados das eleccións municipais no concello de Xinzo de Limia dende 1979. miniatura|dereita|[[Galería de imaxes de casas dos concellos de Galicia|Casa do concello de Xinzo de Limia]]
Composición das Corporacións
Corporacións democráticas en Xinzo de Limia desde a aprobación da Constitución de 1978.
2007
Nas eleccións de 2011, neste concello elixíronse 17 escanos en lugar dos 13 anteriores; xa que se superou a barreira dos 10.001 veciños.
A Devesa, Campaña, Valga
A Devesa é un lugar da parroquia de Campaña, no concello pontevedrés de Valga na comarca de Caldas. Tiña 439 habitantes no ano 2009 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 224 eran homes e 215 eran mulleres.
Pirolusita
A pirolusita é un mineral do grupo dos óxidos. Quimicamente é dióxido de manganeso, que pode presentar unha gran cantidade de hábitos cristalinos, aínda que en xeral preséntase en forma de agregados cristalinos fibrosos.
Ambiente de formación
O máis normal é que a pirolusita teña unha orixe sedimentaria, formada por deposición de manganeso nun ambiente de sedimentación lacustre ou en pantanos.
Tamén noutras ocasións fórmase como produto da oxidación por factores climáticos doutros minerais do manganeso. Por iso, é frecuente atopalo asociado a limonita, hematita, cuarzo, manganita, psilomelana e outros minerais óxidos de ferro e manganeso.
Localización e extracción
Moi común en todo o mundo e, xunto coa rodocrosita, son a principal mena do manganeso. A extracción de manganeso da pirolusita lévase a cabo por electrólise.
O manganeso é un metal moi valorado estratexicamente, pois é un compoñente do aceiro e outras aliaxes tales como o bronce-manganeso. Como é un axente oxidante úsase para a fabricación de cloro e desinfectantes (permanganatos). Tamén se usa para a decoloración do vidro, pois cando se mestura co vidro fundido oxídase o ferro ferroso a ferro férrico, co que desaparecen as cores verdosas e marróns que tería o vidro.
Úsase tamén como material colorante na fabricación de pinturas verde e violeta e en tinguiduras para teas, así como para dar cores violeta ou ámbar a azulexos e cerámica.
A variedade polianita adóitase extraer en Centroeuropa. Enormes depósitos de pirolusita están a explotarse en Xeorxia, no Decán (India), Brasil, Ghana e Suráfrica. En España hai importantes xacementos en Asturias e Huelva. miniatura|[[Pirolusita dendrítica.]]
A Pedreira, Bascoi, Mesía
A Pedreira é un lugar da parroquia de Bascoi no concello coruñés de Mesía na comarca de Ordes. Tiña 1 habitante no ano 2016 segundo datos do INE, que era unha muller.
Sesa
miniatura|dereita|225px|Mapa dos concellos da Hoya de Huesca
Sesa é unha localidade e un concello da provincia de Huesca, sito na comarca de Hoya de Huesca. En 2005 a súa poboación era de 241 habitantes, sobre unha área de 30,73 km², o que daba unha densidade poboacional de 7,82 hab/km². Sesa é o único núcleo de poboación do municipio.
Situación
Sesa está a 437 m.s.n.m. ás beiras do río Guatizalema, e a tan só 22 km da capital provincial, Huesca. Esta proximidade fai que o municipio perda poboación (en 1940 tiña 660 habitantes).
Olivier Panis
Olivier Panis, nado en Oullins (Lión) o 2 de setembro de 1966, é un piloto de carreiras francés. Panis participou na Fórmula 1 durante dez tempadas, logrando unha vitoria no Gran Premio de Mónaco de 1996, para o equipo Ligier. En 2019, era o último piloto francés a gañar un Gran Premio de Fórmula Un.
É o pai do piloto de carreiras Aurélien Panis.
Traxectoria
Nado en Oullins, Lión, Panis, como moitos pilotos de Fórmula 1 iniciou a súa carreira nos karts. Despois de formarse nos karts, Olivier correu varios anos nunha serie de "Júnior" antes de correr na Fórmula 3 francesa. Gañou un campionato de Fórmula Renault en 1989 e rematou segundo na Fórmula 3 francesa en 1991. Finalmente participou na Fórmula 3000 Internacional (Fórmula 3000), e gañou o campionato en 1993.
Fórmula Un
Con 27 anos de idade Panis debutou en na fórmula 1, no equipo francés Ligier. Sorprendentemente, conseguiu un segundo posto en Hockenheimring e rematou o campionato de pilotos na undécima posición.
O ano seguinte, Panis sorprendeu novamente con outro segundo lugar, esta vez no Gran Premio de Australia de 1995, con todo rematou dúas voltas detrás do gañador. Unha serie de cuartos lugares noutras carreiras permitiu que o francés rematara en oitavo lugar no campionato.
Con todo, o máis destacado da carreira de Panis ocorreu no Gran Premio de Mónaco de 1996. Baixo unha choiva torrencial, o francés amosou as súas mellores habilidades nunha carreira na que só catro coches foron capaces de rematar a proba. Esta vitoria foi a primeira de sesenta e seis anos de competición en que o primeiro lugar en Mónaco quedoua en mans dun piloto francés e un equipo francés. Foi o único flash nunha tempada gris para o piloto, onde no resto de carreiras, non conseguiu pasar da quinta posición.
Panis tiña potencial para facer unha boa tempada en, agora baixo o mando de Alain Prost, que adquirira Ligier. Despois de seis carreiras, estaba en terceiro lugar no campionato grazas a un segundo posto en España e un terceiro posto no Brasil. Con todo, un accidente en Canadá custoulle unha perna rota e oito carreiras sen participar. Tras a súa reaparición non mostrou sinais de molestias e puido volver ao seu nivel de inicio de tempada, terminando o campionato nun aceptable noveno lugar, tendo en conta as circunstancias anteriores.
Na tempada de Fórmula 1 de, con todo, as cousas non podian ser peores para Panis. En gran parte debido á baixa fiabilidade do seu coche. Panis non conseguiu lograr un só punto en toda a tempada. Na tempada seguinte só logrou dous puntos, tralo cal rematou a súa relación con Prost.
No 2003 Panis asinou por Toyota, o equipo estaba comezando o seu segundo ano na categoría e esixiu os seus servizos para que aportase os seus coñecementos e servir como unha guía para o seu compañeiro, o debutante Cristiano da Matta. Con todo, o resultado final para o piloto foi o mesmo que nos dous anos anteriores. Especialmente destacou nos eventos de cualificación de cada gran premio na loita pola 'pole'.
O piloto permaneceu en Toyota en 2004 a súa décima tempada na Fórmula 1. A principios de outubro do mesmo ano Panis anunciou a súa intención de retirarse tras o Gran Premio do Xapón, aínda que permaneceu no equipo xaponés dous anos como piloto de probas ata decembro de 2006, que pechou no Circuíto Permanente de Jerez doce anos ligado á Fórmula 1. cando era o piloto máis veterano da categoría con 40 anos de idade.
Posteriormente participou no Trophée Andros (carreiras de xeo en estrada) cun Skoda sendo o seu compañeiro de equipo Jacques Villeneuve.
Resultados completos na Fórmula 3000 Internacional
(clave) (Carreiras en letra grosa indican pole position) (Carreiras en itálica indican volta rápida)
Resultados completos na Fórmula Un
(Chave) As carreiras en letra grosa indican pole position; as carreiras en cursiva indican volta rápida.
Proxima Centauri
alt=Imaxe tomada polo Hubble.|miniatura|Imaxe tomada polo [[Hubble.]] A coñecida como Proxima Centauri é unha estrela da constelación de Centauro, a 4,244 anos luz da Terra, a estrela máis próxima ó noso Sol (e a nós), de onde lle ven o nome. Foi descuberta en 1915 por Robert Innes.
A súa luminosidade é baixa, polo que a pesar da súa veciñanza non se pode ver a ollo nu dende a Terra (magnitude aparente de 11,13). Pertence á secuencia principal, e é unha 'estrela fulgurante', que cambia de xeito súbito o seu brillo debido á actividade magnética, e chega a xerar unha emisión total de raios X semellante á producida polo Sol. Forma parte dun sistema estelar triplo, o Sistema de Alfa Centauri, coas estrelas Alfa Centauri A e Alfa Centauri B, sendo nomeada como Alfa Centauri C. Na actualidade ten unha separación do par A-B de 21 950 UA, orbitándoas cun período orbital de 550 000 anos.
A mestura do combustible estimada no núcleo de Proxima Centauri a través da convección e a súa taxa de produción de enerxía relativamente baixa significa que será unha estrela de secuencia principal durante outros catro billóns de anos.
Ten un planeta, Proxima Centauri b, descuberto en 2016. Orbita a estrela a unha distancia de aproximadamente 0,05 AU (7,5 millóns de km) cun período orbital de aproximadamente 11,2 días terrestres. A masa estimada do planeta é polo menos 1,3 veces a da Terra. A temperatura de equilibrio de Proxima b estímase que se atopa dentro do rango onde a auga podería existir como líquido na súa superficie, situándoa dentro da zona habitable de Proxima Centauri, aínda que debido a que Proxima Centauri é unha anana vermella e unha estrela flamante, non se prevé que poida soportar a vida.
Metapolítica
A metapolítica é a ciencia da relación do fundamento último da política e as funcións nas cales a política debe actuar.
Enténdese que o fundamento metapolítico, sexa el a liberdade, a igualdade, a relixión ou a raza, é máis importante do que o sistema en si e que por tanto debe definir e sempre estar por enriba dos medios políticos específicos.
Orbán, Milmanda, Celanova
Orbán é un lugar da parroquia de Milmanda no concello ourensán de Celanova na comarca da Terra de Celanova. Estaba deshabitado no ano 2011 segundo datos do INE e do IGE. Tamén o estaba en 2010.
Luís Ardao López
Luís Ardao López, nado na Capela (Oleiros) en 1907 e finado na Coruña o 7 de marzo de 1938, foi un labrego e soldado galego.
Traxectoria
O 6 de decembro de 1934 foi autor dun atraco a man armada en Vilarrodís (Oseiro, Arteixo) con Recaredo Lois, resultando feridas Julia Vázquez Vázquez e a súa filla María Castro Vázquez, de doce anos, que morreron días despois. Detidos o 22 de decembro, Luís foi condenado en consello de guerra a 30 anos de reclusión maior, que cumpriu no penal de El Dueso. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi liberado. Combateu na fronte de Asturias co exército leal e foi proposto para tenente. O caer a fronte norte, pasou a Galicia, e estivo escapado polos montes. Foi detido nun Monte de Monfero. Xulgado na Coruña por rebelión militar en xaneiro de 1938, foi condenado a pena de morte. Foi executado na Coruña.
Leonardo Ulloa
José Leonardo Ulloa, nado en General Roca (Río Negro) o 26 de xullo de 1986, é un futbolista arxentino. Xoga na posición de dianteiro e o seu actual equipo é o Leicester City de Inglaterra.
Traxectoria
Ulloa comezou a súa carreira en 2002, xogando na segunda división arxentina no Comisión de Actividades Infantiles Comodoro Rivadavia. En 2005, foise ao San Lorenzo de Almagro da Primeira División Arxentina, onde foi parte do equipo que logrou o Torneo Clausura de 2007.
Pouco despois, Ulloa foise ao Arsenal de Sarandí. No verán de 2008, tras un pequeno período no Olimpo de Bahía Blanca, deixou Arxentina e foise a xogar a España co CD Castellón da segunda división. Anotou 16 goles na súa tempada de debut, sendo o sexto máximo goleador da liga.
Na seguinte tempada conseguiu números moi parecidos, pero o Castellón descendeu tras rematar na 22ª posición. A finais de xuño de 2010, foise á UD Almería, asinando un contrato por cinco anos.
O 13 de setembro, no seu segundo partido oficial para os andaluces, Ulloa anotou un gol no derradeiro minuto para poñer o definitivo 2-2 no empate na casa contra a Real Sociedad. No seguinte mes, contra o mesmo rival, nunha das primeiras roldas da Copa do Rei, anotou dous goles nos últimos 20 minutos para axudar ao Almería a remontar un 0-2, rematando o partido cun 3-2.
O 22 de decembro de 2010, na Copa do Rei, Ulloa anotou tres goles e deu unha asistencia na vitoria por 4-3 na ida contra o RCD Mallorca, unha eliminatoria que remataría cun 8-6 para o Almería.
Walter Mosley
Walter Ellis Mosley, nado nos Ánxeles (California) o 12 de xaneiro de 1952, é un escritor estadounidense. É coñecido especialmente polas súas obras de novela negra protagonizadas polo detective Easy Rawlins, un detective negro veterano da segunda guerra mundial que vive no barrio de Watts.
Vida persoal
Mosley naceu en Los Angeles, no barrio de Watts, fillo de Ella Slatkin (unha secretaria xudía de orixe polaca) e Leroy Mosley (conserxe de escola afroamericano orixinario de Luisiana, que traballara de oficinista no exército estadounidense na Segunda Guerra Mundial). Os seus pais intentaron casar en 1951, pero aínda que o seu matrimonio era legal en California, ninguén quixo oficiar. Relaciona a súa imaxinación literaria co feito de ser fillo único, "an emptiness in my childhood that I filled up with fantasies".
Pasou por Santa Cruz e Europa durante unha fase de "hippie con melena". Comezou a estudar Belas Artes en Vermont, deixándoo para graduarse en Ciencias Políticas. Comezou un doutoramento en teoría política, pero abandonouno para comezar a traballar como informático. En 1981 mudouse a Nova York, onde coñeceu á bailarina e coreógrafa Joy Kellman, coa que casou en 1987. Separáronse logo de 10 anos e divorciáronse en 2001. Mentres traballaba en Mobil Oil, Mosley foi a un curso para aprender a escribir no barrio Harlem. Alí, Edna O'Brien, unha das súas titoras, converteuse na súa mentora. Actualmente reside na cidade de Nova York.
Escritor
Malia que Mosley comezou a escribir con 34 anos, leva escritos máis de 33 libros de diversas categorías, como novela, afrofuturismo, ciencia ficción ou política. A súa obra foi traducida a 21 idiomas. Entre as súas influencias están as obras de Dashiell Hammett, Graham Greene e Raymond Chandler. A súa fama incrementouse en 1992, cando o candidato á presidencia Bill Clinton, fan das novelas de asasinatos, nomeou a Mosley coma un dos seus autores favoritos. En 1997 fixo historia dentro da edición ao ceder o manuscrito de Gone Fishin'  a unha editorial pequena e independente de Baltimore, Black Classic Press, dirixida polo Pantera Negra Paul Coates.
Dous dos seus libros foron levados ao audiovisual. A súa primeira obra, Devil in a Blue Dress, foi a base para o guión dunha película de 1995 protagonizada por Denzel Washington. A estrea da súa primeira obra teatral, The Fall of Heaven, tivo lugar no Playhouse in the Park de Cincinnati (Ohio) en xaneiro de 2010.
Estrutura de contención
Unha estrutura de contención é unha construción estrutural de enxeñería, cuxo fin é conter os pulos de terras que poden afectar a un determinado lugar.
Pode ser unha única obra cun único proxecto, como é o caso da construción dun muro de contención co fin de obter parcelas de superficie horizontal, ou pode ser parte dun proxecto máis grande, como por exemplo, un muro para conter as terras próximas a unha estrada, ou pantallas para a construción dos sotos dun edificio.
Estruturas de contención ríxidas
As estruturas de contención ríxidas son aquelas estruturas de contención cuxos movementos son de sólido ríxido, pero non presentan movementos no interior da estrutura, é dicir, non se producen flexións na mesma. Polo tanto, a lei de pulos ven influída exclusivamente polo valor, pero non pola forma. Son os muros de contención.
Estruturas de contención flexibles
As estruturas de contención flexibles son aquelas nas que os movementos de sólido ríxido e os movementos debidos á flexión da propia estrutura prodúcense en porcentaxes similares. Esta deformación fai que o movemento da estrutura inflúa tanto no valor como na forma da lei de pulos sobre a estrutura.
Hai dous tipos de estruturas de contención flexibles:
Fento común
En Galicia é o máis estendido dos fentos, ocupando o sotobosque principalmente de piñeirais.
Descrición
Trátase dun fieito isospóreo (tódalas esporas do mesmo son iguais) vivaz ou perenne cun rizoma subterráneo moi desenvolvido que chega a acadar até un metro de lonxitude, o rizoma é de cor parda e está cuberto de pelos escuros. As frondes son moi grandes, de até 2 metros, con láminas bi ou tripinnadas con pínnulas ovoides e glabras (desprovistas de pelo) na cara superior. O pecíolo é menor ou igual en lonxitude que a lámina.
Posúe soros reunidos en cenosoros (agrupacións de soros) lineares con dobre indusio: este dobre indusio está composto por unha parte por un pseudoindusio (falso indusio) membranoso composto pola mesma lámina e por un indusio verdadeiro de cor parda no envés das frondes. Os esporanxios son esferoidales e teñen un anel lonxitudinal, e as esporas son triletas (é dicir, teñen unha marca tripla prodecente do contacto cas esporas próximas da tétrade) e son moi lixeiras, podéndose espallar de xeito doado por mor do vento. A súa esporulación prodúcese entre xuño e setembro.
Hábitat
miniatura|Monte de fentos nos Países Baixos Especie subcosmopolita de distribución mundial e ausente en zonas desérticas e subdesérticas, que habita desde o nivel do mar até os 2.000 metros de altitude aproximadamente, sobre pisos profundos ben drenados até areas en zonas frescas con substratos lixeiramente silíceos. Forma parte de moitas series de vexetación e as súas etapas de degradación ao ser extremadamente resistente aos incendios forestais. En Galicia pódese ver en moitas partes, mais prefire sobosques rareados ou solos ácidos sen cobertura.
Pravia
dereita|miniatura|200px|Bandeira de Pravia dereita|miniatura|200px|Situación do concello de Pravia en Asturias miniatura|dereita|200 px|Templo prerrománico de Santianes
Pravia é un concello do centro de Asturias. Linda ao norte con Cudillero e con Muros, polo leste con Candamu e Sotu'l Barcu, polo oeste con Cuideru e mais Salas e ao sur con Candamu e mais Salas. Ten unha área de 103 km² e unha poboación de 7.936 hab (2021).
Topónimo
A maioría das teses sostidas polos eruditos locais son forzadas e, ás veces, fantasiosas. A máis racional é a que sostén unha orixe, como moitas outras, nun antropónimo dun posesor tardorromano ou alto medieval. Neste caso, trataríase dun Pravius, que está ben testemuñado, de onde se orixinaría unha *(villa) *Pravia.
Padriñán, Sanxenxo
San Xenxo de Padriñán é unha parroquia que se localiza no concello de Sanxenxo. Segundo o IGE, en 2016 tiña 3.732 habitantes (1.894 mulleres e 1.838 homes), o que supón manter a mesma poboación que tiña en 2009, cando tiña 3.731 habitantes, e un aumento respecto a anos anteriores, como no 2000, cando tiña 3.241 habitantes.
Xeografía
Limita ó norte coa parroquia de Nantes, ó oeste coa de Adina, ó leste coa de Bordóns e ó sur coa ría de Pontevedra. A parroquia ten unha superficie de 5,3 km2, distribuída en 13 entidades de poboación.
A capital municipal, Sanxenxo, localízase nesta parroquia.
Patrimonio
A igrexa de San Xes de Padriñán é de estilo gótico mariñeiro, do século XV, como corresponde coa longa serie de igrexas que as ordes mendicante ergueron ó longo da costa durante os séculos XIV a XVI. Consta dunha soa nave de planta rectangular, e ábsida, máis estreita que a nave, dunha soa capela. A capela é rectangular, con arco apuntado na entrada e bóveda de cruzaría estrelada. A fachada principal, occidental, foi modificada nalgún momento, e presenta sobre a porta a imaxe da Virxe do Carme co Meniño no colo. Máis arriba, un pequeno rosetón.
En 1965 comezou a construírse o chamado Templo Novo, cuxas obras remataron en 1976, e que hoxe funciona como igrexa parroquial. É a igrexa máis moderna e de maior capacidade do municipio e o seu arquitecto foi Joaquín Robles Echenique. Está construído en pedra, co tellado de lousa. Ten planta hexagonal e cuberta en chanzos, coa particularidade de que en cada nivel os hexágonos xiran respecto ó anterior. No interior da igrexa destaca a gran cruz do altar maior.
Na parroquia está tamén o pazo de Miraflores.
Sesué
miniatura|dereita|225px|Localización de Sesué na comarca da Ribagorza
Sesué é un concello da provincia de Huesca, Aragón, España. En 2005 a súa poboación era de 138 habitantes, sobre unha área superficial de 5,56 km², o que lle confería unha densidade de 24,82 hab/km².
Situación
Sesué está localizado no nordeste da provincia, na comarca da Ribagorza, a unha altura media de 1.050 m.s.n.m. Dista 133 km da capital provincial, Huesca.
Núcleos de poboación
O concello ten só dúas entidades: Sesué e máis Sos.
Deserto do Sáhara
miniatura|300px|Imaxe de satélite do deserto do Sáhara.
O deserto do Sáhara (en árabe الصحراء الكبرى‎, aṣ-Ṣaḥrāʾ al-Kubrā, que significa o Gran Deserto) é o segundo maior deserto do mundo (despois do da Antártida), localizado no norte de África, cunha área total de 9 065 000 km2, sendo apenas un pouco menor que a de Europa (10 400 000 km2).
O nome Sáhara é unha transliteración do árabe صحراء, (Sahhra) que á súa vez é a tradución da palabra tuareg teneriwe ('os desertos', de onde lle vén o nome ó deserto do Teneré). Viven preto de 2,5 millóns de persoas na área do Sáhara, distribuídas por Mauritania, Marrocos, Sáhara Occidental, Libia, Exipto, Malí, o Níxer, Alxeria, Tunisia, o Sudán e o Chad.
As fronteiras do Sáhara son: o océano Atlántico ao oeste, as montañas do Atlas e o mar Mediterráneo ao norte, o mar Vermello ao leste e o val do río Níxer ao sur.
O Sáhara divide o continente africano en dous: África Norte e Subsahariana. A fronteira sahariana ao sur é marcada por unha faixa semiárida de sabana chamada Sahel, e ao sur de Sahel encóntrase a rexión chamada o Sudán.
Os seres humanos viviron na extremidade do deserto durante case 500 000 anos. Durante a última Idade do xeo, o deserto do Sáhara foi (como o leste africano en xeral) máis húmido do que é agora. Fósiles de dinosauros foron encontrados alí. O Sáhara moderno, xeralmente, está exento de vexetación excepto no val do río Nilo, nuns poucos oasis e nalgunhas montañas dispersas.
Xeografía
miniatura|Pastores [[pobo tuareg|tuaregs nómades a carón dun pozo.]] miniatura|Meseta pedregosa en al-Mahbes ([[Sáhara Occidental). Os pedregais son a paisaxe máis habitual no Sáhara.]] miniatura|O Sáhara na rexión de [[Adrar, Mauritania.]] miniatura|Vista do uadi Melhah en Mauritania. O Sáhara cobre gran parte de Alxeria, Chad, Exipto, Libia, Malí, Mauritania, Marrocos, Níxer, Sáhara Occidental, Sudán e Tunisia. É unha das tres provincias fisiográficas (rexións cunha xeomorfoloxía específica) nas que se divide África.
Os accidentes xeográficos do deserto foron modelados polo vento (erosión eólica) o polas choivas ocasionais, e inclúense as dunas de area e os campos de dunas (ergs), mesetas pedregosas (hamadas), chairas de grava (regs), vales secos (uadis), lagoas salgadas estacionais (shatts ou chotts) ou formas de modelaxe máis peculiares como a Estrutura Richat en Mauritania.
Diversas montañas extremadamente áridas e varias cadeas montañosas érguense no deserto, sendo moitas delas de orixe volcánica. Algunhas delas son as Montañas de Aïr, o Ahaggar, o cordal do Atlas, o Tibesti co Emi Koussi, que cos seus 3.415 m é o pico máis elevado do Sáhara, o macizo Adrar dos Ifoghas ou os outeiros a carón do Mar Vermello.
A meirande parte dos ríos e regatos do Sáhara son estacionais ou intermitentes, habendo algunhas excepcións como o Nilo, que cruza o deserto dende o seu nacemento en África central até a súa desembocadura no Mar Mediterráneo. Os acuíferos subterráneos agroman á superficie ocasionalmente formando oasis, entre os que destacan Bahariya, Ghardaïa, Timimoun, Kufra, Farafra ou o Oasis de Faiyum.
A parte central do Sáhara é extremadamente árida e practicamente carente de vexetación. Os extremos norte e sur do deserto, xunto coas terras altas, é onde se poden atopar áreas de pasto espalladas e arbustos pequenos, mentres que as árbores e os arbustos máis altos atópanse nos uadis, porque é onde se acumula máis humidade.
Límites xeográficos
Polo norte, o Sáhara chega até o mar Mediterráneo en Exipto e nalgunhas partes de Libia, mais na rexión de Cirenaica (Libia) e no Magreb, o deserto fai fronteira coas ecorrexións de bosque mediterráneo de África do Norte, que teñen un clima mediterráneo que se caracteriza por unha estación de choivas no inverno.
De acordo cos criterios botánicos de Frank White e o xeógrafo Robert Capot-Rey (1953), o extremo norte do Sáhara correspóndese co límite norte de maduración da palmeira datileira (Phoenix dactylifera), e o límite sur do esparto (Stipa tenacissima), unha herba da familia das poáceas típica do clima mediterráneo do Magreb e da Península Ibérica. O límite norte, segundo criterios climáticos, corresponderíase coa isohieta dos 100 mm de precipitación anual.
Polo sur, o Sáhara está limitado polo Sahel, un cinto de terras áridas que se estenden de leste ao longo de todo o continente, e que presenta unha vexetación de praderías, sabanas e matogueiras tropicais e subtropicais cunha estación de choivas de verán. O extremo sur do Sáhara viría indicado botanicamente polo límite sur da Cornulaca monacantha, un membro da subfamilia das Salsoloideae da familia Amaranthaceae e tolerante ás secas. O límite norte do cram-cram (Cenchrus biflorus), outra poácea típica do Sahel, é outro indicador botánico usado para determinar o extremo sur do deserto. Segundo os criterios climáticos, o extremo sur corresponderíase coa isohieta dos 150 mm de precipitación anual, aínda que hai que ter en conta este valor como unha media a longo prazo, xa que as precipitacións varían enormemente dun ano a outro.
Clima
dereita|220px|miniatura|Tormenta de area sahariana sobre o [[Océano Atlántico.]] O Sáhara ten un dos climas máis duros do mundo. O vento predominante do nordés fai que a area se eleve e se formen tormentas de area e remuíños. Só se ten constancia dunha nevarada no deserto do Sáhara, e foi durante a noite do 18 de febreiro de 1979 nunha zona do sur de Alxeria.
As tormentas de area poden cubrir grandes distancias. No verán poden mesmo atravesar o Océano Atlántico. En xullo de 2020 notificouse unha tormenta que trasladou unha columna de po de gran tamaño, a maior dende que existen rexistros, alcumada Godzilla, que levou o po sahariano a América. A mecánica destes fenómenos consiste en fortes ventos preto da superficie e tormentas eléctricas, que fan ascender grandes cantidades de partículas de po na masa de aire quente. Pode flotar días ou semanas, dependendo da secura, velocidade e turbulencia do aire. Despois, os ventos da troposfera arrastran o po para o Caribe e para os Estados Unidos.
Precipitacións
miniatura|Dunas de area no [[Erg Chebbi, en Marrocos.]] O Sáhara é unha rexión climática divisoria, xa que a zona de converxencia intertropical que se move de sur ó norte, non vai máis aló do centro do Sáhara e, consecuentemente non porta choiva ningunha. De xeito similar, as choivas invernais do norte de África non chegan tan ó sur como para achegar precipitación ó centro do deserto. Por tanto, no medio do Sáhara raramente chove, e cando o fai pode acontecer en calquera estación, mentres que ó norte a choiva é máis abondosa e concéntrase no inverno. A isohieta dos 100 litros de choiva anual limita a extensión do deserto. Na parte central, a choiva anual sitúase por baixo dos 25 litros anuais e na parte leste do deserto é menor de 5 litros. A aridez está agravada pola grande irregularidade nas precipitacións (80% de variación e anos nos que non se rexistra precipitación ningunha), e en caso de treboadas intensa, pódense producir inundacións e corrementos de terra.
Observouse que o límite do sur do Sáhara variou segundo a cantidade de choiva recollida, que foi mudando entre os anos 1980 e 1990. Como resultado da seca do Sahel, a fronteira sur do deserto trasladouse uns 130 quilómetros ó sur durante este período. Indicios recentes indican que o Sáhara e as rexións circundantes están nun proceso de reversión da desertización por causa dun aumento das precipitacións. Os satélites artificiais amosan unha redución da extensión do Sahel entre o 1982 e o 2002, tanto no Sáhara Oriental como no Sáhara Occidental. Esta tendencia ten sido observada ó longo de 20 anos polo científico do clima Stefan Kröpelin, e tradúcese nun aumento das zonas de pastoreo e na floración das árbores e arbustos.
A única vez que nevou nas zonas saharianas de baixa altura e que se teña coñecemento, foi o 18 de febreiro de 1979 na cidade de Ghardaïa, ó sur de Alxeria. Porén, a neve desapareceu en poucas horas.
Nas serras do Sáhara, a neve non é tan excepcional e acostuma nevar con certa regularidade. Aínda que a humidade relativa é baixa nun ambiente tan árido, a humidade absoluta é suficientemente alta para que se produza a condensación cando o aire topa cunha montaña. No inverno, a temperatura baixa dabondo no Tahat (3.003 m), o pico máis alto do Ahaggar, para recibir neve cada tres anos de media. Tamén se cre que as inaccesíbeis montañas do Tibesti reciben neve por riba dos 2500 m cada sete anos.
Paleoclimatoloxía
miniatura|Fotografía de satélite da [[estrutura Richat, formada pola erosión.]] O clima do Sáhara caracterizouse por unha enorme variación nos últimos cen mil anos, pasando de húmido a seco. Durante a última glaciación, o Sáhara era aínda máis grande que na actualidade e estendíase moito máis ao sur. A fin do período glacial trouxo máis auga ao Sáhara, aproximadamente entre o -8000 e o -6000. Unha das causas que se barallan para explicar este cambio e a aparición dunha depresión atmosférica que se formou no norte despois da fusión da capa de xeo que cubría Europa.
Cara o ano -3400, o monzón vaise retirando cara o sur até onde se sitúa hoxe en día aproximadamente, provocando a progresiva desertización do Sáhara. O Sáhara é hoxe en día tan seco como o era hai uns 13.000 anos. Estas condicións foron as responsábeis do que se deu a coñecer como a Sahara pump theory, unha teoría que explica a migración da flora e a fauna entre Europa e África a través dunha área que servía de ponte.
Até hai uns 2.000 anos, gran parte da área actualmente desértica do Sáhara era unha sabana, e aínda era máis fértil todo o territorio que ocupa o deserto actual hai un 8.000 anos, tal e como o demostran as pinturas rupestres de Tassili n'Ajjer, nas que se poden ver grupos de cazadores perseguindo unha fauna variada nunha zona que actualmente é unha área rochosa inhabitábel.