cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mar Caribe
Oceanografía
A profundidade do mar Caribe nas súas concas máis anchas e as temperaturas das augas profundas son similares ás do Atlántico. Crese que as augas profundas do Atlántico espállanse no Caribe e contribúen á auga profunda deste mar. A auga superficial (ata 100 m de profundidade) actúa como unha extensión do Atlántico norte xa que a Corrente de Güiana e parte da Corrente Ecuatorial do Norte penetran no Caribe polo leste. Na parte oeste do mar, os ventos alisios producen unha corrente norte que causa un afloramento e abundante pesca preto do Iucatán.
Países independentes
Illas das Antillas Maiores:
Illas das Antillas Menores:
Territorios dependentes doutros países
As principais illas do Caribe dependentes doutros estados son:
Manuel Miñones Barros
Manuel Miñones Barros, nado en Moraime (Muxía) e finado en Corcubión o 20 de setembro de 1926, foi un banqueiro e político galego.
Traxectoria
Propietario da Casa de Banca Manuel Miñones Barros en Corcubión. Impulsou o periódico El Eco de Mugía. Foi alcalde de Corcubión entre 1914 e 1920. Foi pai de José Miñones Bernárdez.
A Lagoa, Vilariño, Agolada
A Lagoa é un lugar da parroquia de Vilariño, no concello pontevedrés de Agolada, na comarca do Deza. Segundo o INE, no 2008 tiña 53 habitantes (27 homes e 26 mulleres), o que supón unha diminución de 14 habitantes con respecto ao ano 2000.
Lista de concellos de León
Lista de concellos da provincia de León, en Castela e León, España:
350px|dereita|miniatura|Mapa municipal de León
Kosmos 803
Kosmos 803 (Космос 803 en ruso), tamén denominado DS-P1-M Nº 7, foi un satélite artificial soviético lanzado o 12 de febreiro de 1976 mediante un foguete Kosmos 3 desde o cosmódromo de Plesetsk.
Características
Kosmos 803 foi o sétimo membro da serie de satélites DS-P1-M (e o quinto lanzado con éxito), adicados a servir como obxectivos para as probas antisatélites e antimísiles soviéticas.
Voo 797 de Varig
O voo 797 de Varig era un voo dende Abidjan, Costa do Marfil a Río de Xaneiro, Brasil. O 3 de xaneiro de 1987 o Boeing 707-320C que operaba a ruta esnafrouse contra a terra, matando aos 12 tripulantes e a 38 dos 39 pasaxeiros.
Catro días despois do desastre, Ahmad Wansa, un cidadán británico ferido no accidente, morreu a bordo dun avión de Swiss mentres chegaba a París; estaba sendo transferido a unha unidade de queimados nun suburbio de París. O único supervivente foi o profesor da Universidade de Costa do Marfil Neuba Yessoh, que tiña queimaduras en menos do 20% do seu corpo.
Suicidio
miniatura|Suicidios en España(INE) 2007
O suicidio é o acto de quitar a propia vida. Os factores de risco inclúen trastornos mentais como depresión, trastorno bipolar, esquizofrenia, trastorno de personalidade e abuso de substancias, incluíndo alcoholismo e uso de benzodiacepinas. Outros suicidios resultan de actos impulsivos debido ao estrés e/ou dificultades económicas, problemas con relacións interpersonales ou bullying. Intentos de suicidio anteriores son factores importantes que deberían ser considerados, posto que son máis comúns entre os que xa tentaron suicidarse. Os esforzos de prevención do suicidio inclúen a limitación do acceso a métodos de suicidio, como armas de fogo, drogas e velenos, o tratamento de trastornos mentais e drogodependencia, medios de comunicación de masas adecuados sobre informes de suicidio e melloria das condicións económicas. Aínda que o uso de liñas telefónicas de emerxencia sexa común, hai pouca evidencia para a súa eficacia.
Os métodos de suicidio máis utilizados varían en cada país, e están en parte relacionados coa dispoñibilidade de medios eficaces. Os métodos comúns inclúen enforcamento, envelenamento por pesticidas e recurso a armas de fogo. No mundo, 828.000 persoas cometeron suicidio en 2015 (fronte ás 712.000 mortes en 1990). Isto fai que esta sexa a décima principal causa de morte en todo o mundo.
Aproximadamente o 0,5% ao 1,4% das persoas morren por suicidio, preto de 12 a cada 100,000 persoas ao ano. Tres cuartos dos suicidios ocorren globalmente nos países en desenvolvemento. As taxas de suicidios consumados son xeralmente máis elevadas nos homes que nas mulleres, que varían de 1,5 veces máis no mundo en desenvolvemento ata 3,5 veces máis no mundo desenvolvido. O suicidio xeralmente é máis común entre os maiores de 70 anos; con todo, en certos países, aqueles con idades entre 15 e 30 presentan un risco máis elevado. Hai unha estimación de 10 a 20 millóns de intentos suicidas non-fatais cada ano en todo o mundo. Os intentos de suicidio non-fatais poden provocar lesións e discapacidade a longo prazo. No mundo occidental, os intentos son máis comúns nos mozos e persoas do sexo feminino.
As interpretacións acerca do suicidio teñen sido tratadas baixo amplos puntos de vista culturais máis concretamente en temas existenciais como relixión, filosofía, psicoloxía, honra e o sentido da vida. As relixións abraâmicas consideran tradicionalmente o suicidio unha ofensa contra Deus debido á crenza relixiosa na santidade da vida. Durante a era samurai no Xapón, existía unha forma de suicidio coñecido como seppuku (harakiri) que era respectada como unha forma de expiación do fracaso ou como unha forma de protesto ou pena de morte fronte á deshonra por un crime, delito ou por outro motivo que os avergoñaba. O satí é unha antiga práctica prohibida polo Raj Británico, no cal a viúva se auto-imola na pira funeraria do seu home, sexa voluntariamente ou por presión da familia e/ou da sociedade. O suicidio e o suicidio tentado, aínda que anteriormente fose ilegal, xa non o é máis na maioría dos países occidentais. , a pesar de nalgunhas xurisdicións aínda considerarse un delito. Nos séculos XX e XXI, o suicidio foi usado en raras ocasións como forma de protesto, ou na forma de kamikaze e de atentados suicidas como unha táctica militar ou terrorista. A palabra provén do latín suicidium, que significa "matar a si mesmo".
Introdución
Para considerarse suicidio, a morte debe ser un elemento central e o motivo do acto, e non só unha consecuencia case ineludible. Así, os homes-bomba e os mártires non son considerados suicidas, dado que uns morren como consecuencia da explosión que eles mesmos provocan, e os outros sacrifícanse en nome dunha crenza. Tampouco son suicidas os que se sacrifican por outros en caso de emerxencias nin os soldados que loitan nunha guerra, e nestes casos, os mortos non son proscritos pola relixión nin pola lei. No caso de que o suicidio teña consecuencias legais, a lei recolle que debe haber proba de intención de morrer, así como a propia morte, para que o acto sexa considerado un suicidio. Pode que dito proceso sexa custoso en caso de minusvalía e teña que depender dos demais, entrando nunha dinámica de cómplice de suicidio posiblemente penado con cárcere.
O suicidio e a lei
miniatura|300px|Legalidade do [[suicidio asistido a nivel mundial: {{Legend|#0000ffff|Suicidio asistido legal}} {{Legend|#00b4ffff|Legalizado por sentenza xudicial, pero non lexislado nin regulado}} {{Legend|#DCDCDC|Suicidio asistido ilegal}}]]
En moitos países se un suicidio pode ser evitado por outra persoa, é algo que pode e debe facerse, porque en caso contrario podería ser considerado como un caso de non asistencia a persoa en perigo, tipificado como delito en diversas lexislacións, xa que, por exemplo, un intento de suicidio podería ser debido a un estado de loucura transitorio, a un estado depresivo moi grave ou a outras situacións análogas.
Na gran maioría dos países occidentais, o suicidio non é un crime. Porén, nalgúns países musulmáns, aínda é considerado como tal. Se ben en Australia o suicidio non é un delito, é castigado o incitar, aconsellar ou auxiliar o suicidio doutra persoa. Ademais, explicitamente permítese o uso de «tanta forza como sexa necesaria» para evitar que se complete o suicidio. Entre 1996 e 1997, no Territorio do Norte foi legal o suicidio asistido por médicos.
Na actualidade, ningún país europeo castiga o suicidio ou seu intento. En Inglaterra e Gales o suicidio deixou de estar criminalizado por medio da Acta do Suicidio de 1961, mentres que a República de Irlanda fíxoo en 1993. Na India, o suicidio era ilegal e a familia do suicida podía enfrontar problemas legais. Porén, en 2014, o Goberno da India derrogou esa lei. En Alemaña, a eutanasia activa é ilegal e todas as persoas presentes no momento do suicidio poden ser procesadas por omisión de auxilio.
Pola contra, Suíza legalizou o suicidio asistido en doentes enfermos mentais crónicos. A Corte Suprema de Lausana, nunha resolución de 2006, garantiu o dereito dunha persoa cun longo historial de dificultades psiquiátricas, a poñer fin á su vida. Nos Estados Unidos, o suicidio non é ilegal pero pode comportar sancións para as persoas que o intenten. O suicidio asistido é legal no estado de Washington para persoas con enfermidades terminais. En Oregón, os doentes terminais poden solicitar medicamentos para acabar coa súa vida. Aos canadenses que tentaron suicidarse podeselles impedir o acceso aos Estados Unidos. A lei estadounidense permite aos gardas fronteirizos impedir o acceso a enfermos mentais e persoas con intentos previos de suicidio.
Latinoamérica e España
En España e Latinoamérica o suicidio non é un delito, pero si se castiga a facilitalo ou instigalo por parte de terceiros. O artigo 143 do Código penal español di que «o que induza ao suicidio doutro será castigado coa pena de prisión de catro a oito anos».
Pola súa parte, Bolivia considera ilegal o homicidio piadoso. O artigo 257 do seu Código penal sinala que «imporase a pena de reclusión dun a tres anos, se para o homicidio fosen determinantes os móviles piadosos [...]». Igualmente, en Colombia castígase con dous a seis anos de prisión ao que «induza a outro ao suicidio» ou «lle preste unha axuda efectiva para a súa realización», mentres que «cando a indución ou axuda esté dirixida a poñer fin a intensos sufrimentos», a pena redúcese a un ou dous anos. En Costa Rica, O Salvador, Paraguai e o Perú tamén está penalizado o homicidio por motivos piadosos. Pola contra, o artigo 37 do Código Penal do Uruguai destaca que, en casos de homicidio piadoso, «os xuíces teñen a facultade de exonerar do castigo ao suxeito de antecedentes honorables, autor dun homicidio efectuado por móviles de piedade, mediante súplicas reiteradas da vítima». Así mesmo, aínda que en México a eutanasia activa e o instigar ou facilitar o suicidio son ilegais, desde 2008 permítese a doentes terminais rexeitar medicación ou tratamentos médicos que busquen mantelo con vida —eutanasia pasiva—.
Valoracións morais do suicidio
A teoloxía di que mentres para algúns o suicidio consiste en “darse a morte directamente a si mesmo”, para outros, simplemente é “darse a morte a si mesmo”, e aclara que se ben ámbalas dúas opinións son semellantes, teñen matices distintos. Mentres que para os primeiros o suicidio directo é sempre intrinsecamente malo, para os segundos, o suicidio directo é sempre pecaminoso, pero o suicidio indirecto non o é. Precisamente, debemos entender que o suicidio directo é aquel no que o ser humano busca mediante un acto que por si mesmo pode causar a morte, mentres que no indirecto, a persoa dáse morte sen procurala libremente.
Unha clasificación posible das tantas que se poden facer é a que divide os suicidios en:
Evolución histórica
A actitude dos homes ante a morte non foi sempre a mesma a través do tempo. Cando un home contemporáneo fala da súa morte, acostuma dicir que se lle fora dado escollería unha morte súbita, sen dor, como un leve soño. O home do medievo sentiríase aterrado ante iso, porque como o expresa o pai de Hamlet na famosa obra de Shakespeare, morrería "na flor do pecado". Por iso o home da idade media prefería un tempo de arrepentimento e de balance das súas débedas con Deus e cos homes, inclusive nas oracións medievais rezábase "líbranos Señor da morte repentina".
En sociedades onde a sacralidade era a cosmovisión vixente, é lóxico que o comportamento suicida se rexeitase, pois o home non tiña permitido modificar o seu destino, que estaba nas mans de Deus. Tampouco se lle recoñecía ó ser humano o dereito de impor á sociedade a presenza intempestiva da morte por unha decisión persoal. Unha sociedade así, non permitía que o individuo a forzara moralmente nin a ela nin a Deus.
O suicidio estivo ligado á humanidade e ós seus costumes: os maias, segundo refire a historia, veneraban a Ixtab, a deusa do suicidio, e, no Afastado Oriente, os xaponeses practicaban o "harakiri" para lavar a deshonra.
Foi a partir do século XIX cando se perdeu ese sentido de socialización, inserto na ritualidade. A sociedade emerxente refugou aquel paradigma medieval. A morte foi liberada e pasou ó dominio privado, o cadáver era velado na casa, sepultado en familia, e nese sentido a morte pasou a depender cada vez máis da vontade do individuo. Deste modo, a sociedade occidental desvinculouse da morte e do suicidio en particular.
O suicidio era, tempo atrás en occidente, algo vergoñento para a familia; era sinónimo de debilidade, de enfermidade ou de conduta inadecuada, e por iso poucos ou case ninguén o daban a coñecer. Actualmente as cousas son distintas, xa que este acto vese como un síntoma de enfermidade e é aceptado, o que aumentou as taxas de mortos por suicidio de modo alarmante. É un problema no que parece haber consenso entre sociólogos, psicólogos, psiquiatras, antropólogos e demógrafos, cando o consideran como un trazo da modernidade, un dos males do século XX.
Visión sociolóxica do suicidio
O sociólogo francés Émile Durkheim, na súa obra Le suicide (1897), sinala que os suicidios son fenómenos individuais, que responden esencialmente a causas sociais. As sociedades presentan certos síntomas patolóxicos, ante todo a integración ou regulación social, xa sexa excesiva ou insuficiente, do individuo na colectividade. Por tanto o suicidio sería un feito social.
Durkheim comeza o seu estudo anos atrás cunha definición de suicidio como: Todo caso de morte que resulta directa ou indirectamente dun acto positivo ou negativo realizado pola vítima mesma, e que, segundo ela sabía, debía producir este resultado. Exemplo dun acto positivo: dispararse na cabeza; exemplo dun acto negativo: negarse a inxerir calquera medicina ata morrer.
Durkheim distingue catro clases de suicidios:
Soma
O soma é o corpo celular das neuronas, que contén o núcleo e o citoplasma. O citoplasma recibe o nome de pericarion (etimoloxicamente "arredor do núcleo"). Do soma celular saen as expansións das neuronas: dendritas e axón. Hai moitos tipos diferentes de neuronas, e o seu tamaño e o do seu soma é moi variable. O perfil do pericarion é xeralmente anguloso ou poligonal, e a superficie cúrvase e é algo cóncava antes das zonas desde onde emerxen as dendritas e o axón, pero tamén hai casos de somas arredondados, como os das neuronas dos ganglios das raíces dorsais.
O núcleo é grande e similar ao doutras células, coa cromatina espallada de modo moi uniforme na maior parte dos casos.
O pericarion contén todos os orgánulo típicos, incluíndo uns gránulos característicos chamados corpos de Nissl e inclusións e un citoesqueleto moi desenvolvido. O aparato de Golgi é semicircular e está situado a metade de camiño entre o núcleo e a membrana plasmática e nas tincións clásicas con prata ou osmio perfilábase perfectamente. As mitocondrias son moi numerosas e con forma de bastonciño, pero son xeralmente máis pequenas ca as dos tecidos non nerviosos e as súas cristas non se orientan sempre transversalmente como é máis común, senón que con frecuencia son paralelas ao eixe maior da mitocondria. Os centriolos están presentes nas células preneuronais embrionarias, pero son menos frecuentes nas células adultas de vertebrados.
No pericarion poden aparecer vesículas especializadas cargadas de substancias, como as vesículas das células produtoras de catecolaminas que conteñen o neurotransmisor, ou as vesículas cargadas de hormonas das neuronas do hipotálamo. No pericarion son frecuentes as inclusións en forma de gránulos de pigmentos escuros, que en neuronas como as da substancia negra son de melanina. tamén son moi comúns os gránulos de lipofuscina e as gotiñas de lípidos. Son máis raros os depósitios granulares de ferro, que aparecen nalgunhas neuronas como as da substancia negra ou o globo pálido. Polo contrario, as neuronas diferenciadas non presentan gránulos de glicóxeno.
Os corpos de Nissl son característicos das neuronas e destacan tinguindo a célula con colorantes básicos. Aparecen como masas fortemente basófilas formadas por cisternas do retículo endoplasmático rugoso dispostas de xeito ordenado e paralelo. Conteñen moitos ribosomas, e polirribosomas, polo que son áreas de intensa síntese proteica. O seu tamaño e distribución varía dunhas células a outras e co estado patolóxico.
O citoesqueleto está moi desenvolvido. Os seus principais compoñentes son neurofilamentos e microtúbulos. Os neurofilamentos están constituídos por tres proteínas trenzadas. Tanto os neurofilamentos coma os microtúbulos están dispostos en feixes que ocupan os espazos entre os corpos de Nissl e a aparato de Golgi, e continúanse polas dendritas e axón.
O cono axónico ou protuberancia do axón é a zona do pericarion onde se orixina o axón. Esta zona está desprovista de corpos de Nissl e de polirribosomas. No cono axónico os distintos elementos celulares son clasificados entre os que permanecerán no soma e os que entrarán no axón (citoesqueleto, mitocondrias). Ademais, ten unha membrana plasmática especializada que contén moitas canles iónicas reguladas por voltaxe, xa que é normalmente a zona onde se inicia o potencial de acción do impulso nervioso.
Hermópolis Magna
Para os antigos exipcios, Hermópolis, ou Hermópolis Magna, era un dos lugares primixenios no mito da creación. O seu nome exipcio, Khemenu significa "a vila dos Oito", en referencia á Ogdóada. O nome grego de Hermópolis provén do deus Hermes, a quen os gregos asociaran co deus tutelar da vila, Thot (Djehuti en exipcio), divindade da sabedoría e cultivador da escrita.
Hermópolis situábase a uns 300 km ao sur do Cairo, onde hoxe se ergue al-Ashmunein. Non é unha visita turística moi frecuentada, xa que só fican catro estatuas de calcaria de babuínos, o animal de Thot, diante do templo demolido, e un museo ao ar libre que reúne diversos vestixios de todas as épocas que foron achados nas proximidades. Consérvase unha ágora helenística.
As ruínas do templo principal dedicado a Thot datan do Imperio Novo e contan dun pilono e dos restos de salas e de columnatas. Existiu un templo dedicado a Amón no interior do recinto principal. Na baixa época -en concreto durante a dinastía tolemaica e logo durante a romana- a vila rexurdiu por causa da popularidade do culto a Thot, que os gregos asimilaran ao de Hermes. Posteriormente, a cidade converteuse na sé dun bispo durante a época cristiá. Fican vestixios importantes do foro e da basílica romanas, así como restos das vías principais, entre as que salienta a que levaba a Antinoe e que fundara Hadriano no século II.
Campillo de Aranda
Campillo de Aranda é un concello español da provincia de Burgos (Castela e León). A súa poboación é de 181 habitantes (INE 2012).
Carlos o Temerario
miniatura|250px|Un mozo Carlos o Temerario, conde do Charolais, portando o colar da [[orde do Vélaro de Ouro.]] miniatura|250px|Carlos o Temerario por [[Peter Paul Rubens|Rubens. Kunsthistorisches Museum, Viena, Austria.]] 250px|miniatura|Tumba do Temerario no igrexa da Nosa Señora de [[Bruxas.]] Carlos I de Valois-Borgoña,, chamado Carlos o Temerario (en francés Charles le Téméraire), e tamén o Audaz (en francés: Charles le Hardi), nado en Dijon o 10 ou o 11 de novembro de 1433, e finado en Nancy o 5 de xaneiro de 1477, foi o último duque de Borgoña, de Brabante, de Limburgo e de Luxemburgo, entre outros títulos do chamado Estado borgoñón.
Traxectoria
Pertencía a unha rama menor dos Valois, que gobernaron Borgoña entre 1364 e 1482.
Carlos era o terceiro fillo, convertido primoxénito despois da morte temperá dos dous primeiros, do duque Filippe III de Borgoña Filipe o Bo (1396-1467), e da súa terceira esposa Isabel de Portugal, filla do rei Xoán I, e por iso recibiu o título de conde do Charolais que, baixo os duques de Valois-Borgoña, estaba reservado ao herdeiro dos Estados borgoñóns.
O poder do ducado de Borgoña alcanzou o seu apoxeo baixo o seu reinado, pero desaparecería en virtude dos hábiles golpes políticos do rei de Francia, Luis XI.
A súa morte en 1477, na batalla de Nancy, significou o fin do soño borgoñón de resucitar a antiga Lotarinxia.
O matrimonio da súa filla María co arquiduque Maximiliano, futuro emperador do Sacro Imperio, ligou a herdanza borgoñoa á liñaxe dos Habsburgo na persoa do fillo de ambos, Filipe o Fermoso, que contraería matrimonio coa raíña Xoana de Castela. O fillo de ambos, Carlos, recibiría o seu nome en memoria do seu avó materno.
O sobrenome de "Temerario" non lle foi adxudicado até o romanticismo. Para os seus coetáneos foi "Carlos o Audaz", "o Gran León" ou "o Guerreiro", e "o Terríbel" para os seus detractores.
Río Pambre
O río Pambre é un afluente do río Ulla pola marxe esquerda. Nace na afluencia do rego de Gándaras e o rego de Laia, preto de Ponterrosa, concello de Palas de Rei. Fai de límite entre os concellos de Melide e Palas de Rei, ao mesmo tempo que limita as provincias de Lugo e da Coruña.
Características
É un gran río troiteiro sendo famosas as súas especies fóra da súa comarca. Ten un gran número de muíños, sendo un dos mais famosos o que leva o seu mesmo nome, muíño de Pambre. Na marxe dereita encóntrase o balneario de Pambre, distante tan só uns metros do leito do río; pola marxe esquerda encóntrase o castelo de Pambre, situado moi preto da súa desembocadura no Ulla.
Ó longo do seu curso crúzano as pontes de ponte Campaña, ponte Sambreixo, ponte de Pambre e ponte de Macara, nas proximidades da desembocadura.
J. C. Jacobsen
Traxectoria
É coñecido por ser o fundador da fábrica de cervexa Carlsberg.
O tempo escuro
miniatura|O autor lendo no libro en [[Vigo o 06/12/2018]] O tempo escuro é un libro de relatos de Modesto Hermida publicado en Ir Indo en 2018.
Características
O libro consta de tres apartados:
O espazo principal é Valdelama, inspirado no interior de Galicia na zona do Faro e o Farelo, terras limítrofes das provincias de Lugo, Ourense e Pontevedra. Tamén ten importancia o espazo da emigración a América.
O tempo é a posguerra, o franquismo das primeiras décadas.
Segundo Ramón Nicolás :
Contido
miniatura|Presentación da obra na Libraría Paz de [[Pontevedra (24/01/2019): Anxo González Guerra, Modesto Hermida e Bieito Ledo]]
Memorias de nós con palabras que saben a pan
Prólogo de Ramón Nicolás:
Relatos de Valdelama
miniatura|Nesta parte da Galicia interior poden situarse os relatos de Valdelama Dedicatoria aos pais: ''Na memoria de José Hermida Gómez (1909-1981) e Modesta García Fernández (1911-2008), que combateron pola subsistencia digna naqueles tempos escuros. ''
Adelaira, dona Maruxa e Andreíta non poden entrar no ceo, non as deixa o porteiro, o arcanxo Gavriel, que San Pedro saíu. Volve San Pedro que lles aclarará a causa da prohibición para sorpresa delas. Pero antes sabe o lector da luxuriosa vida de don Martiño, o cura da parroquia, e dos seus problemas co bispo que levaba a camisa azul de falanxista debaixo da sotana.
Ese é o nome que lle dan a Claudio Pena dos Montes, seu pai chámalle Coloudino. O cativo volve da escola e topa coa violencia dun pai autoritario e bebedor que o manda buscar a besta ao monte. Polo camiño reflexiona sobre a vida e as cousas, escoita o canto da curuxa. Volve á casa e dorme pero non descansa.
A comezos dos anos cincuenta unha noite apareceu o cadáver golpeado do Arximiro da Forxa nun camiño. Cóntanse os amores e encontros dos mozos, especialmente de dúas mozas e dous mozos, Adelaira e Candelaria, Arximiro e Olinto. Tamén os costumes e o mocear da época; ademais da importancia da economía nos matrimonios. Os mozos vanse emparellando, mais a traxedia ronda detrás dos amoríos.
Outono de 1945, o Manuel de Naxerga entra no cuartel da Garda Civil. Cóntase a historia de Manuel desde mozo, o casamento, a súa profesión de xastre, vendedor de feiras e taberneiro, ata a guerra que o cambia todo. Logo a fame e a necesidade levaraos a el á muller ao estraperlo. Remata sabéndose por que vai ao cuartel.
Pepa e a nena ábrenlle a porta a catro homes armados. Son guerrilleiros, ela e o marido, o Xerardo, vanos acoller e esconder un tempo. Van e veñen e ata se ofrecen a vingarse de alguén que Xerardo lles sinale, mais para el ninguén merece ese castigo. Ao marcharen déixanlle dous vellos mosquetóns italianos para que os enterre na leira, xa non lles valen.
Arximiro Míguez Vázquez, o Carqueixo, deixou escrita a súa vida, el que era cesteiro e vendedor en feiras acabou emigrando a Venezuela. Conta como levantaba a paletilla e un día indo para Camba se fixo pasar por médico receitándolle toda unha comida sa e variada a un vello, vello que logo curou e sempre lle mandaba saúdos. Tamén relata a súa estadía nunha pensión con amoríos coa irmá da dona. Despois anda a apalabrar obreiros para unha obra inexistente mentres se deita coas dúas irmás que o acollen de pensión. Acaban as súas memorias coa fuxida deses lugares. Mais grazas a outros papeis seus sabe o lector das bromas dun paisano a conta das mouras e os tesouros.
Fálase da importancia dos animais de carga, especialmente de mulas e machos, que tiñan moito valor. O Paco de Valdelama anda de arrieiro e merca mulas eivadas para poder recuperalas e vendelas mellor. Mércalle por poucos cartos o Castaño ao Pardal de Coles que trataba moi mal os animais. Recupérao alimentándoo a xeito e a muller tamén se encariña co animal. Pero xorde a posibilidade de vendelo por moitos cartos.
Relatos urbanos
Dedicatoria: ''Na memoria do profesor Benito Varela Jácome (1919-2010), polo seu saber e pola amizade. ''
Un congreso de literatura hispanoamericana xunta en Vigo a diferentes especialistas. Tres deles van cear e logo tomar unha copa camiño do hotel. Aí é cando ten lugar a anécdota central do relato.
Ulpiano Concheiro Cordas, Canudo de Meira, bo rapaz e excelente mariñeiro ata que un accidente o deixa coxo e en terra. Chegará a ser profesor de nós e gañará o alcume de “Cojo-nudo”. E vaise aproveitar da súa eiva para comer de balde nas tabernas, ata que...
Baldomero de Caldelas cóntalle ao narrador a súa historia, de como foi detido por falsificador de diñeiro sen el ter ningunha culpa e de como perdeu tamén a súa querida Adela, todo por querer gañar uns cartiños cos que fuxir da miseria en Auria.
Notas
Dedicatoria: Para meus fillos, Sabela e Alexandre, na esperanza de que xamais carezan de referencias.
Catuxa Baínte cóntalle a Daniel do Regueiro na Arxentina como quedou preñada e tivo que marchar por non querer dicir o nome do pai da criatura, tamén lembra as súas aventuras eróticas nas Américas.
(Mazurca para dos muertos, de Camilo José Cela, recrea estas terras do interior de Galicia)
Pepe Pandiáns (Salustiano das Cruces) e o Cantareiro volven verse despois dunha vida no PCG, despois dunha vida de comunistas, de traballo na clandestinidade, mesmo con torturas e detencións.
Ata cinco Ramón de Valdelama están emigrados en Bos Aires. Alí se ven, fanse bromas e cóntanse as vidas.
Manseliño é o sancristán, perdeu unha perna na guerra. O Berenciano do Foxo é un mozo que quere saber como morreu seu pai, disque na guerra. Manseliño vaille contar a verdade de toda a súa familia e tamén do pai que non morreu na guerra aínda que esa fora a historia que se lle contou ao mozo.
Os Penedos
Un penedo é unha pedra moi grande que sobresae na terra ou no mar. Como topónimo, Os Penedos pode referirse a:
Mathias Pogba
Mathias Pogba, nado en Conakry (Guinea) o 19 de agosto de 1990, é un futbolista guineano, aínda que tamén posúe nacionalidade francesa española. O seu equipo actual é o NK Tabor Sežana da Primeira Liga de Eslovenia. Representou á selección de fútbol de Guinea. É irmán dos futbolistas Florentin Pogba e Paul Pogba e colaborador eventual no programa El Chiringuito de Jugones.
A Curiscada
O topónimo galego A Curiscada pode referirse a:
Cosmovisión
miniatura|Cosmovisión inca. miniatura|Batalla de Alexandre en Issus, de Albrecht Altdorfer. O xénero da [[paisaxe do mundo non pretendía só reflectir un evento ou paisaxe particular, senón englobar o maior número de compoñentes que conforman a cosmovisión da época, mesmo incluíndo na imaxe montañas e acontecementos de países distantes]] Unha cosmovisión, ou weltanschauung, é o conxunto de opinións e crenzas que conforman a imaxe ou concepto xeral do mundo que ten unha persoa, época ou cultura, a partir do cal interpreta a súa propia natureza e a de todo o existente. Unha cosmovisión define nocións comúns que se aplican a todos os campos da vida, desde a política, a economía ou a ciencia ata a relixión, a moral ou a filosofía.
Voo 603 de Continental Airlines
O voo 603 de Continental Airlines era un voo regular entre o aeroporto internacional dos Anxeles e o aeroporto de Honolulu operado por un McDonnell Douglas DC-10. O 1 de marzo de 1978 esnafrouse durante unha engalaxe abortada resultando na morte de catro pasaxeiros.
Cosmovisión
A "cosmovisión" é un concepto fundamental da filosofía e epistemoloxía alemás, e refírese  unha ampla percepción do mundo. Ademais, reférese ao marco conceptual de ideas e crenzas a través das que un individuo interpreta o mundo e interactúa con el. O termo "cosmovisión" é unha adaptación do alemán Weltanschauung (Welt, "mundo", e anschauen, "observar"), unha expresión introducida polo filósofo Wilhelm Dilthey na súa obra Einleitung in die Geisteswissenschaften ("Introdución ás Ciencias da Cultura", 1914). Dilthey, un membro da escola hermenéutica, sostiña que a experiencia vital estaba fundada "non só intelectual, senón tamén emocional e moralmente" no conxunto de principios da sociedade e da cultura na que se formou. As relacións, sensacións e emocións producidas pola experiencia peculiar do mundo no seo dun ambiente determinado contribuirían a conformar unha cosmovisión individual. Todos os produtos culturais ou artísticos serían á súa vez expresións da cosmovisión que os crease; a tarefa hermenéutica consistiría en recrear o mundo do autor na mente do lector. O termo foi rapidamente adoptado nas ciencias sociais e na filosofía, onde se emprega tanto traducido como na forma alemá orixinal.
Unha cosmovisión non sería tanto unha teoría particular sobre do funcionamento dalgunha entidade particular, senón unha serie de principios comúns que inspirarían teorías ou modelos en todos os niveis: unha idea da estrutura do mundo, que crea o marco ou paradigma para as restantes ideas. Deste xeito, pertence ao ámbito da filosofía tradicionalmente chamado metafísica (aínda que doutrinas tradicionalmente antimetafísicas, como o positivismo ou o marxismo poidan constituír unha cosmovisión para os seus achegados). Con todo, unha cosmovisión non é unha elaboración filosófica explícita nin depende dunha; pode ser máis ou menos rigorosa, acabada e intelectualmente coherente.
Os sistemas filosóficos, relixións ou sistemas políticos poden constituír cosmovisións, posto que prové un marco interpretativo a partir do cal os seus adherentes e seguidores elaboran doutrinas intelectuais e éticas. Exemplos son o xudaísmo, o cristianismo, o islam, o socialismo, o marxismo, o cientificismo, o humanismo ou o nacionalismo. As cosmovisións son complexas e resistentes ao cambio; poden, polo tanto, integrar elementos diverxentes e aínda contraditorios. A afirmación intransixente e autoritaria da propia cosmovisión é o fundamentalismo.
A partir das obras de arte pódese percibir a Weltanschauung ou cosmovisión dunha época. Algunhas doutrinas filosóficas tiveron máis difusión grazas á literatura que a tratados filosóficos. Recíprocamente, coñecer a cosmovisión permite chegar a unha comprensión máis profunda dun texto ou dunha obra artística. Un xénero particular que pretendía recoller alegoricamente a realidade física (a paisaxe) e as súas implicacións nas crenzas e conceptos xerais políticos, relixiosos, etc, que conformaban a cosmovisión foi o da paisaxe do mundo.
A Ponte Vilariño, Vilariño, Agolada
A Ponte Vilariño é un lugar da parroquia de Vilariño, no concello pontevedrés de Agolada, na comarca do Deza. Segundo o IGE, no 2011 tiña 7 habitantes (3 homes e 4 mulleres), o que supón un aumento de 1 habitante con respecto ao ano 2000.
Voo 603 de Continental Airlines
Avión e tripulación
O aparello involucrado no accidente era un McDonnell Douglas DC-10-10 con rexistro N68045, que realizara o seu primeiro voo no ano 1972.
O capitán era Charles E. Hersche, de 59 anos, e estaba realizando o seu derradeiro voo antes de retirarse. Levaba traballando con Continental Airlines dende 1946 e acumulaba 29 000 horas de voo, incluídas 2 911 no DC-10. Hersche servira coa Forza Aérea dos Estados Unidos dende 1942 ata 1953, durante a segunda guerra mundial e a guerra de Corea.
O primeiro oficial era Michael J. Provan, de 40 anos, que levaba en Continental Airlines dende 1966 e acumulaba 10 000 horas de voo, 1 149 delas no DC-10.
Scottish Premier League 2012/13
A tempada 2012–13 da Scottish Premier League é a 15ª edición da máxima competición ligueira de fútbol en Escocia, iniciada en 1998. A tempada empezou o 4 de agosto de 2012 e finalizará o 19 de maio de 2013.
Voo 603 de Continental Airlines
Accidente
O avión iniciou a súa engalaxe dende o aeroporto dos Ánxeles a aproximadamente as 9:25 am. Durante a engalaxe, a banda de rodadura do pneumático número 2 do tren de aterraxe esquerdo separouse e a sobrecarga resultante fixo que o pneumático rebentase. Isto á súa vez impuxo unha sobrecarga no pneumático número 1 do mesmo eixo, o que provocou un segundo rebentón case inmediatamente despois do primeiro. Pezas de metal das pinas dos pneumáticos que fallaron danaron entón o pneumático número 5, causando que tamén rebentase.
Scottish Premier League 2012/13
Clasificación
Última actualización: 5 de maio de 2013. Fonte: Scottish Premier League X = Partidos xogados; G = Partidos gañados; E = Partidos empatados; P = Partidos perdidos; GF = Goles a favor ; GC = Goles en contra; DG = Diferenza de goles; Pts = Puntos (C) = Campión; (D) = Descendido; (P) = Promocionado; (O) = Campión do play-off; (A) = Avanza de rolda.
Voo 603 de Continental Airlines
Accidente
O avión esvarou ata deterse aproximadamente a uns 200 metros despois da saída da pista. Debido ao lume no lado esquerdo do aparello, todos os pasaxeiros evacuaron polo lado dereito. As catro ramplas de evacuación do lado dereito víronse afectadas polo calor e acabaron fallando nalgún momento da evacuación. A tripulación do voo 603 e un piloto fóra de servizo traballaron rapidamente para guiar aos pasaxeiros a saídas alternativas cando as ramplas fallaron, accións posteriormente recomendadas pola Xunta Nacional de Seguridade no Transporte (NTSB) para salvar vidas e reducir o número de feridos. Os pasaxeiros que aínda estaba a bordo despois de que fallase a última rampla víronse obrigados a saltar ao chan ou a usar unha corda despregada dende a fiestra do primeiro oficial na cabina de mando.
Dos 186 pasaxeiros e 14 tripulantes a bordo, dous pasaxeiros morreron deslizándose polo bordo dianteiro da á durante a evacuación. Ademais, 28 pasaxeiros e tres tripulantes quedaron gravemente feridos durante a evacuación. Dous deses feridos graves morreron uns tres meses despois.
Investigación
Durante a súa investigación a NTSB atopou que o pneumático número 2 fallou porque a súa banda de rodadura soltouse. O pneumático número 1 fallou entón debido a que estaba sobrecargado e tiña fatiga na súa estrutura. O pneumático número 5 fallou posteriormente debido a que foi golpeado por unha ou varias pezas de metal das rodas 1 e 2. O fallo dese terceiro pneumático do tren esquedo probablemente contribuíu a que o tren rompese ao saír da pista, o que á súa vez causou que colapsase e perforase os tanques de combustible. Ademais, a NTSB afirmou: "Os pneumáticos do avión deberían ter actuado sobrecargados, xa que a presión media de inflado era menor que a presión óptima para o peso máximo".
A NTSB fixo recomendacións á Administración Federal de Aviación (FAA), incluída a prohibición de montar no mesmo eixo diferentes modelos de pneumáticos con diferentes características de soporte de carga e tamén que se requirían maiores características de carga nos pneumáticos fabricados no futuro. A NTSB tamén publicou unha serie de recomendacións relacionados con melloras na seguridade da evacuación do avión, incluíndo o desenvolvemento de ramplas máis duradeiras e resistentes ao lume, e a colocación de cordas de evacuación nas saídas de emerxencia para ser usadas no caso do fallo da rampla.
Jean-François Ntoutoume Emane
Jean-François Ntoutoume Emane, nado o 6 de outubro de 1939, é un político gabonés que foi primeiro ministro de Gabón, polo Parti démocratique gabonais (PDG), desde o 23 de xaneiro de 1999 ata o 20 de xaneiro de 2006. Alcalde de Libreville, a capital de Gabón, entre 2008 e 2014. En xaneiro de 2014 sucedeuno no cargo Rose Christiane Ossouka Raponda. No ano 2015 abandonou o Parti démocratique gabonais (PDG) e creou o seu propio partido, o Mouvement patriotique et démocratique pour la refondation de la République (MPDR).
Sporran
miniatura|dereita|200px|Sporran moderno.
O sporran ("bolso" en gaélico escocés) é un complemento da vestimenta nacional escocesa, similar á faldriqueira galega.
Características
Trátase dunha bulsa que pendura á altura da pube, facendo así de peto. O sporran lévase por riba do kilt, e vai amarrado a este xeralmente por unhas cadeas ou unhas cintas de coiro que se atan na parte posterior do propio kilt.
Campolara
Campolara é un concello español da provincia de Burgos (Castela e León). A súa poboación é de 59 habitantes (INE 2012).
Trofeo Luis Otero 2002
A 43º edición do Trofeo Luis Otero celebrouse en Pontevedra o 5 de agosto de 2002 a partido único. O campión foi o Deportivo da Coruña.
Rourís
O topónimo Rourís pode referirse a dous lugares de Galicia:
Queixo (homónimos)
Queixo pode designar distintos conceptos:
Badr B
Badr B, tamén coñecido como Badr 2, foi o segundo satélite artificial de Paquistán. Foi lanzado o 10 de decembro de 2001 mediante un foguete ruso Zenit 2 desde o cosmódromo de Baikonur.
Características
Badr B foi o segundo satélite artificial pertencente a Paquistán, aínda que lanzado mediante un foguete ruso Zenit 2. A finalidade do satélite é estudar a meteoroloxía espacial e facer observacións da Terra. Foi desenvolvido en colaboración co Reino Unido.
Os instrumentos de a bordo poden monitorizar as nubes e o oxíxeno atmosférico a alta resolución.
Boliviana de Aviación
Boliviana de Aviación creouse como unha empresa estatal polo goberno do presidente Evo Morales como sucesora da anterior aeroliña de bandeira Lloyd Aéreo Boliviano (LAB), que cesou as súas operacións despois de 87 anos de actividade en 2011. Despois da desaparición da segunda aeroliña máis grande do país, AeroSur, Boliviana de Aviación espandíu a súa rede e converteuse na única gran aeroliña de Bolivia, chegando a controlar o 82% do mercado nacional en 2012.
Frota
miniatura|right|[[Boeing 737-300]] miniatura|right|[[Boeing 767-300ER]]
En xaneiro de 2018 a frota de Boliviana de Aviación estaba formada polos seguintes avións:
Agromar
Agromar pode referirse a varias publicacións:
Pobo tártaro de Crimea
miniatura|250px|Tártaros de Crimea contra [[1860, coa súa vestimenta típica.]] Os tártaros de Crimea (Qirimtatar, tamén Qirim, Qirimli e Qirim türkü), plural: Qirimtatarlar (así mesmo Qirimlar, Qirimlilar, Qirim türkleri) son un grupo étnico de orixe turca que residía orixinariamente na península de Crimea, ao sur de Ucraína e ao leste de Rusia, e que migraron durante o século XX cara a Turquía e Asia Central, retornando a Crimea contra 1980. Falan a súa propia lingua, o tártaro de Crimea, que forma parte do grupo das linguas altaicas, subgrupo das linguas turcas.
No ámbito relixioso profesan o islam e pertencen á escola hanafí (en árabe فى ), unha das catro escolas de pensamento (madhabs) ou xurisprudencia (fiqh) dentro do islam sunní.
O nome provén dos mongois Ta-ta, que habitaban no noroeste do Gobi até o século V.
Idade Media
Tras seren subxugados no século IV pola dinastía Liao, migraron no século V cara o sur, fundando o Imperio mongol baixo Xenxis Kan. Máis tarde, cando gobernaba o seu neto Batu Khan, trasladáronse cara ao oeste, levando consigo moitos uraloaltaicos turcos até as chairas de Ucraína e Rusia. Os da costa sur (costa norte do mar Negro), mesturados con escitas, gregos bizantinos e italianos (xenoveses) eran ben coñecidos pola súa habilidade na xardinaría, a súa honestidade e os seus hábitos de traballo. Os tártaros montañeses eran moi parecidos aos do Cáucaso, mentres que os das estepas tiñan unha orixe mixta con turcos e mongois.
Idade Moderna: o khanato de Crimea
O khanato de Crimea foi o Estado dos tártaros de Crimea desde 1441 até 1783. En 1475, a península foi invadida polos turcos coa axuda dos príncipes tártaros, os cales controlaban parte da zona. Turcos e tártaros retiveron a súa posesión até 1777, época en que desapareceron os últimos gotnios ou godos de Crimea.
miniatura|250px|O khanato e Crimea contra [[1600.]] miniatura|250px|Soldado tártaro de Crimea combatendo cun soldado da [[Unión polaco-lituana. A fronteira das estepas de Europa estivo en estado de guerra permanente até o século XVIII.]] miniatura|250px|Bandeira dos tártaros de Crimea.
O khanato de Crimea foi un dos estados máis poderosos da Europa Oriental até o século XVIII. En tanto que musulmáns, os tártaros de Crimea xogaron un papel indiscutíbel na extensión das fronteiras do islam, pero o khanato de Crimea tiña tamén alianzas coa República das Dúas Nacións, cos cosacos de Zaporozhia e co Gran Ducado de Moscova, porque os tártaros gabábanse tamén de seren mercenarios ao servizo dos soberanos cristiáns: en 1497, por exemplo, axudaron ao voivoda de Moldavia, Estevo o Grande, a repeler as tropas polacas que ían exixirlle a súa submisión á República das Dúas Nacións.
Os tártaros, porén, a miúdo lanzaron ataques aos principados de Moldavia e de Valaquia, á República das Dúas Nacións e a Moscovia. As campañas das forzas tártaras poden clasificarse en sefers, operacións militares oficialmente declaradas e dirixidas polo mesmo khan, e çapuls, incursións levadas a cabo por grupos de nobres, moitas veces ilegais porque adoito contraviñan tratados asinados polo khan cos Estados veciños. Por cada prisioneiro, o khan recibía unha prima ("savga") fixada dun 10 % ao 20 % do prezo do prisioneiro. Porque o khanato mantivo durante moito tempo, até o século XVIII, un masivo tráfico de escravos cara ao Imperio otomán e o Medio Oriente. Teodosia (Kaffa) foi un dos máis famosos e importantes mercados de escravos.
Noutro sentido, os tártaros (e os seus exploradores, carreteiros, xinetes e latoeiros xitanos) podían tamén ser vencidos e perder a súa identidade no seo dos Estados cristiáns. Cando a conversión dos tártaros ao islam aínda non era completa, cando os tártaros e os xitanos, orixinalmente xamánicos, perdían unha campaña contra os cristiáns, moitos gobernantes pasáronse ao cristianismo: os xitanos convertéronse en servos (robis) dos boiardos ou dos mosteiros polacos, moldavos ou rusos, pero os príncipes tártaros tamén eran capturados e retidos como prisioneiros para pedir rescate; e algúns, ao non poderen ser liberados, preferían converterse á ortodoxia e integrarse na aristocracia cristiá, como o khan Demir, que foi a orixe da familia principesca moldava Cantemir. Outros instalábanse en terra cristiá como campesiños pacíficos, pero foron capaces de manter a súa identidade, como os tártaros de Podlaquia.
No século XVII o khanato de Crimea comezou a súa decadencia, como consecuencia da decadencia do Imperio otomán, o que implicou un cambio no equilibrio dos poderes na Europa Oriental que favorecería aos seus veciños cristiáns. Os tártaros de Crimea estaban sendo cada vez máis a miúdo derrotados, e a cabalaría tártara, falta de equipamento, soportou grandes perdas contra os exércitos ruso, polaco e romanés, equipados con armas modernas. miniatura|250px|[[Moscovia|Moscovitas na fronteira sur, pintura de Serguei Vasílievich Ivanov.]]
A finais do século XVII, a Rusia moscovita converteuse nun inimigo demasiado poderoso para que o khanato de Crimea continuase coa súa pillaxe. Os tempos das capturas de escravos en Rusia ou en Ucraína acabaran. Estas perdas económicas erosionaron á súa vez o apoio da nobreza ao khan, que tivo que afrontar os conflitos internos. Os nogais, que proporcionaban unha parte significativa das forzas militares do khanato, retiraron tamén o seu apoio ao khan antes do final do Imperio.
Na primeira metade do século XVII, os calmucos crearon un khanato no curso inferior do Volga e, baixo Ayuka Khan, fixeron numerosas expedicións contra o khanato de Crimea e os nogais. Cando os calmucos se integraron en Rusia e xuraron protexer a súa fronteira sur, o khanato calmuco tomou unha parte activa en todas as campañas militares rusas dos séculos XVII e XVIII, subministrando máis de 40.000 cabaleiros ben equipados.
En 1687-1689, a rexente rusa Sofía Alexéievna, medio irmá de Pedro o Grande, intentou sen éxito tomar o control do khanato de Crimea, aínda vasalo do Imperio otomán, nas campañas de Crimea.
O khanato de Crimea sobreviviu, pois, á guerra, pero quedou sumido na ruína e dividido entre faccións enfrontadas que apoiaban a Rusia ou a Turquía. O reinado do último khan de Crimea, Sahin Giray 1782-1783, estivo marcado polo crecemento da influencia rusa e a violencia da administración do khan contra a oposición interna. O 8 de abril de 1783, violando o tratado, e usando como pretexto a guerra civil que por esta causa desangraba o país, Catarina II interveu na guerra civil; os rusos ocuparon Crimea e depuxeron ao último anexionando de facto o conxunto da península á gubernia da Táurida. En 1787, Sahin Giray refuxiouse no Imperio otomán e foi quizais executado polas autoridades otomás por traizón por orde do novo sultán, Abdul Hamid I, que non lle perdoou o seu papel na negociación da paz con Rusia e o conseguinte abandono de Turquía na guerra. A pesar diso, a familia real Giray subreviviu até hoxe en día.