Jorge_Luis_Borges
Obra
Desde unha perspectiva máis histórica, a súa obra pode dividirse en períodos. Unha primeira etapa inicial, vangardista, coutada entre os anos 1923 e 1930. Este período está caracterizado pola importancia fundamental do poema, o verso libre e a proliferación metafórica (sobre todo a proveniente de Lugones), a apelación a un neobarroco de raizame español (Quevedo, en primeiro termo) e certo nacionalismo literario, que chega a proclamar a independencia idiomática da Arxentina, en textos logo repudiados polo propio autor. A este período pertencen os poemarios Fervor de Buenos Aires, Luna de enfrente e Cuaderno San Martín, así como os ensaios de Inquisiciones, El tamaño de mi esperanza, El idioma de los argentinos e Evaristo Carriego. A partir de 1930 a obra de Borges, durante uns trinta anos, inclinarase á prosa e xurdirá unha dobre vertente da súa tarefa: o ensaio breve, normalmente de lecturas literarias, e a chamada «ficción», que non é estritamente un conto, aínda que o seu trámite sexa narrativo e a súa convención de lectura sexa a ficcional. Nela aparecen, a miúdo, escritores e libros apócrifos como Pierre Ménard e o seu Quijote, ou Herbert Quain. Apelando a citas deliberadamente erróneas nas súas meditacións sobre a tradición literaria, Borges definía a tarefa do escritor como esencialmente falsificadora e esvaecía toda pretensión de orixinalidade e creación. A literatura era, segundo a súa concepción, a infinita lectura duns textos que xorden doutros e remite a un texto orixinal, perdido, inexistente ou riscado. Noutro sentido, a obra ficcional borgiana inclinouse a temas recorrentes, como son o fantasmal da vida, o combate singular como recoñecemento do outro no acto de darlle morte, o espello como cifra das aparencias mundanas, a distancia e a desgraza vinculadas coa relación amorosa, ou a busca do nome dos nomes, o prohibido nome de Deus, onde se realicen as fantasías de perfecta adecuación entre as palabras e as cousas. Esteticamente, neste segundo período da súa obra, Borges efectuou unha crítica radical aos seus anos de vangardista. Replegouse cara a unha actitude estética de aparencia neoclásica, aínda que nel sobrevivisen os tópicos do infinito e do inefable, recollidos nas súas xuvenís frecuentacións de Schopenhauer e dos poetas románticos alemáns. O afán de suavidade na expresión, a relectura dos clásicos e a súa cita constante, a concisión que esixen os xéneros breves, son todos xestos do seu neoclasicismo no que a razón tenta ordenar, xerarquizar e clarificar ata os límites admisibles do seu poder sobre a linguaxe, sempre esvaradío, enganoso e ambiguo. Borges nesta etapa volve sobre algúns episodios costumistas de ambiente campesiño ou suburbial, que tratara na súa mocidade, como o duelo a coitelo, para repasalos nun contexto de mitoloxía universal. Así, os seus gauchos e compadritos das beiras entreveranse cos heroes homéricos, os teólogos medievais e os piratas do mar da China. Non son xa o motivo dunha exaltación peculiarista nin llos encara como emblemas dun universo cultural castizo e pechado, senón que llos relativiza nun marco de ambicións eclécticas e cosmopolitas. A este período, prescindindo de antoloxías e reelaboracións, pertencen os ensaios de Discusión (1932), Historia de la eternidad (1936) e Otras Inquisiciones (1952); os relatos de Historia universal de la infamia (1935), de Ficciones (1944) e El Aleph (1949), e un bo número de obras en colaboración con Bioy Casares (Seis problemas para don Isidro Parodi, 1942; Dos fantasías memorables, 1946; Un modelo para la muerte, 1946, e os guións cinematográficos Los Orilleros e El paraíso de los creyentes, 1955, con Delia Ingenieros (Antiguas literaturas germánicas, 1951), con Betina Edelberg (Leopoldo Lugones, 1955) e con Margarita Guerrero (El Martín Fierro, 1953 e Manual de zoología fantástica, 1957).