cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Castelló de la Plana
Demografía
Castelló de la Plana rexistrou un notábel crecemento demográfico na última década, debido fundamentalmente á inmigración estranxeira. O 17,08% da poboación da cidade procede da inmigración (INE 2006), sendo o colectivo foráneo predominante o romaní, con 18.097 censados (61,56% do total de estranxeiros).
Cultura
Unha das publicacións culturais da cidade foi a prolífica revista Kastelló, fundada en abril de 1991 e hoxe xa desaparecida.
De Castelló de la Plana son tamén debuxantes de banda deseñada destacados como Calo ou Sergio Meliá. A cidade ten unha notábel actividade neste campo, celebrando dende 2005 as Xornadas de Cómic de Castelló.
A cultura matemática de Castelló está ligada á organización das Olimpíadas Matemáticas a nivel de ESO e de bacharelato, sendo así que en setembro de 2004 foi sede da IX Olimpíada Iberoamericana.
A nivel musical, en Castelló destaca a famosa sala de concertos Ricoamor, pechada como estabelecemento en 2006 pero cuxa programación continúa no Pazo da Música de Castelló. Tamén se celebra o festival anual de música de vangarda Tanned Tin.
Alto Asalto
Alto Asalto é un grupo musical de rap, formado en 2003 en Santiago de Compostela.
Traxectoria
O grupo foi creado en 2003, formado orixinalmente por Mou (voz) e Darkrow (DJ). Pouco despois uniuse Ria.jos e marchou Darkrow. Tras pasar un par de DJs pola banda, o posto ocupouno definitivamente Dj Mestre Pi. En 2010 presentaron o seu primeiro EP, Cultura Humana, gravado en Ordes por Mou, de Dios ke te crew, no seu estudio Rapapoulo, e producido por Mou xunto con Hevi, de Malandrómeda. Contiña letras en galego e castelán e contou coas colaboracións de Juanito Broders, Viña, Dj Murdock, Dj Mil e Arma-X. No 2012 gañaron o premio do xurado na categoría de Músicas Urbanas, do concurso Novo Son da Radio Galega así como o concurso de maquetas do festival Brincadeira.
En 2019 colaboraron no disco de Dios ke te crew, O ciclo da serpe.
Composto químico
miniatura|[[Agua, o composto químico máis común na natureza.]] En química, un composto químico é unha substancia formada pola unión de dous ou máis elementos da táboa periódica, e que pode descompoñerse nestes por métodos químicos apropiados.
Os compostos, do mesmo xeito que as mesturas, están constituídos por dous ou máis elementos químicos diferentes, pero diferéncianse esencialmente destas nos seguintes aspectos:
Unha característica esencial é que ten unha fórmula química. Por exemplo, a auga é un composto formado por hidróxeno e osíxeno na razón de 2 a 1 (en número de átomos).
En xeral, esta razón fixa é debida a unha propiedade intrínseca. Un composto está formado por moléculas ou ións con enlaces estables e non obedece a unha selección humana arbitraria. Por este motivo o bronce ou o chocolate son denominadas mesturas ou aliaxes pero non compostos.
Os elementos dun composto non se poden separar por procesos físicos (decantación, filtración, destilación etcétera), senón só mediante procesos químicos.
Formación de compostos químicos
A maioría dos elementos químicos existen en combinación con outros elementos que forman compostos químicos. De feito, só un pequeno número de elementos son libres na natureza: os átomos do gases nobres como átomos libres, o osíxeno e o nitróxeno, baixo a forma de moléculas diatómicas, O2 e N2, xofre en forma de moléculas con oito átomos, S8, o carbono como grafito ou diamante e os metais preciosos (cobre, prata, ouro e platino).
A razón pola que os átomos se combinan para proporcionar compostos químicos reside no feito de que, en distancias moi pequenas, as nubes electrónicas interactuan de xeito que a enerxía do sistema diminúe. Pódese dicir tamén que como resultado desta interacción se xeran forzas de atracción.
Condado de Westmeath
O condado de Westmeath (en An larmhí) é un condado da provincia de Leinster (República de Irlanda). A cidade máis importante é Athlone, cuns 70.000 habitantes, que se atopa na ribeira do río Shannon, aínda que o centro administrativo do condado é Mullingar, cunha poboación dunhas 9.000 persoas. Westmeath limita cos condados de Cavan ao norte, Meath ao leste, Offaly ao sur, Roscommon ao oeste e Longford a noroeste.
Outras poboacións do condado de Westmeath son:
Composto químico
Formación de compostos químicos
Estes procesos xeran ligazóns químicas, forzas que manteñen os átomos xuntos os elementos nun composto.
Clasificación
miniatura|Gotas de [[auga, composto inorgánico, covalente de fórmula H2O]] miniatura|A [[pirita é un sulfuro, composto iónico formado por ferro e xofre (FeS2)]] miniatura|Nitrato de Chile ([[nitrato de sodio, NaNO3), fertilitzante natural]] miniatura|Os [[pneumáticos fabrícanse con caucho natural e sintético]] miniatura|Luvas fabricadas con [[neopreno, un polímero sintético]] miniatura|[[Paracetamol, un medicamento]]
Clasificación xenérica
Os compostos clasifícanse de forma xenérica en:
Clasificación polos elementos que os forman
Os principais compostos químicos que existen na actualidade son:
Enlaces
Os átomos na molécula non poden permanecer unidos sen enlaces. Existen dous tipos de enlaces: o covalente entre átomos (un exemplo é a auga, que está unida mediante un enlace covalente polar) e o enlace iónico, entre ións (por exemplo o cloruro de sodio).
Hai algunhas excepcións á definición anterior. Algúns compostos cristalinos poden ser tratados como compostos químicos facéndoos variar de acordo á presenza ou non de elementos na estrutura cristalina. Ademais non todas as moléculas son compostos. Unha molécula diatómica de hidróxeno, representado por H2, é homonuclear, é dicir, ten átomos dun só elemento.
Comparación entre mesturas e compostos
Os compostos teñen diferentes propiedades físicas e químicas, que veñen dos seus elementos constituíntes. Este é un dos criterios principais para distinguir un composto dunha mestura de elementos ou substancias. As propiedades das mesturas son xeralmente similares ou relacionadas ás propiedades dos seus constituíntes.
Outro criterio é que os constituíntes dunha mestura poden separarse usualmente dun xeito simple. Pola contra os compostos son moi difíciles de separar, necesítanse de procesos físicos para iso. Polo tanto cando un composto está formado polos seus constituíntes, un cambio químico toma lugar a través das súas reaccións químicas. As mesturas poden separarse por si soas.
Fórmula
Os químicos describen os compostos usando os símbolos químicos dos átomos enlazados. A orde destes nos compostos inorgánicos vai desde o máis electronegativo á dereita. Por exemplo no NaCl, o cloro, que é máis electronegativo que o sodio, vai na parte dereita. Para os compostos orgánicos existen outras regras.
HC CSKA Moscova
O HC CSKA Moscova (en ruso ЦСКА Москва, abreviatura de Centralnyi Sportivnyi Klub Armii) é un equipo profesional de hóckey sobre xeo da cidade de Moscova (Rusia). Actualmente compite na KHL e xoga os seus partidos como local no CSKA Ice Palace, un pavillón con capacidade para 5.600 espectadores. É coñecido en occidente como o Equipo do Exército Vermello pola súa antica filiación co Exército Vermello, as forzas armadas da URSS. O HC CSKA gañou máis campionatos soviéticos e copas de Europa que calquera outro equipo na historia.
Líderes históricos
O xogador que máis veces vestiu a camisola do CSKA foi Vladimir Vikulov, que disputou un total de 518 partidos co equipo moscovita. Por outra banda, Sergei Makarov é o xogador que máis puntos e asistencias conseguiu para o equipo, mentres que Boris Mikhailov é o máximo goleador histórico do equipo. Estes son os cinco mellores xogadores na historia do equipo en puntos, goles e asistencias:
''Nota: Pos = Posición; PX = Partidos xogados; G = Goles; A = Asistencias; Pts = Puntos; P/G = Puntos por partido
Números retirados
O CSKA ten retirado catro dorsais.
Actina
As actinas son unha familia de proteínas globulares que forman os microfilamentos, un dos tres compoñentes fundamentais do citoesqueleto das células dos organismos eucariotas. A actina pode encontrarse como monómero en forma libre, denominado actina G, ou formando parte de polímeros lineares denominados microfilamentos ou actina F, que son esenciais para funcións celulares tan importantes coma a mobilidade e a contracción da célula durante a división celular. En vertebrados, identificáronse tres grandes grupos de isoformas da actina, chamadas alfa, beta, e gamma. As alfa encóntranse nos tecidos musculares, e son un dos constituíntes principais do aparato contráctil do músculo. As beta e as gamma coexisten na maior parte dos tipos celulares como compoñentes do citoesqueleto, e como mediadores da mobilidade celular interna.
A actina, ao formar microfilamentos nun proceso dinámico proporciona unha andamiaxe que lle dá á célula a posibilidade de remodelar a súa forma rapidamente en resposta á súa contorna ou a sinais enviados polo organismo, por exemplo, aumentando a superficie celular para a absorción ou dando soporte á adhesión das células para formar tecidos. Sobre esta andamiaxe poden ancorarse outros encimas, orgánulos como os cilios, e dirixirse a deformación da membrana plasmática para permitir a endocitose ou a citocinese. Tamén pode producir movemento, por ela mesma ou axudada por motores moleculares. Dese xeito contribúe a procesos como o transporte intracelular de vesículas e orgánulos e á contracción muscular, ou a migración celular, importante no desenvolvemento embrionario, curación de feridas ou na invasividade do cancro. A orixe evolutiva desta proteína pode rastrearse nas células procariotas, nas cales existen equivalentes. Por último, é importante no control da expresión xénica.
Hai moitas doenzas que teñen a súa base en alteracións xenéticas en alelos dos xenes encargados da produción de actina ou das súas proteínas asociadas, e é tamén esencial no proceso de infección dalgúns microorganismos patóxenos. As mutacións nos distintos xenes de actina presentes en humanos ocasionan miopatías, variacións no tamaño e a función cardíaca e xordeira. Os compoñentes do citoesqueleto tamén teñen relación coa patoxenicidade de bacterias intracelulares e virus, especialmente en procesos relacionados coa evasión da resposta do sistema inmune.
Estrutura
A actina é unha das proteínas máis abundantes nos eucariotas e está presente por todo o citoplasma. Nas fibras musculares representa o 20% en peso da proteína celular total e, noutras células animais, oscila entre o 1 e o 5%. Porén, non existe un único tipo de actina, senón que os seus xenes codificantes forman unha familia multixénica (familia que, en plantas, comprende máis de 60 elementos, entre xenes e pseudoxenes e, en humanos, máis de 30). Isto significa que a información xenética de cada individuo posúe instrucións para xerar variantes da actina (denominadas isoformas) que posuirán funcións lixeiramente distintas. Deste modo, os organismos eucariotas expresan distintos xenes que dan lugar a: a actina α, que se encontra en estruturas contráctiles; a actina β, no bordo en expansión das células que empregan a proxección de estruturas celulares como método de mobilidade; e a actina γ, nos filamentos das fibras de estrés. Ademais das similitudes existentes entre as isoformas dun organismo, tamén existe unha conservación evolutiva en canto á estrutura e función entre organismos do dominio eucariota, e mesmo en bacterias, na que se coñece o homólogo MreB, unha proteína que pode polimerizarse en microfilamentos, e en arqueas, nas que existe un representante (Ta0583) aínda máis semellante ás actinas de eucariotas.
A actina preséntase na célula en dúas formas: como monómeros globulares denominados actina G e como polímeros filamentosos denominados actina F (que son filamentos compostos de moitos de monómeros de actina G). A actina F pode denominarse tamén microfilamento. A cada febra de actina únese unha molécula de adenosín trifosfato (ATP) ou de adenosín difosfato (ADP), que á súa vez está asociada a un catión Mg2+. Das distintas combinacións posibles entre as formas de actina e o nucleótido trifosfato, na célula predominan a actina G-ATP e a actina F-ADP.
Actina G
En canto á súa estrutura molecular, a actina G posúe unha aparencia globular vista co microscopio electrónico de varrido; non obstante, por cristalografía de raios X pode apreciarse que está composta por dous lóbulos separados por unha fenda; a estrutura conforma o pregamento ATPase, un centro de catálise encimática ao que pode unirse o ATP e Mg2+ e pode hidrolizar o ATP a ADP e fosfato. Este pregamento é un motivo estrutural conservado que tamén está presente noutras proteínas que interaccionan con nucleósidos trifosfato como a hexoquinase (un encima do metabolismo enerxético) ou as proteínas Hsp70 (unha familia de proteínas que contribúen a que outras proteínas posúan estruturas funcionais). A actina G só é funcional cando posúe ADP ou ATP na súa fenda; porén, na célula predomina o estado unido a ATP cando a actina está libre.
miniatura|300px|Modelo molecular de fitas da actina de [[músculo esquelético de coello segundo Graceffa e Domínguez, 2003. Salientáronse os catro subdominios, así como os extremos N e C-terminal e o lugar de unión do ATP. A molécula está orientada segundo a convención que se adopta normalmente, polo que queda na parte superior o extremo - (punta de frecha) e na inferior o extremo + (barbado). ]]
A actina cristalizada por Kabsch, que é a máis utilizada como modelo en estudos estruturais, porque foi a primeira que se purificou, procede do músculo esquelético de coello. Ten unhas dimensións aproximadas de 67 x 40 x 37 Å, unha masa molecular de 41785 Da e un punto isoeléctrico estimado de 4,8. A súa carga neta a pH 7 é de -7.
A secuencia de aminoácidos completa deste tipo de actina determinárona Elzinga e colaboradores en 1973, e afinouse en traballos posteriores do mesmo autor. Contén 374 residuos de aminoácidos. O seu extremo N-terminal é moi ácido. Comeza cun aspartato acetilado no seu grupo amino, mentres que o seu C-terminal é básico, formado por unha fenilalanina precedida por unha cisteína de certa importancia funcional. Ambos os extremos sitúanse nunha posición moi próxima dentro do subdominio I. Presenta tamén algúns aminoácidos anómalos, como unha Nτ-metilhistidina en posición 73.
Está formada por dous dominios coñecidos como grande e pequeno, separados por unha fenda que leva no seu centro ao lugar para a unión do ATP-ADP+Pi. Por debaixo deste existe unha greta de menor profundidade chamada "suco". Cando están na súa forma nativa, malia os seus nomes, ambos os dous dominios teñen un tamaño similar.
Nos estudos topolóxicos, por convención, a proteína oriéntase de maneira que o dominio maior queda á esquerda, mentres que o menor se sitúa á dereita. Nesta posición, o dominio pequeno divídese á súa vez no subdominio I (posición inferior, residuos 1-32, 70-144 e 338-374) e subdominio II (posición superior, residuos 33-69). O dominio maior tamén se divide noutros dous, o subdominio III (inferior, residuos 145-180 e 270-337) e o subdominio IV (superior, residuos 181-269). A zona exposta dos subdominios I e III denomínase extremo "barbado", mentres que á dos subdominios II e IV se lle chama extremo "en punta de frecha". Esta denominación fai referencia ao feito de que debido á pequena masa do subdominio 2, a actina adquire polaridade, que se discutirá posteriormente ao falar da dinámica de ensamblaxe. Algúns autores nomean os subdominios como Ia, Ib, IIa e IIb, respectivamente.
Actina F
As medidas do raio de xiro ou grosor do filamento son máis controvertidas: mentres que os primeiros modelos lle asignaban unha lonxitude de 25 Å, datos actuais de difracción de raios X e de criomicroscopia electrónica coinciden nunha medida duns 23,7 Å. Estes mesmos estudos determinaron con bastante precisión os puntos de contacto entre monómeros. Uns establécense con unidades da mesma cadea, entre o extremo "barbado" dun monómero e o extremo "en punta de frecha" do seguinte, mentres que os monómeros de cadeas adxacentes fan contacto lateralmente por medio de proxeccións do subdominio 4, e as máis importantes son a formada polo C-terminal e un enlace hidrofóbico formado por tres corpos nos que interveñen os residuos 39-42, 201-203 e 286. Para formaren parte dun filamento, segundo este modelo, os monómeros estarían nunha configuración chamada "plana", na que os subdominios xiran entre si, e que tamén parece encontrarse no homólogo bacteriano da actina MreB.
Dado que todas as subunidades dun microfilamento apuntan cara ao mesmo extremo, dise que o polímero presenta polaridade na súa estrutura. Este feito dá lugar a unha convención consistente en nomear o extremo que posúe unha subunidade de actina que expón o lugar polo que une ATP ao medio como «extremo (-)», mentres que o cabo oposto, no cal a fenda está dirixida a outro monómero adxacente, é o «extremo (+)». A denominación «en punta de frecha» e «barbado» dos extremos dos microfilamentos débese ao seu aspecto vistos con microscopio electrónico de transmisión cando se procesan mediante unha técnica denominada «decoración». Este método consiste na adición de elementos S1 da miosina a tecidos fixados con ácido tánico; esta miosina únese de forma polar aos monómeros de actina, o que dá lugar a unha configuración semellante a frechas con plumas ao longo de todo o seu fuste, onde o fuste correspondería á actina e as plumas á miosina. Deste modo, o extremo do microfilamento que queda sen miosina sobresaíndo interprétase como a punta da frecha, e o extremo oposto denomínase barbado.
No músculo, o filamento helicoidal da actina F contén tamén unha molécula de tropomiosina, unha proteína dunha lonxitude de 40 nanómetros que se enrola arredor da hélice de actina F. Durante o estado de repouso celular, a tropomiosina recobre os sitios activos da actina de modo que non pode producirse a interacción actina-miosina que orixina a contracción muscular. Unidas ao longo da febra de tropomiosina hai outras moléculas proteicas, as troponinas, complexos de tres polímeros: troponina I, troponina T e troponina C.
Pregamento
miniatura|Modelo de fitas obtido aplicando o programa [[PyMOL aos datos cristalográficos da prefoldina da arquea Pyrococcus horikoshii. Poden verse as seis estruturas supersecundarias en forma de hélice enrolada "colgando" dos barrís β centrais. Na literatura adóitase comparalas cos tentáculos dunha medusa. Vista ao microscopio electrónico, a prefoldina de eucariotas ten unha estrutura moi similar. ]] A actina pode adquirir espontaneamente unha gran parte da súa estrutura terciaria. Porén mostra un comportamento moi especial e case único na forma en que adquire a súa forma plenamente funcional a partir da súa forma nativa recentemente sintetizada. A razón da existencia dunha ruta tan especial podería ser a necesidade de evitar a presenza de monómeros de actina mal pregados, que serían tóxicos, porque poderían actuar de terminadores inadecuados da polimerización. En calquera caso, é clave para a estabilidade do citoesqueleto, e mesmo podería ser un proceso esencial para a coordinación do ciclo celular.
Para o seu correcto pregamento, a actina e a tubulina tamén necesitan especificamente da colaboración doutra proteína, a prefoldina, un complexo heterohexamérico (formado por seis subunidades distintas), que interaccionan tan especificamente que se cre que coevolucionaron. No caso da actina, esta proteína únese inmediatamente a ela mentres aínda se está a traducir, aproximadamente cando ten unha lonxitude de 145 aminoácidos, que son os correspondentes ao dominio N-terminal.
Empréganse subunidades de recoñecemento diferentes para a actina e a tubulina, aínda que solapadas. Probablemente no caso da actina trátase das subunidades PFD3 e PFD4 que se unen á actina en dous lugares, o I, entre os residuos 60–79, e o II, entre os residuos 170–198. A actina recoñece, carga e entrega á CCT en conformación aberta pola parte interna do extremo dos "tentáculos" da prefoldina (ver imaxe e nota a rodapé). O contacto cando se entrega a actina é tan breve que non se chega a formar un complexo ternario, liberándose a prefoldina inmediatamente.
miniatura|esquerda|Modelo molecular de fitas do dominio γ apical da [[chaperona molecular|chaperonina CCT.]]
Posteriormente, a chaperonina citosólica (CCT) realiza o pregamento da actina de forma secuencial, e formando unións coas subunidades, en lugar de simplemente encerrala na súa cavidade. Para iso posúe zonas específicas de recoñecemento no seu dominio β apical. A primeira etapa do pregamento consistiría no recoñecemento dos residuos 245-249. Posteriormente, establecerían contacto outros determinantes. Tanto a actina coma a tubulina únense á CCT en conformacións abertas en ausencia de ATP. No caso da actina, en cada cambio conformacional únese a dúas subunidades, a diferenza da tubulina, que o fai a catro. A actina ten secuencias de unión específicas, interaccionando coas subunidades CCTδ e β ou ben con CCTδ e CCTε. Trala unión de AMP-PNP á CCT, os substratos van movéndose pola cavidade da chaperonina. Parece ser tamén que no caso da actina cómpre a actuación da proteína CAP como un posible cofactor nos estadios finais do pregamento da actina.
Aínda non se coñece con exactitude a regulación deste proceso, pero sábese que a proteína PhLP3 (proteína semellante á fosducina) regula a súa actividade inhibíndoa, por medio da formación dun complexo ternario.
Mecanismo catalítico da ATPase
A actina é unha ATPase, é dicir, un encima que hidroliza ATP. Este conxunto de encimas caracterízase por actuar con extrema lentitude. Esta ATPase "actívase", ou o que é o mesmo, a súa velocidade aumenta unhas 40.000 veces cando a actina forma parte dun filamento. Un valor de referencia para esta taxa de hidrólise baixo certas condicións ideais sería 0,3 s-1. Posteriormente, o Pi permanecería moito tempo unido á actina xunto ao ADP, liberándose preto do extremo do filamento.
Polo momento non se coñecen os detalles moleculares do mecanismo catalítico. Pero, aínda que existe moita polémica ao respecto, parece claro que para a hidrólise do ATP cómpre que a proteína teña unha conformación "pechada", e crese que achega á distancia axeitada os residuos implicados. Un dos residuos clave sería o Glu137, situado no subdominio 1. A súa función sería ancorar a molécula de auga que realiza un ataque nucleofílico ao enlace do fosfato γ do ATP, mentres o nucleótido se une fortemente aos subdominios 3 e 4. A lentitude do proceso catalítico deberíase á gran distancia e posición nesgada desta molécula de auga con respecto ao seu reactante. Con moita probabilidade, o cambio conformacional que se produce por rotación de dominios entre as formas G e F da actina aproxima o Glu137, permitindo a súa hidrólise. Segundo este modelo, a polimerización e a función ATPase estarían desacopladas nun primeiro momento.
Xenética
A actina é unha das proteínas máis conservadas ao longo da evolución porque interacciona cun gran número de proteínas. Hai un 80,2% de conservación de secuencia a nivel de xene entre a de Homo sapiens e a do lévedo Saccharomyces cerevisiae, e un 95% de conservación da estrutura primaria do produto proteico.
Aínda que a maioría dos lévedos teñen só un xene para a actina, os eucariotas superiores, en xeral, expresan varias isoformas de actina codificadas por unha familia de xenes relacionados. Os mamíferos teñen polo menos seis xenes de isoformas de actina codificadas en xenes separados, que se dividen en tres clases (alfa, beta e gamma) segundo os seus puntos isoeléctricos. En xeral, as actinas alfa atópanse no músculo (α-esquelética, α-liso aórtico, α-cardíaca, e γ2-liso entérico), mentres que as isoformas beta e gamma son abundantes en células non musculares (β- e γ1-citoplásmicas). Aínda que as secuencias de aminoácidos e as propiedades in vitro das isoformas son moi similares, estas isoformas non poden substituírse completamente unhas por outras in vivo.
Todos os procariotas non esféricos parecen posuír xenes como o MreB, que codifican homólogos da actina; estes xenes son necesarios para o mantemento da forma da célula. O xene ParM derivado dun plásmido codifica unha proteína similar á actina cuxa forma polimerizada é inestable dinamicamente, e parece intervir para repartir o ADN do plásmido entre as células fillas durante a división celular por un mecanismo análogo ao empregado polos microtúbulos durante a mitose eucariótica.
Dinámica de ensamblaxe
miniatura|Mecanismo de polimerización da actina G a actina F; nótese a hidrólise do ATP. A actina F combina as cualidades de ser resistente e dinámica. A diferenza doutros polímeros, como o ADN, que manteñen unidos os seus elementos constitutivos mediante enlaces covalentes, nos filamentos de actina os monómeros ensámblanse por medio de enlaces máis febles de tipo non covalente. Isto, que en principio debilita a estrutura, porque se podería romper por axitación térmica, soluciónase grazas ao establecemento de enlaces laterais cos monómeros veciños. Ao mesmo tiempo, os enlaces febles teñen a vantaxe de que os extremos do filamento poden liberar ou incorporar doadamente monómeros, de maneira que se poden remodelar rapidamente e cambiar a estrutura celular da que son responsables en resposta a estímulos ambientais. Isto último xunto co mecanismo bioquímico polo que se efectúa é o que se coñece como "dinámica de ensamblaxe".
A polimerización e despolimerización da actina é necesaria para a quimiotaxe e a citocinese. Cómpren factores nucleantes para estimular a polimerización da actina. Un deses factores nucleantes é o complexo Arp2/3, que imita ao dímero de actina G para estimular a nucleación (ou formación do primeiro trímero) de actina G monomérica. O complexo Arp2/3 únese aos filamentos de actina cun ángulo de 70º para formar novas ramas de actina nos filamentos de actina existentes. Ademais, aos filamentos de actina únese ATP, e a hidrólise deste ATP estimula a desestabilización do polímero.
O crecemento dos filamentos de actina pode ser regulado polas proteínas timosina e profilina. A timosina únese á actina G para amortecer o proceso de polimerización, mentres que a profilina únese á actina G para intercambiar ADP por ATP, promovendo a adición monomérica ao extremo barbado (+) dos filamentos de actina F.
Un asunto importante que se introduciu no apartado anterior é o feito de que, aínda que a actina hidroliza ATP, todo parece indicar que isto non intervén na ensamblaxe, porque, por unha parte, a hidrólise prodúcese en grande medida no interior do filamento, e por outra, o ADP tamén pode polimerizar. Isto formula a cuestión de comprender cal é o proceso termodinamicamente desfavorable que require un gasto de enerxía tan enorme. O chamado "ciclo da actina", que liga a hidrólise á polimerización, consiste na adición de monómeros de Actina G-ATP preferentemente no extremo barbado, creando un fluxo de monómeros cara ao extremo en punta de frecha no que se coñece como "cinta de transporte" (treadmilling, en inglés), onde os monómeros estarían en forma de Actina F-ADP e serían liberados, intercambiando posteriormente este ADP por ATP e pechando dese modo o ciclo.
Pouco despois da adición, prodúcese a hidrólise do ATP de forma relativamente rápida. Existen dúas hipóteses sobre como se produce, a estocástica, na que a hidrólise se produciría ao chou influída en certo modo polas moléculas veciñas, e a vectorial, na que só se produciría no límite con outras moléculas que xa hidrolizaron o seu ATP. En calquera caso, non se libera o Pi resultante, senón que permanece un tempo unido non covalentemente á actina-ADP, de maneira que nun filamento existirían tres especies de actina: ATP-Actina, ADP+Pi-Actina e ADP-Actina. O contido dun filamento en cada unha destas especies depende da súa lonxitude e estado: ao comezo da elongación, o filamento ten unha composición aproximadamente equivalente de monómeros con ATP e ADP+Pi e só unha pequena cantidade xunto ao extremo (-) de actina-ADP. A medida que se acada o estado estacionario, a situación invértese, e a maior parte do filamento está con ADP e só a zona preto do extremo (+) contén ADP+Pi, mentres que o ATP está reducido ao extremo. Se comparamos os filamentos de actina-ADP puros con aqueles que incorporan ATP, nos primeiros as constantes críticas son similares en ambos os extremos, mentres que nos outros dous nucleótidos a Cc é diferente: No extremo (+) Cc+=0,1 μM, mentres que no extremo (-) Cc-=0,8 μM, co cal se dan as seguintes situacións:
Por tanto, pódese deducir que a enerxía da hidrólise utilízase para crear un verdadeiro "estado estacionario", é dicir, crear un fluxo en lugar dun simple equilibrio, o cal dota ao filamento de dinamismo, polaridade e forza de tracción, o que xustifica o gasto pola ganancia de funcións biolóxicas esenciais. Ademais, as proteínas que se unen á actina que controlan este dinamismo detectan a configuración dos distintos tipos de monómeros, como se verá na próxima sección.
Nos estereocilios parece existir unha excepción na forma de acoplamento típica dos microfilamentos mediante cinta de transporte (treadmilling). Neste caso, o control do tamaño da estrutura sería totalmente apical e dalgunha maneira controlada pola expresión xénica, é dicir, pola cantidade total de monómero de proteína sintetizada nun momento dado.
Proteínas asociadas
miniatura|Complexo actina (verde) - profilina (azul). A profilina mostrada pertence ao grupo II, presente característicamente en [[riles e encéfalo.]]
In vivo, o citoesqueleto de actina non está composto exclusivamente de actina, senón que para a súa xeración, permanencia e función require outras proteínas; estas denomínanse proteínas de unión a la actina ou proteínas que se unen á actina (ABP, actin binding proteins) e interveñen na súa polimerización e despolimerización, estabilidade, organización en feixes ou redes, e na súa fragmentación e destrución. A diversidade destas proteínas é tan grande, que se considera que a actina é a proteína que participa no maior número de interaccións proteína-proteína de todas as coñecidas. Por exemplo, existen elementos que secuestran a actina G, impedindo a súa incorporación aos microfilamentos. De igual maneira, existen proteínas que estimulan a súa polimerización ou que dotan de complexidade ás redes en síntese. Entre elas están:
miniatura|esquerda|A proteína [[xelsolina, coadxuvante na ensamblaxe e desensamblaxe da actina. Posúe seis subdominios, chamados S1-S6. Cada un posúe cinco láminas β flanqueadas por dúas hélices α, unha das cales está situada perpendicularmente ás láminas β e outra en posición paralela. O extremo N-terminal (S1-S3) forma unha folla β, tal e como o C-terminal (S4-S6). ]]
Outras proteínas que se unen á actina regulan a lonxitude dos microfilamentos realizando cortes neles, o que dá lugar a novos extremos activos para a polimerización. Por tanto, se un microfilamento, que posúe dous extremos aos que poden unirse ou disociarse monómeros, é cortado dúas veces, orixínanse tres novos microfilamentos con seis extremos; a nova situación favorece a dinámica de ensamblaxe e desensamblaxe. Entre estas proteínas salientan a xelsolina e a cofilina. O corte realízano primeiramente mediante cambios na conformación do monómero de actina ao que se unen no polímero, e despois quedan recubrindo o novo extremo (+) xerado, o que impide o agregado ou o intercambio de novas subunidades de actina G e, como os extremos (-) quedan sen recubrir, favorecen a despolimerización dos filamentos.
Outro tipo de proteínas que se unen á actina recobren os extremos da actina F para estabilizalos, mais sen capacidade de rompelos. Exemplos destas proteínas son CapZ (que une os extremos (+) segundo os niveis de Ca2+/calmodulina da célula, niveis que dependen de sinais externos e internos da célula e que interveñen na regulación das súas funcións biolóxicas) ou a tropomodulina (que se une aos extremos (-)). A tropomodulina é esencial como estabilizador da actina F presente nas miofibrilas dos sarcómeros do músculo, estruturas caracterizadas pola súa grande estabilidade.
miniatura|Estrutura atómica da Arp2/3. Cada cor corresponde a unha subunidade: Arp3, laranxa; Arp2, azul mariño (as subunidades 1 e 2 non se mostran); p40, verde; p34, azul claro; p20, azul escuro; p21, maxenta; p16, amarelo.
O complexo Arp2/3 está amplamente difundido en todos os organismos eucariotas. Está composto por sete subunidades, algunhas das cales posúen unha topoloxía claramente relacionada coa súa función biolóxica: dúas das súas subunidades, denominadas «ARP2» e «ARP3», posúen unha estrutura moi semellante á dos propios monómeros de actina. Dita homoloxía permite a ambas as unidades comportarse como axentes nucleantes da polimerización dos monómeros de actina G a actina F. Ademais, este complexo é necesario para establecer estruturas dendríticas e en anastomose (bifurcadas ou en rede), e, por tanto, máis complexas, de actina F.
Inhibidores químicos
miniatura|Estrutura química da [[faloidina.]]
Existen varias toxinas que interfiren coa dinámica das actinas, tanto despolimerizándoas (latrunculina e citocalasina D) coma estabilizándoas (faloidina):
Funcións e localización
A proteína actina encóntrase tanto no citoplasma coma no núcleo celular. A súa localización está regulada polas vías de transdución de sinais que integran os estímulos que a célula recibe e que permite a reestruturación das redes de actina en resposta a eles. En Dictyostelium, intervén a ruta dos fosfoinosítidos mediada pola fosfolipase D. Os filamentos de actina son especialmente abondosos e estables nas fibras musculares. Dentro do sarcómero (a unidade morfolóxica e fisiolóxica das fibras musculares) a actina disponse formando as bandas I e A; nestas últimas, preséntase conxuntamente coa miosina.
Citoesqueleto
miniatura|Micrografía de fluorescencia que mostra a actina F (en verde) en [[fibroblastos de rato.]]
Os microfilamentos interveñen no movemento de todas as células móbiles, mesmo nas non musculares, porque se describiu que os fármacos que desorganizan a actina F (como as citocalasinas) afectan á actividade de ditas células. A proteína actina supón o 2% do total de proteínas en hepatocitos, o 10% en fibroblastos, o 15% en amebas e ata o 50-80% en plaquetas activadas. Existen distintos grupos de actina, con estrutura e funcións lixeiramente distintas. A actina α é exclusiva das fibras musculares, e a actina presente noutras células adoita ser dos tipos β e γ. Ademais, a actina de tipos distintos ao α adoita ter unha alta taxa de recambio que provoca que a maior parte dela non forme parte de estruturas permanentes. Así, os microfilamentos nas células non musculares aparecen de dúas formas:
Lévedos
En lévedos, o citoesqueleto de actina é clave durante os procesos de endocitose, citocinese, determinación da polaridade celular e durante a morfoxénese. Estes procesos, ademais de depender da actina, implican a 20 ou 30 proteínas asociadas, moi conservadas evolutivamente, xuntro con multitude de moléculas de sinalización; a combinación de todos estes elementos permite unha ensamblaxe modulada espacial e temporalmente que define a bioloxía celular en resposta a estímulos internos e externos.
Antidepresivo
miniatura|260x260px|Envase do coñecido antidepresivo Prozac. Un antidepresivo é un medicamento psicotrópico utilizado para tratar os trastornos depresivos maiores, que poden aparecer en forma dun ou máis episodios ao longo da vida, diversos trastornos de ansiedade, certas desordes da conduta alimentaria e alteracións do control dos impulsos. Ás veces son eficaces para tratar a fase depresiva do trastorno bipolar, aínda que existe o risco de sufrir unha viraxe maníaca. Os antidepresivos divídense en tres clases: os inhibidores da monoaminooxidasa (IMAO), os tricíclicos, e os de segunda xeración, moi receitados ultimamente en psiquiatría pola menor cantidade e probabilidade de sufrir efectos secundarios, que actúan sobre a recaptación do tres principais neurotransmisores que interveñen na depresión, é dicir, a serotonina, a noradrenalina (ou norepinefrina) e a dopamina, ou de dúas deles. Para o tratamento doutras patoloxías, como o insomnio ou a dor neuropática, as doses son significativamente máis baixas que as utilizadas para tratar a depresión clínica.
Actina
Lévedos
Os lévedos posúen tres grandes tipos de elementos produto da asociación da actina: parches, cables e aneis que, malia detectarse durante longos períodos de tempo, vense sometidos a un equilibrio dinámico debido á continua polimerización e despolimerización. Como proteínas accesorias, posúen unha cofilina/ADF de 16 kDa (codificiada por un único xene, denominado COF1); o Aip1, un cofactor da cofilina que favorece a desensamblaxe dos microfilamentos; o Srv2/CAP, un regulador da dinámica relacionado con proteínas adenilil ciclases; unha profilina de aproximadamente 14 kDa que se asocia aos monómeros de actina; e a twinfilina, unha proteína de 40 kDa implicada na organización das estruturas tipo parche.
Antidepresivo
Mecanismos farmacolóxicos
Crese que os efectos terapéuticos dos antidepresivos modernos están relacionados cunha actividade sobre os neurotransmisores. En particular, pola inhibición das proteínas transportadoras de monoamina da serotonina, dopamina ou noradrenalina (norepinefrina), ou dúas delas ao mesmo tempo. Inhibindo de forma selectiva a recaptación de devanditos neurotransmisores por eses antidepresivos, increméntase o nivel destes nas sinapse, é dicir os puntos de conexión entre as neuronas, ou células nerviosas.
Cidade metropolitana de Nápoles
miniatura|400px|Vista desde o espazo de parte da cidade metropolitanade Nápoles: a [[Ischia|illa de Ischia, o golfo de Nápoles, o Vesuvio, a península Salernitana e a illa de Capri.]]
Antidepresivo
Mecanismos farmacolóxicos
Pola contra, os primeiros antidepresivos, os inhibidores da monoaminooxidasa, bloquean a oxidación dos neurotransmisores pola encima monoaminooxidasa, que os descompón. Desenvolvidos tamén antes dos antidepresivos modernos, os antidepresivos tricíclicos preveñen do mesmo xeito que estes a recaptación de neurotransmisores, pero de forma non selectiva, polo que actúan entre outros sobre a serotonina, a noradrenalina e a dopamina ó mesmo tempo. Aínda que estes medicamentos son claramente efectivos para tratar a depresión, a teoría actual aínda deixa algunhas cuestións sen resposta. Por exemplo, os niveis terapéuticos de concentración sanguínea alcánzanse en só uns poucos días e comezan a afectar a actividade dos neurotransmisores en pouco tempo. Con todo, xeralmente os cambios no estado de ánimo tardan en aparecer catro semanas ou máis. Unha explicación sostén que a "desregulación" dos receptores para os neurotransmisores é aparentemente unha consecuencia do exceso de sinais entre as neuronas, e que por tanto o efecto tarda algunhas semanas en notarse. Outra teoría, baseada en investigacións recentemente publicadas polos Institutos Nacionais de Saúde dos Estados Unidos suxiren que os antidepresivos poderían derivar os seus efectos da promoción da neuroxénese no hipocampo. Investigacións recentes apuntan a que os antidepresivos actuarían sobre algúns factores de transcrición chamados "xenes reloxo", os cales tamén estarían involucrados en patoloxías situacións de abuso de drogas e posiblemente na obesidade.
Actina
Plantas
Os estudos de xenómica de plantas revelaron a existencia de isovariantes proteicas dentro da familia de xenes da actina. En Arabidopsis thaliana, unha dicotiledónea empregada como organismo modelo, existen polo menos dez tipos de actinas, nove de α tubulinas, seis de β tubulinas, seis de profilinas e ducias de miosinas. Tal diversidade explícase pola necesidade evolutiva de posuír variantes lixeiramente diferentes na súa pauta de expresión temporal e espacial; porén, a maioría delas exprésanse conxuntamente nos tecidos analizados. O entramado de redes de actina distribúese por todo o citoplasma das células cultivadas in vitro, cun reforzo arredor do núcleo que se conecta, mediante raios, ao córtex celular; dito entramado é moi dinámico, experimentando unha continua polimerización e despolimerización.
Cidade metropolitana de Nápoles
A cidade metropolitana de Nápoles (en italiano Città metropolitana di Napoli) é un ente local administrativo, unha das 14 cidades metropolitanas de Italia, situada na rexión da Campania.
Antidepresivo
Estratexias de tratamento
Nas medicións de eficacia, un ensaio exitoso de antidepresivos require que polo menos un 50% dos pacientes respondan á medicación, o que significa que se reduciron como mínimo un 50% dos síntomas depresivos. Con todo, diferentes formas de tratamento poden producir mellores resultados.
Actina
Plantas
miniatura|esquerda|Estrutura do subdominio C-terminal da [[vilina, unha proteína que pode escindir microfilamentos. ]]
Antidepresivo
Substitución
As directrices da Asociación Psiquiátrica Norteamericana do ano 2000 para o tratamento de pacientes con trastorno depresivo aconsellan que cando non se obteña resposta cun antidepresivo despois de seis a oito semanas de tratamento, débese cambiar a outro, primeiro da mesma clase, e logo dunha clase diferente.
Cidade metropolitana de Nápoles
Desde o 1 de xaneiro de 2015 substituíu á provincia de Nápoles.
Actina
Plantas
Aínda que as células vexetais posúen xeralmente unha parede celular que define a súa morfoloxía e impide o seu movemento, os seus microfilamentos xeran as forzas necesarias para varias actividades celulares, por exemplo, as correntes citoplasmáticas xeradas polos microfilamentos e as miosinas. Ademais, a actina intervén no movemento de orgánulos e morfoxénese celular, procesos que inclúen a división celular, a elongación e a diferenciación.
Antidepresivo
Substitución
Nunha serie de estudos abertos conducidos polo Dr. Michael Thase da Universidade de Pittsburgh atopouse que máis da metade dos pacientes que non responderon ao primeiro antidepresivo, responderon o segundo antidepresivo da mesma clase.
Cidade metropolitana de Nápoles
Xeografía
miniatura|260px|Mapa da cidade meropolitana. En vermello, o [[municipio de Nápoles.]] A cidade metropolitana de Nápoles ocupa un territorio de 1 171 km² e, no ano 2016, contaba cunha poboación de 3 107 006 habitantes, polo que a súa densidade de poboación nese ano era de 2653,29 hab./km².
Actina
Plantas
En canto ás proteínas asociadas ao citoesqueleto de actina presentes en plantas pódense mencionar as seguintes: a vilina, unha proteína pertencente á familia da xelsolina/severina, que pode cortar microfilamentos e unir monómeros de actina en presenza do catión calcio; a fimbrina, un elemento que pode recoñecer e unir monómeros de actina e que intervén na formación de entramados (mediante unha regulación diferente á que hai en células animais e de lévedos); as forminas, proteínas que poden actuar como axentes nucleantes da polimerización a actina F; a miosina, típico motor molecular propio de eucariotas que, en Arabidopsis thaliana, está codificado por 17 xenes clasificados en dúas clases distintas; a CHUP1, con capacidade de unir actina e implicado na distribución espacial dos cloroplastos na célula; a KAM1/MUR3, unha proteína que define a morfoloxía do complexo de Golgi e a composición en xiloglicanos da parede celular; a NtWLIM1, proteína que facilita a aparición de estruturas con forma de nobelo de actina; e a ERD10, que participa na asociación entre orgánulos delimitados por membranas e os microfilamentos e que parece desempeñar un papel especialmente importante en condicións de estrés.
Antidepresivo
Substitución
No ano 2002, nun dobre "estudo cego", o mesmo autor atopou beneficioso para os pacientes resistentes ao tratamento cambiar dun antidepresivo SSRI a un tricíclico, ou dun tricíclico a un SSRI.
Cidade metropolitana de Nápoles
Xeografía
Limita ao norte coas provincias de Caserta e Benevento, ao leste coa de Avellino, ao sur coa de Salerno, e ao oeste co mar Tirreno.
Actina
Actina nuclear
A actina é esencial para a transcrición feita polas ARN polimerases Pol I, Pol II e Pol III. Na transcrición feita por Pol I, a actina e a miosina (MYO1C, que se une ao ADN) actúan como motores moleculares. Para a transcrición feita por Pol II, cómpre β-actina para a formación do complexo de preiniciación. A Pol III contén β-actina como unha subunidade. A actina pode tamén ser un compoñente dos complexos de remodelación da cromatina e de partículas de pre-mRNP (formadas polo pre-ARNm envolto en proteínas), e está implicada na exportación nuclear de ARNs e proteínas.
Antidepresivo
Asociación
En caso dunha resposta insuficiente, a Sociedade Psiquiátrica norteamericana aconsella asociar un antidepresivo administrándoo con outro fármaco, para potenciar o seu efecto. Entre outros, estes fármacos poden ser o litio, suplementos de hormonas tiroides, un antipsicóticos atípico ou os agonistas da dopamina. Noutros casos combínanse dous fármacos, formando un novo, como é o caso do Symbyax, que é unha combinación de fluoxetina e olanzapina (Prozac e Zyprexa), medicamento que foi aprobado nos Estados Unidos para o tratamento da depresión bipolar. Con todo, aínda hai poucos estudos sobre as asociacións de medicamentos utilizados para combater a depresión.
Cidade metropolitana de Nápoles
Xeografía
A cidade metropolitana esténdese por unha estreita chaira costeira rematada en numerosos acantilados e, no interior, encóntranse os somontes apeninos e formacións volcánicas entre as que destaca o Vesuvio, volcán sobre o que se asentan poboacións con importantes restos romanos, como as cidades de Pompeia e Herculano, destruídas no ano 79 por unha erupción volcánica.
Actina
Contracción muscular
miniatura|Estrutura do [[sarcómero, estrutura morfolóxica e funcional do músculo esquelético da que forma parte a actina.]] No músculo, o filamento helicoidal da actina F contén tamén unha molécula de tropomiosina, que é unha proteína dunha lonxitude de 40 nanómetros que se enrola arredor da hélice de actina F. Durante o estado de repouso celular, a tropomiosina recobre os sitios activos da actina de modo que non se pode producir a interacción actina-miosina (esta interacción dá lugar a un esvaramento entre ambos os filamentos que, por coordinación de moitas copias destes elementos dispostos nos músculos, produce a súa contracción). Unidas ao longo da febra de tropomiosina hai outras moléculas proteicas, as troponinas, complexos de tres polímeros: troponina I, troponina T e troponina C. A función moduladora da tropomiosina depende da interacción coa troponina en presenza de ións de Ca2+.
Antidepresivo
Combinación con psicoterapia
Un estudo do ano 2000 mostrou que pacientes que tomaban nefazadona (Serzone) e acudían a sesións de psicoterapia tiveron unha resposta perceptiblemente mellor que aqueles que só tomaban Serzone.
Actina
Contracción muscular
A actina, xunto coa miosina, intervén na contracción e relaxación dos músculos, e entre as dúas supoñen o 90% das proteínas musculares. O proceso global dispárase mediante un sinal externo, tipicamente mediante un potencial de acción excitador do músculo que contén as células especializadas ricas en filamentos de actina e miosina. O ciclo de contracción-relaxación comprende os seguintes pasos:
Cidade metropolitana de Nápoles
Economía
O seu clima mediterráneo, pero con precipitacións bastante copiosas pero concentradas (Nápoles: 881 mm. anuais), permite que destaquen os cultivos propios deste clima: trigo, vide, oliveira e cítricos.