cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Marcial Villamor
Marcial Villamor Varela, nado en Vilouriz (Toques) en 1899 e finado en Guntín o 28 de setembro de 1937, foi un sindicalista galego.
Traxectoria
Trasladouse moi novo a Santiago de Compostela, onde desenvolveu o seu traballo de ebanista e a súa acción sindical. Marchou de quinto destinado a África, onde se desatou o seu desexo de coñecemento e aprendizaxe, converténdose nun fervoroso autodidacta, asiduo das librerías compostelás, ata completar unha das mellores bibliotecas privadas da cidade. A súa paixón pola lectura valeulle a oportunidade de coñecer a Ortega y Gasset presentado por Arturo Cuadrado, propietario da librería Niké.
A realización persoal a través da cultura foi un dos principios da súa acción pública. Foi un dos promotores do Ateneo Libertario compostelán. Foi membro da Confederación Rexional Galaica da CNT, representando ao “Sindicato de Carpinteros y similares” de Santiago no pleno rexional celebrado na Coruña en 1930. Militou tamén na FAI no primeiro bienio da II República.
Na II República
En febreiro de 1934 participou como delegado da CRG no “Pleno nacional de regionales” da CNT, visitou a Ángel Pestaña, fundador do Partido Sindicalista, e persoa proclive á participación electoral e á colaboración cos partidos de esquerdas. No verán dese ano artellouse ao redor de Villamor a representación santiaguesa do PS, a máis nutrida do partido en Galicia, que integrou a moitos cadros sindicais composteláns, descontentos coa actitude do sindicato anarquista.
Foi detido o 10 de outubro de 1934, cando tiña no seu poder follas de propaganda a favor da amnistía aos presos políticos de esquerda, e nas que se criticaba a liberación dos xenerais golpistas que se alzaran en armas contra a República. Procesado por un tribunal militar polo delito de “excitación á rebelión militar en grado de tentativa”, foi condenado a seis meses de prisión que cumpriu íntegros.
Resistencia á sublevación
Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936, foi chamado a formar parte do Comité de Defensa que enfrontou o golpe en Compostela. En asembleas na Praza do Obradoiro e nas reunións do Comité discutiron a estratexia a seguir ante o alzamento e confróntanse as distintas posturas ideolóxicas. A intervención de Villamor, Fernando Barcia Veiras (socialista, presidente do Comité) e José Germán Fernández, impediu o asalto á casa do empresario Olimpio Pérez, e a queima de varias igrexas locais. Villamor impediu tamén que a catedral compostelá resultase danada, pois era coñecedor das intencións dalgúns sectores exaltados da militancia de esquerdas de dinamitar a catedral. Na noite do 18 ou 19 de xullo, formou unha patrulla de protección que se enfrontou a golpes contra aqueles que pretendían danar o monumento.
Santiago permaneceu leal á República ata o día 20 de xullo, en que un grupo de voluntarios apoiados por mineiros de Lousame marcharon á Coruña a defender o Goberno Civil dos militares sublevados. Aproveitando a ausencia de oposición, o comandante militar da praza José Bermúdez de Castro, fíxose co control da cidade. Esa noite unha forza armada de falanxistas asaltou a casa de Marcial Villamor, e este viuse obrigado a fuxir e refúxiase na casa dun seu amigo e compañeiro obreirista durante varios días.
Durante ese tempo foron continuos os asaltos e rexistros á súa casa, a destrución de mobiliario, o saqueo da súa biblioteca –devastada e desmantelada, repartida entre os asaltantes e parcialmente queimada na mesma rúa-, os insultos, vexacións, agresións, chegando a secuestrar ao seu sogro, Martín Castiñeiras, para obrigalo a presentarse.
Marcial ocultouse na casa dos seus curmáns en Vilouriz. Alí pasou varios meses nos que o cerco se estreitou e os rexistros se sucederon. A presión fíxolle comprender que corría risco de novo, e decidiu continuar a súa fuxida cara ao territorio leal máis próximo, Asturias. En setembro de 1937, con documentación prestada, deixou o seu agocho. Foi detido no camiño, en Baralla. Liberado nun principio ao funcionar a súa coartada, ao saír do centro de detención, coincidiu na porta cun sublevado que procedía de Santiago e que o recoñeceu no acto. Detido inmediatamente, foi trasladado á capital galega. Durante a viaxe foi asasinado dun disparo na cabeza no concello de Guntín.
Unha praza de Santiago de Compostela leva o seu nome.
Hélia Correia
Hélia Correia, nada en Lisboa en febreiro de 1949, é unha escritora e tradutora portuguesa.
Traxectoria
Hélia Correia naceu en Lisboa en febreiro de 1949, e creceu en Mafra, terra da familia materna, na cal frecuentou o ensino primario e secundario. Finalizou os estudos secundariosen Lisboa, cidade onde tamén estudou na Facultade de Letras. Licenciouse en Filoloxía Románica, concluíndo, máis tarde, unha posgraduación en Teatro da Antigüidade Clásica. Foi profesora de Lingua Portuguesa do ensino secundario. Foi tamén responsábel de diversas traducións.
Comezou a publicar poesía en páxinas literarias de xornais (Diário de Lisboa, República e A Capital), revistas (Vértice) e antoloxías en 1968.
En 1981, estreouse na novelística con O Separar das Águas. En 1982, foi a vez de O Número dos Vivos. A novela Montedermo, escenificada polo grupo O Bando, acabou por dar á autora un certo renome. Enfoque ese que reflicte, desde moi cedo, o gusto da autora polo teatro e pola Grecia Clásica. Destacan tamén, na súa produción literaria, as novelas Casa Eterna e Soma. Xa en poesía, hai que salientar A Pequena Morte/Esse Eterno Canto. En 2010, Hélia Correia publicou a novela biográfica Adoecer, na que aborda a historia de amor entre Elisabeth Siddal e o poeta e pintor prerafaelista Dante Gabriel Rossetti. En 2012 publica a obra A Terceira Miséria, que foi dobremente premiado na modalidade de Poesía.
En 2015 foi galardoada co Premio Camões.En 2017 foi distinguida pola Asociación de Escritoras e Escritores en Lingua Galega como Escritora Galega Universal.
Gaspar, Cantoña, Baños de Molgas
Gaspar é un lugar da parroquia de Cantoña no concello ourensán de Baños de Molgas na comarca de Allariz - Maceda. Tiña 1 habitante no ano 2011 segundo datos do INE e do IGE, que era muller. Iso supón un mantemento da poboación respecto a 2010, cando vivía alí unha muller.
Cadea de transporte electrónico
miniatura|400px|A cadea de transporte electrónico das mitocondrias posibilita a [[fosforilación oxidativa nos eucariotas. O NADH e o succinato xerados no ciclo do ácido cítrico oxídanse, proporcionando enerxía para que funcione a ATP sintetase.]] Unha cadea de transporte electrónico (CTE) ou cadea de transporte de electróns está formada por un conxunto de moléculas situadas en membranas que transportan secuencialmente os electróns cedidos por un doante de electróns (como o NADH) ata un aceptor de electróns (como o O2) co bombeo simultáneo de ións H+ (protóns) a través da membrana. Este bombeo de protóns crea un gradiente electroquímico que se usará para xerar enerxía química en forma de ATP durante a fosforilación oxidativa, e é a forma principal por medio da cal a enerxía das moléculas oxidadas se converte en ATP durante a respiración celular. A cadea de transporte electrónico mitocondrial tamén se chama moitas veces cadea respiratoria. As bacterias tamén teñen unha cadea respiratoria nas súas membranas. Tamén se usan cadeas de transporte electrónico para converter a enerxía captada da luz en ATP durante a fase luminosa da fotosíntese, situadas na membrana dos tilacoides dos cloroplastos das plantas e algas ou nas membranas de certas bacterias.
Nos cloroplastos a luz pon en marcha un fluxo de electróns que circulan pola cadea de transportadores da membrana tilacoidal entre o doante, a auga, e o aceptor, o NADP+, que se converte en NADPH. Nas mitocondrias o aceptor final de electróns é o oxíxeno, que se converte en auga. Aínda que algunhas bacterias teñen cadeas de transporte electrónico con compoñentes similares aos das mitocondrias e cloroplastos; outras usan diferentes doantes de electróns, aceptores e transportadores.
Tanto as CTE mitocondriais coma as fotosintéticas poden xerar con frecuencia radicais superóxido, que potencialmente incrementan o estrés oxidativo da célula.
Moléculas que transfiren protóns e electróns
miniatura|250px|dereita|Redución do [[coencima Q desde a súa forma ubiquinona (Q) á forma reducida ubiquinol (QH2).]] miniatura|esquerda|Hemo A. A cadea de transporte electrónico transporta tanto protóns coma electróns, transferindo electróns desde doantes cara a aceptores, e transportando protóns a través da membrana. Estes procesos utilizan moléculas de transferencia tanto solubles coma unidas a proteínas. Na mitocondria, os electróns son transferidos ao espazo intermembranoso pola proteína de transferencia de electróns hidrosoluble, citocromo c. Isto transporta soamente electróns, e estes son transferidos pola redución e oxidación dun átomo de ferro que se encontra no grupo hemo da proteína. O citocromo c encóntrase tamén nalgunhas bacterias, nas que está situado no espazo periplásmico.
Dentro da membrana interna mitocondrial, o transportador de electróns liposoluble, o coencima Q10 (Q), transporta tanto electrones coma protóns a través dun ciclo redox. Esta pequena molécula de benzoquinona é moi hidrófobica e liposoluble, de modo que difunde libremente na membrana. Cando Q acepta dous electróns ou libera dous protóns, redúcese á súa forma ubiquinol (QH2); cando QH2 libera dous electróns ou acepta dous protóns, oxídase á súa forma orixinal de ubiquinona (Q). Como resultado, se dous encimas están organizados de modo que Q é reducida a un lado da membrana e QH2 oxidada no outro, a ubiquinona actuará como lanzadeira de protóns a través da membrana. Algunhas cadeas de transporte de electróns bacterianas utilizan quinonas diferentes, como a menaquinona, ademais da ubiquinona. miniatura|dereita|grupo ferro-xofre 2Fe-2S. miniatura|esquerda|grupo ferro-xofre cúbico 4Fe-4S. Dentro das proteínas dos complexos transportadores de electróns, os electróns son transferidos entre cofactores de flavina, centros ferro-xofre, e citocromos. Existen varios tipos de centros ferro-xofre; os máis simples que se encontran na cadea de transporte electrónico consisten en dous átomos de ferro unidos por dous átomos xofre inorgánico; estes son centros [2Fe–2S]. O segundo tipo, os centros [4Fe–4S], conteñen un cubo de catro átomos de ferro e catro de xofre. Cada átomo de ferro nestes centros está coordinado por un aminoácido, xeralmente polo átomo de xofre da cisteína. Os ións metálicos cofactores sofren reaccións redox sen unir ou liberar protóns, de modo que na cadea de transporte electrónico serven soamente para o transporte de electróns entre proteínas. Os electrones desprázanse longas distancias a través das proteínas saltando entre as cadeas que forman estes cofactores. Isto ocorre por efecto túnel, o cal é rápido sobre distancias menores a 1,4−9 m.
Cadea de transporte electrónico mitocondrial
Practicamente todas as células eucariotas teñen mitocondrias, que producen ATP a partir dos produtos (coencimas reducidos) do ciclo de Krebs, da beta-oxidación dos ácidos graxos, e da oxidación dos aminoácidos. Na membrana mitocondrial interna os electróns procedentes do NADH e do succinato (vía o FADH2 unido ao encima, que os cede ao QH2) pasan pola cadea de transporte de electróns ata o oxíxeno (aceptor final), que se reduce a auga. A cadea de transporte electrónico consta dunha serie de doantes e aceptores de electróns encimáticos. Cada doante de electróns pasa os electróns a un aceptor máis electronegativo (con maior E0'), que á súa vez doa eses electróns a outro aceptor, ata que finalmente os electróns chegan ao oxíxeno, o aceptor máis electronegativo de toda a cadea (con potencial redox maior). O paso de electróns entre doantes e aceptores libera enerxía, que se usa para xerar un gradiente de protóns a través da membrana mitocondrial interna por medio dun bombeo activo de protóns no espazo intermembrana, producindo un estado termodinámico que ten o potencial de producir traballo. Unha pequena porcentaxe de electróns non completan todo o percorrido pola cadea de transporte e "foxen" prematuramente cara ao oxíxeno, o que ten como resultado a formación de radicais superóxido, unha moléculas moi reactivas que contribúen ao estrés oxidativo e están implicados en diversas enfermidades e na senescencia.
Transportadores de electróns mitocondriais
A enerxía obtida polo fluxo de electróns a través da cadea de transporte electrónico mitocondrial úsase para bombear protóns desde a matriz mitocondrial ao espazo intermembranas, creando un gradiente electroquímico de protóns entre os dous lados da membrana mitocondrial interna chamado ΔΨ. Este gradiente electroquímico de protóns permite á ATP sintetase ou (ATPase) usar o fluxo de H+ que regresan á matriz a través do propio encima para xerar ATP a partir de ADP e fosfato inorgánico (Pi). O complexo I (NADH coencima Q redutase) acepta electróns procedentes do NADH formado no ciclo de Krebs ou noutros procesos, e pásaos ao coencima Q (ubiquinona), que pode recibir tamén electróns do complexo II (succinato deshidroxenase). A ubiquinona pasa os electróns ao complexo III (complexo do citocromo bc1), o cal os traspasa ao citocromo c. O citocromo c pasa os electróns ao complexo IV (citocromo c oxidase), o cal utiliza eses electróns e ións hidróxeno para reducir o oxíxeno molecular e formar auga.
Os catro complexos transportadores de electróns unidos á membrana identificados na mitocondria son estruturas transmembrana extremadamente complicadas inseridas na membrana mitocondrial interna. Tres deles son tamén bombas de protóns. As estruturas están conectadas electricamente por transportadores de electróns liposolubles ou hidrosolubles. En conxunto, a cadea de transporte electrónico sería así:
NADH → Complexo I → Q → Complexo III → citocromo c → Complexo IV  → O2 ↑               Complexo II (FADH2)
Complexo I
dereita|miniatura|O complexo I da NADH deshidroxenase contén o coencima FMN e grupos Fe-S. Recolle electróns e H do NADH e cédeos ás Q. A posición exacta dos grupos Fe-S no complexo non ten que ser a deste esquema moi simplificado. miniatura|dereita|O [[complexo II recibe electróns do succinato e cédeos a Q.]] miniatura|dereita|No complexo III o conxunto de quinonas da membrana pasan os electróns ao citocromo c. dereita|miniatura|A citocromo oxidase do complexo IV cede os electróns ao aceptor final, o oxíxeno molecular. No complexo I (NADH deshidroxenase, tamén chamada NADH:ubiquinona oxidorredutase; (número EC: 1.6.5.3) dous electróns procedentes do coencima NADH son transferidos a un transportador liposoluble, a ubiquinona (Q). O produto reducido formado ao recibir os electróns, o ubiquinol (QH2), difunde libremente pola membrana, á vez que o complexo I transloca catro protóns (H+) a través da membrana desde a matriz ao espazo intermembrana, contribuíndo así a crear un gradiente de protóns. O complexo I é un dos sitios principais no cal se pode producir unha fuga prematura de electróns cara ao oxíxeno (o normal é que o oxíxeno os recolla ao final da cadea), polo que é un dos sitios principais onde se poden producir os nocivos radicais superóxido.
A vía que seguen os electróns neste complexo é a seguinte:
O NADH oxídase a NAD+ reducindo o coencima FMN do complexo a FMNH2 nun só paso no que están implicados dous electróns. O FMNH2 é entón oxidado en dous pasos dun só electrón, por medio dun intermediato semiquinona, de modo que no primeiro paso cada electrón se transfira desde o FMNH2 ao grupo ferro-sulfurado do complexo, e despois do grupo Fe-S á ubiquinona (Q). A transferencia do primeiro electrón orixina o radical libre (semiquinona), e a transferencia do segundo electrón reduce a semiquinona a ubiquinol, QH2. Durante este proceso, son translocados catro protóns desde a matriz mitocondrial ao espazo intermembrana, creando un gradiente de protóns que xerará despois ATP durante a fosforilación oxidativa.
Complexo II
No complexo II (succinato deshidroxenase ou SDH; co número EC 1.3.5.1) cédense máis electróns ás quinonas da membrana (Q) orixinados no succinato do ciclo de Krebs e transferidos (vía o grupo prostético FAD unido ao encima) a Q. O complexo II consta de catro subunidades proteicas: SDHA, SDHB, SDHC, e SDHD e contén FAD, grupos Fe-S e hemo. Outros doantes de electróns (por exemplo, ácidos graxos e glicerol 3-fosfato) tamén poden ceder electróns a Q vía FAD. Globalmente o que sucede é:
Cando os electróns entran desde o complexo II en vez de entraren polo principio da cadea, sáltanse o punto de bombeo de protóns do complexo I, polo que o bombeo de protóns é menor, créase menos gradiente de protóns e menos ATP.
Complexo III
Cando se reduce a transferencia de electróns (debido a que pode haber un potencial de membrana alto ou inhibidores respiratorios como a antimicina A), do complexo III poden fugarse prematuramente electróns cara ao oxíxeno molecular, orixinando a formación de radicais superóxido.
Complexo IV
No complexo IV (citocromo c oxidase; co número EC 1.9.3.1) transfírense catro electróns procedentes de catro moléculas de citocromo c ao oxíxeno molecular (O2), que uníndose a 4 H+ do medio producen dúas moléculas de auga. Ao mesmo tempo, translócanse catro protóns a través da membrana, contribuíndo a crear o gradiente de protóns. A actividade de citocromo c é inhibida polo cianuro.
Un transportador alternativo: ETF-Q oxidorredutase
A ETF-Q oxidorredutase (Flavoproteína de transporte de electróns-ubiquinona oxidorredutase, tamén chamada EFT deshidroxenase), é un transportador que é o terceiro posible punto de entrada de electróns na cadea de transporte electrónico. É un encima que acepta electróns doutra proteína da matriz mitocondrial, a flavoproteína transferidora de electróns. A EFT-Q oxidorredutase recolle eses electróns e reduce con eles a ubiquinona da cadea de transporte electrónico.
A EFT-Q oxidorredutase contén un grupo flavina e un grupo [4Fe–4S], pero, a diferenza dos outros complexos respiratorios, non está inserida dentro da bicapa lipídica da membrana mitocondrial interna, senón que simplemente está unida á súa superficie.
Nos mamíferos, esta forma de ceder electróns á cadea respiratoria é importante na beta oxidación dos ácidos graxos e no catabolismo de aminoácidos e de colina, xa que acepta electróns de múltiples acetil-CoA deshidroxenases. Nas plantas, a ETF-Q oxidorredutase é tamén importante na resposta metabólica que lles permite a supervivencia durante longos períodos de escuridade.
Transporte de electróns e fosforilación oxidativa
Segundo a hipótese quimiosmótica, proposta polo premio Nobel de Química Peter D. Mitchell, o funcionamento da cadea de transporte de electróns e o da fosforilación oxidativa están conectados por un gradiente de protóns creado entre ambos os lados da membrana mitocondrial interna. O fluxo de protóns desde a matriz mitocondrial producido pola cadea de transporte electrónico é o que crea o gradiente electroquímico (gradiente de protóns). O gradiente mantense porque a membrana mitocondrial interna é impermeable aos protóns, que se acumulan no espazo intermembrana. Os protóns só poden atravesar a membrana de volta á mitocondria por unha especie de poro iónico que hai na porción FO do encima ATP sintetase da membrana mitocondrial interna. O gradiente será usado polo complexo FOF1 da ATP sintetase para producir ATP na fosforilación oxidativa. O refluxo a favor de gradiente de protóns cara ao interior mitocondrial pola porción FO da ATP sintetrase libera enerxía libre (a enerxía que se almacenara durante a formación dos coencimas reducidos na respiración celular libérase agora desta maneira). A enerxía libre úsase para impulsar a síntese de ATP na ATP sintetase, catalizada polo compoñente F1 do complexo. Un bo axuste entre o transporte de electróns na CTE e a fosforilación oxidativa é esencial para a produción de ATP. Porén, en certos casos, pode ser bioloxicamente útil que os dous procesos queden desaxustados. Existe unha proteína chamada termoxenina (presente só na membrana mitocondrial interna das mitocondrias da chamada graxa parda), que desaxusta estes procesos, proporcionando un lugar (alternativo á FO) por onde poden fluír os protóns ao interior da mitocondria. Este fluxo alternativo libera a enerxía en forma de calor (termoxénese) en lugar de aproveitarse para formar ATP, pero esa é a función da graxa parda. O mesmo efecto teñen substancias sintéticas como o 2,4-dinitrofenol, que son letais a altas doses.
Resumo
Na cadea de transporte electrónico os electróns móvense desde un doante de electróns (coencimas como o NADH) a un aceptor final de electróns (O2) por medio dunha serie de reaccións redox. Estas reaccións están combinadas coa creación dun gradiente de protóns a través da membrana mitocondrial interna. Na cadea hai tres bombas de protóns: nos complexos I, III, e IV. O gradiente de protóns resultante utilízase para fabricar ATP na ATP sintetase.
As reaccións catalizadas polos complexos I e III funcionan moi próximas ao equilibrio. Isto significa que estas reacción son doadamente reversibles se aumenta a concentración dos produtos en relación coa dos reactantes (por exemplo, incrementando o gradiente de protóns). A ATP sintetase é tamén facilmente reversible. Deste modo, o ATP pode usarse para establecer o gradiente de protóns, o cal á súa vez pode usarse para producir NADH (os electróns circularían en sentido contrario). Este proceso de transporte inverso de electróns é importante en moitos procariotas.
Cadeas de transporte electrónico en bacterias
En eucariotas o NADH é o doante de electróns máis importante. A cadea de transporte electrónico en eucariotas era:
NADH → Complexo I → Q → Complexo III → citocromo c → Complexo IV → O2 onde os complexos I, III e IV son bombas de protóns, e Q e o citocromo c son transportadores de electróns moi móbiles. O aceptor de electróns final é o oxíxeno.
En procariotas (bacterias e archaea) a situación é máis complicada, porque hai varios doantes de electróns e varios aceptores diferentes. En xeral, a cadea de transporte electrónico das bacterias é así:
Doante           Doante                    Doante ↓               ↓                        ↓                  deshidroxenase   →   quinona   →   bc1   →   citocromo ↓                       ↓                                 oxidase(redutase)       oxidase(redutase) ↓                       ↓                                      Aceptor                 Aceptor
Como se ve, os electróns poden entrar na cadea en tres niveis: por unha deshidroxenase, por un conxunto de quinonas, ou por un transportador de electróns de tipo citocromo móbil. Estes niveis corresponden a potenciais redox sucesivamente máis positivos, ou a diferenzas no potencial sucesivamente decrecentes con respecto ao aceptor final. Noutras palabras, corresponden a cambios na enerxía libre sucesivamente máis pequenos para o conxunto de reaccións redox doante → aceptor.
Cada célula bacteriana usa múltiples cadeas de transporte electrónico, a miúdo simultaneamente. As bacterias poden usar varios doantes de electróns, deshidroxenases, oxidases, redutases e aceptores diferentes. Por exemplo, Escherichia coli (cando crece en medios aeróbicos usando a glicosa como fonte de enerxía) usa dúas NADH deshidroxenases e dúas quinol oxidases diferentes, cun total de catro cadeas de transporte electrónico diferentes que operan simultaneamente.
Unha característica común de todas estas cadeas de transporte electrónico é a presenza de polo menos unha bomba de protóns que crea un gradiente transmembrana. As cadeas de transporte electrónico basterianas poden conter ata tres bombas de protóns, como na mitocondria, ou tan só unha ou dúas.
Doantes de electróns
Na biosfera actual os doantes de electróns máis comúns son moléculas orgánicas. Os organismos que usan moléculas orgánicas como fonte de enerxía denomínanse organótrofos. Os organótrofos (animais, fungos, protistas) e fotótrofos (plantas e algas) constitúen a gran maioría das formas de vida que nos son familiares.
Algúns procariotas poden usar materia inorgánica como fonte de enerxía. Eses organismos denomínanse litótrofos. Os doantes de electróns inorgánicos poden ser: hidróxeno, monóxido de carbono, amoníaco, nitrito, xofre, sulfuro, e ferro ferroso. Os litótrofos mesmo poden vivir en formacións rochosas situadas a miles de metros baixo a superficie terrestre. Debido ao seu volume e distribución, os litótrofos poderían en realidade superar en número aos organótrofos e fotótrofos na biosfera.
O uso de doantes de electróns inorgánicos como fonte de enerxía é de grande interese no estudo da evolución. Este tipo de metabolismo debeu loxicamente preceder no decurso da evolución aos metabolismos que usan moléculas orgánicas como fontes de enerxía.
Deshidroxenases
As deshidroxenases que usan as bacterias dependen do doante de electróns utilizado. As bacterias poden usar varios doantes de electróns diferentes. Cando a fonte de enerxía é a materia orgánica, o doante pode ser o NADH ou o succinato, e nese caso os electróns entran na cadea de transporte electrónico por medio dunha NADH deshidroxenase (similar ao complexo I da mitocondria) ou por unha succinato deshidroxenase (similar ao complexo II mitocondrial). Úsanse outras deshdroxenases cando as fontes de enerxía son outras: formato deshidroxenase, lactato deshidroxenase, gliceraldehido-3-fosfato deshidroxenase, H2 deshidroxenase (hidroxenase) etc. Algunhas deshidroxenases son tamén bombas de protóns; outras simplemente iintroducen electróns no conxunto de quinonas da membrana.
A maioría das deshidroxenases só se sintetizan cando se necesitan. Dependendo do ambiente no que se atopen, as bacterias seleccionan encimas diferentes da súa libraría de xenes e sintetizan só aquelas que precisan para crecer. Os encimas que se sintetizan só cando se precisan denomínanse "inducibles".
As quinonas
As quinonas son transportadores liposolubles moi móbiles que transportan electróns (e protóns) entre complexos macromoleculares inseridos na membrana grandes e relativamente inmóbiles. As bacterias utilizan ubiquinona (a mesma ca nas mitocondrias) e outras quinonas similares como a menaquinona.
Bombas de protóns
Denominamos bomba de protóns a calquera proceso que cree un gradiente de protóns a través da membrana. Os protóns poden ser translocados fisicamente a través da membrana; isto é o que se observa nos complexos I e IV mitocondriais. O mesmo efecto pode conseguirse movendo os electróns na dirección oposta. O resultado é a desaparición dun protón que estaba no citoplasma bacteriano e a aparición dun protón no periplasma do exterior da célula (é o espazo entre a membrana plasmática e a parede celular bacteriana). O complexo III mitocondrial usa este segundo tipo de bomba de protóns, que está mediada por unha quinona (é o ciclo Q).
Algunhas deshidroxenases son bombas de protóns; outras non. A maioría das oxidases e redutases son bombas de protóns, pero algunhas non. O citocromo bc1 é unha bomba de protóns presente en moitas, mais non todas, as bacterias (non se encontra en E. coli, por exemplo). Como implica o seu nome, o citocromo bacteriano bc1 é similar ao bc1 mitocondrial (complexo III).
As bombas de protóns son o "corazón" do proceso de transporte de electróns. Producen o gradiente electroquímico transmembrana que fornece enerxía á célula.
Os citocromos
Os citocromos son pigmentos que conteñen ferro. Poden ser de dous tipos distintos: móbiles ou inmóbiles.
Algúns citocromos son transportadores hidrosolubles que transfiren electróns entre as grandes estruturas macromoleculares inmóbiles inseridas na membrana. O citocromo móbil transportador de electróns da mitocondria é o citocromo c. As bacterias usan varios citocromos móbiles diferentes.
Outros citocromos atópanse dentro de macromoléculas como o complexo III e o complexo IV. Funcionan tamén como transportadores de electróns, pero dun modo moi diferente, no medio en estado sólido e intramolecular dos complexos, polo que non son móbiles.
Os electróns poden entrar nunha cadea de transporte electrónico a nivel dun citocromo móbil ou dun transportador quinona. Por exemplo, os electróns procedentes de doantes inorgánicos (nitrito, ferro ferroso etc.) entran na cadea de transporte electrónico por un citocromo. Cando os electróns entran a un nivel redox maior ca o do NADH, a cadea de transporte electrónico debe operar en sentido inverso para producir esta necesaria molécula de maior enerxía.
Oxidases e redutases terminais
Cando a bacteria crece nun contorno aeróbico, o aceptor final de electróns (O2) redúcese a auga pola acción dun encima chamado oxidase. Cando as bacterias crecen en contornos anaeróbicos, o aceptor final de electróns redúcese por un encima chamado redutase.
Nas mitocondrias o complexo de membrana terminal (complexo IV) é a citocromo oxidase. As bacterias aeróbicas utilizan varias oxidases terminais diferentes. Por exemplo, E. coli non ten citocromo oxidase nin o complexo bc1. En condicións aeróbicas usa dúas quinol oxidases terminais diferentes (ambas as dúas bombas de protóns) para reducir o oxíxeno a auga.
As bacterias anaeróbicas, que non usan o oxíxeno como aceptor final de electróns, teñen redutases terminais específicas para o seu aceptor final. Por exemplo, E. coli pode usar fumarato redutase, nitrato redutase, nitrito redutase, dimetilsulfóxido redutase, ou N-óxido de trimetilamina redutase, dependendo da dispoñibilidade destes aceptores no seu contorno.
A maioría das oxidases e redutases terminais son inducibles. Son sintetizadas só cando a bacteria os precisa, en resposta ás condicións reinantes no seu ambiente.
Aceptores de electróns
Igual que hai varios doantes de electróns diferentes (materia orgánica nos organótrofos, materia inorgánica nos litótrofos), hai tamén varios aceptores de electróns posibles, tanto orgánicos coma inorgánicos. Se hai oxíxeno dispoñible, úsase invariablemente este como aceptor final de electróns, porque é o que pode xerar o maior cambio de enerxía libre de Gibbs e produce máis enerxía.
Nos ambientes anaeróbicos, úsanse varios aceptores de electróns distintos, como nitrato, nitrito, ión férrico, sulfato, dióxido de carbono, e moléculas orgánicas pequenas como o fumarato.
Como o transporte de electróns nas cadeas é un proceso redox, estas poden describirse como un conxunto de pares redox. Por exemplo, a cadea de transporte electrónico mitocondrial funciona transportando electrróns desde o par NAD+/NADH ao par O2/H2O. O NADH é o doante inicial de electróns e o O2 é o aceptor final. Non toda combinación doante-aceptor é termodinamicamente posible. O potencial redox do aceptor debe ser máis positivo ca o potencial redox do doante. Ademais, as condicións reais nas que está a célula poden diferir bastante das condicións estándar (concentracións 1 molar, presións parciais de 1 atm, pH = 7), que se aplican para medir os potenciais redox estándar. Por exemplo, as bacterias do hidróxeno viven en ambientes con presións parciais de H2 de 10-4 atm. A reacción redox asociada, que é termodinamicamente favorable na natureza, é termodinamicamente imposible nas condicións “estándar”.
Emanuel Feuermann
Emanuel Feuermann, nado en Kolomyia o 22 de novembro de 1902 e finado en Nova York o 25 de maio de 1942, foi un violonchelista austríaco.
Cadea de transporte electrónico
Resumo
As vías de transporte electrónico son en xeral inducibles nas bacterias. Dependendo do ambiente no que se atopen, as bacterias poden sintetizar diferentes complexos transmembrana e producir diferentes cadeas de transporte de electróns nas súas membranas celulares. As bacterias seleccionan as súas cadeas de transporte de electróns da libraría de xenes do seu xenoma, que contén xenes para múltiples posibles deshidroxenases, oxidases terminais e redutases. A situación é a miúdo resumida dicindo que as cadeas de transporte electrónico bacterianas son ramificadas, modulares, e inducibles.
Emanuel Feuermann
Traxectoria
Nacido nunha familia xudía. O seu pai tocaba o violín e o violoncello e foi o seu primeiro mestre. Seu irmán Sigmund tamén tiña talento musical, polo que seu pai decidiu trasladar a toda a familia a Viena en 1907. Aos nove anos, recibiu clases de Friedrich Buxbaum, chelo principal da Orquestra Filharmónica de Viena (Wiener Philharmoniker), e estudou con Anton Walter na Universität für Musik und darstellende Kunst Wien en Viena. En febreiro de 1914, con once anos, dou o seu primeiro concerto, tocando o Concerto en Re maior de Joseph Haydn coa Wiener Philharmoniker, dirixida por Felix Weingartner.
Gaelscoil
thumbnail|Pasarrúas de entroido a cargo dos alumnos da gaelscoil de Omagh. Os estudantes das Gaelscoileanna reciben o mesmo programa de estudos que nas outras escolas de Irlanda, mais aprenden a lingua irlandesa polo sistema de immersión lingüística. Porén, os alumnos que se escolarizan en inglés teñen pouca competencia lingüística en irlandés, mesmo sendo este idioma materia obrigada en toda a República de Irlanda tanto no ensino primario como en secundaria. O actual goberno ten prometido facer reformas no programa educativo e na formación dos mestres nas escolas tanto en inglés como en irlandés.
Descrición
O éxito débese a un apoio efectivo (aínda que limitado) da comunidade e a unha infraestrutura administrativa eficaz. Distínguense por ser o produto dun movemento comunitario xenuíno e non dunha política do Estado.
Emanuel Feuermann
Traxectoria
En 1929, Feuermann convértese no profesor da Universität der Künste Berlin en Berlín.
Cadea de transporte electrónico
Cadeas de transporte electrónico fotosintéticas
O transporte de electróns fotosintético ten moitas semellanzas co que se produce na cadea respiratoria. Usan transportadores liposolubles móbiles (quinonas) e outros hidrosolubles (como os citocromos). Teñen bombas de protóns, que en todos os casos son semellantes ao complexo III mitocondrial. Prodúcese un mecanismo quimiosmótico similar ao mitocondrial que activa a formación de ATP nunha ATP sintetase.
Gaelscoil
Descrición
As Gaelscoileanna teñen experimentado unha expansión notábel nas últimas décadas, aínda que agora hai preocupación de que as normas recentes que limitan o financiamento das novas escolas poidan afectar á educación secundaria irlandesa, sobre todo cando a demanda é superior á oferta.
Emanuel Feuermann
Traxectoria
Colaborou con músicos como os violinistas Carl Flesch, Szymon Goldberg e Joseph Wolfsthal e Paul Hindemith, quen tocou a viola nun trío con Feuermann e Wolfsthal, o tamén violinista Jascha Heifetz e o pianista Artur Rubinstein.
Cadea de transporte electrónico
Cadeas de transporte electrónico fotosintéticas
A cadea de transporte electrónico fotosintético encóntrase na membrana dos tilacoides dos cloroplastos ou nas membranas das bacterias fotosintéticas. Para máis detalles ver a imaxe e os artigos principais.
Emanuel Feuermann
Traxectoria
O tres de abril de 1933, o ascenso do nazismo obrigouno a deixar o Conservatorio de Berlín polo feito de ser xudeu, polo que se trasladou a Londres xunto con Goldberg e Hindemith. Bronislaw Huberman axudou a Feuermann e á súa familia a escapar a Israel. Dende Israel se trasladarían aos Estados Unidos en 1937.
Ensinou no Curtis Institute of Music ata a súa morte.
Gaelscoil
Status social e función
As Gaelscoileanna teñen adquirido a reputación de proporcionar uns resultados académicos excelentes cun orzamento moderado. Téñense descrito como un sistema de selección social positiva ofrecendo unha mellor formación de cara ó ensino universitario e á formación profesional. Unha análise das escolas que envían estudantes ás institucións de ensino superior amosan que o 22 % das escolas que fan ensino en irlandés envían a tódolos seus estudantes ó ensino superior, en comparación co 7 % das escolas en inglés.
Emanuel Feuermann
Traxectoria
Nos Estados Unidos, fixo moitas gravacións de música de cámara xunto co virtuoso do violín Jascha Heifetz, o gran pianista Arthur Rubinstein, entroutros. A súa relación con Paul Hindemith estropeouse cando Hindemith elixiu a Gregor Piatigorsky para a estrea do seu Concerto para Violoncello.
Gaelscoil
Status social e función
Tense argumentado que o bilingüismo como resultado da adquisición temperá doutra lingua é en xeral beneficioso e axuda ós cativos a aprender unha terceira ou unha cuarta lingua. Os defensores da inmersión en irlandés ás veces fan referencia a estudos que amosan que os nenos bilingües teñen máis facilidades noutras materias que os nenos monolingües.
Emanuel Feuermann
Traxectoria
Morreu en 1942 por unha infección resultante dunha operación de almorrás.
Foi neno prodixio, e estaba considerado un virtuoso do seu tempo pola súa musicalidade e técnica. Decote era comparado co violinista Jascha Heifetz, con quen tocou con frecuencia música de cámara. Lémbranse tamén as súas interpretacións xunto ao director Eugene Ormandy.
Gaelscoil
Escolas por provincia
Hai aproximadamente uns 150.000 falantes de irlandés como lingua materna que o falan acotío; 91.825 falantes de irlandés en Irlanda, dos que máis da metade se atopan nos Gaeltachts, e o resto nas escolas de educación en irlandés das catro provincias. Segundo o censo de 2006 hai tamén 53.471 falantes fóra do sistema educativo.
Leinster
Hai 39.594 falantes de irlandés; 1.299 falantes nativos no Gaeltacht de Meath e outros 19.348 que estudan nas 66 Gaelscoils e 15 Gaelcholáistí (escolas secundarias) da provincia. Segundo o censo de 2006 hai 18.947 falantes na provincia que empregan o irlandés acotío fóra do sistema educativo.
La Voz de la Verdad
La Voz de la Verdad foi un xornal editado en Lugo entre 1910 e 1937.
Gaelscoil
Ulster
Hai 29.199 falantes de irlandés; 14.456 falantes nativos no Gaeltacht de Donegal (entre un 30-100% da poboación é falante nativa) e outros 1.427 que viven en áreas onde a porcentaxe de falantes é menor do 30%. Tamén hai uns 5.339 que estudan nas 44 Gaelscoils e 7 Gaelcholáiste da provincia. Segundo o censo de 2006 hai 7.977 falantes na provincia que empregan o irlandés acotío fóra do sistema educativo.
Munster
Hai 34.593 falantes de irlandés; 9.737 falantes nativos nos Gaeltacht de Cork, Kerry e Waterford, e tamén 12.219 que estudan nas 45 Gaelscoils e 15 Gaelcholáiste da provincia. Segundo o censo de 2006 hai 12.637 falantes na provincia que empregan o irlandés acotío fóra do sistema educativo.
La Voz de la Verdad
Historia e características
Apareceu o 3 de outubro de 1910 co subtítulo de Diario católico con censura eclesiástica, que cambiou por Diario católico antiliberal, e logo polo de Diario católico y antiliberal e a partir de 1920 cualifícase exclusivamente como Diario Católico. De tendencia católica, xorde por iniciativa das Damas de la Buena Prensa e co apoio de Acción Social Católica, organismo do que se fai portavoz.
Gran Premio do Canadá de 1995
miniatura|right|250px|[[Johnny Herbertco Benetton-Renault durante a cualificación.]] miniatura|right|250px|[[Jean Alesi obtivo a única vitoria da súa carreira na Fórmula Un.]] O Gran Premio do Canadá de 1995 (oficialmente o 1995 Formula 1 Grand Prix du Canada) foi unha carreira de motor de Fórmula Un celebrada o 11 de xuño de 1995 no Circuíto Gilles Villeneuve, Montreal. Foi a sexta carreira da tempada de Fórmula Un de.
La Voz de la Verdad
Historia e características
En 1921 foi adquirido pola Editorial Católica Lucense e publicouse baixo censura eclesiástica, como toda a prensa confesional. En 1930 mercárono particulares aída que posteriormente quedou como único propietario e director Luis Sánchez Arrieta. . A maioría das novas que aparecen no xornal proceden da Agencia Católica de Prensa Asociada. Segue unha tradición antiliberal e tradicionalista e na II República, acabou converténdose no voceiro da CEDA.
Gaelscoil
Connacht
Hai 41.910 falantes de irlandés; 18,358 falantes nativos nos Gaeltacht de Galway e Mayo (entre un 30-100% da poboación é falante nativa) e outros 5.300 viven en áreas onde a porcentaxe de falantes é menor do 30%. Tamén hai 4.265 que estudan nas 18 Gaelscoils e 3 Gaelcholáiste fóra das Gaeltacht da provincia. Segundo o censo de 2006 hai 13.910 falantes na provincia que empregan o irlandés acotío fóra do sistema educativo.
Apertura de novos centros
As autoridades educativas teñen previsto abrir 3 novos centros de secundaria para o ano 2014, Coláiste Ghlór na Mara en Balbriggan, Coláiste Deisceart Átha Cliath en Dundrum e Gaelcholáiste Charraig Uí Leighin en Carrigaline, Cork.
La Voz de la Verdad
Historia e características
Foron os seus directores: Eugenio Zabala, Antonio Cedrón Grandas, Julio Pérez de Guerra, Ramón Robles Neira, Antonio Goyanes Pérez, Alfredo Lorenzo López, Jesús Cora Lira, Francisco Vázquez Saco, Luís Sánchez Arrieta, Fernando Pérez Barreiro e o derradeiro Xosé Trapero Pardo. Entre os seus redactores contouse Ramón Salgado Toimil, e entre os colaboradores, Francisco Varela Ouro.
Gran Premio do Canadá de 1995
Viu a única vitoria nun Gran Premio para o piloto francés Jean Alesi. Isto viuse como unha vitoria popular, xa que Alesi esperara máis de cinco anos para obter unha vitoria, pilotaba o número 27 de Ferrari, como o pilotado polo canadense Gilles Villeneuve. Ademais a vitoria produciuse no 31 aniversario de Alesi. Esta carreira tamén marcou a última vez ata a data ( que un Gran Premio foi gañado por un automóbil cun motor V12.
La Voz de la Verdad
Historia e características
Cesou a súa publicación o 15 de xaneiro de 1937 polas dificultades económicas derivadas da guerra civil, ao non poder conseguir papel para continuar coa publicación.
Gran Premio do Canadá de 1995
Michael Schumacher liderou ata que un problema tardío coa súa caixa de cambios requiriu unha longa parada en boxes. Varios outros candidatos habituais tiveron problemas, o que permitiu a ambos Jordans terminar no podio por primeira vez na súa historia. Jordan anotara os seus primeiros puntos no GP en Montreal 4 anos antes.
Despois de que Alesi cruzara a liña de meta, os fanáticos das carreiras romperon as valas e ocuparon a área do pit. Os comisarios de carreira sacaron a bandeira negra, o que require que todos os pilotos detéñanse inmediatamente na pista. Con todo, Alesi estaba entrando na forquita no outro extremo do circuíto na súa volta da vitoria. Quedou sen combustible, quitou o volante, subiuse sobre o auto e fixo "auto stop". Schumacher, achegándose desde atrás, detívose e devolveu a Alesi aos boxes na parte superior do seu auto.
Ademais, ese domingo pola noite comezaron a circular os primeiros rumores de que Michael Schumacher asinara un contrato multimillonario con Ferrari para.
Antecedentes
Unha cousa que se notou na preparación para a fin de semana da carreira foi a irregularidade do circuíto, cos pilotos na conferencia de prensa posterior á cualificación sinalando que o circuíto debería repavimentarse. Tamén se notou que o adiantamento na nova chicana estaba prohibido, aínda que a duración da prohibición non estaba clara, Michael Schumacher e Damon Hill non tiñan claro se os pilotos non podían adiantar na chicana só na primeira volta, ou en totalas voltas.
Práctica e cualificación
A pole position de Schumacher foi a centésima para un auto motorizado por Renault e a novena da súa carreira.
Día da carreira
A sesión de quecemento de 30 minutos levouse a cabo en condicións de mollado, con choiva caendo constantemente desde a madrugada, a primeira vez que choveu durante a fin de semana do Gran Premio. Hill foi un dos poucos pilotos en cometer un erro, trompeando na nova chicana instalada. O compañeiro de equipo de Hill en Williams David Coulthard trompeou na curva anterior máis tarde na sesión, mentres que Bertrand Gachot tamén quedou na trampa de grava. Logo dunha breve estadía nos boxes, un animado Hill regresou á pista, só para caer na trampa de grava e varar o seu auto. Debido ás cambiantes condicións climáticas, a orde foi mixta, cos Ferraris de Jean Alesi e Gerhard Berger en primeiro e terceiro lugar. Rubens Barrichello dividiunos no segundo lugar, con Schumacher en cuarto lugar. Mika Häkkinen foi quinto. Os Saubers de Heinz Harald Frentzen e Jean-Christophe Boullion foron 6º e 7º, con Luca Badoer no Minardi redondeando o top 8. Os dous pilotos de Williams finalmente terminaron en 12° e 16°.
A carreira comezou ás 14:00, Michael Schumacher liderou a maior parte do Gran Premio, con todo, un problema eléctrico no seu Benetton-Renault cara ao final da volta 57 obrigouno a entrar en boxes e permitiu que Jean Alesi, que era o segundo nese momento, tomara o liderado. A parada en boxes de 70 segundos para cambiar o volante e realizar un axuste no ordenador de a bordo significou que Schumacher reincorporárase á carreira no sétimo lugar. Finalmente rematou no quinto lugar.
Centro Cultural Torrente Ballester
O Centro Torrente Ballester é un centro cultural ferrolán, creado en 1993 no antigo Hospital do Hospicio de Ferrol na rúa Concepción Arenal. Leva o nome do famoso escritor local Gonzálo Torrente Ballester. Trátase dun centro multidisciplinar de mostra de arte contemporánea. Nel realízanse numerosas exposicións que teñen que ver co cinema, a pintura, a arquitectura e outras disciplinas da arte e pretenden atraer a Ferrol ós amantes da cultura. Son de especial interese as obras e espectáculos de pequena escala que se realizan na súa capela frecuentemente.
É de propiedade municipal e dende hai uns anos cabe a posibilidade de celebrar as vodas civís alí, ademais de no Concello.
Historia
No século XVIII, nun marco de toma de conciencia social das necesidades sanitarias, erixiuse na localización do ruinoso Hospital de Peregrinos da Idade Media, o Hospital de Caridade. O inmoble tivo como fundador a Dionisio Sánchez Aguilera. Este ilustre enxeñeiro militar, co obxectivo de obter o financiamento que precisaba para o hospital, creou en 1780 a Congregación da Caridade, da que foi Irmán Maior ata a súa morte.