cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Castelo de Wartburg
Historia
Durante a Querela das Investiduras, os secuaces de Luís atacaron un continxente militar do rei Henrique IV do Sacro Imperio Romano Xermánico. O conde seguiu sendo un feroz opoñente dos gobernantes da Salian, e tras a extinción da liña, o seu fillo Luís I foi elevado ao rango de Landgrave en Turinxia polo novo rei alemán Lotario de Supplinburg en 1131.
De 1172 a 1211, Wartburg foi unha das cortes de príncipes máis importantes do Reich. Hermann I apoiou a poetas como Walther von der Vogelweide e Wolfram von Eschenbach que escribiu aquí parte do seu Parzival en 1203.
O castelo converteuse así no escenario do mítico Sängerkrieg, ou Concurso de Menestreis no que tales Minnesänger como Walther von der Vogelweide, Wolfram von Eschenbach, Albrecht von Halberstadt (o tradutor de Ovidio) e moitos outros supostamente participaron en 1206/1207. A lenda deste evento usouna máis tarde Richard Wagner na súa ópera Tannhäuser.
Á idade de catro anos, Santa Isabel de Hungría foi enviada pola súa nai a Wartburg para criarae e converterse en consorte do Landgrave Ludwig IV de Turinxia. De 1211 a 1228, viviu no castelo e foi coñecida pola súa obra benéfica. En 1221, Elisabeth casou con Ludwig. En 1227, Ludwig morreu na Cruzada e ela seguiu ao seu confesor Pai Konrad a Marburgo. Isabel morreu alí en 1231 aos 24 anos e foi canonizada como santa da Igrexa Católica Romana só cinco anos despois da súa morte.
En 1247, Heinrich Raspe, o último landgrave de Turinxia da súa liña e antirrei de Alemaña, morreu en Wartburg. Sucedeuno Enrique III, margrave de Meissen.
En 1320 realizáronse importantes traballos de reconstrución despois de que o castelo fora danado nun incendio provocado por un raio en 1317 ou 1318. Engadiuse unha capela á Palas.
Desde 1540 ata a súa morte en 1548, de, un labrego Anabautista de Herda, estivo cativo no alxube da torre sur, porque negouse a abxurar do anabautismo. Despois da súa morte, enterrárono en Wartburg, preto da capela de Santa Isabel. En 1925, atopouse unha sinatura manuscrita de Fritz Erbe no muro da prisión.
Durante os séculos seguintes, o castelo caeu cada vez máis en desuso e en mal estado, especialmente despois do final da Guerra dos Trinta Anos cando servira de refuxio para a familia gobernante.
thumb|Wartburg, monxe e monxa, debuxo de Johann Wolfgang von Goethe (1807) En 1777, Johann Wolfgang von Goethe permaneceu no castelo de Wartburg durante cinco semanas, facendo varios debuxos dos edificios.
thumb|Estudantes marchando a Wartburg en 1817 O 18 de outubro de 1817 tivo lugar o primeiro festival de Wartburg. Uns 500 estudantes, membros da recentemente fundada Burschenschaften ("fraternidades") alemás, reuníronse no castelo para celebrar a vitoria alemá sobre Napoleón catro anos antes e o 300 aniversario da Reforma, condenaron o conservadurismo e pediron unidade alemá baixo o lema "Honor - Liberdade - Patria". Entre os relatores do evento figuraron Heinrich Hermann Riemann, veterano do Corpo Libre de Lützow, o estudante de filosofía Ludwig Rödiger e Hans Ferdinand Massmann.
Co permiso do capelán ausente Friedrich Ludwig Jahn, o Código napoleónico e outros libros foron queimados "en efixie": no canto dos custosos volumes, anacos de pergamiño cos títulos de libros conservadores (incluíndo a Historia dos imperios alemáns de August von Kotzebue) foron colocados na fogueira. Karl Ludwig Sand, quen asasinaría a Kotzebue dous anos despois, estaba entre os participantes.
Este evento e unha reunión similar en Wartburg durante as Revolucións de 1848 considéranse momentos fundamentais no movemento pola unificación alemá.
Durante o goberno da Casa de Saxonia-Weimar-Eisenach, o Gran Duque Karl Alexander ordenou a reconstrución de Wartburg en 1838. O arquitecto principal foi Hugo von Ritgen, para quen se converteu na obra dunha vida. De feito, rematou só un ano despois da súa morte en 1889.
A partir dunha suxestión de Goethe de que o castelo de Wartburg serviría ben como museo, a Maria Pavlovna e o seu fillo Karl Alexander tamén fundaron a colección de arte ("Kunstkammer"), que se converteu no núcleo do museo actual.
O reinado da Casa de Saxonia-Weimar-Eisenach rematou na Revolución Alemá en 1918. En 1922 creouse a Wartburg Stiftung (Fundación Wartburg) para garantir a conservación e o mantenemento do castelo.
Despois do final da segunda guerra mundial, as forzas de ocupación soviéticas tomaron a coñecida colección de armas e armaduras. O seu paradoiro aínda segue sendo descoñecido. O Rüstkammer (a armería) de Wartburg adoitaba conter unha notable colección de preto de 800 pezas, desde a espléndida armadura do rei Enrique II de Francia, ata artigos de Frederico o Sabio, o Papa Xulio II e Bernhard von Weimar. Todos estes obxectos foron tomados polo Exército de Ocupación Soviético en 1946 e desapareceron na Unión Soviética. Dous cascos, dúas espadass, unha armadura de príncipe e unha de neno, atopáronse nese momento nun almacén temporal e a URSS devolveu algunhas pezas na década de 1960. O novo Goberno ruso recibiu unha petición para que axude a localizar os tesouros desaparecidos.
Baixo o dominio comunista durante a época da RDA tivo lugar unha extensa reconstrución en 1952-54. En particular, gran parte das palas foron restauradas ao seu estilo románico orixinal. Unha nova escaleira erixiuse xunto ás palas.
En 1967, o castelo foi o lugar das celebracións do xubileo nacional da RDA, o 900 aniversario da fundación de Wartburg, o 450 aniversario do comezo da Reforma de Lutero e o 150 aniversario do Festival de Wartburg.
O 13 de xuño de 1980, Devo actuou no castelo durante a súa xira Freedom of Choice.
En 1983, foi o punto central das celebracións por mor do 500 aniversario de Martín Lutero.
Palas
thumb|left|Fresco Sängerkrieg de Schwind no Sängersaal (1854) A estrutura máis grande do castelo Wartburg é o Palas, construído orixinalmente en estilo románico entre 1157 e 1170. É considerado o edificio románico non eclesial mellor conservado ao norte dos Alpes.
O Palas dispón de salas como o Rittersaal e a Speisesaal que reconstruírons o máis preto posible do románico orixinal e que conteñen estruturas orixinais (piares ou elementos de cuberta). Non obstante, moitas das salas reflicten maioritariamente os gustos dos séculos XIX e XX e a imaxe da Idade Media imperante na época: o Elisabeth-Kemenate estaba equipado con mosaicos que mostraban a vida de Santa Isabel (creado en 1902–06) en nome do Kaiser Wilhelm II, o Sängersaal (con frescos da Sängerkrieg de Moritz von Schwind) e o Festssaal no último piso. Este último tamén presenta frescos de Schwind (sobre o triunfo do cristianismo) e serviu de inspiración para a Sängerhalle do castelo de Neuschwanstein. O Sängersaal de Wartburg é o escenario do acto II de Tannhäuser. Ningunha das pinturas murais, incluídas as do Landgrafenzimmer ou a Elisabethengalerie, son de orixe medieval, senón que creáronse no século XIX.
Outras estruturas
A ponte levadiza e a barbacana ofrecen o único acceso ao castelo e permanecen en gran parte sen cambios desde a época medieval.
Vorburg é a zona situada inmediatamente dentro da primeira porta. Data dos séculos XIV/XV e está formado por varios edificios con entramado de madeira: o Elisabethengang (paseo cuberto), o Vogtei (aloxamento do Alguacil), a Margarethengang (paseo cuberto) e a Ritterhaus (Casa dos Cabaleiros).
O Lutherstube no Vogtei, onde Martiño Lutero permaneceu cando estaba no castelo, tamén presenta pinturas de Lucas Cranach.
A Bergfried (Torre da homenaxe) completouse en 1859 e aséntase sobre os cimentos dunha torre medieval. Está rematada por unha Cruz de Wartburg de tres metros de altura.
A Südturm ou torre sur románica construíuse en 1318. Xunto co Palas é a parte máis antiga do castelo. Abaixo hai un alxube.
Durante un tempo, o status de Wartburg como Patrimonio da Humanidade estivo en perigo polos plans de construír aeroxeradores moi altos en Milmesberg preto de Marksuhl. Non obstante, en novembro de 2013, o investidor acordou non construír as turbinas e unha actualización da planificación rexional prohibiu este tipo de estruturas á vista de Wartburg no futuro.
Hoxe
Wartburg é un destino turístico popular, o lugar máis visitado de Turinxia despois de Weimar. É accesible para os visitantes e as visitas guiadas ofrecen acceso ao interior dos edificios. Ademais, hai un museo no castelo. Os nenos poden montar en burros polo monte. O Festsaal utilízase regularmente para poñer en escena a ópera Tannhäuser, así como concertos e outros eventos. Tamén hai un hotel, situado xusto a carón do castelo, construído orixinalmente durante a reconstrución do castelo no século XIX.
Bill Clinton, o 42º presidente dos Estados Unidos, visitou o castelo de Wartburg, así como a Casa de Bach, o 14 de maio de 1998 durante a súa visita de estado a Alemaña.
Esther Pedrosa
Esther Pedrosa Carrete, nada en Santiago de Compostela o 19 de maio de 1961, é unha atleta, adestradora e política galega.
Traxectoria
Como atleta dedicouse sobre todo ao gran fondo (distancias superiores aos 5km). Foi un nome importante no atletismo galego na década de 1980, se ben prolongou a súa carreira deportiva e obtivo os títulos máis importantes como atleta veterá. Compite tanto en pista como en circuítos de cross.
Na década de 1980 foi a dominadora das distancias longas no atletismo galego. A partir do seu primeiro título galego de cross, en 1983, empezou a sumar títulos autonómicos en 3000m, 5000m e 10000m, tanto en cross, como en pista (aire libre e cuberta). Como adoita ser habitual, cos anos foi frecuentando máis as probas de distancias longas.
Gañou 19 títulos galegos en categoría absoluta ao longo de dúas décadas: 4 de cross (1983, 1985, 1987 e 1997), 9 de 3000m (1986 en aire libre e pista cuberta, 1987 al. e pc., 1988 al. e pc., 1989 pc., 1991 pc. e 1994 pc.), un de 5000 (1996) e cinco de 10000m (1989, 1990, 1993, 1994 e 1996).
Mentres en Galicia competía nas distancias máis longas dos campionatos, en España participaba en probas aínda máis longas en estrada: a mediados dos oitenta conseguiu a medalla de prata (1985) e a de ouro (1986) nos campionatos de España de 20 km. Tamén obtivo a medalla de prata nos 10 000m nos campionatos de España de 1986 e 1987, así como nos campionatos de España de 3000m en pista cuberta en 1989 e 1990. Recuncou no subcampionato de 10000 en 1995. Internacionalmente competiu en probas de 10 km, 15 km, medio maratón (23,1 km) e maratón (42,2 km), e foi seleccionada española nos campionatos do mundo de 15 km en estrada en dúas ocasións (1986 e 1991).
A finais dos anos 90 empezou a participar con éxito en maratóns e medios maratóns, e foi segunda nos maratóns de Donostia (1997 e 1998) e Valencia (1999).
Xa como atleta veterá proclamouse campioa do mundo de cross, e subcampioa mundial de 1500m, de cross, e de 3000m en pista cuberta nas súas correspondentes categorías de idade.
Fóra das pistas
Como política, foi elixida concelleira en Santiago de Compostela polo PSdeG-PSOE nos comicios municipais de 2019. Como o cabeza da súa lista, Sánchez Bugallo, chegou á alcaldía, pasou a ocupar responsabilidades de goberno (concellería de Deportes e Benestar animal).
Luís Antônio Corrêa da Costa
Luís Antônio Corrêa da Costa, máis coñecido como Müller, nado en Campo Grande o 31 de xaneiro de 1966 ) é un exfutbolista brasileiro que xogaba como dianteiro. Quinto máximo goleador da historia do São Paulo, gañou con este club numerosos títulos, entre eles dúas Copas Libertadores e dúas Copas Intercontinentais. Foi internacional coa selección brasileira, coa que se proclamou campión do mundo no Mundial de 1994.
Traxectoria
Desenvolveu a maior parte da súa carreira en clubs do seu país e destacou especialmente no São Paulo, no que xogou en tres etapas diferentes e do que é o quinto máximo goleador histórico con 158 goles. Debutou co club paulista en 1984 e conquistou con el catro Campionatos Paulistas, dous Campionatos Brasileiros, dúas Copas Libertadores, unha Supercopa Suramericana e dúas Copas Intercontinentais. En 1987 foi o máximo goleador do Campionato Brasileiro, con 10 tantos.
En 1993 marcou un gol na final da Libertadores diante do Universidad Católica de Chile e foi o autor do gol da vitoria na Copa Intercontinental ante o Milan de Fabio Capello, marcando de costas o terceiro e definitivo tanto (2-3). En 1994 volveu acadar a final da Copa Libertadores e marcou o único gol do seu equipo, que acabou perdendo o título na quenda de penaltis.
Tamén xogou en Italia, nas filas do Torino e do Perugia, e no Xapón, vestindo a camiseta do Kashiwa Reysol, ademais de pasar por varios equipos brasileiros máis como o Santos, o Cruzeiro e o Corinthians. Retirouse do fútbol profesional en 2004.
Selección brasileira
Foi 56 veces internacional coa selección brasileira, coa que marcou 12 goles. Debutou en marzo de 1986, nun amigable contra Alemaña Occidental. Continuou participando nos seguintes amigables do equipo e marcou o seu primeiro gol coa selección nunha vitoria por 3-0 diante da RDA. Foi convocado polo seleccionador Telê Santana para o Mundial de 1986 en México, no que foi participou en tódolos encontros do equipo suramericano, caendo na quenda de penaltis dos cuartos de final ante Francia.
Ao ano seguinte participou coa canarinha na Copa América, sen conseguir pasar da primeira fase. Non acudiu á Copa América de 1989, pero volveu á selección no Mundial de 1990 en Italia. Marcou dous goles no torneo mundial, ambos na primeira fase, nas vitorias pola mínima diante de Costa Rica e Escocia. Formou na dianteira titular xunto a Careca e Valdo nos oitavos de final contra a Arxentina, caendo eliminados tras un solitario gol de Caniggia.
Perdeu protagonismo na selección tralo Mundial e non participou na Copa América de 1991, pero foi convocado de novo por Carlos Alberto Parreira para a Copa América de 1993, na que foi titular en tódolos partidos. Marcou dous goles, pero o seu equipo foi eliminado nos cuartos de final a mans da Arxentina nunha quenda de penaltis.
Foi convocado tamén para o Mundial de 1994 nos Estados Unidos, na que foi a súa terceira Copa do Mundo. Relegado á suplencia por detrás de Bebeto e Romário, disputou só uns minutos na vitoria por 3-0 da primeira fase contra o Camerún. Viu dende o banco o resto do torneo, no que o seu equipo se proclamou campión do mundo tras derrotar na final a Italia.
Disputou o seu último partido internacional en setembro de 1998 contra Iugoslavia.
Vida persoal
O seu irmán Cocada tamén foi futbolista e xogou entre outros no Flamengo, o Vasco da Gama ou o Fluminense.
Palmarés
São Paulo
Torino
Palmeiras
Cruzeiro
Corinthians
Selección sub-20 do Brasil
Selección do Brasil
Individual
Dólar de prata do 230 aniversario do Corpo de Marines
O dólar de prata do 230 aniversario do Corpo de Marines é unha moeda conmemorativa, non circulante, emitida pola Casa da Moeda dos Estados Unidos en 2005 e cuñada pola Ceca de Filadelfia.
Esta moeda dun dólar foi autorizada pola Lei 108-291, do 6 de agosto de 2004, pola que se dispuxo a emisión dunha moeda conmemorativa do 230º aniversario do Corpo de Marines dos Estados Unidos.
Deseño
No anverso da moeda, deseñado e gravado polo gravador da US Mint Norman E. Nemeth, reprodúcese a icónica escena dos marines izando a bandeira estadounidense sobre Iwo Jima, Xapón, durante a segunda guerra mundial, que foi fotografada por Joe Rosenthal. A escena destá rodeada por lendas alusivas ao 230º aniversario do Corpo de Marines, fundado en 1775. miniatura|260x260px|[[Fotografía de Joe Rosenthal dos marines erquendo a bandeira en Iwo Jima, reproducida no anverso do dólar de prata do 230 aniversario do Corpo de Marines]] Pola súa banda, o reverso, obra de Charles L. Vickers, reproduce o emblema do Corpo de Marines, cunha aguia, un globo terráqueo e unha áncora.
Produción e comercialización
A lei que autorizou a emisión destas moedas conmemorativas prevía unha tiraxe máxina de 600.000 de exemplares. A moeda produciuse na Casa da Moeda de Filadelfia, e estivo dispoñible para a súa adquisición por parte da poboación desde o 20 de xullo de 2005.
A súa produción foi de 184.231 moedas na súa condición estándar e 414.250 en versión con acabamento especial (proof), o que fai un total de 598.481 exemplares, practicamente no límite de cuñaxes autorizado.
A moeda comercializouse aos prezos de 35 dólares en condición estándar e 39 en versión proof, e o beneficio conseguido coa súa venda destinouse ao Museo Nacional do Corpo de Marines en Quantico, Virxinia, que desenvolve a súa actividade en colaboración coa Marine Corps Heritage Foundation e co Corpo de Marines dos Estados Unidos.
Recoñecementos
O dólar de prata do 230 aniversario do Corpo de Marines foi recoñecido co Premio Moeda do Ano de 2007, á mellor moeda emitida no mundo en 2005.
2024
2024 (MMXXIV) será un ano común do calendario gregoriano dentro do século XXI, comezado en luns.
Reino de Man e das Illas
<div class="infobox_v2" style=" width:280px;   padding: 0 5px 5px 5px; "> thumb|[[Dioceses de Argyll e Illas]]
O Reino de Mann e as Illas (en gaélico escocés: Rìoghachd Mann agus na h-Eileanan ) foi un reino nórdico que existiu nas Illas Británicas entre 1079 e 1266. O reino tiña dúas partes, Sodor (Suðr-eyjar), ou Illas do Sur, e Norðr (Norðr-eyjar), ou Illas do Norte (Orcadas e Shetland). En 1164, o reino dividiuse en dous: Reino das Hébridas e Reino de Mann.
Formación
O reino foi formado por Godredo Crovan cando conquistou a Illa de Man a outros viquingos, probabelmente en 1079. Nos dous primeiros intentos de capturar a Godredo foi derrotado e só no seu terceiro intento saíu vitorioso na Batalla de Skyhill, que tivo lugar preto de Ramsey. Anteriormente, a illa fora capturada entre o 700 e o 900, durante unha invasión das illas británicas polos viquingos. Até a chegada de Godred, as illas foron administradas polos reinos nórdicos de Dublín e Orkney.
Extensión
O reino cubría as illas setentrionais do mar de Irlanda e as illas enteiras da costa oeste de Escocia. En concreto eran a Illa de Man e as súas illas circundantes, as Illas de Clyde, as Hébridas Interiores e as Hébridas Exteriores.
Despois da división:
Fin do reino
Os dous reinos foron reanexionados a Escocia en 1266 co Tratado de Perth. Porén, a illa de Man foi posteriormente tomada por Inglaterra e hoxe é unha rexión administrada de forma autónoma nas dependencias da Coroa británica. As Hébridas e as Illas de Clyde seguen a ser parte de Escocia.
Iván Pablo Sanmartín
Iván Pablo Sanmartín Carreira, nado o 8 de outubro de 1975 en Santiago de Compostela, é un atleta, xuíz de atletismo e dirixente deportivo galego, actual presidente da Federación Galega de Atletismo.
Traxectoria
Iván Sanmartín é un atleta especializado en fondo e gran fondo, que corre en probas afeccionadas polo club de atletismo do Pino.
Licenciado en Ciencias do Deporte na Universidade da Coruña, desde novo estivo vencellado á delegación local en Santiago da Federación Galega de Atletismo, desde 2015 como delegado. Membro polo tanto da directiva da federación, foi o único candidato a substituír en 2022 o anterior presidente, Isidoro Hornillos, e saíu elixido.
Profesionalmente traballa como técnico de deportes do concello do Pino.
Juan Manuel Vieites
Juan Manuel Vieites Baptista de Sousa, nado en Vigo o 12 de maio de 1952, é un empresario galego do sector conserveiro. Desde 2022 é o presidente dos empresarios de Galicia.
Traxectoria
Licenciouse, e posteriormente doutorouse, en Química pola Universidade de Santiago de Compostela.
Como empresario, ocupou cargos de responsabilidade en distintas organizacións do sector da conserva, e especialmente foi o secretario xeral de ANFACO (Asociación Nacional de Fabricantes de Conservas de Peixe e Mariscos) durante tres décadas, desde 1991 ata 2022. Tamén ocupou cargos de relevancia en organizacións centradas na explotación do atún e da sardiña (Organización Interprofesional do Atún - Interatún, Eurothon, Comité Internacional da Sardiña pilchardus).
A partir de 2009 comeza a obter postos de responsabilidade nas organizacións empresariais, primeiro cunha vogalía na xunta directiva da Confederación de Empresarios de Galicia, e dous anos máis tarde como vicepresidente da confederación de empresarios da provincia de Pontevedra. En xaneiro de 2021 foi elixido presidente da Confederación de Empresarios de Galicia.
Foi director da revista sectorial Industria conservera.
Ademais, é cónsul de honra de Polonia en Galicia.
Bell 214ST
O Bell 214ST éun helicóptero bimotor medio descendente do da ubicua serie de Bell Helicopter UH-1 Huey. Aínda que comparte un número de tipo co algo relacionado Bell 214, o 214ST é máis grande e ten un aspecto algo distinto.
Deseño e desenvolvemento
O Bell 214ST foi desenvolvido orixinalmente como un proxecto militar a partir do Bell 214B BigLifter, especificamente para a produción en Irán e o desenvolvemento de Bell foi financiado polo goberno iraniano. A diferenza fundamental foi a substitución do único motor turboeixo Lycoming LTC-4 do Model 214 por dous motores General Electric T700 de 1 625 cabalos, para mellorar as prestacións do helicóptero en ambientes altos e quentes e para mellorar tamén a súa seguridade. Unha conversión bimotora provisional dun Model 214 voou o 15 de febreiro de 1977 en Texas. A probas foron exitosas e Bell decidiu seguir adiante co Bell 214ST bimotor, cunha fuselaxe alongada 76 cm é un rotor principal revisado con maior diámetro. Irán cambiou os seus plans de produción, e 50 Bell 214A e 350 214ST ían ser construídos na nova fábrica que se instalaría Isfahán.
O traballo nos tres prototipos planeados comezou en 1978. O derrocamento do xa en 1979 resultou na cancelación dos pedidos de Irán. Nesa época o novo helicóptero atraera o suficiente interese doutros clientes potenciais como para que Bell continuase co proxecto e construíse o 214ST nas súas instalacións en Dallas-Fort Worth. Como resultado lanzouse como un helicóptero civil, en vez de como un militar.
O primeiro dos tres prototipos do 214ST voou o 21 de xullo de 1979, e a fabricación dos 214ST de produción comezou en 1981. As certificacións de tipo da FAA e CAA para regras visuais e instrumentais chegaron en 1982. A variante militar seguiulle pouco despois, comezando as súas entregas no ano 1982.
O Bell 214ST incluía grandes cambios no deseño con respecto o Bell 214. O Bell 214ST tiña unha fuselaxe máis grande e alongada con asentos para 16-18 pasaxeiros, e dous motores GE CT7-2A de 1 625 cabalos. O heicóptero introduciu algunhas innovación revolucionarias para Bell, como unha transmisión de funcionamiento en seco dunha hora, pás do rotor de fibra de vidro, fiberglass rotor blades, rodamentos da cabeza do rotor elastoméricos, e a opción de patíns ou rodas. O helicóptero tiña unha porta na cabina de mando e grandes portas a cada lado da cabina de pasaxeiros. O 214ST tiña unha capacidade de combustible de 1 650 litros e podía engadírselle un sistema auxiliar de combustible.
O Model 214ST era o helicóptero máis grande construído por Bell ata o momento (despois superado polo Bell 525 Relentless en 2015). ST era orixinalmente un acrónimo de "Stretched Twin", pero posteriormente cambiose por "Super Transporter". Bell fabricou un total de 96 214ST rematando a súa produción en 1993.
Entre os operadores están Iraq (48), Brunei (1), Perú (11), Tailandia (9) e Venezuela (4).
2025
2025 (MMXXV) será un ano común do calendario gregoriano dentro do século XXI, comezado en mércores.
2026
2026 (MMXXVI) será un ano común do calendario gregoriano dentro do século XXI, comezado en xoves.
Holidate
Holidate é un filme estadounidense de 2020 dirixido por John Whitesell, a partir dun guión de Tiffany Paulsen. Está protagonizado por Emma Roberts, Luke Bracey, Jake Manley, Jessica Capshaw, Andrew Bachelor, Frances Fisher, Manish Dayal e Kristin Chenoweth. O filme estreouse a través de Netflix o 28 de outubro de 2020.
Jorge Valdano
Jorge Alberto Francisco Valdano Castellanos, nado en Las Parejas, Santa Fe, o 4 de outubro de 1955, é un exfutbolista e ex adestrador arxentino. Campión do mundo coa selección arxentina no Mundial de México 1986, xogaba como dianteiro e o seu primeiro equipo foi o Newell's Old Boys, club no que xogou antes da súa chegada ao fútbol español, para xogar no Alavés, Zaragoza, e finalmente no Real Madrid. Como adestrador desenvolveu toda a súa carreira en España, dirixindo ao Tenerife, ao Valencia e ao Real Madrid.
Desde 2000 até 2004 foi o director deportivo do Real Madrid, baixo a primeira etapa de Florentino Pérez como presidente. Entre 2009 e 2011 foi director xeral e adxunto á presidencia, durante o segundo mandato de Pérez. Actualmente traballa como comentarista e analista para diversos medios de comunicación, como a televisión e a radio.
Como futbolista
Comezou a súa carreira en Rosario, nas categorías inferiores de Newell's Old Boys. Con 17 anos, o 5 de agosto de 1973, debutou co primeiro equipo. Marcou 11 goles co club na Primeira División e formou parte do equipo de Newell's que se procalmou campión da Liga Arxentina por primeira vez súa historia, no Metropolitano de 1974.
En 1975 chegou á liga española, concretamente á Segunda división, fichando polo Deportivo Alavés. Xogou catro tempadas no club vasco, marcando 22 goles en 121 partidos.
En 1979 fichou polo Real Zaragoza, co que debutou na Primeira División o 9 de setembro de 1979 nun empate a dous goles contra o FC Barcelona na Romareda, partido no que Valdano anotou o segundo gol do seu equipo. Co equipo aragonés xogou 172 partidos e anotou 71 goles. Na tempada 1982/83 marcou 17 goles na liga, cifra só superada esa campaña por Poli Rincón, Amarilla e Dani.
En 1984 chegou ao Real Madrid. Na súa primeira tempada no club branco repetiu os 17 goles de dous anos antes, quedando a só dous do Trofeo Pichichi dese ano, que foi para Hugo Sánchez, do Atlético de Madrid. O dianteiro mexicano fichou ao ano seguinte polo Real Madrid, e alí formou xunto con Valdano e Emilio Butrageño unha destacada dianteira. Co equipo madrileño Valdano gañou 2 ligas de Primeira División, unha Copa da Lga e dúas Copas da UEFA. En total xogou 120 partidos, nos que marcou 56 goles.
O 4 de marzo de 1987 xogou o seu último partido como futbolista, contra o Estrela Vermella de Belgrado nos cuartos de final da Copa de Europa. Levaba varias semanas cunha forte medicación para tratar a hepatite B que padecía, e tras ese partido, disputado con -17 °C na capital iugoslava, a súa saúde empeorou, precipitando a súa retirada.
Xogou un total de 228 partidos na Primeira División española, anotando 86 goles.
Selección nacional
Coa selección arxentina sub-21 foi campión do Torneo Esperanzas de Toulon de 1975, dirixido por César Luis Menotti. miniatura|270x270px| Valdano facendo a volta olímpica cos seus compañeiros no [[Mundial de Fútbol de 1986|Mundial de México de 1986.]] Foi despois internacional absoluto coa selección arxentina en 20 ocasións, marcando un total de 7 goles. Participou no Mundial de 1982 en España e proclamouse campión do mundo en México 1986, marcando 4 goles: dous contra Corea do Sur, un contra Bulgaria e o seu cuarto gol -e o máis importante da súa carreira- foi o 2-0 parcial da Arxentina na final contra Alemaña.
2028
2028 (MMXXVIII) será un ano común do calendario gregoriano dentro do século XXI, comezado en sábado.
Jorge Valdano
Selección nacional
En 1989, máis de dous anos despois da súa retirada, o seleccionador arxentino Carlos Bilardo propúxolle que volvese a adestrar para disputar coa albiceleste o Mundial de 1990 en Italia. Valdano aceptou, pero tras meses de adestramento, unha lesión muscular pouco antes do Mundial fixo que fose finalmente descartado por Bilardo.
Adestrador
En 1994 converteuse no novo adestrador do Real Madrid. Durante a pretemporada afirmou que non contaría cos servizos dos xogadores Iván Zamorano e José Emilio Amavisca. Porén, ambos acabaron sendo titulares indiscutibles do equipo, sendo o primeiro incluso o Pichichi da Liga. Fixo debutar a Raúl e gañou a liga esa tempada, con catro puntos de vantaxe sobre o segundo, o Deportivo da Coruña de Arsenio. Con todo, foi destituído a principios de 1996, tras perder o primeiro partido da segunda volta contra o Rayo Vallecano no Bernabéu, e ocupando o club o oitavo posto da liga. Foi substituído polo propio Arsenio.
En novembro de 1996, unha vez iniciada a tempada 1996/97, fichou como novo adestrador do Valencia CF, en substitución do cesado Luis Aragonés. Rematou a liga no décimo posto. Foi despedido pouco despois do comezo da seguinte tempada, despois de apañar tres derrotas nos tres primeiros partidos. En total adestrou 175 partidos na Primeira División.
Outras actividades
Trala súa retirada dos bancos traballou como comentarista e analista en numerosos medios de comunicación, a maioría deles españois como El País, Marca, Cadena SER, Telemadrid ou LaSexta, e tamén doutros países como a Televisión Azteca de México. Ademais escribiu cinco libros: Sueños de fútbol, Cuentos de Fútbol, Cuentos de fútbol II, Los cuadernos de Valdano e El miedo escénico y otras hierbas.
En setembro do ano 2000 regresou ao Real Madrid como director deportivo, coa chegada á presidencia de Florentino Pérez. Foi un dos principais artífices da chamada era dos "galácticos", e ocupou o cargo durante case catro anos, ata mediados de 2004. Volveu ao club o 1 de xuño de 2009, trala volta de Florentino Pérez á presidencia do Real Madrid, sendo nomeado director xeral e adxunto á presidencia. Ocupou este cargo ata maio de 2011, cando foi destituído polo presidente, sendo substituído por Rafael Martín Vázquez.
2027
2027 (MMXXVII) será un ano común do calendario gregoriano dentro do século XXI, comezado en venres.
2029
2029 (MMXXIX) será un ano común do calendario gregoriano dentro do século XXI, comezado en luns.
Tupolev Tu-114
O Tupolev Tu-114 Rossiya (ruso: Tyполев Тy-114 Poccия; designación OTAN Cleat) é un gran avión turbohélice de pasaxeiros de longo alcance deseñado por Tupolev e construído na Unión Soviética a partir de maio de 1955. O aparello foi o avión de pasaxeiros máis grande e rápido da época, e tamén tiña o maior alcance, con 10 900 km. Ostenta o título oficial de avión de hélice máis rápido dende 1960.
Grazas á súa á en frecha e ao deseño dos seus motores, o Tu-114 era capaz de voar a velocidades típicas de reactores modernos, acadando unha velocidade máxima duns 880 km/h. Aínda que era capaz de acomodar a 224 pasaxeiros, a configuración máis común con Aeroflot era a de 170 pasaxeiros con camas e un comedor.
O Tu-114 trannsportou a máis de 6 millóns de pasaxeiros antes de ser substituído polo reactor Ilyushin Il-62. Fabricáronse un total de 32 unidades na factoría de Kuibyshev (Nº 18).
ISEE 2
ISEE 2, acrónimo de International Sun-Earth Explorer 2, foi un satélite artificial colaboración da NASA e da ESA lanzado o 22 de outubro de 1977 mediante un foguete Delta 2914 desde Cabo Cañaveral.
Características
ISEE 2 foi parte dunha flotilla de tres naves (xunto con ISEE 1 e ISEE 3) para estudar os campos e partículas da magnetosfera terrestre e solar e a súa interacción. As tres naves fixeron medicións en diferentes partes do espazo, das proximidades terrestre ao espazo interplanetario. A chamada parte nai/filla da misión consistía de ISEE 1 e 2 orbitando a Terra en proximidade a unha da outra para facer medicións simultáneas da variación dos campos e partículas interactuando entre o sistema Terra-Sol.
A nave estabilizábase mediante xiro a 19,8 r.p.m., co eixo de xiro case perpendicular ao plano da eclíptica. Tiña unha masa de 165,78 kg e forma Cilíndrica, co corpo cuberto de células solares que producían ata 112 W de potencia. Tanto ISEE 2 como ISEE 1 reentraron na atmosfera o 26 de setembro de 1987.
2030
2030 (MMXXX) será un ano común do calendario gregoriano dentro do século XXI, comezado en martes.
Década de 2030
A década de 2030 é a década que abrangue o período entre o 1 de xaneiro de 2030 até o 31 de decembro de 2039.
José Antonio Rivadeneira
José Antonio Rivadeneira, nado o 9 de abril de 1774 na Casa Grande de Loureiro-Buciños, provincia de Lugo, e finado o 26 de xuño de 1856 en Valladolid, foi un crego católico galego, foi bispo de Valladolid e senador pola provincia de Lugo.
Traxectoria
miniatura|A Casa Grande de Loureiro, Buciños, no século XXI José Antonio Rivadeneira procedía dunha boa familia labrega galega, a Casa Grande de Loureiro de Baixo, fillo de Margarita Josefa González e José Lorenzo Rivadeneira. Bautizouno o 12 de abril en Buciños o crego D. Pedro Boán.
Estudou humanidades no Mosteiro de San Benito el Real de Valladolid, despois na Universidade de Santiago de Compostela estudou Filosofía, Dereito Canónico e Civil, doutorándose nesas materias na Universidade de Osma. Foi ordenado sacerdote en 1800 e o mesmo ano recibiu o título de doutor iuris utriusque pola Universidade de Osma. En 1801 foi nomeado párroco en San Salvador de Maceira (diocese de Tui). En 1805 volveu a Lugo despois de gañar por oposición a praza de cóengo doutoral. Foi secretario de Felipe Peláez de Caunedo, bispo de Lugo, e o seu avogado de Cámara. Durante a Francesada foi obrigado, con outros cinco curas de Lugo, a prestar xuramento de fidelidade e obediencia ao rei José Bonaparte; pero negouse, fuxiu e escondeuse, polo que os franceses, saquearon a súa casa e destinárona para aloxamento das tropas.
Despois, en 1809, o clero lucense nomeouno novo deputado na Xunta de Goberno. Á morte do bispo de Lugo, Felipe Peláez, o 9 de xullo de 1811, foi nomeado vicario capitular. En 1813 foi nomeado "Comisario y Juez ordinario de cruzada, y el Rey Fernando VII, noticioso de su fidelidad" nomeouno cóengo cardeal da Catedral de Santiago, na que tamén foi Xuíz Real do Subsidio eclesiástico extraordinario, Vicario capitular, e en 1822 reitor da universidade compostelá. Tamén foi profesor de Institucións Canónicas en Santiago. O clero elixiuno deputado nas Cortes. miniatura|O carballo da Casa Grande, árbore senlleira que viu criarse a José Antonio Rivadeneira O papa León XII nomeouno o 2 de outubro de 1826 como auditor da Sagrada Rota Romana para Castela, a proposta do Rei de España. O mesmo día, o papa nomeouno Prelato da Pontificia Casa, despois Penitenciario Apostólico.
O 24 de agosto de 1830, José Antonio Rivadeneira foi nomeado bispo de Valladolid (sucedendo a D. Baltasar Toledano) e preconizado por Roma o 28 de febreiro de 1831. Chegou a Barcelona o 29 de marzo de 1831 e con en traía os restos dun mártir que doou a Buciños, o San Pexerto.
Foi ordenado bispo o 15 de maio de 1831 en Madrid polo bispo de Salamanca, Agustín Lorenzo Varela Temes (nado en Santa María de Sabadelle-Chantada); Os co-conselleiros foron Joaquín Abarca Blaque, bispo de León, e o bispo Pablo García Abella, bispo auxiliar de Toledo. O 22 de xuño entrou na súa diocese.
A Universidade de Santiago consagrou un recordo á súa memoria, dedicándolle un vitor colocado sobre a porta dunha das aulas no lado leste da planta baixa do edificio.
A súa memoria conservouse na contorna de Buciños por ser quen trouxo de Roma o corpo do santo, do San Pexerto.
2032
2032 (MMXXXII) será un ano común do calendario gregoriano dentro do século XXI, comezado en xoves.
2031
2031 (MMXXXI) será un ano común do calendario gregoriano dentro do século XXI, comezado en mércores.
Patrimonio da Humanidade en Laos
miniatura|180px| [[Ficheiro:Welterbe.svg|55px 70px ]] O Patrimonio da Humanidade da Organización das Nacións Unidas para a Educación, a Ciencia e a Cultura (UNESCO) componse de lugares de importancia para o patrimonio cultural ou natural descritos na Convención do Patrimonio Mundial da UNESCO, estabelecida en 1972. O patrimonio cultural está formado por monumentos (como obras arquitectónicas, esculturas monumentais ou inscricións), grupos de edificios e ruínas (incluíndo sitios arqueolóxicos). As paisaxes naturais (constituídas por formacións físicas e biolóxicas), as formacións xeolóxicas e fisiográficas (incluíndo os hábitats de especies de animais e plantas ameazadas) e os lugares naturais que son importantes dende o punto de vista da ciencia, a conservación ou a beleza natural, defínense como patrimonio natural. Esta é unha lista do Patrimonio da Humanidade en Laos, especificamente clasificada pola UNESCO e elaborada de acordo con dez criterios principais, cuxos puntos son xulgados por especialistas na área. Laos ratificou a convención o 20 de marzo de 1987, convertendo os seus lugares en elixíbeis para a súa inclusión na lista.
No ano 2022, Laos tiña tres sitios Patrimonio da Humanidade. A vila de Luang Prabang foi incluída en 1995, Vat Phou en 2001 e a chaira dos xerros en 2019. Os tres sitios son culturais. Ademais, Laos ten outros dous sitios na súa lista de lugares candidatos.
María de Médici
María de Médici (en Maria de' Medici), nada en Florencia o 26 de abril de 1575 e finada en Colonia (Alemaña) o 3 de xullo de 1642, foi unha nobre italiana, segunda esposa do rei Henrique IV e raíña consorte de Francia de 1600 a 1610, así como rexente durante a minoría do seu fillo Luís XIII, entre 1610 e 1614, permanecendo no poder ata 1617.
Traxectoria
Era filla de Francisco I de Médici, Gran Duque de Toscana coa súa primeira esposa, a arquiduquesa Xoana de Austria. María tivo unha infancia despreocupada ata 1578, cando morreu a súa nai. Á morte da súa muller, o Gran Duque casou coa súa amante, Bianca Cappello. A partir de entón, María de Médici púxose triste e solitaria no Palacio Pitti.
Tiña por compañía só os seus irmáns, Leonor, Ana e Filipe. Porén, Filipe morreu en 1583 e Ana en 1584. Leonor deixou a Toscana para converterse en duquesa de Mantua, casando con Vicente I Gonzaga, duque de Mantua en 1584. Como o único fillo que quedaba do primeiro matrimonio do Gran Duque, María sentiuse moi soa. O seu consolo foi a presenza do seu curmán Virgílio Orsini, e da súa amiga Leonora Galigai, que era a súa irmá de leite.
En outubro de 1587, María pasou baixo a tutela do seu tío, Fernando I, Gran Duque de Toscana, sucesor de Francisco I que morreu o 19 de outubro de 1587. Fernando I renunciou a ser cardeal e casou con Cristina de Lorena. relación conflitiva con María.
Á espera dun posible matrimonio, María converteuse nunha rapaza dedicada ao estudo, á aprendizaxe da historia, das matemáticas, da arte do debuxo, da escultura e da música. Ela herdou do seu pai o amor pola ciencia; era unha apaixonada das xoias e das pedras preciosas, polo que tamén aprendeu a distinguir o real do falso.
MD Helicopters MD 600
O MD Helicopters MD 600N é un helicóptero utilitario lixeiro civil deseñado nos Estados Unidos. É un desenvolvemento agrandado de oito asentos do helicóptero MD 520N de cinco prazas.
Deseño e desenvolvemento
McDonnell Douglas Helicopter Systems (MD Helicopters dende 1999) anunciou que estaba desenvolvendo un MD 520N alongado a finais de 1994, nese momento designado como MD 630N. O prototipo, un MD 530F modificado, realizou o seu primeiro voo o 22 de novembro de 1994. McDonnell Douglas deu o visto e prace á produción do helicóptero, redesignado MD 600N, en marzo de 1995.
McDonnell Douglas alongou a fuselaxe do MD 520N insertando un tapón detrás do tabique da cabina e alongando a cola onde estaba sistema NOTAR. A fuselaxe máis longa permitía instalar unha fila máis de asentos. Outras diferenzas en comparación co MD 520N eran un novo rotor principal de seis pás (o MD 520N tiña cinco) e un actualizado motor turboeixo Allison (agora Rolls-Royce) Model 250.
Tras a fusión de Boeing e McDonnell Douglas en 1997, Boeing vendeu as antigas liñas de helicópteros civís de MD á compañía neerlandesa RDM Holdings a principios de 1999.
O 8 de marzo de 2017 MD Helicopters desvelou unha variante conceptual coñecida como o MD 6XX. A diferenza do MD 600, o MD 6XX utiliza un rotor de cola tradicional e comparte o deseño da cola en T dos máis pequenos MD 500/530F.
Década de 2040
A década de 2040 é a década que abrangue o período entre o 1 de xaneiro de 2040 até o 31 de decembro de 2049.
Lithocarpus elegans
Lithocarpus elegans é unha especie de árbore pertencente á familia das fagáceas, do grupo dos chamados carballos de pedra, propio do leste de Asia, ao sur do Himalaia, a China e o Sueste asiático.
Características
Lithocarpus elegans é unha árbore que pode chegar até os 30 me de altura, cun tronco cun diámetro de até os 70 cm. A casca é de cor parda agrisada e está fisurada ou con lenticelas. As follas, coriáceas, miden até 17 cm de longo. As súas landras, de cor marrón, son ovoides ou arredondadas, miden até 2,5 cm de ancho, e son comestíbeis.
Bosque de Sherwood
Historia
O bosque é coñecido en todo o mundo xa que está asociado historicamente coa lenda de Robin Hood (unha lenda que se cre que ten unha certa base real). Está situado no condado de Nottighamshire, en cuxo escudo está representada a silueta de Robin Hood, e en cuxa bandeira hai un carballo do bosque de Sherwood (o Major Oak).
Extensión
As 423 hectáreas de bosque hoxe en día son os restos da grande área de caza real, que se estendía polas comarcas limítrofes.
Status
En 1969, o Consello do Condado de Nottinghamshire, que xestiona o bosque, abriu as súas portas ao público.
Lithocarpus elegans
Uso
A súa madeira úsase localmente para obter leña e para fabricar carbón. É cultivado nalgunhas zonas como planta ornamental, e tamén para aproveitar os seus froitos como alimento.
Descrición
Lithocarpus elegans foi descrita en 1825 polo naturalista e botánico alemán-neerlandés Carl Ludwig Blume, baixo o nome de Quercus elegans, e reclasificado en 1970 por S. Soepadmo nun traballo publicado en Reinwardtia 8: 221-260.
Etimoloxía
Para a do xénero, véxase Lithocarpus.
O epíteto específico elegans, é un termo latino que significa "elegante".
Sinónimos
Ademais de polo nome actualmente válido, a especie coñeceuse tamén por numerosos sinónimos.
(Ver a lista completa aquí).
Década de 2050
A década de 2050 é a década que abrangue o período entre o 1 de xaneiro de 2050 até o 31 de decembro de 2059.
Bosque de Sherwood
Status
En 2002, o bosque de Sherwood foi designado como reserva natural nacional.
Hugh Edwin Strickland
miniatura|270px|Strickland, aos 26 anos miniatura|278px|Frontispicio do libro de Strickland e Melville The [[Dodo and Its Kindred; or the History, Affinities, and Osteology of the Dodo, Solitaire, and Other Extinct Birds of the Islands Mauritius, Rodriguez, and Bourbon (1848)]]
Hugh Edwin Strickland, nado o 2 de marzo de 1811 e finado o 14 de setembro de 1853, foi un naturalista, ornitólogo, taxónomo e xeólogo inglés.
Traxectoria
Hugh Strickland era orixinarion de Reighton, no East Riding de Yorkshire. Era o segundo fillo de Henry Eustatius Strickland de Apperley, Gloucestershire, e da súa esposa Mary, filla de Edmund Cartwright, inventor do tear mecánico, e neta de Sir George Strickland, baronet de Boynton.
En 1827 foi enviado como alumno a Thomas Arnold (1795–1842), un amigo da familia.
De neno xa se interesou pola historia natural, que había de dominar toda a súa vida. Recibiu a súa educación primaria de titores privados e, en 1829, ingresou no Oriel College da Universidade de Oxford. Asistiu a clases de anatomía, de John Kidd e de xeoloxía de William Buckland, e empezou a interesarse tanto na zooloxía como na xeoloxía. En 1831 graduouse como B.A. e, ao ano seguinte, iniciou seu M.A..
Ao regresar á súa casa en Cracombe House, cerca de Tewkesbury, comezou a estudar a xeoloxía do val de Evesham, enviando artigos nos anos 1833 e 1834 á Geological Society of London (Sociedade Xeolóxica de Londres).
Francisco Rodríguez Suárez
Francisco Horacio Rodríguez Suárez, coñecido como Paquiño, nado en Abelleira (Muros) o 24 de decembro de 1898 e finado no mesmo concello o 3 de xaneiro de 1996, foi un mestre, empresario e político galego.
Traxectoria
Membro da socieade agraria Amigos Mútuos de Abelleira e Torea, foi un dos promotores da Federación Agraria do Partido de Muros creada en 1922. Foi mestre de Torea dende 1925 e a partir de 1928 mestre de Serres. Fundou en 1934 a empresa construtora S Rodríguez dedicada ás obras marítimas. Membro da Agrupación de Trabajadores y Agricultores de Serres e militante do PSOE. Participou como representante da sociedade La Potección Social Esteirana de Muros na asemblea para o Estatuto de Autonomía de Galicia de xuño de 1931. Logo do triunfo do Frente Popular en febreiro de 1936, foi nomeado concelleiro de Muros. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi suspendido. Fuxiu e estivo agochado na súa casa ata que foi detido pola Garda Civil auxiliada polas milicias das Juventudes de Acción Popular, o 10 de xaneiro de 1937. Xulgado en Santiago de Compostela en consello de guerra o 12 de xuño por rebelión, foi condenado a cadea perpetua. Estivo preso na Prisión da Coruña ata que saíu en liberdade vixiada en xullo de 1940. Depurado, foi separado definitivamente do servizo e baixa no posto. Ao saír do cárcere dedicouse á contrata de obras na súa empresa. Rehabilitado, foi mestre de Tal. Nas eleccións municipais de 1983 figurou como candidato número catro de Unidade Galega á alcaldía de Muros.
Vida persoal
Casou con Juliana Fernández Mayo e foi pai de Lourdes, María, Ángel, Segundo e Francisco Rodríguez Fernández.