cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pisanello
Foi aclamado por moitos poetas, sobre todo por Guarino Veronese, e polos literatos e humanistas da época, como Porcellio. Traballou para o Dux de Venecia, para o Papa, para as cortes de Verona, Ferrara, Mantua, Milán e Rimini, e nos derradeiros anos para o rei de Nápoles. No entanto, cara á metade do século XV, a súa celebridade minguou notablemente, coa entrada da nova linguaxe estética renacentista. Malia a evidente influencia deste novo estilo na súa obra, a visión estilística de Pisanello non chegou a adoptar unha perspectiva racional da espacialidade.
Traxectoria
miniatura|340x340px| [[Sinatura de Pisanello na súa obra Aparición da Virxe e o Neno a Santo Antonio Abade e a San Xurxo (ca. 1435-1441). ]] Aínda se descoñecen grandes períodos da vida de Pisanello. Mesmo a súa data de nacemento é incerta, xeralmente situada entre 1380 e 1395, en tanto que a súa morte se supón entre 1450 e 1455. No tocante ao lugar de nacemento, a hipótese máis estendida de que naceu en Pisa baséase unicamente no seu nome, moi probablemente derivado do do seu pai, Puccio di Giovanni di Cerreto, que era, efectivamente, natural de Pisa. Mais outros estudosos apuntan a que o nacemento se produciu en Verona, cidade coa que o seu pai tivera moitas ligazóns comerciais e onde contraera matrimonio. Xa que logo, resulta tamén probable que Pisanello nacera realmente en Verona, a cidade natal da súa nai, aínda que esta hipótese non se puido constatar.
Durante preto de catro séculos, o artista foi chamado erroneamente Vittore Pisano, a partir da confusión de Giorgio Vasari en Le Vite, probablemente co célebre almirante do século XIV. O erro non foi evidenciado ata 1902, cando Zippel publicou unha oratoria do erudito ferrarés Ludovico Carbone, na que se mencionaba un retrato do duque realizado por Antonius Pisanus. O nome de Antonio foi confirmado posteriormente de xeito documental, logo dunha investigación realizada e publicada por Biadego entre 1906 e 1918.
Infancia
O primeiro dato documental relativo a Pisanello data de 1395, cando o seu pai, Puccio di Giovanni di Cerreto, fixo testamento pouco antes de morrer e elixiu o seu fillo Antonio como herdeiro universal e a súa esposa, Elisabetta Zupperio, como usufrutuaria. Esta escritura, copia da orixinal, aparece contida nun documento posterior datado en Verona en 1424.
Existe unha anotación no rexistro da parroquia veronesa de San Paolo que indica que Antonio tiña 36 anos en 1433 e que, por tanto, se presume incorrecta, xa que situaría a súa data de nacemento en 1397, dous anos despois do testamento do seu pai.
En 1404 a súa nai casou en segundas nupcias con Bartolomeo da Pisa, con quen xa tivera unha filla anteriormente, en 1398. Entre 1409 e 1411 nos documentos da Facenda de Verona o nome de Isabetta aparece adoito como cabeza de familia; de feito, en 1409 cítase como viúva do seu segundo marido, en tanto que o nome de Antonio non aparece reflectido ata 1443, un ano despois da morte da súa nai.
Formación en Verona
miniatura|190x190px| [[Medalla co busto de Pisanello, atribuída a Antonio Marescotti. ]] Ata aproximadamente 1415, Pisanello tivo que permanecer en Verona. Da documentación despréndese que as condicións familiares eran boas.
María Cumplido
María Cumplido Cabello, nada en Córdoba o 25 de abril de 1992, é unha matemática e investigadora española. En 2020 foi galardoada cos Premios de Investigación Matemática Vicent Caselles da Real Sociedade Matemática Española.
Pisanello
Formación en Verona
Coñécese pouco acerca da súa formación. A reconstrución feita por Vasari dunha aprendizaxe florentina no obradoiro de Andrea del Castagno é hoxe comunmente rexeitada. En realidade, a carencia de obras atribuíbles con certeza á etapa xuvenil de Pisanello fai imposible a comparación coa obra dos posibles mestres, para albiscar as influencias. O único dato plausible é que esta formación tivo lugar en Verona, probablemente baixo a dirección de Stefano. Como apoio desta tese, algúns autores mencionan como probable obra xuvenil a táboa dunha Madonna in trono, conservada no Museo Nacional do Palacio de Venecia en Roma, que reflicte a influencia de Stefano. A táboa en cuestión, porén, é de atribución incerta e algúns autores atribúenlla a outros autores ou mesmo ao propio Stefano.
María Cumplido
Traxectoria
María Cumplido licenciouse en Matemáticas na Universidade de Sevilla, estudou durante un ano na Universidade Pierre e Marie Curie de París. Realizou un máster en Matemáticas Avanzadas na Universidade de Sevilla e obtivo unha Bolsa de Colaboración do Ministerio de Educación no Departamento de Álxebra.
Doutorouse pola Universidade de Sevilla e pola Universidade de Rennes 1, sendo recoñecida a súa tese. Cumplido foi investigadora posdoutoral na Universidade de Borgoña en Dijon e realizou unha estancia de investigación dun mes en Oaxaca, México. En outubro de 2019 converteuse en investigadora posdoutoral na Universidade Heriot-Watt de Edimburgo. Nunca exerceu en España.
Centrou a súa investigación no campo da teoría xeométrica de grupos, logrando xeneralizar os resultados xeométricos e topolóxicos de grupos de trenzas ao contexto alxébrico dos grupos Artin-Tits de tipo esférico, resolvendo un problema matemático que levaba 20 anos sen solución. Este campo de investigación é potencialmente aplicable en sistemas de criptografía e seguridade informática.
Premios e recoñecementos
En 2018 obtivo o segundo premio da Fundación Rennes 1 á mellor tese en Matemáticas e Ciencias e Tecnoloxías da Información e da Comunicación.
En 2020, foi recoñecida cun dos Premios de Investigación Matemática Vicent Caselles da Real Sociedade Española de Matemáticas e da Fundación BBVA, un dos galardóns de investigación matemática máis prestixiosos de España e no que foron galardoadas outras cinco novas matemáticas, como Judit Muñoz, Matute ou Ujué Etayo. Ela foi a terceira matemática do Instituto de Matemáticas Hispalense (IMUS) en conseguilo, despois de Vanessa Guerrero e Marithania Silvero.
Pisanello
Formación en Verona
Así e todo, resulta indiscutible que Pisanello asimilou a fondo a gran cultura tardogótica da Italia setentrional, que acadou o seu cumio na súa obra. Por outra banda, a crítica é bastante unánime ao atribuír ao artista na súa etapa xuvenil unha certa influencia do gusto decorativo de Altichiero (á súa vez derivada de Giotto), ligada sobre todo á arquitectura de fondo e ao coidadoso debuxo de animais, sinaladamente os cabalos.
Encontro con Gentile en Venecia
Esta lagoa de datos sobre a vida e a obra de Pisanello chegou á fin logo do establecemento dunha sociedade con Gentile da Fabriano. É probable que ambos os artistas se coñecesen en Venecia entre 1415 e 1422, cando se lle encomendou a Pisanello a continuación da decoración dos frescos da Sala do Consello Maior do Palacio Ducal, iniciada por Gentile. Aí Pisanello pintou o episodio de "Federico Barbarroxa suplicando ao seu fillo Ottone", no marco das historias da guerra entre Barbarroxa e o papa Alexandre III. A obra foi retocada por primeira vez en 1488 por Alvise Vivarini e finalmente resultou destruída nun incendio en 1577, polo que non quedou nada dela.
Da segunda colaboración con Gentile da Fabriano só quedan hoxe algúns rastros estilístico-documentais. A Madonna della Quaglia, primeira obra de Pisanello que chegou ata os nosos días, data de arredor de 1420. Nela apréciase a influencia de Gentile sobre todo a partir da comparación con algunhas táboas súas de temática similar, como "A Virxe no trono co Neno e os anxos músicos" (Galería Nacional da Umbría, Perugia) e a "Virxe da humildade" (Museo Nacional de San Mateo, Pisa). No entanto, tamén hai influencias de artistas lombardo-venecianos como Stefano e Michelino da Besozzo, en particular en obras como a "Virxe do Roseto" (Museo de Castelvecchio, Verona), cuxa atribución se alterna entre os dous artistas.
Primeira estadía en Mantua
En 1422 Pisanello trasladouse a Mantua ao servizo de Luís III Gonzaga, aínda novo, e comezou a adquirir gran sona nas diferentes cortes lombardas, que empezaron a se disputar os seus servizos. A súa presenza na cidade está documentada entre o 4 de xullo e o 12 de agosto dese ano e, novamente, o 10 de agosto de 1423, en documentos relativos á adquisición dun terreo no barrio de San Paolo. Na corte de Mantua, Pisanello entrou en contacto co xermolo do Humanismo.
En 1423 Gentile da Fabriano achábase en Florencia, traballando no seu retablo "Adoración dos Reis Magos". Tendo en conta as similitudes entre pasaxes desta obra de Gentile e algúns debuxos do Códice Vallardi, que recolle unha boa parte dos debuxos de Pisanello, algúns estudosos suxeriron que este último permaneceu en Florencia durante este período, unha proposta posteriormente descartada ou, polo menos, posta en cuestión pola maioría dos historiadores, con algunhas excepcións, como Luiggi Coletti e Renzo Chiarelli, que aceptan tamén a versión vasariana do artista aínda novo, traballando na primeira Igrexa do Templo, en Florencia.
Pavía
miniatura|191x191px| [[Reverso (moedas)|Reverso dunha medalla de Pisanello sobre Xoán VIII Paleólogo (ca. 1438-1439). ]] En 1424, en Pavía Filippo Maria Visconti mandaba restaurar e embelecer o seu castelo en previsión da chegada dun hóspede moi ilustre, o emperador bizantino Xoán VIII Paleólogo. Os frescos de Pisanello no castelo que representan escenas de caza adoitan datarse nese ano.
O castelo, de feito, foi alcanzado o 4 de setembro de 1527 pola artillaría do exército francés, que esnaquizou todos os frescos das súas salas.
Segunda estadía en Mantua e volta a Verona
miniatura|220x220px| Detalle da obra Torneo-batalla de Luovezerp ([[Circa|ca. 1424-1426), fresco no Palacio Ducal de Mantua. ]] No período entre 1424 e 1426, Pisanello estivo na corte dos Gonzaga, como testemuñan varios pagamentos nos seus rexistros administrativos. É probable que a esta época correspondan os frescos do Patio Vello do Palacio Ducal, co frenético "Torneo-batalla de Louvezerp", inspirado no mundo literario cortesán. De feito, na obra aparece o emblema heráldico de Gianfrancesco Gonzaga. A atribución á época de Luís III Gonzaga foi sostida por primeira vez por Johanna Woods-Marsden en 1988 e posteriormente foi rexeitada.
Roma
En 1427 morreu en Roma Gentile da Fabriano, mentres traballaba nuns frescos na nave da Basílica de San Xoán de Latrán. No seu testamento, o artista deixou as súas ferramentas de traballo a Pisanello, que non está claro se xa se atopaba naquel momento en Roma para axudar ao seu colega ou se se tería desprazado máis tarde. En calquera caso, en 1431 o pintor foi acreditado na corte papal e constan rexistros de provisións ao seu cargo do 18 de abril e do 27 de novembro daquel ano, e do 28 de febreiro de 1432. O ciclo de frescos nos que traballaba Gentile cando morreu foi destruído durante a reconstrución da basílica por Francesco Borromini en 1650. O propio Borromini debuxou unha reprodución parcial das decoracións do século XV nunha folla de papel, conservada na Kunstbibliothek de Berlín, na que algúns estudosos identificaron unha serie de debuxos presentes no corpus de Pisanello, que poderían ser estudos preparatorios para esta obra, ou ben copias dos episodios de Gentile.
Influído polo interese polo antigo inaugurado por Francesco Petrarca no século anterior, Pisanello e os artistas do seu obradoiro realizaron unha gran cantidade de debuxos copiando figuras de sarcófagos romanos e outras antigüidades, algúns deles conservados na Biblioteca Ambrosiana.
Desde Roma, Pisanello escribiulle unha misiva ao señor de Milán, Filippo Maria Visconti, o 28 de xuño de 1431, na que lle rogaba que esperase ata o mes de outubro para realizar unha certa obra que lle prometera. Non se cita o obxecto desta promesa, quizais un cadro que nunca vise a luz ou hoxe perdido, mais en calquera caso non se trata da medalla do duque de Milán, probablemente executada en 1441.
O 26 de xullo de 1432, Pisanello recibiu un salvocunduto do papa Uxío IV para abandonar Roma. O pintor, que aparece definido como dilectus filus familiaris noster ("amado fillo da nosa familia"), partiría para visitar diversas cidades italianas non especificadas, entre as que algúns autores suxeriron que habería algunha cidade toscana, en consoancia coa crítica de que o artista era partícipe das innovacións do Renacemento.
A única cidade identificada neste itinerario, quizais con destino a Verona, é Ferrara, desde onde Leonello d'Este lle enviou unha carta o 20 de xaneiro de 1433 seu irmán, en Roma, na que solicitaba o envío dunha Madonna que Pisanello deixara para el en Roma cun dos seus familiares. Nesa misiva menciona expresamente o paso do pintor por Ferrara, onde se lle chama omnium pictorum huiusce aetatis egregius ("eminente entre todos os pintores da época actual"). A partir dunha orde de 1435 coñécese que un membro da familia de Pisanello lle levara ao Marqués de Ferrara unha efixie de Xulio César, hoxe perdida, quizais como agasallo de casamento para o príncipe humanista.
Os frescos de Santa Anastasia en Verona
miniatura| Detalle de San Xurxo e a Princesa ([[Circa|ca. 1436-1438), fresco na Basílica de Santa Anastasia de Verona. ]] Entre 1433 e 1438 documéntase a presenza de Pisanello en Verona, tanto no rexistro civil como en diversas notas de pagamento. Neste rexistro consta que vivía no barrio de San Paolo coa súa nai viúva e cunha filla chamada Camilla, aínda que non hai constancia ningunha do seu matrimonio. Nestes anos son datados xeralmente os frescos con "San Xurxo e a Princesa" na basílica veronesa de Santa Anastasia, aos que hoxe se vincula en gran medida a sona e o recoñecemento do artista. Estes frescos foron datados tamén nos períodos 1433-1434 e 1437-1438. miniatura|Detalle da [[cabeza da princesa no fresco San Xurxo e a Princesa.]] A parte máis importante desta decoración, que cobre o arco exterior da capela Pellegrini, é o famoso fresco que representa a San Xurxo despedíndose da princesa de Trebisonda para ir a se enfrontar co dragón ao outro lado do mar. É unha obra rica en suxestións e alegorías (quizais a máis evocadora sexa a dos aforcados do fondo) e constitúese nunha das maiores obras mestras da pintura do gótico tardío. Son tipicamente cortesáns o ambiente de conto en que se ambienta a lenda de San Xurxo, así como a riqueza das armaduras, o refinamento das roupas e os peiteados da princesa e do seu séquito, e a imaxinativa arquitectura de fondo da cidade fantástica de Trebisonda. No entanto, percíbese un certo avance, máis ou menos consciente, cara a unha sensibilidade que podería definirse como renacentista, na nova disposición psicolóxica dos personaxes, caracterizada por unha emotividade pensativa que racha co tradicional desapego dos personaxes no mundo cortesán. Prodúcese tamén unha innegable reconquista dos valores plásticos e espaciais que, malia estaren exentos dun trazado racional da perspectiva, amosan a habilidade do pintor para dispor as figuras en varios planos, sinaladamente no atrevido e convincente escorzo dos cabalos.
Como é típico en Pisanello, hai moitos animais presentes na escena, representados logo de numerosos estudos do natural en debuxos previos, moitos dos cales aínda se conservan.
A continua exposición da obra a filtracións de auga do tellado da igrexa provocou graves danos no fresco, especialmente no seu lado esquerdo, onde se representa a gorida do dragón. Ademais, as numerosas insercións metálicas que enriquecían o efecto escénico perdéronse. Parece que a intención de Pisanello era producir un efecto de espellismo nos observadores, favorecido polo feito de que o fresco está situado a moitos metros do chan.
Tamén se atribúe ao período 1436-1438 unha táboa titulada Visione di sant'Eustachio, poboada por un gran número de animais representados con gran precisión.
O concilio de Ferrara
En 1438 Pisanello achábase no Concilio de Ferrara, no que recibiu o nomeamento de artista oficial, e nesa condición fixo un retrato do emperador Xoán VIII Paleólogo a partir do cal creou a primeira das súas medallas, que se converteu en padrón da medallística renacentista italiana. A efixie do emperador, co típico barrete, pasou a formar parte da memoria artística europea e foi copiada por numerosos artistas mesmo pasados os anos. miniatura| [[Reverso (moedas)|Reverso da medalla de Xoán VIII Paleólogo, asinado por Pisanello (·OPVS·PISANI·PICTORIS·). ]] O status do pintor quedou testemuñado non só polo prestixio do nomeamento recibido, senón tamén polo feito de que se lle permitise asinar no reverso da prestixiosa medalla ( ·OPVS·PISANI·PICTORIS· ), feito este que contribuíu notablemente ao seu recoñecemento noutras nacións: a partir de entón, as súas viaxes por outras cortes italianas foron constantes, con gran demanda de novas medallas e pinturas; ser retratado por Pisanello converteuse nun sinal de status ao que poucos señores da Península renunciaban.
No Concilio de Ferrara Pisanello tamén se dedicou a elaborar gran cantidade de debuxos sobre diversos aspectos da exótica corte bizantina: as roupas dos dignatarios e das damas, as curiosas formas dos sombreiros, os animais de compañía e, sobre todo, os cabalos, dos que estudou coidadosamente detalles como as fosas nasais partidas ao estilo bizantino, ou a complexa trama das crinas e das colas.
O seu Ritratto di principessa estense, quizais correspondente a Ginevra d'Este, tamén se atribúe a esta ou a outra estadía de Pisanello en Ferrara.
Terceira estadía en Mantua
Na segunda metade de 1438 declarouse unha epidemia de peste en Verona e moitos dos seus habitantes refuxiáronse na cidade aliada de Mantua, xa que a guerra entre Filippo Maria Visconti e a República de Venecia estaba en marcha. Porén, Gianfrancesco Gonzaga, antigo capitán das tropas venecianas, volveuse repentinamente contra os milaneses o 4 de xullo e permitiu que os seus soldados realizasen incursións na campiña veronesa. O Goberno de Venecia ordenou ao podestà de Verona que fixese volver a todos os refuxiados, mais parece que Pisanello, do que aínda hai constancia da súa estadía en Mantua o 12 de maio de 1439, ignorou este mandato.
Mentres tanto, en Verona facía testamento e finaba a nai de Pisanello, cara á fin de 1438.
Entre o 17 e o 20 de novembro de 1439 as relacións entre Mantua e Venecia empeoraron aínda máis cando Gonzaga, en nome dos Visconti, atacou a cidade de Verona, un dos bastións da República de Venecia, baixo o mando de Niccolò Piccinino. Pisanello, que para compracer o seu mecenas protector se encontrou servindo nas filas inimigas da súa cidade natal, celebrou a fazaña con senllas medallas de Gianfrancesco Gonzaga e de Piccinino, e inimistouse máis tarde cos venecianos, que en 1441 o acusaron de traizón.
Milán e Ferrara
miniatura|224x224px| [[Reverso (moedas)|Reverso dunha medalla de Pisanello sobre Leonello d'Este (ca. 1441-1443). ]] En 1440 Pisanello achábase en Milán e foi chamado a declarar no Palacio Arengo o día 11 de maio en relación cos acontecementos da guerra sucedidos no novembro anterior, en condición de testemuña presencial. Durante a súa estadía, faise referencia á cuñaxe da medalla de Filippo Maria Visconti.
En 1441 rexistrouse en Mantua unha retención de cen ducados a Pisanello por certas débedas contraídas por el. Tamén se remonta a esa data o concurso que tivo lugar en Ferrara co pintor veneciano Jacopo Bellini: Niccolò III d'Este desafiou a ambos os artistas para ver quen podía pintar o mellor retrato do seu fillo Leonello, e elixiu a Jacopo como gañador, aínda que hoxe só se coñece a obra de Pisanello. Porén, esta derrota non minguou o aprecio de Pisanello na corte de Este, ata o punto de que nos tres ou catro anos seguintes chegou a executar ata seis modelos de medallas para Leonello.
O litixio con Venecia
Os problemas con Venecia comezaron en xullo de 1441, cando os reitores de Verona enviaron ao Consello dos Dez veneciano un informe sobre os acontecementos do asedio e a ocupación, no que se declaraba a Pisanello implicado e se lle acusaba de comportamento reprobable na casa dun dos seus parentes, o notario Andrea della Levata. Outras testemuñas acusárono de saquear os bens da casa de empeños dun xudeu coñecido como Simone, situada fronte á igrexa de San Biagio. Só o testemuño dun xastre chamado Bonaccorsi tratou de exculpalo, dicindo que Pisanello tratara de impedir o saqueo e que fora golpeado polos asaltantes.
Finalmente Pisanello presentouse ante os Dez e permaneceu na cidade. É probable que a medalla de Francesco Sforza, aliado de Venecia, estea datada nesta época; quizais fose executada para aliviar a súa condición de rebelde.
O confinamento en Ferrara
Durante a súa estadía en Ferrara, bloqueado pola estrita prohibición do Goberno veneciano, Pisanello non puido ir a Mantua malia o interese dos Gonzaga por el, do que dan fe numerosas cartas (3 de marzo, 11 de setembro e 10 de novembro de 1443, e 11 de marzo de 1444). Estas misivas mencionan por vez primeira a intención do artista de ir a Nápoles a ver a Afonso V e falan dunha táboa do Eterno, hoxe descoñecida.
O 15 de agosto de 1445 un documento da corte de Este rexistra o pagamento de cincuenta ducados de ouro por unha táboa, talvez a da "Aparición da Virxe e o Neno a Santo Antonio Abade e a San Xurxo", actualmente conservada na National Gallery londiniense, a súa única obra en madeira asinada (Pisanus). Ademais das seis medallas para Leonello, Pisano tamén cuñou neste período dúas para Sigismondo Pandolfo Malatesta e unha de Novello Malatesta (1445), Señor de Cesena.
Derradeira estadía en Mantua
En 1447, o decreto de confinamento do Goberno Veneciano tivo que ser anulado, aínda que non hai documentación ao respecto. Nese ano o pintor debeu regresar a Mantua, como suxiren as datas inscritas nas medallas de Cecilia Gonzaga e de Belloto Cumano. Desa mesma época son as medallas de Vittorino da Feltre e de Ludovico III Gonzaga.
Nápoles
En 1449 Pisanello chegou á corte napolitana de Afonso V de Aragón, onde está documentado polo menos desde o 14 de febreiro. O artista foi recibido con honras e privilexios extraordinarios e ese mesmo ano tamén foi obxecto dun poema laudatorio de Porcellio. As primeira das súas medallas de Afonso está datada tamén nese ano e, por analoxía atribúense tamén a 1449 as outras dúas, así como a da efixie de Iñigo d'Avalos, cortesán e señor feudal do reino.
Derradeiros anos e morte
Despois de 1449 os documentos non falan da vida do artista e a súa actividade como medallista tamén se interrompeu, o que levou a suxerir que a súa morte se produciu nos anos inmediatamente posteriores, comunmente en 1451. Algunha documentación indirecta, no entanto, fai pensar nunha data posterior, como o testamento do seu cuñado, Bartolomeo della Levata, que o 14 de xullo de 1455 cita a Pisanello come debedor. Outro testemuño é unha carta do 31 de outubro de 1455 enviada desde Roma por Carlo de Medici ao seu medio irmán Giovanni, na que se menciona a compra de 30 medallas de prata "a un aprendiz de Pisanello que morreu nestes días"; aínda que non está claro se a mención é ao artista ou ao aprendiz, o primeiro semella máis plausible. Facio, despois de todo, en 1456 falaba de Pisanello en pasado, como se xa estivese morto. A partir desa documentación, hoxe a hipótese máis apoiada da data da morte do artista apunta a outubro de 1455.
Tampouco está documentalmente confirmado que finase en Nápoles; algúns autores apuntan a posibilidade de que fose en Mantua, onde conservaba o título de pintor da corte, que axiña pasaría a Andrea Mantegna.
Obra pictórica
Pisanello, malia estar influído polo Humanismo e polos artistas do Renacemento italiano, sempre se mantivo ancorado nunha visión tardogótica, sobre todo na pintura. A espacialidade, como se pode ver na "Escena do torneo" do Palacio Ducal de Mantua, componse de simples xustaposicións de figuras, cunha dilatación en todas as direccións, sen centro focal e sen límites; de feito, o cadro mesmo atravesaba os bordos para anular ilusoriamente a parede. Cada fragmento é analizado e reproducido con atención analítica, mais carente dun criterio unificador, o que crea un efecto de "calidoscopio".
Esta é unha listaxe cronolóxica das obras pictóricas conservadas de Pisanello.
Obra medallística
miniatura|344x344px| Esbozos para [[medallas de Pisanello dedicadas a Afonso V de Aragón (Museo do Louvre). ]]
Pisanello foi un dos máis grandes medallistas de todos os tempos, quizais o máis destacado da historia, como consideraron historiadores da arte como Federico Zeri. Foi o primeiro en reinventar o xénero tal e como o concibimos hoxe, cun retrato no anverso e unha escena simbólica no reverso.
As medallas dos señores das cortes italianas (Gonzaga, Este, Malatesta, Coroa de Aragón etc.) tiveron un éxito extraordinario grazas á combinación perfectamente equilibrada de idealización e realismo. Os poderosos da súa época representábanse de perfil nos anversos, como nas moedas romanas, e nos reversos reproducíanse escenas alegóricas ou figuras simbólicas moi evocadoras, todo iso acompañado adoito de lemas, símbolos e outros atributos, de interpretación culta e carentes de retoricismo, o que fai de cada medalla unha verdadeira obra mestra.
Esta é unha escolma dalgunhas das 23 medallas coñecidas elaboradas por Pisanello:
Debuxos e deseños
A vastísima produción gráfica de Pisanello testemuña unha actividade moi fértil, que contrasta coa escaseza de testemuños pictóricos conservados. Indubidablemente, como debuxante estivo tamén entre os máis sobranceiros do seu tempo. Nun dos estudos máis completos sobre a produción gráfica de Pisanello, realizado por Fossi Todorow en 1966, enuméranse 436 follas que gravitan en torno ao nome do artista, das que só se acreditan 80 como definitivamente autógrafas. O debate sobre se a obra gráfica é ou non autógrafa é un dos máis acalorados e controvertidos en relación co artista, o que levou a diferentes adicións e supresións duns e doutros estudosos da súa obra.
O grupo máis nutrido de debuxos de Pisano e do seu círculo é o Códice Vallardi, do Cabinet des Dessins do Louvre (378 follas). Segue, a distancia, a colección da Biblioteca Ambrosiana (26 follas), en tanto que outras follas se atopan dispersas en coleccións e museos de todo o mundo. Varios estudosos intentaron subdividir as follas en grupos e formularon diversas hipóteses, como a dun caderno utilizado polo artista nas súas viaxes ou a dun "álbum vermello".
Os deseños de Pisanello testemuñan a versatilidade e a precisión con que o artista estudaba a natureza, alcanzando cotas de verosimilitude sen precedentes. Con el, a produción gráfica acadou a dignidade de arte autónoma: os seus estudos de figuras non son sempre modelos para outra cousa nin son simples estudos preparatorios, senón reproducións do natural realizadas coa meticulosidade dunha investigación que hoxe chamariamos "científica". Por exemplo, nos estudos destinados a definir a escena de San Xurxo e a Princesa (en gran parte no Cabinet des Dessins do Louvre) hai animais, retratos e especies botánicas cunha forza expresiva que parece querer pescudar tamén nos sentimentos e nas emocións.
Esta é unha escolma dalgúns dos debuxos coñecidos elaborados por Pisanello:
Pisanello ante a crítica
A sintonía entre a arte de Pisanello e os ideais e o espírito da súa época e da sociedade en que viviu manifestouse nos eloxios case unánimes que o artista recibiu en vida por parte de numerosos homes de letras, poetas e humanistas. Os historiadores Facio e Flavio Biondo dedicáronlle mencións honoríficas, en tanto que os poetas humanistas Leonardo Dati, Guarino Veronese, Basinio, Porcellio, Strozzi, Angiolo Galli e Aleotti lle dedicaron elexías e poemas en latín e nas súas linguas vernáculas.
Giorgio Vasari, no momento da primeira edición de Le vite de' più eccellenti pittori, scultori e architettori (1550), coñecía pouco acerca de Pisanello, mais esta lagoa desapareceu na segunda edición da obra, en 1568, cando grazas ao correspondente en Verona frei Marco de Medici puido escribir unha biografía ben documentada e en gran medida precisa. Así e todo, caeu en dous erros de envergadura que repercutiron en toda a crítica posterior durante séculos: o primeiro está relacionado co nome do artista, que identificou como Vittore (ata 1902 non se descubriu o erro e se descubriu que en realidade era Antonio); o segundo refírese á atribución dunha "patente de orixe florentina" e unha identificación como alumno de Andrea del Castagno, o que lle valeu a Vasari ser vítima das furiosas ironías dos historiadores veroneses dos séculos seguintes. No entanto, na época de Vasari algunhas das obras máis importantes de Pisanello xa desapareceran (en Venecia, a Mantua e Pavía), creando o "baleiro histórico" que afecta moitos anos da biografía do artista.
A súa celebridade decaeu coa difusión das novas maneiras renacentistas, o que provocou un longo eclipse sobre Pisanello que durou practicamente ata o período da Ilustración en Verona. Dal Pozzo e Scipione Maffei, que criticaron duramente a Filippo Baldinucci por ter esquecido a Pisanello, pasaron a ocuparse eles mesmos do tema. Cara ao final do século XVIII, Luigi Lanzi tamén expresou unha opinión positiva sobre o artista.
Os críticos dos inicios do século XIX trataron a Pisanello en termos románticos e apoloxéticos, pero mantivéronse na esfera dos escritores veroneses locais como Zannandreis e Bernasconi. Na Storia della pittura italiana (1848-1852), Rosini recolleu un gran número de erros, acumulados a partir de Vasari, en tanto que o veronés Cavalcaselle só dedicou raras e ocasionais referencias a Pisanello.
Para un novo renacemento dos estudos sobre Pisanello cómpre esperar ata a derradeira década do século XIX, cando un enfoque filolóxico comezou a desentrañar diversos aspectos da súa vida e da súa obra, descubrindo gradualmente a súa importancia tamén como debuxante e como medallista. Entre os numerosos investigadores que se ocuparon do artista, unha primeira e fundamental contribución veu en 1896 da man de Adolfo Venturi co seu comentario sobre as vidas (Vite), seguido en 1905 por unha monografía fundamental de George Francis Hill. Entre 1908 e 1913, Biadego elaborou o esquema definitivo da vida e da obra do artista, que logo foi retomado e desenvolvido por Degenhart, nunha monografía decisiva publicada en 1940. Desde entón houbo importantes estudos de Venturi (1939), Thijs (1941), Brenzoni (1952), Coletti (1953) e Sindona (1961). Para a actividade de Pisanello come medallista, o principal texto que facilitou o camiño dos estudos posteriores foi o Corpus of Italian Medals of the Renaissance Before Cellini, de Hill (1930), en tanto que para a súa faceta como debuxante o estudo máis destacado é o de Fossi Todorow (1966).
Ao longo das décadas aumentaron notablemente os ensaios elaborados sobre Pisanello,nos que participaron os maiores críticos do século XX, como Longhi, Arslan, Salmi, Fiocco, Popham, Pallucchini, Ragghianti, Zeri, Lionello Venturi, Coletti, Boskovits e outros. En xeral, os estudos modernos orientáronse cara a dúas tendencias principais: unha, encabezada por Degenhart e os seus seguidores, tende a reunir en torno ao nome de Pisanello o maior número de pinturas e debuxos, apoiándose na presumible capacidade do artista para absorber as novidades renacentistas; a outra, vinculada sobre todo ao xuízo de Berenson, ao tempo que proclama abertamente os elevados méritos de Pisanello, reafirma a súa exclusión do grupo de artistas renacentistas, confinándoo, aínda que nunha posición preeminente, no mundo do Gótico tardío.
O Gran Camiño 2022
O Gran Camiño 2022 foi a primeira edición desta competición ciclista. Celebrouse entre o 24 e o 27 de febreiro de 2022 en Galicia, con saída na vila do Porriño e final en Sarria, cun percorrido total de 506,8 km.
A carreira formou parte do UCI Europe Tour 2022, o calendario ciclista dos Circuítos Continentais UCI, dentro da categoría 2.1, e foi gañada polo murciano Alejandro Valverde, do Movistar. Completaron o podio, como segundo e terceiro clasificado respectivamente, o canadense Michael Woods do Israel-Premier Tech e o ucraíno Mark Padun do EF Education-EasyPost.
Percorrido
O Gran Camiño 2022 contou con catro etapas, unha en cada provincia galega. Dividíronse nunha etapa chá, unha etapa de media montaña, unha etapa de montaña e unha contra o reloxo individual, para un percorrido total de 506,8 quilómetros.
UCI World Ranking
O Gran Camiño outorgou puntos para o UCI World Ranking para corredores de equipos das categorías UCI WorldTeam, UCI ProTeam e Equipos Continentais. As seguintes táboas son a escala de puntos e os dez corredores que obtiveron máis puntos:
Hidroxocobalamina
A hidroxocobalamina, tamén chamada vitamina B12a e hidroxicobalamina, é unha vitamina que se encontra nos alimentos e en suplementos dietéticos. Como suplemento utilízase para tratar a deficiencia de vitamina B12, incluíndo unha das súas consecuencias, a anemia perniciosa. Outros usos son o tratamento do envelenamento por cianuro, a atrofia óptica de Leber e a ambliopía tóxica. Adminístrase por vía intramuscular ou intravenosa.
Xeralmente presenta pocos efectos secundarios. Entre eles poden estar os seguintes: diarrea, potasio sanguíneo baixo, reaccións alérxicas e presión arterial alta. As doses normais considéranse seguras durante o embarazo. A hidroxocobalamina é a forma natural da vitamina B12 e un membro da familia de compostos da cobalamina. A hidroxocobalamina, ou outras formas da vitamina B12, son necesarias para que o corpo poida producir ADN.
A hidroxocobalamina illouse por primeira vez en 1949. É unha das medicinas que está na Lista de medicinas esenciais da Organización Mundial da Saúde. Está dispoñible como medicamento xenérico. Fabrícase comercialmente utilizando varios tipos de bacterias.
Deficiencia de vitamina B12
A terapia estándar para o tratamento da deficiencia de vitamina B12 é a inxección intramuscular ou intravenosa de hidroxocobalamina (OHCbl), xa que a maioría dos casos débense a unha mala absorción pola ruta entérica (intestinal). Utilízase en pacientes pediátricos con enfermidades metabólicas da cobalamina intrínsecas, pacientes con dificiencia de vitamina B12 con ambliopía por tabaco que contén cianuro debida a envelenamento por cianuro e pacientes de anemia perniciosa que teñen neuropatía óptica.
Envelenamento por cianuro
A hidroxocobalamina é a terapia de primeira liña para casos de envelenamento por cianuro. A hidroxocobalamina converte o cianuro no composto moito menos tóxco cianocobalamina. A cianocobalamina é eliminada polos riles. O uso de hidroxocobalamina converteuse no tratamento de regra debido ao seu perfil de baixo risco de efectos secundarios, a rapidez con que comeza a actuar e a facilidade de uso en instalacións prehospitalarias.
Hidroxocobalamina inxectable
A inxección de hidroxocobalamina utilízase para atallar as seguintes causas de deficiencia de viatamina B12: A anemia perniciosa é a consecuencia máis común da deficiencia de vitamina B12. aínda que propiamente se refire á anemia causada especificamente pola deficiencia autoinmune de factor intrínseco, úsase frecuentemente para referirse de modo xeral á anemia deficiente en B12, sen importar a súa causa.
Efectos secundarios
Os datos da literatura sobre o perfil de toxicidade aguda da hidroxocobalamina mostran que xeralmente se considera segura con exposición local e sistémica. A capacidade da hidroxocobalamina de retirar rapidamente e detoxificar o cianuro por quelación motivou varios estudos en animais e humanos nos que se usou hidroxocobalamina sistémica a doses suprafarmacolóxicas de ata 140 mg/kg para estudar o seu uso como tratamento intravenoso da exposición ao cianuro. A FDA norteamiericana a finais de 2006 aprobou o uso de hidroxocobalamina en inxección para o tratamento do envelenamento por cianuro.
Esta substancia causa unha coloración avermellada da urina (cromaturia), que pode parecer sangue na urina.
Propiedades
O acetato de hidroxicobalamina ten aspecto de cristais inodoros vermello escuros ortorrómbicos. As formulacións para inxección teñen un aspecto de solucións claras vermellas. Ten un coeficiencte de distrbución de 1,133 × 10-5 e un pKa de 7,65.
Mecanismos de acción
As cobalaminas caracterízanse por ter un núcleo de corrina similar á porfirina que contén un só átomo de cobalto unido a un nucleótido bencimidazolil e un residuo ou grupo R variable. O rupo R variable dá lugar ás catro cobalaminas máis comúns: cianocobalamina (CNCbl), metilcobalamina, 5-desoxiadenosilcobalamina e hidroxocobalamina (OHCbl). No soro sanguíneo a hidroxocobalamina e a cianocobalmina crese que funcionan como formas de almacenamento ou transporte da molécula, mentres que a metilcobalamina e a 5-desoxiadenosilcobalamina son as formas activas do coencima necesario para o crecemento e replicación da célula. A cianocobalamina adoita converterse en hidroxocobalamina no soro, mentres que a hidroxocobalamina se converte en metilcobalamina ou en 5-desoxiadenosil cobalamina. As cobalaminas circulan unidas a proteínas séricas chamadas transcobalaminas (TC) e haptocorrinas. A hidroxocobalamina ten unha maior afinidade pola proteína de transporte TC II que a cianocobalamina ou a 5-desoxiadenosilcobalamina. Desde un punto de vista bioquímico, hai dúas reaccións encimáticas esenciais requiren vitamina B12 (cobalamina).
A vitamina B12 intracelular mantense en forma de dúas coencimas activas: metilcobalamina e 5-desoxiadenosilcobalamina. No caso de deficiencia de vitamina B12, a conversión de metilmalonil-CoA a succinil-CoA non pode ter lugar, o cal te como resultado a acumulación de metilmalonil-CoA e a síntese de ácidos graxos anormal. Noutras reaccións encimáticas, a metilcobalamina apoia a reacción da metionina sintase, que é esencial para o metabolismo normal do folato. A interacción folato-cobalamina é esencial para a síntese normal de purinas e pirimidinas, e a transferencia do grupo metilo á cobalamina é esencial para a subministración adecuada de tetrahidrofolato, o substrato para os pasos metabólicos que necesitan folato. Nun estado de deficiencia de vitamina B12, a célula responde redirixindo as vías metabólicas do folato para subministrar cantidades crecentes de metiltetrahidrofolato. Son frecuentes as concentracións elevadas resultantes de homocisteína e de ácido metilmalónico en pacientes con baixos niveis séricos de vitamina B12 e poden xeralmente baixarse cunha terapia de substitución de vitamina B12. Porén, as concentracións elevadas de ácido metilmalónico e de homocisteína poden persistir en pacientes con concentracións de cobalamina entre 200 e 350 pg/mL. A suplementación con vitamina B12 durante condicións de deficiencia restaura o nivel intracelular de cobalamina e mantén un nivel suficiente dos dous coencimas activos: metilcobalamina e desoxiadenosilcobalamina.
Base (matemáticas)
En matemáticas, unha base ou base de numeración é o número de díxitos diferentes ou combinación de díxitos e letras que utiliza un sistema de conta para representar números. Por exemplo, a base máis utilizada hoxe en día é o sistema decimal, que usa os 10 díxitos do 0 ao 9. A maioría da xente pensa que usamos con máis frecuencia a base 10 porque temos 10 dedos.
Definición de base dun sistema de numeración
A base dun sistema de numeración é unha determinada cantidade de unidades que debe constituír unha unidade de orde inmediatamente superior. Un sistema de numeración é un conxunto de principios que constitúen o artificio lóxico de clasificación en grupos e subgrupos das unidades que forman os números. Os sistemas de numeración teñen o seu nome derivado da súa base, é dicir, o sistema binario ten base dous, o sistema de numeración septimal ten base sete e o sistema decimal ten base dez.
En computación
En ordenadores úsanse a miúdo diferentes bases. Emprégase binario (base 2) porque no nivel máis sinxelo, os ordenadores só poden tratar con 0 e 1. O hexadecimal (base 16) úsase debido a que os ordenadores agrupan os díxitos binarios. Cada catro díxitos binarios convértense nun díxito hexadecimal ao cambiar entre eles. Como hai máis de 10 díxitos en hexadecimal, os seis díxitos despois de 9 móstranse como A, B, C, D, E e F.
Medición
Os sistemas máis antigos de contar utilizaron a base un. Facer marcas nunha parede, usar unha marca por cada elemento contado é un exemplo de conta de base un. Algúns sistemas antigos de medición usan a base duodecimal (base doce) xa que 12 é 2x6. Isto móstrase en inglés, xa que hai palabras como dozen (12) e gross (144 = 12×12), e lonxitudes como feet (12 polgadas). A medida do ángulo adoita empregar un sistema adaptado dos números babilónicos con base 60.
Números en diferentes bases
Aquí tes algúns exemplos de como algúns números se escriben en diferentes bases, en comparación cos decimais:
CARIAD
Cariad SE (CARIAD, acrónimo de "Car I am Digital") é unha corporación automobilística multinacional alemá. Subsidiaria do grupo VW, ten como obxectivo agrupar o desenvolvemento de Software dentro da matriz, incluíndo o requisito de chegar unha plafatorma de Software uniforme para todas as marcas dentro do grupo Volkswagen (Seat, Porsche, Audi ...). Ao longo prazo a marca aplicaría o seu novo sistema operativo a todos os novos vehículos eléctricos producidos por Volkswagen, cunha estimación actual de 40 millóns de vehículos utilitarios do SW para 2030. Ademais está entre as disciplinas do novo provedor o traballo no Hardware, e na nube de VW, VW.AC (Volkswagen Automobile Cloud) así como varias aplicacións (condución autónoma en niveis 3 e 4, infotainment, aforro enerxético, dinámicas do vehículo...)
Cariad prové emprego a máis de 4,000 enxeñeiros e desenvolvedores de máis de 15 compañías de Software previas, que traballaban baixo o manto de VW antes de 2019. Microsoft e Google colaborarán no motor do novo sistema operativo a través de varias recoñecidas ferramentas, feito público pola compañía, como QNX, Linux, Android Automotive e Auto-SAR (cun acceso limitado onde o modelo de transferencia de datos impediría a Google traballar na plataforma de Android Automotive libremente, só cun acceso restrinxido para prover a aplicación de infotaiment)
Historia
Inaugurada como compañía de produción de software en xuño de 2019, a empresa leva funcionando de forma independente de VW desde xaneiro de 2020. A entrada no rexistro comercial data de 27 de decembro, 2019, como SW Org Wolfsburg AG. Diversas fusións fixeron medrar o grupo orixinal durante o 2020 : TKI Automotive GmbH, Carmeq GmbH, diconium GmbH e os Audi Electronics Venture GmbH. O grupo consolídase en setembro do 2020 coa adquisición do xigante berlinés Hella Aglaia, antigo colaborador da marca
Herbert Appold Grueber
Herbert Appold Grueber, nado en 1846 e finado en Bembridge, illa de Wight, o 21 de novembro de 1927, foi un numismático británico vinculado ao Departamento de Moedas e Medallas do Museo Británico.
Traxectoria
Herbet A. Grueber naceu en 1846, fillo do vicario de Hambridge, Somerest. Na súa adolescencia recibiu educación privada e posteriormente estudou leis no Middle Temple, onde se graduou o 27 de maio de 1868.
Durante case cinco décadas estivo vinculado profesionalmente ao Museo Británico, ata a súa xubilación en 1912. Aos 20 anos ingresou na súa área administrativa e de camiño se trasladou ao Departamento de Moedas e Medallas, do que foi nomeado conservador axudante en 1893 e conservador titular en 1906. Neste departamento confeccionou e publicou practicamente todas as súas obras, entre elas varios volumes da serie ''British Museum Catalogues of Coins. ''
Grueber foi membro da Sociedade de Anticuarios de Londres, en cuxo se ocupou da secretaría do fondo para as exploracións en Exipto. Tamén formou parte da Royal Numismatic Society, na que ocupou os cargos de secretario honorífico (1874-1909), vicepresidente (1909-1911) e editor da súa revista, Numismatic Chronicle (1885-1912), na que publicou abundantes artigos.
Grueber finou o 21 de novembro de 1927 en Bembridge, na illa de Wight, onde residira os 15 derradeiros anos da súa vida, logo do seu retiro.
Viládiga, Río, Láncara
Viládiga é un lugar da parroquia de Río, no concello lugués de Láncara, na comarca de Sarria.
Florian Vlashi
Florian Vlashi Velaj, nado o 8 de novembro de 1963 en Durrës, é un violinista, director de orquestra e pedagogo albanés.
Desde 1992 forma parte da sección de violíns primeiros da Orquestra Sinfónica de Galicia (OSG) da Coruña.
Traxectoria
Florian Vlashi comezou os estudos de violín á idade de 6 anos. Seu pai, Gjergj Vlashi, prestixioso escritor e director de teatro, tivo un papel decisivo no seu futuro. Florin obtivo na Academia de Belas Artes de Tirana o primeiro posto, por unanimidade.
Desde 1992 é membro da Orquestra Sinfónica de Galicia. A súa actividade profesional esténdese tamén ao campo da pedagoxía e da difusión das técnicas e estética interpretativa do violín, sobre o que publicou diversos traballos e ditado conferencias en prestixiosos centros de investigación (Conservatorio Superior de Música da Coruña, Universidade da Coruña, Universidade de Santiago de Compostela, Universidade da Rioxa, etc).
Concertos seus foron transmitidos por Radio Clásica de Radio Nacional de España, pola TVE 2 e polo Canal Internacional de RTVE.
Florian Vlashi toca un violín francés do século XVIII de J. Bocquay.
Unha vez ao ano, como un ritual, Vlashi acode ao Museo del Violino de Cremona, a casa dos Stradivarius. «É incríbel, hai unha persoa que todos os días vai tocalos un pouco. O violín, se non se toca, morre».
Vida na Coruña. Conversa cun albanocoruñés
Vlashi case leva tanto tempo na Coruña como o que pasou en Albania:
A súa muller, Rediana Lukaçi, violoncelista, participou en concertos coa Orquestra Sinfónica de Galicia, é profesora nas Escravas, e forma parte con Florian do Grupo Instrumental Siglo XX:
Durante as súas vacacións Florian ofreceu cantidade de recitais, moitos deles de carácter solidario. Non dubida en confesar que, ademais do violín, a súa outra paixón é o viño:
Eva Barreiro
Eva Barreiro, nada en Carnoedo (Sada) o 18 de setembro de 2000, é unha cantante galega. Acadou sona grazas á súa participación en 2020 na décimo primeira edición do concurso musical de Televisión Española Operación Triunfo, no que quedou como terceira clasificada.
Pierre-Napoléon Breton
Pierre-Napoléon Breton, nado en Montreal, Quebec, o 10 de xuño de 1858, e finado en Varennes, Quebec, o 10 de novembro de 1917, foi un numismático canadense, destacado polos seus estudos e catálogos de moeda do Canadá, sinaladamente as emisións privadas de cobre dos primeiros tempos, coñecidas como tokens.
Primeiros anos
Bretón naceu o 10 de xuño de 1858 en Montreal, fillo de Victorine Heney e de Francois Breton.