cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
J. R. R. Tolkien
Morte
miniatura|Tumba de J. R. R. e [[Edith Tolkien, cemiterio de Wolvercote, Oxford.]] Edith Tolkien finou o 29 de novembro de 1971, aos 82 anos. Segundo Simon Tolkien:
No legendarium da Terra Media, Lúthien era a máis fermosa dos fillos de Ilúvatar, e renunciou á súa inmortalidade polo seu amor ao guerreiro mortal Beren. Tras ser capturado polas forzas do Señor Escuro Morgoth, Lúthien foi a rescatalo xunto co can falante Huan. Ao final, cando Beren caeu loitando contra o lobo demoníaco Carcharoth, Lúthien, coma Orfeo, dirixiuse aos Valar e convenceunos de que devolvesen á vida a Beren.
Visión persoal
miniatura|esquerda|Esquina do Pub The Eagle and Child, Oxford, onde os [[Inklings se reunían (1930–1950).]] Tolkien era un católico devoto, e na súa visión relixiosa e política era principalmente un tradicionalista moderado, con tendencias libertarianistas, distributistas e monárquicas, no senso de favorecer convencións establecidas e ortodoxias en favor da innovación e modernización, ao mesmo tempo que criticaba a burocracia gobernamental. En 1943 escribiu: "As miñas opinións políticas tenden máis e máis cara á anarquía (filosoficamente falando) ou cara á monarquía 'non constitucional'". Aínda que non adoitaba falar ou escribir do tema, tamén era defensor da disolución do Imperio Británico e incluso do Reino Unido.
Moitos escritores remarcaron varios posibles paralelos entre a saga da Terra Media e os eventos ocorridos durante a vida de Tolkien. O Señor dos Aneis foi considerado por varios autores coma unha representación de Inglaterra durante e inmediatamente despois da segunda guerra mundial. Tolkien rexeitou vivamente esta opinión no prólogo da segunda edición da novela, indicando que prefería a aplicabilidade á alegoría. A súa afección á mitoloxía e a súa fe quedaron reflectidas na súa afirmación de que cría que a mitoloxía era o "eco divino da Verdade", visión expresada no seu poema e ensaio titulado Mythopoeia.
Relixión
A devota fe católica de Tolkien foi un factor significativo na conversión de C. S. Lewis do ateísmo ao cristianismo, aínda que Tolkien quedou "conmocionado" de que Lewis escollera a Igrexa de Inglaterra, xa que Lewis fora criado na Igrexa de Irlanda. Segundo o seu neto Simon Tolkien, nos seus últimos anos de vida sentíase decepcionado por algunhas das reformas e cambios introducidos tralo Concilio Vaticano Segundo, entre elas o cambio da liturxia do latín ao inglés.
Anticomunismo
Tolkien afirmou o seu apoio ao bando nacional español tralos acontecementos ocorridos no Terror Rojo na guerra civil española. Tamén desprezaba a Iosif Stalin, ao que se refería durante a segunda guerra mundial coma "ese vello sanguinario asasino". Porén, en 1961 Tolkien criticou duramente un comentarista sueco que suxeriu que O Señor dos Aneis era unha parábola anticomunista que identificaba a Sauron con Stalin, afirmando que a súa obra non tiña nada que ver coa situación acontecida trala Revolución Rusa.
Debate sobre o racismo
A cuestión do racismo ou de elementos racialistas na visión e obras de Tolkien é tema de debate entre os seus estudosos. Christine Chism fai distinción entre as acusacións en tres categorías: racismo intencional, preferencias eurocéntricas inconscientes, e unha evolución dende o racismo latente nas primeiras obras de Tolkien cara a un rexeitamento consciente das tendencias racistas nas súas últimas obras.
Oposición ao Nacional Socialismo
Tolkien opúxose a Adolf Hitler e o Partido Nazi antes da segunda guerra mundial, desprezando as ideoloxías racistas e antisemíticas. En 1938 recibiu unha comunicación da editorial alemá Rütten & Loening Verlag, que se preparaba para publicar O Hobbit na Alemaña nazi, preguntándolle se era de orixe aria. Indignado, escribiulle ao seu editor británico Stanley Unwin condenando a doutrina racial dos nazis coma "perniciosa e non científica". Engadiu que tiña moitos amigos xudeus e que chegara a considerar desbotar a tradución ao alemán da obra.
Posteriormente expresou o seu resentimento á distorsión da historia xermánica ocasionada polos nacionalsocialistas, e chegou a obxectar unha descrición da Terra Media coma "nórdica", debido á asociación do termo coas teorías raciais.
Guerra total
Tolkien criticou as tácticas de guerra total das forzas aliadas contra civís da Alemaña nazi e do Xapón imperial. En 1945 escribiulle ao seu fillo Christopher:
Tamén reaccionou con ira aos excesos de propaganda antialemá durante a guerra, e sentíase horrorizado polo bombardeo atómico de Hiroshima e Nagasaki, referíndose aos científicos do Proxecto Manhattan coma "estes físicos lunáticos" e "construtores de Babel".
Historias de aventuras británicas
Unha das maiores influencias de Tolkien foi William Morris, por quen Tolkien tiña expresado o seu desexo de imitar a súa prosa e romances poéticos, e do que ademais tomou inspiración para algúns dos nomes de lugares coma Dead Marshes n ' O Señor dos Aneis así coma outros aspectos xerais na súa escrita.
A obra The Marvellous Land of Snergs de Edward Wyke-Smith tivo unha forte influencia nos acontecementos, temas e a descrición da raza de Bilbo n ' O Hobbit. Varios críticos literarios teñen mencionado tamén semellanzas entre os romances de Henry Rider Haggard e a obra de Tolkien.
Tolkien escribiu sentirse impresionado cando era mozo pola novela histórica The Black Douglas de Samuel Rutherford Crockett, e que a súa personaxe Sauron se baseaba no malvado Gilles de Retz. Os acontecementos d ' O Hobbit e d ' O Señor dos Aneis presentan semellanzas narrativas e de estilo con esa novela, e o seu estilo e imaxinería suxire que foi unha influencia para Tolkien.
Mitoloxía europea
Tolkien inspirouse na cultura xermánica antiga, especialmente no inglés antigo, a súa literatura, poesía e mitoloxía, que eran as súas áreas de experiencia. Estas fontes de inspiración incluían obras coma o poema Beowulf, as sagas nórdicas coma Volsunga saga, Hervarar saga, Poetic Edda, Prose Edda, Nibelungenlied e outras obras relacionadas. Aínda que a obra de Tolkien presenta semellanzas coas obras Volsunga saga e Nibelungenlied, que foron a base da ópera Der Ring des Nibelungen de Richard Wagner, Tolkien negou as comparacións directas da súa obra coa de Wagner. Porén, varios críticos literarios sostiveron que Tolkien lle debía a Wagner varios elementos coma o concepto do Anel Único
Outros estudosos de Tolkien cren que varios dos elementos presentes na súa obra tiñan orixes nunha variedade de historias e lendas celtas (irlandesas, escocesas e galesas), aínda que Tolkien negou estas orixes celtas.
Catolicismo
A imaxinería e teoloxía católica tamén xogou un papel na creatividade de Tolkien, debido ás súas profundas crenzas relixiosas, feito recoñecido polo mesmo Tolkien:
Paul H. Kocher argumenta que Tolkien describe o mal de forma cristiá ortodoxa coma a ausencia do ben. Kocher indicou que a fonte de inspiración de Tolkien neste aspecto era probablemente Tomé de Aquino, debido aos estudos relixiosos e literarios de Tolkien. Outros estudosos que teñen abordado este aspecto de Tolkien son Joseph Pearce (Tolkien: Man and Myth, Bilbo's Journey: Discovering the Hidden Meaning in The Hobbit), Charles A. Coulombe (The Lord of the Rings: A Catholic View), e Peter Kreeft (The Philosophy of Tolkien: The Worldview Behind The Lord of the Rings) por citar algúns.
Beowulf: The Monsters and the Critics
Ademais de escritor de ficción, Tolkien foi un destacado autor de crítica literaria. O seu relatorio de 1936 sobre Beowulf, publicada posteriormente en formato de artigo, foi revolucionaria no tratamento da obra. Este ensaio continuou tendo unha grande influencia nos estudos de literatura inglesa posteriormente. Beowulf foi unha das influencias máis significativas na ficción posterior de Tolkien, xa que moitos dos elementos d ' O Hobbit e O Señor dos Aneis foron inspirados e adaptados dende o poema. Este ensaio revela moitos dos aspectos de Beowulf que Tolkien consideraba máis inspiradores, entre eles o papel dos monstros na literatura e particularmente o papel do dragón que aparece cara ao final do poema.
Contos infantís e outros relatos
Unha das afeccións de Tolkien era inventar contos de fantasía para os seus fillos. Escribía cartas cada ano para eles de parte de Papá Noel, construíndo con elas unha serie de relatos curtos, posteriormente recompilados e publicados baixo o título The Father Christmas Letters. Outros relatos curtos escritos por Tolkien foron Mr. Bliss, Roverandom, Leaf by Niggle, The Adventures of Tom Bombadil, On Fairy-Stories, Smith of Wootton Major e Farmer Giles of Ham.
O Hobbit
Tolkien non esperaba que as súas historias acadaran unha gran popularidade. O seu libro titulado O Hobbit, escrito para os seus propios fillos, chegou ás mans de Susan Dagnall en 1936, empregada da editorial londiniense George Allen & Unwin, quen convenceu a Tolkien de que enviase o libro para a súa publicación.
Avelino Ponte Caride
Avelino Ponte Caride, nado en 1915 en Vigo e finado o 29 de xuño de 2011 na mesma cidade.
J. R. R. Tolkien
O Hobbit
Non hai unha consistencia completa entre O Señor dos Aneis e O Hobbit, xa que Tolkien nunca integrou completamente as tradicións dun noutro. En 1965 comentou, mentres editaba O Hobbit na súa terceira edición, que preferiría reescribi-lo libro por completo debido ao estilo da súa prosa.
Avelino Ponte Caride
Desempeñou a presidencia do Celta de Vigo durante dúas tempadas do 1948 ao 1950, sendo substituído no cargo por Faustino Álvarez Álvarez. Chegou á máxima responsabilidade do club trala derrota ante o Sevilla FC na final da Copa do Xeneralísimo disputada o 4 de xullo de 1948.
J. R. R. Tolkien
O Señor dos Aneis
Tralo éxito inesperado d ' O Hobbit, Tolkien comezou a escribir unha secuela que titularía O Señor dos Aneis. Ao principio tentou escribila a modo de conto infantil seguindo o estilo da obra anterior, pero mudouno rapidamente a un ton máis escuro e serio. O libro está dirixido cara a unha audiencia maior, tomando inspiración na historia de Beleriand que Tolkien xa construíra nos anos previos, e que sería publicada de forma póstuma n ' O Silmarillion e outros volumes.
Avelino Ponte Caride
A el lle correspondeu reformar o equipo trala marcha dos principais xogadores do club despois da derrota copeira, como a de Pahiño e Miguel Muñoz ao Real Madrid. Nesta labor contou coa colaboración de Luís Casas Pasarín que substituíu como adestrador a Ricardo Zamora.
J. R. R. Tolkien
O Señor dos Aneis
O Señor dos Aneis acadou unha gran popularidade na década de 1960 e posteriores, sendo unha das obras de ficción máis populares do século XX en número de exemplares vendidos e crítica xeral. Nunha enquisa da BBC de 2003, o libro foi considerado coma a novela máis apreciada no Reino Unido. En Australia, o libro foi votado coma o favorito nunha enquisa da ABC de 2004. Noutra enquisa a clientes de Amazon no 1999, O Señor dos Aneis foi nomeado coma o "libro favorito do milenio", e no 2004 noutra enquisa en Alemaña, 250 000 persoas declararon que o libro era a súa novela favorita.
O Silmarillion
Tolkien comezou escribindo bosquexos mitolóxicos que incluían os contos de Beren, Lúthien e de Túrin, que posteriormente evolucionarían no que chamaría o Quenta Silmarillion. Tolkien desexaba publicala xunto a O Señor dos Aneis, pero non chegou a un acordo coas editoriais, debido en parte aos altos custos de imprenta na Inglaterra dos anos 1950, que requiriron que O Señor dos Aneis se publicase en tres volumes.
Tolkien nomeou o seu fillo Christopher o seu testamenteiro literario, quen, xunto con Guy Gavriel Kay, organizou o seu material nun só volume publicado baixo o título de O Silmarillion en 1977, e que recibiría o Premio Locus á mellor novela de fantasía no 1978.
Unfinished Tales e The History of Middle-earth
En 1980 Christopher Tolkien publicou unha colección de material máis fragmentado, baixo o título Unfinished Tales of Númenor and Middle-earth. Nos seguintes anos (de 1983 a 1996) publicou unha gran cantidade de material adicional sen publicar ata o momento, xunto con anotacións e comentarios extensos, nunha serie de doce volumes titulada The History of Middle-earth. Contiñan relatos inacabados, abandonados, alternativos e directamente contraditorios debido ao seu carácter de traballo sempre en progreso por parte de Tolkien.
The Fall of Arthur
The Fall of Arthur, publicado o 23 de maio de 2013, é un poema narrativo longo composto por Tolkien a comezos dos anos 1930. É un poema aliterativo, estendéndose a case 1000 liñas, imitando a métrica do poema Beowulf. Inspirado pola ficción alto-medieval artúrica, o marco histórico do poema sitúase no período post-romano das Invasións Bárbaras, tanto na forma (usando poesía xermánica) e no contido, amosando a Artur coma un caudillo britano en loita contra a invasión dos anglosaxóns, evitando ao mesmo tempo os aspectos medievais da literatura Artúrica, coma o Santo Graal.
Carreira lingüística
Tanto a carreira académica de Tolkien como a súa produción literaria son inseparábeis do seu amor polas linguas e pola filoloxía. Especializouse en filoloxía inglesa na universidade e en 1915 graduouse co nórdico antigo como materia especial. Traballou para o Oxford English Dictionary dende 1918 e sábese que traballou especialmente en palabras que comezan coa letra W, incluíndo a palabra walrus, coa que traballou duramente. En 1920 converteuse en Reader en lingua inglesa na Universidade de Leeds, onde adquiriu sona por lograr que aumentase o número de estudantes de lingüística de 5 a 20. Deu cursos sobre o verso heroico en inglés antigo, historia do inglés, varios textos en inglés antigo e inglés medio, introdución á filoloxía xermánicas, lingua gótica, islandés antigo, e galés medieval. En 1925, cando tiña 33 anos, Tolkien solicitou a cátedra Rawlinson e Bosworth de anglosaxón no Pembroke College de Oxford, mostrando que os seus alumnos de filoloxía xermánica de Leeds formaran incluso un "Club Viquingo". Tiña tamén certos coñecementos de finés.
En privado, Tolkien sentía atracción polas "cousas referentes á significancia racial e lingüística", e no seu relatorio de 1955 English and Welsh, que é crucial para a comprensión do seu punto de vista sobre a lingua e a raza, entretívose coas nocións de "predileccións lingüísticas inherentes", ás que chamou "lingua nativa" como oposta á "lingua de berce", que é a que unha persoa aprende primeiro a falar. El consideraba que a súa "lingua nativa" era o dialecto do inglés medio falado nas West Midlands e, como escribiu a W. H. Auden en 1955, "Son un West-midlander por sangue (e tomei o antigo inglés medio das West Midlands como unha lingua coñecida tan pronto puxen os meus ollos nela)."
Tolkien aprendeu latín, francés e alemán da súa nai, e cando estaba na escola aprendeu inglés medio, inglés antigo, finés, gótico, grego, italiano, nórdico antigo, castelán e galés moderno e medieval. Tamén lle eran familiares o dinamarqués, o neerlandés, o lombardo, o noruegués, o ruso, o serbio, o sueco e formas antigas de linguas xermánicas e eslavas, o que amosa o seu profundo coñecemento lingüístico sobre as linguas xermánicas.
Linguas construídas
dereita|miniatura|280px|Comezo do poema en Quenya Namárië escrito en [[Tengwar xunto coa súa transcrición en caracteres latinos.]] En paralelo ao traballo profesional de Tolkien como filólogo estaba a súa afección ás linguas artificiais. As máis evolucionadas das súas foron as Eldarin, ou linguas élficas, o Quenya e o Sindarin. A lingua e a gramática eran, para Tolkien, cuestión de estética e eufonía, e o Quenya en particular foi deseñado dende un punto de vista "fonoestético"; pretendía ser un "latín élfico", e fonoloxicamente baseábase no latín, con incorporacións do finés, galés, inglés e grego. Outra achega foi, en 1945, o Adûnaico ou Númenóreano, unha lingua dun "leve sabor semita", conectada coa lenda da Atlántida de Tolkien.
Tolkien consideraba as linguas inseparábeis da mitoloxía asociada a elas, e por iso non tivo boa opinión das linguas auxiliares: en 1930 referiuse ao esperanto dicindo que "a vosa lingua creará unha mitoloxía", pero en 1956 concluía que "o Volapük, o Esperanto, o Ido, o Novial etc., están mortos, máis mortos que as linguas antigas abandonadas, porque os seus autores nunca inventaron lendas en esperanto".
A popularidade dos libros de Tolkien ten un pequeno mais duradeiro efecto no uso da lingua na literatura fantástica en particular, e incluso en grandes dicionarios, que hoxe aceptan comunmente as formas empregadas por Tolkien para os ananos, dwarves e dwarvish (xunto con dwarfs e dwarfish), que teñen sido pouco empregadas dende a metade do século XIX (de feito, segundo el mesmo, de sobrevivir o plural en inglés antigo, sería dwerrow).
Adaptacións
Tolkien non sentiu orgullo por tódalas representacións artísticas das súas obras producidas durante a súa vida, chegando a non aprobalas en varias ocasións. En 1946 rexeitou as suxestións de Horus Engels para as ilustracións da edición en alemán d ' O Hobbit indicando que eran demasiado semellantes aos debuxos de Disney. Tamén amosou escepticismo ante o xurdimento do fenómeno fan da súa obra nos Estados Unidos, e en 1954 rexeitou as propostas para as portadas da edición estadounidense d ' O Señor dos Aneis.
O estudoso de Tolkien James Dunning inventou o termo inglés Tollywood, unha palabra composta derivada de "Tolkien Hollywood", para describir os intentos de crear adaptacións cinematográficas do legendarium de Tolkien que só tiñan o propósito de xerar bos resultados de recadación no canto de ser fieis á idea orixinal da historia.
Ao recibir un guión para unha adaptación proposta d ' O Señor dos Aneis por parte de Morton Grady Zimmerman, Tolkien escribiu:
Porén, non se opoñía completamente á idea dunha adaptación dramática, polo que vendeu os dereitos de imaxe, filmación e merchandising d ' O Hobbit e O Señor dos Aneis a United Artists en 1968. United Artists nunca chegou a producir unha película, e os dereitos vendéronse en 1976 a Tolkien Enterprises, unha división da empresa Saul Zaentz. O primeiro filme producido foi The Lord of the Rings en 1978, unha versión animada polo método de rotoscopio dirixida por Ralph Bakshi e con guión de Peter S. Beagle, que só cubría a primeira metade da historia d ' O Señor dos Aneis. En 1977 publicouse unha produción animada de The Hobbit feita por Rankin-Bass, e en 1980 unha versión animada de The Return of the King, que abarcaba varias das partes de The Lord of the Rings que Bakshi non conseguira completar.
Entre 2001 e 2003 New Line Cinema estreou a triloxía The Lord of the Rings, que incluíu os filmes The Lord of the Rings: The Fellowship of the Ring, The Lord of the Rings: The Two Towers e The Lord of the Rings: The Return of the King, rodados en Nova Zelandia baixo a dirección de Peter Jackson. Os filmes tiveron un grande éxito comercial e gañaron numerosos premios Óscar. Posteriormente Jackson dirixiu e coproduciu a triloxía de filmes The Hobbit. O primeiro filme desta triloxía, The Hobbit: An Unexpected Journey estreouse en decembro de 2012, a segunda, The Hobbit: The Desolation of Smaug, en decembro de 2013 e finalmente a terceira, The Hobbit: The Battle of the Five Armies, foi estreada en decembro de 2014.
Premios e distincións
En 1953, Tolkien recibiu un doutoramento honoris causa en Letras pola Universidade de Liexa, e ao ano seguinte outro pola Nacional de Irlanda. Nos últimos anos da súa vida foi tamén nomeado doutor honoris causa en Letras polas universidades de Nottingham (1970), Oxford (1972), e Edimburgo (1973).
Memoriais
miniatura|dereita|[[Smaug giganteus.]] O asteroide 2675 Tolkien, descuberto en 1982, foi nomeado a título póstumo na súa honra. A rúa Tolkien Way en Stoke-on-Trent nomeouse na honra do fillo máis vello de Tolkien, John Francis Tolkien, quen fora o párroco da igrexa católica local. Tamén existe un profesorado co nome de Tolkien na Universidade de Oxford, o J.R.R. Tolkien Professor of English Literature and Language.
En Birmingham hai unha serie de parques e rúas adicadas a J. R. R. Tolkien, sendo as máis notables a Millstream Way e o Moseley Bog. Os parques coñécense colectivamente como The Shire Country Parks. A "Fin de Semana de Tolkien" celébrase anualmente en Sarehole Mill na memoria do autor. O 50 aniversario da publicación orixinal d ' O Señor dos Aneis conmemorouse alí no 2005.
En taxonomía animal, o xénero Smaug, nomeado así polo dragón d ' O Hobbit, é un grupo de lagartos espiñosos do sur de África, separado do xénero Cordylus en 2011 baseándose na filoxenia molecular dos Cordylidae. A especie tipo deste xénero é a Smaug giganteus (anteriormente Cordylus giganteus).
Tres montes das Montañas Cadwallader, na Columbia Británica, deben os seus nomes a personaxes de Tolkien. Estes son o Mount Shadowfax, Mount Gandalf e o Mount Aragorn. O 1 de decembro de 2012 anunciouse na prensa de Nova Zelandia unha poxa da New Zealand Geographic Board para nomear un pico montañoso na honra de Tolkien, con motivo do seu 121º aniversario.
Dende o 2003 a The Tolkien Society leva organizando o Día de Lectura de Tolkien, que ten lugar o 25 de marzo en colexios de todo o mundo.
Placas conmemorativas
Hai sete placas azuis en Inglaterra que conmemoran lugares asociados con Tolkien.
Antonio Vázquez Gómez
Antonio Vázquez Gómez, nado en 1936 en Lugo foi un empresario galego, presidente do Celta de Vigo entre os anos 1973 e 1976.
Traxectoria
Moi novo trasladouse a vivir a Vigo coa súa familia onde desenvolveu a súa vida económica. O 3 de xullo de 1973 foi aclamado por case unanimidade presidente do Celta de Vigo, equipo que se atopaba nunha situación moi difícil tanto económica como deportiva, aspecto este último baixo a dirección de Juanito Arza. No eido financeiro o club presentaba unha débeda de 29 millóns de pesetas.
Ligazóns externas
Artigo na hemeroteca do Mundo Deportivo
Cofre de Perote
miniatura|300px
O Cofre de Perote, orixinalmente Naupa-Tecutépetl (en náhuatl), tamén coñecido como Nauhcampatépetl é un volcán extinto de aproximadamente 4201 metros (cuberto por neve no inverno), que está no Estado de Veracruz, México. É unha das dez montañas máis altas de México.
Cofre de Perote é tamén o nome do Parque nacional mexicano onde está situado este volcán.
Horacio Gómez
Horacio Gómez Araújo, nado en Tomiño o 5 de setembro de 1953, é un empresario galego e foi presidente do Real Club Celta de Vigo entre 1995 e 2006..
Traxectoria
Propietario da empresa de distribución de bebidas Disgobe, fundada en 1975, foi presidente do Real Club Celta de Vigo entre 1995 e 2006.
Foi número dous nas listas do PPdG nas eleccións municipais de Vigo en 1999 no concello de Vigo. No ano 2011 foi condenado a dous anos de inhabilitación pola súa xestión do equipo, aínda que a petición do fiscal era moito máis elevada.
El Diario de Lugo
El Diario de Lugo foi un xornal que se publicou en Lugo entre 1876 e 1884.
Historia e características
Subtitulado Periódico político y de intereses generales, apareceu en 1872 para desaparecer aos poucos números. Volveu aparecer xa definitivamente o 1 de outubro de 1876. Fundado e dirixido polo impresor Antonio Villamarín. Os domingos saía co suplemento literario "El Domingo del Diario", que o 21 de setembro de 1879 pasou a denominarse "Hoja Literaria", e no que colaboraron Manuel Curros Enríquez, Manuel Murguía, Emilia Pardo Bazán. Aureliano Pereira foi un dos principais animadores do diario. Polo seu carácter liberal e anticlerical tivo que pechar, logo dunha confrontación coa diocese, o 4 de outubro de 1884. Foi continuado por El Regional.
Mauna Loa
Mauna Loa é un volcán activo nas Illas Hawaianas, un dos cinco picos volcánicos que xuntos forman as Illas Hawai. En Hawaiano mauna loa significa alta montaña. É o volcán máis grande da Terra.
En 1984 entrou en erupción.
Caso Kitzmiller
miniatura|PDF do caso Kitzmiller
O caso Kitzmiller (Kitzmiller v. Dover Area School District), en xaneiro de 2005, no distrito escolar de Dover (Pennsylvania), foi a primeira contestación levada perante un tribunal federal dos Estados Unidos contra un distrito escolar público que exixía que se presentase aos alumnos, e que se lera en voz alta, un texto no que se postulaba a existencia de ideoloxías alternativas á teoría da evolución, en particular o deseño intelixente.
Os estudantes de bacharelato tiveron que escoitar a súa lectura nas aulas e, dado o carácter polémico da decisión, permitiuse que os pais solicitaran a ausencia dos seus fillos durante a lectura do texto. Debido ao seu carácter non científico, algúns profesores de bioloxía negáronse a ler o texto argumentando a súa falta de base científica e/ou a súa estreita relación co creacionismo.
Consecuencias
Este feito produciu que posteriormente, nunha demanda presentada por un grupo de once pais de alumnos en Dover, fose denunciado o Consello Escolar do distrito, argumentando (con éxito) que o deseño intelixente era unha forma de creacionismo, e que a política do consello escolar, consecuentemente, violaba a Cláusula de Establecemento da Primeira Emenda da Constitución dos Estados Unidos. Os querelantes foron representados pola American Civil Liberties Union (Unión Americana polas Liberdades Civís, ACLU nas súas siglas en inglés), a Americans United for Separation of Church and State (Americanos Unidos pola Separación da Igrexa e o Estado, AU, siglas en inglés), e pola Pepper Hamilton LLP. O National Center for Science Education (Centro Nacional pola Educación Científica, NCSE, siglas en inglés) participou como consultor dos querelantes. Os reos foron representados polo Thomas More Law Center (Centro de Dereito Tomé Moro). O proceso foi xulgado, nun caso sen xurado, do 26 de setembro de 2005 ao 4 de novembro de 2005, perante o xuíz John E. Jones III. Ken Miller, Kevin Padia, Brian Alters, Robert Pennock, Barbara Forrest e John Haught actuaron como testemuñas especialistas para a acusación, e Michael Behe, Steve Fuller e Scott Minnich fórono da defensa.
Os oito membros do consello escolar de Dover que votaran a favor da esixencia do deseño intelixente foron todos derrotados na elección do 8 de novembro de 2005 por concorrentes que estaban en contra do ensino do deseño intelixente nas clases de ciencias, e o seguinte presidente do consello escolar afirmou, daquela, que o consello non tiña ningunha intención de apelar a decisión.
Na súa constatación dos feitos, o xuíz Jones realizou as seguintes condenas da estratexia coñecida como Ensinar a controversia:
Reaccións
O propio xuíz Jones anticipou que o seu veredicto sería criticado, dicindo o seguinte na súa decisión:
Como Jones previu, John G. West, Director asociado do Centro para a ciencia e a cultura no Discovery Institute, afirmou:
Varios xornais fixeron notar con certo interese que o xuíz é "un republicano e un asiduo participante na súa igrexa".
A decisión foi examinada en busca de erros na súa conclusión, en parte por defensores do deseño intelixente buscando evitar futuras derrotas na xustiza. Na primavera do 2007 a University of Montana Law review publicou tres artigos. No primeiro, David K. DeWolf, John G. West e Casey Luskin, todos membros do Discovery Institute, argumentaron que o deseño intelixente é unha teoría científica válida, que o xuíz Jones non debería abordar a cuestión de se o DI era ou non unha teoría científica, e que a decisión en Kitzmiller non terá ningún efecto no desenvolvemento e na adopción do deseño intelixente como unha alternativa ao padrón, a teoría da evolución. No segundo, Peter Irons respondeu, argumentando que a decisión foi extremadamente ben razoada e que representaba a sentenza de morte dos esforzos do deseño intelixente de introducir o creacionismo nas escolas públicas, e no terceiro, DeWolf et al. responderon os argumentos feitos por Irons. O medo a un proceso similar fixo que outros consellos escolares abandonaran propostas de "ensinar a controversia" do deseño intelixente.
Llullaillaco
miniatura|Llullaillaco miniatura|Momias de Llullaillaco O Llullaillaco, probabelmente do quechua: Llullaq yaku (auga mentirosa), é un volcán situado a 24° 43' de latitude Sur e 68° 33' de lonxitude Oeste na Cordilleira dos Andes, entre a Arxentina e Chile.
Características
Cunha altitude de 6.723 m sobre o nivel do mar, é a sexta montaña máis alta de Suramérica. É a montaña de maior altura na provincia de Salta Arxentina, dunha altura de 6.739 metros, situado no límite coa República de Chile. O volcán está inactivo desde 1877, cando aconteceu a última erupción.
En 1999 no seu cume achouse un cemiterio incaico do que se extraeron tres momias, corpos de nenos conxelados. Se non se ten vehículo para chegar até o pé do Llullaillaco, é necesario arrendar mulas a baqueanos ou poboadores do lugar, os cales poden encontrarse nas vilas próximas.
Sugamuxi
Sugamuxi, finado en 1539, foi o derradeiro iraca; cacique da Cidade sacra do Sol Suamox. Sugamuxi, no presente chamada Sogamoso, era unha cidade importante na relixión dos muiscas que habitaron o Altiplano Cundiboyacense no tempo antes da chegada dos conquistadores españois as terras altas dos Andes colombianos. Os outros gobernantes muiscas dos territorios dentro da Confederación muisca foron Tundama de Tundama, o zaque Aquiminzaque de Hunza e o zipa Sagipa de Bacatá.
miniatura|230px|esquerda|Sugamuxi, o derradeiro gobernante de Suamox nunha representación de 1688 por [[Lucas Fernández de Piedrahita.]]
Aída
Aída é unha serie de televisión, do xénero da comedia de situación (sitcom), producida por Globomedia para a cadea española Telecinco, que a estreou o 16 de xaneiro de 2005.
Orixinalmente protagonizada por Carmen Machi no papel de Aída García, xurdiu como un spin-off da serie Siete Vidas, na que Aída era unha «chacha» que traballaba para Sole (Amparo Baró) e que despois comezou a traballar tamén no "Kasi ké no", o bar de Gonzalo (Gonzalo de Castro). A serie comeza cando o pai de Aída morre deixándolle a casa familiar, á que Aída decide regresar cos seus dous fillos menores ás costas, desatando así unha manchea de enredos cómicos que se desenvolven entre reencontros casuais con antigos veciños e amigos e bromas sen sentido. Porén, durante a sexta temporada da serie, Carmen Machi abandona a serie e entra no seu lugar Miren Ibarguren, interpretando o papel de Soraya, a filla máis vella de Aída, que vai vivir con toda a familia, facéndose cargo dela. Na novena temporada, Carmen Machi volve á serie.
Elenco
miniatura|Pepe Viyuela interpreta a Chema. miniatura|Mariano Peña interpreta a Mauricio.
Emisión noutros países
A serie que se emite noutros países, é a mesma pero dobrada ao idioma orixinal.
Lingua checa
O checo é unha das linguas eslavas do oeste de Europa, xunto co polaco, eslovaco e o sorabo. Falado por un total duns 12 millóns de persoas, principalmente na República Checa (nas dúas provincias da Bohemia e Moravia e na parte meridional da Silesia) por cerca de 9,5 millóns de persoas. Hai tamén comunidades illadas nos países veciños: en Austria hai unha comunidade de 20.000 falantes en Viena, en Romanía hai seis lugares onde o checo é a lingua propia como resultado dunha inimigración no século XIX, en 2002 eran case 4000 , na Voivodina o checo é oficial no concello de Bela Crkva , onde se sitúa a pequena aldea de Češko Selo, na cal a maioría dos seus 46 habitantes son de lingua checa. Existen importantes minorías formadas por inmigrantes en Alemaña, Estados Unidos, Eslovaquia e outros países.
O checo utiliza o alfabeto latino con sinais diacríticas para a súa escrita. A fonoloxía do checo pode ser difícil para falantes doutras linguas. Por exemplo, algunhas palabras non parecen ter vogais: ztvrdl (endurecido), scvrkl (afondado), blb (bobo), vlk (lobo), e smrt (morte). Hai un exemplo popular disto na frase "strč prst skrz krk" que significa "meter un dedo na túa gorxa".
As linguas checa e eslovaca son mutuamente intelixíbeis e próximas na escrita, mais difiren fonética e gramaticalmente. A maioría dos adultos eslovacos e checos son capaces de comprenderse mutuamente sen dificultade, tendo estado en contacto coas dúas linguas por medio da radio e da televisión nacionais, ata a partición de Checoslovaquia no 1993. Aqueles que non viviron esta situación, en particular os máis novos, poden experimentar dificultades de comprensión.
Historia
Os primeiros escritos datan do século X, xeralmente en forma de palabras soltas e insercións en textos latinos, tal como moitas outras linguas europeas tamén fixeron as súas primeiras aparicións.
Mais as principais características do checo datan do século XIII ou un pouco antes, aínda que a súa forma moderna débese moito a certas mudanzas lentas que ocorreron nos séculos XIV e XV. A linguaxe escrita baseouse na variedade do checo falada no principal centro cultural da nación, Praga (onde se fundou a universidade en 1348). O texto literario máis antigo é un himno de catro estrofas incluído nun códice latino da segunda metade do século XIII que di así:
Que traducido sería:
A supresión da cultura checa, asociada á Contrarreforma, durou ata o século XVIII cando se restabeleceu o contacto con fontes occidentais e emerxeu un renacemento romántico, período que culminou coa revolución de 1848. Desde o século XIX ata o inicio da segunda guerra mundial, o checo foi o vehículo dunha rica e extensa literatura de todos os xéneros, especialmente poesía e novela.
Gonzalo de Castro
Traxectoria
Terminou a carreira de Dereito con 23 anos, pero finalmente consagrou a súa vida ao mundo da interpretación. En Siete Vidas foi, en principio, figurante e inclusive axudante de dirección, ata que o produtor brindoulle a oportunidade de actuar.
Lingua checa
Historia
A lingua normativa baséase na codificación de Josef Dobrovsky, feita no século XIX e modelada sobre o checo do século XVI. O checo normativo é, entón, unha creación semiartificial arcaica en moitos aspectos e bastante evolucionada noutros, o que xera unha tensión entre a lingua literaria moderna e o checo falado, usualmente coñecido como checo común.
Dialectos
Os dialectos checos divídense en dous grandes grupos:
Escrita
Utilízase o alfabeto latino con sinais diacríticos. A ortografía racionalizouse primeiro por Jan Hus no século XIV, e despois polos monxes checos no século XVI para facer a súa tradución da Biblia.
Monte Mayon
miniatura|O volcán Mayon en setembro de [[1984, en Filipinas.]] O Monte Mayon, tamén coñecido como volcán de Albay, está situado ao sueste da illa de Luzón (Filipinas). Ten unha altura de 2.462 m. A primeira erupción rexistrada aconteceu en 1616, desde a cal xa se produciron máis de trinta erupcións que causaron perdas humanas e económicas. Cómpre destacar a erupción de febreiro de 1993 pola enorme nube de cinzas que causou.
Delfín Álvarez
Delfín Álvarez Yáñez, nado na Veiga o 14 de setembro de 1936 e finado o 29 de agosto de 2015, foi un futbolista e adestrador de fútbol galego.
Xogaba de centrocampista. Dirixiu o Racing Club de Ferrol na 2ª división B na tempada 1980/81, e o Celta de Vigo, en 1ª división na tampada 1989/90.
Xosé María Vila Ribadomar
Xosé María Vila Ribadomar, nado en Cambados en 1970, é un escritor galego.
Traxectoria
Reside actualmente en Cambados
Isabella d'Este
Isabella d'Este, nada en Ferrara o 19 de maio de 1474 e finada en Mantua o 13 de febreiro de 1539, foi marquesa de Mantua, é unha das mulleres líderes do renacemento italiano como importante figura cultural e política. Foi mecenas das artes, ademais de influír na moda polo seu innovador estilo de vestir, que foi copiado por mulleres de toda Italia e da corte francesa.
Actuou como rexente de Mantua durante a ausencia do seu marido, Francesco II Gonzaga, Marqués de Mantua, e a minoría de idade do seu fillo, Federico. En 1500 reuniuse co rei Luís XII de Francia en Milán nunha misión diplomática para persuadilo de que non enviase tropas contra Mantua.
Un ano máis tarde, o 29 de xuño de 1475, naceu a súa irmá Beatrice, e en 1476 e 1477 dous irmáns, Alfonso e Ferrante. En 1479 e 1480 naceron outros dous irmásn, Ippolito e Sigismondo. De todos os irmáns, Isabella estaba considerada como a favorita. O ano que naceu Ferrante, Isabella viaxou a Nápoles coa súa nai. Cando a nai volveu a Ferrara, Isabella acompañouna, mentres que os demais nenos permaneceron co seu avó durante oito anos. Durante esta viaxe, Isabella comezou a adquirir a arte da diplomacia.
Foi descrita como fisicamente atractiva, aínda que un pouco gordecha; non obstante, posuía tamén "ollos vivaces" e era "de graza animada".
Isabella d'Este creceu nunha familia culta na cidade estado de Ferrara. Recibiu unha boa educación clásica e de nena coñeceu moitos estudosos e artistas humanistas.
Legado
Durante a súa vida e trala súa morte, poetas, papas e homes de estado eloxiaron a Isabella. O papa León X convidouna a que o tratase "con tanta cordialidade como faría cun irmán". O secretario do papa Pietro Bembo describiuna como "unha das máis sabias e afortunadas mulleres", mentres que o poeta Ariosto a definiu como a "liberal e magnánima Isabella" e o escritor Matteo Bandello describiuna como "suprema entre as mulleres". O diplomático Niccolò da Correggio chegou aínda máis lonxe cando a chamou "Primeira Dama do mundo".
Nos medios
A obra de arte The Dinner Party inclúe un lugar para Isabella d'Este.
Isabella d'Este foi interpretada pola actriz belga Alexandra Oppo na serie de televisión Borgia (2011–2014).
Imaginations from the Other Side
Imaginations from the Other Side é o sexto álbum oficial do grupo alemán Blind Guardian. Editado e publicado en 1995, consta de 9 temas.
O primeiro tema do álbum, e que dá nome ó álbum, "Imaginations from the Other Side", é un canto á fantasía coma algo esquecido, e que debe ser procurado. Noutros temas, a dureza da realidade contrasta fortemente coa beldade e beatitude dos mundos de Fantasía: así "I'm alive" ("Estou Vivo"), "The Mordrered Song" ou "Bright Eyes" (Ollos Brillantes). O resto do disco mantense nas liñas temáticas clásicas de Blind Guardian: as cruzadas, o ciclo artúrico etc.
Analfabetismo
O analfabetismo é a incapacidade de ler e escribir, que se debe xeralmente á falta de aprendizaxe. Nos países que teñen unha escolarización obrigatoria, concretamente no Primeiro mundo, o analfabetismo é minoritario.
Porén, nalgúns países a comprensión lectora pode ser deficiente a pesar de que a súa taxa de analfabetismo sexa pequena (iletrismo), xa que ler non é só decodificar as letras senón entender mensaxes por escrito.
Nalgúns países as leis conteñen disposicións especiais para analfabetos. Así, por exemplo, o Código Civil español establece que aqueles analfabetos que desexen outorgar testamento cerrado, e pidan a outra persoa que o escriba, deben firmar en todas e cada unha das páxinas.
Hogano moitos países realizan intentos desesperados por erradicaren o analfabetismo con sistemas que demostraron unha escasa efectividade.
Analfabetismo dixital é un proceso da cultura da Nova Economía que consiste en non posuír os rudimentos necesarios para moverse coas novas tecnoloxías, especialmente a Internet, o que contribúe á fenda dixital.
The Forgotten Tales
The Forgotten Tales é o sétimo álbum oficial do grupo alemán Blind Guardian. Editado e publicado en 1996, constitúe un recompilatorio de temas propios e de versións doutros artistas, entre os cales atópanse a Chuck Berry, Queen e Mike Oldfield.
Notro Films
Fundada en outubro de 2004 como unha empresa distribuidora de películas de cine empresa, Notro Films participa principalmente na administración integral de dereitos audiovisuais. As súas actividades van dende a adquisición dos dereitos das películas estranxeiras e, á produción e o desenvolvemento de novos proxectos para o cine, a televisión e o teatro. Coa súa sede en Cataluña e Madrid, Notro Films céntrase na produción de televisión. No ámbito teatral, Notro Films producira o coñecido musical internacional Grease, xunto con Filmax e Stromboli, e tamén con Filmax, Pérez, O Ratonciño dos teus Soños.
Radar
miniatura|250px|Esta antena de radar de alcance longo (aproximadamente 40n de diámetro) xira de modo que observa actividades no [[Horizonte (xeografía)|horizonte.]]
O radar, do inglés Radio Detection And Ranging (Detección e Telemetría por Radio), é un dispositivo que permite detectar obxectos a longas distancias.
O radar emite ondas electromagnéticas que son reflectidas por obxectos distantes. A detección das ondas reflectidas, permite determinar a localización do obxecto.
Historia do radar
O primeiro radar foi construído en 1904, por C. Hülsmeyer en Alemaña. Naquela época non houbo utilidade práctica para o dispositivo, de baixa precisión, construción difícil, e sistema de detección de eco ineficiente.
En 1934, Pierre David, revisando a teoría electromagnética, atopou o estudo realizado polo alemán. Iniciou entón experiencias para o desenvolvemento dun sistema de detección por ondas de radio en alta frecuencia, eficiente para a localización de avións. Simultaneamente, Henri Gutton e Maurice Ponte, conseguiron crear un dispositivo de detección que funcionou con gran precisión.
En 1935, instalouse o primeiro sistema de Radiotelemetría no navío Normandíe co obxectivo de localizar e previr a aproximación de obstáculos.
No inicio da segunda guerra mundial, Watson Watt, mellorou e desenvolveu novas tecnoloxías, utilizando o sistema de telemetría fixa e rotatoria.
En función da melloría e da exactitude do procesamento de sinal e eco por radiofrecuencia, aprobouse un proxecto de instalación piloto para detección de aeronaves inimigas, na costa da Inglaterra. En función do éxito alcanzado desta estación, instaláronse moitas outras en todo o País.
Os radares foron moi importantes na previsión de ataques inimigos, pois os ingleses sabían con precisión a distancia, velocidade e dirección do ataque, tendo tempo de dar a alarma para que a poboación se protexera, diminuíndo enormemente as baixas civís, a pesar do bombardeo constante efectuado polos alemáns.
As Potencias do Eixo tamén estaban a desenvolver un sistema similar, porén o seu uso era diferente. Os radares alemáns buscaban aumentar a precisión de tiro, facilitando o direcionamento dos proxectís ao branco.
Funcionamento do radar
O radar está composto por unha antena transmisora e receptora de sinais para Super Alta Frecuencia (SHF). A transmisión é un pulso electromagnético de alta potencia, curto período e feixe moi estreito. Durante a propagación polo espazo, o feixe se alarga en forma de cono, ata atinxir ao branco que está sendo monitorizado, sendo entón reflectido, retornando á antena, que neste momento é receptora de sinais.
Como se sabe, pola velocidade de propagación do pulso e polo tempo de chegada do eco, pódese facilmente calcular a distancia do obxecto.
Construción física do radar
O equipamento de radar está composto dunha antena transceptora, da liña de transmisión, dun transmisor de alta potencia e alta frecuencia, do sistema de recepción, decodificación, procesamento e visualización das informacións colectadas, alén da mesa de interface entre equipamento e operador.
Mariña
Na mariña, os radares utilízanse para a navegación, detectando e monitorizando obstáculos que poden ofrecer riscos ata a distancia de douscentos quilómetros aproximadamente.
No caso de naves de guerra, existen radares para a detección de brancos e direccionamento de tiro pasivo para facilitar o éxito dos proxectís disparados por canóns, metralladoras, e para direccionamento de tiro activo foguetes, mísiles e torpedos.
Sociolecto
Un sociolecto é unha linguaxe empregada por determinados grupos sociais (estudantado, delicuentes,...). Caracteríxase por funcionar como marca autoidentificadora do propio grupo, ata o punto de poder ser esotérica (empregada para non ser entendida), é dicir, ter finalidade críptica (coincidindo cas xergas).
Radar
Mariña
Existen os radares de defensa antiaérea con alcance de ata douscentos quilómetros para captar aeronaves inimigas orientando as defensas na súa dirección.
Sociolecto
Moitos dos termos acaban por ser coñecidos -e mesmo admitidos- na lingua común, polo que aparece un noco termo para non restaurar a finalidade identificadora ou críptica.
Doctor Strange (filme de 2016)
Doctor Strange é un filme estadounidense de 2016 dirixido por Scott Derrickson. Está baseado no personaxe de Marvel Comics Doctor Strange e foi producido por Marvel Studios e distribuído por Walt Disney Studios Motion Pictures. Foi o décimo cuarto filme do Universo Cinematográfico Marvel (MCU). O guión foi escrito por Jon Spaihts e C. Robert Cargill, e está protagonizado por Benedict Cumberbatch no papel do cirurxián Stephen Strange, xunto con Chiwetel Ejiofor, Rachel McAdams, Benedict Wong, Michael Stuhlbarg, Benjamin Bratt, Scott Adkins, Mads Mikkelsen e Tilda Swinton. No filme, Strange aprende os segredos das artes místicas logo de que a súa carreira como doutor rematase nun accidente de coche.
Radar
Aeronáutica
O uso de radares na aeronáutica se dá en aeroportos, bases aéreas, aeronaves civís e militares, para monitorizar e orientación de tráfico aéreo.
Doctor Strange (filme de 2016)
Varias adaptacións de Doctor Strange estiveron en fase de desenvolvemento dende mediados da década de 1980, até que Paramount Pictures adquiriu os dereitos cinematográficos en abril de 2005 en nome de Marvel Studios. Thomas Dean Donnelly e Joshua Oppenheimer foron incorporados no proxecto en xuño de 2010 para escribir o guión. En xuño de 2014, Derrickson foi contratado como director, xunto con Spaihts para reescribir o guión. Cumberbatch foi escollido para o papel epónimo en decembro de 2014, precisando dun cambio de calendario para non interferir nos seus outros compromisos. Isto permitiulle ó propio Derrickson ter tempo para traballar el mesmo no guión, coa axuda de Cargill. A fotografía principal comezou en novembro de 2015 no Nepal, antes de trasladarse ó Reino Unido e a Hong Kong, rematando na cidade de Nova York en abril de 2016.
Radar
Aeronáutica
Os aeroportos máis modernos posúen radares para "voo cego", isto é, para condicións de visibilidade moi baixa, servindo á aterraxe e á engalaxe con pouco teito baixo borraxeira leve e baixo horizonte.
Doctor Strange (filme de 2016)
Doctor Strange estreouse en Hong Kong o 13 de outubro de 2016, e lanzouse nos Estados Unidos o 4 de novembro en 3D e IMAX 3D. O filme recadou máis de 677 millóns de dólares en todo o mundo, foi louvado polos seus efectos visuais e o elenco, e foi nomeado nos Premios Óscar na categoría de mellores efectos visuais. A súa secuela, Doctor Strange in the Multiverse of Madness, está programada para a súa estrea o 7 de maio de 2021.
Radar
Aeronáutica
Os radares de direccionamento bélico utilízanse para orientar os mísis balísticos no momento inicial de lanzamento, para despois da engalaxe, internamente estes artefactos posúen equipamentos de orientación autónomos para dirixilos ata o seu branco.