cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Panos Kammenos
Panagiotis "Panos" Kammenos (en grego:Πάνος Καμμένος), nado en Atenas o 12 de maio de 1965, é un político grego, fundador do partido Gregos Independentes e ministro de defensa entre o 27 de xaneiro e o 28 de agosto de 2015 no goberno de coalición con Syriza presidido por Alexis Tsipras.
Traxectoria
Estudou economía e psicoloxía na Universidade de Lión. En 1993 entrou por primeira vez no parlamento grego na lista de Nova Democracia O 24 de febreiro de 2012 anunciou a creación dun novo partido, chamado Gregos Independentes (ANEL). O novo partido, de orientación dereitista e euroscéptico, tiña como puntos centrais a reestruturación da débeda e a loita contra a emigración ilegal. e apoiou iniciativas de Syriza. Tras as eleccións de xaneiro de 2015 ANEL con 13 escanos entrou nun goberno de coalición con Tsipras, converténdose Kamenos en ministro de defensa.
Micrófago
O termo micrófago pode referirse a:
Amaral (álbum)
Amaral é o primeiro álbum de estudio do grupo de pop-rock español Amaral, publicado o 18 de maio de 1998.
Castelán de España
miniatura|dereita|Dialectos do castelán de España (non se inclúe o arquipélago canario). {{legend|#FFA500|Amarelo alaranxado - Falas do norte en contacto con outra lingua}} {{legend|#FFD700|Amarelo mostaza - Resto de falas castelás do norte}} {{legend|#FFFF00|Amarelo rechamante - Falas de transición do sur}} {{legend|#F0E68C|Amarelo pálido - Dialecto andaluz}} O castelán de España é o conxunto de variedades da lingua castelá falada na Península Ibérica. Adóitanse distinguir dúas grandes áreas dialectais: as variedades setentrionais e as meridionais. Algúns autores tamén falan de dialectos para facer referencia ao castelán falado nas zonas de lingua catalá e lingua galega. Nas áreas urbanas de España os dialectos adoitan ser máis homoxéneos; ademais, a alfabetización da poboación, o desenvolvemento e a expansión dos medios de comunicación, especialmente os falados (televisión e radio), e a profusión da literatura dende mediados do século XX fixeron que cada vez sexa máis frecuente o uso dun español peninsular homoxéneo fronte aos dialectos rexionais, que tenden a desaparecer, sobre todo os do norte. Tódolos dialectos do castelán en España son mutuamente intelixibles entre eles, malia que en ocasións poida xurdir certa dificultade de comprensión entre falantes dunha a outra rexión.
Variacións rexionais
miniatura|dereita|Evolución cronolóxica das linguas na [[península Ibérica.]] Unha das diferenzas máis salientables que hai en España é o uso das tres formas de pronunciación existentes no castelán segundo a rexión, que son o ceceo, o seseo ou, a máis común, a distinción. As variedades do seseo e o ceceo son frecuentes entre as comunidades da zona sur. É común dividir o castelán de España en dous grandes bloques dialectais:
Características
Non existe unha característica común a tódalas variedades de castelán de España, de feito a diversidade interna é practicamente tan grande como a que existe entre o castelán de España e o castelán de América. Os medios de comunicación falados usan para as comunicacións formais unha forma estándar baseada nos rexistros do castelán de Madrid, mentres que o castelán de América comparte máis trazos co castelán meridional có setentrional, sobre todo na fonética. Non debe confundirse o castelán estándar comunmente escoitado na maior parte dos medios de comunicación de eido peninsular co castelán de España, que abrangue variedades dialectais que poden ser bastante diferentes entre elas.
Xaquín Campo Freire
Xoaquín Orlando Campo Freire, coñecido como Xaquín Campo Freire ou polo pseudónimo Xaquín da Roca, nado en Narón o 20 de maio de 1937, é un relixioso galeguista.
Traxectoria
Ten o graduado social como ATS pola Universidade de Santiago de Compostela, a diplomatura en Xerontoloxía Social pola Universidade Complutense de Madrid e é licenciado en Teoloxía Pastoral Sanitaria, pola Universidade Camillianum de Roma dende 2005.
É membro do consello de redacción da revista Encrucillada así como membro ordinario da AELG. Traballou de enfermeiro en Fene e de capelán de Residencia de Anciáns. Na actualidade é director do Centro de Acompañamento e Relación de Axuda e da Escola de Saúde e Centro de Escoita Activa Mons. Araúxo.
Dark Colony
Dark Colony é un videoxogo de estratexia lanzado en 1997.
Xeral
Pasa o ano de 2.137 d.C., cando científicos terrestres descobren a existencia dun valioso mineral chamada Petra -7 en Marte e parten en misión co obxectivo de explotar o mineral e colonizar o planeta vermello. Unha raza alieníxena, que se autodenomínanse  Taar, oriundos do sistema estelar Zeta Reticuli chegaran antes dos humanos e ten inicio unha violenta guerra polo dominio do planeta.
O xogo
O xogo presenta varios escenarios e baixo interacción con eles, onde animais e vexetais non ten ningún papel fundamental no xogo. Unha das grandes innovacións foi a estratexia baseada nos ciclos día/noite, xa que as unidades humanas ten maior campo de visión de día e as ETs, de noite.
O único recurso natural imprescindible para construción de unidades e edificacións é o Petra -7. Atópase en buracos no chan. Cando baleiros están inactivos, cando exhalan gases están activos, con longos ciclos de actividade. As minas de Petra teñen diferentes taxas de extracción e cantidades totais de recurso.
Existen 5 tipos de edificación que son construídas logo adquisición. Estas edificacións permiten construción de novas unidades e avances tecnolóxicos e son construídas automaticamente arredor da base, cada unha nun lugar predeterminado, eliminando a posibilidade do xogador posiciona-las estratexicamente. Todas unidades son sempre producidas no mesmo lugar. Cada xogador ten só unha base e non é posible cambiar de base durante o xogo.
Os avances en tecnoloxía existen en dous niveis cada e consisten en:
Cómpre facer a aplicación de tecnoloxía por separado para cada unidade. Só unidades dispoñibles no momento van aparecer. O prezo das tecnoloxías varía conforme o nivel, 1 ou 2, e non conforme unidade.
Existen unidades terrestres e unidades aéreas. Ambos os equipos teñen mesmo número de unidades e con habilidades equivalentes.
Estación espacial
miniatura|400px|[[Estación Espacial Internacional, en 2011]] Unha estación espacial é unha construción artificial deseñada para facer actividades no espazo exterior, con diversos fins. Distínguese doutras naves espaciais tripuladas pola súa carencia dun sistema de propulsión principal (en lugar diso, empréganse outros vehículos como transporte dende e cara á estación), e de medios de aterraxe. Polo seu deseño, as estacións espaciais están destinadas a orbitar a Terra (en órbita terrestre baixa), ou o corpo celeste onde se puxesen en órbita. En decembro de 2020 só hai unha estación espacial operativa en órbita: a Estación Espacial Internacional, que está permanentemente tripulada. As dúas últimas anteriores foron Tiangong-1 da China (reentrada en 2016) e Tiangong-2 (lanzada o 15 de setembro de 2016, mais non permanentemente tripulada).
As estacións espaciais son plataformas de investigación, empregadas para estudar os efectos a longo prazo do voo espacial sobre o corpo humano. Así mesmo, serven como plataforma para albergar laboratorios onde se realizan numerosos e prolongados estudos científicos sobre aspectos que poden ser útiles noutros vehículos espaciais, permitindo unha maior duración que noutros tipos de vehículos espaciais. Cada membro da tripulación queda a bordo da estación durante semanas ou meses, rara vez máis dun ano. Dende o incidente do voo do Soiuz 11 ao Saliut 1, todos os récords de voo espacial tripulado establecéronse a bordo de estacións espaciais. A marca de duración para un só voo espacial é de 437,7 días, establecido por Valeriy Polyakov a bordo da Mir de 1994 a 1995. A partir de 2016, catro astronautas completaron misións individuais de arredor dun ano, todas a bordo da Mir.
As estacións espaciais tamén se empregaron para fins militares e civís. A última estación espacial de uso militar foi Saliut 5, que se empregou no programa Almaz da Unión Soviética en 1976 e 1977.
Historia
As estacións espaciais foron previstas cando menos dende 1869, cando o estadounidense Edward Everett Hale escribiu The Brick Luna, onde imaxinaba unha base espacial esférica construída con ladrillos. O primeiro que fixo unha consideración seria sobre as estacións espaciais foi o ruso Konstantin Tsiolkovsky e xa no século XX, aproximadamente dúas décadas máis tarde o alemán Hermann Oberth. En 1929 o esloveno Herman Potočnik foi o primeiro que imaxinou unha estación espacial con forma de "roda xiratoria" para, pola forza centrífuga crear gravidade artificial.
Durante a segunda guerra mundial, os científicos alemáns investigaron o concepto teórico dun arma orbital baseado nunha estación espacial. Seguindo a idea de Oberth dunha arma baseada no espazo, a chamada "arma sol" era un concepto dunha estación espacial en órbita arredor da Terra a unha altura de 8200 quilómetros, cunha arma que ía empregar a enerxía do sol.
En 1951, xa instalado nos Estados Unidos Wernher von Braun publicou o seu deseño para unha estación espacial roda xiratoria, facendo referencia á idea de Potočnik. Porén, estes conceptos nunca deixaron a etapa de idea durante o século XX.
Durante o mesmo tempo en que von Braun seguía as ideas de Potočnik, as axencias de deseño soviético (principalmente a de Vladimir Chelomey) proseguían as ideas de Tsiolkovsky como o proyecto OKB-52. O traballo para concretar a OKB-52 levou conxuntamente ao programa Almaz e á primeira estación espacial: a Saliut 1. O hardware desenvolvido polos soviéticos sentou as bases para as estacións espaciais Saliut e Mir, e aínda hoxe é unha parte considerable da estación espacial ISS.
Na década de 1960 puxéronse en marcha diversos proxectos de investigación para lanzar unha estación espacial, como o proxecto do Manned Orbiting Laboratory estadounidense. Non obstante, a primeira estación non chegou ata 1971, coa soviética Saliut 1. Dentro do programa Saliut, lanzado entre 1971 e 1982, incluíronse cinco estacións espaciais civís do tipo DOS e catro militares do tipo Almaz. Deste segundo tipo, a primeira estación operativa foi a OPS-2 (chamada tamén Saliut 3), lanzada en 1974. A primeira estación estadounidense foi a Skylab, derivada do programa Apollo e lanzada en 1973.
A Saliut 6 marcou un novo récord de permanencia en 1980, coa misión da Soiuz 35, que permaneceu 185 días no espazo e a Saliut 7 en 1984, cunha misión de 237 días de duración. A estación espacial soviética Mir, que comezou a ser construída en 1986, permitiu continuar coa realización de misións de longa duración, conseguindo o cosmonauta Valeri Poliakov a marca de permanencia no espazo nunha soa viaxe, pasando 437 días e 18 horas na estación entre 1994 e 1995.
En 2010, a Estación Espacial Internacional (proxecto internacional comezado en 1988) efectuou o relevo da Mir, como o vehículo espacial que estivo durante máis tempo tripulado ininterrompidamente por seres humanos.
Ulloa, Palas de Rei
San Vicente de Ulloa é unha parroquia do concello de Palas de Rei na comarca da Ulloa, na provincia de Lugo. Segundo o IGE en 2010 tiña 73 habitantes, deles 36 eran homes e 37 eran mulleres, o que supón unha diminución respecto do ano 1999 cando tiña 98 habitantes.
Marta de Betania
250px|dereita|miniatura|[[María Madalena e Santa Marta, por Rubens.]]
Marta, do arameo מַרְתָּא (Martâ), é unha personaxe do Novo Testamento orixinaria de Betania. Era a irmá de Lázaro e María. Na súa casa hospedouse Xesús polo menos en tres ocasións. Desta muller procede o nome tan común en Galiza de Marta, padroeira de multitude de parroquias.
Marta na Biblia
Marta soamente é mencionada en dous evanxeos: o de Lucas, e mais no de Xoán.
Segundo o evanxeo de Xoán, os irmáns Marta, María e mais Lázaro moraban na aldea de Betania, preto de Xerusalén. No Evanxeo de Lucas, porén, semella indicarse que moraran, por un tempo polo menos, en Galilea. Lucas non menciona o nome da vila (quizabes puido ter sido Magdala, o que avalaría a identificación feita posteriormente entre María de Betania e María Madalena.
Santa Marta
A Igrexa (tanto a católica romana, como a Igrexa católica ortodoxa) recoñécea como verdadeira santa. Para os católicos romanos é a padroa das cociñeiras, serventas, amas de casa, hoteleiros, casas de hóspedes, lavandeiras, das irmás da caridade, do fogar. Todas son asociadas co seu papel nas historias da Biblia, onde se amosa coma unha muller servizal, atenta e acolledora.
Tradición ortodoxa oriental
Na tradición da Igrexa ortodoxa, malia non estaren expresamente mencionadas como tales nos Evanxeos, Marta e María atopábanse entre as “Mulleres Miróforas” (portadoras de miro ou de mirra). Estas fieis seguidores de Xesús estaban no Gólgota durante a crucifixión de Xesús e máis tarde chegaron á súa buraca na madrugada a seguir, día sábado coa mirra (resina moi aromática producida por unha árbore orixinaria de Arabia Commiphora myrrha, de alto prezo)- de acordo coa tradición xudaica- para unxir o corpo do seu Señor. As Miróforas convertéronse nas primeiras testemuñas da Resurrección de Xesús Cristo, a procura do cadaleito baleiro e se decatar da gozosa nova por un anxo. A tradición ortodoxa conta tamén que Lázaro, irmán de Marta, tivo que fuxir de Xerusalén durante a persecución contra a Igrexa de Xerusalén despois do martirio de Santo Estevo. As súas irmás María e Marta Xudea fuxiron con el, axudándoo na proclamación do Evanxeo en diferentes locais. Os tres máis tarde trasladáronse a Chipre, onde Lázaro se converteu no primeiro bispo de Kition (actual Lárnaca). Os tres morreron en Chipre.
Celebracións
Marta é venerada coma santa ademais de na Igrexa católica romana e na Igrexa católica ortodoxa oriental, pola Igrexa luterana e pola Comuñón anglicana. Na Igrexa Ortodoxa Oriental e nas tradicións orientais católicas, Marta e maila súa irmá María conmemóranse o 4 de xuño. Tamén se conmemoran en conxunto entre as mulleres Miróforas, no domingo das “Portadoras de Mirra” (o terceiro domingo de Pascua, é dicir, o segundo domingo despois de Pascua). Tamén figura nas conmemoracións do Sábado de Lázaro (o día antes do Domingo de Ramos). Marta é conmemorada o 29 de xullo no calendario occidental da Igrexa Católica Romana, na Igrexa Luterana (xunta seus irmáns María e mais Lázaro) e no calendario dos santos da Igrexa Episcopal e da Igrexa de Inglaterra (xunta súa irmá hermana María)
Santa Marta de Betania tamén é a padroa de moitas vilas en Galiza e no mundo cristián en xeral.
Metal
miniatura|Cubo metálico de [[estaño.]] Un metal (do grego antigo μέταλλον métallon 'mina, canteira, metal') é un material que, cando está recentemente preparado, pulido ou fracturado, mostra un aspecto lustroso e conduce electricidade e calor relativamente ben. Os metais adoitan ser dúctiles (pódense estirar para formar arames) e maleables (pódense martillar para formar láminas finas). Estas propiedades son o resultado da ligazón metálica entre os átomos ou moléculas do metal.
Un metal pode ser un elemento químico como o ferro; unha aliaxe como o aceiro inoxidábel; ou un composto molecular como o polímero.
En física, considérase metal toda substancia capaz de conducir a electricidade a unha temperatura de cero absoluto. Moitos elementos e compostos que normalmente non se clasifican como metais convértense en metálicos a altas presións. Por exemplo, o non metal iodo convértese gradualmente en metal a unha presión de entre 40 e 170 mil veces a presión atmosférica. Do mesmo xeito, algúns materiais considerados metais poden converterse en non metais. O sodio, por exemplo, convértese en non metal a unha presión lixeiramente inferior a dous millóns de veces a presión atmosférica.
En química, dous elementos que doutro xeito se cualificarían (en física) como metais fráxiles -arsénico e antimonio- recoñécense comunmente como metaloides debido á súa química (predominantemente non metálica para o arsénico, e equilibrada entre metalicidade e non metalicidade para o antimonio). Ao redor de 95 dos 118 elementos da táboa periódica son metais (ou é probable que o sexan). O número é inexacto, xa que os límites entre metais, non metais e metaloides fluctúan lixeiramente debido á falta de definicións universalmente aceptadas das categorías implicadas.
En astrofísica o termo "metal" utilízase máis amplamente para referirse a todos os elementos químicos dunha estrela que son máis pesados que o helio, e non só aos metais tradicionais. Neste sentido, os catro primeiros "metais" que se acumulan nos núcleos estelares mediante nucleosíntese son carbono, nitróxeno, osíxeno e neon, todos eles estritamente non metais en química. Unha estrela funde átomos máis lixeiros, principalmente hidróxeno e helio, en átomos máis pesados ao longo da súa vida. Neste sentido, a metalicidade dun obxecto astronómico é a proporción da súa materia formada polos elementos químicos máis pesados.
Os metais, como elementos químicos, constitúen o 25% da codia terrestre e están presentes en moitos aspectos da vida moderna. A forza e resistencia dalgúns metais levou ao seu uso frecuente, por exemplo, na construción de edificios altos e pontes, así como na maioría dos vehículos, moitos electrodomésticos, ferramentas, tubaxes e vías férreas. Os metais preciosos utilizábanse historicamente como moedas, pero na era moderna, os metais de cuñaxe estendéronse polo menos a 23 dos elementos químicos.
Crese que a historia dos metais refinados comeza co uso do cobre fai uns 11.000 anos. O ouro, a prata, o ferro (en forma de ferro meteórico), o chumbo e o latón tamén se utilizaban antes da primeira aparición coñecida do bronce no quinto milenio antes de Cristo. Os avances posteriores inclúen a produción das primeiras formas de aceiro; o descubrimento do sodio-o primeiro metal lixeiro- en 1809; o xurdimento das aliaxes de aceiros modernas; e, desde o final da segunda guerra mundial, o desenvolvemento de aliaxes máis sofisticadas.
Teñen de 1 a 3 electróns de valencia, sendo os seus átomos pouco electronegativos e tendo unha baixa enerxía de ionización.
Os metais teñen certas propiedades físicas características: poden ser brillantes, ter alta densidade, ser dúctiles e maleables, ter un punto de fusión alto, ser duros, e ser bos condutores da calor e da electricidade.
Estas propiedades débense ó feito de que os electróns exteriores están ligados só lixeiramente ós átomos, formando unha especie de mar que os baña a todos (ver semicondutor), que se coñece como Enlace metálico.
Prehistoria
O cobre, que se presenta en forma nativa, pode ser o primeiro metal descuberto, dado o seu aspecto distintivo, a súa pesadez e a súa maleabilidade en comparación con outras pedras ou seixos. O ouro, a prata, o ferro (en forma de ferro meteórico) e o chumbo tamén se descubriron na prehistoria. Desta época proceden as formas de latón, unha aliaxe de cobre e zinc fabricada mediante a fundición simultánea dos minerais destes metais (aínda que o zinc puro non se illou ata o século XIII). A maleabilidade dos metais sólidos deu lugar aos primeiros intentos de fabricar adornos, ferramentas e armas de metal. De cando en vez descubríase ferro meteórico que contiña níquel e que, nalgúns aspectos, era superior a calquera aceiro industrial fabricado ata a década de 1880, cando os aceiros aleados cobraron protagonismo.
Metais como o ouro, a prata, o ferro e o cobre, foron utilizados desde a prehistoria. Ao principio, só usáronse os que se atopaban facilmente en estado puro (en forma de elementos nativos), pero paulatinamente foise desenvolvendo a tecnoloxía necesaria para obter novos metais a partir dos seus menas, quentándoos nun forno mediante carbón de madeira.
Antigüidade
miniatura|upright|Ferramentas de cobre datadas contra o 3000 a.C. no [[antigo Exipto]] O descubrimento do bronce (unha aliaxe de cobre con arsénico ou estaño) permitiu crear obxectos metálicos máis duros e duradeiros que antes. As ferramentas, armas, armaduras e materiais de construción de bronce, como as tellas decorativas, eran máis duros e duradeiros que os seus predecesores de pedra e cobre ("Calcolítico"). Inicialmente, o bronce fabricábase con cobre e arsénico (formando bronce arsenical) mediante a fundición de minerais de cobre e arsénico mesturados de forma natural ou artificial. Do quinto milenio antes de Cristo son os artefactos máis antigos coñecidos ata o de agora que proceden da meseta iraniana. Só máis tarde utilizouse o estaño, que se converteu a finais do terceiro milenio a.C. no principal ingrediente non-cobre do bronce. O estaño puro foi illado por primeira vez no 1800 a.C. por metalúrxicos chinos e xaponeses.
O mercurio era coñecido polos antigos chinos e indios antes do ano 2000 a.C. e achouse en tumbas exipcias de 1500 a.C.
A primeira produción coñecida de aceiro, datada en 1800 a.C., é unha aliaxe de ferro e carbono que se conserva en pezas de ferraxería que foron escavadas no sitio arqueolóxico de Kaman-Kalehöyük (Anatolia) e teñen case 4.000 anos de antigüidade.
Ao redor do ano 500 a.C., os fabricantes de espadas de Toledo, (España) fabricaban as primeiras formas de aceiro de aliaxe engadindo un mineral chamado volframita, que contiña volframio e manganeso, ao mineral de ferro (e carbono). O aceiro toledano resultante chamou a atención de Roma cando o utilizou Aníbal nas guerras púnicas. Pronto se converteu na base do armamento das lexións romanas; ditas espadas eran, "máis fortes na súa composición que calquera espada existente e, debido a que... [non] rompían, proporcionaban unha vantaxe psicolóxica ao soldado romano".
Na América precolombiana, os obxectos de tumbaga, unha aliaxe de cobre e ouro, empezaron a producirse en Panamá e Costa Rica entre os anos 300 e 500 da nosa era. Eran comúns as pequenas esculturas de metal e unha ampla gama de adornos de tumbaga (e ouro) formaban parte do enxoval habitual das persoas de alto status.
Aproximadamente na mesma época, os indíxenas ecuatorianos combinaban ouro cunha aliaxe natural de platino que contiña pequenas cantidades de paladio, rodio e iridio, para producir miniaturas e máscaras compostas dunha aliaxe de ouro branco e platino. Os traballadores do metal quentaban o ouro con grans da aliaxe de platino ata que o ouro fundíase, momento no que os metais do grupo do platino quedaban ligados ao ouro. Despois de arrefriarse, o conglomerado resultante se martilleaba e requentábase repetidamente ata que se volvía tan homoxéneo coma se todos os metais en cuestión se fundiran xuntos (alcanzar os puntos de fusión dos metais do grupo do platino en cuestión estaba fóra do alcance da tecnoloxía da época).
Idade Media
Os alquimistas árabes e medievais crían que todos os metais e a materia estaban compostos polo principio do xofre, o pai de todos os metais e portador da propiedade de combustible, e o principio do mercurio, a nai de todos os metais e portador das propiedades de liquidez, fusibilidade e volatilidade. Estes principios non eran necesariamente as substancias comúns xofre e mercurio que se atopan na maioría dos laboratorios. Esta teoría reforzaba a crenza de que todos os metais estaban destinados a converterse en ouro nas entrañas da terra mediante as combinacións adecuadas de calor, dixestión, tempo e eliminación de contaminantes, todo o cal podía desenvolverse e acelerarse mediante os coñecementos e métodos da alquimia.
Coñecéronse o arsénico, o cinc, o antimonio e o bismuto, aínda que ao principio chamóuselles semimetais ou metais bastardos polo seu carácter inmóbil. É posible que os catro se utilizasen incidentalmente en épocas anteriores sen recoñecer a súa natureza. Crese que Alberte o Magno foi o primeiro en illar o arsénico dun composto en 1250, quentando xabón xunto con trisulfuro de arsénico. O zinc metálico, que é fráxil se é impuro, illouse na India cara ao ano 1300. A primeira descrición dun procedemento para illar o antimonio atópase no libro de 1540 De la Pirotechnia de Vannoccio Biringuccio. O bismuto foi descrito por Georgius Agricola en De natura fossilium (c. 1546); confundiuse nos primeiros tempos co estaño e o chumbo polo seu parecido con estes elementos. Contra o 1400 comezaron a empregarse os fornos provistos de foles, que permiten alcanzar a temperatura de fusión do ferro, uns 1535 °C.
Renacemento
thumb|esquerda|upright|[[De re metallica, 1555]] thumb|esquerda|upright| Cristais de platino thumb|esquerda|upright|Un disco de uranio altamente enriquecido que se recuperou da chatarra procesada no Complexo de Seguridade Nacional Y-12, en [[Oak Ridge, Tennessee|Oak Ridge, Tennessee]] thumb|esquerda|upright|Cerio ultrapuro baixo argon, 1.5 gm O primeiro texto sistemático sobre as artes da minería e a metalurxia foi De la pirotechnia (1540) (1540) de Vannoccio Biringuccio, que trata do exame, a fusión e o traballo dos metais.
Dezaseis anos máis tarde, Georgius Agricola publicou en 1556 De re metallica, un relato claro e completo da profesión da minería, a metalurxia e as artes e ciencias accesorias, ademais de cualificarse como o maior tratado sobre a industria química ao longo do século XVI.
O platino, terceiro metal precioso despois do ouro e a prata, foi descuberto en Ecuador entre 1736 e 1744 polo astrónomo español Antonio de Ulloa e o seu colega o matemático Jorge Juan y Santacilia. Ulloa foi o primeiro en escribir unha descrición científica do metal, en 1748.
En 1789, o químico alemán Martin Heinrich Klaproth conseguiu illar un óxido de uranio, que pensou que era o propio metal. Posteriormente, Klaproth foi recoñecido como o descubridor do uranio. Non foi ata 1841 cando o químico francés Eugène-Melchior Péligot puido preparar a primeira mostra de uranio metálico. Posteriormente, Henri Becquerel descubriu a radioactividade en 1896 utilizando o uranio.
Na década de 1790, Joseph Priestley e o químico holandés Martinus van Marum observaron a acción transformadora das superficies metálicas na deshidrogenación do alcol, un desenvolvemento que posteriormente conduciu, en 1831, á síntese a escala industrial do ácido sulfúrico utilizando un catalizador de platino.
En 1803, o cerio foi o primeiro dos metais lantánidos en ser descuberto, en Bastnäs (Suecia) por Jöns Jakob Berzelius e Wilhelm Hisinger, e independentemente por Martin Heinrich Klaproth en Alemaña. Os metais lantánidos consideráronse en gran medida como rarezas ata a década de 1960, cando se desenvolveron métodos para separalos de forma máis eficaz. Posteriormente utilizáronse en teléfonos móbiles, imáns, láseres, iluminación, baterías, convertidores catalíticos e outras aplicacións que permiten as tecnoloxías modernas.
Albalate de Cinca
Albalate de Cinca é un municipio español da provincia de Huesca (Aragón), situado na comarca do Cinca Medio, e que forma parte do partido xudicial de Fraga.
STS-125
STS-125 foi unha misión do transbordador espacial Atlantis lanzada o 11 de maio de 2009 desde a rampla 39A do Centro de Lanzamento de Cabo Cañaveral.
Albalate de Cinca
miniatura|120px|Escudo
STS-125
Características
STS-125, con sete astronautas a bordo, foi a cuarta e última misión tripulada para dar servizo, reparar e mellorar o Telescopio Espacial Hubble. Foi o único lanzamento do transbordador autorizado sen destino á Estación Espacial Internacional despois da traxedia da misión STS-107 na que se perdeu o Columbia en 2003. A tripulación estaba formada polo comandante Scott D. Altman, o piloto Gregory C. Johnson e os especialistas de misión Michael J. Massimino, Michael T. Good, K. Megan McArthur, John M. Grunsfeld e Andrew J. Feustel.
Metal
Renacemento
Outros metais descubertos e preparados durante esta época foron o cobalto, o níquel, o manganeso, o molibdeno, o tungsteno e o cromo; e algúns dos metais do grupo do platino, o paladio, o osmio, o iridio e o rodio.
Albalate de Cinca
Xeografía
Localizado na depresión do Ebro, no val do río Cinca, o concello abarca unha superficie de 44,2 km².
STS-125
Características
O Atlantis aterrou na Base Edwards da Forza Aérea, California, o 24 de maio de 2009.
Metal
Metais lixeiros
Todos os metais descubertos ata 1809 tiñan densidades relativamente altas; a súa pesadez considerábase un criterio distintivo singular. A partir de 1809 illáronse metais lixeiros como o sodio, o potasio e o estroncio. As súas baixas densidades desafiaron a sabedoría convencional sobre a natureza dos metais. Con todo, desde o punto de vista químico comportábanse como metais e foron recoñecidos como tales.
Albalate de Cinca
Xeografía
A súa capital está a unha altitude de 1 883​ msnm.
Metal
Metais lixeiros
O aluminio foi descuberto en 1824 pero non foi ata 1886 cando se desenvolveu un método de produción industrial a gran escala. Na década de 1890 e principios do século XX, os prezos do aluminio baixaron e o seu uso xeneralizouse en xoiería, artigos de uso cotián, monturas de lentes, instrumentos ópticos, vaixelas e papel de aluminio. A capacidade do aluminio para formar aliaxes duras e lixeiras con outros metais deulle moitos usos naquela época. Durante a primeira guerra mundial, os principais gobernos demandaron grandes cantidades de aluminio para fabricar fuselaxes lixeiras e resistentes. Na actualidade, o metal máis utilizado para a transmisión de enerxía eléctrica é o cable condutor de aluminio reforzado con aceiro (ACRS). Tamén se utiliza moito o condutor de aliaxe de aluminio. O aluminio utilízase porque pesa aproximadamente a metade que un cable de cobre de resistencia comparable (aínda que ten maior diámetro debido a súa menor condutividade específica), ademais de ser máis barato. O cobre foi máis popular no pasado e aínda se utiliza, especialmente a tensións máis baixas e para a conexión a terra.
Albalate de Cinca
Xeografía
En 2016 o municipio tiña unha poboación de 1 147 habitantes, denomiados albalatinos ou albalateños, polo que a súa densidade era de 25,95 hab./km²
A vila de Albalate de Cinca dista 29 km de Fraga, e 89 km de Huesca.
Metal
Metais lixeiros
Aínda que o titanio metálico puro (99,9%) preparouse por primeira vez en 1910, non se utilizou fóra do laboratorio ata 1932. Nas décadas de 1950 e 1960, a Unión Soviética foi pioneira no uso do titanio en aplicacións militares e submarinas como parte de programas relacionados coa guerra fría. A partir de principios da década de 1950, o titanio empezou a utilizarse amplamente na aviación militar, sobre todo en reactores de alto rendemento, empezando por avións como o F-100 Super Sabre e os Lockheed A-12 e SR-71.
Albalate de Cinca
Irmadamentos
A vila de Albalate de Cinca está irmandada coa localidade:
Metal
Metais lixeiros
O escandio metálico produciuse por primeira vez en 1937. En 1960 produciuse a primeira libra de escandio metálico cunha pureza do 99%. A produción de aliaxes de aluminio e escandio comezou en 1971 grazas a unha patente estadounidense. Na URSS tamén se desenvolveron aliaxes de aluminio e escandio.
A era do aceiro
Henry Bessemer descubriu un modo de producir aceiro en grandes cantidades cun custo razoable. Tras numerosos intentos fracasados, deu cun novo deseño de forno (o convertidor Thomas-Bessemer) e, a partir de entón, mellorou a construción de estruturas en edificios e pontes, pasando o ferro a un segundo plan.
Pouco despois empregouse o aluminio e o magnesio, que permitiron desenvolver aliaxes moito máis lixeiras e resistentes, moi empregadas en aviación, transporte terrestre e ferramentas portátiles. O titanio, é o último dos metais abundantes e estables cos que se está a traballar e espérase que, en pouco tempo, o uso da tecnoloxía do titanio se xeneralice.
Lucenza
O topónimo galego Lucenza pode referirse a:
Metal
Propiedades dos metais
A ciencia de materiais define un metal como un material no que existe un solapamente entre a banda de valencia e a banda de condución na súa estrutura electrónica (enlace metálico). Isto dáslle a capacidade de conducir de xeito doado calor e electricidade, e xeralmente a capacidade de reflectir a luz, o cal lles dá o seu brillo.
Obtención
miniatura|225px|Un fragmento de [[ouro nativo.]] Algúns metais atópanse en forma de elementos nativos, como o ouro, a prata e o cobre, aínda que non é o estado máis usual.
Os sulfuros constitúen o tipo de mena metálica máis frecuente. Neste grupo destacan o sulfuro de cobre (I), Cu2S, o sulfuro de mercurio (II), HgS, o sulfuro de chumbo, PbS e o sulfuro de bismuto (III), Bi2S3.
Os metais alcalinos, ademais do berilio e do magnesio, adoitan extraerse a partir dos cloruros depositados debido á evaporación de mares e lagos, aínda que tamén se extraen da auga do mar. O exemplo máis característico é o cloruro sódico ou sal común, NaCl.
Algúns metais alcalinotérreos, o calcio, o estroncio e o bario, obtéñense a partir dos carbonatos insolubles en que están inseridos.
Por último, os lantánidos e os actínidos adoitan obterse a partir dos fosfatos, que son uns sales en que poden estar incluídos.
Usos na industria
Algúns metais que están destinados a un uso especial, son o antimonio, o cadmio ou o litio.
Os pigmentos amarelos e laranxas do cadmio son moi buscados pola súa grande estabilidade, como protección contra a corrosión, para as soldaduras e as aliaxe correspondentes e na fabricación de baterías de níquel e cadmio, consideradas excelentes pola seguridade do seu funcionamiento. Tamén se emprega como estabilizador nos materiais plásticos (PVC) e como aliaxe para mellorar as características mecánicas do arame de cobre. A súa produción lévase a cabo no momento da refinación de zinc, co que está ligado, e trátase dun perigoso contamiante.
O litio, metal lixeiro, emprégase na cerámica e nos cristais, como catalizador de polimerización e como lubricante, así como para a obtención do aluminio mediante electrólise. Tamén se emprega para soldar, nas pilas e nas baterías para reloxos, en medicina e en química.
O níquel, a causa da súa elevada resistencia á corrosión, serve para niquelar os obxectos metálicos, coa fin de protexelos da oxidación e de darlles un brillo inalterable na intemperie.
O denominado «ferro branco» é, en realidade, unha lámina de aceiro doce que recibe un baño de cloruro de zinc fundido, e á que se dá despois un revestimento especial de estaño.
Aliaxes
miniatura|200x200px|Exemplo de aliaxe lixeira Os metais poden formar aliaxe entre si e clasifícanse en:
Ansar, Taboada
Santo Estevo de Ansar é unha parroquia do concello de Taboada na comarca de Chantada, na provincia de Lugo. No ano 2007 tiña 36 habitantes, deles 19 eran homes e 17 eran mulleres, o que supón unha diminución de 8 habitantes en relación ao ano anterior, 2006.
Sena-San Denis
Sena-San Denis (93) (en francés Seine-Saint-Denis) é un departamento de Francia que pertence á rexión da Illa de Francia.
Castrobó, Anceis, Cambre
Castrobó é un lugar da parroquia de Anceis no concello coruñés de Cambre, na comarca da Coruña. Segundo o padrón municipal (INE 2016) ten 149 habitantes (74 homes e 75 mulleres).
Sagamihara
Sagamihara (相模原市, さがみはらし, Sagamihara-shi) é un concello xaponés da prefectura de Kanagawa. Está situado ao sur da rexión de Kanto e ao norte da prefectura, na parte leste da illa de Honshu. Ten 328,84 km² de superficie e unha poboación de 710.336 habitantes (2009) e unha densidade de poboación de 2.160 hab./km².
O concello de Sagamihara limita cos concellos de Yamakita, de Kiyokawa, de Aikawa, de Atsugi, de Zama, de Yamato (son da prefectura de Kanagawa); de Machida, de Hachiōji, de Hinohara (son da prefectura de Toquio); de Uenohara e de Dōshi (son da prefectura de Yamanashi).
A cidade de Sagamihara converteuse o 1 de abril de 2010 nunha cidade designada por mandato gobernamental.
División administrativa
O concello de Sagamihara divídese en 3 barrios (ku, 区):
Cellular
Cellular é un filme xermano-estadounidense dirixido por David R. Ellis que foi estreado no 2004.
Sinopse
Un rapaz recibe a chamada dunha muller que lle di que foi secuestrada e que están a piques de asasinala. Ademais, os seus captores buscan tamén ó seu marido e ó seu fillo. Ela precisa axuda, pero non sabe onde está e a batería do móbil non dura eternamente.
Cadernos da Escola Dramática Galega
Os Cadernos da Escola Dramática Galega (que até o número 54 foron chamados Cuadernos da Escola Dramática Galega) eran unha publicación periódica de textos e materiais teatrais en lingua galega que viu a luz por primeira vez en maio de 1978. Xurdiu como unha iniciativa da Escola Dramática Galega e foi impulsada por Manuel Lourenzo e Francisco Pillado Maior. Continuaron baixo o nome Cadernos de Teatro a partir de 1994.
Contexto
Para entender a creación destes cadernos hai que ter en conta a situación política e cultural do momento. Alén disto, foron de gran relevancia no ámbito teatral galego, xa que este estivo moi descoidado até o momento e había unha serie de baleiros por encher.
Peacock
Peacock é un filme estadounidense dirixido por Michael Lander que foi estreado no 2010.
Sinopse
A historia céntrase nun accidente ferroviario na localidade de Peacock, Nebraska. Este accidente, aparentemente fortuíto, en realidade entraña un misterio que afecta a John, un empregado de banca (Cillian Murphy), quen prefire pasar desapercibido pola vida. Pero John ten un segredo: ten unha personalidade oculta que ninguén coñece, a dunha muller que cada mañá, antes de que John esperte, realiza as tarefas domésticas e lle prepara o almorzo.
Cadernos da Escola Dramática Galega
Contexto
No ano 1978, data na que tamén aparece o primeiro número, apróbase en referendo a Constitución Española que establecía un réxime democrático descentralizado que abría as portas ás “nacionalidades históricas” da creación duns estatutos de autonomía que lles concederían uns poderes políticos moi ansiados, incluíndo os referentes á cultura.
Esta publicación tamén foi importante por contribuír a converter o teatro galego nun teatro “nacional” e á “normalización” do teatro en galego, suxerindo así liñas estéticas e temáticas.
A publicación
miniatura|Francisco Pillado. miniatura|Manuel Lourenzo. Os cadernos foron dirixidos desde o seu comezo por Francisco Pillado Maior, coordinados por Manuel Lourenzo e administrados por Xosé M. Vázquez (substituído por Xoán M. López Eirís a partir de 1987).
Nos seus inicios a publicación era mensual, mais desde 1980 comezou a ser bimensual. En 1993 xa se alcanzaran os 100 números, chegando aos 105 en maio de 1994, a última das publicacións. Alcanzaron un grande éxito, chegando á publicación de 2.000 exemplares e contando cun grande número de subscritores (arredor de 500) e sendo a única publicación regular e continuada de teatro a nivel estatal, non só en Galiza.
Seguindo os seus obxectivos publicaron textos de autores galegos e estranxeiros, tanto obras inéditas como reedicións de diferentes dramaturgos (clásicos e modernos); algúns deles foron por exemplo: Luís Seoane, Rafael Dieste, Antonio Benito Fandiño, Ramón Otero Pedrayo, Antón Losada Diéguez etc. Tamén publicaron textos críticos de diferentes autores, entre eles: Ricardo Carballo Calero, Laura Tato Fontaíña, Daniel Cortezón, Xoán Manuel Carreira etc; ademais diferentes grupos e traballos da emigración apareceron nos Cadernos.
Lingua arbëreshë
O arbëreshë é unha variedade lingüística da lingua albanesa, que pertence ao dialecto tosco e que fala o pobo arbëreshë no sur de Italia, que emigrou dende Albania. Tamén se pode clasificar como unha lingua independente por razóns sociolingüísticas.
Cadernos da Escola Dramática Galega
A publicación
A calidade de impresión era moi relevante, con pequenas ilustracións de artistas como Luís Seoane, Urbano Lugrís Vadillo ou Isaac Díaz Pardo por exemplo.
Lingua arbëreshë
Historia
Aínda que xa algúns grupos de albaneses chegaran ao sur de Italia entre os séculos XIII e XV vai ser tras a invasión otomá de Albania e durante tres séculos entre 1468 ata 1744 cando a migración albanesa funda comunidades propias en Puglia, Calabria, Sicilia e Campania sobre todo.
Cadernos da Escola Dramática Galega
A publicación
En 1994, coa disolución da Escola Dramática Galega, a supervivencia dos Cadernos estaba en risco, mais puideron continuar publicándose durante dous anos máis adoptando o nome de Cadernos de Teatro e sendo dirixidos polo mesmo equipo directivo.
Lingua arbëreshë
Falantes e distribución xeográfica
O arberëshë está presente en 55 concellos do sur de Italia, deles 33 en Cosenza (Calabria), habitados por 122.000 persoas, delas arredor do 70% teñen como lingua materna o arberëshë, aproximadamente uns 100.000 falantes, contando os que viven fóra dos concellos albanofalantes. Fóra das vilas arbereshe hai falantes en Milán, Turín, Roma, Nápoles, Bari, Cosenza, Crotone e Palermo fóra de Italia en Suíza, Alemaña, os Estados Unidos, o Canadá, a Arxentina e o Brasil, formadas durante a emigración masiva aos centros industriais entre 1950 e 1970, no que se calcula que as vilas albanesas perderon un 20% da poboación neses anos. Hai outros 40 concellos no que aínda que a poboación é de orixe albanesa, a lingua perdeuse hai varias xeracións, neste concellos viven 182.000 persoas.
Situación legal
O arbëreshë é unha das 12 linguas recoñecidas e protexidas pola lei nacional 482/1999 de recoñecemento das minorías. A nivel rexional o albanés goza dalgún recoñecemento nos estatutos de autonomía de Calabria, Basilicata e Molise e nalgunhas comunas as autoridades locais apoian actividades lingüísticas e teñen sinalamentos bilingües.
Os Loureiros, Viladesuso, Oia
A Barroca é un lugar da parroquia de Viladesuso, no concello pontevedrés de Oia, na comarca do Baixo Miño. Segundo o IGE, en 2022 tiña 55 habitantes (29 homes e 26 mulleres).
Lingua arbëreshë
Medios de comunicación
Aínda que durante a segunda metade do século XIX se crearon numerosos xornais e revistas en albanés, e mesmo o primeiro xornal en albanés editouse en Italia, as publicacións albanesas en Italia, na actualidade, teñen un carácter moi local, producidas dun xeito artesanal, con escasa profesionalización e medios e unhas poucas reciben un pequeno subsidido das autoridades locais de Calabria. As emisoras locais privadas Radio Libera Skanderbeg e Radio Shpresa Europa 1 emiten algúns programas con apoio esporádico de autoridades locais. Hai grupos de música tradicional como Moti i Parë de Lungro, grupos de rock como Spasulati Band de Santa Sofia d'Epiro, cantantes pop como Pino Cacozza, e existe un festival anual da canción arbëreshe (Festivali i Këngës Arbëreshe).
Literatura
A literatura albanesa en Italia comeza con Luca di Matranga (1567-1619), autor das primeiras poesías relixiosas en albanés (1592). A obra literaria máis antiga é á súa obra Gjella e Shën Merise (A vida da Virxe María, 1762) de Jul Variboba, que é a obra máis orixinal da literatura albanesa antiga. A literatura arbëreshë forma parte da literatura albanesa, boa parte dos autores anteriores ao século XX procedían da diáspora, en especial de Italia e polo tanto a fala arbëreshë tivo un papel sobranceiro como fonte de arrequecimento lexical da lingua literaria albanesa. No Colexio Grego de Roma e nos dous colexios destinados á formación dos cregos albaneses, un en Calabria e outro en Sicilia, formáronse todos os intelectuais albaneses do século XVIII, e durante todo o período os escritores e poetas mantiveron como fonte de inspiración o motivo relixioso popular.
Girolamo De Rada (1814-1903), considérase o iniciador da literatura albanesa moderna, coa súa obra Os cantos de Milosao, publicado no 1836, que é o gran poema do romantismo en albanés. Skanderbeku i pafan é a súa outra grande obra, os motivos presentes no seu traballo son o renacemento do pobo albanés e a independencia da Patria Nai, Albania, arriquecidos polo interese polo estudo da lingua albanesa e pola conservación da tradición popular. Baixo a guía de De Rada constitúese un grupo de intelectuais italo-albaneses que buscan reforzar a identidade arbëreshë e a súa relación con Albania, Vincenzo Dorsa, Giuseppe Serembe, Angelo Basile e Gabriele Dara son os principais autores. Giuseppe Schirò (1865-1927), participa tamén activamente no rexurdimento albanés. Na primeira metade do século XX prodúcese a decadencia da literatura en albanés, tan só coa fin da segunda guerra mundial actívase, sobre todo dende os anos 60, con autores como Giuseppe Schirò Di Maggio, Giuseppe Schirò Di Modica, Antonino Guzzetta, Giuseppina Demetra Schirò, Mario Bellizzi, Giuseppe Del Gaudio, Enza Scutari, Luis De Rosa, Angelo Matrangolo, Pasquale Renda ou Dushko Vetmo.
Galería de imaxes de Oza-Cesuras
Galería de imaxes do concello de Oza-Cesuras na provincia da Coruña.
Probaos
->
Ambrosini S.A.I.207
O Ambrosini SAI.207 foi un caza italiano da segunda guerra mundial. Desenvolveuse a partir do S.A.I7, un avión deportivo de preguerra. O S.A.I.7 evolucionou cara o S.A.I.107 que sería un adestrador de caza, e este cara o prototipo do caza S.A.I.207. As probas de voo comezaron en 1942 e entraron en servizo en xullo de 1943. Finalmente só se fabricaron 13 avións de preserie dos 2 000 encargados debido a que o resto do pedido se desviou ao mellorado S.A.I.403 Dardo, do que só se construiría o prototipo.
Lingua corsa
O corso (corsu) é unha lingua románica, falada polo pobo corso que habita na illa de Córsega. Tamén é falado en Gallura, Sardeña (Italia). Posúe fortes similitudes co italiano e en particular con dialectos da Toscana. Constitúe unha lingua polinómica, conformada por dúas grandes variedades, a cismontana que se fala na zona nororiental de Córsega e que sufriu un forte proceso de toscanización e a ultramontana, que conserva características arcaizantes.
Segundo a clasificación da UNESCO, a lingua corsa encóntrase en perigo de extinción.
Pedro Cortina
Pedro Cortina Mauri, nado en La Pobla de Segur (Lleida) o 18 de marzo de 1908 e finado en Madrid o 14 de febreiro de 1993, foi un político, diplomático e empresario catalán.
Traxectoria
Estudou Dereito, e foi diplomático de carreira dende 1933, e profesor da Escola Diplomática de Madrid. Embaixador en París (1966-1974), foi ministro de Asuntos Exteriores con Carlos Arias Navarro entre 1974 e 1975.
Durante o seu mandato á fronte da diplomacia española tivo que afrontar o grave problema da descolonización do Sáhara Occidental e a Marcha Verde organizada por Hasan II de Marrocos.
Foi pai dos empresarios Alfonso e Alberto Cortina.
Tripla coroa do automobilismo
miniatura|[[Graham Hill ( foto en 1969 ) é o único piloto que logrou a Tripla Coroa]] A Tripla coroa do automobilismo (en inglés Triple Crown of Motorsport) é un logro non oficial, dado á persoa gañadora das tres carreiras de motor máis prestixiosas no mundo das carreiras: 500 Millas de Indianápolis, as 24 Horas de Le Mans e  o Gran Premio de Mónaco.
Graham Hill é o único piloto que completou a Tripla Coroa. 19 pilotos na historia do automobilismo competiron nas tres carreiras da Tripla Coroa e gañaron polo menos un dos eventos. Juan Pablo Montoya e Fernando Alonso son os únicos pilotos activos que gañaron dous dos tres eventos.
Reial Club de Tennis Barcelona
250px|thumb|Sede do RCTB 250px|thumb|Pista central durante a celebración do [[Torneo Conde de Godó de 2009.]] O Reial Club de Tennis Barcelona 1899 (RCTB) é un club deportivo de tenis de Barcelona, Cataluña. Foi fundado o 13 de abril de 1899 e está situado no barrio de Pedralbes, ao norte da Avenida Diagonal.