cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Escuela Superior de Mecánica de la Armada
Planta baixa
Na planta baixa estaba o Salón Dourado. Nas dependencias destinadas en principio a comedor de oficiais, salón de conferencias e sala de reunións realizábase a intelixencia e planificación das tarefas.
Primeiro e segundo piso
No primeiro e segundo piso estaban os dormitorios dos oficiais, onde os detidos non tiñan acceso.
Terceiro piso e faiado
O terceiro piso e o faiado era para aloxamento dos detidos-desaparecidos que xa pasaran polos interrogatorios iniciais, onde permanecían permanentemente encapuchados en habitacións sen fiestras chamadas capuchas.
A área alcumada Capucha estaba situada á dereita do edificio. Non tiña fiestras, senón pequenas bufardas que daban a celas pequenas denominadas "camarotes". Pola escasa circulación de aire utilizábanse dous extractores que producían moito ruído. Accedíase por unha escaleira e na entrada tiña un garda armado cun libro no que se anotaban todos os movementos. Pódese aclarar que os secuestrados tiñan o seu rostro e as súas cabezas literalmente baixo unha capucha, algúns durante meses ata por anos. Porén debían alimentarse levantando a capucha ata unha altura que lles facilitase comer sen saber o que comían ata que o o seu sentido gustativo o descifrase. O Pañol era o depósito do que se obtiña nos roubos das vivendas dos secuestrados. Ocupaba a metade norte do faiado. Alí atopábanse tamén tres habitacións, unha delas destinada ás prisioneiras embarazadas.
Nunha parte do que foi o Pañol, o á máis norte do altillo, foi construída a fins de 1977 o que se denominou o Acuario. Era unha serie de pequenas oficinas, unidas por un corredor central ao que se accedía por unha porta controlada por un garda provisto dun rexistro de entradas e saídas. Alí permanecían unha parte do día algúns prisioneiros. Trasladaron desde o soto o arquivo de prensa e a biblioteca; algúns detidos eran forzados a traballar alí realizando traducións de artigos de prensa proporcionados polo Ministerio de Relacións Exteriores, e preparando notas para a televisión nacional e o servizo de Radiodifusión Arxentina ao Exterior. Tras o retiro de Massera, preparábase alí tamén un resumo diario de noticias para este. Outros detidos estaban asignados á clasificación do material secuestrado no Pañol, e outros a tarefas de mantemento do centro.
Desde o faiado podíase acceder a unha escaleira situada na fronte da porta de entrada, que conducía a un segundo faiado chamado Capuchita. Este era o lugar onde orixinariamente estaba o tanque de auga que abastecía todo o piso do casino de oficiais; alí había dúas salas de tortura e un espazo onde se mantiña aos prisioneiros da mesma forma que en Capucha, aínda que en peores condicións. Constaba duns 15 a 20 tabiques que separaban aos secuestrados entre si.
Este lugar foi utilizado polos membros do Servizo de Intelixencia Naval, SEN, para torturar e manter aos seus secuestrados separados dos da ESMA. Capuchita tamén se prestaba á forza Aérea e ao Exército.
Os baños estaban situados entre a Capucha e o Pañol.
Os detidos
Pola ESMA pasaron case 5.000 detidos-desaparecidos, dos cales máis do 90% foron asasinados. A execución anunciábase normalmente como un "traslado" para un cárcere común; os detidos eran trasladados ao soto, sedados con inxeccións, e executados de diversos xeitos. Algúns eran fusilados e incinerados no campo de deportes situado no predio. Outros eran subidos a avións das forzas armadas e guindados, inconscientes, ao río da Prata desde grande altura.
Unha particularidade da ESMA son as fotos dos cativos. As fotos foron tomadas por Víctor Melchor Basterra, obreiro gráfico e militante do Peronismo de Base, que estivo secuestrado alí desde 1979 ao peche do campo. Dentro da ESMA encargáronlle tomar fotos de prisioneiros e represores, que logo eran utilizadas de diversos xeitos (documentos falsos, propaganda etc.). Basterra fixo copias daquelas fotos e cando empezou a ter permisos de saída comezou a sacalas do campo. Declarou no Xuízo ás Xuntas Militares durante máis de 5 horas, o máis prolongado do proceso e achegou todas as probas fotográficas que sacou da ESMA.
Durante
A ESMA converteuse na base do poder político da Mariña e en particular de Eduardo Massera, integrante pola Armada da primeira Xunta de Comandantes. Comezou a funcionar en marzo de 1976 e clausurouse en novembro de 1983, logo das eleccións nas que gañou Raúl Alfonsín e poucos días antes de que asumisen as autoridades constitucionais.
O 10 de agosto de 1978, Massera invita a Patricia Derian, Subsecretaría de Dereitos Humanos do goberno dos Estados Unidos (Administración Carter) e activista dos dereitos civís, a visitar a ESMA. Derian contaba con información sobre o campo de concentración. Para a visita enviáronse a todos os detidos-desaparecidos ao soto.
Nun momento determinado a funcionaria norteamericana díxolle a Massera: Massera sorriu e dixo ao mesmo tempo que facía un xesto de lavarse as mans:
Copa Confederacións 2005
O campión foi Brasil que goleou na final, disputada no Waldstadion de Frankfurt, a Arxentina por 4-1, adxudicándose o torneo por segunda vez na súa historia.
Escuela Superior de Mecánica de la Armada
Durante
Patricia Derian actuou tenazmente para illar internacionalmente ao réxime militar arxentino e foi quen organizou a visita da Comisión Interamericana de Dereitos Humanos (CIDH) en 1979.
Valle de Trápaga
miniatura|Localización do concello en Biscaia. miniatura|Vila mariñeira de La Arboleda.
Escuela Superior de Mecánica de la Armada
Despois
O 24 de marzo de 2004, o Presidente Néstor Kirchner e o Xefe de Goberno da Cidade de Bos Aires Aníbal Ibarra asinaron un "Acuerdo entre el Estado nacional y la Ciudad Autónoma de Buenos Aires para la construcción del espacio para la memoria y para la promoción y defensa de los derechos humanos en el predio de la ESMA" que quedou rexistrado baixo o Nº 8/04. A decisión foi anunciada nun acto masivo, no que se abriron as portas de Escuela de Mecánica de la Armada. Entre quen falaron no acto atopábanse dous mozos, María Isabel Prigione e Emiliano Hueravillo, nacidos en cativerio na ESMA. Este é un fragmento do segundo:
Valle de Trápaga
Trapagaran (en éuscaro) ou Valle de Trápaga (en castelán; oficialmente Valle de Trápaga-Trapagaran) é un concello vasco da provincia de Biscaia. A súa poboación é de 12.224 habitantes (2011).
Copa Confederacións 2005
Sedes
As sedes deste torneo foron:
miniatura|Partido entre [[Selección de fútbol de Alemaña|Alemaña e Australia, no Waldstadion de Frankfurt.]]
Equipos participantes
Os oito participantes deste torneo son invitados oficialmente pola FIFA. Estes corresponden, en xeral, aos campións dos diversos torneos continentais e do Mundial, así como tamén o país anfitrión. Nesta edición Arxentina participou sendo subcampión de América, xa que o Brasil era o campión do Mundial e da Copa América, e aínda que se suxería dar a praza ao subcampión mundial, este era Alemaña, quen xa ocupaba praza de anfitrión, polo que quedaba unha praza libre.
Grecia e Tunisia debutaron nesta edición na competición.
Resultados
Lenda: Pts: Puntos; PJ: Partidos xogados; PG: Partidos gañados; PE: Partidos empatados; PP: Partidos perdidos; GF: Goles a favor; GC: Goles en contra; Dif: Diferenza de goles.
Grupo A
esquerda|miniatura|[[Schweinsteiger a punto de executar un tiro de esquina.]]
miniatura|Partido entre [[Selección de fútbol da Arxentina|Arxentina e Alemaña.]]
Parada de Outeiro, Vilar de Santos
Santa María de Parada de Outeiro é unha parroquia do concello ourensán de Vilar de Santos na comarca da Limia. No ano 2007 tiña 506 habitantes (250 homes e 256 mulleres) distribuídos en 11 entidades de poboación, o que supón unha diminución de 16 habitantes en relación ao ano 2000.
Vilar de Ortelle, Pantón
Santiago de Vilar de Ortelle é unha das 26 parroquias do concello lugués de Pantón, situado na comarca de Terra de Lemos. Pertence á diocese de Lugo e ó arciprestado de Ferreira de Pantón. Segundo o IGE en 2011 tiña 90 habitantes (43 mulleres e 47 homes) distribuídos en 15 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 119 habitantes.
Xeografía
Linda polo norte coas parroquias de Ribeiras de Miño, A Cova e Fión, polo sur con Atán, polo nacente con Eiré e Castillón, e polo oeste co río Miño.
A parroquia componse de tres áreas xeográficas: unha de ribeira, outra de montaña e outra intermedia.
Cáparos, Rus, Carballo
Cáparos é un lugar da parroquia de Rus no concello coruñés de Carballo na Comarca de Bergantiños. Tiña 10 habitantes no ano 2019 segundo datos do IGE, dos cales eran 6 homes e 4 mulleres.
A Peroxa, Burres, Arzúa
A Peroxa é un lugar da parroquia de Burres no concello coruñés de Arzúa na Comarca de Arzúa. Tiña 11 habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 5 eran homes e 6 eran mulleres.
Joe Bonamassa
Joe Bonamassa, nado en New Hartford, Nova York o 8 de maio de 1977, é un músico e cantante estadounidense. Bonamassa foi abreconcertos de B.B. King cando só tiña 12 anos de idade. Ó longo da súa carreira, Bonamassa lanzou 15 álbums en solitario a través do selo independente J&R Adventures.
Tarkan
Tarkan Tevetoğlu, nado en Alzey o 17 de outubro de 1972, é un cantante pop turco coñecido como Tarkan. Foi un dos máis exitosos e admirados de Turquía e Alemaña. Lanzou varios álbums que foron un éxito de vendas durante a súa carreira. Tamén chamado O Príncipe do pop turco.
Domersleben
Domersleben é un concello situado en Bördekreis, Saxonia-Anhalt en Alemaña. Nos seus 15.65 km² de superficie viven 1.179 habitantes o que representa unha densidade media de 75 h/km². A localidade fundouse o 6 de febreiro de 1056. A corporación municipal está composta por 4 concelleiros da CDU, 3 do SPD, 2 da FDP e 3 independentes, o alcalde é Bernd Meyer (CDU).
Casal de Perros, Rus, Carballo
Casal de Perros é un lugar da parroquia de Rus no concello coruñés de Carballo na Comarca de Bergantiños. Tiña 19 habitantes no ano 2019 segundo datos do IGE, dos cales eran 9 homes e 10 mulleres.
Apollo 4
O Apollo 4 (tamén coñecido como Apolo-Saturno 501 e AS-501), foi o primeiro voo proba sen tripulación do programa Apolo, que tivo lugar o 9 de novembro de 1967 e que usou un lanzador Saturno V como vehículo impulsor, cuxa terceira fase ía ser posta en marcha, despois de permanecer parada en órbita de aparcamento e ingravidez, para conducir a nave espacial a un punto máximo de afastamento da Terra de 18 340 km. Activouse entón o motor do módulo de mando para que a cápsula alcanzase ao regresar unha velocidade de 40 000 km/h, a mesma que debería levar ao penetrar na atmosfera terrestre e probar os sistemas de protección térmico. O voo foi un éxito técnico.
miniatura|esquerda|250px|Apolo 4 na plataforma do Complexo de Lanzamento 39 do [[Centro Espacial Kennedy, o 9 de novembro de 1967.]]
Coucieiro (homónimos)
O topónimo Coucieiro pode referirse a:
Joaquín Arcega
Joaquín Arcega Aperte, nado o 25 de abril de 1968 en Zaragoza, é un ex xogador profesional de baloncesto español formado na canteira do CB Zaragoza. Cunha estatura de 1,93 metros xogaba na posición de base. É irmán de Fernando e Pepe Arcega, xogadores de ampla carreira no CAI Zaragoza e internacionais por España. Foi un dos xogadores pioneiros en saír fóra de España, coa apertura de fronteiras da Lei Bosman, xogando durante varias tempadas en Portugal, onde conseguiu gañar a Liga e a Copa. O seu fillo, J. J. Arcega-Whiteside é xogador de fútbol americano na NFL.
AD Ciudad de Guadalajara
A Asociación Deportiva Ciudad de Guadalajara, tamén coñecido por motivos de patrocinio como Quabit BM Guadalajara, é un club de balonmán español da cidade de Guadalaxara, que xoga na Liga ASOBAL.
Historia
Foi fundado no 2007 como herdeiro do anterior club de balonmán da cidade castelá, o BM Guadalajara. En tan só tres tempadas conseguiu ascender de Primeira Nacional de balonmán á Liga ASOBAL, a máxima categoría do balonmán español.
Na súa primeira tempada da súa nova etapa, o Realitas BM Guadalajara militou na Primeira Nacional e acadou nun tempo récord o campionato de España da categoría e o ascenso á División de Honra B. Na súa segunda tempada, xa na categora de prata do balonmán español, chegou á fase de ascenso á Liga ASOBAL, aínda que finalmente o club non puido acadar o ascenso ao finalizar no segundo posto do play-off. Na tempada 2009-10, o Rayet BM Guadalajara conseguiu o ascenso á Liga ASOBAL logo de finalizar no 2º posto na liga regular e rematar na 1ª posición no play-off de ascenso.
Australia Occidental
Australia Occidental  (Western Australia, en inglés) é o maior dos estados de Australia, chegando a cubrir o terzo occidental do país-continente. Limita con Australia Meridional e o Territorio do Norte. Ten unha extensión total de 2 525 500 km².
Na súa cidade capital, Perth, situada a beiras do río Swan, viven 1,5 millóns de persoas, é dicir as dúas terceiras partes dos habitantes do estado. Gran parte do estado é árido, alberga dous desertos: Gibson e Vitoria, pero tamén se destaca pola gran cantidade de parques nacionais.
Entre as principais atraccións do estado están:
Australia Occidental é un estado mineiro, que achega o 25% do ingreso nacional. Extráese ouro, carbón, mineral de ferro e diamantes, entre outros.
Tamén existen áreas vitivinícolas, en Perth e Swan Valley, que prosperan grazas ao excelente clima e chan para este cultivo.
Xeografía
A capital do estado é a cidade de Perth na parte meridional da costa oeste. Outras cidades importantes son Bunbury, Kalgoorlie, Albany, Geraldton, Port Hedland e Broome, aínda que todas elas bastante menores que Perth. O territorio próximo á costa é relativamente tépedo e forestal, aínda que gran parte do estado é cálido e árido, moi pouco habitado.
Historia
Os primeiros europeos en chegar ás costas de Australia Occidental foron os holandeses, quen, en busca dunha ruta ás indias das especias, viaxaron por baixo dos 40º de lonxitude sur, atopando as costas australianas, onde moitos deles encallaron os seus barcos a partir do século XVII. Moitos destes náufragos convertéronse logo en habitantes fixos destas terras.
Logo, nos primeiros anos do século XIX, tanto franceses como ingleses percorreron a zona, estableciéndo algúns pequenos asentamentos.
O establecemento na zona era fundamental para Inglaterra a fin de disputarlle os novos territorios a Francia. Foi así que en 1829 o capitán James Stirling á fronte dun pequeno continxente de cidadáns libres, estableceuse a uns 16 km da boca do río Swan (en inglés cisne, bautizado así pola gran cantidade de cisnes negros que hai na zona), ao pé do monte Eliza. Durante os primeiros anos o choque cos aborígenes do lugar foi constante.
Esta colonia, Perth, foi a primeira iniciada por cidadáns libres, ata que en 1849 comezaron a chegar os primeiros prisioneiros británicos desde outros lugares do continente, que se encargarían da construción, entre outras cousas, dos edificios públicos. Moitos deses edificios aínda están en funcionamento.
En 1890 descubriuse ouro en Coolgardie, a uns 500 km de Perth, o que provocou unha inmensa migración de xente en busca destas riquezas, facendo crecer notablemente a poboación estable. Posteriormente cando a guerra arrasaba Europa, houbo unha nova onda inmigratoria. miniatura|dereita|260px|Cidades de Australia Occidental, vilas, poboados e [[Lista de autoestradas en Australia Occidental|rede de estradas]]
Goberno e política
Australia Occidental obtivo a autonomía en 1889 cunha Cámara do Parlamento bicameral, con sede en Perth e composta por unha Asemblea Lexislativa (cámara baixa) e un Consello Lexislativo (cámara alta). O sufraxio é universal e obrigatorio para todos os cidadáns australianos maiores de 18 anos de idade residentes en Australia Occidental.
Coa federación das colonias australianas en 1901, Australia Occidental pasou a ser un estado da federación. Isto supuxo a cesión de certos poderes ao goberno da Mancomunidade, de acordo coa Constitución. A pesar de que todos os poderes que non sexan expresamente cedidos á Mancomunidade permanecen no estado, co tempo a Mancomunidade foi estendendo os seus poderes grazas ao control que exerce sobre os impostos e o financiamento.
O poder executivo é exercido polo Primeiro Ministro do estado e os seus ministros. Desde 2006, o Primeiro Ministro é Alan Carpenter, do Partido Laborista.
A Elfe, Arcos, Chantada
A Elfe e un lugar na parroquia de Arcos, no concello de Chantada, na comarca de Chantada, na provincia de Lugo. En 2008 tiña catro habitantes (dous homes e dúas mulleres), os mesmos ca en 2006.
Bienio Moderado
O Bienio moderado é o nome co que se coñece o breve período da Historia de España transcorrido entre xullo de 1856 e xuño de 1858, baixo o reinado de Isabel II.
O período O'Donnell
O final do Bienio Progresista caracterizouse por unha grande axitación social derivada da escaseza, entre outros, na cidade de Alacant. As desaveniencias dentro do propio Goberno eran notables, a última foi protagonizada por Escosura (ministro da Gobernación) e Leopoldo O'Donnell (ministro da Guerra) a propósito dun decreto sobre a imprenta. Todo isto causou a destitución de Baldomero Espartero e o nomeamento como Presidente do Consello de Ministros de Leopoldo O'Donnell. Non obstante, o entendemento entre estes dous líderes progresistas acabou por estoupar nesta ocasión. Ao dicir do Conde de Romanones, o propio Espartero entendeu que a Raíña puxo "dous galos no mesmo galiñeiro" e retirouse da vida política, marchando a Logroño.
Isto deulle a oportunidade ao Duque de Tetuán, durante a súa breve presidencia, de levar unha política contemplativa, na que tratou de contentar a todo o mundo. Así, non fixo a habitual renovación de funcionarios adictos cando se producían cambios no goberno. Por outra banda, anunciou unha reforma da Milicia Nacional que rematou na súa disolución (co fin de contentar aos progresistas) e restableceu a Constitución de 1845, á que engadiu unha Acta Adicional ampliando as liberdades daquel texto (co fin de agradar aos moderados). Tamén decretou o estado de sitio, tratando de sufocar as revoltas e altercados públicos (mesmo en xullo en Madrid por causa do cambio de Goberno) e a transformación dalgunhas Deputacións provinciais en Xuntas de Goberno.
Pero non foi suficiente. En outubro, a Raíña destituíu a O'Donnell e nomeou o moderado Ramón María Narváez. Para algúns, a fin do Bienio Progresista produciuse neste momento e non en xullo, aínda que para outros os cambios do novo bienio pódense ver xa co tinerfeño.
Breve tempo de estabilidade
Ao longo do ano de goberno do xeneral Narváez pretendeuse volver a deixar as cousas como estaban en 1854, restablecendo o modelo moderado. Por iso, derogouse a Acta Adicional de O'Donnell, deixando novamente vixente na súa integridade a Constitución de 1845. Outra controvertida medida foi a declaración de respecto ao Concordato de 1851 coa Santa Sé, deixando as últimas desamortizacións sen efecto. Ademais, volveuse á estrutura territorial coas atribucións competenciais a Concellos e Deputacións que decretara a Lei de 8 de xaneiro de 1845.
Non obstante, a decisión máis transcendental e exitosa, pola súa permanencia máis aló dos cambios de modelos de Goberno no século seguinte, foi a promulgación da chamada Lei de instrución pública de 1857 ou Lei Moyano, polo nome do seu impulsor, o ministro Claudio Moyano, que estableceu o novo sistema educativo español.
Pero a crise económica acabou por debilitar a posición do Duque de Valencia, quen ademais se enfrontou ao amante da Raíña, Enrique Puigmoltó. Foi substituído polos breves Consellos de Armero, quen perdeu unha importante votación no Congreso fronte a maioría moderada de Juan Bravo Murillo, e Istúriz, quen soubo pactar cos deputados moderados, pero non co seu propio Goberno, posto que o seu ministro da Gobernación, José de Posada Herrera, pretendeu convocar novas eleccións apoiándose nun censo electoral repleto de erros intencionados, cousa que Istúriz rexeitou e acabou presentando a dimisión. A este sucedeulle, novamente, Leopoldo O'Donnell, dando comezo aos Gobernos da Unión Liberal.
Hinemoana Baker
Hinemoana Baker, nada en Christchurch en 1968, é unha escritora, música e artista neozelandesa en lingua inglesa e lingua maorí.
Traxectoria
Criouse en Whakatane e Nelson. Descende da tribo Ngāi Tahu da Illa Sur, e de Ngāti Raukawa, Ngāti Toa e Te Āti Awa na Illa Norte. Ten un mestrado en literatura creativa polo Instituto de Linguas Modernas da Universidade de Victoria. Vive en Alemaña, logo de completar un curso dun ano como residente en Berlín. Foi residente tamén en Arts Queensland en 2009, na Universidade de Iowa en 2010 , e no International Institute of Modern Letters da Universidade de Victoria en Wellington en 2014.
Participou en festivais e eventos en Nova Zelandia, Australia, Indonesia, os Estados Unidos de América e Europa, entre eles o Poetas Di(n)versos.
A súa obra foi publicada en diversas publicacións e antoloxías.
Desoxirribosa
A desoxirribosa foi descuberta por Phoebus Levene en 1929.
Estrutura
Existen varios isómeros coa fórmula H-(C=O)-(CH2)-(CHOH)3-H, pero pódense distinguir pola posición dos seus OH. Na desoxirribosa todos os hidroxilos están situados para o mesmo lado na proxección de Fischer. A 2-desoxirribosa ten dous enantiómeros: D e L. O biolóxicamente importante é a D -2-deoxyribose. A súa imaxe especular, que raramente se encontra, é a L -2-desoxirribosa. A D -2-desoxirribosa é un precursor do ADN. A 2-desoxirribosa é unha aldopentosa, é dicir, un monosacárido con cinco átomos de carbono e un grupo aldehido. Pode ter os anómeros α ou β. No ADN existe o β.
En solución acuosa, a desoxirribosa existe fundamentalmente como unha mestura de tres estruturas: a forma linear H-(C=O)-(CH2)-(CHOH)3-H e dúas formas cíclicas, a desoxirribofuranosa ("C3'-endo"), que presenta un anel pentagonal e é a que aparece no ADN, e a desoxirribopiranosa ("C2'-endo"), cun anel hexagonal. Esta última forma é a predominante (mentres que a forma C3'-endo é a predominante na ribosa). miniatura|centro|400px|Equilibrio químico da desoxirribosa en disolución.
Importancia biolóxica
Como compoñente do ADN, a 2-desoxiribosa ten unha enorme importancia biolóxica. Nos nucleótidos a desoxirribosa únese polo OH do seu carbono 1' en posición β á base nitroxenada e polo OH do carbono 5' ao fosfato. Os enlaces fosfodiéster entre os nucleótidos establécense entre o OH do carbono 3' da desoxirribosa e o fosfato do outro nucleótido.
Os esqueletos do ARN e ADN son estruturalmente similares, pero o ARN ten unha soa cadea, leva ribosa e é máis pequeno. A ausencia do grupo 2' OH na desoxirribosa é aparentemente a responsable da maior flexibilidade mecánica do ADN comparada coa do ARN, o cal lle permite adoptar a conformación en dobre hélice, e tamén (nos eucariotas) compactarse enrolándose no pequeno espazo do núcleo celular.
Derivados importantes bioloxicamente da desoxirribosa son os nucleótidos mono-, di-, e trifosfatos, que funcionan como unidades na síntese do ADN.
Biosíntese
A desoxirribosa sintetízase a partir da ribosa 5-fosfato por encimas chamados ribonucleótido redutases. Estes encimas catalizan o proceso de desoxixenación.
Catarina de Medici
Catarina de Médici, nada en Florencia, Italia o 13 de abril de 1519 e finada no castelo de Blois, Francia, o 5 de xaneiro de 1589 foi unha nobre italiana, filla de Lourenzo II de Medici e Magdalena de la Tour de Auvernia. Como esposa de Henrique II de Francia, foi raíña consorte de Francia dende 1547 a 1559. Nese país é máis coñecida como Catherine de Médicis.
En 1533, aos catorce anos, Catarina contraeu matrimonio con Henrique, segundo fillo do rei Francisco I de Francia e da raíña Claudia de Francia. Durante o seu reinado, Henrique excluíu a Catarina de participar nos asuntos de estado e no seu lugar desfíxose en favores coa súa amante, Diana de Poitiers, que exercía unha grande influencia sobre el. Con todo, a morte de Henrique empurrou a Catarina á política como nai do fráxil rei de quince anos, Francisco II, e cando este morreu en 1560, Catarina pasou a ser rexente en nome do novo rei, o seu fillo de só dez anos Carlos IX, o que lle concedeu amplos poderes. Trala morte de Carlos en 1574, Catarina volveu interpretar un papel clave no reinado do seu terceiro fillo, Henrique III, monarca que só prescindiu dos consellos da súa nai nos seus últimos meses de vida.
Os tres fillos de Catarina reinaron nunha etapa de constantes guerras civís e relixiosas en Francia. Os problemas aos que se enfrontaba a monarquía eran complexos e de enormes proporcións. Ao principio Catarina prometeu e fixo concesións aos rebeldes protestantes franceses, que comezaron a ser coñecidos como hugonotes. Non obstante, nunca comprendeu as cuestións teolóxicas que impulsaron o seu movemento, e máis tarde a ira e a frustración levárona a aplicar liñas máis duras na súa política contra eles. Como consecuencia, chegou a ser culpada das excesivas persecucións contra os protestantes que se desenvolveron durante os reinados dos seus fillos, en particular da matanza de San Bartolomeu de 1572, en que foron asasinados miles de hugonotes en París e por toda Francia.
Algúns historiadores eximiron a Catarina de culpa nas peores decisións da coroa francesa, aínda que as evidencias da súa crueldade se atopan nas súas cartas. Na práctica, a súa autoridade estivo sempre limitada polas guerras civís. Polo tanto, as súas decisións políticas poden considerarse como intentos desesperados por manter a dinastía Valois no trono de Francia a toda costa, e o seu padroado das artes, un intento de glorificar unha monarquía cun prestixio que estaba en franca decadencia. É improbable que sen Catarina os seus fillos lograsen manterse no poder, e de feito os anos das súas rexencias chámanse "a era de Catarina de Medici", pois segundo o seu biógrafo Mark Strage, Catarina foi a muller máis poderosa do século XVI en Europa.
Adiantado maior do reino de Galicia
miniatura|dereita|250px|Sartego de [[Pai Gómez Chariño, Adiantado Maior de Galicia no século XIII.]]
O adiantado maior do Reino de Galicia foi un representante do rei de Castela e León no Reino de Galicia que substituíu a figura do meiriño maior do Reino de Galicia. Esta figura implantouna Afonso X o Sabio en 1263, cinco anos despois de tela experimentado na propia Castela, en León e en Murcia. As súas funcións aparecen descritas no "Espéculo".
Historia e características
Como encarnación do monarca no Reino de Galicia tiñan dereito a "copa" e "xantar" e recadaban dereitos "pro suo iudicato". Con Sancho IV alternáronse adiantados e meiriñños, estes con menos poder. As crises políticas protagonizadas en Galicia e León polo Infante don Juan e o infante don Filipe, fixo desta figura peza clave nos conflitos de entón. Un dos adiantados maiores máis célebres foi Pai Gómez Chariño. Outros adiantados maiores foron: Xoán Afonso de Alburquerque, Fernán Ruíz de Castro, (sostedores das pretensións de Juán de la Cerda á coroa de Galicia, León e Sevilla consonte a repartición de 1296), Diego García de Toledo e Rodrigo Álvarez de Asturias.
As Cortes de Valladolid de 1312 impuxeron aos adiantados os alcaldes nomeados polo rei para a impartición de xustiza. Xa nas Partidas a figura teórica do adiantado carecía de funcións estritamente xurisdicionais. En 1313 as Cortes de Palencia avogaron pola volta ao sistema de meiriños. Debido á axitación social do século XV, a figura foi substituída pola do Gobernador-Capitán Xeneral do Reino de Galicia con amplos poderes, cargo no que se inspiraron nas súas atribucións os vicerreis de Indias tralo descubrimento de América.
Vagina dentata
O estudoso Eric Neumann relata un destes mitos da seguinte maneira:
The Apache Relay
The Apache Relay foi un grupo musical estadounidense de folk rock fundado en Nashville, Tennessee. Estaba formado por Michael Ford, Jr (cantante/guitarrista), Mike Harris (guitarra), Brett Moore (mandolina, órgano), Steve Smith (batería), Kellen Wenrich (fiddle) e Ben Ford (baixo e coros). O nome do grupo ten a súa orixe nunha escena do filme Heavyweights.
Cornaces, Rus, Carballo
Cornaces é un lugar da parroquia de Rus no concello coruñés de Carballo na Comarca de Bergantiños. Tiña 16 habitantes no ano 2019 segundo datos do IGE, dos cales eran 9 homes e 9 mulleres.
Gomesende, Arcos, Chantada
Gomesende é un lugar na parroquia de Arcos, no concello de Chantada, na comarca de Chantada, na provincia de Lugo. No ano 2008 tiña 12 habitantes, dos que 5 eran homes, e 7 eran mulleres, o que supón unha perda de habitantes en relación ao ano 2006.
Liberdade de panorama
miniatura|Foto da [[Cidade da Cultura, en Santiago de Compostela, sen dereitos de autor do arquitecto Peter Eisenman grazas á liberdade de panorama.]] A liberdade de panorama é unha disposición nas leis de propiedade intelectual de diversos Estados que permite tomar fotos ou crear outras imaxes (por exemplo, pinturas) de edificios e esculturas que están permanentemente situadas en sitios públicos sen infrinxir a lei de dereitos de autor desas obras e publicación das imaxes. A liberdade de panorama limita o dereito dos propietarios das obras a tomar accións legais por violación de dereitos contra o fotógrafo ou calquera persoa que distribúa a imaxe resultante. É unha excepción á regra xeral pola que o propietario ten o dereito exclusivo para autorizar a creación e distribución de traballos derivados.
Europa
[[Ficheiro:Freedom of Panorama in Europe.svg|miniatura|300px|Mapa do estado da liberdade de panorama nos países europeos:
Na Unión Europea, a directriz 2001/29/EC dá a posibilidade aos seus membros de incluír unha cláusula similar ás súas leis de dereitos de autor, pero non require dunha regulamentación. Panoramafreiheit está definido no artigo 59 do Urheberrechtsgesetz Alemán, no artigo 27 do Urheberrechtsgesetz Suízo, na sección 62 dos Dereitos de Autor, Deseños e Patentes do Reino Unido de 1988, e existe en moitos outros países. Tamén existen países Europeos (como Italia ) onde non existe a liberdade de panorama do todo. En Italia, a pesar de moitas protestas oficiais e unha iniciativa nacional levada polo avogado Guido Scorza e o xornalista Luca Spinelli (quen deu a coñecer esta carencia ), a publicación de reproducións fotográficas de sitios públicos aínda está prohibido, de acordo ás antigas leis italianas de dereitos de autor. Algúns países, como Francia ou Bélxica, non teñen este permiso global para crear imaxes en sitios públicos e permiten imaxes con dereitos de autor só baixo cláusulas de inclusión fortuíta.
Seixido, Lousame, Lousame
Seixido é un lugar da parroquia de Lousame no concello coruñés de Lousame, na comarca de Noia. Segundo o padrón municipal (INE 2020) ten 21 habitantes (10 homes e 11 mulleres).
Liberdade de panorama
Estados Unidos
Nos Estados Unidos, non existe unha regra tan extensa; o único artigo parecido é a 17 USC 120(a), que exonera a creación de representacións pictóricas de edificios dos dereitos de autor do arquitecto.
México
Segundo a Lei Federal de Dereitos de Autor, no Título VI do capítulo II; De la limitación a los derechos patrimoniales, o Artigo 148 cita: «as obras literarias e artísticas xa divulgadas poderán utilizarse, sempre que non se afecte a explotación normal da obra, sen autorización do titular do dereito patrimonial e sen remuneración, citando invariablemente a fonte e sen alterar a obra, só nos seguintes casos [...] VII. Reprodución, comunicación, e distribución por medio de debuxos, pinturas, fotografías, e procedementos audiovisuais das obras que sexan visibles desde lugares públicos».
Traballos bidimensionais
A extensión exacta deste permiso para crear imaxes en sitios públicos sen ter que preocuparse por dereitos de autor das imaxes difire entre países. Na maioría dos países, só se aplica a imaxes de traballos tridimensionais ] que se atopan permanentemente nun sitio público, "permanente" significa típicamente "polo tempo de vida natural da obra". En Suíza, tanto tomar como publicar imaxes de dúas dimensións como murais ou grafitis está permitido, sempre que esas imaxes non sexan utilizadas co mesmo propósito dos orixinais.
Espazos públicos
miniatura|Escultura de [[Ramón Conde, en Santiago de Compostela, sen dereitos de autor do escultor grazas á liberdade de panorama.]] Moitas leis teñen diferenzas moi sutís en canto a sitios públicos e privados. Mentres que en Alemaña o permiso aplica só se ambos, o traballo descrito e o fotógrafo, se atopaban nun sitio público cando a imaxe foi tomada, en Austria, a localización do fotógrafo é irrelevante. En moitos países de Europa Oriental, as leis de dereitos de autor limitan este permiso de uso de imaxe só para uso non comercial. Tamén, existen diferenzas internacionais na definición dun "sitio público". Na maioría dos países, isto inclúe só espazos exteriores (por exemplo, en Alemaña ) mentres que algúns outros países tamén inclúen museos públicos (este é o caso do Reino Unido e en Rusia ).
Leis antiterror
A tensión aumenta en países onde a liberdade de imaxes en sitios públicos entra en conflito con lexislacións de anti-terrorismo máis recentes. No Reino Unido, os poderes outorgados á policía baixo a sección 44 da Lei 2000 contra o terrorismo foron utilizados en numerosas ocasións para deter a fotógrafos, tanto profesionais como non profesionais, de tomar fotos en sitios públicos. Baixo esas circunstancias, á policía esíxeselle probar que existe "sospeita razoable" de que a persoa é un terrorista. Mentres que a Lei non prohibe a fotografía, critícase a suposta mala utilización dos poderes para impedir fotografías públicas legais. Casos notables incluíron a investigación dun neno de escola, un membro do Parlamento e un fotógrafo da BBC.
Ruín Bois
Ruín Bois foron unha banda musical de oi!, formadad en Bueu en 1995. O seu álbum Sempre en Galiza (1997), con certa repercursión nos anos 90, foi reeditado en 2016.
Catedral de Santiago de Compostela
A catedral de Santiago de Compostela é un templo de culto católico situado na cidade de Santiago de Compostela. Acolle o que, segundo a tradición católica, é o sepulcro do Apóstolo Santiago, o cal converteu o templo nun dos principais destinos de peregrinación de Europa durante a Idade Media a través do chamado Camiño de Santiago, unha ruta iniciática na que se seguía o ronsel da Vía Láctea comunicando a Península Ibérica co resto do continente. Isto foi determinante para que os reinos medievais na península participasen nos movementos culturais da época, e segue a ser un importante destino de peregrinación. Un privilexio concedido en 1122 polo papa Calisto II declarou que serían «ano santo» ou «ano xubilar» en Compostela todos os anos nos que o día 25 de xullo, día de Santiago, coincidise en domingo; este privilexio foi confirmado polo papa Alexandre III na súa bula Regis aeterni en 1179.
Foi declarada Ben de Interese Cultural en 1896, e a cidade vella de Santiago de Compostela, que se concentra ao redor da catedral, foi declarada ben cultural Patrimonio da Humanidade pola UNESCO en 1985.
Historia
miniatura|Apóstolo Santiago ([[Codex Calixtinus, folio 4t).]] Segundo a tradición católica, o Apóstolo Santiago o Maior difundiu o cristianismo pola Península Ibérica nos anos 36/37 ó 40. No ano 44 foi decapitado en Xerusalén por orde de Herodes Agripa I (fillo de Herodes o Grande) e os seus restos foron trasladados despois a Galicia nunha barca de pedra. A raíz das persecucións romanas dos cristiáns de Hispania, a súa tumba foi abandonada no século III. Sempre segundo a lenda, esta tumba foi descuberta en torno ao ano 814 polo ermitán Paio (Pelagius) logo de ver unhas luces estrañas no ceo nocturno. O bispo Teodomiro de Iria recoñeceu este feito como un milagre e informou ao rei Afonso II de Asturias e Galicia; o rei ordenou a construción dunha capela no lugar. Di a lenda que o rei se converteu no primeiro peregrino neste santuario. Esta capela foi seguida por unha primeira igrexa o ano 829 e con posterioridade por unha igrexa prerrománica o 899, construída por orde do rei Afonso III, converténdose gradualmente nun importante lugar de peregrinación. O ano 997 esta igrexa primitiva foi reducida a cinzas por Almanzor, comandante do exército do califa de Córdoba. As portas e as campás da igrexa, portadas aos ombreiros por cativos cristiáns ata Córdoba, engadíronse á mesquita alxama. Cando Córdoba foi tomada polo rei Fernando III de Castela en 1236, esas mesmas campás foron recuperadas e transportadas por prisioneiros musulmáns a Toledo, e incluíronse na catedral de Santa María de Toledo.
A construción da actual catedral iniciouse en 1075 baixo o reinado de Afonso VI e o patrocinio do bispo Diego Páez. Unha inscrición na capela do Salvador conmemora o momento: "A los treinta años del milésimo septuagésimo quinto despues de la Encarnación del Señor, en cuyo tiempo se fundó esta iglesia de Santiago". Foi construída segundo o mesmo plano que a igrexa de ladrillo monástica de san Sernín de Tolosa, probabelmente o maior edificio románico de Francia.
A segunda época comeza cando o conde de Galicia Raimundo de Borgoña nomea bispo a Xelmírez no ano 1100, e dura ata a morte deste en 1140. As obras da catedral reactívanse baixo a dirección do Mestre Estevo, o Mestre de Pratarías. As capelas absidiais conságranse en 1105. Segundo o Códice Calixtino, a última pedra foi colocada en 1122 e a catedral foi consagrada en 1128, sendo os arquitectos «Bernaldino o Vello, un mestre marabilloso», o seu axudante Galperinus Robertus e, máis tarde, posiblemente «Estevo, mestre de catedrais». Na última etapa «Bernaldino, o Mozo» (que posiblemente era fillo de Estevo) terminaba o edificio, mentres que Galperinus estivo a cargo da coordinación. Tamén construíu unha fonte monumental diante da portada setentrional (da Acibecharía) en 1122.
A terceira e última etapa de construción comeza en 1168 cando o capítulo encarga as obras ao Mestre Mateo. Mateo respecta o proxecto inicial e remata a construción dos últimos catro tramos da nave maior, mais a cripta e o Pórtico da Gloria, e a catedral é definitivamente consagrada en abril de 1211, na mañá do xoves da segunda semana de Pascua, polo arcebispo Pedro Muñiz, en presenza do rei Afonso IX e o seu fillo, ademais de numerosas autoridades eclesiásticas e civís.
A igrexa convértese en sé episcopal en 1075 e, en boa medida grazas ás xestións do bispo Diego Xelmírez e á súa crecente importancia como lugar de peregrinación, Calisto II consolídaa como sé arcebispal en 1120.
Ó longo dos séculos, a catedral foi obxecto de numerosas ampliacións e reformas, tanto no exterior como no interior.
Descubrimento do sepulcro
miniatura|upright|[[Afonso II de Oviedo|Afonso II, primeiro rei que peregrina a Santiago de Compostela e quen mandou construír a súa primeira basílica.]]
As orixes do culto a Santiago en Gallaecia pérdense nos anais dos tempos. A finais do século VII difúndese polo noroeste da Península Ibérica a lenda de que Santiago o Maior fora enterrado nesas terras, despois de evanxelizalas. Esta idea recóllea na península o tratado De Ortu et Obitu Patrum, de Isidoro de Sevilla e, en Inglaterra o bispo Aldhelmo de Malmesbury. Tamén a recolleron san Xerome e Dídimo o Cego no século IV.
Segundo esta lenda, no ano 813 —outras fontes datan os feitos no primeiro cuarto do século IX—, oito séculos despois da morte do Apóstolo Santiago, un ermitán chamado Pelagius (ou Paio), xunto con outros fieis, veu unhas luces estrañas (fogos fatuos) nas proximidades dun lugar coñecido polo nome de Solovio, nun bosque chamado Libredón, e comunica este feito a Teodomiro, bispo de Iria Flavia.
Despois de tres días de xaxún, o bispo e os seus acompañantes foron ao lugar e descubriron entre as matogueiras un monumento feito de lousas de mármore, unha pequena casa abovedada en ruínas. Nunha cámara no interior había unha tumba marmórea e un altar, polo que non tiveron ningunha dúbida de que se trataba do sepulcro do Apóstolo e dos seus dous discípulos, Atanasio e Teodoro.
Tempo despois, nun documento datado o 4 de setembro de 834, o rei dicía:
Esta pequena igrexa foi a orixe da catedral de Santiago de Compostela ("Santo Jacobus do compositum"). Outros sosteñen que a palabra Compostela provén de campus stellae, "campo das estrelas", debido ás luces que bailaban sobre o cemiterio.
De feito, nas escavacións realizadas no subsolo da catedral atopouse un mausoleo romano con pavimento de mosaico paleocristián (dos séculos III-IV) e unha lápida que se conserva no mosteiro de Antealtares, coa seguinte inscrición "Dedicado ós deuses manes. Atia Moeta, por disposición testamentaria, fixo colocar este epitafio ó soño eterno de Viria Moeta, a súa boísima neta, falecida ós 16 anos, e dotou o seu propio enterramento". López Ferreiro atopou no centro dos restos das basílicas anteriores á actual unha cripta cuadrangular delimitada por un muro de pedra. Este espazo estaba dividido en dúas partes, nunha había restos dun mosaico con decoración vexetal e alí estaría a tumba do Apóstolo; na outra, moi modificada por reformas posteriores, atopou dúas tumbas de ladrillo que serían as dos seus discípulos.
Igrexa primitiva
miniatura|250px|Afonso II de Oviedo (760-842), no Tumbo A da Catedral de Santiago de Compostela. Dada a importancia relixiosa e política do achado, o rei Afonso II mandou construír unha igrexa, pequena e sinxela. Derribou as columnas e construíu un muro preto da arca marmórea en forma de nave de planta rectangular, cunha pequena ábsida, e finalmente cubriu todo cun teitume de madeira. A igrexa, que respectou a antiga cela do sepulcro, acollía este na cabeceira. Deste primeiro templo só se conserva o lintel da entrada e o arranque dos muros. Parece que tamén existía un baptisterio exento, ó norte do templo.
No transcurso dunhas escavacións realizadas o ano 1878 baixo a ábsida da catedral dirixidas polo historiador López Ferreiro, sendo arcebispo de Compostela Miguel Payá y Rico, descubríronse os cimentos do sepulcro primitivo, denominado «Arca marmarica», con restos dun altar que constaba dunha laxe lisa sobre un fuste de pedra tamén liso. Presentaba unha planta duns oito metros por lado, con outro corpo central, máis pequeno e rectangular, construído con grandes perpiaños de pedra e os muros exteriores estaban realizados en cachotería. Tiña un pórtico con columnas e pavimento con laxes de granito; unha orla de mosaico romano rodeaba a tapa do sepulcro. As escavacións realizadas baixo a nave maior da catedral evidenciaron tamén a presenza dunha necrópole cuxo uso se prolongou, como mínimo, desde a construción da igrexa por Afonso II ata a primeira metade do século XII, necrópole que ocupara o espazo dunha anterior (do século IV ó VII). Os enterramentos estendíanse pola fronte occidental da igrexa e ó seu arredor, con tumbas feitas con pedras e cuberta de laxes, outras escavadas na rocha do subsolo e outras cunha lápida monolítica, ás veces con inscricións; tamén hai sarcófagos monolíticos. Atopáronse tamén dous recintos funerarios adxacentes á basílica, nun dos cales apareceu a tumba de Teodomiro.
Igrexa prerrománica
miniatura|250px|Maqueta hipotética da Catedral (ano 899). Durante o reinado de Afonso III, ante o número crecente de peregrinos e as pequenas dimensións da igrexa, decidiuse a construción doutra edificación, de estilo prerrománico e máis ampla e mellor construída que a anterior. Realizouse cunha planta de tres naves e ábsida cuadrangular, quedando integrada no seu presbiterio a anterior igrexa. Non se tocaron as sepulturas de Santiago e os seus discípulos.
Ó redor da igrexa xorden outras edificacións, como o mosteiro de San Martiño Pinario e a súa igrexa de Santa María da Corticela, ó noroeste da basílica; ou o de San Paio de Antealtares. Tamén o primeiro pazo arcebispal, ó sur (cerca de onde se construirá o pórtico de Praterías).
Igrexa románica
miniatura|Reconstrución da que podería ser a planta da catedral no século XII. Con posterioridade experimentaría múltiples modificacións. O templo do século X tamén resultou insuficiente para atender as numerosas peregrinacións que acudían a Santiago de Compostela. Baixo o impulso do rei Afonso VI o Bravo e do bispo Diego Páez iniciáronse as obras dunha gran catedral románica no ano 1075, a cargo dos mestres de obra Bernardo o Vello (quen concibe e deseña o proxecto) e o seu axudante Galperinus Robertus con medio centenar de canteiros, segundo o Códice Calixtino. O bispo Diego Páez foi destituído en 1088, parándose as obras por algún tempo.
Cinco anos máis tarde as obras estaban en marcha, impulsadas polo recentemente nomeado administrador da diocese, Diego Xelmírez, co apoio do novo bispo Dalmacio e de Raimundo de Borgoña. En 1101 o Mestre Estevo abandona a cidade de Compostela deixando completadas as capelas do deambulatorio e iniciadas as obras da fachada das Pratarías. Desde este momento continuáronse con regularidade os traballos, e durante as dúas primeiras décadas do século XII rematáronse os traballos dos brazos do cruceiro (en 1111), ata a colocación da última pedra, que segundo as indicacións do Códice Calixtino tivo lugar no ano 1122. Diego Xelmírez, nomeado bispo no 1100 e primeiro arcebispo de Compostela en 1120, foi a figura máis importante na tarefa de impulsar a actividade construtora en Santiago. Aínda que houbo diversas paradas durante a súa construción, a gran cantidade de esmolas conseguidas fixo posible a súa volta ao culto e a súa consagración en 1128.