cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Barbados
A composición xeolóxica de Barbados é de orixe non-volcánica, estando na súa maioría composta de pedra calcaria de coral. A illa ten un clima tropical, con ventos alisios do Océano Atlántico constantes, que serven para manter unhas temperaturas suaves. Algunhas zonas menos desenvolvidas do país están constituídas por bosques tropicais e mangleiral. Outras partes do interior do país contribúen á industria agrícola, salpicadas con grandes leiras de cana de azucre e pastos de pendentes suaves.
Durante máis de tres séculos Barbados estivo baixo o dominio británico, ata se independizar do Reino Unido o 30 de novembro de 1966, pasando a ser un reino da Commonwealth de Nacións, con Isabel II como raíña. 55 anos despois, o 30 de novembro de 2021, o país converteuse nunha república e Sandra Mason na súa primeira presidenta.
O posto de Barbados na clasificación do Índice de Desenvolvemento Humano é constante entre os 75 primeiros países do mundo, chegando, por exemplo, en 2006 a ocupar o posto 31, sendo o terceiro posto do continente americano, despois do Canadá e os Estados Unidos.
Historia
Os primeiros habitantes de Barbados eran amerindios nómades. Ao longo do tempo tres ondas de inmigrantes trasladáronse para o norte, camiño de América do Norte. A primeira estaba integrada por un grupo de agricultores, pescadores e ceramistas que chegaron en canoa dende o val do Orinoco, en Venezuela, ao redor do ano 350. Os pobos arauacos foron o segundo grupo que migrou dende o continente suramericano no ano 800, sendo asentamentos destes pobos na illa a punta Stroud, a baía de Chandler, a veiga de Saint Luke, e a cova de Mapp. De acordo cos relatos contados polos descendentes das tribos aborixes arauacas, noutras illas da zona, o nome orixinal de Barbados foi Ichirouganaim. No século XIII, os caribes chegaron dende América do Sur nunha terceira onda de inmigrantes, desprazando aos dous anteriores pobos da illa e vivindo illados nela así como fixeran os dous pobos anteriores.
Os portugueses, de camiño para o Brasil, foron os primeiros europeos que chegaron á illa. O nome de Barbados é probable que proveña do explorador Pedro Campos, que en 1536 chamouna Os Barbados, debido á aparencia das figueiras que hai nela, que teñen longas raíces aéreas colgando e que lle lembraban unha especie de barbas. Despois das observacións de Campos entre 1536 e 1550, os conquistadores españois capturaron moitos caribes e utilizáronos como escravos en plantacións, o resto deles puideron fuxir da illa con distintos destinos.
miniatura|esquerda|Estatua de Horatio Nelson na Praza dos Heroes Nacionais, en [[Bridgetown]]
Máis tarde os mariños ingleses chegaron a Barbados, concretamente na década de 1620 desembarcando na actual Holetown, mais atoparon a illa deshabitada. Dende a chegada dos primeiros colonos británicos entre 1627 e 1628 até a súa independencia en 1966, Barbados estivo ininterrompidamente baixo control británico. Con todo, a illa sempre gozou dunha grande autonomía local: a súa asemblea comezou a funcionar en 1639. Entre a primeiras figuras ilustres da mesma cabe destacar a William Courten.
A industria do azucre desenvolveuse moi rápido en Barbados, e a illa dividiuse en grandes plantacións que substituíron as pequenas propiedades dos primeiros colonos británicos. Algúns dos granxeiros desprazados pola agrupación de terras fundaron novas colonias inglesas en América do Norte, sobre todo en Carolina do Sur. Para traballar as plantacións, escravos procedentes do oeste de África foron transportados en barco ata Barbados e outras illas caribeñas. O comercio de escravos cesou en 1804. En 1834 o escravismo foi abolido no Imperio Británico, aínda que en Barbados e no resto das colonias das Indias Occidentais Británicas, existiu unha moratoria doutros seis anos máis.
Os políticos locais estiveron dominados polos terratenentes e comerciantes descendentes de británicos. Non foi até a década de 1930, cando un movemento polos dereitos políticos comezou a arraigar entre os descendentes dos escravos emancipados. Un dos líderes deste movemento, Grantley Adams, fundou o Partido Laborista de Barbados en 1938.
Novos progresos cara a un goberno máis democrático de Barbados tiveron lugar en 1951 cando se introduciu o sufraxio universal na illa. Isto foi seguido de avances políticos encamiñados a alcanzar o autogoberno, acadando en 1961 a autonomía interna.
Dende 1958 até 1962, Barbados foi un dos dez membros da Federación das Indias Occidentais, sendo Grantley Adams o seu primeiro e único Primeiro Ministro. Cando a Federación se disolveu, volveu ao seu status de colonia autogobernada. A esta situación seguiron varios intentos de formar outra federación entre Barbados e as Illas de Barlovento e Sotavento que non culminaron, polo que Barbados negociou a súa propia independencia do Reino Unido nunha conferencia constitucional en xuño de 1966, acadando a súa independencia como estado membro da Commonwealth o 30 de novembro de 1966. A raíña Isabel II foi a xefa de Estado durante os seguintes 55 anos, ata que o 30 de novembro de 2021 o país converteuse nunha república parlamentaria, sendo Sandra Mason a súa primeira presidenta.
Goberno e política
Barbados é unha república constitucional e a súa presidenta é Sandra Mason. Entre 1966 e 2021 foi un dos Reinos da Commonwealth de Nacións, polo que Isabel II era a Raíña de Barbados, e a súa Xefa de Estado, estando representada por un Gobernador Xeral. En Barbados o título que levaba a Raíña era o de: "Pola Graza de Deus, Raíña de Barbados e dos seus outros Reinos e Territorios, Xefe da Commonwealth". Varios gobernos do país propuxeron que Barbados se constituíse como unha república dentro da Commonwealth cun presidente como xefe de Estado, proposta que se materializou o 30 de novembro de 2021.
O poder executivo descansa no primeiro ministro e no seu gabinete. O primeiro ministro é normalmente o líder do partido gañador das eleccións para a Asemblea, que é a cámara baixa do Parlamento e ten 30 escanos que son renovados cada cinco anos. O Senado ten 21 membros elixidos polo Gobernador Xeral.
Barbados é membro de pleno dereito na Comunidade Caribeña ou CARICOM.
Organización político-administrativa
Barbados está dividido administrativamente en once parroquias que deben o seu nome á relixión anglicana dos colonos ingleses. Ademais a capital da nación, Bridgetown, que está situada dentro da parroquia de Saint Michael é posible que poida formar nun futuro a súa propia parroquia. dereita
Saint George e Saint Thomas son as únicas parroquias que non teñen contacto co mar.
Xeografía
miniatura|esquerda|Praia de Barbados miniatura|dereita|280px|Mapa da Illa
Barbados é a illa máis oriental do Caribe, 34 km de longo e 23 km de ancho. Considérase relativamente plana, en comparación coas súas veciñas Illas de Barlovento. A illa elévase suavemente cara ao altiplano central, sendo o punto culminante do país o Monte Hillaby con 336 msnm. A illa está situada no Océano Atlántico, ao leste das demais illas das Indias Occidentais. Con respecto á xeoloxía da illa, o chan está composto practicamente de coral (de 90 m de grosor). A terra cae nunha serie de "socalcos" no oeste e entra nun plano inclinado no leste. Gran parte do país está rodeada por arrecifes de coral.
Na parroquia de Saint Michael atópase a capital de Barbados e principal cidade, Bridgetown, sendo outras cidades importantes Holetown, na parroquia de Saint James; Oistins, na parroquia de Christ Church.; e Speightstown, na parroquia de Saint Peter.
Membros da industria privada de Barbados propuxeron ao goberno unha idea para a creación de dúas pequenas illas artificiais que estarían ancoradas na costa oeste da illa. A primeira das illas sería de arredor de 1 km2 e estaría principalmente adicada ao turismo e a segunda de 0,2 km2, servindo de parque nacional. Ambas as illas estarían situadas preto do Porto de Deep Water, en Bridgetown, a unha curta distancia do Porto de Deep Water en Bridgetown.
O clima é tropical, cunha estación de choivas de xuño a outubro. Aínda que un poida crer que a illa soporta severas tormentas e furacáns tropicais durante esta estación de choivas, realmente isto non é así. A illa é alcanzada de cerca por algún destes furacáns cada 3,09 anos de media e sopórtao de cheo cada 26,6. O último gran furacán que causou graves danos na illa foi o Janet en 1955. As precipitacións anuais oscilan entre os 1 000 e 2 300 mm.
Economía
A economía tradicional barbadense baseábase na produción de azucre, principal materia de exportación. Coa explosión do turismo, produciuse unha reorientación da actividade. Agora mantén un sistema moi dependente dos Estados Unidos e Europa que son os lugares de procedencia da maioría dos turistas, o que debilita a súa economía nos períodos de contención nos países de orixe. Na actualidade diversificou parcialmente a súa economía con algo de industria lixeira. É así mesmo sede de importantes empresas, sobre todo financeiras, dado o alto nivel de protección do segredo bancario que ofrece e os baixos impostos que soportan. Está considerado pola comunidade internacional coma un paraíso fiscal.
Demografía
miniatura|Crecemento da poboación dende [[1961 (en miles de habitantes)]]
Barbados conta cunha poboación de 280 946 (2007), dos cales ao redor do 90,0% son de orixe africana, o 4,0% europeos (ingleses, irlandeses e outros) e o 6,0% restante asiáticos e multirraciais (mulatos). O idioma oficial é o inglés, e o dialecto local bajan está recoñecido como lingua rexionais protexida e é falado pola meirande parte da poboación. A esperanza de vida é de 73,0 anos e a media de fillos por muller é de 1,65, sendo a taxa de crecemento da poboación do 0,36% anual. O 99,7% da poboación está alfabetizada.
En canto á relixión, a maioría dos barbadenses son cristiáns (67%), principalmente da Igrexa anglicana, mais tamén hai protestantes, católicos, Testemuñas de Xehová, hindis, musulmáns, xudeus e algunhas outras minorías. Barbados é un dos principais destino de emigrantes da nación suramericana da Güiana.
Cultura
A influencia británica é máis evidente en Barbados que no resto de illas do Caribe. Un bo exemplo diso é que o deporte nacional é o crícket, tendo dado a illa xogadores de renome neste deporte como Garfield Sobers e Frank Worrell.
Os seus habitantes refírense a eles mesmos como Bajans. Este termo parece provir dunha mala pronuncia do xentilicio en inglés Barbadian como Bar-bajan quedando finalmente en Bajan.
Barbados mantén unha forte influencia británica e é chamado polos seus veciños "Pequena Inglaterra".
Deporte
Tal como noutros países do Caribe de ascendencia británica, o crícket é o deporte máis popular. Ademais de varios encontros amigábeis e até seis partidos do "Super Eight", Barbados acolleu a final da Copa Mundial de Crícket de 2007. Ademais moitos grandes xogdores naceron na illa como Garfield Sobers, Frank Worrell, Joel Garner ou Clyde Walcott. Tamén da illa é Obadele Thompson, a única velocista de clase mundial do país, que gañou unha medalla de bronce nos Xogos Olímpicos de Sidney 2000 na proba de 100 metros lisos.
En golf, o Aberto de Barbados foi unha das citas anuais do European Senior Tour entre 2000 e 2009. Ademais en decembro de 2006 a Copa do Mundo de Golf tivo lugar en Barbados.
O automobilismo tamén desempeña un papel importante co Rally de Barbados, celebrado cada verán e que actualmente forma parte do calendario da FIA NACAM. O baloncesto é tamén un deporte moi popular, sobre todo na escola e as universidade, e que está a aumentar en popularidade, ao igual que o voleibol. Nalgunhas praias como a de Brandons en Saint Michael moita xente reúnese para xogar ao voleibol praia.
Outros deportes que se practican inclúen o hoquei, tenis de mesa, fútbol, rugby, polo e natación. O netball é tamén popular entre as mulleres de Barbados.
Turismo
A illa de Barbados ten un único aeroporto importante, o Aeroporto Internacional Grantley Adams (GAIA), cuxa identificación IATA é BGI. Este aeroporto recibe diariamente voos de varias importantes compañías de todos os puntos do mundo, así como voos rexionais e charters. É o centro máis importante de transporte aéreo do Caribe oriental e na actualidade está sendo remodelado e ampliado.
A illa está ben desenvolvida, dispón de bos hoteis, apartamentos de tempo compartido etc. As costas sur e oeste de Barbados son moi populares pola claridade das súas augas e a cor branca e rosado das areas das súas praias. Ao longo da costa leste, bañada polo Océano Atlántico, existen lugares propicios para a práctica do surf.
As zonas comerciais son outro dos atractivos de Barbados, cunha ampla variedade de comercios libres de impostos. Existe a posibilidade de saír de noite na maioría das zonas turísticas como en Saint Lawrence Gap. Outras atraccións inclúen reservas de vida salvaxe, xoierías, pesca submarina, paseos en helicóptero, golf, festivais, excursionismo, exploración de cavernas etc.
Conflito étnico
miniatura|dereita|240px|[[Campo de refuxiados en Zaire para os desprazados tutsis tralo xenocidio de Ruanda de 1994.]] Un conflito étnico ou guerra étnica é un conflito armado entre dous ou máis grupos étnicos, moitas veces como resultado do nacionalismo étnico. Son de interese pola súa prevalencia aparente dende a guerra fría e porque frecuentemente resultan en crimes de guerra, como xenocidio. Malia que a fonte do conflito pode ser político, social, económico ou relixioso, os individuos en conflito poden xustificar a súa loita para mellorar a posición do seu grupo étnico na sociedade. Este criterio final é o que distingue os conflitos étnicos doutros tipos de conflito.
Un confito étnico non ten que ser necesariamente violento. Nunha sociedade multi-étnica onde a liberdade de expresión está protexida, o conflito étnico pode ser unha característica habitual das democracias plurais. Por exemplo, un conflito étnico pode ser un problema non violento polos recursos divididos entre diferentes grupos étnicos. Porén, o suxeiro da confrontación debe estar directa ou indirectamente relacionado cun grupo étnico. Nas sociedades multiétnicas saudables, estes conflitos están institucionalizados e "canalizados nos parlamentos, asembleas e burocracias ou a través de demostracións non violentas e folgas." Se ben os países democráticos non sempre poden evitar que os conflitos étnicos se convertan en violencia, os conflitos étnicos institucionalizados aseguran que os grupos étnicos poidan articular as súas demandas de maneira pacífica, o que reduce a probabilidade de violencia. Por outra banda, nos sistemas autoritarios, as minorías étnicas non pode expresar as súas queixas. Pola contra, as queixas silenciadas a longas fases de silencio étnico seguido dun estoupido violento. Polo tanto, a paz étnica é unha ausencia de violencia, non unha ausencia de conflito. Outra consecuencia é que as rebelións étnicas violentas a miúdo dan lugar a dereitos políticos para grupos previamente marxinados.
Tipos
Os conflitos étnicos poden producirse entre distintos grupos raciais, como no caso entre os negros e os brancos nos Estados Unidos e Suráfrica, causados pola segregación racial e o "apartheid", entre grupos racialmente homoxéneos, mais de gran diversidade relixiosa como o conflito entre católicos e protestantes en Irlanda do Norte; entre grupos relixiosos homoxéneos, mais de diversas etnias como o masacre entre os hutus e tutsis (ámbolos dous católicos) en Ruanda, e até mesmo entre os grupos étnicos e relixiosos distintos como o conflito árabe-israelí e o sino-tibetano. Difire do xenocidio en que este tende a ser perpetrado contra unha poboación que non é quen de se defender, mentres que nun conflito étnico ambos os lados, moitas veces teñen capacidade militar para atacar ó outro (aínda que moitas veces un lado é máis poderoso que o outro).
Alén diso, nalgúns casos, úsase o termo "conflito relixioso", cando os motivos do conflito teñen un pretexto máis relixioso que racial como no Oriente Medio, Irlanda do Norte, Sudán e no Tíbet.
Os conflitos étnicos existen na humanidade dende o inicio dos tempos. Algúns antropólogos, por exemplo, cren que o neandertal extinguiuse por unha guerra étnica contra os homo sapiens. Varios pobos primitivos tamén estiveron envoltos en conflitos étnicos, especialmente coa transformación dos nómades e das sociedades tribais nos grandes imperios das cidade-estado, e da invasión e dominación dun pobo sobre outro.
Tiburio
miniatura|250px|dereita|Tiburio da catedral de Coutances
O tiburio é unha pequena torre que se eleva, nalgunhas igrexas, por encima do cruceiro do transepto. Adoita ter varias aberturas a través das cales a luz penetra no edificio. Pode coroarse cun chapitel.
O tiburio é unha característica singular dalgunhas igrexas grandes, pero especialmente das catedrais góticas, en Normandía (entre as catedrais desta provincia, unicamente a de Sées non o ten na actualidade), e en Inglaterra.
Algúns tiburios célebres
miniatura|150px|esquerda|Tiburio da catedral de Ruán
RS-27A
RS-27A é a designación dun tipo de motor foguete utilizado na primeira etapa de varios foguetes Delta.
Características
Os motores RS-27A eran fabricados por Rocketdyne e funcionaban alimentados por osíxeno líquido e queroseno (RP-1). Tiñan un pulo de 890,1 kN a nivel do mar e usábanse na primeira etapa dalgúns modelos dos foguetes Delta 6000 e Delta 7000 e nos Delta III.
O RS-27A estaba formado en realidade por un motor principal RS2701B e dous foguetes vernier LR101-NA-11. Foi usado por primeira vez nos Delta II, en 1989, substituíndo ao motor RS-27.
Walking with Thee
Walking with Thee é o segundo álbum de estudio da banda inglesa de rock alternativo Clinic, editado o 25 de febreiro do 2002 a través do selo Domino Records.
Walking with Thee foi incluído na lista da Rolling Stone dos "50 Mellores Álbums do 2002".
H. Jon Benjamin
Harry Jon Benjamin, nado o 23 de maio de 1966 en Worcester, Massachusetts, é un actor, humorista e escritor estadounidense.
Viquingo
miniatura|250px|Embarcación viquinga. miniatura|300px|Viaxes viquingas. O termo viquingo (do antigo nórdico víkingr ) polo común sinala os exploradores, navegantes, comerciantes e guerreiros normandos (literalmente "homes do Norte"), que orixinarios de Escandinavia, atacarían as costas das Illas británicas, Francia, a Península Ibérica e outras partes de Europa, chegando tan lonxe como ata o río Volga, en Rusia, entre o século VIII e o século XI. O período da historia europea, datada polo xeral entre 793 e 1066, é con frecuencia denominada a Era dos viquingos. O termo é usado, tamén, para designar as poboacións de Escandinavia na Era dos viquingos, e aínda os seus asentamentos noutras partes. Os viquingos controlaban boa parte do comercio co norte de Europa e dominaban as rutas do Báltico e do interior de Rusia ata Bizancio
A palabra viking (viquingo) foi introducida na lingua inglesa con connotacións románticas no século XVIII, mais os etimoloxistas datan os usos máis antigos da palabra nos escritores anglo-francos, que denominaban "víkingr" a quen vivía do saqueo e a pillaxe. Nas linguas escandinavas o termo viquingo aplícase a xente que marcha nas expedicións viquingas ben para atacar ou para comerciar.
Etimoloxía
miniatura|Reconstrución dunha [[casa comunal da era viquinga, en Fyrkat (Dinamarca).]] O nome feminino en antigo nórdico víking refírese a unha expedición de ultramar. En inscricións rúnicas da era viquinga e escritos medievais posteriores encóntranse expresións como o verbo composto fara í víking, "ir nunha expedición". O nome masculino derivado en antigo nórdico víkingr aparece na poesía dos escaldos e en varias pedras rúnicas atopadas en Escandinavia, onde se refire a un mariñeiro ou guerreiro que toma parte nunha expedición de ultramar. En textos posteriores, como as sagas de islandeses, a frase "ir nun viking" implica a participación en incursións ou actividades de piratería e non simplemente en misións marítimas de negocios e comercio.
A palabra víking deriva do feminino vík, que significa "cala, enseada, pequena baía". A forma tamén se encontra como nome persoal nalgunhas pedras rúnicas suecas. Hai unha pequena indicación dalgunha connotación negativa do termo antes do final da era viquinga. A pesar destas posibles orixes, no seu tempo a palabra foi empregada para indicar unha actividade e ás persoas que participaban nela, e que non pertencían a ningún grupo étnico ou cultural. Nas linguas escandinavas modernas, a palabra Viking adoita referirse especificamente ás persoas que participaron en expedicións viquingas.
No inglés antigo, a palabra wicing aparece por primeira vez no poema anglosaxón, Widsith, que probablemente data do século IX. En inglés antigo, e na historia dos arcebispos de Hamburgo-Bremen escrita por Adam de Bremen en torno a 1070, o termo xeralmente refírese a piratas ou asaltantes escandinavos. Ao igual que nos usos do nórdico antigo, o termo non se emprega para ningún pobo ou cultura en xeral. A palabra non aparece en ningún texto conservado en inglés medio. A palabra Viking foi introducida no inglés moderno durante o rexurdimento viquingo do século XVIII, momento no que adquiriu matices heroicos de "guerreiro bárbaro" ou nobre feroz. Durante o século XX, o significado do termo ampliouse para referirse non só aos invasores mariños procedentes de Escandinavia e outros lugares ocupados por eles (como Islandia e as Illas Feroe), senón en segundo lugar a calquera membro da cultura que produciu ditos asaltantes durante o período entre finais do século VIII ata mediados do século XI, ou máis vagamente dende arredor do ano 700 ata en torno ao ano 1100. Como adxectivo, a palabra é empregada para referirse a ideas, fenómenos ou artefactos conectados con este pobo e a súa vida cultural, producindo expresións como era viquinga, cultura viquinga, arte viquingo, barco viquingo, e así sucesivamente.
A Era Viquinga
miniatura|400 px|Imperio franco, reinos e tribos de Europa e Oriente Próximo, a principios do século noveno, investigación histórica a partir de 1905, "Atlas Histórico das Escolas Públicas" por Ch. Colbeck
O período dende as primeiras incursións, nos anos 790, ata a conquista normanda de Inglaterra no ano 1066 é comunmente coñecido como a Era Viquinga da historia de Escandinavia. Os viquingos empregaron o Mar de Noruega e o Mar Báltico para as súas rutas marítimas cara ao sur. Os normandos eran descendentes dos viquingos que recibiron un señorío feudal no norte de Francia, o Ducado de Normandía, no século X. A este respecto, os descendentes dos viquingos continuaron a ter influencia no norte de Europa. Do mesmo xeito, o Rei Harold Godwinson, o derradeiro rei anglosaxón de Inglaterra, tiña ascendentes dinamarqueses. Dous viquingos mesmo ascenderon ao trono de Inglaterra, con Sweyn Forkbeard ostentando o trono entre 1013 e 1014, e seu fillo Canuto o Grande converteuse en rei de Inglaterra entre 1016 e 1035.
Expansión
miniatura|dereita|250px|Réplica dunha vivenda viquinga na vila de [[Frederikssund, Dinamarca.]] A feudalización da sociedade nórdica levou consigo a concentración das terras de labor debido ao sistema hereditario nórdico que as daba en herdade ao primoxénito, deixando ao resto dos irmáns sen recursos propios.
A guerra contra os pobos da Xermania, emparentados etnicamente cos escandinavos, pode tamén explicar en parte os primeiros rápidos golpes de man (strandhögg) viquingos, que tiñan por obxectivo os edificios cristiáns, especialmente igrexas e mosteiros.
Causas das expedicións
Os escritos nórdicos desta época redúcense a algúns epitafios rúnicos, a análise dos historiadores fundaméntase principalmente nos testemuños das vítimas, frecuentemente moito tempo despois dos acontecementos, influenciados e distorcidos. A arqueoloxía, con todo, aporta aclaracións determinantes.
Pode ser contrastada con teses clásicas destacando causas demográficas, a situación interna en Escandinavia, ou unha expansión inicial baseada no comercio a unha recente tese centrada nun conflito relixioso real.
Expansión demográfica
O período cálido medieval arredor do século X aumentou as incursións viquingas. Este aumento da temperatura tería propiciado o crecemento da produción agrícola e, polo tanto, un aumento demográfico. As incursións viquingas foron unha resposta á expansión demográfica. Os historiadores cren que este argumento concirne principalmente ao oeste de Noruega. Ao contrario, para o historiador François Neveux, "podemos afirmar que o argumento da superpoboación é hoxe en día amplamente desacreditada polos descubrimentos arqueolóxicos". A arqueoloxía rural escandinava ten revelado que as terras cultivadas estaban menos estendidas na era viquinga que na nosa era. Este suxire que a superpoboación non parece ter afectado a Escandinavia nos séculos VIII ou IX, mais podería ser unha conclusión rápida: para reducir a presión demográfica, os escandinavos poderían ter preferido gañar terras mellores no sur en lugar de despexar terras marxinais, conxeladas durante seis meses ao ano. Mais o quecemento global non explica por si as incursións viquingas, só as que comezaron ao redor do século X, mentres que as primeiras incursións datan do século VIII.
Guerras internas en Escandinavia
As incursións viquingas comezaron no século VIII. Escandinavia estaba entón dividida en moitos pequenos reinos. A vontade de establecer grandes reinos centralizados nos países escandinavos non apareceu ata a cristianización. Os príncipes convertidos ao cristianismo estableceron alianzas cristianizadas para acceder ao poder.
As guerras sucesorias impulsaron os daneses a lanzar expedicións de conquista a fin de adquirir riquezas e prestixio. No século IX, Dinamarca e, en menor medida Noruega, viviron numerosos conflitos internos ligados á oposición entre os jarls (condes ou duques, ás veces soberanos) e ás crises de sucesión. O rei dos daneses estaba a loitar para impoñerse sobre os diferentes clans e a súa familia. As incursións en Europa financiaron as guerras entre aristócratas e aumentaron o prestixio dos candidatos ao poder.
Pista comercial
Os escandinavos comerciaban polo menos dende a época romana; adoitaban instalarse no verán nos vicus, polo que coñecían perfectamente o resto de Europa. No século VII, os árabes perturbaron o comercio no Mediterráneo. En Europa, isto levou á reorientación do comercio cara á zona do Mar do Norte. Os comerciantes occidentais encontraban en Escandinavia peles, madeira, ámbar e marfil e compartiron cos escandinavos o viño, os cartos e as armas. Os contadores de Birka en Suecia, de Hedeby e de Ribe nas costas de Xutlandia fóronse desenvolvendo. Os escandinavos que aceptaron a "prima signatio" (pequeno bautismo cristián) foron autorizados a comercializar como no pasado. Os seus postos de comercio foron tamén usados como "intelixencia" para as futuras incursións: segundo o historiador Stéphane Lebecq, "o comercio abriu o camiño para ás incursións viquingas".
Carlomagno tentou varias ofensivas contra Dinamarca, mais sen éxito. Isto provocou unha reacción que propiciou as primeiras incursións viquingas durante o seu reinado. O Imperio Franco era moi poderoso e resistiu os ataques dos viquingos. O Imperio Carolinxio comezou un longo declive logo da morte de Carlomagno: estaba mal defendido e frecuentemente inzado de guerras internas. Os viquingos aproveitaron as debilidades deste vasto imperio. Comerciantes, algúns escandinavos convertéronse ocasionalmente en saqueadores.
Reacción á conquista franca de Saxonia e á cristianización
miniatura|Carlomagno impuxo pola forza o bautismo aos saxóns. Segundo numerosos historiadores recentes, o fenómeno viquingo debeuse principalmente a unha reacción á "cristianización forzosa a sangue e ferro".
Carlomagno, profundamente relixioso, na crenza de que Deus confiara ao pobo dos francos e ao seu soberano a tarefa de difundir e defender a fe cristiá, pasou a súa vida convertendo a todos os países de Europa. "Polo sangue e polo ferro", conseguiu establecer un imperio cristián na maior parte da Europa Occidental. Particularmente, os pobos que ocupaban o norte de Xermania na fronteira dinamarquesa, foron vítimas de masacres, o rei franco empregou a forza e o terror, impoñendo a súa fe con extrema violencia, como o masacre de Verden en 782, ou os 4 500 decapitados e os 12 000 mulleres e nenos deportados polos francos por negarse a recibir o bautismo. O emperador franco fixo destruír a árbore sagrada, o Irminsul, para "expulsar o demo" de Saxonia.
O historiador das relixións, Rudolf Simek explica que "non é por casualidade que o inicio da actividade viquinga se producise durante o reinado de Carlomagno […] A aparición do cristianismo era unha ameaza en si mesma".
Estes masacres contra todas as nacións xeraron unha considerable preocupación polos viquingos, que defenderon o seu honor, e os seus valores impuxéronlles o deber de vinganza. En 785, Carlomagno instaurou en Saxonia o capitular De partibus Saxoniæ. O xefe dos saxóns Widukind resistiu durante moito tempo e fuxiu varias veces a refuxiarse cos seus veciños nórdicos (dinamarqueses) e foi baixo a protección de Sigfred "rei dos dinamarqueses"", amais de beneficiarse da protección do rei viquingo Godfried, o fillo e sucesor de Sigfred. Os saxóns e os dinamarqueses eran pobos moi próximos, tiñan a mesma cultura e as mesmas crenzas, e fixeron fronte común para resistir ao imperio cristián. Widukind converteuse en familiar de Godfried ao casar coa princesa Geva de Vestfold, filla de Oystein (Eystein) Ier de Vestfold. En resposta, os viquingos dinamarqueses atacaron aos obodritas, un pobo aliado de Carlomagno. Reforzáronse en Danevirke para protexerse do imperio cristián que ameazaba as súas fronteiras, e posteriormente en 810, 200 barcos viquingos lanzáronse sobre Frisia.
Trátase dun "odio entre relixións entre os viquingos e os cristiáns", explicando estes historiadores que foron principalmente as igrexas, os mosteiros e outros edificios relixiosos xunto cos seus habitantes (monxas, monxes e curas) o obxecto da furia, os insultos e os aldraxes dos Normandos aínda pagáns e o seu odio ao cristianismo. Para vingarse, un strandhögg viquingo (pequeno comando), tomou o risco de internarse no territorio franco. Non se contentaron con saquear a tumba de Carlomagno en Aquisgrán, tomáronse tempo para profanar a súa tumba e os restos do grande emperador da cristiandade. Os viquingos actuaban así en todas as incursións, non contentos con roubar os bens da igrexa, "estaban decididos a pisar as reliquias sagradas, insultando e aldraxando, motivados polo odio real cara á relixión cristiá"
Este grave conflito relixioso dividiu a Escandinavia e sobre todo a Noruega durante case un século, a causa da penetración do cristianismo. "O duque Håkon Sigurdsson e todo o seu clan de Lade, foron os grandes defensores das crenzas cristiás fronte ao crecemento do cristianismo", mais esta resistencia foi esmagada con extrema brutalidade polo emperador Otón II do Sacro Imperio Romano-Xermánico coñecido como "o sanguinario" e os dous reis Olaf evanxelizados. Otón II na batalla de Danevirke, Olaf Tryggvason, que tomara como reféns os fillos de varios xefes da illa e de Islandia, tivo que aceptar o cristianismo, e Olaf II de Noruega chamado "o Grande" ou "o santo" que cortou as mans e os pés dos que se resistiron á marcha triunfal do cristianismo.
Moitos historiadores e especialistas confirman a pertinencia deste conflito relixioso que provocou o fenómeno "viquingo". Entre eles encontramos a Olaf Olsen, Pierre Barthélemy , Élisabeth Deniaux, Claude Lorren, Pierre Bauduin, Thomas Jarry Lucien Musset , François-Xavier Dillmann ou mesmo Michel Rouche e Pierre Miquel.
Montesquieu tivo tamén a súa opinión sobre este asunto; el escribiu en De l'esprit des lois: "Eles [Os viquingos] atribuíron aos eclesiásticos a destrución dos seus ídolos, e toda a violencia de Carlomagno, que os obrigara unha vez tras outra a refuxiarse no norte. Estes odios durante corenta ou cincuenta anos non foran capaces de esquecer".
Orixes xeográficas e áreas de expansión
miniatura|dereita|450px|Asentamentos viquingos nos séculos VIII (vermello escuro), IX (vermello claro), X (laranxa) e XI (amarelo). En verde, zonas de influencia viquinga miniatura|220px|[[Pedras de Ledbergs en Östergötland, con gravados de guerreiros varegos e naves viquingas]] O territorio orixinario dos viquingos influenciou fortemente a repartición das súas zonas de expansión. Os viquingos orixinarios da actual Suecia, deseguido coñecidos como varegos, expandiran os seus dominios ao Leste do Mar Báltico. Vivindo do comercio, da piratería e da pillaxe, e ofrecéndose como mercenarios, percorren a rede fluvial (especialmente do río Volga) do que será máis tarde Rusia e Ucraína. Atinxen logo o Mar Caspio, Constantinopla e aínda Bagdad. Polo ano 1040, unha expedición varega, dirixida por Ingvar chega mesmo ata Afganistán. Convidados a pacificaren a zona polas tribos eslavas e finesas, os varegos («Varyags», en ruso), chamados «Russ» («remeiros») polos eslavos, chegan aproximadamente a mediados do século IX desde o Báltico, conducidos por Rurik e os seus compañeiros. Despois de se instalaren nos arredores da cidade de Novgorod (quizais fundada por varegos), unha verdadeira colonización sueca (Aldeigjuborg) enraíza en torno ao Lago Ladoga. Estes viquingos suecos montan, a partir dun conxunto de fortes e postos de intercambio, o primeiro Estado ruso.
Os daneses lanzáronse primeiro contra Xutlandia, ocupada polos francos, nunha expedición terrestre desde a súa fronteira fortificada, o Danevirke, construída polo rei Gulfridr. Os francos opuxeron unha sólida defensa militar que obrigou os viquingos a tentaren as vías de incursión polo mar. A morte de Carlomagno, en 814, marcou o inicio dun longo período de fraqueza do Imperio franco do que eles souberon sacar partido. Orientaron as súas conquistas e pillaxes ao longo das costas do mar do Norte e o canal da Mancha. Alcanzaron o litoral de Inglaterra e remontaron os seus cursos fluviais (Humbert e Támese). No Norte da Alemaña, os Países Baixos e Flandres, fundaron un efémero estado na Frisia medieval. No que é a actual Francia, efectuaron unha serie de expedicións remontando o Sena, o Loira, o Garona, e outros ríos menores, e gañaron o nome de normandos, antes de se estabelecer na rexión que hoxe denominamos Normandía. As súas numerosas expedicións guerreiras coincidiron con guerras de sucesión en Dinamarca: é, polo tanto, moi probábel que os viquingos daneses partisen en razzias para conseguiren financiamento para as súas guerras internas e para obter o prestixio que aureola un conquistador.
No que toca aos viquingos orixinarios das costas occidentais da actual Escandinavia, a Noruega de hoxe en día, as súas expedicións e conquistas abrangueron principalmente Escocia, Irlanda, as Illas Faroe, Islandia e Groenlandia. Conduciron as súas razias de exploración ata Vinlandia -posibelmente a actual Península de Labrador-, onde foi creado un posto avanzado, desde o cal practicaron a cabotaxe das costas americanas.
As consecuencias das súas expedicións fixéranse sentir máis aló da Europa continental, sobre as rutas comerciais que a unen con Oriente: unha moeda escandinava foi encontrada nunha tumba da India. Por contra, descubriuse un Buda de xade nunha sepultura norueguesa.
Expedicións a Galicia
300px|miniatura|As [[Torres de Oeste, en Catoira, foron construídas para pechar a rota fluvial do Ulla ante os ataques viquingos.]] A partir do ano 844 as costas galegas sufriron o ataque e pulo das hordas viquingas. Mais non só o litoral galego foi obxecto das incursións, xa que as naves invasoras eran capaces de remontar ríos, posibilitando o a chegada dos viquingos a importantes cidades como Tui. As costas galegas non contaban con medios axeitados de defensa ante as poderosas frotas e os numerosos homes que as integraban, que ás veces desembarcaban por moito tempo e profundaban no país para saquear, regresando ricos á súa terra. Aínda que os ataques se prolongaron ata finais do século XI (a última é datada en 1038), puido haber algunha pequena incursión máis no século XII, mais o perigo xa pasara. A maior parte destas incursións eran realizadas por barcos procedentes de Noruega, Dinamarca e as Órcadas, segundo textos galegos, escandinavos, árabes e casteláns.
Un documento na Historia Compostelá testemuña os saqueos e devastacións:
Entre as primeiras invasións destaca a sufrida en 844 baixo o reinado de Ramiro I, cando os viquingos realizaron dous ataques menores sobre Xixón e A Coruña, nas que as tropas de Ramiro I conseguiron derrotar os viquingos. Con todo, foi a ría de Arousa un dos principais escenarios dos enfrontamentos. Como resposta aos ataques, outro prelado, Cresconio, mandou erguer as Torres de Oeste no actual concello de Catoira para pechar a rota fluvial do Ulla.
No ano 968, o bispo de Iria Flavia Sisnando II acudiu coas súas tropas para combater unha invasión, morrendo na batalla. Despois os viquingos vagaron impunemente a través de Galicia, roubando e incendiando ata tal punto que, segundo o historiador francés Dudón, dezaoito poboacións foron destruídas.
Esmorecemento das expedicións
miniatura|165px|esquerda|Temoneiro viquingo con helmo cónico Co paulatino asentamento dos viquingos e dedicación a actividades comerciais, chegaron influencias culturais do resto de Europa. A Cristiandade tivera unha temperá e crecente presenza en Escandinavia, que aumentaría. Co crecemento da autoridade central e o reforzamento das defensas costeiras nas que acostumaban depredar os viquingos, as expedicións destes fixéranse máis arriscadas e menos proveitosas. Coa aparición de monarcas, alta nobreza e un sistema case feudal en Escandinavia, cesaron por completo. No século XI os escandinavos aparecen en crónicas combatendo contra "viquingos" do Mar Báltico, o que levou, en ocasións, a que daneses e suecos participasen nas Cruzadas bálticas (c. 1180-1410), ademais de desenvolveren a formación da Liga Hanseática no século XIV.
Barcos
Téñense realizado varios achados arqueolóxicos de barcos viquingos de todos os tamaños que teñen achegado información da artesanía empregada para a súa construción. Houbo moitos tipos de barcos viquingos, construídos para varios usos; o tipo máis coñecido é probablemente o drakkar ou barco longo. Os drakkars estaban destinados á guerra e á exploración, deseñados para a velocidade e a axilidade, e estaban equipados con remos para complementar a vela, facendo posible a navegación independentemente do vento. O drakkar tiña un casco longo, estreito e de pouco calado para facilitar o desembarco e o destacamento de tropas en augas pouco profundas. Os drakkars foron empregados principalmente polos Leidang, as frotas de defensa escandinavas. O drakkar permitiu aos nórdicos ir nun viking, o que podería explicar por que este tipo de barco se converteu case nun sinónimo do concepto de viquingo.
Os viquingos construíron moitos tipos únicos de embarcacións, a miúdo utilizadas para tarefas máis pacíficas. O knarr era un buque mercante dedicado e deseñado para transportar carga a granel. Tiña un casco máis ancho, un calado máis profundo e unha pequena cantidade de remos (utilizados principalmente para manobrar en portos e zonas semellantes). Unha innovación dos viquingos foi a "beitass", un largueiro montado na vela que permitía aos seus barcos navegar eficazmente contra o vento. Era común que os barcos viquingos navegasen ou remolcasen un barco máis pequeno para transferir tripulacións e carga dende o barco á costa.
A finais da década de 1960, no fiorde de Roskilde, foron escavados os restos ben conservados de cinco barcos viquingos nos que apareceron tanto o buque insignia como os knarr. Os barcos foron afundidos alí no século XI para bloquear unha canle de navegación e así protexer Roskilde, daquela capital danesa, do asalto a través do mar. Os restos destes barcos exhíbense no Viking Ship Museum en Roskilde.
Museos de barcos viquingos
miniatura|As escavacións do barco de Gokstad no 1880. En Oslo (Noruega) existe un museo chamado Vikingskipshuset, que forma parte do Museo Cultural Histórico da Universidade de Oslo, onde se expón entre outros o gran barco de Gokstat, atopado en 1879 e de 24 metros de eslora por 5 de manga, e a súa análise dendrocronolóxica datouno no ano 890.
Outro museo importante adicado aos barcos viquingos é o Vikingeskibsmuseet en Roskilde (Dinamarca). Este museo foi construído en 1969 para albergar os cinco primeiros barcos atopados nas escavacións realizadas en 1962 e que se encontraban somerxidos no fiorde de Roskilde. As instalacións do museo foron ampliadas en 1997, dispoñendo agora dunha illa e dun porto, onde é posible visitar unha colección de réplicas de barcos nórdicos e viquingos.
Celebridades
Un dos viquingos máis famosos foi o noruegués Erik o Roxo, que colonizou Groenlandia. O seu fillo Leif Eriksson tamén está na lista de viquingos famosos por supostamente chegar a América antes que Cristovo Colón.
Ragnar Lodbrok e os seus descendentes son as figuras históricas máis coñecidas de todas as incursións e conquistas en Europa, liderando un exército que dominou gran parte de Inglaterra.
Tamén é salientable a figura de Canuto o Grande, rei de Dinamarca que logrou someter todo o leste de Inglaterra.
Outro dos grandes reis foi Harald Haardrade (Harald o Desapiadado), que é considerado o último rei viquingo. Harald fuxiu moi novo para Constantinopla, onde participou na Garda varega durante dez anos, sendo un dos seus maiores líderes. Logo escapou coa filla da emperatriz para Novgorod, para enviala de volta a Constantinopla. Compartiu o reino de Noruega co seu sobriño, Magnus o Bo, a cambio da metade da súa riqueza acumulada en Constantinopla, mais pouco tempo despois o seu sobriño faleceu en estrañas circunstancias e permaneceu gobernando só.
Cando Harald soubo que Guillerme o Bastardo (quen despois de conquistar Inglaterra sería chamado O Conquistador) tiña a intención de apoderarse de Inglaterra, deseñou unha árbore xenealóxica segundo a cal tiña dereito a ser rei de Inglaterra, reuniu un exército e, xunto con Tostig (irmán do rei Haroldo II de Inglaterra) embarcouse na conquista da illa. Desembarcou no norte e foi descendendo ata chegar a York, encontrando pouca resistencia, pois o exército do rei Harold II achábase no sur da illa. E nunha rápida e longa marcha, Harold II chegou ata onde estaba Haardrade, quen xa consideraba que estaba todo baixo control, mais encontrouse cunha férrea defensa e caeu na batalla de Stamford Bridge (25 de setembro de 1066).
Ambosores, Muras
Santa María de Ambosores é unha parroquia que se localiza no noroeste do concello de Muras. Segundo o IGE en 2019 tiña 8 habitantes (2 mulleres e 6 homes) distribuídos en 6 entidades de poboación.
Historia
A orixe desta parroquia remóntase a 1895 cando 24 entidades da parroquia de San Pantaleón de Cabanas segregáronse desta para formaren a parroquia eclesiástica de Ambosores que ten lugares en catro concellos (Ourol, Muras, Mañón e As Pontes de García Rodríguez) de dúas provincias (Lugo e A Coruña). Os 6 lugares que están no concello de Muras son os que forman esta parroquia civil.
O ano que vivimos perigosamente
O ano que vivimos perigosamente (en The Year of Living Dangerously) é un filme australiano de drama e romance dirixido por Peter Weir que foi estreado en 1982. Escrito conxuntamente entre Weir e David Williamson, é unha adaptación da novela de Christopher Koch The Year of Living Dangerously. A historia é sobre un romance ambientado en Indonesia durante a caída do presidente Sukarno.
Estreouse en galego a través da TVG o 4 de setembro de 1992.
Southgate, Londres
miniatura|Estación de metro de Southgate
Southgate é unha área suburbana do norte de Londres, que se encadra principalmente dentro do London Borough of Enfield, non obstante algunhas zonas do oeste forman parte do London Borough of Barnet. Sitúase a 13 km ao norte de Charing Cross. O seu nome vénlle por ser a porta sur de Enfield Chase.
Características
Salienta na zona a estación de metro de Southgate deseñada por Charles Holden cun estilo art déco. Hai gran número de parques, entre eles, Grovelands Park. En Waterfall Road está Christ Church, un edificio de pedra cunha torre e un chapitel construído en 1862 por Gilbert Scott. miniatura|Chase Side é a principal rúa comercial de Southgate
Sakon Yamamoto
Sakon Yamamoto (山本左近, nado o 9 de xullo de 1982 en Toyohashi, prefectura de Aichi, Xapón) é un piloto de Fórmula 1. Debutou en con Super Aguri onde disputa as sete derradeiras carreiras da tempada. No, foi contratado como piloto de probas de Spyker F1, onde foi ascendido a segundo piloto após a marcha de Christijan Albers da escudería, disputando de novo as derradeiras sete carreiras. No é o piloto de probas da escudería Hispania.
Applegarthtown
miniatura|Igrexa de Applegarthtown Applegarthtown é unha localidade de Dumfries and Galloway (Escocia) situada entre Lochmaben e Lockerbie no bordo do río Annan a 19 km da localidade de Annan. A súa economía é predominantemente agrícola.
Sakon Yamamoto
Resultados completos na Fórmula Un
(Chave) As carreiras en letra grosa indican pole position; as carreiras en cursiva indican volta rápida.
Garza boieira
miniatura| Bubulcus ibis
Chris Miller
Christopher "Chris" Miller, nado o 1968, é un actor estadounidense.
Galería de imaxes do castelo de Moeche
O castelo de Moeche é un castelo medieval do século XIV, un dos escenarios principais das revoltas irmandiñas situado en San Xurxo, no concello de Moeche.
Garza boieira
A garza boieira, ou garza mediana (Bubulcus ibis) é unha especie de ave Ciconiforme da familia Ardeidae, a única do xénero Bubulcus.
O nome de boieira vénlle do seu costume de pousarse preto dos animais de pasto coma os bois, buscando os insectos que son escorrentados por estes animais.
É unha garza cosmopolita, e unha das aves máis espalladas por todo o planeta. Orixinaria do Vello Mundo, só deixou sen colonizar á Antártida.
Subespecies
Coñécense dúas subespecies da Bubulcus ibis:
Gerardo Blázquez Magno
Gerardo Blázquez Magno, nado no Porriño e finado no mesmo concello cara 1970, foi un fotógrafo e político galego.
Traxectoria
Home de ideas progresistas afeccionado a lectura e o coñecemento autodidacta. Militante do Partido Comunista de España. Cando aconteceu o golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 estaba en Madrid. Coa derrota republicana foi detido e xulgado en Madrid. Sufriu penas de cadea e unha forte represión por parte dos fascistas durante case toda a vida. Traballou como vixiante na mina Carmen de Varilongo (Santa Comba) cara 1945. Traballou anos como practicante no Porriño. Iníciouse na fotografía como afeccionado e aprendeu a técnica a través de manuais e publicacións da época. A principios dos anos cincuenta crea o estudo Foto Magno coa súa filla Dolores Blázquez Burgos. Dolores realizaba as fotografías e Gerardo ocupábase dos labores de revelado e positivado.