cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Yeelen
Yeelen (do bambara "brillo"/"luz") é un filme maliano de 1987 dirixido por Souleymane Cissé. É unha coprodución entre Malí, Burkina Faso, Francia e Alemaña Occidental. Foi rodado en lingua bambara e fula, e está baseado nunha lenda tradicional do pobo bambara. Aínda que está ambientado nunha época indefinida, está posiblemente ambientado no Imperio de Malí do século XIII.
Está protagonizado por Issiaka Kane no papel de Nianankoro, un home que posúe poderes máxicos. Niamanto Sanogo interpreta o papel do pai de Niankoro que segue ó seu fillo a través das terras dos bambara, dos fula e dos dogon usando un madeiro máxico para guiarse.
Yeelen foi un éxito da crítica, e foi galardoado co Premio do Xurado no Festival Internacional de Cinema de Cannes de 1987. Foi nomeado á Palma de Ouro ese mesmo ano.
Gillian Armstrong
Gillian May Armstrong, nada en Melbourne o 18 de decembro de 1950 é unha directora australiana de longametraxes e documentais, especializada en dramas de época. Os seus filmes adoitan representar perspectivas e protagonistas femininas.
Traxectoria
Nada en Melbourne, Gillian Armstrong creceu no suburbio de Mitcham. Graduouse no Swinburne Technical College en 1968, estudou deseño de vestiario para o teatro e realización de cinema. O 1972 entrou no Australian Film Television and Radio School. Tres anos despois dirixiu dúas curtametraxes, The Singer And The Dancer e Smokes and Lollies (1975).
Hemoglobina A
miniatura|Estrutura da hemoglobina humana adulta. As subunidades α e β móstranse en vermello e eazul, e os grupos [[hemo que conteñen ferro en verde. De Proteopedia Hemoglobin.|239x239px]] A hemoglobina A (HbA), tamén chamada hemoglobina adulta, hemoglobina A1 ou α2β2, é o tetrámero máis común da hemoglobina humana, supoñendo un 97% da hemoglobina total dos glóbulos vermellos. A hemoglobina é unha proteína que se une ao oxíxeno, que se atopa dentro dos glóbulos vermellos ou eritrocitos, que transporta oxíxeno desde os pulmóns aos tecidos. A hemoglobina A contén dúas subunidades alfa e dúas beta (α2β2). A hemoglobina A2 (HbA2) é unha forma menos común de hemoglobina nos adultos e está composta por dúas subunidades alfa e dúas subunidades de delta-globina. Esta hemoglobina constitúe o 1-3% da hemoglobina nos adultos.
Estrutura e función
A hemoglobina A (HbA) é un tetrámero formado por dúas subunidades alfa e dúas beta (α2β2). Cada subunidade contén un grupo hemo con ferro ao cal se unen moléculas de oxíxeno diatómico (O2). Ademais do oxíxeno, a ensamblaxe da subunidade e a estrutura cuaternaria é importante para a afinidade para a unión de moléculas. Cando a hemoglobina se une ao O2 (oxihemoglobina), únese ao ión de ferro II (Fe2+) do hemo para transportalo e liberalo nos tecidos. Todas as subunidades deben estar presentes para que a hemoglobina capte e libere o oxíxeno en condicións normais.
Gillian Armstrong
Traxectoria
A súa primeira longametraxe, My Brilliant Career (1979), adaptación da novela homónima de Miles Franklin, foi a primeira longametraxe australiana dirixida por unha muller en 46 anos. Armstrong recibiu seis premios do Australian Film Institute Awards, incluído o da mellor dirección. Despois do éxito do filme, que foi candidato ao Óscar ao mellor deseño de vestiario, dirixiu o pequeno musical australiano Starstruck (1981).
Hemoglobina A
Síntese
esquerda|frame|Biosíntese do hemo na que se suceden moitas etapas encimáticas que empezan na mitocondria e acaban no citoplasma da célula.
Síntese do hemo
A síntese do hemo implica unha serie de pasos encimáticos que teñen lugar dentro da mitocondria e no citosol da célula. Primeiro, nas mitocondrias ten lugar a condensación do succinil-CoA e a glicina pola ALA sintase para producir ácido 5-aminolevulínico (ALA). O ALA móvese despois ao citosol e despois dunha serie de reaccións crea o coproporfirinóxeno III. Esta molécula trasládase de volta ás mitocondrias, onde reacciona coa protoporfirina-III oxidase para producir a protoporfirina IX. O ferro é despois inserido encimaticamente na protoporfirina pola ferroquelatase para producir o hemo.
Gillian Armstrong
Traxectoria
A partir de entón, Armstrong especializouse en dramas. O seu maior éxito en Hollywood obtívoo en 1994 coa adaptación de Little Women, protagonizada por Winona Ryder e Susan Sarandon, á que seguiron filmes como Oscar and Lucinda (1997) e Charlotte Gray (2001).
Temas
Armstrong deu voz ao seu desexo de alcanzar un público amplo nas súas entrevistas, incluíndo homes e mulleres de todas as nacionalidades. Porén, a súa obra diríxese continuamente ás políticas sexuais e as tensións familiares. Os seus filmes céntranse na fuxida e na loita cos roles tradicionais de xénero e a súa evolución e inconvenientes, como en One hundred a Day, My Brilliant Career, High Tide e Oscar and Lucinda. Ademais, moita xente definiuna como creadora de "mulleres fortes", aínda que insiste que simplemente realiza filmes sobre personaxes complexas e as escollas que estes fan.
Hemoglobina A
Síntese da globina
A síntese da globina ten lugar nos ribosomas do citosol. Dúas cadeas de globina que teñen grupos hemo combínanse para formar a hemoglobina. Unha das cadeas é unha cadea alfa e a outra é unha cadea non alfa. A natureza da cadea non alfa nas moléculas de hemoglobina varía debido a diferentes variables. Os fetos teñen unha cadea distinta da alfa, chamada gamma (e forman a hemoglobina F) e despois do nacemento en vez da gamma pasan a formar a cadea beta (e forman hemoglobina A). Este cambio de hemoglobina F á hemoglobina A ocorre cinco ou seis meses despois do nacemento. Os xenes que codifican as cadeas alfa están localizados no cromosoma 16, mentres que os que codifican as cadeas non alfa están no cromosoma 11.
Importancia clínica
Debido aos numerosos pasos e procesos que hai na síntese da hemoglobina, hai moitos sitios onde poden ocorrer erros. A síntese do hemo implica acción de múltiples encimas e cando estes encimas son deficientes ou non funcionan axeitadamente, como consecuencia de mutacións ou delecións, ou cando ocorre o mesmo cos xenes da globina, poden ocorrer varias enfermidades. Os trastornos dos xenes da globina orixinan hemoglobinopatías que poden ser causadas por variantes anormais da globina (anemia falciforme) ou pola redución da síntese da cadea en células eritroides (talasemia) durante a hematopoese. Estas hemoglobinopatías adoitan ser trazos autosómicos recesivos.
Gillian Armstrong
Estilo
Armstrong ten un estilo distintivo na súa obra que resiste categorizacións sinxelas. A maioría dos seus filmes non poden ser definidos simplemente como "filmes de mulleres". Os seus filmes descríbense como mestura de xéneros de xeito que recrean como algo amplamente diferente do que foron considerados. Non obstante, tamén poden considerarse filmes convencionais atractivos para o público. Posúen unha fotografía sensible e delicada, unha montaxe fluída, un sentido evocador para os decorados e o vestiario, e un compromiso co desenvolvemento de personaxes sólidas e a interpretación. Segundo a investigadora cinematográfica Gwendolyn Audrey Foster, Armstrong ten unha "forte inclinación feminista" e un "sentido do humor mordaz".
Inconformismo galés
miniatura|250x250px| Capela inconformista en Y Gyffin, preto de Conwy, no norte de [[Gales]] O inconformismo galés (en lingua galesa Ymneilltuaeth yng Nghymru) foi unha tendencia relixiosa de grande influencia na vida do país de Gales desde o século XVI. Ten as súas raíces na Reforma Protestante, cando varios países do norte de Europa se desligaron da autoridade da Igrexa Católica.
O primeiro galés inconformista foi John Penry, martirizado en 1593. A primeira igrexa inconformista do país foi establecida en Llanfaches (Monmouthshire / Sir Fynwy) fundada en 1639.
En política, os primeiros inconformistas tendían a evitar a interferencia directa cos asuntos mundanos (excepto nos relacionados coa igrexa). Durante un tempo pódese dicir que a disidencia galesa foi conservadora, pero no século XIX os inconformistas comezaron a xogar un papel cada vez máis importante na política do país e na segunda metade dese século a causa inconformista tendeu a asociarse co radicalismo e o chamamento ao autogoberno (ou autonomía) para Gales. Unha das consecuencias disto foi a formación de organizacións radicais como Cymru Fydd e o apoio crecente ao liberalismo ou socialismo liberal.
O dominio do inconformismo tivo un impacto de grande alcance en Gales. A contribución dos escritores inconformistas á literatura galesa, por exemplo, foi moi considerábel, influíndo nalgúns dos escritores máis importantes en galés, como Morgan Llwyd, Ann Griffiths, William Williams Pantycelyn, Daniel Owen e Owen Morgan Edwards. Porén, algúns autores do século XX, como Saunders Lewis e John Rowlands, foron moi críticos co impacto do inconformismo na cultura galesa, argumentando que o conservadorismo artístico da denominación tivo un efecto opresivo sobre a cultura galesa (no ámbito da novela, por exemplo).
Casa da Moeda de Turquía
A Casa da Moeda de Turquía (en turco: Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü: "Dirección Xeral da Casa de Moeda e Timbre"; ou simplemente Darphane: "Casa da Moeda) é unha compañía estatal turca, con sede en Istambul, que se encarga da cuñaxe das moedas de curso legal do país, correspondentes ao sistema monetario da lira turca.
A súa orixe remóntase a 1467, cando se estableceu en Istambul unha casa de moeda que chegou a ser a meirande do Imperio Otomán en substitución da antiga ceca bizantina de Constantinopla.
A Casa da Moeda de Istambul
esquerda|miniatura|191x191px|[[Moeda (peza metálica)|Moeda de prata da Casa da Moeda de Istambul a nome de Ahmed III (1703-1730)]] Para satisfacer as necesidades de diñeiro do Imperio Otomán, que se expandiu rapidamente logo da conquista de Istambul, Mehmed II Fatih, o Conquistador, sumou ás cecas xa existentes unha nova casa de moeda na contorna da mesquita Beyazit, feito que se considera como o comezo da existencia dunha casa de moeda turca centralizada. Ao non existir documentación que determine a data exacta do seu establecemento, adóitase considerar a súa fundación en 1467, a data das primeiras moedas de ouro cuñadas nela, a nome de Mehmed II. Esta primeira ceca cobrou importancia e acabou trasladándose a Simkeşhane, no distrito de Beyazit, en Istambul, en 1596.
Xa no século XVIII, en tempos do sultán Ahmed III (1703-1730), a casa de moeda trasladouse en 1723 a un dos edificios do complexo do Palacio de Topkapi e ampliouse en 1832 coa construción de novos talleres. Axiña se converteu na principal ceca turca, ata o punto de quedar, en 1843, como a única casa de moeda en funcionamento, logo do pechamento de todas as demais.
A ceca actual
O 8 de xullo de 1967, a casa de moeda trasladouse á súa situación actual, no distrito de Beşiktaş, nun edificio cuxa construción comezara xa en 1961, cunha superficie de 7.000 metros cadrados (mais un patio interior doutros 1.000 m2), nuns terreos de 11.000 metros cadrados. Porén, a división de impresión, que se fusionara coa de cuñaxe en 1933, permaneceu no Palacio de Topkapi ata 2012, cando se trasladou ao novo edificio.
Mediante un Decreto lei do 18 de xuño de 1984, a entidade tomou a forma de Dirección Xeral da Casa de Moeda e Timbre (Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü), como unha unidade dentro da estrutura do Ministerio de Finanzas do Estado turco, coa misión de se encargar da produción de moeda de curso legal, moedas conmemorativas en metais nobres, medallas, condecoracións, selos oficiais e diversos documentos oficiais e de seguridade, como visas e pasaportes.
miniatura|169x169px|[[Pasaporte turco, elaborado na Casa da Moeda de Turquía ]]
Directores da ceca
Esta é unha listaxe dos directores xerentes da Casa da Moeda de Turquía desde 1979:
Dōgen
Eihei Dōgen (永平道元), nado en Kioto o 19 de xaneiro de 1200 e finado na mesma cidade o 22 de setembro de 1253, foi un mestre budista xaponés, fundador da escola Sōtō do zen neste país. Tamén é coñecido como Dōgen Zenji (道元禅師), Dōgen Kigen (道元希玄) ou Koso Joyo Daishi, literalmente "Ancestro Eminente, Sustentador de Luz, Gran Mestre".
Traxectoria
Dōgen naceu en Kioto no seo funha familia nobre e quedou orfo de nai e pai moi novo. Foi adoptado por un tío seu.
Aos 13 anos, entrou como novizo no Monte Hiei, centro da Escola Budista de Tiantai.
Na primavera de 1223 partiu cara á China, regresando ao Xapón en 1227 tras ser recoñecido polo mestre Rujing como mestre da escola Cáodòng (曹洞宗, pronunciado Sōtō-shū en xaponés).
Tralo seu regreso, desenvolveu a súa actividade relixiosa en templos próximos a Kioto, reunindo arredor del unha comunidade de seguidores da nova escola do budismo zen. En 1243, trasladouse con eles á provincia de Echizen, na actual prefectura de Fukui. Nesta rexión fundou o templo Eihei-ji (永平寺), que se mantén como un dos dous templos principais da escola Sōtō.
O zen de Dōgen
No corazón da variedade de zen que ensinou Dōgen hai unha serie de conceptos clave, que son recalcados de xeito repetido nos seus escritos. Non obstante, todos estes conceptos están intimamente interrelacionados uns cos outros no sentido en que todos están directamente conectados con zazen, ou a meditación sentada, que Dōgen consideraba que é idéntica ao zen, como se expresa claramente na primeira frase do manual de ensinanza de 1243 Zazen-gi (坐禪儀; "Principios de zazen"):
Cando fai referencia ao zazen, Dōgen moitas veces refírese especificamente a shikantaza, traducible libremente como "nada máis que sentar" ou "só sentar", que é un tipo de meditación sentada en que:
Legado
A súa obra mestra, Shōbōgenzō (正法眼蔵), é unha das cumes da literatura zen. Escrita ao longo de máis de vinte anos, componse de 92 libros ou fascículos nas súas edicións canónicas. Dōgen tratou neles unha gran variedade de temas, dende indicacións prácticas para a organización da vida monacal ou a correcta práctica do zazen, a lembranzas da súa viaxe á China ou reflexións filosóficas, entre as que destaca a súa concepción do tempo.
Beauty & Ruin
Beauty & Ruin é o décimo primeiro álbum de estudio do músico estadounidense Bob Mould, publicado o 3 de xuño de 2014 a través do selo Merge Records.
Xan Carballo
Traxectoria
Militante da Unión do Povo Galego. Auxiliar psiquiátrico do Sanatorio de Conxo de Santiago, foi despedido en 1977. Integrado na Intersindical Nacional Galega, da que foi elixido secretario provincial da Coruña en 1978, pasou despois á INTG, da que foi elixido secretario xeral en 1983. Integrouse na CIG e despois pasou a CUT. Cando en 1986 a UPG aceptou a participación do BNG no Parlamento Galego, xunto con 13 membros do seu Comité Central liderados por Mariano Abalo, deixaron o partido, constituíndo o Colectivo Comunista 22 de marzo, que o 25 de xullo de 1986 se transformou no Partido Comunista de Liberación Nacional. Integrouse despois na FPG.
Joan Segarra
Joan Segarra Iracheta, nado en Barcelona o 15 de novembro de 1927 e finado en Taradell, Barcelona, o 3 de setembro de 2008, foi un futbolista español, capitán do "Barça das Cinco Copas", un dos mellores equipos que tivo o FC Barcelona na súa historia. Xogou 14 tempadas no primeiro equipo do Barcelona, entre 1950 e 1964, disputando un total de 577 partidos. Retirouse como o futbolista con máis partidos na historia do club, aínda que nos seguintes anos foi superado por varios xogadores máis.
Como futbolista
Debutou co FC Barcelona en partido oficial o 24 de setembro de 1950, nunha goleada por 7-2 sobre o Real Madrid. Esa mesma tempada gañou o seu primeiro título, a Copa do Xeneralísimo, despois de derrotar na final á Real Sociedad.
Podía actuar en diversos postos segundo as necesidades do equipo, aínda que adoitaba xogar no centro do medio campo ou na defensa. Compartiu equipo con xogadores como Ramallets, Kubala, César, Moreno, Basora, Luis Suárez ou Manchón, e levantou varios títulos como capitán. Conquistou un total de catro ligas e seis Copas do Xeneralísimo, así como as dúas primeiras edicións da Copa de Feiras. Retirouse en 1964, despois de 577 partidos co club, a cifra máis alta naquel entón.
Selección española
Foi titular habitual na selección española entre 1951 e 1962, período no que xogou un total de 25 encontros internacionais. Capitaneou o equipo español no Mundial de 1962, no que disputou o primeiro partido contra Checoslovaquia.
Como adestrador
Unha vez retirado como xogador en activo en 1965, obtivo o título de adestrador e dirixiu diversos equipos infantís das categorías inferiores do FC Barcelona. Ao final da tempada 1977/78 dirixiu brevemente ao FC Barcelona Atlètic, substituíndo a Laureano Ruiz ata que Antoni Torres foi nomeado adestrador do equipo reserva para a tempada 1978/79. Porén, no tramo final daquela tempada, Torres pasou ao primeiro equipo como axudante de Joaquim Rifé e Segarra foi o encargado de dirixir o filial ata o final de curso.
It's Real
It's Real é o segundo álbum de estudio da banda estadounidense de indie rock Ex Hex, publicado o 22 de marzo de 2019 a través do selo Merge Records.
Lei de Constitución Municipal da Baixa Saxonia
A Niedersächsisches Kommunalverfassungsgesetz (NKomVG), traducida como Lei de Constitución Municipal da Baixa Saxonia é a "constitución municipal" das cidades, distritos e municipios da Baixa Saxonia, así como da rexión de Hannover e, polo tanto, é a base xurídica para o desenvolvemento das estruturas municipais na Baixa Saxonia en base ao garantía de autogoberno da Lei Fundamental (Art. 28 parágrafo 2 frase 1 GG) e da Constitución do Estado de Baixa Saxonia (art. 57 parágrafo 1 NV).
Desde o 1 de novembro de 2011, o NKomVG combinou o código municipal de Baixa Saxonia, o código de distrito de Baixa Saxonia, a lei sobre a rexión de Hannover e a lei sobre a reorganización do distrito e da cidade de Göttingen nunha lei de constitución municipal uniforme da Baixa Saxonia.
Transit
miniatura|Transit 3-A antes do lanzamento. Transit foi unha serie de satélites artificiais dos Estados Unidos.
Características
Os satélites Transit foron satélites desenvolvidos inicialmente pola Armada dos Estados Unidos para servir de axuda á navegación. O desenvolvemento comezou en 1958 e foron pensados para dar principalmente servizo aos submarinos Polaris aínda que despois comezaron a ser usados por axencias civís. O servizo prestado polos Transit deixou de funcionar como tal en 1996, substituído polos máis modernos GPS e Navstar. Lanzáronse entre 1959 e 1988.
Transit 1A e 1B
Os dous primeiros satélites Transit tiñan forma aproximadamente esférica e 119 kg de masa e estabilizábanse mediante xiro, producindo a súa enerxía mediante células solares na súa superficie. Transit 1A foi lanzado mediante un Thor Able 2 o 17 de setembro de 1959, pero non chegou a órbita por un fallo no foguete. Transit 1B foi lanzado exitosamente o 13 de abril de 1960 usando un Thor Ablestar. Foi o primeiro satélite que fixo un reacendido dos seus motores no espazo e demostrou a viabilidade de usar satélites como axuda á navegación.
Transit 2A e 2B
Transit 2A foi lanzado con éxito o 22 de xuño de 1960 a bordo dun Thor Ablestar, mentres que Transit 2B non chegou a ser lanzado nunca. Transit 2A, similar aos Transit 1, levaba entre os seus instrumentos, ademais dos transmisores de radio para navegación, un radiómetro para medir o ruído cósmico, un medidor infravermello e sensores de temperatura. A enerxía era producida por células solares alimentando unha batería de níquel-cadmio. Os transmisores funcionaban a frecuencias de 54, 162, 216 e 324 MHz.
Transit 3A e 3B
Transit 3A non chegou a órbita debido a un fallo no seu foguetes lanzadore, un Thor Ablestar, o 30 de novembro de 1960. Transit 3B foi lanzado xunto co satélite LOFTI 1 o 22 de febreiro de 1961, tamén mediante un Thor Ablestar, pero debido a un fallo dun compoñente electrónico os satélites non chegaron a separarse da última etapa do foguete, permanecendo o conxunto en órbita. Con todo, Transit 3B estivo transmitindo durante un tempo. miniatura|Transit 4A xunto con Injunt 1 e Solrad-3.
Transit 4A e 4B
Tanto Transit 4A como 4B foron lanzados con éxito mediante foguetes Thor Ablestar, o primeiro o 29 de xuño de 1961 e o segundo o 15 de novembro dese mesmo ano. A diferenza dos anteriores Transit, estes tiñan forma de cilindro de 109 cm de diámetro e 79 cm de alto, cunhas masas de 79 (Transit 4A) e 86 kg (Transit 4B). A enerxía eléctrica que os alimentaba proviña das células solares que recubrían as súas superficies. Os dous satélites levaban a bordo tamén fontes de enerxía nucleares SNAP 3 experimentais.
Transit-5A 1, 2 e 3
Os tres satélites Transit de tipo 5A foron prototipos lanzados mediante foguetes Scout X-3 entre 1962 e 1963, co segundo satélite non chegando a órbita por fallo do foguete. Eran satélites máis pequenos que os anteriores, de forma cilíndrica e con catro paneis solares, ademais dun mastro despregable para estabilizar os satélites mediante gradente gravitatorio.
Transit-5BN 1, 2 e 3
Os tres satélites Transit de tipo 5BN eran similares aos 5A pero estaban alimentados exclusivamente mediante fontes nucleares RTG de tipo SNAP-9A. O 1 e o 2 foron lanzados con éxito en 1963 mediante foguetes Thor Ablestar, mentres que o terceiro non chegou a órbita por un problema co foguete lanzador, despois do cal decidiuse que o resto de satélites Transit usarían paneis solares.
Transit-5C 1 e 2
Transit-5C 1 foi lanzado o 4 de xuño de 1964 a bordo dun Scout X-4, mentres que a segunda unidade nunca foi lanzada. Era similar aos Transit 5A pero cun redeseño para maior eficiencia.
Transit-5E 1
Transit-5E 1 foi lanzado o 28 de setembro de 1963 mediante un Thor Ablestar, tiña unhas maas de 59 kg e catro paneis solares. Foi un satélite adicado máis á investigación, para estudar a contorna doutros satélites Transit.
Transit-5E 3
Transit-5E 3 foi lanzado con éxito o 5 de decembro de 1963 mediante un foguete Thor Ablestar cunha misión similar a Transit-5E 1 e 2. Funcionou ata o 19 de xullo de 1964.
Transit-5E 4
Transit-5E 4 debería ter tido unha misión similar ao resto de Transit-5E, pero finalmente foi cancelado.
Transit-5E 5
Transit-5E 5 foi posto en órbita mediante un foguete Thor Ablestar o 13 de decembro de 1964. Como o resto de satélites da serie, era un satélite de investigación adicado a estudar a contorna do resto de satélites Transit.
Transit-O
Transit-O foi a denominación dos satélites Transit operativos. Lanzáronse 24 entre 1964 e 1988 dos 32 planificados inicialmente, cos oito restantes ou non sendo lanzados ou modificados para outras funcións.
Danza do Sol
miniatura|300px|Danza do Sol do [[pobo shoshone en Fort Hall, 1925.]] A danza do Sol é unha cerimonia practicado por algúns nativos americanos dos Estados Unidos e do Canadá, principalmente aquelas culturas propias das grandes chairas. Normalmente implica que a comunidade se reúna para rezar pola curación. Os individuos fan sacrificios persoais en nome da comunidade.
Despois da colonización europea de América, e coa formación dos gobernos canadense e estadounidense, ámbolos dous países aprobaron leis destinadas a suprimir as culturas indíxenas e forzar a asimilación á cultura maioritaria europea.
A danza do Sol converteuse nunha das cerimonias prohibidas, así como o potlatch dos pobos do noroeste do Pacífico. Canadá levantou a súa prohibición contra a práctica da cerimonia en 1951. INos Estados Unidos, o Congreso aprobou a Lei de liberdade relixiosa dos indios americanos (AIRFA) en 1978, que foi promulgada para protexer as liberdades civís básicas e para protexer e preservar os dereitos relixiosos tradicionais e as prácticas culturais dos nativos americanos, inuits, aleutianos, e hawaianos.
Supergrass (álbum)
Supergrass é o terceiro álbum de estudio da banda inglesa de rock alternativo Supergrass, publicado o 20 de setembro de 1999 a través do selo Parlophone no Reino Unido e Island Records nos Estados Unidos. O disco acadou o número 3 no Reino Unido. Adoita a ser chamado "o álbum dos raios X" debido á imaxe da súa portada. En Australia incluíuse un CD gratuíto con cancións ao vivo.
Dermestoides sanguinicollis
Dermestoides sanguinicollis é unha especie de coleóptero da familia dos escaravellos formigas (Cleridae). Fabricius publicou o nome científico da especie por primeira vez en 1782.
A presenza deste clérido en Galicia foi confirmada na serra dos Ancares no ano 2019, identificado por investigadores da Facultade de Bioloxía e o Centro de Investigación Forestal de Lourizán.
Ljubiša Broćić
Ljubiša Broćić (en Љубиша Броћић), nado en Belgrado o 3 de outubro de 1911 e finado na mesma cidade o 16 de agosto de 1995, foi un adestrador de fútbol iugoslavo.
Traxectoria
Adestrou a varios dos principais equipos europeos, como o PSV Eindhoven, a Juventus, o FC Barcelona ou o Estrela Vermella de Belgrado, gañando dúas veces a liga iugoslava e unha vez a Serie A italiana. Tamén dirixiu o Al-Nasr en Arabia Saudita, o OFK Beograd, o Racing Beirut, así como as seleccións de Albania, Líbano, Kuwait e Bahrain. Con Albania gañou a Copa dos Balcáns en 1946.
Tamén traballou en Australia, adestrando o Footscray JUST e o South Melbourne Hellas durante a década de 1960, e pasou dúas veces polo banco da selección de Nova Zelandia.
Boces
Boces é o segundo álbum de estudio da banda estadounidense de indie rock Mercury Rev, publicado o 1 de xuño de 1993 a través do selo Beggars Banquet Records no Reino Unido e de Columbia Records nos Estados Unidos. A banda explicou que o título do disco inspirouse no nome Boards of Cooperative Educational Services, un sistema de escolas vocacionais no estado de Nova York.
Durante a xira deste álbum, no Lollapalooza, a banda foi obrigada a abandonar o escenario por tocar demasiado alto.
Manuel Buján Rivas
Manuel Buján Rivas, nado en Castelló de la Plana, foi un mestre e político español.
France Football
Premios
Entre 1956 e 2009, France Football entregou ao mellor xogador de Europa o Balón de Ouro, a miúdo coñecido como o premio ao Futbolista Europeo do Ano. Trala fusión do premio co FIFA World Player en 2010, a revista outorgou o Balón de Ouro da FIFA ao mellor xogador do mundo en colaboración coa FIFA, ata 2016, cando retomou a propiedade total do trofeo. Desde 1959, France Football tamén elixe o Xogador Francés do Ano e entre 1968 e 1990 entregou o premio ao mellor club de Europa.
Eleccións xerais de Suráfrica de 1994
As eleccións xerais de Suráfrica de 1994 realizáronse do 26 ao 29 de abril de 1994. Foron os primeiros comicios celebrados en Suráfrica aplicando o dereito ao sufraxio universal e consolidaron a fin do réxime do apartheid. A elección desenvolveuse baixo a dirección da Comisión Electoral Independente.
Durante os catro días de votación millóns de cidadáns foron votar, formándose longas fileiras. O proceso estivo marcado polos asasinatos de vinte e unha persoas en atentados terroristas perpetrados por grupos vinculados á extrema dereita surafricana oposta ao proceso de democratización. En total, foron computados 19 726 579 votos, dos cales 193 081 foron invalidados. O gañador foi o Congreso Nacional Africano (ANC) —apoiado polo Partido Comunista de Suráfrica (SACP) e o Congreso de Sindicatos Surafricanos (COSATU)—, con máis do 62 % dos sufraxios. Tal e como estaba previamente pactado, formouse un goberno tripartito composto polo ANC, o Partido Nacional (PN) e o Partido da Liberdade Inkatha (PLI), as tres forzas políticas que obtiveran polo menos o 5 % dos votos.
Antecedentes
130px|left|thumb|[[Pieter Willem Botha|P.W. Botha intentou manter o apartheid.]] Durante os anos 1980, o réxime racista do apartheid instaurado en 1948 deu mostras de esgotamento debido á combinación de oposición interna e sancións externas. O presidente Botha, consciente da situación, promoveu en 1984 unha reforma constitucional que concedía o dereito ao voto ás minorías mulata e asiática co fin de ampliar a base social do réxime. Como resultado, creáronse dúas novas cámaras lexislativas para representar ambas minorías, que se sumaron á xa existente para a minoría branca.
Pero a situación continuou empeorando. Aínda que os grupos violentos da oposición non podían vencer o Estado, o custo económico e humano era demasiado alto. Ademais, o boicot internacional afectaba negativamente a economía e os acredores internacionais cada vez eran máis esixentes. Adicionalmente, a caída do comunismo en Europa fixo que os africáneres e os propios Estados Unidos percibiran de forma distinta o Congreso Nacional Africano (ANC), a principal forza de oposición ao réxime. Aínda que Botha introduciu outras pequenas reformas para suavizar o sistema de segregación racial, non tivo intención de cuestionalo. Non obstante, xa en 1985 tivo lugar o primeiro encontro entre o encarcerado Nelson Mandela e o ministro de Xustiza Kobie Coetsee. Os contactos culminaron o 5 de xullo de 1989 cun encontro igualmente secreto de Mandela co propio presidente Botha na súa residencia oficial, reunión que marcou o inicio das negociacións.
En febreiro de 1989, Botha sufriu un accidente cerebrovascular e foi obrigado a renunciar ao liderado do Partido Nacional e, máis tarde, á presidencia, sendo substituído en ambos cargos por Frederik de Klerk.
Inicio da transición
Só tras a substitución de Botha por De Klerk acentuouse o ritmo das reformas. O 2 de febreiro de 1990, no seu discurso de apertura do parlamento, De Klerk pronunciou un discurso que algúns consideran o inicio do proceso de transición. Nel dixo o seguinte: O ANC foi legalizado e o seu líder, Mandela, posto en liberdade tras 27 anos de estancia en prisión. Igualmente foron legalizados o Partido Comunista Surafricano (PCSA), o Congreso Panafricano (PAC) e o Congreso de Sindicatos Surafricanos (COSATU). O movemento de De Klerk sorprendeu totalmente o ANC, que na mesma véspera cría imposible que o goberno dera un paso semellante. Mandela fixo público o seu desexo de cooperar co proceso reformista aberto por De Klerk, pero o radical CPA decidiu seguir apostando pola vía revolucionaria. O estado de emerxencia, vixente desde 1986, foi levantado en xuño en case todo o país, e en outubro en Natal. A maioría das leis racistas foron derrogadas entre 1990 e 1991, de forma que se foi suprimindo todo o tecido legal que regulaba a segregación racial. O 6 de agosto de 1990, o ANC renunciou formalmente ao uso da violencia, se ben non disolviou o seu brazo armado, A Lanza da Nación.
200px|thumb|esquerda|A colaboración entre o presidente [[Frederik de Klerk|De Klerk e o líder do ANC Nelson Mandela foi decisiva para o éxito da transición.]]
En decembro de 1991 constituíuse a Convención para unha Suráfrica Democrática (CODESA), un organismo composto por dezanove persoas representantes dos distintos grupos étnicos surafricanos. En marzo de 1992 acordouse a constitución dun goberno interino multirracial e o 17 de marzo de 1992 a minoría branca aprobou en referendo unha reforma constitucional que garantía a igualdade de dereitos con independencia da raza. Tras difíciles negociacións, a Convención aprobou unha Constitución Provisional e varias leis que debían regular o proceso de transición. As distintas normas foron aprobadas polo parlamento tricameral racial entre setembro e decembro de 1993. A Constitución Provisional establecía 34 principios —entre eles, os principais dereitos fundamentais— aos que debía axustarse a constitución definitiva. O respecto a ditos principios sería examinado con carácter previo polo Tribunal Constitucional xa creado e presidido por Arthur Chaskalson, un dos defensores de Mandela no proceso de Rivonia de 1963-1964. Curiosamente, dous partidos claramente antiliberais como o PN e o ANC, pactaron unha constitución marcadamente liberal. O 10 de decembro, Mandela e De Klerk recibiron en Oslo o Premio Nobel da Paz, símbolo do respaldo internacional ao proceso que lideraban.
Designouse un Consello Executivo de Transición (CET) para asesorar en todo o proceso de celebración de eleccións lexítimas. A Constitución Provisional establecía que se elixiría por sufraxio universal un parlamento bicameral que nomearía unha autoridade executiva composta por un presidente e dous vicepresidentes. Todos os partidos que superaran o 5 % dos votos terían dereito a formar parte dun Goberno de Unidade Nacional que duraría cinco anos, tempo previsto para a realización das reformas necesarias para establecer un novo réxime. O CET determinaría a forma máis axeitada de elaborar unha nova constitución definitiva que substituiría a provisional.
Deste xeito, a transición realizouse mantendo sempre a legalidade vixente, sen ruptura co réxime anterior. Este camiño continuísta foi defendido en todo momento tanto por Mandela como por De Klerk, ambos avogados de profesión e formación. O obxectivo era manter o imperio da lei durante todo o delicado proceso. Pese ás súas evidentes diferenzas políticas, ambos líderes eran conscientes de que era imprescindible o diálogo co outro. De Klerk estaba convencido de que Mandela sería o próximo presidente de Suráfrica, e Mandela opinaba que non podía haber un cambio pacífico sen a participación do presidente.
A influencia moderadora de Mandela fíxose notar nunha reunión da executiva do ANC celebrada a principios de 1994 na que se tratou a delicada cuestión do himno nacional. En ausencia do veterano activista, os asistentes acordaron por unanimidade substituír o tradicional himno da Suráfrica do apartheid —«A chamada»— polo popular «Deus bendiga África», himno extraoficial da oposición negra. Cando Mandela se reincorporou á reunión fíxolles notar que esa decisión supoñía pisar os sentimentos dunha parte da poboación e que impediría o obxectivo de lograr a reconciliación. Ninguén se opuxo e, como resultado, o himno nacional componse das dúas cancións cantadas sucesivamente: «Deus bendiga África» e «A chamada».
Violencia política
A transición distou de ser sinxela e caracterizouse por unha forte violencia de orixe política debida a varios factores. Seis meses antes das eleccións, John Carlin —daquelas correspondente en Suráfrica do xornal británico The Independent— calculaba que desde a liberación de Mandela morreran máis de dez mil persoas a consecuencia da violencia política. Ademais, o temor ao estoupido dunha guerra civil similar á que se estaba librando en Bosnia estendíase entre diversos sectores. Paradoxicamente, do total de mortes violentas por motivos políticos habidas durante o longo período de goberno do Partido Nacional, máis da metade tiveron lugar no período 1990-1994, unha vez abolido o apartheid.
Un dos focos de violencia estivo nos ultradereitistas brancos contrarios á fin do réxime do apartheid, cuxos escuadróns da morte actuaban sen control. O ANC dicía que existía unha «terceira forza» allea ao Exército e a Policía amparando a violencia, pero nunca puido demostrar a súa existencia. Quizais o momento de maior tensión provocado por este sector foi o ocasionado polo asasinato do líder do Partido Comunista de Suráfrica, Chris Hani. Afortunadamente, a pronta detención do seu asasino grazas á colaboración dun cidadán africáner e o chamamento á calma feito por Mandela evitaron unha resposta violenta.
250px|thumb|esquerda|Os violentos milicianos do extremista [[Movemento de Resistencia Africáner foron un factor de desestabilización.]]
Outro dos motivos da violencia foi a resistencia a perder o seu poder por parte dalgúns dos líderes dos bantustáns creados polo réxime racista. En setembro de 1992, o ANC convocou unha marcha cara a Bhisho, a capital de Ciskei. As forzas armadas do bantustán —teoricamente independente e gobernado por Oupa Gqozo— abriron fogo contra a multitude e causaron vinte e unha vítimas mortais.
Un dos conflitos máis sanguentos foi o enfrontamento entre o Congreso Nacional Africano e o Partido da Liberdade Inkatha (PLI) no bantustán de KwaZulu. Mangosutu Buthelezi era o seu primeiro ministro e líder de Inkatha, e intentaba manter o seu predominio territorial fronte ao auxe do ANC. Aínda que o ANC se presentou como vítima, a súa dirección provincial tivo responsabilidade no agravamento do conflito por negarse a que Mandela negociara directamente co líder do PLI —como fixo con outros líderes— o que podería ter mitigado o enfrontamento. O momento de maior tensión produciuse en xuño de 1992, cando membros do PLI asasinaron a corenta e seis persoas en Boipatong (Transvaal) e Mandela acusou ao goberno de De Klerk de complicidade nos feitos. Pola súa banda, tamén a rama militar do ANC, A Lanza da Nación, asasinou a centos de líderes de Inkatha actuando como escuadróns da morte. A pesar das acusacións do ANC, non hai constancia de que o Goberno apoiara a Inkatha, aínda que non hai dúbida de que moitos policías e militares estaban dispostos a favorecelo no conflito. Polo ANC foi o zulú Jacob Zuma o encargado de negociar con Buthelezi, se ben a súa designación como candidato do seu partido ao cargo de primeiro ministro de KwaZulu-Natal enfureceu o líder de Inkatha.
No extremo ideolóxico oposto, tamén o Congreso Panafricano cometeu actos de violencia. O peor de todos foi a matanza dun grupo de cristiáns que rezaban nunha igrexa do Cabo.
Nos townships mantívose, antes e despois das eleccións, unha violencia tendente a facer xustiza popular de forma sumaria. O ANC alentara durante anos o linchamento de supostos colaboracionistas mediante a cruel práctica do colar. Colocábanse arredor do pescozo do sospeitoso varios pneumáticos impregnados de líquido inflamable e prendíaselles lume. A ineficacia policial e o costume de décadas favoreceron a continuidade desta práctica. O apoio expreso destes métodos por parte da esposa de Mandela, Winnie, representante do sector radical do ANC, comprometeu a súa postura dialogante.
Sistema electoral
O sistema electoral tradicionalmente utilizado na Suráfrica do apartheid fora o maioritario uninominal a unha soa volta. Os cálculos indicaron que se o ANC obtiña un 50 % dos votos —como era previsible—, con dito sistema podería obter entre un 70 e un 80 % dos escanos do Parlamento. Aínda que é posible que o PN e Inkatha obterían con este procedemento unha certa representación, os demais partidos quedarían fóra do parlamento. O propio ANC deuse de conta de que isto non sería positivo pois, aínda que os pequenos partidos tiñan escasos apoios, representaban importantes sectores sociais que debían participar na construción do novo réxime. Por tal motivo, optouse por un sistema de representación proporcional por listas aplicando o sistema Droop. Os remanentes cubríronse mediante unha adaptación do método do resto maior.
Os catrocentos escanos da Asemblea Nacional dividíronse nunha lista nacional de douscentos nomes e nove listas provinciais. Aínda que inicialmente propúxose establecer unha barreira electoral que excluíra os partidos que obtivesen menos do 5 % dos votos, finalmente optouse por non establecer ningún límite co fin de incorporar o maior número de partidos posible.
O ANC pretendía impoñer unha única papeleta de voto, o que significaría a obrigación de votar ao mesmo partido para a Asemblea Nacional e a provincial. Consideraba que iso favorecería os partidos de ámbito nacional sobre os rexionais. Con todo, o pequeno Partido Democrático (PD) —integrado por liberais brancos que se opuxeran ao apartheid desde dentro do sistema— opúxose con firmeza e foi apoiado por varios asesores internacionais. Finalmente optouse por realizar votacións separadas, e os resultados suxiren que tanto o PD como a Fronte da Liberdade (FL) —representante dos africáneres máis ultraconservadores— resultaron beneficiados por iso na votación provincial debido a que un número de votantes apoiaron listas diferentes en ambas votacións.
Tamén se pactou que os parlamentarios non poderían cambiar de partido. Impúxose unha férrea disciplina que permitía incluso a perda do escano dos representantes que foran expulsados do seu partido. A finalidade foi protexer os partidos pequenos fronte á previsible superioridade do ANC para evitar que este captase os parlamentarios das minorías. Por outra parte, impúxose unha corrección na confección das listas cerradas de candidatos co fin de asegurar que polo menos un terzo dos seus compoñentes foran mulleres.
O sistema tamén recibiu críticas ao considerarse que blindaba o poder das cúpulas dirixentes dos partidos políticos, que podían así controlar quen formaba parte das listas e expulsar os parlamentarios díscolos. Aínda que a dirección do ANC —maioritariamente procedente do exilio e non afeita a actuar con base en respaldos electorais— transixía ao aceptar a presenza dos partidos minoritarios, obtiña a cambio o completo control da súa ampla organización.
Adrián Maceda
Traxectoria
Cursou o Bacharelato no IES Lama das Quendas de Chantada, e o grao de Relacións Internacionais e Xornalismo na Universidade Rei Xoán Carlos.
Eleccións xerais de Suráfrica de 1994
As eleccións
200px|thumb|esquerda|[[Nelson Mandela, líder do ANC, no momento de depositar o seu voto.]]
Durante os meses anteriores ás eleccións, fixéronse grandes esforzos para que todos os sectores participaran nas mesmas. O Congreso Panafricano decidiu en xaneiro de 1994 pór fin á loita armada. Pola súa parte, a extrema dereita branca, tradicionalmente representada polo Partido Conservador, empeñouse en non participar nos comicios. Ante esta situación, o ANC estableceu contactos co xeneral Viljoen, antigo xefe das Forzas de Defensa. Tratouse sobre a posibilidade de crear un volkstaat ou patria nacional para esta minoría, se ben o feito de que os brancos non foran maioritarios en ningunha rexión dificultaba calquera acordo. Pese a iso, un sector dos nacionalistas africáneres percibiu boa vontade por parte do ANC. Tras o fracaso da intervención armada en Bofutatsuana, Viljoen decidiu participar nas eleccións e creou a Fronte da Liberdade.
Inkatha foi máis difícil de convencer. O partido de base zulú ameazou até o último momento con non participar nas eleccións. Finalmente, a presión internacional e o temor a perder a súa base de poder en KwaZulu-Natal fixeron que Buthelezi cambiara de opinión. Posto que as papeletas electorais estaban xa impresas, houbo que engadir apresuradamente ao final da lista adhesivos co nome do partido.
O talento político de Mandela quedou en manifesto durante a campaña electoral, nun debate televisado que mantivo con De Klerk. Durante o mesmo, o líder do ANC foi incrementando a súa hostilidade contra o seu rival, o que causaba un efecto negativo no público até o punto de que o aínda presidente consideraba que ía «gañando puntos». Mais, case ao final do debate, Mandela levantouse, achegouse a De Klerk, estreitoulle a man, eloxiouno e díxolle que era un «auténtico fillo de África», co que retomou a iniciativa e cambiou a súa imaxe previa. O 27 de abril, segundo día das eleccións, izouse por primeira vez a nova banderia. O seu variado colorido simbolizaba o pluralismo étnico da «nación arco da vella».
As eleccións foron supervisadas por dous mil cincocentos observadores de Nacións Unidas. Sen deixarse intimidar polo clima de violencia, case vinte millóns de surafricanos votaron nuns 10 500 colexios electorais; unha participación que superou o 86 %. As condicións foron precarias. A maioría dos electores non votara nunca, tampouco os encargados de efectuar o reconto tiñan experiencia previa, a metade dos votantes eran analfabetos funcionais e un terzo dos colexios habilitados carecía de electricidade e teléfono. Aínda que se formaron longas fileiras baixo o sol, os votantes permaneceron tranquilos. Os mesmos policías e militares que defenderan o réxime racista colaboraron no desenvolvemento loxístico electoral. O caos organizativo fixo que moitos electores non puideran votar durante os tres días inicialmente estipulados, o que motivou a petición de Mandela e Buthelezi de prorrogar a votación. Finalmente, De Klerk decidiu ampliar o prazo un día máis en varios dos antigos bantustáns, que eran as zonas con peor organización, co fin de que ningún partido tivera motivos para alegar que os seus simpatizantes non puideran ter votado. Houbo acusacións de fraude que falaban de roubo de urnas e enchido fraudulento doutras. En KwaZulu-Natal e varios lugares máis, o resultado oficial acabou sendo froito dunha negociación entre os partidos políticos, unha posibilidade que a lexislación electoral previra. Pese a todo, os votos nulos non chegaron ao 1 %, os partidos aceptaron os resultados e a comunidade internacional considerou que as eleccións foran libres e limpas.
En outubro de 1994, a Comisión Electoral Independente fixo público un informe no que recoñecía que se cometeran irregularidades. A insuficiencia de recursos e a ineficacia administrativa poderían ter favorecido a partidos maioritarios nalgunhas rexións, mais afirmaba tamén que non podía dicirse que tales fallos influísen nos resultados globais. O presidente da Comisión negou que se asinara ningún acordo encamiñado a falsear os resultados, se ben revelou certos intentos de presión procedentes do Partido Nacional e o Partido Democrático que foran rexeitados.
Asemblea Nacional
180px|thumb|dereita|Sede da [[Asemblea Nacional de Suráfrica|Asemblea Nacional en Cidade do Cabo.]]
A nova Asemblea Nacional tiña pouco que ver co antigo parlamento constituído con criterios raciais. O 73 % da poboación negra reflectiuse nun 52 % de parlamentarios de diferentes etnias; o 15 % da poboación branca mantiña un 32 % de representantes; o 3 % da poboación asiática —fundamentalmente procedente do subcontinente indio— obtivo o 8 % dos asembleístas; finalmente, o 9 % da poboación mulata deu nun 7 % de lexisladores. Por outra parte, había un 27 % de mulleres na nova cámara. Só oitenta e sete dos catrocentos membros da cámara procedían do anterior Parlamento tricameral. O sindicalista Cyril Ramaphosa foi elixido presidente da cámara.