cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Xosé (fillo de Xacob)
Paralelos biográficos
Xosé ten un notábel paralelo con outro personaxe bíblico, o profeta Daniel. Así mesmo, os aspectos dramáticos da súa vida, (entregado polos seus irmáns e logo encumbrado a unha gran posición) prefiguran a Xesús Cristo.
Existen outros personaxes históricos que, vindo das orixes máis humildes e da periferia de grandes imperios, conseguiron encumbrarse até as máis altas posicións (por exemplo, Estilicón).
Cachaza (bebida)
O seu contido en alcohol oscila entre o 38 % e o 51 %.
Cómpre destacar que se trata dun tipo de ron, pese á crenza popular de que se trata dunha bebida distinta.
A cachaza é a base da caipirinha, a bebida alcohólica destilada brasileira máis común.
Historia
A orixe desta augardente remóntase á primeira planta de cana de azucre introducida en terras brasileiras polos colonizadores portugueses a principios do século XVI, traída desde a illa de Madeira. Empezou a servirse aos escravos africanos xa que os facía máis enérxicos e activos no traballo. Ao longo dos anos, o destilado evolucionou e, en 1920 converteuse no símbolo etílico do país. Actualmente o goberno do Brasil, co apoio da industria de bebidas, logrou instaurar a Denominación de Orixe propia para esta augardente, conseguindo así unha regularización da súa calidade, e unha ampliación das súas posibilidades de exportación.
Elaboración
A produción da cachaza comeza co cultivo da cana de azucre. No momento óptimo, estas canas primeiro córtanse e despois tritúranse; o zume extraído así chámase guarapo. Este mosto ferméntase para xerar o alcohol. Dependendo do tipo do produto pode realizarse ou non un envellecemento en depósitos ou barrís de madeira. A lei permítelle engadir até 6 g de azucre por litro.
Ingapirca
miniatura|250px|Vista de Ingapirca. miniatura|250px|Ingapirca, templo do sol. Ingapirca é un complexo arqueolóxico inca-cañarí localizado na provincia de Cañar, Ecuador a 60 km da cidade de Cuenca e a 3.160 metros de altura. De estrutura elíptica era un templo dedicado ó sol, aínda que tiña tamén unha finalidade estratéxica e administrativa. Consérvanse ruínas dun cemiterio, de observatorios solares, baños, depósitos, residencia dos sacerdotes.
Linguas siángicas
As linguas siángicas ou koro-milang forman unha rama da familia lingüística sino-tibetana. Fálanse no estado de Arunachal Pradesh na India.
Tareixa
Tareixa é un nome propio galego de muller, procede do grego e quere dicir cazadora, animal salvaxe. Admite a variante Teresa.
No ano 2018, un total 27 persoas levan por nome Tareixa en Galicia. A media de idade das persoas que levan este nome é de 23,2 anos. No ano 2016, un total 6 119 persoas levan por nome Teresa en Galicia. A media de idade das persoas que levan este nome é de 61,4 anos.
Eleccións municipais en Miño
Estes foron os resultados das eleccións municipais no concello de Miño dende 1979.
miniatura|dereita|[[Galería de imaxes de casas dos concellos de Galicia|Casa do concello de Miño]]
Composición das Corporacións
Corporacións democráticas en Miño desde a aprobación da Constitución de 1978.
William Lee Brant
William Lee Brant, nado en Franklin (Luisiana) en 1931 e finado na Habana o 4 de novembro de 2006, foi un membro dos Panteras Negras.
Traxectoria
Fíxose famoso porque o 17 de xuño de 1969 secuestrou un avión en San Francisco e empregouno para fuxir a Cuba.
En Cuba pasou 22 meses na cadea por causas relacionadas coa inmigración ilegal, porén foi liberado e chegou a obter a nacionalidade cubana e tamén un título de Literatura Hispánica pola Universidade da Habana, alén de traballar como profesor de inglés en distintos centros educativos.
Nunha entrevista de 1996 declarou botar en falta os Estados Unidos e a comunidade afroamericana, pero que non podía regresar sen enfrontarse a graves cargos por pirataría aérea e secuestro. Na mesma data apareceron publicadas as súas memorias Long Time Gone.
Leopoldo López Rego
Hilario Leopoldo López Rego, nado en Foz o 26 de febreiro de 1935 e finado en Miñortos (Porto do Son) o 20 de febreiro de 2010, foi un avogado e relixioso galego, militante de esquerdas e nacionalista galego.
Traxectoria
En 1966 recalou como frade nun colexio da cidade da Coruña. En 1975, no tardofranquismo, foi detido por acumular propaganda política nun convento melidense. Nas eleccións de 1979 foi candidato ao Senado de España polo Bloque Nacional Popular Galego. Na década de 1980 deixou os hábitos e aprobou unha oposición a secretario de concellos.
Foi afiliado do Sindicato Labrego Galego.
Diego Folgar Toimil
Diego Folgar Toimil, nado o 6 de xaneiro de 1983 en Vigo, é un xogador de fútbol galego tamén coñecido como Dieguito. Durante a maior parte da súa traxectoria xogou en equipos de segunda e terceira división ata que marchou a xogar na primeira división da liga de Hong Kong. Na actualidade é axente libre.
CEIP Paraixal
O CEIP Paraixal é unha escola pública unitaria de Teis, Vigo, na que se imparte educación infantil e os tres ciclos de educación primaria.
Traxectoria
En 2018 ten un novo proxecto de centro no que traballa sen libros de texto, sen avaliacións e que ten como obxectivo un modelo participativo de ensino. O seu profesorado fórmase en igualdade.
É un centro implicado na normalización lingüística. En 2018 organizou a xornada A língua importa coa participación da Deputación de Pontevedra e a Associaçom Galega da Língua.
Refraneiro
Chámase refraneiro o conxunto de refráns. En xeral, considérase sinónimo de 'refraneiro popular', axustando o cualificativo pola tradición de nacemento dos refráns.
Beluso, Bealo, Boiro
Beluso é un lugar da parroquia de Bealo no concello coruñés de Boiro na comarca do Barbanza. Tiña 138 habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 62 eran homes e 76 eran mulleres.
Instituto Galego de Estudos de Segurança Internacional e da Paz
O Instituto Galego de Estudos de Segurança Internacional e da Paz (IGESIP) é unha asociación fundada en marzo de 2005 e con sede en Rianxo que pretende examinar problemas relacionados coa seguranza internacional e a paz de forma holística e multidisciplinar. Está inscrito como Axente de Cooperación para o Desenvolvemento.
Forman parte do Instituto persoas de ámbitos científicos e profesionais diferentes, como o Xornalismo, a Matemática, a Física, a Lingüística, a Antropoloxía, a Psicoloxía, o Dereito, a Diplomacia, a Política, a Economía ou a Historia, entre outros.
Ave, Caesar, morituri te salutant
miniatura|300px|Ave Caesar Morituri te Salutant de [[Jean-Léon Gérôme.]] Ave, Caesar, morituri te salutant (en galego, "Emperador, os que imos morrer desexámosche saúde") é unha expresión latina que aparece na obra de Suetonio, De vita Caesarum liber V, (Divo Claudio, XXI, 6).
Contexto histórico
O emperador romano Claudio tiña unha grande afección aos xogos do anfiteatro e a todas as súas manifestacións, tanto aos que enfrontaban persoas entre si, como os xogos de gladiadores, ademais doutros como cacerías e naumaquias.
Fontes
A única cita escrita contemporánea é a que recolle Suetonio en De vita Caesarum liber V:
Na expresión Ave, Caesar, morituri te salutant, a palabra Ave quere dicir "o saúdo", "a benvida", desexando saúde á persoa á que se dirixe. O mesmo que o verbo salutant, que ten a mesma raíz que a palabra "saúde", e ten que ver con "salvación". Para entender o episodio que narra Suetonio na biografía do emperador Claudio hai que ter en conta esta etimoloxía: o que lle din os loitadores é que desexan que o Emperador Claudio teña saúde. Como Claudio lles responde que tamén lla desexa a eles póñense contentos porque entenden que está a indultalos, xa que as loitas que se facían tanto nos anfiteatros como nas naumaquias eran a morte.
Lama Grande, Romariz, Abadín
Lama Grande é un lugar da parroquia de Romariz no concello lugués de Abadín na comarca da Terra Chá.
Toponimia
O orónimo provén do latín, e indica un lugar con lama ou lodo.
Bèi tōu zǒu dì nà wǔ nián
Bèi tōu zǒu dì nà wǔ nián (en 被偷走的那五年) é un filme chinés de 2013 dirixido por Wong Chun-chun e protagonizado por Bai Baihe, Joseph Chang e Christine Fan.
Pobo wangai
Os wangai (tamén coñecidos como wangkatha, wongatha ou wongi) son un pobo aborixe australiano que habita na rexión Eastern Goldfields de Australia Occidental.
Nome
O termo wangai/wongi deriva da raíz para "falar". As formas máis correctas e formais son wangkatha ou wongatha.
Lingua
Falan a lingua wangai ou wangkatha e entre 200 e 300 persoas son falantes fluídos. A maioría dos falantes habitan na súa terra tradicional, que inclúe Coolgardie, Kalgoorlie, Menzies, Leonora, Laverton, Cosmo Newberry e Mulga Queen. As oito tribos que falan o wangai como un colectivo, tamén teñen os seus propios dialectos, un por cada tribo.
Martinus J. G. Veltman
Martinus Justinus Godefriedus Veltman, nado o 27 de xuño de 1931 en Waalwijk e finado o 4 de xaneiro de 2021, foi un físico neerlandés.
Traxectoria
Recibiu o Premio Nobel de Física de 1999, pola elucidación da estrutura cuántica da física de interaccións eletrodébiles.
Porto Elizabeth
miniatura|250px|Port Elizabeth.
Porto Elizabeth (en inglés e mais Port Elizabeth, en xosa: Ibhayi) é unha cidade de Suráfrica, situada na Provincia Oriental do Cabo. A cidade sitúase na Baía de Algoa, e é un dos maiores portos en Suráfrica. A cidade contaba en 2005 con 737.600 habitantes, aínda que a súa área metropolitana chega a xuntar a 1.244.900 persoas. Coñecida ás veces coloquialmente como "PE", foi fundada como cidade en 1820 polos colonizadores británicos. Dende o 23 de febreiro de 2021 a única forma oficial da cidade é Gqeberha que é o nome xosa do río Baakens.
Datos
miniatura|esquerda|120px|Horse Memorial. Tiña 737.600 habitantes en 2005, e calcúlase que a súa área metropolitana (Municipalidade "Baía de Nelson Mandela") posúe preto de 1.300.000 habitantes (59% negros, 23,5% mestizos, 16,5% brancos e 1% de asiáticos). As tres linguas máis faladas son o xosa (57,5%), o afrikaans (30%), e o inglés (12,5%). Port Elizabeth está ao sur do Parque Nacional de Elefantes Addo, e é sede da Universidade de Porto Elizabeth, que o seu fusionou PE Technicon e Vista University en 2005, para formar a Universidade Metropolitana Nelson Mandela.
Dende 1998, Port Elizabeth é cidade irmá coa cidade sueca de Gotemburgo, fomentando o desenvolvemento de campos comúns de interese como xestión de residuos, bibliotecas públicas, deporte e turismo. En 2000 Port Elizabeth converteuse na sexta cidade irmá de Jacksonville, Florida nos Estados Unidos. Outra cidade irmá é Palm Desert (California), tamén nos Estados Unidos, que o é desde 2005.
A morte máis afastada atribuída ao tsunami do océano Índico de 2004 sucedeu na Praia do Horizonte Azul (Blue Horizon Beach), nos arredores de Port Elizabeth, a 8.000 quilómetros (5.000 millas) de distancia do epicentro do terremoto que causou a onda xigantesca. Port Elizabeth é a miúdo abreviada a "PE", e alcumada "a Cidade Amigable" ou "a Cidade Ventosa"
Historia
A cidade foi fundada en 1820 por Sir Rufane Donkin, o gobernador da Colonia do Cabo, e foi habitada inicialmente con 4.000 británicos. Debe o seu nome á esposa do seu fundador, e non a Sabela I como moitos cren. Os británicos construíron un campo de concentración aquí durante a Segunda Guerra Anglo-Bóer para aloxar a mulleres e nenos bóers.
En 2001 foi formada a Municipalidade Metropolitana Nelson Mandela (NMMM), unha zona administrativa que comprende Port Elizabeth, as cidades veciñas de Uitenhage e Despatch e as áreas agrícolas circundantes. Esta área metropolitana ten unha poboación de 1,5 millóns de habitantes. Port Elizabeth, Despatch e Uitenhage son agora coñecidos como a Baía Nelson Mandela.
Goberno
miniatura|150px|A Reserva Donkin. Port Elizabeth forma parte da Municipalidade Metropolitana Nelson Mandela. Port Elizabeth é unha das sedes do Alto Tribunal de Suráfrica (High Court of South Africa), así como de xulgados de primeira instancia (Magistrates Courts of South Africa). Como consecuencia da presenza dun Alto Tribunal, varios outros órganos relacionados do estado como unha Oficina de Peritos e unha Dirección do Ministerio Público Fiscal están presentes na cidade. Outros departamentos de Goberno (sobre todo provincial) manteñen organismos ou outras oficinas no Port Elizabeth.
Eddie George
Edward Nathan George (nado o 24 de setembro de 1973 en Filadelfia) é un xogador de fútbol americano retirado, xogou cos Tennessee Titans (1996-2004) en Tennessee e en Houston cando a franquía se coñecía como Houston Oilers, pasou a súa última tempada cos Dallas Cowboys (2004-2005)
Apátrida
Dise da persoa que se considera que non pertence a ningún estado, nación, país, territorio,... é dicir, que non ten patria.
O 28 de setembro de 1954 a ONU aproba en Nova York a Convención sobre o Estatuto dos Apátridas que entra en vigor o 6 de xuño de 1960.
Pleuronectoideos
Comprende numerosas especies de interese pesqueiro, entre outras, o rodaballo, o o linguado e a solla.
A Pedreira, Romariz, Abadín
A Pedreira é un lugar da parroquia de Romariz no concello lugués de Abadín na comarca da Terra Chá.
Cornado
O topónimo galego Cornado pode referirse a:
Pleuronectoideos
Clasificación
A suborde comprende as seguintes familias:
Suborde Pleuronectoidei
Miguel Vieira
Luís Miguel Vieira Silva, máis coñecido como Vieira, nado o 8 de outubro de 1990 en Amarante (Porto), é un futbolista profesional portugués que xoga como defensa central no İstanbul Başakşehir.
Baxín, Muras, Muras
Baxín é un lugar da parroquia de Muras no concello lugués de Muras na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 0 habitantes.
Exposición Nacional da Construción Naval
A Exposición Nacional da Construción Naval, tamén coñecida como Exponav, é un museo marítimo de Ferrol, adicado á historia da construción naval. Foi inaugurado o 10 de marzo de 2008, e está situado na base naval da cidade departamental.
Características
A apertura do museo culminou a restauración do edificio de Ferreirías, dirixida polo arquitecto Font. A exposición foi comisariada polo contralmirante enxeñeiro da armada José Castro Luaces.
Miguel Vieira
Traxectoria
Nado en Amarante, no Distrito do Porto, Vieira comezou a súa carreira no fútbol no club afeccionado Vila Meã da súa localidade natal. Con vinte e dous anos asinou co Aves da Segunda Liga, facendo o seu debut como profesional o 18 de agosto de 2013 nun empate 1–1 contra o Oliveirense no Carlos Osório de Oliveira de Azeméis, onde xogou os 90 minutos. Na seguinte temporada, a 2014–15, anotou 4 goles en 39 xogos, axudando ao seu equipo a acadar o décimo oitavo posto, fóra da zona de descenso.
En xuño de 2015, Vieira asina por dous anos co Paços de Ferreira da Primeira Liga. O seu debut na máxima categoría chegou o 30 de agosto dese mesmo ano, saíndo como suplente para xogar 42 minutos no empate 1–1 contra o F.C. Arouca no Estádio da Mata Real pacense. O seu protagonismo cos "Castores" foi en aumento ano a ano, e na temporada 2017−18 xogou 32 partidos onde anotou 4 goles, sendo incluído varias veces na votación para mellor defensa do mes.
Suzaka
Suzaka (須坂市, すざかし, Suzaka-shi) é un concello da prefectura de Nagano no Xapón. Está situado na rexión de Kōshin'etsu, no centro-leste da rexión de Chūbu e ó norte da prefectura, no centro da illa de Honshū. A súa superficie é de 149,84 km², a poboación de 52.670 habitantes (2009) e ten unha densidade de poboación de 352 h/km².
O concello de Suzaka limita cos concellos de Takayama, Obuse, Nagano, Ueda (que son da prefectura de Nagano); e Tsumagoi (da prefectura de Gunma).
Arnarulunnguaq
Arnarulunnguaq, nada en Qaanaaq en 1896 e finada o 3 de outubro de 1933, foi unha exploradora groenlandesa.
Traxectoria
Arnarulunnguaq, que significa "pequena muller", naceu en Qaanaaq, unha pequena comunidade inuit de Thule, e era filla de Uumaaq, un cazador groenlandés. Quedou orfa de pai desde os sete anos e era tradición que cando unha muller quedaba viúva con fillos matase o máis pequeno para axudar a que sobrevivisen o resto, pero ela librouse polos choros do seu irmán Ajako, polo que súa nai deixou que vivise. Tivo unha infancia difícil na que tivo que axudar á familia.
En agosto de 1921, Arnarulunnguaq e o seu home uníronse a quinta expedición Thule (viaxes de exploración) que realizaba o explorador dinamarqués Knud Rasmussen. Cando estaban en Nuuk, pouco antes de principiar a expedición, morreron o seu home e un irmán por mor da pneumonía, unha enfermidade que traían consigo os europeos. Daquela, Rasmussen pediulle a Arnarulunnguaq que regresase cos seus pero ela non considerou esa posibilidade e respostoulle: "Antes eras ti quen me necesitaba, agora son eu quen te necesita", continuando coa expedición.
Cando, en 1923, rematou a primeira parte da expedición chegando á Baía de Hudson, a maior partes dos expedicionarios regresaron ás súas casas, mais Rasmussen, Arnarulunnguaq e o seu curmán Qaavigarsuaq Miteq decidiron continuar, cunha zorra de cans, a través do Paso do Noroeste até o estreito de Bering, o 31 de agosto de 1924 na que se converteu na máis longa travesía con cans de toda a historia e con só tres superviventes. En varias ocasións, Rasmussen valorou a achega fundamental de Arnarulunnguaq durante os 18.000 km da expedición en zorra máis longa da historia, pois dominaba a zorra, era unha experta cociñeira en condicións extremas e sabía erguer iglús e secar as peles coas que se vestían.
Durante a expedición, conseguiron visitar todos os grupos inuit no norte do Canadá, moitos en Alasca e, finalmente, e de xeito simbólico, aos grupos da península de Tjukotka, na Unión Soviética.
De Alasca foron ata Washington onde foi recibida cos outros dous membros da expedición polo presidente Calvin Coolidge e partiu rumbo a Dinamarca, onde chegaron a finais de 1924. En Copenhague, enfermou de tuberculose e foi hospitalizada pero non se repuxo de todo e non puido volver a Thule ata o verán de 1925. Alí volveu casar con Karl Peary, un fillo do explorador estadounidense e morreu o 2 de outubro de 1933.
Recoñecementos
Cando estaba no hospital, nunha visita de Rasmussen, este deulle a Medalla de Prata ao Mérito, que aceptou con dificultades a pesar dos seus merecementos.
Robert B. Laughlin
Robert Betts Laughlin, nado o 1 de novembro de 1950, é un físico teórico estadounidense quen, canda Horst L. Störmer e Daniel C. Tsui, obtivo en 1998 o Premio Nobel de Física pola súa explicación do efecto Hall cuántico.
Traxectoria
Laughlin naceu en Visalia, California. Obtivo o seu B.A. en física na UC Berkeley en 1972, e o seu PhD en física en 1979 no Instituto de Tecnoloxía de Massachusetts, Cambridge, Massachusetts, EUA. Foi profesor de física da Universidade Stanford de 1989 a 2004. Agora é presidente de KAIST en Daejeon, Corea do Sur.
A mensaxe central do seu libro A Different Universe (Un universo diferente) é que a verdadeira fronteira da ciencia está, non no pequeno, senón no complexo. Cando se agregan moitos átomos para formar un sólido ou un tecido biolóxico, xorden novos principios organizativos que non poden derivarse rigorosamente a partir de leis microscópicas e que carecen de significado en sistemas de poucas partículas.
Laughlin insiste en que a investigación deses conceptos emerxentes que operan na organización complexa da materia é tan “fundamental” como a investigación sobre as forzas elementais. Se se atende á ciencia no seu conxunto, a idea de emerxencia, segundo a cal o todo é algo máis que as súas partes, é moito máis relevante que a de redución, pois case toda actividade científica, incluída a física, e toda a tecnoloxía, ocúpase de nocións emerxentes. Estas van desde a temperatura dun líquido até a resistencia dun edificio pasando pola morfoloxía dunha flor. No “universo diferente” que propón Laughlin, a ciencia reconcíliase co sentido común porque toda percepción da realidade baséase en conceptos e leis emerxentes.
Boimazán, Bealo, Boiro
Boimazán é un lugar da parroquia de Bealo no concello coruñés de Boiro na comarca do Barbanza. Tiña 31 habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 16 eran homes e 15 eran mulleres.
Nunga
Nunga é un termo para describir ós pobos aborixes que habitan en Australia Meridional.
Outros nomes dos pobos aborixes
Existen outros nomes para describir os pobos aborixes baseados na xeografía:
Mico argentatus
O Mico argentatus é un mono do novo mundo orixinario das selvas tropicais do Amazonas, no Brasil.
Pleuronéctidos
A dos pleuronéctidos (Pleuronectidae) é unha familia de peixes teleósteos acantopterixios da orde dos pleuronectiformes.
Bestemuz, Muras, Muras
Bestemuz é un lugar da parroquia de Muras no concello lugués de Muras na comarca da Terra Chá.
Pleuronéctidos
Comprende numerosas especies principalmente mariñas, aínda que algunhas son habitantes de estuarios e incluso dos ríos, que están distribuídas por todos os océanos.
O seu nome deriva do do seu xénero tipo, Pleuronectes, co sufixo do latín científico -idae, propio dos nomes das familias de animais. Pola súa parte, Pleuronectes deriva dos termos do grego antigo πλευρά pleurá, "costado", "lado", "flanco" e νηκτόν nēktón "acto de nadar", "natación", derivado do verbo νήχειν nḗchein, "nadar", pola forma característica de nadar de lado.
A maioría das súa especies viven sobre o fondo mariño, e teñen os ollos situados no costado dereito.
Os pleuronéctidos apareceron por pormeira vez no rexistro fósil no paleoceno, hai uns 65 millóns de anos, durante o paleóxeno ou terciario temperán.
Case todas as especies da familia teñen importancia pesqueira, entre eles as sollas e os fletáns ou hipoglosos.
Morfoloxía
miniatura|Pleuronectes platessa miniatura|Platichthys flesus miniatura|Microstomus kitt miniatura|Parophrys vetulus miniatura|Hippoglossus hippoglossus Teñen ambos os ollos normalmente no lado dereito, o preopérculo cunha marxe libre, aletas sen espiñas, coa dorsal estendéndose sobre a cabeza; a vexiga natatoria está ausente nos adultos.
O lado que mostran cara a arriba está pigmentado, tendo a capacidade de realizar espectaculares cambios de cor co obxecto de confundirse co fondo mariño onde se apoia, chegando incluso a imitar os debuxos das pedras e outros trazos.
Hábitat e reprodución
Son depredadores bentónicos de peixes e invertebrados, algúns, como o halibut, en fondos de máis de 1000 m.
Son desovadores peláxicos con abandono da posta; os ovos non teñen depósito de aceite na xema.
Segundo o ITIS
Segundo o Sistema Integrado de Información Taxonómica (ITIS), a familia dos pleuronéctidos tería 21 xéneros agrupados en 5 subfamilias:
Segundo a FishBase e o WoRMS
Segundo o sistema FishBase, na familia dos pleuronéctidos entrarían como subfamilias unha serie de taxons que no sistema ITIS son considerados como familias á parte, máis concretamente as subfamilias dos Paralichthodinae, Poecilopsettinae e Rhombosoleinae, polo que habería uns 40 xéneros e máis de 100 especies agrupadas nas seguintes 4 subfamilias:
Nota: o WoRMS admite, ademais, o xénero Lyospsetta (que tamén admite o SIIT), dentro da subfamilia dos Pleuronectinae.
Mariana Castells
Mariana Castells é unha alergóloga española-estadounidense que centra a súa investigación en mast cell disease, incluíndo  a mastocitose, unha enfermidade rara con opcións de tratamento limitado. Traballa no Brigham and Women's Hospital, en Massachusetts, no Departamento de Alerxia, Reumatoloxía e Inmunoloxía, e no Instituto de Cancro Dana Farber. É tamén profesora de medicina na Harvard Medical School.
Educación
Castells estudou na Facultade de Medicina da Universidade Autónoma de Barcelona, España, e foi residente na University of Kansas Medical Center. Tamén ten un doutoramento.
Carreira
Castells é unha autoridade no tratamento e investigación da mastocitosis, e dirixe ambos campos no Mastocytosis Center of Excellence e o Drug Hypersensitivity and Desensitization Center do Brigham and Women's Hospital. É tamén parte do consello consultivo médico para O Mastocytosis Sociedade. Castells lidera ensaios clínicos relacionados coa enfermidade dos mastocitos e coa desensibilización dos medicamentos. Na súa investigación sobre desensibilización, traballa para reducir as reaccións alérxicas á quimioterapia e outros tipos de medicamentos.
Castells é a miúdo citada, en artigos en medios de comunicación, como unha experta en alerxias ambientais estacionais.
Meteoroloxía
miniatura|250px|Estación meteorolóxica no [[IES García Barros da Estrada.]] A meteoroloxía (do grego μετέωρο, meteoro, "partículas en suspensión no alto do ceo" e λόγος, logos, "coñecemento, discurso") é unha ciencia de tipo interdisciplinar que parte da física, da química e da matemática para estudar o clima e os fenómenos atmosféricos, tales como as nubes, as depresións e as precipitacións, para comprender como se forman e evolucionan.
A meteoroloxía é unha disciplina que utiliza principalmente a mecánica dos fluídos, aplicada ó aire, pero tamén outras ramas da física, así como da química e a matemática.
O día 23 de marzo celébrase o Día Meteorolóxico Mundial, para conmemorar a entrada en vixencia, en 1950, da Organización Meteorolóxica Mundial.
Aplicación e utilidade
A meteoroloxía moderna permite establecer as previsións da evolución do tempo apoiándose en modelos matemáticos a curto e a longo prazo. Tamén se utiliza para predecir a calidade do aire (polución, cantidade do pole no aire...), os cambios climáticos e para o estudo para outras actividades humanas: riscos naturais, construción, tráfico aéreo, navegación etc.
Fenómenos meteorolóxicos
Os fenómenos meteorolóxicos (meteoros) están condicionados polas circunstancias atmosféricas e dependen da temperatura, a presión atmosférica e o vapor de auga, que interaccionan e mudan co paso do tempo.
Rogelio Núñez de Couto
Rogelio Núñez de Couto, nado en Tenorio (Cotobade) e finado en Ourense en marzo de 1937, foi un profesor e político galego.
Traxectoria
Sobriño de Manuel Ángel Couto e irmán de Joaquín Núñez de Couto. Licenciado en Filosofía e Letras pola Universidade de Salamanca (1899). Foi nomeado oficial da Sección de Instrución Pública da provincia de Ourense en 1902. Creou co seu irmán Joaquín o colexio León XIII de Ourense e despois de Vilagarcía. Foi profesor axudante e logo auxiliar de letras do Instituto de Ourense (1904) e logo catedrático do mesmo instituto. Dirixiu o Boletin del Magisterio de Ourense. Militante do Partido Liberal, foi alcalde de Ourense de 1922 a 1923. Logo da proclamación da Segunda República xunto con outros antigos militantes liberais, ingresou no Partido Republicano a finais de abril de 1931. Logo militou no Partido Radical, foi nomeado concelleiro polo gobernador civil en novembro de 1935, e volveu ser nomeado alcalde de Ourense en xaneiro de 1936.
Vida persoal
Foi pai de Xosé Núñez Búa.
Euclydes Pontes
Euclydes Pontes (1908-2003) foi un filatelista brasileiro.
Naceu en Río de Xaneiro, estudou enxeñería civil e militar. En 1965 acadou o grao de xeneral do exército do Brasil. Comezou na filatelia en 1932 facendo unha colección sobre Brasil pero foi sobre todo coñecido pola súa colección de temática relixiosa "María, mediadora de todas as grazas" que recibiu importantes premios da filatelia temática brasileira.
Foi director de trocos do Club Filatélico do Brasil, presidente da Unión Mundial San Gabriel. Foi un dos fundadores da Federación Brasileira de Filatelia e o seu presidente entre 1976 e 1997. Dende 1979 foi xurado internacional da Federación Internacional de Filatelia e organizou os congresos da FIP en 1979 e 1983. Autor de Os selos do Brasil e o Panamericano (1946) e A Filatelia Argentina e o Panamericanismo (1950).
Ría de Vigo
A ría de Vigo é a ría galega máis ao sur das Rías Baixas e unha das maiores en extensión. Ábrese ao Atlántico desde cabo Home, ao norte, ata ao cabo Silleiro, ao sur, e queda pechada na metade da boca polas Illas Cíes. A ría estreita na enseada de San Simón. Alí forma un estuario interior no que verten na boca da ría os principais afluentes: Oitavén-Vergudo e o Ulló.
A ría baña os concellos de Cangas do Morrazo, Moaña, Vilaboa, Pontevedra, Soutomaior, Redondela, Vigo, Nigrán e Baiona. A riqueza en recursos mariños da ría, os caladoiros e a presenza dun dos principais portos pesqueiros na costa da ría fan posible e explican a alta urbanización do litoral e a alta densidade demográfica.
Os principais espazos naturais que alberga a ría son a enseada de San Simón, as mariñas da Ramallosa e as Illas Cíes.
Características
miniatura|250px É a máis meridional das Rías Baixas, e presenta unha forma de cuña orientada en dirección nordeste suroeste. A súa superficie total é de 176 km2, cunhas dimensións de 33 km de lonxitude e anchura variábel de 10 km na boca, entre cabo Home e a península de Monteferro, e 600 m no estreito de Rande, volvéndose ensanchar no fondo da ría, na enseada de San Simón. O volume total de auga, 3.117 Hm3, convértena na segunda ría, despois da de Arousa, en volume de auga.
A ría de Vigo é unha das rías con máis produción mariña e de maior calidade no mundo. Isto é porque os ventos nórdicos arrastran no verán as augas superficiais quentes permitindo o afloramento das frías, ricas en nutrientes. Debido á súa temperatura, esas augas non forman nubes, o que provoca a falta de chuvia no verán.
República do Congo
A República do Congo (en francés: République du Congo; en congo: Repubilika ya Kongo; en lingala: Republiki ya Kongó), tamén chamado Congo-Brazzaville para distinguilo da veciña República Democrática do Congo, é un país africano. Limita ao norte con Camerún e a República Centroafricana, ao leste e sur coa República Democrática do Congo, ao sur con Cabinda e ao oeste co océano Atlántico e Gabón. A súa capital é Brazzaville.
Ría de Vigo
Características
Malia a contaminación da ría, destacan os avistamentos de mamíferos mariños entre os cales os arroaces e as toniñas son os máis abondosos.
República do Congo
Historia
O Congo obtivo a súa independencia da Francia o 15 de agosto do 1960. O seu primeiro presidente foi Fulbert Youlou, forzado a deixar o goberno por unha revolta, no 1963. Asume, entón, a presidencia Alphonse Masamba-Délbat que, en 1964, fundou un partido de índole marxista-leninista adoptando unha economía planificada, de base socialista. A seguir, dá inicio a un "Plano Quinquenal" que levou a unha expansión inicial da agricultura e da industria.
Ría de Vigo
Características
miniatura|250px|Ponte de Rande na ría de Vigo.
República do Congo
Historia
A tensión entre o goberno e os militares crece e, no 1968, o Exército dá un golpe de estado, liderado polo maior Marien Ngouabi, que asume o poder. El mantivo a liña socialista, pero creando o seu propio partido, o "Partido Congolés dos Traballadores" (PCT). En 1970, o país adopta a denominación de República Popular do Congo e consolida o seu réxime ligado ao marxismo-leninismo. Neste mesmo ano, o exército esmaga unha tentativa de golpe contra o presidente, liderada polo ex-tenente paracaidista Pierre Xitonga, e executa a todos os conspiradores, coa excepción do exministro de Defensa, Augustin Poignet, que consegue fuxir. Aproveitándose desta situación, dá inicio a un expurgo xeral de todos os sospeitosos de seren contrarios ao seu goberno.
Ría de Vigo
Ríos
No norte da ría desembocan os ríos da Fraga e o do Pontillón. No sur fano o Alvedosa, o Oitavén e o Verdugo, o Miñor, o das Tres Regueiras, o Groba e o Lagares. A principal afluencia de auga procede do Oitavén-Verdugo, xa que teñen un caudal medio de 16 m3 por segundo; o do Alvedosa, que ten 2 m3 por segundo de caudal; e o Lagares, que ten uns 2,5 m3 por segundo. Porén, o río Lagares, non exerce, debido á súa situación, unha grande influencia no esquema xeral de circulación da ría.
República do Congo
Historia
O Partido Congolés do Traballo permanece como o único legal e, en 1977, o presidente foi asasinado, asumindo o poder unha xunta militar. En 1979 pasa á presidencia o coronel Sassou-Nguesso, que exerce poderes ditatoriais ata 1989, cando o colapso comunista do leste europeo o leva a anunciar reformas políticas e a transición para a economía de mercado. O goberno mantén unha política internacional de neutralidade, relacionándose tanto co capitalismo como co comunismo.
En 1990, o PCT abandona o marxismo-leninismo. No ano seguinte, tropas cubanas estacionadas no país desde 1977, deixan o Congo. En 1992 é votada a nova Constitución, onde está previsto un sistema político multipartidista.
Subdivisións
O Congo divídese en dez rexións (en lingua francesa départements) e unha comuna:
Brazzaville, a capital do país, é unha comuna.
Xeografía
Localizado no centro-oeste de África, cunha pequena porción de costa no Océano Atlántico e cortado pola liña do Ecuador, o Congo ten clima quente e húmido. Preto de 55% do territorio é cuberto por forestas tropicais.
Foxás
O topónimo galego Foxás pode referirse a:
Porto do Río, Romariz, Abadín
Porto do Río é un lugar da parroquia de Romariz no concello lugués de Abadín na comarca da Terra Chá.
Fenofibrato
O fenofibrato é unha substancia derivada do ácido fíbrico que, ao metabolizarse no organismo, orixina o ácido fenofíbrico, o seu metabólito activo.
Utilízase para diminuír os niveis de triglicéridos (TG) en sangue. Ao igual que outros fibratos hipolipemiantes activa o factor de transcrición PPAR-α. Isto promove a oxidación dos ácidos graxos e estimula a actividade LPL, o que reduce os TG e aumenta a síntese de proteínas coxugadas (apoproteínas) de HDL (lipoproteínas), o que incrementa as cifras de colesterol HDL (cHDL). Por termo medio, os fibratos reducen os TG nun 36 % e aumentan o cHDL nun 8 %.
Farmacocinética
A concentración plasmática máxima (Cmax) alcánzase entre as 2 e as 4 horas despois da administración oral. Presenta interferencias na absorción de tomarse xunto á comida, fenómeno este que mellora en determinadas presentacions galénicas (nanopartículas).
Mecanismo de acción
Os PPAR son receptores nucleares que unen ligandos naturais ou sintéticos, forman heterodímeros con outro receptor nuclear e, desta forma, regulan, é dicir, aumentan ou inhiben a expresión de certos xenes. Existen PPAR-alfa, beta e gamma, e os fibratos únense especificamente aos alfa, salvo os que se unen aos tres.
A estimulación dos PPAR-alfa:
Embarazo e lactación
Non se dispóne de datos clínicos en mulleres embarazadas. En estudos con animais non se observaron alteracións fetais. Categoría C.
Reaccións adversas
Para a valoración das reaccións adversas (RAM) teranse en conta os criterios da CIOSM.
Chepa (peixe)
A chepa (Oblada melanura) é un peixe mariño da familia dos espáridos.
Boca da Grande, Muras, Muras
Boca da Grande é un lugar da parroquia de Muras no concello lugués de Muras na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 1 habitante (1 muller).
Pacios
O topónimo Pacios pode referirse a:
Peter Weiss
Peter Weiss, nado en Nowawes, preto de Potsdam, o 8 de novembro de 1916 e finado en Estocolmo, Suecia, o 10 de maio de 1982, foi un escritor, pintor, deseñador gráfico e cineasta alemán nacionalizado sueco.
Traxectoria
De pai xudeu e nai cristiá viuse na obriga de abandonar Alemaña tras a suba ao poder do nazismo, trasladándose coa súa familia a Londres. En 1939 marchou a Estocolmo, onde viviría o resto da súa vida, adquirindo a nacionalidade sueca en 1946.
Politicamente foi membro activo do Partido Comunista de Suecia, participando no tribunal popular contra a guerra de Vietnam que Bertrand Russell deseñou en 1967.
A súa principal obra foi a peza teatral Marat/Sade, exemplo de metafición, de forte compromiso político e influencia brechtiana. Algúns críticos ven nesta obra unha síntese de varias correntes teatrais modernas.
D'oh!
"D'oh!" é unha interxección usada polo personaxe de ficción Homer Simpson, un dos membros da familia protagonista da comedia de situación The Simpsons (1989–presente). A exclamación foi escrita orixinalmente coma "bufo de anoxo" ("annoyed grunt"), sendo Dan Castellaneta o que lle deu a forma de "d'ooooooh". A expresión está inspirada nunha especie de eufemismo usado por Jimmy Finlayson en moitas das películas de Laurel e Hardy. Matt Groening creu que quedaría mellor se o dicía rápido, polo que Castellaneta o acurtou ata conseguir o "D'oh!".
A frase de Homer foi famosamente engadida ao Oxford English Dictionary en 2001, pero sen o apóstrofo, dado que a palabra falada "D'oh" é unha marca rexistrada da 20th Century Fox. É tipicamente usada cando Homer se lastima, dándose conta de que fixo algo estúpido ou cando algo malo pasa ou lle vai pasar. Outros membros da familia entre os que se inclúe a Bart, Lisa, o avó e incluso a súa nai e mailo seu medio-irmán téñena usado nalgunha ocasión, así como outros personaxes.
En 2006, "D'oh!" foi listada a número seis na lista TV Land das 100 mellores frases comodín.
Nomes de episodios
Cando a interxección foi creada orixinalmente, a palabra non tiña escrita oficial. No canto diso, era descrita como "(Annoyed Grunt)". En recoñecemento disto, varios episodios presentan a frase "(Annoyed Grunt)" no seu título. Tales episodios son:
Outros seis episodios que teñen "D'oh" no título son das temporadas máis recentes, cando xa tiña deletreo:
Ligazóns externas
Die Simpsons Homer Simpson
Crocodylus porosus
Crocodylus porosus, xeralmente chamado na literatura internacional crocodilo de auga salgada, crocodilo mariño, crocodilo de estuario ou crocodilo indopacífico, é unha especie de crocodilo que vive desde a India a Australia, que é o réptil existente máis grande, e tamén o depredador de río máis grande do mundo. Os machos desta especie poden alcanzar tamaños de polo menos 6,30 m e posiblemente chegan aos 7,0 m de lonxitude. Porén, o normal é que un macho adulto raramente chegue aos 6 m e pese de 1 000 a 1 200 kg. As femias son moito menores e normalmente non superan os 3 m.
Como indica o seu nome común máis frecuente, este crocodilo pode vivir en ambientes mariños, e é a especie de crocodiliano que máis se aventura no mar, pero normalmente reside en ambientes salinos e salobres como mangleirais, estuarios, deltas, lagoas costeiras e cursos inferiores dos ríos. Ten a área de distribución máis ampla de todos os crocodilos modernos, que vai desde as costas da India e Sri Lanka pasando polo sueste asiático, Filipinas, Indonesia e Nova Guinea chegando a todo o norte de Australia e algunhas illas máis ao leste.
É un carnívoro oportunista e formidable superdepredador. Caza a maioría das presas emboscándoas e despois afogándoas e tragándoas enteiras. Pode superar e comer a case todos os animais que entren no seu territorio, incluíndo outros superdepredadores como os tiburóns, certas variedades de peixes de auga doce e salgada incluíndo especies peláxicas, invertebrados como crustáceos, varios réptiles, aves e mamíferos, e incluso ataca aos humanos. Debido ao seu tamaño, agresividade e distribución, considérase o máis perigoso dos crocodilos existentes para os humanos.
Taxonomía e evolución
O incompleto rexistro fósil fai que sexa difícil trazar con exactitude a emerxencia da especie. O seu xenoma mitocondrial foi totalmente secuenciado en 2007. A evidencia fósil máis antiga da especie data de hai entre 4,0 e 4,5 millóns de anos e non se coñecen subespecies. Os científicos estiman que C. porosus é unha antiga especie que puido diverxer hai de 12 a 6 millóns de anos. As investigacións xenéticas indicaron tal como se esperaba que o crocodilo de auga salgada está relacionado de maneira relativamente próxima con outras especies vivas de crocodilos asiáticos, aínda que existe algunhas ambigüidade sobre a cal ensamblaxe podería pertencer baseándose nos resultados xenéticos variables obtidos. Outras especies de fociños relativamente anchos como o crocodilo das marismas ou indio (C. palustris) e o crocodilo siamés (C. siamensis) parecen ser os candidatos máis probables a ser os que teñen a relación máis próxima con el entre as especies vivas.
Subespecies posibles e status como complexo de especies
Actualmente, a maioría das fontes afirman que o crocodilo de auga salgada non ten subespecies. Con todo, algúns, baseándose principalmente na variabilidade morfolóxica, sosteñen que non só ten subespecies senón que, en realidade, C. porosus alberga un complexo de especies. En 1844, S. Müller e H. Schlegel intentaron describir os crocodilos de Xava e Borneo como unha nova especie que denominaron C. raninus e déronlle o nome común de crocodilo de Xava (ou de Borneo). Segundo Ross (1992), os espécimes de C. raninus poden distinguirse fiablemente tanto do crocodilo siamés coma do "verdadeiro" crocodilo de auga salgada baseándose no número de escamas ventrais e na presenza de catro escudos óseos pos-occipitais que a miúdo están ausentes na armadura dos verdadeiros crocodilos de auga salgada. Outro intento de separar unha nova especie fixérona en Australia Wells e Wellington (1985), baseándose en que certos crocodilos de Australia tiñan grandes corpos, cabezas relativamente grandes e colas curtas. O espécime tipo elixido para esta suposta especie foi un exemplar de crocodilo ao que se chamara "Sweetheart", que foi matado accidentalmente en 1979 (afogado despois de ser anestesiado para resitualo noutro lugar despois de que atacara a uns botes). Porén, esta "especie", que se bautizou como C. pethericki, é xeralmente considerada unha mala interpretación dos cambios fisiolóxicos que sofren os crocodilos machos moi grandes. Aínda así, a afirmación de Wells e Wellington de que os crocodilos de auga salgada australianos poden polo menos ser o suficienemente distnguibles dos asiáticos de máis ao norte como para garantirlles un status de subespecie (xa que non de especie), foi considerada como posiblemente válida.
Características
esquerda|miniatura|Cabeza dun crocodilo de auga salgada. O crocodilo de auga salgada ten un fociño ancho comparado co da maioría dos crocodilos. Porén, o seu fociño é máis longo que o do Crocodylus palustris, e ten na base o dobre de anchura. Presenta menos placas acoirazadas no pescozo que outros crocodilos. Nesta especie, hai un par de cristas que van desde o ollo por todo o centro do fociño. As escamas son de forma oval e os escudos son menores comparados con outras especies ou máis comunmente están de todo ausentes. Ademais, hai un nítido espazo entre os escudos cervical e dorsal, e hai escudos triangulares pequenos entre as beiras posteriores dos escudos grandes dispostos transversalmente na coiraza dorsal. A relativa falta de escudos considérase unha característica útil para distinguirmos os crocodilos de auga salgada en catividade ou no tráfico de peles ilícito, e tamén nas poucas áreas no campo onde pode ser necesario distinguir a individuos desta especie subadultos ou máis novos doutros crocodilos. O corpo ancho dos crocodilos de auga salgada adultos contrasta co da maioría dos outros crocodilos delgados, o que levou a incorrectas interpretacións iniciais da especie pensando que era un tipo de aligátor. A cabeza é moi grande. O cranio máis grande cientificamente comprobado desta especie está no Muséum national d'Histoire naturelle de Francia e procedía de Camboxa, e tiña unha lonxitude de 76 cm (os cranios de femias que chegan a 45 cm son excepcionais), cunha anchura cranial máxima preto da base de 48 cm. A lonxitude total do corpo deste espécime estímase que era duns 7 m.  Aínda que o crocodilo de auga salgada é en conxunto a especie de crocodiliano e de réptil máis grande viva, outros crocodilianos poden ter un cranio proporcionalmente máis longo (e ás veces en cifras absolutas), como o gavial (Gavialis gangeticus) e o falso gavial (Tomistoma schlegelii); nesta última especie medíronse cranios de 84 cm (o maior cranio medido dun crocodiliano vivo), aínda que ambas as especies teñen cranios máis delgados e menos masivos e corpos moito menos masivos que os do crocodilo de auga salgada. Os dentes son tamén longos, e o máis longo é o cuarto dente dianteiro da mandíbula inferior, que chega a medir 9 cm de lonxitude. Se se separa a cabeza do corpo nun macho grande, esta pode pesar uns 200 kg, incluíndo os grandes músculos e tendóns da base do cranio que lle proporcionan ao animal unha enorme forza de trabada.
Os exemplares novos teñen cor amarela clara con bandas negras e manchas no corpo e cola. Esta coloración permanece varios anos ata que os crocodilos maduran a adultos. A cor dos adultos é moito máis verde oliva escura, ás veces con algunhas áreas máis claras ou grises. Coñécense varas variacións de cor e algúns adultos poden conservar unha pel bastante clara, mentres que outros poden ser tan escuros que parecen negros. A superficie ventral é branca ou amarela a todas as idades. Hai bandas na parte lateral inferior do corpo, pero non se estenden ao ventre. As colas son grises con bandas escuras.
Tamaño
miniatura|[[Sweetheart (crocodilo)|Sweetheart foi o nome que se lle deu a este gran crocodilo, duns 5,1 m e 816 kg. Este exemplar fixo pensar a algúns autores que se debía considerar unha especie australiana separada de crocodilo de auga salgada.]] Os crocodilos de auga salgada son os maiores predadores fluviais existentes no mundo. Porén, as crías que acaban de eclosionar só miden uns 28 cm de longo e pesan 71 g. No seu segundo ano de vida, crecen ata 1 m e pesan 2,5 kg. Os machos chegan á súa madurez sexual cando acadan os 3,3 m aproximadamente aos 16 anos de idade, mentres que as femias acadan a madurez aos 2,1 m e de 12 a 14 anos. O peso dun crocodilo increméntase exponencialmente a medida que aumenta a súa lonxitude. (10 cm de incremento nun crocodilo de 1 m orixinan un aumento de peso de 900 g, pero se era un crocodilo de 5 m o aumento é de 34 kg. ) Isto explica por que os individuos de 6 m poden pesar máis do dobre que os de 5 m. Nos crocodilos, o crecemento lineal finalmente decrece e empezan a facerse máis masivos en certo momento. Os animais dominantes tamén tenden a superar en peso aos outros, xa que manteñen os mellores territorios con acceso a máis e mellores presas.