cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Atmosfera
Ío
Ío ten unha fina atmosfera composta de dióxido de xofre e algúns outros gases. O gas procede das erupcións volcánicas, pois a diferenza dos volcáns terrestres, os volcáns de Ío expulsan dióxido de xofre. Ío é o corpo do Sistema Solar con maior actividade volcánica. A enerxía necesaria para manter esta actividade provén da disipación a través de efectos de marea producidos por Xúpiter, Europa e Ganímedes, dado que o tres lúas atópanse en resonancia orbital (a resonancia de Laplace). Algunhas das erupcións de Ío emiten material a máis de 300 km de altura. A baixa gravidade do satélite permite que parte deste material sexa permanentemente expulsado da lúa, distribuíndose nun anel de material que cobre a súa órbita.
Calisto
miniatura|300px|dereita|Campo magnético inducido ó redor de Calisto Calisto ten unha atmosfera moi tenue composta por dióxido de carbono. Foi detectada polo NIMS da sonda espacial Galileo (un sistema de mapeado espectrométrico próximo ó infravermello) a través da súa propiedade de capar lonxitudes de onda en torno os 4,2 micrómetros. A presión superficial esta estimada en 7,5 x 10−12 bar e a densidade das súas partículas moleculares en 4 x 108 cm−3. Debido a que a súa atmosfera é moi tenue, esta pode escaparse en tan só 4 días (ver escape atmosférico), polo tanto debe existir un proceso de rexeneración desta atmosfera, posiblemente a lenta sublimación do xeo de dióxido de carbono que existe na superficie xeada do satélite, o cal sería compatible a "hipótese da sublimación" con esta teórica "reposición da atmosfera".
A ionosfera de Calisto foi detectada durante os sobrevoos da sonda espacial Galileo sobre este satélite; A densidade de electróns relativamente alta da ionosfera (concretamente de 7-17×10 cm−3) non se pode explicar só pola fotoionización do dióxido de carbono da atmosfera. Así pois, sospéitase que a atmosfera de Calisto podería estar na realidade dominada polo osíxeno molecular, de 10 a 100 veces máis abundante có dióxido de carbono. Pero hai que mencionar que non se atoparon aínda probas directas da presenza de osíxeno na atmosfera de Calisto. Observacións do Telescopio Espacial Hubble estableceron un límite superior á súa posible concentración na atmosfera baseadas na citada falta de detección, límite que aínda é compatible coas medidas na ionosfera. Tamén o Hubble detectou osíxeno condensado e atrapado na superficie de Calisto.
Europa
Observacións do Telescopio espacial Hubble indican que Europa ten unha atmosfera moi tenue (10−11 bares de presión na superficie) composta de osíxeno. A diferenza do osíxeno da atmosfera terrestre, o da atmosfera de Europa é case con toda seguridade de orixe non biolóxica. Máis probablemente xérase pola luz do sol e as partículas cargadas que chocan coa superficie xeada de Europa, producindo vapor de auga que é posteriormente dividido en hidróxeno e osíxeno. O hidróxeno consegue escapar da gravidade de Europa, pero non así o osíxeno.
Ganímedes
En 1972, un equipo de astrónomos Indio, Británico e Americano coa súa base de traballo no Observatorio Bosscha de Indonesia anunciaron que viñan de detectar unha tenue atmosfera ó redor do satélite durante unha ocultación, cando a lúa e Xúpiter pasaron fronte a unha estrela. Eles estimaron que a presión superficial estaba ó redor de 1 μBar (0.1 Pa). Pero en 1979 a Voyager 1 rexistrou unha ocultación dunha estrela (κ Centauri) durante o seu sobrevoo do planeta, obtendo resultados diferentes. As medicións da ocultación leváronas dentro do espectro do ultravioleta profundo cunhas lonxitudes de onda máis curta que 200 nm; estas medidas eran moito máis sensibles á presenza de gases cás medidas no espectro visible do ano 1972. Non se revelou por parte dos datos da Voyager que existise ningunha atmosfera. O límite superior do número da densidade de partículas na superficie atopada era de 1,5 x 109 cm−3, a cal correspondese cunha presión superficial de menos de 2,5 x 10−5 μBar. O segundo valor é 5 magnitudes máis pequeno có medido en 1972, indicando cás interpretacións do 1972 eran demasiado optimistas.
A pesar dos datos da Voyager, unha proba dunha tenue atmosfera de osíxeno en Ganímedes, semellante a da lúa Europa, foi atopada polo Telescopio Espacial Hubble (HST) no ano 1995. O HST ten observado unha capa de airglow de osixeno atómico no ultravioleta profundo en lonxitudes de onda de 130,4 nm e 135,6 nm. Esta capa de airglow é excitada cando o osíxeno molecular é disociado polos impactos dos electróns, proba dunha significativa atmosfera neutral composta principalmente de moléculas de O2. A densidade superficial probablemente ande ó redor de 1,2–7 x 108 cm−3, correspondendo cunha presión superficial de 0,2–1,2 x 10−5 μBar. Estes valores están consonancia cos datos da Voyager para o seu límite superior, establecido este rango de medidas o ano 1981. O osixeno non é unha proba de vida, se non que se pensa que este osixeno é producido polo xeo de auga da superficie de Ganímedes, cando este é dividido en hidróxeno e osíxeno pola radiación, o hidróxeno perdese moito máis rapidamente debido ó seu baixo peso atómico. A capa de airglow observada sobre Ganímedes non é espacialmente homoxénea coma no caso de Europa. HST observou dúas manchas brillantes localizadas no hemisferio norte e sur, preto dos ± 50° de latitude, o cal é exactamente a fronteira entre o campo liñas abertas e pechadas da magnetosfera de Ganímedes (véxase máis abaixo). As manchas brillantes son probablemente auroras polares, causadas pola precipitación de plasma ó longo do campo de liñas abertas.
A existencia dunha atmosfera neutral implica que debería existir unha ionosfera, por que as moléculas de osixeno son ionizadas polos impactos dos electróns de alta enerxía procedentes da magnetosfera e pola radiación ultravioleta extrema procedente do Sol. Por outra banda hai que dicir que a natureza da ionosfera de Ganínedes é tan controvertida coma a natureza da atmosfera da lúa. Algunha das medicións da sonda espacial Galileo atoparon unha elevada densidade de electróns preto da lúa, suxerindo unha ionosfera, cando outros non foron capaces de detectala. A densidade de electróns preto da superficie esta estimada a partir de diferentes fontes dentro dun rango de 400–2.500 cm−3. No 2008, os parámetros da ionosfera de Ganímedes aínda non estaban ben definidos.
Evidencias adicionais dunha atmosfera de osíxeno proveñen da detección no espectro de gases atrapados no xeo da superficie de Ganímedes. A detección de bandas de ozono (O3) foi anunciadas o ano 1996. En 1997, unha análise espectroscópica revelou as propiedades de absorción de dímeros (ou diatómicos) de osíxeno molecular. Esta absorción pode presentarse só se o osíxeno est´´a nunha fase densa. O mellor candidato é o osíxeno molecular atrapado no xeo. A profundidade das bandas de absorción dos dímeros depende da latitude e da lonxitude, máis có albedo superficial—tenden a decrecer co incremento da latitude en Ganímedes, mentres có O3 amosa o efecto contrario. Traballos de laboratorio atoparon que o O2 non podería acumularse en bolsas e burbullas pero si disolverse no xeo relativamente morno da superficie de Ganímedes, o cal está a unha temperatura duns 100 K.
Unha procura de sodio na atmosfera, xusto antes de atopalo en Europa, concluíu se resultados positivos no ano 1997. O sodio é coma mínimo 13 veces menos abundante en Ganímedes cá en Europa, posiblemente causado pola baixa presenza na superficie ou por que a magnetosfera rexeita as partículas enerxéticas. Outro composto menor da atmosfera de Ganímedes e o hidróxeno atómico. Foron obsevados átomos de hidróxeno a máis de 3.000 kms da superficie da lúa. A súa densidade na superficie é de aproximadamente 1,5 x 104 cm−3.
Un caso único: a atmosfera de Titán
miniatura|200px|Detalle da brumosa atmosfera de Titán. Ao fondo pode verse o limbo de Saturno. Titán é a única lúa coñecida cunha atmosfera densa. A atmosfera de Titán é máis densa que a da Terra, cunha presión en superficie dunha vez e media a do noso planeta e cunha capa nubrada opaca formada por aerosois de hidrocarburos que oculta os trazos da superficie de Titán e dánlle unha cor alaranxada. Do mesmo xeito que en Venus, a atmosfera de Titán vira moito máis rápido que a súa superficie.
A atmosfera está composta nun 94% de nitróxeno e é a única atmosfera rica neste elemento no sistema solar á parte do noso propio planeta, con trazas de varios hidrocarburos que constitúen o resto (incluíndo metano, etano e outros compostos orgánicos).
A presión parcial do metano é da orde de 100 hPa e este gas cumpre o papel da auga na Terra, formando nubes na súa atmosfera. Estas nubes causan tormentas de metano líquido en Titán que descargan precipitacións importantes de metano que chegan á superficie producindo, en total, uns 50 L/m² de precipitación anual.
Encelado
Instrumentos da sonda Cassini revelaron a existencia en Encelado dunha atmosfera de vapor de auga (aproximadamente 65%) que se concentra sobre a rexión do polo sur, unha área con moi poucos cráteres. Dado que as moléculas da atmosfera de Encelado posúen unha velocidade máis alta que a de escape, pénsase que se escapa permanentemente ao espazo e ao mesmo tempo restáurase a través da actividade xeolóxica. As partículas que escapan da atmosfera de Encelado son a principal fonte do Anel E que está na órbita do satélite e ten unha anchura de 180.000 km.
Ariel
Ariel é un dos 27 satélites naturais de Urano. A súa atmosfera está composta por amoníaco gaseoso e líquido na súa superficie e auga.
Tritón
miniatura|200px|Composición en cor de Tritón con imaxes tomadas pola Voyager 2. Tritón ten un diámetro algo inferior que o da Lúa terrestre e posúe unha tenue atmosfera de nitróxeno (99,9%) con pequenas cantidades de metano (0,01%). A presión atmosférica tritoniana é de só 14 microbares.
A sonda Voyager 2 conseguiu observar unha fina capa de nubes nunha imaxe que fixo do contorno desta lúa. Estas nubes fórmanse nos polos e están compostas por xeo de nitróxeno; existe tamén néboa fotoquímica até unha altura de 30 km que está composta por varios hidrocarburos semellantes aos atopados en Titán, e que chega á atmosfera expulsada polos Géyseres. Crese que os hidrocarburos contribúen ao aspecto rosado da superficie.
Capas da atmosfera terrestre
miniatura|dereita|350px|Capas da atmosfera. miniatura|Imaxe da estratosfera.
Troposfera
É a capa máis próxima á superficie terrestre, onde se desenvolve a vida e ocorren a maioría dos fenómenos meteorolóxicos. Ten uns 8 km de espesor nos polos e ao redor de 16 km no ecuador. Nesta capa a temperatura diminúe coa altura ao redor de 6,5 °C por quilómetro. A troposfera contén ao redor do 75% da masa gasosa da atmosfera, así como case todo o vapor de auga.
Estratosfera
É a capa que se atopa entre 12 km e 50 km de altura. Os gases atópanse separados formando capas ou estratos de acordo ao seu peso. Unha delas é a capa de ozono que protexe á Terra do exceso de raios ultravioleta provenientes do Sol. As cantidades de osíxeno e anhídrido carbónico son case nulas e aumenta a proporción de hidróxeno. Actúa como regulador da temperatura, sendo no seu parte inferior próxima aos -60 °C e aumentando coa altura até os 10 ou 17 °C na estratopausa.
Mesosfera
É a capa onde a temperatura volve diminuír e descende até os -90 °C conforme aumenta a súa altitude. Esténdese desde a estratopausa (zona de contacto entre a estratosfera e a mesosfera) até unha altura duns 80 km, onde a temperatura volve descender até uns -70 °C ou -80 °C.
Ionosfera
É a capa que se atopa entre os 90 e os 80 quilómetros de altura. Nela existen capas formadas por átomos cargados eléctricamente, chamados iones. Ao ser unha capa condutora de electricidade é a que posibilita as transmisións de radio e televisión pola súa propiedade de reflectir as ondas electromagnéticas. O gas predominante é o hidróxeno. Alí prodúcese a destrución dos meteoritos que chegan á Terra. A súa temperatura aumenta desde os -73 °C até chegar a 1500 °C.
Exosfera
É a capa externa da Terra que se atopa por encima dos 800 km de altura. Está composta principalmente por hidróxeno e helio e as partículas van diminuíndo até desaparecer. Debido á baixa atracción gravitatoria algunhas poden chegar a escapar ao espazo interplanetario. A súa temperatura diúrna alcanza os 2.500 °C e a nocturna aproxímase a -273 °C correspondentes ao cero absoluto.
Variación da presión coa altura
Non é o mesmo a variación da presión coa altura nun líquido como o océano que nun gas como a atmosfera e a razón estriba en que un líquido non é compresible e por tanto a súa densidade permanece constante. Así que no océano rexe a fórmula:
polo que se a profundidade h faise dobre a presión tamén.
Para os gases ideais cúmprese a lei dos gases perfectos:
É dicir: xa que
onde M é a masa molecular. Para a atmosfera da Terra, 20% de Ou2 e 80% de N2, o peso molecular é: polo que
Para unha presión de 0 °C e P atmosferas:
É dicir:
xa que:
Lei da densidade
Combinando ambas chegamos á lei dos gases perfectos: así que:
Cálculo da densidade atmosférica na superficie dos planetas
Sabendo que a constante R dos gases perfectos vale: e que 1 atmosfera vale: resulta:
Lei barométrica
Nunha atmosfera isoterma a presión varía coa altura seguindo a lei: onde M é a masa molecular, g a aceleración da gravidade, h-h0 é a diferenza de alturas entre os niveis con presións P e P0 e T é a temperatura absoluta media entre os dous niveis, e R a constante dos gases perfectos. O feito de que a temperatura varíe se limita validez da fórmula. Pola contra a variación da aceleración da gravidade é tan suave que non afecta.
A diferenza de presión entre dúas capas separadas por un \Delta h é: Pero pola lei da densidade
Así que:
que por integración se converte en: é dicir:
polo que:
Incremento de altura
O Incremento de altura é a altura á que hai que elevarse nunha atmosfera para que a presión atmosférica diminúa á metade.
Para calculala basta con pór na '''lei barométrica P=P_0/2 \, resulta:
Escala de altura
A Escala de altura é a altura á que hai que elevarse nunha atmosfera para que a presión atmosférica diminúa nun factor e=2,718182. É dicir a diminución de presión é
Para calculala basta con pór na '''lei barométrica P=P_0/e \, resulta: En función da escala de alturas H a presión pode expresarse:
e analogamente para a densidade:
Cálculo da Escala de altura en diferentes atmosferas
Basta con aplicar a fórmula anterior para obter H en metros. (*)Temperatura K preto do límite das nubes.
(**) Pode haber suficiente Helio para aumentar a masa molecular diminuíndo a escala de alturas.
Representación da variación da presión coa altura
Así, nun planeta máis grande que a Terra, con idéntica composición atmosférica e temperatura, a densidade e presión cambian máis rapidamente coa altura e pódese falar dunha atmosfera dura fronte a un planeta menor no que H sería maior e a atmosfera sería branda.
A composición da atmosfera terrestre
O aire que forma a atmosfera é unha mestura de gases que ademais contén partículas sólidas e líquidas en suspensión. Estes son algúns dos seus compoñentes máis destacados.
José Dionisio Valladares Gómez
José Dionisio Valladares Gómez del Río y Rozas, nado en Graba (Silleda) o 23 de xuño de 1787 e finado o 23 de marzo de 1864, foi un político galego.
Biografía
miniatura|Igrexa da parroquia de [[Graba, Silleda|Graba, patria do ilustre Valladares.]] Estudou no seminario da cidade de Lugo, onde cursos Latinidade, Lóxica, Metafísica e Filosofía Moral. Tras finalizar os estudos en Lugo, trasladouse á Universidade de Santiago de Compostela, onde faría a carreira de Leis co grao de Bacharel nemine discrepante.
Co estoupido da Guerra xorde na Universidade compostelá un movemento patriótico, que deu como resultado a creación dunha compañía formada por estudantes contra a invasión das tropas francesas, denominado Batallón Literario, composto por ao redor 1.200 homes, entre cadetes e oficiais, encadrados en seis compañías e baixo as ordes do brigadier Don Juan Ignacio Armada Caamaño Ibáñez de Mondragón e Salgado de Sotomayor, marqués de Santa Cruz de Rivadulla. O 18 de xullo o batallón incorpórase no exército mandado polo xeneral Joaquín Blake, onde formaron a vangarda xunto aos voluntarios navarros.
Valladares foi abandeirado no batallón así como un dos primeiros que se alistou.
En outubro de 1817 casou con María de la Concepción Núñez Morciego na capela de don Pedro María de Cisneros, Conde de Ximonde. Ela era filla de José Núñez, avogado de Santiago de Compostela e Vilancosta, e de Teresa Morciego y Población (nada en Rioseco, Valladolid). Xuntos tiveron 10 fillos: Jacoba, Petra, Marcial, Prima, Segunda, Isabel, Avelina, Sergio, Engracia e Luísa.
Organización para a Seguridade e a Cooperación en Europa
dereita|400px|miniatura|Países membros da OSCE A Organización para a Seguridade e a Cooperación en Europa (OSCE), ten a súa orixe na CSCE (Conferencia sobre a Seguridade e a Cooperación en Europa), celebrada en Helsinqui en 1975, e está conformada actualmente por cincuenta e seis Estados participantes, todos eles países de Europa (incluíndo a Federación Rusa e tódolos países da Unión Europea), Asia Central e América do Norte (Canadá e Estados Unidos). Está recoñecida como organismo rexional conforme o Capítulo VIII da Carta das Nacións Unidas. A Presidencia en Exercicio actual (2008) é exercida por Finlandia.
Institucións da OSCE
As institucións da OSCE son:
Así mesmo, hai que ter en conta que os Estados participantes poden acudir á Corte de Conciliación e Arbitraxe da OSCE.
Actividades da OSCE
A OSCE desenvolve as súas actividades e adopta as súas decisións pola regra do consenso. As súas obrigacións e compromisos son de carácter político. Ambos os trazos confiren a esta Organización o seu carácter específico, ao tratarse da Organización de carácter rexional máis importante despois das Nacións Unidas. As súas relacións coas outras organizacións e institucións internacionais desenvólvense sobre a base do espírito de cooperación e coordinación tratando de non duplicar os labores respectivos. As organizacións coas que a OSCE mantén relacións de cooperación son, principalmente, a ONU e os seus organismos vinculados, a Unión Europea, a OTAN, a CEI, e o Consello de Europa.
Doutra banda, dentro da OSCE encádranse os países Socios para a Cooperación (Afganistán, Xapón, República de Corea e Tailandia), así como os Socios Mediterráneos para a Cooperación (Alxeria, Exipto, Israel, Xordania, Marrocos e Tunisia).
A OSCE ocúpase dunha rede de misións sobre o terreo, repartidas polo seu espazo xeográfico, que teñen como misión facilitar a resolución dos conflitos existentes ou pendentes de solución nos que ven implicados algúns Estados participantes. As misións da OSCE repártense dentro do Sueste de Europa (Kosovo, Bosnia e Hercegovina, Croacia, Serbia, Albania e Macedonia do Norte); Europa do Leste (Moldavia, Belarús, Ucraína); Cáucaso (Xeorxia, Acerbaixán, Armenia); e Asia Central (Casaquistán, Turkmenistán, Kirguizistán, Taxiquistán, Uzbekistán).
Os debates e as deliberacións destinadas á adopción de decisións teñen por obxecto mellorar, crear e facer un seguimento do acervo político da OSCE no seu tres dimensións: dimensión político-militar; dimensión humana; e dimensión económica e ambiental. Este tres dimensións responden o enfoque amplo que a OSCE outorga á seguridade, definíndose como instrumento primario de alerta temperá, prevención de conflitos, xestión de crise e rehabilitación pos-conflito na súa zona. Así mesmo, os cincuenta e seis estados participantes gozan de igual rango sobre a base dun enfoque cooperativo no desenvolvemento das súas funcións como organización rexional para a seguridade e a cooperación en todo o seu espazo xeográfico.
Países membros da OSCE
Actualmente son cincuenta e seis, todos do hemisferio norte. A OSCE creouse o 25 de xuño de 1973 con 35 países, pero non foi até o 1 de agosto de 1975 que se asinou o Acta de Helsinqui.
A lista de países por ano é a seguinte:
Terceira cruzada
A terceira cruzada (1187-1191), tamén coñecida como a Cruzada dos Reis, foi un intento dos líderes europeos para reconquistar a Terra Santa de mans de Salah ad-Din Yusuf ibn Ayyub, coñecido en galego como Saladino. Foi un éxito parcial, pero non chegou ó seu obxectivo último: a conquista de Xerusalén.
Tralo fracaso da segunda cruzada, a dinastía Zenxida controlou unha Siria unida e comprometida nun conflito cos gobernantes fatimís de Exipto, que finalmente deu lugar á unificación das forzas exipcias e sirias baixo o mando de Saladino, que os empregou para reducir a presenza cristiá en Terra Santa e recuperar Xerusalén en 1187. Estimulado polo celo relixioso, Henrique II de Inglaterra e Filipe II de Francia puxeron fin ó seu conflito para levar unha nova cruzada, aínda que a morte de Henrique en 1189 deixou ós ingleses baixo o goberno de Ricardo Corazón de León no seu lugar. O emperador do Sacro Imperio Romano Germánico Frederico Barbarroxa respondeu á chamada ás armas e dirixiu un exército poderoso a través de Anatolia, pero afogou antes de chegar a Terra Santa. Moitos dos seus soldados desanimados volveron ás súas casas.
Despois de expulsar ós musulmáns de Acre, o sucesor de Frederico, Leopoldo V "o Virtuoso", e Filipe saíron de Terra Santa en agosto de 1191. Saladino non puido derrotar a Ricardo en ningún enfrontamento militar, que asegurou varias cidades costeiras máis importantes. Porén, o 2 de setembro de 1192, Ricardo asinou un tratado con Saladino polo cal Xerusalén permanecería baixo control musulmán, pero tamén se permitiría ós peregrinos cristiáns visitar a cidade. Ricardo saíu de Terra Santa o 9 de outubro. Os éxitos da terceira cruzada permitirían ós cruzados manter un reino considerable coa súa sede en Chipre e a costa de Siria. Porén, a súa incapacidade para recuperar Xerusalén daría lugar á petición dunha cuarta cruzada seis anos máis tarde.
Prado, Prado de Limia, Muíños
Prado é un lugar da parroquia de Prado de Limia no concello ourensán de Muíños na comarca da Baixa Limia. Tiña 71 habitantes no ano 2020 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 41 eran homes e 30 eran mulleres.
Lemosín
Lemosín (en occitano: Lemosin, en francés: Limousin) é unha rexión francesa, situada no centro da Francia metropolitana. Conformada por tres departamentos : Corrèze, Creuse e Alto Vienne (Haute-Vienne). A súa capital (en francés : chef-lieu ou préfecture) é Limoges.
A raíz da reforma territorial de 2014 fusionouse coas rexións de Poitou-Charente e de Aquitania para formar a rexión de Nova Aquitania.
Arthur Schnitzler
Arthur Schnitzler, nado en Viena o 15 de maio de 1862 e finado na mesma cidade o 21 de outubro de 1931, foi un escritor austríaco.
Traxectoria
Era médico de profesión. Nas súas obras aparecen temas coma o erotismo, a morte, a psicoloxía (foi admirado por Sigmund Freud) ou a crise social da súa cidade natal. Foi un dos primeiros autores en lingua alemá en empregar a técnica narrativa do monólogo interior.
Algunhas obras famosas do autor son A cacatúa verde, en teatro, ou Fräulein Else, Lieutenant Gustl ou Traumnovelle en narrativa.
AC-400
A AC-400 é unha estrada da rede secundaria de Galicia, que une as localidades coruñesas de Sigrás (Cambre) e Muros, ao longo de 92 quilómetros.
Atravesa os concellos de Cambre, Arteixo, A Laracha, Culleredo, Cerceda, Tordoia, Santa Comba, Mazaricos, Outes e Muros.
Un dos seus atractivos é a panorámica sobre a ría de Muros e Noia no último tramo da estrada, dende o lugar do Pino de Val (Mazaricos) ata a vila de Muros.
Anexión
A anexión é un proceso, xeralmente violento, polo cal un país se apodera doutro, trasladando ou integrando todas ou parte das súas institucións, especialmente as Forzas Armadas e de Policía que poidan ter e os seus órganos de política internacional (embaixadas, consulados, representacións ante institucións internacionais), nos casos en que o país anexionado sexa un estado independente.
Pese a que as anexións non adoitan seren desexadas pola clase dirixente do país anexionado, que xeralmente perden todo ou parte do seu poder, si poden ser desexadas pola maioría da poboación. Tamén hai casos nos que ocorre o contrario, así como outros nos que nin a clase dirixente, nin a poboación, está de acordo coa anexión.
Casos
Outros casos non tan claros constitúenos:
Estatuto de Autonomía da Rexión de Murcia
O Estatuto de Autonomía da Rexión de Murcia é a norma institucional básica da Rexión de Murcia. O Estatuto foi aprobado polas Cortes Xerais mediante a Lei Orgánica 4/1982 de 9 de xuño.
Este Estatuto foi reformado tres veces. En marzo de 1991, produciuse a primeira, que estableceu as eleccións o cuarto domingo de maio cada catro anos. O 28 de febreiro de 1992 producíronse uns Acordos Autonómicos entre o PSOE e o PP que aumentaron as competencias de varias autonomías entre as que estivo incluída a Rexión. Esta gañou competencias en educación e ordenación do litoral, entre outras. A terceira reforma produciuse o 15 de xuño de 1998 e aumentou de 45 a 55 o número de deputados.
Garza da noite
A garza da noite (Nycticorax nycticorax) tamén chamada garza denoiteira, é unha especie de ave pelecaniforme da familia Ardeidae amplamente distribuída por Eurasia, África e América.
Calandriña das marismas
miniatura|Ovos de Alaudala rufescens minor no [[MHNT]]
A calandriña das marismas ou calandriña apincharada (Alaudala rufescens, antes Calandrella rufescens) é unha pequena ave paseriforme que vive no sur de Eurasia e norte de África (incluídas as Canarias) ; en Galicia é unha ave accidental, a pesar que algunha das subespecies vive no sur e leste da península Ibérica. É unha ave común cunha ampla área de distribución e a Unión Internacional para a Conservación da Natureza (IUCN) considera que o seu status de conservación é "pouco preocupante".
Subespecies
Recoñécense nove subespecies:
Descrición
A calandriña das marismas é similar en tamaño e aparencia á Calandrella brachydactyla (calandriña común) pero xeralmente é de cor máis apagada cun peito máis manchado. Crece ata os 13 ou 14 cm de lonxitude e os sexos son similares. Igual que na calandriña común, a súa cor varía ao longo da súa ampla área de distribución e non é unha boa característica distintiva. É marrón cincenta con manchas escuras pola parte superior e branca pola inferior. Ten un supercilio claro e un curto e robusto bico.
Debe terse coidado para non condundir esta especie coas do xénero Calandrella. Esta especie carece das manchas escuras no pescozo que ten a Calandrella brachydactyla (calandriña común), e ten un fino manchado polo peito. O bico e cabeza teñen tamén forma diferente nas dúas especies, sendo os desta especie máis curtos, o bico menos cónico e a cabeza menor e máis arredondada. A súa canción é máis rica e variada e imitadora que a da súa parente.
Distribución e hábitat
A calandriña das marismas reprodúcese en España, norte de África, e tamén desde Turquía cara ao leste polas zonas semidesérticas de Asia central ata Mongolia e a China. Moitas poboacións, incluíndo as que se reproducen en España e norte de África, son sedentariase non migradoras, pero algunhas en Asia migran desde o norte da súa área cara ao sur en inverno. Esta especie é unha ave errante moi rara no norte e oeste de Europa, incluída Galicia.
Comportamento e ecoloxía
É unha ave de campos abertos secos, que incluso prefire solos máis áridos e con menos vexetación que a calandriña común. Fai o niño no chan e pon dous ou tres ovos. Aliméntase de sementes e insectos, isto último especialmente na estación reprodutora.
Copretérito de indicativo
O copretérito ou pretérito imperfecto de indicativo é un tempo verbal que expresa coincidencia temporal respecto a un referendo pasado. O referendo pode ser achegado mesmo por un adverbio.
Morfoloxicamente está por unha raíz, unha vogal temática, un sufixo modo-temporal e un sufixo de número e persoa. O sufixo modo-temporal é o morfema "ba" no caso da primeira conxugación e o morfema "a" no caso da segunda e terceira conxugación verbal.
Bangor, Gales
Bangor é unha vila do norte de Gales, pertencente ao condado de Gwynedd. En 2008 tiña 21735 habitantes. É sé episcopal, e sede da Universidade de Bangor.
Historia
esquerda|miniatura|Catedral. A vila ten a súa orixe na construción dun mosteiro polo monxe cristián Deiniol a mediados do século VI. O topónimo Bangor provén dun termo galés referido a un tipo de cercado, como o que había orixinalmente no lugar do cenobio. Nese lugar atópase a actual catedral, que tivo diversas reformas ao longo da historia. A diocese de Bangor é unha das máis antigas de Gran Bretaña. En 1557 fundouse Ysgol Friars, a Escola dos Frades.
En 1718 comezou a medrar ao pasar pola vila a ruta postal entre Londres e Dublín, que pasaba tamén por Porthaethwy. Medrou tamén ao construírse unha liña de ferrocarril entre Bethesda e Penrhyn, onde se abriu unha canteira de lousa. A mediados do século XIX Bangor era a cidade máis importante do norte de Gales.
Cultura
A Universidade de Bangor foi fundada en 1884.
O 46,7% da poboación fala lingua galesa.
Basílica de San Martiño de Mondoñedo
A basílica de San Martiño de Mondoñedo é un templo de orixe prerrománica situado na Mariña Lucense, sé do bispado de Mondoñedo durante moitos anos, que se atopa en bo estado de conservación. Atópase na parroquia de San Martiño de Mondoñedo, concello de Foz, no norte da provincia de Lugo. Na actualidade, amais de estar aberta ó culto, alberga no seu interior un museo.
Está considerada como a catedral máis antiga de España, xa que no século IX foi sé de dous bispados do Reino de Galicia, un trasladado desde Dumio, no distrito de Braga (Portugal), e outro trasladado desde Bretoña, na provincia de Lugo.
O edificio actual é románico de finais do século XI e os recios contrafortes son obra do século XVIII. Desde o ano 1931 está catalogada como BIC e no 2007 obtivo a categoría de basílica.
Ó lado da basílica está a fonte da Zapata; segundo a lenda, neste lugar o bispo San Gonzalo tirou unha zapatilla e abrollou auga, auga que se considera que ten propiedades milagreiras.
Historia
A historia desta sé comezou no século VI cando un grupo de cristiáns chegaron fuxindo dos anglosaxóns desde a provincia romana de Britania e establecéronse en Galicia. Fixaron a súa capital en Britonia e fundaron un bispado que chegou a ter grande influencia, participando regularmente nos Concilios de Toledo. O lugar deste bispado atopábase entre Meira e Mondoñedo, na provincia de Lugo, e adóitase identificar coa actual parroquia de Santa María de Bretoña, no concello da Pastoriza.
Máis tarde, no ano 866, o bispado de Dumio tivo que abandonar a súa sé por causa da conquista musulmá refuxiándose nun lugar chamado Mendunieto, o lugar actual da Basílica, e que co tempo derivaría ó nome de San Martiño de Mondoñedo.
Tamén se atopa no museo o seu báculo, unha vara de madeira de 1,45 m unido a unha voluta de cobre dourado de 10 cm que termina nunha cabeza de animal. Conta a lenda que o bispo Gonzalo conseguiu cos seus rezos que fracasase unha incursión de piratas na ría de Foz.
Posteriormente no ano 1112 a Raíña Urraca mandou trasladar a sé episcopal a Vilamaior do Val de Brea (ou Vilamaior de Brea), ou Valibria (ou Vallibria), e que co tempo cambiou o seu nome polo de Mondoñedo, en lembranza da antiga sé.
Tras este traslado, en San Martiño foron substituídos, por bula do papa Hadrián IV, os primitivos monxes por cóengos regulares de San Agostiño que permaneceron até o 1534 en que o papa Clemente VII agregou este priorado á catedral de Mondoñedo, e ordenou que en San Martiño de Mondoñedo quedasen tantos clérigos como cóengos regulares de San Agostiño. Esta medida chegou desde Roma para evitar os abusos que os abades comendatarios viñan cometendo, xa que nos últimos anos o abade de San Martiño era tamén dignidade da catedral de León, elixindo esta cidade como residencia e descoidando por tanto as súas obrigacións no mosteiro, cuxos cóengos ó verse sen dirección viviron de maneira pouco ortodoxa.
No ano 2007 esta igrexa, en bo estado de conservación e na que o culto relixioso está vivo, foi declarada basílica polo Vaticano. No 2008 durante unha campaña de restauración apareceron na bóveda sur da catedral un conxunto de pinturas murais datadas no século XII. O profesor Manuel Castiñeiras atribúe a súa autoría a Bernardo, tesoureiro de Diego Xelmírez e iluminador do Tombo A de Compostela.
Descrición
alt=|miniatura|200x200px|Imaxe dos [[Fresco|frescos do século XII descubertos na basílica no ano 2008.]] miniatura|200px|As tres naves con cruceiro e as tres ábsidas semicirculares na cabeceira. Este templo caracterízase por ser unha rara avis no seu contorno. Xunto coa igrexa de Urueña (Valladolid) e as galegas de Santo Antoniño de Toques e a de San Xoán de Vilanova, configuran un conxunto de templos que seguen o estilo románico lombardo-catalán, en contraposición ó estilo románico borgoñón ou francés que é o estilo propio do noroeste peninsular, coa catedral de Santiago á cabeza e o Camiño de Santiago como vía de introdución das súas formas.
Trataríase pois dun exemplo dunha experiencia artística sen continuidade e dificilmente clasificable no panorama arquitectónico románico galego.
Poucos edificios xuntan de xeito tan anárquico elementos e anacos prerrománicos, protorrománicos e románicos plenos como este, sendo o resultado material froito de tres etapas históricas coas súas correspondentes campañas construtivas co resultado dun crebacabezas estrutural e decorativo.
Ten elementos arquitectónicos dos séculos X, XI e XII. É de planta basilical con tres naves e as súas tres ábsidas semicirculares, onde poden apreciarse as bandas e os arquiños cegos de factura lombarda. O central está dividido por tres faixas verticais con xanelas en cada tramo adornadas cun axadrezado. Dispón dun cruceiro e ciborio cuxo tambor ten a orixinalidade de ser rectangular coas esquinas redondeadas. As naves están separadas por tres pares de piares, con columnas encostadas as que están máis próximos ó cruceiro. As naves laterais reciben a luz dos vans abucinados; a nave central cóbrese con teitume de madeira e lousado de dúas augas.
A fábrica da súa tripla cabeceira debeu pertencer á súa primeira fase construtiva, a románico-lombarda, posiblemente realizada por mestres cataláns, porén debe terse en conta que a decoración con arquiños nas cornixas (moi propias deste estilo) das ábsidas laterais non se seguiu a empregar na ábsida central. O resultado é unha igrexa con tres ábsidas semicirculares na cabeceira, abertas a un cruceiro que sobresae polo seu alzado, e tres naves das que a central é considerabelmente máis ancha cás laterais. Ao cubrirse estas con teitumes de madeira, na parte alta dos muros da central ábrense estreitas xanelas. As diferenzas entre o cruceiro e as naves evidencian os cambios no proxecto inicial.
miniatura|200px|esquerda|Axadrezado e arcos lombardos. No edificio poden apreciarse as tres etapas construtivas: miniatura|200px|Canzorro.
Ademais, nas obras de restauración realizadas nesta basílica nos primeiros meses de 2008 puxéronse ó descuberto unhas pinturas murais, moi deterioradas, que foron catalogadas como os frescos románicos máis antigos de Galicia, datados no século XII. Durante a Idade Media, estas pinturas foron cubertas por sucesivas capas de cal, práctica habitual no mantemento das igrexas da época.
No decorativo é no que este templo se relaciona coa arte románica contemporánea a ela, coa igrexa de Pedro de Teverga como un dos referentes máis directos con semellanzas que apuntan a un modelo común.
Sobre o exterior corre un friso de estilo visigodo tallado a bisel. O lintel con crismón e Agnus Dei así como os canzorros figurativos son obra románica do século XII. Uns representan músicos e acróbatas, e algún escenas sexuais explícitas.
Os grosos contrafortes que ten na actualidade son un engadido da restauración realizada no ano 1867.
Fachada do oeste
Consta de cinco arquivoltas, tres de aresta que se apoian nos saíntes do muro e dous que se apoian sobre dous pares de columnas, as exteriores de pedra do lugar e as interiores de mármore, estas últimas posiblemente procedentes do antigo templo. Os capiteis das columnas son sinxelos, tres teñen adornos de follas lixeiramente nervadas e o outro cabezas de animais que parecen ser monos. Dous deles son moi antigos, remontándose ó século VI xa que poden ser pezas visigodas reutilizadas.
O tímpano é moi interesante e de gran valor. Está formado por unha peza alintelada con forma pentagonal, que no centro ten un relevo cun crismón de seis brazos de tipo Navarro, e completa o semicírculo un conxunto de perpiaños. Sobre o crismón, no perpiaño central de maior tamaño, hai un Agnus Dei inscrito nun círculo tetralobulado, cuxa cruz se apoia na pata do cordeiro. É un tema moi repetido ó longo do románico rural galego.
Na parte superior da fachada atópase unha pequena xanela, e ó seu lado está a torre campanario de dous corpos, dos séculos XV e XVIII, que na súa parte superior ten unha pequena cúpula.
Retablo da ábsida
miniatura|180px|esquerda|Retablo. É un pequeno retablo feito en pedra con baixorrelevos que mide 1,40 m de ancho por 0,80 m de alto. A figura principal é Cristo en Maxestade, sentado nun trono chamado scamnum (escano ou banco) ou faldistorio, cun nimbo en forma de cruz e en actitude de bendicir, situado dentro dun círculo que sosteñen dous anxos de grandes ás, vestidos con alba e casula o da esquerda e con alba e capa larga o da dereita. No ángulo superior esquerdo hai outro círculo máis pequeno que rodea un Agnus Dei cunha cruz de tipo asturiano, é dicir unha cruz grega que se ensancha nos extremos; apóiase nun pau. Debaixo deste círculo hai unha aguia, motivo que se repite nalgún dos capiteis.
Debaixo destas figuras distribúense ó longo cinco personaxes: baixo o disco grande hai dous anxos vestidos con casula e alba, coa man esquerda sobre o peito e a dereita sinalando para outros dous personaxes que teñen ó seu lado e que están de perfil coa cabeza moi inclinada, o un con casula e o outro con capa. No centro desta escena hai outra figura de fronte, vestida con capa.
Os historiadores non se poñen de acordo en descifrar o sentido desta narración, aínda que a opinión máis xeneralizada é que se trate dunha cerimonia episcopal.
Outros edificios
Fronte á portada do oeste atópase a casa do prior, que hoxe é unha casa particular. A casa reitoral está ó sur, nuns edificios que foron dos cóengos regulares. Aínda máis ó sur atópase o antigo hospital do mosteiro, utilizado hoxe por xente particular.
Véxase tamén
<div class="noprint" style="clear: right; border: solid #aaa 1px; margin: 0 0 1em 1em; font-size: 90%; background: #f9f9f9; width: 250px; padding: 4px; spacing: 0px; text-align: left; float: right;"> 50px|none|Wikisource Wikisource posúe escritos orixinais acerca de S. Martiño de Mondoñedo
As Escadas, Franza, Mugardos
As Escadas é un lugar da parroquia de Franza no concello de Mugardos na provincia da Coruña. Nesta zona está o Castro das Escadas.
Estatuto de Autonomía de Castela e León
O Estatuto de Autonomía de Castela e León é a norma institucional básica da comunidade autónoma de Castela e León, España.
A Lei Orgánica 4/1983 de 25 de febreiro do Estatuto de Autonomía de Castela e León foi aprobada polas Cortes Xerais o 25 de febreiro de 1983.
Contexto histórico
Apelando á identidade histórica dos antigos reinos de León e de Castela, e fiel a esa historia, Castela e León instituíu co Estatuto o seu máximo órgano representativo as Cortes, e institucionalizou á Xunta como órgano de goberno e administración, á fronte da cal sitúase o Presidente da Xunta de Castela e León, que é elixido polas Cortes de Castela e León e nomeado polo Rei. O Estatuto tamén dotou a Castela e León dun órgano de xustiza propio, o Tribunal Superior de Xustiza de Castela e León.
Reformas
foi reformado en catro ocasións: 1988, 1994, 1999 e 2007 para aumentar as competencias autonómicas e as atribucións do Presidente da Xunta. O actual comprende 91 artigos (organizados nun preámbulo,un título preliminar e sete títulos máis), tres disposicións adicionais, tres disposicións transitorias, unha disposición derogatoria e unha disposición final.
Na VIIIª lexislatura española, Castela e León manifestou, do mesmo xeito que outras Comunidades Autónomas, a intención de reformar o seu Estatuto. Unha das principais reclamacións foi a xestión da conca do río Douro que ocupa na súa práctica totalidade parte do territorio da Comunidade Autónoma, reclamación que foi atendida entre outras na reforma do 21 de novembro de 2007, unha vez aprobada a Lei orgánica no Senado. O artigo 75.1 do novo estatuto, polo que a Comunidade outorgábase competencias na xestión da conca do Douro, foi con todo declarado inconstitucional por sentenza unánime do Tribunal Constitucional.
O Estatuto de Autonomía de Castela e León menciona no seu artículado aos Cartularios de Valpuesta, considerándoos como a colección de textos máis antigos en lingua castelá (século IX), situando así a Berce do Castelán na localidade de Valpuesta.
Reparade, Prado de Limia, Muíños
Reparade é un lugar da parroquia de Prado de Limia no concello ourensán de Muíños na comarca da Baixa Limia. Tiña 21 habitantes no ano 2020 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 12 eran homes e 9 eran mulleres.
Matmatah
Matmatah foi un grupo bretón de música rock e celta fundado en Brest no ano 1995. Posteriormente chegou a disolverse no 2008.
O grupo chegou a ser moi popular non só no seu país, senón tamén na India, onde chegou a dar varios concertos.
New York Mets
Os New York Mets son un equipo profesional estadounidense de béisbol con sede no barrio de Queens, Nova York. O club compite na Major League Baseball (MLB) como membro da Divisón Leste da Nationa League (NL). Son un dos dous equipos ddas ligas maiores que posúe a cidade de Nova York, sendo o outro os New York Yankees. Os Mets foron fundados en 1962 como unha das primeiras franquías de expansión das Grandes Ligas co obxectivo de substituír os Brooklyn Dodgers e aos New York Giants tras a súa marcha da cidade. De feito, as cores dos Mets son o azul dos Dodgers e o laranxa dos Giants, que á súa vez son as cores da bandeira da cidade. Durante as temporadas 1962 e 1963, os Mets xogaron os seus partidos como local nos Polo Grounds. De 1964 a 2008 o fogar do equipo sería o Shea Stadium, xogando desde 2009 no Citi Field.
Mondariz (revista)
Mondariz foi unha revista editada en Madrid entre 1914 e 1922.
Historia e características
Subtitulada Revista mensual, apareceu o 1 de maio de 1915. Fundada por Enrique Peinador Vela, e concibida como suplemento de La Temporada en Mondariz. Ao non poder cumprir esta periodicidade, máis adiante modificouse o subtítulo por Revista ilustrada. Contaba con abundantes ilustracións, colaboracións referidas á medicina hidrolóxica, literarias e divulgativas do contorno natural, monumental, antropolóxico e cultural galego. Inseriu unha Galería de galegos ilustres e unha Galería de galegas célebres, Efemérides galegas, textos de creación literaria, tanto en prosa como en verso, algúns en galego. Entre os seus colaboradores literarios figuraron Rosalía de Castro, Wenceslao Fernández Flórez, Emilio Castelar, Alfredo Vicenti, Basilio Álvarez, Manuel Murguía, Ramón Cabanillas, Francisco Camba, Prudencio Canitrot e Aurelio Ribalta.
Smith
O apelido inglés Smith ("ferreiro") pode estar referido a:
Dosed
"Dosed" é un sinxelo da banda estadounidense de rock alternativo e funk rock Red Hot Chili Peppers, do seu álbum By the Way. Foi un sinxelo promocional nos Estados Unidos e o Canadá, mentres que "Universally Speaking" foi lanzado no Reino Unido.
Manuel Barbeito Herrera
Manuel Barbeito Herrera, nado en Ferrol en 1885 e finado en Madrid o 27 de decembro de 1968, foi un xornalista e escritor galego.
Traxectoria
Fillo de Manuel Barbeíto, avogado e secretario do Xulgado de Ferrol. Comezou a súa carreira en Diario Ferrolano. Colaborou despois en El Ideal Gallego, El Noroeste, El Orzán e Marineda da Coruña ata que se trasladou a Madrid en 1922. Foi redactor de Informaciones e correspondente de La Voz de Galicia. De volta a Galicia dirixiu La Voz de Galicia entre os anos 1946 e 1948. Residente novamente en Madrid colaborou en xornais da capital.
Como escritor publicou poesía e foi premiado nos Xogos Florais de Santiago de Compostela de 1918 e nos Xogos da Coruña (1919 e 1920); tamén é autor dunha novela de tema galego titulada El retorno. En 1956 foi galardoado co Premio Rodríguez Santamaría de xornalismo.
Gadílidos
O dos gadílidos (Gadilida) é unha orde de moi pequenos moluscos mariños, unha das dúas que comprende o clase dos escafópodos.
As especies desta orde son semellantes, pero xeralmente moito máis pequenas que as da outra orde dos escafópodos, a dos Dentaliida.
Clasificación
Orde Gadilida
Guntumil, Requiás, Muíños
Guntumil é un lugar da parroquia de Requiás no concello ourensán de Muíños na comarca da Baixa Limia. Tiña 111 habitantes no ano 2020 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 49 eran homes e 62 eran mulleres.