cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Transferencia horizontal de xenes
Historia
En palabras de Jain, Rivera e Lake (1999): "Cada vez máis, os estudos de xenes e xenomas indican que tivo lugar unha considerable transferencia horizontal de xenes entre os procariotas". (ver tamén Lake e Rivera, 2007). O fenómeno parece que foi moi significativo tamén entre os eucariotas unicelulares. Como sinaloron Bapteste et al. (2005), "evidencias adicionais suxiren que a transferencia de xenes podería tamén ser un importante mecanismo evolutivo na evolución dos protistas."
Hai algunhas evidencias de que as plantas superiores e os animais tamén se viron afectadas por esta transferencia. Richardson e Palmer (2007) afirmaron: "A transferencia horizontal de xenes (HGT) xogou un papel principal na evolución das bacterias e é moi común en certos eucariotas unicelulares. Porén, a prevalencia e importancia da HGT na evolución de eucariotas multicelulares permanece pouco clara."
Debido á crecente cantidade de evidencias que suxiren a importancia deste fenómeno para a evolución (ver máis abaixo) biólogos moleculares como Peter Gogarten consideraron a transferencia horizontal de xenes como "un novo paradigma para a bioloxía".
O fenómeno pode ser un perigo agochado nas aplicacións da enxeñaría xenética, xa que podería permitir que ADN transxénico perigoso se espallase de especie a especie.
Mecanismo
Hai varios mecanismos para a transferencia horizontal de xenes:
Virus
Os virus chamados mimivirus infectan amebas. Outros virus, chamados Sputnik (un virus satélite), tamén infectan amebas, pero non se poden reproducir a menos que un mimivirus infectase antes á mesma célula. O coñecemento do xenoma de "Sputnik" serviu para unha mellor comprensión da súa bioloxía. Aínda que 13 dos seus xenes mostran poucas similitudes con calquera outro xene coñecido, tres deles están moi relacionados con xenes de mimivirus e mamavirus, e quizais foron canibalizados polos diminutos virus cando empaquetaban as súas partículas compoñentes nalgún momento da súa historia evolutiva. Isto suxire que o virus satélite podería realizar unha transferencia horizontal de xenes entre virus, en certo modo similar ao transporte de xenes feito por bacteriófagos entre as bacterias."
Procariotas
A transferencia horizontal de xenes é común entre as bacterias, mesmo entre as que están moi pouco emparentadas. Este proceso crese que é unha causa significativa do incremento da resistencia aos fármacos producida cando unha célula bacteriana adquiere resistencia e transfire rapidamente xenes de resistencia a moitas especies. A transferencia horizontal de xenes tamén xoga un papel no espallamento de factores de virulencia, como exotoxinas e exoencimas, entre bacterias. Propuxéronse estratexias para combater certas infeccións bacterianas tomando como obxectivo factores de virulencia específicos e elementos xenéticos móbiles.
Eucariotas
"As comparacións de secuencias suxiren a transferencia horizontal recente de moitos xenes entre diversas especies mesmo a través das fronteiras entre os "dominios" filoxenéticos. Deste xeito, a determinación da historia filoxenética dunha especie non pode facerse conclusivamente determinando as árbores evolutivas por medio de xenes únicos".
Transferencia horizontal de xenes artificial
A enxeñaría xenética é esencialmente unha transferencia horizontal de xenes, aínda que con casetes de expresión sintéticos. O sistema transposón Bela dormente (SB, Sleeping Beauty) foi desenvolvido como un axente de transferencia de xenes sintético que estaba baseado nas capacidades coñecidas dos transposóns Tc1/mariner de invadiren xenomas de especies extremadamente diversas. O sistema SB utilizouse para introducir secuencias xenéticas nunha ampla variedade de xenomas animais.
Importancia en evolución
A transferencia horizontal de xenes é un factor potrencial de confusión á hora de inferir árbores filoxenéticas baseadas na secuencia dun xene. Por exemplo, se tomamos dúas bacterias pouco emparentadas que intercambiaran un xene, a árbore filoxenética que as inclúa mostrará que están moi emparentadas porque ese xene é o mesmo aínda que a maioría dos outros xenes sexan distintos. Por esta razón o ideal é a miúdo usar outra información para inferir unha filoxenia máis segura como a presenza ou ausencia de xenes ou, máis comunmente, incluír un rango de xenes o máis amplo posible para a análise filoxenética.
Por exemplo, o xene máis común usado para construír as relacións filoxenéticas entre procariotas é o xene do ARNr 16S, xa que as súas secuencias tenden a estar conservadas entre membros situados a distancias filoxenéticas curtas, pero é o suficientemente variable como para que se poidan medir as diferenzas. Porén, en anos recentes argumentouse que os xenes de ARNr 16S poden tamén transferirse horizontalmente. Aínda que isto pode ser infrecuente, fai que a validez das árbores filoxenéticas construídas a partir dos xenes de ARNr 16S deba ser reavaliada.
O biólogo Johann Peter Gogarten suxeriu que "a metáfora orixinal dunha árbore xa non cadra cos datos da recente investigación en xenomas" e, por tanto, "os biólogos deberían usar a metáfora dun mosaico para describir as diferentes historias combinadas en xenomas individuais e usar a metáfora dunha rede para visualizar o rico intercambio e efectos cooperativos da transferencia horizontal de xenes entre microbios." Existen varios métodos para inferir esas redes filoxenéticas.
Usando marcadores filoxenéticos dun único xene, é difícil trazar a filoxenia dos organismos en presenza de transferencias horizontais de xenes. Combinar o modelo de coalescencia simple da cladoxénese cos eventos raros de transferencia horizontal de xenes suxire que non houbo un único antepasado común máis recente que contivese todos os xenes ancestrais que son compartidos entre os tres dominios da vida. Cada molécula contemporánea ten a súa propia historia e rastréase ata unha molécula indivudual cenancestral. Porén, estes devanceiros molecularess probablemente estaban presentes en diferentes organismos en tempos diferentes."
Artigo en Scientific American (2000)
Uprooting the Tree of Life de W. Ford Doolittle é un artigo publicado en Scientific American en febreiro de 2000, que contén unha discusión sobre o último antepasado común universal e os problemas que xorden con ese concepto cando se considera a transferencia horizontal de xenes. O artigo cobre unha grande área, como a hipótese endosimbiótica para os eucariotas, o uso de pequenas subunidades de ARNr (SSU RNAr) como medida das distancias evolutivas (campo no que traballara Carl Woese cando formulou a primeira árbore da vida moderna no que se propuxo a existencia do dominio das Archaea) e outros tópicos relevantes. De feito, foi examinando ese novo terceiro dominio como se viu que a transferencia horizontal de xenes ía ser un asunto complicado. Por exemplo, Archaeoglobus fulgidus é citado no artigo como unha anomalía na súa árbore filoxenética baseada na codificación do encima HMGCoA redutase (o organismo en cuestión é unha arquea ben definida, con todos os lípidos celulares e maquinaria de transcrición xenética que se esperan nunha arquea, pero con xenes para a HMGCoA redutase que son de orixe bacteriana).
O artigo continúa expoñendo que unha transferencia horizontal de xenes extensa implica que nunca houbo unha célula única que puidese denominarse o último antepasado común universal. Citan as palabras de Carl Woese, que dixo: "o antepasado non puido ser un organismo particular, unha soa liñaxe de organismos. Foi un conglomerado de células primitivas comunal, sen gran cohesión e diverso que evolucionou como unha unidade, e que finalmente se desenvolveu ata un estadio no que se fragmentou en varias comunidades distintas, que á súa vez se converteron nas tres liñas primarias de descendencia (bacteria, arquea e eucariotas)"
Woese afirmou tamén: "En condicións de extrema transferencia horizontal de xenes, non hai unha "árbore" (de organismos). A evolución é basicamente reticulada."
Artigo en Nature (2010)
As formulacións anteriores foron despois contraditas por traballos posteriores. Por exemplo, no artigo A formal test of the theory of universal common ancestry publicado en Nature en maio de 2010, Douglas Theobald argumenta que si houbo un último antepasado común universal a todas as formas de vida hoxe existentes e que a transferencia horizontal de xenes non nos impide inferir isto. En palabras de Theobald: "Entre un amplo rango de modelos biolóxicos que implican a ascendencia independente dos principais grupos taxonómicos, resultou que as probas de selección modelo apoian abrumadoramente ao antepasado común universal independentemente da presenza de transferencias horizontais de xenes e de eventos simbióticos de fusión. Estes resultados proporcionan unha poderosa evidencia estatística corroborando a monofilia de todas as formas de vida."
Outros autores opinaron que o test de Theobald "non é suficiente para rexeitar a hipótese alternativa das orixes separadas da vida" Despois Theobald insistiu en que os seus modelos estatísticos son os máis axeitados para distinguir ente esas hipóteses e que apoian a idea dun antepasado común universal.
Xenes
Exemplos de transferencias horizontais de xenes históricas das que hai evidencia son as dos seguintes xenes:
Heinrich Rohrer
Heinrich Rohrer, nado en Buchs o 6 de xuño de 1933 e finado en Wollerau o 16 de maio de 2013, foi un físico suízo.
Traxectoria
Recibiu o Nobel de Física de 1986, polo proxecto do microscopio electrónico de varremento por efecto de túnel.
Kelme
Kelme é unha empresa téxtil española, adicada á fabricación de equipamento deportivo, fundada en 1977 en Elx.
Patrocinio
Os uniformes dos seguintes equipos están fabricados por Kelme:
Bandeira de México
A bandeira de México está composta por Tres franxas verticais co Escudo de México xusto no centro. Ó longo da historia de México houbo unha multitude de bandeiras e estandartes para representar o país. Mentres que o significado das cores cambiou co tempo, estas tres cores foron adoptadas por México dende a independencia de España durante a guerra de independencia do país, e o subsecuente Primeiro Imperio Mexicano. A bandeira actual foi adoptada oficialmente en 1968, mais o deseño da mesma data de 1821.
Cores e significado
A bandeira mexicana consta de tres franxas verticais dunha cor diferente cada unha: verde, branca e vermella respectivamente. Estas cores simbolizan o seguinte:
No centro da bandeira, na franxa branca, está o escudo de México. Trátase dun escudo que ten a súa orixe nunha lenda azteca. É a representación dunha aguia devorando unha serpe.
A bandeira mexicana é considerada o símbolo de identidade máis importante de México, polo que todos os anos o 24 de febreiro se celebra o día oficial para renderlle homenaxe.
Cronoloxía
100px|miniatura|Estandarte da Virxe de Guadalupe
Full of Life
Full of Life pode referirse a:
Ángel Rodríguez Vázquez
Ángel Rodríguez Vázquez, nado en Viveiro o 30 de abril de 1924 e finado no mesmo concello o 31 de xaneiro de 2016, foi un profesor e político galego.
Traxectoria
Criouse en Valcarría. En xaneiro de 1936 marchou a Madrid onde permaneceu durante a guerra civil. Regresou a Valcarria onde entrou a traballar no complexo industrial Barro-Chavín. Estudou perito industrial. Despois integrouse na Escola de Mestría de Viveiro, onde exerceu 31 anos, e foi director. Foi elixido parlamentario pola provincia de Lugo nas primeiras eleccións autonómicas por UCD. Foille concedida a Medalla de Bronce de Galicia en 2000.
George Mikan
George Lawrence Mikan, Jr. nado en Joliet (Illinois) 18 de xuño de 1924 e finado en Scottsdale (Arizona) o 1 de xuño de 2005, foi un xogador de baloncesto estadounidense que destacou na década dos anos 50 xogando durante sete tempadas na NBA, todas elas nas filas dos Minneapolis Lakers e unha máis na NBL, nos Chicago American Gears. Xogando sempre cunhas grosas lentes redondas, este xogador de 2,08 metros de altura e 111 quilos está considerado a primeira superestrela da liga profesional norteamericana, redefinindo o xogo dos denominados "homes altos" co seu lanzamento de gancho ambidextro, produto da súa propia técnica de adestramento. Recibiu o alcume de "Mr. Basketball".
Mikan tivo unha exitosa carreira como xogador, gañando sete campionatos da NBA, un MVP do All-Star Game tras xogar o encontro en catro ocasións, tres títulos de máximo anotador do campionato, e sendo elixido en seis ocasións no mellor quinteto da liga. Foi tan dominante que causou o cambio de varias regras do xogo, entre elas a ampliación da "zona de persoal" (coñecida como a "Regra Mikan") e a introdución do reloxo de 24 segundos.
Tras a súa carreira profesional, Mikan chegou a ser un dos fundadores da American Basketball Association (ABA), sendo comisionado desa liga, sendo tamén vital para o nacemento da franquía dos Minnesota Timberwolves. Nos seus últimos anos de vida, viuse inmerso nunha batalla xudicial contra a NBA loitando en favor das pensións dos xogadores retirados, cando a liga non era tan lucrativa como na actualidade. Faleceu tras unha longa loita contra a diabetes. Polas súas proezas, Mikan foi incluído no Basketball Hall of Fame en 1959 e formou parte dos equipos do 25 e 35 aniversario da NBA e dos "50 mellores xogadores da historia da NBA" elixidos en 1996. Dende abril de 2001, unha estatua súa lanzando o seu tradicional gancho preside o vestíbulo do estadio Target Center de Minnesota.
Comezos
George Mikan naceu en Joliet, Illinois, de pais croatas con raíces en Vivodina, ao norte do país. De neno, esnaquizouse o xeonllo de xeito que tivo que permanecer en cama prostrado durante ano e medio. En 1938 ingresou no seminario do Arcebispado de Quigley, querendo nun principio ser sacerdote, mais ao pouco tempo trasladouse á Escola Católica de Joilet. Ao once anos pasaba os seus intres libres xogando a baloncesto na súa veciñanza coa súa avoa, que actuaba como árbitro, mais non aparentaba estar destinado a ser un atleta, de feito non practicou deporte algún na súa etapa de instituto. Cando accedeu á Universidade DePaul en 1942, era un tipo con movementos torpes debido á súa constitución, xa que medía 2,08 metros e pesaba 110 quilos, levando ademais unhas aparatosas lentes por mor da súa miopía.
Universidade
Con todo, Mikan atopouse nos Blue Demons cun adestrador novato de 28 anos, Ray Mayer, quen viu potencial no brillante e intelixente, pero tamén tímido e torpe xogador. Posto en perspectiva, os pensamentos de Meyer foron revolucionarios, xa que o sentido común ditaba que os homes altos eran demasiado torpes para xogar ben ao baloncesto. Nos meses seguintes, transformou a Mikan nun home seguro de si mesmo, un xogador agresivo que orgulloso da súa altura no canto de sentirse intimidado por iso. Meyer e Mikan traballaron con intensidade, e Mikan aprendeu a realizar ganchos con ambas as mans. Esta rutina acabou coñecéndose como "o exercicio Mikan". Ademais, Meyer fixo que Mikan practicase cun saco de boxeo, tomase leccións de baile e practicase cunha corda até convertelo nun vedadeiro atleta.
No seu primeiro ano na NCAA, Mikan dominou aos seus adversarios. Intimidaba aos seus opoñentes coa súa altura e a súa envergadura, sendo imparable en ataque debido ao seu perfeccionado gancho e gañándose pronto a reputación na liga de ser un dos máis fortes e resolutivos xogadores, xa que chegou a xogar arrastrando lesións e castigaba aos pivotes opoñentes con duras faltas. Ademais, desenvolveu unha habilidade especial para sacar o balón antes de que caese a canastra, grazas ao seu gran salto vertical, algo que hoxe en día está penalizado, nunha infracción que se coñece como "goaltending".
Como consecuencia diso, tanto a NCAA como a NBA cambiaron as normas, e impediron este tipo de xogadas. Mikan foi elixido en dúas ocasións Mellor Xogador da NCAA, en 1945 e 1946, e nomeado en tres ocasiones All-American, levando a DePaul a gañar o título do NIT en 1945, sendo nomeado MVP do devandito torneo tras anotar 120 puntos en 3 partidos. Nun deses partidos anotou 53 puntos, nun encontro que rematou 97-53, é dicir, que consegui os mesmos puntos que todo o equipo rival. Ademais, liderou as listas nacionais de anotación con 23,9 puntos por partido na tempada 1944-45 e con 23,1 ao ano seguinte.
Chicago American Gears (1946-1947)
A súa primeira incursión no profesionalismo foi na desaparecida NBL, National Basketball League, no equipo de Chicago American Gears. Xogou unicamente os últimos sete partidos da fase regular, conseguindo unha media de 16,5 puntos por partido, algo insólito para un novato, e sendo peza clave para a consecución do título de liga tras gañar na final aos Rochester Royals por 3 vitorias a 1. Mikan foi elixido MVP tras anotar 100 puntos en cinco partidos, sendo incluído tamén no mellor quinteto da liga.
Con todo, antes do comezo da tempada 1947-48, o propietario dos Gears sacou ao equipo da liga. A súa intención era a de crear unha nova competición, denominada "Professional Basketball League of America" (Liga de Baloncesto Profesional de América), con 24 equipos, no cal el sería o propietario de tódalas franquías e os seus pavillóns. Porén, a liga desapareceu tras un mes de competición e os xogadores dos equipos de White redistribuíronse entre os 11 equipos que permaneceron na NBL. Mikan recalou nos Minneapolis Lakers.
Minneapolis Lakers na NBL e a BAA (1947-1949)
miniatura|Mikan (99) no [[Madison Square Garden.]] Na tempada 1947-48, Mikan coincidiu con outros dous grandes xogadores da época, o Jim "The Kangaroo Kid" Pollard e o completo Vern Mikkelsen, cos que formaría unha das combinacións de homes altos máis temibles do baloncesto profesional. Baixo a tutela do seu adestrador John Kundla, Mikan promedió 21,3 puntos na liga regular. O feito de xogar os seus partidos en casa no Minneapolis Auditorium tamén influíu no seu xogo, xa que era un par de metros máis estreito que outras canchas, o que favorecía o xogo interior. Favorecidos polo seu dominante xogo próximo ao aro, os Lakers dominaron a División Oeste. Chegaron con facilidade á final, derrotando aos Rochester Royals por 3-1 nas finais, nas cales tivo unha media de 27,5 puntos por partido. Antes de que comezase a tempada 1948-49, os Minneapolis Lakers, os Rochester Royals, os Fort Wayne Zollner Pistons e os Indianapolis Kautskys fóronse á liga rival, a BAA. A vantaxe desta liga para os equipos residía no feito de que gran parte das franquías da mesma estaban situadas en grandes cidades, como os New York Knicks, os Boston Celtics, os Philadelphia Warriors ou os Chicago Stags, o cal incrementaba as opcións de obter beneficios. Tras a adición destes catro equipos, a BAA contaba xa con xogadores con sona nos medios da clase de Mikan, Pollard, Mikkelsen e outros máis que incrementarían a atración do público pola mesma.
Na tempada 1948-49 da BAA Mikan conseguiu ter unha media de 28,3 puntos e 3,6 asistencias por partido, conseguindo a terceira parte dos puntos do seu equipo e gañando o título de máximo anotador por unha ampla marxe de diferenza. Ademais de Mikan, unicamente outros dous xogadores superaron os 20 puntos por partido, o xogador dos Warriors Joe Fulks, que foi un dos precursores do lanzamento en suspensión, e o xogador de Chicago Max Zaslofsky. O 14 de decembro de 1949, os Lakers visitaron en Madison Square Garden de Nova York, para xogar contra os Knicks. Ese día, no cartel luminoso do exterior do Garden advertíase en grandes letras: "WED BASKETBALL GEO MIKAN V/S KNICKS" (O mércores, baloncesto. George Mikan contra os Knicks). Así que cando Mikan entrou ao vestiario antes do partido, sorprendeuse ao ver ao resto dos seus compañeiros aínda vestidos de rúa, chanceando:
Esta chegou a ser unha das máis grandes anécdotas na carreira de Mikan. Os Lakers chegaron sen maiores dificultades ás Finais de 1949, onde se atoparon cos Washington Capitols, adestrados entón por Red Auerbach. Rapidamente tomaron vantaxe na eliminatoria, adiantándose 3-0. Pero no cuarto encontro Mikan rompeu a boneca, aproveitando a situación os Capitols para gañar o seu primeiro partido da serie. Gañaron tamén o quinto, a pesar de que Mikan anotou 22 puntos xogando co seu brazo vendado. Con todo, no sexto partido, os Lakers lograron un convincente 77-56, gañando o campionato da BAA. Mikan tivo unha medias nas series de 30,3 puntos por partido, a pesar da súa lesión.
Minneapolis Lakers na NBA (1949-1956)
Tras esa tempada, a BAA e a NBL fusionáronse, dando lugar á actual NBA. A tempada inaugural, iniciouse con 17 equipos, cos Lakers situados na División Central. Mikan seguiu sendo un xogador dominante, promediando 27,4 puntos e 2,9 asistencias por partido. Só Alex Groza, dos Indianapolis Olympians, superou tamén a barreira dos 20 puntos esa tempada. Tras liderar sen problemas durante a fase regular, cun impresionante balance de 51 vitorias e 17 derrotas, plantáronse nas Finais, onde se atoparían con Syracuse Nationals. O primeiro partido das mesmas tivo un final inesperado, xa que o base suplente dos Lakers, Bob Harrison anotou unha canastra sobre a bucina dende 12 metros, dando a primeira vitoria aos de Minneapolis. A serie resolveuse finalmente a favor dos Lakers, gañando o sexto partido por 110-95 e conseguindo o seu primeiro título da NBA. Mikan contribuíu ao éxito anotando unha media de 31,3 puntos nos playoffs. O ano seguinte, Mikan foi de novo un xogador dominante, conseguindo un récord na súa carreira profesional ao ter unha media de 28,4 puntos por partido na liga regular, sendo de novo o máximo anotador, ademais de repartir 3,1 asistencias por encontro. Ese ano a liga engadiu unha nova estatística, a dos rebotes, quedando en segunda posición con 14,1 por partido, só por detrás do xogador dos Nats Dolph Schayes, que conseguiu 16,4. miniatura|200px|Marcada en azul, a zona de 3 segundos que se ampliou a 3,60 metros, dando lugar á denominada "Regra Mikan". Ese ano, Mikan participou nun dos partidos máis sorprendentes xamais xogados na historia da NBA. Os Fort Wayne Pistons enfrontábanse aos Lakers, póndose nun momento do partido por diante no marcador, 19-18. Medorentos de que Mikan roubase o balón e montase un contraataque, os Pistons dedicáronse a pasarse o balón sen tentar en ningún momento chegar a canastra. Como aínda non se instaurara o reloxo de 24 segundos, o tempo foi pasando, acabando o partido con ese resultado. Mikan foi indirectamente responsable de que a liga engadise a norma de posesión catro anos máis tarde. Como dato curioso, dicir que Mikan bateu ese día un récord que probablemente permaneza sempre, e é que conseguiu 15 dos 18 puntos do seu equipo, un 83,3% do total. Os Lakers dominaron con comodidade a liga regular, acabando primeiros da División Oeste. Nos playoffs gañaron en semifinais de división a Indianapolis Olympians por 2-1, pero na seguinte rolda Mikan rompeu a perna, deixando ao seu equipo moi minguado, perdendo ante Rochester Royals por 3-1.
Na tempada 1951-52 a NBA decidiu ensanchar o límite da zona de 3 segundos de debaixo de canastra de 1,80 a 3,60 metros, forzando aos homes altos como Mikan a xogar máis afastados do aro, ao dobre de distancia que outrora, para evitar ser sancionados con 3 segundos. Un dos impulsores desta nova norma foi Joe Lapchick, adestrador de New York Knicks, lembrando o dano que lles fixo en partidos anteriores o xogador dos Lakers. A regra coñeceuse como "The Mikan Rule". Este cambio na norma notouno moito Mikan, quen pasou a ter unha media de 23,8 puntos por partido, case catro puntos menos que a tempada anterior, mentres que a súa porcentaxe de acerto baixou dun 42,8 a un 38,5%. Onde non baixou as súas cifras foi en rebotes, liderando a liga con 13,5 capturas por noite. O seu mellor partido xogouno ante Rochester Royals, no cal tras dous prórrogas, colaborou na vitoria do seu equipo con 61 puntos, a segunda mellor marca da historia nese momento tras os 63 conseguidos por Joe Fulks en 1949, dobrando ademais ao resto de compañeiros, xa que entre todos eles anotaron soamente 30 puntos. No All-Star de 1952 conseguiu tamén unha grande actuación, con 26 puntos e 15 rebotes na derrota do seu equipo, o Oeste.
Nos playoffs de 1952 os Lakers chegaron á final tras eliminar a Indianapolis Olympians e Rochester Royals nas eliminatorias previas, enfrontándose aos New York Knicks. Esta final está considerada como unha das máis estrañas da historia da liga, xa que ningún dos dous equipos puido disputar no seu propio terreo de xogo o seis primeiros partidos. O Minneapolis Auditorium xa estaba reservado esas datas, mentres que o Madison Square Garden estaba ocupado polo Circo Ringling. Os Lakers tiveron que disputar os seus partidos na cidade de Saint Paul, mentres que os Knicks tiveron que utilizar o húmido pavillón da armería do 69 rexemento. Mikan sufriu durante toda a serie unha defensa dobre por parte dos knicks Nat Clifton e Harry Gallatin, polo que a responsabilidade ofensiva recaeu sobre Vern Mikkelsen. Tras empatar a 3 nos 6 convulsos primeiros partidos, o sétimo e definitivo xogouse por fin no Auditorium de Minnesota, gañando os Lakers con claridade por 82-65, obtendo como recompesa 7.500 dólares a repartir entre os xogadores.
Ao ano seguinte, na tempada 1952-53, Mikan promedió 20,6 puntos e o seu récord persoal de rebotes nunha tempada, 14,4 por partido, encabezando a lista de máximos reboteadores do torneo. Foi incluído ademais no mellor quinteto da NBA por quinto ano consecutivo. En febreiro participou no All-Star, dominando con 22 puntos e 16 rebotes, sendo elixido MVP do partido. Nos playoffs, os Lakers chegaron novamente ás finais, derrotando de novo aos Knicks nas mesmas, esta vez con máis contundencia e facilidade, por 4 vitorias a 1. A seguinte comezou un lento declive no xogo de Mikan. Con 29 anos cumpridos, ese ano tivo unha media de 18,1 puntos, 14,3 rebotes e 2,4 asistencias. Aínda así, foi o máximo anotador do equipo, case dobrando aos seus compañeiros Jim Pollard e Vern Mikkelsen. Baixo o seu liderado, os Lakers volveron gañar o título nas Finais de 1954 derrotando a Syracuse Nationals por 4-3, e gañando o terceiro título consecutivo e o quinto en seis anos, sendo o único no que fallaron no que Mikan sufriu a súa lesión na perna. Desde unha perspectiva histórica, os Minneapolis Lakers dos anos 50 soamente foron superados polos grandes Boston Celtics dos sete títulos na década dos 60. Tras finalizar a tempada, Mikan sorprendeu ao mundo do baloncesto anunciando a súa retirada.
As lesións tamén influíron na súa decisión, xa que dende que comezou a xogar profesionalmente rompeu 10 ósos e recibiu en 16 ocasiones puntos de sutura, xogando a miúdo arrastrando ditas lesións. Sen Mikan, os Lakers alcanzaron os playoffs, pero perderon nas Finais de División ante Fort Wayne Pistons. A mediados da tempada 1955-56 volveu sorprender a todo o mundo anunciando o seu regreso. Xogou durante 37 partidos, pero con todo, a súa longa ausencia fíxolle madeixa. Tivo unha media de tan só 10,5 puntos, 8,3 rebotes e 1,3 asistencias, caendo o seu equipo na primeira rolda de playoffs ante St. Louis Hawks. Isto fixo que a decisión de retirarse definitivamente precipitásese. Mikan foi incluído na sesión inaugural no Basketball Hall of Fame, en 1959, e foi declarado como mellor xogador da primeira metade do século pola Associated Press. No total da súa carreira tivo unha media de 23,1 puntos e 13,4 rebotes por partido. Como dato anecdótico, nunca foi considerado MVP porque ese título non se empezou a outorgar na NBA até 1956, ano no que se retirou.
Vida posterior
As cousas tampouco lle foron ben no seu regreso ao baloncesto profesional. Na tempada 1957-58 o adestrador dos Lakers John Kundla foi nomeado director xeral, persuadindo a Mikan para que se fixese cargo do banco do equipo como adestrador. Con todo, foi un movemento desastroso, xa que os Lakers comezaron a liga cun moi mal balance de 9 vitorias e 30 derrotas antes de que Mikan renunciase devolvendo as funcións a Kundla. Tras ese tropezo, decidiu regresar á súa carreira de avogado, mantendo a súa gran familia con 6 fillos, especializándose en empresas e inmobles. Ademais de todo iso, comprou e reformou edificios en Minneapolis. miniatura|110px|O balón tricolor, característico da [[American Basketball Association|ABA.]] En 1967 regresou de novo ao mundo do baloncesto profesional, chegando a ser o primeiro comisionado da American Basketball Association, unha liga rival da NBA. Para atraer aos afeccionados á súa liga, Mikan inventou a liña de 3 puntos e o característico balón tricolor coas cores da bandeira dos Estados Unidos, que el pensaba que era máis patriótico, que quedaba mellor en televisión e que era máis do gusto do público que o de cor marrón da NBA. Retirado da ABA en 1969, desapareceu da vida pública, pero dedicou o seu empeño en conseguir un equipo profesional para a cidade de Minnesota, décadas despois de que os Lakers trasladásense aos Ánxeles e despois da desaparición dos Minnesota Muskies e Minnesota Pipers da ABA. Ao final saíuse coa súa, liderando a creación dunha nova franquía, os Minnesota Timberwolves na tempada 1989-90.
Nos seus últimos anos Mikan loitou contra a diabetes, sufrindo ademais fallos renais e finalmente a amputación da súa perna dereita á altura do xeonllo por causas da súa enfermidade. Cando o seu seguro deixou de pagar, tivo que enfrontarse a graves problemas financeiros. Tivo unha dura batalla legal contra a NBA e o sindicato de xogadores da liga, protestando polos 1.700 dólares que recibían de pensión os xogadores retirados antes de 1965. Xunto a Mel Davis, da Asociación de Xogadores Retirados da NBA, a batalla continuou, e Mikan esperaba chegar vivo cando se asinase un novo convenio colectivo que finalmente reivindicase aos da súa xeración. En 2005, con todo, o seu estado de saúde agravouse considerablemente, morrendo o 1 de xuño aos 80 anos de idade.
Legado
Mikan está considerado como o pioneiro do baloncesto moderno. Foi o pivote por antonomasia, conseguindo 11.764 puntos, cunha media de 22,6, ao longo da súa traxectoria profesional, retirándose como líder histórico de anotación. Ademais, tivo unha media 13,4 rebotes e 2,8 asistencias en 520 partidos da NBL, BAA e NBA. Como indicativo do seu fiereza natural, liderou tamén a liga en tres ocasións en faltas persoais. Gañou sete campionatos da BAA e a NBA, un trofeo ao MVP do All-Star Game, tres títulos de máximo anotador da liga e foi elixido para xogar os catro primeiros All-Star e os primeiros seis combinando as dúas ligas. Ademais de ser elixido o mellor xogador da primeira metade do século XX, foi incluído nos equipos do 25 e o 35 aniversario da NBA en 1970 e 1980 respectivamente, e en 1996 elixido como un dos "50 mellores xogadores da historia da NBA" con motivo do cincuenta aniversario da liga. O impacto de Mikan no xogo tamén se ve reflectido no deniminado "Mikan Drill", hoxe en día un exercicio aínda vixente para os pivotes nos adestramentos.
Ademais, cando a superestrella Shaquille O'Neal fichou polos Lakers, a revista Sports Illustrated sacouno na súa partada de novembro de 1996 xunto ao propio Mikan e a Kareem Abdul-Jabbar, denominándoos "xogadores de lenda". Como homenaxe ao xogador, desde abril de 2001 hai unha estatua súa no vestíbulo do Target Center de Minneapolis, mentres que do teito do Staples Center dos Ánxeles colga unha bandeirola conmemorando os éxitos de Mikan e os seus compañeiros nos Minnesota Lakers.
Cambios nas regras
Mikan chegou a ser tan dominante na súa época que algunhas regras tiveron que cambiarse pola súa culpa. En concreto, a zona de tres segundos dupicó a súa anchura para evitar que os homes altos vivisen debaixo do aro. Ademais, tivo moita influencia na introdución da regra de 24 segundos, e da de non poder taponar un balón atopándose en traxectoria descendente. Foi tamén responsable directamente da introdución da liña de tres puntos na ABA, que posteriormente adoptarían tanto a NBA, a NCAA e a FIBA, e da introdución do balón tricolor, que na actualidade emprégase na WNBA e no concurso de triplas da NBA como balón que puntúa dobre. Ademais, foi parte fundamental da creación da franquía dos Minnesota Timberwolves.
Vida persoal
miniatura|Mikan en 1944. Minkan casou en 1947 coa súa noiva de toda a vida, Patricia, con quen estivo durante 58 anos até a data do seu falecemento. Tiveron 6 fillos, catro mozos, Larry (George Lawrence Mikan III), Terry, Patrick e Michael, e dúas mozas, Trisha e Maureen. Durante toda a súa vida foi universalmente coñecido como o típico "xigante amable", segundo palabras do actual comisionado da NBA, David Stern:
Nos seus últimos anos de vida desenvolveu unha diabetes severa, ademais de problemas nos riles, que finalmente fixeron que lle fose amputada a súa perna dereita á altura do xeonllo. Para pagar os custos das facturas médicas, viuse forzado a vender a maioría dos seus trofeos e os seus recordos. A súa pensión procedente da NBA era de 1.700 dólares ao mes. En 2005, unha ferida que non terminou de curar complicou máis aínda o seu estado de saúde, xa de seu moi deteriorado.
Falecemento
Mikan faleceu o 1 de xuño de 2005 en Scottsdale, Arizonaa, a piques de cumprir os 81 anos de idade, debido a complicacións na súa diabetes ademais doutros achaques. O seu fillo Terry informou que estivera recibindo diálese tres veces por semana durante o seu últimos cinco anos de vida. A morte de Mikan foi moi chorada no mundo do baloncesto, e atraeu a atención dos medios pola súa loita en favor dos seus ex compañeiros da NBA por motivos financeiros. Moitos comentaristas sentiron que os xogadores actuais da época da bonanza económica deberían pelexar por conseguir que os xogadores retirados antes de 1965 puidesen aproveitarse dos anos dourados da liga. Outra grande estrela dos Lakers, Shaquille O'Neal, ofreceuse para pagar o funeral de Mikan. "Sen o número 99 (Mikan), eu non son eu", dixo naquela ocasión. Antes do quinto partido das finais da Conferencia Leste entre Miami Heat e Detroit Pistons gardouse un minuto de silencio na súa honra. Outro dos grandes da época, Bob Cousy, remarcou que Mikan levou literalmente a liga sobre os seus ombreiros nos primeiros anos, e el só valeuse para facer a liga crible e popular.
Orchis italica
Orchis italica é unha orquídea de hábito terrestre que se distribúe pola Europa mediterránea, o Oriente Medio e o norte de África.
Hábitat e distribución
Atópase en prados e terreos á luz solar directa ou media sombra, arredor do Mediterráneo, por Oriente Medio, e o norte de África.
Descrición
thumb|esquerda|220px|Orchis italica planta. As follas son oblongas cunha lonxitude de 5 cm, crecen desde os tubérculos subterráneos que teñen un tamaño máximo de 6 cm e son elipsoides.
A inflorescencia que é erecta en espiga, sae da roseta basal de 5 a 10 follas oblongo lanceoladas que ás veces están moteadas de puntos púrpura marronáceos. O tallo está cuberto por unha bráctea cor verde até 2/3 da súa lonxitude.
Presenta unha densa floración con flores pequenas en forma cónica. Os tres sépalos son iguais en tamaño estando soldados polos lados quedando os ápices soltos, estes extremos soltos dos dous laterais cúrvanse cara arriba e o central arquéase cara abaixo. Forman unha especie de gorra que cobre a columna. Os sépalos presentan unha cor púrpura con liñas converxentes de ton máis intenso.
O labelo sobresae debaixo do casco 3/4 partes, é de cor rosa esbrancuxada e está profusamente moteado con puntos de rosa máis intensa. O labelo presenta tres lóbulos, o central, máis ancho, ten dúas identacións profundas (no centro sobresae un floco moito máis fino que os flocos que quedan a ambos lados), e dous lóbulos máis pequenos e delgados un a cada lado que están lixeiramente arqueados cara a fóra e cara arriba. Ten ademais dous pétalos moi reducidos no interior que non se observan a simple vista
Florece desde marzo até xuño. A cor pode variar desde a esbrancuxada a diferentes tons de rosa e púrpura.
Sinónimos
thumb|250px
Rúa do Cardeal Rodrigo de Castro
Historia
A historia da rúa do Cardeal está ligada ao Colexio de Nosa Señora da Antiga, cuxas obras se iniciaron en 1593 e que foran patrocinadas polo cardeal Rodrigo de Castro Osorio. A finais de xullo ou principios de agosto de 1594 o cardeal chegou a Monforte, e logo de ver a localización do colexio decidiu proxectar unha vía de 30 pés de ancho para facilitar o acceso ao edificio dende o centro da vila. Contra o final do ano 1595 xa case estaba finalizada.
Denominación
A rúa recibe o seu nome en honor do cardeal Rodrigo de Castro Osorio, que foi o seu artífice. É frecuentemente denominada simplemente como "Rúa do Cardeal" ou "Cardeal", se ben dende 1897 a súa denominación é Rúa do Cardeal Rodrigo de Castro:
Un tramo da rúa, coñecido popularmente como "Cardeal Estreito", pasou a denominarse oficialmente "rúa dos sedeiros" nun pleno do 14 de novembro de 1897:
A denominación de "rúa dos sedeiros" da parte coñecida actualmente como "Cardeal Estreito" mantívose ata o 5 de outubro de 1921, por acordo plenario decidiuse mudar o nome a "rúa dos irmáns Victoriano e José González":
Con todo, os documentos oficiais non reflectiron esta mudanza de 1921 e denominan a toda a vía "Cardeal Rodrigo de Castro".
Arquitectura
Na rúa Cardeal encóntrasse algúns edificios destacados da cidade:
Emmy Sonnemann
miniatura|dereita|Emmy Sonnemann con [[Hermann Göring]]
Emma Johanna Henny Sonnemann, nada en Hamburgo en 1893 e finada en Múnic en 1973, foi unha actriz alemá, coñecida por ser a segunda muller de Hermann Göring (1935-1946).
Traxectoria
Filla dun xerente dunha fábrica de chocolate, pasou unha infancia despreocupada. En 1911 entrou na escola de teatro de Leopold Jessner e fíxose actriz profesional. En 1916 casou cun actor, pero o matrimonio nun durou moito. En 1922 entrou no Teatro Nacional Alemán de Weimar.
Hitler mandou deter a Göring e a súa familia o 25 de abril de 1945 por alta traizón, e Emmy permaneceu arrestada ata a rendición de Alemaña. O 25 de outubro de 1945 detivérona os americanos ata o 19 de febreiro de 1946. Detida de novo o 27 de maio de 1947, acusada de enriquecemento ilícito durante o réxime nazi, e trasladada ao campo de internamento de Göggingen, condenada a un ano de traballos forzados e a incautación do 30% do seu patrimonio. Posta en liberdade en xullo de 1948 trasladouse a vivir a Múnic.
En 1967 publicou un libro de memorias.
Cejudo
Cejudo é a marca deportiva da empresa téxtil española Hijos de Ildefonso Cejudo Parreño, adicada á fabricación de equipamento deportivo, fundada en 1925 en Valverde del Camino (Huelva).
Quintadóniga, Curtis, Curtis
Quintadóniga é un lugar da parroquia de Curtis no concello coruñés de Curtis da comarca de Betanzos. Tiña 16 habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística dos cales 9 eran homes e 7 eran mulleres.
Johannes Georg Bednorz
Johannes Georg Bednorz, nado en Neuenkirchen o 16 de maio de 1950, é un físico alemán.
Traxectoria
Recibiu o Nobel de Física de 1987 por fundamentais adiantos no descubrimento de materiais cerámicos supercondutores.
A Restreba, Curtis, Curtis
A Restreba é un lugar da parroquia de Curtis no concello coruñés de Curtis da comarca de Betanzos. Tiña 21 habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística dos cales 12 eran homes e 9 eran mulleres.
Os comedores de patacas (cadro)
Os comedores de patacas (en De Aardappeleters) é un cadro do pintor neerlandés Vincent van Gogh, creado en abril de 1885 en Nuenen, nos Países Baixos. Atópase no museo van Gogh de Ámsterdam. O bosquexo orixinal do cadro atópase no museo Kröller-Müller en Otterlo, e tamén fixo litografías da imaxe, que se atopan en coleccións como a do Museo de Arte Moderna en Nova York. A pintura é considerada unha das obras mestras de Van Gogh.
Río Ljubljanica
miniatura|260px|O río ó seu paso por Liubliana. O Ljubljanica é un río de Eslovenia, Europa. Ten 41 km de longo, e uns 20 km do seu curso discorre baixo covas, así que o río cambia de nome sete veces. A capital de Eslovenia, Liubliana, está situada na súa beira. O Ljubljanica, afluente do Sava, desemboca neste río un 10 km ao sur de Liubliana.
Francisco Rodríguez Otero
Francisco Rodríguez Otero, coñecido como Paquiño de Figueiró, nado en Tomiño o 1 de novembro de 1897 e finado en Mondariz o 4 de outubro de 1936, foi un político galego.
Traxectoria
miniatura|Francisco Rodríguez Otero, sentado no centro, ás portas de "Aurora del Porvenir". Farmacéutico de profesión, foi un político agrarista que presidiu a Federación Municipal Agraria de Tomiño. Na ditadura de Primo de Rivera foi concelleiro de Tomiño e presidente da Unión Patriótica. En 1926 renunciou como concelleiro de Tomiño e foi nomeado presidente da Entidade Local Menor de Goián. Foi correspondente de El Pueblo Gallego en Goián. Foi coorganizador e tesoureiro do Congreso Provincial Agrario (1929). Directivo da Sociedad Aurora del Porvenir en Tomiño. Ocupou o cargo de Secretario do Xulgado de Paz de Tomiño. Foi concelleiro en Tomiño en 1931. En decembro de 1933 abandonou a súa militancia no agrarismo. Foi membro do Partido Galeguista.
Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 acompañou a Antón Alonso Ríos a Tui e A Guarda en calidade de enlaces entre os diferentes Comités de Defensa da República do baixo Miño. Cando entraron as tropas en Tui fuxiu a Portugal o día 25 de xullo camiño do Brasil onde vivían as súas irmás. Cando entrou nun bar a tomar café un veciño falanxista recoñeceuno e denunciouno á policía lusa que o entregou a policía española polo posto internacional de Tui. Detido o 29 de xullo, o 6 de agosto foi internado no Seminario de Tui, que funcionaba como prisión. Tiña causa aberta en Vigo por traizón. O 4 de outubro de 1936 foi sacado da prisión e levado polos falanxistas ata Mondariz onde foi paseado con Hipólito Gallego Camarero, Fernando Rubio Estévez, Manuel Piñeiro Zúñiga, Domingo Páramos Núñez e Manuel Pérez Besada, aparecendo o seu corpo tirado na cuneta.
Foi un dos fundadores e xogador (capitán) de Goián Fútbol Club.
Vida persoal
Casou con Isaura Gómez Pérez en 1927 e foi pai de María Ivonne e Mario Rodríguez Gómez.
Termas romanas
dereita|miniatura|[[Termas romanas de Lugo.]] dereita|miniatura|[[Termas romanas de Bath|Baños públicos romanos en Bath, Inglaterra. Reconstrución posterior da área de baños.]]
As termas romanas son recintos públicos destinados a baños típicos da civilización da Roma antiga. Os baños das vilas romanas chamábanse Balmes ou balneum, e se eran públicos thermae ou therma.
Estes baños públicos tiñan estancias reservadas para actividades ximnásticas e lúdicas. Tamén eran consideradas lugares de reunión, e a elas acudía a xente que non podía ter un na súa casa, como os plebeos ou escravos. Ás veces os emperadores ou os patricios concedían baños gratis para o resto da poboación.
dereita|miniatura|Termas de [[Cabezo de Alcalá, Azaila.]]
Os baños, tanto públicos como privados, estiveron presentes en moitas das civilizacións ao longo da historia. Son numerosas as prácticas relixiosas e sociais, que desde a antigüidade tiveron como acto principal o baño, asociado este á limpeza, tanto hixiénica do corpo como a da alma ou espírito, a purificación.
Na civilización romana a institución dos baños, as termas, era fundamental nos servizos para a cidadanía. As termas públicas romanas respondían a unha función social e política. Foron lugares ideais para a conversa relaxada, o recreo e a relación social. Coidábase o ambiente cunha delicada decoración con frescos, mosaicos e estatuas.
Historia
dereita|miniatura|Vista parcial das ruínas das [[Termas de Caracalla, en Roma.]]
A finais do século V a. C. as antigas estancias de baño asociadas aos ximnasios gregos perfeccionáronse e creceron en complexidade, converténdose en estancias independentes destinadas só ao baño. Estas estancias ofrecían baños de vapor e piscinas frías, temperadas e quentes.
En Roma, seguindo o exemplo grego, construíronse estancias similares que axiña foron do gusto da cidadanía. Xa non só se realizaban os actos de limpeza e relaxación, así como aqueles medicinais cando as augas tiñan propiedades curativas, senón que se engadía un coidado do corpo que incluía prácticas deportivas e un ritual de masaxes con diferentes substancias como esencias e aceites especiais.
O nome de termas aplícase por vez primeira a uns baños construídos por Agripina a Maior no ano 25. Nerón construíu unhas termas no campo de Marte, as termas de Nerón, das que apenas se conservan restos. As primeiras termas de carácter monumental son as que iniciou Domiciano e inaugurou Traxano, as Termas de Traxano, mais foron amplamente superadas polas de termas de Caracalla, inauguradas no ano 216. As ruínas das termas de Caracalla dan idea do monumental tamaño do complexo termal, que se estendía con servizos como biblioteca ou tendas. Estas instalacións tiñan unha capacidade de mil seiscentas persoas. As termas de Diocleciano, outras das importantes instalacións deste tipo da capital do Imperio, foron remodeladas por Miguel Anxo que converteu o tepidarium na igrexa de Santa María dos Anxos.
Os baños romanos abrían ao mediodía e pechaban co solpor. Nos lugares destinados ao baño había departamentos separados para homes e mulleres; de non haber espazos separados, o establecemento abría unhas horas ao día para mulleres e outras para homes, e só unha vez ao ano as termas eran abertas ao pobo. Nalgunhas ocasións, durante o Imperio, permitiuse o baño conxunto a homes e mulleres. As termas, así como outros espazos públicos da cidade, como o teatro, eran usadas tamén para socializarse e para acoller reunións informais.
Disposición
dereita|miniatura|Frigidarium ou natatio das [[Termas romanas de Caesaraugusta.]]
As estancias termais eran, dentro da diversidade, similares en todo o Imperio. Normalmente constaban das seguintes estancias:
dereita|miniatura|Detalle do hypocaustum das termas de [[Vaison-la-Romaine, Francia.]]
Os recursos hidráulicos eran traídos mediante a rede de acuedutos que adoitaban ter as cidades romanas. O interior das estancias e as piscinas de auga quente realizábase mediante o sistema de hypocaustum, baseado na distribución de auga quente e vapor mediante túneles e tubos que se estendía por baixo do chan das estancias e piscinas, e alimentado por unha serie de fornos situados nos sotos.