cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vista Alegre, Iria Flavia, Padrón
Vista Alegre é un lugar da parroquia de Iria Flavia no concello coruñés de Padrón, na comarca do Sar. Segundo o padrón municipal (INE 2013) ten 62 habitantes (30 homes e 32 mulleres).
Titian Peale
Titian Ramsay Peale, nado en Filadelfia o 17 de novembro de 1799, e finado o 13 de marzo de 1885, foi un artista, naturalista e explorador estadounidense.
Traxectoria
miniatura|esquerda|250px|Peale retratado polo seu pai, 1819.
A familia mudouse a Germantown, Philadelphia (Pensilvania), fóra de Filadelfia, onde comezou a coleccionar e debuxar bolboretas e outros insectos. Aínda que algunhas das súas ilustracións de bolboretas e avelaíñas foron publicadas, a maioría permaneceu inédita até hai pouco.
In Search Of...
In Search Of.. é o terceiro álbum de estudio da banda californiana de stoner rock Fu Manchu, editado no ano 1996 a través do selo Mammoth Records. Este é o último disco do grupo con Ruben Romano e Eddie Glass, xa que pouco despois do seu lanzamento abandonarían a banda para formar Nebula.
Titian Peale
Traxectoria
Do mesmo xeito que os seus irmáns máis vellos, Raphaelle, Rembrandt e Rubens Peale, Titian axudou ao seu pai a preservar as mostras do Museo para a súa exhibición, que incluía achegas de George Washington, Thomas Jefferson e da Expedición de Lewis e Clark.
ABA Liga
A ABA Liga, tamén coñecida como a Liga do Adriático e por motivos de patrocinio AdmiralBet ABA Liga, é unha competición de baloncesto profesional de máximo nivel na que xogan equipos de Bosnia e Hercegovina, Croacia, Eslovenia, Macedonia do Norte, Montenegro e Serbia, todas elas repúblicas da antiga República Federal Socialista de Iugoslavia. No pasado teñen participado tamén clubs de Bulgaria, Hungría, Israel e a República Checa. A ABA Liga convive coas competicións nacionais de cada país (1. A SKL, HT Premijer liga, Košarkaška liga Srbije, Makedonska prva liga, Prva A Liga, Super liga BiH). Todos os equipos da competición únense ás súas respectivas ligas a finais da primavera, cando a tempada regular e os play offs da ABA rematan.
Titian Peale
Traxectoria
Os seus debuxos publicáronse na American Entomology de Thomas Say xa en 1816, sendo elixido pouco despois como membro da Academia de Ciencias Naturais da Universidade Drexel.
ABA Liga
A Liga é un proxecto privado. Foi fundada en 2001 e dirixida até 2015 pola compañía eslovena Sidro baixo a Adriatic Basketball Association (do inglés: Asociación de Baloncesto do Adriático, ABA). Desde 2015 a organizadora da competición é ABA League JTD, unha asociación para a organización de actividades deportivas con sede en Zagreb, Croacia. A ABA é membro de pleno dereito da Unión de Ligas Europeas de Baloncesto (ULEB), así como membro con dereito a voto no corpo directivo da Euroliga.
Historia
En varios momentos ao longo de mediados e finais da década de 1990, nos anos posteriores á ruptura da República Federal Socialista de Iugoslavia e as guerras iugoslavas, diferentes administradores de baloncesto dos novos estados balcánicos independentes discutiron informalmente a idea de volver a montar unha competición de baloncesto conxunta para cubrir o baleiro deixado pola disolución da antiga Liga Iugoslava de Baloncesto (YUBA), cuxa última temporada fora a de 1991–92.
Titian Peale
Traxectoria
Peale participou na expedición de 1817 da Academia de Ciencias Naturais a Florida e Xeorxia, xunto con Thomas Say, George Ord e William Maclure. Foi axudante de Say na expedición ás Montañas Rochosas ao mando de Stephen Harriman Long en 1819. A colección enviada á Academia de Ciencias Naturais de Philadelphiia desta expedición incluíu 122 debuxos de Peale. Adquiriu un pavo salvaxe para as coleccións do Museo.
O Castro, San Cosme de Piñeiro, A Pastoriza
O Castro é un lugar da parroquia de San Cosme de Piñeiro no concello lugués da Pastoriza na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 4 habitantes (3 homes e 1 muller).
ABA Liga
Historia
No plano das relacións públicas, a proposta encontrouse con fortes críticas. Aínda que moitos o consideraron un paso importante para o desenvolvemento do baloncesto de clubs na rexión dos Balcáns, moitos outros consideraron que non aportaba nada novo e que non pagaba a pena desmantelar tres ligas nacionais. Tamén houbo moitas reaccións negativas por parte dos círculos políticos, especialmente en Croacia, onde incluso as mesas de debate foron transmitidas pola televisión estatal croata. De feito, algunha xente no país vía a formación da liga como un intento político de restabelecer Iugoslavia. Pola súa banda, os organizadores da liga fixeron todo o posible para acougar ao público croata con declaracións como as de Radovan Lorbek no Slobodna Dalmacija en setembro de 2001:
Titian Peale
Traxectoria
miniatura|260px|[[Automeris io, 1833.]]
ABA Liga
Historia
Isto non é e nunca se converterá nunha liga iugoslava. A Liga Adriática non ten clubs de Serbia e Macedonia, polo que a Liga Adriática e a Liga Iugoslava non son o mesmo.
Titian Peale
Traxectoria
Peale forneceu ilustracións para a American Entomology de Say (1824–28) e a American Ornithology de Charles Lucien Bonaparte (1825–1833). Tamén realizou unha expedición de recolección a Florida en nome de Bonaparte.
ABA Liga
Historia
Dez anos despois, nunha entrevista de 2011 para o xornal serbio Press, Roman Lisac explicou que a estratexia entre bastidores da liga durante as súas primeiras etapas era en realidade bastante diferente:
Titian Peale
Traxectoria
En 1831, Peale publicou un panfleto coñecido como Circular of the Philadelphia Museum: Containing Direction for the Preservation and Preparation of Objects of Natural History. O Museo Peale continuou a gañar unha reputación mundial. Desenvolveu un método eficaz para almacenar bolboretas en caixas seladas con frontes e costas de vidro. Como resultado, algunhas partes da súa colección conserváronse até a actualidade. A súa meticulosa colección de máis de 100 especies de bolboretas foi a miúdo eloxiada polo brillo e vitalidade das cores dos insectos.
ABA Liga
Historia
''Estou convencido de que a liga nunca podería sobrevivir sen os clubs serbios. Conseguir que o Crvena zvezda e o Partizan se incorporasen á liga foi algo no que traballamos desde o primeiro día. Porén, a situación de hai dez anos non era tan sinxela. Aínda había demasiada política antagónica da posguerra que facía que a nosa tarefa fose aínda máis difícil. Todo o que cheiraba á vella Iugoslavia provocou moita resistencia tanto en Croacia como en Serbia. Repito, a idea de ter na liga tanto ao Crvena zvezda como ao Partizan estivo aí desde o principio, pero evitamos falalo publicamente por mor da política.
O 28 de setembro de 2001, botou a andar cun contrato de patrocinio de cinco anos coa empresa eslovena Sava Tires de Kranj, unha subsidiaria de Goodyear Tire and Rubber Company. O acordo tamén incluía os dereitos de nomeamento, polo que desde 2001 ata 2006, a competición foi coñecida como a Goodyear League.
Competición
Desde a temporada 2021−22, a liga comprende unha tempada regular de 26 partidos, onde os equipos xogan todos contra todos a dobre volta, xogando contra cada equipo na casa e fóra. Os dous primeiros clasificados acceden directamente ás semifinais da competición, mentres que os posto do terceiro ao sexto xogan unha eliminatorias ao mellor de tres xogos para decidir os outros dous semifinalistas. As semifinais tamén se disputan ao mellor de tres encontros, mentres que a final é ao mellor de cinco. En 2017 creouse a Segunda División da ABA Liga, de xieto que o último clasificado da competición descende de categoría, mentres que o penúltimo debe disputar un playoff de permanencia contra o segundo clasificado da Segunda División. Con todo, o equipo que disputa este playoff de permanencia non ter por que ser necesariamente o penúltimo, xa que hai unha regra que impide que na Primeira división haxa máis de cinco equipos do mesmo país.
Equipos
Os seguintes son os equipos que compiten na temporada 2022−23 da ABA Liga.
Titian Peale
Traxectoria
Durante a expedición, Wilkes nomeou como Peale Passage a un estreito do noroeste do actual estado de Washington na honra de Titian Peale.
ABA Liga
Finais
miniatura|250px|Seareiros do [[KK Partizan.]]
Todos os participantes
Na seguinte liga aparecen todos os equipos que teñen participado na Liga do Adriático desde a súa formación no 2001 ata a actualidade. Os equipos que non disputan a competición actualmente están sinalados en negra. Dende a súa formación teñen participado 41 equipos de 10 países na Liga.
Titian Peale
Traxectoria
Peale foi tamén o autor dos deseños de varias moedas estadounidenses posteriormente gravadas por Christian Gobrecht na ceca de Filadelfia, da Casa da Moeda dos Estados Unidos.
Abreviatura
A abreviatura Peale emprégase para recoñecer a como autoridade na descrición e taxonomía en zooloxía.
In Search Of...
Lista de cancións
A edición xaponesa inclúe un tema máis, "Chevy Van", que é unha versión do tema de Sammy Johns.
Acanthocalycium
Acanthocalycium, subxénero de Echinopsis, de cactos orixinarios das provincias de Córdoba e Catamarca, na Arxentina.
Son cactos globosos -en ocasións levemente columnares- de fácil cultivo e polo tanto moi populares.
Taxonomía
O xénero foi descrito por Curt Backeberg e publicado en Kaktus-ABC 224, 412. 1935. Acanthocalycium: nome xenérico que deriva do grego: akantha (que significa espiñoso ) e kalyx (as xemas ), que se refire ás espiñas nos tubos florais.
Miguel de Cervantes
Miguel de Cervantes Saavedra, nado en Alcalá de Henares o 29 de setembro de 1547 e finado en Madrid o 23 de abril de 1616, foi un escritor en lingua castelá de novela, poesía e teatro, considerado a máxima figura da literatura castelá. É universalmente coñecido, sobre todo, por ser o autor de Don Quixote da Mancha, que moitos críticos describen como a primeira novela moderna e unha das mellores obras da literatura universal. Iso deulle o sobrenome de "Príncipe dos Enxeños".
Traxectoria
Miguel de Cervantes foi bautizado en Alcalá de Henares (España). O día exacto do seu nacemento é descoñecido, aínda que é probábel que nacese o 29 de setembro, data en que se celebra a festa do arcanxo San Miguel, pola tradición de recibir o nome do santoral. Foi bautizado o 9 de outubro de 1547 na parroquia de Santa María a Maior, en Alcalá de Henares. Na acta do bautizo reza:
Búfalo africano
O búfalo africano, ou búfalo cafre (Syncerus caffer) é unha especie de mamífero artiodáctilo ruminante da familia dos bóvidos que habita nos bosques e sabanas da África subsahariana, especialmente ao leste do continente.
Miguel de Cervantes
Traxectoria
O seu pai, de ascendencia cordobesa, chamábase Rodrigo de Cervantes e era cirurxián, oficio máis parecido ao actual practicante que á nosa idea de médico. Cervantes ten ascendencia conversa por ambas as liñas familiares, segundo sinalaron Américo Castro, Daniel Eisenberg e outros cervantistas. Polo contrario, Jean Canavaggio insiste en que "non está probado" e compárao cos documentos que apoian esta ascendencia, sen lugar a dúbidas, para Mateo Alemán. A súa nai foi Leonor de Cortinas Sánchez. De pais galegos, pouco máis se sabe dela, feito en si sospeitoso de indicar unha orixe conversa. Os seus irmáns foron Andrés (1543), Andrea (1544); Luísa (1546), que chegou a ser prioritaria dun convento carmelita; Rodrigo (1550), tamén soldado que o acompañou no cativerio alxerino; Magdalena (1554) e Juan, só coñecido porque o seu pai o menciona no testamento.
Búfalo africano
Características
miniatura|esquerda|Parella de búfalos africanos no P. N. do [[Serengeti, Tanzania.]] miniatura|esquerda|Búfalo africano macho. miniatura|esquerda|Cranio de búfalo africano. miniatura|esquerda|Manda de búfalos africanos. miniatura|250px|Búfalo africano na Ngorongoro Conservation Area, [[Tanzania.]]
Miguel de Cervantes
Traxectoria
Hai que notar que o apelido "Saavedra" non aparece en ningún documento nos comezos literarios de Cervantes, nin o usa ningún dos seus irmáns. De nacemento, sería "Miguel de Cervantes Cortinas". Só comezou a usar o apelido "Saavedra" despois de volver do cativerio alxerino, posibelmente para se diferenciar daquel Miguel de Cervantes Cortinas desterrado da corte.
Búfalo africano
Características
De corpo moi grande e mazizo, pesado e con patas vigorosas, con aspecto que recorda ao do gando vacún, co fociño grande, ancho, espido e húmido, e cornos moi macizos e unidos nas bases.
Miguel de Cervantes
Traxectoria
En 1551, Rodrigo de Cervantes trasladouse coa súa familia a Valladolid. Por débedas, estivo preso varios meses, e os seus bens foron embargados. En 1556, dirixiuse a Córdoba para recoller a herdanza de Juan de Cervantes, o avó do escritor, e fuxir dos acredores.
Búfalo africano
Características
O seu tamaño é algo menor ao do seu parente o búfalo aisático (Bubalus bubalis bubalis), con quen comparte subtribo, aínda que segue a ser impoñente, xa que ten unha lonxitude de cabeza e tronco de entre 2,1 e 3,4 m, e unha altura na cruz de entre 1 e 1,7 m,  e pode pesar até 800 ou mesmo 900 kg (os espécimes que viven nas sabanas; os que habitan nas selvas, só até os 320 kg).
Miguel de Cervantes
Traxectoria
Non hai datos precisos sobre os primeiros estudos de Miguel de Cervantes que, sen dúbida, non chegaron a ser universitarios. Parece ser que puido estudar en Valladolid, Córdoba ou Sevilla. Tamén é posíbel que estudase na Compañía de Xesús, xa que na novela El coloquio de los perros elabora unha descrición dun colexio de xesuítas que parece unha alusión da súa vida estudantil.
Búfalo africano
Características
Os cornos, presentes en ambos os sexos, son grosos e moi desenvolvidos, moi anchos nas bases, macizas e soldadas entre si, e curvados cara a arriba nos extremos, rematados en punta. Os das femias están menos desenvolvidos. O tamao dos cornos, a coloracoión xeral e a forma son moi variábeis segundo as subespecies. A envergadura dos cornos (distancia entre as puntas) pode alcanzar nos machos un metro.
Miguel de Cervantes
Traxectoria
En 1566, establécese en Madrid. Asiste ó Estudo da Vela, rexentado polo catedrático de gramática Juan López de Hoyos, quen en 1569 publicou un libro sobre a enfermidade e morte da raíña Isabel de Valois, a terceira esposa de Filipe II. López de Hoyos inclúe nese libro tres poesías de Cervantes, o noso caro e amado discípulo. Esas son as súas primeiras manifestacións literarias. Nestes anos Cervantes afeccionouse ó teatro vendo as representacións de Lope de Rueda e, segundo declara na segunda parte de Don Quixote, ó parecer por boca da personaxe principal, "íanselle os ollos tras a farándula".
Búfalo africano
Características
As patas son fortes e vigorosas, o pescozo máis ben curto, e o fociño ancho e espido. As orellas son grandes.
Miguel de Cervantes
Fuxida a Italia e a batalla de Lepanto
miniatura|260px|A batalla de Lepanto. Conservouse unha providencia de Filipe II que data de 1569, onde manda prender a Miguel de Cervantes, acusado de ferir nun duelo un tal Antonio Sigura, mestre de obras. Se se tratase realmente de Cervantes, ese sería o motivo que lle fixo ir a Italia. Chegou a Roma en decembro do mesmo ano. Alí leu os poemas cabaleirescos de Ludovico Ariosto e os Diálogos de amor do xudeu sefardita León Hebreo (Yehuda Abrabanel), de inspiración neoplatónica, que influirán na súa idea do amor. Cervantes imbúese do estilo e arte italianos.
Búfalo africano
Características
O corpo está cuberto cunha pelaxe de cor parda escura ou negra, rara e cos pelos de escasa lonxitude nos adultos (pero ben poboada nos individios novos); os pelos só son longos en todos os espécimes no extremo da cola e nos bordos das orellas. Nos individuos novos a coloración da pelaxe é en xeral máis parda ou avermellada.
Miguel de Cervantes
Fuxida a Italia e a batalla de Lepanto
Entra ao servizo de Giulio Acquaviva, que será cardeal en 1570; a quen, probabelmente, coñeceu en Madrid. Seguiuno por Palermo, Milán, Florencia, Venecia, Parma e Ferrara. Axiña o deixará para ocupar praza de soldado na compañía do capitán Diego de Urbina, do terzo de Miguel de Montcada. Embarcou na galera Marquesa. O 7 de outubro de 1571 participou na batalla de Lepanto, formando parte da armada cristiá dirixida por Xoán de Austria, fillo do "raio da guerra" Carlos V e medio irmán do rei. Nunha información legal elaborada oito anos máis tarde dicía:
Búfalo africano
Características
Ao igual que na maior parte dos bovinos, esta especie tamén presenta dimorfismo sexual, sendo as femias de menor tamaño, cor máis clara e cos cornos máis pequenos.
Miguel de Cervantes
Fuxida a Italia e a batalla de Lepanto
De aí procede o alcuño de "o manco de Lepanto". A man esquerda non lle foi cortada, senón anquilosada. Aquelas feridas non deberon ser demasiado graves; pois, tras seis meses de permanencia nun hospital de Messina, Cervantes renovou a súa vida militar en 1572. Tomou parte nas expedicións navais de Navarino (1572), Corfú, Bizerta e Tunisia (1573). Todas elas baixo o mando do capitán Manuel Ponce de León e no rexemento de Lope de Figueroa.
Búfalo africano
Bioloxía
Os machoa maduran sexualmente antes que as femias, contra os cinco anos de idade, mentres que as femias alcanzan a madurez aos oito anos.
Monterrey (homónimos)
O topónimo castelán Monterrey (a partir do galego Monterrei) pode referirse a:
Miguel de Cervantes
Fuxida a Italia e a batalla de Lepanto
Despois, percorrería as principais cidades de Sicilia e Sardeña, Xénova e Lombardía. Permaneceu, finalmente, dous anos en Nápoles, ata 1575.
Búfalo africano
Bioloxía
Os búfalos africanos son animais gregarios, que se agrupan en mandas de tamaño variábel, desde 4 oi 5 individuos nas zonas boscosas de África central, a miles nas sabanas do leste do continente. Os machos ocupan as marxes do grupo, mentres que as femias e as crías (normalmente unha por parto tras unha xestación de 300 a 330 días) concéntranse no interior, onde corren menos perigos. As mandas contan cun grupo de machos vellos que a guían e a alertan dos depredadores.
Miguel de Cervantes
Fuxida a Italia e a batalla de Lepanto
Cervantes sempre se mostrou moi orgulloso de loitar na batalla de Lepanto, como dicía no prólogo da segunda parte do Quixote: "a máis alta ocasión que viron os séculos pasados, os presentes, nin agardan ver os vindeiros".
Búfalo africano
Distribución e hábitat
A área de dispersión do búfalo africano é bastante extensa, pero moi fragmentada. A partir do sur do Sáhara esténdese desde o Senegal ao Sudán, e até Etiopía, abarcando a zona de selva ecuatorial, isto é, por todca a parte central do continente. Polo sur chega até Suráfrica (Véxase mapa na caixa de clasificación na parte superior esquerda do artigo).
Estes ruminantes prefiren as chairas á montaña, e establécense case sempre en zonas nas que abunde a auga, xa que non poden prescindir dela en absoluto; Porén, en casos extremos confórmanse coa lama.
Depredadores
Dado o seu tamaño e o seu mal carácter (sobre todo cando están feridos), os búfalos africanos carecen de depredadores, salvo o home, o león e o crocodilo do Nilo. Os leopardos e as hienas depredan ocasionalmente sobre as crías que se afastan demasiado da manda, aínda que isto no sucede con frecuencia.
Miguel de Cervantes
Cativerio en Alxer
O primeiro intento de fuga fracasou, porque o mouro que tiña que conducir a Cervantes e aos seus compañeiros a Orán, abandonounos na primeira xornada. Os presos tiveron que regresar a Alxer, onde foron encadeados e vixiados máis que antes. Mentres tanto, a nai de Cervantes conseguira reunir certa cantidade de ducados, coa esperanza de poder rescatar os seus dous fillos. En 1577 concertáronse os tratos, mais a cantidade non era abonda para rescatar aos dous. Miguel preferiu que fose posto en liberdade o seu irmán Rodrigo, quen regresou a España. Rodrigo levaba un plan elaborado polo seu irmán para liberalo a el e aos seus catorce ou quince compañeiros máis. Cervantes reuniuse cos outros presos nunha cova oculta, á espera dunha galera española que viría a recollelos. A galera, efectivamente, chegou e tentou achergarse por dúas veces á praia; mais, finalmente, foi apresada. Os cristiáns escondidos na cova tamén foron descubertos, debido á delación dun cómplice traidor, de alcume "o Dorador". Cervantes declarouse como único responsábel de organizar a evasión e inducir aos seus compañeiros. O rei de Alxer, Azán Baxá, encerrouno no seu "baño" ou presidio, cargado de cadeas, onde permaneceu durante cinco meses.
Búfalo africano
Taxonomía
O xénero Syncerus foi establecido en 1847 polo administrador colonial, etnólogo e naturalista británico Brian Houghton Hodgson.
O nome Synceus deriva do elemeto de composición do grego antigo συν- syn-, derivado do adverbio σύν sýn, "xuntamente", "á vez", "ao mesmo tempo", e a palabra κέρασ kéras, "corno", aludindo á unión dos cornos destes animais na base.
Miguel de Cervantes
Cativerio en Alxer
O terceiro intento trazouno Cervantes coa finalidade de chegar por terra ata Orán. Enviou alí un mouro fiel con cartas para Martín de Córdoba, xeneral daquela praza, explicándolle o plan e pedíndolle guías. Porén, o mensaxeiro foi preso e as cartas descubertas. Nelas demostrábase que era o propio Miguel de Cervantes quen o tramara todo. Foi condenado a recibir dous mil paus, sentenza que non se realizou porque moitos foron os que intercederon por el.
Búfalo africano
Taxonomía
A especie fora descrita moito antes, en 1779, polo naturalista sueco Anders Erikson Sparrman, baixo o nome de Bos caffer, na páxina 79 da súa obta "Bos Caffer, et nytt Species af Buffel, från Caput Bonæ Spei", publicada en Kongliga Vetenskaps Academiens Handlingar 40 (1-3): 79-84. Estocolmo. Posteriormente foi reclasificada dentro do xénero Syncerus, como Syncerus caffer, nome que se conservou até hoxe.
Miguel de Cervantes
Cativerio en Alxer
O último intento de escapar produciuse grazas a unha importante suma de diñeiro que lle entregou un mercador valenciano que estaba en Alxer. Cervantes adquiriu unha fragata capaz de transportar sesenta cativos cristiáns. Cando todo estaba a piques de solucionarse, un dos que debían ser liberados, o ex dominico doutor Juan Branco de Paz, revelou todo o plan a Azán Baxá. Como recompensa o traidor recibiu un escudo e unha xerra de manteiga. Azán Baxá trasladou a Cervantes a unha prisión máis segura, no seu mesmo palacio. Despois, decidiu levalo a Constantinopla, onde a fuga resultaría unha empresa case imposíbel de realizar. De novo, Cervantes asumiu toda a responsabilidade.
Búfalo africano
Taxonomía
O nome caffer Sparrman tirouno do portugués antigo cáfer, que á súa vez o tomou do árabe كافر, káfir, "infiel", "incrédulo", que os comerciantes árabes aplicaban aos nativos das rexións bantús de Suráfrica.
Miguel de Cervantes
Cativerio en Alxer
En maio de 1580, chegaron a Alxer os padres Trinitarios frei Antonio da Bela e frei Juan Gil. Frei Antonio partiu cunha expedición de rescatados. Frei Juan Gil, que unicamente dispuña de trescentos escudos, tratou de rescatar a Cervantes, polo cal se esixían quiñentos. O frade ocupouse de colleitar entre os mercadores cristiáns a cantidade que faltaba. Reuniuna cando Cervantes estaba xa nunha das galeras en que Azán Baxá había partir rumbo a Constantinopla, atado con "dúas cadeas e un grillón". Grazas aos 500 escudos tan arduamente reunidos, Cervantes é liberado o 19 de setembro de 1580. O 24 de outubro regresou, por fin, a España con outros cativos tamén rescatados. Chegou a Dénia, desde onde se trasladou a Valencia. En novembro ou decembro regresa coa súa familia en Madrid.
Búfalo africano
Subespecies
A sistemática do búfalo africano suscitou moitas discusións debido á gran variabilidase da especie. Por iso hai diferentes clasifficacións das subespecies, desde aurires que recoñecen só tres, S. c. brachycerus, S. c. caffer e S. c. nanus, (véxase o mapa máis arriba) a outros que admien catro, ou cinco, como fan a maioría dos autores, entre eles Wison & Reeder:
Miguel de Cervantes
Regreso a Castela
miniatura|dereita|250px|Estatua de Cervantes na Praza da Universidade de Valladolid. En maio de 1580 Cervantes trasladouse a Portugal, onde estaba a corte de Filipe II, co obxecto de atopar algo co que refacer a súa vida e pagar as débedas que contraera a súa familia para rescatalo de Alxer. Encomendáronlle unha misión secreta en Orán, xa que tiña moitos coñecementos da cultura e costumes do norte de África. Por ese traballo recibiu 50 escudos. Regresou a Lisboa e a finais de ano volveu a Madrid. En febreiro de 1582, solicita un posto de traballo vacante nas Indias; sen conseguilo. Nestes anos, o escritor ten relacións amorosas con Ana Villafranca (ou Franca) de Rojas, a muller de Alonso Rodríguez, un taberneiro. Da relación naceu unha filla que se chamou Isabel de Saavedra, que el recoñeceu.
O 12 de decembro de 1584, contrae matrimonio con Catalina de Salazar y Palacios na vila toledana de Esquivias. Catalina era unha moza que non chegaba aos vinte anos e que achegou un pequeno dote. Suponse que o matrimonio non só foi estéril, senón un fracaso. Aos dous anos de casados, Cervantes comeza as súas extensas viaxes por Andalucía. Cervantes é quen estreou na literatura española o tema do divorcio, entón imposíbel nun país católico.
É moi probábel que entre os anos 1581 e 1583 Cervantes escribise La Galatea, a súa primeira obra literaria en volume e transcendencia. Publicouse en Alcalá de Henares en 1585. Ata entón só publicara algunhas composicións en libros alleos, en romanceiros e cancioneiros, que reunían producións de diversos poetas.
A Aduana
O termo aduana fai referencia a unha alfándega, oficina pública situada en fronteiras, portos ou aeroportos.
Miguel de Cervantes
Regreso a Castela
La Galatea apareceu dividida en seis libros, aínda que só escribiu a "primeira parte". Cervantes prometeu continuar a obra; porén, nunca chegou a imprimirse. No prólogo a obra é cualificada como "égloga" e insístese na afección que Cervantes tivo sempre á poesía. Trátase dunha novela pastoril, xénero que establecera en España a Diana de Jorge de Montemaior. Aínda se poden observar as lecturas que realizou cando foi soldado en Italia.
A Aduana
Como topónimo pode referirse a:
Miguel de Cervantes
Regreso a Castela
O matrimonio coa súa esposa non resultou. Separouse da mesma aos dous anos, sen chegar a ter fillos. Cervantes nunca fala da súa esposa nos seus moitos textos autobiográficos, a pesar de ser el quen estreou na literatura española o tema do divorcio co entremés El juez de los divorcios. Suponse que o matrimonio foi infeliz, aínda que nese entremés sostén que "máis vale o peor concerto / que non o divorcio mellor".
Últimos anos
200px|miniatura|Primera edición de O Quixote (1605). miniatura|200px|Casa que ocupou o escritor en [[Valladolid entre os anos 1604 e 1606 e que coincidiría coa publicación da primeira edición de O Quixote, en 1605. Actualmente é un museo.]]
En 1587, viaxa a Andalucía como comisario de provisións da Armada Invencible. Durante os anos como comisario, percorre unha e outra vez o camiño que vai de Madrid a Andalucía, pasando por Castela-A Mancha. Ese é o itinerario de Rinconete y Cortadillo.
Establécese en Sevilla. Posteriormente, traballa como cobrador de impostos. É encarcerado en 1597, tras a quebra do banco onde depositaba a recadación. No cárcere "crea" Don Quixote da Mancha, segundo o prólogo a esta obra. Non se sabe se con ese termo quixo dicir que comezou a escribilo mentres estaba preso ou, simplemente, que se lle ocorreu a idea alí.
O outro encarceramento documentado de Cervantes foi moi breve, en Castro del Río (Córdoba). Non consta que estivese nunca en Cueva de Medrán, Argamasilla de Alba.
En 1605, publica a primeira parte da que será a súa principal obra: El ingeniosos hidalgo don Quijote de la Mancha'. Iso marcou o fin do realismo como estética literaria e creou o xénero da novela moderna, a novela polifónica, de amplísimo influxo posterior. A segunda parte non aparece ata 1615: O enxeñoso cabaleiro don Quixote da Mancha. Ambas as obras gáñanlle un posto na historia da literatura universal e converten ao seu autor, xunto con Dante Alighieri, William Shakespeare, Michel de Montaigne e Goethe nun autor canónico da literatura occidental. Un ano antes, aparece publicada unha apócrifa continuación de Alonso Fernández de Avellaneda. Unha novela escrita, ao parecer, por un discípulo e amigo de Lope de Vega de orixe aragonesa ou por un grupo de amigos de Lope.
Entre as dúas partes de "Don Quixote", aparecen en 1613, as "Novelas exemplares". Son un conxunto de doce narracións breves, compostas algunhas delas moitos anos antes. A súa fonte é propia e orixinal. Nelas ensaia distintas fórmulas narrativas como a sátira lucianesca (El coloquio de los perros), a novela picaresca (Rinconete y Cortadillo), a miscelánea (El licenciado vidriera), a novela bizantina (La española inglesa, El amante liberal) ou, mesmo, a novela policial (La fuerza de la sangre). Dalgunhas delas, como por exemplo El celoso extremeño, consérvase unha segunda redacción testemuñada polo manuscrito chamado de Porras de la Cámara, descuberto no século XIX. Só esta colección de novelas podería en si mesma terlle creado un posto moi salientado na historia da literatura castelá.
A crítica literaria foi unha constante na súa obra. Aparece en La Galatea, en Don Quixote e a ela consagroulle o Viaje del Parnaso (1614). Extenso poema en tercetos encadeados. En 1615, publica Ocho comedias y ocho entremeses nuevos nunca representados, mais o seu drama máis popular hoxe, La Numancia, ademais de El trato de Argel, quedou inédito ata o século XVIII.
Un ano despois da súa morte, aparece a novela Los trabajos de Persiles y Sexismunda, cuxa dedicatoria ao Conde de Lemos firmou tan só dous días antes de morrer. Esta novela bizantina, que pretende competir co modelo clásico grego de Heliodoro, coñeceu algunhas edicións máis na súa época; mais foi esquecida e escurecida polo triunfo indiscutíbel de Don Quixote. Cervantes utiliza un grupo de personaxes como fío condutor da obra, en vez de dous. Anticipa, así, o chamado realismo máxico. En certo xeito, cristianiza o modelo orixinal utilizando o tópico do homo viator, alcanzándose o clímax ao final da obra coa anagnórise dos dous namorados principais, chamados ata entón Periandro e Auristela, na cidade santa de Roma:
A súa influencia foi tal, que a mesma lingua española acostuma ser chamada a lingua de Cervantes.
Alcances artísticos
miniatura|200px|Ilustración de Honoré Daumier.
Cervantes é sumamente orixinal. Parodiando un xénero que empezaba a periclitar, como é os libros de cabalerías, creou outro xénero sumamente vivaz, a novela polifónica, onde se superpoñen as cosmovisións e os puntos de vista ata confundirse en complexidade coa mesma realidade, recorrendo incluso a xogos metaficcionais. Na época a épica podía escribirse tamén en prosa, e co precedente no teatro do pouco respecto aos modelos clásicos de Lope de Vega, creou en suma a fórmula do realismo tal como fora preparada en España por toda unha tradición literaria desde o Cantar de Mío Cid, ofrecéndolla a Europa, onde Cervantes tivo máis discípulos que en España. A novela realista enteira do século XIX está marcada por este maxisterio. Por outra parte, outra grande obra mestra de Cervantes, as Novelas exemplares, demostra a amplitude de miras do seu espírito e o seu desexo de experimentar coas estruturas narrativas. Nesta colección de novelas o autor experimenta coa novela bizantina (La española inglesa), a novela policial ou criminal (La fuerza de la sangre, El celoso extremeño), o diálogo lucianesco (El coloquio de los perros), a miscelánea de sentenzas e donaires (El licenciado vidriera), a novela picaresca (Rinconete y Cortadillo), a narración constituída sobre unha anagnórise (La gitanilla) etc...
Novela
Miguel de Cervantes está considerado como o precursor da novela moderna. Cultivou os xéneros narrativos vixentes na segunda metade do século XVI, como a novela bizantina, pastoril, sentimental, picaresca e mourisca. Renovou un xénero que se entendía entón á italiana, como relato breve e exento de retórica.
Orde cronolóxica:
La Galatea
La Galatea foi a primeira novela de Cervantes, en 1585. Fai parte do subxénero pastoril (unha "égloga en prosa" como define o autor), triunfante no Renacemento. A súa primeira publicación apareceu cando tiña 38 anos co título de Primera parte de La Galatea.
Como noutras novelas do xénero (similar ao de La Diana de Jorge de Montemaior), os personaxes son pastores idealizados que relatan as súas coitas e expresan os seus sentimentos nunha natureza idílica (locus amoenus).
La Galatea divídese en seis libros nos cales se desenvolve unha historia principal e catro secundarias que comezan no amencer e finalizan ao anoitecer, como nas églogas tradicionais.
Don Quixote da Mancha
miniatura|Primeira edición do Quixote (1605). miniatura|Ilustración de [[Gustave Doré.]]
É a novela cume da literatura en lingua española. A súa primeira parte apareceu en 1605 e obtivo unha grande acollida pública. Pronto se traduciu ás principais linguas europeas e é unha das obras con máis traducións do mundo.
Inicialmente, a pretensión de Cervantes foi combater o auxe que alcanzaran os libros de cabalerías, satirizándoos coa historia dun fidalgo manchego que perdeu a cordura por lelos, créndose cabaleiro andante. Para Cervantes, o estilo das novelas de cabalerías era pésimo, e as historias que contaban eran disparatadas. Malia iso, á medida que ía avanzando o propósito inicial foi superado, e chegou a construír unha obra que reflectía a sociedade do seu tempo e o comportamento humano.
É probábel que Cervantes se inspirase no Entremés de los romances, no que un labrador perde o xuízo pola súa afección aos heroes do romanceiro vello.
Novelas exemplares
Dado que existen dúas versións de Rinconete y Cortadillo e de El celoso extremeño, pénsase que Cervantes introduciu nestas novelas algunhas variacións con propósitos morais, sociais e estéticos (de aí o nome de "exemplares"). A versión máis primitiva atópase no chamado manuscrito de Porras de la Cámara, unha colección miscelánea de diversas obras literarias entre as cales atópase unha novela habitualmente atribuída tamén a Cervantes, La tía fingida. Por outra parte, algunhas novelas curtas áchanse tamén inseridas no Don Quixote, como O curioso impertinente ou a Historia do cativo, que conta con elementos autobiográficos. Ademais, alúdese a outra novela xa composta, Rinconete y Cortadillo.
La Gitanilla é a máis longa das novelas exemplares, e pode ter elementos autobiográficos nunha historia amorosa que tivo un parente afastado de Cervantes. Como moitas outras destas tramas, céntrase no artificio da agnición ou recoñecemento dunha persoa ao final da obra. Trátase dunha moza de orixe nobre raptada por uns xitanos e educada por eles, e un nobre que se namora e decide levar vida de xitanos tras ela, ata que ao fin se descobre todo e a historia termina felizmente, posibilitándose o matrimonio da parella.
El amante liberal é unha novela mourisca onde tamén aparece o tema do rapto e onde se satirizan os amores homosexuais dos árabes.
En La española inglesa o rapto volve a aparecer na persoa dunha moza raptada na invasión inglesa de Cádiz e que se educa en Londres como dama de compañía da raíña Isabel I de Inglaterra. Perde o cabelo por un bebedizo pero todo se arranxa ao final.
En El licenciado Vidriera o estudante pobre Tomás Rodalla marcha a Salamanca a estudar acompañando un nobre e alí licenciase con honra, pero enlouquece a causa dun filtro de amor que lle subministraron en segredo e cre ter o corpo de vidro. Porén, a súa agudeza é sorprendente e todos o consultan. A novela é en realidade unha colección de agudezas en prosa, ao estilo dunha miscelánea. Finalmente recobra o xuízo, pero xa ninguén o contrata nin vai velo.
En La fuerza de la sangre constrúese un relato case policial, no que unha doncela violada cos ollos tapados logra reconstruír intelectualmente o crime ata dar co culpábel e forzar del que se reúna con ela restituíndo a súa honra.
El celoso extremeño narra os celos patolóxicos dun vello indiano que volve para España enriquecido e encerra a súa novísima esposa nunha casa hermeticamente, sen permitir que nada masculino pase a porta, na que instalou un escravo negro con orde de non deixar pasar a ninguén. O sedutor Loaysa lógrao engaiolando o negro, ao que lle encanta a música, cunha viola, e déitase coa moza. Mais non fan nada, aínda que no manuscrito de Porras de la Cámara si é así. O vello, humillado, morre de pena.
En La ilustre fregona foxen da súa casa dous mozos que pretenden facerlle as beiras á moi bela moza dunha pousada. Un logra o seu propósito, outro non.
El casamiento engañoso narra a estafa que fai unha señorita a un militar casando con el; el ignora que é unha prostituta, e esta abandónao deixándolle unha enfermidade venérea que debe purgar con suores no hospital de Atocha, onde transcorre a próxima novela.
En El coloquio de los perros o militar, que está purgando a súa enfermidade no medio de fortes febres, asiste de noite á conversación entre dous cans, Cipión e Berganza; un conta ao outro a historia da súa vida e os seus moitos (e moi desvergonzados) amos e deixan para o día seguinte a relación do outro.
Los trabajos de Persiles y Sexismunda, historia setentrional
É a última obra de Cervantes. Pertence ao subxénero da novela bizantina. Nela escribiu a dedicatoria ao Conde de Lemos o 19 de abril de 1616, catro días antes de falecer, onde se despide da vida citando estes versos:
O autor ve claramente que lle queda pouca vida e despídese dos seus amigos; non se fai ilusións, mais porén desexa vivir e terminar obras que ten no maxín, cuxo título escribe: Las semanas del jardín, El Bernardo e unha segunda parte de La Galatea. No xénero da novela bizantina, conta Cervantes, atrévese a competir co modelo do xénero, Heliodoro.
A novela, inspirada na crónica de Saxo Grammático e Olao Magno, conta a peregrinación levada a cabo por Persiles e Sexismunda, dous príncipes nórdicos namorados que se fan pasar por irmáns cambiándose os nomes por Periandro e Auristela. Separados por todo tipo de peripecias, emprenden unha viaxe desde o norte de Europa ata Roma, pasando por España, con finalidade expiatoria antes de contraer matrimonio. A obra é importante porque supón no autor certo distanciamento das fórmulas realistas que ata o momento cultivou, pois aparecen feitos tan peregrinos como que unha muller salte dun campanario librándose de esnafrarse grazas ao paracaídas que forman as súas saias ou que haxa personaxes que adiviñen o futuro. Os personaxes principais aparecen algo esvaecidos e na realidade a obra está protagonizada por un grupo, no que se integran dous españois abandonados nunha illa deserta, Antonio e o seu fillo, criado na illa como unha especie de bárbaro arqueiro en contacto coa natureza. As últimas pasaxes do libro están pouco limadas, xa que o autor faleceu antes de corrixilas. A obra tivo certo éxito e reimprimiuse varias veces, mais foi esquecida no século seguinte.
Poesía
Cervantes afanouse en ser poeta, aínda que chegou a dubidar da súa capacidade, como el mesmo dixo antes da súa morte en El viaxe del Parnaso:
Perdéronse ou non se identificaron case todos os versos que non estaban incluídos nas súas novelas ou nas súas obras teatrais. Cervantes declara ter composto gran número de romances, entre os cales estimaba especialmente un sobre os celos. En efecto, participou xunto a outros grandes poetas contemporáneos como Lope de Vega, Góngora ou Quevedo na recompilación dos romances que se produce para 1580 e que deu orixe ao Romanceiro novo, chamado así fronte ao tradicional Romanceiro vello do século XV, o cal era anónimo.
Inicia a súa obra poética coas catro composicións dedicadas a Exequias de la reina Isabel de Valois. Outros poemas foron: A Pedro Padilla, A la muerte de Fernando de Herrera, A la Austriada de Juan Rufo. Como poeta porén salienta no ton cómico e satírico, e as súas obras mestras son os sonetos Un valentón de espátula y greguesco e Al túmulo del rey Felipe II, do cal se volveron famosos os últimos versos:
A Epístola a Mateo Vázquez é unha falsificación escrita polo erudito do século XIX Adolfo de Castro, como así mesmo o é El buscapié, unha vindicación do Don Quixote escrita en prosa tamén por este erudito. Asentou algunhas innovacións na métrica, como a invención da estrofa denominada ovillello e o uso do soneto con estrambote.
Viaje del Parnaso
O único poema narrativo extenso de Cervantes é Viaje del Parnaso (1614). Está formado por tercetos encadeados, onde o autor critica a algúns poetas españois, satirizando a algúns e eloxiando a outros.
Escrito, como di o propio Miguel, á imaxe e semellanza do 'Viaggio di Parnaso' (1578) de Cesare Caporali di Perugia. Narra de xeito autobiográfico en oito capítulos unha viaxe ao monte Parnaso, a bordo dunha galera dirixida por Mercurio, na que algúns poetas eloxiados tratan de defendelo fronte aos poetastros ou malos poetas. Reunidos no monte con Apolo, saen airosos da batalla e o protagonista regresa de novo ao seu fogar. A obra complétase coa 'Adjunta al Parnaso', onde Pancracio de Roncesvalles entrega a Cervantes dúas epístolas de Apolo.
Teatro
Dadas as súas penurias económicas, o teatro foi a gran vocación de Cervantes. Escribe que cando era mozo "íanselle os ollos" tras o carro dos comediantes e que asistiu ás austeras representacións de Lope de Rueda. Porén, o seu éxito, que o tivo, pois as súas obras representáronse "sen ofrenda de cogombros", como di no prólogo aos seus Ocho comedias y ocho entremeses nunca representados, foi efémero ante o éxito da nova fórmula dramática de Lope de Vega, máis audaz e moderna que a súa, que fixo aos empresarios desestimar as comedias cervantinas e preferir as do seu rival. O teatro de Cervantes posuía un fin moral, incluía personaxes alegóricos e procuraba someterse ás tres unidades aristotélicas de acción, tempo e lugar, mentres que o de Lope rompía con esas unidades e era moralmente máis desvergonzado e desenvolto, así como mellor e máis variadamente versificado. Cervantes nunca puido aturar este fracaso e mostrouse desgustado co novo teatro lopesco na primeira parte do Don Quixote, cuxo carácter teatral aparece ben asentado a causa da abundancia de diálogos e de situacións de tipo entremesil que entremedian a trama. E é, en efecto, o entremés o xénero dramático onde loce en todo o seu esplendor o xenio dramático de Cervantes, de xeito que pode dicirse que xunto a Luis Quiñóns de Benavente e Francisco de Quevedo é Cervantes un dos mellores autores do xénero, ao que proporcionou unha maior profundidade nas personaxes, un humor inimitábel e un maior calado e transcendencia na temática. Que existía interconexión entre o mundo teatral e o narrativo de Cervantes o demostra que, por exemplo, o tema do entremés de El viejo celoso apareza na novela exemplar de El celoso extremeño. Outras veces aparecen personaxes sanchopancescos, como no entremés da Elección de los alcaldes de Daganzo, onde o protagonista é tan bo catador ou "chiquiteiro" de viños como Sancho. O barroco tema da aparencia e a realidade móstrase en El retablo de las maravillas, onde se adapta o conto medieval de don Juan Manuel (que Cervantes coñecía e lera nunha edición contemporánea) do rei espido e dáselle un contido social. El juez de los divorcios tocaba tamén biograficamente a Cervantes, e nel chégase á conclusión de que "máis vale o peor concerto / que non o divorcio mellor". Tamén posúen interese os entremeses de El rufián viudo, La cueva de Salamanca, El vizcaíno fingido e La guarda cuidadosa. Para os seus entremeses adopta Cervantes tanto a prosa como o verso e atribúenselle algúns outros, como o de Los habladores.
Nas súas pezas maiores o teatro de Cervantes foi inxustamente pouco apreciado e representado, a excepción da que representa o exemplo máis acabado de imitación das traxedias clásicas: El cerco de Numancia, tamén titulada La destrucción de Numancia, onde se escenifica o tema patriótico do sacrificio colectivo ante o asedio do xeneral Escipión e onde a fame toma a forma de sufrimento existencial, engadíndose figuras alegóricas que profetizan un futuro glorioso para Castela. Trátase dunha obra onde a Providencia parece ter a mesma función que tiña para o Eneas escapado da Troia incendiada en Virxilio. Parecida inspiración patriótica posúen outras comedias, como La conquista de Jerusalén, descuberta recentemente. Outras comedias súas tratan o tema, que tan directamente padeceu o autor e ao que incluso se alude nunha pasaxe da súa última obra, o Persiles, do cativerio en Alxer, como Los baños de Argel, Los tratos de Argel, La gran sultana e El gallardo español, onde se quixo tamén atopar a denuncia da situación dos antigos soldados como o propio Cervantes. De tema máis novelesco son La casa de los celos e selvas de Ardenia, El laberinto de amor, La entretenida. Carácter picaresco teñen Pedro de Urdemalas e El rufián dichoso.
Cervantes reuniu as súas obras non representadas en Ocho comedias y ocho entremeses nunca representados; ademais, consérvanse outras obras en manuscrito: Los tratos de Alger, El gallardo español, La gran sultana e Los baños de Alger.
A Gándara, O Caramiñal, A Pobra do Caramiñal
A Gándara é un lugar da parroquia do Caramiñal no concello coruñés da Pobra do Caramiñal na comarca do Barbanza. Tiña 19 habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 11 eran homes e 8 eran mulleres.
O Cedelo, Distriz, Vilalba
O Cedelo é un lugar da parroquia de Distriz no concello lugués de Vilalba na comarca da Terra Chá.
Geri Halliwell
miniatura|right|300px Geraldine Estelle Halliwell, nada en Watford o 6 de agosto de 1972, é unha cantante inglesa de pop. Forma parte do grupo Spice Girls, que acadou un grande éxito mundial a mediados dos 90. Geri deixou a banda en 1998 e as Spice se disolveron en 2001, aínda que se reencontraron en 2007 para preparar unha xira mundial e un disco novo.
Os primeiros anos
O seu pai, chamado Lawrence, era vendedor de coches. Geri fíxose unha tatuaxe dun xaguar nas costas como homenaxe ó seu pai falecido, que precisamente tiña un coche desta marca. A súa nai, Ana María, é española.
Unha rapaza picante
As cinco rapazas pasaron malos momentos, xa que o contrato discográfico parecía que non ía aparecer nunca. Finalmente, en 1995, chegaron a un acordo cun home chamado Simon Fuller e asinaron un contrato coa discográfica Virgin.
Así mesmo, estas cinco mozas puxeron de moda o lema feminista "Girl Power" (o poder das rapazas).
"Spice" foi o primeiro disco das Spice Girls. Os seus temas "Wannabe", "Say you'll be there" e "Two Become One", entre outros, acadaron as posicións máis altas das listas de éxitos de ducias de países. Despois, en 1997, chegou o seu segundo álbum, "Spice World", e incluso unha película co mesmo título. Porén, a mediados de 1998, tras semanas de incesantes rumores, Geri Halliwell, a líder non oficial do grupo, confirmou que deixaba as Spice Girls.