cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Deontoloxía profesional xornalística
Colexiación
A liberdade é o contexto privilexiado no que afloran e se desenvolven máis eficientemente a vida social e profesional. Agora ben, dado que sería impensábel conciliar o exercicio da liberdade individual e extrema cos requirimentos do ben común ou incluso coa propia viabilidade da vida social, ten que haber algunha instancia que organice, favoreza e limite o devandito exercicio, mediante a promulgación dunhas leis que marquen e garantan as normas do xogo, un código deontolóxico. Sobre este particular, non parecen existir controversias entre os profesionais. Tampouco parece suscitar controversias a creación de colexios profesionais no ámbito da actividade xornalística, que velen pola ética e maila dignidade profesional e polo respecto debido aos dereitos dos particulares e que exerza a facultade disciplinaria na orde profesional colexial (lei de colexios profesionais). Agora ben, tema ben distinto é o da colexiación obrigatoria.
Na actualidade, o exercicio da profesión xornalística en España non require a colexiación obrigada, como sinalabamos máis arriba. Non obstante, existe a iniciativa de promulgar un Estatuto do xornalista profesional que foi presentado no Congreso dos Deputados no ano 2004 e que aínda se atopa en tramitación. Este ten por finalidade, segundo recoñécese na súa exposición de motivos, a de servir ao dereito da cidadanía a ser informada, garantindo a independencia dos informadores. No artigo 2º deste Estatuto éntrase de cheo na polémica que vimos analizando: a condición de xornalista acredítase mediante o correspondente carné.
Entre as vantaxes derivadas dun sistema de exercicio da profesión que pase pola colexiación obrigatoria se menciona habitualmente, en primeiro lugar, a evitación do intrusismo. As opinións a prol desta opción argumentan que garante a posesión por parte do profesional dos rudimentos técnicos e a formación necesaria para desenvolver a súa función nas mellores condicións. O grao de consecución deste loábel obxectivo dependerá, na práctica, dos termos en que se concrete a colexiación obrigatoria. Así cando a colexiación se traduza nun mero trámite ao obxecto de acreditar a obtención previa dun título universitario, como ocorre entre nós, por exemplo, no que respecta ao exercicio profesional da avogacía, esa garantía será menor que nos casos en que se obrigue á realización dun exame para demostrar que se dispón dun nivel formativo que cumpre cuns estándares mínimos de calidade para o exercicio da actividade profesional. Isto sucede noutros sistemas (países anglosaxóns, ou mesmo, noutros máis próximos á nosa tradición cultural e xurídica, Portugal) e seguindo co exemplo dos avogados.
Pero tamén existen inconvenientes. Os detractores da colexiación obrigatoria adoitan invocar o artigo 19 da Declaración Universal dos Dereitos Humanos en que se manifesta que Así, o Comité Mundial de Liberdade de Prensa (WPFC), que coordina a organismos de defensa da liberdade informativa en todo o mundo, resalta a importancia da Declaración de Santiago de Chile, adoptada pola conferencia latinoamericana da UNESCO no ano 1994. A declaración proclama que: Trátase dunha manifestación de decisiva importancia en Latinoamérica, onde a "colexiación obrigatoria" dos xornalistas é común en varios países, pese a que a Corte Interamericana de Dereitos Humanos a condenou en 1985. O susodito ditame estabeleceu de forma tallante que:
Por outra banda, a necesidade do carné estabelecida no proxecto de lei español arriba mencionado pode xerar certa resistencia entre os profesionais do sector polo posíbel parecido co carné que requiría a Asociación Española da Prensa na época franquista para poder traballar.
En resumo, a cuestión é se este sistema de "numerus clausus" que permite controlar quen pode traballar nos medios e quen non xerará vantaxes efectivas para os cidadáns e se se traducirá ou non nun maior nivel de esixencia, de competencia e de calidade no desempeño do traballo por parte dos profesionais.
Comportamentos ilícitos
A Declaración de Principios de Conduta dos Xornalistas considera como grave ofensa profesional varios comportamentos ilícitos como son o plaxio, a distorsión maliciosa, a calumnia, inxuria, libelo, acusacións infundadas e a aceptación de subornos en calquera forma de publicar ou suprimir información.
Outro dos exemplos alude á ética da práctica do roubo de informacións por parte do xornalista. En xeral, os españois reiteran a necesidade de conseguir a información por métodos lícitos. Algúns refírense ademais a que eses métodos deben ser honestos ou dignos. Están desta forma intentando cubrir pola vía do moral o que poden ser lagoas importantes nas diferentes lexislacións. Precisamente neste momento, existen non poucos baleiros legais no referido á difusión de datos e obras completas a través das autoestradas da información, e moitas voces alzáronse xa pedindo unha lexislación de aplicación internacional sobre a materia.
Aparece outro problema cando a información difundida se basea en datos que foran ofrecidos pola fonte coa condición de que non se fagan públicos. É dicir, cando se viola o que se recoñece como "off the record". Os códigos deontolóxicos adoitan referirse expresamente a estas informacións e piden sempre que se respecte a confidencialidade, aínda que algúns matizan que o "off the record" fica sen validez se outra fonte dá a mesma información sen impor restrición ningunha. O que a fonte non pode facer nunca é secuestrar a información pola vía "off the record" aos xornalistas. De aí que algunhas veces, cando os xornalistas sospeitan que pode haber algunha intención deste tipo tras unha confidencia, tenten confirmala por outras vías, para poder difundila sen romperen norma deontolóxica ningunha.
O estatuto do diario xeneralista El País refírese tamén a outra materia: a copia de información ou imaxes doutros medios. E faino tamén en termos moi tallantes:
Apreciación que se completa con esta:
Autorregulación xornalística
Existen na actualidade moitas formas de autorregulación nas que a ética constitúe o elemento clave que acompaña a cada unha delas. A variedade de mecanismos de autorregulación ofrece os diferentes puntos de vista que cada profesional aporta. Así, a propia Federación Internacional de Xornalistas (FIP) sinala:
A ética xornalística que moldea a autorregulación constrúese a partir do traballo diario e a través dos casos prácticos que en cada momento se presentan ao xornalista. Non se trata, polo tanto, dunhas normas morais inamovíbeis no tempo.
Para a vixilancia do cumprimento dos principios deontolóxicos que aseguren a liberdade de expresión e o dereito a recibir información veraz, os medios de comunicación deben crear organismos ou mecanismos de autocontrol. Estes deben estar integrados por editores, xornalistas, asociacións de cidadáns usuarios da comunicación, representantes da Universidade e dos xuíces.
Segundo Loeffer:
Funcións básicas da autorregulación xornalística
O distintivo da autorregulación é que tanto a súa posta en marcha como o seu funcionamento e efectividade dependen do compromiso voluntario dos suxeitos implicados no proceso de comunicación. Cómpre a creación de normas que sexan quen de guiaren a actividade xornalística e facela efectiva a través dos códigos deontolóxicos. Tenta conseguir na medida do posíbel que se dean as condicións necesarias para o desenvolvemento das normas descritas con anterioridade na práctica.
Alén disto, os defensores do lector ou os consellos de prensa deben dar a coñecer os posíbeis erros acaecidos no seo do medio sen poder rexeitar a responsabilidade que leva a transparencia e seren suxeitos do veredicto público. A autorregulación da prensa implica un desprazamento do axuste normativo do funcionamento dos medios desde o Estado á sociedade civil.
Edward Sharpe and the Magnetic Zeros
Edward Sharpe and the Magnetic Zeros é un grupo musical estadounidense de indie folk formado nos Ánxeles no 2007. Liderado polo vocalista Alex Ebert, o grupo está formado por 12 persoas. O nome do grupo está baseado unha historia que Ebert escribiu sobre unha figura mesiánica chamada Edward Sharpe.
Deontoloxía profesional xornalística
Funcións básicas da autorregulación xornalística
Por isto, a autorregulación xornalística ten repercusión social no momento no que os cidadáns se convertan nos receptores da práctica xornalística e en axentes denunciantes das malas condutas derivadas do traballo. Esta peculiaridade permite que o público confíe na profesión.
Por tratarse dunha iniciativa da sociedade cidadá que se concreta nunha regulación deontolóxica, a única capacidade coactiva da autorregulación descansa no seu eco na opinión pública. O estudo das situacións conflitivas nos medios leva ás prácticas e ao público a estabeleceren canles de aprendizaxe. Asemade, os medios evolucionan progresivamente e o coñecemento dos códigos por parte das persoas tamén se desenvolven paulatinamente.
Consello de Información
O consello de información é un órgano privado e independente destinado ao control do cumprimento dos principios dos códigos Deontolóxicos e das queixas contra os medios. Esixe outro mecanismo autorregulador e a participación dos consumidores. Aínda que está regulado por lei non é o poder político quen o controla, senón que unha vez se formou polo lexislador, funciona de forma autónoma. Atende as queixas dos usuarios dos medios, por exemplo, as queixas respecto á publicidade. Envíase a queixa, estúdase e emítese un veredicto. Trátase do mecanismo de autorregulación máis completo.
Códigos deontolóxicos
Os códigos Deontolóxicos son a fonte básica de autocontrol, recollendo os criterios e normas básicas necesarias para manter unha normalidade e profesionalidade dentro do xornalismo. Difunde o coñecemento recollido para velar polos intereses dos profesionais fronte ás inxerencias externas.
Segundo Hugo Aznar, Profesor de Ética da Comunicación na Universidade Cardenal Herrera-CEU:
Estatutos de Redacción
Son documentos que representan os acordos privados e voluntarios levados a cabo pola sociedade editora, a dirección e redacción dun medio de comunicación. Regulamenta as actividades de cada un e estabelece as súas responsabilidades, sen contemplar cuestións de tipo laboral ou sindical. En España teñen estatuto de redacción El País, La Voz de Galicia, El Mundo, El Periódico de Cataluña, RTV Valenciana e Corporació Catalana de Mitjans Audiovisuals. A televisión é un dos campos onde máis está avanzando a fixación de criterios de autocontrol. Proba disto son os exemplos recentes do ditame do Consello do Audiovisual de Cataluña (CAC) o 6 de outubro de 1997 e a proposta de convenio de autorregulación de 1998 subscrita polos directores de Televisión Española, Canal + España, CNN +, Canal Sur, Televisió de Catalunya, Euskal Telebista, Televisión de Galicia, Televisión Valenciana e Telemadrid.
Libros de Estilo
Fórmanos todas as normas formais ou técnicas de estilo e redacción do medio que son claramente diferenciábeis dos doutros medios da competencia unificando o seu propio estilo. Os obxectivos dun libro de estilo son lingüísticos, pero tamén, e en gran proporción profesionais e ideolóxicos. Neles pódense atopar principios deontolóxicos que poden deducir normas éticas. E en España é algo moi común nos medios de comunicación, tanto en medios impresos como en audiovisuais teren o seu propio manual de estilo.
Consello de prensa
O consello de prensa, como mecanismo independente que estuda as queixas dos cidadáns sobre a actuación dos medios, é o mecanismo de autorregulación máis completo. Creados pola propia profesión xornalística e non polo Estado, poden ser de nivel local, rexional ou nacional. Un dos máis representativos é o British Council, creado en Gran Bretaña en 1953. Estes organismos son viábeis grazas ás liberdades públicas recoñecidas e garantidas. Nun consello de prensa segundo Niceto Blázquez, profesor de Ética e Deontoloxía na Universidade Complutense de Madrid, requírese ''independencia das autoridades públicas e que estea constituído por persoas representativas do público en xeral, dos xornalistas e a empresa informativa. A dirección debería de pasar por unha persoa prestixiosa, imparcial e allea ao mundo da información.'' A existencia de consellos de prensa non exclúe os outros mecanismos de autorregulación, senón que existe unha relación de complementariedade e mutuo reforzo entre eles.
Ombudsman
Esta tarefa debe apoiarse no libro de estilo e no código deontolóxico para non tomar consideracións erróneas ou arbitrarias. En España, Dentro dos medios impresos, ten ombusdman El País, La Vanguardia, e nas radios e televisión medios como Radiotelevisión Española, Radiotelevisión Andaluza, Antena 3 e a EITB.
Auditorías éticas
Esta é unha institución análoga ás dúas anteriores. A súa función é a de estabelecer un diagnóstico ético previo sobre o nivel ético operativo na empresa informativa. O tema sobre o que máis se ocupa é a verdade informativa.
Federación Internacional de Xornalistas
A “”Federación Internacional de Xornalistas”” é a confederación de unións profesionais máis grande do mundo. Na actualidade a federación representa a uns 500.000 membros repartidos en 120 países, entre os que figura España. O seu principal labor consiste en regular a práctica profesional, ética e moral do xornalismo no ámbito internacional, así como tratar de resolver os asuntos relacionados co exercicio dos diferentes grupos profesionais. Fundada en 1926, foi relanzada en 1946 e someteuse, de novo, a un lanzamento definitivo en 1952. Desde entón, a forma e o funcionamento da organización non variaron. A FIX pretende garantir o pluralismo democrático e a defensa dos Dereitos Humanos Fundamentais e considérase independente de calquera organismo ideolóxico, político, gobernamental e relixioso.
Obxectivos
A Federación Internacional de Xornalistas persegue unha serie de obxectivos que, por unha banda, ateñen, exclusivamente, aos xornalistas e ao seu labor profesional, e xa que logo, repercuten nos membros da Federación para garantir o correcto funcionamento da mesma.
En canto aos primeiros, a FIX insiste na necesidade de protexer os dereitos e liberdades dos xornalistas e apela a promover o papel social destes profesionais e do xornalismo, en tanto que contribúen á liberdade e á democracia. Ao mesmo tempo, a FIX quere fomentar a mellora da profesionalidade e os altos niveis na educación xornalística co fin de que o xornalismo se desenvolva garantindo a liberdade de información, a liberdade dos medios de comunicación e a independencia deste traballo, a través da busca e condena de calquera tipo de violación.
Polo que respecta aos membros da organización, a FIX esfórzase en promover a cooperación en accións tales como a garantía de seguridade para o, ou a asistencia ás unións profesionais de xornalistas que traballen nos territorios dos diferentes membros da organización. Finalmente, a Federación tamén busca estabelecer e manter relacións estreitas de relevancia internacional cos gobernos e organizacións non gobernamentais en beneficio destes obxectivos.
Código Europeo de Deontoloxía do Xornalismo
A Asemblea Parlamentaria do Consello de Europa aprobou por unanimidade en Estrasburgo en 1933 unha resolución que contemplaba algúns principios éticos do xornalismo, que estimou que deberían ser aplicados en Europa.
Nos seus 38 artigos aborda unha serie de cuestións como reforzar o dereito da idea de responsabilidade que teñen os xornalistas ao exerceren a súa profesión, xa que nos momentos actuais esta é importante para crear a responsabilidade dos cidadáns, polo que se debe diferenciar ben entre noticias e opinións para evitarmos confusións. As noticias deben estar rexidas polos principios de veracidade e imparcialidade, diferenciándoas dos rumores e mailas opinións, que aínda sendo obxectivas non poden esixirlle veracidade, si deben facerse desde formulacións honestas e éticas, sen ocultaren ou negaren a realidade de datos ou feitos.
Federación de Asociacións de Xornalistas de España (FAPE)
A Federación de Asociaciones de Periodistas de España (FAPE) é a maior organización de periodistas de España. Está integrada pola práctica totalidade das Asociacións da Prensa, 45, con 12.500 membros e tres Asociacións sectoriais de xornalistas, que suman outros 3.000 asociados. Actualmente, é a entidade máis representativa do xornalismo español. Está presidida por Fernando González Urbaneja.
A FAPE creouse en Santander en 1922. O 19 de maio dese ano, a Asociación da prensa de Santander convocou unha Asemblea constituínte das federacións das Asociacións existentes en España. Aproveitouse o mes de agosto, cando o Rei Afonso XIII veraneaba no Palacio da Magdalena, e foi el quen presidiu a sesión inaugural da Asemblea, o 6 de agosto de 1922.
Durante o franquismo a asociación era semioficial. O que fixo durante eses anos foi conceder o carné oficial de xornalismo e levar o Rexistro oficial de tódolos xornalistas de España. En 1984, e de novo en Santander, tivo lugar a súa refundación.
As Asociacións federadas hoxe en día son: Albacete, Alacant, Almería, Aragón, Avila, Badaxoz, Burgos, Cáceres, Cádiz, Campo de Xibraltar, Cantabria, Castelló, Ceuta, Cidade Real, Córdoba, Cuenca, Granada, Guadalaxara, Huelva, Xaén, Xerez da Fronteira, A Coruña, A Rioxa, Lanzarote-Fuerteventura, As Palmas, León, Lugo, Madrid, Málaga, Melilla, Mérida, Murcia, Oviedo, País Vasco, Pamplona, Santa Cruz de Tenerife, Santiago de Compostela, Segovia, Sevilla, Soria, Talavera de la Reina, Toledo, Valladolid, Zamora e Unió de Periodistes Valencians.
Consonte aos seus estatutos, poderá asociarse quen posúa un título (licenciatura ou outro superior de carácter oficial para o que se esixa ter unha licenciatura) expedido por unha Facultade de Xornalismo, Ciencias da Información ou denominación equiparábel, de calquera universidade española ou estranxeira e cuxa titulación estea homologada en España.
Comisión de Queixas e Deontoloxía da FAPE
A Comisión de Queixas e Deontoloxía da Federación de Asociaciones de Periodistas de España (FAPE), constitúese, segundo esta, como órgano de autocontrol deontolóxico interno da profesión xornalística.
Actúa como autoridade moral, outorgada polos xornalistas da Federación e o seu obxectivo principal é o cumprimento do Código Deontolóxico, así como o de favorecer e promover a arbitraxe, a mediación, o entendemento e a recomendación de petición de desculpas. O artigo 2.3 dos Estatutos da FAPE, encomendan a esta e ás organizacións federadas o desenvolvemento da deontoloxía, xornalística e informativa; e o artigo 5.c.- enumera como funcións propias da Federación as de velar polo cumprimento dos principios deontolóxicos no exercicio da actividade xornalística e informativa.
A Comisión xorde de xeito paralelo á aprobación do Código o 27 de novembro de 1993 e está formada por 16 membros, entre eles o seu presidente, Antonio Fontán Pérez, Catedrático Emérito da Universidade Complutense de Madrid, xornalista e político.
Asociación Española da Prensa Gratuíta
Entre os fins da Asociación inclúense, a representación, xestión e defensa dos intereses económico-sociais, empresariais e profesionais colectivos dos asociados.
O código de normas deontolóxicas das publicacións de prensa gratuíta, compilado pola A.E.P.G, é creado co compromiso de adoptalo como norma de traballo no ámbito de todas as prensas asociadas e de todos os que interveñen nestas publicacións (anunciantes, axencias de publicidade, deseñadores, provedores etc.) coa finalidade de:
En relación coa actividade xornalística
Non é un código de xornalistas, porque a AEPG acepta cumprir o contido do seu código deontolóxico, nin de publicistas, porque este sector tamén ten normas específicas. Trátase dun código propio destinado a un tipo de publicacións nas que se harmonicen as tres actividades: editora, xornalística e publicitaria.
Co obxectivo de conseguir unhas habelencias fluídas e evitar conflitos co resto de colectivos deberanse ter en conta os seguintes criterios:
Internet
O correcto exercicio da actividade profesional xornalística e as súas limitacións no campo da moral víronse alterados pola entrada en escena da publicación de informacións en Internet. A explosión de contidos no soporte dixital propiciou a consolidación dos usuarios como os novos protagonistas dos medios. Isto provocou a aparición de informacións pouco fiábeis e sen contrastar, que en moitas ocasións incumpren as normas do código deontolóxico que os xornalistas acollen na súa profesión.
Internet é un medio moi polémico porque ao redor del e a súa actividade existen moitas controversias, sobre todo no campo xornalístico. Ao haber tanta cantidade de posibilidades e formas de escribir e poder ser "creador de información"; mediante os blogs, foros, o chamado xornalismo 2.0... os "verdadeiros" xornalistas (ou, polo menos, licenciados) queren reivindicar a súa posición. Xa que no mundo de Internet falta control e unhas normas ou códigos deontolóxicos a seguir, de forma específica neste medio cada vez máis usado e socializado.
Así, mentres que as versións dixitais dos xornais tradicionais seguen utilizando as mesmas normas morais que en papel, os internautas publican todo tipo de textos informativos sen sometérense a ningún tipo de regulación. Non existen na actualidade medios efectivos para ordenar as publicacións en Internet.
O marco tradicional da actividade informativa entrou en crise coa progresiva implantación da Sociedade da Información. Os medios de comunicación tradicionais deixaron de ser o único intermediario informativo entre os organismos públicos, as organizacións privadas e os cidadáns. Polo tanto, os xornalistas deixaron de ser os únicos individuos con posibilidade de informar. Actualmente, as comunicacións estabelécense entre cidadáns de diferentes estados, suxeitos a diferentes xurisdicións legais, a diferentes valores éticos, a diferentes referentes culturais.
Todo isto complica a aplicación real dunhas autorregulacións e uns códigos deontolóxicos que sempre estiveron envolvidos de controversia, ata no seo da profesión xornalística.
A pesar de contar ademais cos xa existentes Código Ético de Protección de Datos en Internet da Asociación Española de Comercio Electrónico (AECE) impulsada en 1998 por trinta empresas españolas como El País, El Mundo, Círculo de Lectores, Grupo Recoletos, Planeta, Retevisión ou a Sociedade Xeral de Autores de España (SXAE), promovido para liquidar problemas como a propiedade intelectual das marcas ou a protección de dereitos de autor entre outros aspectos por diversas entidades españolas coma a Asociación de Autocontrol da Publicidade (AAP) ou a Axencia de Protección de Datos (APD), e o Código Ético da Publicidade en Internet da AAP aprobado o 14 de abril de 1999, englobados ambos os códigos no recente Código Ético de Comercio Electrónico e Publicidade Interactiva presentado en 2002. Se se considera importante para o desenvolvemento da actividade xornalística no futuro a asunción dun Código Deontolóxico, faise necesario adaptar os actuais aspectos e integralos no novo contexto informativo.
Os códigos deontolóxicos tradicionais da profesión xornalística inciden nos seguintes aspectos:
Ética xornalística en relación coa ética empresarial
Con todo as posibilidades de Internet souberon usarse en favor da ética e a deontoloxía xornalística.
O director do Departamento de Ciencias Sociais de ESADE, Anxo Castiñeira, subliñou que os conflitos éticos no mundo da comunicación están no núcleo da propia actividade pondo en cuestión os valores que defenden os códigos éticos. Para o experto, os novos horizontes éticos da comunicación están facendo que cada vez sexa máis urxente a necesidade de expor certa regulación.
Como principais problemas que impiden o desenvolvemento dun xornalismo moral (entendendo isto como baseado en veracidade, credibilidade, obxectividade etc.) poden destacarse, como indica Fernando González Urbaneja, presidente da APM, é o aliñamento político dos medios de comunicación, que fai moi previsíbel a información e reduce o espazo á información propiamente dita.
A Ferrería, Agüeira, Becerreá
A Ferrería é un lugar da parroquia de Agüeira no concello lugués de Becerreá na comarca dos Ancares. Tiña 3 habitantes no ano 2009 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 2 eran homes e 1 era muller.
Wilfrid M. Voynich
Wilfrid Michael Voynich, nado en Telschi (provincia de Kaunas, ou Kovno) o 31 de outubro de 1865 e finado en Nova York o 19 de marzo de 1930, foi un bibliófilo lituano, nacionalizado estadounidense (o seu nome auténtico de nacemento era Michal Wojnicz ou Wojnics), que deu o epónimo do Manuscrito Voynich. Graduado en química e licenciado en farmacia, estudou nas Universidades de Varsovia e San Petersburgo doutorándose pola Universidade de Moscova.
Traxectoria
Acosado por diversos problemas políticos (avogou pola independencia de Polonia do xugo ruso) foi encarcerado e en 1885 deportado a Siberia; soportou este suplicio durante cinco anos até que se escapou en 1890: fuxiu a Alemaña e agochouse en Hamburgo. Segundo relatou na súa biografía vendeu o seu abrigo e os anteollos para, coa mísera suma que lle deron por eles, "mercar unha pasaxe de terceira clase nun barco de carga que transportaba froita a Londres, un arenque afumado e un anaco de pan para acalar a fame".
Xa asentado en Londres coñeceu a unha moza irlandesa chamada Ethel Lilian (1864-1960), a quinta filla do matemático e filósofo George Boole, con quen casou en 1902: ambos pasaron bastante tempo escribindo e enviando a Rusia literatura revolucionaria e traducindo ao inglés as obras de Marx, Engels e Plejanov (segundo os seus biógrafos falaba 18 linguas, aínda que non moi ben).
Obtivo a cidadanía británica en 1904 e anglicanizou o seu nome, que transformou en Voynich, aínda que nas súas viaxes ao continente adoitaba utilizar as partículas "de" e "von" para impresionar aos seus clientes.
Por esa época comezou a interesarse polos libros, manuscritos e catálogos antigos: prosperou moi rapidamente (aínda que non está moi clara a orixe dos seus recursos económicos iniciais) e estableceu un importante comercio de libros raros en Soho Square, a onde acudían moitos coleccionistas para conseguir libros descatalogados, raros, incunables ou imposibles de encontrar.
En 1912 atopou na biblioteca do colexio xesuíta de Villa Mondragone, Italia, o manuscrito que a día de hoxe leva o seu nome e que comprou por pouco diñeiro, xunto con outros manuscritos e libros antigos (parece ser que a orde precisaba desesperadamente os cartos para amañar o colexio); intentou descifrar o seu contido remitindo copias do mesmo a diversos expertos, aínda que sen resultado ningún.
En novembro de 1914, a punto de comezar a guerra, embarcou no célebre paquebote RMS Lusitania —afundido en 1915 por un submarino durante a primeira guerra mundial— e mudouse a Nova York con parte da súa gran colección de libros, onde continuou co seu oficio de libreiro especializado en textos raros até a súa morte en 1930. Ao final prosperara tanto que chegou a abrir oficinas e delegacións en París, Florencia e Varsovia).
É posible, aínda que hoxe xa non se pode comprobar, que as súas finas "ulideiras" para as boas compras, e posteriores mellores vendas, se basease na súa capacidade para convencer a un ignorante propietario, sempre necesitado de liquidez, do escaso valor dos "vellos libros" que pretendía venderlle, "vellos libros" polos que algún adiñeirado caprichoso pagaría despois, na súa tenda, unha fortuna.
Considérase un dos presuntos autores do Manuscrito Voynich, non só porque sempre ocultou o lugar onde pretendeu "encontrar" o manuscrito ("un castelo no Sur de Europa" segundo a súa versión oficial, "situado en Austria" segundo os seus comentarios a Newbold), senón tamén porque tiña amplos coñecementos de química e era experto en obras raras.
Gudesteo
Gudesteo (fl. 1067-1069) foi un bispo de Iria Flavia e Santiago de Compostela durante o século XI. Sobriño do seu predecesor inmediato, Cresconio, foi nomeado bispo de Iria Flavia polo rei García de Galiza antes do 23 de febreiro de 1067. En conflito con outro tío seu, o conde Froila Arias, este asinou a paz con el e xuroulle fidelidade. Porén, secretamente, o seu tío estaba a conspirar para asasinalo. No ano 1069, cando o bispo observaba a coresma no seu pazo de Iria Flavia, achegáronselle uns emisarios do conde Froila e, tras falar con eles, permitiulles quedar a durmir nos seus apousentos. De noite, mentres o prelado durmía, os emisarios saíron do pazo e foron buscar a Froila, que agardaba co seu exército agochado nun bosque. Os conspiradores entraron pausadamente na cámara onde durmía o bispo e asasinárono. Estes feitos serviron de advertencia a Diego Xelmírez, titular da mesma sé episcopal tempo despois, para que trasladase a súa residencia a Padrón, pois tanto el coma Nuno Afonso, un dos autores da Historia Compostelá, lembraban o asasinato de Gudesteo e temían un ataque similar.
La Verdad (Marín)
La Verdad foi un semanario publicado en Marín en 1923.
Historia e características
Subtitulado Semanario Independiente, apareceu o 7 de xuño de 1923. Manifestou unha orientación socialista e estaba vinculado con Solidaridad, portavoz do Partido Socialista Obreiro Español de Vigo. Cada exemplar tiña oito páxinas, custaba dez céntimos e imprimíase na Imprenta Obrera de Pontevedra. No periódico colaboraron José Lombardía, José Pazó Rodríguez, Ángel Rodríguez del Castro, Lorenzo Corbacho (presidente da agrupación socialista de Moaña en 1922) e Miguel de Unamuno. Manifesta preocupación polos problemas locais, en especial os que atinxen a obreiros e campesiños, e hai unha constante denuncia do caciquismo que practican os afiliados ao Partido Radical de Alejandro Lerroux e continuos ataques a La Voz del Campo, órgano da Federación Agraria Municipal de Marín, ao que se cualifica de emilianista. Probablemente se deixou de publicar no mesmo 1923.
Gundoaldo
Gundoaldo, finado en Asti sobre o 615, foi un longobardo, primeiro duque de Asti do 589 ao 615 aproximadamente.
Traxectoria
Irmán da raíña Teodelinda e fillo do duque de Baviera Garibaldo I e de Waldrada (á súa vez filla de Wacho, rei dos longobardos entre o 510 e o 540), tivo dous fillos, Gundeperto e Ariperto (nalgúns textos chamado Chairiberto), tamén eles reis dos longobardos posteriormente. Despois do matrimonio da irmá co rei Autari, celebrado en Verona o 15 de maio de 589, Gundoaldo foi nomeado duque de Asti.
Tras a morte de Autari, poucos meses despois do matrimonio, Teodolinda volveu casar co duque de Turín, Axilulfo, que foi coroado rei en Milán en maio de 591. Na súa Crónica o historiador franco Fredegario conta que, sendo o duque de Asti moi amado polos seus súbditos, representaba unha posíbel insidia pola sucesión do reino longobardo e que por iso foi asasinado, por orde da "facción" real.
Paulo Diácono e a Origo, a tal propósito falan dunha revolta dalgúns duques longobardos (Mimulfo, Gaidulfo, Ulfari) calmada con éxito polo exército real: mesmo isto podería ser a referencia de Fredegario, cando fala de faccións reais:
Á morte de Gundoaldo non se sabe que fin fixo Gundeperto, mentres Ariperto probabelmente sucedeu ao pai na rexencia do ducado de Asti. Pola crónica de Paulo Diácono sábese que subiu ao trono longobardo despois da morte de Rodoaldo, fillo de Rotario, no 653.
Gondar, O Monte, Xove
Toponimia
Segundo Nicandro Ares Gondar deriva do antropónimo gótico que sería o posuidor da vila.
Olof Palme
Sven Olof Joachim Palme, nado en Estocolmo o 30 de xaneiro de 1927 e asasinado na mesma cidade o 28 de febreiro de 1986, foi un político sueco, líder do Partido Socialdemócrata de Suecia dende 1969. Foi Primeiro ministro de Suecia entre 1969 e 1976, e reelixido en 1982. Foi asasinado o 28 de febreiro de 1986 mentres aínda exercía o cargo de Primeiro ministro: disparoulle supostamente Stig Engström cando paseaba en compaña da súa esposa tras saír do cine, de ver o filme Bröderna Mozart.
Biografía
Olof Palme, fillo dunha familia acomodada, chegou ao socialismo por convicción persoal logo de pasar uns anos estudando nos Estados Unidos de América.
Trevo branco
O trevo branco (Trifolium repens L.) é unha especie de trevo nativa de Europa, norte de África e Asia Occidental. É cosmopolita, ao aparecer en distintos ambientes dentro do clima temperado húmido. É moi importante como forraxeira. Moi común en Galicia. miniatura|Flores de trevo branco. miniatura|Ilustración. miniatura|Leira de trevos. miniatura|Ilustración. miniatura|Detalle da flor. miniatura|Ilustración. miniatura|No seu hábitat. miniatura
Olof Palme
Asasinato
O 28 de febreiro de 1986 recibiu un disparo nas costas mentres saía coa súa muller dun cine de Estocolmo. En 1988 foi detido en relación ao caso Christer Pettersson, un alcohólico e toxicómano sueco que foi absolto por falta de probas. O crime prescribiu o 28 de febreiro de 2011, 25 anos despois do asasinato.
Trevo branco
Descrición
O raizame é ramificado na súa raíz principal, ademais presenta raíces adventicias de carácter estolonífero.
Pihhuniya
Un xefe kaska chamado Pihhuniya da terra de Tipiya, unificou as tribos kaskas e proclamouse rei. Pihhuniya iniciou os ataques cos que logrou o dominio da Terra Alta Hitita e da cidade de Istitina, que foi "pasto dos rabaños kaska". O rei hitita Mursilis II esixiu ao rei a evacuación dos territorios ocupados, pero non foi escoitado, e Mursilis marchou á Terra Alta Hitita e atacou ao rei kaska, expulsándoo de alí e recuperando os territorios conquistados; os kaskas retiráronse seguindo unha política de terra queimada: cidades e campos quedaban desolados, pero Mursilis pacientemente reconstruíunas; o rei chegou a Tipiya, cidade capital dos kaska, que queimou. Pihhuniya foise axeonllar aos pés do rei e foi levado a Hattusa. A súa sorte final descoñécese.
Olof Palme
Asasinato
Algunhas teorías sinalaron que os autores do asasinato puideran ser os servizos secretos da República Surafricana, xa que por aquel entón Olof foi un decidido loitador contra o apartheid ao que estaba sometida a poboación negra do país africano. Outros apuntaron que puidera ser a CIA ou os servizos secretos ingleses, debido a que o presidente sueco destacou por loitar contra o neoliberalismo (por entón en expansión) que xa estaban executando Ronald Reagan e Margaret Thatcher.
Trevo branco
Descrición
As follas son pecioladas e trifoliadas; os seus folíolos son ovais, cunha mancha branca, e sen ningunha vilosidade (tampouco en pecíolos nin talos). Os estolóns atópanse abrazados por estípulas membranosas das follas.
Olof Palme
Asasinato
En xuño de 2020 o fiscal xeral de Suecia anunciou que o autor do crime fora o publicista con vínculos coa ultradereita Stig Engström, tamén coñecido como "O home de Skandia". Engström fora unha das vinte persoas que dixeran ser testemuñas do crime e fora considerado como un potencial sospeitoso polo xornalista e Thomas Pettersson. Dado que Engström se suicidou en 2020, as autoridades anunciaron tamén que daban o caso por pechado 34 anos despois.
Trevo branco
Descrición
A semente ten forma arredondada cunha protuberancia que coincide coa posición da futura radícula. A cuberta seminal forma unha grosa capa suberizada arredor da semente. Presenta fío: cicatriz correspondente ao antigo punto de enganche á parede do ovario.
Bioloxía
O trevo branco é esixente en luz e sensíbel á seca, probabelmente polas súas raíces superficiais, o que obriga a cultivala baixo rega nos veráns secos.
Porén, pode vexetar nos solos pobres, acedos ou areentos, necesitando fortes adubados fosfóricos, ao igual que case todos os trevos. É pouco tolerante á salinidade.
Desenvolve nas súas raíces nódulos formados por bacterias nitrificantes do xénero Rhizobium. En condicións axeitadas de temperatura, humidade e solo, as bacterias fixan importantes cantidades de nitróxeno da atmosfera.
Fenoloxía
miniatura|Trevo branco de catro follas. O crecemento do trevo branco comeza polo desenvolvemento da coroa, dunha raíz pivotante e até dez estolóns primarios, que nacen das xemas axilares das follas da coroa. Os estolóns adoitan adoptar forma radial sobre o chan. Posteriormente, os nós destes estolóns desenvolven novas raíces adventicias, follas e xemas axilares.
A aparición de estolóns secundarios ocasiona certa febleza nos primarios, por emigración das substancias de reserva cara ditos estolóns fillos, até o punto de que, finalmente, os primarios morren e o sistema secundario independízase da planta orixinal. Este comportamento facilita a supervivencia das plantas por multiplicación vexetativa, ao asegurar o desenvolvento e o crecemento sucesivo de novos estolóns e con eles, a emerxencia de novos individuos. O crecemento dos estolóns, é aproximadamente de 20 cm/ano.
Unha vez que as condicións ambientais (fundamentalmente fotoperíodo e vernalización previa) favorecen o proceso de floración, as xemas axilares orixinan cabeciñas florais. Deste xeito, a produción de inflorescencias faise en detrimento da dos novos estolóns e, por conseguinte, o crecemento da planta se reduce. Tamén se mobilizan reservas cara as flores para formar as sementes.
Condicións óptimas
A temperatura óptima para o crecemento é de 24 °C. Tanto no verán como en inverno, redúcese moito o crecemento (a partir de 35 °C e por debaixo de 7 °C, presenta un escaso crecemento).
Desenvólvese mellor en climas húmidos con precipitacións ben repartidas durante todos os meses. O pH óptimo do solo para a fixación do nitróxeno é de 6.5.
Para desenvolver a floración con éxito, necesitan obrigatoriamente baixas temperaturas invernais (vernalización)
Interese forraxeiro
O trevo branco é amplamente utilizado en produción de forraxe. A súa principal utilización é o pastoreo a dente en mestura con gramíneas, ás cales subministra ademais grandes cantidades de nitróxeno fixado nos seus nódulos radicais.
Salienta a súa gran calidade alimentaria para o gado, en termos de proteína e minerais, así como a súa capacidade para se autoabastecer de nitróxeno e tamén de cedelo ao medio (e por tanto ás especies coas que conviva no terreo).
Aínda que o contido alimentario é elevado, seméntase pouco como cultivo puro por constituír unha forraxe algo desequilibrada e polo perigo de provocar meteorismo nos ruminantes. É por isto que acostuma empregarse mesturado con gramíneas. Malia isto, o trevo branco presenta unha alta dixestibilidade, presentando os valores máis altos en inverno e primavera, e declinando lentamente durante o verán.
Agronomía e manexo
Segundo diferentes datos de ensaios en cultivo puro na zona Norte da Península Ibérica e en Galicia, as producións oscilan entre 9 e 12 t/ha de materia seca, cifras obtidas baixo corte e sen pastoreo, o cal non é a situación máis real de utilización deste trevo.
Trasbar, Castelo, Cervo
Trasbar é un lugar da parroquia de Castelo no concello lugués de Cervo na comarca da Mariña Occidental. Tiña 107 habitantes no ano 2009 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 53 eran homes e 54 eran  mulleres.
Trevo branco
Agronomía e manexo
Porén, en condicións de pradeiras de rega no Centro e Sur da Península Ibérica, as producións oscilan entre 10 e 15 t/ha de materia seca, segundo asociacións ou mesturas de trevo branco con gramíneas (festuca e dáctilo), correspondéndolle ao trevo normalmente até case o 70% de dita produción, segundo os datos de diferentes ensaios do INIA e da Axencia de Desenvolvemento Gandeiro (Agencia de Desarrollo Ganadero) españois.
En rexións do Norte de España (Galicia e Cantábrico), correspondentes a climas temperados e húmidos, en asociación con ballico (Lolium perenne), a produción de trevo branco raramente supera o 25-30% da produción total da pradeira, o cal se cifra entre 10-13% de materia seca total.
Esta situación tan diferente xustifícase porque os trevos necesitan para o seu óptimo crecemento grandes intensidades de luz, mentres que as gramíneas, aínda que tamén crecen mellor a plena luz, están máis adaptadas a condicións de sombra, de xeito que en climas mediterráneos, a abundancia de luz conduce á dominancia de leguminosas sobre gramíneas en pradeiras de pastoreo frecuente. Porén nos días centrais do verán, con temperaturas medias superiores a 30 °C, sofre nestas rexións unha certa parada vexetativa, efectuando floracións continuas e con escasa produtividade.
Hai que ter en conta que na época favorábel de máxima iluminación de primavera o rápido crecemento en condicións de cultivo puro pode chegar a producir graves problemas de meteorismos en ruminantes en pastoreo.
A sementeira realízase no outono, cando o clima é temperán, e en primavera ou verán cando o clima é frío.
O establecemento do trevo branco adoita ser máis lento que o das gramíneas que poden acompañalo na pradeira, moi especialmente do ballico, que en solos fértiles pode facerlle unha forte competencia inicial.
En mesturas con festuca e/ou dáctilo, de máis lento establecemento, a competencia non é tan forte e a implantación é máis doada.
A dose de sementeira en mestura con gramíneas oscila entre 0,5–3 kg/ha. A dose é menor cando non se quere unha forte dominancia do trevo sobre as gramíneas, e maior cando se quere incrementar a proporción de leguminosas, e polo tanto de proteína, na pradeira. Seméntase ou ben con sementadora de pratenses ou ao lance, neste caso aconséllase pasar un rolo estriado para lograr un bo contacto da semente co solo. A sementeira ao lance pódese facer cunha fertilizadora centrífuga previamente calibrada para esta semente.
La Verdad (Pontedeume)
La Verdad foi un semanario publicado en Pontedeume en 1902.
Trevo branco
Agronomía e manexo
En canto á profundidade de sementeira, a semente debe situarse na superficie do chan ou en profundidade, mais sen superarar os 5 mm.
Situación varietal
Existen tres grupos varietais de trevo branco:
1) Variedades de folla pequena ou ananas: tamén chamadas variedades salvaxes, por ser na súa maioría ecotipos nativos ou espontáneos de distintas rexións do mundo. Algúns exemplos son Aberystwyth S-184 e Kent.
2) Variedades de folla común ou intermedias: moi utilizadas para pradeiras de pastoreo de media e longa duración:
Michael York
Michael York, nado como Michael Hugh Johnson o 27 de marzo de 1942 é un actor inglés.
La Verdad (Pontedeume)
Historia e características
Apareceu o 5 de outubro de 1902. Estaba dirixido por Antonio Bello Varela e entre os seus colaboradores estaba Valeriano Villanueva. Imprimíase nos talleres de El Correo Gallego, entón radicado en Ferrol. Deixou de publicarse o 14 de decembro de 1902.
Trevo branco
Situación varietal
3) Variedades de follas grandes: teñen porte máis elevado, estolóns máis grosos e follas e inflorescencias máis grandes. Son altamente produtivas en condicións de boa subministración de humidade, mais resisten peor o pastoreo intenso e continuo que os grupos anteriores. A súa persistencia é tamén deficiente. Neste grupo atópanse:
Outros usos
En humanos é indixestíbel en cru, mais cocidas 5-10 min faise dixestíbel. As flores secas e as súas sementes constitúen unha nutritiva fariña para mesturar con outros alimentos.
Xardinaxe e paisaxismo:
O trevo branco tamén se emprega nas mesturas para céspede, dando cobertura a solos pobres, onde outras especies presentan dificultades para se desenvolver. Aínda que se considera como unha herba non desexábel cando se trata de manter un céspede exclusivamente formado por gramíneas, como sucede en céspedes deportivos e en campos de golf.
Simboloxía
Shamrock (en gaélico: planta nova de tres follas ou flor do verán) é o nome que recibe esta planta en Irlanda, símbolo do país. A lenda di que San Patricio, patrón de Irlanda, cando estaba a evanxelizar os irlandeses botou man da fisionomía característica da planta para explicar a Santísima Trindade, concepto difícil de asimilar para os nativos. .
Taxonomía
repens: epíteto latino que significa "rastreiro".
Nailon
O nailon (do inglés: nylon) é un polímero artificial que pertence ao grupo das poliamidas.
Composición e fabricación
Xérase formalmente por policondensación dun diácido cunha diamina. A cantidade de átomos de carbono nas cadeas da amina e do ácido pódese indicar detrás das iniciais de poliamida. O máis coñecido, o PA6.6 é polo tanto o produto formal do ácido butandicarboxílico (ácido adipínico) e a hexametilendiamina.
Historia
O descubridor do nailon e quen o patentou primeiramente foi Wallace Hume Carothers. Á morte deste, a empresa DuPont conservou a patente.
Os Laboratorios Du Pont, en 1938, produciron esta fibra sintética forte e elástica, que substituiría en parte á seda e o raión.
O nailon é unha fibra téxtil elástica e resistente, non a ataca a couza, non require pasarlle o ferro e utilízase na confección de medias, tecidos e teas de punto, tamén porcas e sedelas. O nailon moldeado utilízase como material duro na fabricación de diversos utensilios, como mangos de cepillos, peites, etc.