cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gareloi
A illa ten 9´7 km. de lonxitude)) e 8 km. de ancho. A súa superficie é de 67´2297 km², polo que Gareloi a illa máis grande no grupo de Delarof. O Volcán Gareloi, é un estratovolcán, que está situado no centro da illa, e alcanza unha altura de 1.573 m.. No outro lado atópase o outro pequeno pico da illa, con todo, non é igual á altura do monte Gareloi. A illa está deshabitada.
Justine Mintsa
Justine Mintsa, nada en Oyem o 8 de setembro de 1949, é unha escritora de Gabón.
Estudou na Universidade Omar Bongo. É membro do Haut Conseil de la francophonie.
Lumbricus
miniatura|dereita|110px|O debuxo superior corresponde á zona do prostomio dos Lumbricus, e a inferior á doutros lumbrícidos. Lumbricus é un xénero de anélidos oligoquetos da familia dos lumbrícidos entre os que están as miñocas máis comúns europeas. O xénero ten case 700 especies validadas. Caracterízase por ter unha separación completa ente o peristomio e o primeiro segmento do corpo ou prostomio. Os testículos e condutos deferentes están rodeados por unha pequena bolsa e aparecen nos segmentos nove, once e doce. Teñen quetas apareadas e nefridios con forma de J.
As características dalgunhas das especies máis comúns ou singulares son:
Proba matemática
miniatura|Portada do libro I dunha tradución [[lingua española|española de 1576 dos Elementos de Euclides, no que se mostran algunhas das primeiras probas matemáticas.]]
Unha proba ou demostración matemática é un razoamento convincente dentro dos estándares vixentes conducente a que algunha proposición é necesariamente certa. Realízase cunha lóxica válida que progresa a partir de ideas que se dan por certas, chamadas hipóteses, ata a afirmación formulada, chamada tese, da que se quere obter a veracidade. Estes pasos deben estar fundamentados na aplicación de regras de dedución, fundadas xa sexa en enuciados xeralmente aceptados coñecidos como axiomas, ou en teoremas anteriormente demostrados, ou en regras básicas de dedución do sistema en cuestión.
Características
As probas obtéñense mediante o razoamento dedutivo máis que por argumentos indutivos ou empíricos. Ou sexa, unha proba debe demostrar que unha proposición é certa en tódolos casos, sen excepción (ocasionalmente enumerando todos os casos posíbeis e mostrando que se sostén en todos eles), máis ca enumerando moitos casos confirmatorios. Unha proposición non demostrada que se considera certa coñécese como conxectura.
Unha proposición probada adoita denominarse teorema. Unha vez que se proba unha proposición, pódese empregar coma base para probar outras proposicións. A un teorema pódeselle chamar tamén lema, especialmente se se pretende usar como paso na proba doutro teorema.
As probas empregan a lóxica mais adoitan incluír unha parte de linguaxe natural que polo xeral admite certa ambigüidade. De feito, a maior parte das probas das matemáticas escritas pódense considerar aplicacións da lóxica informal rigorosa. As probas formais, escritas en linguaxe simbólica e non en natural, trátanse na teoría da proba.
A distinción entre proba formal e proba informal liderou moita da investigación das matemáticas actuais e históricas, o cuasi-empirismo nas matemáticas e o presunto folclore matemático (en ámbolos dous sentidos do termo). A filosofía das matemáticas trata sobre o rol da linguaxe e a lóxica nas probas, e sobre as matemáticas en calidade de linguaxe.
Historia e etimoloxía
A palabra "proba" provén do latín probare co significado de "verificar". O termo equivalente "demostración" deriva tamén do latín "demonstrationem" (nominativo "demonstratio"), nome de acción cuxa raíz e o participio pasado de "demonstrare" que significa sinalar, indicar.
Argumentos que usaban dispositivos heurísticos como debuxos e analoxías poden considerarse como precedentes das demostracións matemáticas estritas. É probábel que a idea de demostrar unha conclusión xurdira primeiramente en conexión coa xeometría, cuxo significado orixinal foi o de "medida da terra". O desenvolvemento da proba matemática foi primeiramente un produto dos matemáticos gregos antigos, e un dos seus máis grandes logros. Tales (624-546 a.C.) demostrou algúns teoremas de xeometría. Eudoxo (408-355 a.C.) e Teeteto (417-369 a.C.) formularon teoremas aínda que non os probaron. Aristóteles (384-322 a.C.) deu definicións que describían o concepto a partir doutros conceptos xa coñecidos. As demostracións matemáticas foron revolucionadas por Euclides, quen introduciu o método axiomático que ségue usándose hoxe en día, partindo de termos indefinidos e axiomas (proposicións referentes aos termos indefinidos que se admiten como verdades auto-evidentes; do grego "axios" que significa algo meritorio), proba teoremas usando a lóxica dedutiva. O seu libro, Os Elementos foi lido no mundo occidental por toda persoa considerada educada ata mediados do século XX. Ademais dos máis familiares teoremas de xeometría, como o teorema de Pitágoras, os Elementos inclúen demostracións de que a raíz cadrada de dous é irracional e de que hai infinitos números primos.
Posteriores avances tiveron lugar nas matemáticas islámicas do medievo. Mentres que as primeiras demostracións gregas baseábanse en longas probas xeométricas, o desenvolvemento da aritmética e da álxebra polos matemáticos islámicos permitiu demostracións máis xerais que non dependían da xeometría. No século X, o matemático do que hoxe é Iraq, Al-Hashimi deu demostracións xerais (máis ca xeométricas) para números, considerando a multiplicación, a división etc. como "liñas". Este método usouno para probar a existencia de números irracionais. Unha demostración indutiva para progresións aritméticas foi introducida no ano 1000 por Al-Karaji na súa obra Al-Fakhri, na que demostra a fórmula xeral da potencia dun binomio, chamada ás veces teorema do binomio, e propiedades do triángulo de Pascal ou de Tartaglia. O método de demostración da redución ao absurdo foi desenvolvido por Alhazen, usándoo nunha primeira tentativa de probar o quinto postulado de Euclides.
A moderna teoría da proba trata as demostracións como estruturas de datos definidas indutivamente. Non hai unha asunción explícita de que os axiomas son "verdadeiros" dalgún xeito; isto permite construír teorías matemáticas paralelas con conxuntos de axiomas contraditorios entre si. Exemplos disto son a teoría axiomática de conxuntos e as xeometrías non euclidianas.
Natureza e propósito
Na práctica, unha demostración exprésase nunha linguaxe natural e é un argumento rigoroso destinado a convencer a unha audiencia da verdade dunha enunciado. O estándar de rigor non é absoluto e variou ao longo de historia. Unha demostración pode ser presentada de xeitos diferentes dependendo da audiencia prevista. Para gañar aceptación, unha proba ten que cumprir estándares de rigor xeralmente aceptados; un argumento considerado impreciso ou incompleto pode ser rexeitado.
O concepto de demostración formalízase no campo da lóxica matemática. Unha demostración formal escríbese nunha linguaxe formal en lugar dunha linguaxe natural. Unha proba formal defínese como unha secuencia de fórmulas nunha linguaxe formal na que cada fórmula é unha consecuencia lóxica das precedentes. Ter unha definición de demostración formal fai que o concepto de demostración sexa susceptíbel de estudo. De feito, a rama da teoría da proba estuda as demostracións formais e as súas propiedades, por exemplo, a propiedade de que un enunciado ten unha demostración formal. Unha aplicación da teoría da proba é mostrar que certos enunciados indecidíbeis non se poden demostrar.
A definición de demostración formal tende a captar o concepto das demostracións tal como se escriben na práctica das matemáticas. A solvencia desta definición equivale á crenza en que unha demostración publicada pode, en principio, converterse nunha demostración formal. Porén, fóra do campo dos asistentes de demostracións automatizadas, é raro que se faga isto na práctica. Unha cuestión clásica en filosofía é a de se as demostracións matemáticas son analíticas ou sintéticas. Kant, quen introduciu a distinción analítica-sintética, cría que as demostracións matemáticas son sintéticas. miniatura|[[Paul Erdős dicía que as demostracións especialmente fermosas viñan do "Libro".]] As demostracións poden considerarse como obxectos estéticos, admirados pola súa beleza matemática. O matemático húngaro Paul Erdős foi coñecido por describir aquelas demostracións que el achaba particularmente elegantes, como que proviñan do "Libro", un hipotético volume que contiña os métodos de demostración máis fermosos de cada teorema. O libro "Demostracións desde O LIBRO", publicado en 2003, presenta 32 demostracións que os seus editores acharon especialmente agradábeis.
Proba directa
Na proba directa, a conclusión establécese mediante a combinación lóxica de axiomas, definicións e teoremas previos. Por exemplo, a demostración directa pode usarse para probar que a suma de dous números pares é outro número par:
Esta proba usa a definición de enteiros pares, as propiedades de seren a suma e a multiplicación operacións internas no conxunto dos números enteiros, e a distributiva do produto respecto da suma.
Demostración por indución matemática
A indución matemática non é unha forma de razoamento indutivo. Nas probas por indución matemática, demóstranse un "caso básico" simple, e unha "regra de indución", que establece que un certo caso implica o seguinte caso. Aplicando a regra de indución repetidamente, comezando polo caso básico demostrado independentemente, demóstranse moitos, frecuentemente infinitamente moitos, outros casos. Xa que o caso básico é verdadeiro, a infinitude dos outros casos teñen que ser tamén verdadeiros, mesmo se todos eles non poden ser probados directamente debido a ser un número infinito. Un subconxunto de indución é un descenso infinito. O descenso infinito pode usarse para probar a irracionalidade da raíz cadrada de dous.
Unha aplicación habitual da demostración por indución matemática é probar que unha propiedade que se verifica para un número, é certa para todos os números naturais : Sexa o conxunto dos números naturais, e sexa P ( n ) un enunciado matemático concerniente ao número natural n tal que:
Por exemplo, podemos probar por indución que todos os enteiros da forma 2n + 1 son impares:
É habitual usar a frase "demostración por indución" no canto de "demostración por indución matemática
Proba por contraposición
A proba por contraposición infire a conclusión "se p entón q" da premisa "se non q entón non p". O enunciado "se non q entón non p" chámase o contrapositivo do enunciado "se p entón q". Por exemplo, a contraposición pode usarse para establecer que, dado un enteiro x, se x² é par, entón x é par:
Proba por redución ao absurdo
Na demostración por redución ao absurdo, ou reductio ad absurdum, próbase que unha proposición matemática é certa supoñendo que non o é e chegando a unha contradición, co cal a proposición ten que ser verdadeira. Un famoso exemplo de demostración por redución ao absurdo é a proba de que a raíz cadrada de dous é irracional:
Demostración combinatoria
Unha demostración combinatoria establece a equivalencia de expresións a priori diferentes establecendo unha identidade entre elas. Frecuentemente unha bixección entre dous conxuntos úsase para mostrar que as expresións dos seus dous tamaños son iguais. Altenativamente, un argumento de dobre contaxe proporciona dúas expresións diferentes para o tamaño dun mesmo conxunto, mostrando de novo que as dúas expresións son iguais.
Proba non construtiva
Unha proba non construtiva establece que un obxecto matemático cunha certa propiedade existe sen explicar como pode ser achado tal obxecto. A miúdo, toma a forma de demostración por contradición na que se proba a imposibilidade da non existencia do obxecto. Pola contra, a demostración construtiva establece que un obxecto concreto existe proporcionando un método para achalo. Un exemplo famoso de proba non construtiva é o teorema da existencia de dous números irracionais a e b tales que a^b é un número racional:
Andraste
Andraste, tamén coñecida como Andrasta ou Andred, é unha deusa da guerra invocada por Boudica na súa loita contra a ocupación romana de Britania o ano 60. Podería ser o mesmo que Andate, mencionada posteriormente pola mesma fonte, e descrita como o "nome da vitoria": i.e., a deusa Vitoria. A deusa Vitoria está relacionada Nike, Bellona, Magna Mater, Cibeles e Vacuna.
Proba matemática
Probas estatísticas nas matemáticas puras
A expresión demostración estatística debe usarse técnica ou coloquialmente en áreas da matemática pura, como aquelas que teñen que ver coa criptografía, series caóticas, e teoría de números probabilística ou analítica. É menos común usar este termo para referirse ás demostracións matemáticas na rama desta coñecida como estatística matemática. Ver tamén máis adiante neste artigo
Enunciados indecidíbeis
Unha sentenza dunha teoría matemática dise que é indecidíbel se é imposíbel demostrar tanto a súa certeza como a súa falsidade coas ferramentas da propia teoría. Un exemplo clásico é o quinto postulado de Euclides, do cal non se pode demostrar que sexa certo ou que sexa falso cos axiomas da xeometría euclidiana.
Moitas sentenzas son indecidíbeis na teoría de conxuntos de Zermelo-Fraenkel (ZF), asumindo que ZF é consistente. Así, son indecidíbeis o axioma da escolla, a hipótese do continuo e a hipótese do continuo xeneralizada.
Mancha solar
Unha mancha solar é unha rexión do Sol cunha temperatura máis baixa cós seus arredores, e cunha intensa actividade magnética.
Proba matemática
Enunciados indecidíbeis
O primeiro teorema de incompletitude de Gödel demostra que moitos sistemas axiomáticos de interese matemática teñen sentenzas indecidíbeis.
Matemáticas heurísticas e matemáticas experimentais
Mentres que os primeiros matemáticos como Eudoxo non facían uso das demostracións, estas foron unha parte esencial das matemáticas desde Euclides ata a matemática fundacional desenvolvida a finais do século XIX e no século XX .Co incremento do poder computacional na década de 1960, comezáronse a facer traballos significativos na investigación de obxectos matemáticos fóra da estrutura da teoría de probas, nas matemáticas experimentais. Os pioneiros destes métodos tentaron encaixalos dentro da teoría clásica de probas, como ocorreu, por exemplo, co desenvolvemento temperá da xeometría fractal, que foi ultimamente incorporada á teoría clásica.
Mancha solar
Unha mancha solar típica consiste nunha rexión central escura, chamada "umbra", rodeada por unha "penumbra" máis clara. Unha soa mancha pode chegar a medir ata 12.000 km (case tan grande como o diámetro da Terra), pero un grupo de manchas pode atinxir 120.000 km de extensión e mesmo máis. A penumbra está constituída por unha estrutura de filamentos claros e escuros que se estenden máis ou menos radialmente dende a umbra. Ambas (umbra e penumbra) parece escuras por contraste coa fotosfera, simplemente porque están máis frías do que a temperatura media da fotosfera; así a umbra ten unha temperatura de 4.000 K, mentres que a penumbra acada os 5.600 K, evidentemente inferiores aos aproximados 6.000 K que teñen os gránulos da fotosfera. Pola lei de Stefan-Boltzmann, en que a enerxía total radiada por un corpo negro (como unha estrela) é proporcional á cuarta potencia da súa temperatura efectiva (E = σ T4 ,onde σ = 5.67051 x 10−8 W/m2/K4 ), a umbra emite aproximadamente un 32% da luz emitida por unha área igual da fotosfera e analogamente a penumbra ten un brillo dun 71% da fotosfera. A escuridade dunha mancha solar é soamente un efecto de contraste; se puidésemos ver unha mancha tipo, cunha umbra do tamaño da Terra, illada e á mesma distancia có Sol, brillaría unha 50 veces máis cá Lúa chea. As manchas están relativamente inmóbiles con respecto á fotosfera e participan da rotación solar. A área da superficie solar cuberta polas manchas mídese en termos de millonésima do disco visible.
A historia
As primeiras referencias claras ás manchas solares foron feitas polos astrónomos chineses no 28 a. C., os cales probablemente poderían ver os grupos de manchas máis grandes cando a intensa luz do Sol era filtrada polo po que o vento levara dende os desertos da Asia central.
Logo observáronse telescopicamente en 1610 polos astrónomos Johannes e David Fabricius, quen publicou unha descrición en xuño de 1611. Para rematar Galileo estivera ensinando as manchas solares a astrónomos en Roma, e Christoph Scheiner estivera observando as manchas probablemente durante dous ou tres meses.
As manchas solares tiñan moita importancia no debate sobre a natureza do sistema solar. Mostraban que o Sol viraba e mostraban cambios solares, contrariamente ao ensino de Aristóteles. Os detalles do seu claro movemento non tiñan unha explicación sinxela agás no Sistema heliocéntrico de Copérnico.
A evolución dunha mancha solar
Adoitan aparecer por parellas. Primeiro obsérvase unha formación brillante, a fácula logo un poro un intersticio entre a granulación da fotoesfera que empeza a escurecerse. Ao día seguinte xa hai unha pequena mancha, mentres na poro xemelgo a uns poucos graos de distancia aparece outra mancha. Aos poucos días ambas manchas teñen o aspecto característico unha rexión central escura chamada sombra con temperaturas ao redor de 2.200 °C. e brillo un 20% da fotoesfera, rodeada dunha zona grisalla e con aspecto filamentoso a penumbra con temperaturas ao redor de 3000 °C. e brillo un 75% da fotoesfera. Os filamentos claros e escuros teñen unha dirección radial. Os gránulos da penumbra teñen tamén forma alargada de tamaños 0,5º a 2º e os seus tempos de vida son moito maiores que os gránulos ordinarios dende 40 min a 3 h. Xunto a estas dúas manchas principais aparecen outras máis pequenas. Tódalas manchas teñen movementos propios con velocidades de ata centenares de km/h. O grupo de manchas acada a súa máxima complexidade cara ao décimo día.
As dúas manchas principais de cada grupo compórtanse coma se fosen os polos dun enorme e potente imán xa que entrambos existe un campo magnético cunha intensidade entre 2.000 e 4.000 gauss mentres que o campo magnético terrestre ten unha intensidade de só medio gauss. A mancha que está ao oeste solar chámase condutora e a que está ao leste solar seguidora. En case tódolos grupos o eixe entre as dúas manchas non se dispón na dirección leste-oeste senón que a mancha condutora está en ambos hemisferios máis próxima ao Ecuador.
Observouse que a baixas altitudes, existe un fluxo de materia dende a sombra cara á penumbra a unha velocidade de 2 km/s (efecto Evershed) e de fóra cara a dentro en altitudes maiores como a cromosfera (efecto Evershed inverso).
Clasificación das manchas
O esquema McIntoch substituíu o esquema Zúric na clasificación das manchas. Utilízase un código de tres letras que describe a clase do grupo de mancha (sinxela, dobre, complexa) o desenvolvemento penumbral da mancha maior e a compacidade do grupo. A letra A resérvase para os poros. A maior parte destes só chegan ao estadio B. As manchas que chegan a desenvolverse alcanzan a súa maior área ao cabo dunha decena de días e logo empezan a dexenerar de modo que a mancha seguidora desaparece por regra xeral primeiro. O esquema de Monte Wilson utilízase para describir o campo magnético que pode ser sinxelo, bipolar ou complexo.
As manchas e a rotación solar
A medición do desprazamento das manchas solares sobre o disco permitiu deducir que o Sol ten un período de rotación de aproximadamente 27 días. Non todo o Sol xira á mesma velocidade, posto que non é un corpo ríxido, así no ecuador o período é de 25 días, a 40º de latitude é de 28 días e nos polos é aínda maior. A isto coñécese como rotación diferencial
Variación da actividade solar
miniatura|dereita|350px|400 anos de actividade solar miniatura|dereita|350px| reconstrución de 11.000 anos de manchas solares. O número de manchas solares foi medido dende 1700 e hai estimacións de 11.000 anos atrás. A tendencia recente é ascendente dende 1900 aos anos sesenta.
Heinrich Schwabe foi o primeiro que observou a variación cíclica do número de manchas solar entre 1826 e 1843 e levou a Rudolf Wolf a facer observacións sistemáticas que comezan en 1848. O atraso en recoñecer esta periodicidade do Sol débese ao comportamento moi raro do Sol durante o século XVII. O número de Wolf é unha expresión que combina manchas individuais e grupos de manchas e que permite tabular a actividade solar.
Wolf tamén estudou o rexistro histórico nun esforzo por establecer unha base de datos coas variacións cíclicas do pasado. Estableceu unha base de datos do ciclo ata 1700. A parte do ciclo de 11 anos comprobouse a existencia dun ciclo duns 80 anos durante a metade do cal o número de manchas é bastante superior á outra metade.
Wolf estableceu unha base de datos do ciclo ata 1700, aínda que a tecnoloxía e técnicas para as observacións solares coidadosas estaban xa dispoñibles en 1610. Gustav Spörer pensou que a razón para que Wolf fose incapaz en estender o ciclo era que había un período de 70 anos entre 1640 e 1715 no que raramente se observaron manchas solares. Os rexistros históricos de manchas solares indican que logo do seu descubrimento en 1611 houbo dous máximos separados 30 anos e logo a actividade declinou ata un nivel moi baixo cara a 1640 e así se mantivo ata 1715, en que recuperamos o ciclo tal como o coñecemos.
Non se puido apreciar o significado da ausencia porque tralo descubrimento das manchas solares houbo 34 anos de actividade e logo 70 sen ela, quen podía dicir o que era normal?
A investigación sobre as manchas solares estaba inactiva durante o século XVII e principios do XVIII debido ao Mínimo de Maunder durante o cal ningunha mancha solar foi visible; pero logo da reasunción da actividade solar, Heinrich Schwabe en 1843 descubriu un cambio periódico undecenal no número de manchas.
Edward Maunder en 1895 e 1922 realizou estudos coidadosos para descubrir que o problema non era a falta de datos observacionais senón a ausencia real de manchas. Para iso agregou ao cadro a ausencia durante o mesmo período de auroras polares ligadas sempre aos ciclos de actividade solar. As auroras que son normais nas Illas Británicas e en Escandinavia desapareceron durante os 70 anos de inactividade de modo que ao reaparecer en 1715 causaron admiración e consternación en Copenhagen e Estocolmo.
Posto que as manchas solares son máis escuras é natural asumir que máis manchas solar signifiquen menos radiación solar. Así a todo as áreas circundantes son máis luminosas e o efecto global é que máis manchas solar dan lugar a un sol máis luminoso. A variación é pequena (da orde de 0.1%) e só se estableceu por medidas por satélite da variación solar a partir dos anos oitenta. Durante o Mínimo de Maunder houbo uns invernos anormalmente fríos e intensas nevadas tal como o demostran os rexistros históricos. A Terra puido arrefriar case 1ºC.
En 1920 A.E. Douglas fixo un traballo pioneiro sobre a datación cos aneis das árbores. Observou unha tendencia xeral cíclica na velocidade de crecemento cada unha ou dúas décadas. Ao estudar madeiras da segunda metade do século XVII observou a ausencia da periodicidade. Douglas leu en 1922 o artigo de Maunder e escribiulle para comunicarlle o seu achado.
Os aneis das árbores demostran este arrefriado pois son mais delgados durante os períodos fríos e mostran concentracións anormalmente altas de carbono radioactivo (14C). Este tipo particular de carbono prodúcese a grandes alturas sobre a atmosfera terrestre, debido á radiación cósmica procedente da galaxia. Sabemos que durante un mínimo solar o vento solar é máis feble e hai un 10% máis de 14C ca cando o Sol está activo. Suxeriuse que algunhas das glaciacións foron o resultado de prolongados períodos de falta de actividade solar.
Evolución das manchas nun ciclo: Diagrama de Bolboreta
miniatura|dereita|300ppx| Diagrama de Bolboreta mostrando a [[lei de Spörer ]] Tódalas manchas solares aparecen en ambos hemisferios en latitudes que van dende os 5º aos 40º.
A actividade solar ocorre en ciclos de aproximadamente once anos. O punto de actividade solar máis alta durante este ciclo é coñecido como o Máximo Solar, e o punto de actividade máis baixa é o Mínimo Solar. Ao principio dun ciclo, as manchas solares tenden aparecer nas latitudes máis altas (uns 40º) e a medida que o ciclo se achega ao máximo aparecen manchas con maior frecuencia e cada vez a menos latitude (preto do ecuador), ata que se acada o máximo. Mentres isto ocorre aparecen as primeiras manchas do ciclo seguinte a unha latitude duns 40º. A isto chámase a lei de Spörer.
Hoxe sábese que hai varios períodos no índice da mancha solar (número de Wolf) o máis importante ten 11 anos de duración media. Este período tamén se observa na maioría das outras expresións da actividade solar e únese profundamente a unha variación no campo magnético solar que cambia a polaridade con este período.
George Ellery Ale une os campos magnéticos e as manchas solares para dar unha comprensión moderna da aparición das manchas solares. Ale suxeriu que o período de ciclo de mancha solar é de 22 anos, cubrindo dous investimentos do campo do dipolo magnético solar. Horace W. Babcock propuxo a un modelo cualitativo despois para a dinámica das capas exteriores solares. O Modelo Babcock explica a conduta descrita pola lei de Spörer, así como outros efectos, debido a campos magnéticos que se retorcen pola rotación do Sol.
Orixe das manchas solares
miniatura|dereita| Un primeiro plano de mancha solar en [[luz ultravioleta, tomada pola nave espacial TRACE.]]
Nas manchas hai un campo magnético cunha intensidade de 3000 gauss. Aínda que os detalles da creación das manchas solares aínda son cuestión de investigación, está bastante claro que as manchas solares son o aspecto visible do tubo de fluxo magnético que se forma debaixo da fotoesfera. Neles a presión e densidade son menores e por isto elévanse e arrefrían. Cando o tubo de forza rompe a superficie da fotoesfera aparece a fácula que é unha rexión un 10% máis brillante que o resto. Por convección hai un fluxo de enerxía dende o interior do sol. O tubo magnético se enrosca pola rotación diferencial. Se a tensión no fluxo do tubo acada certo límite, o tubo magnético se riza como o faría unha venda de caucho. A transmisión do fluxo de enerxía dende o interior do sol inhíbese, e con el a temperatura da superficie. A continuación aparecen na superficie dúas manchas con polaridade magnética oposta nos puntos nas que o tubo de forza curta á fotoesfera.
As recentes observacións do satélite (SOHO) usando as ondas sonoras que viaxan a través da fotosfera do Sol permiten formar unha imaxe detallada da estrutura interior das manchas solares, debaixo de cada mancha solar fórmase un vórtice xiratorio isto fai que se concentren as liñas do campo magnético. As manchas solares compórtanse nalgúns aspectos de modo similar aos furacáns terrestre.
As manchas adoitan presentarse en grupos bipolares cuxos compoñentes teñen polaridades magnéticas opostas. O Efecto Zeeman que consiste nun desdobramento das raias espectrais debido ao campo magnético, permitiu calcular a intensidade do campo magnético nas manchas e no centro podendo ser duns miles de gauss.
O número de manchas solares segue un ciclo duns 11 anos ao final do cal a polaridade das manchas e do Sol invértense pasando de norte/sur e de sur/norte. Así pois o período magnético do Sol é de 22 anos.
O efecto Wilson dinos que as manchas solares son realmente depresións diante da superficie de sol.
A observación das manchas polos afeccionados
miniatura|dereita|Un grupo grande de manchas solar no ano 2004. A área gris ao redor das manchas pode verse moi claramente. Tamén se pode ver a granulación da superficie do sol. miniatura|dereita| Unha mancha solar visible a primeira ollada e tomada sen ningún equipo especial. As manchas solares obsérvanse facilmente ata cun telescopio pequeno mediante proxección. Nalgunhas circunstancias (os solpores) poden observarse as manchas solares a simple vista.
Relación das manchas solares e fenómenos terrestres
Efectuáronse intentos de relacionar o ciclo de 11 anos das manchas solares con fenómenos cíclicos da Terra, como variacións do clima, períodos de choiva e seca, variación na lonxitude do día e algúns ata estrambóticos como o estalido dunha revolución ou o prezo dos ovos. Nin que dicir que a maioría non teñen fundamento.
Sociedad Deportiva Eibar
miniatura|300px|[[Lucas Pérez Martínez|Lucas vai lanzar un penalti nun Deportivo da Coruña - SD Eibar.]] A Sociedad Deportiva Eibar (en éuscaro: Eibar Kirol Elkartea) é un club de fútbol vasco da cidade de Éibar, en Guipúscoa. Fundouse en 1940 e xoga na Segunda División. Trátase do equipo que máis anos consecutivos permaneceu na Segunda División de España, cun total de 18. Na tempada 2013–14 conseguiu, por primeira vez na súa historia, o ascenso a Primeira División, logo de ascender o ano anterior de Segunda División B.
Viana do Bolo, Viana do Bolo
Santa María de Viana do Bolo é unha parroquia do concello de Viana do Bolo na comarca de Viana, na provincia de Ourense. No ano 2009 tiña 1.453 habitantes, deles 688 eran homes e 765 eran mulleres, o que supón unha diminución de habitantes en relación ao ano anterior, 2008.
Sociedad Deportiva Eibar
É o primeiro club de fútbol de España que conta co certificado de calidade UNE-EN-ISO 9001.
Estadio
O estadio onde xoga o Eibar é o Estadio Municipal de Ipurua, con capacidade para 8.164 espectadores. Foi inaugurado en 1947 e as súas dimensións son de 103 x 65 metros.
Desde que se puxo a primeira pedra en 1946, Ipurua sufriu varias reformas, a última inaugurada o 3 de febreiro de 2006.
Filial
O Éibar conta cun equipo filial, o Eibar B, que milita no Grupo IV da Terceira División.
Proba matemática
Demostración visual
Se ben non é unha proba formal, unha demostración visual dalgún teorema matemático é chamado, ás veces, unha "proba sen palabras". Nas imaxes seguintes aprécianse tres demostracións visuais do Teorema de Pitágoras; a da esquerda é un exemplo histórico e as outras dúas son probas visuais animadas:
Demostración a dúas columnas
thumb|right|Unha demostración a dúas columnas publicada en 1913. A demostración a dúas columnas é unha particular forma de organizar unha demostración usando dúas columnas. En cada liña, a columna da esquerda contén unha proposición, mentres que a columna da dereita contén unha breve explicación de como a proposición correspondente na columna da esquerda é ou un axioma, ou unha hipótese, ou pode se loxicamente deducida de proposicións previas. A columna da esquerda encabézase como "Statements" (enunciados) e a da dereita como "Reasons" (razóns). A demostración a dúas columnas úsase frecuentemente nas clases elementais de xeometría nos Estados Unidos.
Demostración estatística en datos numéricos
A demostración estatística en datos numéricos refírese á aplicación deste tipo de demostración nos campos da estatística, a análise de datos ou a análise Bayesiana para inferir proposicións relacionadas coa probabilidade dos datos numéricos. Mentres que a demostración matemática se usa para establecer teoremas en estatística, o seu uso non é habitual cando se trata de verificar suposicións cuxos enunciados probabilísticos derivan de evidencias empíricas alleas ás matemáticas. En física, ademais de aos métodos estatísticos, o termo "demostración matemática" pode referirse aos especializados métodos matemáticos da física aplicados na análise de datos nos experimentos de física de partículas ou no estudo observacional en cosmoloxía. A "demostración estatística" pode tamén referirse aos datos en bruto ou a diagramas relativos a datos, como os diagramas de dispersión, cando os datos ou o diagrama son razoabelmente convincentes sen necesidade de análises posteriores.
Demostracións lóxicas indutivas e análise Bayesiana
As demostracións que usan a lóxica indutiva, cando se consideran de natureza matemática, buscan establecer proposiciones cun grao de certeza, que actúen do modo semellante á probabilidade, e que poden ser menos dunha certeza. A análise Bayesiana establece asertos como o do grao de crenza subxectiva dunha persoa. A lóxica indutiva non debe confundirse coa indución matemática.
Demostracións como obxectos mentais
O psicoloxismo contempla as demostracións matemáticas como obxectos mentais ou psicolóxicos. Filósofos matemáticos como Leibniz, Frege, e Carnap, tentaron desenvolver unha semántica para o que eles consideraban a linguaxe do pensamento, pola cal os estándares da demostración matemática deberían aplicarse á ciencia empírica.
Influencia dos métodos da demostración matemática fóra das matemáticas
Filósofo-matemáticos como Spinoza trataron de formular argumentos filosóficos dun xeito axiomático, polo cal os estándares da demostración matemática poderían aplicarse á argumentación na filosofía xeral. Outros matemático-filósofos tentaron usar estándares da demostración matemática e a razón, sen empirismo, para chegar a enunciados alleos ás matemáticas, mais coa certeza das proposicións deducidas nunha demostración matemática, tal e como fixo Descartes no seu argumento cogito ergo sum.
Mancha solar
Relación das manchas solares e fenómenos terrestres
Xa vimos unha correlación clara entre o crecemento dos aneis das árbores e a actividade solar. A parte desta, as poucas correlacións deste tipo que son razoablemente fiables parecen deberse a lixeiras variacións do fluxo de enerxía total emitido polo Sol e ás tremendas perturbacións magnéticas que poderían afectar á parte superior da nosa atmosfera, isto influiría no clima terrestre.
Mais clara é a súa relación co estado da ionosfera, o que pode axudar a predicir as condicións de propagación da onda curta ou as comunicacións por satélite. Pódese xa que logo falar dun tempo espacial.
Hans-Georg Gadamer
dereita|miniatura|300px|Gadamer (á dereita) con [[Wassili Lepanto.]]
Hans-Georg Gadamer, nado en Breslau o 11 de febreiro de 1900 e finado en Heidelberg o 13 de marzo de 2002, foi un filósofo alemán.
Traxectoria
Formado inicialmente en Marburgo baixo a supervisión do neokantiano Paul Natorp, empezou a construír o seu propio pensamento a partir das influencias de Martin Heidegger, Wilhelm Dilthey, Friedrich Schleiermacher e o seu interese pola reflexión sobre a arte, creando así a denominada Hermenéutica filosófica. Centrado durante toda a súa vida no desenvolvemento deste pensamento foi profesor en Leipzig, Frankfurt e Heidelberg, onde se xubilou como catedrático de filosofía.
Como escritos seus relevantes pódense salientar, ademais da obra fundamental Wahrheit und Methode ("Verdade e método", 1960), O problema da conciencia histórica (1963) A dialéctica de Hegel (1971) e Die Aktualität der Schönen (1977).
Pensamento
O proxecto gadameriano consiste, esencialmente, nunha reconstrución da hermenéutica a partir da fusión de certas ideas de Heidegger coa filosofía romántica e o historicismo de Dilthey. Do primeiro toma a “hermenéutica existencial” de Ser e tempo e o seu posterior interese ontolóxico pola linguaxe, dos segundos a revalorización da “tradición” e a “dialéctica” hegeliana modelada baixo a noción de “diálogo” socrático-platónico e, por último, toma de Dilthey a idea de “consciencia histórica” e a radical distinción entre ciencias humanas e ciencias da natureza.
Gadamer substitúe a hermenéutica tradicional, concibida como un método filolóxico de interpretación (esexese) de textos relixiosos ou xurídicos, por unha hermenéutica filosófica de alcance universal. A hermenéutica filolóxica consistía unicamente nun método para entender textos escuros ou pouco intelixibles. Gadamer, en cambio, supera a mera concepción metodolóxica da hermenéutica e dálle unha dimensión ontolóxica ó considerar o “entender”, na liña heideggeriana, como unha estrutura básica da existencia humana. Non se trata só da comprensión de textos, pois toda actividade humana está atravesada polo fenómeno da interpretación. Desta maneira, na medida en que a interpretación é unha acción lingüística, esténdese o fenómeno lingüístico á toda a realidade (panlingüísmo). A partir de aquí conclúe Gadamer que a verdade non pode consistir nun acto cognoscitivo definitivo e inamovible, senón nunha interpretación historicamente renovable nun proceso de diálogo ou conversación hermenéutica sen fin.
Gadamer chega a estas conclusións no libro Verdade e método reflexionando sobre a contemplación da obra de arte e o coñecemento histórico, dúas experiencias de verdade diferentes da experiencia científica.
No caso da experiencia estética o observador non é un suxeito pasivo exterior á obra contemplada, senón que se trata dun “encontro” no cal se disolve o dualismo clásico entre suxeito e obxecto. Para que teña lugar a experiencia estética, a obra de arte tennos que arrastrar e posuírnos de tal xeito que nós mesmos tamén participemos na creación do valor artístico da obra. Un obxecto só devén artístico cando é gozado por alguén facéndoo “falar”. Só así se produce a experiencia de verdade da obra.
Con respecto ó coñecemento histórico, outra vez se produce un encontro entre o suxeito e o obxecto, pois cando queremos comprender unha etapa histórica determinada hai que ter en conta, así mesmo, que tamén nós, intérpretes, formamos parte da historia. Esta participación do suxeito por parte do obxecto, somos seres históricos que usamos unha determinada linguaxe e vivimos nun concreto contexto cultural, isto é, formamos parte dunha tradición, implica que a comprensión do primeiro está xa cargada de prexuízos, de tal forma que na investigación histórica nunca podemos ser observadores neutrais. Prodúcese así inevitablemente un círculo hermenéutico entre o intérprete e o “obxecto” de estudo. Disto deduce Gadamer que nas ciencias históricas nunca se pode lograr unha actitude gnoseolóxica puramente teórica e obxectiva, contrariamente ás pretensións de Dilthey de elaborar un método obxectivo nas ciencias humanas capaz de eliminar os prexuízos subxectivos do intérprete. De todas formas, isto non significa, na óptica gadameriana, que as ciencias humanas estean condenadas ó máis absoluto relativismo. Aínda que non poida haber interpretacións definitivas, si que é posible discernir unhas interpretacións máis fecundas ca outras, no sentido de abrir novos interrogantes e fomentar a conversación hermenéutica.
Óscar Carrera
Traxectoria
En 2013 participou no Campionato Europeo de Piragüismo en Augas Tranquilas, celebrado en Mortemor, logrando unha cuarta posición na categoría K-4 1000 metros, xunto aos seus compañeiros Javier Hernanz, Rodrigo Germade e Iñigo Peña. Co mesmo equipo participou ese ano no Campionato Mundial de Piragüismo en Augas Tranquilas en Duisburgo, conseguindo unha oitava posición. O ano seguinte competiron no Mundial celebrado en Moscova, pero foron descualificados.
Gañou unha medalla de bronce no Campionato Europeo de Piragüismo de 2015, na proba de K4 1000 m, cos mesmos compañeiros. Ese ano competiron tamén no Mundial celebrado en Milán, obtendo a sexta praza final. Participaron ao ano seguinte nos Xogos Olímpicos de Río de Janeiro 2016, obtendo o 5º lugar na proba de K4 1000 m.
Tras os Xogos o equipo mudou: saíron Rodrigo Germade e Iñigo Pena e entraron Javier Cabañín e Rubén Millán. No Mundial de 2017, na República Checa, o equipo finalizou en cuarta posición.
Ademais adestra ás categorías de base do Club Ría de Betanzos.
A Aldea de Arriba, As Achas, A Cañiza
A Aldea de Arriba é un lugar da parroquia das Achas, no concello pontevedrés da Cañiza na comarca da Paradanta. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2021 tiña 27 habitantes, dos cales 13 eran homes e 14 eran mulleres.
Vilardemilo, Viana do Bolo
Santa María Madanela de Vilardemilo é unha parroquia do concello de Viana do Bolo na comarca de Viana, na provincia de Ourense. No ano 2007 tiña 56 habitantes, deles 28 eran homes e 28 eran mulleres.
Jerónimo Figueroa
Jerónimo Figueroa Cabrera, coñecido como Momo, nado nas Palmas de Gran Canaria o 15 de xullo de 1982, é un exfutbolista español. Xogaba de centrocampista.
Traxectoria
Comezou a xogar ao fútbol como profesional na UD Las Palmas B onde permaneceu unha tempada. Con 21 anos subiu ao primeiro equipo onde logra facerse un oco nos onces iniciais desa tempada sendo o xogador revelación de UD Las Palmas esa tempada.
No seu seguinte ano, é traspasado ao Deportivo da Coruña e tachado pola afección amarela como un mercenario. Pero Momo non ten oportunidades no Dépor e ten que irse cedido ao Albacete Balompié, club que acaba descendendo a Segunda División.
Na tempada 2005–06 quédase na Coruña, pero practicamente non xoga case ningún partido e búscaselle outra cesión á tempada seguinte (2006–07). Esta vez foi a recalar nas filas do Racing de Santander, pero de novo tampouco logra facerse un oco no once.
Na tempada 2007–08 non conta con sitio no persoal do Deportivo, así que é obrigado a irse outra vez cedido. Nesta ocasión ten que volver a Segunda División varias campañas despois, esta vez para xogar no Xerez CD. Pero grazas a esa campaña e a chegada de Esteban Vigo a metade de tempada, Momo volve conseguir un gran nivel, sendo un dos responsables da salvación do equipo.
O Xerez decide compralo ao Deportivo, o cal non ten problema en deixalo marchar. Na tempada 2008–09, Momo faise coa banda esquerda do equipo e consegue estoupar futbolisticamente logrando ser o pichichi do equipo con 17 goles. Ademais, esa tempada foi nomeado como un dos tres mellores centrocampistas de ataque da Liga Adelante, xunto con Alfaro e Arana.
En xuño de 2010, logo do descenso do Xerez a Segunda División, Momo fichou polo Real Betis para a tempada 2010–11. Nesa campaña, na que participou en 18 encontros, o equipo ascendeu como líder a Primeira División. Na campaña 2011–12 xogou tan só 2 partidos.
Na tempada 2012–13 firmou polo UD Las Palmas, participando en 13 encontros e anotando 2 goles no seu retorno ao equipo insular.
Museo Naval de Sevilla
O Museo Naval Torre del Oro (Sevilla), está localizado dentro da defensiva Torre del Oro, símbolo da cidade, as beiras do río Guadalquivir e xunto á praza de touros da Real Maestranza en Sevilla.
Historia
Antes de ser museo, o monumento foi usado como capela, almacén de pólvora, oficinas da capitanía do porto, prisión etc. O museo en si foi creado por orde ministerial de 21 de marzo de 1936, sendo filial do Museo Naval da Armada, pero por mor da guerra civil foi inaugurado no ano 1944, estando dividido en dúas plantas de pequenas dimensións, a baixa, de 85 m², e a primeira, de 127 m², en total 623 m² entre os que se reparten todos os elementos que se mostran ao visitante.
Contido
Entre os seus obxectos pódense observar restos mariños fosilizados, mecanismos de artes náuticas, compases, mascaróns de proa, cadros e gravados con temática mariñeira, cartas mariñas antigas e documentos históricos.
De entre as vitrinas que conteñen estas maquetas de barcos cabe destacar especialmente un barco a vapor de pasaxeiros, o “Real San Fernando”, de construción española que realizou o seu primeiro servizo o 16 de xullo de 1817.
Gadisa
Gadisa (Gallega de Distribuidores de Alimentación, S.A.) é un grupo empresarial galego do sector da distribución de alimentos.
Descrición
Fundado en 1985 por Roberto Tojeiro Díaz e presidido por Roberto Tojeiro Rodríguez, ten a súa sede en Piadela, Betanzos. Forman parte do grupo empresas como Reganosa, Intasa, Galparket ou Forestal del Atlántico. Gadisa no ano 2010 tiña unha frota de máis de 200 camións, facturando unha cantidade superior aos 900 millóns de euros. Dá emprego a preto de 7000 traballadores.
Pertencen ao grupo: 204 supermercados Gadis, 10 Gadis Hiper (ata o ano 2012 denominados hipermercados Haley), 151 supermercados Claudio (franquías), 12 almacéns grosistas Cash IFA, o supermercado en-liña Gadisline.com, dúas tendas de delicatessen Casa Claudio, dous centros de distribución en Medina del Campo e Betanzos e outras empresas.
Supermercados Gadis
miniatura|Supermercado GADIS en [[Lugo.]] En 1979 abriu o primeiro baixo a marca ALDI, que en 1995 mudou pola actual. Os máis de 200 supermercados Gadis, especializados en produtos frescos, están distribuídos polas provincias galegas, León, Palencia, Salamanca, Valladolid e Avila.
Un dos slogan publicitarios da marca foi "Vivamos como galegos". creado pola axencia BAP&Conde, con sede na Coruña, a campaña gañou un Premio Mestre Mateo no ano 2007.
Atentados do 11 de marzo de 2004 en Madrid
miniatura|dereita|Homenaxe ás vítimas do 11-M na Estación de Atocha, Madrid. Os Atentados do 11-M ou Atentados do 11M, coñecidos tamén como 11M, foron unha serie de ataques terroristas en catro trens da rede ferroviaria de Madrid. Foron levados a cabo por unha célula xihadista, segundo a investigación policial e as sentenza da Audiencia Nacional e do Tribunal Supremo. Faleceron 193 persoas e arredor de dúas mil resultaron feridas.
Entre as 07:36 e as 07:40 (CET) do 11 de marzo de 2004, en hora punta, producíronse dez explosións case simultáneas en catro trens de Madrid. Máis tarde, logo dun intento de desactivación, a policía detonou de forma controlada dous artefactos que non chegaron a estoupar. Despois disto, desactivaron un terceiro que permitiría, debido ó seu contido, comezar a investigación que conduciría á identificación dos autores.
Os atentados producíronse tres días antes das eleccións xerais de 2004. Os dous principais partidos políticos españois daquela, o PP e o PSOE, acusáronse mutuamente de agochar ou distorsionar información relativa ós atentados por razóns electorais.
Foi o segundo maior atentado cometido en Europa, por detrás do atentado de Lockerbie de 1988. Este non foi o primeiro atentado xihadista en España. En 1985 produciuse o atentado do restaurante El Descanso, que causou 18 mortes.