cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
John Cortes
Biografía
En decembro de 2011, coa súa elección para o Parlamento de Xibraltar, renunciou a todas as súas outras funcións públicas, sendo nomeado ministro da Sanidade e Medio ambiente polo ministro xefe, Fabian Picardo.
Vida académica
Cortes formouse en ecoloxía en Londres, e doutorouse por Oxford, o 1983.
Pobo sentinelés
O pobo sentinelés é un pobo indíxena das illas Andaman, na Baía de Bengala. Habitan na illa Sentinela do Norte. Os sentineleses son unha sociedade cazadora-recoletora que subsiste da caza, a pesca e a recolección de plantas. Non existen evidencias de prácticas agrícolas ou métodos de produción de lume. A súa lingua permanece sen clasificar e non é mutuamente intelixible coa jarawa, os seus veciños máis achegados. Os sentineleses rexeitan calquera contacto con outra xente, e están entre últimos pobos illados que non foron contactados pola civilización moderna.
Andrés Manuel López Obrador
Andrés Manuel López Obrador, nado en Tepetitán, Macuspana, Tabasco o 13 de novembro de 1953, coñecido comunmente como AMLO, é un político, politicólogo e escritor mexicano. É Presidente de México dende o 1 de decembro de 2018.
Foi candidato á presidencia de México nas eleccións federais en México de 2018 pola coalición «Xuntos Faremos Historia», conformada por Movemento Rexeneración Nacional (Morena), o Partido do Traballo (PT) e o Partido Encontro Social (PES). Tras presentarse os resultados preliminares da elección, é pronunciado como o gañador electoral co 53,19 % dos votos e asumiu a presidencia o 1 de decembro.
Durante a súa carreira política desempeñouse como presidente nacional do Partido da Revolución Democrática (PRD) de 1996 a 1999, Xefe de Goberno do Distrito Federal de 2000 a 2005, candidato á presidencia de México pola Coalición Polo Ben de Todos nas eleccións federais de 2006 e pola coalición Movemento Progresista nas eleccións de 2012.
Como Xefe de Goberno do Distrito Federal os seus niveis de aprobación son os máis altos rexistrados en devandita entidade, alcanzando avaliacións anuais de desempeño por enriba do 85% de aprobación dos cidadáns ademais nunha enquisa da fundación londiniense City Mayors nomeárono o segundo mellor alcalde do mundo.
O Hedreiro
O topónimo galego O Hedreiro pode referirse a:
Viña
miniatura|dereita|200px|Viña emparrada ou de espaleira. miniatura|200px|Viña cultivada en cepas.
Unha viña ou viñedo é unha plantación de vides (Vitis vinifera) para a produción de uvas de mesa ou de viño.
En Galiza adoitábanse abacelar á altura en parreiras para afastar a uva da humidade do chan. Noutras zonas, máis secas, adoitábanse plantar en cepa baixa, e bastante separadas unhas doutras (dous ou máis metros entre plantas) pero nos últimos anos tamén é frecuente a plantación en fileiras con espaleira ou emparrado, sobre todo as uvas de mesa.
Brens, Cee
Santa Baia de Brens é unha parroquia que se localiza no sur do concello coruñés de Cee na comarca de Fisterra. Segundo o IGE en 2018 tiña 868 habitantes (468 mulleres e 400 homes) distribuídos en 6 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación aos anos 2004, cando tiña 1137 habitantes, e 1999 cando tiña 1212 habitantes.
Na parroquia está a fábrica de carburos de Brens, da empresa FerroAtlántica.
Aeroporto de Míconos
O aeroporto internacional de Míconos (IATA: JMK, ICAO: LGMK) é un aeroporto situado a 4 km da cidade de Míconos, en Grecia. No ano 2016 pasaron polas súas instalacións un total de 999 026 pasaxeiros.
O Casal, Sobradelo, Vilagarcía de Arousa
O Casal é un lugar da parroquia de Sobradelo no concello pontevedrés de Vilagarcía de Arousa, na comarca do Salnés, segundo consta no Nomenclátor de Galicia. Non obstante, o IGE non rexistra habitantes neste lugar no censo de 2016, polo que non se poden achegar datos da súa poboación.
O Paridoiro, Labrada, Abadín
O Paridoiro é un lugar da parroquia de Labrada no concello lugués de Abadín na comarca da Terra Chá. Tiña 4 habitantes en 2015 (3 homes e 1 muller) segundo datos do IGE, os mesmos habitantes que en 2011 (3 homes e 1 muller).
A Ameixenda, Cee
Santiago da Ameixenda é unha parroquia que se localiza no sur do concello coruñés de Cee na comarca de Fisterra. Segundo o IGE en 2018 tiña 476 habitantes (245 mulleres e 231 homes) distribuídos en 5 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación aos anos 2004, cando tiña 615 habitantes, e 1999 cando tiña 669 habitantes.
Patrimonio
Nesta parroquia atópase o castelo do Príncipe, fortaleza que foi deseñada polos enxeñeiros Llovet e Carlos Lemour e comezada a construírse en 1740 e rematada en 1755, esta foi utilizada para a defensa da da ría de Cee-Corcubión dos franceses e piratas.
A igrexa parroquial de Santiago Apóstolo (construída no s.XV e reformada no s.XVIII) acolle no seu interior unha reliquia cun  dos dedos de Santiago o Maior,o cal conta a lenda, que os veciños recolleron esa falanxe tras a pelexa entre a alma do apóstolo e os moros que ocupaban a zona. Coma conmemoración da axuda do apóstolo a recuperación das terras ao pobo e a expulsión dos musulmáns os veciños ergueron a igrexa parroquial de Ameixenda.
Saliut 6
Saliut 6, tamén coñecida como DOS-5, foi a terceira estación espacial civil soviética lanzada con éxito. Partiu cara o espazo o 29 de setembro de 1977 mediante un foguete Proton K desde o cosmódromo de Baikonur.
Características
Saliut 6 foi a estación espacial máis visitada e de máis longa duración antes da estación espacial Mir. Recibiu a visita de 16 cosmonautas, algúns deles de países aliñados coa Unión Soviética, como Cuba ou Checoslovaquia. A estancia máis prolongada foi de 185 días. A primeira estancia de longa duración foi de 96 días, batendo o récord establecido en 1974 por unha das tripulacións da estación espacial estadounidense Skylab. Durante a vida da estación (estivo 4 anos e 10 meses en órbita) recibiu a doce naves de carga Progress que en total transportaron 20 toneladas de material entre subministracións, equipamento e propelente. Recibiu tamén a visita da nave experimental de carga Kosmos 1267, pensada inicialmente para as estacións Almaz e que demostrou que era posible acoplar automaticamente grandes módulos coa estación, paso previo á creación de estacións multimodulares como a Mir ou a Estación Espacial Internacional.
A estación tivo en total seis tripulacións residentes:
Ademais das tripulacións residentes, a estación recibiu a visita de 10 misións de curta duración.
Saliut 6 acabou reentrando na atmosfera o 29 de xullo de 1982
Ameixa fina
Sinonimia
A denominación comercial en Galicia (común e científica) é ameixa fina (Ruditapes decussatus), segundo a Resolución de 27 de febreiro de 2006, da Secretaría General de Pesca Marítima, pola que se establece e se publica o listado de denominacións comerciais de especies pesqueiras e de acuicultura admitidas en España (BOE nº 69, de 22.03.2006).
Nome científico
Ruditapes decussatus (Linnaeus 1758).
Outras formas coas que pode aparecer nomeada son: Tapes decussatus, Venerupis decussatus, Ruditapes decussata, Venerupis decussata, Venus truncata ou Paphia decussata.
Morfoloxía e anatomía
A cuncha, relativamente fina en comparación con outras especies, caracterízase por ter ben marcadas as estrías radiais e as lonxitudinais, que debuxan un cuadriculado patente, sobre todo na parte posterior, ó que lle debe o nome específico (decussatus = entrecruzado). Este debuxo axuda máis a identifica-la especie cá cor da cuncha.
A cor é moi variable, dependendo do tipo e composición do sustrato no que se cría, entre gris clara e castaño escura, con predominio dos tons pardos claro ou grises. Pode presentar manchas máis escuras, irregularmente repartidas. As dúas valvas presentan a mesma cor.
Presenta dous sifóns longos, grazas ós que pode sobrevivir enterrada a profundidades de ata 15–30 cm na area e soportar sen problemas as fases de baixamar. Os sifóns están separados un do outro en toda a súa lonxitude, feito que tamén permite recoñecela fronte a outras especies.
Hábitat
Está presente en todo o litoral atlántico europeo e no canal da Mancha, e resulta escasa no Mediterráneo. Nas costas africanas chega a Senegal.
Medra normalmente en fondos de area limpa e firme ou cascallo, desde o espazo intermareal ata zonas de poucos metros de profundidade.
O desenvolvemento varía moito segundo as temperaturas da auga e a riqueza en plancto, alcanzando o tamaño comercial, de 3-5 centímetros de lonxitude, ó cabo de 3 ou 4 anos. Pode chegar a medir 6–8 cm.
O talle mínimo é de 40 mm no seu eixo maior.
Pesca
O método de pesca adoita ser a pé, cun sacho, durante a seca, guiándose polos buratos que deixan os sifóns na area, pero tamén se utiliza o rastro desde as barcas.
Aspectos sanitarios
Cómpre destacar que a ameixa fina resiste fóra da auga moito tempo, máis cás outras especies de ameixa.
Gastronomía
O máis habitual é consumilas en cru, cunhas pingas de limón, pero poden utilizarse noutras preparacións culinarias (caldeiradas, á prancha, á mariñeira, en guisos de fabas, etc.).
Observacións
Nalgúns textos ou páxinas web pode lerse que se pode saber se son de orixe galega ou non lendo a etiqueta de depuración, por ser obrigatorio indicar na etiquetaxe a orixe. A realidade é que ese dato non achega esa información, pois o establecemento depurador pode ser galego pero non selo o molusco. A indicación da zona de orixe, a non ser que a especifiquen con exactitude, adoita ser simplemente “Atlántico noreste- Zona FAO 27”, que pouco di da procedencia da ameixa.
Aínda así, cómpre recoñecer que a gran maioría da ameixa fina comercializada en Galicia é de orixe galega, pero tamén a hai importada de Tunisia.
...And Justice for All
...And Justice for All é o cuarto álbum de estudio da banda estadounidense de thrash metal Metallica, editado o 25 de agosto de 1988 a través do selo Elektra Records.
Ignacio Seoane
Ignacio Seoane Fernández, nado en Ribadavia en 1900 e fusilado en Vigo o 27 de agosto de 1936, foi un sindicalista, político e dirixente socialista galego.
Traxectoria
Ignacio Seoane traballou de panadeiro e militou na UXT e no PSOE. Nas eleccións xerais de 1936 foi elixido deputado pola provincia de Pontevedra pola Fronte Popular. Era membro do Comité da Fronte Popular de Vigo.
Cando tivo lugar o golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 que deu pé á guerra civil española estaba enfermo e retirado no Concello de Cotobade, onde foi detido, participando na detención a guardia cívica da que formaba parte Víctor Lis Quibén.
O 20 de agosto foi condenado a morte nun consello de guerra sumarísimo polo delito de traizón, sendo fusilado unha semana máis tarde no camposanto de Pereiró con outros membros do Comité da Fronte Popular de Vigo, como o alcalde Emilio Martínez Garrido, o alcalde de Lavadores José Antela Conde e os deputados socialistas Enrique Heraclio Botana e Antonio Bilbatúa Zubeldía.
Luis González Bravo
Traxectoria
Estudou leis en Alcalá de Henares. Militante do Partido Progresista durante a Rexencia de María Cristina de Borbón participou na Milicia Nacional, foi Deputado por Cádiz en 1841, adquirindo máis moderación, o que lle permitiu co apoio de Narváez para ser nomeado Presidente do Consello de Ministros dende o 5 de decembro de 1843 até o 3 de maio de 1844.
Presidente
A súa caída do goberno levouno como diplomático a Lisboa. Tras o seu regreso a España e ante as súas palabras contra os propios compañeiros que o apoiaran, fuxiu durante a revolución de 1854 temendo pola súa vida. Xa en 1864 foi nomeado Ministro da Gobernación con Narváez cando a política española tiña xa un claro ton reacionario, sendo responsable dos denominados Sucesos da noite de San Daniel, debendo dimitir en 1865 para regresar de novo ao ano seguinte como MInistro da Gobernación e en 1868 outra vez Presidente do Consello. A súa actuación visceral foi un máis dos elementos que desataron a revolución de 1868 que deu paso ao Sexenio Democrático e a caída de Isabel II. Exiliouse a Biarritz e uniuse aos carlistas. Foi membro da Real Academia Española.
Doenza de Krabbe
A doenza de Krabbe, tamén chamada leucodistrofia de células globoides, é unha doenza de almacenamento lisosómico hereditaria autosómica recesiva, caracterizada por unha acumulación de galactocerebrósido, por mor dun déficit do enzima lisosómica galactocerebrosidasa. Maniféstase pola aparición de trastornos neurolóxicos ao se formar grupos de células globosas na substancia branca do sistema nervioso. Está clasificada dentro do grupo das leucodistrofias.
Camós
miniatura|dereita|100px|Bandeira de Camós miniatura|dereita|100px|Camós na comarca da Pla de l'Estany
Antonio Carro Martínez
Antonio Carro Martínez, nado en Lugo o 3 de maio de 1923 e finado en Madrid o 10 de abril de 2020, foi un xurista e político galego.
Camós
Camós é un municipio catalán situado na provincia de Xirona, na comarca da Pla de l'Estany. A súa poboación era de 698 habitantes en 2007. Ocupa unha área superficial de 15,7 km², o que lle outorgaba en 2007 unha densidade de 44,46 hab/km².
Antonio Carro Martínez
Traxectoria
Antonio Carro era doutor en Dereito e licenciado en Ciencias Políticas e Económicas. Foi profesor de Dereito Político na Universidade de Madrid, substituíndo na cátedra a Fraga Iribarne, e letrado do Consello de Estado. Pertenceu ao Corpo Técnico de Administración Civil e ao Corpo de Secretarios de Administración Local de primeira categoría. Foi procurador en Cortes en dúas lexislaturas das Cortes Españolas en representación do Instituto de Estudos Políticos e noutras dúas como representante familiar electo pola provincia de Lugo. Foi secretario xeral técnico do Ministerio da Gobernación e director do Instituto de Estudos de Administración Local.
Camós
Localidades
O seo concello consta das localidades de Sant Vicenç de Camós e Santa María de Camós.
Antonio Carro Martínez
Traxectoria
Publicou tres libros sobre Dereito e Administración Pública, amais de diversos artigos en prensa especializada.
En 1973 foi nomeado director xeral de Administración Local, e foi o derradeiro ministro da Presidencia no 14º goberno do Franquismo (do 3 de xaneiro de 1974 ao 11 de marzo de 1975) e no 15º (do 11 de marzo ao 12 de decembro de 1975), con Arias Navarro como presidente. Nesa etapa xogou un papel importante no desenvolvemento dos Acordos de Madrid, polos que España abandonaba o Sáhara.
Foi deputado na Lexislatura constituínte de España e en catro lexislaturas máis, elixido por Alianza Popular pola provincia de Lugo. En 1982, diriixu a negociación para que 6 deputados da UCD - entre os que estaban Miguel Herrero de Miñón, Ricardo de la Cierva, Francisco Olivencia, Carlos Gila, Francisco Soler Valero, José Manuel Otero e José Luis Meilán - se pasaran ás bancadas de Coalición Democrática.
Foi nomeado Fillo Predilecto da provincia de Lugo e Fillo Adoptivo de Santiago de Compostela, e fóronlles concedidas as grandes cruces do Mérito Civil, Sanidade, Cisneros, do Xugo e as Frechas e de Carlos III.
O Castelete, Sobradelo, Vilagarcía de Arousa
O Castelete é un lugar da parroquia de Sobradelo no concello pontevedrés de Vilagarcía de Arousa, na comarca do Salnés, segundo consta no Nomenclátor de Galicia. Non obstante, o IGE non rexistra habitantes neste lugar no censo de 2016, polo que non se poden achegar datos da súa poboación.
O Pazo, Labrada, Abadín
O Pazo é un lugar da parroquia de Labrada no concello lugués de Abadín na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE en 2015 tiña dous habitantes (dous homes), a mesma cantidade ca en 2011.
CEIP Doutor Suárez
O CEIP Doutor Suárez é un Colexio Público de Educación Infantil e Primaria situado en Fornelos de Montes, na provincia de Pontevedra. No CEIP Doutor Suárez impártense clases de educación infantil (de 3 a 5 anos) e de educación primaria (de 6 a 12 anos) e é o único centro educativo do concello. Ten uns 95 alumnos e alumnas (curso 2009-10) e consta de 9 unidades (3 de educación infantil e 6 de educación primaria). Conta con comedor, transporte escolar e xornada partida (mañá e tarde). Nel traballan 16 profesores e profesoras (quince con centro base e un itinerante).
Cee, Cee
Santa María de Cee é unha parroquia que se localiza no sur do concello coruñés de Cee na comarca de Fisterra. Segundo o IGE en 2018 tiña 4.463 habitantes (2.343 mulleres e 2.120 homes) distribuídos en 9 entidades de poboación, o que supón un aumento en relación aos anos 2004, cando tiña 3.641 habitantes, e 1999 cando tiña 3412 habitantes.
Arturo Iglesias Ortega
Arturo Iglesias Ortega, anteriormente coñecido como Arturo Iglesias Castelao, nado en Essen (Alemaña) o 5 de xullo de 1971, é un historiador e arquiveiro galego, especializado na historia do cabido da Catedral de Santiago de Compostela.
De officiis
De officiis é unha obra filosófica de Cicerón que trata dos deberes que cada home ten que cumprir como membro do Estado. Cicerón compúxoa a finais do ano 44 a.C. escribíndoa como unha carta a seu fillo que na época estudaba filosofía en Atenas inspirándose nunha obra análoga do estoico Panecio. Divídese en tres libros, no primeiro trata do concepto de honestum (ben moral) en relación ao que se establecen os deberes, isto é os comportamentos moralmente válidos e que se desenvolve en catro virtudes fundamentais (sabedoría, xustiza, temperanza e magnimidade); no segundo trata sobre o útil, onde se desenvolven eses deberes e o último libro trata do conflito entre o útil e o honesto.
Arturo Iglesias Ortega
Traxectoria
Fillo dun asturiano e unha madrileña, viviu en Alemaña ata 1975. Tras residir en Madrid e Xixón, estableceuse en Santiago de Compostela en 1988, en cuxa universidade obtivo a licenciatura na Facultade de Xeografía e Historia en 1994, especializándose en Historia Moderna. Doutorouse na mesma universidade no ano 2010 coa tese "El Cabildo Catedralicio de Santiago de Compostela en el siglo XVI: aspectos funcionales y sociológicos de una élite eclesiástica", dirixida pola catedrática Ofelia Rey Castelao, que obtivo a cualificación de sobresaínte cum laude.
En 1999 obtivo o Premio de investigación "Arquivo da Emigración", outorgado polo Consello da Cultura Galega.
No ano 2000 obtivo unha nova licenciatura na mesma facultade na especialidade de Arquivística e Biblioteconomía, e no 2013 desenvolveu estudos de posgraduado de Especialista Universitario en Arquivística pola UNED.
No ano 2011 desenvolveu o seu labor docente como profesor interino na Facultade de Xeografía e Historia compostelá na materia de Paleografía.
Saguinus imperator
O Saguinus imperator é unha especie de primate platirrino que debe o seu nome pola súa semellanza co emperador alemán Guillerme II. Vive no suroeste da conca do Amazonas, no leste do Perú, norte de Bolivia e o oeste dos estados brasileiros de Acre e Amazonas.
Existen dúas subespecies de Saguinus imperator:
Fibra óptica
miniatura|Fibra óptica. A fibra óptica (FO, en inglés Optical Fiber, OF) é un filamento transparente e delgado, usualmente feito de vidro ou plástico para transmitir sinais de luz a través de centos ou miles de quilómetros. A fibra óptica é un dos elementos clave na revolución das telecomunicacións ópticas.
A fibra óptica é un medio de transmisión, empregado habitualmente en redes de datos e telecomunicacións, consiste nun fío moi fino de material transparente, vidro ou materiais plásticos, polo que se envían pulsos de luz que representan os datos para transmitir. O feixe de luz queda completamente confinado e propágase polo interior da fibra cun ángulo de reflexión por encima do ángulo límite de reflexión total, en función da lei de Snell. A fonte de luz pode ser un láser ou tamén díodo led. As fibras utilízanse amplamente en telecomunicacións, xa que permiten enviar gran cantidade de datos a unha gran distancia, con velocidades similares ás da radio e superiores ás dun cable convencional. Son o medio de transmisión por cable máis avanzado, ao ser inmune ás interferencias electromagnéticas, e tamén se utilizan para redes locais onde se necesite aproveitar as vantaxes da fibra óptica sobre outros medios de transmisión.
Historia
miniatura|Empalme de fibra óptica de Telefónica, A Coruña Os antigos gregos usaban espellos para transmitiren información, de modo rudimentario, usando luz solar. En 1792, Claude Chappe deseñou un sistema de telegrafía óptica, que, mediante o uso dun código, torres e espellos distribuídos ao longo dos 200 km que separan a Lille de París, conseguía transmitir unha mensaxe en tan só 16 minutos. Aínda que en 1820 eran coñecidas as ecuacións polas que se rexe a captura da luz dentro dunha placa de cristal lisa, non sería ata 90 anos máis tarde (1910) cando estas ecuacións se aplicaron cara aos chamados cables de vidro grazas aos traballos dos físicos Demetrius Hondros e Peter Debye en 1910.
O confinamento da luz por refracción, o principio que posibilita a fibra óptica, foi demostrado por Jean-Daniel Colladon e Jacques Babinet en París nos comezos da década de 1840. O físico inglés John Tyndall descubriu que a luz podía viaxar dentro da auga, curvándose por reflexión interna, e en 1870 presentou os seus estudos ante os membros da Real Sociedade. A partir deste principio levaron a cabo unha serie de estudos, nos que se demostrou o potencial do cristal como medio eficaz de transmisión a longa distancia. Ademais, desenvolvéronse unha serie de aplicacións baseadas no devandito principio para iluminar correntes de auga en fontes públicas. Máis tarde, o enxeñeiro escocés John Logie Baird rexistrou patentes que describían a utilización de bastóns sólidos de vidro na transmisión de luz, para o seu emprego no seu sistema electromecánico de televisión a cores. Con todo, as técnicas e os materiais usados non permitían a transmisión da luz con bo rendemento. As perdas de sinal óptico eran grandes e non había dispositivos de axuste óptico.
Foi en 1950 cando as fibras ópticas comezaron a interesar aos investigadores, con moitas aplicacións prácticas que estaban a ser desenvolvidas. En 1952, o físico Narinder Singh Kapany, apoiándose nos estudos de John Tyndall, realizou experimentos que conduciron á invención da fibra óptica.
Charles K. Kao, na súa tese doutoral de 1956, estimou que as máximas perdas que debería ter a fibra óptica, para que resultase práctica en ligazóns de comunicacións, eran de 20 decibeis por quilómetro.
Codia oceánica
miniatura|300px|As cores indican a idade da codia oceánica, na que o vermello indica a idade máis nova, e o azul indica a máis vella. As liñas representan os límites entre placas tectónicas. A codia oceánica é a capa máis externa da porción oceánica dunha placa tectónica. Está composta pola codia oceánica superior, con lavas almofadadas e un complexo de diques, e a codia oceánica inferior, composta por troctolitas, gabros e cúmulos ultrabásicos. A codia oceánica (e a continental) está por riba da capa superior sólida do manto. A codia oceánica e esta capa do manto constitúen en conxunto a litosfera oceánica.
Fibra óptica
Historia
En 1970, os investigadores Robert Maurer, Donald Keck, Peter Schultz, ademais de Frank Zimar que traballaban para Corning Glass, fabricaron a primeira fibra óptica aplicando impurezas de titanio en sílice, con centos de metros de largura coa claridade cristalina que Kao e Hockman propuxeran, aínda que as perdas eran de 17 dB/km. ​Durante esta década, as técnicas de fabricación melloráronse, conseguindo perdas de tan só 0,5 dB/km.
Codia oceánica
A codia oceánica está composta principalmente por rochas básicas (máficas), que son ricas en ferro e magnesio. É máis delgada que a codia continental, cun grosor de xeralmente de menos de 10 km; pero é máis densa, cunha densidade media duns 3,0 g/cm3 en oposición á codia continental, que ten unha densidade duns 2,7 g/cm3.
Fibra óptica
Historia
Pouco despois, os físicos Morton B. Panish e Izuo Hayashi, dos Laboratorios Bell, mostraron un láser de semiconductores que podía funcionar continuamente a temperatura ambiente. Ademais, John MacChesney e os seus colaboradores, tamén dos laboratorios  Bell, desenvolveron independentemente métodos de preparación de fibras. Todas estas actividades marcaron un punto decisivo xa que agora existían os medios para levar as comunicacións de fibra óptica fóra dos laboratorios ao campo da enxeñaría habitual. Durante a seguinte década, a medida que continuaban as investigacións, as fibras ópticas melloraron constantemente a súa transparencia.
O 22 de abril de 1977, General Telephone and Electronics enviou a primeira transmisión telefónica a través de fibra óptica, en 6 Mbit/ s, en Long Beach, California.
A Airoá, Pesqueiras, Chantada
A Airoá é un lugar na parroquia de Pesqueiras, do concello de Chantada, na comarca de Chantada, pertencente a provincia de Lugo. No ano 2011 tiña 76 habitantes segundo datos do INE e do IGE deles 39 eran homes e 37 eran mulleres.
Fibra óptica
Historia
Un dispositivo que permitiu o uso da fibra óptica en conexións interurbanas, reducindo o seu custo, foi o amplificador óptico inventado por David N. Payne, da Universidade de Southampton, e por Emmanuel Desurvire nos Laboratorios Bell. A ambos os dous se lles concedeu a Medalla Benjamin Franklin en 1988.
En 1980, as mellores fibras eran tan transparentes que un sinal podía atravesar 240 quilómetros de fibra antes de debilitarse ata ser indetectable. Pero as fibras ópticas con este grao de transparencia non se podían fabricar usando métodos tradicionais. Outro avance produciuse cando os investigadores se deron conta de que o cristal de sílice puro, sen ningunha impureza de metal que absorbese luz, só se podía fabricar directamente a partir de compoñentes de vapor, evitando desta forma a contaminación que inevitablemente resultaba do uso convencional dos crisois de fundición. A tecnoloxía en desenvolvemento baseábase principalmente no coñecemento da termodinámica química, unha ciencia perfeccionada por tres xeracións de químicos desde a súa adopción orixinal por parte de Willard Gibbs, no século XIX.
Tamén en 1980, AT&T presentou á Comisión Federal de Comunicacións dos Estados Unidos un proxecto dun sistema de 978 quilómetros que conectaría as principais cidades do traxecto de Boston a Washington. Catro anos despois, cando o sistema comezou a funcionar, o seu cable, de menos de 25 centímetros de diámetro, proporcionaba 80 000 canles de voz para conversas telefónicas simultáneas. Para entón, a lonxitude total dos cables de fibra unicamente nos Estados Unidos atinxía 400 000 quilómetros.
A primeira ligazón transoceánica con fibra óptica foi o TAT-8 que comezou a operar en 1988, usando un cristal tan transparente que os amplificadores para rexeneraren os sinais débiles podíanse colocar a distancias de máis de 64 quilómetros. Tres anos despois, outro cable transatlántico duplicou a capacidade do primeiro. Desde entón, empregouse fibra óptica en multitude de ligazóns transoceánicas ou entre cidades, e paulatinamente vaise estendendo o seu uso desde as redes troncais das operadoras cara aos usuarios finais.
Así, debido ás súas mínimas perdas de sinal e ás súas óptimas propiedades de ancho de banda, ademais de peso e tamaño reducidos, a fibra óptica pode ser usada a distancias máis longas que o cable de cobre.
Creación da preforma
Para a creación da preforma existen catro procesos moi utilizados e pode ser a través dalgún dos seguintes métodos:
Foi desenvolto orixinalmente por Corning Glass e modificado polos Laboratorios Bell para o seu uso industrial. Utiliza un tubo de cuarzo puro onde se parte e é depositada no seu interior a mestura de dióxido de silicio e aditivos de dopado en forma de capas concéntricas. A continuación no proceso industrial instálase o tubo nun torno xiratorio. O tubo é quentado ata acadar unha temperatura comprendida entre 1400 °C e 1600 °C mediante un queimador de hidróxeno e osíxeno. Ao virar o torno, o quemador comeza a desprazarse ao longo do tubo. Por un extremo do tubo introdúcense os aditivos de dopado, parte fundamental do proceso, xa que da proporción destes aditivos dependerá o perfil final do índice de refracción do núcleo. A deposición das sucesivas capas obtense das sucesivas pasadas do queimador, mentres o torno xira; quedando desta forma sintetizado o núcleo da fibra óptica. A operación que resta é o colapso, lógrase igualmente co continuo desprazamento do queimador, só que agora a unha temperatura comprendida entre 1700 °C e 1800 °C. Precisamente é esta temperatura a que garante o abrandamento do cuarzo, converténdose así o tubo no cilindro macizo que constitúe a preforma. As dimensións da preforma adoitan ser dun metro de lonxitude útil e dun centímetro de diámetro exterior.
O seu funcionamento baséase na técnica desenvolta pola Nippon Telephone and Telegraph ( N.T.T), moi utilizado no Xapón por compañías dedicadas á fabricación de fibras ópticas. A materia prima que utiliza é a mesma que o método M.C.V.D, a súa diferenza con este radica, que neste último só se depositaba o núcleo, mentres que neste ademais do núcleo da FO deposítase o revestimento. Por esta razón debe coidarse que na zona de deposición axial ou núcleo sedeposite máis dióxido de xermanio que na periferia, o que se logra a través da introdución dos parámetros de deseño no software que serve de apoio no proceso de fabricación. A partir dun cilindro de vidro auxiliar que serve de soporte para a preforma, iníciase o proceso de creación desta, depositándose ordenadamente os materiais, a partir do extremo do cilindro quedando así conformada a chamada " preforma  porosa"; conforme a súa taxa de crecemento se vai desprendendo do cilindro auxiliar de vidro. O seguinte paso consiste no colapsado, no que se somete a preforma porosa a unha temperatura comprendida entre os 1.500 °C e 1.700 °C, lográndose así o rebrandecemento do cuarzo. Quedando convertida a preforma  porosa oca no seu interior no cilindro macizo e transparente, mediante o cal se acostuma describir a  preforma. Comparado co método anterior (M.C.V.D) ten a vantaxe de que permite obter preformas con maior diámetro e maior lonxitude, á vez que precisa unha menor achega enerxética. O inconveniente máis destacado é a sofisticación do equipamento necesario para a súa realización.
Codia oceánica
A parte superior da codia oceánica é o resultado do arrefriamento do magma derivado do material do manto que hai baixo a placa. O magma é inxectado no centro de extensión do fondo, e consta principalmente dunha papa cristalina parcialmente solidificada derivada das inxeccións iniciais, formando lentes de magma que son a fonte dos diques laminares que alimentan as lavas almofadadas que están enriba. A medida que as lavas arrefrían, son en moitos casos modificadas quimicamente pola presenza de auga mariña. Estas erupcións ocorren principalmente nas dorsais oceánicas, pero tamén en puntos quentes espallados polo océano, e incluso en raras pero poderosas emisións de basalto de inundación (fluxos basálticos). Porén, a maior parte do magma cristaliza a maior profundidade, na codia oceánica inferior. Alí, o novo magma que fai intrusión pode mesturarse e reaccionar coa papa cristalina e rochas.
Fibra óptica
Aplicacións
O seu uso é moi variado: desde comunicacións dixitais e xoias, pasando por sensores e chegando a usos decorativos, como árbores de Nadal, veladores e outros elementos similares. Aplicacións da fibra monomodo: Cables submarinos, cables interurbanos etc.
Sensores de fibra óptica
Xeralmente faise unha distinción básica entre sensores intrínsecos e sensores extrínsecos. No sensor intrínseco, a fibra en si mesma é o elemento sensorio. No caso do sensor extrínseco, a fibra utilízase para transferir os sinais dun sensor remoto a un sistema electrónico que procesa os sinais. As fibras ópticas pódense utilizar como sensores para medir: deformación, temperatura, presión, humidade, campos eléctricos ou magnéticos, gases, vibracións e outros parámetros. O seu tamaño pequeno e o feito de que por elas non circula corrente eléctrica danlles certas vantaxes respecto aos sensores eléctricos. As fibras ópticas utilízanse como hidrófono para os sismos ou aplicacións de sonar. Desenvolvéronse sistemas hidrofónicos con máis de 1000 sensores usando a fibra óptica. Os hidrófonos son usados pola industria de petróleo así como as mariñas de guerra dalgúns países. A compañía alemá Sennheiser desenvolveu un micrófono que traballa con láser e fibras ópticas. Desenvolvéronse sensores de fibra óptica para a temperatura e presión de pozos petrolíferos. Estes sensores poden traballar a maiores temperaturas que os sensores de semicondutores. Outro uso da fibra óptica como sensor é o xiroscopio de fibra óptica que usan numerosas aeronaves e o uso en microsensores do hidróxeno.
Os sistemas sensores fotónicos por fibra óptica teñen ou poden ter catro partes fundamentais:
O interrogador xera un sinal óptico que se guía polo cable óptico do sensor. Cando unha magnitude, como a presión, temperatura, fluxo etc. se aplica ao sensor, os parámetros fundamentais da luz, tales como a intensidade ou lonxitude de onda, cambian. A luz retorna modificada a través do cable ata o interrogador, onde se mide coidadosamente para determinar a cantidade de cambio na onda de luz. Utilízanse algoritmos para converter o sinal óptico nun sinal electrónico calibrado que pode estar conectado a un sistema de control de procesos, a un sistema de adquisición de datos, ou para unha visualización en tempo real. Se é necesaria unha etapa de multiplexado son indispensables novos compoñentes, como poden ser un ou varios acopladores, ou multiplexores en lonxitude de onda, amplificadores ópticos ou un conmutador de fibra óptica.
Os sistemas sensores por fibra óptica poden ser puntuais ou distribuídos. Se o interrogador é capaz de detectar variacións dalgún parámetro óptico (tipicamente temperatura ou deformación) ao longo de todo o cable óptico, o sistema chámase distribuído. Estes sistemas presentan a gran vantaxe de utilizar como transductor o propio cable óptico. Os sistemas puntuais monitorizan sensores dispostos en posicións concretas dentro dunha rede de sensores. Estes últimos sistemas permiten monitorizar moitos máis parámetros que os sistemas distribuídos (gases, índice de refracción etc.). O alcance dos sistemas distribuídos pode estenderse ata os 120 km desde a unidade de interrogación. Para sistemas puntuais, a distancia de monitorización remota pode chegar ata 250 km.
Iluminación
Outro uso que se lle dá á fibra óptica é a iluminación de calquera espazo. Nos últimos anos as fibras ópticascomezaron a ser moi utilizadas debido ás vantaxes que este tipo de iluminación representa:
Código de cores FO
Os fíos de fibra óptica levan recubrimento de plástico para a súa protección. Este plástico de cores é unha codificación segundo a normativa de telecomunicacións.
Os cables están formados por fibras ópticas (fíos únicos) xuntados en feixes chamados tubos ou módulos. Estes tubos poden ser xeralmente de dúas, catro ou oito fibras. Os tubos xúntanse ao redor do núcleo do cable.
Características
miniatura|Núcleo e revestimento da fibra óptica. A fibra óptica é unha guía de ondas dieléctrica que opera a frecuencias ópticas. Cada filamento consta dun núcleo central de plástico ou cristal (óxido de silicio e xermanio) cun alto índice de refracción, rodeado dunha capa dun material similar cun índice de refracción lixeiramente menor (plástico). Cando a luz chega a unha superficie que limita cun índice de refracción menor, reflíctese en gran parte, canto maior sexa a diferenza de índices e maior o ángulo de incidencia, fálase entón de reflexión interna total.
No interior dunha fibra óptica, a luz vaise reflectindo contra as paredes en ángulos moi abertos, de tal forma que practicamente avanza polo seu centro. Deste xeito, pódense guiar os sinais luminosos sen perdas por longas distancias.
Funcionamento
Os principios básicos do seu funcionamento xustifícanse aplicando as leis da óptica xeométrica, principalmente, a lei da refracción (principio de reflexión interna total) e a lei de Snell. O seu funcionamento baséase en transmitir polo núcleo da fibra un feixe de luz, tal que este non atravese o revestimento, senón que se reflicta e se sigaspropagando. Isto conséguese se o índice de refracción do núcleo é maior ao índice de  refracción do revestimento, e tamén se o ángulo de incidencia é superior ao ángulo límite. centro|miniatura|402px|Representación de dous raios de luz propagándose dentro dunha fibra óptica. Nesta imaxe percíbese o fenómeno de reflexión total no feixe de luz "a".
Reflexión total
De modo que n_c<n_n.
Para termos a reflexión total, o \theta_i ten que ser maior do que o, o cal ocorre cando o ángulo de refraccion for de 90º.
, como seno de 90º é 1, miniatura|444x444px|A reflexión interna total da fibra óptica segue o mesmo principio da auga co aire.
n_c= Índice de refracción da casca
Codia oceánica
Composición
Aínda que non se perforou añinda unha sección completa da codia oceánica, os xeólogos acumularon probas que serven para entender a estrutura da codia oceánica. As estimacións da súa composición están baseadas en análises de ofiolitas (as secuencias ofiolíticas son seccións da codia oceánica que foron empuxadas cara arriba e agora forman parte dos continentes), comparacións da estrutura sísmica da codia oceánica con determinacións de laboratorio de velocidades sísmicas en tipos coñecidos de rochas, e mostras recollidas do propio fondo oceánico por submerxibles, dragas (especialmente nas cristas das dorsais e zonas de fractura) e perforacións. De acordo con experimentos da física dos minerais, a presións mantélicas baixas, a codia oceánica faise máis densa que o manto que a rodea. A codia oceánica é significativaemnte máis simple que a continental e xeralmente pode dividirse en tres capas.
Fibra óptica
Reflexión total
n_n= Índice de refracción do núcleo
\theta_i= Ángulo de incidencia (ee relación á normal)
Codia oceánica
Xeoquímica
As rochas volcánicas máis voluminosas do fondo oceánico son os basaltos das dorsais, que derivan de magmas toleíticos baixos en potasio. Estas rochas teñen concentracións baixas de ións grandes de elementos litófilos, elementos de terras raras lixeiros, elementos volatiles e outros elementos moi incompatibles. Poden encontrarse basaltos enriquecidos con elementos incompatibles, pero están asociados a puntos quentes de dorsal, como nos arredores das illas Galápagos, os Azores e Islandia. miniatura|Sección típica das rochas da codia oceánica ([[sedimentos e ofiolitas).]]
Siikainen
Siikainen é un municipio de Finlandia, situado no oeste do país, na rexión de Satakunta. En 2017 a súa poboación era de 1.475 habitantes. A superficie do termo municipal é de 491,33 km2, dos cales 28,1 km2 son auga. O concello ten unha densidade de poboación de 58,23 hab./km².
O concello é unilingüe en finés.
Codia oceánica
Xeomorfoloxía
Nos fondos oceánicos podemos atopar a seguintes formacións:
Dorsais oceánicas
As dorsais oceánicas son grandes elevacións duns 3 000 m sobre o fondo oceánico por onde sae magma e o fondo se expande. Encóntranse nos bordos de placas litosféricas (diverxentes ou construtivos), asociadas a volcáns submarinos.
Guyots e pitóns
Son montes submarinos de cimas planas (guyots) ou agudas (pitóns). A cima dos guyots foi erosionada cando se encontraba a nivel do mar.
Fosas abisais
Son fisuras estreitas e fondas onde se poden acumular gran cantidade de sedimentos. Localízanse nos bordos de placa converxentes destrutivos con subdución, preto dun continente ou dun arco de illas. Están asociadas a terremotos. Un exemplo é a fosa das Marianas, fronte ás illas Marianas, que é a máis profunda do mundo. Nas fosas abisais destrúese a codia oceánica ao penetrar no manto.
Formación e destrución
A codia oceánica segue un ciclo de construción e destrución. Está formandose decote nas dorsais oceánicas e destruíndose nas zonas de subdución. As placas diverxen (sepáranse) nas dorsais, o magma ascende ao manto superior e á codia. A litosfera, a medida que se move desde a dorsal, faise máis fría e densa, e os sedimentos vanse acumulando sobre ela. A litosfera oceánica máis nova está nas dorsais oceánicas, e a súa idade é progresivmene máis vella canto máis lonxe da dorsal.
Cando o material do manto ascende, arrefría e funde, debido a que o descenso da presión á que está sometido fai que se cruce o punto de solidus da rocha. A cantidade de fusión producida depende só da temperatura do material do manto que ascende. Por tanto, a maioría da codia oceánica é do mesmo grosor (7±1 km). As dorsais que se expanden moi lentamente (<1 cm/ano de media) producen codia máis delgada (de 4–5 km de grosor), xa que o manto ten a posibilidade de arrefriar ao ascender e así cruza o punto de solidus e funde a menor profundidade, producindo menos fusión e unha codia máis delgada. Un exemplo disto é a dorsal de Gakkel no Océano Glacial Ártico. Unha codia máis grosa que a codia normal encóntrase sobre as plumas do manto, xa que o manto está máis quente e, por tanto, cruza o solidus e funde a maiores profundidades, creando máis fusión e unha codia máis grosa. Un exemplo disto é Islandia, onde os grosores da codia son de ~20 km.
A idade da codia oceánica pode utilizarse para estimar o grosor (térmico) da litosfera, xa que a codia oceánica nova non tivo tempo dabondo para que arrefriase o manto que hai debaixo, mentres que a codia oceánica vella ten un manto litosférico máis groso debaixo. A litosfera oceánica subduce nos chamados límites converxentes ou destrutuvos (destrutivos de litosfera oceánica). Estes límites poden aparecer entre a litosfera oceánica dunha placa e a continental doutra ou entre litosfera oceánica e litosfera oceánica de dúas placas que chocan. Na primeira situación, a litosfera oceánica sempre é a que subduce porque a litosfera continental é menos densa. O proceso de subdución destrúe a litosfera oceánica máis vella, que penetra no manto, así que a codia oceánica raramente ten máis de 200 millóns de anos de antigüidade (tempo máximo que adoita tardar en subducir desde que se formou). O proceso de formación e destrución de supercontinentes por medio de repetidos ciclos de creación e destrución de codia oceánica denomínase ciclo de Wilson.
A codia oceánica a grande escala máis vella encóntrase no oeste do Pacífico e noroeste do Atlántico, ambas entre os 180 e 200 millóns de anos. Porén, partes do leste do mar Mediterráneo son restos do moito máis vello océano de Tetis, e chegan a ter de 270 a 340 millóns de anos.
Anomalías magnéticas
A codia oceánica mostra un padrón de bandas magnéticas nas rochas do seu fondo, paralelo ás dorsais oceánicas, que quedou "conxelado" (conservado) no basalto. O padrón simétrico de bandas magnéticas positivas e negativas orixinouse pola creación de novo fondo oceánico na dorsal. As novas rochas que se forman a partir do magma que sae das dorsais fan que se expanda lentamente o fondo. Cando o magma arrefría forma rochas cuxas partículas férricas quedan coa orientación que tiña o campo magnético terrestre no momento da súa formación. Como o campo magnético terrestre inverte a súa polaridade cada certo tempo, as rochas de cada época poden ter unha polaridade igual á actual ou contraria, formándose as bandas de rochas simétricas con polaridades alternantes sucesivamente positivas e negativas.
Fibra óptica
Reflexión total
\theta_r= Ángulo de refracción (en relación á normal)
Combe, Sobradelo, Vilagarcía de Arousa
Combe é un lugar da parroquia de Sobradelo no concello pontevedrés de Vilagarcía de Arousa, na comarca do Salnés, segundo consta no Nomenclátor de Galicia. Segundo o IGE de 2021 conta con 80 habitantes, dos cales 38 son homes e 42 son mulleres.
Fibra óptica
Reflexión total
Ángulo máximo ee que aínda ocorre refracción
Dese modo, a partir do, ocorrerá o fenômeno da Reflexión total dentro da fibra óptica, de modo que só os raios con permanecerán no núcleo.
Desvantaxes
A pesar das vantaxes antes enumeradas, a fibra óptica presenta unha serie de desvantaxes fronte a outros medios de transmisión, sendo as máis relevantes as seguintes:
Tipos
As diferentes traxectorias que pode seguir un feixe de luz no interior dunha fibra denomínanse modos de propagación. E segundo o modo de propagación teremos dous tipos de fibra óptica: Fibra óptica multimodo e  Fibra óptica monomodo.
Acacia
Acacia é un antigo xénero que comprende un grupo de árbores e arbustos cuxo froito é un legume, logo, da familia Fabaceae (mesma familia do feixón, a soia, a ervella, a xesta etc.). Procedentes maiormente de Australia, foron naturalizadas en Galicia, onde se lle coñecen coma acacias ou alcacias. A mimosa tamén pertencería a este xénero. Cómpre ter en conta que a falsa acacia, especie asilvestrada común en Galicia, como o propio nome indica, pertence a un xénero distinto de leguminosas, Robinia.
Distribución
Coñécese co nome común de «acacia» a moitas árbores leguminosas deste xénero e tamén doutros xéneros (as chamadas «falsas acacias», tales como Robinia pseudoacacia, Gleditsia triacanthos ou a Sophora japonica). Das máis de 3.000 especies descritas no mundo tan só unhas 1.400 especies son aceptadas; e, delas, 970 pertencen ao xénero Acacia, stricto sensu, e unhas 950 proceden de Australia. Moitas delas foron naturalizadas noutros continentes.
Están presentes en tódolos hábitats terrestres, incluíndo contornas alpinas, selvas tropicais, bosques, pasteiros, dunas costeiras e desertos. Nos bosques máis secos son un compoñente importante do sotobosque. Noutros lugares poden ser dominantes como no Brigalow Belt de Australia.
En Australia, o bosque de Acacia, é o segundo tipo de bosque máis común despois do bosque de eucalipto, cubrindo 980.000 quilómetros cadrados, un 8% da superficie forestal total. Acacia é tamén o xénero máis grande do país de plantas con flores, con case 1.000 especies atopadas.
En Galicia considéranse especies invasoras.
Hábitat
miniatura|Acacia drepanolobium miniatura|Acacia sp. Necesitan un lugar fresco para invernar, con temperaturas comprendidas entre 5 e 10 °C. No verán necesitan abundantes regas, cunha fertilización completa.
Ecoloxía
As acacias salientan por ser plantas fixadoras de nitróxeno. Desta forma, contribúen á nitrificación do solo e a que este sexa ideal para plantas, como as ornamentais, que necesitan de solos básicos. Tamén facilitan o acceso a este elemento a outras plantas. Algunhas especies presentan o problema de ser moi invasoras nalgúns territorios, desprazando especies autóctonas (mimosa, acacia negra).
Cultivo
miniatura|250px|[[Mimosa, Acacia dealbata]] Hai acacias para usos ornamentais e forestais. Algunhas especies aprécianse en xardinería. Son de rápida xermolación e de doado coidado. En Galicia a mimosa plantouse para fixar noiros, especialmente dos ferrocarrís e rapidamente se estendeu. A acacia negra plantouse con fins madeireiros.
Toxicidade
Algunhas especies de acacia conteñen alcaloides psicoactivos e outras conteñen fluoroacetato de potasio, un veleno para roedores.
Outras
As especies máis cultivadas son:
Algunhas especies ameazadas de extinción:
Outras especies: