cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Joseph Merrick
Falecemento
Na mañá do 11 de abril de 1890, aos 27 anos de idade, na etapa máis feliz da súa vida, Joseph Carey Merrick foi encontrado morto na súa cama. Treves, tras un exame, concluíu que faleceu por asfixia ao quedar durmido. A cabeza de Merrick era enorme e só con esforzo conseguía mantela erguida. O seu desmesurado peso e tamaño impedían que Merrick puidese durmir tumbado, obrigándoo sempre a que o fixese sentado e nunha posición especial; doutra forma as deformidades comprimíanlle a traquea e dificultábanlle gravemente a respiración. Non obstante, actualmente, tras análises máis detalladas do seu esqueleto, máis que por asfixia, estímase como a causa máis probable da súa morte que repentinamente a súa cabeza se inclinara debido ao seu desproporcionado peso e se lesionara a caluga.
A personalidade
En todos as homenaxes á súa persoa sempre se cita como o trazo máis significativo do seu carácter a coraxe que soubo impoñer desde o primeiro momento á inhumana crueldade da súa enfermidade. Tampouco deixou de marabillar os seus interlocutores co trato doce e educado que dispensaba, así como a sensibilidade especial coa que Merrick adoitaba tinxir as súas impresións. Chegou a transcender amplamente o episodio no que, xa no final da súa vida, despois de que unha muller lle dera por primeira vez a man, Merrick rompera a chorar pola intensa emoción que lle produciu non sentirse rexeitado; sentimento ao que habería que unir a especial admiración que sempre sentiu polo sexo feminino. Mais postumamente, o trazo que maior interese espertou da personalidade de Joseph Merrick é como despois das humillacións, as malleiras e o ostracismo ao que foi sometido, se mantivera desprovisto de rancor, e sempre conseguise sobrepoñer o seu carácter doce e inocente. Tanto é así que Ashley Montagu, recoñecido antropólogo da Universidade de Princeton, escribiu un estudo acerca deste incrible aspecto da súa personalidade titulado The Elephant Man: A Study in Human Dignity ("O Home-Elefante: Un Estudo acerca da Dignidade Humana"). Por outro lado, e aínda que durante moito tempo da súa vida se ignorou esta outra destacable cualidade, a Joseph Merrick recoñecéuselle unha intelixencia superior da media.
A sociedade do momento quixo transformar a Merrick nun monstro; pero el co seu carácter humano desvelou á sociedade como tal.
Merrick era por natureza, destro. Pero a deformidade da man dereita obrigoulle a volver aprender a escribir coa esquerda e logrou facelo, coa gran vontade que o caracterizaba, cunha caligrafía elegante e perfectamente lexible. Asinaba sen rúbrica, simplemente escribía "Joseph Merrick".
A enfermidade
miniatura|Fotografía de Joseph Merrick tomada para o estudo da enfermidade en 1888, a derradeira fotografía que lle tomaron. Merrick, sempre baixo unha mirada simplificadora e inocente, creu que a causa das súas deformacións procedía do ataque, durante unha feira, dun elefante á súa nai cando esta estaba embarazada del. De acordo coas súas propias palabras:
Desde un punto de vista científico, inicialmente creuse que Merrick padecía filaríase, comunmente denominada elefantíase, e cuxa causa é un verme que actúa a modo de parasito. Mais a filaríase é unha enfermidade tropical que non tiña presenza nas illas británicas, e en ningún caso produce as graves deformacións óseas que sufriu Merrick. Posteriormente, rediagnosticóuselle o caso e pasouse a crer que padeceu neurofibromatose, tamén coñecida como enfermidade do home elefante. Tempo despois, tamén se descartou esta posibilidade, pois algúns síntomas característicos da neurofibromatose entran en clara contradición con evidencias encontradas no caso de Merrick. Actualmente, e de forma maioritaria, a comunidade médica cre que a enfermidade que padeceu foi unha severa variación da síndrome de Proteus. Aínda así, non se descarta que realmente se tratase dunha enfermidade nova, e da cal Merrick tivera o infortunio de ser o único caso rexistrado até agora.
O propio doutor Frederick Treves encargouse da súa autopsia e de preparar o seu esqueleto para a exhibición. Tamén gardou en formol unhas mostras de tecido de Joseph pero desgraciadamente perdéronse durante un bombardeo na segunda guerra mundial. Treves fíxoo coa esperanza de que os avances da medicina puidesen desentrañar no futuro que enfermidade afectou a Merrick. Grazas á excelente conservación do esqueleto, puidéronselle facer probas radiolóxicas que sinalan que o mal que sufría Joseph Merrick podería ser a síndrome de Proteus.
No historial clínico do Royal London Hospital describíanse así as deformacións de Joseph Merrick:
Merrick chegou a describirse a si mesmo do seguinte xeito:
Merrick e a arte
Unha das personalidades que máis axudou a Merrick foi unha actriz, de apelido Kendall. A señora Kendall sensibilizouse moito polo caso de Joseph e mobilizouse para axudar a recadar fondos para el. Aínda que pareza insólito, Merrick e a señora Kendall nunca se coñeceron en persoa, posto que ela por aqueles días estaba de xira por Inglaterra e Estados Unidos. Carteábanse e unha vez Joseph comentoulle que sempre lle tería gustado aprender o oficio de cesteiro. A señora Kendall contratou un artesán cesteiro para que lle ensinara. Aínda tendo serias dificultades coa súa man dereita, aprendeu rapidamente o oficio. Pasaba moito tempo fabricando cestos e outros utensilios de vimbio que logo regalaba a todo aquel que tiña amizade con el ou que o trataba con amabilidade e respecto. Era a súa maneira de sentirse útil. A pesar de que a súa man esquerda era pequena e fráxil como a dun neno de doce anos e a dereita enorme, tiña unha grande habilidade e paciencia para os traballos manuais. Isto demostrouno coas construcións de cartón que fixo e que regalaba a todo aquel que era amable con el. Sobreviviu unha, que está exposta no London Hospital e representa a igrexa que Merrick podía ver desde a fiestra da súa habitación no hospital, e destaca pola minuciosidade dos seus detalles. Foi un regalo para a propia señora Kendall.
Gran Premio de Mónaco de 1989
Resumo da carreira
Ferrari decidiu non presentar un segundo coche para substituír a Gerhard Berger, que resultou ferido nun accidente en Imola. Tyrrell tiña uns novos coches que parecían prometedores. Ayrton Senna estaba na pole cun segundo sobre o seu compañeiro de equipo Alain Prost, e Thierry Boutsen compartía a segunda fila co sorprendentemente competitivo Brabham de Martin Brundle. Nigel Mansell, foi seguido polo quinto Derek Warwick, Riccardo Patrese, Stefano Modena, Alex Caffi e Andrea De Cesaris. O equipo Coloni conseguiu clasificar os seus dous coches nunha carreira por única vez, o que permitiu pilotar a Pierre-Henri Raphanel para facer o seu debut nun Gran Premio. No inicio Senna saíu con brillantez e Prost non puido facer nada. Os McLaren adiantáronse na pista como de costume, mentres que detrás deles os Williams tiñan todo tipo de problemas, xa que ambos Boutsen e Patrese tiveron que deterse debido as novas ás traseiras. Nigel Mansell abandonou na volta 30 con problemas na caixa de cambios do seu Ferrari. un dos temas de conversación da carreira chegou na volta 33, cando De Cesaris intentou pasar a Nelson Piquet na pinza de Loews. Produciuse o predicible accidente e os dous pilotos intercambiaron algunhas palabras, amais de causaren un grande atoamento de tráfico. Brundle ía ben ata que tivo que parar por culpa da batería caendo ata o sétimo posto. Senna continuou dominando, Prost demorárase no incidente de Piquet-De Cesaris, e gañou o seu segundo Gran Premio de Mónaco por diante de Prost. Isto a pesar de que Senna perdera a primeira e a segunda marcha durante a carreira e disimulou da mellor maneira para que Prost non se decatase e o presionase para tomar a dianteira. Módena terminou en terceiro lugar, anotando os seus primeiros puntos na Fórmula Un e o último podio de Brabham. Alex Caffi, Michele Alboreto, e Brundle, que logrou á sexta posición na última volta como consecuencia da retirada de Ivan Capelli, completaron as posicións puntuables. Caffi logrou os primeiros puntos tanto para el como para seu Dallara.
Cambio léxico-semántico
Chámase cambio léxico-semántico ó cambio lingüístico experimentado na evolución histórica do compoñente léxico-semántico dun idioma.
Dos compoñentes da linguaxe, o léxico-semántico é o máis propenso ó cambio porque reflicte de forma moi clara as modificacións e transformacións (técnicas, psicolóxicas, sociolóxicas, epistemológicas...) propias da evolución das culturas humanas, con independencia de que o léxico básico permaneza inalterado.
Hai varios factores que cooperan para que se produza este fenómeno:
Clasificación dos cambios léxico-semánticos
Dado un concepto ou noción fixa, denomínase cambio léxico ó cambio da palabra habitualmente usada para designar ese concepto ou noción. En contraposición, chámase cambio semántico á modificación do significado dunha palabra, mediante ampliación dos usos a outros conceptos similares (xeneralización ou metáfora) ou redución dos usos (restrición). Con frecuencia un cambio léxico supón simultaneamente un cambio semántico nas outras palabras de significado que interfiren coa primeira.
Os cambios semánticos poden clasificarse do seguinte xeito:
Causas dos cambios semánticos
Moitas son as causas que poden orixina-los cambios léxico-semánticos. O que asemella certo é que estes cambios non teñen lugar nas palabras illadas senón nas palabras ou unidades léxicas como membros de campos semánticos. A desviación individual é probablemente unha das causa máis probables do cambio. Esta desviación está causada ás veces por erros repetidos, por exemplo, o constante uso do verbo prometer por asegurar, ou o de deter por ostentar, ou por necesidades expresivas, de ironía, de xogo de palabras, de énfase, de prestixio social etc., moitas veces baseada na analoxía.
Clasificación psicolóxica dos cambios semánticos
No cambio de significados das palabras desempeñan un papel varios factores, uns de natureza extralingüística, outros derivados do dobre plano do signo lingüístico (significado/significante), e outros que teñen que ver coa psicoloxía dos falantes e da súa actitude fronte á linguaxe. Se temos en conta este último punto, pódese elaborar unha clasificación psicolóxica dos cambios semánticos baseada nas asociacións ou relacións que os falantes establecen entre os significantes ou os significados das palabras.
Estas asociacións poden ser:
Cambio semántico
Paolo Giordano
Paolo Giordano, nado en Torino o 19 de decembro de 1982, é un escritor e físico italiano. Acadou sona no ano 2008 coa súa novela La solitudine dei numeri primi, coa qe gañou o Premio Strega.
Traxectoria
En 2001 diplomouse no instituto Gino Segré de Turín. Rematou a licenciatura en Física das interaccións fundamentais, graduándose cum laude na Universidade de Turín, cunha tese de laurea considerada entre as mellores. Obtivo unha bolsa para realizar un doutoramento en física de partículas na escola de doutoramento en ciencia e alta tecnoloxía da mesma Universidade. Estuda as propiedades do quark fondo nun proxecto cofinanciado polo Instituto Nacional de Física Nuclear de Italia, e en particular, a descomposición inclusiva do mesón B no canal semileptónico e radiativo.
Entre 2006 e 2007, Giordano pasou dous cursos fóra da Escola Holden, onde coñeceu a Raffaella Lops, que posteriormente se converteu na súa axente e editora. Ten unha sección na revista Gioia, onde escribe relatos curtos tomando como punto de partida unha noticia de actualidade e un número.
Tras visitar no 2006 un proxecto de Médicos Sen Fronteiras en Kinshasa, na República Democrática do Congo, onde a organización asiste enfermos de sida e as prostitutas do barrio de Masina, escribiu o relato Mundele ("O branco"), publicado en novembro de 2008 na antoloxía ''Mondi al limite. 9 scrittori per Medici Senza Frontiere''.
Escribiu a novela La solitudine dei numeri primi, editada en Italia por Mondadori en xaneiro de 2008, gañando ese mesmo ano o Premio Campiello á mellor Opera Prima, o Premio Fiesole Narrativa Under 40 e o Premio Strega, sendo o escritor máis novo en gañar este último certame. Giordano recibiu o 9 de xullo de 2008 o Premio Merck Serono na sección de narrativa e o 23 de agosto dese mesmo ano o Premio Frignano de opera prima. . A obra foi levada ao cinema en 2010.
The Polar Express
The Polar Express é un libro infantil inglés escrito e ilustrado por Chris Van Allsburg, un antigo profesor da Rhode Island School of Design. No ano 2004 foi adaptado para o cinema co título homónimo de The Polar Express.
O libro está considerado xeralmente como un clásico de Nadal para lectores novos. Foi louvado polas súas detalladas ilustracións e pola relaxante e tranquila historia. En 1986 gañou a Caldecott Medal de literatura para nenos.
Sinopse
Conta a historia dun rapaz que na Noiteboa está comezando a deixar de crer en Santa Claus. Porén, un tren máxico chamado o Polar Express chega fronte á súa casa e convídao a viaxar ao Polo Norte. En chegando ao Polo Norte, o pícaro é escollido por Santa Claus para recibir o primeiro regalo de Nadal. El escolle un axóuxere brillante e prateado da zorra de Santa e que fai un fermosísimo son. Ao pasaren os anos, a xente do seu contorno dinlle que o axóuxere non funciona xa que non lle escoitan o son, mesmo os pais e a irmá. Mais tamén hai persoas que aínda poden oílo, aqueles que aínda cren verdadeiramente en Santa Claus.
31 de agosto
Nacementos
miniatura|100px| Maria Montessori. miniatura|100px| Debbie Gibson.
Mortes
miniatura|100px| Celso Emilio Ferreiro.
I Know What You Did Last Summer
I Know What You Did Last Summer é un filme estadounidense dirixido por Jim Gillespie que foi estreado en 1997. Está baseado na novela homónima de Lois Duncan.
31 de agosto
Notas
Os 366 días do ano
I Know What You Did Last Summer
Sinopse
Unha noite de verán, cando volvían de troula, dúas parellas de mozos atropelan a un home nunha estrada deserta. Confundidos e asustados, deciden tirar o cadáver ó mar. Un ano despois, unha das rapazas, Julie, recibe unha mensaxe no que alguén di saber que pasou o verán anterior. A partir dese intre, un home con gabán de mariñeiro e un garfo adícase a perseguir e matar ós adolescentes.
Philipp Melanchthon
Philipp Melanchthon (en Philippus Melanchthon), nado como Philipp Schwartzerdt en Bretten o 16 de febreiro de 1497 e finado en Wittenberg o 19 de abril de 1560, foi un reformador relixioso, colaborador de Martiño Lutero, primeiro teólogo sistemático da reforma protestante, líder intelectual a reforma luterana, nun deseñador influente de sistemas educativos. Permanece con Lutero e Jean Calvin como reformador, teólogo e moldeador do protestantismo.
Traxectoria
Philipp Schwartzerdt naceu en Bretten en 1497 e cursou estudos nas universidades de Heidelberg e Tubinga. Ao ingresar no primeiro de ditos centros aos doce anos de idade, o seu tío, o humanista e hebraísta Johannes Reuchlin, aconselloulle que cambiase o seu nome pola súa tradución ao grego Melanchthon (Μελάγχθων), "terra negra". En Heidelberg estudou filosofía, retórica e astronomía/astroloxía, e comezou a ser coñecido como estudoso do grego.
Grazas á influencia do seu tío, en 1518 obtivo a cátedra de lingua grega na Universidade de Wittenberg. O discurso que pronunciou ao acceder á mesma atraeu notabelmente a atención de Martiño Lutero, catedrático de Teoloxía Bíblica en Wittenberg dende 1512 e que exerceu unha fonda influencia nel. Estudou teoloxía e licenciouse en 1519. En 1521 escribiu Loci communes rerum theologicarum, un relatorio a favor da reforma protestante, e substituíu a Lutero como líder desa causa en Wittenberg cando o seu mentor foi confinado no castelo de Wartburg. En 1526 converteuse en catedrático de teoloxía e participou, con outros vinte e sete delegados, na unificación das constitucións das igrexas reformadas de Alemaña.
Como representante da Reforma ante a dieta de Augsburgo, en 1530 presentou as Confesións de Augsburgo, 28 artigos de fe redactados en colaboración con Lutero. O ton dese credo era tan conciliador que sorprendeu mesmo os católicos. Un ano despois publicou unha apoloxía en defensa da Confesión de Augsburgo, profundizando nalgúns dos seus aspectos específicos en Variacións (1540). Debido á súa intención de lograr un entendemento entre protestantes e católicos ou polo menos entre as distintas faccións protestantes, os seguidores máis estritos do luteranismo consideraron heréticas as súas opinións. Foi comprensivo coa doutrina evanxélica e durante un tempo conservou a maioría das cerimonias católicas por consideralas adiaphora ("cousas indiferentes"), é dicir, materias de escasa transcendencia que era mellor tolerar, polo que os seus seguidores foron chamados adiaforistas.
Últimos días
O carácter humanista de Melanchton foi moi resistido polos teólogos luteranos ortodoxos, veteranos das primeiras batallas. Así e todo, logrou reunir gran cantidade de discípulos que mantiveron, propagaron e mesmo perfeccionaron as súas propostas. Philipp Melanchton faleceu en Wittenberg o 16 de abril de 1560. Morreu orando pola unión das igrexas "en Cristo" e queixándose pola rabies theologorum ("a rabia dos teólogos") do seu propio campo, que dende a morte de Lutero libraran batalla contra el.
A Casa do Raque, Ribadeume, As Pontes de García Rodríguez
A Casa do Raque é un lugar da parroquia de Ribadeume no concello coruñés das Pontes de García Rodríguez na comarca do Eume. Estaba despoboado no ano 2014 segundo datos do IGE.
Tomé de Aquino
Tomé foi un destacado defensor da teoloxía natural e o pai dunha escola de pensamento (que abarca tanto a teoloxía como a filosofía) coñecida como tomismo. Argumentaba que Deus é a fonte da luz da razón natural e da luz da fe. Foi descrito como "o pensador máis influente do período medieval" e "o máis grande dos filósofos-teólogos medievais". As súas ideas, a diferenza de moitas correntes na Igrexa católica da época, abarcaron varias ideas presentadas por Aristóteles -a quen chamou "o Filósofo"- e tentaron sintetizar.A filosofía aristotélica cos principios do cristianismo.
Os seus comentarios sobre as obras de Aristóteles lanzárono á popularidade, a recepción da súa obra favoreceu a compatibilidade entre o pensamento aristotélico e a fe católica. Así mesmo, recibiu influencias do platonismo de Agostiño de Hipona, e do aristotelismo de Averroes e de Maimónides, a quen tomaba como autoridades. As súas obras máis coñecidas son a Summa theologiae, un compendio da doutrina católica na cal trata 495 cuestións divididas en artigos (aquí atópanse as súas cinco vías), e a Summa contra gentiles, compendio de apoloxía filosófica da fe católica, que consta de 410 capítulos agrupados en catro libros, redactado a pedimento de san Raimundo de Peñafort.
A Tomé débeselle o rescate e reinterpretación da metafísica e unha obra de teoloxía monumental,  así como unha teoría do Dereito que sería moi consultada posteriormente. Canonizado en 1323, foi declarado Doutor da Igrexa en 1567 e santo patrón das universidades e centros de estudo católicos en 1880. A súa festividade celébrase o 28 de xaneiro. En palabras do filósofo inglés Anthony Kenny, Santo Tomé de Aquino é considerado "un dos máis grandes filósofos do mundo occidental".
Primeiros anos
miniatura|upright|Castelo do [[Monte Santo Giovanni Campano.]] miniatura|upright|[[Tentación de Santo Tomé de Aquino|Tentación de Santo Tomé (1632) por Diego Velázquez.]] Tomé de Aquino naceu en 1224 ou 1225 no castelo de Roccasecca, preto de Aquino, no seo dunha numerosa e nobre familia de ascendencia xermana. O seu pai, Landolfo, descendente dos condes de Aquino, estaba emparentado co emperador Federico II. A súa nai, Teodora, era filla dos condes de Taete e Chieti. Foi Tomé o menor de nove irmáns. Segundo unha lenda, Bonus, un santo ermitán, predixo a Teodora que o seu fillo ordenaríase dominico e chegaría a alcanzar a santidade.
Cumpridos os cinco anos, Tomé recibiu os seus primeiros ensinos na abadía de Montecasino, da que un tío seu era abade. Os seus biógrafos Guilelmus de Tocco, Bernardo Guido e Pedro Calo destacan a súa singular e temperá devoción sinalando que desde bebé, aferrábase fortemente a un papiro que tiña escrito o Avemaría. Comezou entón a súa aprendizaxe de gramática, moral, música e relixión ata que en 1239 o emperador Federico II decretou a expulsión dos monxes. Entón, o mozo Tomé continuou a súa educación na Universidade de Nápoles onde o estudo das artes liberais, o currículo educativo da época, púxoo en contacto cos principios da lóxica aristotélica. En 1244, á idade de dezanove anos, Tomé decidiu unirse á recentemente fundada Orde dominica grazas á amizade que trabara co mestre xeral Xoán de Wildeshausen, por cuxa vida austera e intelectual sentíose atraído despois de coñecelo anteriormente nun convento de Nápoles.
Logrou fuxir do castelo e trasladouse a París para afastarse da súa familia. O Aquinate sorprendeu aos frades cando viron que se dedicou a ler e memorizar a Biblia e as Sententias de Pedro Lombardo, mesmo comentara un apartado das Refutacións sofísticas de Aristóteles que eran as referencias para os estudos da época.
Formación universitaria
A Universidade de París era ideal para as aspiracións do mozo Tomé pola súa marcada predisposición ao Trivium (xa tradicional en París) e polas súas escolas de teoloxía. Tivo por mestres máis destacados a Alexander Hales e a Alberte o Magno, ambos acolledores da doutrina aristotélica (especialmente o segundo). Entre os seus compañeiros estaba Boaventura de Bagnoregio con quen mantivo unha singular relación de amizade, aínda que tamén de certa polémica intelectual. Antes de que Tome acabase os estudos, Alberte o Magno, sorprendido polo entendemento do seu alumno napolitano, encárgalle un acto escolástico, e aos seus fortísimos argumentos o alumno responde con perfecta distinción, desfacendo o discurso do seu mestre e futuro Doutor da Igrexa, o cal dixo á asemblea:
Alberte o Magno, seguro do potencial do novizo, levouno consigo a Colonia, para ensinarlle e estudar profundamente as obras de Aristóteles, que ambos haberían de defender posteriormente. Nesa época Tomé foi ordenado sacerdote. Tomé volvería a París en 1252 para continuar os seus estudos, pero atoparía unha forte oposición ás Ordes mendicantes, liderada polos profesores seculares, que perseguían o abandono da Universidade, en sinal de protesta contra o encarceramento de alumnos delincuentes. Pero o obxecto último da súa ira eran os mestres mendicantes: a súa singular pobreza, constancia e hábito de estudo enchía as súas clases de alumnos (véxase o caso de Alberte o Magno) e poñía en evidencia aos seculares.
O punto álxido daquel enfrontamento, que chegou a ameazar a vida dos mendicantes, chegou cando o doutor Guillermo de Saint-Amour publicou os seus tratados, Libro do anticristo e os seus ministros e Contra os perigos dos novísimos tempos. Tomé escribiu en outubro de 1256, uns meses máis tarde do segundo panfleto de Saint-Amour, Contra os que impugnan o culto divino e, o papa Alexandre IV, ese mesmo mes, excomungaría a Saint-Amour, prohibíndolle o ensino e os sacramentos. O mozo napolitano contaría, por mor da súa resposta a Saint-Amour, coa confianza papal en cuestións teolóxicas, e asignóuselle a revisión do Libro introdutorio ao Evanxeo eterno, de influencias xaquinistas.
Ensino universitario
miniatura|upright|Super Physicam Aristotelis, 1595 miniatura|upright|Detalle de Tomé de Aquino no [[Políptico de Valle Romita|Políptico Valle Romita de Gentile dá Fabriano.]] Tras aquela destacada actuación concedéuselle o doutoramento á excepcional idade de 31 anos, polo cal, en 1256 exerce como mestre de teoloxía na Universidade de París. Alí escribe varios opúsculos de gran profundidade metafísica, como De ente et essentia e a súa primeira Summa ou compendio do saber: o Scriptum super Sententias. Ademais, goza do posto de conselleiro persoal do rey Luís IX de Francia.
En xuño de 1259, Tomé é chamado a Valenciennes, xunto con Alberte o Magno e Pierre de Tarentaise (futuro papa Inocencio V), para organizar os estudos da Orde, aproveitando que tiña que trasladarse á súa Italia natal. Estivo durante un período de dez anos ensinando en Nápoles, Orvieto, Roma e Viterbo. Nesta época, Tomé termina a Summa contra gentiles, que sería a guía de apoloxía da Orde en España, encarga a tradución de numerosas obras de Aristóteles ao seu amigo erudito Guillerme de Moerbeke, para evitar certos erros de interpretación cometidos polos árabes, e comeza a redacción da Summa Theologiae. É mester sinalar que o papa Urbano IV nomeouno conselleiro persoal, e que lle encargou a Catena aurea (Comentario aos catro Evanxeos), o Oficio e misa propia do Corpus Christi e a revisión do libro Sobre a fe na Santísima Trindade, atribuído ao bispo Nicolás de Durazzo.
Canle segredo
Canle segredo [sic] é un libro de poesía en lingua galega escrito por Xosé María Álvarez Blázquez. Adicado á súa dona, María Luísa Cáccamo Frieben, gañou o Premio Pondal do Centro Galego de Bos Aires en 1953, se ben non saíu publicado até 1976.
Tomé de Aquino
Ensino universitario
O Aquinate foi enviado de volta a París, debido á gran oposición que se alzou en contra da súa figura e doutrina. Esta época, por ser a última, é a máis madura e fecunda do Aquinate pois se enfrontaría a tres brazos do pensamento: os idealistas agustinistas, encabezados por John Peckham, os seculares antimendicantes, dirixidos por Gérard d'Abbeville e, por último os averroístas, cuxa figura visible era Siger de Brabant. Tomé xa asumira publicamente numerosas ideas aristotélicas e completou as Exposicións das máis destacadas obras de Aristóteles, do Evanxeo de Xoán e das Cartas de Pablo o apóstolo. Doutra banda, escribe as súas famosas cuestións disputadas de ética e algúns opúsculos en resposta a John Peckham e Nicolás de Lisieux, á vez que terminaba a segunda parte da Summa Theologiae.
Pero a súa gran loita veu contra os averroístas: Sigerio de Brabante, máxima figura da Facultade das Artes, manifestara nas súas clases (non nas súas obras, de lóxica e física, como o Sophisma e o seu comentario á Física de Aristóteles) que o home non tiña natureza espiritual polo que a razón podía contradicir a fe sen deixar ambas as de ser verdadeiras. Tomé, líder indiscutible da Facultade de Teoloxía, respondería ese mesmo ano co seu De unitate intellectus contra averroistas terminando devandito opúsculo con esta declaración:
Canle segredo
Características
O poemario está dividido en tres seccións: Canle segredo, co amor como un dos temas principais, inclúe as composicións "Canle segredo", "Sin voz", "Panida", "Fervenza", "Dona", "Naufraxio", "Cruz de dous", "Maternidade", "O neno" e "Meu moneco"; Camiños de sol, con certo ton de nostalxia pola infancia perdida, inclúe "Aquil neno que fun", "Baión" (pola parroquia de Baión, en Vilanova de Arousa, onde pasaba os veráns de pequeno), "Saudade", "Pesadelo", "Pedra viva", "Camiños", "Descoberta da terra", "Lembranza", "O tolo"; "A cometa", "O carro dos nenos", "O medo", "O cabalo"; "Os ácios" e "O mundo"; As mágoas, con certo aire de denuncia social, inclúe "Elexía a unha muller do campo", "Ise neno da rúa", "Os importantes", "Visión" e "Soedá".
Nalgunha edición incluíronse tres poemas máis, cos que gañou premios nos Jogos Florais Galego-Portugueses celebrados en Guimarães en 1958: "Xohaniña", "Lembranza e Loubor da Terra" e "Poema sen voz". Noutra edición aparecen incluídos outros tres poemas escritos entre 1951 e 1954: "Nao", "Vello cancioneiro" e "Otero Pedrayo, home".
Tomé de Aquino
Ensino universitario
Tras este desafío singular dise, pois non consta entre os seus biógrafos, que ambos se enfrontaron publicamente e non sería desatinado, xa que Tomé disputara con, por exemplo, Peckham #ante a universidade pero o historicamente válido é que Tomé saíu amplamente vitorioso tras a publicación do opúsculo, xa que, en primeiro lugar, Siger retractouse de moitas cuestións na súa De anima intellectiva, e en segundo lugar, o bispo de París, Esteban Tempier condenaría aos poucos meses ata trece cuestiones esenciais do averroísmo, o que provocou unha gran folga na Facultade das Artes.
Canle segredo
Estilo
O libro alterna poemas con estrofa libre e outros con estrofas clásicas como o soneto ("Saudade") ou a cuarteta ("Dona"). Respecto á rima, é libre e polirrítmica, alternando versos de arte menor e arte maior.
Tomé de Aquino
Regreso e morte
miniatura|upright|Os restos mortais de Santo Tomé de Aquino están enterrados no [[Convento dos xacobinos de Toulouse|Convento dos xacobinos de Tolosa, Francia.]] miniatura|upright|Estatua de santo Tomé de Aquino, localizada en [[Santiago de Chile.]]Terminada o seu labor en Francia, encargóuselle a fundación dun novo capítulo provincial en Nápoles. Antes diso, Tomé visitou á súa familia e aos seus amigos, o cardeal Anibaldo degli Anibaldi e o abade de Montecassino Bernard Ayglier. En Nápoles debe destacarse que foi recibido como un rei, así como a numerosa correspondencia que mantivo, respondendo dúbidas ao mesmo Bernard Ayglier entre moitos outros. Con todo, tan pronto comezou a terceira parte da Summa Theologiae tivo unha singular experiencia mística (xa as tiña antes, está ben documentado) tras a cal se lle faría imposible escribir:
Canle segredo
Estilo
Hai restos de poesía trobadoresca, que o autor xa practicara co neotrobadorismo de Cancioneiro de Monfero. Aparece tamén mostras de paisaxismo e popularismo.
Tomé de Aquino
Regreso e morte
Con todo, accedeu á invitación do papa Gregorio X de asistir ao Concilio de Lión II, pero de súpeto enfermou e tiveron que acollelo na abadía de Fossanova. Tomé morreu facendo unha enérxica profesión de fe o 7 de marzo de 1274, preto de Terracina. Posteriormente, o 28 de xaneiro de 1369, os seus restos mortais foron trasladados a Tolosa de Languedoc, data na que a Igrexa católica o celebra.
A importancia e a gravitación política de Tomé de Aquino foi de tal magnitude, que aínda existen dúbidas acerca da causa da súa morte. Certamente, escribiuse sobre un posible envelenamento por orde do rei de Sicilia, Carlos de Anjou, segundo unha afirmación sostida por Dante Alighieri no Purgatorio da Divina Comedia, epopea escrita entre 1304 e 1321.
Canle segredo
Edicións
O libro gañou o Premio Pondal do Centro Galego de Bos Aires, que incluía a publicación do texto gañador da man de Edicións Galicia. Porén, o autor rexeitou esta oferta porque naquel momento, en 1953, dirixía a colección Leixado do vento de Edicións Monterrey, e pensaba publicalo alí. Así, non saíu publicado até 1976 por Edicións Castrelos como número 2 da colección Pico Sagro, cun prólogo do autor e gravados de Antón Rivas Briones. En 1987 os textos apareceron na súa Poesía galega completa (Ed. Xerais), e o poemario foi editado en 2002 por La Voz de Galicia na colección Biblioteca Galega 120. En 2008, ano en que se lle adicou ao autor o Día das Letras Galegas, foi reeditado por Editorial Galaxia na colección Dombate, cun prólogo do seu fillo Xosé María Álvarez Cáccamo.
Tomé de Aquino
Regreso e morte
Despois da súa morte, algunhas teses de Tomé de Aquino, confundidas entre as averroístas, foron incluídas nunha lista de 219 tese condenada polo bispo de París, Étienne Tempier, na Universidade de París en 1277. A pesar diso, tras varias profecías e milagres documentados con numerosos testemuños, Tomé de Aquino foi canonizado case aos 50 anos da súa morte, o 18 de xaneiro de 1323. As condenas de 1277 foron inmediatamente levantadas no que respecta a Tomé de Aquino o 14 de febreiro de 1325.
Tomé de Aquino é un dos intelectuais máis profundos, sistemáticos e fecundos da Historia. Entre os escritos filosóficos de Tomé de Aquino merecen destacarse numerosos comentarios ás obras de Aristóteles, así como os opúsculos O ente e a esencia e Sobre a unidade do entendemento en contra dos averroistas. Canto á súa produción teolóxica, as obras máis importantes para a filosofía son a Suma teolóxica, as Cuestións disputadas e Suma contra xentís.
Tomé de Aquino foi canonizado polo papa Xoán XXII no ano 1323. Pío V proclamouno doutor da Igrexa en 1567. León XIII declarouno en 1880 patrón das universidade, colexios e escolas.
Canle segredo
Edicións
Con todo, algún dos poemas fora xa publicado en 1948 na revista Alba, e outros apareceron nas revistas portugesas Céltica e Quatro ventos.
Tomé de Aquino
Contexto histórico
Durante a Idade Media, a relixión cristiá ocupaba todos os ámbitos da vida cultural, incluído o da ética. Durante este período, a ética tomou unha dimensión sobrenatural, é dicir, pensábase que Deus era o sumo ben, e a realidade suprema, creador e lexislador do Universo e de toda orde moral. Mediante a revelación, Deus comunicara a todos os homes o que estaba ben e máis o que estaba mal, e estes debían someterse obedientemente aos seus mandamentos.
O ser humano, durante este período, tiña a impresión de estar "de paso" nesta vida, de que nesta vida o comportamento das persoas só tiña importancia porque en función del salvaríanse ou condenaríanse para a vida eterna. Os conceptos antigos de "mal", "felicidade" e "sabedoría", que eran propios do mundo clásico, foron substituídos polos conceptos cristiáns de "pecado", "beatitude" e "santidade".
Filosofía
miniatura|upright|Tentación de Tomé de Aquino de Diego Velázquez A filosofía tomista caracterizábase por harmonizar os dogmas da relixión cristiá coas principais teses filosóficas de Aristóteles, nunha época na que este último era visto como o principal inimigo intelectual do cristianismo.
Ontoloxía
miniatura|upright|Super libros de generatione et corruptione Tomé, como máximo expoñente da figura de Aristóteles, ten no ser o punto de partida do seu esquema do pensamento. Umberto Eco expresa que "Tomé non aristoteliza o cristianismo, senón que cristianiza a Aristóteles".
O Aquinate comeza a súa ciencia no ente, que se define como o que está a ser. Aí introduce a súa innovadora distinción entre esencia e existencia. Xa que podemos actualizar interiormente a esencia dun obxecto (a súa figura, os seus límites), independentemente de que exista, de que teña realidade propia, contido propio, hai que concluír que ambos son principios diferentes. Tomé asocia a esencia, por ser limitación, coa potencia aristotélica, e a existencia, por ser perfección, como acto; nesta independencia da existencia respecto a a esencia radica a cuestión da continxencia dos obxectos e de toda metafísica en xeral. Ao fío diso, Tomé refírese a Deus, que é plenamente subsistente non-continxente daquela a súa existencia atópase na súa esencia, defínese como o ser propio e absoluto.
Perdidas desde a época do Imperio Romano, as obras aristotélicas foron redescubertas no século XII, resultando especialmente significativo para a súa transmisión o labor de Domingo Gundisalvo na Escola de Tradutores de Toledo. Neste senso son especialmente relevantes os intentos de Tomé de Aquino de oporse ós comentarios sobre Aristóteles feitos polo filósofo árabe de orixe española Averroes (1126-1198), explicando teses claramente opostas á Revelación cristiá. Fronte a teoría das dúas verdades deste pensador, para Tomé de Aquino filosofía e teoloxía non poden entrar en conflito porque sería unha discordancia dentro da verdade. Son dous saberes independentes con dous obxectos formais distintos pero co mesmo campo común.
A seguinte innovación radica nas propiedades inherentes do ser, ou transcendentais, que son tres:
A ontoloxía de Tomé non é, pois, unha metafísica das esencias e das categorías como viña sendo tempo atrás senón de algo aínda máis profundo: do ser mesmo o cal supón un punto de vista máis real, optimista e exacto.
O coñecemento
A teoría do coñecemento de Tomé de Aquino é un rescate da defendida por Aristóteles. Para ambos o entendemento toma a forma xenérica e substancial dos obxectos do exterior (percibida a través dos individuos, plenamente recoñecidos pola intencionalidade do esciente) e a abstrae, dando lugar á especie universal no acto. Niso radica a diferenza cognoscitiva entre home e animal, xa que o universal é un elemento indispensable para toda ciencia, que só pode alcanzar o home.
Así, para Tomé de Aquino, a verdade do intelecto humano baséase na verdade das cousas (verdade ontolóxica). Por iso o ente é ser inteligible. Escribiu unha reformulación da opinión de Aristóteles na súa Suma teolóxica como adecuación do entendemento coa cousa, Adaequatio rei et intellectus, o que se chamou impropiamente verdade lóxica que hoxe chamaríamos verdade semántica ou verdade epistemolóxica. Aquino defendeu o que hoxe se coñece como a "teoría correspondentista da verdade".
Tamén, para Tomé de Aquino o entendemento ten como obxecto o ser de todo o real, pero en canto que o home é unión substancial entre corpo e alma, o entendemento humano ten por obxecto o ser das realidades sensibles. O corpo está dotado de órganos do coñecemento, que son os sentidos, de aí que o coñecemento intelectual comece co coñecemento sensible. O entendemento elabora conceptos a partir de datos subministrados pola percepción sensible.
Esencia e existencia
Mediante a razón é posible chegar á realidade das cousas. Estas, agás Deus, son continxentes, poderían non existir. Por iso a composición decisiva é a composición de esencia e existencia. A esencia das cousas non comporta necesariamente a súa existencia. Só en Deus esencia e existencia coinciden. A esencia é potencia no sentido aristotélico e a existencia é acto en sentido aristotélico. A cada tipo de esencia corresponde un grao distinto de existencia. O existir é o acto da esencia, esta é potencia ou capacidade de ser. Só Deus é o ser subsistente onde se identifican esencia e ser. Os entes creados participan no ser en graos distintos segundo a capacidade de ser das súas respectivas esencias.
A metafísica tomista destaca por introducir a distinción entre esencia e existencia, base conceptual sobre a que lexitimar unha xerarquización dos entes existentes, desde a primacía de Deus, ente supremo e transcendente, ata os seres inanimados, pasando polos anxos, os humanos e o resto dos seres vivos. A separación fundamental entre Deus e o resto dos entes estriba en que o primeiro ten a existencia como propiedade constitutiva da esencia divina, mentres que o resto recibe, en diversos graos, a existencia de Deus a través dun acto creador.
As cinco vías
Desde o punto de vista da Teoloxía filosófica, tamén son destacables as cinco vías tomistas da existencia de Deus, nas que pretende demostrar racionalmente a súa existencia partindo de feitos observables por calquera ser humano. Parte da idea aristotélica do motor inmóbil, fonte de todo movemento entendido como paso da potencia ao acto e do concepto de causa eficiente, axente, material e final. Coñécense co nome de probas a posteriori para diferencialas das probas soamente racionais propostas anteriormente no século XI polo monxe Anselmo de Canterbury. Para Tomé de Aquino, nada pasa da potencia ao acto a non ser baixo a acción de algo que estea xa en acto. Deus é o acto puro, tal como sostiña Aristóteles, pero a diferenza do sostido por este non está pechado en si mesmo no seu autocoñecemento senón que crea o mundo, comunícase a el e coñéceo coñecéndose a si mesmo.
Sentado isto, as cinco vías para afirmar a existencia de Deus serían:
Tomé de Aquino entende que a concepción aristotélica non implica necesariamente a eternidade do mundo pero non exclúe esa posibilidade porque o cosmos pode ser á vez creado e eterno. Como creador Deus é a causa eficiente, a causa exemplar e a causa final, pois crea por amor, é o Amor e por amor endereza todo cara o seu fin que é el mesmo. En Deus o ser, a intelixencia e o amor son unha soa substancia.
O Home
No home non existen dúas substancias: alma e corpo. Senón que a alma é a forma, en sentido aristotélico, do corpo. Alma e corpo, xa que logo, configuran unha unión substancial. O home é unha substancia completa e única, non dual. O home arela permanecer no seu modo de ser, ese degaro non pode ser en van e absurdo, polo que a alma é inmortal e volverá a unirse ao corpo na resurrección da carne, aínda que isto segundo coñecémolo por revelación.
Ética
Para Tomé de Aquino o fin derradeiro do home é a felicidade, só coñecendo a súa natureza e as tendencias enraizadas nela poderemos saber o que lle fai feliz. De aí se poden deducir certas normas de conduta para acadar a felicidade. Existen pois unhas normas que son esixencia da súa propia natureza. Esta tende a conservar a existencia, a procrear, a coñecer racionalmente a verdade e a vivir en sociedade. Por iso a lei natural é evidente, universal e inmutable.
En ética e política desenvolveu a distinción entre lei natural e lei positiva, sendo a primeira a base obxectiva na que enraizar todo código moral humano concreto (elimínase así o relativismo moral) e toda lei civil positiva. A lei civil contraria á lei natural é inxusta porque é contraria ao ben do home. O dereito ten que estar subordinado á xustiza. O concepto de lei natural baséase e fundamenta a liberdade do home e expresa a esixencia dunha ordenación racional da conduta humana baseada nas demandas da súa natureza. Por iso para Tomé de Aquino a peor forma de goberno é a tiranía. No caso de conflito entre a autoridade civil e a autoridade da Igrexa, debería prevalecer o criterio desta última, pois ocúpase do ben da alma, superior, segundo Tomé, ó ben corporal (asunto do poder civil).
Para Tomé de Aquino a fin derradeira das persoas era a beatitude. Todo o que as persoas apetecían ou desexaban o facían en función dese fin derradeiro. As persoas, segundo San Tomé, acadaban a beatitude coa visión de Deus, pero este era un premio que estaba reservado para os ben aventurados na outra vida polas súas accións virtuosas nesta.
Plaza de Oriente
250px|thumb|Vista xeral da praza.
A Plaza de Oriente está situada no centro histórico da cidade española de Madrid. Trátase dunha praza rectangular de cabeceira curvada, de carácter monumental, cuxo trazado definitivo responde a un deseño de 1844 de Narciso Pascual y Colomer, herdeiro de varios proxectos anteriores. Un dos seus principais impulsores foi o rei Xosé I, quen ordenou a demolición das casas medievais situadas na zona.
Está presidida por dous dos edificios máis relevantes da capital: na cara occidental atópase o Palacio Real e na oriental o Teatro Real. A súa cara norte confórmaa o Real Mosteiro da Encarnación, ao que lle foi expropiado o Horto da Priora para integralo dentro da praza.
Ademais dos citados edificios, esta praza monumental alberga diferentes xardíns histórico-artísticos e unha colección escultórica, na que destaca especialmente a escultura de Filipe IV, obra do século XVII de Pietro Tacca. Está considerada como a primeira estatua ecuestre do mundo suxeitada unicamente polas patas traseiras do cabalo.
Mirjam Weichselbraun
Mirjam Weichserlbraun, nada en Innsbruck o 27 de setembro de 1981, é unha actriz, presentadora de televisión e actriz de dobraxe austríaca.
Foi elixida pola canle de televisión pública austríaca Österreichischer Rundfunk para ser presentadora do Festival de Eurovisión 2015 xunto a Alice Tumler e Arabella Kiesbauer.
Familia Simpson
A familia Simpson é unha familia de personaxes ficticios que protagoniza a serie de animación The Simpsons. A familia nuclear dos Simpson está formada pola parella casada de Homer e Marge e mailos seus tres fillos Bart, Lisa e Maggie. Os cinco viven en 742 Evergreen Terrace na cidade ficticia de Springfield, nos Estados Unidos. Foron creados polo debuxante Matt Groening, quen concibiu a idea mentres agardaba na recepción da oficina de James L. Brooks. Para os seus nomes, Groening usou os de membros da súa propia familia, substituíndo o de "Bart" polo seu propio. A familia apareceu por vez primeira na televisión o 19 de abril de 1987 nunha curtametraxe no programa The Tracey Ullman Show, titulada "Good Night". Isto permitiu que máis adiante puidese crearse a serie independente, a cal debutou o 17 de decembro de 1989 co episodio "Simpsons Roasting on an Open Fire".
Xunto aos cinco membros principais da familia, hai outros personaxes, con máis ou menos importancia, que tamén forman parte desta familia disfuncional. Os personaxes máis habituais e recorrentes son o pai de Homer, Abraham Simpson; as irmás de Marge, Patty e Selma Bouvier; e as dúas mascotas da familia, Santa's Little Helper ("Pequeno axudante de Santa") e Snowball II ("Bóla de neve II"). Entre outros membros atópanse a nai de Homer, Mona Simpson; a "esposa das Vegas" de Homer, Amber; a nai de Marge, Jacqueline Bouvier; e unha manchea de parentes menores.
Características xerais
Os Simpson son unha familia que vive en 742 Evergreen Terrace na cidade de Springfield dos Estados Unidos. Homer, o pai, traballa como o inspector de seguridade na Springfield Nuclear Power Plant, unha posición que contrasta coa súa descoidada personalidade de bufón. Está casado con Marge Simpson, un estereotipo de ama de casa e nai americana. Ambos os dous teñen tres fillos: Bart, un neno de dez anos moi cafre; Lisa, unha activista precoz de oito anos; e Maggie, un bebé que rara vez fala, pero que se comunica chucando o seu chupete. A familia posúe un can, Santa's Little Helper, e un gato, Snowball V. Ambas as mascotas teñen papeis protagonistas en varios episodios. Malia o paso dos anos, marcado polas celebracións de aniversarios ou vacacións, os Simpson non avellentan fisicamente e seguen sendo como a finais dos anos oitenta. Aínda que a familia é disfuncional, moitos dos episodios examinan as relacións e os azos que os unen, xa que a miúdo reflicten o aprecio que teñen cara aos demais.
Creación
Groening ideou a historia de The Simpsons na recepción da oficina de James L. Brooks en 15 minutos. Brooks xa lle pedira a Groening que pensase na idea de realizar unha serie de curtas animadas, así que Groening pensou inicialmente en presentar a súa tira cómica Life in Hell. Non obstante, cando o caricaturista se deu conta de que animar Life in Hell requiriría a rescisión dos dereitos de publicación da obra da súa vida, buscou outro enfoque e creou a súa familia disfuncional. Así, despois de concibilos, deulles aos personaxes os nomes de membros da súa propia familia: seu pai Homer, súa nai Margaret e as súas irmás máis novas Lisa e Maggie. Ademais, substituíu "Bart", anagrama de "brat", polo seu nome e modelou o personaxe como seu irmán máis vello, Mark.
Os cinco membros da familia foron creados con trazos sinxelos para que así as súas emocións puidesen ser reflectidas facilmente e para poder cambialas cun pequeno esforzo e poderían ser recoñecidos en silueta. Groening só enviou bosquexos básicos aos animadores e asumiu que as figuras serían corrixidas durante a produción. No entanto, os animadores soamente copiaron os seus debuxos, dando como resultado a aparencia ruda que estes teñen nos primeiros episodios curtos.