cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tapetum lucidum
Brillo ocular
A pesar de que o tapetum lucidum está presente nalgúns primates, o ollo humano e o doutros primates non o ten. Porén, en humanos e animais, si poden ocorrer dous efectos que lembran os ollos brillantes, que son a leucocoria (ollos brancos, indicativos de anormalidades como cataratas, cancros, e outros problemas) e o efecto de ollos vermellos nas fotografías (debido a reflexións na retina e outras capas do fondo do ollo e o efecto dos vasos sanguíneos situados alí).
Clasificación
Unha clasificación das variantes anatómicas do tapetum lucidum distingue catro tipos:
As diferenzas funcionais entres estes catro tipos non se coñecen.
Esta clasificación non inclúe os tipos de tapetum lucidum atopados nalgunhas aves. Os kiwis e os kakapos de Nova Zelandia, os Burhinidae (como os pernileiros), a garza Cochlearius cochlearius, e moitas avenoiteiras, bufos, e outras aves nocturnas como a única gaivota completamente nocturna, a Creagrus furcatus das illas Galápagos tamén posúen tapetum lucidum Esta clasificación non inclúe o extraordinario espello para enfocar presente no ollo do peixe Dolichopteryx longipes.
miniatura|esquerda|Un [[lémur con tapetum lucidum.]] Os humanos e outros animais sen tapetum lucidum son xeralmente diúrnos. Entre estes están a maioría dos primates, esquíos, algunhas aves, os canguros vermellos e porcos. Entre os primates só os Strepsirrhini (lémures), coa excepción de varias especies de Eulemur diúrnas, teñen tapetum lucidum.
A situación do tapetum lucidum no globo ocular varía segundo a situación do globo ocular na cabeza, para que en todos os casos o tapetum lucidum mellore a visión nocturna no centro do campo de visión do animal.
Ademais dun brillo, o tapetum lucidum ten cor e moitas veces iridescencia. No tigre, por exemplo, é verdoso. Nos ruminantes pode ser verde dourado co tons azuis na periferia, ou branquecho ou azul claro con periferia de cor lavanda. Nos cans é branco con periferia azul.
Mecanismo
miniatura|150px|dereita|Disección dun ollo de tenreira, Retirouse a retina (gris, amontoada abaixo) para que se vexa o tapetum lucidum (azul). O tapetum lucidum, ao ser iridescente, reflicte a luz debido fundamentalmente aos principios de interferencia da óptica de película fina, como se observa noutros tecidos iridescentes. Porén, as células do tapetum lucidum consideradas individualmente son leucóforo, non iridóforos.
O tapetum lucidum é un retroreflector do tipo de esfera transparente. Como é un retroreflector, reflicte a luz directamente cara atrás na dirección da luz. Isto serve para facer coincidir a luz orixinal e a reflectida e así manter a agudeza e contraste da imaxe na retina. O tapetum lucidum reflicte con interferencia construtiva, o que incrementa a cantidade de luz que pasa a través da retina. Nos gatos, o tapetum lucidum fai diminuír á 6ª parte o limiar mínimo da visión, permitindo que o animal vexa con moi pouca luz, coa que non podería ver un ser humano.
Usos
O tapetum lucidum permite que un animal que o teña vexa con pouca luz, que non permitiría ver a outros animais. Os humanos aproveitan artificialmente este efecto ou utilizando animais. Entre os usos que lle dan os humanos están o escaneado do brillo ocular reflectido para detectar e identificar as especies de animais na escuridade, e o uso de cans e cabalos de rastreo e rescate de noite. miniatura|dereita|150px|Catafaros sobre a calzada dunha estrada.
Numerosas patentes describen retroreflectores fabricados seguindo o modelo do tapetum lucidum, que teñen moitos usos. Unha das primeiras patrentes, usada primeiramente en catafaros para a circulación viaria colocados no pavimento das estradas, estaba inspirado no tapetum lucidum do ollo dos gatos. Un uso máis recente dos retroreflectores, que axuda a facer máis seguras as comunicacións entre dúas estacións na propagación de ondas electromagnéticas na liña da ollada, foi modelada imitando unha combinación de tapetum lucidum e a bioluminescencia de certos peixes. Algúns destes peixes usan o brillo ocular para detectar e comunicarse con outros peixes da súa especie.
Patoloxía
Nos cans, certos fármacos distorsionan a precisa organización dos cristais do tapetum lucidum, o que afecta á capacidade do can de ver con pouca luz. Entre estes fármacos están o etambutol, antibióticos macrólidos, ditizona, medicamentos antimaláricos, algúns antagonistas dos receptores H2, e axentes cardiovasculares. A distorsión atribúese "á acción quelante que elimina o cinc das células do tapetum."
Club Tijuana
O Club de Fútbol Tijuana Xoloitzcuintles de Caliente é un club de fútbol mexicano da cidade de Tijuana, Baixa California. Fundouse en xaneiro de 2007 e compite na Primeira División de México.
A Igrexa, Loira, Valdoviño
A Igrexa é un lugar da parroquia de Loira no concello coruñés de Valdoviño na comarca de Ferrol. Tiña 3 habitantes no ano 2018 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales eran 1 home e 2 mulleres, o que supón unha diminución con relación ao ano 2000 cando tiña 7 habitantes.
Entroido de Meira
Historia
O entroido comezaba no lugar do Paso do Redondo, no barrio do Pombal. Actualmente é unha pequena rúa, pero antigamente era un importante lugar de paso. Desde alí, a festa percorría Meira cara á costa, até chegar a antiga illa de Samertolameu. Até o lugar chegaba xente das parroquias veciñas. A festa deixou de celebrarse en 1936 coa chegada da guerra civil española. Desde o 2011 recuperouse a tradición, lembrándose aínda algunhas das cancións da troula, sendo dez delas recompiladas.
Características
A festa tiña como protagonistas as figuras das Madamas e os Galáns, recoñecidos principalmente polo seu baile e vestimenta. A estética das Madamas e Galáns é moi similar á que locen os participantes nas danzas de Domaio, Darbo, O Hío e Aldán.
As mulleres visten un gorro de palla con flores, neste caso feitas de papel, e un vestido branco. Os homes tamén locen camisa e pantalóns brancos, un chapeu con follas de cores, nalgúns casos de avestruz, unha banda azul e un cinto. Dos sombreiros de todos os bailaríns colgan ademais moitísimas cintas de cores que destacan coas roupas brancas e que teñen un protagonismo especial no baile.
Amais dos bailaríns principais, neste entroido tamén participaba outra personaxe de igual importancia para a diversión da festa, coñecido como O Fedelloso ou O Merdento. Desta persoa a xente fuxía, din algunhas fontes, pois era recoñecido por leva-la cara tapada cun trapo, levar a peor roupa posible vestida, e facer o que estivese nas súas mans para ser o que peor fedese do lugar.
Ademais dos bailaríns destacaba a música que os facía bailar, hoxe en día representada como música tradicional galega, na que son imprescindibles instrumentos como a gaita, as pandeiretas ou os tambores. Personalidades de sona do entroido de Meira foron Perfeuto, o gaiteiro que traía toda a música e que facía bailar; madamas coma María de Taboada, Florentina ou Saladina de Paz; e bailaríns máis apreciados, galáns coma José do Chicho ou Agustín de Menduíña.
Bibliografía
''O carnaval tradicional en Meira, Madamas e Galáns. Recuperando e difundindo as nosas tradicións''. Meiramar-Axóuxeres, 2011.
Voo 6291 de United Express
O voo 6291 de United Express era un servizo regular entre o aeroporto de Washington Dulles preto de Washington, D.C. e o aeroporto Port Columbus en Columbus, Ohio. Estaba operado por Atlantic Coast Airlines no nome de United Express.
A última hora da noite do 7 de xaneiro de 1994 o British Aerospace Jetstream 41 que operaba a ruta entrou en perda e esnafrouse na aproximación ao aeroporto Port Columbus. Os dous pilotos, o asistente de voo e dous pasaxeiros morreron no accidente. Os superviventes eran unha familia taiwanesa de tres persoas.
Accidente
O voo 6291 deixou a porta de embarque en Dulles ás 21:58 para o voo de 90 minutos a Columbus. A tripulación estaba formada polo capitán Derrick White, de 35 anos, o primeiro oficial Anthony Samuels, de 29, e a asistente de voo Manuela Walker, de 58. Había cinco pasaxeiros a bordo.
Ás 23:10 o voo contactou co control de aproximación de Columbus. O capitán avisou o controlador de que o avión estaba descendendo dos 13 200 pés (4 000 m) aos 11 000 pés (3 400 m). O controlador asignou unha dirección de 285 graos para interceptar o ILS da pista 28L e autorizou o voo a 10 000 pés (3 000 m). Un informe meteorolóxico actualizado chegou ás 23:15, informando de nubes a 800 pés (240 m) sobre o chan, visibilidade de 2,5 millas (4 km) con neve lixeira e néboa e ventos de 4 nós a 300 graos. Autorizouse unha aproximación ILS á pista 28L ILS cando o avión pasou polo punto SUMIE. Dous minutos despois autorizouse a aterraxe na pista 28L.
O avión estaba descendendo a unha altitude de 1 250 pés (380 m) cando o axitador do mando de control se activou e soou durante 3 segundos. Un segundo e medio despois soou novamente. O avión continuou descendendo por debaixo da senda de planeo ata que chocou cun grupo de árbores co morro levantado. Parou en posición vertical nun edificio comercial, a 1,9 km da pista. Tras o impacto iniciouse un lume en ou preto do motor esquerdo que se espallou ao resto do aparello. Polo menos sobreviviron catro pasaxeiros ao impacto, porén, só tres persoas escaparon antes de que as lapas engulisen completamente o avión.
Pedro Rivas Fontenla
Pedro Antonio Rivas Fontenla é un xornalista galego.
Arouca
Arouca é un concello portugués situado na Área Metropolitana do Porto, Rexión Norte e subrexión de Área Metropolitana do Porto(NUTS III).
Demografía
É a sede dun municipio con 327,99 km² de área e 22 359 habitantes (2011), subdividido en 20 freguesías, pertencente ao Distrito de Aveiro. O concello limita ao norte cos municipios de Gondomar, Castelo de Paiva e Cinfães, ao leste con Castro Daire, ao este e ao sur con São Pedro do Sul, ao sur con Vale de Cambra, ao suroeste con Oliveira de Azeméis e ao noroeste con Santa Maria da Feira e con Gondomar.
Cidades irmandadas
O concello de Arouca está irmandado coas seguintes cidades:
Xugo
En Galiza utilízase para xunguir bois ou vacas, animais utilizados para o traballo do campo ata a aparición do tractor ou do camión. Noutras zonas emprégase tamén para xunguir bestas. A parella xunguida denomínase xunta ou xugada.
Orixe do nome
O vocábulo galego xugo procede directamente do latín iugum, que a súa vez xorde da raíz indoeuropea *yak'om, de *yug- ou *yeug-, "unir". Os seus derivados atópanse en todas as linguas fillas, como no sánscrito yugá, grego zygon, antigo alto alemán juch e anglosaxón geoc (alemán actual Joch, inglés actual yoke), antigo eslavo eclesiástico igo, armenio luc, hitita yugam, galés iau etc. . Algúns cognados en galego son: xugular, subxugar, cigoto, axustar, xustapor, xustapoñer, xunta, xuntar, xunto, axuntar, arrexuntar, ceugma ou ioga. O feito de que se atope tanto nas linguas indoeuropeas occidentais como nas orientais mostra que se trata dun termo común e moi antigo, un verdadeiro fósil, que indicaría que era un instrumento coñecido polos pobos indoeuropeos antes da súa dispersión.
Estrutura
No centro do xugo vai un estrobo, loro, timoeiro ou sobeo, que serve para enganchar o xugo á cabezalla do carro ou ó timón do arado. Para asegurar esta suxeición, o xugo vai tallado por riba cuns entrantes (mosas) e saíntes (castelos, castelares, camallóns) para atar mellor o estrobo, e por baixo cun rebaixe no que se adapta a cabezalla. Este estrobo pode estar feito de coiro ou dunha corre de carballo retorta. En calquera caso, para que non se deslice ó longo da cabezalla, inclúese na atadura a chavella, peza de madeira que atravesa verticalmente o extremo anterior da cabezalla.
É habitual que o xugo vaia decorado con tallas diversas ou figuras feitas con cravos, sobre todo na parte central e frontal. Esta decoración pode ser simplemente estética pero ás veces serve para identificar o propietario ou como signo protector contra o meigallo (mediante o tallado de cruces ou estrelas).
Tipoloxía dos xugos en Galiza
Segundo o seu emprego podemos falar de tres tipos de xugo:
Existen tamén outros tipos de xugo, moi pouco comúns, como o xugo dobre ó que se xonguen dous animais a un lado e un só ó outro; este xugo utilízase para domear un novo animal a ser xunguido, afacéndoo ó traballo ó colocalo entre dous animais xa acostumados. Outro tipo de xugo sería o xugo mixto, utilizado cando hai que xunguir nun mesmo tiro un bovino e unha besta.
Segundo a estrutura do xugo existen tres grandes tipos, denominados xugo de canga, xugo de cancís e xugo de molida. A descrición que segue corresponde ás formas típicas, pero poden atoparse numerosas variedades nos elementos que o conforman.
Xugo de canga
miniatura|dereita|225px|Xugo de canga, do Sobrarbe, Aragón, España O xugo de canga denomínase así polas dúas varas laterais (cangas ou cangallas ) que atravesan o xugo e pasan a cada lado do pescozo do animal. O simple nome canga substitúe, nalgunhas comarcas, á palabra xugo. Neste tipo de xugo, como no seguinte, os animais fan tracción co pescozo e a cruz, de onde lle vén o nome de xugo xugular.
Xugo de cancís
Neste tipo, as cangallas son substituídas por cadanseu pau curvado en forma de U, extraíble, e no que se mete o pescozo do animal; hainos tamén de ferro. O cancil suxéitase ó xugo cunha caravilla por riba deste, a espicha ou bío. Como no tipo anterior, a tracción exércese co pescozo.
Xugo de molida
O xugo de molida está deseñado para que o animal efectúe a tracción coa testa ou fronte, para o cal posúe uns saíntes nos extremos que se atan ós cornos mediante unha corda ou correa, as cornás ou corneiras. De aí a designación alternativa de xugo cornal. Este xugo caracterízase por levar unha especie de almofada entre o xugo e a caluga do bovino, chamada molida ou molido, feita de pel e con la ou pelo no interior. A molida ten como función evitar o roce do xugo coa pel do animal.
Outras pezas accesorias deste tipo de xugo son as cubertas ou cuberteiras, feitas de pel e que cobren e protexen as corneiras do sol e da chuvia. Adoitan rematar nun flocos, milfeiras, que, ó se mover segundo camiña o animal, espantan as moscas.
Nalgunhas zonas, este tipo de xugo únese á cabezalla mediante un aro de madeira que pende do centro do xugo, polo que pasa a cabezalla. A este aro chámanlle arcoxo.
Distribución dos tipos de xugos en Galiza
miniatura|300px|Distribución dos tipos de xugos en Galiza Xaquín Lorenzo e, posteriormente, Manuel González estudaron a distribución dos diferentes tipos de xugo en Galiza. O xugo de canga ocupa boa parte da Galiza occidental: norte e occidente de Lugo, toda a provincia da Coruña e mais o norte da de Pontevedra. Xaquín Lorenzo considerou que este era un tipo de xugo endóxeno, polo que o denominou xugo galego.
O xugo de cancís ocupa un territorio menor que, en forma de cuña, esténdese desde a metade sur da provincia de Pontevedra e a zona noroccidental da de Ourense ata o norte da de Lugo, cubrindo a parte central desta. A área de distribución esténdese por Portugal, e Xaquín Lorenzo considerou que era orixinario deste país, dándolle o nome de xugo portugués.
O xugo de molida aparece a oriente dunha liña que desde o sur do concello de Ribadeo baixa verticalmente ata cerca da provincia de Ourense para abrirse seguindo, máis ou menos, o curso do Miño, quedando a maior parte de Ourense dentro da área de distribución. Esta continúase cara a Castela, polo que Xaquín Lorenzo lle deu o nome de xugo castelán.
Dun xeito xeral, pódese dicir que na Galiza máis montañosa predominaba o xugo de molida ou cornal, xa que os animais fan máis forza coa cabeza. Consecuentemente, nas zonas de confluencia onde se solapan estas tres áreas poden coexistir xugos de máis dun tipo.
Simboloxía do xugo
O mesmo concepto de unión, de xunguir dúas entidades nunha soa, aparece tamén noutros contextos. Así, en diversas rexións, incluída Galicia, existiu o ritual matrimonial de unir á parella de noivos cun pano ou estola sobre os ombros. O mesmo acto do casar dúas persoas (e unirse dúas familias) denomínase tamén como xunguir.
Pero tamén simboliza a opresión, o sometemento da vontade dunha persoa ou dun pobo á vontade allea. Así, escribe Castelao:
O xugo na cultura popular galega
miniatura|250px|Detalle do xogo entre o pértego e o mango dun mallo Ademais da pegada que deixou o xugo na literatura oral galega, que se recolle a continuación, cómpre recoller outros casos de trasferencia semántica:
Minquartia guianensis
Minquartia guianensis é a única especie do xénero monotípico Minquartia pertencente á familia das olacáceas. É orixinaria de América.
Río Cinsa
O río Cinsa é un río galego, afluente pola dereita do Cabe, pertencente á conca do Sil-Miño.
Minquartia guianensis
Descrición
Son árbores que acadan un tamaño de até 20 m de alto, con látex branco, poliñas glabras. Follas elípticas a oblongas, de 10–25 cm de longo e 4–7 (–10) cm de ancho, ápice acuminado, base obtusa a redondeada, glabras, envés debuxado con pequenos puntos negros resinosos, nervios terciarios paralelos e conectando os nervios laterais a maneira de banzos; pecíolo (1–) 1.5–3 (–4) cm de longo, asucado na superficie adaxial. Froito drupáceo, elipsoide, 2–3 cm de longo, endocarpo tuberculado; semente 1.
Río Cinsa
Fontes
Nace da confluencia do rego de Barrantes e do río da Veiga, no límite entre as parroquias de Baamorto e Seoane, no concello de Monforte de Lemos.
Minquartia guianensis
Distribución e hábitat
É unha especie rara que se atopa nos bosques húmidos, da zona atlántica; a unha altitude de 10–20 metros; dende Nicaragua até Suramérica tropical.
Río Cinsa
Percorrido
O seu curso adopta unha dirección N-S coa que drena a parroquia da Vide e a de Distriz, na que desemboca antes do límite co concello de Pantón, logo dun percorrido duns 7 km.
Minquartia guianensis
Taxonomía
Minquartia guianensis foi descrita por Jean Baptiste Christophore Fusée Aublet e publicado en Histoire des Plantes de la Guiane Françoise 2(Suppl.): 4–6, t. 370. 1775.
Deadmau5
Joel Thomas Zimmerman, nado en Niagara Falls, Ontario o 5 de xaneiro de 1981, é un produtor musical e DJ canadense máis coñecido polo seu nome artístico deadmau5. Zimmerman produce en gran variedade de estilos dentro do xénero house e da música eletrónica. Os seus temas foron incluídos en varios álbums recompilatorios como In Search of Sunrise 6: Ibiza de 2007 ou en A State of Trance de Armin van Buuren. O seu primeiro álbum, Get Scraped, foi lanzado en 2005.
Samantha Cristoforetti
Samantha Cristoforetti, nada o 26 de abril de 1977 en Milán, é unha astronauta italiana da Axencia Espacial Europea, piloto da Forza Aérea de Italia e enxeñeira.
Traxectoria
Cristoforetti naceu en Milán en 1977. Pasou a súa infancia en Malè, no Val di Sole, na provicia de Trento. Cando tiña 18 anos, participoi nun programa AFS de intercambio dos Estados Unidos e no USA space camp.
Ostentou o récord de permanencia ininterrompido dun voo espacial dunha astronauta europea (199 días, 16 horas), e ata xuño de 2017 retivo a marca ata que foi superada por Peggy Whitson. É ademais a primeira italiana en viaxar ao espazo. Samantha Cristoforetti foi a primeira persoa en facerse café expreso no espazo.
Sant Esteve Sesrovires
Sant Esteve Sesrovires é un municipio da provincia de Barcelona, en Cataluña, pertencente á comarca do Baix Llobregat. Está situado no norte da comarca, entre os concellos de Abrera ao norte, Martorell ao leste, Castellví de Rosanes ao sur e Sant Llorenç d'Hortons e Masquefa ao oeste.
O concello é atravesado polos torrentes de Can Llopart e Ca n'Estella, que se unen no torrent dels Llops. O núcleo antigo desenvolveuse arredor deses dous torrentes e da igrexa. O relevo é chairo con lixeiras ondulacións, apto para a explotación gandeira e agrícola, aínda que hoxe en día a industria foi gañando terreo.
Tiña en 2017 unha poboación de 7.670 habitantes, agrupados nas entidades de la Beguda Alta, Ca n'Amat, Can Bargalló, Can Margarit, Can Prats, Masia Bac, Pou del Merli, Sant Esteve Sesrovires e Vallserrat.
O Calvario, Loira, Valdoviño
O Calvario é un lugar da parroquia de Loira no concello coruñés de Valdoviño na comarca de Ferrol. Tiña 27 habitantes no ano 2018 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales eran 10 homes e 17 mulleres, o que supón unha diminución con relación ao ano 2000 cando tiña 33 habitantes.
Miguel I de Portugal
Miguel I de Portugal (nome completo: Miguel Maria do Patrocínio João Carlos Francisco de Assis Xavier de Paula Pedro de Alcântara António Rafael Gabriel Joaquim José Gonzaga Evaristo de Bragança e Bourbon; 26 de outubro de 1802 - 11 de novembro de 1866), foi rei de Portugal dende o 11 de xullo de 1828 ata 26 de maio de 1834, cando foi derrotado polo seu irmán, Pedro IV, que defendía o trono da súa filla, María II de Portugal. Recibiu os alcumes de O Tradicionalista dos seus partidarios e dos seus adversarios, O Absolutista ou O Usurpador, en virtude de alegadamente ter arrebatado o trono da súa sobriña. Era o terceiro fillo de Xoán VI de Portugal.
Após loitas internas contra o Parlamento, derrotado, é exiliado en Austria. Para volver a Portugal, D. Miguel acepta entón ficar noivo da sobriña, D. María da Gloria e, para poder ser nomeado rexente en minoría de idade desta, xura a Carta Constitucional de 1826 ante a corte austríaca, coa "reserva de todos os seus dereitos" e expresa determinación de que esta fose previamente aceptado polos tres estados do reino, conforme o seu decreto de outorga. Á súa chegada a Lisboa D. Miguel repite, nos mesmos termos, o xuramento de fidelidade á Carta e da raíña, a súa prometida muller. Pouco despois, convoca a reunión dos tres estados do reino en Cortes, para decidir a sucesión no trono de Portugal.
O 23 de xuño de 1828, é proclamado rei polas Cortes Xerais do Reino, que anulan a vixencia da Carta Constitucional e repón as Leis constitucionais tradicionais. Foi recoñecido polo Papa, España e Estados Unidos de América, quedando as restantes potencias na expectativa, pero aceptando tratar co seu goberno mentres entidade que "de facto" exercía o poder político sobre a case totalidade do territorio nacional.
A non aceptación da decisión das Cortes Xerais polo seu irmán D. Pedro e os liberais desencadeou a Guerra Civil Portuguesa (1831-1834) entre miguelistas e pedristas. Na primavera de 1834, a guerra civil entra na fase decisiva. O 22 de abril, polo Tratado de Londres, Reino Unido e Francia deciden poñer fin ao reinado de D. Miguel en Portugal e ás pretensións de Carlos María Isidro de Borbón en España. Así, derrotado, D. Miguel é forzado a abdicar en favor de D. María II a través da Concesión de Évoramonte (26 de maio de 1834). Parte para o exilio, en xullo do mesmo ano, vivindo o resto da súa vida na Alemaña, onde casou coa princesa Adelaide de Löwenstein-Wertheim-Rosenberg, que lle deu seis fillas e un fillo, Miguel, Duque de Bragança.
Cañita Brava
Traxectoria
É veciño dos Castros, A Coruña. Cañita Brava descubriu a súa inclinación ao mundo do espectáculo cando comprobou que a súa versión do famoso merengue "Caña brava" era aceptado con entusiasmo polos seus veciños e amigos. Antes de dedicarse á canción, Cañita traballaba no peirao da súa localidade natal, mais decidiu deixar ese traballo. Tras algunhas actuacións de carácter local que axudaron a establece-lo seu nome, Cañita tivo a súa primeira grande oportunidade cando apareceu no programa de TVE El semáforo, presentado por Jordi Estadella e Marlene Mourreau.
Aparición en televisión
Á primeira aparición de Cañita en TVE (na que non interpretou ningunha canción pero si fixo unha parodia da retransmisión do famoso encontro España-Malta) sucedéronse moitas outras, nas que comezou a explora-los seus talentos como compositor e vocalista en temas como "Canción en ruso" ou "Ya vienen los pastores", esta última unha panxoliña que adaptou ao seu estilo para unha edición de Nadal de El semáforo. O público aclamou case dende o principio a arte de Cañita, que chegou a transcender por completo o formato do programa, que era en realidade un concurso de talentos. Así, Cañita axiña se converteu nun regular e adoitaba aparecer fóra de concurso. "Tengo más de treinta canciones compuestas", asegurou nunha ocasión, "y siempre me quedan las mejores para el final, no sé por qué".
Aparición en cinema
En 1998 deu o salto á gran pantalla da man de Santiago Segura, cun moi pequeno papel no filme de grande éxito Torrente, el brazo tonto de la ley, película na que compartía cartel con Tony Leblanc, o tamén galego Manuel Manquiña, Chus Lampreave ou o propio Segura. A frase estelar de Cañita --"me debes seis mil pesetas de whisky" —tivo tal popularidade que cando Segura se decidiu a face-la terceira parte da saga de Torrente, pediulle a Cañita que volvese a aparecer e pronunciase esa mesma frase pero desta volta traducida a euros.
Coa entrada no novo milenio protagonizou a curta Los invasores, no que interpreta a un policía en misión secreta na procura dunha rapaza que ninguén sabe onde se atopa. Editouse tamén a banda de son desta película.
Logo diso, Cañita dedícase a facer shows por toda a xeografía ibérica, participando en inauguracións de discotecas, festas diversas e dando pregóns para festividades locais.
Frank Lloyd
Frank Lloyd, nado en Glasgow (Escocia) o 2 de febreiro de 1886 e finado en Santa Monica (California) o 10 de agosto de 1960, foi un director de cinema estadounidense.
Traxectoria
Dedicado tamén á produción de cinema e ao guión, foi candidato ao oscar ao mellor director en 1929 por tres películas, gañándoo por The Divine Lady. Volvería conseguilo por Cavalcade.
O seu maior éxito foi Mutiny on the Bounty.
Foi un dos fundadores da Academia das Artes e das Ciencias Cinematográficas.
Marcos Rodríguez Fernández
Marcos Rodríguez Fernández, nado en Marín o 7 de xaneiro de 1984, é un exfutbolista galego que xogaba de centrocampista.
Ite
No Libro das conquistas de Irlanda, Ite (ou Ith) é un dos dez fillos do caudillo celta Breogán, esposo de Bron e pai de Lugai; da estirpe dos gaedil. Dende neno soñaba que había unha terra ó norte de Brigantia. Cando é maior, xa un sabio e valoroso guerreiro, alcanza a ver, dende a torre de Brigantia, unhas terras máis aló das illas Casitérides.
Historia
300px|miniatura|Ite ollando o mar dende a torre de Brigantia. Ith, parte con tres barcos e trinta homes cara as terras que vira, co consello de Breogán de que non debe descabalgar do seu cabalo mentres dure a viaxe. Fai escala nas illas Casitérides, onde algúns amigos únense á súa expedición. Tras afrontar moitos perigos, chega por fin ás terras ás que se dirixía, ás que chama Eirín (Irlanda), que resultan ser verdes e húmidas coma o reino de seu pai.
A expedición atópase cunha terrible guerra fratricida entre tres irmáns: Mac Cuill, Mac Grené e Mac Crech pola sucesión do trono do pai, Neith. Mac Cuill tiña ben decidido que el deixaría as armas polo ben do pobo, pero os outros dous irmáns parecían ser máis ambiciosos ca el e non estaban dispostos a compartiren o trono.
Ith decide axudar a Mac Cuill, e vai con el ata a fortaleza de Aleich. Alí son atacados e vencen. Tras isto, convocan ós outros dous irmáns, que aceptan reunirse. Mac Cuill manda falar a Ith, quen é tomado con hostilidade polos outros irmáns. Ith, sen desmontar do cabalo, dálles ideas ós irmáns, pedíndolles que remate a guerra e que dividan o reino ou reinen xuntos. Emporiso, mentres Ith falaba, Mac Grené tentaba poñer de acordo a Mac Crech para botar ós "brigantes", pois pensaba que os estranxeiros só querían que os irmáns depuxeran as armas para eles quedar facilmente co país. Non obstante, Mac Crech prefería esperar a que se desenvolvesen os acontecementos.
Tras acabar a xuntanza, reuníronse os tres irmáns. Agora Mac Grené tentaba convencer tamén a Mac Cuill de botar fóra ós estranxeiros, expoñendo todo tipo de motivos. Ith, que sospeitaba que os tres irmáns estaban conspirando contra del, decidiu marchar aquela mesma noite.
O fillo de Ith e os seus amigos decidiron vingalo, mais pensaron que era pertinente levar o seu corpo a Brigantia. Cumprindo co consello de Breogán, montárono no cabalo para levalo así toda a viaxe. Entón partiron co corpo de Ith de volta a Brigantia.
Alí, Breogán despediu con tristeza, coma todo o seu pobo, ó seu fillo Ith, tras darlle os tradicionais ritos funerarios. Breogán prometeu vinganza, e decidiu entón invadir Eirín, esta vez levando trinta e catro barcos, un por cada xefe brigante, levando cada un deles soldados e mesmo mulleres e nenos, para se establecer aló.
Bernat Dedéu
Bernat Dedéu Pastor, nado o 10 de abril de 1979 en Barcelona, é un comentarista en diversos medios de comunicación e deu clases no grao de relacións internacionais en Blanquerna, Universidade Ramon Llull.
Traxectoria
Licenciado en Filosofía pola Universidade de Barcelona no ano 2003, continuou cos seus estudos cun máster na New School For Social Research, nos Estados Unidos. Posteriormente, colaborou en medios como BTV, Catalunya Ràdio, Televisió de Catalunya, Rac1, El Punt Avui e El Nacional, entre outros. Está vencellado ó Ateneu Barcelonès, onde foi voceiro da xunta e xestor de música durante a presidencia de Francesc Cabana.
No ano 2014, foi un dos impulsores da Orquestra do Montsalvat xunto con Oriol Pérez Treviño, Francesc Prat, Domènec Orrit e Salvador Boix.
No ano 2017, presentouse como candidato á presidencia do Ateneu Barcelonès, cunha candidatura chamada Ordre i Aventura, na honra a unha canción de Mishima. Quedou en segunda posición, por detrás de Jordi Casassas, que revalidou a presidencia.
Hamadán
Hamadán (همدان en persa) é unha cidade situada no oeste de Irán, aproximadamente a 400 km ao suroeste de Teherán.
É a capital da provincia de Hamadán. Está a 1 850 m dobre o nivel do mar, e a súa poboación era de 550.284 habitantes segundo o censo de 2005.
Historia
miniatura|Inscricións [[Escritura cuneiforme|cuneiformes de Ganj Nameh en Hamadán.]] Crese que Hamadán é unha das cidades máis antigas do mundo, e a de maior antigüidade de Irán.
Algúns historiadores apuntan ao III milenio a. C. como o momento da súa fundación e, de acordo coas crónicas asirias, data de polo menos o século XII a.C.
Durante a primeira metade do século VI a.C. foi a capital do rei Astiaxes de Media, segundo os historiadores gregos, até que Ciro II, rei dos persas, a conquistou no ano 549 a.C. (o sexto ano do reinado de Nabónido en Babilonia).
Vía XIX
miniatura|300px|Vía XIX. miniatura|300px|[[Lista de vías romanas#Vías romanas de Hispania|Vías hispanas no Itinerario de Antonino.]] A Vía XIX era unha calzada romana da época de Augusto, descrita no Itinerario de Antonino. Unía as cidades de Bracara Augusta (Braga) e Asturica Augusta (Astorga), pasando por Ponte de Lima, Tude (Tui), Turoqua (Pontevedra), Aquis Celenis (Caldas de Reis), Iria Flavia, Martiae (Marzán) e Lucus Augusti (Lugo)
Consérvase dela 105 miliarios.
Hamadán
Historia
Foi o lugar de nacemento de Shirin Ebadi, gañadora do Premio Nobel da Paz de 2003. Tamén é o lugar onde se encontra a sepultura de Avicena, que morreu nesta cidade.
Moreda, Taboada
Santa María de Moreda é unha parroquia do concello de Taboada na comarca de Chantada, na provincia de Lugo. Segundo o IGE en 2014 tiña 88 habitantes (42 homes e 46 mulleres), 31 menos ca no ano 1999. Están distribuídos entre 10 entidades de poboación, cunha densidade media de 32'5 hab/km².
Xeografía
Pertence ao arciprestado de Insua e Taboada. Limita ao norte con Bembibre e Couto, ao sur con Gondulfe e Campo, ao leste con Carballo e ao oeste con Frade e Gondulfe.
Patrimonio
O castro de Moreda, cuxo estado de conservación non pode ser avaliado xa que non se realizou ningunha escavación oficial. Sábese que o castro sufriu o espolio das súas pedras, sendo doado atopalas noutras edificacións e conxuntos arquitectónicos da zona. O castro está situado nun outeiro (570 m sobre o nivel do mar) con fortes pendentes. A entrada do castro sitúase con toda probabilidade na parte nordeste, xa que é a única de fácil acceso.
A igrexa parroquial de Santa María de Moreda é de orixe medieval.
A casa-torre de Moreda foi patrucial dos Camba e os Montenegro, ademais de situarse alí o cárcere xurisdicional no soto a finais do século XIX, aínda se conservaba o cepo dos encadeados.
Festas
A festa parroquial celebrase o día 15 de agosto.
Ostra brava
A ostra brava, ostra de can ou tarxa (Anomia ephippium, Linnaeus 1767) é un molusco bivalvo da familia Anomiidae, da orde Ostreida, de valvas desiguais, cuncha fráxil e forma circular.
Morfoloxía
miniatura|Ostra brava ou ostra de can A cuncha é fina, fráxil, rugosa e escamosa, adoito cuberta de tubos de poliquetos apegados ou algas calcáreas. A superficie e contorno son irregulares. As dúas valvas son desiguais: superior maior e máis plana que a inferior, na que hai unha abertura, tamén irregular, que serve para que saia o biso que o suxeita ó substrato. A superficie interior é sempre nacarada.
Adoita medir entre 2 e 4 cm, pero pode chegar a 6 cm de diámetro.
Hábitat e distribución
A ostra de can vive apegada ás rochas e a outras cunchas pousadas no fondo (as irregularidades da cuncha responden ás da pedra sobre a que se fixan). Distribúese entre a franxa medioliteral ata profundidades de 40 metros, no Atlántico e Mediterráneo.
Aproveitamento pesqueiro e comercial
A vianda pode consumirse, lembrando á de ostra pero de peor calidade e no apreciada. De capturarse, faise con rasquetas ou coitelos para levantalas das pedras.
Pandulfo III de Salerno
Pandulfo III de Salerno foi, por poucos días en 1052, un príncipe longobardo de Salerno.
Puxérono no trono os cuñados do príncipe Guaimaro IV, tras o seu asasinato nunha conxura, coa axuda dos amalfitanos, o 3 de xuño de 1052. Instigado polos seus mesmos "electores", Pandulfo e os seus secuaces botáronse a cazar os familiares do seu predecesor, que se refuxiaran no Castelo de Arechi. Tras atopalos e facer que se rendesen, matádoos ou mandándoos á cadea, deu inicio á xestión do poder.
Pero, a causa da súa impopularidade, Pandulfo tivo de súpeto os días contados. De feito o conde Guido, un dos fillos de Guaimaro, que deu fuxido por milagre do masacre, correra a se refuxiar onda os normandos Umfredo de Puglia e Ricardo de Aversa; con eles volveu aos poucos días onda os muros de Salerno, e algúns cidadáns abríronlles as portas da cidade na noite entre o 11 e o 12 de xuño.
Georg Böhm
Traxectoria
Böhm naceu o 2 de setembro de 1661 en Hohenkirchen. Recibiu as súas primeiras leccións musicais da man de seu pai, un mestre e organista que morreu en 1675. Tamén puido ter recibido leccións de Johann Heinrich Hildebrand, cantor en Ohrdruf, que foi alumno de Heinrich Bach e Johann Christian Bach. Logo da morte de seu pai, Böhm estudou na Lateinschule de Goldbach, e posteriormente no Gymnasium de Gotha, onde se graduou en 1684. Ambas as cidades tiñan cantores que foran ensinados polos mesmos membros da familia Bach que puideron ter influenciado a Böhm. O 28 de agosto de 1684 Böhm entrou na Universidade de Jena. Pouco se sabe dos seus anos na universidade ou sobre a súa vida despois da graduación. Só reapareceu en 1693, en Hamburgo. Non sabemos nada de como era a súa vida alí, mais suponse que foi influenciado pola vida musical da cidade e os seus arredores. En Hamburgo eran frecuentes as representacións de óperas francesas e italianas, mentres que no terreo da música sacra, Johann Adam Reincken, da Katharinenkirche (Igrexa de Santa Catarina) foi un dos principais organistas e compositores de música para teclado do seu tempo. Böhm puido ter escoitado tamén a Vincent Lübeck na achegada Stade, ou posiblemente a Dieterich Buxtehude en Lübeck, que tamén estaba próxima a Hamburgo.
En 1698 Böhm sucedeu a Christian Flor como organista da principal igrexa de Lüneburg, Johanniskirche (Igrexa de San Xoán). Pouco despois da morte de Flor en 1697, Böhm presentouse a unha audición para o posto, mencionando que non tiña un posto fixo no momento. Axiña foi aceptado polo consello da cidade, trasladándose a Lüneburg e ocupando o posto ata a súa morte. Casou e tivo cinco fillos. Entre 1700 e 1702 puido ter coñecido e mesmo titorizado a Johann Sebastian Bach, quen chegou a Lüneburg en 1700 e estudou na Michaelisschule, unha escola asociada á Michaeliskirche (Igrexa de San Miguel). Practicamente non existe evidencia directa que probe que Bach estudara con Böhm, e de feito o estudo co organista da Johanniskirche tería sido difícil para un alumno da Michaelisschule, xa que había rivalidade entre os dous coros. Aínda que esta aprendizaxe é moi probable. Nun escrito de Carl Philip Emmanuel Bach dirixido a Johann Nikolaus Forkel en 1775, afirmou que seu pai amaba e estudou a música de Böhm, e unha corrección na súa nota mostra que o seu primeiro pensamento era dicir que Böhm fora profesor de Johann Sebastian. O 31 de agosto de 2006 anunciouse o descubrimento dos primeiros manuscritos coñecidoos de Bach, un deles (unha copia da famosa fantasía coral An Wasserflüssen Babylon de Reincken) indica "Il Fine â Dom. Georg: Böhme descriptum ao. 1700 Lunaburgi". O "Dom." pouco pode suxerir a parte de "domus" (casa) ou "Dominus" (mestre), mais en calquera caso proba que Bach coñecía persoalmente a Böhm. Esta conexión debe terse convertido nunha amizade achegada que durou moitos anos, xa que en 1727 Bach nomeou nada menos que a Böhm como o seu axente no norte para a venda das partitas para teclado nos. 2 e 3.
Obra
Böhm é coñecido principalmente polas súas composicións para frauta, órgano e clavicémbalo (principalmente preludios, fugas, e partitas). Moitas das súas obras foron compostas con flexibilidade sobre os instrumentos en mente: unha obra podía ser interpretada no órgano, no clavicémbalo, ou no clavicordio, dependendo da situación na que se encontrase o instrumentista. A música de Böhm destaca polo seu uso do stylus phantasticus, un estilo interpretativo baseado na improvisación.
A contribución máis importante de Böhm á música para teclado do Norte de Alemaña foi a partita coral, unha composición a grande escala consistente en varias variacións dunha melodía coral en concreto. Foi Böhm quen efectivamente inventou o xénero, escribindo varias partitas de diversa duración e sobre temas diversos. Compositores posteriores tamén desenvolveron o xénero, especialmente Johann Sebastian Bach. As partitas corais de Böhm contan cunha figuración sofisticada en varias voces sobre a estrutura harmónica do coral. As súas partitas teñen xeralmente un carácter rústico e poden levarse a cabo con éxito en calquera órgano ou clavicémbalo.
Bibliografía
For a more complete list, see bibliography in McLean.
Francos, Bretoña, A Pastoriza
Francos é un lugar da parroquia de Bretoña, no concello lugués da Pastoriza, na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2015 tiña 47 habitantes (27 homes e 20 mulleres).
Saibi
Saibi (en 사이비) é un filme surcoreano de 2013 escrito e dirixido por Yeon Sang-ho. Estreouse internacionalmente na sección Vanguard do Festival Internacional de Cinema de Toronto o 7 de setembro de 2013 e foi presentado en varios festivais antes da súa estrea en Corea do Sur o 21 de novembro de 2013. Gañou o premio de mellor animación no Festival de Cine de Sitges e Festival Internacional de Cinema de Xixón, e foi premiado como o mellor filme coreano independente de 2013 pola Asociación de Cinema e Vídeo Independente de Corea.
Castelo de Ribadavia
O castelo de Ribadavia é un amplo espazo arqueolóxico e monumental do que foi a fortaleza dos Condes de Ribadavia, da familia Sarmiento. Son os restos dun castelo de grandes dimensións que foi escavado e está na actualidade en proceso de rehabilitación.
Situación
Sitúase no conxunto histórico de Ribadavia, a súa fachada oeste dá á rúa Progreso, debido á súa amplitude forma un conxunto que linda con varias rúas e prazas do conxunto histórico. A entrada a este recinto arqueolóxico de gran valor faise pola oficina de turismo de Ribadavia, sita na Praza Maior, no Pazo dos Condes de Ribadavia.
Francisco de Federico Martínez
Francisco de Federico Martínez, nado en Madrid o 15 de abril de 1846 e finado na mesma cidade o 13 de abril de 1910, foi un enxeñeiro e político español.
Castelo de Ribadavia
Historia
miniatura|esquerda|Torres do castelo. miniatura|esquerda|Interior do castelo. Algúns historiadores como Meruéndano levan a orixe deste castelo aos primeiros anos da Reconquista sendo logo ampliado durante o breve reinado de García de Galicia (1065-1071) que estableceu en Ribadavia a súa corte e a capital do seu reino. Porén outros moitos autores consideran que o castelo foi construído no século XII.
Francisco de Federico Martínez
Traxectoria
Trasladouse a Pontevedra en 1886 para facer o estudo dun porto entre Pontevedra e Marín. Apadriñado polo marqués de Riestra e o marqués de la Vega de Armijo iniciou a súa carreira política no Partido Liberal sendo elixido deputado polo distrito de Redondela nas eleccións de 1893. Volveu ser elixido deputado polo distrito da Estrada en 1896. Nas eleccións de 1898 volveu ser elixido por Redondela, escano que volveu obter nas sucesivas convocatorias electorais que se celebraron ata 1910. Foi ministro de Fomento entre o 4 de decembro de 1906 e o 25 de xaneiro de 1907 nun un goberno presidido por Antonio Aguilar Correa.
Casou con Teresa Riestra López, filla de Francisco Antonio Riestra e irmá de José Riestra López. Foi pai de Francisco de Federico Riestra.
Castelo de Ribadavia
Historia
Tempo despois serviu de refuxio para a Condesa de Traba e o rei neno Afonso VII que alí resistiron o ataque de Arias Pérez partidario dos dereitos sucesorios de Dona Urraca.
Fernando II concedeulle en 1164 o foro de cidade de Ribadavia, entón chamada Bobou, e entregouna xunto co castelo ao seu tutor a Xoán Arias da Casa de Traba No ano 1375 Henrique II de Trastámara concedeulle o señorío de Ribadavia a Pedro Ruiz Sarmiento, pasando desde entón o castelo á propiedade da familia Sarmiento.
Foi obxecto de importantes reformas no século XV que lle conferiron a súa imaxe definitiva.
Foi abandonado no século XVII cando os condes de Ribadavia fixan a súa residencia no Pazo dos condes, na praza maior, e que estaba comunicado co castelo por unha porta.
Tralo seu abandono o castelo sufriu a perda de moita da súa pedra que foi reaproveitada para a construción de moitas casas de Ribadavia.
Descrición
miniatura|Unha das portas de acceso á fortificación co escudo dos Sarmiento na [[doela do arco.]]
Das portas das antigas murallas que formaban parte co castelo dos sistema defensivo: a Porta da Vila (norte), a Porta de Santo Domingo (sur), A Porta da Fonte da Prata ou de San Xoán (oeste) e a Porta Nova de Arriba (leste), só esta última se conserva, xunto con outras dúas portas posteriores, a Porta Falsa da Magdalena (postigo) e a Porta da Tafona, que servía para permitir achegarse as augas do Avia.
Dous fortes torreóns circulares flanquean a porta principal que presenta un arco de medio punto. Un escudo coas armas dos Sarmiento e os Fajardo decora a porta principal.
No interior, nas escavacións arqueolóxicas levadas a cabo por Manuel Chamoso Lamas, puxéronse ao descuberto un conxunto de 20 sepulcros antropomorfos que conformaban unha necrópole medieval, datada nos séculos IX e XII. A carón das tumbas unha escalinata circular traballada directamente na rocha nai e que puideron pertencer á capela ou templo que fora o centro do camposanto.
No interior do recinto amurallado construíuse, no século XX, na parte máis achegada ao río un auditorium, onde se celebra a Mostras de Teatro Abrente de Ribadavia, no mes de xullo.
Os Martices, Loira, Valdoviño
Os Martices é un lugar da parroquia de Loira no concello coruñés de Valdoviño na comarca de Ferrol. Tiña 17 habitantes no ano 2018 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales eran 9 homes e 8 mulleres, o que supón un aumento con relación ao ano 2000 cando tiña 15 habitantes.
Segunda división española 1968/69
A tempada 1968–69 da Segunda División Española foi a 37ª edición do torneo. A categoría estivo composta por vinte equipos. O Sevilla FC proclamouse campión e acadou o ascenso xunto a Celta de Vigo e RCD Mallorca mentres que o Valencia CF Mestalla, Cádiz CF, CD Indautxu, Xere Industrial CF, CD Alcoyano e Deportivo Alavés descenderon a Terceira División Española.
Arciprestado da Terra Chá
miniatura|dereita|250px|Arciprestados de [[Galicia.]] miniatura|Igrexa de Santa María en Vilalba. O Arciprestado da Terra Chá é un dos 7 arciprestados da diocese de Mondoñedo-Ferrol, que comprende as parroquias dos concellos lugueses de Abadín, Begonte, Castro de Rei, Cospeito, Guitiriz, Muras (agás Ambosores e O Sisto), Vilalba, Xermade e algunhas parroquias dos concellos de Castroverde, Outeiro de Rei e Pol.
Situación
Está situado no sur da diocese mindoniense.
Parroquias
Fórmano as seguintes parroquias:
Abadín
Santa María de Abadín, Santa María de Abeledo, San Pedro de Aldixe, Santiago de Baroncelle, San Bertomeu de Cabaneiro, San Pedro Candia, San Xoán de Castromaior, San Pedro de Corvite, Santa María Madalena de Fanoi, San Pedro de Fraiás, San Martiño de Galgao, San Pedro das Goás, Santa María Madalena da Graña de Vilarente, San Pedro de Labrada, Santa María de Moncelos, Santa María de Montouto, Santiago de Quende, San Xoán de Romariz e San Xoán de Seivane de Vilarente.
Begonte
Santiago de Baamonde, San Xoán de Baldomar, San Pedro de Begonte, Santalla de Bóveda, San Martiño de Carral, Santa María do Castro, San Salvador de Damil, San Cristovo de Donalbai, Santiago de Felmil, San Xiao de Gaibor, Santiago de Illán, Santa María de Saavedra, San Fiz de Cerdeiras, San Martiño de Pacios, San Vicente de Pena, Santalla de Pena, Santa María de Trobo, Santo Estevo de Uriz e Santa Helena de Virís.
Castro de Rei
San Salvador de Ansemar, San Xoán da Azúmara, San Salvador de Balmonte, San Pedro de Bazar, San Pedro de Bendia, San Xoán de Castro de Rei, San Salvador de Coea, Santa María de Duancos, Santiago de Duarría, Santalla de Dumpín, San Martiño de Goberno, Santo Estevo de Loentia, Santa María de Ludrio, Santiago de Mondriz, Santa María de Outeiro, San Salvador de Pacios, (Santo Estevo de Prevesos, Santa María de Quintela, Santa Mariña de Ramil, San Xoán de Ribeiras de Lea, San Xiao de Mos, Santa Comba de Orizón, San Pedro de Santa Locaia, San Pedro de Triabá e Santiago de Viladonga.
Castroverde
San Xoán de Barredo, Santo André de Barredo e Santiago da Meda.
Cospeito