cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Yukimura Sanada
Lendas e representación popular
Unha lenda di que Yukimura liderou dez heroes que exerceron un papel activo nas batallas do Castelo de Ôsaka, estes foron chamados os Dez Afoutos de Sanada, Era un grupo de ninja, comprendido por:
Cultura popular
No manga popular Tenisu no Ōjisama o seu nome foi usado en dous personaxes pertencentes ao mesmo equipo, Rikkaidai: Genchiro Sanada e Seichii Yukimura. Na versión anime desta obra de Konomi Takeshi tamén aparecen ditos personaxes.
Yukimura xoga un papel relevante e carismático no manga e anime Samurai Dīpā Kyō.
Yukimura é o personaxe principal de Hyakka Ryouran.
No xogo de Tecmo Koei para PlayStation Vita, Tōkiden, Sanada Yukimura pode obterse como mitama.
Acid Bath
Acid Bath foi unha banda seminal estadounidense de sludge metal procedente de Houma, Louisiana, activa dende 1991 e 1997. Acid Bath combinaba raices doom metal con influencias do black metal, death metal, rock gótico, blues, folk e country. Nunha entrevista a Pit Magazine, o vocalista Dax Riggs clasificou o seu son como "death rock" (referíndose á morte como o seu principal tema lírico, no lugar de deathrock), e tamén clasificou a música da banda como unha mestura de stoner metal e doom metal. Noutra entrevista, o guitarrista Sammy Duet describiu o seu son como "hardcore gótico".
Juan Serrano
Juan Carlos Serrano López, nado en Portomarín o 30 de xuño de 1965, é un empresario e político galego do PPdeG, que foi alcalde de Portomarín.
Traxectoria
Juan Serrano é o dono e xerente de Aviporto, unha empresa de fertilizantes obtidos a partir dos excrementos das galiñas.
Nas eleccións municipais de 2007 encabezou a candidatura do PPdeG á alcaldía de Portomarín sendo o máis votado, pero sen maioría absoluta, polo que a alcaldía foi para o PSdeG-PSOE tras pactar un goberno co BNG. Nas eleccións municipais de 2011 encabezou de novo a candidatura popular, logrando nesta ocasión maioría absoluta e sendo elixido alcalde. Revalidou a maioría absoluta nas sucesivas eleccións de 2015 e 2019. A mediados deste último mandato, en outubro de 2021, dimitiu para deixar paso á alcaldía ao concelleiro Pablo Rivas, alegando que xa cumprira os seus obxectivos. A seguir, foi nomeado senador no Senado de España por designación autonómica do Parlamento de Galicia en substitución de Xesús Vázquez Abad, e tomou posesión do escano o 2 de novembro do 2021. En maio de 2022 cedeu o seu escano a Alberto Núñez Feijóo, e en agosto foi nomeado director da Casa de Galicia en Madrid.
Tras do Río, O Freixo, As Pontes de García Rodríguez
Tras do Río é un lugar da parroquia do Freixo no concello coruñés das Pontes de García Rodríguez na comarca do Eume. Segundo datos do INE, no ano 2014 tiña 2 habitantes, 1 home e 1 muller.
Funicular de Montjuïc
miniatura|300px|Exterior da estación O Funicular de Montjuïc é un funicular da cidade de Barcelona, inaugurado o 24 de outubro de 1928, con motivo da Exposición Internacional que tivo lugar o ano seguinte. O funicular foi obra do enxeñeiro Emilio Echevarría e as estacións do arquitecto Ramon Reventós i Farrarons. A obra construíuse en 14 meses.
senmarco|402x402px
O ano 1992 recibiu unha renovación e volveu abrir o 24 de xuño de 1992, con motivo dos Xogos Olímpicos que tiveron lugar ese mesmo ano. En 2005 volveu ser renovado, e o 29 de novembro de 2005 volveu abrir logo de 44 días de renovación. A estación máis próxima á cidade está situada na mesma parada do metro de Paral·lel, cunha altura de 4 metros sobre o nivel do mar, e a estación situada máis preto da montaña está na Avinguda de l'Estadi, cunha altura de 80 metros, a menos dun minuto do Teleférico de Montjuïc. O Funicular pertence á empresa TMB.
Ateriniformes
miniatura|300px|Atherina boyeri Os Ateriniformes (Atheriniformes) son unha orde de peixes con espiñas nas aletas (da superorde Acantopterixios ou Acanthopterygii). Comprende especies de río e mariñas, como por exemplo a piarda.
Características
Posúen normalmente dúas aletas dorsales, a primeira con espiñas flexibles, e unha aleta anal precedida por unha espiña. A liña lateral é moi débil ou ausente.
Clasificación
Divídense en tres subordes e 9 familias:
Lens flare
miniatura|250px|Efecto "lens flare" nunha fotografía. Lens flare é unha aberración óptica causada pola dispersión da luz que entra na lente a través das súas extremidades. Ese defecto causa certas manchas de luz en formas circulares ou hexagonais. Isto provoca unha diminución de contraste da imaxe final e, xeralmente, o asunto está na sombra, o que torna difícil de enfocar.
Este tipo de "defecto" óptico fíxose popular no medio cinematográfico, sendo considerado un "efecto" que inclusive conta con plugins para Photoshop e outros softwares de edición de vídeo.
Empréstito
Un empréstito é unha forma de captar diñeiro do público por parte das entidades de crédito, que emiten neste caso un conxunto de valores en serie que a xente pode comprar. A cambio, a entidade comprométese a devolver o diñeiro no prazo e cos intereses pactados. Parécese a un depósito a prazo fixo, pero a diferenza reside en que nun empréstito a débeda que asume a entidade está representada por un valor cuxa propiedade pode ser transmitida libremente, a saber, que se pode comprar ou vender. Estes valores chámanse títulos de renda fixa, porque quen os posúen reciben uns intereses fixados de antemán, a diferenza do que ocorre coa renda variable.
División de Honra española de Béisbol
A División de Honra da Liga Nacional é a máxima categoría das competicións de béisbol entre clubs en España, que organiza cada tempada a Real Federación Española de Béisbol e Sófbol (RFEBS).
Empréstito
Non só as entidades de crédito emiten renda fixa, senón tamén outras empresas tales como compañías eléctricas, de autoestradas ou de telecomunicacións. O estado a través do tesouro público tamén emite empréstitos que chama débeda pública.
División de Honra española de Béisbol
Formato
O formato da competición é unha liga de 10 equipos que disputan 18 xornadas (todos contra todos, ida e volta) entre finais de febreiro e finais de xullo. Cada equipo xoga 2 partidos fronte ó mesmo rival cada fin de semana, sendo o normal xogar un partido pola mañá e outro pola tarde, ou un partido pola tarde e outro ó día seguinte. Desde xeito, ó cabo da tempada cada equipo xogou 36 encontros, e o primeiro da táboa clasificatoria é directamente o campión.
Empréstito
Empréstito a un estado ou goberno
Segundo o autor Adolfo Arrioja Vizcaíno, chámase empréstito ao crédito ou financiamento outorgados a un goberno por un estado estranxeiro, por organismos internacionais de crédito (Fondo Monetario Internacional, Banco Interamericano de Desenvolvemento, Eximbank, Banco Mundial etc.), por institucións privadas de crédito estranxeiras ou por institucións nacionais de crédito para a satisfacción de determinadas necesidades presupuestais, que xeran para o goberno receptor, a obrigación a un certo prazo, de restituílos engadidos cunha sobreprima por concepto de intereses e cuxo conxunto, axuntado a outras disposicións crediticias (emisión de bonos, moratorias e indemnizacións diferidas por expropiación e nacionalizacións), forma a débeda pública dun país.
División de Honra española de Béisbol
Palmarés
500px|dereita|miniatura|Encontro de [[béisbol entre Marlins e Sant Boi, ex-campións da Liga Española.]] Antes de 1986 se disputou dende 1944 un torneo chamado Campionato de España de Béisbol, que viña sendo o mesmo que a actual División de Honra da Liga Nacional, e que foi gañado varias tempadas por equipos como FC Barcelona, Atlético de Madrid, RCD Español e Real Madrid CF entre outros.
Empréstito
Empréstito a un estado ou goberno
Os empréstitos poden negociarse a curto, medio ou longo prazo; de acordo fundamentalmente coa capacidade de pago do receptor e cos seus requirimentos monetarios.
Poden revestir a forma de "préstamos libres" ou de "préstamos atados", segundo se condicione ou non polo outorgante, a súa aplicación a programas específicos de goberno. Así, por exemplo, os créditos que confire o Banco Interamericano de Desenvolvemento "organismo de axuda económica internacional aos países do Continente Americano" son xeralmente "atados", en virtude de que a súa aprobación e desembolso están vinculados á planeación e execución de obras públicas perfectamente identificadas, v. gr., a constitución dun sistema de rega para o fomento da agricultura nunha rexión territorialmente delimitada. Pola contra, os empréstitos provenientes do Fondo Monetario Internacional, como xeralmente obedecen a propósitos de reconstrución económica global, adoitan revestir o carácter de "créditos libres", en canto a que a súa aplicación non está condicionada, aínda que as "cartas de intención" conforme ás cales devandito organismo traballa, chegan a impor ás nacións receptoras fortes restricións en materia de taxas anuais de inflación, incrementos salariais, redución do circulante monetario e outras máis.
La casa de la Troya
La casa de la Troya pode referirse a:
416
Outros
Historia ano a ano
Muimenta, Cospeito
dereita|miniatura|Campo de fútbol do Pichón.
Santa Mariña de Muimenta é unha parroquia do concello de Cospeito na comarca da Terra Chá. En 2011 tiña 840 habitantes repartidos en 15 km² (56 hab/km²), o que supón unha diminución en relación ao ano 1991 cando tiña 953 habitantes.
Lecer
A vila de Muimenta conta cunha extensa praia fluvial na beira do río Miño cunha ampla zona recreativa e numerosos carballos e árbores autóctonas que percorren as beiras do río, a parte de ter un antigo muíño de pedra, ao que poderás acceder mediante unhas pontes artesás de madeira.
Aquí celébrase o 1 de maio a festa da filloa de Muimenta, declarada de interese turístico pola Xunta de Galicia.
Deportes
O equipo de fútbol SD Muimenta que logrou o ascenso a 1ª Rexional na tempada 2006/2007. O seu campo é O Pichón. A SD Muimenta conta cun club de tenis que xoga no campionato galego por equipos federado. Neste club organízase todos os anos polo verán o torneo de tenis Open Hermo.
Rioaveso, Cospeito
Santalla de Rioaveso é unha parroquia do concello de Cospeito na comarca da Terra Chá, provincia de Lugo, pertence ao arciprestado de Vilalba, delimitada polas parroquias de San Xurxo de Rioaveso, Román e Árbol polo norte; Sistallo polo sur; Árbol e Sistallo polo leste; San Xurxo de Rioaveso e Oleiros polo oeste.
Os seus 210 habitantes (2011) encóntranse agrupados en 17 entidades de poboación nunha extensión de 5 km² e cunha densidade media de 42 hab/km², o que supón unha diminución en relación ao ano 1991 cando tiña 279 habitantes.
Dublin Metropolitan Police
Historia
O sistema de policía rural comezou cando Robert Peel (daquela Xefe de Secretaría de Irlanda) creou unha "Forza de Preservación da Paz" en 1816. Este rudimentario corpo de policía paramilitar deseñouse para prover a Irlanda dunha policía rural, substituíndo ao sistema de vixilantes do século XVIII, gardas, oficiais e o Exército Británico. Peel continuou ata fundar a Metropolitan Police Service (Policía Metropolitana de Londres).
En 1822 unha nova acta creou catro corpos policiais provinciais cuxa organización fundamentouse nas tradicionais provincias de Irlanda. Estes fusionáronse nun novo e centralizado corpo de policía en 1836, desaparecendo a chamada Forza de Preservación da Paz. Ao mesmo tempo creáronse forzas non paramilitares nas cidades máis grandes como; Dublín, Belfast e Derry. As forzas de Belfast e Derry foron absorbidas pola Forza Nacional por problemas disciplinarios e soamente Dublín mantivo as súas forzas policiais por separado.
A DMP deseñouse dun xeito moi similar á Policía Metropolitana de Londres, non só os uniformes eran indistinguibles, especialmente cando adoptaron o casco e a placa, senón que ámbalas dúas forzas tiñan unha estrutura de organización similar. Máis que por un xefe de policía, o cuerpo estaba comandado por un comisario que non era un oficial de policía, senón un maxistrado portando un comisionado de paz.
Calícrates
Calícrates (grego antigo Καλλικράτης, Kallikrates) foi un arquitecto da Antiga Grecia activo a mediados do século V a. C.
Traxectoria
miniatura|Templo de Atenea Nike construído por Calícrates en conmemoración da vitoria dos gregos sobre os persas. No ano 480 a. C. tras a devastación de Atenas por parte dos persas, Pericles encargou a Calícrates e Ictinos, baixo a dirección de Fidias, o proxecto dos edificios da Acrópole construídos entre 447 e 442 a. C. (Plutarco, Pericles, 13). Para este templo seguiron un modelo de fachada octástila, dentro do orde dórica. A curvatura do entaboamento e a estilóbata, a éntase das columnas e a desigualdade nos intercolumnios crean un equilibrio e unha harmonía visuais que conseguen disimular as dimensións reais do edificio. O templo en cuestión é anfipróstilo, aínda visible alí, ou o seu predecesor, a pequena escala (naiskos), cuxos muros foron atopados nos cimentos do templo posterior.
-246
Véxase tamén
Historia ano a ano
David Lodge
David John Lodge, nado o 28 de xaneiro de 1935 en Brockley, Londres, é un autor británico. Nas súas novelas, Lodge a miúdo satiriza o mundo académico en xeral e as humanidades en particular. Importante novelas súas son: The British Museum Is Falling Down (1965), How Far Can You Go? (1980) ou Paradise News (1991).
Penouzos
O topónimo galego Penouzos pode referirse a:
Them Bones
"Them Bones" é un sinxelo da banda estadounidense de grunge Alice in Chains. É o segundo sinxelo do seu álbum Dirt, tamén editado en 1992. A canción foi incluída nos álbums recompilatorios Nothing Safe: Best of the Box (1999), Music Bank (1999), Greatest Hits (2001) e The Essential Alice in Chains (2006).
Moss Icon
Moss Icon é unha banda estadounidense de post-hardcore formada a finais de 1986 en Annapolis (Maryland).
Traxectoria
Os seus membros orixinais son o vocalista Jonathan Vance, o guitarrista Tonie Joy, a baixista Monica DiGialleonardo e o batería Mark Laurence. Alex Badertscher uniríase como segundo guitarrista en 1990. Moss Icon é coñecida como unha das primeiras influencias do subxénero do hardcore punk coñecido como post-hardcore, ademais do desenvolvemento eventual do emo, aínda que os propios membros do grupo negaron ter contribuído ao último xénero de ningún xeito.
Anna Chlumsky
Anna Chlumsky, nada o 3 de decembro de 1980 en Chicago, Illinois, é unha actriz coñecida por interpretar a Vada Sultenfuss no filme de 1991 My Girl e na secuela de 1994 My Girl 2, así como polo seu papel protagonista na serie da HBO Veep.
Bush Tetras
Bush Tetras é unha banda estadounidense de post-punk procedente de Nova York. Foi moi popular na escena de clubs de Manhattan e nas radios universitarias a principios dos 80, pero que nunca acadou o éxito entre o gran público. A súa música combina ritmos funk con disonantes riffs de guitarra.
Historia
A guitarrista Pat Place e a vocalista Cynthia Sley produciron os aspectos máis distintivos do son de Bush Tetras. As liñas de guitarra de Place eran rítmicas e cheas de distorsión. Place fora a guitarrista orixinal e un dos membros fundadores da banda de no wave The Contortions. Con Bush Tetras Place continuou perseguindo algunhas das ideas musicais que explorara en The Contortions, aínda que o seu distintivo estilo co slide está ausente en moitas das cancións de Bush Tetras. As voces de Sley eran medio faladas e medio cantadas. En cancións como "Too Many Creeps" e "Can't Be Funky", repetía frases sinxelas unha e outra vez, creando unha monotonía hipnótica semellante aos ritmos de guitarra de Place.
A banda reformouse brevemente a mediados dos anos 90 e publicou o álbum Beauty Lies en 1997. O ano seguinte gravaron un disco titulado Happy co produtor Don Fleming, pero non sería publicado ata 2012. En 2005 engadiron á baixista Julia Murphy e tocaron na cidade de Nova York. No verán do ano 2006 o grupo saíu de xira por Europa.
Laura Kennedy, a baixista orixinal da banda, morreu o 14 de novembro de 2011 tras unha longa enfermidade de fígado.
En febreiro de 2013, Cindy Rickmond (anteriormente en Cheap Perfume, Grayson Hugh, Church of Betty e Unknown Gender) substituíu a Murphy como baixista da banda.
418
Outros
Historia ano a ano
Claudette Colbert
Émilie "Lily" Chauchoin, nada en París (Francia) o 13 de setembro de 1903 e finada en Barbados o 30 de xullo de 1996, foi unha actriz de cinema, teatro e televisión estadounidense, máis coñececida como Claudette Colbert.
Traxectoria
Nada nun suburbio de París, os seus pais mudáronse a Nova York en 1906 en busca de traballo. Seis anos despois a familia adquiriu a nacionalidade estadounidense.
A pesar de actuar nalgunhas obras teatrais, Colbert desexaba dedicarse á pintura. Non obstante, seguiu facendo papeis en Broadway. O produtor teatral Leland Hayward viuna actuar e suxeriu o seu nome para a protagonista do filme For the Love of Mike.
Nos anos cincuenta comezou a traballar na televisión e volveu ao teatro, gañando un premio Tony.
Finou en 1996 na súa residencia de Barbados.
Mar de Xava
{{Corpo de auga Estreito da Sonda (Índico) Estreito de Macasar (mar de Célebes) }} O mar de Xava (en indonesio, Laut Jawa) é un mar perimetral pouco profundo do océano Índico, localizado na plataforma de Sonda xusto no límite sur do océano Pacífico. Sitúase no medio das illas indonesias de Borneo ao norte, Xava ao sur, Sumatra ao oeste e Célebes ao leste.
Formouse a finais da última Idade do xeo e ten preto de 310.000 km².
Xeografía
Con máis de 3.000 especies de vida mariña na área, a pesca é unha importante actividade económica. A área en torno ao mar de Xava é un destino turístico moi popular. O mergullo ofrece a posibilidade de explorar e fotografar covas submarinas, corais, esponxas e outros tipos de vida mariña. Entre as áreas protexidas da rexión, pódense destacar o Parque Nacional de Ujong Kulon, preto de Iacarta, o Parque Nacional Karimun Xava, un parque nacional composto por 22 illas, e a illa de Menjagan, preto de Balí. Ademais do parque nacional mariño de Karimunjawa e Miles de Illas ou illas Seribu, que se atopan ao norte da parte continental de Iacarta.
Historia
O mar de Xava foi o escenario dunha das batallas navais máis sanguentas (para os Aliados) da segunda guerra mundial, en febreiro e marzo de 1942, coñecida como batalla do Mar de Xava. As forzas navais dos Países Baixos, Gran Bretaña, Australia e os Estados Unidos foron practicamente destruídas ao tentar defender a illa de Xava dun ataque xaponés.
Aiguille du Midi
miniatura|Aiguille du Midi en verán L'Aiguille du Midi (A agulla do mediodía, en francés) é unha montaña de 3 842 metros situada no macizo do Mont Blanc, nos Alpes franceses. Trátase da máis alta das Agullas de Chamonix.
A agulla é o punto de chegada do teleférico de l'Aiguille du Midi. A súa estación superior está situada a 3 777 metros de altitude, aínda que para alcanzar a punta a 3 842, existe un ascensor.
L'Aiguille du Midi é un dos puntos de partida do Val Branco (Vallée Blanche), e do Telecabina Panorámico do Mont Blanc, que atravesa o glaciar du Géant ata a Punta Helbronner. Atópase na fronteira con Italia, ten unha altitude de 3 462 metros, e desde ela pódese divisar o val de Aosta e a rexión italiana do Piemonte.
O 4 de agosto de 1818 foi alcanzado cume norte de l'Aiguille du Midi por A. Malczewski, J.M. Balmat e outros cinco guías. Posteriormente, o 5 de agosto de 1856, J. A. Devouassoux e A. e J. Simond chegaron ao cume sur.
Vlado Rusev Stoyanov
Vlado Rusev Stoyanov, nado en Burgas o 27 de setembro de 1964, é un exfutbolista búlgaro. Xogaba de dianteiro.
Traxectoria
Na tempada 1989–90 fichou polo Deportivo da Coruña sen moita fortuna, onde tan só xogou 6 partidos e anotou 3 goles. O seu debut co club galego produciuse o 8 de abril de 1990, no encontro da 31ª xornada en Riazor contra o CE Sabadell, con vitoria branquiazul (1–0) e o gol marcado por Stoyanov.
Máis tarde xogou no PFC Lokomotiv Sofia e no PFC Botev Plovdiv.
-247
Véxase tamén
Historia ano a ano
God Forbid
God Forbid é un grupo de heavy metal estadounidense formado no 1996 en East Brunswick, Nova Jersey.
Historia
Nos seus comezos realizaron xiras con grupos coma GWAR, Nile, Cradle of Filth e Candiria. O seu primeiro álbum de estudio, Reject the Sickness, comercializouse por 9 Volt Records no 1999. Posteriormente o grupo firmou con Century Media Records, lanzando o seu disco Determination en 2001. Tocaron no tour Headbanger's Ball da MTV2 con Shadows Fall e Lamb of God.
No 2004 gravaronGone Forever, e ao ano seguinte IV: Constitution of Treason. Este foi o seu primeiro álbum en entrar na lista de éxitos Billboard 200, debutando no posto 118. O seu quinto álbum de estudio, Earthsblood, saíu ao mercado o 24 de febreiro de 2009.
419
Outros
Historia ano a ano
-258
Véxase tamén
Historia ano a ano
Los Limones
Los Limones (inicialmente Los Limones del Caribe) é un grupo de pop/rock galego, formado en 1983 na cidade de Ferrol.
Traxectoria
miniatura|Concerto en Baiona en 2012. Comezaron a actuar de forma afeccionada. A banda orixinal formábana catro estudantes do colexio Montefaro de Ferrol. Santos Fernández López, alias Santi Santos á guitarra e voz, José Ignacio Garrote no baixo e despois guitarra, Tom Garrote coa guitarra solista e Marcial Rodríguez Badía na batería. Posteriormente únense ó grupo Carlos Vélez no baixo e Begoña Álvarez ó teclado. A primeira actuación do grupo foi no colexio maior Fonseca de Santiago de Compostela en maio de 1984, tendo despois unha vertixinosa actividade en locais de Ferrol (Copacabana, Bristol), Cabanas e Santiago (A Esquina, Festa do Campus Sur da USC ), durante 1985 e 1986. Posteriormente prodúcese un cambio radical no grupo, e da formación orixinal só queda Santi Santos. En 1987 a discográfica galega Edigal edítalles o seu primeiro mini-LP titulado Sun. Pouco despois conseguen gañar o Premio de grupo revelación que organiza a emisora Radiocadena Española e son fichados por Grabaciones Accidentales (GASA).
Esta discográfica edita o seu primeiro LP, Sube la marea (1989), que inclúe o sinxelo Te voy siguiendo, que pronto se sitúa entre os máis populares nas listas de vendas.
O seguinte disco, Música clásica (1992), inclúe o tema El canto de la sirena, que alcanza o número 1 nas listas de éxitos.
Tras publicar novos LP's nos anos seguintes con discretos resultados, o grupo disólvese en 1997.
Porén, en 2001 recomponse a banda e desde entón seguiron publicando discos, aínda que lonxe da repercusión nos medios que alcanzaron a principios dos anos noventa.
No seu disco ¡Sigue! (2008) inclúen como bonus track o tema Vamos Getafe, canción adicada ó Getafe Club de Fútbol.
A casa da Troia
A Casa da Troia, orixinalmente 'La casa de la Troya. Estudiantina', é unha coñecida e exitosa novela romántica do escritor Alejandro Pérez Lugín publicada en 1915, da que se fixeron múltiples reedicións, varias adaptacións ao teatro, cine e televisión e foi traducida a varias linguas. A acción desenvólvese en Santiago de Compostela. Na súa primeira edición a cuberta foi ilustrada por Castelao. A obra, escrita en lingua castelá, está dedicada polo autor, fillo de santiaguesa e madrileño de nacemento, "A miña nai"[sic] (escrito así, en lingua galega).
Trama
A obra narra a historia dun mozo da época, Gerardo Roquer, que leva unha vida desordenada en Madrid e é obrigado polo seu pai a estudar a carreira de Dereito na Universidade de Santiago de Compostela, algo que el interpreta como un desterro. Aínda que ao principio lle resulta difícil adaptarse á vida na que el ve como unha simple cidade de provincias, acabará establecendo boas relacións cos seus compañeiros de pensión (a chamada Casa de la Troya), e mesmo coñecerá o amor da súa vida, Carmiña de Castro Retén, unha moza que ten o pazo familiar en Sada.
Varios dos personaxes están baseados en persoas reais, como Enrique Labarta Pose, Carlos Pardo Pallín, Jacobo Gil Villanueva, Javier Puig Llamas ou Camilo Bargiela.
Edicións e traducións
A obra de Pérez Lugín foi un grande éxito na súa época. En 1925 as edicións do libro eran xa trinta e en 1946 existían setenta. En 1970 vendíanse en España 10 000 exemplares anuais da novela. En 1991 foi incluída na Biblioteca 114 (volumes 9 e 10). En 2004 foi incluída na Biblioteca Gallega de Autores en Castellano de La Voz de Galicia (vol. 7). En total foi reeditada máis dun cento de veces e traducida ao inglés, ao portugués, ao francés, ao italiano e ao danés. En 2020 foi publicada por Auga Editora a tradución ao galego, de Mercedes Pacheco Vázquez.
Adaptacións
Foi adaptada a outros medios en varias ocasións: ao teatro, cinco veces ao cine (tres en España, unha nos Estados Unidos de América e unha en México) e á televisión dúas veces (unha na Arxentina e outra en TVE): miniatura|Adaptación teatral de La casa de la Troya e Currito de la Cruz. miniatura|[[Metro-Goldwyn-Mayer presents Ramón Novarro in In Gay Madrid.]]
Polémica sobre a autoría
Unha polémica contribuíu á popularidade da obra. En 1924 Pérez Lugín denunciou o xornalista José Signo, quen nun artigo no xornal vigués La Concordia afirmara que o autor da novela era o, daquela xa finado, Camilo Bargiela. O xornalista, defendido polo avogado Valentín Paz-Andrade, foi xulgado na Audiencia de Pontevedra en agosto de 1924 e condenado por inxurias. Pérez Lugín estivo defendido polo avogado Prudencio Landín Tobío, quen en 1925 publicou a obra La paternidad de La Casa de la Troya ante los tribunales de justicia.
Kisamor
María Jansson, coñecida historicamente como Kisamor (A Nai de Kisa), nada en Örebro o 30 de xullo de 1788 e finada en Östergötland o 27 de febreiro de 1842, foi unha doutora de medicina natural sueca, unha das máis notables e celebres médicas do século XIX en Suecia. Foi tamén un exemplo prominente de curandeira no seu país. O seu nome é María Jansson, pero foi coñecida como Kisamor ("Nai de Kisa") polo sitio onde traballou.
Traxectoria
Viviu un matrimonio infeliz. En 1810, logo de que súa primeira filla morerra ao pouco de nacer, marchou da casa. Finalmente regresou e en 1811 deu a luz unha nena que tamén morreu ós poucos meses. En 1815 iniciou un proceso para se divorciar de seu home, fundamentado na mala xestión da facenda e mala conduta. O proceso demorouse ao longo de seis xuízos, chegando seu home a ameazala de morte en 1818. Finalmente conseguiu o divorcio en 1819.
Daquela traballaba como doutora en medicina natural e gañaba a vida visitando e coidando xente. Tiña unha gran reputación no seu traballo e era considerada unha especialista en cancro e tuberculose.
En 1813 acudiu á parroquía de Horn para tratar a Nils Wibjbmsson, que se dicía que tiña cancro e conseguiu sanalo. Desta maneira coñeceu as irmás Hellwegh, parentes de Wibjbmsson, que a invitaron a asentarse nunha granxa en Flytthem, Östergötland. O seu traballo en Horn foi moi exitoso: facía consultas a demanda e tamén visitaba as persoas enfermas nas súas casas. As xentes acudían a vela regularmente nunha pousada chamada Kisa dende lugares remotos, pero principalmente procedentes de Estocolmo e Värmland. É por esta razón que rematou sendo coñecida como Kisamor : "Nai de Kisa". Requiríronse tamén os seus servizos en Estocolmo en 1824, 1825, 1826, 1840 e 1841. Foi descrita como unha muller de temperamento e sábese que lle gustaba beber.
Non hai moitas fontes primarias sobre a súa biografía, pero a tradición popular atribúelle ter tratado con éxito o rei e o príncipe da Coroa. Segundo unha investigación realizada polo Sundhetskollegium (Consello de médicos) semella que tiña unha especie de licenza médica. Porén, a licenza nunca foi confirmada e a veracidade desta historia fica aínda en discusión. Se a historia resulta ser certa, faría dela unha personaxe única, xa que a profesión de médica estivo prohibida ao sexo feminino en Suecia ata 1870.
Nuevo Emden
miniatura|300px|[[Canal du Midi, polo que atravesaron Francia cara a Marsella.]] O Nuevo Emden (Novo Emden) é o nome do atuneiro no que, en agosto de 1937, dezaoito homes perseguidos politicamente marcharon de Galicia. Partiron do Grove, e fixeron escala en Concarneau, na Bretaña francesa, atravesaron o Atlántico no barco e chegaron á Habana.
O barco, construído en Palmeira en 1936, era propiedade de Antonio Vila e de Juan Aguiño Vidal, O Picán, quen escribiu un libro sobre o acontecido: "De O Grove a Cuba (1937-1964). Memorias de Juan Aguiño: pescador y exiliado", do que traducimos o seguinte parágrafo:
A viaxe do Novo Emden
Naturalmente, os 17 tripulantes adultos do pesqueiro foron inmediatamente declarados en rebeldía polo Exército español, e algúns dos seus familiares procesados por colaboradores, aínda que non foi procesado ningún, o que non os librou de multas, embargos e continuos interrogatorios. O estado francés obrigounos a regresar a España e algúns dos tripulantes engrosaron nas filas do exército republicano en Cataluña, se ben outros se pasaron ás tropas de Francisco Franco. Só 4 quedaron co barco, acollidos á beneficencia e traballando cando podían noutros oficios.
Finalizada a Guerra Civil española, as autoridades españolas déronlles a orde de regresar a España e, para evitalo, tiveron que poñer o barco baixo bandeira francesa.
Xa daquela decidiran ir cara a América, concretamente a Venezuela, pero sorpréndelles a segunda guerra mundial e as autoridades francesas inmobilízanlles o barco. No ano 1942, con Cornarneau tomado xa polos nazis, recuperan o barco e conseguen dedicarse á pesca, aínda que axiña o volveron perder, ó serenlles requisado para uso militar polas tropas alemás. Durante esta guerra, os alemáns minan o porto e o Novo Emden afunde, aínda que conseguen reflotalo. Finalizada por fin a guerra, xa en 1944, as autoridades francesas volven requisarlles o barco e, aínda que llelo devolven, en moi mal estado, non lles autorizan a dedicarse á pesca. Incluso intentan solucionar esta situación cambiándolle o nome ó barco, polo de Zorija, pero tampouco poden saír a pescar porque lles esixen que o persoal técnico fose francés. Intentárono de novo marchando a Marsella (atravesando Francia polo interior a través do Canal do Mediodía), ó crer que alí serían menos esixentes, pero non o logran e vense obrigados a volver a Concarneau.
Visto que lles resultaba imposible traballar como pescadores en Francia, decidiron marchar a América, aproveitando as facilidades que ofrecía Guatemala ós inmigrantes dedicados á pesca. Tentaron primeiro transportar o barco dentro dun mercante pero, ó non conseguilo, acordaron facelo navegando. Por fin, o 8 de setembro de 1948 parten de Concarneau cara a América. Naquel momento só quedaban 4 membros da tripulación orixinal (entre eles Juan Aguiño, xa único propietario do barco, e o rapaz, daquela, Arturo Meis), mentres que os 14 restantes regresaran a España en distintos momentos.
Na viaxe cara a América bordean a costa galega sen atrevérense a entrar no Grove e arriban a Casablanca e logo a Dakar, para repararen o barco. Tras ter que reparar unha vía de auga no barco en Trinidad e Tobago e unha breve escala en Porto Cortés (Honduras), chegan ó seu destino o 27 de decembro de 1948, tras case 4 meses de viaxe.
Pero a verdade foi que en Guatemala a pesca era escasa e as axudas prometidas eran cativas, e deciden irse a Cuba. Aínda que a viaxe era curta, unha forte tormenta tropical case fai afundir o barco. Tras case un ano parados, entre arranxar o barco e tramitar permisos, conseguen dedicarse á pesca, concretamente de camarón, entre Cuba e Florida. Parece que por fin as cousas comezan a irlles ben, cambian o nome do barco polo de Juanito e instálanse no lugar de Batabanó, montan unha empresa e Juan Aguiño reclama á muller e ó fillo. Pero a revolución de Fidel Castro en 1959 frustra os seus intentos de viviren tranquilamente da pesca. O barco é nacionalizado pola Cooperativa de Pescadores de Playa Florida e o 16 de xuño de 1962, Juan Aguiño regresa arruinado a España. A primeiros do ano seguinte regresa a Cuba e consegue recuperar o barco, practicamente abandonado, foxe de Cuba e chega a Miami, concretamente a Key West (Cayo Hueso), pero tampouco obtén os permisos necesarios e, tras abandonar o barco alá e intentar traballar en Nicaragua, vende o barco e regresa a España definitivamente en 1965. En 1968, Juan Aguiño morre no Grove. Dos fuxidos, xa só sobrevive Arturo Meis Vila, o máis novo (contaba con 14 anos no momento da partida), que reside na actualidade na cidade de Miami. Só 8 daqueles primeiros 18 tripulantes lograron regresar ó seu Grove natal, tras anos de exilio.
Recuperación da memoria histórica
No ano 2007 Marcos Gallego realizou un documental sobre a historia do atuneiro, baixo o título de O Novo Emden.
Historia de Berlín
miniatura|upright=1.6|Berlín en 1785, de Johann Georg Rosenberg.
A historia urbana de Berlín ten as súas orixes nos primeiros poboados nas chairas entre os ríos Oder e o Elba, onde dous afluentes deste, o Spree e o Havel, encadean os seus cursos. Hai probas que testemuñan a presenza humana dende o 60.000 aC. No século VI aC tribos xermánicas (suevos procedentes do Báltico entre elas) asentáronse na rexión e alí permaneceron ata o século IV e V en que comezaron a súa romaxe cara ao sur (Suabia no suroeste da Alemaña actual, e un grupo mesmo ata Galicia onde fundaron o primeiro reino medieval).
Primeiras cidadelas eslavas
miniatura|dereita|160px|A rexión de Berlín en 1150. No seu lugar, dende o século VI, viñeron a establecerse progresivamente nos vales do Spree e o Havel os eslavos que no século VIII fundan os primeiros asentamentos permanentes: Cöpenick (720) e Spandau (750), cada un nun extremo (leste e oeste respectivamente) do concello moderno. Ámbolos dous seica coma cidadelas sobor de illas fluviais, na confluencia do Spree no Havel a de Spandau, e do Spree cun terceiro afluente a de Köpenick. E ámbalas dúas convertéronse en castelos altomedievais cun burgo ao seu carón.
Fundación na Marca de Brandeburgo
miniatura|200px|dereita|Berlín e Cölln arredor de 1230. En 1157 os saxóns derrotan finalmente os eslavos e Alberte I o Oso convértese no primeiro Margrave da Marca de Brandeburgo do Sacro Imperio. Os seus sucesores implementan unha intelixente política de asentamentos (apoiados con fundacións relixiosas do císter ou do temple) para estabilizaren e aseguraren a fronteira. Así aparecen documentados entre outros os de Cölln en 1237 e Berlín en 1244 (probablemente fundados en 1170 e 1200 respectivamente).
Dous poboamentos xemelgos a beira do Spree (seica tamén sobor anteriores aldeas eslavas), a metade de camiño entre Spandau e Köpenick, defendendo un vao (Mühlendamm) facilitado pola presenza dunha illa (onde se asentou Cölln, pobo de pescadores, emigrados moitos dende Colonia e por iso o nome, en torno a igrexa e praza de S.Pedro); na ourela norte do río disponse Berlín arredor dunha praza de mercado coa igrexa de San Nicolás (1220-30).
O lugar prospera, prevalecendo sobor Spandau ou Köpenick, ao se converter en encrucillada das rutas comerciais na rexión polo apoio concedido mediante dereitos e prebendas fiscais dos margraves Johann I e Otón III, verdadeiros creadores da vila.
En 1307 vese a conveniencia da fusión das dúas poboacións nunha soa cidade dobre, mantendo certa independencia. Para entón Berlín conta cun novo mercado a carón da Marienkirche (1270), nunha expansión ao noroeste que duplicou a súa superficie. Unha segunda ponte (Lange Brücke) constrúese sobor do Spree e o conxunto arrodéase de murallas con fosos (1250-90).
Fin da autonomía comercial
miniatura|200px|Mapa de Berlín e Cölln, 1652. O século XIV viu o ascenso de Berlín no liderado dos concellos de Brandeburgo pola súa autonomía fronte ao poder dos margraves. A metade do mesmo, as cidades xemelgas pertencen a Liga Hanseática o que fortalece a súa posición.
No entanto, coa chegada dos Hohenzollern ao goberno da marca en 1415, os margraves (xa príncipes electores) van residir na cidade erixindo un castelo xunto ao Spree (Berliner Stadtschloss en Cölln a carón da Lange Brücke, 1443-51 ). Suporá a fin da autonomía burguesa e comercial (abandono da Hansa).
Elixida a cidade coma residencia permanente, o príncipe Joachin II decide demoler o vello castelo e construír un pazo renacentista no seu lugar (1538 ). Os sucesores farán diversas ampliacións no curso da segunda metade do século XVI e todo o XVII.
Capital prusiana
Trala devastación da Guerra dos Trinta Anos (perda dun terzo das casas e a metade da poboación), o Grande Elector Frederico Guillerme I emprende unha ampla tarefa de recuperación e engrandecemento animando a inmigración amparada na tolerancia relixiosa. Para os novos habitantes (hugonotes franceses ou xudeus) créanse novos barrios (Neu Cölln e Friedrichswerder arredor da vella Cölln, 1659). O conxunto péchase cun novo recinto defensivo de bastións (1658-83). miniatura|esquerda|500px|Vista de Berlín coas novas murallas e máis os comezos da Unter den Linden, Schultz 1688. miniatura|260px|Plano de Berlín, 1688: expansión ao oeste.
A expansión resultou insuficiente e o oeste semellaba a mellor opción para continuala fóra das murallas (chaira de Teltow). Ademais, dende o século XVI un camiño levaba do pazo aos terreos de caza dos príncipes (Tiergarten). Frederico Guillerme transformárao en 1647 na primeira grande avenida da súa capital, Unter den Linden ("baixo os tilos", un bulevar aínda que de inspiración holandesa). Así converteuse no eixo do crecemento de Berlín: en 1673, novo barrio de Dorotheenstadt e xa en tempos de Frederico I (primeiro rei de Prusia), o gran barrio burgués e futuro centro da capital prusiana, Friedrichstadt (1688-1734). miniatura|dereita|185px|Berlín, 1710; Friedrichstadt no SO Como o anterior de traza ortogonal, amplas rúas (Friedrichstrasse, principal eixo norte-sur perpendicular a Unter den Linden) e fachadas uniformes, vai contar nunha praza de mercado con dúas igrexas xemelgas (francesa para os hugonotes e alemá para o rito luterano) que cos engadidos posteriores se convertera en estampa típica da cidade.
O novo rei proclama un novo status para Berlín: a partir de 1710 será a Capital Real unificando finalmente as seis cidades anteriores (xa con 60.000h de 6.000h en 1661). Consonte co rango adquirido manda erixir un novo pazo sobre o vello complexo na illa de Cölln (Pazo Real de Andreas Schlüter ampliado ao longo do século ) coma centro visual do conxunto urbano (unha estatua ecuestre do seu pai, o Grande Elector, alzouse sobor da Lange Brücke á maneira do Pont Neuf de París). Así mesmo, unha coroa de pazos de campo arrodeaba a cidade (vg. Charlottenburg, ao oeste na ribeira do Spree).
No resto do século XVIII os seus sucesores, Frederico Guillerme I (o Rei Soldado) e Frederico II o Grande, irán enriquecendo este organismo. As murallas do Grande Elector son derrubadas e unha nova cerca (1737, en pedra 1786) abarca todo o conxunto cos suburbios que creceran ao norte, leste e sur. Xunto as entradas máis importantes vanse erixir prazas e portas monumentais. Así a neoclásica Porta de Brandeburgo (K.Langhans 1793, coma arco triunfal para Frederico o Grande ) fronte ao Tiergarten no final da Unter den Linden (Pariser Platz), e o lugar da futura Postdamer Platz (ante a Postdamer Thor e a octogonal Leipziger Platz).
Século XIX: Embelecemento e industrialización
Trala breve ocupación napoleónica, Berlín vai experimentar un forte crecemento ao se converter no centro económico e industrial prusiano. O ferrocarril a partir de 1838 axudará a todo isto (primeira estación en Postdamer Platz). Grandes continxentes de inmigración do rural arriban de todo o reino (170.000 habitantes en 1800; 420.000 en 1850; 826.000 en 1870; 1 122 000 en 1880).
A futura metrópole (a cuarta de Europa tras Londres, París e San Petersburgo) vaise prover das institucións, equipamentos culturais e monumentos representativos propios dunha gran capital burguesa e a figura do arquitecto Karl Friedrich Schinkel sobresae na tarefa. Plano do centro de Berlín, 1846|miniatura|esquerda miniatura|Centro monumental de Berlín, 1850|200px Xa dende a época de Frederico o Grande a área que ocupaban as murallas no primeiro treito da Unter den Linden foise planificando con grandes conxuntos, expresión da magnificencia real. Así a Zeughaus (Arsenal), a despois Ópera do Estado e diferentes residencias dos soberanos que ficaron sendo a Universidade Humboldt, Academia de Artes e Bibliotecas Reais. A estatua ecuestre de Frederico pechaba o conxunto onde comezaba o treito xa existente baixo os tileiros.
Schinkel encargouse de abrir a grande avenida cunha nova Ponte do Castelo de unión coa praza norte do Pazo Real, e construíu a exquisita Neue Wache (Novo Corpo de Garda, 1818 ) entre a Zeughaus e a universidade. Ademais, nas proximidades, a igrexa de Friedrichswerder e a Academia de Arquitectura (1835, de estilo radical e precursor da modernidade). Na antedita praza onde estaban os xardíns do Pazo (Lustgarten) e fronte ao mesmo, erixe o Altes Museum, que dará inicio a un dos conxuntos museísticos máis importantes do mundo (Illa dos Museos). Finalmente, completará a enriba mencionada praza das dúas igrexas xemelgas (Gendarmenmarkt) co edificio entrambas do Gran Teatro da Ópera.
Capital Imperial
En 1871, após a unificación de Alemaña, o chanceler prusiano Otto von Bismarck proclama o Imperio Alemán con capital en Berlín.
O enorme crecemento de poboación continuou todo o século (extensión do municipio absorbendo os lindeiros en 1861; case dous millóns de habitantes no cambio de centuria) empeorando o problema habitacional. En 1862, o Plan Hobrecht tentara darlle solución mediante un vasto programa especulativo arredor da cidade consolidada na cerca de 1786. O trazado de eixos radiais e grandes arterias periféricas (dun plan anterior de Lenné e inspiradas no París de Haussmann) con parques permitían, no entanto, a ocupación intensiva das mazás, o que deu lugar a unha heteroxénea densificación do tecido urbano (Mietskasernen, especialmente nos barrios industriais do norte, leste ou Kreuzberg ao sur de Friedrichstadt ). O plan atinxía tamén as infraestruturas básicas (augas, sumidoiros) e de transporte (Canle Landwehr polo sur aliviando o Spree, ferrocarrís urbanos e metropolitano, U-Bahn, a partir de 1896).
Entre os numerosos edificios e monumentos dun eclecticismo grandilocuente que se erixen nesta época, a Rotes Rathaus (novo concello, 1869), a Catedral de Berlín pechando a praza do Lustgarten e, sobre todo, o Reichstag (1894) a carón da Porta de Brandeburgo, entre o parque do Tiergarten e o Spree. Xustamente a expansión residencial burguesa produciuse máis alá do parque, cara a Charlottenburgo con outro antigo camiño de caza dos príncipes electores que Bismarck se encargou de converter en gran bulevar (1876, 53m), a Kurfürstendamm.
O Gran Berlín da República de Weimar
No primeiro terzo do século XX a poboación de Berlín duplicouse acadando máis de catro millóns de habitantes e converténdose no maior centro industrial do continente e nunha das grandes metrópoles do mundo. Trala derrota do imperio na primeira guerra mundial instáurase a república e a capital vai vivir unha época de fervenza intelectual, artística e cultural de primeira orde (Grosz, A. Döblin, W. Benjamin, Jung; Fritz Lang, Murnau e Marlene Dietrich; Bertol Brecht e Kurt Weill; Einstein e Von Braun).
No terreo da arquitectura, Peter Behrens deseña en 1909 a fábrica de turbinas da AEG (ao nordés do Pazo de Charlottenburgo ) que marca o preludio do Movemento Moderno (os seus alumnos Walter Gropius na Bauhaus, Mies van der Rohe e mesmo Le Corbusier han de o desenvolver nas décadas seguintes). Con outros nomes relevantes coma os de Bruno Taut, E. Mendelsohn, H. Poelzig ou Hans Scharoun tentarán construír unha nova idea de cidade a través dunha nova arquitectura. Así, como alternativa as Mietskasernen, propoñen unha vivenda social máis humana e funcional co exemplo das Siedlungen.
En 1920 instituíuse o Gran Berlín (892 km2) mediante anexións de concellos veciños, os antigos Spandau e Köpenick entre eles, configurándose a municipalidade actual. Quizais o corazón deste enorme organismo nesta época buliciosa fora a Alexanderplatz. Un mercado de gando no s.XVIII nos arrabaldes do nordés, xusto fóra de murallas, transformouse, debido ao gran crecemento daqueles no XIX e comezos do XX (Plan Hobrecht), en centro de transportes metropolitanos da capital e da súa man, en centro comercial con tres grandes almacéns e da vida nocturna. Un plan de M. Wagner en 1929 para homoxeneizar a praza soamente puido levarse adiante en parte segundo o proxecto de P. Behrens.
Soño nazi dunha capital mundial
A queima do Reichstag en 1933 simbolizou a fin do réxime de liberdades co ascenso do nazismo ao poder. Para a capital do Terceiro Reich, Adolf Hitler persoalmente xunto ao arquitecto Albert Speer elaboraron un plan megalómano (Germania Welthauptstadt, "Xermania Capital do Mundo" ). O eixo transversal leste-oeste, continuación de Unter den Linden a través do Tiergarten ata o Estadio Olímpico (1936) e o aeroporto de Tempelhof no sur son os únicos vestixios.
Ruína e Muro: a cidade dividida
Trala segunda guerra mundial Berlín fica virtualmente en ruínas (50% dos edificios do centro destruídos; de 4,4 millóns de habitantes a 2,8). Coma unha ironía da historia, en 1949, a cidade que naceu dobre é dividida oficialmente en dous sectores: Berlín Leste coma capital da República Democrática Alemá, e Berlín Oeste coma enclave da República Federal. En 1961 as tensións entre os dous bloques, soviético e aliado, que apoiaban a cada sector rematan coa construción dun muro divisorio, o Muro de Berlín, que deixa illado o occidental, provocando unha nova perda de poboación. miniatura|150px|Karl-Marx-Allee: o tramo de 1951 coa arquitectura stalinista. Berlín Oriental contiña a cidade histórica e comeza a reconstrución e desenvolvemento co centro na Alexanderplatz. O plan inicial de Hans Scharoun (1946) de aproveitar o desastre para facer unha nova cidade segundo os presupostos do Movemento Moderno quedará truncado pola división da urbe e terminará impoñéndose a maneira stalinista de entender arquitectura e urbanismo. Un "gran bulevar socialista" ao leste, a Stalinallee (1951 e 1958, 90m, despois Karl-Marx-Allee ) e posteriormente outra grande avenida cara ao norte (Karl-Liebknecht-Strasse e Prenzlauer Allee), ambas as arterias partindo da Alexanderplatz que se reconfigurou cuadriplicando a súa superficie (1969), foron o resultado. Un gran rañaceos central non chegou a definirse e no seu lugar erixiuse a torre da televisión (Fernsehturm 1969, 365m). No canto do Pazo Real (símbolo do poder absolutista prusiano, que non se reconstrúe) decidiuse levantar un vasto centro cultural, o Pazo da República (1976).