cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gabriel Tamas
Traxectoria
Comezou xogando nos equipos da súa cidade, o FC Brașov e o Tractorul Brașov, de onde pasou ao FC Dinamo București, un dos grandes equipos de Romanía. O seu bo papel neste equipo fai que en 2003 saia traspasado ao Galatasaray SK turco e ao pouco tempo ao FC Spartak Moscova. No equipo ruso non chegou a adaptarse polo que en 2004 foi cedido de novo ao Dinamo București e en 2006 ao Celta de Vigo, por aquel entón disputando a Copa da UEFA.
Coa selección
Debutou coa Selección de fútbol de Romanía o 12 de febreiro de 2003 ante Eslovenia. Disputou co combiando nacional a Eurocopa Autria/Suíza 2008, onde xogou tódolos encontros que disputou a súa selección.
Metáfora
Exemplos
→ TESTA 'maceta' > testa.
→ GEMMA 'gromo' > xema (do dedo)
→ PĚRNA 'pata de animal' > perna.
Estes versos constitúen conxuntamente unha metáfora que nos refire os días idos poboados de dúbidas e da ausencia de declarada correspondencia amorosa.
Metáfora antropomórfica
Metáfora que se une á prosopopea, polo que atribúe capacidades ou características humanas a outros seres vivos e a obxectos.
Metáfora atributiva, metáfora impura ou imaxe
Metáfora que leva expresos os seus dous termos, entrelazados por un nexo atributivo.
Metáfora cinestésica
A que atribúe sensacións ou capacidades sensoriais a algo que non as ten, o que podería causar a impresión dunha incongruencia semántica.
Metáfora hiperbólica
Metáfora que se une a unha hipérbole. En realidade, no fondo de toda metáfora sempre se esconde unha maior ou menor esaxeración, pero denomínase metáfora hiperbólica a aquela na que a desmesura está moi clara.
Metáfora impresionista ou descritiva
Aquela que conta con varios termos imaxinarios xustapostos.
Metáfora léxica ou lingüística
Vocábulo metafórico de uso común na lingua, coma pode ser folla de papel, ou pluma estilográfica.
Metáfora pura
Metáfora na que só se expresa o termo imaxinario (TI); o termo real (TR) debe ser deducido a partir do contexto.
Metáfora de segundo grao
A que presupón outra metáfora anterior, sen a cal a de segundo grao non tería sentido.
Metáfora sinestésica
Aquela que se une a unha sinestesia.
Metáfora surrealista, alucinante, onírica ou visionaria
Metáfora cuxo termo imaxinario é irracional, ilóxico, sen relación de semellanza evidente coa realidade, aínda que si a teña para o seu creador. O seu valor expresivo é moi forte, pretendendo provocar no lector unha determinada emoción. Este tipo de metáforas, nadas tras a profunda renovación poética que as creacións de Charles Baudelaire supuxeron, non son só propias do Surrealismo, aínda que con el acadan o seu máximo desenvolvemento.
Metáfora zoomórfica ou animalizadora
Aquela que identifica con animais ou capacidades e calidades de animais aos seres humanos.
Metáfora TR + de + TI
Metáfora formada por un sintagma preposicional; o TR anticipa ao TI.
Importina
A importina é un tipo de carioferina que transporta moléculas de proteínas desde o citoplasma ao núcleo celular uníndose a unha secuencia de recoñecemento especial que teñen esas proteínas, que se chama sinal ou secuencia de localización nuclear (NLS).
Unha importina consta de dúas subunidades, a importina α e a β. Os membros da familia da importina-β poden unirse e transportar o cargamento por si soas, ou poden formar heterodímeros coa importina-α. Cando forman parte dun destes heterodímeros, as importinas-β median a interacción co complexo do poro nuclear, mentres que as importinas-α actúan como proteínas adaptadoras que se unen ao sinal de localización nuclear (NLS) do cargamento. O trímero NLS-Importina-α-Importina-β disóciase unha vez que se une á Ran-GTP dentro do núcleo, e as dúas importinas son recicladas volvendo ao citoplasma para volver utilizarse.
Descubrimento
As importinas poden atoparse en forma de heterodímeros de importina-α/β ou como monómeros de importina-β. A importina-α foi illada por primeira vez en 1994 por un grupo no que estaba Enno Hartmann, no Max Delbrück Center for Molecular Medicine. O proceso de importación de proteínas nucleares xa fora determinado en traballos previos, pero as proteínas clave que estaban implicadas non foran dilucidadas ata ese momento. Purificouse dos ovos do anfibio Xenopus unha proteína de 60kDa citosólica, esencial para a importación de proteínas ao núcleo, que tiña un 44% de identidade de secuencia coa SRP1p. Foi clonado, secuenciado e expresado en E.coli, e para reconstruír completamente o transporte dependente de sinal tiveron que combinala con Ran(TC4). Neste estudo atopáronse tamén outros factores estimuladores claves.
A importina-β, a diferenza da importina-α, non ten homólogos directos nos lévedos, pero purificouse neles unha proteína de 90-95kDa que formaba un heterodímero coa importina-α en varios experimentos. Entre estes estaba un estudo liderado por Michael Rexach e outros por Dirk Görlich. Estes grupos atoparon que a importina-α require outra proteína, a importina-β, para funcionar, e que en conxunto forman unha molécula receptora para o sinal de localización nuclear (NLS) das proteínas a transportar, o que permite o seu transporte ao núcleo. Desde estes descubrimentos iniciais de 1994 e 1995, descubríronse un conxunto de xenes de importina, como IPO4 e IPO7, que facilitan a importación de proteínas lixeiramente distintas, debido á súa diferente estrutura e localización.
Importina-α
Unha gran proporción da proteína adaptadora importina-α está constituída por repeticións armadillo (ARM) dispostas en tándem. Estas repeticións poden poñerse unhas enriba das outras para formar unha estrutura curvada, que facilita a unión ao NLS de proteínas cargamento específicas. O maior sitio de unión ao NLS encóntrase cara ao extremo N-terminal, e hai un sitio menor no extremo C-terminal. Ademais das repeticións armadillo, a importina-α contén tamén unha rexión N-terminal de 90 aminoácidos, responsable da unión coa importina-β, chamada IBB (dominio de unión da importina-β, Importin-β binding). Este é tamén un sitio de autoinhibición, e está implicado na liberación do cargamento unha vez que a importina-α chega ao núcleo.
Importina-β
A importina-β ten a estrutura típica da gran superfamilia das carioferinas. A base desta estrutura son 18-20 repeticións en tándem do motivo HEAT. Cada unha destas repeticións contén dúas hélices alfa antiparelales unidas por un xiro, que se colocan unhas enriba das outras para formar a estrutura global da proteína. Para transportar o cargamento cara ao núcleo, a importina-β debe asociarse cun complexo do poro nuclear. Isto faino formando enlaces febles transitorios coas nucleoporinas do poro en varios motivos fenilalanina-glicina (FG ou Phe-Gly). As análises cristalográficas mostraron que estes motivos se unen á importina-β en petos hidrofóbicos pouco profundos que se encontran na súa superficie.
Ciclo de importación de proteínas nucleares
A función primaria das importinas é mediar a translocación de proteínas con sinais de localización nuclear ao núcleo, atravesando os poros nucleares, nun proceso coñecido como ciclo de importación de proteínas nuclear.
Unión ao cargamento
O primeiro paso deste ciclo é a unión do cargamento. A importina pode realizar esta función en forma de importina-β monomérica, pero xeralmente require ademais a presenza da importina-α, que actúa como proteína adaptadora para as proteínas do cargamento (por medio de interactions co NLS). O NLS é unha secuencia de aminoácidos básicos que etiqueta a proteína como un cargamento que debe ser transportado ao núcleo. Unha proteína cargamento pode conter un ou dous destes motivos, que se unen aos sitios maior e/ou menor específicos para eles que ten a importina-α. miniatura|O ciclo Ran-GTP para a importación de proteínas nucleares.
Transporte do cargamento
Unha vez que se une a proteína cargamento que debe ser transportada, a importina-β interacciona co complexo do poro nuclear, e o complexo formado pola importina e o cargamento difunde desde o citoplasma ao núcleo a través do poro. A taxa de difusión depende tanto da concentración da importina-α presente no citoplasma coma da afinidade da unión entre a importina-α e o cargamento. Unha vez dentro do núcleo, o complexo interacciona coa GTPase da familia Ras, Ran-GTP. Isto causa a disociación do complexo ao alterar a conformación da importina-β. A importina-β queda unida a Ran-GTP, e lista para ser reciclada.
Liberación do cargamento
Agora que o complexo importina-α/cargamento está libre da importina-β, pode liberarse a proteína cargamento no núcleo. O dominio de unión á importina-β (IBB) N-terminal que ten a importina-α contén unha rexión auto-reguladora que imita o motivo NLS. A liberación da importina-β deixa libre esta rexión e permite que se curve e compita por unirse coa proteína cargamento no sitio maior de unión ao NLS. Esta competición fai que se libere a proteína. Nalgúns casos, poden empregarse factores de liberación específicos como Nup2 e Nup50 para axudar a esta liberación do cargamento.
Reciclaxe de importinas
Finalmente, para que a importina-α regrese ao citoplasma debe asociarse co complexo Ran-GTP/CAS (un factor de exportación nuclear), que facilita a súa saída do núcleo. A proteína CAS (cellular apoptosis susceptibility, susceptibilidade á apoptose celular) é un membro da superfamilia importina-β de carioferinas e é definida como un factor de exportación nuclear. A importina-β regresa ao citoplasma, aínda unida á Ran-GTP. Unha vez que está no citoplasma, a Ran-GTP é hidrolizada pola RanGAP, formando Ran-GDP, e liberando as dúas importinas, que poderán volver actuar. É esta hidrólise do GTP a que proporciona a enerxía necesaria para que funcione todo o ciclo. No núcleo, o factor GEF cargará Ran cunha molécula de GTP, que é despois hidrolizada pola GAP no citoplasma, como xa se mencionou. Esta actividade de Ran permite o transporte unidireccional das proteínas.
Importinas e doenzas
Hai varias doenzas e patoloxías que están asociadas con mutacións ou cambios na expresión das importinas-α e β.
As importinas son proteínas reguladoras vitais durante o proceso da gametoxénese e a embrioxénese. Como resultado, viuse que unha alteración nos patróns de expresión das importinas-α causa defectos na fertilidade da mosca Drosophila melanogaster. Hai tamén estudos que ligan a alteración da importina-α con algúns casos de cancro. Estudos do cancro de mama implicaron nel unha forma truncada da importina-α na cal falta o dominio de unión ao NLS. Ademais, a importina-α transporta a proteína do xene supresor de tumores BRCA1 (proteína de susceptibilidade tipo 1 ao cancro de mama, breast cancer type 1), ao núcleo. A sobreexpreión da importina-α foi ligada a malas taxas de supervivencia en certos pacientes de melanoma.
A actividade de importina está tamén asociada con algunhas patoloxías virais. Por exemplo, na vía de infección do virus Ebola, un paso clave é a inhibición da importación nuclear de PY-STAT1. Isto prodúcese porque o virus secuestra a importina-α no citoplasma, o que significa que xa non pode unirse ao seu cargamento no NLS. Como resultado, a importina non pode funcionar e a proteína cargamento que debía ser transportada ao núcleo permanece no citoplasma.
Tipos de cargamento
Por medio das importinas poden transportarse ao núcleo cargamentos de proteínas moi diferentes. A miúdo, proteínas diferentes requirirán diferentes combinacións de &alfa; e β para poder translocarse. Algúns exemplos de diferentes cargamentos son os seguintes:
Xenes de importinas humanas
Aínda que a importina-α e a importina-β se usan para describir as importinas en xeral, en realidade as importinas son unha gran familia de proteínas con moitos membros, que comparten unha estrutura e funcións similares. Identificáronse varios xenes para as importinas α e β, algúns dos cales se indican na lista seguinte. Nótese que a miúdo os nomes carioferina e importina se usan indistintamente.
Neocolonialismo
O neocolonialismo é o control indirecto que exercen as antigas potencias coloniais sobre as súas antigas colonias ou, en sentido amplo, os Estados hexemónicos sobre os subdesenvolvidos. Estes países non disfrutan dunha independencia plena, senón que están sometidos aos ditados culturais, políticos, lingüísticos e, especialmente, económicos, doutro.
O neocolonialismo é diferente ao colonialismo, que se caracteriza por un control directo. Así, emprégase a forza militar para a ocupación do país e establécense colonos procedentes da metrópole no territorio suxeito á dominación.
Causas
Trala liberación política das colonias mantivéronse xeralmente as antigas estruturas económicas. A dependencia das importacións da metrópole, a concentración da produción en certas materias primas para exportar a Europa e Norteamérica, a carencia dos medios técnicos e do capital, e a conservación en certos casos da propiedade da industria en mans de colonizadores supoñen a continuación do control económico sobre estes países.
A desvalorización das materias primas que exportan e a venda de bens manufacturados de maior valor engadido xeran un déficit comercial nocivo para estes países. A débeda externa asumida por moitos países é tamén un factor relevante no proceso.
África
Para alimentar, educar e modernizar ás súas masas, África tomou emprestadas grandes cantidades de diñeiro de varios países, banqueiros e compañías. Gran parte deste diñeiro foi despilfarrado por ditadores corruptos e non revertiu no benestar dos pobos; ademais, a débeda minguou a independencia dos Estados africanos.
Centroamérica, Suramérica e México
Moitos países latinoamericanos recorreron ás grandes potencias para mercar armamento e tentar sacar aos seus pobos da pobreza. A estes países resultoulles moi difícil pagar a débeda externa e as potencias aproveitáronse destas débedas para converter tales países, como Colombia, Venezuela, Perú, México ou outros, nas súas neocolonias.
Vista de Delft
Vista de Delft (Gezicht op Delft) é unha pintura do pintor neerlandés Johannes Vermeer. Este óleo sobre lenzo foi pintado en Delft entre 1659 e 1660 e actualmente está exposto na pinacoteca Mauritshuis, na cidade da Haia.
Descrición
Vista de Delft representa unha parte da cidade que foi o berce de Vermeer, baixo a perspectiva do vedutismo; unha pintura moi detallada dunha paisaxe urbana. Xunto con A canella, trátase da única paisaxe da obra do pintor e é a única representación dun vasto espazo. A representación de Delft realízase desde a cara sur, ollando cara ao norte, desde a outra beira do porto fluvial. Pódese ver en primeiro plano a canle, enmarcada polas portas de Schiedam (á esquerda) e Rotterdam (á dereita), así como a Igrexa Nova (Nieuwe Kerk) protestante iluminada no fondo polos raios do Sol. Esta igrexa non ten campás, o que permite a súa datación, xa que se coñece que foron colocadas de maio de 1660. Pódese recoñecer tamén a torre cónica dunha cervexaría desaparecida posteriormente.
Interpretación e comentario
Marcel Proust cualificou Vista de Delft nunha carta ao seu amigo Jean-Louis Vaudoyer como "a pintura máis fermosa do mundo". Describe o cadro no quinto volume da súa novela À la recherche du temps perdu ("Na procura do tempo perdido"), despois de descubrilo no museo de Jeu de Paume, en París, en 1921. Faino nestes termos:
Alegoría
A alegoría é un tropo que consiste nunha metáfora.
Barbanza
Barbanza pódese referir a:
Sistema experto
Os sistemas expertos son chamados así porque emulan o razoamento dun experto nun dominio concreto, e en ocasións son usados por estes. Cos sistemas expertos búscase unha mellor calidade e rapidez nas respostas, dando así lugar a unha mellora da produtividade do propio experto ao usar este tipo de sistemas informáticos.
Sistema experto (SE)
É unha aplicación informática capaz de solucionar un conxunto de problemas que esixen un gran coñecemento sobre un determinado tema. É un conxunto de programas que, sobre unha base de coñecementos, posúe información dun ou máis expertos nunha área específica.
Pódese entender como unha rama da intelixencia artificial, onde o poder de resolución dun problema nun programa de computadora vén do coñecemento dun dominio específico. Estes sistemas imitan as actividades dun humano para resolver problemas de distinta índole (non necesariamente ten que ser de intelixencia artificial). Tamén se di que un SE se basea no coñecemento declarativo (feitos sobre obxectos, situacións) e o coñecemento de control (información sobre o seguimento dunha acción).
Debido a isto, na actualidade estanse mesturando diferentes técnicas ou aplicacións aproveitando as vantaxes que cada unha destas ofrece para poder ter empresas máis seguras. Un exemplo destas técnicas sería os axentes que teñen a capacidade de negociar e navegar a través de recursos en liña; e é por iso que na actualidade xoga un papel preponderante nos sistemas expertos.
Estrutura básica dun SE
Un Sistema Experto está conformado por:
Tipos de SE
Principalmente existen 3 tipos de SE:
A solución a un problema formulado pódese obter:
Monitorización
A monitorización é un caso particular da interpretación, e consiste na comparación continua dos valores das sinais ou datos de entrada e uns valores que actúan como criterios de normalidade ou estándares. No campo do mantemento predictivo os Sistemas Expertos utilízanse fundamentalmente como ferramentas de diagnóstico. Trátase de que o programa poida determinar en cada momento o estado de funcionamento de sistemas complexos, anticipándose ós posibles incidentes que puideran acontecer. Así, usando un modelo computacional do razoamento dun experto humano, proporciona os mesmos resultados que alcanzaría dito experto.
Deseño
Deseño é o proceso de especificar unha descrición dun artefacto que satisfai varias características desde un número de fontes de coñecemento.
O deseño concíbese de distintas formas: Os SE en deseño ven este proceso como un problema de busca dunha solución óptima ou adecuada. As solucións alternativas poden ser coñecidas de antemán ou pódense xerar automaticamente probándose distintos deseños para verificar cales cumpren os requirimentos solicitados polo usuario, esta técnica chamase "xeración e proba", polo tanto estes SE son chamados de selección. En áreas de aplicación, a proba termina cando se encontra a primeira solución; non obstante, existen problemas máis complexos nos que o obxectivo é encontrar a solución óptima.
Planificación
A planificación é a realización de plans ou secuencias de accións e é un caso particular da simulación. Componse por un simulador e un sistema de control. O efecto final é a ordenación dun conxunto de accións co fin de conseguir un obxectivo global.
Os problemas que presenta a planificación mediante SE son os seguintes:
Control
Un sistema de control participa na realización das tarefas de interpretación, diagnóstico e reparación de forma secuencial. Con isto conséguese conducir ou guiar un proceso ou sistema. Os sistemas de control son complexos debido ó número de funcións que deben manexar e ó gran número de factores que deben considerar; esta complexidade crecente é outra das razóns que apuntan ó uso do coñecemento, e por tanto dos SE.
Debemos aclarar que os sistemas de control poden ser en lazo aberto, se a realimentación ou o paso dun proceso a outro realízao o operador, ou en lazo pechado, se non ten que intervir o operador en ningunha parte do mesmo.
Reparación, corrección ou terapia
A reparación, corrección, terapia ou tratamento consiste na proposición das accións correctoras necesarias para a resolución dun problema. Os SE en reparación teñen que cumprir diversos obxectivos, como son:
Simulación
A simulación é unha técnica que consiste en crear modelos baseados en feitos, observacións e interpretacións sobre a computadora, a fin de estudar o comportamento dos mesmos mediante a observación das saídas para un conxunto de entradas. As técnicas tradicionais de simulación requiren modelos matemáticos e lóxicos, que describen o comportamento do sistema baixo estudo.
O emprego dos SE para a simulación vén motivado pola principal característica dos SE, que é a súa capacidade para a simulación do razoamento dun experto humano, que é un proceso complexo.
Na aplicación dos SE para simulación hai que diferenciar cinco configuracións posibles:
Instrución
Un sistema de instrución realizará un seguimento do proceso de aprendizaxe. O sistema detecta erros xa sexa dunha persoa con coñecementos ou non, e identifica o remedio axeitado, é dicir, desenvolve un plan de ensinanza que facilita o proceso de aprendizaxe e a corrección de erros.
Recuperación de información
Os Sistemas Expertos, coa súa capacidade para combinar información e regras de actuación, víronse como unha das posibles solucións ó tratamento e recuperación de información, non só documental. A década de 1980 foi prolixa en investigación e publicacións sobre experimentos desta orde, interese que continúa na actualidade.
O que diferencia estes sistemas dun sistema tradicional de recuperación de información é que estes últimos só son capaces de recuperar o que existe explicitamente, mentres que un Sistema Experto debe ser capaz de xerar información non explícita, razoando cos elementos que se lle dan. Pero a capacidade dos SE no ámbito da recuperación da información non se limita á recuperación. Poden utilizarse para axudar ó usuario, en selección de recursos de información, en filtrado de respostas, etc. Un SE pode actuar como un intermediario intelixente que guía e apoia o traballo do usuario final.
Auferstanden aus Ruinen
Auferstanden aus Ruinen (en alemán: Erguéndose dende as ruínas) foi o himno da República Democrática Alemá (RDA) entre 1949 e 1990. A súa letra foi escrita por Johannes R. Becher con música de Hanns Eisler.
Historia
Deixou de ser himno oficial coa reunificación alemá, pasando a ser himno da Alemaña unificada o até entón himno da República Federal de Alemaña (RFA), Deutschlandlied. O entón primeiro ministro da RDA, Lothar de Maizière, propuxo que "Auferstanden aus Ruinen" ocupase o seu lugar, proposta que foi rexeitada polo Chanceler da RFA, Helmut Kohl.
Tras a reunificación alemá, o himno nacional pasou a ser unicamente un arquivo histórico da música alemá.
Xoán II de Salerno
Biografía
Fillo de Lamberto de Spoleto, foi desterrado do principado no 981, cando o duque Mansón I de Amalfi derrocou ao xove soberano e se apoderou do trono. O goberno do amalfitano e do seu fillo Xoán foi moi opresivo e a poboación de Salerno estourou nunha revolta. No 983 Mansón e o fillo foron expulsados e Xoán Lamberto, duque de Spoleto, foi elixido príncipe de Salerno.
Durante o seu reinado, Xoán II tentou establecer o control propio sobre o mosteiro de San Massimo e as propiedades relacionadas, pero o plano fallou. Xunto coa súa muller Sichelgaita fundou Santa Maria de Domno, que puxo directamente baixo a autoridade da arquidiocese de Salerno. En efecto o mosteiro tivo moita fortuna xa baixo o primeiro abade, Radoaldo, pero os intentos de Xoán de controlar a relixión e as institucións eclesiásticas reduciuse a pouco máis ca isto. En xaneiro de 984 asociou ao trono ao seu fillo Guido, que morreu no 988. Entre xaneiro e marzo de 989 asociou ao goberno outro fillo, Guaimaro, o seu sucesor no trono. Deixou outros catro fillos: Pandulfo, Lamberto, Xoán e Pedro.
Segundo unha lenda relatada por Pier Damiani, en ocasión dunha erupción do Vesuvio, o príncipe Xoán exclamou que se trataba sen dúbida dun presaxio que anunciaba a morte dun home rico, que había seguramente de ser condenado ao inferno. O día seguinte, el mesmo foi atopado morto entre os brazos dunha prostituta.
Mehmed I
Mehmed I Çelebi, nado en 1389 e finado en 1421, chamado Kirisci ("o Verdugo"), foi sultán otomán dende 1413 até a súa morte. Era fillo de Bayezid I. Despois do período de guerra civil denominado "o interregno", foi recoñecido sultán de todo o Imperio en 1413.
Tivo tres esposas (Dona Emine, Dona Kumru e Dona Şehzade), dúas fillas, Fatma e Selçuk, e cinco fillos: Mustafa Çelebi, Ikinci Murad, Ahmed, Yusuf e Mahmud.
O interregno
Mehmed Çelebi naceu en Edirne (antiga Adrianópolis, hoxe en Turquía). Foi educado no palacio de Brusa, e fixo a súa aprendizaxe como administrador gobernando a Provincia de Amasya.
Logo da derrota de Bayezid I na batalla de Ancara (1402), iniciouse un período de enfrontamentos entre os herdeiros do sultán derrotado, coñecido como Fetret devri. Nel, logo de 10 anos e en boa medida grazas á alianza co Emperador bizantino Manuel II Paleólogo, Mehmed termina impoñéndose ós seus irmáns Isa, Süleyman e Mûsa, proclamándose Sultán en 1413 e trasladando a súa capital a Edirne.
Mentres tanto, enviara ó seu fillo máis vello Mustafa Çelebi, chamado Düzmece Mustafa, a Samarcanda en embaixada ante Tamerlán. Logo da morte deste (1413), Mustafa regresará a Anatolia co proxecto de destronar ó seu pai. Para iso, alíase cos príncipes cristiáns de Valaquia pero, derrotado, debe refuxiarse co emperador de Bizancio. Mehmed paga ó Emperador para que o faga prisioneiro. No curso dos combates entre pai e fillo empregáronse por primeira vez armas de fogo no Imperio Otomán.
En contrapartida pola axuda prestada, Mehmed deberá recoñecer ó Emperador bizantino como "pai e señor" e permanecerlle leal, o que pode considerar como o último triunfo diplomático de Bizancio.
Consolidación
Durante o período de interregno, o Imperio perdera certo número de territorios en Anatolia. Mehmed ponse en campaña para recuperalos o máis axiña posible. Anexa Esmirna en 1414, anexa Saruhan e Menteseoglu, vence ós karamanogullari que atacaran Brusa, ós que finalmente perdoa, permitíndolles vivir no territorio do Imperio como súbditos, e conquista parte do emirato Candaroğlu, para finalmente ocupar o reino cristián de Cilicia.
Consolidado o seu poder en Anatolia, parte cara a Rumelia. Conquista parte de Albania e somete Valaquia, impóndolle o pago de tributo. Ó mesmo tempo, reforza a súa frota e teñen lugar os primeiros combates navais.
Morreu en Edirne o 26 de maio de 1421, e foi sepultado no Mausoleo Verde ( '' Yesil Turbe) de Bursa.
Congregación da Misión
A Congregación da Misión (en latín: Congregatio Missionis), cuxos membros son coñecidos como paúles, vicencianos ou lazaristas, é unha sociedade de vida apostólica da Igrexa católica, fundada por san Vicente de Paúl en 1625.
Wapedia
Wapedia é unha forma de Wikipedia para teléfono móbil (WAP) ou para ordenador portátil (PDA). Cada texto é da Wikipedia e ten unha licenza GNU FDL. O obxectivo da Wapedia é de dar acceso para o contido da Wikipedia vía teléfonos móbiles e PDAs. A Wapedia existe desde agosto de 2004.
Contrafío
Contrafío foi un programa de debates da Televisión de Galicia que se emitiu na tempada 1987-1988 nun primeiro momento dirixido e presentado por Amelia García e logo asumiu a función de dirección Xosé María Palmeiro.
Bursó, Fruíme, Lousame
Bursó é un lugar da parroquia de Fruíme no concello coruñés de Lousame, na comarca de Noia. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2020 tiña 38 habitantes (20 homes e 18 mulleres).
Casina
A casina, tamén coñecida como asturiana da montaña é unha das razas de vacún tradicionais de Asturias, concretamente da zona leste dos Picos de Europa.
Esta raza pertence ao tronco castaño cantábrico e a súa orixe podería remontarse ao gando introducido na Península Ibérica polos indoeuropeos. Críase principalmente en réxime extensivo para a produción de carne e pódese atopar nas zonas montañosas do leste de Asturias: os Picos de Europa, a Serra do Sueve, a Serra do Cuera, a Serra de Cuana e os montes de Piloña e Ponga. Tamén hai rabaños estabulados en Cantabria, País Vasco e Castela e León.
Estrixiformes
A orde das estrixiformes ou aves rapaces nocturnas comprende á familia Tytonidae (curuxas) e a familia Strigidae que inclúe bufos, curuxas, mouchos, tecolotes, mouchos de orellas, avelaionas, ñacurutús e chunchos, entre outras. Atópanse en todo o mundo, agás na Antártica, a meirande parte de Groenlandia e nalgunhas illas remotas. Son grandes cazadores, de hábitos nocturnos e solitarios. Aliméntanse xeralmente de pequenos mamíferos, insectos e outras aves, aínda que algunhas especies especialízanse na pesca.
Características
Nas estrixiformes os dedos tenden a separárense dous a dous, e o bico, coma nos papagaios, é moi ganchudo e presenta a base cuberta por unha cera. Os caracteres distintivos da orde están principalmente nos ollos e nos oídos. Aqueles son moi grandes e no canto de estaren situados aos lados da cabeza, áchanse orientados cara a adiante, como entre os mamíferos acontece cos primates, e cada un deles está rodeado por un gran disco de plumas, o disco facial, limitado por unha circunferencia de plumas pequenas, duras e rizadas. Aínda que os bufos teñen visión binocular, os seus ollos están fixos no seu lugar e teñen que virar toda a súa cabeza para mirar cara a outra dirección. Son hipermetropes e non poden ver nada a uns centímetros dos seus ollos. Así a todo, a súa visión, particularmente en luz baixa, é excelente.
A respecto dos oídos, son moi grandes e presentan no exterior notables repregamentos de pel, como se tendesen a formar unha orella, coa particularidade de que este ofrece a cada lado, na maior parte dos casos, formas distintas. Este carácter non se nota a primeira ollada por estaren ocultos os oídos baixo as plumas; pero é curioso que moitas especies teñen sobre a cabeza unhas falsas orellas ou corniños, formados por grupos de plumas tesas. A plumaxe destas aves é moi espesa e moi branda, semellandose á das avenoiteiras, e a meirande parte das especies aseméllanse tamén a estas na cor, que é unha mestura de diferentes matices amarelos, avermellados, pardos e negros.
Hábitos
Case que tódalas estrixiformes son nocturnas e aliméntanse de presas vivas, tales como pequenos mamíferos, paxariños, ras etc., que devoran enteiros; logo regurxitan unhas egagrópilas ou nobelos formados por anacos de ósos, pelos e demais partes que pola súa natureza non poden dixerir. Moitos bufos poden cazar en total escuridade guiándose polo son. O seu disco facial axuda a dirixir o son das súas presas cara aos oídos. Moitas especies posúen plumas suaves que lles permiten voar sen facer ruído, e deste xeito ouvir os sons que se producen no chan. Un exemplo de diúrna é Athene cunicularia que habita en case toda América.
Os ovos que poñen as femias son case esféricos, e por completo brancos. Os seus niños son rudimentarios e poden estar situados en ocos das árbores, tobos, cortellos, covas ou mesmo en niños artificiais feitos polo ser humano.
Mitoloxía
miniatura|dereita|[[Tyto alba, curuxa común]]
Maior información en Strigidae.
Granada
Granada é unha cidade española, capital da provincia homónima, no territorio histórico de Granada, en Andalucía. Conta cunha poboación de 238.292 habitantes (01/01/2004) e de 450.000 na súa área metropolitana que se estende pola Veiga de Granada. Está situada aos pés de Serra Nevada, na confluencia dos ríos Genil, Darro e Beiro, cunha altitude media de 700 m sobre o nivel do mar. Ao bordo dunha fértil planicie, a Veiga de Granada, que está rodeada por tres macizos montañosos.
Orixe etimolóxica
Foron os zirís os que no século XI trasladaron a capital de Medina Elvira até Medina Garnata, nome que lle foi dado en referencia á froita do mesmo nome que abundaba naquela rexión.
Historia Antiga
Poboada desde tempos iberos ( século VIII a.C.) segundo parece co nome Ilturir, ten contacto coa cultura de Tartessos e cos pobos Bastetanos. Consérvanse restos de murallas defensivas do século VI a. C. do asentamento que cambiou o seu nome por Iliberri, que se mantén até a súa submisión aos romanos en 193 a.C.. Os romanos chamáronlle Iliberis.
Idade Media
miniatura|esquerda|250px|A cidade de Granada A cidade forma parte do Reino Visigodo de Toledo até que en 711, Tarik somete Iliberis. En 713 Abdelaziz conquista definitivamente o territorio despois de sufocar unha rebelión. En 740 hai unha rebelión dos bérberes africanos. Tropas sirias acoden a loitar contra eles. En España conseguen vencer os sirios. Outórganselles terras en varios lugares, entre outros en Elvira. En 756, a poboación moura defínese no asentamento de dous núcleos (é a época do Emirato Independente): o Albaicín e a Alhambra.
Foi un importante centro urbano de Al-Andalus, formou parte do Califato de Córdoba como Madina Ilbira ou de Elvira. Coa chegada dos zirís no século XI, trasládase a cidade desde Medina Elvira —no chan— até Medina Garnata —nos outeiros—, o seu primitivo e actual localización na aba do Albaicín. miniatura|dereita|250px|A [[Alhambra]]
En 1010 produciuse a destrución da cidade, feito que xa se coñece como Garnata. Sucede un período de continuas guerras civís por acadar o trono. En 1013 chega ao poder a dinastía dos zirís, fundada por Zawi ben Ziri, procedente de África. Continúan as guerras por conseguir o poder. En 1035 é xa un Reino de Taifas. En Granada a maioría son bérberes. Despois ven a dominación dos almorábides e hai moitas loitas internas. A pesar disto, o desenvolvemento continúa. En 1146 chaman na súa axuda, e para a loita contra os reinos cristiáns, aos almohades. Granada segue desenvolvéndose en boa medida. A batalla das Navas de Tolosa significa un desastre para os almohades e como consecuencia desenvólvese unha grande anarquía. Até que no ano 1232 entra en Granada pola Porta de Elvira e para ocupar o Palacio do Galo do Vento (antiga casa real), Mohamed ibn Yusuf ibn Nâzar (ou Nasr), chamado Alhamar (o Roxo, porque tiña a barba de cor roxa). Funda a dinastía Nazarí e o Reino de Granada. Houbo 20 sultáns granadinos desta dinastía. O último foi Boabdil.
Granada converteuse nunha das cidades máis prósperas de Europa. Baixo o reinado de Alhamar construíuse o Palacio da Alhambra (non o que vemos agora porque o seu aspecto actual débese a Iusuf I e Mohamed V, século XIV).
No Albayzín vivían os artesáns e a nobreza. A poboación ocupou a parte máis baixa cara o sur, con grandes industrias, alfándegas e a "Madraza" (Universidade relixiosa e de ensinanzas coránicas).
No Realexo vivía o barrio xudeu. Tiñan unha base sólida e económica. Estes tiñan o seu barrio granadino na banda esquerda do río Darro. Foron identificados como "Garnata al-Yahud". Cando chegaron os reis cristiáns, renomeárono co nome actual do Realexo. O máis significativo que ten o barrio é o Campo do Príncipe, mandado construír polos Reis Católicos para o gozo das festas do seu fillo "Juan", aínda que a súa vida foi curta e non se puido gozar nada.
Clima
As temperaturas máximas de Granada foron os 42,6º do 22 de xullo de 1995, 41,6º do 2 de agosto de 1988 e 41,5º do 27 de xuño de 2004. Canto á temperatura mínima, os -14,2º do 16 de xaneiro de 1987 e os -11,0º do 28 de xaneiro de 2005.
Cultura
miniatura|dereita|250px|Fachada floreada no Albaicín. En Granada encontramos a famosa Alhambra, unha fortaleza e palacio andalusí, declarada patrimonio da humanidade pola UNESCO en 1984, xunto co Generalife e o barrio do Albaicín. Esta riqueza histórica, froito da tripla influencia musulmá, xudía e cristiá, fan de Granada un importante centro turístico e cultural de España.
A Universidade de Granada, fundada por Carlos I en 1531, é unha das máis prestixiosas do país, e dálle á cidade un ambiente estudantil e a súa popular vida nocturna. Ten case 60.000 estudantes (censo universitario das eleccións a reitor do ano 2003).
Leave It to Beaver (filme)
Leave It to Beaver é un filme estadounidense dirixido por Andy Cadiff que foi estreado en 1997. É unha comedia familiar baseada na serie de televisión homónima dos anos 1970.
Granada
Cultura
San Cecilio é o patrón da cidade de Granada. A súa onomástica é o 1 de febreiro. Foi bispo de Granada e mártir no século I.
Leave It to Beaver (filme)
Sinopse
Unha familia ideal, formada por unha parella perfecto e dous fillos, ten un pequeno problema co máis pequeno deles, que é un experto meténdose en leas.
Granada
Arte
A mediados do século XIII, cando Fernando III o Santo conquistou Córdoba e Sevilla, os artistas musulmáns refuxiáronse en Granada e norte de África. Os seus descendentes e a súa tradición deron forma ao estilo granadino que na Alhambra é a culminación da arte árabe do norte que non se realizou até mediados do século con Iusuf I e Mohamed V en 1333 e 1354. Granada non ten arte califal que sexa anterior aos alhamares.
Santo Domingo, Sanguiñedo, Dozón
Santo Domingo é un lugar da parroquia de Sanguiñedo, no concello pontevedrés de Dozón, na comarca do Deza. Segundo o INE, en 2008 tiña 30 habitantes (16 homes e 14 mulleres), o que supón unha diminución de 2 habitantes con respecto ao ano 2000.
Granada
Praza das Pasiegas
Está situada ao oeste da catedral, fronte á súa fachada principal. O seu nome debese ás mulleres procedentes da comarca do Pas, en Cantabria, que chegaron durante o século XVII e que se reunían nese lugar para ofrecer os seus servizos de nodrizas. Despois da guerra dos mouriscos e a súa expulsión, Filipe III concedeulles a estas xentes do norte de España, terras para repoboar a zona das Alpujarras e Granada, lugares que naquel entón ficaran bastante desertos. É por isto polo que a maioría dos actuais granadinos procedan de galegos, cántabros, vascos, navarros e aragoneses, a diferenza dos andaluces occidentais, que son descendentes de leoneses, casteláns e manchegos.
Alcaldes
Por orde cronolóxica:
Leave It to Beaver (filme)
Personaxes
Cameos do Leave it to Beaver orixinal.
A Cabalariza, Fruíme, Lousame
A Cabalariza é un lugar da parroquia de Fruíme no concello coruñés de Lousame, na comarca de Noia. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2020 tiña 19 habitantes (9 homes e 10 mulleres).
Eneko Bóveda
Eneko Bóveda Altube, nado en Bilbao o 14 de decembro de 1988, é un exfutbolista español que xogaba de defensa. Formouse na canteira do Athletic Club, co que debutou na Primeira División en 2009. Entre 2011 e 2015 militou no Eibar, co que logrou ascender dende a Segunda División B ata a Primeira. A continuación regresou ao Athletic, no que xogou ata 2018, antes de recalar durante tres campañas e media no Deportivo da Coruña, co que caeu dende Primeira á Segunda B. Pechou a súa carreira no 2022, despois dunha última tempada no Olympiakos Nicosia de Chipre.
Athletic de Bilbao (2000-2011)
Criado en Durango, uniuse á canteira do Athletic Club no ano 2000, procedente da Ikastola Maiztegui de Iurreta. ​ En 2006 ascendeu ao segundo filial do club bilbaíno, o CD Basconia e, en 2008, ao Bilbao Athletic. Debutou co primeiro equipo do Athletic o 26 de abril de 2009 contra o Racing de Santander, ao entrar en substitución de David López. Xogou dous partidos de Liga máis antes de fracturar o quinto metatarsiano do pé esquerdo, en novembro de 2009. ​ Tras o seu regreso permaneceu na disciplina do Bilbao Athletic sen ter ningunha participación máis co primeiro equipo.
SD Eibar (2011-2015)
No verán de 2011 fichou pola SD Eibar que militaba en Segunda División B. ​ Tivo un papel protagonista na tempada 2012-13, tanto en liga como no play-off de ascenso. O 13 de abril de 2014 marcou o seu primeiro gol en Segunda División, na derrota (1-2 ) contra o CD Tenerife.​ Nese mesmo partido, e despois de ter xogado 18 partidos, lesionouse de gravidade no xeonllo dereito.​ Finalmente, a SD Eibar logrou o ascenso a Primeira División. O 25 de agosto de 2014 volveu xogar en Primeira División, na primeira xornada de liga ante a Real Sociedad, nunha histórica vitoria por 1-0.​ Exactamente dous meses despois anotou o seu primeiro gol na competición, cun golpeo desde 25 metros que entrou polaa escuadra, e que serviu para darlle un punto ao Eibar ante o Granada. Finalizou a temporada tras disputar 35 partidos de Liga, todos eles como titular. En catro temporadas no club eibarrés pasou de xogar en Segunda División B a Primeira División.
2ª etapa no Athletic (2015-2018)
En xuño, tras finalizar contrato co club armeiro, regresou ao Athletic Club para substituír a Andoni Iraola. ​ Comezou a súa nova etapa no club branco e vermello gañando a Supercopa de España de 2015, na que o Athletic se impuxo ao Barcelona por 5-1. Na súa primeira tempada alternou as posicións de lateral dereito e central, tras a lesión do seu compañeiro Aymeric Laporte. Disputou 37 partidos (23 de Liga, 9 de Europa League, 3 de Copa e 2 de Supercopa).​ Na súa segunda tempada participou en 19 partidos de Liga, 3 de Copa e 1 de Europa League, a maioría deles na primeira volta pola lesión de Óscar de Marcos. Na terceira campaña non puido aproveitar a baixa por lesión de De Marcos, quedando relegado ao banco en favor de Iñigo Lekue.
Deportivo da Coruña (2018-2021)
O 22 de xaneiro de 2018 o Athletic Club anunciou o acordo co xogador para rescindir o contrato entre ambas partes. Á súa vez o Deportivo da Coruña anunciou a súa fichaxe cun contrato até xuño de 2020. O 27 de xaneiro debutou en Riazor, como xogador branquiazul, no empate a dous ante o Levante ao saír en substitución do lesionado Sidnei. O 9 de marzo, nun partido ante o Girona, sufriu unha grave lesión muscular no tríceps da súa perna esquerda, despois de ter sido titular nas últimas sete xornadas tanto de central como de lateral dereito. Non volveu xogar no que restaba de tempada e viu dende fóra como o seu equipo descendía á Segunda División.
Disputou un total de 24 partidos na tempada 2018/19, na que o equipo non conseguiu o ascenso, tras ser derrotado polo Mallorca nos play-offs. Na tempada 2019/20 disputou 31 partidos, acabando o club por descender á Segunda División B por segunda vez na súa historia.
Bóveda foi un dos poucos xogadores que permaneceron no equipo tralo descenso deste á 2ª B. O 18 de outubro de 2020, na primeira xornada da categoría de bronce, marcou de cabeza o tanto do triunfo fronte ao Salamanca CF (2-1) no minuto 97. Disputou 17 dos 24 encontros de liga, todos eles como titular. O 5 de xullo de 2021, anunciouse a marcha de Bóveda do conxunto branquiazul tras tres tempadas e media.
Olympiakos Nicosia (2021-2022)
A finais de xullo de 2021 anunciouse a súa fichaxe polo Olympiakos Nicosia da Primeira División de Chipre. Xogou case todos os partidos da liga chipriota, a maioría como titular e disputou co equipo a promoción de permanencia, logrando manter a categoría. Ao remate da campaña anunciou a súa retirada do fútbol, aos 34 anos de idade.
-156
Véxase tamén
Historia ano a ano
O Ano em Que Meus Pais Saíram de Férias
O Ano em Que Meus Pais Saíram de Férias é un filme brasileiro de 2006 dirixido por Cao Hamburger. O guión, o cal levou catro anos para ser completado, foi escrito por Hamburger, Adriana Falcão, Claudio Galperin, Anna Muylaert e Bráulio Mantovani. Foi escollido como candidato do Brasil para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 80ª edición dos premios, clasificándose na lista curta de xaneiro. Esta elección non foi a agardada, xa que se esperaba que fose Tropa de Elite de José Padilha.
María de Berry
María de Berry (en Marie de Berry), nada en 1375 e finada en xuño de 1434, foi duquesa soberana de Auvernia e condesa de Montpensier en 1416-1434. Era filla de Xoán, duque de Berry, e Xoana de Armagnac. Casou tres veces. Foi administradora do Ducado de Borbón para o seu terceiro esposo Xoán I, duque de Borbón, durante o seu encarceramento en Inglaterra despois da derrota francesa na batalla de Agincourt en 1415, até 1434.
Fundamentalismo
miniatura|Persoa cun cartel cunha máxima fundamentalista cristián. Denomínanse fundamentalismo as distintas correntes relixiosas que promoven a interpretación literal dun texto fundamental ou sacro tal que o Corán ou a Biblia, é dicir, os seus contidos son tomados como dogmas de fe, perante os cales ningunha outra autoridade pode ser invocada, e polo tanto prevalecen sobre as leis das sociedades democráticas. Xeralmente fálase do fundamentalismo relixioso, pero o fundamentalismo político non por iso é menos común. Algúns exemplos de libros comúns entre fundamentalistas políticos son A miña loita, de Adolf Hitler, e o Libro Vermello de Mao. O fundamentalismo político non necesariamente relaciónase de xeito directo ou indirecta coas relixións tradicionais, senón que promoven unha cosmovisión radical e ata antiteísta.
O termo tamén se identifica coas correntes antimodernistas de distintas relixións. Ás veces confundense co milenarismo e co mesianismo ou asociase con fanatismo ou extremismo, aínda que este último termo adóitase reservar para actitudes especificamente políticas. O termo integrismo, que é o tradicional en galego para referirse a este fenómeno, está semanticamente moi próximo, aínda que nunha interpretación estrita o fundamentalismo designa un fenómeno moderno (unha forma de rexeitamento ás consecuencias secularizadoras da modernidad, pero xurdido desde a modernidade tecnolóxica), mentres que o integrismo promove unha resposta tradicionalista.
Orixe do termo
O fundamentalismo é un concepto moderno que xorde como reacción cando a sociedade moderna empeza a guiarse por leis humanas e deixa de lado as divinas, afectando aos hábitos e ao estilo de vida. O termo naceu a principios do século XX nos EE.UU. e rapidamente pasou a definir ideoloxías cristiás protestantes que, enarborando a infalibilidade da Biblia, pretendían un regreso ás posturas fundacionais do cristianismo, baseándose en moitos casos en nocións reaccionarias.
De aí estendeuse a denominación a outros moitos movementos recentes de case todas as relixións do mundo que predican en contra da corrente principal dos seus respectivos credos, aseverando que esta se desviou dos seus fundamentos, ou que se resisten a aceptar ideas progresistas que foron admitidas por unha gran parte da comunidade.
No ámbito castelanfalante, o seu uso é máis recente aínda que no anglosaxón: a edición do DRAE de 1992 aínda non o recollía. Tampouco unha enciclopedia de referencia como a Larousse o incorpora ata a súa revisión de 1984, e unicamente aplicado ao fundamentalismo islámico. No corpus da RAE, un banco de datos que recolle textos de todas as épocas, non aparece ata 1950, nun tratado xurídico, e a maioría de ocorrencias son da última década. A diferenza do ámbito anglosaxón, a súa introdución e popularización vén asociado exclusivamente ao rexurdir do integrismo musulmán. A edición (1995) do RAE xa recolle fundamentalismo, aplicado a lectura literal do Corán.
O dicionario da Real Academia Galega non contempla a palabra fundamentalismo
As bases do fundamentalismo
En moitos casos, o concepto do fundamentalismo vén irremediablemente atado á interpretación dunha Sagrada Escritura (Biblia, Corán, Tora...), sobre a que, no entanto, sostense que é infalible, atemporal e universalmente válida. Así, en oposición ao proceso de relativización das "verdades absolutas" contidas nos Libros Sagrados que se viña dando ata agora, atopamos unha rotunda afirmación do valor de cada versículo dos mesmos e unha apoloxía da súa aplicación literal, nalgúns casos máis aló do que xamais se fixo. Por suposto isto supón a asunción de dous supostos: que Deus outorgou aos seus Profetas unha visión unívoca da súa vontade e que esta está recolleita e é dispoñible de xeito directo aos seguidores da doutrina fundamentalista.