cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gran Premio de España de 1994
Carreira
Schumacher liderou desde a pole position no comezo da carreira, mentres que Barrichello e Berger chocaron na primeira curva. Ningún dos pilotos retirouse como resultado directo da colisión, aínda que finalmente fixérono, pero Berger viuse obrigado correr pola herba e perder posicións. Coulthard subiu ao quinto lugar desde o seu noveno posto de saída, pero o seu auto se calou en boxes na 16ª volta. Malia retirarse cando ía no duodécimo posto na volta 32, describiu a súa carreira como un "bo debut en xeral". Mentres que Williams logrou a súa primeira vitoria da tempada, e primeira logo da morte de Ayrton Senna, o líder do campionato Michael Schumacher terminou segundo, malia estar atascado na quinta velocidade durante a maior parte da carreira. Sabendo que tiña un problema importante, logrou facer unha parada en boxes (e arrincar da parada en boxes en 5ª marcha), e durante o transcurso da carreira non cedeu nada ao ritmo do líder, Hill. Tivo que cambiar o seu estilo de condución para atopar novas traxectorias e vértices de curva, e a súa experiencia pasada como piloto de World Sports Car axudouno a facelo. Logo das paradas en boxes, Mika Häkkinen estaba no terceiro lugar co McLaren detrás de Hill e Schumacher, logo de estar temporalmente diante de Schumacher ao principio da carreira. O motor de Häkkinen fallou, aínda que cedeu o lugar ao seu compañeiro de equipo Martin Brundle. Brundle retirouse logo dunha explosión na parte traseira do seu auto na primeira curva. Mark Blundell, co Tyrrell, completou as celebracións do podio.
Post-carreira
Logo da carreira, o equipo Williams emocionouse moito coa vitoria de Hill.
Tórdea, Castroverde
San Tomé de Tórdea é unha parroquia que se localiza no concello de Castroverde. Segundo o padrón municipal de 2004 tiña 80 habitantes (43 homes e 37 mulleres), distribuídos en 1 entidade de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 102 habitantes.
Voo 6 de Pan Am
O voo 6 de Pan Am era un servizo ao redor do mundo que amarou no océano Pacífico o día 16 de outubro de 1956 despois de que fallasen dous dos seus catro motores. O voo 6 saíra de Filadelfia nun Douglas DC-6B e voou cara o leste ata Europa e Asia nunha viaxe con múltiples paradas. Na tarde do 15 de outubro de 1956 o voo deixou Honolulu nun Boeing 377 Stratocruiser chamado Sovereign of the Skies, con rexistro N90943. O filme de 1958 Crash Landing baseouse no accidente.
Accidente
O engalou de Honolulu ás 8:26 p.m. HST na última parte do voo ata San Francisco. O voo recibiu permiso para subir a unha altura de 21 000 pés (6 400 m). Cando chegou a esa altitude, ao redor das 1:20 a.m., o motor número 1 comezou a pasarse de velocidade cando se reduciu a potencia. O primeiro oficial, George Haaker, que estaba pilotando o avión, baixou inmediatamente a velocidade do aparello reducindo aínda máis a potencia e extendendo os flaps, e intentou poñer a hélice en bandeira. A hélice non se puxo en bandeira e o motor continuou xirando a excesivas revolucións. O capitán Richard Ogg decidiu cortar a subministración de combustible ao motor. Finalmente as revolucións baixaron e o motor detívose. A hélice continuou xirando pola corrente de aire causando unha resistencia excesiva que incrementou o consumo de combustible. Como resultado o avión viuse forzado a voar moito máis lento, por debaixo dos 280 km/h, e perdía altura a un ritmo de 1 000 pés por minuto. Aumentouse a potencia dos outros tres motores para reducir o ritmo de descenso. O motor 4 posteriormente comezou a fallar e pouco despois só proporcionaba potencia parcial co acelerador a tope. Ás 2:45 a.m. o motor 4 comezou a petardear, forzando á tripulación a apagalo e a poñer a hélice en bandeira.
A tripulación calculou que a resistencia engadida deixábaos sen suficiente combustible para chegar a San Francisco ou regresar a Honolulu. O capitán Ogg radiou unha mensaxe: "PanAm 90943, voo 6, declarando unha emerxencia sobre o Pacífico". Nos anos 50 a Garda Costeira dos Estados Unidos mantiña un cúter na Estación Oceánica November entre Hawai e a costa de California. Este barco era capaz de proporcionar información meteorolóxica e transmitir mensaxes de radio a aeronaves nas proximidades. Estaba situado no "punto de non retorno" e destinado a proporcionar asistencia a avións en problemas. Nesa noite o barco era o USCGC Pontchartrain. A mensaxe do capitán Ogg foi transmitido ao Pontchartrain e o avión voou ao onde se atopaba o cúter, nivelado a 2 000 pés (610 m), e voando sobre el en círculos de oito millas cos dous motores restantes ata a chegada da luz do día.
O capitán Ogg decidira agardar pola luz do día, xa que era importante manter as ás niveladas co océano durante a amaraxe. Iso sería máis doado de conseguir coa luz do sol, mellorando as posibilidades de que os pasaxeiros puidesen ser rescatados, pero estaba preocupado de que as ondas medrasen. Cando o avión sobrevoaba en círculos o cúter da Garda Costeira foi capaz de trepar dos 2 000 pés ata os 5 000 (610 a 1 520 m). A esa altura fixéronse varias prácticas de aproximación para ver que o avión podía ser controlable a baixa velocidade (o obxectivo era ter a menor velocidade posible xusto antes de tocar a auga). Atrasar a amaraxe tamén aseguraba máis combustible consumido, facendo o avión máis lixeiro polo que podería flotar máis tempo e minimizando o risco de incendio no caso dunha aterraxe accidentada. miniatura|250x250px|Os ocupantes abandonando o avión Consciente do accidente do voo 845/26 de Pan Am o ano anterior, no cal a sección de cola dun Boeing 377 rompeu durante unha amaraxe, o capitán díxolle á sobrecargo que evacuase aos pasaxeiros pola parte traseira do avión. A tripulación retirou obxectos frouxos da cabina e preparou aos pasaxeiros para a amaraxe. Como noutros voos da época, os nenos pequenos podía ir no colo dos seus pais, sen asentos separados ou cintos de seguridade.
Ás 5:40 o capitán Ogg notificou ao Pontchartrain que se estaba preparando para a amaraxe. O cúter trazou un camiño de escuma para un mellor rumbo de amaraxe de 315 graos, e así axudar ao capitar a xulgar a súa altura sobre a auga. Despois dunha proba o avión tocou a auga ás 6:15 a 170 km/h cos flaps totalmente despregados e o tren recollido, á vista do Pontchartrain. Tras tocar a auga o avión moveuse pola súa superficie varios centos de metros. Unha á chocou contra unha onda facendo que o avión virase case 180 graos cara babor, danando a sección do nariz e rompendo a cola. As 31 persoas a bordo sobreviviron. A tripulación e os pasaxeiros asignados previamente para axudar despregaron tres balsas salvavidas. Unha balsa non se inflou correctamente, pero as barcas de rescate do cúter chegaron rapidamente para transferir aos pasaxeiros desa balsa. Todos foron rescatados pola Garda Costeira antes de que o avión se afundise ás 6:35 a.m. A tripulación do cúter filmou a aterraxe e o rescate. Posteriormente produciuse unha película de 10 minutos que incluía as conversas de radio entre o piloto e a Garda Costeira.
Os pasaxeiros foron aloxados nos camarotes dos oficiais do barco e regresaron a San Francisco varios días despois. Algúns dos pasaxeiros tiveron feridas leves, incluída unha nena de 18 meses que golpeou a cabeza durante o impacto e quedou inconsciente. 44 caixas con canarios vivos na bodega de carga perdéronse cando o aparello se afundiu.
Causa probable
Un informe posterior de investigación resumiu o incidente deste xeito: "Un fallo mecánico inicial que impedía poñer en bandeira a hélice 1 e un fallo mecánico posterior que resultou nunha completa perda de potencia do motor 4, cuxo efecto precisou a necesidade dunha amaraxe".
O inicio do século XX dende Galicia
O amencer do século XX en Galiza, aínda que se iniciase coa folga xeral de 1900, semellaba achegar unha nova época de progreso.
Introdución
O século XX era -segundo Crouzet- a imaxe dun pobo próspero, aberto, no cal as barreiras de toda clase se reducen ó mínimo, no cal circulan libremente os homes e mercancías, capitais, ideas; no cal a produción e o comercio acadan o nivel máis alto da historia da humanidade
A pesar disto, segue Crouzet, esta República da Utopía está moi lonxe de ser todo o mundo, nin tan sequera toda Europa, trátase soamente da Europa dominante.
Cando a I guerra mundial sacode o mundo, ''a paz de Versalles trocou o mapa de Europa e deu satisfacción ás nacionalidades asoballadas polos grandes imperios europeos. Houbo no mundo un respiro de esperanza para os pobos débiles politicamente, e tamén as nacionalidades hispánicas volveron entre si e trataron de revaloriza-las súas culturas. Galicia non podía ficar atrás naquel movemento nacionalista, con tanta máis razón canto que fora un galego, Alfredo Brañas, quen primeiro elaborara as ideas rexionalistas''
A Revolución Rusa supuxo o triunfo do proletariado e obrigou ós intelectuais a tomar posición. Así o comenta Florentino López Cuevillas:
A fin da guerra do 14, supuxo o nacemento de moitas nacións independentes. Este feito supuxo para Galiza un pulo anovador- comenta Ramón Piñeiro- que se foi condensando en tres focos principais de actividades: o foco ourensán-pontevedrés, que deu orixe á revista Nós, o foco coruñés, que deu orixe as Irmandades da Fala, e o foco compostelán [...] que deu orixe á creación do Seminario de Estudos Galegos
As mudanzas agrarias
miniatura|300 px|[[A Nosa Terra (1907)|A Nosa Terra foi o voceiro de Solidaridad Gallega, partido agrarista que buscaba a redención foral.]]
As melloras técnicas agrícolas e a redención foral, a cal se realizou sobre todo no período 1918/1923, van modificar notabelmente a sociedade galega do primeiro terzo do século XX.
A industria conserveira
A partir de 1880 vaise instalando unha importante industria conserveira nas rías galegas, e no ano 1907 temos localizadas fábricas conserveiras en Vigo, Pontevedra, Arousa, Noia, Corcubión, o golfo Artabro, Ortigueira, Viveiro e Ribadeo.
Vicente Sierra Martínez
Vicente Sierra Martínez, nado en Pontecesures en 1900 e finado no mesmo concello o 19 de xuño de 1981, foi un avogado e político galego.
Traxectoria
Foille concedida a Gran Cruz do Mérito Civil en 1970.
Vida persoal
Casou con María Luisa Docet Ríos e foi pai de Vicente, María del Pilar, José Luis, María Luisa e María Guadalupe Sierra Docet.
El Putget i Farró
250px|miniatura|O passatge de Sant Felip, no barri do Farró. El Putget i el Farró (ou  El Putxet i el Farró) é un barrio do distrito de Sarrià-Sant Gervasi da cidade de Barcelona. Está formado por dous núcleos ou barrios, el Putget, ao norte, e el Farró, no sur. Esta agrupación destes dous barrios foi creada no ano 2007 a partir da nova distribución de barrios que aprobou o Concello de Barcelona.
É delimitado pola avenida da República Arxentina, a praza de Lesseps, a avenida do Príncipe de Asturias, a Vía Augusta, a rúa de Balmes (a Praza Molina) e o paseo de Sant Gervasi. Actualmente unha boa parte da súa superficie está ocupada polo parque do Putxet. Actualmente ambos os sectores que forman o barrio están habitados por poboación de extracción adiñeirada e de clase alta debido ao pasado do territorio como zona de veraneo da burguesía.
El Putget é unha pequena montaña que se estende entre en Sant Gervasi limitando con Vallcarca i els Penitents onde houbera unha capela no século XVII pero non foi ata o 1870 que se empezaron a construír algunhas torres para a burguesía barcelonesa que se trasladaba da Barcelona vella. Este barrio formaba parte, xunto con La Bonanova e Lledó que integraban o antigo termo municipal de Sant Gervasi o 1879. Nos inicios foi un núcleo principalmente de veraneo pero coa chegada do ferrocarril de Sarrià en Barcelona, o metro e tranvías (como o que pasaba polo eixo da rúa Zaragoza) converteuse nun lugar de residencia habitual.
O outro sector, por baixo da Rolda do Xeneral Mitre, é el Farró que se atopa ao redor das rúas de Zaragoza e de Vallirana. O núcleo recibe o seu nome de Silvestre Farró, que a principios do século XIX construíu as primeiras casas. Neste sector destacan as casas baixas con patios interiores e as pasaxes de casas encostadas como o de Sant Felip ou o de Mulet, normalmente construídas ao redor de torres de estilo colonial ou modernista construídas pola clase acomodada barcelonesa con finalidade de veraneo (algunhas substituídas por pisos aínda restando algunhas).
Gliwice
300px|miniatura Gliwice é unha cidade da Silesia, no sur de Polonia. Sobre a ribeira do río Kłodnica e a 20 km ao oeste de Katowice sitúase preto da fronteira con Chequia e Eslovaquia. No ano 2004 tiña 200.361 habitantes.
Historia e características
Ata a reforma administrativa realizada en Polonia no 1.999 Gliwice pertencía ao Voivodato de Katowice, desde entón constitúe un dos 17 distritos da Voivodía da Silesia.
Lingua armenia
O armenio (clásico: հայերէն; reformado: հայերեն, hayeren) é unha lingua indoeuropea falada polo pobo armenio. Ó igual que o grego, é o único representante do grupo homónimo das linguas indoeuropeas. É a lingua oficial de Armenia e da República de Artsakh. Historicamente, foi falada no Planalto Armenio pero no presente tamén é falada pola diáspora armenia. Existe documentación nesta lingua desde o século V d.C., escrita nun alfabeto propio, creado no ano 405 por Mesrop Mashtots.
O armenio é unha póla independente das linguas indoeuropeas. É suxeito de moito interese para os lingüistas polo seu distintivo desenvolvemento fonolóxico dentro da familia. O armenio amosa máis satemización que centumización, malia que non está clasificado dentro de ningún dos dous grupos. Algúns estudosos concluíron de xeito provisional que o armenio, o grego (Frixio), o albanés e as linguas indoiranias estaban dialectamente relacionadas unhas coas outras;  dentro desta hipótese de grupo dialectal, o protoarmenio atópase entre o protogrego (subgrupo centum) e o protoindoiranio (subgrupo satem).
Armenia foi un país monolingüe entre o século II até o presente. A súa lingua ten unha longa e rica historia literaria, cunha tradución da Biblia datada do século V como o seu texto supervivente máis antigo. O seu vocabulario foi influído polas linguas iranias occidentais, particularmente o parto, e en menor grao polo grego, o persa e o árabe ó longo da súa historia. Existen dúas formas literarias estandarizadas da lingua, a oriental e a occidental, que son mutuamente intelixiles.
miniatura|350px|Mapa dos [[dialectos históricos do armenio|dialectos armenios a principios do século XX:
]]
Mandorla
miniatura|Cristo dentro dunha forma de mandorla ou vesica piscis nun [[manuscrito medieval (o Evanxeo de Stuttgart / das Speyerer Evangelistar, 1220). Nas esquinas aparecen os 4 evanxelistas (tetramorfos).]] miniatura|A Vesica Piscis A mandorla (ou vesica piscis) é un símbolo ou un halo de xeito oval no que están inseridos personaxes sagrados da relixión cristiá, sendo o máis común Cristo, mais tamén a Virxe ou os santos. Empregouse, principalmente, na arte románica e bizantina, sendo os exemplos máis antigos da arte paleocristiá do século V.
A palabra mandorla vén do italiano mandorla, que significa "améndoa". Nalgunhas linguas tamén se coñece co nome de "améndoa mística". Igualmente, emprégase tamén a expresión latina vesica piscis (vexiga de peixe) e consiste nun símbolo fixo con dous círculos do mesmo radio que se intersectan de xeito que o centro de cada círculo está na circunferencia do outro.
Historia
A mandorla, como forma simbólica, provén dun elemento arquitectónico romano que introducía os personaxes representados dentro dun círculo ou medallón, denominado clípeo, que daba lugar á chamada "imago clipeata". O medallón, que amosa o retrato do defunto nun epitafio incorporouse rapidamente aos sartegos cristiáns.
O mesmo motivo é atopado na iconografía da arte bizantina ortodoxa, como na icona da Transfiguración, na baixada ao limbo ou a icona de Cristo Pantocrátor (mandorla tripla). Na icona da Natividade, a Virxe está representada tamén nunha mandorla, que foi confundida co seu leito. Pola contra, na icona da Durmición da Virxe, xa non está nunha mandorla senón que é a súa alma a que vén recoller Cristo nunha mandorla. Tamén aparece no Mosteiro do Monte Sinaí (Exipto) onde aparece no único mosaico encargado por Xustiniano fóra de Roma, entre o 549 e o 564.
En Francia, unha das mandorlas máis antiga aparece nun sartego merovinxio na cripta da Jouarre. Na cabeceira do sartego de san Agilbert, atópase unha das catro formas cristalinas diferentes en torno a unha Maiestas Domini nunha mandorla. Os escultores do século VII, fixaron a imaxe de Cristo como un rapaz novo, sen barba, cunha representación próxima ás representacións bizantinas.
miniatura|Detalle central do lintel do mosteiro de Sant Genís de Fontanes. Outra representación está situada na fachada da igrexa do mosteiro de Sant Genís de Fontanes, na que aparece sobre o lintel (en mármore branco de Céret). Esta escultura románica é coñecida como a máis antiga de pedra (data de 1019-1020), e representa a Cristo bendicindo inserido nunha mandorla perlada, sostida por dous arcanxos e enmarcado por dous grupos de tres personaxes bíblicos. miniatura|Mandorla con Cristo en maxestade na porta norte da [[Catedral de Lugo.]] Nas igrexas románicas francesas, é moi común a presenza de Cristo inserido en mandorlas, como en Santa Fe de Conques, en San Trófimo de Arles ou na basílica de Sant Sernin de Tolosa. miniatura| Pinturas murais de [[Sant Climent de Taüll co pantocrátor inserido nunha mandorla.]]
En España, aparece en motivos escultóricos como na igrexa de Santa María de Cobizar (Lleida), a igrexa de Santiago de Carrión de los Condes (Palencia) ou na igrexa de San Esteban de Moradillo de Sedano (Burgos). Na igrexa de Santo Domingo de Soria, como unha rareza, aparece a Santísima Trindade en mandorla, rodeada por anxos, cos símbolos dos evanxelistas e as figuras sedentes da Virxe e san Xoán Bautista.
Hai tamén mandorlas en manuscritos iluminados e tamén na pintura medieval aínda que, neste caso, preferentemente situado no eixo da ábsida, como na igrexa de Sant Climent de Taüll (Lleida), a igrexa dos santos Julián e Basilisa en Bagüés (Huesca) ou nos cofres da basílica de San Isidoro de León. Aparece, igualmente, na ourivaría, como é o caso do retablo do santuario de San Miguel de Aralar ou a urna de Santo Domingo de Silos (Burgos).
Forma e símbolo
A forma ten a súa orixe no símbolo da vesica piscis, que xa era coñecido polas civilizacións antigas de África, Mesopotamia e Asia e foi relacionada co pitagórico, o esoterismo e a chamada xeometría sagrada.
Pola forma, tamén se asociou á figura do peixe, simbolo que serviu para identificar aos primeiros cristiáns, polo que a súa representación será moi frecuente na simboloxía cristiá a partir di século VI.
De acordo co simbolismo de santa Hildegarda de Bingen, a mandorla refírese ao cosmos. O uso do círculo para inscribir un personaxe, ademais da súa localización na parte superior dun elemento arquitectónico, evoca a esfera celeste. A mandorla leva a outra dimensión: é unha figura xeométrica deseñada con dous círculos que se cortan. Estes círculos simbolizan o mundo superior e o inferior, o celestial e o terreal, respectivamente. Na súa intersección atópase unha persoa, pola que se debe pasar para percorrer o camiño entre os dous círculos. A introdución de Cristo nunha mandorla no tímpano da porta da igrexa revela o simbolismo do movemento dende fóra da igrexa cara a dentro da igrexa e, polo tanto, anuncia o paso dos vivos do mundo terrestre ao celestial. A mandorla é usada, polo tanto, para expresar unha pasaxe ou unha porta.
Na arquitectura gótica, ademais dos beneficios de deseño de arquitectura da bóveda de nervios que permite a entrada de luz na construción, aparece tamén o arco apuntado que ten a aparencia de mandorla aberta para a plena luz.
Este símbolo é tamén utilizado fóra do cristianismo. En varias relixións a améndoa é asociada co nacemento dunha virxe. Por exemplo, a ninfa virxe Nana concibiu a Atis ao pór unha améndoa nos seus seos. Na relixión hindú, hai representacións semellantes como as do mandala (en sánscrito, círculo, óvalo ou disco) que enmarca un espazo sagrado.
Na arte cristiá, algunhas auréolas teñen a forma dunha vesica piscis horizontal, hai algúns selos de organizacións eclesiásticas que empregan unha vesica piscis horizontal (en vez da máis habitual forma circular).
Cruceiro Carlos V
miniatura|esquerda|Perfil do Carlos V co seu aspecto en 1910. O Carlos V foi un cruceiro acoirazado da armada española. Tiña unha eslora de 116 metros, manga de 20,42 metros e unha tripulación de 590 homes. Recibiu o seu nome do sacro-emperador Carlos V.
Lockout
Lockout é un filme francés dirixido por James Mather e Stephen St. Leger, e coescrito por Luc Besson, Stephen St. Leger e James Mather que foi estreado no 2012.
Sinopse
A MS1 é un cárcere experimental no espazo, que orbita a 50 millas da Terra, onde os cincocentos criminais máis perigosos do planeta están retidos nun estado de "sono" inducido. Á cabeza dunha misión humanitaria, a filla do presidente dos Estados Unidos, Emilie Warnock (Maggie Grace) chega á prisión xusto antes de estourar un motín. Emilie e os traballadores da MS1 son tomados como reféns polos violentos internos. O presidente Warnock decide enviar ó axente Snow (Guy Pearce) á MS1 coa única misión de salvar a Emilie por riba de todo. Snow é un convicto encerrado por conspiración e espionaxe contra os Estados Unidos.
Montours
Montours (en Montourz, e en galó: Montórs) é unha comuna francesa do departamento de Ille e Vilaine, na Bretaña.
A Portacal, Cumbraos, Sobrado
A Portacal é un lugar da parroquia de Cumbraos, no concello coruñés de Sobrado na comarca da Terra de Melide. Segundo o IGE, en 2018 tiña 2 habitantes (1 home e 1 muller).
Carballo de Portacal
Neste lugar áchase o que é considerado o segundo carballo máis antigo de Galiza pola Sociedade Galega de Historia Natural. En 2011 foi incluído no catálogo de árbores senlleiras da Xunta de Galicia.
Bellaterra
miniatura|Bellaterra Bellaterra é un barrio de Cerdanyola del Vallès, constituído en entidade municipal descentralizada, na comarca do Vallès Occidental, na provincia de Barcelona, en Cataluña (España).
Historia
Iniciouse como unha urbanización en 1929 que o farmacéutico Bartoméu, parcelou en terreos do seu sogro e conseguiu que se fixese unha parada dos ferrocarrís cataláns, neses momentos operado pola compañía Ferrocarriles de Cataluña S.A. (F.C.C.S.A.), que entrou en servizo o 22 de xuño de 1930.
O martes 6 de xullo de 2010, foi un día histórico para Bellaterra, ao constituírse oficialmente en Entidade municipal descentralizada. A partir de devandita data, Bellaterra deixou de ser un barrio para converterse nunha vila. Ramon Andreu é o presidente da xunta xestora da actual EMD ata o mes de maio de 2011.
Poboación
Entre Bellaterra e o núcleo de Serraperera, encóntrase o campus da Universitat Autònoma de Barcelona.
Universidade
miniatura|Campus universitario da [[Universidade Autónoma de Barcelona|UAB en Bellaterra.]]
En 1970 comézase a construción do campus da Universidade Autónoma de Barcelona (UAB) en Bellaterra. A Autónoma ten 12 facultades e 1 escola universitaria. Ademais, ten 9 escolas universitarias adscritas e 4 centros vinculados, que dependen doutras institucións.
IES Francisco Aguiar
O Instituto de Ensinanza Secundaria Francisco Aguiar é un centro de ensinanza secundaria e Bacharelato pertencente á rede pública de institutos da Xunta de Galicia, situado en Betanzos.
Organización e características
Pertence á rede de institutos públicos da Xunta de Galicia, no que se imparte Educación Secundaria Obrigatoria, Bacharelato, Ciclos Formativos de Xestión Comercial e Mercadotecnia. É un centro constituído por diversos edificios integrados na zona educativa da cidade, onde tamén se atopan o IES As Mariñas e o CEIP Francisco Vales Villamarín.
Historia
O instituto comezou a funcionar no curso 1952-1953, estabecendo a súa sede no convento de San Domingos. A inauguración oficial do Instituto realizouse o 17 de setembro dese mesmo ano e consistiu na celebración relixosa seguida da impartición simbólica dunha primeira clase.
O IES Francisco Aguiar de toma o seu nome do arcebispo betanceiro do século XVII, Francisco de Aguiar Seixas e Ulloa, que foi arcebispo de México, onde fundou distintas institucións docentes e benéficas.
No ano 1980 mudou a súa sede ao actual edificio.
Daniel Viglietti
Daniel Alberto Viglietti Indart, nado en Montevideo o 24 de xullo de 1939 e finado na mesma cidade o 30 de outubro de 2017 un cantante, compositor e guitarrista uruguaio, considerado un dos maiores expoñentes do canto popular en América Latina.
Castro de Moldes
O castro de Moldes é un castro situado na aldea de Moldes de Abaixo, pertencente á parroquia de San Mamede de Moldes do concello ourensá de Boborás.
Morfoloxía
O castro de Moldes érguese sobre un pequeno outeiro dende o cal se dominan as terras próximas. Non se advirte visualmente ningún tipo de restos. Na súa croa está situada a igrexa de San Mamede de Moldes, de estilo románico.
Foi catalogado na década de 1920 por Florentino López Cuevillas como un dos castros do catálogo da Terra do Carballiño.
Uriz, Castroverde
Santa María de Uriz é unha parroquia que se localiza no concello de Castroverde. Segundo o padrón municipal de 2004 tiña 63 habitantes (32 mulleres e 31 homes), distribuídos en 2 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 72 habitantes.
Club Voleibol Las Palmas
O Club Voleibol Las Palmas ou Ciudad de Las Palmas de Gran Canaria Cantur por motivos de patrocinio, é un equipo de voleibol da cidade de As Palmas de Gran Canaria, Canarias (España). Foi fundado en 1976 co nome de Russell Hall Las Palmas, e durante esas tempadas tamén patrocinaron e deron nome ao equipo Hotel Cantur, Cintra, Electrolux, Costa 7, Tirma e Sandra.
Conseguiu o ascenso á máxima categoría do voleibol feminino español en catro ocasións sendo a primeira na tempada 1977-78 e tamén nas tempadas 1979-80, 1981-82 e 1999-00. Na tempada 2002-03 chegou o seu maior éxito ao conseguir o título de Liga e chegar ata o subcampionato na Copa CEV.
Ao finalizar a tempada 2009-10 fusionouse co Club Voleibol J.A.V. Olímpico.
Rachel Blanchard
Rachel Elise Blanchard, nada en Toronto (Ontario) o 19 de marzo de 1976, é unha actriz canadense.
Ōdate
Ōdate (大館市, おおだてし, Ōdate-shi) é un concello da prefectura de Akita no Xapón. Está situado ó norte da prefectura e no centro-norte da rexión de Tōhoku, na illa de Honshu. Ten 913,70 km² de superficie, unha poboación de 79.745 habitantes (2009) e unha densidade de poboación de 87,3 hab./km².
O concello de Ōdate limita cos concellos de Fujisato, de Kitaakita, de Kazuno, de Kosaka (son da prefectura de Akita); de Hirakawa, de Ōwani, de Hirosaki e de Nishimeya (son da prefectura de Aomori).
Der letzte Mann
Der letzte Mann (O derradeiro home) é un filme mudo alemán dirixido por F. W. Murnau que foi estreado en 1924. Historicamente recoñecido como o primeiro filme que explorou o movemento de cámara.
Sinopse
Historia do porteiro dun luxoso hotel, un ancián orgulloso do seu traballo e respectado por todos, que de súpeto é degradado a mozo dos lavabos. Privado do seu antigo traballo e do uniforme que o identifica, intenta agochar a súa nova condición.
Vesica piscis
miniatura|Vesica piscis. A vesica piscis (vexiga de peixe) é un símbolo que consiste en dous círculos do mesmo radio que se cortan, de xeito que o centro de cada círculo está na circunferencia do outro. A forma creada denomínase mandorla (que significa "améndoa" en italiano). Era un símbolo coñecido nas antigas civilizacións de Mesopotamia, África e Asia.
Usos
A figura da vesica piscis con dous círculos emprégase nos diagramas de Venn, e se son tres, dá lugar ao símbolo da triquetra e ao triángulo de Reuleaux. Na arte cristiá, aparece nalgunha auréolas orientadas de xeito vertical coa denominación de mandorla, e tamén se emprega nos selos dalgunhas organizacións eclesiásticas.
Significado místico e relixioso
En diversos períodos da historia foi obxecto de especulación mística. Probablemente, os primeiros foron os pitagóricos, que a consideraban unha figura sagrada.
O cociente 265/153 é unha aproximación á raíz cadrada de 3, e ten a propiedade de que non se obtén ningunha mellor aproximación con números menores. O número 153 aparece no Evanxeo de Xoán (21:11) como o número de peixes que Cristo fixo que capturasen no milagro da "captura de peixe", que algúns consideran como unha referencia cifrada das crenzas dos pitagóricos.
Véxase tamén
Ligazóns externas
Rosario de Acuña
Rosario de Acuña y Villanueva, nada en Madrid o 1 de novembro de 1850 e finada en Xixón o 5 de maio de 1923, foi unha escritora, pensadora e xornalista española. Considerada xa na súa época como unha das máis avanzadas vangardistas no proceso español cara a igualdade social da muller e o home; así como dos dereitos dos máis débiles en xeral. Nada nunha familia emparentada coa aristocracia, mostrouse dende moi pronto como unha muller íntegra, creativa e indomable. O seu talante librepensador de ideoloxía republicana e a súa curta pero valente e provocadora produción teatral, convertérona nunha figura polémica e en obxectivo das iras dos sectores máis conservadores da España da segunda metade do século XIX e primeiro cuarto do século XX.
Traxectoria
Filla única de Dolores Villanueva y Elices e de Felipe de Acuña y Solís, de rancio avoengo aristocrático e descendente do Bispo Acuña, famoso líder comuneiro. O seu nacemento, segundo as fontes anteriores a 2000, ocorreu na localidade de Pinto, pobo próximo a Madrid, en 1851, e segundo investigacións do profesor Fernández Riera publicadas en 2005, na rúa de Fomento da capital española, en 1850. O ilustrado ambiente familiar, e unha grave afección ocular, fomentaron unha personalidade culta, sensible e cunha forte base intelectual (intensificada pola tutela paterna). Con apenas dezasete anos, viaxou ao estranxeiro, visitando a Exposición Universal de París (1867) e máis tarde residiu unha tempada en Roma, onde o seu tío, Antonio Benavides, era embaixador español.
A súa primeira colaboración xornalística documéntase en 1874, en La Ilustración Española y Americana, e o seu bautismo literario ocorreu o 12 de xaneiro de 1875, data en que se estreou no Teatro del Circo, en Madrid, a súa primeira obra de teatro, Rienzi el tribuno —unha alegación contra a tiranía- cando a autora aínda non cumprira os vinte e cinco anos de idade. Non só o público asistente, senón tamén críticos como Clarín ou dramaturgos como José Echegaray ou Núñez de Arce, déronlle o seu aplauso e bendición; non en balde, a obra era unha chamada á liberdade, e a nova autora -unha muller- pechaba filas no grupo da intelectualidade liberal española do momento. miniatura|O novo Rosario de Acuña (cara a 1876). Dous meses despois da súa brillante estrea teatral, casou con Rafael de la Iglesia y Auset, mozo da burguesía madrileña e tenente de Infantaría. Antes de rematar ese ano de 1875 trasladáronse a Zaragoza, destino militar do marido de Rosario, aínda que pronto retornarían a Madrid. Continuou Rosario o seu labor como dramaturga e o 27 de novembro de 1878 estreou na mencionada capital aragonesa o seu segundo drama Amor a la patria (asinado co pseudónimo "Remigio Andrés Delafón"). E dous anos despois, o 6 de abril de 1880, estreou no Teatro Español de Madrid Tribunales de venganza.
Nese período, o seu matrimonio fórase descompoñendo, ata que a reiterada infidelidade do seu esposo levouna a tomar a decisión de abandonalo, algo inconcibible na España daquel momento. Outro golpe importante foi a morte do seu pai en xaneiro de 1883.
Como xornalista, Rosario desenvolveu todo un programa de denuncia contra a desigualdade social entre a muller e o home e contra a institución que "non só o permitía senón que o alimentaba", tarefa na que destacaron desde 1884 as súas colaboracións con Las Dominicales del Libre Pensamiento, semanario madrileño fundado e dirixido por Ramón Chíes, e formando fronte con Ángeles López de Ayala. Ese espírito belixerante (ou inconcibible, ou lúcido, ou valente, ou endemoñado, en función de quen puxese o adxectivo) achegouna á intelectualidade progresista española masculina, converténdose na primeira muller á que o Ateneo de Madrid dedicou unha velada poética. Ocorreu na primavera de 1884 e aínda que o acto en si non pasou dunha sinxela lectura poética, non tardou en converterse noutro episodio provocativo para uns e emblemático para os opostos. A súa produción, tanto creativa como xornalística, fora aumentando. Nese período central da súa vida son moi habituais as colaboracións nos principais diarios (El Imparcial, El Liberal) e revistas españolas (Revista Contemporánea, Revista de España). Autora coñecida e recoñecida participou nos sectores sociais e culturais afíns ao libre pensamento que apoiaban os republicanos, con proposicións tan conflitivas como a separación da Igrexa e o Estado. Nesa mesma liña, con 35 anos, Rosario ingresou nunha logia masónica, a Constante Alona de Alacant, co nome simbólico de «Hipatia», que aparecerá dende entón en moitos dos seus escritos; o acto da súa iniciación en dita logia celebrouse o 15 de febreiro de 1886. Tamén estivo vinculada á loxa Hijas del Progreso de Madrid en 1888 e á logia Jovellanos de Xixón a partir de 1909. Nos últimos anos da década de 1880 despregou unha grande actividade viaxando por Galicia, Asturias, Andalucía e o Levante español.
O escándalo de El padre Juan
No limiar da última década do século XIX, Rosario de Acuña deu a luz o seu drama máis valente e dende logo o máis famoso por atrevido e escandaloso. Como ningunha compañía estable atrevíase a polo en escena, a autora creou a súa propia compañía, alugou o Teatro Alhambra de Madrid, e estreou El padre Juan en abril de 1891, resultando clamorosos o éxito e o escándalo. Obra anticlerical por antonomasia, acusando á Igrexa católica de institución "manipuladora e modeladora de conciencias" e botando por terra boa parte dos intocables alicerces da sociedade burguesa. Pero a pesar de superar a censura previa e contar co permiso pertinente, o gobernador de Madrid ordenou clausúraa do teatro e a interrupción das funcións. Rosario decide entón abandonar a capital de España e fai unha breve viaxe por Europa. Ao seu regreso, Rosario trasladou a súa residencia ao pobo de Cueto, nos arredores de Santander. Acompañárona, ademais da súa nai, Carlos Lamo Jiménez —un mozo que coñecera en Madrid en 1886 e que xa nunca a abandonaría— e a irmá deste, Regina.
Unha granxa avícola e unha casa fronte ao mar
En 1905, falece a súa nai en Santander, e Rosario escribe un soneto dedicado a ela, que incluirá no testamento que redactou en 1907, co expreso desexo de colocalo sobre unha laxa, xunto á tumba onde descansaban os seus restos. A dedicatoria completa dicía: "A mi madre, Dolores Villanueva, viúda de Acuña, aquí yacente desde 1905"
Despois de que os donos da leira santanderina en que montara a granxa rescindísenlle o contrato —sometidos quizais a presións das forzas conservadoras—, Rosario trasladouse á veciña Asturias e, co apoio do Ateneo-Casino Obrero de Gijón, iniciou en 1909 a construción sobre un cantil da súa solitaria casa en "La Providencia" (Xixón), na que habitaría xa desde 1911 até a súa morte.
Exilio e testamento
Instalada en "La Providencia", Rosario desataría de novo a furia en todos os estamentos convencionais da España profunda e retrógrada, coa publicación dun artigo que lle envía a Luís Bonafoux, editor en París do xornal O Internacional («L'Internationale»), no que mostra a súa indignación e ironiza o suceso ocorrido en Madrid, apuntado no Heraldo de Madrid do 14 de outubro de 1911, á mantenta dos insultos dun grupo de estudantes a universitarias da Universidade Central, artigo que, reproducido tamén no Progreso de Barcelona do 22 de novembro de 1911, causou tal escándalo que desatou unha folga masiva de estudantes. Para maior oprobio da Historia de España, o goberno decidiu tomar partido ao lado dos folguistas —esta vez si— expondo o procesamento de Rosario de Acuña. Ante a perspectiva de ir a prisión, Rosario de Acuña tivo que exiliarse en Portugal, coincidindo coa instauración da república lusa. Pouco máis de dous anos despois, en 1913, regresou do exilio grazas ao indulto proposto para ela polo conde de Romanones (que 'xustificou' o perdón con estas palabras: "Rosario de Acuña, que debe ter máis anos que un palmar, ten que volver á Patria, porque é unha figura que a honra e enaltece"). A última labazada aos prexuízos sociais e as imposicións da tradición española, quedou escrita no testamento de Rosario:
Morreu por mor dunha embolia cerebral na súa casa de «La Providencia» o 5 de maio de 1923, e foi enterrada no Cemiterio Civil de Xixón. Nos diarios daquelas datas, como El Noroeste, quedou noticia de que a manifestación do pobo asturiano foi extraordinaria.
O primeiro de maio de 1923, nunha reunión cos obreiros xixoneses do Ateneo da cidade, fora última vontade de Rosario a representación, como recordo póstumo, da súa obra El padre Juan, "censurada polo Goberno Español por considerala racionalista". Como tal desexo, foi posta en escena pola Sección Artística Obrera del Ateneo e representada no Teatro Robledo de Xixón. Como o Cid Campeador, astuto e mítico home hispano, Rosario de Acuña, derrotou aos seus inimigos unha vez máis, mesmo despois de morta.
Obra
A obra total de Rosario de Acuña, moi extensa, abarca na práctica a maior parte de xéneros de creación escrita. Moi importante foi durante a súa vida o escandaloso éxito da súa obra teatral, pero non é menor a calidade de boa parte da súa produción. Poden destacarse a modo testemuñal:
Teatro
miniatura|Portada do drama tráxico Amor a la patria (1877). Imprenta de José Rodríguez, Madrid.
Homenaxes
En Asturias, o Instituto Asturiano de la Mujer promove a Escuela Feminista Rosario Acuña. Tras varios intentos iniciais de fundacións masónicas en Asturias, dende o 1 de maio de 2004 estableceuse en Xixón a "Logia Rosario de Acuña", dependente da Orde del Gran Oriente de Francia.
Epónimos de centros educativos
Xa a finais do século XX a súa vella casa do cantil foi convertida en Escola Taller Municipal e dedicóuselle un IES en Xixón, onde anualmente convócase o "Premio para trabajos de investigación de calidad en Asturias" que leva o seu nome.
Pesochnica
<div style="float: right; margin: 0 0 1em 1em; width: auto; text-align: center; font-size: 90%; font-family: lucida grande, sans-serif; line-height: 1.4em;">
<div style="border: 1px solid #ccd2d9; width: 24em; background: #f9f9f9; text-align: left; padding: 0.5em 1em 0.5em 1em; text-align: center;">
Pesochnica é unha aldea sita ó noroeste de Bulgaria, na rexión de Montana, pertencente ó concello de Berkovica.
Historia
Hai evidencias da existencia de Pesochnica dende a ocupación de Bulgaria polo Imperio Otomán (finais do século XIV). De feito, é probable que o pobo existise xa nos tempos finais do Segundo Imperio Búlgaro (século XIV). Existen rexistros fiscais turcos de finais do século XV e comezos do XVI que amosan o pago de impostos por parte dos poboadores de Pesochnica.
No período de dominación otomá non había ningún habitante turco na vila (segundo o historiador G. Milchev). Existían só dúas ou tres familias ‘cherkesas’, pero o pobo non foi moi hospitalario con eles e os poboadores non acolleron ben tanto a esta nova xente de tan diferente cultura, como ós invasores. Conta a lenda que na vila se agochaban loitadores pola liberdade de Bulgaria que ilegalmente vivían nos bosques. Sábese que un deles estivo preso en Niš por rouba-lo transporte cos impostos turcos. Na súa estadía no cárcere foi chamado polo gobernador de Vidin e lle foi encomendada a misión de leva-la caravana cos impostos e, se o acadaba, daríalle unha grande extensión de terras, se non, mataríao. Despois dunha viaxe duns tres anos á presente Istambul volveu e o gobernador deulle o prometido, unhas terras onde na actualidade se atoparía Pesochnica. Anos máis tarde o seu fillo malgastaría moitas destas propiedades porque lle encantaba a rakia (típico licor búlgaro). Por unha peliza vendeu dúas leiras. A primeira delas venderíaa para consegui-la peliza, pero emborrachouse e alguén lla roubou. Ó día seguinte vendéronlla de novo a cambio da segunda leira (así che é a vida).
Pero non só os loitadores de Pesochnica, senón tamén máis xente dos pobos veciños, tentaban rouba-los impostos turcos e é por iso que na actualidade hai xente que tenta atopar tesouros soterrados na rexión, polo que cavan nas terras da xente.
Existe unha fonte chamada “хайдушкото кладенче” (Haidushkoto kladenche) que aínda agora se atopa agochada no bosque e é difícil de atopar.
Nalgures neste período naceu Anto Giorgiev (o primeiro presidente do primeiro Parlamento Búlgaro), que sería elixido por se-lo maior de todos eles ata a escolla do definitivo. Naceu no 1778 e morreu no 1880, sendo soterrado en Pesochnica.
No período de dominación turca, Pesochnica era un concello búlgaro e despois da liberación permaneceu séndoo. Foi a partir do ano 1944 (coincidindo co comezo de réxime comunista) cando Pesochnica pasa a formar parte doutro concello.
Moitos dos poboadores do pobo participaron nas Guerras de Unificación en Bulgaria onde moitos deles morrerían.
Herdanza mendeliana
A herdanza mendeliana, tamén chamada xenética mendeliana, mendelismo ou herdanza monoxenética é unha teoría que explica como se herdan os caracteres xenéticos de pais a fillos. A teoría está baseada nos traballos realizados por Gregor Johann Mendel publicados en 1865 e 1866, que foron redescubertos en 1900, e resumidos nas leis de Mendel. Inicialmente a teoría foi controvertida, pero gañou aceptación cando se integrou coa teoría cromosómica da herdanza de Thomas Hunt Morgan en 1915, e hoxe forma a base da xenética clásica.
Historia
miniatura|dereita|Gregor Mendel. As leis da herdanza derivan dos traballos de Gregor Mendel, un monxe agostiño que viviu no Imperio Austro-Húngaro no século XIX, que realizou experimentos de hibridación con distintas razas de chícharos de xardín (Pisum sativum). Entre 1856 e 1863, cultivou e probou unhas 29.000 plantas de chícharo. Destes experimentos deduciu dúas xeneralizacións, que máis tarde se coñecerían como principios da herdanza de Mendel ou leis de Mendel. Mendel describiu estes principios nun artigo que tiña dúas partes, títulado Experimentos sobre a hibridación de plantas, que leu na Sociedade de Historia Natural de Brno (hoxe na República Checa) en 1865, e que foron publicados en 1866.
As conclusións de Mendel non tiveron moita repercusión na comunidade científica e foron ignoradas durante moito tempo. Aínda que non foron completamente descoñecidas polos biólogos do seu tempo, non parecía que fosen aplicables xeneralizadamente, e mesmo o propio Mendel, pensaba que só se aplicaban a certos tipos de especies ou caracteres. O principal obstáculo para comprender a súa importancia foi a relevancia que se lle daba no século XIX á aparente mestura dos caracteres herdados que se comprobara en certos casos (caracteres cuantitativos), que agora sabemos que se debe a interaccións multixénicas, en comparación cos caracteres binarios específicos dun órgano que estudou Mendel. Porén, en 1900, o seu trabsallo foi "redescuberto" polos científicos, Hugo de Vries, Carl Correns, e Erich von Tschermak. A natureza exacta deste "redescubrimento" foi debatida: De Vries publicou primeiro sobre este asunto, mencionando a Mendel nunha nota a rodapé, e Correns indicou a prioridade de Mendel despois de ler a publicación de De Vries. Pode ser que De Vries non recoñecese verdadeiramente cantos dos seus coñecementos sobre as leis procedían do seu propio traballo e cantos procedían da lectura dos artigos de Mendel. Algúns estudosos posteriores acusaron a Von Tschermak de non ter comprendido os resultados en absoluto.
De todos os xeitos, o "redescubrimento" converteu ao mendelismo nunha teoría importante pero controvertida. O seu promotor máis vigoroso en Europa foi William Bateson, que acuñou os termos "xenética", "xene" e "alelo" para describir moitos dos seus principios. O modelo da herdanza foi moi contestado por outros biólogos porque implicaba que a herdanza era descontinua, en oposición á variación aparentemente continua observable en moitos caracteres. Moitos biólogos tamén desbotaban a teoría porque non estaban seguros de que se puidese aplicar a todas as especies. Porén, os traballos posteriores de biólogos e estatísticos como R. A. Fisher mostraron que en caso de estaren implicados moitos factores mendelianos na expresión dun só carácter, podía producirse toda a diversidade de resultados observados. Posteriormente Thomas Hunt Morgan e os seus colaboradores integraron o modelo teórico de Mendel na teoría cromosomica da herdanza, na cal os cromosomas levaban o material xenético, e crearon o que se coñece como xenética clásica, que tivo un extraordinario éxito e deulle a Mendel un lugar destacado na historia da ciencia.
Os desdcubrimentos de Mendel permitiron a outros científicos predicir a expresión dos caracteres baseándose en probabilidades matemáticas. Unha gran contribución ao éxito de Mendel foi que baseou as súas conclusións en datos obtidos de experimentos de cruzamento de plantas que non se reproduciran por autofecundación, e só mediu características binarias, como cor, forma e posición das flores, en vez de caracteres cuantitativos. Expresou os seus resultados numericamente e someteunos a unha análise estatística. O seu método de análise de datos e os seus tamaños de mostra grandes déronlle credibilidade os seus datos. Estudou tamén as plantas en sucesivas xeracións (F1, F2, F3) e rexistrou as súas variacións. Finalmente, fixo "cruzamentos de comprobación" (retrocruzamentos dos descendentes das hibridacións coas liñas puras iniciais), que revelaban a presenza e proporción dos caracteres recesivos.
Experimentos de Mendel
450px|miniatura|Os sete caracteres que estudou Mendel nos seus experimentos.
Pisum sativum é unha planta autógama, é dicir, que se autofecunda, o cal pode alterar os experimentos. Mendel evitou as autofecundacións cortándolles as anteras. Así puido cruzar exclusivamente as variedades que el desexaba. Tamén cubriu con bolsas as flores para protexer aos híbridos do pole non controlado durante a floración. Levou a cabo un experimento control realizando cruzamentos durante dúas xeracións sucesivas por autofecundación para obter liñas puras (homocigotas) para cada carácter.