cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Operón lac
Regulación
Resposta á lactosa. Este primeiro mecanismo de control é a resposta regulatoria á lactosa, que utiliza unha proteína reguladora intracelular chamada represor da lactosa para dificultar a produción de β-galactosidase en ausencia de lactosa. O xene lacI que codifica o represor sitúase preto do operón lac e exprésase sempre (constitutivamente). Se desaparece a lactosa do medio de crecemento, o represor únese moi fortemente a unha curta secuencia de ADN situada augas abaixo do promotor preto do inicio de lacZ chamada operador lac. A unión do represor ao operador interfire coa unión da ARN polimerase ao promotor, e deste modo a transcrición do ARNm que codifica LacZ e LacY apenas pode realizarse a moi baixos niveis. polo contrario, cando as célula crecen en presenza de lactosa, fórmase un metabolito da lactosa chamado alolactosa, que se une ao represor, causando un cambio na súa forma. Este cambio de conformación altera o represor de tal xeito que é incapaz de unirse ao operador, o que permite que a ARN polimerase poida transcribir os xenes lac e facendo que aumentten os niveis das proteínas codificadas nos xenes.
Resposta á glicosa. O segundo mecanismo de control é unha resposta á glicosa, que é transportada dentro da célula bacteriana polo sistema da fosfotransferase dependente de PEP. O grupo fosfato do fosfoenolpiruvato (PEP) transfírese por medio dunha fervenza de fosforilación que consta das proteínas do sistema PTS (sistema da fosfotransferase) xerais HPr e EIA e as proteínas PTS específicas da glicosa EIIAGlc e EIIBGlc, que é o dominio citoplasmático do transportador de glicosa EII. O transporte de glicosa é acompañado pola súa fosforilación por EIIBGlc, tomando o grupo fosfato das outras proteínas PTS, como EIIAGlc. A forma desfosforilada de EIIAGlc únese á permease lac e impide que esta transporte máis lactosa ao interior da célula. Por tanto, se están presentes tanto a glicosa coma a lactosa, o transporte de glicosa bloquea o transporte do indutor do operón lac. Este proceso denomínase exclusión do indutor.
Resumo. En consecuencia as situacións que se poden dar son:
Natureza multimérica do represor
O represor lac é unha proteína tetrámera de subunidades idénticas. Cada subunidade contén un motivo hélice-xiro-hélice (HTH) que pode unirse ao ADN. O sitio operador onde se une o represor é unha secuencia de ADN con simetría repetida invertida. Os dous medios sitios no ADN do operador xuntos únense a dúas das subunidades do represor tetramérico. As outras dúas subunidades do represor non teñen función neste modelo, pero esta propiedade non se comprendeu durante moitos anos.
Finalmente, descubriuse que están implicados dous operadores adicionais na regulación lac. Un (chamado O3) sitúase ao final do xene lacI e o outro (O2) está situado a 400 pares de bases augas abaixo na parte inicial do lacZ. Estes dous sitios non foron atopados nas primeiras investigacións porque teñen funcións redundantes e as mutacións individuais non afectan moito á represión. Unha soa mutación en O2 ou O3 ten só efectos na desrepresión nun factor de 2 ou 3. Con todo, a súa importancia demóstrase polo feito de que un mutante dobre defectivo tanto en O2 coma en O3 é drasticamente desreprimido (nun factor de 70).
No modelo actual, o represor está unido simultaneamente tanto ao principal operador O1 coma a O2 ou a O3. O ADN intercalado forma un bucle desde o complexo. A natureza redundante dos dous operadores menores suxire que non é importante a formación dun complexo en bucle específico. Unha idea é que o sistema funciona por medio de ligaduras (tethering). Se o represor unido se libera de O1 momentaneamente, a unión a un operador menor manteno na súa veciñanza, para que poida volverse a unir rapidamente. Isto incrementaría a afinidade do represor por O1.
Mecanismo de indución
miniatura|250px|Operón lac. 1: ARN polimerase, 2: Represor, 3: Promotor, 4: Operador, 5: Lactosa, 6: lacZ, 7: lacY, 8: lacA.  Arriba: O xene está esencialmente desactivado. Non hai lactosa que inhiba o represor, así que o represor se une ao operador, o cal obstrúe a unión da ARN polimerase ao promotor e a formación de encima. Abaixo: O xene está activado. A lactosa está inhibindo ao represor, o que permite que a ARN polimerase se una ao promotor, os xenes exprésanse e prodúcese o encima. Finalmente, o encima dixire toda a lactosa, ata que non hai ningunha para que se una ao represor. O represor agora pode unirse ao operador, facendo parar a produción de encima. miniatura|150px|[[IPTG.]] miniatura|150px|[[orto-nitrofenil-β-galactósido ou ONPG.]] miniatura|150px|[[X-gal.]] miniatura|150px|[[alolactosa.]] O represor é unha proteína alostérica, é dicir, pode adoptar dúas formas algo distintas, que están en equilibrio entre si. Nunha das súas formas o represor únese ao operador do ADN co cal ten alta especificidade, e na outra forma perde esa especificidade. Segundo o modelo clásico de indución, a unión do indutor, sexa a alolactosa ou o IPTG, ao represor afecta á distribución das dúas formas do represor. Así, o represor unido a un indutor está estabilizado na conformación que non se une ao ADN. Con todo, este modelo simple non pode explicar todo o fenómeno, porque o represor está unido bastante establemente ao ADN, pero libérase rapidamente coa adición do indutor, polo que quedan cousas por coñecer sobre este mecanismo de unión.
Análogos da lactosa
Describíronse varios derivados ou análogos da lactosa que son útiles para traballar co operón lac. Estes compostos son principalmente galactósidos substituídos, nos que en vez do residuo glicosa da lactosa teñen outro grupo químico. Son os seguintes:
Desenvolvemento do modelo clásico
Os descubridores deste operón, François Jacob e Jacques Monod utilizaron nos seus experimentos a bacteria, E. coli, pero moitos dos conceptos básicos sobre regulación que descubriron son fundamentais para a regulación celular de todos os organismos. A idea básica é que as proteínas non se sintetizan cando non se necesitan. E. coli conserva os seus recursos celulares e enerxía ao non producir as tres proteínas do operón lac cando no hai necesidade de metabolizar a lactosa, como cando hai outros azucres máis facilmente metabolizables como a glicosa. Na seguinte sección discútese como E. coli controla certos xenes en resposta ás necesidades metabólicas.
Durante a segunda guerra mundial, Monod estaba probando os efectos de combinacións de azucres como fontes de nutrientes para E. coli e Bacillus subtilis. Monod seguía estudos similares que levaran a cabo outros científicos con bacterias e lévedos. Atopou que as bacterias que crecían con dous diferentes azucres a miúdo mostraban dúas fases de crecemento. Por exemplo, se dispoñían de glicosa e lactosa, metabolizábase primeiro a glicosa (fase I de crecemento, ver figura 2) e despois a lactosa (fase II de crecemento). A lactosa non era metabolizada durante a primeira parte dunha curva de crecemento diáuxico porque non se produce β-galactosidase cando están presentes no medio á vez a glicosa e a lactosa. Monod denominou a este fenómeno diauxia. miniatura|dereita|200px|Figura 2: Curva de crecemento bifásica atopada por Monod.
Monod enfocou entón a súa atención na indución da formación de β-galactosidase que ocorría cando o único azucre no medio de cultivo era a lactosa.
Clasificación dos mutantes regulatorios
Un grande avance conceptual de Jacob e Monod foi recoñecer a distinción entre substancias regulatorias e sitios onde actúan para cambiar a expresión xénica. Jacob, que foi un antigo soldado, utilizou a analoxía dun bombardeiro que libera o seu cargamento letal segundo a recepción dun sinal especial dun radiotransmisor. Un sistema que funcione require tanto un transmisor en terra coma un receptor no avión. Agora, supoñamos que o transmisor está avariado. O sistema pode poñerse a funcionar se introducimos un segundo transmisor funcional. Pero, dixo, se consideramos que o bombardeiro ten un receptor defectuoso, o comportamento "deste" bombardeiro non poderá cambiarse pola introdución dun segundo avión funcional.
Para analizar os mutantes reguladores do operón lac, Jacob desenvolveu un sistema polo cal podía introducirse unha segunda copia dos xenes lac (lacI co seu promotor, e lacZYA co seu promotor e operador) nunha soa célula. Un cultivo de tales bacterias, que son diploides só para os xenes lac pero polo demais son normais, pode comprobarse para o fenotipo regulatorio. En concreto, determínase se se producen LacZ e LacY mesmo en ausencia de IPTG (debido a que o represor da lactosa producido polo xene mutante non é funcional). Este experimento, no cal os xenes ou agrupacións de xenes son probados por pares, chámase proba de complementación. center|500px
Esta proba ilústrase na figura (lacA foi omitido para maior simplicidade). Primeiro, móstranse certos estados haploides (é dicir, a célula leva unha soa copia dos xenes lac). No panel, (a) mostra a represión, (b) mostra a indución por IPTG, e (c) e (d) mostran o efecto dunha mutación no xene lacI ou no operador, respectivamente. No panel, (e) mostra a proba de complementación para o represor. Se unha copia dos xenes lac leva unha mutación en lacI, pero a segunda copia é de tipo salvaxe para lacI, o fenotipo resultante é normal, pero lacZ exprésase cando se expón ao indutor IPTG. As mutacións que afectan ao represor dise que son recesivas para o tipo salvaxe (e que o tipo salvaxe é dominante), e isto explícase porque o represor é unha pequena proteína que pode difundir na célula. A copia do operón lac adxacente ao xene lacI defectivo é efectivamente desactivada pola proteína producida pola segunda copia do lacI.
Se o mesmo experimento se leva a cabo utilizando unha mutación no operador, obtense un resultado diferente (panel (f)). O fenotipo dunha célula que leve un mutante e un sitio operador de tipo salvaxe é que se producen LacZ e LacY mesmo en ausencia do indutor IPTG; porque o sitio operador danado non permite a unión do represor para inhibir a transcrición dos xenes estruturais. A mutación do operador é dominante. Cando está danado pola mutación o sitio operador onde debe unirse o represor, a presenza dun segundo sitio funcional na mesma célula non produce ningunha diferenza na expresión dos xenes controlados polo sitio mutante.
Unha versión máis sofisticada deste experimento usa operóns marcados para distinguir entre as dúas copias dos xenes lac e mostrar que o xene ou xenes estruturais non regulados son os que están despois do operador mutante (panel (g). Por exemplo, supoñamos que se marca unha copia por medio dunha mutación que inactiva lacZ para que só poida producir a proteína LacY, mentres que a segunda copia leva unha mutación que afecta a lacY e só pode producir LacZ. Nesta versión, só a copia do operón lac que está adxacente ao operador mutante poderá expresarse sen IPTG. Dise que a mutación do operador é cis-dominante, é dicir, é dominante para o tipo salvaxe pero afecta só á copia do operón que está inmediatamente adxacente a el.
Esta explicación é un pouco enganosa nun importante sentido: procede dunha descrición do experimento e despois explica os resultados segundo un modelo. De feito, a miúdo é certo que o que se fai primeiro é o modelo, e despois o experimento deséñase especificamente para comprobar ese modelo. Monod primeiro imaxinou que debería haber un sitio no ADN coas propiedades do operador, e despois deseñou a súa proba de complementación para demostrar iso.
A dominancia dos mutantes no operador tamén suxire un procedemento para seleccionalos especificamente. Se selecionamos nun cultivo do tipo salvaxe os mutantes reguladores utilizando fenil-Gal, como se describiu máis arriba, as mutacións no operador son raras comparadas cos mutantes no represor porque o tamaño da diana é pequeno. Pero se en vez de facelo así, empezamos cunha cepa que leva dúas copias da rexión lac completa (que é diploide para lac), non se obteñen aparentemente mutacións no represor (que aínda ocorren), porque a complementación polo segundo xene lacI salvaxe fai que teña un fenotipo salvaxe. Polo contrario, a mutacióm dunha copia no operador fai que apareza un fenotipo mutante, porque é dominante sobre o segunda copia de tipo salvaxe.
Uso en bioloxía molecular
O xene lac e os seus derivados son moi axeitados para ser usados como xenes reporteiros en varias técnicas de selección baseadas en cultivos bacterianos, como a análise de dous híbridos, na cal debe determinarse a unión exitosa dun activador transcricional a unha secuencia promotora específica. En placas LB que conteñen o produto X-gal, o cambio de cor de colonias brancas a escuras ou azuis corresponde coa presenza no cultivo de 20-100 unidades de β-galactosidase, mentres que en medios de tetrazolio lactosa e MacConkey lactosa o rango é de 100-1000 unidades, e son máis sensibles nas partes alta e baixa dese rango, respectivamente. Como os medios MacConkey lactosa e tetrazolio lactosa dependen dos produtos da degradación da lactosa, requiren a presenza á vez dos xenes lacZ e lacY. Hai moitas técnicas de fusión lac que inclúen só o xene lacZ, que son axeitadas para as placas X-gal ou caldos líquidos ONPG.
Revolución científica
O concepto de Revolución científica da sociedade occidental de medieval en moderna, iniciada no século XVI por Nicolás Copérnico. Esta transformación foi o resultado dun cambio de mentalidade cara á natureza, dun novo pensamento científico. En tempos de Galileo, a física adquiriu o status de modelo de ciencia, modelo que debería seguir todo saber que quixese alcanzar a categoría de coñecemento científico. A tarefa da ciencia do século XVII foi atopar técnicas precisas para ter o control racional da experiencia e mostrar como conceptos matemáticos pódense utilizar para explicar os fenómenos naturais.
Esencialmente, o éxito de Galileo debeuse á capacidade para combinar as funcións de erudito e artesán. Para iso aceptou as técnicas dos artesáns - as lentes, o astrolabio, as bombas - e o razoamento lóxico-matemático desenvolvido polos gregos e a escolástica medieval. A partir de datos repetibles, ordenados baixo principios matemáticos Galileo formulou a lei da caída dos corpos, as leis de movemento dos proxectís e a lei do péndulo. É dicir que reduciu a leis os diversos feitos observados utilizando un razoamento indutivo.
Porta do Conde, Portas, Portas
Porta do Conde é un lugar da parroquia de Portas, no concello pontevedrés de Portas, na comarca de Caldas. Segundo o IGE, en 2015 tiña 109 habitantes (54 homes e 55 mulleres).
Neste lugar naceu o xeógrafo e matemático Domingo Fontán (1788-1866), autor do primeiro mapa topográfico científico de Galicia, a Carta xeométrica de Galicia, na que o lugar aparece sinalado domo Porta de Conde (Patria del Autor).
Araucaria
Araucaria é un xénero de árbores coníferas da familia Araucariaceae. Existen 19 especies no xénero, cunha distribucións altamente espallada. En Galicia é común atopala en parques e xardíns urbanos e areas residenciais. Comunmente coñécense coma araucarias, aínda que moitas especies reciben en galego o nome de piñeiros, por seren coníferas, pero cómpre non confundilas cos verdadeiros piñeiros, árbores do xénero Pinus.
Musashimurayama
Musashimurayama (武蔵村山市, むさしむらやまし, Musashimurayama-shi) é un concello da prefectura de Toquio no Xapón. Está situada no centro-sur da rexión de Kantō e no centro da prefectura, na área de Tama, na parte leste da illa de Honshū. A súa superficie é de 15,37 km² e a poboación de 69.673 habitantes (2009) e ten unha densidade de poboación de 4.530 h/km².
Araucaria
Moitas das poboacións actuais son relictas.
A especie Araucaria araucana é a árbore nacional de Chile; os nativos mapuches de Chile central e do suroeste da Arxentina utilizan a semente da araucaria coma alimento. Moitas veces tense chamado á araucaria "piñeiro", malia que a súa relación cos piñeiros (Pinus) está moi afastada.
Etimoloxía
O nome do xénero, e o común galego, deriva da rexión de América do Sur chamada Arauco, onde moran os nativos mapuches do Chile central e do suroeste da Arxentina.
Distribución
Nas Américas atópanse na Patagonia da Arxentina, Chile, e sur e parte do sueste do Brasil e o leste de Paraguai. En 1835, Charles Robert Darwin – na súa viaxe arredor do mundo no HMS Beagle - descubriu un bosque con máis de 52 araucarias fósiles en posición de vida, en Paramillos de Uspallata. En Oceanía na Nova Caledonia (onde trece especies son endémicas), Illa Norfolk, sueste da Australia, Illa de Nova Guinea,
Descrición
Son principalmente árbores grandes cun toro ergueito, groso, masivo, acadando unha altura de 30 a 80 m. As pólas acostuman ser horizontais e ben separadas; estando cubertas con follas coriáceas ou aciculares.
Nalgunhas especies, as follas son lanceoladas e de forma estreita, pouco imbricadas, noutras son anchas e planas, amplamente imbricadas. As árbores son sobre todo dioicas, os conos masculinos e femininos preséntanse en árbores separadas. Os conos femininos, xeralmente na copa da árbore, son globosos, e varían de tamaño segundo a especie a partir dun diámetro de 7 a 25 cm. Conteñen de 80 a 200 sementes, grandes e comestíbeis, semellantes aos núcleos de piñeiro, pero maiores. Os conos masculinos son mái miñudos, de 4 a 10 cm, con forma de cilindro, de 1,5 a 5 cm de largo.
Por mor ao seu crecemento tan amodo, non ten a mesma difusión que outras especies de árbores ornamentais, porén é posíbel ver algúns exemplares nos parques e prazas de Galicia e gran parte do mundo.
Usos
As araucarias, inclusive o piñeiro do Paraná (Araucaria angustifolia) son excelentes plantas para seren cultivadas coma árboriñas a xeito de 'bonsai' oriental, conforme as antigas tradicións da China e do Xapón.
Adoitan empregarse coma arbores ornamentais en parques e xardíns. En Galicia son comúns na xardinaxe de pazos e cidades.
Clasificación e lista das especies
O xénero divídese en dúas seccións, sendo algunhas veces tratados como xéneros separados:
Sección Araucaria
Follas extensas; piña con máis de 12 cm de diámetro; xerminación hipoxea da semente.
Sección Eutacta
Follas estreitas, forma de furador; piña con menos de 12 cm de diámetro; xerminación epixea da semente.
Valón (homónimos)
O valón ou lingua valoa é unha lingua romance falada en gran parte da Valonia belga e no norte de Francia.
Como topónimo pode referirse a dous lugares de Galicia:
Vincenzo Nibali
Vincenzo Nibali, nado o 14 de novembro de 1984 en Mesina, é un ciclista italiano. Fíxose profesional en 2005, e as súas características son axeitadas para as carreiras de 3 semanas. Acadou a vitoria na Vuelta a España 2010, no Giro de Italia 2013 e no Tour de Francia 2014, converténdose no sexto ciclista que gaña a tres Grandes Voltas en toda a historia.
Participacións nas Grandes Voltas
-: non participou
300px|miniatura|dereita|Vincenzo Nibali na [[Vuelta a España 2010.]]
Proton K/D-2
Características
O Proton K/D-2 foi pensado para lanzar naves cara Marte. Dos tres lanzamentos que fixo todos foron exitosos. O primeiro voo dun Proton K/D-2 tivo lugar o 7 de xullo de 1988 e o último o 16 de novembro de 1996.
Real Betis Baloncesto
O Real Betis Baloncesto S.A.D., coñecido tamén coma Coosur Real Betis por motivos de patrocinio, é un equipo profesional de baloncesto da cidade de Sevilla, Andalucía (España). Actualmente o equipo participa na Liga LEB Ouro, a segunda categoría do baloncesto español, xogando os seus partidos como local no Palacio Municipal de Deportes San Pablo, un pavillón con capacidade para 7 626 espectadores. Durante anos, por mor do patrocinio dunha entidade financeira, o equipo foi coñecido popularmente como Caja San Fernando.
Historia
As orixes do Club Deportivo de Baloncesto Sevilla remóntanse a 1987, ano no que a entidade hispalense compra os dereitos do club Dribling de Madrid de Primeira B. A compra foi feita co apoio económico da Deputación Provincial de Sevilla, da que tamén dependía a caixa de aforros Caja San Fernando e que patrocinaría ao club. Logrado o obxectivo da praza, encargóuselle a José Luís Sáez, presidente por aquel entón da Federación Andaluza de Baloncesto, e a Guillermo Sierra Molina, primeiro presidente e membro fundador do club, o labor de iniciar as negociacións cos xogadores que posteriormente engrosarían as filas do equipo.
Na temporada 1987−88, co equipo en Primeira División B, o equipo clasifícase para disputar os play-offs de ascenso, sendo eliminado polo Mayoral Maristas. Na temporada seguinte é cando o equipo logra o ascenso á Liga ACB, tras vencer nas eliminatorias finais ao Lagisa Gijón e ao Syrius Patronato de Mallorca. Na temporada 1992−93, a cuarta en Liga ACB, o equipo acada o quinto lugar e logra unha praza para disputar a Copa Korać, debutando así na tempada seguinte en competición internacional. Nas temporadas 1995−96 e 1998−99 consegue a súa mellor clasficiación na historia, conseguindo acadar o subcampionato de Liga. O equipo acadou a segunda praza após perderen na final ante o Barcelona en ámbalas ocasións. Estes segundo postos permitiron ao equipo disputar a máxima competición continental, a Euroliga. Con todo, o maior éxito a nivel europeo non chegaría até a temporada 2010−11, cando o equipo foi subcampión da EuroCup, a segunda principal competición europea.
Porén, en 2016 o equipo está a piques de desaparecer debido a problemas económicos. No verán de 2016, CaixaBank, que era o accionista maioritario da sociedade desde que comprou Banca Cívica, anterior propietario das antigas accións da Caja San Fernando, vendeu a súa participación á empresa Energía Plus e ao Real Betis Balompié. Isto evita a desaparición do equipo, aínda que os problemas continúan coa descenso á Liga LEB en 2018. En Xunta Xeral de Accionistas celebrada o 15 de decembro de 2018, e tras recibir o permiso da Casa Real, o equipo muda o nome da sociedade a Real Betis Baloncesto S.A.D. Despois desta mudanza, o club consegue regresar na mesma campaña á Liga ACB.
Patrocinios
Por motivos de patrocinio, o club tivo diversos nomes ao longo da súa historia. Durante as primeiras dúas décadas do club, recibiu o nome de Caja San Fernando. En 2001, con motivos da posible fusión das caixas de aforro "Caja San Fernando" e "El Monte de Piedad", rumoreouse a posibilidade do nome de "Alcaja". Este proxecto de fusión non se levou a cabo naquela altura, levándose a cabo anos máis tarde e recibindo o nome co cal se lle coñeceu ata xullo de 2011, "Cajasol".
Pavillón
O conxunto hispalense disputa os seus encontros no Palacio Municipal dos Deportes de San Pablo, un pavillón que está situado no barrio sevillano de San Pablo, que foi inaugurado no ano 1987 e que conta cunha capacidade para 7 626 espectadores. Este enclave deportivo albergou a Copa do Rei dos anos 1994 e 2004, e foi sede do Eurobasket celebrado en España en 2007.
Indumentaria
Nas súas orixes, en 1987, o Club Deportivo de Baloncesto Sevilla adopta as cores dos dous principais clubs de fútbol da cidade, o Sevilla Fútbol Club e o Real Betis Balompié. O obxectivo era xuntar nun só club de baloncesto os sentimentos dos afeccionados dos dous rivais futbolísticos, empregando o vermello do Sevilla e o verde do Betis. Entre 1987 e 2004, o Baloncesto Sevilla emprega como primeira indumentaria, en pantalóns e en camiseta, a cor vermella con elementos decorativos verdes e como segunda unha indumentaria a inversa, é dicir, verde con elementos decorativos vermellos. Nalgunhas ocasión tamén empregou un equipamento branco con elementos decorativos vermellos ou verdes.
Após dezasete anos de utilización da cor vermella, na temporada 2004−05 suprímese, quedando unha primeira equipación de cor verde, tanto en pantalón como en camiseta, e mantendo a indumentaria de cor branca, tanto en pantalón como en camiseta como segundo equipamento. Dende a entidade alúdese que a eliminación do equipamento vermello débese a motivos de imaxe da entidade patrocinadora, a Caja San Fernando. Na temporada 2007−08 cámbianse definitivamente ambas cores, adoptando equipacións negras e brancas. Este cambio de cores non foi ben recibido pola afección, xa que os seareiros non se sentían representados por eles, sendo habitual o cántico dos afeccionados de "Sevilla es verde y roja" (do castelán: Sevilla é verde e vermella). Esta cor negra mantense até a temporada 2009−10, adoptando esta vez as cores azul e branco con elementos decorativos dourados. Esta mudanza de cores fíxose para adpatarse ás cores da empresa patrocinadora, Cajasol primeiro e Banca Cívica despois.
Para a temporada 2013−14, o club pregunta aos seus seareiros polas súas cores preferidas para o equipo. As cores escollidas maioritariamente foron o verde e o vermello, volvendo así as cores clásicas das orixes do "Caja San Fernando". A partir da temporada 2016−17, con motivo do novo patrocinio do Real Betis, o club comeza a vestir as cores tradicionais do equipamento bético: verde e branco en barras verticais. O segundo equipamento pasa a ser verde ao completo. Isto produciu o enfado dalgúns seguidores, de feito provocou a disolución do principal grupo de animación do club, La Keka.
Atlas Catalán
O Atlas Catalán (en Atles Català) é o mapa cartográfico catalán máis importante da Idade Media, atribuído ó xudeu mallorquino Cresques Abraham. Non está asinado nin datado, mais sábese que a data aproximada de produción é 1375 polo rexistro que figura no calendario que o acompaña.
Real Betis Baloncesto
Galardóns individuais
MVP da ACB
Concurso de triplas da ACB
Concurso de mates da ACB
Estrela emerxente da EuroCup
Primeiro quinteto da EuroCup
Segundo quinteto da EuroCup
Adestradores
A seguinte é unha lista dos adestradores do Real Betis desde a fundación do club en 1987.
Palmarés
LEB Ouro Copa Princesa Copa Andalucía
Filial
O Real Betis Baloncesto posúe un equipo filial, o Real Betis B, o cal na temporada 2021−22 milita na cuarta categoría do baloncesto español, a Liga EBA.
Atlas Catalán
É o primeiro atlas coñecido que incorpora unha rosa dos ventos, e é unha das xoias da colección da Biblioteca Nacional de Francia (París). centro|miniatura|1050x1050px|Atlas Catalán
Autores
Non se pode asegurar con certeza que Cresques sexa o autor do Atlas Catalán, pero está documentado que no mesmo período elaborou varios mapas do mesmo tipo, e que os reis da Coroa de Aragón os ofrecían como un agasallo. Sábese que, en novembro de 1381, o infante Xoán, duque de Xirona e fillo máis vello de Pedro, o Cerimonioso, quería facer un regalo para o novo rei de Francia, o novo rei Carlos VI, e decidiu enviarlle un mapa do mundo seu depositado no arquivo de Barcelona. Fixo buscar o autor do mapa, Cresques o Xudeu ("Cresques lo juheu que el dixo mapa do mundo ten feito") e o seu fillo Jafudà, porque lle dese máis información ó rei de Francia. Os Cresques recibiron 150 floríns de ouro de Aragón e 60 libras mallorquinas.
O Atlas
Trátase dun mapa do mundo como era entón, sempre desde unha perspectiva centrada no Mediterráneo, que permite unha visión sinóptica a finais do século XIV. As características aproximados para o atlas son: 6 de follas dobre de pergamiño vitela, cada un pegado sobre unha táboa de madeira pregable (ou dúas táboas articuladas), agás para a primeiro metade da primeira folla e a última metade da última folla, que están pegados nas cubertas, de madeira con coiro, a impresión do atlas. Cada folla ten unhas dimensións de 65 x 50 cm, o que dá unha envergadura total de 65 x 300 cm.
A primeiro folla - cosmografía
miniatura|A primeira folla do Atlas A obra comeza cun resumo dos 30 días dun mes lunar e dous diagramas circulares. O primeiro incorpora unha rosa dos ventos para calcular a marea alta durante a lúa chea. O outro, crese que tiña un indicador móbil, o que permitía o cálculo das festas móbiles do ano: Entroido, Pascua e Pentecostés.
Heathen
Heathen é o vixésimo segundo álbum do músico inglés David Bowie, publicado o 11 de xuño de 2002 a través do selo. Está considerado un regreso de Bowie ao mercado estadounidense ao converterse no disco en chegar a un posto máis alto das listas (número 14) dende Tonight (1984). O álbum vendeu máis de dous millóns de copias en todo o mundo e estivo durante catro meses nas listas británicas. Aínda que a produción inciciouse antes dos atentados do 11 de setembro de 2001 o disco rematouse despois deste feito, o que fixo que influenciase no seu concepto.
Atlas Catalán
A primeiro folla - cosmografía
Despois, hai unha anatomía de medicina astroloxía, cunha táboa para atopar a Lúa no zodíaco. Nesta segunda táboa, hai un longo texto sobre a Terra, a súa orixe, dimensións e a interpretación dalgúns fenómenos naturais.
Á Terra, de forma esférica, atribúeselle unha circunferencia máxima 180.000 estadios. Calculando a taxa de 200 m por estadio, obtense un resultado de preto de 36.000 km, 4.000 por baixo do número real (preto de 40.000 km) que, porén, foi de uso para os descubrimentos dos séculos seguintes.
A segunda folla - calendario
esquerda|miniatura|A segunda folla Nesta páxina pódense atopar os dous principais calendarios, un solar e outro lunar, rodeado polas catro estacións do ano.
A carón dos calendarios, hai datos astronómicos sobre a base do modelo xeocéntrico de Claudio Ptolemeo, que non deixan de ser unha escolma da cosmógrafía científica da época. A humanidade na Terra está rodeada polos tres outros elementos básicos, o ar, a auga e o lume. En sucesivos aneis azuis pódense atopar a Lúa, Mercurio, Venus, o Sol, Marte, Xúpiter e Saturno, e o firmamento, con 18 estrelas. O círculo de abaixo contén alegorías clásicas destas estrelas: o Sol é o rei, Venus é unha señora, e Marte, un guerreiro.
Pódense atopar os nomes e os símbolos das 12 divisións do zodíaco. A continuación, as fases da lúa, coa lúa nova no norte, a lúa chea no sur, a lúa está minguante cara ó leste e a lúa crecente cara ó oeste. Esta composición é un recordatorio da importancia da primeira lúa nova de primavera, e da súa relación co primeiro mes sagrado dos xudeus.
A precisión e o coidado utilizados, co obxectivo de marcar as estacións do ano, son evidentes neste exemplo: a primavera, no ángulo NE, queda confinada entre Aries e Cáncer, e os correspondentes sinais lunares de Alnatha e Alvatra, e inclúe tres divisións XXX, que corresponden a Aries, Touro e Xemelgos, nun cuadrante de 90°.
A terceira e cuarta follas - Fisterra e o Mediterráneo
Estas follas inclúen todo o mundo coñecido no século XIV, dende os 10º ós 60º de latitude norte.
No mar Oceano están todas as illas coñecidas e os puntos de referencia, por un desexo explícito do príncipe Xoán. Así, na illa de Tenerife, pódese ver unha punto branco, que representa o Teide.
A representación da liña de costa do Mediterráneo é moi precisa, un feito que reflicte o moi bo coñecemento científico da coroa de Aragón naquel período. As colonias marítimas e as relacións de vasalaxe nas tres penínsulas, así como o dominio das illas, dende as Baleares até Chipre, fan dalgún xeito menos esaxerada a frase que dixo que "mesmo os peixes levaban as catro barras".
Unha das características da escola cartográfica de Mallorca é a presenza de moitas bandeiras e lendas cos datos físicos, económicos e demográficos de grande interese. Ás veces, tamén se atopan as tradicións literaria, como é o caso das belas Illas Afortunadas (Canarias) e as fábulas sobre o seu ouro. miniatura|A cuarta folla A rosa dos ventos deste mapa é a primeira vez que aparece nunha representación cartográfica. Contén 32 direccións e o nome dos oito grandes ventos, un feito que denota o dominio por parte de Cresques de instrumentos náuticos. Este modelo de 32 direccións e 8 ventos mantívose o prototipo mantense ata os nosos días: o norte é o norte magnético, cun 10 de desviamento cara ó leste.
A continuidade no deseño do curso N-S e L-O permítenos observar unha rede de cursos mesturados coas coordenadas rectangulares. Porén, a distancia entre os paralelos é reducida a medida que máis nos acheguemos para o norte e o ecuador, o que nos lembra unha proxección de Lambert. Máis tarde, a xenialidade da proxección de Mercator, foi precisamente aumentar as distancias entre os paralelos cara ós polos.
O primeiro rumbo de N-S atravesa a illa de El Hierro, avanzando a recuperación da tradición de Claudio Ptolemeo. Debe lembrarse que, no ano 1634, os matemáticos máis eminentes de Europa, reuníronse en París, adoptado como un meridiano orixinal precisamente o da illa de El Hierro.
Finalmente, na rosa dos ventos, o norte e leste están indicados con símbolos. Atopamos, p. e., unha representación da estrela polar no norte, e nunha singularidade - usada en lugar da clásica cruz latina do leste doutros mapas- atopamos unha estilización dunha cruz que nos lembra o candelabro sagrado dos xudeus, o menorah. Mirando para este símbolo noutros mapas deste período foi posbile identificar outros traballos anónimos dos Cresques.
Os nomes xeográficos están escritos perpendicularmente en relación á costa. Os nomes do hemisferio sur están escritos nunha dirección e os do norte noutra. As cidades cristiás están marcados por unha cruz a diferenza das musulmás. A única excepción é Granada, que contén a cruz, pero presenta unha bandeira con inscricións en árabe, nunha posible alusión á vasalaxe da dinastía Nasrid á Coroa de Castela.
A cor dos accidentes orográficos é o ocre, e no caso de atopar vexetación, é verde. Así, os fiordes de Noruega e as montañas do Atlas son ocre, mentres que os Pireneos son verdes.
As concas hidrográficas e os ríos están representados en cor verde. O río Nilo, segundo a tradición, nace nun lago do oeste, feito baseado sen dúbida nunha confusión co río Níxer.
A quinta folla - mapa de Delhi
esquerda|miniatura|Mapa de Delhi, nunha copia do século XIX Continuando en dirección ó oeste, o terceiro mapa comeza co curso baixo do río Volga e as súas características, con boca do mar Caspio. O Cáucaso, o río Éufrates, e a península Arábiga completan, de norte a sur, a xeografía de identificación inmediata deste mapa. O río Amudari flúe cara o mar de Aral, subindo nas montañas do Pamir. Cara ó sur, Delhi atrae a atención, co sultán que gobernou a India dende 1206 a 1320. A maioría dos nomes desta rexión veñen da viaxe de Marco Polo.
Entre as cidades máis importantes por explicacións e importancia está A Meca. Outras cidades significativas son Bagdad, Samarcanda e Astrakán, que son as respectivas rutas sur, central e do norte cara Pequín. No límite deste mapa, no límite SO da India está representado Colombo, na illa de Ceilán. Dende que no 1173 Benxamín de Tudela viaxara cara estas terras para aprender sobre as comunidades xudaicas, é altamente probable que os Cresques tiveran acceso ós datos desta viaxe, así como os escritos do misioneiro Jordanus de 1340.
As illas identificable no golfo Pérsico e o golfo de Adén son as illas de Hormoz e Socotora.
A sexta folla - mapa de Catai
miniatura|A sexto folla, nunha copia do século XIX A falta de información xeográfica é compensada por unha rica ornamentación que enche ben a sensación de baleiro, e alimenta ó mesmo tempo, a curiosidade humana da Idade Media, para a fabuloso e enorme terra de Catai.
A orografía e hidrografía non son as típicas doutros mapas. Agora contribúen a estruturar os espazos. As cidades son a información cartográfica máis relevante, sendo a máis salientable Chanbalech, a cidade do gran Khan, o actual Pequín. Tamén aparecen os portos máis importantes da costa.
No océano Índico hai dúas grandes illas, Iana, unha posible alusión a Xava, e Trapobana (que se refire probablemente a Ceilán).
Cómpre mencionar a riqueza do resto das illas, así como o seu número, 7.548. Marco Polo tiña observado 7.459. O 14 de novembro de 1492, Colón dixo:: "estas illas son aqueles sen número, que no mapa do mundo son os confíns do leste" e cando el atopou a illa de Cuba, dixo: "creo que é tan grande, que penso que podería ser a terra seca da provincia de Catai".
Punto (diacrítico)
O punto é un diacrítico que pode ser combinado con algunhas letras do alfabeto latino.
Historia
Na antigüidade o alfabeto latino escribíase sen signos diacríticos, pois o i tampouco levaba punto, nin en maiúscula nin en minúscula. Cando se comezou utilizar o j tamén se fixo sen punto.
No século XII comezan a aparecer letras i cun acento agudo para evitar a confusión co u. Así, a palabra prıuılegıı escribiríase prıuılegíí. Co tempo este uso estendeuse a todos os i, converténdose o acento nun punto para facelo máis lexible.
Punto superior
O punto superior é usado en:
Seis
O seis (6) é o número natural que segue o cinco e precede o sete.
Propiedades matemáticas
O polígono de 6 lados denomínase hexágono. O hexágono regular ten todos os seus ángulos de 60º.
O poliedro de 6 caras é o hexaedro. O hexaedro regular denomínase cubo e as súas caras son cadrados.
Gazprom
Gazprom (en ruso: Публи́чное акционе́рное о́бщество «Газпром», Publichnoe Aktsionernoe Obshchestvo Gazprom) é unha empresa gasística rusa, o maior extractor de gas natural no mundo e a maior compañía do país. Ten a súa sede en Moscova.
Historia
Foi fundada en 1989 controlada actualmente polo Estado ruso. Ten 415.000 empregados e vendas anuais por 31.000 millóns de dólares (2004). O valor de mercado da empresa, 270 mil millóns de dólares (est. maio de 2006), convértea na terceira corporación máis grande do mundo. Controla o 15 % das reservas mundiais de gas e unha considerábel cantidade das de petróleo. O 6% da compañía é propiedade de firmas alemás.
Os principais proxectos de gasodutos inclúen Nord Stream e South Stream.
A Fonte
Unha fonte é un manancial ou lugar por onde sae auga. Como topónimo, A Fonte pode referirse a:
Champeaux, Ille e Vilaine
Champeaux (en Kampal, en galó Champiao) é un concello bretón, localizado na rexión no departamento de Ille e Vilaine. No 2006, tiña 456 habitantes. Limita polo norte con Val d'Izé, polo noroeste Landavran, polo oeste con Marpiré, polo leste con Montreuil-sous-Pérouse, polo suroeste con Saint-Jean-sur-Vilaine e polo sueste con Pocé-les-Bois.
Béthune
Béthune (en picardo Bétheune ) é un concello francés, subprefectura do departamento do Paso de Calais na rexión dos Altos de Francia.
Con 25 193 habitantes en 2018 é unha vila relativamente importante, a 7ª localidade do departamento e a 25ª da rexión en poboación pero sobre de todo é o centro dunha importante aglomeración urbana de case 355 000 habitantes que se distribúen en 93 concellos que forman a 3ª aglomeración urbana da rexión e a 17ª de Francia. Situada entre os outeiros do Artois e as planicies do Lys, a bisbarra benefíciase de terras agrícolas vizosas, o que lle permite unha presenza constante da agricultura. Xunto con Lille e mais as vilas da antiga bacía mineira de Nord-Paso de Calais constitúe a área de metropolitana de Lille con 3 800 000 de habitantes.
Ao final da primeira guerra mundial a vila resultou parcialmente destruída e houbo de se reconstruír; durante a segunda guerra mundial ocupárona os alemáns e quedou de novo danada.
Localización
Béthune sitúase na rexión histórica da Picardía e na antiga provincia do Artois, no norte de Francia, a 17 km de Lens e a 28 de Arras. Edificouse sobre un promontorio que se eleva 42 metros de altitude dende un montículo de arenito. Ao norte da vila, co "Bas-Pays de Béthune" comeza a planicie do Lys, a parte meridional da extensa planicie de Flandres e ao sur o extremo da bisbarra do Gohelle arreda Béthune dos primeiros outeiros do Artois.
Béthune limita ao norte con Essars ao leste con Beuvry ao sueste con Verquigneul ao sur con Verquin ao suroeste con Fouquières-lès-Béthune ao oeste con Fouquereuil e ao noroeste con Annezin.
Xeoloxía
A altitude do concello sitúase entre os 18 e os 42 metros nun terreo patelo ao sur da planicie de Flandres, no límite coa planicie do Lys, antes das primeiras reborondas do Artois e nun subsolo calcario. Unha lomba de area terciaria descansa sobre ese subsolo entre Béthune e Beuvry.
Béthune está no límite da bacía mineira do Nord-Paso de Calais, ao noroeste dos centros de explotación do  carbón. No pasado tamén se explotou a cuarcita en toda a rexión, de Béthune a Valenciennes. Os bancos de arenito da rexión próxima de Douai utilizáronse para a fabricación de lastras para a rexión.
Hidrografía
O Lawe, afluente do Lys e subafluente do Escalda, rega coas súas augas Béthune. Augas abaixo da localidade, a partir do lugar coñecido como « Argent-Perdu » o Lawe canalízase cara ao Lys ao que se xunta en La Gorgue. O nordés do concello limita coa canle Aire-sur-la-Lys-La Bassée que constitúe un elo da conexión fluvial da Dunkerque-Escalda.
Clima
O clima é oceánico temperado como no resto do departamento, mais a súa localización a 80 km da fachada marítima faino lixeiramente máis continental ca o da costa, cunhas amplitudes térmicas moderadas pero un pouco máis grandes ca na costa e uns invernos lenes con tempo inestable. As precipitacións sitúanse en 745 mm ao ano e a temperatura média é de 10,8 °C.
Rede viaria
miniatura|Saída 6 da A26 que dá servizo a Béthune. Béthune está conectada coa autoestrada A26 Troyes - Calais vía Reims e Arras, coñecida popularmente como a "autoestrada dos ingleses" e que a sitúa a 30 minutos de Arras e 40 de Lille.
A vila está igualmente no traxecto de varias antigas rutas nacionais, a RN 41 que conecta Saint-Pol-sur-Ternoise con Lille, a RN 43 que vai de Sainte-Ruffine (Metz) a Calais e a RN 37 de Château-Thierry a Saint-Venant. Estas tres vías clasificáronse como rutas departamentais, as dúas primeiras en 2006, como D 941 e D 943, e a terceira en 1972 como D 937.
Transporte colectivo
miniatura|Autobús de Tadao na estación de Béthune As liñas de autobús de Tadao, que cobre un territorio de 750 km2 con 610 000 habitantes, aseguran os desprazamentos nas aglomeracións de Béthune e Lens. A rede, que explota a sociedade Transdev, realiza 60 000 validacións por día.
Rede ferroviaria
Béthune sitúase na intersección de dúas vías férreas. Pola vía férrea Arras - Dunkerque, seis TGV de ida e volta no traxecto París-Dunkerque paran na estación de Béthune, situándoa a 1 h 20 minutos da capital francesa. A vía férrea que une Saint-Pol-sur-Ternoise con Lille permítelle a Béthune estar ligada a Lille vía TER así como con Boulogne-sur-Mer por medio de Saint-Pol-sur-Ternoise. No século XIX existiu unha segunda estación, co nome de Béthune-Rivage e situada na antiga liña de Béthune a Lille.
Morfoloxía urbana
miniatura|A praza de [[Alphonse de Lamartine|Lamartine.]] As primeiras ocupacións humanas no lugar constátanse no barrio de Catorive, ao norte de Béthune, na época merovinxia. Mais o centro histórico establécese máis cara ao sur e ao longo da Idade Media organizouse no seo das murallas, arredor da praza principal e do beffroi. Ao se sumprimir as murallas no século XIX a vila desenvolveuse na zona rural circundante dando lugar aos barrios de Catorive, Rivage, Lille, Arras e de Saint-Pry e xorden zonas de paseo de lecer ao redor de novas prazas, a de Lamartine ao norte, a do xeneral de Gaulle ao nordés, a do mariscal Joffre ao leste e a Sévigné ao suroeste.
O barrio dos Cheminots, unha cidade xardín ao sur do centro e a Cité du 8ter desenvolvéronse despois da primeira guerra mundial. Construíronse vivendas para os inmigrantes, principalmente polacos, que chegaron pola falta de man de obra francesa despois da guerra.
O abandono da explotación do carbón levou a unha reconversión industrial e ao desenvolvemento dun novo barrio, o Mont Liébaut, creado en 1960 como zona prioritaria de urbanización, e que se expandeu ao longo das décadas de 1960 e 1970. En 1996 por decreto clasificouse como zona urbana sensible e asemade zona de revitalización urbana.
Espazos verdes
miniatura|Fonte do xardín público Varios espazos verdes participan da infraestrutura verde e azul na cerna da vila, ao sur da Grand Place está o xardín do Teatro, o xardín público, o parque Beuvry, o parque J.-J.-Rousseau, o parque do Perroy e ao norte o parque Quai-de-Halage, o parque do Loisne. Ao sur da estación está o parque das Terrasses de la Rotonde, ao suroeste do concello as brañas do Lawe e ao leste o bosque de Croquet.
Vivendas
En 2017 Béthune contaba con 14 103 vivendas, e delas 11974 constituían residencias habituais, o que representaba o 84,9 % do total. As residencias secundarias e ocasionais sumban 165 mentres as vacantes elevábanse ata as 1963, o 13,9 %. Sobre o conxunto das vivendas, 7105 eran individuais, o 50,4 %, e 6856 localizábanse en inmobles colectivos, o que supuña o 48,6 %.
Toponimia
O nome da localidade aparece por primeira volta como Bitunia nunha moeda merovinxia do século VIII; Betuna documéntase en 1121 na carta de Boubourg, Bethua no cartulario de Saint-Omer de 1127 e ao longo dos séculos XII e XIII alternaron con formas como Bethunia, Betunes, Bethenes, Biethune ou Bethunes. No século X Béthune estaba no límite meridional da zona de fala flamenga occidental e nesa lingua a localidade coñécese como Betun.
Historia
En Béthune atopáronse puntas dentadas en óso e hasta de cérvido, datadas arredor do 10 000 a. C. no Paleolítico. Encontráronse tamén achados do Mesolítico e da Idade de Bronce no concello veciño de Beuvry. Existen tamén vestixios da época galo-romana e dunha vila señorial no lugar denominado Château Brunehaut.
Alta Idade Media
Os primeiros vestixios de habitación humana datan dos séculos VI e VII. Contra o ano 502, Vedasto de Arras, bispo de Arras e evanxelizador do Artois mandou edificar unha igrexa dedicada á Virxe na confluencia do Lawe e o Blanche, no lugar denominado Catorive que se consagrou no século X a San Vedasto (Vaast en neerlandés e picardo). Na época de Carlomagno a rexión de Béthune contaba con entre 4 e 5 000 habitantes.
O señorío de Béthune
O señorío de Béthune menciónase nos rexistros por primeira volta no ano 940, situado no noroeste da antiga civitas dos atrebates probablemente quedou sometido á autoridade dos condes de Flandres despois do reinado de Arnulfo o Grande e ata o século XIV. A primeira mención do castelo de Béthune é do ano 970.