cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nelson Mandela
Programas domésticos
Algúns críticos coma Edwin Cameron acusaron ó goberno de Mandela de non facer practicamente nada para mitigar a pandemia de SIDA no país. En 1999 o 10% da poboación de Suráfrica era VIH positiva. Mandela admitiría posteriormente que descoidara persoalmente ese problema, en parte pola reticencia pública do país a debater cuestións relacionadas co sexo, e que no seu lugar deixara a Mbeki encargado de tratar este problema. Mandela tamén foi criticado por non combater o crime de forma suficiente. Suráfrica tiña unha das taxas de crime máis altas do mundo, e as actividades dos sindicatos internacionais do crime no país aumentaron significativamente durante toda a década dos anos 1990. A crítica indicou tamén que a súa administración non conseguira resolver o problema da corrupción.
Outro dos problemas do país foi o éxodo de miles de traballadores brancos cualificados, escapando dos crimes en aumento, o aumento de impostos e o impacto da discriminación positiva en favor dos traballadores de raza negra. Este éxodo provocou unha fuga de cerebros no país, e Mandela foi crítico cos que marcharon. Ó mesmo tempo Suráfrica experimentou un influxo de millóns de inmigrantes ilegais procedentes doutras zonas máis pobres de África. Aínda que a opinión pública sobre estes inmigrantes era xeralmente negativa, caracterizándoos de criminais provocadores de enfermidades que supoñían unha sangría de recursos, Mandela apelou a que os surafricanos aceptaran a estes inmigrantes coma "irmáns e irmás".
Asuntos exteriores
Mandela fíxose eco da chamada de Mbeki para un "Renacemento Africano", e demostraba gran preocupación polos problemas do continente. Seguiu un enfoque diplomático brando para a disolución da xunta militar de Sani Abacha en Nixeria malia que posteriormente converteuse nunha figura líder na petición de sancións cando o réxime de Abacha aumentou as violacións de dereitos humanos. En 1996 foi nomeado presidente da Comunidade para o Desenvolvemento de África Austral e iniciou negociacións para finalizar a Primeira Guerra do Congo en Zaire, aínda que sen éxito. Tivo tamén un papel clave como mediador no conflito étnico entre os grupos políticos tutsi e hutu na Guerra civil de Burundi, contribuíndo a iniciar un acordo que trouxo unha maior estabilidade ó país pero non conseguiu poñer fin á violencia étnica. Na que foi a primeira operación militar surafricana posapartheid en setembro de 1998, as tropas surafricanas entraron en Lesoto para protexer ó goberno do primeiro ministro Pakalitha Mosisili tras unhas eleccións disputadas que deron lugar a levantamentos por parte da oposición. Esta acción non foi autorizada polo propio Mandela, que non estaba no país naquel momento, senón por Buthelezi, servindo como presidente en funcións durante a súa ausencia.
Despedida da política
A nova Constitución de Suráfica acordouse no parlamento en maio de 1996, consagrando a unha serie de institucións para controlar a autoridade política e administrativa dentro dunha democracia constitucional. De Klerk opúxose á posta en marcha desta constitución, e o seu Partido Nacional saíuse do goberno de coalición a modo de protesta, declarando que o CNA non estaba tratándoos como iguais. O CNA tomou as posicións no gabinete que estes deixaron, e Mbeki pasou a ser o único presidente adxunto. Inkatha mantívose na coalición, e cando tanto Mandela coma Mbeki saíron do país en setembro de 1998, Buthelezi foi nomeado presidente en funcións, algo que mellorou a súa relación con Mandela. Malia que Mandela gobernara de forma decisiva nos seus primeiros dous anos de mandato, nos anos seguintes delegou cada vez máis tarefas en Mbeki, mantendo unicamente unha estreita supervisión persoal das medidas de seguridade e intelixencia. Durante unha visita a Londres en 1997, afirmou que "o gobernante de Suráfrica, o gobernante de facto, é Thabo Mbeki" e que estaba a "pasarlle todo a el".
Mandela resignou como presidente do CNA na conferencia do partido de decembro de 1997. Agardaba que Ramaphosa fose o seu substituto xa que consideraba que Mbeki era demasiado inflexible e intolerante ás críticas, mais o CNA elixiu a este último. Mandela e a executiva apoiaron a Jacob Zuma, un zulú que estivera encarcerado na illa Robben, como substituto de Mbeki no posto de presidente adxunto. A súa candidatura foi disputada por Winnie, cuxa retórica populista déralle un gran seguimento dentro do partido, malia que finalmente Zuma derrotouna nunha ampla vitoria nas eleccións internas.
A relación entre Mandela e Machel intensificárase, e en febreiro de 1998 afirmou publicamente que estaba "namorado dunha muller extraordinaria". Cominado por Tutu, que lle instaba a marcar un exemplo para os mozos, organizou a súa voda coincidindo co seu 80º aniversario en xullo dese ano, e ó día seguinte celebrou unha festa con numerosos dignitarios estranxeiros. Malia que a constitución de 1996 permitíalle ó presidente servir en dous mandatos consecutivos de cinco anos, Mandela non tiña planeado presentarse a un segundo mandato. Deu un discurso de despedida no parlamento o 29 de marzo de 1999 antes das eleccións xerais dese ano e retirouse de forma oficial. Aínda que as enquisas de opinión no país indicaban un dubidoso apoio tanto para o CNA coma para o goberno, o propio Mandela mantívose moi popular, cun 80% da poboación surafricana expresando satisfacción coa súa actuación como presidente nunha enquisa dese ano.
Activismo e filantropía: 1999–2004
miniatura|dereita|Mandela nunha visita á [[London School of Economics no ano 2000.]]
Tralo seu retiro en xuño de 1999 Mandela tentou levar unha vida tranquila familiar, pasando o seu tempo entre Xohanesburgo e Qunu. Malia que pretendía escribir unha secuela á súa primeira autobiografía que levaría por título The Presidential Years, abandonouna sen chegar a publicala. Mandela non se afixo a este retiro e retornou á vida pública cun programa diario de tarefas, reunións con líderes mundiais e famosos e co traballo na Fundación Nelson Mandela, fundada ese mesmo ano para centrarse no desenvolvemento do rural, construción de escolas e a loita contra a SIDA. Malia as críticas que recibiu por non facer o suficiente na loita contra a pandemia da SIDA durante a súa presidencia, tralo seu retiro adicou gran parte do seu tempo a esta cuestión, describíndoa como "unha guerra" que matara máis que "tódalas guerras anteriores". Tras afiliarse á Treatment Action Campaign, instoulle ó goberno de Mbeki a asegurar que os surafricanos VIH positivos tivesen acceso a antirretrovirais. En xullo de 2001 Mandela foi tratado con éxito dun cancro de próstata.
En 2002 Mandela inaugurou a Nelson Mandela Annual Lecture, e en 2003 creouse a Fundación Mandela Rhodes na Rhodes House da Universidade de Oxford para outorgar bolsas de estudos de posgrao a estudantes africanos. A estes proxectos seguiunos o Nelson Mandela Centre of Memory e a campaña 46664 contra a SIDA. Deu o discurso de peche na XIII Conferencia Internacional do SIDA en Durban no ano 2000, e no ano 2004 deu outro discurso na XV edición da mesma conferencia en Bangkok, Tailandia, pedindo que se tomasen máis medidas para loitar contra a tuberculose e a SIDA. Mandela fixo público que a SIDA fora a causa da morte do seu fillo Makgatho en xaneiro de 2005, procurando desafiar con isto o estigma asociado coa enfermidade.
No ámbito público Mandela tornouse máis crítico coas políticas das potencias occidentais. Opúxose fortemente á intervención da OTAN en Kosovo de 1999, cualificándoa dun intento das nacións poderosas de controlar o resto do mundo. En 2003 falou abertamente en contra dos plans dos Estados Unidos e do Reino Unido de comezar unha guerra en Iraq, describíndoa como "unha traxedia" e arremetendo contra o presidente estadounidense George W. Bush e o primeiro ministro británico Tony Blair por desautorizar as Nacións Unidas afirmando: "Todo o que (o sr. Bush) quere é o petróleo iraquí". Tamén criticou os Estados Unidos de forma máis xeral, afirmando que estes cometeran máis "atrocidades innomeables" por todo o mundo que calquera outra nación, citando os bombardeos atómicos do Xapón, suscitando unha controversia internacional.
"Xubilándose do retiro": 2004–13
miniatura|esquerda|Nelson Mandela e o presidente [[George W. Bush no Despacho Oval en maio de 2005.]] En xuño de 2004, ós 85 anos de idade e coa saúde deteriorada, Mandela anunciou que ía "xubilarse do retiro" e retirarse da vida pública, afirmando: "Non me chamedes, xa vos chamarei eu". Malia que continuou reuníndose con amizades e familiares, a súa fundación disuadiu as invitacións para que aparecese en eventos públicos e rexeitou a maioría de peticións de entrevistas. Non obstante seguiu involucrado nos asuntos internacionais. En 2005 fundou o Nelson Mandela Legacy Trust, viaxando ós Estados Unidos para dar un discurso na Institución Brookings e na NAACP remarcando a necesidade de axudas económicas para África. Conversou coa senadora Hillary Clinton e co presidente George W. Bush, reuníndose tamén por primeira vez co entón senador Barack Obama. Mandela solicitoulle tamén ó presidente de Cimbabue Robert Mugabe que dimitise por mor dos crecentes abusos dos dereitos humanos no seu país. Ó non resultar efectivo, realizou unhas declaracións públicas en contra de Mugabe en 2007, pedíndolle que dimitise "cun respecto residual e un ápice de dignidade". Ese mesmo ano Mandela, Machel e Desmond Tutu reuniron un grupo de líderes mundiais en Xohanesburgo para que contribuísen coa súa sabedoría e liderado independente a debater sobre algúns dos maiores problemas mundiais. Mandela anunciou a formación deste novo grupo denominado The Elders nun discurso que deu o día do seu 89º aniversario.
O seu 90º aniversario foi celebrado en todo o país o 18 de xullo de 2008, coas celebracións principais en Qunu, e un concerto na súa honra en Hyde Park, Londres. Durante toda a presidencia de Mbeki, Mandela continuou apoiando o CNA, habitualmente facéndolle sombra a este nos eventos públicos ós que asistían os dous. En 2004 Mandela realizara unha campaña para que Suráfrica fose a anfitrioa da Copa Mundial da FIFA de 2010, declarando que "non habería mellor regalo para eles" no ano que marcaba unha década dende a caída do apartheid. Malia manter un perfil baixo durante todo o evento por mor dos seus problemas de saúde, Mandela fixo a súa última aparición en público durante a cerimonia de clausura do Mundial, recibindo unha ovación. Entre o 2005 e o 2013 Mandela, e posteriormente a súa familia, estiveron involucrados nunha serie de disputas legais en relación ós cartos de fondos familiares en beneficio dos seus descendentes. A mediados de 2013, mentres Mandela estaba hospitalizado en Pretoria debido a unha infección pulmonar, os seus descendentes tiveron unha disputa legal familiar polo lugar de soterramento dos seus fillos e do propio Mandela.
Enfermidade e morte: 2011–2013
En febreiro de 2011 Mandela foi hospitalizado por mor dunha infección respiratoria, feito que atraeu a atención dos medios internacionais, e foi hospitalizado de novo en decembro de 2012 por unha infección pulmonar e para extraerlle un cálculo biliar. Tras un procedemento médico a comezos de marzo de 2013, a súa infección pulmonar empeorou e foi hospitalizado de novo en Pretoria. En xuño de 2013 a infección empeorou de novo e tivo que ser hospitalizado de novo en estado grave. En setembro de 2013 Mandela foi dado de alta no hospital, aínda que o seu estado seguía sendo inestable.
Mandela faleceu finalmente o 5 de decembro de 2013 ós 95 anos de idade, ó redor das 20:50 (UTC+2) no seu fogar de Houghton, rodeado da súa familia. Zuma anunciou en público a súa morte na televisión, proclamando dez días de loito nacional, un servizo conmemorativo no FNB Stadium de Xohanesburgo o 10 de decembro de 2013, e o 8 de decembro como día nacional de oración e reflexión. A capela ardente realizouse dende o 11 ata o 13 de decembro nos Union Buildings de Pretoria e realizouse un funeral de estado o 15 de decembro en Qunu. Uns 90 representantes de estados estranxeiros viaxaron a Suráfrica para asistir ós eventos conmemorativos. Posteriormente fíxose público que uns 300 millóns de rands destinados orixinalmente a proxectos de desenvolvemento humanitario foran desviados para financiar o funeral. Os medios de comunicación enchéronse con tributos e artigos no seu recordo, e as imaxes e tributos a Mandela proliferaron nas redes sociais.
Ideoloxía política
Mandela era un político práctico, en lugar dun teórico político ou un erudito intelectual. Segundo o biógrafo Tom Lodge, "para Mandela a política sempre tratou principalmente sobre representar historias, sobre facer narrativas, principalmente sobre a conduta moralmente exemplar, e só de forma secundaria sobre a visión ideolóxica, máis sobre os medios que sobre os fins". Mandela identificábase a si mesmo tanto como un nacionalista africano, posición ideolóxica que mantivera dende a súa afiliación ó CNA, coma un socialista.
O historiador Sabelo J. Ndlovu-Gatsheni describiu a Mandela coma un "humanista nacionalista-descolonial liberal africano", mentres que o analista político Raymond Suttner advertiu de non etiquetar a Mandela como un liberal afirmando que este amosaba "unha aparencia sociopolítica híbrida". Mandela tomou ideas políticas doutros pensadores, entre eles líderes da independencia da India como Gandhi e Nehru, activistas polos dereitos civís afroamericanos e nacionalistas africanos como Nkrumah, e aplicounas á situación surafricana. Ó mesmo tempo rexeitou outros aspectos do seu pensamento, como o sentimento en contra dos brancos de moitos nacionalistas africanos. Desta forma sintetizou vistas hexemónicas e contraculturais, como por exemplo tomando ideas do entón dominante nacionalismo africáner para promover a súa propia visión antiapartheid.
O seu desenvolvemento político estivo moi influenciado polos seus estudos e traballos no ámbito do dereito, en particular a súa esperanza de acadar un cambio non mediante a violencia mais por medio dunha "revolución legal". Durante o curso da súa vida, comezou avogando por un camiño de non violencia, adoptando posteriormente a violencia, e logo adoptando un enfoque non violento de negociación e reconciliación. Cando apoiou a violencia, fíxoo porque consideraba que non había outra alternativa, e sempre foi pragmático, percibíndoa como un medio para conseguir que os seus opoñentes aceptasen entrar en negociacións. Procurou que os obxectivos fosen símbolos da supremacía branca e da opresión racista no lugar de persoas e individuos de raza branca, e preocupáballe a posibilidade de que comezase unha guerra racial en Suráfrica. Esta disposición ó uso da violencia distingue a Mandela da ideoloxía do chamado Gandhismo, que algúns historiadores tentaron asociar con el.
Democracia
Malia presentarse a si mesmo nunha forma autocrática en varios discursos, Mandela era un crente devoto da democracia e respectaba as decisións maioritarias aínda cando estaba en profundo desacordo con elas, demostrando un compromiso cos valores da democracia e dos dereitos humanos dende os anos 1960. Mantiña a convicción de que a "inclusividade, responsabilidade e liberdade de expresión" eran os fundamentos da democracia, e dirixíao a crenza nos dereitos naturais e dereitos humanos. Suttner argumentou que había "dous modos de liderado" adoptados por Mandela. Por unha banda adheriuse ás ideas do liderado colectivo, mentres que por outra cría que existían escenarios nos que un líder tiña que ser decisivo e actuar sen consulta para acadar un obxectivo particular.
Socialismo e marxismo
miniatura|arribaádereita|Selo conmemorativo soviético de 1988.
Mandela promulgou o establecemento dunha sociedade sen clases, e Sampson describiuno como "abertamente oposto ó capitalismo, á propiedade privada de terreo e ó poder do gran capital". Mandela estaba influenciado polo marxismo, e durante a revolución avogou polo socialismo científico. Negou ser un comunista no Xuízo por Traizón, e mantivo esta postura posteriormente en entrevistas con xornalistas e na súa propia autobiografía. Segundo o sociólogo Craig Soudien, "malia a súa simpatía polo socialismo, non era un comunista". Pola contra, o biógrafo David Jones Smith afirmou que Mandela "adoptou o comunismo e ós comunistas" a finais dos anos 1950 e comezos dos anos 1960, mentres que o historiador Stephen Ellis comentou que Mandela asimilara gran parte da ideoloxía marxista-leninista xa no ano 1960.
Ellis tamén atopou probas de que Mandela fora membro activo do Partido Comunista de Suráfrica durante os últimos anos 1950 e comezos dos anos 1960, feito confirmado trala súa morte tanto polo CNA como polo propio Partido Comunista, este último afirmando que non só fora membro do partido, senón que servira tamén no seu comité central. O CNA mantivera en segredo a súa afiliación conscientes de que este feito podería ter sido prexudicial para os seus intentos de conseguir apoios nos países occidentais. A visión de Mandela destes gobernos occidentais difería da dos marxista-leninistas, xa que non cría que fosen antidemocráticos ou reaccionarios e consideraba que mantiñan o seu compromiso polos sistemas democráticos de goberno.
A Freedom Charter de 1955, na que Mandela colaborou, facía unha petición para a nacionalización de bancos, minas de ouro e terras, para asegurar unha distribución igualitaria da riqueza. Malia estas crenzas, Mandela iniciou un programa de privatización durante a súa presidencia, en liña con outros países naquel tempo. Os historiadores consideran que Mandela prefería desenvolver unha economía socialdemocrática en Suráfrica pero que non lle foi posible como resultado da situación internacional económica e política a comezos dos anos 1990. Esta decisión estivo influenciada en parte pola caída dos estados socialistas na Unión Soviética e do Bloque do leste durante os primeiros anos da década de 1990.
Personalidade
miniatura|dereita|Mandela nunha visita a [[Australia en 2009, cunha das coñecidas como "camisas de Madiba".]] Mandela estaba amplamente considerado como un líder carismático, descrito pola biógrafa Mary Benson coma "un líder nato de masas que non podía evitar magnetizar á xente". Era moi consciente da súa imaxe e durante toda a súa vida procurou levar roupa de gran calidade. Os seus simpatizantes remarcaban a súa herdanza aristocrática repetidamente, contribuíndo con isto ó seu "poder carismático". Durante a súa estancia en Xohanesburgo nos anos 1950 cultivou a imaxe do "gentleman africano", coa "roupa pasada polo ferro, formas correctas e discurso público modulado" asociados a esa posición. Segundo Lodge, Mandela converteuse desta forma "nun dos primeiros políticos de medios [...] personificando un encanto e estilo que proxectaba visualmente un novo e valente mundo africano de modernidade e liberdade". Mandela adoitaba cambiarse de roupa varias veces ó día, e tras asumir o posto de presidente quedou tan asociado coas camisas batik que adoitaba levar que estas chegaron a coñecerse como as "camisas de Madiba".
Para os politicólogos Betty Glad e Robert Blanton, Mandela era un "líder excepcionalmente intelixente, astuto e leal". O seu biógrafo oficial, Anthony Sampson, comentou que era un "mestre da imaxinería e da actuación", sobresaíndo en ter unha boa presentación nas fotografías públicas e producindo fragmentos de entrevistas atractivos para a prensa. Os seus discursos públicos estaban presentados dunha forma firme e formal, e adoitaban estar compostos por conxuntos de frases tópicas. Adoitaba falar lentamente e escollía as palabras antes de falar. Malia que non estaba considerado un grande orador, segundo Barber os seus discursos transmitían "o seu compromiso persoal, encanto e humor".
Mandela era unha persoa reservada que adoitaba agochar as súas emocións e confiaba en moi poucas persoas. En privado levaba unha vida austera, non bebía alcohol nin fumaba, e tiña o costume de facer a súa cama. Famoso polo seu traveso sentido do humor, era coñecido por ser testán e leal, e en ocasións demostraba ter mal xenio. Presentábase de forma amistosa e agradable, e semellaba estar relaxado cando conversaba con calquera, incluíndo os seus opoñentes. Describíase a si mesmo como anglófilo, e afirmaba que vivira seguindo os "boatos do estilo e formas británicos". Constantemente educado e cortés, preocupábase por todos sen ter en conta a súa idade ou estado, e adoitaba conversar con nenos e cos serventes. Nos últimos anos de vida tentou ver o mellor das persoas, chegando a defender a opoñentes políticos diante dos seus aliados, que en ocasións considerábano demasiado confiado. Gustáballe a cociña india, e mantivo un interese durante toda a súa vida pola arqueoloxía e polo boxeo.
Criouse baixo a denominación metodista do cristianismo. A Igrexa Metodista de Suráfrica afirmou que mantivo a súa lealdade a esta igrexa durante toda a súa vida. Nunha análise dos escritos de Mandela, o teólogo Dion Forster describiuno como un humanista cristián, aínda que puntualizou que o seu pensamento baseábase en gran medida máis no concepto surafricano do Ubuntu que na teoloxía cristiá. Porén, segundo Sampson Mandela nunca tivo "unha forte fe relixiosa", mentres que Boehmer afirmou que as crenzas relixiosas de Mandela "nunca foron robustas".
Mandela era moi consciente da súa condición de home e adoitaba facer referencias á masculinidade. Era heterosexual, e a biógrafa Fatima Meer afirmou que se sentía "facilmente tentado" polas mulleres. O tamén biógrafo Martin Meredith caracterizouno como "romántico por natureza", destacando que tivera relacións con varias mulleres. Mandela casou tres veces, tivo seis fillos, dezasete netos e polo menos dezasete bisnetos. Os historiadores destacaron que podía chegar a ser duro e esixente cos seus fillos, pero que era máis agarimoso cos seus netos.
Influencia e legado
miniatura|Flores deixadas na estatua de Mandela trala súa morte en Parliament Square, Londres. No momento da súa morte Mandela estaba amplamente considerado en Suráfrica como "o pai da nación" e o "pai fundador da democracia", e fóra do país estaba considerado unha "icona global". Rita Barnard describiuno como "unha das figuras máis reverenciadas do noso tempo". Lodge cualificouno de "heroe democrático moderno", e a súa popularidade deu como resultado un culto á súa personalidade. Algúns retrataron a Mandela en termos mesiánicos, en contraste coa súa propia afirmación de que "non fun un mesías, senón un home ordinario que se converteu en líder por mor de circunstancias extraordinarias". É habitual que apareza citado xunto a Mahatma Gandhi e Martin Luther King coma un dos líderes exemplares antirracistas e anticolonialistas do século XX. Boehmer describiuno como "un tótem dos valores totémicos da nosa era: tolerancia e democracia liberal", e coma "un símbolo universal da xustiza social".
A súa fama internacional xurdiu durante o seu encarceramento nos anos 1980, converténdose no prisioneiro máis famoso do mundo, símbolo da causa antiapartheid e unha icona para millóns de persoas que apoiaban o ideal da igualdade humana. En 1986 o seu biógrafo caracterizouno como "a personificación da loita pola liberación" en Suráfrica. Meredith afirmou que ó converterse nun "potente símbolo da resistencia" contra o apartheid nos anos 1980, Mandela adquiriu un "status místico" no ámbito internacional. Sampson afirmou que incluso durante a súa vida este mito fixérase "tan popular que ofuscaba as realidades", convertendo a Mandela nun "santo secular". Unha década despois da fin da súa presidencia, a época de Mandela considerábase como "unha era dourada de esperanza e harmonía", con grandes mostras de nostalxia expresadas por ela, e cos críticos dos seus sucesores Mbeki e Zuma utilizando o seu nome de forma habitual. Por todo o mundo Mandela gañou o recoñecemento internacional polo seu activismo para superar o apartheid e para instar a reconciliación racial, chegando a estar considerado "unha autoridade moral cunha gran preocupación pola verdade". Cúlpase a este estado icónico de ser causa de ofuscamento das complexidades da súa vida.
Mandela xerou controversias durante toda a súa carreira como activista e político, con detractores tanto na dereita coma na esquerda radical. Durante os anos 1980 foi etiquetado como un terrorista por parte de importantes figuras políticas occidentais pola súa adopción da violencia. O Departamento de Estado e o Departamento de Defensa dos Estados Unidos designaron oficialmente o CNA como organización terrorista, o que provocou que Mandela estivese na súa lista de vixilancia de terroristas ata o ano 2008. No espectro da esquerda, varios dentro do CNA, entre eles Frank B. Wilderson III, acusárono de "venderse" por entrar en negociacións co goberno do apartheid e por non poñer en funcionamento as reformas do Freedom Charter durante a súa presidencia. Segundo Barnard, "houbo un sentido no que o seu comportamento e forma de conduta, o mesmo respecto e autoridade que acumulou ó representar a súa nación baixo a súa persoa, foi en contra do espírito da democracia", e segundo Ndlovu-Gatsheni existía tamén a preocupación de que situaba o seu propio status de celebridade por riba da transformación do país. O seu goberno foi criticado por non conseguir tratar coa pandemia do SIDA e polos altos niveis de pobreza en Suráfrica. Mandela foi criticado tamén pola súa amizade con líderes políticos como Castro, Qadafi e Suharto, considerados ditadores polos críticos, así como polo seu rexeitamento a condenar as violacións de dereitos humanos dos seus gobernos.
Condecoracións, honras e monumentos
No curso da súa vida Mandela recibiu máis de 250 condecoracións, galardóns, premios, títulos honoríficos e cidadanías en recoñecemento dos seus logros políticos. Entre estes estiveron o premio Nobel da Paz, a Medalla Presidencial da Liberdade dos Estados Unidos, o Premio Lenin da Paz da Unión Soviética, e o Premio Internacional Qadafi dos Dereitos Humanos de Libia. En 1990 a India outorgoulle o Bharat Ratna, e en 1992 Paquistán outorgoulle o Nishan-e-Pakistan. Ese mesmo ano outorgóuselle o Premio Atatürk da Paz en Turquía. Nun primeiro momento rexeitouno citando as violacións de dereitos humanos cometidas por Turquía naquel entón, pero aceptouno posteriormente en 1999. Foi nomeado cabaleiro da Orde de Isabel a Católica e da Orde do Canadá, e foi a primeira persoa viva en recibir a cidadanía canadense honorífica. A raíña Isabel II nomeouno oficial da Orde de San Xoán e membro da Orde do Mérito.
En 2004 Xohanesburgo outorgoulle a Mandela as chaves da cidade, e en 2008 descubriuse unha estatua de Mandela no lugar onde fora liberado de prisión. En 2005 a revista Time incluíuno na súa lista das 100 persoas máis influentes, e no 2006 a revista New Statesman situouno na segunda posición da súa lista dos 50 "Heroes do noso tempo". Durante o Día da Reconciliación de 2013, descubriuse unha estatua de bronce de Mandela nos Union Buildings de Pretoria. En novembro de 2009 a Asemblea Xeral das Nacións Unidas proclamou o aniversario de Mandela, o 18 de xullo, como o "Día de Mandela", marcando a súa contribución pola loita antiapartheid.
Na cultura popular
A primeira biografía de Mandela estivo escrita por Mary Benson, baseándose nas súas entrevistas con el realizadas nos anos 1960. Outras dúas biografías publicáronse posteriormente por varios coñecidos do propio Mandela. A primeira destas foi Higher Than Hope de Fatima Meer, fortemente influenciada por Winnie e cunha grande énfase na familia de Mandela. A segunda foi a de Anthony Sampson, publicada en 1999. Outras das súas biografías destacadas inclúen a de Martin Meredith publicada en 1997 e a de Tom Lodge publicada en 2006.
Dende finais dos anos 1980 a imaxe de Mandela comezou a aparecer nunha diversidade de obxectos, entre eles fotografías, pinturas, estatuas, graffitis, camisetas ou imáns, obxectos que foron caracterizados como "Mandela kitsch". Nos anos 1980 Mandela foi o tema de varias cancións, como por exemplo "Free Nelson Mandela" de The Special AKA e "Bring Him Back Home (Nelson Mandela)" de Hugh Masekela, que axudaron a difundir o seu encarceramento de cara á audiencia internacional. Trala súa morte apareceron numerosos memes de internet con imaxes de Mandela coas súas citas inspiradoras sobrepostas. Mandela foi representado tamén no cinema en múltiples ocasións. Algunhas destas, coma o filme de 2013 Mandela: Long Walk to Freedom e o documental de 1996 Mandela, centráronse en abarcar a súa longa vida, mentres que outras como o filme de 2009 Invictus e o documental de 2010 The 16th Man centráronse en eventos específicos da súa vida. Francis Lukhele argumentou que con Invictus e outros filmes, a industria cinematográfica estadounidense xogou un papel significativo na creación da imaxe global de Mandela.
Filipe I de Borgoña
Filipe I, chamado tamén Filipe de Rouvre, nado en Rouvres-en-Plaine, Dijon no ano 1346 e finado no Castelo de Rouvre o  21 de novembro de 1361, foi conde e logo duque de Borgoña até a súa morte.
Traxectoria
Foi o único fillo de Filipe (1323-1346), herdeiro do condado de Borgoña, e de Xoana I de Auvernia. Foi o sucesor do seu avó Odón (1295-1350) ao tres anos de idade. O seu pai era o unixénito do duque Odón IV de Borgoña e de Xoana III de Borgoña, condesa de Borgoña e Artois.
Durante a menor idade de Felipe gobernou nos seus Estados Xoán, duque de Normandía, segundo esposo da súa nai, Xoana de Auvergne, e máis tarde rei de Francia. Despois da derrota de Poitiers (1356), Xoana encargouse da tutela, que durou até a súa morte (1360). Filipe, que xa dera mostra de gran madurez de xuízo, foi declarado entón maior de idade.
Ao asumir a súa posición Filipe dominaba unha parte importante de Europa. Ademais do ducado de Borgoña mesmo e das terras de Auvernia e Boulogne adquiridas a través da súa nai, así como a herdanza da súa avoa dos condados de Artois e Borgoña (provincias do Franco Condado)(terras que o directamente gobernaba, no seu propio dereito), o matrimonio desde 1355 con Margarida III de Flandres, herdeira do condado de Flandres, trouxo consigo a promesa da futura tenencia dos estados de Flandres, Nevers, e Rethel, Brabante e Limburgo.
Con todo, Filipe contraeu a peste e morreu en 1361 ben por mor desta enfermidade ou por un accidente montando a cabalo, antes de que puidese consumar a unión con Margarida (á súa morte, tiña 15 anos de idade). Sen fillos, irmáns, ou curmáns, as súas terras foron divididas entre o rei Xoán II de Francia e Xoán de Boulogne, un tío e a súa tía Margarida I de Borgoña.
Xoán de Boulogne e Auvernia, un tío avó materno, herdou Boulogne e Auvernia, propiedades que Filipe herdou da súa nai Xoana.
Margarida I de Borgoña, condesa viúva de Flandres e tía de Filipe, herdou Artois e o Condado Palatino de Borgoña, como a seguinte na liña sucesoria, xa que era a irmá máis nova da avoa paterna de Filipe, Xoana, ambas as fillas de Xoana II de Borgoña, condesa de Artois, Borgoña e raíña de Francia polo seu matrimonio co rei Filipe V de Francia.
Morte e sucesión
En 1361 aos 15 anos de idade, Filipe morreu. Discútese se foi por mor da peste bubónica ou polas feridas causadas por un accidente montando a cabalo, antes de que puidera consumar o seu matrimonio con Margarida. Coa súa morte, o rei Xoán II de Francia reclamou o ducado de Borgoña para Francia, nomeando ao seu fillo máis novo, Filipe o Calvo tenente-xeneral o 27 de xuño de 1363 e duque de Borgoña en xuño de 1364.
Mateo Míguez Adán
Mateo Míguez Adán, nado o 11 de maio de 1987 en Redondela é un futbolista galego que xoga na demarcación de centrocampista, actualmente xoga no Coruxo FC.
Traxectoria
Formouse nas categorías inferiores do Celta de Vigo debutando co equipo filial no ano 2006. Co Celta de Vigo B chegou a disputar 114 encontros converténdose nun xogador fundamental do equipo durante os seus anos nel e disputando algún encontro co primeiro equipo celeste pero sen acadar continuidade, polo que fichou pola SD Ponferradina no ano 2013. Co equipo do Bierzo acadou o ascenso a Segunda División no ano 2011. Un ano despois fichou polo CD Guadalajara, pero rematou a tempada xogando no Coruxo FC.
No ano 2015 fichou polo PK35 Vantaa da segunda división finesa pero volveu a Coruxo o rematar a tempada.
Morgen in Alabama
Morgen in Alabama é un filme alemán de 1984 dirixido por Norbert Kückelmann. Foi candidato da República Federal Alemá para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 57ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.
Begoña Bas
María Begoña Bas López, nada en Vigo o 4 de maio de 1953, é unha profesora e etnógrafa galega.
Traxectoria
Fixo o bacharelato en Vigo e licenciouse en Xeografía e Historia na Universidade de Santiago de Compostela, onde se doutorou en Xeografía. Traballou no Museo Arqueolóxico e Histórico Castelo de San Antón da Coruña. É profesora do Departamento de Didácticas Específicas na Universidade da Coruña. Dedicase ao estudo da arquitectura popular galega. Colabora nas revistas Verba, Gallaecia e Brigantium. Recibiu o Premio de Etnografía Vicente Risco (1978), o Premio Domingo Fernández del Riego (1984) e o Premio da Crítica Galicia (1992).
Manuel Castelín
Manuel Castelín, alcume de José Manuel Costas Durán, nado en Comesaña, Vigo, en 1949 é un pintor e escritor galego.
Traxectoria
Participou na creación das primeiras revistas de Comix underground español dos 70. Logo percorreu Europa, América Central e América do Sur con exposicións de pintura e concertos sincrónicos (pintura e música ao vivo). Alí interesouse polo espiritismo afrobrasileiro e o xamanismo amazónico. En Mapiá e Anhangás, na Amazonia, conviviu co pobo de Juramidán, investigando os arquetipos que conforman os modelos subconscientes de evolución, que lle inspiraron a súa obra pictórica de mocidade Estelas del Peregrino, e os libros La Bebida del Poder, La Llamada de Acuaria e La Guerrera. A partir de 1991 viviu en Comesaña e Mallorca. Neses anos escribiu un libro en galego, Viaxe de Orfeo ao fin do mundo. En 2005 trasladouse a vivir na comunidade alternativa de Aldeafeliz, nos arredores de Bogotá, Colombia.
Avarua
Avarua (que significa "Dous Portos" en Lingua maorí das Illas Cook) é unha cidade, e un distrito no norte da illa de Rarotonga, e é a capital nacional das Illas Cook.
A cidade está servida polo Aeroporto Internacional de Rarotonga (Código IATA do aeroporto: RAR) e o porto de Avatiu.
Subdistritos
A cidade e o distrito de Avarua divídense en 18 tapere (subdistritos tradicionais) sobre 54 totais para Rarotonga, agrupados en 6 distritos censais, listados de oeste a leste. As cifras do Censo non están dispoñibles no nivel máis alto, senón só para os chamados Distritos censuais, tamén figuran de oeste a leste :
Providence Bruins
Os Providence Bruins son un equipo de hóckey sobre xeo da cidade de Providence, Rhode Island (Estados Unidos). Os Providence Bruins compiten nunha das ligas menores de América do Norte, a American Hockey League (AHL), sendo un dos equipos afiliados dos Boston Bruins da National Hockey League (NHL). O equipo xoga os seus partidos como local no Dunkin' Donuts Center de Providence, un pavillón con capacidade para 11.940 espectadores.
Historia
Os Providence Bruins comezaron a operar a principios da tempada 1992-93 da AHL despois de que o alcalde de Providence Buddy Cianci negociara un acordo cos propietarios dos Maine Mariners, Frank DuRoss e Ed Anderson, para trasladar o equipo. O traslado do equipo de Portland (Maine) fixo que Providence volvese á AHL por primeira vez dende que os Providence Reds, un dos equipos fundadores da liga, deixase a cidade en 1977.
Os Bruins conseguiron a súa primeira Calder Cup nos play-offs de 1999, logo dunha liga regular na que os de Providence dominaron a liga con 56 vitorias. Dirixidos polo adestrador debutante Peter Laviolette e o gañador do Les Cunningham Award Randy Robitaille, os Bruins pasaron das 19 vitorias da tempada anterior a derrotar aos Rochester Americans por 4 partidos a 1 para gañar o seu primeiro título de liga.
Na tempada 2001–2002, os Providence Bruins contrataron ao músico de 13 anos Ben Schwartz para traballar como organista oficial en todos os partidos como local. Como resultado, Schwartz, que tocou durante sete anos ata a finalización da tempada 2007–08, ostentou o título de ser o organista máis novo en traballar nunha franquía profesional norteamericana.
Trofeos colectivos
miniatura|Os Providence Bruins conseguiron a Calder Cup na tempada 1998-99.
Santos Oujo
Santos Oujo Bello, nado en Ribeira o 20 de xuño de 1943, é un enxeñeiro e político galego.
Traxectoria
Comeza os seus estudos no Colexio de "El Pilar", na súa vila natal. Realizou o bacharelato no Colexio Peleteiro de Santiago e estuda Enxeñería Superior de Telecomunicacións, facendo o posgraduado no ICADE.
Foi director xeral do servizo de Autoestradas e Autovías. Foi deputado no Parlamento de Galicia por UCD (1981-1985), por Coalición Galega (1985-1993) e polo PSdeG-PSOE (1993-1999). Foi un dos fundadores de Coalición Galega e conselleiro de Industria, Comercio e Turismo entre 1987 e 1990. Foi membro do consello de administración da Compañía de Radio-Televisión de Galicia.
Vida persoal
Casou con Esperanza Canal Yubero.
Begoña Caamaño
Begoña Caamaño Rascado, nada no barrio do Calvario (Vigo) o 14 de outubro de 1964 e finada en Santiago de Compostela o 27 de outubro de 2014, foi unha feminista, xornalista e escritora galega.
Traxectoria
Traballou nos servizos informativos de Radio Popular de Vigo e Radio Noroeste. Foi correspondente en Vigo da Axencia Galega de Noticias e do desaparecido xornal madrileño El Sol. Colaborou n' A Nosa Terra, Tempos e Novas da Galiza.
Dende 1989 traballou na Radio Galega, primeiro na delegación de Vigo onde, xunto con Rosa Martínez, bota a andar o Trecolas, primeiro programa da emisora pública galega que se realiza dende unha delegación. En 1992 incorporouse á redacción central da Radio, en Santiago de Compostela, onde desenvolveu tarefas como redactora en distintos servizos informativos e no Diario Cultural. Posteriormente dirixiu e presentou os programas Andando a Terra, Club Cultura e Expresso de Medianoite. Traballou nas seccións de cultura e sociedade dos servizos informativos da Radio Pública de Galicia. Ademais do seu labor profesional, na Radio Galega desenvolveu tamén labores de carácter sindical, formando parte en diversas ocasións do Comité de Empresa da Radio e ocupando o cargo de presidenta do Comité Interempresas da CRTVG e as súas sociedades, no que destacou na denuncia da manipulación informativa en relación con sucesos de marcada relevancia para a sociedade galega, como foi o caso do afundimento do buque Prestige.
Colaborou nas revistas feministas Festa da Palabra Silenciada e DeLiberadaMente e formou parte do consello de redacción da revista antimilitarista Ar!.
Recoñecemento
A Deputación da Coruña convoca desde o ano 2017 o Premio Begoña Caamaño de proxectos culturais pola igualdade. .
En 2019 foi nomeada filla adoptiva de Santiago de Compostela, a título póstumo e convocouse un encontro poético-artístico.
En 2020, aos 6 anos da súa morte, o Observatorio da Mariña Pola Igualdade convocou en Xove unha xornada para reivindicar o seu legado.
Vida persoal
En 2011 detectóuselle un cancro no páncreas, doenza da que faleceu a finais de 2014.
Red Fang (álbum)
Red Fang é o primeiro álbum de estudio da banda estadounidense de stoner metal Red Fang, publicado o 10 de marzo de 2009 a través do selo Sargent House.
Epic Records
Comezos
Epic Records iniciouna en 1953 a CBS co propósito de comercializar jazz, pop e música clásica que non encaixase na máis orientada ao gran público Columbia Records. Os novos talentos do pop do selo Okeh Records, que en parte pertencía á CBS, foron transferidos a Epic, deixando a Okeh como un selo de rhythm and blues. O logo de Epic converteuse nunha marca familiar en moitas edicións de jazz e música clásica, e entre estas incluíanse discos da Berlin Philharmonic, Charles Rosen, The Juilliard String Quartet, Antal Doráti dirixindo a Hague Philharmonic e George Szell dirixindo a Cleveland Orchestra.
Expansión de xéneros
Tamén durante os 60, Epic supervisou ás subsidiarias máis pequenas de CBS, como Okeh Records e Date Records. En 1968, o selo Epic introducíuse no Reino Unido e foi distribuído por CBS, despois de que o contrato con EMI rematase ese ano.
O éxito comercial de Epic continuou medrando nos anos 70 con edicións de ABBA, Boston, Cheap Trick, The Clash, Charlie Daniels, Heart, The Isley Brothers, The Jacksons, Labelle, Johnny Nash, Ted Nugent, REO Speedwagon, Charlie Rich, Sly & the Family Stone, Steve Vai e Edgar Winter. A este éxito tamén axudou a súa distribución con Philadelphia International Records, que produciu gravacións exitosas de artistas como The Three Degrees e McFadden and Whitehead.
Durante os anos 80, Epic foi probablemente o selo máis exitoso da década. O seu éxito entre o gran público durante os anos 80 e 90 foi alimentado coa contratación de artistas como Michael Jackson, Culture Club, Gloria Estefan and the Miami Sound Machine, Adam Ant, Living Colour, Faith No More, Dead or Alive, Europe, Cyndi Lauper, Ozzy Osbourne, Pearl Jam, Sade, Luther Vandross, Stevie Ray Vaughan, ou Céline Dion entre outros. O seu maior éxito chegou coa edición do álbum de Michael Jackson Thriller, que chegou a vender ao redor dos 80 millóns de copias, comverténdose no disco con máis vendas da historia.
Máis recentemente, outros exitosos artistas do selo foron Jennifer Lopez, The Fray, Jessica Simpson, Shakira, Korn, Fiona Apple, Ozzy Osbourne, Chevelle e Rage Against the Machine.
Actualidade
Epic Records é hoxe en día propiedade de Sony BMG. Sony mercou CBS Records en 1987, e a compañía foi rebautizada Sony Music en 1991. En 2004, Sony fusionouse con BMG, levando a selos como Epic, Arista, Columbia, RCA, Jive e moitas outras a unha única compañía nai, Sony BMG. En febreiro de 2009 a cantante e compositora Amanda Ghost foi nomeada presidenta de Epic Records. Posteriormente ese mesmo ano, Sony BMG Music fusionou as operacións de Epic e Columbia, formando o Columbia/Epic Label Group (aínda que ámbolos dous selos continúan operando como marcas independentes).
Ademais, nos anos 90, as operacións europeas de Sony Music integráronse en dous selos por separado, Epic e Columbia. A isto seguíronlle as operacións de Sony en Australia e Nova Zelandia en 1997. A operadora xaponesa do selo chámase Epic Records Japan Inc.
Ferrón (uva)
Ferrón é unha variedade de uva tinta (Vitis vinifera), cuxa orixe atópase en Galicia. Utilízase para a produción de viño. Coma outras uvas de calidade galegas, é moi escasa. Produce viños acedos, sen moito alcol, con toques frutais e florais. Úsase para complementar outras variedades como merenzao ou brancellao. Segundo a Orde APA/1819/2007, trátase dunha variedade recomendada en Galicia. Atópase na Denominación de Orixe Ribeiro.
CAMEO
CAMEO (acrónimo de Chem Act Mtrls Eject Orb) foi un satélite artificial da NASA lanzado o 24 de outubro de 1978 desde a base Vandenberg da Forza Aérea mediante o mesmo foguete Delta 2910 que puxo en órbita o satélite Nimbus 7.
Características
CAMEO ía acoplado á segunda fase do foguete Delta co que se lanzou o Nimbus 7. A misión do satélite consistiu en liberar gases de cinco recipientes en diferentes momentos da súa órbita para observar o seu comportamento e interacción coa ionosfera e magnetosfera terrestres e estudar as auroras polares.
O satélite levaba un recipiente con litio e os restantes catro con bario. A liberación do barios dos catro recipientes tivo lugar a unha altura de 965 km sobre o polo norte entre as latitudes 76 e 84.
Biblioteca técnica nacional de Praga
miniatura|320x320px|Vista exterior da biblioteca. A Biblioteca técnica nacional de Praga ou simplemente Biblioteca técnica nacional (en checo: Národní Technická Knihovna) atópase en Technická 6 en Praga, República Checa e tamén alberga a Biblioteca Municipal. A antiga sede da Biblioteca Nacional Técnica foi o Clementinum, da que todos os libros e materiais foron trasladados á nova biblioteca despois da finalización da construción. O edificio foi deseñado polos arquitectos Roman Brychta, Halíř Adán, Hofmeister Ondřej e Petr Llešek de Projektil Architekti despois de gañar o primeiro premio nun concurso de arquitectura celebrado no ano 2000. A construción comezou a en 2006 e terminouse en xaneiro de 2009. A biblioteca abriu as súas portas ao público oficialmente o 9 de setembro de 2009.
The Land of Painted Caves
Sinopse
A historia continúa coa historia de Ayla, a moza criada cos Neanderthal protagonista da saga. Ayla integrouse totalmente na Novena Caverna dos zelandonii, o pobo do seu compañeiro Jondalar, malia as súas peculiaridades e excentricidades. Ayla por fin decidiuse a ser adestrada como acólito da Primeira que Serve á Nai para se converter en Zelandoni (feiticeira). Compatibiliza o seu período de iniciación e aprendizaxe grazas á axuda que lle presta Jondalar e a súa familia co coidado da súa pequena filla, Jonayla. Toda a tribo integrou o uso das innovacións que Ayla e Jondalar trouxeron da súa longa viaxe, como o lanzavenabres e as pedras do lume, e mesmo se acostumaron á presenza dos cabalos e do lobo.
Eyes Wide Shut
Eyes Wide Shut é un filme británico-estadounidense de 1999, dirixido, producido e coescrito por Stanley Kubrick. Está baseado na novela Traumnovelle, escrita en 1926 por Arthur Schnitzler. É un drama psicolóxico de misterio e erótico que conta as aventuras sexuais do doutor Bill Harford, quen queda moi impactado cando a súa muller Alice lle revela que pensara en ter unha aventura o ano anterior. O doutor Harford comeza unha aventura nocturna, durante a cal se infiltra nunha orxía enmascarada levada a cabo por unha sociedade secreta sen nome.
Kubrick obtivo os dereitos da rodaxe de Traumnovelle na década de 1960, considerando o texto como perfecto para unha adaptación sobre as relacións sexuais. Reviviu o proxecto na década de 1990 cando contratou ao guionista Frederic Raphael para que o axudase na adaptación. O filme, que foi maioritariamente rodado no Reino Unido, conta cunha detallada recreación do exterior da rúa Greenwich Village, a cal foi desenvolvida en Pinewood Studios. A produción do filme, de 400 días, ten o récord Guinness do mundo como a máis longa rodaxe continua dun filme.
dereita|250px|miniatura|Mentmore Towers, unha das localizacións do filme.
Dinactina
Estrutura e mecanismo de acción
A dinactina consta de moitas subunidades, das cales o dobrete p150Glued (codificado polo xene DCTN1) é o meirande e é esencial para o seu funcionamento. Esta estrutura da dinactina está moi conservada nos vertebrados. Existen tres isoformas codificadas polo mesmo xene p150Glued. O complexo dinactina visualizado por técnicas de microscopía electrónica parece un filamento curto de 37 nm de lonxitude, que lembra á actina F cun filamento orientado lateralmente e máis delgado que remata en dúas cabezas globulares.