cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Degradosoma
O degradosoma de ARN de E. coli
Os humanos e outros animais teñen a bacteria E. coli e outros bacilos non patóxenos no seu tracto intestinal. É un dos organismos máis estudados nos laboratorios e foi un modelo útil para comprender a regulación xenética en bacterias e outros dominios da vida. O degradosoma de ARN de E. coli é unha estrutura que xoga diversos papeis no metabolismo do ARN. Comparte compoñentes homólogos e analoxía funcional con ensamblaxes similares atopadas en todos os dominios da vida. Un dos seus compoñentes é un motor dependente de ATP que é activado por interaccións proteína-proteína e coopera coas ribonucleases nun modo de degradación do ARN dependente de enerxía.
E. coli non ten unha vía de degradación do ARN 5'→3'. O seu ARNm non ten extremos 5' con caparuza e non se coñecen nela exonucleases 5'→3'. A mesma cousa ocorre noutras eubacterias; por tanto, a vía de degradación 5'→3' podería ser un trazo exclusivo das células eucariotas.
Luna E-6LF
Baixo o nome de Luna E-6LF, Luna E6LF ou Luna Ye-6LF pola súa transliteración da lingua rusa, atópase un modelo sondas espaciais soviéticas composto por dous membros e cuxa misión era entrar en órbita lunar e fotografar a superficie.
Características
As sondas Luna E-6LF foron sondas deseñadas para orbitar a Lúa e fotografar a superficie co fin de buscar posibles sitios de aterraxe para os hipotéticos futuros voos tripulados. Houbo dúas sondas E-6LF, a Luna 11 e a Luna 12, ambas exitosas. Entre os obxectivos das sondas estaba estudar as emisións de raios X e raios gamma da Lúa para determinar a composición da superficie, estudar as anomalías gravitatorias e a concentración de meteoritos nas proximidades da Lúa e determinar a intensidade da radiación nas súas proximidades.
Caluromiinos
A dos caluromiinos (Caluromyinae) é unha subfamilia de mamíferos marsupiais didelfimorfos da familia dos didélfidos, que inclúe catro xéneros, aínda que só tres deles teñen especies vivas, un total de cinco, coñecidas na bibliografía como sarigüeias laúdas.
Unha das características que identifican aos machos das especies desta subfamilia é que teñen dous bulbos uretrais, a diferenza dos da outra suffamilia, a dos didelfinos, que teñen tres.
Desde o punto de vista taxonómico cómpre dicir que, noutro tempo, os xéneros Caluromys e Caluromysiops incluíanse nunha familia independente da dos didélfidos, a dos caluromíidos (Caluromyidae). Por outra parte, Glironia, o terceiro xénero con especies vivas na actualidade formaba por si só a familia dos glironíidos (Glironiidae).
Descrición
A subfamilia foi descrita en 1977 polo zoólogo estadounidense John A. W. Kirsch, en ''Aust. J. Zool.'', Suppl. ser., 52: 111.
Etimoloxía
O nome científico Caluromyinae formouse, como é norma, sobre a base do nome do xénero tipo, neste caso Caluromys, coa adición da desinencia -inae, propia dos nomes das subfamilias de animais.
Pola súa parte, Caluromys, resulta da unión dos elementos do latín científico cal-, derivado do grego antigo καλός kalós, 'fermoso'; -uro, procedente do grego antigo οὐρά ourá, 'cola', e -mys, tirado do grego antigo μῦς mỹs, 'rato'. Literalmente: 'os de cola fermosa'.
Clasificación
Segundo a clasificación da subfamilia ofrecida polo MSW, a subfamilia comprende os xéneros, subxéneros e especies seguintes:
Nota: para outras clasificacións, véxanse os artigos Didelfimorfos e Didélfidos.
Tamarindo
O tamarindo ou tamarindeiro (Tamarindus indica), do árabe تمر هندي tamr hindī, dátil da India), é unha árbore tropical, orixinaria do leste de África pero que agora existe en gran parte de Asia tropical así coma Iberoamérica. O xénero Tamarindus é monotípico, é dicir, só ten unha especie.
Descrición
A árbore pode chegar a acadar os 20 m de altura. As follas teñen polo xeral de 10 a 18 folíolos. Produce uns froitos marróns semellantes a saquetas, que conteñen unha polpa recuberta, dentro da cal se atopan as sementes. As sementes poden reladas para acelerar a xerminación. miniatura|left|220px|Planta de tamarindo a xermolar con vestixios da semente.
Usos
A polpa da froita emprégase coma condimento na cociña asiática e na de Latinoamérica; tamén é un importante ingrediente do mollo inglés e algúns outros mollos. A polpa dun froito novo é moi acedo, e polo tanto recomendábel para moitos pratos, mentres que os froitos maduros son máis doces e poden ser utilizados en sobremesas, bebidas ou coma aperitivo.
Polpa e casca teñen aplicacións medicinais. Por exemplo, en Filipinas, as follas son tradicionalmente usadas en infusión para reducir a febre causada por malaria.
Por mor á densidade e durabilidade, a madeira do tamarindo pode ser utilizada para fabricar mobles e doelas. As árbores de tamarindo son moi comúns no sur da India particularmente en Andhra Pradesh. Utilízanse para dar sombra nas estradas e autoestradas do país. Os monos gustan dos froitos chegados. É parte da dieta básica do sur da India, onde se prepara Sambhar (sopa de verduras con especias) arroz Pulihora, e outros pratos.
Atópase dispoñíbel en tendas hindús, chinesas e mexicanas por todo o mundo. Tamén se vende como un doce, mesturando a súa polpa con azucre ou sal e chile, en Guatemala, Cuba, México, Honduras, Panamá, Venezuela, Colombia, Ecuador, Illa de Guadalupe e como ingrediente en gran variedade de botanas no sueste de Asia (secos e salgados, frescos e adozados, enchilados, como bebida etc). En México, Colombia, Guatemala, Perú, Nicaragua, Costa Rica, Porto Rico, República Dominicana, Venezuela, Bolivia e O Salvador fanse concentrados de polpa de tamarindo para a fabricación de refrescos e bebidas.
Grazas ás súas propiedades medicinais utilízase no āyurveda (medicina tradicional da India) para algúns problemas de dixestión ou estomacais. Tamén é un laxante eficaz, polo que pode axudar en casos de estrinximento pertinaz.
Valor nutricional
Tamarindo, cru
kcal=239
proteínas=2.8 g
graxas=0.6 g
glícidos=62.5 g
fibra=5.1 g
calcio_mg=74
ferro_mg=2.8
magnesio_mg=92
fósforo_mg=113
potasio_mg=628
sodio_mg=28
cinc_mg=0.1
vitC_mg=3.5
vitB1_mg=0.428
vitB2_mg=0.152
vitB3_mg=1.938
vitB6_mg=0.066
vitB9_ug=14
vitE_mg=0.1
vitK_ug=2.8
fonte_usda=09322
Unión Nacional Española
A Unión Nacional Española (UNE) foi un partido político español tradicionalista de filiación carlista que apoiaba o nomeamento de Xoán Carlos I como sucesor de Francisco Franco Bahamonde dentro dos principios fundamentais do Movemento. Formárono en 1974 os antigos dirixentes carlistas Antonio de Oriol, José Luis Zamanillo, José María Valiente e Miguel Fagoaga e posteriormente integrouse o exministro franquista Gonzalo Fernández de la Mora que se converteu no seu líder. En Galicia tiña como principal dirixente a Bernardo Carrera.
Foi un dos partidos que deu orixe a Alianza Popular en 1976 e desapareceu oficialmente en maio de 1977.
Luis Oujo
José Luis Oujo Pouso, nado en Baroña (Porto do Son) en 1969, é un empresario e político galego do PPdeG.
Ponte colgante de Menai
400px|miniatura|A Ponte Colgante de Menai dende un punto da A4080 preto da [[Ponte Britania en inverno.]] miniatura|300px|A Ponte Colgante de Menai sendo pintada, agosto de 2005. miniatura|300px|A ponte tal e como se pintou nun prato de [[gres de Staffordshire na década de 1840. - (Dende a casa de J L Runeberg) ]] A Ponte Colgante de Menai (en Pont Grog y Borth), é unha ponte colgante entre a illa de Anglesey e o resto de Gales. Foi deseñada por Thomas Telford e completouse en 1826, sendo unha das primeiras pontes colgantes modernas do mundo.
Construción
Antes da finalización da ponte en 1826, a illa non tiña conexión fixa con Gales e todo o tráfico con Anglesey facíase mediante transbordador (ou a pé coa marea baixa). Porén, a Acta de Unión de 1800 incrementou a necesidade de transporte cara a Irlanda, e con Holyhead como unha das terminais principais a Dublín, decidiuse que era precisa unha ponte.
A tarefa de mellorar a ruta de Londres a Holyhead encomendóuselle a Thomas Telford, e unha das melloras claves foi o seu deseño de ponte colgante sobre o Estreito Menai entre un punto preto de Bangor co que daquela era a vila de Porthaethwy, coñecida hoxe en día como Menai Bridge en Anglesey. O deseño da ponte tiña que permitir a navegación ós barcos dunha altura de 100 pés para pasar baixa a cuberta en marea alta.
A construción da ponte comezou en 1819, coas torres a ámbalas beiras do estreito. Estas construíronse con pedra calcaria de Penmon e estaban ocas con tabiques cruzados internos. Despois, colocáronse as 16 enormes cadeas de cables, cada unha feita a partir de 935 barras de ferro cunha lonxitude de 176 metros. Para evitar a ferruxe, cada cable enchoupouse con aceite de liñaza. A ponte inaugurouse con o 30 de xaneiro de 1826 e logrou reducir a viaxe de 36 horas de Londres a Holyhead en 9 horas.
Historia posterior
En 1839 viuse danado por mor das refagas de vento, a estrada tivo que ser amplamente reparada e en 1893 toda a superficie de madeira foi substituída por unha cuberta de aceiro. Pasados os anos, o límite de 4,5 toneladas de peso resultou problemático pola crecente industria do transporte e en 1938 as cadeas orixinais de ferro foron substituídas por outras de aceiro sen a necesidade de pechar a ponte. En 1999 a ponte foi pechado de novo ao redor dun mes co obxectivo de repavimentar a superficie e fortalecer a estrutura, o que requiriu que todo o tráfico cruzase polo próximo Ponte Britania.
O 28 de febreiro de 2005 a ponte foi proposto á Unesco como candidato a Patrimonio da Humanidade e, coincidindo o mesmo día en que unha calzada da ponte foi pechada durante seis meses restrinxindo o tráfico a unha única calzada de maneira que o tráfico viaxase ao continente pola mañá e cara a Anglesey pola tarde.
A ponte foi finalmente reaberto ao tráfico en ambas direccións o 11 de decembro de 2005 despois de que se volvese a pintar de xeito significativo por primeira vez en 65 anos.
Provincia de Fergana
A provincia de Fergana (en uzbeko Fergana viloyati, en ruso Ферганский вилоят) é unha división administrativa (viloyati), do Uzbekistán, na parte oriental do territorio uzbeko, con capital na cidade de Fergana. A economía local está baseada na agricultura, especialmente na produción de algodón e tamén na sericultura. O clima é tipicamente continental.
Rodrigo de Mandiá Parga
Rodrigo de Mandiá Parga, nado en Ferrol en 1607 e finado en Astorga o 20 de outubro de 1674, foi un xurista e relixioso galego.
Traxectoria
Fillo de Diego Yaces de Mandiá e de Isabel Fernández de Leizo y Doca, membros acomodados da pequena nobreza ferrolá, estudou no Colexio Maior San Clemente da Universidade de Santiago de Compostela e no Colexio Maior de Cuenca da Universidade de Salamanca.
Logo de ser ordenado sacerdote cara a 1643, foi provisor en Mondoñedo, Osma, Sigüenza, Cuenca e Xaén, cóengo e chantre de Santiago de Compostela, bispo titular de Siria desde 1652 e vigairo en Madrid polo arcebispo de Toledo Baltasar Moscoso Sandoval, chanceler e mestrescola na Universidade de Salamanca, bispo de Almería desde 1663 e de Astorga desde 1672.
Gani Lawal
Gani Oladimeji Lawal, Jr., nado en College Park (Xeorxia) o 7 de novembro de 1988, é un xogador americano de baloncesto profesional que xoga nos Shiga Lakestars da B.League xaponesa. Xogou cos Georgia Tech Yellow Jackets na universidade durante 3 anos. Coma júnior, Lawal liderou ao equipo en porcentaxe de tiros de campo e en tapóns, na tempada 2008-08.
Traxectoria
Lawal foi elixido na 46ª posición do Draft da NBA de 2010 polos Phoenix Suns. Xogou a Liga de Verán con eles, e o 2 de agosto de 2010, asinou un contrato cos Suns. O 16 de novembro de 2010, trsa non xogar en ningún dos primeiros partidos da tempada regular con Phoenix, foi asignado aos Iowa Energy da NBA Development League.
Dolores Rial Fernández
Dolores Rial Fernández, nada en Comesaña (Vigo), é unha mestra especializada en educación infantil e escritora galega.
Traxectoria
Implicada desde os seus comezos profesionais na innovación educativa, colaborou na revista Infancia: educar de 0 a 6 años e colaborou con Azucena Arias Correa na monografíaTraballar por proxectos nas aulas de infantil e primaria (Vigo: Xerais, 1996).
Como escritora de literatura infantil publicou os seguintes libros:
O seu contacto coas artes escénicas levouna a escribir A ratiña laranxa, con Jorge Rey, un conto (inédito) para o concerto didáctico dirixido a público infantil do Cuarteto Caramuxo. O espectáculo contaba, ademais, con Mónica de Nut, cantante, e Fernando Abreu, no piano. Estreouse no Pazo da Ópera da Coruña en 2010.
Barrela
O topónimo galego Barrela pode referirse a:
Rocha metamórfica
250px|miniatura|Cuarcita As rochas metamórficas son rochas que foron alteradas por procesos de presión ou temperatura, capaces de cambiar as súas propiedades físicas ou químicas. Calquera rocha, independentemente da súa orixe ígnea, sedimentaria e ata metamórfica, pode volver metamorfizarse.
Características
O estudo das rochas metamórficas proporciona información moi interesante sobre as temperaturas e presións no interior da codia terrestre, así como permite a identificación de grandes eventos xeotectónicos ocorridos no pasado, fundamentais para o entendemento da actual configuración dos continentes.
Tipos
Un dos factores que controlan o proceso metamórfico é a temperatura. Debe terse presente que a fonte de calor para estas transformacións provén da desintegración radioactiva de isótopos que ocorre no interior do noso planeta. Xa que a superficie do mesmo está sometida a un continuo arrefriamento, existe un aumento gradual da temperatura coa profundidade, ao que usualmente se chama gradiente xeotérmico. Este aumento varía dunha zona a outra da codia terrestre sendo o seu valor medio de 1 °C cada 33 metros. Diso xorde que unha rocha a medida que se ve sometida a condicións mais profundas vese inmersa nun medio de maior temperatura e de maior presión.
As elevadas presións e temperaturas existentes no interior das cadeas de montañas son o principal mecanismo formador de rochas metamórficas.
Tipos de metamorfismo
Por regra xeral fálase de dous tipos de metamorfismo, rexional e de contacto.
Outra forma de clasificar os tipos de metamorfismo, seguindo outros autores sería:
Clasificación das rochas metamórficas
Temos moitas solucións á hora que clasificar ás rochas metamórficas, aínda que dun xeito moi simplificativo podemos baseala na presenza ou ausencia de foliación.
Grao de cristalinidade (tamaño do gran)
No caso das rochas metamórficas considérase importante o tamaño medio dos cristais, porque é unha calidade indicativa do grao metamórfico acadado, un maior grao de cristalinidade quere dicir que as rochas tiveron un maior grao metamórfico.
Portosín, Goiáns, Porto do Son
Portosín é unha vila da parroquia de Goiáns, no concello coruñés de Porto do Son, na comarca de Noia. Segundo o padrón municipal (INE 2020) ten 603 habitantes (309 homes e 294 mulleres).
Rocha metamórfica
Minerais metamórficos
Entre os minerais que se forman por este proceso atopamos cianita ( ou distena), estaurolita, sillimanita, andalucita e tamén granates.
Portosín, Goiáns, Porto do Son
Historia
Ten a súa orixe no século XVIII coa chegada de industriais cataláns que se estableceron aquí para traballar na pesca e venda da sardiña. A mediados do século XIX tiña varias fábricas de salazón.
Conta cun porto pesqueiro, e ao carón sitúase o Real Club Náutico Portosín.
Dimorfismo sexual
364x364px|miniatura|Macho e femia de [[éider]] O dimorfismo sexual é definido como a diferenza de formas, coloración e tamaños entre machos e femias dunha mesma especie. Preséntase na maioría das especies, nun maior ou menor grao.
Nalgunhas especies as femias son as máis grandes (como tal, nalgunhas aves rapaces e arañas) pero na maior parte das veces o dimorfismo sexual, sobre todo no caso dos mamíferos, é o macho o que presenta maior tamaño, algunhas veces dun xeito moi notable.
Tamén se dá o caso de que individuos do mesmo sexo presentan distinto aspecto morfolóxico, por exemplo ó longo das fases de crecemento, o que recibe o nome de polimorfismo sexual.
A Barrela, Lousada, Carballedo
A Barrela é unha pequena vila da parroquia de Lousada, no concello de Carballedo na comarca de Chantada. Segundo o INE en 2018  tiña 220 habitantes (112 mulleres e 108 homes), 5 máis ca en 2017 e 2016, 18 máis ca en 2010 (100 mulleres e 98 homes) e un máis ca en 1999.
Na Barrela, capital do concello de Carballedo, atópanse os diferentes servizos, amais da casa consistorial, como a farmacia ou o centro de saúde. O día da feira é o 13 de cada mes.
Na Barrela naceu en 1906 María Isaura Vázquez, máis coñecida como Maruxa Villanueva. Tamén está moi ligada á Barrela a actriz María Vázquez, por ser a terra da súa nai e avós, e o escultor Buciños que tivo moitos anos un obradoiro na vila.
Toponimia
Barrela vén do termo prerromano + o diminutivo -ela. O termo "barra" podería referirse a unha casa baixa e de pouca altura, un depósito de leña ou palla no pallar ou unha cama de táboas. .
Motorsport Arena Oschersleben
O día 25 de xullo do ano 1997 o circuíto foi inaugurado co nome de Motopark Oschersleben. Naquel tempo, este autódromo foi o terceiro circuíto permanente de toda Alemaña despois de Nürburgring e de Hockenheimring.
No pasado, o Motorsport Arena Oschersleben foi sede do Campionato Mundial de Turismos entre o 2005 e o 2011, do Campionato Europeo de Turismos entre 2001 e 2004 e tamén doutros campionatos de prestixio como o Campionato FIA GT1 ou o Campionato do mundo de Superbikes noutras datas. Actualmente o circuíto só acolle unha competición de grande importancia: o DTM.
John Player
200px|miniatura|dereita|[[Team Lotus|Lotus coa publicidade de John Player co cal gañou Emerson Fittipaldi o Mundial de Fórmula 1 de 1972.]] John Player foi un fabricante de tabaco e cigarrillos, con base en Nottingham, Inglaterra. Actualmente forma parte de Imperial Tobacco Group.
Irene Álvarez Veras
Irene Lucía Álvarez Veras, nada en Ourense o 13 de decembro de 1898 e finada en maio de 1971, foi unha odontóloga galega.
Traxectoria
Con 12 anos, en 1917, ingresa no Instituto provincial de Ourense e acada o título de Bacharel no ano 1922. Inicia os estudos de Medicina na Universidade de Santiago de Compostela e, en 1923, e trasládase á Universidade Central de Madrid en 1926 para especializarse en Odontoloxía na Escuela de Odontología de Madrid. Para cursar estes estudos previamente había que realizar un curso selectivo máis dous anos de Medicina e outros dous anos do que constaba a especialidade. Era unha apaixonada da súa profesión, pero ademais tiña o título de Mestra Nacional, feito que, como ela mesma dicía "coa adquisición deste título compracín os desexos de meu pai, que é un apaixonado do Maxisterio".
Foi axudante do doutor Landete en Madrid, asistíndoo tanto na súa clínica como na casa de socorro do distrito de palacio. Puido asistir as operacións maxilofaciais que este médico realizaba no Insituto Rubio, Hospital del niño Jesús. Ademais foi alumna oficial da Escola de puericultura, asistindo ás clases do médico ortodocista Mañes.
Na acta de constitución do Colexio Oficial de Odontólogos e Estomatógolos da XI Rexión, do 17 de xuño de 1930, aparece como vogal da xunta directiva. Tamén foi un dous primeiros membros da Sociedad Española de Cirugía Oral y Maxilofacial.
Tiña a súa consulta en Ourense na rúa San Miguel 18, no primeiro andar, que se anunciába como "Gabinete montado con todos os adiantos modernos". As referencias profesionais que incluía nos anuncios indicaban : Facía descontos especiais para obreiros, como indicaban os seus anuncios en La Zarpa
Río Gállego
260px|miniatura|Xangada de madeira no río Gállego O río Gállego é un curso fluvial aragonés, afluente do Ebro pola beira esquerda, ao que se une preto de Zaragoza despois de 215 km de curso.
Percorrido
O Gállego nace no Col de Aneu, ao norte de Sallent de Gállego, a 2.200 metros de altitude, cerca do colado do Portalet (Val de Tena), nos Pireneos oscenses.
No seu curso superior recibe xa os seus principais afluentes: o Aguas Limpias (regulado polo encoro de Sarra), o Caldares, o Escarra e máis o río Aurín, que son os que determinan en boa medida o caudal e as características do río Gállego.
Talla as serras prepirenaicas na foz de Santa Elena e pasa por Sallent, e cerca de Panticosa e Sabiñánigo. Desde este último lugar comeza a formar un amplo cóbado até a localidade de Triste, para desde aquí tornar outra vez ao seu sentido xeral de marcha N-S, que mantén até desaugar no Ebro. No curso medio e baixo recolle augas dos ríos Guarga, Asabón e máis o Sotón, que son de moi escaso caudal.
Encoros
O Gállego está regulado polos encoros de Fornigal, Lanuza, Búbal, Encoro de Sabiñanigo, La Peña e máis o de Ardisa, os primeiros de produción hidroeléctrica e os dous últimos presas de regadío.
Nome
O Gállego foi denominado Flumen Gallicum na época romana, porque se coidaba que nacía na Gallia. En aragonés medieval documéntase xa como Galleco, e na época de repoboación con gascóns tamén foi coñecido como Gareco.
Cando sopra o vento
Cando sopra o vento (en When the Wind Blows) é un filme británico de 1986 dirixido por Jimmy Murakami. Está baseado na banda deseñada homónima de Raymond Briggs. Conta coas voces de John Mills e Peggy Ashcroft para as dúas personaxes principais e a música é de Roger Waters.
O filme foi a segunda colaboración de Briggs con TVC, despois dos seus esforzos por un especial baseado noutra obra del, The Snowman, en 1982. Foi distribuído por Recorded Releasing no Reino Unido, e por Kings Road Entertainment nos Estados Unidos de América. A seguinte novela gráfica de Briggs, Ethel and Ernest (1998), deixa claro que Briggs baseou a parella protagonista en Cando sopra o vento nos seus propios pais.
Cando sopra o vento é un híbrido entre a animación tradicional e a stop motion. As personaxes de Jim e Hilda Bloggs están feitos a man, mais o seu fogar e a maioría dos obxectos nel están animados con stop motion. A banda sonora contén música de David Bowie (que interpreta a canción principal), Roger Waters, Genesis, Squeeze, Hugh Cornwell e Paul Hardcastle.
Estreouse en galego o 15 de xuño de 1990 a través da TVG.
Cancelo (Internet)
miniatura|[[Michelle Obama, primeira dama dos Estados Unidos, co cancelo "#BringBackOurGirls". Foto publicada o 7 de maio na súa conta de Twitter para protestar contra o secuestro de nenas en idade escolar en Chibok.]] Un cancelo  (en inglés "hashtag", que provén de "hash", signo do cancelo, e "tag", etiqueta) é unha secuencia de caracteres composta por unha ou varias palabras encadeadas e precedidas por un sinal cancelo (#). É, polo tanto, unha etiqueta de metadatos precedida por un carácter especial, de xeito que tanto o sistema como o usuario o identifiquen axiña. É empregado en servizos da web como Twitter, Instagram, ou de mensaxería baseados en protocolos IRC para sinalar un tema sobre o que xira unha certa conversa.
440
Outros
Historia ano a ano
Os Eoas
Os Eoas é unha obra literaria escrita por Eduardo Pondal, enmarcada no xénero do poema épico.
Historia
Porén, tras as investigacións e análises levadas a cabo por Manuel Forcadela, Manuel Ferreiro e Xosé Ramón Pena, sábese na actualidade que por volta de 1913-14 o poeta levou adiante a versión derradeira do texto, preparada para ser levada ao prelo en Madrid.
Mais xa pola idade de Pondal, xa polo seu afán de emendar o escrito, xa por novas dificultades económico-editoriais, estes Eoas tampouco foron publicados.
Logo da morte do poeta, e a partir das investigacións dos autores citados (Ferreiro, Forcadela, Pena) cabe chegar á conclusión de que foron factores de carácter ideolóxico —coa presenza singular de Vicente Risco e outros a consideraren o texto como pouco acorde co resto da obra do Bardo e/ou excesivamente españolista— os que determinaron que o mecanoscrito dos Eoas se perdese nos arquivos da Academia Galega sen que os diferentes estudosos desen ningunha referencia del até a súa redescuberta no ano 2000.
Estudados, analizados e, por fin, editados (por Ferreiro, Forcadela e Pena) no ano 2005, Os Eoas viron a luz.
Trátase, nesta versión definitiva, dun conxunto de 28 seccións —ou cantos— que describen, efectivamente, a descuberta de América. Neles, Pondal levou adiante un proceso singular: o de ensamblar nun todo coherente o mundo mítico celta que figura ao longo de toda a súa produción co afán de cantar as glorias españolas e, singularmente, a chegada da fe cristiá ao novo continente. Para tal proceso —que puidese, en principio, semellar contraditorio— Pondal válese de dous elementos esenciais: dunha banda, o feito de cantar as glorias hispanas en lingua galega (e non en castelán), e doutra, aceptando a tese da nacionalidade galega de Colón, proposta por García de la Riega e Constantino Horta. Galicia, España e o Cristianismo conflúen nunha vocación universal que nunca poderá xa ser borrada da Historia, nin sequera pola envexa doutras nacións inimigas.
Mais ao pé deste propósito xorde tamén esoutro enunciado no limiar: narrando un feito de tal envergadura, o idioma galego sometíase a unha proba que habería de determinar a súa absoluta validez como lingua de alta cultura, rompendo toda clase de limitacións.
Desta maneira, fronte a calquera presunción de incoherencia ideolóxica, Os Eoas están en perfecta consonancia co pensamento de Pondal e aínda do rexionalismo democrático-liberal no que sempre militou: reivindicar o valor do idioma galego e reivindicar o papel de Galicia como nación de seu pero, ao tempo, dentro dun proceso de rexeneración de España (e aínda do conxunto ibérico) que puidese facer fronte, nunha perspectiva de valores idealistas, aos novos imperialismo (anglosaxón) que estaban a xurdir.
Considerados, xa que logo, como "a procura dunha epopea fundacional", consonte X. R. Pena, Os Eoas están en liña, como apunta Xosé Luís Méndez Ferrín, con outros textos fundacionais presentes nas literaturas europeas do momento, transcendendo calquera clase de acusación de anacronismo que lles sexa aposta por certa crítica. Situados, segundo Manuel Forcadela, na evolución do realismo ao simbolismo, redimensionan a figura de Pondal, ocupando un espazo de primeira orde nas letras galegas do rexurdimento.
Oculus Rift
O Oculus Rift é un dispositivo de realidade virtual desenvolvido por Oculus VR. Durante o seu período como compañía independente, Oculus VR recadou 91 millóns de dólares para o desenvolvemento do Rift. A versión para a venda a usuarios está proxectada para finais de 2014 ou comezos de 2015. O 25 de marzo de 2014, a empresa foi comprada por Facebook por 2.000 millóns de dólares.
Bibiano
Bibiano Adonis Morón Giménez, máis coñecido como Bibiano, nado en Santiago de Compostela o 21 de decembro de 1950 e finado en Vigo o 28 de decembro de 2016, foi un músico e compositor galego.
Trofeo Teresa Herrera 1960
O Trofeo Teresa Herrera de 1960 foi a 15ª edición do torneo. Celebrouse na Coruña o 29 de maio de 1960 a partido único. O campión foi o Sevilla, que derrotou por 2-1 ao Newcastle inglés, logrando o seu terceiro título.
Bibiano
Traxectoria
Fillo de Adonis Morón Silva. Iniciouse na canción galega comprometida no ano 1970, nos derradeiros tempos de Voces Ceibes. O seu primeiro concerto foi no colexio do Opus Dei "La Estila" de Santiago nese mesmo ano. Incorporouse á nova canción galega nos anos do fin do franquismo.
Foi especialmente famoso o concerto que deu acompañado polo tamén membro de Voces Ceibes Benedicto García Villar o 25 de xuño de 1976 no Pavillón dos Deportes da Coruña. O concerto, en solidariedade co dirixente comunista Santiago Álvarez, preso no penal de Carabanchel, converteuse nun acto de reivindicación galeguista e nun dos fitos culturais máis importantes da transición en Galicia.
Deu moitos concertos con Vicente Araguas e foi militante moito tempo de CCOO. Máis tarde trasladouse a Vigo, onde rexentou unha discoteca. Gravou varios discos. Nos últimos anos dedicouse á produción de eventos musicais en Vigo e rexentou un céntrico restaurante dende 1990 ata 2009.
Faleceu en Vigo o 28 de decembro de 2016.
Estado natural
Estado natural é o primeiro disco de estudo de José Córdoba (El Chivi), publicado o 23 de setembro de 2008.
Neste disco José deixa aparcada a temática sexual que caracterizaba os seus anteriores traballos e amosa unhas letras máis maduras dentro do xénero de canción de autor.
González Fernández
Os apelidos González Fernández poden referirse a:
Carantania
Carantania (en esloveno: Karantanija) foi un antigo ducado esloveno na Europa central. Os carantanios son os devanceiros dos actuais eslovenos. A capital de Carantania era a cidade de Karnburg (Krnski grad), situada no val do Zollfeld (Gosposvetsko polje), ao norte de Klagenfurt (Celovec). Carantania abarcaba os territorios dos actuais estados de Austria e Eslovenia.
Historia
miniatura|Fronteiras de Carantania ([[800)]] En 595 rexístrase a cita, por parte do historiador longobardo Paulo Diácono, do primeiro estado estable eslavo e esloveno como "Provincia Sclaborum", que logo se coñecería como Carantania. En 623, os eslavos foron unidos nunha alianza baixo o rei Samo, coñecida nas fontes históricas como Marca Vinedorum, a cal incluía os territorios de Carantania. En 658, despois da morte de Samo, a Alianza Eslava desintegrouse, mais Carantania sobreviviu e mantivo a súa independencia.
Carantania, que era unha nación pagá, en 745 foi seriamente ameazada militarmente polos ávaros da veciña Panonia, razón pola cal o duque Borut solicitou axuda militar aos bávaros, xa cristianizados e vasalos do rei dos francos, quen era considerado o protector do Cristianismo de Europa. O rei dos francos autorizou a Baviera a que axudase á pagá Carantania, pero a condición de que esta última aceptase o cristianismo. O duque Borut aceptou a condición e coa axuda dos Bávaros Carantania derrotou definitivamente aos ávaros. Así foi que o duque Borut enviou ao seu fillo Gorazd e ao seu sobriño Hotimir para que se educasen na fe cristiá en Baviera.
A irrupción dos bávaros, con todo, provocou unha imaxe negativa ao Cristianismo xa que obviamente o exército estranxeiro non respectou disciplina algunha, como en xeral non facía exército ningún nesas circunstancias. Debido a isto entre a xente creceu a desconfianza cara ao Cristianismo. Foi grazas por obra do duque Domiciano que a conversión ao Cristianismo foi total. En épocas de Carlomagno, en 802, o duque faleceu, logo sería recoñecido santo. Cara a 828 o Ducado de Carantania ocupaba o actual territorio de Austria e Eslovenia.
A instalación dos Duques de Carantania
miniatura|Instalación na Pedra do Príncipe O Principado de Carantania é coñecido principalmente polo seu antigo rito de instalación do seu duque ou príncipe (knez), unha práctica que continuou no posterior Ducado de Carintia. O rito era realizado en lingua eslovena e o candidato proposto polo rei ou emperador debía sentar sobre a Pedra do Príncipe (Knežji kamen). Alí era interrogado acerca das súas calidades por un campesiño libre electo polos seus pares, é dicir un representante do pobo. Este ritual é descrito no libro de Jean Bodin Les six livres de la République (O seis libros da República) como un antecedente único en Europa de democracia durante a Idade Media. Este rito levouse a cabo até 1414.
159
Outros
150er
Justin Harper
Justin Harper, nado o 30 de agosto de 1989 en Richmond, Virxinia, é un xogador americano de baloncesto profesional que xoga no Kyoto Hannaryz da B.League xaponesa.
Traxectoria profesional
O 23 de xuño de 2011, Harper foi elixido na 32ª posición do Draft da NBA de 2011 polos Cleveland Cavaliers, e inmediatamente os seus dereitos foron traspasado aos Orlando Magic a cambio de dúas futuras elección de segunda rolda do Draft. Durante o lockout, Harper asinou un contrato co Strasbourg IG da Ligue Nationale de Basketball.
García de Diego
Os apelidos García de Diego poden referirse a:
Acetonitrilo
O acetonitrilo é un composto químico coa fórmula. Este líquido incoloro é o nitrilo orgánico máis simple (o cianuro de hidróxeno é un nitilo aínda máis simple, pero o anión cianuro non se clasifica como orgánico). Orixínase principalmente como un subproduto da fabricación do acrilonitrilo. Utilízase como solvente aprótico polar en síntese orgánica e na purificación do butadieno. O esqueleto N≡C−C é linear cunha curta distancia C≡N de só 1,16 Å.
O acetonitrilo foi preparado por primeira vez en 1847 polo químico francés Jean-Baptiste Dumas.
Aplicacións
O acetonitrilo utilízase principalmente como solvente na purificación do butadieno en refinerías. En concreto, o acetonitrilo introdúcese na parte superior dunha columna de destilación chea de hidrocarburos, incluíndo o butadieno, e a medida que o acetonitrilo descende pola columna, absorbe o butadieno, que é despois enviado desde o fondo da torre a unha segunda torre de separación. Despois, emprégase calor na torre de separación para separar o butadieno.
No laboratorio utilízase como solvente de polaridade media que é miscible en auga e varios solventes orgánicos, pero non en hidrocarburos saturados. Ten un rango líquido adecuado e unha alta constante dieléctrica de 38,8. Co seu momento dipolar de 3,92 D, o acetonitrilo disolve unha ampla variedade de compostos non polares e é útil como fase móbil nas técnicas de HPLC e LC–MS.
Utilízase moito en aplicacións de baterías debido á súa constante dieléctrica relativamente alta e a súa capacidae de disolver electrólitos. Por razóns similares é un solvente moi usado en voltametría cíclica.
Os seus valores en canto á transparencia ultravioleta, baixa viscosidade e baixa reactividade química fan que sexa moi usado na cromatografía líquida de alto rendemento (HPLC).
O aceonitrilo xoga un papel significativo como solvente dominante na produción de oligonucleótidos de ADN a partir dos seus monómeros.
Industrialmente utilízase como solvente para a fabricación de fármacos e película fotográfica.
Síntese orgánica
O acetonitrilo é un bloque de construción de dous carbonos común en síntese orgánica de moitos compostos químicos útiles, como o hidrocloruro de acetamidina, a tiamina e o ácido α-naffalenoacético. A súa reacción co cloruro de cianóxeno rende malononitrilo.
Ligando en química de coordinación
O acetonitrilo é un ligando en moitos complexos nitrilo de metal de transición. Como é debilmente básico, é un ligando doadamente desprazable. Por exemplo, o dicloruro de bis(acetonitrilo)paladio prepárase quentando unha suspensión de cloruro de paladio en acetonitrilo: Un complexo relacionado é o [Cu(CH3CN)4]+. Os grupos  nestes complexos son rapidamentre desprazados por moitos outros ligandos.
Produción
O acetonitrilo é un subproduto da fabricación do acrilonitrilo. A maioría é queimado para axudar ao proceso que se busca, pero estímase que varios miles de toneladas se conservan para as aplicacións antes mencionadas. Así, as tendencias na produción de acetonitrilo seguen as da produción de acrilonitrilo. O acetonitrilo pode producirse tamén por outros métodos, pero estes non teñen importancia comercial (en 2002). Rutas ilustrativas son a deshidratación de acetamida ou a hidroxenación de mesturas de monóxido de carbono e amoníaco.
Tamén se investigou a amoxidación catalítica de etileno.
Escaseza de acetonitrilo en 2008–2009
A partir de outubro de 2008 a dispoñibilidade mundial de acetonitrilo era baixa porque a produción na China cesou debido a que se celebraban os Xogos Olímpicos de 2008. Ademais, unha importante fábrica nos Estados Unidos quedou danada en Texas polo paso do furacán Ike. Debido á desaceleración económica global, a produción de acrilonitrilo que se usa para as fibras acrílicas e as resinas de acrilonitrilo butadieno estireno (ABS) diminuíu. O acetonitrilo é un subproduto na produción de acrilonitrilo e a súa produción tamén decreceu, contribuíndo á escaseza de acetonitrilo. A escaseza global de acetonitrilo continuou en 2009, pero posteriormente a produción foi aumentando e, en 2019, producíanse no mundo 271 800 toneladas de acetonitrilo.
Toxicidade
O acetonitrilo ten só unha toxicidade leve en pequenas doses. Pode ser metabolizado para producir cianuro de hidróxeno, que é causa dos efectos tóxicos observados. Xeralmente o comezo dos efectos tóxicos é retardado, debido ao tempo requirido para que o corpo metabolice o acetonitrilo orixinando cianuro, que xeralmente é de 2 a 12 horas.
Os casos de envelenamento por acetonitrilo en humanos (ou, para ser máis exacto, por cianuro despois da exposición ao acetonitrilo) son raros pero non descoñecidos, e prodúcense por inhalación, inxestión e posiblemente por absorción pola pel. Os síntomas, que non aparecen normalmente ata pasadas varias horas despois da exposición, inclúen dificultades respiratorias, pulso lento, náuseas e vómitos. Poden darse convulsións e o coma nos casos graves, seguidos da morte por insuficiencia respiratoria. O tratamento faise igual que para o envelenamento por cianuro, con oxíxeno, nitrito de sodio e tiosulfato de sodio como os tratamentos de emerxencia máis comunmente usados.
Foi utilizado en formulacións para quitar a laca de uñas, a pesar da súa toxicidade. Informouse de polo menos dous casos de envelenamento accidental de nenos pequenos por estes produtos para quitar a laca das uñas, un dos cales foi mortal. A acetona e o acetato de etilo son os normalmente preferidos como máis seguros para uso doméstico e o acetonitrilo foi prohibido en produtos cosméticos na Unión Europea desde marzo de 2000.
Metabolismo e excreción
Xunto con outros nitrilos, o acetonitrilo pode ser metabolizado en microsomas da célula, especialmente no fígado, para producir cianuro de hidróxeno, como demostraron Pozzani et al. en 1959. O primeiro paso nesta vía é a oxidación do acetonitrilo a glicolonitrilo por unha citocromo P450 monooxixenase dependente de NADPH. O glicolonitrilo sofre despois unha descomposición espontánea para dar cianuro de hidróxeno e formaldehido. O formaldehido, que é el mesmo unha toxina e un carcinóxeno, é oxidado a ácido fórmico, que é outra fonte de toxicidade.
O metabolismo do acetonitrilo é moito máis lento que o doutros nitrilos, o que explica a súa relativamente baixa toxicidade. Deste modo, observouse que unha hora despois da administración dunha dose letal potencial, a concentración de cianuro no cerebro de ratas era unha vixésima parte da que habería cunha dose de propionitrilo 60 veces menor (ver táboa).
O metabolismo relativamente lento da transformación do acetonitrilo en cianuro de hidóxeno permite que moito do cianuro producido sexa detoxificado no corpo a tiocianato (vía da rhodanese). Tamén permite que parte do acetonitrilo sexa excretado como tal antes de que sexa metabolizado. As principais vías de excreción son por exhalación e na urina.
O acetonitrilo como doante de pares de electróns
O acetonitrilo ten un par electrónico libre no seu átomo de nitróxeno, o cal pode formar complexos nitrilo de metal de transición con metais ou complexos ácido-base débiles con ácidos de Lewis do grupo 13, como o trifluoruro de boro. Ademais do BF3, o acetonitrilo forma adutos 1:1 cunha variedade doutros ácidos de Lewis e produtos como o I2, fenol e cloruro de trimetiltina. Clasificase como unha base dura e no modelo ECW está listado con EB= 1,64 e CB= = 0,71. A súa forza doante relativa cara a unha serie de ácidos, comparado con outras bases de Lewis, pode ilustrarse por gráficos C-B. En superácidos mesmo é posible protonar o acetonitrilo.
Ecdisozoos
O dos ecdisozoos (Ecdysozoa) constitúe un suposto clado, ás veces considerado como un superfilo, de animais protóstomos, que inclúe a artrópodos, (insectos, quelicerados, crustáceos, miriápodos), nematodos e varios pequenos filos máis, que teñen en común a posesión dunha cutícula externa (unha película resistente formada por secreción) e crecen por mudas ou écdise, que é o que lles dá o nome.
Descrición
O clado non foi definido formalmente até 1997, por Anne Marie A. Aguinaldo e colaboradores, baseándose principalmente en árbores filoxenéticas construídas utilizando 18 xenes de ARN ribosómico.
Porén, a súa pertinencia fora suxerida xa hai máis dun século, xa que os grupos que corresponden aproximadamente aos ecdisozoos foran propostos xa por Edmond Perrier en 1884, e por Léon Gaston Seurat en 1920, baseándose só na morfoloxía.
Etimoloxía
O termo Ecdysozoa está formado polos elementos do latín científico ecdys- e -zoa, tirados das raíces das palabras do grego antigo ἐκδύω ekdýō 'espir', 'despoxar' e ζώον zoon 'animal', cun -o- intercalado para facilitar a pronuncia, e rematado co sufixo -a, indicando substantivo neutro plural. Literalmente: 'os animais que medran mediante mudas'.
Apoios e discrepancias
Un amplo estudo publicado en 2008 por Dunn et al. apoia firmemente a suxestión de que os ecdisozoos constitúen un clado, é dicir, un grupo composto por un atepasado común e todos os seus descendentes.
O grupo tamén está apoiado nos caracteres morfolóxicos e pode considerarse que inclúe a todos os animais que mudan o seu exoesqueleto (écdise).
Pero o clado foi contestado por unha significativa minoría de biólogos. Algúns propuxeron grupos baseados nas técnicas taxonómicas máis tradicionais, mentres que outros impugnaron a interpretación dos datos moleculares.
Filoxenia
A sistemática clásica agrupaba os artrópodos cos anélidos no supergrupo dos articulados (Articulata), o cal está directamente emparentado cos moluscos, os nematodos e o resto de pseudocelomados quedando, neste esquema, filoxeneticamente afastados dos articulados porque non teñen celoma, non están metamerizados etc.
A partir da análise conxunta de datos morfolóxicos e moleculares de Zrzavý et al. (1998), as relacións filoxenéticas dos ecdisozoos serían as seguintes:
Por outra parte, a árbore filoxenética dos ecdisozoos suxerida por Dunn et al. (2008) é:
Lingua haida
A lingua haida (X̱aat Kíl, X̱aadas Kíl, X̱aayda Kil, Xaad kil) é a lingua do pobo haida, falada no arquipélago Haida Gwaii da costa oeste do Canadá e na Illa Príncipe de Gales de Alasca. É unha lingua gravemente ameazada segundo o libro da UNESCO, xa que só ten uns 24 falantes nativos, aínda que se están a poñer en marcha medidas para a súa revitalización. No tempo da chegada dos europeos a Haida Gwaii en 1774, cóidase que o número de falantes de haida era dunhas 15 000 persoas. Porén, as epidemias minguaron drasticamente a poboación haida, que se viu limitada a tres vilas: Masset, Skidegate e Hydaburg. As actitudes positivas cara á asimilación, combinadas coa prohibición de falar haida nas escolas, conduciron a unha forte diminución no uso da lingua, e hoxe en día case todos os haida étnicos empregan o inglés para comunicarse.
A clasificación da lingua haida é obxecto de controversia, xa que algúns lingüistas considérana unha lingua na-dené ó tempo que outros coidan que é unha lingua illada. O haida divídese nos dialectos do norte e do sur, que difiren principalmente na fonoloxía.
Partido Social Regionalista (Unión Institucional)
O Partido Social Regionalista (Unión Institucional) (PSR (UI)) foi un partido político español de filiación carlista tradicionalista que se formou co nome de Frente Institucional en 1974 baixo o impulso das Hermandades del Maestrazgo que dirixía Ramón Forcadell e Lucas María de Oriol. En 1975 adoptou o nome de Partido Social Regionalista e rexistrouse como partido político o 4 de outubro de 1976 como PSR (UI), converténdose nun dos primeiros cinco partidos rexistrados en España tras a ditadura franquista. Boa parte dos seus membros acabaron integrándose na Unión Nacional Española. En 1996 o PSR (UI) pediu o voto para o Partido Popular.
Telemiño
Historia
Pertence ó grupo La Región, propietario dos xornais Atlántico Diario (Vigo) e La Región (Ourense), así como do diario dixital La Región Internacional e a súa correspondente edición quincenal en papel.
Telemiño empezou a emitir o 31 de maio de 1999 con só dous programas en emisión: un informativo de dez minutos e un parladoiro chamado Largar y Largar.
Antes da primeira emisión regular Telemiño realizou 3 retransmisións en directo: a primeira dende o Teatro Principal de Ourense con motivo da inauguración da tempada do Foro La Región, a segunda dende a Aula de Cultura de Caixanova, e a terceira dende o Parque Tecnolóxico de Galicia, con motivo da inauguración da sede da empresa de telecomunicacións Egatel.
Evolución
A partir de outubro de 1999 amplíase a produción propia coa aparición de novos programas, como:
Noticias Ourense
Os presentadores de Noticias Ourense, durante estes anos, teñen sido, Fina Calleja, Raquel Pérez, Javier de Francisco, Soledad Parral, Aida Otero, Jacobo Cabo, María Álvarez, Laura Nóvoa, Neli Otero, Quique Rodríguez e Laura Vázquez.
Outros programas
Outros programas de produción propia de Telemiño foron:
Fernando Amarelo de Castro
Fernando Amarelo de Castro, nado en Muras o 2 de novembro de 1937 e finado en Ferrol o 19 de xaneiro de 2017, foi un avogado e político galego do PPdeG.
Traxectoria
Licenciado en Dereito pola Universidade de Santiago de Compostela. Foi profesor da Universidade Complutense de Madrid, do Centro de Estudios Universitarios CEU e do Centro de Estudios Superiores Bancarios. Foi elixido parlamentario pola provincia da Coruña nas eleccións autonómicas de 2001. Foi responsable de Emigración da Xunta de Galicia.
Vida persoal
Casou con María del Carmen Freire e tivo dous fillos, María del Carmen e Fernando.
Parada cardiorrespiratoria
Unha parada cardiorrespiratoria é un cesamento da respiración e da circulación funcional do sangue por mor dun fallo do corazón en contraer correctamente. Pode deberse por diversas causas, algunhas das máis típicas son afogamento por inmersión ou shock eléctrico, efectos de anestesia e outros fármacos e o esforzo físico extremo.
A parada cardiorrespiratoria implica a detención da circulación do sangue e polo tanto implica a detención da subministración de osíxeno ó cerebro. Se un paciente entra neste estado a morte é inminente, polo tanto require de intervención inmediata a través de reanimación cardiopulmonar (RCP), que consiste nunha masaxe cardíaca e de respiración artificial.