cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
El Noticiero Sarriano
Traxectoria
Subtitulado Semanario literario, de noticias y defensor de los intereses locales, apareceu o 23 de agosto de 1903. Dirixido por Julio Osorio e entre os seus redactores estaban Luis Neira, Matías Vázquez, Mariano Carreras, Manuel Macía e Román Díaz de Freijo. Colaboraron asiduamente Eduardo Lence-Santar, Ramón Castaño e os irmáns José e Manuel Vázquez Pereira. Imprimíase na tipografía de Gerardo Castro. Foi unha publicación de vida efémera que cesou en 1904.
Bill Brack
William Brack, nado en Toronto (Ontario) o 26 de decembro de 1935, é un expiloto de carreiras canadense.
Traxectoria
Inicialmente participou nas carreiras de automóbiles a principios dos anos 1960, baixo a forma de Minis (usando un coche da compañía) en Huntsville. Pasou a mercar o seu propio Mini.
Brack converteuse posteriormente nun piloto de Fórmula 1 que correu para os equipos Lotus e BRM. Logo da Fórmula 1, tivo éxito no Atlantic Championship a mediados da década de 1970, obtendo o campionato canadense de Fórmula Atlántico en tres anos consecutivos (1973, 1974, 1975) antes de retirarse das carreiras para abrir un concesionario  Daimler Chrysler  (Downtown Chrysler) preto da Canadian National Exhibition en Toronto. Non está relacionado co condutor de carreira sueco Kenny Bräck.
thumb| Bill Brack en Edmonton International Speedway Formula Atlantic, 1975.
Resultados Completos na Fórmula Un
(Chave) As carreiras en letra grosa indican pole position; as carreiras en cursiva indican volta rápida.
Wikipedia en inglés simple
A Wikipedia en inglés simple, como o propio nome xa di, usa a lingua inglesa na súa forma máis simple e accesíbel ao usuario que non ten esa lingua como lingua nai. Os artigos da Wikipedia en inglés simple poden ser usados ​​para axudar en tarefas escolares ou soamente para o desfrute de aprender sobre novas ideas. Wikipedistas con pouco coñecemento do inglés tamén poden traducir a partir dos artigos dela.
Esta versión da enciclopedia contén artigos e  usuarios, dos cales  son activos.
Características
Artigos da Wikipedia en inglés simple conteñen menos palabras e gramática máis doada que a Wikipedia en inglés común. A Wikipedia en inglés simple serve para persoas con diferentes necesidades, como estudantes, nenos, adultos con dificultade de aprendizaxe e estudantes de inglés. Outras persoas empregan esta Wikipedia porque a súa linguaxe simple lles axuda a comprender ideas científicas ou complexas.
Cando a Wikipedia en inglés simplificado comezou, a Wikipedia en inglés común xa tiña 150.000 artigos, e sete Wikipedias noutras linguas tiñan cada unha máis de 15.000 artigos. Xa que as outras Wikipedias teñen actualmente tantos artigos, a maior parte dos artigos en inglés simplificado están traducidos doutras Wikipedias, é dicir, dificilmente son creados novos artigos para esta Wikipedia.
José María Rivera Corral
José María Rivera Corral, nado no Chamoselo (As Pontes de García Rodríguez) o 9 de agosto de 1856 e finado na Coruña o 31 de xullo de 1936, foi un empresario galego.
Traxectoria
Con 14 anos, seus pais hipotecaron partes das súas pertenzas para lle pagar a pasaxe e emigrou con destino cara á Habana para máis tarde, entre 1874-1875, ir á Veracruz (México) de onde retornou a finais do século XIX. Ao retornar comprou a casa familiar da que se tiveran que desprender seus pais en Vilavella, e casou con Carmen Illade Rilo. Posteriormente, tamén mercaría casas e terreos na Coruña.
O primeiro negocio foi de 1898, unha fábrica de pasta de fariña e chocolate á que chamou, de novo, "La Estrella de Oro". Pero durou apenas dous anos. En 1901, entrou a formar parte da sociedade Casado, Hermano y Compañía, que se adicaba á fabricación de bebidas gasosas e cervexa (sería o núcleo da empresa posterior).
En 1906 fundou na Coruña a fábrica "La Estrella de Galicia", adicada á produción de xeo e cervexa. O nome alude ao antigo negocio de alimentación en Veracruz "La Estrella de Oro".
Na década dos anos 20, o negocio pasa a seu fillo Ramón e a empresa pasou a se converter en Hijos de Rivera.
Vida persoal
Casou con Carmen Illade Rilo.
Neuropreservación
Neuropreservación ou Criopreservación Neuronal ou aínda Criopreservación da Cabeza é a criopreservación do cerebro do ser humano co fin de reanimación futura e rexeneración dun corpo saudábel en torno ao cerebro. Normalmente, o cerebro fica dentro da cabeza para protección física, polo que toda a cabeza é criopreservada. A neuropreservación é un tipo de procedemento dentro da criónica e, como a criónica en xeral, é considerada altamente especulativa e dependente de tecnoloxías do futuro. Un paciente criónico que se somete a neuropreservación é considerado un neuropaciente. O outro tipo de procedemento de preservación criónica é a opción de preservación de corpo enteiro.
Xeralmente, o procedemento é na maioría das veces feito por causa da vitrificación do cerebro (neurovitrifiación), que aínda non foi perfeccionada a nivel de corpo enteiro, e é visto por algúns como un método superior de preservación, causando case ningún dano ao tecido.
Perspectivas de recuperación futura
Os defensores da criónica afirman que serán necesarias tecnoloxías extremamente avanzadas do futuro para que a reversión criónica teña éxito, como a xa madura nanomedicina. Dise que esas tecnoloxías deben necesariamente ser capaces de rexeneración de tecidos e órganos, de modo que a neuropreservación é tan probable (ou improbable) de funcionar como a criopreservación de corpo enteiro. Neuropreservación é normalmente menos custosa que a criopreservación de corpo enteiro, e pode potencialmente resultar nunha mellor preservación do cerebro, xa que o proceso pode ser optimizado para o cerebro. As neuropreservacións son máis fáciles de manter, e ata agora ningunha foi perdida por desconxelación.
O hipotético proceso de recuperación futura consiste en envolver células de programación no cerebro para rexenerar un novo corpo ao redor do cerebro reparado dentro dun ambiente fluído de soporte á vida, necesitando de tecnoloxía de reparación célula por célula, como a criónica en xeral precisa. Os medios de comunicación ás veces informan que son esperados novos corpos a partir de clonaxe, pero algúns expertos criónicos descartan a clonaxe, alegando que nada tan bruto como a transferencia nuclear ou os transplantes será algunha vez preciso empregar na criónica. Eles cren que os métodos utilizados para a recuperación de neuropacientes serán unha extensión de tecnoloxías médicas tradicionais que un día han ser desenvolvidas para rexenerar membros perdidos e tratar de graves traumas.
Outra tecnoloxía igualmente especulativa para a reanimación de neuropacientes ou pacientes criónicos é a transferencia da mente. Aínda que filosoficamente máis radical, transferir o contido de información dun cerebro criopreservado a un cerebro artificial pode ser nin máis nin menos viable que rexenerar un corpo biolóxico, especialmente para unha sociedade con tecnoloxía capaz de reavivar o tecido cerebral criopreservado.
Historia
A neuropreservación foi proposta por primeira vez en 1965 por Evan Cooper. Foi proposta novamente nun xornal de ciencia especulativa polo xerontoloxista George M. Martin en 1971, e unha vez máis en 1974 por Mike Darwin e por Fred e Linda Chamberlain. Os Chamberlain foron os fundadores da Alcor Life Extension Foundation. En 1976 o pai de Fred tornouse o primeiro de moitos neuropacientes na Fundación Alcor.
Antes do ano 2000, a neuropreservación era realizada por separación cirúrxica do corpo da cabeza (chamado de illamento cefálico ou "neuroseparación") no final da perfusión crioprotectora realizada na parte superior do corpo mediante a aorta ascendente. Despois dese ano, a Fundación Alcor comezou a realizar o illamento cefálico antes da perfusión crioprotectora, en hipotermia profunda, e a seguir usar as arterias carótide e vertebral directamente para perfusión con crioprotectores.
A partir de 2008, Alcor e KrioRus pasaron a ser as únicas organizacións criónicas que ofrecen a posibilidade de neuropreservación. Outras organizacións, como Cryonics Institute evitan iso porque din que é malo para as relacións públicas. Alcor e KrioRus alegan que existen boas xustificacións técnicas para a neuropreservación e que van continuar a ofrecela. Aproximadamente tres cuartas partes dos pacientes criónicos almacenados na Fundación Alcor son neuropacientes.
Enrique León Calviño
Enrique León Calviño, nado en Verín o 1 de agosto de 1944, é un policía e político galego do PSdeG-PSOE.
Traxectoria
Despois de facer o bacharelato aprobou as oposicións a policía, e logo de traballar durante dous anos en Barcelona, en 1970 foi destinado a Vilagarcía de Arousa. En 1995 ascendeu a comisario xefe, e en 1999 asumiu a xefatura da brigada da Unidade de Drogas e Crime Organizado de Galicia. En 2001 foi destinado como comisario en Santiago de Compostela, onde permaneceu ata 2006; nese momento pasou por motivos de idade á situación de segunda actividade sen destino, e aceptou a oferta de entrar en política, presentándose como candidato socialista á alcaldía de Vilagarcía de Arousa, logo da retirada do anterior alcalde Joaquín Javier Gago López.
Carreira política
Tras dos comicios do 25 de maio de 2007, Enrique León foi elixido alcalde co apoio do grupo nacionalista para dirixir un goberno en minoría. Só unhas semanas máis tarde, a Xunta Electoral Central estipulou que un policía en segunda actividade non pode ser elixido como concelleiro polo seu traballo (se ben na reserva). Porén, a Xunta Electoral declarouse incompetente para tomar decisións ao respecto. Despois de valorar a situación, decidiu dimitir o 9 de xullo de 2007, xaora o seu mandato non chegou aos dous meses.
Golfo de Biscaia
miniatura|dereita|Mapa do mar Cantabrico. miniatura|dereita|Imaxe de satélite.
O golfo de Biscaia (en castelán: Golfo de Vizcaya, en éuscaro: Bizkaiko Golkoa, en francés: golfe de Gascogne, en occitano: golf de Gasconha) é un golfo do Atlántico Norte que comprende o mar Cantábrico. Comprende, aproximadamente, dende Estaca de Bares en Galicia ata o sur da Bretaña. Baña as costas de Cantabria, País Vasco e Aquitania (Francia).
Comprende importantes portos comerciais, como o de Bilbao, Pasaia ou Bordeos, e pesqueiros como os de Santoña, Laredo, Castro Urdiales, Bermeo, Ondarroa, Getaria ou Saint-Jean-de-Luz.
Xeografía física
A súa costa no sur é escarpada, con multitude de cantís entre os que se abren praias e pequenas baías, xeralmente nas desembocaduras dos ríos (que adoitan ser en forma de rías). Destacan a rasa mareal da costa guipuscoana, entre Deba e Zumaia (esténdese en menor medida ata Ondárroa), e as praias de Laredo, Comillas, Laga, Deba, Zarautz ou Donostia, mentres que a costa francesa é baixa e areosa, con numerosos pantanos. Nuns 320 km ao norte da Xironda predominan as marismas, pero logo vólvese rochosa e elevada ata a península de Quiberon.
Os ríos que desembocan neste golfo son de curto percorrido e moi irregular caudal, como todos os da vertente Cantábrica (agás o río Garona que desemboca na cidade de Bordeos). Entre eles destacan o Nervión, que forma a ría de Bilbao, e o río Bidasoa, que marca a fronteira entre Francia e España.
A pesqueira do golfo de Biscaia é similar á do mar Cantábrico. Está moi explotada e hai moitas especies que están en perigo serio de extinción, como o ollomol, a pescada e ata a bocarte. Outras, como o verdel e o bonito, gozan de boa saúde e explótanse regularmente. Algunhas especies xa desapareceron, como a balea vasca, cuxo último exemplar pescouse en Orio a principios do século XX.
O golfo de Biscaia foi unha zona de tránsito naval importante desde a antigüidade. A característica da súa localización e forma potenciou que se usase para a navegación entre a costa occidental continental e o norte peninsular, e entre estes puntos coas Illas Británicas (a diferenza da rexión occidental do mar Cantábrico, as costas galega e asturiana, onde se propiciaron as rutas cara a e desde Irlanda).
A corrente de Nadal, que percorre toda a costa Cantábrica de oeste a leste, chega ao golfo de Biscaia arrastrando toda clase de obxectos ata chocar coa costa continental, o que lle obriga a subir ao norte e morrer. Esta corrente é a culpable de que a vertedura de chapapote ou do naufraxio do Prestige chegase ata as costas francesas desde máis aló da cidade da Coruña.
Extensión
A Organización Hidrográfica Internacional define os límites do Golfo de Biscaia como "unha liña que une o Cabo Ortegal (43.76667°N, -7.86667°W) a Penmarch Point (47.8°N, -4.36667°W).
A parte máis meridional é o Mar Cantábrico.
Ríos
Os principais ríos que se baleiran no Golfo de Biscaia son o Loira, Charente, Garona, Dordoña, Adour, Nivelle, Bidasoa, Oiartzun, Urumea, Oria, Urola, Deba, Artibai, Lea, Oka, Nervión, Agüera, Asón, Miera, Pas, Saja, Nansa, Deva, Sella, Nalón, Navia, Esva, Eo, Landro e Sor.
Clima
A finais da primavera e principios do verán un gran triángulo de néboa enche a metade suroeste da baía, que extenténdese só uns quilómetros cara o interior.
A medida que iniciase o inverno, o clima faise severo. As depresións entran desde o oeste con moita frecuencia e o ben rebotan cara ao norte ás Illas Británicas ou entran no val do Ebro, se secan e renacen en forma de fortes tormentas eléctricas cando alcanzan o Mar Mediterráneo. Estas depresións causan un clima severo no mar e provocan chuvias leves aínda que moi constantes nás súas costas (coñecidas como orballo, sirimiri, morrina, orbayu, orpin ou calabobos). Ás veces, fórmanse fortes tormentas de vento, se a presión cae rapidamente (Galernas), que viaxan ao longo da Corrente do Golfo a gran velocidade, asemellándose a un furacán e, finalmente, chocando nesta baía coa súa máxima potencia, como o Klaus.
A Corrente do Golfo entra na baía seguindo o bordo da plataforma continental no sentido antihorario (a Rennell Current), mantendo as temperaturas moderadas durante todo o ano.
Cidades principais
As principais cidades a beiras do Golfo de Biscaia son Bordeaux, Bayonne, Biarritz, Brest, Nantes, La Rochelle, Donostia, Bilbao, Santander, Xixón e Avilés.
Fotolog
miniatura|dereita|220px|Logo de Fotolog. Un fotolog, ou fotoblog, é unha forma de compartir imaxes e publicalas co formato dun blog. A diferenza cun blog é o uso predominante de fotografías no canto de texto.
Blog fotográfico
A palabra fotolog (ou fotoblog) orixinalmente referíase a unha variante de blog, que consiste basicamente nunha galería de imaxes fotográficas publicadas regularmente por un ou máis amantes da fotografía. O texto é tanto ou máis importante cá foto. Xeralmente esta ilustra un aspecto importante do texto e outras veces o texto describe o contido da foto. Moitas veces acéptanse comentarios na forma de libro de visitas, e estes habitualmente refírense á fotografía, ou ó igual que calquera blog, ós feitos relatados. Existen sitios dedicados a hospedaren estas bitácoras como Flickr ou Blogspot pero o habitual é que este tipo de fotologs estean nun sitio cuxo dono é unha única persoa. Nestes casos o autor debe usar un software especial, como Movable Type.
-35
Outros
Historia ano a ano
Departamento de Masaya
miniatura|Localización do departamento de Masaya Masaya é un departamento de Nicaragua. É o máis pequeno do Estado, cunha área de 590 km². Ten unha poboación de 317,500 habitantes (2005). A capital é a cidade de Masaya.
Linguas nuristanias
As linguas nuristanias son un subgrupo de linguas da familia de linguas indoirania, faladas no Afganistán e no Paquistán.
Nome
O grupo de linguas nuristanias recibe ese nome porque as súas principais linguas foron ou son faladas máis alá do actual Nuristán dende fai tempo. Porén, coma unha clasificación lingüística, o nome "nuristanias" non implica ningunha relación coa actual provincia afgá do Nuristán (para referirmos a algo ou alguén pertencente ao Nuristán úsase a palabra "nuristaniano/-a/os/-as"; é o mesmo caso ca "iranio" e "iraniano").
Historia
As linguas nuristanias non foron descritas ata o século XIX d.C. O antigo nome da rexión era Cafiristán (Kafiristán) e as linguas eran chamadas cafirís ou cafiristanias, pero o devandito termo foi substituído polo actual xa que o vello era un termo bastante pexorativo: cafir (kafir) quere dicir "infiel", mentres que Nur quere dicir "luz".
Recentes estudos e análises clasifican o nuristanio como unha rama independente da familia de linguas indoirania, mais algúns a clasifican co grupo índico, mentres outros as enmarcan como orixinalmente iranias, pero fortemente influenciadas polas veciñas linguas dárdicas. En todo caso, parece ser que chegaron á actual patria en datas moi temperás e, ao contrario que os indoarios, nunca entraron no Punxab.
As linguas fálanse por pobos tribais nunha rexión montañosa fortemente illada do Hindukush (en galego Hinducux), que nunca estivo suxeita a ningunha verdadeira autoridade central en tempos modernos. Esta área localízase ao longo da fronteira nordoriental de Afganistán e zonas limítrofes do noroeste de Paquistan. Estas linguas non prestaron a atención dos lingüistas occidentais coma a que lles deron. Considerando o moi pequeno número de pobos que as falan, deben ser consideradas linguas en perigo.
Hai cinco linguas nuristanias, cada unha falada en varios dialectos. Os dialectos maiores inclúen Kata-varí, Kamvirí, e Vaí-alá. A maioría dos nuristanís en Paquistán falan Kamvirí. Estas están influenciadas polas linguas dárdicas, e ás veces por iso as levan a clasificalas como tales; mais isto é máis unha clasificación xeográfica que lingüística.
Campio Carpio
Traxectoria
Cando contaba con 17 anos e antes que o enviasen á Guerra de Marrocos, decidiu embarcar para Arxentina. Os sucesos da Semana Tráxica de Buenos Aires, a represión e asasinatos en masa da Patagonia foron marcando a historia arxentina dos anos vinte. Neste ambiente revolucionario comezou a desenvolver a súa vida. Incorporouse aos medios literarios e artísticos de formación universitaria e ao movemento libertario. Durante a guerra civil concentrou toda a súa enerxía creadora para denunciar a través da pluma, as barbaries cometidas polo bando alzado. Desde Madrid os anarquistas galegos da CNT nomeáronmo correspondente en Buenos Aires de Galicia Libre. Desde as páxinas deste periódico chamou a profundar a revolución e sinalar os perigos que corría a fronte republicana.
Nos anos corenta escribiu na revista Hombre de América e a partir de 1959 comenzou a colaborar na revista anarquista Reconstruir. A súa obra xornalística está dispersa por moitos xornais libertarios de América e Europa. Entre os innumerables folletos realizados destácase o dedicado á vida de Curros Enríquez.
Os últimos anos da vida de Carpio viviunos afastado da vida política activa, a súa avanzada idade e a posterior ditadura do xeneral Videla, axudaron para que a súa militancia se fora apagando lentamente, a pesar diso nunca abandonou a actividade xornalística e as súas preocupacións intelectuais.
O 28 de setembro de 1989 faleceu na súa casa de Montegrande na zona sur do gran Buenos Aires.
Mide
O topónimo galego Mide pode referirse a:
Condado de Montfort
Condado de Montfort alude a varios territorios na Idade Media:
Francisco Barreiro
Francisco Barreiro Barciela, coñecido como Paco Barreiro, nado en Vigo en 1911 e finado en Madrid o 21 de xaneiro de 1942, foi un político comunista de Galicia e guerrilleiro antifranquista galego.
Traxectoria
Afiliado á UGT dende 1932. Foi secretario da Gimnástica Recreativa de Vigo en 1933, líder das Juventudes Socialistas Unificadas (JSU) e secretario do Partido Comunista de España en Vigo. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936, foi detido e xulgado en Vigo por rebelión militar, co resultado de sobresemento provisional. Foi un dos primeiros que organizou as guerrillas antifranquistas nos montes de Galicia. En 1941 era secretario do PCE en Vigo, secretario de Axitación e Propaganda do Comité Rexional de Galicia que tiña como secretario xeral a Jacinto Nogueira Nogueira e a Francisco Herrera como secretario de organización, e membro da dirección central do partido en Madrid a finais dese ano. Trala caída de Eleuterio Lobo Martín foi detida da maior parte da dirección do PCE en Portugal e extraditados os seus membros pola policía salazarista; Francisco foi arrestado en Vigo o 26 de outubro de 1941 con Eladio Rodríguez González e Jacinto Nogueira. Xulgado en consello de guerra o 19 de xaneiro de 1942, foi condenado a morte, sendo executado nas tapias do cemiterio do Este de Madrid o 21 de xaneiro xunto con Isidoro Diéguez Dueñas, Jesús Larrañaga Churruca, Manuel Asarta Imaz, Jaime Girabau Estévez e Eladio Rodríguez González.
Os verbos regulares galegos
Os máis dos verbos galegos son regulares xa que seguen rixidamente uns patróns determinados de conxugación. Fronte a estes, un número pequeno de verbos, case todos de uso frecuente, presentan unha variedade de formas dificilmente reducibles a un sistema: son os irregulares.
Vexamos a continuación como son conxugados estes verbos regulares, tomando coma exemplo os verbos cantar, comer e partir.
Variacións na raíz dos verbos regulares
Como xa dixemos, a maioría dos verbos galegos son regulares e conxúganse segundo uns paradigmas fixos (economía da linguaxe). A maior parte destes verbos ten unha raíz constante en tódalas súas formas. Isto non inclúe a posición do acento, que varía dunhas formas a outras, nin nun número importante de verbos o timbre medio-aberto ou medio-pechado da vogal radical (a última ou única vogal da raíz).
Alternancia de timbre nos verbos da primeira conxugación
Os verbos da primeira conxugación poden presentar unha alternancia de timbre na vogal radical entre un timbre medio-aberto [ɛ, ɔ] nas formas rizotónicas e un timbre medio pechado [e, o] nas formas arrizotónicas:
Esta alternancia foi interpretada nalgúns estudos de fonoloxía do galego como unha neutralización da oposición existente entre as vogais medias-abertas e as medias-pechadas en posición átona (Amable Veiga), aínda que no comportamento actual da lingua non faltan exemplos que nos levan a interpretar que no galego moderno esa neutralización xa non opera, co que se mantén o sistema de sete vogais en posición átona pretónica (Antón Santamarina, El verbo gallego).
Dado que non hai un criterio claro de repartición dos diferentes verbos desta clase entre un grupo e outro, non é raro atopar verbos que presentan comportamentos diferentes en distintas variedades xeográficas. Así verbos como voar ou petar poden ter vogal radical pechada invariable en certas falas, mentres que noutras presentan alternancia entre as formas rizotónicas e arrizotónicas.
As vogais radicais de timbre aberto ou pechado non presentan ningunha alternancia: a (amar), i (mirar), u (suar).
Alternancia de timbre nos verbos da segunda conxugación
Na segunda conxugación a raíz é constante cando a vogal é de timbre aberto: arder, bater, varrer. Téñase en conta que non hai verbos da segunda conxugación con vogais de timbre pechado (/i, u/); os poucos verbos que tiñan esta vogal no galego medieval pasaron á CIII (dizer > dicir, escriver > escribir, viver > vivir) ou cambiaron a vogal do radical (dizer > dial. decer). Só se mantén a vogal esperable no adxectivo procedente do participio de presente: afluente, contradicente, vivente, escribente, lucente.
Os verbos con vogal radical de timbre medio-aberto poden seguir dous comportamentos:
Algúns verbos incoativos, como aparecer, adormecer, agradecer, podrecer..., presentan diferenzas xeográficas, xa que nunhas falas presentan alternancia e noutras teñen vogal radical medio-pechada en todo o paradigma.
Alternancia de timbre nos verbos da terceira conxugación
Na CIII distínguense tres grupos:
El Zulú
El Zulú foi un periódico editado en Ferrol en 1882.
Gerhard Rohlfs
Gerhard Rohlfs, nado en Berlín o 14 de xullo de 1892 e finado en Hirschau o 12 de setembro de 1986, foi un filólogo, lingüista e glotólogo alemán. Foi docente das universidades alemás de Múnic e Tubinga. Humanista de vasta cultura e amplos intereses, ten sido denominado o arqueólogo das palabras.
El Zulú
Historia e características
Apareceu en xullo de 1882. Periódico satírico.
Gerhard Rohlfs
Estudos e investigacións
Fundamental é a súa monumental obra en tres volumes Historische Grammatik der italienischen Sprache und ihrer Mundarten. Lehnen, München, 1949-1954 (Gramática histórica do idioma italiano e os seus dialectos), máis tarde traducida ao italiano.
Ocupouse extensamente da lingua grecánica, é dicir, o grego falado aínda en comunidades da Italia meridional, sostendo a tese de que os usuarios desa lingua eran descendentes dos colonos helenos da Magna Grecia, opóndose á teoría de Giuseppe Morosi, quen sostiña, por contra, a descendencia de bizantinos, na estela das emigracións gregas dos séculos IX a XVI.
Recoñecemento
No 1974 un xurado designado polo Prof. Alessandro Faedo, Reitor da Universidade de Pisa, concedeulle o Premio Forte dei Marmi, na especialidade de Historia da Lingua Italiana. O 14 de xullo de 2002, en ocasión do 110 aniversario do seu nacemento, o concello de Badolato deulle o seu nome á praza sita endiante das escolas elementais. En Calabria G. Rohlf recibiu a cidadanía de honra dos concellos de Bova (1966), Candidoni (1979), Tropea e Cosenza (1981).
Obras publicadas
Obras xerais:
Sobre as linguas occitanas:
Sobre os dialectos pirenaicos:
Filoloxía románica:
Sobre os dialectos da Italia meridional:
Sobre os dialectos grecánicos:
Literatura románica:
Voo 139 de Braathens SAFE
O voo 139 de Braathens SAFE foi o secuestro dun avión ocorrido en Noruega o 21 de xuño de 1985. O incidente foi nun Boeing 737-205 pertencente a Braathens SAFE que facía un servizo regular entre o aeroporto de Trondheim, Værnes e o aeroporto de Oslo, Fornebu. O secuestrador era Stein Arvid Husby, que estivo bébedo durante a meirande parte do incidente. Foi o primeiro secuestro dun avión en Noruega e non houbo mortos nin feridos. Husby foi sentenciado a tres anos na cadea e cinco anos de detención.
Armado cunha arma de aire comprimido, Husby ameazou a un asistente de cabina e díxolle ao capitán que continuase como estaba planeado cara Fornebu. Afirmou, falsamente, ter colocado explosivos a bordo. As súas demandas eran realizar unha declaración política e falar co Primeiro Ministro Kåre Willoch e a Ministra de Xustiza Mona Røkke. O avión aterrou ás 15:30 en Fornebu e foi rodeado pola policía. Despois dunha hora Husby liberou a 70 reféns a cambio de que o avión se movese a un lugar máis preto da terminal. 30 minutos despois Husby liberou ao resto dos pasaxeiros. Estivo bebendo durante todo o incidente, e ás 17:30, despois de consumir as provisións de cervexa do avión, entregou a súa arma a cambio de máis cervexa. O avión foi inmediatamente asaltado e Husby arrestado.
Secuestro
O secuestro ocorreu a bordo do voo 139 de Braathens SAFE en ruta dende o aeroporto de Trondheim, Værnes ata o aeroporto de Oslo, Fornebu. O avión era un Boeing 737-205, bautizado e con rexistro LN-SUG. O día anterior ao secuestro, Husby graduárase no ensino secundario superior, onde estudiara saúde e traballo social. Esa tarde mercara unha arma de aire comprimido en Trondheim. A arma estaba na súa equipaxe de man cando embarcou ao avión no aeroporto de Trondheim, onde non había control de seguridade. Seleccionou un asento na parte traseira do avión e cando estaba no aire amosoulle a arma a unha asistenta de voo, pedíndolle que informase ao capitán de que quería facerse co control do aparello, pero que doutro xeito todo ía proceder como estaba previsto. A asistenta de voo e posteriormente o secuestrador usaron o intercomunicador para falar co piloto. A policía foi informada do incidente polos controladores ás 15:05.
O avión aterrou en Fornebu ás 15:30, 15 minutos despois do programado. O avión aparcou a 700 metros da terminal. Foi inmediatamente rodeado por forzas especiais da policía, ademais de policías de Asker e Bærum. Dous policías especialmente adestrados foron situados na torre de control, dende onde negociaron con Husby. O aeroporto pechouse e o tráfico aéreo desviouse a Oslo-Gardermoen. Os pasaxeiros non foron informados do incidente ata que o avión estivo rodeado de policías. O secuestrador informou aos pasaxeiros e tripulación falsamente de que colocara explosivos nos baños, pero que ninguén resultaría ferido se cooperaban. Husby levaba un traxe e lentes de sol. Os pasaxeiros describiron as súas accións como calmadas. Durante todo o incidente Husby pediu e bebeu continuamente cervexa.
As demandas de Husby eran falar co Primeiro Ministro Kåre Willoch e coa Ministra de Xustiza Mona Røkke, ámbolos dous do Høyre (partido conservador). Tamén quería facer unha conferencia de prensa en Fornebu. Husby non estaba satisfeito de como o trataron tras deixar a cadea. Demandou recibir garantías para un mellor tratamento e seguridade económica das autoridades. Asistido por un psicólogo, a policía negociou con Husby. Unha hora despois de aterrar 70 pasaxeiros foron liberados. O primeiro grupoestaba formado polos pasaxeiros que tiñan transbordos cara outros voos. A cambio, o avión foi movido máis preto da terminal. Os pasaxeiros foron subidos a un autobús e levados á terminal doméstica, onde foron interrogados pola policía. O resto dos pasaxeiros foron liberados 30 minutos despois. Só quedaron os cinco membros da tripulación.
Un amigo de Husby axudou á policía nas negociacións. Ás 18:30 o avión quedou sen cervexa, polo que Husby chegou ao acordo de que tiraría a arma pola fiestra a cambio de máis cervexa. Esta foi entregada por un oficial de policía vestido de civil. Posteriormente o avión foi asaltado por forzas especiais e Husby foi arrestado. Non houbo ningún ferido no secuestro.
Consecuencias
Stein Arvid Husby, orixinario de Karmøy, tiña 24 anos de idade e acababa de rematar os seus estudos nunha escola escola de secundara superior católica en Trondheim. Anteriormente fora sentenciado cinco veces por delitos de violencia, incluído un atraco a man armada a un taxi e a ameaza a un lensmann cunha escopeta. O seu pai batía nel e comezara a beber aos 13 anos. Perdeu o seu traballo de mariñeiro polo seu alcoholismo e entrou nunha institución psiquiátrica en 1980, cando tiña 19 anos. En 1983 foi admitido nunha escola cristiá e conseguiu afastarse do alcol durante dous anos, pero comezara a beber novamente xusto antes do incidente. Husby dixo que tiña medo a perder aos seus amigos debido ao seu abuso do alcol.
Durante o xuízo, Husby dixo que quería axuda da sociedade e chamar a atención sobre a súa causa. Porén, lamentou ter secuestrado o avión. Dixo que todo o que quería era enviar unha mensaxe ao ministro de xustiza e ao primeiro ministro dicindo que precisaba axuda, e que non tiña a intención de que os outros pasaxeiros se enterasen das súas ameazas. Husby dixo que o secuestro foi espontáneo e que o seu plan era un roubo a man armada ou tomar reféns no hotel Radisson SAS de Oslo. O seu avogado argumentou que Husby non cometera un secuestro ceñíndose estritamente á lei, senón que tomou reféns, polo que conseguiu unha pena menor para o seu defendido. Os psiquiatras no xuízo dixeron que Husby tivera unha infancia difícil, e fora definido como alcohólico á idade de 17 anos. Os psiquiatras consideraron que tiña habilidades moi pouco desenvolvidas para realizar decisións racionais e unha saúde mental débil. Tamén afirmaron que comtera crimes para identificarse a si mesmo debido á súa baixa autoestima. O 29 de maio de 1986 Husby foi declarado culpable de secuestro e foi condenado a tres anos de cárcere e cinco anos de supervisión preventiva.
Screamin' Jay Hawkins
miniatura|dereita Jalacy Hawkins, coñecido como Screamin' Jay Hawkins, nado en Cleveland (Ohio) o 18 de xullo de 1929 e finado en Neuilly-sur-Seine (Francia) o 12 de febreiro de 2000, foi un popular cantante afroamericano.
Traxectoria
Obtivo éxito durante a explosión do rock a mediados da década de 1950. Coñecido polas súas circenses actuacións e estética, en ocasións macabra. Gravou un dos maiores éxitos do momento, "I put a spell on you" en 1957.
Dionisio Tejero Pérez
miniatura|Tumba de Dionisio Tejero no [[cemiterio de Santo Amaro da Coruña.]] Dionisio Tejero Pérez, nado en Herrín de Campos (Valladolid) en 1856 e finado na Coruña a en maio de 1941, foi un empresario galego.
Traxectoria
Fundador e presidente do Consello de administración do Banco de La Coruña.
Home (filme de 2015)
Home é un filme estadounidense de animación producido por DreamWorks Animation e distribuído por 20th Century Fox. Está vagamente baseado no libro infantil de Adam Rex The True Meaning of Smekday e está protagonizado polas voces de Jim Parsons, Rihanna, Steve Martin, Jennifer Lopez e Matt Jones. Tim Johnson é o director do filme, Chris Jenkins e Suzanne Buirgy son os produtores e o guión é obra de Tom J. Astle e Matt Ember. A historia ten lugar na Terra, onde unha raza alieníxena chamada Boov invade o planeta. Porén, unha rapaza chamada Gratuity "Tip" Tucci consegue evitar a súa captura e fuxir coa axuda de Oh.
Jackson Rathbone
Monroe Jackson Rathbone V, nado en Singapur o 14 de decembro de 1984, é un actor e músico estadounidense. É coñecido polo seu papel de Jasper Hale en Twilight, e de Sokka en The Last Airbender.
La Voz Católica
La Voz Católica foi o nome de dous periódicos:
Alquequenxe
O alquequenxe (Physalis alkekengi) é unha planta vivaz herbácea pertencente á familia Solanaceae que acada até un metro de altura, caracterizada por posuír uns froitos (chamados alquequenxes ou tomates de capucho) de cor entre laranxa e vermella, recubertos por un cáliz a xeito de capucho da mesma cor, de sabor agradábel e aínda que bastente acedo, os cales son moi ricos en vitamina C así como en ácidos cítrico e málico, caroteno, fisalieno, aínda que tamén presentan indicios de alcaloides. miniatura|Ilustración
Milán-Sanremo 2018
A Milán-Sanremo 2018 foi a 109ª edición desta clásica ciclista que se disputou o 17 de marzo de 2018 sobre o tradicional percorrido de saída na cidade de Milán e chegada na de Sanremo, Italia, de 294 quilómetros. Esta é a máis longa de todas as clásicas de primavera.
Alquequenxe
Descrición
É unha planta herbácea perenne con rizoma de 5-11 dm de altura. Talo erecto e ríxido de cor verde avermellada. As follas pecioladas, ovais e apuntadas ce cor verde e de 5–8 cm de lonxitude. As flores son solitarias e pénsiles coa corola de cor branca crema. O froito (alquequenxe ou tomate de capucho) é unha baga globulosa de cor encarnada semellante á cereixa e está envolvida por unha vesícula ou cascabullo costelado de cor vermella en forma de "lanterna xaponesa". Florea na primavera e no verán.
Distribución e hábitat
Esténdese polos terreos calcarios de Eurasia. Tamén prolifera nos parques e xardíns e é utilizado para facer sebes e terrapléns.
Historia
Os romanos chamaban a esta planta de helicacabum. Dioscórides comenta "Áchase outro solano chamado propiamente halicacabo e vexiguilla. O seu froito é roxo, redondo e liso, e semellante aos grans de uvas: o cal está encerrado en certos follos redondos, a maneira de vexiguiñas. O dito froito bebido arranxa a ictericia, sendo provocativo de urina". Laguna engade: "A chamada de halicacabo en grego dise en latín vesicaria: e esta é a que chaman Alkankegi os árabes. As vexigas de alkankegi comezan a vermellar por fin en agosto".
Propiedades
Contén fisalinas (principios amargos de natureza esteroídica); fisaleno (carotenoide); ácido cítrico; e vitamina C.
Usos tradicionais
miniatura|Baga miniatura|Detalle do froito miniatura|Vista da planta Tradicionalmente, as súas bagas eran consideradas comestíbeis, cun discreto efecto laxante.
As follas e talos empregáronse coma depurativo do ril e do fígado, e coma tónico xeral despois dun proceso febril, coma a malaria. Relátase un certo peso da rexión gástrica e estrinximento en caso de administrar doses excesivamente altas, a persoas especialmente sensíbeis.
A planta tense empregado na homeopatía coma tintura de bagas maduras.
Coñecemento actual
Actualmente, documentouse que as raíces e bagas conteñen substancias cuxa inxestión pode afectar negativamente á saúde. Nas raíces, tense constatado a presenza de alcaloides tropanos. As bagas posúen efectos antiestroxénicos.
Taxonomía
Physalis alkekengi foi descrita por Carl von Linné e publicado en Species Plantarum 1: 183, no ano 1753.
alkekengi: epíteto Physalis: nome xenérico que deriva da verba grega: phusa, cuxo significado é algo así coma "bóchega", polos cascabullos ou capuchos do froito.
Milán-Sanremo 2018
Este foi o primeiro monumento dos cinco da tempada e a oitava carreira do UCI WorldTour 2018.
O vencedor da carreira foi o local Vincenzo Nibali que se impuxo cun espectacular ataque en solitario nas ramplas finais do derradeiro ascenso, o Poggio. O italiano lanzouse no descenso e resistiu o ritmo final do pelotón nos últimos 2 km chairos. A diferenza foi mínima pero xusta para que poidese celebrar a vitoria. O grupo traseiro conseguiu chegar a menos dun segundo do gañador, cuxo sprint venceu o australiano-coreano Caleb Ewan (2º), por diante dos campións francés e europeo, Arnaud Démare e Alexander Kristoff, terceiro e cuarto respectivamente.
Equipos
Na competición participaron 18 equipos do UCI WorldTour e 7 da categoría Profesional Continental, completando un pelotón de 25 escuadras de 7 ciclistas, sumando un total de 175 corredores na liña de saída.
Fernando Solla
Fernando Solla Fernández é un político e sindicalista galego.
Traxectoria
Técnico superior de prevención de riscos laborais. Vinculado ao Partido do Traballo de Galicia (PTG) do que foi Secretario xeral, representouno na Comisión que redactou o Estatuto dos dezaseis. Tamén estivo presente na xuntanza do 10 de xaneiro de 1979 en Santiago no Pazo de Raxoi. Posteriormente ingresou na CIG e foi candidato polo BNG ao Parlamento Europeo en 1989 e 1994.
Telencéfalo
miniatura|Localización do telencéfalo humano (en vermello). miniatura|dereita|Esquema das principais divisións do cerebro embrionario dun vertebrado, co telencéfalo en vermello. O telencéfalo é unha parte da porción anterior do encéfalo embrionario, que, xunto co diencéfalo, forma o prosencéfalo. Nos humanos o telencéfalo é a parte principal do encéfalo, xa que comprende a maior parte do noso voluminoso cerebro e está situado nunha posición superior cubrindo outras partes, pero na maioría dos vertebrados é máis pequeno, é a porción que está en posición máis anterior, pero non sempre está nunha posición superior. A partir do telencéfalo embrionario orixínase no mamífero adulto o telencéfalo dorsal ou palio, no que se desenvolve o córtex cerebral, e o telencéfalo ventral ou subpalio, que dá lugar aos ganglios basais. O cerebro está dividido en dous hemisferios. Polo contrario, a zona do tálamo non pertence ao telencéfalo senón ao diencéfalo.
Desenvolvemento
Durante o desenvolvemento embrionario dos vertebrados, o prosencéfalo, a parte máis anterior das tres vesículas que forman o tubo neural embrionario, sofre unha subdivisión en telencéfalo e diencéfalo. O telencéfalo forma despois dúas vesículas telencefálicas laterais que orixinan os hemisferios cerebrais dereito e esquerdo, separados pola profunda fisura lonxitudinal e unidos na parte inferior polo corpo caloso.
Estrutura e composición
miniatura|Superficie do cerebro.|250 px|dereita miniatura|Superficie media dos hemisferios cerebrais.|250 px|dereita O telencéfalo componse das seguintes partes: Nos grandes mamíferos ao córtex cerebral está pregado formando numerosas circunvolucións ou xiros separados por sucos, o que permitiu que a área superficial do córtex se expandise sen ocupar moito máis volume. Nos humanos, o cerebro rodea as partes máis vellas filoxeneticamente do encéfalo. Os sistemas límbico, olfactorio, e motor proxectan fibras desde o cerebro ao tronco cerebral e a medula espiñal. Os sistemas cognitivo e volitivo proxectan fibras desde o cerebro ao tálamo e a rexións específicas do mesencéfalo.
Funcións
O telencéfalo no seu conxunto intervén nas seguintes funcións:
Variacións filoxenéticas
miniatura|dereita|Na figura o telencéfalo de tiburón e humano móstranse en azul. Nos vertebrados máis primitivos como as lampreas o cerebro é unha estrutura relativamente simple que recibe os impulsos nerviosos do bulbo olfactorio. Nos peixes cartilaxinosos e de aletas lobuladas e nos anfibios, está presente unha estrutura máis complexa, e está dividido en tres rexións. A rexión inferior ou ventral forma os núcleos basais, e contén fibras que conectan o resto do cerebro co tálamo. Sobre esta, formando a parte lateral do cerebro, está o paleopalio, mentres que a parte superior ou dorsal denomínase arquipalio. O cerebro nestes animais dedícase principalmente a procesar as sensacións olfactorias.
Nos peixes de aletas radiadas, a estrutura é algo diferente. As superficies internas das rexións laterais e ventrais do cerebro sobesaen nos ventrículos cerebrais; estes inclúen os núcleos basais e varias partes do palio, e poden ser de estrutura complexa, especialmente nos teleósteos. A superficie dorsal do cerebro é membranosa, e non contén tecido nervioso.
Nos amniotas, o cerebro faise cada vez máis grande e complexo. Nos réptiles, o paleopalio é maior que o dos anfibios, e o seu crecemento empurra os núcleos basais a rexións centrais do cerebro. Como nos vertebrados inferiores, a substancia gris está xeralmente localizada por debaixo da substancia branca, pero nalgúns réptiles, esténdese pola superficie formando un primitivo córtex, especialmente na parte anterior do encéfalo.
Nos mamíferos, este desenvolvemento é aínda maior, de modo que o córtex cobre case a totalidade dos hemisferios cerebrais, especialmente nas especies máis desenvolvidas, como os primates. O paleopalio é empurrado cara á superficie ventral do cerebro, onde se converte nos lobos olfactorios, mentres que o arquipalio enrólase sobre o bordo dorsomedial para formar o hipocampo. Nos mamíferos placentarios, desenvólvese tamén un corpo caloso, que conecta os dous hemisferios. As complexas circunvolucións da superficie cerebral só se encontran nos mamíferos superiores. Aínda que algúns grandes mamíferos (como os elefantes) teñen cerebros especialmente grandes, os golfiños son as únicas especies á parte dos humanos que teñen cerebros que supoñen o 2% do seu peso corporal.
O cerebro das aves evolucionou de xeito diferente ao dos mamíferos, aínda que tamén está agrandado en comparación co dos réptiles. Porén, este alongamento débese en grande medida aos ganglios basais, e as outras áreas permaneceron relativamente primitivas en canto á súa estrutura. Por exemplo, non hai unha grande expansión do córtex cerebral, como nos mamíferos. En lugar diso, desenvolveuse un centro vocal superior xusto sobre os ganglios basais, e esta parece ser a área do cerebro das aves que está máis implicada nas tarefas de aprendizaxe complexas.
Departamento de Matagalpa
miniatura|Localización do departamento de Matagalpa Matagalpa é un departamento de Nicaragua. Áchase no centro e ten unha área de 8,523 km² cunha poboación de 484,900 habitantes (2005). A súa capital é a cidade de Matagalpa.
Aeroporto de Graz
O aeroporto de Graz é un aeroporto internacional que serve o sur de Austria. Está situado preto de Graz, a segunda cidade máis grande do país, nos municipios de Feldkirchen e Kalsdorf, a 9,3 quilómetros ao sur do centro da cidade.
Constantino Abelleira
Constantino Vázquez Abelleira, nado en San Fiz de Paz (Outeiro de Rei) o 5 de novembro de 1901 e finado en Becerril de la Sierra (Madrid) o 24 de xullo de 1966, foi un escritor e compositor galego. Usaba o pseudónimo de Veladoira.
Traxectoria
É autor dun libro con textos en prosa e en verso propios e alleos, titulado Cousas e contos de por aló, publicado en Madrid en 1936 que asinou co pseudónimo Veladoira. Despois publicou en castelán ¿Quién trajo la revolución? (1939) e Mi mujer se casó, o Las desdichas de un enamorado (1952). Tamén compuxo as obras musicais "Don Narciso" (chotis), "San Rafael" (pasodobre) e os tangos "Club San Carlos" e "Luces de colores".
Rarefacción (ecoloxía)
Na ecoloxía, a rarefación é unha técnica para asesorar a riqueza de especies obtidas nunha mostraxe. A rarefacción permite o cálculo da riqueza de especies para un número determinado de individuos de calquera nova mostra grazas á construción das chamadas curvas de rarefacción. Esta curva é un gráfico do número de especies en función do número de mostras. Á esquerda, unha ampla subida na curva de rarefacción indica que quedan por descubrir unha ampla variedade de especies. Cando a curva se o fai menos pendente, máis plana cara a dereita, indica que se realizaron mostraxes cun número razoable de individuos e que, por máis que se faga unha maior mostraxe de campo, só unhas poucas especies máis quedan por ser descubertas.
O que acontece cando se obteñen mostraxes de varias especies dunha comunidade é que canto maior sexa o número de individuos obtidos maior será o número de especies que se atopen. As curvas de mostraxe xeralmente adquiren rapidamente unha ampla pendente, elévanse rápido ao comezo e logo adquire unha asíntota, na que só unhas poucas especies máis se atopan por unidade de individuos recolleitos. As curvas de rarefacción realízanse por submostraxe aleatoria do conxunto de N mostras múltiples veces e logo representándose graficamente a media de especies que se atopa en cada submostraxe (1, 2,... N). "Así, a rarefacción xera un número esperado de especies nunha pequena colección de n individuos (ou n mostras) debuxados aleatoriamente a partir da mostra principal de N mostras". As curvas de rarefacción xeralmente medran rápido de primeiras, cando se atopan as especies máis habituais na comunidade, mais a curva achánzase, acada un límite superior, xa que só quedan por obter a mostraxe das especies máis infrecuentes, as raras.