cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lingua konkani
O konkani (devanágari: कोंकणी koṃkaṇī; kanará: ಕೊಂಕಣಿ; malayalam: കൊംകണീ) é unha lingua indo-ariana falada na India. Comezou por ser un vernáculo do sánscrito, con corrupción inevitábel dalgunhas palabras. Estivo relativamente fóra do alcance de influencias doutras linguas, con excepción dun pouco do portugués (nos últimos tres ou catro séculos) e algún canará (durante o período Kadamba dos séculos XII ao XIV). Por esta razón, está moito máis próxima do sánscrito do que a lingua marathi (a cal foi transformada partir do antigo prácrito con influencia significativa do persa).
A lingua konkani fálase en toda a rexión de Konkan: Goa, costa sur de Maharashtra, costa de Karnataka e Kerala. Cada rexión ten un dialecto único e un estilo propio de pronuncia. Teorízase que a lingua espallárona nestas áreas os habitantes de Goa que fuxiran da Inquisición portuguesa durante a administración portuguesa. Escríbese co tradicional devanágari e co alfabeto romano, como resultado da permanencia portuguesa na rexión. A escrita kanará úsase en Mangalore, e noutras rexións de Karnataka.
O konkani estivo en perigo de desaparecer, pois a progresiva modernización occidental do subcontinente indio (incluíndo a forte influencia portuguesa en Goa desde o século XVI) resultou na maior utilización do inglés entre os católicos, en canto que diferenzas locais levaron á adaptación do marathi polos hindús da costa do Maharashtra. Esta práctica mudou en 1985 por un movemento konkani en Goa apoiada por grupos de ambas as dúas relixións. O konkani fálase agora por toda a Goa, e é a lingua oficial do estado. Desde entón, recibiu o estatuto de lingua oficial na Constitución da India.
O primeiro libro coñecido en konkani escribiuno en 1651 Frei Thomas Steven, co título de Doctrina Christi ("As doutrinas de Cristo"). Presúmese que os portugueses destruíron todos os textos konkani anteriores ao século XVI.
Cuadrilla de Zuia
A Cuadrilla de Zuia (en éuscaro: Zuiako Koadrila) e oficialmente Cuadrilla de Zuya/Zuiako Koadrila é unha das sete comarcas ou cuadrillas do territorio histórico de Áraba, no País Vasco. Coñécese tamén a comarca como Estribaciones del Gorbea (Gorbeia Inguruak), xa que gran parte da mesma sitúase no piemonte do monte Gorbeia. A capital comarcal é Murgia, no municipio de Zuia. Conta cunha poboación de 9.420 (2010).
Parte dos parques naturais de Gorbea e Urkiola esténdense por esta comarca. Nesta comarca atópanse os 3 pantanos de Áraba: Ullibarri-Gamboa, Urrunaga e Albina.
Revolución Mexicana
A Revolución Mexicana foi un movemento social e cultural violento, matizado por tendencias socialistas e nacionalistas, que se realizou de 1910 a 1917. Este movemento formou o México do século XX, posto que tivo un forte impacto nos traballadores sociais e na agricultura. A constitución que se derivou deste movemento foi a primeira do mundo que recoñeceu as garantías sociais e os dereitos laborais colectivos. Deste movemento xurdiron personaxes internacionais de esquerda como os pintores Frida Kahlo e Diego Rivera, e os rebeldes Emiliano Zapata e Pancho Villa.
O Acevro, Santo Estevo de Rececende, A Pontenova
O Acevro é un lugar da parroquia de Santo Estevo de Rececende, no concello da Pontenova, na comarca da Mariña Oriental. Segundo o IGE a súa poboación no ano 2010 era de 59 persoas (32 homes e 27 mulleres). Está situado na estrada CP 48-03 sobre o val do rego de Augaxosa.
Revolución Mexicana
Antecedentes Sociais
A finais do século XIX México foi gobernado por Porfirio Díaz. A súa presidencia caracterizouse pola promoción da industria e a pacificación do país. Fomentou o investimento estranxeiro principalmente dos norteamericanos, os franceses e os ingleses. Pese ao crecemento macroeconómico do país, a paz e o progreso relativos lográronse a expensas da sobreexplotación das clases campesiña e obreira, concentrando a riqueza, o poder político e o acceso á educación dun feixe de familias posuidoras de grandes latifundios.
O Acevro, Santo Estevo de Rececende, A Pontenova
Patrimonio
Capela de San Antón de Padua, con planta rectangular e un retablo de estilo barroco.
Revolución Mexicana
Antecedentes Sociais
Para eleccións de 1910, Porfirio Díaz decidiu postularse como candidato por quinta ocasión, pero o seu adversario foi Francisco I. Madero, un popular e adiñeirado empresario educado no estranxeiro que simpatizaba coas reformas sociais e os ideais socialistas e liberais dos irmáns Flores Magón. Díaz ordenou o arresto de Madero mentres facía campaña en Monterrey, e puido ser reelixido unha vez máis para a Presidencia da República. Madero conseguiu fuxir e exiliarse en San Antonio, Texas, onde redactou o Plan de San Luís no cal convocaba a un levantamento armado que se había de iniciar o 20 de novembro, 1910. Ademais, o plan declaraba nulas as eleccións de 1910, non recoñecía ao goberno de Díaz, nomeaba a Madero presidente provisional, restituía aos indíxenas nas terras que lles confiscou e establecía o principio de non reelección (aínda vixente en México). Moitos intelectuais uníronse ao movemento, así como os indíxenas encabezados par Emiliano Zapata no sur, e Pancho Villa no norte. Díaz renunciou ao goberno e exiliouse en Francia.
Moniños, Recemel, As Somozas
Moniños é un lugar da parroquia de Recemel no concello coruñés das Somozas, na comarca de Ferrol. Segundo o IGE, en 2011 tiña dous habitantes (un home e unha muller).
Revolución Mexicana
A Revolución
Trala renuncia do presidente Díaz formouse un goberno provisional encabezado por Francisco León sucedido por Madero en 1911. Con todo, dous anos despois Madero seria vítima dun golpe de estado encabezado polo xeneral Victoriano Huerta que o fixo matar e proclamaríase presidente da nación. Este planeara o golpe co embaixador dos Estados Unidos en México, Henry Lane Wilson, posto que as reformas sociais e laborais liberais promovidas por Madero afectaban os intereses dos norteamericanos e británicos quen controlaban as empresas petroleiras do país.
Os caudillos enfocaron a loita en contra do novo goberno de Huerta, nunha longa guerra onde cada caudillo tiña diferentes ideais. Para deter a loita Venustiano Carranza, gobernador do estado de Coahuila formou o Exército Constitucionalista coa intención de pacificar ao país adoptando a maior parte das demandas sociais esgrimidas polos rebeldes e integrándoas nunha nova constitución progresista e socialista. Carranza logrou plasmar a maior parte das demandas no texto da Constitución de 1917. Con esta acabou oficialmente a Revolución, aínda que non paso a violencia, que continuaría por algúns anos máis.
Trala Revolución
O goberno de Carranza durou pouco. O xeneral Álvaro Obregón, quen se ocupou na primeira etapa do seu goberno no Ministerio de Guerra e Mariña, sublevouse ao verse en desvantaxe na súa loita pola candidatura oficial nas próximas eleccións nacionais e asasinouno o 21 de maio, 1920. Obregón asumiu o poder e demostrou non só ser un hábil militar, pois acabou de pacificar a maior parte do país, senón un hábil político que fomentou a creación de múltiples sindicatos e centrais obreiras e á vez fíxose co seu apoio. foi sucedido polo tamén xeneral Plutarco Elías Calles, quen promovería algunhas leis anticlericais e fundaría o Partido Nacional Revolucionario (PRN) que se convertería no Partido Revolucionario Institucional, que uniría a todos os xenerais da Revolución e os seus ideais.
Logros e consecuencias da revolución
O maior gran logro da Revolución foi a creación da Constitución de 1917, a primeira constitución progresista e social do mundo, que recoñeceu os dereitos dos traballadores, dos campesiños, e sobre todo dos indíxenas. Continuando co carácter nacionalista e socialista da Revolución, os presidentes post-revolucionarios van realizar a expropiación petroleira, a repartición de terras aos campesiños e indíxenas, promoveuse a educación gratuíta bilingüe ás comunidades indíxenas e creouse o Instituto Mexicano do Seguro Social. O país foi impulsado de xeito importante ante a nova Revolución Industrial, os costumes, a fisionomía das cidades, os transportes e a produción de bens materiais cambiaron radicalmente.
Con estes e outros cambios, México logrou un impresionante crecemento económico que foi nomeado polos economistas nacionais e estranxeiros como o "Milagre Mexicano". Neste período moitos inmigrantes suramericanos e europeos, principalmente españois exiliados da guerra civil española, establecéronse no país.
Con todo, o Partido Revolucionario Institucional converteríase no partido máis poderoso da política mexicana, practicamente o partido do Estado, gañando case todas as eleccións ata os anos oitenta, e foi acusado en moitas ocasións de fraude electoral e corrupción. O Milagre Mexicano non lograría o crecemento económico necesario para igualar o crecemento demográfico sobre todo tras a crise petroleira dos anos setenta, e o país afundiríase nunha grave crise económica.
Life Begins Again
Life Begins Again é o álbum de estrea de The Jimmy Chamberlin Complex, o proxecto paralelo do batería de The Smashing Pumpkins Jimmy Chamberlin. Foi editado o 25 de xaneiro do 2005 a través do selo. O traballo conta con varias colaboracións como as de Billy Corgan (The Smashing Pumpkins), Bill Medley (The Righteous Brothers) e Rob Dickinson (Catherine Wheel).
Criptoloxía
miniatura|320px|A máquina alemá de cifrado Lorenz, usada na [[segunda guerra mundial para o cifrado das mensaxes para os xenerais de moi alto rango.]] A criptoloxía (do grego κρύπτω krypto, «oculto», e γράφω graphos, «escribir», literalmente «escritura oculta») é a arte de cifrar e descifrar información mediante técnicas especiais. Adoita utilizarse para permitir un intercambio de mensaxes que só poidan ser lidas polas persoas ás que van dirixidas e que posúen os medios para descifralas.
Life Begins Again
Listaxe de cancións
Todos os temas compostos por Jimmy Chamberlin e Billy Mohler, agás onde se indique.
Criptoloxía
A criptoloxía é a ciencia que engloba as técnicas de cifrado (a criptografía propiamente dita) e as técnicas complementarias, como a criptoanálise, que estuda os métodos usados para romper textos cifrados co obxecto de recuperar a información orixinal en ausencia das claves.
Finalidade
A finalidade da criptografía é, en primeiro lugar, garantir o segredo na comunicación entre dúas entidades (persoas, organizacións etc.) e, en segundo lugar, asegurar que a información enviada é auténtica nun sentido duplo: que o remitente é realmente quen di ser, e que o contido da mensaxe (criptograma) non foi modificado no tránsito.
Outro método utilizado para ocultar o contenido dunha mensaxe é ocultar a propia mensaxe nunha canle de información, pero estritamente esta técnica non é considerada criptografía, senón esteganografía. Por exemplo, mediante a esteganografía pódese ocultar unha mensaxe nunha canle de son, unha imaxe ou mesmo en repartimento dos espazos en branco usados para xustificar un texto. A esteganografía non ten por que ser un método alternativo á criptografía, sendo común que os dous métodos se usen de forma simultánea para dificultar aínda máis o labor do criptoanalista.
Na actualidade a criptografía non só se usa para comunicar información de forma segura ocultando o contenido a posibles fisgóns. Unha das ramas da criptografía que máis revolucionou o panorama actual das tecnoloxías informáticas é a sinatura dixital: tecnoloxía que busca asociar ao emisor dunha mensaxe co seu contido de forma que aquel non poida repudialo posteriormente.
Conceptos
Na xerga da criptografía, a información orixinal que debe ser protexida é coñecida como texto plano (ou "texto en claro"). O cifrado é o proceso de converter o texto plano nun galimatías ilexible, denominado "texto cifrado" ou criptograma. Polo xeral, a aplicación concreta do algoritmo de cifrado (tamén chamado "cifra") baséase na existencia dunha clave: información secreta que adapta o algoritmo de cifrado para cada uso distinto. "Cifra" é unha antiga palabra arábiga para designar o número cero; na antigüidade, cando Europa empezaba a cambiar do sistema de numeración romana á numeración arábiga, descoñecíase o cero, polo que este resultaba misterioso.
As dúas técnicas máis sinxelas de cifrado, na criptografía clásica, son a substitución (o cambio de significado dos elementos básicos da mensaxe -as letras, os díxitos ou os símbolos-) e a transposición (unha reordenación dos mesmos); a gran maioría das "cifras" clásicas son combinacións destas dúas operacións básicas.
Existen dous grandes grupos de cifras: os algoritmos cunha única clave tanto no proceso de cifrado como no de descifrado ("cifras simétricas", de clave simétrica ou privada), e os que empregan unha clave para cifrar mensaxes e outra distinta para descifralas"cifras asimétricas", de clave asimétrica ou pública). Estes últimos forman o núcleo das técnicas de cifrado modernas.
Na linguaxe cotiá a palabra código" é usada de forma indistinta con "cifra". Porén, na xerga da criptografía o termo ten un uso técnico especializado: os códigos son un método de criptografía clásica que consiste en substituír unidades textuais máis ou menos longas ou complexas, habitualmente palabras ou frases, para ocultar a mensaxe; por exemplo, "<font color="#000077">ceo azul " podería significar «<font color="#000077">atacar ao mencer ». Pola contra, as cifras clásicas adoitan substituír ou reordenar os elementos básicos da mensaxe -letras, díxitos ou símbolos-; no exemplo anterior, «<font color="#000077">rcnm arcteeo aaa » sería un criptograma obtido por transposición. Cando se usa unha técnica de códigos, a información secreta adoita recompilarse nun libro de códigos.
Con frecuencia os procesos de cifrado e descifrado aparecen na literatura como "encriptado" e "desencriptado", aínda que os dous son neoloxismos erróneos —anglicismos dos termos ingleses encrypt e decrypt— aínda sen recoñecemento académico. Hai quen fai distinción entre cifrado/descifrado e encriptado/desencriptado segundo se estea a falar de criptografía simétrica ou asimétrica.
Historia da criptografía
As técnicas para enviar mensaxes durante as campañas militares veñen desenvolvéndose desde as primeiras civilizacións, de modo que se o mensaxeiro era interceptado, a información que portaba non correse o perigo de caer en mans do inimigo. Posiblemente, o primeiro criptosistema coñecido sexa o documentado polo historiador grego Polibio: un sistema de substitución baseado na posición das letras nunha táboa. Tamén os romanos utilizaron sistemas de substitución, sendo o método actualmente coñecido como "César", porque supostamente o usaba Xulio César nas súas campañas. Algúns autores desminten que en realidade Xulio César o usase, pero a atribución ten tanto arraigo que o nome do método de substitución quedou xa aceptado. Outro dos métodos criptográficos utilizados polos gregos foi a escítala espartana, un método de transposición baseado nun cilindro que servía como clave no que se enrolaba a mensaxe para poder cifrar e descifrar.
En 1465 Leon Battista Alberti inventou un novo sistema de substitución polialfabética, que supuxo un grande avance da época. Outro dos criptógrafos máis importantes do século XVI foi o francés Blaise de Vigenère, que escribiu un importante tratado sobre "a escritura secreta" e que deseñou unha cifra que chegou até os nosos días ligada ao seu nome. Selenus escribiu a obra criptográfica Cryptomenytices et Cryptographiae (Luneburgo, 1624). Durante os séculos XVII, XVIII e XIX, o interese dos monarcas pola criptografía foi notable. As tropas de Filipe II de España empregaron durante moito tempo unha cifra cun alfabeto de máis de 500 símbolos que os matemáticos do rei consideraban inexpugnable. Cando o matemático francés François Viète conseguiu criptoanalizar aquel sistema para o rei de Francia, Henrique IV, o coñecemento amosado polo rei francés impulsou unha queixa da corte española ante o papa Pío V, acusando a Henrique IV de utilizar maxia negra para vencer os seus exércitos. Pola súa parte, a raíña de Escocia María Estuardo foi executada pola súa curmá, Isabel I de Inglaterra, tras descubrirse un complot daquela tras unha criptoanálise exitosa por parte dos matemáticos de Isabel.
Durante a primeira guerra mundial os alemáns usaron o cifrado ADFGVX, similar ao do taboleiro de xadrez de Polibio. Consistía nunha matriz de 6 x 6 utilizado para substituír calquera letra do alfabeto e os números 0 a 9 cun par de letras, entre A, D, F, G, V, ou X.
miniatura|dereita|A máquina [[Enigma (máquina)|Enigma utilizada polos alemáns durante a segunda guerra mundial.]]
Desde o século XIX e até a segunda guerra mundial, as figuras máis importantes da criptoloxía foron o holandés Auguste Kerckhoffs e o prusiano Friedrich Kasiski. No século XX a historia da criptografía volveu experimentar importantes avances, en especial durante as dúas contendas bélicas: a Primeira e a segunda guerra mundial. A criptografía usa unha nova ferramenta que permite conseguir mellores e máis seguras cifras: as máquinas de cálculo. A máis coñecida das máquinas de cifrado posiblemente sexa a alemá Enigma: unha máquina de rotores que automatizaba considerablemente os cálculos que era necesario realizar para as operacións de cifrado e descifrado de mensaxes. Para vencer o enxeño alemán foi necesaria a participación dos mellores matemáticos da época e un grande esforzo computacional.
Trala conclusión da Segunda Guerra Mundial a criptografía ten un desenvolvemento teórico importante, destacando Claude Shannon e as súas investigacións sobre a teoría da información. Ademais, os avances en computación automática supoñen tanto unha ameaza para os sistemas existentes como unha oportunidade para o desenvolvemento de novos sistemas. A mediados dos anos 70 o Departamento de Normas e Estándares norteamericano publicou o primeiro deseño lóxico dun cifrador que estaría chamado a ser o principal sistema criptográfico de finais de século: o Estándar de Cifrado de Datos (DES). Por esas datas xa se empezaba a xestar o que sería a, até o momento, última revolución da criptografía teórica e práctica: os sistemas asimétricos. Estes sistemas supuxeron un salto cualitativo importante, xa que permitiron introducir a criptografía noutros campos esenciais na actualidade, como o da sinatura dixital.
Sociedades Económicas de Amigos do País
miniatura|[[Campomanes, impulsor das SEAP, por Francisco Bayeu (1777).]]
As Sociedades Económicas de Amigos do País (SEAP) son entidades que xurdiron en España e noutros países, como Irlanda e Suíza, a partir da segunda metade do século XVIII no marco das ideas da Ilustración.
As Sociedades Económicas naceron nos círculos culturais como organismos non estatais que tiñan como fin promover o desenvolvemento de España, estudando a situación económica de cada unha das provincias e buscando solucións aos problemas que nelas houbera. Encargáronse de impulsar a agricultura, o comercio e a industria, e de traducir e publicar as obras estranxeiras que apoiaban as ideas da fisiocracia e o liberalismo.
Moitas persoas, os pensadores liberais e os chamados afrancesados (administradores e pensadores influídos pola chegada da dinastía dos Borbóns, e despois termo despectivo para referirse aos partidarios da ocupación de España por Napoleón), percibiron que España tardaba en desenvolver a súa potencia económica. Lamentaban a falta de industria e a baixa produtividade, e buscaron difundir os avances e o pensamiento da Ilustración.
As Sociedades Económicas contaban con licenza real para se constituíren e reuniren, e na súa fundación interviron os sectores máis dinámicos da sociedade: importantes figuras da nobreza e fidalguía e numerosos cargos públicos, da Igrexa, do mundo dos negocios e os artesáns. A primeira en constituírse foi a Sociedade Bascongada de Amigos do País, fundada polo conde de Peñaflorida en 1765.
Historia
A primeira Sociedade Económica que se constituíu en España foi a Real Sociedade Bascongada de Amigos do País, fundada polo conde de Peñaflorida en 1765; dez anos despois constitúese, a iniciativa de Campomanes, a Real Sociedad Económica de Madrid.
A primeira en Galicia, e única que perdurou até o día de hoxe, foi a Real Sociedade Económica de Amigos do País de Santiago, promovida por Antonio Páramo e Somoza, Pedro Antonio Sánchez Vaamonde, Luís Marcelino Pereira, Benito Gil Lemus e Antonio Gil Lemus que lle presentaron ao Consello de Castela, o 13 de decembro de 1783, unha petición co obxectivo de que se lles concedese a licenza para establecer en Santiago unha Sociedade Patriótica de Amigos do País, baixo o título de Sociedade Económica do Reino de Galicia, e o 24 de decembro de 1783 o rei Carlos III expide a Real Cédula pola que aproba a constitución da Sociedade Económica de Santiago e non do Reino de Galicia (como se solicitara) por considerar que se podían fundar outras en Galicia, como así aconteceu, aínda que tiveron pouca duración, polo que a de Santiago é a única que existe hoxe en Galicia. Os fundadores da Sociedade remitíronlle á súa vez un oficio ao alcalde de Santiago, Pedro María de Cisneros, conde de Ximonde, o 2 de xaneiro de 1784, no que solicitaban que se lles proporcionase a peza suficiente para poder celebrar nela as súas xuntas, e que apoiase o establecemento da nova Sociedade.
A principios do século XIX xa funcionaban 63 sociedades nas principais cidades de España e Indias.
Do mesmo modo que na Península, formáronse outras Sociedades de igual tipo nos territorios coloniais da América hispana como Chile, Nova Granada Guatemala, Cuba, Porto Rico, Ecuador, México, Perú, Panamá e Venezuela. Nestes lugares, a misión de fomentar a industria chocaba cos ditames do mercantilismo, que enfatizaba a primacía da industria da metrópole: as colonias deberían comprar os produtos manufacturados en España. Ademais, na cultura máis conservadora da América española, a misión de propagar a Ilustración encontrou un camiño máis difícil, e a censura oficial.
Certo é que que varias das Sociedades de América nunca foron máis que o proxecto dalgún aristócrata afeccionado, ou unha imitación dunha novidade metropolitana. Pero, con todo, varias Sociedades destacaron nas súas actividades, publicando ensaios sobre novos desenvolvementos no mundo agropecuario, avogando polo libre comercio (cando os comerciantes españois metropolitanos conservaban o seu monopolio). A de Antigua, Guatemala foi pechada varias veces por orde do Intendente, por actividades supostamente políticas. E a da Habana aínda existe hoxe en día. De maneira que se pode ver no traballo destas Sociedades un antecedente importante do proxecto de emancipación que naceu despois do cativerio en Francia do rei Fernando en 1810.
En España, e no novo mundo, as Sociedades foron berces de novas formas de sociabilidade onde os seus membros se reunían en público para debater os temas do día. Nestas reunións participaban persoas de distintas clases sociais. As Sociedades adoitaban organizarse formalmente, conservando rexistros das actividades de cada reunión, elixindo persoeiros (presidente, secretario etc.) para as funcións oficiais do grupo.
Cántabros
thumb|400px| Mapa da antiga Cantabria. Ademais de ser o adxectivo que se aplica aos habitantes da actual Cantabria, os Cántabros eran un conxunto de once pobos que ocupaban unha parte do norte da Península Ibérica, nas montañas da actual comunidade autónoma de Cantabria e Castela e León: a práctica totalidade da comunidade autónoma de Cantabria, o norte da provincia de Burgos e da Palencia, o nordeste da provincia de León, o leste do Principado de Asturias e a parte máis occidental de Bizcaia. Tiñan por cidade principal Amaya e eran veciños dos autrigones, turmogos, vacceos e ástures.
Atol Abemama
Xeografía
Ten unha área de 27´37 km² e unha poboación de 3.213 habitantes. Os illotes que conforman o atol rodean unha profunda lagoa central. A parte oriental de Abemama está unida por camiños elevados permitindo a circulación de automóbiles entre os illotes. As illas periféricas de Abatiku e Bike están situadas ao sur oeste do atol.
Cántabros
Localización e características
Tiñan por veciños aos vacceos e aos turmogos ao sur, aos autrigóns ao leste e aos ástures ao oeste. Desafiaron moito tempo as lexións romanas entre a súa primeira guerra contra os romanos en -150 e a súa submisión final, máis dun século máis tarde. Só se someteron cando Agrippa e Augusto levaron as guerras cántabras (-29 - -19) que remataron pola súa parcial extinción. A partir dese momento, as súas terras formaron parte da provincia romana da Tarraconense. Romanizáronse aos poucos, pero vivían en aldea se menciónanos pouca nas historias. Proporcionaron levas para o exército romano, como os seus veciños os ástures. As súas terras contiñan minas de chumbo.
Atol Abemama
Xeografía
Abemama ten unha superficie de 27,39 quilómetros cadrados, cunha anchura que varía de 50 ma 2 km. A illa ten 3 illas principais, o illote máis grande e principal conta con 11 aldeas e é o fogar da maioría da poboación. Abatiku, un illote situado no arrecife do noroeste, e Biike xusto ao sur da mesma, teñen poboacións moito máis pequenas.
Cántabros
Localización e características
Os once pobos cántabros eran os avarixinos, os blendios (ou plentusios), os camáricos, os concanos, os coniacos, os moroecanos, os noegos, os orxenomescos, os salaenos, os vadinienses e os vélicos.
Atol Abemama
Historia
miniatura|Declaración do protectorado de Abemama polo Capitán Davis, o 27 de maio de 1892 A illa foi descuberta en 1799 polo capitán Charles Bishop, quen a nomeou "Illa Roger Simpson", en honra a un dos seus asociados. Entre mediados e finais do século XIX, Abemama foi gobernada por un só xefe supremo. Isto contrasta co norte das Illas Gilbert, onde os grupos de familias ou kainga tiñan os seus propios líderes independentes, e os das Gilbert Sur (desde o sur de Nonouti), onde os anciáns ou unimwane reuníanse colectivamente na Maneaba para gobernar. Algunhas fontes europeas describen o xefe da familia de Abemama como "a familia gobernante das Illas Gilbert", pero fontes locais recoñecen que o unimwane manexaba gran parte do poder ata en Abemama e gobernaba a totalidade das Illas Gilbert como unha soa unidade, ata nos tempos modernos.
Pero, o xefe da familia de Abemama ten un longo historial de liderado global, e durante o tempo de Tem Binoka tamén gobernaba Kuria e Aranuka. O xefe da familia gobernante de Abemama segue estando altamente considerado e respectado ata hoxe.
O 27 de maio de 1892, no atol de Abemama, o capitán Davis do HMS Royalist declarou un protectorado británico sobre as Illas Gilbert. Foi un dos últimos intentos de imperialismo británico por parte de Gran Bretaña.
O escritor Robert Louis Stevenson viviu na illa no ano 1889. Cerca do pobo de Tabontebike sitúase a tumba do xefe tirano Tem Binoka, inmortalizado por Stevenson na súa obra "Contos dos mares do sur".
Robert Louis Stevenson, Fanny Vandegrift Stevenson e o seu fillo Lloyd Osbourne pasaron 2 meses en Abemama en 1889. Cerca Tabontebike está a tumba do xefe tirano Tem Binoka, que foi inmortalizado por Stevenson na súa obra "Contos dos mares do sur". Robert Louis Stevenson, Fanny Vandegrift Stevenson e Lloyd Osbourne volveu a Abemama en xullo de 1890 durante a súa travesía no barco de vapor comercial Janet Nicoll.
Durante a segunda guerra mundial, os xaponeses ocuparon a illa desde 1942 a 1943, converténdose logo nunha base militar dos Estados Unidos durante os seguintes dous anos.
Abemama coñecíase anteriormente como illa Roger Simpson, illa Dundas, illa Hopper, ou illa Simpson.
Visitar Abemama
Abemama é unha illa de fermosas praias cunha lagoa azul cristalina. En Abemama, aínda se poden atopar restos físicos de reliquias americanas e xaponesas da Segunda Guerra Mundial, santuarios e monumentos e lugares relacionados cos seus deuses tradicionais e o famoso Rei Binoka. Abemama está o suficientemente preto da capital de Tarawa Sur para unha escapada de fin de semana, e a miúdo é visitado polos iates que cruzan pola súa protexida lagoa. A lagoa é abundante en Albula vulpes, unha especie popular entre os pescadores deportivos.
O Aeroporto de Abemama atópase no extremo norte de Abemama cerca do pobo de Tabiang. Conta con conexións regulares con o aeroporto internacional de Tarawa dúas veces por semana, os mércores e domingos.
350px|right|Aldeas da illa Abemama
Cynan Garwyn
Traxectoria
O seu nome aparece en poemas e manuscritos escritos douscentos anos despois da súa morte.
Crese que era o fillo máis vello de Brochwel Ysgithrog e pai de Selyf Sarffgadau, ou Selyf ap Cynan, que morreu na batalla de Chester (sobre 613 ou 615). Sen dúbida reinou entre os dous. Tamén esta escrito que morreu nesa batalla xunto co seu fillo, pero non hai proba ningunha diso, e se cadra estas historias naceron máis do desexo por glorificar unha liñaxe e por construír unha lenda que por transmitir a verdade.
Segundo algúns documentos teríase casado con Gwenwynwyn, unha princesa do Vello Norte (Yr Hen Ogledd).
Daquela non existía aínda Mercia, nin o Dique de Offa, e Powys estendíase ata o medio da illa, ata o territorio que viría a ser as marcas galesas.
Identidade sexual
Formación da identidade
A formación da identidade sexual é un proceso complexo que comeza na concepción, pero que se volve clave durante o proceso de xestación e ata en experiencias vitais tralo nacemento. Existen moitos factores e bastantes combinacións dos mesmos que poden levar á confusión, pero a tradición na maioría das sociedades insiste en catalogar cada individuo pola aparencia dos seus xenitais. Por esta razón xorden moitos conflitos en persoas que nacen con trazos intersexuais.
Se, por exemplo, socialmente asígnaselle a unha persoa a identidade sexual dun home, pero os seus xenitais son femininos, esta persoa pode experimentar o que se veu a chamar disforia de xénero, é dicir unha profunda inconformodidade co rol de xénero que lle toca vivir.
Algúns estudos indican que a identidade sexual fíxase na infancia temperá (non máis aló dos 2 ou 3 anos) e a partir de entón é inmutable. Esta conclusión obtense xeralmente preguntando a persoas transexuais cando se decataron por primeira vez que a identidade sexual que lles asignou a sociedade non se corresponde coa identidade sexual coa que se identifican.
Conflitos coa identidade sexual
Moitas persoas que nacen con combinacións de trazos dos dous sexos, é dicir, enfróntanse a complicacións cando a sociedade mófase ou escandaliza do seu físico -o que adoita acontece coas persoas intersexuais- ou insiste en que asignar a un individuo un sexo co que non se identifica -o que adoita acontecer entre as persoas transexuais.
No caso das persoas transexuais, os seus problemas adoitan reducirse cando poden pasar polo proceso de reasignación de sexo, no cal inclúese a cirurxía de reasignación sexual, mal chamada "operación de mudanza de sexo".
Doutra banda, a identidade sexual adoita intentar diferenciarse da orientación sexual, na que poden darse individuos heterosexuais, homosexuais, bisexuais e asexuais. De igual xeito ca orientación sexual, a identidade sexual non se pode elixir.
Equivocamente, hai persoas que definen a transexualidade cunha homosexualidade extrema; é dicir, segundo estas persoas, unha persoa transexual ama tanto ao outro sexo que acaba identificándose con el.
Con todo, investigacións en sexoloxía da Universidade Libre de Ámsterdan apuntan que a identidade e a orientación sexual son feitos absolutamente diferentes, polo que poden darse persoas transexuais con diferentes orientacións sexuais. De feito, hai estudos que indican que máis dun 30% da poboación transexual é homosexual ou bisexual, moi por riba do 5% ao 10%, porcentaxe que adoita darse na poboación non transexual.
En relación coa identidade sexual tamén se adoita falar da identidade de xénero ou rol de xénero, é dicir, a asunción e manifestación do que se sente baseado nunhas normas sociais.
Sexismo e discriminación
Probablemente hai tantas formas de entender a identidade sexual e a de xénero como humanos existen, con todo as sociedades tenden a clasificar en compartimentos inamovibles aos individuos e a asignarlles roles ás veces moi reducidos.
Este etnocentrismo ponse de manifesto ao observar que nalgunhas sociedades existen outras clases de roles sociais; por exemplo, os Hijra da India son persoas intersexuais e dentro da súa cultura considéraselles "o terceiro sexo".
Ás veces a fronteira entre a identidade sexual e a identidade de xénero non se amosa moi clara. Neste punto, a teoría Queer rexeita a categorización do individuo en categorías universais como "homosexual", "heterosexual", "home" ou "muller". Segundo esta teoría, a orientación sexual e a identidade sexual das persoas son o resultado dunha construción social. De ser así non existirían papeis sexuais esencial ou biolóxicamente inscritos na natureza humana.
O sexismo contra transexuais tamén foi identificado en datas recentes e aínda non foi incluído no discurso público. Tradicionalmente, viuse a transexualidade como un problema psicolóxico ligado a un trastorno de identidade de xénero. Con todo, recentes investigacións médicas sobre cerebros de transexuais indican que a composición destes amosa a miúdo a composición do sexo co que se identifica o individuo en lugar da do sexo de nacemento. Isto apoia a teoría de que o cerebro dun individuo pode desenvolverse nun sentido diferente ao dos seus xenitais, polo que a transexualidade é de orixe innata e non psicolóxica. A investigación tamén apoia as expresións «home atrapado no corpo dunha muller» e «muller atrapada no corpo du home».
Valor propio, vector propio e espazo propio
miniatura|270x270px|Nesta transformación da [[Mona Lisa, a imaxe deformouse de tal forma que o seu eixe vertical non cambiou (Nota: recortáronse as esquinas na imaxe da dereita). O vector azul, representado pola frecha azul que vai dende o peito até o ombreiro, cambiou de dirección, mentres que o vermello, representado pola frecha vermella, non cambiou. O vector vermello é entón un vector propio da transformación, mentres que o azul non o é. Dado que o vector vermello non cambiou de lonxitude, o seu valor propio é 1. Todos os vectores desta mesma dirección son vectores propios, co mesmo valor propio. Forman un subespacio do espazo propio deste valor propio.]] En álxebra linear, os vectores propios, autovectores ou eigenvectores dun operador linear son os vectores non nulos que, cando son transformados polo operador, dan lugar a un múltiplo escalar de si mesmos, co que non cambian a súa dirección. Este escalar \lambda recibe o nome valor propio, autovalor, valor característico ou eigenvalor. A miúdo, unha transformación queda completamente determinada polos seus vectores propios e valores propios. Un espazo propio, autoespazo, eigenespazo ou subespazo fundamental asociado ao valor propio \lambda é o conxunto de vectores propios cun valor propio común.
A palabra alemá eigen, que se traduce en galego como propio, empregouse por primeira vez neste contexto por David Hilbert en 1904 (aínda que Helmholtz a empregara previamente cun significado parecido). Eigen traduciuse tamén como inherente, característico ou o prefixo auto-, onde se aprecia a énfase na importancia dos valores propios para definir a natureza única dunha determinada transformación linear. As denominacións vector e valor característicos tamén se utilizan habitualmente.
Definición
Formalmente, defínense os vectores propios e valores propios da seguinte maneira: sexa A: V → V un operador linear nun certo -espazo vectorial V e v un vector non nulo en V. Se existe un escalar c tal que
Exemplos
A medida que a Terra rota, os vectores no eixe de rotación permanecen invariantes. Se se considera a transformación linear que sofre a Terra tras unha hora de rotación, unha frecha que partise do centro da Terra ao polo sur xeográfico sería un vector propio desta transformación, pero unha frecha que partise do centro a un punto do ecuador non sería un vector propio. Dado que a frecha que apunta ao polo non cambia de lonxitude pola rotación, o seu valor propio é 1.
Casos de interese especial
Intuitivamente, para as transformacións lineares do espazo de dúas dimensións ℝ3, os vectores propios son:
Ecuación do valor propio ou autovalor
Matematicamente, vλ é un vector propio e λ o valor propio correspondente dunha transformación T se verifica a ecuación:
onde T(vλ) é o vector obtido ao aplicar a transformación T a vλ.
Supóñase que T é unha transformación linear (o que significa que para todos os escalares a, b, e os vectores v, w). Considérese unha base nese espazo vectorial. Entón, T e vλ poden representarse en relación a esa base mediante unha matriz AT e un vector columna vλ—un vector vertical unidimensional. A ecuación de valor propio nesta representación matricial represéntase da seguinte forma:
onde a yuxtaposición é un produto de matrices. Dado que nesta circunstancia a transformación T e a súa representación matricial AT son equivalentes, a miúdo podemos empregar só T para a representación matricial e a transformación. Isto é equivalente a un conxunto de n combinacións lineares, onde n é o número de vectores da base. Nesta ecuación, tanto o autovalor λ e as n compoñentes de vλ son descoñecidos.
Con todo, ás veces é pouco natural ou mesmo imposible escribir a ecuación do autovector en forma matricial. Isto ocorre, por exemplo, cando o espazo vectorial é de dimensión infinita, por exemplo no caso da corda mostrada anteriormente. Dependendo da natureza da transformación T e o espazo ao que se aplica, pode ser vantaxoso representar a ecuación de autovalor como un conxunto de ecuacións diferenciais, onde os autovectores reciben a miúdo o nome de autofuncións do operador diferencial que representa T. Por exemplo, a derivación mesma é unha transformación linear, xa que (se f(t) e g(t) son funcións derivables e a e b son constantes)
Maigret na escola
Maigret na escola é unha novela policíaca en lingua francesa do autor belga Georges Simenon, publicada por vez primeira por Presses de la Cité en marzo de 1954 co título orixinal Maigret à l'école. Forma parte da saga do comisario Maigret. Foi traducida ao galego por Xosé Manuel Martínez Oca, e publicada por Vía Láctea Editorial en 1992.
Valor propio, vector propio e espazo propio
Ecuación do valor propio ou autovalor
Considérese a diferenciación con respecto a t. As súas autofuncións h(t) obedecen á ecuación do autovalor: onde λ é o autovalor asociado coa función. Unha función no tempo é constante se \lambda = 0, crece proporcionalmente a si mesma se \lambda é positiva, e decrece proporcionalmente a si mesma se \lambda é negativa. Por exemplo, unha poboación ideal de coellos procrea con máis frecuencia a medida que hai máis coellos, e por tanto satisfai a ecuación para lambda positivo.
A solución á ecuación de valor propio é, a función exponencial; pois esa función é unha función propia do operador diferencial d/dt co valor propio λ. Se λ é negativa, a evolución de g denomínase decaemento exponencial; se é positiva denomínase crecemento exponencial. O valor de λ pode ser calquera número complexo. O espectro de d/dt é entón o plano complexo na súa totalidade. Neste exemplo o espazo vectorial no que actúa d/dt é o espazo das funcións derivables dunha variable. Este espazo ten unha dimensión infinita (pois non é posible expresar cada función diferenciable como combinación linear dun número finito de funcións base). No entanto, o espazo propio asociado a un valor propio determinado λ é unidimensional. É o conxunto de todas as funcións, onde A é unha constante arbitraria, a poboación inicial en t=0.
Maigret na escola
A obra foi escrita en Shadow Rock Farm (Lakeville, Connecticut) entre o 1 e o 8 de decembro de 1953, e apareceu publicada en 6 entregas no semanario Télé-Moustique entre o 14 de febreiro e o 21 de marzo de 1954. Nesta novela as investigacións de Maigret desenvólvense nun clima aldeán, hostil ao estranxeiro, e iso faille lembrar épocas da súa infancia. Amais de para resolver o caso, o comisario decide ir a Charente Marítimo para evadirse da gran cidade por uns días e para comer ostras e beber viño branco.
Valor propio, vector propio e espazo propio
Teorema espectral
O teorema espectral mostra a importancia dos valores propios e vectores propios para caracterizar unha transformación linear de forma única. Na súa versión máis simple, o teorema espectral establece que, baixo unhas condicións determinadas, unha transformación lineal pode expresarse como a combinación linear dos vectores propios con coeficientes de valor igual aos valores propios polo produto escalar dos vectores propios polo vector ao que se aplica a transformación, o que pode escribirse como: onde y  representan os vectores propios e valores propios de \mathcal{T}. O caso máis simple no que ten validez o teorema é cando a transformación linear vén dada por unha matriz simétrica real ou unha matriz hermitiana complexa.
Se se define a n-ésima potencia dunha transformación como o resultado de aplicala n veces sucesivas, pódese definir tamén o polinomio das transformacións. Unha versión máis xeral do teorema é que calquera polinomio P de \mathcal{T} é igual a:
Maigret na escola
Trama
Joseph Gastin é un profesor dunha aldea do depertamento de Charente Marítimo que chega a París para pedirlle axuda ao comisario Maigret. Está acusado inxustamente de matar Léonie Birard, a proscrita da aldea. Maigret decide marchar uns días da cidade e acompáñao ata La Rochelle. Ao chegar, como era previsible, Gastin é arrestado, e Maigret vai a Saint-André-sur-Mer para investigar.
Valor propio, vector propio e espazo propio
Teorema espectral
O teorema pode estenderse a outras funcións ou transformacións tales como funcións analíticas, sendo o caso máis xeral as funcións de Borel.
Maigret na escola
Trama
Léonie Birard foi asasinada cunha bala de carabina mentres estaba observando pola ventá da súa casa, preto da escola, nun momento en que o mestre saíu do centro escolar para cubrir uns documentos na casa do concello. A anciá era odiada por toda a veciñanza da aldea, aos que insultaba e maldicía. Pola súa banda, o mestre chegara desde Courbevoie, onde a súa muller tivera unha aventura por todos coñecida, e o matrimonio non era benvido na aldea.
Valor propio, vector propio e espazo propio
Cálculo de valores propios e vectores propios de matrices
Se se quere calcular os valores propios dunha matriz dada e esta é pequena, pódese calcular simbolicamente empregando o polinomio característico. Con todo, a miúdo resulta imposible para matrices extensas, caso no que se debe usar un método numérico.
Cálculo simbólico
Unha ferramenta importante para atopar valores propios de matrices cadradas é o polinomio característico: dicir que λ é un valor propio de A é equivalente a dicir que o sistema de ecuacións lineares A v = λ v → A v - λ v = 0 (factorizando por v queda (A - λI) v = 0 onde I é a matriz identidade) ten unha solución non nula v (un vector propio), e desta forma é equivalente ao determinante:
Maigret na escola
Adaptacións
Amais de ser traducida ao galego, a obra foi verquida a diversas linguas como o alemán (Maigret und die schrecklichen Kinder), italiano (Maigret a scuola), inglés (Maigret Goes to School) ou portugués (Maigret na escola). Foi levada á pantalla en catro ocasións:
David Legerén Cespón
David Legerén Cespón, nado en Caldas de Reis e finado en Sanlúcar la Mayor (Sevilla) o 10 de xullo de 1924, foi un avogado e empresario galego.
Valor propio, vector propio e espazo propio
Cálculo simbólico
A función p(λ) = det(A - λI) é un polinomio de λ pois os determinantes defínense como sumas de produtos. Este é o polinomio característico de A: os valores propios dunha matriz son os ceros do seu polinomio característico.
David Legerén Cespón
Traxectoria
Fillo de Ramón Legerén. Avogado. Dono do Hotel Balneario Dávila de Caldas de Reis. Foi Rexistrador da Propiedade de Grandas de Salime (1893), Caldas de Reis (1919) e Sanlúcar la Mayor (1923).
Valor propio, vector propio e espazo propio
Cálculo simbólico
Todos os valores propios dunha matriz A poden calcularse resolvendo a ecuación.
Se A é unha matriz n×n, entón p_A ten grao n e A ten como máximo n valores propios.
Einion ap Madog ap Rhahawd
Traxectoria
Sábese pouco sobre a vida persoal de Einion. Descendía da familia de avogados galeses que se coñecen como Llwyth Cilmin Droetu, que estaba en conexión con Llanddyfnan en Môn pero que eran orixinarios da zona do cwmwd de Uwch Gwyrfai en Arfon. Era familiar en cuarto grao do bardo tardío Gruffudd ab yr Ynad Coch, e cantou unha famosa elexía ao príncipe Llywelyn ap Gruffudd. Cítase o pai de Einion, Madog ap Rhahawd, no texto xenealóxico Bonedd Gwŷr Arfon que rexistra leito (terra familiar) de Gwyrion Rhahawd na zona de Dinas Dinlle, Uwch Gwyrfai, a principios do século XIV.
Obra
Só se conserva un poema da obra de Einion ap Madog ap Rhahawd. Aparece no Manuscrito Hendregadredd e seis manuscritos posteriores que derivan daquel. É unha breve awdl de loanza a Gruffudd ap Llywelyn Fawr. Tomou a súa forma despois de Gruffudd liberarse do confinamento en 1234 e antes do seu encarceramento en 1239, época na que Gruffudd gobernaba na súa terra herdada en Llŷn e Eifionydd e parte do reino de Powys, baixo a autoridade de seu pai, coa súa corte en Castell Cricieth moi probabelmente.
Valor propio, vector propio e espazo propio
Cálculo simbólico
Unha vez que se coñecen os valores propios λ, os vectores propios pódense achar resolvendo o sistema de ecuacións homoxéneo:
David Legerén Cespón
Vida persoal
Casou con Joaquina Paz Villa e foi pai de David, Jesús e Ramón Legerén Paz.
Valor propio, vector propio e espazo propio
Cálculo simbólico
Unha forma máis sinxela de obter vectores propios sen resolver un sistema de ecuacións lineares baséase no teorema de Cayley-Hamilton que establece que cada matriz cadrada satisfai o seu propio polinomio característico. Así, se son os valores propios de A cúmprese que polo que os vectores columna de son vectores propios de \lambda_1.