cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Guerra de Kosovo
Campaña de bombardeos da OTAN
O comezo da campaña ideose para destruír as defensas aéreas serbias e obxectivos de alto valor militar. Os resultados iniciais non foron bos, o mal tempo obstaculizou algunhas intervencións prematuras. A OTAN subestimara seriamente a vontade de resistir de Milošević: poucos en Bruxelas pensaron que a campaña duraría algo máis que algúns días. Aínda que os bombardeos iniciais foron notábeis, non foron, nin por asomo, como os que se viron en Bagdad en 1991 e, máis adiante, en 2003. Sobre o terreo o combate empeoraba. Despois dunha semana desde que comezara a guerra, ao redor de 300.000 albaneses de Kosovo fuxiran ás veciñas Albania e Macedonia e uns cuantos miles máis se desplazáronse polo interior de Kosovo. En abril, as Nacións Unidas informaron que fuxiran das súas casas 850.000 persoas, a gran maioría albaneses.
Julio Fernández Rodríguez
Traxectoria
É o presidente de Filmax Entertainment, un dos artífices da nova etapa da industria audiovisual en España, dedicándose á creación, produción, distribución e exhibición de contidos de ficción e animación. Desenvolveu un selo cinematográfico propio de xénero fantástico (Fantastic Factory), e é propietaria da empresa galega Bren Entertainment.
Guerra de Kosovo
Campaña de bombardeos da OTAN
O éxodo dos refuxiados, cuxa causa é obxecto dunha gran controversia, forma a base dos cargos por crimes de guerra que as Nacións Unidas imputan a Slobodan Milošević e outros oficiais responsábeis de dirixir o conflito en Kosovo. A parte serbia e os seus apoios occidentais afirman que as migracións foron causadas por un pánico masivo na poboación albanesa de Kosovo, e que o éxodo se xerou principalmente por medo aos bombardeos da OTAN. Tamén se alegou que o éxodo foi alentado poas guerrillas do UÇK, que incluso nalgúns casos deron ordes directas de fuxir aos albaneses. Algúns informes de testemuñas, tanto serbios como albaneses, identificaron como os culpábeis ás forzas de seguridade e grupos paramilitares serbios, responsábeis de baleirar sistematicamente de habitantes albaneses cidades pequenas e vilas. De feito houbo algúns casos ben documentados de expulsións masivas, como sucedeu en Pristina a finais de marzo, cando decenas de miles de persoas foron reunidas a punta de pistola e cargadas en trens para seren abandonadas na fronteira macedonia. Outras cidades, como Pec, foron incendiadas. miniatura|150px|Milo Djukanović. miniatura|300px|esquerda|Zona residencial bombardeada. miniatura|300px|esquerda|Edificios destruídos en Kosovo.
Julio Fernández Rodríguez
Traxectoria
É membro da Academia das Artes e das Ciencias Cinematográficas de España, vicepresidente da Federación de Asociacións de Produtores Audiovisuais Españois, conselleiro da xunta directiva da Entidade de Xestión de Dereitos dos Produtores Audiovisuais, patrono da fundación privada Escola Superior de Cinema i Audiovisual de Catalunya da Universitat de Barcelona e presidente da Asociación de Empresarios Galegos de Cataluña.
En febreiro de 2008 foi acusado pola Fiscalía de Cataluña de ocultación de bens e apropiación indebida por descapitalizar a compañía Ivex Films.
Guerra de Kosovo
Campaña de bombardeos da OTAN
Non está claro o que buscaba Milošević expulsando aos habitantes albaneses de Kosovo. Unha posibilidade é que desexara substituír a poboación albanesa con refuxiados serbios de Bosnia e Croacia, logrando por tanto unha "serbianización" da provincia. O que si está moi claro é que a OTAN, o desexara ou non, logrou unha considerábel vantaxe propagandística da fuxida de Kosovo. Se era o que pretendían, foi un grande éxito, xa que acabou convencendo á poboación dos países membros da OTAN de que tiñan que vencer neste conflito.
Europa xa estaba encontrando problemas para facerlle fronte, tivo ondadas previas de refuxiados e buscadores de asilo político procedentes dos Balcáns, así que outra nova vaga de refuxiados desestabilizaría seriamente o sueste de Europa. Pódense dar argumentos que apoian que a guerra en Kosovo non era, inicialmente, de grande interese para os Estados pertencentes á OTAN, pero a crise dos refuxiados fixo que si o fora.
Produciuse un cambio nas operacións militares da OTAN ao incrementarse o ataque a obxectivos serbios situados sobre o terreo (facendo branco en obxectivos tan pequenos como tanques individuais e unidades de artillaría), á vez que se continuaba co bombardeo estratéxico. Porén, esta actividade estaba moi limitada polos políticos, de modo que cada obxectivo tiña que ser aprobado por cada un dos 19 países membros. Montenegro foi bombardeado en varias ocasións, pero co tempo a OTAN desistiu para apoiar a posición inestábel do seu líder anti-Milošević Milo Djukanović.
Atacáronse os chamados obxectivos de uso dual, usados á vez por civís e militares. Estes incluían pontes sobre o Danubio, fábricas, centrais eléctricas, instalacións de telecomunicacións, e aqueles que resultaron particularmente controvertidos, a sede dos esquerdistas iugoslavos (un partido político dirixido pola esposa de Milošević) e a torre de radiodifusión da televisión estatal serbia. Algúns viron estas accións como violacións das leis internacionais e en particular da convención de Xenebra. A OTAN, porén, argumentou que estas instalacións eran potencialmente útiles para os militares serbios e, por tanto, o seu bombardeo estaba xustificado. A alianza tamén mantivo que se esforzou en evitar vítimas civís durante a campaña de bombardeos.
A comezos de maio unha aeronave da OTAN atacou un convoi de refuxiados albaneses, alegando que se creu que era un convoi militar serbio; morreron ao redor de 50 persoas. A OTAN tardou cinco días en admitir a súa responsabilidade, chamándoo un erro. Porén, os serbios acusaron á OTAN de atacar deliberadamente aos refuxiados. O 7 de maio, bombas da OTAN impactaron na embaixada chinesa de Belgrado, matando a varios diplomáticos chineses e indignando á opinión pública chinesa. Os Estados Unidos e máis tarde a OTAN pediron desculpas polo bombardeo, aclarando que o sucedido fora debido a un mapa obsoleto da rexión proporcionado pola CIA. Este argumento foi contradito conxuntamente polos xornais The Observer (Reino Unido) e Politiken (Dinamarca), os cales informaron que a OTAN bombardeou de forma deliberada a embaixada porque funcionaba como repetidor para os sinais de radio do exército iugoslavo. Tamén se dixo que foi debido a que desde a embaixada analizábanse os voos dos avións invisíbeis estadounidenses. O bombardeo tensou as relacións entre a China e os países da OTAN e provocou que no exterior das embaixadas occidentais en Beijing se deran mostras de enfado e malestar.
A principios de xuño, a solución do conflito parecía próxima e os países da OTAN empezaron a pensar seriamente nunha operación terrestre, unha invasión de Kosovo. Isto debía ser organizado rapidamente, xa que quedaba pouco tempo para que chegara o inverno e había que traballar moito para mellorar as vías desde os portos gregos e albaneses até as rotas planexadas para levar a cabo a invasión, a través de Macedonia e o nordeste de Albania. Porén, ao mesmo tempo, negociadores finlandeses e rusos continuaban intentando persuadir a Milošević de que cedera. Finalmente este recoñeceu que a OTAN estaba resolta a acabar co conflito dun modo ou outro e que Rusia non interviría en apoio de Serbia. Con tan poucas alternativas á vista, Milosešević aceptou as condicións ofrecidas polo equipo mediador de Finlandia-Rusia e permitiu a presenza militar de tropas da OTAN dentro de Kosovo, pero lideradas pola ONU.
Consecuencias da guerra
O primeiro problema, o dos refuxiados albaneses, foi resolvido en gran parte de forma moi rápida: en tres semanas, cerca de 500.000 refuxiados albaneses regresaron aos seus fogares. Contra finais de novembro de 1999, segundo cifras de ACNUR, máis de 800.000 dos 850.000 desprazados xa regresaran. Porén, gran parte da poboación serbia de Kosovo foi desprazada da provincia debido aos ataques de vinganza, xunto coas poboacións doutras orixes. A Cruz Vermella iugoslava deu cifras de cerca de 250.000 refuxiados, a maioría deles de orixe serbia. En pouco tempo, a poboación de orixe serbia en Kosovo reduciuse a menos dun cuarto da que había antes da guerra.
As baixas civís producidas durante os ataques da OTAN estímase que foron entre 1.200 e 5.700, segundo as autoridades serbias, e en 500 segundo Human Rights Watch. Con respecto ás forzas militares iugoslavas, a OTAN estima que ocorreron un máximo de 5.000 baixas durante o conflito, mentres que os serbios deron a cifra de 576 efectivos mortos (462 soldados e 114 policías). Despois de finalizar a guerra, desenterráronse cerca de 4.500 corpos de albaneses na súa maioría. Estímase que o total de baixas albanesas proxímase aos 10.000 mortos. Esta cifra debátese aínda na actualidade, pero dista moito da cifra de 500.000 homes supostamente desaparecidos anunciada antes de finalizado o conflito. Diversas fontes sinalan que dos 4.400 casos documentados de baixas as cifras se elevaron a 10.356.
Dado que non houbo combates terrestres nos que participaran as forzas da OTAN, as súas baixas foron moi reducidas, a maioría delas ligadas a operacións aéreas e a accidentes ocorridos durante os combates. A destrución producida nas forzas iugoslavas tampouco foi moi grande. Foron destruídos 50 aparatos da forza aérea iugoslava, pero a maioría dos tanques atacados en terra eran reclamos. De acordo co diario londiniense The Time destruíronse un total de 13 tanques serbios. As baterías antiaéreas non se utilizaron e, por tanto, non se descubriron, o que obrigou á aviación da OTAN a voar a grande altura para evitalas durante todo o tempo que duraron os bombardeos.
Un estudo realizado por Spiegel e Salama, publicado en The Lancet, estima en 12.000 o total de baixas ocorridas durante a guerra de Kosovo.
Ramón Lugrís
Ramón Lugrís Pérez, nado en Ferrol en 1932 e finado en Cidade Real o 2 de decembro de 2015, foi un xornalista, tradutor e ensaísta galego.
Traxectoria
Nado en Ferrol nunha familia republicana, o seu pai e o seu tío sufriron represión económica e persoal na posguerra. Ao rematar a Guerra trasladouse a Santiago de Compostela de neno (1939), dado que o seu pai traballaba como comercial en El Correo Gallego, e a cabeceira trasladárase de Ferrol a Santiago. Fixo a ensinanza primaria e o bacharelato en Compostela, e preparou o acceso á universidade con Francisco Río Barxa.
Marchou cunha bolsa de El Correo Gallego a estudar a Barcelona, onde compaxinou os estudos co traballo como lector de prensa internacional para unha asociación relixiosa de perfil carlista. Nas vacacións de verán contactou en Santiago co parladoiro do Derby, e coñeceu a Ramón Otero Pedrayo, Manuel Beiras, Ramón Piñeiro, Xosé Mosquera Pérez, Francisco Fernández del Riego, Domingo García Sabell, Borobó e Ramón Cabanillas.
Posteriormente nucleou ao seu redor un grupo con outros mozos do seu tempo, como Xosé Luís Franco Grande, Manuel Vidán, Gonzalo Rodríguez Mourullo, Baldomero Cores ou Otero Guldrís. Ese grupo deu orixe á Xeración das Festas Minervais. Mais ao cabo de tres anos, en 1957, Lugrís marchou traballar a Londres, á BBC, onde foi redactor da sección española da BBC. Alí coñeceu a Fernando Pérez-Barreiro e a Eduard Punset, cos que traballou. Tamén fixo de correspondente en Londres para Radio Nacional de España. miniatura|170px|Nº 1 de [[Grial (revista)|Grial.]] En 1962 rematoulle o contrato en Londres, e tras traballar como tradutor brevemente en Accra, marchou a Nova York onde traballou como tradutor na Secretaría Xeral da ONU. Alí coñeceu a Emilio González López, Enrique Santamarina, Leonardo Santamarina, Emilio Flórez e Ernesto Guerra da Cal. Desde América participou na fundación do Partido Socialista Galego en 1963. En 1965 deixou a ONU e marchou á Organización Mundial do Café en Londres para traballar como tradutor. Ao pouco deixou a organización, onde foi substituído por Fernando Pérez-Barreiro, e volveu ao eido do xornalismo, nunha axencia de colaboradores de política internacional, baseada en Londres, pero centrada na política de América Latina. Alí coñeceu a intelectuais e xornalistas americanos como Mario Vargas Llosa ou Antonio Cisneros.
Ao retirarse viviu entre Madrid, Londres e Cidade Real.
Colaborou en Grial e co IGADI.
Vida persoal
Estivo casado con Miren Rahm, tamén tradutora, coa que casou durante a súa estadía en Londres.
Campionato de Cataluña de fútbol
O Campionato de Cataluña foi a primeira e mais importante competición de fútbol que se disputou en Cataluña durante a primeira metade do século XX. Tiña formato de liga, e o campión era o equipo que remataba primeiro na táboa. A súa primeira edición tivo lugar entre os anos 1900 e 1901 coa denominación "Copa Macaya", e a derradeira entre os anos 1939 e 1940, ano no cal foi suspendida polo réxime franquista, ó igual que as restantes competicións rexionais que existían en España.
O título de campión de Cataluña dáballe dereito ó equipo gañador a participar no Campionato de España, a actual Copa do Rei. O equipo máis laureado nesta competición foi o FC Barcelona, que venceu en 23 edicións; seguido do RCD Espanyol, con 9 títulos.
Campións
En 1984 foi creada a Copa Cataluña, unha competición cun formato distinto do que tiña o Campionato de Cataluña, pero que é a herdeira do seu legado.
Ligazóns externas
Futbol a Catalunya Football in Catalonia
Katia Ogonek
Katia Ogonek (en ruso Ка́тя Огонёк), nada como Kristina Evgenevna Penkhasova (Кристи́на Евге́ньевна Пенха́сова) en Dzhubga o 17 de marzo de 1977 e finada en Moscova o 24 de outubro de 2007, foi unha cantante rusa, intérprete de chanson rusa.
Traxectoria
Naceu nunha vila de Krasnodar nunha familia de artistas, súa nai, Tamara Ivanova, era bailarina e seu pai, Evgenii Semenovich, era músico e chegou a colaborar co conxunto Samotsvety. Katia pasou a maior parte da súa infancia en Kislovodsk. Con dezaseis anos marchou a Moscova para probar sorte no mundo da canción, o compositor Alexander Shaganov escribiulle os seus primeiros temas, e así en 1995 saíu o seu primeiro álbum en formato casete, Ia ne malenkaia. Durante un tempo colaborou co grupo Lesopoval de Mikhail Tanich. En 1998 co pseudónimo de Masha Sha dous álbums, Misha+Misha=Sha e Misha-Sha - Rezinovii Vaniusha, diferente do resto da súa discografía pola súa énfase nos temas sexuais e polo lado máis escabroso das relacións entre homes e mulleres. Nese ano gravou outros dous álbums Belaia Taiga I e Belaia Taiga II pero xa co pseudónimo que empregou ata a súa morte, as cancións son do ámbito da chanson rusa, a maioría cancións de convictos, sobre amor e separación, soidade, fidelidade; na época este tipo de cancións eran moi populares e demandadas pero os intérpretes eran homes; Katia cantounas dende a perspectiva feminina dun xeito conmovedor e estes dous álbums foron o comezo do seu éxito. En 2000 saíron Zvonkom iz zoni e Chrez Goda, esta última incluía a canción "Zhigan" cun heroe que acabaría por se converter no heroe favorito das súas cancións.
Filmes de España propostos ó Óscar ó mellor filme internacional
miniatura|[[José Luis Garci dirixiu o primeiro filme en gañar o premio, Volver a empezar.]] España presentou filmes para o Óscar ó mellor filme internacional dende a creación do premio. O premio é concedido anualmente pola Academia das Artes e das Ciencias Cinematográficas dos Estados Unidos de América a unha longametraxe producida fóra dos Estados Unidos e cuxo diálogo estea principalmente nunha lingua diferente do inglés. O galardón foi creado para a 28ª edición dos premios, sucedendo os premios honoríficos non competitivos que se presentaron entre 1947 e 1955 en recoñecemento dos mellores filmes en lingua estranxeira estreados nos Estados Unidos.
Até o ano 2020, vinte filmes españois foron nomeados ó Óscar ó mellor filme internacional, gañando o premio catro deles: Volver a empezar en 1982, Belle Époque en 1993, Todo sobre mi madre en 1999 e Mar adentro en 2004. Entre tódolos países que presentaron filmes ó premio, España está clasificada no terceiro posto en termos de filmes gañadores, detrás de Italia (dez premios) e Francia (nove premios) e está empatado co Xapón e Dinamarca (catro premios), e é terceiro en termos de nomeamentos, detrás de Francia (trinta e catro nomeamentos) e Italia (vinte e sete nomeamentos).
Dende a década de 1980, as propostas españolas son decididas anualmente pola Academia das Artes e as Ciencias Cinematográficas de España (AACCE). Dende o ano 2001, a Academia crea unha lista curta de tres filmes antes de anunciar o filme español candidato.
Pedro Almodóvar representou a España nesta competición sete veces, conseguindo tres nomeamentos, incluíndo unha vitoria. José Luis Garci representou a España seis veces, acadando catro nomeamentos e gañando unha vez. Carlos Saura representou a España cinco veces.
Tódalas propostas foron rodadas principalmente en castelán, coas excepcións de Ese oscuro objeto del deseo (francés e castelán), Pa negre (catalán), Loreak (éuscaro), Estiu 1993 (catalán) e ''Alcarràs (catalán).
Propostas
A Academia das Artes e das Ciencias Cinematográficas convidou as industrias cinematográficas de varios países a presentar os seus mellores filmes para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa dende o ano 1956. O Comité desta categoría supervisa todo o proceso e revisa tódolos filmes enviados. Despois disto, realízase unha votación secreta para determinar os cinco nomeados ó premio. A continuación amósase unha lista dos filmes que presentou España para a súa valoración pola Academia co respectivo ano e cerimonia de entrega.
Fornos
O topónimo galego e portugués Fornos pode referirse a:
Ligamento trapezoide
miniatura|250px|Ligamentos da articulación acromioclavicular. O ligamento trapezoide é un ligamento do membro superior humano, pertencente á articulación acromioclavicular, localizada no ombreiro. Forma parte do ligamento coracoclavicular e está pegado ao ligamento conoide. Une, ao igual que o conoide, a clavícula (insírese na liña trapezoide da clavícula) e o acromion. Xunto co conoide forma un triángulo ligamentoso. O bordo anterior é libre e non está en contacto con outras estruturas.
Eugenio López Aydillo
Eugenio López Aydillo, nado en Ourense en 1888 e finado en Oviedo o 8 de decembro de 1965, foi un xornalista e escritor galego.
Traxectoria
Nado en Ourense, dende moi novo alternou os estudos co traballo xornalístico. En 1907 comezou a súa actividade con Solidaridad Gallega e posteriormente participou con Alfonso Alcalá Martín no proxecto de editar en Madrid o semanario Galicia Española en marzo de 1908, que finalmente non viu a luz; colaborou con xornais madrileños como Heraldo de Madrid, La Iberia e El Gran Bufón. Dirixiu o xornal El Miño e fundou e dirixiu o quincenario Mi Tierra. Participou no Manifesto de Ourense (1912) con Basilio Álvarez, José Rodríguez Pavón e Ramón Fernández Mato.
En 1913 trasladouse a Madrid para estudar Filosofía e Letras. En 1917 fíxose cargo da cátedra de Historia da Universidade de Valladolid. Seguiu colaborando na prensa converténdose en director de Acción Gallega, escribindo en Vida Gallega, La Voz de Galicia, Estudios Gallegos, Suevia e sendo correspondente de Ideas.
Durante a República participou no inicio da actividade xornalística de El País, colaborou en Faro de Vigo e El Eco de Santiago e impartiu a única das conferencias do ciclo de actividades que tiña prevista a Asociación de Escritores de Galicia o 16 de xullo de 1936.
Funcionario de Facenda, no franquismo foi xefe da Delegación de Facenda de Oviedo e colaborou en La Región.
Obra
miniatura|125px|Eugenio López Aydillo (1933).
Liga ACT 2005
A tempada 2005 da Liga ACT foi a 3ª edición do campionato de traiñeiras do Cantábrico, creado en 2003 pola Asociación de Clubs de Traiñeiras. Nesta tempada se disputaron 18 bandeiras.
BeppoSAX
BeppoSAX foi un observatorio espacial colaboración de Italia e os Países Baixos. Foi lanzado o 30 de abril de 1996 desde Cabo Cañaveral mediante un foguete Atlas I. O nome é unha composición entre "Beppo", o alcume do físico italiano Giuseppe Occhialini, e o acrónimo en italiano "SAX", Satellite per Astronomia X.
Características
BeppoSAX adicouse a facer estudos espectroscópicos e de variabilidade temporal do ceo en raios X na banda de enerxía entre 1 e 200 keV, incluída unha exploración de eventos transitorios en todo o ceo no rango entre 2 e 30 keV.
Instrumentación
BeppoSAX levaba a bordo os seguintes instrumentos de campo de observación estreito:
A 90 graos do eixo dos instrumentos de campo estreito había tres cámaras gran angular sensibles a enerxías de entre 2 e 30 keV.
Guerras balcánicas
As guerras balcánicas ou guerras dos Balcáns foron dúas guerras ocorridas no sueste de Europa de 1912 a 1913. A primeira enfrontou ao Imperio otomán coa chamada Liga dos Balcáns formada por Bulgaria, Montenegro, Grecia e Serbia.
Antecedentes
Despois da súa derrota diplomática na Crise bosníaca de 1908, o Imperio ruso tratou de recuperar a súa influencia nos Balcáns inducindo aos países da península a asociarse baixo a súa supervisión. En 1911, chegaba tamén a un acordo con Italia para cooperar con ela na rexión. O mesmo ano, a derrota do Imperio otomán ante Italia na guerra italo-turca (que lle permitiu a esta anexionarse Libia) e a continua inestabilidade no Imperio fixeron que os Estados balcánicos visen como inminente a partición de Macedonia.
A pesar da súa rivalidade por controlar Macedonia e erixirse como a potencia principal dos Balcáns, Bulgaria e Serbia lograron alcanzar un acordo o de defensa mutua e contrario á repartición de territorio otomán por outros Estados. Os anexos secretos do acordo trataban sobre a división de Macedonia entre os dous países, deixando a futura fronteira entre ambos extremadamente vaga: Serbia anexionaría os territorios ao norte dos montes Šar, e Bulgaria os situados ao leste do Struma e das montañas Ródope. O resto de Macedonia quedaba sen asignar, aínda que Serbia se comprometía a non exixir os territorios máis alá da liña Kriva Palanka-Veles-Ohrid, sen ocupar ningunha das dúas últimas poboacións. O resto podería dividirse entre Bulgaria e Grecia. Ambos os países comprometíanse a enviar 100.000 soldados á fronte de Macedonia, subministrando Serbia un total de 150.000 e Bulgaria 200.000 soldados.
A continuación, Serbia e Bulgaria comezaron as negociacións con Montenegro, que debía provocar ao Imperio otomán para lograr o estalido das hostilidades. Rusia, consciente de que a súa alianza para frear o poderío do Imperio austrohúngaro se convertera nun pacto para atacar ao Imperio otomán, tratou de frealo mediante diplomacia, logrando o acordo de Austria-Hungría. O estas dúas potencias advertían aos países balcánicos que os posíbeis cambios territoriais na península non serían recoñecidos polas grandes potencias, pero ese mesmo día Montenegro desencadeaba un ataque contra os otománs, apoiado inmediatamente polo resto dos seus aliados.
Primeira guerra
As operacións contra o Imperio desenvolvéronse sen grandes problemas: os exércitos coligados contaban con 700.000 homes fronte aos 320.000 otománs, e a frota grega bloqueaba a península, estorbando os reforzos otománs.
Mentres que os búlgaros se concentraban en atacar Istambul e sitiaban Edirne con reforzos serbios, os gregos ocupaban Salónica o, a onde os búlgaros chegaban o día seguinte. En Macedonia os serbios ocupaban poboacións máis alá da liña de máxima expansión acordada cos búlgaros, facéndose con Prilep, Bitola e Ohrid. No oeste, Serbia, decidida a lograr un porto no mar Adriático, avanzou cara a Durrës, a pesar de ser o territorio de maioría albanesa, e cercou Shkodër (Escútari) coa axuda de Montenegro. No suroeste Grecia atacou Janina.
A comezos de 1913 as posicións otomás na península limitábanse a catro cidades cercadas: Istambul, Edirne, Shkodër e Janina. As grandes potencias interviron entón para decidir a asignación de territorios mediante a imposición en maio do Tratado de Londres, que asignaba Edirne a Bulgaria, Creta a Grecia e creaba Albania grazas á insistencia de Italia e Austria-Hungría, que non desexaban que Serbia contase con saída ao Adriático. Esta e Grecia, que perderon os territorios albaneses ocupados no conflito, decidiron resarcirse noutro territorio.
Segunda guerra
[[Ficheiro:GuerrasBalcánicasLondresYBucarest.svg|miniatura|Mapa cos territorios ocupados pola Liga dos Balcáns tras as dúas guerras balcánicas. A liña vermella sinala a antiga fronteira otomá anterior ás mesmas.
]]
Serbia exixiu entón a Bulgaria estenderse máis alá do acordado, alegando que levara o peso dos combates en Macedonia e que perdera a súa saída ao mar, temendo en realidade o poder da nova Bulgaria, que lograra unha saída ao mar Exeo e grandes territorios en Macedonia. Grecia, á súa vez, non desexaba unha Bulgaria poderosa a escasos quilómetros de Salónica. Ante a tensión crecente entre os antigos aliados, Serbia e Grecia chegaron a un pacto secreto polo que se dividían Macedonia ao oeste do río Vardar, quedando o territorio ao leste do río para Bulgaria. Pronto Montenegro e Romanía, que anhelaba tomar o sur da Dobruxa, uniron ao acordo. O Imperio otomán comezou a tratar tamén cos novos aliados.
Mentres, Bulgaria encontrábase cada vez máis illada: tras o seu rexeitamento á mediación rusa perdeu o apoio desta, que apoiou as pretensións serbias, mentres os austrohúngaros trataban con Grecia e Romanía. Confiando na súa (suposta) superioridade militar, Bulgaria atacou a Serbia e Grecia o. Pronto os aliados destas entraron no conflito e o Bulgaria víase obrigada a asinar o armisticio, recoñecendo a súa derrota.
Este segundo conflito levou consigo grandes perdas territoriais para Bulgaria, que cedeu o sur de Dobruxa, concedido a Romanía, e case toda a Macedonia, a excepción dos territorios que rodeaban Strumica, aínda que mantiña o seu acceso ao Exeo a través dunha franxa de 120 km e o porto de Dedeagatch. Serbia obtiña case todo o norte de Macedonia, o Imperio otomán recuperaba Edirne e a Tracia oriental, mentres que Grecia ocupaba Epiro, con Janina, e se estendía uns 75 km ao norte e leste de Salónica. Montenegro e Serbia repartíanse o Sandžak e creábase Albania.
Consecuencias
As guerras supuxeron a expulsión definitiva do Imperio otomán da península dos Balcáns salvo no extremo oriental de Tracia, o establecemento de fronteiras case definitivas que perduraron salvo breves intervalos durante as Guerras Mundiais e o nacemento de Albania como Estado independente. Non resolveron, porén, as disputas territoriais entre os países balcánicos, mantendo Bulgaria os seus desexos de alcanzar as fronteiras do Tratado de San Stefano e sendo os territorios de Macedonia, Tracia e Dobruxa obxecto de competencia.
Por iso deixaron un forte descontento entre os seus participantes, que determinaría o partido que tomaría cada Estado na primeira guerra mundial.
Os diversos países envolvidos nos conflitos gastaron: Serbia, 590 millóns de francos-ouro; Montenegro, 100 millóns; Grecia, 467 millóns, e Bulgaria, 1300 millóns. As cifras otomás son imposíbeis de estimar.
O mesmo pode dicirse das vítimas otomás, estimadas en 100.000 entre mortos e feridos.
A Cerca
O topónimo galego A Cerca pode referirse a:
Aquiles
miniatura|dereita|Aquiles dando morte a un troiano.
Aquiles (en grego antigo Ἀχιλλεύς / Akhilleús) é un heroe lendario da guerra de Troia, fillo de Peleo (rei de Ptía en Tesalia) e de Tetis, unha das Nereidas, (ninfa mariña). Os textos refírense a el frecuentemente co nome de «Pelida» ou «Eácida», epítetos que remontan aos seus devanceiros Peleo e Éaco.
É un dos protagonistas da Ilíada de Homero.
Infancia
Un dos feitos da súa lenda que máis o marcan vén do desexo da súa nai de convertelo en inmortal. En seguida, os relatos difiren. Segundo Licofrón, Tetis ten sete fillos de Peleo, e guinda seis ao lume, porque non son inmortais e por despeito cara o matrimonio forzado con Peleo. O escoliasta de Homero afirma máis ben que os puxo no lume para que este consumise a parte mortal dos nenos (unha lenda semellante está asociada con Isis, na mitoloxía exipcia, ou a Demofonte de Eleusis). Segundo o gramático Xoán Tzetzes, esfrégao con ambrosía e mergúllao no lume pola noite.
Finalmente, a variante máis popular amósanola mergullando o seu fillo nas augas da Estixia, o río dos Infernos, suxeitándoo polo talón. Así convértese en invulnerábel, coa excepción do talón polo que o sostivera a súa nai, cousa que deu lugar á expresión «talón de Aquiles», que significa «sitio vulnerábel, punto sensíbel». Porén, non hai nada n’A Ilíada que permita asegurar que Aquiles é insensíbel aos golpes. Na Continuación de Homero de Quinto de Esmirna, resulta ferido polo príncipe etíope Memnón (II, 410–411). Cómpre notar, polo demais, que Aquiles non é o único heroe grego considerado (case) invulnerábel: os Antigos conceden tamén ese privilexio a Áiax o Grande.
Aquiles aprende de Fénix, o fillo de Amíntor, a arte da elocuencia e o manexo das armas. Recibe leccións de medicina do centauro Quirón, quen o alimenta con entrañas de animais para lle conferir a súa forza, e con mel pola dozura.
miniatura|dereita|180px|Aquiles onda [[Licomedes.]]
Ante as advertencias de súa nai, quen lle dá a escoller entre unha vida curta e brillante e unha vida longa pero escura, responde que prefire a primeira. Aos nove anos, o adiviño Calcas predí que a súa fermosura e a súa coraxe, así como a protección de Hera e de Atenea, o fan indispensábel aos Gregos para obteren a vitoria. A súa nai, temendo pola súa vida, disfrázao de muller e escóndeo entre as fillas de Licomedes, rei de Esciros, a fin de substraelo á presión dos guerreiros. Nesta ocasión leva o nome de Pirra a loura. Dunha filla de Licomedes, Deidamia, coa que ha casar máis tarde, ten un fillo, Neoptólemo, tamén alcuñado Pirro, e que participa igualmente na guerra de Troia.
Unha argucia de Ulises obrígao a seguir aos gregos: disfrazado de comerciante, o rei de Ítaca proponlles ás fillas de Licomedes que proben uns tecidos preciosos e unhas armas. Aquiles descóbrese ao ser o único que probou as armas Polo contrario, segundo Homero (Il., IX, 439), Aquiles é enviado directamente por Peleo, á fronte dos seus Mirmidóns.
Ávido de gloria e de fazañas, segue, pois, xunto co seu inseparábel amigo Patroclo, aos dous heroes gregos Ulises e Néstor e únense ao asedio de Troia. Ao inicio da guerra, segundo o Pseudo-Apolodoro, Aquiles ten quince anos, cousa que fai deste un dos máis novos guerreiros aqueos.
En Troia
miniatura|dereita|250px|A Cólera de Aquiles, por [[Giovanni Battista Tiepolo|Tiepolo (1757) Atenea detén a Aquiles, a piques de matar a Agamenón.]]
Cando chegou a Troia, unha vez os Troianos parapetados tras das súas murallas, Aquiles dedícase a cortar o aprovisionamento da cidade. Á fronte das súas naves, ataca e reduce así once cidades de Asia Menor, tributarias de Troia. É nunha desas cidades, no décimo ano de sitio, cando recibe como botín a Briseida, mentres que Agamenón recibe a Criseida tras o saqueo de Tebas.
Neste momento é cando empeza a narración d’A Ilíada. Unha peste asola o campamento grego e Calcas, incitado por Aquiles, revela que Apolo castigou a Agamenón por lle negar ao seu sacerdote, Crises, a devolución da súa filla Criseida. Obrigado a ceder, Agamenón, furioso, reclama outra parte de botín. Aquiles protesta e Agamenón, para humillalo, decide substituír a Criseida e toma a Briseida a bela prisioneira da que Aquiles se namorara. Enfadado, este último retírase á súa tenda e xura sobre o cetro de Agamenón, regalo de Zeus, non volver ao combate. Implora á súa nai que lle pida a Zeus que os troianos tomen vantaxe, en tanto el estea ausente do campo de batalla. Zeus concédello. Isto é o que resumen os primeiros versos d’A Ilíada:
«Canta, deusa, a cólera do Pelida Aquiles, maldita, que causou moitas dores aos aqueos E fixo baixar ao Hades tantas vidas valorosas De heroes, e eles mesmos serviron de pasto para os cans E banquete para as aves: así cumpríase o plan de Zeus.»
Privados do seu apoio, os gregos sofren derrota tras derrota, e cando os gregos están acurralados e os troianos ameazan con queimaren as súas naves, o vello sabio Néstor convence a Patroclo, o amigo e amante de Aquiles, para que o substitúa. Patroclo obtén o permiso de Aquiles para salvar os gregos levando as súas armas. A manobra ten éxito pero Patroclo, malia a súa promesa a Aquiles, emprende a persecución. É matado por Heitor, que toma as armas de Aquiles como botín. Furioso e humillado -enganado por Patroclo-, Aquiles decide vingarse, malia as advertencias da súa nai: enfrontárase con Heitor, el ha morrer pouco tempo despois. Hefesto fórxalle novas armas, coas que sae á procura de Heitor.
miniatura|esquerda|220px|Aquiles curando a [[Patroclo, kylix de figuras vermellas do pintor de Sosias]]
Revestido coa súa armadura máxica, traba outra vez combate e abate un gran número de troianos ao seu paso, ata tal punto que as augas do Escamandro están manchadas de cadáveres. Ofendido, o Escamandro houbo de afogar a Aquiles. Por fin atopa a Heitor, desafíao e mátao coa axuda de Atenea. Arrastra os seus restos tres veces ao redor da cidade, cun carro que habitualmente guiaba Automedonte e cada día ao redor da tumba de Patroclo.
Aquiles fai porén proba de humanidade deixando ao rei Príamo virlle reclamar o corpo do seu fillo para lle ofrecer uns funerais dignos. Obedece así á súa nai, enviada polos deuses, descontentos polo trato inflixido as restos do heroe. Organiza deseguido os funerais e os xogos fúnebres do seu amigo Patroclo.
Pero os días de Aquiles están contados, morre pouco despois, ao pé das murallas de Troia, co talón, o seu punto débil, furado por unha frecha disparada por Paris (guiado por Apolo) ou polo mesmo Apolo. Varios mitos diverxen en canto á súa morte: ben que tivo lugar no campo de batalla, ben no templo de Apolo, ao dispoñerse a traizoar os gregos para desposar a Políxena, filla do rei Príamo, da que se namorara. Os seus funerais cóntanolos no canto XXIV d’A Odisea a alma de Agamenón, así como no libro III das Posthoméricas de Quinto de Esmirna. As súas cinzas mesturáronse coas de Patroclo e de Antíloco nunha urna de ouro. Foi enterrado, en medio de choros e de xemidos, na ribeira do Helesponto e non coñeceu, xa que logo, a vitoria final dos gregos.
Malia o seu carácter receoso, Aquiles «o dos pés lixeiros» é considerado polos gregos igual ca un semideus, e venerado en templos que lle foron dedicados en Esparta e na Élide. Ten numerosas aventuras e atribúenselle numerosos amores.
Tras a súa morte
Homero, n’A Odisea, represéntao reinando sobre o prado do asfódelo no Hades, e moi desenganado. A Ulises que o felicita por reinar entre os mortos, respóndelle (XI, 488–491): «Non tentes abrandarme a morte, nobre Ulises! Preferiría estar na terra doméstica dun labrego, Mesmo sen patrimonio e case sen recursos, Que reinar aquí entre as sombras consumidas... »
Nunha variante do mito, unha des epopeas do Ciclo Troiano, A Etiópida, sae representado tras a súa morte como vivindo a vida ideal do guerreiro, na Illa Branca, en medio de innúmeros combates e de festíns eternos, casado con Medea, con Helena, con Ifixenia ou mesmo con Políxena. Píndaro, nas Nemeas (IV, 49-50), evoca pola súa banda unha illa «brillante» situada no Ponto Euxino. Eurípides retoma igualmente esta versión na súa Andrómaca (v. 1259–1262).
O nome de Aquiles
Aquiles frecuentemente é chamado «Pelida» ou «Eácida», epítetos que nos recordan a súa ascendencia. O nome de Aquiles propiamente dito é de etimoloxía descoñecida. No seu Dictionnaire étymologique de la langue grecque, Pierre Chantraine fai un listado das numerosas hipóteses avanzadas ao longo dos séculos. A cuestión en efecto xa se suscitou na Antigüidade: o Pseudoapolodoro explica así que o seu nome significa «o que non ten labios» (dun α privativo e de χεῖλος / kheĩlos, «labio»), «porque nunca aproximara os seus labios a un peito» (Biblioteca, III, 13, 6). Con todo, esta etimoloxía popular non ten base ningunha.
Unha das hipóteses máis convincentes, emitida por Leonard Palmer, dá ao nome do heroe o senso de «aquel cuxo exército está aflixido», de ἀχός / akhós, «a pena, a aflición», e de λαός / laós, «o exército, a tropa dos guerreiros». En efecto, a figura de Aquiles está estreitamente ligada coa pena: a que experimentaron os aqueos cando Aquiles se retira da batalla, e logo cando morre.
Culto
miniatura|250px|[[Tetis (nereida)|Tetis chora a morte de Aquiles, por Füssli (1780)]]
Aquiles é obxecto dun culto heroico en varias rexións do Mediterráneo. É difícil saber como naceu o culto, pois os cultos heroicos focalízanse polo xeral sobre a tumba do heroe. Así, os restos de Aquiles suponse que se atopan nas ribeiras do Helesponto, non lonxe de Troia: n’A Ilíada (XXIII), Patroclo é enterrado nese lugar, e o seu fantasma pídelle a Aquiles que as súas cinzas se enterren no mesmo sitio. A Odisea no seu canto XXIV confirma a cuestión.
Aquiles é venerado no Quersoneso de Tracia, na rexión de Olbia e en Tendra, así como en Leucé, illa identificada coa Illa Branca. Aí, os contos dos mariñeiros evocan aparicións do heroe. Esta asociación de Aquiles non debe estrañarnos: Aquiles é fillo dunha Nereida.
Ten templos dedicados (heróons) e con culto, especialmente en Esparta e na Élide. Certos poemas imaxínano seguindo unha radiante vida póstuma, ben na Illa Branca, no esteiro do Danubio, ben nos Campos Elisios, rodeado de divindades coas que comparte a existencia e os praceres dentro dunha eterna ledicia, entrecortada con festíns e numerosos combates.
Algunhas inscricións a el dedicadas testemuñan un culto na rexión do mar Negro desde o séulo V a.C. ata o período romano, onde é coñecido co nome de «Pontarca» (en grego, rei do Ponto). Un fragmento de Alceo (354 LP), recollendo a fraseoloxía destas inscricións, evoca a Aquiles reinando sobre Escitia (Ἀχιλλεύς ὀ τὰς Σκυθίκας / Akhilleús ho tàs Skuthíkas).
Aquiles como personaxe emblemático
Aquiles é un heroe exemplar. Así Alexandre o Grande compárase con el, laiándose por non ter atopado un Homero para cantar as súas propias fazañas. Na compaña do seu amante Hefestión, o conquistador sacrifica mesmo sobre a tumba de Aquiles e de Patroclo.
Atopámolo nas artes pero tamén na filosofía. Así por exemplo, Sócrates dedícase a relativizar a rectitude moral (a falta dunha envergadura intelectual suficiente, Aquiles non tería sido capaz de enganar a outro) por medio dunha comparación entre Ulises e Aquiles, dedicándose a demostrar que se Ulises era mentireiro, Aquiles non o era menos, so que menos hábil. Ao contrario, Píndaro loa a súa rectitude nunha das súas Nemeas.
Literatura
Aquiles é o heroe d’A Ilíada, pero tamén doutras epopeas do Ciclo. Pódense citar A Memnónida e A Etiópida de Arctino de Mileto, con influencias da primeira sobre a segunda, ao falar de Aquiles cando mata o heroe Memnón para vingar ao seu amigo Antíloco, tema moi comparábel ao combate contra Heitor para vingar a Patroclo. Estas dúas epopeas son probabelmente anteriores a Homero.
É tamén o heroe d’A Aquileida, un poema en latín inacabado de Estacio, que relataba a súa infancia.
Cine
Aquiles foi encarnado no cine por:
Marcos Caridad
Marcos Caridad Rodríguez, nado na Coruña o 28 de decembro de 1989, é un futbolista galego. Xoga de defensa e o seu actual equipo é o CCD Cerceda.
Traxectoria
En xullo de 2009 fichou polo Recreativo de Huelva, onde xogou no seu filial. Aínda así, debutou co primeiro equipo na Segunda División o 19 de xuño de 2010, na derrota contra o Rayo Vallecano (4–0).
Na tempada 2011–12 foi contratado polo CCD Cerceda, de Terceira División.
Filmes de Afganistán propostos ó Óscar ó mellor filme internacional
Afganistán presentou filmes para o Óscar ó mellor filme internacional dende o ano 2002, despois da caída do goberno talibán. O premio é concedido anualmente pola Academia das Artes e das Ciencias Cinematográficas dos Estados Unidos de América a unha longametraxe producida fóra dos Estados Unidos e cuxo diálogo estea principalmente nunha lingua diferente do inglés. O galardón foi creado para a 28ª edición dos premios, sucedendo os premios honoríficos non competitivos que se presentaron entre 1947 e 1955 en recoñecemento dos mellores filmes en lingua estranxeira estreados nos Estados Unidos.
Até o ano 2019, Afganistán presentou catorce filmes ó Óscar ó mellor filme internacional mais ningún deles foi finalmente nomeado para o premio.
Ligamento supraescapular
miniatura|250px|Ligamentos da articulación acromioclavicular. O ligamento supraescapular, transverso da escápula ou superior transverso é un ligamento do membro superior humano, pertencente á articulación acromioclavicular, localizada no ombreiro. Converte a incisura escapular nun burato, polo que discorre o nervio supraescapular. Ás veces áchase osificado.
Filmes de Afganistán propostos ó Óscar ó mellor filme internacional
Propostas
A Academia das Artes e das Ciencias Cinematográficas convidou as industrias cinematográficas de varios países a presentar os seus mellores filmes para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa dende o ano 1956. O Comité desta categoría supervisa todo o proceso e revisa tódolos filmes enviados. Despois disto, realízase unha votación secreta para determinar os cinco nomeados ó premio. A continuación amósase unha lista dos filmes que presentou Afganistán para a súa valoración pola Academia co respectivo ano e cerimonia de entrega.
Ligamento supraescapular
O bordo superior do ligamento está relacionado coa arteria supraescapular.
Ángeles Alvariño (2012)
O Ángeles Alvariño é un buque oceanográfico construído nos Estaleiros Armón Vigo e operado polo Instituto Español de Oceanografía, que foi botado en Vigo o 21 de febreiro de 2011, e que entrou en servizo en setembro de 2012.
É o segundo dos dous buques da súa clase; o seu xemelgo, o Ramón Margalef, entrou en servizo en xullo de 2012.
Conta con tecnoloxía avanzada para realizar campañas de investigación de xeoloxía mariña, oceanografía física e química, bioloxía mariña, pescarías e control medioambiental, e é case idéntico ao Ramón Margalef, tamén do IEO. Ambos os buques son idóneos para navegaren no ámbito nacional e mares adxacentes.
Ligamento espinoglenoide
miniatura|250px|Ligamentos da articulación acromioclavicular. O ligamento espinoglenoide ou ligamento transverso inferior da escápula é un ligamento do membro superior humano, que reforza a articulación acromioclavicular, situada no ombreiro. Une a espiña da escápula coa cavidade glenoide do mesmo óso. Forma un arco polo que discorren a arteria supraescapular e o nervio supraescapular.
Ángeles Alvariño (2012)
Recibe o seu nome en honor da oceanógrafa galega María de los Ángeles Alvariño.
Características
Ten unha eslora de 46 m, unha manga de 10,5 m e un calado de 4 m; a súa característica proa é de tipo finlandés. Para a súa propulsión, conta con tres alternadores diésel cunha potencia de 1040 hp cada un deles, que activan dous convertedores de frecuencia (Ingeteam) e estes, á súa vez, moven dous motores eléctricos (Indar) de 900 kW cada un deles; para casos de emerxencia, dispón doutro alternador máis, así como dun quinto alternador de 274 hp para dar servizo eléctrico ao buque cando se encontra en porto. Está cualificado como "barco limpo e sen ruído".
Está dotado de quilla retráctil na que ten dispostas sondas e cámaras, así como dunha trapela desde a que se controla un robot non tripulado.
A súa autonomía é de 10 días, e conta con espazo para 11 investigadores e técnicos e 12 tripulantes. O seu deseño permítelle emitir niveis moi baixos de ruído á auga, o cal permite que a súa navegación non afecte ao comportamento da fauna mariña nos seus arredores.
Construción
O buque foi construído nos estaleiros Armón de Vigo, onde foi botado o 24 de febreiro de 2012, sendo amadriñado por Ángeles Leira Álvariño, filla de Ángeles Alvariño. Entrou en servizo en xullo do mesmo ano.
Historial
En 2013 durante a "misión Ofión", na cal en colaboración coa Armada Española, buscábanse os restos dun galeón español afundido nas illas Cíes tras a batalla de Rande, localizou o pecio do submarino alemán U-134.
O 5 de outubro do mesmo ano 2014, mentres realizaba tarefas científicas escoltado por dúas patrulleiras da Garda Civil, foi obrigado a abandonar as mesmas augas por forzas da policía xibraltareña e da Royal Navy, polo que tivo que poñer rumbo a Ceuta.
Unha situación similar repetiuse o 3 de xullo de 2015 nas mesmas augas cando o Ángeles Alvariño foi acosado polo HMS Sabre e unha patrulleira da Royal Gibraltar Police, que provocou a intervención da patrulliera da Garda Civil Río Tormes, até que o buque oceanográfico se afastou da zona en conflito.
Desde mediados de agosto de 2015 participou nunha expedición arqueolóxica para a recuperación de distintos obxectos procedentes da fragata de 1786 Nuestra Señora de las Mercedes, que foron desembarcados en Cartagena, despois de que a administración do pecio fora concedida en 2012 por un tribunal dos Estados Unidos a España. En setembro de 2016 realizou unha segunda expedición arqueolóxica ao citado pecio para determinar o estado dos restos do buque.
O 20 de novembro de 2016 foi acosado de novo pola patrulleira británica de Xibraltar HMS Sabre mentres efectuaba traballos de estudo sobre a xeoloxía e o hábitat submarino do canón de Alxeciras; a patrulliera chegou a disparar varias bengalas contra un buque de investigación.
Gran Premio de Dallas de 1984
O Gran Premio de Dallas de 1984 foi unha carreira de Fórmula Un celebrada o 8 de xullo de 1984 en Dallas, Texas. Foi a novena carreira da tempada de Fórmula Un de.
Resumo
miniatura|left|Gañador [[Keke Rosberg, Williams]] miniatura|left|O segundo clasificado, [[René Arnoux, Ferrari]] miniatura|left|[[Nelson Piquet e Ayrton Senna]]