cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Revolución de Novembro
O 9 de novembro de 1918: A fin da monarquía
Ás 8 da tarde, un grupo de 100 líderes revolucionarios (Revolutionären Obleuten) das grandes industrias de Berlín ocuparon o Reichstag e formaron un parlamento revolucionario. Eran maiormente as mesmas persoas que xa en xaneiro participaran como líderes da folga, desconfiaban da dirección do SPD e planificaran independentemente dos mariñeiros un asalto para o 11 de novembro, pero foran sorprendidos polos acontecementos revolucionarios ocorridos en Kiel. Para desposuír a Ebert da iniciativa, decidiron entón convocar a eleccións para o día seguinte: toda empresa de Berlín e todo rexemento deberían elixir ese domingo consellos de obreiros e de soldados que logo elixirían entre ambos gobernos revolucionarios existentes dos partidos obreiros. Este Consello dos Representantes do Pobo (Rat der Volksbeauftragten) debería efectuar as resolucións do parlamento revolucionario e substituír a Ebert no cargo de chanceler do imperio.
O 10 de Novembro: Directiva do SPD contra os líderes revolucionarios
Estas actividades non pasaron inadvertidas polos líderes. Como era previsible que Ebert marcaría tamén o tenor do novo goberno, planearon - ademais de elixir un novo goberno - instalar unha comisión executiva, que debería coordinar as actividades dos consellos de soldados e traballadores. Para isto tiñan xa preparada unha lista na que o SPD non estaba representado. Deste xeito esperaban poder instalar unha instancia de control sobre o novo goberno.
Na reunión, que tivo lugar a tarde do 10 de novembro no Circo Busch (Zirkusbusch), a maioría inclinouse a favor do SPD: case todos os consellos de soldados e gran parte dos representantes obreiros. Repetiron entón a súa esixencia de "unidade da clase obreira", que o día anterior fora presentada polos revolucionarios e agora usaban a consigna para impoñer a posición de Ebert. No Consello de Representes do Pobo formada por seis persoas, o USPD enviou tres dos seus representantes como planearan: o seu presidente, Haase, o deputado Wilhelm Dittmann e Emil Barth polos Líderes Revolucionarios. Os tres representantes do SPD eran Ebert, Scheidemann e Otto Landsberg, o deputado de Magdeburgo.
A suxestión dos líderes de elixir tamén un comité executivo como órgano de control, que sorprendeu a dirección do SPD, ocasionou vivas discusións. Ebert conseguiu finalmente que tamén o Consello Executivo de Consellos de Obreiros e Soldados (Vollzugsrat der Arbeiter- und Soldatenräte) de 20 membros estivese formado paritariamente por membros do SPD e do USPD. O Consello Xeral decidiu convocar un Congreso Nacional de Consellos (Reichsrätekongress) en Berlín en decembro.
Aínda que Ebert impuxérase en todas as posicións, estaba descontento cos resultados. Vía ao Parlamento de Consellos (Räteparlament) e ao Consello Executivo (Vollzugsrat) como impedimentos no camiño a unha orde estatal que encaixase sen sobresaltos ao imperio. Toda a dirección do SPD consideraba agora unha ameaza aos Consellos e non as vellas elites de militares e a administración. Se sobreestimaba completamente o seu lealdade á nova república. A Ebert incomodáballe especialmente que agora non puidese dirixilas en calidade de Chanceler, senón só en calidade de presidente dun goberno revolucionario. De feito, os conservadores considerábano como un traidor, aínda que el púxose á cabeza da revolución unicamente para freala.
Durante as oito semanas de dobre mando dos Consellos e o goberno do Reich, este último era sempre dominante. Os funcionarios máis elevados só traballaban para Ebert, aínda que Haase era formalmente presidente coa mesma autoridade no Consello. O golpe de poder deuno unha conversación telefónica de Ebert co xeneral Wilhelm Groener, o novo Primeiro Comandante Xeneral na cidade belga de Spa. Este aseguroulle a Ebert o apoio do exército e pediu a cambio a promesa de Ebert de restablecer os rangos do exército e opoñerse aos consellos.
Tralo pacto secreto Ebert-Groener manifestábase a preocupación da directiva do SPD de que a revolución podía desembocar nunha república de consellos (Räterepublik) como en Rusia. Con todo, a expectativa de poder conquistar así os corpos de oficiais imperiais non se faría realidade. Simultaneamente, a actitude de Ebert cos traballadores e soldados revolucionarios e os seus representantes fíxose cada vez máis incomprensible. Por isto o SPD foi perdendo a confianza dos seus partidarios, sen ir gañando simpatía dos inimigos da revolución.
Na turbulencia deses días case pasou inadvertido que o goberno de Ebert aceptara pola mañá, tras unha nova demanda do OHL, as duras condicións do Entente para un armisticio. O 11 de novembro Mathias Erzberger, deputado centrista, asinou en Compiègne, en representación de Berlín, o acordo de cesamento ao fogo. Con isto terminaron as hostilidades da primeira guerra mundial.
O acordo Stinnes-Legien
Do mesmo xeito que no relativo á organización do estado, os revolucionarios tiñan tamén ideas dispares sobre a futura orde da economía. Tanto no SPD como no USPD era moi difundida a esixencia de poñer polo menos a industria pesada, de importancia na guerra, baixo control democrático. A á esquerdista de ambos os partidos e os líderes revolucionarios querían ir máis aló e establecer unha democracia directa no campo da produción. Os delegados alí electos deberían controlar tamén o poder político. Impedir esta democracia de consellos non só era do interese do SPD, senón tamén dos sindicatos, que ameazaban facerse superfluos cos consellos.
Por isto, paralelamente aos acontecementos revolucionarios, os líderes dos sindicatos alemáns encabezados por Carl Legien reuníronse con representantes das grandes industrias encabezadas por Hugo Stinnes e Carl Friedrich von Siemens do 9 ao 12 de novembro en Berlín. O 15 de novembro asinaron un "Acordo de Comunidades de Traballo" (Arbeitsgemeinschaftsabkommen) con vantaxes para ambos os sectores: os representantes sindicais aseguraban garantir unha produción ordenada, terminar folgas salvaxes, facer retroceder a influencia dos consellos e impedir a socialización da propiedade produtiva. Os empresarios garantían a cambio a introdución do día laboral de oito horas, que os traballadores pediran inutilmente xa había anos. Aseguraron aos sindicatos o título de interlocutores únicos (Alleinvertretungsanspruch) e o permanente recoñecemento sobre os consellos. Ambos os sectores formaron unha "Comisión Central para o Mantemento da Orde na Economía" (Zentralausschuss zur Aufrechterhaltung der Wirtschaft). Unha "Comisión de Arbitraxe" debería mediar en futuros conflitos. Comisións de todas as industrias con máis de 50 traballadores deberían supervisar en diante a observancia dos acordos salariais xunto coa dirección das empresas.
Os sindicatos socavaran así todos os intentos de socialización dos medios de produción e volveran os consellos superfluos de inicio.
O goberno de transición e o movemento dos consellos
Dende o 9 de novembro o Reichstag non foi convocado máis. O Consello dos Representantes do Pobo e o Comité Executivo substituíron o vello goberno. Pero o aparello administrativo case non mudara. Aos representantes do SPD e do USPD só se asignaban funcionarios do imperio. Estes conservaron así mesmo todos os seus cargos e continuaron co seu traballo coma se nada acontecera.
O Consello de Representantes do Pobo presentou o 12 de novembro o seu programa de goberno. Este levantaba o estado de sitio e a censura, abolía a ordenanza de servidume (Gesindeordnung) e establecía o dereito ao voto dende os 20 anos, por primeira vez tamén para as mulleres. Todos os prisioneiros políticos recibiron amnistía. Promulgáronse as liberdades de asociación, reunión e de prensa. Partindo do Acordo de Comunidades de Traballo (Arbeitsgemeinschaftabkommen) estipulouse o día de traballo de oito horas, axuda aos desempregados e ampliouse o seguro social e de accidentes.
A dirección do SPD preferiu colaborar coa antiga administración no canto dos novos consellos de traballadores e soldados, posto que non confiaba que estes lograsen un avituallamento ordenado da poboación. Isto levou a constantes conflitos co comité executivo dende mediados de novembro. Este cambiaba a súa posición en carreira a miúdo segundo os intereses de quen representaba de momento. Por isto, Ebert foille quitando máis e máis competencias co obxectivo de rematar definitivamente co "goberno de ir e vir dos consellos en Alemaña". De calquera xeito, el e a dirección do SPD sobreestimaban en moito non soamente o poder do movemento de consellos (Rätebewegung), senón tamén o da Liga Espartaquista. Esta estaba considerada erroneamente como quen controlaba este movemento en todo o Reich.
Con todo, os consellos de obreiros e soldados disolveron a administración municipal en Leipzig, Hamburgo, Bremen, Chemnitz e Gotha, entre outras, e puxéronas baixo o seu control. En Braunschweig, Dusseldorf, Mülheim an der Ruhr e Zwickau tamén foron apresados todos os funcionarios leais ao Emperador. En Hamburgo e Bremen fixéronse "Gardas Vermellas", que debían protexer a revolución. Nas industrias de Leuna preto de Merseburg, os consellos destituíron á dirección da corporación. Pero a miúdo os novos consellos eran dirixidos espontánea e arbitrariamente e non contaban con experiencia directiva. Na escaseza xeral, moitos actuaban con avaricia e egoísmo. En troques unha gran maioría de consellos eran moderados; puxéronse de acordo inmediatamente coa vella administración e conxuntamente ocupáronse de restaurar a tranquilidade nas cidades e industrias. Eles tomaron a repartición de alimentos, o poder policial e o coidado e atención dos soldados da fronte que regresaban ao fogar aos poucos.
A administración e os consellos eran mutuamente dependentes: uns tiñan o coñecemento e a experiencia, e outros a influencia para implementalos. Maiormente elixíronse a membros do SPD nos consellos, que se consideraban agora soamente como solución transitoria. Con todo, non se traía a discusión a república de consellos na Alemaña de 1918/19. Queríase apoiar o goberno que chegara ao poder coa revolución e agardábase que este eliminase o militarismo e o estado autoritario. O cansazo da guerra e as privacións fixeron maior o autoengano do que se conseguiu.
Congreso dos consellos do imperio
Como decidira o Comité Executivo, os Consellos de Obreiros e Soldados de todo o imperio enviaron deputados a Berlín, que debían reunirse o 16 de decembro no Circo Busch no "Primeiro Congreso Xeral de Consellos de Obreiros e Soldados". Para evitar isto, Ebert e Groener planearon retomar o control da capital o 15 de decembro con axuda das tropas enviadas da fronte. Un dos rexementos empregados para esta fin actuou demasiado cedo o 6 de decembro. Na tentativa de apresar o Comité Executivo, a tropa disparou a unha manifestación sen armas de "Gardas Vermellos", os Consellos de Soldados máis afíns aos espartaquistas, e mataron a 16 persoas.
A Escrita, Tardade, Vilalba
A Escrita é un lugar da parroquia de Tardade, no concello lugués de Vilalba, na comarca da Terra Chá.
Revolución de Novembro
Congreso dos consellos do imperio
O 10 de decembro Ebert recibiu 10 das divisións que retornaban da fronte, coa esperanza de poder empregalas en contra dos consellos. Con todo fíxose claro que tampouco estas tropas tiñan vontade de loitar máis. A guerra terminara, o Nadal estaba ao virar a esquina e a meirande parte dos soldados soamente querían regresar a casa coas súas familias. Así que pouco despois do seu repregue a Berlín dispersáronse. O planeado golpe contra o congreso de consellos do imperio non tivo lugar.
Tampouco faría falla, porque o congreso que comezou as sesións o 16 de decembro na casa de representantes de Prusia estaba tamén composto maioritariamente de partidarios do SPD. Karl Liebknecht non tivo éxito en conseguir unha resolución nin sequera nunha ocasión. Non se permitiu exercer ningunha influencia á súa Liga Espartaquista. O 19 de decembro, os consellos votaron por 344 votos contra 98 en contra a creación dun sistema de consellos como base dunha nova constitución. Máis aínda, apoiaron a resolución do goberno de convocar o máis pronto posible a eleccións para unha Asemblea Constituínte que decidiría sobre a forma definitiva do estado. O único punto en disputa entre Ebert e o congreso estaba na cuestión do control do exército.
O congreso pediu entre outras cosas participación do consello central que este elixía, no Comando das forzas, libre elección de oficiais e autoridade disciplinaria para os consellos de soldados. Pero isto ía en contra do acordo secreto entre Ebert e Groener. Ambos arriscaron todo para reverter a decisión. O Comando Supremo, que namentres se trasladou a Kassel, comezou o despregue dos seus leais Freikorps, que planeaban empregar contra a suposta ameaza bolxevique. Estas tropas, ao contrario dos soldados revolucionarios de novembro, eran oficiais e homes afíns á monarquía que temían o retorno á vida civil.
A crise de Nadal
Despois do 9 de novembro, o goberno ordenara para a súa protección que a recentemente formada División de Mariña do Pobo (Volksmarinedivision) viñese de Kiel a Berlín e se estacionase no palacio berlinés Stadtschloss. Esta división era considerada absolutamente leal e rexeitou por isto tomar parte no intento de putsch do 6 de decembro. Os mariños depuxeron até ao seu comandante, porque o creron envolvido no asunto. Pero precisamente esta lealdade trouxo á tropa a reputación de estar ás ordes dos espartaquistas. Ebert solicitou a súa disolución e a súa retirada do palacio, e Otto Wels, comandante da cidade de Berlín dende o 9 de novembro, refusou desembolsar aos mariños un pago pendente.
O problema creceu o 23 de decembro. Despois de que se lles fixo esperar todo o día, os mariños tomaron a chancelaría do Reich, cortaron as liñas de teléfono, puxeron ao Consello dos Representantes do Pobo baixo arresto e apresaron a Otto Wels. Pero ao contrario do que se esperara dos revolucionarios espartaquistas, non utilizaron a situación para terminar co goberno de Ebert, senón que entón só esixiron o seu salario. Pero Ebert, quen se mantiña en contacto por unha liña telefónica secreta co comando supremo en Kassel, e aínda cando Wels fora posto en liberdade mentres tanto, o 24 de decembro de mañá deu a orde de atacar o palacio con tropas leais ao goberno. Os mariños resistiron este ataque con éxito ao mando do seu comandante Heinrich Dorrenbach. No enfrontamento perderon a vida 30 soldados e civís. As tropas do goberno deberon evacuar o centro da cidade. Estas tropas foron entón disoltas ou se integraron aos recentemente creados Freikorps. Para conservar as aparencias, tomaron temporalmente a redacción do xornal "Bandeiras Vermellas". Pero o poder militar en Berlín estaba novamente nas mans da Volksmarinedivision, e novamente esta non a explotou.
A fundación do KPD e o Levantamento de Xaneiro
Coa experiencia co SPD e o USPD, nos espartaquistas empezaron a facerse a idea da necesidade de fundar un novo partido. Por isto e para abrazar a insatisfacción de moitos obreiros co curso da revolución até entón, xunto con grupos como os Comunistas Internacionais de Alemaña (IKD), fundaron o KPD (Partido Comunista de Alemaña). Na realidade, a iniciativa para formar o KPD parte do IKD, aínda que a maioría dos delegados no congreso de fundación, non pertencía nin a eles nin aos espartaquistas. Representaban a grupos locais formados espontaneamente durante e logo da guerra. A maior parte eran obreiros mozos que entraban á política revolucionaria sen unha experiencia previa.
Rosa Luxemburg redactou o seu programa de fundación e presentouno o 31 de decembro de 1918. Este programa é aceptado pola maioría e a dirección do partido é formada case en exclusividade por espartaquistas. Nel dicía firmemente que unha toma do poder dos comunistas nunca podería suceder sen unha clara vontade da maioría do pobo. Con todo, a maioría do congreso opúxose violentamente en cuestións tácticas inmediatas, como a participación na Asemblea Constituínte e no "parlamentarismo revolucionario".
O 1 de xaneiro de 1919 esixiu novamente a participación do KPD nas eleccións parlamentarias planeadas, pero a súa moción fracasou nunha votación. A maioría do partido era antiparlamentaria e tiña aínda a esperanza de poder tomar o poder mediante a continua axitación nas industrias e a presión das rúas. Os líderes revolucionarios decidiron tras negociacións cos espartaquistas permanecer no USPD.
A derrota decisiva dos revolucionarios de novembro ocorreu nos primeiros días de 1919. Como en novembro se formou case espontaneamente unha segunda onda da revolución, que desta vez foi sufocada violentamente. A faísca que iniciou esta nova onda foi a destitución o 4 de xaneiro do membro do USPD Emil Eichhorn do cargo de presidente da policía por parte do goberno, porque se opuxo a actuar contra obreiros manifestantes durante a Crise de Nadal.
O que se presentara como unha manifestación converteuse nunha mobilización masiva, coa que nin os mesmos organizadores contaran. Así como o 9 de novembro de 1918, o domingo 5 de xaneiro de 1919 centos de miles de persoas dirixíronse ao centro de Berlín, entre eles moitas persoas armadas. Á tarde tomáronse as estacións de trens de Berlín e o barrio da prensa, así como o xornal Vorwärts. Algúns dos xornais implicados pediran nos días previos non soamente o despregue de máis Freikorps, senón tamén chamado a matar os espartaquistas.
Os iniciadores reunidos na Xefatura da Policía elixiron un "Comité Revolucionario Provisional" (Provisorischen Revolutionsausschuss) de 53 membros, pero que co seu poder non conseguiu iniciar nada e non soubo dar ao levantamento unha dirección clara. Liebknecht esixiu o derrocamento do goberno e a maioría do comité adheriuse, quen propagaron a loita armada. Rosa Luxemburg consideraba, como a maioría da dirección do KPD, que un levantamento entón era unha catástrofe e expresouse claramente en contra.
O Comité Revolucionario convocou para novas manifestacións masivas para o 6 de xaneiro. Aínda máis homes fixeron eco do chamado. Novamente levaron consigo pancartas coa frase "Irmáns, non disparen!" e permaneceron á espera nunha concentración. Parte dos líderes revolucionarios comezaron a armarse e a chamar ao derrocamento do goberno de Ebert. Pero os intentos dos activistas do KPD de envorcar as tropas ao seu favor continuaron sen ter éxito. Aínda máis, a División de Mariña do Pobo non estaba disposta a apoiar os insurrectos. Declarouse neutral. Os demais rexementos estacionados en Berlín declaráronse na súa maioría a favor do goberno.
Mentres máis tropas retornaban a Berlín a pedido de Ebert, el aceptou a proposta do USPD de mediar entre co Comité Revolucionario. O Comité rachou as negociacións o 8 de xaneiro despois de que se coñecese dos movementos de tropas e a publicación dun boletín do SPD co título "A hora da verdade achégase" ("Die Stunde der Abrechnung naht"). Ebert aproveitou a ocasión para utilizar as tropas estacionadas en Berlín contra os ocupantes. Dende o 9 de xaneiro as tropas sufocaron violentamente o improvisado intento de levantamento. O 12 de xaneiro retornaron á cidade os antirrepublicanos Freikorps, que estiveran destacados dende principios de decembro. O comandante destas tropas, Gustav Noske, aceptara o mando coas palabras: ''Pola miña banda, alguén debe converterse no sabuxo. Eu non rexeito a responsabilidade.''
Logo que os Freikorps evacuaran brutalmente varios edificios e fusilasen segundo a lei marcial aos ocupantes, os demais rendéronse rapidamente. Parte deles foron tamén fusilados do mesmo xeito. Nestas accións perderon a vida centos de persoas tan só en Berlín.
O asasinato de Karl Liebknecht e Rosa Luxemburg
Os supostos instigadores do levantamento de xaneiro tiveron que agocharse, pero rexeitaron deixar Berlín, malia urxentes pedidos dos seus camaradas. A noite do 15 de xaneiro de 1919, Rosa Luxemburg e Karl Liebknecht foron descubertos nunha vivenda en Wilmersdorf. Foron apresados e entregados ao máis grande dos Freikorps, a fortemente armada "División de tiradores de Garda-Cabalaría". O seu líder, o Hauptmann Waldemar Pabst permitiu que os interrogasen e maltratasen gravemente. Esa mesma noite, ambos prisioneiros foron golpeados a culatazos até perderen o coñecemento e logo asasinados disparándolles cando durmían. O cadáver de Rosa Luxemburg foi tirado ao Landwehrkanal de Berlín. Os autores permaneceron en gran parte sen condena. Algúns foron posteriormente indemnizados polo apresamento e persecución polos nacional-socialistas. A cabalaría de garda uniuse posteriormente ao SA. Pabst declarou nos anos 1960 que antes do asasinato conversara por teléfono con Noske na chancelaría do Reich, e que este dera o seu consentimento. Ebert tamén estaría alí presente. Notas dun diario atopado en 1970 na herdanza de Pabst confirman isto. Independentemente das declaracións dos asasinos, nunca se puido demostrar un consentimento de Ebert e Noske, máis aínda cando nin o Parlamento nin a Xustiza comezaron unha investigación.
Cos asasinatos do 15 de xaneiro sementouse a irreconciliable rivalidade entre o SPD e o KPD. Esta tivo entre outras, a fatal consecuencia de que ambos os partidos nunca puideron acordar negociar conxuntamente contra o NSDAP, que se fixo máis forte desde 1930.
Outros levantamentos a consecuencia da revolución
Tamén noutras zonas de Alemaña, por exemplo na conca do Ruhr e en Saxonia, houbo levantamentos armados nos primeiros meses de 1919. Nalgunhas rexións declaráronse temporalmente Repúblicas de Consellos (Räterepubliken). A que máis tempo se mantivo foi a República de Consellos de Múnic (tamén chamada República Soviética de Baviera), que foi terminada violentamente o 2 de maio de 1919 por tropas prusianas, de Würtemberg e polos Freikorps.
Nunca houbo un perigo real de que en Alemaña se puidese establecer unha ditadura bolxevique seguindo o exemplo soviético ruso. A alianza entre o goberno de Ebert e o Comando do Exército e as súas brutais accións durante distintos levantamentos enfadaran a moitos demócratas de esquerda do SPD: Moitos deles consideraban a actitude de Ebert, Noske e outros líderes do SPD durante a revolución como unha traizón aos seus propios partidarios.
Congreso nacional e a nova constitución do imperio
O 19 de xaneiro de 1919 tiveron lugar as eleccións para un Congreso Nacional Constituínte. Xunto ao SPD e o USPD presentáronse o católico Centrista e varios partidos burgueses, que se formaron dende novembro: o liberal de esquerda Partido Democrático de Alemaña (DDP), o nacionalista liberal Partido Popular Alemán (DVP) e o conservador nacionalista Partido Popular Nacional de Alemaña (DNVP). O KPD non participou nas eleccións, en contra da suxestión de Rosa Luxemburg.
O SPD foi o partido máis votado con 37.4% dos votos e obtivo 164 de 423 deputados. O USPD conseguiu só 7.6% dos votos e 22 deputados. O USPD fíxose máis importante temporalmente logo do putsch de Kapp-Lüttwitz en 1920, pero disolveuse en 1922. O Partido Centrista (Zentrumspartei) foi a segunda maioría no congreso nacional, con 91 deputados. O DDP conseguiu 75, o DVP 19 e o DNVP 44 escanos. O SPD formou unha coalición de goberno cos partidos Centrista e DDP.
Para evitar os posteriores disturbios revolucionarios en Berlín, o congreso reuniuse o 6 de febreiro en Weimar. Alí elixiron o 11 de febreiro a Friedrich Ebert como presidente interino do Reich e o 13 de febreiro elixiron a Philipp Scheidemann como Primeiro Ministro (Ministerpräsident) da recentemente formada coalición. O 21 de agosto Ebert foi finalmente investido constitucionalmente como presidente do Reich.
A nova constitución de Weimar, que convertía ao Reich alemán nunha república democrática, foi decidida o 11 de agosto de 1919 con votos do SPD, Zentrum e DDP. Estaba na tradición liberal e democrática do século XIX e tomaba textualmente, como a actual constitución alemá (Grundgesetz), moitas pasaxes da constitución de Pauluskirchen do ano 1849. Con todo, debido á distribución de maiorías no congreso nacional, esixencias centrais dos revolucionarios de novembro quedaron insatisfeitas: a socialización da industria do ferro e do carbón e a democratización dos corpos de oficiais (Offizierkorps), que até o consello de soldados e obreiros de Kiel esixira e que o Congreso de Consellos do Reich iniciara. Tampouco se incluíu a expropiación dos grandes bancos, industria pesada e as grandes propiedades de terra dos nobres. Os cargos e pensións dos funcionarios imperiais e soldados foron explicitamente protexidos.
Por unha banda, a Constitución de Weimar contiña máis posibilidades de democracia directa que a Grundgesetz, por exemplo a petición de referendo (Volksbegehren) e o referendo (Volksentscheid). Por outra banda o artigo 48 de poderes de urxencia daba ao presidente do Reich amplos poderes para gobernar, aínda contra a maioría no Reichstag e en caso de necesidade, o uso do exército no interior. Este artigo resultou ser un medio decisivo para destruír a democracia en 1932/1933.
Clasificación histórica
A Revolución de Novembro é un dos acontecementos máis importantes da historia alemá recente, aínda que estea pouco arraigada na memoria histórica dos alemáns. O fracaso da República de Weimar concibida dela e a subseguinte época nacionalsocialista envorcaron a un lado a vista dos acontecementos de final de 1918 e inicios de 1919 por moito tempo. A súa interpretación determínase hoxe máis polas lenda que polos feitos.
Tanto a extrema-dereita como a extrema-esquerda alimentan ideas opostas, respectivamente indicando sinais opostos, coa idea que houbo entón unha insurrección comunista a fin de transformar Alemaña nunha república de consellos, seguindo o exemplo soviético. Tamén os partidos democráticos do centro, especialmente o SPD, tiveron por moito tempo pouco interese en xulgar detidamente os acontecementos que fixeron de Alemaña unha república. Porque nunha observación detida, móstrase unha revolución realizada por socialdemócratas que foi detida polos líderes do partido socialdemócrata. O feito que a república de Weimar resultase ser unha democracia feble e que tomase só 14 anos até o seu final tamén ten que ver con estes e outros "defectos de nacemento" da Revolución de Novembro.
Un feito de grande importancia é que o goberno imperial e o Supremo Comando do Exército deslindáronse da responsabilidade moi pronto e endilgaran a derrota na primeira guerra mundial aos partidos maioritarios do Reichstag. Moito cálculo fixo falta para que isto aparecese nunha cita da autobiografía do seguidor de Ludendorff, Groener:
"A min convíñame que nestas lamentables negociacións, das que non se pode esperar nada bo, o exército e o comando xeral permanecesen o máis tranquilos posible."
De tal xeito creouse a "Lenda da puñalada", segundo a cal os revolucionarios atacaron por detrás a un exército non vencido no campo de batalla e só así cambiaron unha vitoria case segura nunha derrota. Erich Ludendorff desempeñou un rol importante en divulgar esta falsificación da historia. Quería con iso ocultar o seu propio fracaso. Os círculos nacionalistas e populistas foron un terreo fértil para lenda. Para eles, os revolucionarios e inclusive políticos como Ebert, quen non quixo que a revolución ocorrese en absoluto e fixo todo por canalizala e detela, foron rapidamente difamados como "criminais de novembro (Novemberverbrecher)". Nin sequera os asasinatos políticos, por exemplo o de Matthias Erzberger, atemorizaban á dereita radical, e é un símbolo coñecido que Adolf Hitler e Ludendorff realizaron o seu intento de golpe de estado de 1923 tamén un 9 de novembro.
A república tivo dende o seu nacemento o estigma da responsabilidade da derrota da guerra. Gran parte da cidadanía e as vellas elites do exército, xustiza e administración nunca aceptaron a nova forma do estado, senón que vían na república democrática unha estrutura que debía facerse ao carón na primeira oportunidade. Pola contra, na esquerda, o comportamento da dirección do SPD durante a revolución levou moitos dos seus antigos partidarios cara aos comunistas. A revolución de novembro freada conduciu a que a república de Weimar permanecese como unha "Democracia sen demócratas".
A revolución en xuízo das testemuñas contemporáneas
Xa os contemporáneos xulgaron a revolución de novembro do xeito máis diverso, cada quen segundo a súa inclinación política. Isto déixano claro tres declaracións de testemuñas que apareceron o mesmo 10 de novembro, pouco despois, así como unha observación retrospectiva 10 anos despois.
Sen entusiasmo e con algo de alivio, o teólogo evanxélico e filósofo Ernst Troeltsch escribiu como o groso dos berlineses fóronse dando conta do que sucedía o 10 de novembro.
Un artigo do publicista liberal Theodor Wolf, que apareceu o mesmo 10 de novembro no Berliner Tageblatt, daba pola contra ilusións optimistas sobre o éxito da revolución, como o quixese a dirección do SPD: ''
A extrema dereita pola contra interpretou os acontecementos de xeito totalmente oposto. Por ignorancia ou nun completamente equivocado xuízo da actuación de Ludendorff, o xornalista Paul Baecker escribiu no xornal conservador Deutsche Tageszeitung o 10 de novembro un artigo que xa contiña elementos esenciais da lenda da puñalada:
Nun artigo polo décimo aniversario da Revolución, o publicista de esquerda Kurt Tucholsky observou que nin Wolf nin Baecker tiveron razón. Pero tamén acusou a Ebert e a Noske de traizón, xa non á monarquía, senón á Revolución. Aínda cando quixo ver nela só un derrocamento (Umsturz), Tucholski analizou o curso real dos acontecementos máis claramente que a maioría dos seus contemporáneos. En 1928 escribiu en Novemberumsturz:
(Publicado por primeira vez baixo o pseudónimo Ignaz Wrobel en Die Schwarze Fahne, Nr 44/1928; citado por Kurt Tucholski; Gesammelte Werke, editado por Mary Gerold-Tucholski e Fritz J. Raddatz, Editorial Rowohlt, Reinbeck 1975, tomo 6, páxina 300.)
Moreiras do Medio, Torbeo, Ribas de Sil
Moreiras do Medio é un lugar da parroquia de Torbeo, no concello lucense de Ribas de Sil. No ano 2008 tiña 9 habitantes, 6 deles eran homes e 3 eran mulleres, o que supón un mantemento en relación ao ano 2007.
Nadezhda
Nadezhda foi unha serie de satélites artificiais soviéticos e logo rusos de axuda á navegación.
Características
O satélites Nadezhda daban servizo á mariña mercante soviética e á Academia de Ciencias, pero tamén foi usado polos militares xunto cos satélites Tsikada. Daban servizo tamén ao sistemas COSPAS de emerxencia e rescate internacional. Os satélites tiñan forma de cilindro cunha masa de 820 kg e estabilizábanse mediante gradente gravitatorio. Emitían en frecuencias de arredor de 150 e 400 MHz, podendo usarse para determinar posicións cunha precisión de ata 3 km, e tiñan órbitas duns 1000 km de altura con inclinacións orbitais de arredor de 83º. O satélite Nadezhda lanzado en 2002 levaba a bordo tamén o sistema Kurs para asistir a vehículos en problemas, pasando a denominarse Nadezhda-M. Tódolos satélites foron lanzados medianfe foguetes Kosmos 3M. Os tres primeiros satélites foron lanzados mediante a denominación Kosmos, mentres que o resto recibiron a denominación definitiva. Foron sucedidos a partir de 2009 polos satélites Sterkh.
ICQ
ICQ é o primeiro programa informático de mensaxería instantánea do mundo, creado pola Mirabilis, unha compañía start-up israelita fundada na cidade de Tel-Aviv. O programa foi lanzado en novembro de 1996. O nome é un xogo de palabras da frase "I seek you"" (gal: búscote). En Galicia é pronunciado con fonética galega I-CE-QU.
En 1999 a AOL adquiriu a Mirabilis englobando o servizo. A empresa nunca se definiu sobre o seu sistema de mensaxes instantáneas padrón e desenvolveu o seu propio: AIM ou AOL Instant Messenger. Ese é outro motivo da caída do número de usuarios do ICQ e do crecemento e hexemonía do MSN Messenger nos últimos anos. Porén o ICQ continúa activo presentando novas versións regularmente con opcións innovadoras como o troco de mensaxes SMS de teléfonos móbiles.
Xosé Tarrío
Xosé Tarrío González, nado na Coruña en 1968 e finado na mesma cidade o 2 de xaneiro de 2005, preso anarquista, símbolo da loita pola abolición dos cárceres e do réxime FIES, é o autor do libro autobiográfico sobre o mesmo tema Huye, hombre, huye. Diario de un preso FIES.
Traxectoria
Con 20 anos, e no cárcere, volveuse adicto á heroína, diagnosticóuselle que era portador da VIH e perdeu ademais varios seres queridos, o que o levou a reformular moitas cousas na súa vida, entre outras a súa militancia política. No proceso de autoformación política, en reclusión, foi abandonando as súas adiccións, primeiro á heroína e logo o resto (incluíndo as drogas legais).
Xosé Tarrío protagonizou múltiples fugas e motíns, ás veces con éxito, ao longo do seu periplo pola mayoría dos cárceres da xeografía española onde fixo amizades duradeiras, como, por exemplo con Juan José Garfia, consideradado durante moito tempo a inimigo público número 1 en España e autor do libro Adiós prisión. Neste periplo coñeceu de primeira man a violencia, o narcotráfico e embrutecemento que se vivía nos cárceres. Xosé Tarrío cumpriu 17 anos de cárcere, doce deles en illamento, sen permiso ningún nin terceiro grao por mor do seu comportamento problemático. Neste tempo tamén se formou, cultivando a lectura nos longos períodos de illamento, o que lle permitiu escribir o seu libro autobiográfico, que recolle a realidade de moitas persoas confinadas no cárcere. En 1988 cadra no cárcere de Zamora co vigués Gabriel Pombo da Silva, con quen comparte unha vida paralela, marcada pola emigración, a pobreza, o maltrato no cárcere e a convicción anarquista.
Finalmente saíu en liberdade ano e medio máis tarde do que deberían ter sido, xa que non se lle fusionaron as súas penas nunha soa. Fíxoo en 2005 logo de sufrir unha parálise cerebral diagnosticada por erro como gripe polos médicos do cárcere. Logo dun calvario hospitalario, pasou por estado de coma, ata o seu falecemento a comezos de 2005. Trala súa morte, houbo manifestacións no estado español. Esa mesma noite saboteáronse con cócteles molotov caixeiros de Caixa Catalunya e La Caixa en Barcelona.
Autobiografía
Na súa autobiografía Tarrío mostra á sociedade a violencia institucional no panorama carcelario español e, por extensión, o submundo dos cárceres no mundo e desde o punto de vista dos presos máis desfavorecidos. O seu diario Fuxe, home, fuxe é unha alegación contra o sistema penal e penitenciario desde o punto de vista de quen sufriu os abusos e vexacións que se dan no ámbito carcelario, consentidas pola sociedade. Tamén se reflicten nel as ansia de liberdade dos presos embrutecidos polo desarraigo familiar (consecuencia da política de dispersión de presos instaurada por Antoni Asunción, e que condena ás familias dos presos a cumpriren tamén a pena xa que non poden ir visitar aos seus familiares), as condicións inhumanas dos presos doentes (especialmente aqueles que sofren enfermidades incurábeis como a SIDA) e a esperanza dun mundo mellor da outra banda dos barrotes que queda afogada polos maltratos, abusos e torturas dos funcionarios de prisións.
Huye, hombre, huye, converteuse nun dos títulos máis reeditados da literatura anticarceraria anarquista recente, onde se denuncia as condicións de prisión das persoas de familia pobre e emigrante que se rebela contra os abusos carcelarios e, daquela, acaba por vivir nun réxime penitenciario extremo.
Recoñecementos
Foi obxecto de varios actos de recoñecemento e manifestacións en diversas cidades do estado español. O 3 de xaneiro de 2009 familiares e amizades de Xosé reuníronse en Madrid para homenaxealo coa inauguración da praza Xosé Tarrío. Con este acto non se procuraba un recoñecemento legal nin unha homenaxe singular a Tarrío senón crear un espazo de memoria para dar voz á loita do movemento a prol da abolición dos cárceres. Desde que se inaugurou a praza, o concello retirou varias veces as placas en lembranza de Xosé Tarrío, porén sempre volven aparecer. Desde a súa creación neste lugar tiveron lugar de xornadas, teatro, charlas e proxeccións abolicionistas e en defensa dos dereitos das persoas confinadas en prisión e nos CIES. "Coidamos de vital importancia recuperar os vencellos sociais que se foron fracturando conforme o sistema capitalista foi facéndose máis complexo. Por esa razón as xornadas van realizarse de novo na praza Xosé Tarrío (situada na encrucillada a rúa do Calvario e Ministriles), na rúa xa que coidamos que é o único sitio que nos achega a tod@s e onde ninguén pode sentirse excluíd@. (Fragmento traducido da presentación das xornadas Dentro, fuera, dentro realizadas na Plaza Xosé Tarrío de Madrid en 2011)"En 2010 o Ateneu Llibertari del Casc Antic de Barcelona editou un documental ''Fugarse del infierno. Un pequeño homenaje a Xosé Tarrío, asesinado el 2 de enero de 2005 por la sociedad carcelaria''. Nel recóllense declaracións de Tarrío, de Pastora González e documenta accións na rúa na súa memoria e a prol do movemento abolicionista das prisións.
En 2015 créase na Coruña o Ateneo Libertario Xosé Tarrío.
Prado, Trasparga, Guitiriz
Prado é un lugar da parroquia de Trasparga no concello lugués de Guitiriz na comarca da Terra Chá. Tiña 8 habitantes no ano 2007 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales eran 3 homes e 5 mulleres, o que supón unha diminución con relación ao ano 2000 cando tiña 11 habitantes.
La Defensa (Rianxo)
La Defensa foi un semanario editado en Rianxo en 1901.
Historia e características
Apareceu o 7 de abril de 1901. Estaba promovido por José Arcos Moldes. Cesou no seu terceiro número.
A Rúa, Leiro, Abegondo
A Rúa é un lugar da parroquia de Leiro no concello coruñés de Abegondo, na comarca da Coruña.
Nicholle Tom
Nicholle Tom, nada o 23 de marzo de 1978 en Hinsdale, Illinois, é unha actriz estadounidense máis coñecida por interpretar a Maggie Sheffield na serie de televisión da CBS A Nanny.
Albarellos, Lalín
Santa María de Albarellos é unha parroquia que se localiza no concello de Lalín. Segundo o IGE en 2011 tiña 49 habitantes (24 mulleres e 25 homes), distribuídos en 2 entidades de poboación, o que supón un aumento en relación ao ano 1999 cando tiña 46 habitantes.
Wild Things
Wild Things é un filme de suspense erótico estadounidense de 1998 dirixido por John McNaughton, e protagonizado por Matt Dillon, Neve Campbell, Kevin Bacon, Denise Richards e Theresa Russell.
En 2004 editouse en DVD unha versión sen cortes, con sete minutos máis. A sona da película veulle por varias escenas de sexo, mais en particular unha que implica un home e dúas mulleres asemade; esas escenas son máis explícitas do habitual en filmes das grandes producións de Hollywood. Realizáronse tres secuelas que saíron directamente en DVD Wild Things 2 (2004), Wild Things: Diamonds in the Rough (2005) e Wild Things: Foursome (2010).
A película recibiu a cualificación R da MPAA por "sexualidade, nudez, linguaxe e violencia forte".
Argumento
Kelly Van Ryan, unha rapaza popular, e Suzie Toller, unha marxinada social, acusan a Sam Lombardo, un acreditado conselleiro de orientación escolar de Miami, de violación. Lombardo contrata o avogado Kenneth Bowden para que o defenda. No xuízo, Suzie admite que ela e Kelly acusárono para vingarse de Lombardo: Suzie por un cargo menor por posesión de drogas e Kelly por ter unha aventura coa súa nai. A nai de Kelly queda humillada polo escándalo, e Lombardo e Bowden negocian un acordo de 8.500.000 dólares por difamación. Mais o certo é que, Lombardo e as dúas rapazas acordaran utilizar o xuízo como unha forma de obter diñeiro da rica familia de Kelly. Para celebraren o seu éxito, os tres cómplices deciden ter relacións sexuais.
Recepción
A película ten unha cualificación do 64% entre os críticos avaliados por Rotten Tomatoes, con respostas variadas pero en xeral positivas. O filme recibiu unha puntuación de 52/100 en Metacritic, con críticas variadas pero en xeral mornas.
Río Minho
dereita|miniatura|300x300px|Río Minho en Xamaica O Minho é o río de maior lonxitude de Xamaica con 92,8 quilómetros de percorrido.
Wild Things
Recepción
Variety eloxiou o elenco de Dillon, Bacon, Campbell, Richards, Russell, Murray e Snodgress: "É un conxunto que parece gozar o reto de realizar papeis pouco frecuentes e de temas pouco usuais. Non hai unha nota discordante". A revista tamén eloxiou o filme como "orixinal", cunha "brillante e irreal calidade que encaixa moi ben co pulso do drama".
A Igrexa, Tardade, Vilalba
A Igrexa é un lugar da parroquia de Tardade, no concello lugués de Vilalba, na comarca da Terra Chá.
Toponimia
A orixe do topónimo é o latín, o lugar da igrexa.
Río Minho
Elévase preto do centro xeográfico da illa, flúe xeralmente cara ao sur-suroeste e alcanza o mar Caribe en Carlisle Bay, na costa sur central, ao oeste do punto máis meridional da illa, Portland Point.
A cidade de May Pen, da Parroquia de Clarendon, atópase á beira deste río.
Kosmos 461
Kosmos 461 (Космос 461 en ruso), tamén denominado DS-U2-MT, foi un satélite artificial soviético lanzado o 2 de decembro de 1971 mediante un foguete Kosmos 3M desde o cosmódromo de Plesetsk.
Características
Kosmos 461 foi o primeiro e único membro do modelo de satélites DS-U2-MT. Estaba adicado a facer observacións dos micrometeoroides en órbita terrestre e observacións astronómicas no rango da radiación gamma. Foi inxectado nunha órbita inicial de 524 km de apoxeo e 490 km de perixeo, cunha inclinación orbital de 69,2 graos e un período de 94,6 minutos. Reentrou na atmosfera o 21 de febreiro de 1979.
Singular e plural en galego
O plural en galego fórmase utilizando as seguintes regras:
Pero, cando unha palabra non é aguda, o plural faise engadindo -es
Rally de Porriño de 1982
O Rally de Porriño de 1982 foi a primeira edición de dito rally e a última proba da tempada 1982 do Campionato de Galicia de Rally. Celebrouse o 28 de novembro de 1982 e o gañador foi "Peitos".
Tomaron a saída 30 vehículos, dos que 13 non chegaron á meta, entre eles os de Carlos Piñeiro e Cleherc II, ambos por rotura de palier.
Lingua kiowa
A lingua kiowa ou Cáuijògà / Cáuijò:gyà (″lingua dos Cáuigù (Kiowa)″) é unha lingua tanoana falada polos kiowas que habitan nos condados de Caddo, Kiowa e Comanche. O centro tribal kiowa atópase en Carnegie. Como a maioría das linguas nativas norteamericanas, o kiowa está en grave perigo de desaparición.
Pasarín, Trasparga, Guitiriz
Pasarín é un lugar da parroquia de Trasparga no concello lugués de Guitiriz na comarca da Terra Chá. Tiña 5 habitantes no ano 2007 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales eran 3 homes e 2 mulleres, o que supón unha diminución con relación ao ano 2000 cando tiña 6 habitantes.
Amador Víctor González
Amador Víctor González, nado en Mondoñedo o 19 de xullo de 1890 e finado en Río Gallegos o 19 de abril de 1953, foi un tipógrafo e xornalista galego.
Traxectoria
Emigrou sendo moi neno cos seus pais a Buenos Aires. Aos 15 anos xa daba conferencias nas prazas de Bos Aires. Fundou os periódicos La Gaceta del Sur, El Barrio, El Satírico, El Independiente, Letras Patagónicas e La Voz del Pueblo. Tamén foi redactor e colaborador de La Opinión Española, La Fronda, La Argentina, El Diario Español, La Batalla e La Nueva Provincia. Militou no anarquismo, o socialismo e o radicalismo, e as súas actuacións e escritos valéronlle varios procesos con penas de desterro e de cárcere.
O Outeiro, Torbeo, Ribas de Sil
O Outeiro é un lugar da parroquia de Torbeo, no concello lucense de Ribas de Sil.
Toponimia
A orixe do topónimo é o latín, que é unha parte alta ou elevación do terreo.
Magnetospirillum
left|miniatura|Magnetospirillum magnetotacticum bacteria con cadeas visibles de [[magnetosomas negros.]]
Magnetospirillum é un xénero de bacterias gramnegativas, microaerófilas e magnetotácticas, que foron illadas por primeira vez de augas de charcas polo microbiólogo R. P. Blakemore en 1975. Caracterízanse por ter forma de espirilo ou helicoidal e ser móbiles, xa que teñen un flaxelo polar en cada extremo da célula. Describíronse catro especies neste xénero, que son: M. magnetotacticum cepa MS-1 (clasificada orixinalmente como Aquaspirillum magnetotacticum; M. magneticum cepa AMB-1; M. gryphiswaldense e M. bellicus.
O hábitat típico das especies de Magnetospirillum son corpos de auga doce pouco profundos e sedimentos, que se caracterizan por ter baixas concentracións de oxíxeno (ambiente microaerófilo). As bacterias viven na porción superior dos sedimentos (interface óxica/anóxica) e prefiren un gradiente de oxíxeno entre o 1 e o 3%. As especies de Magnetospirillum son aerotácticas, xa que se moven para situarse nos lugares onde haxa a concentración de O2 máis favorable para elas.
Probablemente a característica máis peculiar das especies de Magnetospirillum, á cal lle deben o seu nome, é a súa capacidade de orientarse segundo o campo magnético da Terra, o que se chama magnetotaxe. Isto conségueno grazas a que posúen no seu citoplasma duns orgánulos especiais chamados magnetosomas. Cando a bacteria inxire ferro, certas proteínas do seu interior interaccionan co ferro para producir pequenos cristais do mineral magnetita, que é o mineral máis magnético da Terra, grazas ao cal poden detectar o campo magnético. Grazas á súa magnetotaxe poden orientarse mellor para buscar ambientes microaerófilos axeitados.