cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cariotipo
Árbore de especies
O bandeado politénico do grupo picture wing, que é o máis estudado, permitiulle a Carson construír a árbore evolutiva destas especies moito antes de que fose posible aplicar as técnicas de análise do xenoma. En certa medida, os arranxos xénicos son visibles no padrón de bandas de cada cromosoma. Os rearranxos cromosómicos, especialmente as inversións cromosómicas, poden indicar que especies están máis emparentadas.
As inversións trazadas en forma de árbore (e independentemente doutras informacións), mostran un claro "fluxo" de especies desde as illas máis vellas ás máis modernas. Hai tamén casos de colonización á inversa cara ás illas antigas, e saltos de illas, pero estes son moito menos frecuentes. Utilizando datación radiométrica K-Ar, comprobouse que as illas actuais teñen unha antigüidade de 0,4 millóns de anos (ma) (Mauna Kea) ata 10ma (illa Necker no noroeste do arquipélago). A illa máis antiga do arquipélago que aínda sobresae do mar é o atol Kure, que ten 30 ma. O arquipélago, que se orixinou polo movemento da placa do Pacífico sobre un punto quente do manto, leva existindo desde moito antes do Cretáceo, pero foron destruíndose illas e formándose novas. As illas primixenias están agora baixo o mar e son montes submarinos (guyots), que forman a cadea mergullada dos montes Emperador.
Todas as especies de Drosophila e Scaptomyza nativas de Hawai aparentemente descenden dunha única especie ancestral que colonizou as illas, probablemente hai 20 millóns de anos. A subseguinte radiación adaptativa foi estimulada pola ausencia de competencia e pola ampla variedade de nichos ecolóxicos dispoñibles. Aínda que é posible que unha soa femia fecundada colonice unha illa, é máis probable que fose un grupo de individuos da mesma especie.
Hai outros animais e plantas do arquipélago de Hawai que sufriron radiacións adaptativas similares, aínda que non tan espectaculares.
Tipos de bandeado
A citoxenética emprega varias técnicas para visualizar os diferentes aspectos dos cromosomas:
Cariotipos clásicos
miniatura|250px|dereita|Cariograma dun [[linfocito de muller que mostra as secuencias Alu utilizando FISH.]] Na representación "clásica" dos cariotipos, úsase unha tinguidura xeralmente o bandeado G con Giemsa, ou menos frecuentemente con quinacrina para tinguir as bandas dos cromosomas. O Giemsa é específico para os grupos fosfato dos nucleótidos do ADN. A quinacrina únese ás rexións ricas en adenina-timina. Cada cromosoma ten un padrón de bandeado característico que axuda a identificalos; ambos os cromosomas dun mesmo par de homólogos teñen o mesmo padrón de bandeado.
Cariotipo espectral (técnica SKY)
miniatura|250px|Cariograma espectral dunha muller. O cariotipado espectral é unha técnica citoxenética molecular utilizada para visualizar simultaneamente todos os pares cromosómicos dun organismo en diferentes cores. Fanse sondas para cada cromosoma marcadas fluorescentemente que marcan secuencias específicas de ADN de cada cromosoma con diferentes fluoróforos. Como hai un número limitado de fluoróforos espectralmente diferentes, utilízase un método combinatorio de marcado para xerar moitas cores diferentes. As diferenzas espectrais así xeradas son captadas e analizadas usando un interferómetro unido a un microscopio de fluorescencia. Un programa informático de procesamento de imaxes asigna despois unha falsa cor a cada diferente combinación espectral, permitindo a visualización dos cromosomas en diferentes cores. Esta técnica utilízase para identificar aberracións cromosómicas estruturais nas células cancerosas e outras doenzas cando o bandeado Giemsa ou outras técnicas non teñen precisión dabondo.
Cariotipo dixital
O cariotipado dixital é unha técnica usada para cuantificar o número de copias de ADN a escala xenómica. Íllanse e numéranse curtas secuencias de ADN de loci específicos de todo o xenoma. Este método coñécese tamén como cariotipado virtual.
Anormalidades cromosómicas
As anormalidades cromosómicas poden ser numéricas, como a presenza de cromosomas extra ou a ausencia dun cromosoma, ou estruturais como nos cromosomas derivados, translocacións, inversións, delecións a grande escala ou duplicacións. As anormalidades numéricas, tamén chamadas aneuploidías, a miúdo ocorren como resultado da non disxunción na formación dos gametos durante a meiose; outras anormalidades numéricas comúns son as trisomías, nas cales están presentes tres copias dun determinado cromosoma en troques das habituais dúas copias. As anomalías estruturais xeralmente están causadas por erros na recombinación xenética entre homólogos. Ambos os tipos de anormalidades poden aparecer nos gametos e, por tanto, estarán presentes en todas as células da persoa afectada, ou poden ocorrer durante a mitose e daren lugar a un individuo que é un mosaico xenético, que ten algunhas células normais e outras anormais.
Entre as anormalidades cromosómicas que poden orixinar enfermidades nos humanos están:
Algúns trastornos orixínanse pola perda de só unha parte dun cromosoma. Entre elas están:
Historia
Os cromosomas foron observados por primeira vez en células de plantas por Karl Wilhelm von Nägeli en 1842. O seu comportamento nas células animais de píntega describiuno Walther Flemming, o descubridor da mitose, en 1882. O nome cromosoma propúxoo o anatomista alemán, von Waldeyer en 1888.
Os seguintes avances tiveron lugar despois do desenvolvemento da Xenética a comezos do século XX, cando se viu que o conxunto de cromosomas (o cariotipo) levaba os xenes do individuo. Levitsky parece ser o primeiro en definir o cariotipo como a aparencia fenotípica dos cromosomas somáticos, diferenciándoo do seu contido xenético. A seguinte evolución do concepto de cariotipo pode seguirse nos traballos de Darlington e White.
Levou moitos anos de investigación establecer a cuestión máis básica: cantos cromosomas contén unha célula humana diploide. En 1912, Hans von Winiwarter informou que eran 47 cromosomas nas espermatogonias e 48 nas ovogonias, e concluíu que nos humanos existía un sistema de determinación do sexo X0 (XX femias e X0 machos). Painter en 1922 non estaba seguro se o número diploide dos cromosomas humanos era 46 ou 48, e inicialmente inclinábase por 46. Mudou de opinión despois e pasou a pensar que eran 48, e afirmou que a determinación de sexos nos humanos facíase polo sistema XY (XX femias e XY machos). Considerando as rudimentarias técnicas da época estes resultados son bastante notables. Hoxe sabemos que algúns invertebrados teñen un sistema de determinación do sexo X0.
Houbo que agardar á aparición de novas técnicas para resolver definitivamente o problema. Entre os métodos que se empezaron a usar están:
Ata 1950 non se aceptou de forma xeral que o cariotipo humano constaba só de 46 cromosomas. Un descubrimento evolutivo interesante foi que os grandes simios teñen 48 cromosomas, e que o cromosoma 2 humano se formou pola unión de dous cromosomas ancestrais dos nosos antepasados, reducindo o seu número total a 46.
The Black Album
The Black Album é o oitavo álbum de estudio do rapeiro estadounidense Jay-Z, editado o 14 de novembro do 2003 a través do selo Roc-A-Fella Records. Foi promocionado como o seu derradeiro disco, aínda que Jay-Z volvería para gravar o álbum Kingdom Come no ano 2006.
O álbum estreouse no número 1 da lista Billboard 200, vendendo 463.000 copias na súa primeira semana. Del se scaron tres sinxelos que tiveron éxito nas listas da Billboard, e "Change Clothes" e "Dirt Off Your Shoulder" entraron no top 10 da súa lista Hot 100. Tras o seu lanzamento, The Black Album recibiu polo xeral boas críticas. O disco foi nomeado a un premio Grammy ao mellor álbum de rap.
Adil Rami
Adil Rami, nado o 27 de decembro de 1985 en Bastia, é un futbolista francés. Xoga de defensa central e o seu club actual é o AC Milan. Ademais, é internacional coa selección de Francia.
Club
Rami comezou a súa carreira futbolística xogando para o equipo afeccionado Étoile Fréjus Saint-Raphaël, coñecido entón coma ES Fréjus. Pasou tres tempadas xogando na cuarta categoría do fútbol francés, ata que en 2006 asinou co Lille OSC da Ligue 1. Fixo o seu debut coma profesional no Lille en maio de 2007. En xaneiro de 2011, Rami fichou por catro anos polo Valencia CF. Foi inmediatamente cedido ó Lille, formando parte do equipo que gañou a liga e a copa de Francia no ano 2011.
Selección
Rami fixo o seu debut coa selección francesa o 11 de agosto de 2010, nun amigable contra Noruega.
Fittipaldi Automotive
Fittipaldi Automotive, ás veces chamado Copersucar, nome do seu primeiro patrocinador importante, foi o único equipo e construtor de Fórmula 1 con base no Brasil. Formouno en o piloto de carreiras Wilson Fittipaldi e o seu irmán máis novo, o dobre campión do mundo Emerson, co diñeiro da cooperativa de azucre e alcohol do Brasil Copersucar. En Emerson sorprendeu ao mundo do motor, deixando ao equipo campión do mundo, McLaren, para pilotar para o equipo da familia sen éxito. O futuro campión do mundo Keke Rosberg logrou o seu primeiro podio na Fórmula Un co equipo.
O equipo tivo base en São Paulo, case 10.000 km. de distancia do centro da industria do automobilismo mundial no Reino Unido, antes de trasladarse a Reading, Reino Unido, en 1977. Participou en 119 Grandes Premios entre 1975 e 1982, presentando un total de 156 coches. Logrou tres podios e anotou 44 puntos no campionato.
Orixe
miniatura| right | Fitti-Vee: Fittipaldi construíu os seus primeiros automóbiles de carreiras no Brasil por [[Fórmula Vee en 1967]] Na década de 1960 os novos irmáns Fittipaldi, Wilson e Emerson, tiñan un negocio de éxito no seu Brasil natal fabricando karts e tuneando motores. Chegaron a construír coches de carreiras de Fórmula Vee e tiñan un gran negocio de automóbiles e accesorios de carreiras. Tamén eran pilotos de carreiras no Brasil e na década de 1960 foron a Europa, onde progresaron a través das fórmula menores ata alcanzar a Fórmula 1, a máxima categoría internacional de carreiras de monoprazas. O irmán máis novo, Emerson, foi o que tivo máis éxito; en pilotou para o equipo Lotus na Fórmula Un e gañou o seu primeiro campionato mundial en. Wilson pilotou para o equipo Brabham na Fórmula Un en e, logrando unha mellor posición final de carreira no quinto lugar. A finais de os irmáns decidiron crear o seu propio equipo de Fórmula Un.
A tempada empregouse en establecer o novo equipo, que ía ter un forte sabor brasileiro. Wilson foi capaz de persuadir a cooperativa de azucre e alcohol brasileira 'Copersucar' para patrocinar ao equipo. O piloto de McLaren Emerson actuou como consultor do equipo. O coche de marca Copersucar foi deseñado polo brasileiro Richard Divila, que traballara para 'Fittipaldi Empreendimentos' deseñando coches de Fórmula Vee, e máis tarde para o equipo europeo Bardahl Fittipaldi de Fórmula Dúas, modificando o seu Lotus e o chasis Brabham. A empresa nacional aeroespacial Embraer tamén participou, o fornecendo de materiais para o novo equipo e proporcionando o túnel de vento. O mexicano Jo Ramírez foi contratado como director de equipo Jo Ramírez (2005). O equipo instalouse inicialmente no Brasil, a case 10.000 quilómetros de distancia do Reino Unido, un movemento audaz dado o carácter maioritariamente británico da tecnoloxía da Fórmula Un, da década de 1960 en diante. O longo e baixo Copersucar FD01, con carrozaría bulbosa encerraba o motor e os radiadores montados nunha posición traseira pouco común, estaba pintado en prata con cores do arco iris nos flancos, deuse a coñecer en outubro de 1974 na Senado Federal en Brasilia en presenza do presidente Ernesto Geisel. Do mesmo xeito que a serie de coches BT de Brabham ( Brabham e Tauranac), a designación FD do coche reflicte as iniciais do condutor e o deseñador (Fittipaldi e Dávila).
Copersucar-Fittipaldi (1975-1977)
miniatura|left |Copersucar-Fittipaldi FD04,.. Emerson quinto clasificado no seu debut co equipo da familia no ano 1976. Este foi o último Fittipaldi construído no Brasil. Ver tempada, tempada e tempada  para os resumos da tempada
O equipo, inicialmente coñecido como Copersucar-Fittipaldi, non tivo grande éxito na súa primeira tempada de carreiras en Wilson estrelouse co chasis FD01 na volta 13 da súa primeira carreira, no Gran Premio da Arxentina, que gañou o seu irmán no seu McLaren. Os chasis FD02 e FD03, utilizados o resto do ano, tiñan o mesmo deseño que o coche orixinal, pero abandonou a maior parte da carrozaría orixinal. Wilson era o único piloto e só logrou acabar en cinco ocasións, a mellor das cales foi un décimo e último lugar no Gran Premio dos Estados Unidos en Watkins Glen, e non puido clasificarse en tres ocasiones. O italiano Arturo Merzario non o fixo mellor cando se fixo cargo do chasis no Gran Premio de casa despois de que Wilson rompera dous ósos na súa man nun accidente na práctica no Gran Premio de Austria. Malia a falta de éxito, o pequeno equipo logrou unha revolución para o ano seguinte: Emerson Fittipaldi uniuse ao equipo deixando McLaren, co que lograra o seu segundo Campionato de pilotos en o seu irmán deixou a pilotaxe e dedicouse a xestión do equipo.
Emerson comentou: "Son consciente de que practicamente non vou ter ningunha posibilidade de gañar o título mundial da próxima tempada .... Será un comezo moi difícil, pero estou moi entusiasmado e estou seguro de que co esforzo de todos imos ter os primeiros resultados positivos no segundo semestre do próximo ano, creo que no medio prazo un ou dous anos, o Brasil terá un dos mellores equipos de Fórmula Un do mundo".
Emerson era o piloto principal do equipo en, aínda que o brasileiro Ingo Hoffmann foi o seu compañeiro de equipo durante catro carreiras. Fittipaldi cualificou o novo FD04 quinto na súa debut, en Interlagos. Na carreira só puido terminar 13º, un resultado representativo do resto da tempada na que anotou só tres puntos. O resultado da cualificación segue sendo o mellor que alcanzou o equipo. O experimento de basear o equipo no Brasil non durou, estaba demasiado lonxe dos seus fornecedores de motores e caixas de cambios e da gran comunidade de expertos fabricantes de compoñentes dispoñibles no Reino Unido. Aínda que o primeiro FD04 foi construído alí, os seguintes coches construiríanse na nova base do equipo establecida en Reading, Reino Unido.
Fittipaldi Automotive (1978-1979)
Ver tempada e tempada  para os resumos da tempada
miniatura|Fittipaldi F5A. A aerodinámica modificada da versión F5 foi deseñado polo [[Giacomo Caliri]] Aínda que non foi un grande éxito en, en o F5A, modificouse para aplicar os principios de efecto solo demostrado o seu bo resultado por Lotus, permitiu que o ex campión do mundo anotara varios bos resultados. O mellor deles foi un segundo lugar, logo de loitar con Mario Andretti e Gilles Villeneuve, no eterno coto de caza do equipo no Brasil. Fittipaldi terminou a tempada con 17 puntos e o equipo, agora coñecido como Fittipaldi Automotive, rematou sétimo na táboa de construtores, un posto por diante do antigo equipo de Emerson, McLaren.
Equipo Skol Fittipaldi (1980)
Ver tempada para o resumo da tempada
A finais de Copersucar decidiu poñer fin ao seu patrocinio. O equipo comprou os restos de Wolf, converténdose nun equipo de dous coches por primeira vez. O equipo foi renomeado como equipo Skol Fittipaldi para a tempada de para reflectir o novo patrocinio de Skol Brasil (actualmente unha marca AmBev). Emerson e o piloto de Wolf Racing Keke Rosberg correron a primeira parte da tempada co chasis modificado de Wolf do ano anterior. Os coches, designados como F7S, deron un terceiro lugar para cada un dos pilotos antes de ser substituído polo F8 con menos éxito. O equipo de deseño dese ano estivo encabezado por Harvey Postlethwaite, outro activo obtido de Wolf, e tamén incluía ao moi novo xefe de aerodinámica Adrian Newey ambos serán posteriormente os deseñadores de coches gañadores do campionato para outros equipos.
Fittipaldi Automotive (1981-1982)
Ver tempada e  para os resumos da tempada
miniatura| left | 'Fittipaldi F8': O coche foi deseñado por [[Harvey Postlethwaite e o mozo Adrian Newey.]] Emerson Fittipaldi decidiu retirarse da competición a finais de. Desde entón, dixo que os seus dous últimos anos na Fórmula Un non estaba moi contento:. "Estaba demasiado involucrado nos problemas e trataba de consolidar o equipo, e descoidei o meu matrimonio e a miña vida persoal", aínda que no momento citou as mortes dos seus colegas como a razón da súa retirada. El tiña soamente 33 anos, pero competía na Fórmula Un desde había unha década. Non puido terminar sete das dez últimas carreiras ese ano e varias veces foi superado polo seu compañeiro de equipo finlandés. Pasouse á xestión do equipo e o mozo brasileiro Chico Serra substituíuno para o ano. O equipo, que volveu ao nome de Fittipaldi Automotive logo de rematar o patrocinio de Skol, entrou nunha forte caída a partir de. Postlethwaite fichou por Ferrari no principio do ano e o equipo correu unha vez máis con variantes actualizadas do chasis da tempada anterior, e usando pneumáticos Michelin, Avon e Pirelli, incluíndo unha carreira na que os dous coches usaron marcas diferentes. Rosberg conseguiu terminar cuarto na carreira fóra de campionato de Suráfrica organizado pola FOCA ao comezo do ano, aínda que cunha volta menos que os líderes (ver Guerra FISA-FOCA), pero despois diso os pilotos rexistraron unha sucesión non cualificacións e retiradas. Cando lograban acabar era normalmente entre os últimos e non anotaron ningún punto ese ano.
O finlandés marchou a Williams en, onde gañaría o Campionato de Pilotos, o único home en facelo logo de non anotar ningún punto o ano anterior. O equipo continuou cun só F8 para Serra, a miúdo utilizando o chasis que correra a maior parte da tempada 1981. E anotou un último punto co seu sexto lugar no Gran Premio de Bélxica en Zolder, aínda que só despois de que Niki Lauda fora descualificado. Un último coche novo, o F9, foi deseñado polo retornado Divila e Tim Wright e presentouse no Gran Premio de Gran Bretaña dese ano, pero non logrou mellorar a situación. Os irmáns Fittipaldi intentaron recadar fondos para continuar en, pero o equipo tivo que pechar as súas portas a principios de 1983.
Aurora Fórmula Un
Un chasis Fittipaldi F5A correu para RAM Racing (baixo a marca de 'Mopar Ultramar Racing Team') logrou a única vitoria para a marca no campionato Aurora de Fórmula Un na Carreira de Campións en Brands Hatch o 15 de abril de 1979 en mans de Guy Edwards, aínda que en realidade foi sétimo na pista, tras seis coches do campionato do mundo que non estaban inscritos na serie Aurora. Edwards e o seu compañeiro de equipo Bernard de Dryver obtivo outros bos resultados na serie, incluíndo unha cadea de podios.
Valentino Musetti, un dobre de cine británico, correu unha variante actualizada do F5B no campionato Aurora de Fórmula Un do Reino Unido de 1980, pero con menos éxito que o ano anterior.
Emerson Fittipaldi
Durante gran parte da súa historia Fittipaldi Automotive estivo totalmente centrado en torno a Emerson Fittipaldi. Emerson era un dobre campión do mundo famoso polo seu estilo suave e rápido cando se uniu ao equipo da familia. Aínda que o seu irmán máis vello pilotou na primeira tempada do equipo, a idea de que Emerson podería pilotar para o equipo sempre estaba no aire e só un ano máis tarde cancelou a renovación do contrato co seu entón equipo McLaren e asinou con Fittipaldi. Malia que seguía sendo capaz de actuacións notables, durante a súa época con Fittipaldi Automotive converteuse nun piloto inconsistente. En varias ocasións, o director do equipo Jo Ramírez recriminou o seu piloto cando repentinos refachos de velocidade indicaban que non estivera conducindo ao seu máximo potencial. Para 1980 o compañeiro de Fittipaldi, Keke Rosberg pensaba que Emerson deixara atrás o mellor momento, e atopouno desmotivado. Emerson retirouse a finais dese ano, logo de cinco tempadas co equipo da familia. Aínda que máis tarde fixo unha carreira moi exitosa no nivel superior de carreiras de monoprazas dos Estados Unidos na CART.
Keke Rosberg
O mozo finlandés Keke Rosberg estaba loitando por atopar un asento na competencia cando se uniu a Fittipaldi para a tempada 1980. Pilotara previamente dúas tempadas inconexas nos equipos Theodore Racing, ATS e Walter Wolf Racing, pero malia gañar unha carreira fóra de campionato con Theodore, non anotara ningún punto no campionato do mundo. Fittipaldi comprou os restos de Wolf a finais de 1979. Rosberg declarou que Emerson, que non tivera previamente un compañeiro de equipo a tempada completa en Fittipaldi Automotive, quería outro piloto brasileiro, pero foi persuadido polos ex-empregados de Wolf Peter Warr e Harvey Postlethwaite para ofrecer o coche número dous ao finlandés. O propio Rosberg viu a tempada completa na Fórmula Un con Fittipaldi como un paso "cara á vitoria". El foi competitivo xunto a Emerson na súa primeira tempada, anotando un podio na súa primeira carreira co equipo, o Gran Premio da Arxentina de 1980. Rosberg pasou a Emerson na pista na súa segunda carreira co equipo, e afirma que a partir de entón houbo fricción entre Fittipaldi e el mesmo. Durante a súa desastrosa segunda tempada co equipo, no que non anotaron un só punto, Rosberg pactou a súa rescisión de contrato. Foise a Williams, onde gañaría o campionato mundial de pilotos na seguinte tempada.
Resultados Completos na Fórmula Un
(Lenda) As carreiras en letra grosa indican pole position; as carreiras en cursiva indican volta rápida.
O pan na cultura popular galega
Ademais do seu significado recto (alimento elaborado con fariña, auga, sal e lévedo, fermentado e cocido no forno), a palabra pan designa especificamente o centeo ou un cereal en xeral; segundo Eladio Rodríguez, tamén denomina o millo aínda na terra. Pero ademais é un elemento de referencia para designar moitas outras realidades.
Etnografía
Botando unha vacaloura na auga coa que se fai a masa para enfornar, crese que o pan leveda antes.
Cando meten o pan no forno hai que rezar o seguinte ensalmo: Que Deus te aumente con San Vicente, que Deus te levede con san Mamede. Ou ben: Que Deus te acrecente e o señor san Vicente e a santa Mariña, pra que te fagan vir axiña.
De sempre, o pan recibiu un trato de respecto debido, seguramente, ás implicacións relixiosas derivadas do seu uso por Xesucristo en momentos relevantes do nacemento do cristianismo. O feito de considerar o pan como o Corpo de Cristo esixía darlle un trato especial. Moi probablemente os tempos de fame tiveron que intervir tamén nese mesmo tratamento respectuoso.
Por todo o anterior, nunca se debe tirar o pan ó chan e, se nos cae, debe recollerse inmediatamente e bicalo. Se alguén atopa un anaco de pan deitado nun camiño, debe recollelo e colocalo onde ninguén o poida pisar.
Cando algún esmolante veña pedir e se lle dea un pan, tamén hai que bicalo antes de darllo. E o pobre debe repetir o xesto antes de agradecelo.
Tampouco se debe tirar o pan sobrante ao lixo, pero se admite botalo ao lume.
É de mal agoiro deixar cravado un coitelo no pan, o mesmo que pousalo na mesa dado a volta.
Locucións
miniatura|A pan e coitelo: Ter xente na casa, estar a mesa posta
Refraneiro
En abril espigas mil|miniatura
Cantigueiro
miniatura|Mariquiña da forneira, a túa nai onte coceu, dáme un anaco de bóla pola nai que te pareu
O pan, fonte de léxico
Ademais do seu significado recto (alimento elaborado con fariña, auga, sal e lévedo, fermentado e cocido no forno), a palabra pan designa especificamente o centeo en numerosas localidades, sexa en gran, sexa aínda na terra, ou un cereal en xeral; segundo Eladio Rodríguez, tamén ó millo na terra. Pero ademais é un elemento de referencia para designar moitas outras realidades, algunhas relacionadas directamente co pan (formas, presentacións, características do pan) e outras como elemento metafórico:
miniatura|Pan do demo (Amanita phalloides)
Tor, Monforte de Lemos
San Xoán de Tor é unha parroquia do concello de Monforte de Lemos na comarca da Terra de Lemos, na provincia de Lugo. No ano 2007 tiña 65 habitantes, deles 31 eran homes e 34 eran mulleres.
Limita ao norte con Ousende, ao leste con Fiolleda e Baamorto, ao sur con San Xillao de Tor e ao oeste con Toiriz.
Nesta parroquia atópase o pazo de Tor, actualmente museo da Deputación de Lugo.
Primado
O de primado é un título xerárquico cristián que reciben algúns bispos en determinadas igrexas cristiás. En función da tradición relixiosa, esta primacía pode implicar unha certa autoridade xurisdicional, ou simplemente unha preeminencia de honra.
Na Igrexa católica
Na Igrexa latina, un primado é normalmente un arcebispo (ou nalgunhas ocasións un bispo) dunha sé eclesiástica determinada, normalmente unha sé metropolitana (sé primicial) que ten precedencia sobre os bispados de unha ou varias provincias eclesiásticas dun territorio particular histórico, político, ou cultural. Historicamente, os primados destas sedes tiñan privilexios como o de convocar e presidir os sínodos dese territorio, xurisdición nos recursos aos tribunais metropolitanos, o dereito a coroar ao soberano do país, e presidir as investiduras dos arcebispos nas súas sés.
O título polo xeral só existe nos países cristiáns máis antigos, e hoxe é soamente honorífico, sen prerrogativas específicas segundo o dereito canónico, coa excepción do arcebispo de Esztergom. Así, por exemplo, o primado de Polonia non ten autoridade xurisdicional sobre os demais bispos poloneses nas súas sés, mais é durante munere (mentres estea no cargo) un membro do comité permanente da conferencia episcopal, e ten precedencia de honor sobre o resto de bispos por exemplo nas cerimonias litúrxicas. A Santa Sé tamén concedeu aos primados poloneses o privilexio de vestir de vermello como os cardeais, agás o solideo e o bonete.
O dereito de precedencia sobre outros bispos, porén, non é algo exclusivo dos primados: por exemplo, en 1858 a Santa Sé concedeu ao arcebispo de Baltimore precedencia nas xuntanzas dos bispos estadounidenses. De forma similar, o arcebispo de Wesminster non ten recibido o título de primado, por máis que ás veces sexa así nomeado, pero o seu cargo é considerado en certo modo como de "metropolitano xefe" de Inglaterra e o País de Gales.
Ademais do título oficial de primado, ás veces se aplica de forma inexacta ao arcebispo da capital dun país, como é o caso dos arcebispos de Seúl ou Edimburgo.
Na Igrexa ortodoxa
Na Igrexa ortodoxa o título de primado se aplica ao bispo gobernante dunha xurisidición eclesiástica ou rexión determinada. Polo xeral, se refire ao xerarca principal dalgunha das igrexas ortodoxas autocéfalas;  neste sentido, o primado e o primus inter pares de todos os bispos dunha xurisdición ou rexión determinada, na que ten preeminencia en honor. Normalmente este primado é elixido polo Santo Sínodo, e exerce as principais tarefas de administración da Igrexa, representándoa nas súas relacións co resto de igrexas autocéfalas, coas autoridades civís, etc. Así, por exemplo, o patriarca de Moscova e o arcebispo de Atenas son, respectivamente, primados da Igrexa ortodoxa rusa e da Igrexa ortodoxa grega.
Clay Regazzoni
Gianclaudio Giuseppe "Clay" Regazzoni, nado o 5 de setembro de 1939 e finado o 15 de decembro de 2006, foi un piloto de carreiras suízo. Competiu en carreiras de Fórmula Un de a, gañou cinco Grandes Premios. O seu primeiro triunfo foi o Gran Premio de Italia en Monza na súa primeira tempada, pilotando un Ferrari. Permaneceu co equipo italiano ata. Logo dunha tempada con BRM, Regazzoni regresou a Ferrari por un período de tres anos, a. Finalmente, logo de deixar Ferrari a finais de 1976, Regazzoni uniuse aos equipos Ensign e Shadow, antes de trasladarse a Williams en, onde obtivo a primeira vitoria nun Gran Premio para o equipo británico, o Gran Premio do Reino Unido de 1979 en Silverstone.
Foi substituído por Carlos Reutemann en Williams para a tempada e volveu de novo a Ensing. Logo dun accidente no Gran Premio do oeste dos Estados Unidos de 1980 quedou paralizado da cintura para abaixo, terminando a súa carreira na Fórmula Un. Regazzoni non deixou as carreiras, competiu no París-Dakar e nas 12 horas de Sebring cun coche con mando na man durante a década de 1980 e principios de 1990. En 1996, Regazzoni converteuse en comentarista da TV Italiana.
Morreu nun accidente de coche en Italia o 15 de decembro de 2006.
Vida persoal e principios
Gianclaudio Regazzoni naceu en Mendrisio, Suíza o 5 de setembro de 1939, poucos días despois do inicio da segunda guerra mundial. Regazzoni creceu en Porza no Cantón de Ticino, na parte Suíza de lingua italiana. Estaba casado con Maria Pia, con quen tivo dous fillos, Alessia e Gian Maria.
Inicios e a Fórmula Tres
Regazzoni comezou a competir en carreiras de automóbiles en 1963, á relativamente tardía idade de 24 anos. Moitas das súas primeiras experiencias no deporte do motor estaban alén da fronteira con Italia, Suíza prohibira o automovilismo logo do horrible accidente na carreira das 24 Horas de Le Mans de 1955. As súas primeiras carreiras foron no seu Austin-Healey Sprite, có que logrou dous podios nas súas tres primeiras carreiras. Este éxito inmediato alentou a Regazzoni para subir a un Mini Cooper para a tempada de carreiras de 1964.
1965 viu a Clay Regazzoni ao volante dun coche de rodas abertas por primeira vez, ao entrar no campionato europeo de Fórmula Tres cun Brabham. Esta primeira tempada tivo un éxito moderado, a mellora en 1966 (esta vez pilotando un De Tomaso) tróuxoo á atención do ambicioso construtor italiano Tecno. Tecno ofreceu a Regazzoni o uso dun dos seus chasis F3 de 1967, onde as súas actuacións rápidas e confiables reportaronlle a oferta dunha unidade Tecno de fábrica en Fórmula 2 para o ano seguinte. Malia isto, Regazzoni seguiu pilotando en carreiras de Fórmula Tres durante o 1968 e, non por última vez, tivo a sorte de sobrevivir a un grave accidente. Ao saír da chicane durante a carreira de Fórmula 3 do Gran Premio de Mónaco, Regazzoni perdeu o control do seu auto e chocou fortemente coa barreira de seguridade. O diminuto tamaño da máquina da Fórmula 3 permitiulle pasar por baixo do garda rail, o bordo de metal afiado da Armco cortaron a parte superior da cabina aberta. Por sorte para el, o instinto de supervivencia de Regazzoni fíxose presente e agachou a cabeza o suficientemente baixo no asento do condutor para que o gardarail pasara por encima del, non perdendo a cabeza por unha pequena marxe. O coche finalmente parou cando o arco antienvorcos, trala cabeza de Regazzoni e significativamente máis baixo que a parte superior do seu casco, quedou encaixada debaixo da barreira.
Fórmula 2
Na Fórmula Dúas, Regazzoni atopou o socio ideal en Tecno. O seu duro estilo encaixaba á perfección na ambiciosa visión de futuro de TEcno, e Regazzoni desenvolveu rapidamente unha reputación como un duro competidor. Regazzoni estivo implicado na morte do novo piloto británico Chris Lambert de Fórmula Dous no Gran Premio dos Países Baixos de 1968. Algúns observadores acusaron a Regazzoni, de botar de forma deliberada a Lambert fóra da pista. Lambert perdeu o control e estrelouse contra unha ponte. Regazzoni foi exonerado completamente na investigación posterior, aínda que os rumores persistiron durante moitos anos despois. O pai de Lambert iniciou unha acción privada contra Regazzoni, que se prolongou durante cinco anos antes de ser finalmente abandonado. Regazzoni quedou con Tecno ao longo dos seus tres anos na Fórmula Dúas (malia que pilotou a maior parte da tempada 1969 para o equipo Ferrari de Fórmula Dúas. ) E en 1970 lograron o Campionato de Europa de Fórmula Dúas xuntos.
Autombilismo de resistencia
miniatura| right | Regazzoni nun [[Ferrari 312PB nos 1000 quilómetros de Nürburgring de 1971]] Ademais de carreiras de monoplazas, Regazzoni participou en carreiras de resistencia, incluíndo as 24 Horas de Le Mans de 1970, onde el e Arturo Merzario correron cun Ferrari 512S. Con todo, a parella retirouse logo de completar só 38 voltas. Esta ía ser a única aparición de Regazzoni nas 24 Horas de Le Mans, aínda que o fixo unha proba para a carreira de 1972.
Durante os dous anos seguintes Regazzoni foi titular indiscutible de Ferrari en automobilismo de competición. Regularmente acompañado de Jacky Ickx, a parella obtivo o segundo lugar nos 1.000 quilómetros da BOAC en Brands Hatch en 1971, e gañou a primeira manga nos 500 quilómetros de Imola. Regazzoni tamén gañou a carreira das 9 horas de Kyalami, esta vez en colaboración con Brian Redman. Outros éxitos seguiron en 1972, co segundo lugar nos 1000 quilómetros de Bos Aires, asociado novamente con Redman, e os prestixiosos 1.000 km de Spa. O punto álxido da tempada chegou cando a asociación Regazzoni/Ickx gañou a carreira dos 1000 km. de Monza. Coa súa saída de Ferrari en 1973, os resultados en autos deportivos de Regazzoni remataron.
1970 - 1972: Ferrari
Durante as primeiras carreiras da tempada de Fórmula Un de Ferrari só presentou un coche, o do bélga Jacky Ickx, pero na cuarta rolda en Bélxica, o equipo decidiu presentar un segundo coche para probar algúns pilotos máis novos. O Italiano Ignazio Giunti levou o segundo asento en Bélxica, onde terminou cuarto, mentres que Regazzoni tomou o seu lugar na seguinte rolda en Holanda, tamén terminou cuarto. Giunti volveu no seguinte Gran Premio en Francia, pero terminou décimo cuarto, a tres voltas do vencedor e o eventual campión do mundo de 1970 Jochen Rindt.
Regazzoni estaba de volta no Ferrari para o Gran Premio de Gran Bretaña, onde terminou cuarto outra vez, pero esta vez Regazzoni mantivo o posto de carreira. Catro podios seguidos de Regazzoni durante as últimas seis roldas da tempada 1970, incluíndo unha vitoria en Monza, a carreira de casa de Ferrari. A carreira viuse ensombrecida pola morte do líder do campionato, Rindt, durante a cualificación para a carreira. A primeira pole position, na carreira final en México, foi a guinda a moi exitosa primeira tempada na fórmula 1. Regazzoni terminou terceiro no campionato de pilotos con 33 puntos, 12 puntos por detrás do campión do mundo póstumo Rindt.
Trala morte de Giunti nun evento deportivo no inverno de 1970, Ferrari optou por Ickx e Regazzoni para a tempada de Fórmula Un. Antes do comezo das probas europeas do Campionato do Mundo de Fórmula Un, Regazzoni gañou a prestixiosa Carreira de Campións en Brands Hatch, batendo a Jackie Stewart no segundo lugar. Malia este prometedor inicio, o Ferrari 312 B e B2 resultaron ser inferiores ó Tyrrell 003 de Stewart. Regazzoni só logrou tres podios na tempada, así como unha 'pole position' no Gran Premio de Gran Bretaña. O suízo terminou sétimo no campionato de pilotos este ano, 49 puntos por detrás do campión do mundo Jackie Stewart.
A decepción de Regazzoni seguiu na tempada, cun só podio, en Alemaña, malia que anotou dous puntos máis que a tempada anterior. Regazzoni novamente terminou sétimo no campionato de pilotos, 46 puntos por detrás do campión do mundo Emerson Fittipaldi.
1973: BRM
Regazzoni optou por deixar Ferrari en, a favor de BRM patrocinado por Marlboro polo que se considerou como "unha cifra astronómica". Aquí uniuse ao novo piloto Niki Lauda, e os dous fixéronse bos amigos. Unha vez máis Regazzoni enganou a morte por moi pouco, logo dun grande accidente durante o Gran Premio de Suráfrica. Foi sacado dos restos en chamas por Mike Hailwood, que máis tarde foi galardonado cunha medalla polo seu heroismo. Resultou ser un ano de fracaso para Regazzoni. Anotou só dous puntos durante toda a tempada, a súa peor puntuación nunha tempada completa na Fórmula Un. Conseguiu un humilde 17º lugar no campionato.
1974-1976: de novo a Ferrari
Ferrari fixo unha gran reorganización de persoal a principios da tempada de, despois de que Luca di Montezemolo fora contratado para dirixir o equipo italiano. Ambos Regazzoni e, a proposta de Regazzoni, Lauda foron contratados por Ferrari. Regazzoni non tardou en volver ao podio. Sete podios, incluíndo unha vitoria en Alemaña, o primeiro desde a súa vitoria no debut da tempada en Monza catros anos antes, así como unha pole position en Nivelles permitiron a Reggazoni anotar máis puntos que Lauda. Chegando á última carreira da tempada, en EE.UU. Regazzoni estaba ben colocado na pelexa polo título, e só tiña que terminar por diante do seu rival, Emerson Fittipaldi, para levarse a coroa. Regazzoni sufriu problemas de dirección durante a carreira debido a un amortecedor defectuoso e terminou 11º logo de dúas paradas en boxes. Terminou segundo no campionato de pilotos, a súa marca persoal, a só tres puntos por detrás de Fittipaldi. Ferrari impuxera as ordes de equipo no seu favor, Regazzoni case logrou o título ese ano.
Ferrari conservou os servizos de Lauda e Regazzoni para a tempada de e a parella logrou seis vitorias entre eles: cinco de Lauda, e outra para Regazzoni no Gran Premio de Italia de 1975. Regazzoni tamén gañou outro Gran Premio, fóra de campionato o Gran Premio de Suíza, o único piloto suízo que o fixo. Ferrari conseguiu o Campionato de Construtores, e Lauda gañou o primeiro dos seus tres títulos mundiais. Regazzoni terminou quinto no campionato de pilotos con 39´5 puntos, o medio punto ven do Gran Premio de Austria de 1975, na que só concederonse a metade dos puntos debido a suspensión da carreira debido ás fortes choivas.
miniatura| 250px | left | Regazzoni pilotando un [[Ferrari 312T en Nürburgring en 1976.]] A tempada de Fórmula Un de resultaría ser o inicio de tendencia á baixa de Regazzoni na Fórmula Un. Malia gañar desde a pole position en Long Beach, e outros tres podios, Ferrari substituíu ó suízo polo Arxentino Carlos Reutemann. O arxentino non se levaba ben con Lauda ao ocntrario que Regazzoni. Cando saíu de Ferrari, Regazzoni era o piloto que máis tempo militara en Ferrari.
1977: Ensing
Logo da súa saída de Ferrari, Regazzoni optou por fichar polo equipo Ensing. O seu traslado a un equipo tan modesto sorprendeu a algúns, pero Regazzoni optou polo equipo pequeno en lugar dunha oferta de Bernie Ecclestone para pilotar un Brabham, como el dixo "para correr con boa xente". A súa tempada con Ensing, malia conseguir puntuar no seu debut en Arxentina, non tivo éxito. Regazzoni terminou nos puntos só dúas veces máis, e terminou a tempada cun total de cinco puntos. En maio Regazzoni participou nas 500 Millas de Indianápolis pilotando un McLaren - Offenhauser do equipo Theodore Racing. Estrelouse con forza na práctica, pero cualificou. Acabou no posto 30.
1978: Shadow
Regazzoni pasou a Shadow en, en substitución de Alan Jones que abandonara para unirse a Williams. Só conseguiu sumar puntos en dúas carreiras e terminou a tempada 16º no campionato de pilotos, a 60 puntos do campión do mundo Mario Andretti.
1979: Williams
miniatura|250px|right|[[WilliamsF1|Williams FW07 de Regazzoni en .]]
Frank Williams deu Regazzoni o seu último coche competitivo xunto a Alan Jones. O Williams FW07 demostrado ser moi competitivo, sobre todo na parte final da tempada, con FW07s gañando cinco das últimas sete carreiras da tempada. É significativo, que a primeira vitoria foi para Regazzoni, en Silverstone, a primeira de máis de 100 vitorias para o equipo Williams Grand Prix. En deferencia aos patrocinadores sauditas do equipo, celébraron o podio con Lilt. Malia os seus logros, unha vez máis, foi substituído por Carlos Reutemann ao final da tempada. No Gran Premio de Italia, o xornalista Nigel Roebuck preguntou a Regazzoni por que seguía pilotando á idade de 40 anos, sen ningunha perspectiva dun asento competitivo. Regazzoni respondeu: "Ámoa [Fórmula], e sobre todo encántame conducir coches de carreiras. Por que debo deixalo cando me sento deste xeito?".
1980: de volta con Ensing
miniatura|left| Regazzoni pilotaba o chasis [[Ensing N180 cando se estrelou no Gran Premio do oeste dos Estados Unidos de 1980]]
A falta dunha oferta para un coche competitivo en, Regazzoni volveu con Ensing. A súa tempada tivo un abrupto final na cuarta carreira do ano. Espetouse no Gran Premio do oeste dos Estados Unidos de 1980, celebrado en Long Beach, cando o pedal do freo do seu Ensing fallou ó final dunha recta, e bateu de fronte, a uns 280 km/h. contra o Brabham do retirado Ricardo Zunino que estaba estacionado no camiño de escape. Regazzoni máis tarde recordou, "golpeei o coche de Zunino, logo rebotei na barreira. Durante preto de 10 minutos perdín o coñecemento. Entón recordo un terrible dor nas miñas cadeiras ...". O accidente deixou a Regazzoni paralizado da cintura para abaixo, poñendo fin á súa carreira competitiva. Na recuperación, Regazzoni demandou aos organizadores da carreira, reclamando que os seus procedementos de seguridade eran deficientes. Os organizadores da carreira gañaron o caso.
Logo da Fórmula Un
Logo deste accidente, Regazzoni fíxose coñecido polas súas actividades para axudar ás persoas con discapacidade teñan igualdade de oportunidades na vida e a sociedade.
Regazzoni recuperou a súa licenza de carreiras e converteuse nun dos primeiros pilotos con discapacidade en participar nos deportes de motor de alto nivel. Malia que as súas lesións fixeron o retorno imposible á Fórmula Un, Regazzoni correu con certo éxito nos rally raids (por exemplo, Dakar) e carreiras de resistencia (por exemplo, o 12 Horas de Sebring). Estes logros prepararon o camiño para unha aceptación máis ampla das persoas con discapacidade no automovilismo e os deportes de motor. A última carreira competitiva de Regazzoni foi en 1990, malia que en ocasións apareceu en probas de condución de coches de carreiras durante a década de 1990.
miniatura|250px | left | Regazzoni logo do seu grave accidente Un relato da súa vida pódese atopar na súa autobiografía E questione di cuore ("É unha cuestión de corazón"), publicado a mediados da década de 1980. En ocasións servio como comentarista de Fórmula 1 para a televisión suíza e italiana.
Morte
O 15 de decembro de 2006, Regazzoni morreu cando o Chrysler Voyager que conducía golpeou a parte traseira dun camión na autoestrada A1 italiana, preto de Parma. Os investigadores estiman que viaxaba a uns 100 km/h nese momento e, malia as especulacións, unha autopsia excluíu especificamente un infarto como responsable da perda do control de Regazzoni. O seu funeral celebrouse o 23 de decembro, en Lugano, e contou con Jackie Stewart, Emerson Fittipaldi e Niki Lauda, entre moitas figuras do mundo de Fórmula Un.
Resultados completos na Fórmula Un
(Chave) As carreiras en letra grosa indican pole position; as carreiras en cursiva indican volta rápida.
Sabaceda
Co topónimo Sabaceda podémonos referir a varios lugares de Galicia:
Os Chaos, A Arnoia, A Arnoia
Os Chaos é un lugar da parroquia da Arnoia no concello ourensán da Arnoia na comarca do Ribeiro. Segundo o INE e o IGE en 2011 tiña 56 habitantes (27 homes e 29 mulleres), dous menos ca en 2010, cando tiña 58 habitantes (28 homes e 30 mulleres).
Áspera, Roo, Outes
Áspera é un lugar da parroquia de Roo no concello coruñés de Outes, na comarca de Noia. Segundo o padrón municipal (INE 2020) ten 34 habitantes (17 homes e 17 mulleres).
Proba-V
VITO Remote Sensing, en Bélxica, procesa e distribúe os datos de Proba-V.
Dong Fang Hong 1
Dong Fang Hong 1, tamén coñecido polo seu acrónimo DFH-1, foi o primeiro satélite artificial lanzado por China. Engalou a bordo dun foguete CZ-1 o día 24 de abril de 1970 desde o centro de lanzamento de Jiuquan, facendo da China o quinto país en poñer un satélite en órbita polos seus propios medios.
Características
DFH-1 lanzouse como satélite de comunicacións experimental, cun radiotransmisor a bordo. A súa función principal foi reproducir a canción Don Fang Hong (O leste é roxo), símbolo da revolución maoísta. Durou 26 días en órbita, nunha operación dirixida por Qian Xuesen.
O satélite tiña forma de esfera dun metro de diámetro e estaba composto por sete subsistemas: estrutura, control térmico, enerxía, o transmisor da canción, a telemetría, o sistema de seguimento e o de medición de actitude. Estabilizábase mediante xiro e alimentábase exclusivamente mediante baterías. A canción transmitíase nunha frecuencia de 20,009 MHz. Deixou de transmitir en xuño de 1970.
Jack Black
Thomas Jacob "Jack" Black, nado o 28 de agosto de 1969 en Santa Monica (California), é un actor, cómico, e músico estadounidense. É membro de Tenacious D.
Traxectoria
É fillo da enxeñeira aeroespacial Judith Love Cohen e medio irmán do enxeñeiro e científico Neil Siegel. Black viviu na súa cidade natal ata que os seus pais se separaron cando el tiña dez anos e foi vivir co seu pai a Culver City. En 1982 apareceu nun anuncio de televisión e a partir 1991 comezou a ter papeis secundarios en diversos programas de televisión.
Düsseldorf
Düsseldorf (, en baixo alemán: Düsseldörp) é a capital do estado (Bundesland) de Renania do Norte-Westfalia. É, tras Colonia, a segunda maior cidade de Renania do Norte-Westfalia, cunha poboación duns 621 877 habitantes no 2019. Está á beira do río Rin.
Estradas e ferrocarril
miniatura|dereita|275px|Estación principal Düsseldorf está ligado con o sistema de autoestradas Autobahn alemán. Cinco destas cruzan a cidade ou pasan xunto dela. A estación principal de ferrocarril de Düsseldorf ten os servizos do InterCityExpress e máis do InterCity, que forman parte da rede de longas distancias do servizo de ferrocarril alemán ou Deutsche Bahn. Ademais ten interurbano S-Bahn, liña que comunica Düsseldorf con outras cidades da área Rhine-Ruhr. Dentro da cidade conta co tren lixeiro denominado Stadtbahn e unha rede de autobuses. O Stadtbahn liña U79, tamén chamado D-Bahn, conecta coa achegada cidade de Duisburgo, con servizo conxunto do Rheinbahn de Düsseldorf. Todos S-Bahn, Stadtbahn e liñas de buses operan baixo control da sociedade de transportes VRR.
Aeroporto
miniatura|dereita|275px|Terminal do Aeroporto Nas lindes da cidade Düsseldorf, conta co aeroporto do Rhein-Ruhr ou Aeroporto Internacional de Düsseldorf, a só sete minutos por ferrocarril da estación principal da cidade (Düsseldorf Hauptbahnhof), na que existe unha liña directa co aeroporto.
Universidades
Düsseldorf acolle a Universidade de Düsseldorf. Ten cerca de 16.000 estudantes.
Bendimón, Roo, Outes
Bendimón é un lugar da parroquia de Roo no concello coruñés de Outes, na comarca de Noia. Segundo o padrón municipal (INE 2020) ten 97 habitantes (48 homes e 49 mulleres).
Nitramida
As nitramidas, H2NNO2, son compostos químicos nitroxenados. Os derivados orgánicos das nitramidas, con fórmula xeral RNHNO2, denomínanse nitroaminas, que son moi utilizadas como explosivos; son exemplos o RDX e o HMX.