cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
9 de agosto
Mortes
miniatura|100px| Hermann Hesse. miniatura|100px| Sharon Tate.
Fases da lúa
150px
Os 366 días do ano
A Castiñeira, Sabadelle, Chantada
A Castiñeira é un lugar na parroquia de Sabadelle, do concello de Chantada, na comarca de Chantada, pertencente a provincia de Lugo. No ano 2011 tiña 23 habitantes segundo datos do INE e do IGE deles 9 eran homes e 14 eran mulleres.
Abelairas, Campo, Taboada
Abelairas é un lugar da parroquia de Campo no concello lugués de Taboada na comarca de Chantada. Tiña 47 habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 17 eran homes e 30 eran mulleres.
Robert Fisher Tomes
Traxectoria
Tomes naceu en Weston-on-Avon e instalouse como agricultor en Welford, Gloucestershire. Alí chegou a ser un especialista en morcegos, e describiu numerosas novas especies.
Redactou os capítulos dedicados aos insectívoros e aos quirópteros na segunda edición da obra History of Quadrupeds do zoólogo Thomas Bell.
Decaído o seu interese na ornitoloxía, renunciou como membro da Unión de ornitólogos británicos en 1866. As súas contribucións ás dúas Historias do Condado de Victoria foron as súas únicas obras significativas no campo ornitolóxico.
Tomes está soterrado en South Littleton, Worcestershire, onde faleceu o 10 de xullo de 1904. A súa colección de mamíferos foi vendida ao Museo de Historia Natural de Londres, e a súa colección de aves legouna ao Museo de Worcester.
Joule
O joule (de símbolo J) é a unidade de enerxía e traballo no SI, e é definida como 1 kg × m2 × s−2 = 1 N × m = 1 W × s.
Dito doutras formas, a unidade joule pode definirse como:
Pode utilizarse para medir calor, a cal é enerxía cinética (movemento en forma de vibracións) a escala atómica e molecular dun corpo.
Toma o seu nome (pronunciado yul) do físico James Prescott Joule. Tamén pode escoitarse dicirlle xulio.
Características
Un joule é o traballo necesario para exercer a forza dun newton durante unha distancia dun metro. Esa mesma cantidade podería ser dita coma un newton metro. Porén, para evitarmos confusión, o newton metro é normalmente usado coma unidade de medida de torque, e non para enerxía. Outro exemplo do que é un joule sería o traballo necesario para levantar unha masa de 102 g (unha pequena mazá) á altura dun metro, baixo a gravidade terrestre.
Un joule é tamén o traballo feito para producir enerxía dun watt por un segundo, como cando alguén leva un segundo para erguer a pequena mazá do exemplo a un metro baixo a gravidade terrestre.
1 joule é equivalente a:
Proba (dereito)
A proba en Dereito é a actividade precisa que implica demostrar a verdade dun feito, a súa existencia ou contido segundo os medios que estabelece a lei
A proba recae sobre quen alegar algo, xa que o principio estabelece que quen alega debe probar. Así, quen afirmar algo ten de acreditar o que afirma mediante un feito afirmativo. Se se tratar dun feito negativo, quen afirma deberá acreditalo mediante un feito positivo.
En resumo, a obriga de probar dependerá da situación adquirida polas partes nun proceso. Cada unha delas deberá probar os feitos sobre os que se fundar a súa defensa.
Serie Barber (moeda)
A serie Barber está constituída polas moedas de prata estadounidenses con valores de dez centavos (dime), un cuarto de dólar e medio dólar deseñadas por Charles E. Barber, gravador xefe da Casa da Moeda dos Estados Unidos. Esta serie cuñouse entre 1892 e 1916, excepto a moeda de medio dólar, cuxa emisión cesou en 1915.
Historia
A finais da década de 1880 aumentaban as voces que pedían a substitución da serie de moedas en circulación, coñecidas como "Liberdade sentada", que xa se viña utilizando desde a década de 1830 na maioría dos valores de moedas de prata.
En 1891, o director da Casa de Moeda, Edward O. Leech, que contaba coa correspondente autorización do Congreso dos Estados Unidos, estableceu un concurso para procurar un novo deseño que caracterizase as moedas de prata. Mais o feito de que o premio tivese unicamente carácter económico fixo que os artistas invitados se negasen a participar, e ningunha das persoas que participou por libre acadou a calidade suficiente. Daquela, Leech deu instrucións a Charles E. Barber, gravador da Casa da Moeda, para propor uns novos deseños para as moedas de dez centavos, un cuarto de dólar e medio dólar. Estes novos deseños foron aprobados polo presidente Benjamin Harrison en novembro de 1891.
esquerda|miniatura|200px|[[Fotografía de Charles E. Barber, quen lle dá nome á serie Barber. ]]
Leech deu a coñecer os novos deseños á prensa o 10 de novembro de 1891. Consonte o numismático David Lange, a nova moeda recibiu críticas en diversos sentidos: "en tanto que a prensa en xeral e o público se amosaron satisfeitos coa nova serie, os numismáticos estaban algo decepcionados coas novas moedas ou mantiveron silencio sobre o asunto". Pola súa banda, Moran rexistrou varias opinións desfavorables e ningunha favorable. Cornelius Vermeule declarou: "os comentarios iniciais sobre as novas moedas centrábanse na novidade de que se establecera un concurso, no seu fracaso e no feito inevitable de que a encomenda recaese, coma sempre, no gravador xefe [Barber] e no seu persoal".
As primeiras moedas comezaron a saír das prensas en xaneiro de 1892. Pouco despois da cuñaxe das novas moedas dun cuarto de dólar, a Casa de Moeda empezou a recibiu queixas polo feito de que non se podían empillar con facilidade. Barber fixo axustes no seu deseño para arranxar este problema e, como consecuencia, hai dúas versións dos quarters de 1892, coñecidas como "tipo I" e "tipo II", tanto para as emisións da ceca de Filadelfia, como para as da ceca de Nova Orleans (1892-O) e da ceca de San Francisco (1892-S). As moedas do tipo I, que son máis escasas en todas as cecas, distínguense doadamente por teren aproximadamente a metade da letra E de UNITED cuberta pola á da aguia do deseño.
A opinión acerca das moedas da serie Barber, tanto a do público como a dos artistas, estaba daquela e segue a estar dividida. En 1915, membros da casa da moeda comezaron a suxerir o seu cambio, tendo en conta que o prazo mínimo establecido para a substitución se cumprían o ano seguinte. De feito, en 1916, a Casa da Moeda emitiu as moedas de dez centavos e dun cuarto de dólar da serie Barber, para satisfacer a demanda de moeda circulante, pero antes do final do ano xa comezaron a cuñarse os deseños que as substituían: os dez centavos tipo Mercury e o cuarto de dólar tipo "Liberdade en pé» (Standing Liberty) e o medio dólar tipo "Liberdade camiñando".
A finais dos anos 1970 e principios da década de 1980, fundíronse en lingotes grandes cantidades de moedas de prata da serie Barber, dado o incremento dos prezos da prata nesas datas.
Deseño
Os tres valores que compoñen a serie de moedas Barber representan nos seus anversos a cabeza da Liberdade de estilo clásico romano, ollando cara á dereita. A cabeza leva unha coroa formada por unha póla de oliveira e un pequeno diadema coa inscrición LIBERTY. O seu deseño está inspirado na deusa Ceres.
No corte do pescozo da Liberdade engádese un pequeno monograma de Barber ("B") e as marcas da ceca están situadas nos exergos dos reversos:
A maior parte de datas da serie Barber son bastante comúns, agás a moeda de dez centavos de 1894 da ceca de San Francisco (1894-S), cunha tiraxe de unicamente 24 unidades.
Moeda de dez centavos
No reverso presenta unha coroa feita con pólas de millo, trigo, pradairo e carballo unidas por unha cinta, que rodea as palabras ONE DIME (un décimo de dólar).
Coa excepción da moeda de dez centavos 1894-S, non hai grandes rarezas nos "Dime" desta serie. As datas clave para a colección destas moedas, á parte da citada 1894-S, son: 1895-O, 1896-S, 1897-O, 1901-S e 1903-S.
A rara data de 1894-S
A moeda de dez centavos da serie Barber cuñada en San Francisco en 1894 (1884-S) é unha das grandes rarezas da numismática estadounidense, cunha tiraxe de 24 pezas en calidade de proba (cun acabamento e un brillo especiais). miniatura|Rarísimo exemplar dun dime de [[1894-S]]
Hai varias hipóteses para explicar que se cuñasen tan poucos exemplares. Segundo Nancy Oliver e Richard Kelly, no seu artigo de 2011 para The Numismatist, en xuño de 1894 a Casa de Moeda de San Francisco precisaba cuñar un valor de 2'40 dólares coa prata sobrante da fundición das moedas gastadas, o que se solucionaba fabricando 24 moedas de dez centavos. Naquel momento esperábase que ao longo do ano se cuñasen máis moedas de dez centavos, para completar unha tiraxe ordinaria, mais isto non chegou a ocorrer.
Walter Breen, pola súa banda, relata que o superintendente da ceca de San Francisco, John Daggett, fico cuñar esas pezas para un grupo de banqueiros amigos seus, aos que lles deu tres pezas a cada un. Tamén lle tería dado tres espécimes á súa filla pequena, Hallie, para que puidese vendelos a bo prezo cando chegase á idade que el tiña daquela. Segundo esta explicación, a nena tería gastado unha das moedas nun xeado e conservado as outras dúas ata 1954. Unha das nove moedas coñecidas foi atopada en circulación, posteriormente, en 1957, e Breen especula con que esta sexa a que anos antes a pequena Hallie gastara no xeado.
Unha destas dimes alcanzou o prezo de 1.552.500 dólares nunha poxa en 2007. O 7 de xaneiro de 2016 superouse ese récord nunha poxa da casa Heritage Auctions, na que outro destes exemplares acadou 1.997.500 dólares.
Moedas dun cuarto e de medio dólar
Nas moedas dun cuarto de dólar, as datas clave para os coleccionistas son 1896-S, 1901-S e 1913-S. O medio dólar máis raro é unha variante do 1892-O coñecida como "micro O", xa que para a impresión da marca de ceca "O", de Nova Orleáns, se utilizou un punzón máis pequeno, destinado para as moedas dun cuarto de dólar. Á parte deste, outras datas clave son 1892-S, 1893-S, 1897-O, 1914 e 1915.
Como as moedas de medio dólar circularon moito, adoitan atoparse moi gastadas, e os seus prezos actuais dispáranse para os exemplares en estados de conservación excelentes.
As Nogueiras, Bandoxa, Oza-Cesuras
As Nogueiras é un lugar da parroquia de Bandoxa no concello coruñés de Oza-Cesuras na comarca de Betanzos. Tiña 8 habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Galego de Estatística, dos cales eran 4 homes e 4 mulleres, o que supón unha diminución con relación ao ano 2000 cando tiña 9 habitantes.
Lugares de Pontedeume
miniatura|dereita|[[Casa do concello de Pontedeume.]] Galicia → Parroquias de Galicia → Lugares de Galicia → Lugares de Pontedeume
Rosaura Leonora Rueda Gutiérrez
Rosaura Leonora Rueda Gutiérrez, nada en Kansas City o 8 de febreiro de 1956, é unha diplomática mexicana e licenciada en relacións internacionais pola Facultade de Ciencias Políticas e Sociais da Universidade Nacional Autónoma de México, pertencente ao Servizo Exterior Mexicano desde 1990. Actualmente é a embaixadora de México en República Checa, cuxo nomeamento ocorreu o 27 de abril de 2017 e a presentación de cartas credenciais o 8 de agosto do mesmo ano.
Traxectoria
Estudou a licenciatura en relacións internacionais pola Facultade de Ciencias Políticas e Sociais na Universidade Nacional Autónoma de México e titulouse en 1981 coa tese “El Movimiento de Países No Alineados en la dinámica mundial contemporánea” con mención honorífica. Realizou cursos de mestría en Economía na mesma Universidade e diversos diplomados en diferentes institucións nacionais e estranxeiras a través do Instituto Matías Romeu, relativos a Negociacións Comerciais Multilaterais; Islam and The West da Universidade Yale; Dereito Xudicial Internacional do Centro de Investigación de Seguridade Nacional e o seminario sobre Seguridade Nacional da Secretaría da Defensa Nacional e da Secretaría de Mariña.
En 1979 contrae matrimonio co catedrático e investigador do Colexio de México e a UNAM, Luís González-Souza, con quen ten dúas fillas: Adela Valentina (1981) e Itzel (1983).
Ingresou a colaborar na Secretaría de Relacións Exteriores a finais de 1973 na entón Dirección Xeral de Asuntos Consulares até 1977. Posteriormente, de 1977 a 1980, colaborou na Subsecretaría do Ramo encabezada por Alfonso de Rosenzweig-Díaz A. De 1981 a 1995 incorporouse á Dirección Xeral para América Latina e o Caribe na que se encargou do seguimento político dos países do Pacto Andino e dalgúns países de Centroamérica. Á súa vez, a diplomática colaborou como Asesora na Subsecretaría para América Latina e o Caribe (1985-1988) instancia que, entre outros múltiples temas, encabezaría os traballos do entón recentemente creado Grupo de Contadora.
De 1988 a 1991 foi a Directora de Asuntos e Cooperación fronteiriza da Dirección Xeral de Fronteiras na que atendeu asuntos relativos á fronteira norte e a fronteira sur.
En 1990 presentou o exame de ingreso ao Servizo Exterior Mexicano. En 1991 é trasladada ao Consulado Xeral de México en Nova Orleans, con xurisdición en Mobile, Alabama, e os condados ao oeste do Río Mississippi.
En 1995 regresa a México para facerse cargo da Dirección para a Fronteira Norte, agora como parte da Dirección Xeral para América do Norte. Nesa función atendeu as particularidades desa rexión entre as que destaca a coordinación cos estados e municipios fronteirizos en materia de desenvolvemento e cooperación fronteiriza, migratoria, de seguridade, no marco de diversos mecanismos como o Grupo Binacional de Pontes e Cruces Fronteirizos Internacionais, a Comisión Internacional de Límites e Augas cos Estados Unidos e outras creadas baixo os Acordos Paralelos do Tratado de Libre Comercio (TLCAN) sobre Medio Ambiente Fronteirizo.
No 2001 como Ministra é trasladada a Vietnam para facerse cargo da embaixada de México en Hanoi, onde profundou os lazos políticos, de amizade e cooperación entre ambos os países mediante unha activa promoción económica e cultural.
Chinghiz Aitmatov
Chingiz Aitmatov (Чыңгыз Айтматов, Çıñğız Aytmatov, چىڭعىز ايتماتوۋ <span class="IPA" title="Representation in the International Phonetic Alphabet (IPA)">[tʃɯŋˈʁɯs ɑjtˈmɑtəf] ; ruso: Чинги́з Тореку́лович Айтма́тов, Chingiz Torekulovich Aytmatov), nado en Sheker o 12 de decembro de 1928 e finado en Nürnberg o 10 de xuño de 2008, foi un escritor e diplomático soviético e kirguiz que escribiu en ruso e kirguiz. Unha das figuras máis recoñecidas da literatura de Kirguizistán.
Rosaura Leonora Rueda Gutiérrez
Traxectoria
En xaneiro de 2006 traballou como embaixadora de México en Xamaica, concorrente ante As Bahamas, e representante Permanente de México ante a Autoridade dos Fondos Mariños. Máis adiante, en 2011 é designada como Embaixadora de México en Nova Zelandia, concorrente ante Samoa, Tonga e Tuvalu.
Máis tarde, en 2016 foi designada como Asesora Especial para Asuntos de Migración do Subsecretario para Asuntos Multilaterais e Dereitos Humanos. En marzo de 2017 a embaixadora Leonora Rueda foi trasladada á embaixada de México en Praga, República Checa.
Chinghiz Aitmatov
Traxectoria
Naceu de pai kirguiz e nai tártara, comunistas de primeira hora que servían como funcionarios en Sheker. En 1937 as autoridades acusaron ao pai de " nacionalismo burgués" en Moscova, arrestárono e executárono en 1938.
Obra
dereita|miniatura|Aitmatov en 2007 Chinghiz Aitmatov pertencía á xeración de escritores de posguerra. Os seus primeiros traballos literarios apareceron en 1952 en ruso: "«Газетчик Дзюйдо" e "Ашым" mentres o seu primeiro en kirguiz,"Ак Жаан", data de 1954. Pero foi "Jamila", o seu primeiro libro, publicado en 1958 o que lle deu visibilidade, a súa produción anterior non fora significativa, algúns relatos e unha novela curta, Лицом к лицу en kirguiz. En Jamila a través dos ollos dun rapaz adolescente conta como Jamila, unha moza aldeá, separada do seu marido, un soldado, pola guerra, namórase dun militar inválido, que se atopa na súa aldea e que traballa canda todos na carga do cultivo de gran. En 1963 recibiu o premio Lenin por "Повести гор и степей. Outros traballos representativos son a novela curta Прощай, Гульсары, 1966 e a longa Белый пароход (1978). En 1980 saíu do prelo И дольше века длится день, que é unha das súas obras máis recoñecidas, traducida a varias linguas. Плаха apareceu en 1988.
Na obra de Aitmatov o folclore é un elemento fundamental, recreando e sintetizando narracións orais no contexto da vida contemporánea; en case todas as súas historias aparece algún mito, unha lenda ou un conto tradicional. En И дольше века длится день unha lenda poética sobre un cativo novo que se converte un mankurt serve de alegoría tráxica, converténdose en símbolos significativos da filosofía da novela.
Un segundo aspecto a obra de Aitmatov é a proximidade o que denomina os nosos "pequenos irmáns", os animais, intimamente e inseparablemente conectados coas vidas dos humanos. Os dous personaxes centrais de Прощай, Гульсары son un home e o seu garañón. Un camelo xoga unha función prominente en И дольше века длится день; e  Плаха principia e remata coa historia dunha manda de lobos e a gran nai loba Akbara e a súa camada; as vidas dos humanas entran na narración entrelezándose coa vida dos lobos. Algunhas das súas historias leváronse ao cinema, como  Первый учитель en 1965 ou a turca Selvi Boylum, Al Yazmalım (1978).
En entrevistas Aitmatov afirmou que consideraba tanto o kirguiz como o ruso as súas linguas nativas, moitas das súas primeiras obras foron en kirguiz, que el despois traduciu ao ruso; a partir de 1966 tras a publicación de Прощай, Гульсары escribiu principalmente en ruso.
Carreira diplomática
Chinghiz Aitmatov foi o primeiro o embaixador da Unión Soviética, e máis tarde de Kirguizstán, na Unión Europea, OTAN, UNESCO e o Benelux.
Libros
miniatura|Tumba de Aitmatov preto de Bishkek
Brisbane Roar Football Club
O Brisbane Roar FC é un club de fútbol de Australia, fundado no ano 2005.
Historia
Tras o anuncio da creación dun novo campionato de liga, coñecido como A-League, varios empresarios da cidade de Brisbane decidiron impulsar a candidatura dun equipo que disputase a máxima competición. O consorcio que encabezaba a proposta chamábase Queensland Lions Soccer Club, nome inspirado nun club que xogou na National Soccer League desde 1977 ata 1988. En marzo de 2005, a empresa foi unha das oito elixidas para dirixir unha franquía na nova liga.
Uniforme
Durante as primeiras tempadas o uniforme era camiseta laranxa e pantalóns azuis, en homenaxe ás orixes holandesas de Queensland Lions, aínda que Brisbane Roar non ten ningún vínculo étnico. De feito, Brisbane Roar mantén sinais de identidade da antiga franquía, como o león no escudo.
A empresa Reebok encárgase dos deseños da vestimenta, mentres que o patrocinador é The Coffee Club, unha franquía australiana de cafeterías.
A Ponte, Bragade, Oza-Cesuras
A Ponte é un lugar da parroquia de Bragade no concello coruñés de Oza-Cesuras, na comarca de Betanzos. Segundo o IGE, en 2011 tiña 16 habitantes (9 homes e 7 mulleres).
Abelairas, Cerdeda, Taboada
Abelairas é un lugar da parroquia de Cerdeda no concello lugués de Taboada na comarca de Chantada. Tiña 41 habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 15 eran homes e 26 eran mulleres.
Este lugar dista da capital do concello 7,5 quilómetros.
Alcaldes de Santiago de Compostela
Esta é unha lista incompleta dos alcaldes de Santiago de Compostela, tomando como punto de arranque a reforma territorial implementada por Javier de Burgos no Real Decreto do 30 de novembro de 1833.
Reinado de Isabel II
Rexencia de María Cristina de Borbón (29/09/1833 - 17/10/1840)
Rexencia de Espartero (17/10/1840 - 23/07/1843)
Maioría de Idade (23/07/1843 - 03/05/1844)
Década Moderada (03/05/1844 - 18/07/1854)
Bienio Progresista (18/07/1854 - 14/07/1856)
Bienio Moderado (14/07/1856 - 30/06/1858)
Gobernos da Unión Liberal (30/06/1858 - 02/03/1863)
Crise Final (02/03/1863 - 19/09/1868)
Goberno Provisional
Período que se estende entre o 19 de setembro de 1868 e o 2 de xaneiro de 1871.
Reinado de Amadeu I
Período que se estende entre o 2 de xaneiro de 1871 e o 11 de febreiro de 1873.
Restauración borbónica
Reinado de Alfonso XII (1874 - 1885)
Rexencia de María Cristina (1885 - 1902)
Reinado de Alfonso XIII (1902 - 1923)
Ditadura de Miguel Primo de Rivera (1923 - 1930)
Homo rudolfensis
Homo rudolfensis é unha especie fósil do xénero Homo descuberta por Bernard Ngeneo, membro do equipo dirixido por Richard Leakey e Meave Leakey en 1972 en Koobi Fora na beira leste do Lago Turkana, Kenya; o nome científico propúxoo en 1986 V. P. Alexeev.
O KNM ER 1470 coñecido tamén como cranio 1470 é un cranio fósil dun homínido, de corpo voluminoso e robusto e molares de gran tamaño e unha capacidade cranial de 752 cm³, aínda que unha reconstrución realizada en marzo de 2007 polo equipo dirixido por Timothy Bromage reduciu esa capacidade e 526. Atopouno Richard Leakey na beira leste do lago Turkana en agosto de 1972. Moi moderno en aparencia déuselle ao primeiro unha antigüidade de 3 millóns de anos e incluíuse na especie Homo habilis, o que os creacionistas utilizaron para tentar desacreditar a teoría da evolución, pero medicións posteriores déronlle unha idade inferior a 2 millóns de anos. Posteriormente incluíuse na especie Homo rudolfensis, contemporáneo en todo caso do Homo habilis, diferenciándose deste por unha cara máis plana e ampla, uns dentes poscaninos máis amplos e unhas raíces e coroas máis complexas e esmalte máis groso.
Cognado
O cognado (ás veces tamén chamado coétimo) é o termo que se utiliza para denominar unha palabra que ten a mesma orixe etimolóxica ca outra dada, tanto da mesma lingua coma doutra distinta. Habitualmente aplícase para cando as dúas palabras teñen a mesma categoría gramatical, pero esta restrición non é sempre necesaria.
Cognados intralingüísticos
Os cognados dentro dunha mesma lingua son xeralmente máis doados de identificar (hai unha maior transparencia semántica ou polo menos formal), pois aplícanse as mesmas regras de evolución fonética ás dúas palabras. Uns exemplos no galego poderían ser: Outras veces, a época de incorporación ou a lingua dende a que chega ó galego son diferentes, polo que se aprecia unha maior diferenza entre as distintas formas. No primeiro caso fálase de que unhas palabras son patrimonais mentres que outras son cultismos ou semicultismos léxicos:
Cognados interlingüísticos
Aprender vocabulario pode resultar bastante máis sinxelo aos estudantes de linguas se prestan atención aos cognados que existen entre a súa lingua materna e a lingua que están aprendendo. No entanto, os falsos amigos poden confundir ao estudante.
A Eirexe, Sabadelle, Chantada
A Eirexe é un lugar na parroquia de Sabadelle, do concello de Chantada, na comarca de Chantada, pertencente a provincia de Lugo.
Toponimia
A orixe do topónimo é o latín, o lugar da igrexa.
Paséridos
Os paséridos (Passeridae) son unha familia de aves paseriformes denominados comunmente pardais, pardaos ou gorrións e tamén ás veces pardais do Vello Mundo, para diferencialos dos pardais do Novo Mundo, que conforman a familia dos emberícidos.
A familia componse de 48 especies repartidas en 11 xéneros, das que a máis coñecida é o pardal común, Passer domesticus, que está adapatada ao hábitat urbano e vive en todos os continentes, a excepción da Antártida, porque foi introducida polo ser humano na maior parte deles.
Moitas especies aniñan en edificios e, en particular o pardal común e o orelleiro (Passer montanus) habitan nas cidades en grandes cantidades, de maneira que os pardais pode que sexan as máis coñecidas de todas as aves silvestres.
Características
En xeral, os pardais son pequenos paxaros de cor parda agrisada, con cola curta e bico repoludo. As diferenzas entre as distintas especies poden ser moi pequenas, apenas imperceptíbeis para os profanos.
Son principalmente granívoros, aínda que tamén consomen insectos pequenos. Unhas poucas especies aliméntanse nas cidades ou nos seus arredores, como fan tamén as gaivotas e as pombas, e son capaces de comeren practicamente calquera cuosa que estea dividida en anaquiños.
O tamaño dos membros desta ampla familia vai desde o do pardal de Emin (Passer eminibey), de 11,4 cm de lonxitude e 13,4 g de peso, até o do pardal de bico de papagaio (Passer gongonensis), de 18 cm e 42 g.
Os pardais son fisicamente similares a outras aves que comen sementes, como as escribentas, pero teñen unha pluma primaria dorsal vestixial e un óso extra na lingua.
Taxonomía
Tradicionalmente os pardais clasificábanse na familia dos ploceidos (Ploceidae), da que constituían unha subfamilia, a dos ploceínos (Ploceini), que comprendía os xéneros Passer, Petronia, Carpospiza, Hypocryptadius e Montifringilla.
Pero segundo a clasificación de referencia (versión 2/3/2009) do Congreso ornitolóxico internacional, considérase como unha familia á parte (que fora xa bautizadda con este nome por Johann Karl Wilhelm Illiger en 1811), comprendendo os seguintes xéneros:
Especies
Segundo a citada clasificación de referencia (versión 2/3/2009) do Congreso ornitolóxico internacional, as especies de paséridos (por orde filoxenética) son:
En Galicia
En Galicia son moi comúns, e sedentarios, ademais do pardal propiamente dito, o Passer domesticus, que se distribúe por todo o país até os 1 100 m de altitude, o pardal orelleiro (Passer montanus), tamén sedentario, que habita en campos de cultivo, preto de habitacións humanas, aínda que é máis campestre que a especie anterior. Ademais, hai citas do pardal das rochas (Petronia petronia), que aniña en buratos de rochas e de edificios vellos, e que pode verse sobre todo nas zonas periféricas da nosa terra, especialmente na costa, e o pardal alpino (Montifringilla nivalis), moi raro en Galicia, e que se alimenta de sementes de herbas e tamén de bo número de insectos.
Cardelle, Boborás
San Silvestre de Cardelle é unha parroquia do concello de Boborás na comarca do Carballiño, na provincia de Ourense. Segundo o INE e o IGE en 2011 tiña 44 habitantes (24 homes e 20 mulleres), 3 menos ca en 2010 (25 homes e 22 mulleres). En 2007 tiña 54 habitantes (29 homes e 25 mulleres), catro menos ca en 2006.
Embraer
miniatura|Embraer 190 Embraer, a Empresa Brasileira de Aeronaútica, é unha compañía brasileira fabricante de avións. Fundouse en 1969 e é a terceira produtora de avións do mundo, comerciais e militares, tras Boeing e Airbus. A empresa ten a súa sede no municipio de São José dos Campos, no interior do estado de São Paulo, e ten diversas unidades no Brasil e no exterior, incluídas joint ventures na China e Portugal.
Fundación
A creación dunha construtora aeronáutica brasileira foi estudada polo goberno do Brasil durante os anos 40 como parte do plan para impulsar o desenvolvemento tecnolóxico do país, que se asentaría sobre tres entidades: o Mando Xeral para a Tecnoloxía Aeroespacial (CTA), o Instituto de Tecnoloxía Aeronáutica e Embraer.
O primeiro paso para o desenvolvemento da industria aeronáutica brasileira estaba na creación do IPD (Instituto de Pesquisas e Desenvolvimento), actual IAE (Instituto Aeronáutico e Espacial) e fundado dentro do CTA o 1 de xaneiro de 1954. Nos anos seguintes, o IPD desenvolveu varios proxectos, tales como o helicóptero Beija-Flor. Aínda que estes non tiveron repercusión comercial, foron vitais para o avance da industria aeronáutica do país.
O cambio máis importante tivo lugar o 29 de marzo de 1965, cando o IPD recibiu unha proposta para deseñar un biplano turbohélice. O proxecto adquiriu unha escala maior e acabou converténdose no IPD-6504, ou Embraer EMB 110 Bandeirante, que voou por primeira vez o 26 de outubro de 1968. O IPD quería que o 6504 fose producido en serie, pero a falta de interese por parte das construtoras privadas impediuno, facendo evidente a necesidade de fundar unha construtora de propiedade estatal. miniatura|[[Embraer EMB 110 Bandeirante]] Finalmente, o 29 de xullo de 1969, o Ministerio de Aeronáutica creou Embraer. Naquel momento a compañía contaba cuns 500 empregados, incluíndo aos enxeñeiros procedentes do CTA e do ITA, e planeábase construír dous Bandeirante ao mes. O enxeñeiro Ozires Silva, membro do equipo que creou o Bandeirante, converteuse no presidente da nova compañía.
Crecemento e expansión
As tres primeiras series do Bandeirante foron entregadas en febreiro de 1973 á Forza Aérea Brasileira. No mesmo mes, Transbrasil mercou o primeiro Bandeirante para uso comercial, que voou por primeira vez o 16 de abril dese ano. As exportacións comezaron en 1975, e o proxecto Bandeirante resultou ser un grande éxito no mercado internacional da aviación, eclipsando a outros avións de prestacións semellantes. En total vendéronse unhas 500 unidades, exportándose a 36 países diferentes.
O Ministerio de Aeronáutica do Brasil fixo grandes esforzos para contribuír ao crecemento de Embraer. Dous proxectos existentes, o planeador Urupema e o fumigador EMB-202 Ipanema, foron transferidos á nova empresa. Ademais aceptaron un encargo para montar 122 avións de adestramento Aermacchi MB-326 (posteriormente chamados Xavante). O Ipanema segue producíndose con máis de 1.000 unidades vendidas, mentres que o Xavante foi fabricado durante 11 anos, con 186 unidades vendidas.
En agosto de 1974 Embraer estableceu un consorcio con Piper Aircraft para fabricar algúns tipos de aeronaves baixo licenza, incluíndo os modelos PA-28 Cherokee, PA-34 Seneca e PA-31 Navajo. Estes avións recibiron respectivamente os nomes de EMB-712 Tupi, EMB-810D Seneca e EMB-820C Navajo. Todos estes produtos, xunto ao Ipanema, foron transferidos á subsidiaria Industria Aeronáutica Neiva en marzo de 1980.
O 22 de outubro de 1975 realizou o seu voo inaugural o primeiro avión de cabina presurizada da empresa, o EMB-121 Xingu. Este avión era máis pequeno que o Bandeirante, de xeito que non se converteu no seu sucesor; construíronse uns pocas ducias de Xingus, das cales a meirande parte foron entregados á Forza Aérea Francesa en 1981. Por orde do Ministerio de Aeronáutica, Embraer desenvolveu o seu primeiro avión de combate, o Tucano, que realizou o seu voo de estrea o 16 de decembro de 1980. Este avión converteríase no turbohélice de adestramento militar máis construído, vendendo máis de 650 unidades vendidas en todo o mundo.
O desenvolvemento dun avión rexional capaz de substituír o Bandeirante comezou a finais dos 70. Este proxecto consistía nun turbohélice con capacidade para 30-40 pasaxeiros, o EMB-120 Brasilia, certificado para voar en maio de 1985. A diferenza do Bandeirante, o Brasilia comenzou como produto para a exportación, entrando en servizo coa aeroliña estadounidense Atlantic Southeast Airlines. Isto foi resultado da confianza gañado por Embraer no mercado internacional co seu primeiro avión.Oficialmente a produción do Brasilia rematou en 2002 con 350 unidades vendidas; porén, o avión continua fabricándose baixo demanda.
En xullo de 1981 Embraer uniuse ao Programa Internacional AMX, co obxectivo de fabricar un avión subsónico de combate. Xunto con Aeritalia (actualmente dividida en Alenia Aeronautica e Aermacchi), Embraer traballou no desenvolvemento do caza AMX, que serviría para substituír as vellas frotas militares de Italia e o Brasil. O primeiro AMX brasileiro realizou o seu voo inaugural o 16 de outubro de 1985. Este proxecto permitíulle a Embraer acceder a novas tecnoloxías que serían cruciais nos proxectos seguintes.
A crise dos 90
O seguinte proxecto comercial consistía nun avión turbohélice con capacidade para 19 pasaxeiros desenvolvido en asociación con FMA (actual Fábrica Argentina de Aviones - Fadea), o CBA 123 Vector, que voou or vez primeira o 30 de xullo de 1990. Aínda que incluíu algunhas das tecnoloxías máis avanzadas do momento, o Vector non foi aceptado polo mercado a causa do seu alto prezo, e o proxecto foi cancelado sen que se vendese ningunha unidade.
A finais dos 80, os investimentos gobernamentais na industria aerospacial reducíronse, debido á aprobación da Constitución de 1988 que anulaba calquera tipo de axuda oficial á industria e á crecente falta de interese na área de defensa tras o fin da guerra fría. Estes feitos unidos ao fracaso do proxecto Vector e á crise na aviación provocada pola escalada do prezo do petróleo en 1990, fixo caer a Embraer nunha profunda crise financeira. Realizáronse importantes recortes de gastos ata 1994, e dos 12.600 empregados que había en 1990, só permaneceron 3.200. Pese a todos estes sucesos, os enxeñeiros de Embraer centráronse nun novo proxecto, un avión rexional de motores turboventilador para 45 pasaxeiros, o ERJ 145.
Privatización e recuperación
O 7 de decembro de 1994 Embraer foi privatizada e Maurício Botelho, antigo director xeral de Bozano Group, foi nomeado presidente. As habilidades de Botelho como home de negocios contribuíron positivamente á recuperación da compañía, evitando unha quebra inminente. Os consorcios con outras compañías aseguraron investimentos suficientes para o desenvolvemento do ERJ 145. As excepcionais vendas do novo avión rexional permitiu a Embraer recuperarse e volver á súa posición como unha das maiores construtoras aeronáuticas do mundo. Máis de 900 ERJ 145 e os seus derivados comerciais, executivos e militares foron entregados ata principios de 2006.
Ampliación da liña de produtos
A mediados dos 90 a compañía comezou a centrarse un pequenos avións comerciais por riba dos modelos militares que anteriormente eran os seus principais produtos. Ao pouco tempo ampliou o seu negocio á produción de avións rexionais máis grandes, no grupo dos 70-110 asentos, e de avións executivos máis pequenos. miniatura|Embraer 195 de [[Air Europa]]
Avións de pasaxeiros
En xullo de 1999 Embraer anunciou o desenvolvemento dunha nova familia de avións: os Embraer E-Jets, que comprenderían os Embraer 170, 175, 190 e 195. Con esta decisión, Embraer avanzou cara o mercado dos aparatos de entre 70 e 110 prazas. O voo inaugural do primeiro modelo, o Embraer 170, tivo lugar o 19 de febreiro de 2002.
En novembro de 2011, Embraer anunciou no Dubai Air Show que se comprometera a producir novas variantes da súa familia E-Jet. Esta nova familia, coñecida como E-Jet E2, lanzouse no Paris Air Show de 2013, e trátase basicamente dunha remotorización da familia E-Jet con algunhas melloras adicionais. A primeira variante, o E190-E2, entrou en servizo en abril de 2018 coa aeroliña norueguesa Widerøe. O máis grande E195-E2 entrou en servizo con Azul Brazilian Airlines en 2019. O desenvolvemento da variante máis pequena, o E170-E2, atrasouse varias veces e agárdase que as entregas comecen en 2027.
En maio de 2019, Embraer estaba considerando desenvolver unha nova familia de turborreactores rexionais do rango de 50-70 asentos, complementando así a familia E-Jet E2, para liberar recursos de enxeñería. Estes competirán contra os deseños máis antigos ATR e Dash 8 en voos de entre 1,5 e 2 horas a unha distancia de 900-1 300 km.
Reactores executivos
Embraer tamén buscou aumentar a súa presenza no mercado dos avións executivos con distintos modelos de varios tamaños. O primeiro foi o Legacy 600, presentado no Farnborough Airshow de 2000, un reactor executivo desenvolvido a partir do ERJ145. En 2002 creouse a filial Embraer Executive Jets e o Legacy entrou en servizo. En 2008 comezou a operar o Phenom 100, creado como un taxi aéreo e que sería a base do máis grande Phenom 300.
Os Legacy 450 e Legacy 500 de tamaño medio desenvolvéronse conxuntamente como deseños completamente novos, mentres que o Lineage 1000 é unha versión VIP do E190. En 2016 Embraer entregou o seu reactor executivo número 1 0000 e tiña unha cota de mercado do 17% en volume, aínda que carecía dun reactor grande de gran alcance. En outubro de 2018 Embraer anunciou dous novos reactores de negocios, o Praetor 500 de tamaño medio, e o Praetor 600 de tamaño supermedio.
Transportes militares
Na parte de defensa, Embraer desenvolveu sistemas para misións terrestres e aéreas, tendo por clientes principais ás Forzas Armadas do Brasil, México, Grecia e a India.
O 19 de abril de 2007, Embraer anunciou que estaba considerando fabricar un transporte militar birreactor. Os traballos comezaron en maio de 2009 con financiamento da Forza Aérea Brasileira. Correios, o servizo postal do Brasil, tamén amosou interese neste aparello. Usando moita da tecnoloxía desenvolvida para o Embraer 190, o C-390 pode levar ata 26 toneladas de carga e ten como obxectivo substituír cargueiros da época da guerra fría.
O Val de Deus, Bandoxa, Oza-Cesuras
O Val de Deus é un lugar da parroquia de Bandoxa no concello coruñés de Oza-Cesuras na comarca de Betanzos. Tiña 16 habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Galego de Estatística, dos cales eran 10 homes e 6 mulleres, o que supón unha diminución con relación ao ano 2000 cando tiña 21 habitantes.
Potencia
En Física, potencia (de símbolo P ) é a cantidade de traballo efectuado por unidade de tempo. Isto é equivalente á velocidade de cambio de enerxía nun sistema ou á rapidez en realizar un traballo, segundo queda definido por:
onde:
A potencia pódese considerar en función da intensidade e a superficie:
A unidade de potencia no Sistema internacional (SI) é o watt, o cal é equivalente a un joule por segundo.
Fóra do SI tamén se utilizan o Cabalo de Vapor (CV) equivalente a 736 W ou o Horse Power (HP) que son aproximadamente 746 W
Potencia mecánica
A potencia mecánica é a potencia transmitida mediante a acción de forzas físicas de contacto ou elementos mecánicos asociados como pancas, engrenaxes etc. O caso máis simple é o dunha partícula libre sobre a que actúa unha forza variable. De acordo coa mecánica clásica, o traballo neto realizado sobre a partícula é igual á variación da súa enerxía cinética (enerxía de movemento), polo que a potencia creada pola forza é:
Onde:
Se o movemento rotativo ten lugar sobre un eixe variable, a expresión correcta é:
Esta última ecuación é análoga á variación de potencia que se deriva da ecuación do foguete, onde ao irse queimando combustible, a masa non fica constante.
Nun fluxo incompresible, a potencia mecánica asociada á enerxía transmitida ás partículas do fluído, tamén pode expresarse en termos de presión e caudal:
Potencia eléctrica
A potencia eléctrica P producida nun certo instante por un dispositivo vén dada pola expresión
Onde:
Se o compoñente é unha resistencia, entón temos:
Potencia do son
Para unha fonte illada, o cálculo da potencia sonora total emitida require que a integral anterior se estenda sobre unha superficie cerrada.
Conxunción
O termo conxunción pode referirse a:
Domingo Villar Torres
Domingo Villar Torres, coñecido como Domingo de Cancela, nado en San Martiño de Condes (Friol) o 17 de xuño de 1913 e finado en Ferrol o 20 de marzo de 2006, foi un guerrilleiro antifranquista galego.
Traxectoria
Aos catorce anos emigrou a Matarrosa del Sil (O Bierzo) para traballar nas minas de carbón. Afiliouse a UGT e ao PSOE en 1931. Foi despedido do traballo por participar na folga xeral revolucionaria de 1934. Coa vitoria do Fronte Popular nas eleccións de febreiro de 1936 foi readmitido na mina e incorporouse ao seu antigo posto de traballo.
Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 incorporouse ao Batallón Máximo Gorki, e resultou ferido nun enfrontamento co exército franquista en Grado. Foi ingresado no Hospital de Mieres e unha vez curado, enviárono a Covadonga. Reincorporouse á fronte, e participou na defensa de Bilbao, chegando ata Gernika-Lumo. Ao caer a fronte de Asturias, o 21 de outubro de 1937, tratou de chegar a Galicia con once compañeiros, pero foron feitos prisioneiros. Foi internado na prisión de San Marcos (León), xulgado e sentenciado a pena de morte, logo conmutada por 30 anos de prisión. Ingresou no penal de Burgos, onde permaneceu preto de tres anos. En 1941 foi enviado a redimir penas a unha explotación mineira de Fabeiro de onde fuxiu con Gerardo Canedo Fernández e Amadeo Ramón Valledor na noiteboa de 1942. Na fuxida perderon o camiño e deron con outro grupo de fuxidos liderado por Amadeo Serafin Fernández Ramón "Santeiro", co que permaneceron até integrarse no grupo de Marcelino Fernández Villanueva. Membro activo da III Agrupación do Exército Guerrilleiro de Galicia. O 13 de decembro de 1946 logrou marchar rumbo a Francia xunto a outros guerrilleiros na evasión do Santa Teresa.
Vida persoal
Casou en Lión con Luisa Pilar Escartín Abadía o 12 de outubro de 1968, coa que se estableceu no Seixo (Mugardos) uns anos despois do final da ditadura de Franco. Luisa morreu en Mugardos o 27 de decembro de 2002. Os derradeiros anos da súa vida pasounos en Viveiro. Finou en Ferrol o 20 de marzo de 2006. As súas cinzas foron depositadas no mar do Vicedo.
Luanda
Luanda (antigamente São Paulo de Loanda) é a capital e a cidade máis grande de Angola. Situada sobre a costa atlántica, Luanda é o principal porto do país. En 2014 tiña unha poboación de 8.2 millóns de habitantes, conviertíndoa na terceira cidade máis grande de fala portuguesa no mundo, só por detrás de São Paulo e Río de Xaneiro, tamén é a 19º cidade máis poboada de África. Luanda é tamén a capital da provincia do mesmo nome.
Foi fundada en 1576 polo fidalgo e explorador portugués Paulo Dias de Novais.
Topónimo
O nome Luanda deriva das linguas bantúes, concretamente de lu-ndandu, no cal o prefixo lu é unha das formas primitivas do plural e é común nas zonas costeiras, deltas, ríos e rexións con forma alongada, neste caso refírese a un banco de area rodeado polo mar. Ndandu significa valor ou obxecto de comercio.
Demografía
Os habitantes de Luanda son principalmente de orixe étnica africana, coma as tribos ovimbundu, ambundu ou congo. A lingua oficial, que é igualmente a máis falada, é o portugués, aínda que varias linguas relacionadas co bantú sexan tamén usadas. Existe unha pequena minoría de habitantes de orixe europea.
Historia
A cidade foi fundada en 1575 polos portugueses baixo o nome de São Paulo de Luanda, cun centear de familias de colonos e catrocentos soldados. Foi o centro administrativo da colonia de Angola despois do 1627, salvo do 1640 ao 1648, cando foi ocupada polos Países Baixos, que a bautizaron como Fort Aardenburgh. Despois dos anos 1550 ata cara a 1850, Luanda foi un centro importante do trafego de escravos cara ao Brasil.
Independencia de Angola
Despois da independencia no 1975, e trala retirada das tropas coloniais, a maior parte da poboación portuguesa da cidade partiu ante o aumento da inseguridade no país, debidos principalmente aos enfrontamentos entre o MPLA, de ideoloxía comunista e apoiado por Cuba, o FNLA, apoiado por Zaire, Estados Unidos e China, e o UNITA, apoiado por Suráfrica.
Esta emigración forzosa fixo decaer as infraestruturas pola falta de man de obra cualificada e de persoas con estudos superiores.
Nos últimos anos, varias compañías chinesas, brasileiras e portuguesas implicaronse no desenvolvemento da Nova Luanda, construíndo edificios de apartamentos e zonas privadas para persoas de clase media-alta.
Tarxeta intelixente
miniatura|Un dos primeiros prototipos de tarxeta intelixente, realizado polo seu inventor [[Roland Moreno en 1975. Demostra como, nunha tarxeta intelixente, cada "pata" do microcircuíto (no centro) está conectada cun contacto (elementos dourados) que a relaciona co mundo exterior.]] miniatura|Tarxeta intelixente Bull con microcircuíto monochip (1983). Unha tarxeta intelixente (smart card), ou cartón intelixente, ou tarxeta con circuíto integrado (TCI), é unha tarxeta ou cartón que inclúe un chip no que se pode almacenar información. Aínda que existe un amplo rango de tarxetas dispoñibles, as tarxetas intelixentes divídense en dous grandes grupos: as que contan con memoria, e as que ademais de memoria teñen procesador.
Normalmente, as tarxetas intelixentes que non van embebidas en dispositivos, teñen o aspecto e as dimensións dunha tarxeta de crédito. Ademais destas tarxetas, existen tarxetas intelixentes máis pequenas que se empregan en dispositivos como teléfonos móbiles ou axendas (tarxetas SIM e GSM, por exemplo).
Historia
As tarxetas intelixentes foron inventadas e patentadas nos anos setenta do século XX. Existen algunhas discusións acerca de quen é o inventor orixinal; entre os que se atopan o alemán Jürgen Dethloff, o nipón Arimura e o francés Roland Moreno. O primeiro uso masivo de tarxetas intelixentes foi para o pago en teléfonos públicos en Francia no 1983.
Roland Moreno patentou o concepto de tarxeta de memoria en 1974. En 1977, Michel Ugon, traballando para Bull, inventou a primeira tarxeta intelixente con microprocesador. En 1978, Bull patentou o SPOM (Self Programmable One-chip Microcomputer) que define a arquitectura necesaria para autoprogramar o chip. Tres anos máis tarde, o primeiro "CP8" baseado nesa patente foi producido por Motorola. No 2006, Bull tiña rexistradas 1200 patentes relacionadas con tarxetas intelixentes.
O segundo momento chave no uso das tarxetas intelixentes foi a integración de microchips en tódalas tarxetas de débito francesas, que tivo lugar en 1992. A partir de mediados da década dos 90 do século XX, foron probados en Europa multitude de sistemas de moedeiros electrónicos baseados en tarxetas intelixentes. O maior aumento no uso das tarxetas intelixentes chegou nos noventa, coa introdución das tarxetas SIM, usadas nos teléfonos móbiles GSM europeos. Estas tarxetas están moi estendidas na actualidade.