cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Marca de ceca
Nas Idades Moderna e Contemporánea
miniatura|esquerda|Marca de ceca nunha [[moeda colonial francesa. A: Monnaie de Paris.]] Na Francia de Francisco I, en 1540, cesou o sistema de puntos secretos e estableceuse un sistema de letras no campo das moedas: A para París, B para Ruán…, ata o Z para Lión, ata que foi definitivamente abolido en 1958. Só nalgúns casos de moedas medievais inglesas se facía indicación das cecas de procedencia. Cando en tempos de Guillerme III (1689-1702) cesou a cuñaxe a martelo e se introduciu maquinaria nas casas de moeda comezaron a introducirse marcas baixo o busto con ese propósito. A Real Casa de Moeda de Londres (Royal Mint) estableceu sucursais en puntos do Imperio Británico próximos a zonas de extracción de ouro para a cuñaxe dos seus soberanos, que amosan as iniciais de Sydney, Melbourne, Victoria e Perth, en Australia, así como de Canadá, Suráfrica e a India.
miniatura|[[Anverso dunha moeda española de 50 reais de Filipe III coa marca de ceca do acuaduto, da Casa da Moeda de Segovia, á esquerda do escudo ]]España exportou ao seu imperio no Novo Mundo o sistema de marcas de ceca que xa se viña utilizando nas moedas peninsulares, consistentes en iniciais e símbolos diversos (como o acueduto para Segovia ou a cuncha de vieira para A Couña). No novo continente comezou a utilizarse logo de se autorizar o establecemento dunha casa de moeda na Cidade de México, o 11 de maio de 1535. A metrópole española abriu despois cecas esparexidas polos seus territorios americanos e dotou a cada unha coa súa propia marca de ceca. Mesmo despois da súa independencia, México continuou a utilizar a súa marca de ceca colonial, un monograma formado por unha pequena letra "O" sobre un "M". miniatura|[[Real de oito columnario español coa marca de ceca de México (º sobre M)]]
Na América do Norte, nas primeiras décadas logo da independencia estadounidense, estabeleceuse a Casa da Moeda dos Estados Unidos con cecas en Charlotte (Carolina do Norte) e Dahlonega (Xeorxia), despois do estoupido da "febre do ouro", e estas cecas puxeron tamén sobre as moedas que cuñaban as súas propias marcas. Mesmo no século XXI seguen a utilizarse as marcas P para a ceca de Filadelfia, D para Denver, S para San Francisco, e W para West Point, das nove casas de moeda oficiais que chegaron a existir na historia do país.
O caso de Alemaña é similar ao estadounidense, recorrendo ás letras, aínda que nada teñen que ver coa sigla do topónimo: A para a Casa da Moeda de Berlín, D para a Casa da Moeda de Baviera, en Múnic, F para a ceca de Stuttgart, G para a de Karlsruhe e J para a Casa da Moeda de Hamburgo.
Pero non en todos os países se botou man do alfabeto como marca de ceca. En España, por exemplo, aínda que o uso das siglas foi habitual durante séculos, á parte do xa mencionado acueduto para a ceca de Segovia, na derradeira etapa de Isabel II (1833-1868), a partir de 1850, utilizáronse unhas pequenas estrelas que indicaban a ceca en función do seu número de puntas: oito puntas para Barcelona, seis para Sevilla, cinco para Madrid, catro para Xuvia e tres para Segovia.
Algunhas casas da moeda do mundo actual utilizan outros símbolos particulares como marca de ceca; este é o caso da folla de pradairo característica da Royal Canadian Mint do Canadá, ou da cornucopia, propia da Monnaie de Paris.
Na Unión Europea, algunhas das moedas actuais co valor facial en euros amosan a súa correspondente marca de ceca, como é o caso das españolas, co "M" coroado indicativo da Real Casa de la Moneda - Fábrica Nacional de Moneda y Timbre.
Marcas de ceca na moeda galega
miniatura|esquerda|Imitación moderna dun [[tremissis visigodo coa marca de ceca do obradoiro monetario de Olovasio]] miniatura|[[Noven de billón de Afonso X coa marca de ceca da cuncha de vieira baixo o castelo do anverso]] miniatura|[[Moeda cuñada en Galicia|Moeda galega de 8 marabedís de 1817 a nome de Fernando VII, coa marca de ceca "J" da Real Casa da Moeda de Xuvia, á esquerda do busto]] As primeiras moedas cuñadas en Galicia, é dicir, os ases, dupondios e outros bronces a nome de Octavio Augusto no obradoiro itinerante situado na área luguesa, caracían de marca de ceca. A súa atribución a tal ceca débese aos lugares de aparición dos tesouros destas pezas e aos motivos que amosan os seus reversos, vinculados ás Guerras Cántabras, contexto no que se produciron estas cuñaxes.
Xa en época da dominación xermánica dos visigoros, os tremissis emitidos en territoirio aglego, do mesmo xeito que o resto dos da Península Ibérica, amosan como marca de ceca o topónimo íntegro do lugar de cuñaxe: ARROS (Arón, Cedeira), AVRENSE (Ourense), AVIONO (Avión), BERGANCIA (Betanzos), CATORA (Catoira), GIORRES (Valdeorras), INCEIO (O Incio), IRIA (Santiago de Compostela), LVCV (Lugo), PINCIA (Pinza), TORNIO (Torroña), TVDE (Tui), OLIVES (probalemente Olives), FRAVCELLO e outras de atribución incerta.
A nome dos reis de Castela e de León, as marcas das cunchas de vieira ou, máis raramente, a letra C, foron indicativo da ceca da Coruña; tamén as vieiras e, noutros momentos, as inscricións IACOBI , S IACOBI ou simplemente SI foron marcas de ceca do obradoiro compostelán; Lugo asociaríase coa inicial L e, probablemente, Ourense coa O. A nome de Fernando I de Portugal, cuñaron moeda portuguesa as casas de moeda da Coruña (con marca de ceca CV ou CRV ), Milmanda (marca M ) e Tui (marca T ).
A derradeira das casas de moeda activas en Galicia, a de Xuvia, tivo como marcas de ceca nas súas moedas J ou Jª ata 1850, cando foi substituída por unha estrela de catro puntas. Nalgunhas das medallas, porén, utilízase o topónimo completo castelanizado JUBIA.
Casás, Ardán, Marín
Casás é un lugar da parroquia de Ardán no concello pontevedrés de Marín, na comarca do Morrazo. Tiña 327 habitantes no ano 2009 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 163 eran homes e 164 mulleres.
Pasai Donibane Koxtape Arraun Elkartea
300px|miniatura|Traiñeira de Koxtape nos anos '90. O Pasai Donibane Koxtape Arraun Elkartea é un club de remo do barrio de Pasai Donibane da localidade de Pasaia, Gipúscoa (Euskadi). A súa cor é o rosa e a súa traiñeira chámase Erreka
Historia
As dificultades nas que se atopaba a mocidade practicante, tanto de ausencia de instalacións como de medios materiais e económicos, animaron aos integrantes do club a mudar de deporte, decatándose no comezo polo remo na especialidade de banco móbil no ano 1967. O remo era o deporte rei en San Xoán, mais a especialidade de banco móbil era unha faceta do remo que non se practicara na vila, e foi o club o que o puxo en marcha. Ao ter unhas instalacións para poder practicar, a baía pasaitarra, fixo que esta especialidade do remo se expandira e ademais que o club posteriormente comezara tamén a practicar o remo de banco fixo, en tódalas súas modalidades.
Foi un dos equipos fundadores da Liga ACT en 2003, e contribúe xunto co Sanpedrotarra e o Illunbe a que Pasaia sexa a única localidade do Cantábrico que se viu representada por tres equipos distintos na máxima competición do remo. Na tempada 2006 finalizou na última praza da Liga, e perdeu a categoría no play off de ascenso á Liga San Miguel, polo que competiu na Liga ARC ata o seu retorno á máxima categoría no 2010, regresando pola porta grande ao finalizar a Liga na terceira posición da táboa.
Nelahozeves
miniatura|dereita|200px|Casa de nacemento de [[Antonín Dvořák.]] Nelahozeves é unha vila á beira do río Vltava, a 25km ó norte de Praga, na República Checa. A súa poboación era de 1.375 segundo o censo de 2001.
O máis antigo documento que se conserva sobre a existencia de Nelahozeves data de 1352. A vila ten un castelo renacentista de estilo italiano. Foi construído no século XVI por Florián Griespech de Griespach. Dende 1623, pertence á familia Lobkowicz.
O compositor Antonín Dvořák naceu en Nelahozeves.
Seixalbo, Padriñán, Sanxenxo
Seixalbo é un lugar da parroquia de Padriñán do concello de Sanxenxo (Pontevedra). Segundo o IGE, tiña 121 habitantes en 2016 (61 mulleres e 60 homes), o que representa un descenso respecto ó ano 2009, cando tiña 140 veciños, para alcanzar a poboación que tiña en 2004, cando eran 120 habitantes.
Fixón
O topónimo galego Fixón pode referirse a:
Subres, Cornado, Touro
Subres é un lugar da parroquia de Santiso de Cornado no concello coruñés de Touro, na comarca de Arzúa. Segundo o IGE, en 2018 tiña 45 habitantes (21 homes e 24 mulleres).
A temperatura media anual é de 12,6 °C. Nos meses máis cálidos a temperatura media é de 25,1 °C e nos meses máis fríos é de 3,20 °C. A precipitación media anual é de 1654 mm.
Paul Verlaine
Traxectoria
Era fillo único de Nicolas-Auguste Verlaine, militar de carreira, e Élisa Stéphanie Dehée. A súa nai tivera antes tres avortos e gardaba en bocais enriba da cheminea os fetos malogrados. En 1851 o seu pai dimitiu do exército e a familia trasladouse a París.
En 1862 obtivo o título de bacharel e inscribiuse na facultade de Dereito, que non tardou en abandonar.
Admirador de Baudelaire, quería ser poeta e en agosto de 1863 publicou nunha revista o seu primeiro poema: Monsieur Prudhomme, retrato satírico do burgués. En 1866 publicou Poèmes saturniens e en 1869 Fêtes galantes, fantasías inspiradas nas obras dos pintores do século XVIII recentemente expostas no Museo do Louvre.
En 1864 o seu pai conseguiulle un emprego nunha compañía de seguros e algúns meses despois no concello do París.
En 1870 casou con Mathilde Mauté e un ano despois naceu o seu fillo, Georges.
A relación con Rimbaud (1872-1875)
Paul Verlaine viviu por temporadas con Arthur Rimbaud, a súa homosexualidade manifesta provocaba escándalos e a violencia de Rimbaud creaba tamén reaccións adversas no Círculo dos poetas Zuticos onde fora introducido por Verlaine. Finalmente, o “pauvre Lelian” (Pobre Lelian, anagrama de Paul Verlaine) como se denomina a si mesmo, marchou a Londres en xullo de 1872.
Durante meses de vida errante por Inglaterra e Bélxica, que alimentaron o poemario Romances sans paroles, sucedéronse separacións e reencontros con Rimbaud por unha parte e intentos de volta coa familia. O episodio Rimbaud finalizou tras unha disputa o 9 de xullo de 1873 en Bruxelas, con disparos de pistola de Verlaine quen co medo de ver afastarse o seu amante feriu superficialmente este no pulso esquerdo; foi inculpado así como estigmatizado pola súa homosexualidade. Condenado a dous anos de prisión, aínda que Rimbaud retirou a denuncia, ingresou no cárcere de Bruxelas.
No cárcere Verlaine recobrou a fe católica e escribiu poemas en prosa que serían editados nos seus derradeiros poemarios Sagesse (1880), Jadis et Naguère (1884), Parallèlement (1889) e Invectives (1896), e máis tarde nas Oeuvres Posthumes. A composición en prisión de trinta e dous poemas (poesía inxenua e sabia tinguida de lirismo romántico, evocaba a súa crise de identidade), inseridos nestes recompilatorios, ten a súa orixe nun manuscrito autógrafo datado en 1873-1875 titulado Cellulairement, actualmente en posesión do Musée des lettres e manuscrits e clasificado como tesouro nacional dende o 20 de xaneiro de 2005.
Liberado o 16 de xaneiro de 1875 cunha redución de pena de case un ano por boa conduta, intentou en van reconciliarse con Mathilde que obtivo o divorcio e a custodia do seu fillo en maio de 1885.
Pasou dous días e medio con Rimbaud en Stuttgart no que foi o seu derradeiro encontro, durante o cal Rimbaud entregou a Verlaine o texto das Illuminations que Verlaine faría publicar en 1886.
A decadencia
De volta en París en 1882, Verlaine intentou sen éxito reintegrar a administración, e volveu tomar contacto cos ambientes literarios, publicando en 1884 o seu ensaio sobre os poetas malditos Poètes maudits así como o poemario Jadis et naguère. Se lle recoñeceu entón como un mestre e un precursor polos poetas partidarios do simbolismo ou do decadentismo, e na súa novela À rebours, editada en 1884, j.K. Huysmans reservoulle un sitio preeminente no Panteón literario de Des Esseintes. A partir de 1887 a súa fama excedeu incluso os círculos literarios: o compositor Reynaldo Hahn cantou no salón de Alphonse Daudet, diante do poeta, o seu primeiro ciclo de melodías, as Chansons grises, que reagrupan sete poemas do autor. En 1894 foi designado «Príncipe dos poetas» pero a súa figura era de decadencia física e social.
Destruído polo alcol e crises de violencia (condenado a un mes de cárcere en 1885 por intentar de novo estrangular a súa nai, a cal morreu en 1886), vivindo dos amores «miserables», tivo un final de vida de case mendigo, entre cafés e hospital, mantido por algúns subsidios públicos ou privados e dando algunhas conferencias. Xa case non producía textos salvo ocasionalmente, como poemas eróticos ou incluso pornográficos. Padecendo diabetes, úlceras e sífilis, morreu de conxestión pulmonar o 8 de xaneiro de 1896, con 51 anos. O seu enterro tivo lugar o 10 de xaneiro, no cemiterio de Batignolles, en París.
Obra
Paul Verlaine foi ante todo un poeta: a súa obra ofrece menos dunha decena de curtos poemarios publicados entre 1866 e 1890, pero os poemas foron escritos fundamentalmente antes de 1880, é dicir cando tiña entre 22 e 35 anos. Os textos posteriores son moi desiguais e a miúdo de carácter alimenticio.
Os seus textos en prosa son tardíos e sobre todo autobiográficos (Les Mémoires d’un veuf, 1886; Mes Hôpitaux, 1891; Mes Prisons, 1893). O seu ensaio sobre ‘‘Os Poetas malditos’’ (1884) ocupa un lugar importante polos descubrimentos que implica: Tristan Corbière, Arthur Rimbaud e Stéphane Mallarmé, e na segunda edición, publicada en 1888, Marceline Desbordes-Valmore, Villiers de l’Isle-Adam e Pauvre Lelian (anagrama de Paul Verlaine).
Música
Numerosos músicos compuxeron inspirados pola obra de Verlaine: Claude Debussy, Arthur Honegger, Charles Tournemire, Gabriel Fauré, Charles Bordes, Edgar Varèse, Sylvio Lazzari, Darius Milhaud, Maurice Ravel, Julien Joubert, Reynaldo Hahn
Charles Trenet, Léo Ferré, Jean-Marc Versini, Benoît Dayrat, Daniele Gilbert, Georges Brassens, Julos Beaucarne, Vadim Piankov, Jacques Higelin, Patricia Barber, John Greavs, Adamo, Allain Leprest, Ghédalia Tazartès.
Fernando Gago
Fernando Rubén Gago, máis coñecido como Gago, nado en Ciudadela, Buenos Aires, o Vélez Sársfield, é un exfutbolista e adestrador arxentino que xogaba como medio defensivo. Foi campión olímpico coa súa selección nos Xogos Olímpicos de 2008 en Pequín.
Ligazóns externas
‎
Pío III, papa
O 18 de agosto de 1503, o papa Alexandre VI morría. O 16 de setembro abríanse as deliberacións do conclave para a elección do seu sucesor. Dous candidatos opoñíanse: o cardeal Georges de Amboise (1460-1510), ministro de Luís XII de Francia, sostido por César Borgia, e o cardeal Giuliano Della Rovere, o futuro Xulio II. Para evitar longas discusións, os electores puxéronse de acordo, dende o 22 de setembro, sobre o nome do cardeal Francesco Todeschini-Piccolomini, sobriño de Pío II, que tomou o nome de Pío III en recordo do seu tío materno.
Declarou axiña querer ser o papa da paz. Desexaba a reforma xeral da Igrexa e a pacificación de todo o Occidente, pero morreu, menos dun mes despois da súa elección, o 18 de outubro de 1503. Foi inhumado na basílica de San Pedro, despois os seus restos foron transferidos á igrexa San Andrea della Valle, ao lado dos de Pío II.
As profecías de San Malaquías refírense a este papa como De parvo homine ('Do home pequeno'), cita que fai referencia ao seu apelido, Piccolomini (piccolo significa 'pequeno', e uomini significa 'homes').
Pittodrie Stadium
O Pittodrie Stadium é un estadio de fútbol da cidade escocesa de Aberdeen. Foi construído en 1899 e serve de localía ao Aberdeen FC. Ten capacidade para 22.199 espectadores.
Los Chichos
Los Chichos é un grupo de rumba flamenca formado polos irmáns Julio e Emilio González Gabarre e mais polo fillo deste, Emilio González García ("Junior"). Son os máximos expoñentes da rumba española e un dos grupos musicais españois contemporáneos máis importantes cuns vinte millóns de discos vendidos.
Inicios (1973-1980)
Emilio González Gabarre comezou a actuar en Salamanca, acompañando coa guitarra os cantes dun familiar seu. Regresou a Madrid acompañado polo seu irmán Julio, sendo representados por Eduardo Guervós, que comezou a procurarlles actuacións. O nome procede do alcume de Emilio, "El Chicho".
Deron o seu primeiro concerto na sala Nuevo Electra de Vigo. A sala obrigounos a contratar a outro membro como percusionista, e acompañounos Juan Antonio Jímenez Muñoz "Jero", un rapaz valisoletano que marchou vivir a Madrid ao quedar orfo de pai con 5 anos. Na viaxe dos tres cara a Vigo, Jero amosoulles temas de composición propia, como "Libre libre quiero ser".
O pai de Paco de Lucía presentounos ante a produtora Phillips, que comezou a editar os seus primeiros sinxelos. Producidos por Torregrosa, que colaborou na peculiar sonoridade do grupo: rumba-rock contundente gravada co exclusivo sistema Dolby-B, con deixe da música das películas de cine kinki e blaxploitation da época, cunha potente liña de baixo-percusión e arranxos orquestrais na sección de vento. As súas letras falaban da vida nos barrios obreiros da periferia urbana, onde a droga e a delincuencia comezaban a facer estragos. Tamén se fala das relacións sociais, como o amor.
Ao tempo, "Jero" compuxo tres temas para o primeiro disco de Las Grecas, paradigma do gipsy-rock do momento, destacando "Orgullo".
A partir do cuarto disco incluíron temas compostos por Emilio e sons de sintetizador. Isto achegou o seu son a discotecas, salas de billar e barracas de feira. O disco Hoy igual que ayer é máis lento, con temas case melódicos, se ben con Amor y ruleta (1979) retomaron a rumba-rock. Isto permitiulles aumentar as súas aparición televisivas e os concertos.
Éxito (1980-1985)
Na década de 1980 acadaron grande éxito, o que serviu para renovar o seu contrato con Philips, lanzando a ritmo dun LP por ano. O disco Adelante presenta novidades, con son de sintetizadores e arranxos lixeiramente tecno moi vangardistas, que substitúen os antigos sons orquestrados. Con todo, regresaron á antiga forma musical por considerala máis auténtica no seguinte disco, Yo, el Vaquilla (1985), escrito expresamente para a película homónima e que acadou unha popularidade sorprendente.
Decadencia (1985-1990)
Nestes cinco anos editaron só dous discos de estudio, por mor das discusións internas (especialmente entre Jero e Julio) e os problemas coas drogas, o que provocou a marcha de Juan Antonio Jiménez. Como punto final, quedou un dobre álbum en directo, gravado na sala Jácara de Madrid con todos os seus éxitos.
Nova formación (1990-2009)
Os irmáns González retomaron o grupo coa incorporación do fillo de Emilio, Junior, que xa substituíra a Jero nalgunhas galas. A admisión definitiva no grupo chegou tras un concerto en Montjuïc en 1991. Porén, a calidade do trío resentiuse, e os tres discos editados na década de 1990 non acadaron o nivel dos anteriores.
Ao tempo, Jero (xa como "Jeros"), editou dous discos mediocres, se ben a súa figura seguiu sendo admirada e respectada. Porén, non soportou a situación e suicidouse en 1995.
No ano 2000 acadaron de novo os primeiros postos nas listas de vendas coa reedición dunha recompilación en dobre CD. No 2001 editaron Ladrón de amores, cunha imaxe máis elegante, cambios na temática das cancións e unha boa produción, chegando a ser disco de ouro. No 2002 editaron Cabibi, e en 2009 El amor deja Sentencia.
O Outeiriño, Soutolobre, Salvaterra de Miño
O Outeiriño é un lugar da parroquia de Soutolobre, no concello pontevedrés de Salvaterra de Miño, na comarca do Condado. Segundo o IGE, en 2015 tiña 19 habitantes (10 homes e 9 mulleres).
Toponimia
A orixe do topónimo é o latín, que é unha parte alta ou elevación do terreo.
Xulio II, papa
Xulio II quixo facer dos Estados Pontificios unha gran potencia, o que lle valeu o alcume de Xulio César II para os seus admiradores, e para isto, non vacilou en utilizar as armas espirituais contra os seus inimigos a tempo que participaba persoalmente nas campañas militares. Deixou a imaxe do papa soldado.
Unión Socialista Galega
Nas eleccións de novembro de 1933 presentou candidatos en todas as provincias como independentes (Xoán Xesús González pola Coruña, Siervo González Rivas por Lugo, Jesús Núñez Rodríguez por Ourense e Francisco Guimarey por Pontevedra) e compartiu mitins cos candidatos do Partido Galeguista. Disolveuse tralo fracaso electoral e o triunfo da dereita, e integrouse en Izquierda Republicana. É considerado o antecedente dos partidos marxistas nacionalistas que apareceron en Galicia nos anos 60.
Salsa (gastronomía)
En Galiza, o emprego de salsas é común nos asadoiros e grellas. Non obstante, fóra destes non existe a variedade nin o interese pola salsa no mesmo grao que adoita acontecer no resto de países hispanos.
Vales, Soutolobre, Salvaterra de Miño
Vales é un lugar da parroquia de Soutolobre, no concello pontevedrés de Salvaterra de Miño, na comarca do Condado. Segundo o IGE, en 2015 non tiña ningún habitante.
Toponimia
O nome do lugar provén do plural do termo en latín, co significado de val.
Kosmos 1171
Kosmos 1171 (Космос 1171 en ruso), tamén denominado DS-P1-M Nº 13, foi un satélite artificial soviético lanzado o 3 de abril de 1980 mediante un foguete Kosmos 3M desde o cosmódromo de Plesetsk.
Características
Kosmos 1171 foi o décimo terceiro membro da serie de satélites DS-P1-M (e o undécimo lanzado con éxito), adicados a servir como obxectivos para as probas antisatélites e antimísiles soviéticas.
Flora Veiga
Flora Veiga Aldariz, nada en Lugo o 8 de xaneiro de 1938, foi unha mestra e política galega, unha das tres primeiras mulleres en sentar no Parlamento de Galicia (1981-1983).
Traxectoria
Mestra de profesión, tivo entre os seus destinos Vilalba. Logo pasou a ser inspectora de educación durante os últimos anos do franquismo, e na transición foi nomeada delegada do Ministerio de Educación e Ciencia en Ourense (1976). Posteriormente, a finais de (1977) deixou a delegación ourensá pola luguesa.
Nas primeiras eleccións autonómicas o seu nome figurou na terceira posición da lista electoral de UCD por Lugo, e resultou elixida. Foi unha das tres mulleres da Cámara, con Enma González Bermello e Carmen Lovelle. En 1983 presentou a súa renuncia e abandonou a carreira política.
O Vinquiño, Padriñán, Sanxenxo
O Vinquiño é un lugar da parroquia de Padriñán do concello de Sanxenxo (Pontevedra). Segundo o IGE, tiña 104 habitantes en 2016 (51 mulleres e 53 homes), o que representa un marcado descenso respecto ó ano 2009, cando tiña 140 veciños, e ó ano 2004, cando eran 120.
No lugar do Vinquiño remata a autovía galega AG-41, que continúa cara ó Grove transformada no corredor galego VG-4.1 ata a praia da Lanzada.
Madeleine Stowe
Madeline M. Stowe, nada nos Ánxeles (California) o 18 de agosto de 1958, é unha actriz estadounidense. É coñecida por actuar en filmes como O derradeiro dos mohicanos, Blink, China Moon, 12 Monkeys, The General's Daughter e We Were Soldiers.
Kosmos 1241
Kosmos 1241 (Космос 1241 en ruso), tamén denominado DS-P1-M Nº 14, foi un satélite artificial soviético lanzado o 21 de xaneiro de 1981 mediante un foguete Kosmos 3M desde o cosmódromo de Plesetsk.
Características
Kosmos 1241 foi o décimo cuarto membro da serie de satélites DS-P1-M (e o décimo segundo lanzado con éxito), adicados a servir como obxectivos para as probas antisatélites e antimísiles soviéticas.
HMS Serpent
O HMS Serpent foi un cruceiro de terceira clase da Royal Navy construído en Devonport. A súa construción iniciouse en novembro de 1885 e foi botado o 10 de marzo de 1887. Desprazaba 1.770 toneladas, cunhas dimensións de 225x13.6 pés, armado con 6 canóns de 6 polgadas e cinco tubos de torpedo de 14. Foi o primeiro barco da mariña de guerra británica en usar o galvanizado para protexer os ferros metálicos da auga salgada.
Última viaxe e naufraxio
Navegaba, baixo o mando do comandante da Mariña Real Harry Leith Ross, desde Plymouth, Inglaterra o sábado 8 de novembro de 1890 con dirección a Serra Leoa.
Durante a noite do luns 10 naufragou nos baixos de Punta Boi, preto do Cabo Vilán en plena Costa da Morte. Tres mariños do Serpent alcanzaron a vila de Camariñas, na provincia da Coruña, feridos e totalmente exhaustos. Tras contar o ocorrido todo o pobo uniuse para ir ata a costa onde tivo lugar o naufraxio. Non houbo sinal de máis sobreviventes e á mañá seguinte non había nin rastro do buque Serpent. Pouco a pouco o mar foi devolvendo os cadáveres do resto da tripulación. En total faleceron 172 persoas, as cales foron enterradas no chamado "Cemiterio dos Ingleses" moi preto do lugar do naufraxio.
Hai varias versións referentes ao ocorrido pero a versión oficial atribúe o naufraxio a un erro de navegación e ás condicións meteorolóxicas daquela noite.
Homenaxes
A partir dese momento e durante anos, cando un barco da mariña inglesa pasaba preto dese lugar tiraba unhas salvas en memoria dos náufragos.
No Xardín de San Carlos da cidade da Coruña tamén hai unha placa na memoria destes mariños.
No cumio do monte Lobeira (András, Vilanova de Arousa) unha placa do Almirantado inglés lembra aos mortos no naufraxio. O porto de Vilagarcía foi ata 1936 escala habitual da Royal Navy e unha das excursións preferidas dos mariñeiros británicos era a ascensión ao miradoiro deste monte.
Galería de imaxes de Dodro
Galería de imaxes do concello de Dodro na provincia da Coruña.
Brañas de Laíño
Ficheiro:As Brañas e o río Ulla.JPG|As Brañas de Laíño, á esquerda, e o río Ulla. Ficheiro:Panorámica de Laíño.jpg|Laíño coas brañas e o río Ulla ó fondo. Ficheiro:Brañas de Laíño en Tallós.JPG|A Brañas son un espazo húmido de gran valor ambiental. Ficheiro:Bexo, San Xoan de Laino, Dodro.jpg|Bexo coa Veiga de Abaixo ó fondo á esquerda. Ficheiro:Letreiro Sistema fluvial Ulla-Deza.jpg|Letreiro da ZEC Ulla-Deza. </Gallery>
Se canta
Se canta (var. Se chanta, Se canti) ou Aquelas montanhas (var. Aqueras montanhas; Aqueres montanhes; Aquelei montanhas; Aqueli montanhas) ou La font de Nimes (var. La fònt de Nimes; la hont de Nimes) e mesmo Montanhes Araneses, é unha canción tradicional occitana coñecida en todo o país. A tradición atribúelle a autoría a Gaston Fèbus, e é considerada como o himno occitano.
Hai diferentes versións desta canción, segundo os dialectos e as rexións. De feito, unha versión adaptada Val de Arán é himno oficial desta zona de Cataluña, Montanhes araneses.
Coatómero
As COP, ou coatómeros son complexos proteicos que participan na formación das cubertas de vesículas membranosas no interior das células, no inicio das vías secretoras. Trátase dun proceso conservado evolutivamente, nos eucariotas. Existen dúas clases destas proteínas, cada unha implicada nun tipo de transporte diferente: COPI (/cop un/), que media o transporte retrógrado (desde o trans-Golgi ao cis-Golgi e ao retículo endoplasmático), e COPII (/cop dous/), que media o transporte anterógrado (desde o retículo endoplasmático ao cis-Golgi). Outras proteínas de revestimento de vesículas, que tamén participan neste proceso, e que teñen funcións parecidas ás dos coatómeros, son as clatrinas, que interveñen cando o transporte acontece desde o aparato de Golgi á membrana plasmática. Os coatómeros son funcionalmente análogos e evolutivamente homólogos das proteínas adaptadoras da clatrina, tamén chamadas adaptinas, que regulan a endocitose desde a membrana plasmática e o transporte desde a rede trans-Golgi aos lisosomas.
As proteínas que van ser transportadas nas vías retrógrada e anterógrada presentan unha secuencia de aminoácidos que determina o lugar da célula ao que van destinadas, o que fai que este proceso sexa selectivo. miniatura|361x361px|Estrutura da COPI. As proteínas de revestimento, como as COP, deben actuar só nas ocasións en que son necesarias, polo que debe haber un control do tráfico de membranas nos distintos tipos de transporte. As GTPases recrutadoras de revestimento, que son proteínas monoméricas, controlan a formación de vesículas. En alta concentración no citoplasma, as moléculas recrutadoras inactivas ligadas a GDP, son activadas por GEFs específicos nas membranas internas, que activan as recrutadoras asociándoas con GTP.
A palabra coatómero construíuse a partir da palabra inglesa coat (cuberta, recubrimento, revestimento) e o sufixo grego meros (parte, porción). COP procede de coat proteín, 'proteína de cuberta'.
COPI
Para que a vía retrógrada ocorra, é imprescindible que haxa un sinal que marque as proteínas orixinarias do retículo endoplasmático, sendo os máis comúns secuencias específicas de aminoácidos, coñecidas como KDEL, KKXX (di-lisina) ou KXKXX. Eses marcadores específicos sinalizan que a proteína normalmente se encontra no RE en estado estacionario e non debe ser dirixida a outros dominios celulares pola rexión trans do aparato de Golgi, pero sen retornar polas cisternas cis ao seu lugar de orixe. A marcaxe dos substratos que van ser transportados é, desa forma, extremadamente importante na etapa de selección do contido das vesículas revestidas de COPI. As proteínas cargamento retrógradas que levan un sinal de di-lisina líganse directamente ao revestimento. As proteínas do lume do RE que posúen un motivo KDEL, como as chaperonas BiP e PDI, son recoñecidas na rexión cis-Golgi por un receptor KDEL (codificado polo xene ERD2 en lévedos) e son direcionados cara a vesículas COPI.
Estudos feitos en mamíferos atoparon a relevancia da COPI noutra vía de transporte de vesículas: o transporte intra-Golgi. Esa vía está asociada á condución de biomoléculas entre as cisternas do orgánulo, onde poden ocorrer diversos procesos bioquímicos relacionados co procesamento postraducional, por exemplo a glicosilación, a clivaxe de proproteínas e a fosforilación de estruturas. O revestimento da COPI foi identificado por primeira vez nun ensaio de células libres de mamíferos que reconstituiu o transporte intra-Golgi. As vesículas revestidas de COPI derivadas de Golgi acumúlanse e poden ser purificadas por medio de reaccións nas que o transporte é bloqueado co análogo GTP non hidrolizable, GTP-g -S. A ARF ligada ao GTP é unha das proteínas citosólicas necesaria para producir vesículas revestidas de COPI, constituíndo a maquinaria mínima para deformar a bicapa lipídica durante a evaxinación de vesículas. A retirada das vesículas de COPI iníciase cando a ARF hidroliza a súa GTP, que libera a ARF e permite a fusión da vesícula coa membrana diana. Desa forma, sábese que, en células de mamíferos, o revestimento de COPI está predominantemente asociado ao lado cis do aparato de Golgi (vía retrógrada) e ás estruturas de compartimentos intermediarios, dispersas ao longo do citoplasma (transporte intra-Golgi).
COP II
A COP II é un complexo de proteínas que actúa na evaxinación de vesículas constitutivas da vía anterógrada, ou sexa, orixinadas no retículo endoplasmático e dirixidas ao aparato de Golgi. Esa vía exerce papel fundamental nas etapas iniciais das actividades secretoras da célula. Para iniciar o seu paso ao longo da vía biosintética-secretora, as proteínas que entran no RE e que son destinadas ao aparato de Golgi ou máis alá son, primeiramente, empaquetadas en pequenas vesículas de transporte revestidas de COPII. Esas vesículas de transporte brotan de rexións especializadas do RE chamadas sítios de saída, cuxas membranas non posúen ribosomas adheridos.
Ese tipo de revestimento por COPII foi identificado por primeira vez en lévedos, e os seus compoñentes están implicados na formación de vesículas revestidas por COPII esenciais para a viabilidade celular en lévedos. Estudos in vitro identificaron que os compoñentes citosólicos do revestimento da COPII comprenden a pequena GTPase Sar1p e dous complexos de proteínas heterodímeras, Sec23/24p e Sec13/31p. Recentemente utilizouse a microscopía eletrónica para visualizar a estrutura das subunidades COPII e a estrutura superficial das vesículas revestidas de COPII. Sábese, entón, que o complexo Sec23/24p se asemella a unha garavata e o complexo Sec13/31p posúe unha estrutura flexible de diámetro de 24/ 30 nm que comprende unha estrutura globular.
Regulación da montaxe de revestimentos de COP II
Para asegurar que o tráfico de membranas en dirección a un orgánulo e no sentido contrario sexa equilibrado, as proteínas de revestimento deben estruturarse soamente cando e onde son necesarias. Por iso, a actividade de GTPases recrutadoras é fundamental na regulación da montaxe dos revestimentos, tanto de COPII coma de COPI. As GTPases recrutadoras de revestimento son membros dunha familia de GTPases monoméricas. Entre elas están as proteínas t, responsables da montaxe dos revestimentos de COPI e de clatrina a partir das membranas de Golgi, e a proteína Sar1, a cal é responsable da montaxe do revestimento de COPII nas membranas do RE.
Debido ao funcionamento desas GTPases, o xurdimento da vesícula só se inicia cando unha proteína transmembrana localizada no retículo endoplasmático, Sec12p, media a o cambio de GTP/PIB a Sar1p. A Sar1p ligada a GTP entón lígase firmemente ás membranas do retículo endoplasmático, probablemente incorporando unha hélice alfa N-terminal na bicapa dunha maneira semellante á promovida pola ARF1 (a pequena GTPase que actúa no tráfico dependente de COPI). A unión á membrana de Sar1p-GTP permite o recrutamento do complexo Sec23/24 e posteriormente do complexo Sec13/31p, que induce a polimerización do revestimento e a deformación da membrana para a evaxinación de vesículas. Unha vez que brota a vesícula, o Sec23p actúa como unha proteína activadora de GTPase específica para o Sar1p (GAP), axudando o Sar1p a hidrolizar o GTP, o que, á súa vez, desencadea a liberación da vesícula. O complexo Sec13/31p, unha vez recrutado na membrana inducindo a curvatura da membrana, orixina o aumento da actividade de Sar1pGTPase mediada pola acción do Sec23p.
As GTPases recrutadoras de revestimento tamén exercen un papel na desmontaxe do revestimento. A hidrólise do GTP ligado, que se cambia por GDP, determina que a GTPase modifique a súa conformación de modo que a súa cola hidrófoba se solte da membrana, facendo que o revestimento da vesícula se desfaga. Aínda que non se sabe o que desencadea o proceso de hidrólise de GTP, propúxose que as GTPases traballan como temporizadores (timers), hidrolizando GTP a unha taxa lenta, pero previsíble.
Outra proteína esencial para a formación de vesículas COPII está codificada no xene SEC16. A Sec16p é unha proteína hidrófila de 240 kDa que é esencial para a viabilidade do lévedo e a súa función demostrou ser estritamente necesaria para o implante de vesículas dependentes da COPII do retículo endoplasmático in vivo. Non obstante, o Sec16p está firmemente e perifericamente ligado ás membranas reticulares e, por tanto, non é unha das proteínas citosólicas necesarias para impulsar que brote a COPII. Interacciona directamente con varios compoñentes do revestimento COPII, concretamente Sar1p, Sec23p, Sec24p e Sec31p, organizando un dos pasos iniciais na montaxe da COPII.
A selección de carga en vesículas revestidas por COP II
Orixinalmente, críase que todas as proteínas que non estaban unidas ao RE entraban en vesículas de transporte. Porén, hoxe está claro que o empaquetamento en vesículas de transporte que deixan o RE normalmente é un proceso selectivo. Moitas proteínas de membrana recrútanse activamente no interior de tales vesículas, onde se concentran. Pénsase que estas proteínas cargamento presentan sinais de saída (transporte) nas súas superficies citosólicas que son recoñecidos por compoñentes do revestimento de COPII; estes compoñentes do revestimento actúan como receptores de carga e son reciclados de volta cara ao RE despois de que entregaron os seus cargamentos no aparato de Golgi. As proteínas-cargamento solubles no lume do RE, ao contrario, posúen sinais de saída que as fixan nos receptores de carga transmembrana, os cales, á súa vez, liganse aos compoñentes do revestimento de COPII por medio dos sinais de saída das súas colas citoplasmáticas. A unha taxa moito máis baixa, as proteínas sen eses sinais tamén poden entrar nas vesículas de transporte, de forma que, mesmo as proteínas que normalmente actúan no RE (as chamadas proteínas residentes no RE), lentamente escapan del e son entregadas ao aparato de Golgi. Algunhas proteínas transmembrana que serven como receptores de carga para empaquetar algunhas proteínas de secreción dentro de vesículas revestidas de COPII son lectinas que se unen a oligosacáridos. Unha lectina ERGIC53, por exemplo, únese á manosa e recoñece este azucre en dous factores de coagulación segregados (factor V e factor VIII), consecuentemente empaquetando estas proteínas en vesículas de transporte no RE. O papel da ERGIC53 no transporte de proteínas identificouse porque os humanos que teñen deficiencia desta proteína, debido a unha mutación herdada, presentan niveis séricos máis baixos dos factores V e VIII e, por tanto, sangran excesivamente.
Ademais, un mecanismo de "control de calidade" garante que só as proteínas dobradas correctamente poidan saír do retículo endoplasmático. Porén, os procesos polos cales as proteínas segregada son separadas das proteínas que permaneceron no RE durante a formación de vesículas aínda son amplamente debatidos. Existen bastantes evidencias de que polo menos un determinado cargamento destinado á saír do RE é captado selectivamente por interaccións directas con proteínas da COPII. As vesículas revestidas por COPII producidas in vitro (a partir de membranas de lévedo na presenza dunha maquinaria mínima) son capaces de empaquetar un gran conxunto de proteínas de cargamento solubles e transmembrana, incluíndo o precursor do factor de ferommonas e os v-SNAREs Bet1p, Bos1p e Sec22p, que son necesarios para o aliñamento e a fusión desas vesículas con membranas de Golgi.
A subunidade Sec24p intervén no recrutamento dos cargamentos das vesículas. Os complexos preevaxinación que conteñen cargamentos poden ser illados das membranas reticulares despois da adición de Sar1p e Sec23/24p, o que suxire que este revestimento parcial pode recrutar proteínas destinadas á incorporación en vesículas. Ademais, o heterodímero Sec23/24p e, nalgúns casos, só o Sec24p, poden unirse a dominios citoplasmáticos dunha variedade de moléculas. Outras evidencias do papel do Sec24p na selección do cargamento derivan da observación de que o Lst1p, un homólogo da Sec24p no xenoma do lévedo, é necesario para efectuar a exportación do RE. As vesículas xeradas co complexo Sec23/Lst1p que substitúen Sec23/24p son deficientes nun subconxunto distinto de moléculas, como os v-SNAREs Bet1p, Bos1p e Sec22p. Así, debido á ausencia de SNAREs, esas vesículas non poden fundirse con membranas de Golgi. Ao contrario de Sec24p, a Lst1p é incapaz de se ligar á Bet1p in vitro, o que suxire unha correlación directa entre a unión do cargmento e o recrutamento nas vesículas.
De acordo con diversas observacións, a expresión excesiva de Lst1p non pode compensar a perda da función Sec24p. As células de lévedo posúen tres homólogos de Sec24p e os eucariotas expresan polo menos catro isoformas. Pénsase que esta variación na subunidade Sec24p fornece vesículas COPII cunha especificidade máis ampla para a seleción de moléculas, ademais da maior flexibilidade no tamaño da vesícula, o que probablemente ten papel importante na acomodación dunha carga voluminosa.
SYR3: Invito Al Ĉielo
SYR3: Invito Al Ĉielo é un EP da banda estadounidense de rock alternativo Sonic Youth. É o terceiro disco dunha serie de edicións experimentais feitas polo selo da banda SYR, leading up to the release of their 1998 record A Thousand Leaves. En SYR3 a banda colaborou co produtor e músico Jim O'Rourke, e o seu traballo co grupo despois de SYR3 fixo que se convertese en membro oficial de Sonic Youth no seu álbum do 200 Murray Street.
Coatómero
A selección de carga en vesículas revestidas por COP II
A especificidade da interacción de cargamento/proteína de revestimento suxeriu a existencia de sinais de clasificación nos dominios citoplasmáticos das proteínas. Dous deses sinais de exportación do RE identificáronse en células de mamíferos. Primeiro, a di-fenilalanina presente en ERGIC-53, un receptor semellante á lectina para glicoproteínas, é crucial para a eficiencia no transporte do RE ao aparato de Golgi. En segundo lugar, un sinal de diácido Asp-X-Glu (DXE, onde X pode ser calquera aminoácido) presente no transporte do RE ao aparato de Golgi identificouse no C-terminal da glicoproteína do vírus da estomatite vesicular (VSV-G). No caso do VSV-G, o sinal actuaba na concentración desa molécula nas estruturas revestidas de COPII. O sinal é funcional tanto en células de mamíferos coma en lévedos (por exemplo, na proteína transmembrana Sys1p) e interacciona directamente co complexo Sec23/24p. As mutacións neste sinal eliminan a ligación das proteínas da COP II e teñen como resultado a retención no RE. A carga soluble pode ser incorporada nas vesículas COPII por un "fluxo en masa" ou a través de interaccións selectivas do revestimento con receptores de membrana que se unen a este cargamento.
SYR3: Invito Al Ĉielo
SYR3 continúa a tradición de escribir o libreto das edicións da serie SYR en distintos idiomas, neste caso usando o esperanto. Porén, as letras de Kim Gordon están cantadas en inglés.
Coatómero
Mal funcionamento das proteínas COP
O tráfico intracelular é esencial para o transporte de moléculas, vesículas e orgánulos cara aos seus destinos correctos para que a célula manteña a súa homeostase. O mal funcionamento do tráfico intracelular está asociado a diversas doenzas neurolóxicas e non neurolóxicas. As mutacións no xene ARCN1 que codifica a subunidade sigma da proteína COPI é asociada á dexeneración das células de Purkinje e hipopigmentación.
Eleccións municipais en Cerdedo
Estes foron os resultados das eleccións municipais no concello de Cerdedo dende 1979 ata 2015, derradeiro ano no que celebraron eleccións antes da súa fusión co concello de Cotobade. miniatura|dereita|[[Galería de imaxes de casas dos concellos de Galicia|Casa do concello do Concello de Cerdedo]]
Composición das Corporacións
Corporacións democráticas no Concello de Cerdedo desde a aprobación da Constitución de 1978.
Pneumático
300px|miniatura|Estrutura dun pneumático sen cámara: 1. cinto de aceiro en dirección lonxitudinal, 2. estrutura radial, 3. arame, 4. lamia, 5. banda de rodamento, 6. parede lateral e 7. talón (cella). 250px|miniatura|Pneumático simétrico. Un pneumático (do πνευματικός, "relativo ó pulmón"), tamén denominado cuberta, é unha peza toroidal de caucho que se coloca nas rodas de diversos vehículos e máquinas. A súa función principal é permitir un contacto axeitado por adherencia e fricción co firme, posibilitando o arranque, o freado e a guía.
Os pneumáticos xeralmente teñen fíos que os reforzan. Dependendo da orientación destes fíos, clasifícanse en diagonais ou radiais. Os de tipo radial son o estándar para case tódolos automóbiles modernos.
Historia
En 1888, o veterinario e inventor escocés, John Boyd Dunlop, desenvolveu o primeiro pneumático con cámara de aire para o triciclo que o seu fillo usaba para ir á escola polas rúas cheas de fochancas de Belfast. Dunlop inflou uns tubos de goma cunha bomba de aire de balóns. Despois envolveu os tubos de goma cunha lona para protexelos e pegounos ás rodas do triciclo. Ata entón, a maioría das rodas eran de goma maciza, pero os pneumáticos permitían unha viaxe máis suave. Desenvolveu a idea e patentou o pneumático con cámara o 7 de decembro de 1889. Porén, dous anos despois de que lle concederan a patente, Dunlop foi informado oficialmente de que a patente foi invalidada polo inventor escocés Robert William Thomson, quen patentara a idea en Francia en 1847 e nos Estados Unidos en 1891. Dunlop gañou unha batalla legal contra Robert William Thomson e revalidou a súa patente.
Malvido, Ardán, Marín
Malvido é un lugar da parroquia de Ardán no concello pontevedrés de Marín, na comarca do Morrazo. Segundo o INE, en 2009 tiña 60 habitantes (27 homes e 33 mulleres).
Kiss FM
Kiss FM é unha cadea radiofónica española pertencente a Grupo KISS Media que tamén posúe Hit FM e Kiss TV. Emite unha programación de radiofórmula musical de tipo adulto contemporáneo cun pouco de contemporary hit radio.
Empezou as súas emisións o 13 de abril de 2002. Desde ese momento, o seu éxito foi espectacular e marcou un fito na historia da radio musical en España, sendo a de maior crecemento de audiencia na historia da radio musical española (no seu segundo ano nas ondas, logrou alcanzar 1 474 000 oíntes). Segundo a última onda do Estudo Xeral de Medios, publicada en decembro de 2010, Kiss FM ten 1 088 000 oíntes habituais diarios.
A programación creouse a partir dunha rigorosa selección de oldies da música pop das últimas tres décadas, con especial atención ás baladas e as cancións de corte melódico. Melodías emblemáticas dos Beatles, Elton John, Bryan Adams ou Céline Dion conviven a diario con interpretacións inesquecibles de Ana Belén, Mecano, Alejandro Sanz...
Tras a demanda existente, Kiss FM virou o seu rumbo e na actualidade mestura baladas dos últimos trinta anos coa música española máis variada da actualidade, presentadas por locutores que intentan só ser meros acompañantes do oínte. Esta emisora é da que menos publicidade emite en España. É líder no seu formato de Adulto Contemporáneo. Desde o pasado 7 de xaneiro, Kiss FM inclúe no seu repertorio os éxitos máis HOT do momento, entre os que se atopan artistas como Rihanna, Lady Gaga, Katy Perry ou Kesha.
A oferta musical de Kiss FM compleméntase coa actualidade informativa que, en forma de titulares, sucédese ao longo de toda a programación.
Ligazóns externas
Kiss FM Kiss FM
Dens Park
O Dens Park é un estadio de fútbol da cidade escocesa de Dundee. Foi construído en 1899 e serve de localía ao Dundee FC. Ten capacidade para 12.085 espectadores.
Período orbital
O período orbital (tamén chamado período de revolución orbital) e o tempo que tarda un planeta, un satélite, ou outro obxecto orbitante en completar a súa órbita.
Cando se fala de obxectos orbitantes arredor do Sol existen dous tipos de períodos orbitais:
O período sideral e o sinódico difiren dado que a Tierra, á súa vez, da voltas arredor do Sol.
Relación entre o período sideral e o período sinódico
Copérnico estableceu unha fórmula matemática relacionando os períodos sideral e sinódico dun planeta. Sendo:
Perante un tempo S, a Terra movese nun ángulo de (360°/E)S (asumindo unha orbita circular) e o planeta movese (360°/P)S.