cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dólar Peace
Concurso para o deseño
O 13 de decembro, a comisión reuniuse para revisar os deseños presentados, así como un conxunto realizado por Morgan, o gravador xefe da Casa da Moeda, a petición de Baker, e un conxunto, non solicitado, dunha persoa apelidada Folio, da cidade de Nova York. Descoñécese como se lles presentaron os espuxeron deseños á Comisión. Logo dunha ardua deliberación entre Fraser, Moore e Herbert Adams (escultor e ex-membro da Comisión), seleccionouse por unanimidade un deseño de Anthony de Francisci.
O deseño gañador
O escultor baseou o deseño do anverso da Liberdade nos trazos da súa muller, Teresa Cafarelli. Por mor da curta duración do concurso, carecía de tempo para contratar unha modelo coas características que imaxinaba. Teresa nacera en Nápoles, Italia; nalgunhas entrevistas, relatou que cando tiña cinco anos, ao pasar coa súa familia inmigrante a carón da Estatua da Liberdade ficara abraiada pola estatua e chamou a súa familia para que ollasen como imitaba a súa pose. Máis tarde escribiu ao seu irmán Rocco:
miniatura|232x232px|O deseñador do dólar Peace, Anthony de Francisci, coa súa muller, Teresa de Francisci. Breen escribiu que a coroa irradiada que leva a cabeza da Liberdade non é diferente da de certas moedas romanas, pero está «máis explicitamente destinada a lembrar a da Estatua da Liberdade». Anthony de Francisci recordou que abriu a fiestra do estudio e deixou que o vento soprase sobre o cabelo da súa muller en tanto que traballaba. Porén, sentía que o deseño non a representaba a ela en exclusiva. Sinalou que «o nariz, a plenitude da boca, son moi semellantes ás da miña esposa, aínda que toda a cara se alongou». De Francisci presentou dos deseños do anverso; un amosaba unha aguia bélica que rompía agresivamente unha espada; o outro, unha aguia en repouso que sostiña unha póla de oliveira. Este último deseño, que sería a base para o reverso do dólar Peace, lembrou a proposta pouco exitosa de De Francisci para a medalla da cidade de Verdún. O anverso presentado era case idéntico á moeda tal e como se cuñou, excepto por certos detalles da face e porque o deseño presentado utilizou números romanos no canto dos arábigos para a data.
Controversia
miniatura|222x222px|O [[Gravado|gravador Anthony de Francisci (esquerda) e o director da US Mint, Raymond T. Baker (dereita) inspeccionan un modelo en xeso do dólar Peace.]] O Tesouro anunciou o novo deseño o 19 de decembro de 1921. Nos xornais apareceron diversas fotografías de Baker e de Francisci examinando o modelo final de xeso, xunto coas descricións escritas dos deseños, xa que o Tesouro naquel momento estimaba ilegal que saísen impresas na prensa fotografías dunha moeda dos Estados Unidos. O secretario Mellon aprobou formalmente o deseño o 20 de decembro. Como á Casa da Moeda a produción de moldes lle levaría varios días, a primeira cuñaxe das novas moedas programouse para o 29 de decembro.
O novo deseño foi amplamente recollido nos xornais e tivo unha gran repercusión pública. Un comunicado de prensa da US Mint describía o reverso como «unha gran figura dunha aguia pousada sobre unha espada rota, sostendo unha póla de oliveira coa palabra "paz"». No entanto, o 21 de decembro, o New York Herald publicou un editorial moi incisivo contra o novo deseño:
Naquel momento, segundo Burdette, debido aos traumas da Gran Guerra, os estadounidenses eran moi sensibles aos seus símbolos nacionais, e non estaban dispostos a permitir aos artistas ningunha liberdade de interpretación. A Casa da Moeda, o Tesouro e a Comisión de Belas Artes comezaron a recibir un gran número de cartas do público opóndose ao deseño. De Francisci intentou defender o seu deseño, afirmando, «coa espada está a póla de oliveira da paz e a combinación de ambas fai imposible concibir a espada como un símbolo da derrota». Baker saíra de Washington para visitar a Casa da Moeda de San Francisco, unha longa viaxe de tres días. A directora interina Mary Margaret O'Reilly envioulle un telegrama o 23 de decembro no que procuraba urxentemente a súa aprobación para quitar a espada do reverso, tal e como recomendaran Moore e Fraser nunha reunión a tarde anterior. Debido á estreita liña de tempo para as cuñaxes do dólar de 1921, non foi posible esperar a resposta de Baker, polo que baixo a autoridade do subsecretario do Tesouro, Seymour Parker Gilbert, a quen se achegou O'Reilly, a Casa da Moeda procedeu a redeseñala. Para satisfacer a orde executiva de Harding, a Comisión de Belas Artes aprobou axiña o cambio, e cando Baker enviou o telegrama coa súa aprobación, o 24 de decembro, sen poder ver as revisións, Gilbert xa aprobara o deseño revisado en ausencia do secretario Mellon. Emitiuse un comunicado de prensa con atraso o 24 de decembro, no que se indicaba que a espada rota que aparecera no reverso alternativo de De Francisci non aparecería na moeda emitida. Na súa edición do 25 de decembro, o Herald adxudicouse a eliminación da espada rota do deseño da moeda.
Farran Zerbe, cuxo escrito na convención da ANA axudou a lanzar a proposta do dólar, viu a defensa de De Francisci e o comunicado de prensa, e suxeriu que o escultor pensara erroneamente que o seu deseño alternativo fora aprobado.
Lanzamento
A supresión da espada dos cuños, que xa se producira nos modelos de xeso, logrouse grazas a un traballo minucioso do gravador xefe da Casa da Moeda, Morgan, mediante ferramentas de gravado extremadamente finas. Morgan fixo o traballo o 23 de decembro en presenza de De Francisci, quen fora convocado á Casa da Moeda de Filadelfia para asegurar que o traballo se levase a cabo coa súa aprobación. Eliminar a espada resultaba insuficiente, xa que cumpriría tamén axustar o resto do deseño. Morgan tivo que disimular a supresión, e fíxoo estendendo a póla de oliveira, que anteriormente quedaba medio oculta pola espada, pero tivo que quitar unha pequena extensión do talo que aparecía á esquerda das poutas da aguia. Morgan tamén reforzou os raios e mellorou o aspecto da pouta do aguia. O gravador principal fixo o seu labor con tal habilidade que o traballo no dólar non chegou a ser coñecido durante máis de 85 anos.
O 28 de decembro, o superintendente da Casa da Moeda de Filadelfia, Freas Styer, enviou un telegrama a Baker, que estaba en San Francisco, no que lle confirmaba a primeira cuñaxe do dólar Peace. A Casa da Moeda informou máis tarde de que durante 1921 se cuñaron 1.006.473 pezas, unha taxa de produción durante os catro días que quedaban para terminar o ano que Burdette cualificou como «asombrosa». El conxectura que a cuñaxe de dólares da paz de 1921 continuou en 1922. A primeira moeda que se cuñou íaselle enviar ao presidente Harding, pero o que ocorreu foi dalgún xeito misterioso: O'Reilly indicou que ela enviara a moeda a Harding, pero o inventario patrimonial deste, preparado logo do falecemento no cargo do presidente menos de dous anos despois, non o menciona, nin hai alusión ningunha á moeda nos papeis de Harding. Breen, na súa obra anterior sobre moedas estadounidenses, declarou que a moeda lle foi entregada a Harding polo mensaxeiro o 3 de xaneiro de 1922, pero non indica a fonte da súa información. Algunhas probas da produción de 1921 foron cuñadas na fase previa, en acabamentos brillantes e mate, pero descoñécese exactamente cantas se produciron respectivamente en cada acabamento. Os historiadores numismáticos Leroy Van Allen e A. George Mallis estiman que o total de cuñaxes foi de vinte e catro do primeiro e cinco do segundo.
O dólar da paz entrou en circulación o 3 de xaneiro de 1922. Do mesmo xeito que todas as moedas dun dólar cuñadas desde 1840 ata 1978, independentemente do seu metal ou da súa aliaxe, o dólar da paz tiña un diámetro de 1,5 polgadas (38 mm), polo que era máis grande cás moedas de dólar actuais. A súa emisión completou o redeseño da moeda estadounidense que comezara coas emisións de 1907. O día seguinte, formáronse longas colas en Nova York cando o Banco da Reserva Federal desa cidade recibiu as 75.000 moedas enviadas inicialmente pola Casa da Moeda, que chegaron a case esgotarse ao final do día. Os caixeiros dos bancos contradixeron os rumores de que as moedas non se amoreaban correctamente, e afirmaron a The New York Times que o facían tan ben como os dólares Morgan. De Francisci pagáralle a Morgan 50 dos novos dólares; o 3 de xaneiro, Morgan envioulle as pezas. Segundo a súa muller, de Francisci apostara con varias persoas a que perdería o concurso de deseño, e utilizou esas moedas para pagar as apostas, polo que non gardou ningunha.
Segundo un xornal de Filadelfia:
Modificación e produción
Desde o principio, a Casa da Moeda descubriu que cumpría aplicar unha presión excesiva para resaltar o deseño da moeda, polo que os moldes rompían de contado. O 10 de xaneiro de 1922 e en ausencia de Baker, O'Reilly, que aínda era directora interina da Casa da Moeda, ordenou deter a produción do dólar. Os cuños enviáranse ás Casas da Moeda de Denver e de San Francisco antes de que alí comezase a cuñaxe, e ordenóuselles que non comezasen a traballar ata que se arranxasen as dificultades. Pediuse á Comisión de Belas Artes que emitise un ditame acerca dos cambios que poderían arranxar os problemas. Tanto Fraser como De Francisci foron chamados a Filadelfia e, tras repetidos intentos errados para resolver o problema sen reducir o relevo, de Francisci aceptou modificar o seu deseño para reducir o relevo. Os modelos de xeso que preparou reducíronse ao tamaño dunha moeda mediante o torno redutor Janvier da Casa da Moeda. No entanto, mesmo despois de dispor deste dispositivo pantográfico desde había 15 anos, entre o cadro de persoal da Casa de Moeda non había ningún experto no seu manexo e, segundo Burdette, «se chamasen un técnico de Tiffany's ou da empresa Medallic Art, as moedas de baixo relevo de 1922 poderían ser notablemente mellores do que foron».
En xaneiro de 1922 cuñáronse aproximadamente 32.400 moedas, nas que Morgan intentara manter un maior relevo. Aínda que se cría que todas se fundiran, apareceu na circulación un exemplar. Ademais, ocasionalmente aparecen no mercado dólares en acabamento especial proof 1922 con relevo alto, e crese que en total poden existir entre seis e dez exemplares. As novas moedas de relevo alto que Fraser aceptou en nome da Comisión, aínda que baixo protesta, tiveron series de produción limitada en Filadelfia a principios de febreiro. Cando os resultados se consideraron satisfactorios, o 13 de febreiro a Casa da Moeda de San Francisco comezou a cuñar os seus primeiros dólares Peace co deseño de relevo baixo. A Casa da Moeda de Denver iniciou a produción o 21 de febreiro e a de Filadelfia o 23 de febreiro. As tres casas de moeda xuntas cuñaron en 1922 máis de 84 millóns de pezas.
O dólar Peace circulaba principalmente no oeste dos Estados Unidos, onde se prefería a moedas aos billetes, e tivo pouca circulación noutras zonas. Á parte deste uso, as moedas gardáronse tamén en cámaras acoirazadas como parte das reservas bancarias. Era frecuente adquirilas nos bancos como agasallo de Nadal, e a maioría destas eran depositadas alí novamente en xaneiro. Coa derradeira cuñaxe de prata en moeda de 1928 pola Lei Pittman, a Casa da Moeda deixou de producir dólares Peace.
A produción de dólares da paz retomouse en 1934, debido a outra lei do Congreso; esta requiría que a Casa da Moeda comprase grandes cantidades de prata nacional, un produto cuxo prezo estaba no seu mínimo histórico. Esta lei asegurou aos produtores un mercado inmediato para o seu produto, coa ganancia dun gran beneficio para a Casa da Moeda grazas á monetización de prata comprada a baixo prezo. De feito, a Casa da Moeda pagou algúns envíos de lingotes de prata con dólares de prata. Consonte esta autorización, cuñáronse máis de sete millóns de dólares Peace de prata entre 1934 e 1935. Os funcionarios da Casa da Moeda consideraron a posibilidade cuñar dólares de prata en 1936 e, de feito, prepararon os moldes de traballo, mais ao non haber demanda comercial para eles, non se cuñou ningún. Como o gravador xefe Sinnock pensaba que era pouco probable unha futura demanda desa unidade de valor, ordenouse a destrución das matrices en xaneiro de 1937.
Cuñaxe dos dólares Peace con data 1964
miniatura|191x191px|[[Cuñaxe privada, non oficial, do dólar Peace datado en 1964.]]
O 3 de agosto de 1964, o Congreso aprobou a lexislación que prevía a cuñaxe de 45.000.000 de dólares de prata. As moedas de prata, incluíndo o dólar, volvéranse escasas por mor do seu acaparamento á medida que o prezo da prata aumentaba ata o punto de que un dólar de prata tiña máis valor como metal precioso que como moeda. As novas moedas estaban destinadas a seren utilizadas nos casinos de Nevada e noutros lugares do Oeste, onde o chamado «diñeiro duro» era moi popular. Moita xente queixouse na prensa numismática de que os novos dólares de prata só satisfarían o interese específico duns poucos, e non contribuirían a aliviar a escaseza xeral de moedas. Gran parte da presión para que se cuñasen as moedas estaba exercida polo líder da maioría no Senado, Mike Mansfield (demócrata por Montana), que representaba un estado que usaba moitos dólares de prata. Os preparativos para a cuñaxe leváronse a cabo nunha oficina da Casa da Moeda que se amosaba renuente. Ficaban algúns cuños sobreviventes da orde de destrución de dada por Sinnock en 1937, pero considerouse que estaban en malas condicións, e o gravador asistente da Casa da Moeda (máis tarde gravador xefe) Frank Gasparro foi autorizado a producir uns novos. Os funcionarios da Casa da Moeda tamén consideraron a posibilidade de utilizar o deseño do dólar Morgan, mais esta idea non frutificou e Gasparro replicou os moldes do dólar Peace. Todos os reversos dos moldes levaban marcas de ceca de Denver (D); como as moedas estaban programadas para a súa circulación no Oeste, considerouse lóxico cuñalas nas proximidades.
O secretario do Tesouro, C. Douglas Dillon, era contrario a retomar a cuñaxe do dólar Peace e, a principios de 1965, informou o presidente Lyndon Johnson da improbabilidade de que esas moedas circulasen en Montana nin en ningún outro lugar; simplemente serían acaparadas. Non obstante, Dillon concluíu que, vista a insistencia do senador Mansfield, terían que ser cuñadas. Dillon dimitiu o 1 de abril e o seu sucesor, Henry H. Fowler, foi inmediatamente interrogado por Mansfield acerca dos dólares; este garantiulle ao senador que as cousas se resolverían para a súa satisfacción. A directora da Casa da Moeda, Eva Adams, tamén estaba en contra de cuñar os dólares de prata, mais esperaba manter os 600.000 dólares destinados a ese gasto. O senador Mansfield negouse a considerar calquera cancelación ou demora, e o 12 de maio de 1965 a Casa da Moeda de Denver iniciou o proceso de cuñaxe do dólar Peace con data 1964. A Casa da Moeda obtivera a autorización do Congreso para continuar cuñando moedas con data de 1964 durante 1965.
En 1970, en previsión da aprobación do dólar Eisenhower, cuñáronse a modo de ensaio algúns dólares Peace cunha composición experimental de metal base; consonte a versión oficial, todos eles foron destruídos. A nova nova moeda de dólar, sucesora do dólar Peace, foi aprobada grazas a unha lei asinada polo presidente Richard Nixon o 31 de decembro de 1970, e amosa no anverso a cabeza do expresidente Dwight D. Eisenhower, falecido en marzo de 1969. Os dólares Eisenhower postos en circulación non contiñan xa nada de prata, aínda que algúns se cuñaron cun 40 % deste metal para o mercado do coleccionismo.
O dólar Peace do centenario (2021)
miniatura|221x221px|Caixa da [[Casa da Moeda dos Estados Unidos|US Mint co dólar Peace conmemorativo de 2021.]] O 5 de xaneiro de 2021, o presidente Donald Trump asinou unha lei para autorizar a emisión de dólares Morgan e Peace en 2021, en conmemoración do centenario da transición entre os devanditos modelos, e con carácter non circulante, senón destinados ao comercio numismático.
A US Mint publicou na primavera a información para a realización dos pedidos, a un prezo de 85 dólares a unidade. Estas moedas foron cuñadas co peso de 0,858 onzas troy en prata de 999 milésimas. Os dólares Peace estiveron dispoñibles a partir do 10 de agosto de 2021 e foron enviados aos compradores ao coñezo do seguinte ano fiscal, en outubro de 2021, cun máximo de tres exemplares por persoa. Estas moedas carecen de marca de ceca, como é habitual nas cuñadas na Casa da Moeda de Filadelfia.
En novembro de 2021, a US Mint anunciou que estes dólares Morgan e Peace conmemorativos pasarían a ser unha emisión anual a partir de 2022. Prevese que os dólares Peace da emisión de 2022 teñan un acabamento especial (poof).
Exemplares cuñados
Ningunha das tiraxes anuais do dólar Peace é especialmente rara, e a guía A Guide Book of United States Coins (ou Red Book) recolle exemplares en estados se conservación modestos cuxo prezo no mercado numismático supera escasamente o valor do seu metal. No entanto, hai dúas excepcións; unha delas é o dólar Peace do primeiro ano de emisión (1921), cuñado unicamente na Casa da Moeda de Filadelfia e con relevo alto, e a outra é o dólar de 1928-P, cuñado en relevo baixo. Os prezos para este dólar de 1928 da Casa da Moeda de Filadelfia son moito máis baixos do que se esperaría dunha tiraxe de só 360.649 espécimes, debido a que a US Mint anunciara que se producirían cantidades limitadas, o que levou a que se gardasen moitas destas moedas en canto saíron, en condición non circulada. Pola contra, non se gardaron grandes cantidades de dólares de 1934-S, polo que, aínda que o seu prezo en estado de conservación medio é moi accesible, os espécimes nun estado excelente poden chegar a custar hoxe milleiros de euros.
A Quintá, Espasantes, Pantón
A Quintá é un lugar da parroquia de Espasantes no concello lucense de Pantón na comarca da Terra de Lemos.
Rousa, Espasantes, Pantón
Rousa é un lugar da parroquia de Espasantes no concello lucense de Pantón na comarca da Terra de Lemos.
A Lama, Serode, Pantón
A Lama é un lugar da parroquia de Serode no concello lucense de Pantón na comarca da Terra de Lemos.
Toponimia
O orónimo provén do latín, e indica un lugar con lama ou lodo.
Xuan ya zhi shang
Xuan ya zhi shang (en 悬崖之上) é un filme chinés de 2021 dirixido por Zhang Yimou e escrito por Quan Yongxian. A historia está ambientada no estado monicreque de Manchukuo, baixo dominio do Imperio do Xapón, na década de 1930 antes do estoupido da segunda guerra mundial. Foi escollido como candidato da China para o Óscar ó mellor filme internacional na 94ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.
O Souto, Espasantes, Pantón
O Souto é un lugar da parroquia de Espasantes no concello lucense de Pantón na comarca da Terra de Lemos.
Vilaxilde, Espasantes, Pantón
Vilaxilde é un lugar da parroquia de Espasantes no concello lucense de Pantón na comarca da Terra de Lemos.
As Bouzas, Ferreira de Pantón, Pantón
As Bouzas é un lugar da parroquia de Ferreira de Pantón no concello lucense de Pantón na comarca da Terra de Lemos.
Ang.: Lone
Ang.: Lone é un filme dinamarqués de 1970 dirixido por Franz Ernst. Estreouse na 21ª edición do Festival Internacional de Cinema de Berlín, onde gañou un premio de Recoñecemento Especial. O filme foi escollido como candidato de Dinamarca para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 43ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.
Sabaraz, Espasantes, Pantón
Sabaraz é un lugar da parroquia de Espasantes no concello lucense de Pantón na comarca da Terra de Lemos.
Copa do Mundo de Fútbol Sub-20 do 2023
A Copa Mundial sub-20 da FIFA Arxentina 2023 foi a décima terceira edición da Copa Mundial de Fútbol sub-20. Disputouse en Arxentina entre o 20 de maio ao 11 de xuño de 2023. No evento participaron xogadores nados a partir do 1 de xaneiro do 2003.
Elección da sede
O torneo íase realizar no 2021; aínda que finalmente foi cambiado ao 2023 e Indonesia foi confirmada coma a sede. A pesar disto, o 29 de marzo do 2023 a FIFA retirou a sede ao país, debido a protestas pola participación de Israel e á falta de garantías ditadas polo goberno, anunciando ademais que «canto antes» daría a coñecer a nova sede. Perú, Arxentina e Catar mostraron interese de acoller o evento, e, finalmente, o 30 de marzo, Arxentina converteuse na candidatura oficial para albergar o torneo.
Basillao, Ferreira de Pantón, Pantón
Basillao é un lugar da parroquia de Ferreira de Pantón no concello lucense de Pantón na comarca da Terra de Lemos.
Curro, Ferreira de Pantón, Pantón
Curro é un lugar da parroquia de Ferreira de Pantón no concello lucense de Pantón na comarca da Terra de Lemos.
Copa do Mundo de Fútbol Sub-20 do 2023
Elección da sede
O 17 de abril a FIFA confirma como sede do campionato a Arxentina en substitución do país asiático. Así, Arxentina pasou a ser, xunto con Australia, os únicos dous países en albergar dúas veces a Copa Mundial sub-20 (a anterior fora no 2001).
O Valiño, Ferreira de Pantón, Pantón
O Valiño é un lugar da parroquia de Ferreira de Pantón no concello lucense de Pantón na comarca da Terra de Lemos.
Copa do Mundo de Fútbol Sub-20 do 2023
Sedes
O torneo tivo lugar en catro estadios situados nas cidades de La Plata, Mendoza, Santiago del Estero e San Juan. A final disputouse no estadio Diego Armando Maradona, na cidade de La Plata.
Árbitros
A listaxe dos árbitros foi confirmada o 20 de abril do 2023.
Inicialmente, o árbitro suízo Sandro Schärer foi seleccionado para participar no torneo, pero debido a unha lesión foi substituído polo árbitro español José María Sánchez Martínez e os seus asistentes.
Equipos participantes
Un total de 24 equipos que proviñan das seis confederacións clasificaron para o torneo. A maior ausencia foi o campión da edición anterior, Ucraína, que non puido defender o seu título ao non poder clasificar á fase de grupos do Campionato Europeo da UEFA sub-19 2022, ademais das ausencias de Portugal, México e Alemaña, equipos que participaron en edicións anteriores.
República Dominicana e Israel fixeron o seu debut na competición. No caso do país caribeño, tratouse da súa primeira clasificación na historia a calquera torneo da FIFA. Polo lado de Israel, tamén clasificou á Copa Mundial de 1970 a través da clasificación de Asia, mais este será o primeiro torneo FIFA no cal Israel clasifica como representante na confederación de Europa.
Arxentina, máximo gañador histórico da competición, orixinalmente fallara na clasificación ao ser eliminado en primeira ronda no Campionato Suramericano sub-20 2023. Con todo, logrou clasificar ao torneo na súa condición de novo país anfitrión logo da descualificación de Indonesia.
En cursiva, os equipos debutantes na Copa do Mundo de Fútbol sub-20.
Os Castriños, Ferreira de Pantón, Pantón
Os Castriños é un lugar da parroquia de Ferreira de Pantón no concello lucense de Pantón na comarca da Terra de Lemos.
Copa do Mundo de Fútbol Sub-20 do 2023
Sorteo
O sorteo para definir os grupos do campionato levouse a cabo na sede da FIFA, en Zúric, Suíza, o 21 de abril do 2023.
Os 24 equipos sorteáronse en seis grupos de catro equipos, coa anfitrioa Arxentina colocada automaticamente no Bombo 1 e situouse na primeira posición do Grupo A.
A partir dunha clasificación definida en resultados deportivos, os 24 equipos foron colocados nos seus respectivos bombos en función dos seus resultados nas últimas cinco edicións da Copa do Mundo de Fútbol Sub-20 (torneos máis recentes con maior ponderación), con puntos de bonificación dados aos campións da confederación. Por tanto, a clasificación utilizada para os bombos xerouse cos puntos obtidos nos Mundiais sub-20 de 2011, 2013, 2015, 2017 e 2019, segundo a FIFA.
A distribución dos bombos foi a seguinte:
Mellores terceiros
Os emparellamentos dos oitavos de final quedaron da seguinte maneira:
Os emparellamentos dos partidos 1, 3, 4 e 5 dependeron de quen foron os terceiros lugares que se clasificaron aos oitavos de final. A seguinte táboa mostra as diferentes opcións paira definir aos rivais dos gañadores dos grupos A, B, C e D.
– Combinación que se deu nesta edición.
Bota de Ouro
A Bota de Ouro entrégase ao maior goleador do torneo.
Balón de Ouro
O Balón de Ouro é para o mellor futbolista do torneo.
Luva de Ouro
A Luva de Ouro é para o mellor gardamenta do torneo.
Premio Fair Play
O Premio Fair Play da FIFA e para o equipo co mellor rexistro disciplinario da competición.
A Vila, Pantón, Pantón
A Vila é un lugar da parroquia de Pantón no concello lucense de Pantón na comarca da Terra de Lemos.
Clan Bruce
O Clan Bruce (en Clann Brùs) é un clan escocés das Terras Baixas. Foi unha casa real durante o século XIV, producindo dous reis de Escocia (Robert the Bruce e David II de Escocia), e un Alto Rei disputado de Irlanda, Edward Bruce.
Verónica Martínez Barbero
Verónica Martínez Barbero, nada en Xixón en 1980, é unha avogada e política asturiana.
Traxectoria
É veciña de Santa Cristina da Ramallosa, Baiona.
A Vila da Carreira, Ferreira de Pantón, Pantón
A Vila da Carreira é un lugar da parroquia de Ferreira de Pantón no concello lucense de Pantón na comarca da Terra de Lemos.
Estalido social de Chile en 2019
miniatura|Concentración na praza Baquedano ([[Providencia, Chile|Providencia, Santiago de Chile) no serán do 12 de novembro de 2019. Escenario habitual das manifestacións do "Estalido" foi chamada praza Dignidade. ]] Baixo a denominación "Estalido social" englóbanse unha serie de protestas multitudinarias que tiveron lugar dende outubro de 2019 en Santiago de Chile noutras cidades do país. Estas foron as maiores mobilizacións dende a caída da ditadura de Augusto Pinochet e tiveron fondas consecuencias no sistema político chileno.
Contos vellos para rapaces novos
Contos vellos para rapaces novos (nas primeiras edicións Contos vellos pra rapaces novos) é un libro de contos de todo o mundo, traducidos ao galego polo escritor Xosé Neira Vilas, publicado por Ediciós do Castro no ano 1983 e reeditado en varias ocasións.
Estalido social de Chile en 2019
Causas
As causas das protestas son diversas, aínda que o detonante das mesmas foi un incremento do transporte público de Santiago de Chile, diferentes estudos sinalan que as razóns profundas afunden as súas raíces en diferentes condicións estruturais:
Contos vellos para rapaces novos
Contido
miniatura|300px|[[Colofón (editorial)|Colofón da oitava edición.]] Contén trinta e tres narracións populares dos cinco continentes. Cada un dos contos leva unha ilustración.
Estalido social de Chile en 2019
A sucesión de protestas
miniatura|Pintadas contra a policía e chamando a non pagar o transporte público no mobiliario urbano de Santiago (24-10-2019) En outubro de 2019, un incremento nas tarifas do transporte público de Santiago de Chile derivou nas maiores protestas da Historia de Chile. Entre o 7 e o 17 de outubro comezaron as primeiras "evasións masivas", é dicir, un xeito de protestar consistente en evitar o pago do billete do transporte público, neste caso o metro da capital. Durante varios días, os manifestantes, autoconvocados polas redes sociais, superaron a capacidade de control do metro que acabou rexistrando perdas por valor de 500 millóns de pesos. O venres 18, malia a estaren as estacións protexidas polos carabineiros, o servizo do metro colapsou e a mobilidade da capital viuse seriamente afectada. Ao longo desa tarde tamén se rexistraron cargas policiais e actos vandálicos deixando a unha estudante ferida. No serán do venres 18 o goberno decretou a aplicación da Lei de Seguridade Interior, unha lexislación excepcional, e pechou durante a fin de semana o servizo de metro. Con todo durante esa noite sucedéronse episodios de protesta e violencia, mentres que se difundiu unha fotografía de Piñera canda a súa familia celebrando o aniversario dun dos seus netos nunha pizzería. A imaxe, difundida nas redes sociais, foi para moitos, tanto a nivel nacional como internacional, un símbolo da desconexión do presidente coa realidade do país.
Na madrugada do venres 18 ao sábado 19, Piñera ofreceu unha declaración na que anunciaba o establecemento do Estado de Emerxencia en Santiago e parte da Rexión Metropolitana. Isto significadaba a militarización da orde pública e a limitación das liberdades de reunión e circulación e decretouse un toque de queda durante a noite. Ao longo dese día as medidas de Estado de Emerxencia e o toque de recollida foi ampliado á totalidade da Rexión Metropolitana e á de Valparaíso e á provincia de Concepción, afectando ás principais cidades do país. Foi a primeira vez que se empregaba esta medida para evitar protestas dende a ditadura de Pinochet, se ben fora usado por mor de catástrofes naturais na democracia. Malia a estas medidas, as protestas continuaron afectando ás principais cidades chilenas, causando ás veces episodios violentos como saqueos e enfrontamentos coas forzas de seguridade. Sebastián Piñera declarou entón que ofrecía diálogo paralizando o incremento do prezo do metro, aínda que alertou contra as protestas. A retórica do presidente endureceuse chegando a falar de "grupos criminais organizados" como responsables dos disturbios e de que Chile estaba "en guerra contra un inimigo poderoso" e que os que participaban nas protestas violentas estaban "en guerra contra todos os chilenos de boa vontade que queremos vivir en democracia". O domingo 20 Santiago de Chile e as principais cidades do país acolleron multitudinarias manifestacións de apoio ás protestas. A pesar do seu carácter pacífico, efectivos de carabineiros e do exército dispersaron algunhas mediante a forza habendo agresións a xornalistas. Cidades como Valparaíso, Viña del Mar, Antofagasta e Concepción, volveron acoller as mobilizacións nos días posteriores.
Durante os días posteriores, Piñeira anunciou un conxunto de medidas de tipo social que recollían aumentos salariais e das pensións, estabilidade nos prezos da enerxía ou a ampliación dos seguros médicos, denomoninado "Nova Axenda Social" máis non resultou suficiente. O venres 25 tivo lugar a "marcha máis grande de Chile" que mobilizou a 1 200 000 persoas na capital e, estímase, a uns de 3 000 000 de chilenos. miniatura|Imaxe aérea da praza Baquedano durante a "Marcha máis grande de Chile" (25-10-2019)O día 26 de outubro de 2019, o presidente Piñera solicitou a dimisión dos ministros e conformou un novo goberno. Aínda que a prensa especulou sobre a posibilidade de que se integrasen figuras políticas independentes, finalmente, Piñera nomeou a persoas procedentes do seu espazo político.
As protestas proseguiron nos días seguintes, e tiveron unha maior conflitividade o luns 4 de novembro. Para esa xornada, chamada "super luns", convocáranse diferentes accións reivindicativas como unha folga e unha mobilización na céntrica praza de Italia en Santiago durante a tarde. Con todo, nese día sucedéronse actos de violencia: un total de 43 persoas resultaron feridas, entre elas, dúas carabineiras por seren atacadas con cócteles Molotov, dous atropelados por vehículos policiais e outro polo impacto dun proxectil no cranio.
Os intentos por recuperar a normalidade non foron exitosos e nos centros escolares, estudantes sumáronse ás protestas fuxindo dos recintos. Isto levou a adiantar a fin do curso nalgúns institutos, e tamén causou a intervención, con violencia, das forzas da orde no interior de espazos escolares e universitarios.
Cara a mediados de novembro de 2019, apareceron grupos identificados con chalecos reflectores amarelos que pretendían defender propiedades privadas dos movementos de protesta, especialmente nos barrios acomodados de Santiago de Chile. Mais intensidade da violencia nas manifestacións continuou escalando e houbo ataques a recintos militares, como o de Tejas Verdes (vencellado a actos de tortura na ditadura de Pinochet), e actos anticlericais como a queima de igrexas. Tras 21 días de protestas e disturbios, Sebastián Piñera convocou ao Consello de Seguridade Nacional, que reune a autoridades políticas e militares, o 7 de novembro de 2019. Foi a primeira vez que se xuntaba dende 2014 e Piñera anunciou nova lexislación para conter os desordes. Con todo, nos días seguintes, algúns ministros, como o de Interior, Gonzalo Blumel, disuadiron a Sebastián Piñera para que non declarase de novo o estado de sitio, que facultaba a militarización da orde pública, insistíndolle na necesidade de abrir diálogo coa oposición.
A apertura de canles de comunicación entre os sectores sociopolíticos chilenos permitiu reducir a conflictividade. Aínda así, nos meses de decembro de 2019, xaneiro e febreiro de 2020, sucedéronse protestas como os que afectaron á proba de acceso á universidade ou os disturbios en Viña del Mar durante o seu festival musical. Con todo, a pandemia de covid-19 fixo que o goberno de Sebastián Piñera decretase o Estado de Excepción a partir do 19 de marzo de 2020, durante un período inicial de 90 días. O abeiro desta medida impúxose tamén un toque de recollida en todo o territorio nacional e o confinamento das comunas (concellos) con alta incidencia o que significou a perda de intensidade do movemento das protestas.
O aniversario das protestas, en outubro de 2020, poucos días antes do plebiscito constitucional, foi outro momento álxido das mobilizacións. Aínda que a maior parte delas foron pacíficas, houbo algúns episodios violentos que remataron con case 600 detidos e dúas igrexas de Santiago queimadas.
Represión policial e vítimas
miniatura|Protesta polos traumas oculares derivados das actuacións policiais (2-11-2019) A resposta policial ante as protestas foi criticada pola súa dureza describíndose numerosos casos de brutalidade. Paralelamente ás protestas houbo actuacións xudiciais contra algunhas accións policiais polo acoso aos manifestantes, como o lanzamento de gases lacrimóxenos en centros sanitarios ou o disparo de perdigóns en centros académicos.
A Cruz Vermella estimou que, só nas xornadas de outubro, 2 500 persoas foron feridas. Estímase que entre outubro de 2019 e marzo de 2020 faleceron 34 persoas.
Informes de institucións como Alto Comisionado das Nacións Unidas para os Dereitos Humanos e da Comisión Interamericana de Dereitos Humanos, así como de organizacións non gobernamentais como Amnistía Internacional e Human Rights Watch, testemuñaron numerosos usos excesivos da violencia por parte das forzas de seguridade incluíndo mortes, lesións, violencia sexual ou privacións arbitrarias de liberdade.
Ante estas acusacións, houbo momentos políticos encamiñados á censura da política de Piñera e o seu goberno. Deste xeito, o Congreso Nacional acabou por inhabilitar por 5 anos ao ministro do Interior, Andrés Chadwick. Tamén, un grupo de deputados de esquerda propuxo a destitución do xefe do Estado en novembro de 2019. A proposta non prosperou, sendo rexeitada na primeira votación da Cámara de Deputados por 79 votos en contra e 73 a favor.
En abril de 2021, varios grupos de xuristas e defensores dos Dereitos Humanos (entre os que se atopaba Baltasar Garzón), denunciaron ante a Corte Penal Internacional a Sebastián Piñera e aos seus colaboradores por estes casos de violencia policial. Foron acusados por delitos de "lesa humanidade" por considerar que as respostas das forzas de seguridade foron mostras dun "ataque organizado, masivo, extenso, e sistemático" contra os civís. Mais en decembro de 2021, a fiscalía do tribunal internacional desestimou a denuncia.
Consecuencias
miniatura|Proxección un edificio a favor dunha nova constitución en Santiago de Chile (31-12-2019)
Proceso constituínte
Ante a magnitude do descontento social mostrado dende outubro de 2019, diferentes sectores comezaron a pronunciarse a favor dunha cambio profundo da Constitución de 1980, aprobada durante a ditadura de Augusto Pinochet. Deste xeito, ante a presión de organizacións sociais, sindicais, políticas e xurídicas,  Sebastián Piñera fixo anuncios pouco claros nos que non desbotaba dunha reforma estrutural do texto. Finalmente, o 10 de novembro de 2019, o ministro do Interior, Gonzalo Blumel, confirmou que o goberno comezaría un proceso de redacción dunha nova Constitución mediante un "Congreso Constituínte" e un referendo para a ratificación da carta magna que se elaborara. Malia a que a oposición valorou que o executivo se abrise a unha nova Constitución rexeitou a forma de redactala, propondo unha asemblea constituínte electa para tal fin, a chamada Convención Constitucional. O 15 de novembro, goberno e oposición acordaron celebrar un duplo plebiscito simultáneo no que se preguntase á cidadanía se querían unha nova Constitución e o xeito de facelo, optando entre a Convención Constitucional ou unha convención mixta na que se escollese a parte dos seus integrantes mentres que o resto serían designados polo Congreso. Sebastián Piñera asinou a lei para convocar o referendum o 23 de decembro de 2019.
Os días 15 e 16 de maio de 2021 a cidadanía escolleu aos 155 membros da Convención Constitucional, dos que 18 escanos estaban reservados aos pobos orixinarios. O escrutinio amosou unha vitoria contundente dos candidatos independentes e da esquerda, aínda que só participou o 41,55% dos electores. Sectores de centro dereita consideraron que os acordos da Convención eran demasiado ideoloxizados e queixándose da falta de integración e consenso. Algúns aspectos polémicos do texto foron a declaración de Chile como un estado plurinacional e a equiparación da xustiza indíxena co resto do sistema xudicial, a eliminación do Senado, ademais, moitos cidadáns consideraron que non se protexía a propiedade privada, malia a ser desmentido. Finalmente, o 4 de setembro de 2022, a cidadanía chilena rexeitou en referendo a proposta de constitución elaborada pola convención constituínte: 62% votos contrarios fronte o 38% favorable. Ante o resultado, as forzas políticas chilenas exploraron a posibilidade de retomar un proceso constituínte novo e en decembro de 2022 logrouse o acordo sobre os aspectos institucionais e xurídicos básicos que a nova Carta Magna debería incorporar así como o procedemento de elaboración do texto.
Cambios políticos
As forzas políticas tamén se viron cuestionadas polo movemento social do Estalido. As protestas, que se sucederan sen ter líderes claros, criticaban as políticas seguidas durante toda a democracia chilena. A valoración pública do presidente Sebastián Piñera afundiuse, conseguindo o mínimo histórico de aprobación en xaneiro de 2020: só un 6% dos chilenos valoraban positivamente a súa xestión. Pero, paralelamente, foron emerxendo novas figuras, como Gabriel Boric, que conectaron mellor co descontento. Deste xeito, cando tiveron lugar as eleccións presidenciais de novembro de 2021, os resultados supuxeron un troco importante en Chile: os tres candidatos máis votados procedían de correntes políticas menores ata ese momento. O terceiro candidato máis votado foi Franco Parisi do Partido da Xente, de corte populista, mentres que a xefatura do Estado sería disputada entre o esquerdista Gabriel Boric e o dereitista José Antonio Kast. Por primeira vez dende a fin do réxime de Pinochet os candidatos de centro dereita e centro esquerda non foron quen de pasar á segunda volta. O 19 de decembro de 2021, os resultados fixeron presidente de Chile a Boric co o 55,87% e máis de 4 620 000 votos, fronte o 44,13% e case os 3 650 000 votos de Kast, o que fixo de Gabriel Boric o xefe do Estado máis votado ata o momento.
Introdución da Pensión Garantida Universal
Aínda que a pandemia de covid-19 condicionou moito a lexislatura, o goberno reorientou a súa política social. Deste xeito, en decembro de 2021, logo de autorizar varias retiradas do aforro depositado nos fondos de pensións, Sebastián Piñera propuxo a creación dunha Pensión Garantida Universal a conta dos orzamentos públicos. Con ela preténdese outorgar 185 000 pesos mensuais a máis de 2 300 000 persoas maiores de 65 anos en situación de vulnerabilidade e que se sumaría ao importe que perciben do seu fondo de pensións. Segundo as proxeccións do goberno, o custo da medida supoñerá máis do 0,9% do PIB ata mediados do século XXI. A Pensión Garantida Universal foi un dos derradeiros proxectos de lei que o goberno de Sebastián Piñera someterá á consideración do Congreso Nacional polo que procura gañar o apoio do grupo político do seu sucesor, Gabriel Boric. Finalmente, o proxecto de lei da Pensión Garantida Universal foi aprobado por unanimidade pola Cámara de Deputados, e o seu primeiro pago fíxose en febreiro de 2022, beneficiando a máis de 2,5 millóns de xubilados.
Alfredo Vázquez
O nome Alfredo Vázquez pode referirse a:
A Vila, San Vicente de Castillón, Pantón
A Vila é un lugar da parroquia de San Vicente de Castillón no concello lucense de Pantón na comarca da Terra de Lemos.
Icare
Icare é un filme de animación luxemburgués, belga e francés de 2022 dirixido por Carlo Vogele. Inspirado na mitoloxía grega, relata unha reescritura dos mitos de Ícaro, o Minotauro, Ariadna e Teseo imaxinando o Minotauro como unha criatura pacífica. Foi escollido como candidato de Luxemburgo para o Óscar ó mellor filme internacional na 95ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.
A Pega
O topónimo galego A Pega pode referirse a:
Pegariña
O topónimo galego Pegariña pode referirse a:
Jeremy Seewer
Jeremy Seewer, nado en Bülach o 18 de xullo de 1994, é un piloto suízo de motocrós. Foi catro veces subcampión do mundo de motocrós, dúas delas en MX2 (2016 e 2017) e outras dúas na categoría raíña, MXGP (2019 e 2020).
Pegas
O topónimo galego Pegas pode referirse a:
Jeremy Seewer
Campionato de Europa de MX2
En 2012 pasou ao campionato europeo de MX2, onde conseguiu un podio, pero perdeu dous Grandes Premios por unha lesión. Con todo, conseguiu o quinto posto na clasificación final. Ese mesmo ano fixo a súa primeira aparición no Campionato Mundial de Motocross de MX2 e conseguiu inmediatamente os seus primeiros puntos. Correu no Campionato de Europa MX2 en 2013, acabando subcampión por detrás do seu compatriota Valentín Guillod. Participou ademais en catro Grandes Premios do Mundial, quedando no posto 27 na clasificación final.
Campionato Mundial de MX2
En 2014 converteuse definitivamente en piloto do Campionato Mundial de MX2. Conseguiu puntuar en todas as carreiras do campionato, unha regularidade que se viu recompensada cun décimo posto na clasificación final. En 2015 subiu tres veces ao podio e acabou quinto na clasificación final. No 2016 foi subcampión do mundo de MX2, superado só por Jeffrey Herlings, e reptiu subcampionato no 2017, por detrás esta vez de Pauls Jonass, logrando ademais as súas primeiras vitorias en Grandes Premios, ao gañar cinco deles.
Campionato Mundial de MXGP
En 2018 pasou a competir na máxima categoría do Mundial, MXGP, co equipo oficial de Yamaha, e na tempada 2019 conseguiu o subcampionato por detrás de Tim Gajser, mesmo resultado que no 2020, no que logrou a súa primeira vitoria na máxima categoría, no Gran Premio da Lombardía.
Himalaya, l'enfance d'un chef
Himalaya, l'enfance d'un chef (en हिमालय) é un filme nepalés de 1999 dirixido por Éric Valli e financiado por compañías de Francia. Foi o primeiro filme nepalés en ser nomeado ao Óscar ó mellor filme internacional na 72ª edición dos premios.
Acollida
Ten unha puntuación en Metacritic de 73, sendo as críticas maioritariamente positivas.
SBS deulle ao filme unha valoración de 3.5/5, dicindo que "A historia de Himalaya é atemporal. O director francés Eric Valli cóntaa como unha lenda, e é unha que coñece ben", e que é "unha saga sinxela pero bastante conmovedora".
Pego
O topónimo Pego pode referirse a:
Rosario Sánchez Mora
Rosario Sánchez Mora, coñecida como A Dinamiteira, nada en Villarejo de Salvanés o 21 de abril de 1919 e finada en Madrid o 17 de abril de 2008, foi unha miliciana española, combatente na Guerra Civil. É coñecida por ser reflectido o seu labor na fronte republicana nun poema de Miguel Hernández titulado Rosario, dinamitera.
Xuventude na fronte
Con dezasete anos ingresou nas Milicias Obreiras do Quinto Rexemento, que partiu o 19 de xullo de 1936 cara a Somosierra para deter as tropas do xeneral Mola. Aínda que inicialmente non sabía nada de adestramento militar ou artillería, participou coas mulleres da milicia republicana, entre elas Angelita Martínez, Consuelo Martín, Margarita Fuente e Lina Odena, na fronte e armadas, lonxe das tarefas clásicas de auxiliares e enfermeiras da muller na guerra. Despois de dúas semanas de loita, nas que conseguiron conter aos sublevados franquistas, a guerra nas montañas deixou de ser unha batalla aberta para converterse nunha batalla de posicións e foi asignada á sección de dinamiteiros, fabricando bombas de man caseiras. Alí, manipulando dinamita, perdeu unha man cando lle estoupou un cartucho, un acto cantado por Miguel Hernández no poema Rosario, dinamitera. Ferida grave, operárona no hospital de sangue da Cruz Vermella en Cabreira, onde conseguiron salvarlle a vida. No hospital foi visitada persoalmente polo filósofo José Ortega y Gasset.
Despois de saír do hospital, reincorporouse á división como xefa da central do Estado Maior Republicano na Ciudad Lineal de Madrid. Foi alí onde Rosario coñeceu aos poetas Miguel Hernández, Vicente Aleixandre e Antonio Aparicio, todos eles ao servizo da causa republicana.
Pasara un ano de guerra cando se presentou a súa oportunidade de volver á fronte. A 10ª Brigada Mixta do Campesiño convertérase na 46ª División, con máis de doce mil homes ao seu mando, que no verán de 1937 interveu nunha ofensiva cara a Brunete para tratar de atrapar ás forzas rebeldes que asediaban Madrid desde o suroeste. O ataque foi de tal magnitude que o pobo claudicou en poucas horas, aínda que as pequenas guarnicións de Quijorna e Villanueva del Pardillo resistiron o ataque. Rosario foi elixida para converterse en xefa de correos da súa división, co rango de sarxento, encargada de ser o vínculo co estado maior da capital e de levar a correspondencia dos soldados.
Rosario, mentres tanto, comezou a traballar na oficina que Dolores Ibárruri, a Pasionaria, organizara no número 5 da rúa de Zurbano de Madrid para captar mulleres que cubrisen os postos de traballo que os homes deixaban libres cando marchaban á fronte. Alí traballou ata que deu a luz á súa filla Elena.