cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Protectorado Español de Marrocos
Organización territorial
Nun principio, as autoridades españolas distribuíron o territorio asignado de forma xenérica en tres demarcacións postas baixo a autoridade das comandancias xerais de Ceuta, Melilla e Larache. Con todo, esta división non foi definitiva. En 1918, o protectorado dividíase en dúas únicas zonas, oriental e occidental, baixo a autoridade das comandancias militares de Melilla e Ceuta respectivamente. En 1927, unha vez pacificado e ocupado efectivamente o territorio, a Alta Comisaría comezou a organizar o territorio en rexións. Ao caer a monarquía e instaurarse a República, creáronse tres rexións civís. A organización definitiva, que se mantería ata o final do protectorado, data de 1935, cando o servizo de Intervencións dividiu o territorio en cinco rexións: Yebala, Lucus, Gomara, Rif e Kert.
Localidades máis importantes: Arcila, Xauen, Tetuán, Villa Sanjurjo, Villa Nador, Larache.
Prensa
A historia da prensa no protectorado comeza xa en 1860, na cidade de Tetuán, co Eco de Tetuán fundado por Pedro Antonio de Alarcón, que tras fusionarse co El Norte de África, pasaría a chamarse La Gaceta de África. Os xornais máis importantes editados en lingua española no protectorado son os seguintes: En Xauen edítase desde 1920 El Eco de Chef Chauen, no que colabora Tomás Borrás.
En Larache editábase desde 1925 El Heraldo de Marruecos. Finalmente, en Tánxer, aínda que zona internacional, chegáronse a editar El Porvenir, Diario de África e o diario España, que foi publicado entre 1938 a 1967.
Porén editáronse outros moitos xornais tales como:
Deportes
Varios equipos de fútbol participaron na liga española durante os anos de protectorado. O Atlético Tetuán foi o único que chegou a xogar na Primeira división española de fútbol, aínda que só durante unha tempada (1951-52). Outros como o Larache, Alcázar ou o Pescadores chegaron a xogar en Terceira.
A viaxe de Baldassare
A viaxe de Baldassare é unha novela de Amin Maalouf publicada no ano 2000 co título orixinal en francés de Le Périple de Baldassare. Foi traducida ao galego por Xavier Queipo e María Dolores Torres París, e publicada por Edicións Xerais en novembro de 2000. No 2001 foi finalista no premio Arcebispo San Clemente, e no 2004 foi candidata para o Premio Internacional de Literatura da IMPAC de Dublín.
Trama
A obra está ambientada no século XVII (entre 1665 e o 1 de xaneiro de 1667) en Europa e o Levante (actualmente chamado Medio Leste). Narra a viaxe de Baldassare, un rico comerciante de libros xenovés que reside en Gibelet (actualmente Jbeil, no Líbano), que procura un libro sagrado, O Centésimo Nome. Deste libro dise que contén o nome de Deus sagrado e descoñecido e sagrado, e quen o coñece ten a resposta para a salvación das almas na fin do mundo, que segundo algúns terá lugar trala apocalipse no ano 1666.
Na viaxe percorre o Imperio Otomán, Italia e Londres, dividindo a narración en catro cadernos.
Hydrangea
miniatura|dereita|Planta da hortensia con flores lilas, preto da cidade de Lugo, no verán de 2009. miniatura|dereita|Folla de hortensia
A viaxe de Baldassare
O Centésimo Nome
A primeira parte comeza en Gibelet no verán de 1665. Baldassare fala nunha analepse de cando oíu falar por vez primeira d' O Centésimo Nome, escrito por Abou-Maher al-Mazandarani. Foi en decembro de 1648, nunha visita dun peregrino moscovita. Xa en 1665, atopouse cun exemplar do libro, un agasallo dun veciño seu sumamente pobre. Porén, vese na obriga de venderllo a un cabaleiro francés, que se dirixe cara a Constantinopla.
Acompañado polos seus dous sobriños e por un servinte, diríxese cara á capital otomá co propósito de recuperar o libro. Aos dous días da viaxe, únese ao grupo Marta, unha moza da vila, que escapou a Constantinopla coa intención de saber se o seu marido (un rateiro do que hai anos que non sabe) está vivo ou morto. Na viaxe, Marta faise pasar pola muller de Baldassare, e inician unha relación amorosa.
Hydrangea
Hydrangea é un xénero que inclúe unhas 100 especies de plantas de flor nativas do sur e leste de Asia así como tamén propias de Norteamérica e Suramérica, son coñecidas normalmente coma hortensias. En Galiza é común a especie Hydrangea macrophylla como planta ornamental.
Características
A meirande parte das hortensias son arbustos de entre 1 e 3 metros de altura, mais algunhas son árbores cativas, e mesmo outras son parras que cadan os 30 metros trepando polas árbores cara arriba. Poden ser de follas caducas ou de follas perennes, non obstante as máis amplamente cultivadas, que son especies de climas mornos, son de folla caduca. Producen flores dende o inicio da primavera até finais do outono que se dispoñen nos extremos dos talos. Estas flores poden ser rosas, brancas, azuis, e doutras cores intermedias, dependendo en parte do pH do solo. Pódese forzar a coloración rosada das flores, usando fertilizantes ricos en nitróxeno e fósforo e pobres en potasio, mentres que se se desexan flores azuis, os fertilizantes han ser ricos en potasio e pobres en nitróxeno e fósforo. A floración azul tamén pode requirir o aporte de adubos acidificantes tales como: sulfato amónico, nitrato amónico, sulfato potásico etc. Tamén se pode engadir sulfato de aluminio se as medidas anteriores son insuficientes. A coloración rosa conseguirase con adubos alcalinos, coma nitrato de calcio. A adición coidadosa de carbonato sódico ao solo pode producir unha floración multicolor.
As hortensias atópanse entre as escasas plantas que acumulan aluminio. Obteñen o aluminio dos solos acedos, e forman complexos na flor que lles proporciona a súa cor azul.
Especies
Hai arredor de 100 especies no xénero Hydrangea. Entre as especies seleccionadas inclúense:
A viaxe de Baldassare
Un ceo sen estrelas
En Xénova acólleo un comerciante, que quere casalo coa súa filla. Baldassare, indeciso sobre o seu futuro, embarca cara a Londres o 26 de abril. Nesta travesía fai escala en Maó, Tánxer e Lisboa. De camiño a Inglaterra, o navío é apresado polos holandeses e levado a Ámsterdam. O 23 de agosto, finalmente, chegan a Londres. Ese mesmo día atopa a Cornelius Wheeler, quen lle cede O Centésimo Nome. Varias semanas despois, o 12 de setembro, comeza o grande incendio de Londres (en realidade, comezou o día 2, pero na novela púxose o día 12 para facelo coincidir co aninovo do calendario xuliano vixente en Rusia).
A tentación de Xénova
Retoma a narración o 12 de outubro, xa en Xénova. Conta o modo en que escapou de Londres, por mor da persecución dos católicos, pasando por París, Lión, Aviñón e Niza. O 31 de outubro embarcan cara á illa de Chío coa intención de rescatar a Marta. Porén, tras falaren no barco, ela di que quere quedar na illa co seu marido. Baldassare, confuso, regresa a Xénova, onde chega o 27 de decembro. Nestas datas aínda pensa que o mundo pode rematar. Alí fala con Giacominetta, a filla do comerciante que o acollera, e ela dille que prefire non casar. Recibe unha carta da súa irmá dicíndolle que os seus sobriños chegaran ben a Gibelet.
Remata a narración o mediodía do 1 de xaneiro de 1667, coa expectativa dunha nova vida como comerciante na cidade dos seus antergos.
Hydrangea
Cultivo e usos
As hortensias cultívanse dende tempos remotos coma planta ornamental no Xapón, e dende mediados do século XIX tamén de xeito extensivo noutras áreas do mundo con climas temperados, sendo moi común na xardinaxe galega particular. É unha planta ornamental moi popular polas súas enormes cabezas florais, sendo a especie H. macrophylla con moito a máis amplamente cultivada con preto de 600 cultivares coñecidos. A poda regular evita que o arbusto medre demasiado.
Na cultura popular dalgúns lugares dique a Hydrangea atrae os mortos ou a morte.
Outras variedades soamente florean en talos vellos.
Os xardineiros adoitan determinar a cor das flores engadindo determinados tipos de fertilizantes para alterar a acidez do solo.
Algunhas variedades populares de Hydrangea son:
A rega é no período primavera verán, as regas teñen que ser abondosas e frecuentes, de xeito que o substrato estea sempre húmido para que as flores non muchen. A reprodución da hortensia multiplícase por cortes das pólas trala floración. Os insectos que afectan á hortensia son o pulgón e maila araña vermella. Para eliminar o primeiro aplícase un insecticida específico, e para combater a segunda utilizaremos un acaricida. As enfermidades tamén poden ser un obstáculo para o desenvolvemento da planta. Fungos, coma o oídio, producen a podremia do exemplar, ou danos nas follas. Para solucionar o problema, aplicaremos un funxicida. Outra enfermidade é a clorose, que se produce por un pH demasiado alto, o que comporta falta de ferro no substrato. Ollámolo polo ton amarelento das follas. Para combatelo aplicaremos un produto específico, rico en ferro.
Middlesex (homónimos)
Middlesex é un antigo condado do sur de Inglaterra.
Dicionario biográfico de Galicia
O Dicionario biográfico de Galicia, en tres volumes, foi publicado a partir de novembro de 2010 por Ir Indo Edicións.
Descrición
Con máis de 4.100 biografías de galegos de tódolos tempos, o dicionario defínese coma unha ferramenta de consulta para facer máis doado o traballo a escolares e profesionais no emprego do galego. O texto presentase a dúas columnas e leva pequenas fotografías, sempre en branco e negro. Agrúpase en tres tomos, cada un deles cun índice alfabético ao final, incluíndo preto de cincocentas entradas de mulleres:
Nas páxinas 322-333 do Tomo III inclúese un anexo do Tomo I, con 24 entradas, que comeza con Abad Vidal, Xosé e remata con Díaz García, Juán Ramón.
Crítica
Na obra non aparecen os reis de Galicia, nin outros persoeiros relevantes como Aurelio Aguirre, Álvaro Cunqueiro, Luís Amado Carballo, Gonzalo López Abente, Marcial Valladares ou Fermín Penzol e si persoeiros que non teñen relación con Galicia como o tirano Polícrates de Samos, o poeta Simónides (de Samos) ou o pintor francés Léon Bonnat, nado na Baiona francesa.
As entradas aparecen ordenadas segundo o nome completo e non polo máis coñecido. Por exemplo, non se atopa sa entradas "Castelao", "Reixa, Antón" ou "Risco, Vicente" senón "Rodríguez Castelao, Afonso Daniel Manuel", "Rodríguez Reixa, Antón" e "Martínez-Risco Agüero, Vicente". En ocasións non se respecta a orde alfabética (p. ex. en Martínez Salazar, Andrés, p. 279). Así mesmo, os nomes de pía aparecen galeguizados.
Namegata
Namegata (行方市, なめがたし, Namegata-shi) é un concello xaponés da prefectura de Ibaraki. Está situado no centro-leste da rexión de Kantō e ao sueste da prefectura, e na area da provincia histórica de Hitachi, na parte leste da illa de Honshu. A súa superficie é de 222,38 km² e a poboación de 38.280 habitantes (2009) e ten unha densidade de poboación de 172 hab./km².
O concello de Namegata limita cos concellos de Kasumigaura, Omitama, Hokota, Kashima e Itako.
Historia
A cidade de Namegata foi fundada pola fusión de 3 concellos do distrito de Namegata (Asō, Kitaura e Tamatsukuri) no en 2 de setembro de 2005.
Regotraveso, Santa Mariña de Presqueiras, Forcarei
Regotraveso é un lugar da parroquia de Santa Mariña de Presqueiras, no concello pontevedrés de Forcarei. Segundo o IGE do 2008 tiña 3 habitantes deles 1 homes e 2 eran mulleres, o que supón que se mantivo a poboación desde 2007.
Carlos Santana
Carlos Augusto Alves Santana, máis coñecido como Carlos Santana, é un guitarrista de rock e Jazz-Rock nado o 20 de xullo de 1947 na cidade de Autlán de Navarro, estado de Xalisco, México.
Traxectoria
Despois de asinar coa Columbia Records, Santana lanzou un álbum chamado Santana. O grupo tiña a Carlos Santana na guitarra, Gregg Rolie (piano e voz), David Brown (baixo), Michael Shrieve (batería), Jose Areas (percusión) e Michael Carabello (percusión). Para promover o álbum, a banda Santana tocou en Woodstock. A presentación en Woodstock foi notábel e aumentou moito a súa popularidade. Santana tivo un grande éxito, así como Abraxas (1970) e Santana III (1971). A banda orixinal disolveuse. Rolie chegaría a ser un membro fundador de Journey.
Carlos Santana usou o nome Santana e unha serie músicos diferentes para continuar as súas presentacións nos Estados Unidos, lanzando varios discos. Durante este período, Carlos adoptou o nome "Devadip", conferido polo líder espiritual Sri Chinmoy. Lanzou ao mercado moitos traballos nas décadas de 70 e 80, incluíndo colaboracións con Willie Nelson, Herbie Hancock, Booker T. Jones, Wayne Shorter, Ron Carter e The Fabulous Thunderbirds. En 1991, Santana apareceu no álbum de Ottmar Liebert Solo Para Ti, nas cancións "Reaching out 2 U" e nunha regravación da súa propia canción "Samba Pa Ti". Foi instalado no Rock and Roll Hall of Fame en 1998.
Santana xurdiu novamente en 1999 co lanzamento de Supernatural, que incluíu colaboracións con Rob Thomas, Eric Clapton e Lauryn Hill. Supernatural foi o álbum de Santana de maior venda, alcanzando o número 1 na lista Billboard e mantendo esa posición por 12 meses, e gañando nove Premios Grammy.
A súa música integra elementos percusivos africanos, melódicos latinos e estruturais do rock anglosaxón e creou unha música nova.
A Fernal, Ribadelouro, Tui
A Fernal é un lugar da parroquia de Ribadelouro, no concello pontevedrés de Tui, na comarca do Baixo Miño. Segundo o padrón municipal de habitantes do Instituto Galego de Estatística no ano 2019 tiña 37 habitantes (18 homes e 19 mulleres), un aumento de 13 habitantes respecto ao ano 1999.
San Tomé de Ancorados, A Estrada
San Tomé de Ancorados é unha parroquia que se localiza no concello pontevedrés da Estrada na comarca de Tabeirós - Terra de Montes. Segundo o IGE en 2012 tiña 122 habitantes (62 mulleres e 60 homes), distribuídos en 6 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 159 habitantes.
Patrimonio
A igrexa de San Tomé de Ancorados ten numerosas mostras do románico no interior. É dunha soa nave e con ábsida rectangular.
As festas parroquiais celébranse o 21 de decembro, día de San Tomé.
Cancións clínicas
Cancións clínicas é o terceiro álbum de estudio da banda galega de indie rock Chicharrón, publicado o 9 de novembro de 2018 a través do colectivo artístico Prenom. O disco foi gravado por Ibán Pérez no estudio Terraforma do Hío baixo a produción de Rubén Domínguez.
Ao igual que o seu traballo anterior, Cancións clínicas está totalmente composto en galego. Todos os temas están compostos por Chicharrón e todas a letras foron escritas por Alberto M. Vecino agás "No seu despregar", que é un poema de Gonzalo Hermo titulado orixinalmente "O dó".
Gran Premio de Bélxica de 1964
Resultados do Gran Premio de Bélxica de Fórmula 1 de disputado en Spa-Francorchamps o 14 de xuño de 1964. Foi a terceira carreira da tempada de Fórmula Un de.
Músculo maseter
O músculo maseter  é un músculo da faciana, que se atopa na superficie externa no óso maxilar inferior. Trátase dun músculo curto, con tres planos: superficial, medio e profundo.
Insercións do maseter
A nivel superior, este músculo insírese no arco cigomático.
A nivel inferior, insírese na mandíbula, na súa superficie externa.
Relacións
A superficie interna deste músculo relaciónase cun paquete vasculonervioso, o maseterino. Tamén está en contacto coa apófise coronoide do maxilar inferior e co músculo buccinador e coa bolsa adiposa de Bichat.
A superficie externa relaciónase cos vasos que percorren a faciana: arteria transversa da faciana. Tamén cos músculos cutáneos da faciana e co conduto de Stenon, procedente da glándula parótide.
Función
É un dos músculos mastigadores, cuxa acción é a de elevar a mandíbula e levala cara atrás.
Gramática
Ás veces restrínxese o uso do termo gramática ás regras e principios que definen a morfoloxía e a sintaxe. Con todo, a separación dos niveis non é totalmente nítida por diversas razóns, como que certas regras gramaticais realízanse no nivel fonético-fonolóxico, ou que existen parámetros ou criterios semánticos que serven para decidir cando unha determinada construción considérase gramatical. Algunhas tendencias da lingüística moderna representan un regreso aos temas da gramática tradicional desde novos puntos de vista.
As partes centrais da gramática foron tradicionalmente o ensino das partes do discurso e as categorías gramaticais, así como o ensino das regras xerais para combinar palabras en unidades máis longas (combinacións de palabras, oracións) e a estrutura destas unidades do discurso, a sintaxe.
A gramática tradicional só estudaba a morfoloxía e a sintaxe.
Etimoloxía
O térmo gramática deriva do latín grammatĭca, e este do vocábulo grego γραμματικῆ [τέχνη] (grammatikḗ tékhne), onde tékhne significaba «arte» ou «técnica» e grammatikḗ, derivado de γράμμα (grámma, «letra»), significaba «das letras». Para os gregos antigos, esta «arte das letras» abarcaba todos os aspectos do discurso: ortografía, sintaxe, interpretación dos textos e mesmo a crítica literaria; é dicir, englobaba boa parte do que hoxe diferenciamos como filoloxía, como gramática e como retórica.
Foi Dionisio da Tracia, no seu Tékhne Grammatiké século I a.C., o que estableceu unha terminoloxía que herdarían as gramáticas occidentais posteriores, a partir das latinas. Os romanos antigos, con Elio Donato á cabeza, crearon o termo litteratura (de littera, «letra») que reservaron para a parte histórica e interpretativa, mentres que conservaron o helenismo grammatica para o conxunto de normas e regras.
Distintos sentidos de gramática
O termo «gramática» tamén pode describir o comportamento lingüístico de grupos de falantes e escritores, en lugar de individuos. As diferenzas de escala son importantes para este sentido da palabra: por exemplo, o termo «gramática inglesa» podería referirse a toda a gramática inglesa (é dicir, ás gramáticas de todos os falantes da lingua), nese caso o termo abarca unha gran cantidade de variacións. A menor escala, pode referirse só ao que comparten as gramáticas de todos ou da maioría dos falantes de inglés (como a orde das palabras suxeito verbo obxecto nas oracións declarativas simples). Na escala máis pequena, este sentido de «gramática» pode describir as convencións dunha soa forma de inglés relativamente ben definida.
Unha descrición, un estudo ou unha análise destas regras tamén pode denominarse gramática. Un libro de referencia que describe a gramática dunha lingua denomínase «gramática de referencia» ou simplemente «gramática». Unha gramática totalmente explícita que describe exhaustivamente as construcións gramáticas dunha determinada variedade de fala denomínase gramática descritiva. Este tipo de descrición lingüística contrasta coa prescrición lingüística, un intento de desalentar ou suprimir activamente algunhas construcións gramaticais, mentres que codifica e promove outras, xa sexa nun sentido absoluto ou sobre unha variedade estándar. Por exemplo, algúns prescriptivistas sosteñen que as oracións en inglés non deben terminar con preposicións, prohibición que se remonta a John Dryden (13 de abril de 1668 - xaneiro de 1688), cuxa inexplicable obxección a esta práctica quizais levou a outros angloparlantes a evitar a construción e a desaconsellar o seu uso. Con todo, a encadenación de preposicións ten unha longa historia en idiomas xermánicos como o inglés, onde está tan estendida como para ser un uso estándar.
Fóra da lingüística, o termo gramática utilízase a miúdo nun sentido bastante diferente. Pode utilizarse de forma máis ampla para incluír as convencións de ortografía e puntuación, que os lingüistas non adoitan considerar como parte da gramática, senón como parte da ortografía, a convencións utilizada para escribir unha lingua. Tamén pode usarse de forma máis restrinxida para referirse a un conxunto de normas prescritivas unicamente, excluíndo aqueles aspectos da gramática dunha lingua que non están suxeitos a variación ou ao debate sobre a súa aceptabilidade normativa. Para os non lingüistas, «A gramática é a miúdo unha forma xenérica de referirse a calquera aspecto do inglés ao que a xente se opón».
Historia da teoría gramatical
miniatura|upright|Portada da [[Gramática castellana de Antonio de Nebrija,1492]] A gramática formal é unha codificación do uso desenvolta baseándose na observación. Ao establecerse e desenvolverse as regras, puido aparecer o concepto prescritivo, que a miúdo creou unha brecha entre o uso contemporáneo e o aceptado como correcto. Os lingüistas consideran normalmente que a gramática prescritiva non ten xustificación algunha máis aló do gusto estético dos seus autores. De calquera forma, as prescricións permiten á sociolingüística explicar as razóns polas que un determinado grupo social utiliza construcións diferenciais.
O estudo formal da gramática é unha parte importante da educación desde a idade temperá ata a aprendizaxe avanzada, aínda que as regras que se ensinan nas escolas non constitúen unha gramática no sentido en que os lingüistas utilizan o termo, xa que son prescritivas antes que descritivas.
A teoría gramatical evolucionou a través do uso e a división das poboacións humanas. As regras sobre o uso da linguaxe foron estudadas sobre todo coa introdución da escritura. A primeira gramática sistemática do sánscrito orixinouse na Idade do Ferro na India, con Iaska (século VI a.C.), Pāṇini (autor da gramática máis antiga que se coñece: o Astadhiaia, un estudo sobre o sánscrito) (séculos VI-V a.C. ) e os seus cronistas Pingala (c. 200 a.C.), Katyayana, e Patañjali (século II a.C). O tolkāppiyam, a primeira gramática do támil, data, na súa maioría, de antes do século V da nosa era. Os babilonios tamén fixeron algúns intentos de descrición lingüística.
A gramática apareceu como disciplina no helenismo a partir do século III a.C. con autores como Riano e Aristarco de Samotracia. O manual de gramática máis antigo que se coñece é o Tékhne Grammatiké (Τέχνη Γραμματική), unha sucinta guía para falar e escribir con claridade e eficacia, escrita polo antigo erudito grego Dionisio Tracio (c. 170-c.  90 a.C.), alumno de Aristarco de Samotracia que fundou unha escola na illa grega de Rodas. O libro de gramática de Dionisio Tracio seguiu sendo o principal libro de gramática para os escolares gregos ata o século XII d.C. Os romanos basearon nel os seus escritos gramaticais e o seu formato básico segue sendo a base das guías gramaticais de moitas linguas ata os nosos días. A gramática latina desenvolveuse seguindo modelos gregos a partir do século I a.C., debido ao traballo de autores como Orbilius Pupillus, Remmius Palaemon, Marcus Valerius Probus, Verrius Flaccus e Aemilius Asper.
A gramática do irlandés orixinouse no século VII coa Auraicept na n-Éces. A gramática árabe xurdiu con Abu al-Aswad al-Du'ali no século VII. Os primeiros tratados de gramática hebrea apareceron na Alta Idade Media, no contexto do Midrash (interpretación da Biblia hebrea). A tradición caraíta («basado na lectura») orixinouse no Bagdad abbásida. O Diqduq (século X) é un dos primeiros tratados gramaticais da Biblia hebrea. Ibn Barun no século XII, compara a lingua hebrea co árabe na tradición gramatical islámica..
Pertencente ao trivium das sete artes liberais, a gramática ensinouse como disciplina fundamental durante toda a Idade Media, seguindo a influencia de autores da antigüidade tardía, como Prisciano. O tratamento das linguas vernáculas comezou gradualmente durante a Alta Idade Media, con obras illadas como o primeiro tratado gramatical, pero só chegou a ser influente nos períodos do Renacemento e do Barroco. En 1486, Antonio de Nebrija publicou Las introduciones Latinas contrapuesto el romance al Latin, e, en 1492, Gramática castellana, a primeira gramática castelá. Durante o Renacemento italiano do século XVI, a Questione della lingua foi a discusión sobre o status e a forma ideal da lingua italiana, iniciada polo De vulgari eloquentia de Dante (Pietro Bembo, Prose della volgar lingua Venecia 1525). A primeira gramática da lingua eslovena foi escrita en 1583 por Adam Bohorič, e Grammatica Germanicae Linguae, a primeira gramática do alemán, publicouse en 1578.
En 1643 apareceu a Grammatica sclavonica de Ivan Ujevitx e, en 1762 publicouse tamén a Short Introduction to English Grammar de Robert Lowther. A Grammatisch-Kritisches Wörterbuch der Hochdeutsch Mundart, unha gramática do alto alemán en cinco volumes, escrita por Johann Christoph Adelung, apareceu en 1774.
No século XVIII iniciáronse os estudos comparados de varias linguas europeas e asiáticas, traballos que culminaron coa afirmación de Gottfried Wilhelm Leibniz de que a "maioría das linguas proviñan dunha única lingua, a indo-europea". A partir de finais do século XVIII, a gramática pasou a entenderse como un subcampo da disciplina emerxente da lingüística moderna. A Deutsche Grammatik de Jacob Grimm publicouse por primeira vez na década de 1810. A Vergleichende Grammatik des Sanskrit, Zend, Griechischen, Lateinischen, Litthauischen, Altslawischen, Gotischen und Deutschen de Franz Bopp, punto de partida da lingüística comparada moderna, apareceu en 1833.
A partir do século XIX, xurdiu a gramática comparativa, como enfoque dominante da lingüística.
Ata o inicio do século XX, non se tiña iniciada a descrición gramatical da lingua dentro de seu propio modelo. Mais, abordando esta perspectiva, xurdiu o "Handbook of American Indian languages" (Manual das linguas indíxenas americanas) (1911), do antropólogo Franz Boas, así como os traballos do estruturalista dinamarqués Otto Jespersen, que publicou, en 1924, "A filosofía da gramática". Boas desafiou a metodoloxía tradicional da gramática ao estudar linguas non indo-europeas que carecían de testemuños escritos. A análise descritiva, representada nestes dous autores, desenvolveu un método preciso e científico, ademais de describir as unidades formais mínimas de calquera lingua.
Para Ferdinand de Saussure, "a lingua é o sistema que sustenta calquera idioma concreto", isto é, o que falan e entenden os membros de calquera comunidade lingüística, pois participan da gramática. A mediados do século XX, Noam Chomsky concibiu a teoría da "gramática universal", baseada en principios comúns a todas as linguas.
Nos séculos XIX e XX tamén se estableceron as bases científicas da Semiótica, como "sistema de signos", a conectar varias ou todas as áreas do coñecemento.
A primeira gramática da lingua galega foi publicada en Lugo en 1868, sendo o seu autor o ourensán Juan Antonio Saco y Arce.
Orixes da gramática moderna
O sistema de nocións e categorías da gramática moderna, ata a terminoloxía (nomes de partes da oración, casos etc.) remóntase á tradición lingüística antiga (gregos - Aristóteles, estoicos, escola alejandrina; romanos - Varrón (116-27a.C.).
Os métodos modernos de gramática teñen a súa orixe na tradición lingüística india (nos escritos das artes liberais de mediados do primeiro milenio a.C.). Na Idade Media era unha das Sete Artes Libres. Sendo á vez descritiva e normativa, implica o estudo dos textos clásicos e unha determinada concepción da linguaxe; a lingua, identificada co latín, aparece como unha forma potencialmente eterna, directamente relacionada cos mecanismos do pensamento. Ata finais do século XII, utilizáronse no ensino os libros de texto latinos tardíos de Donato e Prisciano, e só entón apareceron as primeiras gramáticas orixinais como a Doctrinale de Alexandre de Villedieu e o Grecismus de Eberhard de Bethune.
Límites entre a gramática e outras disciplinas lingüísticas
A semántica, a lexicoloxía e a fonética non adoitan estar incluídas na gramática e opóñenselle. Con todo, nalgunhas concepcións da gramática, o seu alcance enténdese de forma ampla e inclúense a semántica gramatical, a morfonoloxía (que inclúe a morfonoloxía segmentaria, a acentoloxía e a entonoloxía, é dicir, a ciencia da tonación) e a derivatoloxía (a ciencia da formación das palabras), situadas no límite da gramática e, respectivamente, da semántica, a fonética e a lexicoloxía.
Desenvolvemento das gramáticas
miniatura|200px|Gramática da [[lingua hebrea de Judah Monis, publicada por primeira vez en 1735 para os alumnos de Harvard.]] As gramáticas evolucionan co uso e as separacións das poboacións humanas. Coa chegada das representacións escritas, tenden a aparecer regras formais sobre o uso lingüístico. As gramáticas formais son unha codificación do uso desenvolvida por observación. Así que as regras se establecen e se desenvolven, acostuma aparecer o concepto prescritivo de corrección gramatical. Isto habitualmente crea un distanciamento entre o uso contemporáneo e aquel que se acepta como correcto. Os lingüistas normalmente consideran que as gramáticas prescritivas non teñen máis xustificación que o gosto estético dos seus autores. Porén, en sociolingüística as prescricións considéranse como parte da explicación de por que non algunha xente di unha cousa e outros din outra dependendo do contexto social.
As linguas construídas (chamadas tamén linguas planificadas) son máis comúns hoxe en día. Moitas desenvolvéronse co obxectivo de axudar na comunicación humana (tal e como o esperanto) ou creadas como parte dunha obra de ficción (como o klingon). Cada unha destas linguas artificiais ten a súa propia gramática.
Dise con frecuencia que unha lingua analítica ten unha gramática máis simple que unha lingua sintética, o cal é erróneo. As linguas analíticas utilizan a sintaxe para transmitir información para o que as linguas sintéticas usan a flexión. Noutras palabras, a orde das palabras non é significante e a morfoloxía é moi significante nunha lingua puramente sintética, en canto que a morfoloxía non é tan significante e a sintaxe é o moito nas linguas analíticas. Así, o chinés e o afrikaner, por exemplo, son moi analíticas e, polo tanto, o significado depende en boa medida do contexto. O latín, que é unha lingua moi sintética, usa afixos e flexión para transmitir a mesma información que o chinés coa sintaxe.
Educación
A gramática prescritiva ensínase en primaria e secundaria. O termo "escola de gramática" refírese historicamente a unha escola (adxunta a unha catedral ou mosteiro) que ensina gramática latina a futuros sacerdotes e monxes. Orixinalmente referíase a unha escola que ensinaba aos alumnos para ler, escudriñar, interpretar e declamar poetas gregos e latinos (entre eles Homero, Virxilio, Eurípides e outros). Non debe confundirse coas escolas de gramática británicas modernas, relacionadas aínda que distintas.
Unha lingua estándar é un dialecto que se promove por encima doutros dialectos na escritura, a educación e, en termos xerais, na esfera pública; contrasta cos dialectos vernáculos, que poden ser obxecto de estudo na lingüística descritiva académica, pero que de cando en cando se ensinan de forma prescritiva. A "primeira lingua" estandarizada que se ensina na educación primaria pode ser obxecto de política controversia porque ás veces pode establecer unha norma que defina a nacionalidade ou a etnia.
Recentemente empezouse a actualizar o ensino da gramática na educación primaria e secundaria. O obxectivo principal foi evitar o uso de regras prescritivas obsoletas en favor do establecemento de normas baseadas en investigacións descritivas anteriores e cambiar as percepcións sobre a "corrección" relativa das formas estándar prescritas en comparación cos dialectos non estándar. Unha serie de metaestudios descubriron que o ensino explícito das partes gramaticais da oración e a sintaxe ten pouco ou ningún efecto na mellora da calidade da escritura dos alumnos de primaria, secundaria e bacharelato; outros métodos de ensino da escritura tiveron un efecto positivo moito maior, como o ensino de estratexias, a escritura colaborativa, a escritura resumida, o ensino de procesos, a combinación de oracións e os proxectos de indagación.
A preeminencia do francés parisiense reinou practicamente sen oposición ao longo da historia da literatura francesa moderna. O italiano estándar baséase no fala de Florencia e non na da capital, debido á súa influencia na literatura antiga. Do mesmo xeito, o español estándar non se basea na fala de Madrid, senón na dos falantes cultos de zonas máis setentrionais, como Castela e León (véxase Gramática da lingua castelá). Na Arxentina e Uruguai a norma española baséase nos dialectos locais de Buenos Aires e Montevideo (castelán riopratense). O portugués ten, por agora, dúas normas oficiais, respectivamente portugués brasileiro e portugués europeo.
A variante serbia do serbocroata está igualmente dividida; Serbia e a República Srpska de Bosnia e Hercegovina utilizan as súas propias subvariedades normativas distintas, con diferenzas nos reflexos Ѣ|yat. A existencia e codificación dunha norma montenegrina distinta é obxecto de controversia, algúns tratan o montenegrin como unha variedade lingüística con normas separadas, e outros pensan que debería considerarse outra forma de serbio.
O noruegués ten dúas normas, Bokmål e Nynorsk, cuxa elección está suxeita a controversia: Cada municipio noruegués pode declarar unha delas como lingua oficial ou pode permanecer "lingua neutral". O nynorsk conta co apoio do 27% dos municipios. A lingua principal utilizada nas escolas primarias, elixida por referendo no distrito escolar local, segue normalmente a lingua oficial do seu municipio. O alemán estándar xurdiu a partir do uso estandarizado na chancillería da lingua do alto alemán nos séculos XVI e XVII. Ata aproximadamente 1800, era case exclusivamente unha lingua escrita, pero agora fálase tanto que a maioría dos antigos dialectos alemáns están case extinguidos.
O chinés estándar é a forma falada estándar da lingua chinesa na República Popular da China (RPC), a República de China (ROC) e República de Singapur. A pronuncia do chinés estándar baséase no acento local do chinés mandarín de Luanping, Chengde, na provincia de Hebei, preto de Pequín, mentres que a gramática e a sintaxe baséanse no chinés escrito vernáculo moderno.
Nos Estados Unidos, a Sociedade para a Promoción da Boa Gramática designou no 2008 o 4 de marzo como Día Nacional da Gramática.
Nervio estatoacústico
O nervio estatoacústico, nervio auditivo ou nervio vestibulococlear é o oitavo dos doce pares craniais. O seu nome débese á súa dobre función de audición e sensitivo para información nociceptiva. Leva a información dende o aparello auditivo ó cerebro. De camiño de oído ó cerebro atravesa o conduto auditivo interno, que se atopa no óso temporal.
Composición do nervio
O VIII par cranial está composto por tres feixes:
Funcións
Dúas funcións:
Lesións
Unha lesión no feixe coclear produce xordeira do oído afectado. Nos outros feixes, prodúcense diversos síntomas: vertixe, perda de equilibrio etc.
Premio da Crítica de poesía castelá
O Premio da Crítica Española foi creado no ano 1956 e concédese ós mellores libros de narrativa e poesía publicados en España ó longo do ano anterior nas catro linguas do Estado (castelán, catalán, éuscaro e galego). O xurado está formado normalmente por 22 membros da Asociación Española de Críticos Literarios. É un galardón sen dotación económica.
Nicolás Sánchez
Federico Nicolás Sánchez, nado en San Miguel de Tucumán o 26 de outubro de 1988, é un xogador arxentino de rugby. Xoga de medio apertura para a selección de rugby da Arxentina e no equipo arxentino do Super Rugby.
Traxectoria
Sánchez xogou para o Pampas XV na Vodacom Cup 2011 (Suráfrica) en que resultaron campións. Ao fin desa tempada fichou pola Union Bordeaux Bégles do Top 14. Nese club, xogou dúas tempadas. Para a 2014/15 Sánchez ficou para o RC Toulonnais. Nese ano logrou a Copa de Campións Europea de Rugby co conxunto francés. Rematado a tempada, o arxentino marchou ao seu país para comezar o novo proxecto da UAR no Super Rugby.
Nicolás disputou 27 encontros para os Pumas dende o seu debut o 21 de maio do 2010 ante o Uruguai en Santiago de Chile até o momento. El anotou 2 ensaios, 25 conversións, 44 golpes de castigo e 5 drops, un total de 207. Leva disputando o Rugby Championship dende a admisión da Arxentina no torneo en 2012. Foi o máximo anotador do Rugby Championship 2014 con 54 puntos. Ademais, Sánchez tamén xogou a Copa do Mundo de Rugby 2011 e a Copa do Mundo de Rugby 2011. Nesta última, foi o máximo anotador con 97 puntos.
Século XVIII
século XVII < século XVIII > século XIX
Tempo que transcorre entre o 1 de xaneiro de 1701 e o 31 de decembro de 1800. Coñecido como o século da Ilustración. thumb|Límites políticos a principios do ano 1700
Fontela, Ventoxo, Forcarei
Fontela é un lugar da parroquia de Ventoxo, no concello pontevedrés de Forcarei. Segundo o IGE do 2008 tiña 18 habitantes deles 10 homes e 8 eran mulleres, o que supón que diminuíu a poboación desde 2007.
A Fonte, Ribadelouro, Tui
A Fonte é un lugar da parroquia de Ribadelouro, no concello pontevedrés de Tui, na comarca do Baixo Miño. Segundo o padrón municipal de habitantes do Instituto Galego de Estatística no ano 2019 tiña 12 habitantes (7 homes e 5 mulleres), un descenso de 6 habitantes respecto ao ano 1999.
Condados de Xeorxia, Estados Unidos
Estes son os 159 condados do estado estadounidense de Xeorxia.
Lista videoxogos de Paradox Interactive
Esta é unha lista dos videoxogos desenvolvidos, publicados ou distribuídos por Paradox Interactive.
A Gándara, Ribadelouro, Tui
A Gándara é un lugar da parroquia de Ribadelouro, no concello pontevedrés de Tui, na comarca do Baixo Miño. Segundo o padrón municipal de habitantes do Instituto Galego de Estatística no ano 2019 tiña 25 habitantes (11 homes e 14 mulleres), un descenso de 6 habitantes respecto ao ano 1999.
Exército Vermello Xaponés
O Exército Vermello Xaponés (日本赤軍) foi un grupo armado fundado no Xapón en 1971 por Fusako Shigenobu. O grupo, formado a partir de elementos da extrema esquerda xaponesa, contou aproximadamente con entre douscentos e trescentos integrantes, e o 10% chegou a operar fóra das fronteiras xaponesas. A pesar do seu reducido tamaño, alcanzou especial notoriedade internacional durante os anos setenta, cometendo distintas accións espectaculares, como o asalto ao aeroporto de Tel Aviv no que 26 persoas (incluídos dous integrantes deste grupo) acabaron mortos baixo o fogo de metralladoras e explosións de granadas de man. Está sinalado como o primeiro grupo que cometeu accións para outros grupos de Occidente, como secuestros de embaixadas, chancelarías, barcos ou avións.
Despois da detención de Kōzō Okamoto, o líder deste grupo, o Exército Vermello Xaponés diminuíu as súas actividades, até que cesaron por completo a finais da década de 1980, despois de estourar un coche bomba nunhas instalacións militares estadounidenses en Nápoles.
Hai constancias e especulacións de que realizou ou realizaría atentados xunto a distintos grupos terroristas, por exemplo, a Fronte Popular para a Liberación de Palestina, Setembro Negro, Brigadas Vermellas, Baader Meinhof, Al Fatah, Exército Corso, IRA, ETA, Iparretarrak e Hamás.
Tiña como obxectivos políticos a revolución proletaria no Xapón, o derrocamento do Goberno do Xapón, acabar coa monarquía da familia imperial xaponesa e consolidar unha revolución mundial.
Alto Palatinado
Encóntrase no leste do Estado federal, e limita ao suroeste coa Alta Baviera, ao sur coa Baixa Baviera, ao oeste cona Franconia Media e ao noroeste coa Alta Franconia. Ademais limita ao leste coa República Checa, cuxa frontera encóntrase aberta desde 2008 grazas ao Acordo de Schengen.
A súa capital administrativa é Ratisbona.
División administrativa
A rexión do Alto Palatinado está composta por tres cidades-distrito (Kreisfreie Städte) e sete distritos rurais (Landkreise):
Xeografía
miniatura|160px|Reserva natural Doost, entre Floß e Neustadt an der Waldnaab No Alto Palatinado hai algunhas cordillieras, varios esteiros e lagos. En comparación con outras rexións de Alemaña, o Alto Palatinado ten máis ben unha baixa densidade de poboación. Ss rexións máis importantes son:
Historia
Historicamente o Alto Palatinado identíficase co Nordgau de Baviera, que era unha parte do vello ducado de Baviera. O nome está directamente ligado ao Palatino (en latín Palatium, en alemán Pfalz), e ao derivado Kurpfalz.
O Baixo Palatinado (Niederpfalz) ou Palatinado Renano (Rheinpfalz) forma parte do Land alemán de Renania-Palatinado e non ten contacto físico co anterior. Ambos os dous constitúen a rexión histórica denominada Palatinado.
Ferrocarril
A rexión do Alto Palatinado está atravesada polas seguintes liñas ferroviarias:
Aeroportos
Os aeroportos máis achegados son:
Economía e comercio
miniatura|200px|As ruínas do forte Flossenbürg son un grande atractivo turístico A economía do Alto Palatinado sufriu un gran cambio na década de 1994-2004. A taxa de desemprego, tanto no sector primario (agricultura e acuicultura) como na industria, aumentou considerabelmente. Porén, a taxa de emprego no sector de servizos aumentou nun 18,8 %. Hoxe en día a economía rexurdiu e a taxa de desemprego estabilizaouse nun 4,6 %. Segundo o seu PIB (119,3), o Alto Palatinado pertence ás rexións máis ricas da Unión Europea (EU27: 100, Alemaña: 115,8) (ano 2004).
O comercio na rexión distribúese máis que nada nas PEMEs, moitas delas pertencen ás líderes da súa rama. O turismo tamén ten un papel destacado na rexión. A pesar de que a agricultura foi moi importante nos anos anteriores, hoxe en día ten unha importancia menor.
O sector industrial concéntrase sobre todo na "Gran Ratisbona":
Ratisbona é tamén a 5ª cidade na produción de Biotecnoloxía de Alemaña.
Política
Desde 1999 Rupert Schmid (CSU) é o Presidente do Alto Palatinado. Seus vicepresidentes son Ludwig Spreitzer (CSU) e Norbert Hartl (SPD).
Covardía
miniatura|Metáfora da covardía A covardía é a «falta de ánimo e valor». Na iconografía, adoita representarse coa imaxe dunha muller farrapenta que leva nas súas mans unha ave que se alimenta de lixo e prea, ou ben un coello (ou lebre), como símbolo dos animais asustadizos.
John Bartlett
John Bartlett, nado en Plymouth (Massachusetts) en 1820 e finado en 1905, foi un escritor e editor norteamericano.
Traxectoria
Foi un neno esperto, que comezou a ler aos tres anos, e con nove leu toda a Biblia. Cando tiña dezaseis anos marchou a Cambridge (Massachusetts) e traballou na librería que fornecía a Harvard. En 1849 adquiriu a librería. Coñecido pola súa memoria para as citas, comezou a recollelas e en 1855 publicou a primeira edición de Familiar Quotations, que nas súas 258 páxinas tiña entradas de 169 autores, aínda que a terceira parte formábana citas da Biblia e das obras de William Shakespeare.
En 1862 vendeu a librería e durante a guerra civil americana serviu na U.S. Navy. En 1863 entrou na editorial Little, Brown and Company, e nese ano apareceu a cuarta edición do seu libro de citas por esa editorial, que segue a publicala e revisala actualmente.
Bartllet tamén escribiu libros de xadrez e pesca e compilou un libro de concordancias de Shakespeare, Complete Concordance to Shakespeare's Dramatic Works and Poems (1894), que aínda é o libro estándar da súa clase.
Francisco Martínez González
Traxectoria
Foi redactor de El Radical, deputado provincial e vicepresidente da Deputación de Pontevedra. En abril de 1881 a Deputación de Pontevedra concedeulle unha pensión anual de 1.500 pesetas. Casou con Dolores Barcia Paredes.
Século XVII
século XVI < século XVII > século XVIII
Acontecementos importantes
Dolores Vilavedra
Dolores Vilavedra Fernández, nada en Vigo o 4 de agosto de 1963, é profesora de Literatura galega na Universidade de Santiago de Compostela. Forma parte do consello de redacción da revista Grial, e dirixe a sección de crítica literaria. Coordinou o Diccionario da literatura galega, en catro tomos, que publicou Galaxia. Colaborou durante anos no Diario cultural da Radio Galega.
Obras colectivas
miniatura|300px|Entrevista, en 2017, para [[Nós Televisión.]]
Éxida
miniatura|250px|esquerda|Atenea coa éxida, e a cabeza de Medusa no centro do peito (detalle da Copa de Aisón, na que se representa a Atenea observando cómo Teseo mata a Minotauro
A éxida é un elemento protector, catacterístico das armaduras de Zeus ou, especialmente, de Atenea. Consiste nun escudo (no caso de Zeus) ou nunha coiraza feita de pel de cabra (no caso de Atenea), coa cabeza da Gorgona Medusa no centro. Por extensión, pasou a significar protección ou defensa, en xeral.
Na Antigüidade foi usada por emperadores e guerreiros como símbolo de invulnerabilidade outorgada pola protección dos deuses. Algúns emperadores romanos foron representados con este amuleto, formado por unha miniatura dun escudo coa cabeza a imaxe de Medusa no centro. No afamado mosaico da batalla de Issos entre Alexandre o Grande e o rei persa Darío III, aquel aparece representado cunha armadura que luce no peito unha cabeza de Medusa.
miniatura|300px|Alexandre o Grande na batalla de Issos, mostrando a cabeza de Medusa no peito
Segundo Homero, a éxida era o escudo co que se protexía Zeus, gornecido con borlas. Fixérao Hefesto, e levaba a cabeza de Medusa no centro. Tradicións posteriores contan que Zeus construíu o seu escudo coa pel da cabra Amaltea (ou a armadura completa) cando esta morreu. Trátase da mesma cabra que co seu leite o alimentara cando naceu nunha cova da illa de Creta. Con este escudo, Zeus dirixiu a guerra contra os Xigantes.
Co tempo, Zeus acabou regalando a éxida á súa filla Atenea. Outras tradicións din que Atenea recibiu de Perseo a cabeza de Medusa para que a puxera na súa coiraza.
Pero tamén se di que se fixo a éxida da pel do xigante Palas (ou Palante), ó que matou durante a Xigantomaquia.
Segundo todo o anterior, a éxida podía ser un escudo de pel de cabra, ou a propia pel usada como coiraza, cubrindo ombros e brazos, ou ben a correa, de pel de cabra, coa que se suxeitaba o escudo e cruzaba o peito oblicuamente. Por veces, representábase con serpes no bordo (as borlas de que falaba Homero), pero era habitual a presenza da cabeza de Medusa no centro.
Paul Wayland Bartlett
Paul Wayland Bartlett, nado en 1865 e finado en 1925, foi un escultor norteamericano.