cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Período orbital
Relación entre o período sideral e o período sinódico
No caso dun planeta interior (un planeta que tarda menos que a Terra en dar unha volta ao Sol).
e usando a álxebra obtense
Para un planeta exterior, derívase de xeito análogo:
En xeral, coñecendo o período sidereo doutro planeta e o da Terra, P e E, o período sinódico pode ser facilmente calculado:
Amstrad CPC
O Amstrad CPC foi unha serie de ordenadores persoais de 8 bits producidos por Amstrad durante os anos 80 e a principios dos anos 90. As siglas CPC anunciaban un ordenador persoal a cor (Color Personal Computer), aínda que era posible comprar un CPC tanto con pantalla de fósforo (GT65/66) como con pantalla estándar a cor (CTM640). Comercializado en 1984 e descatalogado en 1990, contaba con procesador Zilog Z80A @ 4 MHz e memoria de 64 a 576 KB. O sistema operativo era o CP/M e contaba ademais con Locomotive BASIC 1.0 e 1.1.
A primeira máquina, o CPC 464 foi presentada en 1984. Deseñada para ser un competidor directo co Commodore 64 e o Sinclair ZX Spectrum, a gama CPC tivo moito éxito: máis de 3 millóns de equipos vendidos durante a vida útil da máquina.
Externamente, o que máis distingue á máquina de Amstrad é a consola (teclado) negro mate coas esquinas agudas e unha forma rectangular (debido á cuberta incrustada da cinta de casete (CPC 464) ou disqueteira (no caso dos modelos CPC 664 e CPC 6128), as teclas especiais do teclado coloreadas e unha única fonte de alimentación cunha conexión que vai do monitor ao ordenador. Tamén era posible utilizar o monitor como pantalla de televisión cun convertedor de TV opcional.
O Amstrad CPC vendeuse como "un sistema completo"
Inicialmente Amstrad promoveu o CPC como unha mellora da competencia (ZX Spectrum e C64), porque era un sistema completo incluíndo todo o necesario dentro dunha caixa. Comparado co C64 ou o ZX, o Amstrad CPC viña co seu propio monitor, incorporaba dentro da máquina unha unidade de cinta ou disquete e incluso un pequeno altofalante. Todo isto daba un aspecto "máis profesional" ao conxunto, enfocándoo na mesma forma que sistemas orientados á empresa, no lugar de orientalo ao xogo ou a o fogar.
Debido a súa entrada tardía no mercado europeo dos 8 bits, a cota de mercado alcanzada polo CPC nunca igualou a conseguida polo ZX Spectrum ou o C64, pero as vantaxes de ter un teclado tipo máquina de escribir e unha unidade de cinta integrada logrou que obtivese unha importante cota de mercado a finais dos 80. Foi a computadora máis vendida en Francia durante esta época, sendo tamén moi popular en España. Moitos dos mellores títulos para o CPC foron creados no continente pero só un limitado número publicáronse no Reino Unido.
O firmware e máis o software eran producidos por Locomotive Software e o deseño do hardware foi comercializado por MEJ Electronics, coñecida tamén como Mark-Eric Jones.
O Amstrad CPC 464, 472, 664, 6128
O CPC vendeuse coas seguintes configuracións:
Eloísa Mafalda
Eloísa Mafalda, nome artístico de Mafalda Theotto, nada en Jundiaí o 18 de setembro de 1924 e finada en Petrópolis o 16 de maio de 2018, foi unha actriz brasileira.
Amstrad CPC
O Amstrad CPC 464, 472, 664, 6128
A maioría dos xogos, especialmente nos primeiros anos, ian dirixidos aos sistemas de 64 KB, 464 e 664. Pero cada vez máis programas facían uso da memoria extra do 6128, ata o punto que a maioría do software desde 1990 non se podía executar en modelos 464/664 sen expandir. Había expansións de memoria dispoñibles,sendo as máis populares as producidas por dk'Tronics.
Eloísa Mafalda
Traxectoria
Neta de italianos, en 1940 tras o divorcio dos pais comezou a traballar como modista para axudarlle a súa nai e máis tarde logrou un posto como auxiliar de oficina nas Emisoras Asociadas, onde coñeceu a alemá Alice Waldvoguel, de quen aprendeu arte e interpretación.
Amstrad CPC
República Federal Alemá: Schneider CPC 464, 664 e 6128
miniatura|320px|Schneider CPC664 miniatura|320px|Schneider CPC6128 de Alemaña do Oeste
Eloísa Mafalda
Traxectoria
Logo de realizar unha proba para o teatro radiófico traballou en diversas radionovelas da Radio Nacional e axiña pasou a actuar na TV Paulista, tras a venda da emisora pasou a TV Globo, actuou en máis de 40 obras, entre series e especiais, interpretando os papeis máis recoñecidos da súa carreira, Dona Nenê da primeira versión de A Grande Família; Maria Machadão en Gabriela; Dona Mariana en Paraíso; Gioconda Pontes en Pedra sobre Pedra e Manuela en Mulheres de Areia. Porén, sen dúbida, o seu maior éxito foi Dona Pombinha Abelha en Roque Santeiro.
Amstrad CPC
República Federal Alemá: Schneider CPC 464, 664 e 6128
A compañía colaboradora de Amstrad, Schneider, produciu o seu propio modelo de CPC 464, 664 e 6128. Estes equipos tiñan as teclas grises no canto das coloreadas de Amstrad e un conector paralelo Centronics substituíndo os conectores cadrados. No hardware eran exactamente iguais. A documentación foi traducida ao alemán.
Eloísa Mafalda
Traxectoria
A súa estrea no cinema foi en 1950 co filme Somos Doise no teatro a súa estrea foi en 1965 nunha versión brasileira de Curutos treboentos, así e todo os seus traballos no cinema e no teatro foron esporádicos. Retirouse en 2002 tras participar na telenovela O Beijo do Vampiro.
Amstrad CPC
República Democrática Alemá: KC compact
Como moitos outros ordenadores do seu tempo, o CPC provocou a aparición dun clónico no bloque oriental - o KC compact, fabricado na República Democrática Alemá con compoñentes da Unión Soviética e da República Federal Alemá.
Este ordenador diferenciábase esteticamente do CPC polo tipo de carcasa, a fonte de alimentación externa e máis a unidade de disco de 5,25" de Robotron, que era opcional e aínda máis difícil de conseguir que o propio ordenador. A diferenza dos modelos de Amstrad, podía conectarse directamente a un televisor. Utilizaba BASIC 1.1 e un clónico do sistema operativo  CP/M en alemán chamado MicroDOS. Tiña 64 KB de RAM e ofrecíanse outros 64 Kb co adaptador para disquete/casete externo.
O procesador Z80 substituíase cun U 880, e algúns dos chips de entrada/saída propietarios de Amstrad eran substituídos con clónicos baseados no Z8536. Este clónico era aproximadamente compatible ao 95% co orixinal.
Modelos Plus
En 1990, Amstrad lanzou a gama "Plus", con moitas melloras no hardware e unha rañura para cartucho en todos os modelos. A maioría das melloras realizáronse no apartado gráfico, xa que a paleta aumentou a 4096 cores e engadiuse a capacidade de manexar sprites. O hardware permitía agora dividir a pantalla en dous modos distintos e efectuar un desprazamento píxel a píxel, aínda que a primeira función era fácil de aplicar e a segunda xa podía lograrse en certa medida nos modelos convencionais con certos trucos de programación do Motorola 6845.
Tamén engadiuse un sistema de transferencias DMA automáticas para enviar datos ao chip de son, o mesmo que na gama anterior, o que permitía reproducir mostras de alta calidade cunha carga mínima do procesador. Ademais, mellorouse o conxunto de instrucións de acceso ao disco de BASIC.
Ao mesmo tempo que os modelos con casete e disquete lanzouse tamén un CPC+ "recortado", que carecía de teclado e só podía utilizar software en cartucho. Este modelo, realmente unha consola de videoxogos, recibiu o nome de GX4000.
Estes modelos non tiveron moito éxito no mercado nin conseguiron un grande apoio de empresas de periféricos e software. A tecnoloxía de 8 bits dos CPC empezaba a parecer anticuada en 1990, e a publicidade de Amstrad non conseguiu demostrar ningunha vantaxe destacable destes modelos respecto ao Atari ST e o Commodore Amiga. En certa medida, suponse que os usuarios desaprobaron o considerable aumento de prezo dos xogos en cartucho fronte á casete ou o disquete, reacción que se acentuou pola tendencia a reeditar antigos xogos de CPC en cartucho que non sacaban partido do hardware mellorado da gama Plus.
SYR5
SYR5 é un álbum de Kim Gordon, DJ Olive e Ikue Mori, editado o 29 de agosto do 2000 como parte da serie SYR.
Seguindo a tradición de escribir o libreto das edicións da serie SYR en distintas linguas, SYR5 está en xaponés.
Esgrima nos Xogos Olímpicos de 1996
100px|border|Esgrima Nos Xogos Olímpicos de 1996 celebrados en Atlanta realizáronse dez probas de esgrima, seis en categoría masculina e catro en categoría feminina, dúas máis ca na edición anterior.
Nacións participantes
Un total de 224 tiradores (136 homes e 88 mulleres) de 46 nacións competiron nos Xogos de Atlanta:
Vitamina K
miniatura|dereita|250px|Vitamina K1 (filoquinona). Ambas as formas da vitamina K natural, a K1 e a K2, conteñen un anel funcional [[naftoquinona e unha cadea alifática. A filoquinona ten unha cadea lateral fitil.]] miniatura|dereita|250px|Vitamina K2 (menaquinona). Na menaquinona a cadea lateral está composta dun número variable de residuos de [[isopreno.]] miniatura|dereita|150px|A vitamina K3 (menadiona) é sintética e funciona como precursora da vitamina K2. Ten o anel de 1,4-naftoquinona típico do grupo das vitaminas K e un grupo metilo en posición 2. No termo vitamina K inclúese un grupo de vitaminas liposolubles estruturalmente similares, entre as que destacan a vitamina K1 (tamén chamada vitamina Kj, filoquinona, fitomenadiona ou fitonadiona), e a vitamina K2 (menaquinona). A vitamina K é necesaria para realizar a modificación postraducional de certas proteínas, principalmente as requiridas para a coagulación do sangue, e está implicada tamén en diversas rutas metabólicas do tecido óseo e outros tecidos. Existen dúas formas naturais da vitamina K, a K1 e K2 (esta con varios subtipos), e tres formas sintéticas (derivados da 2-metil-1,4-naftoquinona), a K3, K4, e K5.
A vitamina K1 é sintetizada polas plantas e atópase nas hortalizas de grandes follas verdes e no aceite de soia. Os varios homólogos que existen da vitamina K2 (menaquinonas) caracterízanse polo número de residuos isoprenoides contidos na súa cadea lateral, que varía dunha menaquinona a outra. As menaquinonas abrévianse como MK-n, onde n representa o número de isoprenos da cadea lateral. Así, a menaquinona-4 (ou menatetrenona) abreviada como MK-4, ten 4 residuos de isopreno. As bacterias poden producir varias formas de vitamina K2, e as bacterias do noso intestino delgado poden tamén converter a K1 en K2. Non se coñece que as vitaminas K1 e K2 teñan toxicidade.
Coñécense tres tipos sintéticos de vitamina K: K3, K4 e K5. Aínda que as vitaminas K1 e K2 naturais non son tóxicas, a forma sintética K3 (menadiona) ten toxicidade.
A vitamina K foi identificada en 1929 polo científico danés Henrik Dam cando estaba investigando a función do colesterol. Alimentou polos cunha dieta moi baixa en colesterol, e viu que a ausencia de certa substancia da dieta producía nos polos hemorraxias. Esa substancia era a vitamina K, que recibiu o nome da palabra alemá Koagulationsvitamin (K).
Estrutura química
Todos os membros do grupo da vitamina K comparten unha estrutura cíclica (menadiona) formada por unha naftoquinona metilada, que varía na súa cadea lateral alifática unida na posición 3 (véxase a figura 1). A filoquinona (ou vitamina K1) sempre contén na súa cadea lateral catro residuos de isoprenoides, un dos cales está insaturado.
As menaquinonas teñen cades laterais compostas por un número variable de residuos isoprenoides insaturados; xeralmente desígnanse como MK-n, onde n especifica o número de isoprenoides.
Acéptase xeralmente que a naftoquinona é o grupo funcional, polo que o mecanismo de acción é similar en todas as vitaminas K. Deben esperarse, non obstante, substanciais diferenzas na súa absorción intestinal, transporte, distribución nos tecidos, e biodispoñibilidade. Estas diferenzas están causadas pola diferente lipofilia das distintas cadeas laterais, e polas diferentes fontes alimenticias nas que aparecen.
Subtipos de vitamina K2
A vitamina K2 (menaquinona) comprende moitos subtipos. Os dous subtipos que foron máis estudados son a menaquinona-4 (menatetrenona, MK4) e a menaquinona-7 (MK7).
A MK4 orixínase por conversión da vitamina K1 no corpo, nos testículos, páncreas e paredes arteriais. Aínda que quedan moitas cousas por coñecer sobre a vía metabólica de transformación da K1 en MK4, os estudos realizados demostran que a conversión non depende das bacterias intestinais, xa que ocorre tamén en ratas de laboratorio libres de xermes e tamén se realiza coa K1 administrada por vía parenteral en ratas. De feito, os tecidos que acumulan grandes cantidades de MK4 teñen unha notable capacidade de converter ata o 90% da K1 dispoñible en MK4.
Fisioloxía
A vitamina K está implicada na carboxilación de certos residuos de glutamato de proteínas orixinando residuos de gamma-carboxiglutamato(ou residuos Gla). Estes residuos modificados están a miúdo (pero non sempre) situados en dominios proteicos específicos chamados dominios Gla. Os residuos Gla xeralmente están implicados na unión ao calcio. Os residuos Gla son esenciais para a actividade biolóxica de todas as proteínas Gla coñecidas.
Descubríronse ata agora 15 proteínas humanas con dominios Gla, e sábese que xogan un papel chave na regulación de tres procesos fisiolóxicos:
Como acontece con outras vitaminas liposolubles (A, D, E), a vitamina K almacénase nos tecidos graxos do corpo humano.
Absorción da vitamina K
As teorías iniciais sostiñan que a deficiencia dietaria de vitamina K é extremadamente rara a non ser que o intestino delgado estea severamente danado e non se poida absorber debidamente a molécula. Outro grupo de risco para ter deficiencia desta vitamina eran os individuos nos cales a súa flora bacteriana intestinal diminuíra a súa produción de K2, por exemplo, despois do tratamento cun antibiótico de amplo espectro. Tomar antibióticos de amplo espectro pode reducir a produción de vitamina K nos intestinos en case o 74% da xente comparado coa que non tomou ditos antibióticos. As dietas baixas en vitamina K tamén fan decrecer a concentración de vitamina K no corpo. Ademais, nos anciáns hai unha redución da produción de vitamina K2.
Os resultados de investigacións recentes, polo contrario, demostran que o intestino delgado e o groso (colon) son bastante ineficientes para absorber a vitamina K, polo que a deficiencia podería ser máis común. Estes resultados están apoiados por diversos estudos feitos en humanos, nos que a maioría dos individuos mostraban cantidades inadecuadas de vitamina K no corpo. Isto pode revelarse pola presenza de grandes cantidades de proteínas gamma-carboxiladas de forma incompleta no sangue, unha proba indirecta da deficiencia en vitamina K.
Cantidades recomendadas
Nos Estados Unidos o Consumo Dietario de Referencia (Dietary Reference Intake ou DRI) para un consumo adecuado (AI) de vitamina K para un adulto masculino de 25 anos é de 120 microgramos/día. Para unha muller adulta o AI é de 90 microgramos/día.
Toxicidade
Aínda que son posibles as reaccións alérxicas á suplementación con vitamina K, non hai toxicidade asociada co consumo de altas doses de filoquinona (K1) ou menaquinona (K2).
Os estudos sobre a coagulación do sangue en humanos feitos subministrando 45 mg diarios de vitamina K2 (na forma MK4) e noutros ata 135 mg/día (45 mg tres veces ao día) de K2 (como MK4), non mostraron que se producise un incremento no risco de formación de coágulos sanguíneos. En ratas mesmo doses altas de 250 mg/kg de peso corporal non alteraron a tendencia normal de formación de coágulos sanguíneos.
Porén, unha forma sintética da vitamina K, a K3 (menadiona), é demostrablemente tóxica. En países como EEUU, a FDA prohibiu a venda ao público como un suplemento desta forma sintética porque en grandes doses causa reaccións alérxicas, anemia hemolítica, e citotoxicidade para as células hepáticas.
Interaccións
A filoquinona (K1) ou a menaquinona (K2) poden bloquear a acción fluidificante do sangue de anticoagulantes como a warfarina, a cal funciona interferindo a acción da vitamina K. Tamén reverten a tendencia destes fármacos de causar calcificación arterial a longo prazo.
Fontes
A vitamina K1 atópase principalmente en vexetais de grandes follas verdes como as espinacas, acelga, e Brassica (por exemplo, col, coliflor, brócoli, e coles de Bruxelas); son tamén ricas en vitamina K algunhas froitas como o aguacate, kiwi e uvas. A modo de referencia, dúas culleradas de perexil conteñen un 153% da cantidade diaria recomendada de vitamina K. Algúns aceites vexetais, especialmente o de soia, conteñen vitamina K, pero en concentracións que requirirían un consumo relativamente grande de calorías para obter o consumo de vitamina recomendado. As bacterias do colon sintetizan unha parte da vitamina K necesaria para o home. Por esa razón se lles dá vitamina K aos recentemente nados ata que en 5-7 días se lle forma a súa flora bacteriana no colon.
Crese que a estreita unión da filoquinona ás membranas dos tilacoides dos cloroplastos é a razón que explica a escasa biodispoñibilidade de vitamina K nas plantas verdes. Por exemplo, as espinacas cocidas teñen un 5% de biodispoñibilidade de filoquinona. Porén, cando un engade graxas ás espinacas, a biodispoñibilidade aumenta ao 13% debido ao incremento de solubilidade da vitamina K nas graxas.
Deficiencia
Nas dietas normais xeralmente non escasea a vitamina K e a deficiencia primaria de vitamina K é rara nos adultos sans. Os recentemente nados teñen un maior risco de deficiencia. Outras poboacións cun maior risco de deficiencia son os individuos que sofren de danos ou doenzas hepáticas (como os alcohólicos), os que padecen fibrose quística, enfermidades intestinais ou os que acaban de sufrir unha intervención cirúrxica abdominal. Os grupos que poden sufrir de deficiencia secundaria de vitamina K inclúen os bulímicos, os que seguen dietas rigorosas, e os que toman anticoagulantes. Outros fármacos que foron asociados coa deficiencia en vitamina K son salicilatos, barbituratos, e cefamandole, aínda que o seu mecanismo de acción é descoñecido. Non hai diferenza entre sexos nesta deficiencia. Os síntomas da deficiencia son sangrado menstrual abundante, anemia, negróns, e sangrado das enxivas e do nariz. Poden aparecer tamén trastornos como coagulopatías.
Funcións nas células
A función da vitamina K na célula é converter o glutamato (Glu) de certas proteínas en gamma-carboxiglutamato (Gla).
Na célula a vitamina K sofre unha redución a unha forma reducida chamada vitamina K hidroquinona nunha reacción catalizada polo encima vitamina K epóxido redutase (ou VKOR). Outro encima, denominado gamma-glutamil carboxilase ou carboxilase dependente da vitamina K, oxida despois a vitamina K hidroquinona para permitir a carboxilación do Glu a Gla. A reacción de carboxilación só ten lugar se a carboxilase pode oxidar a vitamina K hidroquinona a vitamina K epóxido ao mesmo tempo; as reaccións de carboxilación e epoxidación son dúas reaccións combinadas. A vitamina K epóxido é despois reconvertida en vitamina K pola vitamina K epóxido redutase. A redución e subseguinte re-oxidación da vitamina K combinada coa carboxilación do Glu denomínase ciclo da vitamina K. Unha das razóns de que os seres humanos raramente teñan deficiencia de vitamina K é que a vitamina K está reciclándose continuamente nas células.
A warfarina e outras drogas coumarínicas bloquean a acción da vitamina K epóxido redutase. Isto ten como resultado o producir unha diminución nos tecidos das concentracións de vitamina K e vitamina K hidroquinona, que fai que a reacción de carboxilación catalizada pola glutamil carboxilase sexa ineficiente. Isto fai que se produzan factores de coagulación con Gla inadecuados. Sen Gla no extremo amino terminal destes factores, xa non poden unirse establemente ao endotelio dos vasos sanguíneos e non poden activar a coagulación nos tecidos danados. Como é imposible predicir que dose de warfarina dará o grao desexado de supresión da coagulación, o tratamento con warfarina debe ser cuidadosamente monitorizado para evitar as sobredoses.
Proteínas gamma-carboxiglutamato ou proteínas Gla
Actualmente, foron caracterizadas as seguintes proteínas que conteñen Gla humanas ata a súa estrutura primaria: o factor II de coagulación sanguíneo (protrombina), factores VII, IX, e X, as proteínas anticoagulantes C e S, e a proteína Z de unión ao factor X. A proteína Gla ósea osteocalcina, a proteína Gla da matriz inhibidora da calcificación (MGP), a proteína Gas6, e as catro proteínas Gla transmembrana (TMGPs) cuxa función se descoñece. A Gas6 pode funcionar como un factor de crecemento que activa o receptor tirosina quinase Axl e estimula a proliferación celular ou prevén a apoptose nalgunhas células. En todos os casos nos que a función é coñecida, a presenza de residuos Gla nestas proteínas é esencial para a súa actividade funcional.
As proteínas Gla están presentes nunha ampla variedade de vertebrados: mamíferos, aves, réptiles, e peixes. O veleno de varias serpes australianas actúa activando o sistema de coagulación sanguíneo humano. Nalgúns casos a activación é realizada por encimas das serpes que conteñen Gla, que se unen ao endotelio dos vasos sanguíneos humanos e catalizan a conversión dos factores procoagulante ao seu estado activado, orixinando unha coagulación sanguínea non desexada e potencialmente mortal.
Outra interesante clase de proteínas que conteñen Gla, presentes en invertebrados é sintetizada polo molusco depredador de peixes do grupo dos conos da especie Conus geographus. Estes gasterópodos producen un veleno que contén centos de péptidos neuroactivos, ou conotoxinas, que é o suficientemente tóxico para matar a un humano adulto. Varias das conotoxinas conteñen de 2–5 residuos Gla.
Vitamina K e saúde
Existen evidencias fisiolóxicas e observacionais de que a vitamina K xoga un papel no crecemento do óso e no mantemento da densidade ósea, pero os esforzos por atrasar o comezo da osteoporose con suplementación con vitamina K demostraron ser ineficaces.
Nos Estados Unidos a FDA non aprobou o uso de ningunha forma de vitamina K para a prevención e tratamento da osteoporose; aínda que certos estudos mostran que a MK4 fai decrecer as fracturas ata nun 87%. No Xapón o Ministerio de Sanidade aprobou desde 1995 o uso da MK4 na cantidade de 45 mg diarios para a prevención e o tratamento da osteoporose.
A vitamina K2 (a forma MK4, pero non a MK7 nin a vitamina K1) tamén se viu que axuda a previr as fracturas nas seguintes circunstancias:
No Xapón certos estudos coa vitamina K2 na súa forma menaquinona-4 indicaban que podía protexer contra o cáncer hepático a mulleres con cirrose Un estudo alemán sobre o cáncer de próstata indicaba que había unha relación inversa entre o consumo de vitamina K2 e o desenvolvemento de cáncer de próstata avanzado.
En modelos animais a MK4 viuse que a MK4 prevén a calcificación arterial, o que indica o seu papel potencial na prevención das doenzas cardiovasculares. Neste estudo a vitamina K1 foi tamén probada e mostrou que non servía de prevención para a clacificación arterial (a MK4 si).
Historia
A vitamina K foi identificada en 1929 polo científico danés Henrik Dam cando estaba investigando a función do colesterol e alimentou polos cunha dieta moi baixa en colesterol. Despois de varias semanas, os animais desenvolveron hemorraxias e empezaron a sangrar. Estes trastornos non se podían solucionar engadindo colesterol purificado na dieta. Parecía que xunto co colesterol dos alimentos ía un segundo composto, que foi extraído, e foi denominado vitamina da coagulación. A nova vitamina recibiu a letra K porque o seu descubrimento apareceu inicialmente nunha publicación alemá, e alí foi designada Koagulationsvitamin.
Edward Adelbert Doisy da Universidade de Saint Louis fixo a maior parte da investigación que levou a descubrir a estrutura e natureza química da vitamina K. Dam e Doisy compartiron o premio Nobel de Medicina de 1943 polos seus traballos sobre a vitamina K (K1 e K2) publicados en 1939. Varios laboratorios sintetizaron os compostos en 1939.
Durante varias décadas o modelo de polo con deficiencia de vitamina K foi o único método de cuantificar a vitamina K nos alimentos: facíase que os polos fosen deficientes en vitamina K e seguidamente eran alimentados con cantidades coñecidas de alimentos que contiñan vitamina K. O grao en que se recuperaba a coagulación sanguínea coa dieta recibida servía para cuantificar o seu contido en vitamina K. Tres grupos de médicos atoparon independentemente este método: Instituto Bioquímico da Universidade de Copenague (Dam e Johannes Glavind), Departamento de Patoloxía da Universidade de Iowa (Emory Warner, Kenneth Brinkhous, e Harry Pratt Smith), e a Clínica Mayo (Hugh Butt, Albert Snell, e Arnold Osterberg).
O primeiro informe publicado dun tratamento exitoso con vitamina K dunha hemorraxia potencialmente mortal nun paciente afectado de deficiencia de protrombina data de 1938 e estaba asinado por Smith, Warner, e Brinkhous.
A función precisa da vitamina K non se descubriu ata 1974, cando tres laboratorios (Stenflo et al., Nelsestuen et al., e Magnusson et al. ) illaron o factor de coagulación protrombina (factor II) dependente da vitamina K de vacas que recibiron unha alta dose de warfarina, un antagoista da vitamina K. Demostrouse que mentres que as vacas tratadas con warfarina tiñan unha forma de protrombina que contiña 10 residuos do aminoácido glutamato (Glu) preto do extremo amino-terminal desta proteína, as vacas normais (non tratadas) contiñan 10 residuos infrecuentes que foron quimicamente identificados como gamma-carboxiglutamato, ou Gla. Os grupos carboxilo extra no Gla deixaban claro que a vitamina K xogaba un papel na reacción de carboxilación durante a cal o Glu se convertía en Gla.
Os mecanismos bioquímicos por medio dos cales a vitamina K converte o Glu en Gla foron dilucidados nos últimos 30 anos.
Galería de imaxes da comarca de Ordes
A comarca de Ordes comprende os concellos de Cerceda, Frades, Mesía, Ordes, Oroso, Tordoia e Trazo.
Manuel Domínguez Benavides
Manuel Domínguez Benavides, nado en Ponteareas o 19 de abril de 1895 e finado en México o 19 de outubro de 1947, foi un escritor e político galego.
Traxectoria
Fillo do médico de Ponteareas Manuel Domínguez Sánchez. Autodidacta, formado nas casas do pobo e ateneos populares, a carencia de estudos non foi impedimento para exercer como xornalista. Colaborou en El Tea. Licenciado en Dereito en 1916 e mestre superior en 1917. Con 26 anos gañou o premio Gregorio Pueyo, que editou, en 1922. Tamén escribiu a comedia El protagonista de la virtud coa que obtivo en 1928 o segundo premio nun concurso do ABC. Foi correspondente de Ahora, La Estampa e Treball en París. En 1927 era redactor de El Liberal e dende marzo de 1928 ata 1937 foi redactor do popular semanario La Estampa.
Residiu alternativamente en Madrid e Barcelona, militando no PSOE. En 1933, publicou a súa primeira novela social Un hombre de treinta años, de corte autobiográfico, á que se sumou ao ano seguinte El último pirata del mediterráneo, un dos grandes éxitos populares da época. Foi detido durante folga xeral revolucionaria de 1934, pasando dous meses en prisión e exiliándose despois en París, onde residía cando estalou o golpe de Estado do 18 de xullo de 1936.
Na guerra civil foi comisario da frota republicana. En 1938 asistiu xunto a José Bergamín e José María Quiroga Pla, á conferencia extraordinaria da Asociación Internacional de Escritores para a Defensa da Cultura.
Cando rematou a guerra, exiliouse en México, onde chegou no Ipanema en xullo de 1939. Alí foi profesor do Instituto Hispano-Mexicano Ruiz de Alarcón e militou no Grupo Jaime Vera do PSOE. Pouco antes do seu falecemento, pasouse ao PCE. Foi secretario de redacción da revista Reconquista de España, desenvolvendo ademais unha incansábel labor como escritor, publicando varias novelas sobre episodios da guerra civil, entre elas, a máis coñecida, La Escuadra la mandan los cabos, aparecida en 1944.
Obras
Publicou cinco novelas, unha obra teatral, unha biografía e dúas reportaxes noveladas, ademais dun ensaio e un estudo histórico.
Horta solar
Unha horta solar ou horto solar é unha agrupación de módulos solares. Están formadas por grupos de investidores independentes asociados co gallo de compartiren gastos para acadar unha maior rendibilidade. Tamén é coñecido co nome de campo solar.
Rendemento dunha horta solar
De maneira aproximada, unha hectárea de horta solar, incluíndo paneis, centros de transformación, vieiros de acceso, valado etc., pode fornecer da enerxía equivalente ao consumo dunhas cen familias. Estímase que nunha instalación de 100 kW, a produción económica pode variar entre 71.000 e 86.000 dependendo da radiación solar. O investimento pódese autofinanciar cos propios ingresos, ao longo de entre 12 e 17 anos, dependendo da carga financeira. Adoita contar con diferentes vantaxes fiscais e administrativas que tenden a apoiar a implantación destas instalacións.
Evolución do concepto de horta solar
En marzo de 2007 a compañía Acciona aplicou esta forma de coordinar e xestionar recursos coa finalidade de mellorar e chegar a facer rendibles pequenas explotacións produtoras compartindo elementos comúns. O concepto de horta solar está evolucionando cara ao concepto de Rede de Produtores ou Electranet. Electranet é unha combinación da liberdade democrática de Internet aplicada á enerxía eléctrica, é dicir, unha rede libre de produtores de enerxía autóctona e renovable.
Partido Democrático (Italia)
O Partido Democrático (Partito Democratico, PD) é un partido político de Italia. O partido foi fundado o 14 de outubro de 2007, a través da fusión de varios partidos de centro-esquerda, que acudiran xuntos en Unione e en L'Ulivo (en galego, A Oliveira) dende a década de 1990, nos cales destacaban, dous partidos: os Democratici di Sinistra (DS; en galego: Demóratas de Esquerda), herdeiros do antigo Partido Comunista Italiano e, a Democrazia è Libertà - La Margherita (en galego, Democracia é Liberdade-A Margarida), composto pola ala esquerda da antiga Democracia Cristiana e que andaban á procura da unificación do centroesquerda italiano.
Posteriormente, engadíronse outros grupos políticos: Repubblicani Europei (Movemento Europeo Republicano) de ideoloxía social-liberal, Italia de Novo (centro), Alianza Reformista (socialdemócrata) etc.
O PD a pesar de ser descrito como socialdemócrata, ten varias correntes internas. Por iso, o partido pode ser definido coma un catch-all-party, porque, dentro do partido, hai liberais, que defenden o liberalismo económico, coma Matteo Renzi, que segue unha liña inspirada pola Terceira vía de Tony Blair , pasando pola esquerda cristiá , até socialistas democráticos, próximos aos sindicatos da socialdemocracia tradicional.
As primeiras propostas para un novo partido
En 2003, Michele Salvati, elixido nas listas dos demócratas de esquerda, publicou varios artigos nos xornais Il Foglio e La Repubblica, nos que bosquexaba un novo partido, a partir dos axentes sociais da cultura democrática, dos cristiano-sociais e dos socio-liberais. A idea de Salvati, foi recuperada e apoiada por Romano Prodi, daquela, presidente da Comisión Europea que pretendía unha lista común de todo o centro-esquerda para as eleccións europeas de 2004. Nela estarían incluídos, Democratici di Sinistra (socialdemócratas) e Democrazia è Libertà - La Margherita (centristas de tipo cristiano-sociais e socioliberais), Socialisti Democratici Italiani (SDI) e Repubblicani Europei. A lista, Uniti nell'Ulivo, conseguiu un 31,1% dos votos e 25 europarlamentarios que se dividiron en 2 grupos: uns entraron no Grupo socialista e outros na ALDE (Alianza de Liberais e Demócratas Europeos). Igualmente, Prodi, tentou unha lista unitaria nas eleccións xerais italianas de 2006, mais La Margherita preferiu ir soa.
A lista de unidade configurouse para as eleccións rexionais italianas de abril de 2005, mais só se presentaron en 9 das 14 rexións. O 16 de outubro de 2005, realizáronse eleccións primarias para escoller ao novo líder da coalición de centroesquerda, que adoptou o nome de Unione (Unión). Os membros da federación de L'Ulivo (coloquialmente chamada a "Fed") apoiaron a candidatura de Romano Prodi, que acadou o 74% dos votos e se convirtiu no candidato do centroesquerda á Presidencia do Consello de Ministros de Italia 2006.
O éxito convenceu a La Margherita, que aceptou presentar a lista unitaria de L'Ulivo para a Cámara de Representantes, no entanto cada partido mantivo o seu propio símbolo para as eleccións ao Senado. De seguido, das eleccións primarias, o SDI indicou que non estaba interesado na cración dun partido unitario e acabarían asinando un acordo cos Radicais Italianos na candidatura Rosa nel Pugno.
Nunha asemblea no Club de Prensa de Milán, o 11 de febreiro de 2006, na que participaron persoas da cultura, do periodismo, da política e da economía, para a creación dunha Asociación para o Partido Demócrata. Ademais, o propio Romano Prodi, encargou a trece figuras do mundo da cultura e a política a redacción dun Manifiesto para o Partido Demócrata, un documento que se fixo público en decembro de 2006.
Cruceiro Almirante Cervera
miniatura|dereita|300px O Cruceiro Almirante Cervera foi un buque lixeiro da Armada Española, botado en Ferrol en 1928 e retirado en 1965.
O cruceiro tiña 172,62 metros de eslora, 16,61 m de babor a estribor e 5,03 m de calado. Fornecido con distintos tipos de canóns e con capacidade para unha tripulación de 566 mariñeiros, o Almirante Cervera era moi semellante a dous buques do seu tempo, o Galicia e o Miguel de Cervantes.
Participou nos bombardeos de Xixón na guerra civil.
Craig Patterson
Craig Patterson, nado en Gloucester o 7 de setembro de 1973 é un tradutor e investigador angloirlandés, especializado na cultura galega.
Traxectoria
Licenciado en Estudos Hispánicos na Universidade de Birmingham en 1996, e doutor en 2002 pola Universidade de Oxford coa tese Galician Cultural Identity in the Works of Ramón Otero Pedrayo. Foi profesor nas universidades británicas de Oxford, Birmingham, Stirling e Cardiff, así como presidente da Asociación Internacional de Estudos Galegos entre 2009 e 2012. É membro correspondente da Real Academia Galega.
Ten colaborado en diversos medios (Vieiros, Praza Pública, Luzes, Anuario de Estudos Literarios Galegos, Grial e A Trabe de Ouro), residindo na Coruña. Centrou a súa investigación en estudos galegos, deténdose especialmente na época da Xeración Nós e nas figuras de Ramón Otero Pedrayo e Alfonso Daniel Rodríguez Castelao. Exerce como profesor e tradutor.
Beacon Explorer B
Beacon Explorer B, tamén coñecido como BE-B e Explorer 22, foi un satélite artificial de Estados Unidos pertencente ó programa Explorer e lanzado o 10 de outubro de 1964 mediante un foguete Scout X-4 desde a Base Vandenberg da Forza Aérea.
Características
BE-B foi adicado á investigación da ionosfera terrestre coa finalidade de determinar a cantidade de electróns entre a nave e a Terra. Tamén serviu para facer medicións xeodésicas, nas que foi pioneiro usando a técnica de determina-la posición mediante láser desde terra.
O satélite inicialmente estabilizábase mediante xiro para pasar a estabilizarse nos tres eixos tralo desplegue dos paneis solares usando unha barra magnética que aliñaba o eixo de simetría do satélite co campo magnético local. A información da orientación do satélite proviña dun magnetómetro de tres eixos e duns sensores solares.
A nave non levaba maneira de rexistra-los datos a bordo, polo que se obtiñan cada vez que sobrevoaba unha estación terrestre. O satélite emitía continuamente a 162 e 324 MHz para permiti-la súa localización precisa e facer estudos xeodésicos.
As transmisións de BE-B deixaron de seguirse en agosto de 1968 e o satélite fallou en febreiro de 1970.
Instrumentos
Beacon Explorer B levaba a bordo unha sonda electrostática, un radiofaro que emitía a 20, 40 e 41 Hz, un reflector láser pasivo para seguimento do satélite e un experimento de navegación Doppler.
Lagopus muta
Características
miniatura|240px|esquerda|Exemplar en [[Islandia coa súa capa invernal.]] miniatura|240px|esquerda|Femia en verán.
Mide entre 34 e 36 cm de lonxitude, dos cales 8 cm corresponden á cola, composta por 16 plumas timoeiras; a súa envergadura alar oscila entre os 54 e os 60 cm, polo que é lixeiramente menor que o lagópodo común, ao redor dun 10 %. O seu corpo está cuberto por unha plumaxe densa que lle dá a aparencia dun volume maior do que posúe realmente, xa que o seu peso alcanza escasamente os 400-500 g. A súa cabeza é arredondada, co peteiro negro e curto, a adoita presentar unha pequena carúncula de cor vermello situada sobre os seus ollos pardos.
Para soportar as temperaturas extremas do seu hábitat, posúe plumas dobres, que cobren incluso as patas. Ademais é unha especie que non adoita desprazarse a grandes distancias, tentando minimizar así o gasto enerxético.
Unha característica particular deste animal é a de posuír as patas completamente cubertas de plumas, que descenden até a porción distal dos dedos, deixando ao descuberto soamente as fortes uñas que lle permiten escavar incluso na neve máis dura. As pegadas que deixan as súas patas recordan as dunha lebre pequena.
Con respecto á cor destas aves de montaña, é interesante destacar que a natureza dotounas dunha homocromía estacional que lles permite camuflarse no seu hábitat cambiante. Así, durante o verán, a plumaxe presenta tonalidades pardas, cincentas e avermelladas con estrías transversais negras sobre o dorso. A parte inferior das ás e o ventre permanecen brancos todo o ano. En cambio, en inverno a plumaxe convértese nunha capa totalmente branca, cun trazo negro sobre os ollos, sendo posíbel distinguir ao macho da femia por presentar unha mancha negra debaixo da garganta. O paso da plumaxe estival ao invernal ten lugar dun modo gradual. Na primavera ten unha tonalidade que vai da gris á parda escura, e a mediados de agosto pasa á parda agrisada; en outubro, á abrancazada con manchas marróns e en decembro adquire a súa característica cor branco uniforme.
Distribución
A especie está amplamente estendida polas rexións frías do Holoártico, e tamén habita nas partes altas das principais cadeas montañosas de Eurasia e Norteamérica, entre o límite superior das árbores e a zona das neves perpetuas, onde as particularidades de cada zona a través do proceso de adaptación natural da especie deu lugar a numerosas subespecies.
En España
No caso de España, encontramos nos Pireneos a subespecie Lagopus mutus pirenaicus, da que se mantén unha poboación que non presenta maiores oscilacións como resultado das escasas ameazas a que se encontra exposta. En efecto, son poucos os inimigos que a molestan e tampouco o home alterou demasiado a súa poboación dadas as dificultades que comporta a caza desta ave a grande altura.
As glaciacións do cuaternario, hai 20 000 anos, trouxeron esta especie ao territorio que hoxe é á península Ibérica. Co posterior desxeo, a especie ficou reducida aos Pireneos, sendo a poboación máis próxima a que se atopa nos Alpes. É unha especie máis común na Europa setentrional.
Vive nos ambientes subnival e nival, por enriba do territorio arborado. En Cataluña atópase entre os 1 900 e os 2 000 m de altitude no Val de Arán, e entre os 2 200 e os 2 300 m no resto das comarcas pirenaicas.
Descrición
A especie foi descrita en 1781 polo médico e botánico Lars Montin, baixo o nome de Tetrao mutus, nun traballo publicado en ''Phys. Salsk. Handl'', nº 1 p. 155.
Etimoloxía
Para a do xénero, véxase Lagopus.
O epíteto específico, muta, está tomado do nominativo feminino singular do adxectivo latino mūtus, -a, -um, 'mudo', 'silencioso'.
Subespecies
Porén, o Sistema Integrado de Información Taxonómica (ITIS) recoñece catro máis:
Frisch Auf Göppingen
O TPSG Frisch Auf Göppingen ou simplemente '''FRISCH AUF! Göppingen''' é un equipo de balonmán da cidade de Göppingen, Alemaña. Actualmente compite na Handball-Bundesliga, a máxima categoría do balonmán alemán, competición que gañou en nove ocasións (terceiro equipo con máis títulos), catro delas consecutivas, aínda que seis destes nove títulos foron conseguidos entre 1954 e 1961, e o seu último título de liga data de 1972.
Conseguiron fama cando Bernhard Kempa e os seus irmáns se trasladaron de Silesia a Göppingen en 1948 e comezaron a xogar no club. Primeiro como xogador e logo como adestrador, levou ao club a conseguir moitos títulos.
A nivel internacional, o equipo alemán gañou a Copa de Europa en dúas ocasións (1960 e 1962), e perdendo a final de 1959 fronte ao Redbergslids IK sueco. Máis recentemente, o equipo venceu na Copa EHF 2011 e 2012.
Nos anos '90 disputou a 2. Handball-Bundesliga (segunda categoría), retornando á elite no 2001.
Cadro da tempada 2015-2016
miniatura|right|150px|Escudo do club. 300px|miniatura|dereita|O FA Göppingen na tempada 2010-11.
Robert Hooke
Robert Hooke, nado en Freshwater (illa de Wight) o 18 de xullo de 1635 e finado en Londres o 3 de marzo de 1702, foi un científico experimental inglés dos máis importantes da historia da ciencia, polemista incansable cun xenio creativo de primeira orde. Os seus intereses abarcaron campos tan dispares como a bioloxía, a medicina, a cronometría, a física planetaria, a microscopía, a náutica e a arquitectura.
Participou na creación da primeira sociedade científica da historia, a Royal Society de Londres. As súas polémicas con Newton sobre a paternidade da lei da gravitación universal pasaron a formar parte da historia da ciencia.
Biografía
Robert Hoole era fillo dun reverendo, o último de catro irmáns, habendo sete anos de diferenza entre el e o anterior. Foi un neno débil e enfermizo que destacou pronto pola súa habilidade para o debuxo e as actividades manuais. Estudou no colexio de Westminster. En 1653 gañou unha praza en Oxford onde coñeceu a Robert Boyle, de quen foi asistente desde 1658.
Obra
miniatura|dereita|300px|[[Células de cortiza (arriba) de Micrographia (1665).]] miniatura|Debuxo dunha [[pulga do libro Micrographia de R. Hooke.]] En 1660 formulou a Lei de Hooke, que describe como un corpo elástico estírase de forma proporcional á forza que se exerce sobre el, o que deu lugar á invención do resorte helicoidal.
En 1665 publicou o libro Micrographía, relato de 50 observacións microscópicas e telescópicas con debuxos detallados. Este libro contén por primeira vez a palabra célula e nel apúntase unha explicación plausible sobre os fósiles.
Hooke descubriu as células observando ao microscopio unha laminiña de cortiza, dándose conta que estaba formada por pequenas cavidades poliédricas que lembraban ás celas dun panal. Por iso cada cavidade chamouse célula. Non soubo demostrar o que estas celas significaban como constituíntes dos seres vivos. O que estaba observando eran células vegetais mortas coa súa característica forma poligonal.
Durante corenta anos foi membro, secretario e bibliotecario da Royal Society de Londres e tiña a obriga de presentar ante a sociedade un experimento semanal, o que actuou de acicate para el.
Ademais das observacións publicadas en Micrographía e da formulación da Teoría da elasticidade, Hooke formulou a Teoría do movemento planetario como un problema de mecánica, e mantivo continuas disputas co seu contemporáneo Isaac Newton respecto da teoría da luz e a lei da gravitación universal.
Hooke formulou algúns dos aspectos máis importantes da lei da gravitación pero non chegou a desenvolvelos matematicamente, e comentou esta teoría nun dos múltiples escritos que dirixiu a Isaac Newton. Cando Newton publicou o seu Principia Mathematica (1687), incluíndo unha proba da gravitación, non realizou ningunha referencia a Hooke. Tamén mantivo unha durísima polémica que duraría decenios referida á teoría da luz, a cal Hooke afirmaba describir na súa Micrographia. A famosa frase de Newton "se cheguei a ver máis lonxe, foi subindo aos ombreiros de xigantes", apareceu na correspondencia persoal entre os dous científicos en 1676, e era unha referencia sarcástica á baixa estatura de Hooke.
Grazas ás súas observacións realizadas con telescopios da súa creación, Hooke descubriu a primeira estrela binaria e fixo a primeira descrición coñecida do planeta Urano. As súas observacións de cometas leváronlle a formular as súas ideas sobre a gravitación.
Os inventos mecánicos e o instrumental científico de medida foi, quizais, o campo máis prolífico da súa creación científica. Xunto con Boyle deseñou unha bomba sen carga. Como inventor destaca pola invención da xunta ou articulación universal, o primeiro barómetro, higrómetro e anemómetro. Foi tamén o responsable do establecemento do punto de conxelación da auga como referencia fixa no termómetro.
No campo da bioloxía destacou polas súas ideas preevolucionistas, apuntando á existencia de infinidade de especies extinguidas e fixo importantes achegas á fisioloxía da respiración.
Durante a segunda parte da súa vida dedicou os seus esforzos á arquitectura. Axudou na reconstrución de Londres despois do grande incendio que case destruíu a cidade en 1666. Encargouse de deseñar o Observatorio de Greenwich, o edificio de Real Colexio de Médicos e o Hospital Real de Bethlem. Inventou a fiestra de guillotina. Morreu en Londres en 1703.
Negramaro
O seu primeiro éxito foi o seu primeiro sinxelo, "Come sempre". Participaron no festival de San Remo en 2005 na sección «novas figuras», oportunidade na que lanzaron o álbum Mentre tutto scorre, que incluía sinxelos famosos como "Estate", "Solo 3 minuti" e "Nuvole e lenzuola", este último quedou no 9º lugar no ránking italiano. En setembro do 2006 gañaron o premio do Festival de Verona. Un ano despois, quedaron no primeiro posto da final do Festival de Verona coa canción "Parlami d'amore". No xogo Guitar Hero World Tour está dispoñible a canción "Nuvole e lenzuola", da que existe unha versión en castelán chamada "Nubes y sábanas".
Kosmos 1375
Kosmos 1375 (Космос 1375 en ruso), tamén denominado DS-P1-M Nº 15, foi un satélite artificial soviético lanzado o 6 de xuño de 1982 mediante un foguete Kosmos 3M desde o cosmódromo de Plesetsk.
Características
Kosmos 1375 foi o décimo quinto e último membro da serie de satélites DS-P1-M (e o décimo terceiro lanzado con éxito), adicados a servir como obxectivos para as probas antisatélites e antimísiles soviéticas.