cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ofiolita
Investigación
Fixéronse perforacións na codia oceánica de só uns 1,5 km de profundidade, cando o grosor total da codia oceánica é de 6 a 7 km, polo que os coñecementos sobre esta codia proceden principalmente de comparar as estruturas ofiolíticas aflorantes con sondaxes sísmicas in situ da codia oceánica. A codia oceánica ten unha estrutura de velocidade de propagación das ondas sísmicas separada en capas formada por unha serie de rochas dispostas en capas similar á da lista de arriba. Non obstante, vista en detalle xorden algúns problemas, xa que moitas ofiolitas mostran acumulacións máis delgadas de rochas ígneas que as que se poden inferir do estudo directo da codia oceánica. Outro problema é que a gosa capa de gabros das ofiolitas supón a existencia de grandes cámaras de magma debaixo das dorsais oceánicas. As sondaxes sísmicas das dorsais só indican a existencia dunhas poucas cámaras de magma baixo as dorsais e estas son bastante pequenas. Algunhas perforacións profundas na codia oceánica interceptaron gabro, pero este non está disposto en capas como o gabro das ofiolitas.
Por tanto, hai moitas razóns para crer que as ofiolitas son realmente restos de codia oceánica e manto, pero non está tan claro se son restos de zonas de dorsal ou de zonas de subdución. As diferenzas composicionais en contidos de sílice (SiO2) e titanio (TiO2), por exemplo, sitúan os basaltos das ofiolitas no dominio das zonas de subdución (~55% de sílice, <1% de TiO2), mentres que os basaltos das dorsais oceánicas teñen ~50% de sílide e un 1,5–2,5% de TiO2. Estas diferenzas químicas esténdense aos elementos traza (elementos que aparecen en cantidades de 1000 ppm ou menos). En particular, os elementos traza asociados con zonas de subdución (arcos de illas) volcánicas adoitan ser abundantes nas ofiolitas, mentres que os elementos traza que son abundantes nos basaltos das dorsais pero baixos nas zonas de subdución volcánicas están en baixa cantidade nas ofiolitas.
A orde de cristalización dos feldespatos e piroxenos (clino- e ortopiroxeno) nos gabros está invertida, e as ofiolitas tamén parecen ter unha complexidade magmática multifase similar á das zonas de subdución. De feito, hai probas crecentes de que a maioría das ofiolitas se xeraron cando empezou a subdución e así representan fragmentos de litosfera de antearco. Isto levou á introdución do termo ofiolita de "zona de suprasubdución" na década de 1980 para reflectir mellor que algunhas ofiolitas están máis relacionadas con arcos de illas que con dorsais oceánicas. En consecuencia, algúns doa localizacións clásicas de ofiolitas que se pensaba que estaban relacionados coa expansión do fondo oceánico (Troodos en Chipre, Semail en Omán) consideráronse despois ofiolitas de zona de suprasubdución, formadas pola rápida extensión dunha codia antearco durante o inicio da subdución.
Grupos e ensamblaxes
As ofiolitas son comúns en cintos oroxénicos de idade mesozoica, como os formados polo peche do océano de Tetis. As ofiolitas nos dominios do Arcaico e Paleoproterozoico son raras.
A maioría das ofiolitas poden dividirse en dous grupos: tetianas e cordilleiranas. As ofiolitas tetianas son características da área mediterránea oriental, por exemplo, as de Troodos en Chipre e no Oriente Próximo, as de Semail en Omán, que constan de series de rochas relativamente completas que corresponden coa ensamblaxe de ofiolitas clásica e que foron situadas sobre unha marxe continental pasiva máis ou menos intacta (Tetis é o nome do antigo mar que separaba Europa de África). Por outra parte, as ofiolitas cordilleiranas son características dos cintos montañosos do oeste de Norteamérica (na chamada "Cordilleira" ou espiña dorsal do continente, que se continúa polo sur nos Andes). Estas ofiolitas sitúanse en complexos de acreción de zonas de subdución (complexos de subdución) e non están asociadas a marxes continentais pasivas. Comprenden a ofiolita da Cadea Costeira de California, a ofiolita Josephine das montañas Klamath (California, Oregón), e as ofiolitas do sur dos Andes en Suramérica. Malia as súas diferenzas no modo de situarse, ambos os tipos de ofiolitas foron orixinadas exclusivamente en zonas de suprasubdución.
Baseándose no modo en que aparecen, as ofiolitas do Neoproterozoico parecen mostrar características tanto do tipo de ofiolitas de basaltos de dorsal mesooceánica (MORB) coma de zonas de suprasubdución (SSZ) e clasifícanse de máis antigas a máis modernas como: (1) ofiolitas MORB intactas, (2) ofiolitas desmembradas, e (3) ofiolitas asociadas a arcos. En conxunto, as ofiolitas investigadas do Deserto leste central exipcio divídense en dous grupos, por un lado os MORB (de dorsal) ou BABB (basaltos de cunca tras arco) e por outro os SSZ (suprasubdución). Non están relacionadas nin espacial nin temporalmente, e así, parece probable que os dous tipos non estean relacionados petroxeneticamente. As ofiolitas aparecen en diferentes localizacións xeolóxicas e representan cambios na localización tectónica das ofiolitas co tempo desde as MORB ás SSZ.
Formación e modo de localizarse
As ofiolitas foron identificadas na maioría dos cintos oroxénicos do mundo. Porén, dous aspectos da formación das ofiolitas son moi debatidos: a orixe da secuencia e o mecanismo de localización. A localización é o proceso do levantamento da secuencia sobre a codia continental de menor densidade.
Orixinadas da codia oceánica
Varios estudos apoian a conclusión de que as ofiolitas se forman como litosfera oceánica. Os estudos de estrutura de velocidade sísmica proporcionaron a maioría dos coñecementos da composición da codia oceánica. Foron estudados en detalle algúns complexos ofiolíticos, como os da Bay of Islands, Terra Nova para establecer comparacións. O estudo concluíu que as estruturas de velocidade das ofiolitas e da codia oceánica eran idénticas, o que indica que a orixe dos complexos ofiolíticos é a codia oceánica. As seguintes observacións apoian esta conclusión. As rochas que se orixinan no fondo oceánico mostran unha composición química comparable a capas de ofiolitas inalteradas, desde a composición de elementos primarios como o silicio e o titanio á de elementos traza. O fondo oceánico e as rochas ofiolíticas teñen unha baixa abundancia de rochas ricas en sílice, e aquelas que están presentes teñen un alto contido en sodio e baixo en potasio. Os gradientes de temperatura do metamorfismo de lavas almofadadas ofiolíticas e diques son similares ás que se encontran baixo as dorsais oceánicas hoxe en día. As probas obtidas en depósitos minerais metálicos presentes nas ofiolitas ou preto delas e as obtidas dos isótopos de oxíxeno e hidróxeno das rochas suxiren que o paso da auga mariña polo basalto quente na veciñanza de dorsais oceánicas disolveu e transportou elementos que precipitaron como sulfuros cando a auga quentada entrou en contacto coa auga fría do mar. O mesmo fenónmeno ocorre preto das dorsais oceánicas nas formacións chamadas surxencias hidrotermais. A liña final de probas apoia que a orixe das ofiolitas no fondo oceánico é a rexión de formación dos sedimentos sobre as lavas almofadadas; estes sedimentos foron depositados na auga a uns 2 km de profundidade, traídos desde gran distancia de fontes terrestres de sedimentos. Malia as anteriores informacións, hai tamén inconsistencias na teoría de que as ofiolitas se orixinaron a partir do fondo oceánico, que poderían indicar que a codia oceánica acabada de xerar segue un ciclo de Wilson completo antes da colocación dunha ofiolita. Isto require que as ofiolitas sexan moito máis antigas que as oroxéneses nas cales foron depositadas, e, por tanto, serían vellas e frías. Porén, as datacións radiométrica e estratigráficas atoparon que as ofiolitas foron situadas cando eran novas e quentes: a maioría son de menos de 50 millóns de anos de antigüidade. Por conseguinte, as ofiolitas non puideron seguir un ciclo de Wilson completo e son consideradas un fragmento de codia oceánica típica.
Modo de localizarse das ofiolitas
Aínda non hai consenso sobre o modo de localización mecánica, o proceso polo cal a codia oceánica é elevada sobre as marxes continentais a pesar da relativa baixa densidade desta última. Non obstante, todos os procedementos de localización teñen en común os mesmos pasos: subdución iniciación, empurrón das ofiolitas sobre a marxe continental ou unha placa que acabalga nunha zona de subdución, e contacto co aire.
Hipótese
Hai dúas hipóteses explicativas principais:
Localización en marxes continentais irregulares
Unha hipótese baseada na investigación feita no complexo de Bay of Islands de Terra Nova suxire que unha marxe continental irregular que choca cun complexo de arco de illas causa a xeración de ofiolitas nunha cunca tras arco e obdución debido á compresión. A marxe continental, os promontorios e reentrantes ao longo de toda a súa lonxitude, están unidos á codia oceánica subducente, que se afunde baixo o complexo de arco de illas. A medida que está tendo lugar a subdución, converxen o continente flotante e o complexo do arco de illas, chocando inicialmente cos promontorios. Porén, a codia oceánica está aínda na superficie entre os promontorios, ao non ter subducido aínda baixo o arco de illas. A codia oceánica subducente pénsase que se separa da marxe continental para facilitar a subdución. No caso no que a velocidade de retirada da fosa de subdución é maior que o avance do complexo do arco de illas, terá lugar un xiro e retroceso (rollback) da fosa, e en consecuencia, ocorre unha extensión da placa acabalgante para permitir que o complexo do arco de illas se mova ao mesmo ritmo que a velocidade de retirada da fosa. A extensión, unha cunca tras arco, xera codia oceánica: ofiolitas. Finalmente, cando a litosfera oceánica subduciu enteiramente, o réxime extensional do complexo do arco de illas faise compresional. A codia oceánica quente positivamente flotante xerada na extensión non subduce, senón que obduce sobre o arco de illas como unha ofiolita. A medida que persiste a compresión, a ofiolita é situada sobre a marxe continental.
Ofiolitas en antearcos atrapados
A xeración de ofiolitas e subdución pode tamén ser explicada por un cambio na localización e polaridade da subdución, como suxiren as evidencias obtidas no estudo das ofiolitas da Cadea Costeira de California e Baixa California. A codia oceánica unida á marxe continental subduce baixo o arco de illas. A codia oceánica preofiolítica é xerada por unha cunca tras arco. A colisión dun arco de illas e o continente inicia unha nova zona de subdución na cunca tras arco, que se afunde na dirección oposta da inicial. A ofiolita creada convértese no extremo do novo antearco da subdución e é elevado (sobre a cuña de acreción) por despegue e compresión.
Orixe e evolución do concepto
O termo ofiolita apareceu en publicacións de Alexandre Brongniart de 1813 e 1821. Na primeira publicación, utilizou ofiolita para as rochas serpentinitas que se encontraba en brechas masivas chamadas mélanges. Na segunda publicación, ampliou a definición para inclúír nela diversas rochas ígneas como o gabro, diabasa, rochas ultramáficas e volcánicas. Ofiolita converteuse así nun nome para dita asociación de rochas que aparecía nos Alpes e Apeninos de Italia. Despois de estudar estes dous sistemas montañosos, Gustav Steinmann definiu o que despois se coñecería como "trindade de Steinmann": a mestura de serpentina, diabasa-spilita e chert. O recoñecemento da trindade de Steinmann serviu anos máis tarde para construír a teoría da expansión do fondo oceánico e a tectónica de placas. Unha observación clave feita por Steinmann foi que as ofiolitas estaban asociadas a rochas sedimentarias reflectindo un antigo ambiente de océano profundo. O propio Steinmann interpretou as ofiolitas (a trindade) usando o concepto de xeosinclinal. Mantiña que as ofiolitas alpinas eran "efusións submariñas emitidas ao longo de acabalgamentos no flanco activo dun xeosinclinal que se acurta asimetricamente". A falta aparente de ofiolitas nos Andes peruanos, segundo teorizou Steinmann, era debida ou ben a que os Andes foran precedidos por un xeosinclinal de augas pouco profundas ou ben representaban simplemente a marxe dun xeosinclinal. Así, as montañas de tipo cordilleirano ou alpino eran diferentes a este respecto. Nos modelos de Hans Stille caracterizábase un tipo de xeosinclinal chamado euxeosinclinal por producir un "magmatismo inicial" que nalgúns casos correspondía ao magmatismo ofiolítico.
A medida que a teoría da tectónica de placas se fixo dominante en xeoloxía e a teoría do xeosinclinal quedou desfasada as ofiolitas foron interpretadas dentro do novo esquema. Foron recoñecidas como fagmentos de litosfera oceánica, e os diques eran considerados como o resultado da tectónica extensional nas dorsais oceánicas. As rochas plutónicas atopadas nas ofiolitas foron entendidas como restos de antigas cámaras magmáticas.
En 1973, Akiho Miyashiro revolucionou a concepción común das ofiolitas e propuxo para a famosa ofiolita de Troodos de Chipre unha orixe nun arco de illas (en lugar de nunha dorsal), argumentando que numerosas lavas e diques das ofiolitas tiñan unha química calcoalcalina.
Principais exemplos de ofiolitas
Exemplos notables de ofiolitas son:
Uxue Juárez
Uxue Juárez Gaztelu, nada en Pamplona o 27 de setembro de 1981, é unha escritora, directora artística e profesora de instituto navarra. Escribe en lingua éuscara e lingua castelá.
Traxectoria
Licenciouse en Filoloxía Hispánica na Universidade de Navarra, especializándose en Estudos Anglonorteamericanos e Ensinanza da lingua castelá como lingua estranxeira (1999-2003). Desde 2004 traballa como profesora de educación secundaria.
Desde 1999 formou parte do obradoiro de poesía da Casa da Mocidade de Pamplona, amais de formarse en obradoiros de escritura creativa dirixidos pola escritora Susana Barragués e Regina Salcedo. Como correctora revisou a edición de Itzulerak/ Barne bidaiak. É colaboradora da revista Koult e do blog unlibroaldia, onde escribe artigos de crítica literaria. É directora do Encontro Poético Unicelular
Obras
Algúns dos seus poemas foron publicados na revista literaria Luces y Sombras.
Castro de Vilar
O castro de Vilar é un castro situado no lugar de Vilar na parroquia de Crendes, no concello coruñés de Abegondo.
Morfoloxía
O castro ten unhas dimensións de 275 por 187 metros e estimouse que se trata dun pequeno castro elíptico rodeado dunha dobre liña de murallas ou terrapléns. Mais o sitio atópase moi alterado por ter sido alterada a zona sur e norte deste e é complexo establecer a súa morfoloxía orixinal. .
Arqueoloxía
Non se ten noticia de que se realizasen campañas arqueolóxicas. Na actualidade non é visitable.
Cáceme, Goiás, Lalín
Cáceme é un lugar da parroquia de Goiás, no concello pontevedrés de Lalín, na comarca do Deza. Segundo o INE, no 2011 tiña 57 habitantes (29 homes e 28 mulleres), o que supón un aumento de 1 habitante con respecto ao ano 2000.
Topónimo
Nalgunha bibliografía, como o Diccionario Madoz, aparece como "Cázome" debido á influencia de fenómenos fonéticos populares na fala local, como a labialización da vogal palatal -e- ante -m-.
Welcome Oblivion
Welcome Oblivion é o álbum de estrea da banda estadounidense de post-industrial How to Destroy Angels. Foi publicado o día 5 de marzo do 2013 a través do selo Columbia Records.
Illa Jarvis
Jarvis é unha illa deshabitada de 4,5 km² localizada a 0°22' a Sur e 160°03' a Oeste, no sur do Océano Pacífico, aproximadamente na metade do camiño entre o Hawai e as Illas Cook. É un territorio dependente dos Estados Unidos, administrado de Washington pola United States Fish and Wildlife Service, que é parte da United States Department of the Interior, controlada polo sistema da National Wildlife Refuge.
A illa foi descuberta en 21 de agosto de 1821 polo navío británico Eliza Francis, e foi nomeada polo seu comandante, Capitán Brown. Ela foi anexada polos Estados Unidos en 1858, mais abandonada en 1879 despois que toneladas de guano foran xa quitadas. A Gran Bretaña anexou a illa en 1889, mais nunca realizou planos de exploración. Os depósitos de guano foron minerados ata o final do século XIX. Os EUA ocuparon e reclamaron a illa en 1935.
O poboado de Millersville, na parte oeste da illa, foi utilizado como unha estación meteorolóxica de 1935 ata o inicio da segunda guerra mundial, cando foi entón abandonado; só foi reocupado en 1957 por científicos, durante o Ano Internacional da Xeofísica, porén novamente abandonado en 1958.
A visita pública á Illa Jarvis require unha licenza especial da U.S. Fish and Wildlife Service, e é xeralmente restrinxido a científicos e educadores. A illa é visitada anualmente pola U.S. Fish and Wildlife Service e pola Garda Costeira Americana.
Non hai portos nin peiraos na illa, mais hai puntos de ancoradoiro próximos á costa. Só hai área de desembarque de barcos no medio da costa oeste e outro preto da parte suroeste da illa. Un faro diúrno érguese no medio da costa oeste.
O clima é tropical, con escasas choivas, ventos constantes e sol forte. Variando do nivel do mar a 7 metros de altura, o terreo é areoso, e a illa de corais é circundada por unha estreita orla de arrecifes. Os seus pequenos gramados, as súas viñas, e os seus arbustos son, principalmente, un hábitat para aniñaren e alimentárense paxaros mariños, costeiros, e a vida mariña. Non hai auga mineral na illa.
Ligazóns externas
300px|Costa da illa jarvis
Wunda (cráter)
Wunda é un gran cráter de impacto na superficie da lúa de Urano, Umbriel. Ten 131 km de diámetro e está localizado preto do ecuador de Umbriel. A lonxitude e latitude do seu centro son 273,6° e −7,9°, respectivamente. Wunda ten un chan brillante, o cal lle da unha forma de anel brillante duns 10 km de ancho. A razón deste gran brillo e descoñecida, e fai destacar este accidente xeolóxico no albedo escuro de Umbriel.
O cráter recibiría o nome de Wunda, un espírito escuro da mitoloxía aborixe australiana.
Camporrapado, Oural, Boqueixón
Camporrapado é un lugar da parroquia de Oural no concello coruñés de Boqueixón, na comarca de Santiago. Segundo o padrón municipal (INE 2013) ten 137 habitantes (63 homes e 74 mulleres).
Proximidades Cádiz
miniatura|300px|Plano de proximidades Cádiz A rede de Proximidades Cádiz é unha das redes de Proximidades Renfe que dá servizo a varios municipios das comarcas da Baía de Cádiz e a Campiña de Jerez, na provincia de Cádiz. Esta rede está formada por dúas liñas en servizo, 61 km de vías férreas e 13 estacións en servizo. Concretamente, a rede ten paradas nos municipios de Cádiz, San Fernando, Puerto Real, El Puerto de Santa María e Xerez da Fronteira.
Iberia Líneas Aéreas de España
miniatura|250px|[[Boeing 757 de Iberia]] miniatura|Sede de Iberia en Madrid miniatura|250px|Avión de Iberia sobrevoando [[O Burgo, Culleredo]] miniatura|dereita|200px|Airbus A340-600 de Iberia miniatura|A319-100 de Iberia Iberia é unha aeroliña española (o seu nome oficial é Iberia Líneas Aéreas de España, S.A., Operadora Unipersonal. ). É unha das compañías aéreas máis antigas do mundo e está entre as cinco compañías aéreas máis grandes de Europa.
Fundación
Iberia foi fundada o 28 de xuño de 1927 por Horacio Echeberrieta. O 14 de decembro dese mesmo ano realizou o seu primeiro voo. Estaba previsto que fose entre Madrid e Barcelona, con Afonso XIII a bordo, pero dúas horas antes engalara outro avión de Barcelona a Madrid coa intención de que o rei vise a súa aterraxe no aeroporto de Carabanchel (actual Cuatro Vientos).
Iberia iniciou a súa actividade comercial con tres avións Rohrbach R-VIII Roland, uns trimotores con capacidade para dez pasaxeiros que viaxaban en asentos de vimbio, dous tripulantes, equipaxe e carga, dotados de lavabo e cunha velocidade punta de 205 km/h.
En 1929 Iberia foi forzada a ceder as súas rutas e avións á acabada de crear CLASSA, a instancias do ditame do Directorio Militar para formar un monopolio cunha soa compañía que agrupara todas as existentes por entón en España. Iberia retería parte do accionariado de CLASSA. Tras a proclamación da Segunda República Española, CLASSA foi disolta e creouse así LAPE, que absorbeu todas as rutas e bens de CLASSA. Todos os accionistas de CLASSA recibiron unha indemnización por iso. Durante todos os anos de existencia de CLASSA e LAPE, Iberia foi unha sociedade dormente sen actividade real, pero pese a iso, presentaba anualmente o seu balance de contas no rexistro mercantil.
Rutas internacionais
En 1939 Iberia fixo o primeiro voo entre Madrid e Lisboa, comezando a realizar voos internacionais que ampliaría a comezos dos anos 40 incorporando á lista cidades como Londres, París ou Roma en Europa e Buenos Aires e Montevideo no continente americano. Convértese así na primeira compañía que establece, despois da guerra, un servizo aéreo entre Europa e América do Sur.
Na década dos 50 Iberia supera a cifra do medio millón de pasaxeiros, introdúcese no mercado do Atlántico Norte e o 3 de agosto de 1954 (aniversario da saída de Colón de Palos) inaugúrase a liña Madrid-Nova York con tres avións Super Constellation, bautizados cos nomes das carabelas de Colón: Pinta, Niña e Santa María.
Os primeiros reactores
O 29 de maio de 1961 celébrase en California a entrega dos tres primeiros reactores da historia de Iberia, os DC-8, que serían bautizados "Velázquez", "El Greco" e "Goya". Este modelo de avión era considerado "o rei das longas distancias": Nova York, Caracas, San Xoán de Porto Rico, México, A Habana e Buenos Aires eran os seus destinos.
O 22 de outubro chega ao aeroporto de Madrid-Barajas o primeiro Boeing 747, coñecido popularmente como Jumbo. Este foi bautizado co nome de "Cervantes".
Nos anos 70 establécense novas rutas a destinos como Istambul, Atenas, Varsovia, Budapest ou Kuwait. No mes de novembro de 1974 establécese a primeira Ponte Aérea de Europa, entre as cidades de Madrid e Barcelona como resposta á elevada concentración de pasaxeiros.
O 20 de xuño de 1987 Iberia, Air France, Lufthansa e SAS crean Amadeus, un sistema global de reservas informatizadas. Este proporciona a miles de axencias de viaxe e oficinas de venda de pasaxes información de horarios, dispoñibilidade de prazas e prezos de billetes de avión de distintas compañías aéreas; tamén facilita a reserva, compra e emisión dos billetes, entre outros servizos.
Modernización da frota
Entre finais dos anos 80 e principios dos 90, Iberia moderniza a súa frota, os novos McDonnell Douglas MD-87, Airbus A320 e A340 e os Boeing 757 substituirían aos antigos Douglas DC-9, DC-10 e Boeing 727.
En 1991 creou o primeiro programa de fidelización de clientes nunha liña aérea: Iberia Plus. En 1992, Iberia é a aeroliña oficial dos Xogos Olímpicos de Barcelona e da Exposición Universal de Sevilla. En 1996 creó a súa páxina web (www.iberia.com).
Absorbeu Aviaco (Aviación y Comercio, S.A), xunto coa súa frota en 1999 e nese mesmo ano pasou a formar parte da alianza de aeroliñas Oneworld, xunto con British Airways e American Airlines entre outras.
Durante o ano 2001 Iberia foi privatizada e as accións comezaron a cotizar na bolsa de valores. Cara 2002, cando Iberia celebrou o seu 75 aniversario, levaba transportadas a preto de 500 millóns de pasaxeiros.
O 5 de febreiro de 2006 entregouse a nova Terminal 4 do aeroporto de Barajas a Iberia e aos membros da alianza Oneworld.
Iberia
miniatura|McDonnell Douglas MD-87 En xuño do ano 2018 a frota de Iberia estaba formada polos seguintes avións:
Air Nostrum (Iberia Rexional)
=== Frota histórica ===
Destinos
O Grupo Iberia «opera 94 destinos en 36 países diferentes, aos que hai que engadir 223 adicionais en 49 países grazas a acordos de código compartido con outras compañías aéreas».
Acordos de código compartido
Iberia ten asinados acordos de voo con código compartido coas seguintes aeroliñas (* indica pertenenza á alianza Oneworld ou é unha filial súa):
José Antonio Castro López
José Antonio Castro López, Tucho, nado en Barallobre (Fene) o 18 de xuño de 1928 e finado en Neda o 30 de agosto de 1951, foi un guerrilleiro antifranquista galego.
Traxectoria
Os seus pais foron perseguidos despois da vitoria franquista. Foi enlace da guerrilla. En 1947 fixo o servizo militar no rexemento de artillería de Ferrol. Desertou en xullo con José Vilariño Fernández da gornición do Castelo da Palma, con catro fusís e munición, e ambos incorporáronse á guerrilla. A súa familia foi represaliada. Incorporado á IV Agrupación do Exército Guerrilleiro de Galicia, foi quen executou ao axente infiltrado Alejo Pablo Mora García. Foi abatido pola Garda Civil no Puntal (Neda) o 30 de agosto de 1951 con outros tres compañeiros, Antonio Veiga Mejuto, José Freire Barcia e José Sancho Riera.
Drones
Drones é o sétimo álbum da banda inglesa de rock alternativo Muse, publicado o 5 de xullo de 2015 en Europa e o 8 de xuño no Reino Unido a través dos selos Warner Bros. Records e Helium-3. Foi gravado entre outubro de 2014 e abril de 2015 en The Warehouse Studio, en Vancouver (Canadá), coproducido polo propio grupo e Robert John "Mutt" Lange.
Cadrada
dereita|miniatura|Tres formas de grafar a cadrada
Cadrada é o nome da nota musical que ten duración equivalente ao dobro da redonda. Esta nota foi utilizada até a Idade Media, sobre todo no canto gregoriano. Durante este período, a cadrada, ou breve, era a nota máis curta - de aí o seu nome. Actualmente a breve é a nota máis longa que pode ser escrita cunha única figura, mais utilízase raramente, pois a súa duración é maior que a maioría dos compases. Apenas cando se utilizan compases 4/2, 6/2, 8/4 ou de maior duración, aínda é posíbel escribir unha breve, mais mesmo estes compases teñen un uso moi restrinxido.
Crónica anglosaxoa
miniatura|250px|A páxina inicial da [[Crónica de Peterborough.]]
O Casal, Oural, Boqueixón
O Casal é un lugar da parroquia de Oural no concello coruñés de Boqueixón, na comarca de Santiago. Segundo o padrón municipal (INE 2013) ten 6 habitantes (3 homes e 3 mulleres).
Crónica anglosaxoa
A Crónica Anglosaxoa é unha colección de anais en inglés antigo que narran a historia dos anglosaxóns. Os anais creáronse no século IX, probabelmente en Wessex, durante o reinado de Alfredo o Grande. Fixéronse e distribuíron moitas copias manuscritas polos mosteiros de Inglaterra, e fóronse actualizando de maneira independente. Nun dos casos, a crónica aínda se seguía actualizando en 1154.
Sobreviven, en parte ou ao completo, nove dos manuscritos, aínda que non todos eles son de igual valor histórico, e ningún deles é a versión orixinal. O máis vello parece que se empezou sobre o final do reinado de Alfredo, mentres que o máis recente se escribiu na Abadía de Peterborough tras un lume no mosteiro, en 1116. Case todo o material da crónica está en forma de anal, por anos; os máis antigos están datados no ano 60 a.C., e o material histórico segue ata o ano no que se escribiu a crónica, punto no que comezan os rexistros contemporáneos. Colectivamente, estes manuscritos coñécense como a Crónica Anglosaxoa. A Crónica non carece de parcialidade: hai ocasións nas que a comparación con outras fontes medievais revela que os escribas que a escribiron omitiron sucesos ou contaron versións das historias só desde un lado; tamén hai partes que se contradín con outras. Porén, tomada no seu conxunto, a crónica é a fonte histórica máis importante do período que vai entre a saída dos romanos e a conquista normanda. Gran parte da información ofrecida na Crónica non está rexistrada en ningún outro lugar. Ademais, os manuscritos son fontes importantes da historia da lingua inglesa; en particular, o texto de Peterborough é un dos primeiros exemplos existentes do inglés medio.
Sete dos nove manuscritos e fragmentos superviventes residen hoxe na Biblioteca Británica. Os dous restantes están na Biblioteca Bodleiana e na biblioteca do Corpus Christi College, en Cambridge.
Composición
A Crónica Anglosaxoa non é un documento individual, senón un conxunto de textos relacionados. Todos os manuscritos superviventes son copias, polo que non se sabe con certeza cando ou onde se compuxo a primeira versión da Crónica. Hai un acordo xeral en que a versión orixinal se escribiu a finais do século IX, probabelmente a principios da década de 890, a mans dun escriba de Wessex. Por exemplo, Richard Abels di que "os historiadores están de acordo en que a Crónica orixinal se estendeu polo menos ata 890". Keynes e Lapidge suxiren que "o regreso dos viquingos a Inglaterra parece que provocou a 'publicación' da Crónica Anglosaxoa, a finais de 892 ou a principios de 893".
Despois de que se compilase a crónica orixinal fixéronse e distribuíron copias a varios mosteiros. Fixéronse copias adicionais para maior distribución ou para substituír os manuscritos perdidos, e algunhas delas actualizáronse independentemente. Algunhas destas copias tardías son as que sobreviviron.
O manuscrito máis antigo existente, a Crónica de Winchester, foi escrita por un só escriba ata o ano 891. O escriba puxo o número do ano, DCCXCII, na marxe da liña seguinte; o material adicional foi escrito por outros escribas. Isto parece colocar a composición da crónica nun punto non posterior a 892; o uso do Bispo de Asser dunha versión da crónica no seu libro Vida do rei Alfredo, que se sabe que foi escrito en 893, proporciona máis evidencia ao respecto. Sábese que o manuscrito de Winchester é como mínimo unha copia dunha copia do orixinal da Crónica; polo tanto, non hai probas de que a Crónica se compilase en Winchester. Ver P. Wormald, "Alfredian Manuscripts", en Tamén é difícil fixar a data de composición, pero pénsase que as crónicas foron compostas durante o reinado de Alfredo o Grande (871–899). Alfredo intentou deliberadamente revivir a aprendizaxe e a cultura durante o seu reinado, e fomentou o uso do inglés como linguaxe escrita. A propia Crónica, ademais da distribución de copias a outros centros de aprendizaxe, puido ser unha consecuencia dos cambios introducidos por Alfredo.
Manuscritos superviventes
miniatura|dereita|250px|Unha páxina da Crónica de Winchester ou Parker, que mostra o prefacio xenealóxico.
Hai nove manuscritos superviventes, dos cales oito están escritos na súa totalidade en inglés antigo (tamén coñecido como "anglosaxón"), mentres que o noveno está en inglés antigo cunha tradución ao latín de cada anal. Un (a Crónica de Peterborough) contén tamén inglés medio primitivo. O máis vello (Corp. Chris. MS 173) coñécese como Crónica de Winchester, ou Crónica de Parker, por Matthew Parker, un Arcebispo de Canterbury que foi o seu propietario. Seis dos manuscritos imprimíronse nunha edición de 1861 de B. Thorpe, co texto disposto en columnas etiquetadas do A ao F. Esta nomenclatura é de uso común e detállase embaixo. Seguindo esta convención, outros tres manuscritos adicionais adóitanse chamar [G], [H] e [I].
Os manuscritos superviventes lístanse embaixo, aínda que o manuscrito G se queimou nun incendio en 1731 e só quedan unhas follas.
Relación entre os manuscritos
miniatura|dereita|400px|A relación entre sete dos manuscritos da Crónica. O fragmento [H] non pode situarse cun mínimo de fiabilidade no diagrama. Tamén se mostran outros textos relacionados. O diagrama amosa un orixinal putativo e tamén ofrece as relacións dos manuscritos cunha versión setentrional que non sobrevive pero que se pensa que existiu.
Pénsase que todos os manuscritos derivan dun orixinal común, pero as conexións entre os textos son máis complexas cá simple herdanza por copia. O diagrama da dereita mostra unha perspectiva xeral das relacións entre os manuscritos. A seguir ofrécese un resumo das relacións que se coñecen.
Historia dos manuscritos
miniatura|250px|Unha páxina do texto de [C] da Crónica Anglosaxoa. Esta entrada é sobre o ano 871, un ano de batallas entre Wessex e os viquingos.
[A]: A Crónica de Winchester, ou Parkere, é o manuscrito máis antigo dos que sobreviven. Foi iniciado en Old Minster, Winchester sobre o final do reinado de Alfredo. O manuscrito comeza cunha xenealoxía de Alfredo e a primeira entrada é para o ano 60 a.C. O primeiro escriba detívose no ano 891 e varios escribas introduciron as seguintes entradas a diversos intervalos durante o século X. O manuscrito faise independente das outras recensións trala entrada de 975. O libro, que tamén contiña unha copia das Leis de Alfredo e Ine despois da entrada de 924, transferiuse a Canterbury nalgún momento ao principio do século XI. A última na lingua vernácula é sobre 1070. Despois disto vén a Acta Lanfranci en latín, que cobre sucesos eclesiásticos de 1070 a 1093. Logo segue unha lista de papas e os arcebispos de Canterbury aos que lles concederon o palio. O manuscrito pertenceu a Matthew Parker durante un tempo, que foi arcebispo de Canterbury de 1559 a [[1575.
[B]: A Crónica de Abingdon I foi escrita por un só escriba na segunda metade do século X. Comeza cunha entrada sobre o ano 60 a.C. e termina cunha entrada para o ano 977. Un manuscrito que hoxe en día está separado (British Library MS. Cotton Tiberius Aiii, f. 178) era orixinalmente unha introdución a esta crónica; contén unha xenealoxía, como [A], pero esténdea ata o final do século X. Sábese que [B] estivo en Abingdon a mediados do século XI, xa que se utilizou para compoñer [C]. Pouco despois foi a Canterbury, onde se fixeron interpolacións e correccións. Ao igual que [A], remata cunha lista de papas e arcebispos de Canterbury aos que lles concederon o palio.
[C]: A Crónica de Abingdon II inclúe material adicional de anais locais de Abingdon, lugar onde se compuxo. Tamén inclúe unha tradución ao inglés antigo da historia do mundo de Orosio, seguida dun menoloxio e algúns versos sobre as leis do mundo natural e da humanidade. Logo segue unha copia da crónica que comeza o 60 a.C. O primeiro escriba copiou ata a entrada de 490 e un segundo escriba asumiu o traballo ata a entrada de 1048. [B] e [C] son idénticas entre 491 e 652, pero as diferenzas a partir dese punto deixan claro que o segundo escriba tamén usaba outra copia da crónica. Este escriba tamén inseriu, tras o anal de 915, o Rexistro Mercio, que cobre os anos que van de 902 a 924 e se centra en Ethelfleda. O manuscrito continúa ata 1066 e detense na metade da descrición da Batalla de Stamford Bridge. No século XII engadíronse unhas cantas liñas para completar o relato.
Beat Happening
Beat Happening é unha banda estadounidense de indie pop formada en Olympia, Washington en 1982. Calvin Johnson, Heather Lewis e Bret Lunsford veñen sendo os membros permanentes do grupo. Beat Happening foi un dos primeiros líderes dos movementos indie pop e lo-fi estadounidenses, destacando polo seu uso de primitivas técnicas de gravación, o seu desprezo polos aspectos técnicos na creación de música, e por cancións con temas de natureza infantil ou tímida.
Formación
Os membros de Beat Happening coñecéronse mentres estudaban en The Evergreen State College ecomezaron a gravar en 1983. A banda colleu o seu nome dunha película realizada pola moza de Bret Lunsford, Beatnik Happening. A formación básica era batería, guitarra e voces, aínda que cando o grupo naceu os seus únicos instrumentos eran un par de maracas e unha guitarra Sears Silvertone mercada nunha tenda de segunda man. Heather Lewis bromeou unha vez nunha entrevistasobre que a historia da banda podería contarse a través dunha lista das distintas persoas ás cales lle pediron prestados baterías. Heather e Calvin foran membros dunha banda antes e achegáronse a Bret, que non tiña ningunha experiencia musical na época, dicindo que deberían crear unha banda e ir ao Xapón.
Nas súas primeiras gravacións usaron un efecto de dealy Echoplex para engadir unha forte reverberación á guitarra de Bret, nun intento de enmascarar a súa pobre interpretación.
A banda viaxou a Toquio en 1984 coa intención de facer unha xira. O seu primeiro concerto no Xapón foi no instituto dun antigo estudante de intercambio que coñecera Calvin. Os membros do grupo gravaron Three Tea Breakfast, un EP de 5 temas que sería a primeira edición de Beat Happening.
Álbums de estudio
Beat Happening (1985), o seu álbum de estrea, recibiu a aclamación da crítica, ao igual que Jamboree (1988). No tempo da edición de Dreamy en 1991, Beat Happening era unha das bandas máis populares da comunidade indie rock, tendo un papel fundamental no International Pop Underground Festival, que lle conseguiu ao rock anti-corporativo a súa primeira aceptación mainstream. O seu derradeiro álbum foi You Turn Me On, editado en 1992, que representa o afastamento da banda de moitas das súas convencións establecidas nos seus anteriores traballos, destacando o tema "Godsend", que dura 9 minutos e presenta un evidente uso de gravación multipista. O disco foi descrito por Allmusic como unha "obra mestra". Aínda que nunca anunciaron a súa disolución e de dicir nalgún momento que seguían ensaiando unha vez ao mes, os membros de Beat Happening movéronse cara outros proxectos. No ano 2000 publicaron o sinxelo "Angel Gone", o seu primeiro lanzamento en oito anos.
Crashing Through, que recompila toda a música editada oficialmente pola banda agás dous temas dun casete ao vivo compartido con The Vaselines, foi publicado en 2002. O box set inclúe un libreto cun longo ensaio sobre a historia e o impacto da banda escrito por Lois Maffeo, así como fotografías raras de Calvin, Heather e Bret.
En setembro de 2015 a banda anunciou a edición dun novo recompilatorio abarcando toda a súa carreira titulado Look Around, lanzado a través do selo discográfico Domino Records.
Abelleira
Abelleira pode referirse a:
Como topónimo, Abelleira fai referencia a unha abellariza, construción onde se garda un conxunto de colmeas. Pode referirse a:
Libro de horas
miniatura|dereita|Páxina dun libro de horas británico, o [[Book of Hastings, ca. 1470.]]
Un libro de horas, aínda que cada un sexa único, contén unha colección de textos litúrxicos, de oracións e de salmos, coas ilustracións correspondentes, constituíndo unha escolma básica para a práctica da relixión católica. É o tipo máis corrente de obra medieval con ilustracións miniadas ou iluminuras.
Na súa forma orixinaria o libro de horas non recollía senón os textos apropiados para as horas litúrxicas. Co tempo, o texto foi enriquecido con datos como un calendario cos rezos e as misas para certos días festivos.
Desde finais do XV, foron impresos libros de horas, realizados por xeral con técnicas xilográficas.
O máis célebre dos libros de horas é posibelmente Les Très Riches Heures du Duc de Berry, realizado polos irmáns de Limbourg entre 1412 e 1416 por encargo do duque de Jean I de Berry, e que tamén encargou Les Petites Heures de Jean de Berry, Les belles heures du Duc de Berry e Les Riches heures du Duc de Berry.
Con frecuencia ao longo do XVI, o libro de horas era o primeiro e único libro que se compraba. Porén estes libros impresos, menos luxuosos, eran denominados, sinxelamente, "devocionarios".
Outros artigos
Часослов Časoslov
Ana Paula Valadão
Ana Paula Valadão Bessa nada o 16 de maio de 1976 en Belo Horizonte, Minas Gerais, é unha compositora, cantante, escritora e presentadora brasileira.
Traxectoria
Ana Paula Valadão é a líder e fundadora do Ministerio Diante do Trono, unha das bandas de música cristiá contemporánea máis coñecidas e recoñecidas do Brasil e do mundo, e tamén ten algúns proxectos en solitario. Ela é pastor da Igrexa Lagoinha, ademais de ser o principal letrista da banda que levou 20 anos.
Discografía
350px|miniatura|dereita|Ana Paula Valadão e a súa banda Diante do Trono.
Ramón Varela Núñez
Ramón Varela Núñez, nado en Santiago de Compostela o 28 de maio de 1923 e finado na mesma cidade o 12 de xuño de 2008, foi un médico galego.
Traxectoria
Licenciado en Medicina pola Universidade de Santiago de Compostela, doutorouse en medicina e cirurxía pola Universidade Complutense de Madrid, cunha tese sobre as alteracións producidas nos órganos dos animais de laboratorio sometidos a baixas temperaturas. Comezou a traballar como profesor axudante na Universidade de Santiago en 1947 ata que conseguiu praza de catedrático na Universidade de Sevilla (1963).
Era membro da Real Academia de Medicina e Cirurxía de Galicia, onde ocupaba a cadeira de anatomía patolóxica.
Casares, Goiás, Lalín
Casares é un lugar da parroquia de Goiás, no concello pontevedrés de Lalín, na comarca do Deza. Segundo o INE, no 2008 tiña 14 habitantes (8 homes e 8 mulleres), o que supón unha diminución de 4 habitantes con respecto ao ano 2000.
Joan Llaneras
Joan Llaneras Roselló, nado o 17 de maio de 1969 en Porreres, Mallorca, é un laureado ciclista de pista balear. Na actualidade vive Montagut, Garrotxa. Ten participado na modalidade de Madison e en carreira por puntos, sendo esta última a súa especialidade, e onde acadou os seus meirandes éxitos.
Albarda
miniatura|Burro con albarda. A albarda é un aparello utilizado nas cabalerías de carga consistente principalmente en dúas almofadas feitas de liño ou arpilleira e cubertas con coiro, normalmente recheas de palla ou algún outro material brando como a seda, que se colocan sobre o lombo das cabalerías e que se cinguen por baixo da barriga por medio de cinchas e á que se lle dá solidez con paus coñecidos como fueiros. Ten como función evitar que o animal se fira ao transportar mercadorías ou persoas, as destinadas ao transporte de persoas son máis lixeiras cás destinadas ao transporte de mercadorías. O albardeiro é o encargado de elaborar e arranxar as albardas.
Spetsopoula
Spetsopoula é unha illa privada situada ao sueste de Spetses, que é unha das Illas Sarónicas, na rexión de Ática e no mar Exeo. Foi adquirido polo magnate grego Stavros Niarchos, el mesmo era nativo da Ática. A súa localización esta a 90 km en helicóptero desde Atenas.
Aquí Eugenia Livanos Niarchos, a esposa de Niarchos, morreu en circunstancias misteriosas en 1970.
Comarca de Eume
A comarca de Eume é unha comarca galega situada na provincia da Coruña. Pertencen a esta comarca os concellos da Capela, As Pontes de García Rodríguez, Cabanas, Pontedeume e Monfero. Limita ao norte coas comarcas de Ferrol e Ortegal, ao sur coa de Betanzos e ao leste coa da Terra Chá pertencente á provincia de Lugo. A capital da comarca é Pontedeume
Características
Ten unha superficie total de 538,61 km², o que supón o 1,95% da superficie total de Galiza. A comarca recibe o seu nome do río Eume, río que alberga nas súas marxes o parque natural das Fragas do Eume, no que se atopan o medieval mosteiro de San Xoán de Caaveiro e o mosteiro de Monfero.
Demografía
A poboación total da comarca era de 24.223 habitantes no 2020, aproximadamente o 0,9% do total da poboación galega, e a densidade de poboación é de 44,97 habitantes por km².
Espazo-tempo
miniatura|dereita|300px|Ilustración da curvatura do Espazo-tempo. En física, o espazo-tempo é o sistema de coordenadas utilizado como base para o estudo da Relatividade especial ou restrita. Puntos no espazo-tempo chámanse de eventos e defínense por catro números (x, y, z, ct), onde c é a velocidade da luz e pode considerarse como a velocidade que un observador se move en dirección ao futuro.
Na relatividade especial e xeral, o tempo mais o espazo tridimensional concíbense, en conxunto, como unha única variedade de catro dimensións a que se dá o nome de espazo-tempo. Un punto, no espazo-tempo, pode designarse como un "acontecemento". Cada acontecemento ten catro coordenadas (t, x, y, z); ou, en coordenadas angulares, t, r, θ, e φ que din o lugar e a hora en que el ocorreu, ocorre ou ocorrerá.
Introdución
Puntos no espazo-tempo chamanse eventos e defínense por catro números, por exemplo, (x, y, z, ct), onde c é a velocidade da luz e pode considerarse como a velocidade á que un observador se move en dirección ao futuro. Isto é, eventos separados no tempo de apenas 1 segundo están a 300.000 km un do outro no espazo-tempo.
Así como utilizamos as coordenadas x,y e z para definir puntos no espazo en 3 dimensións, na Relatividade especial utilizamos unha coordenada a máis para definir o tempo de acontecemento dun evento.
Da mesma forma que en xeometría en 3 dimensións os valores para as coordenadas x,y,z e t dependen do sistema de coordenadas escollido e isto inclúe escoller a dirección do eixo de tempo. Isto porque dous observadores en sistemas de referencia en movemento posúen eixos de tempo en direccións diferentes. O que para un observador en repouso nun dos referénciais é apenas dirección temporal, para o outro en movemento relativo é unha mestura de espazo e de tempo. Este é un dos puntos fundamentais da relatividade especial. No entanto esta mestura non é percebida no día a día debido a escala de velocidades a que estamos acostumados. Da Transformación de Lorentz, as coordenadas dun sistema en movemento con velocidade v na dirección do eixo x dun outro referéncial danse por:
chámase de factor de lorentz. Este factor mesmo para unha velocidade extremadamente alta para o noso padrón diario, como unha velocidade de 16 km/s, ou 57.600 Km/h, que é a velocidade media da voyager I, un dos obxectos máis rápidos construídos polo ser humano, sería de :
E o factor de mestura entre tempo e espazo na transformación de Lorentz ( o termo que multiplica x na coordenada de tempo do sistema en movemento, dado enriba ) sería de :
Polo tanto o factor adicionado á coordenada de tempo é practicamente cero. Nas velocidades as cales estamos habituados no día a día a diferenza entre espazo-tempo e un espazo de 3 dimensións parametrizado polo tempo é irrelevante. Mais non para outros ambientes no universo, ou mesmo en laboratorios de física de partículas.
Referencial
Como as coordenadas x, y, z dun punto dependen dos eixos utilizados para o localizar, tamén as distancias e intervalos temporais, invariantes na física Newtoniana, dependen do referencial no cal se sitúa cada observador, na física relativista. Ver contracción da lonxitude e dilatación do tempo. Esta é a idea base da Teoría da Relatividade Restrita.
A relatividade xeral, polo seu lado, parte do principio de que o espazo-tempo non pode ser un fondo fixo, mais, si, unha rede de relacións en evolución.
Un "intervalo de espazo-tempo" entre dous acontecementos é a cantidade (invariante consoante o referencial) análoga á distancia no espazo euclidiano. O intervalo de espazo-tempo s nunha curva defínese por:
onde c é a velocidade da luz. Unha suposición básica da relatividade é que transformacións nas coordenadas, como as transformacións de Lorentz manteñen os intervalos invariantes.