cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tamaño efectivo de poboación
Exemplos teóricos
Nos seguintes exemplos, unha ou máis das asuncións dunha poboación estritamente idealizada están relaxadas, mentres que as demais asuncións se manteñen. O tamaño efectivo de poboación de varianza do modelo de poboación máis relaxado é despois calculado con respecto ao modelo estrito.
Variacións no tamaño de poboación
O tamaño de poboación varía co tempo. Supoñendo que hai t xeracións non solapadas, entón o tamaño efectivo de poboación vén dado pola media harmónica de tamaños de poboación:
Nótese que isto é menos que a media aritmética do tamaño de poboación, que neste exemplo é 126,7. A media harmónica tende a estar dominada polo menor dos colos de botella polos que pasa a poboación.
Medida do carácter dioico
Se unha poboación é dioica, é dicir, ten dous sexos separados e, por tanto, non ten autofecundación entón
onde D representa a medida do carácter dioico (dioeciousness) e pode ter o valor 0 (para os non dioicos) ou 1 para os dioicos.
Cando N é grande, Ne aproximadamente é igual a N, polo que isto é evidente e xeralmente ignórase:
Varianza do éxito reprodutivo
Se o tamaño de poboación permanece constante, cada individuo debe contribuír como media con dous gametos á seguinte xeración. Nunha poboación idealizada asúmese que isto segue unha disribución de Poisson, e a varianza do número de gametos con que se contribuíu, k, é igual ao número medio con que se contribuíu, é dicir, 2:
Nótese que se a varianza de k é menor que 2, Ne é maior que N. No caso extremo dunha poboación que non sofre variacións no tamaño da familia (fecundidade), como nunha poboación de laboratorio na cal o número da descendencia é controlado artificialmente, Vk = 0 e Ne = 2N.
Proporcións de sexos non fisherianas
Cando a proporción de sexos dunha poboación varía da proporción 1:1 fisheriana, o tamaño efectivo de poboación vén dado por:
onde Nm é o número de machos e Nf o número de femias. Por exemplo, con 80 machos e 20 femias (un tamaño de poboación absoluta de 100):
De novo, isto ten como resultado que Ne sexa menor que N.
Tamaño efectivo de endogamia
Para a poboación idealizada, os coeficientes de endogamia seguen a ecuación de recorrencia
Usando o índice panmítico (1 − F) en lugar do coeficiente de endogamia, obtemos a ecuación de recorrencia aproximada
A diferenza por xeración é
O tamaño efectivo de endogamia pode obterse resolvendo
Isto é
aínda que os investigadores raramente usan esta ecuación directamente.
Exemplos teóricos: xeracións solapadas e poboacións estruturadas por idade
Cando os organismos viven máis dunha tempada reprodutora, os tamaños efectivos de poboación teñen que ter en conta as táboas de mortalidade para as especies.
Haploide
Asumamos unha poboación haploide cunha estrutura de idade discreta. Un exemplo podería ser un organismo que pode sobrevivir varias tempadas de apareamento discretas. Ademais, definamos as seguintes características de estrutura de idades:
O tempo de xeración calcúlase como
Entón, o tamaño efectivo de poboación de endogamia é
Diploide
De xeito similar, o número efectivo de endogamia pode calcularse para unha poboación diploide cunha estrutura de idade discreta. Isto obtívoo primeiro Johnson, pero a notación parécese máis a usada por Emigh e Pollak.
Asumindo os mesmos parámetros básicos para a táboa de mortalidade que os que se deron para o caso dos haploides, pero distinguindo entre machos e femias, usaremos N0ƒ e N0m para o número de femias e machos nacidos, respectivamente (nótese o uso da minúscula ƒ para indicar femias, comparado co maiúscula F para a endogamia).
O número efectivo de endogamia é
Tamaño efectivo de coalescencia
Segundo a teoría neutralista da evolución molecular, un alelo neutro permanece na poboación durante Ne xeracións, onde Ne é o tamaño efectivo de poboación. Unha poboación diploide idealizada terá unha diversidade de nucleótidos por pares igual a 4\muNe, onde \mu é a taxa de mutación. O tamaño efectivo de poboación de estancia pode, por tanto, estimarse empiricamente dividindo a diversidade nucleotídica pola taxa de mutación.
O tamaño efectivo de poboación de coalescencia pode ter pouca relación co número de individuos presentes fisicamente na poboación. Os tamaños efectivos de poboación de coalescencia medidos varían entre xenes da mesma poboación, e son baixos en áreas do xenoma con baixa recombinación e altos en áreas do xenoma con alta recombinación. Os tempos de estancia son proporcionais a N na teoría neutralista, pero para os alelos baixo selección, os tempos de estancia son proporcionais a log(N). O autostop xenético pode causar que as mutacións neutras teñan tempos de estancia proporcionais a log(N): isto pode explicar as relacións entre o tamaño efectivo de poboación e a taxa de recombinación local.
Tamaño efectivo de selección
Nun modelo de Wright e Fisher idealizado, o destino dun alelo, que empeza a unha frecuencia intermedia, está en gran medida determinado pola selección se o coeficiente de selección é s >> 1/N, e en boa medida determinado pola deriva xenética neutral se s << 1/N. En poboacións reais, o valor de corte de s pode depender polo contrario de taxas de recombinación locais. Este límite á selección nunha poboación real pode ser capturado nunha simulación de Wright-Fisher por medio da elección apropiada de Ne. Nas poboacións con diferentes tamaños efectivos de poboación de selección predícese que evolucionanarán arquitecturas de xenomas profundamente diferentes.
Sadilishteto
Sadilishteto (en Съдилището) é un filme búlgaro de 2014 dirixido por Stephan Komandarev. Foi escollido como candidato de Bulgaria para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 88ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.
Materia de Francia
miniatura|150px|Carlomagno A Materia de Francia, tamén coñecida como Ciclo Carolinxio, é un corpo de historias lendarias que xorde nas cancións de xesta da literatura medieval francesa, versando sobre as aventuras de Carlos Magno e Os Doce Pares de Francia.
Os seus contos foron desenvolvidos orixinalmente nestes poemas épicos, mais as historias que narran sobreviviron aos poemas épicos medievais propiamente ditos, indo alimentar até mesmo a literatura de cordel do Nordeste do Brasil en pleno século XX.
Melibea Obono
Trifonia Melibea Obono Ntutumu, nada en Afaetom (Evinayong) o 27 de novembro de 1982, é unha xornalista e politicóloga, escritora, docente e investigadora ecuatoguineana, coñecida como Melibea Obono. As súas investigacións céntranse en temas de muller e xénero en África.
Traectoria
Trifonia Melibea Obono Ntutumu Obono é Licenciada en Ciencias Políticas e Xornalismo pola Universidade de Murcia, onde realizou un mestrado en Cooperación Internacional e Desenvolvemento.
É docente na Facultade de Letras e Ciencias Sociais da Universidade Nacional de Guinea Ecuatorial en Malabo. Forma parte do equipo do Centro de Estudos Afro-Hispánicos (CEAH) da Universidade Nacional de Educación a Distancia.
Obra
En 2015 o seu relato "La negra" foi incluído na antoloxía ''Voces femeninas de Guinea Ecuatorial. Una antología'' editada por Remei Sipi. Nel conta a historia dunha rapaza ecuatoguineana que se ve obrigada a prostituírse para poder finalizar os seus estudos en España.
En 2016 publicou a súa primeira novela, Herencia de bindendee. Nela trata a desigualdade de xénero na tribo fang, a súa tribo de orixe. Ademais trata tamén as complexas relacións entre España e Guinea Ecuatorial. A acción desenvólvese nun poboado fang do século XXI, sen luz eléctrica nin auga potable e lonxe dunha cidade. A trama céntrase no embarazo dunha nai de seis nenas e a expectación que crea o xénero do futuro fillo xa que só un varón herdará o nome e as propiedades da familia, nas que están incluídas as mulleres. Elas son as bindendee.
Tamén en 2016 publicou La bastarda, a historia de Okomo, a filla adolescente dunha nai solteira fang, que vivía co avó Osá o Descalzo e as súas dúas esposas, unha delas a súa avoa Adà, primeira esposa de Osá e responsable da súa educación. Okomo non é aceptada na comunidade fang pola súa condición de bastarda. O problema é o dote que debeu entregar o seu pai ao seu avó. Pero esta novela trata tamén da identidade de xénero e a orientación sexual: ser fam e mina como o seu tío, ou ser lesbiana como a protagonista. É a primeira obra escrita por unha autora ecuatoguineana na que se abordan estes temas. O Seu tío ademais será o causante das desgrazas que ocorren na aldea, sobre todo ao negarse a fecundar a muller do seu irmán estéril. Pero non só será atacado pola tradición senón tamén pola Igrexa.
En 2017 publicou La albina del dinero, onde conta a historia dunha moza albina que é fonte de riqueza para a súa familia pola súa característica única. En 2018 publicou un libro de relatos centrados na sociedade fang e o papel das mulleres.
Todas as súas obras están realizadas desde unha perspectiva feminista, facendo visibles as desigualdades e inxustizas que sofren as mulleres e en especial as mulleres africanas e as lesbianas. Escribe para dar resposta a esas cuestións que sempre se formulou, malia as dificultades que sorteou pola súa procedencia para lograr publicar.
Gran Premio de Mónaco de 2011
O Gran Premio de Mónaco de 2011 (formalmente o Formula 1 Grand Prix de Monaco 2011) foi unha carreira de Fórmula 1 que se celebrou o 28 de maio de 2011 no Circuíto de Mónaco, Monte Carlo, Principado de Mónaco. Foi a sexta carreira do Campionato Mundial de Fórmula 1 de 2011.
O provedor oficial de pneumáticos, Pirelli, optou por ofrecer aos equipos os pneumáticos cos compostos brando (lateral amarelo) e extrablando (vermello), ademais dos de choiva intermedia (azul) e choiva extrema (laranxa).
Survival International
Traxectoria
Con oficinas en Madrid, Londres, París, Milán e Berlín, na actualidade Survival conta con simpatizantes en 82 países. O seu traballo de apoio aos pobos indíxenas adopta tres facetas complementarias: traballo educativo, de mediación e campañas. Tamén ofrece aos propios indíxenas unha plataforma desde a que dirixirse ao mundo. Colabora estreitamente con organizacións indíxenas locais, centrándose naqueles pobos que teñen máis que perder, e que son normalmente os que entraron máis recentemente en contacto co mundo exterior. Survival cre que a opinión pública é a forza máis eficaz para o cambio. O seu poder fará que cada vez sexa máis difícil, ou incluso que chegue a ser imposíbel, que os gobernos e compañías continúen a súa opresión contra os pobos indíxenas.
Survival traballa cunhas 80 tribos diferentes de todo o mundo, desde os pastores de renos de Siberia aos cazadores-recolectores da pluviselva amazónica. O seu traballo céntrase nos pobos máis illados, que son os máis vulnerábeis e os que teñen máis que perder.
Aioreos en Paraguai, jarawa na India, bosquimanos en Botswana, guaranís do Brasil, innu no Canadá etc. Sexan do lugar que sexan, os pobos indíxenas vense privados do seu sustento e o seu xeito de vida; son expulsados da súa terra pola minaría, polas empresas petrolíferas, por empresas farmacéuticas, os cortes de árbores ou os colonos; desprazados por encoros, ranchos de gado ou reservas de caza.
Estes abusos a miúdo xustifícanse alegando que os pobos indíxenas son dalgún xeito “primitivos” ou “atrasados”. Survival traballa por conseguir un mundo en que os diversos xeitos de vida indíxenas sexan comprendidos e aceptados, onde non se tolere a opresión que sofren e poidan vivir nas súas propias terras segundo os seus xeitos de vida, en paz, liberdade e seguridade.
Esta organización foi merecedora do Premio Nobel Alternativo.
Bormánico
Bormánico, tamén chamado Borvo ou Bormo (en galo: *Borwō, Bormō), foi un antigo deus da relixión celta asociada coa curación e coas fontes de auga adorado polos galos e os galaicos. Ás veces foi identificado co deus greco-romano Apolo, aínda que o seu culto mantivo un alto grao de autonomía durante o período romano.
Nome
O teónimo galo Boruō quere dicir fonte quente ou fonte cálida. Procede da raíz verbal protocelta *berw- ('ferver, preparar'; cf. irlandés antigo berbaid, galés medio berwi), do protoindoeuropeo *bʰerw- ('ferver, preparar'; cf. latín ferueō ser intensamente quente, ferver, sánscrito bhurváni axitado, salvaxe). O río Bhearú (río Barrow) de Irlanda tamén se vinculou a esta raíz celta. Unha variante apofónica *bʰreh₁w, deu orixe a varias palabras indoeuropeas para "fonte, primavera", incluíndo o grego phréar (φρέαρ), o armenio ałbiwr, o xermánico *brunnōn e o latín Furrina (*Frūrina).
A variante Bormō podería ter xurdido da lenición, unha diferenza de sufixos ou da disimilación. Os derivados coñecidos inclúen Bormanicus (Caldas de Vizela), de *Borwānicos, e Bormanus ou Borbanus (Aix-en-Diois, Aix-en-Provence), dun anterior *Borwānos. Tamén se atopou en Utrecht unha deusa chamada Boruoboendoa, quizais reflectindo o galo *Buruo-bouinduā ou *Buruo-bō-uinduā.
Os topónimos Bourbon-l'Archambault, Bourbon-Lancy, Bourbonne-les-Bains, Boulbon, Bormes, Bourbriac, La Bourboule e Worms derivan de Borvo ou de Bormo. Os nomes de varios ríos pequenos en Francia tamén proceden do teónimo, incluíndo Bourbouillon, Bourban e Bourbière.
Carreixas
O topónimo galego Carreixas pode referirse a:
Dean Fertita
Dean Fertita, nado o 6 de setembro de 1970 en Royal Oak, Míchigan, é un multiinstrumentista estadounidense. Fertita foi o vocalista e guitarrista de The Waxwings dende a formación da banda en 1997 ata a súa desaparición no 2005. Fertita comezou entón a colaborar con Brendan Benson tocando os teclados e a guitarra nas súas edicións en solitario e tamén foi o teclista de xira de The Raconteurs. No 2007 Fertita uniuse a Queens of the Stone Age para substituír a Natasha Shneider nos teclados e ocasionalmente toca a guitarra nalgúns temas. Na actualidade a banda está tomándose un descanso e Fertita está tocando a guitarra, os teclados e o órgano con The Dead Weather. No ano 2009 Fertita editou o seu primeiro álbum en solitario.
The Waxwings
En 1997 Fertita formou a banda de power pop The Waxwings xunto con baixista Kevin Peyok, o batería James Edmunds e o guitarrista Dominic Romano. O nome da banda, así como o nome do seu álbum de estrea, ven da primeira liña dun poema que aparece na novela de Vladimir Nabokov Pale Fire. No ano 2000 The Waxwings asinaron co selo Bobsled Records e comezaron a traballar no seu primeiro disco, Low to the Ground, gravado nos Terrarium Studios de Minneapolis, Minnesota con Bryan Hanna. No 2002 a banda sacou o seu segundo álbum, Shadows Of... Despois da festa de presentación do disco, unha carta do xefe de Bobslead Records Bob Salerno na cal ridiculizaba a banda por considerar que fixera un concerto moi pobre foi publicada no foro Velvet Rope creando unha enorme controversia.
Debido a este feito o terceiro álbum do grupo, Let's Make Our Descent, gravado con Brendan Benson, foi editado polo selo Rainbow Quartz Records no ano 2004. No 2005 a banda anunciou na súa páxina web que comezaran a traballar en temas para un cuarto álbum. Dende entón os membros do grupo involucráronse noutros proxectos e a páxina non volveu ser actualizada.
Colaboración con Brendan Benson
Despois da ruptura de The Waxwings no 2004, Fertita foi recutado por Brendan Benson para tocar os teclados na súa xira británica. Fertita coñeceuno a través de amigos mutuos no instituto, e estableceron unha relación de traballo moi cedo. Fertita cita a Benson como unha grande influencia, inspirándoo a centrarse máis na enerxía en vez de escribir cancións con fortes riffs. Cando Benson formou The Raconteurs Fertita foi recrutado para tocar os teclados e o órgano na xira de promoción do álbum Broken Boy Soldiers. Fertita uniuse á banda e gravou o clavinet no segundo álbum do grupo, Consolers of the Lonely, no ano 2008.
Queens of the Stone Age
Durante a xira Fertita coñeceu a Hutch, o técnico de son da banda, que tamén traballaba con Queens of the Stone Age. No 2007 Hutch pediulle a Fertita unirse a Queens of the Stone Age como novo teclista e guitarrista adicional, substituíndo á finada Natasha Shneider. Fertita aceptou e xunto co novo membro no baixo Michael Shuman gravaron as derradeiras cancións extra de Era Vulgaris. O álbum editouse o 12 de xuño dese ano e seguiulle a Duluth Tour, que os levou a actuar en pequenas cidades. O 16 de agosto do 2008 Queens of the Stone Age realizou un concerto na honra de Natasha Shneider no Henry Fonda Theatre en Los Angeles. Uníronse no escenario a Alain Johannes, Jack Black, Kyle Gass, Matt Cameron, Brody Dalle, Jesse Hughes, Chris Goss e PJ Harvey. A recadación do concerto foi destinado a pagar os custos asociados á enfermidade de Natasha. Na actualidade os membros da banda están envoltos en varios proxectos, pero segundo o guitarrista Troy Van Leeuwen planean reunirse no verán do 2010.
The Dead Weather
No 2009 Fertita, xunto con Jack White na batería, Alison Mosshart como vocalista e Jack Lawrence ao baixo formaron The Dead Weather. A banda inicialmente só quería gravar un sinxelo de 7 polgadas pero os plans cambiaron e a banda compuxo e gravou o seu álbum de estrea en quince días. O disco, Horehound, editouse o 14 de xullo do 2009 e foi seguido por unha xira de presentación. No mes de outubro o vocalista Alison Mosshart confirmou que o segundo álbum estaba a medio camiño. Posteriormente Jack White revelou nunha entrevista que a banda agardaba ter de 20 a 25 cancións listas para a súa xira australiana en marzo do 2010. Máis tarde confirmouse que o primeiro sinxelo do novo traballo, Sea of Cowards, chamaríase "Die by the Drop" e aparecería o 30 de marzo.
A Pantera Rosa (serie de animación)
miniatura|Logo da serie A Pantera Rosa é un personaxe e unha serie de debuxos animados (A Pantera Rosa) orixinada a partir da personaxe que aparecía nos créditos do filme homónimo: The Pink Panther de 1963 de Blake Edwards. Emitiuse en galego (aínda que a pantera non adoita falar) na Televisión de Galicia dentro do programa infantil Xabarín Club. As historietas son curtas (5 ou 6 minutos por curtametraxe), de humor intelixente e para todas as idades.
O capítulo piloto titulado «The Pink Phink», exhibido nas salas de cinema, aínda en 1963, gañou o Oscar á Mellor curtametraxe de animación na cerimonia do ano seguinte, celebrada en abril de 1964.
En principio, non se concibiu coma unha serie, senón que eran curtas destinadas ás salas cinematográficas producidas por Mirisch-Geoffrey Productions, DePatie-Freleng Studios e United Artists, creados polos mesmos responsábeis dos créditos do filme orixinal de Edwards: os animadores Friz Freleng (produtor daqueles e deseñador da personaxe) e Hawley Pratt (director dos mesmos).
Kernel panic
miniatura|Pantalla de kernel panic de Mac OS X 10.6 e 10.7. miniatura|Linux 3.8 Kernel Panic. Kernel panic é un procedemento de erro do núcleo do sistema operativo que advirte do fallo total do sistema e que fai imposible recuperar os procesos que se están a executar.
A Pantera Rosa (serie de animación)
En 2005, A Pantera Rosa obtivo o posto 99 na listaxe "Os 100 mellores debuxos animados".
Descrición física
Semella unha pantera, é macho, de pel rosada, con pelo branco no fociño, o bandullo e o interior das orellas. É alta e magra, ten dous brazos con mans de catro dedos incluíndo o polgar, pés grandes con dadansúas tres dedas, camiña ergueito. A cola e extremidades son longas e magras.
Kernel panic
As rutinas de software que manexa o kernel son chamadas panic pola empresa AT&T derivado do código fonte de Unix e BSD. Son rutinas deseñadas para amosar na pantalla a mensaxe de error por salto o desbordamento da memoria de traballo. Esta mensaxe post-mortem (o sistema non é recuperable) indican que o sistema debe ser reiniciado manualmente ou automaticamente.
Encoro do Eume
O encoro do Eume é o máis grande dos dous que ten o río Eume. Áchase no seu curso medio ocupando unha superficie de 450 hectáreas dos concellos da Capela, As Pontes e Monfero. Ten unha lonxitude aproximada de 15 quilómetros e un volume de 123 hectómetros cúbicos.
A Pantera Rosa (serie de animación)
Descrición física
A face é alongada, con catro ou seis bigotes sobre os beizos (menos en Pink Panther and pals, onde non tiña ningún), ollos amarelos e cellas negras, nariz vermello (aínda que nalgúns episodios de circa 1967, era negro), orellas tamén rosadas.
Comportamento
É unha personaxe moi educada, un perfecto gentleman británico e de personalidade relaxada, aínda que ás veces pode ser moi brincador e curioso, ademais de perseverante cando se decide a levar algo a cabo. Rara vez fala, adoita se comunicar por medio de acenos, caras e sons. É moi intelixente e xeitosa ás veces, mais, á vez, pode ser bastante mamalona; fuma pitos de tabaco con boquilla e ás veces se descobre que usa un traxe pegado ao corpo. É imposíbel saber se o leva ou non posto, xa que a súa aparencia non cambia en ningún dos casos.
Encoro do Eume
A empresa concesionaria da explotación da central hidroeléctrica asociada ao encoro é a compañía ENDESA.
Características da presa e da central hidroeléctrica
A presa foi proxectada polo enxeñeiro Luciano Yordi de Carricarte, e construída entre os anos 1955 e 1960 no corazón do canón do Eume aproveitando a súa angostura. Está formada por unha bóveda de dobre curvatura de 101 metros de altura sobre cimentos, e unha lonxitude na parte superior de 284 metros. Ten un aliviadoiro de tres vans de 60 metros, sen taboleiro superior de paso, cunha capacidade de evacuación de 617,06 m3/seg. O volume de formigón é de 225.000 metros cúbicos.
O encoro alimenta mediante unha condución subterránea unha central hidroeléctrica que, con 54.400 Kw, é a que máis potencia ten da provincia da Coruña. Está situada na marxe esquerda case tres quilómetros e medio augas abaixo da presa.
Antes da construción da presa actual funcionaba unha central hidroeléctrica, chamada de Ventureira, cuxa concesión databa de 1902 e permitía o aproveitamento hidroeléctrico de 3.000 litros/segundo. Esta central, hoxe en desuso, está a escasos metros da actual pero na outra marxe, e recibía a auga sen represar por un impresionante canal que comezaba uns poucos metros abaixo da presa actual. Discorre practicamente colgado do canón e para a súa construción foi necesario construír varios túneles dada a sinuosidade do terreo. É facilmente visíbel desde o cumio da presa.
Problemas medioambientais
Un dos primeiros problemas producidos pola construción da presa foi a extinción de especies piscícolas antano habitantes do río. Os salmóns desapareceron hai algunhas décadas, entre outras razóns, pola imposibilidade, por mor da construción da presa, de remontar ás súas zonas de desove. Outras especies coma a troita, a anguía e, sobre todo, o reo, recuperaron os seus antigos hábitats. No caso do salmón fíxose unha repoboación durante cinco anos, do 1992 ao 1996, con 300.000 ovas escocesas. Non foi ata o ano 2003 que se identificou un exemplar de salmón que, probabelmente, sexa un descendente da repoboación feita nos anos noventa. A pesar desta aparación esperanzadora, os expertos son pesimistas coa reintrodución do salmón no río Eume. Tamén en 2008, ADEGA pediu que se investigase a actuación de ENDESA con respecto á presa para valorar a súa responsabilidade na morte de milleiros de reos no río Eume.
Pegsat
Pegsat foi un satélite artificial lanzado o 5 de abril de 1990 mediante un foguete Pegasus desde a Base Edwards da Forza Aérea.
Características
Pegsat foi o primeiro satélite lanzado por un foguete Pegasus. Foi inxectado nunha órbita inicial de 697 km de apoxeo e 468 km de perixeo, cun período orbital de 96,0 minutos e 94,1 graos de inclinación orbital.
A misión de Pegsat foi tripla:
Pegsat reentrou na atmosfera terrestre o 14 de novembro de 1998.
Encoro do Eume
Problemas medioambientais
O caudal do río entre a presa e a central é insignificante, recibindo practicamente só as augas dos regatos existentes neste tramo. Só nos escasos días nos que o encoro está cheo e soborda, pódese ver este tramo do río cunha canle normal. A fiscalía de Medio Ambiente denunciou a ENDESA en 2010 por non manter o caudal biolóxico neste tramo do río. ENDESA alegou que na concesión non se fai referencia á obriga de manter dita canle, a pesar de que a súa actuación contradí a Lei de Augas da Unión Europea e a Lei de Pesca Fluvial de Galicia de 1992, como apuntou o fiscal.
Pouco despois da denuncia da fiscalía, ENDESA comunicou a Augas de Galicia que xa estaban elaborando un plano para dotar do caudal ecolóxico aos máis de tres quilómetros afectados. Un ano máis tarde, en 2011, ENDESA presentou o documento ambiental para o proxecto de modernización dos desaugadoiros de fondo da presa de Eume no que se define dito proxecto, consistente na retirada de 1.500 m3 de sedimentos depositados nas inmediacións da toma dos desaugadoiros do fondo da presa mediante un sistema de aspiración por bombas, para despois depositalos augas arriba a unha distancia de 50 metros. Nese mesmo documento valóranse os riscos medioambientais, salientándose posíbeis riscos de verquidos e derrames accidentais de aceites e combustíbeis, que afectarían non só á calidade da auga, senón tamén á comunidade biolóxica do encoro: plancto, zoobentos e peixes. Efectos semellantes descríbense no río Eume, augas abaixo do encoro, e na ría de Ares ; entre a fauna afectada noméanse os mamíferos, especialmente a lontra, e as aves coma o merlo acuático, o picapeixe pescador, a garza real e o lavanco.
No medio século de existencia do encoro nunca foi aberta a comporta da presa, o cal provocou que se fosen acumulando lodos altamente contaminantes no fondo do encoro procedentes do lavado na mina das Pontes (durante 30 anos) , da propia vila das Pontes (ata o 2009 non tivo a súa primeira depuradora) , e da construción da autovía Ferrol - Vilalba (no 2009 produciu graves danos ao longo de 30 km do río). Algunhas estimacións falan dun espesor de 30 ou de 40 metros de lodo, mentres que outros opinan que son esaxeracións. En calquera caso, os propìos datos de ENDESA semellan confirmar a perda de capacidade do encoro, pois nos 20 anos anteriores a 2010, a carreira de explotación, é dicir a diferenza entre os niveis máximo e mínimo de explotación, limitouse a 12,55 metros, cando no proxecto orixinal era de 62 metros.
Á vista das propias conclusións do informe ambiental de ENDESA, a organización ecoloxista ADEGA, solicita da Xunta de Galicia que obrigue a ENDESA a facerse cargo da adecuada xestión e tratamento dos sedimentos, e que inicie un expediente de caducidade de concesión do encoro do Eume por incumprimento da lexislación de augas e de pesca fluvial, obrigando á empresa a derrubar a infraestrutura. Na súa resposta, a Xunta non contempla a posibilidade de tomar medidas contra ENDESA xa que, segundo a Consellería de Medio Ambiente, considera que a empresa resposta ás súas esixencias coa presentación do proxecto para reabrir os desaugadoiros.
O 20 de xuño de 2014 publicouse no DOG a resolución do 28 de abril de 2014 pola que se someten ao trámite de información pública a solicitude de autorización para a modernización dos desaugadoiros de fondo da presa do Eume, situada nos concellos de Monfero, As Pontes e A Capela, provincia da Coruña, así como o proxecto técnico e o documento de avaliación ambiental presentados por Endesa Generación, S.A., na que se establece ademais un prazo para presentar alegacións. No momento da publicación no DOG do proxecto, ENDESA xa levaba ano e medio executándoo; alegando fortes chuvias, taponáranse os desaugadoiros e desmontárase o equipo vello, calculando a empresa que en catro meses rematarían as obras. ADEGA presentou alegacións ao plan centradas en tres puntos: a recuperación do caudal ecolóxico e da concesión, a deficiente caracterización e cubicación dos sedimentos e o fortalecemento das medidas de seguimento e control antes, durante e despois da entrada en funcionamento dos desaugadoiros. En marzo de 2015, co gallo da presentación por parte da Xunta de Galicia do Plano Reitor de Uso e Xestión (PRUX) das Fragas do Eume, ADEGA volve a facer referencia ao estado hidrolóxico do río Eume nas súas alegacións ao mencionado plano; consideran que se produciron graves efectos contaminantes e que o río soporta unha irracional xestión do seu nível hidrolóxico derivado da regulación artificial do seu caudal.
A Pantera Rosa (serie de animación)
Comportamento
É común que se compare co personaxe Charlot, de Charles Chaplin, polo seu comportamento, a súa educación refinada e a súa escaseza de palabras (o que queda en evidencia en Reel pink, última curtametraxe de Pink Panther and Pals).
Capítulos e tempadas
A raíz do éxito das curtas de 1964, seguiron a emitirse até 1977. Actualmente, nas redifusións, agrúpanse un total de 92 episodios en 3 tempadas.
Personaxes
Foi creado por Friz Freleng coma unha caricatura de si mesmo.
1. O show da Pantera Rosa
O show da Pantera Rosa (na versión orixinal: The Pink Panther show) é unha serie de animación producida pola compañía Warner Brothers Animation e emitida pola NBC entre 1969 e 1972 en (2 tempadas, 50 capítulos).
Aínda que a serie deixou de se emitir en 1971, en 1998 (case tres décadas despois) emitiuse un especial de Nadal titulado «A Pink Christmas».
2. A Pantera Rosa e mailos seus fillos
A Pantera Rosa e mailos seus fillos (na versión orixinal: The Pink Panther And Sons) é unha serie de animación (spin-off da clásica) producida pola compañía Hanna Barbera Cartoons e emitida pola NBC.
3. O novo show da Pantera Rosa
Última secuela d'A Pantera Rosa, que consistía nas novas aventuras da Pantera Rosa. A serie foi transmitida na canle Cartoon Network mais tivo pouca audiencia.
4. Pink Panther and Pals
Serie onde Pantera Rosa é máis nova, na súa mocidade.
Día
miniatura|230px|A [[auga, o coello e o cervo: tres dos vinte símbolos dos días do calendario azteca, da Pedra do Sol.]] Un día (do dies) é o lapso de tempo que transcorre na Terra desde que o Sol está no punto máis alto sobre o horizonte ata que volve estalo. A duración aproximada do día son 24 horas, divididas, tradicionalmente, en tempo de luz (tamén chamado "día") e período escuridade (chamado "noite"). Non é unha unidade do SI, pero acéptase o seu uso con el. É unha unidade de tempo fundamental do sistema de unidades UAI.
O día, ademais de tratarse da primeira forma de medir o tempo que tivo o home, divídese en 24 horas de 60 minutos cada unha, que, á súa vez, subdivídense en curtos períodos de 60 segundos. Deste xeito, xa que logo, un día tamén dura 86.400 segundos.
Concepto
miniatura|Auca del Sol i de la Lluna, de [[Pere Abadal i Morató ]] A vida do home desenvólvese no tempo, nel sucédense os acontecementos e os xeitos de pensar que forman a historia do mundo. Por isto o home, dende a súa orixe, intentou medir o «tempo» da forma máis exacta posible. O emprego universal de datar o tempo por medio do ano, o mes e o día, supoxo o emprego dunha mesma era e dun calendario común.
Dentro das primeiras concepcións do tempo, o día foi a unidade básica deste. Como tal, o concepto evolucionou e redefiniuse ó longo da historia, sempre procurando acoutar de xeito máis preciso a duración deste. Dende unha concepción humana e terrestre poden distinguirse 4 tipos básicos de días: o día natural, o día solar medio ou día civil e o día astronómico.
Día astronómico
Tamén chamado día sideral, é o lapso entre dous tránsitos sucesivos do equinoccio medio ou, de maneira equivalente, é o lapso entre dúas culminacións sucesivas dunha estrela no meridiano local. Para un observador determinado o día astronómico comeza cando o punto Aries atravesa o seu meridiano.
Nun ano trópico a Terra dá 365,242189 voltas ó redor do seu eixo respecto ó Sol, pero respecto das estrelas dá unha volta máis: 366,242189. Pódese obter unha aproximación suficientemente boa do valor do día astronómico:
Enida
dereita|miniatura|Enida, na súa primeira aparición, ao lado da súa nai nos [[Idilios do Rei, ilustración de Gustave Doré]]
Carregosa
O topónimo Carregosa pode referirse a:
Nae Caranfil
Nicolae Caranfil (AFI: [ˈna.e karanˈfil]) nado en Bucarest o 7 de setembro de 1960, máis coñecido como Nae Caranfil, é un director de cine e guionista romanés.
Enida
Enida ou Enide é unha personaxe da lenda Artúrica. É a muller de Erec no Érec et Énide de Chrétien de Troyes, e de Geraint no romance galés Geraint e Enid, análogo á versión de Chrétien. Algúns estudosos acreditan que tanto o romance en francés antigo como en galés derivan dunha fonte común máis antiga agora perdida. De calquera forma, parece probábel que Geraint derive directa ou indirectamente de Erec, a pesar de que Chrétien poida ter usado fontes galesas ou en bretón.
Día
Día astronómico
O día astronómico (medio) resulta ser algo menor de 24 horas: 23 h 56 min 4,0905 s, aproximadamente.
En astronomía observacional utilízase o tempo sideral. Supoñamos que hoxe aliñamos unha estrela e anotamos a hora. Mañá a estrela alcanzará a mesma aliñación uns 3 min 55,9 s antes.
Por outra banda, hai que distinguir entre o período de rotación da Terra respecto das estrelas e o día astronómico propiamente dito. Ó ser o equinoccio medio un punto móbil debido á precesión, o día astronómico é 0,0084 segundos máis curto que o período rotacional respecto das estrelas, polo que o período rotacional dura 23 h 56 min 4,0989 segundos.
Nae Caranfil
Traxectoria
Nae Caranfil é o fillo do crítico e historiador de cine romanés Tudor Caranfil. Graduouse en 1984 na Universidade Nacional de Teatro e Cine Ion Luca Caragiale (UNATC) en Bucarest, onde tamén traballou como profesor.
Día
Día solar medio ou civil
miniatura|O primeiro reloxo atómico do mundo, permitía calcular os segundos, [[1955.]] O día solar medio, ou día civil, é o usado para todos os asuntos cotiáns. Defínese como o lapso que emprega o Sol en culminar dúas veces consecutivas no meridiano do observador. Os días teñen unha duración variable, en función da época do ano en que nos atopemos. Esta variabilidade está motivada pola excentricidade da órbita terrestre e pola oblicuidade da eclíptica. A efectos prácticos manéxase o concepto de día solar medio, que ten unha duración de 24 horas ou o que é o mesmo, 86.400 segundos.
Nae Caranfil
Traxectoria
Algúns consideran a Nae Caranfil como o mellor director de cine romanés da década de 1990. Con todo, ao comezo da súa carreira unicamente dirixía curtametraxes, como por exemplo Frumos e în septembrie a Veneția (1983), Treizeci de ani de insomnie (1984) e Backstage (1988). A súa primeira longametraxe foi È pericoloso sporgersi (1993), ao que seguiron películas de comedia de estrada como Asfalt tango (1996), protagonizada por Charlotte Rampling, e Dolce far niente (1998). A súa película Filantropica (2002) foi un éxito entre a crítica e foi a que fixo aumentar a súa popularidade. Caranfil escribiu o guión de todas as súas películas e traballou na banda sonora das dúas primeiras (È pericoloso sporgersi e Asfalt tango).
Día
Día solar medio ou civil
Coa mesma referencia, o Sol, tense o ano tropical ou ano trópico, lapso que demora a Terra no seu movemento anual. Nun ano trópico a Terra dá 365,242189 voltas ó redor do seu eixo respecto ó Sol e, por tanto, un ano trópico dura 365,242189 días solares medios.
Nae Caranfil
Traxectoria
En 2011, Caranfil comenzou a produción da longametraxe de lingua inglesa Closer to the Moon. Unha versión temperán do guión titulada Alice în Ţara Tovarăşilor (Alicia na Terra dos Camaradas) gañou unha subvención de 576.600€ do Centro Nacional de Cine en 2007. A historia está baseada no roubo en 1959 a un banco na Romanía comunista no que un grupo coñecido como «os Ioanid» foi condenado e sentenciado coa pena capital. Mentres esperaban a súa execución, os prisioneiros foron forzados a gravar unha recreación do seu delito. Closer to the Moon está protagonizada por Mark Strong, Vera Farmiga, Harry Lloyd, Joe Armstrong, Christian McKay, Tim Plester, Anton Lesser e Allan Corduner. A rodaxe tivo lugar en Bucarest no outono de 2011. Closer to the Moon estreouse no festival de cine «Making Waves: New Romanian Cinema» no Lincoln Center de Nova York o 29 de novembro de 2013. Variety describiu a película como "unha comedia negra sorprendentemente entretida."
Día
Diferenzas
miniatura|As estrelas distantes avanzan cara ó Sol nuns catro minutos por día. Nas viñetas, o Sol é o círculo amarelo e a estrela afastada é o pequeno círculo vermello. A dirección local do sur é S. Esquema sen [[escala (proporción)|escala.]] A diferenza entre un día solar e un día astronómico débese ó feito de que cando a Terra remata o seu xiro con respecto ás estrelas fixas, o Sol non pasou polo meridiano porque nese tempo moveuse debido ó movemento de translación da Terra ó redor do Sol.
Considerando a Terra situada inicialmente en T no momento en que o Sol é culminado e unha estrela moito máis lonxe, para que poida ser considerada unha referencia fixa. O meridiano local é m e o punto sur é S. Un observador que miraba cara ó sur vería o Sol e a estrela aliñada e culminante (imaxe esquerda).
Co paso do tempo, a Terra móvese de T a T', ó mesmo tempo que rota. En T' a estrela distante culmina de novo, mentres que o Sol non o fai. Para que isto suceda, a Terra ten que rotar o ángulo de SRT', que son outros catro minutos, e dise que o Sol "retarda" con respecto á estrela (imaxe central).
Finalmente, o Sol culmina por segunda vez en T" e dise que pasou un día solar. Neste momento a estrela está ó oeste do meridiano local, e dise que avanza con respecto ó Sol (imaxe dereita).
A Pantera Rosa
O termo Pantera Rosa pódese referir á saga ou ao filme The Pink Panther, e especificamente a:
Día
Diferenzas
O tempo de T a T' é un día astronómico, a duración é de 23 horas 56 minutos e 4,1 segundos aproximadamente, mentres que o tempo de T a T" é un día solar de 24 horas.
Día gregoriano
O concepto actual de día, unidade básica do noso calendario anual, provén do calendario gregoriano. Tamén coñecido como calendario occidental ou calendario cristián, é o calendario civil aceptado internacionalmente como referente. Foi establecido polo papa Gregorio XIII, a instancia de Giraldi, promulgado por un decreto asinado o 24 de febreiro de 1582, unha bula coñecida polas súas palabras iniciais Inter Gravissimas. O calendario reformado foi aprobado ese mesmo ano por un grupo de países, outros adoptárono os séculos seguintes. A motivación da reforma gregoriana foi que o calendario xuliano utilizado desde que Xulio César o instaurara no ano 46 aC. O calendario xuliano asumía que o tempo entre o equinoccio de primavera era de 365,25 días, cando actualmente sábese que é case 11 minutos máis curto. O erro entre estes valores acumulados provocaban unha diferenza de preto de tres días cada catro séculos, o que resultaba nun equinoccio que tiña lugar o 11 de marzo (un erro acumulado de aproximadamente 10 días) e movéndose constantemente anteriormente no calendario xuliano no momento da reforma gregoriana. Xa que o equinoccio de primavera estaba vinculado á celebración da Pascua, a Igrexa católica Romana consideraba que este movemento constante na data da equinoccio era indesexable.
Debido á Reforma Protestante, moitos países de Europa Occidental non van, inicialmente, seguir a reforma gregoriana, e mantiveron o seu vello sistema. Finalmente, outros países seguiron a reforma en nome da coherencia, no momento en que os últimos partidarios do calendario xuliano en Europa do Leste (Rusia e Grecia) cambiaron ó sistema gregoriano no século XX, tiveron que deixar 13 días a partir dos seus calendarios, debido á diferenza adicional acumulada entre os dous calendarios desde 1582.
O día é neste calendario a unidade fundamental de tempo. Un día equivale aproximadamente a 86.400 segundos do Tempo Universal Coordinado ou TAI: lembramos que é o TAI o que se ten que axustar ó verdadeiro movemento de rotación terrestre, que se atrasa respecto da duración deste. Segundo este calendario, o ano consta de 7 meses de 31 días (xaneiro, marzo, maio, xullo, agosto, outubro e decembro), 4 de 30 días (abril, xuño, setembro e novembro) e un, febreiro, que ten 28 nos anos comúns e 29 nos bisestos. Os anos comúns tamén se dividen en 52 semanas e un día e os bisestos en 52 semanas e dous días. Isto fai que se unha data acontece nun determinado día da semana un ano, a mesma data ó ano seguinte acontece no día seguinte da semana; se o ano é bisesto, as datas comprendidas entre marzo e o febreiro do ano seguinte acontecen dous días da semana máis tarde, en relación ó día en que caera o ano anterior.
Definicións
O concepto e duración do período de tempo que representa o día ten diversas definicións.
Sistema Internacional de Unidades (SI)
Un día contén 86400 segundos. E, actualmente, cada segundo é definido como o período de tempo equivalente a 9 192 631 770 períodos de radiación correspondente á transición entre os dous niveis hiperfinos do estado fundamental do isótopo 133 do átomo de cesio, medidos a 0 kelvin.
Variación histórica
Debido á lúa e a disipación de enerxía que causan as mareas, a velocidade de rotación da Terra en si mesma diminúe co paso dos anos. A lonxitude do día aumenta a un ritmo duns 2 milisegundos por século. Por tanto, hai 100 millóns de anos, o ano duraba 380 días. A lúa distánciase progresivamente da terra, e isto provoca que o día se vaia alargando progresivamente porque a forza exercida pola lúa á Terra é inversamente proporcional ó cadrado da distancia entre elas.
Días planetarios
Indícase en días terrestres a duración do día sideral nos diferentes planetas (e non a duración do día solar). Os valores indicados están redondeados a dúas cifras decimais.
Astronomía
Un día de, exactamente, 86.400 segundos é a unidade fundamental de tempo en astronomía.
Todos os planetas teñen un período de rotación relativo ás estrelas, comunmente chamado como o seu período de rotación sideral. O da Terra dura 23 horas, 56 minutos e 50 segundos. A Terra tamén posúe o chamado tempo sideral, a súa rotación é relativa á súa propia precesión ou o equinoccio, o cal é 8,4 milisegundos máis pequeno que o seu período de rotación relativo ás estrelas fixas. A miúdo suponse que os períodos de rotación dos xigantes gasosos, os cales non teñen unha superficie sólida, son a rotación dos campos magnéticos que residen no seu interior. Xúpiter e mais Saturno tamén teñen os seus propios períodos de rotación ecuatorial e de altas latitudes propios.
O día sidéreo dura ó redor de 3 minutos 56 segundos menos que o día solar, e está preto do período de rotación actual da Terra, en oposición ó movemento aparente do Sol. De feito, a Terra xira 366 veces sobre o seu eixo durante un ano de 365 días, dado que a revolución desta en torno ó Sol elimina un xiro aparente do astro rei ó redor do noso planeta.
Coloquial
A palabra, ademais, refírese a varias ideas relativas, que inclúen algunha máis á parte das seguintes:
Día e noite
miniatura| Atardecer no Parc de la Mar, [[Palma.]] Tamén se coñece como día da parte que vai desde nacemento do sol ata o seu solpor. O termo anteponse á noite.
A refracción na atmosfera dos raios luminosos do Sol motiva que vexamos luz cando o Sol non saíu aínda: aurora, amencer ou crepúsculo matutino. Dita difusión alarga o día. Medido desde o mediodía o orto caracterízase por un ángulo horario -H, onde:
onde \lambda\, é a latitude do lugar e D a declinación solar. O ocaso ocorre a un ángulo horario H.
O día dura 2\, H \, e a noite 24-2\, H \,.
A duración do día e a noite vai cambiando no transcurso do ano sendo a duración do día de 12 h (en todas as latitudes) nos equinoccios, de máis de 12 horas na primavera e verán (producíndose o día máis longo no solsticio de verán, tendo tamén a noite máis curta). Pola contraria, o día dura menos de 12 horas en outono e inverno, producíndose no solsticio de inverno o día máis curto e a noite máis longa.
Este efecto acentúase máis canto maior é a latitude. Hai día ou noite permanente nalgunha época do ano, nas rexións polares tanto do hemisferio norte coma no sur, caracterizadas por estar a unha latitude que, en valor absoluto, é maior que F=90-23 °26'=66 °34'. Esta é precisamente a definición de casquete polar.
Segundos adicionais
A media actual do período de rotación da Terra con respecto ó Sol é un pouco máis de 86 400 segundos, a duración do día marcada polo SI; xa que esta está máis preto dos 86 400,002 segundos. Este tempo adicional acumúlase dando como resultado ó redor de 0,7 segundos ó ano e sobre sete cada dez anos, facendo necesaria a adición dun segundo extra ós reloxos civís de cando en vez para atrasalos e mantelos así máis sincronizados co movemento aparente do sol. A mediados deste século a cantidade de tempo que será engadida ó reloxo incrementará ata acadar un segundo cada ano. Este é o chamado segundo adicional. Un día dun reloxo "civil" dura 86 400 segundos, pero durarán 86 401 ou 86 399 segundos no caso dos segundos adicionais.
Os segundos adicionais son anunciados polo International Earth Rotation and Reference Systems Service (Servizo Internacional de Rotación da Terra e Sistemas de Referencia), o cal mide a rotación da Terra e determina se é necesario un segundo adicional. Os segundos adicionais só se engaden á fin dun mes UTC e, polo de agora, só o fixeron ou ben á fin do 30 de xuño ou do 31 de decembro.
A orixe dos segundos adicionais é que a Terra, debido ó efecto das mareas, está ralentizando o seu movemento de rotación, estimándose o efecto nun aumento da duración do día civil en 1,7 milisegundos cada século.
División lumínica e agrupación en conxuntos
O día pódese dividir en diferentes partes segundo a luz que haxa ou agrupar en conxuntos de sete.
Partes
O día é un xeito de medir o tempo, e ademais da división en horas, minutos e segundos (hai divisións aínda máis pequenas), neste pódense distinguir diferentes fases segundo a posición do Sol e, por conseguinte, a cantidade de luz que este irradie. Antigamente era a maneira de medir o tempo, xa que non había reloxos que marcasen a hora que era. As divisións son as seguintes: noite, madrugada, crepúsculo matutino, orto ou amencer, mañá, mediodía, tarde, ocaso ou solpor, crepúsculo vespertino e medianoite.