cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gran Muralla Chinesa
A Gran Muralla está formada por unha serie de murallas construídas e reconstruídas por diferentes dinastías durante máis de 1.000 anos.
A muralla foi designada Patrimonio da Humanidade pola Unesco no ano 1987. Gran parte da Gran Muralla ten fama de ser o maior cemiterio do mundo. Aproximadamente 10 millóns de traballadores morreron durante a súa construción. Non os enterraron no muro en si, senón nas súas proximidades.
O día 7 de xullo de 2007 deuse a coñecer que a muralla chinesa foi elixida como unha das gañadoras na lista das Novas Sete Marabillas do Mundo Moderno.
A Gran Muralla está irmandada coa muralla romana de Lugo, tamén designada Patrimonio da Humanidade.
Historia
A muralla construíuse durante o reinado do Primeiro Emperador da dinastía Qin, de curta duración. Non se construíu toda dunha vez, senón que é a unión de varios muros construídos durante un período de aproximadamente mil anos. A súa forma actual acabouse durante a dinastía Ming.
Períodos de construción
Tradicionalmente, divídese a historia da construción da Gran Muralla en cinco partes:
Período anterior á unificación da Dinastía Qin
No século VIII a.C., no comezo do período coñecido como Período das Primaveras e Outonos, China segue un sistema feudal: o territorio divídese en centos de feudos ou estados dirixidos por príncipes, en teoría, todos reunidos baixo os reis da dinastía Zhou.
Pero co tempo, estes feudos foron anexados polos príncipes formando grandes principados no século VI a.C.; algúns deles foron o Estado de Chu e Wu, China foi rapidamente fragmentada en varios reinos independentes: é o comezo do período dos Reinos Combatentes.
Comunmente, a técnica utilizada para realizar as paredes foi de capas de terra duns poucos centímetros que se amontoan unha encima doutra. As xuntas de madeira extraense, deixando unha parede de terra. Este método podería desenvolver rapidamente sólidos muros que poderian resistir séculos en pé.
Período da Dinastía Qin
miniatura|Trazado tentativo de muralla que se mostra en vermello no período da Dinastía Qin
No ano 221 a.C., Qin Shi Huang conquistou todos os estados que se lle opoñían e unificou China establecendo a dinastía Qin. A intención de impoñer un poder central e evitar o rexurdimento dos señores feudais, ordenou a destrución das murallas que dividían o seu imperio ao longo da antiga fronteira. Logo dos ataques das tribos Xiongnu ao norte, enviou ao xeneral Meng Tian, para asegurarse da derrota dos Xiongnu e, a continuación, emprender a construción dun muro máis aló do Río Amarelo para protexer mellor aos novos territorios conquistados conectando o resto de fortificacións ao longo da nova fronteira norte. O transporte dunha gran cantidade de materiais necesarios para a construción foi difícil, xa que logo, os construtores utilizaron os recursos locais como as pedras nas construcións de montaña e a terra apisoada para a construción na chaira.
Período da Dinastía Han
thumb|300px|Trazado da Gran Muralla no período da Dinastía Han
No 210 a. C., o emperador Qin Shi Huang morreu e a dinastía Qin que fundou sobreviviu uns poucos anos. No 202 a. C., Liu Bang, un ex soldado de orixe campesiña que foi mestre da China proclamouse emperador co nome Han Gaozu. Debilitada pola súa anterior guerra de sucesión contra o xeneral Xiang Liang, Gaozu abandona o mantemento da Muralla da era Qin, e cando os Xiongnu, agora unidos nunha confederación estaban ameazando a través da fronteira, Gaozu, en lugar de adoptar unha ofensiva utilizando as paredes do mesmo xeito que Qin Shi Huang, trata de conseguir a paz con homenaxes e unha "harmoniosa unión" ou heqin, é dicir, a subministración chinesa de princesas para os xefes Xiongnu. Durante varias décadas, os seus sucesores farán o mesmo. Con todo, a Gran Muralla non está completamente abandonada: baixo o dominio do emperador Han Wudi recoméndaselle o establecemento de fronteiras tuntian (tipos de asentamentos militares agrarios) protexidos por pequenos muros para colonizar a rexión e impedir as incursións Xiongnu.
No 134 a. C. o statu quo entre os chineses e os Xiongnu foi roto e a diferenza dos seus antepasados, Han Wudi decidiu tomar unha ofensiva contra a confederación Xiongnu e iniciou no 129 a. C. unha primeira ofensiva, seguida de moitas outras. Wudi restaurou e conectou porcións da Muralla da dinastía Qin e logo estendeuna a través do que se convertería na ruta da seda. No 119 a. C., os Xiongnu son expulsados a través do deserto de Gobi na Mongolia interior, e unha nova sección do muro, de 400 km de longo foi construída e consérvase hoxe en día.
Período de baixa actividade
Desde o período dos Tres Reinos (220) ata fins da Dinastía Yuan (1300) a muralla non experimentou grandes cambios e extensións máis aló da reconstrución de sectores desgastados. Destacan pequenos períodos de construción do século V ao VII e dos séculos XI ao XIII.
Período da Dinastía Ming
thumb|250px|Mapa da [[Dinastía Ming e a súa muralla.]] A Gran Muralla como concepto reavivouse de novo durante a dinastía Ming logo da derrota do exército por parte dos oirates na Batalla de Tumu en 1449. Os Ming non tiveron unha clara vitoria e adoptaron unha nova estratexia para manter as tribos nómades afastadas da capital mediante a construción de muros ao longo da fronteira norte da China.
A diferenza das anteriores fortificacións, a construción da dinastía Ming foi máis forte e máis elaborada debido á utilización de ladrillos e pedra en lugar de terra apisoada. Como consecuencia das incursiones mongois a través dos anos, dedicáronse considerables recursos a reparar e reforzar as paredes. As seccións Ming preto da capital Pequín son especialmente fortes e resistentes. A gran muralla da dinastía Ming iníciase no extremo leste, no paso de Shanhai (山海关 shān hǎi guān), Qinhuangdao, en Hebei, provincia próxima ao golfo de Bohai. Atravesa nove provincias, 100 condados, para terminar no extremo oeste no paso de Jiayu (嘉峪关 jiā yù guān), na provincia Gansu, ao noroeste. O paso de Jiayu era a porta para a ruta da seda. A pesar de que a muralla finaliza no paso Jiayu, a partir de alí seguen torres de vixilancia (烽火台 fēng huǒ tái) por toda a ruta da seda. Estas torres comunicábanse entre elas con sinais de fume para informar de posíbeis invasións.
Cara ao final da dinastía Ming, a Gran Muralla defendía o imperio en contra da invasión manchú que comezou ao redor do 1600. Baixo o mando militar de Yuan Chonghuan, o exército Ming bloqueou o avance manchú no fortemente fortificado paso Shanhaiguan, impedindo que entrasen no corazón chinés. Os manchús finalmente foron capaces de cruzar a Gran Muralla en 1644 (a lenda di que as tropas tardaron tres días en pasar), cando forón abertas as portas, en Shanhaiguan, tras convencer o xeneral Wu Sangui para que lles deixase atravesar o paso, este xeneral estaba en contra das actividades dos gobernantes da dinastía Shun, que sucedeu durante un breve período á dinastía Ming. Os manchús rapidamente ocuparon Pequín e derrotaron á recentemente fundada Dinastía Shun e o resto da resistencia, para establecer a dinastía Qing.
Cos Qing como gobernantes, Mongolia anexionouse ao imperio, de modo que a construción da Gran Muralla e as reparacións da mesma interrompéronse, debido a que deixaron de ter utilidade estratéxica.
Durante a súa construción os obreiros estaban a mercede de bandas de asaltantes e moitos morreron nesa construción, de maneira que a muralla é denominada ás veces como o cemiterio máis longo do mundo.
Materiais
Os materiais usados foron aqueles dispoñíbeis nos arredores da construción. Cerca de Pequín utilizouse pedra calcaria. Noutros sitios utilizouse granito ou ladrillo cocido. Basicamente, era unha longa tapia de arxila e area, cuberta con varias paredes de ladrillo. Iso fíxoa moi resistente aos impactos de armas de asedio.
Con respecto á parte da muralla construída durante a dinastía Qin, a materia prima dependeu da dispoñibilidade de terra, mentres que o deseño e a situación das torres de vixilancia, cuarteis e os pasaxes foron seleccionados en base ás vantaxes estratéxicas que ofrecía a configuración física das rexións. As paredes construíronse en capas alternas de grava triturada e canas, que foron cubertas con arxila para ser protexidas da erosión e facelas máis difícil de escalar.
Portas
miniatura|dereita|200px|«Primeiro paso baixo o ceo», en reparación. As portas máis importantes (關口 simplificado: 关口) son:
Torres de vixilancia e barracas
miniatura|220px|Torre de vixilancia típica da Gran Muralla. Quinta torre ao oeste do Paso de [[Badaling, vista desde a cuarta torre.]] A muralla interrompese nalgúns puntos para dar lugar a puntos de defensa, aos cales os soldados podían retroceder de ser necesario. Cada torre ten escaleiras únicas e de acceso difícil co obxectivo de confundir o inimigo. Construíronse fortes ao longo da muralla, ou directamente integrados nas paredes, cun sistema de sinais de fume para impedir un ataque xiongnu. Para lograr a pronta chegada de reforzos, o exército facía uso da luz, principalmente para a cabalería, e das sinais de fume. A Gran Muralla tamén pasa a través das principais rutas comerciais, o que permite o control das importacións. Cada torre ten escaleiras únicas e de acceso difícil de maneira que confunda ao inimigo. As barracas e os centros administrativos foron situados a maiores distancias. Ao longo da muralla existen ameas na liña superior da gran maioría da muralla, con ocos defensivos dun pouco máis de 30 cm de altura, e ao redor de 23 cm de anchura.
Defensa da muralla
Ademais das armas usuais da época, desenvolvéronse armas especializadas para a defensa da muralla, as cales foron reproducidas e aínda podemos ver na muralla.
Conservación
miniatura|220px|Entrada a un tren turístico nunha das partes reconstruídas ao norte de Pequín
As partes da muralla máis visitadas polos turistas mantivéronse en bo estado ou foron reparadas, mais en moitas partes a muralla foi descoidada, servindo como zona de xogo para os habitantes ou como fonte de pedras para a reconstrución de casas e rúas. Algunhas seccións da muralla tamén están cubertas de graffiti. Outras partes destruíronse voluntariamente para permitir o paso a novas vías de comunicación. Non hai un inventario exhaustivo da muralla, polo que non é posible dicir canto dela sobrevive, especialmente nas zonas remotas.
Máis de 60 quilómetros da muralla na provincia de Gansu poden desaparecer nos próximos 20 anos, debido á erosión polas tormentas de area. Neses lugares, a altura da parede reduciuse en máis de cinco metros a menos de dous metros. As torres vixías que caracterizan ás máis famosas imaxes da muralla desapareceron completamente. Moitas seccións occidentais da muralla construíronse a partir de barro, en lugar de ladrillo e pedra, e polo tanto son máis susceptibles á erosión.
A Asociación Gran Muralla Chinesa ten por obxectivo a preservación da muralla. Hoxe en día, (xuño de 2003), o goberno Chinés non ditou leis de protección para preservar a muralla. Porén, en Pequín lexislouse a favor da muralla prohibindo a visita de partes non preservadas da gran muralla ou partes non abertas ao público; e esta lei estase cumprindo desde agosto de 2003.
Recoñecemento (desde o espazo)
miniatura|dereita|A gran muralla en imaxe vía satélite A muralla foi nomeada Patrimonio da Humanidade pola UNESCO en 1987.
En maio de 2004, a NASA anunciou que a fotografía da Muralla Chinesa desde o espazo non era en realidade a construción, senón un tramo dun río entre as montañas, e recoñeceu publicamente que a Gran Muralla Chinesa non é visíbel sen axuda desde o espazo.
En xeral, pódese afirmar que desde o espazo a Gran Muralla é menos visíbel que outras construcións feitas polo ser humano.
Pectínidos (homónimos)
Pectínidos pode referirse a:
Aeroporto Internacional Hamad
O aeroporto internacional Hamad (IATA: DOH, ICAO: OTHH) é o aeroporto de Doha, a capital de Qatar. Substitúe ao antigo aeroporto internacional de Doha como principal aeroporto do país.
Anteriormente coñecido como novo aeroporto internacional de Doha, o aeroporto internacional Hamad planeouse inicialmente para ser inauguradono ano 2009, pero tras unha serie de caros atrasos, finalmente abriu as súas portas o 30 de abril de 2014 cun voo cerimonial de Qatar Airways procedente do próximo aeroporto de Doha. A aeroliña nacional Qatar Airways e outras compañía reinstaláronse formalmente nas novas instalacións o día 27 de maio.
Efecto Stroop
En Psicoloxía chámaselle efecto Stroop a un tipo de interferencia que se produce cando un estímulo proporciona de maneira simultánea dúas fontes de información contraditorias e a persoa tende de maneira automática a procesar a máis habitual. O seu nome débese a John Ridley Stroop que publicou en 1935 un artigo no que se describía o mesmo. O efecto orixinal descrito por Stroop ocorre entre o significado das palabras e a cor na que están impresas, mais tamén se ten atopado con números ou outros estímulos non lingüísticos.
Descrición
O efecto Stroop acontece cando o significado lingüístico dunha palabra que se ve interfire (por entrar en contradición) co significado semiótico visual. O exemplo habitualmente empregado é un test de velocidade. Se nos pedisen dicir de que cor está escrita a seguinte verba non habería maior problema:
<font size=+2 color=red> COMPUTADOR
Neste caso a asociación cognitiva é neutra, xa que os ordenadores poden ser de varias cores (negro, branco, vermello, azul) e non hai ruído informativo. Aínda así existe un certo grao de interferencia: cando centramos a vista nunha transcrición, o noso cerebro executa automaticamente o acto de ler, e por iso tendemos á lectura antes que a calquera outra cousa. Se probamos a enunciar a cor da letra con que está escrito outro tipo de lexemas, pode darse o caso do exemplo:
<font size=+2 color=green> VERDE
Agora hai un reforzamento do input lingüístico: o semema lingüístico asociado á escrita (lembremos que a escrita é un sistema de comunicación substitutorio, case sempre depende da lingua falada) é unha cor que coincide coa da letra. A velocidade de reacción do individuo testado non tén por que variar e mesmo pode aumentar. O caso contrario é moito máis significativo:
<font size=+2 color=blue> AMARELO
A velocidade de reacción do individuo diminúe e a nosa tendencia é a dicir que a palabra AMARELO está escrita en amarelo, cando en realidade está escrita en azul. A nosa atención é selectiva e podemos controlala segundo o que nos interese prestando voluntariamente máis concentración a determinados aspectos nun momento dado. Estas asociacións poden darse no nivel puramente denotativo (se se escriben nomes de cores), connotativo (se se escriben obxectos que teñen normalmente sempre a mesma cor: herba verde, ceo azul etc.) ou asociativo concreto (se a cultura do individuo establece relacións previas á realidade: rosa vermella) ou abstracto (verde esperanza, futuro negro). Con todo, a automaticidade da lectura inflúe noutras actividades cognitivas (a interpretación e a fala): se o texto estivese escrito en alfabeto ruso ou en alfabeto árabe, non habería tal grao de interferencia.
Exemplo
O valor da interferencia obsérvase máis considerablemente canta maior é a batería de lexemas seguidos utilizados. Para poder autoavaliarse, preséntase unha batería de exemplos nos cales debe dicirse oralmente o máis rápido posible en que cor están escritos:
<font size=+2 color=blue> AUGAMAR
<font size=+2 color=green> ÁRBORE
<font size=+2 color=DARKBLUE> VACA
<font size=+2 color=red> ESGOTADO
<font size=+2 color=GREY> INTERESE
<font size=+2 color=orange> FERRAMENTA
O Castro, Bardaos, San Sadurniño
O Castro é un lugar da parroquia de Bardaos no concello coruñés de San Sadurniño, na comarca de Ferrol. Segundo o IGE, en 2011 tiña 18 habitantes (12 homes e 6 mulleres).
Efecto Stroop
Exemplo
<font size=+2 color=marine> INTUITIVA
<font size=+2 color=BROWN> FIGA
<font size=+2 color=blue> AMARELO
<font size=+2 color=green> GRIS
<font size=+2 color=grey> LARANXA
<font size=+2 color=marine> VERMELLO
<font size=+2 color=red> VERDE
Unha derivación independente da lectura deste efecto é o seguinte chiste-adiviña:
- ¿De que cor son os ovos fritidos? (E o interlocutor responderá branco)
- ¿De que cor son os papeis? (E o interlocutor responderá branco)
- ¿De que cor son os dentes? (E o interlocutor responderá branco)
- ¿De que cor son as neveiras? (E o interlocutor responderá branco)
- ¿Que beben as vacas? (E o interlocutor responderá leite, cando en realidade beben auga)
Este efecto psicolingüístico podería matizarse segundo o ambiente cultural, as asociacións e os universais lingüísticos debido ás conclusións tiradas polo estudo dos universais semánticos publicado por Berlín e Kay no ano 1969. Está por ver aínda como se dá o efecto Stroop en individuos bilingües en función do seu grao de competencia. Ademais, inflúen outros factores psicolingüísticos, como a sinestesia, que non é máis ca un efecto Stroop continuado e permanente.
A Cabana, Curtis, Curtis
A Cabana, tamén coñecida como A Cabana de Vilarullo, é un lugar da parroquia de Curtis no concello coruñés de Curtis da comarca de Betanzos. Tiña 19 habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística dos cales 11 eran homes e 8 eran mulleres.
Joseph Lancaster
Joseph Lancaster, nado o 25 de novembro de 1778 en Londres e finado o 23 de outubro de 1838, foi un educador e pedagogo inglés.
Traxectoria
Con 14 anos marchou da súa casa e foi a Bristol por motivos relixiosos, encontrou traballo na cidade e uniuse á "sociedade dos amigos" (cuáqueros). Con 20 anos funda a súa primeira escola de primaria neste lugar. A escola era moi popular pero a maioría dos nenos non podían custear os seus estudos nela. Adquiriu o sistema de monitores e desenvolveu as súas ideas de forma simultánea ás do dr. Andrew Bell. Este no seu ensino non utilizaba a dor física pero si que castigaba os seus alumnos atándoos ou encerrándoos. A escola recibiu xenerosas doazóns polo seu rápido crecemento pero aínda así caeu na débeda, ademais disto a escola tamén recibiu numerosas críticas. Lancaster defendía as escolas non controladas pola igrexa xa que dicía que a educación debía ser cristiá pero non sectaria. Joseph pasou gran parte da súa vida percorrendo o país para defender as súas ideas. En 1816, Lancaster abandonou a Real Sociedade Lancasteriana e tentou fundar a súa propia escola. Isto fracasou e rematou na bancarrota. Despois de ser encarcerado por débedas e excluído da sociedade por diversas cousas emigrou ós Estados Unidos. Formaría escolas en Baltimore, Venezuela e o Canadá, aínda que tamén lle foron mal e tivo que regresar. Os seus seguidores tamén fundarían diversas escolas polo mundo. Lancaster falece en Nova York tras ser atropelado por unha carruaxe de cabalos. Agora tan só existe unha escola lancasteriana en todo o mundo. Atópase no Museo Escolar Británico.
Obras
As obras máis importantes que escribiu son:
Castelo xaponés
miniatura|300px|O [[castelo de Himeji da prefectura de Hyōgo, o máis visitado e patrimonio da humanidade.]]
Os castelos xaponeses (城) eran fortalezas compostas principalmente de pedra e madeira. Estes evolucionaron das construcións de madeira dos séculos anteriores até as formas coñecidas do século XVI. Do mesmo xeito que os castelos europeos, os xaponeses eran construídos para vixiar lugares estratéxicos ou importantes como portos, ríos, camiños e case sempre tiñan en conta as características do lugar para a súa defensa.
Os castelos xaponeses viviron diversas etapas de destrución. Durante o shogunato Tokugawa decretouse unha lei para limitar o número de castelos a un por cada daimio (señor feudal), polo que moitos foron destruídos. Despois da caída do sistema shogunal e a volta ó poder do emperador durante a Restauración Meixi, novamente moitos castelos foron destruídos e algúns outros desmantelados, nun intento de rachar co pasado e modernizar o país. Durante a segunda guerra mundial, moitos foron destruídos polos bombardeos ás rexións da costa do Océano Pacífico e só algúns de áreas illadas, como o castelo Matsue ou o castelo Matsumoto ficaron intactos.
Hoxe en día só quedan quince castelos que se conserven daqueles tempos, malia que se pensa que puideron ter existido máis de cincocentos. Algúns castelos como o de Hiroshima que desapareceron coa bomba atómica de 1945, foron reconstruídos. Actualmente, a maioría convertéronse en museos, acollendo obxectos de importancia da rexión, e explican a historia local.
Abuín, Baroña, Porto do Son
Abuín é un lugar da parroquia de Baroña no concello coruñés de Porto do Son, na comarca de Noia. Segundo o padrón municipal (INE 2020) ten 186 habitantes (85 homes e 101 mulleres).
Pobo mende
Os mende son un dos meirandes grupos étnicos de Serra Leoa, aínda que tamén ten poboacións menores nos países veciños de Liberia e a Guinea. Os mende pertencen ó grupo de mande que viven en África occidental. Na súa maioría son granxeiros e cazadores e a súa sociedade é patriliñal, patrilocal e polígama. Falan a lingua mende, que tamén é lingua franca rexional entre outros grupos étnicos de Serra Leoa máis cativos.
Los Cristianos
250px|miniatura|Porto de Los Cristianos Los Cristianos é un núcleo de poboación cosmopolita, importante turísticamente, pertencente ao municipio de Arona, no sur da illa de Tenerife (Canarias). Conta cun total de 19.383 habitantes (2010) segundo fontes do ISTAC.
Está encadrado entre dúas paraxes naturais protexidos como son a Montaña de Chayofita e a Montaña de Guaza, e ábrese ao mar pola baía de Los Cristianos.
Próximo a outra zona turística como é Playa de las Américas, Los Cristianos experimentou unha forte expansión urbanística ao redor do seu porto e praia a partir do boom turístico que na década de 1970 xurdiu e que se mantén ata hoxe en día. Conta con dúas praias de area dourada, numerosos bares e restaurantes, e unha gran oferta de apartamentos e hoteis de todas as categorías.
Historia
miniatura|esquerda|250px|Praia de Los Cristianos. As primeiras referencias históricas de Los Cristianos datan do século XVI cando xa se describe a existencia do seu porto. Ao longo dos séculos XVII, XVIII e XIX son múltiples as incursións piratas que ameazan aos seus habitantes.
O primeiro establecemento permanente de Los Cristianos prodúcese nos anos 1860 cando foi descrito por Pedro de Olive como unha aldea pesqueira en Arona, con tres casas dun piso, unha casa de dous pisos e unha choza. A poboación dos Cristiáns comezou a crecer ao redor da segunda metade do século XIX coa chegada da industria e o comercio. Coa ameaza de piratas agora afastada, Los Cristianos co seu porto natural prosperou como o centro de importación-exportación do sur de Tenerife. En 1909 constrúese o primeiro peirao para permitir unha maior capacidade de operacións.
A agricultura non figurou na economía local ata que a terra recibise augas procedentes de zonas máis chuviosas. En 1914 Teofílo Bello Rodríguez consegue levar auga desde Vilaflor de Chasna a Los Cristianos co que un novo futuro ábrese ante os ollos dos seus habitantes. Pronto se estenden os cultivos de tomates e plátanos nesta localidade sureña. miniatura|300px|Vista de Los Cristianos desde a Montaña de Guaza. miniatura|250px|Igrexa parroquial da Virxe do Carme En 1924 a poboación crecente promoveu a construción dunha capela que foi demolida en 1987 para construír unha nova igrexa de maiores dimensións.
En 1934 debido ao aumento da pesca e do tráfico comercial, ampliouse profundamente o porto de Los Cristianos co fin de que puidese acomodar máis e maiores barcos. En 1975 inaugurouse a ruta marítima de transporte diario de pasaxeiros e mercancías entre Los Cristianos e San Sebastián de la Gomera. En tempos da segunda guerra mundial construíronse tres pequenas fortalezas na liña de costa de Los Cristianos como defensa ante unha posible invasión británica. Algunhas destas fortalezas permanecen intactas actualmente.
Foi a partir da segunda metade do século XX cando a economía da poboación empezou a cambiar, pasando dunha orixinal baseada no cultivo e a pesca á actividade turística. Os primeiros turistas que chegaron foron maioritariamente nórdicos, sobre todo suecos, que deron orixe a unha das principais rúas da poboación, a Avenida Suecia. Estes primeiros turistas empezaron a vir con fins terapéuticos debido ás excelencias do clima da zona. A partir de aí o turismo foi crecendo ata os nosos días, converténdose de forma exclusiva na base económica da poboación, a cal á súa vez experimentou un importante aumento.
Economía
miniatura|250px|Transbordador da compañía Fred. Olsen Express no Porto de Los Cristianos. Hoxe en día Los Cristianos é un núcleo turístico que atrae por centos de miles de visitantes cada ano. Ademais é o principal núcleo comercial do sur de Tenerife, con rúas que ofrecen tendas e restaurantes, bares de tapas, centros comerciais etc.
Porto de Los Cristianos
O recinto portuario de Los Cristianos ocupa o primeiro lugar de España en canto ao tráfico de pasaxeiros grazas aos seus enlaces cos portos de San Sebastián de la Gomera, La Estaca en El Hierro e Santa Cruz de la Palma. A isto únese os diversos barcos que se dedican á práctica de excursións turísticas por zonas próximas como os cantís dos Xigantes, Masca ou, as visitas aos cetáceos que habitan nas inmediacións deste porto.
Praias
miniatura|250px|Los Cristianos. En Los Cristianos hai dúas importantes praias da illa de Tenerife: a praia principal, coñecida como Praia de Los Cristianos, é unha praia de area abrigada polo porto que dispón de duchas, área de deportes acuáticos e de praia, área de xogos para nenos, servizos e vestiarios e bos accesos. A outra é a Praia de Las Vistas que está localizada nunha baía máis próxima ao porto. Trátase dunha praia artificial de fina area branca protexida por un dique que tamén dispón de instalacións similares á anterior. Existe tamén unha solitaria cala rochosa cunha pequena praia de area negra que é frecuentada por naturistas e nudistas.
Transporte
Los Cristianos conecta con Santa Cruz, capital da illa, mediante a autoestrada TF-1. Atópase a 15 minutos do Aeroporto de Tenerife Sur. Conta tamén con estación de guaguas (autobuses) propia, e ten conexións diarias a través do seu porto coas illas de La Gomera, La Palma e El Hierro.
Youri Tielemans
Youri Marion A. Tielemans, nado o 7 de maio de 1997 en Sint-Pieters-Leeuw, é un futbolista belga. Xoga de centrocampista e o seu actual club é o Leicester City FC da Premier League inglesa.
Traxectoria
En xullo de 2013 fixo o seu debut coma profesional no RSC Anderlecht belga, na derrota por 2-3 contra o KSC Lokeren na primeira xornada de liga. O 2 de outubro de 2013 converteuse no xogador belga máis novo en debutar na Liga de Campións da UEFA, saíndo coma titular contra o Olympiacos FC á idade de 16 anos e 148 días.
O 24 de maio de 2017, Tielemans fichou polo AS Monaco da Ligue 1 francesa a cambio de 25 millóns de euros, asinando un contrato por cinco anos.
O 31 de xaneiro de 2019, Tielemans foi cedido ó Leicester City FC da Premier League inglesa ata o remate da tempada. O 8 de xullo de 2019, Tielemans asinou un contrato de catro anos co Leicester City, tras pagar o club inglés 40 millóns de euros ó Monaco.
Dilema do Prisioneiro
O Dilema do Prisioneiro é un exemplo claro pero atípico dun problema de suma non nula. Neste problema da teoría de xogos, como noutros moitos, suponse que cada xogador, de forma independente, trata de maximizar a súa propia vantaxe sen importar os resultados para o outro xogador. As técnicas de análise da teoría de xogo estándar, por exemplo determinan o equilibrio de Nash poden levar a cada xogador a escoller traizoar o outro, pero curiosamente cada xogador obtería un mellor resultado se colaborasen. Desgraciadamente para os xogadores, cada prisioneiro está incentivado individualmente para defraudar o outro, incluso tras prometer colaborar. Este é o punto clave do dilema.
No dilema do prisioneiro iterado a cooperación pode obterse como un resultado de equilibrio. Aquí xógase repetidamente polo que, cando se repite o xogo, ofrécese a cada xogador a oportunidade de castigar o outro pola non cooperación nos xogos anteriores. Así, o incentivo para defraudar pode verse superado pola ameaza de castigo, que conduce a un resultado mellor, cooperativo.
O dilema do prisioneiro clásico
A enunciación do dilema do prisioneiro clásico é:
Supoñamos que cada prisioneiro actúa de forma egoísta e a única meta é minimizar a súa estancia no cárcere. Cada prisioneiro ten dúas opcións: cooperar co cómplice ou traizoalo. O resultado de cada elección depende da elección do outro xogador. Desgraciadamente, están illados un do outro e non saben como actuará. E incluso tendo contacto con el, non pode estar seguro de que poida confiar nel.
Se esperas que o teu compañeiro colabore contigo, a elección óptima para ti sería delatar, condenándoo a el a 10 anos mentres que a túa pena sería soamente de 2 anos. Porén, o outro xogador co mesmo razoamento tenderá a confesar, polo que ámbolos dous serían condenados á pena máxima, 10 anos.
Confesar é a estratexia dominante para os dous actores individuais, xa que supón a pena mínima. Con todo, isto conduce a un resultado distinto ao esperado, pois se ambos os dous confesan son condenados a 10 anos. Aquí encóntrase o punto clave do dilema. O resultado das interaccións individuais produce un resultado que non é óptimo no sentido de Pareto; existe unha situación tal que a utilidade duns dos detidos podería mellorar (incluso dos dous) sen que isto implique un empeoramento para o resto. Noutras palabras, o resultado no cal ambos detidos non confesan domina paretianamente o resultado no cal os dous escollen confesar.
Dende a perspectiva do interese óptimo do grupo, o resultado correcto sería que ámbolos dous cooperasen e calasen xa que reduciría o tempo total de condena que se se delatasen. Calquera outra decisión sería peor para os prisioneiros se se avalía en conxunto. A pesar disto, se seguen os seus intereses egoístas, cada un dos prisioneiros recibirá unha sentenza peor que se non colaborasen.
No dilema do prisioneiro iterado, onde se pode castigar o compañeiro por confesar, entón o resultado cooperativo pode manterse. Neste xogo, se o teu compañeiro te traizoa e confesa unha vez, podes castigalo traizoándoo ti a próxima vez. Así, a opción iterada ofrece a opción de castigo ausente na teoría clásica do xogo.
Unha variante sinxela
O científico cognitivo Douglas Hofstadter expuxo que o dilema do prisioneiro se atopa moitas veces na vida corrente, máis doados de entender se están presentados coma un xogo ou intercambio. Un exemplo ilustrativo disto é cando dúas persoas intercambian dúas bolsas pechadas co acordo de que unha contén os cartos mentres que a outra contén a mercadoría comprada. Cada xogador pode escoller ser fiel ao acordo e poñer na bolsa o estipulado no acordo ou, pola contra, enganar e ofrecer a bolsa baleira. Nesta variante, o contrario que no dilema do prisioneiro clásico, enganar sempre é a mellor opción.
Matriz de pagos do dilema
No mesmo artigo, Hofstadter observou que a matriz de pagos do dilema do prisioneiro pode, de feito, enunciarse de moitas formas sempre que manteña este axioma:
Onde T é a tentación para traizoar [é dicir, o que obtés cando desertas e o outro xogador coopera); R é a recompensa da cooperación mutua; C é o castigo pola traizón mutua; e P é a paga do primo (é dicir, o que obtés se cooperas e o outro xogador deserta).
(É frecuente tamén (T + C)/2 < R, e isto requírese no caso iterado.)
Seguindo este principio, e simplificando o dilema do prisioneiro o escenario do cambio de bolsas do xogo anterior, obteremos a seguinte matriz de pagos canónica para o dilema do prisioneiro, isto é, a que se adoita amosar na literatura sobre este tema: En terminoloxía "ganancia-ganancia" a táboa sería semellante a esta:
Ua Huka
Ua Huka (en marquesano ´uahuka) é unha illa das Marquesas, na Polinesia francesa. Está situada no grupo norte do arquipélago, a 42 km ao leste de Nuku Hiva.
Xeografía
A illa ten unha forma de croissant aberto cara ao sur, cunha superficie total de 83,4 km². Cun relevo menos elevado que as illas veciñas, a altitude máxima é de 855 metros no monte Hitikau. Moitas zonas son áridas e case desertas desforestadas polos rabaños de cabras e cabalos. Hai unhas 3.000 cabezas de gando.
Pulps
Abarcaban practicamente todos os xéneros, pero aquelas das que hoxe aínda se fala e que crearon un xénero puramente americano son as de detectives e misterio, onde comezaron a escribir autores como Dashiell Hammett e Raymond Chandler.
Tamén se iniciaron neste tipo de publicacións autores como Robert E. Howard.
O marabilloso mago de Oz
O marabilloso mago de Oz (The Wonderful Wizard of Oz) é un libro de literatura infantil escrito por Lyman Frank Baum e ilustrado por W. W. Denslow. Foi publicado inicialmente pola George M. Hill Company de Chicago en 1900. O mago de Oz é un dos libros máis editados tanto en Estados Unidos como en Europa. En galego aparece en 1994, editado por Xerais.
Dorothy Gale é a protagonista dun dos libros infantís máis populares do século XX, un moderno conto de fadas cheo de acción e acontecementos extraordinarios, con personaxes tan entrañábeis coma o Leñador de Folladelata, o Espantallo, o León Covarde e o can Totó. O libro, ilustrado cos excepcionais debuxos orixinais de W.W. Denslow, recrea cunha linguaxe sinxela e directa tódolos tópicos do xénero (bruxas, fadas, monstros e aventuras sen fin). Un dos grandes clásicos da literatura infantil que constitúe unha das historias máis coñecidas da cultura popular norteamericana e que foi traducida a moitos idiomas, incluíndo o galego. Grazas ao grande éxito d’O marabilloso feiticeiro de Oz, L. Frank Baum escribiu trece libros máis sobre a Terra de Oz. O libro atópase en dominio público nos Estados Unidos desde 1956.
Historiadores, economistas e estudosos da literatura examinaron tratando de explicar os posíbeis orixes e o significado do libro, porén, na súa maioría, nin lectores nin críticos cren que haxa realmente ningún significado político na obra.
Foi o primeiro libro de contos infantís con personaxes e lugares típicos dos Estados Unidos nunha época onde todos os contos de fadas describían paisaxes e personaxes europeos.
Argumento
Dorothy é unha nena orfa que leva unha vida sinxela en Kansas coa súa titía Emma Clara Blandick, e o seu titío Henry. Un día, o can de Dorothy, Totó, traba a unha veciña, a señora Gulch. O sheriff leva a Totó, mais este foxe e regresa con Dorothy, que decide levarse a Totó e fuxir na procura dunha vida mellor nalgures sobre o arco da vella.
Na súa viaxe, Dorothy atopa a diferentes personaxe que a levan até a terra fantástica de Oz.
Personaxes
right|miniatura|250px|Dorothy atopa ao León covarde, debuxo da primeira edición.
Adaptacións
Teatralmente téñense montado innumerábeis adaptacións en todo o mundo, xeralmente dirixidas aos nenos e de carácter musical, que son o obxectivo principal do libro. Cinematograficamente en 1939 estréase The Wizard of Oz, a versión máis sonada da novela. Quizais sexa este musical máis coñecido que o propio libro. Actuou no rol de Dorothy a memorábel Judy Garland. A adaptación cinematográfica non é totalmente exacta á novela, mais consegue rescatar o espírito que o seu autor orixinal imprimiu ás páxinas do libro. Moitos anos despois a Disney fixo unha secuela do filme, ‘’Return to Oz’’.
No ano 1975 aparece en Broadway o musical ‘’The Wizz’’, posteriormente Motown adquiriu os dereitos da obra para a levar á gran pantalla nun ambiente urbanizado e con soamente actores afroamericanos como Diana Ross, quen interpretou o rol de Dorothy, e compartiu escena con Lena Horne, Richard Pryor, Nipsey Russell, Ted Ross e Michael Jackson. O filme ten a súa estrea en outubro de 1978, recibindo malas críticas e fracasando en vendas. Porén, a banda sonora da mesma, producida por Quincy Jones, vendeu máis de 850,000 copias. Esta sería a última produción cinematográfica de Motown.
En 1982 realizouse no Xapón un filme anime sobre O mago de Oz, dirixida por Fumihiko Takayama, con música de Joe Hisaishi. Esta versión está considerada como a máis achegada ao libro.
En 1986 realizouse no Xapón un filme anime sobre O mago de Oz baseada en 4 dos libros de Oz, e que se difundiu en diversos países obtendo grande éxito. En 1992, faise de novo unha serie de anime, neste caso unha adaptación futurista coñecida como ‘A marabillosa galaxia de OZ’’, que consta de 26 episodios, e na que se nos amosa unha trama de ciencia ficción con grandes doses de Cyberpunk; trátase dunha adaptación dirixida a un público máis adulto, pertencente polo tanto ao xénero Shōnen. Esta serie foi dobrada ao Inglés nos Estados Unidos, e ao español en América Latina. Tamén tivo un éxito considerábel.
O creador de Spawn, Todd McFarlane, deseñador de xoguetes, creou unha serie de bonecos baseados nunha versión sinistra d’O Mago de Oz, que inclúe unha versión de Dorothy Gale sendo torturada e abusada sexualmente por dous ananos deformes chamados Munchkis, que a flaxelan mentres se encontra atada nunha pose sadomasoquista, así coma un León que, lonxe de ser covarde parece ser feroz, un Espantallo sendo mancado por corvos que lle tiran os ollos, un Leñador de Folladelata con forma de robot asasino, e un Mago de Oz a usar un casco insectoide, entre varios outros. En 1995 Gregory Macguire escribiu a novela para adultos, ‘’Wicked: The Life and Times of the Wicked Witch of the West’’, que narra a vida de Elphaba Thropp (a Malvada Bruxa do Oeste); no ano 2003 esta novela foi levada ao teatro co nome de ‘’Wicked’’.
En maio de 1989 unha banda de Heavy Metal chamada ’’Transilvania’’, cambia o seu nome a "Mägo de Oz". Segundo Txus Di Fellatio (batería, letrista e fundador de la banda) puxo ese nome á banda xa que como na historia, a vida é un camiño de lousas amarelas nas que xunto a outros procuramos os nosos soños. Hoxe en día Mägo de Oz é a banda de folk/heavy metal máis coñecida en España, e moi vencellada á cultura galega.
En 2013 estréase Oz: The Great and Powerful, un filme da Disney, baseado no libro e que sería unha precuela ao filme de 1939. O mago de Oz está interpretado por James Franco. O filme terá polo menos unha secuela.
A Cancela, Curtis, Curtis
A Cancela é un lugar da parroquia de Curtis no concello coruñés de Curtis da comarca de Betanzos. Tiña 47 habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística dos cales 26 eran homes e 21 eran mulleres.
Ua Pou
Ua Pou é unha illa das Marquesas, na Polinesia francesa. Está situada no grupo norte do arquipélago, a 35 km ao sur de Nuku Hiva e 85 km ao noroeste de Hiva Oa.
A illa ten forma piramidal e no centro destacan uns alicerces basálticos en forma de pan de azucre: Matahenua (1028 m), Pouakei (1023 m) e Oave (1230 m). A superficie total é de 105,3 km². Con 2.173 habitantes no censo do 2012 resulta a illa máis densamente poboada do arquipélago. A vila principal é Hakahau situada ao noroeste da illa co principal porto e próxima ao aeroporto. A poboación é coñecida polas calidades artísticas innatas dos artesáns escultores e tatuadores ademais dos cantantes e bailaríns tradicionais. Bianualmente celébrase o festival de Matava´a que constitúe un centro importante da cultura marquesana.
Historia
Ua Pou é a única illa importante que foi unificada baixo un só monarca antes da chegada dos exploradores europeos.
Antes da unificación da illa, segundo informes de 1585, hai evidencias de que as tribos de Ua Pou participaron ás veces nas guerras tribais de Nuku Hiva unidos coas tribos de Te I'i fronte aos Tai Pi. En 1791, o estadounidense Joseph Ingraham, foi o primeiro en anotar a súa posición chamándoa Adams en honra ao por entón vicepresidente John Adams. Dous meses máis tarde desembarcou o francés Etienne Marchand deixando o seu propio nome. Tamén se coñeceu como Trevenen Island. O nome Ua Pou significa «dous alicerces» e reflicte perfectamente a súa orografía. Tamén se escribiu como Ua Pu, Hua Pu e Ropo.
A Arnela, Baroña, Porto do Son
A Arnela é un lugar da parroquia de Baroña no concello coruñés de Porto do Son, na comarca de Noia. Segundo o padrón municipal (INE 2020) ten 70 habitantes (30 homes e 40 mulleres).
AEK Atenas FC
O AEK Atenas é un club grego de fútbol, da cidade de Atenas. A sección de baloncesto do club é o AEK Atenas BC.
Foi fundado o 13 de abril de 1924 por refuxiados gregos de Constantinopla (actualmente Istambul), mobilizados durante a Guerra Greco-Turca. O AEK é un dos clubs máis exitosos do fútbol heleno con 30 títulos oficiais (incluíndo 12 Campionatos de Liga, 15 Copas gregas, unha copa da liga, unha Copa Pre-Mediterránea e 3 Supercopas).
O equipo de fútbol disputa os seus encontros no Estadio Olímpico de Atenas, con capacidade para 75 000 espectadores.
Dee Dee Sharp
Dee Dee Sharp, nada como Dione LaRue o 9 de setembro de 1945 en Filadelfia (Pensilvania), é unha cantante estadounidense de R&B que principou a súa carreira na música como vocalista de apoio no ano 1961.
Harrison Ford
Harrison Ford, nado en Chicago o 13 de xullo de 1942, é un coñecido actor e produtor de cine estadounidense. Acadou fama mundial polos seus papeis protagonistas como Han Solo na serie de películas Star Wars e como o personaxe de Indiana Jones na serie de películas de Indiana Jones. Ford tamén é coñecido polos seus papeis como Rick Deckard na película neo-noir distópica ciencia ficción Blade Runner (1982) e a súa secuela Blade Runner 2049 (2017); John Book no filme de suspense Testemuña única (1985), polo cal foi nomeado para o Óscar ao mellor actor; e Jack Ryan nas películas de acción Xogo de patriotas (1992) e Clear and Present Danger (1994).
A súa carreira abarca seis décadas e inclúe papeis en varios éxitos de recadación de Hollywood, incluíndo o filme épico de guerra Apocalypse Now (1979), o drama legal Presumed Innocent (1990), a película de acción O fuxitivo (1993); o suspense de acción política Air Force One (1997); e o suspense psicolóxico "What Lies Beneath" (2000). Sete das súas películas foron incluídas no National Film Registry: American Graffiti (1973), A conversación (1974), A guerra das galaxias (1977), Apocalypse Now (1979), O imperio contraataca (1980), Na busca da arca perdida (1981) e Blade Runner (1982).
Con máis de cinco mil seiscentos millóns de dólares recadados en todo o mundo polas súas películas, Ford é o actor con maiores ingresos en portelo da historia. No Libro Guinness dos Récords de 2001, Ford aparece como o actor masculino máis rico do mundo. Ford está casado coa actriz Calista Flockhart.
Associació Esportiva Prat
A Associació Esportiva Prat é un club de fútbol de España, da cidade de El Prat de Llobregat, na provincia de Barcelona. Foi fundado en 1945 e actualmente xoga na Segunda División B Española.
Historia
Os primeiros clubs de fútbol do Baix Llobregat foron clubs de afeccionados. Foi cara aos anos 30 cando apareceron a Peña Gol e a Peña Merengues e os dous primeiros clubs de certa relevancia, o Club Deportiu Prat (1934) e o CD Internacional (1935). Ambas as entidades fusionáronse o ano 1939 por iniciativa de Rafael Mas, dando lugar á Unió Deportiva Prat, que no seu primeiro ano de vida gañou o Campionato de Cataluña Afeccionado. Pero o seu éxito foi a súa morte, xa que se desmantelou o equipo e o club acabou desaparecendo.
O 7 de febreiro de 1945, naceu o actual Associació Esportiva Prat baixo a presidencia de Josep Aleu Torres.
O 10 de xuño de 1984, o equipo consegue o primeiro ascenso a Terceira División, logo de tres ascensos consecutivos.
Adventure (videoxogo de 1980)
Adventure é un videoxogo desenvolvido por Warren Robinett para o Atari Video Computer System (posteriormente chamado Atari 2600) e distribuído en 1980 por Atari, Inc. O xogador controla un avatar cadrado cuxa misión é explorar un ambiente aberto para atopar un cáliz máxico e devolvelo ao castelo dourado. O mundo do xogo está poboado de inimigos itinerantes: tres dragóns que poden comer o avatar e un morcego que rouba e esconde elementos ao azar polo mundo do xogo. Adventure introduciu novos elementos nos xogos de consola, incluíndo unha zona de xogo que abarca varias pantallas e inimigos que seguen movéndose cando están fóra da pantalla.
Associació Esportiva Prat
Historia
Na tempada 2011/12 proclámase campión do grupo V da Terceira División e xoga o play-off de campións. O 27 de maio de 2012 consegue o primeiro ascenso a Segunda División B tras derrotar por 2-0 na volta ao Atlético Sanluqueño.
Adventure (videoxogo de 1980)
Modo de xogo
En Adventure, o obxectivo do xogador é recuperar o cáliz encantado que un malvado mago roubou e escondeu no reino, e devolvelo ao Castelo Dourado.
Associació Esportiva Prat
Historia
O 29 de agosto do mesmo ano estréase na Copa do Rei na que consegue chegar á terceira rolda tras eliminar ao Gimnàstic de Tarragona no Municipal Sagnier (2-1) e ao Real Oviedo no Carlos Tartiere nos penaltis (4-5 despois dun 0-0 no tempo regulamentario). En terceira rolda foi eliminado pola UE Llagostera (2-3).
O seu paso pola categoría de bronce durou dúas tempadas, descendendo novamente en 2014. Na tempada 2015/16 proclámase campión de Terceira. O 29 de maio consegue novamente o ascenso a Segunda División B logo de gañar 3-1 no Sagnier e perder 1-0 na volta contra o Osasuna B.
O Carbeiral, Bardaos, San Sadurniño
O Carbeiral é un lugar da parroquia de Bardaos no concello coruñés de San Sadurniño, na comarca de Ferrol. Segundo o IGE, en 2011 tiña 23 habitantes (11 homes e 12 mulleres).
Nürburgring
Nürburgring é un autódromo situado ao redor do pobo e castelo medieval de Nürburg nas montañas Eifel, Alemaña. Considerado como o circuíto máis difícil e esgotador do mundo, coñéceselle como Grüne Hölle ou "inferno verde", apelativo inventado polo piloto de Fórmula 1 Jackie Stewart.