cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dominancia (etoloxía)
Dependencia do contexto
Nos teixugos europeos, as relacións de dominancia poden variar co tempo a medida que os individuos se fan máis vellos, gañan ou perden status social ou cambian a súa condición reprodutora. A dominancia pode tamén variar no espazo en animais territoriais, xa que os propietarios do territorio adoitan ser dominantes sobre todos os outros que están no seu territorio, pero son submisos noutros lugares ou dependendo do recurso. Incluso mantendo constantes estes factores, as xerarquías de dominancia perfectas raramente se encontran en grupos de gran tamaño, polo menos na natureza. As xerarquías de dominancia poden encontrarse máis frecuentemente en catividade, xa que as xerarquías tenden a ser inducidas por recursos concentrados como unha limitada subministración de alimento ou cando o alimento se subministra nun lugar fixo.
As xerarquías de dominancia en pequenas mandas de cabalos domésticos son xeralmente xerarquías lineares, mentres que en grandes mandas as relacións son triangulares.
As xerarquías de dminancia poden formarse xa a idade moi temperán. Os bácoros ou leitóns son moi precoces e minutos despois de naceren, ou ás veces en segundos, intentan mamar. Os bacoriños nacen con dentes afiados e loitan para establecer unha orde para elixir os tetos dos que mamar, xa que os tetos anteriores producen a maior canidade de leite. Unha vez establecida, esta orde dos tetos permanece estable, de tal xeito que cada bácoro tende a alimentarse sempre dun determinado teto ou grupo de tetos.
As relacións de dominancia-subordinación poden variar marcadamente entre razas da mesma especie. Estudos sobre as ovellas meiriñas e os Border Leicesters revelaron unha xerarquía case linear nas Meiriñas, pero unha estrutura menos ríxida nos Border Leicesters cando se xeraba unha situación competitiva para a alimentación.
F-Zero: Maximum Velocity
F-Zero: Maximum Velocity, estreado no Xapón como F-Zero for Game Boy Advance, é un videoxogo futurístico de carreiras desenvolvido por Nd Cube e distribuído por Nintendo para Game Boy Advance. O xogo foi estreado no Xapón, América do Norte e Europa no 2001. É o primeiro videoxogo da serie en ser lanzado para consola portátil.
Maximum Velocity ten lugar vinte e cinco anos despois de F-Zero, noutro Gran Premio F-Zero. As xeracións pasadas de F-Zero "conduciron o seu camiño cara a fama", polo que é o único xogo F-Zero sen Capitán Falcon, Samurai Goroh, Pico ou Dr. Stewart.
Provincia de Ourense
Localización
Provincia suroriental de Galicia e a única sen litoral marítimo. Limita, a saber:
Superficie, demografía
A provincia de Ourense ocupa 7.273,26 km². Neles, vive unha poboación de 304.280 habitantes (IGE 2022). Como resultado, Ourense ten unha densidade de poboación de 41,84 hab/km²; moi lonxe da media galega, que é de 91,36 hab/km². Algo máis dun terzo da poboación provincial vive na actualidade na capital, e aproximadamente o 47% do censo da provincia reside na comarca de Ourense, onde se atopan, a maiores da capital, tres dos restantes 10 concellos máis poboados da provincia (Barbadás, O Pereiro de Aguiar, e San Cibrao das Viñas).
Localidades importantes
Excepto o da capital, ningún dos outros 92 concellos provinciais acada os 14.000 habitantes. A lista ordenada dos once máis importantes nos inicios do ano 2022 era a seguinte:
Na lista dos concellos da provincia de Ourense poden verse todos.
Economía
As industrias inclúen a fabricación química, a produción de leite, o embotellado de auga preto de Verín e a fabricación de roupa preto da capital ourensá. Unha das maiores empresas transformadoras de aves tamén está situada na zona industrial próxima a esa cidade. Tamén hai un bo número de industrias e empresas auxiliares do automóbil, relacionadas coa factoría de Stellantis de Vigo.
A provincia tamén ten catro rexións vitivinícolas, das cinco de toda a rexión de Galicia. Ribeiro, Ribeira Sacra, Monterrei e Valdeorras.
Aínda que non sexa un importante centro turístico, o turismo contribúe un pouco á economía. Os vales dos ríos atraen aos veraneantes e hai varias cidades medievais ben conservadas (Allariz e Ribadavia).
Orografía
É unha provincia cunha altitude media non moi elevada, pero moi montañosa.
As terras, sitas no oeste da provincia, nos límites coa provincia de Pontevedra e de Lugo, atópanse dentro da Dorsal galega, é dicir, o sistema montañoso occidental de Galiza, con serras como a do Suído ou a do Faro de Avión, que poden acadar nas súas cotas máximas alturas de arredor de 1.000 m: Coto da Puza con 1.035 m., Marcofán de 939 m, Uceiro de 1.003 m, Alledo 1.013 m, atinxindo o punto máis alto no propio Faro de Avión con 1.155 m. Son materiais moi antigos, fundamentalmente graníticos, cortados por fracturas por onde corren os ríos (Arenteiro, Cea, Avia etc.), que conforman os vales. O aspecto de conxunto é macizo e serve de divisoria entre os ríos mencionados e as cuncas do río Ulla, Oitavén, Tea (este afluente do mesmo Miño), ao tempo que actúa como unha primeira barreira fronte á influencia atlántica, mais a súa altura relativamente baixa e os vales transversais non impiden o paso das chuvias, aínda que as atenúan.
Polo sur, os mesmos fenómenos tectónicos aludidos, crearon outra serie de serras de distinta orientación (oeste-leste), que teñen unha menor altura, pero superior á das serras occidentais, e que dificultaron, tradicionalmente, a comunicación con Portugal, salvo pola depresión de Verín: serra do Xurés (Nevosa, 1.539 m), serra do Larouco (Larouco, 1.525 m), serra de Penas Libres (Mairos, 1.083 m), serra da Esculqueira (Penedo dos Tres Reinos, 1.025 m.)
miniatura|dereita|250px|Valgada do río San Lázaro, Macizo Central ourensán
Hidrografía
miniatura|dereita|250px|Tramo do [[río Arnoia]] A provincia ourensá vese percorrida por infinidade de ríos. Deles, o máis importante é o Miño, recentemente afluído o Sil neste, nun punto do límite coa provincia de Lugo.
Hidrograficamente a provincia de Ourense está dividida en tres cuncas: a do Miño, a do Limia e a do Douro. A cunca do río Miño ocupa unha boa parte da provincia: 4.837 km² (da que corresponden á subcunca do río Sil 2.545 km²); a do Limia ocupa nesta provincia 1.395 km²; por último, a do Douro, as bacías dos ríos cuxas augas acaban no Douro abranguen 1.117 km².
O Limia forma de seu unha cunca independente, pois vai dar directamente ao Atlántico, formando o esteiro de Viana do Castelo, en Portugal, onde transmuta o seu nome como Lima. O río Salas, que aflúe pola súa esquerda, é o máis importante tributario.
Varios ríos acaban coas súas augas no Douro, en Portugal; o máis importante é sen dúbida o Támega, que ten unha lonxitude total de 145 km, superior á da maioría dos ríos galegos; o seu afluente máis importante é un segundo Búbal. O resto dos ríos durienses teñen un curto percorrido dentro da provincia, e os máis destacábeis son o Mente e o Diabredo, que a final son subafluentes do Douro, por intermedio do Tuela.
A maioría destes ríos teñen un réxime fluvial de tipo oceánico; os seus máximos niveis de caudal son invernais, como corresponde ao clima atlántico dominante; mais o Sil e os seus afluentes, por mor do montañoso das súas cuncas, gozan de réxime nivo-pluvial, prolongando os máximos caudais durante a primavera, debido ao desxeo.
Con frecuencia o percorrido montañoso encaixa os ríos, obrigándoos a moverse entre bordos de gran pendente, o que ten creado algunhas das paisaxes máis fermosas da provincia, como son os diversos canóns do Sil (o de Covas, na súa entrada en Galiza, ou o comprendido entre Quiroga e os Peares). O cambio de materiais dos solos orixinou ás veces potentes fervenzas, das que cabería destacar a do río Cenza, nese pequeno afluente do Bibei. Por outra banda nesas mesmas vertentes o aproveitamento agrícola, ao tempo que axudaba a fixar as ladeiras, axudou ao embelecemento paisaxístico coa construción de socalcos escalonados, polo normal plantados con videiras. Isto é observábel, dentro dos límites provincias, nas ribeiras do Bibei, á altura do encoro do Vao, ou ben no curso do Miño entre os Peares e a cidade de Ourense.
Esta riqueza hídrica fixo que se construísen encoros por todos lados, asolagándose con frecuencia algúns dos vales máis ricos da provincia, o que non deixou de provocar protestas en pleno franquismo, sendo destacábeis as provocadas polo encoro do río Xares en Prada, no concello de A Veiga, a fins dos anos 50, e as da presa de Castrelo de Miño, sobre o Miño, no Ribeiro, a comezos dos 60.
Clima
Climaticamente a provincia de Ourense, como toda Galiza, pertence ao tipo oceánico, caracterizado en liñas xerais por temperaturas suaves ao longo de todo o ano - con máximas estivais e mínimas invernais -, e precipitacións tamén durante todo o ano - con máximos invernais e mínimos estivais -. Porén non é o clima da costa (este mesmo ten sido cualificado de hiper-húmido na súa zona sur). A posición interior do territorio ourensán e a existencia dun relevo elevado propician diferenzas, carecendo por outra banda de homoxeneidade en toda a provincia. Basicamente distínguense catro zonas climáticas ourensás:
Dominio oceánico continentalizado
Corresponde á zona meridional da provincia: depresións da Limia e do Támega. As temperaturas medias anuais están entre 10º e 11 °C, e as precipitacións sobre 900 mm anuais. Porén as temperaturas invernais son frías, con abundantes días de xeadas, mentres a seca estival, con alto déficit de precipitacións, pode durar ata catro meses. Este dominio enlaza co da meseta central lucense, pero está rota a continuidade rómpese nos vales do Sil-Miño. Os datos básicos do clima de Xinzo de Limia poden mostralo:
Dominio oceánico-mediterráneo
Esténdese polos vales do río Miño e do Sil, desde o Ribeiro ao Valdeorras, incluíndose a depresión da capital. A flora, e mesmo os cultivos dominantes, testemuñan o influxo mediterráneo. Son os países do viño. É a zona máis seca de Galiza, con medias de insolación superiores a 2.500 horas/ano e precipitacións por embaixo dos 800 mm. As temperaturas medias anuais rondan os 14º, con veráns calorosos (é doado atinxir e superar os 40º en días estivais), mais os invernos, polo illamento dos vales, son fríos, con frecuentes néboas e xeadas. Un exemplo pode ser a mesma cidade de Ourense:
Dominio oceánico de montaña
Basicamente corresponde ás zonas provinciais das serras do Macizo Central e as serras orientais (Eixe, Segundeira). As precipitacións acadan os valores da Galiza costeira nos 1.000 m. de altura, atinxíndose 1.500 mm ou máis. En cotas máis altas supéranse esas cifras. No inverno, as temperaturas medias mensuais poden caer por embaixo do 0 °C. Un exemplo pode ser Mesón de Herosa, a 900 msnm, no concello da Gudiña:
Zonas bioxeográficas
A flora está marcada por especies típicas mediterráneas: aciñeiras, sobreiras, érbedos, que mesmo poden formar matos boscosos nas partes máis meridionais e orientais da provincia. A especie típica da flora galega o carballo (Quercus robur), presente na parte occidental da provincia, está substituído no Centro-Sur e Oriente provincial polo carballo cerquiño, que nas comarcas máis orientais denominan rebolos. Nos ríos os amieiros, bidueiras e salgueiros, típicos da provincia Atlántica, conviven nas beiras dos ríos e outros lugares húmidos, con chopos, que son máis mediterráneos. A vexetación degradada, aínda con predominio de toxos e xestas, nas zonas occidentais da provincia, ve xurdir grandes extensións de uces, que tinxen de morado ou branco, abas enteiras dos montes, recobrando a cor amarela a grande altura cos piornos. Aparecen tamén plantas aromáticas, típicas da garriga e do maquis mediterráneo: estebas, lavanda, cantroxo ou azaia (Lavandula pedunculata), tomiño, ourego etc.
A intervención humana mudou a paisaxe boscosa, introducindo eucaliptos, piñeiros e, desde moito máis antigamente, o castiñeiro. Mais entanto o eucalipto está reducido ás terras baixas occidentais, o piñeiro está adaptado en toda a provincia, aínda que a certas alturas medra con dificultade. O castiñeiro forma masas boscosas relativamente extensas en concellos do Macizo Central, como Chandrexa de Queixa ou A Pobra de Trives, mentres noutros son soutos maiores ou menores.
A fauna, consecuentemente, pode contar con especies tanto atlánticas como mediterráneas. Mentres a velenosa víbora de Seoane (Vipera seoanei) está espallada ata o norte de Galiza, outras especies de réptiles prefiren medios máis cálidos, polo que son relativamente abundantes nesta provincia, entre elas cabe indicar a outra cobra velenosa galega a víbora fociñuda (Vipera latasti). Varias son as especies emblemáticas en perigo, como a perdiz charrela (Perdix perdix) propia das alturas, que ten o límite meridional de expansión precisamente na serra do Xurés.
Zonas protexidas
miniatura|225px|Canón do Sil. A provincia conta con varias zonas de protección ambiental, con distintas cualificacións:
Parques naturais:
Os dous primeiros son tamén Zonas de Especial Protección de Aves (ZEPA).
Monumentos naturais:
Zonas especiais de conservación (ZEC):
Asemade foron declarados como LICs, e están en proceso de avaliación como ZECs:
República Socialista Soviética Galiciana
miniatura|dereita|200px|Bandeira. A República Socialista Soviética Galiciana existiu entre o 8 de xullo de 1920 e o 21 de setembro de 1920 no contexto da revolución bolxevique no Imperio Ruso e a guerra ruso-polaca. Comprendía a área de influencia na fronte dominada polo Exército Vermello.
Foi controlada polo Comité Revolucionario Galiciano (Galrevkom) a capital situouse en Tarnopol, en Galicia, o primeiro presidente foi Vladimir Zatonsky. O Galrevkom organizou a administración, estableceu moeda, exército e sistema educativo. As linguas cooficiais foron o polaco, o ucraíno e o yiddish.
O goberno galiciano non chegou a ocupar Lviv. O 21 de setembro de 1920, Polonia conquistou o territorio da efémera república.
Lista de bandeiras de Armenia
Está é unha lista de bandeiras que algunha vez foron utilizadas polos organismos públicos de Armenia.
Montillón
O topónimo galego Montillón pode referirse a:
Maques
O topónimo galego Maques pode referirse a:
Luciferina do vagalume
thumb|right|200px|Femia do vagalume [[Lampyris noctiluca.]]
A luciferina do vagalume é unha molécula do tipo das luciferinas que emite luz, que se atopa en moitas especies de insectos da familia Lampyridae, como os vagalumes. É o substrato do encima luciferase (número EC 1.13.12.7), responsable da emisión de luz amarela característica destes animais. Igual que nas outras luciferinas, requírese oxíxeno para a produción de luz, e tamén se necesitan ATP e magnesio.
Historia
A maior parte dos traballos iniciais sobre a química da bioluminescencia dos vagalumes fíxose no laboratorio de William D. McElroy na Universidade Johns Hopkins. A luciferina foi illada e purificada en 1949, aínda que pasaron varios anos ata que se desenvolveu un procedemento para cristalizar o composto con alto rendemento. Isto, xunto coa síntese e dilucidación da súa estrutura, foi realizado por Emil H. White na Universidade Johns Hopkins. O procedemento foi unha extracción ácido-base, dada a presenza dun grupo carboxílo na luciferina. Para a súa extracción utilizouse etil acetato a pH baixo a partir do po de aproximadamente uns 15.000 vagalumes. A estrutura foi máis tarde confirmada polo uso combinado de espectroscopía infravermella, espectroscopía de luz utravioleta visible e métodos sintéticos para degradar o composto en fragmentos identificables.
A Veiga, San Cosme de Piñeiro, A Pastoriza
A Veiga é un lugar da parroquia de San Cosme de Piñeiro no concello lugués da Pastoriza na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 1 habitante (1 home).
Luciferina do vagalume
Propiedades
A luciferina cristalizada era fluorescente, e absorbía luz ultravioleta cun pico de absorción aos 327 nm e emitía luz cun pico aos 530 nm. As solucións alcalinas causaban un corremento ao vermello na absorción probablemente debido á desprotonación do grupo hidroxilo do benzotiazol, pero non afectaba á emisión fluorescente. Encontrouse que o luciferil adenilato (o éster de AMP da luciferina) emite espontaneamente luz en solución. Diferentes especies de vagalumes usan a mesma luciferina, pero a cor da luz emitida pode ser distinta. A luz de Photuris pennsylvanica emite a 552 nm (amarelo verdoso) pero Pyrophorus plagiophthalamus emite a 582 nm (laranxa) no órgano ventral. As femias de Lampyris noctiluca emiten luz amarelo verdosa. Estas diferenzas débense probablemente a cambios de pH ou diferenzas na estrutura primaria do encima luciferase.
Biosíntese
A síntese in vivo da luciferina do vagalume non se comprende totalmente. Só foron estudados os pasos finais da ruta encimática, que é unha reacción de condensación de D -cisteína con 2-ciano-6-hidroxibenzotiazol, e é a mesma reacción utilizada para producir o composto sinteticamente. Isto foi confirmado por etiquetado isotópico de átomos nos dous compostos e pola identificación dun encima rexenerador da luciferina.
Parque Nacional de Monfragüe
O Parque Nacional de Monfragüe é un dos parques nacionais de España. Atópase na provincia de Cáceres, e é o primeiro parque nacional de Estremadura. Cruzan o parque dous ríos o Texo e o Tiétar. Inicialmente foi declarado Parque Natural o 4 de abril de 1979.
Localización
Monfragüe sitúase no suroeste da península ibérica, e pertence na súa totalidade á provincia de Cáceres. A súa superficie esténdese polos municipios de Casas de Miravete, Jaraicejo, Malpartida de Plasencia, Serradilla, Serrejón, Toril e Torrejón el Rubio.
Figuras de protección
esquerda|miniatura|Imaxe do parque nacional.
O 4 de abril de 1979 foi declarado Parque Natural. No 1988 declarouse ZEPA e en xullo de 2003 a UNESCO recoñeceu Monfragüe como reserva da Biosfera.
A pesar de que durante a década de 1990 houbo iniciativas para engadir a Monfragüe na Rede de Parques Nacionais de España en representación do ecosistema do bosque mediterráneo, finalmente foi o de Cabañeros e non o de Monfragüe o espazo natural elixido para a inclusión na rede. Monfragüe tería que agardar a xaneiro de 2006, cando a Xunta de Extremadura propón ó Goberno de España a declaración de Monfragüe como Parque Nacional. En maio dese mesmo ano, o Consello de Ministros, a proposta do Ministerio de Medio Ambiente, remitiuna ás Cortes, onde recibiu a aprobación e en decembro comezaron os trámites parlamentarios.
En febreiro de 2007 o Senado de España aprobou a lei que o integra na Rede de Parques Nacionais de España (RPNE) e en marzo de 2007 publicouse no BOE a lei que declaraba Monfragüe parque nacional.
Características
O nome provén do nome dado polos romanos mons fragorum (monte denso). Nunha pequena ermida, ó carón do castelo, gárdase a talla da Virxe de Monfragüe, dos séculos XVII-XVIII, imaxe traída dende Palestina polos cabaleiros da Orde de Santiago.
Predominan tres hábitats principais: o bosque mediterráneo, as devesas e rochedos e as masas de auga (ríos e encoros)
Fauna
No Parque crían máis de 200 especies de vertebrados, outras moitas invernan ou poden verse de paso durante a migración a outras latitudes. As aves son o grupo de vertebrados con maior abundancia de especies e individuos.
Voitre negro (Aegypius monachus) —con 286 parellas—, aguia imperial (Aquila adalberti) —con 12 parellas—, cegoña negra (Ciconia nigra) —con 30 parellas—, voitre leonado (Gyps fulvus) —con 500-600 parellas—, búfo real (Bubo bubo), aguia imperial ibérica (Aquila adalberti), aguia real (Aquila chrysaetos) –con 6 parellas–, aguia perdiceira (Hieraaetus fasciatus) —con 7 parellas—, voitre branco (Neophron percnopterus) —con 35 parellas—.
Entre os carnívoros atópanse a lontra, a mangosta exipcia, a garduña, o gato bravo, o teixugo, a xeneta e o máis abundante de todos eles, o raposo. Abundan os cervos, xabaríns e coellos. Outros mamíferos moito máis discretos son o leirón careto ou os morcegos mediterráneo de ferradura (Rhinolophus euryale, R. ferrumequinum e R. mehelyi).
Luciobarbus comizo, Squalius pyrenaicus, Cyprinus carpio.
Cobra rateira, cobra de ferradura, sapoconcho riscado, lagarto arnal.
Unión dos Traballadores da Banca de Galiza
A Unión dos Traballadores da Banca de Galiza (UTBG) foi un sindicato nacionalista e de clase fundado no ano 1976 pola UPG.
Historia
Tiña como campo de actuación o sector financeiro, dentro dunha estratexia para burlar a restritiva lexislación posfranquista que impedía a creación de sindicatos de clase. O seu voceiro era O Peto. A súa primeira secretaria xeral foi Fernanda Padín Ogando. En maio do 1977 unificouse con outros sindicatos sectoriais para crear a ING aproveitando a aprobación da "Lei de regulación do dereito a asociación sindical". É a predecesora da actual Federación de Banca, Aforro, Seguros e Oficinas da CIG.
Fernando II de Habsburgo
Fernando II, nado en Graz o 9 de xullo de 1578 e finado en Viena o 15 de febreiro de 1637, foi un emperador do Sacro Imperio Romano (1619–1637) da casa de Habsburgo, así como rei de Bohemia (1617–1619, 1620–1637) e rei de Hungría (1618–1625).
República Nacional de Ucraína Occidental
A República Nacional de Ucraína Occidental ou República Popular de Ucraína Occidental (en ucraíno: Західно-Українська Народна Республика, Zakhidno-Ukrayins’ka Narodna Respublyka ou ЗУНР, ZUNR), foi unha república de curta vida entre finais de 1918 e comezos de 1919 en Galicia do leste, Bucovina e Rutenia subcarpática ou Transcarpatia, con capital en Lviv (Galicia, Polonia).
O censo austrohúngaro de 1910 daba 5,4 millóns de habitantes nos territorios do estado:
As cidades estaban poboadas maioritariamente por polacos e xudeus mentres que no campo predominaban os ucraínos. A maioría da poboación da cidade máis importante (Lviv) era polaca. É máis, esta era considerada unha importante cidade polaca, polo que os conflitos ente Ucraína Occidental e Polonia non tardaron en aparecer.
Proclamación da Independencia
O 19 de outubro de 1918 créase o Consello Nacional de Ucraína, que dirixe unha insurrección coa que logra o control do leste de Galicia, territorio que formaba parte do Imperio austrohúngaro, incluíndo a cidade de Lviv.
O 1 de novembro de 1918 proclámase a República Popular de Ucraína Occidental. Pouco despois da proclamación da independencia do Imperio austrohúngaro, prodúcese un levantamento popular na cidade de Lviv, maioritariamente polaca, xa que os seus habitantes non desexaban pertencer a un estado nom polaco. Poucas semanas despois, a insurrección polaca de Lviv recibe o apoio de Polonia (a Segunda República de Polonia). Estes feitos levaron ao inicio da guerra polaco-ucraína.
A noite do 21 de novembro de 1918 os insurrectos polacos conseguen expulsar da cidade ás tropas ucraínas.
Eleccións
A República Popular de Ucraína Occidental gobernou aproximadamente un territorio con 4 millóns de persoas nos seus oito meses de existencia. As eleccións no territorio controlado polos ucraínos leváronse a cabo entre o 22 e o 25 de novembro de 1918, elixindo 150 membros do Consello Nacional de Ucraína para que servira de corpo lexislativo. Aproximadamente un terzo dos escanos estaban reservados ás minorías nacionais (polacos, alemáns, xudeus e outros). Os polacos boicotearon as eleccións, mentres que os xudeus participaron, obtendo o 10 % dos delegados.
Accións de goberno
Evhen Petrushevych, un antigo membro do parlamento austrohúngaro, foi elixo presidente do Consello e, automaticamente, nomeado presidente da república. A pesar da guerra, a República Popular de Ucraína Occidental mantivo a estabilidade da administración austrohúngara anterior ao conflito, empregando a profesionais ucraínos e polacos. As fronteiras territoriais interiores e as comunidades foron mantidas tal como estaban baixo o Imperio austrohúngaro. Os tribunais provinciais, rexionais e locais continuaron o seu funcionamento como nos tempos anteriores, e continuaron aplicándose as leis austrohúngaras.
Así mesmo, o goberno mantivo en xeral o sistema de recadación de impostos do Imperio austrohúngaro. Porén, o empobrecemento da poboación polas perdas orixinadas pola guerra fixo que a cantidade de impostos recadados fose mínima. A maioría dos ingresos do goberno viñan da exportación de petróleo e de sal.
O 15 de febreiro de 1919 apróbase unha lei que fai do ucraíno a lingua oficial do Estado. De acordo con esta lei, porén, as minorías tiñan o dereito de dirixirse á administración na súa propia lingua. Tamén se aprobou unha lei que confiscaba as grandes leiras aos terratenentes latifundistas e as distribuía entre os campesiños.
O 22 de xaneiro de 1919 a República de Ucraína Occidental uniuse á República Popular de Ucraína, unión máis ben simbólica, xa que os ucraínos occidentais conservaron o seu goberno e as súas forzas armadas (o exército ucraíno de Galicia).
Vitoria polaca e fin da república
O goberno da república dividiu o territorio en 12 distritos militares, nos que os seus comandantes eran os responsábeis do recrutamento de soldados. O goberno foi capaz de mobilizar a 100.000 soldados na primavera de 1919, pero a falta de equipamento militar fixo que só 40.000 estivesen listos para a batalla.
Como consecuencia da Guerra Polaco-Ucraína, Polonia tomou a maior parte do territorio da República Popular de Ucraína Occidental xa en xullo de 1919, grazas ao uso das tropas do xeneral Józef Haller, chegadas de Francia en maio. En xullo alcanzouse un alto ao fogo entre as tropas polacas e as ucraínas do Directorio de Ucraína, pero a situación política era complexa ao manterse os dous gobernos ucraínos separados e con dúas políticas: mentres Petlyura trataba de lograr un acordo cos polacos para poder resistir aos bolxeviques, Evhen Petrushevych|Petrushevych]] rexeitaba calquera acordo cos polacos e confiaba nas potencias occidentais, que acabaron por apoiar o avance polaco co fin de deter o avance bolxevique.
Parte do exército derrotado refuxiouse en Checoslovaquia, tomando o nome de Brigada Ucraína (Ukrajinská brigáda). O groso do exército, con ao redor de 50.000 homes, cruzou ao territorio da República Popular de Ucraína e continuou a súa loita pola independencia ucraína, a pesar dos receos de Petrushevych e o seu desacordo político con Petlyura, que se mantivo a pesar de ingresar aquel no Directorio en marzo de 1919. En agosto de 1919 unha delegación ucraína viaxou a Polonia e logrou un alto ao fogo entre ambos os exércitos, aceptándose a fronteira do río Zbruch como temporal (o 1 de setembro de 1919).
En novembro, Petrushevych alcanzou un acordo con Denikin para acabar cos enfrontamentos entre as tropas deste e os exércitos ucraínos, que tomaran brevisimamente Kíiv (o 31 de agosto de 1919) para seren expulsados por Denikin, pero só afectaba ás tropas da República Nacional de Ucraína Occidental, non ás do Directorio, ás que Denikin consideraba traidores rusos. Acusado de traizón polo Directorio, Petrushevych exiliouse en Viena, desde onde continuou as súas actividades políticas.
En 1920 Polonia e Symon Petlura, en nome de Ucraína, acordaron establecer a fronteira provisional no río Zbruch, renunciando esta ao territorio de Ucraína Occidental (Galicia, Rutenia subcarpática e Bucovina), a cambio do apoio militar para a independencia de Ucraína que anteriormente pertencera ao Imperio ruso como país independente.
Federico de la Peña Fernández
Federico de la Peña Fernández foi un político galego.
República Nacional de Ucraína Occidental
Vitoria polaca e fin da república
O goberno da República Popular de Ucraína Occidental exiliouse en Austria tras a toma de Lviv polo Exército polaco, e desde alí realizou xestións ante os países Aliados da Entente para o restablecemento do país. Aínda que obtivo algunhas vagas promesas como a declaración do territorio como ocupado por Polonia pero non integrado no seu territorio ou a realización dun plebiscito aos 25 anos, co Tratado de Trianón estableceuse a incorporación de Rutenia á Checoslovaquia e a anexión definitiva do resto do territorio a Polonia.
Federico de la Peña Fernández
Traxectoria
Concelleiro en Mondoñedo, foi nomeado alcalde de Mondoñedo en 1944. Permaneceu no cargo até 1948.
Mapa de Piri Reis
miniatura|300px|Fragmento do mapa de Piri Reis. O mapa de Piri Reis é un fragmento dun mapa elaborado polo almirante e cartógrafo otomán Piri Reis en 1513. Piri Reis naceu en Galípoli por 1470 (non sabe a data certa) sendo sobriño dun célebre corsario, Kemal Re'is, que acompañou desde moi novo na súas correrías mariñas, participando nas campañas navais contra Venecia e na conquista da illa de Rodas en 1523. Dous anos antes destes feitos publicara o Libro das Materias Mariñas, cunha exhaustiva información que facía referencia exclusivamente ao Mediterráneo. Unha nova versión ampliada, dedicada ao sultán Suleiman, concluíu en 1526, cunha dedicatoria en verso na que contaba a historia de
Sagra, Sagra, O Carballiño
Sagra é un lugar da parroquia de Sagra no concello ourensán do Carballiño na comarca do Carballiño. Tiña 9 habitantes no ano 2011 segundo datos do INE e do IGE, dos cales 3 eran homes e 6 mulleres. Iso supón un mantemento da poboación respecto a 2010, cando tiña 9 habitantes (3 homes e 6 mulleres).
Mapa de Piri Reis
Nela referíase tamén ao mapa que el mesmo debuxara anos atrás e co que obsequiara a Selim I no Cairo. Nas marxes detalla as súas fontes: un mapa de Cristovo Colón, encontrado nun barco español apresado en 1501, e catro mapas portugueses máis recentes. Ademais contou cos informes dun mariño que participara nas primeiras viaxes colombinas, posteriormente capturado polo seu tío, feito escravo.
Por conter aparentes representacións de terras entón descoñecidas e a raíz dos propios escritos de Reis indicando que outras das súas fontes foran "os antigos reis do mar", suscitou grande interese como «enigma». É, por outro lado, a mellor testemuña dos mapas que debuxou Colón das terras por el descubertas, dos que tan só se conservou un pequeno esbozo do norte da Española. O orixinal consérvase no Museo Topkapi Sarayi de Istambul onde se localizou en 1929, aínda que non adoita estar exposto ao público.
Descrición
O mapa está pintado en coiro de gacela, cun entramado de liñas que atravesan o océano Atlántico. Chamadas liñas de rumbo son típicas das cartas dos mariños medievais tardíos e non indican latitude e lonxitude, senón que se usan como axuda para establecer direccións (hoxe en día úsanse tamén na aviación). No bahriye (comentario marxinal) anotou: "Un mapa desta clase non o posúe actualmente ninguén". O mapa inclúe traballados debuxos, acompañados de inscricións que indican descubrimentos importantes. Un deles correspóndese, case con total certeza, coa expedición de Pedro Álvares Cabral de 1500. Crese que Cabral "descubriu" Brasil cando os ventos o sacaron da súa ruta, nunha viaxe ás indias orientais.
Descubrimento
miniatura|300px|Vista do Palacio Topkapi desde o [[Bósforo.]]
En 1929, o Palacio de Topkapi, en Istambul, Turquía, estaba en proceso de ser convertido en museo. Un grupo de eruditos que traballaban clasificando material na sección de arquivos do Imperio otomán fixo un descubrimento notable: unha sección dun mapa de principios do século XVI baseada, en aparencia, en cartas debuxadas por Cristovo Colón na súa viaxe ao Novo Mundo.
O achado foi presentado á comunidade científica dous anos despois polo orientalista alemán Paul Kahle no 18º congreso da especialidade, e causou unha profunda impresión. O portulano presentaba unha inscrición particularmente relevante:
De acordo coa investigación subsecuente, a historia do mapa comezou en 1501, nove anos despois do descubrimento de Colón, cando Kemal Reis, capitán da frota otomá, capturou sete naves cerca das costas de España, e descubriu mediante interrogatorio aos tripulantes que un deles, que viaxara co Almirante ao Novo Mundo, posuía un mapa debuxado por Colón en persoa. Kemal enviou o mariñeiro ao seu sobriño Piri, tamén capitán naval e cartógrafo.
En 1511, Piri Reis empezou a deseñar un novo mapa que contería todos os recentes descubrimentos ibéricos. Usou unhas vinte fontes cartográficas, das cales se coñece a procedencia de catorce: catro (por entón novidosas) cartas portuguesas, oito tolemaicas, unha árabe e a colombina entregada polo mariñeiro español capturado. A carta arábiga describía a India; as portuguesas, América, o Océano Índico e a China; a de Colón, o Caribe. Non se determinou a que cartas tolemaicas se refería.
En 1517 presentoulle o seu mapa ao sultán Solimán o Magnífico, que, impresionado, retribuíno ascendéndoo a almirante. En 1521 produciu outra contribución á cartografía mundial: unha cartilla de guía das costas e illas do Mar Mediterráneo, publicada baixo o nome de "Kitab-i Bahriye" ("O libro do mariñeiro"). Incluía un reconto do descubrimento do Novo Mundo por Colón, virtualmente idéntico a unha extensa descrición no lado esquerdo do portulano. Esta obra foi de suma axuda para os peritos que intentaban determinar a autenticidade do mapa de Reis, que chegaron a unha conclusión positiva. Piri retirouse a Galípoli, e traballou durante os seguintes tres anos reducindo os mapas fonte a unha mesma escala, o que era un labor moi dificultoso. Ao rematalo, agregou esta inscrición:
miniatura|300px|[[Mapas de Bartolomeu Colón|Mapa de Bartolomeu Colón das Indias Occidentais (1506) segundo o esquema de Alessandro Zorzi.]]
Até o descubrimento do mapa de Piri Reis, había unicamente dúas fontes cartográficas —ambas indirectas— para comprender cal era a visión de Cristovo Colón sobre os seus propios descubrimentos. Unha destas era un bosquexo recollido nun códice de 1522 por Alessandro Zorzi, cartógrafo de Venecia, que dixo que se baseaba nun mapa traído por Bartolomeu Colón (irmán do descubridor) en 1506. Pero o mapa de Zorzi contiña información que nese ano era descoñecida e polo tanto non pode usarse para deducir como eran os conceptos xeográficos do Almirante, aínda que amose o Novo Mundo como unha parte de Asia.
miniatura|esquerda|200px|[[Mapamundi de Juan de la Cosa (1500). Cuba xa aparece como unha illa.]]
O único outro mapa supervivente da época é o debuxado por Juan de la Cosa, membro da primeira expedición colombina de 1492, que posteriormente navegaría tamén con Américo Vespucio. Pero este mapa —datado en 1500— amosa correctamente Cuba como unha illa, mentres que Colón non só cría que Cuba era unha península asiática, senón que llo fixo xurar aos seus tripulantes por medo ás consecuencias do feito de ter arribado a unha illa e non a un continente (a expedición partira de España co propósito de atopar unha ruta cara ás Indias a través do Atlántico).
É por estes motivos que a conferencia de Paul Kahle en 1931 sobre o mapa sorprendeu á súa audiencia e tivo unha gran repercusión. Parecía case milagroso que o único rexistro cartográfico directo do descubrimento de América se preservara nunha biblioteca de Istambul, e que debamos a súa conservación a un pirata da mariña otomá. Mais a pesar da dimensión do descubrimento documental, a súa atracción disipouse rapidamente. Poucos investigadores desde a época de Kahle examinaron con detalle os compoñentes colombinos do mapa de Reis, e a cuestión de até que punto representa as ideas do descubridor non está resolta en absoluto. Imago Mundi, por exemplo, unha das máis importantes revistas sobre a historia da cartografía, xamais dedicou un artigo propio ao mapa de Piri Reis. miniatura|270px|Hipótese que intenta correlacionar o contorno inferior do mapa de Piri Reis co da costa patagónica arxentina e as Illas Malvinas. miniatura|270px|Outra hipótese, menos aceptada, que intenta correlacionar o contorno americano do mapa de Piri Reis co da costa [[Venezuela|venezolana e brasileira.]]
Porción meridional de América
A maioría dos eruditos considera que as alegadas similitudes do perfil meridional do mapa de Reis co da costa antártica son en extremo tenues e coincidentes. Durante séculos, antes do descubrimento do continente branco no século XIX, os cartógrafos debuxaran unha gran masa austral de terra (a Terra Australis Incognita) baseados na presunción de simetría esixida por Aristóteles e Eratóstenes, entre outros naturalistas gregos; a masa meridional do mapa de Reis podería ser unha continuación desta tradición. Nun principio críase que o extremo sur de Suramérica e o de, unha vez descuberta, Australia, debían estar unidos a esta gran terra polar, da que se pensaba que era moito maior do que realmente é.
Un exame minucioso do bordo costeiro apoia esta visión, revelando representacións das bocas e angosturas do Estreito de Magalláns e zonas próximas, os principais golfos e baías, e as Illas Malvinas (o arquipélago cuxa illa principal é chamada por Reis "illa de Sare"); a zona da gran baía ou golfo intermedio correspondería ao Río da Prata, e o punto máis oriental da costa, ao extremo meridional da Arxentina, en Terra do Fogo. Ademais, as anotacións do mapa, que indican que a área é calorosa e habitada por serpentes, non encaixan na suposición de que se trata da Antártida, pero si na hipótese patagónica. Ao mesmo tempo, unha nota sobre as alegadas Malvinas di que alí a primavera "chega antes", o cal non é certo para os territorios insulares ao sur da Converxencia Antártica.
Gregory McIntosh
Gregory McIntosh, un historiador da ciencia cartográfica, examinou o mapa en detalle e publicou os seus resultados en The Piri Reis Map de 1513 (Atenas e Londres: University of Georgia Press, 2000). Alí sostén que a fonte colombina que Reis menciona foi usada para debuxar o Caribe: esta zona é, en efecto, de excepcional importancia. No seu extremo noroeste atópase unha grande illa chamada La Española (hoxe Haití e a República Dominicana), descuberta por Colón na súa primeira viaxe e onde establecera unha colonia, indicada no mapa con tres torres. Inmediatamente ao sur da Española vese Porto Rico, e ao nordeste un conxunto de illas que chama "Úndizi Vérgine" ("As Once Virxes"). Dado que este nome é claramente italiano, non portugués nin español, evidencia a orixe colombina deste sector. En efecto, moitos dos nomes de portos e accidentes xeográficos usados por Reis encóntrase tamén en textos colombinos. Polo tanto, esta zona non se basearía en mapas da Antigüidade remota.
miniatura|esquerda|300px|Cristovo Colón desembarca en La Española.
Un elemento aínda que máis importante para reafirmar a orixe colombina desta zona do mapa fronte á súa suposta orixe arcaica é que a verdadeira illa de Cuba non aparece, tal e como é lóxico nun mapa colombino, pois Colón pensaba que o territorio continental americano era unha parte de Asia, e debuxouno como tal. No mapa de Piri Reis, a proxección continental que se acha fronte a La Hispaniola é, con toda seguridade, Cuba; e aparece de norte a sur tal e como Colón cría, influenciado polas descricións de Marco Polo sobre Catai. Dado que Colón pensaba que encontrara a costa asiática, loxicamente debuxou o continente deste xeito, segundo a representación convencional. De feito, todo o sector continental no extremo noroeste está etiquetado con topónimos que nas viaxes colombinas foron asignados a lugares cubanos.
McIntosh afirma que o mapa mostra dous grupos de Illas Virxes porque Piri Reis tomounas de dous mapas distintos sen advertir que representaban o mesmo.
A delineación da costa brasileira na carta de Piri Reis é moito máis precisa que a caribeña. A relación e distancia entre Suramérica e a costa africana occidental, por exemplo, é moito máis correcta que na maioría de mapas europeos da súa época. Os nomes que aparecen nesa zona, claramente transliterados do italiano e o castelán, quedan nitidamente asociados aos informes de viaxe de Américo Vespucio e outros.
Charles Hapgood
A área caribeña do mapa é tremendamente imprecisa. O estadounidense Charles Hapgood intentou facela encaixar postulando unha proxección equidistante desde un punto de orixe próximo ao Cairo, dicindo que a illa que aparece claramente identificada como a Hispaniola é en realidade Cuba e reorientando todas as rexións caribeñas do mapa. Esta tese foi recibida con escepticismo pola comunidade científica, e Hapgood foi acusado de deformar a realidade para adaptala á teoría.
Un dos detalles topográficos máis sorprendentes, e dos que causaron máis discusións, é a presenza dunha cadea montañosa ao longo de Suramérica, que Hapgood identificou como os Andes. Os ríos que parten dela, loxicamente, considéranse o Amazonas, o Orinoco e o Río da Prata; e o animal con dous cornos que se atopa xunto ás montañas, segundo Hapgood, é unha llama.
Mais, o mapa de Piri Reis non é o primeiro en mostrar montañas no interior de Suramérica. O Planisferio de Caverio (Biblioteca Nacional de París) e a carta de Martin Waldseemüller de 1507 debuxan a costa leste de Suramérica —aínda que esquematicamente— e unha cadea montañosa adornada con árbores. miniatura|300px|[[Planisferio de Caverio|Mapa de Nicolaus Caverio (1504-05). Apréciase unha cordilleira en aproximada concordancia coa da dos Andes, pero non aparece a mítica Terra do Sur.]]
O mapa de Caverio debuxouse entre 1504 e 1505, moito antes de que se explorara esa zona do interior. Existe unha similitude extraordinaria entre este mapa e o de Piri Reis, polo que cabe supoñer que un se basea no outro. Piri Reis podería ter tido tamén acceso aos mapas de Waldseemuller (1507), Clareanus (1510) e Johannes de Stobnicza (1512).
Todos están relacionados entre si e, case sen dúbida, derívanse do mapa de Caverio. En particular, o mapa de Johannes de Stobnicza puido ter sido accesible para Piri Reis, pois foi impreso en Cracovia —unha edición de Claudio Tolomeo— en 1512, un ano antes do debuxo do pirata turco. Este podería ser un dos mapas que chamou "debuxados na época de Alexandre o Grande" (356-323 a. C.) ao que fai referencia o propio Reis, caendo na confusión que existía entre os dous Tolomeos (sendo o máis antigo Claudio Tolomeo, astrónomo, matemático e xeógrafo grego, do século II a. C.).
miniatura|esquerda|300px|Mapamundi de [[Abraham Ortelius (1570), no que figura a inmensa terra austral fundida á Illa Grande de Tierra del Fuego.]]
A zona da Antártida e a costa de tendencia cara ao leste situadas no extremo inferior foi crucial para as hipóteses de Hapgood. Pero, aínda que ningún dos mapas derivados do de Nicolo Caverio amose un continente antártico, outros grupos de mapas antigos si o fan. A partir do século XV, os cartógrafos frecuentemente incluíron unha gran masa meridional que unía África con Asia, facendo do Océano Índico un mar interior: esta noción xeográfica deriva das interpretacións tolemaicas da Terra Australis. Cando o portugués Fernando de Magallanes pasou entre Suramérica e a illa de Terra do Fogo (a través do estreito que leva o seu nome), creu que a Illa se trataba do extremo norte do mítico territorio do que falaban os gregos antigos. Non foi senón até a viaxe de Francis Drake de 1578 cando esta idea se corrixiu.
A procura da Terra Australis durou séculos, producindo o descubrimento da grande illa que agora leva o nome que tanto fascinou aos cartógrafos renacentistas: Australia. Pero a Antártida non se quixo manifestar aos grandes descubridores. Existen indicios de que foi avistada antes do seu descubrimento oficial en 1820, por exemplo, o relato de Américo Vespucio —desprazado 500 millas (uns 900 km) da súa ruta polos ventos— onde fala dunha Terra Vista: quizais as Illas Malvinas ou talvez a propia Antártida. Algúns dos textos que dan soporte a esta hipótese son presumiblemente apócrifos, pero a evidencia cartográfica inmediatamente posterior tende a apoiala.
Hapgood admite que hai unhas 900 millas da costa suramericana que non aparecen no mapa otomán.
Gavin Menzies
O ex capitán das Forzas navais británicas e cartógrafo Gavin Menzies no seu libro 1421: The Year China Discovered The World, presenta a hipótese dunha teoría de que a masa terrestre meridional do mapa de Reis é realmente a Antártida e que está baseada en cartas chinesas anteriores. O almirante Hong Bao tería cartografado esta costa baixo as ordes do lendario almirante Zheng He uns setenta anos antes de que Colón descubrira América. A expedición tería como obxectivo colocar a todo o planeta baixo control tributario do emperador chinés. A teoría de Menzies foi desacreditada pola historiografía científica.
Amparo Alvajar
María del Amparo Alvajar López Jeán, nada na Coruña o 11 de agosto de 1916 e finada en Monção en maio de 1998, foi unha xornalista, tradutora e escritora galega.