cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Caroline Haslett
Traxectoria
En opinión de Margaret Partridge, o maior logro da polifacética carreira de Haslett produciuse en 1947, cando foi nomeada membro da Autoridade Británica de Electricidade (BEA), máis tarde a Autoridade Central de Electricidade, que se formou para dirixir a industria baixo propiedade nacional. En 1949 a BEA nomeou a un dos buques da súa frota Dáme Caroline Haslett en honra á súa primeira muller membro. A BEA creou o Caroline Haslett Trust para proporcionar bolsas e bolsas de viaxe aos seus membros.
Publicacións
As publicacións de Caroline Haslett inclúen
Recoñecementos
En recoñecemento aos servizos prestados por Haslett ás mulleres, foi nomeada comendadora da Orde do Imperio Británico en 1931, e en 1947, en recoñecemento ao seu labor para a Xunta de Comercio e o Ministerio de Traballo, foi nomeada Dama comendadora da Orde do Imperio Británico. Foi elixida membro da Institución de Enxeñeiros Eléctricos (IEE) en 1932. Desde 1950 ata a súa morte foi Xuíz de Paz do Condado de Londres.
Lombao, O Sisto, Ourol
Lombao é un lugar da parroquia do Sisto no concello lugués de Ourol na comarca da Mariña Occidental.
Nogueira, O Sisto, Ourol
Nogueira é un lugar da parroquia do Sisto no concello lugués de Ourol na comarca da Mariña Occidental.
James Carson Brevoort
Traxectoria
Brevoort recibiu a súa primeira educación na súa casa, en Francia, e en Hofwyl, preto de Berna, Suíza. Despois estudou na École Centrale des Arts et Manufactures de París, e licenciouse en enxeñaría civil.
Ao regresar aos Estados Unidos, acompañou ao seu tío, James Renwick, un dos comisarios do levantamento dos límites do nordeste. En 1838 marchou ao estranxeiro como secretario privado de Washington Irving, ministro dos Estados Unidos en España. Despois de cumprir un ano nesta función, pasou varios anos en viaxes por Europa, e regresou á súa casa en 1843. Dous anos máis tarde casou coa filla do xuíz Leffert Lefferts, de Brooklyn, onde residiu despois, servindo na xunta de educación e como nunha das comisións das augas.
En 1861 foi nomeado regent da Universidade de Nova York, e ense mesmo ano recibiu o título de LL.D. no Williams College. Durante dez anos, a partir de 1863]], foi presidente da Long Island Historical Society. E en 1868, foi elixido membro da American Antiquarian Society.
Durante dous anos, de marzo de 1876 a febreiro de 1878, foi superintendente da Biblioteca Astor da cidade de Nova York, da que era administrador desde 1852. Supervisou o inicio dun catálogo de tarxetas para a colección Astor. Renunciou como administrador en setembro de 1878. Foi membro da Sociedade Histórica de Nova York, da Academia de Ciencias Naturais, da Sociedade Xeográfica Americana, da Sociedade Histórica de Massachusetts, da Sociedade Histórica de Pensilvania e de numerosas outras asociacións científicas, literari<s e artísticas, nas que sempre estivo activamente implicado.
James C. Brevoort foi coleccionista de libros e moedas raras. Do seu pai, Henry Brevoort, herdou uns 6 000 volumes, na súa maioría estadounuidenses, que foran recollidos en Europa durante os convulsos anos de 1810 a 1832. A esta biblioteca Brevoort fixo grandes engadidos, de xeito que en 1875 comprendíau uns 10 000 volumes, moitos deles moi raros e custosos. Tamén recolleu medallas e manuscritos. Sobre 1875 comezou a regalar moitos dos seus tesouros a varias institucións. As súas coleccións tamén abarcaron a entomoloxía e a ictioloxía (libros e espécimes).
Brevoort trasladouse, nos primeiros anos da súa vida, desde o seu Manhattan Valley a Yonkers, pero volveu a Manhattan e foi membro do seu Common Council durante moitos anos. En 1852 trasladouse a Rye.
A Cernada, O Sisto, Ourol
A Cernada é un lugar da parroquia do Sisto no concello lugués de Ourol na comarca da Mariña Occidental.
Toponimia
O topónimo galego Cernada (da voz medieval *cinerata, do latín ) indica unha terra queimada para o seu poboamento.
James Carson Brevoort
Traxectoria
Brevoort casou con Elizabeth Dorothea Lefferts en 1845, e tiveron un fillo, Henry L. Brevoort (1849-1895).
Morreu na súa casa de Brooklyn o 7 de decembro de 1887.
Obras
Brevoort colaborou no American Journal of Numismatics cunha serie de artigos ilustrados sobre "As primeiras moedas españolas e portuguesas en América". No Historical Magazine publicou un artigo sobre o descubrimento dos restos de Cristovo Colón, e en 1874 preparou un volume, impreso en privado, titulado Verrazano the Navigator, or Notes on Giovanni de Verrazano, and on a Planisphere of 1529, illustrating his American Voyage in 1529, ilustrando a súa viaxe americana, sendo esta unha revisión e ampliación dun artigo lido na American Geographical Society o 28 de novembro de 1871.
Epónimos
Seu amigo, o ictiólogo Theodore Nicholas Gill, honrou a Brevoort dándolle o seu nome á especie Selene brevoortii, peixe da familia dos caránxidos.
Abreviatura
A abreviatura Brevoort emprégase para recoñecer a James Carson Brevoort como autoridade na descrición e taxonomía en zooloxía.
Tellimya phascolionis
Tellimya phascolionis é unha especie de molusco bivalvo. Foi descrita por primeira vez por Philippe Dautzenberg e Heinz Fischer en 1925.
Valerianáceas
As valerianáceas (Valerianaceae) son unha familia da orde Dipsacales que contén 400 especies en 12 xéneros. As plantas son xeralmente herbáceas cun cheiro desagradable. Atópanse en case todas as rexións do mundo agás en Australia. Unhas especies cultívanse como planta ornamental e outras utilízanse como planta medicinal. Non están relacionadas filoxeneticamente coas compostas, pero presentan converxencias evolutivas: ovario ínfero, froito en aquenio, presenza de papo e presenza de pseudantos (inflorescencia). Actualmente esta familia inclúese dentro das caprifoliáceas.
Teredo navalis
Teredo navalis é unha especie de molusco bivalvo. Foi descrita por primeira vez por Carl von Linné en 1758.
Leydy Pech
Leydy Araceli Pech Marín, coñecida como Leydy Pech, nada en Hopelchén, Campeche, 1965, é unha apicultora e activista mexicana de orixe maia. En 2020 foi galardoada co Premio Ambiental Goldman polo seu traballo en contra da sementa de soia transxénica na Península de Iucatán.
Traballo apícola
Pech dedícase principalmente á apicultura, utilizando unha variedade de abella sen aguillón denominada Melipona beecheii, que foi parte da cultura das comunidades maias desde hai varios séculos. Esta abella realiza as súas colmeas dentro de troncos ocos, e aínda que a maioría dos apicultores utilizan á Apis mellifera, Pech e a súa comunidade empeñáronse en conservar a tradición coa variedade melipona, á cal chaman Xunáan Kab, “a dama do mel”.
Pech ten unha parcela de dúas hectáreas, na cal se dedica ao cultivo de mel de abella de maneira artesanal, como sinalou en 2014.
Para Pech, as abellas son máis que un medio de sustento; "son parte do meu ser", afirma. E tanto é o coidado que lles dá, que mesmo as alimenta con doce de cabaza. Así mesmo sinala que a organización e traballo colectivo das abellas para producir mel, fai que se afiance a súa confianza na acción colectiva, de maneira similar a como se fai na súa comunidade Ich Eq (en galego "ollo de estrela") na que as familias se apoian para sobrevivir.
Activismo ambientalista
Pech comezou o seu activismo no ano 2000, cando Monsanto comezou a instalar parcelas de cultivo de soia transxénica en Campeche. Esta actividade foi incrementándose, e para 2012, comezaron traballos de agroindustria nunha escala maior. Isto ocasionou que o mel que se producía no estado tivese problemas, pois o produto diminuíu e estaba contaminado. A actividade agroindustrial puña en risco a alimentación das comunidades, a contorna natural e o acceso a medios para que as comunidades maias gañaran o sustento.
Por esta razón, Pech encabezou a coalición Muuch Kambal e o Colectivo Apícola de los Chenes, quen demandaron ao goberno para que detivese este tipo de cultivos transxénicos. En 2015, a Suprema Corte de Xustiza da Nación chegou á conclusión de que o goberno debía realizar consultas ás comunidades indíxenas antes de realizar calquera cultivo de sementes transxénicas. En 2017 revogouse a Monsanto-Bayern o permiso para cultivar sementes xeneticamente modificadas en Campeche, Iucatán e outros cinco estados do país.
Debido ao seu activismo, e aos logros de Pech e a súa comunidade, recibiu o Premio Goldman de medio ambiente, considerado como o Nobel ambiental. A organización que outorga o premio sinalou que Pech foi obxecto de discriminación por parte de Monsanto e os seus avogados, quen facían alusión á incredulidade que lles causaba que unha pequena muller os derrotara. Para Pech o premio "representa un recoñecemento ao traballo das comunidades maias dos Chenes (unha rexión de Campeche) e da unidade do territorio maia." Durante a cerimonia, que se celebrou de forma virtual, sinalou:"O premio dáme a oportunidade de dicirlle ao mundo que os territorios dos pobos indíxenas están a ser obxecto de refugallo para a imposición de megaproxectos, de extractivismo, agroindustria, turismo e outros que fortalecen un modelo capitalista que afecta os recursos naturais e os nosos medios de vida."
O Pé da Veiga, O Sisto, Ourol
O Pé da Veiga é un lugar da parroquia do Sisto no concello lugués de Ourol na comarca da Mariña Occidental.
Josepa Serraviñals
Traxectoria artística
Formouse na Escola de la Llotja, na que obtivo unha medalla de prata na categoría de cor no curso 1924-1925. A primeira actividade profesional coñecida é a súa participación na primeira edición da Exposició d'Art de Barcelona en 1921, na que presentou un bodegón. A mostra estaba organizada pola Junta Municipal d'Exposicions no Palau de Belles Arts.
En 1924 participou no concurso de paisaxe Josep Masriera organizado pola Real Academia Catalana de Belas Artes de Sant Jordi. Presentou a obra Voltants de la Catedral de Barcelona. Carrer de la Pietat, que se conserva no museo desta entidade. Con este cadro conseguiu a medalla de prata compartida co pintor Josep Rovira Soler.
En maio de 1927 e marzo de 1928 estivo entre os participantes na segunda e terceira edición da exposición que a Associació d'Art realizou nas Galeries Laietanes de Barcelona. Serraviñals foi cofundadora da organización, fundada en 1926 por estudantes da Llotja. Formaban parte dela artistas como Josep Amat i Pagès, Josep Barrenechea, Lola Bech i Beltran, Teresa Condeminas i Soler, Carmel Davalillo, Teresa Fábregas i Puig, Francesc Galofré i Suris, Lola Masalles, Manuel Rocamora, Ricard Tárrega ou Maurici Vallsquer.
Tamén participou na exposición de arte que a Junta de Museus de Catalunya organizou no marco da Exposición Internacional de Barcelona de 1929 no Palau de Congresos. Na primavera de 1930 volveu participar na exposición de pintura e escultura das Galeries Laietanes organizada pola Associació d'Art. En decembro dese ano e en marzo de 1931 participou no concurso exposición Barcelona vista pels seus artistes, na que obtivo unha mención honorífica concedida polo Reial Cercle Artístic de Barcelona. As obras foron expostas no Palau de les Arts Decoratives. En 1933 presentou un estudo dunha nena na Exposició de Primavera organizada pola Junta Municipal d'Exposicions d'Art, celebrada ese ano no Palau de Projeccions.
En 1969 obtivo o diploma de honra da Exposición Internacional e en xullo de 1973 a súa obra foi exposta na galería Blondel de Barcelona. En novembro dese ano a pintora doou unha obra para recadar fondos para o novo Hospital Sant Joan de Déu.
Segundo os historiadores, a obra coñecida de Josepa Serraviñals amosa unha boa formación e certos trazos impresionistas.
As Pereiras, O Sisto, Ourol
As Pereiras é un lugar da parroquia do Sisto no concello lugués de Ourol na comarca da Mariña Occidental.
O Outeiriño, Tabeirós, A Estrada
O Outeiriño é un lugar da parroquia de Tabeirós no concello pontevedrés da Estrada na comarca de Tabeirós - Terra de Montes.
O Sisto, O Sisto, Ourol
O Sisto é un lugar da parroquia do Sisto no concello lugués de Ourol na comarca da Mariña Occidental.
Thracia distorta
Thracia distorta é unha especie de molusco bivalvo. Foi descrita por primeira vez por Montagu en 1803.
Tabeirós, Tabeirós, A Estrada
Tabeirós é un lugar da parroquia de Tabeirós no concello pontevedrés da Estrada na comarca de Tabeirós - Terra de Montes.
Sandán, Tabeirós, A Estrada
Sandán é un lugar da parroquia de Tabeirós no concello pontevedrés da Estrada na comarca de Tabeirós - Terra de Montes.
Cecilia Berdichevski
Cecilia Berdichevsky, nada en Vilnius o 30 de marzo de 1925 e finada o 28 de febreiro de 2010, foi unha programadora arxentina, pioneira na área da informática e no uso de Clementina. Despois da "Noche de los Bastones Largos" comezou a traballar na compañía de Sadosky, Guber e Chamero.
O Vilariño, O Sisto, Ourol
O Vilariño é un lugar da parroquia do Sisto no concello lugués de Ourol na comarca da Mariña Occidental.
Cecilia Berdichevski
Traxectoria
Berdichevsky estudou matemáticas na Facultade de Ciencias Exactas da Universidade de Buenos Aires onde tivo as súas primeiras aproximacións á informática. Fixo cursos coa programadora inglesa Cicely Popplewell e co español Ernesto García Camarero, converténdose na primeira programadora do primeiro gran ordenador que tivo Arxentina. Despois continuou os seus estudos en Manchester e regresou a Arxentina en 1963. Ademais de programadora, Cecilia tamén traballou como Xefa de Traballos Prácticos de Cálculo Numérico I, onde o profesor titular era Sadosky.
En 1962 obtivo unha bolsa para traballar na Unidade de Informática da Universidade de Londres e despois continuou o seu traballo en Francia.
Cecilia traballou en diferentes empresas vinculadas á tecnoloxía como: ACT, a empresa de Sadosky, Guber e Chamero; IBIZA; e, en 1984, pasa a ser subdirector xeral da Caixa de Aforros, encargado do Centro de Informática. Despois da súa xubilación, traballou como consultora informática e participou en importantes proxectos e organizacións internacionais como o PNUD.
Tosar, Tabeirós, A Estrada
Tosar é un lugar da parroquia de Tabeirós no concello pontevedrés da Estrada na comarca de Tabeirós - Terra de Montes.
Polvoreira
miniatura|A [[polvoreira de Montjuïc, en Barcelona.]] Unha polvoreira é un edificio de uso militar onde se almacena a pólvora e as municións ou explosivos feitos a base de pólvora. Habitualmente tamén se produce esta. Dado que dentro destes almacéns gárdanse materiais explosivos, a historia das polvoreiras está chea de numerosos accidentes, entre os cales pódense destacar os seguintes:
Silvoso, O Sisto, Ourol
Silvoso é un lugar da parroquia do Sisto no concello lugués de Ourol na comarca da Mariña Occidental.
Blas García
Co nome de Blas García podemos referirnos a:
Marcha nórdica
miniatura|300x300px|Practicantes de marcha nórdica en Ilkley, West Yorkshire. miniatura A marcha nórdica é un deporte do ámbito do “Fitness” que gañou popularidade en Europa a inicios do século XXI e que consiste en camiñar por calquera tipo de terreo coa axuda de dous bastóns similares aos que se empregan no esquí. Orixinalmente practicábase nos países nórdicos, especialmente en Finlandia, como unha forma de manter os esquiadores adestrando durante a estación quente. Comprobouse que esta modalidade presenta vantaxes sobre a andaina tradicional. O uso de bastóns libera parte do esforzo dos membros inferiores que portan os membros superiores, exercendo así unha maior porcentaxe da musculatura ao camiñar, especialmente o tronco e os membros superiores. O gasto calórico global é preto dun 40% superior ao de camiñar, sendo apto para persoas con problemas nas articulacións dos xeonllos e cadeiras.
Notas
<references group="" responsive="1">
Thracia phaseolina
Thracia phaseolina é unha especie de molusco bivalvo. Foi descrita por primeira vez por Lamarck en 1818.
Olmecas
miniatura|Cabez olmeca número 3 de [[San Lorenzo Tenochtitlán|San Lorenzo-Tenochtitlán, 1200–900 a.C. (Museo de Antropoloxía de Xalapa)]] Os olmecas foron unha civilización que se desenvolveu durante o período preclásico de Mesoamérica. Aínda que se atoparon vestixios da súa presenza en amplas áreas de Mesoamérica, considérase que a área cultural olmeca abrangue a parte sueste do estado de Veracruz e o oeste de Tabasco. Neste sentido, cómre aclara que o etnónimo "olmeca" foi imposto polos arqueólogos do século XX e non debe ser confundido co dos olmeca-xicalancas, que foron un grupo que floreceu no período epiclásico en lugares do centro de México, como Cacaxtla.
Durante moito tempo considerouse que a olmeca era a "cultura nai" da civilización mesoamericana. Non obstante, non está claro o proceso que deu orixe ao estilo artístico identificado con esta sociedade, nin ata que punto os trazos culturais que se revelan na evidencia arqueolóxica son creación dos olmecas da área nuclear. Sábese, por exemplo, que algúns dos atributos propiamente olmecas pudieron aparecer primeiro en Chiapas ou nos Vales Centrais de Oaxaca. Entre outras dúbidas que están pendentes de resposta definitiva, está a cuestión dos numerosos lugares asociados a esta cultura na depresión do Balsas (centro de Guerrero).
Sexa cal for a orixe da cultura olmeca, a rede de intercambios comerciais entre distintas áreas de Mesoamérica contribuíu á difusión de moitos elementos culturais que se identifican coa cultura olmeca, incluídos o culto ás montañas e ás covas; o culto á Serpe Emplumada, como deidade asociada á agricultura, o simbolismo relixioso do xade e mesmo o propio estilo artístico, que foi reelaborado intensamente nos séculos posteriores ao declive dos principais centros destes tempos.
Organización política e social
Os olmecas crearon sistemas políticos centralizados apoiados pola relixión e polo poder hereditario que non tiñan paralelo con outros pobos. A sociedade olmeca chegou a desenvolver unha organización social estratificada composta polos gobernantes divinos, a aristocracia e a xente común. A existencia dunha xenealoxía proporcionou os principios de exclusión social e xerarquización de liñaxes co fin de lexitimar os gobernantes e distinguir a elite dos demais. O poder dos gobernantes fortaleceuse mediante os conceptos, as crenzas e as prácticas relixiosas e afianzouse por conduto do seu acceso privilexiado a bens de primeira necesidade, suntuarios e de importación. Trátase dunha das sociedades máis destacadas e antigas de Mesoamérica, especúlase que estableceron unha política que se caracterizou polo seu acoplamento co relixioso, motivo polo que se considera unha civilización teocrática. De feito, debido á súa grande antigüidade, descoñécese a identidade étnica dos seus integrantes.
Edurne Portela
Miren Edurne Portela Camiño, nada en Santurtzi (Biscaia) en 1974, é unha historiadora, filóloga, docente universitaria, ensaísta e novelista vasca en lingua española.
Olmecas
Área de asentamento olmeca
miniatura|250px|Xacementos arqueolóxicos na área nuclear olmeca A pesar do feito de que a cultura olmeca tivo unha difusión que alcanzou a maior parte de Mesoamérica (agás na rexión de occidente que seguiu un desenvolvemento cultural máis ou menos autónomo ata finais do preclásico), unha das rexións onde se atoparon as evidencias máis claras da presenza desta cultura é a parte sur da chaira costeira do golfo de México comprendida entre os ríos Papaloapan e Grijalva, que corresponde á metade norte do istmo de Tehuantepec. Actualmente, esta zona corresponde ao sueste do estado de Veracruz e poñente de Tabasco. Trátase dunha zona dun clima cálido e moi húmido, condicións climatolóxicas que seguramente posuía este lugar tamén na antigüidade precolombiana. Alén das fronteiras mexicanas, atópanse vestixios da presenza olmeca en Guatemala (Takalik Abaj), Belize, O Salvador, Honduras e Nicaragua.
Edurne Portela
Traxectoria
Licenciada en Historia pola Universidade de Navarra (1997), ampliou estudos nos Estados Unidos de América, país no que tamén desenvolveu a súa carreira profesional como profesora e investigadora. Cursou unha mestría en Literaturas Hispánicas (1999) e un doutoramento en Literatura Española e Latinoamericana (2003), ambos na Universidade de Carolina do Norte en Chapel Hill (Carolina do Norte), sendo profesora asociada (1999-2001) desta.
Olmecas
Área de asentamento olmeca
A área nuclear olmeca está irrigada por ríos caudalosos que baixan dos contraforte da Serra Madre de Oaxaca e da Serra Madre Oriental, como o Coatzacoalcos, o San Juan e o Tonalá. Debido á humidade da zona e das fontes destes ríos, na tempada de chuvias os desbordamentos das correntes son unha constante. Aínda que na actualidade a vexetación desta rexión foi enromemente modificada pola acción do ser humano, antigamente estivo recuberta por unha espesa selva tropical, que era o hábitat de numerosas especies que na actualidade están en perigo de extinción en México, como o xaguar, aves de plumaxes rechamantes como guacamaios e quetzais, réptiles de diversas especies e mamíferos como o tapir. Este último considerado polos olmecas como un animal difícil de cazar que só os máis valentes atacaban porque era necesario estar moi preto del por ser unha tarefa complicada penetrar a súa grosa pel.
Edurne Portela
Traxectoria
En 2003 trasladouse á College of Arts and Sciences da Universidade de Lehigh (Pensilvania), onde ao longo de trece anos compaxinou o seu traballo de docencia, como profesora asociada (2003-2008), coa xestión académica na dirección do Humanities Center (Centro de Humanidades) (2008-2014) e de Iniciativas Internacionais (2013-2014) do College of Arts and Sciences.
Olmecas
Área de asentamento olmeca
A rexió posúe solos ricos en humus e de espesores considerables. O petróleo cru abrocha superficialmente entre a vexetación. Porén, carece de moitos dos materiais característicos dos obxectos de estilo olmeca atopados na zona e noutras partes de Mesoamérica. Entre eles inclúese a obsidiana, o xade, a serpentina e o cinabrio. Para obter pedra sólida para os seus materiais, os habitantes desta rexión recorreron ás canteiras da serra dos Tuxtlas (coñecida tamén como serra de Santa Martha ou de San Andrés), que lles proporcionaron basalto e outras rochas volcánicas que empregaron na construción de templos e na escultura. Non obstante, estas fontes de materiais pétreos atópanse a máis de cen quilómetros de distancia respecto a lugares como como San Lorenzo e La Venta, o que pode dar unha idea do nivel de organización que se requiriu para trasladar sen animais de carga e sobre un chan pantanoso eses monólitos que pesan decenas de toneladas ata os centros políticos da cultura olmeca.
Edurne Portela
Traxectoria
En 2010 cofundou a Asociación Internacional de Literatura y Cine Españoles Siglo XXI (ALCESXXI), sendo vicepresidenta (2010-2016) e membro do consello editorial da Revista de ALCES XXI.
Olmecas
Área de asentamento olmeca
A palabra "olmeca" significa "habitantes da rexión do hule" e foi empregada polos aztecas para nomear varios pobos, étnica e lingüisticamente diversos, que ocuparon a rexión de Veracruz e Tabasco a través dos séculos. Descoñéces o nome que se daban a eles mesmos estes pobos.
Toedo, Toedo, A Estrada
Toedo é un lugar da parroquia de Toedo no concello pontevedrés da Estrada na comarca de Tabeirós - Terra de Montes.
Edurne Portela
Traxectoria
En 2016 finalizou a súa carreira académica nos Estados Unidos e regresou a España, con obxecto de dedicarse por completo á escritura, mediante a publicación de obras de ensaio e novela e a colaboración en medios de comunicación impresos e dixitais, como La Marea, El Correo, El País, RNE e a Cadena SER.
En 2018 recibiu o premio Mellor Libro de Ficción pola súa obra Mejor la ausencia, outorgado polo Gremio de Librerías de Madrid na súa 18ª edición.
Tanto na súa obra como novelista como nos seus ensaios, Edurne Portela aborda e investiga a temática da violencia en diferentes vertentes, desde a violencia vivida na sociedade vasca durante o auxe de ETA (El Eco de los Disparos) á violencia cotiá das relacións tóxicas (Formas de estar lejos).
Thracia villosiuscula
Thracia villosiuscula é unha especie de molusco bivalvo. Foi descrita por primeira vez por Macgillivray en 1827.
Olmecas
Área de asentamento olmeca
Baixo o termo "olmeca" agrupáronse dúas realidade: un poco da rexión do Golfo e un estilo artístico. O estilo olmeca pode verse plasmado en rochas, covas, esculturas grandes e pequenas e obxectos de barro que se atopan diseminados por toda Mesoamérica, de Xalisco a Costa Rica, pasando por Guerrero, Chiapas, Oaxaca, o altiplano central mexicano e a costa do Golfo, onde se atoparon imaxes de nenos-xaguares e outros trazos propios da arte olmeca. Crese que a dispersión deste estilo artístico se debe a que os pobo do Golfo crearon unha ampla rede de intercambios con outras poboacións afastadas. Deste xeito, os símbolos e formas olmecas integráronse nas expresións artísticas doutras áreas mesoamericanas.
O Talló, Toedo, A Estrada
O Talló é un lugar da parroquia de Toedo no concello pontevedrés da Estrada na comarca de Tabeirós - Terra de Montes.
Thyasira croulinensis
Thyasira croulinensis é unha especie de molusco bivalvo. Foi descrita por primeira vez por John Gwyn Jeffreys en 1847.
Olmecas
Área de asentamento olmeca
Así mesmo, considérase a olmeca a "cultura nai" de Mesoamérica debido a que nestas primeiras sociedades se deu inicio a algunhas prácticas culturais que se integraron plenamente na cultura mesoamericana, como o uso dun patrón urbano de asentamento, o establecemento dunha sociedade teocrática ou o xogo de pelota, entre outras.
Historia
Estímase que os indicios máis antigos da cultura olmeca son de arredor de 3000 a.C., e os máis recentes aproximadamente do ano 400 a.C. A civilización olmeca constituíuse principalmente arredor de tres centros cerimoniais: San Lorenzo, La Venta e Tres Zapotes, ademais de manifestarse noutros lugares como Laguna de los Cerros.
San Lorenzo
miniatura|Cabeza colosal 6 de San Lorenzo, no [[Museo Nacional de Antropoloxía (México)|Museo Nacional de Antropoloxía]] O centro olmeca máis antigo é o de San Lorenzo (aproximadamente 1500 a.C.), municipio de Texistepec, situado na cunca do río Coatzacoalcos, no estado de Veracruz. O inicio do florecemento da cultura olmeca neste sitio comezou arredor do ano 1150 a.C., época da que datan a meirande parte das esculturas e elementos arquitectónicos que caracterizan a cultura olmeca, moitos dos cales se conservan no lugar. San Lorenzo foi saqueada no ano 900 a.C., e as esculturas monumentais sufriron un intento de destrución; algunhas enterráronse e outras foron trasladadas ao centro cerimonial.
La Venta
miniatura|esquerda|Pirámide principal de [[La Venta, a pirámide máis antiga de Mesoamérica.]] La Venta foi o centro cerimonial máis importante dos olmecas. Esta antiga cidade distínguese por representar o primeiro trazado arquitectónico planificado no antigo México, a súa arquitectura monumental de terra, o seu grande acervo escultórico e as súas ofrendas de xade, ademais de polas súas ofrendas masivas, únicas no mundo precolombiano. Nos arredores da La Venta atopáronse vestixios culturais que datan de 1750 a.C., aínda que a ocupación principal se concentra entre o 1200 e o 400 a.C. Conta coa pirámide máis antiga de Mesoamérica e tamén se atoparon cabezas colosais e tronos que merecen especial recoñecemento polo feito de que para construílas tiveron que transportar os enormes bloques de basalto desde a Serra dos Tuxtlas, a decenas de quilómetros de aí, xa que por ser unha zona pantanosa e areosa, non había pedras. Crese que puido chegar a acoller ata 20 000 habitantes.
Los Tres Zapotes
miniatura|Altar 5 no [[Parque-Museo La Venta]] O centro cerimonial de Tres Zapotes foi o último que se desenvolveu. É o máis coñecido porque foi o que sobreviviu ata unha época máis próxima, mais a civilización olmeca que se desenvolveu aquí foi unha cultura xa en decadencia, non o esplendor que viviu nos centros cerimoniais anteriores.
Estes centros cerimoniales tiñan función de cidades, e neles construíronse edificacións de terra e adobe, polo que perduraron poucos restos. Construíronse montículos con templos na parte superior, o que podía considerarse un precursos das pirámides mesoamericanas. Tamén construíron edificacións arredor de patios centrais, característicos das civilizacións posteriores na zona. Desde 900 a.C. existen probas de bruscos cambios políticos, como amosa o intento de destrución dalgunhas cabezas olmecas.
Vilarreal, Tabeirós, A Estrada
Vilarreal é un lugar da parroquia de Tabeirós no concello pontevedrés da Estrada na comarca de Tabeirós - Terra de Montes.
Olmecas
Los Tres Zapotes
Se para a maioría dos especialistas como Michael D. Coe ou Richard Diehl a cultura olmeca é orixinaria da costa do Golfo (ZMO: Zona Metropolitana Olmeca), para a escola francesa promovida por Christine Niederberger e desenvolvida en particular por Caterina Magni, a cultura olmeca aparece como un conxunto multiétnico e plurilingüístico que se estende sobre a maior parte de Mesoamérica desde 1200 ata 500 a.C.
Lingua macaguaje
A lingua macaguaje (tamén coñecida como kakawahe ou piohé) é unha lingua morta da familia tucana falada outrora en Colombia.
Olmecas
Economía
A economía dos olmecas estaba baseada nos produtos agrícolas, cos que comerciaban, tanto entre eles como con outros pobos veciños, sobre todo cos pobos nómades ou con pobos tan afastados xeograficamente deles como os pobos de Guatemala ou do México central, os obxectos de intercambio principalmente eran o cultivo do millo, ademais dos feixóns, a cabaza e o cacao entre outros.
Relixión
miniatura|Mosaico de xade, que representa un mascarón do xaguar A súa relixión desenvolveu todos os temas importantes que se atoparon nos cultos posteriores. Tiñan unha relixión politeísta, gran número dos seus deuses estaba relacionados coa agricultura e outros elementos como o sol, a auga, os volcáns, os animais etc.
O centro das súa relixión e culto é o xaguar, que aparece representado na iconografía olmeca. É representado coa característica boca olmeca, de forma trapezoidal, coas comisuras cara a abaxio e o beixo superior moi groso. En moitos casos con cairos moi pronunciados e o cranio fendido. Sempre aparece representado do mesmo xeito. Non se sabe que tipo de deus puido ser, mais crese que puido ser a orixe do deus da chuvia que se desenvolverá posteriormente en moitos puntos de Mesoamérica.
Hai moitos animais considerados deuses, como o caimán, os sapos ou os réptiles, todos animais da zona. Normalmente, aparecen mesturados enter eles, cabezas duns e corpos doutros, creando seres mitolóxicos. En ocasións para as súas representacións relixiosas tenden á abstracción, co que non se sabe exactamente que puideron significar.
Crese que puido ser unha relixión dinástica; os seus deuses estarían relacionados directamente cos gobernantes, con señores dos centros cerimoniais, gobernantes con poderes sobrenaturais, descendentes directos das divindades.
É unha relixión complexa, que aínda non se conseguiu descifrar. Porén, crese que puido ter toda unha doutrina aceptada polo pobo, para xustificar, explicar e lexitimar as liñaxes gobernantes, as desigualdades sociais, as forzas sobrenaturais e establecer vínculos entre estas e os gobernantes. A relixión estaría institucionalizada, cun corpo doutrinal e un panteón. Deste xeito, tamén os líderes gobernamentais empregaban un símbolo dunha figura animal para identificarse.
Lingua e escritura
miniatura|[[Escultura de Tuxtla, con glifos das escrituras epiolmecas]] Como a cultura olmeca foi a primeira civilización de Mesoamérica, especúlase que moitos logros mesoamericanos tiveron lugar por primeira vez no seo desta cultura. Entre outras cousas, acredítase aos olmecas o desenvolvemento do calendario, a escritura e a epigrafía.
Antes dos descubrimentos de 2002, o corpus principal de inscricións longas constaba dunha docena de inscricións epigráficas, todas elas datadas entre 300 a.C. e 530 d.C. En 2002, descubriuse unha inscrición que data de 650 a.C., e en 2007 outra de 900 a.C., que supera en antigüidade á escritura zapoteca e converte a escritura olmeca na máis antiga de América.
Atopáronse certas inscricións nalgunhas estelas que conteñen glifos. Segundo algúns historiadores, unha destas estelas conta a vida dun gobernante, mais aínda non obtén a unanimidade da comunidade internacional. Entre 1991 e 1994 os lingüistas Terrence Kaufman e John Justeson levaron a cabo un traballo de desciframento que os levou a identificar a lingua das inscricións olmecas como unha lingua mixe-zoque, en particular unha lingua antecesora do proto-zoque e polo tanto emparentada de modo algo máis afastado co proto-mixe. Este desciframento mostra que os glifos de feito fan parte dun silabario.
Cartas desde o meu muíño
Cartas desde o meu muíño, co título orixinal de Lettres de mon moulin, é un libro de Alphonse Daudet.
A versión en lingua galega publicouna Edicións Xerais de Galicia en 1983, na colección Xabarín, sendo a tradución, a introdución e as notas obra de Víctor F. Freixanes. A cuberta e as ilustracións son de Manuel Fragoso Álvarez.
Contido
miniatura|O [[muíño de Daudet, na Provenza.]]
Arent Pol
Arent Pol, nado en 1951, é un historiador arqueólogo e numismático neerlandés, vinculado á Universidade de Leiden.
Traxectoria
Arent Pol iniciou os seus estudos de Historia en 1977 na Universidade de Leiden, onde se doutorou en Humanidades en 1985.
Xa en 1973 ingresara como asistente no Gabinete Real de Medallas do Rijksmuseum (Rijksmuseum Koninklijk Penningkabinet), e entre 1981 e 2012 exerceu como conservador da sección medieval e moderna da colección numismática nacional neerlandesa.
Entre outras entidades académicas e asociativas, Pol é membro da Real Sociedade Neerlandesa para a Ciencia da Moeda (1972), da Real Sociedade Histórica dos Países Baixos (1978), da sociedade científica Teylers Tweede Genootschap (1996) e da Sociedade Francesa de Numismática (2016).
Publicacións
Esta é unha escolma dos principais traballos monográficos publicados por Arent Pol ao longo da súa traxectoria:.
Lingua koreguaje
A lingua koreguaje, (tamén chamada correguaje, korewaje ou ko'reuaju) é un lingua indíxena da familia tucana falada en Colombia. A lingua é falada no filme colombo-español de 2014 Out of the Dark.
Lingua desano
A lingua desano é unha lingua indíxena da familia tucana falada en Colombia e o Brasil. Tamén é coñecida polos nomes boleka, desâna e kusibi. É falada no noroeste do Brasil e no sur de Colombia, na rexión do río Tiquié.
Carabus melancholicus
Ctenocarabus melancholicus é unha especie de insecto coleóptero da familia dos carábidos, pertencente ao xénero Carabus, unha das dúas integradas no subxénero Ctenocarabus, endémica do suroeste de Europa e Marrocos.
Anxo Rei
miniatura|dereita|Anxo Rei durante unha actuación. Ángel Rey Núñez, máis coñecido como Anxo Rei, nado en Rubiá o 16 de febreiro de 1957, é un cantautor galego.
Carabus melancholicus
Descrición
A especie foi descrita en 1798 polo zoólogo dinamarqués, especializado en insectos, Johan Christian Fabricius.
Anxo Rei
Traxectoria
Leva máis de corenta anos cantando e compoñendo cancións, con letras propias e con poemas de Rosalía de Castro, Celso Emilio Ferreiro, Antón Tovar, Darío Xohán Cabana, Xosé Rodríguez Ferrer ou Florencio Delgado Gurriarán. Con versos deste último gravou en 2003 Fronteira de cegoñas, o seu primeiro disco
Carabus melancholicus
Sinónimos
Ademais de polo nome actualmente válido, a especie coñeceuse tamén polo sinónimos:
Anxo Rei
Traxectoria
A súa discografía complétase con A rabela da pluma (2006) con poemas de Antón Tovar; Ao son da auga (2009); O año pitaño (2012), para público infantil; Rosa (2016), dedicado á súa compañéira e producido polo músico valdeorrés Jorge Fenández Ojea, que tamén lle fixo os arranxos. Finalmente participou no disco colectivo Poesía Galega en Música (2015). No ano 2012 presentou no Barco, na XII edición da Festa do Botelo, unha canción dedicada ao botelo, embutido moi aprezado na comarca valdeorresa.
Anxo Rei traballou como celador no Servizo Galego de Saúde ata a súa xubilación. Ten participado en numerosos festivais e ofrecido recitais en localidades de toda Galicia.
Carabus melancholicus
Distribución
A especie encóntrase en Francia, España e Portugal, e tamén se podería atopar en Marrocos.
Características
É un escaravello de cor marrón-negra.
A Carballa, Toedo, A Estrada
A Carballa é un lugar da parroquia de Toedo no concello pontevedrés da Estrada na comarca de Tabeirós - Terra de Montes.
1. FC Saarbrücken
O 1. FC Saarbrücken (en 1. Fußball-Club Saarbrücken e. V.) é un club de fútbol alemán con sede en Saarbrücken, Sarre. Dende 2020 milita na 3. Liga, a terceira categoría de fútbol en Alemaña. O club naceu como a sección de fútbol do Turnverein Malstatt, fundado en 1903. Independizouse dese club en 1907, dando lugar ao FV Malstatt-Burbach, e o 1 de abril de 1909 pasou a chamarse FV Saarbrücken.
Xogadores
Datos actualizados a 31 de xullo de 2022.
Correáns, Vinseiro, A Estrada
Correáns é un lugar da parroquia de Vinseiro no concello pontevedrés da Estrada na comarca de Tabeirós - Terra de Montes.
Nazaret López
Nazaret López, nada en Lugo en 1959, é unha xornalista e escritora galega.
Traxectoria
Traballou na Televisión de Galicia, Televisión Española, Radio Galega, Cadena SER, El Progreso e Radio Ames. Labores que compaxina co teatro, no que exerce como docente, directora e autora para compañías profesionais e grupos afeccionados.
Participou en Con música propia (1995), Hai que botalos (2005), Tu kien eres? (2016).
Euthyrhynchus floridanus
Descrición
O macho adulto é de aproximadamente 12 mm de longo mentres que a femia poden acadar 17 mm de lonxitude. O seu aspecto é algo variable, pero a cor de fondo adoita ser negra azulada ou marrón purpúrea, e ten puntos vermellos característicos nos laterais e pare traseira do escutelo. Ten tamén unha distintiva espiña no úmero, mais esta especie carece de espiña na parte posterior do fémur da pata anterior que si existe noutras especies similares de Florida. O primeiro segmento das pezas bucais con forma de bico é curto e groso, o que se diferencia das pezas bucais delgadas dos seus parentes herbívoros e chuchadores de zumes vexetais.
Ecoloxía
A femia pon lotes de entre 20 e 90 ovos. Teñen forma de barril e varias pequenas proxeccións ao bordo do opérculo. As ninfas pasan por cinco estadios no seu proceso de crecemento e teñen cabeza e tórax negro azulados e abdomes vermellos. O primeiro estadio permanece preto da masa de ovos e os seguintes tamén tenden a estar agrupados, ás veces alimentándose dunha presa común. No laboratorio as ninfas alimentáronse de larvas do lepidóptero Galleria mellonella, de varios estadios de Epilachna varivestis, de larvas de Heliothis virescens e de larvas de Agrotis ipsilon. Outras presas rexistradas son escarvellos, Fulgoromorpha, gurgullos, larvas de Urbanus proteus e Nezara viridula. O insecto atopouse en diversos tipos de plantas incluíndo plantas ornamentais, cítricos, malas herbas, herbas, árbores, arbustos e outros hábitats.
Euthyrhynchus floridanus ten un maior período de desenvolvemento que calquera dos seus parentes próximos da subfamilia Asopinae. A 24 °C os ovos fan eclosión en 35 días e o desenvolvemento das ninfas tarda 65 días. A 27 °C estas cifras son 20 e 40 días, respectivamente. Como a femia adulta tarda uns quince días en madurar e pon un total de 140 ovos aproximadamente, as poboacións deste insecto non crecen tan rápido como as dalgunhas doutras especies con ciclos vitais máis curtos.
Calidonia, Panamá
Calidonia é un correxemento do distrito de Panamá, situado no centro urbano da Cidade de Panamá. Foi fundado o 29 de abril de 1915, data na que a cidade foi dividida en catro sectores. O seu extremo oriental forma parte da liña costeira da baía de Panamá. Limita cos correxementos de Curundú, Bella Vista e Santa Ana; ao oeste, norte e sur, respectivamente.
Toponimia
Entre 1698 e 1699, William Patterson dirixiu unha colonia escocesa que se asentou na actual Calidonia. Este bautizou a lugar como Baía de Caledonia, en honra ao nome latino de Escocia. O español Francisco Silvestre, nos seus escritos escribe o nome da área onde se asentaron os escoceses como "Calidonia" e non "Caledonia", sendo esta unha latinización do nome.
Historia
Durante a unión a Colombia, rexistráronse numerosos choques entre liberais e conservadores, na batalla da Ponte de Calidonia. A Ponte de Calidonia foi o que hoxe é o Museo Afroantillano e o Museo Antropolóxico Reina Torres de Araúz.
Educación
No correxemento están situadas numerosas escolas primarias, secundarias e técnicas, tanto oficiais como privadas. Entre elas poden mencionarse a Escola Pedro J. Sosa, Federativa do Brasil, República de Chile, República de Venezuela, Escola Don Bosco, Instituto Comercial Bolívar, entre outras.
Spiroplasma
Spiroplasma é un xénero de pequenas bacterias Mollicutes que carece de parede celular. Spiroplasma, igual que outros Mollicutes, ten un metabolismo simple, estilo de vida parasito, morfoloxía das colonias "de ovo fritido" e pequeno xenoma, pero ten unha distintiva morfoloxía helicoidal, que o diferenza de Mycoplasma. Ten forma espiral e movemento de sacarrollas. Moitos Spiroplasma encóntranse no intestino ou na hemolinfa de insectos, onde poden actuar manipulando a reprodución do hóspede ou defender o hóspede como endosimbiontes. Os Spiroplasma son tamén axentes causantes de enfermidades no floema de plantas. No seu cultivo microbiolóxico son organismos moi esixentes, xa que requiren un medio de cultivo rico. A maioría crecen ben a 30 °C, pero non a 37 °C. Unhas poucas especies do xénero, como Spiroplasma mirum, crecen ben a 37 °C (temperatura do corpo humano), e causan cataratas e danos neurolóxicos en ratos lactantes. As especies mellor estudadas son Spiroplasma poulsonii, un simbionte de insectos manipulador reprodutivo e defensivo, Spiroplasma citri, axente causante da enfermidade difícil dos cítricos (Citrus stubborn disease) e Spiroplasma kunkelii, axente causante da enfermidade da atrofia do millo (corn stunt disease).
Patoxenidade en humanos
Hai probas moi discutidas sobre o papel dos espiroplasmas na etioloxía das encefalopatías esponxiformes transmisibles, debidas principalmente aos traballos de Frank Bastian. Outros investigadores non conseguiron replicar este traballo, e o modelo do prión para as encefalopatías esponxiformes transmisibles é o que ten un moi amplo grao de aceptación. Un estudo de 2006 parece refutar o papel dos espiroplasmas no mellor modelo animal para a enfermidade do scrapie (o hámster). Bastian et al. (2007) respondeu a este reto co illamento dunha especie de espiroplasma de tecido infectado de scrapie, crecida nun cultivo libre de células, e demostrou a súa infectividade en ruminantes.
Simbiose con insectos
Moitas cepas de Spiroplasma son endosimbiontes transmitidos verticalmente de especies de Drosophila, cunha variedade de mecanismos que alteran o hóspede similares aos de Wolbachia. Estas cepas son do clado de Spiroplasma poulsonii e poden ter importantes efectos na fitness do hóspede. A cepa S. poulsonii de Drosophila neotestacea protexe o seu hóspede contra nematodos parasitos. Esta interacción é un exemplo de simbiose defensiva, na cal a fitness do simbionte está ligada intimamente á do hóspede. O S. poulsonii de D. neotestacea tamén defende a súa mosca hóspede da infestación por avespas parasitas. O mecanismo polo cal S. poulsonii ataca a nematodos e avespas parasitas baséase na presenza de toxinas chamadas proteínas inactivantes dos ribosomas (RIPs), similares á sarcina ou a ricina. Estas toxinas despurinan un sitio de adenina conservado no ARN ribosómico de 28S eucariota chamado bucle sarcina-ricina ao cortaren o enlace N-glicosídico entre o esqueleto molecular do ARNr e a adenina. Estas asociacións de Spiroplasma alentan unha opinión crecente que considera que os simbiontes herdables son importantes impulsores de padróns da evolución.
A cepa S. poulsonii de Drosophila melanogaster pode tamén atacar avespas parasitoides, pero non se considera un simbionte principalmene defensivo. Isto débese a que o Spiroplasma de D. melanogaster (chamado MSRO) mata os ovos de D. melanogaster fertilizados por espermatozoides que levan o cromosoma Y (os machos non nacen). Este modo de maniplación da reprodución beneficia o simbionte, xa que a mosca femia ten un maior rendemento reprodutivo que os machos. A base xenética desta matanza de machos descubriuse en 2018, resolvendo un vello misterio de décadas sobre como a bacteria conseguía afectar só as células específicas de macho. Nunha entrevista co Global Health Institute, o Dr. Toshiyuki Harumoto dixo que este descubrimento era o primeiro exemplo dunha proteína efectora bacteriana que afecta á maquinaria celular do hóspede de maneira específiace de sexo, e o primeiro factor endosimbiótico identificado para explicar a causa da matanza dos machos. Así, isto debería ter un grande impacto nos campos da simbiose, determinación do sexo e evolución.
Enfermidades en plantas
Spiroplasma citri é o axente causante da enfermidade difícil dos cítricos (Citrus stubborn disease), unha enfermidade das plantas que afecta a especies do xénero Citrus. Infecta o floema de plantas afectadas, causando deformidades nas froitas. Spiroplasma kunkelii tamén se denomina espiroplasma da atrofia do millo, xa que causa a enfermidade da atrofia do millo (corn stunt disease), unha enfermidade do millo e outras plantas que atrofia o crecemento da planta. Spiroplasma kunkelii supón un risco económico importante para os cultivos de millo. Tanto Spiroplasma citri coma Spiroplasma kunkelii son transmitidos ás plantas por insectos cicadélidos.
Filoxenia
A taxonomía actualmente aceptada está baseada na LPSN e no NCBI.
Selene brevoortii
miniatura|240px|Perfil Selene brevoortii é unha especie de peixe da orde dos perciformes, familia dos  caránxidos,   unha das oito icluídas no xénero Selene.
Descrición
A especie foi descrita en 1863 polo ictiólogo estadounidense Theodore Nicholas Gill,   baixo o nome de Argyriosus brevoortii.
Etimoloxías
Para a do xénero, ver Selene.
O epíteto específico, brevoortii, é unha homenaxe que Gill lle fixo ao seu amigo, o seu compatriota James Carson Brevoort, ictiólogo afeccionado, dado o seu interese polos peixes da familia dos caránxidos.
Sinónimos
Ademais de polo nome actualmentge válido, a especie coñeceuse tamén polos sinónimos:
Distribución
Selene brevoortii é unha especie orixinaria das augas máis cálidas do Pacífico oriental, onde se encontra desde o extremo sur de California, Estados Unidos até o norte do Perú (e ocasionalmente até o norte de Chile).
A súa área de dispersión esténdese entre os 27° N até os 18° S, e desde os 112° W até os 70° W.
Hábitat e características
É unha especie bentopeláxica que se encontra xeralmente preto da costa, a profundidades inferiores aos 50 m.
O corpo, sen escamas, está e fortemente comprimido. A rama inferior do primeiro arco branquial ten de 29 a 34 branquias. A primeira aleta dorsal está sustentada por 8 raios duros, seguidos por outra sección con de 20 a 23 raios brandos. Os lóbulos anteriores da segunda aleta dorsal e da aleta anal son moi longos nos adultos. A coloración do corpo dos adutos é dourada ou prateada, con reflexos azuis metálicos; os xuvenís son amarelados, con barras transversais indistintas, interrompidas, escuras.