cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cristalografía de raios X
Premios Nobel
miniatura|Cristais de [[insulina. A cristalografía de proteínas contribuíu notablemente ao desenvolvemento da bioloxía molecular.]]
Varios dos descubrimentos e avances científicos que se levaron a cabo grazas á cristalografía de raios X foron galardoados co Premio Nobel. Entre eles unha alta proporción concedéronse a descubrimentos en química orgánica e bioloxía; os primeiros foron os dous premios de 1962 a Kendrew e Perutz en Química e Crick, Watson e Wilkins en Medicina, seguidos dous anos máis tarde polo premio a Dorothy Hodgkin. Tras catro décadas de expansión, a cristalografía de macromoléculas empezou a contribuír de maneira significativa ao esclarecemento de moitos procesos clave na bioloxía molecular e celular: En 1997, Boyer, Walker e Skou recibiron o Nobel de Química por dilucidar o mecanismo da síntese do ATP;  Roderick MacKinnon obtivo dito premio en 2003 polos seus estudos das canles de potasio na membrana plasmática e Roger Kornberg en 2006 pola análise da maquinaria de transcrición xenética. En 2009, foille outorgado a Ramakrishnan, Steitz e Yonath polo estudo da estrutura e función do ribosoma, complexo celular que realiza a síntese de proteínas, e en 2012 a Lefkowitz e Kobilka pola investigación sobre os receptores acoplados a proteínas G, proteínas que permiten que as células detecten e respondan a cambios no medio que as rodea.
No eido da química inorgánica, a difracción con raios X contribuíu á obtención da estrutura dos boranos, compostos importantes para a síntese química, por cuxo estudo a Academia sueca recompensou a Herbert Brown co Nobel de Química en 1979. Igualmente, a técnica utilizouse para determinar a estrutura dos fulerenos, materiais con interesantes propiedades físicas e químicas. En 1996, Krotro, Smalley e Curl recibiron o premio polo descubrimento destas moléculas.
Noutras ocasións concedéronse premios Nobel por desenvolvementos teóricos e prácticos da técnica mesma, recoñecendo o seu impacto científico; nesta categoría inclúense os premios en Física a Max von Laue e William Henry e Lawrence Bragg, e o de Química de 1936 a Peter Debye e o de 1985 para Hauptman e Karle polo desenvolvemento dos métodos directos para a solución de estruturas cristalinas.
Análise de minerais
A cristalografía de raios X utilízase non só para obter estruturas descoñecidas, senón tamén para determinar a composición de mostras de solos ou minerais, así como para a identificación de metais e outros elementos. Cada substancia mineral forma cristais cunha cela unidade e simetría determinada, que dá lugar a un padrón de difracción característico. A difracción polo método do po é moi utilizada para este tipo de aplicacións por ser sinxelo comparar o espazado entre os aneis de difracción cos valores compilados polo Joint Committee on Powder Diffraction Standars (JCPDS). As proporcións relativas de dous ou máis minerais presentes nunha mesma mostra obtéñense comparando as intensidades das súas respectivas liñas con aquelas de mostras de composición coñecida. Un exemplo desta aplicación é a identificación de minerais arxilosos, a fracción do solo cuxas partículas minerais teñen un tamaño inferior a dous μm.
O vehículo explorador Curiosity, que aterrou en Marte en 2012 para estudar a superficie do planeta, conta entre os seus instrumentos científicos cun difractómetro compacto equipado cun xerador de raios X e un detector de área. En outubro de 2012, transmitiu as primeiras imaxes de difracción, que demostraron a presenza de minerais como o feldespato, piroxeno e olivina no solo marciano, mesturados con material amorfo, a semellanza dos terreos basálticos dos volcáns de Hawai.
Deseño de fármacos
Desde finais do século XX empezáronse a deseñar novos fármacos e medicamentos baseados en inhibidores e substratos naturais de diversas proteínas e encimas involucrados nos ciclos celular e metabólicos. O coñecemento da estrutura da parte da proteína (a forma e a distribución de cargas electrostáticas) que liga estes compostos facilita este proceso, grazas á mellor comprensión das interaccións entre a proteína e o ligando de interese; isto permite concentrarse no deseño de fármacos coas características específicas desexadas. Un dos exemplos máis importantes desta aplicación é o composto vemurafenib, deseñado para bloquear un encima mutante presente no 60 % dos casos de melanoma.
Comparación con outras técnicas de difracción cristalográfica
Debido á dualidade onda-partícula é posible estudar cristais por medio da difracción dun feixe de neutróns ou de electróns, ademais de con raios X. Os primeiros experimentos de difracción por electróns tiveron lugar en 1926 e a difracción de neutróns observouse por vez primeira en 1936. Aínda que os experimentos e a análise de datos obtidos por cristalografía de electróns, neutróns e raios X teñen moito en común, existen algunhas diferenzas debidas aos diferentes modos de interacción coa materia: os electróns interaccionan tanto co núcleo atómico coma cos electróns que o rodean e os factores de estrutura cristalinos son unhas catro ordes de magnitude maiores que os resultantes da dispersión elástica de raios X, o que fai posible o estudo de mostras de menor tamaño con electróns. Os neutróns, á súa vez, son reflectidos só polo núcleo e non os electróns, aínda que estes contribúen indirectamente ao factor de forma atómico pola creación de campos magnéticos; ademais, a interacción da materia con eles é moito máis débil que cos raios X e é necesario usar reactores nucleares para xerar feixes de neutróns o suficientemente intensos para obter difracción cristalina.
Unha vantaxe importante da difracción de electróns é que pode combinarse coas fases obtidas a partir da transformada de Fourier das imaxes do obxecto nun microscopio electrónico. En 1968, David DeRosier e Aaron Klug publicaron un método para reconstruír mapas de densidade electrónica tridimensionais baseados neste principio. Aínda que a mellor resolución espacial destes mapas (arredor de 0,4 nm) é baixa comparada cos valores acadables con raios X ou neutróns, o procedemento pode ser útil en casos onde o problema das fases impide a solución da estrutura por outros métodos. En canto á cristalografía de neutróns, a vantaxe principal é a clara visualización dos átomos de hidróxeno, moi difíciles de detectar con raios X debido a que só posúen un electrón; esta propiedade constitúe unha vantaxe para o estudo daquelas moléculas orgánicas en cuxa función teña un papel importante o intercambio de hidróxeno.
Limitacións
A limitación fundamental da cristalografía de raios X consiste en que só pode aplicarse a substancias susceptibles de formar cristais. Aínda que as técnicas cristalográficas poden utilizarse tamén para determinar a estrutura doutros materiais con periodicidade espacial, como fibras helicoidales (como a do ADN, algúns tipos de virus etc.) e cuasicristais, é imposible estudar gases, líquidos e sólidos desordenados por este método. Ademais, a obtención de cristais non é sempre suficiente para obter a estrutura de interese: as moléculas de tamaño grande, por exemplo, adoitan ser casos difíciles. miniatura|300 px|Efectos dos raios X nun [[enlace disulfuro: os átomos de xofre (en laranxa) capturan os fotoelectróns emitidos polos átomos presentes na molécula ao seren excitados polos raios X. Ao reducírense, o enlace entre eles rompe e despráazanse da súa posición orixinal, como indica a desaparición gradual da densidade electrónica ao seu arredor. Isto ten como resultado un modelo errado da estrutura.]] Outro límite da técnica está relacionado co tipo de información que proporciona sobre a estrutura: Os modelos obtidos por difracción representan unha media das posicións atómicas para todas as moléculas do cristal; cando a molécula conta con átomos que oscilan entre diferentes conformacións, a densidade electrónica media esténdese sobre a totalidade do espazo que poden ocupar estes átomos e as partes desordenadas da molécula fanse invisibles. Isto representa un serio problema para o estudo de encimas se o sitio activo da molécula (asociada á súa actividade química) presenta unha gran mobilidade; neste caso a determinación das propiedades de materiais biolóxicos in vivo a partir da súa estrutura cristalina é problemática e require métodos de estudo alternativos, como a resonancia magnética nuclear.
As vibracións atómicas tamén limitan a resolución acadable cos datos de difracción, incluso cando as moléculas adoptan a mesma conformación en distintas celas unidade. A resolución do modelo non adoita ser suficiente para determinar o estado de oxidación, posicionar todos os átomos de hidróxeno ou distinguir elementos con números atómicos semellantes. A feble interacción dos raios X cos átomos lixeiros é outra desvantaxe da técnica en aplicacións como a caracterización de nanomateriais.
Finalmente, as propiedades ionizantes dos raios X poden alterar ou destruír as moléculas do cristal durante o experimento. Cando isto acontece, o modelo obtido non reflicte a verdadeira estrutura molecular e pode dar lugar a interpretacións erradas sobre as súas propiedades. Ademais, as distorsións globais da rede cristalina e outros efectos secundarios da irradiación dificultan a obtención das fases. Este problema é grave en cristais de proteínas, que conteñen unha alta proporción de auga e compostos orgánicos doadamente radiolizables, e un gran número de enlaces químicos susceptibles ao ataque polos radicais libres e electróns producidos por dita radiólise. Os experimentos con moléculas biolóxicas adoitan realizarse a temperaturas de 100 K ou menores; isto frea a difusión dos radicais libres, mais non soluciona enteiramente o problema, porque os fotoelectróns excitados polos raios X permanecen móbiles ata o cero absoluto.
O Verdeal, San Tomé de Recaré, O Valadouro
O Verdeal é un lugar da parroquia de San Tomé de Recaré, no concello lucense do Valadouro na comarca da Mariña Central.
Xurucido, San Tomé de Recaré, O Valadouro
Xurucido é un lugar da parroquia de San Tomé de Recaré, no concello lucense do Valadouro na comarca da Mariña Central.
Tallos, Cuíña, Palas de Rei
Tallos é un lugar da parroquia de Cuíña no concello lugués de Palas de Rei, na comarca da Ulloa. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2021 tiña 5 habitantes, dos cales 2 eran homes e 3 eran mulleres.
Albares, Santa Cruz do Valadouro, O Valadouro
Albares é un lugar da parroquia de Santa Cruz do Valadouro, no concello lucense do Valadouro na comarca da Mariña Central.
Frank H. Netter
Frank Henry Netter, nado en Nova York o 25 de abril de 1906 e finado na mesma cidade o 17 setembro de 1991, foi un médico e ilustrador estadounidense, autor entre outras obras do célebre "Atlas of Human Anatomy".
Infancia e adolescencia
Frank Henry Netter naceu en Nova York en 1906. Os seus dous nomes, Frank e Henry, déronllos para lembrar a dúas figuras da historia americana, Benjamin Franklin e Patrick Henry. Foi o terceiro de tres fillos, e desde rapaz demostrou ser un agudo observador, demostrando que posuía un talento artístico e imaxinación. Apaixonado polo debuxo desde moi novo, Frank decidiu que a súa carreira e as súas obras estarían baseadas no estudo expresivo das persoas, movementos e estados de ánimo, así como na súa representación. Como proba das súas habilidades particulares, abonda con recordar o retrato da súa nai Esther.
Os anos seguintes foron ben peores para Netter, Nova York foi afectada pola epidemia da gripe de 1918 durante a cal perdeu ao seu pai Charles por un tumor pancreático e ao seu tío Abraham por infeccións pulmonares. O seu irmán George tamén enfermou, pero conseguiu recuperarse completamente da doenza.
En 1919 ingresou na DeWitt Clinton High School onde asistiu a cursos de arte. Grazas ao seu profesor, o impresionista estadounidense Bernard I. Green, Netter aprendeu técnicas que lle serían fundamentais máis tarde. Nos mesmos anos convérterse no principal ilustrador da revista Magpie. Máis tarde estudou debuxo na Art Student's League e na Academia Nacional de Deseño.
Estudos universitarios e primeiras ilustracións
Ao final da escolar e tras de reflexións familiares, Netter decidiu inscribirse no New York University Medical College en 1927, motivado polas palabras da súa irmá (que se licenciou en Medicina e Cirurxía en 1927): "Sé médico!" Ao comezar os seus estudos, Netter decatouse de que o mellor método de aprendizaxe pa el era debuxar o que lía nos libros de texto ou nas súas notas. Partindo de sinxelos esbozos anatómicos, Netter chegou a debuxar e pintar táboas explicativas enteiras e ilustracións anatomo-fisiolóxicas.A súa gran dedicación permitiulle ser moi apreciado polos compañeiros. As súas táboas, explicativas e perfectamente feitas, eran ansiadas polos estudantes de Medicina da NYUMC, e os profesores acabaron empregando as súas táboas na docencia.>
Rosende, Cuíña, Palas de Rei
Rosende é un lugar da parroquia de Cuíña no concello lugués de Palas de Rei, na comarca da Ulloa. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2021 tiña 7 habitantes, dos cales 3 eran homes e 4 eran mulleres.
Frank H. Netter
Estudos universitarios e primeiras ilustracións
Durante o curso dos seus estudos, Netter mostrou unha particular admiración pola súa irmá Rose. Despois de graduarse en NYUMC, ela foi a primeira muller interina no hospital Beth Israel, continuando o espírito innovador que compartía o seu avó Jacob Mortdecai Netter, aventureiro e viaxeiro.
En 1929 Frank Netter coñeceu a Mary MacFayden, acabada de chegar da Universidade de Carolina do Norte que se convertería na súa muller dous anos despois.
Segunda Guerra Mundial, colaboración con Ciba-Geigy e Atlante
miniatura| Sede da compañía farmacéutica Ciba Geigy, agora Novartis Pharmaceuticals. Frank Netter converteuse nun prestixioso cirurxián e abriu un ambulatorio en 1933. A pesar diso, seguiu facendo ilustracións anatómicas como actividade secundaria. Uns dez anos despois prestou o servizo militar durante a Segunda Guerra Mundial no exército americano e nese momento escribiu varios manuais de medicamentos e urxencias acompañados de novas táboas. O seu estilo combinaba a precisión milimétrica na representación de detalles cunha forte compoñente humanística nas expresións dos seus modelos. Cada enfermidade, patoloxía ou lesión caracterizábase por unha expresión facial diferente que, ligada ás explicacións diagnósticas, proporcionaba máis detalles sobre o posible estado de ánimo do paciente. A Netter encantáballe empregar a familiares, amigos e coñecidos como modelos para as súas mesas, ás veces incluíndose a si mesmo.
Despois de divorciarse da súa primeira esposa, casou con Vera Burrows en 1956. A nova situación, máis tranquila que a anterior, axudoulle a tomar a decisión de abandonar a profesión médica para dedicarse unicamente á ilustración anatómica.
Após a solicitude de numerosas farmacéuticas, Netter aceptou a colaboración con Ciba-Geigy (agora Novartis Pharmaceuticals), con sede en Basilea e xigante da industria química suíza. Dende aquela e durante máis de cincuenta anos Frank Netter seguiu sendo socio da compañía, publicando inicialmente os Simposios clínicos e posteriormente unha colección maior co nome de Ciba Collection.
miniatura| Placa pertencente á colección Ciba que representa o quiasma óptico, os globos oculares e a fisioloxía oftalmo-nerviosa.
Durante os anos seguintes, Netter viaxou polo mundo en busca de novos ensaios clínicos, interesándose tamén por medicinas tradicionais.
miniatura|260x260px| Placa pertencente á colección Ciba que representa algunhas seccións do cerebro, o órgano de Corti e a fisioloxía do oído interno.
Despois de preto de 4.000 placas completadas e case sesenta anos de traballo, inspirado na Gray's Anatomy, Netter perfeccionou e completou o prestixioso Atlas of Human Anatomy publicado en 1989. En abril do mesmo ano, Ciba-Geigy pediulle a Netter que deseñase unha mesa para un cartel a prol das doazóns para a Semana Nacional de Enfermeiros. Inspirado na "Creación de Adán " de Miguel Anxo, Netter representou unhas mans simbolizando o agarimo que nutren as enfermeiras polos pacientes.
En maio dese ano, 1989, Netter foi convidado a pronunciar un discurso na Universidade de Pensilvania para celebrar o centenario do departamento de ortopedia, o máis antigo dos Estados Unidos. Para a ocasión, Ciba-Geigy presentou no auditorio da universidade unha exposición con sesenta debuxos orixinais de Netter.
No verán de 1990, as obras de Netter foron premiadas na Conferencia Internacional de Comunicadores Médicos e participou na reunión da Asociación Americana de Anatomistas Clínicos en Saskatchewan (Canadá) na que foi nomeado membro de honra da asociación.
Derradeiras ilustracións e falecemento
No inverno do 1989, os médicos diagnosticáronlle un aneurisma de aorta abdominal durante a cirurxía para extirparlle a vesícula biliar. Netter foi ingresado no Texas Medical Center e tivo que ser operado, resultando a operación resultou máis complexa do esperado xa que o aneurisma era moito máis grave do que fora diagnosticado. Houbo varias complicacións durante a cirurxía e Netter ingresou na UCI. Pasou unhas seis semanas en coidados intensivos antes de ser trasladado a unha habitación privada.
En maio de 1991 foi trasladado do Texas Medical Center ao hospital Mount Sinai de Nova York. No tempo en Nova York a súa filla Cornelia, proporcionoulle materiais para deseñar e Netter pasou os seus últimos meses de vida en compañía de amigos e familiares.
Despois dun período de mellora, o seu estado de saúde empeorou até que en setembro de 1991 faleceu por sepse.
Recoñecementos
miniatura| Logotipo da Facultade de Medicina da Universidade de Quinnipiac que leva o nome de Frank Henry Netter MD.
miniatura| Logotipo da Johns Hopkins School of Medicine En 2004, familiares, colegas e amigos de Frank H. Netter co apoio da Johns Hopkins School of Medicine de Baltimore, unha das escolas de medicina máis prestixiosas do mundo decidiron honralo instituíndo un programa de especialización que promovía os seus ideais animando aos estudantes a acadar os maiores logros nos campos artístico e médico.
En 2013 a Universidade de Quinnipiac dedicou a Facultade de Medicina a Frank H. Netter.
Rally Cidade de Cristal de 1990
O Rally Cidade de Cristal de 1990 foi a 8ª edición de dito rally. Foi a sexta proba da tempada 1990 do Campionato de Galicia de Rally e foi puntuable tamén para a Copa de España. Celebrouse na Coruña e arredores entre o 25 e o 26 de agosto de 1990 e o vencedor foi Germán Castrillón.
Foi a última edición co nome "Rally Cidade de Cristal" pasando o ano seguinte a chamarse "Rally Cidade da Coruña". Tamén en 1990 celebrouse en Muros o 18º Rally da Coruña, (que nas seguintes edicións se chamaría "Rally Mil Vistas"), despois de que Senra Sport obtivese da Escudería Centollo os dereitos de organización de dito rally.
Resumo
Germán Castrillón e Estrella Castrillón, a bordo do seu Ford Sierra RS Cosworth colocáronse primeiros dende o inicio, seguidos dos cataláns Francesc Ambudio e Antonio Sanchís cun Volkswagen Golf GTI 16v e dos canarios "Carlos" e Heriberto Rodríguez, que conducían un Mercedes-Benz 190E 2.3 16v. Estas tres posicións xa non se moveron en todo o rally. Con todo, no penúltimo treito programado, Carral-Xalo, o coche de Castrillón comezou a ter problemas no palier e Ambudio recuperoulle 36 segundos colocándose a só 6 do galego. Afortunadamente para el, suspendeuse o último treito, a terceira pasada por Soandres, polo que puido conseguir a súa segunda vitoria da tempada.
En cuarta posición quedou o Peugeot 205 GTI de Manuel Senra e José Maceiras, mentres que o lucense José Manuel López Parada chegou en quinto lugar. Con todo, despois da carreira os comisarios excluíron a este último por considerar non válidas algunhas pezas do seu vehículo, polo que a quinta praza final foi para o piloto pontés Lino Otero, mentres que "Peitos" quedou sexto.
Adana Demirspor
Adana Demirspor é un club de fútbol turco da cidade de Adana. Fundouse en 1940 e compite na Süper Lig.
Bandexa, Santa Cruz do Valadouro, O Valadouro
Bandexa é un lugar da parroquia de Santa Cruz do Valadouro, no concello lucense do Valadouro na comarca da Mariña Central.
Covelo, Covelo, Palas de Rei
Covelo é un lugar da parroquia de Covelo no concello lugués de Palas de Rei, na comarca da Ulloa. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2021 tiña 11 habitantes, dos cales 6 eran homes e 5 eran mulleres.
Manuel Ouro Besteiro
Manuel María Ouro García-Besteiro finado en Leilón (Palas de Rei) o 3 de outubro de 1914, foi un político galego.
Traxectoria
Fillo de José Ouro e Ángela Varela Besteiro. Militou no Partido Conservador. Foi nomeado alcalde de Palas de Rei en 1877. Volveu ser alcalde de Palas de Rei case de maneira continuada até a súa morte en 1914.
Vida persoal
Casou con Carmen Arias García-Centeno e foi pai de Amalia, Elvira, Purificación, Dolores (que casou con Manuel García Blanco), Manuel, José, Antonio e Javier Ouro Arias.
A Bandexa, Vilacampa, O Valadouro
A Bandexa é un lugar da parroquia de Vilacampa, no concello lucense do Valadouro na comarca da Mariña Central.
Gandarela, Covelo, Palas de Rei
Gandarela é un lugar da parroquia de Covelo no concello lugués de Palas de Rei, na comarca da Ulloa.
Alanyaspor
Alanyaspor é un club de fútbol turco da cidade de Antalya. Fundouse en 1948 e compite na Süper Lig.
Gaziantep FK
Gaziantep FK é un club de fútbol turco da cidade de Gaziantep. Fundouse en 1988 e compite na Süper Lig.
Mouromorto, Covelo, Palas de Rei
Mouromorto é un lugar da parroquia de Covelo no concello lugués de Palas de Rei, na comarca da Ulloa. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2021 tiña 1 habitante, un home.
David Gago Sampedro
David Gago Sampedro, nado en Marín o 8 de agosto de 1976, é un escritor galego en lingua castelá.
Traxectoria
Licenciouse en Administración e Dirección de Empresas pola Universidade de Vigo. Despois de traballar en proxectos musicais comezou a crear o proxecto literario Ertélion, a tradución dun diario chegado do planeta do mesmo nome, convidado por membros rebeldes da organización secreta Sirius.
Comarcas de Mallorca
As comarcas de Mallorca son unha división non oficial do territorio da illa de Mallorca, nas Illas Baleares. Foi proposta por Ferran Dídac Lluch i Dubon e consta de 6 comarcas.
A primeira división da illa en comarcas, aproximativa e dividida en cinco unidades, foi avanzada por Vicenç M. Rosselló i Verger en 1964, e modificada por Bartomeu Barceló i Pons en 1968, con sete comarcas.
Osís, Covelo, Palas de Rei
Osís é un lugar da parroquia de Covelo no concello lugués de Palas de Rei, na comarca da Ulloa.
Día púrpura
miniatura|dereita|O [[Congreso Nacional do Brasil iluminado coa cor púrpura polo día internacional.]] O día púrpura ou Día Mundial da Concienciación sobre a Epilepsia, é un día internacional de concienciación sobre a epilepsia que se celebra cada 26 de marzo dende o ano 2008.
O obxectivo principal é achegar información veraz e loitar contra os mitos que rodean e epilepsia para desestigmatizar ás persoas que a teñen. Co gallo do día púpura organízanse actos e convídase á xente a vestir de púrpura para visibilizar simbolicamente o apoio á comunidade epiléptica. Neste día participan ducias de países e mesmo habitantes da Antártida.
Bermún, Santa Cruz do Valadouro, O Valadouro
Bermún é un lugar da parroquia de Santa Cruz do Valadouro, no concello lucense do Valadouro na comarca da Mariña Central.
Día púrpura
A conmemoración foi concibida en 2008 por unha nena de Nova Escocia chamada Cassidy Megan, quen inmediatamente pediu a axuda da Asociación de Epilepsia de Nova Escocia para xestionala. Tamén recibiu o apoio da Fundación Anita Kaufmann para executar a iniciativa.
O nome provén da típica asociación do púrpura coa doenza. Este vínculo xorde da conexión que se fai nalgunhas culturas da flor de lavanda coa soidade, un sentimento común para os individuos epilépticos.
Durante o día de 2017, a Fundación Anita Kaufmann bateu o récord Guinness coa maior sesión de adestramento sobre epilepsia da historia.
Cabanas, Santa Cruz do Valadouro, O Valadouro
Cabanas é un lugar da parroquia de Santa Cruz do Valadouro, no concello lucense do Valadouro na comarca da Mariña Central.
American Manhunt: The Boston Marathon Bombing
American Manhunt: The Boston Marathon Bombing é unha serie documental estadounidense dirixida por Floyd Russ que foi estreada en 2023. Componse de tres episodios.
Sinopse
Imaxes de arquivo, reconstrucións e entrevistas exclusivas relatan a traxedia do atentado do maratón de Boston de 2013, así como a historia dos terroristas, dous irmáns que sumiron no terror unha cidade enteira.
Camonde, Santa Cruz do Valadouro, O Valadouro
Camonde é un lugar da parroquia de Santa Cruz do Valadouro, no concello lucense do Valadouro na comarca da Mariña Central.
Vénetos, Galia
miniatura|500px|Mapa dos [[Países da Bretaña|países bretóns. En verde claro, territorio dos vénetos]] Os vénetos (en latín, Veneti) foron un dos pobos galos cos que se enfrontou Xulio César durante a guerra das Galias. Vivían na costa oeste de Francia, na península da Bretaña que, na época romana formaba parte dunha rexión chamada Armórica. Outros antigos pobos celtas historicamente testemuñados en Armórica inclúen os redones, os coriosolites, os osismos, os esuvios e os námnetes.
Os vénetos deron o seu nome a moderna cidade de Vannes.
Distribución xeográfica
Os vénetos habitaban no suroeste da Armórica, xunto á baía de Morbihan. Construían as súas prazas fortes sobre prominencias costeiras, que eran illas cando a marea subía, e penínsulas cando a marea baixaba. A cidade máis destacada, e probablemente a súa capital, era Darioritum, hoxe Vannes, mencionada por Ptolomeo na súa Geographia.
Sona de bos mariñeiros
Na opinión de Xulio César:
Guerra das Galias
No ano 57 a.C. os galos das beiras occidentais da Armórica, como os vénetos e os osismos, víronse obrigados a sometérense á autoridade de Xulio César como gobernador. Tiveron que asinar tratados e entregar reféns como sinal de boa fe. Porén, ao ano seguinte, 56 a.C., os vénetos, aliados cos osismios, capturaron a algúns dos oficiais de César mentres estaban a buscar alimento dentro dos seus territorios, intentando usalos para intercambialos cos reféns que César lles obrigara a entregar. Anoxado polo que consideraba unha ruptura da lei, César preparouse para a guerra. Porén, os vénetos constituíron un importante impedimento para César. Acostumados os romanos a utilizar barcos de proas e cubertas baixas, das usadas no Mediterráneo, foron uns rivais formidables no mar para as lexións de Roma.
450px|miniatura|Batalla de Morbihan
Os soldados romanos eran sobre todo de infantaría, e non moi mariñeiros. Dada, ademais, a natureza altamente defendíbel das fortalezas vénetas, os ataques por terra víronse frustrados polas mareas altas, e as forzas navais quedaban atrapadas nas rochas cando a marea devalaba. A pesar disto, César conseguiu construír obras de asedio que subministraban ás súas lexións unha base de operacións. Porén, cando os vénetos eran ameazados nunha praza forte, usaban a súa frota para evacuala e ir a outra, obrigando aos romanos a repetir a mesma obra de enxeñaría noutro lugar. Posto que a destrución da frota inimiga era a única forma permanente de poñer fin a este problema, César dirixiu a construción de barcos. De todos os xeitos, as súas galeras estaban en seria desvantaxe en comparación cos máis grosos barcos vénetos. O grosor destes barcos significaba que eran resistentes ás embates, e por riba a súa maior altura significaba que podían lanzar proxectís contra as cubertas dos barcos romanos desde o alto, e incluso dominar as torretas de madeira que César engadira aos seus baluartes. Os vénetos manobraban tan habilmente á vela que a abordaxe era imposíbel. Estes factores, xunto co perfecto coñecemento da costa e das súas mareas, puxo en gran desvantaxe aos romanos.
Pero estas vantaxes dos vénetos non podían prevalecer fronte á perseveranza e enxeño dos romanos. O legado de Xulio César, Décimo Xunio Bruto Albino, recibiu o mando da frota romana e, na decisiva batalla de Morbihan, tivo éxito ao destruír a frota véneta na baía de Quiberon. Así, pois, César conseguiu vencelos inutilizando os seus barcos. César enfrontouse con eles no mar, acercándose aos barcos e cortando as amarras das velas, único apoio co que contaban os vénetos para mover os seus barcos, xa que eles no usaban remos. Axudados os romanos polos seus remos e pola gran mobilidade das súas naves, lograron inmobilizalos e abordalos, e toda a frota véneta caeu nas súas mans.
As prazas fortes da costa foron entón saqueadas, e toda a poboación masacrada ou vendida como escravos. Isto serviu de lección ao resto da confederación respecto ao destino que esperaba a aqueles que desafiaran a Roma.
Despois desta derrota, os vénetos, non volveron a levantarse contra Roma de forma seria, pois César decidiu matalos ou dispersalos. Sendo tan bos mariñeiros e non sendo plausíbel que toda a súa frota fose destruída, e moi probábel que se retiraran pola costa gala chegando incluso a Britania.
A Cabanela, Santa Cruz do Valadouro, O Valadouro
A Cabanela é un lugar da parroquia de Santa Cruz do Valadouro, no concello lucense do Valadouro na comarca da Mariña Central.
Serra de Tramuntana (comarca)
A Serra de Tramuntana é unha comarca de Mallorca, nas Illas Baleares, que ocupa a parte noroccidental da illa. Como o resto de comarcas, non ten recoñecemento oficial.
Recibe o nome da principal cadea montañosa da illa, a serra de Tramuntana. Limita ao norte, oeste e sur co mar Mediterráneo, ao leste co Raiguer e ao sueste con Palma.
Décimo Xunio Bruto Albino
miniatura|250px|Denario de Décimo Xunio Bruto acuñado no 48 a.C. A lenda do anverso di "Cónsul de Aulus Postumius", pero descoñécese cal está representado aquí (había seis cónsules con ese nome). O reverso coa coroa de espigas podería referirse a unha subministración de trigo ordenada por este home. Décimo Xunio Bruto Albino (en latín, Decimus Iunius Brutus Albinus) nado en 85 a. C./81 a. C. -43 a. C.) e finado en setembro do 43 a. C. foi un político e militar romano que viviu durante o século I a. C.
A Carreira, Santa Cruz do Valadouro, O Valadouro
A Carreira é un lugar da parroquia de Santa Cruz do Valadouro, no concello lucense do Valadouro na comarca da Mariña Central.
Gran Premio de Mónaco de 2023
O Gran Premio de Mónaco de 2023 (oficialmente Formula 1 Grand Prix de Monaco 2023) é unha carreira de Fórmula 1 que se celebrou o 28 de maio de 2023 no Circuíto de Mónaco, Monte Carlo, un circuíto urbano que atravesa o Principado de Mónaco. Foi a sétima rolda do Campionato Mundial de Fórmula 1 de 2023, a 80ª vez que se celebrou o Gran Premio de Mónaco.
Antecedentes
O evento celebrarase durante a fin de semana do 26 ao 28 de maio de 2023. Foi a sexta proba do Campionato Mundial de Fórmula 1 de 2023. O Gran Premio da Emilia-Romaña previamente programado cancelouse debido ás inundacións na rexión.
O MCL60 de McLaren correrá cunha decoración especial para celebrar o 60º aniversario do logro de McLaren da Tripla coroa do automobilismo, sendo McLaren o único equipo de automobilismo que a acadou ata 2023. Esta librea tamén correrá na próxima carreira en España. O coche pintouse en tres segmentos para conmemorar a primeira vitoria de McLaren en cada unha das carreiras. A parte traseira do coche de cor papaia en referencia ao McLaren M16C/D co que Johnny Rutherford gañou as 500 Millas de Indianápolis de 1974, no medio a cor branca en homenaxe ao McLaren MP4/2 que conducía Alain Prost cando gañou o Gran Premio de Mónaco de 1984, e a parte dianteira de cor negra en recoñecemento ao McLaren F1 GTR co que JJ Lehto, Yannick Dalmas e Masanori Sekiya conseguiron a vitoria nas 24 Horas de Le Mans de 1995. Mentres que a librea que McLaren presentou para as 500 Millas de Indianápolis de 2023 utiliza os mesmos aspectos de deseño en tres coches diferentes, a librea utilizada no MCL60 combina os tres deseños separados nun só.
Clasificación do campionato antes da carreira
De cara á fin de semana, Max Verstappen lidera o Campionato do Mundo de Pilotos con 119 puntos, 14 puntos por diante do seu compañeiro de equipo Sergio Pérez Mendoza en segundo lugar e 44 por diante de Fernando Alonso en terceiro lugar. Red Bull Racing, con 224 puntos, lidera o Campionato de Construtores por diante de Aston Martin e Mercedes, que son segundo e terceiro con 102 e 96 puntos, respectivamente.
Pneus dispoñibles
O provedor de pneumáticos Pirelli trouxo os compostos de pneumáticos C3, C4 e C5 (designados como duro, medio e brando, respectivamente) para que os equipos os utilicen no evento.
Clasificación
A clasificación celebrouse o 27 de maio de 2023 ás 16:00 hora local (UTC+2).
Informe de cualificación
Max Verstappen estableceu o tempo máis rápido nas tres sesións. Durante a primeira quenda, o tempo de Carlos Sainzr na súa primeira volta eliminouse debido a que superaba os límites da pista. Sergio Pérez saíuse na curva inicial de St. Devote, marcando con bandeira vermella a quenda e danando o seu coche. Debido a isto, comezará na última posición. Non é a primeira vez que Pérez se estrela na clasificación, fixérao durante a carreira de Mónaco o ano anterior, así como en Melbourne a principios da tempada. O seu compañeiro de equipo Verstappen golpeou o muro tras o reinicio, pero non rexistrou danos. Ao final da primeira quenda, Logan Sargeant, o dúo Haas de Kevin Magnussen e Nico Hülkenberg, Guanyu Zhou e Pérez quedaron eliminados.
Durante a segunda quenda, Lando Norris golpeou o muro da chicana Tabac, causando danos leves ao seu coche. Con todo, pasou a terceira quenda, o seu compañeiro de equipo Oscar Piastri non o faría. Xuntáronse a el Nyck de Vries, Alexander Albon, Lance Stroll e Valtteri Bottas.
Durante a terceira e última quenda, Norris sairía máis tarde despois de reparar rapidamente o seu coche, aínda que non puido vencer a Yuki Tsunoda ata a liña. A quenda resultou ser a máis apertada da fin de semana xa que Verstappen fixo a volta rápida durante os últimos minutos da sesión. Xusto antes de que rematase a sesión e antes de que Verstappen marcase a súa pole, Fernando Alonso (en segundo lugar), Esteban Ocon (en cuarta) e Charles Leclerc (en terceira cunha breve investigación por estorbar a Norris) todos marcaron volta rápida. Leclerc mostrouse insatisfeito co resultado, dicindo que "loitou moito co coche", mentres que Verstappen dixo que "na cualificación hai que dar todo e arriscar todo". Mentres tanto, Lewis Hamilton, Pierre Gasly e George Russell ocuparon a sexta, sétima e oitava posición respectivamente.
Leclerc caeu ao sexto lugar despois de que os comisarios investigasen a súa obstaculación a Norris na Q3.
Carreira
A carreira celebrouse o 28 de maio de 2023, ás 15:00 hora local (UTC+2).
Informe da carreira
Despois da volta de formación, George Russell errou na posición da grella de saída, non foi penalizado. Cando a comezou a carreira, Nico Hülkenberg tocouse con Logan Sargeant, o que provocoulle ao piloto de Haas unha penalización de cinco segundos. Sergio Pérez fixo unha parada cedo para cambiar aos pneumáticos duros. Na volta 14, Carlos Sainz saltouse a chicana Nouvelle, colisionando co seu alerón dianteiro coa traseira dereita de Esteban Ocon. Sainz decidiu continuar. Valtteri Bottas pasou a Alexander Albon, e este último montou un novo xogo de pneumáticos duros. Seguiríalle o seu compañeiro Sargeant, primeiro en duros e de novo en brandos. Na volta 30, Lewis Hamilton puxo novos duros e saíu detrás de Russell.
Na volta 20, os enxeñeiros de Ferrari dixéronlle a Sainz que entrase en boxes para adiantar a Ocon, aínda que abortaron a orde. A orde repetiuse seis voltas máis tarde, e Ferrari volveu dicirlle que abortara de novo. Sainz finalmente entrou na volta 33 para montar medios novos, reincorporándose sétimo e detrás de Ocon. Sainz mostrouse frustrado coa estratexia, criticándoa pola radio do equipo. Axiña, Pérez entrou a montar medios novos e un novo alerón dianteiro, saíndo en último lugar. Lance Stroll informou de danos durante a volta 38, tras contactar con Kevin Magnussen. Charles Leclerc pasou a montar medios novos, caendo ata o oitavo posto, Pierre Gasly non puido superar a Leclerc con novos medios. Lando Norris entrou a montar duros, perdendo unha posición.
Durante a carreira informouse dunha ameaza de choiva, Russell informou de chuvia na curva 3. Os dous primeiros pilotos que cambiaron a intermedios foron Stroll e Bottas, logo seguiron Guanyu Zhou e Albon. Mentres todos os demais apostaban por pneumáticos intermedios, Fernando Alonso decidiu usar pneumáticos medios pero tivo qu volver a entrar en boxes paracambiar a intermedioss na volta seguinte, e Ferrari decidiu facer un dobre cambio. Sainz trompeou dúas veces, aínda que non alcanzou as barreiras a gran velocidade. Non obstante, Stroll sufriu danos no seu coche despois de que o seu alerón dianteiro quedase debaixo das súas rodas dianteiras. Max Verstappen rozou o muro de Portier cando montaba medios, pero salvou o coche da súa retirada. Magnussen montou pneumáticos de chuvia extrema, xa que tivo dificultades cando comezou a chover, Pérez utilizaría este composto máis adiante. Con todo, Magnussen estrelouse con danos no seu alerón dianteiro. Os seus mecánicos, non preparados para tal cambio, tiveron que preparalo no acto, alongando o seu tempo en boxes. Mentres tanto, Sargeant golpeou o muro na horquilla, aínda que recuperou o coche. Magnussen sairíase na curva un, e Stroll tomou unha vía de escape na curva cinco, Russell seguiu a Stroll na vía de escape, só para ser alcanzado por Pérez, sen consecuencias. Mentres tanto, Hülkenberg recibiu unha penalización de 10 segundos por cumprir unha sanción de forma incorrecta, a Gasly mostróuselle unha bandeira branca e negra por exceder os límites da pista, Pérez cambiou a intermedios e Yuki Tsunoda informou de problemas cos seus freos.
A orde de marcha dos tres primeiros non cambiou durante toda a carreira. A vitoria de Verstappen marca a súa segunda vitoria no Gran Premio de Mónaco. Alonso quedou segundo, o seu antigo compañeiro de equipo Ocon quedou terceiro e foi galardoado como piloto da xornada, a primeira vez que un piloto francés subiu ao podio en Mónaco desde Olivier Panis no 1996, e o seu primeiro podio dende o Gran Premio de Hungría de 2021 (tamén a súa primeira vitoria). Hamilton acadou a volta rápida. Russell recibíu unha penalización tras unha reincorporación insegura, aínda que a súa posición final non se viu afectada.
Ribado, Covelo, Palas de Rei
Ribado é un lugar da parroquia de Covelo no concello lugués de Palas de Rei, na comarca da Ulloa. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2021 tiña 10 habitantes, dos cales 6 eran homes e 4 eran mulleres.
Llevant, Mallorca
Llevant (literalmente en catalán "Levante") é unha comarca de Mallorca, nas Illas Baleares, que ocupa a parte oriental da illa. Como o resto de comarcas, non ten recoñecemento oficial.
Limita ao norte e leste co mar Mediterráneo, ao sur co Migjorn e ao oeste co Pla de Mallorca.
Arsenio Muñiz
Arsenio Muñiz Fernández, nado en Mugardos cara 1908 e finado no mesmo concello o 1 de xaneiro de 1949, foi un político galego.
Traxectoria
Falanxista de Mugardos. A noite do día 1 de xaneiro de 1949, os guerrilleiros Adolfo Allegue Allegue e Francisco Martínez Leira entraron no Café Mugardés en busca do exalcalde Manuel Vázquez Fariña, que estaba acompañado por Muñiz. Atascouse a pistola, Manuel Vázquez puido fuxir pola parte de atrás, e foi Muñiz quen recibiu os disparos e morreu. A Garda Civil, como represalia, asasinou dous días despois catro traballadores: Florentino Iglesias Varela, Francisco Loureda Silvar, Juan Fuentes e Antonio Martínez Ferro, aos que se lles aplicou a lei de fugas no cemiterio de Catabois.
Eleni Karaindrou
Eleni Karaindrou, nada en Teichio Fokida o 25 de novembro de 1941, é unha compositora grega.
Primeiros anos
Eleni Karaindrou naceu en Teichio Fokida e aos sete anos mudouse cos seus pais a Atenas. O seu pai era matemático e comezou a ensinar nunha escola de Ampelokipi, mentres que a súa nai morreu uns meses despois (1948) durante a Guerra Civil. Por esa época, Eleni atopou un piano no seu colexio, que foi a ocasión para que ela dese os seus primeiros pasos na música.
1950-1967
En 1950 comezou a estudar piano no Conservatorio Helénico con Efi Mataraga, Alexandros Tournassen, Miltiadis Koutougos, Marios Varvoglis e Antiochos Evangelatos. Os seus estudos nese centro remataron dezasete anos despois, en 1967. Tamén estudou Historia e Arqueoloxía na Universidade Kapodistriana de Atenas.
1967-1975
De 1967 a 1975 estudou orquestración e dirección na Schola Cantorum e etnomusicoloxía na École pratique des hautes études de París.
París
Con vinte e catro anos estableceuse en París, onde recibiu unha bolsa do estado francés e comezou a súa tese de doutoramento. Tamén traballou no Centre National de la Recherche Scientifique. Durante a súa estadía en París coñeceu a Manos Hadjidakis en 1972."'Pasabamos as noites nos distintos cafés e fomos escoitalo. Era moi listo. Alí, na casa de Koundouros, escoitou os play-backs que fixera para a 'Gran vixilia'. Manos e eu namorámonos dende o primeiro momento. Cando saíu o disco, tres anos despois, Manos estaba na radio e foi a única persoa que saíu e dixo que era o mellor disco que escoitara nos últimos dez anos. Tiña unha xenerosidade tremenda '. Dunha entrevista con Eleni Karaindrou en 2014"Ao mesmo tempo, coñeceu, entre outros, a Maria Farantouri, Michalis Kakogiannis, Melina Mercouri e a un mozo director da época, Dimitris Mavrikios.
De volta a Grecia
Karaindrou regresou a Grecia co metapolitismo e desde o 75 ata o 82 foi membro do terceiro programa de ERT, próximo a Manos Hadjidakis, con quen se atopou e se uniu desde os anos de París. Especializouse en música cinematográfica cedo, con dúas películas de Christoforos Christofis, "Wandering" e "Rosa", polas que gañou o seu primeiro premio musical no Festival de Cine de Salónica. Alí coñeceu en 1982 ao director Theodoros Angelopoulos, que lle pediu que colaborase. Nos anos seguintes colaborou con outros directores, como Tonia Marketaki, Jules Dassin, Chris Markre, Margarethe von Trotta, Dimitris Mavrikios, Takis Kanellopoulos, Lefteris Xanthopoulos. Especialmente intensa é a súa presenza no teatroː "'Traballo no teatro todos os anos, desde 1975, coa primeira representación de Doufexis, con Vogiatzis -alí tamén fun un membro fundador do escenario-, Dassen no National. En 1986, Antonis Antipas pediume que fixese a música da Vitoria de Loula Anagnostaki '. Dunha entrevista con Eleni Karaindrou en 2014."Compuxo moitas obras para teatro e cine. É especialmente coñecida pola súa colaboración con Theodoros Angelopoulos, así como co director teatral Antonis Antipas. Os seus traballos son publicados internacionalmente pola discográfica alemá ECM e en Grecia pola compañía de arte Mikri Arktos.
O Roxedoiro, Covelo, Palas de Rei
O Roxedoiro é un lugar da parroquia de Covelo no concello lugués de Palas de Rei, na comarca da Ulloa. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2021 tiña 3 habitantes, dos cales 1 era home e 2 eran mulleres.
El Raiguer
El Raiguer ou es Raiguer é unha comarca de Mallorca, nas Illas Baleares, que ocupa a parte centro-norte da illa. Como o resto de comarcas, non ten recoñecemento oficial.
Limita ao norte e oeste coa Serra de Tramuntana, ao nordés co mar Mediterráneo, ao leste e sueste co Pla de Mallorca e ao sur con Palma.
A Rainy Day in New York
A Rainy Day in New York é un filme estadounidense de 2019 escrito e dirixido por Woody Allen. Está protagonizado por Timothée Chalamet, Elle Fanning, Selena Gomez, Jude Law, Diego Luna e Liev Schreiber. O filme segue a historia romántica de dous mozos estudantes universitarios, Gatsby e Ashleigh (Chalamet e Fanning), mentres realizan unha visita de fin de semana á cidade natal de Gatsby, Nova York. El espera profundar a súa relación mentres ela está na cidade para entrevistar a un director de cinema moi apreciado (Schreiber) para o seu xornal universitario.
O filme foi rematado en 2018, mais o seu distribuidor, Amazon Studios, detivo a estrea por mor da controversia arredor de Woody Allen e o Movemento Me Too. Estreouse en Polonia o 26 de xullo de 2019, seguido de moitos países europeos, de América Latina e Asia. Finalmente, estreouse nos cinemas dos Estados Unidos o 9 de outubro de 2020 a través de MPI Media Group e Signature Entertainment.
Pla de Mallorca
Limita ao noroeste co Raiguer, ao norte co mar Mediterráneo, ao leste co Llevant, ao sur co Migjorn e ao oeste con Palma.
A Casela, Santa Cruz do Valadouro, O Valadouro
A Casela é un lugar da parroquia de Santa Cruz do Valadouro, no concello lucense do Valadouro na comarca da Mariña Central.
Tampere Cup
A Tampere Cup é un torneo de hóckey sobre xeo que se disputa cada ano na cidade de Tampere, Finlandia.
Historia
miniatura|[[Andrei Mezin defendendo a portería do Metallurg Magnitogorsk na edición de 2008, na que o equipo ruso proclamouse campión.]] Celebrouse por primeira vez en 1989 e en 2008 celebrou a súa vixésima edición consecutiva. Inicialmente eran oito os equipos participantes, aínda que en 2001 o número reduciuse a seis. Ata 2008 participaran no torneo un total de 47 equipos diferentes de 13 países. Nesta primeira etapa do torneo o campionato quedou en Finlandia un total de sete veces. Os equipos organizadores, Ilves e Tappara, participaron en todas as edicións, mentres que o resto foron cambiando. Logo dos equipos de Tampere o seguinte equipo que máis veces participou foi o Luleå, cun total de 11 edicións. En 2009 deixouse de organizar.
Tampere Cup volveuse organizar en agosto de 2015 baixo o nome de Decens Tampere Cup por motivos de patrocinio. Amais de Ilves e Tappara participaron no torneo Helsingin IFK e Turun Palloseura. O torneo disputouse en dous días e o HIFK de Helsinqui proclamouse campión. Na primeira edición da nova etapa do torneo HIFK, que xa derrotara nas semifinais a TPS, impúxose na final a Ilves 2-6.