cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Coeficiente de bloque
miniatura|dereita|LWL e LOA. O coeficiente de bloque é a relación entre o volume obtido a través da multiplicación das dimensións máximas das obras vivas dun navío (LOA × boca × calado), o volume do paralelepípedo que ten as súas arestas con valores iguais ao LOA, á boca e ao calado, e o volume deslocado polas obras vivas. Represéntase mediante C_b.
Resorte
Resorte cunha masa suspendida
Para o caso dun resorte cunha masa suspendida,
Coeficiente de bloque
miniatura|dereita|Beam: boca; draft: calado; Depth: puntal.
Resorte
Resorte cunha masa suspendida
Cuxa solución é, é dicir, a masa realiza un movemento harmónico simple de amplitude e frecuencia angular \omega. Derivando e substituíndo:
Simplificando:
Coeficiente de bloque
Navíos e os seus coeficientes de bloque
O coeficiente de bloque dun navío será sempre menor que 1, visto que as formas do casco non son, xeralmente, un paralelepípedo. O casco pode ser máis ou menos afiado, dando ao navío formas mais hidrodinámicas.
Resorte
Resorte cunha masa suspendida
Esta ecuación relaciona a frecuencia natural coa rixidez do resorte e a masa suspendida.
Coeficiente de bloque
Navíos e os seus coeficientes de bloque
Un navío que posúe un C_b alto, terá formas mais cheas, impondo maior resistencia ao movemento, e un navío con C_b baixo terá formas máis finas, e menor resistencia ao avance.
Outros artigos
Block coefficient
Resorte
Resorte de densidade variable
Para un resorte de densidade variable, módulo de elasticidade variable e sección da envolvente variable, a ecuación xeneralizada das perturbacións é a que segue:
Nun resorte destas características, a onda viaxeira cambiaría a súa velocidade e, polo tanto, a súa lonxitude de onda ao longo do percorrido. Ademais, nunhas zonas do resorte a súa amplitude sería maior que noutras, é dicir, a solución depende de tres funcións arbitrarias:
Na análise dun resorte real, aparecen tamén ondas lonxitudinais, transversais e de torsión ao largo e ancho das espiras que se propagan a unha velocidade que depende da raíz cadrada do módulo de elasticidade E do material para as lonxitudinais, do módulo de elasticidade transversal G do material para as transversais e do módulo de torsión da espira para as de torsión, divididas todas pola densidade do material.
Solucións á ecuación de onda nun resorte
A solución xeral á ecuación en derivadas parciais do resorte simplificado de lonxitude infinita descríbese a continuación. Dadas as condicións iniciais:
onde, a función de D'Alembert solución á ecuación de onda pode escribirse como:
Tal solución admite que F e G poidan ser calquera clase de funcións continuas e  cando.
Para un resorte de lonxitude finita L cos seus extremos ancorados, o problema convértese nun de contorno que pode resolverse mediante separación de variables coa teoría de Sturm-Liouville. Dadas unhas condicións iniciais como as anteriormente descritas e unhas condicións de contorno de extremos fixos, as condicións iniciais poden desenvolverse nunha serie de Fourier da seguinte forma:
Onde os coeficientes de Fourier se obteñen tras integrar as funcións f e g como segue:
para n=1,2,...
A solución a este problema queda escrita como segue:
frame|center|Unha onda estacionaria. Os puntos vermellos representan os nodos.
Lugares de importancia comunitaria en Galicia
En Galicia existen 21 novas propostas de lugares de importancia comunitaria (LIC) e 28 de ampliación de zonas especiais de conservación (ZEC) desde 2011. Esta proposta da Xunta de Galicia, e por solicitude da Comisión Europea, suporía aumentar a Rede Natura 2000 galega en 154.174 ha e acadar, se se aprobase, un total de 528.609 ha protexidas polos ZEC e ZEPAs.
Lugares de importancia comunitaria por localización
As novas propostas a lugar de importancia comunitaria (LIC) galegas, en espera a obter a denominación de zonas especiais de conservación (ZEC), son:
As actuais ZEC con proposta LIC que supoñen a súa ampliación en área son:
Vic Elford
Victor Henry Elford, nado en Londres o 10 de xuño de 1935 e finado o 13 de marzo de 2022, foi un piloto de automobilismo inglés. Piloto de coches deportivos, de rally e de Fórmula 1, participou en 13 Grandes Premios do Campionato do Mundo de Fórmula 1, debutando o 7 de xullo de 1968. Logrou un total de 8 puntos de campionato.
Juan Teijeiro Conde
Juan Manuel Teijeiro Conde, nado en Foz cara a 1950, foi un político galego.
Vic Elford
Traxectoria
Elford comezou como copiloto, colaborando con David Seigle-Morris nun Triumph TR3A. En 1961 adquiriu a confianza suficiente para verse a se mesmo como un piloto potencial por dereito propio, a confianza non foi compartida polo director do equipo Marcus Chambers, e Elford comprou un Mini de carreiras tuneado co que participou como privado con éxito limitado antes de vendelo a finais de tempada. En 1962 alcanzou o éxito en varios rallys. O ano seguinte, volveu a Triumph e Elford alcanzou tempos impresionantes e rápidos cos Triumph TR4, aínda que a fiabilidade dos coches nas mans de Elford foi decepcionante e ao ano seguinte, Elford pasou a Ford: este foi o comezo dun exitoso trienio nos rallys co Ford Cortina.
Juan Teijeiro Conde
Traxectoria
Estudante de segundo curso de Ciencias na Universidade de Madrid no curso 1968-69, era militante do Frente Unido de Resistencia (FUR), un grupo xurdido en 1968. Foi detido en decembro dese mesmo ano xunto con Leopoldo Redruello, Ernesto Alajarín e Ángel Ayala, acusados do incendio dunhas aulas do Caserón de San Bernardo, no marco das protestas universitarias xurdidas nese ano, actividade que eles negaron.
Mallacán
Mallacán é un grupo musical aragonés xurdido en Zaragoza no ano 1992. A primeira gravación que fixeron foi unha maqueta en casete chamada "Entalto a reboluzión!" no ano 1995 e dende entón teñen publicados catro álbums: "Luen d'o paradiso" (1999), "Chera chera!" (2002), "País zierzo" (2005) e "Mar de suenios" (2009). Empregan o aragonés na meirande parte das súas cancións, aínda que tamén teñen gravado algunhas en catalán e castelán.
A súa música é unha fusión de rock, ska, reggae e folk.
Juan Teijeiro Conde
Traxectoria
Foron xulgados en consello de guerra en xaneiro de 1969. Juan Teijeiro, defendido polo avogado Manuel Salgado Durán, foi condenado a 18 anos de prisión. Pasou polas cadeas de Ocaña, El Dueso, Alcalá de Henares, Teruel e finalmente Xaén. En 1977 denegóuselles a amnistía a Juan Teijeiro e Ernesto Alajarín, mais apelaron ao Consello Supremo de Xustiza Militar , e finalmente foilles concedida a amnistía en abril de 1977. Juan pasou máis de oito anos en prisión, sendo considerado o máis antigo dos presos políticos galegos.
Vic Elford
Traxectoria
En 1967, Elford foi campión europeo de rally nun Porsche 911 oficial. Entre outras vitorias gañou o Rally Monte Carlo de 1968 nun Porsche 911 e só unha semana despois as 24 Horas de Daytona nun Porsche 907, a primeira vitoria na xeral de Porsche nunha carreira de 24 horas.
Mallacán
Compoñentes do grupo
Actualmente, o grupo está formado por sete compoñentes, pero houbo moito cambios de formación durante a historia do grupo:
Destacan por empregar instrumentos tradicionais de Aragón como a gaita de boto e a dulzaina aragonesa.
Vic Elford
Traxectoria
Máis tarde, o mesmo ano, gañou a Targa Florio xunto co veterano Umberto Maglioli nunha famosa carreira tras perder 18 minutos na primeira volta debido a unha falla dos pneumáticos. Elford participou no Gran Premio de Francia e terminou cuarto na súa primeira carreira na Fórmula 1.
Reparada, Salto, Vimianzo
Reparada é un lugar da parroquia de Salto no concello coruñés de Vimianzo na comarca da Terra de Soneira. Tiña 69 habitantes no ano 2018 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística dos cales eran 33 homes e 36 mulleres.
Vic Elford
Traxectoria
Ao terminar o Gran Premio de Mónaco de 1969 a pesar dos problemas, converteuse no único piloto que o fixo ben nos dous eventos de motor máis famosos de Monte Carlo.
Competindo no World Sportscar Championship para Martini Racing contra o poderoso JWA Gulf, logrou unha marca a máis de 380 km/h no Porsche 917 LH na práctica para as 24 Horas de Le Mans de 1971. Logo gañou as 12 Horas sw Sebring nun Porsche 917 K, así como varias carreiras dos 1000 km. de Nürburgring.
Durante as 24 Horas de Le Mans de 1972, cando viu ardendo un Ferrari Daytona diante del, Elford detívose a metade da carreira para salvar o piloto. Ao abrir a porta, Elford atopou a cabina baleira, xa que o condutor xa escapara. Elford entón viu os restos dun Lola entre as árbores, con Jo Bonnier morto. As cámaras capturaron o acto e a Elford nomeárono cabaleiro da Orde nacional do Mérito polo presidente francés Georges Pompidou.
Gañou a Targa Florio, Sebring e Daytona, pero a súa pista favorita era Nürburgring a pesar dos resultados decepcionantes resultados nos seus tres intentos na F1. Os dous primeiros acabaron nos accidentes da volta 1. Os seus dous últimos Grandes Premiod foron no Nürburgring. Ademais dos 1000 km, Elford gañou varias carreiras de 500 km, gañando un total de 6 carreiras importantes. Só Rudolf Caracciola e Stirling Moss superaron esa marca.
Os récords de Elford inclúen: Targa Florio, Nürburgring, Daytona, Sebring, Norisring, Monza, Buenos Aires, Road Atlanta, Laguna Seca, Riverside e Le Mans.
Arroz vaporizado
miniatura|upright|Arroz vaporizado.
Vic Elford
Traxectoria
O 4 de febreiro de 1967 no circuíto de Lydden Hill, gañou o primeiro evento de Rallycross. Máis tarde ese ano gañou o evento de 84 horas do "Marathon de la Route" en Nürburgring, nas versións combinadas de 28 km que raramente se usaron desde a década de 1930. Os compañeiros pilotos Hans Herrmann e Jochen Neerpasch preferiron "o piloto de rally" para pilotar o Porsche 911 a través das 7 horas de duración, catro noites consecutivas en condicións de chuvia e brétema. O coche gañador foi equipado cunha transmisión semiautomática Sportomatic, así como outro Porsche 911S presentado polo equipo de fábrica.
Arroz vaporizado
O arroz vaporizado obtense tras meter o arroz con casca en auga a 60 °C e logo sometelo a unha forte presión de vapor, eliminándose así gran parte do amidón, mais conservando vitaminas e sales minerais que os arroces tradicionais perden durante o seu puído. O proceso de vaporizado fai que o arroz sexa máis fácil de procesar a man, mellora o seu perfil nutricional e muda a súa textura.
Vic Elford
Traxectoria
miniatura|right|220px| Elford nun [[Porsche 908 / 3 de 1971, na práctica para os 1000 quilómetros de Nürburgring.]] Aínda que correu cinco anos para Porsche, Elford tamén correu para Ford, Triumph, Lancia, Alfa-Romeo, Ferrari, Chaparral, Shadow, Cooper, Lola, Chevron e Subaru. Tamén pilotou o Mclaren en F1 e CanAm, Chevrolet en TransAm. En ultramar, Elford tamén participou na CanAm e nas 500 Millas de Daytona da NASCAR. Nos seus últimos anos, Elford viviu no sur da Florida, Estados Unidos. O 25 de xaneiro de 2015, Elford recibiu o premio Phil Hill Award from Road Racing Drivers Club de 2015. Foi presentado polo presidente do club Bobby Rahal.
Arroz vaporizado
Puír o arroz a man, é dicir, retirar a capa de fibra, é máis fácil se o arroz foi vaporizado. O amidón do arroz vaporizado xelatinízase, facéndose máis duro e brillante que outros arroces. Por isto require máis tempo de cocción, quedando máis firme e menos pegañento. En diversos países, o arroz vaporizado precocíñase para acurtar o tempo de cocción.
E aínda que o arroz sofre un precocemento, onde os nutrientes, especialmente a tiamina, do pericarpo son parcialmente pasados para a cariopse do gran, o arroz parboilizado é naturalmente máis nutritivo, pois ningún composto químico é adicionado ao proceso. O seu sabor característico e o seu ton amarelado son consecuencia da mudanza da estrutura do amidón e fixación dos nutrientes, o que indica que o arroz parboilizado ten preservadas as súas propiedades nutritivas naturais.
Vic Elford
Resultados completos na Fórmula Un
miniatura|270px|Vic Elford na carlinga dun incompleto [[McLaren M7B, antes do Gran Premio de Alemaña de 1969 en Nürburgring]] (Chave) As carreiras en letra grosa indican pole position; as carreiras en cursiva indican volta rápida.
A morte na cultura popular galega
As diferentes actitudes ante a morte —propia ou dun ser querido— responden, o mesmo que noutros momentos transcendentais da vida, ás diversas opcións relixiosas e filosóficas de cada quen, pero tamén ó contexto social no que se vive. A Galicia rural, ata hai ben pouco claramente diferente da Galicia urbana, baseábase nunha estrutura de cohesión do grupo social, neste caso o lugar ou a parroquia, cun sistema de colaboración e axudas mutuas firmemente establecido tanto no seu modo de entende-la vida como no seu modo de enfrontarse á morte. As tradicións e prácticas ritualizadas ó redor do momento da morte dun veciño, tantas veces deostadas como simples supersticións, tiñan un significativo valor afectivo e humano, e estaban destinadas a asumir ese momento, a alivia-la dor dos familiares e a fortalece-los lazos que unían ós membros da parroquia ó redor da persoa que falecía e da súa familia.
Diferenzas na concepción da morte no medio rural e no medio urbano
Entende-la morte desde un ou outro punto de vista responde, como xa se dixo, a criterios relixiosos, principalmente, ou filosóficos pero, sexa como for, vai explica-las grandes diferenzas no tratamento social que se lle vai dar a ese momento e na asimilación das súas consecuencias, tanto por parte do suxeito que morre como por parte do ambiente familiar e social que o sobrevive. miniatura|Cruz nun cemiterio dunha parroquia rural|esquerda
Na Galicia rural, tradicional, a morte era algo sempre presente, cotiá, á que se esperaba e para a que cumpría prepararse. Desde sempre estivo rodeada dun complexo sistema de prácticas ritualizadas que comezaban a pórse en acción desde os momentos previos ó pasamento ata máis ou menos tempo despois de producirse este. Estas prácticas, algunhas herdadas desde tempos da romanización ou anteriores, establecéronse secularmente na memoria colectiva, sendo asumidas e coñecidas por todos. En definitiva, e aínda que se saiba perfectamente que a todos nos chega (Ó fin, morrer hai que morrer), no momento último da morte o protagonista está só e ten medo. Tamén a familia vive unha sensación semellante, ante a inminencia da ausencia do ser querido e da perda da súa presenza e amparo. Por todo iso, o grupo familiar e social ó que pertencen préstase a axudar no que estea na súa man e a comparti-la dor, e acoden á casa para demostrar esa solidariedade, ese apoio, ese conforto, nunha despedida que quere pór en evidencia que os protagonistas directos non están sós.
Para unha mellor descrición dos costumes tradicionais que existiron en Galicia ó redor da morte convén diferencia-los distintos momentos ou fases cronolóxicas que se van suceder:
A morte anunciada
Unha das características máis específicas da diferente concepción ante a morte entre o medio rural e o urbano é a preferencia no primeiro por unha morte lenta e anunciada, que permita certa preparación espiritual e poder deixar solucionadas as últimas vontades, fronte á morte rápida, súbita, á que se aspira no segundo caso. Esta distinción dá pé ós conceptos de morte morrida —a que sería por morte natural— fronte a morte matada, porque unha boa morte é a mellor sorte.
Agoiros da morte
miniatura|250px|Exvotos no castelo de Sobroso, Mondariz. En calquera caso, crese firmemente en que a morte sempre avisa, o que permite prepararse para ese momento, e iso axuda a minora-la angustia da ameaza constante da morte. O conto é saber capta-los anuncios que nos envía. Estes avisos chegan por distintas vías: ánimas ou espíritos que se achegan a quen vai morrer ou a alguén do seu contorno (o caso máis coñecido sería o da Santa Compaña); a propia morte que vén advertir o futuro defunto, antes de vir buscalo definitivamente; ou mediante outros sinais emitidos, normalmente, por distintos animais. Tamén se interpretan así outros feitos inexplicables, como o toque dunha campá sen que ninguén a tanxa, a coincidencia do son das campás de dúas parroquias, que se apague un cirio no funeral ou o cheiro a cera ou a aceite nunha encrucillada ou dentro da casa. Verte-lo sal na mesa pode considerarse só agoiro de mala sorte ou mesmo unha maior desgraza, así como escoitar golpes na porta ou na ventá (que se explican como ánimas que veñen petar na porta para entrar na casa). Crese, finalmente, que as ánimas dos familiares emigrados ou que viven lonxe poden vir facernos unha última visita de despedida xusto no instante no que morren.
A capacidade de percibir este tipo de avisos non é común e crese que algunhas persoas son máis propensas que outras. Son os vedoiros, que poden chegar a ver o enterro tal como se vai producir, recoñecendo tanto o morto como os que o acompañan.
Entre os animais que agoiran unha desgraza, os anuncios de morte máis recoñecidos son : miniatura|250px|Un corvo, agoiro de morte
En Arcos de Furcos (Cuntis, Pontevedra), crese que cando morre un cura nacido na parroquia, doce veciños máis morrerán antes de cumprir un ano.
Preparación da familia
Ante a inminencia do momento da morte, perdida xa toda esperanza, a familia comeza a preparar o moribundo a afronta-lo pasamento, á vez que se prepara ela mesma ante a nova situación na que se vai ver a partir dese momento. Familiares e veciños comezan a mobilizarse para axudar e comunica-lo acontecido. Uns avisan o abade da parroquia para que veña darlle o Viático. Outros avisan o resto dos veciños e os familiares que viven lonxe. Outros comezan a prepara-la casa para recibi-la visita dos veciños.
Preparación do moribundo
miniatura|200px|O moribundo recibindo a Extrema Unción (Roger van der Weyden: Os sete sacramentos (1445)) Para axudar a ben morrer ó moribundo colócanlle cousas santas, sobre el ou ó seu carón: crucifixos, estampas, escapularios, cirios acendidos (con especial preferencia os que foron bendicidos o Xoves Santo ou o día das Candeas ) e roupas relixiosas. Resulta habitual recorrer a cubrilo cun hábito de San Francisco, se quen morre é home, ou un manto da Virxe, se é muller. O crego lévalle o viático (etimoloxicamente, as provisións que se lle dan a alguén para a súa viaxe) e dálle a Extrema Unción.
En Moraña (Pontevedra) crese que cando a agonía se prolonga moito é porque o moribundo ten unha débeda pendente con alguén. Sábese porque cando chega esta persoa ó seu carón prodúcese a morte ó pouco tempo, o que se explica como se estivese esperando por el para que o perdoase antes de morrer.
O pasamento
O momento exacto da morte só se podía acreditar por métodos empíricos. A presenza do médico era absolutamente infrecuente polo que non podía contarse cos medios técnicos necesarios para apoiar ese ditame. Ademais de observa-la falta de movementos, a ausencia de respiración, a frialdade que se ía instaurando, o máis común era confirmalo colocando un espello, un cristal ou a folla dun coitelo xunto á boca; outras veces, unha candea:
Confirmada a morte, comezábase a prepara-lo corpo para a súa presentación no velorio e posterior enterro.
A mortalla
O primeiro coidado que se debe ter co defunto é pecharlle os ollos, porque se cre que se quedan abertos van chamando por outra persoa da familia para que o acompañe na viaxe ó outro mundo. Tamén hai que pecharlle a boca, atando o queixo cunha cinta ou cun pano, branco nuns sitios, negro noutros. Unha vez que o cadáver estea ríxido xa se pode quita-lo pano, operación que chaman desempanicar.
A preparación do cadáver comezaba co lavado do seu corpo (no caso dos homes, afeitábannos) como preparándoo para unha longa viaxe ou unha visita importante. Tamén lle tapaban tódolos orificios do corpo, con liño ou algodón, co que se pretendía pechar calquera camiño que puidese permitir ben que a alma retornase ó corpo, ben que lle entrase o Mal. A seguir procedíase a vestilo coa mortalla. A tal fin recorríase á mellor roupa que tivese o defunto, por veces o traxe co que casou, noutros casos cun hábito de San Francisco ou da Virxe, ou ben, se se trataba dunha familia pobre, envolto nunha tea branca. Cítase o caso de ir vestido cun traxe novo, feito con antelación e gardado especialmente para esta ocasión. En Castro Caldelas, eran homes os que amortallaban as mulleres, e estas os homes.
Sobre o cadáver colocábanse unhas tesoiras, unha peza de aceiro, un prato con sal e un peite. Con estes obxectos buscábase couta-la gangrena, que o corpo non inche e protexelo contra o demo. O peite parece vir dun antigo costume de gardar algúns pelos do morto e colocalos nas fendeduras das paredes, como axuda a que as ánimas se orienten mellor cando volvan. Nos Ancares, colocábanlle tamén unha fouce. En Monfero, paraban tódolos reloxos da casa.
Preparación da casa
Tamén había que acondiciona-la casa, especialmente a habitación na que se exporá o cadáver: normalmente o dormitorio, noutros casos a sala máis ampla da casa. Cando se expoñía dentro da caixa, esta se colocaba no chan, sobre un pano negro.
O corpo colocábase sobre o leito –outras veces sobre unha mesa-, coas mans cruzadas no peito; en Loureses (Aguís, Os Blancos, Ourense) atábanlle o brazo dereito á perna esquerda e o brazo esquerdo á perna dereita, por crer que esta postura cos brazos en cruz protexía o morto do demo. Ó lado do corpo, un caldeiro con auga bendita e unha rama de loureiro. Tamén se adoitaba botar sal no chan da habitación para escorrenta-lo demo e abrir unha ventá para que a alma teña por onde saír e non darlle ocasión de introducirse no corpo dalgún dos presentes producíndolle o asombramento ou aire de morto.
Na casa na que hai un cadáver non pode estar ningún meniño a durmir no momento de move-lo corpo dunha habitación a outra porque podería colle-lo aire de morto.
O anuncio á comunidade
miniatura|250px|Espadana de San Pedro de Rocas, Esgos (Ourense) Mentres uns fan todos estes labores, outros encárganse de comunica-la morte a tódolos veciños da parroquia. Esta comunicación podía ser persoal, de porta en porta, ou mediante o toque das campás da igrexa. Nas aldeas, a noticia do pasamento apóiase tamén nas necrolóxicas colocadas en lugares habituais (e, actualmente, na prensa e radio). Cando as campás tocan a morto, o número e ritmo das badaladas –variable en cada parroquia- informaba do sexo e idade de quen faleceu: tres toques seguidos, cunha pausa, anunciaban a morte dun home; dous, a dunha muller.
O velorio
Pouco a pouco, nunha incesante corrente humana, familiares, amigos e veciños van reuníndose na casa para despedi-lo morto, colocado sobre a cama ou xa na caixa, e acompañar á familia durante toda a noite. Tras persignarse e descubrirse, dedicaban uns primeiros momentos de silencio e dor, con distintas mostras de louvanza e aprecio polo defunto. As mulleres quedaban rezando interminables rosarios interrompidos por choros e os homes retirábanse a outra habitación. Pronto cambiaban o tema de conversación facéndoo máis livián e variado, nun intento inconsciente de alivia-la dor e adormece-la angustia ante a morte, para rematar falando do tempo, dos traballos do campo ou de calquera cousa, mesmo xa con momentos de relaxación e algunhas risas máis ou menos disimuladas.
Non era raro que ás poucas horas de velorio comezasen a aparecer barallas e vasos de viño ou augardente, e mesmo xogos diversos, habituais ata os anos vinte do século XX, que chegaban a incluír o morto (xogos de pezas de roupa, nos que tiñan que ir coller algunha peza ou calzado do morto, ou nos que as mozas que perdían tiñan que ir bicalo ). Os xogos de cartas eran máis habituais.
O abellón
Alfredo Brañas recolleu en 1884 unha danza fúnebre na que el mesmo participou en Vilanova de Arousa, denominada o abellón. Consistía en dar voltas ó redor do leito do defunto, todos collidos da man, mentres imitaban o zunido dun abellón. Críase que se algún dos participantes falaba ou interrompía o baile por calquera causa, sería o primeiro dos presentes en morrer.
O enterro
Chegado o día seguinte procedíase ó enterro. O cadáver era retirado da casa a ombreiros dos familiares homes, dentro da caixa, podendo ir esta aberta ou, normalmente, pechada. Sacábano sempre cos pés por diante e pola porta principal. Cando o morto era un neno, a caixa era branca –como símbolo de pureza- e sobre ela colocaban flores; cando era un adulto, era negra ou cuberta de panos negros.
A despedida
O día da morte, [[William-Adolphe Bouguereau|miniatura]] Nese momento liberábase toda a tensión e a familia e as mulleres presentes rompían a chorar despedindo o morto e louvando a berros as súas virtudes. Chamábase a isto face-lo pranto. Habitualmente, as mulleres da casa quedaban nela, logo de despedir o defunto desde a porta ou desde as ventás.
Como antes, tíñase a precaución de que non houbese ningún meniño nin muller preñada durmindo na casa no momento de saca-la caixa para o cemiterio, e incluso evitaban que estivesen presentes nese momento. Tamén, cando o morto era o cabeza de familia, adoitábase saca-lo gando das cortes porque se cría que o morto, dono do gando, podía levar mau del. Outra crenza relacionada co gando é a de non utilizar nunca a porta principal para mete-los porcos mercados na feira, porque esa era a porta pola que sacan os defuntos.
O acompañamento
A orde da comitiva era a seguinte: primeiro un rapaz tocando unha campaíña, logo o sancristán coa cruz da parroquia, a seguir ía o cadaleito portado por catro homes, que se intercambiaban cada pouco. Detrás ía o cura ou curas rezando responsos e, finalmente, a familia, os amigos e os veciños. En Trasparga (Guitiriz), o gando que posuía o morto ía diante do enterro. Durante o camiño ó cemiterio,, as mulleres continuaban chorando e despedindo o morto. Había mulleres que eran contratadas especificamente para facelo, as carpideiras, choradeiras ou pranxideiras. Adoitaban parar nos cruceiros que houbese no camiño e pousaban a caixa para que o crego botase un responso, segundo o solicitasen os asistentes botándolle unhas moedas no cubo da auga bendita.
Cando o morto era un neno, había música alegre. Cando se trataba dun mozo ou moza solteiros, os que carrexaban a caixa enlentecían a marcha ó aproximarse á igrexa, e daban tres pasos adiante e un ou dous atrás, nun significativo intento de prolonga-la súa estancia neste mundo.
A inhumación
miniatura|esquerda|250px|Igrexa de Santa María de Darbo, Cangas do Morrazo (Pontevedra) O enterramento facíase no adro da igrexa, en sagrado. Xa desde tempos dos romanos era habitual que os cristiáns enterrasen os seus mortos cerca das tumbas dos seus mártires, primeiro nas catacumbas e, logo, no interior das igrexas. Co tempo, pasaron a facelo ó redor destas ata que a finais do século XVIII prohibiuse esta práctica e creáronse os cemiterios parroquiais ou municipais. No momento de baixa-la caixa á cova repetíanse os choros e lamentos, despedindo definitivamente o familiar ou veciño. Algúns botaban presas de terra sobre a caixa logo de bicala.
Hai constancia do propósito da igrexa católica para acabar con este costume, xa desde os concilios bracarense e primeiros composteláns porque "es cosa que no place à Dios". En 1740, tras ser informado o arcebispo de Compostela de que nos enterros "concorren todos os descendentes e deudos dos defuntos a chorar a súa morte, máis por estilo e práctica que por dolor dela, o cal afectan con desmesurados berros e accións descompostas, facendo demostracións de querer sepultarse co defunto, con cuxo motivo prorrompen en ridículas expresións", ordenou ós párrocos que multasen a quen así se comportase con catro reais na primeira vez, con oito a segunda e, de reincidir, que se deixase sen dar terra ó defunto ata que as carpideiras se retirasen.
O regreso
Rematado o enterro, os participantes volven á casa do defunto, na que se adoitaba repartir un molete de pan a cada un (pan do defunto) ou só ós nenos (o carolo); noutras ocasións, o pan repartíase entre tódolos pobres do lugar. Pero moitas veces organizábase un verdadeiro banquete, semellante ó que se celebraba nas festas, no que participaban tódolos asistentes ou só os familiares que, por viviren lonxe, quedarían a durmir na casa. Estas comidas fúnebres (das que tamén se cita que se celebraban mesmo antes do enterro, co corpo aínda presente) facíanse na casa do defunto ou na dalgún familiar próximo, rara vez na taberna.
Bernardo Barreiro recolle esta descrición das enchentes que se celebraban no século XVI para celebra-lo Día de Defuntos:
Xa de volta de cemiterio, cumpría tomar certa precaucións para evita-lo aire de morto, como purifica-las roupas que vestían facéndoas pasar por riba do lume (en Campo Lameiro), ou pasar tamén os nenos (en Isorna e Leiro, parroquias de Rianxo). Igualmente, ás doce da noite, varríase a casa doce veces para eliminar calquera posible pegada do morto.
A lembranza
Pero a vida segue e os que quedan teñen que seguir coas ocupacións e traballos de tódolos días. Quen se foi permanece na memoria dos que quedan, durante máis nou menos tempo, e quedan tamén con nós, como ánimas benditas.
A familia mantén o contacto con el a través da oración. Como nunca se pode te-la seguridade de que fose ó ceo, hai que prever que a súa alma estea no purgatorio penando por algún pecado ou falta cometida, polo que cómpren oracións e esmolas que adianten o seu perdón definitivo. Tamén se lles reza para pedirlles axuda e conforto. Neste mesmo contexto nacen os petos de ánimas, onde os crentes botan esmolas para paga-las misas polas ánimas da parroquia. miniatura|Día de defuntos no cemiterio de [[Graba, Silleda|Graba, Silleda]]
Hai certos momentos nos que esta lembranza está máis presente: os cabodanos e o día de defuntos. Tamén no Nadal hai unha lembranza especial polas almas dos que morreron.
O día de defuntos
O día de defuntos, 2 de novembro, dá nome ó propio mes: mes morto ou mes dos mortos e constitúe unha data moi significativa dentro do calendario litúrxico galego. Os camposantos énchense de familiares que van acondiciona-la lousa ou o nicho, levan flores e rezan ó seu pé. Na lareira da casa colócanse cirios ou lámpadas de aceite polas ánimas dos mortos.
En Cambados, crese que o día de defuntos non se debe ir ó mar para evitar coller mortos ou os seus restos na rede.
O tizón de Nadal
Na noiteboa e no día do Nadal adoitaba colocar na mesa un servizo máis para as ánimas que puidesen vir —dos familiares mortos ou calquera outra que fose de camiño—, ou deixábase a mesa sen recoller para que tivesen comida ó seu alcance. Limpábase a lareira con especial coidado de non deixar cae-la cinsa e deixábase un madeiro no lume para que se viñesen quentar. Era o tizón de Nadal ou lume novo, que logo se conservaba como protector contra o raio; na zona de Tui, este mesmo costume seguíase o día de defuntos.
As ánimas que volven do Alén
miniatura|250px|Santo André de Teixido O imaxinario popular non dubida de que as ánimas dos mortos ós que aínda lles quedou algo pendente por facer ou algunha pena que expiar seguen presentes entre os vivos. Entre outras actuacións xa se mencionou que viñan para advertir da morte dun conveciño, pero fan máis. Hainas que buscan axuda para restaurar algún dano que causaran en vida, ou para insistir ante os seus familiares que cumpran as mandas que deixaron ó morreren.
Tamén é sabido que quen non foi a Santo André de Teixido de vivo terá que ir de morto, e iso explica que existan ánimas peregrinando ó mosteiro do santo, como tales ánimas ou reencarnadas en animais. No primeiro caso, son os familiares -normalmente dous- os que acompañan a alma do morto: antes de comeza-la peregrinación, os parentes van onda a tumba do defunto para convidar ó espírito do morto a face-la viaxe con eles. No segundo caso, advírtese que quen se atope unha cobra ou un lagarto no camiño ó mosteiro non lle pode facer mal ningún, porque se trata dunha ánima na súa última peregrinación.
Sakurai
Sakurai (桜井市, さくらいし, Sakurai-shi) é un concello da prefectura de Nara no Xapón. Está situada no centro da rexión de Kinki, no centro-norte da prefectura, na illa de Honshū. A súa superficie é de 98,92 km² e a poboación de 60.374 habitantes (2009) e ten unha densidade de poboación de 610 h/km².
O concello de Uda limita co concello de Yamazoe, Nara, Tenri, Tawaramoto, Kashihara, Asuka, Yoshino, Uda.
Terres de l'Ebre
dereita|miniatura|200px| As Terres de l'Ebre (Terras do Ebro) é unha rexión do sur de Cataluña (España) formada polas comarcas de Baix Ebre, Montsià, Terra Alta e Ribera d'Ebre. É un dos oito ámbitos funcionais territoriais definidos no Plan territorial xeral de Cataluña, para un hipotético desenvolvemento da Comunidade Autónoma en vigairías.
O seu accidente xeográfico máis característico é o curso baixo do río Ebro. O seu territorio, con máis de 3.300 km cadrados representa o 52% da superficie da provincia de Tarragona e o 10% da de Cataluña e está constituído por 52 municipios.
No aspecto ambiental as catro comarcas posúen un importante patrimonio natural: os parques naturais de Delta do Ebro e Portos de Tortosa-Beceite, así como outras zonas que gozan doutros graos de protección, como a serra de Cardó ou a reserva de Sebes en Flix. A este súmaselle o seu legado cultural e histórico-artístico, como os conxuntos históricos de Tortosa, Horta de Sant Joan, Miravet, Batea ou Arnes.
Pablo Graña Alonso
Pablo Graña Alonso, nado en Cangas o 21 de marzo de 1999, é un deportista galego que compite en piragüismo na modalidade de augas tranquilas.
Gañou unha medalla de ouro no Campionato Mundial de Piragüismo de 2019, na proba de C2 200 m.
Señoráns, Salto, Vimianzo
Señoráns é un lugar da parroquia de Salto no concello coruñés de Vimianzo na comarca da Terra de Soneira. Tiña 59 habitantes no ano 2018 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística dos cales eran 33 homes e 26 mulleres.
Salto, Salto, Vimianzo
Salto é un lugar da parroquia de Salto no concello coruñés de Vimianzo na comarca da Terra de Soneira. Tiña 4 habitantes no ano 2019 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística dos cales eran 2 homes e 2 mulleres.
Ribó, Amoexa, Antas de Ulla
Ribó é un lugar da parroquia de Amoexa no concello lugués de Antas de Ulla na comarca da Ulloa. Segundo o IGE, en 2011 tiña 4 habitantes (1 home e 3 mulleres).
Torelo, Salto, Vimianzo
Torelo é un lugar da parroquia de Salto no concello coruñés de Vimianzo na comarca da Terra de Soneira. Tiña 48 habitantes no ano 2018 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística dos cales eran 21 homes e 27 mulleres.
Mathuedoi de Poher
Mathuedoi, Mathedoi ou Matuedus, finado ao redor de 930, foi conde de Poher. Algunhas fontes falan de que sucedeu ao seu pai Arnaldo de Poher, pero o anterior conde de Poher documentado antes de Mathuedoi foi Judicael, co que non se sabe cal era a súa relación e que aparece nun diploma no 871.
Traxectoria
Matuedus estaba casado cunha filla de Alan I da Bretaña, a cuxa morte en 907 reclamou a sucesión ou polo menos envolveuse nas loitas de poder que sucederon entre Rudalt, conde de Vannes, e fillo do falecido, e o conde (ou vizconde) de Cornualla, Gurmhailon ou Gourmaelon, cuxos dereitos non se mencionan. Este último aproveitou a situación para se facer co control do goberno pero non co título real. Como non tiña autoridade, o reino caeu en declive mentres os normandos aproveitaron a situación para asolar o país. Morrería a finais de 913 pero Mathuedoi non puido ocupar o seu lugar e foi obrigado polos normandos a se exiliar en Inglaterra xunto ao seu fillo Alan no 920. Puido saír con toda a súa familia e armas e foi acollido polo rei Aethelstan, que lle deu asilo. Xa non deixou Inglaterra e o seu fillo Alan será o que retornará e recuperará o poder e se fará co trono como conde, tras expulsar os normandos.
Columna vertebral
miniatura|Debuxo representativo dos segmentos da columna vertebral, vista lateral esquerda: rexión cervical (laranxa); rexión dorsal (índigo); rexión lumbar (amarelo); rexión sacra (verde); rexión coccíxea (violeta). Th#: vértebra dorsal. Os sacrum: óso sacro. Coccyx: cóccix. A columna vertebral, raque ou espiña dorsal é unha complexa estrutura osteofibrocartilaxinosa articulada e resistente, en forma de talo lonxitudinal, que constitúe a porción posterior e inferior do esqueleto axial. A columna vertebral é un órgano situado (na súa maior extensión) na parte media e posterior do tronco, e vai dende a cabeza (á cal sostén), pasando polo pescozo e as costas, até a pelve á cal lle dá soporte.
Rexións da columna
A columna vertebral consta de cinco rexións, contando con 33 vértebras, dividíndose en:
Cada rexión ten unha serie de características propias, as cales se van superpoñendo naquelas vértebras próximas á outra zona (por exemplo C7, T12 ou L5).
esquerda|150px|miniatura|visión oblicua
Rexión cervical
Existen 7 vértebras cervicais, con 8 nervios espiñais, en xeral pequenas e delicadas. Os seus procesos espiñentos son curtos (con excepción de C2 e C7, os cales teñen procesos espiñentos mesmo palpables). Nomeados de cefálica a caudal como C1 a C7, o atlas (C1) e o axe (C2), son as vértebras que lle permiten a mobilidade do pescozo. Na maioría das situacións, é a articulación atlantooccipital que lle permite á cabeza moverse de arriba a abaixo, mentres que a unión atlantoaxidoidea permite ao pescozo moverse e virar de esquerda a dereita. No axe atópase o primeiro disco intervertebral da columna espinal. Todos os mamíferos salvo os manatís e os preguiceiros teñen 7 vértebras cervicais, sen importar a lonxitude do pescozo. A vértebras cervicais posúen o forame transverso por onde transcorren as arterias vertebrais que chegan até o foramen magnum para finalizar no polígono de Willis. Estes forámenes son os máis pequenos, mentres que o forame vertebral ten forma triangular. Os procesos espiñentos son curtos e con frecuencia están bifurcados (salvo o proceso C7, onde se ve claramente un fenómeno de transición, asemellándose máis a unha vértebra torácica que a unha vértebra cervical prototipo). 200px|dereita|miniatura|Esquema dunha vértebra torácica
Rexión dorsal
Véxase Vértebra torácica
As 12 vértebras torácicas e os seus procesos transversos teñen unha superficie para articular coas costelas. Algunha rotación pode ocorrer entre as vértebras desta zona, pero en xeral, posúen unha alta rixidez que prevén a flexión ou a excursión excesiva, formando en conxunto coas costelas a caixa torácica, protexendo os órganos vitais que existen a este nivel (corazón, pulmón e grandes vasos). Os corpos vertebrais teñen forma de corazón cun amplo diámetro anteroposterior. Os forámenes vertebrais teñen forma circular.
Rexión lumbar
As 5 vértebras lumbares teñen unha estrutura moi robusta, debido ao gran peso que teñen que soportar por parte do resto de vertebras proximais. Permiten un grao significativo de flexión e extensión, ademais de flexión lateral e un pequeno rango de rotación. É o segmento de maior mobilidade a nivel da columna. Os discos entre as vértebras constrúen a lordose lumbar (terceira curva fisiolóxica da columna, con concavidade posterior).
Rexión sacra
Son cinco ósos que na idade madura do ser humano atópanse fusionados, sen disco intervertebral entre cada unha delas.
Cóccix
Véxase Cóccix
En xeral, son 4 ósos (en casos máis raros poden haber 3 ou 5 vértebras), sen discos intervertebrais. Moitos animais mamíferos poden ter un maior número de vértebras a nivel desta rexión, denominándoselles "vértebras caudais". A dor a nivel desta rexión denomínaselle coccigodinia, a cal pode ser de diversa orixe.
Funcións
As funcións da columna vertebral son varias. Principalmente intervén como elemento de sostén estático e dinámico, proporciona protección á medula espinal recubríndoa, e é un dos factores que axudan a manter o centro de gravidade dos vertebrados.
A columna vertebral é a estrutura principal de soporte do esqueleto que protexe a medula espinal e permite ao ser humano desprazarse en posición erguida, sen perder o equilibrio.
A columna vertebral serve tamén de soporte para o cranio.
Constitución
A columna vertebral está constituída por pezas óseas superpostas e articuladas entre si, chamadas vértebras (vertebræ PNA), cuxo número considerado erroneamente case constante é de 33 pezas aproximadamente, dependendo da especie.
As vértebras están conformadas de tal maneira que a columna goza de flexibilidade, estabilidade e amortiguación de impactos durante a locomoción normal do organismo. A columna vertebral dun humano adulto mide máis ou menos 75 cm de lonxitude.
Curvaturas da columna vertebral humana
As curvaturas da columna vertebral non se producen só debido á forma das vértebras, senón tamén á forma dos discos intervertebrais.
En humanos, a columna conta con dous tipos principais de curvaturas: anteroposteriores (ventrodorsales) e laterolaterais :
Curvaturas anteroposteriores
Descríbense dous tipos de curvaturas: cifose e lordose. A cifose é a curvatura que dispón ao segmento vertebral cunha concavidade anterior ou ventral e unha convexidade posterior ou dorsal. A lordose, ao contrario, dispón ao segmento vertebral cunha convexidade anterior ou ventral e unha concavidade posterior ou dorsal. A columna vertebral humana divídese en catro rexións, cada unha cun tipo de curvatura característica:
Na persoa acabada de nacer, a columna vertebral só conta cunha gran cifose. A lordose cervical e lumbar aparecen logo.
Curvaturas laterolaterais
En humanos, a columna vertebral presenta unha curvatura torácica imperceptible de convexidade contralateral á beira funcional do corpo. Debido ao predominio da condición destra na poboación, a maioría presenta unha curvatura laterolateral torácica de convexidade esquerda.
Anormalidades
Ocasionalmente a coalescencia das láminas non se logra completar e consecuentemente queda unha hendidura nos arcos vertebrais, pola cal protúe as meninxes (dura nai e aracnoide) e xeralmente a propia medula espinal, constituíndo unha malformación denominada espiña bífida. A condición é máis común a nivel lumbosacro, pero pode ocorrer noutras rexións.
As seguintes corresponden a curvaturas anormais:
A Lagoa, Salto, Vimianzo
A Lagoa é un lugar da parroquia de Salto no concello coruñés de Vimianzo na Comarca da Terra de Soneira. Tiña 14 habitantes no ano 2018 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística dos cales eran 7 homes e 7 mulleres.
Aladdin Sane
Aladdin Sane é o sexto álbum de estudio do músico inglés David Bowie, publicado o 13 de xullo de 1973.
Historia e características
Foi gravado durante o seu tour de Ziggy Stardust nos Estados Unidos de América. Está concibido como unha continuación ao seu anterior álbum, The Rise and Fall of Ziggy Stardust and the Spiders from Mars.
O nome do álbum é un calembur entre Aladdin Sane ("Aladino cordo") e A Lad Insane ("Un tipo demente"). Esta era unha referencia ao seu irmán Terry, que fora diagnosticado de esquizofrenia.
O álbum foi descrito polo propio Bowie simplemente como "Ziggy vai a América". Varias das cancións están baseadas en observacións que fixo Bowie durante a súa viaxe polos Estados Unidos como parte do tour.
Temas
Cara 1
Cara 2
Solas (grupo musical)
Solas é un grupo musical estadounidense formado en 1994 que toca música tradicional irlandesa. O seu nome vén do irlandés e significa "luz". A banda formouna Séamus Egan, quen xa gravara dous discos en solitario coma tamén unha banda sonora para unha película; Winifred Horan, membro de Cherish the Ladies; John Doyle, anteriormente membro de The Chanting House canda Egan; Karan Casey e John Williams. A súa primeira actuación foi na Universidade de Georgetown en Washington, D.C. en 1995.
The Chant of Jimmie Blacksmith (filme)
The Chant of Jimmie Blacksmith é un filme australiano de 1978 dirixido, escrito e producido por Fred Schepisi, e está protagonizado por Tom E. Lewis (acreditado como Tommy Lewis), Freddy Reynolds e Ray Barrett. Tamén conta coas aparicións de Bryan Brown, Arthur Dignam e John Jarratt. É unha adaptación da novela The Chant of Jimmie Blacksmith de Thomas Keneally.
Conta a historia dun mozo aborixe australiano explotado que comete un asasinato e ten que agocharse. Está baseado en feitos reais, arredor da vida de Jimmy Governor.
Luís de Sá Bravo
Luís de Sá Bravo, nado en Pontevedra o 29 de decembro de 1909, foi un mestre e político galego.
Gran Premio de Detroit de 1984
O Gran Premio de Detroit de 1984 foi unha carreira de Fórmula Un celebrada o 24 de xuño de 1984 en Detroit, Míchigan. Foi a oitava carreira da tempada de Fórmula Un de.
Kętrzyn
Historia
Os poboadores orixinais da rexión foron a tribo báltica dos aesti, mencionados polo historiador romano Tácito na súa obra Xermania. A vila, coñecida en alemán como Rastenburg e en polaco como Rastembork, foi establecida en 1329 no Estado da Orde Teutónica e lle foron recoñecidos os dereitos de vila en 1357.
Gran Premio de Detroit de 1984
Resumo da carreira
O campión mundial o brasileiro Nelson Piquet superou un choque na primeira volta (grazas a unha nova saída) e dominou toda a fin de semana para lograr a súa segunda vitoria consecutiva. Partindo desde a pole, Piquet liderou de principio a fin e mantivo baixo control a un brillante piloto debutante, Martin Brundle no Tyrrell atmosférico, para gañar o terceiro Gran Premio de Detroit por menos dun segundo. O coche de Brundle foi finalmente descualificado logo dunha longa disputa por ter un lastre ilegal no sistema de auga. Foi unha carreira de desgaste brutal, e só terminaron 6 coches.