cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Basílica de Notre-Dame de la Garde
Nave
Tapizada de mosaicos, a nave irradia un ambiente sobrenatural tinguido de orientalismo. Cóbrese con tres cúpulas decoradas con mosaicos feitos da mesma maneira: sobre un tapiz de flores con figuras en forma de pombas situadas en círculo ao redor dun gran floreiro central. As cores das flores son diferentes para cada bóveda: a primeira de branco e azul, e vermello para a segunda e a terceira. Nas catro esquinas, nas unións da bóveda cos alicerces hai uns medallóns con figuras que representan pasaxes do Antigo Testamento evocando prefiguracións de María. Obsérvanse nos medallóns catro citas, dúas en grego e dúas en latín. A tradución das inscricións é:
Transepto
As partes baixas dos dous transeptos teñen mosaicos inspirados nos que hai en Rávena no mausoleo da emperatriz romana Gala Placidia. Na bóveda do cruceiro esquerdo do coro hai tres escudos de armas: o do papa Pío IX, o de Charles Place, Bispo de Marsella, e o da Basílica de Notre-Dame de la Garde. Na bóveda do transepto dereito do coro, hai tamén tres escudos de armas: o escudo do papa León XIII, o de Monseñor Louis Robert, Bispo de Marsella, e o da cidade de Marsella.
As cabeceiras das arcadas, sobre a ábsida, teñen un mosaico que representa a Anunciación que o anxo fixo a María; á dereita o arcanxo Gabriel que, enviado por Deus, díxolle a María: «Velaquí, que concibirás no teu seo e darás a luz un fillo e poraslle por nome Xesús». Á esquerda a Virxe María dá o seu asentimento.
Coro
O altar deseñado por Révoil e realizado por Jules Cantini entre 1882 e 1886 é de mármore branco cunha base de cinco arcos en bronce dourado descansando sobre pequenas columnas de lapislázuli cunha decoración de mosaico. O tabernáculo está dourado, enmarcado por dúas columnas e dous paneis de mosaicos que representan a dúas pombas bebendo dun cáliz. Detrás do altar atópase unha columna de mármore vermella soportando un capitel de ourivaría sobre o cal está apoiada a estatua da Virxe executada en prata repuxada a cicel polo ourive marsellés Chanuel.
O mosaico da base inferior da ábsida representa nun medallón central unha nave en mares axitados. Na vela do navío atópase unha imaxe da Virxe e, no ceo, unha estrela cunha A e unha M entrelazadas (Ave María: Deus te salve María). Este medallón está colocado no centro dunha decoración suntuosa que representa unha gran follaxe e trinta e dous paxaros. Pódese identificar o pavo real, o papagaio, a bubela, o papoazul, a garza, o xílgaro, etc. Este mosaico ten nove medallóns unidos por ramas de follaxe que conteñen as ladaíñas da Virxe.
Capelas laterais
Os altares das seis capelas son semellantes. Sobre o pé de cada un figura a insignia do santo titular da capela. Jules Cantini construíu os altares, deseñados por Henri Révoil; tamén fixo a estatua de san Pedro e doouna ao santuario.
O teito de cada unha destas capelas está decorado cun mosaico. Nun lado está o nome e o brasón da persoa que proporcionou o financiamento para a súa construción e no outro un símbolo do santo a quen está dedicada a capela. Así pois atópanse os seguintes motivos:
Restauración (2001-2008)
As fachadas envelleceron considerablemente e os mosaicos interiores non se conservaron correctamente despois da guerra polo que houbo que facer importantes obras de restauración que se levaron a cabo entre os anos 2001 e 2008.
Renovación exterior
Mentres que a maioría das pedras usadas demostraron ser moi resistentes co tempo, non foi así coa pedra verde chamada golfalina. Esta pedra deteriorouse rapidamente como resultado da contaminación industrial, en particular polas calefaccións de carbón. Erosionouse até unha profundidade de 3-5 cm. A canteira de onde se extraeu a pedra, preto de Florencia, pechara tempo atrás pero atopouse outro lugar nun viñedo preto de Chianti onde se extraeron 150 m³ de golfalina. As pedras defectuosas substituíronse por pedras idénticas pero tratadas superficialmente para resistir á contaminación.
Tamén causaran desfeitas nas pedras algúns reforzos metálicos oxidados. Dúas armaduras tiñan un problema particular: a que rodea a parte superior da cámara da campá, cuxa misión é fortalecer esta zona durante o seu abalo, e a que rodea a parte superior da torre do campanario sobre a que descansa a estatua monumental. Algunhas armaduras protexéronse mediante un tratamento catódico e noutras substituíuse a materia metálica en mal estado por aceiro inoxidable.
Restauración interior
A restauración dos mosaicos confiouse ao artista marsellés Michel Patrizio cuxos traballadores se formaron na escola de mosaicos de Spilimbergo, ao norte de Venecia, na difícil técnica de mosaico que se perpetuou en Friuli. As teselas, que son os pequenos elementos que forman o mosaico, proporcionounas o obradoiro Orsoni de Venecia tal e como orixinalmente eran. A parte máis danada era a cúpula máis próxima ao coro, xa que foi necesario cambiar todos os mosaicos dourados. Algunhas partes dos mosaicos, que ameazaban con despegarse, consolidáronse mediante inxeccións de resina.
O sistema de iluminación mellorouse substancialmente en 2007 o que achegou máis esplendor aos mosaicos. O sistema de iluminación está en proceso de modernización mediante a instalación de luminarias tipo led, de moi baixo consumo.
Escritura
Moitos escritores describiron a famosa basílica. Pódense destacar as seguintes citas:
Os pintores da basílica
miniatura|Puntillismo de Paul Signac: Porto de Marsella e Basílica. Numerosos pintores representaron o porto de Marsella e, ao fondo, a basílica de Notre-Dame de la Garde. Paul Signac, que deu orixe ao puntillismo, realizou en 1905 con esta nova técnica unha pintura exposta no Museo Metropolitano de Arte de Nova York.
Albert Marquet produciu varias obras sobre o tema, entre elas un óleo sobre lenzo pintado en 1916 titulado «Le cheval à Marseille». Esta pintura, exposta no Museo de Belas Artes de Bordeos, amosa un cabalo no peirao do porto sobre un fondo onde figura o outeiro de Notre-Dáme de la Garde. Outra máis, exposta no Museo de Arte Ohara de Kurashiki, chámase «Le port de Marseille dans la brume» na que a Basílica emerxe dunha bela paisaxe brumosa. Charles Camoin tamén realizou varios cadros nos que se mostra a Notre-Dáme de la Garde como en «Le vieux port et Notre-Dáme de la Garde» pertencente a unha colección particular.
Tamén realizou algunha obra Raoul Dufy como a pintada en 1908 titulada «Le port de Marseille».
A Boa Nai
Notre-Dáme de la Garde é considerada polos cidadáns como a gardiá e protectora da cidade, de aí o seu nome común de «Bonne Mère», Boa Nai, e tamén polo seu nome popular de María (nai de Xesús).
Exvotos
esquerda|miniatura| Capela de exvotos de San Pedro. Toda a relixiosidade mediterránea maniféstase pola presenza de numerosas veas e ofrendas votivas ofrecidas á Virxe en agradecemento por unha graza espiritual ou temporal concedida e, tamén, para proclamar publicamente e lembrar que se recibiu esta graza. Un dos documentos máis antigos relativos a esta práctica é unha acta notarial de 11 de agosto de 1425 no que un tal Jean Aymar pagou cinco floríns pola compra de imaxes de cera para ofrecelas á Virxe en recoñecemento dun favor. Durante unha viaxe ao sur de Francia que fixo Aubin Louis Millin de Grandmaison a principios do século, chamáronlle a atención os numerosos exvotos ofrecidos a Notre-Dame de la Garde: «O camiño cara ao oratorio é traballoso e difícil. A capela é pequena e estreita e en todas partes hai tributos da piedade dos navegantes: No teito colgan veleiros pequenos co seu aparello e teñen o seu nome na popa; son os que a nai de Cristo rescatou dun cruel naufraxio ou salvados da furia dos piratas e corsarios».
As paredes das capelas laterais dos dous santuarios superpostos, a cripta e a igrexa superior, están recubertas nun primeiro nivel por laxas de mármore. As partes superiores das capelas laterais están ocupadas por exvotos pintados colocados en varios andeis superpostos. A maioría destes exvotos datan da segunda metade do século XIX porque os anteriores á Revolución desapareceron durante este período. As representacións máis numerosas son relativas a naufraxios e tormentas. Tamén se ven outras escenas moi diferentes: lume, accidente automobilístico ou ferroviario, enfermo na cama, etc. Tamén hai diversos exvotos relacionados co equipo local, o Olympique de Marsella, como camisetas doadas por xogadores e peticións en favor del. O lugar é, de xeito evidente, insuficiente e as últimas placas votivas fixáronas ás paredes dos socalcos da basílica. Finalmente, a igrexa superior conserva moitas maquetas de barcos ou aeronaves recentemente restauradas e tradicionalmente colgadas das bóvedas do edificio.
En 2013, o ano da capitalidade cultural europea de Marsella, a basílica de Notre-Dame de la Garde recibiu máis de 1 800 000 visitas incluídos os turistas.
En 2015, tamén foi seleccionada en representación da rexión Provenza-Alpes-Costa Azul para participar na elección de «Le Monument préféré des Français», organizada polo programa de televisión francés do mesmo nome, presentado por Stéphane Bern e transmitido por France 2. A votación dos internautas deixouna no 5º posto. centro|miniatura|upright=3.2|Panorama de Marsella desde a Basílica.
El Risitas
Juan Joya Borja, nado en Sevilla o 5 de abril de 1956 e finado o 28 de abril de 2021, foi un actor e humorista español coñecido artisticamente como "El Risitas", célebre por aparecer no programa de televisión de Jesús Quintero e en películas como Torrente 3: El protector. Foi coñecido internacionalmente polos memes que se fixeron cas súas actuacións en Youtube.
Síntese de galactosa
A síntese da galactosa foi o primeiro descubrimento relevante que realizou o médico e bioquímico arxentino, e logo Premio Nobel de Química, Luis Federico Leloir. O descubrimento, realizado en 1947, baseouse nun problema formulado polo biólogo Rawell Caputo no tecido dunha glándula mamaria.
1958
Outros
Historia ano a ano
Moeda-nariz de formiga
miniatura|279x279px|Moedas-nariz de formiga achadas en Xiaogan, provincia de Hubei (Museo Provincial de Hubei). As moedas-nariz de formiga (en chinés: 蚁鼻钱 ; pinyin: yǐ bí qián, "moeda como o nariz dunha formiga"), coñecidas tamén como moedas yi-bi, eran unhas pequenas moedas chinesas fundidas en bronce e emitidas no Estado de Chu durante o período dos Reinos Combatentes (475-221 a. de C.).
En lingua chinesa coñécense tamén como 鬼脸钱 (guǐ liǎn qián; "moeda coa cara do diaño").
Tipoloxía
esquerda|miniatura|[[Anverso dunha moeda-nariz de formiga]] miniatura|Molde para a fundición de moedas-nariz de formiga (Museo de Shanghai) Estas moedas parecen ser, pola súa forma ovalada, unha evolución das moedas-cuncha. Teñen habitualmente entre 14 e 18 milímetros de altura e entre 5 e 7 de ancho, e pesan arredor de 3 gramos. Nos seus anversos amosan unha inscrición arcaica e no extremo inferior presentan un pequeno furado (frecuentemente non completo), en tanto que os seus reversos son planos.
Canto ás inscricións, coñécense oito variantes, das que só catro foron descifradas e as outras catro son obxecto de debate entre os investigadores.
Villa Park
Villa Park é un estadio de fútbol situado en Birmingham, Inglaterra. Foi inaugurado en 1874 e ten capacidade para 42.788 espectadores, aínda que actualmente está en ampliación para poder albergar 51.000 espectadores. É o estadio onde xoga o Aston Villa Football Club, equipo da Premier League inglesa. O seu enderezo completo é Trinity Rd, Birmingham, B6 6HE.
Moeda-nariz de formiga
Tipoloxía
A denominación de "moeda-nariz de formiga" foilles dada polos seus descubridores, que nalgúns casos tamén as denominaron como "moedas-cara de fantasma", baseándose na confusa aparencia das moedas. Porén, o que as fai semellar unha cara de formiga (sobre todo no modelo máis común) é realmente a lenda arcaica de gran tamaño, o que se ve favorecido ademais polo furado inferior, que lembra unha boca.
Galactosa
Dende o punto de vista químico é unha aldosa pois o seu grupo químico funcional é un aldehido (CHO) localizado no carbono 1. Por outra parte, ao igual que a glicosa, a galactosa é unha piranosa xa que teoricamente pode derivarse do anel de seis lados formado por 5 átomos de carbono e 1 de osíxeno, chamado pirano.
As aventuras de Arthur Gordon Pym
As aventuras de Arthur Gordon Pym (orixinalmente The Narrative of Arthur Gordon Pym of Nantucket) é unha obra de Edgar Allan Poe que constitúe a súa única obra dentro da narrativa longa. Pertencente ó xénero do terror, practicamente inaugura un novo xénero: a ficción fantástica de terror.
Trama
A obra conta as aventuras mariñas de Arthur Gordon Pym. Poden distinguirse dúas partes claramente diferenciadas: na primeira, a obra mantense circunscrita ás obras de aventuras mariñas, piratas incluídos, con elementos propios procedentes da súa obra O escaravello de ouro e os seus diversos elementos de terror que caracterizan ás súas obras; na segunda, a obra introdúcese de cheo no campo da fantasía.
Entre os diversos autores que utilizaron esta obra coma fonte de inspiración, pódese citar a H. P. Lovecraft. As bases sentadas por esta obra son un forte seudo-cientifismo (que xa se atopa no romanticismo) e a utilización da épica da viaxe por territorios descoñecidos.
J. R. R. Tolkien pode considerarse, a traveso das obras de H. P. Lovecraft como herdeiro indirecto. Os principais elementos da súa obra, coma o viaxeiro por territorios ignotos e hostís, o mal latente e descoñecido ou a simboloxía, poden atoparse anticipados nesta obra.
Acanthophis pyrrhus
Acanthophis pyrrhus é unha especie de cobra pezoñenta nativa de Australia.
Descrición
Pertencente ao xénero Acanthophis, o seu corpo é curto e groso, cabeza triangular, cairos móbiles e un rabo delgado e moi flexible. Poden chegar a medrar ata os 70 centímetros, cunha lonxitude entre o fociño e a cloaca de 62 cm, presentando unha aparencia plana. A súa cor pode ser castaña avermellada brillante ou amarelo avermellada, con bandas fortes ou ou discretas de cor amarelo que serven como camuflaxe coa contorna. A punta do rabo, distintivamente escura, úsaa como isco para atraer a potenciais presas. Os seus cairos son máis longos que os da maioría das cobras velenosas australianas.
George Albert Boulenger foi o primeiro, en 1898, en describir a especie.
Distribución
A especie vive en zonas áridas e desérticas, desde a costa de Australia Occidental ata o centro do país, chegando ata o sur de Kalgoorlie e ao Territorio do Norte, habita en áreas remotas, entre herbas do xénero Triodia, chans pedregosos, cumiais de area e afloramentos rochosos de Australia Occidental e Central. A Acanthophis antarcticus, unha especie relacionada, ten unha distribución diferente habitando no sur e leste de Australia.
Comportamento
Esta cobra só traba cando sente unha unha presa ou unha ameaza moi próxima a ela, normalmente están máis activas ao escurecer, tan só ocasionalmente se poden ver durante o día permanecendo no alto de arbustos ou na herba xacendo alí. A súa alimentación principal consiste en lagartos, especialmente da familia Scincidae e o Physignathus lesueurii, e pequenos maníferos. .
Pezoña
Os seus cairos son longos, e as súas glándulas producen unha cantidade considerable de pezoña tóxica, aínda que son resistentes a trabar a non ser que sintan a ameaza moi próxina e raramente atacan aos humanos. Con todo a especie considérase moi perigosa. A pezoña é principalmente unha neurotoxina, e aínda que chegou a ter unha taxa de mortalidade do 50%, agora raramente causa a morte.
Reprodución
A especie reprodúcese durante a primavera ou ao comezo do verán, e as crías nacen na fin do verán ou ao comezo do outono, a diferenza doutras cobras a nai retén os ovos no seu corpo ata que están formadas para vivir de xeito independente, poden nacer ata 13 exemplares en cada niñada.
Aspazija
Elza Johanna Emilija Lizete Pliekšāne, nada como "Elza Rozenberga" en Jelgava (Zemgale) o 16 de marzo de 1865 e finada en Jūrmala o 5 de novembro de 1943, foi unha poeta e dramaturga letoa, máis coñecida co pseudónimo de Aspazija. Aspazija é a transliteración ao letón de Aspasia.
Traxectoria
Naceu no seo dunha familia acomodada con terras para o cultivo en propiedade en Zemgale, na parroquia de Daukšas, en Zaļenieki. Estuda na escola primaria Zaļaismuiza, na escola primaria feminina Jelgava Dorothea e no Gymnasium feminino da Trindade de Jelgava (1874-1884), curso superior que non rematou, abandonando a piques de celebrar a súa graduación. A autora foi unha apaixonada pola literatura e poesía alemá da época, escribindo os seus propios poemas nesa lingua con 14 anos. .
Cos anos o seu interese pola literatura medra ata integrarse no movemento letón da «nova corrente» (en letón: Jaunā strāva), onde coñecerá a un dos seus líderes, Jānis Pliekšāns (máis coñecido como Rainis), editor de xornal, poeta e avogado. Comezan unha relación que culmina no seu casamento en 1897, tralo cal sofren un exilio causado polo conflito do seu país con Rusia que os levará a vivir en Lituania e Suíza. Coa fin da primeira guerra mundial e a consecuente independencia de Letonia, a parella regresou ao país, momento a partir do cal Aspazija comezou a colaborar co movemento feminista. A autora afiliouse ao Partido Socialdemócrata Obreiro Letón e asistiu a tódalas sesións da Saeima desde 1920 a 1934.
Durante o período do seu exilio ata o seu retorno, a parella traduciu unha gran cantidade de obras da literatura alemá ao letón, como o traballo de Johann Wolfgang von Goethe, e Aspazija en solitario traduciu obras de Henryk Sienkiewicz e do poeta austríaco Robert Hamerling. En colaboración co seu marido durante a Revolución de 1905, Aspazija participou activamente no apoio a diversos movementos sociais, sendo considerado o seu drama Silueta líquida unha arenga con grande impacto no espertar do espírito nacional e de independencia letón.
Cristovo, antipapa
Cristovo, nado en Roma e finado en 906, foi un antipapa. Depuxo ao Papa León en 903, ao ano seguinte foi deposto polo Papa Serxio III.
Hai quen afirma que era un papa lexítimo, e aínda que non foi entronizado como papa segundo as prácticas usuais, algún tempo despois foi recoñecido como papa. Estivo incluído na maioría das listas modernas de papas até mediados do século XX. Hoxe a Igrexa católica considérao un antipapa.
Traxectoria
Era un romano, e o seu pai chamábase León. Era Cardeal de San Dámaso cando se converteu en papa destronando pola forza ao seu precursor o Papa León V, e encarcerouno, aparentemente en outubro do 903. Dado que León falece ao pouco tempo en prisión, logo da súa morte Cristovo pode ser considerado o papa. Os relatos de Auxilius de Nápoles (870-930) e Eugenius Vulgarius (887-928) indican que o Papa Serxio III asasinou a León V e a Cristovo.
Un documento grego do século XI di que Cristovo foi o primeiro papa que, na súa profesión da fe que enviou segundo o costume a Serxio, patriarca de Constantinopla, indicou que o Espírito Santo procedeu do Pai e do Fillo. O problema para aceptar esta declaración é que non había ningún patriarca Serxio nesta época.
Destronado
Cristovo foi destronado do papado polo Papa Serxio III (904 - 911), e forzado a terminar a súa existencia como monxe, aínda que Vulgarius menciona que foi esganado na prisión.
Lexitimidade
Algúns consideran a Cristovo un papa lexítimo, aínda que a súa maneira de tomar posesión do papado foi completamente contraria aos usos canónicos. Por tanto atopamos o seu nome incluído en todos os catálogos de papas máis ou menos contemporáneos. O seu retrato atópase na galería de retratos dos papas na Basílica de San Paulo Extramuros, en Roma, e entre os frescos dos papas do século X pintados no século XIII nas paredes da igrexa de San Pier-in-Grado, nos arredores de Pisa. Os seus sucesores, por outra banda, recoñecérono como papa; xa que o Papa León IX ao confirmar os privilexios da abadía de Corbie en Francia, mencionou as concesións precedentes de Bieito e de Cristovo. Este privilexio é o único dos actos de Cristovo que subsiste. Con todo, a partir da primeira metade do século XX non o consideran un papa lexítimo e o seu nome borrouse da lista de Papas do Anuario Pontificio.
Aspazija
Poesía
miniatura|Casa da poeta na cidade costeira de Jūrmala.
Biomolécula
miniatura|200px|Representación tridimensional da proteína [[mioglobina, mostrando as súas hélices alfa representadas por fitas. Esta foi a primeira proteína da que se resolveu a súa estrutura por cristalografía de raios X en 1958.]]
As biomoléculas son as moléculas que forman parte natural dos seres vivos. As biomoléculas poden ser orgánicas ou inorgánicas, e en tamaño poden ser pequenas moléculas ou grandes macromoléculas. As biomoléculas orgánicas son as proteínas, carbohidratos, lípidos e ácidos nucleicos. As pequenas moléculas adoitan ser metabolitos primarios. Aínda que as moléculas orgánicas son as máis características dos seres vivos, estes tamén conteñen moitas moléculas inorgánicas en forma de auga, sales e gases; de feito, a auga é a biomolécula máis abondosa nos seres vivos. A maioría das biomoléculas sintetízanse endoxenamente nos seres vivos, pero algúns seres vivos toman do exterior biomoléculas que son necesarias despois para o funcionamento do seu metabolismo, como as vitaminas, ácidos graxos esenciais, aminoácidos esenciais, minerais...
As biomoléculas e as súas reaccións son estudadas pola bioquímica e a bioloxía molecular.
As biomoléculas están formadas por un conxunto de elementos químicos, denominados bioelementos, entre os cales os máis abondosos son: oxíxeno, carbono, hidróxeno, nitróxeno, fósforo e xofre, que constitúen o 96-99% do corpo dos seres vivos. Moitos outros elementos, como o calcio, cloro, sodio, ferro e moitos outros biometais están presentes tamén en pequenas cantidades.
Tipos de biomoléculas
Existen diversos tipos de biomoléculas:
Ademais, nos organismos vivos hai moitos pequenos metabolitos. Entre os pequenos metabolitos hai moitos ácidos orgánicos, cetoácidos, azucres fosfatados, vitaminas... Tamén os monómeros que forman as macromoléculas, como aminoácidos, nucleótidos, monosacáridos.
A distinción entre moléculas orgánicas pequenas e macromoléculas adoita facerse considerando que as pequenas teñen pesos moleculares entre 100 e 1000 daltons e ata uns 30 átomos de carbono, mentres que as macromoléculas son máis grandes. Moitas moléculas pequenas adoitan atoparse disoltas no citoplasma, onde constitúen os intermediarios a partir dos cales se forman as macromoléculas. Tamén son intermediarios nas reaccións de produción e almacenamento de enerxía.
Macronutriente
Os macronutrientes son os nutrientes necesarios en grandes cantidades para que o organismo leve a cabo as súas funcións vitais. Á súa vez divídense en dous grupos: elementos primarios, principais ou maiores (nitróxeno, fósforo e potasio) e elementos secundarios ou menores (calcio, magnesio e xofre).
Na nutrición vexetal os elementos nutritivos primarios xeralmente son os que primeiro expresan a súa baixa concentración no solo polos seus altos niveis de extracción por parte das plantas, mentres que os secundarios son requiridos en pequenas cantidades e a súa deficiencia non é tan evidente pero si moi importante.
Un factor decisivo que afecta á dispoñibilidade de nutrientes é o pH.
Ligazóns externas
Macronutrient Macronutriente
Trofeo Teresa Herrera 2002
A 57º edición do Trofeo Teresa Herrera celebrouse na Coruña entre o 8 e o 10 de agosto de 2002. O campión foi o Deportivo da Coruña, que derrotou ao Cruz Azul mexicano na final, logrando o seu 10º título.
O canario Juan Carlos Valerón foi designado mellor xogador do torneo.
Falkenberg
Falkenberg é unha localidade sueca no condado de Halland, e é capital do municipio de Falkenberg. No ano 2017 a cidade tiña 44 195 habitantes. Está situada na desembocadura do río Ätran, na baía de Kattegat. O nome está formado polas palabras suecas falk (falcón) e berg (montaña). Falkenberg é un popular destino turístico no verán.
Simbad o mariño
miniatura|250px|Simbad o mariño. Pintura de [[Milo Winter (1914).]]
Simbad o mariño (en السندباد البحري; romanizado como as-Sindibādu al-Baḥriyy) é un relato coñecido en todo o mundo debido ao libro As mil e unha noites, obra á que non pertencía nas súas orixes que lle deu moita máis fama a este relato que ao de "Simbad o Terrestre", tamén tradicional e protagonizado por un viaxeiro diferente pero de idéntico nome.
Segundo René Khawan, tradutor e crítico libanés, o relato das aventuras de "Simbad o mariño" só foi introducido nas Noites cara aos inicios do século XVIII, e con moita cautela, ao abeiro da fantasía dos copistas. Así, a primeira edición impresa en árabe d'As mil e unha noites (Calcuta, 1814-1818) inclúe este relato coma un anexo ao final do libro e só se integra no seu esquema a partir da edición exipcia de 1835, e dun modo resumido e expurgado.
Segundo o relato, Simbad viaxou sete veces, vivindo en cada ocasión unha máis emocionante aventura. Crese que orixinariamente moitos destes relatos están inspirados na Odisea de Homero.
O inicio: Simbad o porteiro e Simbad o mariño
As mil e unha noites, a colección de relatos na que atopamos esta historia, adopta a forma de contos que a fermosa Xerezade, unha doncela, lle conta ao rei Sharyar. Este tiña como costume deitarse cada noite cunha doncela virxe que mandaba executar á mañá seguinte xa que estaba convencido de que non atoparía unha muller con boas virtudes. Por iso as historias que lle conta Xerezade teñen a finalidade de manter vivo o interese do sultán para que este desexe escoitala ao día seguinte. Isto acontece no período de mil e unha noites. Na fin da noite número 536 Xerezade dá o escenario dos contos de Simbad. Nos días de Haroun Al-Rashid, califa de Bagdad, un cargador (o que transporta as mercadorías polos demais no mercado e en toda a cidade) senta para descansar nun banco á porta dunha casa dun rico comerciante. Alí quéixase a Alá pola inxustiza dun mundo que lles permite aos ricos vivir na facilidade mentres el debe traballar e segue a ser pobre. O propietario da casa escoita os seus lamentos e chámao. Os dous chámanse Simbad. O rico dille ao pobre como chegou a ser o que era por Fortuna e Destino no transcurso de sete marabillosas viaxes que logo procede a contar.
A primeira viaxe de Simbad
Despois de desbaldir a riqueza que lle deixara o seu pai, Simbad vai ao mar para recuperar a súa fortuna. Establécese en terra non que parece ser unha illa, pero esta resulta ser un xigantesco peixe ou balea na que as árbores botaran raíces polo longo tempo que estivera durmindo preto da superficie. O peixe somérxese nas profundidades, e o buque parte sen Simbad que se salvará pola oportunidade de ter un bocoi enviadopola graza de Alá. Chega a unha illa na que se lava e o rei, amigo seu, o nomea capitán de porto. Un día o propio buque de Simbad chega ao porto e recupera os seus bens. O rei dálle un rico presente e regresa a Bagdad, onde volve á súa vida de facilidade e pracer.
A segunda viaxe de Simbad o mariño
miniatura|esquerda|Simbad o mariño no val dos [[diamantes.]] Na segunda xornada do conto de Simbad (pero a noite 549 de Xerezade xa que interrompe o conto cada mañá para burlar as intencións do rei), Simbad o mariño conta a forma na que creceu a súa inquietude na súa vida de lecer e como se botou de novo ao mar posuído pola idea de viaxar polo mundo dos homes e de ver as súas cidades e illas. Abandonado accidentalmente polo seu buque, encóntrase varado nun inaccesible val de serpes xigantes, e mesmo xigantescas aves, os rocs, que depredan sobre eles. O chan do val está alfombrado con diamantes que os comerciantes colleitan lanzando enormes anacos de carne no val. As aves levarán estes anacos de carne ata os seus niños, a onde chegan os homes para recoller os diamantes que chegan pegados a ela. O espelido Simbad ata un dos anacos de carne ás súas costas e un paxaro acaba por levalo ata o seu niño, no que enche un gran saco de pedras preciosas. Rescatado polos comerciantes, regresa a Bagadad cunha fortuna en diamantes, vendo moitas marabillas no camiño.
A terceira viaxe de Simbad o mariño
miniatura|dereita|250px|O xigante da terceira viaxe, por Henry Justice Ford. Ansioso de viaxes e aventuras, Simbad embarca de novo en Basora. Por casualidade el e os seus compañeiros chegan a unha illa na que son capturados por ''unha enorme criatura á semellanza dun home, de cor negra,... cos ollos como brasas de lume e os dentes coma cairos de xabarín e unha gran mandíbula coma a boca dun pozo. Por outra banda, ten beizos coma os dun camelo, colgando ata o seu peito, as orellas caen sobre os ombros e as unllas das súas mans eran coma as gadoupas dun león''. Este monstro comeza a comer a tripulación, primeiro o Mestre, que é o máis gordo. Na edición de Burton, este toma nota de que o xigante é claramente Polifemo.
Simbad pensa un plan para cegar o xigante cun ferro incandescente. El e o resto dos homes puideron entón escapar. Despois de novas aventuras (entre elas unha xigantesca serpe pitón da cal escapa grazas á súa intelixencia), regresa a Bagdad, máis rico ca nunca, onde lles deron esmola e xenerosidade á viúva e o orfo, coma acción de grazas polo meu feliz regreso, e esqueceron todas as penas, mentres que comía ben, bebía ben e vestía ben, logo de todo o que caera sobre min e todos os perigos e penas que sufrira.
A cuarta viaxe de Simbad o mariño
Dada a súa inquietude, Simbad volve ao mar e, como é costume, naufraga e encóntrase cuns salvaxes espidos. A alimentación dos seus compañeiros é unha herba que os priva da razón e que os engorda para a mesa. Simbad négase a comer a loucura da indución da planta e cando os caníbales perden o interese nel, escapa. Un barco de recolectores de pementa transpórtao a unha illa na que o rei amiga con el e lle regala unha fermosa e adiñeirada muller. Simbad coñece moi tarde un curioso costume desa terra: cando unha persoa morre, o seu cónxuxe é sepultando en vida con ela coas súas mellores roupas e xoias. A esposa de Simbad cae enferma e morre pouco despois deixando a Simbad atrapado nunha caverna subterránea, unha timba comunal, cun xerro de auga e sete pezas de pan. Cando estes víveres están a piques de se esgotar, outra parella (o marido morto, a muller aínda viva) aparece na caverna. Simbad golpea á esposa ata a morte e queda coas súas racións.
Eses episodios seguen. Pronto Simbad acada unha importante reserva de pan e auga, así coma de ouro e xoias dos cadáveres, pero aínda non puido escapar. Ata que un día un animal salvaxe amósalle unha pasaxe para o exterior, moi por riba do mar. Dende alí pasa un buque que o rescata e que o leva a Bagdad, onde dá esmola aos pobres e volve á vida de pracer.
A quinta viaxe de Simbad o mariño
miniatura|dereita|Unha ave [[roc (mitoloxía)|roc escachando o barco de Simbad.]]
Cando xa estivera un tempo en terra logo da miña cuarta viaxe, e cando na miña comodidade e praceres cheos de posibilidades e na ledicia das miñas grandes ganancias e beneficios, esquecera todo o que padecera de perigos e sufrimentos, o carnal home foi cativado unha vez máis polo desexo de viaxar e ver os países estranxeiros e as illas. Simbad volve ao mar e, ao pasar por unha illas deserta, a tripulación atopa un ovo xigante que Simbad recoñece coma pertencente a un roc. Por curiosidade a tripulación desembarca para velo e acaba rompéndoo e utiliza o polo coma comida. Simbad recoñece inmediatamente a loucora do seu comportamenteo e ordena que todos volvan aos buques.
Porén, os rocs enfurecidos pronto se dan de conta do buque e tratan de destruílo deixando caer rochas xigantes que levaban nas súas poutas. Naufraga unha vez máis e Simbad é escravizado polo Vello do Mar, que cabalga sobre os seus ombreiros coas súas pernas tortas e rodea o pescozo de Simbad e non o deixa fuxir cabalgándoo de día e de noite. Iso fai que Simbad acabe vendo con agrado a morte.
Finalmente el fai viño e convence ao Vello do Mar para que o beba. Entón, cando se descoida, mátao despois de embebedalo e escapa. Un barco lévao ata a cidade dos Simios, un lugar cuxos habitantes pasan cada noite en embarcacións mentres a súa cidade fica á mercé dos monos comedores de homes. Porén, mediante unha enxeñosa trampa, Simbad recupera a súa fortuna grazas aos simios. Unha vez máis encontra un barco que o leva de volta a Bagdad.
A sexta viaxe de Simbad o mariño
miniatura|dereita|250px|Simbad na balsa, por René Bull. "A miña alma arela as viaxes e o tráfico". Simbad volve naufragar, desta volta de xeito tan violento que o seu buque desfaise en anacos por cantís de grande altura. Carecentes de alimentos, os compañeiros de Simbad morren, ata que só el queda vivo. Descobre un río e constrúe unha balsa, que pasa por unha espenuca, baixo os cantís. O regato semella estar cheo de pedras preciosas e decátase de que na illa hai máis. Simbad queda durmido polas viaxes a través da escuridade e esperta nunha cidade onde "os diamantes se atopan nos seus ríos e as perlas están nos seus vales".
O rei deslúmbrase co que Simbad lle relata sobre o gran Harún e pídelle que leve varios agasallos de volta a Bagdad no seu nome:
E así, Simbad regresa a Bagdad, onde o Califa fai moitas preguntas polos informes que Simbad lle dá das terras de Ceilán.
A sétima e última viaxe de Simbad o mariño
Ao regresar á cidade, Simbad decátase a través da súa esposa de que os homes-paxaros son demos, aínda que ela e o seu pai non son da súa especie. E así, a suxestión dela, Simbad vende tódalas súas posesións e regresa con ela a Bagdad, onde por fin decide vivir tranquilamente gozando a súa riqueza, sen buscar máis aventuras.
Burton inclúe unha variante do sétimo conto, na cal Harún al-Rashid lle pide a Simbad que leve un agasallo ao rey de Serendib. Simbad responde: "Por Deus o Omnipotente, oh, meu Señor, tomei unha aversión ás viaxes e cando oio a palabra 'viaxe', as miñas extremidades tremen". Logo cóntalle ao califa das súas desafortunadas viaxes; Harún concorda en que, cunha historia desas, só el ten o dereito de decidir as súas viajes. Porén, un mandato do califa convénceo e organízase a sétima viaxe de Simbad, a súa única viaxe diplomática.
O rei de Serendip está moi compracido cos agasallos, que inclúen, entre outras cousas, a bandexa de comida do rei Salomón. Na viaxe de volta ocorre a habitual catástrofe: Simbad é capturado e vendido como escravo. Xunto co seu mestre, dispáralle a uns elefantes con arco e frecha, ata que o rei dos elefantes o leva ao cemiterio dos elefantes. O mestre comprácese coas enormes cantidades de almafí que hai amoreado e, grazas á habelencia do aventureiro, regresan a Bagdad con ouro e almafí. "Aquí foime ver o califa e despois de saudalo e bicar as súas mans, informeille de todo o que me ocorrera; do cal se alegrou pola miña seguridade e deu as grazas ao Deus todopoderoso e fixo que a miña historia sexa escrita en letras de ouro. Entón levoume á miña casa e reuniuse coa miña familia e irmáns e tal é o fin das historias que me ocorreron durante as miñas sete viaxes. Loado sexa Deus, o Único, o Creador, o Creador de tódalas cousas no Ceo e na Terra!".
Aquí Scheherazada conclúe os contos de Simbad o mariño, co rei Shahryar ben compracido e sen facer máis mención de Simbad o porteador.
Simbad na literatura contemporánea
O mito de Simbad foi reinterpretado en obras da literatura contemporánea, como a novela Si o vello Sinbad volvese ás illas... (Álvaro Cunqueiro, 1961), que foi levada ao cinema en 2011 por Antón Dobao co título de Sinbad.
Valerii Gergiev
miniatura|dereita|Gérgiev, en 2007. Valerii Abisalovich Gergiev (en Валерий Абисалович Гергиев), nado en Moscova o 2 de maio de 1953, é un director de orquestra e director artístico de ópera ruso.
É director xeral do Teatro Mariinski e tamén asociado coa Ópera do Metropolitan, a Orquestra Filharmónica de Rotterdam e a Orquestra Sinfónica de Londres.
Daitō
Daitō (大東市, だいとうし, Daitō-shi) é un concello xaponés da prefectura de Osaca. Está situado ó leste da prefectura, na parte norte de zona de Kawachi, no centro da rexión de Kinki, no centro-oeste da illa de Honshu. Ten 18,27 km² de superficie e unha poboación de 125.546 habitantes (2009) e ten unha densidade de poboación de 6.870 hab./km².
JYP-Akatemia
O JYP-Akatemia é un equipo de hóckey sobre xeo da cidade de Jyväskylä (Finlandia). O club foi fundado en 1974 como Jyväskylän Lohi, adoptando a súa denominación actual no 2011. Actualmente compite na segunda categoría do hóckey sobre xeo finés, a Mestis, conseguindo a súa mellor clasificación na tempada 2009-10, cando conseguiu o subcampionato tras caer na final fronte ao Jokipojat de Joensuu, conseguindo na tempada seguinte a medalla de bronce. Xoga os seus partidos como local no Synergia-areena, un pavillón con capacidade para 4.618 espectadores.
Xogadores destacados
Inclúe xogadores do Diskos e D-Kiekon:
Manuel Escribano Subías
Carlos Manuel Escribano Subías, nado en Carballo o 15 de agosto de 1964, é un eclesiástico católico latino galego, dende 2010 bispo de Teruel e Albarracín.
Traxectoria
Estudou no Seminario Maior de Lleida e na Pontificia Universidade Gregoriana de Roma, onde obtivo a Licenciatura en Teoloxía Moral (1994-1996). Foi ordenado sacerdote o 14 de xullo de 1996, incardinado na arquidiocese de Zaragoza.
Bolton Wanderers F.C.
O Bolton Wanderers Football Club é un equipo profesional de fútbol inglés, situado na cidade metropolitana de Bolton, no Gran Manchester. Membro fundador da Football League, o Bolton tivo a súa primeira etapa de éxito na década de 1920, cando gañaron a FA Cup até en tres ocasións. Xa no ano 1958 o club consegue o seu cuarto título de copa grazas aos dous goles de Nat Lofthouse. Con todo o club pouco a pouco comezou a decaer, chegando a xogar na Fourth Division (Cuarta División) en 1987, mais volvendo á máxima categoría tan só quince anos despois, en 1995. O seu último ascenso á Premier League foi en 2001, onde se manteñen na actualidade.
Manuel Escribano Subías
Traxectoria
Exerceu de vigairo da parroquia de Santa Engracia (Zaragoza) entre 1996 e 2000. Nese mesmo ano foi destinado como párroco á parroquia do Sagrado Corazón da mesma cidade, e no 2008 regresou como párroco a Santa Engracia.
Bolton Wanderers F.C.
Na tempada 2005-06 o club xogou nunha competición europea por primeira vez, chegando á ronda de dezaseisavos de final da Copa da UEFA. Dúas tempadas despois o club repite participación nesa competición tras acadar o sétimo posto da liga inglesa, chegando esta vez a oitavos de final. O Bolton Wanderers trasladouse ao seu actual estadio, o Reebok Stadium, en 1997, tras xogar durante 102 anos en Burden Park. Cómpre destacar que o Bolton é o equipo que máis tempadas xogou na máxima categoría do fútbol inglés sen ter gañado o campionato de liga, sendo a tempada 2008–09 a súa participación número setenta.
Manuel Escribano Subías
Traxectoria
Foi patrono da Fundación da Universidade San Xurxo (2006-2008) e da Fundación San Valero (desde o 2008), amais de consiliario do Movemento Familiar Cristián (2003-2010) e vigairo episcopal do sector Centro da arquidiocese de Zaragoza (2005-2010). Desde 2005 é profesor do Centro Rexional de Estudos Teolóxicos de Aragón.
Bolton Wanderers F.C.
Fundación
O Bolton Wanderers foi fundado en 1874, cando estudantes da Christ Church Sunday School da cidade de Bolton, no Gran Manchester, crearon un club de lecer, co obxectivo de fomentar a práctica do deporte. Tres anos despois este novo club adoptaría o nome Bolton Wanderers. Nos seus comezos, o equipo gañou fama disputando campionatos rexionais de menor importancia, sendo o primeiro gran desafío en 1881-82, cando participou por primeira vez na Copa de Inglaterra, o principal torneo da época. A pesar dalgúns fracasos, o equipo conseguiu confirmarse como un dos máis notables da época, tanto que foi convidado a participar da primeira edición da Football League en 1888.
Manuel Escribano Subías
Traxectoria
O 20 de xullo de 2010 foi nomeado bispo de Teruel e Albarracín por Bieito XVI, sucedendo a José Manuel Lorca Planes. O 26 de setembro dese mesmo ano recibiu a ordeación episcopal na catedral de Teruel de mans de Antonio María Rouco Varela, acompañado do nuncio Renzo Fratini e do arcebispo emérito de Zaragoza Elías Yanes Álvarez.
Bolton Wanderers F.C.
Fundación
Até a fin do século XIX a única pasaxe memorsble para a historia do Bolton foi en 1895, cando o equipo pasou a xogar no Burnden Park, un estadio recentemente-construído que, posteriormente, ficaría coñecido como un dos grandes escenarios da historia do fútbol inglés. En campo, o Bolton só facía temporadas medianas. A pesar de non ficar ameazado pola caída, tamén nunca chegou preto das primeiras posicións.
Primeira metade do século XX
miniatura|esquerda|Alf Farman (1889-1895) A situación empeoraría coa chegada do século XX, cando despois dunha mala tempada en 1901-02 acaba relegado á segunda división. Con todo, o retorno á categoría non tardou, aínda que unha vez máis non significaría batallar por títulos. Así, o Bolton comezaría a súa historia como un dos equipos "ascensor", que acostuma alternar moito de división. Os trocos só comezarían tras a paralización do fútbol na segunda metade da década de 1910, por mor do transcurso da primeira guerra mundial. No inicio dos anos 1920 o Bolton lograría as súas maiores glorias até a actualidade.
Neste período o club conquistou tres das súas catro Copas de Inglaterra. A primeira foi en 1922-23, diante dun rexistro de público histórico, 150.000 espectadores na primeira final disputada no estadio de Wembley. Con David Jack e John Smith no elenco, o equipo bateu o West Ham (nesa época en Segunda División). Tres anos despois, David Jack volvería a ser o heroe do segundo trofeo da competición, esta vez fronte o Manchester City, cun resultado de 1 a 0 con gol seu. A emoción tamén estaría presente no terceiro título. Desta vez, os responsables foron Billy Butler e Harold Blackmore, que marcaron os dous goles na vitoria por 2 a 0 sobre o Portsmouth nos quince minutos finais.
O bo momento, porén, acabaría coa chegada da década de 1930. Nese período, o Bolton descendeu novamente cara a división inferior, e o seu retorno non acontecería até a tempada 1934-35, dando inicio a vinte e nove anos consecutivos de permanencia. No entanto, estar entre os mellores non significou ser un deles, e o Bolton dificilmente conseguiu aproximarse as primeiras posicións da Liga inglesa. Curiosamente, o seu único gran momento foi deixado de lado pola situación en que aconteceu. Durante a paralización do campionato inglés por mor da segunda guerra mundial, entre os anos 1940 e 1946, os equipos continuaron en actividade disputando o que chamaban Campionato de Fútbol da Guerra. Ese torneo era dividido de acordo coas posicións xeográficas de cada equipo. En 1944-45, o Bolton vence ao Manchester United, xa nesa época un dos maiores clubs do país, na rolda norte da disputa, e no enfrontamento co Chelsea, campión da rolda sur, o equipo novamente sae vitorioso, conseguindo se campión do Campionato Fútbol da Guerra. Porén, o título non está recoñecido como un título de liga.
Co retorno das competicións, o Bolton non mostrou o mesmo desempeño, e só volvería destacar nos anos 1950. Na segunda metade desta década, o equipo conseguiu seu cuarto e último título da FA Cup. O grande artífice daquel trofeo foi o seleccionable Nat Lofthouse, así na tempada 1957-58, na final contra o Manchester United, marcou os dous goles da vitoria por 2 a 0. A xeración vencedora, como outras na historia da agrupación, duraría pouco.
Finais do século XX e actualidade
Con iso, nas décadas subsecuentes, o Bolton volvería á normalidade de ascensos e descensos na liga, non conseguindo nunca nin unha estabilidade na primeira división nin unha campaña razoable entre os mellores. Nos anos 1960 e 1970, o club alternou entre a segunda e a primeira división. Na década de 1980, a situación foi a peor, xa que despois dalgunhas tempadas na terceira división, o equipo chegou, en 1987, a caer na cuarta.
De aí en diante, o equipo precisou de moito esforzo para recuperar seu prestixio. Comezou a facelo en 199-93, ao eliminar o poderoso Liverpool da Copa de Inglaterra. Dous anos despois, o Bolton alcanzou novamente a primeira división. Na tempada 2007-08, despois de dúas participacións na Copa da UEFA, o Bolton tiña grandes esperanzas en disputar ben os campionatos, porén a pesar das moitas contratacións, non obtivo éxito. O equipo rematou en 16º lugar na liga inglesa, e nin chegou a sequera a poder disputar a Copa Intertoto, que lles puido dar un pase á Copa da UEFA.
Cadro actual
Cadro actualizado a 30 de xaneiro de 2010.
Récords de xogadores
Estatísticas a 24 de maio de 2009. Os xogadores en letra grosa seguen a xogar actualmente no Bolton Wanderers.
Galardóns individuais
Os seguintes xogadores foron os máximos goleadores de toda Europa (antes da instauración en 1968 do premio Bota de Ouro) mentres xogaban para o Bolton Wanderers:
Afrika Korps
O Deutsches Afrika Korps era unha forza militar alemá enviada ao norte de África en 1941 como apoio das tropas italianas que estaban sendo derrotadas polos ingleses durante a segunda guerra mundial. O seu comandante era o Mariscal de campo Erwin Rommel, coñecido como o Raposo do deserto.
dereita|miniatura|300px|Avance da 39ª sección Panzerjäger pertencente ao Afrika Korps, 1942.
Tivo unha brillante actuación, combatendo en inferioridade de condicións contra as tropas británicas do xeneral Bernard Law Montgomery, ata ser derrotado na Segunda Batalla de El Alamein (23 de outubro ao 3 de novembro de 1942).
Antecedentes
A invasión de Grecia debilitara tamén a posición británica no norte de África. En febreiro de 1941, Hitler enviou en apoio aos italianos ao recentemente formado Afrika Korps, baixo as ordes do tenente xeneral Erwin Rommel.
A finais de marzo, o Afrika Korps atacou as desguarnecidas tropas británicas de Cirenaica. A audacia de Rommel e a súa valiosa experiencia na utilización dos tanques, adquirida en Francia o ano anterior, sorprendeu completamente ás tropas de Wavell. A mediados de abril, os alemáns alcanzaron a fronteira de Exipto, capturaron ao xeneral O'Connor e illaron o porto de Tobruk, onde unha gornición australiana tratou de aguantar a súa posición.