cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Iemen do Sur
Historia
En xuño de 1969, os grupos marxistas máis radicais do goberno tomarían forza e mudaron o nome do país para República Popular Democrática do Iemen. Todos os partidos políticos foron absorbidos polo Partido Comunista Iemenita, volvéndose o único partido legalizado.
O Partido Comunista aliñou ao Iemen ao Bloque Socialista, aproximando relación coa Unión Soviética, Cuba e a República Popular da China.
Emblema de Djibuti
O emblema nacional de Djibuti foi adoptado tras producirse a declaración de independencia do país o 25 de xuño de 1977.
Na parte central deste escudo aparece representada unha lanza colocada verticalmente, detrás dun escudo tradicional. Baixo o escudo hai dous brazos, situados ós lados da lanza, portan senllos machetes. Os dous brazos simbolizan aos dous grupos étnicos de Djibuti: os afar e o clan dos issa.
Na parte superior do escudo figura unha estrela vermella de cinco puntas e na súa parte exterior aparecen representadas esquemáticamente dúas pólas de loureiro.
Aceiro azul
Aceiro azul (en Blue Steel) é un filme estadounidense de 1990 dirixido por Kathryn Bigelow e protagonizado por Jamie Lee Curtis, Ron Silver e Clancy Brown.
Estreouse en galego o 1 de setembro de 1994 a través da TVG.
El Besòs i el Maresme
thumb|Barrio do Besòs i el Maresme, coa Rambla de Prim no centro, visto desde o Hotel Princess El Besòs i el Maresme é un barrio do distrito de Sant Martí da cidade de Barcelona. Atópase na zona nordés, no límite co municipio de Sant Adrià de Besòs. O barrio creceu pola construción de vivendas durante as décadas de 1950 e 1960 para reducir o déficit destes que había na cidade.
Bandeira de Chile
A bandeira de Chile, coñecida como A estrela solitaria, foi adoptada oficialmente o 18 de outubro de 1817. Está dividida horizontalmente en dúas franxas: a superior é azul e branca mentres que a inferior é vermella. Sobre o cantón azul, sitúase un estrela de cinco puntas de cor branco.
As principais interpretacións do uso das cores da bandeira atribúen ó azul a representación dos ceos e o océano Pacífico; ó branco, os cumios nevados da cordilleira de los Andes; e ó vermello, o sangue verquido polos heroes nacionais na loita pola independencia. Á súa vez, a estrela simboliza os tres poderes do Estado chileno (Executivo, lexislativo e xudicial) que velan pola integridade da nación; porén, outras interpretacións atribuirían a estrela única como referencia ó Estado unitario, a diferenza de, por exemplo, a bandeira dos Estados Unidos de América cuxas múltiples estrelas representan o federalismo.
Porén, segundo os relatos do poema épico A Araucana (1569), as cores da actual bandeira chilena remontaríanse ás bandas tricolores empregadas polos toquis mapuches durante a Guerra de Arauco contra a Conquista española, mentres que a estrela sería a representación da estrela de Arauco, segundo Bernardo O'Higgins.
O Día oficial da Bandeira nacional celébrase o 9 de xullo en conmemoración dos 77 soldados que faleceron en 1882 na Combate de Concepción, durante a Guerra do Pacífico.
Construción e despregue
300px|dereita|Construción da bandeira de Chile. miniatura|250px|Imaxe dunha bandeira chilena. O cantón presenta unha cor azul mariño, unha das tonalidades máis usadas no pavillón patrio.
O Goberno de Chile usa un logotipo baseado na bandeira nacional e as súas cores están definidas tanto no sistema Pantone como no RGB e CMYK para a súa utilización en formatos dixitais e impresos. Estas cores poderían semellar as tonalidades oficiais da bandeira, mais non corresponden precisamente a estas.
-409
Outros
Historia ano a ano
Real Zaragoza
É o 9º equipo na Clasificación histórica da Primeira División completando 55 tempadas na devandita categoría. Foi subcampión nunha ocasión e conta ademais con 6 títulos de Copa, unha Supercopa de España e, a nivel europeo, unha Recopa e dúas Copas de Feiras, ademais de numerosas participacións para competicións continentais.
O 10 de setembro de 2009, a IFFHS publicou a clasificación dos mellores clubs europeos do século XX, ocupando o Real Zaragoza a posición número 37 debido aos campionatos europeos conseguidos no século XX, a Copa de Feiras de 1964 e a Recopa de Europa en 1995. Actualmente ocupa o posto número 355 na clasificación mundial de clubs da IFFHS e o 59º posto na clasificación histórica do mesmo organismo.
Conta cuns 30.000 abonados e un orzamento anual de 36.000.000 €. É o 7º equipo en número de aficionados en España (2,7%), segundo a enquisa do CIS de maio de 2007.
Estadio
dereita|250px|miniatura|Imaxe lateral do [[estadio de La Romareda.]]
O estadio do Real Zaragoza é La Romareda, cunha capacidade para 34.596 espectadores e cunhas dimensións de 105 x 68 metros.
Inaugurouse cun partido entre o Real Zaragoza e Osasuna o 8 de setembro de 1957, sendo presidente do club maño Cesáreo Alierta. O resultado do encontro foi 4-3, a favor do Real Zaragoza, con goles de Vila (o primeiro gol na Romareda), Wilson, Murillo e Vila (de novo) para o Real Zaragoza, e Areta, Sabino e Glaría para Osasuna. A capacidade inicial do estadio era de 32.416 espectadores, 16.000 sentados.
Xogadores
Ao longo da historia do equipo, máis de 500 xogadores pertenceron ao mesmo desde o seu fundación en 1932, moitos dos cales logo de retirados pasan a ser coñecidos como os veteranos e están aglutinados nunha asociación conxunta ao club.
Palmarés
150px|miniatura|[[Recopa de Europa de 1995 gañada polo Zaragoza.]]
Filial
O Real Zaragoza B é o equipo filial do Real Zaragoza. Fundouse no 1965 e xoga na Segunda División B.
Eclipse solar do 3 de novembro de 2013
miniatura|600px|Ilustración mostrando onde a eclipse poderá ser vista
Unha eclipse solar total ocorreu o 3 de novembro de 2013. Foi unha eclipse híbrida do Sol cunha magnitude de 1,0159. Foi visíbel con totalidade no norte do Océano Atlántico, ao leste de Florida, Gabón e en África, ao sur de Costa do Marfil e Ghana, como máximo 1 minuto e 39 segundos. Tamén foi visíbel na parte da Rexión Norte e en todo territorio do Nordeste do Brasil.
Armil, Lousada, Xermade
Armil é un lugar da parroquia de Lousada no concello lucense de Xermade na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 3 habitantes (2 homes e 1 muller).
Golfo de Adén
A súa lonxitude é de 1000 km e a súa anchura varía entre 150 e 440 km. O golfo é unha vía moi importante para o transporte da produción do petróleo do Golfo Pérsico, o cal dálle unha notable importancia a nivel mundial. Ademais, encóntranse nel numerosas cantidades de peixes e corais, posto que as súas augas non foron contaminadas dun xeito apreciable. Os dous portos máis importantes están en Adén, no Iemen e en Bardera e Bosaso, en Somalia.
Camporredondo, Pedrafita de Camporredondo, Baralla
Camporredondo é un lugar da parroquia de Pedrafita de Camporredondo no concello lugués de Baralla na comarca dos Ancares. Segundo o IGE, en 2011 tiña 23 habitantes (12 homes e 11 mulleres).
Golfo de Adén
Non é unha zona considerada segura, dada a inestabilidade de Somalia e a que o Iemen posúe forzas de seguranza insuficientes para a zona, existindo casos de piratería e de ataques terroristas.
Geocapromys ingrahami
O Geocapromys ingrahami é unha especie de roedor da familia Capromyidae É endémica das Bahamas. Os seus hábitats naturais son os bosques baixos subtropicais ou tropicais, as matogueiras subtropicais e tropicais e áreas rochosas.
Descrición
Esta especie é un roedor semellante a unha rata cunha cola curta e unha lonxitude do corpo de preto de 60 cm. A súa pelaxe varía de cor, dende o negro, marrón, agrisado, branco ou avermellado.
Abadexo
O abadexo,  badexo badeixo, Pollachius pollachius, é un peixe osteíctio da orde dos gadiformes e familia dos gádidos.
Os exemplares novos (é dicir, os de tamaño pequeno ou mediano) denomínanse cerretas corbelos, corobinas, curubelos, paleotas , sarretas , serretas, sarretos ou zarretas.
Descrición
Ten un corpo alongado e esvelto que mide, habitualmente, entre 40 e 80 cm de lonxitude, se ben pode chegar aos 130 cm (dato rexistrado por Svetovidov). Ten unha cor parda olivácea no dorso, que se vai facendo máis pálida nos flancos ata chegar á branca de prata brillante no ventre. Está cuberto de pequenas escamas revestidas de mucosidade. Os ollos son grandes, de diámetro maior que a a unha vez e media da lonxitude do fociño. A mandíbula inferior é prominente (sobre todo nos adultos) e carece de barbelas no mento. Os dentes son pequenos, agudos e subiguais, existindo en ambas as dúas mandíbulas e no vómer; na mandíbula superior forman como unha carda e na inferior dispóñense en dúas filas dianteiras e unha a cada lado das ramas mandibulares. O bordo posterior do maxilar acaba na vertical que pasa polo bordo anterior do ollo.
A altitude máxima do seu corpo equivale á cuarta ou quinta parte da súa lonxitude e posúe o contorno transversal redondeado. As aberturas nasais están no terzo superior da lonxitude do rostro e a primeira, redonda e pequena, posúe no seu bordo posterior unha membrana que, rebatida, lle serve de opérculo; a posterior, oval e de maior tamaño, carece de membrana dérmica marxinal. miniatura|Abadexo pescado en mar aberto cun peso de 7,5 kg.
A primeira aleta dorsal orixínase un pouco antes da vertical que pasa pola abertura anal; é triangular e nos adultos está precedida por un suco. A segunda dorsal ten a base o dobre de longa que a primeira e a primeira aleta anal é a máis longa de todas. As aletas adoitan ser da cor do dorso corporal ou máis claras, semellantes ás manchas dos flancos ou manchadas de cor amarela. A liña lateral do corpo do abadexo destaca pola súa cor escura; nalgúns exemplares pode ser parda, violácea ou agrisada, separada sen transición da cor metálica dos flancos.
A primeira aleta anal é longa, e ten a súa orixe debaixo da metade posterior da base da primeira das tres aletas dorsais. A aleta caudal ten forma de media lúa. A liña lateral é negra e, por riba das aletas pectorais, cuérvase cara ao dorso.
Os adultos adoitan posuír unha coloración máis uniforme que a dos novos, aínda que menos intensa e dunha tonalidade máis ocre; no seu dorso poden existir bandas de cor amarela, transversais á dirección dos raios.
Segundo Moreau, nos exemplares novos as dúas primeiras aletas dorsais son dun fondo azulado atravesado por dúas bandas alaranxadas, salvo a terceira aleta, que só posúe unha; as anais son vermellas, co bordo pardento, e na axila das pectorais adoita existir unha mancha negra diminuta.
Especies semellantes
O abadexo pode ser facilmente confundido con outros membros moi próximos da familia dos bacallaus: o fogueiro ou burro (Melanogrammus aeglefinus), ou o fogoneiro ou carboeiro (Pollachius virens), pero existe unha serie de características que os diferencian. O fogueiro ten unha liña lateral recta de cor clara mentres que o abadexo posúe unha liña lateral escura, que se encontra curvada por riba da aleta pectoral. A mandíbula do carboeiro é bastante uniforme, mentres que o abadexo se caracteriza por presentar a mandíbula inferior saínte e sen barbelas no mento, características propias dos gádidos, e por presentar tres aletas dorsais e dúas anais; as aletas pectorais son pequenas, e as abdominais, que son diminutas, están preto da gorxa.
Área de distribución
A súa área de distribución esténdese polo océano Atlántico nororiental, desde as costas de Islandia e Noruega setentrional, polo norte, ata as costas norteafricanas, polo sur. Abunda fronte as costas de Escocia, e é das especies máis costeiras desta familia.
Aínda que o abadexo é un peixe que procede do Atlántico norte, estendeuse por toda a costa galega, sobre todo polas zonas da Coruña, Vigo e Pontevedra. Atópase en abundancia sobre fondos de rocha aínda que non deixa de existir nos de area e noutros fondos chans de análoga natureza. Adoita verse preto da superficie cando hai bancos de peixes ós que persegue con insistencia.
A súa presenza en augas galegas foi citada por primeira vez por Cornide en 1788, como Gadus pollachius. De Buen (1935) tamén o rexistra como G. pollachius, así como Steindachner en Lozano y Rey (en 1960), que o observou na Coruña e Vigo, e o propio Lozano y Rey, tamén en 1960, na Coruña, Pontevedra e Vigo. Xa co nome actual, Pollachius pollachius, cítanos Lens (1978) en Ribeira; Fernández el al. en Galicia (1978), e sobre fondos da plataforma continental desde o alfoz do Miño ata Fisterra (1979); Iglesias (1981), en polígonos de bateas mexilloeiras na ría de Arousa e Iglesias e González Gurriarán (1984) en polígonos de mexilloeiras na ría de Pontevedra.
Bioloxía
Demersal ou de zonas intermedias, vive en augas costeiras, os máis novos (curubelos) máis preto da beiramar, ata os 200 m de profundidade. Os individuos de gran tamaño viven en fondos altos, rochosos e abruptos en torno a illotes; os animais pequenos prefiren os fondos areosos, cerca do litoral. Conforme van crecendo, desprázanse a augas máis profundas, onde adoitan vivir cerca das rochas.
Os adultos so nadan en cardumes na época da reprodución. . Esta ocorre na primavera no sur de Noruega e no norte do mar do Norte, ao oeste e sur das illas Británicas e na península Ibérica, a profundidades de entre 100 e 200 m. Os ovos e as larvas son peláxicos; os ovos eclosionan á semana da desova, e as crías peláxicas permanecen preto da costa durante 2 ou 3 anos, a miúdo en cardumes semellantes aos dos fogueiros.
A desova transcorre entre febreiro e maio, cando a auga está a unha temperatura de 8 a 10 °C. Cada femia pon até catro millóns de ovos. Os ovos flotan cerca da superficie á deriva nas capas superiores do mar; as larvas e crías aliméntanse de plancto na proximidade das costas, crecen ata unha lonxitude duns cantos centímetros e adoptan unha dieta de camaróns, cangrexos e outros crustáceos. Os abadexos novos fan migracións para estenderse por toda a costa. Os abadexos adultos aliméntanse de peixes pequenos, como espadíns, lanzóns, xardas, arenques e sardiñas, que viven en augas de pouca profundidade, e de crustáceos peláxicos (camaróns ect). Os exemplares máis pequenos acostuman alimentarse de crías de bacallau, ás que acometen por sorpresa dende atrás. O seu método favorito de alimentarse é rondar, mirando cara a arriba entre as algas ou no medio de escollos, agardando nesta posición a que a marea lles traia o alimento, e raras veces descende ata o fondo para alimentarse de vermes, crustáceos e moluscos.
Pesca e consumo
A súa carne é boa e fortemente coloreada, pero consérvase mal. As embarcacións comerciais pescan o abadexo con volantas (os grandes) e trasmallos (os corbelos), sendo tamén frecuente a pesca con liñas e corricán.
Considérase unha excelente peza de pesca deportiva, pois pode pescarse doadamente dende a beira con cana e liñas, e cando prende no anzol deféndese e nada buscando refuxio entre as rochas. Pola noite é facilmente atraído polas luces, feito aproveitado polos pescadores de xarda que o pescan por acometividade, con corricán.
Son unha parte importante das pesqueíras de Inglaterra e o Atlántico norte onde se extrae como pesca adicional nas do bacallau e o fogueiro. As capturas anuais europeas son dunhas 15 000 t.
A súa pesca está en perigo pola sobrepesca, tanto de adultos como de xuvenís. En Galicia, a venda total nas lonxas ascendeu a 302 113 kg en 2009.
É un dos reis da caldeirada, no seu punto xusto de cocción. Pódese preparar tamén á romana e grellado, formando parte adoito das zarzuelas de peixe. Clasifícase dentro dos peixes brancos, polo seu baixo contido en graxa.
Orixe e difusión do nome
A primeira documentación da voz abadexo está no Vocabulario do Humanista de Palmireno, de 1569, onde figura como sinónimo de molva e está considerada palabra castelá (s.v. aselli). Ata a publicación do estudo sobre esta obra considerábase como primeira data de documentación a de 1582, nunha obra de santa Tareixa. Pola definición de abadexo que fixo o naturalista malagueño García de la Leña vese que a súa información é libresca: ''Abadexo ou bacallao: peixe común, coñecido baixo de moitos nomes; algúns distínguennos e téñennos por peixes distintos, por ser menos grosos e máis parduscos que o bacallau, en ter a cabeza máis delgada e longa, e outras pequenas diferenzas. Linneo pono co nome latino de "Gadus pollachius"''. Viera e Clavijo identifican o abadexo co Gadus pollachius de Linneo, e sinalan que "vulgarmente chamase tamén abade". A documentación da voz dende o século XVI é moi extensa, como consta no Diccionario Histórico. A difusión actual da palabra é moi grande, ó ter correspondentes en todas as linguas peninsulares. Porén, na gran parte do litoral non é coñecida a especie ou o nome se aplica a outras especies. É voz común e xeral en todo o Cantábrico e en Galicia, mentres que en Andalucía só se coñece na costa gaditana.
Outras denominacións e homólogos estranxeiros
Nas Canarias recóllese abae como nome deste gádido, aínda que tamén designa en varios puntos ao Serranus alexandrinus, o Serranus cabrilla (cabriña) ou o Serranus guaza (cherna común). O –e final da palabra revela a súa orixe portuguesa, malia iso nesta lingua perdeuse e a denominación deste e outros gádidos é badejo, que é un castelanismo.
En Galicia, xunto con badexo e as súas diversas variantes de tipo fónico, tamén ten certa difusión o nome cerreta ou serreta para designar os abadexos novos, ó igual que en todo o Cantábrico. Trátase dunha voz derivada do galego cerro (pronunciado serro nas Rías Baixas, que significa "espiñazo" e que procede do latín cĭrrus, do mesmo significado. Tamén en Galicia os abadexos novos reciben outro nome: curubelo, que se presenta en numerosas variantes como corobelo, corubelo ou corbelo. A pesar de que algunhas destas formas podería facer cavilar que se trata dun derivado de corvo, non parece que sexa esta a orixe, senón que máis ben crese que é unha corrupción dunha forma antiga "curadelo", que é o equivalente galego do nome castelán sinalado por Cervantes curadiño, que designaba primeiro o peixe curado e máis tarde o peixe vivo.
Ligazóns externas
북대서양대구
Comarcas da Rexión de Murcia
A Rexión de Murcia é unha comunidade autónoma española. O punto segundo do artigo 3 do Estatuto de Autonomía da Rexión de Murcia prevé a creación de comarcas:
Non obstante, a Asemblea Rexional de Murcia aínda non aprobou unha lei de comarcalización.
Campionato Brasileiro Série A 1975
O Campionato Brasileiro Série A 1975, oficialmente I Copa Brasil foi a 19º edición da Série A, o primeiro nivel de fútbol no Brasil. Comezou o 20 de agosto e finalizou o 14 de decembro de 1975. O campión foi o Internacional.
Comarcas da Rexión de Murcia
Comarcas
miniatura|Mapa comarcal da Rexión de Murcia, segundo a división proposta polo Consello Rexional de Murcia en 1980. A seguinte división comarcal foi realizada polo Consello Rexional de Murcia, ente preautonómico, en 1980, antes da aprobación do actual Estatuto de Autonomía, baseándose no informe do seu gabinete técnico. Esta división comarcal é a que con frecuencia utiliza a administración rexional.
Zaramacedo
Co topónimo Zaramacedo referímonos a un mesmo lugar localizado en dous concellos:
Hendrick Cornelisz. van Vliet
Traxectoria
miniatura|esquerda|Retrato de Michiel van der Dussen, a súa muller, Wilhelmina van Setten, e os seus fillos ([[1640), Van Vliet, Colección Stedelijk, Museo Prinsenhof, Delft]] Nos seus primeiros anos en Delft estudou pintura baixo a dirección do seu tío Willem van der Vliet (ca. 1584-1642) e en 1632 fíxose membro do gremio de pintores de San Lucas ("Guilda de San Lucas") da mesma cidade.
Os comezos da súa carreira artística veñen marcados pola pintura de edificios relixiosos, na liña do pintor Pieter Saenredam. Entre outras, encárganlle a pintura da igrexa de San Pedro, en Leiden, e, particularmente, a Igrexa Vella (Oude Kerk) e a Igrexa Nova (Nieuwe Kerk) da súa vila natal de Delft.
Van Vliet resultou moi impresionado pola poderosa renovación que Gerrit Houckgeest lle achegou ao desenvolvemento da perspectiva a partir de 1650.
Faleceu en 1675 na cidade onde nacera e onde desenvolveu o máis salientable da súa traxectoria artística, e foi soterrado o 28 de outubro dese mesmo ano na Igrexa Vella (Oude Kerk), que anos antes se encargara de decorar.
A súa obra
miniatura|A tumba de [[Guillerme I de Orange-Nassau|Guillerme o Taciturno na Igrexa Nova. Hendrick van Vliet, 1650]] As obras van Vliet pódense contemplar nos seguintes museos:
Zaramacedo, Lamas, Boqueixón
Zaramacedo é un lugar da parroquia de Lamas no concello coruñés de Boqueixón, na comarca de Santiago. Segundo o padrón municipal (INE 2013) ten 10 habitantes (7 homes e 3 mulleres). O lugar esténdese, con igual topónimo, pola parroquia contigua de Bando no concello de Santiago de Compostela.
Pedrafita, Pedrafita de Camporredondo, Baralla
Pedrafita é un lugar da parroquia de Pedrafita de Camporredondo no concello lugués de Baralla na comarca dos Ancares. Segundo o IGE, en 2011 tiña 13 habitantes (6 homes e 7 mulleres).
Ricinuleos
A dos ricinuleos (Ricinulei) é unha orde de arácnidos, que foi considerado durante moito tempo como un dos grupos de invertebrados máis escasos.
Apareceron no rexistro fósil no carbonífero.
Distribución
Porén, agora sábese que os ricinuleos son localmente abundantes en determinadas rexións, como no norte de América do Sur.
En decembro de 2011, describíranse 58 especies, todas elas pertencentes á familia dos Ricinoididae, única con espécimes actuamente viventes, 16 das cales se encontran en Suramérica, nas zonas máis próximas ao ecuador).
A maior diversidade para este subcontinente está en Colombia e o Brasil, con catro especies en cada un destes países.
Historia natural
Os ricinuleos son depredadores de pequenos artrópodos. Sábese pouco sobre os seus hábitos reprodutivos, pero observouse aos machos transferir un espermatóforo á femia usando o seu terceiro par de patas, modificado para tal efecto. Os ovos son transportados pola nai até que eclosionan as larvas, provistas de seis patas, que logo mudan transformándose en adultos de oito patas. Os ácaros tamén teñen larvas de seis patas. Os Riricinlei viven tipicamente entre a follaxe caída no chan das selvas tropicais chuviosas, ou en covas onde a humidade é elevada, xa que a necesitan para sobreviviren.
Descrición
A orde foi descrita en 1876 polo aracnólogo sueco Tord Tamerlan Teodor Thorell, na súa obra:
Himno nacional de Djibuti
Djibuti (en somalí: Jabuuti; en afar: Gabuuti) é o himno nacional de Djibuti, adoptado trala súa independencia de Francia en 1977. Foi escrito por Aden Elmi e a súa música é obra de Abdi Robleh.
Ricinuleos
Etimoloxía
O termo do latín científico Ricinulei é o diminutivo plural do latín ricinus 'carracha', debido á semellanza con estes outrois arácnidos, pero de menor tamaño ca eles.
Clasificación
A clase comprende unha soa familia actual, a dos ricinóididos (Ricinoididae) con tres xéneros, e dúas familias extintas, as dos Poliocheridae e os Curculioididae. Segundo o ITIS e J. Hallan (2005), a clasificación actual da orde é a seguinte:
Orde Ricinulei Thorell, 1876
A Lama, Campo, O Irixo
A Lama é un lugar da parroquia de Campo no concello ourensán do Irixo na comarca do Carballiño. Tiña 31 habitantes no ano 2011 segundo datos do INE e do IGE, dos cales 14 eran homes e 17 mulleres.
Toponimia
O orónimo provén do latín, e indica un lugar con lama ou lodo.
-437
Outros
Historia ano a ano
Paper Toss
Paper Toss é un videoxogo desenvolvido orixinalmente para o sistema operativo iOS (iPad, iPhone, iPod Touch) por Backflip Studios,  que foi adaptado posteriormente a Android. Emprega un sistema multitáctil, e está dispoñible en dúas versións: de balde con publicidade, e de pago sen publicidade.
Busto Redondo, Lousada, Xermade
Busto Redondo é un lugar da parroquia de Lousada no concello lucense de Xermade na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 6 habitantes (3 homes e 3 mulleres).
Niebla y sol
Niebla y sol é un filme español dirixido por José María Forqué e estreado en 1951.
Argumento
Isabel, a muller de Jaime, está enferma, e este decide retirarse da composición para iren ambos a vivir a unha pequena localidade costeira de Galicia. Antes da retirada definitiva, accede a compoñer un ballet para os bailaríns Antonio e Rosario. A visita dun antigo amigo de Jaime e ex-amante de Isabel, así como o empeoramento da enfermidade dela, complicará a vida da parella.
Produción
Está inspirada na obra de teatro El invierno frío de Horacio Ruiz de la Fuente. Foi rodada en Barcelona.
Vilachá, Pedrafita de Camporredondo, Baralla
Vilachá é un lugar da parroquia de Pedrafita de Camporredondo no concello lugués de Baralla na comarca dos Ancares. Segundo o IGE, en 2011 tiña 9 habitantes (5 homes e 4 mulleres).
Circuíto Internacional de Sebring
Sebring International Raceway é un autódromo situado sobre un antigo aeródromo militar e actualmente Aeroporto Rexional de Sebring, na cidade de Sebring, Florida, Estados Unidos.
O circuíto
Ata 1982, para usar o circuíto de 8.660 metros debíase pechar temporalmente as pistas de aterraxe. En 1983 e 1987, houbo modificacións para permitir o uso dunha e dúas pistas de aterraxe respectivamente. as transformacións que recibiu o autódromo en 1991 permitiron independizar as actividades de ambas as instalacións. Desde entón, os únicos cambios foron na pinza, para ampliar a zona de escape; e na curva Gendebien, para reducir a velocidade de entrada á recta de Ullman. Hoxe en día, o circuíto ten unha extensión de 6.020 metros.
O trazado é extremadamente plano e sen peraltes, debido ás súas orixes como aeródromo; isto causa problemas de evacuación de auga cando chove. Boa parte do percorrido mantén a rugosa superficie orixinal de cemento. Nos cambios de superficie é habitual que os carenados inferiores rocen a superficie da pista.
Carreiras en Sebring
Sebring atópase activo desde o ano 1950, e desde 1952 alberga as 12 horas de Sebring, unha das carreiras de resistencia máis importantes de América. Actualmente úsase tamén como pista de probas das categorías de automobilismo de América do Norte durante o inverno boreal.
A Fórmula 1 disputou o Gran Premio dos Estados Unidos de 1959 neste trazado. O australiano Jack Brabham quedou sen combustible a poucos metros da chegada cando lideraba a carreira. O seu compañeiro de equipo Bruce McLaren levou a vitoria, mentres que Brabham empuxou a súa Cooper-Climax máis de catrocentos metros para cruzar a meta. Logo deste feito, a FIA decidiu prohibir recibir axuda humana para mover aos automóbiles durante as carreiras.
Cos tres puntos do cuarto lugar, Brabham converteuse no primeiro campión australiano de Fórmula 1, o primeiro con motor traseiro, e o primeiro en pilotar un Cooper. McLaren mantivo a marca de piloto máis novo en gañar un Gran Premio.
Nervio subescapular superior
miniatura|400px|Plexo braquial coas súas pólas O nervio subescapular superior é un nervio do membro superior humano. É unha póla do fascículo posterior do plexo braquial, aínda que tamén recibe conexións de C5 e C6.
Zeiformes
miniatura|300px|[[Sanmartiños expostos á venda nun mercado]] Os Zeiformes (Zeiformes) son unha orde de peixes teleósteos, da superorde Acantopterixios (Acanthopterygii), constituída por especies de augas profundas de tódolos océanos.
O nome procede do deus grego Zeus, quizais pola semellanza da aleta dorsal, cos seus longos raios, coa coroa do deus.
Características
Presentan un corpo alto e comprimido, de silueta oval e cunha gran cabeza. A liña lateral é curva no centro dos costados. Normalmente, a mandíbula é moi distensible.
Posúen dúas aletas dorsais, con 5 a 10 espiñas, e dúas aletas anais con ningunha a 4 espiñas; as aletas pelvianas poden ter unha espiñas ou ningunha. A aleta caudal é homocerca, con -normalmente- 11 raios ramificados.
Clasificación
Divídense en sete familias cunhas 33 especies:
Lestedo, Lestedo, Boqueixón
Lestedo é un lugar da parroquia de Lestedo no concello coruñés de Boqueixón, na comarca de Santiago. Segundo o padrón municipal (INE 2013) ten 41 habitantes (21 homes e 20 mulleres).
La Voz del Pueblo (Redondela)
La Voz del Pueblo foi un periódico bisemanal publicado en Redondela entre 1892 e 1894.
Historia e características
Apareceu en abril de 1892. Estaba dirixido por Buenhijo Pérez Sobrino e entre os redactores figuraba o seu irmán Amador Pérez Sobrino. Editábase na imprenta de Dositeo Pérez Sobrino. Cesou a súa publicación en abril de 1894. Foi continuado por La Opinión.
-810
Outros
Historia ano a ano
El Parc i la Llacuna del Poblenou
miniatura|250px|O barrio no distrito de [[Sant Martí.]] El Parc i la Llacuna del Poblenou é un barrio do distrito de Sant Martí da cidade de Barcelona. Desde 2006 está delimitado pola Gran Via de les Corts Catalanes, as rúas da Llacuna, de Pere IV, de Àvila, de Llull, de Wellington, de Pujades, de Roger de Flor, dos Almogàvers e a avenida Meridiana ata a Plaça de les Glòries Catalanes.
Os núcleos orixinais deste barrio establecéronse arredor de varios parques, o da Estació del Nord, o parque da Ciutadella e a vía que unía o núcleo do Poblenou con El Clot, la Llacuna. A parte máis próxima ao parque considérase parte do Fort Pius (algunhas entidades da zona conservan esta referencia), denominación que se estendía tamén por algunhas illas que hoxe corresponden ao barrio de La Vila Olímpica del Poblenou.
O barrio está formado por dúas zonas diferenciadas, a veciñanza do Parque e o contorno da Plaça de les Glòries. O proxecto 22@ e a remodelación xeral do antigo Poblenou introduciron novedades no barrio en calidade arquitectónica, como a incorporación da coñecida Torre Agbar. A remodelación da Plaça de les Glòries ten proxectada a construción dun edificio que albergue o Museo do Deseño.
Vicerreinado de Nova España
O Vicerreinado de Nova España foi unha entidade territorial integrante do Imperio español, establecida pola Coroa durante a etapa do seu dominio no Novo Mundo, entre os séculos XVI e XIX. Foi creada tras a conquista dos pobos indíxenas establecidos na zona meridional de América do Norte.
A conquista iniciouse en 1519 e propiamente non concluíu até moito despois, xa que o territorio da Nova España seguiu crecendo cara ao norte, a costa dos territorios dos pobos indíxenas do deserto, algúns dos cales nunca foron sometidos polos españois. A conquista da Nova España tivo un dos seus momentos máis importantes coa derrota de México-Tenochtitlan por parte das tropas de Hernán Cortés en 1521.
O Vicerreinado de Nova España foi creado oficialmente o 8 de marzo de 1535. O seu primeiro vicerrei foi Antonio de Mendoza y Pacheco, e a capital do vicerreinado foi a Ciudad de México establecida sobre a antiga Tenochtitlán.
Este Vicerreinado chegou a abarcar os territorios de España en Norteamérica, Centroamérica, Asia e Oceanía. A organización do territorio fíxose a partir das encomendas, que eran outorgadas preferentemente a aqueles conquistadores que participaron na conquista de México, e por iso os encomendeiros tiñan o poder absoluto e encargábanse de organizar o traballo dos seus habitantes nas súas respectivas demarcacións. Os recursos minerais achados baixo o solo da Nova España, con importantes centros mineiros como Guanajuato, San Luis Potosí e Hidalgo, constituíron unha da máis grandes fontes de riqueza para a coroa, utilizadas en Europa para financiar gastos de Estado, custos de guerras ou para cuñar moeda circulante. O vicerreinado tamén foi un dos principais puntos de occidentalización en América.
As principais actividades económicas do vicerreinado foron a minaría, a agricultura (millo, cacao e outros produtos orixinarios da antiga Mesoamérica), a gandaría (introducida polos europeos, que levaron a maior parte dos animais que se criaban) e o comercio (limitado unicamente ás posesións españolas, acto de mercantilismo). Outro elemento importante no desenvolvemento da Nova España foi o papel xogado pola Igrexa católica, que logrou un gran poder ao adquirir grandes propiedades e monopolizar a educación, os servizos de saúde e outras áreas da administración pública. O seu principal instrumento para vixiar a observancia da fe era a Inquisición española (oficialmente, o Tribunal do Santo Oficio da Inquisición), instituída en 1571.
Carlos III de España introduciu reformas na organización do vicerreinado en 1786, coñecidas como reformas borbónicas na Nova España, nas que creaba as intendencias, que permitiron limitar, en certa forma, as atribucións do vicerrei.
Desde principios do século XIX o vicerreinado caeu en crise, agravada pola Guerra da Independencia española, e a súa consecuencia directa no vicerreinado, a crise política de 1808, que acabou co goberno de José de Iturrigaray e máis adiante deu pé á Conxura de Valladolid e á conspiración de Querétaro. Esta última foi o antecedente directo da guerra de independencia mexicana, a que, ao concluír en 1821, desintegrou o vicerreinado e deu paso ao Imperio Mexicano, no que finalmente se coroaría Agustín de Iturbide.
O medio físico era variado, composto pola combinación de climas temperados (centro de México), áridos (norte) e fríos (serras Madre Oriental e Occidental).
Capitanía Xeneral de Guatemala
A Capitanía Xeneral de Guatemala, denominación administrativa do Reino de Guatemala, foi a segunda en importancia do vicerreinado e foi fundada por orde de Carlos I en 1536. Contra 1609, a Real Audiencia dictaminou que o vicerrei de Nova España non debería ser, en ningún caso, o gobernador de Guatemala. Isto supuxo un grande avance na autonomía da rexión. A primeira capital do reino foi Gracias a Dios, en Honduras, pero en 1549 foi trasladada ao que hoxe é Antigua Guatemala. En 1773 unha serie de terremotos provocaron o cambio da capital, polo que o novo emprazamento destinado para albergar a sede da Capitanía foi Nueva Guatemala de la Asunción. A promulgación da Constitución de Cádiz abre na Capitanía unha nova etapa de liberalismo, coa que se logrou aínda máis liberdade e independencia do resto de España.
En 1821 proclámase a independencia, e dous anos máis tarde as cinco provincias —Provincia de Ciudad Real de Chiapas, Provincia de Guatemala, Provincia de San Salvador, Provincia de Comayagua e Provincia de Nicaragua y Costa Rica— eríxense nas Provincias Unidas de Centroamérica, tras a caída de Agustín I como emperador de México. Porén, Chiapas incorpórase á nacente República mexicana, mentres que as outras provincias formaron os actuais países de Guatemala, Belize, O Salvador, Honduras, Nicaragua e Costa Rica.
Capitanía Xeneral do Iucatán
miniatura|300px|Os imperios coloniais cara 1800.
A Capitanía Xeneral do Iucatán foi unha gobernación e Capitanía xeneral (zona administrativa) pertencente a Castela creada en 1565 e que estaba baixo a dependencia directa do rei para asuntos militares e de goberno.
Porén, ao non contar cunha Real audiencia, debía acudir á Real audiencia de México, no Vicerreinado de Nova España para solucionar os asuntos xurídicos. O vicerrei da Nova España tamén podía nomear gobernadores interinos na provincia do Iucatán, mentres que o rei non nomeaba ao seu.
A "Provincia e Capitanía Xeneral do Iucatán" abarcaba os actuais territorios mexicanos de Estadi de Campeche, Quintana Roo, Tabasco, Iucatán, á vez que, nominalmente, lle correspondían os territorios do norte do Petén e o actual Belize.
Esta Capitanía xeneral foi creada a partir das conquistas capitaneadas por Francisco de Montejo o Adelantado que, xunto co seu fillo e o seu sobriño, homónimos, dominaron os grupos maias que habitaban a península do Iucatán á súa chegada nos albores do século XVI. Estes grupos, que presentaron aguerrida defensa do seu territorio, eran os descendentes dos que integraron a coalición de estados que se formara e disolvida tempo antes da chegada dos españois, e que se denominara Liga de Mayapán. A conquista do Iucatán foi a máis tardía das que finalmente integraron o vicerreinado da Nova España, dado que os últimos redutos maias non foron dominados integramente até o ano de 1697 —é dicir, máis de século e medio despois da conquista de México—, coa conquista de Tayasal.
A conquista de México
miniatura|Nacido contra [[1485 en Medellín, Estremadura, Hernán Cortés chegou a México como aventureiro dirixindo a expedición enviada por Velázquez, seu cuñado. Considerado polos aztecas como o seu deus Quetzalcóatl, o conquistador foi sancionado por Pánfilo de Narváez, a quen derrotou en Veracruz. Fundador do Vicerreinado de Nova España, tivo un fillo coa Malinche (Malintzin), a súa intérprete indíxena, Martín Cortés, quen anos máis tarde levantaríase contra a Coroa. Morreu o 2 de decembro de 1547, na pobreza, despois de ser acusado de conspiración contra o rei.]] Tras a conquista do reino nazarí de Granada en 1492, Fernando II de Aragón e Isabel I de Castela, unidos en matrimonio, financiaron a expedición de Cristovo Colón, quen descubriu América o 12 de outubro.
Os españois continuaron explorando o Novo Mundo e, en 1517, Francisco Hernández de Córdoba chegou á costa do Iucatán. Despois de dous enfrontamentos cos maias, Hernández de Córdoba foi ferido e morreu ao seu regreso a Cuba.
En 1518 Juan de Grijalva chegou a Campeche e Tabasco. Neste último lugar entrevistouse co cacique ou gobernador maia Tabscoob e escoitou falar acerca dunha cidade poderosa, capital do imperio máis grande de Mesoamérica, a Gran Tenochtitlán, culminando a súa viaxe en Veracruz. 250px|miniatura|esquerda|Mural que representa a [[Batalla de Centla, Tabasco, en 1519.]]
En 1519, e designado por Diego Velázquez de Cuéllar, gobernador de Cuba (chamada daquela Fernandina, en honor ao rei de Aragón), Hernán Cortés levantou áncora cun pequeno exército e chegou aos territorios que se descubriran en febreiro.
En marzo arribou a Tabasco, onde derrotou aos indíxenas na Batalla de Centla, fundando a vila de Santa María de la Victoria que sería a primeira poboación española na Nova España. Foi alí onde o agasallaron a Malintzin, que sería a súa gran tradutora e peza clave na conquista.
Continuou a súa viaxe e fundou a Villa Rica de la Veracruz en territorio azteca, primeira vila europea institucionalizada no Novo Mundo. O 8 de novembro, Cortés chegou a México-Tenochtitlán. miniatura|250px|Campaña de Cortés, desde [[Veracruz até México-Tenochtitlán (1519-1521).]]
Varias premonicións en anos anteriores fixeron crer a Moctezuma Xocoyotzin, soberano azteca ou tlatoani, que a fin do seu imperio estaba cerca. Unha antiga profecía rezaba que Quetzalcóatl, fundador do imperio, volvería baixo a aparencia dun home branco e barbado. Por iso, ao ver a Cortés, creu que a profecía se cumpría e hospedouno no seu palacio, construído por Axayácatl. Os españois decidiron aproveitar a situación para obter riquezas e influencia dentro da corte azteca. Varios sectores da sociedade non se conformaron e decidiron facer ver a Moctezuma o seu erro, pero o tlatoani negouse a aceptar a súa culpa.
En xuño de 1520, un puñado de homes españois detiveron a Moctezuma e proclamaron a conquista, pero o pobo amotinouse. Cortés ordenou a Moctezuma que saíra a calmar aos seus súbditos que, en lugar de obedecer ao seu monarca, comezaron a apedrar. O emperador morreu poucos días despois. Cuitláhuac, irmán de Moctezuma e señor de Iztapalapa foi elixido tlatoani de Tenochtitlan e, en resposta á matanza do Templo Maior, decidiu lanzar ao pobo contra os españois o 30 de xuño. As estratexias indíxenas coa axuda dos tlatelolcas lograron botar da cidade aos conquistadores, que nesa acción perderon cerca de mil soldados e varios caudais de diñeiro e ouro. Dise que Cortés chorou derrotado ao pé dun ahuehuete, polo que se coñece este feito como Noite Triste.
Durante o seu traxecto ao Gran Tenochtitlán, Cortés lograra as alianzas de pobos subxugados polos aztecas, como Tlaxcala e Chalco. Véndose derrotado, reuniu as súas forzas coas dos seus aliados e, en xaneiro de 1521, despois de máis de seis meses da súa derrota, Cortés comezou a marcha cara á cidade que o viu vencido na Noite Triste. Os aztecas estaban agora gobernados por Cuauhtémoc, pois Cuitláhuac falecera en novembro, vítima de varíola, enfermidade traída polos españois e para a cal non estaban preparados os nativos. En marzo, Cortés comezou o sitio da cidade, á que lle cortou a auga e os recursos básicos de sanidade, comunicación e comercio. A pesar das súas alianzas con Tetzcuco e Tlacopan, a cidade tivo que renderse o 13 de agosto, marcando así o inicio do dominio español.
Cuauhtémoc, líder azteca, intentou escapar en balsa polo lago de Texcoco, pero foi arrestado. Encarcerado en Coyoacán, queimáronlle os pés para que confesara a situación do seu tesouro. Como non confesou, levárono a unha expedición en Centroamérica, en 1525. As sospeitas de conspiración fixeron que o condenaran a morte, que foi executada na forca o 28 de febreiro de 1525.
A fundación
miniatura|esquerda|[[Francisco Vázquez de Coronado|Coronado en camiño ao norte, cadro de Frederic Remington (1861-1909).]] Tras as accións militares, sometida mediante as armas, a capital mexica e, en marcha ocupación do resto do Altiplano Central mexicano, Hernán Cortés ordenou a demolición de México-Tenochtitlán e a edificación nos seus restos da nova capital, dispoñendo que o alarife Alonso de Estrada deseñara un trazado ao estilo castelán. Os españois fixeron da cidade de México a capital dunha entidade que denominaron Nova España, que comprendía dentro dela a todos os señoríos aliados ou sometidos polas tropas de Cortés.
A primeira sociedade novohispana constituíuse en torno ao círculo superior de capitáns da expedición, con Hernán Cortés como capitán xeneral dos territorios recentemente conquistados, que organizaron máis expedicións para controlar territorios. O sistema económico occidental foi implantándose gradualmente, incluíndo prácticas agrícolas, comerciais e financeiras, aínda que moitas estruturas indíxenas continuaron practicamente intactas, como a mobilidade das mercadorías, as estruturas de tributación e algúns poderes locais.
Os indíxenas, maioritarios sempre na sociedade, tras ser sometidos pola vía militar ou recoñecido o vasalaxe español, foron reunidos en vilas ou repúblicas de indios, que foron constituídas xa fora por facelos á usanza occidental en poboacións importantes e deixando aos mesmos gobernadores, o por congregacións, constituídas polas poboacións de varias vilas dispersas nunha soa, ou ben como traballadores nas primeiras encomendas e obrajes. Un punto esencial é que, a partir deste proceso, viviuse un colapso demográfico das sociedades indíxenas, morrendo centos deles a causa da explotación e as epidemias, que alcanzou un punto crítico á metade do século XVI.
As congregacións tiveron entre os seus fins a evanxelización dos indíxenas, un proceso que foi primordial na política española do século XVI e realizado polas principais ordes relixiosas.
Os misioneiros católicos
miniatura|O Padre xesuíta Eusebio Francisco Kino. No século XVI, os españois ao mando de Hernán Cortés conquistaron aos mexicas e fixéronse coas súas propiedades. O labor misioneiro da Igrexa Católica iniciouse coa chegada das ordes mendicantes: franciscanos, dominicanos e agostiños, que evanxelizaron partindo do Altiplano Central cara a fóra, ás localidades máis poboadas, e creando novas onde eran dispersas. No transcurso da segunda década deste século, Cristóbal de Olid, Pedro de Alvarado e Nuño Beltrán de Guzmán apoderáronse de gran parte do territorio mexicano, salvo o norte do país, onde as tribos chichimecas perduraron até principios do século XVII, cando foron case exterminadas. Nese mesmo século, o labor dos freires chegados á Nova España permitiu estender os núcleos poboacionais a Nuevo León, onde se fundaron Cerralvo, Cadereyta e Sabinas Hidalgo.
Neste mesmo período, o labor dos franciscanos fixo posíbel a fundación de Paso del Norte, en 1682. Carlos de Sigüenza y Góngora, intelectual e xeógrafo mexicano, dedicuse a cartografar nas Nuevas Filipinas (Texas) e no porto de Panzacola (hoxe Pensacola), onde se edificou o forte de San Carlos para defender a localidade de ataques piratas.
A Compañía de Xesús substituíu paulatinamente o labor dos franciscanos, pero ampliouna no aspecto cultural e educativo. Eusebio Francisco Kino, nacido en Trento, berce do concilio da Contrarreforma, que adoptara o seu segundo nome en honor a Francisco de Asís, a quen admiraba, chegou á Nova España en 1682 e dedicouse a difundir o Cristianismo. Kino fundou misións en Sonora e Arizona, e a maior delas, Magdalena de Kino, no norte do territorio sonorense, leva o nome da súa nai. Morreu en 1711.
Ademais de misioneiro, Kino foi tamén explorador, cartógrafo, xeógrafo e astrónomo. O seu traballo de fundación e coñecemento xeográfico quedou resumido na obra do tamén xesuíta Francisco Javier Alegre, Los apostólicos afanes, dedicada ao papa Bieito XIV, e que foi publicada en Roma en 1749.
O labor de Kino inspirou a outros xesuítas para continuar a obra de fundación, xa entrado o século XVIII, coa fundación de San Antonio de Béjar e a baía do Espíritu Santo, ambas en Texas. Pero en 1767, Carlos III expulsou aos xesuítas dos seus dominios por atentaren contra as doutrinas da Igrexa e do rei, e as súas antigas misións pasaron a seren administradas polos dominicos, que as estenderon até Paraguai e Ecuador.
Junípero Serra, natural das illas Baleares, fundou en Alta California as misións de San Diego de Alcalá, San Carlos Borromeo de Carmelo, San Gabriel Arcángel, San Luis Obispo de Tolosa, San Francisco de Asís e San Juan Capistrano, entre outras.
Marnotes, Campo, O Irixo
Marnotes é un lugar da parroquia de Campo no concello ourensán do Irixo na comarca do Carballiño. Tiña 17 habitantes no ano 2011 segundo datos do INE e do IGE, dos cales 9 eran homes e 8 mulleres.
María Magdalena Domínguez
María Magdalena Domínguez Domínguez, nada en Mos o 11 de xullo de 1922 e finada na mesma localidade o 18 de agosto de 2021, foi unha poeta galega.
A Vesura, Lousada, Xermade
A Vesura é un lugar da parroquia de Lousada no concello lucense de Xermade na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 1 habitante (1 home).