cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Invasina
Moitas bacterias entéricas como Yersinia, Listeria, Salmonella e Shigella, utilizan as súas invasinas para entrar nas células M das placas de Peyer do tracto intestinal, e desde alí aos tecidos subxacentes. No caso de Yersinia, a súa invasina únese a un conxunto de receptores de integrina beta1 localizados na membrana apical das células M de forma moi específica e efectiva. Estas moléculas poderían utilizarse terapeuticamente para o envío de moléculas ao interior das células, como xenes terapéuticos e vacinas baseadas en xenes. En Chlamydia pneumoniae identificouse unha proteína invasina chamada Pmp21, que se une ao receptor de EGF para facilitar a entrada da bacteria na célula.
Sant Martí
A orixe do distrito está no antigo concello de Sant Martí de Provençals, independente entre 1714 e 1897, cando foi agregado ao concello de Barcelona.
Invasina
Obtívose a estrutura cristalina da invasina de Yersinia pseudotuberculosis, que mostra algunhas semellanzas con dominios da fibronectina que serven para unirse a integrinas, aínda que as dúas proteínas non están emparentadas.
Sant Martí
O distrito de Sant Martí concentra a maior parte das praias de Barcelona nos seus 2.675 metros de litoral. Con 1.052,4 hectáreas e 231.855 habitantes (2009), é o cuarto distrito da cidade en extensión e o segundo en poboación.
Barrios
O distrito de Sant Martí está formado por dez barrios:
Invasina
A proteína está codificada no locus inv de Yersinia pseudotuberculosis. Se engadimos ese locus a unha cepa de Escherichia coli esta poderá penetrar en células Hep-2 en cultivo. En Yersinia enterocolitica a expresión de inv está influída pola fase de crecemento e a temperatura, chegando a un máximo durante a fase tardía expoñencial-estacionaria inicial a 23 °C.
En 2007, identificouse unha invasina fúnxica denominada Als3, que permite a Candida albicans infectar as células hóspede, polo que estas proteínas non son exclusivas das bacterias.
O Val, Rus, Carballo
O Val é un lugar da parroquia de Rus no concello coruñés de Carballo na Comarca de Bergantiños. Tiña 56 habitantes no ano 2019 segundo datos do IGE, dos cales eran 33 homes e 23 mulleres.
A maioría dos seus habitantes son persoas maiores de 30 anos. Polo lugar pasan varias rutas de ciclismo e sendeirismo. Mantéñense activos antigos muíños de auga nos que se segue a moer millo.
Características organolépticas
miniatura|300px|Apreciando as tonalidades dun bo viño As propiedades organolépticas son o conxunto de descricións das características físicas que ten un alimento apreciables mediante os órganos dos sentidos, como por exemplo o seu aspecto, gusto, textura, cheiro e cor. Todas estas sensacións producen ao comelo unha experiencia agradable ou desagradable.
Algunhas propiedades
Resumo dalgunhas calidades organolépticas:
A apreciación das características organolépticas dos alimentos ten un importante papel á hora da súa elección no momento da compra ou do seu consumo. O aspecto do alimento -normal ou alterado-, o seu cheiro agradable ou desagradable, a presenza de secrecións normais ou anormais, a cor característica ou alterada etc. son todos eles elementos de xuízo que nos van indica-lo grao de frescura ou alteración dos alimentos. E, como consecuencia, van servirnos para rexeitar aqueles que non presenten as características de frescura propias do alimento.
Hai casos nos que a valoración destes caracteres organolépticos non se corresponde co estado do alimento senón que se trata de cuestións de gusto persoal. Así, o cheiro de certos queixos de pasta azul é un factor de calidade, por desagradable que poida resultar a algúns. A acidez no leite indica unha alteración, pero no iogur é un obxectivo tecnolóxico.
Cando se trata de alimentos frescos, como a carne, peixe, moluscos, verduras, froitas etc., a determinación do grao de frescura ou alteración baséase precisamente nas características organolépticas que presente, e son elas as que van determina-la súa aptitude para o consumo ou o seu comiso e destrución). Outro tipo de probas posibles, físicas ou químicas, serían tamén posibles pero non se recorre a elas (salvo casos moi particulares, como recursos ante un caso de destrución) por razóns económicas ou porque ofrecen demasiado tarde resultados fiables.
Labios (xenitais)
Labios, na anatomía feminina humana, son dobras de pel existentes na vulva. Tras a puberdade, así como a vulva, cúbrense polos pelos pubianos.
Existen dous tipos de labios vaxinais:
A denominación dos labios como maiores e menores nalgunhas ocasións é cambiada por labios externos e internos, xa que non é o tamaño o que os determina.
Existen nunha gran variedade de tamaños e formas, e teñen intumescemento cando a muller está sexualmente excitada.
Os labios menores localízanse internamente aos labios maiores (por veces, os labios menores son máis longos que os labios maiores, expandíndose para fóra destes), e esténdense do prepucio do clítoris até debaixo da vaxina, envolvendo o orificio vaxinal e a abertura da uretra.
Os labios varían de cor de individuo para individuo, en xeral acompañando o ton de pel, porén poden mudar de cor ao longo da vida dunha mesma muller.
A Vixoteira, Rus, Carballo
A Vixoteira é un lugar da parroquia de Rus no concello coruñés de Carballo na comarca de Bergantiños. Tiña 17 habitantes no ano 2019 segundo datos do IGE, dos cales eran 7 homes e 10 mulleres.
Prevalencia
Igual que acontece con outros parámetros estatísticos ou epidemiolóxicos, coma a incidencia ou a taxa de incidencia, é unha eiva que permite identificar a frecuencia dun determinado fenómeno de saúde, así como xerar hipóteses que poidan explicar este evento. Son un dos parámetros empregados en Medicina preventiva e en Saúde pública.
Fórmula
A prevalenza dunha doenza calcúlase dividindo o número total dos individuos que presentan un atributo ou enfermidade nun momento ou durante un período de tempo (evento), entre a poboación nese punto no tempo o na metade do período (número de individuos). Cuantifica a proporción de persoas nunha poboación que teñen unha doenza ou calquera outro tipo de suceso, nun determinado momento. Proporciona unha estimación da proporción de individuos de dita poboación que teñen a doenza nese momento.
Fontibre
250px|miniatura|Fontibre Fontibre é unha localidade do municipio de Hermandad de Campoo de Suso, en Cantabria, situado a algo máis de tres quilómetros da capital municipal, Espinilla. No ano 2012 a localidade tiña 68 habitantes (INE). Respecto da economía, predomina a actividade agropuecuaria. A súa festa máis importante é San Fernando, que se celebra o 30 de maio.
A localidade é coñecida por albergar o xurdimento das augas do río Ebro tras o seu percorrido subterráneo polas calcarias do monte Guariza. O nome da localidade provén do latín Fontes Iberis ("fontes do Ebro") e xa é citado por Plinio o Vello, que a sitúa preto da cidade romana de Iuliobriga.
El Independiente (Ferrol)
El Independiente foi un semanario editado en Ferrol en 1889.
As Casas Novas, Brigos, Chantada
As Casas Novas e un lugar na parroquia de Brigos no concello de Chantada, na comarca de Chantada, da provincia de Lugo. No ano 2008 tiña 26 habitantes, dos que 15 eran homes, e 11 eran mulleres; o que supón unha perda de habitantes en relación ao ano 2006.
El Independiente (Ferrol)
Historia e características
Periódico semanal, apareceu en outubro de 1889. Periódico republicano. Aínda se publicaba en 1894.
6ª edición dos Óscar
A 6.ª entrega dos premios Óscar tivo lugar o día 16 de marzo de 1934 en The Ambassador Hotel dos Ánxeles (Estados Unidos). O mestre de cerimonias foi Will Rogers.
Esta edición foi a última que premiou filmes producidos en dous anos, converténdose na que tivo un período de elixibilidade máis longo. Os filmes candidatos foron estreados entre o 1 de agosto de 1932 e o 31 de decembro de 1933.
Will Rogers presentou o premio ao mellor director e ao abrir o sobre anunciou simplemente "Come up and get it, Frank!". Frank Capra, seguro de ser o gañador, correu a recollelo para descubri que Rogers se referira a Frank Lloyd. Posiblemente para minimizar a pifia de Rogers chamou entón ao terceiro candidato, George Cukor, a unirse a eles no escenario.
Walt Disney converteuse na primeira persoa en gañar dous premios en anos consecutivos.
Premios
miniatura|150px|[[Winfield Sheehan, mellor filme]] miniatura|150px|[[Frank Lloyd, mellor dirección]] miniatura|150px|[[Charles Laughton, mellor actor]] miniatura|150px|[[Katharine Hepburn, mellor actriz]] miniatura|150px|[[Victor Heerman, mellor adaptación]] miniatura|150px|[[Sarah Y. Mason, mellor adaptación]] miniatura|150px|[[Walt Disney, mellor curtametraxe de animación]]
Os gañadores aparecen en primeiro lugar e en grosas.
Eiriz, Brigos, Chantada
Eiriz e un lugar da parroquia de Brigos, no concello de Chantada, na comarca de Chantada, na provincia de Lugo. No ano 2008 tiña 19 habitantes, dos que 7 eran homes, e 12 eran mulleres; o que supón unha perda de habitantes en relación ao ano 2006.
Jana Gana Mana
Jana Gana Mana (Ti es o líder do espírito do pobo) é o himno nacional da India. Foi escrito e composto en 1911 polo Premio Nobel de Literatura hindú Rabindranath Tagore.
Satélite artificial
miniatura|dereita|O [[ACRIMSat.]] Enténdese por satélite artificial calquera dos obxectos postos en órbita periódica arredor da Terra de xeito artificial (pola nosa especie). Os obxectivos son variados e van dende os fins científicos ou tecnolóxicos ós militares.
Agora ben, se o definimos dende un punto de vista rigoroso, un satélite artificial é un obxecto non tripulado posto en órbita arredor da Terra, quedando fóra desta definición os foguetes lanzadores como as cápsulas tripuladas ou de carga, os transbordadores espaciais e mailas estacións orbitais. Tampouco son considerados satélites artificiais as sondas espaciais enviadas a calquera outro destino do Sistema Solar, pois non teñen unha órbita periódica.
O satélite artificial é unha ferramenta que fai posible observar e controlar o noso planeta e ollar o cosmos sen a interposición da atmosfera.
Os satélites artificiais necesitan dun sistema de impulsión para a súa colocación e recolocación na órbita definitiva unha vez separados do foguete que os leva á orbita provisional. Na segunda década do século XXI estase a estudar as posibilidades de diferentes métodos de impulsión por plasma.
Blowin' in the Wind
"Blowin' in the Wind" é unha canción do músico estadounidense Bob Dylan, composta en 1962 e publicada no seu álbum The Freewheelin' Bob Dylan de 1963. Aínda que foi descrita como unha canción protesta, formula unha serie de preguntas retóricas sobre a paz, a guerra e a liberdade.
"Blowin' in the Wind" foi versionada por centos de artistas. A versión máis exitosa comercialmente é a do trío folk Peter, Paul and Mary, editada en xuño de 1963, tres semanas despois do lanzamento de The Freewheelin' Bob Dylan. Esta chegou a acadar o número 2 das listas da Billboard.
Vilar de Cima, Rus, Carballo
Vilar de Cima é un lugar da parroquia de Rus no concello coruñés de Carballo (Comarca de Bergantiños). Tiña 11 habitantes no ano 2019 segundo datos do IGE, dos cales eran 7 homes e 4 mulleres.
Bacteria gramnegativa
miniatura|Micrografía da bacteria gramnegativa [[Pseudomonas aeruginosa (bacilos rosa-vermellos).]]
Unha bacteria gramnegativa é unha bacteria que non se tingue de violeta ou azul escuro coa tinguidura de Gram. Isto débese a que, pola estrutura da súa parede, non retén o colorante cristal violeta que se usa en dita tinguidura ao lavala nunha solución decolorante. Xeralmente, na tinguidura de Gram, despois de aplicar o cristal violeta, aplícase un segundo colorante de contraste (safranina ou fucsina), que tingue as bacterias gramnegativas de rosa ou vermello ; en caso de que non se aplique o colorante de contraste as bacterias gramnegativas quedarían pálidas (a diferenza das grampositivas, que quedarían violetas). Esta proba é moi útil na clasificación das bacterias segundo o seu tipo de parede celular.
Na literatura internacional a ortografía deste termo foi vacilante, aparecendo escrito separado ou unido con guión ou completamente fusionado, con maiúscula e con minúscula. En galego recomendouse a forma gramnegativa e hai referencias tamén de Gram-negativa e gram-negativa.
A capacidade patoxénica das bacterias gramnegativas está normalmente asociada con certos compoñentes da envoltura gramnegativa, en particular, a capa de lipopolisacárido (tamén chamado LPS ou endotoxina). Nos humanos o LPS desencadea unha resposta inmunitaria innata caracterizada pola produción de citocinas e a activación do sistema inmunitario. Un resultado común da acción das citocinas é a inflamación, que pode producir tamén toxicidade.
Características
miniatura|500px|Estrutura dunha parede gramnegativa. miniatura|dereita|Comparación entre as estruturas das paredes grampositivas e gramnegativas.
As bacterias gramnegativas presentan estas características:
Clasificación
Xunto coa forma da célula, a tinguidura de Gram é unha ferramenta de diagnóstico rápido e foi usada para agrupar especies e na subdivisión de Bacteria. 500px|miniatura|Gramnegativas. Xerarquía de identificación de especies en probas clínicas.
De feito, historicamente o antigo reino Monera foi dividido en catro divisións baseadas na tinguidura de Gram: Firmacutes (que máis tarde pasaría a chamarse Firmicutes con outra composición ; son grampositivas), Gracilicutes (gramnegativas), Mollicutes (non se tinguían) e Mendocutes (gramvariable). Desde 1987, a monofilia das bacterias gramnegativas foi posta en dúbida polos estudos de filoxenética molecular realizados. Porén, algúns autores, como Cavalier-Smith aínda tratan as bacterias como un clado monofilético e refírense ás gramnegativas como o subreino "Negibacteria".
Cómpre salientar que a distinción entre bacterias grampositivas ou gramnegativas é ambiguo, xa que se pode referir a tres diferentes aspectos: resultado da tinguidura, organización da envoltura celular, e grupo taxonómico, os cales non necesariamente van xuntos para unha mesma especie. Cando nos referimos ao tipo de envoltura bacteriana, o uso dos termos bacteria monoderma ou diderma é máis apropiado. As didermas poden subdividirse polo menos nos grupos didermas–LPS e didermas–micolato. Hai didermos que son grampositivos, como membros do grupo Deinococcus-Thermus, e os Chloroflexi son monodermos pero teñen unha tinguidura de Gram variable, na maioría dos casos gramnegativa.
Augusto González de Linares
Augusto González de Linares, nado en Valle, no concello de Cabuérniga en 1845 e finado en Santander o 1 de maio de 1904, foi un pedagogo cántabro.
Bacteria gramnegativa
Exemplos
As proteobacterias son o principal grupo de bacterias gramnegativas, entre as cales están: Escherichia coli (E. coli), Salmonella, Shigella, e outras Enterobacteriaceae, Pseudomonas, Moraxella, Helicobacter, Stenotrophomonas, Bdellovibrio, bacterias do ácido acético, Legionella e moitas outras. Outro notable grupo de gramnegativas son as cianobacterias, espiroquetas, bacterias verdes do xofre e bacterias verdes non do xofre. Tamén é gramnegativa a proteobacteria atopada nas costas galegas Gallaecimonas.
Cocos gramnegativos importantes medicamente son: Neisseria gonorrhoeae (gonorrea), Neisseria meningitidis (meninxite), e Moraxella catarrhalis (síntomas respiratorios).
Os bacilos gramnegativos importantes medicamente son moi numerosos. Algúns producen principalmente problemas respiratorios (Haemophilus influenzae, Klebsiella pneumoniae, Legionella pneumophila, Pseudomonas aeruginosa), urinarios (Escherichia coli, Proteus mirabilis, Enterobacter cloacae, Serratia marcescens), ou gastrointestinais (Helicobacter pylori, Salmonella enteritidis, Salmonella typhi).
Entre as bacterias gramnegativas asociadas con infeccións nosocomiais está Acinetobacter baumannii, multirresistente aos antibióticos e que causa infeccións en unidades de coidado intensivo hospitalarias.
Augusto González de Linares
Traxectoria
No 1876, cofunda a Institución Libre de Enseñanza (ILE), a instancias de Francisco Giner de los Ríos, e con Gumersindo de Azcárate e Nicolás Salmerón, entre outros. Foi o primeiro secretario dela ata 1880, ensinando Cristalografía e Morfoloxía Natural xunto a Salvador Calderón (1853-1911), e realiza viaxes científicas por Europa, que facilitaron a investigación botánica con Van Thiegen no Museo De Historia Natural de París e outras noutros lugares e outras personalidades científicas do momento.
Bacteria gramnegativa
Tratamento médico
Unha das razóns da gravidade dalgunhas infeccións por bacterias gramnegativas é a súa membrana externa. A parte externa desta membrana presenta un complexo de lipopolisacáridos cuxa porción lipídica actúa como unha endotoxina. Se a endotoxina entra no sistema circulatorio, causa unha reacción tóxica, e o paciente presenta febre, aumenta o seu ritmo respiratorio, e diminúe a súa presión arterial. Isto pode producir un shock endotóxico, que pode ser mortal.
Esta membrana externa protexe á bacteria de varios antibióticos, tinguiduras e deterxentes que normalmente danarían a capa de peptidoglicano. A membrana externa proporciona a estas bacterias resistencia ao lisozima e á penicilina. Porén, hai tratamentos médicos alternativos como lisozima con EDTA e o antibiótico ampicilina, que atacan a membrana externa protectora dalgunhas destas bacterias. Outros fármacos usados son principalmente o cloranfenicol, estreptomicina, e ácido nalidíxico.
Augusto González de Linares
Traxectoria
No 1881, ó gobernar os liberais, volta á súa cátedra, pero na Universidade de Valladolid por estar ocupada a súa praza en Santiago.
Foi comisionado en 1883 para estudar as costas españolas, comezando as investigacións sobre o litoral. No 1884 reincorporouse á actividade docente en Valladolid, participando na promulgación en 1886 do primeiro centro español de bioloxía mariña, a 'Estación Marítima de Zoología y Botánica experimentales'. Ó ano seguinte vai a Italia para estudar a institución correspondente en Nápoles, sendo nomeado á volta director da nova institución, que dirixiría en Santander ata a súa morte.
Na actualidade leva o seu nome un IES en Santander.
Campionato de Velocidade da Coruña
O Campionato de Velocidade da Coruña foi un campionato automobilístico celebrado entre 1980 e 1984 na Grela, no concello da Coruña. Cada edición do campionato estaba formado por varias carreiras de montaña, denominadas cada unha delas como Subida á Grela, e que eran puntuables para o Campionato de Galicia de Montaña.
Historia
A primeira edición comezou en xullo de 1980, organizada pola Escudería La Coruña, e constou de tres subidas, contando as tres para o Campionato de Galicia de Montaña. O pontevedrés Alberto González "Camba" foi o vencedor, despois de lograr tres vitorias nas tres subidas. O dominio de Camba continuou ao ano seguinte, no que gañou de novo as tres carreiras e o campionato.
En 1982 Manuel Neira conseguiu gañar o campionato grazas á súa regularidade. Obtivo un segundo posto, un cuarto e logrou a vitoria na segunda carreira, aproveitando un erro de Camba que lle fixo perder moitas posicións, tendo que conformarse este co subcampionato final, a pesar de gañar as outras dúas carreiras. En 1983 o formato do campionato variou, pasando a disputarse as tres subidas na mesma fin de semana. O vencedor volveu ser Camba, logo de gañar dúas das tres carreiras.
En 1984 disputouse a última edición do campionato, onde Neira conseguiu a vitoria nas tres probas e o seu segundo triunfo absoluto, despois de que Camba sufrise problemas mecánicos e tivese que retirarse.
Xeografía
150px|dereita 150px|dereita 150px|dereita 150px|dereita
A xeografía (provén do latín geographĭa e este dende o grego «γεωγραφία» xeografía 'descrición da terra', composto de "η γη" (hê gê) a Terra e "γραφειν" [graphein] describir, debuxar) é a ciencia que ten por obxectivo o estudo e a representación gráfica da superficie terrestre así como a distribución espacial de fenómenos significativos na paisaxe. Tamén estuda a relación recíproca entre a superficie terrestre e a Lúa e o Sol (xeografía matemática), e entre os humanos e o ambiente (xeografía humana). Un dos temas centrais da xeografía é a relación home-natureza. A natureza enténdese aquí como as forzas que xeraron ou contribúen a moldear o espazo xeográfico, é dicir, a dinámica e interaccións que existen entre a atmosfera, litosfera, hidrosfera e biosfera.
O primeiro autor en utilizar a palabra Xeografía foi Eratóstenes (276-194 a. C.) nunha obra hoxe en día perdida. Con todo, a fundación da xeografía atribúeselle ao tamén considerado pai da Historia, Heródoto (484-425 a. C.). Para os gregos é a descrición racional da Terra, e particularmente para Estrabón, é o estudo das distintas rexións humanas como base para a formación do político.
Existen catro tradicións históricas na investigación xeográfica, as cales son: a análise espacial de fenómenos naturais e humanos, os estudos do territorio (do lugar á rexión), o estudo da relación entre o home e a súa contorna, e a investigación das ciencias da Terra.
A Xeografía moderna é unha disciplina cuxo obxectivo primordial é a explicación de toda unha serie de fenómenos naturais e sociais e non se refire só á localización deses fenómenos, senón que tamén estuda como son e como cambiaron para chegar a ser o que son. A Xeografía divídese en dúas ramas principais, a saber, xeografía xeral e xeografía rexional.
Isto quere dicir que a xeografía é unha ciencia que se cuestiona simultaneamente polas pegadas deixadas polas sociedades (desenvolvemento dos espazos) ou a natureza (oroxénese das montañas, impacto do clima, etc.); así mesmo, a dinámica e organización espacial das sociedades e á súa vez as do medio físico (como o cambio climático ou o aumento do nivel medio do mar). É por iso que a Xeografía interésase nos fundamentos (físicos e humanos) así como nas dinámicas (demográficas, socio-económicas, culturais, climáticas, bioxeográficas, xeomorfolóxicas) que teñen lugar nas distintas rexións. Doutra banda esta disciplina comezou a integrar aos poucos diversos campos culturais, como a pintura paisaxista, a literatura descritiva e inclusive o cine.
Ecolingüística
A ecolingüística ou ecoloxía lingüística fai referencia a unha nova aproximación teórica ó estudo das linguas e dos discursos que as linguas vehiculan. Hai quen ve na nova abordaxe un novo paradigma de investigación lingüística e quen a reserva para a designación dunha máis das distintas ramas da lingüística na que se vencellaría a metáfora da ecoloxía co estudo da linguaxe. Común ás dúas visións é a consideración de que a ecolingüística debe investigar a lingua desde a perspectiva da diversidade de linguas e da variación lingüística.
Xeografía
Concepto
Nun sentido clásico a xeografía é a descrición da Terra, pero hoxe en día, ademais de describila, a xeografía trata de explicala. Considérase á xeografía como unha ciencia que aglutina a todas as demais ciencias, tanto naturais como sociais, desde a historia ata as matemáticas, xa que os obxectos de estudo da xeografía son moitos e moi variados. Con todo, a perspectiva da Xeografía é diferente; estuda os modos de organización do espazo terrestre, a distribución dos elementos que compoñen, entre outros, a paisaxe, as súas formas e as súas poboacións. Ademais, establece unha dialéctica entre a explicación e a descrición da paisaxe; e entre o método  inductivo e o  deductivo. Para iso estes elementos deben ser elixidos, seleccionados, ordenados, xulgados e presentados. A análise leva ao xeógrafo comprender os modos de organización no espazo.
Ecolingüística
En sentido xeral, a ecolingüística podería definirse nos termos de Alwin Fill como "a ciencia das interaccións entre a lingua e o mundo". A axenda dos lingüistas defensores desta nova corrente teórica pon de relevo o carácter multifacético da lingua na vida dos homes, abastecéndose tanto de temas xa tratados por distintas disciplinas lingüísticas coma o bilingüismo e o multilingüismo, a interferencia e o empréstito lingüístico, os cambios de códigos e de linguas, a estandarización ou o mantemento das linguas como de preocupacións máis recentes. Entre estas últimas estarían a dos mercados e viabilidade das linguas, o dos custos e beneficios da diversidade, o da demografía e reprodución das linguas e o das ideoloxías e prexuízos lingüísticos.
Xeografía
Etimoloxía
A orixe etimolóxica do nome "xeografía" é derivado do vocábulo grego geographia (γεογραπηία), que significa "descrición da Terra" e "carta xeográfica". O termo está composto polos radicais gregos geo = "terra", + graphein = "describir". O nome da disciplina é representado no latín como Geographia. Esta é a fonte do eruditismo en cinco linguas europeas: en lingua portuguesa e italiana, geografia (século XVI); en lingua española, Geografía, (1615);  en lingua francesa, geographie (cara ao 1500); en lingua inglesa,  geography  (século XVI). A palabra inglesa geography é unha palabra prestada do vocábulo francés e alemán Geographie (século XVI). O vocábulo alemán  Erdkunde  deriva de dúas palabras:  Erde  = "terra", +  Kunde  = "coñecemento". Esta palabra foi rexistrada polo especialista en lingüística alemán Johann Christian Adelung (1732 - 1806), en 1774. Erdkunde  é traducido do vocábulo francés e alemán  Geographie .
Precisións
Os xeógrafos abordan o estudo xeral do medio e as sociedades que o habitan desde diversas tradicións, estas son:
De todas estas tradicións, dúas delas foron as principais en todo o século XX, a tradición corolóxica ou rexional e a ecolóxica. Ademais, todas estas tradicións non foron compartimentos estancos, xa que moitos xeógrafos e escolas combináronas e combínanas de formas diversas.
Ecolingüística
Historia da nova disciplina
A figura pioneira da ecoloxía lingüística é a do lingüista noruegués-americano Einar Haugen, quen nunha conferencia de 1970 cuñou o termo "language ecology" ("ecoloxía da lingua" ou "ecoloxía lingüística") para facer referencia ás similitudes que poden establecerse entre as interaccións entre linguas e as interaccións que manteñen diferentes especies de plantas e animais nun mesmo contorno. O relatorio que levaba o título de "The ecology of the language" foi publicado ó ano seguinte con outra serie de artigos seus nun volume editado por Anwal S. Dill (1972).
Xeografía
Historia da xeografía
miniatura|esquerda|Mapamundi pertencente ao Libro de Rogelio orientado ao sur. O mapa do mundo máis antigo coñecido remóntase a antiga Babilonia do século IX a.C. Os antigos gregos foron os primeiros en acumular e sistematizar os seus coñecementos xeográficos e dar nome a esta nova disciplina, Estrabón, Eratóstenes e Claudio Tolomeo, foron os que empezaron a desenvolver teorías e prácticas do que nese momento se coñecia por xeografía. Os romanos continuaron o seu labor engadindo novos datos e técnicas, Pomponio Mela foi un deles. Durante a Idade Media, os árabes como Al-Idrisi conservaron o coñecemento xeográfico grego e romano e desenvolvérono aínda máis de acordo ás necesidades da época. Os chineses tamén desenvolveron para o interior do seu territorio un coñecemento xeográfico que se tardou en descubrir. Nesta era o pensamento xeográfico baseouse na teoría de Claudio Tolomeo na que se consideraba á Terra como o centro do universo. Existían mapas feitos en forma circular do que se coñecía do planeta nese momento (Europa, Asia e a parte norte de África) nos que a cidade de Xerusalén figuraba no centro da Terra. Cosmas Indicopleustes foi un dos xeógrafos medievais máis relevantes, que avalaba a idea xeocéntrica de Tolomeo. A chegada da revolución científica empezaría coa teoría heliocéntrica de Nicolás Copérnico, o fenómeno da rotación terrestre e a idea dunha Terra de forma esférica de Galileo Galilei, a Lei da gravitación universal de Isaac Newton, reforzadas cos descubrimentos de América e máis tarde de Oceanía, teorías que anos máis tarde gañarían aceptación na comunidade científica e manteríanse ata o día de hoxe. Comezaba a Idade Moderna e a ciencia renovábase, houbo que facer novos mapas sobre o planeta, ademais da instalación de novas teorías, o coñecemento sobre a Terra e polo tanto sobre a Xeografía serían distintos dos da Idade Media.
Ecolingüística
Historia da nova disciplina
O asentamento deste novo enfoque que entende as linguas non como unidades autosuficientes senón en relación co medio prodúcese nas dúas décadas seguintes á par da crise ecolóxica do planeta, cada vez máis preocupante. A conferencia do lingüista británico Michael Halliday, "New Ways of Meaning: the Challenge to Applied Linguistics", impartida á AILA no congreso de Tesalónica (1990) amplía a investigación do contexto social ó contexto ecolóxico no que se enmarca a sociedade ó defender a conexión entre a lingua e varios -ismos: o "desenvolvementismo" (ing. "growthism", esp. desarrollismo), o "clasismo" e o o "especiesismo". Na súa conferencia Holliday consideraba o papel da lingua na degradación e destrución ambiental e as consecuencias ecolóxicas desastrosas de determinados usos lingüísticos.
Xeografía
Historia da xeografía
Tralas grandes exploracións e descubrimentos dos séculos XV ao XVII e a revolución científica, a xeografía experimentou profundos cambios. Será a partir de finais do século XIX, cando esta disciplina comezou a ensinarse na educación primaria e secundaría e cando se institucionalizou definitivamente nun gran número de universidades europeas. Bernhardus Varenius como predecesor do estudo científico da xeografía, Mikhail Lomonosov, Alexander von Humboldt, Carl Ritter, Friedrich Ratzel, Élisée Reclus e moitos outros, foron os grandes referentes da Xeografía deste século XIX.
Ecolingüística
Historia da nova disciplina
O desenvolvemento da metáfora da ecoloxía lingüística atopou en Peter Mühlhäusler e Alwin Fill dous dos principais impulsores na década dos noventa. No seu libro Linguistic Ecology (1996), Mühlhäusler revisa a transformación, baixo os efectos da colonización e modernización, da rexión lingüística do Pacífico á que adicou a maior parte da súa investigación lingüística. A conclusión, para Mühlhäusler, é que o cambio lingüístico obedece a forzas culturais e históricas antes que a unha evolución soamente natural. Unha ecoloxía saudable consistente nunha ampla diversidade de formas lingüísticas (a que existía previamente á colonización das illas do Pacífico) é condición esencial para a existencia de ecosistemas lingüísticos saudables. O contrario equivale á estandarización e occidentalización lingüística e cultural (establecemento de estados-nación monolingües) e á perda dos coñecementos ecolóxicos codificados nas variedades lingüísticas locais.
Xeografía
Historia da xeografía
O século XX supuxo un gran desenvolvemento cuantitativo e cualitativo para a xeografía. Esta disciplina desenvolveu diversas tradicións xeográficas (física, ecolóxica, rexional, espacial, paisaxística e social) e novos paradigmas de estudo (ambiental, determinismo, posibilismo (xeografía rexional-paisaxística), xeografía idiográfica, xeografía teorético-cuantitativa, xeografía cultural (tamén vista como unha rama), xeografía do comportamento, xeografía do tempo ou temporal, xeografía humanista, teoría da estruturación, xeografía crítica (en Iberoamérica) ou radical (no mundo anglosaxón), xeografías posmodernas (entre as cales está a nova xeografía cultural, a nova xeografía rexional, a xeografía de xénero ou feminista, etc.), xeografía neo-cuantitativa, etc.). Ademais a xeografía ten fortes vínculos con disciplinas afíns, tanto científico-naturais (xeoloxía ou bioloxía) como científico-sociais (socioloxía, economía ou historia).
Ecolingüística
Historia da nova disciplina
No 2001 Fill e Mühlhäusler editaron un conxunto de 27 artigos baixo o título de The Ecolinguistics Reader. O libro contén contribucións de tódolos campos da ecolingüística e dos principais precursores e practicantes do novo paradigma e mostra a diversidade de enfoques e aproximacións a esta recente área de estudo.
Xeografía
Historia da xeografía
Entre os xeógrafos destacados do século XX e de comezos do século XXI atópanse William Morris Davis, Vasily Dokuchaev, Alfred Russel Wallace, Wladimir Peter Köppen, Carl Troll, Paul Vidal de la Blache, Jean Brunhes, Hans Oeschger, Albert Demangeon, Richard Chorley, Alfred Hettner, Ellsworth Huntington, Walter Christaller, Torsten Hägerstrand, Halford John Mackinder, Karl Haushofer, Carl Sauer, Yi-Fu Tuan, Nicholas Shackleton, David Harvey, Milton Santos, Yves Lacoste, Horacio Capel, Richard Hartshorne, Ellen Churchill Semple, Doreen Massey, Robert E. Horton, J. Harlen Bretz, Willi Dansgaard e moitos outros.
Ecolingüística
Ámbitos de estudo
Entre os dominios de estudo relevantes na ecoloxía dunha lingua estarían todos aqueles ámbitos que dunha ou doutra maneira se refiren a eses tres tipos de conexións. Entre outros, os seguintes:
Xeografía
Historia da xeografía
A comezos do século XXI, a situación actual da Xeografía é algo ambivalente. Por unha banda, parece evidente que a visibilidade da Xeografía como disciplina académica diminuíu a nivel popular, isto por exemplo pódese apreciar na redución de número de estudantes na educación superior desta disciplina, ademais agregado a que algúns autores como Richard R. O'Brien e Paul Virilio na década de 1990, apoiándose na desterritorialización do mundo, como consecuencia do desenvolvemento global das novas tecnoloxías aplicadas ás telecomunicacións, apresuráronse a dicir que é o "fin da Xeografía". Pero ao mesmo tempo, pode afirmarse que nunca o saber xeográfico estivo máis difundido entre a poboación: polo nome das novas tecnoloxías cualificadas co adxectivo de "xeográficas" (Sistema de información xeográfica), e pola difusión e ampliación do interese xeral cara aos coñecementos sobre a superficie terrestre, e sobre o planeta Terra en xeral, un coñecemento que se pode chamar xeográfico. Estes cambios están afectando á concepción popular sobre a Xeografía, onde se empeza a acuñar o concepto de Neoxeografía como unha nova etapa da disciplina, onde se di: "O paso dunha Xeografía académica á nova Xeografía caracterízase por un desdebuxamento dos límites entre os roles tradicionais de suxeitos produtores, comercializadores e consumidores de información xeográfica. Na neoxeografía, a liberdade é o primeiro, non obedecendo a ningún criterio daqueles que definiron á ciencia da Xeografía nin da Xeomática". Ademais tamén se produce un profundo debate na disciplina, onde hai defensores das xeografías rexionais e cuantitativas, onde se defende unha Xeografía máis ben descritiva, e os defensores das xeografías radicais, humanísticas e posmodernas, onde se defende unha Xeografía máis crítica dos feitos da realidade ambiental, cultural, económica, política e social. O desprazamento, nas tres últimas décadas dunha ciencia natural ou da Terra cara ás ciencias sociais en varias institucións educativas no mundo, tamén é obxecto de discusión. Para algúns autores a falta de consenso e estes debates terminan por desgastar á disciplina e é outra das posibles causas da diminución da Xeografía a nivel popular.
Ecolingüística
Ámbitos de estudo
En sentido amplo, a relación dialéctica entre lingua e realidade, entre representación e mundo real, está na base da maior parte dos estudos ecocríticos de raíz lingüística que pretenden desvelar o potencial destrutivo de construcións discursivas relacionadas co consumo, coa política e coa natureza en xeral. A análise do discurso permitiu esbozar as ideoloxías vehiculadas a través de textos aparentemente inocuos sobre o ambiente e o ambientalismo (Rom Harré, Brockmeier e Mühlhäusler 1999, Arran Stibbe 2004).
Xeografía
Disciplinas da xeografía
De acordo ao seu enfoque, a xeografía divídese en dúas grandes ramas: xeografía xeral e xeografía rexional. A xeografía xeral é analítica, xa que estuda os feitos físicos e humanos individualmente, mentres que a xeografía rexional é sintética e ocúpase dos sistemas territoriais particulares. Con todo, a articulación entre ambas ramas foi tradicionalmente un tema de debate dentro da xeografía. Para os xeógrafos de tradición corolóxica, a xeografía é, sobre todo, xeografía rexional, e a xeografía sistemática sería unha propedéutica destinada a emprender o estudo rexional. En cambio, para os xeógrafos cuantitativos defensores da tradición espacial, a xeografía xeral sería a única xeografía científica xa que só esta é capaz de formular teorías e leis. Un terceiro grupo de xeógrafos, próximos á tradición social, defenderon a primacía da xeografía rexional e a visión da xeografía xeral como un estudo comparado e xeralizador dos diversos elementos que conforman os complexos rexionais.
Xeografía física
A xeografía física preocúpase, segundo Strahler, dos procesos que son o resultado de dous grandes fluxos de enerxía: o fluxo de radiación solar que dirixe as temperaturas da superficie xunto aos movementos dos fluídos, e o fluxo de calor desde o interior da Terra que se manifesta nos materiais dos estratos superiores da cortiza terrestre. Estes fluxos interactúan na superficie terrestre que é o campo do xeógrafo físico.
Así, a xeografía física é a rama da Xeografía que estuda o medio físico. Os principais elementos que estruturan o medio físico corresponden ao relevo, as augas terrestres, o clima, a vexetación, a fauna e o chan; e o estudo de cada un destes deu orixe a diversas ciencias da Terra, entre as cales atópanse:
Xeografía humana
A xeografía humana é a ciencia social centrada no estudo das sociedades e dos seus territorios; tamén estuda ao ser humano e as súas reaccións coa súa contorna tanto no aspecto estático da súa organización, como no dinámico dos cambios que experimentan. Para algúns a xeografía humana pode ser unha práctica humana de coñecer onde se vive para comprender e planificar o espazo onde se vive. A pesar do foco principal da xeografía humana non ser a paisaxe física da Terra (ver xeografía física), dificilmente se pode discutir a xeografía humana sen se referir á paisaxe física onde as actividades humanas acontecen. A xeografía humana contén varias subdisciplinas:
Xeografía matemática
A xeografía matemática, estuda a representación matemática da superficie da Terra e a súa relación coa Lúa e o Sol. Esta vocación dual non é contraditoria, porque a través do estudo dos fenómenos da superficie que ocorren produto da interacción co Sol e a Lúa pode ser mapeado no ecuador, os trópicos, as liñas polares, coordenadas xeográficas e ata medir o tamaño da Terra. Inclúe ramas como:
Xeografía rexional
miniatura|250px|Rexións de [[Europa.
]] A xeografía rexional ou corolóxica (do grego «χώρα», espazo, país, rexión e «λόγος», coñocemento, estudo) é a disciplina que estuda os sistemas ou complexos xeográficos. Porén, non hai consenso á hora de definir que é un complexo xeográfico nin o papel da xeografía rexional no conxunto da xeografía.
Para algúns xeógrafos, a xeografía rexional é a disciplina encargada do estudo sintético dos complexos xeográficos (territorios, lugares, paisaxes ou rexións entre outras denominacións). Sería polo tanto unha parte da xeografía en condición de igualdade coas múltiples disciplinas que conforman a xeografía xeral ou sistemática, as cales estudan analiticamente diversos fenómenos nas súas características e distribución (relevo, clima, vexetación, poboación, organización económica, organización política, comercio, transportes, etc.).
Para outros xeógrafos, pola contra, a denominación xeografía rexional é redundante pois toda a xeografía é rexional. É dicir, a xeografía ten por obxecto estudar os complexos xeográficos a calquera escala (localidades, comarcas, rexións, países, grandes rexións, etc.) tanto de forma sintética coma temática. As diversas disciplinas que conforman a xeografía xeral serían polo tanto, o achegamento temático e comparativo ao estudo dos complexos xeográficos. Así, segundo Robert E. Dickinson, «A xeografía é fundamentalmente a ciencia rexional ou corolóxica da superficie terrestre», e para Manuel de Terán, «A primacía da xeografía rexional non é discutible na situación actual da ciencia xeográfica. A xeografía moderna é fundamentalmente xeografía rexional, coma na Antigüidade foi Coroloxía e Chorografía».
Isoelectroenfoque
300px|miniatura|Esquema do isoelectroenfoque
Procedemento
O IEF implica engadir unha solución de anfólito nuns xeles de gradiente de pH inmobilizado. Os xeles de gradiente de pH inmobilizado son unha matriz de xel de acrilamida copolimerizada co gradiente de pH, que ten como resultado gradientes completamente estables excepto nos valores de pH máis alcalinos (>12). O gradiente de pH inmobilizado obtense polo cambio continuo na proporción de inmobilinos, que son un ácido ou base débil definido polo seu valor de pK.
Unha proteína que está nunha rexión de pH inferior ao seu punto isoeléctrico (pI) estará cargada positivamente, polo que migrará cara ao cátodo (o eléctrodo cargado negativamente). Porén, a medida que migra a través dun gradiente no que se incrementa o pH, a carga global da proteína decrece ata que a proteína chega á rexión de pH que corresponde ao seu pI. Nese punto non ten carga neta e así a migración cesa (xa que non hai atracción eléctrica cara a ningún dos eléctrodos). Como resultado, as proteínas quedan enfocadas en bandas estacionarias nítidas con cada proteína posicionada no punto do gradiente de pH que corresponde ao seu pI. A técnica ten unha resolución extremadamente alta e as proteínas que se diferencian por unha soa carga quedan fraccionadas en bandas separadas.
As moléculas que van ser enfocadas son distribuídas sobre un medio que ten un gradiente de pH (normalmente creado por anfólitos alifáticos). Faise pasar unha correne eléctrica a través do medio, creando un ánodo "positivo" e un cátodo "negativo". As moléculas cargadas negativamente migran a través do gradiente de pH no medio cara ao extremo "positivo", mentres que as moléculas cargadas positivamente se moven cara o extremo "negativo". A medida que unha partícula se move cara ao polo oposto á súa carga, móvese a través do gradiente de pH cambiante ata que chega a un punto no cal o pH chega ao punto isoeléctrico desa molécula. Nese punto a molécula xa non ten unha carga eléctrica neta (debido á protonación ou desprotonación de grupos funcionais asociados), polo que non avanza xa máis polo xel. O gradiente establécese antes de engadir as partículas de interese sometendo primeiro a electroforese unha solución de pequenas moléculas como polianfólitos con valores de pI variados.
O método aplícase especialmente no estudo de proteínas, que se separan baseándose no seu contido relativo de residuos de aminoácidos ácidos ou básicos, cuxo valor está representado polo pI. As proteínas son introducidas nun xel de gradiente de pH inmobilizado composto de poliacrilamida, amidón ou agarosa, no que se estableceu o gradiente de pH. Os xeles con grandes poros utilízanse xeralmente neste proceso para eliminar calquera efecto de "cribado", ou artefactos no pI causado por velocidades de migración diferentes para proteínas de diferentes tamaños. O isoelectroenfoque pode resolver proteínas que difiren no valor do pI en só o 0,01. O isoelectroenfoque é o primeiro paso na electroforese en xel bidimensional, na cal as proteínas son separadas primeiramente polos seus valores de pI e despois voltas a separar polo seu peso molecular por medio dunha SDS-PAGE.
Células vivas
Segundo algunhas opinións, as céllas eucariotas vivas realizan un elecroenfoque de proteínas no seu interior para superar a limitación da velocidade de reacción metabólica por difusión de encimas e os seus reactivos, e para regular a velocidade de determinados procesos bioquímicos. Ao concentrar encimas de determinadas vía metabólicas en pequenas rexións do seu interior, a célula pode incrementar a velocidade de determinadas vías bioquímicas en varias ordes de magnitude. Modificando o punto isoeléctrico das moléculas dun encima por, por exemplo, fosforilación ou desfosforilación, a célula pode transferir moléculas do encima entre diferentes partes do seu interior, para activar ou desactivar procesos bioquímicos determinados.
Baseada nun chip microfluído
A electroforese baseada en microchip é unha alternativa prometedora á electroforese capilar, xa que ten o potencial de proporcionar unha análise rápida de proteínas, unha integración directa con outras operacións de unidades microfluídas, unha detección de canle completa, uso de películas de nitrocelulosa, con tamaños de mostra máis pequenos e custos de fabricación menores.
Multi-unión
O incremento da demanda de ferramentas para a separación de proteínas máis rápidas e doadas de usar acelerou a evolución da IEF cara ás separacións en solución. Neste contexto, desenvolveuse un sistema de IEF multi-unión (multi-junction) para realizar separacións de IEF rápidas e sen xel. O sistema de IEF multi-unión utiliza unha serie de recipientes cunha comunicación capilar a través de cada recipiente. Parte do capilar de cada recipiente é substituído por unha membrana semipermeable. Os recipientes conteñen solucións tampón con diferentes valores de pH, para que se estableza un gradiente de pH dentro do capilar. A solución tampón en cada recipiente ten un contacto eléctrico cun divisor de voltaxe conectado a unha fonte de corrente de alta voltaxe, que creou un campo eléctrico ao longo do capilar. Cando se inxecta unha mostra (unha mestura de péptidos ou proteínas) no capilar, a presenza do campo eléctrrico e o gradiente de pH separa estas moléculas segundo os seus puntos isoeléctricos. O sistema de IEF multi-unión utilizouse para separar mesturas de péptidos trípticos para proteómica bidimensional e proteínas do plasma sanguíneo de pacientes de enfermidade de Alzheimer para o descubrimento de biomarcadores.
Andreas Papandreu
Traxectoria
Naceu o 5 de febreiro de 1919 na illa de Quíos, fillo de Zofia (Sofia) Mineyko (1883–1981) e o líder político liberal Georgios Papandreu. En 1923 a familia Papandreu marchou a Atenas.
En 1936, Andreas Papandreu, aínda no colexio, foi arrestado por primeira vez pola ditadura de Ioannis Metaxas por trotskismo. Despois de declaracións do seu pai, permitíronlle marchar aos Estados Unidos. En 1941, cando estaba no terceiro ano de estudo na Facultade de Dereito da Universidade de Atenas, foi detido de novo polo mesmo motivo. Despois do seu encarceramento, fuxiu aos Estados Unidos, onde estudou economía e filosofía na Universidade Harvard.