cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Plasmodium vivax
Fecundación
Os gametos masculinos móvense activamente no estómago do mosquito na procura do gameto feminino. O gameto masculino despois entra no feminino (singamia) a través do cono de recepción deste, e a completa fusión dos gametos dá lugar ao cigoto (sincarion). A fusión (singamia) de dous gametos que teñen formas diferentes, como neste caso, denomínase anisogamia. O cigoto permanece inactivo durante algún tempo, pero pouco despois alóngase, faise vermiforme e móbil e denomínase oocineto. Os extremos bicudos do oocineto penetran a parede do estómago, o oocineto entra e queda debaixo da capa epitelial externa. Alí fanse esféricos e desenvolven unha parede de quiste arredor. Esta parede deriva parcialmente dos tecidos estomacais e en parte é producida polo propio cigoto. Neste estadio, denomínase ooquiste. O ooquiste absorbe nutrientes e crece en tamaño. Estes ooquistes fan protrusión (asoman) na superficie do estómago dándolle a este unha aparencia vesiculosa. Nun mosquito moi infectado poden verse ata 1000 ooquistes.
Esporogonia
O núcleo do ooquiste divídese repetidamente para formar un grande número de núcleos fillos. Ao mesmo tempo, no citoplasma orixínanse grandes vacúolos e fórmanse numerosas masas citoplásmicas. Estas masas citoplásmicas despois alónganse e migra un núcleo fillo a cada unha delas. Os corpos con forma de fouce resultantes son os esporozoítos. Esta fase da multiplicación asexual chámase esporogonia e complétase en 10–21 días. O ooquiste despois estoupa e libéranse os esporozoítos na cavidade corporal do mosquito, desde onde, a través do sangue, acaban chegando ás glándulas salivares do mosquito. O mosquito agora é infectivo. As glándulas salivares dun só mosquito infectado poden conter ata 200.000 esporozoítos. Cando o mosquito pica a unha persoa sa, introduce coa saliva no sangue miles de esporozoítos e o ciclo empeza outra vez.
Consideracións de laboratorio
P. vivax e P. ovale despois de estar en EDTA durante máis de media hora antes de que se faga o frotis de sangue teñen unha aparencia moi similar a P. malariae, o cal é unha importante razón para que no laboratorio se procese a mostra tan axiña como chegue. Os frotis de sangue fanse preferiblemente nun período de media hora despois da extracción do sangue e nunca despois dunha hora. A diagnose pode facerse cunha tira de probas rápida de anticorpos.
Peneira
miniatura|Peneira tradicional de [[fariña.]] miniatura|Uso da peneira no Antigo Exipto
Unha peneira é un instrumento formado tradicionalmente por unha caixa de madeira, con fondo de coiro con furados ou ben cunha rede de metal de malla máis ou menos fina, que se emprega para separar as partículas de distinto grosor que constitúen certas materias, como a fariña, a area etc. En galego tamén recibe os nomes de baruto, bortel ou xirgo. O termo cribo, criba ou zaranda refírese a un tipo de peneira que se emprega soamente para zarandear certas sementes, como trigo, chícharos, millo etc., limpándoas daquelas partículas máis grosas que interesa separar.
Componse dun aro ancho e delgado de madeira e dun fondo furado de diferente material segundo a operación e o tipo de gran a peneirar. A tea acostuma ser de serda, arame, lenzo ou seda. O cilindro pode tamén estar feito de folla de lata furada ou de arames de ferro postos circularmente uns xunto a outros.
Nas panadarías importantes botaban a fariña saída das moas nun cuarto que estaba enriba da peneira. Abrían un buraco no chan onde colocaban unha canle de táboas ou de lenzo por onde caía a fariña nunha moega ou canoura. Despois de caer a fariña na moega, pasaba ao cilindro que se achaba en plano inclinado e entón se lle daba voltas co cegoñal e a pendente facía que a fariña pasase da tea máis fina á máis mesta, até que o farelo caía pola abertura. Algunhas veces había unha quinta división ou caixón máis grande que os demais para recibilo ou se abeiraba un costeiro a esta abertura para o recoller.
Na actualidade existen diferentes tipos de cribos e peneiras, moi empregadas de xeito indutrial, coma as peneiras de vento.
Ligazóns externas
Diccionario universal de agricultura, Juan Álvarez Guerra, 1799 (en castelán)
التذرية Cedazo Drøfting av korn Sitazzu
Eloxio da ociosidade
Eloxio da ociosidade é un conxunto de ensaios en lingua inglesa do filósofo galés Bertrand Russell, publicado en 1935 co título orixinal de In praise of Idleness. Foi traducido ao galego por María Fe González, e publicado por Trifolium en 2010.
Historia do libro
O conxunto leva o título do primeiro dos 15 ensaios que o compoñen. A primeira edición do libro publicouse en 1935, na editora londiniense George Allen and Unwin, e recolle textos escritos a pé feito para o volume así como algúns outros ensaios escritos e publicados nos anos xusto anteriores, do que é o máis antigo What Is the Soul?, redactado en 1928.
Aínda que é unha obra traducida, as versións a outros idiomas non chegaron ata finais do século XX e principios do XXI: algúns dos seus ensaios foron traducidos ao francés (L'Éloge de l'oisivité, 2002) e ao galego (Eloxio da ociosidade, 2010), mentres que a obra completa foi traducida ao español (Elogio de la ociosidad, 1986), ao alemán (Lob des Müßiggangs), ao italiano (Elogio dell'ozio, 2005) e ao xaponés (怠惰への讃歌, 2009)
Tres Cabrones
Tres Cabrones é un álbum da banda estadounidense de sludge metal Melvins, publicado o 5 de novembro de 2013 a través do selo Ipecac Recordings. Este conta co seu batería orixinal Mike Dillard, co actual Dale Crover tocando o baixo. É o primeiro disco oficial en contar con Mike Dillard, xa que as súas únicas aparicións previas antes da gravación deste traballo foron nas Mangled Demos de 1983 e nun feixe de recompilacións e bootleg.
Ru, Vilasantar, Vilasantar
Ru é un lugar da parroquia de Vilasantar, capital do concello coruñés de Vilasantar, na comarca de Betanzos. Segundo o Instituto Nacional de Estadística a súa poboación en 2018 era de 65 habitantes (35 homes e 30 mulleres).
Aconitase
A aconitase ou aconitato hidratase (número EC:4.2.1.3) é un encima que cataliza a isomerización estereoespecífica do citrato a isocitrato por medio do intermediato cis-aconitato no ciclo do ácido cítrico ou de Krebs.
Función
A diferenza da maioría das proteínas ferro-sulfuradas que funcionan como transportadores de electróns, o cluster de ferro-xofre da aconitase reacciona directamente co substrato do encima. A aconitase ten un cluster [Fe4S4]2+ activo, que se pode converter á forma [Fe3S4]+ inactiva. Hai tres residuos de cisteína (Cys) que funcionan como ligandos do centro [Fe4S4]. No estado activo, o ión ferro lábil do cluster [Fe4S4] non está coordinado pola cisteína senón por moléculas de auga.
Son homólogos da aconitase a proteína de unión ao elemento de resposta ao ferro (IRE-BP) e a 3-isopropilmalato deshidratase (α-isopropilmalato isomerase; número EC:4.2.1.33), que é un encima que cataliza o segundo paso da biosíntese de leucina. Os elementos regulatorios do ferro (IREs) constitúen unha familia de ARNs de 28 nucleótidos, non codificantes, con estruturas de talo-bucle que regulan o almacenameto de ferro, a síntese de grupos hemo e a captación de ferro. Tamén participan na unión do ARNm ao ribosoma e no control da degradación do ARNm. Unha proteína reguladora específica, a IRE-BP, únese aos IREs tanto nas rexións 5' coma nas 3', pero só se pode unir ao ARN na súa forma apo (apoproteína), sen o cluster de ferro-xofre. A expresión da IRE-BP en células en cultivo revelou que a proteína funciona ou como unha activa aconitase, cando as células están cheas de ferro, ou como unha proteína de unión ao ARN activa, cando as células están escasas de ferro. As IRE-BPs mutantes, nas cales algún ou todos dos tres residuos de cisteína implicados na formación do cluster ferro-xofre son substituídos pola serina, non teñen actividade de aconitase, pero manteñen a capacidade de unirse ao ARN.
O fluoroacetato e o fluorocitrato son compostos tóxicos cando se metabolizan, xa que afectan ao ciclo do ácido cítrico. A aconitase é inhibida polo fluorocitrato e fluoroacetato. O cluster de ferro-xofre é moi sensible á oxidación por superóxidos.
Estrutura do encima
A aconitase, como se mostra nas estruturas da dereita desta páxina, ten dúas estruturas lixeiramente diferentes, segundo estea activada ou inactivada. Na forma inactiva, a súa estrutura está dividida en catro dominios. Empezando polo extremo N-terminal, só os tres primeiros dominios están implicados en interaccións próximas co cluster [3Fe-4S], pero o sitio activo consta de residuos pertencentes aos catro dominios, incluído o dominio C-terminal máis grande. Tamén se encontran no sitio activo o cluster de ferro-xofre e un anión SO42-. Cando se activa o encima, capta un átomo de ferro adicional, creando un cluster [4Fe-4S]. Porén, a estrutura do resto do encima case non cambia; os átomos conservados estre estas dúas formas están esencialmente nas mesmas posicións, con diferenzas de só 0,1 ángstrom.
Mecanismo de reacción
miniatura|none|upright=2.5|Mecanismo de reacción da aconitase. miniatura|none|upright=1.5|O citrato e o cluster Fe-S no sitio activo da aconitase: representáronse con liñas descontinuas amarelas as interaccións entre o substrato e os residuos veciños.
A aconitase emprega un mecanismo de deshidratación-hidratación. Os residuos catalíticos implicados son a His-101 e a Ser-642. A His-101 protona o grupo hidroxilo no C3 do citrato, permitindo que se libere en forma de auga, e, ao mesmo tempo, a Ser-642 retira o protón de C2, formando un dobre enlace entre C2 e C3, orixinando o intermediato cis-aconitato. Seguidamente, o intermediato rota 180°. Esta rotación denomínase "volteo", "pinchacarneiro" ou "flip". Cando fai este xiro, dise que o intermediato se move desde un "modo citrato" a un "modo isocitrato".
O xiro do cis-aconitato permite que ocorran os pasos de deshidratación e hidratación en caras opostas do intermediato. A aconitase cataliza a trans-eliminación/adición de auga, e o xiro garante que se forme a correcta estereoquímica no produto. Para completar a reacción, os residuos de serina e histidina inverten as súas accións catalíticas orixinais: a histidina, agorta básica, retira un protón da auga, converténdoa nun nucleófilo que ataca a C2, e a serina protonada é desprotonada polo dobre enlace do cis-aconitato para completar a hidratación, producindo isocitrato.
miniatura|none|upright=1.5|O isocitrato e o cluster Fe-S no sitio activo da aconitase.
Enfermidades
Un trastorno grave relacionado coa aconitase é a deficiencia de aconitase. É causada por unha mutación no xene da proteína armazón do cluster de ferro-xofre (ISCU), que axuda a construír o cluster de Fe-S do que depende a actividade da aconitase. Os principais síntomas son miopatía e intolerancia ao exercicio; a tensión física pode ser mortal para algúns pacientes porque pode orixinar un shock circulatorio. Non hai tratamento para a deficiencia de aconitase.
Outra doenza asociada coa aconitase é a ataxia de Friedreich (FRDA), que se orixina por defectos na biosíntese de proteínas ferro-sulfuradas, cando non se sintetizan correctamente os clusters de ferro-sulfuro da aconitase e succinato deshidroxenase. O decrecemento da actividade da aconitase e succinato deshidroxenase está correlacionada cun exceso na concentración de ferro na mitocondria e unha insuficiencia de ferro no citoplasma, o que trastorna a homeostase do ferro. Esta desviación da homeostase causa a ataxia de Friederich, que é unha enfermidade neurodexenerativa para a cal non hai tratamentos efectivos ata o momento.
Finalmente, a aconitase crese que está asociada coa diabetes. De todos os xeitos, a conexión exacta aínda está por determinar e existen diversas teorías. Nun estudo dos órganos de ratos con diabetes aloxana (unha diabetes inducida experimentalmente co composto pirimidínico aloxana ) e diabetes xenética, atopouse unha baixa actividade de aconitase, que facía decrecer a velocidade das reaccións metabólicas nas que interveñen o citrato, piruvato, e malato. Ademais, as concentracións de citrato eran infrecuentemente altas. Como estes datos anormais se atoparon en ratos diabéticos, o estudo tirou a conclusión de que a actividade baixa da aconitase está probablemente correlacionada coa diabetes xenética e diabetes aloxana. Outra teoría é que, nos corazóns diabéticos, a fosforilación acelerada da aconitase do corazón pola proteína quinase C causa que a aconitase acelere o paso final da súa reacción inversa en comparación coa reacción normal cara adiante. É dicir, converte o isocitrato de novo en cis-aconitato máis rapidamente do normal, pero a reacción cara adiante continúa realizándose á velocidade normal. Este desequilibrio pode contribuír a trastorar o metabolismo nos diabéticos.
Membros da familia
As aconitases exprésanse desde as bacterias aos humanos. Os humanos expresan os dous isoencimas aconitases seguintes:
Wat
Estritamente falando, un Wat é un templo budista e unha escola con monxes residentes. Un templo sen monxes residentes non podería denominarse wat, aínda que o termo adóitase utilizar de forma extensiva, mesmo para facer referencia ás ruínas de templos antigos.
En lingua coloquial en Tailandia, wat fai referencia a calquera lugar de oración con excepción das mesquitas. Por tanto, wat cheen sería un templo chinés (xa sexa budista ou taoísta), wat khaek sería un templo hindú e wat kris, wat krit ou wat fa-hrang faría referencia a unha igrexa cristiá.
Punto de fusión
O punto de fusión é a temperatura do momento no cal unha substancia pasa do estado sólido ao estado líquido. Nas substancias puras, o proceso de fusión ocorre nun momento determinado. Este punto non depende da presión.
Abdalá de Toledo
Abdalá de Toledo foi un rei musulmán da taifa de Toledo (Al-Andalus) a finais do século XI.
Punto de fusión
O material co punto de fusión máis alto é o grafito, cun punto de fusión de 3.948 K. O metal puro co punto de fusión máis elevado é o volframio: 3683 -3687 -3695 K.
Abdalá de Toledo
Unha filla súa, Zaida, casou con Afonso VI de León.
FK Ekranas
Futbolo Klubas Ekranas é un club de fútbol de Lituania, fundouse en 1964 xoga na cidade de Panevėžys. Gañou os campionatos lituanos en 1985, 1993 e 2005, a Copa de Lituania en 1985, 1998 e 2000, e a Supercopa de Lituania en 1998 e 2006. Participou pola primeira vez na Copa de Europa en 1993
Cóntanse entre os xogadores que pasaron polo equipo:
Fernando Fragata
Traxectoria
Como operador de cámara iniciouse en publicidade, videoclips e filmes de Joaquim Leitão, Ana Luisa Guimarães e Quirino Simões. Como director e argumentista comezou coa curta metraxe Amor & Alquimia (1995), que foi exhibida tanto en Europa como en Suramérica, recibindo o premio de mellor dirección no festival internacional de cinema da Baía, no Brasil, así como o premio do público no Festival de Sevilla, en España. Despois virían a longametraxe Pesadelo Cor-de-Rosa e o telefilme de acción Pulsação Zero.
En 2004 escribiu e dirixiu Sorte Nula, un filme con repercusión en Portugal. O seu máis recente filme chámase Contraluz/Backlight. Foi rodado integramente nos Estados Unidos, con actores portugueses e americanos.
Sandra Sánchez
Sandra Sánchez Cachaza, coñecida como Sandra Sánchez, nada en Narón en 1970, é unha directora e montadora de cine galega.
Traxectoria
Estudou realización audiovisual na Escola de Imaxe e Son da Coruña. En 1991 formou parte da primeira promoción desta escola, onde realizou varias curtametraxes, entre elas a curta Ven a Bens, que recibiu varios premios e recoñecementos. É Técnica superior en realización e produción de programas audiovisuais (EIS, 1994), e Técnica superior en operacións de posprodución (EIS, 1992).
Desde daquela alterna o seu traballo como directora-realizadora e montadora, amosando un especial interese polo xénero documental.
Foi tamén responsábel da dirección das series documentais Moito mar (2001) e 112 rescate (2002), e da serie de ficción Rías Baixas (2003-2004), todas elas para a TVG.
Como montadora, a súa traxectoria foi extensa. Caben destacar a este respecto:
Na actualidade traballa como directora en Tic Tac Producciones, como directora/realizadora- montadora en freelance, e está en proceso de desenvolvemento a súa segunda longametraxe documental, Matavenero, da que se prevé que a súe estrea sexa en 2014.
Galardóns e nomeamentos
1993.
The Hobbit: The Battle of the Five Armies
The Hobbit: The Battle of the Five Armies (literalmente O Hobbit: A batalla dos cinco exércitos) é un filme de fantasía épica do ano 2014 dirixido por Peter Jackson. O filme é o terceiro e derradeiro dunha triloxía cinematográfica (The Hobbit) baseado na novela O hobbit de John R.R. Tolkien, antecesora da triloxía cinematográfica d'O Señor dos Aneis, estreada entre 2001 e 2003.
A estrea en Galiza en lingua castelá foi o 17 de decembro de 2014, por mor dun troco de data que se produciu o 1º de marzo de 2013 cando nun principio ía estrearse en xullo de 2014, co título The Hobbit: There and Back Again. O mesmo que os outros filmes da triloxía foi dirixida polo neozelandés Peter Jackson, que tamén fixera a triloxía cinematográfica d'O Señor dos Aneis.
A historia dá continuidade aos eventos ocorridos en The Hobbit: An Unexpected Journey e The Hobbit: The Desolation of Smaug.
Peter Jackson e Guillermo del Toro anunciaron que esta terceira parte ampliaría a historia con outros escritos de Tolkien, como a reunión do Consello Branco (e deste xeito explicar a onde foi Gandalf cando deixou aos ananos e a Bilbo Bulseiro ás portas do Bosque das Tebras) e como botaron o Nigromante de Dol Guldur. Nun principio esta secuela dependía dos actores que puidesen participar nela, mais isto arranxouse cando os actores aceptaron facer o filme. Até abril de 2014, o filme chamábase The Hobbit or There And Back Again, en honra ao verdadeiro título d'O hobbit de J. R. R. Tolkien, até que Peter Jackson confirmou un novo título, The Hobbit: The Battle of the Five Armies. O teaser tráiler estreouse o 28 de xullo, dous días despois da súa presentación na Comic Con de San Diego.
Enredo
Cando reclamaron a súa patria ao dragón Smaug, a Irmandade dos Ananos desatou sen querer unha forza malvada no mundo. Irado, Smaug descarga laparadas de ira sobre os moradores indefensos de Cidade do Lago.
A medida que o mal penetra no seu crecente conflito, as razas dos Ananos, os Elfos e mailos Homes teñen que decidir se unen as súas forzas ou se desleixan á destrución. De súpeto, Bilbo ten que loitar pola súa vida e maila dos seus amigos na épica Batalla dos cinco exércitos, mentres o futuro da Terra Media pende dun fío.
Elenco
dereita|miniatura|220px|[[Luke Evans.]]
Triticum durum
O trigo duro, trigo molar ou trigo inchado (Triticum durum ou Triticum turgidum) é unha especie común de cereal do xénero Triticum que pertence aos trigos tetraploides por mor á súa conformación de 28 cromosomas.
É unha das especies de trigo con máis alto valor nutritivo, xa que ten un alto contido en glute e está conformado dun 12 a 14% de proteína. É unha especie moi resistente á seca e ás doenzas, malia rendir menos ca outras especies de trigo.
Emprégase principalmente na elaboración de macarróns, espaguetes e outras pastas así como da sémola do cuscús.
Don Knotts
Jesse Donald "Don" Knotts, nado en Morgantown, Virxinia Occidental, o 21 de xullo de 1924 e finado nos Ánxeles o 24 de febreiro de 2006, foi un humorista e actor estadounidense.
Traxectoria
Knotts é coñecido pola súa interpretación de Barney Fife na comedia de situación da década de 1960 The Andy Griffith Show, papel polo que gañou cinco Emmy, e polo de Ralph Furley en Three's Company na década de 1970. Foi protagonista de ducias de filmes cómicos como The Incredible Mr. Limpet (1964), e foi a voz do sarxento Sniffer en Air Buddies (2006).
Nuria Varela (xornalista)
Nuria Varela, nada en Turón (Mieres) en 1967, é unha xornalista e escritora asturiana.
Traxectoria
En 2003 publicou o seu primeiro libro, Íbamos a ser reinas. Nel analiza a enorme problemática da violencia de xénero sufrida polas mulleres non só por parte das súas parellas, senón tamén por parte do sistema xudicial, político, social e mesmo polas súas propias compañeiras e familias, por mor do fundamento patriarcal da maior parte das sociedades contemporáneas, en concreto a occidental.
En 2005 presentou o seu segundo libro, Feminismo para principiantes, no que pretendeu facer un repaso "da historia dos tres séculos da historia do feminismo e a súa chegada a España". No 2018 levou a cabo unha revisión do libro e se lle engadiron as ilustracións realizadas por Antonia Santolaya.
Triticum aestivum
O trigo común, trigo vulgar, trigo fariñeiro ou simplemente trigo (Triticum aestivum, Triticum sativum ou T. vulgare), é un cereal do xénero Triticum sendo a especie de trigo máis espallada e cultivada no mundo. É unha planta alohexaploide, por mor á súa conformación de 42 cromosomas repartidos en 6 xogos dende tres diferentes especies (Triticum spelta, Aegilops cylindrica, de 7 cromosomas cada unha). A planta posúe tres xenomas idénticos, os cales posúen información xenética repetida, o que lle confire á especie en si grande adaptabilidade aos diferentes ambientes.
Esta especie é máis cultivada nas latitudes altas de ambos hemisferios (por exemplo na Arxentina, no Canadá, en Francia ou na Ucraína). É amplamente empregada para obter fariña triga destinada á elaboración de pan (pantrigo).
É a especie máis cultivada en Galiza dende a antigüidade.
Propiedades
A fariña presenta intolerancia ao glute. Ao inicio e durante o tratamento con fibra, deberase controlar a glicemia para axustar, se fose necesario, as doses de insulina ou de antidiabéticos orais.
Preparación, receitas: Úsase o froito (sementes): farelo, fariña, xerme.
Ligazóns externas
Wheat Cap: http://maswheat.ucdavis.edu/
Martin Chalfie
Martin Chalfie, nado o 15 de xaneiro de 1947 en Chicago, Illinois (USA), é un científico estadounidense galardoado, xunto co estadounidense Roger Y. Tsien e o xaponés Osamu Shimomura, co Premio Nobel de Química do ano 2008 polo descubrimento e desenvolvemento da proteína fluorescente verde (GFP).
Estudos científicos
Chalfie graduouse na Universidade Harvard e é profesor de bioloxía na Universidade de Columbia. O laboratorio de Chalfie utiliza ao nematodo Caenorhabditis elegans (C. elegans) para investigar o desenvolvemento e funcionamento das neuronas. publicou máis de 200 artigos.
Mentres traballaba no LMB en 1984 publicou un influente artigo «The Neural Circuit for Touch Sensitivity in C. Elegans», xunto a John Sulston e Sydney Brenner.
Chalfie foi o primeiro que logrou introducir a GFP noutros organismos, nos cales a proteína tamén emitiu a fluorescencia.
Gómez Pérez das Mariñas I
Gómez Pérez das Mariñas foi un nobre galego do século XV. Probabelmente nado en Betanzos, os seus dominios estendíanse polas terras comprendidas entre Betanzos e A Coruña.
miniatura|300px|Vista de Betanzos, capital das Mariñas
Traxectoria
Foi home de sona e grande influencia en Galicia. Sendo aínda un mancebo estivo na corte do rei Xoán II que sentía moito aprecio por el. Mesmo favoreceuno o 18 de agosto de 1452 ao estender unha cédula pola que lle concede a fortaleza de Cillobre.
Tamén serviu con lealdade ao rei Henrique IV. Por mandato seu defendeu a cidade da Coruña contra o conde de Benavente. O rei concedeulle en 1467 a propiedade dunhas casas na Coruña como compensación dos gastos que lle ocasionara a defensa da cidade.
Xunto con outros nobres galegos, acudiu ao chamado de Pedro Madruga en 1469 para loitaren contra os irmandiños. A unión dos nobres continuou para velaren polos foros dos señores galegos. Así, en 1471 o arcebispo de Santiago, Alonso de Fonseca, litigaba co señor de Altamira, Lopo Sánchez de Moscoso, por considerar que algunhas terras do señor de Altamira, lindantes coas da igrexa compostelá, lles foran arrebatadas e porque quería impedir a reconstrución das torres de Altamira, capital dos estados dos Moscoso. Para iso encomendáralle o arcebispo ao seu irmán Luís de Acevedo que o impedise. Nun primeiro intento fracasou. Cando estaba preparando a segunda tentativa, Lope Sánchez de Moscoso pediu axuda a Diego de Andrade, Gómez Pérez das Mariñas, Sancho Sánchez de Ulloa, Pedro Álvarez de Soutomaior e Pedro Álvarez Osorio, conde de Lemos. O 14 de xuño de 1471 enfrontáronse ambos os bandos na batalla de Altamira coa vitoria dos de Moscoso. Isto obrigou a fuxir ao arcebispo e o seu irmán.
Tamén axudou a devolver a fortaleza de Vimianzo ao de Moscoso, e recobrou para si a fortaleza de Mesía, en poder do arcebispo de Santiago.
Casou con Tareixa de Haro coa que tivo tres fillas, María das Mariñas que casou con Diego de Andrade; Constanza das Mariñas e Xenebra das Mariñas.
Testou o 4 de novembro de 1474 na Coruña, deixando disposto que fose enterrado na igrexa do convento de San Domingos de dita cidade.
Copa do Mundo de Fútbol
A primeira edición do Mundial organizouse en 1930 no Uruguai, coa vitoria da selección anfitrioa, e dende entón foi celebrado cada catro anos coa excepción de 1942 e 1946 debido á segunda guerra mundial. A selección do Brasil é a selección que acadou máis títulos mundiais até o momento, con cinco, sendo tamén a única que participou en tódalas edicións. Trala selección brasileira sitúanse Alemaña e, con catro títulos cada unha, a , o e  con dous e, cun só título,  e.
O torneo presenta unha forte dominación dos equipos europeos e suramericanos: os primeiros gañaron o título en 12 ocasións, mentres que os segundos en nove. Ademais tan só dous equipos doutras confederacións xeográficas teñen chegado ás semifinais: os en 1930 e  en 2002. Ademais, o Brasil (en 1958 e 2002), (en 2010) e Alemaña (en 2014) foron até o momento os únicos equipos que conseguiron gañar fóra do seu continente. A fase final da Copa do Mundo é o evento dunha soa disciplina máis seguido do mundo (a edición de 2002 foi vista por máis de 1.100 millóns de espectadores), e o segundo máis seguido en xeral tan só por detrás dos Xogos Olímpicos de Verán.
As primeiras competicións internacionais
O primeiro amigable internacional de Fútbol foi xogado en 1872, entre Inglaterra e Escocia, nun momento en que este deporte era raramente practicado fóra de Gran Bretaña. No final do século XIX o fútbol comezou a gañar máis adeptos, e por iso se tornou en deporte de demostración (sen disputa de medallas) nos Xogos Olímpicos de 1900 e 1904, ata se converter en competición oficial nos Xogos Olímpicos de 1908. Organizado pola Football Association, era un evento para xogadores non profesionais, e na época non foi considerado unha competición, mais si un mero espectáculo. A selección non profesional da Inglaterra foi a campioa nas dúas edicións, 1908 e 1912.
En 1914 a FIFA recoñeceu o torneo olímpico como unha "competición global de fútbol non profesional", tomando para si a responsabilidade de organizalo. Así, na edición de 1924 enfrontáronse equipos de varios continentes. O Uruguai foi o campión nas dúas edicións, 1924 e 1928. O 28 de maio de 1928 a FIFA tomou a decisión de organizar a competición por separado, polo que deixou de ser un deporte olímpico. Para celebrar o centenario da independencia do Uruguai en 1930 foi decidido que a sede da competición sería no país suramericano, no mesmo ano.
A primeira Copa do Mundo oficial
miniatura|230px|O Estádio Centenário, local da primeira final da Copa do Mundo, en [[1930, na cidade de Montevideo, Uruguai]]
Só trece seleccións participaron na primeira Copa, sete da América Latina (o Uruguai, a Arxentina, Bolivia, o Brasil, Chile, Paraguai e o Perú), catro da Europa (Bélxica, Francia, Iugoslavia e Romanía) e dúas da América do Norte (México e Estados Unidos). Moitas seleccións europeas acabaron desistindo da competición debido á longa e cansada viaxe polo Océano Atlántico.
Os dous primeiros partidos da Copa disputáronse simultaneamente, sendo vencidos por Francia e os Estados Unidos, que gañaron a México por 4-1 e a Bélxica por 3-0, respectivamente. O primeiro gol nunha Copa do Mundo foi marcado polo xogador francés Lucien Laurent. A final foi disputada entre o Uruguai e a Arxentina, gañando os uruguaios por 4-2, no Estadio Centenario de Montevideo, cun público estimado de 93.000 espectadores. O máximo goleador deste torneo foi o arxentino Guillermo Stábile.
Desenvolvemento
miniatura|250px|Globo en forma de [[bóla de Fútbol en Nuremberg, Alemaña, como propaganda do Mundial de Fútbol Alemaña 2006. O torneo creceu ao longo do tempo ata se tornar a maior competición deportiva do planeta.]] Os problemas que atopaban as primeiras edicións do torneo eran as dificultades da época para unha viaxe intercontinental. Nas Copas de 1934 e 1938, xogadas en Europa, houbo unha pequena participación dos países suramericanos. Só a selección brasileira estivo presente nesas dúas edicións. As edicións de 1942 e 1946 foron canceladas debido á segunda guerra mundial.
O Mundial de Fútbol Brasil 1950 foi o primeiro en ter participantes británicos. Estes retiráranse da FIFA en 1920, pois rexeitaban xogar con países cos que recentemente estiveran en guerra e por unha protesta da influencia estranxeira no fútbol, ao considerar que dito deporte, unha invención británica, estaba sendo deturpado polo modo de xogar estranxeiro. A pesar disto, volveron ser membros da FIFA en 1946. O torneo tamén contou coa volta da participación do Uruguai, que boicoteara as dúas edición anteriores.
Entre as edicións de 1934 e 1978 a fase final do torneo era disputada por 16 seleccións (agás nos raros casos onde se retiraron algunhas seleccións). A maioría era da América Latina e Europa, cunha pequena minoría de África, Asia e Oceanía. Esas seleccións normalmente non pasaban da primeira fase, sendo facilmente derrotadas (coa excepción de Corea do Norte, que chegou ata os cuartos de final en 1966).
La 2
La 2, tamén coñecida como La Dos ou TVE 2, é a segunda cadea de televisión que emitiu en España. Pertence ao grupo Radiotelevisión Española (RTVE). A cadea comezou as súas emisións o 1 de xaneiro de 1965 e a programación regular o 15 de novembro de 1966.
Broomridge
Broomridge é un distrito da cidade de Stirling, en Escocia. Está situado ao sur do concello, próximo do límite co concello de Falkirk, e inmediatamente ao sur do centro da cidade.
Copa do Mundo de Fútbol
Trofeo
De 1930 a 1970 ao campión entregábaselle a Copa Jules Rimet. Inicialmente coñecida como Copa do Mundo ou Coupe du Monde (en francés), foi renomeada en 1946 en homenaxe ao presidente da FIFA responsable da primeira edición do torneo, en 1930. En 1970, coa terceira vitoria da selección brasileira, esta gañou o dereito a ter en posesión permanente o trofeo. Con todo, este foi roubado da sede da CBF en decembro de 1983, e nunca foi atopado. Crese que os ladróns o teñan derretido.
Despois de 1970 creouse un novo trofeo, chamado Copa do Mundo FIFA. A diferenza do Trofeo Jules Rimet este non se entrega permanentemente a ningunha selección, independentemente do número de títulos. A Arxentina, Alemaña, o Brasil e Italia son os que máis veces acadaron o trofeo. Este so será cambiado ata que a placa no seu pé sexa totalmente enchida cos nomes dos campións de cada edición, o que non ocorrerá ata 2038.
Mascotas
Desde o Mundial de 1966 cada edición conta cunha mascota oficial. A primeira da historia foi World Cup Willie, un león futbolista vestido cunha camisola da bandeira do Reino Unido. Catro anos máis tarde, en 1970, a mascota foi Juanito, un neno cun chapeu típico de México, escrito coas palabras "MÉXICO 70" e vestido coas cores da selección mexicana. En 1974, as mascotas alemás occidentais foron Tip e Tap, dous cativo cos brazos no ombro doutro, un deles cunha camisola onde se le "WM" e na doutro "74". Na Copa de 1978, na Arxentina elixiuse ata o de agora a última mascota humana, Gauchito, un meniño gaucho cun chapeu que contiña "ARGENTINA '78", un pano e un rebenque, que tamén aparecía na camisola da selección arxentina e botas de fútbol
A mascota do Mundial de 1982, foi Naranjito, unha laranxa con faciana humanizada, cun balón e usando botas. En 1986, a mascota foi Pique, unha especie de pemento, cun chapeu mariachi e un balón no seu pé dereito. En1990, a mascota foi un obxecto de deseño, Ciao, que representou un futbolista coa cabeza en forma de balón de fútbol e corpo con barras que contiñan as cores do país. Os Estados Unidos volveron á mascota animal para a Copa de 1994, Striker era un can vestido coas cores da bandeira dos Estados Unidos cunha camisola na que aparecía escrito "USA 94". Para a Copa do Mundo de 1998, os organizadores escolleron un galo azul chamado Footix, coas palabras "FRANCE 98" no seu peito. En 2002, o Xapón e Corea do Sur escolleron as mascotas Ato, Kaz e Nik, inspirados no manga. No Mundial de Fútbol de 2006 o escollido foi Goleo VI, un león peluche, vestido cunha camisola branca co número 06 deseñado na fronte, sempre ao lado da súa compañeira, Pille, unha pelota falante. A mascota da Copa do Mundo de 2010 foi Zakumi, un leopardo de cabelos verdes, vestido cunha camisola branca coas letras "SOUTH AFRICA 2010" e pantalóns verde. O seu nome procede de "ZA", abreviación internacional para Suráfrica e "kumi", unha palabra que significa "dez" en varias linguas do país, en referencia ao ano do Mundial. Para o Mundial Brasil 2014 elixiuse a Fuleco, unha mascota con forma dunha especie de armadillo vunerable endémica do nordés do Brasil.
Eliminatorias
miniatura|250px|Bolas e chuteiras das cinco copas vencidas polo [[Selección de fútbol do Brasil|Brasil, nunha tenda de Londres]]
Dende a segunda edición do torneo, e 1934, as eliminatorias teñen sido feitas para diminuír o tamaño da fase final. Estas son disputadas nas seis zonas continentais da FIFA (África, Asia, América do Norte e América Central e Caribe, Europa, Oceanía e América do Sur) organizadas polas súas respectivas confederacións. Antes de cada edición do torneo a FIFA decide cantas prazas terán dereito por cada confederación, tendo en conta factores como número de seleccións nacionais e forza de cada confederación. A presión por cada confederación por ter máis prazas tamén acostuma ser bastante común.
As eliminatorias poden comezar tres anos antes da fase final, e duran un pouco máis de dous anos. O formato de cada eliminatoria difire de acordo con cada confederación. Normalmente unha ou dúas prazas son reservadas para os gañadores de play-offs intercontinentais. Por exemplo, o campión da eliminatoria da |Oceanía e o quinto colocado da América do Sur disputaran un play-off para decidir quen ficaría coa praza da fase final 2006.
Dende o mundial de 1938 ata o mundial 2002, o campión era automaticamente clasificado para a próxima Copa, sen precisar pasar polas eliminatorias das súas confederacións. Porén, a partir da edición de 2002 o campión é obrigado a clasificarse normalmente como calquera outra selección. O Brasil, vencedor en 2002, foi o primeiro campión a ter que disputar unha eliminatoria para a Copa seguinte.
A selección do país anfitrión queda exenta igualmente da disputa destas eliminatorias. No mundial de 2002, as seleccións de Corea do Sur e Xapón foron clasificadas directamente.
Fase final
A fase final do torneo ten 32 seleccións competindo por un mes no país anfitrión. A fase final é dividida en dúas fases: a fase de grupos e a fase de eliminatorias.
Na primeira fase (grupos) as seleccións son colocadas en oito grupos de catro participantes. Oito seleccións son cabeza de serie de cada grupo (as seleccións consideradas máis fortes) e as outras son sorteadas. Desde 1998 o sorteo é feito evitando que máis dúas seleccións europeas e máis dunha selección da mesma confederación fiquen no mesmo grupo. Na fase de grupos cada selección xoga unha partida contra as seleccións de seu grupo, e as dúas que máis puntuaran se clasifican para a fase de eliminatoria. Desde 1994 a vitoria nun partido vale tres puntos, o empate un e a derrota ningún. Antes, cada vitoria valía dous puntos.
A fase seguinte é unha fase de eliminación rápida. Cada selección xoga unicamente un partido en cada división da fase (oitavos de final, cuartos de final, semi-final e final) e o vencedor pasa para a próxima eliminatoria. En caso de empate no tempo normal o xogo é levado para a prórroga e en caso de empate da mesma hai a disputa de penaltis. As dúas seleccións eliminadas da semi-final fan un partido antes da final para decidir o terceiro e cuarto lugar.
Selección das sedes
miniatura|upright=2|Mapa das sedes da Copa do Mundo Nas primeiras edicións as sedes era foron escollidas en encontros nos congresos da FIFA. As designacións eran sempre polémicas debido á longa viaxe da América do Sur a Europa (e viceversa), as dúas grandes potencias futbolísticas da época (e aínda hoxe). A decisión da primeira Copa de ser no Uruguai, por exemplo, levou a participación de soamente catro seleccións europeas. As dúas Copas seguintes foron na Europa. A decisión de designa-la sede de Francia fora outra grande polémica, xa que os países americanos desexaban un sistema rotativo de sedes. Ou sexa, unha edición na Europa e a seguinte na América do Sur. Como o de 1934 fora na Italia, a sede da edición de 1938 tería que ser teoricamente na América do Sur, o que de feito non ocorreu. Iso fixo que tanto o Uruguai e a Arxentina boicoteasen o torneo. Despois da segunda guerra mundial para evitar calquera tipo de boicot ou controversia a FIFA adoptou a rotación das sedes entre América e Europa, que foi usado ata o 1998. A edición de 2002, que tivo como sede tanto Xapón como Corea do Sur foi a primeira sede fora deses dous continentes. Xa a edición de 2010 será a primeira na África, en Suráfrica.
En 2003 foi decidido que no 2014 será na América Latina. Ningún país a non se-lo Brasil manifestou interese pola candidatura. O país, de feito, foi sinalado por moitos veciños continentais como a única opción viable para a sede do torneo no continente.
Primeira participación
En cada Copa do mundo polo menos unha selección participa na competición por primeira vez:
(1): ''O Reino de Iugoslavia (1930) e a República Federal Socialista de Iugoslavia (1950-1990) clasificáranse oito veces para a Copa do mundo co nome de Iugoslavia antes da separación das repúblicas en 1992. Esa selección é considerada distinta da que se clasificou en 98, tamén Iugoslavia. Tal selección é considerada a predecesora da selección de Serbia e Montenegro. En 2006 participa a selección de Serbia e Montenegro representando os territorios que xa se separaran debido ao plebiscito de segregación do Montenegro, polo que nas seguintes Copas do mundo xa actuarán como combinados diferentes. O mesmo caso aplícase ás outras nacións resultantes do proceso de separación: Croacia, Eslovenia, Bosnia e Hercegovina e República da Macedonia.''
(2): ''A Checoslovaquia foi divida en Eslovaquia e República Checa en 1993. As dúas selección formadas a partir de entón son consideradas distintas da Checoslovaquia''.
Broomridge
Xeografía
Atópase ao norte do lugar de Bannockburn e ao leste de St. Ninians. Limita ao leste coa vía do tren que une Stirling con Glasgow e Edimburgo e ao oeste coa estrada A9, que une Edimburgo e Thurso. Ten dúas grandes áreas verdes: unha é o bosque de Balquiderrock, que é unha extensión protexida, e outra é o monte de Broom que lle dá nome ao distrito.
La 2
Destaca por ter unha programación máis minoritaria, cultural e de atención ao cidadán que a súa cadea irmá La 1, e que a maioría das cadeas xeralistas a nivel nacional.
Broomridge
Historia
Broomridge era antigamente un casal, pero a partir da década de 1960 medrou pola urbanización dos arrabaldes de Stirling, que non se detivo ata o presente. Está integrado na sección electoral de Stirling Leste, que se estende dende Bannockburn en dirección norte ata o río Forth.
Lugares de interese
No distrito de Broomridge atópase o instituto de Bannockburn. Tamén hai un templo da Igrexa de Escocia, así coma un centro social, un centro de saúde e dúas escolas de ensino primario.
La 2
Como TVE-2
Durante os anos 60 e 70 TVE-2 asentouse como unha canle minoritaria e cultural, no que á súa vez se realizarían probas de formatos experimentais que máis tarde terían a súa cabida en TVE-1. Producíronse programas documentais especiais, aumentouse a programación deportiva, introduciuse televisión educativa e realizáronse ciclos de películas minoritarias ou dedicados a directores concretos. A súa programación continuou restrinxida, e para 1980 a programación de luns a venres comezaba desde as 20:00 ata as 00:00, aínda que en fins de semana o horario de emisión ampliábase ás 16:00.
Tras a caída do franquismo aumentouse a produción propia e informativa, e realizáronse espazos importantes para a televisión pública como o programa de debates "La Clave". Tamén se asentarían nalgunhas comunidades como Cataluña a posta en marcha de desconexións territoriais dentro dun circuíto territorial. Posteriormente a canle ampliou as súas horas de emisión aproveitando a Copa Mundial de Fútbol de 1982 e TVE-2 chegou por fin a ter unha cobertura total en todo país, coa posta en marcha da canle nas Illas Canarias. Durante eses anos tamén se estrean algúns programas históricos como Estadio 2 e tamén se introduce por primeira vez un logotipo. A finais os oitenta inícianse as emisións matinais regulares, tras iniciarse emisións matinais esporádicas a mediados da década.
Como La 2
Coa chegada das televisións privadas prodúcese un proceso de renovación en TVE-2. A partir de 1989, a canle empeza a definirse máis claramente como canle de vocación cultural e minoritario, e pasa a chamarse La 2 desde 1990 co proceso concluíndose por completo a mediados de 1991, cando a cadea cambia por completo a súa imaxe corporativa. Baixo a nova denominación procurouse salientar os contidos culturais da canle e achegar as franxas da cadea a públicos minoritarios e espazos máis arriscados, mentres que A Primeira tería un enfoque xeralista. A cadea tería como lema La 2, para una inmensa minoría.
Durante os anos 90 realizaríanse programas como Alucine, Cifras y letras, Documentos TV, Bit a bit e La estrella es el cine. A Segunda Cadea de TVE, cumpriu 10.000 días, o 30 de marzo de 1994, preparando un especial que resume toda a historia de devandita cadea. Tamén se realizaron proxectos como Lingo, Makinavaja ou El peor programa de la semana, e potenciáronse as retransmisións deportivas (especialmente a Liga ACB, tenis e ciclismo) e os servizos informativos, coa posta en marcha de La 2 Noticias. Coa chegada da década do 2000 desde o 1 de xaneiro a canle pasa a emitir as 24 horas. Durante ese período perdeu audiencia, aínda que mantivo a súa imaxe de canle cultural coa programación de documentais, programas de entrevistas, espazos de servizo público e outros espazos como Saber y Ganar, Redes, La noche temática ou Versión Española.
En 2004 prodúcense unha serie de cambios importantes na segunda canle: os servizos informativos remodélanse debido a que Fran Llorente, presentador de La 2 Noticias, é elixido director de informativos. Tamén se produce unha substitución na grella e a nova dirección intenta reorientar a oferta de La 2 a unha canle cultural enfocada ao público xuvenil. O cambio máis destacado prodúcese co adianto do prime-time ás 21:30, a desaparición paulatina de programas rexionais (salvo espazos en Cataluña e Canarias) e a entrada na grella de series estadounidenses e programas de produción propia, tanto dos servizos informativos como de entretemento.
En setembro de 2008 introdúcense cambios históricos en todas as canles da Corporación de Radio e Televisión Española RTVE, que supón a asimilación de todas as canles mediante logos corporativos que unifican a marca comercial do grupo. Isto quere dicir que La 2, do mesmo xeito que La 1, ten un logotipo novo, que foi presentado nun avance en xuño de 2008, e que segue mantendo a cor verde como cor corporativa.
A partir de 2010 TVE promociona La 2 como unha canle cultural e de participación cidadá, sobre todo co magacín diario Para todos, La 2. Ademais, o prime time da canle comeza a ser dedicado á emisión de cine español, europeo e independente. Xunto co cambio horario de La 2 Noticias e Tras La 2, a nova estratexia pretende relanzar a canle, coa chegada do xa concluído apagamento analóxico e unha maior oferta de canles na TDT.
Tirreno-Adriático 2016
A 51ª edición da Tirreno-Adriático disputouse en Italia entre o 9 e o 15 de marzo de 2016.
La 2
Como La 2
O 1 de xuño de 2010, o Consello de Administración de RTVE aproba a remodelación da programación e contidos de La 2 de Televisión Española co obxectivo de situala como a cadea de referencia para a creatividade e o talento, dando máis acceso e voz á cidadanía. Desde ese mesmo mes La 2 deixa de emitir a súa programación deportiva, infantil e parlamentaria e engade programación cultural, con esta medida prodúcese unha fusión entre La 2 e a canle Cultural·es. Ademais, creouse unha dirección para a canle e a súa xestión trasladouse de Torrespaña ao centro de TVE Cataluña en Sant Cugat del Vallès (Barcelona).
Tirreno-Adriático 2016
A carreira comezou cunha contra o reloxo por equipos de 22'7 km en Lido di Camaiore e finalizou cunha contra o reloxo individual de 10,1 km en San Benedetto del Tronto. A Tirreno-Adriático foi a terceira proba do calendario do UCI WorldTour 2016.
La 2
Programación
A súa programación é estruturada e homoxénea, cun perfil e uns contidos perfectamente definidos, que lle permiten afrontar a progresiva fragmentación das audiencias. A programación de La 2 reforza ao mesmo tempo o mandato de servizo público de TVE: ofrecer a diversidade cultural española e promover a cohesión social.
A diferenza da súa canle irmán La 1, La 2 non é unha canle abertamente xeralista, e é famosa por un estilo de programación minoritaria, máis ben de cultura e cidadanía. Así presenta documentais, películas de carácter independente e clásicas, series de televisión estadounidenses como Mujeres Desesperadas, Perdidos, Will & Grace, A dos metros bajo tierra, Veronica Mars entre outras. Tamén mostra espazos divulgativos como Redes e de servizo público. Nese sentido garda similitudes con outras cadeas como BBC Two no Reino Unido. Da programación cultural forman parte algúns espazos como Estudio 1, Mapa sonoro, Nube de tags, Escala 1:1, Sala Gugge, Los oficios de la cultura, La mitad invisible, Nostromo, Los imprescindibles e La entrevista. Tamén se emiten obras de teatro como La viuda valenciana xunto a informativos culturais.