cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Automobilismo
Os anos de entreguerras (1918-1939): internacionalización e primeiras organizacións
En 1924, os clubs automobilísticos de varios países organizáronse nunha federación internacional: a Association Internationale des Automobile Clubs Reconnus (AIACR), que logo mudaría o seu nome polo de Fédération Internationale de l'Automobile (FIA), cuxo órgano interno, a Commision Sportive Internationale (CSI) foi a encargada de regula-la competición de Grandes Premios e outras modalidades internacionais, que até o momento se regulaban por potencia e peso dos vehículos. Porén, en 1928 estas normas foron abandonadas e instaurouse a chamada Fórmula Libre, na que cada Gran Premio poñía as súas propias normas en canto á configuración dos coches. De 1925 data o primeiro Campionato de Mundo de Construtores, consistente en 4 probas en Europa e Estados Unidos. Xa en 1931, instaurouse o Campionato de Europa de Automobilismo para pilotos, estando vixentes ámbolos dous até o comezo da segunda guerra mundial en 1939.
Nestes anos, comezaron a xurdi-los primeiros coches preparados especificamente para a competición, utilizándose até daquela coches de rúa. Nomes como Enzo Ferrari, Ettore Bugatti, Ferdinand Porsche ou Alfieri Maserati, e fabricantes como Mercedes-Benz implicáronse no deporte, fabricando coches con novas tecnoloxías da época. Por outro lado, nos Estados Unidos, comezan a organizarse os primeiros eventos procedentes dos retos que se facían os contrabandistas de alcohol durante a Lei seca. Para escapar da policía, tiñan que modifica-los seus coches para aumenta-la potencia, a velocidade punta, e diminuí-lo peso, costumes que foron adoptadas polos que despois competirían nestes eventos organizados, que máis tarde darían lugar ás competicións de autos stock.
Dende a Segunda Guerra Mundial á Guerra Fría (1939-1980): a diversificación en categorías
Co comezo da segunda guerra mundial, en 1939, e durante toda a súa duración, o deporte do automobilismo ficou reducido a eventos menores xeralmente disputados no continente americano, sobre todo nos Estados Unidos, a Arxentina e o Brasil. Pero nada máis remata-la contenda, a competición volveu a Europa, disputándose a primeira proba en París en 1945. Nestes anos, aparecen as primeiras competicións de drag racing en Norteamérica, fundándose a National Hot Rod Association, o meirande órgano regulador, en 1951 da man de Wally Parks.
Por outro lado, en 1947, Bill France Sr. coa axuda doutros pilotos e promotores de autos stock da época, fundou a National Association for Stock Car Auto Racing (NASCAR), nunha reunión nun hotel de Daytona Beach, Florida. A NASCAR serviría como órgano regulador de tódalas categorías norteamericanas de autos stock, e dende aquela a súa importancia non pararía de medrar. O 15 de febreiro de 1948 disputouse a primeira carreira en Daytona, gañada por Red Byron a bordo dun Ford modificado. O propio Byron gañaría o Campionato Nacional dese ano. En 1958 disputaríase por primeira vez a Daytona 500.
En 1953, a FIA crea o World Sportscar Championship para coches sport prototipos. Sería nunha das probas desta categoría na tempada de 1955 cando se produce o peor accidente da historia do automobilismo nas 24 horas de Le Mans, no que morreu o piloto francés Pierre Levegh e 82 espectadores máis.
No que ó rally se refire, a década dos 50 foi a etapa de ouro das probas de longa distancia. Viuse o nacemento de probas como o Rally dos 1000 Lagos en Finlandia (1951) ou o Rally da Acrópolis en Grecia (1956), o que levou á FIA a crea-lo Campionato de Europa de Rallies. Xa en 1973 nace o World Rally Championship, considerado o segundo maior evento da FIA após a F1.
Tamén en 1956 naceu o karting, cando o empregado de Kurtis Kraft Art Ingels construíu o primeiro kart en California. Ó ano seguinte, xa aparecera a International Kart Federation para leva-las funcións de corpo regulador da categoría nos Estados Unidos, e en 1962 a FIA toma o mando na categoría e crea a Commission Internationale de Karting, establecendo o Karting World Championship en 1964.
En 1958 nace o British Saloon Car Championship, que agora coñecemos como British Touring Car Championship, a primeira competición regular de turismos, que sería seguida en 1963 polo European Touring Car Championship e en 1987 polo World Touring Car Championship, reanudado en 2005.
Xa en 1979, aparece nos Estados Unidos a primeira competición de monoprazas open-wheel autóctona, a CART, actualmente nomeada como Champ Car. No mesmo ano tamén se disputa a primeira edición do rally Dakar.
Dende 1980 á actualidade: de deporte a negocio
Dende 1980 até a actualidade, o deporte pouco a pouco medrou en importancia así como en impacto social e económico. Isto comezouse a notar cando a finais da década dos 70 e a comezos dos 80, unha serie de desacordos entre a Fédération Internationale du Sport Automobile e a Formula One Constructors Association polos dereitos das retransmisións por televisión, coñecidos como a guerra FISA-FOCA, e que levaron incluso á cancelación de varias carreiras de Fórmula 1, tiveron que ser resoltos tras arduas e longas negociacións coa sinatura do primeiro Pacto da Concordia, que lle daba a Bernie Ecclestone o control económico da categoría.
A importancia crecente das grandes multinacionais como patrocinadores nas categorías máis altas de tódalas disciplinas automobilísticas e polo tanto dos cartos dispoñíbeis, e o aumento de interese dos espectadores fixeron que tanto os equipos competidores como os campionatos en si mesmos pasaran de dirixirse como un deporte a facerse como se fosen modelos de negocio. A publicidade, a procura e expansión cara mercados aínda inexplorados como Asia (novas probas como o Gran Premio da China de Fórmula 1 ou o Gran Premio de Macau de WTCC o demostran) e a busca de espectáculo para o aumento das asistencias ós circuítos e das audiencias televisivas son constantes nos equipos directos de cada disciplina.
Por outro lado, os avances tecnolóxicos da época non foron alleos ó desenvolvemento do deporte. A aparición do ordenador e do seu uso para procesamento fiábel de datos, así como a evolución dos sistemas de comunicación como Internet permitiron que a tecnoloxía dos vehículos utilizados avanzase e se sofisticase espectacularmente, así como que a percepción dos espectadores das carreiras aumentase sobremaneira pola cantidade de datos recibidos. Alén dos tempos dos pilotos e a posición, agora móstranse por televisión dende as comunicacións do piloto por radio cos boxes até a gravidade que ten que soportar nas aceleracións e deceleracións do coche.
Monoprazas Open-Wheel
miniatura|[[Michael Schumacher no seu monopraza de Fórmula 1 no Gran Premio dos Estados Unidos de 2005.]] As carreiras de monoprazas open-wheel son as máis populares a nivel mundial. Dispútanse con coches especificamente construídos para competición, que só dan cabida ó piloto e nos que as rodas están descubertas, de alí o nome de open-wheel (en galego, roda aberta). Estes monoprazas tamén acostuman incorporar pezas aerodinámicas, como aleróns ou pontóns, xa que a dinámica de fluídos acostuma ser unha parte moi importante do rendemento da máquina en carreira.
A categoría superior de monoprazas é a Fórmula 1, aínda que non é tan popular en Norteamérica como noutras partes do mundo. A F1 é un campionato mundial que consta de 18 carreiras e no que se reparten dous títulos, o Campionato do Mundo de Pilotos e o Campionato do Mundo de Escuderías. Considerada como o cumio do automobilismo, participan os fabricantes máis importantes do mundo, como Ferrari (Scuderia Ferrari), BMW (BMW Sauber) ou Renault (Renault F1 Team), algúns deles cun orzamento de máis de 400 millóns de dólares anuais.
En Norteamérica, as competicións de monoprazas máis importantes son a Champ Car e a Indy Racing League. Son moi semellantes entre si e á Fórmula 1, aínda que menos avanzadas e máis restrinxidas tecnoloxicamente por mor dun control de gastos máis férreo. Outras competicións de monoprazas son a A1GP, a GP2 (anteriormente coñecida como Fórmula 3000 e Fórmula 2), a Fórmula 3 ou a Fórmula Nippon. A maioría destas serven de categorías lanzadeira para a Fórmula 1.
Rally
miniatura|[[Petter Solberg a bordo do seu Subaru Impreza WRC no Rally de Chipre de 2006.]] O rally é unha categoría do automobilismo no que unha parella de condutor e copiloto debe chegar á meta a través dun camiño predeterminado, que non ten por que ser un circuíto, no menor tempo posíbel. Estes camiños poden ser estradas normais que acostuman estar pechadas ó público ou pistas de terra, barro, neve, ou outras superficies nas que a condución é dificultosa.
Cada rally divídese en seccións, que á súa vez se dividen en tramos. Hai dous tipos de tramos, os cronometrados e os de enlace. Estes últimos son os que levan ós pilotos dun tramo cronometrado a outro, e transcorren por estradas abertas á circulación normal, polo que teñen que respecta-las normas de tráfico vixentes. Os coches saen en cada tramo cun tempo determinado de diferenza entre eles, polo que o contacto visual é moi raro.
En cada coche van un piloto e un copiloto. Este último encárgase de ler unhas notas sobre o percorrido do tramo escritas nun código mnemotécnico, que describe as curvas, o estado da estrada ou calquera outra circunstancia relevante para a pilotaxe, servíndolle así ó condutor para anticiparse a elas.
Turismos
miniatura|[[Andy Priaulx, a bordo dun BMW 320si, lidera a carreira número 10 do World Touring Car Championship de 2006, disputada en Curitiba.]] As carreiras de turismos é unha categoría automobilística que engloba varias competicións ó redor do globo. Aínda que a organizada pola FIA, o World Touring Car Championship, é considerada como o Campionato do Mundo, algunhas competicións nacionais como a Deutsche Tourenwagen Masters alemá, a V8 Supercars australiana ou o British Touring Car Championship británico teñen tanta importancia coma ela. Dentro desta categoría tamén se atopan as carreiras monomarca, onde tódolos pilotos conducen o mesmo vehículo dun fabricante determinado. Unha das competicións máis importantes deste tipo é a Porsche Supercup.
Esta categoría dispútase en circuítos pechados a bordo de coches de rúa preparados para competición, que adoitan ser sedáns de catro portas, nos que normalmente se pode modificar todo agás a carrocería do vehículo. Por mor disto, a importancia da aerodinámica é moito menor que noutras disciplinas, ocasionando que os competidores estean máis igualados nas carreiras. Tamén axuda a isto a incorporación de pesos adicionais segundo a posición na que o piloto rematara a anterior competición. Nestas carreiras, o contacto entre coches adoita ser moi común.
Autos Stock
miniatura|[[Mark Martin, Ken Schrader e Greg Biffle durante unha carreira organizada pola NASCAR en Bristol.]] As carreiras de autos stock son as competicións máis populares en Norteamérica. Os vehículos utilizados, aínda que poidan semellar coches de rúa, son coches construídos especialmente para esta competición, coidando certos elementos como a aerodinámica. Normalmente disputada en circuítos ovais, cada competencia adoita ser moi espectacular polo número de adiantamentos e polo contacto entre coches, moi frecuente por mor da alta velocidade atinxida e da gran cantidade de coches que compiten en cada carreira, o que fai que a anchura do circuíto ás veces non sexa abondo.
Este tipo de competición, procedente das carreiras entre contrabandistas estadounidenses durante os tempos da Lei seca, ten unha grande historia detrás. O primeiro órgano regulador, e o máis importante na actualidade, é a National Association for Stock Car Auto Racing (NASCAR), que organiza a Copa Nextel así como outras competicións ó longo de México, os Estados Unidos e o Canadá. Outra organización menor é o Automobile Racing Club of America (ARCA), que organiza as ARCA RE/MAX Series. Tamén existe algo semellante a un All-Star Game desta categoría, a International Race of Champions. En Europa, a súa presenza limítase a Gran Bretaña, onde a British Stock Car Association (BriSCA) regula a BriSCA Formula One Stock Car Racing.
Sport Prototipos
miniatura|Tres coches da categoría [[LMP durante as 24 horas de Le Mans de 2007.]] As carreiras de Sport Prototipos dispútanse en circuítos a bordo de biprazas que poden estar construídos especialmente para esta competición (prototipos) ou en Grandes Turismos preparados (sport), que á súa vez están divididas en varias cualificacións segundo as características técnicas. Normalmente, tódolos tipos de coches corren ó mesmo tempo en carreiras de resistencia, que adoitan ter unha duración de máis de 1000 km, nas que en cada equipo dous ou tres pilotos, ou incluso máis nalgunhas competicións nos Estados Unidos de América, se relevan na condución do vehículo segundo a estratexia de carreira deseñada polos enxeñeiros.
A proba anual máis importante son as 24 Horas de Le Mans, pero tamén existen varios campionatos desta categoría, sendo os máis importantes as Le Mans Series organizado polo Automobile Club de l'Ouest, as American Le Mans Series, e o FIA GT Championship, aínda que este está limitado ós Grandes Turismos.
Karts
miniatura|Carreira da [[TKM 2-Stroke británica de karts no Circuíto de karts de Kimbolton.]] Porta de entrada de moitos pilotos afeccionados ó mundo da competición e trampolín cara a outras categorías máis altas, o karting dispútase con monoprazas open-wheel de dimensións reducidas, e cunha potencia de motor limitada. Porén, grazas ó pouco peso da estrutura do vehículo, un Superkart de 250 centímetros cúbicos pode chegar ata os 250 km/h en determinados circuítos. As carreiras poden ser de sprint, resistencia ou carreira en circuíto, tendo o evento unha duración media variábel segundo o tipo. Xeralmente considérase a Art Ingels como o pai do karting.
O maior evento do karting é o Karting World Championship, organizado pola Comission Internationale de Karting (CIK ou CIK-FIA), membro da FIA dende o ano 2000, e que se compón de seis categorías (KF1, KF2, KF3, KF4, KZ1 e KZ2), cunha idade mínima do piloto, normalmente 15 anos, como requisito de entrada. Tamén se organizan outras series a nivel estatal, por exemplo, en Estados Unidos a World Karting Federation leva a competición pola escasa presenza da FIA, e no Reino Unido a Motor Sports Association.
Drag Racing
miniatura|[[John Force e Scotty Cannon a bordo dos seus dragsters nunha cualificatoria para os Nacionais dos Estados Unidos.]] O Drag Racing é unha categoría do automobilismo que se disputa en circuítos lineais, co obxectivo de completalos no menor tempo posíbel. Estes circuítos normalmente teñen unha lonxitude dun cuarto de milla, aproximadamente uns 400 metros. Para acadar este fin, pódense utilizar varias clases de vehículos, que van dende os coches de rúa sen modificar até os dragsters, automóbiles especialmente construídos e preparados para esta competición que poden atinxir preto de 450 km/h na liña de meta, tendo que accionar un paracaídas para frear, xa que a potencia dos discos de freo resulta insuficiente.
A maior organizadora deste tipo de eventos é a National Hot Road Association (NHRA), que é a federación norteamericana. É seguida pola International Hot Road Association.
Camións
miniatura|[[Adalberto Jardim a bordo dun camión Volkswagen liderando unha carreira da Fórmula Truck brasileira no Autódromo José Carlos Pace.]] O Truck Racing é unha categoría de automobilismo en circuítos nos que corren cabinas de camións modificadas.
Na versión europea, os camións teñen un peso máximo de 5500 kg e, por motivos de seguridade, 160 km/h de velocidade máxima. As carreiras, que duran entre 8 e 12 voltas, comezan cunha saída lanzada. No vello continente, esta competición gozou dunha gran popularidade nos 80.
No Brasil, é unha das categorías do automobilismo máis populares. Alí dispútase desde 1996 a Fórmula Truck, unha competición na que cada carreira dura entre 30 e 35 voltas con saída lanzada, e os camións poden chegar a 200 km/h, aínda que coa axuda de radares contrólase que non pasen dos 160 km/h permitidos como velocidade máxima. Puntúase dúas veces por carreira, os seis primeiros na volta 12 e os 10 primeiros no final.
Nos Estados Unidos, a NASCAR organiza as Craftsman Truck Series dende 1995. Non se diferencia moito das outras series con camións salvo na peculiaridade de que se disputa en circuítos ovais.
Carreiras históricas
Ademais do campionato da FIA, os eventos máis importantes neste tipo de competición son o Goodwood Festival of Speed e o Goodwood Revival en Gran Bretaña, e o Monterey Historic nos Estados Unidos.
Outras
miniatura|Coches da categoría [[IMCA Modified de Dirt Track Racing en competición.]]
A tripla coroa
No mundo do automobilismo, hai tres probas que pola súa antigüidade e importancia, son consideradas como as tres grandes de todas as categorías do automobilismo, e constitúen a Tripla coroa do automobilismo: o Gran Premio de Mónaco de Fórmula 1, as 500 millas de Indianápolis de IndyCar e as 24 Horas de Le Mans de Sport Prototipos.
Bandeiras no automobilismo
miniatura|Un comisario de pista amosa a bandeira verde durante o [[Gran Premio dos Estados Unidos de 2005|GP dos EEUU de 2005 de Fórmula 1.]] miniatura|Bandeira amarela e saída do Safety Car na [[Brumos Porsche 250 de 2005 disputada en Daytona.]] Un elemento moi importante nalgunhas categorías automobilísticas que se disputan en circuíto son as bandeiras, utilizadas polos comisarios de pista por orde dos comisarios de carreira para sinalar calquera tipo de suceso que se produza en pista.
O significado destas bandeiras poden variar segundo a competición na que se utilicen e dende o posto no que os comisarios a amosen, pero xeralmente utilízanse para os descritos na seguinte lista.
O automobilismo en Galicia
En Galiza, o deporte do automobilismo está organizado e regulado pola Federación Galega de Automobilismo, integrada na Federación Española de Automotomobilismo, que é membro da FIA. Na actualidade, organiza 6 campionatos galegos:
Existen espazos habilitados para a práctica do karting por toda a xeografía do país, e circuítos de autocross, como o Circuíto de Autocross de Arteixo ou o de Carballo. Aínda que se proxectou a construción dun Circuíto Galego de Velocidade, que foi deseñado por Pablo López Fuentes e homologado pola FIA, este nunca chegou a construírse.
No que a deportistas se refire, nunca houbo ningún piloto galego de éxito internacional. Porén, o coruñés Luis Moya, que foi durante 14 anos o copiloto do condutor de rallies Carlos Sainz, gañou con el dous Campionatos do Mundo de Rally nos anos 1990 e 1992, e conseguiu tamén catro subcampionatos e cinco terceiros postos.
The Ideal Crash
The Ideal Crash é o terceiro álbum da banda de rock alternativo belga dEUS. Foi editado o 16 de marzo de 1999. O álbum foi gravado en España e inclúe o sinxelo "Instant Street", que converteuse nun hit no underground europeo.
En abril do ano 2008 o álbum levaba vendidas ao redor das 250.000 copias en todo o mundo.
Galería de imaxes de Castiñeiras, Ribeira
O Bo Pastor de Castiñeiras é unha parroquia que se localiza no sur do concello de Ribeira, na provincia da Coruña.
Antonio Giráldez Rodríguez
Antonio Giráldez Rodríguez, nado no Porriño o 15 de xaneiro de 1943, é un exfutbolista galego. Xogaba de porteiro.
Traxectoria
Chegou ao Deportivo da Coruña con 18 anos, no verán de 1961, procedente do Zeltia. Tras non participar co equipo en toda a tempada marchou cedido ao ano seguinte ao Racing de Ferrol xunto a Guillermo e José Ramón Lamelo. Nas tempadas 1963/64 e 1964/65 xogou no Fabril e na 1965/66 foi suplente de Joanet no primeiro equipo, que acabou ascendendo á Primeira División.
En novembro de 1966 marchou cedido ata o final de tempada ao Langreo, de Segunda División, onde xogaban cedidos tamén os seus compañeiros do Fabril, Cholo e Guitián. Na tempada 1967–68 volveu ser o suplente de Joanet no Deportivo, de novo en Segunda, disputando 12 partidos. Ese ano foron campións e ascenderon outra vez a Primeira División.
Na tempada 1968–69 debutou en Primeira División o 29 de setembro de 1968, nunha derrota contra o RCD Espanyol (4–0). Esa campaña participou en 2 partidos, sendo o terceiro porteiro por detrás de Joanet e Andrés Mendieta. Na tempada 1969–70 non participou en ningún partido, descendendo o equipo a Segunda División ao remate do campionato.
Na tempada 1970–71 volveu ao Langreo, esta vez en propiedade. No equipo asturiano fíxose co posto de porteiro titular, xogando un total de sete campañas, as dúas primeiras na Segunda División. En 1977 volveu ao Porriño, onde xogou unha tempada antes da súa retirada.
Ponteciñas, Cereo, Coristanco
Ponteciñas é un lugar da parroquia de Cereo no concello coruñés de Coristanco na comarca de Bergantiños.
Caudal ecolóxico
300px|miniatura|Encoro de Mequinenza, Zaragoza. [[Encoro de Caldas|miniatura]] O caudal ecolóxico, referido a un río ou a calquera outro leito de auga corrente, é o caudal mínimo que debe manterse nun curso fluvial ó construír unha presa hidráulica, na captación ou derivación, de forma que non se alteren as condicións naturais do biótopo e se garanta o desenvolvemento da vida fluvial de igual xeito á que existira anteriormente, como:
A determinación do caudal ecolóxico dun río ou arroio se fai segundo un coidadoso análise das necesidades mínimas dos ecosistemas existentes no área de influencia da estrutura hidráulica que, dalgunha forma, vai a modificar o caudal natural do río ou arroio.
Métodos para determinar os requirimentos do caudal
Desenvolvéronse numerosos métodos para determinar os requirimentos do caudal dos ecosistemas. Os máis coñecidos son os métodos hidrolóxicos ou estatísticos, que determinan o caudal mínimo ecolóxico a través do estudo dos datos de caudais. Na práctica, a fixación duns caudais ecolóxicos faise baseándose en dous tipos de criterios:
Metodoloxía en Galicia
Os criterios de elección dos caudais deben ser os seguintes (segundo un estudo amparado pola Xunta e asinado por Eafor S.L)
O criterio do 10% en Galicia
Este caudal ecológico, segundo un informe procedente da Dirección Xeral de Montes e Medio Ambiente Natural e demostrado pola Xunta de Galicia, é erróneo e insuficiente, xa que:
Perak
Perak é un estado de Malaisia, nos seus 21.006 km² viven 2.030.000 habitantes, o 45% malaios, 41% chinés e 14% indio. É unha monarquía herditaria rexida por un sultán, Azlan Muhibbuddin Shah é o actual sultán e Dato' Seri Diraja Tajol Rosli bin Mohd Ghazali o primeiro ministro. A capital é Ipoh e a capital real Kuala Kangsar
Crismón de Quiroga
miniatura|[[Réplica do Crismón de Quiroga no Gallaecia Petrea, na igrexa da Ermida en Quiroga desde o 2013 .]]
O Crismón de Quiroga ou Crismón da Ermida (Quiroga) é unha peza circular de mármore traballada cunha inscrición en latín e iniciais en grego. Ata 1887 fixo de ara no altar maior da igrexa de Santa María da Ermida (do século XII) aínda que non se sabe certo dende cando; nese ano de 1887 foi retirado do altar para deter a deterioración producida polos veciños do lugar, que arrancaban fragmentos para usar como remedios máxicos e medicinais.
A peza foi coñecida polo público en 1925, e nese mesmo ano foi estudada polo arqueólogo Ángel del Castillo. Tamén no 1925 se produce o traslado ó Museo Diocesano e Catedralicio de Lugo onde hoxe está exposto e considerado como "a peza estrela do museo".
En 2012 realizouse unha copia que formou parte da exposición Gallaecia Petrea, xa que o Museo de Lugo non autorizou o traslado da peza orixinal. Ó rematar a exposición, a réplica foi entregada ó mosteiro da Ermida.
Descrición
Na Apocalipse, dise: "Eu son o Alfa e o Omega, di o Señor Deus, o que é, o que era e o que está a vir, o que todo o sostén" (Apocalipse:1.8); e máis adiante: "E seguiu dicindo: eu son o Alfa e o Omega, o Principio e a Fin" (Apocalipse:21.6).
A todo o longo da franxa que deixan as circunferencias de boliñas gravouse unha inscrición en latín, en letras capitais duns 4-5 centímetros de altura, que di o seguinte:
Jaime Delgado Gómez propón unha explicación diferente, de carácter funerario, baseándose en que este foi o uso do Crismón desde a época paleocristiá, e na súa presenza en diferentes sarcófagos de diferentes orixes. Segundo este autor, o Crismón formou parte dun mausoleo erixido en honor dalgún nobre romano, un procónsul no noroeste español, convertido ao cristianismo e que morreu preto da actual vila de Quiroga, no lugar da Ermida. Igualmente, interpreta a inscrición como un epitafio.
Suposto ritual adiviñatorio
Amiano Marcelino describiu un ritual executado no século IV: a mesa situábase sobre un trípode metálico para a súa nivelación e os presentes situábanse ao redor dela. Unha esfera de vidro percorría o perímetro do taboleiro deténdose en cada letra sinalada. A repetición sucesiva da operación permitía a escritura da mensaxe ou resposta.
Piruvato quinase
A piruvato quinase (número EC 2.7.1.40) é un encima que intervén no último paso da glicólise. Cataliza a transferencia dun grupo fosfato desde o fosfoenolpiruvato (PEP) ao ADP, rendendo unha molécula de piruvato e unha molécula de ATP. É unha das reaccións nas que se obtén enerxía na glicólise por medio dunha fosforilación a nivel de substrato.
Reacción
A reacción da piruvato quinase é a seguinte:
A reacción tamén require a presenza de ións magnesio. O encima pertence ao tipo das transferases e ao subtipo das quinases.
A reacción é o último paso da vía glicolítica, que orixina o produto final da glicólise, o piruvato.
Características e isoencimas
O encima ten un peso molecular de 60 kDa, e está constituído por tres monómeros. En humanos, esta proteína está codificada en dous xenes de distintos cromosomas, chamados PKLR e PKM2. Isto dá lugar a varios tipos de piruvato quinases: o tipo M (muscular, SwissProt P14618) e o tipo L,R (do fígado e eritrocito, en inglés liver e red blood cell, SwissProt P30613). Os isoencimas difiren na súa estrutura primaria e regulación. O xene PKLR posúe a secuencia do isoencima eritrocitario (PKR) e hepático (PKL), mentres que PKM2 se expresa no músculo dando lugar a dous isoencimas chamados PKM1 e PKM2, que son diferentes debido a un proceso de splicing alternativo.
Regulación
Esta reacción presenta un gran cambio negativo de enerxía libre, que é un dos tres que hai na glicólise. Todas estas tres reaccións regulan a actividade global desta vía metabólica, e nas condicións celulares normais son irreversibles.
A actividade da piruvato quinase está regulada por:
Esta proteína podería utilizar o modelo de morfeeína da regulación alostérica.
U.S. Bancorp
miniatura|US Bank Plaza en [[St. Louis (Missouri).]]
U.S. Bancorp, tamén coñecido como U.S. Bank, é unha corporación bancaria radicada nos Estados Unidos de América.
No ano 2001, Firstar comprou U.S. Bancorp e asumiu o seu nome, movendo as súas oficinas centrais á cidade de Minneapolis.
Historia
Firstar foi fundada en 1853 en Milwaukee (Wisconsin) como Farmer's and Millers Bank, chegando a ser First Wisconsin National Bank (en galego, Primeiro Banco Nacional de Wisconsin) en 1919. A compañía cambiou o seu nome polo de Firstar en 1988, como resultado da evolución do banco e das súas fusións e adquisicións
Firstar foi medrando a través dunha serie de fusións e adquisicións, incluíndo Banks of Iowa, Federated Bank, First Colonial Bankshares Corporation, e Investors Bank.
En 1999, foi comprada pola Firstar Star Base (anteriormente First National Cincinnati de Cincinnati), que tomou o nome Firstar. Máis adiante mercou o Mercantil Bancorporation de St. Louis, cinco meses despois. O 27 de febreiro de 2001, Firstar completou a súa adquisición de U.S.Bancorp de Minneapolis, e cambiou o seu nome a U.S. Bancorp.
José Luís Suárez Conde
José Luís Suárez Conde, nado en 1942, é un político galego do PPdeG.
Bulimia nerviosa
A bulimia é un trastorno alimentario consistente nun apetito esaxerado, cunha ansia compulsiva de comer grandes cantidades de comida, unida a unha sensación de que este tipo de alimentación é anormal. Aparece sensación de culpa e medo a non poder deter esas ansias imparábeis de comer xunto con temor á obesidade; estes episodios danse moitas veces en quen está a sufrir anorexia nerviosa, que alternan períodos de privación de alimentos con períodos de bulimia. É unha enfermidade mental, xa que o temor a engordar e a falta de autocontrol sobre a alimentación, fai que os sentimentos e pensamentos determinen un estado anímico e mental que acaba en procesos depresivos.
Piruvato quinase
Regulación
A piruvato quinase do fígado está tamén regulada indirectamente pola adrenalina (epinefrina) e o glicagón, por medio da proteína quinase A, a cal fosforila a piruvato quinase hepática, que como resultado se desactiva. A piruvato quinase do fígado non é inhibida pola activación por parte da adrenalina da proteína quinase A. Pola súa parte, a hormona glicagón é un sinal de xaxún (non hai glicosa dispoñible). Así, nos períodos de xaxún, a glicólise é inhibida no fígado pero non é afectada no músculo. Un incremento no azucre sanguíneo orixina a secreción de insulina, a cal activa a fosfoproteína fosfatase I, o que dá lugar á desfosforilación e activación da piruvato quinase. Estes controis impiden, en xeral, que a piruvato quinase se active ao mesmo tempo que os encimas que catalizan a reacción inversa (a piruvato carboxilase e a fosfoenolpiruvato carboxiquinase), o que impide que se xere un ciclo fútil.
En realidade, dicir que a reacción cara adiante e a inversa non funcionan á vez non é de todo exacto, xa que os ciclos fútiles (ou ciclos de substrato) serven para axustar finamente o fluxo entre vías metabólicas.
Deficiencia
dereita|miniatura|Distribución das anormalidades nos [[eritrocitos no mundo.]] Os defectos xenéticos deste encima causan a enfermidade chamada deficiencia de piruvato quinase. Nesta condición, a falta de piruvato quinase fai máis lenta a glicólise. Este efecto é especialmente devastados nas células que carecen de mitocondrias, como os eritrocitos, porque estas células deben utilizar a fermentación como a súa única fonte de enerxía ao non teren ciclo do ácido cítrico. No caso dos eritrocitos, cando teñen deficiencia de piruvato quinase esgotan rapidamente o seu ATP e pode producirse hemólise. Por iso, a deficiencia de piruvato quinase pode producir anemia hemolítica.
Regulación da gliconeoxénese
Aínda que non é un enicma gliconeoxénico, a piruvato quinase tamén serve como encima regulatorio para a gliconeoxénese, a ruta metabólica que xera glicosa no fígado a partir de piruvato e outros substratos. Cando a piruvato quinase está inhibida pola fosforilación (como ocorre no xaxún, por intermediación do glicagón), impídese que o fosfoenolpiruvato sexa convertido en piruvato. En lugar diso, o piruvato convértese en glicosa por medio da serie de reaccións da gliconeoxénese, que son esencialmente (pero non totalmente) as reaccións inversas das da glicólise.
A glicosa así producida pasa do fígado ao sangue, e fornece de enerxía a tecidos vitais en estado de xaxún.
Encimas alternativos
Un encima reversible con función similar que se encontra nalgunhas bacterias é a piruvato fosfato diquinase (PPDK). Este encima foi transferido no decurso da evolución a varios grupos de eucariotas anaerobios (como Streblomastix, Giardia, Entamoeba, e Trichomonas), parece ser que por medio dunha transferencia horizontal de xenes que tivo lugar en dúas ou máis ocasións. Nalgúns casos, o mesmo organismo ten á vez piruvato quinase e PPDK.
Bulimia nerviosa
Unha influencia moi importante son os medios de comunicación, especialmente a televisión, que venden a idea que estar delgado vai asociado á felicidade, éxito laboral, éxito nas relacións sociais, beleza, mocidade e a unha mellor calidade de vida.
Os enfermos de bulimia poden chegar a comer até 3 ou 4 quilos nunha soa comida, sen mastigalos apenas. Moitas veces, o acto compulsivo de comer vai seguido da indución do vómito. O ataque de fame dura unha hora e pódense inxerir 3.500 calorías durante unha comida. O tipo de comida preferida nestes casos son os hidratos de carbono, como os xeados, as conservas, as pastas e as bebidas edulcoradas.
Quen padece bulimia mais non anorexia nerviosa presenta un peso normal ou un sobrepeso lixeiro. É máis propenso a sufrila quen foi obeso na adolescencia. É característica a flutuación de peso con ganancias e perdas cíclicas. Nun terzo das mulleres pérdese a menstruación (amenorrea).
Os vómitos ocasionan alteracións no sangue: perda de potasio e alcalose metabólica debida ao uso de laxantes, que é habitual que se usen para contribuír a evitar o aumento de peso. Tamén se deteriora o esmalte dos dentes. Poden provocar pneumonías por aspiración do vómito ou alteracións gástricas, con dilatacións e mesmo rotura do esófago, así como alteracións no páncreas (pancreatite) e arritmias fatais e asistolia.
O mellor tratamento é a farmacoterapia e a psicoterapia, dentro dun programa de modificación da conduta.
Aparece unha tendencia ao suicidio que duplica á dos que padecen anorexia nerviosa.
Arroz inflado
right|miniatura|ポン菓子 (Pongashi). miniatura|Arroz inflado. O arroz inflado é un tipo de gran inflado elaborado a partir de arroz, normalmente quentando os centros dos grans de arroz a alta presión en presenza de vapor, porén o método de fabricación admite moitas variantes. Adóitase consumir polo almorzo con leite frío ou morno.
Historia
O pori (tamil: பொரி) ou arroz inchado menciónase en varias obras locais como ofrenda para as deidades hindús. Aparece mencionado como ofrenda para Vinayagar con rapaduras (doces) no Tiruppugazh, unha escolma de cantigas relixiosas támiles do século XV escrita polo poeta Arunagirinathar.
Uso
O arroz inflado úsase coma aperitivos e cereais para o almorzo, e tamén é un xantar de tomar pola rúa nalgúns lugares do mundo, especialmente na India. Hoxe en día atópase nos supermercados de todo o mundo coma alimento industrial, especialmente en coñecidas marcas de cereais.
O arroz inflado na India
O arroz inflado é un ingrediente do bhel puri, un popular chaat (galletiña de petisco) indio. Úsase tamén en templos e gurdwaras (lugares de culto) como prasad.
Illa de Montecristo
A Illa de Montecristo, antigamente coñecida como Oglassa, (en lingua grega antiga: Ὠγλάσσα Ōglassa), é unha illa situada no mar Tirreno no Arquipélago Toscano. Administrativamente está incluída na comuna de Portoferraio na provincia de Livorno. É un Reserva Natural Nacional Integral e é parte do Parque Nacional do Arquipélago Toscano.
Arroz inflado
O arroz inflado na India
O pori ofrécese ás deidades hindús en todas as pujas do estado indio de Tamil Nadu. A elaboración de pori é o principal negocio familiar dende hai séculos en moitos pobos arredor de Namakkal e Avinashi, distribuídose por todo o país e incluso no estranxeiro.
Illa de Montecristo
Gran parte da fama da illa derívase do feito de ser o escenario de parte da novela O Conde de Monte Cristo de Alexandre Dumas.
Localización
Montecristo está situado ao sur da Illa de Elba, ao oeste da illa del Giglio e do monte Argentario, ao sueste de Pianosa.
Arroz inflado
O arroz inflado na India
Un arroz inflado tradicional chamado muri (ás veces mouri) elabórase quentando o arroz nun forno cheo de area. O muri é ao arroz o que os flocos de millo ao millo. O proceso implica facer menos perecedeiro o arroz. O muri é un alimento básico en moitas partes de Rayalaseema, Karnataka do Norte, Bengala e Bangladesh. Unha receita moi popular con muri é o jhalmuri ou bhelpuri.
Illa de Montecristo
Xeografía
A illa é montañosa e componse case exclusivamente de granito. Os edificios están situados nos asentamentos de Cala Mestra e a súa construción data de mediados do século XIX. A máis importante é a vila "real" chamada así por acoller a Vittorio Emanuele III. Ten unha superficie de 10´39 km², ten aproximadamente 4´1 km longo e 3´4 km de largo. As costas son empinadas e teñen 16 km de perímetro.
A illa é unha reserva natural e forma parte do Parque Nacional do Arquipélago Toscano.
Natureza
A illa estivo deshabitada pero agora viven alí permanentemente dous gardiáns que se alternan de semana a semana, son axentes do Departamento Forestal do Estado. As condicións que impediron a poboación estimularon o florecimiento da plantas e animais. En particular, en Montecristo, viven especies animais e plantas, que unha vez estendianse por todo o Mediterráneo pero que agora só resisten aquí como a Viper Montecristo (unha variedade única da illa) e Discoglossid Sardeña (anfibio presente só na illa e en Sardeña). A illa é tamén o lugar privilexiado de descanso para miles de aves migratorias. A illa de Montecristo é tamén o fogar dun rabaño de cabras salvaxes. O medio mariño é moi rico: hai praderías de Posidonia, anemones mariñas, Gorgonia, coral, o sunfish, e, ata finais dos 70, houbo focas monxes, unha especie que está practicamente desaparecido no Mediterráneo.
Clima
A illa de Montecristo, como todas as illas do arquipélago, ten un clima tépedo, vento constante e moi asollado, con moi poucas precipitacións (valores medios anuais moi por baixo de 500 mm), cos seus invernos nunca demasiado fríos e veráns calorosos pero non sufocantes.
Historia e lenda
miniatura|200px | right | Montecristo, o porto A illa é das illas máis solitarias e salvaxes da Toscana. Os intentos de colonización remóntanse aos etruscos. A historia de Montecristo comeza coa fundación do mosteiro de San Mamiliano un retiro construído encima dunha cova mariña polos seguidores de San Mamiliano, quen viviu alí como un ermitán no século V. Máis adiante na época lombarda chegaron monxes da abadía de Santa Columba de Bobbio, que tamén ocuparon a illa Gorgona.
A metade do século XVI os sarracenos asaltaron o mosteiro, o que significou o final. A illa foi comprada polo goberno italiano o 3 de xuño de 1869, pola suma de 100.000 liras. Logo de varios intentos de colonización no 1878 logo da Unificación de Italia estableceuse alí unha colonia penal. En 1899 a illa converteuse nun couto de caza real exclusivamente para Vittorio Emanuele III de Italia, e permaneceu aberta ata o establecemento da reserva natural en 1971.
Na illa sucede algún dos máis importantes capítulos da celebre novela O conde de Montecristo , do escritor francés Alexandre Dumas. En particular, o protagonista atopa o lendario tesouro da espada da familia, co que logra a súa temible vinganza.
O tesouro que menciónase na novela xa era unha lenda existente, relacionada cun hipotético tesouro que os monxes esconderon antes da destrución do mosteiro polos sarracenos, na Cova de San Mamiliano.
A illa foi, en 1896 o lugar da lúa de mel entre Vittorio Emanuele III de Italia e Elena de Montenegro.
As visitas á illa
Para visitar a illa débese solicitar un permiso ao Servizo Forestal de Follonica. Só se admiten 1.000 visitantes ao ano e o tempo medio de espera para a súa aprobación é de tres anos. Non se pode pasar a noite e prohibiron a pesca, a natación e a navegación a menos de mil metros da costa. As visitas guiadas teñen lugar só dentro dos tres carreiros existentes, todos moi esixentes. A conexión faise a través de barcos especialmente reservados para ser controlados polo Servizo Forestal ao chegar a Cala Mestra, o único punto de desembarco, con fondos de area, situado preto da Cala está a Vila Reale do século XIX, cun xardín botánico interesante e un pequeno museo de Historia natural.
Na parte superior da illa, na cima do Monte Forte, atópanse as ruínas do XVI da Fortaleza de Montecristo.
Hai tamén as ruínas do Mosteiro de San Mamiliano e do Eremita San Mamiliano coa subxacente Cova de San Mamiliano.
Arroz inflado
O arroz inflado na India
O arroz inflado denomínase mur-mure nalgunhas partes da India. En moitas zonas de Rayalaseema e Karnataka do Norte, o uggani é popular xunto co mirapakai bajji (bajji de pemento picante).
Engineering Test Satellite
miniatura|O ETS-7 antes de ser lanzado. Engineering Test Satellite, tamén coñecidos polo seu acrónimo ETS, é o nome dunha serie de satélites artificiais xaponeses adicados á proba de novas tecnoloxías e á verificación de novos procedementos e técnicas. Unha vez en órbita os satélites pásanse a denominar Kiku. O primeiro satélite Kiku foi lanzado o 9 de setembro de 1975.
ETS 1 (Kiku 1)
ETS 1, cunha masa de 85 kg, tiña forma de prisma recto octogonal cos extremos en forma de pirámide truncada. Tiña uns 90 cm de altura e diámetro e as caras do satélite estaban cubertas por células solares para proporcionar enerxía eléctrica. Do corpo surxían varias antenas e sensores. O obxectivo do satélite, entre outros, era desenvolver sistemas e procedementos de seguimento e control de satélites. Foi lanzado por un foguete N-1 o 9 de setembro de 1975.
ETS 2 (Kiku 2)
O obxectivo de ETS 2 foi adquirir a tecnoloxía necesaria para seguir, rastrexar e controlar satélites xeoestacionarios. Levaba a bordo un experimento de propagación de ondas milimétricas e case milimétricas. Tiña unha masa de 245 kg e forma cilíndrica, con 191 cm de alto e 141 cm de diámetro. Foi lanzado por un foguete N-1 o 23 de febreiro de 1977.
ETS 3 (Kiku 4)
ETS 3 foi deseñado para probar a estabilización de satélites nos tres eixos, o despregue de paneles solares no espazo, o control térmico e varias funcións instrumentais. Tamén foi lanzado mediante un foguete N-1, o 3 de setembro de 1982.
ETS 4 (Kiku 3)
ETS 4 tiña forma cilíndrica, 640 kg de masa e probou toda unha serie de tecnoloxías. Foi o primeiro satélite en ser lanzado mediante un foguete N-2, o 11 de setembro de 1981.
ETS 5 (Kiku 5)
ETS 5 foi lanzado mediante un foguete H-I o 27 de agosto de 1987 para probar a estabilización de satélites nos tres eixos en órbita xeoestacionaria e varias tecnoloxías relacionadas coas comunicacións móbiles. A súa misión durou ano e medio, ata o 31 de marzo de 1989, en que foi retirado.
ETS 6 (Kiku 6)
ETS 6, con 2000 kg de masa, tamén probou tecnoloxías de estabilización nos tres eixos e un novo bus para satélites, así como equipamento avanzado para satélites de comunicacións. Foi lanzado mediante un foguete H-II o 28 de agosto de 1994, pero a última fallou, quedando nunha órbita máis baixa da prevista.
ETS 7 (Kiku 7, Orihime e Hikoboshi)
ETS 7 estaba formado realmente por dous satélites unidos, denominados Orihime e Hikoboshi, lanzados mediante un foguete H-II o 27 de novembro de 1997. Orihime, de 400 kg, era un satélite obxectivo, mentres que Hikoboshi, duns 2500 kg, era un satélite cazador. Os dous satélites, unha vez en órbita, separáronse para practicar manobras de separación, achegamento, acoplamento e seguimento. Hikoboshi iba dotado dun brazo robótico de dos metros de longo. Despois do lanzamento produciuse un problema no sistema de control de actitude e no sistema de comunicacións de alta ganancia que puxo en risco a misión. Con todo conseguiuse facer un primeiro experimento de separación e acoplamento o 7 de xullo de 1998. Os satélites reentraron na atmosfera terrestre o 13 de novembro de 2015.
ETS 8 (Kiku 8)
Construído por Mitsubishi Electric, ETS 8 tiña unha masa de 5800 kg e foi lanzado mediante un H-IIA o 18 de decembro de 2006. A súa misión é probar novas tecnoloxías para satélites de comunicacións. Ten dúas antenas despregables que lle dan un diámetro de 40 m e dous grandes paneis solares que lle permiten dar cobertura a todo Xapón.
Galería de imaxes de Aguiño, Ribeira
A Nosa Señora do Carme de Aguiño é unha parroquia que se localiza no sur do concello de Ribeira.
Lugares de Verea
miniatura|dereita|[[Casa do concello de Verea.]] Galicia → Parroquias de Galicia → Lugares de Galicia → Lugares de Verea
Antoine-Roger Bolamba
Antoine-Roger Bolamba, coñecido dende 1972 como Bolamba Lokolé, nado en Boma o 13 de xullo de 1913 e finado o 2 de xullo de 2002 en Kinshasa, foi un escritor e xornalista congolés.
Traxectoria
Foi redactor-xefe de La Voix du Congolais entre 1944 e 1959, e foi ministro de información en 1963.
Alien vs. Predator
Alien vs. Predator (tamén coñecido como AVP ou AVP: Alien vs. Predator) é un filme de ciencia ficción e terror dirixido por Paul W. S. Anderson e protagonizado por Sanaa Lathan e Lance Henriksen. É o primeiro título da franquía Alien vs. Predator, que é unha mestura das franquías de Alien e Predator. Anderson, Dan O'Bannon e Ronald Shusett escribiron a historia, e Anderson e Shane Salerno adaptárona ó guión. A súa historia está influída pola mitoloxía azteca, a serie de banda deseñada e os escritos de Erich von Däniken.
Ambientado no 2004, o filme conta a historia dun grupo de arqueólogos reunidos polo billonario Charles Bishop Weyland (Henriksen) para unha expedición na Antártida. O obxectivo da expedición e investigar un estraño sinal de calor xurdido do nada. Weyland e o seu equipo descobren unha pirámide debaixo da superficie do xeo. Os xeróglifos e as esculturas da pirámide revelan que é o escenario de guerra entre os Predators e os aliens como un rito de madurez. Os humanos están atrapados no medio da batalla entre as dúas especies e tratan por tódolos medios evitar que os aliens cheguen até a superficie.
A Costa do Carrizal, Coristanco, Coristanco
A costa do Carrizal é un lugar da parroquia de Coristanco no concello coruñés de Coristanco na comarca de Bergantiños.
Giacomo Devoto
Giacomo Devoto, nado en Xénova o 19 de xullo de 1897 e morto en Florencia o 25 de decembro de 1974, foi un glotólogo e lingüista italiano, un dos mellores nestas disciplinas do século XX neses país.
Traxectoria
En 1939 fundou con Bruno Migliorini a revista Lingua Nostra. En xaneiro de 1945, xusto despois da caída da República Social Italiana, fundou en Florencia xunto con Piero Calamandrei, Corrado Tumiati, Enzo Enriques Agnoletti e Paride Baccarini a AFE: Associazione Federalisti Europei, confluíndo despois no Movemento Federalista Europeo fundado por Altiero Spinelli, no que tivo nos anos 1947-1948 un papel de primeira orde.