cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Indol
Síntese do indol de Leimgruber-Batcho
A síntese de indol de Leimgruber-Batcho é un método eficiente de sintetizar indol e indois substituídos. Divulgado orixinalmente nunha patente en 1976, este método ten un alto rendemento e pode xerar indois substituídos. Este método é especialmente popular na industria farmacéutica, na cal moitos fármacos están feitos de indois especificamente substituídos.
A
Tamén pode ser un prefixo de orixe latina con valor de aproximación ou dirección (achegar, asentar), ou un prefixo de orixe grega con valor de negación (apolítico, anormalidade).
Robert Ashley
Robert Ashley, nado o 28 de marzo de 1930 e finado o 3 de marzo de 2014, foi un compositor contemporáneo norteamericano de música clásica, coñecido polas súas óperas, que inclúen elementos electrónicos escritas e producidas para televisión. Fundador do grupo e festival ONCE, e con David Behrman, Alvin Lucier e Gordon Mummais foi membro de Sonic Arts Union.
A
Historia
A letra A ten a súa orixe nun pictograma dunha cabeza de boi da escrita xeroglífica exipcia ou do alfabeto ugarítico. Cara ao ano 1600 a.C. os fenicios déronlle unha forma liñal que serviu de base para todas as formas posteriores da letra.
Indol
Síntese de indol de Fischer
miniatura|370px|Síntese de indol axudado por microondas nun só recipiente a partir de fenilhidrazina e ácido pirúvico. Un dos métodos máis antigos e máis fiables para a síntese de indois substituídos é a síntese de indol de Fischer, desenvolvida en 1883 por Emil Fischer. Aínda que a síntese do propio indol é complicada utilizando o método de Fischer, este utilízase a miúdo para xerar indois substituídos nas posicións 2- e 3. Porén, o indol pode tamén sintetizarse polo método de Fischer facendo reaccionar fenilhidrazina con ácido pirúvico seguindo coa descarboxilación do ácido indol-2-carboxílico formado. Isto realizouse nunha síntese nun só recipiente utilizando irradiación con microondas.
Basicidade
A diferenza da maioría das aminas, o indol non é básico. A situación dos enlaces é completamente análoga á do pirrol. Cómpren ácidos moi fortes como o ácido clorhídrico para protonar o indol. A forma protonada ten unha pKa de −3,6. A sensibilidade de moitos compostos indólicos (por exemplo, as triptaminas) en condicións ácidas débese a esta protonación.
Substitución electrofílica
A posición máis reactiva no indol para unha substitución aromática electrofílica é C-3, a cal é 1013 veces máis reactiva en certas reaccións que o benceno. Por exemplo, é alquilado por unha serina fosforilada na biosíntese do aminoácido triptófano (ver figura máis arriba). A reacción de formilación de Vilsmeier-Haack do indol ten lugar a temperaturas moderadas exclusivamente en C-3. Como o anel pirrólico é a porción máis reactiva do indol, a substitución electrofílica do anel carbocíclico (benceno) pode ter lugar só despois de que son substituídos N-1, C-2, e C-3.
A gramina é un útil intermediario sintético que se produce pola reacción de Mannich do indol con dimetilamina e formaldehido. É o precursor do ácido indol-acético e do triptófano sintético.
Acidez do N-H e complexos anión indol organometálicos
O centro N-H ten un pKa de 21 en DMSO, polo que cómpren bases moi fortes como o hidruro de sodio ou o butil litio e condicións libres de auga para completar a desprotonación. Os derivados alcali metal resultantes poden reaccionar de dúas maneiras. Os sales máis iónicos como os compostos de sodio ou potasio tenden a reaccionar con electrófilos no nitróxeno-1, mentres que os compostos, máis covalentes, de magnesio (reactivos de Grignard de indol) e, especialmente, os complexos de cinc tenden a reaccionar no carbono-3 (ver figura de máis abaixo). De xeito análogo, solventes apróticos polares como a DMF e o DMSO tenden a favorecer o ataque sobre o nitróxeno, mentres que os solventes non polares como o tolueno favorecen o ataque en C-3.
Acidez do carbono e litiación C-2
Despois do protón do N-H, o hidróxeno en C-2 é o seguinte protón máis ácido do indol. A reacción de indois con N protexido co butil litio ou coa litio diisopropilamida causan a litiación exclusivamente na posición C-2. Este forte nucleófilo pode despois utilizarse como tal con outros electrófilos.
Bergman e Venemalm desenvolveron unha técnica para litiar a posición 2 de indois non substituídos.
Oxidación do indol
Debido á natureza rica en electróns do indol, é unha molécula facilmente oxidable. Oxidantes simples como a N-bromosuccinimida oxidan selectivamente o indol (1 na figura) a oxindol (4 e 5).
Cycloadicións do indol
Só o enlace pi de C-2 e C-3 do indol pode experimentar reaccións de cicloadición. As variantes intramoleculares son a miúdo de maior rendemento que as cicloadicións intermoleculares. Por exemplo, Padwa et al. desenvolveron esta reacción de Diels-Alder para formar intermediarios de estricnina avanzados. Neste caso, o 2-aminofurano é o dieno, mentres que o indol é o dienófilo. Os indois tamén sofren cicloadicións intramoleculares [2+3] e [2+2].
Malia os rendementos mediocres que se obteñen, as cicloadicións intermoleculares de derivados do indol están ben documentadas. Un exemplo é a reacción de Pictet-Spengler entre derivados do triptófano e aldehidos. A reacción de Pictet-Spengler de derivados do indol, como o triptófano, orixina como produtos unha mestura de diastereómeros. A formación de múltiples produtos reduce o rendemento químico do produto desexado.
Aplicacións
O aceite esencial natural de xasmín, utilizado na industria do perfume, contén arredor dun 2,5% de indol. Como obter 1 kg de aceite natural require o procesamento de varios millóns de flores de xasmín e costa arredor de 10.000 dólares, o indol (entre outras cousas) utilízase na produción do aceite de xasmín sintético (que costa arredor de mil veces menos).
Proba do indol
Para a identificación de bacterias unha das probas bioquímicas que se utiliza é a proba do indol. Consiste en ver se a bacteria ten ou non o encima triptofanase, que transforma o triptófano en indol. A presenza de indol ponse de manifesto ao engadir un reactivo ao caldo de cultivo, que causa un cambio de cor.
A
Astronomía
A indica, segundo a clasificación de Harvard, unha clase espectral de estrela de gran luminosidade, cor azul e temperatura entre 8.000 e 12 000 °C. O seu compoñente principal é o hidróxeno. Estrelas deste tipo son Sirio, Altair e Vega.
A indica que un asteroide foi descuberto entre o 1 e o 15 de xaneiro.
Bioquímica
Na codificación dos aminoácidos ordinarios, A é a abreviatura de alanina.
Na codificación dos ácidos nucleicos, A é a abreviatura da adenina.
A indica o grupo sanguíneo no que os glóbulos vermellos só portan aglutinas A.
Electrónica
A é o tamaño estándar da batería.
Filosofía
A é o símbolo da proposición universal afirmativa.
Coa fórmula "A = A" indícase o principio de identidade.
Coa fórmula "A = non A" indícase o principio de contradición.
Física
A representa o número de masa do átomo.
Coeficiente A de Einstein da emisión espontánea de radiación.
a é o símbolo da área, unidade de superficie, e tamén símbolo da aceleración.
Informática
En Unicode o A é U+0041 e o a é U+0061.
En ASCII o A é 65 e o a é 97.
En código binario A é 01000001 e a é 01100001.
Mecánica
a é o símbolo da aceleración (vectorial).
Química
O ácido A é un derivado sulfúrico da naftalina.
Tamén é a abreviatura en bioquímica da adenosina, unha base dos ácidos nucleicos (ADN ou ARN).
Xeografía
A é símbolo de Austria.
François Truffaut
miniatura|dereita|300px|Tumba de François Truffaut en Montmartre François Truffaut, nado en París o 6 de febreiro de 1932 e finado o 21 de outubro de 1984, foi un crítico de cinema, director e actor francés. Foi un dos pioneiros do movemento chamado a Nouvelle Vague.
A
Véxase tamén
Entradas da enciclopedia que comezan por A
The Soft Bulletin
The Soft Bulletin é o noveno álbum da banda estadounidense de rock alternativo The Flaming Lips, publicado o 17 de maio de 1999no Reino Unido e o 22 de xuño nos Estados Unidos a través do selo Warner Bros. Records. Obtivo unha amplo éxito entre a crítica, que o aclamou polo seu afastamento do anterior son guitarreiro do grupo, cara a un traballo máis elaborado.
A publicación en liña Pitchfork Media elixiu The Soft Bulletin como terceiro mellor álbum dos anos 90.
Listaxe de cancións
Tras o seu lanzamento, The Soft Bulletin foi obxecto de varas demandas á discográfica pola música comercial que soaba nel, debido á inclusión de remixes de varios temas. Ademais, os CDs estadounidense e británico conteñen un tema que o outro non ten, "The Spiderbite Song" e "Slow Motion" respectivamente.
Trujillo, Cáceres
Demografía
A seguinte táboa mostra a evolución demográfica de Trujillo de 1998 a 2008 segundo os datos do Instituto Nacional de Estadística de España.
Diogo de Azambuja
Diogo de Azambuja, nado en Montemor-o Velho en 1432 e finado en 1518, foi un militar e explorador portugués que dirixiu unha expedición ao golfo da Guinea en 1481.
Traxectoria
Estivo ao servizo do infante Don Pedro, despois da batalla de Alfarrobeiro acompaña ao seu señor ao exilio. En 1458 participa con Afonso V de Portugal na conquista de Alcácer-Ceguer, nunha batalla en Alegrete contra os casteláns perde unha perna.
No golfo da Guinea fundou a fortaleza de São Jorge da Mina en 1482, clave para o rota comercial portuguesa coa India, regresa en 1484.
BFS
Siglas de BeOS File System (sistema de ficheiros de BeOS). Sistema de ficheiros creado por Dominic Gimpaolo para o sistema operativo BeOS. E un sistema de ficheiros de 64 bits dotado dun sistema para procurar ficheiros a partir da súa metainformación.
Martín, Martín, Bóveda
Martín é un lugar da parroquia de Martín no concello lugués de Bóveda, na comarca da Terra de Lemos. Está situado a 422 metros de altitude, xunto ó regato de Piñas. Segundo o IGE, en 2012 tiña 29 habitantes (17 homes e 12 mulleres).
Receptor de radio
miniatura|dereita|Receptor de radio rectangular. miniatura|dereita|Receptor de radio. Un receptor de radio, tamén chamado simplemente radio, é un dispositivo electrónico capaz de recibir sinais vocais emitidos por unha emisora de radio a través de ondas electromagnéticas.
Receptor de galena
O receptor de radio máis simple que podemos construír é o denominado nas orixes da radio receptor de galena. Chamábase así porque o material semicondutor que se empregaba como díodo detector era unha pequena pedra deste material sobre a que facía contacto un fino fío metálico ao que se denominaba barba de gato. Este compoñente é o antecesor inmediato dos díodos de xermanio ou silicio utilizados na actualidade. Este receptor rudimentario só permite a audición de emisoras potentes e non moi afastadas, xa que non dispón de amplificación de ningún tipo.
Rocco Siffredi
Rocco Tano, coñecido artisticamente como Rocco Siffredi ou simplemente Rocco, nado en Ortona o 4 de maio de 1964, é un actor, director e produtor italiano de películas pornográficas. Na industria do porno coñécese ás veces como «O Semental Italiano».
Traxectoria
Os filmes de Siffredi varían amplamente en canto ao contido e ton. Apareceu en aventuras románticas e comedias do estilo da produtora Vivide, pero o seu traballo posterior coa compañía de John Stagliano, Evil Angel Vídeo, involucran escenas de BDSM nas cales Siffredi cospe a mulleres na cara e dentro da boca, dálles losqueadas, practica irrumatio e urolagnia, fai que afoguen durante o sexo oral, e ocasionalmente agárralles do cabelo até o punto de as facer chorar.
Tras iniciar a súa carreira en Francia, traballou en Budapest (que é a sede de Rocco Siffredi Produzioni) e tamén en Montreal, Rusia, Perú, Brasil e varios países de Europa do Leste. Está considerado un actor de culto polas medidas do seu pene e pola súa gran resistencia no acto sexual. Participou en 1300 filmes.
Real Academia Nacional de Farmacia
A Real Academia Nacional de Farmacia (RANF) de España ten a súa orixe en 1737, ano no que nunha real cédula de Filipe V aprobou os estatutos do "Real Colegio de Profesores Boticarios" de Madrid.
Historia
Con data 6 de xaneiro de 1932, o Goberno aceptou o cambio de denominación do Real Colegio de Farmacéuticos polo de Academia Nacional de Farmacia. Esta transformación logrouse despois de 343 anos de vida ininterrompida ao servizo da ciencia, e non alterou, substancialmente, o seu réxime organizativo.
O 15 de xuño de 1936 refíxose a estrutura da Academia, nomeando académicos delegados e intensificándose as súas colaboracións co estranxeiro. Así mesmo, ampliouse o seu campo de acción ao dar entrada no seu seo a doutores en ciencias afíns á Farmacia.
O 9 de agosto de 1946 a Real Academia de Farmacia incorporose ao Instituto de España, conservando o espírito da súa fundación: cultivo e adiantamento da farmacia, química, botánica e historia natural. Así se sinalaba no seu novo Estatuto, de 7 de febreiro de 1947: «a investigación e estudo das Ciencias Farmacéuticas e as súas afíns, o fomento do seu cultivo e o asesoramento, cando eles o soliciten, aos organismos oficiais».
Unha vez rematadas as obras de reforma e adaptación do antigo edificio do Real Colexio e posterior Facultade de Farmacia, situado na madrileña rúa de la Farmacia, trasladouse ao mesmo a Real Academia, inaugurándose solemnemente a súa sede actual o 25 de outubro de 1967.
Edificio
O edificio da Real Academia Nacional de Farmacia, situado na denominada antigamente rúa de San Juan e, desde 1835, rúa de la Farmacia, foi deseñado polo arquitecto Pedro de Zengotita Vengoa en 1830. De estilo neoclásico, posteriormente se lle engadiu o frontón triangular sobre a cornixa central e a segunda porta de acceso. En 1997 foi declarado Monumento Ben de Interese Cultural.
Desde 1994 o edificio alberga tamé o "Museo de la Real Academia Nacional de Farmacia", cuxa existencia data do século XIX. Así mesmo, neste inmoble encóntrase a Biblioteca da institución académica.
Académicos
miniatura|Fachada da Real Academia Nacional de Farmacia Rúa da Farmacia, 9-11. ([[Madrid).]]
Emblema de Afganistán
O emblema de Afganistán é un dos símbolos oficiais do país. No presente o emblema oficial é un tema en disputa entre o goberno de facto do Emirato Islámico de Afganistán e o goberno de jure da República Islámica de Afganistán.
Na versión de 2013 da República Islámica aparece representada unha mesquita (con dúas bandeiras) co minbar (púlpito ó que se accede por unha escaleira) co seu mihrab (sempre orientado cara a Meca) sobre a que se sitúa o takbir (الله أكبر, «Alá é grande», escrito sempre en árabe), un pequeno sol nacente e a shahada (tamén escrita sempre en árabe). Debaixo aparece o ano 1298 do calendario persa (usado en Afganistán, equivalente a 1919 no calendario gregoriano, data na que se proclamou a independencia) e a palabra افغانستان («Afganistán») nunha cinta que entrelaza a coroa de espigas de trigo.
Nas numerosas bandeiras usadas por este país sempre apareceu o emblema (agás baixo os talibáns).
Agustín Sixto Seco
Traxectoria
Era fillo dun traballador da Bazán. Estudou Medicina, especializado en traumatoloxía, e foi presidente da Sociedade Española de Traumatoloxía, mantendo moi boas relacións con Portugal, co International College of Surgeons e coa Sociedad Latinoamericana de Ortopedia.
Foi promotor cultural, participando en editorial Galaxia, a fundación Penzol, o Museo do Pobo Galego, o Centro Ramón Piñeiro ou a fundación Camilo José Cela. O seu primeiro traballo foi o máis querido por el: a Casa Museo Rosalía de Castro en Padrón. Pero a recuperación da historiografía non quedou na autora de Iria Flavia, pois como primeiro presidente da Fundación Otero Pedrayo promoveu a conversión en casa museo da vivenda de Otero Pedrayo en Trasalba.
Crente católico coma Alexandre Bóveda, Florentino López Cuevillas, Vicente Risco ou don Ramón Otero Pedrayo, colaborou na revista galega de pensamento cristián Encrucillada ata a súa morte.
Obra
Pronunciou 152 conferencias e 9 pregóns, escribiu once prólogos a libros e 959 artigos.
Itzhak Perlman
Itzhak Perlman, nado en Tel Aviv (daquela pertencente a Palestina, agora da rexión de Iafa), o 31 de agosto de 1945, é un violinista israelí-estadounidense.
Está considerado un dos mellores e máis famosos violinistas da segunda metade do século XX.
HFS
Siglas de Hierarchical File System (sistema de heráldico de ficheiros). Sistema de ficheiros creado por Apple Computer para ser empregado nos sistemas operativos MacOS.
Dateisystem
Pinocchio (filme de 1940)
Este artigo trata sobre o filme de animación, para a novela véxase: "As aventuras de Pinocchio".
Pinocchio é un filme de animación de 1940 producido pola Walt Disney Pictures. Está baseado na novela As aventuras de Pinocchio (Le avventure di Pinocchio no orixinal italiano), publicado en 1883 polo autor italiano Carlo Collodi. Foi o segundo filme animación da Disney logo de Snow White and the Seven Dwarfs e foi estreada orixinalmente por RKO Radio Pictures o 7 de febreiro de 1940 nas salas de cinema dos Estados Unidos. Obtivo dous premios Óscar.
Sinopse
Un ancián chamado Geppetto crea unha marioneta de madeira chamada Pinocchio. O inventor desexa que Pinocchio sexa un neno de verdade. A Fada Azul fai realidade o desexo de Geppetto e dá vida ao monicreque, pero conservando o seu corpo de madeira. A fada asigna a Pepiño Grilo como conciencia de Pinocchio, para que o afaste dos problemas e o aconselle en situacións difíciles. Pepito Grillo non é escoitado por Pinocchio, quen pasa por varios problemas para volver co seu pai Geppetto, ao reencontrarse convértese nun neno de verdade.
Características
O filme foi adaptado por Aurelio Battaglia, William Cottrell, Otto Englander, Erdman Penner, Joseph Sabo, Ted Sears e Webb Smith do libro de Collodi. A produción foi supervisada por Ben Sharpsteen e Hamilton Luske, e as secuencias do filme foron dirixidas por Norman Ferguson, T. Hee, Wilfred Jackson, Jack Kinney, e Bill Roberts.
Escorpións
Etimoloxía e orixes
Actualmente xa están catalogadas preto de 1.600 especies e subespecies distribuídas en 116 xéneros diferentes en todo o mundo.
Ciclo vital
Os escorpións son animais terrestres que prefiren lugares secos ou húmidos e poden ser atopados en desertos, sabanas, cerrados, forestas temperadas e tropicais, en hábitats que poden ser debaixo de follas, pedras, madeiras, fendas de rocha, debaixo ou dentro de ladrillos, baixo entullos de calquera natureza ou mesmo baixo cascas soltas de árbores, no baixo ou en grandes alturas destas. Algunhas especies poden ser atopadas en covas humanas, dormentes de ferrocarrís, ao longo das praias, na zona entre mareas ou en cavernas.
Existen escorpións en todos os continentes, agás na Antártida. Atopamos especies nos Alpes suízos e Europa en xeral, en México, os Estados Unidos e o Canadá, en América do Sur en xeral, entre lixo e entullos das pequenas e grandes cidades, no Amazonas, en Oceanía, no norte do Mediterráneo, no Oriente Medio, na India, no norte e sur da África e Asia.
miniatura|esquerda|200px|Escorpión negro (Androctonus crasicauda)
Os predadores naturais do escorpión son diversos mamíferos, aves, sapos, lagartos, serpes, e nalgunhas ocasións os propios escorpións.
Reprodución
A reprodución da gran maioría da especie é monoica, ou sexa, non exixe a presenza de machos e femias, senón que algúns escorpións son partenoxenéticos, isto é, reprodúcense sen a necesidade da presenza do macho. Como noutras especies, hai unha danza nupcial que antecede o acasalamento. O macho limpa o chan cos peites e deposita aí unha cápsula contendo espermatozoides (espermatóforo). Deseguida, arrastra a femia por riba dos espermatóforos co fin de que os reciba.
Os escorpións son vivíparos, ou sexa, non poñen ovos. Poden xerar de 6 a 90 crías e a incubación demora de dous meses e medio a tres. As crías nacen completamente brancas e por medio de parto, a través dunha fenda xenital. Fican pegados ao dorso materno de 10 a 14 días ata completarse a primeira muda (canto máis novo o esporpión, máis mudas el fará) ata que consigan obter o seu propio alimento soíños. Alcanzan a idade adulta con cerca dun ano de vida.
Características
As súas cores varían do amarelo palla ao negro total, pasando por tons intermedios, como o amarelo-avermellado, vermello-amarronzado, marrón e tons de verde ou mesmo de azul.
O corpo dos escorpións está dividido en prosomo (cefalotórax), mesosomo e metasomo.
miniatura|200px|Das 1.600 especies de escorpión, apenas 25 causan graves accidentes ao ser humano
Veleno e toxicidade
O ferrón do escorpión (chamado telson), alén de servir para agarrar a presa, defenderse e aparearse, inocula na presa un veleno. Este veleno contén unha serie de substancias cuxa composición química non está ben definida, pero que contén neurotoxinas, histaminas, serotonina, encimas, inhibidores de encimas e outras. Parece, segundo os investigadores, que as neurotoxinas actúan sobre as células nerviosas da presa (arañas e insectos), cunha certa especificidade, dependendo do tipo de animal.
É interesante saber que a toxicidade do veleno dun escorpión pode ser comparada co tamaño dos seus pedipalpos (o equivalente ao brazo humano do escorpión); canto máis robustos son os pedipalpos, menos veleno utiliza para as súas presas e canto menores eles foren, máis letal é o veleno do escorpión.
O veleno de escorpións do tipo Tityus serrulatus, que parece ser o veleno máis tóxico de todos os escorpións, actúa sobre o sistema nervioso periférico dos humanos, causando dor, puntadas, aumentando a pulsación cardíaca e diminuíndo a temperatura corporal. Estes síntomas, debido ao seu peso corporal, son máis acentuados en nenos e, debido ás condicións físicas, en enfermos. Todos os escorpións son velenosos, porén non mortais para os humanos. A súa picada aseméllase en grao de toxidade ao da picada dunha abella.
O tratamento consiste na aplicación local na picada dun anestésico (lidocaina a 2%) e soro antiescorpiónico (obtido de escorpións vivos). O tratamento debe ser hospitalario, de preferencia coa presentación do escorpión para facilitar o diagnóstico e o tratamento.
Previndo accidentes
Os escorpións só atacan o ser humano cando se senten acuados e en circunstancia de defensa. Antes de que ocorra un accidente con escorpións débense tomar algunhas medidas básicas para evitar o mesmo. Vexa a seguir:
Galería de imaxes de Cereixo, Vimianzo
Santiago de Cereixo é unha parroquia que se localiza no concello de Vimianzo.
Escorpións
E se houber un accidente?
O ser humano, despois de ser picado, pode ter hipotermia ou hipertermia, sudación profunda, visión embazada, náuseas, vómitos, dor abdominal, diarrea, arritmias cardíacas, choque, taquipnea, edema pulmonar agudo, axitación, somnolencia, confusión mental e tremores, alén de inchazo e vermellez no lugar da picada.
Monteagudo, San Pedro do Incio, O Incio
Monteagudo é unha aldea da parroquia de San Pedro do Incio, no concello lugués do Incio. Está situada a 870 metros de altitude, aos pés do monte Santa Bárbara. Mantivo ata 1967 unha escola mixta. En 2008 tiña unha poboación de 8 habitantes (4 homes e 4 mulleres). Hai unha capela na honra a Santa Bárbara, santa patroa da aldea.
Escorpións
E se houber un accidente?
Saliéntase que a toxicidade do veleno depende de diversos factores, tales como a especie do escorpión (de 1.600 especies catalogadas apenas 25 son velenosas para o home); a cantidade de veleno inxectada; o tamaño e o estado físico da vítima.
Atención especial para nenos e enfermos: mentres que os nenos teñen máis posibilidades de envelenamento porque posúen menor masa corporal, os enfermos tamén caen nesta situación xa polo estado natural da vellez. Xa se constataron casos de persoas alérxicas ao veleno do escorpión, nestes casos o veleno actúa moi axiña, podendo levar a vítima á morte en pouco tempo.
É recomendábel a captura do escorpión para que sexa identificado máis rapidamente o antídoto a ser aplicado.
Mitoloxía
Eratóstenes (Catasterismos, 32) di que o xigante Orión intentou violar a Ártemis e esta creou un escorpión xigantesco que o matou. Logo Zeus transformou a ambos nas constelacións de Orión e de Escorpión, respectivamente. Outras versións din que o matou por ousar retarlle a lanzar o disco ou por violar a Opis, unha das virxes que acompañaban á deusa.
O Outeiriño, Álvare, A Pastoriza
O Outeiriño é un lugar da parroquia de Álvare no concello lugués da Pastoriza na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 0 habitantes.
Toponimia
A orixe do topónimo é o latín, que é unha parte alta ou elevación do terreo.
Invasión musulmá da Península Ibérica
miniatura|dereita|300px|Al-Ándalus a finais do [[Emirato de Córdoba.]] Coñécese como etapa musulmá da Península Ibérica ou conquista árabe/musulmá de Hispania ao complexo proceso político e militar que ao longo do século VIII explica a formación e consolidación de Al-Ándalus musulmá, así como a xénese dos principais reinos cristiáns medievais peninsulares.
Eleccións municipais de España de 2015
{{Elección
Invasión musulmá da Península Ibérica
A conquista do reino visigodo por dirixentes árabes da Dinastía Omeia foi un proceso que durou quince anos, do 711 ao 726, no que se chegou a tomar todo o actual territorio de España e Portugal e parte do sur de Francia, se ben o que era o territorio peninsular do reino estaba completamente conquistado no 720, tras dez anos do inicio da conquista.
Eleccións municipais de España de 2015
}} De acordo co establecido na Lei Orgánica 5/1985, de 19 de xuño, do Réxime Electoral Xeral, o 24 de maio de 2015 (cuarto domingo de maio), realizáronse en España eleccións municipais.
Invasión musulmá da Península Ibérica
Aínda que o proceso en total ocupou todo ese tempo, a cronoloxía non é exacta en canto aos anos e as datas, senón só aproximada, pois as fontes difiren entre si. Ademais destes anos de conquista, hai que sumar os anos anteriores que os árabes e bérberes musulmáns levaban deseñándoa, recoñecendo o terreo e preparando, ao parecer, futuras alianzas. Debe sinalarse que unha boa parte do groso de musulmáns chegados á península non eran etnicamente árabes, senón bérberes.
Eleccións municipais de España de 2015
Demografía electoral
A web de resultados electorais do Ministerio de Interior reflicte os seguintes datos de demografía electoral:
Invasión musulmá da Península Ibérica
Fontes
Os textos árabes son máis ben serodios. As fontes máis antigas datadas con certeza e que falan da conquista da península no seu conxunto son o Ta´rij (Historia) do andalusí Ibn Habib (morto cara o ano 853) e o Futuh Misr (Conquista de Exipto) do exipcio Ibn Abd al-Hakam (morto en 871). Trátase, por tanto, de obras redactadas un século e medio despois da conquista. No seu conxunto, os textos latinos son moito máis escasos, pero máis próximos aos acontecementos. O máis importante e coñecido é a Crónica mozárabe de 754; escrita por un cristián que vivía baixo a dominación dos gobernadores musulmáns de Córdoba.
Eleccións municipais de España de 2015
Representantes electos
Na seguinte táboa figuran as candidaturas con representantes electos froito das eleccións locais do 24 de maio nos plenos dalgúns dos municipios españois con máis de habitantes:
Invasión musulmá da Península Ibérica
Contexto xeral
Un repaso á historia das primeiras conquistas musulmás fainos ver que só a conquista do actual Magreb foi máis custosa (trinta anos), pois noutros puntos a acción dos conquistadores árabes foi máis rápida que na península: seis anos para dominar toda a península arábiga (628 ao 634); catro anos Siria (634 ao 638); cinco anos Exipto (638 ao 643); un ano Tripolitania e Cirenaica, Libia (644); seis Mesopotamia (636 a 642) e oito anos Persia (642 ao 650).
A extensión deste longo proceso de conquista do reino visigodo, que requiriu numerosas campañas, constantes reforzos militares e pactos con núcleos resistentes, débese a varios motivos: a escaseza das forzas musulmás que os conquistaron, as constantes loitas e levantamentos dos seus aliados entre os visigodos, a orografía do territorio e a forte base de asentamento social do anterior reino visigodo.
Porén, a gran centralización política do reino, a inseguridade causada por bandas de escravos fuxitivos, o empobrecemento da facenda real (especialmente durante o reinado de Witiza) e a perda de poder do rei fronte os nobres, foron elementos que facilitaron a acción dos conquistadores.
Os conquistadores árabes tamén contaron co apoio de parte da poboación xudía, moi numerosa na Bética, na Gallia Narbonnensis, e en toda a conca mediterránea. Estaba presente principalmente nos centros urbanos, salientando, entre outras, as comunidades de Narbona, Tarragona, Sagunt, Elx, Lucena, Elvira, Córdoba, Mérida, Zaragoza, Sevilla, Málaga e da capital, Toledo.
Hai que ter en conta que a maioría dos xudeus foran escravizados baixo o reinado de Éxica (excepto os da Gallia Narbonnensis, coa escusa de que a provincia aínda non se recuperara da última epidemia de peste), baixo a acusación de que conspiraban contra o rei cos árabes do Norte de África. Estes xa realizaran algunhas incursións na península, polo que suscitaba medo unha posíbel colaboración con eles para unha futura conquista.
Esta idea partía dos informes dos cristiáns do norte de África que fuxiran daquela zona, e que informaron do apoio dado aos árabes por parte dos xudeus de alá; o cal era lóxico dado que a súa situación alí era tamén de acoso polo poder bizantino.
Unha última precisión, previa ao relato dos acontecementos, é que o reino visigodo tan só cubría o territorio peninsular e a Septimania no sur de Francia. As Baleares estaban baixo soberanía bizantina, e quedaron excluídas do proceso árabe de conquista. Seguiron baixo control bizantino algúns anos máis, para pasar despois a depender, polo menos nominalmente, do reino franco (798), por propia petición, para que os defendese dos ataques árabes. Estes ataques continuaron e houbo varios tratados de paz, pouco respectados, e certa submisión política, ata a conquista polo Emirato de Córdoba entre os anos 902 (Eivisa e Mallorca) e 903 (Menorca).
Conquistas musulmás no norte de África
Os árabes tiñan plans de conquista para Hispania dende había tempo, tras a inicial conquista do actual Marrocos por Uqba ibn Nafí ao final da década de 670. De feito, consta que no ano 687, baixo o reinado de Ervixio, os árabes realizaron unha primeira incursión contra as costas levantinas.
O propio Uqba comezara no ano 669 a conquista dos territorios bizantinos no norte de África cuxa culminación posterior foi o resultado de máis de 30 anos de guerra, nos que os árabes foron ocupando pouco a pouco a totalidade de África do norte, incluíndo os reinos cristián-bérberes.
Tras os primeiros éxitos dos árabes, a rebelión bérber contra os conquistadores expulsounos de novo ata Libia, chegando os bérberes a tomar a nova capital árabe de Ifriqiya, Qairuán. Os árabes, en sucesivas campañas, conquistaron de novo estas terras, e mesmo os portos con cidades amuralladas que permaneceran sendo bizantinos; como Cartago, que arrasaron, a pesar de contar coa axuda dunha frota bizantina, a finais do ano 697. E aínda tardaron outros oito anos en volver a someter o resto do norte de África, que culminou no ano 705 coa conquista de Tánxer. Todo isto obrigou a pospoñer os plans de conquista de Hispania, ata acabar coa devandita rebelión.
Con anterioridade conquistaron Ceuta (710), fortaleza que fora obxecto de constante loita entre visigodos e bizantinos. A devandita cidade volvera a mans visigodas uns vinte anos antes, aproveitando a caída da África bizantina. Segundo unha lenda moi improbable, o Conde Xulián, gobernador visigodo de Ceuta, cuxa filla, a Caba, fora violada por Rodrigo, proporcionaría axuda loxística ao exército musulmán. Os árabes tamén estiveran recoñecendo o terreo, tenteando as costas españolas con breves ataques e saqueando varias cidades: o primeiro, xa citado, baixo o reinado de Ervixio, e o último en xullo de 710, tras a conquista de Ceuta, co desembarco de Tarif ben Malluk na illa de Tarifa.
Ao parecer, tamén entraran en tratos cos nobres opostos ao rei Rodrigo. Non está claro se os nobres leais aos herdeiros de Witiza (pode que mesmo o propio rei Axila II, ao que logo nomearemos) pediron o apoio árabe (como fixo Atanaxildo cos bizantinos, a quen deu en troques unha parte do territorio) pero, en todo caso, a división existente beneficiou aos árabes. Estes, porén, se tal acordo existiu, non o respectaron.
Conflito interno do reino visigodo
A finais do ano 710, Hroþareiks ou Rodericus (coñecido posteriormente como Don Rodrigo) dux da Bética e, ao parecer, neto de Chindasvinto, foi elixido e proclamado rei en Toledo polo Senatus da aristocracia visigoda, tras a morte de Witiza. Non se sabe con certeza se se sublevara previamente contra ese rei, vencéndoo, pero si que conseguiu a maioría dos apoios na asemblea electoral dos nobres. Era, por tanto, o rei lexítimo, segundo o dereito visigodo.
Conquista militar do sur da península
Non se coñecen os detalles de con quen negociaron os partidarios de Axila II o envío de efectivos en favor da súa facción á Península Ibérica. Segundo algunhas fontes, Musa ibn Nusayr, gobernador de Ifriqiya, dependente do walí de Exipto, ordenou ao seu lugartenente, Tariq ibn Ziyad, que iniciase a conquista. Tariq era bérber, ligado por unha relación de clientela cunha tribo árabe, e liberto do gobernador de Ifriqiya, Musa ibn Nusayr. Porén, outras fontes conxecturan que Musa non coñecía os plans de Tariq e que só veu no seu apoio tras coñecer a súa vitoria.
Sexa cumprindo ordes ou por propia iniciativa, Tariq ibn Ziyad desembarcou a principios do ano 711, co inicio da primavera, na baía de Alxeciras (chamada entón Iulia Transducta), cun exército duns 7000 homes fundamentalmente bérberes (só recentemente sometidos), e tamén cristiáns do norte de África. As fontes árabes contradinse e falan de entre 1 700 e 12 000 homes, polo que optamos por unha cifra intermedia e bastante repetida na historiografía. Tariq asentouse na actual cidade de Xibraltar (nome que deriva deste conquistador, Ŷebl at-Tariq, 'Montaña de Tariq'), ben protexida pola súa altura, mentres ía recibindo todo o seu exército en sucesivos desembarcos. Dende alí comezou a saquear zonas e cidades da baixa Andalucía.
Ademais, de acordo coas leis para tempo de guerra promulgadas por Vamba e retocadas polo seu sucesor Ervixio, todos os súbditos residentes nun perímetro de cen millas arredor da zona onde xurdise o perigo tiñan a obriga de tomar as armas, sen necesidade de especial convocatoria, ante a soa nova da existencia do mesmo. Isto, a pesar das duras sancións previstas, non sempre se cumpría. Pero está claro que os nobres terratenentes da zona terían interese en defender as súas propiedades e colleitas, e que o conde de cada territorio tiña como unha das súas funcións a defensa do mesmo.
Batalla de Guadalete
Outro aspecto a ter en conta é o de que organizar un exército non era doado nos últimos tempos do reino visigodo. Isto debíase a que a perda de propiedades do Patrimonio da Coroa, de onde se obtiña o recrutamento dos servos que atendían tales propiedades, fixo que o rei tivese un exército propio moi minguado e dependese en gran medida dos efectivos achegados polos nobres. Aínda que había leis que penaban e multaban fortemente a quen non acudía a apoiar o rei, moitos nobres preferían manter os labores agrícolas, fonte dos seus ingresos. Se a isto unimos o problema de Axila II no nordeste e a división nobiliaria no seu propio bando, o resultado foi que, ademais de tarde, o exército de Rodrigo non debía de ser moi numeroso. Este exército ademais de reducido estaba dividido, e xurdiron desacordos que motivaron loitas internas e desercións. Parece moi probable que, mesmo, Tariq recibise no transcurso da batalla apoio de nobres Vitizanos que acompañaban o rei.
A consecuencia de todo iso foi que Rodrigo resultou derrotado na batalla do río Guadalete (aínda que algúns historiadores a sitúan máis ao sur, nos ríos Salado ou Barbate, ou xunto ao lago de La Janda, ou incluso xunto ao río Guadarranque). Sexa onde for, a batalla tivo lugar a finais de xullo de 711, precedida de diversos tenteos e incursións durante varios días, morrendo nela ou inmediatamente despois o propio rei Rodrigo. Os nobres que permaneceron co rei e os seus opositores witizanos morreron tamén na súa maioría.
Tariq fíxose cun gran botín, pois Rodrigo viaxaba cun gran luxo, dado o fasto e o rico do enxoval que utilizaban os reis visigodos dende Leovixildo, imitando a pompa e riqueza da corte dos emperadores bizantinos.
Morte de Rodrigo
Á morte de Rodrigo, un sector da nobreza elixiu a Oppa, fillo do rei Éxica e irmán de Witiza, se ben nunca foi aceptado maioritariamente nin, ao parecer, coroado como tal. Houbo enfrontamentos entre os propios visigodos cos leais a Axila II e con outros nobres non vitizanos que se negaban a aceptar o novo rei. Oppa puido contar inicialmente co apoio das forzas árabes, pero en todo caso acabou por enfrontarse a eles.
Tras asentar Tariq unha pequena cabeza de ponte no sur, Musa ben Nusayr, gobernador de Ifriqiya, chegou a Hispania nese mesmo ano. Desembarcou con outro exército, duns 18 000 homes, na cidade de Cádiz, xa baixo control árabe.
As forzas árabes, así reforzadas, conquistaron facilmente, case sen resistencia, Medina Sidonia e Carmona. Despois dirixíronse a poñer sitio Sevilla, pero esta última só caeu tras un mes largo de asedio. Sevilla era importante, pois esta cidade era a capital da provincia visigoda de Hispalis e desta forma evitábase unha acción coordinada dende esa zona. Así queda completada a acción inicial da conquista, asentando un territorio propio mínimo dende o que poder iniciar un proceso máis amplo.
Conquista do terzo meridional
miniatura|Guerreiros musulmáns representados no manuscrito árabe da [[Maqamat Al-Hariri مقامات الحريري, aprox. do século XI.]]
Ademais, Musa, moi ben informado e aconsellado, pretendía chegar canto antes a Toledo, capital do fortemente centralizado reino visigodo. Era importante eliminar pronto os obstáculos e dirixirse a Toledo o máis rapidamente posíbel. Para iso, utilizaron o trazado das calzadas romanas, o que facilitaba seu traslado e a submisión, pola forza ou por rendición, das cidades que se encontraban no seu traxecto.
Conquista do centro peninsular
Toledo foi conquistada por Musa, case sen resistencia, antes de acabar o ano 711; facendo fuxir ao novo rei, Oppa, que quizais morreu pronto ou, canto menos, xa non volveu a exercer como tal, e executando a cantos nobres había na cidade; aínda que moitos deles, como o propio arcebispo, fuxiron antes de que fose sitiada. Abandonada de antemán por quen podían defendela, a tímida resistencia que puido opoñer a cidade foi rapidamente vencida.
A caída de Toledo buscaba un efecto psicolóxico, que sen dúbida tivo, e un efecto político, pois a gran centralización do reino visigodo impediu unha resposta coordinada fronte ás forzas musulmás. Salvo o nordeste, baixo o control do rei visigodo Axila II, o resto das zonas só puideron opoñer unha resistencia illada, sen coordinación entre si, dirixida pola aristocracia local de cada territorio. Ademais, conseguir Toledo permitiu aos conquistadores facerse co groso do riquísimo Tesouro Real visigodo (froito, entre outros, do saqueo de Roma e da conquista do reino suevo), que era o máis importante dos tesouros reais do Occidente barbárico. Isto tiña á vez un efecto de restar poder económico á resistencia e de golpe psicolóxico á mesma, pois era a primeira vez que dito tesouro resultaba capturado.
Os nobres que lograron escapar, con todas as riquezas que puideron reunir, fuxiron ao norte. Uns reforzaron ao rei Axila II, no nordeste (como o propio arcebispo de Toledo, Sinderedo), e outros dirixíronse ás prazas fortes próximas á zona galega.
Musa decidiu acabar en Toledo o inverno. Coa chegada da primavera, o exército árabe avanzou pola calzada romana que unía Toledo coas cidades de Alcalá de Henares, Guadalaxara, Sigüenza e Medinaceli, ocupándoas, e volveron a dividirse a partir desta última cidade.
Conquista do norte
Musa atacou o noroeste, menos organizado que a zona controlada polo rei visigodo Axila II. Na campaña ocupou os centros administrativos e prazas fortes de Clunia, Amaia (que non puido tomar e tivo que ser reducida pola fame), León e Astorga, onde estableceu guarnicións militares. Alí fixo miles de prisioneiros, entre eles bastantes nobres, apoderándose tamén das riquezas que levaban consigo.
Continuando o seu traxecto, Tariq chegou –pasando por Amaia– ata Astorga, capital da provincia visigoda Asturiensis ou Autrigonia, onde de novo uniu as súas forzas con Musa, e chegaron xuntos ata Lugo, capital da provincia de Gallaecia ou Galecia, cidade fortemente amurallada que tamén foi sometida. Naquela zona recibiu pacto de submisión de diversas cidades de ambas as provincias visigodas, entre as que cabe destacar Xixón (cidade fundada polos romanos), na mesma costa de Asturias.
Coa toma de Lugo, os árabes apoderábanse xa non só da capital do reino visigodo, senón tamén da cabeza administrativa de máis da metade das provincias visigodas, excepto as cidades de Tarragona e Narbona, e a aínda asediada Mérida.
Antes de chegar a Lugo, Musa recibira unha orde do califa para ir a Damasco. Dende Lugo, Musa dirixiuse outra vez a Toledo, pero esta vez por Salamanca, sometendo igualmente as poboacións ao seu paso.
Non obstante, moitas rexións e cidades aínda non recoñecían o seu dominio, estando baixo o control de nobres ou doutras autoridades locais que capitaneaban a resistencia. Entre elas destacaba Mérida, a segunda cidade, por entón, do país por poboación e riqueza. Mérida levaba moitos meses resistindo (case un ano), abastecida polo seu porto fluvial e protexida por unha forte muralla, restaurada polos visigodos e que causou admiración aos conquistadores árabes.
Foi Abd-el-Aziz, fillo de Musa, quen, aínda baixo o goberno de seu pai, acabou o asedio desta cidade, que se rendeu o 30 de xuño de 712. O convenio de capitulación (chamado polos árabes sulh) respectaba a vida e bens dos emeritenses, permitíndolles celebrar os seus cultos, mentres que os árabes se apropiaban dos bens de todas as igrexas (que servían para manter hospitais, escolas e viúvas, e ao propio clero) e de quen fuxira.
Capitulacións de cidades mediante pactos
Tras os feitos sanguentos de Zaragoza, anteriormente citados, e aterrorizadas por ese exemplo ao tempo que desmoralizadas pola falta dun poder central, a maioría das cidades e rexións rendéronse aos árabes por capitulación (sulh), como ocorrerá en xeral nos seguintes anos da conquista.
Estes pactos foron moi diversos, dependendo das circunstancias, pois algúns incluían o respecto do goberno local, a conservación dalgúns bens e un mínimo grado de tolerancia relixiosa (tipo ’ahd, como logo veremos algún exemplo) e outros eran máis similares ao modelo de Mérida, con submisión seguida pola entrega de bens. Estes acordos estendéronse tamén aos magnates que, aínda sen o título de conde, gobernaban de feito sobre extensos territorios nos que non había ningunha cidade importante, manténdoos nas súas propiedades a cambio da súa lealdade.
Pero as cidades que resistían eran destruídas e queimadas, as súas igrexas derruídas, e a súa poboación morta ou escravizada, co fin de dar un escarmento e un aviso a outras cidades. Os homes matábanos, normalmente crucificados, e as mulleres e nenos eran escravizados, sendo estes últimos islamizados á forza. Nalgúns casos, os homes e mozos que se libraban da morte traballaban como escravos nas súas antigas terras, cultivadas agora en proveito dos seus novos señores.
Os conquistadores tamén se reforzaron ofrecendo a liberdade aos escravos que se converteran ao islam. Estes, porén, debían xurar fidelidade ao clan tribal do xefe militar que os liberaba, e integrarse no seu exército. Musa non estableceu ningunha modificación nos impostos, os cales seguirían recadándose en igual forma que ata entón, pero o seu importe recibíao o wali árabe de Hispania (este era o título que utilizaba Musa). Con Musa, a lexislación anti-xudía desapareceu, o que tamén lle granxeou o apoio desa comunidade.
Regreso de Musa a Damasco
Musa estivo uns quince meses en España, ata que partiu a Damasco, a finais de 712, chamado polo califa Walid para render contas. Antes, e tras a caída de Mérida, aínda tivo que mandar ao seu fillo Abd-el-Aziz a tomar por segunda vez Sevilla, cidade que se sublevara, o que mostra o feble da posición dos conquistadores.
Musa viaxou con boa parte do riquísimo Tesouro Real visigodo e outro botín, así como con algúns nobres visigodos, e levou consigo tamén ao seu liberto Tariq. En Damasco caeu en desgraza co seguinte califa, Sulayman, pola forma en que repartiu o botín, e foi condenado a morte mediante crucifixión por un delito de malversación de fondos -delito no que era reincidente-. Dita pena conmutóuselle polo pago dunha forte multa. Musa morreu asasinado nunha mesquita de Damasco no ano 716. Tariq morreu na miseria.