cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sesquiterpeno
Cicloneridiol
O ciclonerodiol é un metabolito illado de Trichothecium spp., Fusarium culmorum, Gibberella fujikuroi e Trichoderma polysporum, que contén un esqueleto de 6-(2,3-dimetilciclopentil)-2-metilheptano. O grupo do chokol está formado por un conxunto de terpenos illados do fungo endófito Epichloe typhina que presentan aneis de 5 membros, tales como os chokol A e F (que contén un esqueleto de 4-(2,3-dimetilciclopentil)pentano) e os chokol B, C, D e E (que conteñen un esqueleto de 6-(2,3-dimetilciclopentil)-2-metilheptano).
5,9-Ciclofarnesanos
O cetol Carney é un 5,9-ciclofarnesano illado de plantas do xénero Myoporum. O seu esqueleto de carbono é 1-(butan-2-il)-3-metil-2-(3-metilbutil)ciclopentano. Illáronse outros compostos con estrutura relacionada, tales como o cetol Brigalow, o cetol Kindon, o cetol Carr, o cetol Jackson, o cetol Warrego e o cetol Woogaroo. A curcumalactona é unha sesquiterpenlactona illada de Curcuma wenyujin. As ciclohidromiopironas e o eumorfistonol son compostos illados de Eumorphia prostata.
Caulolactona centro|150px
Herbasólido
centro|150px
Herbertianos
Os herbertianos (4-metil-2-(2-metilbutil)-1-(1-metiletil)ciclohexano, non confundir con herbertanos) son ciclofarnesanos obtidos a partir da ciclación do farnesil pirofosfato nas posicións 5 e 10. Exemplos destes compostos son o humbertitol e o penlanfurano, illado da esponxa mariña Dysidea fragilis
Bisabolanos
Os bisabolanos (1-(1,5-dimetilhexil)-4-metilciclohexano) son un grupo amplamente distribuído na natureza como compoñentes das plantas superiores. O sistema de numeración utilizado para os bisabolanos é o mesmo que o sistema do farnesano. Moitos bisabolanos contribúen ao aroma dos aceites esenciais, como o caso do zinxibereno, o cal é un constituínte do aceite esencial do xenxibre. O sesquicineol é outro caso dun compoñente que contribúe aos aromas de aceites esenciais de Senecio subrubriflorus, Anthemis alpestris, Aydendron barbeyana e Boronia megastigma. O ácido sidówico é un epoxibisabolano producido por Aspergillus sydowi. O Yingzhaosu A é un endoperóxido de bisabolano que se illou da planta medicinal chinesa Artabotrys uncinatus.
centro|550px
Os panicúlidos son bisabol-1,14-ólidos illados de Andrographis paniculata centro|200px
A diperezona é un dímero de acoplamento por radicais libres illado de Perezia alamani var. oolepis e de Coreocarpus arizonicus
centro|300px
Sesquicaranos
Os sesquicaranos (nome IUPAC 3,7-dimetil-7-(4-metil-pentil)biciclo-[4.1.0]heptano) son homólogos isoprénicos do carano. Un exemplo representativo é o sesquicareno, un sesquiterpeno illado da planta Schisandra chinensis ([α] 25D = -76,9 (c, 0,82 en cloroformo)).
Sesquisabinanos
Os sesquisabinanos son homólogos isoprénicos do sabinano. O nome IUPAC é 1-(1,5-dimetilhexil)-4-metilbiciclo[3.1.0]-hexano. O 12-sesquisabinenal é un composto illado dos aceites esenciais de varias especies de Haplocarpha
Macrocarpanos
Os macrocarpanos foron illados de Cupressus macrocarpa
Acoranos
O bakerol é un 2-noracorano illado de Cupressus bakeri
Dupreziananos
Constituíntes de Cupressus dupreziana e Juniperus thurifera
Zizaanos
Vetiveria zizanioides Aceite esencial de vetiver
Prezizaanos
O alcohol e o seu ácido presentes en Vetiveria nigritana
Cuparanos
O cuparano (1-metil-4-(1,2,2-trimetilciclopentil)ciclohexano) fórmase pola ciclación entre os carbonos 6 e 11 do bisabolano. Os cuparanos encontráronse en hepáticas, plantas superiores e organismos mariños. O δ-cuprenen-4-ol e o cuparadiepóxido son cuparanos illados da hepática Jungermannia asplenioides (Jungermanniaceae)
Informouse de 14(7→6)-Abeo-2,7-cuparanos illados de hepáticas como o caso do isobazzaneno.
Lauranos e ciclolauranos
Os lauranos (1-metil-4-(1,2,3-trimetilciclopentil)ciclohexano) encóntranse en algas vermellas particularmente en Laurencia. Os ciclolauranos poden ser considerados como ciclocuparanos pero poden aparecer nas fontes con lauranos. thumb|[[Laurencia]]
Herbertanos
Os herbertanos (non confundir cos herbertianos) son un pequeno grupo de compostos illados das hepáticas e os fungos. Por exemplo o 1,15-dihidroxiherberteno e a Herbertenona B foron illados da hepática Herbertus sakuraii.
Tricotecanos
Os tricotecanos son epóxidos do esqueleto 1-(1,2-dimetilciclopentil)-1,4-dimetilciclohexano. A maioría dos tricotecanos conteñen un 12,13-epóxido (escirpano). Os tricotecenos son un grupo de micotoxinas encontradas en grans alimenticios infectados por fungos dos xéneros Baccharis, Cephalosporum, Myrothecium, Trichothecium, Stachyobotrys, Calonectria e Fusarium. O 3-acetildesoxinivalenol é un contaminante típico. As verrucarinas son micotoxinas dos tricotecanos conxugados con ácidos dioicos.
A biosíntese dos tricotecanos parte do catión bisabolilo: centro|850px
Widranos
Illado de Juniperus sinensis
Ximnomitranos
Illados de Gymnomitrion obtusum
Drimanos
O drimano é un hidrocarburo bicíclico sesquiterpénico que se encontra naturalmente no petróleo. É o prototipo estrutural de diversos metabolitos secundarios illados de fungos e plantas superiores. O primeiro composto deste tipo, o cal foi chamado drimenol, illouse da planta chilena Drimys winteri. Os esqueletos de drimano fórmanse por unha biciclación concertada de farnesil pirofosfato. Os compostos das series ent- tales como a iresina illáronse de plantas do xénero Iresine. Moitos destes compostos presentan actividade antialimentaria contra insectos. Os drimanos (decahidro-1,1,4a,5,6-pentametilnaftalenos) illáronse de fungos, esponxas e plantas superiores. A biosíntese elucidase como unha biciclación concertada do farnesil pirofosfato. centro|700px
Os estereoisómeros da forma ent- tales como a iresina foron illados de plantas do xénero Iresine spp.
Informouse de 8,9-secodrimanos (8,9-seco-9(11)-drimen-8-ona) do tabaco.
Coloratanos
Os coloratanos (decahidro-1,2,4a,5,6-pentametilnaftalenos) son esqueletos de drimano transpostos onde o metilo da posición 4 migrou á posición 3. Atopáronse en plantas da familia Canellaceae. Un exemplo é o muzigadial, illado de Warburgia ugandensis e Canella winterana.
Xermacranos
Os xermacranos son un grupo de terpenos amplamente distribuídos na natureza. 550px|centro
O grupo dos xermacranos pode ser clasificado como:
O ácido neoliacínico é un 15,6-xermacranólido da planta Neolitsea aciculata
Elemanos
Os elemanos numéranse igual que os eudesmanos e xermacranos. Os elemanos fórmanse por transposición de Cope de 1(10), 4-xermacradienos. Por esta razón, moitos elemanos identificados poden ser compostos non naturais (formados polo proceso de purificación). Un exemplo é o 1,11-elemadien-15-al, illado do aceite vetiver de Haití. Algúns elemanos prodúcense por modificación oxidativa, como a vernolepina illada de Vernonia amygdalina.
O occidenol é un elemano oxepínico de Thuja occidentalis, Thuja koraiensis e Nicotiana rustica centro|170px
Cadinanos
O primeiro informe do illamento dun cadinano en forma impura foi a mediados do século XX. Desde entón, outros esqueletos similares foron cadinenos amplamente distribuídos na natureza e na actualidade informouse de máis de 190. Mentres que o amorfinano ten orixe nun esqueleto de bisabolano, centro|700px o cadinano ten a súa orixe no xermacrano. centro|500px
O isocadaleno é un 11(7→8)-abeo-1,3,5,7,9-cadinapentaeno illado de Heterotheca inuloides
O isocalameno é un 15(4→3)-abeo-1,3,5-cadinano que se encontrou en plantas do xénero Chiloscyphus e Bazzania
A artemisina é un derivado da oxidación do ácido artemísico (un amorfano) illado da planta composta Artemisia annua. O esqueleto da artemisina corresponde ao 4,5-secoamorfano ou (1R,2S,3R,4S)-2-butil-1,3-dimetil-4-(propan-2-il)ciclohexano.
centro|900px
Oplopanos
Os oplopanos (1-etiloctahidro-4-metil-7-(1-metiletil)-1H-indeno) illáronse de plantas superiores. Son 3(4 → 5)-abeocadinanos. As pulioplopanonas son sesquiterpenos tipo oplopano de especies de Pulicaria
Erinxenanos
Os erinxenanos son 13(11→12)-abeo-9-cadinanos de Eryngium creticum
Precursor (delitos informáticos)
Un precursor defínese como aquilo que precede a outra cousa ou evento, xeralmente facéndoa posible ou facilitando a súa posterior execución​. No ámbito dos ciberdelitos, esta conduta atópase recollida no Código Penal Español nos artigos 197 ter relativo á espionaxe, 248.2.b relativo á estafa e 264 ter relativo á sabotaxe informático, entre outros​.
Sesquiterpeno
6(7 → 8)-abeocadinanos
O mutisiantol é un composto que é a base de varios compostos con esqueleto (1S,3S)-1,5-dimetil-3-(2-metilpropil)-2,3-dihidro-1H-indeno. Foi illado por Bohlmann e colaboradores en 1979 a partir das raíces de Mutisia homoeantha. Este grupo consiste en esqueletos de 6(7 → 8)-abeocadinanos de Jungia e ''Mutisia'.
Precursor (delitos informáticos)
Tomando en consideración a anterior definición e a súa regulación, un precursor de delitos informáticos pódese definir como a produción, fabricación, adquisición, posesión, importación, distribución, venda e/ou facilitación a terceiros de programas informáticos, contrasinais, códigos de acceso, equipos ou outros mecanismos que fagan posible a realización de certas condutas coa finalidade principal de cometer un delito informático.
Sesquiterpeno
Eudesmanos
Os eudesmanos son denominados selinanos en literatura anterior á década de 1950. Os eudesmanos que presentan a configuración 4β,5α,7β,10β atópanse en plantas superiores mentres que os ent- eudesmanos encóntranse en hepáticas. Os eudesmados son sesquiterpenos moi diversos, con moitas variacións estruturais:
Os eudesmanos teñen valor quimiotaxonómico. Por exemplo, os agarofuranos e os alcaloides tipo evonina son indicadores quimiotaxonómicos da familia Celastraceae. A xerina é un composto illado de Geraea viscida.
Precursor (delitos informáticos)
Cabe mencionar, doutra banda, que todo programa, software ou malware que se obtivo sen unha motivación criminal ou cuxa finalidade non fose delituosa, non se incluiría dentro da categoría de precursor. Por tanto, unha conduta será precursora de delitos informáticos se a súa finalidade última é a comisión de feitos delituosos.
Sesquiterpeno
Xatamansanos
Estes compostos, chamados tamén valeranos (o esqueleto é un decahidro-4a,8a-dimetil-2-(1-metiletil)naftaleno) foron illados principalmente de Valeriana. Estes esqueletos son derivados de transposición do eudesmano onde o grupo metilo do carbono 4 migrou á posición 5. A xatamansona é un compoñente das raíces de Valeriana officinalis e Nardostachys jatamansi (de onde lle vén o nome: jatamansi → xatamansianos).
Helmintosporanos
Illado de Helminthosporium sativum e Cochliobolus sativus
Precursor (delitos informáticos)
Da espionaxe informática
O precursor do delito de espionaxe atópase regulado no '''art. 197 ter, con relación ao 197 CP'''. Dentro desta categoría, un precursor sería todo programa informático condicionado ou destinado a facilitar o acceso a sistemas de información para descubrir segredos sen o consentimento da vítima. Ademais de sistemas informáticos, incluiríanse a adquisición de contrasinais, códigos de acceso ou datos similares​.
Sesquiterpeno
Helmintosporanos
centro|800px
Precursor (delitos informáticos)
Da espionaxe informática
Exemplos de precursores que facilitan a posterior espionaxe son o programa espía, definido como un malware que parasita un computador e recompila información sen o consentimento do propietario, ou os keylogger, entendido como un malware que permite acceder a contrasinais rexistrando as pulsacións do teclado dun computador.
Da estafa informática
O precursor do delito de estafa atópase regulado no '''art. 248.2.b, con relación ao 248 CP'''. Dentro desta categoría, un precursor sería a utilización de todo programa informático destinado a provocar, mediante engano ou manipulación informática, un erro a outra persoa, incitándoa a realizar unha transferencia non consentida no seu propio prexuízo​.
Exemplos de precursores que facilitan a comisión dunha estafa son o phishing, técnica coa que o criminal suplanta a identidade dalgún servizo lexítimo e pide información persoal á vítima, logrando que lla entregue, baixo engano, ou o pharming, a través do cal a vítima é arrastrada ou redirixida, sen coñecemento, a unha web falsa na que introduce os seus datos, sendo estes cultivados polo criminal.
Da sabotaxe informático
O precursor do delito sabotaxe informático atópase regulado no '''art. 264 ter, con relación ao 264 CP'''. Dentro desta categoría, un precursor sería todo programa informático, contrasinal ou código de acceso destinado a facilitar, de forma grave, o dano, deterioración, alteración ou eliminación de datos, programas informáticos ou documentos electrónicos doutras persoas​.
Exemplos de precursores que facilitan a sabotaxe informática son as bombas lóxicas, capaces de programar accións maliciosas cando se dan determinadas condicións, ou os virus informáticos, softwares que infectan o computador co obxectivo de destruír os datos ou arquivos almacenados.
Sesquiterpeno
Opositanos
Os opositanos son 8(7 → 6)-abeoeudesmanos e encóntranse tanto en esponxas (Axinella) coma en plantas da familia Apiaceae (Torilis japonica, Erigeron annuus), Annonaceae (Annona bullata) e Araceae (Homalomena occulta ) coma en organismos mariños. O seu esqueleto é un octahidro-3a,7-dimetil-1-(2-metilpropil)-1H-indeno.
Gorgonanos
Os gorgonanos (decahidro-1,4a-dimetil-8-(1-metiletil)naftalenos) son derivados do eudesmano por unha migración do grupo isopropilo á posición 6. Estes terpenos foron illados de corais Pseudopterogorgia americana e Saccogyna viticulosa
Eremofilanos
Os eremofilanos derivan dos eudesmanos por migración do grupo metilo desde C-10 a C-5. Existe unha confusión na literatura sobre a numeración dos carbonos 14 e 15; a numeración bioxenética dada a continuación é a máis utilizada. Móstrase a estereoquímica normal, aínda que hai varias excepcións a esta. Igual que coas outras categorías máis grandes, os eremofilanos divídense en eremofilanos simples, eremophilanólidos e furanoeremofilanos, secoeremofilanos, abeoeremofilanos e noreremofilanos.
Quiloscifanos
Os quiloscifanos son sesquiterpenos con esqueleto base de octahidro-7,7a-dimetil-1-(2-metilpropil)-1H-indeno. Bioxeneticamente son considerados 8(7 → 6)-abeoeremofilanos. Estes compostos illáronse de hepáticas. Por exemplo, a 10-α-7,10-anhidro-11,12-dihidroquiloscifolona procede de Lepidozia fauriana
Aristolanos
Os aristolanos (decahidro-1,1,7,7a-tetrametil-1H-ciclopropa-[a]naftalenos) foron illados de varias especies de plantas do xénero Aristolochia e de hepáticas. Defínense como 6,11-cicloeremofilanos. O 9-aristolen-12-al é un aristolano illado de hepáticas do xénero Bazzania. O α-feruleno é un composto relacionado encontrado en plantas vasculares (Ferula communis e Acanthella cavernosa), ademais de corais (Pseudopterogorgia americana).
Nardosinanos
Os narsidosanos son sesquiterpenos de organismos mariños que presentan o esqueleto base de decahidro-1,8a-dimetil-8-(1-metiletil)naftaleno. O Nardosinanol A é un furonardosinano de esponxas do xénero Lemnalia. Estes esqueletos son eremofilanos nos cales o grupo isopropilo migrou á posición 6. As paralemnolinas son derivados do nardosinano illados do coral Paralemnalia thyrsoides. A nardosinona é un nardosinano constituínte de Nardostachys jatamansi.
Cacaloides
O cacalol é un nafto[2,3-b]furano illado de Psacalium decompositum e posteriormente encontráronse compostos co esqueleto relacionado de 1,8-dimetil-2-(propan-2-il)naftaleno. Illáronse de plantas dos xéneros Cacalia e Psacalium.
Guaianos
Os guaianos (decahidro-1,4-dimetil-7-(1-metiletil)azulenos) son un grupo de sesquiterpenos amplamente distribuído na natureza en forma de hidrocarburos, alcohois e sesquiterpenlactonas (guaianólidos). Estes sesquiterpenos son típicos da familia Asteraceae.
600px|centro
Carabranos
Os carabranos (7-butil-1-metil-4-(1-metiletil)biciclo[4.1.0]heptanos) son un grupo de sesquiterpenos do tipo 5,10-cicloxantanos. Os curcarabranoles son carabranos illados de Curcuma zedoaria.
Aromadendranos
Os aromadendranos (decahidro-1,1,4,7-tetrametil-1H-cicloprop[e]azulenos) son 6,11-cicloguaianos. Outros derivados dos cicloguaianos son os 5,10-cicloaromadendranos, secoaromadendranos, incluíndo as plaxioquilinas (2,3-secoaromadendranos).
Cubebanos
Os cubebanos (octahidro-3,7-dimetil-4-(1-metiletil)-1H-ciclopenta[1,3]ciclopropa[1,2]-bencenos) son 1,6-cicloguaianos. Foron identificados nos aceites esenciais de Piper cubeba (Piperaceae), Jackiella javanica (Jackiellaceae), Eupatorium serotinum e Solidago canadensis (Asteraceae).
Ivaxilaranos
Os ivaxilaranos (4,6b-dimetil-2-(propan-2-il)decahidrociclopropa[e]indenos) son 8,10-cicloguaianos. A ivaxilarina é un ivaxilaranólido de Iva axillaris.
Patchoulanos
Os patchoulanos (4,10,11,11-tetrametiltriciclo[5.3.1.01,5]undecanos) son 1,11-cicloguaianos. No aceite de patchouli illáronse varios esqueletos transpostos de patchoulano. O ciperenol e o α-patchouleno son sesquiterpenos tipo patchoulano abundantes nos aceites esenciais de varias especies de plantas pertencentes ás familias Lamiaceae (Pogostemon), Lauraceae (Lindera), Cyperaceae (Cyperus), Asteraceae (Cirsium), valerianaceae (Nardostachys) e Euphorbiaceae (Joannesia, Sandwithia e Croton).
A ciperadiona é un 4,5-secopatchoulano illado do aceite esencial de Cyperus rotundus.
Valerenanos
Os valerenanos (octahidro-1,4-dimetil-7-(2-metilpropil)-1H-indeno) son 8(7 → 6)-abeoguaianos. Un exemplo é o α-valerenol e os seus derivados de oxidación, illados de plantas da familia Valerianaceae (Valeriana) e Asteraceae (Zexmenia).
Daucanos
Os daucanos (decahidro-3a,6-dimetil-1-(1-metiletil)azulenos) son estruturas encontradas principalmente en plantas do xénero Ferula, Blainvillea, Daucus, Rosa e Homalomena así como os fungos Trichoderma, Aspergillus e Gliocladium.
Salviolanos
Os salviolanos (chamados tamén isodaucanos) son sesquiterpenos con esqueletos de decahidro-3a,7-dimetil-1-(1-metiletil)azuleno. Un exemplo destes compostos é o homalomenol E, illado de Homalomena occulta.
Humulanos e biciclohumulanos
O humulano é produto da ciclación do farnesil pirofosfato nas posicións 1 e 11. O humuleno encóntrase no lúpulo (Humulus lupulus). centro|600px
Cariofilanos
A ciclación do humulano nos carbonos 2 e 10 produce o esqueleto de cariofilano. O β-cariofileno illouse de varias plantas, tales como Syzygium aromaticum e Cinnamomum zeylanicum. O taedolidol é un diepoxicariofileno obtido do fungo endófito Pestalotiopsis sp. illado de Pinus taeda.
centro|550px
Cariolanos
Illados de Streptomyces e Botrytis.
Iludanos
Os iludanos son sesquiterpenos illados de fungos dos xéneros Cyathus, Clitocybe, Pleurotus, Mycena e Russula ademais de fentos dos xéneros Hypolepis e Pteridium.
Protoiludanos
Os protoiludanos son estruturas sesquiterpénicas illadas de fungos dos xéneros Armillaria, Coprinus, Fomitopsis, Omphalotus e Clitocybe. O 6-protoiludeno é un sesquiterpeno de Fomitopsis insularis e Omphalotus olearis. Os meleólidos son ésteres protoiludánicos esterificados con ácido orselínico illados de Armillaria mellea.
A armilasina é un 14-norprotoiludano esterificado co ácido orselínico. Tamén foron illados de Armillaria mellea.
A estrutura do fomosano corresponde á dun 8,9-secoprotoiludano. A iludosina é un fomosano illado do extracto do fungo Omphalotus illudens.
Iludalanos
Os iludalanos pódense considerar como 4,6-secoilludanos. Estes esqueletos atópanse en fungos (xéneros Clitocybe, Fomes e Onychium) e fentos (xéneros Pityrogramma, Hypolepis, Dennstaedtia, Equisetum e Cibotium). Os fungos do xénero Ripartites e Russula producen iludalanos fenólicos (riparois e rusuxaponois. )
O cibrodol é un 10,11-secoiludalano illado do fungo Cyathus buller.
Hirsutanos
En esponxas do xénero Haliclona e Gloeostereum incarnatum.
Pentalenanos
Illados de Streptomyces.
Himachalanos
Os himachalanos (decahidro-2,5,9,9-tetrametil-1H-benzocicloheptenos) son sesquiterpenos illados de plantas da familia Pinaceae (Cedrus), Asteraceae (Artemisia, Lasianthaea, Blumea e Acritopappus). A bacciferina A é un himachalano de Cipadessa baccifera (Meliaceae).
Lonxipinanos
Os lonxipinanos (2,6,6,9-tetrametiltriciclo[5.4.0.02,8]undecanos) son 2,7-ciclohimachalanos. Estes esqueletos foron detectados en aceites esenciais de Asteraceae (Lavandula, Stevia, Artemisia, Tanacetum, Santolina) e Lamiaceae (Lavandula). A 2-longipinanona é un lonxipinano Artemisia filifolia. O oblonguifoliol é un constituínte de Santolina oblongifolia e Santolina viscosa.
Lonxifolanos
Os lonxifolanos teñen a estrutura de decahidro-4,8,8,9-tetrametil-1,4-metanoazuleno. O lonxifoleno (chamado tamén xunipeno) é un lonxifolano amplamente distribuído no reino vexetal, sobre todo en especies dos xéneros Pinus e Juniperus. O 7(15)-lonxifolen-5-ol é un lonxifolano de Juniperus conferta.
Lonxibornanos
Os lonxibornanos (decahidro-4,5,5,8a-tetrametil-1,4-metanoazulenos) son 3,7-ciclohimachalanos. Estes compostos están distribuídos en varias especies de coníferas dos xéneros Juniperus, Pinus, Cupressus, Dacrydium e Cedrus. Un exemplo destes compostos é o kuromatsuol (chamado tamén xuniperol ou 4β-lonxiborneol).
Brasilanos
Os brasilanos son sesquiterpenos con esqueleto base de octahidro-1,6,6-trimetil-4-(1-metiletil)-1H-indeno. Illáronse de moluscos do xénero Aplysia. Este esqueleto toma o seu nome de Aplysia brasilensis (sinónimo: Aplysia fasciata).
Hodgsonox
Os hodgsonoxes son sesquiterpenos illados da hepática Lepidolaena hodgsoniae.
Artemona
A artemona é un sesquiterpeno irregular de Artemisia pallens, Artemisia abrotanum e Polygonum barbatum. centro|930px
Tapsanos
Os tapsanos (octahidro-1,2,3a,7,7,7a-hexametil-1H-indenos) foron illados de plantas do xénero Thapsia. O tapsanol é un 14,15 epoxitapsano illado da planta Thapsia villosa (Apiaceae'').
Ácido helepuberínico
centro|250px
Kumepaloxano
centro|200px
Aliacanos
Os aliacanos son sesquiterpenos con esqueleto base de octahidro-2,2,4-trimetil-7-(1-metiletil)-1H-indeno. Illáronse dos fungos Marasmius alliaceus e os primnatrienos aromáticos de Primnoeides. Os primnatrienos son aneis aromáticos dos aliacanos.
O rusulanorol, illado de Russula delica é un exemplo dun esqueleto que corresponde a un abeo-11(4→3)-12-noraliacano.
Pinguisanos
Os pinguisanos (5-etiloctahidro-1,3a,4,7a-tetrametil-1H-indenos) illáronse de hepáticas (Trocholejeunea, Porella, Aneura). Poden clasificarse en:
Fukinanos
Os fukinanos (octahidro-2,3a,4-trimetil-2-(1-metiletil)-1H-indenos) illáronse de Petasites japonicus. Tamén se illaron do coral Coelogorgia.
Picrotoxanos
Os picrotoxanos (octahidro-1,4,7a-trimetil-5-(1-metiletil)-1H-indenos) son compoñentes amargos e tóxicos de plantas da familia Orchidaceae. En xeral están altamente oxixenados. Poden clasificarse en:
Perforanos
Os perforanos teñen esqueleto de decahidro-1,4,7,9a-tetrametil-1H-benzocicloheptano. Atopáronse nas algas do xénero Laurencia (como o caso do guadalupol) e no molusco Aplysia.
Esterpuranos
Os esterpuranos son sesquiterpenos relacionados biosinteticamente cos iludanos. Illáronse dos fungos Merulis e Stereum.
Lactaranos
Os lactaranos son sesquiterpenos illados case exclusivamente de Lactarius. A rusulactarororrufina é un lactarano de Russula brevipes.
Illáronse 8-norlactaranos dos fungos Lactarius, como o caso da 8-norlactaranolactona. centro|160px
A lactaronecatorina A é un 8,9-secolactarano de Lactarius.
Isolactaranos
Os isolactaranos foron illados de fungos Lactarius.
Merulanos
Illados de Merulius tremellosus.
Tremulanos
Os tremulanos constitúen unha clase de sesquiterpenos que se caracterizan por ter o esqueleto 2,2,4,5,8-pentametildecahidroazuleno. O primeiro composto con este esqueleto illouse en 1993 a partir do saprófito do chopo Phellinus tremulae. Os conocenois illáronse de Conocybe siliginea.
Tamén se atoparon 5,6-secotemulanos (conocenólidos A e B) en Conocybe siliginea.
Clovanos
Illados de Rumphella antipathies.
Precapnelanos
Illados de Capnella imbricata.
Cicloprecapnelano
Illados de Laurencia viridis.
Ona Carbonell
Ona Carbonell Ballestero, nada o 5 de xuño de 1990 en Barcelona, é unha deportista catalá de natación sincronizada.
Sesquiterpeno
Capnelanos
Illados do coral Capnella imbricata.
Ona Carbonell
Traxectoria
Carbonell participou nos Xogos Olímpicos de 2012 e gañou a medalla de prata en natación sincronizada por parellas coa súa compañeira Andrea Fuentes e a medalla de bronce por equipos con Andrea Fuentes, Clara Basiana, Alba Cabello, Margalida Crespí, Thais Henríquez, Paula Klamburg, Irene Montrucchio e Laia Pons. Tamén competiu por parellas con Gemma Mengual nos Xogos de 2016, acabando en cuarta posición.
Sesquiterpeno
Cucumanos
Illados de Macrocystidia cucumis
Silfihiperfolianos
Illados de Artemisia
Presilfiperfolianos
Illados de Senecio anteuphorbium e de Echinops giganteus Illado de Echinops giganteus var. lelyi.
Isocomanos
Illado de Schistostephium  (Asteraceae).
Panasinsanos
Illados de Panax ginseng.
Modhefanos
Illados de Liabum eggersii. e Isocoma wrightii
Quadranos
Illados de Aspergillus terreus.
Canferanos
Obtidos de Cinnamomum camphora.
β-Santalanos
Illados do aceite esencial do sándalo (Santalum album).
Sativanos
Illados de Helminthosporium sativum.
Ciclocopacanfanos
Illados de Vetiveria zizanioides.
Sinularanos
Illados de Sinularia mayi.
Ciclosinularanos
Illados de Clavularia inflata.
Copaanos
Illados de Cyperus rotundus.
Rotundanos
Os seus ésteres illados de Trixis vautheri.
Tuiopsanos
Os tuiopsanos foron illados de plantas (Microbiota decussata ), hepáticas e fungos (Xylaria carpophila ).
Pseudowidrano
Illado de Thujopsis dolabrata.
Bourbonanos
Illados de Nephthea erecta
Paddy Moloney
Paddy Moloney (en irlandés: Pádraig Ó Maoldomhnaigh), nado en Donnycarney (Dublín) o 1 de agosto de 1938 e finado o 11 de outubro de 2021, foi un músico da República de Irlanda, líder do grupo folk The Chieftains e produtor de numerosos traballos discográficos. Especialista en bodhrán e en instrumentos de vento, o tin whistle e as gaitas (moi sinaladamente a uillean pipe) foron os máis característicos da súa traxectoria. Gañador cos Chieftains de 6 premios Grammy, acadou o recoñecemento actuando ao longo do planeta (Europa, EE.UU ., China, Xapón ...) e tamén polas súas colaboracións con relevantes músicos e grupos de diversos estilos (Van Morrison , Sting, Rolling Stones, Mike Oldfield , Ry Cooder, Carlos Núñez ...) e a participación na banda sonora de películas de renome.
Traxectoria
Criado preto de Dublín no seo dunha familia de tradición musical, Moloney comezou o seu camiño de virtuosismo como gaiteiro da man de Leo Rowsome. Tras deixar a escola, despois de traballar nunha empresa de materiais de construción -alí coñecería a súa futura esposa, Rita O´Reilly-, valeuse dos ingresos para dar pulo á súa carreira musical. Na década de 1960 ingresou en Ceoltóirí Chualann, grupo tradicional dirixido polo compositor e músico Seán Ó Riada, e dous anos máis tarde fundou The Chieftains, banda cuxo nome se inspirou en textos do poeta irlandés John Montague. A fichaxe polo selo Island Records supuxo a consagración internacional do conxunto irlandés, sempre co seu líder como referente e comunicador durante os concertos.
En Galicia
O artista dublinés relacionouse con grupos folk e colegas músicos de Galicia, especialmente Carlos Núñez, con quen xirou mundialmente chegando a gravar varios traballos discográficos. Á cabeza dos Chieftains frecuentou festivais (Moaña, Santiago de Compostela, Ortigueira) e interpretou pezas emblemáticas do folclore e do repertorio nacional galego (Alborada de Veiga, Muiñeira de Chantada, Muiñeira de Freixido, Danza de Cariño...). Paddy Moloney, en representación da banda irlandesa, recibiu (2013) a Medalla Castelao -ex aequo co gaiteiro vigués- como recoñecemento pola divulgación internacional da música galega e celta.
Helsingin Jääkiekkoklubi
O Helsingin Jääkiekkoklubi, tamén coñecido como HJK, é un equipo de hóckey sobre xeo da cidade de Helsinqui, Finlandia. O equipo foi fundado en 1972 logo da fusión da sección de hóckey sobre xeo do Helsingin Jalkapalloklubi e os Karhu-Kissat. Os maiores éxitos do equipo chegaron na categoría feminina, na que se proclamaron campioas finlandesas na tempada inaugural da liga feminina e revalidaron o título na segunda tempada.
Centro Espacial de Uchinoura
miniatura|250px|Un foguete Epsilon listo para ser lanzado desde Uchinoura. O Centro Espacial de Uchinoura, antes denominado como Centro Espacial de Kagoshima, é un centro de lanzamento de foguetes do Xapón situado na prefectura de Kagoshima, ao sur do arquipélago xaponés.
Características
O centro espacial foi establecido en 1962 en Uchinoura, agora pertencente á cidade de Kimotsuki, na prefectura de Kagoshima. Orixinalmente era parte do Instituto de Ciencia Industrial da Universidade de Tokio, despois de que as instalacións equivalentes, en Iwaki (prefectura de Akita), pecharan. En 1964 o centro espacial pasou a ser parte do ISAS (Institute of Space and Aeronautical Science) e en 1981 converteuse nunha instalación de investigación independente, aínda que asociado ao ISAS. O seu nome cambiou de Centro Espacial de Kagoshima a Centro Espacial de Uchinoura ao formarse a JAXA (Japan Aerospace Exploration Agency). Desde o centro lánzanse tanto foguetes sonda como satélites, facendo tamén labores de seguimento e recolección de datos.
Etymologiae
miniatura| Folio 26v miniaturizado en tintas vermellas, amarelas, negras e verdes do Códice Toledo Etimoloxías (Etymologiae ou Originum sive etymologiarum libri viginti) é a obra máis coñecida de Isidoro de Sevilla. Toma o seu nome do procedemento didáctico que emprega: explicar a etimoloxía de cada palabra relacionada co tema, moitas veces de forma un tanto forzada e pintoresca. O título tamén pode proceder da temática dalgún dos vinte libros que compoñen a obra (concretamente o décimo). Foi escrito por Isidoro pouco antes da súa morte, en plena madurez (627-630), a petición de Braulio, bispo de Zaragoza.
Trátase dunha inmensa recompilación na que se almacena, sistematiza e condensa todo o coñecemento da súa época. Durante boa parte da Idade Media foi o texto máis utilizado nas institucións educativas. Tamén foi moi lido durante o Renacemento (entre 1470 e 1530 imprimíronse polo menos dez edicións). Grazas a este traballo fíxose posíbel a preservación da cultura romana e a súa transmisión á Hispania visigoda.
Esta recompilación da cultura clásica tivo tan boa acollida que substituíu en boa medida o uso das obras dos clásicos que recollían os seus coñecementos, polo que moitas deixaron de ser copiadas e se perderon, como as obras do gran erudito romano Marco Terencio Varrón. Isidoro posuía un gran coñecemento dos poetas gregos e latinos. En total, cita cento cincuenta e catro autores. Moitos deles léraos nos textos orixinais e outros nas recompilacións de uso para a súa época.
A obra de Isidoro
En canto ao estilo da obra, é conciso e claro, e en canto á súa orde, admirábel. Isidoro envioulle a Braulio esta obra para a súa corrección, e a el está dedicado.
Isidoro debe moito ás traducións ao grego de Boecio. Celio Aureliano, tradutor latino e intérprete de autores gregos entre os que destacan Asclepíades de Bitinia e Sorano de Éfeso o Mozo é a fonte principal da parte do cuarto libro que se dedica á medicina. Lactancio é o autor máis citado no undécimo libro, dedicado ao home. O duodécimo, décimo, terceiro e décimo libros están baseados nos escritos de Plinio o Vello e Gaio Xulio Solino. O plan xeral da obra parece estar baseado nos Prata de Suetonio, hoxe perdidos (era unha historia natural).
A difusión e influencia das Etimoloxías foi enorme e o seu autor mereceu a admiración de intelectuais como Beda o Venerábel ou Tomé de Aquino. Dante Alighieri, na súa Divina Comedia escrita no século XIV, inclúeo na cuarta esfera do Paraíso, como un das doce sabios da Igrexa: Vedi oltre fiammeggiar l'ardente spiro d'Isidor, di Beda e di Riccardo (canto X, 130-131).
Malia a condición de bispo de Isidoro, a súa obra contén abundante información sobre o xa extinto mundo pagán, sobre os seus deuses e costumes, sen eliminalos por non se axustar a súa condición aos principios cristiáns, o que dá aínda máis valor á compilación feita por Isidoro.
Contido
Divídeo en vinte libros. Os tres primeiros libros introducen o trivium e o quadrivium. Todo o primeiro libro está dedicado á gramática, incluídas as métricas. Imitando o exemplo de Casiodoro e Boecio, conservou a tradición lóxica da escola reservando o segundo libro para a retórica e a dialéctica, e o terceiro para as matemáticas. miniatura| Primeira edición impresa. Incunábel ([[Augsburgo, Guntherus Ziner, 1472). Título da páxina do capítulo 14 (De terra et partibus), con mapa de T en O.]]
Summum bonum
Summum bonum ('sumo ben' ou 'ben maior, en latín) é unha expresión latina, introducida por Cicerón, usada na filosofía — particularmente, en Aristóteles, na filosofía medieval e na filosofía de Immanuel Kant — para describir o ben maior que o ser humano debe buscar.
De modo xeral, summum bonum é interpretado como sendo o obxectivo final, contendo todos os outros bens. Na filosofía cristiá, o ben maior é comumente definido como a vida dos xustos, vivida en comuñón con Deus e de acordo cos preceptos divinos.
O concepto, ben como as consecuencias filosóficas e teolóxicas, pode ter orixe nas formas clásicas do monoteísmo. Foi presentado ao mundo Occidental a través de filósofos neoplatónicos, e descrito como característica dun Deus cristián por Agostiño de Hipona na súa obra De natura boni (en galego, A Natureza do Ben), escrita polo 339. Agostiña nega a existencia positiva do mal absoluto e describe un mundo con Deus como o ben supremo no centro, e define diferentes graos de mal como as diferentes etapas da distancia.
Parken Stadion
O Parken Stadion (por razóns de patrocinio denominado Telia Parken) é un estadio de fútbol situado no distrito de Indre Østerbro na cidade de Copenhague, capital de Dinamarca. O recinto inaugurado en 1992 posúe unha capacidade para 42 305 persoas. Acolleu partidos da UEFA e FIFA.
Historia
dereita|miniatura|250x250px|Interior do Parken Stadium. O Parken Stadion foi construído no mesmo lugar onde estivo o estadio nacional de Dinamarca, Idrætsparken, entre 1990 e 1992. O último partido oficial da selección nacional en Idrætsparken foi nas eliminatorias da Eurocopa 1992, no partido que perdeu 0-2 contra Iugoslavia o 14 de novembro de 1990. O 9 de setembro de 1992 realizouse un partido amigable contra Alemaña e perdeu por 1–2.
O estadio foi reconstruído pola compañía Baltica Finans A/S garantindo á Unión Danesa de Fútbol, que todos os partidos nacionais serían xogados en Parken polo menos polos próximos 15 anos. Toda a reconstrución custou 640 millóns de coroas dinamarquesas.
En 1998, Baltica Finans vendeu o estadio ao club FC Copenhague por DKK 138 millóns, e o club agora é propietario do estadio e as instalacións adxacentes.
Parken foi incluído na lista de estadios 4 estrelas da UEFA no outono de 1993, permitindo que sexa seleccionado para albergar finais de Copa UEFA así como da desaparecida Recopa europea. Sendo un estadio de 4 estrelas, Parken aínda non pode organizar a final da liga de Campións da UEFA xa que esta require unha capacidade para 50 000 espectadores.
O 2 de xuño de 2007 no Parken Stadion un espectador atacou ao árbitro durante o partido entre Dinamarca e Suecia nas eliminatorias da Eurocopa 2008, recibindo unha sanción e unha multa económica.
Espectáculos
O estadio acolleu unha serie de concertos multitudinarios como Pink Floyd (na súa xira The Division Bell en 1994), Madonna, Lady Gaga, Depeche Mode, Pet Shop Boys, Eminem, Tiësto, U2, Robbie Williams, Michael Jackson etc. En 2001 acolleu o Festival de Eurovisión concentrando o maior aforamento da historia deste certame, 38 000 espectadores.
O 11 de xullo de 2009, Britney Spears pasou por este estadio para presentar a súa xira "The Circus Starring: Britney Spears" promovendo o seu álbum Circus, diante de máis de 50 mil persoas, facendo un "cheo completo".
Heinrich Boie
Heinrich Boie, nado en Meldorf, Holstein, 4 de maio de 1794 e finado en Buitenzorg (hoxe Bogor, na illa de Xava) o 4 de setembro de 1827, foi un zoólogo alemán.
Traxectoria
Heinrich Boie era fillo do escritor Heinrich Christian Boie, e irmán do zoólogo Friedrich Boie. Estudou Dereito na Universidade de Kiel e na Universidade de Gotinga, e nesa época interesouse na historia natural a través das conferencias de Johann Friedrich Blumenbach en Gotinga, e máis tarde por Friedrich Tiedemann en Heidelberg, intereouse pola bioloxía.
En 1821 Coenraad Jacob Temminck nomeouno conservador do Museo de Historia Natural (Rijksmuseum van Natuurlijke Historie) de Leiden. En 1825 viaxou a Xava con Salomon Müller para recollear espécimes para o Museo.
Pouco despois de asumir o cargo, Boie comezou a escribir unha herpetoloxía de Xava, baseándose nas coleccións de Carl Reinwardt, Heinrich Kuhl e Johan Coenraad van Hasselt, todos eles membros da Comisión de Historia Natural das Indias Orientais Neerlandesas.
Despois da morte de Kuhl, Boie foi elixido para substituílo en Xava. Alí morreu Boie pola enfermidade tropical da malaria.
Aínda que Boie xa rematara a súa "Herpetoloxía" antes da súa marcha, non a publicara. Foi publicado en extractos en 1826 polo seu sucesor Hermann Schlegel. Schlegel tamén publicou cartas de Boie nas que describía novas especies. O irmán de Heinrich, Friedrich Boie, tamén se preocupou de que algúns dos seus artigos aparecesen despois da súa morte.
Epónimos
En 1843, Salomon Müller dedicoulle as especies Myzomela boiei e Viverra boiei.
A especie Lesstris boji, descrita por Christian Ludwig Brehm en 1824 é hoxe sinónimo do papamerdas do Ártico, Stercorarius parasiticus (Linnaeus, 1758), foi dedicada a el e ao seu irmán Friedrich.
Picus boiei Wagler, 1827, tamén chamado na súa honra, considérase agora un sinónimo do pícido Campephilus leucopogon (Valenciennes, 1826).
Aínda que non hai unha dedicación explícita na descrición orixinal, Carl Ludwig Doleschall honrouno en 1859 na especie de araña Heteropoda boiei, de Xava.
Facultade de Dirección e Xestión Pública de Pontevedra
A Facultade de Dirección e Xestión Pública de Pontevedra é un centro educativo universitario da Universidade de Vigo, con sede en Pontevedra no campus da Xunqueira.
Historia
A Facultade de Dirección e Xestión Pública de Pontevedra creouse en 2022 polo decreto 133/2022, do 7 de xullo, no seu artigo 2. Ata ese momento os estudos de Dirección e Xestión Pública estiveron integrados na facultade de Ciencias Sociais e da Comunicación.
En 2009 a carreira universitaria de Xestión e Administración Pública converteuse no grao denominado Dirección e Xestión Pública polo decreto 385/2009, do 27 de agosto da Consellería de Educación e Ordenación Universitaria, no seu artigo 3. No curso académico 2009-2010 leváronse a cabo cambios significativos na estrutura do plan de estudos e nas prácticas e por resolución do 15 de outubro de 2010 publicouse o novo plan de estudos.
A facultade de Dirección e Xestión Pública ten a súa sede actualmente no mesmo edificio que a facultade de Comunicación no campus da Xunqueira. No futuro construirase un edificio para albergala no barrio de Tafisa, alén do Lérez, conxuntamente coa nova facultade de Deseño.
Titulacións
Como estudos de posgrao acolle o seguinte máster:
Na facultade coordínase o Doutoramento en Creatividade e Innovación Social e Sostible.
Equipo decanal
O primeiro decano da facultade é Enrique José Varela Álvarez, e os vicedecanos son Xosé Mahou e Soraya Rodríguez. O secretario é Óscar Briones.
Actividades
Tras cada proceso electoral en España, o profesorado da facultade especializado en Ciencia Política e da Administración e a delegación de alumnos do centro realizan un encontro público para analizar de maneira científico-política os resultados dos comicios municipais, autonómicos e estatais.
Datanglong guangxiensis
Datanglong guangxiensis ("dragón de conca de Datang na provincia de Guangxi") é un xénero de dinosauro terópodo carcharodontosáurido, o cal viviu a principios do período Cretáceo, entre 125 a 113 millóns de anos durante o Aptiense, no que hoxe é Asia.
Lago Averno
miniatura|Vista xeral do Lago Averno. O lago Averno ou lago do Averno, é un lago de orixe volcánica xurdido hai 4.000 anos, situado no concello de Pozzuoli, precisamente entre a aldea de Lucrino e o xacemento arqueolóxico de Cumas, na cidade metropolitana de Nápoles, na Campania.
Está preto do campo volcánico coñecido como Campos Flegreos(Campi Flegrei), sendo o segundo en tamaño, despois do Fusaro, ten unha forma aproximadamente circular e mide 2 km de circunferencia e ten unha profundidade máxima de 6 metros.
Durante o século XIX, foi obxecto de estudo en particular polo fenómeno óptico da Fata Morgana.
Etimoloxía
O nome Avernus derivaba do grego άορνος (sen paxaros). De feito, dise que este significado provén de que as augas do lago exhalaban uns gases determinados que non permitían vivir ás aves. Segundo a relixión grega e despois romana, era o acceso ao "inframundo", o reino do deus Plutón: por este motivo, o inframundo romano (na mitoloxía grega, Hades) tamén se chamaba Averno e non por casualidade a mitoloxía o recoñecerá como unha das portas ao inframundo, así como a morada terrestre do anxo caído Lucifer, empregándose o seu nome como sinónimo de inferno.
O porto de Agripa
miniatura| Lago Averno nunha pintura de 1765 Antes de cumprir os 43 anos esixidos para o cargo, Marco Vipsanio Agrippa foi chamado a Roma por Octaviano para ser nomeado cónsul no 37 a.C. Octaviano sufrira unhas humillantes derrotas navais fronte Sexto Pompeio e precisaba que o seu amigo e home de confianza traballase na estratexia a seguir na guerra. Mentres Sexto Pompeio controlaba as costas italianas, o obxectivo principal de Agripa foi o de atopar un porto seguro para a frota. Durante a súa campaña anterior, Agripa non atopara bases navais en Italia preto de Sicilia mais, con todo, amosou un "gran talento como organizador e construtor" realizando "traballos xigantescos" como a construción dunha base naval en Campania partindo de cero. Para iso, fixo cavar unha canle entre o mar e o lago de Lucrino para formar un porto exterior e outra canle entre o lago Lucrino e o lago Averno para ter un porto interno. O novo complexo portuario chamouse Portus Iulius, en honra a Octaviano.
Época moderna
O lago chegou a ser propiedade dos gobernantes borbónicos de Nápoles quen, en 1750, o cederon a unha familia aristocrática que o vendeu en 1991 á familia Cardillo.
Monumentos e lugares de interese
Preto do lago atópase o Templo de Apolo, que se identificou coa "entrada ao Inframundo" descrito por Virxilio no libro VI da Eneida, cando Eneas decide entrar no Hades para coñecer a seu pai falecido (scrupea, abbigliamento lacu nigro nemorumque tenebris; en galego incrustadas, protexidas por un lago negro e un bosque escuro). En realidade, é unha cova escavada na toba volcánica, duns 200 m, probablemente creada para conectar o lago co mar, que, debido ao medio ambiente e ás infiltracións de auga que crearon un regato subterráneo, estivo asociada á Estixia infernal e aos lugares do Caronte.
Tamén se atopa moi preto, a Cova de Cocceio, un túnel escavado polos romanos con fins militares, que comunicaba o lago con Cumas e que foi mencionada por Estrabón e está datada no 35 a.C. Tiña unha lonxitude dun quilómetro, e unha largura suficiente para que fose empregado durante a Segunda guerra mundial para o movemento de carros de combate. Hoxe xa non se pode visitar por mor dos danos estruturais que se produciron daquela, polo que a cova é insegura.
Fauna
O lago é o fogar dunha comunidade de megullóns, lavancos e outras especies de patos. Nas augas hai varias especies de peixes autóctonos e outros exóticos, como a perca, pero tamén peixes dourados e tartarugas domésticas de auga doce liberadas no lago. Tamén hai serpes, ras e camaróns de auga doce.
Eventos recentes
No 10 de xullo de 2010, un terreo de 55 hectáreas (0,55 km2) -incluíndo o lago, un restaurante á beira do lago e discoteca- foi incautado pola policía despois de que o propietario fose acusado de ser un líder da do clan dos Casalesi, pertencente á Camorra italiana.
Uttarakhand
Uttarakhand, tamén chamado Uttaranchal, é un dos vinte e nove estados que, xunto cos sete territorios da Unión, forman a República da India. A súa capital e cidade máis poboada é Dehradun.
Está situado ao norte do país, limitando ao norte coa República Popular China, ao leste con Nepal, ao sur con Uttar Pradesh, ao suroeste con Haryana e ao oeste con Himachal Pradesh. Con 189 hab/km² é o noveno estado menos densamente poboado —por diante de Megalaya, Himachal Pradesh, Manipur, Nagaland, Sikkim, Jammu e Caxemira, Mizorán e Arunachal Pradesh, o menos densamente poboado—.
Uttarakhand estivo dividido de forma tradicional en dúas partes: a occidental coñecida como Garhwal e a oriental que recibe o nome de Kumaon.
A maior parte do Estado está cuberta polos límites do Himalaia e polos glaciares, mentres que as partes máis baixas conteñen espesos bosques. O ecosistema do Himalaia serve de hábitat para numerosas especies de animais (como os tigres ou os leopardos das neves) e plantas. Dous dos ríos máis importantes da India, o Ganxes e o Yamuna nacen nos glaciares de Uttarakhand.
A industria do turismo é unha das principais fontes de ingresos. Entre os principais destinos áchanse Mussoorie e Almora. A esta rexión pertencen tamén algúns dos templos hinduístas máis sacros polo que é destino de peregrinos desde hai máis de dous mil anos. Entre os principais centros sacros destacan os templos de Haridwar, Rishikesh e Kedarnath.