cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Proxecto Apollo
Apollo 13. Saturn V. AS-508
Apagáronse tódolos mecanismos que puidesen restar enerxía á nave, e logo de momentos de gran tensión por mor das dificultades para recupera-la órbita con destino á Terra, finalmente a tripulación aterrou con éxito. O venres 17 de abril de 1970 aterrou a 6,4 km da illa Pago Pago, no sur do océano Pacífico, e foron recollidos polo U.S.S. Iwo Jima as 13:07. A pesar do incidente a NASA cualificou o voo como un fracaso exitoso debido ás experiencias obtidas no rescate da tripulación. A misión durou 5 días, 22 horas, 54 minutos e 41 segundos (142:54:41).
Esta misión foi levada ó cine co título de Apollo 13.
Apollo 14. Saturn V. AS-509
O Apollo 14 retomou a fracasada misión do seu predecesor, despois de efectua-las modificacións necesarias para evitar fallos como o ocorrido no Apollo 13. Foi lanzado o domingo 31 de xaneiro de 1971 dende a torre 39-A do Centro Espacial Kennedy ás 16:03. Shepard e Edgar D. Mitchell aluaron con éxito co módulo lunar Antares sobre a accidentada zona do cráter Fra Mauro (3º 37' S 17º 29' W), onde recolleron numerosas mostras de roca dunha rexión diferente ás que xa exploraran. Mentres, o astronauta Stuart A. Rossa permanecía en órbita lunar pilotando o módulo de comando Kitti Hawk. O voo fíxose famoso porque antes de saír da Lúa, Shepard (que sacou dun dos petos do traxe espacial unha bóla de golf e a golpeou cunha extensión de recolle-las rocas, segundo súas palabras a bóla voou e voou varios quilómetros) e Mitchell, estiveron máis de nove horas explorando a zona, na que se atoparon os fragmentos de roca máis antigos, recollendo uns 43 kg de mostras xeolóxicas e instalando instrumentos científicos. Regresaron sen problemas á Terra o 9 de febreiro de 1971, onde aterraron a 7 km do punto prefixado as 16:05, no océano Pacifico. Foron recollidos polo U.S.S. New Orleans e o 12 de febreiro foron sometidos en Houston a unha corentena até o 26 do mesmo mes. A misión durou 9 días (216:01:57).
Apollo 15. Saturn V. AS-510
O Apollo 15 foi lanzado o luns 26 de xullo de 1971 dende a torre 39 do Centro Espacial Kennedy, en Florida. Levaba a bordo o piloto de probas da USAF David R. Scott, que xa voara na Geminis 8 (1966) e no Apollo 9 (1969). Usou o primeiro automóbil lunar, o Moon Rover, como comandante. Amais, ían o piloto da forza aérea James Benson Irwin (que soltou unha pluma e un martelo para demostrar que, como predixera Galileo, caían á mesma velocidade no baldeiro) como piloto do módulo lunar Falcon e Alfred M. Worden como piloto do módulo de comando Endeavour. Despois de aterrar no Hadley-Apennine (26º 5' N e 3º 39' E), Scott e Irwin pasaron dous días na Lúa e 18 horas fóra do módulo, á beira do mar Imbrium, próximos á fisura de Hadley, de 366 m de profundidade, e á cadea montañosa dos Apenninos, unha das máis altas da Lúa.
Durante a súa exploración da superficie lunar, de 18 horas e 37 minutos de duración, recorreron máis de 28,2 km cun vehículo eléctrico de exploración lunar de catro rodas o Moon Rover. Instalaron instrumentos científicos e recolleron uns 91 kg de rocas, entre elas o que se pensaba que era unha mostra cristalina da cortiza orixinal da Lúa, dunha antigüidade duns 4.600 millóns de anos. A tripulación do Apollo 15 deixou unha cámara de televisión para retransmiti-la engalaxe de Irwin e Scott, e antes de deixa-la órbita lunar soltaron un subsatélite de 35,6 kg, deseñado para transmiti-la información sobre os campos magnéticos, gravitacionais e de alta enerxía do espazo lunar. Durante a seu regreso, Worden realizou un paseo espacial de 16 minutos, cando a nave estaba a 315.400 km de distancia da Terra, unha distancia récord para os paseos espaciais realizados até entón. Os astronautas de Apollo 15 amararon sen problemas o 7 de agosto, a uns 530 km ó norte de Hawai e 10 do punto de contacto, sendo recollidos polo U.S.S. Okinawa. Foi a primeira tripulación de volta da Lúa que non se someteu a corentena. A misión durou 12 días, 17 horas, 11 minutos e 53 segundos (295:11:53).
Apollo 16. Saturn V. AS-511
Foi lanzada ás 12:54 do domingo 16 de abril de 1972. dende a torre 39-A do Centro Espacial Kennedy. Os astronautas Young, (piloto naval, que xa participara en Geminis 3 e 10, no Apollo 10 e que repetiría no transbordador en 1981 e 1983), Duke (piloto da forza aérea, este foi o seu único voo) e Thomas Mattingly para explora-los Altos de Descartes e as planices de Cayley. Mentres Mattingly permanecía en órbita, no módulo de mando Casper os outros dous astronautas pousaron na zona prevista o 20 de abril, co módulo lunar Orión; a de Descartes-Highlands nas coordenadas 8º 58' S e 15º 31' E. Pasaron 20 horas e 14 minutos na Lúa realizando probas, percorrendo 26,6 km no segundo vehículo lunar Moon Rover, recollendo máis de 97 kg de mostras de rocas.
Os tres tripulantes pasaron 11 días, 1 hora, 51 minutos e 5 segundos (265:51:05) no espazo. Amararon ás 14:44 do xoves 27 de abril no océano Pacífico central, a 346 km ó sueste de Christmas Illand e a 5 km do punto de contacto, sendo recollidos polo U.S.S. Ticonderoga.
Apollo 17. Saturn V. AS-512
miniatura|dereita|O Moon Rover na misión Apollo XVII.
A última misión do programa lunar engalou ás 12:33 do xoves 7 de decembro de 1972 dende a torre 39 do Centro Espacial Kennedy. 11 minutos e 53 segundos despois da ignición entraba en órbita terrestre. Despois de dar dúas revolucións, as 08:45:37 do tempo universal o Apollo 17 foi inserido en curso transluar. Durante a viaxe, de 13 días de duración participaron o veterano astronauta Cernan (piloto naval, que xa voara na Geminis 9 e no Apollo 10, última persoa en deixar pegada na Lúa, na chaira de Taurus-Littrow, 20º 10' N e 30º 46' E), o xeólogo Harrison H. Schmitt (adestrado coma piloto da forza aérea especialmente para ir á Lúa como piloto do módulo lunar, único científico que estivo alí), e Ronald B. Evans. Os dous primeiros pasaron 75 horas na Lúa (récord de permanencia) e recorreron 35 km no Moon Rover, explorando a zona do val do Taurus- Littrow, un canón situado xunto ó mar da Serenidade, mentres Ronald B. Evans permanecía en órbita no módulo de mando América arredor do satélite con cinco ratos para estudos.
Antes de abandona-la Lúa, Cernan colocou unha placa conmemorando o final do Programa Apollo de exploración á Lua. O 19 de decembro os tres homes regresaron á terra, a súa cápsula caeu ó Pacífico as 14:25, preto da illa de Samoa, a 6,4 km do punto previsto. A tripulación foi recollida polo U.S.S. Ticonderoga, 52 minutos máis tarde despois de rematar a misión que durou 12 días, 13 horas e 52 minutos (301:52:00). Este último lanzamento custou máis de 450 millóns de dólares. Richard Nixon sinalou que así se marcaba o fin dun dos capítulos máis significativos da historia do home.
Imperio luba
miniatura|250px|Grandes Estados da África precolonial (1585-1889) O Imperio luba foi un Estado fundado pola etnia luba en África, no que hoxe é o sur da República Democrática do Congo e o nordeste de Zambia.
No século XVIII, data de contacto cos primeiros colonos europeos, o Imperio luba era en realidade unha serie de estados de tamaño pequeno ou mediano que evolucionaran desde unha primitiva cultura upemba do século III.
A finais do século XVIII os reinos lubas uníronse baixo un poder central moito máis poderoso, cuo máximo mandatario era o mwata ou mulopwe, por motivos fundamentalmente económicos e de forma pacífica, configurándose como imperio comercial.
Durante o reinado de Ilunga Kalala (ca. 1840-1870) o imperio viviu a súa época de maior esplendor comercial.
A finais do século XIX produciuse unha guerra civil a causa dunha crise dinástica e dunha serie de presións estranxeiras que o fixeron desaparecer.
28 de febreiro
Nacementos
miniatura|100px|Michel de Montaigne.
Mortes
miniatura|100px|Henry James.
Outros
Os 366 días do ano
Nacionalismo ogoni
miniatura|A bandeira ogoni, deseñada por Tombari Koban. O nacionalismo ogoni é unha ideoloxía política que busca a autodeterminación do pobo ogoni. Os ogonis son un dos moitos pobos que habitan na rexión do sueste de Nixeria. O seu número rolda os 1,5 millóns de persoas e viven a viven nun territorio de 1.050 km2 tamén coñecido comom Ogoni ou Ogoniland. Os ogoni comparten os mesmos problemas medioambientais relacionados coa extracción de petróleo que sofre o pobo ijaw no delta do río Níxer.
Os ogonis conseguiron a atención internacional despois dunha campaña masiva de protesta pública contra Shell Oil liderada polo Movemento pola Supervivencia do Pobo Ogoni (MOSOP nas súas siglas en inglés). O uso obrigado polo MOSOP de métodos non violentos para promover os principios democráticos axudan aos ogonis a perseguir os seus dereitos de autodeterminación en cuestións ambientais no delta do Níxer, así como os seus dereitos culturais como pobo.
Verto
Verto é un grupo independente de música pop, disco e trap galego que comezou en 2019. Está composto por Alberto Mira "Berto" e Fernando Peleteiro "Fer". Considerados un dos grupos pioneiros da música pop en galego, tendo millóns de escoitas na plataforma Spotify.
A partir de 2021 Alberto Mira continuou en solitario con "Berto".
Traxectoria
Debutaron en novembro de 2019 cos seus primeiros traballos "Amolecer" e "Rebolando x Ti", xa coa estética pop que caracteriza actualmente ao grupo.
Máis tarde, en decembro de 2019, saíu o "Pack do nadal", EP conceptual co que simbolizaron os estados emocionais polos que pasa unha ruptura. Un dos temas, "Algo que non sexa", segue a ser na actualidade un tema insignia do seu proxecto.
O 9 de abril de 2021 sacaron a luz o seu primeiro LP Embora, composto por catorce temas pop con ritmos disco e techno que acumulan máis de un millón de escoitas en Spotify.
Luíz Antonio dos Santos
Luíz Antonio dous Santos, nado en Volta Redonda, Río de Xaneiro, o 6 de abril de 1964, e finado en Taubaté, São Paulo, o 6 de novembro de 2021, foi un atleta brasileiro, especializado na proba de maratón, na que chegou a ser medallista de bronce mundial en 1995.
Carreira deportiva
No Mundial de Gotemburgo 1995 gañou a medalla de bronce no maratón (única medalla do Brasil nesta competición), percorrendo os 42.195 kms. nun tempo de 2:12:49 segundos, tras o español Martín Fiz (ouro) e o mexicano Dionicio Cerón (prata). Gañou en dúas ocasións o maratón de Chicago.
Tamén se fixo co triunfo en dúas edicións do maratón de Chicago (1993 e 1994). Así mesmo, concluíu na décima posición nos Xogos Olímpicos de Atlanta 1996, en Estados Unidos. Obtivo a súa marca persoal no maratón de Róterdam (1997), en Holanda, cun tempo de 2:08:55 segundos.
En 2005 decidiu concluír a súa carreira deportiva como atleta. Iniciou os estudos para ser adestrador e creou LUASA, un equipo que é a abreviatura do seu nome. Devandito equipo mantén un intercambio con corredores africanos de longa distancia, especialmente de Kenya, que se trasladan ao Brasil para adestrar e competir en carreiras rueiras.
Faleceu aos 57 anos, por mor dun paro cardíaco na cidade de Taubaté, no interior de São Paulo, mentres vía a televisión na súa casa. Os seus restos mortais descansan no Cemiterio de Retiro.
Rodrigo Seoane
Rodrigo Seoane Rodicio, nado en Ourense o 16 de agosto de 1999, é un xogador de baloncesto galego, que xoga de ala. Actualmente xoga no Basket Navarra da Liga LEB Prata, cedido polo UCAM Murcia.
Traxectoria
Formouse nas categorías inferiores do Club Ourense Baloncesto e durante as tempadas 2015-2016 e 2016-2017 xogou no filial deste club na Liga EBA, cunha media na última tempada de 12 puntos e 6 rebotes por partido.
En agosto de 2017, o ala comprometeuse co UCAM Murcia da Liga ACB ata 2021, incorporándose ao equipo filial da Liga EBA e comezando os seus estudos universitarios na Universidade Católica de Murcia, patrocinador principal do equipo. Durante as tempadas 2017-18 e 2018-19 xogou no UCAM Murcia B da Liga EBA, facendo unha media de 13 puntos e cinco rebotes por partido, con 13 de valoración.
No verán de 2019 o UCAM Murcia cedeuno por unha tempada ao Peixefresco Marín, recentemente ascendido á LEB Ouro.
En agosto de 2020 foi cedido de novo, esta vez ao Basket Navarra Club da Liga LEB Prata.
Ellen S. Baker
Traxectoria
Baker graduouse en xeoloxía na Universidade de Buffalo en 1974 e ten un doutoramento en medicina pola Universidade Cornell en 1978 e un máster en Saúde Pública pola Escola Universitaria de Saúde Pública de Texas en 1994. Foi seleccionada como astronauta pola NASA en maio de 1984. Participou nas misións STS-34, STS-50 e STS-71, pasando un total de 28,60 días no espazo.
Orson Welles
George Orson Welles, nado en Kenosha (Wisconsin) o 6 de maio de 1915 e finado en Hollywood (California) o 10 de outubro de 1985, foi un actor, director, guionista e produtor cinematográfico estadounidense.
Traxectoria
Fillo de Beatrice Ives e de Richard Head Welles, en 1918 participa como actor nunha representación da ópera Samson and Delilah.
Posteriormente, Welles convenceu ao guionista Herman J. Mankiewicz para escribiren unha historia baseada na vida de William Randolph Hearst, magnate da prensa, propietario de dous importantes xornais. Tras uns retoques que el mesmo realizou no guión, Welles dirixiu a película co título de Cidadán Kane. Hearst tentou prohibir a proxección, pero estreouse en 1941 con grande éxito de crítica, aínda que non de recadación, debido ás trabas que tivo na distribución, promovidas por Hearst.
Actor prolífico, Welles a miúdo valíase do seu traballo de actor para financiar os seus proxectos como director. Foi un dos directores de maior talento da historia do cine, Cidadán Kane, no seu momento e agora, representou (e representa) un prodixio da técnica e narrativa cinematográfica. O plano secuencia inicial (unha toma ininterrompida de varios minutos) de Sede de mal amosa un dominio da posta en escena e organización dos movementos como só un cineasta da súa categoría podía conseguir. Mesmo obras menores coma O estraño presentan pegadas do seu grande talento.
En ocasións é difícil establecer a cronoloxía exacta da súa filmografía debido ás películas que iniciou e non puido rematar por falta de financiamento.
Eugénio Lisboa
Eugénio Almeida Lisboa, nado en Lourenço Marques (actual Maputo) o 25 de maio de 1930, é un ensaísta e crítico literario portugués, especialista en José Régio.
Biografía
Naceu en Lourenço Marques (actual Maputo), Mozambique, en maio de 1930. En 1947 foi para Lisboa estudar enxeñaría eletrotécnica no Instituto Superior Técnico. Obtida a licenciatura e cumprido o servizo militar, regresou a Mozambique en 1955. En Lourenço Marques desenvolveu intensa actividade cultural, na prensa, no Cineclube e no Rádio Clube. Con Rui Knopfli, amigo de sempre, codirixciu os suplementos literarios de xornais desafetos do réxime colonial, casos de A Tribuna e A Voz de Mozambique. En paralelo, foi xestor dunha petrolífera e profesor de Literatura. Deixou Mozambique en marzo de 1976, ano en que foi para Francia ocupar o cargo de director-xeral da Compagnie Française des Pétroles. O ramo petrolífero foi a súa principal actividade profesional durante vinte anos (1958-78), xunto coa docencia universitaria de Literatura Portuguesa, nas universidades de Lourenço Marques, Pretória (1974-75) e Estocolmo (1977-78). A partir de maio de 1978 exerceu funcións diplomáticas, ocupando durante dezasete anos consecutivos (1978-95) o cargo de conselleiro cultural da Embaixada de Portugal en Londres. Máis tarde, presidiu á Comisión Nacional da UNESCO (1996-98) e foi profesor catedrático convidado da Universidade de Aveiro (1995-2000).
Crítico e ensaísta, dedicou esixente atención á obra de José Régio xaa partir do primeiro libro, José Régio. Antologia, Nota Bibliográfica e Estudo (1957). A xeneralidade dos ensaios que escribiu e publicou en Mozambique foron reunidos nos dous volumes de Crónica dos Anos da Peste (1973 e 1975; tomo único desde 1996). Fixo teatro radiofónico no Radio Club de Mozambique, a partir de textos de Racine, Ibsen e Régio. Colaborou en numerosos xornais e revistas de Lourenço Marques e da Beira: A Tribuna, A Voz de Moçambique, Diário de Moçambique, Notícias (Lourenço Marques), Notícias da Beira, Objectiva, Tempo, Paralelo 20. En Portugal, tem colaboración dispersa no Jornal de Letras, LER, A Capital, Diário Popular, O Tempo e o Modo, Colóquio-Letras, Nova Renascença, Oceanos e outros. É autor de decenas de introducións, prefacios, posfacios e comentarios críticos. Dirixiu a publicación, na Prensa Nacional, das obras completas de José Régio.
É o pai do crítico de música João Lisboa.
É membro da Academia das Ciencias de Lisboa, na Classe de Letras.
Debido á censura do Estado Novo, usou os pseudónimos literarios Armando Vieira de Sá, John Land e Lapiro da Fonseca.
Olhão
O topónimo Olhão pode referirse a:
Aerodramus
Aerodramus é un xénero de aves da subclase das neornites, infraclase dos neognatos (clado dos cipselomorfos), orde dos apodiformes, familia dos apódidos, e tribo dos colocaliinos, coñecidas como salanganas.
Son aves pequenas de longas ás, coloración escura, e moi boas voadoras, que se localizan nas rexións tropicais e subtropicais do sur de Asia, en Oceanía e no nordeste de Australia.
Moitas das súas especies antigamente foron clasificados dentro do xénero Collocalia, pero o ornitólogo estadounidense Harry Church Oberholser creou nun xénero separado en 1906.
O que distingue ás especies de Aerodramus doutras salanganas, dos cirrios e, de feito, de case todas as demais aves, é a súa capacidade de usaren unha forma simple, pero efectiva, de ecolocalización, o que lles permite voaren dentro das covas onde crían e descansan.
Os niños de Aerodramus sp. están construídos con saliva como compoñente principal. En dúas especies, Aerodramus fuciphagus e Aerodramus maximus, a saliva é o único material utilizado, e os niños recoléctanse para facer a famosa delicatessen chinesa denominada (impropiamente) sopa de niño de anduriña, cuxa sobreexplotación exerce unha gran presión sobre as poboacións de salanganas.
Descrición
O xénero foi descrito en 1906 polo ornitólogo estadounidense Harry Church Oberholser, en Proceedings of the Academy of Natural Sciences of Philadelphia 58: 179.
Etimoloxía
O nome Aerodramus está fomado polos elementos aero- e -dramus, ambos os dous derivados do grego antigo. O primeiro da palabra grega ἀερο, árero, "aire", e o segundo é unha adaptación (errada) do termo δρόμος, drómos, "carreira", en alusión á velocidade coa que voan estas aves.
Especies
Aerodramus é un grupo de taxonomía complicada, debido á gran similitude de moitas das súas especies, e coas do xénero Collocalia (de feito, moitas especies de Aerodramus estiveron até hai poucos anos incluídas en Collocalia). Para estableceren as relacións dentro do grupo usáronse as súas formas de ecolocalización, a secuenciación de ADN e incluso os piollos que as parasitan, aínda que polo de agora non están resoltas totalmente todas as relacións entre elas, como a localización exacta de Aerodramus papuensis (a salangana de Papúa).
En 1970 R. K. Brooke estudou a división das salanganas, baseada esencialmente na capacidade de ecolocalización. As especies de Aerodramus posúen esta capacidade, e Brooks suxiriu que as especies de Collocalia non. Pero en 2004 demostrouse claramente que a especie Collocalia troglodytes (a salangana pigmea) ten a capacidade de ecolocalización. Polo tanto, esta propiedade perdeu a súa destacada importancia para distinguir entre os xéneros Aerodramus e Collocalia. Un grupo de investigación dirixido por Henri Thomassen suxeriu en 2005 que a ecolocalización da salangana anana foi causada por evolución converxente. Aínda que a monofilia de Aerodramus e Collocalia tamén se utilizou nestes estudos, os autores consideraron que todas as salanganas deberían reunirse nun só xénero, xa que agora non hai unha característica externa clara para discriminalas.
Finalmente o, Congreso Ornitolóxico Internacional (IOC), organización cuxas decisións seguen a maioría dos ornitólogos, establece na actualidade (2019) a seguinte clasificación do xénero:
Características
Son aves pequenas de longas ás e plumaxe de tonalidades escuras, como todas as salanganas. E, como os seus parentes, dormen e aniñan en covas, e son capaces de usaren un método simple pero efectivo de ecolocalización para desplazárense na escuridade das cavernas, o que as diferencia dos demais apodiformes e do resto das aves.
As patas, do mesmo xeito que nos cirrios, son moi curtas, impedindo que estas aves pousen no solo ou en superficies horizontais, pero lles permiten aferrarse a superficies verticais. O voo é sobre todo debido ás plumas primarias moi longas e aos pequenos músculos peitorais. Os Aerodramus, dependendo da especie, pesan entre os 8 e os 35 g, e teñen unha lonxitude de 9 a 16 cm. Estas salanganas son moi similares entre si, e é posíbel que cando se encontren xuntas varias especies, como en Borneo, Nova Guinea e Filipinas, poden non seren distinguíbeis.
Distribución
A área de distribución destas salanganas restrínxese ás zonas tropicais do sur de Asia, Oceanía, até o nordeste de Australia, e as illas do océano Índico, e a súa maior diversidade de especies e subespecies dase o sueste asiático, Indonesia e Papúa Nova Guinea.
Varias das especies están confinadas en pequenas illas, e a súa limitada área de distribución fanas vulnerábeis, como Aerodramus elaphrus (a salangana das Seychelles), Aerodramus whiteheadi (a salangana de Whitehead) e Aerodramus bartschi de Guam.
Recentemente descubriuse un novo membro fósil do grupo, † Aerodramus manuoi, a salangana de Mangaia (a illa máis meridional do arquipélago das Illas Cook).
Costumes
Os niños das salanganas do xénero Aerodramus (como as de Collocalia) constrúense coa súa saliva destas aves como compoñente principal. En dúas especies, Aerodramus fuciphagus e Aerodramus maximus, na súa construción utilizan unicamente a saliva, e non usan plumas nin materias vexetais como o resto dos seus parentes, e os seus niños, así como os de Collocalia linchi, son os máis bucados polos recolectores para a confeccionaren a famosa delicatessen chinesa denomianda sopa de niño de anduriña; a sobreexplotación dos niños exerce unha enorme presión sobre as poboacións destas salanganas.
The Darkest Minds
The Darkest Minds é un filme estadounidense de 2018 dirixido por Jennifer Yuh Nelson, e escrito por Chad Hodge. Está baseado na novela homónima escrita por Alexandra Bracken. Foi producido por Shawn Levy e Dan Levine, e está protagonizado por Amandla Stenberg, Harris Dickinson, Mandy Moore e Gwendoline Christie. Conta a historia dun grupo de nenos e adolescentes que foxen do goberno logo de obter superpoderes.
O filme estreouse nos Estados Unidos o 3 de agosto de 2018 a través de 20th Century Fox. Recibiu valoracións negativas por parte da crítica, especialmente dirixidas ás actuacións, dirección, guión e "falta de personalidade". O filme foi un fracaso de recadación, obtendo 41,1 millóns de dólares en todo o mundo sobre un orzamento de 34 millóns.
Myotragus balearicus
Myotragus balearicus é un mamífero extinguido da orde dos artiodáctilos, da familia dos bóvidos, subfamilia de cabras, é dicir, unha cabra do xénero Myotragus. É coñecida polos restos atopados en Mallorca, Menorca, Cabrera e Dragonera, onde habitou até a súa extinción hai uns 5000 anos. A relativa abundancia e modernidade dos seus restos convérteno na especie máis coñecida do xénero, ademais do feito de que fose a primeira descuberta a miúdo leva a confundilo co conxunto dos Myotragus, pero é realmente a súa etapa evolutiva final anterior á extinción, despois de máis de cinco millóns de anos de evolución nunha situación de illamento nas illas.
Foi descuberta pola paleontóloga inglesa Dorothea Minola Bate, quen a describiu en 1909. Ten características notables debido a un longo proceso de evolución da insularidade.
Vídeo
miniatura|Aparello de vídeo. O termo vídeo fai referencia a un proceso electromágnetico de rexistro de imaxe e son. Pode referirse ao soporte de rexistro chamando así á videocasete ou ao equipo encargado da gravación, chamado no ámbito profesional magnetoscopio. Tamén é posible falar de vídeo ao referirse a un determinado programa ao dicir que "está feito en vídeo"; isto remite a un modo de produción do programa ou a un tipo de imaxes que se diferencian na súa "textura" ás producidas polo cine (orixe fotoquímica).
O inicio do vídeo lévanos á televisión nos seus comezos en Estados Unidos. Cando se emitía en directo e obrigaba a repetir o programa ao facerse tanto para a costa leste como para a costa oeste, dadas as diferenzas de horario (unha das solucións era filmar en cine o emitilo pola pantalla do televisor, pero evidentemente non resultaba moi operativa).
Isto obrigou a idear un sistema que permitira realizar todo o proceso dun xeito máis fácil. En 1956 os enxeñeiros de Ampex presentaron un sistema de gravación en carrete de cinta aberto de 2 polgadas de ancho chamado cuádruplex, que foi o inicio do que hoxe coñecemos como vídeo.
Nos primeiros tempos a cinta de vídeo cuádruplex cortábase para realizar a montaxe, igual que se fai coa película cinematográfica, pero axiña se abandonou ese método para realizar a edición electrónica. O gravador cuádruplex era enorme. Nunha foto da época vese aos enxeñeiros posando fronte a unha máquina de 1,5 metros de alto por un metro de ancho e outro metro de profundidade aproximadamente.
Outros momentos importantes na evolución do vídeo son:
Cabe sinalar que os avances técnicos modificaron non só os modos de elaboración das imaxes senón tamén a organización empresarial do traballo. O U-matic fixo nacer o xornalismo electrónico e tamén que apareceran os primeiros vídeoartistas. O vídeo doméstico abriu a posibilidade de que todos os posuidores dunha cámara se converteran en produtores de contidos (aínda que é certo que se orientou fundamentalmente cara o alugamento de películas en vídeo e tivo que chegar internet para que se convertera en realidade esa posibilidade). O Betacam modificou o modo de traballo das televisións facendo a produción máis fácil. E o vídeo dixital supuxo un cambio enorme que comezou a enxergarse a mediados dos noventa e que vivimos hoxe en día, por exemplo na distribución de vídeo en internet ou nos sistemas de videovixilancia.
Judy Sullivan
Judy Shanaberger Sullivan, nada en 1943, é unha enxeñeira biomédica que traballou para a NASA durante as misións Apolo 11, Apolo 10, Apolo 9, Apolo 8 e Gemini 12. Para as misións Apolo 9 e Apolo 11, foi enxeñeira biomédica. Foi a única muller no seu departamento e unha das poucas mulleres que traballaban para a NASA nun posto técnico nesa época. Foi a primeira muller enxeñeira contratada pola NASA para as probas de naves espaciais.
Traxectoria
Sullivan (entón Shanaberger) asistiu á Universidade Estatal de Jacksonville en Alabama, sendo a mellor estudante da súa clase de secundaria, tamén en Alabama. Licenciouse en bioloxía e especializouse en química e matemáticas. Decidiu que quería estudar matemáticas e ciencias despois de escoitar un discurso do presidente John F. Kennedy no que alentou a máis escolares a estudar enxeñaría, ciencias e matemáticas. Sullivan graduouse no segundo lugar da súa clase na universidade. Despois de graduarse da universidade, Sullivan comezou a súa carreira como profesora de matemáticas e ciencias na escola secundaria en Cocoa Beach, Florida. En 1966 solicitou emprego na NASA e foi contratada como tecnóloga e enxeñeira aeroespacial.
Carreira na NASA
Sullivan non foi contratado pola NASA nin tampouco solicitou un traballo de tempo completo, senón que primeiro solicitou un traballo de verán na NASA. Foi contratada na NASA en 1966 como a primeira muller enxeñeira en Operacións de Naves Espaciais. Na década de 1960, o 17 % do persoal da NASA eran mulleres, e a maioría desas mulleres eran secretarias. Foi a enxeñeira biomédica líder da misión Apolo 11 e a única muller que axudou a Neil Armstrong no laboratorio de traxes antes do lanzamento. Sullivan estaba na sala de control para o lanzamento de 1969, controlando os sistemas biomédicos; aínda que non puido ver o lanzamento, Sullivan comentou sobre o acontecemento "O meu asento retumbaba e sabías que algo poderoso estaba a suceder".
Como enxeñeira biomédica, Sullivan era responsable do mantemento dos dispositivos de telemetría médica que eran usados polos astronautas e de supervisar a telemetría deses instrumentos antes e durante o proceso de lanzamento. Sullivan verificaba o funcionamento dos instrumentos de telemetría médica pouco despois de que fosen conectados aos astronautas durante o proceso adaptación e de vestimenta. Máis adiante no voo, a responsabilidade desa telemetría trasladouse ao centro de Houston.
Sullivan foi citada nunha noticia da época dicindo: Os astronautas levan os nosos sensores adheridos aos seus corpos durante as principais probas das naves espaciais e durante o voo. Estes sensores controlan os latexos do seu corazón, realizan electrocardiogramas e controlan a frecuencia e a profundidade da respiración.
Durante as probas da nave espacial e os lanzamentos en vivo no KSC, un médico residente e eu, como enxeñeira biomédica, sentámonos nas consolas e supervisamos os datos biomédicos.
O médico avalía o estado físico do tripulante, e eu, o funcionamento do sistema biomédico.
Sullivan sinalou que a súa era a única voz feminina nas canles de voz, polo que se cometía algún erro, todos saberían quen era o responsable, mentres que unha voz masculina podería non ser recoñecida.
Despois do Apolo 11, mudouse a Ithaca, Nova York, co seu esposo e ensinou na escola secundaria mentres o seu esposo estudaba en Cornell. Máis tarde, a parella mudouse coa súa familia a Pensilvania, onde ela traballou como mestra e tecnóloga de alimentos para Kraft. Sullivan está orgullosa dos seus logros coa NASA e continúa animando as mozas a dedicarse aos campos da ciencia, as matemáticas e a enxeñaría.
A muller que camiña diante
A muller que camiña diante (en Woman Walks Ahead) é un filme estadounidense-británico de 2017 dirixido por Susanna White e escrito por Steven Knight. O filme conta a historia de Caroline Weldon (Jessica Chastain), unha retratista que viaxa dende a cidade de Nova York até territorio lakota para pintar un retrato de Touro Sentado (Michael Greyeyes) en 1890. Chaske Spencer e Sam Rockwell tamén forman parte do elenco.
O filme estreouse no Festival de Toronto o 10 de setembro de 2017. Estreouse a través de DirecTV Cinema o 31 de maio de 2018, antes de ter un lanzamento limitado nos cinemas o 29 de xuño de 2018 a través de A24. Estreouse en galego o 27 de setembro de 2022 a través da TVG.
Sinopse
Caroline Weldon, unha retratista suízo-estadounidense viaxa de Brooklyn a territorio indíxena na década de 1890 para pintar un retrato de Touro Sentado, e vese envolta na loita do pobo lakota polos dereitos da súa terra.
Produción
O 3 de febreiro de 2016, informouse de que Jessica Chastain estaba en conversacións para interpretar á confidente de Touro Sentado no filme Woman Walks Ahead, dirixido por Susanna White. O 14 de setembro de 2016, Michael Greyeyes, Sam Rockwell, Ciarán Hinds, Chaske Spencer e Bill Camp uníronse ao elenco, e a fotografía principal produciuse en Novo México.
A Cruz, Mañufe, Gondomar
Cruz é un lugar da parroquia de Mañufe, no concello de Gondomar na comarca do Val Miñor. Segundo o INE en 2019 tiña 19 persoas empadroadas (8 homes e 11 mulleres). Esta entidade de poboación sitúase a 1,5 km do centro da vila de Gondomar e a 40 metros de altitude sobre o nivel do mar.
Descrición
Unha ducia de vivendas constitúen no século XXI o espazo urbanizado deste lugar que fora un cruzamento de estradas atravesado polo antigo camiño real entre Tui e Baiona.
Patrimonio
Taberna ou Venta da Cruz. O microtopónimo figura como Taberna da Cruz ou A Casa de Faustino do Estanco na lista da recollida realizada polo Instituto de Estudos Miñoranos e o Concello de Gondomar en 2015. O arquitecto Antonio Soliño Troncoso engade A Venta da Cruz, como outro nome da mesma casa, pois así é nomeada como referencia dun marco xurisdicional entre as parroquias de Mañufe e Donas no catastro de Ensenada de 1753.
Situada sobre o Camiño Real Tui – Baiona, a estrutura de granito segue en pé. Salienta Soliño Troncoso que “na cara exterior do lintel da porta de entrada dende o que foi patio e logo quizais ampliación cuberta existe unha inscrición baixo a data 1790, posiblemente a correspondente a obras de ampliación e mellora, con cuxa aplicación o pousadeiro sempre saía gañando; di: "OI NO SE FIA A MANA SI" (HOY NO SE FIA, MAÑANA SI)”
Rafael Piñeiro
Rafael Piñeiro Alonso, nado en Valencia en 1949, é un policía cubano-estadounidense de ascendencia galega. É o comisionado adxunto do Departamento de Policía de Nova York (NYPD).
Traxectoria
Fillo dun coruñés e unha cubana, naceu en Valencia en 1949. Aos 6 meses emigrou coa súa familia a Cuba, onde se criou ata os 12 anos, antes de que a familia se instalase nos Estados Unidos. Despois de graduarse no New York Institute of Technology cunha licenciatura en Ciencias da Conduta, ingresou na Policía de Nova York en xuño de 1970, tras graduarse como o número 1 da súa clase da Academia de Policía de Nova York e de recibir o Premio do Xefe de Persoal por ter as puntuacións académicas e físicas máis altas.
Foi ascendendo durante os seguintes anos e no 2002 foi nomeado Xefe de Persoal da Policía de Nova York. En 2010 ascendeu a Comisionado Adxunto, o segundo rango máis alto da policía neoiorquina. Tralas eleccións á alcaldía de Nova York de 2013, gañadas por Bill de Blasio, foi un dos candidatos para suceder a Ray Kelly como comisario da policía de Nova York, posto que finalmente foi para William Bratton.
Kadre Gray
Kadre Gray, nado o 2 de novembro de 1997, é un xogador de baloncesto profesional canadense.
Traxectoria
O 22 de xullo de 2021, Gray asinou co Básquet Coruña da Liga LEB Ouro. O 11 de maio de 2022, Gray e o Básquet Coruña acordaron a rescisión do contrato do xogador.
Hipparion
Hipparion (do grego, "cabalo pequeno") é un xénero extinto de cabalo que viviu en América do Norte, Asia, Europa e África durante o Mioceno até o Plistoceno, entre hai 23 millóns de anos e 781 000 anos. Viviu nas chairas e estepas non arboladas.
Morfoloxía
Hipparion era semellante aos cabalos modernos, mais aínda mantiña dous dedos vestixiais (ademais do seu pezuño). Nalgunhas especies, estes dedos externos eran funcionais. Hipparion tiña unha altura de 1,4 m até a cernella.
Elvira Navarro
Elvira Navarro Ponferrada, nada en Huelva o 25 de marzo de 1978, é unha escritora española.
Traxectoria
É licenciada en Filosofía. En 2004 gañou o Certamen de Jóvenes Creadores do Concello de Madrid, e entre 2005 e 2008 gozou dunha bolsa de creación na Residencia de Estudantes. Publicou dous libros complementarios: La ciudad en invierno (Caballo de Troya, 2007) e La ciudad feliz (Mondadori, 2009), así como a novela La trabajadora (Random House, 2014), a nouvelle Los últimos días de Adelaida García Morales (Random House, 2016) e o libro de relatos La isla de los conejos (Random House, 2019). A súa obra foi merecedora do XXV Premio Jaén de Novela, do XXVI Premio Andalucía de la Crítica na modalidade de relato e do IV Premio Tormenta ao mellor novo autor. Así mesmo, recibiu a distinción de Nuevo Talento Fnac. En 2010 foi incluída na lista dos 22 mellores narradores en lingua española menores de 35 anos da revista Granta. . En 2013 foi escollida como unha das voces españolas con maior futuro pola revista El Cultural, en 2014 a mesma revista seleccionou a súa obra La trabajadora entre as dez mellores novelas en español do ano e en 2019 La isla de los conejos foi considerado como un dos dez mellores libros do ano polo suplemento Babelia do diario El País.
Elvira Navarro é tamén autora do blog Periferia (www.madridesperiferia.blogspot.com), un work in progress sobre os barrios de Madrid que explora os espazos limítrofes e indefinidos. A súa obra foi parcialmente traducida ao inglés, francés, sueco, italiano e turco.
Colaborou con revistas como El Cultural de El Mundo, Ínsula, Letras Libres, Quimera, Turia ou Calle 20, e cos diarios Público, eldiario.es, El Mundo e El País, e exerceu a crítica literaria en Qué Ler, Revista de Libros e no blog La tormenta en un vaso. Foi editora do selo Caballo de Troya en 2015, e imparte obradoiros de escritura.
Polémica
A súa novela Los últimos días de Adelaida García Morales (Random House, 2016) foi duramente criticada polo cineasta Víctor Erice no diario El País. Erice acusou a Navarro de banalizar a figura de Adelaida García Morales. A réplica de Navarro e distintas intervencións públicas doutros escritores (como de Juan Marsé, en apoio de Erice) aumentaron a polémica e o debate sobre os límites da ficción.
Leticia Dolera
Leticia Dolera, nada en Barcelona o 23 de outubro de 1981, é unha actriz, guionista, directora de cine e escritora española. Foi a gañadora do Festival de Series de Cannes en 2019 por Vida perfecta, da que foi actriz protagonista, creadora, directora e coguionista xunto a Manuel Burque, sendo a primeira española en obter este galardón por un audiovisual español.
É directora da longametraxe Requisitos para ser una persona normal —gañador de tres premios do Festival de Málaga en 2015 e tres nomeamentos nos Premios Goya en 2016—, das curtas "Lo siento, te quiero" —gañador no Fantastic Fest de 2010—, A ou B, Habitantes e Vuelta al mundo e das series de televisión Bloguera en construcción e Vida perfecta, gañadora do Festival de series de Cannes 2019 á mellor serie e á mellor interpretación feminina.
Traxectoria
Na súa faceta de actriz, foi a protagonista de [•REC]³: Génesis, El espejo, Prime time, Wendy placa 20957, Kënu, Violet ou Que te juegas?. Participou en series de televisión como Al salir de clase, Hospital Central, Los Serrano, Guante blanco, El barco, Cites, Bajo sospecha; en miniseries como Actrices, Atlánticas; en telefilmes, tales como Presuntos Implicados, Cuatro estaciones; e en películas como El otro lado de la cama, Semen, una historia de amor, panish Movie, De tu ventana a la mía, Holmes & Watson. Madrid Days, Los últimos días, Kamikaze, La novia, ou Verónica.
A súa traxectoria internacional inclúe papeis en películas como a holandesa "La mujer del emperador" de Julien Vrebos, a británica Imagining Argentina de Christopher Hampton, a estadounidense Un café en cualquier esquina de Ramin Bahrani, a italiana Imago Mortis de Stefano Bessoni, a miniserie francesa Petits meurtres en famille, a serie británica Mad Dogs, ou a miniserie estadounidense The Nightmare Worlds of H.G. Wells.
Apoia a industria da curtametraxe intervindo en títulos como Fábrica de muñecas, Para no dormir, Cucharada, Luna di miele, luna di sangue VII, Indirizzo, 6 x persona, Hazte extranjero, Hogar, hogar ou El palo. miniatura|Leticia Dolera na Seminci 2011 Naceu en Barcelona o 23 de outubro de 1981. Na súa formación destacan nomes como Eric Morris, con quen estudou interpretación en Los Ángeles, na escola de Juan Carlos Corazza e na de Nancy Tuñón. Tamén estudou canto con Susana Domènech, jazz con Karen Taft, danza clásica con Coco Comín e xogo e improvisación con Peter Gadish. Na actualidade reside en Madrid.
A súa traxectoria profesional comezou na serie Al salir de clase, na que interpretou o papel de Ángela entre 2000 e 2002. A partir de aí comezou a súa carreira cinematográfica na que destacan títulos como El otro lado de la cama (2002); Imagining Argentina (2002); Semen, una historia de amor (2005) ou Un café en cualquier esquina (2005), película estadounidense dirixida por Ramin Bahrani que tivo tres nomeamentos aos Independent Spirit Awards. Tamén continuou intervindo en series de televisión, entre elas Los Serrano, Hospital Central ou Guante blanco.
En 2015 escribiu, dirixiu e protagonizou a súa primeira película xunto ao actor e guionista Manuel Burque, titulada Requisitos para ser una persona normal. A película gañou no Festival de Málaga os premios a mellor guión novel, fotografía e montaxe. Foi finalista dos premios Goya 2016 con tres nomeamentos: mellor actor revelación para Manuel Burque, mellor dirección novel para Dolera e mellor montaxe. miniatura|Leticia Dolera en Madrid en 2016 miniatura|Leticia Dolera nos Premios Goya 2018 En febreiro de 2018 publicou Morder la manzana. La revolución será feminista o no será. (editorial Planeta). É o libro -declara a autora- que a ela lle gustaría ler cando era adolescente. Trátase dun texto moi persoal onde, a través de vivencias persoais, reflexións e repaso da historia do feminismo, transmite a importancia de rebelarse contra o sistema patriarcal.
En 2018 presentou na A Ser o programa Tramas Mestras, xunto a Pilar de Francisco e Henar Álvarez, dentro da programación estival da cadea do Grupo PRISA. En setembro de 2018 foi a encargada de realizar o pregón das Festas da Mercè de Barcelona, cun discurso no que reivindicou valores como o respecto e a convivencia, defendeu unha visión feminista da cidade e reivindicou o teatro e o cine comprometido. Dolera quixo compartir o pregón coa activista social de orixe hondureño, Carmen Juares, quen denunciou na súa intervención a explotación laboral que sofren as mulleres inmigrantes traballadoras do fogar e dos coidados.
Premios e candidaturas
Premios Sant Jordi
Premios Turia
Festival de Málaga
Lista de especies de Penicillium
Esta é unha lista de especies de Penicillium, un xénero de fungos que comprende unhas 300 especies.
Leticia Dolera
Premios e candidaturas
Premios Goya
Círculo de Escritores Cinematográficos
Unión de Actores
Marjery Bryce
Margaret Vincentia Bryce, coñecida como Marjery Bryce, nada en Marylebone o 18 de xuño de 1891 e finada en Fulham o 8 de xuño de 1973, foi unha sufraxista e actriz británica, que desfilou vestida de Xoana de Arco nas marchas da Unión Social e Política das Mulleres (WSPU) en apoio ao dereito ao voto das mulleres.
Traxectoria
Tivo dous irmáns e unha irmá tres anos máis nova, Rosalind L'Estrange, coñecida como 'Tiny'. Un dos seus irmáns, Nigel, morreu aos dezanove anos. O seu outro irmán, Roland, sería máis tarde un dos comisionados en 1922 para trazar as fronteiras de Iugoslavia.
O seu pai era un deputado liberal de Inverness Burghs, e votou en contra do proxecto de lei de conciliación que tiña que darlle o dereito de voto a algunhas mulleres e escribiu cartas á prensa contra o sufraxio feminino. A súa nai, Violet, tiña a opinión contraria e era curmá da condesa Constance Markievicz e Eva Gore-Booth, ambas as dúas activistas polos dereitos das mulleres.
Sufraxio feminino
Bryce uniuse ao desfile da Unión Social e Política de Mulleres (WSPU) aos dezanove anos representando a 'a muller perfecta' montando un cabalo branco ataviado cunha armadura completa cunha pancarta ao estilo de Xoana de Arco,. liderando a procesión de corenta mil mulleres o 17 de xuño de 1911, antes da coroación de Xurxo V. A súa irmá Rosalind "Tiny" Bryce ía vestida de paxe e sostiña as rendas do cabalo. Esta manifestación foi para fomentar o apoio ao proxecto de lei de conciliación, que daría o voto ás mulleres propietarias.
Considerábase que a imaxe de santa Xoana representaba "o ideal da muller militante... en cada acto dela recoñecen o mesmo espírito que as fortalece para arriscar a súa liberdade e soportar torturas en aras da liberdade" E as líderes da WSPU Emmeline e Christabel Pankhurst, Emmeline Pethick-Lawrence e Mabel Tuke encabezaron o desfile, con grupos de oficios e profesións femininas ou, como Bryce, vestidas como mulleres famosas do pasado. Christabel, en particular, sentiu que a imaxe de Xoana de Arco reflectía a vontade de asumir as dificultades físicas e enfatizou as calidades marciais (masculinas) como imaxe de loitar por unha causa de dereito. Isto resumía a "beleza da sinxeleza, pureza, coraxe e militancia" que Bryce estaba a representar neste desfile e foi unha imaxe utilizada pola WSPU como símbolo. ligazón=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/74/Suffragette_Procession%2C_1911._%2822923470965%29.jpg/220px-Suffragette_Procession%2C_1911._%2822923470965%29.jpg|miniatura| Procesión sufraxista 1911 O Museo de Londres ten a imaxe orixinal de copyright de Bryce como Xoana de Arco citada en moitas das referencias anteriores.
Noutros desfiles de sufraxistas, Xoana de Arco tamén foi interpretada por Elsie Howey.
Pseudomys gouldii
Pseudomys gouldii é unha especie de roedor da familia dos múridos. Foi declarado oficialmente extinto en 1990 pola Unión Internacional para a Conservación da Natureza, sendo recollido por última vez en 1856–1857 por John Gilbert para John Gould. Dende entón, non foi avistado máis a pesar de varias prospeccións na área. Porén, un estudo xenético de 2021 indicou que sobrevive en pequenas illas da costa de Australia Occidental, en poboacións que antes se pensaba que eran a súa propia especie, coñecida como djoongari.
Olhão (freguesía)
miniatura|250px|Igrexa de Olhão miniatura|200px|Localización da freguesía de Olhão no municipio de Olhão
Olhão é unha freguesía portuguesa, capital do municipio de Olhão da Restauração.
Xeografía
A freguesía ocupa unha suprficie de 9,43 km².
Segundo o censo de 2011 contaba con 14 914 habitantes, polo que a súa densidade de poboación nese ano era de 1 581,5 hab./km².
Deroptyus accipitrinus
Deroptyus accipitrinus é unha especie de papagaio do Novo Mundo que habita na selva tropical do Amazonas. É o único membro do xénero Deroptyus.
Distribúese por Ecuador, Suriname, Bolivia, o Brasil, Colombia, áreas do nordeste do Perú, Venezuela, a Güiana Francesa e Güiana.
Subespecies
Recoñécense dúas subespecies:
Louise Crane
Louise Crane, nada en 1913 e finada en 1997, foi unha filántropa estadounidense que foi amiga dalgunhas das principais figuras literarias de Nova York, entre elas Tennessee Williams e Marianne Moore. e Margaret Miller. Foi parella da poeta laureada Elizabeth Bishop, á que coñeceu en 1930, e desde principios dos cincuenta ata a súa morte, da xurista española exiliada Victoria Kent (1898-1987).
Traxectoria
O seu pai era Winthrop Murray Crane, un millonario estadounidense que foi gobernador de Massachusetts, membro da familia propietaria da Crane Paper Company, que abastece ao tesouro estadounidense para a fabricación de papel moeda. A súa nai Josephine Porter Boardman foi cofundadora do Museum of Modern Art de Nova York (MoMA) e mecenas da Dalton School, un método que promove adaptar o programa de cada alumno ás súas necesidades, intereses e capacidades para apoiar a súa independencia. e a autoestima, creada por Helen Parkhurst inspirada en educadoras como Maria Montessori, ademais dunha amante do jazz e da música orquestral que promoveu nos "concertos de café" do MoMA.