cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Núcleo Linux
Marca
Até 1994 ninguén rexistrou a marca Linux nos Estados Unidos. O 15 de agosto de 1994 cando William R. Della Croce, Jr. rexistrou a marca Linux, pediu o pago de regalías aos distribuidores de Linux. En 1996, Torvalds e algunhas organizacións afectadas denunciaron a Della Croce e en 1997 o caso pechouse e a marca foi asignada a Torvalds.
Filoxenia
miniatura|dereita|250px|[[Árbore filoxenética dos organismos, segundo Ernst Haeckel (1866)]] A filoxenia (do grego: phylon = tribo, raza, e genetikos = relativo á xénese = orixe) é o termo comunmente utilizado para hipóteses de relacións evolutivas (ou sexa, relacións filoxenéticas) dun grupo de organismos, isto é, para determinar as relacións ancestrais entre especies coñecidas (as que viven e as extintas).
Núcleo Linux
Soporte de hardware
O núcleo Linux foi criticado con frecuencia por falta de controladores para certo hardware de computadoras de escritorio. Con todo, o progresivo incremento na adopción de Linux no escritorio mellorou o soporte de hardware por parte de terceiros ou dos propios fabricantes, provocando que, nos últimos anos, os problemas de compatibilidade redúzanse.
Filoxenia
Características
A Sistemática Filoxenética, proposta por Willi Hennig, é o estudo filoxenético deses grupos, xeralmente coa finalidade de testar a validez de grupos e a súa taxonomía. De acordo con esta abordaxe, soamente se aceptan como naturais os grupos probadamente monofiléticos. A Sistemática Filoxenética é unha base sobre a cal diversos métodos foron desenvolvidos, dos cales o dominante actualmente é a cladística.
Núcleo Linux
Soporte de hardware
Empresas como IBM, Intel Corporation, Hewlett-Packard, Dell ou MIPS Technologies teñen programadores no equipo de desenvolvedores do núcleo Linux que se encargan de manter os controladores para o hardware que fabrican. Este grupo de programadores tamén se lle suman os que prové grandes distribuidores de solucións Linux como Novell ou Red Hat.
Filoxenia
Características
Comunmente os métodos usados para deducir filoxéneses inclúen parsimonia e máxima verosimilitude. Métodos baseados na distancia constrúen árbores baseadas na semellanza global que é asumida frecuentemente e que aproxima relacións filoxenéticas. Todos os métodos, con excepción da parsimonia, dependen dun modelo matemático implícito ou explícito que describe a evolución dos caracteres observados nas especies analizadas, e é normalmente usado para a filoxenia molecular onde os nucleótidos aliñados son considerados caracteres.
Sakado
Sakado (坂戸市, さかどし, Sakado-shi) é un concello da prefectura de Saitama no Xapón. Está situado no centro da rexión de Kantō e ó sueste da prefectura, na parte leste da illa de Honshū. A súa superficie é de 40,97 km² e a poboación de 100.499 habitantes (2009) e ten unha densidade de poboación de 2.450 hab./km².
Filoxenia
Características
Na parte final do século XIX, a teoría da recapitulación, ou a lei bioxenética de Haeckel foi amplamente aceptada. Esta teoría foi expresada como a "ontoxenia recapitula a filoxenia", isto é, o desenvolvemento dun organismo reflicte exactamente o desenvolvemento evolutivo das especies. Esta teoría perdeu apoios no inicio do século XX por ser incompatible coa evolución e coa xenética, establecidas por Charles Darwin e Gregor Mendel, respectivamente.
Núcleo Linux
Arquitectura monolítica
Andy Tanenbaum escribiu o 29 de xaneiro de 1992:
Sakado
O concello de Sakado limita cos concellos de Moroyama, de Hatoyama, de Higashimatsuyama, de Kawajima e de Kawagoe, de Tsurugashima e de Hidaka.
Filoxenia
Filoxenias moleculares
Carl Woese propuxo a teoría de tres dominios de vida (Eubacteria, Archaea e Eucariontes) baseado no descubrimento de que os xenes que codifican o ARN son antigos e se distribén enriba de tódalas liñaxes de vida con pequenas ou ningunha transferencia lateral. Por tanto, o ARN son xeralmente usados como reloxos moleculares para reconstruír filoxenias.
Isto foi particularmente útil para a filoxenia de microorganismos para os cales o concepto de especies non se aplica e que son morfoloxicamente moi simples.
Probando o taxon
Debido ao desenvolvemento de técnicas de bioloxía comparada, incluíndo a bioloxía molecular, foi posible comparar grandes cantidades de datos morfolóxicos, ecolóxicos e comportamentais coa información proveniente do ADN ou sucesións de aminoácidos.
Os caracteres observados están codificados nunha matriz e, a partir dunha serie de premisas (a máis fundamental delas é que os grupos que comparten características iguais deben posuír unha orixe evolutiva común), ás veces xéranse diagramas chamados de filoxenias ou árbores filoxenéticas (que na realiade son representacións gráficas dunha hipótese sobre as relacións evolutivas dos grupos analizados).
Cando un grupo de organismos (clado) presenta unha orixe en común, é considerado natural. Cando ese grupo representa un taxon recoñecido, ese taxon é considerado válido ou natural.
Gaélicos do Gran Sol
miniatura|dereita|Escudo dos Gaélicos do Gran Sol O Club Deportivo Gaélicos do Gran Sol, abreviado “Gran Sol”, é un equipo deportivo de Barcelona que practica o fútbol gaélico. Nace no ano 2015 e dende 2017 conta con equipo feminino e masculino.
Nome e símbolos
O nome do equipo refírese ao caladoiro do mesmo nome, que ocupa gran parte da fachada litoral atlántica. Ademais tamén evoca o libro de Xurxo Souto: “Contos do mar de Irlanda: De Galiza ao Gran Sol”. O símbolo do club é un escudo formado por unha cruz de San Xurxo, (que simboliza o seu nacemento en terras catalás) e en cada un dos catro lados da cruz, atopamos respectivamente, un sol, unha bandeira de Galiza, un tríscele e un balón de fútbol gaélico.
Historia
O club nace en 2015 polo interese amosado por un grupo de migrantes galegas, que tiñan interese na práctica do fútbol gaélico. No ano 2016 inscríbese na GAA e comeza a competir en campionatos oficiais, como o Campionato Ibérico de Fútbol Gaélico ou a Copa Cataluña de fútbol gaélico. No ano 2017 constitúese o equipo feminino, coñecidas coma “Gran Solettes”.
A súa maior particularidade é que a pesar de estar radicado en Barcelona, está conformado na súa maior parte por xogadoras galegas. Nos últimos tempos tamén hai moitas catalás que se achegaron a este deporte da man deste equipo, e incluso persoas doutras nacionalidades, co cal o club alcanza unha dimensión internacional.
Mona de Pascua
thumb|Mona de Pascua tradicional. thumb|Outra mona de Pascua.
A mona de Pascua é un doce elaborado cunha masa fermentada de fariña, ovos e azucre, cocida no forno e decorada con ovos duros ou figuras de chocolate, que adoitan regalar os padriños e madriñas aos seus afillados e afilladas pola Pascua. A mona é unha sobremesa de gran tradición en todo o Mediterráneo; prepárase nas rexións murciana, valenciana, catalá, aragonesa e castelá-manchega. A súa degustación simboliza que a Coresma e as súas abstinencias remataron. O nome provén da munna ou mouna, termo árabe que significa «provisión da boca», regalo que os musulmáns facían aos seus señores.
En Galicia non existe a mona en si; o tradicional era que os padriños regalasen ovos aos nenos; tamén se facían biscoitos ou pan doce con manteiga no que se lle puñan por riba ovos coa casca e se cocían no forno. Hoxe en día a tradición da Pascua galega é un roscón ou rosca. En Asturias ocorre o mesmo, o tradicional é un roscón que se denomina peragata ou bolla.
Discordianismo
A relixión foi relacionada co Zen, baseado nas semellanzas coas interpretacións absurdistas da escola Rinzai, así como na filosofía taoísta. O discordianismo céntrase na idea de que tanto a orde coma a desorde son ilusións impostas no universo polo sistema nervioso humano, e que ningunha desas ilusións de aparente orde ou desorde é máis acertada, obxectiva ou verdadeira que a outra.
Illa Resolution, Nunavut
A illa Resolution é unha das moitas illas deshabitadas dos arquipélagos árticos canadenses na rexión de Qikiqtaaluk, Nunavut. É unha illa localizada fora da costa no estreito de Hudson. Ten unha superficie de 1.015 km². As illas Lower Savage atópanse entre a illa da resolución e a illa de Baffin, mentres que o estreito de Graves separa a illa Resolution da máis setentrional illa Edgell.
Historia
O explorador inglés Martin Frobisher desembarcou na illa o 28 de xullo de 1576, nunha viaxe para descubrir a lendaria pasaxe do noroeste. Con todo parece que bautizouse como Resolution en 1612 por Sir Thomas Button, como o do seu propio barco, o Resolution.
A illa albergou unha base militar americana, que entrou en funcionamento en 1954. A base foi desocupada en 1973 e entregada ao goberno canadense en 1974.
O buque de carga canadense chamado "MINNA" naufragou no lado leste da illa, o 18 de agosto de 1974. O buque fletado polo Instituto Bedford de Oceanografía realizaba estudos científicos no momento do accidente. Moi danado, a tripulación e o equipo científico morreron. O mal tempo varreu o buque en augas máis profundas onde se afundiu o 2 de outubro de 1974. O MINNA foi construído en 1962 e tiña unha tripulación de 21 homes 18 científicos.
Foi durante as investigacións do sitio entre 1987 e 1990 que descubríuse a contaminación do sitio por primeira vez. A contaminación orixínase en gran parte por derrames do equipo de radar, que usou bifenilos policlorados (PCB) como illantes. Outros contaminantes inclúen fluídos de transformadores non utilizados, hidrocarburos, asbestos e metais pesados nos edificios e rociados por todo o sitio. Illa Resolution identificase como o máis alto nivel de contaminación por PCB de todos os antigos sitios militares que caen baixo a responsabilidade de AINC no Norte.
En 1993 e 1994, completouse unha avaliación da localización ambiental da zona. Como resultado, colocáronse barreiras temporais a través de camiños de drenaxe para deter os derrames de PCB ao auga. Realizáronse máis investigacións e, en 1997, INAC iniciou o traballo de remediación con Qikiqtaaluk Corporation (QC). Desenvolveuse un plan de remediación a grande escala, en cooperación con Environment Canada, QC e Queen's University. Tomáronse medidas nese momento para asegurar que os contaminantes non representasen un risco para os seres humanos e a vida silvestre.
Reinoso
Reinoso é un concello español da provincia de Burgos (Castela e León). A súa poboación é de 13 habitantes (INE 2012).
Provincia de Bautista Saavedra
miniatura|dereita|200px|Provincia Bautista Saavedra en Bolivia dereita|miniatura|200px|Provincias do departemento La Paz Bautista Saavedra é unha das 20 provincias do departamento de La Paz en Bolivia. A súa capital é a cidade de Charazani.
Cigurat
dereita|200px|miniatura|Dur-Untash, ou Choqa zanbil, construído no [[século -XIII|século XIII a. C. por Untash Napirisha, é un dos cigurats mellor conservados. Está situado cerca de Susa, Irán.]]
Mausoleo de Augusto
250px|miniatura|dereita|Mausoleo de Augusto. dereita|miniatura|A entrada ó mausoleo de Augustus. O Mausoleo de Augusto (en Mausoleo di Augusto) é unha gran construción funeraria contruída para o emperador romano Augusto no ano -28 que se atopa no Campo de Marte de Roma, Italia. O mausoleo localízase na Piazza Augusto Imperatore, preto da esquina coa Via di Ripetta que percorre a beira do Tíber. A súa área abrangue o equivalente a uns poucos bloques da cidade, e está entre San Carlo al Corso e o museo da Ara Pacis.
Cigurat
Un cigurat é un anexo monumental nos templos mesopotámicos, común aos sumerios, babilonios e asirios, pertencente á época do antigo val da Mesopotamia e construído en forma de pirámide terraplanada. O formato era de varios andares construídos uns sobre outros, coa diferenza de que cada andar superior ten unha área menor que a da plataforma inferior sobre a cal se asenta. As plataformas poderían ser rectangulares, ovais ou cadradas, e o seu número variaba de dous a sete. A planta adoitaba ser cadrada cuns lados de 60 ou 70 m con ángulos orientados cara aos catro puntos cardinais e unha altura de entre 15 e 30 m.
Mausoleo de Augusto
O mausoleo estivo nun proceso de restauración que rematou en abril de 2019, momento no cal foi aberto ó público.
Cigurat
O centro do cigurat facíase de ladrillos deadobe cocidos ao sol, o exterior da construción mostraba adornos de ladrillos cocidos. Os adornos normalmente eran vitrificados en cores diferentes, posibelmente contendo significado cosmolóxico. O acceso ao templo, situado no cumio do cigurat, facíase por unha serie de ramplas construídas no flanco da construción ou por unha rampla en forma de espiral que subía dende a base ata o cume do edificio. Os exemplos máis antigos de cigurats datan do final do terceiro milenio a. C., en canto os máis tardíos, do século VI a. C., e algúns dos exemplos máis notábeis desas estruturas inclúen as ruínas da cidade de Ur e de Khorsabad na Mesopotamia.
A idea que se ten de que servían como lugar de idolatría ou cerimonias públicas, con todo, non é correcta. En Mesopotamia acreditábase que eran a morada dos deuses. A través dos cigurats as divindades colocaríanse preto da humanidade, razón pola cal cada cidade adoraba seu propio deus ou deusa. Alén diso, só os sacerdotes podían entrar no cigurat, e era deles a responsabilidade de coidar da adoración aos deuses e facer que atendesen as necesidades da comunidade. Naturalmente os sacerdotes gozaban dunha reputación especial na sociedade sumeria.
Un exemplo de cigurat máis simple é o do Templo Branco de Uruk, na antiga Sumeria, que debe ter sido construído por volta de 400-300 a. C. O propio cigurat é a base sobre a cal o Templo Branco repousa, e a súa función era erguer o templo máis próximo aos ceos, de forma que puidese dar acceso dende o chan ata aló. A estrutura tería a función, polo tanto, dunha ponte entre os dous mundos. Por iso acredítase que o templo dos sumerios sería un eixo cósmico, unha conexión vertical entre o ceo e a terra, e entre a terra o submundo; e unha conexión horizontal entre as terras. Construído en sete niveis, o cigurat representaría os sete ceos, ou planos de existencia, os sete planetas e os sete metais a eles asociados e as súas cores correspondentes.
Un exemplo de cigurat sólido é o de Marduk, ou Torre de Babel, situado na antiga Babilonia. Non se conservan restos daquela poderosa estrutura, mais de acordo con achados arqueolóxicos e fontes históricas, a torre estaba composta por sete pisos multicolores, en cuxo cumio achábase un templo de proporcións singulares. Acerca dese templo, acredítase que fora pintado en cor anil. Sábese que había tres escadas que levaban ao templo, e dise que dúas delas ascendían só ata a metade da altura do cigurat.
O nome sumerio para a estrutura era Etemenanki, palabra que significa "A Fundación do Ceo e da Terra". Probabelmente construído baixo as ordes de Hammurabi, descubriuse que o centro do cigurat de Marduk contiña restos doutros cigurats e estruturas máis antigas. O andar final consistía nun encaixamento de 15 metros de ladrillos reforzados construído polo monarca Nabucodonosor II.
Aínda que os sumerios foron os que inventaron este tipo de templo, todos os demais sucesores no dominio das terras mesopotámicas seguiron a usar o cigurat como única forma de templo. Os casitas erixiron na súa capital Dur-Kurigalzu un dos cigurats mellor conservados de Babilonia. Os asirios leváronnos á súa capital, Asur, onde ergueron un cigurat a Enlil e cigurats xemelgos no templo de Anu.
O Vilar, Cumbraos, Sobrado
O Vilar é un lugar da parroquia de Cumbraos, no concello coruñés de Sobrado na comarca da Terra de Melide. Segundo o IGE, en 2018 tiña 2 habitantes (1 home e 1 muller).
Provincia de Caranavi
miniatura|dereita|200px|Provincia Caranavi en Bolivia dereita|miniatura|200px|Provincias do departemento La Paz Caranavi é unha das 20 provincias do departamento de La Paz en Bolivia. A súa capital é a cidade de Caranavi.
Babilonia
Babilonia foi a capital dun reino clave da antiga Mesopotamia dos séculos XVIII ao VI a.C.. No moderno Iraq, localízase a aproximadamente 110 quilómetros ao sur de Bagdad. A capital construíuse sobre o río Éufrates e dividíase en partes iguais ao longo das súas marxes esquerda e dereita, con terraplens empinados para conter as inundacións estacionais do río. Babilonia era orixinariamente unha pequena cidade acadia que data do período do Imperio acadio c. 2300 a.C..
Estímase que Babilonia era a cidade máis grande do mundo c. 1770, e de novo c. 612. Talvez foi a primeira cidade en alcanzar unha poboación superior aos 200.000 habitantes. Estimacións do alcance máximo da súa área comprendida entre 890 a 900 hectáreas.
Os Xardíns colgantes da Babilonia foron unha das sete marabillas do mundo antigo, aínda que algúns estudosos cren que estes estaban realmente na capital asiria de Nínive.
As principais fontes de información sobre Babilonia son: escavación do sitio, referencias en textos cuneiformes atopados noutras partes de Mesopotamia, referencias na Biblia, descricións nas escrituras clásicas (especialmente por Herodoto) e descricións de segunda man (citando a o traballo de Ctesias e  Beroso) presenta unha imaxe incompleta e ás veces contraditoria da cidade antiga, mesmo no seu apoxeo no século VI a.C.
Nome
Segundo algunhas fontes, o galego Babilonia vén do grego antigo Babylṓn, unha transliteración do acadio Bābilim (cuneiforme: 𒆍𒀭𒊏𒆠). Porén, outras fontes indican que o nome vén do grego Babel, que, á súa vez, deriva do semítico Babilu, que siginifica "Os Portóns de Deus". Esa palabra semítica é unha tradución do sumerio Kadmirra.
Xeografía
thumb|Esquema que mostra a Babilonia no río Éufrates con áreas importantes dentro do muros interior e exterior. thumb|right|Babilonia en 1932. thumb|Estruturas de ladrillos en Babilonia, fotografadas no 2016.
Os restos da cidade atópanse na actual Hillah, na gobernación de Babilonia, Iraq, ao redor de 85 km ao sur de Bagdad, formando unha grande tell de edificios e restos de ladrillos de barro rotos. O sitio en Babilonia consta dun número de montículos cubrindo unha área de aproximadamente 2 x 1 km., orientada de norte a sur, ao longo do Éufrates ao oeste. Orixinalmente, o río dividía a cidade, pero o curso do río desde entón cambiou de xeito que a maioría dos restos da antiga parte occidental da cidade están agora inundados. Algúns tramos do muro da cidade ao oeste do río tamén permanecen.
Só unha pequena parte da cidade antiga (o 3% da área dentro dos muros internos, o 1,5% da área dentro dos muros exteriores; o 0,1% na profundidade da media e a antiga Babilonia) escavouse. Os restos coñecidos inclúen:
Os arqueólogos recuperaron poucos artefactos anteriores ao período neo-babilónico. A capa freática da rexión aumentou considerablemente ao longo dos séculos e os artefactos da época anterior ao Imperio neo-babilónico non están dispoñibles para os métodos arqueolóxicos actuais. Ademais, os neo-babilonios levaron a cabo importantes proxectos de reconstrución na cidade, que destruíron ou ocultaron gran parte do rexistro anterior. Babilonia foi saqueada en numerosas ocasións logo de rebelarse contra o goberno estranxeiro, sobre todo polos hititas e os elamitas no segundo milenio, despois polo imperio neo-asirio e o imperio aqueménida, no primeiro milenio. Gran parte da metade occidental da cidade está agora debaixo do río e outras partes do sitio foron extraídas para materiais de construción comercial.
Só a expedición de Koldewey recuperou artefactos do período babilonio antigo. Estes incluían 967 comprimidos de barro, almacenados en casas particulares, con literatura sumeria e documentos léxicos.
Os asentamentos antigos próximos son Kish, Borsippa, Dilbat e Kutha. Marad e Sippar a menos de 60 km en calquera dirección ao longo do Éufrates.
Historia
Babilonia foi fundada probabelmente no 3800 a.C. e nas súas orixes era unha aldea pouco importante veciña de Kish, cidade poderosa do III Milenio. Nese mesmo milenio Babilonia seguiu a ser un asentamento humilde dependente dos reis neosumerios de UR III, ata que este se derrubou e se instalou en Babilonia a comezos do II milenio unha dinastía de orixes esteparias (a chamada Dinastía I paleobabilónica, 1894-1595 a.C.) que acadou o seu apoxeo con Hammurabi, contra o 2300 a. C., e mantívose así por case 2000 anos.
No século XVI a. C. foi conquistada polos hititas, para caer deseguida en mans dos kasitas (séculos XVI-XVII a. C.) que foron absorbidos culturalmente polos babilonios (época babilónica media). Os arameos, asirios e os caldeos loitaron durante séculos polo control da Babilonia. O rei asirio Asurbanipal venceu na loita no 648 a. C., e sucedeuno Nabucodonosor II.
O imperio desvaneceuse baixo o fillo de Hammurabi Samsu-iluna e Babilonia pasou longos períodos baixo o dominio dos asirios, Casitas e Elamitas. Despois de ser destruído e reconstruído polos asirios, Babilonia converteuse na capital do Imperio neobabilónico de curta duración do 609 ao 539 a. C. Trala caída do Imperio neobabilónico, a cidade quedou baixo o goberno dos aqueménidas, Seléucidas, Partos, Romanos, e sasánidas.
Liderados por Nabucodonosor (que tamén construíu os Xardíns colgantes de Babilonia), os asirios destruíron Xerusalén en 587 a. C., levando os xudeus ao exilio babilónico. Babilonia recobraría a súa independencia acadando un período de prosperidade coñecido como neobabilónico que remata no 538 coa conquista da cidade polo rei persa Ciro, o Grande, que derrotou os asirios en 539 a. C., e liberou os xudeus do seu exilio. A dominación persa (até 331 a. C.) e logo macedónica (seléucidas até 409 a. C.) constitúen o período tardobabilónico e son os fitos dun ocaso cultural que se acelera a partir do século III a. C.
Pazo de Cea
O Pazo de Cea, é unha casa señorial que se atopa no lugar de Grolos, no concello pontevedrés de Nigrán. Trátase dunha propiedade privada reconvertida en restaurante, hotel rural e lugar para realización de eventos coma reunións ou casamentos. Considérase monumento histórico artístico e ben de interese cultural.
Coipú
O M. coypus vive en tobeiras que escava ao longo das zonas húmidas. Aliméntase dos talos das plantas das ribeiras dos ríos.
Pazo de Cea
Descrición
Trátase dun pazo tipicamente galego con influencias portuguesas, con muros en cachotaría de granito con perpiaño de cantaría en esquinais, coa planta en forma de "L". Na esquina interior conta cunha escalinata que desemboca nunha solaina con balaústres de granito sobre soportal de arcos de volta perfecta. O resto da fachada é simple, con ocos sinxelos, agás un balcón sostido con grandes canzorros.
Coipú
Etimoloxía e nomes
En galego úsase para este animal o nome coipú. Coipú e coipo son os nomes máis usados para el na súa zona de procedencia de Chile. Menos frecuente é o nome quiyá, de orixe tupí-guaraní usado en Paraguai e países veciños. Na América hispánica, especialmente na zona andina, chámanlle a este roedor nutria (que significa 'londra'), malia que o animal non ten nada que ver coas verdadeiras londras, que son mustélidos e non roedores. Tamén se emprega o nome rata-nutria. O nome nutria pasou ao inglés debido ao comercio de peles, idioma onde tamén se chama coypu ou river-rat ('rata de río'). No Brasil o animal coñécese como ratão-do-banhado, nútria ou pola voz da lingua tupí caxingui. En francés chámase ragondin, en holandés beverrat ('rata-castor'), en alemán Wasserratte ('rata de auga'), termo tamén usado para outros roedores, en italiano nutria e castorino ('pequeno castor'), en sueco sumpbäver ('castor de pantano') etc.
Pazo de Cea
Descrición
É de salientar o impresionante portón de pedra, cun muro rematado por ameas, portas alinteladas entre pilastras e alto copete rematado por pináculos; ademais ten tres escudos e a inscrición Fíxose por D. Bernardo de Cea Añel e Romay ano 1813. Conta ademais cunha capela acaroada ao portón, un pombal, unha fonte brasonada e un gran canastro. É de salientar o xardín.
Coipú
Taxonomía
miniatura|dereita|220px|Cranio.
Pazo de Cea
Descrición
Para habilitar o edificio ao uso actual construíuse un moderno pavillón na parte traseira.
Coipú
Taxonomía
O M. coypus foi descrito por Juan Ignacio Molina en 1782 co nome Mus coypus, clasificado como membro do xénero do rato. O xénero Myocastor foille asignado en 1792 por Robert Kerr, mentres que Geoffroy, independentemente de Kerr, nomeou esta especie Myopotamus coypus, e ocasionalmente aínda hoxe é ás veces chamado por este nome.
KTDU 425A
KTDU 425A, código GRAU 11D425A, foi un motor foguete desenvolvido por Isayev e usado como motor de manobra de varias sondas espaciais: Mars 4, Mars 5, Mars 6, Mars 7, Venera 9, Venera 10, Venera 11, Venera 12, Venera 13, Venera 14, Venera 15, Venera 16, Vega 1, Vega 2, Phobos 1 e Phobos 2.
Coipú
Taxonomía
Xeralmente recoñécense catro subespecies:
Pazo de Cea
Historia
O pazo ergueuse no último terzo do século XVI polo abade da antiga freguesía de Nigrán, Joan de Cea. A historia non é aínda moi coñecida, pero pénsase que foi a familia Cea, familia do abade e relacionada con importantes liñaxes galegas (Romai, Añel, Gándara, Mariño ou Troncoso), a herdeira do pazo. Tivo un papel decisivo na historia do concello nos séculos XVII e XVIII. A diferenza do uso común dos pazos galegos como centro de explotacións agrícolas, o Pazo de Cea sempre foi unha mansión residencial. Sufriu varias reformas, a maior en 1813 por Bernardo de Cea. Dende aquela a familia Cea morou no pazo, aínda que é de salientar que nos seus últimos días de residencia privada (finais do século XX), habitou nel a escritora de orixe galega Elena Quiroga. Despois quedou abandonado até que en 2011 foi mercado para uso hostaleiro.
Coipú
Aspecto
miniatura|dereita|220px|Neste exemplar son ben visibles os grandes dentes laranxas da especie.
Pazo de Cea
Novo uso e visita
En 2011 a empresa Organiza Nigrán S.L. restaurou e rehabilitou o pazo coma lugar de celebración de todo tipo eventos, como vodas ou actos empresariais. Foi inaugurado en 2012. Ademais conta cun restaurante aberto ao público levado por Casa Solla, que conta cunha estrela Michelin dende o ano 1980.
Con todo, a leira está aberta ao turismo, e o propio pazo organiza visitas guiadas. O xardín da quinta mide 4,4 hectáreas.
Coipú
Aspecto
Este roedor lembra en parte unha rata moi grande ou a un castor cun rabo curto. Os adultos pesan normalmente de 4 a 9 kg (o máis habitual é entre 4,5 e 7 kg) e teñen unha lonxitude de 40 a 60 cm, cun rabo de 30 a 45 cm; non obstante, chegan a pesar ata 17 kg. Teñen un pelame externo marrón escuro áspero con pelos máis internos suaves grises. Tres características distintivas son unha mancha branca no fociño, pés posteriores palmados e incisivos grandes de cor amarelo-laranxa brillantes. As mamilas da femia están situadas bastante arriba nos seus flancos, o que permite que as crías se alimenten mentres a nai está na auga.
Ás veces o M. coypus pode confundirse con Ondatra zibethicus (rata de almiscre), que é outro roedor semiacuático moi estendido que nalgunhas zonas ocupa os mesmos hábitats de zonas húmidas. Porén, a rata do almiscre é de menor tamaño e máis tolerante aos climas fríos e ten unha cola aplanada lateralmente que usa para nadar, mentres que a do M. coypus é redonda. Pode confundirse tamén cun pequeno castor, xa que ambas as especies teñen anatomías parecidas, pero as colas dos castores son aplanadas como pas.
Historia vital
miniatura|dereita|220px|Comportamentos do M. coypus. [[:Ficheiro:Nutria population in Weilerswist, Germany.ogg|imaxe en Full HD.]]
Pode vivir ata seis anos en caividade, pero normalmente é raro que vivan máis de tres anos. Segundo un estudo, o 80% dos individuos morre no seu primeiro ano de vida, e menos do 15% dunha poboación salvaxe ten máis de tres anos de idade. Os machos chegan á madurez sexual xa aos catro meses, e as femias aos tres meses de idade; porén, ambos poden ter unha prolongada adolescencia, ata a idade de 9 meses. Unha vez que as femias están preñadas, a xestación dura 130 días, e paren desde unha soa cría a trece. As crías nacen con todo o pelo e cos ollos abertos; poden comer vexetación xunto cos seus pais ás poucas horas de nacer. As femias poden empreñar de novo o día seguinte de dar a luz. Potencialmente, unha femia pode enxendrar tres veces ao ano. As crías son aleitadas durante de seis a oito semanas e despois abandonan as súas nais e fan vida independente.
Ademais de reproducírense moi rapidamente, cada exemplar consome grandes cantidades de vexetación, que supoñen aproximadamente o 25% do seu peso corporal ao día, e aliméntase durante todo o ano. Como é un dos roedores máis grandes que existen pode causar moitos danos na vexetación. Comen a base dos talos das plantas e a miúdo escavan na capa orgánica do solo para comer as raíces e rizomas enterrados. Orixinan nos ecosistemas zonas arrasadas onde desapareceu a maioría da biomasa da vexetación aérea ou enterrada, orixinando un ambiente salpicado de zonas destruídas, o cal altera o hábitat doutros animais e o dos humanos que dependen das marismas e pantanos.
O M. coypus vive normalmente en marismas e pantanos de auga doce, pero tamén pode habitar en marismas salobres e máis raramente en marismas salgadas.
Aspectos comerciais e medioambientais
miniatura|220px|dereita|Myocastor coypus
A extinción local na súa área de distribución nativa debido a un exceso de capturas levou a que se criase en granxas peleteiras a finais do século XIX e inicios do XX. As primeiras granxas exitosas establecéronse na Arxentina na década de 1920 e despois en Europa, Norteamérica e Asia. Estas granxas xeralmente non foron investimentos exitosos a longo prazo, e as granxas de coipús a miúdo deixaron libres ou escapáronselles os animais a medida que as súas operacións deixaron de dar beneficios. O primeiro intento de crear granxas de coipús fíxose en Francia a inicios da década de 1880, pero non foi un éxito. As granxas suramericanas posteriores foron, ao contrario, moi rendibles e iso fixo que se creasen granxas similares en Norteamérica e Europa. Como os animais das granxas a miúdo escapaban ou eran liberados á mantenta para que servisen como animais de caza ou para eliminar a vexetación acuática, acabaron por establecerse poboacións silvestres. miniatura|250px|dereita|Un coipú sobre troncos.
Introducíronse nos ecosistemas de Louisiana na década de 1930, ao escaparen de granxas peleteiras que as importaran de Suramérica. A primeira importación fíxose en 1937, cando E. A. McIlhenny trouxo 13 exemplares á illa Avery. Na década de 1940, algúns dos coipús escaparon durante un furacán e poboaron rapidamente as marismas costeiras, pantanos de terra adentro e outras áreas húmidas. Desde Louisiana, o coipú estendeuse polo sur de Estadios Unidos, causando estragos nas marismas.
A medida que a demanda das peles de coipú foi declinando, o coipú pasou a converterse nunha praga en moitas áreas, destruíndo a vexetación acuática, marismas e sistemas de rego, e mordendo e estragando produtos como pneumáticos e paneis de madeira das casas en Louisiana, causando erosión nas ribeiras dos ríos e desprazando a animais nativos. Os danos en Louisiana eran dabondo graves desde a década de 1950 como para merecer a promulgación de leis para o seu control. A inicios da década de 2000, estableceuse o Coastwide Nutria Control Program, que empezou a pagar recompensas por coipú cazado en 2002. Na rexión da baía de Chesapeake en Maryland, onde foran introducidos na década de 1940, estimábase que o coipú destruíra de 2.800 a 3.200 ha de marismas no Blackwater National Wildlife Refuge. Como resposta a esta situación, en 2003, púxose en marcha un programa multimillonario de erradicación.
Na península Ibérica, non se esableceran poboacións libres na década de 1960, posteriormete a súa introdución procedeu de escapes e soltas desde granxas peleteiras de Francia e Cataluña desde principios dos anos 1970. Actualmente existen poboacións localizadas na vertente atlántica (Val de Arán en Cataluña; Soba en Cantabria; ribeira do Bidasoa en Guipúscoa; Baztan, Valcarlos e exemplares dispersos na cunca do Ebro, en Navarra). Tamén existen algúns núcleos de moi baixa densidade na vertente mediterránea catalá (Sant Feliù de Buixalleu e Arbúcies, no Montseny na provincia de Xirona). Non se establecue en Galicia. A expansión desta especie invasora limítase a zonas onde non baixa moito a temperatura en inverno. Debido ao seu potencial colonizador e constituír unha ameaza grave para as especies autóctonas, os hábitats ou os ecosistemas, foi incluída no Catálogo Español de Especies exóticas Invasoras, aprobado polo Real Decreto 630/2013, de 2 de agosto, estando prohibida en España a súa introdución no medio natural, posesión, transporte, tráfico e comercio.
No Reino Unido o coipú introducírase en 1929 en East Anglia, para crialo polas súas peles, pero moitos escaparon e danaron os sistemas de drenaxe e posteriormente un programa concertado polo MAFF o erradicou en 1989. Porén en 2012, matouse en County Durham un animal que se sospeita que era un coipú.
A carne de coipú é magra e baixa en colesterol, pero os intentos de introdcir a súa carne nos mercados foron infrutuosos. Unha compañía recibiu subvencións para establecer unha fábrica en Louisiana para utilizar a carne de coipú para fabricar alimento para cans. En 2012, a Louisiana Wildlife Federation recoñeceu a esa compañía co premio ao "Negocio conservacionista do ano" por encontrar un uso para esa proteína ecosustentable.
Nas antigas repúblicas soviéticas de Asia Central comercialízase a carne de coipú en mercados locais. En 2016, a carne está usándose con éxito nun restaurante de Mosú, como parte do movemento ruso locálvoro e como unha moda hipster.
Ademais dos danos directos ao medio ambiente, o coipú hospeda o nematodo parasito Strongyloides myopotami, que pode infectar a pel humana, causan do unha dermatite similar á da estronxiloidíase.
Distribución
A distribución do coipú tende a contraerse ou expandirse cando se dan sucesivos invernos fríos ou suaves. Durante os invernos fríos, o coipú a miúdo sofre a conxelación das súas colas, que lle orixina infeccións e a morte. Como resultado as poboacións de coipús contráense e mesmo chegan a extinguirse localmente ou rexionalmente como nos países escandinavos e, nos Estados Unidos, nos estados de Idaho, Montana e Nebrasca durante a década de 1980. Durante as épocas con invernos suaves, tende a expandirse cara ao norte. Por exemplo, en anos recentes, expandiuse polos estados de Washington e Oregón e Delaware.
Estatuto de Autonomía das Illas Baleares de 1983
O Estatuto de Autonomía das Illas Baleares, aprobado pola Lei Orgánica 2/1983, de 25 de febreiro, estableceu a comunidade autónoma das Illas Baleares. Desde a súa aprobación en 1983 sufriu varios cambios e reformas, os máis recentes en 2007 que entraron en vigor o 1 de marzo de 2007, coincidindo co Día das Illas Baleares.
Iniciativa autonómica
En xuño de 1980 as diversas forzas políticas acordaron crear unha comisión específica para elaborar un preproxecto de estatuto de autonomía, chamada Comissió dels onze (Comisión dos once). Formábana:
O Preproxecto elaborouse no Consello Xeral Interinsular en abril de 1981. Os puntos máis polémicos foron a lingua, a bandeira e, sobre todo, na composición do Parlamento, xa que había forzas que pretendían a paridade entre os deputados de Mallorca e os das illas menores, de forma que o número dos primeiros foi igual ao da suma dos representantes de Menorca, Eivisa e Formentera.
Durante o verán de 1981, UCD e PSOE asinaron un acordo para dar por concluído o Preproxecto, que, por exemplo, excluía os consellos insulares da relación de institucións da comunidade autónoma e adoptaba un sistema proporcional corrixido para a composición do Parlamento. Mentres tanto, e ata final de ano, os concellos das Illas pronunciábanse respecto da iniciativa autonómica, non sen problemas, especialmente en Eivisa, onde AP (que defendía a paridade) tiña máis influencia. O 7 de decembro de 1981, Jeroni Albertí, de UCD, presidente do Consello Xeral Interinsular, convocou a asemblea de parlamentarios e conselleiros insulares que finalmente aprobou o texto definitivo, cos votos favorables da UCD, o PSOE, e os independentistas de Menorca, a abstención do PCE, e os votos contrarios do PSMa e do PSMe (os representantes de AP ausentáronse como protesta pola suposta irregularidade da convocatoria).
Tramitación parlamentaria
O proxecto de Estatuto foi presentado no Congreso dos Deputados o 16 de decembro de 1981, e foi publicado no BOE o 10 de marzo de 1982, pero o seu tramitación quedou paralizada como consecuencia da descomposición da UCD e da celebración das eleccións xerais do 28 de outubro de 1982.
No Congreso, o Grupo Popular propuxo numerosas emendas e ata unha emenda á totalidade, sempre defendendo a paridade, pero non prosperou. Finalmente, o Pleno do Congreso aprobou o texto o 16 de xaneiro de 1983 por 193 votos a favor, 3 en contra, 107 abstencións e 1 voto nulo. Logo de pasar polo Senado sen variacións, o Pleno do Congreso aprobou definitivamente o Estatuto o 25 de febreiro de 1983, con 206 votos favorables, 1 en contra e 97 abstencións. Ao tratarse dun texto estatutario tramitado segundo a vía ordinaria, non foi sometido a referendo popular.
Santi Comesaña
Santiago Comesaña Veiga, máis coñecido como Santi Comesaña, nado en Vigo o 5 de outubro de 1996, é un futbolista galego que xoga na demarcación de centrocampista no Rayo Vallecano, da Primeira División Española.
Traxectoria
Nado en Vigo, Comesaña formouse como futbolista na Escola Deportiva Val Miñor, na que entrou en idade infantil. Na tempada 2013/14 logrou co equipo xuvenil o ascenso á División de Honra, a máxima categoría do fútbol xuvenil en España, e na seguinte campaña o equipo acadou o quinto posto.
O 9 de xullo de 2015 asinou un contrato co Coruxo FC, equipo da Segunda División B. Debutou na primeira xornada da tempada 2015/16, marcando un gol na vitoria do seu equipo por 2–3 na casa do Atlético Astorga FC. O 6 de decembro marcou un hat-trick na vitoria do seu equipo na casa por 5–1 fronte á SD Compostela. Disputou 37 encontros esa tempada no equipo de Rafa Sáez, 36 deles como titular, e anotou 8 goles.
En xullo de 2016 asinou un contrato de catro anos co Rayo Vallecano na Segunda División Española. Debutou co equipo o 28 de agosto, na segunda xornada da tempada 2016/17, saíndo na segunda parte en substitución de Adri Embarba nun empate 0–0 contra o Real Valladolid no Estadio de Vallecas. Xogou só 11 partidos como titular en liga, nunha mala tempada do equipo madrileño, con ata tres adestradores diferentes. A súa sorte cambiou trala chegada de Míchel, e na tempada 2017/18 foi unha peza clave no equipo que logrou o ascenso á Primeira División.
Debutou na Primeira División na segunda xornada da tempada 2018/19, contra o Atlético de Madrid no Estadio Metropolitano. Disputou 25 partidos e marcou o seu primeiro gol na máxima categoría, fronte á Real Sociedad, pero ao remate da competición o equipo descendeu a Segunda. Con Paco Jémez no banco perdeu protagonismo no equipo, pero recuperouno trala chegada de Andoni Iraola, e na tempada 2020/21 xogou un total de 43 partidos, marcando tres goles e contribuíndo a un novo ascenso á máxima categoría.
Aducil, Boiro, Boiro
Aducil é un lugar da parroquia de Boiro no concello coruñés de Boiro, na comarca do Barbanza.
Qulanurkhva
Qulanurkhva (en xeorxiano: ყულანურხვა;en abkhazo: Ҟәланырхәа) é unha vila do distrito de Gudauta, en Abkhazia. Ata 1992, a vila chamábase oficialmente Kulanurhva.
División histórica
A vila estaba historicamente dividida en 8 aldeas:
Osmose
miniatura|400px|O proceso de osmose sobre unha membrana semipermeable. Os puntos azuis representan as partículas que producen o gradiente osmótico. A osmose é un fenómeno consistente no paso do solvente dunha disolución dende unha zona de baixa concentración de soluto (hipotónica) a unha de alta concentración (hipertónica), separadas por unha membrana semipermeable.
Características
Unha membrana semipermeable contén moitos poros, do mesmo xeito ca calquera outra membrana. O tamaño dos mesmos é tan minúsculo que deixa pasar as moléculas pequenas pero non as grandes. Por exemplo, deixa pasar as moléculas de auga, que son pequenas, pero non as de azucre, que son moi grandes. Se unha membrana como a descrita separa dous líquidos, auga pura e auga con azucre, van suceder varias cousas:
O resultado final é que, aínda que a auga pasa da zona de baixa concentración á de alta concentración e viceversa, hai máis moléculas de auga que pasan dende a zona de baixa concentración á de alta. Dito doutro xeito: dando o suficiente tempo, parte da auga da zona sen azucre pasaría á de auga con azucre. A auga pasa da zona de baixa concentración á de alta concentración.
Exemplos de osmose
A osmose é moi importante en bioloxía. Unha célula está rodeada dunha membrana semipermeable. Normalmente o seu interior ten máis concentración de moléculas grandes que o exterior, por iso a auga pode fluír dende o exterior ao interior. É o modo que teñen as células de "beber" (pinocitose).
Un puré de mazá deixado aos elementos podrece en poucos días debido ás bacterias. Se se lle engade moito azucre ao puré (marmelada) seguirá habendo bacterias, pero como hai moito azucre, o exterior das bacterias está máis concentrado que o seu interior, a auga -por osmose- pasa dende o interior das bacterias á contorna e morren desecadas. Esa é a explicación de que as marmeladas non se descompoñan.
O mesmo pasa co sal. A carne, por exemplo, podrece rapidamente ao aire pola acción das bacterias. Se se introduce nunha gran cantidade de sal, a auga das bacterias sae do seu interior cara á zona con sal. As bacterias morren resecas por falta de auga e a carne non se podrece. Ese é un dos mecanismos para producir xamóns ou chacinas.
As veas e as arterias son semipermeables. Se dentro delas hai moito líquido aumenta a presión. A inxesta de grandes cantidades de sal e a súa entrada nas arterias ocasiona que a auga do exterior das mesmas entre nelas aumentando a presión. Esta é a razón pola cal se recomenda a diminución no consumo de sal cando hai hipertensión arterial.
Se un peixe de auga doce chega ao mar, desécase, pois as súas células perden auga. Igualmente, se unha persoa bebe auga de mar, salgada, ao chegar ao estómago o fenómeno da osmose fai que a auga das células do estómago saia cara á auga de mar. As células do estómago resécanse e morren, e con elas a persoa. Por iso non se pode vivir bebendo auga de mar.
Osmose inversa
Se a alta concentración é de sal, por exemplo auga mariña, ao aplicar presión, a auga do mar pasa alén da membrana, pero non o sal. É dicir, a auga fíxose potable. A osmose inversa é, por iso, unha das formas de potabilizar a auga. Mediante este procedemento é posible obter auga potable partindo dunha fonte de auga salobre (menos de 15.000 microsiemens/cm de condutividade eléctrica) ou de auga de mar, que en condicións normais pode ter entre 20.000 e 55.000 microsiemens/cm de condutividade. A medida da condutividade da auga dá unha indicación da cantidade de sales disoltos que contén, dado que a auga pura non é condutora da electricidade.
Outro exemplo: tense auga con contaminante "X", cuxas moléculas teñen un tamaño de "E" micrómetros, sendo "E" maior que o tamaño da molécula de auga. Se se busca unha membrana semipermeable que deixe pasar moléculas de tamaño das da auga pero non de "E", ao aplicar presión (osmose inversa) obterase auga sen contaminante.
Javier Solana
Francisco Javier Solana de Madariaga, nado en Madrid o 14 de xullo de 1942, é un político, físico e diplomático español. Foi, desde o ano 1999 ó 2009, representante da Política Exterior e de Seguridade Común da Unión Europea.
Está casado con Concepción Giménez Díaz-Oyuelos, e teñen 2 fillos.
Traxectoria
Javier Solana é sobriño de segundo grao do escritor e diplomático español Salvador de Madariaga. O seu pai foi profesor de química. O seu irmán máis vello, Luis, foi enviado á cadea polas súas actividades opositoras á ditadura do xeneral Franco.
Estudou no exclusivo Colexio do Pilar de Madrid e na Universidade Complutense de Madrid onde se licenciou en 1964. Ese mesmo ano ingresou no Partido Socialista Obrero Español (PSOE) daquela ilegal en España.
Entre 1965 e 1970, permaneceu en diversas universidades dos Estados Unidos de América, cunha bolsa da Fundación Fulbright. Neste país tomou parte nas protestas contra a guerra de Vietnam e chegou a ser presidente da Asociación de Universitarios Estranxeiros.
Actividade política
Cando regresou a España en 1971 Solana uniuse á Coordinación Democrática de Madrid como representante do PSOE.
En decembro de 1976, durante o XXVII Congreso Federal do PSOE, primeiro celebrado en España desde a guerra civil, foi elixido secretario de organización e prensa da Comisión Executiva, permanecendo cinco anos no posto. Consideróuselle amigo persoal e estreito colaborador do líder do PSOE Felipe González Márquez e un dos responsables da transformación deste partido nos anos seguintes á morte de Francisco Franco. O 20 de maio de 1977 acompañou a González na súa visita ó rei Xoán Carlos I no Palacio da Zarzuela.
Foi elixido deputado polo PSOE o 15 de xuño de 1977. Tralas eleccións de 1982 nas que o PSOE gañou a maioría absoluta no parlamento, foi ministro con este partido á fronte de Cultura (1982–1988), de Educación e Ciencia (1988–1992), de Asuntos Exteriores (1992–1995) e Voceiro do Goberno (1985-1988), sempre en gobernos presididos por González.
Durante os trece anos que permaneceu coma ministro, Solana conseguiu crearse unha sona de persoa discreta e hábil diplomático. Durante os últimos anos do goberno de Felipe González logrou manterse á marxe dos escándalos de corrupción e da implicación a guerra sucia contra ETA (véxase GAL), que caracterizaron o final do goberno do PSOE.
Para finais de 1995 Solana era o único membro do primeiro goberno de González que permanecía nel. Chegou a especularse na prensa coma o posible candidato a substituír a Felipe González á fronte do PSOE. Non obstante, Solana saltou á política internacional.
OTAN
O 5 de decembro de 1995 Solana converteuse no novo secretario xeral da Organización do Tratado do Atlántico Norte (OTAN), substituíndo a Willy Claes, quen se vira na obriga de dimitir por un escándalo de corrupción. O seu nomeamento foi controvertido, xa que anteriormente Solana opuxérase á Alianza Atlántica e escribira un documento denominado 50 razóns para dicir non á OTAN. O PSOE manifestárase contrario á OTAN, pero unha vez no goberno a súa actitude cambiou. O 12 de marzo de 1986 en España someteuse a referendo a permanencia na OTAN, facendo o goberno e Solana campaña de forma exitosa a favor da permanencia.
«Señor PESC»
Solana converteuse no primeiro «Señor PESC», o encargado da política exterior e de defensa da UE, trala súa elección para este cargo, creado en 1999. Desde este posto pasou a ser a principal faciana da diplomacia da Unión, se ben a Comisión Europea conta cunha carteira adicional de relacións exteriores.