cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Algoritmo de Euclides
Complexidade do algoritmo
O número medio de divisións efectuadas polo algoritmo estívose investigando dende 1968, pero só en 2002, Brigitte Vallée demostrou que se os dous números se poden representar con n bits, entón o número medio de divisións necesarias é.
Non obstante, non abonda con saber o número de divisións. Hai que lembrar que o algoritmo de Euclides funciona tanto para polinomios como para números enteiros, e en xeral, calquera dominio euclidiano. En cada caso, a complexidade do algoritmo depende do número de divisións efectuadas e do custo de cada división. No caso dos polinomios, o número de divisións é O(\log n) onde n é o grao dos polinomios.
1202
Acontecementos
miniatura|dereita|200px|Gonfalone ou bandeira da Serenísima República de Venecia
Outros
Historia ano a ano
Room in Rome
Room in Rome é unha película española estreada o 7 de maio de 2010 e dirixida por Julio Medem. Os papeis protagonistas correron a cargo de Elena Anaya e Natasha Yarovenko.
Sinopse
== Elenco ==
Galardóns
XXV edición dos Premios Goya
Ferruccio Panagini
250px|miniatura|dereita|Ferruccio Panagini en 1953. Ferruccio Panagini, nado en Novara (Piemonte) o 12 de outubro de 1929 e finado en Novara o 20 de abril de 2010, foi un xogador e adestrador de hóckey a patíns italiano campión do mundo en 1953.
Paixón de Cristo
A palabra galega "paixón" provén da latina passĭo, -ōnis, sendo esta un calco da grega πάθος (pathos). Fai referencia aos sufrimentos de Cristo, entre os que se inclúen: a traizón dun dos seus discípulos (Xudas Iscariote) e a negación doutro (san Pedro), a oración do horto (aceptación tráxica do seu destino mentres os apóstolos, durmidos, deixábanlle só no Horto das Oliveiras -Xetsemaní-), o seu prendemento (tras ser sinalado co "bico de Xudas" e renunciar a que os seus discípulos defendésenlle), o seu periplo xudicial entre Anás, Caifás, Pilatos e Herodes (o xuízo de Cristo, cos seus interrogatorios e enigmáticas respostas), no transcurso do cal prodúcense diversos episodios de burlas e torturas a cargo dos saións (Cristo na columna, coroación de espiñas, os chamados "improperios"), a presentación á multitude (Ecce Homo), a alternativa presentada a elección popular (salvar a Cristo ou a Barrabás), a súa condena a matar co "lavado de mans" de Pilatos, o Via Crucis (o camiño, cargado coa cruz, atravesando Xerusalén -pola actualmente chamada Vía Dolorosa- ata o monte Calvario -Gólgota-, con varias caídas -debe ser axudado por Simón de Cirene- e encontros -con Verónica, que lle seca o rostro, con a súa nai, coas mulleres de Xerusalén-), o expolio (ser desposuído das súas roupas), e a crucifixión entre dous ladróns (Dimas e Xestas).
Francisco Yáñez Brea
Francisco Yáñez Brea, nado en Santiago de Compostela o 1 de outubro de 1975, é un enxeñeiro, executivo e escritor galego. Actualmente reside en Vigo.
Traxectoria
Formado en Vigo, ingresou na empresa multinacional de compoñentes para automoción Fluid Systems no ano 2004, e dende entón desempeñou distintos cargos de responsabilidade na firma. En 2009 accedeu á dirección da fábrica que a compañía inglesa ten en Galicia. Dende 2018 é titor da aceleradora de start-ups Business Factory Auto BFA.
En 2019 pasou a formar parte do comité executivo do clúster da automoción de Galicia CEAGA, colaborando activamente no lanzamento de DIHGIGAL, o primeiro Hub de Innovación Dixital de Galicia, que preside desde maio de 2021.
Schoutedenapus myoptilus
Schoutedenapus myoptilus é unha especie de ave da subclase das neornites, infraclase dos neognatos, orde dos apodiformes, familia dos apódidos e tribo dos colocaliinos (que comprende as salanganas),
É a única do monotípico xénero Schoutedenapus.
Porén, algúns autores consideran no xénero dúas especies:
Descrición
A especie foi descrita en 1888 polo médico e naturalista italiano, Tommaso Salvadori, que quizais foi o ornitólogo italiano máis importante de todos os tempos, co nome de Cypselus myoptilus, en Annali del Museo Civico di Storia Naturale di Genova 26: 228.
Variacións taxonómicas
Posteriormene foi reclasificada dentro do xénero Schoutedenapus, descrito en 1968 por Antoon De Roo.
Anteriormente foi considerada outra especie dentro do xénero, Schoutedenapus schoutedeni, pero demostrouse que era unha forma xuvenil ou subadulta, da subespecie de Schoutedenapus myoptilus, a S. m. chapini.
Etimoloxías
A do xénero, Schoutedenapus, está formado pola unión dos elementos Schouteden-, e -apus. O primeiro é o apelido do explorador e zoólogo belga Henri Schouteden (1881-1972), ao que o seu compatriota De Roo o honrou, e o segundo, deriva do xénero Apus.
O epíteto específico, myoptilus, formouse pola unión dos elementos myo-, e -ptilus ambos os dous tirados do grego antigo: μῦς, μυός, mỹs, myós, "rato", e πτίλον, ptílon, "pluma", respectivamente. Literalmente: "de plumaxe semellante ao pelo dun rato".
Sinónimos
Ademais de polo nome actualmente válido, a especie coñeceuse tamén polos sinónimos:
Subespecies
O Congreso Ornitolóxico Internacional (IOC), organización cuxas decisións seguen a maioría dos ornitólogos, establece na actualidade (2019) a seguinte clasificación da especie, coas subespecies que se indican:
Características
Esta especie é unha das salanganas menos coñecidas, só se estudaron cinco individuos, e nunca se observou no campo.
Trátase dunha salangana de tamaño medio, cunha lonxitude corporal de 16,5 a 17 cm de lonxitude, e cun peso de 25 a 30 g. A súa plumaxe é gris uniforme ou parda amourada. As ás son longas, estreitas e rematadas en punta, como as de todas as salanganas. A cola está profundamente bifurcada, pero en voo adoita estar pechada.
Hábitat
A especie ten o seu hábitat en zonas rochosas (acantilados, cumios de montañas), bosques e terras baixas húmidas.
Distribución
A súa área de distribución inclúe amplas zonas de África central e meridional, encontrándose en Angola, Burundi, Camerún, Guinea Ecuatorial, Kenya, Malaui, Mozambique, República Democrática do Congo, Ruanda, Sudán, Tanzania, Uganda, Zambia e Zimbabwe, chegando polo norte até Etiopía. Tamén visita Sudán do Sur, aínda que non aniña neste país.
Estado de conservación
A Unión Internacional para a Conservación da Natureza e dos Recursos Naturais (UICN), tendo en conta que esta especie ten unha área de dispersión moi grande e que a as súas poboacións parecen estábeis (aínda que non se verificou o seu tamaño) cualifica o seu status como LC (pouco preocupante).
Rally Rías Baixas de 1995
O Rally Rías Baixas de 1995 foi a 31ª edición de dito rally e a sétima proba da tempada 1995 do Campionato de Galicia de Rally. Celebrouse o 24 de setembro de 1995 e o vencedor foi Germán Castrillón, que logrou a súa cuarta vitoria na proba. Dos 63 vehículos que tomaron a saída, só 33 chegaron á meta.
Itinerario
Constou de seis treitos, con dúas pasadas a cada un deles: Camos, Morgadáns, Salceda, Vilasobroso, Celeiro e Covelo.
Matias Varela
Louis Matias Karl Padin Varela, nado en Estocolmo o 23 de xuño de 1980, é un actor sueco de pais galegos. Creceu en Södermalm ó sur de Estocolmo, e as súas interpretacións de máis sona son as de Miguel Santos en Nya tider, Jorge Chávez na serie Arne Dahl, Jorge Salcedo na terceira tempada da serie de televisión Narcos e Jorge Salinas nos filmes de Snabba Cash.
Traxectoria
Fillo de cambadeses, segundo as súas declaracións de pequeno non se consideraba sueco nin eles considerábano sueco, chamábanlle "cabeza negra". Conta igualmente que «ser inmigrante no norte de Europa é unha cousa complicada». Traballou dez anos de albanel e fala con fluidez sueco, galego, español e inglés.
O Peón
Como topónimo Peón pode referirse a:
Gustavo César Veloso
Gustavo César Veloso, nado o 29 de xaneiro de 1980 en Vilagarcía de Arousa, é director deportivo do equipo ciclista portugués Tavfer-Mortágua-Ovos Matinados.
Entre o ano 2001 e o 2021 foi ciclista profesional. É un histórico competidor da Volta a Portugal, que gañou dúas veces (2014 e 2015) e onde subiu ao podio final nun total de seis ocasións, logrando ademais 12 vitorias de etapa. Gañou tamén unha etapa da Volta a España, no 2009.
Traxectoria como ciclista
Comezou a súa andadura no equipo Club Ciclista Cultural Cambados ás ordes de Xosé María Conde Osorio, equipo do que saltou a profesionais despois de innumerables vitorias como afeccionado e de ser mundialista en Plouay. Debutou como profesional no 2001 co equipo portugués Carvalhelhos-Boavista, pasou polo Relax-Bodisol e Kaiku antes de recalar no Karpin Galicia, posteriormente denominado Xacobeo Galicia. Nas filas do equipo galego proclamouse vencedor en 2008 da Volta a Cataluña e o 7 de setembro de 2009 gañou a 9ª etapa da Vuelta a España en solitario; con 21 segundos de diferenza sobre Marco Marzano tras un duro ataque. En 2009 correu tamén o Giro de Italia.
Por mor da repentina desaparición do equipo a finais do 2010, Veloso non tivo tempo a encontrar un equipo para a tempada 2011, polo que estivo un ano e medio sen competir. En 2012 volveu ao pelotón nas filas do Andalucía. Con todo, tamén o equipo andaluz desapareceu a comezos de 2013, polo que acabou fichando polo equipo portugués OFM-Quinta da Lixa. Ese mesmo ano gañou unha etapa da Volta a Portugal e rematou segundo na xeral final, só por detrás do seu compañeiro Alejandro Marque. A finais de ano renovou contrato co equipo.
O ano 2021 fichou polo Atum General-Tavira, equipo portugués de categoría Continental. Se ben esa tempada non logrou ningunha vitoria, resultou decisivo para que o seu compañeiro Alejandro Marque conquistase a etapa raíña da Volta a Portugal, con final na Torre. Nesa etapa Veloso tirou do grupo en que ía o seu compañeiro para anular unha fuga. Cando o compañeiro demarrou, Veloso secou a todos os seus rivais, impedindo que o puidesen alcanzar. Marque alzaríase co liderado da Volta nesa etapa e remataría finalmente terceiro na xeral.
Traxectoria como director deportivo
No ano 2022 iniciou a súa carreira como director deportivo, nas filas do equipo portugués Tavfer-Mortágua-Ovos Matinados, de categoría Continental. O inicio da tempada foi bastante exitoso, con vitorias na Prova de Abertura Região de Aveiro, na clasificación da montaña da Volta ao Alentejo e a vitoria na 3ª etapa da Volta ao Algarve.
Eleccións municipais na Bola
Estes foron os resultados das eleccións municipais no concello da Bola dende 1979. miniatura|dereita|[[Galería de imaxes de casas dos concellos de Galicia|Casa do concello da Bola]]
Composición das Corporacións
Corporacións democráticas na Bola desde a aprobación da Constitución de 1978.
Scout X-3A
Scout X-3A foi un foguete espacial dos Estados Unidos propulsado exclusivamente por propelente sólido. Estaba concibido como un lanzador suborbital de baixo custo e foi usado desde o complexo de Wallops Island. Empregouse dúas veces, ambas erradas, para probar vehículos de reentrada atmosférica, o 31 de agosto de 1962 e o 20 de xullo de 1963.
Maximino Martínez Fernández
Maximino Martínez Fernández, nado en Outes o 6 de agosto de 1909 e finado na Fonsagrada o 29 de outubro de 1937,
Traxectoria
Mariñeiro, afiliado á CNT. Era presidente do Sindicato de Campesinos y Oficios Varios de Pontenafonso na época do golpe militar. Integrado nos primeiros grupos de resistentes, escapou a Euskadi con outros compañeiros embarcando nos bous Santa Eulalia e Santa Rosa en Muros. De Euskadi pasou a Asturias, incorporouse ás actividades da Agrupación Confederal Galaica en Asturias e ingresou no Batallón Galicia, do que foi Tenente Axudante.
Morreu no Alto do Acevo cando regresaba a Galicia despois da caída da fronte asturiana o 29 de outubro de 1937.
1203
Mortes
Historia ano a ano
Pira
Pira é un concello de Cataluña, pertencente á provincia de Tarragona. Está localizado na comarca de Conca de Barberà.
Centro Socio-Cultural Manuel Rodríguez López
miniatura|Centro Socio-Cultural Manuel Oreste Rodríguez López. O Centro socio-cultural Manuel Rodríguez López é un centro con facilidades bibliotecarias e informáticas e espazo social para uso da comunidade situado en Paradela. Está adicado ó poeta, escritor e cronista Manuel Rodríguez López, para o uso da comunidade, e nel celébrase anualmente o Certame Literario Manuel Oreste Rodríguez López.
Historia
O centro inaugurouno en 2001 Manuel Fraga Iribarne. A este novo edificio foi onde se trasladou a antiga Casa de Cultura de Paradela adicada a Manuel Rodríguez López, inaugurada no 1990. Dende 1995 lévase celebrando alí o certame que chegou á décimo sétima edición no 2012. A entrega de premios celébrase anualmente en decembro.
miniatura|175px|Biblioteca do centro.
Descrición
O centro ten unha biblioteca sita no último piso, que se usa como biblioteca de Paradela. Tamén ten un auditorio onde se celebran ocasións de importancia no concello de Paradela. O centro tamén contén unha sala con ordenadores que pode usar o público, e que se pode usar como un lugar social, con xornais, naipes etc.
Aa (planta)
As Aa son un xénero de plantas da familia Orchidaceae que conta con aproximadamente 25 especies.
Etimoloxía
Aparentemente, o nome foille posto para aparecer sempre en primeiro lugar nas listaxes alfabéticas. Outra (controvertida) explicación é que Heinrich Gustav Reichenbach nomeou este xénero por Pieter van der Aa, o impresor de Paradisus Batavus do botánico holandés Paul Herman.
Hábitat
Estas especies atópanse en rexións montañosas, xusto no límite de altitude no que a neve permanece todo o ano, crecendo nos Andes e en Costa Rica, así como xunto a arroios.
Vilalvite, Friol
No lugar das Donas está a escola Meniñeiros, onde se imparte o método de pedagoxía Waldorf.
Toponimia
Segundo Nicandro Ares Vilalvite sería unha de Albitus, nome gótico.
Aa (planta)
Descrición
As alargadas inflorescencias nacen da roseta basal de follas, terminando nunha pequena flor branca investida cun beizo orlado e en forma de capuchón no seu extremo. A flor despide un forte cheiro que atrae ás moscas.
Especies de Aa
Existen máis de 25 especies coñecidas endémicas de Ándelos. A miúdo confundiullas co xénero de orquídeas Altensteinia.
Tabaco (planta)
Este artigo trata sobre a planta, para a manufactura véxase o artigo tabaco.
thumb|Inflorescencias. thumb|Flor, vista lateral.
O tabaco (Nicotiana tabacum) é unha planta herbácea perenne, da familia das solanáceas, oriúnda de América tropical e de cuxas follas se produce a meirande parte do tabaco consumido hoxe no mundo.
Descrición
N. tabacum é unha herba anual, bienal ou perenne, pubescente-glandulosa, robusta, de 50 cm até 3 m de altura. A raíz é longa e fibrosa. O talo é erecto, de sección circular, piloso e viscoso ao tacto. Ramifícase preto do seu extremo superior, producindo follas mestas, grandes (30–40 cm de longo por 10 a 20 de largo), alternas, sésiles, ovado a lanceoladas, apuntadas, de cor verde pálida; ao tacto comparten a viscosidade do talo. Son febles, e botan un cheiro lixeiramente agre e narcótico, por mor á nicotina, un alcaloide volátil de sabor agresivo e cheiro intenso.
As flores, actinomorfas, hermafroditas, bracteadas e pediceladas son verde-amarelentas ou rosadas segundo a variedade, cun pequeno cáliz de 1 a 2 cm e unha corola pubescente, de cinco lóbulos ovados, de até 5 cm. O ovario é glabro; a planta é hermafrodita, producindo flores de ambos os dous sexos. A polinización é entomófila, sendo himenópteros e lepidópteros os principais polinizadores. Aparecen a comezos do verán, e contra outubro dan un froito cápsular ovoide e coriáceo de 1,5-2,5 cm de longo, con sementes infra-centimétricas pardas con apículo.
N. tabacum parece ter sido o resultado dun cruzamento espontáneo entre Nicotiana sylvestris e Nicotiana tomentosa. É tetraploide.
Distribución
O centro de orixe do tabaco sitúase na zona andina entre o Perú e o Ecuador, onde os primeiros cultivos seica tiveron lugar entre cinco mil e tres mil anos a.C..
Historia
O 28 de outubro de 1492 foi unha data clave na historia do tabaco. Ese día, Colón e as súas naves chegaron á baía de Bariai, cacicado de Maniabón, na costa noroeste da illa de Cuba, ao norte da actual provincia de Holguín. «...Es aquella isla la más hermosa que ojos hayan visto...», escribiría logo Colón no seu diario, impresionado polo esplendor e a variedade de cores que lle ofrecía a terra que acababa de descubrir.
Uns días máis tarde Colón, como era o seu costume, mandou a dous dos seus homes, Luis de Torres e Rodrigo de Xerez, a explorar a zona circundante e, se era posíbel, contactar cos emisarios do Gran Khan. Colón aínda cría que chagara ás Indias, e a súa única obsesión era reunirse con ditos emisarios para levar a cabo a principal misión que lle encomendaran os Reis Católicos: firmar un tratado comercial.
Entre os días 2 e 5 de novembro, os dous exploradores percorreron a zona próxima ao lugar de desembarco e encontráronse cos habitantes da illa, os indios taínos. Unha das cousas que máis lles chamou a atención foi ver a homes e mulleres aspirando o fume duns cilindros de follas secas.
Literatura europea
dereita|miniatura|225px|Miniatura das Cantigas de Santa María. dereita|miniatura|225px|Páxina manuscrita do [[Libro de Buen Amor.]]
Tabaco (planta)
Historia
De regreso a Praia Branca, na baía, relatan a Colón o que viran e este fixo a seguinte anotación no seu diario o 6 de novembro de 1492:
Atelocerados
O dos atelocerados (Atelocerata) é un clado de artrópodos proposto por algúns autores para incluír os hexápodos (insectos e algúns pequenos taxons relacionados) e os miriápodos (milpés, cempés, e taxons similares), pero que exclúe aos crustáceos e os quelicerados (como os arácnidos e os xifosuros).
Literatura europea
O concepto de literatura europea aplícase ao conxunto de manifestacións literarias de carácter plurilingüe, orais e escritas, producidas no ámbito xeográfico dos países europeos desde a desaparición do Imperio romano até a actualidade. De forma restritiva delimita un ámbito literario específico dentro do marco máis amplo da «literatura occidental», sobre todo no referido ao desenvolvemento desta última nos séculos XIX e XX, onde outras literaturas occidentais como a estadounidense ou a hispanoamericana tiveron un desenvolvemento independente. Noutro sentido, debe superpoñerse ao das literaturas nacionais europeas tanto na súa vertente nacional-estatal, do tipo «literatura belga» ou «literatura irlandesa» como na súa vertente nacional-lingüística, do tipo «literatura inglesa» ou «literatura castelá».
«Literatura europea» delimita, polo tanto, un ámbito cultural homoxéneo, Europa, e un lapso cronolóxico amplo, séculos VI ao XX, nos que esquemas de pensamento, modelos, temas, formas e influencias mutuas se orixinan, desenvolven, modifican e desaparecen cunha continuidade facilmente perceptible e clasificable. A perspectiva dunha «literatura europea», máis alá de linguas ou de estados, como expresión do desenvolvemento colectivo dunha cultura común, sen limitar as formulacións anteriores, unifícaos e xeneraliza e permite estudalos como un conxunto cunha forte cohesión.
Orixes
O inicio da literatura europea está ligado a un proceso histórico fundamental: a desaparición do Imperio romano, que deu como resultado a creación de diversos reinos xermanos na Europa suroccidental ao longo dos séculos V e VI.
A fragmentación do Imperio romano supuxo a desaparición definitiva, tras varios séculos de decadencia, da cultura antiga e, polo tanto, no ámbito literario que se trata, a ruptura coa tradición grecorromana. Na mesma liña, a aparición dos estados «bárbaros» —visigodos, francos, saxóns, lombardos...—, con tradicións literarias pouco desenvolvidas e incapaces de adaptarse á superioridade cultural latina, potenciou xunto coa fragmentación lingüística do territorio onde se falaban as linguas romances, a decadencia intelectual do Occidente europeo. Só a persistencia da Igrexa Romana funcionou como elo entre a fin do mundo antigo e o comezo da idade media, sobre todo porque, ao ser o latín a lingua da Igrexa, a lingua de Roma seguiu sendo un elemento unificador para a primeira literatura que se pode denominar europea. Obras como as Etimologías de Isidoro de Sevilla, escritas na Hispania visigoda ou os poemas relixiosos de Venancio Fortunato, procedentes da Galia franca, foron lidos e difundidos por toda Europa durante eses séculos escuros. Porén, precisamente esta preeminencia do elemento relixioso cristián dentro da cultura literaria da alta idade media, marcou unha diferenza substancial na literatura medieval europea en relación coa literatura clásica do Imperio romano.
Etapa constitutiva
dereita|miniatura|225px|Páxina manuscrita do [[Cantar dos Nibelungos.]]
A idade media literaria en Europa caracterizouse pola convivencia dunha literatura latina común, que recolleu a maior parte da literatura culta, cunha serie de literaturas vernáculas de ámbito máis local, ligadas en orixe á oralidade pero que xa na baixa idade media se converteron tamén en vehículos de cultura escrita.
Na alta idade media a latinidade refuxiárase nas bibliotecas monacais, como é o caso das Etimologías de Isidoro de Sevilla ou o Liber Sancti Iacobi, de grande difusión por toda Europa. Coa aparición das universidades a comezos do século XIII, concibidas desde o inicio como establecementos educativos baixo a supervisión do papado en Inglaterra (Oxford), Castela (Salamanca), Francia (París) e Italia (Boloña) pero tamén, posteriormente, en Polonia (Cracovia) ou Suecia (Uppsala), o desenvolvemento do pensamento abstracto europeo quedou ligado durante séculos ao latín dos estudos. Pero tamén hai manifestacións literarias latinas medievais noutros xéneros como a lírica (poesía goliardesca), a historia máis ou menos lendaria (Historia Regum Britanniae de Godofredo de Monmouth) ou o teatro para a lectura (Hrosvitha de Gandersheim).
Pero a partir do século XI comezou a xeneralizarse en Europa a literatura en linguas vernáculas, relacionadas inicialmente coa lírica oral popular (kharxas mozárabes, chansons de toile...) e, especialmente, coas distintas tradicións épicas xermanas (Beowulf saxón, O Cantar de Roldán francés, Hildebrandslied ostrogodo ou eslavas (Cantar de Igor ruso). Neste ámbito teñen especial valor as sagas medievais escandinavas, que chegaron a acadar no seu limitado ámbito de difusión un alto nivel de desenvolvemento literario (Snorri Sturluson) que, non obstante, quedou truncado trala incorporación deses países á historia xeral da cultura europea.
Xa no século XIII estas dúas liñas de creación literaria, en principio independentes, deron lugar ao desenvolvemento dos primeiros xéneros literarios cultos en lingua romance, onde unha lingua poética considerada especialmente apta para a expresión literaria era utilizada cun prestixio cultural case similar ao latín. Ese foi o caso inicialmente do provenzal (Guillerme de Aquitania) para a lírica ou do francés para a narración épica (Chrétien de Troyes). A partir de entón estandarizáronse en toda Europa modelos de expresión cultos para a lírica amorosa (cantigas de amor galego-portuguesas, stilnovistas italianos, minnesänger alemáns...) e para a narración de aventuras en verso e en prosa (cantares de xesta, Nibelungenlied, Ciclo Artúrico...)
Mención á parte merece a literatura bizantina, en grego, única que mantivo a súa propia tradición literaria sen rupturas significativas e, polo tanto, non se viu sometida á crise que deu orixe á literatura europea. Trátase dunha literatura compacta e independente pero á vez illada, o cal fixo que se vise truncada definitivamente coa desaparición do Imperio bizantino en 1453.
Tabaco (planta)
Historia
Hai que destacar as palabras cuaba, cojiba e tabaco que utiliza Colón no seu diario. Crese que cojiba (tamén cohiba, cohoba ou cojoba) é a palabra taína que designaba ao mosquete ou rolo de follas secas que fumaban, o primeiro nome do cigarro. Cuaba fai referencia a un arbusto do Caribe que aínda hoxe se utiliza no campo para transportar lume dun lugar a outro e para prender fogueiras, debido á súa extremada combustibilidade. E tabaco era o nome do tubo en forma de «Y» co que os indios aspiraban tabaco en po, aínda que hoxe é a palabra que se usa en Cuba e na República Dominicana para dicir «cigarro».
Literatura europea
Etapa clásica
dereita|miniatura|225px|Primeira edición de [[Romeo e Xulieta, de Shakespeare.]]
A partir do século XV e tomando como punto de referencia modelos literarios italianos, estendeuse por Europa unha concepción nova da literatura baseada na idea de que o verdadeiro prestixio cultural só podía ser outorgado polo respecto ás normas da cultura grecolatina antiga. Esta época é coñecida como Renacemento, e a partir del, froito directo da súa evolución no tempo, xurdiron o Barroco e o Neoclasicismo.
Atelocerados
Descrición sumaria
Trátase dunha amplísima agrupación de artrópodos que comprende a todos os que respiran por traqueas, para distinguilos dos crustáceos, que respiran mediante branquias.
Literatura europea
Etapa clásica
Outros dous xéneros, non obstante, a narrativa e o teatro, desenvolveron modelos orixinais á marxe e incluso enfrontados á tradición clásica. Así, nos séculos XVI e XVII aparecen narracións en prosa tan inclasificables como Gargantúa e Pantagruel de François Rabelais ou, especialmente, o Don Quixote de Miguel de Cervantes, que acabaron por se converter no xermolo da novela europea moderna. Respecto ao teatro, a recuperación dos modelos antigos foi lenta e pouco frutífera nun primeiro momento, impoñéndose entre tanto esquemas dramáticos desenvolvidos a partir do teatro popular medieval como a Commedia dell´arte italiana e, de forma máis significativa, os teatros nacionais inglés (William Shakespeare) e español (Lope de Vega), de grande éxito nas súas rexións de orixe pero cuxas soluciones dramáticas só se xeneralizaron en Europa séculos máis tarde.
Nunha pensión alemá
Nunha pensión alemá (en In a German Pension) é unha colección de historias curtas da escritora Katherine Mansfield, publicada no ano 1911. Tódalas historias agás tres foron orixinalmente publicadas en The New Age e editadas por A. R. Orage; a primeira en aparecer foi "A nena que estaba cansa" ("The Child-Who-Was-Tired"). As tres últimas foron publicadas nesta colección, e Alpers coida que dúas ("A oscilación do péndulo" e "Un incendio" ) foron probablemente rexeitadas por Orage para The New Age.
Literatura europea
Etapa clásica
No século XVII o Barroco impuxo unha maior complexidade nas formas e un cambio de perspectiva sobre determinados temas renacentistas, pero non modificou o seu punto de partida orixinal, referido á excelencia da cultura antiga como modelo a seguir. O Neoclasicismo, á súa vez, iniciado en Francia no século XVII e xeneralizado en toda Europa no XVIII, insistiu máis aínda nesa concepción vicaria da literatura europea en relación coa grecolatina. Especial importancia tivo esta dependencia no ámbito do teatro: os modelos impostos en Francia polo teatro de Jean Racine e de Molière expandíronse durante todo o século seguinte modelando desde o teatro italiano de ampla tradición anterior (Carlo Goldoni) até as orixes do teatro ruso (Mikhaíl Lomonosov).
Nunha pensión alemá
Foi traducido ó galego por Celia Recarey e Carlos Valdés García e foi publicado pola editorial Irmás Cartoné no ano 2015.
Atelocerados
Terminoloxía
O nome Tracheata é un termo antigo, orixinalmente proposto por Ernst Haeckel en 1866 para agrupar os arácnidos, os miriápodos e os insectos.
Tabaco (planta)
Historia
As primeiras sementes trouxéronse a Europa en 1559 e foron plantadas en leiras situadas arredor de Toledo (España). Dende alí estendeuse o seu cultivo polo mundo enteiro. Contra 1560 o tabaco era xa coñecido en Castela e Portugal. Neste último país, para eses anos, estaba como embaixador de Francia o cabaleiro Jean Nicot, quen se interesou pola exótica planta. Cando o mencionado embaixador regresou ao seu país, levou consigo follas de tabaco para obsequiar á raíña Catarina de Medicis (a esposa de Francisco II) polo que se a chamou "herba da raíña", "nicotiana" ou "herba do embaixador".
Atelocerados
Terminoloxía
O termo foi redefinido en 1893 por Reginald Innes Pocock para excluír os arácnidos.
Literatura europea
Etapa clásica
Respecto á literatura de pensamento, o latín seguiu sendo a lingua de referencia e a Universidade o ámbito de produción por excelencia. Desde o polaco Nicolao Copérnico en Cracovia (De Revolutionibus Orbium Coelestium, 1543), até o inglés Isaac Newton en Cambridge (Principia mathematica, 1687), toda a nova ciencia europea desenvolveuse de acordo con eses patróns comúns, se ben a publicación do Diálogo de Galileo Galilei en italiano en 1632 abriu as portas da literatura científica en linguas vernáculas. De aí a importancia da aparición dos Essais de Michel de Montaigne en 1580, que ofreceron o modelo europeo para unha literatura de expresión libre do pensamento persoal que, se ben non se desenvolveu até varias décadas despois, segue a ser un dos xéneros fundamentais e identificativos da literatura europea.
Atelocerados
Terminoloxía
O nome Atelocerata foi proposto en primeiro lugar por Richard Heymons en 1901,
Literatura europea
Etapa disolvente
A principios do século XIX, durante as Guerras Napoleónicas, xeneralizouse en Europa un desexo de renovación social, artística e especificamente literaria que se viu plasmada no desenvolvemento dunha gran cantidade de literaturas «nacionais» en linguas até entón de escaso prestixio cultural e circunscritas ao ámbito do folclore local. Así, con diferentes logros pero un mesmo denominador común, vanse desenvolver literaturas como a rusa, húngara, danesa, polaca ou finesa. En todas elas repítense os modelos, dando lugar ao movemento literario coñecido como Romanticismo: a lírica, seguindo o modelo de Lord Byron, céntrase na expresión egolátrica dos sentimentos persoais, sumando a exacerbación dos sentimentos patrióticos; a narrativa busca, á maneira de Walter Scott, a reconstrución do pasado glorioso da propia nación, e o teatro, seguindo a Victor Hugo, recupera as propostas anticlasicistas dos teatros inglés e español do século XVII. Por outra banda, multiplícanse as influencias mutuas entre as distintas rexións europeas: así como a figura de Alexander Pushkin en Rusia non sería comprensible sen a existencia previa de Lord Byron, a finais do século XIX, autores rusos como Lev Tolstoi fixarán as pautas para unha renovación da novela europea que terán influencia en toda Europa. Igualmente, o teatro escandinavo (Henrik Ibsen e August Strindberg) foi o principal reformador da escena europea a principios do século XX. Por isto, na segunda metade do século seguen sucedéndose movementos literarios globais tanto na novela (realismo de Honoré de Balzac, Benito Pérez Galdós ou Fiódor Dostoievski) como na lírica, aínda que con nomes diferentes segundo o ámbito lingüístico de redacción: Simbolismo francés, Modernismo hispano, ou prerrafaelitas ingleses.
Tabaco (planta)
Historia
En 1584 un dos máis célebres aventureiros ingleses, Sir Walter Raleigh, fundou en América do Norte a colonia de Virxinia e adquiriu dos indíxenas o costume de fumar en pipa (a pesar da opinión do rei Xacobe).
Noutras nacións como Xapón, Rusia, China ou Turquía, pasouse da sanción moral a medidas máis drásticas. O sultán turco Murad IV mandou executar a numerosos fumadores. En 1638 as autoridades chinesas ameazaban con decapitar a todo o que traficase con tabaco.
Literatura europea
Situación actual
O estoupido da primeira guerra mundial marcou o inicio da fin da situación de privilexio que Europa tivera no mundo desde o século XVI. Á súa vez, a gran catástrofe humanitaria que supuxo a segunda guerra mundial, xunto coa caída moral provocada polos triunfos do fascismo e do comunismo en case toda Europa provocaron a fin da continuidade cultural europea e, polo tanto, da súa expresión literaria. De feito, ao longo do século XX só o existencialismo francés ou o realismo soviético tiveron unha mínima amplitude literaria, se ben limitada aos países da órbita capitalista e comunista respectivamente, durante un espazo de tempo infrecuentemente breve. En realidade, ao longo da segunda metade do século a cultura popular anglosaxoa, principalmente estadounidense, foi ocupando todo o espazo cultural de Occidente, convertendo Europa nunha especie de apéndice relativamente marxinal da súa cultura. Así, a lírica popular vinculada ás cancións comerciais, o desenvolvemento da «prosa espontánea» da xeración beat e até o triunfo do teatro musical nas últimas décadas do século XX en Europa son importacións literarias cuxo epicentro non está neste continente, senón en Nova York ou California.
Atelocerados
Terminoloxía
Ambos os nomes, Atelocerata e Tracheata, considéranse hoxe como equivalentes ou sinónimos.
Literatura europea
Situación actual
A comezos do século XXI non hai ningunha razón para pensar que este esquema cultural vaia mudar. Por un lado a debilidade política da Unión Europea, maior aínda no ámbito cultural, onde aínda non se comenzou por exemplo nin a dar os primeiros pasos para a redacción dunha historia da literatura europea, e o cada vez maior peso en todas as ordes da lingua inglesa, vehículo básico da cultura estadounidense, permiten supor que cada vez será máis difícil que algún día Europa poida volver desenvolver algún movemento cultural —e polo tanto literario— propio.
Atelocerados
Status discutido
O status dos atelocerados como clado válido discútese hoxe debido a varios estudos de filoxenia molecular. Algúns autores viron recentemente aos crustáceos como máis estreitamente relacionadas cos hexápodos que cos miriápodos. De ser isto certo, entón os caracteres compartidos polos hexápodos e os miriápodos, pero non polos crustáceos, deben de ser o resultado dunha evolución converxente dalgúns destes prupos, ou a unha perda secundaria nos crustáceos.
Literatura europea
Grandes autores e obras
dereita|miniatura|225px|Recreación dunha escena do Fausto de Goethe.
Tabaco (planta)
Historia
Máis recentemente, os primeiros cigarros envoltos papel manufacturados e empaquetados chegan a España contra 1825; en 1833 aparecen os primeiros paquetes (cajetillas) e é cando se o denomina «cigarrillo» o «cigarrito», que provén da palabra «cigarro» (o cigarro puro), chamado así pola súa similitude cunha cigarra (chicharra). Introducido por mercadores procedentes do Brasil, proseguiu a súa expansión por Portugal e máis tarde por toda Europa.
Alfredo Gil
Alfredo Bojalil Gil, tamén coñecido artisticamente como El Güero Gil (o Louro), nado en Teziutlán, Puebla, o 5 de agosto de 1915 e finado en México D.F. o 10 de outubro de 1999, foi o creador e fundador principal do trío Los Panchos.
Traxectoria
Tocaba o requinto e facía a terceira voz dende a formación do grupo en 1944 até 1981. O requinto, foi creado por el ante a necesidade de reforzar as introducións e as pasaxes sen voz das cancións; afinado unha cuarta máis alta que a guitarra normal. Aseméllase a unha guitarra pequena pero cun son máis agudo, dando un excelente efecto e son musical ás interpretacións.
Nunha pensión alemá
Contidos
O volume inclúe as seguintes historias:
Atelocerados
Filoxenia
Baixo o punto de vista filoxenetico os atelocerados serían unha das dúas pólas nas que se divide o clado do mandibulados (Mandibulata), que comprende os crustáceos e que se distingue do que integra aos quelicerados e aos trilobites. Pero cómpre sinalar que sobre a árbore filoxenética dos mandibulados opóñense dúas interpretacións controvertidas.
A segunda, baseada nas relacións morfolóxicas, os grupos das superclases dos hexápodos e os miriápodos sitúanse no subfilo dos atelocerados Atelocerata ou traqueados, distinguíndoos dos crustáceos:
Tabaco (planta)
Historia
A Guerra de Crimea serviu para popularizar os cigarrillos (cigarettes) entre as tropas francesas, imitando aos turcos que fumaban en pipa. En 1830 en España esténdese o consumo de cigarrillos, especialmente entre as mulleres, e o «papel español para cigarritos» é coñecido e apreciado en toda Europa, aromatizado con licor e estampado con vivas cores. Aínda que o auténtico auxe prodúcese coa máquina de vapor estadounidense Bonsack, que era capaz de liar millóns de cigarrillos, invento de James Albert Bonsack cuxa patente comprou James Buchanan Duke en 1885. Nas frontes de guerra popularizouse durante a Guerra franco-prusiana de 1870.
Os pitos foron, desde entón, de gran valor nas guerras e nas situacións de crises económicas. Durante a segunda guerra mundial chegáronse a pagar 400 francos por unha cigarette e, máis recentemente, durante os días seguintes ás revoltas en Romanía que derrocaron ao réxime comunista, o pito converteuse en moeda de cambio habitual.
Cultivo
Trátase dun cultivo delicado, xa que as sementes son moi miudiñas polo que cómpre facer unha sementeira previa en alcouve e despois facer o transplante. Unha vez que as plantas medran, poden acadar os dous metros de alto. Cómpre de solos esponxosos, areentos e de boas cualidades agronómicas. Adóitase plantar en regadío e se escollen manualmente as follas que se han levar a instalacións para secado ou fermentación de xeito controlado.
Gerard Deulofeu
Gerard Deulofeu Lázaro, nado en Riudarenes, Xirona, o 13 de marzo de 1994, coñecido deportivamente como Deulofeu, é un futbolista español que xoga no Watford da Premier League. Como internacional español, pasou por todas as categorías inferiores da selección nacional, coas que disputou 83 partidos e anotado 31 goles. Con elas proclamouse a nivel continental, subcampión de Europa sub-17 en 2010, bicampión sub-19 en 2011 e 2012 e subcampión sub-21 en 2017.
F.C. Barcelona
Formado na canteira do Barcelona desde o nove anos, onde sempre destacou en todas as categorías, foi internacional en todas as categorías inferiores da selección española.
Tras unha tempada 2010/11, na que se proclama campión de España xuvenil e campión da Copa do Rei co equipo xuvenil A do Barça, pasa a ser xogador do Barça B na tempada 2011/12, con tan só 17 anos. O seu primeiro gol co filial en Segunda División, fíxoo na xornada 5 ante o Hércules en Alacant. Concluíu a tempada anotando 9 goles, sendo o máximo goleador do equipo e xogando 1983 minutos repartidos nun total de 34 partidos. Durante esta tempada, é convocado varias veces co primeiro equipo dirixido por Pep Guardiola, facendo o seu debut en Primeira División ante o Mallorca no Camp Nou, o 29 de outubro de 2011, coa mesma idade (17 anos) e o mesmo día (fai 17 anos), en que debutou Raúl González.
Para a tempada 2012/13 avaliouse a posibilidade de incorporalo ao primeiro equipo, co que fai a pretemporada. Finalmente, decídese que dispute co filial culé a Segunda División, competición na que foi nomeado «mellor xogador do ano». O 18 de agosto de 2012, na primeira xornada do campionato, marcou un triplete ante o Almería, sendo o terceiro tanto un "gol olímpico". As dúas seguintes tempadas, o xogador xerundense é cedido a Everton e Sevilla, sendo traspasado en 2015 con opción de recompra, precisamente ao Everton da Premier League.
Everton F.C.
O 10 de xullo de 2013, o Barcelona acorda co Everton Football Club, a cesión do futbolista por toda a tempada 2013/14.
O 24 de agosto de 2013 realiza o seu debut oficial co Everton, Deulofeu marca o primeiro gol no triunfo por 2-1 fronte ao Stevenage Football Club pola Capital One Cup. O 30 de novembro, Deulofeu marcou o seu primeiro gol na liga dos Toffees, desde o primeiro partido nunha vitoria por 4-0 en casa contra o Stoke City. O seu segundo chegou oito días despois, a través dunha folga no minuto 85 ao Arsenal para gañar un 1 -1 empate. O 14 de decembro dese mesmo ano, Deulofeu sufriu un tendón das curva lesións durante a vitoria por 4-1 do Everton sobre o Fulham, que o marxinou durante cinco semanas. Anotou o seu terceiro e último gol o 15 de marzo do ano seguinte, anotando o primeiro partido nun 2 -1 vitoria en casa ante Cardiff City. Grazas á súa axuda o seu equipo a rexistrou o seu mellor posto na historia do club con 72 puntos para terminar quinto. Ao final da tempada, o FC Barcelona confirmou que non seria cedido a seguinte tempada. Como fora promovido ao seu primeiro equipo, escribiu unha carta aberta agradecendo aos funcionarios, xogadores e afeccionados polo seu apoio durante a súa estancia.
Sevilla F.C.
O 19 de maio de 2014 o club azulgrana anuncia a volta do xogador tras a súa cesión cos Toffees, pero pouco duraría o seu retorno, xa que o 14 de agosto fíxose oficial a súa cesión ao Sevilla Fútbol Club por toda a tempada. O seu debut como sevillista produciuse o 30 de agosto en substitución Vitolo no minuto 73 contra o RCD Espanyol gañando 2-1.O 24 de setembro Deulofeu anotou o seu primeiro gol para os andaluces (e tamén a súa primeira vez na máxima categoría en España), que lle darían os tres puntos ao equipo hispalense ante a Real Sociedade. O seu debut na UEFA Europa League foi o 18 de setembro de partida contra o Feyenoord Rotterdam asistindo nos dous goles que darían a vitoria ao seu equipo.
A.C. Milan
Deulofeu, con contrato co Everton até xuño de 2018, foi cedido ao Milan o 23 de xaneiro de 2017 até final de tempada. Debutou dous días despois contra a Juventus de Turín nun partido de copa. O seu primeiro gol sería contra a Fiorentina en liga.
Watford F.C.
O 11 de xuño de 2018 fíxose oficial a súa chegada ao equipo inglés por un valor de 13 millóns de euros fixos máis 4 millóns en variables, o Fútbol Club Barcelona manterá unha porcentaxe sobre futuras operacións de traspaso con outros clubs.
Selección nacional
miniatura|Gerard Deulofeu xunto a Jesé Rodríguez coa. Deulofeu é un dos xogadores con maior proxección das categorías inferiores da selección española.
Selección sub-17 e sub-19
O extremo xerundense, foi subcampión do Europeo sub-17 de 2010 e bicampión do Europeo sub-19 consecutivamente en 2011, marcando un gol ante Irlanda en semifinais e sendo incluído no once ideal do campionato e en 2012, no que ademais foi nomeado "Mellor Xogador do Torneo" pola UEFA.
Neste Europeo de 2012, Deulofeu asinou unha actuación estelar en semifinais ante, marcando dúas do tres goles da selección, nun partido que concluíu 3–3 tras a prórroga e que se decidiu nunha quenda de penaltis na que o xogador, anotou o quinto lanzamento que daba o pase á final a Na final ante Grecia, deu a asistencia do gol da vitoria, tras unha excepcional xogada atravesando a frontal da área.
Selección sub-20
Formou parte da talentosa que disputou o Mundial sub-20 de 2013 en Turquía, que partía como vixente campioa europea e favorita, buscando reeditar o triunfo mundialista de 1999. No primeiro encontro correspondente ao grupo A, liderou a España con dous goles e unha asistencia, á vitoria por 1–4 ante Estados Unidos. España foi eliminada en cuartos ante Uruguai, ao cabo subcampioa, nun partido que concluíu 0–1 ao final da prórroga.
Selección sub-21
Debutou coa o 6 de setembro de 2012, en partido de fase de clasificación para o Europeo sub-21 de 2013 ante Suíza en Sion (0–0) e fíxoo como titular, sendo substituído no 61' por Isco. Tras este partido, España certificaba a clasificación para o Europeo de 2013, ao que Gerard non foi convocado, ao coincidir ese ano coa disputa do Mundial sub-20. Tras a celebración dese Europeo 2013, no que España revalida o título de 2011, Deulofeu é un dos fixos das convocatorias da Sub-21, disputando 6 dos 8 partidos de fase de clasificación para o Europeo de 2015, na que España acaba primeira do grupo 4. Con todo, na eliminatoria final de ida e volta que dá acceso ao torneo, España é eliminada contra todo prognóstico ante Serbia, quedando ademais sen posibilidades de clasificación para os Xogos Olímpicos de Río 2016.
Mizuho
O concello de Mizuho limita cos concellos de Gōdo, de Kitagata, de Motosu, de Gifu, de Anpachi e de Ōgaki.
Ayrton Senna
Ayrton Senna da Silva, nado en São Paulo o 21 de marzo de 1960 e finado en competición no Autódromo Enzo e Dino Ferrari de Imola durante o Gran Premio de San Marino o 1 de maio de 1994, foi un piloto de Fórmula 1 brasileiro.
Traxectoria
miniatura|Senna participando nunha carreira de karts. Senna naceu no seo dunha familia podente, o seu pai era o empresario e terratenente Milton da Silva e a súa nai, de orixe italiana, Neide Senna da Silva. Comezou a conducir karts na infancia nas propiedades da familia e aos sete xa era capaz de conducir un jeep. En 1973 ao chegar á idade mínima para poder competir legalmente comezou a participar en carreiras de karts. Participou nos Campionatos Mundiais de Karting de 1978 a 1982, quedando segundo en 1979 e 1980. En 1981 mudouse a Gran Bretaña para competir en Fórmula Ford 1600 co equipo Van Diemen. Ao ano seguinte competiu en Fórmula Ford 2000 e en 1983 en Fórmula 3 co West Surrey Racing, gañando o campionato británico e o Gran Premio de Macau.
Fórmula 1
Foi tres veces campión do mundo, nos anos, e. Logrou tamén dous subcampionatos en e en, os dous por detrás do seu gran rival o francés Alain Prost.
O equipo onde Ayrton debutou na Fórmula 1 foi Toleman, para despois competir desde ata  en Lotus, desde  ata  en McLaren e en  en Williams.
O seu primeiro podio, foi no Gran Premio de Mónaco de 1984, baixo unha intensísima choiva. Ayrton partiu dende a décimo terceira posición na grella e logrou alcanza-la segunda posición detrás de Alain Prost, nunha carreira atípica que só durou 31 voltas. O propio Alain Prost confesou nesa carreira que se chegase Ayrton a alcanza-lo coche de Alain, este o tería deixado pasar, xa que Ayrton ese ano non tería opcións de disputa-lo mundial.
Gañou a súa primeira carreira en no Autódromo do Estoril, en Portugal, baixo unha choiva torrencial, cando militaba no equipo Lotus. Esta vitoria afianzaba a Senna como todo un especialista en correr baixo choiva de feito era capaz de correr en choiva con pneumáticos de seco, como demostrou no Gran Premio de Bélxica de 1992.
STS-111
STS-111 foi unha misión do transbordador espacial Endeavour lanzada o 5 de xuño de 2002 desde a rampla 39A do Centro de Lanzamento de Cabo Cañaveral.
Ayrton Senna
Toleman (1984)
miniatura| O [[Toleman TG184 de Senna de en exhibición na Donington Grand Prix Collection]]
STS-111
Características
STS-111, con sete astronautas a bordo, foi unha misión para continuar construíndo a Estación Espacial Internacional. A tripulación estaba formada polo comandante Kenneth Cockrell, o piloto Paul Lockhart e os especialistas de misión Franklin Chang-Díaz e Philippe Perrin. Chang-Diaz igualou neste voo o récord de ter viaxado ao espazo sete veces, conseguido en primeiro lugar por Jerry L. Ross na misión STS-110.