cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Aztreonam
Espectro de acción
Aztreonam é unicamente activo fronte a bacterias gram negativas aerobias, incluíndo enterobacterias, Pseudomonas aeruginosa, Yersinia, Pasteurella multocida, Capnocytophaga, Plesiomononas, Aeromonas, Haemophilus influenzae e Neisseria. Os Microorganismo s anaerobios e gram positivos adoitan ser resistentes.
Mecanismos de resistencia
As beta-lactamases de expectro estendido (BLEE), as carbapenemasa s A, C e D adoitan inactivar o aztreonam. A hiperproducción de ampicilinase C tamén reduce ou anula a actividade deste antibiótico. En cambio, aztreonam é resistente á Hidrólise por metalobetalactamase.
Dosificación
A dose convencional por vía intramuscular ou intravenosa é de 1 ou 2 gramo s cada 6 u 8 horas. A dose debe ser reducida na presenza de insuficiencia renal.
Baluan
A illa de Baluan (antes coñecida como illa Saint Patrick) é a illa máis meridional do grupo Illas do Almirantado que constitúe a maioría da provincia de Manus en Papúa Nova Guinea. Pertence ás Illas Pam, un subgrupo insular ao sur da Illa Lou. Está formado a partir dun volcán extinto, tamén chamado Baluan.
Xeografía
thumb | Mirando cara á costa de Baluan | 226x226px Baluan está formado por un estratovolcán do Plistoceno cun gran cráter no cumio e varias aberturas nas abas, algunhas das cales poderían ser da idade do Holoceno. Baluan erupcionou rochas basalticas en vez de rochas riolíticas como os seus veciños. Varias pequenas illas formadas por restos de conos están localizadas a 1 km da costa norte. A actividade xeotérmica obsérvase nas zonas costeiras. A actividade volcánica é evidente a partir das fontes de auga quente que emerxen preto da costa e que están maiormentee cubertas pola marea. Hai un arrecife que rodea a illa e impide que o mar dane a costa.
O cráter do Saboma é o punto máis alto da illa, a sobre o nivel do mar. Forma o bordo do cráter do volcán inactivo no medio da illa. Ten un ancho máximo de aproximadamente. Os lados do cráter son densamente boscosos. Nos lados leste e sur da illa hai varias praias.
Hai un informe non confirmado dunha erupción preto da illa en 1931 procedente dun respiradero submarino. Pola contra, esta confirmado que o achegado volcán St.Andrew Strait, á beira da veciña illa Lou, erupcionou entre 1953 e 1957, o que creou a próxima illa Tuluman.
Demografía
Hai varios asentamentos en Baluan, incluídos Mouk, Lipan, Sone e Parioi, que segundo o Censo nacional de 2011 teñen unha poboación combinada de 1.910 habitantes. A illa está situada dentro da Rexión de goberno local de Balopa (illas Baluan, Lou, Pam). Unha porción significativa da poboación de Baluan vive fóra da illa para traballar nas zonas urbanas. Na illa fálanse as linguas de Titan e  Baluan-Pam, coñecidas tamén localmente como Paluai, ademais de Tok Pisin. esquerda | Intérpretes de Baluan participantes no Festival Confolens de Francia no 2004 | 237x237px
Cultura
A principios do século XX, toda a poboación converteuse ao cristianismo, sendo as dúas seitas principais o Catolicismo e os  Adventistas do Sétimo Día. O Tok Pisin úsase normalmente para os servizos da Igrexa. Non obstante, o cristianismo opera paralelo a outros sistemas de crenzas tradicionais, que se relacionan principalmente coa enfermidade e a sanación. Moitas persoas baluuanas son membros da Igrexa Unida Cristiá Nativa Baluan, fundada en 1946 por Paliau Maloat. A creación desta denominación respondeu á opresión baixo a administración colonial de Australia.
O Festival Cultural Balopa ten lugar en Baluan, que é o evento cultural máis grande da illa e tamén participan as illas veciñas Lou e as Illas Pam. O día de aninovo de cada ano aparece no ceo nocturno un conxunto de luces brillantes. Dise que as cores destas luces indican o bo que será o ano seguinte. Nun mal ano, onde as luces son vermellas e brancas por exemplo, pode haber máis enfermidade e máis persoas maiores poden falecer. Este fenómeno ocorreu desde polo menos mediados do século XX e actualmente non ten unha explicación científica. thumb | Unha casa arbustiva en Baluan | 229x229px
Asentamentos
Na época precolonial, as aldeas actuaban como unidades políticas, consistentes en múltiples grupos con antepasados ​​comúns. As casas de alto status e o seu líder chamábanse "lapan". As disputas entre grupos poderían resolverse mediante guerra ou mediante a preparación dunha gran festa, que tardaría varios anos en prepararse.
A maioría dos asentamentos están na costa. As casas constrúense elevadas do chan, ás veces cunha terraza. Xeralmente úsase un edificio separado para cociñar. As parcelas con horta e xardín xeralmente non se colocan xunto ás casas. As liñaxes familiares posúen a súa terra para crear xardíns, pero esta información pode ser difícil de atopar. As rochas negras de basalto atopadas no chan da illa utilizáronse para construír muros de pedra en toda a illa, que rodean xardíns e xacementos antigos.
Economía
Como un terzo da poboación de Baluan non vive na illa, as remesas son unha importante fonte de ingresos para os que viven na illa. Esta práctica aumentou significativamente o nivel de vida en Baluan co paso do tempo. A maioría da xente na illa vive un estilo de vida baseado na subsistencia, non obstante, hai mercados na illa para mercar mercadorías nas tendas. Pódese atopar unha selección máis ampla de mercancías nas tendas de Lorengau. Aínda que hai plantacións de cacao e coco na illa, non sempre exportan, xa que o custo da gasolina para transportar os produtos ao continente xera gastos adicionais.
Educación
A educación primaria estableceuse na illa en 1951. Hai tres escolas elementais e unha escola primaria situadas en Lipan. A partir do terceiro grao todas as ensinanzas teñen lugar en inglés. Para continuar na escola secundaria, os estudantes teñen que ir de Baluan a Lorengau ou ir a outro lugar. A educación é moi valorada na sociedade baluá, debido ao coñecemento occidental que ofrece e ás oportunidades de emprego fóra de Baluan que a acompañan.
thumb| Mapa topográfico de Baluan de 1957
Agricultura
Os principais alimentos da illa son o peixe e as verduras cultivadas no chan volcánico. Cuberto de rochas de basalto negro, o chan é máis fértil que o que se atopa na maioría das illas do arquipélago. Baluan está rodeado de arrecifes de coral, que fornecen peixes, crustáceos e tartarugas mariñas, que se poden capturar pola súa carne. As condicións ambientais de Baluan na época precolonial fixeron e seguen permitindo un estilo de vida baseado na subsistencia. Nas grandes hortas a xente cultiva taro, ñame, papaia, plátano, batata, piña, cana de azucre e millo. A froita do pan, a manga e os cocos pódense obter a partir de árbores que medran en toda a illa. Os ovos dun paxaro coñecido como galiñas brancas tamén son apañados para o seu consumo. A illa non ten auga doce, polo tanto a auga potable debe obterse capturando auga de choiva.
Illas Desventuradas
FAs Illas Desventuradas son un conxunto de illas pertencentes a Chile e componse das illas San Ambrosio e San Félix, ambas as deshabitadas. miniatura|350px|Illas desventuradas
Descubrimento (europeo)
esquerda|miniatura|300px|[[NASA Landsat 7 Pseudo Geocover 2000, Worldwind]] Creron ser descubertas por Fernão de Magalhães na súa viaxe a Oriente. O seu nome débese a que, cando Magalláns saíu do estreito de Todos os Santos, atopábase en problemas pola falta de alimentos, e ao descubrir que estaban deshabitadas e sen vexetación, chamounas como se chaman na actualidade. Cincuenta e catro anos despois que Chile fose descuberto pola súa banda austral por Fernão de Magalhães e trinta e nove anos despois que o fose polo norte por Diego de Almagro, o 8 de novembro de 1574 o piloto español Juan Fernández descubriu realmente as illas San Félix e San Ambrosio, coñecidas tamén como as illas Desventuradas. Dezaseis días máis tarde, na mesma navegación cara ao sur, Juan Fernández descubriría o arquipélago que leva o seu nome, constituído polas illas Más a Tierra (Róbinson Crusoe), Santa Clara e Más Afuera (Alejandro Selkirk).
Primeiro desembarco coñecido
En maio de 1793, o capitán inglés Santiago Colnett, navegando á caza da balea e por asuntos mercantís na corveta Rattler, atopou e describiu tanto a San Félix como a San Ambrosio. O día 20 intentou abordar San Ambrosio cunha chalupa, o que non logrou debido ao escarpado da costa. Similares intentos fixo ao día seguinte en San Félix, podendo desembarcar nesta última illa só o día 22, con moito risco e gran dificultade. Á súa vez, tamén lle resultou arduo abandonala, xa que os botes envorcaban nas rompentes, morrendo un dos seus mellores mariñeiros ao ser golpeado por unha das embarcacións ao zozobrar. Das descricións e narracións que fixo o capitán Colnett, despréndese que os seus traballos hidrográficos e de exploración foron os primeiros que se executaron no arquipélago. Posteriormente, moitos outros viaxeiros visitaron as illas, como así mesmo cazadores para explotar os cobizados coiros de lobos de dous pelos que alí abundaban e para extraer guano de aves mariñas.
Barcos de Guerra
Tamén diversos buques de guerra estiveron alí. Tal é o caso de L'Astrolabe e a Zélee da expedición de Dumont d'Urville, quen non baixou a terra e denominou "Pitón" ao Illote González e o "Buque" á roca hoxe coñecida como "Catedral de Peterborough", concordando nisto último con Colnett, quen dixera que semellaba un buque á vea.
Tiveron o seu propio "Robinson Crusoe"
O tenente don Leoncio Señoret -mariño francés incorporado á Armada de Chile-, ao mando da goleta Colo Colo,visitou San Félix en 1841 co obxecto de verificar a posible existencia en devandita illa dun depósito de mercaderías de contrabando. Respecto diso só atopou as ruínas dun rancho de pedra que, segundo a tradición, sería a habitación e sepultura dun mariñeiro abandonado alí por un xefe de contrabandistas o que, logo de alimentarse por moito tempo con sangue de paxaros, morreu por falta de auga.
Exploración
En setembro e outubro do ano 1874, o capitán de fragata don Ramón Vidal Gormaz, ao mando da goleta canoneira Covadonga efectuó unha exploración das illas, como así mesmo algúns estudos hidrográficos e oceanolóxicos, emitindo respecto diso un amplo e interesantísimo informe, publicado en 1875 no "Anuario Hidrográfico da Mariña de Chile". O citado comandante describe o seu arribo ao arquipélago nos seguintes termos:
Mamoelas, San Cristovo do Az, Rodeiro
Mamoelas é un lugar da parroquia de San Cristovo do Az, no concello pontevedrés de Rodeiro, na comarca do Deza. Segundo o INE, no 2008 tiña 19 habitantes (9 homes e 10 mulleres), o que supón unha diminución de 4 habitantes con respecto ao ano 2000.
Illas Desventuradas
A Baquedano
Entre 1902 e 1903 efectuou un cruceiro de instrución a Corveta Xeral Baquedano ao mando do Capitán de Fragata Arturo Cuevas Briones partindo desde Valparaíso ao arquipélago Juan Fernández, Illas San Félix e San Ambrosio, Illa de Pascua, Nuku Hiva en Illas Marquesas, Tahiti, Sidney, Auckland, regresando a Valparaiso en xuño de 1903.
Zona especial de Chile
De acordo ao D.F.L. ( do RR.EE.) Nº 11, de 13/11/1968, ao ter as illas Desventuradas o carácter de "zona fronteiriza", todo estranxeiro que desexe realizar exploracións para efectuar traballos con fines científicos ou técnicos na área, debe impetrar, a través do cónsul de Chile correspondente, a autorización da mencionada Dirección de Fronteiras e Límites, a que poderá dispor que se incorporen á expedición respectiva un ou máis representantes das actividades chilenas pertinentes, a fin de participar e coñecer os estudos que se practiquen e os seus alcances.
Flora
En San Félix existen oito especies diferentes -unha árbore, dous arbustos e cinco herbáceas anuais- e, en San Ambrosio, dezanove especies -unha árbore, seis arbustos e doce herbáceas-. Só seis especies son comúns de ambas as illas e un total de catorce son endémicas.
Árbores
A especie arbórea corresponde á "Thamnoseris lacerata"(composta), que pode alcanzar cinco metros de altura, con troncos de ata trinta centímetros de diámetro. Esta árbore -que algúns o mencionan só como "unha mata grande"- atópase abundantemente nas planicies superiores de San Ambrosio, e tamén se acha en San Félix, no cerro Amarelo, aínda que en forma moi escasa. O comandante Ramón Vidal Gormaz expresa no seu informe que en San Félix" é a maior de todas as plantas e que adquire as proporcións dun arbusto, dun metro de altura cando máis".
Arbustos
As especies arbustivas, pola súa banda, non exceden dos 50 a 80 cm de altura.
Herbas
As herbas son todas anuais, agás unha que é perenne.
Fauna
En canto á fauna das illas Desventuradas, podemos dicir que esta presenta seis especies residentes de aves mariñas e, comprobadamente, só dúas de aves terrestres.
Aves mariñas
Respecto das primeiras, cabe sinalar que catro das súas especies son comúns coas da illa de Pascua e tres coas da illa Salgas e Gómez, coincidencia que curiosamente é maior que a existente coa avifauna do arquipélago de Juan Fernández, a pesar de ser este máis próximo. As aves máis comúns nas Desventuradas son o piquero branco, as fardelas e diversos gaviotins. Ademais atópase alí o petrel de Kermadec. O piquero branco é sen dúbida a máis abundante en San Félix, onde se reproduce entre agosto e febreiro. Os seus niños se atopan dispersos tanto na planicie como nos fondos planos das crebadas protexidas do vento. Tamén se observan alí -do mesmo xeito que en San Ambrosio- as tixeiretas e o gaviotín de San Félix. Segundo un autor, e referíndose a certa mortaldade comprobada de aves mariñas, "a introdución do gato doméstico pola tripulación da goleta pesqueira San Félix, antes de 1960, parecen ser a causa directa desa mortaldade", agregando que, "como non hai máis auga que orballos ocasionais e as herbas son moi escasas, o gato probablemente mate aves mariñas para aproveitar o sangue e a auga contidas nos seus vísceras e satisfacer as súas necesidades hídricas, xa que nos cadáveres só o contido visceral está ausente".
Aves terrestres
No que se refire ás aves terrestres, nas illas -e máis propiamente en San Ambrosio-, existe só unha especie de falcón ("Falco sparverius") e, aínda que outras especies tales como o zorzal, o ibis de pescozo abrancazado e garzas foron comunicadas por observadores pouco expertos, en todo caso está comprobada a existencia do queltehue.
Artrópodos
Respecto da fauna de artrópodos, só existen estudos relativos a San Ambrosio, en que se constata a existencia de 74 especies de insectos, 7 de arácnidos, 2 de pseudoescorpións, 20 de ácaros, dous de isópodos e 2 de quilópodos.
Pinnípedes
Nestas illas existen diversas especies de pinnípedes, entre eles o lobo fino de Juan Fernández-,coñecido tamén como "lobo de dous pelos", que é o de maior valor comercial.
Caza desmesurada
Respecto diso, os datos históricos e os rexistros contemporáneos demostran que este lobo habita en forma exclusiva en Juan Fernández e nas Desventuradas. Na época en que ambos os arquipélagos foron descubertos, algunhas das súas praias e roqueríos atopábanse ateigados destes animais, o que prontamente desatou o interese pola explotación comercial das súas peles e do seu aceite, sobre todo, nun principio, en Juan Fernández, onde foron cazados por centenares de miles. Posteriormente e ante o virtual esgotamento dos lobos en devandito lugar, os cazadores fixérono en San Félix e San Ambrosio, cuxas colonias destes animais probablemente víronse incrementadas ante a súa natural emigración a estas illas ante a persecución de que eran obxecto. Con todo, como era de esperar, os cazadores non tardaron en chegar a elas, onde tamén cazaron lobos por miles, facendo declinar notablemente a súa poboación.
Un estudo baseado en datos obtidos de diversos autores, determinou que en 1792 o capitán J. Roberts, a bordo da fragata Jefferson obtivo 13.000 peles nas Desventuradas; que o capitán Colnett -a quen xa mencionamos- en 1793 ou 1794, obtivo sal nas illas Galápagos "para salgar peles en San Félix e San Ambrosio"; que o capitán D. Greene, a bordo da fragata Neptune, logrou obter 35.000 peles en San Ambrosio no ano 1798, e que, en 1801, lobeiros dos Estados Unidos "cazan en gran número" en ambas as illas.
O anterior determinou que, xa na primeira metade do século XIX o negocio das peles deixase de ser rendible, pois montar unha expedición para obter só algunhas ducias de peles non resultaba lucrativo. A explotación chegou a tal extremo que houbo un momento que a especie estimouse extinguida. Con todo, un censo efectuado por científicos en 1970, determinou a existencia de 459 animais en Juan Fernández e, catro meses despois, nunha viaxe efectuada ás illas Desventuradas no R/V Hero, "só en San Ambrosio avistáronse dous animais xuvenís, logo dun século e medio que non se tiña noticias deles".
Posteriormente, en outubro de 1977, observáronse en San Ambrosio ao redor de 300 lobos finos, especificamente no lugar denominado polos pescadores baía "Punta de Lanza". Aínda que as autoridades nacionais ditaron algunhas normas de carácter xurídico tendentes a protexer á especie, aínda é obxecto de caza eventual por pescadores, a pesar de que se encontra internacionalmente inscrita no rexistro de especies en perigo de extinción.
Peixes
Rexístranse 28 especies distintas de peixes, repartidas en 19 familias. Cinco das especies son compartidas coa illa de Pascua e o 70% desta fauna é común coa de Juan Fernández. Entre os peixes que se atopan nestas augas, pódense mencionar atún, bacallau, corvinilla, anguía, jerguilla, xurelo, agujilla e tollo. Tamén ven frecuentemente peixes voadores, como así mesmo, golfiños de ventre branco.
Lagosta
Especial mención merece a existencia nestas illas de lagostas de mar, cuxo alto valor comercial determina que en certos períodos do ano arriben, especialmente a San Ambrosio, pescadores que se instalan alí por tempadas. Estas lagostas difiren de as de Juan Fernández, sendo a súa coloración vermella alaranxada moito máis acentuada e o seu tamaño medio moito maior, probablemente, isto último, debido á súa explotación menos intensa.
As Cortes, Ortoño, Ames
As Cortes é un lugar da parroquia de Ortoño no concello coruñés de Ames na comarca de Santiago. Segundo o INE en 2009 tiña 52 habitantes (23 homes e 29 mulleres).
Grupo de Teatro Airiños
O Grupo de Teatro Airiños é unha compañía de teatro de afeccionados da parroquia de Asados (Rianxo), sendo a compañía de teatro máis veterana das actuais galegas.
Historia
Foi creado en 1933 por uns curmáns de Castelao, vinculado ao Centro Galeguista da parroquia. A primeira obra representada foi A retirada de Napoleón, de Xavier Prado Lameiro.
Trala guerra civil española retomouse a actividade, procurando representar obras en lingua galega. En 1960 representaron a peza A fiestra valdeira de Rafael Dieste, cando o autor aínda estaba no exilio.
Trala fin do franquismo a compañía representou Os vellos non deben de namorarse de Castelao, e ao pouco a compañía asentouse no local do Centro Cultural Simón Varela, fundado neses anos.
En 2008, coincidindo co 75 aniversario, recibiu un premio da Asociación Alexandre Bóveda da Coruña «pola súa defensa do idioma e a cultura galega durante máis de tres cuartos de século». Nese mesmo ano publicouse o libro Cadro Artístico Airiños: 75 anos, que recibiu os premios de edición Anuaria e Desing & Desing no 2009. Tamén no 2009 a compañía recibiu o premio do Sereno de Bronce de Barbantia na sección de iniciativa cultural no Barbanza.
Serra Nevada
200px|miniatura|dereita|Serra Nevada desde a [[Vega de Granada, 29 de xaneiro de 2006.]] miniatura|300px|Situación da Serra Nevada na [[Península Ibérica.]] Serra Nevada é un macizo montañoso pertencente ao conxunto da Cordilleiras Béticas, concretamente aos sistemas Penibéticos. Está situada en Andalucía, España, e esténdese desde o centro-sueste da provincia de Granada e parte do suroeste da provincia de Almería. No ano 1986 foi declarada Reserva da Biosfera pola UNESCO e no 1999 foi declarada Parque Nacional polos seus valores botánicos, paisaxísticos e naturais. É o macizo montañoso máis alto de toda Europa occidental despois dos Alpes. A súa altitude máxima atópase no pico Mulhacén, de 3.482 metros.
Historia e orixe do nome
Existen referencias á Serra Nevada desde a antigüidade. Plinio o Vello xa mencionou no século I a existencia do monte Solarius na zona fronteiriza entre as provincias romanas hispanas da Bética e a Tarraconense. Durante a época visigoda, Isidoro de Sevilla falou do monte Solorio, derivada de mont Oriens, «monte no que loce o sol antes de saír». Máis adiante, diversos autores islámicos a mencionan, denominándoa uns Yabal Sulayr (monte do Sol e do Aire), Yabal-al-Tay (monte da Neve) e outros simplemente Sulayr. Outras denominacións posteriores foron monte do Sol, do Aire e do Sol, da Neve e tamén Serra da Xeada, sendo a partir do século XVIII bautizada como é coñecida hoxe: Serra Nevada.
Durante o século XVI foi escenario da Rebelión das Alpujarras. Posteriormente, no século XVIII marca o inicio de diversas expedicións, nas que, influídos polo espírito da Ilustración, comezouse a explorar sistematicamente a serra. Así, sobresaen a dirixida polo marqués da Ensenada, á que seguiron outras protagonizadas por importantes científicos, especialmente botánicos, biólogos e xeólogos. Estes comezaron a describir nas súas obras a importantísima riqueza natural da serra. Autores como Washington Irving establecéronse nas súas inmediacións no século XIX. A finais deste, Ángel Ganivet, naquel tempo cónsul de España en Finlandia, comentou nalgún dos seus escritos que a serra podería converterse na «Finlandia andaluza», pola existencia de neve máis de 6 meses ao ano. Xa no século XX, o escritor e hispanista británico Gerald Brenan adicou a súa obra Al sur de Granada a inmortalizar a máis significativa das comarcas da serra, a Alpujarra.
Ligazóns externas
Información
Datos bioclimáticos
Factor V
O factor V (factor cinco) de coagulación é unha proteína do sistema de coagulación do sangue, que en raras ocasións pode aparecer co nome de proacelerina ou factor lábil. A diferenza da maioría dos factores de coagulación, esta proteína non é encimaticamente activa senón que funciona como cofactor. A deficiencia deste factor causa unha predisposición ás hemorraxias, mentres que algunhas mutacións (a principal é a mutación factor V de Leiden) predispón á trombose.
Historicamente, á forma activada do factor V (hoxe factor Va) se lle dera o nome de factor VI, que se consideraba daquela un factor distinto, ata que se descubriu a súa identidade e o termo deixou de usarse.
Xenética
O xene do factor V está localizado no cromosoma 1 humano (1q23). Está xenomicamente relacionado coa familia das multicobre oxidases, e é homólogo do factor VIII de coagulación. O xene abrangue 70 kb, consta de 25 exóns, e a proteína resultante ten unha masa molecular relativa de aproximadamente 330 kDa.
Estrutura
A proteína factor V consta de seis dominios: A1-A2-B-A3-C1-C2.
Os dominios A son homólogos dos dominios A da proteína que se une ao cobre ceruloplasmina. Un ión cobre únese na interface A1-A3 e A3 interacciona co plasma.
Os dominios C pertencen á familia do dominio de discoidina de unión a fosfolípidos, e o dominio C2 media a unión a membranas. O dominio B C-terminal actúa como cofactor para a activación da proteína C anticoagulante pola proteína S.
Fisioloxía
A síntese do factor V ocorre no fígado, principalmente. A molécla circula no plasma como unha molécula dunha soa cadea cunha vida media de 12–36 horas.
O factor V pode unirse a plaquetas activadas e é activada pola trombina. Na súa activación o factor V é dividido en dúas cadeas (pesada e lixeira, con masas moleculares de 110 000 e 73 000, respectivamente), que non están unidas de modo non covalente entre si polo calcio. O factor V activado (chamado FVa) é un cofactor do complexo da protrombinase: O encima factor X activado (FXa) require calcio e factor V activado para converter a protrombina en trombina na membrana da superficie celular.
O factor Va é degradado pola proteína C activada, un dos principais inhibidores fisiolóxicos da coagulación. En presenza de trombomodulina, a trombina actúa diminuíndo a coagulación ao activar a proteína C; por tanto, a concentración e a acción da proteína C son determinantes importantes no bucle de retroalimentación negativa por medio do cal a trombina limita a súa propia activación.
Papel en enfermidades
Coñécense varios trastornos hereditarios do factor V. A deficiencia está asociada cunha rara forma leve de hemofilia (denominada parahemofilia ou parahemofilia de Owren), cuxa incidencia é aproximadamente de 1:1 000 000 persoas. Hérdase de forma autosómica recesiva.
Historia
Ata o descubrimento do factor V, considerábase que a coagulación era causada por catro factores: calcio (IV) e tromboquinase (III) actuando xunto coa protrombina (II) para producir fibrinóxeno (I); este modelo fora ideado por Paul Morawitz en 1905.
A suxestión de que podería haber un factor adicional fíxoa o Dr. Paul Owren (1905–1990), un médico noruegués, durante as súas investigacións da tendencia a sufrir hemorraxias dunha muller que sufría de hemorraxias nasais e menorraxia (excesiva hemorraxia menstrual) durante a maior parte da súa vida, atopou que tiña un tempo de protrombina prolongado, o que aparentemente suxería ou ben que a deficiencia de vitamina K ou ben a enfermidade hepática crónica orixinaban unha deficiencia de protrombina. Porén, ningunha das posibilidades era a correcta, e Owren demostrou isto ao corrixir a anormalidade con plasma do que se extraera toda a protrombina. Usando o soro desta muller como índice, atopou que o factor "perdido", que el denominou V (os números do I ou IV xa foran usados no modelo de Morawitz), tiña características particulares. A maioría das investigacións foron realizadas durante a Segunda guerra mundial, e aínda que Owren publicou os seus resultados en Noruega en 1944, non puido publicalas internacionalmente ata que rematou a guerra. O artigo apareceu finalmente na revista The Lancet en 1947.
Owren inicialmente pensou que o factor V (factor lábil ou proacelerina) activaba outro factor, ao cal el nomeou factor VI. O factor VI é o que aceleraba a conversión da protrombina en trombina. Descubriuse despois que o factor V era "convertido" (activado) pola propia trombina, e posteriormente viuse que o factor VI era simplemente a forma activada do factor V (hoxe chamada factor Va).
A secuencia de aminoácidos completa da proteína foi publicada en 1987. En 1994 describiuse o factor V de Leiden, resistente á inactivación pola proteína C, esta anormalidade é a causa xenética máis común da trombose.
Interaccións
O factor V presenta interaccións coa proteína S.
Frank Ocean
Chistopher Francis “Frank” Ocean, nado como Christopher Edwin Breaux ; Nova Orleáns, Luisiana, 28 de outubro de 1987, é un cantante e compositor estadounidense, considerado por amplos medios musicais como un dos mellores artistas da década de 2010. Ocean embarcouse na súa carreira musical como compositor para varios artistas prominentes, incluíndo John Legend, Justin Bieber e Brandy. En 2010 converteuse en membro do colectivo de hip hop alternativo Odd Future. Ocean posteriormente lanzou a súa primeira mixtape, Nostalgia, Ultra, que recibiu un recoñecemento unánime da crítica. Os singles “Novacane” e “Swim Good” conseguiron éxito nas listas. En 2012, Frank terminou en segundo lugar na enquisa de Sound of 2012, da BBC.
O seu álbum debut, Channel Orange, foi lanzado en xullo de 2012, recibindo críticas moi positivas, e foi promocionado por tres singles: "Thinkin Bout You”, “Pyramids” e “Sweet Life”. En 2016, Ocean publicou o álbum visual Endless e o seu segundo álbum de estudio Blonde, tras varios anos de retrasos.
Primeiros anos
Ocean naceu como Christopher Edwin Breaux o 28 de outubro de 1987, en Long Beach, California. Cando tiña arredor de cinco anos de idade, el e a súa familia desplazáronse a vivir a Nova Orleans, Luisiana.
Medrou baixo a influencia do jazz local e escoitando os CD’s de súa nai, incluíndo álbums de Céline Dion, Anita Baker ou a banda sonora do Fantasma da Ópera. Na súa mocidade, fixo tarefas de barrio e gardaba os cartos que conseguía para alugar tempo no estudio. Máis tarde, inscribiuse na Universidade de Nova Orleans e trasladouse á súa residencia en 2005. Pouco despois de inscribirse na universidade, o Furacán Katrina sacudiu Nova Orleans e trasladouse á Universidade de Luisiana en Lafayette.
2005-11: Inicios nos Ánxeles e mixtape
En 2005, o furacán Katrina golpeou a cidade natal de Ocean, Nova Orleáns, e o estudio de gravación no que el grababa a súa música foi destruído pola auga da inundación e o saqueo. Para continuar coa gravación de música, trasladouse aos Ánxeles destinado a permanecer durante só seis semanas, pero decidiu quedar máis tempo e desenvolver a súa carreira musical despois de establecer contacto con persoas relacionadas coa industria musical. Gravou algúns demos no estudio dun amigo. Despois de conseguir un acordo de composición, Ocean comezou a traballar con outros produtores e escribiu cancións para artistas como Justin Bieber, John Legend e Beyoncé. Tamén traballou con artistas como Nas e Pharrell Williams. Máis tarde, Ocean uniuse ao colectivo de hip hop alternativo dos Ánxeles, Odd Future, a quen coñeceu en 2009. A súa amizade co membro Tyler, The Creator, revitalizou a composición de Ocean. A finais de 2009, atopouse co compositor e produtor Tricki Stewart, quen lle axudou a asinar un contrato con Def Jam Recordings como artista en solitario.
En xuño de 2011, Ocean revelou que ía traballar no próximo álbum de colaboración de Kanye West e Jay-Z, "Watch The Throne". Ocean co-escribiu e participou en dúas pistas do álbum: “No Church in the Wild” e “Made in America”.
2012-14: Channel ORANGE
Ocean publicou a arte de cuberta do que sería o seu primeiro single do seu álbum debut: “Thinkin Bout You”. Revelouse que a canción sería lanzada a plataformas dixitais o 10 de abril de 2012. Porén, un mes antes, unha versión remasterizada da canción foi filtrada.
En 2012, Frank lanzou o seu primeiro álbum de estudio Channel Orange, que recibiu críticas moi positivas por parte dos críticos. O álbum outorgoulle seis nomeamentos aos Grammys e foi acreditado por algún compositores como unha proposta de R&B diferente e difícil. Considerado como o primeiro lanzamento comercial de Ocean, Channel Orange conta con cancións non convencionais que destacan pola súa narración e comentario social, e unha fusión musical densa que se basea en hip hop, soul e R&B. As cancións sobre o amor non correspondido, en particular, recibiron a maior atención, e parte polo anuncio de Ocean antes do lanzamento do álbum, cando confesou que o seu primeiro amor foi un home, revelando a súa bisexualidade. O anuncio foi noticia a nivel mundial, e algún críticos compararon o seu impacto cultural ao de David Bowie cando revelou que era bisexual en 1972.
Channel Orange debutou número dous en Billboard 200 e vendeu un total de 131 000 copias na súa primeira semana. A mayoría das súas vendas na primeira semana eran copias dixitais de iTunes, mentres que aproximadamente 3 000 das vendas eran copias físicas. O 30 de xaneiro, Channel Orange foi certificado ouro pola Asociación de Industria Discográfica dos Estados Unidos (RIAA). En setembro de 2014, segundo Nielsen SoundScan, vendéronse un total de 621 000 copias.
2015-presente: Endless e Blonde
En febreiro de 2013, Ocean confirmou que comezara a traballar no seu segundo álbum de estudio, revelando que sería outro álbum conceptual. Tamén confirmou que estaba a traballar con Tyler, The Creator, Pharrell Williams e Danger Mouse. Máis tarde declarou que o álbum estaba sendo influenciado por The Beach Boys e The Beatles.
O 10 de marzo de 2014, lanzouse a canción “Hero” para a súa descarga gratuíta en SoundCloud, e foi unha colaboración con Mick Jones, Paul Simonon e Diplo.
O 18 e 19 de agosto, a transmisión en vivo foi acompañada de música e a medianoite un enlace de Apple Music foi dirixido a un proxecto chamado Endless. Endless é un proxecto diferente a Boys Don’t Cry, e trátase do álbum visual de Frank Ocean.
O 20 de agosto, Ocean publicou o seu terceiro álbum de estudio, Blonde.
Talento artístico
As composicións de Ocean tratan temas de amor, anhelos, roxelos e a nostalxia. Certas composicións de Channel Orange aluden á experiencia de Ocean cun amor non correspondido.
Frank Ocean descríbese a si mesmo como “un barítono, con momentos de tenor”.
Vida persoal
No seu aniversario en 2010, cambiou o seu nome a Christopher Francis Ocean. O cambio rumoréase que está inspirado na película de 1960 Ocean’s 11. O cambio de nome estaba en progreso, pero o 23 de abril de 2015, Ocean cambiou exitosamente o seu nome legal a Frank Ocean.
Ocean é abertamente bisexual. O 4 de xullo de 2012, publicou unha carta aberta no seu blog de Tumblr describindo os sentimentos non correspondidos que tiña cara a outro mozo cando tiña 19 anos de idade, citándoo como o seu primeiro amor verdadeiro. Tamén utilizou o seu blog para agradecer ao home pola súa influencia, e tamén deu as grazas a súa nai e outros amigos, expresándose a si mesmo como “un home libre”.
Beyoncé e Jay-Z amosaron apoio a Ocean despois do seu anuncio, e membros da industria de hip hop responderon positivamente ao anuncio. Tyler, The Creator tamén tuiteou o seu apoio cara a Ocean.
O 31 de decembro de 2012, Ocean foi detido no condado de Mono, California, por exceso de velocidade. Nunha busca os axentes de policía atoparon uns poucos gramos de marihuana. Foi citado por posesión e por conducir sen carné de conducir.
Ocean é cristiano.
Recentemente, Ocean deixou fóra dos Grammys os seus dous últimos álbums, Blonde e Endless, ao non ter sido presentados a competencia para o premio.
Mixtapes
Nostalgia, Ultra (2011)
Álbums de estudio
•	Blonde (2016)
Álbums visuais
•	Endless (2016)
Premios Grammy
Os premios Grammy son outorgados anualmente pola Academia Nacional de Gravación das Artes e Ciencias dos Estados Unidos á excelencia musical, e son considerados os premios máis importantes da industria musical. Ocean foi premiado con dous grandes galardóns e foi candidato un total de oito veces.
Barakaldo
Barakaldo é unha cidade e concello de Biscaia, no País Vasco (España). Forma parte da comarca do Gran Bilbao, na marxe esquerda de ría do Nervión-Ibaizabal. Con 100 061 habitantes en 2011, é a localidade biscaíña máis habitada logo de Bilbao e a cuarta vasca por detrás das capitais de provincia.
Etimoloxía
Existen teorías que apuntan a outras orixes. Por exemplo, crese que a primeira parte Bara provén de Ibar(ra) (veiga), que por dexeneración puido perder o seu i inicial. Respecto da segunda parte kaldo, hai quen opina que deriva directamente do español caldo, aínda que o máis probable, segundo esta teoría, é que sexa unha dexeneración do vocábulo galdua (perdida). Xa que logo, barakaldo significaría Ibarra galdua, ou o que é o mesmo, «a veiga perdida». Carlos de la Plaza coincidía en sinalar que Bar- proviría de ibar, e -aldo de alde, pero engadía ademais o lexema cai (kai, peirao) interpretando o nome como "peirao da zona da veiga". O escritor local Carlos Ibáñez rexeita esta interpretación, aducindo que na ribeira esquerda do Nervión-Ibaizabal á altura de Barakaldo non habería peiraos en épocas anteriores á aparición do nome. Pola súa banda, Ibáñez apunta unha posible relación entre o nome de Barakaldo e as palabras barakulloa, barakulua ou barekukuilo, "caracol".
Xeografía
Hai catro ríos que bañan o concello e que fan de límites físicos cos concellos lindeiros. Estes son: Nervión, Galindo, Cadagua e Castaños.
O seu relevo é relativamente ondulado, con montañas de pequena altura, entre as que destacan o Apuko (560 m.), pico Argalario (513 m.), Peñas Blancas (462 m.), Arroletza (456 m.), Burzako (443 m.) e Sasiburu (390 m.), aínda que tamén o nome de Sasiburu toma toda a serra ao que pertencen todos excepto o Argalario.
O clima é típico biscaíño, con suaves veráns, inverno prolongado e bo outono. A súa temperatura media anual é de 14 °C entre un mínimo anual de 8 °C e un máximo de 18 °C. Os ventos dominantes son de compoñente noroeste e as precipitacións alcanzan unha media anual de 1211,4 mm.
Historia
246px|miniatura|dereita|Igrexa de Santa Teresa, no barrio de Bagatza Nos últimos anos, a cidade pasou de ser un municipio industrial a se converter en núcleo de servizos. As antigas instalacións de Altos Hornos de Vizcaya (AHV) deron paso á Feira antes mencionada. Outras áreas importantes do municipio son agora o parque comercial "Mega Park Barakaldo" -tamén antes mencionado- un Xardín Botánico, varias zonas peonís, parques municipais, residencias para a terceira idade, rexeneración de antigos barrios (Deserto, Beurko), paseos, prazas, polideportivos etc.
Os autores coinciden en que os comezos da historia de Barakaldo habería que situalos nas actividades bélicas dos cántabros e as súas loitas cos romanos e as tribos veciñas. O historiador Plinio o Vello situaba a rexión das nove cidades dos cántabros ao oeste do Nervión (posible fronteira natural entre Cantabria e os Autrigones), entre as que podería estar incluído Barakaldo, por ser bañado por ría na súa marxe esquerda nunha zona moi próxima á súa saída ao mar.
Segundo escribe Lope García de Salazar no seu libro Bienandanzas e Fortunas, "a terra de Varacaldo é de antigüidade de tempo inmemorial". Con todo, o primeiro documento coñecido que fai referencia a Barakaldo data do ano 1051, e é a carta de doazón do Mosteiro de Axpe de Busturia a San Millán de la Cogolla que fan os Condes de Biscaia, Iñigo e Toda. Nesa carta menciónase a Lope Velázquez (Blázquez nalgúns textos), que ostentaba o título de Señor de Barakaldo.
Barakaldo era no século XIII unha aldea agrícola, pero sobre todo, debido á súa situación privilexiada próxima á zona mineira de Triano e aos seus ríos Cadagua, Castaños e Galindo, podía dar saída por terra e por mar aos produtos mineiros que se obtiñan na zona. Posto que reunía as condicións idóneas, e algúns lugares veciños non podían dedicarse a iso, a saída do mineral da zona pasaba por esta aldea, o que ocasionou a existencia de moitos muíños e ferrerías na zona do Regato e na zona de Iráuregui.
Cando no ano 1300 se promulgou a carta de Bilbao, o comercio barakaldés saíu prexudicado en favor do da capital, e cando se promulgou a de Portugalete, vinte e dous anos despois, seguían mellorándose os dereitos da capital en prexuízo dos dos elizate. Ademais, e segundo avanzaba no tempo, Barakaldo continuou enfrontándose a Bilbao por motivos económicos e comerciais, aínda que ben é certo que non podía competir con el nin coas Vilas.
Liberalismo
miniatura|Figuras alegóricas do [[Monumento á Constitución de 1812 en Cádiz.]] O liberalismo é unha corrente de pensamento filosófica e unha ideoloxía que ten a liberdade e igualdade fronte á lei como o principais valores políticos e baséase nunha fe optimista na natureza e na súa crenza da razón, ten a súa orixe na Ilustración europea e enfatiza os dereitos individuais, preconiza unha sociedade baseada na liberdade de pensamento, na limitación do poder, no goberno da lei, no libre mercado que soporte a empresa privada e nun sistema transparente de goberno no cal se protexan os dereitos de todos os cidadáns. O radicalismo é unha ideoloxía liberal progresista nalgúns países difícil de distinguir dos liberalismo clásico.
Así mesmo o liberalismo é unha filosofía política e moral baseada nos dereitos do individuo, a liberdade, o consentimento dos gobernados, a igualdade política e a igualdade ante a lei. Os liberais defenden diversos puntos de vista en función da súa interpretación destes principios, pero en xeral apoian a propiedade privada, a economía de mercado, os dereitos individuais (incluídos os dereitos civís e os dereitos humanos), a democracia liberal, o laicismo, o estado de dereito, a liberdade económica e a liberdade política, a liberdade de expresión, a liberdade de prensa, a liberdade de reunión e a liberdade relixiosa, goberno constitucional, dereitos de privacidade, e normativa sobre o papel da tecnoloxía nos sectores privado e público. O liberalismo cítase con frecuencia como a ideoloxía dominante da historia moderna.
Barakaldo
Historia
Cando se inicia o desenvolvemento industrial en Biscaia, comezan a ter grande importancia as ferrerías, e as de Barakaldo elaboraban o mineral de ferro extraído da zona de Triano (eran moi importantes as minas de Somorrostro). Pero novamente as envexas e disputas comerciais se conxuraron contra a vila. Non soamente eran Bilbao e as Vilas; tamén xurdían continuos conflitos cos concellos de San Salvador del Valle, Santurtzi e Sestao (que formaban o chamado grupo dos Tres Concellos), que se opoñían a esa explotación. Ao final, só lle quedaron a Barakaldo os labores de carga e descarga dos minerais.
Liberalismo
O liberalismo converteuse nun movemento político distinto no século das luces, gañando popularidade entre os filósofos e economistas de occidente. O liberalismo pretendía substituír as normas de privilexio hereditario, relixión de estado, monarquía absoluta, dereito divino dos reis e conservadurismo tradicional pola democracia representativa, o estado de dereito e a igualdade ante a lei. Os liberais tamén acabaron coas políticas mercantilistas, monopolios reais e outras barreiras comerciais, promovendo no seu lugar o libre comercio e a mercantilización. A miúdo atribúese ao filósofo John Locke a fundación do liberalismo como unha tradición distinta baseada no contrato social, argumentando que cada home ten dereito natural a a vida, a liberdade e a propiedade, e os gobernos non deben violar estes dereitos. Mentres que a tradición liberal británica fixo fincapé na expansión da democracia, o liberalismo francés fixo fincapé no rexeitamento do autoritarismo e está vinculado a construción nacional.
Barakaldo
Historia
Ademais dunha cuestión dinástica e de política xeral, nas guerras carlistas se dirime un asunto de fonda transcendencia económica e social: o da liberalización na extracción do mineral de ferro e o seu libre comercio, fronte a quen defendían o sistema tradicional vinculado á propiedade e o uso comunal. A última das guerras significase o fin dos Foros, a posibilidade da apropiación privada das explotacións, e o seu comercio masivo cara a Inglaterra, primeira etapa na acumulación de capitais privados que nun segundo estadio poñerán en marcha as grandes instalacións siderúrxicas, os estaleiros etc.
Economía
A economía da localidade caracterizouse hai séculos pola agricultura, a gandería, e especialmente as ferrarías, que transformaban o ferro das minas próximas. Posteriormente, no século XIX, as ferrerías deron paso á industria siderometalúrxica, destacando a empresa Altos Hornos de Vizcaya, actualmente desaparecida.
Liberalismo
Líderes da Revolución Gloriosa británica de 1688, da Revolución Americana de 1776 e da Revolución Francesa de 1789 utilizaron a filosofía liberal para xustificar o derrocamento armado da soberanía real. No século XIX establecéronse gobernos liberais en Europa e América do Sur, e consolidouse xunto ao republicanismo nos Estados Unidos. Na época vitoriana, en Gran Bretaña, utilizouse o liberalismo para criticar ao poder político, apelando á ciencia e á razón en nome do pobo. Durante o século XIX e principios do XX, o liberalismo no imperio otomán e Oriente Próximo influio en períodos de reforma, como nos períodos Tanzimat e Al-Nahda, e no auxe do constitucionalismo, o nacionalismo e o secularismo. Estes cambios, xunto con outros factores, contribuíron a crear unha sensación de crise no seo do islam, que perdura ata os nosos días e que conduce ao renacemento islámico. Antes de 1920, os principais opoñentes ideolóxicos do liberalismo eran o comunismo, o conservadorismo e o socialismo; O liberalismo enfrontouse entón a importantes desafíos ideolóxicos por parte do fascismo e o marxismo-leninismo como novos opoñentes. Durante o século XX, as ideas liberais estendéronse aínda máis, especialmente na Europa Occidental, xa que as democracias liberais resultaron vencedoras nas dúas guerras mundiais.
Barakaldo
Economía
Actualmente é unha localidade dedicada ao sector servizos. En 2005 abriuse o maior parque comercial da zona norte da península, "Mega Park Barakaldo" -que dispón dunha superficie comercial de 137 000 m²- tamén dispón doutro gran centro comercial e de lecer "Max Center", que se abriu a mediados da década dos 90, e posteriormente se ampliou creándose outro complexo chamado "Max Ocio". Estes grandes proxectos contaron coa oposición da maioría de pequenos e medianos comerciantes xa establecidos na zona. Para rematar, pódese mencionar que se atopa en proxecto de aprobación a futura construción dun parque temático xunto á beira da Ría.
Liberalismo
Os liberais buscaron e estableceron unha orde constitucional que valoraba importantes liberdades individuais, como a liberdade de expresión e a liberdade de asociación; un poder xudicial independente e xuízo con xurado público; e a abolición dos privilexios da aristocracia. As ondas posteriores de pensamento e loita liberais modernos estiveron fortemente influídas pola necesidade de ampliar os dereitos civís. Os liberais avogaron pola igualdade racial e de xénero no seu empeño por promover os dereitos civís, e os movementos polos dereitos civís mundiais do século XX lograron varios obxectivos cara a ambas as metas. Outros obxectivos a miúdo aceptados polos liberais son o sufraxio universal e o acceso universal á educación. En Europa e América do Norte, o establecemento do liberalismo social (a miúdo chamado simplemente liberalismo nos Estados Unidos) converteuse nun compoñente clave para a expansión do estado do benestar. Na actualidade, os partidos liberais seguen exercendo o poder e influíndo en todo o mundo. Os elementos fundamentais da sociedade contemporánea teñen raíces liberais. As primeiras ondas do liberalismo popularizaron o individualismo económico á vez que ampliaban o goberno constitucional e a autoridade parlamentaria.
Filosofía
O liberalismo -como corrente política e como tradición intelectual- é sobre todo un fenómeno moderno que comezou no século XVII, aínda que algunhas ideas filosóficas liberais tiveron precursores na antigüidade clásica e na China Imperial. O Emperador romano Marco Aurelio encomiou "a idea dunha política administrada con respecto á igualdade de dereitos e á igualdade de liberdade de expresión, e a idea dun goberno real que respecta sobre todo a liberdade dos gobernados". Os estudosos tamén recoñeceron moitos principios familiares aos liberais contemporáneos nas obras de varios sofistas e na Oración fúnebre de Pericles. A filosofía liberal é a culminación dunha extensa tradición intelectual que examinou e popularizou algúns dos principios máis importantes e controvertidos do mundo moderno. A súa inmensa produción académica caracterizouse por conter "riqueza e diversidade", pero esa diversidade significou a miúdo que o liberalismo se presente en diferentes formulacións e supoña un reto para calquera que busque unha definición clara.