cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Eleccións xerais de Suráfrica de 1994
Asembleas provinciais
160px|thumb|dereita|O presidente [[Frederik de Klerk|De Klerk fixo campaña electoral na barriada negra de Soweto.]] 170px|thumb|dereita|«Tokyo» Sexwale (aquí, en fotografía de 2007) foi elixido primeiro ministro da importante provincia de [[Gauteng|Pretoria-Witwatersrand-Vereeniging.]] 140px|thumb|dereita|[[Jacob Zuma (ANC) foi derrotado por Inkatha en KwaZulu-Natal.]] 130px|thumb|dereita|[[Allan Boesak (ANC) foi derrotado polo PN no Cabo Occidental.]] Durante as negociacións previas debateuse a adopción dun sistema federal ou, incluso, confederal. Finalmente acordouse dotar dunha importante autonomía ás provincias. Para modificar o seu ámbito de competencias requeríase unha maioría especial no parlamento. O ANC aceptou finalmente as demandas de autonomía provincial efectuadas por outros partidos. Como as antigas provincias de Transvaal e O Cabo foron consideradas demasiado grandes, dividiuse cada unha delas en tres máis pequenas.
O ANC fíxose co control de sete das nove asembleas provinciais, incluída a de Pretoria-Witwatersrand-Vereeniging, a maior de todas. O seu novo primeiro ministro, Gabriel «Tokyo» Sexwale —como Mandela, un antigo inquilino da prisión da Illa Robben—, gozaba de gran popularidade e deu mostras dun notable talante negociador. Inkatha impúxose en KwaZulu-Natal e o PN venceu no Cabo Occidental. Aínda que Jacob Zuma (ANC) denunciou que o triunfo de Inkatha se debía a fraude electoral, finalmente acabou aceptando o resultado oficial e formou parte dun goberno de coalición encabezado por Frank Mdlalose.
Senado
O Senado foi elixido de forma indirecta. Cada unha das nove asembleas provinciais elixiu dez senadores —un número idéntico para todas pese ás notables diferenzas de poboación existentes entre elas— de forma proporcional á representación de cada partido. O ANC conseguiu maioría tamén nesta cámara. O Congreso Panafricano e o Partido Demócrata Cristián Africano quedaron excluídos desta cámara alta.
Tras a aprobación da nova constitución o 4 de febreiro de 1997, o Senado converteuse no Consello Nacional das Provincias (NCOP), unha nova cámara alta. A súa composición política seguiu sendo a mesma, pero os membros dividíronse n en delegados permanentes e especiais.
Os partidos máis representativos
150px|thumb|dereita|Bandeira do [[Congreso Nacional Africano|ANC.]]
Congreso Nacional Africano
O interracial ANC presentouse ás eleccións integrando na súas listas o seu tradicional aliado, o Partido Comunista Surafricano. Fixo campaña prometendo a supresión das desigualdades do apartheid, crear unha asistencia médica universal, ofrecer mellores oportunidades laborais, mellorar a educación, realizar un ambicioso plan de edificación de vivendas e mellorar a subministración de electricidade e auga nas zonas rurais e noos townships.
O partido xustificou a súa condición de favorito. O seu triunfo co 62,65 % dos votos e 252 asentos na Asemblea Nacional resultou esmagador. Só grazas ao sistema electoral proporcional non conseguiu a maioría dos dous terzos que se pactara para poder aprobar a nova constitución, o que se considerou positivo para a integración de todos os sectores sociais. Obtivo un amplo apoio de cidadáns de todos os grupos étnicos e clases sociais. Ademais, impúxose en sete das nove asembleas provinciais; en Transvaal Setentrional con máis do 90 % dos votos.
En xeral, o ANC obtivo máis apoios nas cidades que no campo, onde era percibido como un partido ateo e violento. Ademais, desconfiábase do seu candidato a primeiro ministro do Cabo Occidental, Allan Boesak, un clérigo cun comportamento adúltero que era de coñecemento público. Tamén o medo ao desemprego de sectores antes privilexiados xogou na súa contra. Aínda así, todos estes factores non evitaron a súa contundente vitoria.
130px|thumb|[[Thabo Mbeki abandonou o SACP.]]
Partido Comunista
O Partido Comunista Surafricano (SACP) presentouse ás eleccións dentro das listas do ANC debido á estreita alianza que ambas organizacións mantiñan desde había tempo. Fora un dos partidos comunistas máis fieis a Moscova durante décadas, até o punto de que, pouco antes da caída do muro de Berlín proclamara o seu desexo de construír unha RDA en África. O seu líder, Joe Slovo intentara cambiar a imaxe do partido publicando en 1989 un panfleto titulado ¿Fracasou o comunismo? e mostrándose despois escandalizado ao coñecer a existencia de campos de traballos forzados na Unión Soviética.
A dobre militancia estaba plenamente admitida, o que facía que importantes dirixentes do ANC o foran tamén do SACP. O mesmo Slovo dirixía tamén o brazo armado do ANC, Umkhonto we Sizwe ou A Lanza da Nación. Cando abandonou ambos cargos para centrarse no ANC, foi substituído nos dous por Chris Hani, un dos líderes máis carismáticos e populares do ANC. Outros membros destacados do partido eran Thabo Mbeki —quen presidira o sétimo congreso do partido na Habana en 1989—, Cyril Ramaphosa —un dos primeiros dirixentes do COSATU— e Jacob Zuma —membro eo Comité Central desde 1963 e do Buró Político desde 1989—. O predominio era tan forte que Slovo consentiu que algúns —como Mbeki e Ramaphosa— abandonaran o partido para centrarse no ANC.
Partido Nacional
O PN conseguiu un 20,39 % dos votos e 82 escanos. Aínda que non alcanzou as expectativas máis optimistas do partido —que De Klerk cifraba nun 30 %—, asegurou unha das dúas vicepresidencias para De Klerk e a súa participación no Goberno de Unidade Nacional. Ademais, obtivo a vitoria na asemblea provincial do Cabo Occidental. Foi un meritorio resultado para un partido que até pouco tempo antes só admitía cidadáns brancos e que fora o principal creador e mantedor do apartheid. A súa apertura a outras razas tivo especial éxito entre os mulatos.
Partido da Liberdade Inkatha
Inkatha é un partido de base étnica composto case exclusivamente por zulús. Conseguiu os seus obxectivos mínimos ao obter a vitoria na provincia de KwaZulu-Natal e lograr o 10,54 % dos votos e 43 parlamentarios na Asemblea Nacional. Iso deulle dereito a entrar no Goberno de Unión Nacional con tres ministros. O propio Buthelezi desempeñou o cargo de ministro de Interior. Con todo, resulta significativo o feito de que sete de cada oito votos que recibiu procederan de Kwazulu-Natal e que, á parte desta provincia, só conseguira unha pequena representación na asemblea de Pretoria-Witwatersrand-Vereeniging.
Fronte da Liberdade
A extrema dereita africáner agrupouse na Fronte do Pobo Africáner, unha coalición de organizacións dirixida por Constand Viljoen, antigo comandante en xefe das Forzas de Defensa. A súa petición de creación dun estado propio —un volkstaat— foi rexeitada tanto polo ANC como polo PN debido a que a minoría africáner non era maioritaria en ningunha rexión surafricana e a creación de tal Estado suporía a perpetuación do apartheid. Aínda que a Fronte como tal se negou a participar nas eleccións —e iso incluía o tradicional Partido Conservador, que se suicidou politicamente— Viljoen inscribiu no último momento un novo partido: a Fronte da Liberdade.
Esta división prexudicou as posibilidades da candidatura, que obtivo finalmente 424 555 votos —un 2,17 % que non lle permitía acceder ao Goberno de Unidade Nacional— na votación para a Asemblea Nacional, cifra inferior aos 680 131 votos que nas eleccións de 1989 á cámara lexislativa dos brancos obtivera o Partido Conservador. Non obstante, o improvisado partido deu mostras de solidez ao entrar tamén en sete das nove cámaras provinciais, en catro delas superando o cinco por cento dos votos. Nesta segunda votación obtivo máis de douscentos mil votos máis, o que, unido ao feito de que o PN obtivera case medio millón de votos menos, revela que houbo un certo número de votantes que depositaron dúas papeletas distintas nunha e outra elección, probablemente realizando un «voto útil» a favor do partido gobernamental nas eleccións nacionais.
Partido Demócrata
O Partido Democrático (PD) sufriu un forte revés. Composto maioritariamente por brancos, era o representante da tradición liberal contraria ao apartheid e continuador do Partido Progresista Federal como oposición legal na antiga cámara lexislativa da minoría branca. Pensou que podería alcanzar o 10 % dos votos co sufraxio universal. Mais só conseguiu un exiguo 1,73 % que representou sete parlamentarios. De feito, os seus 338 000 votos foron inferiores aos 431 000 que obtivera nas eleccións de 1989 só entre a poboación branca. Moitos consideraron que a responsabilidade da derrota estaba na campaña electoral excesivamente pasiva feita polo seu líder Zach de Beer, quen presentou a súa dimisión e foi substituído polo máis agresivo Tony Leon. A semellanza co ocorrido coa FL, o PD obtivo douscentos mil votos máis nas eleccións provinciais, cos que puido entrar en cinco das nove asembleas.
Xurxo Fernandes
Xurxo Fernandes García, tamén coñecido como Jako el Muzicante, nado na Coruña, é un músico e investigador da música tradicional galega e sefardí.
Eleccións xerais de Suráfrica de 1994
Congreso Panafricano
O Congreso Panafricano era unha organización radical escindida do ANC en 1959 e que, a diferenza deste, só aceptaba nas súas filas a surafricanos de raza negra. O seu desafío ao partido de Mandela saldouse cun fracaso, pois só obtivo o 1,25 % dos votos e cinco parlamentarios, conseguindo ter voz en tres das nove asembleas provinciais e quedou fóra do Senado. O partido quedou endebedado polos gastos electorais e sufriu varias escisións tras as eleccións.
Pobo dakota
Os dakota (en lingua dakota: Dakȟóta/Dakhóta) son un pobo indíxena de América do Norte. Os dakota compoñen dúas das tres subculturas principais dos síux, e divídense polo xeral en dakotas orientais e occidentais.
Eleccións xerais de Suráfrica de 1994
Outros
Do resto dos partidos, só a Fronte da Minoría —dirixida á comunidade de orixe india— conseguiu un representante na asemblea provincial de KwaZulu-Natal.
Xurxo Fernandes
Traxectoria
miniatura|260x260px|Concerto na vila de [[Sada (2022)]] Durante os primeiros anos da década de 1990, movido por intereses lingüísticos, comezou a percorrer as aldeas galegas realizando traballos de recolla etnográfica. Entrou deste xeito en contacto co mundo das pandeireteiras rurais, mulleres de idade que posuían aínda viva na memoria toda a riqueza do patrimonio musical galego de tradición oral. Dedicouse a estes traballos de campo durante as dúas décadas seguintes. Un tempo no que tamén impartiu aulas de canto, baile e pandeireta por todo o país, dirixindo grupos de cantareiros en lugares como Tordoia ,Teixeiro, ou A Coruña.
Eleccións xerais de Suráfrica de 1994
Consecuencias inmediatas
180px|thumb|dereita|Cartel relativo á toma de posesión presidencial de [[Nelson Mandela.]]
No Depression
No Depression é o primeiro álbum de estudio da banda de country alternativo Uncle Tupelo, publicado o 21 de xuño de 1990 a través do selo Rockville Records. Tras a súa formación a finais dos 80, Uncle Tupelo gravou a cinta demo Not Forever, Just for Now, que tivo unha recensión positiva no College Media Journal en 1989. A recensión fixo que a banda sinase un contrato co que se convertería en Rockville Records posteriormente. O álbum foi gravado cos produtores Sean Slade e Paul Q. Kolderie nos Fort Apache Studios, cun presuposto de 3 500 dólares.
Eleccións xerais de Suráfrica de 1994
Consecuencias inmediatas
O Parlamento non tardou en elixir a Nelson Mandela como novo presidente da nación. Como vicepresidentes foron elixidos Frederik de Klerk (PN) e Thabo Mbeki (ANC). Os tres tomaron posesión dos seus cargos o 10 de maio de 1994. Xusto antes de que pasaran uns avións que mostraban as cores da nova bandeira de Suráfrica, Mandela dixo: «Que reine a liberdade. Deus bendiga a África». Mbeki íase perfilando xa como futuro sucesor de Mandela. No seu discurso, Mandela dixo:
Xurxo Fernandes
Traxectoria
En 2013 formou con Henrique Peón, un dos referentes no mundo da investigación etnográfica galega, o grupo de música tradicional Radio Cos. Nesta formación os dous pandeireteiros uniron a experiencia de anos de recollidas, e con el percorreron escenarios de toda Europa. O grupo publicou dous traballos discográficos: Radio Cos no ano 2013 e Pasatempo en 2017, e foi un dos grupos galegos escollidos para participar na edición de 2016 da World Music Expo.
Pobo dakota
As catro bandas dos dakotas orientais son os bdewákaŋthuŋwaŋ, waȟpéthuŋwaŋ, waȟpékhute e sisíthuŋwaŋ, e ás veces son chamados santee (isáŋyathi ou Isáŋ-athi; "coitelo" + "campamento", "habita no lugar do pedernal do coitelo"). Residen nos estados de Dacota do Sur, Dacota do Norte, Minnesota central e o norte de Iowa. Teñen tribos recoñecidas federalmente establecidas en varios lugares.
Xurxo Fernandes
Traxectoria
No 2017, con membros da asociación cultural coruñesa Xacarandaina, publicou o videoclip "Xunta en Corcubión". Un traballo no que lembra a histórica viaxe do musicólogo estadounidense Alan Lomax a Galiza no ano 1952. Tamén no eido da música máis tradicional, Xurxo publicou en 2019, acompañado polo músico Pedro Lamas, o EP Altaplana, coa súa versión de catro prezas da música popular.
Rodrigo Cota
Rodrigo Secundino Cota González, coñecido como Rodrigo Cota, nado en México DF en 1966, é un xornalista e escritor galego residente en Pontevedra.
Xurxo Fernandes
Jako el Muzicante
De xeito paralelo aos seus traballos de campo galegos, comezou o seu interese por outras culturas minorizadas, especialmente pola lingua e a música serfardí. Iniciou daquela unha investigación que o levou a percorrer diversos países da conca do Mediterráneo, principalmente os pertencentes noutrora ao Imperio Otomán. Nestas pescudas achou evidentes ligazóns entre a tradición oral destes países e a galega. Uns vínculos nos que xa tiñan reparado outros investigadores da música galega de raíz como Mercedes Peón ou Dorothé Schubarth.
Pobo dakota
Os dakotas occidentais son os yankton e os yanktonai (iháŋktȟuŋwaŋ e Iháŋktȟuŋwaŋna; "Aldea ao final" e "Pequena aldea ao final"), que residen na área do alto río Missouri. Os yankton-yanktonai son coñecidos colectivamente co endónimo wičhíyena ("Os que falan coma homes"). Tamén teñen distintas tribos recoñecidas a nivel federal. No pasado, os dakotas occidentais foron erradamente clasificados como nakota, unha póla dos síux que se moveu máis ao oeste. Estes últimos atópanse agora en Montana e alén da fronteira no Canadá, onde se lles coñece como stoney.
Eleccións xerais de Suráfrica de 1994
Consecuencias inmediatas
O novo Goberno de Unidade Nacional contou, tal como se pactara previamente, con membros dos tres partidos que superaran o 5 % dos votos. O ANC, loxicamente, tivo maioría e designou dezaoito ministros; o PN contou con seis membros no gabinete; en canto ao PLI, contou co propio Buthelezi como ministro de Interior e outros dous representantes. Outros membros destacados do Goberno eran o líder comunista Joe Slovo, quen se encargou da carteira de Vivenda; o veterano Alfred Nzo (ANC) en Asuntos Exteriores; Joe Modise (ANC) en Defensa; Derek Keys (PN), quen continuou no seu posto de ministro de Economía; e Roelof Pik Botha (PN) en Enerxía e Minas. A conflitiva Winnie Mandela foi elixida viceministra de Artes, Cultura, Ciencia e Tecnoloxía.
Xurxo Fernandes
Jako el Muzicante
Coa bagaxe destas investigacións, Xurxo creou un alter-ego: Jako el Muzicante. Un artista inspirado nunha personaxe real que percorreu os cafés amán nos anos vinte do século XX. Como Jako publicou en 2019 o libro-disco “Ven al Luna Park”.
Levaino
En 2021, uniu nun traballo as súas dúas facianas artísticas, a galega e a oriental. No seu novo disco, titulado "Levaino!", mestúranse pezas recollidas en Coristanco, A Mezquita ou Tordoia, con outras procedentes de Bulgaria, Turquía, Marrocos ou Israel. Neste disco, e nas súas actuacións, participa o grupo Pandeireteiras Sen Fronteiros (Pan Sen Fron). Unha formación musical formada por Xurxo e o seu alumnado en 2014, a partir das aulas impartidas no C.S. Gomes Gaioso de Monte Alto.
Eleccións xerais de Suráfrica de 1994
Consecuencias inmediatas
Suráfrica, que estivera illada durante o réxime do apartheid, empezou a reintegrarse á comunidade internacional: o 10 de maio de 1994 o Consello de Seguridade da ONU levantou o embargo de armas que pesaba sobre o país desde 1977; o 23 de maio incorporouse á Organización para a Unidade Africana (OUA); o 31 de maio foi admitida no Movemento de Países Non Aliñados; o 1 de xuño reincorporouse á Commonwealth; o 23 de xuño volveu á Asemblea Xeral das Nacións Unidas; e o 31 de agosto uniuse á Comunidade de Desenvolvemento de África Austral. Tamén se ampliou o número de nacións coas que mantiña relacións bilaterais; as delegacións estranxeiras aumentaron desde as trinta e seis que había en 1990 até as cento trinta e tres a finais de 1994.
No Depression
No Depression foi aclamado pola crítica e vendeu ben para ser un lanzamento independente. O éxito do disco, que vendeu máis de 15 000 copias durante o seu primeiro ano, foi a nspiración para a creación da revista musical No Depression. O disco está considerado un dos traballos máis importantes do country alternativo e o seu título adoita a usarse como sinónimo do xénero tras ser popularizado pola revista No Depression. Despois de recuperar os dereitos do álbum tras unha demanda, Uncle Tupelo publicou unha versión remasterizada en 2003 a través do selo Legacy Records, con seis cancións extra.
Pobo dakota
Nome
A palabra dakota quere dicir "aliado" na lingua dakota, e o seu autónimo é Ikčé Wičhášta ("pobo indio") e Dakhóta Oyáte ("pobo dakota").
Eleccións xerais de Suráfrica de 1994
Transcendencia
130px|thumb|dereita|[[Desmond Tutu foi un dos membros da Comisión para a verdade e a reconciliación]]
O periodista e historiador surafricano R.W. Johnson opina que as eleccións de 1994 foron «un dos acontecementos máis importantes da historia de Suráfrica» e que ningún dos seus participantes poderá esquecer nunca a experiencia. Cre que foron un «acto de autoemancipación e autoafirmación que resoará na historia e que celebrarán os demócratas en todas as partes». Define os feitos de que persoas de diferentes etnias fixeran cola xuntos e de que un presidente negro fora elixido por esmagadora maioría como «marabillosos». E tras a euforia, confirmouse o acordo das elites mediante un resultado previsto. Nelson Mandela chegaba ao poder aos 76 anos de idade e sen ter ningunha experiencia previa no desempeño dun cargo electo, algo do que el mesmo dicía non ter «toda a culpa». Pasara un terzo da súa vida en prisión por propia vontade e o seu sincero desexo de reconciliación, o seu sentido do humor e a súa falta de pretensións valéronlle o afecto nacional e internacional. Pero dentro do goberno tiña pouco poder e era o vicepresidente Mbeki quen dirixía o executivo.
O ANC estaba decidido a impulsar plans de acción afirmativa para que toda institución representara fielmente a realidade demográfica do país. Como non había suficientes negros especializados, moitas empresas optaron por contratar negros estranxeiros. Ademais, o ANC substituíu funcionarios cualificados por outros afíns, o que provocou unha diminución da eficacia administrativa. Ofrecéronse condicións vantaxosas aos educadores para que abandonaran as súas prazas, o que privou ao sistema de ensinanza de moitos bos profesionais. E en Sanidade primáronse os centros de atención primaria sen conseguir elevar o seu nivel e a costa de empeorar as excelentes institucións médicas. Ademais, reaccionouse tarde fronte á epidemia de sida. Aínda que o ANC e Inkatha eran socios de goberno, a súa guerra civil continuou durante un tempo aínda que a menor intensidade. E a delincuencia común creceu exponencialmente. Como consecuencia de todo isto, moitos brancos e indios cualificados abandonaron o país. Creouse unha Comisión para a verdade e a reconciliación encargada de investigar as violacións de dereitos humanos durante a época do apartheid cuxa actuación e resultados foron obxecto de valoracións moi diversas. E en maio de 1996 foi aprobada a nova Constitución.
Uns meses máis tarde celebrouse o vixésimo aniversario das eleccións en plena campaña para as de 2014. O 27 de abril celebrouse o Día da Liberdade e Zuma afirmaba que «fixemos de Suráfrica un lugar moito mellor no que vivir». Consciente dos retos existentes, engadía que «achegámonos ao noso prezado soño dunha Suráfrica unida, non racial, non sexista, democrática e próspera».
Rodrigo Cota
Traxectoria
Columnista en El Progreso e Diario de Pontevedra, ten colaborado tamén en El Mundo, a TVG, Xornal Diario, Retranca, El País e Luzes. Ademais é escritor e guionista de banda deseñada e cinema. Exerceu de profesor de guión na escola de banda deseñada O Garaxe Hermético.
Xurxo Fernandes
Discografía
miniatura|260x260px|Portada do segundo traballo de Radio Cos: Pasatempo.
Nucleótido cíclico
miniatura|[[Adenosín monofosfato cíclico. A porción cíclcica está foramda polos dous enlaces simples entre o grupo fosfato e o azucre ribosa]]
A súa importancia biolóxica inclúe unha ampla gama de interaccións proteína-ligando. Foron identificados como segundos mensaxeiros das sinalizacións por medio de hormonas e canles iónicas nas células eucariotas, así como efectores alostéricos de proteínas que se unen ao ADN en células procariotas. O AMPc e o GMPc son actualmente os nucleótidos cíclicos mellor estudados; porén hai probas de que o CMPc (citidín monofosfato cíclico) está tamén implicado nas mensaxes celulares en eucariotas. O papel do uridín monofosfato cíclico (UMPc) é aínda menos coñecido.
O descubrimento de nucleótidos cíclicos contribuíu moito á comprensión dos mecanismos das quinases e fosfatases e da regulación das proteínas en xeral. Aínda que pasaron máis de 50 anos desde o seu descubrimento, o interese nos nucleótidos cíclicos e a súa importancia fisiolóxica e bioquímica continúa.
Historia
A comprensión do concepto de segundo mensaxeiro e en particular do papel dos nucleótidos cíclicos e a súa capacidade de facer relevo no envío de sinais ás células, tivo a súa orixe na investigación do metabolismo do glicóxeno feita por Carl e Gerty Cori, polo cal recibiron o Premio Nobel de Fisioloxía e Medicina de 1947. Foron facéndose diversos descubrimentos menores pero importantes ao longo da década de 1950 que se engadiron a estas primeiras investigacións, principalmente enfocados á actividade da glicóxeno fosforilase en fígado de can. A glicóxeno fosforilase cataliza o primeiro paso da glicoxenólise, o proceso no cal se degrada o glicóxeno nas unidades de glicosa que o constitúen. Earl Sutherland investigou o efecto das hormonas adrenalina (epinefrina) e glicagón sobre a glicóxeno fosforilase, gañando por isto o Premio Nobel de Medicina de 1971.
En 1956 Edwin Krebs e Edmond Fischer descubriron que cómpre adenosín trifosfato (ATP) para a conversión da glicóxeno fosforilase b en glicóxeno fosforilase a. Cando investigaban a acción da adrenalina sobre a glicoxenólise no ano seguinte, Sutherland e Walter Wosilait informaron que se liberaba fosfato inorgánco cando se inactivaba o encima fosforilase do fígado; pero cando é activado, incorpora un fosfato. O “factor activo” que producían as hormonas foi purificado finalment en 1958, e despois identificouse como unha molécula que contiña unha ribosa, un fosfato e unha adenina en igual proporción. Ademais, probouse que este factor revertía a 5’-AMP cando era inactivado.
Evgeny Fesenko, Stanislav Kolesnikov e Arkady Lyubarsky descubriron en 1985 que o guanosín monofosfato cíclico (GMPc) pode iniciar a fotorresposta en bastóns da retina. Pouco despois, Tadashi Nakamura e Geoffrey Gol informaron do papel dos NMPc nas canles iónicas de cilios quimiosensibles das neuronas sensoriais olfactorias. En 1992 Lawrence Haynes e King-Wai Yau descubriron o papel dos NMPc nas canles iónicas reguladas por nucleótido cíclico dependentes da luz dos fotorreceptores conos. Ao final da década, coñeceuse a presenza de dous tipos de receptores intramembrana: Rs (que estimula a ciclase) e Ri (que inhibe a ciclase). Wei-Jen Tang e James Hurley informaron en 1998 que a adenilil ciclase, que sintetiza AMPc, non só é regulada por hormonas e neurotransmisores, senón tamén por fosforilación, o calcio, a forskolina e as proteínas que se unen a nucleótidos de guanina (proteínas G).
Estrutura
miniatura|[[Guanosín monofosfato cíclico. A porción cíclica está formada polos dous enlaces simples entre o grupo fosfato e a ribosa.]] Cada nucleótido cíclcico ten tres compoñentes. Contén unha base nitroxenada, por exemplo, adenina no AMPc ou guanina no GMPc; un azucre, especificamente a ribosa de cinco carbonos, e un fosfato. Os dous nucleótidos cíclicos máis estudados son o AMP cíclico (AMPc ou, en inglés, cAMP) e o GMP cíclico (GMPc ou, en inglés, cGMP), mentres que o CMP cíclico (CMPc) e o UMP cíclico (UMPc) son menos coñecidos. Todos eles teñen ciclos con enlaces 3',5'.
Os tres compoñentes dun nucleótido cíclico están conectados de modo que a base nitroxenada se une ao carbono 1 da ribosa (carbono 1’) e o grupo fosfato está unido ao carbono 5’ da ribosa. Esta é a estrutura típica de moitos nucleótidos, pero nos nucleótidos cíclicos o grupo fosfato establece un segundo enlace coa ribosa no carbono 3’, o que determina que o fosfato e a ribosa formen un ciclo.
Bioquímica
Os nucleótidos cíclicos encóntranse en procariotas e eucariotas. O control das concentracións celulares mantense por medio dunha serie de reaccións encimáticas nas que interveñen varias familias de proteínas. Son nucleótidos monofosfato, pero en bacterias tamén se encontraron nucleótidos diméricos cíclicos, como o di-AMP cíclico e o di-GMP cíclico, que conteñen dous nucleótidos completos unidos polos seus dous fosfatos (o fosfato dun deles enlázase coa ribosa do outro) formando un ciclo. Outro nucleótido cíclico distinto dos monofosfato é a ADP-ribosa cíclico, que ten unha adenina, dúas ribosas e dous fosfatos e os fosfatos enlázanse entre si formando un ciclo.
Síntese e degradacion
miniatura|Reacción de biosíntese de nucleótidos cíclicos por acción dunha ciclase. Os nucleótidos cíclicos prodúcense pola reacción xenérica NTP → NMPc + PPi, onde o N representa unha base nitroxenada. A reacción está catalizada por nucleotidil ciclases específicas, como na produción de AMPc, que é catalizada por unha adenilil ciclase, ou a produción de GMPc, que é catalizada por unha guanilil ciclase. A adenilil ciclase atopouse tanto en forma citosólica libre coma en forma transmembrana, que representan distintas clases de proteínas e diferentes fontes de AMPc na célula. miniatura|Reacción de hidrólise xenérica do enlace fosfodiéster 3' nun NMPc realizada por unha [[fosfodiesterase.]] Tanto o AMPc coma o GMPc degrádanse por hidrólise do enlace fosfodiéster 3', orixinando un 5'NMP. A degradación é levada a cabo principalmente por unha clase de encimas coñecidos como fosfodiesterases (PDEs). En células de mamíferos hai 11 familias de PDE con varias isoformas de cada proteína que se expresan segundo as necesidades regulatorias. Algunhas fosfodiesterases son específicas de NMPc, mentres que outras poden hidrolizar de xeito non específico. Porén, as vías de degradación do AMPc e GMPc son moito máis coñecidas que as do CMPc ou UMPc. A identificación de PDEs específicas para o CMPc e UMPc non foron claramente establecidas.
Unión a dianas
Os nucleótidos cíclicos poden encontrarse en moitos tipos de células eucariotas, como os fotorreceptores conos e bastóns, células musculares lisas e células do fígado. As concentracións celulares de nucleótidos cíclicos poden ser moi baixas, no rango de concentracións de 10−7M, porque o seu metabolismo e función adoitan estar localizados en determinadas partes da célula. Un dominio de unión a nucleótido cíclico (CNB) moi conservado está presente en todas as proteínas que se unen a NMPc, sen importar cal sexa a súa función biolóxica. O dominio consiste nunha arquitectura en sándwich beta, co peto de unión ao nucleótido cíclico situado entre as follas beta. A unión de NMPc causa un cambio conformacional que afecta á actividade da proteína. Hai tamén datos que apoian un efecto de unión sinérxica entre múltiples nucleótidos ciclicos, no que o CMPc rebaixa a concentración efectiva (EC50) do AMPc para a activación da proteín quinase A (PKA).
Bioloxía
Os nucleótidos cíclicos son unha parte integral dun sistema de comunicación que actúa dentro das células. Actúan como "segundos mensaxeiros" dando o relevo a sinais de moitos primeiros mensaxeiros, como hormonas ou neurotransmisores, para que cheguen aos seus destinos fisiolóxicos. Os nucleótidos cíclicos participan en moitas respostas fisiolóxicas, incluíndo o acoplamento receptor-efector, a regulación á baixa da capacidade de resposta de drogas, cadoiros de proteín quinases e transdución de sinais transmembrana.
Os nucleótidos cíclicos actúan como segundos mensaxeiros cando os primeiros mensaxeiros, que non poden entrar na célula, se unen a receptores da membrana plasmática. O receptor cambia de conformación e transmite un sinal que activa un encima na parte interior da membrana da célula chamada adenilil ciclase. Isto produce AMPc no interior da célula, onde estimula unha proteín quinase chamada proteín quinase dependente de AMP cíclico. Ao fosforilar proteínas, a proteín quinase dependente de AMP cíclico altera a actividade proteíca. O papel do AMPc neste proceso remata coa hidrólise do AMP por unha fosfodiesterase.
Os nucleótidos cíclicos están ben dotados para actuar como segundos mensaxeiros por varias razóns. A súa síntese é enerxeticamente favorable e derivan de compoñentes metabólicos comúns (ATP e GTP). Cando se degradan orixinando AMP/GMP e fosfato inorgánico, estes compoñentes non son tóxicos e quedan dispoñibles para a célula. Finalmente, os nucleótidos cíclicos poden distinguirse dos non cíclicos porque estes últimos son menores e menos polares.
Importancia biolóxica
A implicación dos nucleótidos cíclicos en funcións biolóxicas é variada, e a comprensión dos papeis que exercen cada vez é maior. Hai varios exemplos da súa influencia biolóxica. Están asociados coa menoria a curto e a longo prazo. Tamén actúan no fígado para coordinar varios encimas que controlan o nivel de glicosa en sangue e o doutros nutrientes. En bacterias, os nucleótidos cíclicos únense á proteína activadora por catabolito (CAP), que actúa incrementando a actividade metabólica encimática incrementando a velocidade de transcrición do ADN. Tamén facilitan a relaxación das células do músculo liso en tecidos vasculares, e activan as canles reguladas por nucleótido cíclico (CNG) nos fotorreceptores da retina e neuronas sensoriais ofactorias. Ademais, potencialmente activan as canles reguladas por nucleótido cíclico nos seguintes lugares: glándula pineal (sensibilidade á luz), neuronas sensoriais do órgano vomeronasal (que está implicado na detección de feromonas), células receptoras do gusto, sinalización celular no esperma, células do epitelio das vías aéreas respiratorias, liña celular neuronal secretora da hormona liberadora da gonadotropina (GnRH) e conduto colector medular interno renal.
Mutacións nas rutas metabólicas e doenzas asociadas
Exemplos de alteracións nas rutas dos NMPc son: as mutacións nos xenes das canles reguladas por nucleótido cíclico están asociadas coa dexeneración da retina e coa cegueira ás cores, e a sobreexpresión de adenilil ciclase soluble ou citosólica (sAC) foi ligada co carcinoma de próstata humano. A inhibición da sAC, ou o knockdown por transfección por interferencia de ARN (RNAi) impiden a proliferación das células do carcinoma prostático. A vía regulatoria parece formar parte da vía EPAC e non da vía PKA.
As fosfodiesterases, reguladores principais da degradación dos NMPc, son con frecuencia dianas para fármacos terapéuticos. A cafeína é un inhibidor das PDE, mentres que fármacos usados para o tratamento da disfunción eréctil como o sildenafilo e o tadalafilo tamén actúan inhibindo a actividade das fosfodiesterases.
Tempada 2022 do Campionato de Galicia de Rally
A tempada 2022 foi a 44.ª edición do Campionato de Galicia de Rally. Comezou o 19 de maio no Rally da Coruña e rematou o 13 de novembro no Rally Ribeira-Ría de Arousa.
Golpe que conta
Precedentes históricos
Historicamente, calquera golpe asestado contra o inimigo contaba como un "golpe que conta", mais os actos máis prestixiosos incluían tocar a un guerreiro inimigo cunha man, un arco ou un pau de golpe e escapar ileso e sen prexudicar ao inimigo, agás o seu orgullo ferido.
Tocar o primeiro inimigo en morrer na batalla ou tocar as obras defensivas do inimigo considerábase "golpe de conta" ao igual que, nalgúns pobos, simplemente cabalgar cara a un inimigo, tocalo cun pau curto e afastarse ileso. Contar golpes ás veces tamén implicaba roubar as armas dun inimigo ou os cabalos atados no seu campamento. Tradicionalmente esíxese risco de lesións ou morte para contar o golpe. Escapar ileso mentres se conta o golpe considérase tradicionalmente un honor máis alto que ser ferido no intento.
Apocalipse do Lorvão
A Apocalipse de Lorvão é un manuscrito iluminado datado en 1189, ao comezo do reinado de Sancho I, segundo rei de Portugal. Posiblemente unha obra do scriptorium do Mosteiro de Lorvão, preto de Coímbra. Está considerado un dos primeiros e máis suntuosos manuscritos iluminados do reino de Portugal.
Trátase dun comentario ao Libro da Apocalipse, o último libro do Novo Testamento, que recolle as revelacións recibidas polo apóstolo Xoán Evanxelista cando estaba na illa de Patmos. A obra é unha copia dun dos varios códices existentes entón do Commentarium in Apocalypsin do chamado Beato de Liébana, do século VIII, e encádrase así no universo dos chamados beatos. O escriba da Apocalipse do Lorvão, identificado como Egeas, foi posiblemente tamén o iluminador da obra.
A Apocalipse de Lorvão atópase hoxe en Lisboa, no arquivo nacional da Torre do Tombo (Orde dos Cistercienses, Mosteiro de Lorvão, Códice 44). O Mosteiro de Lorvão converteuse nun convento feminino no século XIII. A extinción das Ordes Relixiosas en Portugal en 1834, despois das guerras liberais, extinguiu inicialmente só os conventos masculinos. Porén, con autorización das monxas, a Apocalipse foi retirada do Mosteiro de Lorvão en 1853 e depositado na Torre do Tombo por Alexandre Herculano.
Características
Todas as distintas copias do Commentarium in Apocalypsin teñen dimensións diferentes, do mesmo xeito que o número de páxinas e ilustracións nunca é o mesmo. O beato de Nova York, por exemplo, mide sobre 360 ​​x 280 mm e contén 89 ilustracións, do pintor Magius; a da catedral de Xirona, escrita unha ducia de anos despois, mide uns 400 x 260 mm e contén 160 ilustracións, de Emérito, alumno de Magius, e do pintor Ende. Do mesmo xeito, as características estilísticas difiren.
A Apocalipse de Lorvão ten 221 folios de pergamiño, de 345 x 245 mm. O texto preséntase ordenado, con 29 liñas e dúas columnas. A obra distínguese polo uso dunha paleta de cores limitada, ademais do negro, do amarelo, laranxa e vermello, e ilustracións románicas con influencias bizantinas. O texto está en latín, e emprega a escrita gótica da época.
As iluminacións foron pintadas con tintas obtidas mesturando un pegamento proteico (cola de pergamiño) con varios pigmentos, previamente moídos e despois mesturados co pegamento de pergamiño, obtendo así unha tinta que se pode aplicar con pincel. Debido á elección das cores na obra, só se utilizaron catro pigmentos: o orpimento mineral (amarelo) e os pigmentos sintéticos: vermello de chumbo (laranxa), vermellón (vermello) e negro de carbón. Os contornos foron feitos con tinta de ferro. Os pigmentos históricos utilizados na elaboración da Apocalipse do Lorvão son altamente tóxicos.
Os beatos: os códices máis antigos
O Commentarium in Apocalypsin orixinal foi escrito arredor dos anos 776-786 polo beato de Liébana, un monxe da comarca de Liébana, en Cantabria, nunha época na que as profecías bíblicas sobre a fin do mundo e o Libro da Apocalipse foron obxectivo de crecente interese debido á recente invasión musulmá da Península Ibérica e a posterior conquista de gran parte do territorio polos mouros. A Apocalipse de Lorvão (Beato de Lorvao en castelán) pertence así a unha familia de códices, chamados beatos, cuxas copias máis antigas, todas elas con diferenzas entre elas, son varios séculos anteriores á de Lorvão. O beato orixinal perdeuse, con todo, e non se sabe con certeza que copia foi a copiada por Egeas.
Dos 31 códices ou fragmentos que se coñecen hoxe no Commentarium in Apocalypsin, ou beatos, hai, ademais dun fragmento que se di de Nájera do século IX, no tesouro da abadía de Santo Domingo de Silos, oito códices aínda procedentes século X:
Todos estes diferentes beatos existentes amosan diferenzas entre si, e divídense en dúas ramas, ou familias, chamadas I e II, considerándose a primeira máis próxima á orixinal. A Apocalipse de Lorvão, a pesar de ser de finais do século XII, pertence a esta primeira rama, e foi comparada, dende o punto de vista iconográfico, co Beato do Burgo de Osma (Rama I) e co Beato da Rioxa. (Rama II).
As comparacións entre a Apocalipse de Lorvão e outros códices portugueses do século XII parecen reforzar a tese de que o beato portugués sería executado no Mosteiro de Lorvão. Durante o reinado do abade Xoán (1162-1192), o scriptorium do mosteiro produciu outras obras que duran ata hoxe, entre elas o Libro das Aves, de 1184. As semellanzas entre o Libro das Aves e a Apocalipse de Lorvão de 1189 parecen indicar que ambos se orixinan do mesmo scriptorium.
En xeral, as cores das iluminacións limítanse a encher os fondos da composición, onde se prima o debuxo. O fenómeno tamén está claro no Libro das Aves e, segundo Peter K. Klein, sería unha "tendencia específica do scriptorium de Lorvão".
Recoñecemento
O manuscrito Apocalipse de Lorvão, xunto co Apocalipse de Alcobaça, foi inscrito en outubro de 2015 como rexistro da Memoria do Mundo pola Organización das Nacións Unidas para a Educación, a Ciencia e a Cultura (UNESCO).
Toy Story 4
Toy Story 4 é un filme estadounidense de 2019 producido por Pixar Animation Studios para Walt Disney Pictures. É o cuarto título da serie Toy Story, sendo a secuela de Toy Story 3 (2010). Foi dirixido por Josh Cooley (no seu debut como director) a partir dun guión de Andrew Stanton e Stephany Folsom; os tres concibiron a historia xunto con John Lasseter, Rashida Jones, Will McCormack, Valerie LaPointe e Martin Hynes. Tom Hanks, Tim Allen, Annie Potts, Joan Cusack, Don Rickles, Wallace Shawn, John Ratzenberger, Estelle Harris, Blake Clark, Bonnie Hunt, Jeff Garlin, Kristen Schaal e Timothy Dalton retoman os papeis que interpretaron nos filmes anteriores. Tony Hale, Keegan-Michael Key, Jordan Peele, Christina Hendricks, Keanu Reeves e Ally Maki poñen as voces dos novos personaxes.
O filme segue os eventos de Toy Story 3, co Sheriff Woody, Buzz Lightyear e o seu grupo de xoguetes amigos vivindo con Bonnie. Ó grupo únese Forky, un garfo que Bonnie converteu nun xoguete. O filme está adicado a Rickles e ó animador Adam Burke, que morreron o 6 de abril de 2017 e o 8 de outubro de 2018 respectivamente.
Toy Story 4 estreouse o 11 de xuño de 2019 nos Ánxeles, California, e estreouse nos cinemas dos Estados Unidos de América o 21 de xuño de 2019, en RealD 3D, Dolby Cinema e IMAX. Recadou 1 073 millóns de dólares en todo o mundo, converténdose no título con maior recadación da franquía, no oitavo filme con maior recadación de 2019, e no número 30 de tódolos tempos. Recibiu críticas positivas pola súa historia, humor, emoción, banda sonora, animación e interpretacións. Na 92ª edición dos Óscar, foi nomeado á mellor canción orixinal e gañou o Óscar ó mellor filme de animación.
Dum-Dum
Dum-Dum é o primeiro álbum de estudio da banda escocesa de rock alternativo The Vaselines, publicado en xuño de 1989 a través do selo 53rd and 3rd Records. Gravouse nos Chamber Studios, Edimburgo, entre os meses de decembro de 1988 e xaneiro de 1989. O disco foi producido pola banda e Jamie Watson, e foi incluído enteriramente na retrospectiva da súa carreira The Way of the Vaselines: A Complete History.
Os músicos que colaboraron coas cordas sintetizadas en "Slushy" e o raga indio en "Lovecraft" non foron identificados publicamente. Outras cancións gravadas durante as sesións de Dum-Dum foron "Bitch", "Dying For It (The Blues)" e "Let's Get Ugly". "Teenage Superstars" xa aparecera no seu EP de 1988 Dying for It. O álbum foi reeditado en vinilo para o Record Store Day de 2018.
Panturquismo
miniatura|Bandeira da [[Consello Turco|Organización de Estados Turcos.]] miniatura|350x350px|Países e rexións onde unha [[Linguas turcas|lingua turca ten un status oficial.]] O panturquismo é un movemento político pannacionalista que xurdiu na década de 1880 entre os intelectuais turcos da rexión da Gobernación de Bakú (no actual Acerbaixán) e do Imperio Otomán (na actual Turquía), co obxectivo de unificar cultural e politicamente todos os pobos turcos. O turanismo é un movemento moi relacionado mais é un termo máis inclusivo, xa que o turquismo só se aplica aos pobos turcos. Porén, os investigadores e políticos que están impregnados da ideoloxía turca utilizaron estes termos indistintamente en moitas fontes e obras literarias.
Coracias
miniatura|[[Coracias caudata, parque nacional Kruger, Suráfrica.]] Coracias é un xénero de aves coraciformes pertencente á familia Coraciidae que habitan no Vello Mundo. Os seus membros emiten un característico canto entrecortado e repetitivo. Todas elas son aves coridas, nas que predominan os tons azuis e castaños, con certa forma de corvo con cabeza grande e pico robusto. As súas patas teñen os dedos frontais exteriores fusionados pola base e o interior libre.
Aliméntanse de insectos e outros pequenos animais. Teñen unha técnica de caza parecida a dos picanzos, esperan quietos pousados nun lugar e lánzanse en picado cara ás presas que pasen.
Taxonomía
O xénero Coracias foi descrito en 1758 polo naturista sueco Carl Linnaeus na décima edición do seu Systema Naturae. O nome do xénero provén do grego antigo korakías (κορακίας), derivado de korax (κόραξ, ‘corvo’). Aristóteles describiu as coracias como un paxaro grande como un corvo cun peteiro vermello, aínda que algúns cren que se refería á choia. A especie tipo é o gaio azul (Coracias garrulus) designado por George Robert Gray en 1855.
As relacións filoxenéticas entre as súas distintas especies foron determinadas nun estudo molecular no ano 2018.
Especies
Recoñécense nove especies:
Concello de Hofors
Hofors é un municipio sueco (kommun) do condado de Gävleborg. A súa capital é o núcleo urbano de Hofors. No ano 2022 o concello tiña unha poboación de 9 542 habitantes.
Durante moitos séculos Hofors foi unha comunidade industrial distinta, e a empresa mineira Gästriklands bergslag tiña no municipio as súas actividades.
Administración histórica
A área do concello conrrespóndese á da parroquia de Torsåker, que se converteu no municipio rural de Torsåker coa reforma municipal de 1862. No ano 1925 o municipio rural de Hofors separouse de Torsåker.
A reforma municipal de 1952 non afectou ás divisións da zona.
O concello de Hofors naceu coa reforma municipal de 1971, a partir dos municipios rurais de Hofors e Torsåker.
Apolipoproteína A5
Descubrimento
O xene da apolipoproteína A5 (APOA5, xene ID 116519, número de acceso de OMIM 606368) descubriuse orixinalmente por secuenciación comparativa de ADN humano e de rato como último membro da agrupación de xenes das apolipoproteínas APOA1/APOC3/APOA4/APOA5, localizado no cromosoma 11 na posición 11q23. A creación de dous modelos de ratos (transxénico para a APOA5 humana e knock-out para APOA5) confirmou o importante papel deste xene na determinación dos triglicéridos do plasma. O rato transxénico tiña menores niveis de triglicéridos no plasma e o rato knock-out tíñaos maiores, mentres que os niveis de colesterol permanecían sen cambios en ambos os animais modelo. Un grupo holandés describiu simultaneamente un xene idéntico como de apolipoproteína que estaba asociado coa fase temperá de rexeneración do fígado, pero non conseguiu recoñecer o seu importante papel na determinación dos niveis de triglicéridos plasmáticos.
Xene
O xene APOA5 encóntrase no cromosoma 11 na banda 11q23 e contén 4 exóns e 3 intróns. Este xene usa sitios de poliadenilación alterna e está localizado en posición proximal respecto á agrupación de xenes das apolipoproteínas.
Proteína
Esta proteína pertence á familia das apolipoproteínas A1/A4/E e contén dous dominios de hélice superenrolada. En conxunto, predise que a APOA5 ten aproximadamente un 60% de contido en hélice α. A proteína APOA5 madura ten unha lonxitude de 366 residuos de aminoácidos, dos cales 23 aminoácidos codifican o péptido sinal. A masa molecular do precursor calculouse que era de 41 kDa, mentres que a da proteína APOA5 madura é de 39 kDa.
Distribución nos tecidos
En humanos o xene APOA5 exprésase case exclusivamente no tecido hepático; hai algunha expresión menor no intestino delgado. Nada se sabe da existencia de posibles variantes de empalme alternativo neste xene. En comparación con outras apolipoproteínas, a concentración en plasma da APOA5 é moi baixa (menos de 1 μg/mL). Isto indica que ten funcións máis catalíticas que estruturais, xa que hai menos dunha molécula de APOA5 por cada partícula de lipoproteína. A APOA5 está asociada predominantemente coas lipoproteínas ricas en triglicéridos (quilomicrons e VLDL) e foi tamén detectada en partículas HDL.
Función
A APOA5 funciona principalmente influíndo nos niveis de triglicéridos do plasma. O primeiro mecanismo que se suxeriu supón que a APOA5 funciona como un activador da lipoproteína lipase (que é o encima clave no catabolismo dos triglicéridos) e, por medio deste proceso, impulsa o metabolismo das particulas ricas en triglicéridos. O segundo mecanismo é o seu posible efecto sobre a secreción de partículas VLDL, xa que a APOA5 reduce a produción hepática ao inhibir a produción de partículas VLDL e a súa ensamblaxe uníndose a membranas celulares e lípidos. Finalmente, a terceira posibilidade relaciónase coa aceleración da captación hepática das lipoproteínas remanentes e observouse que a APOA5 se une a diferentes membros da familia xénica do receptor de LDL. Ademais do seu efecto redutor da cantidade de triglicéridos, a APOA5 tamén exerce un importante papel na modulación da maduración das HDL e o metabolismo do colesterol. Os niveis elevados de APOA5 foron asociados cunha distribución distorsionada do colesterol desde as VLDL ás grandes partícula HDL. O ARNm da APOA5 é regulado á alza durante a rexeneración do fígado e isto suxire que ten unha función na proliferación dos hepatocitos. Tamén se informou que a APOA5 podería potenciar a secreción de insulina nas células beta e o factor midkina da superficie celular podería estar implicado na endocitose da APOA5.