cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Chien-Shiung Wu
Traxectoria
Wu foi a segunda de tres fillos de Wu Zhong- Yi (en chinés tradicional, 吳仲裔) e Fan Fu- Hua. Wu e o seu pai estaban moi unidos e el alentouna para que desenvolvese os seus intereses de forma apaixonada, nun ambiente onde estaba rodeada de libros, revistas e xornais.
Recibiu a súa educación primaria en Ming De School, unha escola para nenas fundada polo seu pai e deixou a súa cidade natal en 1923 con 11 anos para ir á Escola Normal Feminina Nº 2 de Suzhou. Era un internado con clases para formación de profesorado, así como para estudantes de secundaria. A admisión á formación docente era máis competitiva, xa que non cobraba pola matrícula ou a xunta, e garantía un traballo ao graduarse. Aínda que a súa familia podía pagar, Wu elixiu a opción máis competitiva, e colocouse no noveno lugar entre uns 10 000 aspirantes. ​
En 1929, Wu graduouse das primeiras da súa clase e foi admitida na Universidade Nacional Central en Nankín. De acordo coas regulacións gobernamentais da época, os estudantes universitarios de formación docente que desexaban trasladarse ás universidades necesitaban servir como mestres de escola durante un ano. No caso de Wu, isto só se aplicou nominalmente e foi dar clase á Escola Pública de Shanghai, cuxo presidente nese momento era o filósofo Hu Shih, a cuxas clases asistiu. De 1930 a 1934, Wu estudou na Universidade Central Nacional (máis tarde renombrada Universidade de Nankín e reinstalada en Taiwán), primeiro en matemáticas e logo en física, ​ e involucrouse na política estudantil. As relacións entre a China e o Xapón eran tensas nese momento, e os estudantes estaban a instar ao goberno para tomar unha liña máis forte co Xapón.​ Wu foi elixida como unha das líderes estudantís polos seus colegas porque consideraban que dado que ela era unha das mellores estudantes da universidade, as autoridades poderían perdoar a súa participación ou polo menos pasala por alto. Sendo ese o caso, tivo coidado de non descoidar os seus estudos. ​ Dirixiu protestas que incluíron unha sentada no Palacio Presidencial en Nankín, onde os estudantes foron recibidos polo presidente Chiang Kai-shek.
Despois realizou estudos de posgrao en física e traballou como asistente na Universidade de Zhejiang. Fíxose investigadora no Instituto de Física da Academia Sínica. O seu supervisor era o profesor Gu Jing- Wei, que obtivera o seu doutoramento no estranxeiro na Universidade de Míchigan (UM), e animou a Wu a facer o mesmo. Wu foi aceptada pola UM e o seu tío, Wu Zhou- Zhi, proporcionoulle os fondos necesarios. Embarcouse para os Estados Unidos cunha amiga, Dong Ruo- Fen (en chinés, 董若芬), unha química de Taicang, en agosto de 1936. Os seus pais e o seu tío despedíronse dela e nunca os volveu ver.
Berkeley
As dúas mulleres chegaron a San Francisco, onde os plans de Wu para estudos de posgrao cambiaron despois de visitar a Universidade de California en Berkeley.​ Coñeceu ao físico Luke Chia-Liu Yuan, neto de Yuan Shikai (o primeiro presidente da República da China e autoproclamado emperador da China). Yuan mostroulle o Laboratorio de Radiación, cuxo director era o físico Ernest Lawrence, que gañou o Premio Nobel de Física en 1939 pola súa invención do acelerador de partículas ciclotrón.
Wu decatouse de que en Míchigan as mulleres non podían utilizar a entrada principal do campus e decidiu que prefería estudar en Berkeley. Yuan levouna a ver a Raymond T. Birge, xefe do departamento de física, quen lle ofreceu a Wu un lugar na escola de posgrao a pesar de que o ano académico xa comezara. Wu entón abandonou definitivamente os seus plans de estudar en Míchigan e matriculouse en Berkeley. Entre os seus compañeiros de clase atopábanse o estadounidense Robert R. Wilson e o canadense George Volkoff. Entre as súas amizades atopábanse Ursula Schaefer, unha estudante de historia que decidiu quedar nos Estados Unidos en lugar de regresar á Alemaña nazi, ​ e Margaret Lewis, unha estudante posdoutoral estadounidense. Wu solicitou unha bolsa ao final do seu primeiro ano, pero había prexuízos contra os estudantes asiáticos, e a Wu e Yuan ofrecéuselles prazas de profesores auxiliares con menor retribución. Yuan solicitou e obtivo unha bolsa no Instituto de Tecnoloxía de California (Caltech).
Wu fixo grandes progresos na súa educación e na súa investigación. Aínda que Lawrence era oficialmente o seu supervisor, tamén traballou estreitamente co físico Emilio Segrè. A súa tese tiña dous partes separadas. A primeira era sobre a radiación de freado, a radiación electromagnética producida pola desaceleración dunha partícula cargada cando é desviada por outra partícula cargada, tipicamente un electrón por un núcleo atómico. Ela investigou isto usando unha emisión beta de fósforo 32, un isótopo radioactivo facilmente producido no ciclotrón que Lawrence e o seu irmán John H. Lawrence estaban a avaliar para o seu uso no tratamento do cancro e como trazador radioactivo. Isto marcou o primeiro traballo de Wu co decaimiento beta, un tema sobre o cal ela se convertería nunha autoridade.​ A segunda parte da súa tese era sobre a produción de isótopos radioactivos de xenón producidos pola fisión nuclear do uranio cos ciclotróns de 37 e 60 polgadas no Laboratorio de Radiación.
Wu terminou o seu doutoramento en xuño de 1940, e foi recoñecida pola irmandade honorífica Phi Beta Kappa. A pesar das recomendacións de Lawrence e Segrè, non puido conseguir un posto nunha universidade, polo que permaneceu no Laboratorio de Radiación como bolseira posdoutoral.
Segunda Guerra Mundial
Wu e Yuan casaron na casa de Robert Millikan, supervisor académico de Yuan e presidente de Caltech, o 30 de maio de 1942. Ningunha das súas familias puideron asistir debido ao estalido da Guerra do Pacífico. Mudáronse para a costa leste dos Estados Unidos, onde Wu converteuse en membro da facultade do Smith College, unha universidade privada para mulleres en Northampton, Massachusetts, mentres Yuan traballaba en radar para RCA. Ela atopou o traballo frustrante, xa que só podía dar clase e non había oportunidade para a investigación. Pediu axuda a Lawrence, que escribiu cartas de recomendación a varias universidades. Smith respondeu convertendo a Wu en profesora asociada e aumentando o seu soldo. Aceptou un traballo na Universidade de Princeton en Nova Jersey como instrutora de oficiais navais.
En marzo de 1944, Wu uniuse ao Proxecto Manhattan nos laboratorios de materiais de aliaxe substitutos (SAM) na Universidade de Columbia. Vivía nun dormitorio no campus e volvía a Princeton as fins de semana. O papel dos Laboratorios SAM, encabezados polo científico Harold Urey, foi apoiar o programa de difusión gasosa ( K-25) para o enriquecemento de uranio do Proxecto Manhattan. Wu traballou xunto co físico James Rainwater nun grupo dirixido por William W. Havens, Jr. cuxa tarefa era desenvolver a instrumentación do detector de radiación.
En setembro de 1944, Wu foi contactada polo enxeñeiro de distrito de Manhattan, o coronel Kenneth Nichols. O Reactor B recentemente comisionado no lugar de Hanford atopouse cun problema inesperado, arrincando e apagando a intervalos regulares. John Archibald Wheeler sospeitaba que un produto de fisión, xenón-135, cunha vida media de 9,4 horas, era o culpable, e podería ser un veleno nuclear. Segrè entón lembrou o traballo que Wu fixera en Berkeley sobre os isótopos radioactivos do xenón. O artigo sobre o tema aínda non fora publicado, pero Wu e Nichols foron ao seu dormitorio e recolleron o borrador mecanografado preparado para a publicación Physical Review. O xenón-135 era o culpable; resultou ter unha sección transversal de absorción de neutróns inesperadamente grande.
Despois do final da guerra en agosto de 1945, Wu aceptou a oferta dun posto como profesora asociada de investigación en Columbia. A comunicación coa China foi restaurada, e Wu recibiu unha carta da súa familia, pero os plans de visitar China foron interrompidos pola Guerra civil chinesa, e o nacemento en 1947 dun fillo, Vincent Yuan (en chinés tradicional, 袁緯承), que creceu para converterse en físico como os seus pais. En 1949, Yuan uniuse ao Laboratorio Nacional de Brookhaven e a familia mudouse a Long Island. Despois de que os comunistas chegasen ao poder na China ese ano, o pai de Wu escribiu instándoa a non regresar. Como o seu pasaporte fora expedido polo goberno do Kuomintang, resultáballe difícil viaxar ao estranxeiro. Isto finalmente levouna a tomar a decisión de obter a cidadanía estadounidense en 1954. Ela permanecería en Columbia polo resto da súa carreira. Converteuse en profesora asociada en 1952, profesora titular en 1958 e catedrática de física Michael I. Pupin en 1973. Os seus alumnos chamárona a Dama do Dragón, polo personaxe dese nome na tira cómica Terry e os piratas.
Notacantiformes
Características
Aletas pectorais en posición relativamente alta; aletas pélvicas en posición abdominal, con 7-11 radios, habitualmente conectadas por unha membrana. Aleta anal de base longa, unida ó que queda da caudal. Vexiga natatoria presente. Algunhas especies teñen fotóforos.
Maastrichtiano
O Maastrichtiano é, na escala de tempo xeolóxica da Comision Internacional de Estratigrafía (ICS), a última idade (e o piso máis alto) do Cretáceo tardío (época) ou Cretáceo superior (serie), do período xeolóxico ou sistema do Cretáceo, correspondente á era ou eratema do Mesozoico. Abrangue o intervalo desde hai 72,1 a 66 millóns de anos. O Maastrichtiano foi precedido polo Campaniano e sucedido polo Daniano (xa parte do Paleoxeno, concretamente do Paleoceno).
Notacantiformes
Clasificación
ITIS considérao como a suborde Notacanthoidei, da orde Albuliformes. Outros autores, como FishBase, baseándose na desaparición da aleta caudal, considérannos orde propia.
Maastrichtiano
Ao final do Cretáceo houbo unha extinción en masa coñecida como extinción do Cretáceo-Paleoxeno, (antes coñecida como do Cretáceo-Terciario). Nesta extinción desapareceron moitos grupos como os dinosauros non aviarios, plesiosauros e mosasauros, e outros moitos grupos menos coñecidos. A causa da extinción vincúlase xeralmente ao impacto contra a Terra dun asteroide duns 10 km de diámetro, que tivo lugar ao final do Cretáceo.
Notacantiformes
Clasificación
Divídese en dúas familias:
Maastrichtiano
Definición
O Maastrichtiano foi introducido na literatura científica polo xeólogo belga André Hubert Dumont en 1849, despois de estudar estratos do grupo Chalk preto da cidade holandesa de Maastricht. Estes estratos son agora clasificados como Formación Maastricht (os nomes da formación e do piso derivan do nome da cidade. A Formación Maastricht é coñecida por certos fósiles desta idade, principalmente polo réptil mariño xigante Mosasaurus, que á súa vez deriva o seu nome do río Mosa/Meuse/Maas (mosa é o nome latino do río).
A base do piso Maastrichtiano está situada na primeira aparición da especie de ammonitas Pachydiscus neubergicus. Despois, viuse que na localidade tipo orixinal preto de Maastricht, o rexistro estratigráfico era incompleto. Sinalouse un perfil de referencia para a base nunha sección ao longo do río Ardour chamada Grande Carrière, preto da vila de Tercis-les-Bains no sueste de Francia. O extremo superior do piso Maastrichtiano é definido como a anomalía do iridio no límite Cretáceo–Paleoxeno (límite K–Pg), que tamén está caracterizado pola extinción de moitos grupos de organismos, como certos foraminíferos e nanoplancto calcario, todos os ammononitas e belemnitas, e, en terra, os dinosauros e outros grupos.
Subdivisións
O Maastrichtiano é comunmente subdividido en dous subpisos (superior e inferior) e tres biozonas de ammonitas. As biozonas son (de máis nova a máis antiga):
O Maastrichtiano é máis ou menos contemporáneo da idade dos mamíferos terrestres norteamericanos do  Lanciano.
Paleontoloxía
miniatura|Fósil de Hemipneustes leymeriei [[Museo de Tolosa]]
Aves
Existían varias liñaxes de aves modernas, aínda que moitas eran liñaxes que diferían profundamente dos seus parentes de hoxe en día e non son os seus antepasados, pero extinguíronse no Cenozoico. Por exemplo, Vegavis iaai indica que polo menos había caro liñaxes de Anseriformes: Anhimidae, Anatidae, Anseranatidae e Presbyornithidae (e posiblemente Dromornithidae), e que había polo menos unha liñaxe de Galliformes tamén, e aparentemente os Gastornithiformes tamén se diferfenciaran. Tamén é moi probable que houbese polo menos unha, e probablemente varias, liñaxes de Charadriiformes, e que os pingüíns estivesen a punto de separarse dos seus parentes máis próximos se é que non o fixeran xa, e que se as Metaves son un grupo válido, presumiblemente xa se terían separado. Ademais, as paleognatas eran, por suposto, moi distintas das neognatas.
Pterosauros
Tradicionalmente, as faunas de pterosauros do Maastrichtiano considerábanse dominadas polos azhdárquidos, e outros grupos de pterosauros teríanse extinguido anteriormente. Porén, descubrimentos máis recentes suxiren unha diversidade de pterosauros bastante maior: polo menos había dous nictosauros, uns poucos pteranodóntidos e Navajodactylus, que provisionalmente se asignou aos Azhdarchidae, e carece de todas as sinapomorfías do grupo. Isto serve para subliñar unha maior diversidade dos pterosauros terminais do Cretáceo da que previamente se pensaba.
Flora
miniatura|Paisaxe maastrichtiana
Xunto á Igrexa, Celeiro de Mariñaos, Barreiros
Xunto á Igrexa é un lugar da parroquia de Celeiro de Mariñaos no concello lugués de Barreiros na comarca da Mariña Oriental. Segundo o IGE, en 2011 tiña 57 habitantes (27 homes e 30 mulleres).
Pilro peitoral
O pilro peitoral ou pilro americano, Calidris melanotos, é unha especie de ave da orde das caradriformes e familia dos escolopácidos, unha das 24 integradas no xénero Calidris.
É unha pequena ave limícola migratoria, que se reproduce en Norteamérica e Asia, e pasa o inverno principalmente en Suramérica. Come pequenos invertebrados. Aniña nunha pequena depresión escavada no chan, onde pon catro ovos, que están alí protexidos das frías brisas dos campos onde se reproduce. Mide uns 21 cm de longo, e ten unha envergadura alar de 46 cm.
Descrición
A especie foi desc tita en 1819 polo ornitólogo francés Louis Jean Pierre Vieillot.
Carlo Giuseppe Testa
Carlo Giuseppe Testa, nado o 28 de xuño de 1808 en Constantinopla e finado na mesma cidade o 24 de setembro de 1887, foi un eclesiástico católico latino, brevemente bispo auxiliar da vigairía apostólica de Constantinopla.
Pilro peitoral
Etimoloxías
O epíeto específico, melanotos, está formado pola unión dos elementos mela- e -notos, ambos os dous tirados das voces do grego antigo μέλας mélas, "negro" e νῶτος nōtos, "costas", respectivamente, referíndose ás liñas negras do dorso.
Carlo Giuseppe Testa
Traxectoria
De orixe italiana, naceu en Constantinopla o 28 de xuño de 1808. Foi ordenado sacerdote da vigairía apostólica de Constantinopla, e posteriormente nomeado vigairo xeral de Paolo Brunoni.
Pilro peitoral
Sinónimos
Ademais de polo nome actualmente válido, a especie coñeceuse tamén polos sinónimos:
Carlo Giuseppe Testa
Traxectoria
O 20 de marzo de 1885 foi nomeado bispo auxiliar da vigairía, e bispo titular de Facusa. Recibiu a consagración episcopal na catedral do Espírito Santo de Istambul o 26 de abril do mesmo ano, de mans do vigairo apostólico Luigi Rotelli, e tivo como co-consagrantes ao arcebispo auxiliar de Neápolis Veniamin Efsevidis e ao bispo de Trebisonda Boghos Marmarian. O 9 de agosto ordenou sacerdote a Michel Tamarati.
Pilro peitoral
Nota taxonómica
O pilro peitoral adoita clasificarse no xénero Calidris, pero é ás veces separado, xunto con outros pilros de pequeno tamaño, no xénero Erolia. Este pode ser ou non un bo grupo monofilético, dependendo de como situemos o filoxeneticamente enigmático pilro ferruxento (Calidris ferruginea), que é a especie tipo de Erolia. En calquera caso, o nome de xénero Ereunetes (antes usado para o Calidris mauri e o Calidirs pusilla, que serían tamén membros deste clado separado) estaba establecido antes de Erolia e ten precedencia.
Carlo Giuseppe Testa
Traxectoria
Finou no cargo o 24 de setembro de 1887.
Pilro peitoral
Nota taxonómica
O pilro de Cox (Calidris × paramelanotos) é un híbrido estereotipado entre estas especies e o pilro ferruxento. Isto non proba unha relación especialmente próxima entre estas dúas especies, xa que outros pilros moito máis distantes poden hibridarse tamén. En calquera caso, entre o clado dos pilros pequenos, o Calidris ruficollis e o Calidris subminuta son parentes especialmente próximos do pilro peitoral.
Características
miniatura|230px|Comparción co tamaño da man dun humano. miniatura|230px|Adulto e plumaxe reprodutora; nótese os bordos nítidos que separan as cores do peito. miniatura|230px|Na Cosumnes River Preserve de [[California.]] miniatura|230px|En [[Nova Jersey.]]
Ten unha aparencia similar á amplamente simpátrica Calidris acuminata, que non é membro do clado dos pilros pequenos. O pilro peitoral é un pilro máis ben longo, de 21 cm, e unha envergadura alar de 46 cm, cun dorso marrón agrisado, dun marrón máis intenso no macho en verán, e teñen o máximo de cor gris en inverno. O pilro peitoral ten un peito gris, nitidamente demarcado no seu bordo inferior, que lle dá a esta especie o seu nome; esta clara liña divisoria é especialmente conspicua se as aves se volven cara ao observador. As patas son amareladas e o bico é oliváceo cunha punta escura.
Os xuvenís teñen un padrón de cores máis vistoso na parte superior, con cores avermelladas e liñas brancas.
Esta especie difire do Calidris acuminata no seu debuxo do peito, un supercilio máis feble e a parte superior da cabeza máis gris.
Distribución e ecoloxía
É unha ave que migra a grandes distancias, e aproximadamente a metade dos individuos da especie reprodúcese na tundra lamacenta do noroeste de Asia, o resto dos individuos aniña desde Alasca ao centro do Canadá. A maioría das aves americanas e asiáticas desta especie pasan o inverno en Suramérica, pero algunhas das que se reproducen en Asia pasan o inverno no sur de Australia e Nova Zelandia. Durante a migración e en inverno, o pilro peitoral atópase tipicamente en hábitats de auga doce.
Esta especie tamén aparece como ave migrante regular no oeste de Europe, e pode verse a maioría dos anos en Irlanda ou Gran Bretaña. Aínda que non foi rexistrada como especie que se reproduce en Europa, algúns individuos errantes foron atopados en Escocia en hábitat axeitado para a reprodución durante o verán. En Galicia está rexistrada como especie accidental rara. Moitas destas aves que aparecen en Europa occidental proceden de migracións desde os seus campos de reprodución en Asia viaxando para pasar o inverno no sur de África. Na costa pacífica dos Estados Unidos, tales bandadas migrantes parecen ser máis raras. Os individuos errantes vense ás veces noutros sitios fóra das rutas habituais de migración, por exemplo nas illas Marianas, nas illas Marshall e Palau en Micronesia; con certa maior frecuencia poden encontrarse nas illas Hawai.
A migración do pilro peitoral podería verse afectada polo quecemento global, como se sospeita ocorrerá con moitas aves que se reproducen no Ártico: hai 100 anos, os pilros peitorias migrantes observábanse pasar polo norte de Ohio a inicios ou mediados de maio e de novo ao final de agosto; hoxe, o groso da migración ao norte ocorre xa en abril, e a maioría das aves non retornan ata mediados de setembro.
Comen en pradeiras e chairas lamacentas, apañando a comida utilizando a vista, e ás veces sondando co bico. Comen principalmente artrópodos e outros invertebrados. O macho fai unha exhibición de cortexo na que incha o peito, que ten un saco de graxa na estación reprodutora para mellorar a súa exhibición.
Constrúen escarvando un niño que é unha depresión no chan de lados bastante inclinados forrándoo cun volume considerable de material. O niño é o o suficientemente profundo (uns 3 cm de profundidade) para poñer nel os ovos, minimizando a perda de calor causado polas brisas frías que son frecuentes nas latitudes onde aniña. A femia pon catro ovos.
Lei de Hardy-Weinberg
miniatura|320px|proporcións de Hardy–Weinberg para dous [[alelos: o eixe horizontal mostra as dúas frecuencias alélicas p e q e o eixe vertical as frecuencias xenotípicas esperadas. Cada liña mostra un dos tres posibles xenotipos.]] miniatura|220px|G. H. Hardy
Teodomiro (rei suevo)
Teodomiro (tamén Theodemir, Theodemar e en latín: Theodemirus) foi rei do reino suevo de Galicia (559-570). Gobernou o reino dotándoo de institucións, administración e cohesión social buscando a lexitimidade do seu poder na igrexa católica. Durante o seu reinado realízase o I Concilio de Braga (561) e o Concilio de Lugo (569), onde o reino suevo volta adoptar a catolicismo.
Lei de Hardy-Weinberg
A lei de Hardy–Weinberg, tamén chamada principio de Hardy–Weinberg ou equilibrio de Hardy–Weinberg di que as frecuencias alélicas e xenotípicas nunha poboación permanecerán constantes de xeración en xeración en ausencia doutras influencias evolutivas. Estas influencias inclúen a selección intersexual, a mutación, a selección, deriva xenética, fluxo xénico e impulso meiótico (meiotic drive). Dado que polo menos unha ou máis destas influencias están tipicamente presentes nunha poboación real, a lei de Hardy–Weinberg describe máis ben unha condición ideal con respecto á cal poden analizarse os efectos destas influencias.
Teodomiro (rei suevo)
Traxectoria
O seu reinado marcou un fito de estabilidade e esplendor do Galliciense regnum, do que nos quedaron testemuños nas fontes históricas galaicas, hispánicas e francas.
Lei de Hardy-Weinberg
No caso máis simple dun só locus con dous alelos denominados A e a con frecuencias f(A) = p e f(a) = q, respectivamente, as frecuencias xenotípicas esperadas son f(AA) = p^2 para os homocigotos AA, f(aa) = q^2 para os homocigotos aa, e f(Aa) = 2pq para os heterocigotos Aa. As proporcións xenotípicas p2, 2pq, e q2 denomínanse proporcións de Hardy–Weinberg. Nótese que a suma de todas as frecuencias xenotípicas deste caso é a expansión binomial do cadrado da suma de p e q, e esta suma, que representa o total das posibilidades, debe ser igual a 1. Por tanto,. A solución realista desta ecuación é q = 1 − p.
Teodomiro (rei suevo)
Traxectoria
Unha política exterior pacífica sen enfrontamentos co reino visigodo veciño, influenciada pola nova orde do Imperio bizantino de Xustiniano, fai que dirixa a súa atención cara a estabilidade interna do reino. Realiza unha serie de reformas administrativas e concilios que xeran un momento de esplendor no Reino Suevo de Galicia, facendo de Lucus (Lugo) unha cidade metropolitana. Tamén consolida a expansión sueva coa incorporación das áreas de influencia de Astorga e Coímbra.
Lei de Hardy-Weinberg
Se a unión dos gametos para producir a seguinte xeración é aleatoria, pode demostrarse que a nova frecuencia f satisfai que e. É dicir, as frecuencias alélicas son constantes entre xeracións.
Teodomiro (rei suevo)
Traxectoria
Cara o 569 o reino de Teodomiro é atacado polos visigodos dirixidos polo rei Leovixildo que consegue apoderarse de Semure (Zamora), Pallantia (Palencia) e Legio (León). Descoñécese se isto tivo relación coa súa morte, xa que as actividades bélicas de Leovixildo cos seus veciños continuaron ata despois de morrer Teodomiro.
Magdalena Aguinaga Alfonso
Traxectoria
É doutora en literatura española pola Universidade de Santiago de Compostela desde 1993 cunha tese sobre José María de Pereda e catedrática de lingua castelá e profesora de ensino secundario en diversos institutos de Galicia e Pamplona. Liñas de investigación: autores do realismo español e literatura española do século XX. Publicou arredor de setenta artigos en revistas especializadas e participou en numerosas conferencias nacionais e internacionais.
Lei de Hardy-Weinberg
Este principio recibe o seu nome por G. H. Hardy e Wilhelm Weinberg, que foron os primeiros que o demostraron matematicamente.
Teodomiro (rei suevo)
Conversión
Teodemiro é posicionado como o primeiro rei suevo en convertirse ao cristianismo católico dende a morte de Requiario e o monarca que levou á conversión da súa xente do arianismo ao catolicismo coa axuda do misioneiro: Martiño de Dumio. Esta teoría está maiormente respaldada pola Historia de regibus Suevorum de Isidoro de Sevilla: regni potestatem Theodimirus suscepit: qui confestim Arrianae impietatis errore destructo Suevos catholicae fidei reddidit.
O proceso de conversión lévase a cabo en base aos seguintes puntos:
Lei de Hardy-Weinberg
Derivación
As tres posibles frecuencias xenotípicas finais da descendencia son:
Magdalena Aguinaga Alfonso
Traxectoria
Pertenceu á Sociedad de Literatura Española del siglo XIX, á Sociedad Española de Literatura General y Comparada, á Asociación Internacional de Hispanistas e, na súa etapa no Canadá, á Asociación Canadense de Hispanistas.
Teodomiro (rei suevo)
Conversión
miniatura|Ariamiro (ou Teodomiro), rei da Gallaecia cos bispos Lucrecio, André e Martiño. Códice Vixiliano.|esquerda
Lei de Hardy-Weinberg
Derivación
Estas frecuencias chámanse frecuencias (ou proporcións) de Hardy-Weinberg. Isto conséguese nunha xeración, e só cómpre supoñer un apareamento aleatorio nunha poboación de tamaño infinito.
Teodomiro (rei suevo)
Nome
Malia que Teodemiro foi posicionado como o primeiro monarca suevo católico despois de Requiario por Isidoro, Xoán Biclarense relata que Recaredo I dos visigodos foi o responsable da conversión de ámbolos pobos, Gregorio de Tours que a influecia de Martiño de Tours sobre Carriarico, coa curación do seu fillo, foi a clave da conversión e os escritos do I Concilio de Braga que Ariamiro foi o primeiro en levantar a prohibición sobre os sínodos católicos.
Varios historiadores intentan xuntar estas historias. Hai quen asegura que Teodomiro tivo que ser un sucesor de Ariamiro nese caso o I Concilio de Braga sería convocado por Ariamiro e o Concilio de Lugo por Teodomiro. Reinhart suxire que Cariarico foi convertido primeiro polas reliquias de Martiño e que logo Teodomiro foi convertido pola actividade misioneira directa de Martiño de Dumio. Felix Dahn igualou a Carriarico con Teodemiro, incluso dicindo que foi outro nome que adoptou despois do bautismo.Tamén se suxire que Teodomiro e Ariamiro poidan ser a mesma persoa, o fillo de Carriarico, cambiando de nome de Ariamiro a Teodomiro despois do bautismo católico. Ferreiro cre que a coversion dos Suevos foi progresiva e a paseniño e que Teodomiro foi responsable do inicio da persecución de arianos no reino.
Lei de Hardy-Weinberg
Derivación
Ás veces unha poboación créase xuntando machos e femias con distintas frecuencias alélicas. Nese caso, non se cumpre que se trate dunha soa poboación, pero será unha soa poboación na seguinte xeración, de maneira que a primeira xeración non estará en equilibrio de Hardy-Weinberg, pero as xeracións sucesivas si estarán en equilibrio de Hardy-Weinberg.
Teodomiro (rei suevo)
I Concilio de Braga
Teodomiro convoca o 1 de maio de 561 o I Concilio de Braga. Presideo Lucrecio, bispo titular de Braga. Acudiron bispos da Gallaecia e do norte da Lusitania. Tivo o apoio do Papa Xoán III, e declarou anatema todos aqueles que acreditasen en doutrinas de tipo maniqueísta, coma os priscilianistas. O concilio remarcou a doutrina da Santa Trindade, segundo a cal hai un só Deus que existe en tres persoas: Pai, Fillo e Espírito Santo, contrariamente á afirmación priscilianista de que só existía un personificación de Deus. Así mesmo lembrou a crenza católica da existencia de Deus Fillo antes de nacer da Virxe María. San Martiño de Dumio foi consagrado como bispo neste concilio.miniatura|O [[Concilio de Lugo na edición de Loaísa (1593)]]
Lei de Hardy-Weinberg
Exemplo
Un exemplo real da lei de Hardy-Weinberg pode ser o seguinte sobre a doenza metabólica hereditaria fenilcetonuria.
Teodomiro (rei suevo)
Concilio de Lugo
O 1 de xaneiro de 569 Teodomiro convoca o Concilio de Lugo. Un concilio eclesiástico celebrado en Lugo, no cal reorganízase a Igrexa Sueva de Gallaecia, quedando o reino dividido en trece sedes episcopais, foron creadas algunhas como Viseo, Lamego e Idanha, estas sedes tamén se reorganizaron en dúas grandes provincias eclesiásticas: unha meridional con centro en Braga e outra setentrional en torno a Lugo, convertida en nova sede metropolitana.miniatura|Na [[Parochiale suevorum|Divisio Theodemiri ou Parochiale suevorum veñen recollidos varios destes cambios administrativos.]]
Lei de Hardy-Weinberg
Exemplo
Os nenos con fenilcetonuria non poden procesar a fenilalanina, un aminoácido das proteínas, polo que a fenilalanina se acumula no sangue causando danos cerebrais e retardo mental. Esta doenza é provocada por un xene recesivo que está en homocigose (aa). Se p é a frecuencia do alelo san e q a do alelo "defectuoso", podemos calcular a incidencia dos portadores da combinación aa.
Teodomiro (rei suevo)
Parroquial Suevo
Teodomiro realiza unha organización territorial a través da estruturación da dependencia de entidades de poboación en parroquias aos diferentes bispados, concretado na Divisio Theodemiri (división de Teodomiro) ou Parochiale suevorum (parroquial suevo), este proceso implicou unha asociación definitiva entre a estrutura eclesiástica e a ordeación administrativa do reino.
Lei de Hardy-Weinberg
Exemplo
Se realizamos un cruzamento de dous portadores Aa, nos que permanece oculto o xene recesivo, os xenotipos obtidos na seguinte xeración serán os seguintes:
Os tres genotipos AA : Aa : aa aparecen nunha relación p² : 2pq : q². Se as sumamos, obtemos a unidade:
p² + 2pq + q² = (p + q)² = 1.
A frecuencia dos xenotipos doentes de fenilcetonuria é dun 0,0001, un valor correspondiente a q². A frecuencia q do xene a será a raíz cadrada de 0,0001, é dicir, 0,01. A doenza ten unha incidencia de 1 de cada 10.000 individuos, pero a frecuencia do xene é 100 veces maior, de 1 de cada 100. Os xenes a encóntranse no par Aa cunha frecuencia
2pq = 2q(1 - q) = 2· 0,01·(1 - 0,01) = 0,0198.
Desviacións do equilibrio de Hardy-Weinberg
Cando non se cumpren as suposicións de Hardy-Weinberg poden haber desviacións dos valores esperados. O grao en que afecta isto á poboación depende das suposicións que son violadas.
As demais suposicións afectan ás frecuencias alélicas, mais non afectan por si mesmas ao apareamento aleatorio. Se unha poboación viola algunha destas, a poboación seguirá tendo proporcións de Hardy-Weinberg en cada xeración, pero as frecuencias alélicas cambiarán con esa forza.
Máis adiante explícase como afectan estas violacións ás probas estatísticas formais do equilibrio de Hardy-Weinberg.
Desafortunadamente, os incumprimentos das suposicións do principio de Hardy-Weinberg non significan que a poboación non cumprirá o equilibrio de Hardy-Weinberg. Por exemplo, a selección estabilizadora orixina unha poboación en equilibrio con proporcións de Hardy-Weinberg. Esta propiedade que enfronta á selección coa mutación é a base de moitas estimacións do ritmo de mutación (equilibrio mutación-selección).
Ligamento ao sexo
Cando o xene A está ligado ao sexo, o sexo heterogamético (por exemplo, os machos dos mamíferos e as femiass das aves) só ten unha copia do xene (e chámase hemicigoto), mentres que o sexo homogamético (por exemplo, as mulleres) teñen dúas copias. As frecuencias xenotípicas en equilibrio son p e q para o sexo heterogamético pero p2, 2pq e q2 para o sexo homogamético.
Por exemplo, en humanos, o daltonismo é un carácter recesivo ligado ao cromosoma X. Nos homes (machos) europeos, o carácter afecta a 1 de cada 12 (q = 0,083), mentres que só afecta a 1 de cada 200 mulleres (0,005, que comparado con q2 = 0,0070 está moi próximo ás proporcións de Hardy-Weinberg).
Se unha poboación se xunta con outra, con machos e femias con distintas frecuencias alélicas, a frecuencia alélica da poboación masculina seguirá á da poboación feminina, porque todos reciben o seu cromosoma X da súa nai. A poboación converxe cara ao equilibrio moi rapidamente.
Xeneralizacións
A derivación simple de arriba pode ser xeneralizada para máis de dous alelos e poliploidía.
Xeneralización para máis de dous alelos
Consideraremos unha frecuencia dun alelo extra, r. O caso con dous alelos é a expansión binomial de (p+q)^2, e o caso con tres alelos é a expresión trinomial de (p+q+r)^2.
Máis xeralmente, consideremos os alelos A1, ... An dados polas frecuencias alélicas de p_1 a p_n;
dado para todos os homocigotos:
e para todos os heterocigotos:
Xeneralización para a poliploidía
O principio de Hardy-Weinberg tamén se pode xeneralizar para sistemas poliploides, é dicir, organismos que teñen máis de dúas copias de cada cromosoma. Consideremos de novo só dous alelos. O caso diploide é a expansión binomial de:
e, por tanto, o caso poliploide é a expansión binomial de:
onde c é a ploidía. Por exemplo, nun tetraploide c = 4:
Dependendo de se o organismo é un tetraploide 'verdadeiro' ou un anfidiploide (alotetraploide que contén o conxunto diploide de cromosomas de ambos os proxenitores) quedará determinado o tempo necesario para que a poboación alcance o equilibrio de Hardy-Weinberg.
Xeneralización completa
A fórmula completamente xeneralizada é a expansión multinomial de :
Aplicacións
O principio de Hardy-Weinberg pode aplicarse de dúas maneiras: ou ben se considera que unha poboación ten proporcións de Hardy-Weinberg, e nese caso poden calcularse as frecuencias xenotípicas, ou ben se as frecuencias xenotípicas dos tres xenotipos son coñecidas, pódense comprobar as desviacións que sexan estatisticamente significativas.
Aplicación a casos de dominancia completa
Supoñamos que os fenotipos de AA e Aa son indistinguibles, é dicir, existe unha dominancia completa. Supoñendo que o principio de Hardy-Weinberg se aplica á poboación, entón aínda se pode calcular q a partir de f(aa):
e p pódese calcular a partir de q. E tamén unha estimación de f(A) e f(Aa) derivadas de p2 e 2pq, respectivamente. Porén, hai que ter en conta que non se pode comprobar o equilibrio dunha poboación utilizando as probas de significación seguintes, porque esta se asume a priori.
Probas de significación da desviación
A comprobación da desviación do principio de Hardy-Weinberg adoita realizarse utilizando a proba χ² de Pearson, utilizando as frecuencias xenotípicas observadas que se obtiveron dos datos e as frecuencias xenotípicas esperadas obtidas por medio do principio de Hardy-Weinberg. Para os sistemas nos que hai un gran número de alelos, isto pode ofrecer datos con moitos xenotipos baleiros posibles e pouca cantidade de xenotipos, porque a miúdo non hai suficientes individuos na mostra para representar axeitadamene todas as clases xenotípicas. Se este é o caso, entón a suposición asintótica da distribución khi-cadrado non se sosterá e pode ser necesario utilizar unha forma de proba exacta de Fisher, que require dunha computadora para a súa resolución.
Departamento de Paysandú
Áchase no litoral oeste da república, limitando polo norte co departamento de Salto, polo sur co departamento de Río Negro, polo leste co departamento de Tacuarembó e polo oeste coa Arxentina, estando polo medio o río Uruguai.
Lei de Hardy-Weinberg
Exemplo de proba de desviación χ2
Estes datos son de E.B. Ford (1971) sobre a avelaíña Callimorpha dominula, da que se contabilizaron os fenotipos dunha mostra da poboación. A distinción entre o xenotipo e o fenotipo considérase insignificante. A hipótese nula é que a poboación ten proporcións de Hardy-Weinberg, e a hipótese alternativa é que a poboación non ten proporcións de Hardy-Weinberg.
Do que se poden calcular as frecuencias alélicas:
e
Polo que os valores esperados de Hardy-Weinberg son:
A proba χ² de Pearson establece que:
Banana
A banana ou plátano é o froito en forma de baga oblonga e arqueada da bananeira ou plataneiro, de polpa fareluda e pel grosa, sen sementes e comestíbel. Existen moitas variedades de banana, tanto de consumo cru como cociñado.
Lei de Hardy-Weinberg
Exemplo de proba de desviación χ2
Hai 1 grao de liberdade (os graos de liberdade para a proba das proporcións de Hardy-Weinberg son o resultado de restar o número de fenotipos menos o número de alelos). O nivel de significatción para 1 grao de liberdade é 3,84, e como este valor de χ2 é menor, acéptase a hipótese nula que dicía que a poboación ten proporcións de Hardy-Weinberg.
Banana
É unha planta orixinaria das zonas tropicais do sueste asiático de onde posteriormente pasou a ser cultivada en África, América e noutros lugares do mundo de clima semellante, coma agora Oceanía e Australasia. As bananeiras das Illas Canarias son, xeralmente, dunha variedade anana.
Os catro tipos principais de variedades de banana son: a banana-prata; a banana-mazá (de tamaño pequeno e máis arredondada), a Cavendish (tamén coñecida como banana de agua) e a banana-terra.
Lei de Hardy-Weinberg
Proba exacta de Fisher
Un exemplo. Utilizando un dos exemplos de Emigh (1980), podemos considerar o caso en que n = 100 e p = 0,34. Na táboa 4 móstranse os heterocigotos observados posibles e o seu nivel de significación exacto. Utilizando esta táboa, búscase o nivel de significación da proba baseándose no número observado de heterocigotos. Por exemplo, se se observaron 20 heterocigotos, o nivel de significación da proba é 0,007. O gradiente de niveis de significación é bastante basto, como é normal nas probas exactas de Fisher con mostras pequenas.
Banana
Xeneralidades
É de cor verde cando é inmatura, volvéndose amarela ou vermella cando madera. A súa forma é alongada mais pode variar moito dependendo das variedades de cultivo. Esa variación tamén ocorre na polpa, que pode ser mole ou dura, ou mesmo con incrustacións medio duras, así como de sabor máis doce ou máis acre. Igual que o ananás é un froito partenocárpico, pois pode formarse sen fecundación previa e por iso non posúe sementes. Despois de cortada, a banana escurécese moi rapidamente, debido á oxidación (pola presenza da polifenoloxidase) en contacto co ar.
Lei de Hardy-Weinberg
Proba exacta de Fisher
Desafortunadamente, é necesario crear unha táboa coma esta para cada experimento, xa que as táboas dependen tanto de n coma de p.
Banana
Xeneralidades
A especie Musa balbisiana, comercializada no mercado indonesio contén, excepcionalmente, sementes, e está considerada unha das especies ancestrais das actuais variedades híbridas das bananas xeralmente consumidas.
Lei de Hardy-Weinberg
Coeficiente de consanguinidade
O coeficiente de consanguinidade F é 1 menos a frecuencia observada dos heterocigotos por encima da esperada a partir do equilibrio de Hardy-Weinberg.
Banana
Flor da banana
miniatura|220px|Flor da bananeira Da parte inferior da parte da banana aínda inmatura sae un pendón e, no seu extremo, destaca un cono de coloración e consistencia diferenciadas, que é a flor da bananeira. Esta flor, cocida e preparada con outros ingredientes, é comestíbel de sabor requintado e alto valor nutricional. .
Lei de Hardy-Weinberg
Coeficiente de consanguinidade
onde o valor esperado a partir do equilibrio de Hardy-Weinberg se obtén mediante
Banana
Flor da banana
A tradición popular achega outros usos para a flor da banana, como algúns xaropes caseiros con fins medicinais.
Lei de Hardy-Weinberg
Coeficiente de consanguinidade
Por exemplo, para os datos de Ford anteriores:
Banana
Casca da banana
A pesar de parecer non utilizábel, a casca da banana contén varios nutrientes, azucres naturais como a glicosa e sacarosa e minerais. Con iso, pode ser aproveitada no consumo alimenticio, proporcionando baixo custo. Existen diversos os exemplos nos que se aproveita a casca, como o bolo de casca de banana, a fariña ou os filetes empanados de casca de banana.
Lei de Hardy-Weinberg
Coeficiente de consanguinidade
Para dous alelos, a proba khi-cadrado sobre a calidade do axuste coas proporcións de Hardy-Weinberg é equivalente ao test de consanguinidade, F = 0.
Banana
Historia
O cultivo de bananas polo ser humano iniciouse no sueste de Asia. Existen aínda moitas especies de banana salvaxe en Nova Guinea, Malaisia, Indonesia e as Filipinas. Indicios arqueolóxicos e paleoambientais revelados en Kuk Swamp, na provincia das Terras Altas Occidentais de Nova Guinea, suxiren que esta actividade remóntase polo menos ata 5000 a.C., ou mesmo ata 8000 a.C. Estes datos converten esta zona no berce do cultivo de bananas. Con todo, é probable que outras especies de banana salvaxes fosen obxecto de cultivo posteriormente, noutros lugares do sueste asiático.
Lei de Hardy-Weinberg
Historia
As leis da xenética mendeliana foron redescubertas en 1900. Porén, mantívose a súa controversia durante varios anos, xa que entón non se sabía como podía producir caracteres continuos. Udny Yule (1902) argumentou contra o mendelismo porque pensaba que os alelos dominantes aumentarían en número nunha poboación. O estadounidense William E. Castle (1903) demostrou que, sen selección, as frecuencias xenotípicas permanecerían estables. Karl Pearson (1903) achou unha posición de equilibrio cos valores p = q = 0,5. Reginald Punnet, incapaz de responder ao argumento de Yule, presentoulle o problema a G. H. Hardy, un matemático británico co que xogaba ao crícket. Hardy era un matemático puro e mostraba certo desprezo polas matemáticas aplicadas; a súa opinión sobre o uso que lle daban os biólogos ás matemáticas quedou plasmada nun artigo de 1908 no que o describe como "moi simple".
Banana
Historia
A banana menciónase en documentos escritos por primeira vez na historia, en textos budistas de arredor de 600 a.C. Sábese que Alexandre o Grande comeu bananas nos vales da India en 327 a.C.. Porén, só se atopan plantacións organizadas de banana a partir do século III na China. En 650, os conquistadores islámicos levárona a Palestina. Foron, probabelmente, os mercadores árabes quen a divulgaron por gran parte de África, probabelmente ata Gambia. A palabra banana ten a súa orixe na África Occidental e, adoptada polos portugueses e os españois, pasou á lingua inglesa.
Nos séculos XV e XVI, os colonizadores portugueses comezaron a plantación sistemática de bananas nas illas atlánticas, no Brasil e na costa occidental africana, mais continuaron a ser descoñecidas durante moito tempo para a maior parte da poboación europea. Por iso, Jules Verne, na obra "A volta ó mundo en oitenta días" (1872), describe a banana detalladamente, pois sabe que gran parte dos seus lectores non a coñece.
Lei de Hardy-Weinberg
Historia
Coa lei de Hardy-Weinberg plantáronse os alicerces da xenética de poboacións. Segundo esta lei a alteración xenética dunha poboación só pode darse por factores como mutacións, selección natural, influencias casuais, converxencias ou diverxencias individuais, de modo que o cambio xenético implica a perturbación do equilibrio establecido pola lei de Hardy-Weinberg.
Banana
Historia
Algunhas fontes refiren que xa existían especies nativas de bananeira na América precolombiana, as "bananas da terra". .
Produción e comercio
As bananas constitúen o alimento básico de millóns de persoas en varios países en vías de desenvolvemento. Nalgúns países tropicais, a banana verde (non madura) emprégase amplamente da mesma forma que as patacas noutros países, podendo ser fritidas, cocidas, asadas, guisadas etc. De feito, as bananas utilizadas así son semellantes á pataca non tanto no sabor e na textura, como na composición nutricional e calórica.
En 2005, a India liderou a produción mundial de bananas, con preto do 23 % da produción mundial, mais destinando a maioría ao consumo interno. Os catro países que máis exportan son Ecuador, Costa Rica, as Filipinas e Colombia, que suman preto de dous terzos das exportacións mundiais, exportando cada un máis dun millón de toneladas. De acordo coas estatísticas da FAO, só Ecuador é responsábel de máis do 30 por cento das exportacións globais.
Con todo, a maioría dos produtores por todo o mundo practican unha agricultura de baixa escala e de subsistencia: consumo propio e venda en mercados locais. Como as bananas son unha froita non estacional están dispoñíbeis todo o ano, polo que poden empregarse durante as estacións máis susceptíbeis de escaseza de alimentación. Por esta razón o cultivo de banana ten unha importancia fundamental en calquera sistema sustentado de loita contra a fame.
Nos últimos anos, a competición de prezos por parte dos supermercados diminuíu aínda máis as baixas marxes de lucro da maioría dos produtores de banana. As principais empresas do ramo, como Chiquita, Del Monte, Dole e Fyffes teñen as súas propias plantacións en Ecuador, Colombia, Costa Rica e Honduras. Estas plantacións esixen un grande investimento de capital, convertendo os propietarios das grandes e lucrativas plantacións en extremadamente influentes a nivel económico e político nos seus países, en detrimento dos pequenos produtores. Por este motivo nalgúns países as bananas están dispoñíbeis como artigos de comercio xusto.
O comercio global de bananas ten unha longa historia que comezou coa fundación da United Fruit Company (hoxe, Chiquita), no final do século XIX. Durante a maior parte do século XX, as bananas e o café dominaron por completo a economía de exportación da América Central. Na década de 1930 constituían máis do 75 por cento das exportación da rexión e nos anos 60 aínda supuñan o 67 por cento. A expresión "república bananeira" fíxose popular para designar a xeneralidade dos países da América Central. Moitos países da Unión Europea importan tradicionalmente moitas das bananas que consomen das súas antigas colonias, garantíndolles prezos por riba dos practicados no comercio global.
Bañeira
miniatura|dereita|Bañeira pequena con billas e ducha.
Unha bañeira é unha peza fixa de fontanaría utilizada para bañarse. A maior parte das bañeiras modernas están feitas de fibra de vidro ou acrílica, aínda que tamén as hai feitas de porcelana, louza, aceiro, ferro fundido e mesmo de madeira (tradicionalmente no Xapón). A bañeira atópase normalmente no cuarto de baño, xa sexa como unha peza autónoma ou en conxunción cunha cabina de ducha.
Tradicionalmente, a maioría das bañeiras eran aproximadamente rectangulares, aínda que coa chegada das bañeiras acrílicas, existen máis formas posíbeis. Case sempre son brancas, aínda que tamén as hai noutras cores. As bañeiras modernas poden ter ou non billas montadas sobre elas. Ademais, poden ser encaixadas, libres ou mergulladas sobre un habitáculo deseñado para tal efecto.
Departamento de Río Negro
miniatura|Localización no Uruguai
Río Negro é un departamento uruguaio. A súa capital é Fray Bentos.