cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hipoxia (ambiente)
Causas da hipoxia ambiental
A hipoxia pode tamén producirse en ausencia de contaminantes. En estuarios, por exemplo, como a auga doce que os ríos verten no mar é menos densa que a auga salgada, pode orixinarse unha estratificación na columna de auga. A mestura vertical entre os corpos de auga está, por tanto, reducida, restrinxindo a chegada de oxíxeno desde as augas superficiais ata as augas máis salgadas do fondo. A concentración de oxíxeno na capa do fondo pode despois empezar a diminuír o suficiente como para chegar ás condicións de hipoxia. Áreas especialmente proclives a que ocorra isto son as augas pouco profundas de corpos de auga semipechados como o mar de Wadden dos Países Baixos e o golfo de México, onde o arrastre por escorrentía desde a terra é substancial. Nestas áreas pode orixinarse o que se chama unha "zona morta". As condicións de baixo nivel de oxíxeno disolto son con frecuencia estacionais, como no caso do canal Hood e áreas do Estreito de Puget, no estado de Washington, Estados Unidos. O World Resources Institute identificou 375 zonas costeiras hipóxicas arredor do mundo, concentradas en áreas litorais de Europa Occidental, as costas leste e sur dos Estados Unidos, e leste de Asia, especialmente no Xapón.
miniatura|200px| Foto de [[baía de Mobile durante o chamado "xubileo".]] A hipoxia pode tamén ser a explicación de fenómenos periódicos como o chamdao "xubileo" da baía de Mobile (Alabama), no que a vida acuática repentinemente escapa cara ás zonas pouco fondas, quizais intentando escapar de zonas da auga nas que que se produciu unha depleción do oxíxeno. As mortes de marisco que se están estendendo recentemente preto das costas de Oregón e Washington atribúense tamén á formación cíclica de zonas mortas ecolóxicas.
Solucións
Para combater a hipoxia é esencial reducir a cantidade de nutrientes procedentes da terra que chegan aos ríos pola escorrentía. Isto pode facerse mellorando o tratamento das augas residuais e reducindo a cantidade de fertilizantes que chegan aos ríos. Alternativamente, pode facerse restaurando os ambientes naturais ao longo do río; as marismas son especialmente efectivas reducindo a cantidade de fósforo e nitróxeno (os principais nutrientes) na auga. Outras solucións baseadas nos hábitats naturais son a restauración das poboacións de marisco, como as ostras. As ostras retiran o nitróxneo da columna de auga e filtran os sólidos en suspensión, e reducen finalmente a probabilidade ou extensión das floracións de algas nocivas ou condicións anóxicas. Traballos fundamentais sobre a mellora da calidade da auga mariña foron os realizados sobre os cultivos de marisco por Odd Lindahl et al., usando mexillóns en Suecia.
miniatura|250px|Gráfico dos niveis de oxíxeno e salinidade no [[fiorde de Kiel, Alemaña en setembro de 1998.]] Tamén son posibles solucións tecnolóxicas, como as utilizadas na área volta a desenvolver dos peiraos de Salford do Manchester Ship Canal en Inglaterra, onde anos de arrastre por escorrentía desde sumidoiros e estradas se acumularon nesas lentas augas. En 2001 instalouse alí un sistema de inxección de aire comprimido, que elevou os niveis de oxíxeno da auga nun 300%. A mellora resultante na calidade da auga produciu un incremento no número de especies de invertebrados, como os camaróns de auga doce, ata máis de 30. A desova e taxas de crecemento de especies de peixes como o Rutilus e a perca aumentou tamén en tal cantidade que agora son unhas das maiores de toda Inglaterra.
En curtos períodos de tempo a saturación de oxíxeno pode caer a cero cando os ventos que sopran do litoral apartan a auga superficial e isto fai que ascenda a auga das profundidades anóxicas. Ao mesmo tempo obsérvase unha baixada na temperatura e un aumento da salinidade (segundo datos do observatorio ecolóxico a longo prazo no mar no fiorde de Kiel, Alemaña). Novas estratexias de monitorización a longo prazo do réxime de oxíxeno no océano fan observacións on line do comportamento dos peixes e do zooplancto, que cambia drasticamente con saturacións de oxíxeno reducidas (ecoSCOPE) e xa con baixos niveis de contaminación da auga.
Oza Vella, Oza, Carballo
Oza Vella é un lugar da parroquia de Oza no concello coruñés de Carballo na comarca de Bergantiños. Segundo o IGE en 2019 tiña 23 habitantes (12 homes e 11 mulleres).
Iriney Santos da Silva
Iriney Santos dá Silva, nado en Humaitá o 23 de abril de 1981, é un exfutbolista brasileiro que xogaba de centrocampista.
Traxectoria
Xogaba como mediocentro defensivo e militou no Real Club Celta de Vigo.
Iriney procede do Rayo Vallecano equipo no que xogou entre 2003 e 2005 deixando un bo recordo entre a afección do conxunto madrileño. Anteriormente xogara no São Caetano (2001-2003).
Loyettes
Loyettes é unha vila francesa do departamento do Ain, na rexión de Ródano-Alpes.
Comarca da Terra de Caldelas
A comarca da Terra de Caldelas é unha comarca galega situada no norte da provincia de Ourense. Pertencen a ela os concellos de Castro Caldelas, Montederramo, Parada de Sil e A Teixeira.
Demografía
A comarca de Terra de Caldelas contaba en 2020 cunha poboación de 2.764 habitantes. A poboación menor de 15 anos era o 4,09% do total, o que representa uns niveis moi baixos en relación á media de Galicia (12,55% ), mentres que pola outra banda o 45,22% contaba con máis de 65 anos, o que deixa unha poboación en idade de traballar dun 50,69%.
A idade media da poboación en 2020 era de 59,54 anos, que supera amplamente a media galega (47,48 anos ).
En relación ao movemento natural da poboación, no ano 2019 houbo 6 nacementos en toda a comarca e 66 defuncións, o que deixou un saldo vexetativo negativo de -60.
602
Oriente Próximo
miniatura|dereita|Construción dun castelo en Al-Hirah, capital dos lakhmidas, nun manuscrito do s. XV
Outros
Historia ano a ano
Oceanografía
Historia
A primeira vez en que se utilizou a palabra oceanografía foi no ano de 1584, do francés océanographie, mais tivo vida curta. Moito despois, no ano 1880 retorna ao alemán na forma Oceanographie. Nesa mesma época xorde ao mesmo tempo noutras linguas, oceanography, en inglés; oceanografía, en español. Na lingua portuguesa, a palabra oceanografía aparece tamén no final do século XIX.
A formación desta palabra baseouse no vocábulo xeografía. Sobre o modelo da palabra xeoloxía atópase oceanoloxía, rexistrada pola primeira vez na lingua inglesa - oceanology - en 1864. Hai algúns que defenden a definición máis completa de oceanoloxía, por significar o estudo dos océanos ou ciencia dos océanos, pero a forma que gañou máis popularidade foi oceanografía que, na verdade é a representación dos océanos.
O comezo da oceanografía como unha ciencia propiamente dita comeza de feito en 1872, cando C. W. Thomson e John Murray (oceanógrafo) fixeron a expedición Challenger (1872-76). Foi por volta desta época que varias nacións concluíran (vendo o océano como rota comercial) que elas deberían investir no estudo dos océanos. Varias nacións enviaron expedicións (así como algúns individuos e institucións privadas), e institutos dedicados ao estudo da oceanografía criaronse. Os dous institutos máis coñecidos nos Estados Unidos son o Scripps Institution of Oceanography e o Woods Hole Oceanographic Institution. Na Gran Bretaña, unha grande e nova institución de investigación é a Southamptom Oceanography Centre. No Brasil, a institución de oceanografía máis antiga e tradicional é o Insituto Oceanográfico, da Universidade de São Paulo (USP). O primeiro curso de graduación en Oceanografía no Brasil implantouse en 1971 na Fundación Universidade Federal de Río Grande (http://www.furg.br/).
Oceanografía física
A oceanografía física é o ramo da oceanografía que estuda os procesos físicos nos océanos e as súas relacións coa atmosfera. A oceanografía física ocúpase das características das masas de auga oceánicas e investigación fenómenos como: correntes mariñas, mareas, ondas, vórtices etc. A oceanografía física usa coñecementos da mecánica dos fluídos para comprender e prever o comportamento da circulación oceánica, a través de modelos hidrodinámicos. (Teoría do Tchutz, Oceanógrafro Alemán)
Un dos fenómenos máis importantes é a resurxencia pola súa importancia para a vida dos organismos mariños. A resurxencia consiste na subida de augas profundas para rexións menos profundas do océano.
A oceanografía física xuntamente coa meteoroloxía fornece moitas informacións sobre o funcionamento da dinámica climática mundial, buscando comprender fenómenos como a Oscilación Sur de El Niño (OSEN, ou ENSO, en inglés - El Niño Southern Oscillation).
Oceanografía química
A oceanografía química é un ramo menor na oceanografía que estuda a química dos océanos como un todo, visando asuntos como a composición química, concentracción de compostos na auga e a xeoquímica dos océanos.
Kaulak
Traxectoria
Era sobriño do Presidente do Goberno de España Antonio Cánovas del Castillo. En 1901, colaborou cos fotógrafos de orixe suíza, Oscar Hauser Muller e Adolfo Menet Kurstiner, que fundaran en Madrid unha empresa de artes gráficas, a casa Hauser y Menet, moi coñecida polas súas series de postais. Entre os 1904 e 1933 puxo en marcha o estudo Kaulak​ no número 4 da rúa Alcalá, converténdose nun dos máis prestixiosos de Madrid. No seu estudo retratou a familia real, a aristocracia e a burguesía. Foi membro fundador da Sociedade Xeral de Fotógrafos de España e en 1918 cofundou a sociedade nacional de empresarios Unión Fotográfica. Ao final da súa vida lograra formar un grande arquivo fotográfico, constituído na actualidade por unhas 58 000 imaxes, entre negativos e positivos, que son propiedade do Estado e que se conservan na Biblioteca Nacional de España.
Oceanografía
Oceanografía biolóxica
A oceanografía biolóxica estuda a biota e a ecoloxía dos océanos, buscando comprender os mecanismos biolóxicos que funcionan nos océanos. A oceanografía biolóxica difire da bioloxía mariña por estudar os organismos mariños cun enfoque máis ecolóxico, relacionado coa física, a química e a xeoloxía do océano.
Na oceanografía biolóxica se dividen os organismos mariños en tres categorías: plancto, nécton e bentos. O plancto fórmase polos organismos que viven na columna de auga sen conseguiren nadar contra as correntes mariñas. O necton é constituído polos organismos que ten boa capacidade natatoria, non dependendo de correntes para moverense. O bentos fórmase polos organismos que viven no substrato, fixados ou non.
Oceanografía xeolóxica
A oceanografía xeolóxica é o ramo da oceanografía que se vale da xeoloxía para estudar os procesos xeolóxicos que se dan no océano. A oceanografía xeolóxica estuda tópicos como: xenese dos océanos, sedimentación mariña, xeomorfoloxía, formación de feicións xeolóxicas, entre outros. A oceanografía xeolóxica ten grande aplicabilidade na exploración do petróleo e de recursos minerais mariños.
Consulte informacións sobre os océanos:
Ciencias relacionadas:
José Alberto "El Canario"
José Alberto Justiniano Andújar artisticamente coñecido como Jośe Alberto "El Canario" ou simplemente como "El Canario", nado o 22 de decembro de 1958 en Villa Consuelo é un cantante de Salsa da República Dominicana.
Michael Angarano
Michael Anthony Angarano, nado o 3 de decembro de 1987 en Brooklyn, Nova York, é un actor estadounidense.
Monte Tremuzo
miniatura|dereita|Monte Tremuzo desde o outro lado da [[ría de Muros e Noia]] O monte Tremuzo é un curuto galego situado a 524 metros sobre o nivel do mar, localizado na zona central da ría de Muros e Noia, tendo o seu cume no concello de Outes. Dende a cima deste monte é posible albiscar o treito final do río Tambre así como o desembocadura do río Tines na enseada do Engano. No alto dispón dunha área de recreo e dun parque eólico.
Profesor Tornasol
170px|miniatura|dereita|O físico [[Suíza|suízo Auguste Piccard inspirou a Hergé para debuxar ao Profesor Tornasol.]] Profesor Trifón Tornasol (en francés Tryphon Tournesol) é un personaxe ficticio creado por Hergé na súa serie As aventuras de Tintín. Trátase dun dos personaxes principais deste cómic, sendo quizais o cuarto en importancia logo de Tintin, Milú e o Capitán Haddock, aínda que o feito de ser un home maior e diminuído fisicamente, fai que non teña un protagonismo en todas as historias, pois se sobreentende que moitas das aventuras emprendidas por Tintín e Haddock serían perigosas para el ou non ten o menor interese en participar.
Características
O recurso do sabio, un pouco excéntrico e distraído xa tiña antecendentes en As aventuras de Tintín, por exemplo, Filemón Ciclón, o exiptólogo de Os xarutos do faraón ou o especialista en numismática e filatelia de O cetro de Ottokar, cando Hergé introduciu a Tornasol en O tesouro de Rackham o Roxo como un científico xordo que ofrece aos expedicionarios un submarino con forma de quenlla. O recurso da xordeira deulle a oportunidade ao autor de introducir varios gags polo que é lóxico supor por que decidiu mantelo como un dos personaxes estables da serie. Ao final deste álbum, é Tornasol quen co diñeiro obtido de venderlle o submarino ao goberno, compra o castelo de Moulinsart, polo tanto aínda que Haddock manteña nas posteriores aventuras unha actitude e rol de señor da casa, sería Tornasol o verdadeiro dono.
Os roles que cumpre nas historias, son dos máis variados, van desde distraído disparador dalgúns gags por medio da xordeira ou as súas excentricidades, ser quen resolve certo problema cientificamente, elaborar un dispositivo que terá algunha utilidade na trama. Moitas veces a aventura vira ao redor del: tanto n' As sete bólas de cristal e a súa continuación O templo do sol, como posteriormente en O asunto Tornasol é secuestrado e o resto de personaxes teñen que saír ao seu rescate. En Obxectivo: a Lúa e a súa continuación Aterraxe na lúa desenvolve a tecnoloxía que permite realizar a viaxe á Lúa. Estes dous volumes constitúen máis unha excepción respecto ao personaxe de Tornasol e a ciencia en xeral. Pois di que a súa especialidade é a astronáutica, traballa en instalacións de alta tecnoloxía rodeado por un numeroso equipo de científicos e ponse auriculares para oír polo que as confusións tipícas da súa xordeira non teñen lugar e a súa actividade como científico parécese máis a como se desenvolve a actividade científica en xeral.
Nas demais historias traballa en solitario e realiza actividades en diversos campos. En O tesouro de Rackham o Roxo é un inventor de excéntricos aparellos, a maioría de escasa utilidade: en Tintín no país do ouro negro descobre o compoñente co que se sabota a gasolina, a forma de anulalo e unha cura para os curiosos males que afectan a Hernández e Fernández; en O asunto Tornasol inventa unha poderosa arma a base de ultrasóns; en Stock de coque está desenvolvendo uns patíns motorizados; en As xoias da Castafiore investiga as posibilidades da televisión en cor; e en Tintín e os pícaros un tratamento contra o alcoholismo. Como se pode ver, ningún científico podería abarcar o estudo sístematico de tantas áreas e moito menos lograr tales resultados traballando só e pola súa conta.
Oza, Oza, Carballo
Oza coñecida como Oza da Carretera é un lugar da parroquia de Oza no concello coruñés de Carballo na comarca de Bergantiños. Segundo o IGE en 2019 tiña 70 habitantes (34 homes e 36 mulleres).
Fonteverde, Oleiros, Vilalba
Fonteverde é un lugar da parroquia de Oleiros, no concello lugués de Vilalba, na comarca da Terra Chá.
Pía
Unha pía é un recipiente cóncavo de pedra ou doutro material, para conter líquidos, de diversas formas e tamaños segundo o uso que se lle dá. Se é moi grande e de pedra adoita chamarse pío.
Lavabo
200px|miniatura|Pía de baño, lavabo A pía do baño é unha peza cóncava, as máis das veces de cerámica, para lavar a cara e as mans, cunha billa, ou dúas (unha para a auga quente, outra para a auga fría) e un sumidoiro ou desaugadoiro.
O devanceiro do lavabo foi o toucador, moble con espello e unha pía de porcelana para lavar a cara e as mans nos cuartos.
Bañeira
Pía para bañárense as persoas.
Maseira
Pía de pedra ou madeira onde se lle bota de comer ao gado, en particular aos porcos. Tamén recibe o nome de bacía, bacío, barquela ou conco.
Tamén eran moi comúns nas casas as pías dos s ou poleiros onde bebían as galiñas, de pedra e de pequeno tamaño. Hoxe son moi usadas en xardinaría e como pías das fontes.
Pía bautismal
miniatura|200px|Pía bautismal da Igrexa Vella de São Mateus da Calheta, Portugal, destruída por un temporal Tamén chamada pía do bautizo é un vaso de pedra localizado no baptisterio, no que se verte a auga utilizada para o sacramento do bautismo.
Pía da auga bieita
É un cunco que se acha normalmente á entrada do interior das igrexas embutido no muro a xeito de canzorro ou ménsula, moitas veces con forma de cuncha onde fica a auga bieita. As máis das veces é unha gran cuncha verdadeira, outras veces faise de pedra, mármore ou nácara.
Lagar
Os lagares tiñan píos onde se recollían as uvas e o viño.
Fontes e lavadoiros
As fontes e lavadoiros tradicionais acostumaban a ter pías ou píos (máis grandes) para o depósito da auga. As fontes actuais tamén acostuman estar formadas por pías e chafarices.
Formas e material
200 px|miniatura|Antigo [[toucador con pía. Acervo do Museo da Familia Pompeu, Portugal]] A pía pode ser:
Pola forma:
Polo material:
Sonic the Hedgehog (videoxogo de 1991)
Sonic the Hedgehog é un videoxogo de plataformas desenvolvido polo Sonic Team e publicado pola compañía xaponesa Sega na consola Mega Drive. O xogo conta a historia dun ourizo antropomórfico chamado Sonic que ten que acabar co malvado Doutor Robotnik, un científico que muda animais en robots e que roubou un tesouro máxico coñecido como as "Chaos Emeralds" (Esmeraldas do Caos). O estilo de xogo consiste en atrapar aneis douradados para acadar saúde e un sistema de control simple, no que para saltar ou atacar soamente hai que premer un botón.
O xogo foi ben recibido pola crítica, e é considerado un dos mellores de tódolos tempos, grazas ao seu aspecto gráfico, a súa banda sonora e a súa forma de xogo. Tivo un grande éxito comercial e conseguiu ficar a Mega Drive (ou Genesis nos Estados Unidos) á mesma altura que Nintendo e a súa consola de 16 Bits Super Nintendo. O xogo tivo múltiples conversións.
Afialapis
miniatura|Afialapis. Un afialapis ou aguzalapis é unha ferramenta que se utiliza para afiar lapis. Poden ser manuais ou eléctricos.
A primeira patente de afialapis data de 1828 obra do matemático francés Bernard Lassimone, mais o primeiro afialapis manual foi feito por Therry des Estwaux en 1847.
Dolores de Gortázar
Dolores de Gortázar Serantes, nada en León en 1872 e finada en Leganés en 9 de abril de 1936, foi unha poetisa, novelista e dramaturga española.
Traxectoria
Filla de xornalista, publicou o seu primeiro poema, moi nova, en La Crónica de León. Despois de enviuvar, estudou Maxisterio en León e en Burgos, que rematou en 1903. Fundou en Madrid a revista feminina de acción católica Roma e o Real Centro de María Cristina, escola de señoritas.
Traduciu do latín ao castelán Arte Poética de Quinto Horacio Flacco, epístola a los Pisones (Epistola ai Pisoni) de Horacio, obra premiada nos xogos florais de León. Escribiu obras teatrais e publicou antigos documentos do mosteiro de San Miguel de Escalada. Foi socia da Asociación de Escritores e Artistas.
Obra
miniatura|La roca del amor, novela, 1924.
Cristina Iglesias
Cristina Iglesias Fernández Berridi, nada en San Sebastián o 8 de novembro de 1956, é unha escultora e gravadora española. A súa obra atópase en museos e espazos públicos de varios países.
Traxectoria
Cristina Iglesias naceu nunha familia de artistas. Comezou a estudar Ciencias Químicas, carreira que abandonou para ir a Barcelona onde durante un tempo dedicouse ao debuxo e a cerámica. Logo, formouse en Escultura na Chelsea School of Art de Londres. Alí coñeceu ao home que máis tarde sería o seu marido, Juan Muñoz, e a outros artistas como Anish Kapoor.
Traxectoria profesional
En 2018, con motivo do 40 aniversario da Constitución Española, a súa escultura Sen título, 1988 foi seleccionada entre as obras do Museo Centro de Arte Reina Sofía para ser representada na exposición O poder da arte. Dita exposición estivo situada nos edificios do Congreso dos Deputados e do Senado.
Espazo topolóxico
frame|dereita|300px|Catro exemplos e dous anti-exemplos de topoloxías no conxunto de tres puntos {1,2,3}. O exemplo inferior esquerdo non é unha topoloxía, pois a unión {2} e {3}, igual a {2,3}, non é parte da colección. O exemplo inferior dereito tampouco é unha topoloxía porque a intersección de {1,2} e {2,3}, igual a {2}, non é parte da colección.
Un espazo topolóxico é unha estrutura matemática que permite a definición formal de conceptos como converxencia, conectividade e continuidade. A rama das matemáticas que estuda os espazos topolóxicos é a topoloxía.
Definición
Un espazo topolóxico é un conxunto E de elementos, que xunto con T, unha colección de subconxuntos de E, chamados abertos de E, satisfán as seguintes propiedades:
Kad bi bio bijelo dugme
Kad bi bio bijelo dugme, é o nome do primeiro disco de Goran Bregovic, coñecido compositor e músico iugoslavo. Gravouse no ano 1974
Espazo topolóxico
Definición
Os conxuntos en T son os conxuntos abertos, e os seus complementos en E, son chamados conxuntos cerrados.
A colección T é chamada topoloxía en E. Os elementos de E acostúmase chamarlles puntos, aínda que poden ser calquera obxecto matemático. Un espazo topolóxico no cal os puntos son funcións denomínase espazo funcional.
Kad bi bio bijelo dugme
Ligazóns externas
Discografía na páxina oficial
Espazo topolóxico
Definición
Ao conxunto E denomínase substrato do espazo topolóxico.
Un espazo topolóxico é un par onde E\,\! é un conxunto e \tau\,\! é unha topoloxía en E\,\!.
Topoloxía usual
Dise que está dotado coa topoloxía usual \tau_u se é o espazo topolóxico xerado polas bólas abertas en, é dicir, pola unión de subconxuntos da forma , onde  e  r é un real positivo. Ademais, esta topoloxía coincide coa topoloxía métrica inducida en pola distancia usual d dada por, sendo  e  elementos de.
Quinase
miniatura|280px|Mecanismos de activación e inactivación da PKA. A PKA está en forma de [[tetrámero inactivo cando hai pouco AMPc, pero cando hai moito está en forma de monómero activo, e pode catalizar a transferencia dun fosfato desde o ATP a un substrato.]] As quinases ou cinases (chamadas en inglés kinases) son un tipo de encimas que transfiren grupos fosfato desde o ATP a un substrato específico ou diana. O proceso chámase fosforilación. A diana pode activarse ou inactivarse por medio da fosforilación, polo que as quinases están implicadas nos mecanismos de regulación e sinalización celular. Todas as quinases necesitan un ión metálico divalente como o Mg2+ ou o Mn2+ para transferir o grupo fosfato. Un exemplo de quinase é a PKA (proteína quinase A), é dicir, a quinase dependente de AMP cíclico.
Segundo a nomenclatura oficial as quinases son ATP(x)fosfotransferases, onde (x)= molécula á que se transfire o grupo fosfato.
Clasificación das quinases
Unha clasificación actualmente en uso da superfamilia das quinases divídeas en: quinases convencionais (ePKs) e quinases atípicas (aPKs).
Quinases convencionais
As quinases convencionais clasifícanse en oito familias:
Quinases atípicas
As quinases atípicas non teñen unha secuencia moi similar á das quinases convencionais, mais teñen a actividade encimática de quinase. Comprenden:
Comarca da Terra de Celanova
A comarca da Terra de Celanova é unha comarca galega situada na provincia de Ourense e a súa capital é Celanova. A ela pertencen os concellos da Bola, Cartelle, Celanova, Gomesende, A Merca, Padrenda, Pontedeva, Quintela de Leirado, Ramirás e Verea.
Lurcy
Lurcy é unha vila francesa do departamento do Ain, na rexión de Ródano-Alpes.
603
Véxase tamén
Historia ano a ano
Temperamento
miniatura|300px|[[Cinco cabezas grotescas, ilustración dos catro temperamentos, en torno a un perfil clásico (debuxo de Leonardo da Vinci, cara a 1490, Royal Library, castelo de Windsor).]] O temperamento é a peculiaridade e intensidade individual dos afectos psíquicos e da estrutura dominante de humor e motivación. O termo provén do latín temperamentum: ‘medida’. É a maneira natural con que un ser humano interactúa coa contorna. Pode ser hereditario e non inflúen factores externos (só se eses estímulos fosen demasiado fortes e constantes); é a capa instintivo-afectiva da personalidade, sobre a cal a intelixencia e a vontade modelarán o carácter (no cal si inflúe o ambiente); ocupa tamén a habilidade para adaptarse, o estado de ánimo, a intensidade, o nivel de actividade, a accesibilidade, e a regularidade; o temperamento é a natureza xeral da personalidade dun individuo, baseada nas características do tipo de sistema nervioso.
O temperamento está relacionado coa influencia endócrina (que se debe aos xenes, e que se manifesta en determinados trazos físicos e psicolóxicos). O temperamento e o carácter definen a personalidade do ser humano; e a diferente combinación e intensidade que estes manifestan nas súas diferentes áreas fannos únicos e humanos. Os temperamentos ou o temperamento é o trazo descritivo do estilo de actuar que nos distingue dos demais como únicos e insubstituíbles, de modo que poidamos harmonizar con eles.
O estudo dos temperamentos ocupaba un papel importante na psicoloxía anterior ao século XX. Actualmente, ten o seu gran valor cotián e de utilidade para as persoas en procura de maior sentido á súa vida mediante a súa expresión temperamental e das súas virtudes.
Bianca Castafiore
É a única personaxe feminina da serie, e polo xeral non sae ben librada nos guións de Hergé, o que lle valeu no seu momento acusacións de machismo e misoxinia. En desquite, é un dos personaxes máis recorrentes.
Bianca Castafiore é unha cantante de ópera italiana coñecida internacionalmente como o Ruiseñor de Milán. A súa especialidade é o Aria das xoias da ópera Fausto de Charles Gounod. En consecuencia, as súas aparicións adoitan ir acompañadas da frase que abre o aria: "¡Ah! Ríome de verme tan bela neste espello..." (Ah, je ris de me voir se belle en ce miroir, en ocasións traducida como "o gozo sobórdame de verme tan fermosa"). A Castafiore viaxa acompañada da súa secretaria Irma e o seu pianista Igor Wagner. Nalgúns álbums (sobre todo nos bosquexos do inacabado Tintín e a Arte-Alfa, Bianca Castafiore mostra unha actitude elitista e dun certo desprezo a quen non son da súa condición.
O nome da diva, "branca casta flor", en italiano, é unha ironía que casa mal coa súa corpulencia e o seu carácter forte e desinhibido. Tamén o é o apelativo de Ruiseñor de Milán, xa que polo xeral quen están ao seu ao redor (e especialmente o capitán Haddock) non aprecian as calidades da súa arte, cousa que, polo demais, a ela parece importarlle máis ben pouco. Díxose que esa aparente fobia de Haddock/Hergé polo bel canto podería ser unha chiscadela maliciosa cara ao que fose un dos máis próximos colaboradores do autor, Edgar P. Jacobs, que fora cantante lírico na súa mocidade.
Bianca Castafiore aparece nos seguintes álbums:
Os Gardados, Oleiros, Vilalba
Os Gardados é un lugar da parroquia de Oleiros, no concello lugués de Vilalba, na comarca da Terra Chá.
Gliese 176
Gliese 176 (HD 285968) é un anana vermella que está na constelación de Taurus. Baseándose nas medicións da paralaxe feitas pola misión Hipparcos, a estrela está situada a preto de 31 anos luz de distancia. A estrela ten orbitando un planeta tipo Superterra.
Sistema planetario
No 2008, anunciouse que esta estrela tiña un compañeiro planetario. Isto baseouse nun programa de cinco anos de medicións de velocidades radiais co telescopio Hobby-Beber. Estas observacións amosaban unha periodicidade de 10,24 días, a cal foi interpretada coma unha consecuencia da presenza dun planeta. Cunha semi-amplitude de 11,6 m/s, a masa mínima estimada do planeta foi de 24,5 veces a masa da Terra, ou 1,4 veces a masa de Neptuno.
Observacións feitas co espectrógrafo HARPS non puideron confirma-la variación de 10,24 días. Pola contra, outras dúas periodicidades foron detectadas en 8,78 e 40,0 días, con amplitudes por baixo do posible erro de observación do HET. A variación de 40 días coincide co período de rotación da estrela e, polo tanto, é causada pola actividade da mesma, pero a variación de curto prazo non é explicada pola actividade da propia estrela, e polo tanto, é causada por un planeta. A súa semi-amplitude de 4,1 m/s correspondese cunha masa mínima de 8,4 masas da Terra, facendo do planeta unha Super-Terra.
Nun estudo independente, observacións feitas co telescopio Keck tampouco conseguiron confirma-lo sinal de 10,24 días. Detectouse unha periodicidade de 8,77 días - correspondente ó planeta anunciado polo equipo HARPS - á que se lle asignou unha importancia intermedia, pero non foi considerada o suficientemente importante para reclamar unha causa planetaria, baseándose só nos seus propios datos.
Manuel Quintas Figueroa
Manuel Enrique Quintas Figueroa, nado en Teis (Vigo) cara a 1897 e finado en Xinzo (Ponteareas) o 5 de abril de 1937, foi un político galego.
Traxectoria
Irmán de José Luís Quintas Figueroa. O 5 de abril de 1937 foi asasinado polos falanxistas no Pinal do Foxo (Xinzo, Ponteareas) con Manuel Cividanes, Manuel Álvarez Pereira, Serafín Chaves Bispo, Perfecto Méndez Pastoriza, Clemente Calvar Solla, Ángel Rodal Blanco e Francisco Aldao Gallego.
O Rodo, Oza, Carballo
O Rodo é un lugar da parroquia de Oza no concello coruñés de Carballo na comarca de Bergantiños. Tiña 78 habitantes no ano 2019 segundo datos do IGE, dos cales eran 35 homes e 43 mulleres.
Patrimonio
No lugar, atópase a mámoa dos Chans, que perdeu unha parte importante da masa tumularia debido a actividades forestais e agrícolas.
Danie Gerber
Daniel Mattheus "Danie" Gerber, nado o 14 de abril de 1958 en Porto Elizabeth, é un ex xogador surafricano de rugby, que defendeu as cores dos Springboks entre 1980 e 1992. Xogou principalmente na posición de centro co número 13, sendo considerado un dos mellores xogadores da historia nesa posición, ata o punto de ser elixido en 2007 para formar parte do International Rugby Hall of Fame (o Salón da Fama Internacional do Rugby). Tamén foi elixido xogador do ano en Suráfrica nos anos 1984, 1985 e 1992.
A súa capacidade ofensiva foi devastadora, facía cambios de ritmo nunca vistos, desfacíase dos placaxes rivais, abría hocos entre as defensas onde non semellaba habelos, e anotaba ensaios cunha frecuencia insólita.
Carreira deportiva
A nivel doméstico, Gerber competiu na Currie Cup (a liga surafricana de rugby) vestindo as camisolas de Eastern Province (48 ensaios en 116 encontros), Western Province (40 encontros) e Free State (24 encontros). Nun tempo no que o rugby union aínda era un deporte afeccionado, Gerber foi tentado a pasarse ó rugby league profesional das Illas Británicas, concretamente para asinar cos Wigan Warriors, pero rexeitou aquela gran oferta económica por considerala un sacrilexio. No seu último ano como xogador, Gerber mudouse a Italia para xogar no equipo L'Aquila Rugby (25 encontros) co cal acadou o título de liga en 1994, deixando en 20 ensaios o récord histórico anotador dun xogador nunha soa tempada desa liga.
Coa selección surafricana xogou tan só 24 encontros entre 1980 e 1992 (ningún entre 1987 e 1991) por mor do boicot que recibiu o seu país, a conta do apartheid. Neses 24 encontros anotou 19 ensaios, o que supón a mellor relación de ensaios por encontro na historia dos Springboks. Este boicot supuxo a non participación de Danie Gerber en ningunha Copa do Mundo de Rugby, nuns anos nos que posiblemente era o xogador máis desequilibrante do planeta.
British Racing Partnership
British Racing Partnership (BRP) foi un equipo de carreiras, e, finalmente un construtor, do Reino Unido. Foi fundado en 1957 por Alfred Moss e Ken Gregory, pai e representante de Stirling Moss respectivamente, para representar os coches de Stirling, cando non tiña contrato con outras empresas.
miniatura|left|280px|O BRP [[BRM P25 co que Stirling Moss acadou o segundo lugar no Gran Premio do Reino Unido de 1959, o mellor resultado de BRP]]
BRP participou cun Cooper-Borgward de Fórmula Dúas e, ocasionalmente, cun BRM de Fórmula 1 en 1959, este último resultou destruído nun espectacular accidente no circuíto alemán de AVUS. BRP foi o primeiro equipo de Fórmula Un en vender a totalidade do nome do equipo a cambio dos ingresos de patrocinio, foron patrocinados polo Yeoman Credit Ltd., unha empresa de venda e alugueiro, a partir de agosto de 1959, e converteuse en Yeoman Credit Racing na tempada. BRP recibiu unha suma de 40.000 libras para comprar o seu equipamento e máis 20.000 libras ao ano para o funcionamento do equipo. O equipo competiu con Coopers, tanto na Fórmula Un como na Fórmula Dúas, durante 1960, cun éxito desigual. Durante este tempo, catro dos pilotos do equipo morreron mentres competían co coche, e os propietarios de Yeoman Credit comezou a preocuparse porque o equipo non estaba xerando publicidade positiva para a súa empresa. O contrato con Yeoman Credit foi traspasado a Reg Parnell Racing ao final do ano, e para as tempadas de e  BRP foi renomeado UDT Laystall Racing, como parte dun similar novo acordo de patrocinio. UDT eran as iniciais de United Dominions Trust, entre as varias propiedades do holding estaba Laystall Engineering, o principal provedor de veos de manivelas para as industrias do automóbil e da aviación británicas.
En, o equipo volveu ao seu nome orixinal e converteuse nun verdadeiro construtor, as tempadas anteriores correra con Lotus 24 e Cooper T51, e trataran de adquirir sen éxito o máis moderno, monocasco Lotus 25. Isto orixinou que o xefe de deseño, Tony Robinson, deseñara o seu propio coche monocasco, inspirado no Lotus 25, pero máis basto e cun motor V8 de BRM en lugar do típica Coventry Climax do Lotus 25. Este coche coñécese comunmente como o BRP-BRM e foi pilotado por Innes Ireland e Trevor Taylor.
Como construtor, BRP participou en 13 probas de Gran Premio, anotando un total de 11 puntos no campionato. Logo de o equipo viuse obrigado a retirarse da F1; a BRP negóuselles a súa adhesión á Asociación de Construtores de Fórmula Un, o que os privou de diñeiro para arrincar, que entón era un factor importante nos ingresos do equipo. BRP construíu coches para as 500 Millas de Indianápolis, pero gozaron de pouco éxito.
Resultados Completos na Fórmula Un
(Chave) As carreiras en letra grosa indican pole position; as carreiras en cursiva indican volta rápida.
Como construtor
(key)
A Fumeira, Corvite, Abadín
A Fumeira é un lugar da parroquia de Corvite, no concello lugués de Abadín, na comarca da Terra Chá. Tiña 2 habitantes en 2015 (1 home e 1 muller) segundo datos do IGE, os mesmos habitantes que en 2014 e 2010 (1 home e 1 muller).
Ciencia y Arte
Ciencia y Arte foi unha revista que se editou en Santiago de Compostela en 1902.
Historia e características
Apareceu en novembro de 1902. Dirixida por Juan Téllez López. O seu director foi denunciado e procesado por inxurias e calumnias a Francisco Suárez Salgado en xaneiro de 1903 Foi xulgado na Audiencia da Coruña o 3 de setembro de 1903, sendo defendido por Santiago Casares Quiroga.
Alfredo Suárez de la Escosura
Alfredo Suárez de la Escosura, nado en Oviedo e finado en Madrid en decembro de 1900, foi un avogado e xornalista asturiano.
Traxectoria
Cursou o bacharelato no Instituto de Oviedo. Comezou a carreira de dereito na Universidade de Oviedo e rematouna na Universidade Central de Madrid en 1893. Traballou na Delegación de Facenda. Foi secretario do Centro Asturiano de Madrid, redactor de El Heraldo de Madrid e colaborou na prensa ovetense. Dirixiu o periódico La Verdad de Monforte de Lemos en 1893. Abriu bufete en Madrid e traballou en empresas comerciais e como funcionario. Foi redactor e administrador de El Globo e redactor de La Unión Católica.
Gran Premio de Bélxica de 1999
O segundo lugar de Häkkinen levouno ao liderado do Campionato de Pilotos de Fórmula Un, superando a Eddie Irvine. Irvine era segundo, un punto por detrás de Häkkinen, mentres Coulthard foi o terceiro. Na lista do Campionato Mundial de Construtores de Fórmula Un, acadou o liderado, nove puntos por diante de Ferrari, con Jordan a máis de cincuenta e nove.
Antecedentes
O Gran Premio foi disputado por 22 pilotos, en once equipos de dous. Os equipos, tamén coñecidos como construtores, foron McLaren, Ferrari, [WilliamsF1 | Williams], Jordan, Benetton, Sauber, Arrows, Stewart, Prost, Minardi e BAR.
Antes da carreira, o piloto de Ferrari Eddie Irvine lideraba o Campionato de Pilotos de Fórmula 1 con 56 puntos. O piloto de McLaren Mika Häkkinen era segundo con 54 puntos. Detrás deles no Campionato de Pilotos, David Coulthard era terceiro con 36 puntos no outro McLaren, con Heinz-Harald Frentzen e Michael Schumacher con 36 e 32 puntos respectivamente. Na lista do Campionato de Construtores de Fórmula, Ferrari lideraba con 94 puntos e McLaren era segundo con 90 puntos, Jordan era terceiro con 42 puntos.
Despois do Gran Premio de Hungría de 1999 o 15 de agosto, os equipos realizaron sesións de proba no circuíto de Silverstone os días 17 e 19 de agosto. Häkkinen marcou o tempo rápido no primeiro, segundo e último día de probas. Ferrari viaxou ao seu circuíto de probas en Mugello do 18 ao 20 de agosto, Schumacher participou o último día despois de ser autorizado polos médicos para realizar a proba. Logo de completar 20 voltas, Schumacher sufriu unha dor no nocello que impediulle completar o programa de adestramento físico. Ferrari anunciou máis tarde que o substituto temporal Mika Salo continuaría a competir para o equipo.
Varios equipos anunciaron cambios dos seus pilotos para a seguinte tempada. Benetton confirmou que o equipo retería o seu dúo de pilotos con Giancarlo Fisichella e Alexander Wurz, cunha opción para o. Sauber anunciou que asinará con Salo un contrato de dous anos e retería a Pedro Diniz. Jordan confirmou que contratara ao piloto de Prost Jarno Trulli nun contrato de dous anos, para substituír a Damon Hill.
675
Outros
Historia ano a ano
Descrición do Reino de Galicia
miniatura|175px|Portada.
Gran Premio de Bélxica de 1999
Práctica e cualificación
miniatura|left|upright|Jacques Villeneuve (foto de 2002) sufriu un forte choque durante a sesión de cualificación do sábado pola tarde. Realizáronse catro sesións de prácticas antes da carreira do domingo, dous o venres e dúas o sábado. As sesións de mañá e tarde do venres duraron unha hora cada unha. A terceira e última sesión de prácticas realizouse o sábado pola mañá e durou 45 minutos. As sesións de venres realizáronse en condicións secas e asolladas. Häkkinen foi o máis rápido na primeira sesión, cun tempo de 1:54.396 que foi menos de medio segundo máis rápido que Coulthard. O piloto de Williams Ralf Schumacher estaba xusto ao mesmo ritmo de Coulthard. Salo, Irvine e Jean Alesi completaron os seis primeiros; dentro de 1´3 segundos do tempo de Häkkinen. Na segunda sesión de prácticas, Coulthard foi o máis rápido cun tempo de 1:53.577, por diante de Häkkinen, Fisichella, Frentzen, Hill e Schumacher.
miniatura|[[Mika Häkkinen (foto de 2009) logrou a súa décima pole position da tempada.]] A sesión de cualificación da tarde do sábado durou unha hora. Durante esta sesión, a regra do 107% estaba en vigor, o que obrigou a que cada piloto fixase un tempo dentro do 107% da volta máis rápida para cualificar para a carreira. Cada piloto estaba limitado a doce voltas. Häkkinen acadou a súa décima pole da tempada cun tempo de 1:50.329. Foi acompañado na primeira fila por Coulthard, que tiña unha décima de segundo máis. Frentzen foi o terceiro cualificado, aínda que se cría que podería ir máis rápido debido a dous incidentes de bandeira vermella por separado.
Os pilotos de BAR, Jacques Villeneuve e Ricardo Zonta, sufriron grandes accidentes a alta velocidade no rápido tramo de Eau Rouge durante a sesión de cualificación. Ambos accidentes causaron a suspensión da sesión.
Sexo chungo/Me pica un huevo
"Sexo chungo/Me pica un huevo" é o primeiro sinxelo da banda viguesa de rock Siniestro Total, editado no ano 1983 polo selo DRO. Ámbolos dous temas foron gravados nos estudios Trak de Madrid para o programa de RTVE Caja de ritmos, e foron incluídos no ano 2002 na re-edición do álbum ¿Cuándo se come aquí?.
"Sexo chungo" aparecería posteriormente interpretada ao vivo no álbum Bailaré sobre tu tumba de 1985, e "Me Pica un Huevo" no álbum ao vivo Ante todo mucha calma e no recompilatorio ¿Quiénes somos? ¿De dónde venimos? ¿Adónde vamos?.
Gran Premio de Bélxica de 1999
Carreira
As condicións foron de seco para a carreira coa temperatura do aire a 20 °C e a temperatura da pista a 25 °C. Os pilotos saíron á pista ás 09:30 (UTC +2) durante unha sesión de quecemento de 30 minutos.
Descrición do Reino de Galicia
Temática
Trátase dunha descrición exhaustiva do reino, redactada en castelán, onde se fala dos corpos de santos ou reliquias, ríos, poboacións, portos e monumentos que atesoura o reino. Tamén fala das orixes e feitos de armas máis destacados das liñaxes galegas imperantes na época.
Vis a vis (serie de televisión)
Vis a vis foi unha serie de televisión española de xénero dramático, suspense e carcerario, producida por Globomedia para Antena 3. Estreouse o 20 de abril de 2015 como líder da noite, cun 22,4% de cota de pantalla e unha media de 4.308.000 espectadores. O 26 de maio de 2015 a serie foi renovada por unha segunda tempada. O 6 de xullo de 2017 anunciouse oficialmente que FOX Networks Group España, Atresmedia e Globomedia alcanzaron un acordo para a produción da terceira tempada, estrenada en FOX o 23 de abril de 2016. No 2018 confirmouse oficialmente, tamén, a cuarta tempada e en xaneiro de 2019 confirmouse oficialmente que a cuarta tempada da serie sería a derradeira e contaría cun final pechado.
O derradeiro capítulo emitiuse o 4 de febreiro de 2019.
Historia
A serie íbase a chamar orixinalmente Mosquita muerta, pero Antena 3 cambioulle o nome por Vis a vis antes da súa estrea, non chegando a utilizarse en ningún memento de forma oficial.
Sinopse
Macarena (Maggie Civantos) é unha moza inxenua que, por amor ao seu xefe, comete varios delitos de manipulación e malversación de contas na empresa na que traballa. É descuberta e acúsase de catro delitos fiscais, polo que é recluída no cárcere Cruz del Sur de forma preventiva. Alí terá que enfrontarse ao choque emocional que supón para ela entrar no cárcere, e ás complicadas relacións entre as reclusas, entre as que destaca Zulema (Najwa Nimri), a interna máis perigosa do centro. O cárcere será un lugar onde pronto descubrirá que as posibilidades de sobrevivir aos sete anos que piden de condena, pasan por cambiar, evolucionar e converterse noutra persoa moi distinta. É a transformación dunha persoa inofensiva, aparentemente incapaz de facer dano, nunha supervivente que vai deixando atrás os seus escrúpulos.
Serantes de Abaixo, Oza, Carballo
Serantes de Abaixo é un lugar da parroquia de Oza no concello coruñés de Carballo na comarca de Bergantiños. Tiña 8 habitantes no ano 2019 segundo datos do IGE, dos cales eran 3 homes e 5 mulleres.
Rútilo
O rútilo (do latín rutilus, que significa vermello) é un mineral da clase dos óxidos cuxa fórmula química é TiO2 (contén o 60% de titanio e o 40% de osíxeno).
Aspecto
O rútilo preséntase en forma de cristais prismáticos case sempre extremadamente finos (en forma de agullas) e moitas das veces creando entre eles estruturas en forma de mallas. A súa cor pode ser parda, amarela, vermella ou negra.
Lugares onde se atopa
Atopámolo en rochas sedimentarias e metamórficas, en pegmatitas e rochas alpinas. Asóciase frecuentemente co cuarzo e coa hematita.
Os principais produtores deste mineral son Rusia, a India e algúns países de Suramérica. A Antártida contén tamén xacementos de rútilo.
Merecen mención especial os rútilos de Carballo (A Coruña) e Lalín (Pontevedra).
Usos do rútilo
O rútilo utilízase para a extracción de titanio, usado para a fabricación de revestimentos de varas de soldadura e como metal especial na industria aeronáutica.
Propiedades químicas
O rútilo presenta gran resistencia ó ataque de axentes químicos. Só o ácido fluorhídrico e o ácido sulfúrico concentrado logran atacar este mineral.
Outros óxidos
A casiterita e a magnetita son outros óxidos importantes.
El Correo de Lemos
El Correo de Lemos foi un semanario editado en Monforte de Lemos en 1901.
Traxectoria
Subtitulado Semanario independiente, apareceu a principios de abril de 1901.
El Progreso Murés
El Progreso Murés foi un periódico editado en Muras entre 1915 e 1925.
Historia e características
Voceiro do Sindicato Agrícola y Pecuario de Muras, apareceu en novembro de 1915. Tiña como correspondente en Cuba a Vicente Otero Cao.
Atención
miniatura|Rapaza concentrada nunha tarefa. A atención é o proceso condutual e cognitivo de concentración selectiva nun aspecto discreto da información, xa sexa considerada subxectiva ou obxectiva, mentres que se ignoran outros aspectos perceptibles. A atención tamén foi denominada como a asignación de recursos de procesamento limitados.
Desde o punto de vista da psicoloxía, a atención non é un concepto único, senón o nome atribuído a unha variedade de fenómenos. Tradicionalmente, considerouse de dúas maneiras distintas, aínda que relacionadas. Por unha banda, a atención como unha calidade da percepción fai referencia á función da atención como filtro dos estímulos ambientais, decidindo cales son os estímulos máis relevantes e dándolles prioridade por medio da concentración da actividade psíquica sobre o obxectivo, para un procesamento máis profundo na conciencia. Doutra banda, a atención é entendida como o mecanismo que controla e regula os procesos cognitivos; desde a aprendizaxe por condicionamento até o razoamento complexo.
En moitos casos actúa de maneira inconsciente iniciado no hemisferio cerebral esquerdo e é mantida no hemisferio dereito. O estar atento ("pór atención" ou "prestar atención") tampouco é un comportamento único do ser humano.
Hai estudos no Instituto de Tecnoloxía de Massachusetts (MIT) onde varios científicos e estudantes comproban que tanto se pode afectar a atención dun individuo. Un dos principais obxectivos era ver se unha persoa era capaz de manter a atención, tendo no oído un auricular ao estar a estabelecer unha conversación ou escoitando a outra persoa. Como xa se dixo anteriormente "prestar atención" non é un comportamento único do ser humano. algúns experimentos fracasaron, pero a maioría lograron entender o que se lles estaba dicindo ou xa sexa manter a conversación. Isto depende a que altura de son estea a escoitarse ou tamén de que tipo de melodía estea a escoitarse, xa que as de carácter un pouco ruidosas como o rock son máis difíciles de que unha persoa logre entender a información que se lle dea.