cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Xosé Armesto Faginas
Traxectoria
Formado na Escuela Oficial de Periodismo de Madrid, licenciouse despois en Ciencias da Información pola Universidade Complutense de Madrid. Tamén estudou historia, doutorándose en Historia Contemporánea Española. Empezou traballando con colaboracións nos diarios madrileños (Pueblo e Madrid). De volta a Galicia, traballou como correspondente do diario catalán La Vanguardia, redactor en El Pueblo Gallego, La Voz de Galicia e Faro de Vigo, do que foi nomeado director en 1978 en substitución de Xosé Landeira Yrago. Deixou a dirección de Faro de Vigo en 1986 e foi substituído por Ceferino de Blas. Foi o primeiro director de El Pope (1973).
Foi director do Museo de Castrelos e da Escola Municipal de Artes e Oficios de Vigo.
Archibald Vivian Hill
Archibald Vivian Hill, nado en Bristol o 26 de setembro de 1886 e finado en Cambridge o 3 de xuño de 1977, foi un fisiólogo e matemático británico.
Traxectoria
Estudou no Trinity College de Cambridge, de onde posteriormente foi profesor entre 1910 e 1916), así como do King's College entre 1916 e 1925. En 1923 sucedeu a Ernest Starling na cátedra Brackenbury de fisioloxía do University College de Londres, posto que mantivo até o seu retiro en 1951. Continuou investigando activamente até 1966.
Desde 1926 foi profesor da Royal Society, e desde 1935 secretario da mesma. Foi membro do comité executivo do National Physical Laboratory. Durante a segunda guerra mundial formou parte dunha comisión científica asesora do goberno. Desde 1935 estivo a traballar con Patrick Blackett e Sir Henry Tizard nun comité que deu lugar ao nacemento do radar.
Recolleu parte das súas investigacións no libro Living Machinery (1927).
Foi galardoado en 1922 co Premio Nobel de Medicina polo seu labor de investigación sobre a termodinámica dos músculos, premio compartido con Otto Fritz Meyerhof.
Trofeo Amberes
O Trofeo Amberes foi un premio que outorgaban anualmente os xornais españois Marca e Arriba ó club que mellor coidase a súa canteira.
GOA Invest
GOA Invest é unha empresa galega da construción ligada a Inditex e con sede en Arteixo.
A empresa foi fundada en 1987 para levar a xestión das obras de Inditex e tódalas marcas do grupo. A CIG ten denunciado reiteradamente á construtora GOA Invest polas condicións laborais das empresas que fan as tendas de Inditex.
Negundo
miniatura miniatura|Acer negundo
O pradairo negundo ou simplemente negundo (Acer negundo), é unha especie de árbore cadicifolia da familia Sapindaceae nativa de América do Norte.
En Galiza aparece coma ornamental en parques urbanos e arboredos.
Descrición
Este pradairo é unha arboriña, usualmente non moi lonxeva que non soprepasa os 10 a 20 m de alto, cun diámetro de 30 a 50 cm, raramente de máis de 1 m. Os talos son verdes, cunha cera rosa ou violeta cando son novos. En troques doutros pradairos (con follas palmadas) o negundo ten follas pinnadas con cinco (ás veces tres ou sete) folíolos; as follas teñen de 12 a 25 cm de lonxitude, con cada folíolo de 6 a 10 cm e 3 a 7 cm de largo. Ningún outro pradairo ten máis de tres folíolos. Os folíolos teñen os bordos aserrados e son asimétricos na base da folla. As flores son miúdas con pétalos, de 10 a 30, xuntos nun acio pénsil, de 1 a 2 dm de longo, que aparece cedo na primavera. As sementes son disámaras, 1 a 2 cm de longo, con ás de 2 a 3 cm incurvadas; esparéxanse e caen polo outono, ou fican na árbore durante o inverno. Distinto a outros pradairos, é unha árbore dioica.
Distribución
Aparece orixinariamente dende o Canadá até Guatemala polo sur. Introducido e cultivado noutras partes do mundo. En Europa, onde foi introducido en 1688, plántase hoxe en día pola súa resistencia á polución, rápido crecemento e carecer de toxicidade, tanto en reforestacións mineiras, zonas de tráfico e parques urbanos.
Hábitat
A especie prefire terreos soleados e non calcarios. Pode medrar en lugares anegados e atura fríos de até -30 °C. É, polo tanto axeitado para o cultivo en Galiza.
Cultivo 3 usos
Acer negundo, ao contrario ca en Europa, é raramente plantado coma unha árbore ornamental en América. A madeira é mala, a forma irregular e a mala xerminación das sementes fan que non sexa unha especie forestal de interese. Con todo ás veces a madeira emprégase coma fonte de fibra para pretensado.
Hai varios cultivares, incluíndo algunhas formas variegadas (follas verdes e brancas, incluso rosadas e amarelas) dispoñíbeis no mercado (viveiros).
En Galiza plántase en arboredos, xardíns urbanos e rúas das principais vilas.
Táxones infra-específicos
Hai poucos aceptados dos numerosos descritos:
Todos os demais son meras sinonimias da especie.
Acción Agraria (Caldas de Reis)
Acción Agraria foi un periódico publicado en Caldas de Reis en 1917.
Historia e características
Apareceu o 5 de agosto de 1917. Semanario que era órgano da Federación Agraria do Partido Xudicial de Caldas de Reis. Polemizou con El Bólido. Entre os seus colaboradores figurou José Vázquez Grela. Parece que cesou a súa publicación a finais dese ano de 1917.
A Pedrosa, Seivane de Vilarente, Abadín
A Pedrosa é un lugar da parroquia de Seivane de Vilarente no concello lugués de Abadín na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE en 2015 tiña 32 habitantes (18 homes e 14 mulleres), cinco menos ca en 2010 (22 homes e 15 mulleres).
Nova Acrópole
miniatura Nova Acrópole é unha organización internacional que se dedica aos estudos filosóficos e que como os movementos teosóficos afirma a existencia dunha filosofía universal ou Tradición que está detrás de todas as relixións e movementos esotéricos.
Eleccións municipais en Sobrado
Estes foron os resultados das eleccións municipais no concello de Sobrado dende 1979. miniatura|dereita|[[Galería de imaxes de casas dos concellos de Galicia|Casa do concello de Sobrado]]
Nova Acrópole
Historia
Nova Acrópole foi fundada por Ángel Livraga Rizzi na Arxentina en 1957 entre estudantes universitarios e de secundaria, coa probable colaboración da súa compañeira Ada Dolores Albrecht. A partir da década de 1970 co recoñecemento da asociación como fundación de entidade pública polas autoridades arxentinas comeza a se esparexer por varios países de Suramérica e en 1972 chegou a Europa. En 1981 Ada Albrecht deixou a organización e fundou a Asociación Mundial Hastinapura
Organización
As 35 organizacións nacionais de Nova Acrópole agrúpanse na Organización Internacional Nova Acrópole (OINA), que ten a súa sede en Bruxelas. A actual directora internacional é Delia Steinberg Guzmán e segundo datos da organización hai 10.000 membros activos en todo o mundo. Presente en España dende 1972, en Galicia mantén sedes na Coruña e Vigo.
Eleccións municipais en Sobrado
Composición das Corporacións
Corporacións democráticas en Sobrado desde a aprobación da Constitución de 1978.
A Abalea, San Pedro de Benquerencia, Barreiros
A Abalea é un lugar da parroquia de San Pedro de Benquerencia no concello lugués de Barreiros na comarca da Mariña Oriental.
8-Oxo-2'-desoxiguanosina
A 8-oxo-dG no ADN
miniatura|500px|Epitelio do [[colon dun rato que non sofre tumoroxénese de colon (A), e nun rato que sofre tumoroxénese de colon (B). Os núcleos celulares están tinguidos de azul escuro con hematoxilina (polos ácidos nucleicos) e inmunotinguidas de marrón para a 8-oxo-dG. O nivel de 8-oxo-dG foi graduado nos núcleos das células das criptas do colon nunha escala do 0 ao 4. Os ratos que non sofren tumoroxénese tiñan niveis de 8-oxo-dG nas criptas de 0 a 2 (o panel A mostra o nivel 1) mentres que os ratos que progresaron ata o tumor de colon tiñan niveis de 3 a 4 de 8-oxo-dG nas células das criptas do colon (o panel B mostra o nivel 4). A tumoroxénese era inducida pola adición de desoxicolato á dieta do rato para dar un nivel de desoxicolato no colon do rato similar ao nivel que se encontra no colon humano cunha dieta alta en graxas. As imaxes fixéronse a partir de fotomicrografías orixinais.]]
Os niveis de estado estacionario dos danos no ADN representan o equilibrio entre a formación dos danos e a súa reparación. Swenberg et al. mediron as frecuencias medias do estado estacionario dos danos no ADN en células de mamíferos. O dano oxidativo máis frecuente presente normalmente no ADN é a 8-oxo-dG, que aparece cunha frecuencia media de 2.400 por célula.
Segundo Valavanidis et al. o incremento dos niveis de 8-oxo-dG nun tecido poden servir como biomarcador do estrés oxidativo. Estes autores tamén indicaron que se encontra frecuentemente un incremento dos niveis de 8-oxo-dG durante a carcinoxénexe.
Na figura que se mostra nesta sección, móstrase no panel A o epitelio do colon dun rato ao que se lle deu unha dieta normal e ten un baixo nivel de 8-oxo-dG nas súas criptas do colon. No panel B móstrase o epitelio do colon dun rato que probablemente está sufrindo tumoroxénese de colon (debido a que se engadiu desoxicolato á súa dieta ) e ten un alto nivel de 8-oxo-dG no seu epitelio do colon. O desoxicolato incrementa a produción intracelular de oxíxeno reactivo, o que ten como resultado un incremento do estrés oxidativo, e isto conduce á tumoroxénese e carcinoxénese. De 22 ratos alimentados no experimento coa dieta suplementada con desoxicolato, 20 (91%) desenvolveron tumores de colon despois de 10 meses tomando esa dieta, e os tumores de 10 destes ratos (45% dos ratos) incluían un adenocarcinoma (cancro).
A 8-oxo-dG no envellecemento
A presenza de 8-oxo-dG aumenta coa idade no ADN de tecidos de mamíferos. Este aumento prodúcese tanto no ADN mitocondrial coma no nuclear. Fraga et al. estimaron que en riles de ratos, por cada 54 residuos de 8-oxo-dG reparados, queda sen reparar un residuo.
A 8-oxo-dG na carcinoxénese
Valavanidis et al. sinalaron que os danos oxidativos, como a formación de 8-oxo-dG, probablemente contribúen carcinoxénese por medio de dous mecanismos. O primeiro mecanismo implica a modulación da expresión xénica, mentres que o segundo ten lugar por indución de mutacións.
Alteracións epixenéticas
A alteración epixenética, por exemplo por metilación de illas CpG nunha rexión promotora dun xene, pode reprimir a expresión do xene. En xeral, a alteración epixenética pode modular a expresión xénica. Segundo Bernstein e Bernstein, a reparación de varios tipos de danos no ADN pode, con baixa frecuencia, deixar restos de diferentes procesos de reparación, e deste modo causar alteracións epixenéticas. A 8-oxo-dG é reparda principalmente por reparación por escisión de bases (BER). Li et al. revisaron diversos estudos e indicaron que unha ou máis proteínas da BER tamén participan nas alteracións epixenéticas que implican a metilación do ADN, desmetilación ou reaccións acopladas á modificación de histonas. Nishida et al. examinaron os niveis de 8-oxo-dG e avaliaron a metilación dos promotores de 11 xenes supresores de tumores en 128 mostras de biopsias de fígado. Estas biopsias extraéronse de pacientes con hepatite C crónica, unha condición que causa danos oxidativos no fígado. Entre os cinco factores avaliados, só o incremento dos niveis de 8-oxo-dG estaba altamente correlacionado coa metilación do promotor de xenes supresores de tumores (p<0,0001). Esta metilación do promotor podería ter reducido a expresión destes xenes supresores de tumores e contribuído á carcinoxénese.
Mutaxénese
Yasui et al. examinaron o destino que tiña a 8-oxo-dG cando este derivado oxidado da deoxiguanosina era inserido no xene da timidina quinase nun cromosoma de células linfoblastoides humanas en cultivo. Inseriron 8-oxo-dG nunhas 800 células, e puideron detectar os produtos que aparecían despois da inserción desta base alterada, o que determinaron a partir dos clons producidos despois do crecemento das células. A 8-oxo-dG fora cambiada a G no 86% dos clons, o que probablemente reflectía unha exacta reparación por escisión de bases ou síntese translesión sen mutación. As transversións G:C a T:A ocorrían no 5,9% dos clons, as delecións dunha soa base no 2,1%, e as transversións G:C a C:G no 1,2%. En conxunto, estas mutacións máis comúns totalizaban o 9,2% do 14% das mutacións xeradas no sitio da inserción da 8-oxo-dG. Entre as outras mutacións nos 800 clons analizados, houbo tamén 3 delecións máis grandes, de tamaños de 6, 33 e 135 pares de bases. Así, a 8-oxo-dG, se non se repara, pode causar directamente mutacións frecuentes, algunhas das cales contribúen á carcinoxénese.
Villaluenga del Rosario
300px|miniatura|Vista de Villaluenga del Rosario. Villaluenga del Rosario é un concello español da provincia de Cádiz, en Andalucía. Pertence á comarca da Sierra de Cádiz e tiña en 2014 unha poboación de 456 habitantes.
Situado no leste da provincia, está a unha altitude de 858 metros, en pleno Parque Natural da Serra de Grazalema. Atópase aos pés do Navazo Alto (pico pertencente á Serra do Caíllo) e en fronte da Serra de Líbar.
O Outeiro de Cela, Mántaras, Irixoa
O Outeiro de Cela é un lugar da parroquia de Mántaras no concello coruñés de Irixoa, na comarca de Betanzos. Segundo o IGE, en 2011 tiña 25 habitantes (12 homes e 13 mulleres).
Toponimia
A orixe do topónimo é o latín, que é unha parte alta ou elevación do terreo.
Villaluenga del Rosario
É típico da súa gastronomía o queixo payoyo, producido con leite de cabra payoya, orixinaria da Serra de Grazalema e da Serranía de Ronda.
Alfa-Caroteno
O α-caroteno é unha forma de caroteno cun anel de β-ionona nun extremo e un anel de α-ionona no extremo oposto. É a segunda forma máis común de caroteno.
Fisioloxía humana
Fixéronse estudos en adultos norteamericanos e chineses, nos que se observou que a concentración media de α-caroteno no soro sanguíneo era de 4,71 µg/dL. Por sexos, nos homes era de 4,22 µg/dL e nas mulleres 5,31 µg/dL.
Fontes dietarias
Os seguintes vexetais son ricos en alfa-caroteno:
Felipe Isla Gómez
Felipe Isla Gómez, finado en Madrid en 1937, foi un médico galego.
Traxectoria
Colaborou en El Voto Popular e La Unión Republicana. Foi director do balneario de Caldas de Bohí (Lleida), do de Molgas e do de Sousa e Caldeliñas, do balneario de Caldas de Reis (1898), presidente do Colexio médico de Pontevedra, director do balneario de Cuntis (1919) e despois do balneario da Toxa (1920). Marchou a Madrid.
Vida persoal
Casou con Clara Granjel e foi pai do tamén médico Felipe Isla Granjel.
Dado
miniatura|250px|dereita|alt=Catro dados de cores ensinando as seis caras posibles|Catro dados de cores ensinando as seis caras posibles. Un dado é un pequeno obxecto de forma poliédrica preparado para se pousar nunha das súas múltiples posicións sobre unha superficie plana, usado para xerar números aleatorios. Isto fai que os dados sexan axeitados para os xogos de azar ou xogos de mesa.
O dado tradicional é un cubo, cun número do 1 ao 6 en cada unha das súas caras. O deseño, no seu conxunto, pretende devolver un número enteiro do un ao 6 de xeito completamente aleatorio e con cada valor igualmente probable. Tamén existen outros obxectos considerados dados cunha variedade de formas, regulares e irregulares, e símbolos nas súas caras no canto de números.
A Bugalleira de Arriba, Dadín, O Irixo
A Bugalleira de Arriba é un lugar da parroquia de Dadín no concello ourensán do Irixo na comarca do Carballiño. Xunto co lugar da Bugalleira de Abaixo, tiña 35 habitantes no ano 2011 segundo datos do INE e do IGE, dos cales 15 eran homes e 20 mulleres.
+Gente
O 25 de abril de 2013 anunciouse a súa cancelación debida aos discretos índices de audiencia, polo que o último programa emitiuse o 17 de maio de 2013.
Formato e estrutura
Na súa primeira etapa, o magacín vespertino contaba con conexións en directo, reportaxes de actualidade, sucesos, crónica social e o arquivo de RTVE. O programa estruturaba as súas noticias en tres bloques: a actualidade do día, mediante vídeos e conexións en directo; no apartado de sociedade enmarcábanse historias de superación, personaxes do día, moda ou gastronomía como reclamo turístico ou feito diferencial entre comunidades ou culturas.
Seccións
Dende o 10 de setembro de 2012 o programa contiña as seguintes seccións:
O programa tamén tiña actuacións musicais de artistas invitados e un DJ que animaba o estudio.
Presentación
Durante a súa primeira etapa, o programa estaba presentado de luns a venres por Pilar García Muñiz e José Ángel Leiras e na edición de fin de semana, por María Avizanda e Alberto Herrera. O resto de traballadores do espazo procedían dos formatos de actualidade da cadea pública Gente e En familia. Tamén estaban entre eles os membros do equipo de España Directo que formaban parte do persoal de TVE.
Desde o 10 de setembro de 2012 e ata a súa cancelación, o programa foi presentado por Anne Igartiburu e Roi Groba.
Denis, Seychelles
Illa Denis é a segunda illa máis setentrional nas Seychelles. Está 60 millas ao norte de Mahé e atópase no extremo norte das illas Seychelles, xunto coa próxima Illa Bird, que é a máis setentrional das illas Seychelles. Os 1,31 km² da illa de coral foron bautizados co nome do explorador francés Denis de Trobriand, quen a visitou en 1773. Denis é unha illa privada de vacacións resort (complexo turístico) con 25 chalés de hóspedes.
Un faro construído en 1910 segue en pé no extremo norte da illa. Tamén hai unha capela chamada Capela de Saint Denis.
61ª edición dos Óscar
A 61.ª entrega dos premios Óscar tivo lugar o día 29 de marzo de 1989 no Shrine Auditorium dos Ánxeles (Estados Unidos). Nesta edición non houbo mestre de cerimonias.
Premios
miniatura|150px|[[Barry Levinson, mellor director]] miniatura|150px|[[Dustin Hoffman, mellor actor]] miniatura|150px|[[Jodie Foster, mellor actriz]] 150px|miniatura|[[Kevin Kline, mellor actor secundario]] miniatura|150px|[[Geena Davis, mellor actriz secundaria]] miniatura|150px|[[Christopher Hampton, mellor guión adaptado]] miniatura|150px|[[John Lasseter, mellor curtametraxe animada]] miniatura|150px|[[William Reeves, mellor curtametraxe animada]] miniatura|150px|[[Dave Grusin, mellor banda sonora]] miniatura|150px|[[Carly Simon, mellor canción]] miniatura|150px|[[Richard Williams, mellores efectos visuais]] Os gañadores aparecen en primeiro lugar e en grosas.
A Airoa do Rei, Mántaras, Irixoa
A Airoa do Rei é un lugar da parroquia de Mántaras no concello coruñés de Irixoa, na comarca de Betanzos. Segundo o IGE, en 2011 contaba cun habitante (1 home).
OK Liga Prata
A Primeira División Estatal é a segunda liga en importancia do hóckey a patíns do estado español logo da OK Liga. A primeira edición desta competición tivo lugar na tempada 1970-71, e o seu primeiro campión foi o CD Femsa.
Ascensos e descensos
Actualmente esta liga a forman 16 equipos. Malia que na tempada 2009-10 só ascenderon dous equipos debido á redución de 16 equipos a 14 na OK Liga (nesta tempada foron catro os equipos descendidos da máxima categoría) e descenderon os cinco últimos equipos para manter os 16 equipos na categoría de prata, partir da tempada 2010-11 os tres primeiros clasificados ascenden á OK Liga, mentres que os tres últimos descenden ás divisións nacionais.
Oroso
Oroso é un concello da comarca de Ordes, pertencente á provincia da Coruña. Segundo o INE en 2022 tiña 7.572 habitantes (7.400 no 2014, 6.987 no 2009, 6.526 no 2006, 6.345 no 2005, 6.155 no 2004, 5.933 en 2003). O seu xentilicio (véxase no Galizionario) é.
Xeografía
Oroso limita ao norte cos concellos de Ordes e Tordoia, ao sur cos concellos do Pino e Santiago de Compostela, ao oeste co concello de Trazo e ao leste co concello de Frades. Abrangue unha superficie de 72,1 km². A capital do concello é a vila de Sigüeiro, pertencente á parroquia da Barciela. Oroso está adscrito á arquidiocese de Santiago de Compostela (arciprestado de Bama, Barbeiros e Berreo de Arriba) e ao partido xudicial de Ordes.
O concello está situado na marxe dereita do río Tambre, que marca o seu límite meridional co Concello de Santiago. Na litoloxía predominan os materiais xistosos. O monte Costa, de 329 m, na parroquia de Trasmonte, e o Petón, de 375 m, na parroquia de Senra, ambos os dous ó norte e no límite do concello de Ordes, son as máximas cotas. A partir delas o perfil orográfico, lixeiramente ondulado e sen fortes contrastes, vai descendendo gradualmente ata o curso do Tambre, creando unha terra de transición entre as ribeiras deste río e as terras máis altas de Ordes e Mesía.
A densa rede hidrográfica vén marcada polo río Tambre e varios dos seus afluentes que cruzan o concello de norte a sur. Destacan os de Maruzo, Samo, Cabezeiro e o río Lengüelle. A forte pluviosidade favorece a vexetación natural e a formación de prados e pastos. Os bosques orixinais de frondosas son moi residuais, no seu lugar predominan os espazos forestais a base de piñeiros e eucaliptos. Nas beiras dos ríos atópanse especies arbóreas e arbustivas típicas destas zonas.
A urbanización de Sigüeiro na súa parte orosán transformou a paisaxe deste concello, que cambiou a súa capitalidade do lugar de Oroso a Sigüeiro, coa construción dunha nova casa do concello. O centro de saúde e outras instalacións municipais como a piscina e gardería tamén están situadas no centro urbano de Sigüeiro.
Poboación
Oroso tiña a comezos do século XX unha poboación de 3.231 hab. A maior parte do século transcorreu con pequenas variacións, ben de forma positiva ou negativa. Dende 1900 a 1950, cunha forte corrente emigratoria e unha alta taxa de natalidade, a poboación creceu lixeiramente. Desde 1950 ata o censo de 1981, Oroso entrou nun período de perda de poboación. A pesar de que se mantivo un crecemento vexetativo favorable a marcha de habitantes e a emigración provocou un significativo descenso. Nestes anos houbo un activo éxodo rural cara as cidades da Coruña e Santiago de Compostela, así como cara as zonas industrializadas de España e Europa.
Entre 1981 e 1991 freouse a perda de poboación, aínda que o crecemento natural caeu pola baixa de natalidade; o retorno de emigrantes e o comezo dun crecemento asociado ó desenvolvemento da área urbana de Santiago deron comezo a un período de recuperación demográfica. Esta recuperación converteuse nun claro crecemento, así, entre os anos 1991 e 2001 produciuse un aumento do 46,34 %, dos máis altos dos concellos galegos. No comezo do século XXI alcanzou o seu máximo demográfico histórico cunha poboación de 5.530 h. O fortalecemento dunha expansión urbana relacionada con espallamento da área de Santiago cara aos seus concellos limítrofes explica este crecemento demográfico.
A cabeceira municipal, Sigüeiro, é o eixe que a conecta con Santiago de Compostela convertéronse nunha das áreas de difusión de poboación máis importantes desta cidade. A taxa de crecemento natural é de signo positivo (1,8 por mil) como consecuencia dunha taxa de natalidade (10,1 por mil) superior á de mortalidade (8,3 por mil). Esta dinámica natural é á súa vez causa e consecuencia dunha estrutura demográfica relativamente nova dentro do contexto provincial e rexional. A poboación ata os 16 anos constitúe o 17,07 % do total. Os maiores de 64 anos representan o 14,46 %. A distribución da poboación por sexos amosa un elevado equilibrio, lixeiramente a favor da poboación feminina. Predomina a vivenda familiar pola función residencial de Oroso como periferia suburbana da área urbana de Santiago de Compostela.
Historia
Os primeiros restos arqueolóxicos atopados datan da época megalítica, como a mámoa de Vilar de Arriba atopada en Deixebre. Da cultura castrexa destacan os castros de :
En Oroso foi atopado o chamado Tesouro de Recouso, atopado en Marzoa e datado entre os sécalos V e IV a.C, un conxunto de cadeas e colgantes de ouro. É posíbel que a vila de Sigüeiro sexa a mansión romana de Trigudum, que se situaba na vía romana de Braga a Astorga. Na urbanización de Porto Avieira había a mina de ouro romana das Grobias.
Na Idade Media formou parte da xurisdición de Montaos, igual que os territorios de Trazo e Ordes. Esta xurisdición abarcaba desde o Tambre ata o monte Xalo. Consta a existencia da mesma desde 1124, data en que se firmou unha doazón de Afonso VII á mitra Compostela. Neste lugar construíuse unha ponte no século XIV, mandada facer por Fernán Peres de Andrade, O Boo. O chamado Camiño Inglés de peregrinación a Santiago pasaba e pasa polo concello. Durante o Antigo Réxime as parroquias que integran o concello de Oroso pertenceron á xurisdición de Folgoso, señorío do conde de Altamira, á xurisdición de Mesía, administrada polo arcebispo de Santiago de Compostela e á de Sigüeiro do Deán, señorío do deán de Santiago de Compostela.
A proclamación da constitución de 1812 supuxo a abolición do réxime señorial e a súa substitución por unha administración territorial do territorio. Daquela produciuse a creación dos concellos de Pasarelos e Oroso. En 1823 o rei Fernando VII derrogou a constitución, feito que supuxo a supresión deste concellos e a restauración do réxime señorial. A definitiva recuperación do municipalismo produciuse en 1835, cando se constituíu o concello cos límites actuais. En 1846 tiveron lugar no concello os enfrontamentos entre as forzas do goberno e as do sublevado coronel Miguel Solís preto da ponte Sigüeiro. Os sublevados perderían a batalla e serían fusilados en Carral.
Economía
miniatura|dereita|Centro loxístico de [[Televés en Sigüeiro.]] Oroso ten unha taxa de actividade xeral do 58,7 %, superior á media rexional e a taxa de actividade masculina (71,6 %) supera á feminina (46,2 %). O paro sitúase arredor do 9,5 % (6,2 % no caso dos homes e 14,4 % no caso das mulleres), inferior á media rexional. A distribución da poboación activa por subsectores económicos reflicte a importancia do sector terciario con 57,3 % da poboación ocupada neste sector. Ségueo o sector secundario con 33,1 %, a industria con 18,4 % e a construción con 14,7 %; e por último o sector primario con 9,6 %.
A relación de Oroso co veciño concello de Santiago de Compostela mudou a súa estrutura económica totalmente nos últimos anos. Gran parte da poboación activa reside no concello, pero traballa na industria e nos servizos da capital de Galicia. Os dous sectores que máis xente empregan, o terciario e o secundario, responden a estes postos de traballo composteláns, mentres que o primario reduciu a súa participación económica e laboral. Non obstante, as actividades agrogandeiras desenvólvense na maioría do territorio de Oroso, que ó igual que o resto dos concellos da comarca de Ordes, dispón dunha área moi idónea para o aproveitamento agrario polas súas características climáticas e orográficas. A concentración parcelaria e as melloras introducidas fixeron posible a modernización das explotacións agrarias. A orientación principal é a gandeira, en concreto o gando bovino dedicado á produción comercial de leite, e secundariamente tamén hai varias granxas porcinas. A dispoñibilidades de prados e pastos favoreceu o crecemento do sector leiteiro, afundido na actualidade como consecuencia da Política Agraria da Unión Europea e o envellecemento da poboación rural.
O sector secundario ten unha presenza relativa. Existen diferentes empresas dedicadas á fabricación de materiais da construción, carpintaría e moblaría. Coa recente creación dun polígono industrial, instalouse no concello unha planta de Vengonsa, importante empresa de distribución alimentaria. Aínda así, a maioría dos traballadores acoden aos polígonos industriais da área de Santiago e A Coruña. A construción desenvolveuse moito nos últimos anos, pois a especulación urbanística e os prezos prohibitivos da vivenda na Capital de Galiza converteron Sigüeiro nunha vila dormitorio onde a meirande parte da poboación procede doutras localidades.
A paralización no seu día do Plan Xeral de Ordenación Urbana do Concello non logrou conter aos construtores. Unha das consecuencias da má planificación urbanística son os problemas de tráfico que padece na actualidade o Concello, con constantes atascos nas horas punta de entrada e saída.
No sector terciario, tamén a maioría dos traballadores empréganse nos servizos da capital galega. No concello destaca a vila de Sigüeiro, cunha función residencial que favoreceu a proliferación de urbanizacións e os servizos básicos correspondentes (comerciais, financeiros, públicos). Na vía de conexión con Santiago de Compostela, a estrada N-550, desenvolveuse un importante sector de hostalaría nas súas marxes. As principais vías de comunicación insírense nas comunicacións entre A Coruña e Santiago de Compostela e son a devandita estrada que atravesa o concello de norte a sur, e a autoestrada AP-9, que ten en Sigüeiro un servizo de entrada e saída en dirección á Coruña. Tamén discorre polo concello a liña de ferrocarril A Coruña-Santiago de Compostela, cun apeadoiro na estación de Oroso e outro na de Trasmonte.
Cultura
Ademais dos restos arqueolóxicos mencionados, da arquitectura relixiosa destacan as igrexas de San Miguel de Gándara, Santo Estevo de Trasmonte e Santa Eulalia de Senra en estilo barroco. Da arquitectura civil sobresaen o Pazo de Meixime en Oroso e a Ponte Sigüeiro, unha obra de cantaría do século XIV, reformada no XV.
Entre as festas populares destacan as de Santo Antón en Marzoa, celebradas en xuño, Santo Estevo en Trasmonte, A Virxe da Mercé en Calvente (tamén coñecida como "O día 8") en setembro ,Santa Bárbara en Senra, que se celebra na primeira fin de semana de outubro, e as do Santísimo Sacramento (último domingo de agosto) e Santa Eufemía (na época estival) e as do Santo André (30 de novembro) que teñen lugar na parroquia de Santo André da Barciela. O Camiño de Santiago tamén atravesa este concello. Forma parte do chamado Camiño inglés, que comeza no porto da Coruña.
Lugares de Oroso
Para unha lista completa de todos os lugares do concello de Oroso vexa: Lugares de Oroso.
Lista de rañaceos en España
miniatura|Torres do CTBA de [[Madrid, constitúen as catro torres máis altas de España.]] miniatura|Skyline da praia de Ponent en [[Benidorm.]] miniatura|Skyline da [[Praza de Europa en L'Hospitalet de Llobregat.]] miniatura|Skyline de [[Bilbao.]] miniatura|Distrito financeiro de [[Azca en Madrid.]] miniatura|[[Torres de Santa Cruz, en Santa Cruz de Tenerife]] miniatura|Vista xeral de [[Valencia.]] miniatura|Vista da [[Torre Cajasol|Torre Sevilla dende a Giralda.]]
Aínda que España non é un país que se caracterice pola construción de rañaceos, posúe algúns destacables dentro de Europa e algunhas cidades como Madrid, Benidorm ou Barcelona conseguiron ter o seu propio perfil de edificacións, nalgunhas destas cidades tamén se formaron núcleos de rañaceos, como o Cuatro Torres Business Area de Madrid.
Os primeiros rañaceos construíronse en España nas décadas de 1950 e 1970 nas cidades de Madrid e Barcelona.
Lista
Lista dos rañaceos construídos en España, con altura igual ou superior a 100 metros.
Der Aufenthalt
Der Aufenthalt é un filme alemán de 1983 dirixido por Frank Beyer e protagonizado por Sylvester Groth, Fred Düren e Klaus Piontek. O filme está baseado na novela homónima de Hermann Kant, que á súa vez está baseada na propia experiencia de Kant como prisioneiro de guerra en Polonia. O filme conta a historia dun prisioneiro alemán a finais da segunda guerra mundial que é acusado de ser un criminal de guerra. O filme xerou controversia xa que os comentaristas polacos criticaron que o filme amosaba ó exército polaco acusando inxustamente. Porén, o filme foi un éxito e gañou varios premios, sendo escollido como candidato da República Democrática Alemá para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 56ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.
Bandeira de Lugo
A bandeira da cidade de Lugo descríbese no Decreto 167/2012, do 26 de xullo, polo que se aproba a bandeira do Concello de Lugo do DOG n.º 151, publicado o mércores, 8 de agosto de 2012.
O brasonado versa o seguinte: "Sobre o pano branco as armas da cidade, sostidas por dous leóns enfrontados de amarelo, linguados e armados de vermello".
Este deseño, de carácter historicista e proposto por Eduardo Pardo de Guevara y Valdés, substitúe ao anterior, de 1942.
Profesor Lazhar
Profesor Lazhar (en Monsieur Lazhar) é un filme canadense de 2011 dirixido por Philippe Falardeau e protagonizado por Mohamed Saïd Fellag, Sophie Nélisse e Danielle Proulx. Está baseado na obra Bashir Lazhar, de Évelyne de la Chenelière, e conta a historia dun refuxiado alxeriano en Montreal que comeza a ensinar nunha escola de primaria despois de que a súa anterior mestra cometese suicidio na propia aula.
Galería de imaxes de gasterópodos de Galicia
Gasterópodos. Caracois e lesmas de Galicia.
Taxonomía bacteriana
A taxonomía bacteriana é a taxonomía utilizada na clasificación bacteriana. É unha taxonomía linneana, é dicir, unha clasificación baseada no rango que se lle dá aos distintos taxons de bacterias.
Na clasificación científica establecida por Carl von Linné, cada especie está asignada a un xénero (nomenclatura binaria), que á súa vez ten unha xerarquía inferior á doutros rangos maiores, que sucesivamente son: familia, suborde, orde, subclase, clase, división/filo, reino e dominio). Na clasificación biolóxica dos seres vivos aceptada actualmente distínguense tres dominios: (Eukaryota, Bacteria e Archaea), os cales, en termos taxonómicos, a pesar de seguiren os mesmos principios, utilizan diferentes convencións entre eles e entre as súas subdivisións, que son estudadas polas diferentes disciplinas (Botánica, Zooloxía, Micoloxía e Microbioloxía); por exemplo en Zooloxía hai espécimes tipo, en tanto que en Microbioloxía hai cepas tipo.
Diversidade
Os procariotas comparten moitas características comúns, como a falta de membrana nuclear, unicelularidade, división por fisión binaria e xeralmente pequeno tamaño. As especies diferéncianse unhas das outras nalgunhas características que permiten a súa clasificación. As características máis importantes son:
Historia da clasificación
As bacterias foron primeiramente observadas por Antoni van Leeuwenhoek en 1676, utilizando un microscopio simple que el mesmo construíu. Aos microorganismos que observaba chamoulles "animálculos" e publicou as súas observacións nunha serie de cartas enviadas á Royal Society de Londres. O nome "bacteria" non foi introducido ata máis tarde por Christian Gottfried Ehrenberg en 1838.
Situación entre os seres vivos
miniatura|Árbore da vida en Generelle Morphologie der Organismen (1866) de Haeckel. As bacterias foron inicialmente clasificadas como plantas formando a clase Schizomycetes, que xunto coas Schizophyceae (algas verde-azuladas/Cyanobacteria) formaban o filo Schizophyta.
O grupo foi máis tarde reclasificado como Procariotas por Chatton.
Cómpre salientar que na clasificación das Cyanobacteria (vulgarmente coñecidas por "algas verde-azuladas") houbo unha pugna entre consideralas algas ou bacterias (por exemplo, Haeckel clasificou Nostoc no filo Archephyta das Algae. ).
En 1905 Erwin F. Smith aceptou 33 nomes válidos para os xéneros de bacterias e uns 150 inválidos, e en 1913 Vuillemin nun estudo concluíu que todas as especies de bacterias poderían distribuírse nos xéneros seguintes: Planococcus, Streptococcus, Klebsiella, Merista, Planomerista, Neisseria, Sarcina, Planosarcina, Metabacterium, Clostridium, Serratia, Bacterium e Spirillum.
Porén, diferentes autores con frecuencia reclasificaban os xéneros debido á falta de caracteres visibles polos que guiarse, o que orixinou unha situación caótica que foi resumida en 1915 por Robert Earle Buchanan Naquela época, todo o grupo recibiu diferentes rangos e nomes segundo o autor, principalmente os seguintes: Ademais, as familias nas que se dividían as clases foron subdivididas, e cambiaban dun autor a outro e algúns utilizaban nomes en alemán e non en latín. A primeira edición do Código Bacteriolóxico de 1947 resolveu algúns destes problemas.
Subdivisións baseadas na tinguidura de Gram
A pesar de que hai pouco acordo sobre a subdivisión de Bacteria en subgrupos, a tinguidura de Gram utilízouse moito como unha ferramenta de clasificación, e en consecuencia, ata que apareceu a filoxenia molecular, o reino Prokaryotae foi dividido en catro divisións, Un esquema de clasificación aínda seguido formalmente polo Manual de bacterioloxía sistemática de Bergey para a orde dos tomos.
"Bacterias arcaicas" e reclasificación de Woese
Woese coidaba que as bacterias, arqueas, e eucariotas representaban liñas separadas de descendencia, que diverxiron cedo dunha colonia de organismos ancestrais. Porén, uns poucos biólogos argumentan que Archaea e Eukaryota xurdiron dun grupo de bacterias. En calquera caso, pénsase que os virus e as arqueas empezaron a relacionarse aproximadamente hai dous mill millóns de anos, e que puido haber coevolución entre membros destes grupos. É posible que o último antepasado común de bacterias e arqueas fose un termófilo, o que abre a posibilidade de que as baixas temperaturas fosen "ambientes extremos" para as arqueas naqueles tempos, e os organismos que vivían en ambientes máis fríos aparecesen só máis tarde. Como Archaea e Bacteria non están máis relacionadas entre si que cos eucariotas, ao termo procariota só lle queda o significado válido de "non eucariota", o que limita a súa utilidade.
Subdivisións
En 1987 Carl Woese dividiu as Eubacteria en 11 divisións baseadas nas secuencias do ARN ribosómico de 16 S, que con varias engádegas aínda se utiliza.
Oposición
Algúns autores opuxéronse á división en tres dominios debido a varias razóns, a miúdo en favor de clasificacións máis tradicionais e antropocéntricas.
Un prominente científico que se opuxo ao sistema de tres dominios é Thomas Cavalier-Smith, que propuxo que as Archaea e os Eukaryotes (os Neomura) derivaron de bacterias grampositivas (Posibacteria), que á súa vez derivaban de bacterias gramnegativas (Negibacteria) baseándose en varios argumentos lóxicos, que son moi controvertidos e en xeral non tidos en conta pola comunidade de biólogos moleculares (c.f. os comentarios dos que publican revisións, por exemplo, Eric Bapteste é "agnóstico" con respecto ás conclusións) e a miúdo nin sequera é mencionado nas revisións (por exemplo, ), debido á subxectiva natureza das asuncións nas argumentacións. Porén, a pesar de haber unha gran cantidade de estudos que apoian o enraizamento da árbore da vida entre Bacteria e Neomura por medio de diversos métodos, incluídos algúns que non son afectados pola evolución acelerada, o cal segundo Cavalier-Smith é a fonte dos supostos erros dos métodos moleculares, hai uns poucos estudos que chegaron a diferentes conclusións, algúns dos cales sitúan a raíz no filo Firmicutes coas arqueas incluídas
Autoridade para a nomenclatura
Malia non existir unha clasificación oficial e completa dos procariotas, os nomes (nomenclatura) dados aos procariotas están regulados polo Código Internacional de Nomenclatura das Bacterias (Código Bacteriolóxico), un libro que contén consideracións xerais, principios, regras e varias notas e recomendacións de xeito similar a como fan os códigos de nomenclatura doutros grupos de seres vivos.
Autoridades para a clasificación
Os taxons que foron descritos correctamente son revisados no Manual de bacterioloxía sistemática de Bergey, que ten como obxectivo axudar á identificación de especies e considérase a máxima autoridade. Existe unha versión na rede do perfil taxonómico das bacterias e arqueas dispoñible en.
A LPSN (List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature) é unha base de datos online que actualmente contén uns dous mil nomes aceptados coas súas referencias, etimoloxías e notas.
Distribución
As coleccións de cultivos bacterianos son depositorios de cepas co obxectivo de preservalas e de distribuílas. As principais son:
Análises
As bacterias foron ao principio clasificadas baseándose só na súa forma (vibrio, bacilo, coco etc.), presenza de endósporas, tinguidura de Gram, carácter aeróbico ou anaeróbico e mobilidade. Este sistema cambiou co estudo dos fenotipos metabólicos, nos que se utilizaban as características metabólicas. Recentemente, co advimento da filoxenia molecular, utilízanse diversos xenes para identificar as especies, o máis importante dos cales é o xene do ARNr de 16 S, seguido do de 23 S, a rexión ITS, o gyrB e outros para confirmar unha mellor resolución. O xeito máis rápido hoxe de identificar unha cepa illada como pertencente a unha determinada especie ou xénero é amplificar o seu xene do ARNr de 16 S, secuencialo e sometelo a unha base de datos de identificación especializada, principalmente a do Ribosomal Database Project  ou o ARB SILVA. .
Existen varios métodos de identificación:
Novas especies
Os estándares mínimos para describir unha nova especie dependen do grupo de especies ao que pertence. c.f.
Candidato
Un candidato (candidatus) é un compoñente do nome taxonónico dunha bacteria, a cal non se pode manter nunha Colección de Cultivos Bacteriolóxicos. É un status taxonómico provisorio para organismos non cultivables. Adoita usarse cando a especie ou xénero está ben caracterizada pero non é cultivable. Exemplos son: "Candidatus Phytoplasma" ou "Candidatus Pelagibacter ubique".
Concepto de especie
As bacterias divídense asexualmente e na maior parte dos casos non presentan variedades rexionais, polo que o concepto de especie que mellor cadra para os animais, non é útil para as bacterias.
O número de especies de bacterias e arqueas (aproximadamente 5000) é sorprendentemente pequeno considerando a súa longa evolución, diversidade xenética e presenza en todo tipo de ecosistemas. A razón que explica isto son as diferenzas no concepto de especie entre as Bacteria e os macroorganismos, as dificultades para cultivalas e caracterizalas en cultivos puros (un prerrequisito para nomear novas especies, que xa se comentou) e a extensa transferencia horizontal de xenes que difumina a distinción entre as especies.
A definición máis comunmente aceptada é a definición de especie polifásica, que ten en conta tanto o fenotipo coma as diferenzas xenéticas. Porén, un valor que sirva de límite ou limiar para o diagnóstico rápido ad hoc que separe unha especie doutra é que teñan menos do 70% de hibridación ADN-ADN, o cal corresponde a unha identidade de menos do 97% na secuencia do ADN de 16S. Sinalouse que se ese mesmo criterio se aplicase á clasificación animal, todas as especies da orde Primates, por exemplo, deberían considerarse como unha soa especie.
Patoloxía e filoxenia
Idealmente, a clasificación taxonómica debería reflectir a historia evolutiva dos taxons, é dicir, a filoxenia. Aínda que hai algunhas excepcións cando o fenotipo difire nun mesmo grupo, especialmente desde un punto de vista médico. Algúns exemplos de clasificacións problemáticas son as seguintes:
Escherichia coli: unha especie demasiado grande e polifilética
Na familia das Enterobacteriaceae da clase Gammaproteobacteria, as especies do xénero Shigella (S. dysenteriae, S. flexneri, S. boydii, S. sonnei) desde un punto de vista evolutivo son todas cepas da especie Escherichia coli (polifilética), pero debido ás diferenzas xenéticas que teñen causan cadros médicos distintos (no caso das cepas patóxenas). Ademais, debería indicarse que Escherichia coli é unha especie mal clasificada, xa que varias das súas cepas comparten só o 20% do seu xenoma. Como son tan diversas debería reclasificarse dándolle un maior rango taxonómico. Porén, debido ás patoloxías médicas asociadas coas especies, non se cambiarán para evitar confusións nos contextos médicos.
Grupo do Bacillus cereus: próximo e polifilético
De xeito similar, as especies de Bacillus (=filo Firmicutes) pertencentes ao "grupo do B. cereus" (B. anthracis, B. cereus, B . thuringiensis, B. mycoides, B. pseudomycoides, B. weihenstephanensis e B. medusa) teñen unhas secuencias de ARNr similares nun 99-100% (un 97% é o que comunmente se considera un límite adecuado para separar especies) e son polifiléticas, pero permanecen separadas por razóns médicas (carbuncho causado por B. anthracis, que noutros países chaman ántrax etc.).
Yersinia pestis: especie moi recente
Yersinia pestis é en realidade unha cepa de Yersinia pseudotuberculosis, pero cunha patoxenicidade específica que lle confire unha patoloxía totalmente diferente (peste negra no primeiro caso, e síntomas parecidos aos da tuberculose no segundo), e que se orixinou hai só entre 15.000 e 20.000 anos.
Xéneros incrustados en Pseudomonas
Nas gammaproteobacterias da orde Pseudomonadales, o xénero Azotobacter e a especie Azomonas macrocytogenes deberían ser en realidade membros do xénero Pseudomonas, pero foron mal clasificadas debido ás capacidades de fixación do nitróxeno e o gran tamaño do xénero Psuedomonas, o cal fai esta clasificación problemática. Neste caso a clasificación probablemente será rectificada no futuro, xa que aquí non inflúen as consideracións médicas.
Xéneros incrustados en Bacillus
Outro exemplo dun xénero amplo con outros xéneros incrustados nel é Bacillus, no cal os xéneros Paenibacillus e Brevibacillus son clados incrustados. Actualmente non hai datos xenómicos dabondo como para corrixir os erros taxonómicos en Bacillus de forma completa e efectiva.
Agrobacterium: resistencia a cambiarlle o nome
Baseándonos en datos moleculares sabemos que o xénero Agrobacterium está incrustado en Rhizobium e as especies de Agrobacterium foron transferidas a Rhizobium (orixinando os seguintes comp. nov.: Rhizobium radiobacter á súa vez antes coñecida como A. tumefaciens, R. rhizogenes, R. rubi, R. undicola e R. vitis) Dada a natureza patoxénica para as plantas das especies de Agrobacterium, propúxose que se mantivese o xénero Agrobacterium, o cal tamén foi criticado.
Nomenclatura
Os nomes taxonómicos escríbense en cursiva (ou subliñados ao escribirmos a man) con maiúscula a primeira palabra (que indica o xénero) e en minúscula a segunda (que indica a especie) ou seguintes (se indicamos a subespecie). Non se aceptan nomes con dúas palabras iguais (tautónimos), a pesar de que son comúns en Zooloxía (por exempoo, Bison bison), nin tampouco se aceptan nomes xa usados en taxons zoolóxicos, botánicos ou micolóxicos (pero entre a Botánica e a Zooloxía si se comparten nomes).
Para as bacterias os nomes válidos deben ter un nome en latín ou neolatín e poden só usar as letras básicas do alfabeto latino coa engádega de w e j, polo que signos como o hifen, acentos e outras letras especiais (ñ, ç, l·, š, ß etc.) non se aceptan e deberían ser transliteradas correctamente (por exemplo, a transliteración do ñ é n e a do beta do idioma alemán sería ß=ss). As palabras de orixe grega deben ser transliteradas do alfabeto grego ao latino.
Cando se crean palabras compostas, pode necesitarse unha vogal de conexión segundo cal sexa a orixe da palabra precedente, independentemente de cal sexa a palabra que segue, a non ser que esta última empece por vogal, xa que nese caso non sería necesario engadir unha vogal de conexión. Se o primeiro composto é latino a vogal de conexión é -i-, e se é grego, a vogal de conexión é -o-.