cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sitta pygmaea
Comportamento
Aniñan en cavidades de troncos mortos de coníferas, recobren a parte inferior da cavidade con escamas de piñas de piñeiro e outros materiais de orixe vexetal ou animal suaves. Pode encher as gretas ou fendas arredor da entrada con pelame, a función deste comportamento é desconocida. A femia pon de 4 a 9 ovos, que son de cor branca con finas manchas de cor marrón avermellado. Ela fai a maior parte da incubación, que dura uns 16 días. Os pitiños deixan o niño uns 22 días despois da eclosión.
Esta especie é moi gregaria. Unha parella que está nidificando pode ter outras aves como axudantes Fóra da tempada de cría, esta ave paséase en bandadas ruidosas. Tamén se refuxia comunalmente, e téñense visto máis de cen aves agochadas nunha soa cavidade dunha árbore.
Descrición
Mide arredor de 10 cm de lonxitude e 10 gramos de peso. Todas as plumaxes son similares, coa parte superior da cabeza agrisada, partes superiores do corpo de cor gris azulada e partes inferiores abrancazadas. As vocalizaciones son renxidos moi variados, píos e paroleos. Esta especie é moi similar a Sitta pusilla do sueste dos Estados Unidos, pero as súas áreas de distribución non teñen ningunha superposición.
Subespecies
Recoñécense seis subespecies:
José Tato Lorenzo
José Tato Lorenzo, nado en Mondariz o 22 de decembro de 1886 e finado en Montevideo o 20 de setembro de 1969, foi un anarquista galego.
Traxectoria
En novembro de 1900 emigrou ao Brasil. Entre agosto de 1902 e setembro de 1903 permaneceu en Montevideo. Despois radicouse en Rosario, onde estivo en prisión polas súas ideas anarquistas en 1904. Marchou a Buenos Aires, traballou como vendedor de periódicos e colaborou en La Protesta. En 1911 foi deportado a España. En 1912 retornou a Montevideo. No Uruguai foi redactor de Anarkos, fundou os periódicos El Hombre (1916-1931) e Inquietud (1944-1950) e colaborou na prensa anarquista internacional. Escribiu o folleto Materialismo y anarquismo (1919).
Alfredo Vicenti
Alfredo Vicenti Rey, nado en Santiago de Compostela o 20 de novembro de 1850 e finado en Madrid o 30 de setembro de 1916, foi un médico, poeta, xornalista e político galego.
Traxectoria
Estudou Medicina e Filosofía e Letras na Universidade de Santiago de Compostela, carreiras nas que nunca exerceu, pois dedicouse pronto ao xornalismo e á política.
En 1875 comezou a redactar en Santiago o texto de A orillas del Ulla, que publicou no xornal ourensán El Heraldo Gallego dirixido polo seu amigo Valentín Lamas Carvajal. Xa era redactor xefe de El Diario de Santiago cando se produciu o levantamento cantonal de Ferrol en 1872. En 1878 é xa director deste diario, cuxa cabeceira foi substituída logo pola de Gaceta de Galicia.
O cardeal Payá y Rico excomungouno ese mesmo ano e en 1880 marchou a Madrid. Alí substituíu a Manuel Murguía na dirección de La Ilustración Gallega y Asturiana de Alejandro Chao (1880-1882); tamén foi unha peza importante na progresión de El Globo, o gran diario de Emilio Castelar (1880-1895). miniatura|Artigo de Vicenti sobre [[Narcisa Pérez Reoyo en La Ilustración Gallega y Asturiana, 1880.]] Aínda o dirixía, cando logrou convocar representantes de máis de vinte xornais e seis axencias de distintas tendencias políticas para crear a Asociación de la Prensa de Madrid (15 de febreiro de 1895). Cedeu a Miguel Moya a presidencia e, descontento coa deriva política de Castelar, abandonou El Globo e grazas a Moya introduciuse como redactor xefe de El Liberal do que foi director de 1907 ata que morreu en 1916.
En 1910 participou en mitins agrarios en Galiza e chegou a ser candidato republicano-agrario a Cortes polo distrito de Becerreá nas eleccións de 1910, sendo derrotado por Antonio Goicoechea Cosculluela; porén foi elixido deputado polo distrito de Santa Cruz de Tenerife. Volveu ser elixido deputado polo distrito de Ordes nas eleccións de 1914 e polo de Arzúa en 1916.
O seu ideario era o do partido demócrata e sostivo unha ideoloxía republicana e federal, partidaria da autonomía galega, iberoamericanista, anglófila e lusitanista. Anticlerical, defendeu con todo a liberdade de cultos. Foi amigo de Galdós, de Ramón María del Valle-Inclán, a quen descubriu, e de Castelao.
Casado con Emília Díez de Tejada e Hurtado de Mendoza, foi pai adoptivo de Eulalia Vicenti Díez de Tejada, xornalista e figura importante na loita feminista española, e tataravó do barítono internacional Jorge Chaminé, Medalla de Dereitos Humanos da Unesco e Músico para a Paz, nomeado en novembro de 2011.
Obra
Pertenceu á chamada xeración do 68 ou xeración de Fonseca xunto cos irmáns Jesús e Andrés Muruais, e Rafael Villar (avogado do cura Cayetano Galeote).
Foi famoso polas súas descricións e perfís biográficos, os seus artigos de fondo e os seus editoriais. Pero foi tamén un extraordinario reporteiro, que cubriu a grave enfermidade de Afonso XII, a cuestión das Illas Carolinas, a presenza do protestantismo, a prerrevolución rusa de 1905 ou o asasinato do bispo de Madrid. Deu conferencias no Ateneo. En Madrid defendeu e divulgou as ideas do movemento agrario Acción Gallega.
Escribiu un volume titulado Recuerdos, (1868-1875): colección de poesías (Ourense: Estab. Tipográfico da Propaganda Galega, 1876), que tivo segunda edición en 1878 e está prologado por Manuel Murguía. Tamén publicou Dioses menores: A orillas del Ulla (Perfiles gallegos) (1875-1881). Imprimiuse o seu Discurso pronunciado por Alfredo Vicenti no Congreso dos Deputados o día 2 de xuño con motivo da discusión dos orzamentos, (Madrid, 1887).
A Asociación de la Prensa de Madrid, o Consello da Cultura Galega e a Deputación Provincial de Pontevedra recuperaron a través do historiador José Antonio Durán a figura de Vicenti e moitos dos seus escritos.
Lista de soberanos de Sicilia e Nápoles
Condado de Sicilia (1072-1130)
No sínodo de Melfi de agosto de 1059, o papa Nicolao II investiu a Robert Guiscard (ou Roberto Guiscardo ou Roberto de Hauteville) como duque de Puglia, Calabria e Sicilia, exhortándoo a que completara a conquista dos territorios bizantinos. Robert e o seu irmán Roxerio formaban parte dun grupo de mercenarios normandos que foran pagados polos bizantinos, que desexaban expulsar aos árabes da península Itálica.
Contra o ano 1071, Roxerio conquistou a totalidade da illa de Sicilia. En 1072, tras a conquista de Palermo, Robert invistiu ao seu irmán Roxerio como conde de Sicilia, coñecido como o Gran Conde. Con Roxerio I iniciouse a dinastía Hauteville en Sicilia.
Reino de Sicilia (1130-1285)
En 1130, o antipapa Anacleto II investiu a Roxerio II, o fillo e sucesor do Gran Conde Roxerio, como rei de Sicilia, que se fai seu feudatario, o que provocaría un problema político cando a dinastía Hohenstaufen toma o poder no reino de Sicilia. A investidura sería recoñecida en 1139 polo papa Inocencio II.
Os descendentes de Roxerio II, Guillerme I, Guillerme II, Tancredo (fillo ilexítimo de Roxerio II) e Guillerme III (fillo de Tancredo) reinaron en Sicilia desde a morte de Roxerio II, en 1154, até 1189. Guillerme III non tivo descendencia, polo que nomeou herdeira lexítima á súa tía, Constanza I de Sicilia (irmá de Roxerio II). Esta casou co emperador Henrique VI, o que permitiu a chegada ao poder da dinastía Hohenstaufen.
Henrique proclámase rei de Sicilia (como Henrique I) o 25 de decembro de 1194, en Palermo, xunto coa súa esposa Constanza I de Sicilia. O seu reinado sería moi curto, xa que morreu en 1197.
División do Reino (1285-1516)
Ao subir ao trono Manfredo de Sicilia o papa Clemente IV excomungouno por ser fillo ilexítimo do seu pai Frederico II, devolvendo o Reino de Sicilia ao papado. En 1262, Constanza II de Sicilia, filla do anterior rei, casa con Pedro o Grande, rei de Aragón e conde de Barcelona. Esta situación de acoso entre a dinastía Hohenstaufen e a casa de Aragón, sendo Constanza a herdeira de Manfredo, provoca a antipatía do francés Clemente IV, que busca axuda en Carlos I de Anjou, irmán máis novo do seu aliado Luís IX de Francia. Así, as tropas de Carlos de Anjou entran na illa e loitan con Manfredo I Hohenstaufen na batalla de Benevento, e Carlos é coroado rei de Sicilia en Roma en 1266, inaugurando a dinastía Anxevina.
Noemí Sartal
Noemí Sartal Loira, nada en Poio o 21 de abril de 1998, é unha modelo galega.
Lista de soberanos de Sicilia e Nápoles
División do Reino (1285-1516)
Baixo Carlos de Anjou, e posteriormente do seu fillo Carlos II, o norte do terrotorio favorécese en detrimento do sur, e así a capital trasládase de Palermo a Nápoles. Esta situación de dominación anxevina conclúe coas Vésperas sicilianas, que conducen á división do Reino de Sicilia.
Noemí Sartal
Traxectoria
Estudante do IES de Poio, en 2017 foi proclamada Miss Earth Spain 2017 logo de acadar o título de Miss Pontevedra.
Lista de soberanos de Sicilia e Nápoles
División do Reino (1285-1516)
Co matrimonio da herdeira legal de Manfredo I, Constanza II de Sicilia, con Pedro III o Grande, o Reino de Sicilia convértese nun dos principais intereses do rei aragonés, debido a que alegaba os dereitos da súa esposa ao trono do reino insular. Cando Pedro III se dispoñía a facer valer o poder da súa frota no Mediterráneo, os sicilianos rebeláronse contra os Anjou (entre outras causas debido ás cargas impositivas que soportaban). A nobreza de Sicilia desexaba un certo grao de autonomía política e conseguiu expulsar á dinastía anxevina. Non se fixo esperar o contraataque de Carlos de Anjou pero, para poder facer fronte aos anxevinos, os sicilianos invitaron a Pedro o Grande a que reivindicara os dereitos da súa esposa e, segregándose de Nápoles, entregáronlle a Pedro III o reino.
Noemí Sartal
Traxectoria
Seguiu coa súa carreira como modelo profesional, e estudou para asistente de voo, onde traballou 2 anos.
Na actualidade, proclamouse Miss Universo Galicia e ten o certame nacional Miss Universo España a finais de setembro do 2022.
Lista de soberanos de Sicilia e Nápoles
División do Reino (1285-1516)
Tras o falecemento de Carlos I en xaneiro de 1285 e de Pedro III de Aragón en novembro dese mesmo ano, o reino de Sicilia dividiuse en dúas partes de forma permanente (Regnum Siciliae ultra farum, Sicilia, e Regnum Siciliae citra farum, Nápoles). Pero como ambos os reis e os seus sucesores intitulábanse como rei de Sicilia, para distinguilos emprégase rei de Nápoles para o da parte continental, e rei de Sicilia para o da parte insular, tamén coñecido como rei de Trinacria.
Os conflitos entre os Reinos de Sicilia e Nápoles foron constantes até que foi elixido papa Benedito XII en 1334, que tiña relacións de amizade con Frederico II de Sicilia, e lle prometeu respecto na Santa Sé en Trinacria. En ningún momento os nobrfes sicilianos aceptaron a vinculación co resto dos dominios da coroa de Aragón, fóra da unión persoal co soberano. Para corresponder a estas exixencias, creouse a figura do vigairo (vicerrei), un alter-ego do propio rei que permitía desdobrar a súa personalidade, sendo o primeiro deles o infante Xoán II de Aragón, duque de Peñafiel, nomeado en 1415. Pero esta medida non acabou de convencer ao parlamento, que resolveu en 1416 aclamar a Xoán II de Aragón como rei, pero este rexeitou o posto. Para evitar un conflito maior, Afonso V chantou a súa corte en Sicilia, convocou novamente o parlamento e recibiu o xuramento dos sicilianos: quedaba así establecida a desexada unión persoal de Sicilia ao rei, non á coroa de Aragón. De feito, Sicilia nunca se sentiu integrada na coroa de Aragón, sendo bastantes as revoltas que se orixinaron pola nunca aceptada presenza de nobres da coroa aragonesa na illa.
Os dous reinos estiveron separados até 1442, cando o rei de Aragón Afonso V o Magnánimo conquistou o Reino de Nápoles e unificou ambos os Reinos. O Reino de Sicilia desvinculouse da casa de Anjou e constitiuse en dominio dos reis de Aragón, non da corte nin do Reino de Aragón, senón do propio rei e a título individual.
Georges Hausemer
Georges Hausemer, nado en Differdange o 1 de febreiro de 1957 e finado en Luxemburgo o 13 de agosto de 2018, foi un escritor, tradutor e editor luxemburgués.
Traxectoria
Naceu na terceira localidade do país pero medrou nas pequenas vilas de Stengefort, Péiteng, Waasserbëlleg, Mäertert e Hoen. Estudou en Salzburgo e Maguncia xornalismo e filoloxía románica, especializándose en filoloxía hispánica. Dende 1984 traballou como xornalista independente, tradutor, editor e escritor. En 1993 realizou un espazo quincenal na emisora Radio 100, 7 titulado Schwaarz op wäiss e aquí presentaba numerosos reportaxes de viaxes.
Lista de soberanos de Sicilia e Nápoles
Monarquía hispánica (1516-1713)
Os reis de España incorporaron os Reinos siciliano e napolitano aos territorios da súa Monarquía hispánica, e como ambos os Reinos mantiveron o seu sistema administrativo e de goberno separados o un do outro, os reis levaban na súa intitulación o nome de Rey das dúas Sicilias (Rex utriusque Siciliae).
Georges Hausemer
Traxectoria
Viviu nos Estados Unidos, onde representou a Luxemburgo no International Writing Program en Iowa en 1988, así como en España mais en Berlín, e a partir de 1995 viaxou por Asia (Tailandia, a India, o Nepal, a China), África (o Senegal, Malí, Burkina Faso, Níxer), e por América. Foi un dos membros fundadores en 1986, e  ata 1991 o seu secretario, da Asociación Luxemburguesa de Escritores. No verán de 2012 fundou canda Susanne Jaspers a editorial Capybara Books. En 2017 levou o premio nacional de literatura luxemburgués, o Batty Weber. Tras dous anos batallando contra o cancro feneceu na capital luxemburguesa.
Obra
En 1975 publicou o seu primeiro libro, Situationen : Lyrik und Prosa, unha colleita de poemas e narracións. De 1985 é a súa primeira novela Das Buch der Lügen. A partir de 1978 e ao longo da década seguinte realizou primeiro con Josiane Geisler e logo en solitario traducións ao alemán de ciencia ficción, e posteriormente doutros xéneros do francés, inglés e español). Ademais, escribiu textos en xornais, revistas e antoloxías. Dende 1995 publicou crónicas de viaxes en diversos xornais: Frankfurter Allgemeine Zeitung, Frankfurter Rundschau, Süddeutsche Zeitung, Neue Zürcher Zeitung, Der Standard,  ou Telecran. Foi autor dun dicionario enciclopédico, o Luxemburger Lexikon (2006). A maior parte da súa obra publicouna en alemán; en luxemburgués é autor da novela Iwwer Waasser (1998) e do conto infantil Dem Sibbi seng Wierder (2008), ilustrado por Anja Thielen. Máis prolífico foi nas traducións ao luxemburgués, principalmente de libros infantís pero tamén da novela Vu Wëlwerwolz op Kalkutta (Paradiese, Überseede) de Felicitas Hoppe en 2014. Traduciu ao alemán dúas obras autor luxemburgués Roger Manderscheid a finais da década de 1990.
Lista de soberanos de Sicilia e Nápoles
Do período austríaco ao período napoleónico (1713-1816)
Ao morrer Carlos II sen herdeiros, nomeou como o seu sucesor a Filipe de Borbón, neto de Luís XIV de Francia. A candidatura ao trono do arquiduque Carlos de Austria era apoiada por Inglaterra, Austria e as Provincias Unidas, que temían a unión de Francia e España, e tamén polos territorios da coroa de Aragón, que temían o centralismo borbónico.
Esta situación desencadeou a guerra de Sucesión española (1700-1713). A contenda rematou coa Paz de Utrecht, pola que Filipe se convertía en rei de España, pero todas as posesións europeas de cedían aos aliados. O Reino de Nápoles cedeuse a Austria e foi gobernado polo arquiduque Carlos, entón xa convertido en Carlos VI do Sacro Imperio Romano Xermánico, e o de Sicilia foi cedido ao Ducado de Savoia (baixo o reinado de Vitor Amadeo II). Pero xa en 1720 Sicilia pasou ao poder dos Habsburgo de Austria.
En 1734, Carlos de Borbón, por entón Duque de Toscana e fillo de Filipe V de España, logo de vencer aos austríacos, apoderouse en 1735 dos Reinos de Nápoles e Sicilia coa axuda do exército español, recuperando estes territorios para os borbóns. O 10 de maio de 1734, durante a guerra de Sucesión Polaca, Carlos entrou en Nápoles e coroouse rei Nápoles (co nome de Carlos VII), e rei de Sicilia un ano despois.
En 1796 o xeneral Napoleón Bonaparte invadiu Italia e venceu con facilidade ás tropas austríacas e aos débiles gobernos locais. En 1798 os franceses ocuparon Roma e os xacobinos da codade crearon a República Romana. Fernando IV de Nápoles enviou un exército para frear aos franceses. Nun primeiro momento os franceses retiráronse, permitindo que o rei Fernando entrase en Roma triunfalmente. Pero os franceses contraatacou e o exército napolitano non foi capaz de resistir, retirándose cara a Nápoles e entregando aos franceses todas as fortalezas dos territorios setentrionais do Reino, incluíndo Gaeta.
O 8 de decembro de 1798, Fernando IV realizou desde L'Aquila unha proclama pola que chamaba aos cidadáns a defender o Reino. Na súa marcha cara a Nápoles, o xeneral francés Championnet encontrou unha forte resistencia de labregos nos Abruzos e o Lacio, pero finalmente os franceses chegaron até as portas de Nápoles. O 22 de decembro de 1798, o rei Fernando abandonou a capital para trasladarse a Sicilia, e o 22 de xaneiro de 1799 un grupo de napolitanos xacobinos proclamaron a República Partenopea (ou República Napolitana). A república non tivo éxito nas provincias, porque a xente quería a Fernando e reclamaba a monarquía. A finais de xaneiro, o cardeal Fabrizio Ruffo viaxou a Palermo para presentar ao rei Fernando un proxecto de reconquista do Reino de Nápoles. Aceptado o plan, o cardeal volveu a Nápoles onde contou co apoio dos napolitanos. Miles de homes preparáronse para loitar contra os xacobinos en defensa dos Borbóns. Ruffo creou o Exército Católico Real, e o 13 de xuño de 1799, Fernando IV restaurou a monarquía borbónica.
Despois da vitoria en Austerlitz o 2 de decembro de 1805, Napoleón entrou en Italia e dominou definitivamente Nápoles, declarando a fin da dinastía Borbón. En 1808, Napoleón conseguiu a abdicación dos últimos borbóns reinantes en Europa: Carlos IV e Fernando VII de España, nomeando rei de Nápoles e Sicilia ao seu irmán Xosé Bonaparte. Fernando volveu escapar a Sicilia e negociou un protectorado con Gran Bretaña. Xosé Bonaparte marchou a España para reinar e sucedeuno en Nápoles Joachim Murat, que gobernou ata maio de 1815.
Cómpre sinalar que Sicilia (o Reino de Sicilia) nunca estivo en poder dos napoleónicos.
Reino das Dúas Sicilias (1816-1861)
Tras 20 anos de guerras entre a Francia napoleónica e o resto das nacións europeas, o congreso de Viena, iniciado en 1814 e terminado en 1815, baseou a reorganización do vello continente no "principio de lexitimidade" polo que se devolvían as terras aos seus antigos monarcas. Consonte co que decidiu o congreso de Viena, o rei Fernando emitiu un decreto polo que unificaba os Reinos de Nápoles e de Sicilia no novo Reino das Dúas Sicilias, intitulándose como Fernando I das Dúas Sicilias. Durante os anos 1860 e 1861, o Reino das Dúas Sicilias foi conquistado e incorporado ao Reino de Piemonte-Sardeña.
Columna Lactaria
A Columna Lactaria era unha columna situada na undécima rexión de Roma, na praza ou mercado da herba.
As nais levaban a ela os seus fillos por un principio de superstición. Algunhas deixábanos expostos no pedestal da mesma no cal había unha especie de cuartiño. Xuvenal di que as mulleres de consideración e posibilidades ían moi a miúdo coller algunha daquelas criaturas para facelas criar na súa casa e as de quen ninguén se encargaba eran mantidas a expensas do público.
Höfuðborgarsvæði
Demografía
Höfuðborgarsvæði é con moito a rexión máis habitada do país, ao ter unha poboación de 200,852 habitantes (2009), o que supón un 62,1% da poboación total do país para unha rexión que constitúe unicamente un 1% da superficie total do país. A súa área é de 1.062 km², e a súa densidade de poboación é de 187.4 habitantes por quilómetro cadrado.
Condados
Na rexión de Höfuðborgarsvæði está situado un dos vinte e tres condados de Islandia, o de Kjósarsýsla.
Municipios
miniatura|Mapa que mostra a relación dos sete municipios coa cidade de Reikjavík. A área metropilitana de Reiquiavik comprende os seguintes municipios:
Con respecto á capital, os municipios están localizados do seguinte xeito:
Cada municipio ten o seu propio concello independentemente elixido.
Xeografía
A raíz do seu desenvolvemento ao longo das décadas, o centro xeográfico da área metropolitana está na actualidade en Kópavogur, o segundo municipio en poboación máis grande do país. Cinco dos seis núcleos urbanos da área desenvolvéronse nos últimos 50 a 70 anos, a excepción de Hafnarfjörður, que era unha antiga vila pesqueira.
A meirande parte da poboación da área vive na península de Seltjarnarnes ou nos tres suburbios de Reiquiavik. Cada un deles foi planeado de xeito individual, e entre estes existen grandes áreas verdes sen edificar. Estes suburbios son de sur a norte:
Grafarholt tamén é un distrito residencial, mais ao ser pequeno é considerado como parte de Grafarvogur.
Todos estes núcleos están localizados ao sueste de Reiquiavik. A paisaxe da área caracterízase polas súas pequenas penínsulas, baías e centos de illotes. A península Seltjarnarnes esténdese de sur a oeste, estando separada do continente por unha baía que se estende de norte a sur, directamente a través da península. Seltjarnarnes só se une con terra firme polo sur.
Seguriño
Seguriño foi unha personaxe de ficción creada pola Xunta de Galicia e a Televisión de Galicia para promocionar e educar ás nenas e aos nenos, por medio de campañas televisivas emitidas en horario infantil, na educación viaria. Por medio de anuncios ou cancións, emitidas en programas infantís coma o Xabarín Club, Seguriño ensinaba aos galegos e galegas a se comportaren axeitadamente coma peóns ou a respectaren os sinais de tráfico, ademais de tomaren conciencia da importancia da seguridade viaria.
A campaña foi considerada un éxito tanto na Galiza coma a nivel estatal, de xeito que foi exportada a outras administracións, coma a Comunidade de Madrid.
Roald Dahl
Roald Dahl, nado en Llandaff, Cardiff, o 13 de setembro de 1916 e finado en Oxford, o 23 de novembro de 1990, foi un novelista e autor de contos galés de ascendencia norueguesa, famoso como escritor para nenos e adultos. Entre os seus libros máis populares están Charlie e a fábrica de chocolate, Iago e o pexego xigante, Matilda, As bruxas e Muá, Muá.
Infancia
Era fillo de pai e nai de ascendencia norueguesa, Harald Dahl e Sofie Magdalene Hesselberg de Dahl. Foi chamado Roald en honra do explorador Roald Amundsen, un heroe nacional en Noruega neses tempos.
Con oito anos, o director vareou a Roald e catro dos seus amigos logo de pór un rato morto nun tarro de doces nun negocio local. Logo enviárono a diversos internados, o que non foi unha experiencia pracenteira para el. Cando tiña nove anos, a Roald Dahl mandárono á St. Peter's School, un colexio privado na cidade costeira de Weston-super-Mare, á que asistiu desde 1923 ata 1929. Desde os trece educouse na Repton School, en Derbyshire, onde foi axudante dun prefecto, converteuse no capitán do equipo escolar de fives (un deporte semellante á pelota) e desenvolveu interese na fotografía. Durante os seus anos en Repton a compañía de chocolates Cadbury enviaba de cando en cando caixas de novos produto á escola para que fosen probados polos rapaces. Dahl adoitaba soñar con inventar unha nova barra de chocolate que sería o asombro do señor Cadbury, o que lle serviu como inspiración para escribir o seu segundo libro para nenos, Charlie e a fábrica de chocolate.
Ó longo da súa infancia e adolescencia pasou as súas vacacións de verán en Noruega. A súa nenez é o tema do seu libro autobiográfico Boy.
Vida adulta
Despois de rematar o colexio botou tres semanas explorando Terra Nova cun grupo chamado Public Schools' Exploring Society. En xullo de 1934 comezou a traballar na petrolífera Royal Dutch Shell. Tras dous anos de adestramento no Reino Unido, levárono a Dar-es-Salaam, Tanganica (actual Tanzania). Xunto cos outros dous únicos empregados de Shell en todo o territorio, viviu luxosamente na Shell House, nas aforas de Dar-es-Salaam, cun cociñeiro e axudantes persoais. Subministrando combustible en Tanganica, enfrontouse a mambas negras e leóns, entre outros perigos.
En novembro de 1939 uniuse á aviación. Logo dunha viaxe en auto de case mil quilómetros desde Dar-es-Salaam ata Nairobi, aceptárono para o adestramento de voo canda outros dezaseis homes, dos que trece morrerían en combate aéreo máis tarde. Con sete horas e corenta minutos de experiencia no seu De Havilland Tiger Moth, comenzou a voar só e apreciou a vida silvestre de Kenya durante os seus voos. Continuou co adestramento avanzado en Habbanía (oitenta quilómetros ó oeste de Bagdad), Iraq. Tras seis meses voando Hawker Harts, nomeárono oficial e asignárono ó escuadrón número 80 da RAF, pilotando obsoletos Gloster Gladiators. Dahl sorprendeuse ó descubrir que non fora adestrado en combate aéreo nin en como voar cos Gloster Gladiators.
O 19 de setembro de 1940, Dahl voaría co seu Gladiator desde Abu Suweir, (Exipto), ata Amiría para recargar combustible, e logo ata Fouca (Libia), por unha segunda carga. Desde aí voou á pista do escuadrón 80, cincuenta quilómetros ó sur de Mersah Matruh. No treito final non deu atopado a pista e, escaso de combustible e coa noite caendo, viuse forzado aterrar no deserto. Desafortunadamente, o tren de aterraxe golpeou nunha rocha e o avión estrelouse. Roald fracturou o cranio, rompeu o nariz e cegou. Logrou arrastrarse lonxe do avión ardendo, e desmaiou. Máis tarde, escribiu acerca do seu accidente no primeiro traballo publicado. Nunha investigación da RAF acerca do suceso, descubriuse que a posición á que se lle indicara voar era completamente incorrecta, e que o enviaran a unha zona entre as forzas británicas e italianas.
Rescataron a Dahl e levárono a un posto de primeiros auxilios en Mersah Matruh, onde recuperou a consciencia (pero non a vista), e logo en tren ó hospital da Armada británica en Alexandría. Alí namorou dunha enfermeira, Mary Welland, quen foi a primeira persoa que viu ó recuperar a vista, tras oito semanas de cegueira. Os doutores dixeran que non había ningunha posibilidade de que volvese a voar, pero en febreiro de 1941, cinco meses despois de ingresar no hospital, foi dado de alta e pasado a tarefas de voo. Neses momentos, o escuadrón número 80 atopábase en Eleusis, cerca de Atenas, combatendo xunto á British Expeditionary Force contra as forzas do Eixo sen esperanzas de derrotalas. Agora nun Hawker Hurricane, en abril de 1941, Dahl cruzou o Mediterráneo para unirse ó seu escuadrón en Grecia, seis meses despois de converterse en membro.
Alí coñeceu un cabo cínico que se preguntaba canto tempo sobreviviría o novo avión, acompañado só por catorce Hurricanes e catro Bristol Blenheims en toda Grecia, contra centos de avións inimigos. O líder do escuadrón tampouco se mostraba entusiasmado por ter só un novo piloto. De todos os xeitos, Roald fíxose amigo de David Coke, quen, de non morrer máis tarde en combate, se convertería en duque de Leicester.
Comezou a escribir en 1942, cando foi destinado a Washington, D.C. como agregado militar de aviación. O seu primeiro traballo publicado, que apareceu na edición do Saturday Evening Post o 1 de agosto de 1942, foi un conto titulado A piece of cake (Un anaco de pastel), onde describía o seu accidente co Gloster Gladiator. O título orixinal era ese, pero mudárono a Shot down over Libya (Derrubado sobre Libia) para imprimirlle máis dramatismo, a pesar de que o accidente nada tivo que ver coa acción inimiga.
Estivo casado durante trinta anos (desde 1953 ata 1983), coa actriz estadounidense Patricia Neal. Tiveron cinco fillos (incluíndo a escritora Tessa Dahl), e morreulles un deles, Olivia Twenty Dahl, de encefalite polo virus do xarampón ós sete anos, en 1962. Theo, o seu único fillo home, sufriu un accidente durante a súa infancia que lle provocou hidrocefalia. Como resultado, o seu pai involucrouse no desenvolvemento do que máis tarde se coñecería como válvula de Wade-Dahl-Till, un dispositivo para aliviar esta condición. A súa filla Ophelia Dahl é directora e cofundadora (xunto co doutor Paul Farmer) de Partners in Health, unha organización sen fin de lucro dedicada a prover coidados médicos a algunhas das máis empobrecidas comunidades do mundo. A filla de Tessa, e inspiración para unha personaxe de The Big Friendly Giant, é a modelo e escritora Sophie Dahl. En 1983 casou con Felicity Ann d'Abreu Crosland, quen fora a mellor amiga da súa primeira muller.
Morte e legado
Morreu de leucemia o 23 de novembro de 1990, na súa casa, Gipsy House, en Great Missenden, Buckinghamshire, ós setenta e catro anos; foi enterrado no camposanto da parroquia de San Pedro e San Paulo. Na súa honra, a Roald Dahl Children's Gallery foi inaugurada no Bucks County Museum, na próxima Aylesbury. Os compromisos solidarios de Dahl nos campos da neuroloxía, a hematoloxía e a alfabetización foron continuados trala súa morte a través da Roald Dahl Foundation. En xuño de 2005, o Roald Dahl Museum and Story Centre inaugurouse en Great Missenden para celebrar o traballo de Roald Dahl e avanzar nos seus esforzos na alfabetización.
Antisemitismo
Dahl foi obxecto de boicots en Israel e outros lugares debido á súa sona de antisemita. En 1983, escribiu unha crítica no Literary Review que foi amplamente considerada antisemita. Dahl sempre creu que este foi o motivo polo que nunca foi nomeado cabaleiro.
Escritura
Empurrado por Cecil Scott Forester, Dahl escribiu o seu primeiro traballo publicado, "A piece of cake", que mercou o Saturday Evening Post por mil dólares, e que lle deu azos a súa carreira como escritor.
O seu primeiro libro para nenos foi The Gremlins, que trataba dunhas pequenas criaturas malvadas que formaban parte do folclore da RAF. O libro fora encargado por Walt Disney para unha película que nunca se fixo, e foi publicado en 1943. Dahl continuou creando algunhas das historias para nenos máis queridas do século XX, como Charlie e a fábrica de chocolate, Matilda ou Iago e o pexego xigante.
Paralelamente, tivo unha carreira de éxito como escritor de macabros contos para adultos, usualmente apelando ó humor negro e ós finais sorprendentes. Moitos deles foron orixinalmente escritos para revistas estadounidenses, como Ladies Home Journal, Harper's, Playboy ou The New Yorker, e logo recollidos en antoloxías que obtiveron un grande éxito en todo o mundo. Dahl escribiu máis de sesenta contos que apareceron en numerosas coleccións, algunhas só publicadas en forma de libro despois da súa morte.
Un dos seus contos para adultos máis famosos, Home do Sur (The smoker ou Man from the South), foi filmado como un episodio de Alfred Hitchcock Presenta, e foi ademais adaptada no segmento de Quentin Tarantino da película de 1995 Four rooms. A súa colección de contos Relatos do inesperado foi adaptada para unha exitosa serie de televisión do mesmo nome. Un número dos seus contos son supostamente extractos do diario do seu (ficticio) tío Oswald, un cabaleiro rico que conta historias de explotación sexual.
Por un breve período nos 1960s, Dahl escribiu guións para obter cartos. Dous deles, a película de James Bond Só se vive dúas veces (You only live twice) e Chitty Chitty Bang Bang, foron adaptacións de novelas de Ian Fleming. Ademais, adaptou o seu propio traballo para realizar Willy Wonka e a fábrica de chocolate, de 1971.
Memories with Food at Gipsy House, escrito coa súa esposa Felicity e publicado postumamente en 1991, é unha mestura de receitas, recordos familiares e reflexións de Dahl acerca dos seus temas favoritos, como o chocolate, as cebolas e o viño de Bordeos.
Ficción infantil
Os traballos infantís de Dahl son a miúdo contados desde o punto de vista dun neno, frecuentemente coa actuación de malvados adultos que odian e tratan mal os nenos, e que presentan cando menos un adulto bo que contrarresta os malos. Usualmente conteñen gran cantidade de humor negro e escenarios grotescos, incluíndo espantosa violencia. As bruxas e Matilda son dous claros exemplos. The Great Friendly Giant segue este modelo nun modo máis analóxico, co bo xigante representando o arquetipo de bo adulto e os outros xigantes sendo os malos adultos. Esta fórmula vese tamén en parte no guión de Dahl para Chitty Chitty Bang Bang.
Televisión
Roald Dahl foi tamén presentador dos programas Way out e Tales of the unexpected (na súa primeira tempada).
Der Untergang
Der Untergang é un filme xermano-italiano-austríaco que foi dirixido por Oliver Hirschbiegel, e escrito e producido por Bernd Eichinger. É un filme histórico e bélico que amosa os derradeiros dez días de Adolf Hitler dirixindo a Alemaña nazi en 1945. Está baseado en varias historias dese período. O filme recibiu a aclamación da crítica e foi nomeado ó Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa.
16ª edición dos Premios Mestre Mateo
250px|miniatura|Cerimonia dos Mestre Mateo 2017. 250px|miniatura|[[Palacio da Ópera da Coruña.]] A 16ª edición dos Premios Mestre Mateo galardoou as producións audiovisuais de Galicia de 2017 e celebrouse o 3 de marzo de 2018. Durante a cerimonia, a Academia Galega do Audiovisual presentou os Premios Mestre Mateo en 25 categorías. A cerimonia celebrouse no Palacio da Ópera da Coruña. Os nomeados foron anunciados o 7 de febreiro de 2018.
Dhogs gañou trece premios, incluíndo mellor filme, mellor director, mellor guión, mellor actor, mellor actriz, mellor actor secundario e mellor actriz secundaria, converténdose no filme máis premiado da historia dos premios. Estaba nomeado a 17 premios en 14 categorías. O seguinte filme con maior número de nomeamentos foi A estación violenta, que non conseguiu ningún galardón.
Premios
miniatura|dereita|150px|[[Andrés Goteira, Mellor director, montaxe e guión.]] miniatura|dereita|150px|[[Melania Cruz, Mellor actriz.]] miniatura|dereita|150px|[[Antonio Durán "Morris", Mellor actor secundario.]] miniatura|dereita|150px|[[María Costas, mellor actriz secundaria.]] Os gañadores son os que aparecen en primeiro lugar e destacados en letra grosa.
N-556
A N-556 é unha estrada nacional convencional que une o remate da N-555 co aeroporto de Vigo e a AP-9. Foi creada en 1988, tomando o trazado da PO-322, aínda que en 2005 foron transferidos 14,01 quilómetros (denominados Avenida do Aeroporto) á administración local de Vigo , ficando a actual vía con só 1,03.
Diccionario gallego-castellano (1863)
miniatura|275px|Diccionario Gallego-Castellano, en [[PDF.]]
O Diccionario gallego-castellano é un dicionario bilingüe galego castelán de 3.834 entradas definidas en castelán elaborado por Francisco Javier Rodríguez Gil e publicado postumamente por Antonio de la Iglesia en 1863 na Coruña como suplemento da revista Galicia. Revista Universal de este Reino. Constitúe o primeiro dicionario galego moderno.
Elaboración
O autor só recolleu nas súas papeletas entradas non coincidentes co castelán, facendo comparacións con outras linguas romances e con citas de autoridades. Antón Santamarina cifra en 2.184 as voces definidas por Rodríquez, en xeral con decoro. José Luis Pensado atribúelle ao editor, Antonio de la Iglesia, unha fonda modificación das papeletas orixinais, que resultou no empeoramento do traballo engadíndolle palabras mal transcritas de Frei Martín Sarmiento e outros autores, entradas pantasmas e equivalencias erróneas. Aínda así serviu de modelo e base para os dicionarios decimonónicos posteriores.
Galería de imaxes de Cangues, O Irixo
Santo Estevo de Cangues é unha parroquia que se localiza no concello do Irixo.
Red Dawn (filme de 2012)
Red Dawn é un filme estadounidense dirixido por Dan Bradley que foi estreado no 2012. O guión, obra de Carl Ellsworth e Jeremy Passmore, está baseado no do filme homónimo de 1984. Está protagonizado por Chris Hemsworth, Josh Peck, Josh Hutcherson, Adrianne Palicki, Isabel Lucas e Jeffrey Dean Morgan. O filme céntrase nun grupo de mozos que defende a súa vila dunha invasión de Corea do Norte.
Sinopse
Historia dos irmáns Jed e Matt Eckert, quen xunto cos seus amigos, deciden armar un grupo de resistencia fronte a unha invasión norcoreana nos Estados Unidos que avanza sobre a rexión onde eles se atopan e que comeza a estenderse por todo o país. Así, os "Wolverines" (como se fan chamar) comezan a loitar contra os norcoreanos e axiña movilizan ó resto do país.
Número de onda
Esta magnitude defínese como a inversa da lonxitude de onda:
onde λ é a lonxitude da onda no medio.
Pavel Cherenkov
Pável Alekséyevich Tcherenkov (en Павел Алексеевич Черенков), nado en Nízhniaya Chigla, no óblast de Voronezh, o 28 de xullo de 1904 e finado en Moscova o 6 de xaneiro de 1990, foi un físico soviético de gran reputación e que recibiu o Premio Nobel de Física en 1958 polas súas contribucións médicas e sociais á cultura nesa época.
Traxectoria
Licenciado en física e matemáticas na Universidade de Voronezh en 1928, xa en 1930 entrou a formar parte como investigador do Instituto de Física de Lébedev, un dos máis prestixiosos da Unión Soviética.
Número de onda
Número de onda circular
O número de onda circular ou número de onda angular, representado coa letra k, é unha magnitude derivada do número de onda utilizada por razóns de simplicidade na ecuación que describe como vibra unha onda:
Pavel Cherenkov
Investigacións científicas
Baixo as ordes do físico Sergey Ivanovich Vavilov observaron a emisión de luz azul dunha botella de auga sometida a un bombardeo radioactivo. Este fenómeno, asociado ás partículas atómicas cargadas que se movían a velocidades superiores á velocidade da luz, resultou ser moi importante no traballo experimental sobre física nuclear e o estudo dos raios cósmicos, o que se chama radiación de Cerenkov ou Tcherenkov. En 1953 converteuse en profesor de física experimental do Instituto, onde dirixiu o laboratorio de Lébedev en investigacións sobre aceleradores de partículas, e sobre o fotón e os mesóns.
En 1958 foi galardoado co Premio Nobel de Física, xunto cos físicos soviéticos Ilia Frank e Igor Tamm, polo descubrimento e a interpretación da Radiación de Tcherenkov.
Número de onda
Número de onda circular
Debido a súa forma sinusoidal, é máis cómodo expresar o número de onda en radiáns por metro no lugar de ciclos por metro. Sabendo que un ciclo comprende 2π radiáns, a partir da definición de número de onda obtense o número de onda circular:
Centella asiatica
A Centella asiatica é unha pequena planta anual herbácea da familia Apiaceae, nativa de Asia. Emprégase como herba medicinal na medicina ayurvédica e no medicina tradicional chinesa.
Descrición
miniatura|Detalle das follas. Os talos son finos, con estolóns rastreiros, cores verdosas a avermelladas, plantas interconectadas entre si. Ten follas longas, verdes, reniformes con ápices redondeados con textura epidérmica suave con vasos marcados. As follas nacen en peciolos pericládicos, de 2 dm. As raíces son rizomatosas, medrando verticalmente, de cor crema e cubertas de pelos radiculares.
As flores son de cores rosadas a vermellas, en pequenas e redondeadas umbelas preto do chan. Cada flor está parcialmente encerrada en dúas brácteas verdes. As flores hermafroditas son moi pequenas (menos de 3 mm), con 5 a 6 corolas por flor, con cinco estames e dous estigmas.
O cultivo está listo para cultivar en tres meses e toda a planta, con raíces, cultívase a man.
Ameixedo, Zobra, Lalín
Ameixedo é un lugar da parroquia de Zobra, no concello pontevedrés de Lalín, na comarca do Deza. Segundo o INE, no 2008 tiña 13 habitantes (8 homes e 5 mulleres) o que supón un aumento de 1 habitante con respecto ao ano 2000.
Manuel Domínguez León
Manuel Domínguez León, nado en Tui en 1904 e finado no mesmo concello o 30 de outubro de 1936, foi un empregado e político galego.
Traxectoria
Secretario da agrupación local de Izquierda Republicana de Tui. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido. Xulgado en Vigo por rebelión militar, foi condenado a pena de morte. Foi executado en Tui con Alejo Diz Jurado, Darío Álvarez Limeses, Serafín Fernández Costas, Julio Fernández Fernández e José Felipe Muñoz o 30 de outubro.
Provincia Oriental dos Azores
A provincia Oriental dos Azores foi unha división administrativa de Portugal, creada o 28 de xuño de 1833, no contexto da división, en dúas entidades separadas, da anterior provincia dos Azores. A nova provincia tiña a sede en Ponta Delgada e incluía as illas de San Miguel e de Santa María do arquipélago dos Azores.
A creación da provincia Oriental dos Azores resultou da esixencia dos habitantes da illa de San Miguel, que non querían ficar subordinados á illa illa Terceira nunha única entidade administrativa. Até aí, o que viría ser a nova provincia, formaba a comarca de Ponta Delgada, cun subprefecto, subordinado ao prefecto con sede en Angra.
A nova provincia Oriental pasou a ter un prefecto —que representaba o goberno central— e unha xunta xeral –como órgano de goberno propio, elixido localmente–.
En 1835 foi decretada unha nova reforma administrativa do país, que o dividía en distritos, con cadanseu gobernador civil e cadansúa xunta xeral. Mantivéronse as provincias, pero sen órganos propios, unicamente como agrupamentos de distritos para fins estatísticos e de referencia xeográfica. Sen órganos de seu, a provincia Oriental dos Azores continuou a existir, englobando un único distrito, o de Delgada. .
La Nausée
La Nausée (A náusea) é a primeira obra filosófica de Jean Paul Sartre, comezada en 1931, cando o autor tiña só dezaseis anos, e publicada en 1938.
Argumento
O personaxe principal é Antoine Roquetin, quen, mediante o papel de narrador-protagonista e por medio dun diario, conta as actividades que permiten coñecer o pensamento do autor e reflexionar sobre a existencia.
Roquentin inicia o seu relato co desexo de ensinar os seus días en follas dun diario.
Home de trinta anos dedicado ó seu traballo e debido a isto viaxa moito, estaba realizando unha investigación sobre a vida de Monsieur Rollebon, aventureiro do século XVIII, por iso viaxou desde París ata Bouville, xa que nesa biblioteca estaba a información máis completa sobre este personaxe, a súa biografía.
Hospedouse en Rendez-vouz des Cheminots, onde vivía só e non tiña ningunha amizade, soamente se relacionaba con Françoise que era a patroa da súa posada, coa que soamente mantiña contacto físico ou sexual.
Pasaba os días na biblioteca da cidade entregado á investigación de Rollebon e paseando mentres facía breves pausas para preguntarse sobre a súa existencia. Frecuentemente ía polo Café Maby, onde analizaba á xente, obxectos etc. Pensaba que cada home existe a pesar de si mesmo, as cada home, actividade ou falta desta ata a mesma idea da vida producían no home un sentimento de noxo ó que o autor chama: a náusea.
Roquentin tivera un amor, Anny, que a pesar de que ten unha vida solitaria e moito interese polo traballo, descríbenos brevemente a Anny pero permítenos coñecer o profundo sentimento e a relación e o afecto que sente por ela a pesar da distancia que os separa. Na biblioteca coñece ó autodidacta, que é un home de grandes coñecementos, entregado á lectura, co cal mantén unha relación non lonxe da amizade, o único que sabemos del é que nun almorzo puido falar e compartir as súas ideas co protagonista.
Un día Roquentin recibe unha carta de Anny na que ela expresa en poucas palabras que ten moitas ganas de velo. O protagonista agardaba o encontro coa súa amada con moitas ganas xa que esperaba que ela fose unha salvación para as súas náuseas.
Mentres pasaba o tempo, o seu interese pola biografía de Rolleban ía diminuíndo cada vez máis ata que conseguiu fartalo, por esta razón, agardou ata atoparse con Anny e despois volveu 3 anos despois a París. Finalmente chegou o sábado en que catro anos despois miraría a Anny, foi ó lugar sinalado e cando a viu, notouna cambiada, fría, orgullosa e distante, o tempo separaraos, aproveitou para reclamarlle feitos do pasado e recordar discusións que só os facían máis distantes. Despois dalgún tempo falando, Anny pídelle que se vaia xa que estaba esperando a alguén.
Faustino Vázquez Carril
Faustino Vázquez Carril, coñecido como Meana, nado en Monforte de Lemos o 18 de abril de 1914 e finado na Coruña o 10 de maio de 1937, foi un barbeiro e soldado galego.
Traxectoria
Coa morte do seu padre, seis días antes de iniciarse a guerra, Faustino iniciou un caderno de reflexións e apuntamentos que rematou chamando Apuntes de mi blok (Diario bélico-Guerra Civil Española 1936-37). Nel reflectiu canto vía e sentía, case todo relacionado coa fronte de guerra na que se encontraba. Os seus comentarios eran críticos contra algúns dos militares sublevados (Franco e Queipo de Llano entre eles) e admirativos cara outros. O avance da guerra e as consecuencias desta, especialmente os fusilamentos, levárono a razoar contra a mesma e os seus causantes. Mostrouse especialmente duro cos falanxistas, aos que vía como "chulos de Cantones", en referencia ao lugar da Coruña onde acostumaban pasear.
Os cadernos, rescatados do expediente militar, foron publicados en 2011 por Emilio Grandío Seoane co título: ''Las columnas gallegas hacia Oviedo. Diario bélico de la Guerra Civil española 1936-1937''.
Askari
Nas linguas árabe, persa e suahili, a palabra askari significa soldado. Nas linguas occidentais esta palabra é utilizada para definir ás tropas mercenarias indíxenas de África e Oriente que serviron ós exércitos coloniais europeos durante os séculos XIX e XX.
Funcións orixinais
O cometido orixinal dos askari era o de servir de apoio ás tropas coloniais procedentes da metrópole e sufocar as revoltas locais contra estas. Os askari tamén desempeñaron labores policiais e de seguridade persoal.
Invasión de Abisinia
A finais do século XIX, Italia invade Abisinia. Para iso leva a un bo número de askari para engrosar o seu exército. A invasión é frustrada en 1896 cando o exército abisinio vence ós italianos. Os askari que foron feitos prisioneiros foron mutilados en castigo por seren considerados traidores.
miniatura|dereita|300px|Askari [[Suráfrica|surafricano de 1943.]]