cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pantholops hodgsonii
Na actualidade está estritamente prohibido o comercio dos seus produtos.
Características
O antílope tibetano é un antílope de tamaño medio, cunha lonxitude de 110 a 120 cm nas femias e de 120 a 140 cm nos machos. A altura na cruz é de 73 a 84 cm nas femias e de 79 a 94 cm nos machos. Os machos son, como vemos, significativamente máis grandes que as femias, e pesan uns 39 kg de media, contra os 26 kg das femias.
Ambos os sexos tamén poden ser facilmente distinguidos pola presenza de cornos (único caso nos caprinos, de considerarmos que pertencen a esta subfamilia) e polas raias negras nas patas, das que carecen as femias.
A capa é de cor leonada pálida a parda avermellada no lombo e os flancos, co ventre abrancazado, coa pelaxe particularmente mesta e laúda.
miniatura|esquerda|260px|Cabeza dun antílope tibetano macho.
A cara é case negra, e presenta un ensanchamento nasal prominente que ten unha cor máis pálida nos machos. En xeral, a coloración dos machos é máis intensa durante a época nupcial, coa capa cada vez máis pálida, até chegar a case branca, en contraste cos patróns máis escuros na cara e as patas.
Os machos teñen longos cornos curvados cara atrás que normalmente miden de 54 a 60 cm de lonxitude. Os cornos son delgados, con cristas de aneis na parte basal e lisos e aguzados nas puntas. Aínda que os cornos son relativamente uniformes en lonxitude, existe certa variación na súa forma, sendo a distancia entre as puntas moi variábel, desde os 19 aos 46 cm. A diferenza dos caprinos, os cornos no crecen ao longo de toda a vida.
As orellas son curtas e puntiagudas, e a cola tamén é relativamente curta, duns 13 cm de lonxitude.
Distribución
Antigamente, este antílope estendíase por todo Qinghai (China) e a meseta do Tíbet, e nunha pequena zona do nordeste do Nepal. A súa área de distribución dimuniu moito e agora está ausente de toda ou a maior parte da meseta oriental; a principal poboación da especie habita en alturas de entre 3.700 e 5.500 m nas estepas illadas da meseta tibetana, nas provincias de Xinjiang e Qinghai do oeste da China e no Ladakh, no extremo norte da India.
Clasificación
O xénero Pantholops foi establecido en 1834 polo naturalista e etnólogo británico Brian Houghton Hodgson (1800–1894), que traballou na India como funcionario público. O seu nome, Pantholops, vén do grego antigo, e significa "todos os antílopes".
O antílope tibetano, Pantholops hodgsonii, é a única especie deste xénero; foi descrita en 1826 polo médico e naturalista británico Clarke Abel (1780-1826).
Anteriormente clasificada dentro da subfamilia dos antilopinos, diferenzas morfolóxicas e evidencias moleculares conduciron a integrala na súa propia subfamilia, Pantholopinae, estreitamente relacionada coa dos caprinos.
Porén, isto foi cuestionado, e algúns autores consideran que o antílope tibetano debe incluírse na subfamilia dos caprinos.
Aínda que o xénero Pantholops é actualmente monoespecifico, coñécese unha especie fósil, P. hundesiensis, do plistoceno do Tíbet. Era lixeiramente máis pequeno que a especie vivente, e tiña o cranio máis estreito. Ademais, o xénero fósil Qurliqnoria, do mioceno da China, crese que é un dos primeiros membros dos pantolopinos, que diverxeron dos caprinos nesa época.
Estado de conservación
O antílope tibetano está inscrito na lista de especies en perigo de extinción da Unión Internacional para a Conservación da Natureza e dos Recursos Naturais (UICN), e máis polo United States Fish and Wildlife Service (USFWS) debido á caza comercial para obter a súa la, á competencia cos rabaños domésticos locais e á destrución dos pasteiroa a causa da extracción de ouro no seu hábitat.
O dramático descenso da súa poboación, estimada en aproximadamente 1 millón de individuloss a finais do século XX aos 75.000 de hoxe en día (algúns falan de tan só 6.000 individuos identificados en 2006).
Porén, segundo unha proxección dun estudo de 2006 realizado polo Instituto de Estudos e Proxectos dos Bosques do Tíbet o saeu número estaría aum entgando e pasaría de 150.000 en 2006 a 200.000 en xaneiro de 2011 na rexión autónoma do Tíbet. Outras cifras falan de 120.000 espécimes no verán do 2010. A dificultade para realizar un reconto exacto na rexión, así como razóns políticas, poden explicar esta disparidade nas cifras.
No Tíbet, a caza ilegal do antílope, incluíndo a que fan funcionarios do goberno, alimenta o teoricamente ilegal comercio de shahtush, causando a morte de miles de animais cada ano.
A loita para acabar coa caza ilegal do antílope, organizada conxuntamente polo goberno central da República Popular da China e o goberno da rexión autónoma do Tíbet foi retratada en 2004 no filme chinés Kekexili, a patrulla salvaxe (可可西里).
Desde 1979 está prohibido o comercio international do shahtush,
Hu Jia, un disidente chinés coñecido polo alcume de Freeborn, un dos máis eminentes militantes en materia de ecoloxía e da loita contra a sida, que está encarceeado actualmente, comezou a participar publicamente na década de 1990. Licenciado en economía, converteuse en membro da brigada do iac salvaxe, unha ONG que defende os antílopes tibetanos en perigro de extinción debido á lucrativa caza furtiva tolerada polas autoridades chinesas.
Desde 1998, o antílope tibetano está estritamente protexido na reserva de Hoh Xil, que comprende gran parte das montañas Kunlun e o norte de Chang Tang.
Durante a construción da liña de ferrocarril Qing-Zang, inaugurada o 1 de xullo de 2006, construíronse pasaxes para permitir a migración dos rabaños dos antílopes.
Nos Xogos Olímpicos
A mascota amarela Yingying (迎迎), unha das cinco fuwa (mascotas) nos Xogos Olímpicos de verán 2008 en Pequín, simboliza un antílope tibetano.
Circuítos Continentais UCI
Os Circuítos Continentais UCI ou simplemente tamén chamado Circuíto Continental (oficialmente Elite and under 23 men's Continental Clasifications), son competicións masculinas profesionais de ciclismo en ruta, creadas en 2005, baixo os auspicios da Unión Ciclista Internacional UCI.
Os Castros, Andrade, Pontedeume
Os Castros é un lugar da parroquia de Andrade no concello coruñés de Pontedeume na comarca do Eume. Tiña 31 habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 15 eran homes e 16 eran mulleres.
Circuítos Continentais UCI
Características
Os cinco circuítos (representando cada un deles a Europa, África, Oceanía, Asia e América) son inferiores ao UCI ProTour posteriormente UCI World Ranking e UCI WorldTour, categoría raíña do ciclismo en ruta, e superiores á Copa das Nacións UCI creada no ano 2007.
Os Circuítos Continentais UCI compóñense de carreiras nas que varios equipos ciclistas compiten de maneira regular. Os Circuítos Continentais foron creados pola UCI para estender as carreiras ciclistas máis alá de Europa, onde o ciclismo é máis coñecido, xa que teñen lugar as tres Grandes Voltas (Giro de Italia, Tour de Francia e Vuelta a España) ademais de ter a sede a meirande parte dos equipos do UCI ProTour.
Equipos
Dentro destes circuítos teñen dereito a partcipar e poder obter puntuación todos os equipos de categoría Profesional Continental ("segunda división", poden participar en probas UCI WorldTour se cumpren os requisitos) e de categoría Contnental ("terceira", poden partipar carreiras con equipos amateus, carreiras .2). Ademais. os UCI WorldTeams tamén poden tomar parte nas carreiras .HC e .1 e dende o 2016, puntuar nas clasificacións continentais.
Carreiras
Para que unha carreira se poida rexistrar nos Circuítos Continentais UCI debe presentar un mínimo de 5 equipos estranxeiros na súa liña de saída. Este calendario internacional de carreiras encádrase por categorías (canta maior categoría teña a carreira máis equipos de categoría superior poden participar). Estes son os criterios de invitación a partir da tempada 2016: Outras carreiras dun día que tamén puntúan son: Ademais, existen outras carreiras que non aparecen nos calendarios destes circuítos pero que si puntúan (as contrarreloxos tamén puntúan pero non tanto). Esas competicións son:
Galería de imaxes da rapa das bestas
A rapa das bestas é a denominación dunha operación que consiste en cortar as crinas dos cabalos nos curros.
O show dos Tonechos
O show dos Tonechos foi un programa da Televisión de Galicia protagonizado por Roberto Vilar e Víctor Fábregas, dúo humorístico coñecido como Os Tonechos.
Historia
Logo de actuacións en programas como Con perdón e Luar, o 18 de abril de 2005 emitiuse o programa piloto do seu propio espazo, cunha cota de pantalla do 25.8%. A partir de maio emitiuse con regularidade semanal en horario de máxima audiencia.
O programa deixou de emitirse en 2008, e en xaneiro de 2009 os dous actores anunciaron a disolución do grupo.
Características
Cada episodio tiña unha duración de 70 minutos, que se emitía en directo agás durante a segunda tempada. O día de emisión era o xoves.
Tempadas
A primeira tempada está considerada aínda como a sección que tiña o grupo dentro do programa Luar.
A segunda tempada comezou no ano 2005, pregravada e con novas seccións. Despois da segunda aínda viñeron tres máis, facendo un total de cinco.
Personaxes principais
Os catro personaxes máis importantes, e que participaron durante toda a serie, son:
Audiencia
O show dos Tonechos foi o cuarto programa máis visto da TVG na tempada 2006-07, con 193.000 espectadores de media e unha cota de pantalla do 19,8%
Koudougou
miniatura|dereita|Estación de tren de Koudougou Koudougou é unha poboación que se encontra 75 km ao oeste de Ouagadougou, Burkina Faso. É a capital da provincia de Boulkiemdé, como tamén da rexión Centro-Oeste, como do departamento homónimo.
Está principalmente habitada polos mossi, e no 2006 tiña censada unha poboación de 131.825 persoas.
Veganismo
Inda que se coñece que as dietas omnívoras poden ter un maior impacto ambiental (en puntos como maior pegada do carbono) que as veganas, non existen diferenzas no emprego dunha dieta ovo-lacto-vegana ou vegana estrita. O impacto ambiental desas dietas aseméllase ao das dietas mediterráneas. De feito, demostrouse que depende como se xestione cada vegano (en tipo ou cantidade de alimento que consuma), o seu impacto ambiental pode ser maior que o de calquera outra persoa omnívora.
Dieta
A dieta alimenticia das persoas veganas é coñecida coma vexetariana pura ou estrita e elimina da dieta non só as carnes senón tamén calquera derivado (leite, ovos, mel etc.). Debido ás limitacións desta dieta, cómpre realizar unha boa planificación para conseguir satisfacer todas as necesidades nutricionais. Sen unha correcta planificación da dieta, teñen maior déficit de calcio, iodo, vitamina B12 e vitamina D. De feito, o maior déficit de vitamina B12 nos veganos obrígalles a ter que consumir máis alimentos que a conteñan. . Precisan planificar e os suplementos alimenticios que necesitan máis.
Orixes do veganismo
O termo veganismo naceu en 1944 no ámbito anglosaxón a partir do vexetarianismo. Elsie Shrigley e Donald Watson, cansados de que o termo vexetarianismo chegase a abranguer o consumo de derivados lácteos fundaron a Vegan Society (Sociedade Vegana). Uniron as tres primeiras letras de «vegetarian» coas tres últimas e formaron «vegan» no que eles consideraban «o principio e o fin do vexetariano». A Vegan Society definía o veganismo como:
Outras organización veganas utilizan definicións semellantes.
Definición de produto de orixe animal
Os produtos de orixe animal están presentes como ingredientes en gran cantidade de produtos e utilízanse na produción doutros moitos. Ás veces resulta particularmente difícil coñecer a composición exacta dun produto polo que resulta complicado saber a cantidade real de cousas que están elaboradas a partir de elementos animais.
Estilos de vida semellantes
Existen varios tipos de estilo de vida semellantes que comparten algúns aspectos do veganismo, mais que presentan certas diferenzas, como poden ser o fruxivorismo, o veganismo crú ou o propio vexetarianismo, por consistir en xeitos de alimentación e non en posicións necesariamente baseadas en motivos éticos.
Algunhas relixións teñen prácticas regulares ou ocasionais próximas ás veganas, sobre todo no concernente á alimentación: budismo, cristianismo ortodoxo, xainismo, hinduísmo, sikhismo, rastafarianismo ou a Igrexa Adventista do Sétimo Día.
Así mesmo, dentro do punk, a filosofía Straight Edge abraza en moitos casos o veganismo.
Beatlemanía
Beatlemanía é un termo que se utilizou durante a década dos anos '60, para describir o intenso frenesí demostrado especialmente polos mozos adolescentes dirixido a The Beatles nos primeiros anos do seu éxito.
Beatlemanía no Reino Unido
The Beatles eran coñecidos no Reino Unido debido ás súas actuacións no club de rock and roll The Cavern Club. A banda fixo a súa primeira aparición no club o 7 de agosto de 1957, baixo o nome de The Quarrymen. Aí interpretaban temas de rock and roll e cancións que pronto serían éxitos como Love Me Do. As súas actuacións eran un éxito, chegando a ser vistos por máis dun centenar de persoas e ser o grupo máis pedido polos espectadores.
O 26 de novembro de 1962 a banda gravou o sinxelo, "Please Please Me", que chegou ao número un na lista do NME. O seguinte sinxelo, "From Me to You", publicado o 11 de abril de 1963, si chegou finalmente ao número un nas catro listas máis importantes do Reino Unido. A primeira aparición da banda en televisión foi no programa People and Places, transmitido en vivo o 17 de outubro de 1962, onde The Beatles interpretaron cancións como "Love Me Do" e "Ooh! My Soul". A súa popularidade seguiu crecendo desenfreadamente, ata tal punto, que este suceso foi alcumado pola prensa co nome de "Beatlemanía".
Conquista dos Estados Unidos
thumb|270px|The Beatles arribando nos EE.UU. por primeira vez, o 7 de febreiro de 1964.
The Beatles tomaron o seu primeiro voo aos Estados Unidos o 7 de febreiro de 1964, acompañados por fotógrafos e xornalistas (incluída Maureen Cleave) para cubrir o evento. Arribaron no recentemente rebautizado Aeroporto Internacional John F. Kennedy de Nova York, onde foron recibidos por preto de 4000 fans..
Despois do éxito que os Beatles estaban tendo en 1964, Vee-Jay Records e Swan aproveitaron os dereitos que posuían sobre as primeiras gravacións do grupo, para volvelas a editar; todos estes temas alcanzarían esta vez o Top-10 estadounidense. Tres sinxelos publicados por Capitol Records do Canadá (que empezou a editar tamén discos dos Beatles en febreiro de 1963) e que foron importados aos Estados Unidos, venderon a suficiente cantidade como para lograr subir ás listas estadounidenses de éxito. O primeiro sinxelo dos Beatles, "Love Me Do" (na versión de Andy White á batería), foi editado polo subselo de Vee Jay, Tollie Records, logrando alcanzar o nº 1 nas listas de Billboard. MGM e Atco sacaron tamén proveito dos seus dereitos sobre as temperás gravacións dos Beatles con Tony Sheridan, tendo éxitos menores con "My Bonnie" e "Ain't She Sweet", esta última con John Lennon como vocalista principal.
En xullo de 1965, a "Beatlemanía" viviu un dos seus puntos máis altos durante o seu famoso concerto no Shea Stadium. Moitas adolescentes e mulleres foron vistas chorando, gritando, e ata desmaiadas. O son era tan enxordecedor que ningún de The Beatles (ou calquera outra persoa) podían escoitar. Nin os amplificadores Vox de 100 watts deseñados especialmente para esta xira estaban o suficientemente fortes ou preto, así que utilizaron sistemas de amplificación caseiros para a ocasión. John Lennon describiu o ruído como "salvaxe" e tamén dúas veces máis enxordecedor que calquera outro show que The Beatles realizaran.
Final
thumb|dereita|300px|The Beatles con Jimmy Nicol en víraa por [[The World Tour|Australia (1964).]]
A piques de comezar a terceira xira polos Estados Unidos, atopáronse coa reacción furibunda de grupos relixiosos e conservadores daquel país a un comentario que Lennon fixera o marzo pasado: nunha entrevista coa xornalista británica Maureen Cleave, Lennon opinara que a relixión cristiá estaba por entón en franco declive, e que The Beatles eran nese momento máis populares que Xesucristo. Pouco despois, unha emisora de radio de Birmingham, Alabama, fixo circular a historia da queima de discos dos Beatles, no que se consideraba era unha broma. Con todo, algunha xente afiliada coas igrexas rurales do sur de Estados Unidos empezou a tomarse en serio dita historia, comezando a queimar os discos de The Beatles en prazas públicas de varias cidades estadounidenses como protesta ao comentario de Lennon. Baixo a intensa presión dos medios de comunicación daquel país.
Lennon tivo que desculparse publicamente polo seu comentario nunha conferencia de prensa en Chicago o 11 de agosto de 1966, véspera da primeira actuación do grupo na que chegaría a ser a última xira que darían The Beatles na súa carreira. O luns día 29 de agosto de 1966 The Beatles deron o seu último concerto nun estadio. Ese día tocaron no Candlestick Park de San Francisco ante aproximadamente 25 000 persoas (o estadio tiña capacidade para 42 500) e a quenda de cancións durou soamente 33 minutos. Ás 9:27 da noite comezou a quenda de The Beatles, que incluíu as seguintes cancións: miniatura|dereita|220px|The Beatles nunha presentación en [[Alemaña (1964).]]
O concerto foi gravado en case a súa totalidade a petición de Paul, quedando fóra soamente unha canción xa que quedaron sen cinta. Houbo outro concerto en vivo, tres anos e medio despois (The Rooftop Concert), pero o de San Francisco cóntase como o último por ser organizado nun estadio e con venda de entradas ao público.
A decisión de terminar coas xiras xa fora tomada. Todos os membros de The Beatles sabían que este show era o último, e talvez por iso John levou consigo ao escenario unha cámara de fotos coas que retratou aos membros da banda.
A promoción do álbum de Capitol Yesterday and Today chegou a causar gran controversia en Estados Unidos, ao mostrar o disco unha portada cos membros da banda vestidos de carniceiros e rodeados de pezas de carne e bonecas de plástico mutiladas. Pronto se tivo que substituír a portada por outra máis convencional. Xa sen ter que facer xiras mundiais nin presentarse en televisión, os Beatles, enfocáronse no estudio e crearon un dos mellores álbums de todos os tempos, Revolver, contando coa produción de George Martin, foi moi innovador na súa época por contar cunha gran portada, sos de guitarra reproducidos ao revés ademais do rock psicodélico e a súa entrada na cultura pop occidental.
Wellington Phoenix FC
Wellington Phoenix é un club de fútbol de Nova Zelandia situado na cidade de Wellington. Foi fundado en 2007 e participa na A-League de Australia, sendo o único representante neozelandés no torneo tras substituír a New Zealand Knights.
Fin dos Knights
Aínda que á Asociación de Nova Zelandia déuselle a oportunidade de crear o equipo que ocuparía a cota deixada polos Knights, Tropical Football Australia (TFA) tamén se mostrou interesado en ocupar a praza vacante na liga propondo unha nova franquía situada en Townsville, Queensland. . Finalmente, a FFA non aceptou a idea, xa que non quería quitarlle a cota a Nova Zelandia, e a proposta da TFA foi tida en conta para unha futura expansión do campionato, cun club coñecido como North Queensland Thunder FC. Serepisos explicou o porqué elixiuse o nome de Phoenix: "Representa o novo comezo, o renacer das cinzas e o incrible apoio que recibimos de parte dos afeccionados de Wellington".
Nacemento de Wellington Phoenix
Logo de moitos atrasos, a proposta definitiva chegou de mans do empresario Terry Serepisos, dando un respiro aos afeccionados neozelandeses cun club situado en Wellington que continuou coa participación neozelandesa na A-League. A proposta presentouse preto da finalización da licenza de tres anos outorgada a Nova Zelandia para achegar cun equipo na A-League. A pesar disto, a nova franquía con base en Wellington foi confirmada o 19 de marzo de 2007.
O nome do club, Wellington Phoenix, foi escollido o 28 de marzo de 2007 a partir dunha lista de seis nomes, os cales foron tomados doutra lista de 250 nomes preseleccionados e suxeridos polo público. Serepisos explicou o porqué elixiuse o nome de Phoenix: "Representa o novo comezo, o renacer das cinzas e o incrible apoio que recibimos de parte dos afeccionados de Wellington". En novembro de 2007, Sony converteuse no patrocinador oficial do equipo.
Debut e desilusión na A-League
No comezo da súa primeira tempada na A-League, o equipo obtivo un meritorio empate ante Melbourne Victory (2-2). O marcador final selouse logo de que os Ashes perdesen durante gran parte do partido, aínda que con goles de Daniel e o artillero Shane Smeltz (79' e 84', respectivamente) logrouse empatar o encontro. Pese a ese bo primeiro resultado o equipo tivo que esperar ata a cuarta xornada para poder gañar o seu primeiro partido (2-1 contra Sydney FC como visita) e ata a sexta para gañar o seu primeiro partido como local (4-1 contra Perth Glory). Na súa primeira tempada Wellington terminou como colista, e na campaña 2008-09 mellorou os seus resultados, aínda que a sexta posición alcanzada ese ano non lles valeu a clasificación para a fase final da liga. O 1 de decembro de 2007 xogou un partido amigable contra o equipo da MLS Los Angeles Galaxy. No contrato do partido estipulábase que a superestrella inglesa David Beckham xogaría polo menos 55 minutos de partido. Finalmente Beckham xogou os 90 minutos e o Galaxy venceu ao Phoenix por 4-1. A asistencia a ese partido foi de 31.853 persoas, toda unha marca para un partido de fútbol en Nova Zelandia, aínda que a marca para un partido oficial sentárono ante o Adelaide United o día anterior, ao rexistrarse un asistencia ao partido de 38.345 espectadores. Cabe dicir que Beckham xogou ese partido cunha costela rota produto dun choque nun partido previo.
A primeiro chegada aos playoffs
Na tempada 2009/10 Wellington obtén o mellor resultado, ata ese entón, da súa historia ao terminar cuarto na fase regular e chegar ata a final preliminar, onde caeu fronte a Sydney Football Club. Continuou o seu crecemento na edición 2010/11, terminou sexto con 41 puntos. Con todo cae ante o Adelaide United 1-0 nos playoffs.
Actualidade
Na tempada 2011/12, o club terminou cuarto con 40 unidades, a 3 do Perth Glory, clasificado aos playoffs da Liga de Campións da AFC 2013. Con todo, o club bateu 3 tantos contra 2 ao Sydney Football Club, chegando así á segunda rolda, instancia na que foi vencido polo Perth Glory FC 3-2. Para a edición 2012/13 da máxima competición profesional de Australia e Nova Zelandia, o club reforzouse con dous xogadores dos All Whites, Jeremy Brockie e Glen Moss e un dos xogadores salomonenses máis destacados da actualidade, Benjamin Totori.
Escudo
A insignia do club consiste nun escudo a raias amarelas e negras cun ave fénix de cor negra sobre o mesmo.
Uniforme
A camiseta do Wellington Phoenix foi evolucionando ao longo dos anos, aínda que as cores branco, negro e amarelo sempre se mantiveron, en maior ou menor medida. Aquí unha lista dos uniformes do club:
Covés
Co nome de Covés podemos referirnos a:
Maximiliano I
Maximiliano I pódese referir a:
Río Angara
265px|miniatura|O Angara en Irkutsk O Angara (en ruso escrito Ангара) é o nome de dous ríos de Siberia, Rusia :
Curso
O Baixo Angara nace do Baikal a 455 m de altura s.n.m., cerca da localidade de Listvianka. Corre en dirección norte, bañando as cidade de Irkutsk e de Bratsk, despois oriéntase cara ao oeste tras recibir as augas do río Ilim, para se unir ao Ienisei en Strelka, a 76 m sobre o nivel do mar. A súa lonxitude total é de 1.779 km.
Explotación económica
O Angara está regulado por encoros hidroeléctricos que figuran entre os máis importantes do planeta. O primeiro está situado nos límites de Irkutsk (encoro de Irkutsk, 660 MW) a unha distancia de sobre 80 km do lago Baikal. Seguidamente atópanse as presas de Angarsk e de Bratsk (esta produce 4.500 MW). A "cola" creada polo encoro de Bratsk figura entre os maiores lagos artificiais do mundo (5.004 km2). Este encoro fornece, de media, 71 milleiros de kWh por ano.
Datos hidrográficos
A conca hidrográfica do Angara cobre unha área de 1.039.000 km2, practicamente o duplo da superficie de España. As súas augas fican conxeladas desde comezos de novembro até mediados de maio. Co desxeo as súas augas aumentan de profundidade. En Tatarka, preto da confluencia con o Ienisei, o caudal medio, en 1999, foi de 3.260 m3 no mes de xaneiro e de 11.900 m3 en maio.
Afluentes
Os principais afluentes do Angara son:
Navegabilidade
O Angara é apto para navegación en varios tramos illados:
O tramo entre o encoro de Ust-Ilimsk e o encoro de Boguchany non é aínda navegábel debido ás fervenzas; porén, co remate da presa de Boguchany e o conseguinte recheo da súa "cola", será navegábel polo menos en parte deste sector do río.
Covés, Andrade, Pontedeume
En Covés nace o río homónimo, tributario do Eume.
A desaparecida ermida de Covés fora mandada construír polo arcebispo Raxoi.
Nós Diario
Nós Diario é un xornal galego, publicado en Santiago de Compostela. O seu primeiro número impreso saíu á rúa o 2 de xaneiro de 2020.
Historia
En novembro de 2017 o consello de administración da empresa Sermos Galiza S.A. emitiu un comunicado no que anunciaba a súa intención de comezar a editar un diario en papel. Para facelo realidade artellouse un grupo promotor de 175 persoas e colectivos sociais, que presentou o proxecto en xaneiro de 2018. Conseguida a participación de máis de 3000 subscritores anunciou a súa saída para 2019, aparecendo nos quioscos en xaneiro do 2020 con exemplares cinco días por semana (de terza feira a sábado).
O xornal foi excluído polo goberno galego do repartimento de axudas aos medios do ano 2021, co argumento de non ser un diario, malia que a OXD define "diario" como "calquera publicación que se edita catro ou máis días por semana". A Xunta volveu excluír o xornal da liña de axudas no 2022, malia figurar entre os seus obxectivos a normalización da lingua e a defensa da cultura galega. As reclamacións da empresa foron desestimadas polo TSXG en xaneiro de 2023.
Menduiña
Menduiña é unha marca de cervexa artesá elaborada pola empresa galega, con sede en Cangas, Adegas Menduiña, S.L.
Características
Trátase dunha cervexa natural, sen pasteurizar, sen aditivos, conservantes, extractos ou engadidos.
Tipos de cervexa
Existen seis variedades de cervexa comercializadas baixo a denominación Menduiña, catro anuais e dúas de tempada:
Teatro do absurdo
Denomínase teatro do absurdo a unha corrente dramática aparecida a mediados do século XX influenciada polo existencialismo e que tivo como representantes máis coñecidos a Ionesco, Adamov, Samuel Beckett e Genet.
O nome débeselle ao crítico Martin Esslin, quen o utilizou nun ensaio en 1961 para describir obras como A cantante calva (Ionesco, 1950), A pequena manobra (Adamov, 1950) e A esperar por Godot (Beckett, 1952), representadas en París a inicios da década de 1950. Outros autores incluídos nesta corrente son Boris Vian, Jean Tardieu, Harold Pinter, Dino Buzzati, Edward Albee e Fernando Arrabal.
Pódense achar precedentes no mimo romano, na commedia dell'arte, nas obras de Alfred Jarry, Strindberg e Bertold Brecht, e influencias no dadaísmo e no surrealismo. Mais, sen dúbida, o teatro do absurdo nace co existencialismo e coa súa visión da humanidade en relación co seu contorno: a existencia humana é absurda. As ideas formáronse a partir das "filosofías da existencia", en particular, de Heidegger, Sartre, Jaspers, Camus e Gabriel Marcel.
Os textos non pretender transmitir informacións, nin expor teses ou debater ideoloxías, senón traducir a imaxes poéticas o abismo interior. A linguaxe é moi diferente: Ionesco e Tardieu rachan coa súa lóxica referencial, mentres que Vian e Adamov recorren á violencia e Beckett recorre á densidade literaria.
Cazuza
Agenor Miranda Araújo Neto, nado o 4 de abril de 1958 no Río de Xaneiro e finado o 7 de xullo de 1990, foi un cantante e compositor brasileiro máis coñecido como Cazuza (kaˈzuzɐ). Xunto con Raul Seixas, Renato Russo e Os Mutantes, Cazuza é considerado un dos máximos expoñentes da música rock brasileira. En 9 anos de carreira, vendeu máis de 5 millóns de álbums e conseguiu 11 sinxelos números un, e 18 sinxelos Top 10 no Brasil.
Estorniño negro
O estorniño negro (Sturnus unicolor) é unha ave paseriforme da familia Sturnidae. Está estreitamente relacionado co estorniño pinto, S. vulgaris, pero ten unha distribución moito máis restrinxida, confinado na península Ibérica, noroeste de África, parte máis meridional de Francia, e as illas de Sicilia, Sardeña e Córsega. En Galicia é unha ave sedentaria e moi común e un dos dous estorniños que se poden ver no país, xunto do estorniño pinto. É unha ave esencialmente non migratoria.
Taxonomía e sistemática
miniatura|esquerda|Estorniño negro
Debido á recente división do xénero Sturnus, esta especie e mais o estorniño común, son as únicas especies que quedan no xénero. Ocasionalmente atópanse híbridos entre esta especie e o estorniño común onde as áreas reprodutoras de ambos se solapan no noroeste da península Ibérica.
Descrición
miniatura|esquerda|Ovos de  Sturnus unicolor no [[MHNT]]
O adulto é moi similar ao estorniño común, pero un pouco máis grande (21–23 cm de lonxitude; 70–100 g de peso), e ten unha plumaxe negra de aspecto aceitoso e máis escura, con brillos lixeiramente púrpuras ou verdes, que carece totalmente de pintas en primavera e verán, e só con moi poucas manchas claras pequenas en plumaxe de inverno, formadas polas puntas claras das plumas. Tamén difire por ter plumas na gorxa claramente máis grandes (dúa veces a lonxitude das que ten o estorniño común ), formando unha "barba" descoidada, que é especialmente visible cando a ave está cantando. As súas patas son rosas brillantes. En verán, o bico é amarelo cunha base azulada nos machos e unha base rosada nas femias; en inverno, é máis apagado, a miúdo anegrado. Os xoves son dunha cor marrón apagada, máis escura que a dos xoves de estorniño común, e teñen un bico negro e patas marróns. A confusión co estorniño común é especialmente fácil durante o inverno, cando os estorniños comúns son abundantes na área de distribución do estorniño negro, pero tamén en verán onde se solapan as súas áreas de reprodución no nordeste de España e a parte máis ao sur de Francia. Pode tamén confundirse co merlo común, Turdus merula, que se diferencia claramente pola súa cola máis longa e carecer de brillo na plumaxe.
Distribución e hábitat
O estorniño negro utiliza unha ampla variedade de hábitats e pode encontrarse en calquera ambiente aberto axeitado, desde terras agrícolas ou olivares a zonas habitadas por humanos. As maiores densidades de poboación danse en bosques de enciñas pastados, e hábitats urbanos como Xibraltar, onde é común. A poboación creceu nas última décadas cunha expansión da súa área de distribución cara ao norte, espallándose por toda España (antes estaba ausente a partir do nordeste) entre 1950 e 1980, e colonizando localmente ao longo da costa sur de Francia desde 1983. Igual que o seu parente máis común, é omnívoro, comendo unha gran variedade de invertebrados, bagas, e sobras proporcionadas por humanos. É gregario, formando bandadas de considerable tamaño, a miúdo mesturados cos estorniños comúns, de ata 100 000 en inverno.
Aniña en cavidades en árbores, edificios e cantís. Normalmente pon de tres a cinco ovos.
Humberto II
dereita|miniatura|200px|Humberto II
Humberto II, nado o 15 de setembro de 1904 en Racconigi e finado o 18 de marzo de 1983 en Xenebra, foi o último rei de Italia, do 9 de maio ao 13 de xuño de 1946, por veces chamado o rei de maio.
Traxectoria
Humberto II foi o terceiro fillo do rei Vítor Manuel III e Helena de Montenegro, formouse na academia militar de Turín e chegou ao grao de xeneral. Participou en operacións militares durante a segunda guerra mundial.
Despois da caída de Benito Mussolini e da apertura de negociacións dos italianos cos aliados, en 1943, o rei Vítor Manuel volveu aos poderes constitucionais e o 5 de xuño de 1944 nomeou a Humberto Luogotenente General del Regno nun intento por salvar a monarquía, abdicando en maio de 1946, converténdose Humberto en rei de Italia, no referendo do 2 e 3 de xuño os italianos votaron maioritariamente polo establecemento dunha república e o 13 de xuño marchou para o exilio en Cascais.
Humberto estaba casado desde 1930 con María Xosé de Bélxica, filla do rei Alberte I, coa que tivo catro fillos.
Morsa
A morsa, tamén coñecida como vaca mariña ou vaca do mar, Odobenus rosmanus (Linnaeus, 1758), é unha especie de mamífero carnívoro de gran tamaño da superfamilia dos pinnípedes, única representante viva do seu xénero, Odobenus Brisson, 1762, e da súa familia, Odobenidae Allen, 1880.
Habita, cunha distribución circumpolar descontinua, nas costas e augas próximas do océano Glacial Ártico e nas inmediatas subárticas do hemisferio boreal dos océanos Atlántico e Pacífico.
É unha especie facilmente recoñecíbel polos seus grandes cairos, os seus típicos bigotes e o seu gran tamaño (os individuos do Pacífico poden chegar a pesar máis de 1 700 kg) e, entre os pinnípedes, son unicamente superados en dimensións polas dúas especies de elefantes mariños.
Pasa case toda a súa vida na banquisa e, nas augas pouco profundas da plataforma continental oceánica, encontra a súa comida preferida, os moluscos bivalvos bentónicos.
É un animal gregario que vive moitos anos (ao redor dos 30), e está considerado como unha especie clave no ecosistema mariño do Ártico.
A morsa xogou un importante papel na cultura de moitos pobos nativos árticos, que a cazaban para aproveitar a carne, a graxa, a pel, os cairos e os ósos. No século XIX e os primeiros anos do XX foi obxecto dunha intensa explotación comercial para obter blubber e o marfil dos dentes, polo que o número de exemplares diminuíu rapidamente.
Desde aquela, a poboación mundial de morsas incrementouse de novo, aínda que as subpobacións do Atlántico e do mar de Laptev (norte de Siberia) están moi fragmentadas e son moi pouco numerosas en comparación coas doutras épocas históricas.
Etimoloxía
O nome latino do xénero, Odobenus, vén do grego ὀδούς odoús, "dente", e βαίνω baíno, "andar", literalmente "o que anda cos dentes" ou "o que usa os dentes para andar", denbido que se observou que as morsas utilizaban os seus longos caninos para impulsárene ao saír da auga.
miniatura|220px|esquerda|Unha morsa, denominada Ros marus piscis, no fragmento dun mapa de [[Escandinavia do século XVI. (Carta Marina de Olaus Magnus).]]
O epíteto respecífico, rosmarus, procede do termo do latín científico do Renacemento e a Idade Moderna ros marus piscis "peixe rosmarus".
A orixe deste nome, do que tamén deriva morsa, parece ser eslava, que daría o ruso морж (morž), ademais do finés mursu, o saami moršâ e o francés e inglés morse (non utilizado no inglés actual).
Olaus Magnus (1490 - 1557), escritor e eclesiástico sueco, que representou a morsa na súa famosa Carta Marina de 1539, chamouna por primeira vez ros marus, latinizando o termo ruso morž. miniatura|220px|Representación dunha morsa por [[Conrad Gessner (1558).]]
E foi este o nome que adoptou Linneo en 1758, na 10ª edicón do seu Systema Naturae, cando definiu por primeira vez esta especie como Phoca rosmarus, dentro do xénero Phoca por el creado para incluír a varios mamíferos mariños coñecidos na súa época e que non clasificara canda os cetáceos.
A similitude accidental entre morsus e as palabras latinas mors ("morte") e mordere ("morder", "trabar") crese que contribuíu no pasado á falsa reputación da morsa como un "monstro terríbel".
Nomes galegos
Ríos Panisse recolleu para esta especie, no volume II do seu Inventario, os nomes de cerea (serea), e as súas variantes xarea, xerea e xirea e os de vaca, vaca do mar e vaca mariña, non rexistrando, en cambio, morsa, polo que parece evidente que este nome entrou no galego por vía culta.
A palabra galega morsa procede do saami ou do finés, e chegou a nós seguramente a través co castelán (morsa), do francés (morse) ou do inglés antigo (morse). Nesta última lingua, porén, a palabra antiga morse caeu en desuso, e foi substituída pola actual, walrus, que procede do danés hvalros, que significa "balea-cabalo" ou "vaca de mar", e que é común a outras linguas xermánicas.
Taxonomía
Como quedou dito, a especie foi definida por Linnaeus en 1758 como Phoca rosmarus, sendo despois reclasificada dentro do xénero Odobenus. O xénero Odobenus fundouno en 1762 o zoólogo e físico francés Mathurin-Jacques Brisson na súa obra Regnum animale in classes IX distributum sive Synopsis methodica, impresa por Th. Haak en París e Leiden entre os anos 1756 e 1762.(Ver en PDF). E a familia Odobenidae foi creada en 1880 polo zoólogo estadounidense Joel Asaph Allen no seu traballo History of North American pinnipeds, a monograph of the walruses, sea-lions, sea-bears and seals of North America, publicado en Washington polo Departamento de Interior do goberno dos Estados Unidos. (Ver en PDF). miniatura|200px|Parella de Odobenus rosmarus rosmarus en [[Nunavut, Canadá.]]
Subespecies
A maioría dos autores consideran tres subespecies válidas:
Porén, algúns autores non recoñecen a subespecie O. rosmarus laptevi.
Descrición
miniatura|200px|Os longos bigotes dun espécime en catividade. miniatura|200px|Cría de morsa nun zoo. miniatura|200px|Colonia de morsas no Parque Nacional de Forlandet, no arquipélago das [[Svalbard.]] miniatura|200px|Grupoo de machos novos da subespecie do Pacífico, en Alasca. As principais características da morsa son:
Distribución e poboacións
A principios do cuaternario a especie distribuíase polos territoios actuais do Canadá (Columbia Británica, Novo Brunswick, Terra Nova e Labrador, Nova Escocia, Nunavut, Illa do Príncipe Eduardo, Quebec e Yukón), Estados Unidos (Alasca, California, Maine, Míchigan, Nova Hampshire, Carolina do Norte, Carolina do Sur e Virxinia, Rusia, illas Británicas, Alemaña, os Países Baixos e o Xapón.
Hoxe en día, en que a temperatura da Terra é máis alta, a área de distribución é moito menor.
A denominada "morsa do Atlántico", a subespecie tipo, Odobenus rosmarus rosmarus, ocupa o Ártico canadense, Groenlandia, as Svalbard e a parte occidental do Ártico ruso (mar de Kara). Crese que existen actualmente oito subpoboacións, que se distinguen principalmente pola súa repartición xeográfica e polos seus desprazamentos. Cinco viven ao oeste de Groenlandia e as outras tres ao leste.
Antigamente a morsa do Atlántico chegaba polo sur até o cabo Cod e encontrábase en gran número no golfo de San Lourenzo. En abril de 2006, a Canadian Species at Risk Act consideraba que a poboación de morsas do Atlántico noroccidental do país (Quebec, Novo Brunswick, Nova Escocia, Terra Nova e Labrador) como desaparecida.
Calcúlase que en total hai hoxe uns 22 500 exemplares (6 000 en Rusia e Noruega, 12 000 no Canadá e 4 500 en Groenlandia).
A coñecida como "morsa do Pacífico", a subespecie Odobenus rosmarus divergens, encóntrase ao norte do océano Pacífico, desde o mar de Siberia Oriental até o mar de Beaufort. Existen como mínimo uns 200 000 individuos de morsa do Pacífico, nas costas de Rusia e os Estados Unidos.
A meirande parte da súa poboación pasa o verán ao norte do estreito de Bering, nos mares de Chukchi e de Beaufort, entre o leste de Siberia, cerca da illa de Wrangel, e o norte de Alasca. Algúns machos, pouco numerosos, pásano no golfo de Anádyr, na ribeira sur da península de Chukchi e na baía de Bristol ao oeste da península de Alasca. Na primavera e no outono reagrúpanse no estreito de Bering, e pasan o inverno no mar de Bering, o longo da costa oriental de Siberia, ao sur, até á parte norte da península de Kamchatka, e ao longo da costa sur de Alasca. .
A poboación da subespecie Odobenus rosmarus laptevi está illada das demais, confinada nas rexións centrais e occidentais do mar de Laptev, ao leste do mar de Kara, e nas rexións máis orientais do mar de Siberia oriental.
Bioloxía
Durante todo o ano as morsas frecuentan as augas pouco profundas, non afectadas polos xeos. Os animais téndense sobre a banquisa para repousaren ou para reprpoducírense e, durante o verán, visitan illós ou promontorios rochosos. É unha especie moi grearia pero, nas agrupacións, os machos vellos quedan en grupos illados, mentres que as femias, cos inividuos xuvenís e maduros de ambos os sexos, forman grandes rabaños. No momento de aparearse, non hai formación de haréns, aínda que a especie é polígama.
A maioría das poboacións, pero non todos os membros dunhga mesma poboación, efectúan migracións; cara ao norte en primavera, e cara ao sur en outono.
Como quedou dito, as morsas adoitan habitar nas augas pouco profundas da plataforma continental, onde exploran desde o amencer o fondo do mar, a miúdo en grupos de 10 a 15 individuos, que se lanzan á auga desde un bloque de xeo que lles serbe de plataforma. . Son moito menos peláxicas que outros pinnípedes, pero as súas inmersións, aínda que menos profundas en media, con todo poden chegar aos 80 m de profundidade e durar case media hora, aínda que por termo medio non exceden de 10 min. O récord de inmersión, medido na subespecie atlántica, é de 113 m de profundidade. Para encontraren o alimento poden desprazarse até 2 km ao longo das costras, co conseguinte risco de quedaren atrapadas baixo o xeo. .
miniatura|200px|[[Mya arenaria, molusco do que se alimentan as morsas.]] A morsa ten un réxime alimenticio diversificado e oportunista, alimentándose de máis de 60 xéneros de organismos mariños, icluíndo gambas, cangrexos, vermes tubícolas, corais brandos, tunicados, holoturias, diversos moluscos e pequenos peixes. A súa fonte de alimentación predilecta, porén, son os bivalvos bentónicos, en particuler as especies do xénero Mya, ameixas e outras especies da familia dos venéridos, e tamén berberechos, e outras especies da familia dos cardíidos, que constitúen do 60 ao 80 % da súa dieta. As morsas saen na busca de alimentos dúas veces ao día, e poeden consumir até 400 ameixas no día, é dicir, uns 27 kg de alomento, do 3 ao 6 % do seu peso.
Os machos alcanzan a madurez sexual aos 6 anos de idade, e as femias aos 4. O perído de reprodución éw contra o mes de febreiro, pero a xestación real non comeza até uns meses máis tarde, debido á implantación diverida do óvulo fecundado (blastocito). No mes de abril ou a principios de maio, cada dous ou tres anos, as femias paren unha única cría, de pelaxe de cor gris prateada e que mide 1,2 m e pesa 50 kg. A femia amamenta á súa cría ao redor dun ano, até que os seus caninos non estean o suficientemente desenvolvidos como para permitirlle alimentarse pola súa conta. A cria non abandona á nai até a idade de 2 anos. A lonxevidade da especie alcanza ao redor de 30 anos.
Grazas ao seu gran tamaño e aos cairos, a morsa ten só dous depredadores naturais: a candorca e o oso polar. Pero non constitúe, porén, unha presa frecuente para ningún dos dous. De feito, ambos abaten dobre todo exemplares pequenos. Os osos polares adoutan atacar colonias de morsas e capturan os espécimes que quedan esmagados ou feridos na fuxida xeral, xearalmente indiuviduois novos ou enfermos. En inverno este depredador tamén logra abater exemplares illados que non poden escapar ao ataque por quedar atrapado nos buratos do xeo. Porén, incluso unha morsa ferida é un rival temíbel para o oso polar, e os ataques directos son raros. Os enfrontamentos entre estes dous animais son a miúdo longos e esgotadores, e moitos osos vense obrigados a renunciar, incluso despois de que lesionara ao pinnípede.
As candorcas atacan regularmente ás morsas, aínda que saben que estas son capaces de defenderse con éxito, contratacamdo aos grandes cetáceos.
Relacións cos humanos
Para os esquimós, a morsa tivo desde antigo un importante significado relixioso.
Ademais tivo, e segue a ter, un papel decisivo en todos os ámbitos da vida destes pobos, xa que dela obtiñan carne e aceite, e os seus cairos, así como os seus ósos, proporcionaban un inapreciábel material de construción nun clima en que as árboles son moi escasas (nas poucas zonas onde as hai).
miniatura|Morsa cazada na costa leste do Canadá en 1875... miniatura|...e en 1999.
Os estómagos de morsa con moluscos son aínda hoxe considerados unha exquisitez. Porén, a caza da morsa levada a cabo polos inuit era de mera subsistencia e non supuxo ningún perigro para a supervivencia da especie. E aínda hoxe se permite aos inuit cotas regulares de caza de subsistencia no Canadá, Rusia e Groenlandia.
Cando os europeos chegaron aos mares árticos, a morsa vise por primeira vez en transo de desaparecer como especie. Foi obxecto de caza intensiva, sobre todo a causa do marfil dps seus caninos, cuxa calidade só é algo inferior á do que se obtén dos elefantes, e tamén a súa graxa subcutánea ou blubbel. As morsas habitaban, como vimos, na costa leste de Norteamérica, até Cabo Cod, e no golfo de San Lourenzo. Nesta zona, nos séculos XVI e XVII matáronse anualmente varios milleiros de morsas. No século XIX non quedaba nin un só exemplar ao sur do Labrador. En busca de colonias de morsas aínda non descubertas, os cazadores foron internándose en rexións máis e máis remotas. Pode dar unha idea das proporcións das matanzas o feito de que só entre 1925 e 1931 foran cazadas na illa de Baffin, no Ártico canadense, ao redor de 175 000 morsas. A morsa do Atlántico estivo por este motivo ao bordo da extinción e, por causas que se descoñecen, a pesar das medidas de protección actuais, as súas poboacións seguen sen recuperarse: só subsisten hoxe 15 000 morsas do Atlántico, unha fracción mínima da poboación orixinal. A morsa do Pacífico foi sometida a masacres parecidos, aínda que a súa caza iniciouse en data posterior. Porén, as súas poboacións recuperáronse significativamente grazas ás medidas proteccionistas introducidas polos Estados Unidos e Rusia, e hoxe conta de novo cuns 200 000 exemplares. Por ese motivo, a especie no seu conxunto non se encontra en perigo de extinción.