cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
TRAPPIST-1
TRAPPIST-1, tamén coñecida como 2MASS J23062928-0502285, é unha estrela anana vermella ultra-fría que é un pouco máis grande, pero moito máis masiva có planeta Xúpiter; situada a 39 anos luz (12 parsecs) da Terra, na constelación de Acuario. Foron descubertos sete planetas terrestres temperados orbitando ó redor desta estrela, que era o número maior de exoplanetas detectados nun sistema planetario ata que a 14 de decembro do 2017, a NASA e Google anunciaron o descubrimento dun oitavo planeta (Kepler-90i) no sistema planetario de Kepler-90, este descubrimento foi feito usando un novo método de aprendizaxe automático desenrolado por Google e fai que o sistema planetario Kepler-90 teña 8 planetas, pasando esta estrela a se-la que posúe máis planetas extrasolares descubertos. Un estudo publicado en maio do 2017 suxire que a estabilidade do sistema non é particularmente sorprendente se se considera que os planetas migraron ás súas órbitas actuais dende un disco protoplanetario.
Un equipo de astrónomos belga descubriu os tres primeiros planetas de tamaño semellante ó da Terra orbitando ó redor desta estrela anana no 2015. Un equipo dirixido polo belga Michaël Gillon da Universidade de Liexa en Bélxica, detectou os planeta usando o método de tránsito co telescopio TRAPPIST (Transiting Planets and Planetesimals Small Telescope) no Observatorio de La Silla no deserto de Atacama en Chile e o Observatoire de l'Oukaïmeden en Marrocos. O 22 de febreiro do 2017, os astrónomos anunciaron catro exoplanetas adicionais ó redor do TRAPPIST-1. Neste traballo usouse o Telescopio Espacial Spitzer e o Very Large Telescope en Cerro Paranal, entre outros, e elevou o número total de planetas a sete, dos cales tres consideranse que están dentro da zona de habitabilidade. Os demais tamén poden ser habitables xa que poden ter auga líquida nalgún lugar da súa superficie. Dependendo da definición, ata seis planetas poderían estar nunha optimista zona habitable (c, d, e, f, g, h), con temperaturas de equilibrio estimadas de -105 a 120 Celsius.
Descubrimento e nomenclatura
A estrela do sistema foi descuberta en 1999 durante a procura Two Micron All-Sky Survey (2MASS, Recoñecemento en 2 micrómetros de todo o ceo). Posteriormente a estrela ingresou no catálogo coa designación "2MASS J23062928-0502285". Os números refírense a ascensión recta e declinación da posición da estrela no ceo e a "J" refírese á época xuliana.
O equipo que a descubriu fixo as súas primeiras observacións dende setembro a decembro de 2015, usando telescopio TRAPPIST e publicou os seus achados no número de maio de 2016 na revista Nature. O acrónimo rinde homenaxe á orde relixiosa católica trapista en Bélxica, coñecida por elaborar unhas das cervexas máis famosas do mundo. Dado que a estrela presentaba os primeiros exoplanetas descubertos por este telescopio, os descubridores designárono como "TRAPPIST-1".
O planetas son designados seguindo a orde pola que foron descubertos, comezando con b para o primeiro en atoparse, c para o segundo e así sucesivamente. Tres dos planetas ó redor de TRAPPIST-1 foron descubertos primeiro e designados b, c e d en orde crecente dos seus períodos orbitais, e o segundo grupo descuberto designouse do mesmo xeito de e a h.
Elite Dangerous
Pouco despois do descubrimento do sistema de estrelas, o estudo de desenvolvemento de xogos Frontier Developments atopou que un sistema case idéntico fora xerado de forma procedimental polo motor Stellar Forge de Elite Dangerous que utilizaba algoritmos e simulacións baseados na física para xerar un universo explorable.
O sistema estaba no mesmo lugar cunha estrela moi similar e 7 planetas semellantes nun arranxo moi parecido ó sistema na vida real. Frontier acabou por renomea-lo sistema, inicialmente "Core Sys Sector XU-P A5-0" e fixo algunhas alteracións menores para conmemora-lo descubrimento do sistema.
Características estelares
TRAPPIST-1 é unha estrela anana vermell a ultra-fría, de clase espectral M8.0 ± 0.5, o que ten aproximadamente un 8% da masa e un 11% do radio do Sol. Aínda que é un só pouco máis grande cá Xúpiter, é case 84 veces máis masiva cá este. A espectroscopia óptica de alta resolución non puido revelar a presenza de litio, suxerindo que é unha estrela na secuencia principal de masa moi baixa, a cal está fusionando hidróxeno e que ten esgotado o seu litio, coma podería ser unha anana vermella no canto dunha anana marrón de pouca idade. Ten unha temperatura de 2.511 K (2.238 °C; 4.060 °F), e unha idade de aproximadamente 7,6 ±2,2 ano. En comparación, o Sol ten unha temperatura de 5.778 K (5.505 °C; 9.941 °F) e unha idade duns 4,6 Ga. Observacións feitas coa extensión Kepler K2 ó longo de 79 días revelaron manchas solares e chamas solares ópticas febles e pouco frecuentes, a un ritmo de 0,38 por día (30 veces menos frecuente cás ananas M6-M9 activas); unha única chama forte aparecía preto do final do período de observación. A actividade de combustión observada posiblemente cambia as atmosferas dos planetas de xeito regular, converténdose en menos axeitados para a vida. A estrela ten un período rotacional de 3,3 días.
Obtivéronse imaxes de alta resolución de TRAPPIST-1 e revelaron que a estrela M8 non ten compañeiras cunha luminosidade igual ou máis brillante cá unha anana marrón. O feito de que esta estrela nai estea soa, confirma que as marcas de tránsito medidas para os planetas proporcionan valores reais para os seus radios, probando así que os planetas son de tamaño semellante á Terra.
Debido á súa baixa luminosidade, a estrela ten a capacidade de vivir ata 12 billóns de anos. A estrela é rica en metais, cunha metalicidade ([Fe/H]) de 0,04, ou un 109% da cantidade do Sol. A súa luminosidade (L☉) é un 0,05% da do Sol, a meirande parte desta radiación é emitida no espectro infravermello, ten unha magnitude aparente de 18,80, o que fai que non sexa visible a simple vista dende a Terra.
Sistema planetario
thumb|Impresión artística do sistema planetario de TRAPPIST-1.
O 22 de febreiro do 2017, os astrónomos anunciaron que o sistema planetario desta estrela estaba composto por sete planetas terrestres temperados, dos cales cinco (b), c, e, f e g ) son similares en tamaño á Terra, e dous deles (d e h) son dun tamaño intermedio entre Marte e Terra. 3 dos planetas (e, f e g) orbitan dentro da zona de habitabilidade.
O sistema é moi plano e compacto. Tódolos planetas de TRAPPIST-1 orbitan moito máis preto que Mercurio orbita ó redor do Sol, excepto TRAPPIST-1b, que orbita máis afastado do que o fan as lúas de Galileo ó redor de Xúpiter, pero máis preto do que o fan o resto de lúas de Xúpiter. A distancia entre as órbitas de TRAPPIST-1b e TRAPPIST-1c é só 1,6 veces a distancia entre a Terra e a Lúa. Os planetas deben aparecer prominentes no ceo doutro, nalgúns casos aparecen cun tamaño visual varias veces maior do que a Lúa aparece no ceo da Terra. Un ano no planeta máis próximo pasa só en 1,5 días da Terra, mentres có ano do sétimo planeta transcorre en só 18,8 días.
Trappist-1b foi observado polo Telescopio Espacial James Webb, determinándose a temperatura da beira diúrna nuns 500 K (uns 230 °C) e sen unha atmosfera significativa. Debido ás mareas, a mesma cara do planeta apunta sempre a Trappist1, tendo polo tanto unha cara día e outra cara noite.
Os planetas pasan tan próximos uns ós outros que as interaccións gravitacionais son significativas e os seus períodos orbitais son case resoantes. No tempo en que o planeta máis interno completa oito órbitas, os planetas segundo, terceiro e cuarto completan cinco, tres e dous.
O 31 de agosto do 2017, os astrónomos que utilizan o Telescopio Espacial Hubble informaron da primeira evidencia do posible contido de auga nos exoplanetas de TRAPPIST-1.
Entre o 18 de febreiro e o 27 de marzo do 2017, un equipo de astrónomos usou o Telescopio Espacial Spitzer para observar TRAPPIST-1 co fin de refina-los parámetros orbitais e físicos dos sete planetas usando parámetros actualizados para a estrela. Os seus resultados publicáronse o 9 de xaneiro de 2018. Aínda que non se deron novas estimacións de masa, o equipo logrou refina-los parámetros orbitais e os raios dos planetas dentro dunha marxe de erro moi pequena. Ademais dos parámetros planetarios actualizados, o equipo tamén atopou evidencias dunha atmosfera grande e quente en torno ó planeta máis interior.
O 5 de febreiro do 2018, un estudo colaborativo realizado por un grupo internacional de científicos que utilizan o telescopio espacial Hubble, o telescopio espacial Kepler, o telescopio espacial Spitzer e o telescopio SPECULOOS da ESO anunciaron os parámetros máis precisos do sistema TRAPPIST-1. Podían refina-las masas dos sete planetas a unha marxe de erro moi pequena, permitindo determinar con precisión a densidade, a gravidade superficial e a composición dos planetas. Os planetas varían en masa de aproximadamente 0,3 M ⊕ a 1,16 M ⊕, con densidades de 0,62 ρ⊕ (3,4 g/cm3 ) a 1,02 ρ⊕ (5,6 g/cm 3). Os planetas c e e son case totalmente rochosos, mentres que b, d, f, g e h teñen unha capa de volátiles en forma dunha capa de auga, de xeo ou unha espesa atmosfera. Parece que TRAPPIST-1d ten un océano de auga líquida que comprende aproximadamente o 5% da súa masa, para comparación, o contido de auga da Terra é <0,1%, mentres cás capas de auga de TRAPPIST-1f e g probablemente estean conxeladas. TRAPPIST-1e ten unha densidade lixeiramente maior cá Terra, indicando unha composición de ferro e rochas terrestres. Ademais, as atmosferas dos planetas foron máis analizadas. A atmosfera de TRAPPIST-1b atopouse por riba dun efecto invernadoiro fóra de control, cun límite de 101 a 104 bar de vapor de auga. Os planetas c, d, e e f carecen de ambientes de hidróxeno-helio. Tamén se observou o planeta g, pero non había datos suficientes para descartar firmemente unha atmosfera de hidróxeno.
Quasi-resonancias orbitais
Os movementos orbitais dos planetas TRAPPIST-1 forman unha cadea complexa con resonancias de tres corpos que ligan con tódolos membros. Os períodos orbitais relativos (procedendo cara a fóra) relaciónanse en proporcións de enteiros de 24/24, 24/15, 24/9, 24/6, 24/4, 24/3 e 24/2, respectivamente, ou as proporcións de períodos máis próximos ó veciño de aproximadamente 8/5, 5/3, 3/2, 3/2, 4/3 e 3/2 (1.603, 1.672, 1.506, 1.509, 1.342 e 1.519). Isto representa a cadea máis longa de exoplanetas case resoantes e pénsase que foi resultado das interaccións entre os planetas mentres migraron dentro do disco protoplanetario residual para rematar de formarse a distancias máis grandes.
A maioría dos conxuntos de órbitas semellantes ó conxunto atopado en TRAPPIST-1 son inestables, o que provoca que un planeta entre na esfera de Hill doutro ou que sexa expulsado. Pero descubriuse que hai un xeito de que un sistema migre a un estado bastante estable por medio de interaccións de amortecemento coma por exemplo, un disco protoplanetario. Despois diso, as forzas de marea poden dar ó sistema unha estabilidade a longo prazo.
Formación do sistema planetario
thumb|Impresión artística do sistema planetario de TRAPPIST-1.
Segundo Ormel e o seu equipo, os modelos previos de formación planetaria non explican a formación altamente compacta do sistema TRAPPIST-1. A formación no lugar requiriría un disco inusitadamente denso e non contaría con facilidade con resonancias orbitais. A formación fóra da liña de xeo non explica a natureza terrestre dos planetas ou as masas semellantes á terrestre. Os autores propuxeron un novo escenario no que a formación de planetas comeza na liña de xeo onde as partículas de gran tamaño desencadean inestabilidades de transmisión, entón os protoplanetas maduran rapidamente por unha gran acumulación deste tipo de partículas. Cando os planetas alcanzan a masa terrestre, crean disturbios no disco de gas que interrompen a deriva cara a dentro das partículas que causan o seu crecemento. Os planetas son transportados por migración planetaria do Tipo I cara ó disco interior, onde quedan atascados na cavidade magnetosférica e acadando resonancias de movemento medio. Tal migración interna aumenta as probabilidades de atopar nestes planetas cantidades substanciais de auga.
Acoplamento de marea
Os sete planetas son susceptibles de estar en acoplamento da marea (un cara de cada planeta mira permanentemente cara a súa estrela), facendo que desenvolvemento da vida alí sexa algo "moito máis desafiante". Unha posibilidade menos probable é que algúns poidan estar atrapados nunha resonancia rotación-órbita. Os planetas con acoplamento de marea normalmente terían diferenzas de temperatura moi grandes entre os seus lados de día permanentemente iluminados e os seus lados nocturnos totalmente escuros, o que podería producir ventos moi fortes que circularían ó redor dos planetas. Os mellores lugares para a vida poden estar próximos ás rexións de crepúsculo leve, no linde entre os dous lados, chamada a liña terminador.
Quecemento de marea
Prevese que o quecemento de marea debe ser significativo: agardase que tódolos planetas excepto f e h teñan un fluxo de calor de marea maior có fluxo total de calor da Terra. Con excepción de TRAPPIST-1c, tódolos planetas teñen densidades suficientemente baixas para indicar unha presenza de significativa de H2O nalgún dos seus estados. Os planetas b e c experimentan suficiente quecemento a partir de mareas planetarias para manter océanos de magma nos seus mantos de rocha; o planeta c pode ter erupcións de magma de silicatos na súa superficie. Os fluxos de calor de marea nos planetas d, e, e f son menores, pero aínda son vinte veces superiores ó fluxo de calor medio da Terra. Os planetas d e e son máis propensos a ser habitables. O planeta d evita o efecto de invernadoiro descontrolado se o seu albedo é ≳ 0.3.
Posibles efectos de raios X intensos e irradiación UV extrema no sistema
Bolmont e os seus colab. modelaron os efectos da prevista radiación ultravioleta profunda e extrema sobre os planetas b e c  emitida por TRAPPIST-1. Os seus resultados suxiren que os dous planetas puideron perder tanto coma 15 océanos de auga da Terra (aínda que a perda real probablemente sexa menor), dependendo dos seus contidos de auga inicial. Non obstante, poderían conservar bastante auga coma para permanecer habitables e un planeta orbitando máis lonxe do que está previsto, perdería moita menos auga.
Se unha atmosfera densa como a da Terra, cunha capa de ozono protector, existe nos planetas da zona habitable de TRAPPIST-1, os niveis de radiación UV da superficie serían similares ós da Terra actual. Non obstante, unha hipoxia atmosférica permitiría que máis radiación UV alcanzase a superficie, facendo que os ambientes superficiais sexan hostís a extremófilos terrestres moi resistentes a UV. Se as futuras observacións detectan ozono nun dos planetas TRAPPIST-1, sería un candidato primordial para buscar vida na súa superficie.
Espectroscopia das atmosferas planetarias
Debido á proximidade relativa dos planetas respecto da súa estrela nai, o pequeno tamaño da estrela nai e as aliñacións orbitais que producen tránsitos diarios, as atmosferas dos planetas TRAPPIST-1 son obxectivos favorables para a investigación de espectroscopia de absorción.
O espectro de absorción combinado de TRAPPIST-1b e c, obtido polo Telescopio Espacial Hubble, exclúe unha atmosfera que estea libre de nubes onde o hidróxeno sexa o composto dominante en cada un deses planeta, polo que é improbable que alberguen unha extensa capa de gas, a menos que estea nubrado a altas alturas. Outras estruturas atmosféricas, desde unha atmosfera libre de nubes de vapor de auga ata unha atmosfera parecida a Venus, permanecen consistentes co espectro característico.
Outro estudo deu a entender a presenza de exósferas de hidróxeno en torno ós dous planetas internos cun disco exosférico que terían ata 7 veces o tamaño dos raios dos planetas.
Nun documento dunha colaboración internacional utilizando datos de telescopios espaciais e terrestres, atopouse que TRAPPIST-1c e TRAPPIST-1e probablemente teñen núcleos interiores na súa meirande parte rochosos, e que TRAPPIST-1b é o único planeta por riba do límite do efecto invernadoiro, con presións de vapor de auga da orde de 101-104 bar.
As observacións de futuros telescopios, coma o Telescopio Espacial James Webb ou o Telescopio Europeo Extremadamente Grande, poderán avalía-lo contido de gases de efecto invernadoiro das atmosferas, permitindo unha mellor estimación das condicións de superficie. Tamén poderán ser capaces de detectar biosinaturas coma o ozono ou o metano nas atmosferas destes planetas, se a vida está presente alí.
Impacto da actividade estelar na habitabilidade
As observacións do telescopio Kepler nalgúns casos revelaron varios chamas solares na estrela nai. A enerxía do evento máis forte foi comparable ó evento Carrington, unha das chamas máis fortes vistas no Sol. Coma os planetas da órbita do sistema TRAPPIST-1 están moito máis preto da súa estrela nai cá Terra, tales erupcións poden causar tormentas magnéticas que son de 10 a 10.000 veces máis fortes cás tormentas xeomagnéticas máis potentes que ocorren na Terra. Ademais do dano directo causado pola radiación asociada ás erupcións, tamén poden supoñer novas ameazas: a composición química das atmosferas planetarias probablemente sexa alterada por erupcións de xeito regular e as atmosferas tamén poden ser erosionadas a longo prazo. Un campo magnético suficientemente forte dos exoplanetas podería protexe-la súa atmosfera dos efectos nocivos de tales erupcións, pero un exoplaneta semellante á Terra necesitaría un campo magnético na orde de 10-1000 Gauss para protexerse destas chamas (coma comparación, o campo magnético da Terra é ≈0.5>Gauss).
Existencia de planetas non descubertos
Un estudo que utilizaba a cámara astronómica CAPSCam concluíu que o sistema TRAPPIST-1 non ten planetas que xunten máis de 4,6 masas de Xúpiter con órbitas dun ano e sen planetas que xunte máis 1,6 masas de Xúpiter con órbitas de cinco anos. Os autores do estudo sinalaron, porén, que os seus descubrimentos deixaron áreas do sistema TRAPPIST-1, máis notablemente a zona na que os planetas terían órbitas de período intermedio, sen analizar.
Lúas
Stephen R. Kane, escribiu en The Astrophysical Journal Letters, que os planetas TRAPPIST-1 non son susceptibles de ter grandes lúas. A Lúa da Terra ten un radio do 27% có da Terra, polo que a súa área (e a súa profundidade de tránsito) é do 7,4% respecto da Terra, o que probabelmente sería observado no estudo de tránsito se está presente. As lúas máis pequenas con radio de 200–300 km probablemente non serían detectadas.
A nivel teórico, Kane descubriu que as lúas ó redor dos planetas internos de TRAPPIST-1 deberían ser extraordinariamente densas para que estas, teoricamente, puidesen existir. Isto baséase na comparación da esfera de Hill, que marca o límite exterior da posible órbita da lúa ó defini-la rexión do espazo na que a gravidade dun planeta é máis forte que a forza de marea da súa estrela, e o Límite de Roche, o que representa a menor distancia á que unha lúa pode orbitar antes das mareas do planeta superen á propia gravidade da lúa e a esnaquicen. Estas restricións non descartan a presenza de sistemas de aneis (onde as partículas están unidas entre si por forzas químicas e non por gravidade). A derivación matemática é a seguinte:
R_H é o radio de Hill do planeta, calculado a partir do eixe semi-maior planetario a_p, a masa do planeta M_p, e a masa da estrela M_s. Teña en conta que a masa da estrela TRAPPIST-1 é aproximadamente 26,000 M ⊕ (ver a táboa de datos anterior); <! --- Nota: os datos que temos na información secundaria admiten un valor de 26.700 masas terrestres, pero calculando de volta as figuras da táboa suxire que 26.000 foron usados na referencia ---> as figuras restantes aparecen na táboa seguinte.
R_R é o límite de Roche do planeta, calculado a partir do raio do planeta R_p </ math>, e a densidade do planeta <\rho_p </ math>.
Kane sinala que as lúas próximas ó bordo do radio de Hill poden estar suxeitas a eliminación da resonancia durante a migración planetaria, o que supón un factor de redución de preto de aproximadamente 1/3 para os sistemas típicos e 1/4 para o sistema TRAPPIST-1; polo tanto, non se esperan lúas para os planetas onde R_H/R_R sexa inferior a catro. Ademais, as interaccións das mareas co planeta poden producir unha transferencia de enerxía dende a rotación do planeta ata a órbita da lúa, facendo que a lúa deixe a rexión estable ó longo do tempo. Por estes motivos, aínda se cre que os planetas exteriores de TRAPPIST-1 non teñen lúas.
Mujik
Mujik ou mujique (en ruso Мужик, que significa home) era o nome que se lles daba ós campesiños rusos, en xeral antes de 1917 (ano da revolución soviética), durante a Rusia dos tsares. O termo connota un certo grao de pobreza, posto que ata 1861 os mujiks eran servos. Tralas reformas agrícolas desta data, déronselles parcelas de seu para traballaren, converténdose así en campesiños libres. En ruso a palabra ten outras connotacións.
Saídos de contas
Saídos de contas (en Due Date) é un filme estadounidense de comedia dirixido por Todd Phillips que foi estreado no 2010. Foi escrito por Alan R. Cohen, Alan Freedland e Adam Sztykiel e está protagonizado por Robert Downey, Jr. e Zach Galifianakis. Foi estreado nos Estados Unidos o 5 de novembro de 2010.
Estreouse en galego o 14 de maio de 2015 a través da TVG.
Bes
O termo bes ou as iniciais BES pódense referir a:
Susan McClary
Susan McClary, nada en St. Louis, Missouri o 2 de outubro de 1946, é unha musicóloga e profesora estadounidense pertencente á corrente da Nova Musicoloxía (orixinada nos anos 70 que se centra nos aspectos externos do acto musical como os estudos culturais, a estética e crítica musical). Gran parte do seu traballo é unha crítica dende un punto feminista da historia da música e as súas características estabelecidas ó longo das épocas; ademais de varios estudos sobre xénero, sexualidade e música. .
Achegas á musicoloxía
McClary salienta a influencia da música como un medio social que sutilmente conforma e modifica os desexos, sentimentos, percepcións do corpo e subxectividade. Estudou a música como un discurso e unha construción de xénero e significado sexual (tema tratado na súa obra: Femenine endings: music, gender & sexuality, Minnesota, University of Minnesota Press 2002).
Jean-Baptiste Maunier
Jean-Baptiste Maunier nado en Brignoles (Var) o 22 de decembro de 1990, é un actor e cantante francés, famoso polo seu papel de Pierre Morhange no filme francés de 2004, Les Choristes.
Agalloch
Agalloch foi unha banda estadounidense de folk metal de Portland, Oregon. Formada no ano 1995 polo líder John Haughm, a banda publicou cinco álbums de estudio, catro EPs, dous sinxelos, un sinxelo compartido, dúas demos, catro álbums recompilatorios e un álbum ao vivo en vídeo. O grupo anunciuo a súa disolución en maio de 2016.
Almofrei
Almofrei pode referirse a:
Altfrid
Alfredo de Hildesheim ou Altfrid, nado no ano 800 e finado o 15 de agosto do 874, foi un crego relevante do século IX. Foi bispo de Hildesheim e fundou a abadía de Essen, orixe da cidade actual de Essen. Amais da súa obra intelectual foi un conselleiro preto do rei de Francia Oriental, Lois o Xermánico.
A súa festa conmemórase o 15 de agosto. Foi o cuarto bispo de Hildesheim sendo consagrado cara ao ano 845, seguiu a regra de Santo Agostiño e gañou gran fama por pacificar as distintas faccións carolinxias enfrontadas naqueles momentos por controlar o imperio. Atribúeselle o comezo da construción da catedral dedicada á Virxe María de Hildesheim. Crese que morreu mártir.
Galicia mártir
Galicia mártir é o título do primeiro dos tres álbums da guerra que publicou Castelao, en 1937, no seu labor na defensa da República e como denuncia internacional da represión que estaba sufrindo Galicia.
Características
O álbum foi editado en Valencia en febreiro de 1937 polo Ministerio de Propaganda da República, e está formado por dez estampas debuxadas a tinta chinesa. En cada unha delas hai un breve título en galego, manuscrito polo autor, ampliado polo editor co mesmo texto en castelán, en francés e en inglés. Foi reeditado por Akal en 1976, nun facsímile que popularizou o álbum en España.
Está dedicado Aos galegos que andan pol-o mundo e o propio Castelao explica así a razón de ser do álbum:
Lagostelle, Guitiriz
Historia
En 1898 constituíuse a nova parroquia de Santa Mariña de Lagostelle, segregándose os seus lugares de Lagostelle.
Patrimonio
Nesta parroquia hai varias construcións relixiosas e civís de interese. A igrexa parroquial, a máis moderna (anos 60) do Sagrado Corazón de María, a de Pardiñas, o Hotel Balneario Guitiriz con capela mesquita e campo de golf.
Fumador pasivo
Un fumador pasivo é aquela persoa que aspira as substancias tóxicas e canceríxenas provenientes da combustión do tabaco e propagadas polo fume que desprende a mesma. Este consumo pasivo e perigoso para a saúde, tanto que as autoridades de diferentes países prohibiron o consumo do tabaco en lugares públicos.
Algúns dos efectos que produce estar exposto ao fume do tabaco poden ser cancro de pulmón, infeccións nas vías respiratorias e enfermidades cardíacas entre outras.
Premio Cultura Galega de Música
O Premio Cultura Galega de Música é un galardón concedido como parte dos Premios da Cultura Galega pola Xunta de Galicia a persoas físicas ou xurídicas con "traxectoria vencellada á creación, consolidación ou expansión da música galega, dentro da comunidade ou no exterior." . Os premiados son seleccionados por un xurado único formado por doce persoas.
Os premios convocáronse por primeira vez no ano 2010, aínda que naceron como continuación dos Premios Nacionais da Cultura Galega, creados en 2008 e que tiveron unha única edición. A diferenza do anterior, concedido a Mercedes Peón, este premio non ten dotación económica.
Premiados
300px|miniatura|Entrega dos [[Premios da Cultura Galega 2018.]]
Jean-Michel Jarre
Jean-Michel André Jarre, nado en Lión o 24 de agosto de 1948, popularmente coñecido como Jean Michel Jarre, é un compositor e intérprete francés de música electrónica. É fillo do compositor francés Maurice Jarre. Tivo relevancia internacional polos seus concertos multitudinarios celebrados ó ar libre. Dende o seu debut en 1971, tocou diversos estilos musicais como, entre outros, o electro-rock e o ambient.
Pokémon Diamond e Pearl
Pokémon Diamond Version (en ポケットモンスター ダイヤモンド; Poketto Monsutā Daiyamondoe) e Pokémon Pearl Version (en ポケットモンスター パール; Poketto Monsutā Pāru) son dous videoxogos de rol de 2006 desenvolvidos por Game Freak e publicados por The Pokémon Company e Nintendo para a consola Nintendo DS. Lanzouse orixinalmente no Xapón o 28 de setembro de 2006, e posteriormente foi lanzado en América do Norte, Australia e Europa ó longo do ano seguinte. Pokémon Platinum, unha versión mellorada, lanzouse ó mercado dous anos despois en cada rexión.
O desenvolvemento de Diamond e Pearl anunciouse nunha conferencia de prensa de Nintendo a finais de 2004. Os xogos foron deseñados tendo en conta as características de Nintendo DS. O seu lanzamento estaba previsto en 2005 no Xapón, mais finalmente foi adiado a 2006, cadrando co décimo aniversario do nacemento da franquía. Para promocionar os xogos, Nintendo vendeu unha edición limitada de Nintendo DS Lite no Xapón, e tamén realizou unha festa de celebración para o lanzamento en América do Norte.
Bent Christensen
Bent Christensen Arensøe, nado o 4 de xaneiro de 1967 en Copenhague, é un exfutbolista e adestrador danés.
Traxectoria
Durante a súa carreira como futbolista tiña como alcume "Turbo" pola súa velocidade ao atacar. Xogou en numerosos clubs, salientando no equipo danés Brøndby IF, no que logrou 116 goles en 208 partidos e gañou cinco campionatos e co Compostela no que marcou 35 tantos en 110 partidos. Coa Selección de fútbol de Dinamarca xogou 26 encontros e marcou 8 goles e foi parte do equipo gañador da Eurocopa de Fútbol Suecia 1992. Desde 2013 é o adestrador da selección nacional sub-19.
Elicitador
En botánica, o termo elicitador ou elicitor utilízase para se referir a un grupo diverso de compostos estruturais (extrínsecos ou achegados) que actúan como moléculas sinalizadoras cando existe perigo. Ditas moléculas únense a proteínas receptoras especiais situadas nas membranas celulares das plantas xerando unha resposta de defensa da planta fronte a diferentes patóxeno s (insectos, fungos ou bacterias) ou ante o dano mecánico producido polos herbívoros. Actualmente clasifícanse en dous grandes grupos, padróns moleculares de asociados a danos (DAMPs, polas súas siglas en inglés) e padróns moleculares asociados a herbívoros (HAMP,  polas súas siglas en inglés).
En bioloxía animal, os elicitadores provenientes de patóxenos son clasificados actualmente como padróns moleculares asociados a patóxenos (PAMPs, polas súas siglas en inglés) ou padróns moleculares asociados a microbios (MAMPs, polas súas siglas en inglés).
Receptores e resposta inmunitaria
Os receptores son quen de recoñecer o padrón molecular de indutores e desencadear a sinalización intracelular defensiva a través da vía do octadecanoico. Esta resposta dá como resultado a síntese de metabolitos que reducen o dano e aumentan a resistencia ás pestes, doenzas ou á tensión ambiental. Trátase dunha resposta inmune coñecida como inmunidade desencadeada por padrón ou PTI (do inglés, pattern triggered immunity).
Nas plantas, as respostas inmunes xorden de dúas ramas do sistema inmune innato: inmunidade desencadeada por PAMPs (PTI, polas súas siglas en inglés) e inmunidade producida por efectores (ETI, polas súas siglas en inglés). Os efectores son proteínas secretadas directamente ás células do hóspede por patóxenos microbianos capaces de suprimir o sistema defensivo das plantas para facilitar a infección e o desenvolvemento da enfermidade.
Estes efectores tamén son importantes para as relacións simbióticas.
Outro exemplo de elicitor é o fosfito de potasio, que foi un fertilizante moi usado no século XX coma fertilizante potásico e que tamén se pensaba que nutría a planta con fósforo. As plantas, porén, nútrense de fósforo en forma de fosfato (fósforo en estado de oxidación V), mentres que o fosfito ten un estado de oxidación III, de tal xeito que á planta non lle serve como nutriente, pero si que desencadea unha fervenza de reaccións de defensa contra o fungo Phytophthora.
Padróns moleculares asociados a patóxenos (PAMPs)
Son estruturas evolutivas altamente conservadas únicas dos microbio s. Teñen un papel importante na fisioloxía dos microorganismos  e polo tanto non están suxeitas a mutacións frecuentes.
Cómpre salientar que existen microorganismos non patóxenos que posúen ditas moléculas, así que o termo PAMPs é limitado.
Por mor do anterior as plantas precisan un sistema de detección para se aseguraren o recoñecemento de verdadeiros patóxenos. Estes receptores inmunitarios son chamados proteínas efectoras.
Padróns moleculares asociados a microbios (MAMPs)
Devanditos compostos presentan diversas estruturas como carbohidrato s, peptidoglucano s, péptido s, proteína s, lípido s e estero is. Son percibidos polas plantas a baixas concentracións.
Algúns exemplos de devanditos compostos son: Moitos fitopatóxenos utilizan o sistema de secreción tipo III para inxectar as súas moléculas efectoras directamente nas células vexetais. Tamén poden xerar pequenas moléculas efectoras que imitan ou copian as fitohormonas. Un exemplo disto son algunhas cepas de Pseudomonas syringae que producen coronatina para interferir coas respostas inmunes mediadas por ácido salicílico.
Padróns moleculares asociados a danos (DAMPs)
A invasión por parte de patóxenos ten como primeiro reto o atravesar a parede celular vexetal ríxida, dita tarefa é realizada por medio da dixestión da parede con encima s líticas que ceiban devanditos patóxenos.
Dita dixestión ou o dano mecánico que provocan os herbívoros ao mastigaren as plantas xerarán a liberación de compostos químicos coñecidos como padróns moleculares de asociados a danos (DAMPs). Estes compostos endóxenos indican o estado de dano da planta.
Son estruturalmente diversos incluíndo desde oligosacárido s como os oligogalacturónidos (elicitadores endóxenos), e os monómeros da cutina. Ademais, algúns péptidos son descritos como DAMPs como a sistemina involucrada na resposta de defensa de plantas da familia Solanaceae.
St James' Park
St James' Park é un estadio de fútbol situado na cidade de Newcastle upon Tyne, no nordés de Inglaterra no Reino Unido. Serve de sede habitual ao Newcastle United Football Club que xoga na Premier League, logo de confirmar o seu ascenso o 7 de abril de 2010 ao derrotar ao Sheffield United por 2 goles a 1.
Localización
180px|miniatura|esquerda|Estadio tras o arco de Chinatown O seu enderezo é St James' Park, Newcastle-upon-Tyne, NE1 4ST. Localízase no centro da cidade, a 500 m da Estación Central, sendo o único estadio da Premier League situado no centro dunha cidade que non é Londres. 250 m ao leste atópase a Monument station do metro da cidade.
Ampliación de 1993
En 1993 o estadio sufriu unha importante reconstrución tras demoler parte do mesmo. Ao concluír as obras en 1995 o estadio contaba cunha configuración tipo bowl e unha capacidade para 36.610 espectadores.
Ampliación de 1998
200px|miniatura|Ampliación de 1998. Catro anos logo da ampliación anterior o club propuxo unha nova ampliación ata os 52.000 espectadores. Está, comezou en xullo de 1998, e cando había partido, as obras detíñanse durante tres días. A capacidade final aumento ata 52.143 espectadores e tivo un custo de 42 millóns de libras.
Ampliación proposta en 2007
O 2 de abril de 2007, o club realizou a proposta de ampliación do estadio ata 60.000 espectadores, así como a construción dun centro de convencións, hoteis e apartamentos de luxo, todo iso cun orzamento de 300 millóns de libras.
Tras a compra do club por parte do millonario Mike Ashley en 2007, este anunciou que a ampliación do estadio non era unha prioridade, aínda que se realizou melloras nos palcos e outras zonas do estadio. Debido a que o estadio nunca chegaba a completar se aforamento, sendo a asistencia media de aproximadamente 45.000 espectadores.
Eurocopa de 1996
220px|miniatura|Partido Bulgaria vs Romanía. Foi sede, xunto con Elland Road, do Grupo B: Francia, España, Romanía e Bulgaria.
Concertos
Celebráronse moitos concertos, como: The Rolling Stones, Bruce Springsteen, Queen, Bob Dylan, Bryan Adams e Rod Stewart.
Cine e televisión
O estadio utilizouse para as audicións do programa de televisión |The X Factor e para Big Brother. Tamén celebrou a final do reality The Match.
En 2002 forma parte da rodaxe, xunto con moitas outras localizacións de Newcastle upon Tyne, da longametraxe de Simon Cellan Jones, The One and Only.
No 2005 o estadio, o equipo e a cidade foron o lugar de filmación para a primeira parte da triloxía da película ¡Gol!.
Tanoka Beard
Tanoka Dwight Beard, nado o 29 de setembro de 1971 en Ogden, Utah, é un ex xogador e adestrador profesional de baloncesto estadounidense. Cunha altura de 2,06 xogaba na posición de pivote. Dende o ano 2003 até novembro de 2007 militou no Žalgiris Kaunas de Lituania, club no que conseguiu gañar as ligas nacionais de 2003 a 2005, particpando noutra máis en 2007.
Beard é todo un trotamundos do baloncesto, pasando previamente por Estados Unidos, Italia, Galicia, España, Francia, Turquía, Venezuela, Rusia, Porto Rico e Estonia. Posúe de xeito folgado o maior rexistro de valoración nun só partido da Euroliga con 63, conseguidos co Žalgiris Kaunas contra o Skipper Bologna na tempada 2003-04.
Acta Apostolicae Sedis
miniatura|120px|Emblema da Sé Apostólica. As Acta Apostolicae Sedis (en latín, "Actas da Sé Apostólica"), polo xeral citadas como AAS, é unha publicación oficial da Santa Sé con periodicidade mensual. Contén todos os decretos principais, encíclicas, decisións das congregacións romanas e as novas dos nomeamentos eclesiásticos.
Descrición
Foi estabelecida polo papa Pío X co decreto Promulgandi Pontificias Constitutiones do 29 de setembro de 1908, e a súa publicación comezou en xaneiro de 1909. A lexislación canónica contida considérase promulgada ao ser publicada, e é efectiva tres meses logo da publicación.
Substituíu outra publicación similar que existía dende 1865, baixo o título de Acta Sanctae Sedis. Malia non estar oficialmente designada como a forma oficial de promulgación de leis da Santa Sé, o 23 de maio de 1904 foi declarada un órgano da Santa Sé, e que todos os documentos nela publicados eran auténticos e oficiais. As Acta Sanctae Sedis deixaron de publicarse catro anos máis tarde.
As versións oficiais dos documentos son as que aparecen nas Acta Apostolicae Sedis, e publícanse principalmente en lingua latina, aínda que ocasionalmente inclúen documentos noutras linguas. Dende 1929 inclúen un suplemento en lingua italiana, chamado Supplemento per le leggi e disposizioni dello Stato della Città del Vaticano, coas leis e regulacións civís da Cidade do Vaticano.
A Shoreline Dream
A Shoreline Dream é unha banda estadounidense de indie rock procedente de Denver, Colorado. O seu son foi descrito como “unha mestura temperamental de rock psicodélico e post-rock", soando "como unha banda fóra de tempo", e tendo unha calidade de son suficientemente única para que "sobrepase" a etiqueta shoegaze. No presente a banda está formada polos dous membros orixinais, o vocalista, guitarrista e produtor Ryan Policky e o guitarrista Erik Jeffries, que gravan no seu propio estudio, Shoreline Studios.
Historia
Policky formou A Shoreline Dream en 2005 co batería/DJ Gabriel Ratliff. A parella traballara anteriormente xunta nas bandas Pure Drama (que publicou dous álbums, On the Surface (2001) e Pure Drama (2003)) e Drop the Fear (que lanzou un único álbum epónimoen 2004). Jeffries foi recrutado de Pure Drama, mentres que o baixista Enoc Torraca foi escollido dun grupo de coñecidos. A banda usou unha hipoteca sobre a casa de Policky para montar o seu propio selo discográfico, Latenight Weeknight Records, e gravou, editou e promocionou a súa estrea, Avoiding the Consequences, en 2006.
En 2007 A Shoreline Dream publicou un segundo EP, Coastal, que chamou a atención do produtor alemán Ulrich Schnauss, do cal eran fans. Ratliff xa marchara nese punto da súa carreira, e Michael Scarano tocou a batería en dous dos temas. Schnauss colaborou posteriormente coa banda (co seu novo batería Sean Merrell) no EP NeverChanger, que foi masterizado polo produtor de Low/Galaxie 500 Kramer e lanzado en xullo de 2008, pouco despois de que a banda aparecese no "Next 100" de Urb Magazine.
Tras unha xira de verán en 2008 con Schnauss, A Shoreline Dream gravou o seu segundo álbum, Recollections of Memory, que foi publicado en febreiro de 2009 a través de Latenight Weeknight. O disco foi masterizado novamente por Kramer, e incluíu tres colaboracións máis con Schnauss.
En setembro do ano 2009 Torraca deixou a banda para perseguir metas persoais e foi substituído por Adam Edwards, anteriormente en Flyaway Minion.
A banda actuou no festival anual de Austin South by Southwest en marzo de 2010. No mes de xullo dese ano o grupo gravou unha colaboración con Schnauss, "London", no estudio deste último en Leytonstone, Inglaterra. O tema foi publicado o 24 de xaneiro de 2011 no recompilatorio do selo Rocket Girl 3... 2... 1... A Rocket Girl Compilation.
A principios de 2011 publicaron un sinxelo dixital, unha versión do tema de Fleetwood Mac "The Chain", seguido por un terceiro álbum, Losing Them All to This Time. Ese mes de xullo, British GQ usou a canción de A Shoreline Dream "NeverChanger" nun video para a súa primeira app para iPad. Neste video aparece a modelo e actriz Rosie Huntington-Whiteley e tamén está dispoñible en YouTube.
En 2012 a banda lanzou tres EPs, un por mes durante tres meses, titulados Three, 3 e III. No mes de setembro os EPs publicáronse xuntos nunha edición limitada de tres discos titulada 333.
Tras cinco meses de composición, o seu derradeiro álbum ata a data, Melting, foi publicado o 21 de agosto de 2020.
Gradiente adiabático saturado
miniatura|dereita|Vapor de auga na atmosfera do noso planeta O gradiente adiabático saturado (GAN) é un fenómeno atmosférico que é englobado dentro dos gradientes adiabáticos (seco e saturado) e que consiste nunha variación descendente da temperatura que experimenten as masas de aire da atmosfera en movemento vertical, debido a unha condensación do vapor de auga existente no aire.
Proceso
A medida que ascende a altitude da columna de aire na atmosfera, este aire está sometido a unha menor presión atmosférica, polo que o aire, como calquera gas, tende a expandirse. Isto provoca un descenso da temperatura que oscila entre os 0,3 °C e os 0,6 °C por cada 100 metros. Este gradiente é menor có gradiente adiabático seco, xa que o gradiente adiabático saturado prodúcese cando a humidade relativa do aire alcanza o 100%. Cando isto ocorre, o aire condénsase producindo o chamado resío, nunha reacción de condensación. Este tipo de reaccións son exotérmicas, é dicir, liberan calor, polo que o gradiente adiabático saturado sempre é menor có gradiente adiabático seco.
Gráficas
miniatura|esquerda|Gradiente adiabático saturado, gráfica Tª/altitude (°C/Km) Para explicar esas variacións de temperaturas empréganse gráficas ou diagramas. As máis comúns son a gráfica altitude/temperatura, aínda que hai outras máis complexas que tamén expresan o peso do aire, a súa densidade, ou a súa humidade.
Pedro Calderón de la Barca Ceruelo
Pedro Calderón de la Barca Ceruelo, II marqués de Algara de Gres, nado en Madrid o 12 de abril de 1874 e finado na mesma cidade en 1940, foi un político español.
Traxectoria
Fillo de Pedro Calderón de la Barca Herce Collantes. Foi nomeado profesor da Real Academia de Xurisprudencia e Lexislación en 1888. Foi xefe de negociado do Ministerio de Graza e Xustiza. Membro do Partido Conservador, foi elixido deputado polo distrito de Ortigueira nas eleccións de 1896. Volveu ser elixido deputado polo distrito de Arzúa nas eleccións de 1899. Nas eleccións de 1907 foi elixido deputado polo distrito de Corcubión, e nas de 1914 foi elixido polo distrito de Muros.
Herdou o título de marqués de Algara de Gres á morte do seu tío Manuel Calderón de la Barca Herce Collantes.
Vida persoal
Casou con Carmen Mélida Labaig e foi pai de Pedro Calderón de la Barca Mélida.
Lobarre
miniatura|320px|Loarre de noite
Lobarre (en castelán: Loarre e oficialmente Loarre/Lobarre) é un concello da provincia de Huesca, na comunidade autónoma de Aragón. Situado a 28 km da capital Huesca, abarca 74,6 km² e forma parte da comarca Hoya de Huesca.
Economía
Baseada maioritariamente na agricultura e gandaría destacan o cultivo de cereais e améndoa. Baixo a influencia do Castelo de Loarre desenvólvense negocios relacionados co turismo e a restauración. Antigamente existiron negocios relacionados coas actividades diarias do mundo agrícola, fabricación de aveños e ferramentas, comercio ou construción.
Demografía
Evolución da poboación do concello dende 1900 ata 2008:
La Mañana (Vigo)
La Mañana foi un semanario editado en Vigo en 1915.
Historia e características
Apareceu a principios de setembro de 1915, dirixido por Emilio Sías Comas. Interrompeu a súa publicación a finais dese mes polo cambio de imprenta.
Ayerbe
Ayerbe é un concello situado na provincia de Huesca, a 28 km da capital, Huesca, na comunidade autónoma de Aragón. Forma parte da comarca Hoya de Huesca. Ocupa unha superficie de 63,89 km². O alcalde é José Antonio Sarasa Torralba PSOE.
miniatura|Ayerbe no s. XIX. miniatura|Torre do reloxo. Situada nunha depresión erosiva escavada na facies margosa terciaria, á esquerda do Río Gállego, goza de ceo alegre e clima saudable. Atópase na estrada autonómica A-132 con dirección a Pamplona. Ten estación de ferrocarril na liña de Madrid a Jaca e Canfranc.
Compoñen o seu territorio 6.329 ha que limitan polo norte cos termos de Las Peñas de Riglos e Loarre; polo leste con Loarre e Loscorrales; polo sur con Lupiñén-Ortilla, e polo oeste con Biscarrués e Murillo de Gállego. Con terreo apto para o regadío, en xeral é de secaño, frouxo e pedregoso formado por extensas chairas salpicadas por pequenos cerros illados. A aciñeira, a amendoeira, a vide e a oliveira ocupan gran parte da terra tamén poboada por romeus, aliagas e outros arbustos en engadido das herbas de pasto, sustento de gando e unha infausta caza de coellos, lebres, perdices, pombas.
Demografía
Evolución da poboación do concello dende 1900 ata 2008:
Premio Cultura Galega ás Iniciativas en prol do Patrimonio Cultural
O Premio Cultura Galega ás Iniciativas en prol do Patrimonio Cultural é un galardón concedido como parte dos Premios da Cultura Galega pola Xunta de Galicia a persoas físicas ou xurídicas con "traxectoria vencellada á protección, conservación e difusión da riqueza cultural galega, en calquera medio e en calquera eido de actuación." . Os premiados son seleccionados por un xurado único formado por doce persoas.
Os premios convocáronse por primeira vez no ano 2010, aínda que naceron como continuación dos Premios Nacionais da Cultura Galega, creados en 2008 e que tiveron unha única edición. A diferenza do anterior, concedido ao Museo do Pobo Galego, este premio non ten dotación económica.
Histona desacetilase
As histona desacetilasas (ou HDAC) son un tipo de encimas implicados na eliminación dos grupos acetilo dos residuos de lisina nas histonas (proteínas asociadas co ADN na cromatina). Isto permite que o ADN se empaquete máis estreitamente arredor das histonas. Esta actividade encimática é a oposta á realizada polas histona acetiltransferases (HAT). A acetilación e desacetilación de histonas é un modo de controlar o nivel de expresión xénica. As HDAC tamén se denominan lisina desacetilases (KDAC), facendo fincapé con este nome máis na súa función que no substrato sobre o que actúan, xa que actúan tamén sobre numerosas proteínas non histonas.
Superfamilia da HDAC
Xunto coas acetilpoliamina amidohidrolases e as proteínas de utilización das acetoínas, as histona desacetilases forman unha antiga superfamilia de proteínas chamada superfamilia da histona desacetilase.