cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Idade da Terra
Os primeiros cálculos
En 1862, o físico William Thomson, 1º barón Kelvin, publicou uns cálculos que establecían a idade da Terra entre 20 millóns e 400 millóns de anos. Asumiu que a Terra se formara como un obxecto completamente fundido, e determinou o tempo que tardaría a zona superficial en arrefriar ata a temperatura actual. Os seus cálculos non tiñan en conta a calor producida pola desintegración radioactiva (un proceso daquela descoñecido para a ciencia) nin, máis significativamente, a convección que ten lugar no interior da Terra, que permite que escape máis calor do interior para quentar rochas situadas preto da superficie. As estimacións de Kelvin sobre a idade do Sol eran aínda máis restritivas, e estaban baseadas en estimacións da súa produción térmica e nunha teoría que dicía que o Sol obtiña a súa enerxía do colapso gravitacional; Kelvin estimou que o Sol tiña só uns 20 millóns de anos.
miniatura|upright|esquerda|[[William Thomson (lord Kelvin)]]
Xeólogos como Charles Lyell costáballes aceptar unha idade tan baixa para a Terra. Para os biólogos, incluso cen millóns de anos parecían unha idade demasiado curta para ser plausible. Na teoría de Darwin da evolución, o proceso de variacións ao azar herdables con selección natural acumulativa requirían longos períodos de tempo. (Segundo a bioloxía moderna, toda a historia evolutiva desde a orixe da vida aos nosos días tivo lugar desde hai entre 3,5 e 3,8 miles de millóns de anos, que é o tempo que pasou desde que apareceu o último antepasado universal de todos os organismos vivos, como mostran as datacións xeolóxicas modernas. )
Nunha conferencia de 1869, o gran partidario de Darwin, Thomas H. Huxley, atacou os cálculos de Thomson, suxerindo que os cálculos en si parecían precisos pero estaban baseados en asuncións erradas. O físico Hermann von Helmholtz (en 1856) e o astrónomo Simon Newcomb (en 1892) contribuíron ao debate cos seus propios cálculos que daban unha idade de 22 e 18 millóns de anos, respectivamente: eles calcularon independentemente o tempo que tardaría o Sol en condensarse ata o seu actual diámetro e brillo a partir da nebulosa de gas e po da cal se orixinou. Os seus valores eran consistentes cos cálculos de Thomson. Porén, asumían que o Sol producía o seu resplandor só debido á calor da súa contracción gravitacional. O proceso de fusión nuclear solar non era coñecido daquela.
En 1895 John Perry puxo en dúbida as cifras de Kelvin baseándose nas súas asuncións sobre a condutividade, e Oliver Heaviside entrou na discusión, considerándoo "un vehículo para mostrar a capacidade do seu método operador para resolver problemas de extraordinaria complexidade."
Outros científicos apoiaron as cifras de Thomson. O fillo de Charles Darwin, o astrónomo George H. Darwin, propuxo que a Terra e a Lúa se separaran a partir dun corpo único inicial nos seus primeiros tempos cando estaban fundidos. Calculou o tempo que lle levaría á fricción mareal orixinar que a Terra tivese o seu actual día de 24 horas. O seu valor de 56 millóns de anos engadiu probas adicionais de que Thomson podía estar na pista certa.
A última estimación que deu Thomson, en 1897, foi: "que tiña máis de 20 e menos de 40 millóns de anos e probablemente moito máis preto de 20 que de 40". En 1899 e 1900, John Joly calculou a velocidade á cal os océanos acumularían sal a partir dos procesos de erosión e determinou que os océanos tiñan unha idade de entre 80 e 100 millóns de anos.
Unha vez que se descubriron a radioactividade e a fusión nuclear, todos estes primeiros cálculos quedaron obsoletos.
Datación radiométrica
Debido á súa natureza química, os minerais das rochas conteñen certos elementos e non outros; pero nas rochas que conteñen isótopos radioactivos, o proceso de desintegración radioactiva xera co tempo elementos exóticos. Medindo a concentración dos produtos finais estables da desintegración, xunto co coñecemento da vida media e a concentración inicial do elemento en desintegración, pode calcularse a idade da rocha. Os produtos finais destes procesos radioactivos típicos son argon, formado pola desintegración do potasio-40, e chumbo, formado a partir do uranio e torio. Se a rocha sufriu fusión, como ocorre no manto terrestre, tales produtos finais non radioactivos escapan normalmente ou son redistribuídos. Así, a idade das rochas terrestres máis antigas dá un valor mínimo para a idade da Terra, asumindo que non queda ningunha rocha intacta tan antiga como a propia Terra.
Convectividade do manto e radioactividade
En 1892, a Thomson concedéuselle o título de lord Kelvin en honra dos seus moitos logros científicos. Kelvin calculou a idade da Terra usando gradientes térmicos, e obtivo unha estimación duns 100 millóns de anos. Non se decatou de que o manto da Terra está en convección, e isto invalidaba a súa estimación. En 1895, John Perry obtivo unha idade da Terra estimada en 2 ou 3 miles de millóns de anos usando un modelo dun manto convectivo e unha codia delgada. Kelvin seguiu confiando na súa estimación de 100 millóns de anos, e posteriormente mesmo a reduciu a 20 millóns de anos.
O descubrimento da radioactividade introduciu outro factor no cálculo. Despois do descubrimento inicial de Henri Becquerel en 1896, Marie e Pierre Curie descubriron os elementos radioactivos polonio e radio en 1898; e en 1903, Pierre Curie e Albert Laborde anunciaron que o radio produce bastante calor para fundir o seu propio peso en xeo en menos dunha hora. Os xeólogos déronse conta rapidamente que isto botaba abaixo as asuncións que subxacían a maioría dos cálculos da idade da Terra feitos ata entón. Asumiran que a calor orixinal da Terra e o Sol se disipara lentamente no espazo, pero a desintegración radioactiva significaba que esta calor estaba rexenerándose continuamente. George Darwin e John Joly foron os primeiros en sinalar isto en 1903.
Invención da datación radiométrica
A radioactividade, que derrocara os vellos cálculos, proporcionaba unha base para novos cálculos, en forma de datación radiométrica. miniatura|Ernest Rutherford en 1908. Ernest Rutherford e Frederick Soddy conxuntamente continuaron os seus traballos sobre materiais radioactivos e concluíron que a radioactividade se debía a unha transmutación espontánea de elementos atómicos. Na desintegración radioactiva, un elemento desintégrase orixinando outro máis lixeiro, liberando radiacións alfa, beta ou gamma no proceso. Tamén determinaron que un determinado isótopo dun elemento radioactivo desintégrase noutro elemento a unha velocidade determinada. Esta velocidade mídese pola chamada "vida media", que é o tempo que tarda unha masa de material radioactivo en orixinar o seu "produto de desintegración" reducindo a súa masa á metade.
Algúns materiais radioactivos teñen vidas medias curtas e outros longas. O uranio e o torio teñen longas vidas medias, e así persisten na codia terrestre, pero os elementos radioactivos con vidas medias curtas en xeral xa desapareceron. Isto suxire que podería medirse a idade da Terra determinando as proporcións relativas dos materiais radioactivos en mostras xeolóxicas. En realidade, os elementos radioactivos non sempre se desintegran en elementos non radioactivos ("estables") directamente, senón que orixinan outros elementos tamén radioactivos que teñen as súas propias vidas medias e así sucesivamente, ata que chegan a un elemento estable. Estas "series de desintegración", como as series do uranio-radio e o torio, xa se coñecían poucos anos despois do descubrimento da radioactividade e proporcionaron unha base para construír técnicas de datación radiométrica.
Os pioneiros da radioactividade foron os químicos Bertram B. Boltwood e o físico Rutherford. Boltwood realizou estudos de materiais radioactivos como asesor, e cando Rutherford daba clases en Yale en 1904, Boltwood foi inspirado a describir as relacións entre elementos en varias series de desintegración. Posteriormente en 1904, Rutherford deu os primeiros pasos cara á datación radiométrica suxerindo que as partículas alfa liberadas por desintegración radioactiva podían ser atrapadas en material rochoso en forma de átomos de helio. Daquela, Rutherford só estaba facendo conxecturas sobre as relacións entre as partículas alfa e os átomos de helio, pero probaría a conexión entre eles catro anos máis tarde.
Soddy e Sir William Ramsay acababan de determinar a taxa á que o radio produce partículas alfa, e Rutherford propuxo que podía determinar a idade dunha mostra de rocha medindo a súa concentración de helio. Datou unha rocha nunha idade de 40 millóns de anos por esta técnica. Rutherford escribiu:
Rutherford asumiu que a taxa de desintegración do radio que determinaron Ramsay e Soddy era exacta, e que o helio non escapara da mostra co tempo. O esquema de Rutherford era inexacto, pero fora un útil paso adiante.
Boltwood centrouse nos produtos finais das series de desintegración. En 1905, suxeriu que o chumbo era o produto final estable da desintegración do radio. Xa se sabía que o radio era un produto intermedio da desintegración do uranio. Rutherford tamén participou, delineando un proceso de desintegración na cal o radio emitía cinco partículas alfa a través de varios produtos intermediarios que acaban no chumbo, e especulouse que a cadea de desintegración do radio-chumbo podería utilizarse para datar mostras de rochas. Boltwood fixo o traballo preliminar, e ao final de 1905 proporcionou datacións de 26 mostras de rochas, que ían de 92 a 570 millóns de anos. Non publicou estes resultados, o que foi unha sorte porque eran defectuosos por erros de medida e malas estimacións da vida media do radio. Boltwood refinou o seu traballo e finalmente publicouno en 1907.
O artigo de Boltwood sinalaba que as mostras tomadas de capas comparables de estratos tiñan proporcións de chumbo/uranio similares, e que mostras de capas máis vellas tiñan unha maior proporción de chumbo, excepto onde había probas de que o chumbo se filtrara saíndo da mostra. Os seus estudos eran defectuosos porque a serie de desintegración de torio non se comprendía, o cal levou a resultados incorrectos para as mostras que contiñan tanto uranio coma torio. Porén, os seus cálculos eran moito máis exactos que calquera dos que ata entón se realizaran. Os refinamentos desta técnica darían despois idades para as 26 mostras de Boltwood de 410 millóns a 2,2 miles de millóns de anos.
Arthur Holmes establece as datación radiométricas
Robert Strutt, 4º barón de Rayleigh, seguiu prestando atención ao método do helio de Rutherford ata 1910 e despois cesou. Porén, un estudante de Strutt, Arthur Holmes empezou a interesarse na datación radiométrica e continuou traballando sobre ela despois de que todos os demais a abandonaran. Holmes centrouse na datación do chumbo, porque consideraba o método do helio pouco prometedor. Realizou medidas en mostras de rochas e concluíu en 1911 que a máis antiga (unha mostra procedente de Ceilán) era dunha idade duns 1,6 miles de millóns. Estes cálculos non eran especialmente seguros. Por exemplo, asumiu que as mostras contiñan só uranio e nada de chumbo cando se formaron.
A persistencia de Holmes finalmente empezou a dar froitos en 1921, cando os oradores na xuntanza anual da Asociación Británica para o Avance da Ciencia chegaron a un consenso de que a Terra tiña unha idade duns poucos de miles de millóns de anos, e que a datación radiométrica era crible. Holmes publicou The Age of the Earth, an Introduction to Geological Ideas en 1927 na cal presentaba un rango de idade de 1,6 a 3,0 miles de millóns de anos. Porén, non houbo un gran pulo inmediato de abrazar a datación radiométrica, e os membros máis tradicionais da comunidade xeolóxica resistíanse teimudamente. Nunca lles gustou o intento dos físicos de introducirse nos seus dominios, e ata entón ignoráranos con éxito. O crecente peso das evidencias finalmente inclinou a balanza en 1931, cando o Consello de Investigación Nacional da Academia Nacional de Ciencias dos Estados Unidos decidiu resolver a cuestión da idade da Terra creando un comité para investigar. Holmes, ao ser unha das poucas persoas adestradas nas técnicas de datación radiométrica, era un dos membros do comité e, de feito, escribiu a maior parte do informe final.
Así, o informe de Arthur Holmes concluía que a datación radioactiva era o único medio fiable de determinar as escalas de tempo xeolóxicas. As cuestións sobre o posible nesgo foron desviadas polo gran detalle e exactitude do informe. Describiu os métodos utilizados, o coidado co que se fixeran as medidas e as súas barras de erro e limitacións.
Datación radiométrica moderna
A datación radiométrica continúa a ser o modo predominante en que os científicos datan as escalas de tempo xeolóxicas. As técnicas de datación radioactiva foron comprobadas e afinadas continuamente desde a década de 1960. Ata agora téñense utilizado unhas corenta técnicas de datación, traballando sobre unha ampla variedade de materiais.
Existen posibles problemas de contaminación radioactiva, pero foron estudados e tratados con coidadosas investigacións, o que levou á creación de procedementos de preparación de mostras, minimizando as posibilidades de contaminación.
Por que se utilizaron meteoritos
Clair Cameron Patterson determinou unha idade de 4,55 ± 0,07 miles de millóns de anos, moi próxima á idade actualmente aceptada, usando a datación dos isótopos de uranio-chumbo (especificamente datación chumbo-chumbo) aplicada a varios meteoritos como o meteorito do Canón do Diablo e publicouna en 1956. miniatura|esquerda|350px|Diagrama de isocróns de isótopos de chumbo que mostra os datos usados por Patterson para determinar a idade da Terra en 1956. A idade da Terra citada deriva, en parte, do meteorito do Canón do Diablo por varias importantes razóns e obtívose aplicando os coñecementos modernos da cosmoquímica acumulados despois de décadas de investigación.
A maioría das mostras xeolóxicas da Terra non serven para dar unha data directa de formación da Terra a partir da nebulosa solar porque a Terra sufriu unha diferenciación en núcleo, manto e codia, e estes despois pasaron por unha longa historia de mestura e desmestura dos materiais debido á tectónica de placas, meteorización e circulación hidrotermal.
Todos estes procesos poden afectar adversamente a mecanismos de datación isotópica porque non sempre pode asumirse que as mostras permaneceron nun sistema pechado, o cal significa que ou o núclido parental ou o fillo (unha especie de átomo caracterizado polo número de neutróns e protóns que contén) ou un núclido fillo intermedio puido ser parcialmente eliminado da mostra, o cal distorsionaría a data isotópica resultante. Para mitigar este efecto é usual datar varios minerais na mesma mostra, para proporcionar un isocrón. Alternativamente, pode utilizarse máis dun sistema de datación nunha mostra para comprobar a data.
Non obstante, utilizáronse menas de galena antigas do Arcaico para datar a formación da Terra, xa que representan os primeiros minerais formados por chumbo no planeta e son rexistros dos primeiros sistemas isotópicos chumbo-chumbo homoxéneos do planeta. Estes proporcionaron datas de 4,54 miles de millóns de anos cunha precisión de só un 1% de marxe de erro.
As estatísticas de varios meteoritos nos que se fixo datación de isocróns son as seguintes:
Meteorito do Canón do Diablo
miniatura|upright|[[Cráter Barringer, Arizona, onde se encontrou o meteorito do Canón do Diablo.]]
O meteorito do Canón do Diablo utilizouse porque é grande e representativo dun determinado tipo raro de meteorito que contén minerais de sulfuro (especialmente troilita, FeS), aliaxes metálicas níquel-ferro e minerais silicatos. Isto é importante porque a presenza das tres fases minerais permite a investigación de datas isotópicas usando mostras que proporcionan unha gran separación en concentracións entre os núclidos parentais e fillos. Isto é particularmente certo para o uranio e chumbo. O chumbo é fortemente calcófilo e encóntrase nos sulfuros en moita maior concentración que nos silictos, en comparación co uranio. Debido a esta segregación nos núclidos parentais e fillos durante a formación do meteorito, isto permitiu obter unha data máis precisa que todas as anteriores da formación do disco solar e, por tanto, dos planetas.
miniatura|upright|esquerda|Fragmento do meteorito de ferro do Canón do Diablo.
A idade determinada para o meteorito do canón do Diablo foi confirmada por outros centos de determinacións de idade, doutras mostras terrestres e doutros meteoritos. Porén, as mostras de meteoritos, mostran un abano entre 4,53 a 4,58 miles de millóns de anos. Isto é interpretado como a duración da formación da nebulosa solar e o seu colapso no disco solar para formar o Sol e os planetas. Este período de tempo de 50 millóns de anos serviría para completar a acreción dos planetas a partir do po solar orixinal e meteoritos.
A Lúa, como outros corpos extraterrestres que non sufriron tectónica de placas e que non teñen atmosfera, proporcionan datas de idades bastante precisas obtidas das mostras traídas polas misións Apollo. As rochas traídas da Lúa foron datadas como máximo en 4,51 miles de millóns de anos de idade. Os meteoritos marcianos que caeron sobre a Terra foron tamén datados en arredor de 4,5 miles de millóns de anos por datación chumbo-chumbo. As mostras lunares, xa que non foron alteradas pola meteoriación, tectónica de placas ou material movido por organismos vivos, poden tamén proporcionar unha datación por exame directo con microscopio electrónico de trazadas de raios cósmicos. A acumulación de dislocacións xeradas por impactos de partículas de raios cósmicos de alta enerxía proporcionan outra confirmación das datas isotópicas. A datación por raios cósmicos só é útil en materiais que non foron fundidos, xa que a fusión borra a estrutura cristalina do material, e elimina as trazadas deixadas polas partículas.
En conxunto, a concordancia de datas de idades dos reservorios de chumbo terrestres máis temperáns e de todos os outros reservorios do sistema solar atopados ata agora apoian o feito de que a Terra e o resto do sistema solar se formou arredor de hai 4,53 a 4,58 miles de millóns de anos.
Consellería de Cultura e Turismo
miniatura|[[Román Rodríguez González, conselleiro de Cultura e Turismo.]] A Consellería de Cultura e Turismo era unha consellería da Xunta de Galicia con competencias na xestión e promoción da cultura e do turismo, así como da protección do patrimonio. Tamén se encargou en tempos do fomento do deporte. O seu último titular foi Román Rodríguez González.
Historia
A consellería de Cultura viviu ao longo dos anos diversas modificacións, tanto en competencias como en denominacións. Os principais elementos de variación foron o turismo (unha área que tamén correspondeu á consellería de Industria e o deporte (que ás veces correspondeu a outras consellerías, como Familia e outras veces dependeu directamente do presidente da Xunta co rango de secretaría xeral. O primeiro conselleiro foi Xosé Filgueira Valverde, en calidade de asesor especial do presidente Xerardo Fernández Albor. Posteriormente consolidouse como unha das consellerías fundamentais. Ademais, durante o período dun ano ao remate da era Albor, asociouse con Benestar social.
Ademais. entre 1983 e 1986 foi integrada na estrutura da consellería de Educación, fusión que volveu repetir a partir de 2012. Dende 2018 ata 2020 recupera a súa independencia como Cultura e Turismo, pasando a partir de 2020 a ser fusionada de novo con Educación e Universidade.
Leo Nardus
Leo Nardus, rexistrado ao nacer como Leonardus Salomon, nado en Utrecht o 5 de maio de 1868 e finado en Tunes o 12 de xuño de 1955, foi un tirador de esgrima, pintor, coleccionista e marchante de arte neerlandés, gañador dunha medalla olímpica.
Traxectoria
Procedente dunha familia xudía, era fillo de Manus Salomon, anticuario, e Catharina Alida Berlijn. . Interesado na pintura, Nardus estudou na Rijksacademie, influído principalmente polo seu profesor Sybrand Altmann, a súa obra consiste principalmente en retratos e pinturas de xénero. Tras terminar os seus estudos pasou algún tempo en París. En 1889 acompañado do seu amigo Michel van Gelder realizou unha breve expedición á rexión do Chaco, na Arxentina para atopar ouro, que quedou nun fracaso. Tras volver a París marchou aos Estados Unidos como marchante de arte en 1894 e consegue unha considerable fortuna, aproveitando a alta aceptación que tiña a pintura neerlandesa entre os millonarios norteamericanos, sospeitándose sen chegar a probarse que vendeu algunhas pezas de cualidade dubidosa como pezas mestras. Regresou de novo a París co novo século. miniatura|Castelo de Arnouville, onde viviu algún tempo tras casar en 1904 En 1904 casou en Londres, con Hélène Jeanne Marie Bourgeois, filla dun marchante de Colonia, a parella estableceuse no castelo de Arnouville, na periferia de París. coa que tivo dúas fillas e da que se divorciou en 1911. Participou nos Xogos Olímpicos de 1912 en Estocolmo co equipo neerlandés de espada, logrando a medalla de bronce. En 1913 realizou a súa primeira exposición individual na Galería Rosenberg de París, e o 23 de xaneiro de 1917 realizou unha poxa a beneficio da Cruz Vermella de Francia e Bélxica. Afeccionado ao xadrez foi mecenas de David Janowski e Frank Marshall. Viaxou numerosas veces ao norte de África: Alxeria, Exipto pero sobre todo Tunisia, territorio no que se acabará establecendo en 1921, confiando a súa colección de obras de arte ao seu amigo Arnold van Buuren, e facendo edificar un palacio en mármore rosa en cidade balneario de La Marsa onde se mantivo arredado da vida social tunisiana, realizando pinturas de paisaxes e escenas da vida corrente e retratos de beduínos. En 1941 os nazis arrestaron a Van Buuren confiscándolle a colección de arte e a partir de entón Nardus comezou a ter problemas económicos, véndose obrigado a veder a súa residencia en 1951. En 2010 as obras comisadas polos nazis fóronlles restituídas aos seus descendentes
As Casas Novas, Pígara, Guitiriz
As Casas Novas é un lugar da parroquia de Pígara no concello lugués de Guitiriz na comarca da Terra Chá. Tiña 24 habitantes no ano 2007 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales eran 12 homes e 12 mulleres, o que supón unha diminución con relación ao ano 2000 cando tiña 36 habitantes.
Caricaturas de Mahoma no xornal Jyllands-Posten
A caricaturas de Mahoma son unha serie de doce viñetas de carácter satírico aparecidas no xornal dinamarqués Jyllands-Posten por vez primeira o 30 de decembro de 2005 para ilustrar o texto dun artigo relacionado coa autocensura e a liberdade de expresión redactado por Flemming Rose.
Características
Nos debuxos aparece representado o profeta do islam Mahoma; a máis polémica das caricaturas é aquela na que o profeta aparece ataviado cun turbante en forma de bomba, unha viñeta inspirada nun outro coñecido debuxo de Aladdin portando unha mazá enriba do seu turbante. Os debuxos son obra do artista Kurt Westergaard, que a causa disto recibiu diversas ameazas e sufriu varios intentos de asasinato, o último a cargo dun mozo somalí de 28 anos o 1 de xaneiro de 2010.
A raíz da primeira publicación das imaxes en Dinamarca, houbo unha reacción violenta do radicalismo relixioso islámico e unha contrarreacción de moitas cabeceiras europeas de información na defensa da liberdade de expresión, como o diario francés France Soir ou o alemán Die Welt.
Francisco Lloréns
Francisco Lloréns Díaz, nado na Coruña o 10 de abril de 1874 e finado en Madrid o 11 de febreiro de 1948, foi un pintor paisaxista galego.
Traxectoria
miniatura|esquerda|Tumba de Francisco Lloréns no [[cemiterio de Santo Amaro da Coruña.]] Foi o menor de tres irmáns, fillo de industrial catalán e nai galega. Estudou na Escola de Artes e Oficios da Coruña, onde foi alumno de Román Navarro. En 1892 trasladouse á Escuela de Bellas Artes de San Fernando de Madrid, onde tivo como profesor ao belga Carlos de Haes. Copiou obras de Velázquez, Murillo e Rubens, completando a formación, dende 1893, no taller de Joaquín Sorolla, de quen aprendeu a paixón pola luz na paisaxe. Alí coñeceu a outros pintores como Josep Benlliure i Gil ou Manuel Benedito Vives.
En 1902 viaxou de bolseiro a Roma, pasando por Barcelona, onde coñeceu a Ramon Casas, Santiago Rusiñol, Antoni Gaudí e Enric Galwey. Na capital de Italia residiu catro anos e publicou as súas impresións no xornal coruñés El Noroeste, asinando Sor Checco.
En 1903 percorreu París (onde quedou seducido por Paul Cézanne e o impresionismo) os Países Baixos e Bruxas, onde residiu preto dun ano antes de tornar a Italia e, en 1906 á Coruña, onde asistía con frecuencia aos faladoiros da súa amiga Emilia Pardo Bazán no pazo de Meirás.
Exerceu con mestría o cartelismo. Chegou a facer propaganda para o Deportivo de La Coruña, tomando como modelos ás damas da alta sociedade.
En 1943 foi nomeado académico numerario da Real Academia de San Fernando e catedrático de paisaxe. Adicáronlle artigos Wenceslao Fernández Flórez e Ramón Cabanillas, e foi designado académico de honra da Real Academia de Belas Artes Nosa Señora do Rosario e membro correspondente da Real Academia Galega.
Poden contemplarse obras súas, entre outros, no Museo de Belas Artes da Coruña, na Pinacoteca Francisco Fernández del Riego e no Museo Galego de Arte Contemporánea Carlos Maside.
Vida persoal
Casou en 1918 con Eva Rodríguez, de quen enviuvou en 1925, quedando con dúas fillas, unha delas Eva Lloréns Rodríguez.
Arquieparquía católica armenia de Lviv
A arquieparquía de Lviv dos armenios é unha arquieparquía católica en Ucraína, estabelecida en 1361, que ten xurisdición sobre todos os fieis católicos armenios en Ucraína.
Unión coa Igrexa Católica
O 24 de outubro de 1630 o arquieparca Mikołaj Torosowicz sancionou a unión da Igrexa armenia de Lviv coa Igrexa Católica, máis dun século antes do estabelecemento da Igrexa Católica Armenia que chegou en 1742 coa institución do Patriarcado de Cilicia.
Desaparición no século XX
Dende 1938 a arquieparquía está vacante. Até 1954 foi atendida por un administrador apostólico, e dende a súa morte é administrada polo ordinariato de Polonia para os fieis de rito oriental, estando os fieis directamente suxeitos ao Patriarca. O derradeiro administrador apostólico, Dionizy Kajetanowicz, foi arrestado primeiro polos nazis e posteriormente polos soviéticos ao refusar adherirse á Igrexa Ortodoxa. Foi condenado a traballos forzados nun campo de concentración e morreu en 1954.
Goberno
Entre 1675 e 1798 o arquieparca era elixido directamente polos relixiosos e fieis armenios, e debía ter o beneplácito do rei de Polonia, quen informaba ao nuncio apostólico, quen á súa vez daba as instrucións para a aprobación do mesmo polo Papa. Logo de 1798, cando Lviv pasou a dominio austríaco, o dereito de nomear a un arcebispo pasou a ser competencia dun capítulo que facía unha proposta de tres candidatos ao Emperador. Posteriormente o elixido debía obter a aprobación papal.
Eduardo Duhalde
Eduardo Alberto Duhalde Maldonado, é un avogado arxentino membro do Partido Xusticialista, que foi presidente interino da Arxentina de 2 de xaneiro de 2002 ata a toma de posesión de Néstor Kirchner, o 25 de maio de 2003.
As Pallotas, Pígara, Guitiriz
As Pallotas é un lugar da parroquia de Pígara no concello lugués de Guitiriz na comarca da Terra Chá. Tiña 40 habitantes no ano 2007 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales eran 18 homes e 22 mulleres, o que supón unha diminución con relación ao ano 2000 cando tiña 42 habitantes.
Kiribati nos Xogos Olímpicos
Kiribati participou por vez primeira nos Xogos Olímpicos en 2004, e dende entón participou en cada edición dos Xogos de Verán. O país non participou nunca nos Xogos Olímpicos de Inverno.
Kiribati quixo participar nas Olimpíadas na década de 1980, mais o seu Comité Olímpico Nacional non foi creado até 2002, sendo aprobado polo Comité Olímpico Internacional en 2003.
Os Candedos
O topónimo galego Os Candedos pode referirse a:
Jeanette
Janette Anne Dimech, musicalmente coñecida como Jeanette, nada en Londres o 10 de outubro de 1951, é unha cantante británica vencellada á cultura española, intérprete de temas musicais cantados en español, pero tamén en catalán, inglés e francés.
Traxectoria
Filla de nai canaria, natural de Santa Cruz de Tenerife e pai do antigo Congo Belga, de ascendencia maltesa, os pais de Jeanette coñecéronse na capital británica, cando as Illas Canarias comerciaban con Gran Bretaña na exportación e importación de froiteiras. Os avós maternos da cantante, ambos os dous dedicados ao comercio e aos negocios, decidiron inmigrar xunto á súa nai a Londres.
Jeanette naceu e viviu en Londres até 1953, cando os seus pais se mudaron aos Estados Unidos instalándose primeiro en Chicago e a partir de 1961 nos Ánxeles, onde anos máis tarde naceron os seus dous irmáns máis novos. O divorcio dos pais afectou á cantante, quedando a custodia en poder da súa nai, quen decidiu volver ao seu país de orixe, instalándose en Barcelona a partir de 1964, onde entra a formar parte do grupo Brenner's Folk que derivarían en Pic-Nic.
Tras a desintegración de Pic-Nic, a moza de 18 anos decide casar con Laszio Kristofe, un amigo do exfutbolista de orixe húngara Zoltán Czibor e comeza a súa vida en Viena, dedicada a labores rutineiros domésticos. Mais, a compañía HISPAVOX pensou na voz da vocalista de Pic-Nic así que non dubido en buscala para empezar unha aventura musical. Despois Jeanette instálase en España, onde coñece a moitos compositores.
Ciclo de Jazz da Fundación Barrié
o Ciclo de Jazz da Fundación Barrié é un festival de música de carácter anual centrado no jazz, que inicialmente tiña lugar na Fundación Barrié na cidade da Coruña (Galiza). Actualmente o festival experimentou unha notable expansión, pasando a celebrarse en catro cidades galegas coa intención de dar a ampliar o interese polo jazz por toda a xeografía galega. Dende a súa primeira edición en 1996 pasaron polo escenario do festival algúns dos jazzistas máis destacados do mundo. Paralélamente aos concertos prográmanse actividades complementarias como proxeccións de cine, conferencias, master classes ou jam sessions.
José Manuel González López
José Manuel González López, nado en Cádiz o 14 de outubro de 1966, é un exfutbolista e actual adestrador de fútbol español. Na actualidade adestra o Granada CF.
Chipiona
dereita|miniatura|300px|Santuario de Nosa Sra. de Regla miniatura|225px|Obras da segunda fase de Costa Balea (Chipiona) Chipiona é un concello da provincia de Cádiz, na comunidade autónoma de Andalucía. Esténdese por unha área de 33 km² onde no ano 2007 vivían 18.182 habitantes, cunha densidade de 551,14 hab./km². Encóntrase a 54 km da capital, Cádiz.
Demografía
Evolución da poboación de Chipiona dende a década dos 50 ata agora:
Política
O repartimento de escanos quedou deste xeito, dando a alcaldía ó socialista Manuel García Moreno :
Liga Komunista Iraultzailea
A Liga Komunista Iraultzailea (LKI, en galego Liga Comunista Revolucionaria) foi un partido político vasco xurdido na década dos 70 e que desapareceu (tras unirse a Movemento Comunista de Euskadi) a principios dos 90 para dar orixe a Zutik e Batzarre.
O partido era de ideoloxía comunista e estaba integrado na organización española Liga Comunista Revolucionaria, de filiación trotskista e irmá da LCR francesa.
Ertzaintza
miniatura|300px|Logo da Ertzaintza. miniatura|350px|Coche patrulla en Bilbao A Ertzaintza é a policía integral de Euskadi. Foi creada en 1982, en desenvolvemento do Estatuto de Autonomía do País Vasco de 1979. Na actualidade, o 90% dos axentes, denominados ertzainas, dos máis de 7.500 que dispón o corpo en Euskadi, son homes. Dispón de 25 comisarías despregadas nas distintas comarcas vascas.
Actualmente a Ertzaintza ten tódalas competencias en orde pública, seguridade cidadá e tráfico do País Vasco.
Antecedentes
As orixes da Ertzaintza actual, como forza policial integral vasca, poden remontarse ás vellas milicias municipais, que eran organizacións populares ó servizo dos concellos, creadas para satisfacer a necesidade da seguridade pública. Porén non foi ata o século XIX cando, deixando de lado esforzos voluntaristas, chégase á creación do corpo como unha policía profesional. Foi unha resposta resolta ó bandidaxe, que era consecuencia das convulsións políticas e sociais de final do século XVIII. O contexto decisivo para a súa configuración deuse durante a primeira guerra carlista, cando os Migueletes de Biscaia e Guipúscoa e os Miñóns de Áraba comezaron as súas actividades.
Durante a guerra civil o primeiro Goberno Vasco de José Antonio Aguirre creou un corpo de policía motorizada denominado "Ertzaña". O conselleiro de Interior era Telesforo Monzón e a súa sede atopábase no palacete de Ibaigane de Bilbao (actual sede do Athletic Club de Bilbao).
A verba Ertzaintza («Coidado do pobo») foi creada por Esteban Urkiaga «Lauaxeta», famoso escritor vasco fusilado durante a guerra civil española.
Academia da Ertzaintza: "Arkaute"
Nun primeiro momento, en 1980 estableceuse un campo provisional de adestramento para os "Berrozi", embrión do actual corpo policial. Co paso do tempo creouse unha academia estable para as seguintes promocións, en Arkaute (Áraba). Sendo lehendakari Carlos Garaikoetxea e conselleiro de interior Luis María Retolaza, en 1982, inaugurouse a súa sede actual. O seu primeiro director foi, durante 4 anos, Juan Porres.
Na actualidade o curso básico ten unha duración de 9 meses, nos que os futuros axentes, tras ter superado un período de oposición de preto dun ano, aprenden as diferentes disciplinas que lles serán útiles no seu futuro laboral. Tras un período mínimo de 12 meses de prácticas prestando servizo activo nas rúas, os axentes son designados funcionarios de carreira.
Na 19ª promoción, para un total de 250 prazas que finalmente serían ampliadas a 450, presentáronse preto de 3.000 aspirantes, e tras superar as diferentes probas de preselección e os 9 meses de academia, tan só saíron á rúa uns 400. A diferenza doutros corpos, superar o período de oposición non significa superar a academia, e son bastantes os que se quedan polo camiño.
Malia ter grande importancia, o coñecemento do éuscaro non é requisito indispensable para acceder ó curso, se ben, durante o mesmo tódolos futuros axentes adquiren un nivel lingüístico mínimo para desenvolverse na vida cotiá de Euskadi.
As Penas, Pígara, Guitiriz
As Penas é un lugar da parroquia de Pígara no concello lugués de Guitiriz na comarca da Terra Chá. Tiña 30 habitantes no ano 2007 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales eran 14 homes e 16 mulleres, o que supón unha diminución con relación ao ano 2000 cando tiña 31 habitantes.
Consellería de Vivenda
A Consellería de Vivenda foi unha antiga consellería da Xunta de Galicia que se encargou de tarefas relacionadas coa promoción de vivenda de protección oficial e do alugueiro e coa ordenación dos núcleos habitados e das edificacións sobre o territorio. Na actualidade, as súas competencias están recollidas dentro da Consellería de Medio Ambiente, Territorio e Infraestruturas.
Historia
A consellería de Vivenda existiu unicamente como consellería independente no período comprendido entre 2005 e 2009, baixo o goberno bipartito do PSdeG e o BNG. As competencias tanto antes como despois foron asumidas pola consellería encargada da Política Territorial. Esta asunción de competencias foi explícita na denominación das consellerías entre 1993 e 2005.
Alþingi
250px|Parlamento de Islandia.|miniatura Alþingi (orixinaria da antiga palabra nórdica Alþing) é o parlamento nacional de Islandia cuxa fundación tivo lugar en 930 na rexión de Þingvellir, (a 45 quilómetros da que logo sería a capital da república, Reiquiavik).
Mesmo trala unión de facto con Noruega, o Alþingi continuou celebrando sesións na zona ata 1799, cando se suspendeu a súa actividade por varias décadas. Volveu instaurarse en 1844, ano no que se trasladou ata Reiquiavik.
Consellería de Emigración
A Consellería de Emigración foi unha antiga consellería da Xunta de Galicia que se encargou de tarefas relacionadas coa relación coas comunidades galegas no exterior, aínda que tamén asumiu temporalmente competencias en materia de cooperación para o desenvolvemento con terceiros países. Na actualidade, as competencias sobre emigración recaen directamente no presidente da Xunta a través da figura dunha secretaría xeral.
Historia
Dende os primeiros tempos da Xunta de Galicia, en 1982, a consellería de Emigración estivo enmarcada competencialmente dentro da área da consellería de Traballo, e recollida explicitamente no título ata 1983. Despois dese momento desapareceu, coas súas competencias asumidas por outros departamentos, e non se volveu recuperar ata 2001, xa como consellería de seu. Desapareceu de novo en 2005, integrada nos asuntos de xestión directa do presidente da Xunta.
Filipe V de España
Filipe V de España, nado no Palacio de Versalles o 19 de decembro de 1683 e finado en Madrid o 9 de xullo de 1746, alcumado o Animoso, era duque de Anjou e neto do rei de Francia Luís XIV e da raíña consorte a infanta de España María Tareixa. Foi rei de España dende o 15 de novembro de 1700 ata a súa morte; sucedeu o seu tío-avó (último monarca da Casa de Habsburgo) Carlos II. Desta maneira vai ser o primeiro monarca da Casa de Borbón.
Ascenso ó trono de España
miniatura|Filipe V de España. Philippe de Bourbon, duque de Anjou, naceu en Versalles como segundo dos fillos de Luís, Gran Delfín de Francia, (1661-1711) e de María Ana de Baviera, neto polo tanto do rei Luís XIV de Francia e María Tareixa de Austria, nacida Infanta de España.
Á morte de José Fernando de Baviera en 1699, negóciase un novo Tratado ás costas de España e o seu rei, o Tratado de Partición de Londres de 1700. Nel recoñecíase como herdeiro ao Arquiduque Carlos, asignándolle a península, os Países Baixos e as Indias; Nápoles, Sicilia e Toscana serían para o Delfín; Leopoldo, duque de Lorena, recibiría Milán a cambio de ceder Lorena e Bar ao Delfín. Mentres que Francia, Holanda e Inglaterra estaban satisfeitas co acordo, o Emperador non o estaba e reclamaba a totalidade da herdanza española, xa que pensaba que o propio Carlos II nomearía herdeiro universal ao arquiduque.
Non obstante, antes de morrer, Carlos II nomeou como herdeiro ao seu sobriño-neto Filipe, coa esperanza de que Luís XIV evitase a división do seu imperio, ao ser rei de España o seu propio neto. Pouco despois, o 1 de novembro de 1700 morría Carlos II, e Filipe de Borbón, duque de Anjou, aceptaba a Coroa o 15 de novembro.
Chegada a España
300px|miniatura|esquerda|Árbore da xenealoxía ascendente de Filipe V de España. A noticia da morte de Carlos II o 1 de novembro de 1700 en Madrid chegou a Versalles o día 6 de novembro. O 16 de novembro de 1700, Luís XIV anunciou no tribunal español, que acepta a vontade do seu primo, irmán e sobriño. A continuación, preséntase ao seu neto, de dezasete anos, á Corte con estas palabras: «Señores, aquí o rei de España». Entón díxolle ao seu neto: «Pórtate ben en España, que é o teu primeiro deber agora, pero recorda que naciches en Francia, para manter a unión entre as nosas dúas nacións é o xeito de facelos felices e preservar a paz de Europa».
Tras o evento, todas as monarquías europeas, e o Imperio Español, recoñece o novo rei. Filipe V deixou Versalles o 4 de decembro, sempre con instrucións en 33 artigos, escrito por Luís XIV e resumir a súa visión do poder. Chegou a Madrid, no 22 de xaneiro de 1701. Pero despois duns meses, os erros políticos acumúlanse:
Aínda que a maioría dos países aceptaron o novo rei, o Emperador Leopoldo negouse a facelo, a considerar que o Arquiduque Carlos de Austria, o seu segundo fillo, tiña máis dereitos ao trono. Pouco despois, Luís XIV, recoñecía que os dereitos sucesorios á Coroa de Francia do seu neto segundoxénito, o novo rei de España, permanecían intactos. A pesar de que a posibilidade de que Filipe herdase o trono francés era remota, xa que o fillo de Luís XIV, o Gran Delfín gozaba dunha excelente saúde, e o fillo deste e irmán máis vello de Filipe, estaba tamén en idade de reinar e casado, a perspectiva dunha unión de Coroas de España e Francia baixo a Casa de Borbón, pilotada dende a corte de Versalles, era temida polo resto de potencias. Ante esta situación, Inglaterra-Escocia, as Provincias Unidas (ambos os dous países baixo a autoridade de Guillerme III de Inglaterra, Rei de Inglaterra e Escocia e estatúder das Provincias Unidas), e os Habsburgo austríacos, asinaron en setembro de 1701, o Tratado da Haia.
Previamente, o rei francés establecera unha alianza formal co elector de Baviera no tratado de Versalles de marzo de 1701, e en setembro de 1701, Luís XIV logrou que Filipe V casase con María Luísa Gabriela de Savoia, que se convertería no seu maior apoio nos difíciles momentos que pronto terían lugar; xa o seu irmán, o duque de Borgoña, casara coa irmá de María Luísa, co que o matrimonio das dúas irmás con dous irmáns ía dirixido a lograr unha alianza con Savoia e a facilitar a entrada francesa en Italia.
En maio de 1702, a Grande Alianza de Haxa declarou a guerra a Francia e España, dando así comezo a Guerra de Sucesión Española (1702-1714).
Guerra de Sucesión Española (1700–1713)
A Guerra de Sucesión tratábase dun conflito internacional, pero tamén dun conflito civil, pois mentres a Coroa de Castela e o Navarra se mantiveron fieis ao candidato borbónico, a maior parte da Coroa de Aragón prestou o seu apoio ao candidato austríaco. No interior os combates foron favorables ás tropas filipistas, que tras a vitoria de Almansa (1707) obtiveron o control sobre Aragón e Valencia.
En 1713 o Arquiduque Carlos foi elixido emperador de Alemaña. As potencias europeas, temorosas agora do excesivo poder dos Habsburgo, retiraron as súas tropas e asinaron ese mesmo ano o Tratado de Utrecht, nos que España perdía as súas posesións en Europa e conservaba os territorios metropolitanos (a excepción Xibraltar e Menorca, que pasaron a Gran Bretaña) e de ultramar. Porén, Filipe foi recoñecido como lexítimo rei de España por todos os países, con excepción do Emperador, que seguía reclamando o trono español.
Política exterior (1715 – 1724)
miniatura|Retrato de [[Isabel de Farnesio, por Louis-Michel van Loo (c. 1739). Óleo sobre lenzo, 150 x 110 cm, Museo do Prado (Madrid).]]Os protagonistas deste período foron Isabel de Farnesio e o primeiro ministro Julio Alberoni, axente da corte de Parma que negociara o seu enlace matrimonial e que funcionou como o home forte na Corte. A morte de Luís XIV produciu o ascenso como rexente de Francia do Duque de Orleans, inimigo persoal de Filipe V, frustrando toda posible aspiración a intervir de ningún modo en Versalles. Isto levou a un xiro na política exterior, que se suma ao producido no interior.
Cabe destacar desta fase a política exterior, que partiu do rexeitamento dos tratados de Utrecht e Baden e tivo como obxectivo a recuperación dos territorios italianos para situar neles os fillos de Isabel de Farnesio e crear Estados satélites de España.
En 1717 as tropas españolas tomaron Sardeña e invadiron Sicilia ao ano seguinte. Por iso, Gran Bretaña, Francia, Holanda e Austria asinaron a 'Cuádruplo Alianza' contra España. Unha escuadra inglesa destruíu a armada española en Cabo Pesaro e os aliados solicitaron a dimisión de Giulio Alberoni, promotor desta política, como condición para a paz.
Reinado de Luís I de España (1724)
O 10 de xaneiro de 1724 o rei Filipe V asinou un decreto polo que abdicaba no seu fillo Luís. O príncipe recibiu os documentos o 15, sendo publicada a disposición ao día seguinte. Os motivos desta abdicación aínda non foron aclarados. Algúns historiadores afirman que desexaba acceder ao trono de Francia ante a previsible morte de Luís XV, que lle permitiría converterse en rei de Francia sempre que non ocupase o trono español (posto que o tratado de Utrecht prohibía que o rei de España e de Francia fosen unha mesma persoa). Outros en cambio afirman que Filipe V era consciente de que non estaba en condicións de gobernar por causa da súa enfermidade.
A pesar diso, Filipe e Isabel seguiron dominando a política española dende o seu retiro d'A Granxa de San Ildefonso, mentres que Luís I, que aínda era moi novo, se converteu nun monicreque do seu pai e a súa madrasta. Luís I reinou só durante sete meses. Á súa morte, Filipe V reasumiu as súas funcións de goberno en contra dos dereitos do seu fillo Fernando, o novo príncipe de Asturias.