cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Carlos I de Inglaterra
Matrimonio e fillos
miniatura|220 px|Henriqueta María de Francia, esposa de Carlos I, retratada por [[Anton van Dyck (1636-1638).]] O rei Xacobe I morreu o 27 de marzo de 1625, subindo entón Carlos ao trono como Carlos I; o 1 de maio casou por poderes con Henriqueta María de Francia, que aínda estaba en París. O seu primeiro Parlamento, inaugurado por el en maio, opúxose ao seu matrimonio coa princesa francesa, unha católica, porque temían que Carlos levantase as restricións aos católicos romanos e minase o establecemento oficial do Protestantismo. Aínda que el conveu co Parlamento que non relaxaría as restricións referentes aos católicos, prometera facer exactamente iso nun tratado secreto co seu cuñado, o rei Luís XIII de Francia. A cerimonia formal, con ambos presentes, levouse a cabo na igrexa de Santa Agostiña, en Canterbury, o 13 de xuño de 1625. O 2 de febreiro de 1626, Carlos foi coroado na abadía de Westminster, pero sen a súa esposa ao seu lado, para evitar a controversia.
Deste matrimonio naceron 9 fillos:
Política exterior: Guerra contra España e Francia
O Parlamento mostrábase a favor dun ataque naval barato contra as colonias españolas no Novo Mundo, esperando que a captura das frotas españolas que levaban os tesouros americanos podería financiar a guerra. Carlos, con todo, preferiu unha acción máis agresiva (e máis custosa) no continente. O Parlamento votou soamente para conceder un subsidio de 140.000 £, unha suma escasa para o rei. Por outra banda, a Cámara dos Comúns acordou permitir que o rei recadase a tonelaxe e o peso (dúas variedades de dereitos de aduanas), pero soamente por un período dun ano, aínda que a soberanos anteriores desde 1414 fóronlles concedidos estes dereitos para sempre. Deste xeito, a Cámara dos Comúns esperaba ter unha forma de menoscabar o poder do rei, forzándoo a buscar a renovación da concesión cada ano.
Os aliados de Carlos na Cámara dos Lores, dirixida polo duque de Buckingham, rexeitaron aprobar o decreto. Aínda que non se puido obter ningunha autoridade parlamentaria para a recadación da tonelaxe e do peso, Carlos continuou tomando os dereitos aduaneiros de tódolos xeitos.
Ao ano seguinte, o duque de Buckingham conduciu unha expedición para axudar aos protestantes franceses (hugonotes) perseguidos polo seu rei na localidade de A Rochelle, pero fracasou estrepitosamente, aumentando a súa impopularidade. Por outra banda, Inglaterra comeza unha guerra contra Francia, mentres que aínda continuaba a súa guerra anterior contra España. As arcas do tesouro, mentres tanto, continuaban diminuíndo. Para reducir gastos militares, Carlos ordenou a varios ingleses recibir e alimentar, ás súas propias expensas, aos soldados. El tamén esixiu que os seus súbditos lle concedesen "préstamos", que non tiña ningunha intención de pagar despois. As ordenanzas de Carlos foron declaradas ilegais nas cortes en 1627; en resposta, o rei depuxo do seu cargo e encarcerou ao Lord Xefe de Xustiza, sir Ranulph Crewe, e designou a sir Nicolás Hyde no seu lugar. Este animou ao clero anglicano, que estaba na súa nómina de pagamento, a que nos seus sermóns apoiase os préstamos e aconsellase a obediencia a todos os decretos reais. Cando George Abbot, arcebispo de Canterbury, refusou sancionar oficialmente un sermón pro-real, foi privado dos seus poderes, aínda que non foi deposto formalmente do seu cargo. As funcións do arcebispo foron transferidas a unha comisión de bispos, encabezada por William Laud, o bispo de Bath e de Wells (logo bispo de Londres).
A Vacariza, As Pontes de García Rodríguez, As Pontes de García Rodríguez
A Vacariza é un lugar da parroquia das Pontes de García Rodríguez no concello coruñés das Pontes de García Rodríguez na comarca do Eume. Segundo datos do INE, no ano 2014 estaba despoboado.
O Alto, Pousada, A Pastoriza
O Alto é un lugar da parroquia de Pousada no concello lucense da Pastoriza na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 27 habitantes (15 homes e 12 mulleres).
Carlos I de Inglaterra
Política exterior: Guerra contra España e Francia
Todo aquel que rexeitase apoiar ao Tesouro cos préstamos era encarcerado sen dubidar polo rei, de acordo ás súas prerrogativas reais, ordenanzas totalmente en desacordo coas cortes de leis comúns e descualificadas pola maioría dos xuristas dese tempo, aínda que non estiveron explicitamente -pero si de feito- baixo o cargo de crime. O caso máis notorio foi o coñecido como o caso dos "Cinco cabaleiros" ou "caso do xoio", onde o novo Lord Xefe de Xustiza, sir Nicolás Hyde, sostivo que estaba permitido que o rei pedise a detención de individuos sen ningún tipo de acusación e sen ofrecerlles a posibilidade de fixar unha fianza.
O duque de Buckingham, namentres, planeou outro ataque contra A Rochelle, en Francia, pero un oficial naval, John Felton, asasinouno o 23 de agosto. Carlos e os seus cortesáns intentaron que Felton fose torturado na roda antes de ser executado, pero isto foi descartado unanimemente polos xuíces. No seu lugar, Felton foi colgado polo delito.
Once anos de tiranía: Absolutismo no trono inglés
miniatura|220 px|Carlos I a comezos do período absolutista do seu reinado, coñecido como os Once anos de Tiranía, obra de Daniël Mijtens. En xaneiro de 1629, Carlos abriu a segunda sesión do Parlamento que ordenara temporalmente clausurar en xuño de 1628. Esperaba que, tras o asasinato do duque de Buckingham, o Parlamento finalmente cooperase con el e lle concedese outros subsidios. No canto diso, os membros da Cámara dos Comúns comezaron a expresar a súa oposición ao imposto da tonelaxe e do peso sen consentimento parlamentario. Aínda que Carlos solicitou un adiamento parlamentario en marzo, os membros ignorárono e leron tres resolucións contrarias ao rei. A última destas resolucións declarou que calquera persoa que pagase a tonelaxe ou o peso non autorizado polo Parlamento "sería declarado un traidor das liberdades de Inglaterra, e inimigo das mesmas". Aínda que a resolución non foi aprobada formalmente, moitos membros declararon a súa aprobación. Máis tarde, cando os Comúns aprobaron outras medidas desagradables para o rei, Carlos ordenou a disolución do Parlamento. As controversias co Parlamento inglés recrudecíanse para o rei.
Carlos resolveu non ser forzado a confiar no Parlamento para a axuda monetaria adicional. Inmediatamente, asinou sendas paces con Francia e España. Os once anos seguintes, durante os cales Carlos gobernou sen un Parlamento, son coñecidos como os Once anos de Tiranía ou Lei persoal. Os historiadores que desexan ser imparciais refírense simplemente a este período como o seu goberno persoal. A tentativa de Carlos de gobernar sen o Parlamento non era ilegal baixo precedentes naquela época: constituíu un exercicio válido da prerrogativa real, aínda que debe ser observado que o que se consideraba legal en épocas anteriores pode tamén ser tiránico ante os ollos contemporáneos. Tal era o caso da tiranía de Carlos: con todo en épocas anteriores o seu goberno de feito sería considerado xusto e con todo dereito pola maioría dos ingleses a mediados do século XVII, e que foi considerado pola maioría dos seus súbditos como un exercicio de poder absoluto na súa calidade de soberano. De feito, os colonialistas americanos repetirían os mesmos cargos de tiranía (impostos sen a representación; privación do dereito de lei común; uso de torturas etc.) contra a coroa británica un século máis tarde na Revolución Americana.
Namentres, Carlos I aínda tivo que adquirir fondos para manter as súas arcas e solucionar o déficit monetario. Recorreu entón a un esquecido estatuto feudal decretado en 1278, requirindo a calquera persoa que gañase o 40% ou máis cada ano ao presente desde a coroación do rei, para formar parte do exército real como cabaleiro. Carlos multou (con iso obtivo os ansiados fondos) a todos os individuos que non puideron nin cumpriron co estatuto desde a súa coroación en 1626. Para maior impopularidade, reintroduciu o imposto feudal obsoleto coñecido como Imposto dos buques (en inglés shipmoney) aconsellado polo seu hábil político e ministro Thomas Wentworth, conde de Strafford. Nunha ordenanza publicada en 1634 pediu a recadación do imposto de buques en tempos de paz, a pesar de que os estatutos de Eduardo I e de Eduardo III prohibiran tal imposto excepto durante as guerras. Esta primeira ordenanza de 1634, con todo, non animou moita oposición en argumentos legais, como a que causou unha segunda ordenanza no ano 1635. O imposto de buque esixido na terceira ordenanza de Carlos I, publicada en 1636, foi duramente debatida pola antiga prohibición de recoller o imposto de buque durante tempo de paz. Moitos dos xuíces procuraron oporse ao pagamento, pero Carlos I, que tiña nas súas mans os seus arrendamentos, dependeu do seu "bo parecer" e declararon que o imposto estaba dentro da prerrogativa do rei. Este imposto fora aplicado durante as invasións danesas e por el obrigaba aos pobos costeiros a entregar barcos para defender o territorio. Carlos I decidiu aplicar novamente o antigo gravame, pero esta vez extensivo a todo o territorio. Un nobre chamado John Hampden, negouse a pagalo, pero foi sometido a proceso e condenado á confiscación dos seus bens (1637). O pobo seguiu atentamente o xuízo e a sentenza final espertou novos odios contra a Coroa, que violaba sen miramentos a Carta Magna e a Declaración de Dereitos.
Política relixiosa
miniatura|250 px|Alegoría satírica de Carlos I como mártir da causa cristiá, publicado en [[1649, ano da súa execución.]] A desconfianza ante a política relixiosa de Carlos viuse aumentada pola controversia que rodeaba ao eclesiástico Richard Montagu. Nun panfleto, Montagu discutiu en contra dos ensinos de Xoán Calvino, atraéndose inmediatamente o desprestixio entre os puritanos. Un membro puritano da Cámara dos Comúns, John Pym, atacou o panfleto de Montagu durante unha discusión no Parlamento, o que motivou que Montagu solicitase a axuda de Carlos I nun folleto titulado "Appello Caesarem" ("Apelo ao César", unha referencia á súplica contra a persecución xudía feita polo Apóstolo San Paulo). Carlos I ofreceu ao clérigo a súa protección, provocando que moitos puritanos se volvesen hostís cara a el.
Ao mesmo tempo, a reforma relixiosa foi conducida por William Laud, elevado ao rango de arcebispo de Canterbury en 1633. Laud procurou asegurar uniformidade relixiosa despedindo ao clero non conformista e clausurando organizacións puritanas, de tal modo que estaba violando a liberdade de conciencia do home libre e común. Para castigar aos que rexeitaron conformarse coas normas relixiosas establecidas pola igrexa de Inglaterra utilizou as máis temidas e arbitrarias cortes do reino, a Corte de Alta Comisión e a Corte da Cadeira de Estrela. A primeira podía obrigar a individuos a que provesen testemuño contra un mesmo, mentres que na segunda podía impoñer calquera castigo (incluíndo tortura), coa excepción única da morte.
Os primeiros anos da Tiranía dos Once Anos foron marcados pola paz (garantida polo que esencialmente era un estado policial) en Inglaterra. Moitos opuxéronse aos varios impostos de Carlos e a política relixiosa de Laud, pero permaneceron baixo o control do réxime. Cando, con todo, Carlos procurou impor as súas políticas relixiosas en Escocia, tivo que enfrontarse a numerosas dificultades. O rei pediu o uso dun libro novo de oracións baixo o modelo do inglés Libro do Crente Común, que, aínda que foi apoiado polos bispos escoceses, foi rexeitado por moitos escoceses presbiterianos, que viron o libro novo como un vehículo para introducir o Anglicanismo en Escocia. Cando a Asemblea Xeral da Igrexa de Escocia suprimiu o goberno episcopalista (é dicir, goberno da igrexa polos bispos) en 1638, substituíndoo polo goberno presbiteriano (é dicir, goberno dos anciáns e dos diáconos), Carlos tratou de desbaratar o que viu como rebelión contra a súa autoridade.
En 1639, cando explotou a Primeira Guerra dos Bispos, intentou recadar impostos dos seus súbditos, pero eles rexeitaron dar máis diñeiro. A guerra de Carlos terminou nunha tregua humillante en xuño do mesmo ano. Na Paz de Berwick, Carlos acordou conceder aos seus súbditos escoceses liberdades civís e eclesiásticas.
O "Parlamento curto" e o "Parlamento longo"
miniatura|220 px|Retrato ecuestre de Carlos I co señor de Saint Antoine, por Anton van Dyck, representación do poder absoluto a que aspiraba o rei inglés. As disputas con respecto á interpretación do tratado da paz entre Carlos e a igrexa de Escocia conduciron novamente a outro conflito. Para someter aos escoceses, Carlos necesitou máis diñeiro; polo tanto, tomou a perigosa medida de reunir ao Parlamento en abril de 1640. Aínda que Carlos ofreceu derrogar o imposto de buque, a Cámara dos Comúns mostrouse inamovible. Esixiu a discusión de varios abusos de poder durante o seu goberno persoal. Mentres que o Parlamento estaba tomando forza rapidamente, foi disolto en maio de 1640, menos dun mes despois de que fose convocado; así, este parlamento foi coñecido como o "Parlamento curto".
Namentres, Carlos intentou derrotar aos escoceses, pero fallou estrepitosamente. O humillante tratado de Ripon, asinado logo da Segunda Guerra dos Bispos en outubro de 1640, requiriu ao rei pagar os custos do exército escocés contra o que acababa de loitar. Carlos tomou a infrecuente medida de convocar o Magnum concilium, o antigo consello de todos os pares do reino, que eran considerados os conselleiros hereditarios do rei. O Magnum concilium non fora convocado en séculos, e non se convocou durante o reinado de Carlos. Neste consello dos pares, Carlos convocou ao Parlamento de novo, que, en contraste coa anterior vez, denominouse Parlamento longo.
O "Parlamento longo" reuniuse en novembro de 1640 baixo a dirección de John Pym, e mostrouse tan difícil de negociar como o "Parlamento curto". O Parlamento emprendeu medidas que ameazaron a posición política de Carlos. Os membros conservadores da Cámara dos Comúns defendían ao rei, a Igrexa e o goberno parlamentario contra innovacións determinadas innovacións na relixión e a tiranía dos cortesáns de Carlos. Con todo, as súas actitudes fixeron que Carlos vise a moitos deles como rebeldes perigosos que intentaban minar o goberno tradicional. Por exemplo, Carlos non puido oporse ás demandas para a execución do seu conselleiro Thomas Wentworth, I conde de Strafford, (12 de maio de 1641).
Para evitar que o rei o volvese disolver á súa enteira vontade, o Parlamento aprobou a Lei Trienal, á que lle foi concedido o asentimento real en febreiro de 1641. A Lei requiría que o Parlamento debese ser convocado polo menos unha vez cada tres anos, e que cando o rei non puidese publicar o lugar apropiado, os membros poderían reunirse por si mesmos. En maio, Carlos I consentiu unha Lei de maior envergadura, que era a condición de que o Parlamento non podería ser disolto sen o seu propio consentimento. Carlos foi forzado a unha concesión tras outra. Accedeu en autorizar as execucións de Thomas Wentworth e logo a de William Laud (10 de xaneiro de 1645). Ademais, foi forzado a declarar que o diñeiro de buque e outros impostos eran ilegais, e as odiadas Cortes da Cadeira de Estrela e da Alta Comisión foron suprimidas. Aínda que o rei fixo varias concesións importantes, Carlos mellorou a súa propia posición militar asegurando o favor dos escoceses. Finalmente conveu no establecemento oficial do presbiterianismo en Escocia; en contrapartida, podía alistar unha considerable axuda antiparlamentaria. miniatura|220 px|A raíña Henriqueta María fuxiu ao estranxeiro en [[1642 cando a oposición parlamentaria a Carlos I recruouse. Non volvería nunca máis a Inglaterra.]]
En novembro de 1641, a Cámara dos Comúns aprobou o Grand Remonstrance, que era nada menos que unha lista de denuncias contra todos os abusos de poder nos que Carlos incorrera desde o principio do seu reinado. A tensión viuse aumentada cando os irlandeses rebeláronse contra o dominio inglés protestante e os rumores da complicidade de Carlos chegaron ao Parlamento. Armouse un exército para esmagar a rebelión, pero moitos membros da Cámara dos Comúns temeron que Carlos puidese utilizalo máis adiante contra o mesmo Parlamento. A Conta da Milicia foi pensada para poder controlar desta forma o exército do rei, pero Carlos rexeitou dar o seu consentimento pois consideraba que era unha diminución dunha parte importante da súa prerrogativa real.
A Cámara dos Comúns entón ameazou con acusar á raíña católica, Henriqueta María de Francia, o que finalmente obrigou ao rei a tomar unha acción desesperada. A súa esposa persuadiuno para que arrestase a cinco membros da Cámara dos Comúns que eran os líderes da facción de anti-Estuardo baixo o cargo de alta traizón, pero, cando o rei xa tomara a súa decisión, ela incorreu no erro de informar a un amigo que á súa vez alertou ao Parlamento. Carlos entrou na Cámara dos Comúns cunha forza armada o 4 de xaneiro de 1642, pero atopou que os seus opositores xa se escaparan. Violando ao Parlamento cunha forza armada, Carlos creou unha brecha permanente entre ambos os poderes. Moitos no Parlamento pensaron que as accións de Carlos eran indignantes, pero outros tiñan sentimentos similares sobre as accións do mesmísimo Parlamento. Varios membros da Cámara dos Comúns fóronse para unirse ao partido realista, deixando aos opositores do rei cunha maioría. Xa non era seguro que Carlos permanecese en Londres, e decide marchar ao norte a levantar un exército contra o Parlamento; a raíña, namentres, parte ao estranxeiro a recadar diñeiro para poder pagar ao exército. Os reis non volverían verse nunca máis.
A Revolución inglesa
Carlos foi entón trasladado a Oatlands e logo a Hampton Court, onde viuse envolvido en novas negociacións a título persoal pero igualmente infrutuosas. Persuadíronlle de que sería mellor para el escapar —quizais ao estranxeiro, a Francia onde se atopaba a súa muller, ou quizais baixo a custodia de Robert Hammond, gobernador parlamentario da illa de Wight. Carlos decidiuse pola última opción, crendo que Hammond era un realista, e fuxiu o 11 de novembro. Hammond, con todo, traizoou ao rei, e confinouno no castelo de Carisbrooke.
Desde Carisbrooke, Carlos continuou intentando pactar cos diferentes partidos para evitar un fin tráxico, e eventualmente entrou en negociacións cos presbiterianos escoceses, aceptando o establecemento do presbiterianismo tanto en Inglaterra como en Escocia por un período de proba. Os realistas levántanse en armas en xullo de 1648, e os escoceses invadiron o país, comezando a chamada Segunda Guerra Civil. Derrotaron aos exércitos escoceses, con todo, uns meses máis tarde, e a derrota final para Carlos chega na batalla de Preston (17-19 de agosto de 1648).
Caída e execución de Carlos I
Carlos foi trasladado ao castelo de Hurst a finais de 1648, e despois ao castelo de Windsor. En xaneiro de 1649, a Cámara dos Comúns -sen o consentimento do soberano ou da Cámara dos lords- convocou un acto parlamentario que creaba unha corte para o xuízo de Carlos. A idea era unha novidade absoluta; varios monarcas foran depostos, pero nunca foran levados a xuízo. O Alto Tribunal de Xustiza establecido para o proceso consistiu en 135 comisionados (todos eles firmes parlamentarios); a acusación quedou ao cargo do Fiscal Xeral John Cook. miniatura|250 px|Gravado alemán de 1649 que reflicte a decapitación de Carlos I de Inglaterra
Carlos foi decapitado o 30 de xaneiro de 1649. Era práctica común que o verdugo levantase a cabeza do axustizado e a mostrase ao xentío coas palabras: "¡Miren a cabeza dun traidor!"; aínda que a cabeza de Carlos foi exhibida, non se usaron estas palabras. Nun xesto sen precedentes, un dos líderes revolucionarios, Oliver Cromwell, permitiu que a cabeza do rei fose cosida ao seu corpo para que desta forma a súa familia puidese renderlle os seus respectos. Enterraron a Carlos en privado a noite do 7 de febreiro de 1649, na cámara acoirazada de Henrique VIII na capela de St. George do castelo de Windsor. O fillo do rei, o futuro Carlos II, planeou máis adiante un mausoleo real, pero este nunca chegou a realizarse.
A morte de Carlos I implicou a venda de case todas as súas coleccións de arte para pagar aos acredores, o que deu lugar a unha das maiores febres do mercado da arte en Europa. Moitas das súas pinturas máis prezadas recalarían no Museo do Prado, aínda que outras foron recuperadas polos seus sucesores.
Análise do seu reinado
miniatura|250 px|Retrato triplo de Carlos I de Inglaterra por Anton van Dyck (1635), un rei con diferentes arestas. O reinado de Carlos I foi tumultuoso debido á loita de poderes que sostivo co Parlamento. Carlos era un defensor acérrimo do dereito divino dos reis a gobernar. De boa presenza, impresionaba como un verdadeiro cabaleiro. Falaba con propiedade, gustaba da música e da pintura. Con todo, era pedante, desconfiado e moi mentireiro. Moitos en Inglaterra, polo tanto, temeron que procurase obter o poder absoluto. Houbo unha ampla oposición a moitas das súas accións, especialmente a creación de impostos sen o consentimento do Parlamento. Esta foi unha das moitas manifestacións do descontento popular contra unha monarquía absoluta que pretendeu levar Carlos I.
Na súa política relixiosa, Carlos creu nunha versión sacramental da Igrexa de Inglaterra, chamada Alto Anglicanismo, cunha teoloxía baseada no Arminianismo, unha crenza compartida polo seu conselleiro político principal, o arcebispo de Canterbury, William Laud. Laud foi designado arcebispo por Carlos en 1633 e comezou unha serie de reformas na Igrexa para facela máis cerimonial, comezando coa substitución das táboas de madeira da comuñón polos altares de pedra. Isto era abertamente hostil ás tendencias reformistas de moitos dos seus súbditos ingleses e escoceses. A súa política era contraria á teoloxía calvinista, e insistiu en que a liturxia da Igrexa de Inglaterra fose celebrada con todas as cerimonias e vestiduras nomeadas polo chamado Libro do Rezo Común. Moitos dos seus súbditos pensaron que con estes cambios o anglicanismo achegábase demasiado ao catolicismo. Con todo, Carlos I é a única persoa que foi canonizada pola Igrexa de Inglaterra, desde a Restauración inglesa.
Os últimos anos do reinado de Carlos I estiveron marcados pola Guerra Civil Inglesa; viuse enfrontado ás forzas do Parlamento (que se opuxo con tenacidade ás súas tentativas de aumentar o seu poder) e aos puritanos (quen eran contrarios á súa política relixiosa). A guerra terminou coa derrota de Carlos, que foi axuizado, condenado e executado posteriormente baixo o cargo de alta traizón. A monarquía foi abolida e restableceuse a República. Co tempo, este réxime deveu cada vez máis dependente do exército e converteuse nunha ditadura militar, dirixida por Oliver Cromwell. Varios factores tanto políticos como socioeconómicos conduciron ao seu colapso final. O fillo de Carlos, Carlos II, restaurou a monarquía en 1660.
José Fernández Cortés
José Fernández Cortés, coñecido como O Callobrés, nado en Callobre (Miño) en 1904, foi un sindicalista galego.
Traxectoria
Emigrou a Estados Unidos de América e retornou nos anos vinte, instalñándose en Betanzos. En 1925 era presidente do Sindicato de Profesiones Varias de Betanzos vinculado á CNT. Na II República foi secretario do Sindicato de Profesiones Varias (1931) e da Comarcal da CNT. En 1934 retirouse da actividade societaria para montar unha taberna. Participou na fundación do grupo anarquista Liberación e no Centro Cultural Obrero. Colaborou en Solidaridad Obrera.
Regalicia
thumb|Glycyrrhiza glabra
A regalicia (Glycyrrhiza glabra) é unha planta da orde das fabáceas nativa da Europa mediterránea e de Asia Menor. Atópase cultivada en moitos lugares, téndose naturalizado en moitos deles en sitios húmidos, coma leitos de ríos, cavorcos, valgadas etc.
A raíz desta planta é un dos condimentos máis antigos. Ten un sabor anisado e agridoce. Úsase moito en confeitaría, sobremesas, tortas e en bebidas, como a cervexa irlandesa (Irish Guinness), tamén se fan caramelos, comprimidos e tiras de oblea de venda en farmacias e postos de lambetadas polo seu característico e agradábel sabor e polas súas propiedades para eliminar o mal alento. É un ingrediente do tabaco recendente de pipa que se caracteriza polo seu doce cheiro.
-353
Outros
Historia ano a ano
Ana Crespo
Ana María Crespo de las Casas, nada o 30 de marzo de 1948 en Santa Cruz de Tenerife, é unha bióloga española. Doutorouse en Ciencias Biolóxicas pola Universidade Complutense de Madrid. Na actualidade é a presidenta da Sección de Ciencias Naturais da Real Academia de Ciencias Exactas, Físicas e Naturais de España.
Comezos
Tras licenciarse en Bioloxía na Universidade Complutense de Madrid en 1970, realizou o doutoramento na mesma universidade e rematouno en 1973. A súa tese, Contribución al conocimiento de la flora y vegetación de los líquenes epífitos de la Sierra de Guadarrama, valeulle a cualificación «Sobresaliente cum Laude».
Actividade científica
Desde 1983 é catedrática de Botánica na Facultade de Farmacia da UCM. Dedicouse principalmente á investigación evolutiva, sistemática e ecolóxica (Biodetección) de liques (ascomicetes liquenizados, micoloxía). Traballou sobre a relación entre caracteres fenotípicos e xenómicos poñendo de manifesto a alta homoplasia morfolóxica dos fungos e revelando a existencia habitual de gran cantidade de especies crípticas en liques; contribuíu tamén á configuración da actual sistemática evolutiva dos fungos especialmente coa súa achega á definición do moderno concepto de xénero. Traballou tamén en identificación molecular de especies (animais, vexetais e fungos) e colabora no deseño do DNA-Barcoding.
Foi Presidenta da Comisión Española do Programa Antártico de 1988 a 1994.
Foi Directora Xeral do gabinete do Secretario de Estado de Universidades e Investigación entre 1987 e 1991 e entre 1991 e 1993 foi Directora Xeral de Universidades. Ana Crespo foi Coordinadora Xeral da Comisión Nacional Avaliadora da Actividade Investigadora (CNEAI) entre 2005 e 2008. Desde 2006 é Académica Correspondente nacional da Real Academia de Ciencias Exactas, Físicas e Naturais. O 27 de outubro de 2010 foi elixida como Académica Numeraria da Real Academia de Ciencias Exactas, Físicas e Naturais.
Río Gilgit
O Gilgit é un río de Caxemira que nace no lago Shandur e desemboca no Indo despois de pasar a cidade de Gilgit, no norte da Caxemira controlada por Paquistán.
Chorima
miniatura|200px|Chorima A chorima ou chorida é a flor do toxo. É unha flor moi olorosa de cáliz amarelo e pétalos de 13–20 mm de cor amarela clara. O froito é negro, dun tamaño arredor dos 15 mm, moi veludo e tóxico.
Existen numerosas variantes dialectais: charuma, cherumia, chirumia, chorida, chorimas, chourima, churida, churuma e chusmigo. Na fala mindoniense dise xorima.
Nunha canción do grupo galego Saraibas, a cal leva o mesmo nome co da flor, fáiselle unha oda resumindo claramente as súas características. Di así:
Pobo ticuna
Os ticuna, (tamén chamados magüta, tucuna, tikuna ou tukuna) son un pobo indíxena que habita no Brasil, en Colombia e no Perú. Son a tribo máis numerosa do Amazonas brasileiro.
Douglas Sirk
Hans Detlef Sierck, nado en Hamburgo o 26 de abril de 1897 e finado en Lugano (Tesino) o 14 de xaneiro de 1987 foi un director de cinema alemán, coñecido como Douglas Sirk e famoso polos melodramas que dirixiu en Hollywood na década de 1950.
Traxectoria
Tras triunfar no teatro alemán na década de 1920, uniuse á UFA en 1934, comezando unha exitosa carreira en curtametraxes e comedias musicais. Abandonou Alemaña en 1937 polas súas ideas políticas e porque a súa segunda esposa, a actriz Hilde Jary, era xudía. Tras traballar en varios países europeos chegou aos Estados Unidos, conseguindo en 1942 un contrato con Columbia Pictures, xa co nome artístico de Douglas Sirk.
Cando acabou a segunda guerra mundial volveu brevemente ao seu país, pero de novo nos Estados Unidos estableceu unha gran reputación cos coloridos melodramas que dirixiu para Universal Studios entre 1952 e 1959. A pesar do éxito obtido con Imitation of Life (axudado polo escándalo provocado co asasinato do noivo de Lana Turner) deixou o país e a dirección.
Finou en Lugano (Suíza) trinta anos máis tarde, cando xa era unha referencia recoñecida para autores contemporáneos como Pedro Almodóvar, John Waters ou Todd Haynes.
Palamedes (lenda artúrica)
Palamedes, tamén coñecido como Palamede ou Palomides, é un cabaleiro da Táboa Redonda e un personaxe recorrente nas lendas da Materia de Bretaña.
É descrito como un pagán sarraceno que se converte ó cristianismo de xeito tardío na súa vida. O seu amor non correspondido por Isolda lévao a estar en frecuente conflito con Tristán. O seu pai é o rei Esclabor, e os seus irmáns Safir e Segwarides tamén son cabaleiros da Táboa Redonda.
José Pardo Rodríguez
José Pardo Rodríguez, coñecido como Rego, nado en Sarria en 1921, foi un guerrilleiro antifranquista galego.
Traxectoria
Fillo de Manuel Pardo e Jesusa Rodríguez. Enlace da guerrilla que tivo que fuxir ao ser descuberto. Integrouse na III Agrupación luguesa do Exército Guerrilleiro ben entrada a década dos corenta con Gregorio Cenitagoya González, Julián Mateo Vázquez, Maximino Rodríguez Pérez e Julio Fernández Rodríguez. Procesado na causa 522/47, foi reclamado polo Xulgado Militar Eventual número 1 de Lugo con Adolfo Gregorio Cenitagoya González, Manuel Rodríguez, Xosé Castro Veiga, Francisco López Quinte, Abelardo Gutiérrez Alba, Elías López Armesto e Xosé Arias Fernández en febreiro de 1948.
Rhodococcus
Rhodococcus é un xénero de bacterias grampositivas aeróbicas, non esporulantes, non móbiles moi relacionadas coas micobacterias e as corinebacterias. Aínda que unhas poucas especies deste xénero son patóxenas, a maioría son benignas e prosperan nunha ampla gama de ambientes, como o solo, auga, e células eucarióticas. O xenoma de representantes do xénero foi secuenciado en 2006 e ten 9,7 megapares de bases e un contido GC de 67%.
As cepas de Rhodococcus teñen importantes aplicacións debido á súa capacidade de catabolizar unha ampla variedade de compostos e producir esteroides bioactivos, acrilamida, e ácido acrílico, e a súa implicación na biodesulfuración de combustibles fósiles. Esta diversidade xenética e catabólica non só reside no cromosoma bacteriano grande, senón tamén en tres grandes plásmidos liñais. Rhodococcus é tamén un sistema experimentalmente vantaxoso polas súas taxas de crecemento relativamente rápidas e o seu ciclo de desenvolvemento simple. Porén, Rhodococcus aínda non está ben caracterizado.
Outra importante aplicación de Rhodococcus débese á súa bioconversión, utilizando sistemas biolóxicos para converter unha materia inicial barata en compostos de maior valor. Pode catabolizar polucionantes ambientais nocivos, como o tolueno, naftaleno, herbicidas, e PCBs. Os Rhodococcus metabolizan tipicamente os compostos aromáticos oxixenando primeiro o anel aromático para formar un diol (dous grupos alcohol). Despois, clívase o anel por mecanismos intra/extradiol, e o anel queda aberto e exposto a outras modificacións metabólicas. A química destas reaccións é moi estereoespecífica, polo que os dioles se crean cunha quiralidade predicible. Un exemplo do uso de Rhodococcus para producir unha molécula quiral determinada é a produción de indeno, un precursor da droga indinavir usada para tratar a SIDA, que é un inhibidor da protease, e contén dous dos cinco centros quirais necesarios para este complexo.
Biodegradación de contaminantes orgánicos
A gran cantidade de datos xenómicos de bacterias que se están a obter nos últimos tempos permite facer estudos detallados das bases moleculares da biodegradación microbiana de contaminantes orgánicos. Os estudos xenómicos de Rhodococcus jostii RHA1, cun dos xenomas bacterianos máis grandes completamente secuenciados, permitiron aprender moitas cousas sobre a degradación dos persistentes compostos aromáticos. Estes estudos axudaron a aumentar o coñecemento do catabolismo bacteriano, adaptación fisiolóxica non catabólica a compostos orgánicos, e a evolución dos xenomas bacterianos grandes. Un grande número de vías "aromáticas periféricas" levan diversos compostos naturais ou xenobióticos ata un número máis restrinxido de vías metabólicas "aromáticas centrais". Algunhas vías son máis comúns do que inicialmente se pensaba. As vías Box e Paa ilustran a frecuencia de estratexias de clivaxe de aneis non oxixenolíticas nos procesos de degradación aromática aerobia. Os estudos de xenómica funcional foron útiles para establecer que mesmo os organismos que conteñen un grande número de encimas homólogos presentan aparentemente poucos exemplos de verdadeira redundancia. Por exemplo, a multiplicidade de dioxixenases que clivan aneis en certos illados de rhodococcais pode atribuírse ao críptico catabolismo aromático de distintos terpenoides e esteroides. O amplo repertorio de xenes de especies degradadoras de contaminantes como Rhodococcus jostii RHA1 evolucionou principalmente a partir de procesos máis antigos. Rhodococcus sp. cepa Q1 (ATCC número 49987), illado do solo e limos de fábricas de papel, pode degradar quinolina, varios derivados de piridinas, catecol, benzoato, e ácido protocatechuico.
Rhodococcus patóxenos
O xénero Rhodococcus ten dúas especies patóxenas: R. fascians e R. equi. O primeiro é un patóxeno de plantas que causa a formación dunha especie de bugallas nas follas en anxiospermas e ximnospermas. R. equi é o axente causante dunha pumonía en poldros e infecta principalmente a poldros de tres meses ou menos. Porén, ten un amplo rango de hóspedes, e esporadicamente infecta a porcos, vacas e persoas inmunocomprometidas, como os pacientes de SIDA e os que están sometidos a unha terapia inmunosupresora. A patoxenidade de ambas as especies débese a un plásmido de virulencia conxugativo. No caso de R. fascians, é un plásmido liñal, mentres que R. equi contén un plásmido circular. Ambos os patóxenos son economicamente significativos. R. fascians é un patóxeno importante das plantas de tabaco. R. equi é un dos patóxenos máis importantes dos poldros e é endémico en moitas facendas de cría de cabalos de todo o mundo.
Jon Iñaki Aspiazu
Jon Iñaki Aspiazu San Emeterio, nado en Bilbao o 5 de novembro de 1962, é un exfutbolista español. Xogaba de centrocampista.
Traxectoria
Na tempada 1983–84 formou parte do Athletic Club que conseguiu a Liga e a Copa do Rei, pero non participou en ningún partido, xogando co Bilbao Athletic en Segunda División.
Na tempada 1984–85 fichou polo Hércules CF en Primeira División. No club alacantino tan só 6 encontros e foi traspasado, na tempada 1985–86 ao Sestao Sport, de Segunda División, onde estivo dúas campañas nas que foi titular.
Na tempada 1987–88 foi contratado polo Deportivo da Coruña, debutando na primeira xornada contra o FC Barcelona B en Riazor, con vitoria branquiazul (1–0). No club coruñés permaneceu cinco tempadas, sendo en todas titular de xeito regular agás a última, co equipo xa en Primeira División, véndose relegado á suplencia pola chegada de xogadores como Ilian Kiriakov ou Dragan Kanatlarovski.
Na tempada 1992–93 firmou novamente polo Sestao Sport, de Segunda División.
Juliette Binoche
Juliette Binoche, nada o 9 de marzo de 1964 en París, é unha actriz, artista e bailarina francesa. Ó longo da súa carreira como actriz, actuou en máis de 40 filmes, recibindo numerosos premios internacionais. Procendente dunha familia de artistas, comezou a recibir clases de interpretación durante a adolescencia. Despois de participar en numerosas producións de teatro, saltou ó cine da man de Jean-Luc Godard (Je vous salue, Marie, 1985), Jacques Doillon (La Vie de Famille, 1985) e André Téchiné, que fixo dela unha estrela en Francia polo seu papel protagonista en Rendez-vous. A súa sensual interpretación no seu debut no cine anglófono, The Unbearable Lightness of Being (1988), dirixido por Philip Kaufman, lanzou a súa carreira internacionalmente.
Chamou a ateción de Steven Spielberg, que lle ofreceu varios papeis, como en Parque Xurásico, que ela rexeitou por unirse ó elenco de actores de Trois couleurs: Bleu (1993), dirixido por Krzysztof Kieślowski. Por esta interpretación, gañou o premio á mellor actriz no Festival Internacional de Cine de Venecia e un Premio César. Tres anos despois, Binoche conseguiu un novo éxito no filme de Anthony Minghella O paciente inglés (1996), polo cal gañou un Oscar e un BAFTA á mellor actriz secundaria, así como o premio á mellor actriz no Festival Internacional de Cinema de Berlín. Pola súa actuación na comedia romántica de Lasse Hallström Chocolat (2000) Binoche foi nomeada ó Oscar á mellor actriz.
Trambesòs
300px|miniatura|O Trambesòs O Trambesòs é a denominación que recibe a rede de tranvía xestionada por Trammet que une Sant Adrià de Besòs coa cidade de Barcelona. Foi inaugurado o 8 de maio de 2004.
A ruta comeza ao lado do Parc de la Ciutadella de Barcelona e vai en sentido Besòs chegando ata a estación de tren de Sant Adrià de Besòs, aínda que nun primeiro momento só funcionaba entre Glòries e Estació de Sant Adrià.
Percorrido
As liñas do Trambesòs teñen algúns tramos en común. A ruta T4 inicia o seu percorrido en Ciutadella|Vila Olímpica e acaba na Estació de Sant Adrià. A T5 empeza en Glòries onde enlaza coa T4 e finaliza o seu percorrido en Gorg. A T6 comparte parte do seu percorrido tanto coa T4 como coa T5 xa que enlaza Gorg (T5) con Estació de Sant Adrià (T4) mediante unha bifurcación para pasar por la Mina.
miniatura|centro|550px|Mapa do Trambesòs.
-283
Outros
Historia ano a ano
A Casanova, Pousada, A Pastoriza
A Casanova é un lugar da parroquia de Pousada no concello lucense da Pastoriza na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 4 habitantes (3 homes e 1 muller).
Aldwych
miniatura|dereita|250px|Vista da rúa en maio de [[2011.]] Aldwych (pronunciado no inglés /ˈɔːldwɪtʃ/) é o nome que recibe tanto unha rúa de sentido único como a súa zona circundante, na cidade de Westminster en Londres. Esta pequena rúa está situada 1 km ao nordeste de Charing Cross e forma parte da estrada A4 que vai dende Londres a Avonmouth, Bristol.
A área de Aldwych pertence ao Distrito de Mellora Empresarial de Northbank, coñecido por albergar diversos lugares de interese e por darlle nome a unha estación de metro, fóra de servizo, nas inmediacións. Esta, ademais, empregouse en multitude de filmes e programas de televisión como lugar de rodaxe.
Características
Aldwych, que ten forma de media lúa, conecta directamente con The Strand. Ao mesmo tempo, entre as travesías adxacentes a ela atópanse Drury Lane, Kingsway, India Place e Melbourne Place. Canto aos seus edificios, os máis destacados son:
Historia
No século VII fundouse unha vila anglosaxoa e centro de comercio chamada Ludenwic (cidade comercial de Londres), a case 2 km ao oeste de Londinium, o que hoxe en día é Aldwych. O máis probable é que os buques mercantes e barcos pesqueiros empregasen a foz do río Fleet como ancoradoiro. A finais do século IX, Alfredo o Grande reconstrúe a Muralla de Londres, e o que era o antigo asentamento romano coñecido como Londinium pasou a chamarse Lundenburh, marcando o comezo da historia da actual capital inglesa. Lundenwic ficou practicamente abandonada tras o desprazamento da poboación cara ao interior da muralla, e comezou a coñecerse como Ealdwic, co significado de “antiga aldea” ou “antigo mercado”. O seu nome definitivo quedou documentado como Aldwych en 1211.
Lundewic redescubriuse  nos  anos  80  como  resultado  de  amplas escavacións, determinando  que  os  xacementos  atopados  terían  carácter urbano. Os arqueólogos Alan Vince e Martin Biddle chegaron, por separado, á mesma conclusión, o que axudaría a confirmar ditos resultados. Posteriormente, exploracións na área Covent Garden destaparon outro asentamento anglosaxón que abrangue preto de 600.000 m² cubrindo a distancia entre a actual National Gallery (oeste), ata Aldwych (leste).
A actual rúa creouse durante unha remodelación a comezos do século XX, na cal tivo lugar a demolición da antiga Wych Street, a construción da Australia House (1913-1918) e a Bush House (1925). Por último, erixiuse unha estatua de William Ewart Gladstone, primeiro ministro británico do século XIX, preto da igrexa de St. Clement Danes, no extremo leste de Aldwych.
Margarida I de Dinamarca
Margarida Valdemarsdotter, nada en Søborg (actual Dinamarca) en 1353 e finada en Flensburgo (Holstein) en 1412, foi raíña de Dinamarca e Noruega (entre 1387 e 1412), e de Suecia (de 1389 a 1412). Fundadora do pacto de unión coñecido como a Unión de Kalmar, foi o primeiro monarca que gobernou os tres reinos nórdicos (incluíndo Groenlandia, Islandia, as Illas Feroe e as Orcadas, entón pertencentes a Noruega, e Finlandia, que formaba parte de Suecia). É unha das figuras máis destacadas de toda a historia dos países nórdicos.
En 1363 casou co rei Haakon VI Magnusson de Noruega e Suecia, dando a luz a Olav (1370-1387), rei de Dinamarca de 1376 a 1387 e rei de Noruega de 1380 a 1387.
Rexenta de Dinamarca e Noruega
Margarida era a filla máis nova dos reis de Dinamarca, Valdemar IV e Helvig. En xaneiro de 1359 comprometeuse en matrimonio co rei de Noruega Haakon VI Magnusson, quen tamén gobernaba como correi de Suecia, xunto ao seu pai Magnus II Eriksson. En 1363, á idade de 10 anos, casou no castelo de Copenhaguen e converteuse en raíña consorte de Noruega. Margarida permaneceu en Dinamarca ata 1366, ano no que partiu a Noruega, onde contaría coas ensinanzas de Marta Ulfdotter, a filla de santa Bríxida. Pronto demostrou as súas virtudes como conselleira do seu esposo, moito maior que ela, aínda nos asuntos do Estado. A principios de decembro de 1370, Margarida deu a luz ao seu primeiro e único fillo, Olav, que foi electo en 1376 como rei de Dinamarca, en substitución de Valdemar IV (o rei Valdemar morrera en outubro de 1375). Entón Margarida ocupouse principalmente de gañar o favor dos nobres daneses cara o seu fillo, do cal ela mesma educou como tutora e polo tanto rexenta do reino.
En maio de 1380 faleceu o rei Haakon, e Olav herdou, sen opositores, o trono de Noruega. Margarida tivo que gobernar entón dous reinos, en calidade de rexenta, dada a minoría de idade do seu fillo.
Margarida conseguiu dar un golpe á Liga Hanseática, cando recuperou en 1385 varios castelos de Escania (en mans dos alemáns dende 1370). En 1386 gañouse a fidelidade do conde Xerardo VI de Holstein. Os condes de Holstein dominaran o ducado de Schleswig dende había varios anos, e a rexión sempre fora motivo de discordia entre Holstein e Dinamarca. Mediante a negociación con Margarida, esta puido ser recoñecida como señora do ducado de Schleswig.
O 3 de agosto de 1387 morrreu repentinamente o adolescente rei Olav.
"Ama e Señora de Noruega e Dinamarca"
Á morte do seu fillo, Margarida, que gobernara con prudencia e forza, enfrontouse á familia gobernante de Mecklemburgo, que tiña pretendentes aos tronos danés (Henrique III de Mecklemburgo) e noruegués (Alberte III de Mecklemburgo, rei de Suecia). Margarida venceu sobre as pretensións alemás e en 1387 foi electa "ama, señora e tutora de Dinamarca con plenos poderes", e en febreiro de 1388 sucedeu o mesmo en Noruega. Así, Margarida converteuse en raíña con poder absoluto, ata que ela e o pobo escolleran un novo rei.
Asegurada a fronteira danesa no sur grazas á paz con Holstein, Margarida botou a andar as súas pretensións sobre Suecia, aproveitando o descontento de campesiños e varios nobres suecos cara ao rei Alberte.
Raíña rexenta de Suecia
Alberte partiu a Mecklemburgo, onde reuniría un exército alemán que se enfrontaría a Margarida. Porén, a vitoria inclinouse desta última. O 24 de febreiro de 1389 o exército de Margarida venceu ao de Alberte na batalla de Åsle, cerca de Enköping, que culminou co encarceramento do propio Alberte e o seu fillo. Así, Margarida converteuse en gobernante de Suecia.
A Unión de Kalmar
miniatura|esquerda|200px|Selo de Margarida I, que mostra tres coroas. Ano de 1390 Margarida adoptou ao seu sobriño neto, Erik de Pomerania, un nobre alemán neto da súa irmán Ingeborg. Erik descendía das tres dinastías que gobernaran os tres reinos antes de Margarida. A raíña levou a Erik a Dinamarca en 1389 e apoiouno para que fose electo rei dese país. Erik foi electo rei de Noruega en 1389, e de Dinamarca e Suecia en 1396. Para manter a unión entre os tres reinos, Margarida convocou aos tres distintos consellos na cidade sueca de Kalmar, onde se levou a cabo a coroación de Erik, o 17 de xuño de 1397. O 20 de xullo do mesmo ano redactouse en Kalmar unha acta de unión, coñecida como a Unión de Kalmar. A acta de unión establecía nas súas cláusulas que os tres países manterían as súas leis e costumes propias, e que cada Estado sería administrado polos seus propios representantes. Margarida non estaba completamente convencida, pois ela quería a unión total de Escandinavia, porén, mostrouse tolerante.
Aos dezaoito anos, Erik foi declarado en idade de reinar, pero Margarida continuou sendo a gobernante verdadeira ata a súa morte, ao tiempo que lle outorgou ao xove rei algúns asuntos do goberno.
Pretensións sobre Gotland e Schleswig
A illa sueca de Gotland foi ocupada polos vitalianos dende 1394, para que a illa fora o seu cuartel xeral. Posteriormente, pasou a mans da Orde Teutónica. En 1408, Margarida conseguiu acordar coa Orde a compra da illa, que pasou entón a dominio de Dinamarca.
En 1404, morreu o conde Xerardo IV de Holstein e Margarida aproveitou para botar a andar os seus plans de anexión do ducado de Schleswig á coroa de Dinamarca. As ambicións de Margarida desataron unha guerra contra o condado de Holstein. Margarida embarcou cara a cidade de Flensburgo, onde terían lugar as negociacións de paz. No porto desa cidade sorprendeuna a morte o 28 de outubro de 1412. Crese que faleceu a causa da peste.
miniatura|esquerda|250px|Tumba de Margarida I na Catedral de Roskilde
O seu corpo foi soterrado primeiramente na localidade danesa de Sorø. En 1413 os seus restos foron trasladados á catedral de Roskilde, cerca de Copenhaguen, onde se lle rindiu un suntuoso funeral. En 1423 levantouse na súa tumba un grandioso monumento de alabastro, de estilo gótico, ricamente adornado e coroado cunha estatua da raíña.