cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vantaxes cognitivas do bilingüismo
Efectos destacados nos nenos
Oller e outros (1997) atoparon que non hai diferenzas cognitivas entre nenos medrados en contornas monolingües ou bilingües. No estudo, os balbuceos canónicos e a mellora vocal (o comportamento é ligado ó desenvolvemento da fala) teñen ocorrido a idade semellante nos dous grupos. Isto suxire que contornas monolingües ou bilingües teñen un efecto pequeno no desenvolvemento da fala durante o primeiro ano de vida
A controversia en relación ó impacto do multilingüismo en nenos é continuo, con moitos investigadores criticando a noción de "semi-lingüismo". As baixas competencias dalgúns nenos poden ser atribuídas en moitos casos non á adquisición simultánea de varias linguas, senón ó impacto doutros factores, especialmente sociais e económicos.
Control de inhibicións
Un estudo feito por Ellen Bialystok e Michelle Martin amosou que os nenos bilingües teñen un mellor control das inhibicións, significando que son bos ignorando información perceptuativa irrelevante.
Alcólicos Anónimos
Alcólicos Anónimos ou Alcohólicos Anónimos, ás veces represetando polas siglas AA, é unha asociación internacional de persoas que teñen como obxectivo superar o alcolismo. Para tal efecto estabelecen unha serie de metas que o enfermo debe seguir para superar a adición, coñecidas como os 12 chanzos. O seu funcionamento baséase nas terapias de grupo e mais na utilización da chamada psicoterapia ocupacional.
Vantaxes cognitivas do bilingüismo
Control de inhibicións
A teoría é que os bilingües deben ordenar constantemente información perceptiva extra; para cada obxecto e acción, un bilingüe ten unha palabra en cada lingua que pode usar de xeito potencial. Porén, necesita escoller unha verba na lingua apropiada, baseándose no contexto que ten e nas regras e normas sociais aplicables a dito contexto.
Alcólicos Anónimos
Os norteamericanos Bill Wilson e Bob Smith foron os fundadores de Alcólicos Anónimos en 1935 en Akron, Ohio, actualmente a asociación está presente en 150 países e conta con 2 000 000 de membros.
Véxase tamén
miniatura|Local de Alcólicos Anónimos en Santiago
Vantaxes cognitivas do bilingüismo
Control de inhibicións
A evidencia suxire que en orde a seleccionar o idioma desexado, os bilingües deben inhibir a lingua irrelevante. A través da práctica constante inhibindo unha lingua ou a outra, os bilingües vóltanse expertos nunha atención selectiva, atendendo información apropiada e filtrando a irrelevante.
Esta habilidade pode aplicarse asemade noutras áreas educativas. Por exemplo, no solucionado de problemas matemáticos, moitas veces a primeira parte do problema é comprender que é preguntado e representar que información axuda na resposta á cuestión e que outra información pode atoparse.
Organización cortical
A neurocientífica Katrin Amunts estudou o cerebro do políglota Emil Krebs, que controlou 68 linguas, e determinou que a área do cerebro de Krebs responsable da lingua — Área de Broca — estaba organizada de xeito diferente da xente monolingüe.
Vilachá, Santa Mariña do Monte, San Sadurniño
Vilachá é un lugar da parroquia de Santa Mariña do Monte no concello coruñés de San Sadurniño, na comarca de Ferrol. Segundo o IGE, en 2011 tiña 12 habitantes (8 homes e 4 mulleres).
Analizador de espectro
miniatura|Analizador de espectro [[Rohde & Schwarz FSL]] miniatura|Pantalla dun analizador de espectro (Mobile Telecommunications) Un analizador de espectro é un equipo de medición electrónica que permite visualizar nunha pantalla as compoñentes espectrais dun espectro de frecuencia de sinais presentes nunha entrada, podendo ser estes calquera tipo de ondas, eléctricas, acústicas ou ópticas.
No eixe de ordenadas adoita presentarse nunha escala logarítmica o nivel en dBm do contido espectral do sinal. No eixo de abscisas represéntase a frecuencia, nunha escala en función da separación temporal e o número de mostras capturadas. Denomínase frecuencia central do analizador a que corresponde coa frecuencia no punto medio da pantalla.
Con el mídese o espectro da potencia eléctrica.
Actualmente está sendo substituído polo analizador vectorial de sinais.
Arabesco
miniatura|300 px|Arabescos na Alhambra Un arabesco é un motivo artístico propio da arte islámica que consiste na repetición de formas xeométricas que recordan motivos vexetais e máis raramente de animais, utilizada profusamente para decorar mesquitas e edificios rexiliosos, ás veces inclúen citas do Corán entre os debuxos, o seu nome débese a que recorda a caligrafía árabe.
Sopuerta
miniatura|Localización do concello en Biscaia miniatura|Sopuerta Sopuerta é un concello vasco da provincia de Biscaia. A súa poboación é de 2.588 habitantes (2011).
Jakub Błaszczykowski
Jakub Błaszczykowski, nado o 14 de decembro de 1985 en Truskolasy, é un futbolista polaco. Xoga de centrocampista e o seu club actual é o VfL Wolfsburg. É o capitán da Selección de fútbol de Polonia.
Club
Comezou a súa carreira por varios equipos polacos, antes de fichar polo Wisła Kraków. Conseguiu rapidamente chegar ao primeiro equipo, e xogou o seu primeiro partido na Ekstraklasa o 20 de marzo de 2005 contra o Polonia Warsaw.
En febreiro de 2007, Błaszczykowski asinou un contrato de catro anos co Borussia Dortmund. Anotou o seu primeiro gol na Bundesliga o 25 de abril de 2008 contra o Eintracht Frankfurt, nun partido que remataría con empate a un gol. Gañou dúas ligas consecutivas co Borussia Dortmund, nas tempadas 2010-11 e 2011-12. Gañou ademais a Copa de Alemaña na tempada 2011-12, tras gañarlle 5-2 ao Bayern de Múnic.
Selección
Błaszczykowski debutou coa selección de Polonia nun amigable contra Arabia Saudita o 28 de marzo de 2006. Foi incluído no equipo polaco para disputar a Eurocopa de Austria/Suíza de 2008, pero mancouse e tivo que retirarse da concentración.
Foi incluído tamén no equipo da selección polaca para a disputa da Eurocopa de Polonia/Ucraína de 2012.
A Pena Grande, Carballido, Vilalba
A Pena Grande é un lugar da parroquia de Carballido no concello lugués de Vilalba na comarca da Terra Chá. Tiña 0 habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Galego de Estatística.
Illa Cornwallis, Canadá
A Illa Cornwallis é unha das Illas da Raíña Isabel na Rexión Qikiqtaaluk, Nunavut, dentro do Ártico canadense. Atópase ao oeste da Illa Devon. A súa lonxitude máxima son 110 km. Cun área de 6.995 km², é a 96 illa máis grande do mundo. A illa Cornwallis está separada da illa Devon polo Canle Wellington. Ao sur, o Canle Parry sepáraa da Illa Somerset. Ao noroeste da Illa Cornwallis atópase a Pequena Cornwallis, a maior dun grupo de pequenas illas ao norte de McDougall Sound, que separa a Illa Cornwallis da próxima Illa Bathurst.
O aeroporto de Resolute (Qausuittuq) na costa meridional serve de centro de comunicacións para as illas árticas centrais de Nunavut. Esta é a segunda comunidade máis setentrional do Canadá.
Dover
Dover é unha cidade portuaria importante da Canle da Mancha no condado británico de Kent. A poboación é de 34.200 (en 1991).
Este é o punto de Gran Bretaña máis próximo a Francia e da Europa continental, estando a 34 Km do porto de Calais. Ten sona polas súas fachadas brancas feitas de xiz. As fachadas daranlle a Inglaterra o sobrenome de Albion, que quere dicir "branco".
Debido á súa proximidade coa Europa continental, o porto é un dos mellor fornecidos do Reino Unido. Máis de 2 millóns e medio de persoas empregan o servizo de transbordadores cada ano, xestionado por diferentes navieiras. miniatura|esquerda|Localización de Dover miniatura|Porto de Dover miniatura|Castelo de Dover miniatura|Dover miniatura|Panorama
Topónimo
O topónimo actual inglés de Dover ten a súa orixe na voz latina Portus Dubris, de orixe disputada, probablemente britónica. O topónimo evolucionou, pasando por formas como Doverre, até o Dover actual, en uso canto menos dende comezos do século XVII. Da mesma orixe é o topónimo galego Dubra, que viría do plural dubra do céltico dubron (auga), ou dunha forma feminina dubra, que significaría o mesmo. Terían tamén mesma etimoloxía o río Dobra en Asturias e outros topónimos franceses (Douvres, río Douvre), ingleses, irlandeses e escoceses (Dobhar), alemáns (Tauber, antes Dubra) ou neerlandeses (Doveren).
O Vilar, Santa Mariña do Monte, San Sadurniño
O Vilar é un lugar da parroquia de Santa Mariña do Monte no concello coruñés de San Sadurniño, na comarca de Ferrol. Segundo o IGE, en 2011 tiña 21 habitantes (9 homes e 12 mulleres).
Dover
Topónimo
En canto á toponimia, comparte etimoloxía tamén con Dubra, en topónimos como Val do Dubra. En efecto, durante a Idade Media, en galego-portugués a localidade recibiu o nome de Dovra ou Doura.
Historia
Dover foi un porto importante dende hai séculos. Os romanos foron os primeiros en deixarnos noticia da existencia da cidade, que eles denominaron Dubris. E a cidade era o punto de partida da Watling Street. Pénsase que a zona xa estaba habitada antes do período romano.
Os romanos construíron un faro no lugar onde agora se atopa o Castelo de Dover alá polo ano 50, sendo así un dos edificios máis antigos de Gran Bretaña.
O 26 de maio de 1670 Carlos II de Inglaterra e Luís XIV de Francia asinaron un tratado secreto que fixo cesar as hostilidades entre os seus dous reinos.
Batalla de Legnano
A batalla de Legnano tivo lugar o 29 de maio de 1176, nos arredores da cidade de Legnano, na actual provincia de Milán, rexión histórica da Lombardía, Italia. Tivo unha repercusión crucial na guerra que mantiña o Sacro Imperio Romano Xermánico, dirixido por Frederico Barbarroxa, contra as comunas do norte de Italia, que depuxeran as súas rivalidades para unirse na Liga lombarda baixo a dirección do Papa Alexandre III.
Este enfrontamento non era propiamente unha guerra entre Alemaña e Italia, posto que non existían como tales nacións e había alemáns e italianos interesados na vitoria de cada uns dos bandos. Máis ben debe entenderse como parte do prolongado conflito interno entre güelfos e xibelinos, e do aínda máis antigo existente entre os dous poderes universais: Pontificado e Imperio.
Preludio
Máis dificultades atopou en Italia onde debeu realizar seis expedicións. As cidades lombardas, a cuxa cabeza se atopaba Milán, posuían un importante sentimento de liberdade e dispuñan dunha milicia cidadá belicosa disposta a defender a súa independencia. Con este desexo formaron unha liga a semellanza das ligas gregas.
Frederico volveu a Alemaña, (non sen estar a piques de perecer no camiño de volta por un ataque de soldados de Verona no que foi salvado pola coraxe do alférez imperial Oton Witelsbach) e os milaneses atacaron a cidades adictas ao Emperador (como Lodi). esquerda|miniatura|400x400px|[[Frederico I do Sacro Imperio Romano Xermánico|Frederico Barbarroxa e Enrique o León loitando contra os rebeldes romanos obra de Friedrich Franz e Johannes Christian Riepenhausen]] Sabedor diso, Frederico volveu a Italia e tras proclamarse soberano sobre príncipes e cidades como Milán, comezou unha encarnizada guerra.
En maio de 1161 trala chegada de novos reforzos procedentes de Alemaña, Frederico achegouse a Milán dando un rodeo. Tras un encontro a pé de muro, no que os milaneses levaron a peor parte, as tropas imperiais cercaron a cidade. Os milaneses pasaron fame. O 1 de marzo de 1162 acordáronse os termos da rendición que supuxo a entrega dos cónsules e de 400 cabaleiros en calidade de reféns, a destrución das igrexas e murallas, o cegamento dos fosos da cidade e a dispersión dos seus veciños en catro aldeas. Igual sorte tiveron Crema, Brescia e Piacenza entre outras. Aterradas por este exemplo as restantes cidades lombardas recoñeceron a Frederico como Emperador.
Os lombardos aproveitaron esta retirada e pasaron á ofensiva. Edificaron unha nova cidade chamada Alessandria en honra do Pontífice. Os asuntos en Alemaña impediron a Frederico realizar unha nova expedición para restablecer a súa autoridade durante un tempo pero ao fin fíxoo acompañado de Cristiano, arcebispo de Maguncia.
En setembro de 1174 fixo de Alessandria o branco dos seus ataques. Despois de pasar o inverno ante a cidade, os homes de Frederico escavaron un túnel baixo as murallas e atacaron o Sábado Santo. Nunha feroz batalla, o asalto foi rexeitado. Tralo ataque tivo que retirarse a Pavía ao producirse a chegada de reforzos lombardos (13 de abril de 1175).
TraLo fracaso das negociacións, Frederico sabía que a batalla era inminente e pediu o apoio de Enrique o León quen rexeitou axudar a Frederico (aínda que o Emperador rogoullo de xeonllos preto do lago de Como ) e o rei tivo que reunir forzas principalmente italianas recrutadas entre os inimigos da Liga.
Sacramento (relixión)
Un sacramento é, na relixión cristiá, un sinal da graza de Deus instituído por Xesucristo, que obra nas almas santificándoas, e tamén se denomina así a cerimonia relixiosa en que se administra, na cal os fieis proxectan a súa forma de participar na comunidade.
Catolicismo
Hai un total de sete sacramentos establecidos polos dogmas da Igrexa católica, que son proporcionados ós fieis en celebracións litúrxicas especiais:
Batalla de Legnano
Preludio
Tras tantas decepcións Frederico recibiu ao fin unha boa noticia. A comezos de 1176 o Emperador recibiu reforzos alemáns de Suabia e Renania. Tratábase dunha forza de 2.000 soldados dirixidos por Philip, arcebispo de Colonia; Conrad, bispo electo de Worms e Berthold, duque de Zähtingen. O groso das tropas imperiais atopábanse en Pavía e o Emperador atopábase en Como polo que debía rodear Milán sen levantar sospeitas.
Porén os milaneses adiviñaron as intencións de Frederico e propuxéronse interceptalo.
Forzas dos exércitos
O 29 de maio os dous exércitos atopáronse nos arredores de Legnano a 24 km. ao norte de Milán.
O exército imperial estaba formado por 1.000 cabaleiros e 1.000 infantes. Como complemento ás forzas alemás reuníronse 1.000 homes da rexión de Como. esquerda|miniatura|400x400px|A batalla de Legnano obra de Amos Cassioli Alertados da presenza de Frederico, os líderes da Liga Lombarda reuniran 3.500 homes para bloquear a ruta do emperador a Pavía. Constaban estas forzas de 1.450 cabaleiros e 2.050 de infantaría, tamén se incluía un carro de guerra coñecido como Carroccio (Carro arrastrado por bois onde as cidades-estado italianas portaban o seu estandarte. Gornecida por sacerdotes e soldados, situábase no centro do exército, como punto de mando e reunión de tropa. O Carroccio representaba a identidade comunal da cidade estado e por iso infundía moral)
Entre a cabalaría lombarda atopábase unha unidade de elite coñecida como a "Compañía da Morte" dirixida por Albert de Giussan. Compúñase de 900 homes de armas que vestían un traxe escuro co que cubrían a armadura co símbolo dunha caveira, levaban pequenos escudos puntiagudos e longas lanzas. Esta compañía estaba formada por homes escollidos que loitaban en grandes cabalos e xuraban que ninguén fuxiría do campo de batalla por temor á morte e non permitirían que ninguén traizoase á cidade de Milán fuxindo.
A batalla
A batalla comezou cun ataque da vangarda lombarda a cargo de 700 xinetes que ao facer un recoñecemento do terreo atopáronse con 300 xinetes imperiais. As tropas imperiais foron sorprendidas e fuxiron pero o Emperador reaccionou con rapidez e un contraataque imperial crebou a resistencia lombarda. A batalla comezara fortuitamente e ningún dos dous bandos tiña un plan preestablecido. Os anais de Colonia din que o Emperador consideraba indigno da súa maxestade imperial dar as costas aos seus inimigos polo que seguiu adiante e atacou o Carroccio milanés.
Tan impetuoso foi o ataque imperial que levou por diante a selecta garda do Carroccio. Entón as tropas alemás chegaron até onde estaba situada a Compañía da Morte, dirixida por Albert de Giussan, á que atacaron con desesperación. Este contraataque posibilitou á infantaría lombarda reorganizarse.
O ímpeto da carga de cabalaría xa se desvanecera e os cabalos alemáns detivéronse incapaces de penetrar entre as picas da infantaría lombarda. dereita|miniatura|300x300px|O carroccio milanés na batalla de Legnano obra de Amos Cassioli A resistencia da infantaría lombarda permitiu que a súa cabalaría, derrotada pero non destruída, se reagrupara e regresase ao campo de batalla atacando o flanco da cabalaría imperial. Os xinetes imperiais, fatigados e atacados por dous flancos, tentaron regresar ás súas posicións pero fixérono sen ningunha organización.
No medio do caos, o estandarte imperial foi capturado, morto o seu portador dun frechazo e Frederico Barbarroxa esborrallouse baixo o seu cabalo morto. A falsa noticia da morte de Emperador sementou o pánico entre as tropas imperiais que fuxiron en desbandada e o seu campamento foi abandonado aos vencedores.
Os lombardos perseguiron aos imperiais e moitos foron cazados no río Tesino. O botín conseguido pola Liga Lombarda foi inmenso. Pero Frederico non morrera. Tras varios días desaparecido, presentouse en Pavía só. Pero o rumor da súa morte prevaleceu durante moitos días, a emperatriz Beatriz I, condesa de Borgoña, que permanecera en Como, abandonouse á desesperación, e os vencedores buscaron incesantemente o corpo no medio das moreas de mortos.
Consecuencias
Frederico I non esqueceu a falta de axuda por parte de Enrique o León e aproveitou a hostilidade doutros príncipes alemáns cara a Enrique para xulgalo por insubordinación por un xurado de bispos e príncipes en 1180. Quitou a Enrique das súas terras e declarouno proscrito. Acto seguido invadiu Saxonia polo que Enrique tivo que exiliarse a Normandía onde permaneceu tres anos co seu sogro Henrique II de Inglaterra ata que se lle permitiu regresar a Alemaña en 1185.
Importancia da batalla na posteridade
Convertida nun precedente da Unificación de Italia no século XIX, Verdi elixiuna como tema para unha das súas óperas (La battaglia di Legnano).
Na actualidade, esta batalla adoita ser utilizada como símbolo das reivindicacións políticas da Liga Norte, un partido rexional italiano.
Dogma
Un dogma é unha doutrina sostida por unha relixión ou outra organización de autoridade e que non admite réplica, é dicir, é unha crenza individual ou colectiva non suxeita a proba de veracidade, cuxo contido pode ser relixioso, filosófico, social, sexual etc., impulsado por unha utilidade práctica. O ensino dun dogma ou de doutrinas, principios ou crenzas de carácter dogmático coñécese como adoutrinamento.
Historia e características
Na súa orixe o termo podía significar tamén unha norma ou decreto emitido por unha autoridade, ou unha opinión característica dunha escola filosófica. Co crecemento da autoridade da Igrexa, a palabra adquiriu o que agora é o seu significado principal, dogma teolóxico, do que derivan, por analoxía, o resto dos usos habituais. Serían así dogmas non só as chamadas verdades da relixión católica, senón as de calquera outra relixión, ou calquera outra crenza que é proclamada verdade indiscutíbel.
Amazon
Amazon.com, Inc., cuxo nome comercial é Amazon, é unha compañía estadounidense de comercio electrónico e servizos de computación na nube, establecida en Seattle, Washington. Foi unha das primeiras grandes compañías en vender bens a través de Internet. É tamén propietaria de Alexa Internet, a9.com, Shopbop, Internet Movie Database (IMDb), Zappos.com, DPreview.com e Twitch.
Jeff Bezos fundouna en 1994, pero non estivo operativa ata 1995. Primeiro especializouse na venda de libros e máis tarde diversificou as súas liñas de negocio, engadindo DVD, CD, software, videoxogos, alimentos, xoguetes e máis. É a marca de venda polo miúdo máis valiosa do mundo segundo o índice BrandZ.
Conta con almacéns nos Estados Unidos de América, o Canadá, Irlanda, o Reino Unido, Francia, Alemaña, o Xapón e a China.
-482
Outros
Historia ano a ano
Universidade de Tirana
A Universidade de Tirana (Universiteti i Tiranës), localizada en Tirana, Albania, foi a primeira universidade do país.
Historia
Fundouse en outubro de 1957 como a Universidade Estatal de Tirana (Universiteti Shtetëror i Tiranës) uníndose daquela con outras cinco institucións académicas. Entre 1985 e 1991 denominouse Universidade Enver Hoxha de Tirana (Universiteti i Tiranës "Enver Hoxha"). Ao primeiro comprendía dez falcultades, pero en 1991 as facultades de enxeñería formaron a Universidade Politécnica de Tirana e actualmente son sete as que forman a Universidade de Tirana, na que estudan 14.000 estudante e ensinan 600 profesores.
Ceres (planeta anano)
miniatura|dereita|300px|Comparación entre a Terra, Ceres e a Lúa.
Ceres o 1 Ceres (símbolo: ) é un planeta anano do Sistema Solar, descuberto o 1 de xaneiro de 1801 por Giuseppe Piazzi mentres traballaba na compilación dun catálogo estelar. Foi primeiro considerado un planeta, despois un asteroide e desde o 24 de agosto de 2006 está considerado como un planeta anano. Conta cun diámetro de 959,2±4,8 × 932,6±9,0 km e unha superficie de 1 800 000 km², e é o máis grande asteroide do tradicional cinto de asteroides. É con moito o asteroide de maior masa no cinto de asteroides, cun 32% da masa total. Observacións recentes mostraron que é esférico, a diferenza das formas irregulares de corpos máis pequenos (e menor gravidade). A súa superficie probabelmente está feita dunha mestura de xeo de auga e varios minerais hidratados como os carbonatos e arxilas. Ceres semella estar diferenciado nun núcleo rochoso e nun manto de xeo. Podería abeirar mesmo un océano de auga líquida baixo a súa superficie, se así for, converteríao nun albo potencial na busca de vida extraterrestre.
Orixinalmente foi denominado Ceres Ferdinandea pola figura mitolóxica de Ceres (a deusa das plantas a medrar, a colleita e o amor maternal) e en honor ao rei Fernando III de Sicilia.
A magnitude aparente de Ceres abrangue desde 6,7 até 9,3, mesmo no seu máximo brillo é aínda tenue demais para velo co ollo nu. O 27 de setembro de 2007, a NASA enviou a sonda espacial Dawn ("abrente") para explorar 4 Vesta (2011-2012) e mais Ceres (2015).
Descubrimento
A idea de que un planeta descoñecido puider existir entre as órbitas de Marte e Xúpiter foi unha suxestión feita por primeira vez en 1768 por Johann Elert Bode. El baseaba isto na chamada (hoxe) Lei de Titius-Bode, unha teoría abandonada actualmente proposta por Johann Daniel Titius en 1766. Concorde a esta lei o semieixo maior do planeta debería ficar próximo ás 2,8 UA (unidades astronómicas). O descubrimento de Urano por William Herschel en 1781, acreditou a devandita lei, e en 1800, até vinte e catro experientes astrónomos traballaban conxuntamente nunha busca metódica do proposto planeta. O grupo estaba encabezado por Franz Xavier von Zach, editor do Monatliche Correspondenz. Aínda que non descubriron Ceres, despois acharon moitos grandes asteroides.
Ceres descubriuse o 1 de xaneiro de 1801 por Giuseppe Piazzi, quen estaba a buscar unha estrela listada por Francis Wollaston como Mayer 87 xa que non estaba no catálogo zodiacal de Mayer na posición dada. En vez dunha estrela, Piazzi atopou un obxecto parecido a unha estrela, en movemento, e pensou que o obxecto era un cometa. Piazzi observou Ceres un total de 24 veces, a última en 11 de febreiro, cando unha doenza interrompeu as súas observacións. Anunciou o seu descubrimento o 24 de xaneiro de 1801, en cartas a compañeiros astrónomos, entre eles o seu compatriota Barnaba Oriani de Milán. Relatouno como un cometa mais "sendo o seu movemento tan devagar e case uniforme, ocorréuseme moitas veces que talvez podería ser algo mellor ca un cometa". En abril, Piazzi enviou as súas observacións completas a Oriani, Bode e Jerôme Lalande en París. A información foi publicada no exemplar de setembro de 1801 do Monatliche Correspondenz.
Den danske dikteren
Trátase dunha coprodución entre o National Film Board of Canada (NFB) e Mikrofilm AS de Noruega, e gañou o Oscar e o Genie á mellor curtametraxe animada.
Ceres (planeta anano)
Descubrimento
Axiña despois disto, a posición aparente de Ceres mudou (mormente polo propio movemento orbital da Terra). Daquela aparecía preto de máis do resplandor solar, e entón outros astrónomos non puideron confirmar as observacións de Piazzi até o final do ano. Porén, despois de tanto tempo era difícil predicir a súa posición exacta. Para recuperalo, Carl Friedrich Gauss, na altura con 24 anos, desenvolveu un método eficiente de determinación orbital. En só unhas poucas semanas, predixo o seu percorrido, e enviou os seus resultados a von Zach. O 31 de decembro de 1801, von Zach e Heinrich Olbers encontraron Ceres próximo da posición predita.
En 1802 Herschel estimou ter Ceres uns 260 km de diámetro, e en 1811 Johann Hieronymus Schröter estimou que tiña realmente 2.613 km de diámetro.
Nome
A suxestión orixinal de Piazzi foi chamalo Ceres Ferdinandea (en italiano Cerere Ferdinandea), como honra tanto para a figura mitolóxica da deusa romana Ceres como para o rei Fernando das Dúas Sicilias. "Ferdinandea" non foi aceptábel para outras nacións do mundo e foi tirado do nome orixinal. Tamén se lle chamou Hera un breve tempo na Alemaña. En grego é chamado Δήμητρα (Démeter), que é a deusa grega equivalente á romana Ceres. En galego Démeter é o nome doutro asteroide (1108 Démeter). A forma adxectiva de Ceres en galego sería cerereano ou cereriano (do acusativo latino Cererem). O seu símbolo astronómico é a fouce. O elemento Cerio tamén debe o seu nome a Ceres, así como a palabra cereal, mesmo o elemento Paladio foi inicialmente chamado polo planeta anano, mais o descubridor mudou este nome após o descubrimento do Cerio (Paladio vén de Palas, outro asteroide).
Estado
A clasificación de Ceres cambiou máis dunha vez e foi asunto de bastante desacordo. Bode acreditaba ser Ceres o "planeta perdido" que propuxera a existir entre Marte e Xúpiter, a 419 millóns de km do Sol. Asignóuselle un símbolo planetario, e permaneceu nas listaxes dos libros e táboas de astronomía como un planeta (xunto con 2 Palas, 3 Xuno e 4 Vesta) case durante a metade dun século até que se descubriran moitos máis asteroides.
Porén, cando tantos outros obxectos no cinto ían sendo descubertos, foi ficando claro que Ceres era o primeiro dunha clase de moitos corpos similares. Herschel alcumounos en 1802 co termo asteroide ("semellante a unha estrela"), escribindo "eles lembran pequenas estrelas tanto que dificilmente se poden diferenciar delas, mesmo con moi bos telescopios". Como foi o primeiro, déuselle o número 1 Ceres baixo o moderno sistema de numeración de asteroides.
Gabín, Roás, Cospeito
Gabín é un lugar da parroquia de Roás no concello lugués de Cospeito na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 13 habitantes (5 homes e 8 mulleres).
As Quintáns, Sisán, Ribadumia
As Quintáns é un lugar da parroquia de Sisán no concello pontevedrés de Ribadumia, na comarca do Salnés, segundo consta no Nomenclátor de Galicia. Non obstante, o IGE non rexistra habitantes neste lugar no censo de 2016, polo que non se poden achegar datos da súa poboación.
O Pico, Carballido, Vilalba
O Pico é un lugar da parroquia de Carballido no concello lugués de Vilalba na comarca da Terra Chá. Tiña 26 habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales 12 eran homes e 14 eran mulleres.
Ariberto de Intimian
miniatura|Monumento a Ariberto en Intimian. miniatura|200px|Tumba de Ariberto na [[catedral de Milán.]] Ariberto (en italiano Ariberto da Intimiano, en lombardo Aribert de Intimian), finado en Monza o 16 de xaneiro de 1045 foi o arcebispo de Milán dende 1018. Foi un bispo-guerreiro belixerante nunha época en que estas figuras eran pouco comúns.
Ariberto chegou a Konstanz en xuño de 1025 xunto con outros bispos do norte de Italia a render homenaxe ao emperador Conrado II, o acosado fundador da dinastía Salier. Aló, a cambio de privilexios, aceptou coroar a Conrado coa Cruz de Ferro da Lombardía, que os potentados ofreceran a Odón II de Blois. O acto tivo lugar o 26 de marzo de 1026 en Milán, posto que Pavía, o lugar habitual para os coroamentos estaba aínda en revoltas contra a autoridade imperial. Viaxou a Roma o ano seguinte para a coroación imperial de Conrado polo papa Xoán XIX o 26 de marzo de 1027; nun sínodo en Laterano negociou a precedencia da arquidiocese de Milán sobre a de Rávena. Posteriormente uniuse a unha expedición militar ao reino de Arles, que Conrado herdara trala morte en 1032 de Rodolfo III de Borgoña, o cal fora respondido por Odón.
Ariberto creouse inimigos entre a nobreza máis baixa, contra os que perpetrara actos violentos e co bispo metropolitano de Rávena, do que ignorara os dereitos episcopais. No norte de Italia iniciouse unha revolta e polo pedimento de Ariberto, o fillo de Conrado, Henrique III, viaxou ao sur dos Alpes no inverno de 1036 a 1037 para reprimila. O emperador, porén, tomou a posición de campión dos valvassores e esixiu a Ariberto que fixese unha defensa contra os cargos recibidos contra el. Ariberto rexeitouno, considerando que el e o emperador eran iguais. O arresto de Ariberto provocou a rebelión da facción milanesa antiimperial, feito visto polos historiadores do século XIX como salvaxemente patriótico. Ariberto escapou da súa prisión e liderou a revolta de Milán. O emperador atopouse incapaz de tomar Milán asediándoo e marchou a Roma, onde os seus esforzos diplomáticos acabaron no illamento de Ariberto dos seus aliados de outrora, especialmente polo célebre decreto do 28 de maio de 1037, que garantiu o arrendamento dos vasalos menores, tanto imperiais coma eclesiásticos. O emperador decidiu destituír o arcebispo e o sucesor de Xoán, o papa Bieito IX excomungou a Ariberto en marzo de 1038. Ese ano, sostivo o carroccio como símbolo de Milán e axiña foi o símbolo das cidades toscanas e de Roma. Ariberto acabou o arcebispado nunha paz relativa, tras acordar o cesamento de hostilidades con Henrique en Ingelheim en 1040.
Illa Devon
A Illa Devon é a segunda maior illa do arquipélago das Illas da Raíña Isabel, en Nunavut, Canadá. É a 27 maior illa do mundo e a 6 do Canadá. É a maior illa deshabitada da terra. A Illa Devon abarca unha área de 55.247 km². Debido a súa relativamente alta elevación e a súa extrema latitude ao norte, na illa só habitan uns poucos bois almizcleros. A vida animal concéntrase nas planicies de Truelove, que ten un microclima favorable que permite o crecemento dalgunhas especies vexetais árticas. As temperaturas durante a breve tempada de crecemento non exceden dos 10 °C, e no inverno poden caer ata os -50 °C. Cunha ecoloxía de deserto polar, a Illa Devon recibe moi poucas precipitacións.
A Illa Devon tamén é coñecida pola presenza do Cráter Haughton, creado hai uns 39 millóns de anos cando un meteorito duns 2 km de diámetro chocou contra o que na época era un bosque. O impacto deixou un cráter de aproximadamente 23 km de diámetro, que se converteu nun lago durante varios millóns de anos. O cráter é hoxe en día un dos lugares máis parecidos á xeografía de Marte que hai sobre a terra.
Wenceslao Cabezas del Toro
Wenceslao Cabezas del Toro, máis coñecido como Polo, nado no Berbés (Vigo) en 1943, é pandeireteiro galego e profesor de danza tradicional.
Na danza tradicional
Formou diversos grupos de baile vinculados á Sección Femenina na bisbarra de Vigo e Tui. Entre 1969 e 1976 dirixiu o grupo folclórico Coros y Danzas de Redondela, co que acadou medalla de ouro en tres modalidades do Festival Regional Folclórico en 1973: ao mellor grupo, ao mellor grupo de gaitas e á mellor parella de baile. En 1975 o grupo gaña o campionato provincial e quedan finalistas no denominado Campeonato Nacional de Coros y Danzas. No Fondo de Música Tradicional IMF-CSIC, dirixido por Emilio Ros-Fábregas, consérvanse algunhas gravacións do NO-DO onde se aprecian a coreografía, o vestiario e a característica maneira de tocar a pandeireta do seu director, Polo: "Panderetada" (Redondela, 1972) e "Carballesa" (Redondela, 1976). Entre 1970 e 1987 dirixe o grupo de baile de Baiona.
Na música tradicional
Creou o grupo de gaitas Airiños do Parque de Castrelos, que xorde na Sección Femenina. Acompaña os grupos de danza dos que Polo é director. Gravou diversos álbums de música tradicional, dándolle moita relevancia á pandeireta e o pandeiro, habitualmente a cargo de Polo, e participou en numerosos certames de música e danza.
Compartiu escenario e gravacións acompañando coa pandeireta ou o pandeiro, entre outros, co gaiteiro Ricardo Portela, a quen homenaxeou en diversas ocasións,   Carlos Núñez, The Chieftains, a Real Banda de Gaitas de Ourense, Real Coro Toxos e Flores e Coral de Ruada, así como a Coral Casablanca de Vigo.
Galardóns
Recibiu diversos premios e recoñecementos:
Familia
Os seus netos Álvaro e Suso Costas comezaron no grupo de gaitas do avó e logo montaron o grupo de power folk Álvaro Costas Hot Band e mais The Crass, grupo revelación no Festival de Ortigueira en 2010.
Referencias
Aparece mencionado no libro de Nacho Mirás Fole, El mejor peor momento de mi vida, o cómo no rendirse antes una mala jugada del destino (Paidós, 2014).
O Barreiro, Loureda, Oza-Cesuras
O Barreiro é un lugar da parroquia de Loureda no concello coruñés de Oza-Cesuras, na comarca de Betanzos. Segundo o IGE, en 2018 tiña 4 habitantes (3 homes e 1 muller).
Rush (álbum)
Rush é o álbum de estrea da banda canadense de hard rock Rush, publicado o 1 de marzo de 1974 a través do selo Moon Records. O disco amosa moito do típico son heavy metal das populares bandas británicas aparecidas a comezos da década. Rush eran seareiros de grupos como Led Zeppelin e Cream, e esas influencias poden escoitarse na meirande parte das cancións do álbum. O batería orixinal John Rutsey tocou en todos os temas, pero era incapaz de realizar unha extensa xira debido á súa diabetes e deixou o grupo despois da edición do álbum. Ao pouco tempo sería substituído por Neil Peart.
Listaxe de cancións
Toda a música por Geddy Lee e Alex Lifeson, agás onde se indique. Letras por Geddy Lee.
Agustín Peralta Panzano
Agustín Peralta Panzano, nado en Lalueza (Huesca) o 28 de maio de 1954, é un exfutbolista español. Xogaba de centrocampista.
Traxectoria
Na tempada 1979–80 fichou polo CE Sabadell, en Segunda División. No conxunto catalán xogou un papel principal durante dúas campañas, participando en 76 encontros e logrando 11 goles.
Na tempada 1981–82 foi contratado polo Deportivo da Coruña, onde permaneceu 4 campañas. Cun papel principal durante as dúas primeiras, non xogou practicamente ningún encontro nas dúas últimas, relegado á suplencia coa chegada ao banquiño do técnico Arsenio Iglesias na tempada 1983–84 e a incorporación de centrocampistas como Fernando Muñoz ou a titularidade de Jaime Agulló. Durante a súa estadía no Deportivo participou en 68 partidos e marcou 6 tantos, quedando sempre o club galego na zona tranquila da clasificación.
En 1987/88 xogou no Racing Club de Ferrol, disputando 37 partidos e marcando 3 goles. Co cadro verde logrou o ascenso á 2ª División B nesa campaña.
Proteinoplasto
miniatura|Diferentes plastos. Os proteinoplastos, ás veces chamados proteoplastos, aleuroplastos ou aleuronaplastos, son orgánulos especializados exclusivos das células vexetais. Conteñen corpos cristalinos de proteínas e poden ser os lugares onde se desenvolve a actividade encimática na que están implicadas esas proteínas. Atopamos proteinoplastos en moitas sementes, tales como a noz do Brasil e os cacahuetes. Aínda que todos os plastos conteñen altas concentracións de proteínas, no caso dos proteinoplastos estas aparecen en grandes cantidades en grandes inclusións, que son visibles tanto con microscopio óptico coma con microscopio electrónico. Pero a súa especialización exclusiva no almacenamento de proteínas non está tan clara como a especialización dos amiloplastos no almacenamento de amidón, por exemplo. Aínda que foron estudadas as súas inclusións proteicas na década de 1960 e 1970, non se fixo moita investigación sobre eles, e un libro escrito en 2007 sinalaba que non se levaban publicado investigacións científicas sobre proteinoplastos nos anteriores 25 anos.
Os proteinoplastos pertencen a unha ampla categoría de orgánulos chamados plastos ou plastidios, entre os cales hai que clasificalos como leucoplastos, xa que carecen de pigmento.
Tune-Yards
Tune-Yards (estilizado como tUnE-yArDs) é o proxecto musical da nativa de Nova Inglaterra Merrill Garbus (nada o 3 de marzo de 1979), xunto co baixista Nate Brenner. A música de Garbus inspírase nunha ecléctica variedade de fontes e utiliza elementos como pedais de bucle, ukulele, voces, e percusión lo-fi. O seu álbum de 2011, Whokill, foi número 1 nese ano na enquisa de críticos Pazz and Jop da publicación The Village Voice's.
O álbum Nikki Nack foi publicado en 2014, co seu primeiro sinxelo, "Water Fountain", que foi escollido por Google Pixel en 2016 para unha campaña publicitaria. O álbum I Can Feel You Creep Into My Private Life foi editado en xaneiro de 2018. O seu derradeiro traballo é unha atmosférica banda sonora para o filme Sorry to Bother You.
Víctor Fraiz Villanueva
Víctor Manuel Fraiz Villanueva, nado na Bandeira (Silleda) o 26 de marzo de 1887 e finado en Vigo o 14 de setembro de 1937, foi un mestre e sindicalista galego.
Traxectoria
miniatura|300px|Víctor Fraiz cos exploradores de Ponte Caldelas, retrato en [[Vida Gallega, 1935.]] Fillo do mestre Salustiano Fraiz Andón e de Manuela Villanueva Mosquera e sobriño do tamén mestre Vicente Fraiz Andón. Pasou unha larga tempada en Cuba co seu tío, e ao regreso a Galicia estudou Maxisterio na Escola Normal de Santiago de Compostela. Exerceu como mestre nas escolas de Ponte Caldelas, onde fundou e dirixiu o periódico El Heraldo de Puente-Caldelas e organizou os exploradores, Vilaza (Gondomar) e Coia.
Membro do PCE, foi secretario fundador de FETE-UGT. Dirixiu a revista Nueva Galicia de Vigo (1927) e colaborou en publicacións como Escuela Vivida, Escuela del Trabajo de Ourense e El Pueblo Gallego. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 tivo que fuxir ao monte, e pasou a Portugal. En represalia detiveron o seu fillo Víctor, e internárono no campo de concentración de San Simón, pero foi finalmente asasinado en novembro de 1936. Os seus fillos Vicente e Ramón tamén foron detidos. Victor Fraiz decidiu entregarse a cambio de que os liberaran e dun xuízo xusto. Pero foi encarcerado e xulgado en Vigo por rebelión militar e condenado a pena de morte. Foi executado no monte do Castro o 14 de setembro de 1937.
Vida persoal
Casou con Placeres Castellanos Pan, coa que tivo sete fillos: Milagros, Salustiano, Consuelo, Víctor, Vicente, Ramón e Manuel.
Exilio galego de 1936
O Exilio galego de 1936 está formado polo conxunto de cidadáns galegos que tiveron que abandonar o país no período comprendido entre o inicio da guerra civil española (1936-1939) e a inmediata posguerra, ante o perigo de represalias pola súa significación política na II República, especialmente en movementos de esquerdas ou galeguista. Ata o 2001 había censados 2.141 exiliados galegos.
Tipoloxía do exilio
A maioría dos exiliados procedían do territorio republicano, xa que a situación xeográfica no momento de Galiza, limitando ao norte e oeste co Océano Atlántico, ao sur co Portugal Salazarista e ao leste temporalmente con territorio leal á II República, antes do avance das tropas nacionais en Asturias, dificultaba a fuxida.
En canto á cronoloxía, pódese distinguir as seguintes fases:
Os destinos do exilio galego
A subida ao poder nos 30 dos nazis ao goberno alemán e a guerra civil española fixo que os distintos estados repensasen a súa política inmigratoria no referido a perseguidos por razóns relixiosas, políticas ou étnicas. A partir do 1936 EEUU e países de América Latina mostran a súa hostilidade cara a esa categoría de inmigrantes.
Luis Salvador
O nome Luis Salvador pode referirse a:
Exilio galego de 1936
Os destinos do exilio galego
A axuda aos refuxiados canalizábase primeiramente por medio do SERE, Servicio de Evacuación de Refugiados Españoles e, posteriormente, a través do JARE, Junta de Ayuda de Refugiados Españoles.
Francia
Francia foi nun principio o escenario dun dos movementos de poboación máis importantes do século XX. Conducidos nun principio a un campo de concentración en circunstancias pouco favorábeis, os refuxiados agardaban atopar praza nun barco con destino México ou Chile. Os que non puideron embarcarse e ficaron definitivamente en Francia compoñen un grupo cunhas características que os afastan dos exiliados noutros países. Así, a maioría deles pertencen a unha extracción social media ou baixa e moitos militan no anarquismo ou socialismo.
Unión Soviética
A Unión Soviética foi un destino moi minoritario, principalmente de militares membros do Partido Comunista de España. O caso máis coñecido é o de Enrique Líster. Un grupo de exiliados republicanos constituíano aviadores, que completaban nese país a súa formación e mariñeiros enrolados no “Cabo de San Agustín”, na súa maioría galegos. Ao rematar a guerra ofrecéuselles a posibilidade ou ben de retornar a España ou ficar na URSS, mais non ir a terceiros países como era o desexo dos propios refuxiados. Os que non quixeron o regreso foron recluídos na rexión siberiana de Yakutia. Morreron nesta reclusión o pobrense Ricardo Pérez Fernández e o vivariense Francisco Ruíz García. Algúns puideron retornar tras a morte de Stalin en 1954.
México
miniatura|200px|dereita|[[Carlos Velo, cineasta galego, exiliouse en México.]] México foi o destino maioritario do exilio galego, representado nun 43% do exilio total. Isto foi debido á posición institucional de Lázaro Cárdenas. O apoio do presidente á república débese en parte a razóns de política interna, xa que pretendía contrarrestar as posicións máis reaccionarias na esquerda mexicana. Deste xeito, demostrou o apoio á república no envío de armas e na chegada dos primeiros refuxiados, os nenos de Morelia en 1937. Creou a Casa de España, posteriormente Colegio de México, para a actividade de intelectuais españois. As expedicións máis importantes foron as do Sinaia, Ipanema e Méxique chegados a Veracruz a mediados de 1939. O perfil destes refuxiados é xeralmente o de intelectuais e traballadores altamente cualificados. As súas relacións coa sociedade mexicana ou coa colectividade española radicada no país varían dun sector a outro. Así, contaron coa simpatía do sector gobernamental e dos intelectuais, mais desconfianza desde a dereita e mesmo etnofobia desde os sectores nacionalistas radicais. Canto á relación coa colectividade española, foi polo xeral de desconfianza ou mesmo desprezo.
Cuba
Ao estalar a guerra, o goberno da illa mantivo unha actitude encamiñada ao recoñecemento do goberno de Burgos. Porén, cara a finais de 1937, Fulgencio Batista, nun intento de achegamento ao Partido Comunista Cubano, modificou en certa medida a actitude cara á república, favorecida polo apoio á causa republicana da sociedade cubana e de boa parte da colectividade española radicada na illa. As axudas á república canalizáronse por medio da Casa de la Cultura y la Asistencia Social, do Partido Comunista cubano e de asociacións masónicas. Neste contexto realiza Castelao a súa viaxe. A finais de 1938 e principios de 1939, percorre a illa, participando en numerosos actos para a recollida de axudas. Ao mesmo tempo, participa de maneira activa nas eleccións para a dirección do Centro Gallego de La Habana, apoiando a candidatura de esquerdas, Hermandad Gallega, presidida polo exiliado pontevedrés, Gerardo Álvarez Gallego. Malia o apoio de Castelao, imponse a candidatura de dereitas, Afirmación Gallega. Este triunfo supuxo a saída de asociacións do Centro Gallego. Estas asociacións serán posteriormente determinantes no apoio aos refuxiados.
Polo xeral, Cuba foi un destino indirecto, ao que chegaban persoas de terceiros países, e de tránsito, xa que moitos se instalaban no país, mais con planos de iren a outros. Porén, foi tamén un destino directo, principalmente para exiliados que tiñan vínculos familiares. A reinserción laboral dos exiliados non foi doado, debido á existencia dunha única universidade na illa e ás trabas para exerceren a docencia nela. No entanto, moitos traballaron na prensa escrita e en institucións culturais como a Institución Hispanocubana de cultura ou o Lyceum da Habana. Ademais, un conxunto de exiliados en colaboración con cidadáns cubanos fundaron en 1939 a Escuela Libre de La Habana, inspirada na Institución Libre de Enseñanza. Nesta escola, tiveron un papel destacado os exiliados galegos Pedro Riveiro, Lois Tobío Fernández, Xoán López Dura e José Rubia Barcia.
República Dominicana
Malia as simpatías de Leónidas Trujillo por Francisco Franco, o ditador dominicano si permitiu a entrada de exiliados. As razóns serían o desexo de limpar a imaxe do seu goberno, moi deteriorada internacionalmente despois da matanza de 15.000 haitianos e un plan de branquear a illa, así como o plan de creación de colonias agrícolas. Como resultado das negociacións con distintos organismos republicanos, chegaron ao país distintas expedicións entre 1939 e 1940. O plan de creación de colonias agrícolas non deu os resultados agardados debido a que apenas había agricultores entre os exiliados. Ademais, a República Dominicana foi un destino de tránsito e dun total de 3.132 exiliados, unicamente un terzo ficou no país. A colonia española estaba composta por 1500 persoas, dedicadas maioritariamente ao comercio retallista e importación e constituían un grupo económico poderoso. En defensa dos seus intereses económicos, apoiaron o bando franquista. Este sería o caso da reducida colonia galega, procedente na maioría da Guarda. A pesar disto, parece que na súa relación cos exiliados primou a solidariedade étnica. Canto á relación coa sociedade dominicana, a influencia do exilio español foi decisivo no movemento obreiro e nos núcleos comunistas.
Colombia
Malia o apoio á república do presidente radical Afonso López Pumarejo (1934-1938), isto non levou á aceptación de exiliados. Porén, o seu sucesor Eduardo Santos (1938-1942) permitiu a entrada de 200 refuxiados españois, relacionados coa medicina e química. Este foi o caso do reducido número de exiliados galegos neste país.
Venezuela
No caso venezolano o exilio aparece estreitamente vinculado á inmigración económica. Na década dos 30, despois da morte do ditador Juan Vicente Gómez en 1935, iníciase un proceso de modernización que requiría man de obra. En 1945, coincidindo a fin da segunda guerra mundial, o recoñecemento do goberno republicano do exilio por parte da Junta Revolucionario de Gobierno, cuxo Cónsul Xeral e Delegado de Negocios era o exiliado galego Jesús Vázquez Gayoso, abriulles a porta a exiliados procedentes de Francia, España ou outros países americanos. O Lar gallego, constituído en 1945 en Caracas e presidido por Xosé Velo Mosquera desde 1956, nucleou as actividades políticas e culturais dos exiliados galegos.