cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Charles Bémont
Traxectoria
En 1884 graduouse con dúas teses, Simon de Montfort, comte de Leicester e La Condamnation de Jean Sansterre (Revue historique, 1886). A súa Chartes des libertés anglaises (1100-1305) (1892) foi un traballo fundamental para o coñecemento da Carta Magna. Escribiu tamén unha historia de Europa durante a Idade Media, Histoire de l'Europe au moyen âge 395-1270 en colaboración con Gabriel Monod (1896).
Foi tamén responsable da continuación do Catalogue des Rolles Gascons que comezara Francisque Xavier Michel en 1885.
Jimmy Eat World
Jimmy Eat World é unha banda estadounidense de rock alternativo procedente de Mesa (Arizona), formada no ano 1993. O grupo está composto polo vocalista e guitarrista Jim Adkins, o guitarrista e corista Tom Linton, o baixista Rick Burch e o batería Zach Lind.
Jimmy Eat World levga editados sete álbums de estudio, os seus últimos coa súa formación actúa. Orixinalmente tiñan un son punk rock e editaron a súa primeira demo en 1993, seguida polo seu EP One, Two, Three, Four en 1994. O seu álbum de estrea, Jimmy Eat World foi lanzado tamén en 1994, co seu actual guitarrista, Tom Linton, cantando na meirande parte dos temas. Jimmy Eat World lanzou o seu segundo e terceiro traballo polo selo Capitol Records. O aclamado Clarity, aparecido en 1999, contén o sinxelo "Lucky Denver Mint", que apareceu na película Never Been Kissed.
O éxito comercial chegoulle coa edición de varios sinxelos do seu álbum Bleed American, que acadaron o top 20 da lista Hot Modern Rock Tracks, chegando "The Middle" ao número 1. O segunte álbum de Jimmy Eat World foi Futures, que conseguiu outro número 1 na lista Modern Rock Tracks, "Pain". O seu sexto traballo, Chase This Light, converteuse no que máis alto subiu nas listas, conseguindo chegar ao porto 5 da Billboard 200. O seu último disco ata o momento, Invented, foi lanzado o 28 de setembro do 2010 polo selo Interscope Records.
Miranzo, Alcázar de Milmanda, Celanova
Miranzo é un lugar da parroquia de Alcázar de Milmanda no concello ourensán de Celanova na comarca da Terra de Celanova. Tiña 9 habitantes no ano 2011 segundo datos do INE e do IGE, dos cales 5 eran homes e 4 mulleres.
O Outeiro, Vigo, Cambre
O Outeiro é un lugar da parroquia de Vigo no concello coruñés de Cambre, na comarca da Coruña. Segundo o padrón municipal (INE 2016) ten 10 habitantes (6 homes e 4 mulleres).
Toponimia
A orixe do topónimo é o latín, que é unha parte alta ou elevación do terreo.
Liga
A palabra liga pode referirse a:
Kosmos 501
Kosmos 501 (Космос 501 en ruso), tamén denominado DS-P1-Yu Nº 56, foi un satélite artificial soviético lanzado o 12 de xullo de 1972 mediante un foguete Kosmos 2I desde Kapustin Yar.
Características
Kosmos 501 foi o quincuaxésimo sexto membro da serie de satélites DS-P1-Yu e o cuadraxésimo noveno lanzado con éxito tralo fracaso dos lanzamentos do segundo, vixésimo terceiro, trixésimo segundo, cuadraxésimo, cuadraxésimo cuarto e quincuaxésimo cuarto membros da serie. Estaba adicado a servir como obxectivo para as probas antisatélites e antimísiles soviéticas.
Kosmos 501 foi inxectado nunha órbita inicial de 2149 km de apoxeo e 222 km de perixeo, cunha inclinación orbital de 48,5 graos e un período de 109,3 minutos. Reentrou na atmosfera o 9 de maio de 1974.
Valfendido
180px|miniatura|Interior de Valfendido Valfendido (en Sindarin: Imladris, e en Oestron: Karningul) é un posto avanzado élfico da Terra Media creada por J. R. R. Tolkien. Foi fundado por Elrond durante a Segunda Idade da Terra Media (catro ou cinco mil anos antes dos acontecementos descritos n'O Señor dos Aneis), e foi el tamén o seu gobernante. Alén de Elrond e a súa familia, outros notábeis elfos viviron alí, entre eles Glorfindel e Erestor.
Valfendido é unha tradución directa ou calco do nome Sindarin Imladris, "val profundo da fenda". Tamén é coñecido como O Derradeiro Lar ao Oeste das montañas, en alusión ao territorio silvestre que se estende alén das Montañas Bretemosas.
Xeografía
miniatura|upright=2|Mapa esquemático do noroeste da [[Terra Media á fin da Terceira Idade. Valfendido (na parte superior central) está no leste de Eriador, preto das Montañas Bretemosas.]]
Historia
Valfendido foi fundado na Segunda Idade trala destrución da terra élfica de Eregion por parte de Sauron. Valfendido persistiu como o único asentamento élfico en Eriador oriental; Gil-galad deulle a Elrond o anel Vilya, outorgándolle o poder necesario para protexer Valfendido e frear o paso do tempo no seu val oculto: de feito, Valfendido seguía o seu propio calendario. Na Terceira Idade, Valfendido sobreviviu repetidos ataques dos exércitos do Rei Bruxo de Angmar. Valfendido albergaba as reliquias dos Montesíos do Norte do reino perdido de Arnor, incluídos os fragmentos de Narsil (a espada de Elendil), o cetro de Annúminas e a Estrela de Elendil. Elrond acolleu os fillos dos herdeiros ao trono de Arnor, o derradeiro dos cales era Aragorn. Durante a súa estada en Valfendido, Aragorn coñeceu e namorouse da filla de Elrond, Arwen, e casou con ela despois de ser coroado rei de Gondor e Arnor. Os inimigos de Sauron, entre os que estaba Elrond, congregáronse no Consello Branco, que se reuniu en Valfendido, como cando o Consello decidira expulsar o Nigromante da súa fortaleza de Dol Guldur. Os protagonistas d' O hobbit reciben os consellos de Elrond en Valfendido. Os protagonistas d' O Señor dos Aneis encóntranse en Valfendido, asisten ao Consello de Elrond e deciden emprender unha misión para destruír o Anel Único. Os ferreiros de Valfendido reforxan a espada de Aragorn co nome de Andúril. Cando o Anel Único é destruído, o anel de Elrond perde o seu poder, e este abandona Valfendido para partir cara a Valinor.
Orixe no mundo real
miniatura|upright=1.22|Seica Tolkien tomou como base para Valfendido a súa visita a Lauterbrunnen en Suíza en 1911.
O val de Valfendido podería estar inspirado no val de Lauterbrunnen en Suíza, onde Tolkien fixera sendeirismo. De feito, Tolkien afirmou que «Dende Valfendido até o outro lado das Montañas Bretemosas, a viaxe ... incluída a baixada a escorregóns de Bilbo e os ananos polo corremento de pedras até os piñeirais ... está baseada nas miñas aventuras en Suíza en 1911».
Un lugar de asilo
miniatura|upright|Valfendido ten sido comparado co [[Tír na nÓg |Outro Mundo dos celtas, aquí representado nunha ilustración de 1910 de Stephen Reid]]
Matthew T. Dickerson, en J. R. R. Tolkien Encyclopedia, escribe que Valfendido representa sistematicamente un santuario, un lugar que dá a sensación de fogar, en todo o legendarium. A xornalista Jane Ciabattari sostén que un dos principais motivos da popularidade d’O Señor dos Aneis era o desexo escapista da xeración que viviu a Guerra de Vietnam, comparando o complexo militar-industrial con Mordor, e suxire que estes lectores degoxaban un lugar de paz, do mesmo xeito que a Frodo Bulseiro «invadiulle o corazón un irresistible desexo de descansar e quedar en paz a carón de Bilbo en Valfendido». Burns sinala que Valfendido e o outro reino élfico de Lothlórien son comparábeis ao Outro Mundo celta (en irlandés, Tír na nÓg), porque é difícil de atopar, pero se se dá a benvida ao viaxeiro, este cruza un río, que simboliza a transición espiritual dende o mundo normal, e «o canso aventureriro é transportado a un refuxio de hospitalidade élfica e deleite». Existen varios indicios da transición:
Burns salienta que as partículas «Val» e «fendido» («Riven» e «dell» no orixinal inglés) evocan un lugar de pouca altitude que require baixar para acceder a el, e que ese descenso é propio dos relatos celtas de entrada no reino subterráneo dos Tuatha Dé Danann, cada un de cuxos xefes goberna un túmulo.
Punto de partida da misión heroica
O filólogo e académico especializado en Tolkien Tom Shippey sinala que Tolkien, de credo cristián, era sumamente meticuloso coas datas e cronoloxías, pero que son moi poucos os lectores que se decatan de que a Irmandade parte de Valfendido na súa misión o 25 de decembro, a data do Nadal, e consegue destruír o Anel e provocar a caída de Sauron o 25 de marzo, a data da Crucifixión segundo a tradición anglosaxoa.
O especialista en Tolkien Verlyn Flieger escribe que tanto Frodo como Aragorn reciben a súas renovadas espadas máxicas en Valfendido, o cal os designa como heroes na tradición épica de Sigurd e Artur, ao comezo da súa misión.
Alusións culturais
Shippey compara as versións da canción  O camiño segue e segue interpretadas por Bilbo e Frodo. Bilbo segue o «camiño ... con pé lixero», esperando chegar á paz de Valfendido, retirarse e levar unha vida de repouso; por contra, Frodo di «con pé canso», esperando chegar dalgún xeito a Mordor co Anel, e tentar destruílo nas Fendas do Destino: destinos e tarefas diametralmente opostos. Observa que Valfendido era o lar das cantigas élficas, e cita a afirmación de Tolkien de que a canción que os hobbits ouven en Valfendido, A Elbereth Gilthoniel na que se invoca á semidivina Varda, era un himno que aludía á súa propia devoción católica. Shippey escribe, así mesmo, que Tolkien fixo a Bilbo o autor e intérprete da Canción de Eärendil en Valfendido, facendo uso de diversos recursos poéticos —rima, semirrima interna, aliteración, asonancia aliterativa e unha «variación sintáctica frecuente pero irregular»— para crear un misterioso efecto élfico de «incerteza intensa e continua, un patrón sempre albiscado pero nunca completamente captado»." Rebecca Ankeny comenta que Tolkien tamén usa o verso para denotar o horror dos elfos cando Gandalf pronuncia en voz alta a inscrición do Anel, na lingua negra, ameazando coa destrución de Valfendido.
O académico especializado en Tolkien Gergely Nagy sinala que Tolkien quería presentar o complexo conxunto de escritos d’O Silmarillion como unha compilación de aparencia real que recollese relatos e mitos no marco da súa Terra Media ficticia; modificou O Señor dos Aneis para atribuír os documentos a Bilbo, escritos supostamente durante os anos que pasou en Valfendido, e preservados no ficticio Libro Vermello da Fronteira do Oeste, cuxo nome alude ao Libro Vermello de Hergest.
Burns escribe que Valfendido, «o derradeiro lar ó leste do Mar», representa un fogar acolledor, repetindo o patrón definido tanto n’O hobbit como n’O Señor dos Aneis de «compracencia de solteiro, relaxada pero pulcra» dende o burato-hobbit de Bilbo, Vila Bulseira, en adiante; malia a presenza de Arwen, non hai case nada «relativo á feminidade».
Adaptacións
No filme The Lord of the Rings: The Fellowship of the Ring de 2001 de Peter Jackson, Valfendido está ambientado no Kaitoke Regional Park de Nova Zelandia, coa adición das fervenzas mediante imaxes xeradas por ordenador. Brian Rosebury comenta que Jackson presenta os elfos como un pobo sofisticado, mentres que Tolkien os describía como seres máis afíns á natureza. Con todo, escribe, no Valfendido cinematográfico «os motivos naturais dominan a arquitectura e a ornamentación», o cal suxire unha «integración coa natureza, cun distanciamento mínimo», algo que casa ben coa «contorna idílica similar a Portmeirion» do Valfendido da pantalla. Rosebury describe o deseño como "post-ruskiniano", ao xeito dos cadros prerrafaelistas, os deseños de estilo Arts and Crafts de William Morris e os detalles arquitectónicos do Art Nouveau. Estes aspectos difiren das ilustracións do propio Tolkien, pero Rosebury suxire que, en certo sentido, a Tolkien teríanlles gustado porque son acordes á súa aversión pola fabricación industrializada.
Ligazóns externas
http://tolkiengateway.net/wiki/Rivendell (en inglés)
Regionen und Orte in Tolkiens Welt Länner a Stied aus Middle-earth
Mississippi (homónimos)
Mississippi é un dos estados dos Estados Unidos de América.
Amais, Mississippi tamén se pode referir a:
Lugares
270px|miniatura|Cambios no [[Territorio de Mississippi entre 1798 e 1817.]]
Quinzán
Co topónimo Quinzán podemos referirnos a varios lugares de Galicia:
Paedophryne amauensis
Paedophryne amauensis é unha especie de ra orixinaria de Papúa Nova Guinea que foi descuberta en agosto de 2009 e foi formalmente descrita en xaneiro de 2012. Con 7,7mm de lonxitude, é considerado o vertebrado máis pequeno do mundo.
Os Prados Vellos, Vigo, Cambre
Os Prados Vellos é un lugar da parroquia de Vigo no concello coruñés de Cambre, na comarca da Coruña. Segundo o padrón municipal (INE 2016) ten 5 habitantes (3 homes e 2 mulleres).
Resident Evil: Retribution
Resident Evil: Retribution é un filme de acción e terror dirixido e escrito por Paul W. S. Anderson que foi estreado no 2012. É o quinto filme da serie Resident Evil, baseado nos videoxogos de Capcom Resident Evil, e o terceiro en ser escrito e dirixido por Anderson despois do primeiro filme e Resident Evil: Afterlife.
Falconsat 7
Falconsat 7 é un satélite artificial estadounidense lanzado o 25 de xuño de 2019 mediante un foguete Falcon Heavy desde Cabo Cañaveral.
Características
Falconsat 7 é un satélite pertencente ó programa Falcon da Forza Aérea dos Estados Unidos de microsatélites para aplicacións e probas tecnolóxicas. A súa misión é probar un telescopio solar coa tecnoloxía óptica do colador de fotóns, co que se converte no primeiro telescopio espacial de membrana. A óptica do telescopio ten 20 cm de diámetro e consiste nunha membrana opaca con millóns de pequenos buratos para, media difracción, producir unha imaxe do Sol na lonxitude de onda do hidróxeno alfa (656,3 nanómetros). O satélite está formado por un cubesat de tres unidades e ten unha masa de 5 kg.
Ngamau Munokoa
Ngamau Mere Munokoa, nada o 13 de agosto de 1944 en Rarotonga, é unha empresaria e política das Illas Cook.
Traxectoria
Ngamau resultou elixida como parlamentaria en 1996 pola circunscrición de Nikao-Panama como demócrata, converténdose na terceira muller en ser elixida para o Parlamento das Illas Cook, de 1999 a 2002 foi ministra de Asuntos Internos e Traballo no goberno de Terepai Maoate e despois no de Robert Woonton, en 2003 este designouna como viceprimeira ministra, a primeira muller en ocupar o posto. . En 2006 deixou o posto en protesta pola decisión de Woonton de formar unha coalición co Partido das Illas Cook, pero foi de novo nomeada por Jim Marurai en 2005. e como ministra de Asuntos Interiores, Medio Ambiente e Agricultura ata decembro de 2009 cando cesou apoiando ao líder do partido Terepai Maoate. . Nas eleccións xerais de 2010 resultou elixida no seu escano. A raíña Isabel II deulle o título de oficial da Orde do Imperio Británico en 2010.
Salvador García-Bodaño Fernández
Salvador García-Bodaño Fernández, nado en Negreira o 13 de abril de 1896 e finado en Santiago de Compostela o 20 de novembro de 1955, foi un procurador, xornalista, escritor e agrarista galego.
Traxectoria
Cando estudante universitario colaborou como correspondente no xornal La Raza do Río de Xaneiro, foi redactor de La Zarpa e tamén se dedicou á literatura. Foi un destacado dirixente do agrarismo barcalés: dirixiu o periódico A Fouce de Negreira, participou na constitución da Federación das Asociacións Agrarias do partido de Muros-Negreira e sufriu un atentado seguido dun proceso. En 1921 presentouse como candidato agrario-galeguista á Deputación da Coruña polo distrito de Negreira, pero fracasou no intento. En agosto de 1923 foi detido con Manuel Ruso Alonso por promover unha reunión ilícita e viuse involucrado nun procesamento que continuou durante a ditadura de Primo de Rivera. Colaborou en El Compostelano cunha serie de crónicas sobre a historia do agrarismo galego asinadas co pseudónimo Palmerín. Exerceu como procurador dos Tribunais en Santiago de Compostela e foi vicedecano do colexio profesional. Na década dos anos trinta fundou e dirixiu unha revista de procuradores en Madrid.
Foi pai de Salvador García-Bodaño Zunzunegui.
Marcelo Bielsa
Marcelo Alberto Bielsa Caldera, nado en Rosario (Sante Fe) o 21 de xullo de 1955, é un exfutbolista e actual adestrador de fútbol arxentino. Actualmente adestra o Leeds United.
Only
"Only" (tamén coñecido coma Halo 20) é un sinxelo da banda estadounidense de rock industrial Nine Inch Nails, extraído do seu cuarto álbum With Teeth. "Only" acadou o número 1 na lista Modern Rock da Billboard, onde estivo sete semanas. É a segunda edición da banda exitosa no Reino Unido, acadando o número 20 neste país.
O seu vídeo musical foi realizado polo cineasta David Fincher, director de películas como Fight Club, Se7en e The Social Network. É un dos tres únicos videoclips que rodou Fincher nos últimos 15 anos, xunto con "Judith" de A Perfect Circle e o recente "Suit & Tie" de Justin Timberlake e Jay-Z.
Declive nas poboacións de anfibios
miniatura|250px|dereita|[[Bufo periglenes foi un dos primeiros indicadores do declive dos anfibios. Outrora considerado abondoso, foi visto por derradeira vez en 1989. A última vez que criou en cantidades normais foi en 1987. En 1988 só se atoparon oito machos e dúas femias. En 1989, só se atopou un exemplar macho, que foi a última observación da especie.]] Dende a década de 1980 estase a producir un dramático declive nas poboacións de anfibios arredor do mundo,   caracterizado polo colapso nas poboacións e pola extinción masiva localizada. No ano 1993, as poboacións de máis de 500 especies de ras e píntegas dos cinco continentes presentaban un declive na súa poboación. O declive dos anfibios está afectando a milleiros de especies en toda clase de ecosistemas, polo cal foi sinalado como unha das grandes ameazas da biodiversidade global.
Superenrolamento do ADN
miniatura|dereita|Estrutura superenrolada de moléculas de ADN circulares con baixo retorcemento. A natureza helicoidal do dúplex de ADN omitiuse para unha maior claridade. miniatura|dereita|Estrutura superenrolada de moléculas de ADN lineares con extremos constrinxidos. A natureza helicoidal do dúplex de ADN omitiuse para maior claridade. miniatura|A imaxe mostra a diferenza entre un cromosoma de ADN circular só cun enroscamento (twist) helicoidal secundario, e outra cun enroscamento adicional terciario superhelicoidal superposto ao secundario. O superenrolamento do ADN é o sobreenrolamento superior ao normal dunha febra de ADN, e é unha expresión da tensión a que está sometida a febra. Os mesmos principios que serven para estudar o superenrolamento utilízanse para estudar o subenrolamento. No superenrolamento a molécula de ADN está xirada sobre si mesma. O superenrolamento é importante en varios procesos biolóxicos, como a compactación do ADN. Ademais, certos encimas como as topoisomerases poden cambiar a topoloxía do ADN para facilitar funcións como a replicación do ADN e a transcrición. Utilízanse expresións matemáticas para describir o superenrolamento comparando diferentes estados de enrolamento desde as formas enroladas ás relaxadas da forma B do ADN.
Declive nas poboacións de anfibios
En realidade o declive dos anfibios xa se empezou a detectar en Europa desde a década de 1950, pero os científicos non consideraron que isto puidese supoñer extincións masivas ata a década de 1980, xa que se pensaba que podían ser flutuacións naturais habituais nas poboacións. Hoxe crese que o problema persistirá durante longo tempo.
Superenrolamento do ADN
Como regra xeral, o ADN da maioría dos organismos está superenrolado negativamente.
Declive nas poboacións de anfibios
Os declives e extincións masivas nas poboacións de anfibios son un problema local con complexas causas globais. Entre as causas atópanse: aumento no índice de raios ultravioletas (por mor do debilitamento da capa de ozono), novos depredadores nos ecosistemas actuais (especies introducidas), fragmentación e perda de hábitat, toxicidade e acidez ambiental, doenzas emerxentes, cambio climático e interaccións entre todos estes factores.
Superenrolamento do ADN
Función do superenrolamento
Nun segmento de dobre hélice "relaxada" de ADN B, as dúas febras enróscanse arredor do eixe da hélice cada 10,4–10,5 pares de bases da secuencias. Se se engaden ou quitan enroscamentos, como certos encimas poden facer, créase unha tensión. Se un segmento de ADN sometido a unha forza de torsión está pechado formando un círculo porque se uniron os seus dous extremos, e despois se deixa que se mova libremente, este ADN circular contorsionaríase tomando unha nova forma, como a figura simple do número oito. Esta contorsión é un superenrolamento.
Esta figura que lembra a un oito é o superenrolamento máis simple, e é a forma que un ADN circular adopta para acomodarse ao exceso ou diminución de enroscamentos na hélice. Os dous lóbulos da figura do oito mencionada aparecerán rotados no sentido das agullas do reloxo ou en contra de dito sentido un con respecto ao outro, dependendo de se a hélice está superenrolada ou subenrolada. Para acomodar cada enroscamento adicional da hélice, os lóbulos experimentarán máis rotacións arredor dos seus eixes.
Declive nas poboacións de anfibios
Contexto do problema
Unha convención internacional de biólogos reunidos en 2004 indicou que o 32% das especies de anfibios do mundo estaban en perigo de extinción (o que representa unhas 1856 especies) e que máis de 120 especies teríanse xa extinguido desde 1980.
Os declives das poboacións foron especialmente intensos no oeste dos Estados Unidos, en América Central e en Suramérica, así como no leste de Australia. En 2006, 16 das 45 especies de anfibios do Canadá (36%) diminuíron tanto que agora son consideradas en vías de desaparición, ameazadas ou en situación preocupante. Porén, prodúcense casos máis illados de extincións masivas de anfibios en diversos lugares do globo. A UICN estimaba en 2006 que unha cuarta parte dos anfibios mediterráneos están ameazados de extinción. Aínda que as actividades humanas causan actualmente perdas considerables de biodiversidade a nivel mundial, parece que as súas consecuencias son claramente máis graves e intensas sobre os anfibios que sobre outros grupos de seres vivos.
Superenrolamento do ADN
Función do superenrolamento
O termo "superenrolamento" úsase pouco no contexto da topoloxía do ADN, xa que no seu lugar, as contorsións globais dun ADN circular, como a rotación dos lóbulos da figura do oito antes mencionados, denomínanse retorcedura (writhe na literatura científica inglesa). O exemplo anterior ilustra que o enroscamento (twist) e a retorcedura (writhe) son interconvertibles. O "superenrolamento" é unha propiedade matemática abstracta que é a suma do enroscamento e a retorcedura. O enroscamento (twist) é o número de xiros da hélice no segmento de ADN e a retorcedura (writhe) é o número de veces que a dobre hélice cruza sobre si mesma (estes son o número de superenrolamentos individuais).
Declive nas poboacións de anfibios
Contexto do problema
Como os anfibios teñen xeralmente un ciclo de vida que consta de dúas fases, a primeira acuática (cágados) e a segunda terrestre (organismo adulto), son naturalmente sensibles aos trastornos medioambientais tanto terrestres coma acuáticos. Ademais, poden ser, polo feito de teren unha pel espida, moi permeables e máis vulnerables ás toxinas presentes no ambiente que outros organismos como as aves ou os mamíferos. Moitos científicos están convencidos de que o fenómeno do declive dos anfibios anuncia a posibilidade, nun futuro próximo, dun fenómeno máis amplo de extinción masiva da biodiversidade, que se estendería tamén a outros grupos de seres vivos, como outros animais e plantas. .
Superenrolamento do ADN
Función do superenrolamento
Os enroscamentos helicoidais extra son positivos e orixinan un superenrolamento positivo, mentres que o enroscamento causa un superenrolamento negativo. Moitos encimas topoisomerases perciben o superenrolamento e poden xeralos ou disipalos a medida que fan cambiar a topoloxía do ADN. O ADN da maioría dos organismos etá superenrolado negativamente.
Loteria de Catalunya
Historia
A lotaría de Cataluña comezou a funcionar baixo o nome Loto Catalunya o 27 de abril de 1987, coa posta á venda dun sistema de lotaría rápida baseado nun "resga e gaña" chamado Loto Ràpid. A primeira serie constaba de 30 millóns de boletos e aseguraba 1350 millóns de pesetas (aprox. 8,1 millóns de euros) en premios. O 15 de outubro de 1987 saíu un novo sorteo chamado Lotto 6/49, realizado os mércores e os sábados. Co paso do tempo Loto Catalunya lanzou outros sorteos como Trio (1988), Super 10 (1990), Loto Express (1993) ou Supertoc (1994).
Superenrolamento do ADN
Función do superenrolamento
Debido en parte a que os cromosomas poden ser moi grandes, os segmentos que están no medio poden actuar como se os seus extremos estivesen ancorados. Como resultado, poden ser incapaces de distribuír o exceso de enroscamento ao resto do cromosoma ou de absorber o enroscamento para recuperarse do subenrolamento, é dicir, os segmentos poden ser superenrolados. En resposta ao superenrolamento, poden asumir unha certa cantidade de retorcedura (writhe), igual que se os seus extremos estivesen unidos.
Declive nas poboacións de anfibios
Contexto do problema
O fenómeno do declive dos anfibios foi amplamente recoñecido por primeira vez en 1980, cando unha asemblea de herpetólogos informou de ter detectado unha regresión global das poboacións de anfibios. Entre as especies máis afectadas estaban o sapo Bufo periglenes (tamén chamado Incilius periglenes) que vivía na reserva do Bosque Nuboso de Monteverde, que estaba anteriormente clasificado entre as especies comúns do lugar. O Bufo periglenes foi nesa época obxecto de numerosas investigacións científicas, ata 1987, ano no que a poboación empezou a minguar ata acabar por desaparecer completamente en 1989. Outras especies de Monteverde, como o sapo Atelopus varius, desapareceron tamén nesta época. Estes individuos estaban localizados no interior dunha reserva natural e a súa destrución non podía vencellarse coas actividades humanas na rexión. Cumpría buscar as causas nunha escala máis global, o que xerou unha grande inquedanza entre os científicos interesados.
Loteria de Catalunya
Historia
En 2013 anunciouse o lanzamento dun sorteo extraordinario para o 31 de decembro, coñecido como La Grossa de Cap d'Any (O Gordo de fin de ano). O 70% do recadado destinarase a premios, mentres que o 30% restante irá a fins sociais. Chegouse mesmo a especular coa ampliación do sorteo a outras datas sinaladas como Sant Jordi (23 de abril), San Xoán (23 de xuño) ou a Diada (11 de setembro), pero finalmente descartouse.
Superenrolamento do ADN
O superenrolamento do ADN na natureza
O superenrolamento do ADN é importante para o empaquetamento do ADN nas células. Como a lonxitude do ADN pode ser miles de veces maior que a da célula, o empaquetamento deste material xenético na célula ou núcleo (en eucariotas) é unha tarefa difícil. O superenrolamento do ADN reduce o espazo ocupado e permite que se poida empaquetar moito máis ADN. En procariotas, o superenrolamento plectonémico é o predominante, debido a que o cromosoma é circular e á relativamente pequena cantidade de material xenético. En eucariotas, o superenrolamento do ADN pode darse en moitos niveis de superenrolamentos plectonémicos ou en solenoide, pero é o superenrolamento en solenoidal o máis efectivo para compactar o ADN. O superenrolamento solenoidal conséguese grazas ás proteínas histonas, formándose a fibra cromatínica de 10 nm de diámetro. Esta fibra é despois enrolada nunha fibra de 30 nm, que despois se enrola sobre si mesma numerosas veces máis, orixinando os cromosomas.
Declive nas poboacións de anfibios
Flutuacións naturais ou declive problemático?
Para facelo, melloráronse os sistemas de vixilancia das poboacións dedicando un número crecente de estudantes aos proxectos de observación directa da mortalidade dos anfibios para determinar o número e as causas das mortalidades. Finalmente, a finais da década de 1990, o conxunto da comunidade científica recoñeceu o declive das poboacións de anfibios a nivel mundial e a grave ameaza que iso supoñía para a biodiversidade.
Os anfibios xogan un papel determinante no mantemento do equilibrio dos ecosistemas. Son ás veces presas e outras veces depredadores de numerosas outras especies. Os ovos e os cágados son unha rica fonte de alimento para as aves e os peixes. Á súa vez, os anfibios consomen enormes cantidades de insectos, e ás veces mesmo roedores. Poden formar unha porción importante da biomasa dos vertebrados en certas rexións, superando as biomasas combinadas de aves e mamíferos. Malia o seu modesto tamaño, os anfibios desempeñan un papel principal nos ecosistemas. Cando unha especie de anfibio desaparece, iso pode supoñer a desaparición en cadea doutras varias especies, comezando polas especies comensais, como por exemplo o molusco Simpsonaias ambigua, que no seu desenvolvemento larvario usa como hóspede a píntega Necturus maculosus.
Causas posibles do declive
Baseándose nas investigacións de James P. Collins e Andrew T. Storfer, formuláronse dous conxuntos de hipóteses sobre o declive dos anfibios.
Superenrolamento do ADN
O superenrolamento do ADN na natureza
O empaquetamento do ADN increméntase moito durante os eventos da divisiòn nuclear como os da mitose ou meiose, nos que o ADN debe ser compactado e segregado nas células fillas. As condensinas e cohesinas son proteínas de Mantemento Estrutural do Cromosoma (SMC) que axudan á condensación das cromátides irmás e á unicón do centrómero das cromátides irmás. Estas proteínas inducen superenrolamentos positivos.
Loteria de Catalunya
Historia
A venda de lotaría catalá realízase a través dunha rede de máis de 2.000 establecementos autorizados que se encontran en máis de 400 municipios de toda a comunidade tales como estancos, quioscos ou bares. Os premios repartidos por Loteria de Catalunya non tributan no IRPF.
Declive nas poboacións de anfibios
Causas posibles do declive
A segunda apela aos factores máis complexos e máis elusivos, como o cambio climático, o aumento das radiacións UV-B, o vertido de contaminantes químicos no ambiente, novas doenzas infecciosas emerxentes, e deformacións ou malformacións nos organismos. Os mecanismos subxacentes a estes últimos factores son complexos e poden engadirse aos primeiros factores, así como á destrución do hábitat e á introdución de especies alleas a certos ecosistemas exacerba o fenómeno do declive.
Non hai unha soa causa illada do declive dos anfibios. Todos os factores mencionados ameazan as poboacións en maior ou menor grao. A maior parte das causas están finalmente ben comprendidas e explicadas. Ademais dos anfibios, outros grupos de organismos sofren as mesmas perturbacións.
Superenrolamento do ADN
O superenrolamento do ADN na natureza
O superenrolamento tamén é necesario durante a síntese de ADN e ARN. Como o ADN debe ser desenrolado para que actúen as ADN/ARN polimerases, orixínanse superenrolamentos en certas zonas. A rexión situada por diante do complecxo da polimerase vai ser desenrolada; esta tensión é compensada coa formación de seperenrolamentos positivos na zona que está diante do complexo. Na parte que queda detrás do complexo, o ADN é re-enlorado e alí haberá un superenrolamento negativo local compensatorio. As topoisomerases como a ADN xirase (topoisomerase de tipo II) xogan un papel en aliviar parte da tensión durante a síntese de ADN e ARN.
Declive nas poboacións de anfibios
Destrución e fragmentación dos hábitats naturais
miniatura|280px|As píntegas están protexidas dos seus predadores por un mucus tóxico que segregan e polas súas cores rechamantes… que non son de ningunha utilidade ante os vehículos.
A modificación ou a destrución dos hábitats naturais é o factor que, a escala planetaria, afecta máis as poboacións de anfibios. Como os anfibios xeralmente teñen necesidade de hábitats tanto terrestres coma acuáticos para sobrevivir, unha ameaza que pese sobre un só dos seus hábitats pode ter consecuencias graves sobre as súas poboacións. Os anfibios son, pois, máis vulnerables á modificación dos ambientes naturais que os organismos que só requiren un só tipo de hábitat. .
A fragmentación dos hábitats naturais orixínase cando as diferentes zonas propicias para a vida dos anfibios están illadas unhas doutras por modificacións de carácter físico, como cando unha zona boscosa está rodeada por todas partes de zonas agrícolas. As pequenas poboacións que subsisten nestes fragmentos restantes adoitan correr un gran risco de endogamia e deriva xenética cara á extinción, debido a lixeiras flutuacións do ambiente.
Superenrolamento do ADN
Efectos sobre o coeficiente de sedimentación
miniatura|350px|Figura que mostra os cambios conformacionais que se observan nun ADN circular a diferentes pHs. A un pH de aproximadamente 12, hai unha baixada no valor do coeficiente de sedimentación, seguida dun incremento sostido ata un pH arredor de 13, no cal a estrutura convértese na misteriosa “Forma IV”.
Herdanza non mendeliana
miniatura|[[Carl Correns.]] Herdanza non mendeliana é un termo xeral que fai referencia a calquera patrón de herdanza xenética no cal os caracteres non segregan de acordo coas leis de Mendel. As leis de Mendel describen a herdanza de caracteres que están determinados por un só xene situado nos cromosomas do núcleo celular. Na herdanza mendeliana, cada proxenitor contribúe cun alelo para ese carácter. Se coñecemos os xenotipos de ambos os proxenitores nun cruzamento xenético, as leis de Mendel poden utilizarse para determinar a distribución de fenotipos esperados na descendencia. Porén, hai varias situacións nas cales as proporcións fenotípicas observadas non se corresponden cos valores preditos.
A expresión "herdanza non mendeliana" normalmente só se utiliza para describir as excepcións que ocorren na reprodución eucariota.
A herdanza non mendeliana xoga un papel en varias doenzas.
Ligamento xenético
A lei de Mendel da distribución independente di que se estudamos dous xenes estes vanse distribuír na descendencia con total independencia un do outro. Esta lei só se cumpre se os xenes están situados en distintos cromosomas (como ocorría nos sete caracteres do chícharo estudados por Mendel), pero se os xenes están no mesmo cromosoma non se cumpre debido ao fenómeno do ligamento, polo que non se dará a proporción 9:3:3:1 mendeliana. Os xenes que se encontran no mesmo cromosoma tenden a herdarse xuntos e dise que están ligados. O fenómeno foi descuberto por William Bateson e Reginald Punnett a principios do século XX.
Cando hai segregación mendeliana para os xenes A e B (situados en distintos cromosomas) un individuo que sexa AaBb producirá gametos AB, Ab, aB e ab. Pero se nese individuo AaBb eses dous xenes están ligados (situados no mesmo cromosoma) e nun dos cromosomas están, por exemplo, os alelos A e B e no outro (o homólogo) os a e b, o individuo normalmente só producirá gametos AB e ab.
Cando se produce a recombinación xenética meiótica entre os cromosomas homólogos pode ocorrer que por casualidade a recombinación se produza xusto entre eses dous xenes, o cal ocorrerá nunha porcentaxe dos casos, e dese modo os alelos que estaban nun cromosoma pasen ao seu homólogo. Así poden orixinarse tamén no exemplo anterior gametos Aa e aB (chamados tipos recombinantes), que serán pouco frecuentes e que de todos modos se apartarán totalmente das proporcións mendelianas. Pero seguirán sendo máis abundantes os gametos AB e ab no noso exemplo (tipos paternos), xa que non sempre se producirá recombinación xusto entre eses xenes. Canto máis afastados están os dous xenes no cromosoma máis probable é que se produza recombinación entre eles e aparezan os tipos recombinantes, polo que medir a frecuencia dos recombinantes é unha maneira de saber a distancia entre os xenes e a súa posición relativa no cromosoma, o que se utiliza para facer mapas de ligamento dos cromosomas.
Herdanza extranuclear
A herdanza extranuclear, tamén chamada herdanza citoplasmática, é unha forma de herdanza non mendeliana descuberta por Carl Correns en 1908. Mentres estaba a traballar coa planta Mirabilis jalapa Correns decatouse de que a cor das follas de certa variedade desa planta podía ser, segundo a póla, verde, branca ou con mestura de verde e branco, o que dependía só do xenotipo materno, e determinou que a cor se transmitía por medio dun carácter presente no citoplasma do óvulo. As flores desas pólas transmitían por vía materna a súa cor de follas. Posteriores investigacións feitas por Ruth Sager e outros identificaron ao ADN presente nos cloroplastos como o responsable deste padrón pouco común de herdanza. Non hai que confundir este fenómeno coa herdanza da cor das flores desta planta, que ten lugar por herdanza intermedia (dominancia incompleta), determinada por xenes nucleares.
Ademais, os traballos realizados con cepas do mofo Neurospora crassa iniciados por Mary e Hershel Mitchell finalmente serviron para descubrir o material xenético das mitocondrias, outro orgánulo con ADN non nuclear.
De acordo coa teoría endosimbiótica, as mitocondrias e os cloroplastos foron antigamente organismos de vida libre que foron captados por células eucarióticas e viviron en endosimbiose dentro delas. Co tempo, convertéronse en orgánulos dependentes da célula hóspede. Aínda que co tempo se produciu unha transferencia de xenes desde estes orgánulos ao núcleo, aínda conservan o material xenético (ver xenoma mitocondrial) en forma de ADN circular de dobre cadea, que contén unha certa cantidade de xenes.
Nos humanos, as enfermidades mitocondriais son un tipo especial de doenzas, moitas das cales afectan aos músculos e ao ollo.
Impronta xenética
A impronta xenética é outro exemplo de herdanza non mendeliana. Nela ambos os proxenitores pasan á descendencia os xenes dun determinado carácter. Porén, estes xenes están marcados epixeneticamente antes da súa transmisión, o que altera o seu nivel de expresión. Estas improntas orixínanse antes da formación dos gametos, pero son borradas durante a formación das novas células xerminais, polo que en cada xeración se forma un novo patrón de impronta.
Os xenes son impresos de forma diferente dependendo da orixe materna ou paterna do cromosoma que os leva. Nos ratos, o xene do factor de crecemento similar á insulina 2 sofre impronta. A proteína codiicada por este xene axuda a regular o tamaño corporal. Os ratos que posúen dúas copias funcionais deste xene son máis grandes cós que teñen dúas copias mutantes. O tamaño dos ratos que son heterocigotos neste locus depende do proxenitor do cal procede o alelo de tipo salvaxe. Se o alelo funcional se orixinou na nai, a descendencia será anana, entanto que un alelo procedente do pai orixinará ratos de tamaño normal. Isto débese a que o xene materno Igf2 está impreso. A impronta causa a inactivación do xene Igf2 do cromosoma recibido da nai.
As impresións de xenes orixínanse por metilación diferencial de alelos maternos e paternos, o que dá lugar a unha diferente expresión entre os alelos procedentes de cada proxenitor. Os loci con metilación significativa están asociados con baixos niveis de expresión xénica. Nos sitios non metilados a expresión xénica é maior. Neste modo de herdanza, o fenotipo está determinado non só polo alelo específico transmitido á descendencia, senón tamén polo sexo do pai que o transmitiu.
Conversión xénica
A conversión xénica pode ser unha das maiores formas de herdanza non mendeliana. A conversión xénica é o resultado dun proceso reparativo que se pode dar durante a recombinación xenética do ADN, na cal un cacho da secuencia de información do ADN se transfire dun cromosoma, o cal permanece inalterado, a outro, cuxa secuencia queda alterada (na recombinación normal as dúas quedarían alteradas ao intercambiaren segmentos). É resultado do mecanismo de reparación de apareamentos incorrectos no ADN (mismatch repair), que pode converter un alelo noutro. Este fenómeno pode detectarse polas frecuencias non mendelianas observadas na descendencia, e é común, por exemplo, en cruzamentos ente fungos. O fenómeno pode orixinar enfermidades xenéticas en humanos, como a hiperplasia adrenal conxénita.
Trastornos por repetición de trinucleótidos
Os trastornos de repetición de trinucleótidos tampouco seguen os patróns mendelianos. Estes trastornos están causados pola expansión de repeticións en tándem microsatélites, que consisten en tramos de tres nucleótidos. Nos individuos normais, o número de unidades repetidas é relativamente baixo. Con cada sucesiva xeración, hai unha posibilidade de que o número de repeticións se amplíe. A medida que isto ocorre, a proxenie pode progresar ao status afectado. Os individuos cun número de repeticións grande (denominadas premutacións) teñen unha probabilidade elevada de ter fillos afectados. Os que progresan ata o status afectado mostran síntomas de enfermidade. Entre os trastornos por repetición de trinucleótidos máis salientables están a síndrome X fráxil e a enfermidade de Huntington.
Declive nas poboacións de anfibios
Destrución e fragmentación dos hábitats naturais
Na maior parte dos países europeos, a desaparición das zonas húmidas prodúcese en superficies de importante extensión. Así, en Suíza estes medios reducíronse nun 90% nos últimos 150 anos, incluso nun 100% en certas partes. De 1953 a 1959, preto do 66% dos hábitats de reprodución dos tritóns Ichthyosaura alpestris e Lissotriton vulgaris, da Bombina variegata, do sapo Bufo bufo, do hílido Hyla arborea, das ras verdes Pelophylax kl. esculentus e vermellas (Rana temporaria) foron destruídos na parte superior do val do Rhin por causa da construción de terrapléns e estradas.
Desde a década de 1950, moitos anfibios da rexión mediterránea están facéndose máis raros pola destrución dos seus hábitats.
A destrución das zonas húmidas constitúe a principal causa da escaseza da ra vermella (máis dun 99% de extinción en certos sectores) e do sapo común durante o período de 1950 a 1960 en Gran Bretaña. .
Certas especies que xa non viven nos seus lugares específicos de reprodución deben migrar para chegar ás zonas húmidas. Os individuos reprodutores quedan entón expostos a pasar na viaxe de ida e na de regreso por zonas onde a súa seguridade non está garantida, como pode ser a través de estradas. Cando os lugares de posta de ovos xa non son accesibles, un simple muro pode quizais facer desaparecer a toda a poboación.
As vocalizacións son esenciais para a reprodución de bo número de anfibios. Un aumento do ruído de fondo ocasionado polas actividades humanas pode ser tamén a causa dunha baixa fertilidade que, ao final, causa un declive. Un estudo feito en Tailandia mostrou que, sometidos aos ruídos das actividades humanas, as chamadas dos anfibios diminuían en certas especies e aumentaban noutras. Porén, a relación entre o ruído e o declive non está demostrada.
Introdución de especies alóctonas
miniatura|[[Rana muscosa é unha especie actualmente considerada en perigo crítico na Lista vermella da IUCN, que está ameazada polas especies de troitas introducidas no seu hábitat natural, os lagos de Serra Nevada, Estados Unidos de América.]]
As especies predadoras ou as estranxeiras (alóctonas) competidoras introducidas nos ecosistemas afectan á viabilidade dos anfibios nos seus propios hábitats naturais. Por exemplo, detectouse un declive da poboación de Rana muscosa, especie común nos lagos de Serra Nevada, Estados Unidos, debido á introdución de especies de peixes, concretamente de troitas, criadas para a pesca deportiva ou recreativa. Un gran número de individuos novos e de cágados caen presa deses peixes, os cales causan unha interferencia no ciclo trianual de metamorfose dos cágados e provocan finalmente un grave declive da poboación, afectando de forma indirecta o conxunto do ecosistema. . Este fenómeno está moi estendido; outro exemplo é a introdución do peixe Lepomis gibbosus en América do Norte que contribuíu a reducir as poboacións de Rana aurora e de Pseudacris regilla.
A introdución do peixe Gambusia para loitar contra os mosquitos, ou das troitas Oncorhynchus mykiss e Salmo trutta para a pesca, foi á par coa baixada importante de efectivos da ra Litoria spenceri no sueste australiano. A correspondencia entre as zonas de introducións e as áreas de baixada das poboacións non deixan ningunha dúbida sobre a responsabilidade das especies introducidas.
Old Trafford
Old Trafford, tamén coñecido como "O teatro dos soños", é o estadio do Manchester United F.C. Está situado no distrito de Trafford, na cidade de Manchester (Inglaterra). Ten a categoría de estadio 5 estrelas da UEFA.
Declive nas poboacións de anfibios
Explotación dos anfibios
Os anfibios son capturados, desprazados fóra dos seus hábitats naturais e vendidos no mundo enteiro como alimentos, como animais domésticos, ou para aprovisionar o mercado farmacolóxico. En varias especies, a súa captura crese responsable do seu declive. . A recollida de certas especies como animais de compaña, que están protexidas, é ilegal en moitos países, pero xera lucrativos tráficos de animais.
Os anfibios no mercado alimentario
miniatura|200px|Unha bolsa de ancas de ra procedente de [[Vietnam.]]
Old Trafford
Historia
Cando o club foi fundado como Newton Heath en 1878, xogou os seus partidos en casa nun pequeno campo en North Road en Newton Heath. Con todo, a miúdo os equipos visitantes queixábanse do estado do terreo, que era "un pantano nun extremo e unha canteira de rocha no outro". Os vestiarios tampouco eran para estar orgullosos, e atopábanse a dez minutos a pé do estadio, no Pub Three Crowns en Oldham Road. Máis tarde foron trasladados ao Shears Hotel, outro pub en Oldham Road, mais era preciso un troco se o club quería continuar na liga de Fútbol. Os Heathens mantivéronse no seu terreo de North Road durante quince anos, entre 1878 e 1893, cando ano despois de entrar na Football League, trasladáronse a un novo fogar en Bank Street, nas inmediacións de Clayton.
Declive nas poboacións de anfibios
Os anfibios no mercado alimentario
Os anuros e especialmente as súas ancas son comidos polos seres humanos desde hai moito tempo, aínda que as ras comestibles non son máis dunha cincuentena de especies. A maior parte son tóxicas e certas teñen propiedades alucinóxenas. As ancas de ra son moi populares en Europa, Canadá e Estados Unidos. En 1990, Europa importou unhas 6000 toneladas de ancas de ra procedentes de Asia. Por exemplo, en Francia, onde é un alimento aprezado, segundo o ministerio de agricultura, consumíronse 3500 toneladas en 1994, é dicir, uns 30 millóns de ras, a maioría importadas. Entre 1981 e 1984, os Estados Unidos importaron máis de 3000 toneladas de ancas de ras ao ano, é dicir, uns 26 millóns de ras. .