cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gran Teatre del Liceu
Sala de espectáculos
Na reforma de 1881, por Pere Falqués, o teito recibiu un novo deseño, obra de Marià Carreras, onda o teito figuraba unha celaxe detrás da cal se ve o ceo con nubes; os óleos circulares colocáronse sobre esta base e acompañáronse dunha decoración suntuosa de molduras e dourados. Cada medallón ía acompañado doutro máis pequeno onde se vían músicos e poetas: suprimíronse na reforma de 1909.
Sobre o proscenio instaláronse, en 1909 tres plafóns con escenas de óperas que representaban as tres principais escolas operísticas e aos seus representantes máis recoñecidos: á esquerda, a italiana, cunha escena de Otello e a inscrición "Verdi"; no centro, máis granda, a escola alemá, co despedimento de Wotan de Die Walküre e a inscrición "Wagner"; e á dereita, a francesa cunha escena de Manon coa inscrición "Massenet".
Finalmente, o peitoril do anfiteatro está decorado con estucos de anxiños que sosteñen catorce medallóns con cabezas de músicos, obra de Josep Llimona para a reforma da sala en 1893; hai autores como Christoph Willibald Gluck, Wolfgang Amadeus Mozart, Gioachino Rossini, Charles Gounod ou Jules Massenet, entre outros; destruídos polo lume de 1994, refixéronse, co engadido dalgúns máis modernos, como Giacomo Puccini, Richard Strauss ou Igor Stravinskii. Os palcos de proscenio que corresponden ao anfiteatro teñen os medallóns de Verdi (esquerda) e Wagner (dereita).
Orixes e Teatre de Montsió
Dende 1750, o Teatre Principal monopolizaba a ópera en Barcelona por privilexios reais que non perdeu ata 1833 coa revolución liberal.
No ano 1837, un Batallón da Milicia Nacional, con Manuel Gibert i Sans á fronte, creou, no Convento de Montsió, que se encontraba nos arredores do que hoxe en día é o Portal de l'Àngel, o Liceo Filodramático de Montesión. Os obxectivos da nova entidade eran, por unha banda, promover o ensino musical (de aí o nome de "liceu") e, por outra, a organización de representacións escénicas e de ópera por parte dos alumnos. Acondicionouse un teatro no convento, denominado Teatre de Montsió ou Teatre del Liceu de Montsió, onde se representaron obras de teatro e óperas dende 1838 ata 1844. miniatura|esquerda|Gravado cunha representación de Norma no primeiro teatro, posiblemente a do [[11 de outubro de 1847; pode verse que o segundo piso tamén tiña un beiril con butacas, coma o primeiro.]] A primeira ópera representada foi Norma de Bellini, o 3 de febreiro de 1838, feita con artistas cataláns. O repertorio foi basicamente italiano, tal e como ditaba a moda: Donizetti e Mercadante eran os compositores máis representados, con Bellini e Rossini, alén da estrea en Barcelona de Zampa de Hérold.
En 1838, a entidade mudou o seu nome polo de Liceo Filarmónico Dramático de S.M. la Reina Isabel II. A carencia de espazo e as presións das monxas, antigas propietarias do convento, que recuperaran os dereitos que perderan e reclamaban volver, motivaron que o Liceu tivese que abandonar o convento en 1844; a derradeira representación tivo lugar o 8 de setembro.
A cambio, o concello concedeulle a compra do edificio do Convento dos Trinitarios, sito no centro da cidade, na Rambla. Deseguido comezaron os traballos de derrubamento deste convento co fin de edificar un novo edificio capaz de acoller todas as actividades do Liceu. Os responsables do teatro encargaron o proxecto de xestión a Joaquim de Gispert d'Anglí, que formou, a fin de obteren os recursos necesarios, dúas sociedades: a Sociedade de Construción e a Sociedade Auxiliar de Construción. Os accionistas da primeira obtiñan, a cambio das súas achegas económicas, o dereito de uso a perpetuidade dalgúns palcos e butacas do futuro teatro. Os da segunda, en cambio, achegaban o resto de cartos necesarios para construír o teatro en troco da propiedade doutros espazos do edificio ou parte dos baixos, onde se instalaron tendas, e o Cercle del Liceu, un club privado.
Deste xeito, a diferenza doutras cidades europeas, onde a monarquía se facía cargo da construción e mantemento dos teatros de ópera, en Barcelona a construción do Gran Teatre del Liceu realizouse mediante as achegas de accionistas particulares, segundo unha estrutura de sociedade mercantil. Amais, a raíña Isabel, malia lle solicitaren axuda, non contribuíu á construción. Estes feitos mesmo condicionaron a estrutura do novo edificio, carente, por exemplo, de palco real; amais, a sociedade cambiaría o seu nome, retirando o nome da raíña e pasando a denominarse Liceo Filarmónico Dramático.
Naquela época, na cal gran parte das murallas medievais da cidade se atopaban aínda en pé, a Rambla deixaba de ser unha rúa marxinal para converterse nunha avenida central. O caso do Antigo Convento dos Trinitarios Descalzos non foi a excepción a estas mudanzas, xa que Joaquim de Gisper -socio e director do Liceu- obtivo o uso do solo e a propiedade das ruínas do convento para construír, nese lugar, un teatro.
Dende o punto de vista tipolóxico, o deseño inspirouse na forma canónica dos teatros á italiana e máis concretamente no Teatro alla Scala de Milán (obra de Giuseppe Piermarini de 1778), cunha sala disposta en forma de ferradura, mais coa particularidade de que os palcos do Liceu non creaban nichos. No teatro barcelonés, a fachada interior que rodea a sala está determinada por unha parede estruturalmente forte: o muro da cávea, dun metro de grosor, de onde arrancan o teito e a fronte dos palcos como peitorís liviáns que subliñan a súa condición de beiril pola ausencia de elementos verticais. O Liceo foi, ata a construción da Ópera da Bastilla de París, o teatro máis grande de Europa con 2.338 prazas.
Finalmente a construción custaría 338.029 duros, cifra pouco elevada naquel momento, e o financiamento iría a cargo de diferentes persoas que adquirían deste xeito un palco en propiedade. Foi así como o Liceu se convertía non nun teatro real senón nun teatro da burguesía. No momento da inauguración, era o teatro máis grande de Europa: tiña capacidade para 3.500 espectadores, nunha platea e cinco andares de ferradura con palcos.
E se o Liceu foi representativo dun determinado sector da sociedade barcelonesa, cómpre precisar que, dende un punto de vista arquitectónico e social, o público se organizou de acordo coas clases sociais, segundo fosen palcos, platea ou andares, nos cales a categoría mantiña relación directa coa altura.
Inauguración e primeiros anos, ata o incendio de 1861
miniatura|left|[[Ventura de la Vega, autor de Fernando de Antequera, obra que abriu o teatro o día da súa inauguración.]] miniatura|[[Giovanna Rossi-Caccia, primeira soprano que cantou no teatro, en tres óperas da primeira tempada.]] Cando se abriu o Liceu, o período de descanso non era o verán, senón a Coresma, e a solemne apertura tiña lugar o domingo de Pascua. A inauguración consistiu nun programa mixto que incluía música, teatro, canto e danza, como declaración programática das actividades que levarían a cabo; estreáronse: unha abertura musical do compositor valenciano Josep Melcior Gomis; o drama histórico en tres actos Don Fernando de Antequera, de Ventura de la Vega, con actores tan coñecidos como Carlos Latorre e Bárbara Lamadrid; o ballet La rondeña de Josep Jurch, con coreografía de Joan Camprubí, e a cantata, con texto italiano de Joan Cortada e música de Marià Obiols (director musical do teatre) titulada Il regio imene, adicada ás vodas de Isabel II e Francisco de Asís de Borbón.
O acontecemento atraeu a tal cantidade de público ao teatro, que se encheu con máis de 4.000 persoas (moitas sen localidade) mentres unha banda amenizaba os prolegómenos do acto na Rambla. Unhas nenas repartían flores e poesías ao público que, admirado, contemplaba por primeira vez o interior do Liceu.
Poucos días despois da inauguración, o 17 de abril, estreouse a primeira ópera: Anna Bolena, de Gaetano Donizetti, coa dirección de Marià Obiols e un elenco encabezado por Giovanna Rossi-Caccia, cantante catalá de nai italiana moi apreciada na época, Carlotta Maironi, Manuel Renou e Andrea Castellan. Outras óperas que se representaron no Liceu durante o seu primeiro ano de vida foron, por esta orde, I due Foscari (Verdi), Il bravo (Mercadante), Parisina d'Este (Donizetti), Giovanna d'Arco (Verdi), Leonora (Mercadante), Ernani (Verdi) Norma (Bellini), Linda di Chamounix (Donizetti), Il barbiere di Siviglia (Rossini), Don Pasquale (Donizetti) e L'elisir d'amore (Donizetti). Predomina sobre todo Donizetti, o autor que estaba de moda naqueles momentos, e Mercadante, mestre do director Marià Obiols, ambos os dous destacados compositores do belcanto que tiña os días contados coa aparición de Macbeth aquel mesmo ano.
A segunda tempada comezou en maio de 1848 con I Lombardi alla prima crociata de Verdi, cantada por Alberto Bocceti. A tempada contou cun total de 15 óperas, entre as cales Lucrezia Borgia, outra obra de Donizetti cantada novamente por Giovanna Rossi-Caccia. O número tan elevado de representacións débese a que naquela época non había pausa polo verán. Tamén axudaba que as montaxes non eran nada complicadas, xa que se facían con teas pintadas, que aínda así se aproveitaban para diferentes óperas.
Naqueles anos, o Liceu alternaba as representacións de ópera con outras de teatro de texto, preferentemente en castelá (coa presenza máis ocasional de obras en francés, italiano ou catalán), zarzuela, danza clásica, consertos e recitais, amais dunha gama de espectáculos diversos, habituais daquela nos grandes teatros: números de maxia, funambulismo, ximnasia, circo, variedades etc, precedidas a miúdo por unha peza musical (aberturas, sinfonías etc), anunciada sen precisar o autor.
A Pena, Valverde, Monforte de Lemos
A Pena é un lugar da parroquia de Valverde, no concello de Monforte de Lemos. En 2018 tiña un habitante (un home).
Gran Teatre del Liceu
Inauguración e primeiros anos, ata o incendio de 1861
A etapa inicial do teatro, ata o ano do memorable incendio, caracterizouse no aspecto lírico polo auxe italianista, polarizado principalmente por Donizetti -que foi o autor ídolo daqueles anos- e polos primeiros éxitos maioritarios de Verdi. O repertorio do Liceu nutríase tamén de zarzuela, con especiais triunfos de Barbieri, e dalgunhas comedias ou dramas de autores locais que se limitaban a imitar o estilo italiano sen disimularen moito.
A Pena, Valverde, Monforte de Lemos
O lugar sitúase a 350 m de altitude, ao leste de Valverde.
Primeira división española 1967/68
A tempada 1967/68 da Primeira división española de fútbol, que foi a 37ª edición do campionato, disputouse entre o 9 de setembro de 1967 e o 28 de abril de 1968.
And Then Nothing Turned Itself Inside-Out
And Then Nothing Turned Itself Inside-Out é o noveno álbum de estudio da banda estadounidense de indie rock Yo La Tengo, publicado o 22 de febreiro de 2000 a través do selo Matador Records. O álbum recibiu unha boa acollida da crítica.
Gravación e lanzamento
And Then Nothing Turned Itself Inside-Out foi gravado no estudio Alex the Great en Nashville, Tennessee, e foi mesturado en The Big House en Manhattan, Nova York. O álbum foi producido por Roger Moutenot e lanzado o 22 de febreiro de 2000 por Matador Records. O título do disco deriva probablemente dunha cita de Sun Ra: "...At first there was nothing...then nothing turned itself inside-out and became something" (ao principio non había nada... e despois a nada volveuse do revés e converteuse nalgo). A arte do álbum está realizada con fotografías do fotógrafo surrealista e profesor de Yale Gregory Crewdson.
O álbum chegou ao número 138 da lista Billboard 200 nos Estados Unidos, sendo o seu primeiro traballo en entrar nesta lista. En xaneiro de 2003 o disco levaba vendidas 114 000 copias nos Estados Unidos segundo Nielsen SoundScan.
Goberno enclaustrado
O Goberno Enclaustrado, coñecido tamén como sistema Insei, é unha característica da historia do Xapón, da súa política e ás veces dos negocios. En case todos os gobernos e unidades administrativas o gobernante nominal non ten un poder práctico, senón que simplemente rexenta e son os conselleiros os que teñen o poder real.
Primeira división española 1967/68
O Real Madrid revalidou o título do ano anterior.
Trofeo Pichichi
Fidel Uriarte logrou o Trofeo Pichichi ao máximo goleador do campionato.
Goberno enclaustrado
Características
Os títulos utilizados para exercer o goberno enclaustrado son:
O goberno enclaustrado foi un procedemento utilizado por diversos emperadores xaponeses mediante o cal se retiraban a un mosteiro e entregaban o poder a un sucesor mais continuaban a exercer o seu poder e influencia por detrás. Os emperadores retirados reciben o nome de Jōkō (上皇). O primeiro emperador retirado que exerceu este tipo de goberno no Xapón foi a emperatriz Jito.
O termo emperador retirado emprégase principalmente ao tratar un período da historia xaponesa na que esta era unha práctica común: un emperador retirado podía ter máis influencia que cando estaba no trono porque retiña o prestixio do título e tiña máis liberdade para falar en público.
Gran Teatre del Liceu
Inauguración e primeiros anos, ata o incendio de 1861
Non foi ata o 4 de agosto de 1849 cando tivo a súa estrea a primeira ópera alemá: Der Freischütz de Weber. A estrea en Cataluña desta ópera foi moi importante para a aparición do gusto polo canto coral en Cataluña. O coro dos cazadores foi o detonante dos gustos corais que posteriormente Clavé derivaría nas súas actividades. O primeiro coro (tamén de cazadores) feminino non chegaría ata 1860 ao Teatro Principal e o 5 de marzo de 1861 ao Liceu con Martha de Flotow. miniatura|300px|Gravado do incendio de 1861. miniatura|left|250px|A sala do teatro logo do incendio.
Goberno enclaustrado
Características
Aínda que a influencia real do goberno enclaustrado pode ter sido esaxerada por algúns historiadores, haina que ver no contexto do dominio progresivo que a clase dos guerreiros exercía sobre a aristocracia. En épocas posteriores, o emperador caía na sombra do seu shogun, tal e como se realmente houbese aínda un emperador enclaustrado presente.
Gran Teatre del Liceu
Inauguración e primeiros anos, ata o incendio de 1861
Dende a súa apertura, o Liceu converteuse no rival máis importante do Teatro Principal, ata aquela o teatro que monopolizaba a ópera en Barcelona. Foi así como xurdiu a pugna entre "liceistes" e "creuats" (ou "principalistes"), que retratou Pitarra nun coñecido sainete. Frecuentemente se ten dito que os  liceistes  eran os progresistas e os "principalistes" os conservadores, aínda que non foi exactamente así: de feito, o Liceu e o Principal competían cos mesmos títulos teatrais e líricos e tentaban contratar os mesmos artistas. Mais o Liceu era un "gran" teatro que atraía máis xente, especialmente o público novo, pola calidade do espectáculo, e a partir dos anos cincuenta tomou definitivamente a iniciativa, que foi indiscutible cando, cara aos anos setenta do século XIX, o Principal entrou en crise e quedou nun lugar secundario, polo menos no tocante á programación de óperas. As disputas entre "liceistes" e "cruzados" foron beneficiosas para todos, xa que a cultura sempre precisa tensións e participación.
O 9 de abril de 1861, as chamas destruíron o teatro por primeira vez. Foi o día posterior á representación dunha obra de teatro María la cieguita de Enrique Gil y Zárate; o día antes representárase a ópera Rigoletto de Verdi, e o mesmo día 9 realizárase outra obra de teatro, Fortuna contra fortuna de Tomàs Rodríguez Rubí. O lume comezou no cuarto piso, no que estaba o taller de xastraría seguramente cunha luz de aceite mal apagada. O lume propagouse moi rápido e non houbo tempo de empregar os depósitos de auga. Ao ser todo de madeira, tan só quedou o armazón de pedra do teatro. Existe unha lenda urbana que di que os veciños tentaron apagar o lume con longas filas polas cales pasaban os caldeiros de auga. Foi unha desgraza considerable, naqueles momentos o Liceu era un teatro eminentemente popular. A pesar de todo, salváronse da destrución as estruturas do salón de descanso, as escaleiras do vestíbulo, parte dos corredores e as dependencias do Cercle del Liceu. O teatro renaceu, pois, na súa forma primitiva aínda moito mellor e máis ricamente decorado de como o era antes do desastre. Nas imaxes que se conservan daquel primeiro incendio, vese exactamente o mesmo esqueleto que se puido observar no segundo incendio de 1994. Isto quere dicir que se reconstruíu co mesmo sistema que o ano 1847 e aproveitando a estrutura que ficara.
Os propietarios colaboraron con xenerosidade e sen fisuras, as entidades locais directamente relacionadas co Liceu, tamén. Tan só Isabel II non estivo á altura das circunstancias e rexeitou prestar a colaboración que lle solicitaron.
Primeira etapa: feudo da ópera italiana
O teatro converteuse nun feudo da ópera italiana onde chegaban pouco despois da súa estrea as obras dos compositores italianos máis importantes do momento: Donizetti, Bellini, Mercadante e Verdi, os cales cómpre engadilos ao franco-alemán Giacomo Meyerbeer. No Liceu actuaron cantantes de prestixio como Fanny Salvini-Donatelli, que estreara La traviata en Venecia. Tamén se introduciron algúns autores franceses coma Ferdinand Hérold ou Daniel-François Esprit Auber, pero cantantes en italiano, segundo era costume na época.
O 20 de abril de 1862, tan só un ano despois do incendio, volvéronse abrir as portas ao público cunha representación da ópera de Bellini I Puritani, que protagonizou o tenor Pietro Mongini. A restauración levouna a cabo o arquitecto Josep Oriol Mestres. A sala era totalmente nova, mantendo do edificio anterior aquelas partes que o incendio respectara: as fachadas e o corpo da fachada da Rambla, co Saló dels Miralls, o vestíbulo e os locais do Cercle del Liceu e o Conservatorio. miniatura|Retrato do cantante [[Julián Gayarre, unha das granfes figuras do teatro da segundaa metade do século XIX.]] O Liceu afondou na súa imaxe de gran teatro, que superaba en oferta e rendemento económico aos moitos outros teatros que xurdiran en Barcelona naqueles tempos. A oferta lírica, cantantes de renome internacional e sobre todo, a garantía de ter un teatro cheo, grazas aos abonos e a distribución da propiedade de palcos e butacas de platea e primeiro piso entre moitos propietarios, pouco dispostos a desprenderse deles, foi distinguindo ao público do Liceu pola súa procedencia burguesa. Entre uns e outros, con todo, certifícase que a lírica era a distracción de moda que "contaminara" todos os estratos da sociedade e moitos ámbitos da vida cultural.
O silencio reverencial que existe hoxe nas salas de ópera non existía daquela. A xente falaba, entraba, saía. Incluso, na sala dos espellos, mentres se representaba a ópera, se convertía nunha pequena bolsa onde se compraban e vendían títulos. En momentos de subas e baixadas dos prezos das accións, a xente queixábase do ruído que facían eses espectadores.
No ano 1863 representouse Il giuramento, posiblemente a mellor obra de Mercadante e que xa se estreara no Teatre de Montsió en 1839. Mercadante era un grande amigo e mentor do primeiro director do Liceu, Marià Obiols, quen sempre que podía programaba obras do seu mestre. miniatura|left|300px|O teatro cara aos anos oitenta do s. XIX. En 1866 representouse por primeira vez unha ópera de Mozart: Don Giovanni. Mozart era adorado, mais non se representaba en pleno Romanticismo. De feito, esta ópera non agradou moito malia ser a máis romántica de Mozart, e non se volveu repetir ata 1880.
Soada foi a inauguración da tempada 1868. Dende había algúns anos, ao abrírense as murallas da cidade, polo verán, o público desprazábase aos teatros e xardíns de recreo, e o Liceu pechou no verán para abrir solemnemente o 10 de outubro coincidindo co décimo aniversario da raíña Isabel II. Mais poucos días antes desta data, e durante a revolución de 1868, a raíña fora destronada, e o seu busto arrincado do nicho da parte alta da escaleira principal e lanzado ao mar. Así que se inaugurou uns días máis tarde, con Guillaume Tell, título moi axeitado pola súa apoloxía da liberdade. A situación política e o feito de que a raíña novamente non contribuíra á reconstrución do teatro após o incendio, fixo que a lembranza de Isabel II se borrase definitivamente do teatro, substituíndo o busto por unha escultura alegórica.
O 25 de febreiro de 1877, un ano despois de ter a súa estrea no Teatro Principal, presentouse por primeira vez no Liceu Aida de Verdi cun éxito rotundo. O Teatro Principal tiña a batalla perdida respecto ao Liceu, mais procuraba de cando en cando dar un golpe de efecto e importar obras que chamasen a atención.
Consolidación como teatro de ópera
miniatura|Retrato do cantante italiano [[Angelo Masini.]] A partir dos anos oitenta do século XIX o Liceu converteuse progresivamente nun teatro de ópera e danza, consolidando unha estrutura de programación baseada na asignación de xéneros a cada unha das tres tempadas que constitúen a oferta artística anual do teatro: a de inverno, adicada exclusivamente á ópera; a de coresma, onde alternan os concertos co ballet e a opereta; e a de primavera, adicada tanto á ópera como á opereta. Deste xeito, o Liceu consagrouse nos grandes xéneros, deixando o resto para os outros teatros. O Liceu acollía a burguesía nos seus espectáculos caros e máis sofisticados, mentres que os teatros do Passeig de Gràcia acollían menestreis en espectáculos, en principio, de menos esixencia: teatro, zarzuela, ópera cómica etc.
Gradualmente, o monopolio da oferta operística italiana foise rompendo grazas á chegada de repertorio operístico francés, con fitos tan destacados como Faust (1864) e Roméo et Juliette (1884) de Gounod, Carmen de Bizet (1888).
A primeira ópera de Richard Wagner non chegou ata o 6 de marzo de 1883 con Lohengrin. Wagner sería moi importante no Liceu. A tradición wagneriana de Barcelona é coñecida en todo o mundo, aínda que nesta época non chegara aínda ao seu auxe. Mais unha vez o Principal anticipárase estreando antes que o Liceu este Lohengrin aínda que dun xeito pouco logrado por ter que contar con cantantes italianos que non sabían cantar Wagner. Pola contra, a posta en escena do Liceu contou con máis recursos e agradou moito aos wagnerianos, aínda que tamén se cantou en italiano, xa que os cantantes da época non coñecían o alemán.
Wagner foi unha cousa especial no Liceu e en Cataluña dende o preciso momento no que se estreou a primeira ópera. Pero o primeiro en introducir a música de Wagner en Cataluña fora Clavé e os seus coros que levaron a marcha de Tannhäuser a Barcelona logo de escoitalo en París. Era o 16 de xullo de 1862 e serían as primeiras notas de Wagner que soaron en Cataluña. A obra enteira non chegou ao Liceu ata 1887.
Nquela época, todas as obras eran cantadas en italiano, a excepción dalgunha en francés, porque a maior parte dos cantantes eran italianos e se consideraba o idioma da ópera. Polo tanto, menos en Alemaña, Wagner tamén se cantaba en italiano.
En 1890, Victor Maurel, como xa o fora na estrea absoluta en Milán, foi tamén Yago na estrea no Liceu do Otello verdiano, mentres que Francesco Tamagno (protagonista na estrea de La Scala) a cantou en representacións posteriores.
Modernismo burgués: do final do século á Gran Guerra
O Liceu converteuse tamén no escaparate dunha burguesía que atopaba nel un espazo refinado e prestixioso. Á súa vez, o anarquismo, que se apoderara dos movementos de revolta social da época, vía no Liceu un dos símbolos da oligarquía dominante. Esta identificación afectou traxicamente á vida do teatro: o 7 de novembro de 1893, a noite de inauguración da tempada (representábase Guillaume Tell, de Rossini), o anarquista Santiago Salvador i Franch lanzou dúas bombas de tipo Orsini sobre a platea do teatro, das cales tan só explotou unha, que causaría unha vintena de mortos. A Bomba do Liceu, como se coñece a este feito, conmocionou á cidade; o público do teatro (e, en xeral, o dos teatros da cidade) tardou en volver á normalidade e durante anos non se empregaron as butacas que ocupaban os mortos pola bomba. Ao mesmo tempo, "a bomba do Liceu" potenciou, e a miúdo distorsionou, a imaxe clasista do Liceu. O poeta Maragall, que estaba aquela noite no teatro, escribiu un dos seus versos máis tétricos por mor deste suceso.
O Liceu pechou e non volveu abrir ata o 18 de xaneiro de 1894 cuns concertos dirixidos por Antoni Nicolau. Pouco despois, representáronse por primeira vez L'amico Fritz, de Mascagni, e Manon, de Massenet, con Hariclea Darclée como protagonista.
A inauguración da tempada 1909, en outono, foi importante porque se rexuvenecera o teatro, instaláranse butacas novas e decorárase o proscenio coas pinturas de Ramiro Lorenzale. A neutralidade de España durante a primeira guerra mundial permitiu que a industria téxtil catalá medrase ao ser subministradora dos países en guerra. Fixéronse grandes fortunas e os anos vinte foron de prosperidade. O Liceu deveu nun teatro de primeira liña e acolleu aos mellores cantantes e directores de orquestra do momento, como tamén compañías como os Ballets Russes de Sergei Diagilev. A primeira vez que actuaron no Liceu foi o 24 de xuño de 1917 na inauguración da tempada e nun breve ciclo dos ballets que tanto influíron na programación do Liceu nos vindeiros anos. No teatro bailarían o célebre Vatslav Nizhinskii e Lydia Lopokova.
Novidades no repertorio
Ata o definitivo estalido do wagnerismo en 1899, o público da ópera do Liceu sufriu un crecente e teimudo gusto conservador, e declarouse partidario da ópera italiana para contradicir os novos movementos nacionalistas e contrario ás novidades que a mocidade consideraba imprescindibles. A rivalidade entre empresarios operísticos fixo que ás veces algunhas estreas de relevo non se realizasen no Liceu, o teatro que mellor representaba a burguesía, como é o caso de Carmen, que tivo a súa estrea no novo Teatre Líric (1881), ou Lohengrin, visualizada no Principal (1882).
A rivalidade entre teatros e entre afeccións era moi ilustrativa da paixón que espertaba a lírica e foi motivo de situacións tensas entre partidarios das óperas wagnerianas e os defensores de Puccini. Tamén se discutía entre os partidarios da reforma do espectáculo e de todo o que implicaba dotar de seriedade e rigor a posta en escena das óperas e os defensores do teatro como centro social burgués. Cómpre lembrar que daquela as luces da sala permanecían acesas durante a sesión, xa que se consideraba un interese principal a sociabilidade entre o público. miniatura|250px|Al Liceu de Ramon Casas, 1901-1902 (Barcelona, Cercle del Liceu). miniatura|250px|Sortida del Liceu de Romà Ribera, ca. 1902 ([[Museu de Montserrat), mostra ao público da alta burguesía habitual do momento.]] Pouco a pouco as tempadas, por motivos de funcionamento e mecánica de contratacións, abonos etcétera, acabáronse dividindo en dous: tempada de outono-inverno e tempada de primavera. A finais do século, a hora de inicio das funcións quedou fixada ás oito e media da tarde. Esta formalización, que con matizacións se consolidou no teatro, é significativa porque representou que o Liceu comezara a ser un teatro adicado preferentemente a representacións completas de ópera e danza. Unha das primeiras consecuencias é que se comezou a formar un público, e polo tanto unha tradición, que se irá convertendo en experto en valorar un repertorio lírico que, por outra banda, se reduciu a menos títulos, como no resto de Europa. Os espectadores xa se consideraban expertos e capaces, xa que logo, de valoraren.
O Liceu mantivera dende os primeiros momentos a vontade de incorporar na programación do teatro as grandes voces da ópera, iso consolidara un público interesado case exclusivamente na competencia vocal dos cantantes, e falto, seguramente, da posibilidade de valorar outros estímulos. Así se forxou moi pronto o mito dun Liceu esixente, experto e implacable con algúns cantantes famosos, que compracían os afeccionados. Mais ao mesmo tempo se producía, cun éxito enorme, a introdución de novas estéticas: o wagnerismo, a ópera rusa e os ballets rusos, e algunhas mostras da vangarda musical e plástica.
O Liceu e Wagner
Deste xeito, a inauguración da tempada da Exposición Universal, o día 17 de maio de 1888, foi moi solemne. A ópera escollida foi Lohengrin. O wagnerismo estaba comezando a ocupar un lugar importante na sociedade catalá. Á función asistiron diversos monarcas europeos e a raíña rexente de España, María Cristina. miniatura|250px|left|Francesc Viñas, o tenor que estreou Parsifal no Liceu, neste papel. A partir de 1914 ata o ano 1936, as representacións wagnerianas non fixeron máis que medrar en cantidade e calidade, cantadas en alemán por grandes voces wagnerianas, con escenografías adiantadas, e dirixidas polos mellores directores internacionais de ópera xermánica. Como nas seguintes representacións:
Coa estrea do novo século XX compaxináronse o furor wagneriano e os primeiros grandes éxitos da nomeada escola verista (Manon Lescaut e La Bohème de Puccini, Andrea Chénier de Giordano, Cavalleria rusticana de Mascagni, Pagliacci de Leoncavallo). Tamén chegou por primeira vez unha ópera rusa ao escenario do Liceu, Néron, de Anton Rubinstein, aínda que cantada en italiano.
Ríos, Chavaga, Monforte de Lemos
Ríos é un lugar da parroquia de Chavaga, no concello de Monforte de Lemos. En 2018 tiña unha poboación de 14 habitantes, 7 homes e 7 mulleres.
Gran Teatre del Liceu
Dos anos vinte á Guerra Civil
Nos anos vinte, o teatro continuou a ser o escaparate das clases altas, agás o cuarto e o quinto andar, refuxio dos melómanos con menos recursos. Artisticamente, o teatro renovouse e ampliou o repertorio e a calidade das representacións.
Ríos, Chavaga, Monforte de Lemos
O lugar sitúase a 353 m de altitude, xunto á liña ferroviaria León-A Coruña e á estrada LU-933.
Gran Teatre del Liceu
Dos anos vinte á Guerra Civil
Ao proclamarse a Segunda República Española en 1931, a inestabilidade política levou ao teatro a unha crise económica que se superou grazas ás achegas do Concello de Barcelona e a Generalitat de Cataluña. O 14 de xaneiro de 1933, o Liceu puido abrirse novamente, logo dunha crise que estivera a piques de provocar o seu peche, grazas á acción conxunta de persoas e entidades que formaron o Comité Pro-Liceu, presidido polo tenor Francesc Viñas. Durante a Guerra Civil Española, o Liceu foi nacionalizado e pasou a denominarse Teatre del Liceu - Teatre Nacional de Catalunya. A tempada de ópera suspendeuse, mais se realizaron obras de teatro, concertos e representacións de zarzuela. Após a guerra, en 1939, devolveuse á Sociedade de Propietarios.
Do esplendor á crise: 1940-1980
O Liceu, que durante a guerra pasara a depender da Generalitat, volveu ás mans da Xunta de Propietarios, e así que un número suficiente volveu á cidade constituíuse unha directiva presidida polo marqués de Sentmenat, que deseguida pediu ao antigo empresario, Joan Mestres i Calvet, que organizase tan axiña como fose posible unha tempada de inverno. A inauguración da tempada, xa baixo o réxime franquista, tivo lugar o 9 de decembro de 1939 con La Bohème, de Puccini, nunha función benéfica "como homenaje al Ejército y a beneficio de Auxilio Social y el Hospital Clínico de Barcelona". O prezo das entradas máis caras era de 500 pesetas, o equivalente a tres meses de salario dun obreiro. Como protagonista feminina contratouse a Mercè Capsir, que permanecera en Italia durante os anos da guerra, e que se converteu na estrela indiscutible do Liceu de posguerra, participando en diversas representacións xa en 1939. Mercè Capsir recibiu, o 5 de xaneiro de 1940, a medalla de ouro da cidade de Barcelona, "por sus méritos artisticos, y por sus reiteradas pruebas de acendrado españolismo". Tamén tiveron a súa estrea na época Goyescas, de Granados, e actuou, ademais, Alicia de Larrocha.
A sociedade catalá foise repoñendo e o Liceu, recuperando a súa categoría. Os "novos ricos" e uns estraños que buscaban un suposto esplendor social na lírica apoderáronse do Liceu: todas as inauguracións eran "solemnes" e unha feira de vaidades como as de antes. Mais os empresarios, Joan Mestres e, a partir de 1947, Joan Antoni Pàmias e Josep Fugarolas preocupábanse do nivel realmente artístico do acontecemento. Dos anos corenta aos sesenta, as tempadas acadaron un alto nivel de calidade.
O teatro visitábano as mellores voces e compañías, e o repertorio ampliouse con novas obras e autores: as obras de autores contemporáneos eran habituais, ademais da recuperación de títulos antigos. Deste xeito, en 1947, con ocasión dos 100 anos do teatro, repúxose Anna Bolena de Donizetti, nun momento no que había anos que non se representaba en ningures.
A ópera máis popular da tempada 1949-1950 foi La Gioconda de Ponchielli, mais tamén contou coa Salomé de Strauss, Louise de Charpentier, L'Africaine de Meyerbeer, cando xa non a facía ninguén, así como a Aida de Verdi. Pero a tempada foi sobre todo wagneriana con Tristan und Isolde, Götterdämmerung e Die Walküre porque Pàmias levou ao Liceu a unha gran figura do canto wagneriano: Kirsten Flagstad
En 1951 realizouse unha homenaxe a Kirsten Flagstad, que precedeu a primeira ópera da tempada e cun brillo que conmoveu a ilustre artista. A tempada de 1953 comezou o 4 de novembro dese mesmo ano co debut de Renata Tebaldi en La traviata. En 1955, grazas ao traballo dunha comisión especial, o Liceu recibiu a visita da compañía do Festival de Bayreuth ao completo, na súa primeira xira fóra de Bayreuth. Realizou representacións memorables de Parsifal, Tristan und Isolde e Die Walküre, con escenografías innovadoras de Wieland Wagner, que foron recibidas con entusiasmo.
A tempada 1960-1961 iniciouse con Il barbiere di Siviglia nunha noite estelar con Alfredo Kraus e Gianna D'Angelo. Jaume Aragall inaugurou a tempada coa mesma soprano e Manuel Ausensi, o 9 de novembro de 1965. Tamén foi brillante a inauguración da tempada que ofreceu Montserrat Caballé, o mesmo día de 1968, con Roberto Devereux, e a non menos espléndida, Adriana Lecouvreur (1972) coa propia Caballé e o novo valor lírico descuberto por ela, José Carreras.
Durante os anos setenta, a crise económica afectou gravemente ao teatro: os propietarios non podían facer fronte aos cada vez maiores gastos de representación das óperas, e a calidade xeral dos espectáculos resentiuse.
Consorcio, renovación e incendio
A morte do último empresario, Joan Antoni Pàmias en 1980 revelou a necesidade dunha intervención da administración pública na institución se esta quería volver ser un teatro de ópera importante. En 1981 a Generalitat de Cataluña, xunto co Concello de Barcelona e a Societat del Gran Teatre del Liceu crearon o Consorci del Gran Teatre del Liceu que foi, dende aquela, responsable da xestión e explotación do teatro. A Deputación de Barcelona e o Ministerio de Cultura de España incorporáronse ao Consorcio en 1985 e 1986, respectivamente. En pouco tempo, o Consorcio conseguiu mellorar notablemente o nivel artístico, e o público volveu encher o teatro. O coro e a orquestra renováronse e melloráronse, contratáronse bos elencos, con especial atención de atraer o público con grandes cantantes, e melloráronse os aspectos escenográficos das representacións. Iso, xunto cun importante investimento de cartos, tivo como consecuencia un nivel medio alto nas novas producións e nas tempadas dos anos oitenta e noventa. As quendas de aboamento aumentaron, xa que había unha maior demanda de entradas (a popularización da ópera nos medios de comunicación tivo moito que ver nisto) e o teatro "profesionalizouse": deixou de ser un escaparate social para converterse nun local teatral no que o importante era o que pasaba sobre o escenario.
Todo, no entanto, quedou detido a causa do incendio que destruíu o teatro o 31 de xaneiro de 1994.
O incendio de 1994
Entre as dez e media e once menos cuarto da mañá do 31 de xaneiro de 1994, mentres dous operarios traballaban na reparación do pano de aceiro que, en caso de incendio, tiña que impedir que o lume pasase do escenario á sala –ironía do destino–, as faíscas do seu soprete prenderon nos pregos das cortinas finad de tres corpos que agochaba a parte alta do escenario. Algúns anacos acesos de tea caeron ao chan e, aínda que os traballadores se apresuraron a apagalos e se baixou o pano de aceiro, todo foi inútil: as lapas xa saltaran ao pano de veludo e subían ata o tear e o teito.
O lume era xa incontrolable cando os bombeiros chegaron minutos despois das once. Quizais un pouco demasiado tarde, porque mentres tanto, segundo parece, os traballadores tentaran apagar o lume cos medios ao seu alcance en lugar de chamaren inmediatamente aos servizos de extinción.
Aqueles días estábase a representar no teatro a ópera de Paul Hindemith Mathis der Maler, á que lle debía seguir Turandot de Puccini.
As institución públicas acordaron unanimemente que o teatro sería reconstruído no mesmo lugar no que se encontraba e tal e como era, mais con todas as melloras necesarias. Para facer posible a reconstrución do Liceu, creouse a Fundació del Gran Teatre del Liceu, e a Societat del Gran Teatre del Liceu cedeu a propiedade do teatro ás administracións públicas: o teatro foi, finalmente, de titularidade pública, a pesar da oposición dun reducido sector de propietarios. Para obter os recursos, a Fundació emprendeu unha campaña de captación de cartos, conseguindo a participación dun gran número de empresas e institucións privadas, que exerceron como patrocinadoras e mecenas, contribuíndo deste xeito na reconstrución do teatro: o resultado foi que case a metade do presuposto final desta reconstrución chegou por medio de doazóns privadas.
Do incendio á actualidade
Entre 1994 e 1999, cando se reabriu, as tempadas de ópera do Liceu (o "Liceu no exilio", como se lle coñeceu) tiveron lugar en diferentes salas: o Palau Sant Jordi (unicamente en tres espectáculos de asistencia masiva, o mesmo ano 1994), o Palau de la Música Catalana e o Teatre Victòria. Algunhas representacións fixéronse tamén no Teatre Nacional de Catalunya e no Teatre del Mercat de les Flors.
O novo e mellorado teatro abriu as súas portas o 7 de outubro de 1999, coa ópera Turandot de Puccini, que era a ópera que se tiña que representar cando o teatro ardeu: pechouse así un círculo, regresando o teatro á normalidade logo de cinco anos. O novo teatro combina as partes conservadas do antigo edificio (fachadas, Saló dels Miralls, Cercle del Liceu e Conservatorio) coas novas, como a sala principal, reedificada respectando o aspecto orixinal coas novas, coma a sala principal, reedificada respectando o seu aspecto orixinal (agás as pinturas do teito, substituídas por obras de Perejaume), pero dotada das innovacións tecnolóxicas máis avanzadas. Tamén son novos o escenario, os espazos de oficinas, de ensaios, unha nova sala para espectáculos de formato reducido e máis espazos públicos. Os arquitectos do proxecto de reconstrución foron Ignasi de Solà-Morales, Xavier Fabré e Lluís Dilmé.
O teatro ten un sistema de subtítulos que se proxectan nunha pantalla sobre o proscenio, dado o texto, traducido ao catalán, das óperas e obras cantadas. Así mesmo, hai un sistema de libreto electrónico que ofrece as traducións (ao inglés, castelán e catalán, segundo se escolla), en monitores individuais situados na maioría dos asentos.
Dende a reapertura, ademais da programación habitual de ópera e ballet, con máis espectáculos de cada título, o teatro emprendeu campañas para facerse máis accesible. Sesións populares con elencos de cantantes novos, abonos a prezos reducidos, ofertas de entradas de última hora, retransmisións de espectáculos en directo en cines (Òpera Oberta) e por Internet, a produción da canle Liceu Ópera Barcelona en YouTube, programas de colaboración con universidades e escolas etc. Especialmente destacables son os programas para nenos e mozos, con espectáculos musicais adaptados para este tipo de público. Alén disto, incrementouse a produción e edición de DVDs con espectáculos representados no teatro, algúns deles con gran recoñecemento da crítica.
A resposta do público na nova etapa fixo que se pasase de 7.789 abonos en 1993 a 22.407 en 2008.
En 2012, o Liceu non ficou á marxe dos momentos políticos que se viviron en Cataluña. Coincidindo coa proximidade da Diada de Cataluña, puidéronse ver "estelades" en diversos actos. Unha delas foi na representación de Lohengrin interpretada pola orquestra do Festival Bayreuth. Cando rematou a representación, durante os aplausos, púidose ver unha estelada entre o público.. En maio de 2013, nunha situación insólita, os príncipes de Asturias foron abouxados cando asistiron á representación de L'elisir d'amore de Donizetti no Teatro.
Obras representadas
O Liceu conta cunha orquestra (a Orquesta Simfònica del Gran Teatre del Liceu) e un coro estables. Os cantantes son contratados para cada produción: os papeis secundarios adoitan encargarse a cantantes especializados neste tipo de papeis, así como cantantes "profesionais" que traballan habitualmente no teatro, ou a cantantes novos que están a comezar as súas carreiras; os papeis principais cántanos cantantes convidados. Polo que respecta á escenografía e aos decorados, o Liceu é hoxe en día (como a maioría de grandes teatros de ópera), un teatro que aluga producións a outros teatros e fai producións propias (dúas ou tres ao ano, feitas polo teatro só ou en colaboración con outros teatros de ópera) para alugalas despois. Ata os anos noventa do século XX, o Liceu tivo o seu propio corpo de ballet, que na súa etapa máis brillante (1920-1940) foi dirixido por Joan Magriñà i Sanromà.
A maioría das óperas representadas son do repertorio tradicional italiano e alemán do século XIX: Verdi, Wagner, autores belcantistas etc. Actualmente, Puccini, Richard Strauss e Mozart tamén están entre os autores máis habituais. Máis esporadicamente, represéntanse obras do barroco (Monteverdi, Purcell, Haendel etc), do século XVIII (Haydn, Cimarosa etc) e do XX (Janáček, Britten etc), xunto con algunhas estreas absolutas, normalmente de autores cataláns.
A historia das estreas de obras no Liceu é un bo exemplo da evolución dos gustos en Europa occidental. Logo dun período no que a ópera era tan só unha parte das actividades artísticas do teatro (onde se alternaba con espectáculos doutro tipo como zarzuela, ballet clásico -Giselle fíxose xa en 1847-, obras de teatro, espectáculos de maxia e outras actividades máis próximas ás variedades, ao circo ou ao music-hall, o Liceu converteuse nun teatro de ópera e centrou as súas actividades na ópera e o ballet.
miniatura|dereita|200px|[[Gaetano Donizetti é o autor de Anna Bolena, a primeira ópera representada no Liceu, e un dos autores máis representados.]]
As primeiras óperas representadas —Anna Bolena de Donizetti e I due Foscari de Verdi— son representativas do gusto polo belcanto e o melodrama italiano: Rossini, Donizetti, Bellini, Verdi etc. Aínda están no repertorio máis habitual (Verdi é, con moito, o autor máis representado no Liceu). Outros autores moi representados nos primeiros tempos do Liceu, mais hoxe esquecidos, son autores belcantistas como Mercadante ou Pacini, e autores franceses de Grand opéra: Auber, Meyerbeer, Halévy, Hérold etc. Outros autores franceses posteriores mantéñense aínda con éxito: Gounod, Bizet, Massenet ou Saint-Saëns.
As primeiras óperas representadas de autores non italianos foron Zampa de Ferdinand Hérold (1848), Der Freischütz de Carl Maria von Weber (1849), Robert le diable de Giacomo Meyerbeer, La muette de Portici (1852) e Fra Diavolo (1853) de Daniel-François Esprit Auber, mais cantadas en italiano. As primeiras óperas representadas de compositores cataláns foron La figlia del deserto, de Josep Frexas (1854), Gualtiero di Monsonís, de Nicolau Manent (1857) e Arnaldo di Erill, de Nicolau Guanyabens (1859), tamén en italiano, aínda que sobre temáticas da historia de Cataluña.
As primeiras representacións de Il trovatore (1854) e de La traviata (1855) significaron a entronización da figura de Giuseppe Verdi. En 1866, realizouse a primeira ópera de Mozart no Liceu, Don Giovanni, sen continuidade na programación ata principios do século XX.
O ano 1883 marcou un fito: a primeira representación dunha ópera de Richard Wagner, con Lohengrin. Dende aquela, e especialmente entre os anos oitenta do século XIX e os cincuenta do século XX, Wagner converteuse nun dos autores máis queridos e apreciados no Liceu.
O verismo, especialmente Puccini, é, dende o final do século XIX, unha escola que ten moito éxito no teatro. A ópera rusa, cuxa primeira representación tivo lugar en 1915, tamén o ten. Mússorgski, Rimski-Korsakov, Tchaikovski son autores aínda habituais na programación. Os primeiros anos do século XX viron a Richard Strauss dirixindo as súas obras. En 1904, Siegfried Wagner dirixiu un concerto, e un ano despois, Pietro Mascagni dirixiu as súas obras.