cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ciclo de Calvin
3ª Fase: Rexeneración
Por tanto, por cada volta do ciclo incorpórase unha molécula de carbono fixado (CO2) a outra molécula preexistente de 5 átomos de carbono (ribulosa bisfosfato), o resultado final é a rexeneración da molécula de 5 átomos de carbono e a incorporación dun novo carbono en forma orgánica C(H2O). Para comprendelo hai que ter en conta que o produto fundamental do ciclo de Calvin é o gliceraldehido-3-fosfato (de 3 átomos de carbono), molécula que serve como base para a síntese do resto de carbohidratos. Tras 3 voltas do ciclo, unha nova molécula de PGAL sae deste e pode ser posteriormente empregada para a formación doutras moléculas.
Véxase tamén
Yhteyttäminen
Penadrade, A Torre, Vilalba
Penadrade é un lugar da parroquia da Torre, no concello lugués de Vilalba, na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2010 tiña 39 habitantes (14 homes e 25 mulleres).
Eardwulf de Northumbria
Eardwulf foi rei de Northumbria desde o ano 796 ata o 806 en que foi deposto e se exiliou. Puido ter un segundo reinado dende o 808 até quizais o 811 ou 830.
Northumbria nos derradeiros anos do século VIII foi escenario dunha loita dinástica entre varias familias nobres e no 790 o, daquela, rei Æthelred I, intentou asasinar a Eardwulf. A supervivencia deste puido ser vista como un signo de favor divino. Un grupo de nobres conspirou para asasinar a Æthelred en abril de 796 e foi sucedido por Osbald. Mais o reinado de Osbald tan só durou vinte e sete días antes de ser deposto e Eardwulf coverteuse en rei o 14 de maio do 796.
Existen poucos rexistros sobre a familia de Eardwulf, aínda que o seu pai, de igual nome, é coñecido por ter sido un nobre. Earwulf estaba casado cando se converteu en rei, aínda que o nome da súa esposa tampouco está rexistrado. Posiblemente, casou despois cunha filla ilexítima de Carlomagno. No 798, ao comezo do seu reinado, Eardwulf loitou na batalla de Billington Moor, contra un nobre chamado Wada, que fora un dos asasinos do rei Æthelred. Wada foi derrotado e mandado ao exilio. No 801, Eardwulf dirixiu un exército contra Coenwulf de Mercia, quizais debido ao apoio deste a outros candidatos ao trono de Northumbria.
No 806, Eardwulf, foi deposto e, segundo un rexistro franco, regresou ao reino no 808. Non hai ningún rexistro da súa morte ou d final do seu reinado, e se teñen suxerido datas como o 811 ou o 830. Posiblemente, foi soterrado na abadía merciana de Breedon on the Hill, que leva unha dedicación a Santa María e San Hardulph, con quen Eardwulf é identificado por varios historiadores.
Traxectoria
Chegou ao poder para substituír un rei que tiña sido deposto, Osbald, pero tampouco gustou o seu xeito de gobernar e acabou deposto. Tras o seu exilio, as fontes documentais difiren: algúns indican que volveu ser rei (e se isto fose certo, sería necesario refacer a datación dos reis que houbo tras el), mentres que outros din que foi monxe no mosteiro de Mericia e foi reverenciado como un santo.
Orixes
Pouco se sabe sobre a súa orixe, pero parece que non estaba relacionado con ningunha das faccións que nos últimos anos optaba ao trono de Northumbria. Segundo Simeón de Durham, o nome do seu pai tamén foi Eardwulf, e os dous tiñan o título de dux. A historiadora Barbara Yorke propuxo que debe ser un descendente dun Eanwine que (segundo Simeón de Durham) foi asasinado no ano 740, por orde do rei Eadberht. Este Eanwine podería ser a mesma persoa que un fillo do rei Eadwulf I, tamén chamado así. O pai de Eardwulf quizais foi un dos dous Eardwulfs cuxas mortes menciona Simeón de Durham no ano 774 e 775.
Parece que Æthelred I o consideraba un inimigo. No ano 790, Mercian conta que prenderon a Eardulf e o levaron a Ripon, e alí, o rei ordenou que o matasen por fóra das portas do mosteiro. Os monxes cargaron o seu corpo dentro da igrexa e lle cantaron cantos gregorianos, que despois o puxeron nunha tenda no patio e na medianoite o atoparon vivo dentro da igrexa.
Nunha carta escrita polo bispo Alcuíno de York a Eardwulf anos máis tarde interprétase esta afortunada recuperación como un milagre.
Non se sabe o que fixo Eardwulf despois da súa recuperación. El tivo máis sorte que os nenos de'Ælfwald I que non escaparon con vida da ira de Æthelred o ano 791. Osred II regresou do exilio, pero foi traizoado e asasinado, tamén por orde de Æthelred o 792. O mesmo Æthelred, foi asasinado en abril de 796, por unha conspiración do dux Ealdred. Æthelred foi sucedido no trono por Osbald, un home de liñaxe descoñecida, que só estaba no poder por vinte e sete días e foi forzado a fuxir porque tiña espertado o odio de todos. miniatura|Reinos na [[Gran Bretaña|illa de Gran Bretaña durante o 800 aproximadamente]]
Reinado
Eardwulf foi nomeado rei do 14 de maio de 796. Na Crónica anglosaxoa dise que foi coroado por Eanbald, arcebispo de York, nunha cerimonia na catedral o día 26 de maio, na que tamén estaban presentes o bispos Æthelberht, Beadwulf e Hygebald.
Eardwulf xa estaba casado antes de ser rei, pois pouco despois Alcuíno lle censura que deixase a súa esposa lexítima por unha concubina. este pecado debilitou as relacións con Eanbald II, o arcebispo que substituíu a Eanbald, que morreu en 796. Alcuíno, mentres criticaba a opresión do secular sobre a Igrexa, sorprendeuse ao saber que o novo arcebispo viaxaba acompañado dunha gran comitiva de soldados, e que recibía e protexia aos inimigos do rei. Eanbald tiña, ademais, discrepancias co rei polo uso das rendas das propiedades da igrexa.
Aínda que Æthelred I era un inimigo de Eardwulf, os asasinos de Æthelred foron igualmente hostís con Eardwulf. En 798 un nobre chamado Wada, que foi un dos que participou no asasinato de Æthelred, loitou con Eardwulf en Billington Moor, un lugar preto de Whalley, Lancashire. Wada fuxiu despois, se cadra a Mercia, e pode ser que tivese en mente restaurar a Osbald no trono. A proba que demostra que o deposto Osbald seguía a ter ambición é unha carta de Alcuíno, probabelmente escrita no ano 798, na que intenta disuadir a Osbald de volver a intervir nos asuntos de goberno de Northumbria. Parece que os argumentos de Alcuíno o convenceron xa de que Osbald el continuou a facer vida retirada e era abade no ano da súa morte en 799.
Nos dous anos seguintes Eardwulf tivo dúas revoltas máis, parece que protagonizadas por membros de familias que xa optaran ao trono en décadas anteriores. En 799, un nobre chamado Moll foi asasinado por orde imperativa de Eardwulf. O apelido Moll podería estar relacionado Æthelred I, que era o fillo deÆthelwald Moll. O ano seguinte, Ealhmund, que algúns dicían que era o fillo do rei Ealhred, foi asasinado pola xente de Eardwulf, e en Mercia foi venerado como santo, a continuación, Eardwulf enviou un exército contra Coenwulf de Mercia por ter dado acollida a Ealhmund, e outros inimigos seus. Despois, aconsellado polos bispos, fixeron as paces.
Eardwulf foi deposto en 806, en circunstancias descoñecidas. A correspondencia entre Carlomagno e o papa León III fai pensar que Coenwulf tivo que ver coa abdicación de Eardwulf. Segundo o cronista do século XIII, Roger de Wendover, Eardwulf foi substituído por Ælfwald II, do cal pouco se sabe.
Economía
A partir da década dos 740 ata o fin da existencia do reino de Northumbria, moitos reis fixeron cuñar moedas, aínda que en diferente cantidade. Ata que hai pouco se atoparon moedas co nome de Eardwulf, pensábase que fora un período de inestabilidade económica, ou podía ser que o reino se estivese empobrecendo polo pago do tributo a Offa de Mercia e Coenwulf. Actualmente sábese que a cuñaxe de moedas durou todo o reinado. Dúas das moedas co seu nome foron atopadas na década de 1990. Parece que un novo tipo de moeda se cuñaba de forma limitada e non se volven a atopar cantidades grandes de moedas ata o reinado do seu fillo Eanred.
Exilio e retorno
Earwulf viaxou ao país dos francos, primeiro estivo en Nijmegen e fixo saber a Carlomagno o motivo desde a súa chegada. Despois visitou Roma. Cando volveu a Northumbria foi acompañado por unha escolta e dous abades: un era o notario Hruotfrid e o outro Nantharius de sant Omer. As fontes documentais dos francos e unha carta do papa a Carlomagno deixan claro que volveu ao seu país, pero na literatura anglosaxoa non consta que tivese un segundo reinado. Os historiadores dubidan se Ælfwald foi substituído por Eardwulf, que tería un segundo reinado de 808 a 811 ou 812, ou se o reinado do seu fillo comezou en 808. miniatura|200x200px|A igrexa dedicada a san Hardulph, podería estar relacionada con Eardwulf. Algúns estudos recentes, sobre a base do descubrimento dun centavo de Eanred que non pode ser datado antes do 850, suxire que pode ser verdade o seu retorno ao poder. Segundo isto esta segunda etapa de reinado tería rematado preto de 830, e as datas dos reinados dos seguintes reis deben ser reorganizada doutro xeito: Eanred de 830 a 854, Æthelred II do 854 ao 862, Rædwulf o 858, e Osberht desde 862 a 867.
Eardwulf foi identificado por algúns historiadores, coa saint Hardulph ou Hardulf, ao que había dedicada unha igrexa no territorio de Mercia, no actual aldea de Breedon on the Hill. Esta identificación non se deu demostrado de todo, a base é só unha lista de lugares onde hai santos enterrados no mosteiro de Peterborough. Nesta dise que o santo Hardulph a quen foi dedicada a igrexa de Breedon fora un rei. Hai unha pedra tallada na parede da igrexa na que podemos ver unha procesión de homes barbudos que parece unha reprodución do Libro de Cerne, unha obra asociada ao bispo Æthelwold de Lichfield (818-830). Este relevo, que quizais anteriormente formaba parte dun sarcófago que contiña os restos dun personaxe de clase alta, foi datado no primeiro terzo do século IX. Segundo un calendario na idade media, os monxes beneditinos da Breedon celebraban a festa de san Hardulph o día 21 de agosto.
En ningún libro da súa época está rexistrada a morte de Eardwulf.
Notas
<references group="lower-alpha"/>
Repetidor
Un repetidor é un dispositivo electrónico que recibe un sinal feble ou de baixo nivel e retransmíteo a unha potencia ou nivel superior, de xeito que se poidan cubrir distancias máis longas sen degradación ou cunha degradación tolerábel. O termo repetidor creouse coa telegrafía e referíase a un dispositivo electromecánico empregado para rexenerar os sinais telegráficos. O uso do termo trasladouse con posterioridade á telefonía e á transmisión de datos.
Puro
250px|miniatura|Un puro xunto ao seu envase. Un puro  ou cigarro puro é un cigarro consistente nun paquete firmemente enrolado de tabaco secado e fermentado, liado sen papel, nunha folla de tabaco. Acéndese por un dos extremos para poder introducir o seu fume dentro da boca do fumador a través do outro extremo.
O tabaco para puros cultívase en cantidades significativas en nacións como Brasil, Camerún, Cuba, República Dominicana, Honduras, Indonesia, México, Nicaragua e Estados Unidos.
Os puros fabricados en Cuba considéranse dunha calidade inigualable, e por iso se lles coñece habitualmente como Habanos. A reputación cubana preséntase tanto polas características únicas da rexión de Vuelta Abajo, na provincia de Pinar del Río, ao Oeste da illa, onde un microclima permite o cultivo de tabaco de alta calidade; como pola habilidade dos fabricantes cubanos do puro. Porén, moitos expertos cren que as mellores colleitas de Honduras, Nicaragua e San Andrés Tuxtla, en México, rivalizan cos cubanos.
Jerry Goldsmith
Jerrald King "Jerry" Goldsmith, nado nos Ánxeles 10 de febreiro de 1929 e finado en Beverly Hills (California) 21 de xullo de 2004 foi un compositor e director de música coñecido polo seu traballo na creación de bandas sonoras de cine e televisión.
Compuxo bandas sonoras para filmes notables como The Sand Pebbles, O planeta dos simios, Patton, Chinatown, The Wind and the Lion, The Omen, The Boys from Brazil, Night Crossing, Alien, Poltergeist, The Secret of NIMH, Gremlins, Hoosiers, Total Recall, Instinto básico, Rudy, Air Force One, L.A. Confidential, Mulan, The Mummy, tres filmes de Rambo, e cinco de Star Trek. Foi nomeado a Premios Grammy, nove Globos de Ouro, catro BAFTA, e dezasete Premios Oscar. En 1977, recibiu un Oscar por The Omen.
El colaborou con algúns dos directores de cine máis prolíficos da historia, incluíndo a Robert Wise (The Sand Pebbles, Star Trek: The Motion Picture), Howard Hawks (Río Lobo), Otto Preminger (In Harm's Way), Joe Dante (Gremlins, The 'Burbs, Small Soldiers), Roman Polanski (Chinatown), Ridley Scott (Alien, Legend), Steven Spielberg (Twilight Zone: The Movie), e Paul Verhoeven (Total Recall, Instinto básico). Porén, a súa colaboración máis notábel foi probablemente a realizada con Franklin J. Schaffner, coa cal Goldsmith compuxo a banda sonora de O planeta dos simios, Patton, Papillon e The Boys from Brazil.
Antía Cal
Antía Cal Vázquez, nada na Habana o 18 de abril de 1923 e finada en Meira, Moaña, o 30 de marzo de 2022, foi unha pedagoga galega. Co seu home, Antón Beiras García, fundou na década dos 60, en Vigo, a Escola Rosalía de Castro, dirixida por ela. Nesta escola dedícaselle unha atención especial á lingua e cultura galegas.
Traxectoria
Antía naceu na emigración cubana. Foi unha dos tres fillos (con Armando e Pepe) de Vicenta Vázquez e Xosé Cal Reigosa, naturais de Muras (Provincia de Lugo). A súa familia era a do Mesón, e a ela coñecíana como Tita do Mesón. Na Habana asistiu ao Plantel Concepción Arenal do Centro Galego.
Aos nove anos de idade (en 1932), regresou a Galiza, no buque Cristóbal Colón, coa nai e irmáns, á casa dos avós maternos, nó lugar muresán das Aguias. O pai quedou a traballar na Habana, nunha casa de empeños da súa propiedade. Os rapaces foron estudar o bacharelato ao colexio mixto Dequidt da Coruña.
En 1939 trasladáronse a Santiago de Compostela, alí estudou comercio, que era a vontade do proxenitor. Fixo tamén maxisterio e despois matriculouse na Universidade, onde fixo Filosofía e Letras. Nese tempo coincidiu en Muras co lingüista Anibal Otero. Licenciouse en 1945.
O día de San Pedro de 1947 casou co oftalmólogo Antón Beiras García, galeguista, ao que coñecera en 1944 nunha librería, irmán de Manuel Beiras. Foron a vivir a Vigo, ao Edificio Sanchón, onde Antón tiña a consulta. Tiveron catro fillos entre 1949 e 1957: Hixinio, Antía, Antón e Bea.
A raíz do estrabismo dunha das fillas do matrimonio, a partir de 1954 decidiron facer viaxes por Europa, para buscar unha solución e facer investigación sobre esta enfermidade ocular. Nunha desas viaxes pararon en Xenebra, alí leu no xornal que nun edificio estaban ordenando o legado do pedagogo Johann Heinrich Pestalozzi, por quen Antía tiña especial admiración grazas á súa loita a prol da educación das mulleres, e alí acudiu durante dez días. Un profesor dese centro púxoa en contacto cunha alumna súa que estaba en París, na UNESCO.
Fixeron gran amizade con Roderick Price Mann, xefe do Cable Inglés en Vigo, que os axudou nos novos proxectos profesionais. Desde ese momento comezaron a facerse máis intensos os seus contactos cos círculos da pedagoxía europea. Mandaron ós seus fillos a estudar a educación primaria ao Reino Unido. Estas visións e experiencias impulsaron a Antía Cal a fundar a Escola Rosalía de Castro.
Escola Rosalía de Castro
En 1961 fundou en Vigo a Escola Rosalía de Castro, onde puxo en práctica as novas técnicas pedagóxicas recomendadas pola UNESCO, cun ensino completamente bilingüe castelán-inglés e con aulas que levaban os nomes de Rosalía de Castro, Bertrand Russell, Alexandre Bóveda, Marie Curie, Carlos Maside, Maria Montessori, Castelao, Eduardo Pondal, Luís de Camões, mariñeiros ou labregos. En setembro, que foi cando comezou o curso, a escola tiña tres profesores e 38 alumnos e localizábase na céntrica rúa Pizarro. Ao ano trasladaríase á Gran Vía e en 1976 á parroquia de Bembrive.
Dŏng Yuán
miniatura|Os ríos Xiao e Xiang pintados por Dŏng Yuán
Antía Cal
Escola Rosalía de Castro
O seu proxecto educativo baseábase nas seguintes premisas: coeducación; dispoñibilidade lingüística na idade cero co establecemento dunha segunda lingua; psicoloxía evolutiva; intervención e participación de alumnado-profesorado-sociedade; coxestión e responsabilidade compartida; sumo tacto respecto das uniformidades; a escola como fábrica de pensamentos, razoamentos, creación e flexibilidade; áreas interdisciplinarias no estudo da ciencia e traballo en equipo.
Dŏng Yuán
Dŏng Yuán (董源), nado c. 934 e finado c.962, foi un pintor chinés.
Traxectoria
Naceu en Zhongling e instalouse en Nanjing, daquela o centro da cultura e as artes. Coñecido polas súas pinturas de personaxes e paisaxes, nun estilo elegante que se convertería no estándar dos seguintes nove séculos.
Antía Cal
Escola Rosalía de Castro
O 1 de abril de 1968 Antía Cal enviuvou. Desde 1969 foi periodicamente a Barcelona e entrou en contacto coas Escolas de Verán Rosa Sensat, creadas por Rosa Sensat i Vila (1873-1961), núcleo de renovación pedagóxica, traballando coa pedagoga Pilar Benejam. O aprendido alí e a relación establecida con ese centro axudoulle a mellorar a preparación dos mestres e mestras do seu propio colexio. A Escola Rosalía de Castro foi pioneira na introdución da lingua galega no ensino.
Obra escrita
Escribiu en 1955 ''O libro dos nenos. Enciclopedia pro neno galego'' que gañou o Premio do Lar Gallego de Caracas en 1958 e permaneceu inédito ata 2018, cando o publicou a Deputación de Lugo. Así mesmo, foi coautora de O arte para os nenos, inédito, tamén, durante anos, ata que o publicou Laiovento en 2017. En 1973 dirixiu un libro escrito polos alumnos da súa escola: Os nosos poemas. miniatura|En 2013, no [[Centro de Documentación e Recursos Feministas de Vigo.]]
Comodoro Rivadavia
Comodoro Rivadavia (moitas veces denominada simplemente Comodoro) é a cidade máis poboada da provincia do Chubut e a cabeceira do departamento Escalante; está situada no centro leste da Patagonia (Arxentina), no centro da zona hidrocarburífera do golfo San Jorge, que foi o motor do crecemento desta cidade.
Comodoro Rivadavia é un concentrador comercial e de transporte da rexión e é un importante punto de exportación de petróleo. Un gasoduto conecta a Comodoro Rivadavia con Bos Aires, desde 1960. Fundada en 1901, prosperou dende 1907, cando as perforacions en procura de auga atoparon petróleo. Entre 1946 e 1957 foi capital da Zona Militar de Comodoro Rivadavia, que comprendería o actual sur de Chubut e norte da provincia de Santa Cruz.
John A. Ryder
John Adam Ryder, nado o 29 de febreiro de 1852 no Condado de Franklin, Pensilvania, e finado o 26 de marzo de 1895, foi un zoólogo e embriólogo estadounidense.
Traxectoria
Desde 1880 a 1886 traballou na United States Fish Commission.
Desde 1886 a 1895, data da súa morte, foi profesor de embrioloxía comparada na Universidade de Pensilvania.
Theodor Schwann
Theodor Schwann, nado en Neuss am Rhein, no Reino de Prusia (actualmente no Land alemán de Renania do Norte-Westfalia), o 7 de decembro de 1810 e finado en Colonia o 11 de xaneiro de 1882, foi un fisiólogo, citólogo e botánico alemán, considerado como un dos fundadores da teoría celular.
As súas moitas contribucións ao campo da bioloxía inclúen o estudo da xeración espontánea, a dixestión gástrica (coa invención do termo metabolismo), as fermentacións e diversos descubrimentos de moita transcendencia como son as células de Schwann no sistema nervioso periférico, a pepsina ou a natureza orgánica do lévedo. Tamén contribuíu notabelmente á histoloxía.
Schwann contribuíu, por unha parte, á construción de microscopios con lentes acromáticas e, por outra, a aplicación destes instrumentos ao estudo dos seres vivos.
Traxectoria
Schwann comezou os seus estudos universitarios en Bonn, en cuxa universidade ingresou en 1829, aos 18 anos, e onde coñeceu a Johannes Müller, fisiólogo, a quen axudou nos seus experimentos e que foi o seu mentor.
Schwann continuou os seus estudos de medicina na Universidade de Würzburg e, posteriormente, na de Berlín, onde coñeceu ao que sería seu amigo Matthias Jakob Schleiden e na que se doutorou en 1834. A súa tese de doutoramento versou sobre a respiración do embrión de polo.
En 1839 Schwann foi nomeado profesor de anatomía na Universidade Católica de Lovaina (Bélxica), onde permaneceu até 1848, cando aceptou unha cátedra na universidade de Liexa. Alí permaneceu até a súa xubilación, en 1880.
Despois de saír da influencia de Müller, a produtividade de Schwann practicamente cesou: en Bélxica fixo só unha publicación sobre o uso da bile. Era un excelente profesor, de conciencia, amado e apreciado polos seus alumnos.
O traballo de Schwann foi recoñecido finalmente polos científicos noutros países. En 1845 recibiu a Medalla Copley e, en 1879, foi nomeado membro da Royal Society, e tamén da Academia Francesa de Ciencias.
Schwann morreu o 11 de xaneiro de 1882, dous anos despois do seu retiro, en Colonia.
Teoría celular
Na constitución da teoría celular colaboraron especialistas como Jan Evangelist Purkinje, Johannes Müller e, sobre todo, Schleiden e o propio Schwann.
Schleiden (1804 -1881), un botánico, estaba máis preocupado polo problema da fitoxénese. A tese que defendía, a existencia dunha coincidencia fundamental na estrutura e no crecemento dos animais e os vexetais foi ser obra de Schwann que, en 1839, expuxo os seus traballos e as súas ideas no libre Mikroskopische Untersuchungen....
Xurdiron, así, dúas novas disciplinas, a citoloxía ou estudo da célula en si mesma, e a histoloxía ou ciencia da estrutura celular dos tecidos.
Outros autores completaron máis tarde a teoría celular.
Pablo Picasso
Picasso comezou o seu percorrido estilístico cunha curta experiencia co modernismo despois do contacto coa natureza que tivo na súa estadía en Horta de Sant Joan e a amizade cos artistas cataláns de Els Quatre Gats. Coas súas primeiras visitas a París, a partir de 1900, comezou a desenvolver un estilo propio, primeiro no "período azul", que se caracteriza por obras feitas en tonalidades azuis, frías e personaxes alongados con expresións tráxicas, influído por Van Gogh e Paul Gauguin, que reflectían unha tendencia nihilista; continuou cun xiro cara a un certo optimismo manifestado por un cambio a cores cálidas e coñecido como "período rosa", nun intre no que Picasso estaba permanentemente instalado en París e no que entrou en contacto con escritores achegados ó surrealismo. Deste período, son as obras de saltimbanquis, pallasos ou acróbatas de contido máis lixeiro e alegre.
A partir de 1908, influenciado polo traballo de Cezanne e pola imaxe en movemento das primeiras filmografías, desenvolveu obras que acadaron quebrar co canon de representación definido no Renacemento. Apollinaire foi quen chamou cubismo o traballo que conxuntamente investigaban Picasso e Georges Braque. Con obras tan destacadas como Les demoiselles d'Avignon, Picasso achegou unha nova interpretación da realidade a partir dunha fragmentación da estrutura do obxecto que o levou a experimentar co collage. Despois dunha incursión polo surrealismo con esculturas de fíos e láminas de metal e pinturas de formas distorcidas e evocacións mitolóxicas, iniciou a época expresionista claramente influído pola guerra civil española primeiro e pola II guerra mundial despois. Obras coma o Guernica ou Mulleres chorando reflicten o seu sentimento de aflición pola traxedia da guerra. As súas esculturas son, neste período, claramente abstractas.
Na década de 1950, centrouse na cerámica e en pinturas murais de grandes dimensións. Os seus derradeiros anos adicounos a pintar variacións de obras dos grandes mestres como Velázquez ou Edgar Degas, a quen coñecera persoalmente e de adquirira unha serie de obras; é unha etapa de madureza que dedicará a traballar na produción de litografías.
Persoalmente posicionado como pacifista, durante a guerra civil estivo politicamente comprometido co goberno republicano, que o nomeou director do Museo do Prado en 1936.
Traxectoria
miniatura|esquerda|[[Casa Museo Picasso|Casa Museo na Coruña]] miniatura|Casa natal de Pablo Picasso en Málaga A súa nai era María Picasso López e o seu pai José Ruiz Blasco, mestre da Escola de Belas Artes e conservador do museo local. Tiña dúas irmás, Dolores (1884-1958) e Concepción (1887-1895), ademais dun irmán que se cre que morreu moi pequeno, aínda que non se sabe de certo se existiu realmente.
Con 8 anos fixo a súa primeira obra. Nesta época asinaba as súas obras como Ruiz Blasco. Pasou unha tempada de 1891 a 1895 na Coruña onde se trasladou coa súa familia. O seu pai fora contratado como mestre de arte no Eusebio da Guarda e Picasso matriculouse na Escola Provincial de Belas Artes, onde tivo como mestre ao pintor e militar Román Navarro García de Vinuesa (1854-1928). Na rúa Real da Coruña fixo a súa primeira exposición con 13 anos e publicou caricaturas e debuxos nas revistas autoeditadas á man "La Coruña", "Azul y Blanco" ou "Torre de Hércules". Catro anos despois marchan a Barcelona, onde Picasso aproba os exames de ingreso na Escola de la Llotja saltando os cursos iniciais. Durante o inverno de 1895 realizou o seu primeiro gran lenzo académico, A Primeira Comuñón, en Barcelona, cidade onde residía.
En 1897 presentou o lenzo Ciencia e Caridade na Exposición Nacional de Belas Artes de Madrid. Durante o verán pasou as vacacións en Málaga, onde pintou paisaxes e corridas de touros.
En setembro marchou a Madrid para comezar estudos na Academia de San Fernando pero axiña a abandonou. A atmosfera intelectual da capital, bastante impermeable co modernismo catalán que Picasso intentaba introducir, non acababa de convencelo. Neste período creou a efémera revista Arte Joven, unha das raras coleccións completas que se atopa na Biblioteca de Catalunya. Porén, aproveitou as súas adoitas visitas ó Museo do Prado para coñecer mellor a obra de El Greco, louvada por artistas e estudosos de final do século XIX.
Dende 1898 asinou as súas obras como "Pablo Ruiz Picasso", máis tarde como "Pablo R. Picasso", e só como "Picasso" dende 1901. Este troco non significaba un rexeitamento da figura paterna, senón que se debía a un desexo de distinción de Picasso como personaxe, un feito iniciado polos seus colegas cataláns, que tomaron por costume chamalo polo apelido materno moito menos corrente que o "Ruiz" paterno. miniatura|Un esmolante en París, 1897, de [[Isidre Nonell.]]
Regresou a Barcelona en xuño de 1898, doente de escarlatina e trasladouse a Horta de Sant Joan, a vila do seu amigo Manuel Pallarés i Grau, co cal monta o seu primeiro estudio de pintura. Nesta estadía, Picasso comeza certo retorno á natureza, máis en consonancia co ideario modernista, cousa que constituíu un dos primeiros episodios "primitivistas" da súa carreira.
Abandonada a idea de Madrid e a copia dos grandes mestres, en febreiro de 1899 estaba de volta en Barcelona, onde era adoito da taberna Els Quatre Gats, símbolo do movemento modernista e onde expuxo debuxos por primeira vez. Aquí entra en contacto con outros artistas como Carles Casagemas, Jaume Sabartés e Ramon Casas. Neste ambiente, Picasso entrou en contacto co pensamento anarquista implantado en Barcelona. A miseria dos barrios baixos de Barcelona, os soldados doentes e feridos que volvían para España despois da desastrosa guerra de Independencia cubana, crearon un ambiente propicio para a violencia social que sen dúbida marcou, a un nivel individual e moral a sensibilidade de Picasso e que es pode apreciar en certos debuxos realizados entre 1897 e 1901: O prisioneiro, Un mitin anarquista. Nesta mesma época, expón tamén por vez primeira na histórica Sala Parés da rúa Petritxol.
Entre os anos 1901 e 1904 alternou a súa residencia entre as cidades de Madrid, Barcelona e París, mentres a súa pintura entrou na etapa denominada período azul, fortemente influída polo simbolismo.
Na primavera de 1904, decidiu trasladarse definitivamente a París e establecerse nun estudio na ribeira do río Sena. Na capital francesa fixo amizade, entre outros, cos poetas Guillaume Apollinaire e Max Jacob e co dramaturgo André Salmon; entre tanto, a súa pintura experimentou unha nova evolución, caracterizada por unha paleta cromática tendente ás cores terra e rosa. Ó pouco de chegar a París contactou con personalidades periféricas do mundo artístico e bohemio, como os estadounidenses Leo e Gertrude Stein, e co que sería o seu marchante por sempre, Daniel-Henry Kahnweiler.
A fins de 1906 empezou a traballar nunha composición de gran formato que cambiaría o curso da arte do século XX: “Les demoiselles d’Avignon”. Nesta obra fundamental confluíron numerosas influencias, entre as que cabe citar principalmente a arte africana e ibérica e elementos de El Greco e Cézanne.
En compaña doutro pintor novo, Georges Braque, e baixo a constante influencia de Cézanne revisou a herdanza plástica vixente desde o Renacemento, especialmente na representación pictórica do volume: foi o inicio do cubismo.
A partir de 1909, os dous pintores -Pablo Picasso e Georges Braque- desenvolveron o devandito estilo nunha primeira fase, denominada analítica. No 1912 introduciron un elemento de flexibilidade en forma de recortes de papel e outros materiais directamente aplicados sobre o lenzo, técnica que denominaron collage. A admisión no exclusivo círculo do cubismo do pintor Juan Gris desembocou na etapa sintética do dito estilo, marcado por unha gama cromática máis rica e a multiplicidade matérica e referencial. Entre 1915 e mediados da década de 1920 Picasso foi abandonando os rigores do cubismo para internarse nunca nova etapa figurativista, no marco dun reencontro entre o clasicismo e o crecente influxo do que o propio artista veu en chamar « a súa orixe mediterránea ». miniatura|Retrato de Picasso, por [[Juan Gris, en 1912]] Estivo casado desde 1919 coa bailarina rusa Olga Koklova e xa era pai dun fillo, Paulo, cando comezou a interesarse pola escultura logo do seu encontro no 1928 co artista catalán Julio González; entre os dous introduciron importantes innovacións neste campo, comezando a empregar materiais como ferro forxado.
En 1935 tería unha filla, Maya, froito dunha nova relación sentimental, Marie-Therèse, con quen conviviu abertamente a pesar de seguir casado con Olga Koklova; a partir de 1936, ambas as dúas tiveron que compartir o pintor cunha terceira muller, a fotógrafa Dora Maar. O estalido da guerra civil española empurrouno a unha maior concienciación política e do seu xenio xurdiu a súa máis emblemática e coñecida obra pictórica, o mural “Guernica”
No 1943 coñeceu a Françoise Gilot, coa que tería dúas fillas, Claude e Paloma. Tres anos despois abandonou París para instalarse en Antibes, onde incorporou a cerámica ós seus soportes predilectos.
Na década de 1950 realizou moitas series sobre grandes obras clásicas da pintura, que reinterpretou co seu característico estilo, a modo de homenaxe ós seus pintores favoritos, como Velázquez. En 1961 casou en segundas nupcias con Jacqueline Roque, que sería a súa última relación sentimental de importancia.
A súa actividade foi extraordinariamente fecunda e nunha época no que os movementos e tendencias artísticas se sucedían con rapidez, Picasso soubo manterse na vangarda ata a fin da segunda guerra mundial deixando un ronsel de influencias sen renunciar a realizar unha obra sempre orixinal e renovadora.
Estilo
miniatura|Imaxe no exterior do Moderna Museet de [[Estocolmo]] Na súa primeira etapa distínguense dúas épocas, a época azul (1901-1904) e a época rosa (1904-1905) caracterizadas pola cor sobresaínte. A partir de 1906 obsérvase unha simplificación xeométrica das formas e unha tendencia á monocromía ocre que fai eclosión nas Demoiselles d'Avignon (1906-1907), que foi o punto de partida para as primeiras pinturas cubistas realizadas en 1909, nas que se destrúe e forma para amosala desde diversos puntos de vista, rachando co sistema usual de representación na arte occidental desde o Renacemento. Nos anos seguintes os estilos sucédense e sobrepóñense, a linguaxe cubista é usual pero non exclusivo. A guerra civil española acentuou o seu expresionismo que ten a súa mellor representación no Guernica (1937), alegoría xeral dos problemas da guerra, a destrución e a morte pero tamén da esperanza na liberdade. A partir de 1945 a súa pintura vaise suavizando sen que a linguaxe experimente ningunha evolución esencial.
O Ano Picasso
A xenialidade de Pablo Picasso e os perfís máis escabrosos da súa personalidade convivirán na celebración do Ano Picasso, que conmemora o 50º aniversario da súa morte, cun programa de 50 actos ao longo de 2022 e 2023 con 40 exposicións en 8 países. Entre estes actos celebrouse un que presentaron ante o Guerinca o 12 de setembro de 2022 os ministros de Cultura de Francia e de España e inauguraron despois no Museo Reina Sofía os reis Filipe VI e Letizia, e Pedro Sánchez. «Se hai un artista que define o século XX, que represenata con toda a súa crueldade, a súa paixón, os seus excesos e as súa contradicións, é sen dúbida Pablo Picasso», dixo o titular de Cultura Miquel Iceta, ao presentar os actos do cincuatenario, e afirmou que «Picasso segue moi vivo». Para a súa colega francesa, Rima Abdul Malak, «a obra de Picasso aínda exerce unha verdadeira fascinación e todo o mundo».
Les demoiselles d'Avignon
Les demoiselles d'Avignon ("As Señoritas de Avignon", 1907, óleo sobre lenzo, Metropolitan Museum of Art, Nova York ). É o primeiro exemplo deste novo estilo de arte e o punto de partida para Picasso e para outros creadores. A suavidade e a delicadeza coa que tradicionalmente se trataba o espido feminino transfórmase en planos e ángulos dunha dureza non comprendida polos críticos da época. Pese a ser esta a teoría máis estendida, existen discrepancias sobre se na realidade é un cadro cubista, pre-cubista ou unha representación pre-abstracta. Tamén o tema produce polémica, xa que nos debuxos previos aparecen personaxes masculinos –un mariñeiro e un estudante- que desaparecen no lenzo definitivo. É posible que sexa a evolución dun cadro anterior da época rosa, "El Harén", e o tema sexa unha visión dun prostíbulo. En "El Harén" aparecen homes e en "Les Demoiselles d'Avignon" decide poñer só mulleres "nun escaparate", facendo que o espectador participe activamente no cadro e non sexa un mero contemplador.
Naturaleza muerta
Naturaleza muerta ("Os Paxaros mortos", 1912, óleo sobre lenzo 46x65 cm, Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofía ). Emprega neste cadro as características fundamentais do cubismo: formas dislocadas, ángulos, planos superpostos, referencias á realidade... Os protagonistas deste lenzo, os paxaros mortos, son de difícil localización, aparecen plumas en diversos planos, picos e patas mesturados con elementos que achegan á realidade, como son os titulares dos xornais e textos illados.
La flauta de Pan
La flauta de Pan ("A frauta de Pan", 1923, óleo sobre lenzo 205x174,5 cm, Museo Picasso. París ). Despois da primeira guerra mundial, o mundo artístico regresa a un concepto máis clásico e real das súas obras. Prodúcese unha volta á figuración na que a figura humana toma novamente relevancia. As figuras e o escenario con grandes bloques de pedra recordan o clasicismo grego, pero coa luz, o ceo e o mar do Mediterráneo. Ademais Picasso segue realizando obras cubistas.
Instruments de musique sur une table
Instruments de musique sur une table ("Instrumentos de música sobre unha mesa", 1925, óleo sobre lenzo 162x204,5 cm, Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofía). Picasso segue facendo cadros máis clásicos que alterna con innovacións pseudocubistas. Neste cadro son evidentes estas tendencias. A súa amizade con Joan Miró fai que nas súas obras se reflicta unha investigación común que este último levaría ata as súas últimas consecuencias.
La nageuse
La nageuse ("A nadadora"), 1934, carbón sobre lenzo 182x216 cm., Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofía ). Xa comezan a verse as novas formas expresivas que Picasso adoptará no "Guernica", e o seu deseño basearase nestes traballos anteriores. Este é unha mestura de cubismo, figuras retorcidas, luces ... un estilo fundamentalmente expresivo, ideal para transmitir ideas e emocións.
Guernica
miniatura|300px|Mural co Guernica feito con azulexos en tamaño real, esta reprodución atópase na propia cidade de [[Gernika-Lumo.]]
Guernica, 1937, óleo sobre lenzo 349x776 cm, Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofía ). Máis que un cadro, é un cartel en lenzo sen texto. Picasso, que despois se afiliaría ó Partido Comunista de Francia, era defensor da República Española e esta tiña nel un fiel artista de fama recoñecida.
Femme assise dans un fauteuil gris
Femme assise dans un fauteuil gris ("Muller sentada nunha cadeira de brazos gris", 1939, óleo sobre lenzo 130x97 cm, Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofía ). Picasso utiliza este tema como modelo para realizar numerosos retratos femininos. Neste obsérvase as influencias dos traballos realizados para o "Guernica", a deformación excesiva da cara con formas redondeadas e a conformación do corpo en masas de cor rectangulares. A influencia da guerra civil española é evidente nestes traballos, onde a expresividade dos rostros é dramática.
Naturaleza muerta
Naturaleza muerta, ("Natureza morta", 1944 ), óleo sobre lenzo 81x100 cm, Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofía). Á vez que comeza a realizar litografías con evidente entusiasmo, Picasso realiza obras de tema clásico, fundamentalmente bodegóns. Nestas obras volve aparecer a cor, con tonalidades máis básicas contrastadas. As luces dividen drasticamente o cadro en dúas partes, a superior iluminada e a inferior de sombra.
As Meninas
As Meninas (1957, óleo sobre lenzo 194x260 cm, Museo Picasso de Barcelona ). A mediados dos anos 50 Picasso comeza a realizar estudos dos clásicos e realiza series de grandes cadros da historia da arte. Esta obra é a elixida das de Velázquez (As Meninas). Non se pode dicir que este sexa o cadro definitivo do estudio de “As Meninas”, xa que realizou unha serie con máis de cincuenta versións. As licenzas que toma nestas interpretacións son arriscadas: o formato horizontal e non vertical como o orixinal para incluír máis elementos narrativos, novos personaxes -retrato de Jaqueline (a súa compañeira neses momentos), pombas...-. Como curiosidade, Picasso comeza a serie de “As Meninas” en agosto e remata en decembro de 1957, pero non deixou que ninguén, excepto Jacqueline, os vise durante este tempo.
El pintor y la modelo
El pintor y la modelo ("O pintor e a modelo", 1963, óleo sobre lenzo 130x195 cm, Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofía ). As obras máis coloristas realízaas Picasso a partir do 1960 en Nôtre-Dame-de-Vie, onde se traslada a vivir. Neste cadro con caras caricaturescas demostra a súa habilidade de transmitir o sentimento dos protagonistas que están na imaxe. Posiblemente sexa a interpretación dunha época da súa vida privada, con personaxes -pintor, modelo- e as súas situacións persoais do seu contorno.
Benestar social
Enténdese por benestar social o conxunto de factores que participan na calidade da vida da persoa e que fan que a súa existencia posúa todos aqueles elementos que dean lugar á tranquilidade e satisfacción humana. O benestar social é unha condición non observable directamente, senón que á a partir de formulacións como se comprende e se pode comparar dun tempo ou espazo a outro. Aínda así, o benestar, como concepto abstracto que é, posúe unha importante carga de subxectividade propia ó individuo, aínda que tamén aparece correlacionado con algúns factores económicos obxectivos.
Benestar económico
A medida do benestar económico foi obxecto de intenso debate debido á dificultade de definir que debe entenderse por benestar. Convencionalmente optouse por tomar, como medida do benestar, a cantidade de bens materiais e servizos útiles producidos por un país, dividido entre o número dos seus habitantes (o que se coñece co nome de PIB per cápita) ou algunha medida directamente relacionada con esta. Aínda así, existen outras medidas alternativas que se discuten máis adiante.
Para rendas nacionais baixas a Renda per cápita é moito mellor indicador do benestar social. Unha das razóns é que a esperanza de vida está positivamente correlacionada co PIB per cápita cando este se sitúa entre 0 e $4000 dólares, pero a partir de $10000 dólares apenas existe correlación entre ambos, por exemplo. Outros factores que contribúen ó nivel de vida material dunha poboación son:
PIB per cápita
O PIB per cápita é a cantidade de bens e servizos útiles dispoñibles para unha persoa dentro dun país, medido a prezos de mercado. Os tres factores que máis contribúen ó incremento do PIB per cápita son:
Debido ás fortes críticas que sufriu o PIB per cápita como índicador do benestar social, outros indicadores ou medidas do benestar social foron creadas. Son un exemplo:
Índice de Desenvolvemento Humano (IDH)
O IDH é un índice estatístico que intenta medir o benestar social a partir de tres elementos:
Índice de Pobreza Humana (IPH)
En cambio, o IPH intenta medir o nivel de pobreza existente nun país. Este índice foi elaborado por Nacións Unidas e no caso das economías en desenvolvemento (posto que existe outro índice para os países da OCDE) comprende:
Así pois, este último índice é máis elevado nos países de maior pobreza.
Criticismo: o PIB per cápita como indicador de benestar
O PIB per capita real dunha economía adoita utilizarse como indicador do nivel de vida medio dos particulares dun país, e o crecemento económico adoita verse polo tanto coma un indicador do aumento no nivel de vida medio.
Non obstante, preséntanse algúns problemas ó calcular o crecemento mediante PIB per capita coa finalidade de medir o crecemento do benestar, por exemplo:
Outras medidas de rendas nacionais, coma o Índice de benestar económico sostible ou o Indicador de progreso real, foron desenvolvidas como intento de ofrecer unha visión máis completa do nivel de benestar, aínda que non se chegara a un consenso en canto a que medida, se existe, é mellor que o PIB. Este indicador segue sendo con diferenza a medida máis utilizada, especialmente se tenemos en conta que, independentemente de todo o demais, un aumento do PIB real comporta un aumento da dispoñibilidade de emprego, necesaria para a supervivencia da maioría dos particulares.
Referencia histórica
Os propios creadores do sistema de contabilidade nacional que deu lugar á medida do PIB advertiron das limitacións desta medida como medida do benestar social. John Maynard Keynes, John Hicks e Simon Kuznets desenvolveron o sistema de contabilidade nacional porque os seus gobernos necesitaban mellores medios para xestionar as súas economías fronte ás espectaculares flutuacións do Ciclo económico no período de entreguerras. Kuznets creador do sistema norteamericano unificado de contabilidade nacional, advirtiu en 1934 ó Congreso de que:
Porén considerou que as súas advertencias eran ignoradas e que tanto economistas como políticos acostumaban a equiparar prosperidade e crecemento do PIB per cápita. Anos máis tarde ampliou o seu criticismo no mesmo sentido cando declarou:
Onza
Outros
Ounce (disambiguation) Ons
Sahel
miniatura|Situación do Sahel en África. O Sahel (do árabe ساحل /sahil/ "beira, fronteira") é a zona extrema de África entre o deserto do Sáhara ó norte e a chamada rexión do Sudán ó sur (máis fértil e que non debe ser confundida co país do mesmo nome (Sudán).
O Sahel é principalmente unha sabana e esténdese dende o océano Atlántico ata Somalia (o chamado corno de África). Durante toda a historia de África, a zona foi o asentamento dos reinos máis avanzados, beneficiarios do comercio a través do deserto. Estes estados coñécense colectivamente co nome de reinos sahelís.
Pódense considerar países do Sahel hoxe en día a Senegal, Mauritania, Malí, Burkina Faso, Níxer, Nixeria, o Chad, o Sudán, Etiopía, Eritrea, Djibuti e Somalia. Sahel tamén se usa para referirse ós países de África oriental.
Este territorio recibe entre 150 e 500 mm anuais de choiva, principalmente na estación do monzón. A choiva caracterízase pola súa ciclicidade anual e decanual. Existe unha forte correlación entre a choiva caída no Sahel e unha intensa actividade de furacáns no Atlántico. Na década de 1970, unha esfameada no Sahel provocou a creación do IFAD.
Marcin Wasilewski
Marcin Wasilewski, nado o 9 de xuño de 1980 en Cracovia, é un futbolista polaco. Xoga de lateral dereito e o seu club actual é o Leicester City FC. Ademais, é internacional coa selección de Polonia.
Club
A comezos da súa carreira, Wasilewski xogou para varios equipos polacos, Hutnik Kraków, Śląsk Wrocław e Wisła Płock. En 2005, foise ó Amica Wronki, e en 2006 xogou no Lech Poznań. En xaneiro de 2007, fichou polo RSC Anderlecht belga, equipo co que asinou ata o ano 2013.
O 17 de setembro de 2013, Wasilewski asinou un contrato dun ano co Leicester City FC.
Eleccións municipais en Salvaterra de Miño
Corporacións
Corporacións democráticas en Salvaterra de Miño desde a aprobación da Constitución de 1978. miniatura|[[Galería de imaxes de casas dos concellos de Galicia|Casa do concello de Salvaterra de Miño]]
Índice de Desenvolvemento Humano
O índice foi desenvolvido en 1990 polo economista paquistanés Mahbub ul Haq e o economista indio Amartya Sen.
Cálculo do IDH
O IDH calcúlase como a media aritmética dos índices de lonxevidade, nivel de educación e nivel de vida ou renda.
O cálculo destes índices vén dado no seguinte cadro:
Clasificación do IDH
No informe publicado en 2007 o Índice de Desenvolvemento Humano oscila entre Islandia cun índice de 0,968 na primeira posición ó 0,336 de Serra Leoa no posto 177.
Oz
Oz pode referirse a:
O Penedo, A Torre, Vilalba
O Penedo é un lugar da parroquia da Torre, no concello lugués de Vilalba, na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2010 tiña 2 habitantes (1 home e 1 muller).
VFTS 352
miniatura|220px|left|A rexión de formación estelar de grande actividade ó redor da [[Nebulosa da Tarántula na Gran Nube de Magalhães, onde está situada VFTS 352]] VFTS 352 é un sistema binario en contacto que está a 160.000 anos luz de distancia na Nebulosa da Tarántula, a cal é  parte da Gran Nube de Magalhães. É o sistema binario en contacto máis masivo do que se ten coñecemento (ó redor de datas do 2010).