cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Célula escumosa
As células escumosas non son perigosas por si mesmas, pero poden ser un problema cando se acumulan nun determinado lugar, creando un centro necrótico de aterosclerose. Se rompe a cuberta fibrosa que impide que o centro necrótico se verta no lume do vaso sanguíneo, pode orixinarse un trombo, que dea lugar a unha embolia por oclusión de vasos menores. A oclusión de vasos pequenos produce isquemia nos tecidos circundantes, e contribúe ao accidente cerebrovascular e ao infarto de miocardio, que son as principais causas de morte relacionadas con accidentes cardiovasculares, e a accidentes vasculares periféricos.
As células escumosas fórmanse tamén arredor de implantes mamarios de silicona, o cal pode orixinar aterosclerose.
A autoinmunidade está ligada coa aterosclerose por intermediación das células dendríticas plasmacitoides (pDCs). As pDCs contribúen aos estadios iniciais da formación de lesións ateroscleróticas. A estimulación das pDCs dá lugar a un aumento da presenza de macrófagos nas placas.
Tamén se atopan macrófagos escumosos en doenzas infecciosas causadas por patóxenos que persisten no corpo, como Chlamydia, Toxoplasma, ou Mycobacterium tuberculosis. Na tuberculose, os lípidos bacterianos incapacitan aos macrófagos para bombear fóra da célula o exceso de LDL, causando que se convertan en células escumosas arredor dos granulomas do pulmón tuberculoso. O colesterol é unha rica fonte de alimento para a bacteria. A medida que os macrófagos morren, a masa de colesterol no centro do granuloma convértese nunha substancia de consistencia que lembra á do queixo chamada caseum.
Châmoa Gomes de Pombeiro
Châmoa era irmán de Loba Gomes, María Gomes, Urraca Gomes, Fernão Gomes de Celanova e Pero Gomes de Celanova. Casou moi nova con Paio Soares da Maia (1100) co que tivo tres fillos: Pedro Pais (Alferes), Paio Pais Zapata e Ximena Pais. Enviuvou recluíndose no mosteiro beneditino de Vairãoe. Volvendo casar con Mem Rodrigues de Tougues. Foi nai do primeiro fillo ilexítimo con Afonso Henriques (Afonso I de Portugal). Afonso I casaría con Mafalda de Savoia.
Galictis
Galictis é un xénero de mustélidos nativos de Suramérica, Centroamérica e México, xeralmente coñecidos como grisóns.
Miden arredor de medio metro de lonxitude, e pesan entre 1 e 3 kg. O Galictis vittata é só un pouco máis grande que o Galictis cuja. A pelaxe ao longo da parte superior é gris coas patas, a garganta, a cara, e o ventre negros. Unha raia branca nítida esténdese desde a fronte á parte posterior do pescozo.
Atópanse en terras baixas nunha ampla gama de hábitat, desde zonas semiabertas con arbustos ou arboredos ata a diversos bosques. Fan os seus tobos en buracos nos troncos ou en gretas das rocas.
Atlas Lingüístico Románico
miniatura|300px|Distribución das linguas románicas en Europa O Atlas Lingüístico Románico (ALiR) é un proxecto de xeolingüística supranacional que recolle diferentes mapas, cos seus correspondentes comentarios, nos que se reflicten os trazos comúns e distintivos de cada unha das linguas románicas europeas.
Orixes do proxecto
O Atlas Lingüístico Románico xurdiu a partir da creación doutros atlas precedentes, que recollían datos correspondentes a diferentes dominios lingüísticos.
Un dos primeiros foi o Atlas Linguistique de la France (ALF), levado a cabo entre 1897 e 1901 por Jules Gilliéron e Edmond Edmont, no que se recolleron datos achegados por 735 informadores pertencentes a 639 puntos da Francia metropolitana. O atlas posúe, en total, 1920 mapas, nos que están incluídas as distintas linguas galorrománicas. Anos máis tarde, no ano 1950, realizouse o Nouvel Atlas Linguistique de la France par Régions, no que se incluíron datos relativos a rexións non galorrománicas, como Córsega ou o País Vasco. Outros atlas xurdiron anos despois, coma o Atlas Lingüístico Galego (ALGa), entre 1974 e 1977, ou o Atlante Linguistico Italiano (ALI), no ano 1990.
A partir de todos eles, xurdiu o interese de elaborar un atlas moito máis amplo que os abranguese todos, e é así como nace o Atlas Linguarum Europae (ALE), no ano 1970, o primeiro atlas supranacional de segunda xeración. Pódese afirmar que o Atlas Linguarum Europae foi o xerme do Atlas Linguistique Roman, nacido a partir da colaboración dos romanistas das diversas áreas lingüísticas e das sínteses románicas publicadas polo Centro de Dialectoloxía de Grenoble. De feito, o presidente do ALE forma tamén parte do comité do ALiR.
Fontes
Para a elaboración dos mapas e das súas correspondentes sínteses, o ALiR baseouse nos datos xa existentes en mapas, dicionarios ou glosarios dos diferentes ámbitos románicos, publicados ou non. Tal e como se indica no primeiro volume (Tuaillon e Contini, 1996), as fontes utilizadas foron as seguintes :
Obxectivo e metodoloxía
O obxectivo que persegue o ALiR é ofrecer unha visión en conxunto das linguas da Romania dende un punto de vista léxico, fonético e fonolóxico e morfosintáctico. Para iso, acordouse escoller un certo número de termos pertencentes aos seguintes campos léxicos: insectos, animais domésticos e salvaxes, flora, natureza e fenómenos atmosféricos, o ser humano e o traballo no campo.
Cada un dos mapas do ALiR vai acompañado dunha síntese e dun pequeno comentario, no que se analizan aspectos etimolóxicos, morfolóxicos etc. Este documento, elaborado por un ou varios romanistas, é o resultado da unión das distintas sínteses nacionais, creadas polo comité do territorio en cuestión. Así, o resultado final é unha síntese románica que agrupa as distintas formas lingüísticas empregadas no territorio románico para un mesmo termo.
Organigrama do ALiR
O ALiR é un traballo de realización colectiva, cuxa sede central se atopa no Centro de Dialectoloxía da Universidade Stendhal, en Grenoble, que se encarga de coordinar a todos os comités nacionais. Ademais desta institución, existe tamén un comité internacional formado por destacados romanistas, pertencentes a tódolos ámbitos lingüísticos estudados.
Actualmente, o organigrama do proxecto segue a estrutura que presentamos a continuación :
Publicacións do ALiR
Este proxecto conta con tres volumes publicados, cada un deles con diferentes mapas e cos seus correspondentes comentarios :
Non obstante, o proxecto contempla a realización dun total de once volumes :
A base de datos do ALiR
Para que a información contida nos diferentes volumes do ALiR puidese ser consultada na súa totalidade dixitalmente, dende o Centro Ramón Piñeiro para a Investigación en Humanidades levouse a cabo a creación dunha base de datos para o Atlas Lingüístico Románico. O proxecto está dirixido por Manuel González González, coordinador científico do Centro Ramón Piñeiro para a Investigación en Humanidades e responsable da redacción das sínteses galegas do ALiR.
A Buíña, Cabalar, A Capela
A Buíña é un lugar na parroquia de Cabalar no concello da Capela, na comarca do Eume, na provincia da Coruña. No ano 2010 tiña 36 habitantes segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, deles 18 eran homes e 18 eran mulleres.
Casaldares, Entrecruces, Carballo
Casaldares é un lugar da parroquia de Entrecruces no concello coruñés de Carballo na comarca de Bergantiños. Segundo o IGE en 2019 tiña 48 habitantes (25 homes e 23 mulleres).
875
Outros
Historia ano a ano
La Federación
La Federación foi un semanario publicado en Vigo entre 1894 e 1895.
Historia e características
Subtitulado Semanario republicano, apareceu en xuño de 1894. Veu continuar o labor de La Vanguardia. O seu director foi Ángel Bernárdez Rodríguez. Cesou a súa publicación en marzo de 1895.
Hélice básica-bucle-hélice
Un motivo de tipo hélice básica-bucle-hélice (bHLH) é un motivo estrutural de proteínas que caracteriza unha familia de factores de transcrición. Este motivo non debería confundirse co dominio hélice-xiro-hélice.
Estrutura
O motivo caracterízase por ter dúas hélices α conectadas por un bucle. En xeral, os factores de transcrición que conteñen este dominio son dímeros, cada un cunha hélice que contén residuos de aminoácidos de carácter básico que facilita a unión ao ADN. En xeral, unha hélice é de menor tamaño, e, debido á flexibilidade do bucle, permite a dimerización por pregamento e empaquetamento sobre a outra hélice. A hélice meirande contén as rexións para a unión ao ADN. As proteínas bHLH únense caracteristicamente a unha secuencia de consenso chamada caixa E, que é CANNTG, onde C é citosina, T é timina, G é guanina e N é calquera nucleótido. A caixa E canónica é CACGTG (unha secuencia palindrómica); porén algúns factores de transcrición bHLH, singularmente aqueles da familia bHLH-PAS, únense a secuencias non palindrómicas relacionadas, que son similares á caixa E.
Exemplos
Exemplos de factores de transcrición que conteñen motivos bHLH son:
Os factores de transcrición bHLH adoitan ser importantes durante o desenvolvemento ou nas actividades celulares. O Reloxio BMAL1 (BMAL1-Clock) é un complexo de transcrición central do reloxio circadiano molecular. Outros xenes, como o c-Myc e o HIF-1, foron ligados ao cancro debido aos seus efectos sobre o crecemento celular e metabolismo.
Regulación
Como moitos factores de trranscrición bHLH son heterodímeros, a súa actividade adoita estar moi regulada pola dimerización das subunidades. Xeralmente a expresión dunha das subunidades ou a súa dispoñibilidade está controlada, mentres que a outra subunidade se expresa constitutivamente. Moitas das proteínas reguladoras coñecidas, como a proteína extramacrochaetae da mosca Drosophila, teñen a estrutura hélice-bucle-hélice pero carecen da rexión básica, o que fai que sexan incapaces de unirse ao ADN por si mesmas. Porén, poden formar heterodímeros con proteínas que teñen a estrutura bHLH, e inactivar as súas capacidades como factores de transcrición.
Proteínas humanas co dominio de unión ao ADN de hélice-bucle-hélice
AHR; AHRR; ARNT; ARNT2; ARNTL; ARNTL2; ASCL1; ASCL2; ASCL3; ASCL4; ATOH1; ATOH7; ATOH8; BHLHB2; BHLHB3; BHLHB4; BHLHB5; BHLHB8; CLOCK; EPAS1; FERD3L; FIGLA; HAND1; HAND2; HES1; HES2; HES3; HES4; HES5; HES6; HES7; HEY1; HEY2; HIF1A; ID1; ID2; ID3; ID4; KIAA2018; LYL1; MASH1; MATH2; MAX; MESP1; MESP2; MIST1; MITF; MLX; MLXIP; MLXIPL; MNT; MSC; MSGN1; MXD1; MXD3; MXD4; MXI1; MYC; MYCL1; MYCL2; MYCN; MYF5; MYF6; MYOD1; MYOG; NCOA1; NCOA3; NEUROD1; NEUROD2; NEUROD4; NEUROD6; NEUROG1; NEUROG2; NEUROG3; NHLH1; NHLH2; NPAS1; NPAS2; NPAS3; OAF1; OLIG1; OLIG2; OLIG3; PTF1A; SCL; SCXB; SIM1; SIM2; SOHLH1; SOHLH2; SREBF1; SREBF2; TAL1; TAL2; TCF12; TCF15; TCF21; TCF3; TCF4; TCFL5; TFAP4; TFE3; TFEB; TFEC; TWIST1; TWIST2; USF1; USF2;
Cabirtallo, Lougares, Mondariz
Cabirtallo é un lugar da parroquia de Lougares, no concello pontevedrés de Mondariz, na comarca do Condado. Tiña 29 habitantes no ano 2013 segundo datos do IGE, dos cales eran 14 homes e 15 mulleres, o que supón unha diminución con relación ao ano 2000 cando tiña 37 habitantes.
Lingua tswana
O tswana, (tamén chamado setsuana, setswana ou sitswana) é unha lingua bantú falada principalmente polos tswana. Aínda que o inglés é o idioma oficial de Botswana, a maioría dos falantes tamén entenden o setswana. Tamén hai falantes en Cimbabue e Namibia, habendo así uns 4 millóns de falantes. Antes de que Suráfrica se convertera nunha democracia multirracial, os bantustáns de Bophuthatswana creáronse cubrindo áreas de falantes tswana de Suráfrica.
O setswana usa unha ortografía normalizada baseada no alfabeto latino. Desde un punto de vista do parentesco filoxenético, está estreitamente relacionado coa lingua sotho ou sesotho meridional e o sesotho setentrional (sesotho sa Leboa).
Meg White
Megan Martha White, nada o 10 de decembro de 1974, en Grosse Pointe Farms, Míchigan, é unha batería estadounidense. Foi a batería da banda de rock de Detroit The White Stripes, que formou xunto con Jack White e que se disolveu en xaneiro do ano 2011.
Traxectoria
Meg medrou na área de Detroit. Antes de comezar a tocar a batería, traballaba de camareira no Memphis Smoke, un bar da zona de Detroit. Traballando alí unha noite en 1994 coñeceu a Jack White e eles casaron o 21 de setembro de 1996.
Jack pasou gran parte dos 90 de banda en banda, pero en 1997 Meg decidiu comezar a tocar a batería. O matrimonio converteuse entón nunha banda e The White Stripes fixo o seu primeiro concerto en Detroit pouco tempo despois. Eles divorciáronse no ano 2000, despois de facerse famosos por todo o país, pero a banda sobreviviu.
Malia que Jack é o que normalmente canta na banda, Meg puxo as voces en "In the Cold, Cold Night", do seu cuarto disco Elephant, e en "Passive Manipulation", do seu quinto traballo Get Behind Me Satan. O seu estilo minimalista, que lembra a batería Maureen Tucker, da banda Velvet Underground, foi debate dos fans que falan da súa falta de habilidade.
Paranoid Park
Co título de Paranoid Park podemos referirnos a:
Jurbarkas
Jurbarkas é unha cidade na Provincia de Tauraxe, Lituania. Sitúase na costa dereita do río Neman na súa confluencia cos afluentes Mituva e Imsre. A cidade convertíase nun cruzamento comercial importante despois de que unha ponte foi construída sobre o Río Nemunas en 1978.
Etimoloxía
O nome Jurbarkas deriva do castelo de Ordensburg, Georgenburg, construído no século 13.
Jurbarkas é tamén coñecido por moitas ortografías de derivado en diversas linguas ao longo da súa historia. Os nomes non-lituanos máis notables para a cidade son: en alemán, Georgenburg, Jurgenburg, e Eurburg, en polaco, Jurbork, e en iídiche, Jurborg, Jurburg, Yurburg, Yurberig, e Yurbrik.
Historia
Aínda que Jubarkas é considerado un asento de príncipes lituanos, o primeiro documento da cidade foi en 1259 como o castelo Ordensburg de Georgenburg ("O castelo de George"). Este castelo fora construído a tan só 3 km ao oeste da cidade actual sobre un outeiro.
En 1795, Jurbarkas era anexionado polo Imperio Ruso durante a terceira división da Mancomunidade de Nacións. O seu crecemento estancábase durante o século XIX por que o trafico marítimo diminuía a causa do aumento de ferrocarrís.
Pobo catalán
Os cataláns son un pobo europeo e mediterráneo que ten as súas raíces nos Pireneos orientais e nos territorios adxacentes. Historicamente, considéranse a si mesmos como cataláns, os individuos de fala catalá que, xeralmente, son orixinarios de calquera dos territorios chamados Países Cataláns. Dende o século XVI, estendeuse o uso do xentilicio valenciano, tanto para a lingua como para os habitantes do País Valenciano, e máis tarde para o xentilicio de mallorquín para os habitantes de Mallorca, perdéndose así a unidade do pobo catalán e a conciencia de comunidade, especialmente despois da Guerra de Sucesión. A principios do século XX, o movemento catalanista propuxo a recuperación da xeneralización do xentilicio común catalán, malia a rexionalización do xentilicio no Principado e das dúbidas que xurdiron en grandes sectores das Illas Baleares e do País Valenciano. Academicamente, superouse a polémica sobre o nome da lingua e da literatura comúns (catalán), mentres que na esfera política, certos sectores tentan (especialmente dende a transición á democracia) promover a disgregación. Porén, segundo o dicionario da lingua do Institut d'estudis Catalans, o catalán é a persoa natural dos Países Cataláns. Legalmente, os cataláns teñen a cidadanía ou a nacionalidade española ou francesa e, polo tanto, tamén a cidadanía europea. Porén, a condición política de cataláns só é oficialmente recoñecida en dúas áreas: en Cataluña, e en Cataluña do Norte, onde tamén está recoñecido o xentilicio catalán.
Etimoloxía
A palabra catalán/-ana é o xentilicio de Cataluña. A súa etimoloxía é incerta e aberta a interpretacións. A teoría máis aceptada é a que fai referencia o termo castlà ou catlà, unha palabra que gardaria relación co gobernador dun castelo, en francés chastelain e châtelain, en occitano chastelan ou castelan (e segundo algúns dialectos do sur, pronunciado "castelà"), en español castellano. Coa adición do sufixo -ia daría lugar a formas de latín de Cataluña e Catalaunia, que significa terra de castelos, segundo esta teoría, o termo castelán sería o seu homólogo. Outra teoría suxire que Catalunya deriva de "Gotholandia" é dicir, a terra dos godos; de feito, os francos, moitas veces chamaron ó territorio catalán (ou mesmo á península Ibérica) como Gotia. Outras teorías suxiren que se trata dunmítico príncipe alemán, Otger Cataló, ou da palabra laketani, a tribo que habitaba as terras do que hoxe son os Vallès e Barcelonès, e que, debido á influencia do italiano evolucionou a katelans e dalí en catalán.
Inuyama
Inuyama (犬山市, いぬやまし, Inuyama-shi) é un concello da prefectura de Aichi no Xapón. Está situado na parte Tōkai da rexión de Chūbu, e ó noroeste da prefectura, na zona da provincia histórica de Owari, no centro da illa de Honshū. A súa superficie é de 74,97 km² e a poboación de 75.559 habitantes (2009) e ten unha densidade de poboación de 1.010 h/km².
O concello de Inuyama limita cos concellos de Fusō, de Ōguchi, de Komaki, de Kasugai (son da prefectura de Aichi); de Kakamigahara, de Sakahogi, de Kani e de Tajimi (son da prefectura de Gifu).
O Cótaro, Entrecruces, Carballo
O Cótaro é un lugar da parroquia de Entrecruces no concello coruñés de Carballo na comarca de Bergantiños. Tiña 54 habitantes no ano 2019 segundo datos do IGE, dos cales eran 29 homes e 25 mulleres.
Paranoid Park (filme)
Paranoid Park é un filme dirixido en 2007 polo estadounidense Gus Van Sant, e onde continúa a súa traxectoria de exploración da conduta e personalidade dos adolescentes que xa visitara en filmes anteriores.
Argumento
A investigación policial chega ao instituto de Alex, pero o mozo consegue desfacerse de todas as probas e nunca é considerado un sospeitoso.
Premios
Estreouse no festival de Cannes de 2007, onde obtivo un premio extraordinario do sesenta aniversario do certame.
Unite!
"Unite!" é o single número 23 da cantante xaponesa Ayumi Hamasaki, lanzado ó mercado o 11 de xullo do ano 2001 polo o selo avex trax. O single tamén tivo unha versión que se lanzou en Alemaña, e foi o sexto en ver a luz nese mercado.
Northrop Grumman
Northrop Grumman Corporation é unha compañía estadounidense adicada á industria aeroespacial e a defensa formada no ano 1994 despois de que Northrop mercase Grumman. A compañía foi o cuarto maior contratista do mundo no ano 2010, e o principal construtor de barcos militares. Northrop Grumman emprega a máis de 70.000 persoas en todo o mundo e foi o número 108 na lista do 2020 Fortune 500 das maiores corporacións estadounidenses. A súa sede atópase en Falls Church, Virginia.
Northrop Grumman e os seus socios gañaron o Collier Trophy oito veces, a máis recente polo desenvolvemento do X-47B, o primeiro sistema aéreo non tripulado e autónomo operado dende un portaavións. En 2004 a súa filial Scaled Composites gañou o trofeo polo SpaceShipOne, o primeiro vehículo espacial construído e voado con financiamento privado.
No presente Northrop Grumman lidera o desenvolvemento do B-21 Raider, un bombardeiro estratéxico furtivo de longo alcance que pode lanzar armas convencionais e nucleares; substituirá ao Northrop B-2 Spirit, o único bombardeiro furtivo coñecido do mundo. Entre os seus outros proxectos actuais esá o desenvolvemento e produción do telescopio espacial James Webb, un observatorio orbital cuxo lanzamento está programado para 2021; e a fabricación dos foguetes lanzadeiro do programa Space Launch System da NASA. Foi ademais a ínica compañía que presentou unha oferta para o programa da USAF Ground Based Strategic Deterrent, que ten como obxectivo desenvolver e fabricar un novo mísil balistico intercontinental.
Susan La Flesche Picotte
Suzanne LaFlesche Picotte, nada na reserva india Omaha o 17 de xuño de 1865 e finada en Walthill, Nebrasca o 18 de setembro de 1915, foi unha doutora omaha. É coñecida por ser a primeira muller nativo americana en ser físico. Estaba a prol da saúde pública e pola cesión formal e legal de terras ós membros da súa tribo.
Picotte foi unha activa reformista social así como unha físico. Traballou para reducir o consumo de alcohol na reserva onde traballou. Picotte tamén combateu para erradicar a tuberculose como parte dunha campaña de saúde pública na reserva. Tamén axudou ós omaha a lidar coa burocracia da Oficina de Asuntos Indios.
811
Acontecementos
miniatura|esquerda|300px|O khan Krum recibe a cabeza do emperador Nicéforo I logo da batalla de Plisca (cadro de Pavlovich).
Atlético de Riveira
O Club Atlético de Riveira foi un equipo de fútbol galego de Ribeira, fundado en 1968. O seu terreo de xogo era o Estadio Municipal da Fieiteira. En 2020 fusionouse co Sálvora CF para dar orixe ao Cidade de Ribeira CF.
Cangas
Cangas, ou Cangas do Morrazo, é un concello da provincia de Pontevedra, pertencente á comarca do Morrazo, da que é capital histórica. Segundo o IGE, en 2021 tiña 26.708 habitantes, co que é o municipio máis poboado da comarca. O seu xentilicio (véxase no Galizionario) é, aínda que tamén é común na zona a forma.
Xeografía
Sitúase no extremo occidental da península do Morrazo, coa ría de Vigo ao sur e a ría de Pontevedra ao norte. Mentres que toda a súa franxa oeste está aberta ao Atlántico, polo leste limita co concello de Moaña e polo norte co de Bueu. O municipio formouse recentemente pola unión de cinco parroquias: Aldán, Cangas, Coiro, Darbo e O Hío.
Orografía
O concello de Cangas, por ocupar o extremo da península do Morrazo, atópase sobre do relevo da parte final dun horst tectónico. A ría de Aldán rompe como unha fenda a parte occidental do municipio e illa ao poñente a subpenínsula do Hío. Nesa banda setentrional destaca o amplo val de Aldán, caracterizado pola súa fachada costeira aberta. Orientadas cara ao sur e dando á ría de Vigo, tamén destacan as terras do Hío, que mostran amplos vales que baixan suavemente desde os montes axiais do Morrazo: o val de Coiro, Cangas e Darbo, entre outros.
O relevo costeiro é recortado. Presenta varios cabos e puntas como Punta da Testada de Vilariño, Punta do Corveiro, Punta de Couso, Cabo Home, Punta Robaleira, Punta de Subrido, Punta dos Castros de Nerga, Punta da Borneira, Cabo Balea e Punta de Rodeira.
A costa litoral de Cangas entre Cabo Home e Punta Couso son a Costa da Vela, a parte alta da subpenínsula. As costas, en chairas areosas e rochosas, dan á ría de Vigo formando unha profunda enseada que penetra de norte a sur, formando a ría de Aldán.
Hidrografía
O río Orxás nace en Castiñeiras. Percorre Castiñeiras, Orxás, Rodeiro, Remuíño, Lama e San Cibrán, desembocando na ría de Aldán. Ten unha lonxitude de 3.575 m.
Amazona imperialis
O Amazona imperialis é un papagaio que habita só na illa caribeña de Dominica. Foi nomeado como o paxaro nacional de Dominica.
Distribución e hábitat
miniatura|dereita|A especie representada na [[bandeira de Dominica.]] O Amazona imperialis é unha especie endémica da illa nación caribeña de Dominica, nas Antillas Menores, onde habita nas selvas de montaña por enriba dos 625 m. É o paxaro nacional da illa. A especie é común en Morne Diablotins no norte de Dominica, especialmente no val do río Picard, na zona noroeste das montañas. Unha pequena poboación foi reintroducida no Parque Nacional de Morne Trois Pitons. A especie é común nas selvas húmidas de montaña, e ás veces en bosque baixo. É común en elevacións entre os 600 e os 1300 m sobre o nivel do mar. Porén, tense rexistrado a súa presenza a 150 e 300 metros de altitude na busca de comida.
Cangas
Hidrografía
O rego de Donón nace en Donón. O seu leito e do Hío ata O Facho. Desemboca nun esteiro en Barra. Ten a vertente na ría de Vigo e un percorrido dunha lonxitude de 2.025 m.
O Saíñas nace e desemboca en Cangas, na ría de Vigo. Ten unha lonxitude de 2.100 m.
O Lagares nace en Vilanova e desemboca na praia de Areabrava, na ría de Aldán. O seu réxime é regular e ten unha lonxitude de 2.100 m.
O Bouzós nace en Cangas e percorre parte de Coiro e Cangas. Remata na praia de Rodeira. Ten a vertente na ría de Vigo cunha lonxitude de 4.925 m.
O litoral e as praias
O concello de Cangas é un dos concellos cun maior número de praias e con maior número de quilómetros de costa dentro de Europa. Ten un total de 38, que se estenden por zonas urbanas, como é a praia de Rodeira, e polo litoral, menos urbanizado e conservado, como é no caso da praia de Barra. Na actualidade o concello posúe sete praias con Bandeira Azul, que é o distintivo outorgado a aquelas praias e portos que cumpren coas condicións de preservación ambiental e que dispoñen de instalacións axeitadas pola Fundación Europea de Educación Ambiental.
Nas proximidades do concello, atópanse as Illas Cíes, que forman parte do Parque Nacional das Illas Atlánticas de Galicia. Cangas do Morrazo reivindica a propiedade das Illas Cíes, pertencentes ao Concello de Vigo, alegándose que historicamente estiveron vinculada a Cangas.
Ryan Dolan
Ryan Dolan, nado o 22 de xullo de 1985, é un cantante pop de Strabane, Irlanda do Norte. A súa canción "Only Love Survives" (So o amor sobrevive) gañou o Eurosong de Irlanda 2013, e representou a Irlanda no Festival da Canción de Eurovisión 2013 en Malmö, Suecia. El cantou a canción na primeira semifinal no Malmö Arena o 14 de maio de 2013, clasificándose para a final despois de acabar no posto dez. Na final, o 18 de maio de 2013, Dolan queda na última posición, recibindo soamente cinco puntos dende tres países.
Cangas
Climatoloxía
Cangas presenta clima oceánico atlántico propio das rías baixas, que é de temperaturas suaves con escasa oscilación térmica estacional e de precipitacións abundantes.
O Couto, Lougares, Mondariz
O Couto é un lugar da parroquia de Lougares, no concello pontevedrés de Mondariz, na comarca do Condado. Tiña 104 habitantes no ano 2013 segundo datos do IGE, dos cales eran 47 homes e 57 mulleres, o que supón unha diminución con relación ao ano 2000 cando tiña 118 habitantes.
Cangas
Conservación ambiental
A paisaxe está humanizada nun grao elevado. Ten unha poboación dispersa, en vilas pouco agrupadas, e sector industrial disperso concentrado no polígono industrial da Portela. .
Historia
miniatura|321x321px|Plano da vila de Cangas
Paleolítico
Atopáronse restos de machadas en Coiro e Hio; en Cangas os restos mais antigos foron sobre o 120.000 a. C.
Neolítico
Foron atopadas mámoas en chan de Arquiña, chan da Armada e chan da Cruz. Atopáronse un crisol de barro refractario e fragmentos de cerámica, escouras de cobre que alude un recipiente.
Ferro
Na aba leste do monte do Facho houbo entre os séculos X e VII a. C. un poboado de grandes dimensións, durante a Idade de Bronce. A partir do VI a. C., xa na chamada cultura castrexa, levantouse un poboado castrexo galaico na outra aba, que perdurou até o século IV d. C. Na actualidade consérvase parte das murallas, o foxo e restos das vivendas. A orografía do monte está determinada pola construción do poboado. Logo da romanización construíuse sobre o cumio do monte un santuario dedicado ao deus lar galaico-romano Berobreo, activo nos séculos II e IV. Hai restos de columnas que indican a existencia dun edificio nobre. Na zona apareceron 161 aras, no que debeu de ser un bosque de altares. Nelas adoita haber unha inscrición mencionando a súa condición de exvoto, a divindade á que vai dirixida e, ás veces, o nome de quen o dedica e os motivos. As primeiras 42 aras atopadas, en 1963, están depositadas no museo de Pontevedra e no museo Quiñones de León de Vigo. O resto das aras, 119, descubríronse en sucesivas campañas de escavación arqueolóxica desde 2003, nas que participou un equipo de arqueólogos dirixidos por José Suárez Otero, xunto ao Instituto Arqueolóxico Alemán. As ofrendas eran feitas por peregrinos, que subían ao monte e chantaban na terra a súa ara. Eran altares humildes, a maioría de menos dun o metro de altura (os maiores de 1,7 m), con inscricións parcas e concretas: Deo lari Berobreo aram posuit pro salute.
Romanización
Durante a romanización, o Morrazo pertencía ao convento Bracarense (con capital en Braga) e a poboación que vivía nestas terras pertencía á tribo dos helenos.
Na praia de Pinténs atopáronse restos dunha vila romana e de tres pías dedicadas á salgadura de peixe.
Idade Media
Un documento asinado en 1168 en Zamora polo Rei Fernando II, marido de dona Urraca, describe a cesión das súas propiedades en Cangas a Varela, un nobre do seu séquito. Esa referencia é a primeira escrita do topónimo "Cangas". .
En Cangas o poder da nobreza estaba representado pola fortaleza de Darbo, que desde 1184 pertencía ao arcebispo de Santiago. Situada no cumio do monte Castelo, consistía nun valado ou muralla, reforzada con catro bastións. No seu interior había dúas casas protexidas por unha empalizada de madeira. Aínda que a construción era bastante feble, a súa localización facía a fortaleza difícil de atacar.
En 1467 iniciouse a gran guerra irmandiña. Ao mando da irmandade da zona estaba Xoán de Fontefría, que xunto aos irmandiños da comarca tomaron a fortaleza, sendo naquel momento o meiriño Vasco Fernández. Como era costume, a fortaleza foi destruída. Despois deste feito, as milicias de Cangas axudaron no derrocamento do castelo de Soutomaior.
Arredor da primeira metade do século XV os veciños das parroquias de Darbo e Coiro asentáronse nos primeiros núcleos da actual vila, nos lugares do Sinal e O Costal, para exerceren o seu oficio de mareantes no porto de Cangas.
Idade Moderna
No século XVI construíuse a igrexa parroquial, que en 1545 pasou a ser Colexiata. Nesa época construíuse tamén o Hospital, e pasou a ser cabeza de Xurisdición do Morrazo, dotada de Rexemento (Concello), con notarios, escribáns públicos, e xuíces nomeados polo Arcebispo de Santiago, que cobraba como tributo medio décimo.
O período de maior esplendor foi a segunda metade do século XVI, grazas á exportación de peixe a Portugal, portos andaluces e portos do Cantábrico. Ademais, era un punto de importación de viños do Ribeiro e de Andalucía, consumidos na vila e reexpedidos cara a portos do Cantábrico. Con esta actividade creouse un nutrido grupo de burgueses mercadores e exportadores de peixe salgado (sardiña) ou seco (polbo).
O Couto, Lougares, Mondariz
Toponimia
A orixe do topónimo é o latín, que é un "(lugar) cercado", para poder defendelo mellor.
Cangas
Idade Moderna
O 4 de decembro de 1617 fondearon nas illas Cíes 11 navíos corsarios turco-berberiscos. Logo de atacaren Vigo, os corsarios cruzaron a ría, desembarcando uns 1.000 homes na praia de Rodeira e en Punta Balea logo dun intenso bombardeo. Dado que daquela Cangas era unha pequena vila de pescadores, non contaba con protección. A pequena milicia non contaba con recinto fortificado nin con artillería. Malia que numerosos veciños, escasamente armados, se uniron ás tropas, non puideron cos invasores. Desde os montes veciños, os sobreviventes contemplaron o incendio da vila, incluída a Colexiata e o Hospital. Os saqueadores estiveron tres días na zona, queimando tamén a igrexa de Darbo, levando un gran botín e mesmo a ducias de persoas, que foron recluídas en Alxer.
O final da escaleira
O final da escaleira (en inglés, The Changeling) é un filme canadense de terror dirixido por Peter Medak e protagonizado por George C. Scott e Trish Van Devere que foi estreado en 1980.
Cangas
Idade Moderna
Logo da invasión otomá, entre 1619 e 1628 o tribunal da inquisición levou a cabo unha caza de bruxas. O tormento e suplicio causado a numerosas mulleres, acusadas de bruxería, foi provocada polo empobrecemento sufrido pola pequena nobreza. Para manter o seu nivel de vida, este grupo social valeuse do Santo Oficio, para arrebatar os "dereitos de presentación" que certas persoas tiñan sobre capelas e freguesías. Este dereito era exercido polos sucesores do fundador dun templo, que podían propoñer ao seu titular cando quedase vacante e participar dos beneficios que xerase. Porén, co fin de disimular este propósito, tamén foron falsamente acusadas mulleres pobres e desamparadas, moitas delas viúvas a causa da recente invasión.
O final da escaleira
Foi emitido na TVG o 26 de agosto de 1991.
Sinopse
Un compositor co corazón esnaquizado pola morte da súa muller e filla, múdase a unha antiga casa onde ocorren cosas moi estrañas, visións de morte e contactos co máis aló.
Cangas
Idade Moderna
María Soliña posuía dereitos de presentación en Aldán e Moaña, e foi levada a prisión en 1621. Tras sufrir tortura física e psicolóxica, a muller confesou ser bruxa desde 20 anos atrás e ter copulado co demo, que se lle presentaba en forma humana. Porén, ao mesmo tempo suplicaba clemencia, proclamando o seu arrepentimento e asegurando que nunca renegara de corazón do Noso Señor, senón só de palabra. O 23 de xaneiro de 1622 foi condenada a unha confiscación de bens e a portar o hábito penitencial durante medio ano. A súa acta de defunción non foi atopada.
A Covela, Entrecruces, Carballo
A Covela (á espera da oficialización da forma A Cubela ) é un lugar da parroquia de Entrecruces no concello coruñés de Carballo na comarca de Bergantiños. Tiña 3 habitantes no ano 2019 segundo datos do IGE, dos cales eran 1 home e 2 mulleres.
Cangas
Idade Moderna
En 1702 a vila viviu de preto outro conflito bélico, ao ter lugar na ría de Vigo a batalla de Rande, entre a frota de Indias española (19 navíos escoltados por 22 buques franceses) e unha escuadra anglo-holandesa. Ante o medo ao saqueo, que xa viviran 85 anos atrás, as maiores riquezas foron trasladadas a vilas e lugares próximos. Finalmente Cangas librouse da pillaxe, non así outras poboacións como Redondela.
As terras cultivadas pola poboación agraria eran propiedade da igrexa e da nobreza, tendo que pagar foros aos fidalgos. Cara a 1750 a actividade industrial de salgadura pasa a mans dos burgueses cataláns instalados en Bueu, con fábricas en Aldán e O Hío.
Idade Contemporánea
En 1862, o municipio duplica o seu territorio ao integrar as parroquias de Aldán e O Hío, ata ese momento adscritas ao Concello de Bueu. Pasa, por tanto, de estar composto por tres parroquias a cinco.
Virxe da Cela
Nosa Señora da Cela, referida comunmente e máis coñecida como Virxe da Cela, é unha das diversas advocacións da Virxe María. É a patroa da parroquia de Baredo, no concello pontevedrés de Baiona onde se venera. Grazas a isto, Cela é empregado como nome de muller.
Historia
miniatura|A igrexa parroquial de Santa María de Baredo, onde se atopa a imaxe da Virxe da Cela. Cando no século XVI, Henrique VIII, reinaba en Inglaterra, ordenou queimar e destruír todas as estatuas relixiosas no seu país. Algunhas foron lanzadas ao mar, impedindo a súa destrución.
Cangas
Idade Contemporánea
A comezos do século XX establecéronse en Galiza dúas compañías baleeiras. Unha era a Compañía Ballenera Española, creada en 1914 con capital noruegués, se ben non empezou a súa actividade até a fin da primeira guerra mundial. Os seus inicios foron na zona do estreito de Xibraltar, abrindo a factoría de Caneliñas en 1924. A outra compañía era a Sociedad Anónima Corona, con sede en Vigo e asociada a outra norueguesa, que obtivo autorización para a caza da balea en decembro de 1923, a nome de Cipriano Roque de Careaga e Cortina. En 1924 comezou a actividade, a bordo do buque-factoría Alfonso XIII, que fondeaba na enseada de Barra e na ría de Aldán. O buque era abastecido polas capturas dos barcos auxiliares Corona I, II, III e IV.
Debido á crise provocada pola guerra civil e pola segunda guerra mundial a industria baleeira estivo parada. En 1951 a empresa Industrias Balleneras (IBSA) restaura a factoría de Caneliñas. En 1955 nace a empresa Balea C. B., participada a partes iguais por Massó Hermanos, Barreras e IBSA. A súa factoría, que estivo activa até 1985, foi instalada no lugar de Balea, aproveitando material da desmantelada factoría de Benzú (na actualidade en territorio de Marrocos).
Virxe da Cela
Historia
En Baredo, non había ningunha igrexa para asistir á misa, nin cemiterio. A xente tiña que dirixirse andando ata Baíña. Non era un camiño curto nin sinxelo. Era necesario facer varias paradas para repoñer forzas ou apagar a sede nos días calorosos do verán. “A Fonte dos Mortos” era un lugar de parada obrigada para refrescarse, sobre todo cando levaban as caixas cos cadáveres dunha aldea ata outra. No inverno, cos temporais, nin sequera podían camiñar. A pesar de todas estas circunstancias, obrigaron a trasladar a imaxe para Baíña. Habilitaron un carro de bois, para facer a viaxe. Cando levaban un anaco de camiño, os bois paráronse e foron incapaces de facelos camiñar, probando moitos métodos para que andasen.
Máis tarde, construíron a igrexa actual, rematada no 1812, na que se segue venerando hoxe en día. E en 1810 conseguiu a independencia de Baíña.
Cangas
Demografía
Segundo datos do IGE no ano 2021 tiña unha poboación de 26.708 persoas, 13.265 homes e 13.443 mulleres. 25.975 persoas de nacionalidade española e os 733 restante, de nacionalidades estranxeiras. Ten unha superficie de 38,1 km² e unha densidade de poboación de 701 hab./km².
Virxe da Cela
Historia
A festa tradicional celébrase o 25 de marzo, mais logo foi traspasada á primeira fin de semana de xullo.
Cangas
Demografía
A poboación nas parroquias de Cangas mostra dúas tendencias. Tres delas, Cangas, Coiro e Darbo, teñen uha media de 6500 habitantes mentres que as outras dúas restantes teñen arredor de 2.800 habitantes. Cangas ten a densidade de poboación máis elevada de todas elas, malia que só é 0,87 km². Pola contra, o Hío, que ten a maior extensión, de 15 km², conta co menor número de habitantes, un total de 2.911.
A taxa de natalidade é de 6,03, a taxa de mortalidade de 9,36 e o crecemento natural do -98. A esperanza de vida é alta, xa que o 3,66 % da poboación supera os 80 anos.
Historia demográfica
A poboación activa en Cangas era de 10.028 persoas en xuño de 2022, o que representa o 37,5 % do total da poboación, polo que se analiza na pirámide, pódese ver que o maior número de poboación é o da poboación activa activa entre os 20 e os 65 anos. Nos últimos anos vese que en Cangas está evolucionando moito a industria e a construción. O sector terciario vai medrando cada vez máis. O número de parados é de (1.728) e representa un 14,1% desa poboación.
Economía
miniatura|dereita|400px|Vista do peirao de Cangas. O centro urbano depende economicamente do sector portuario e industrial da área metropolitana de Vigo. Aínda que o sector servizos é a actividade principal, é relevante o sector pesqueiro xa que conta cunha importante frota que opera nos caladoiros do Gran Sol e África e xeran mercado laboral no concello. O sector laboral aséntase na agricultura (patacas, legumes e vides), na gandería (vacún, avícola e porcino), a pesca (polbo, ollomol, xurelo e sardiña), e industria de conservas e o comercio. O turismo de verán é un factor importante, atraído en boa medida pola climatoloxía e o número de praias, que permiten a práctica de deportes náuticos e mantén un amplo sector gastronómíco.
Traballo e poboación inactiva
O sector servizos é o sector laboral con máis xente. A ocupación por detrás deste é sector primario, principalmente baseado na pesca e a agricultura. O restante correspóndese con sectores secundarios. A taxa de postos laborais por sector é:
A taxa de actividade para persoas maiores de 16 anos é dun 62%, para a poboación masculina, e preto do 50% na poboación feminina apanas chega o 50 %. A situación de empregos con poucas horas semanais explican a diferenza na relación de emprego por sexos.
Política
miniatura|Casa do Concello de Cangas
A alcaldesa do concello de Cangas é Victoria Portas, elixida trala morte do alcalde en vigor Xosé Manuel Pazos.
Cultura
230px|miniatura|dereita|Quiosco meteorolóxico do século XIX, símbolo de Cangas. O municipio de Cangas ten características culturais que difiren do resto das poboacións de Galicia. Hai danzas específicas que se afastan do folclore e tradición galegas como no caso da Danza e contradanza de Darbo pertencente ás danzas gremiais ou danzas brancas.
En canto a festividades, destaca a Semana Santa de Cangas, declarada de interese turístico galego.
Galería de imaxes
centro|Cangas|400px
Parroquias
miniatura|200px|As cinco parroquias de Cangas.|alt=
Lugares de Cangas
Para unha lista completa de todos os lugares do concello de Cangas vexa: Lugares de Cangas.
Kitanagoya
Kitanagoya (北名古屋市, きたなごやし, Kitanagoya-shi) é un concello da prefectura de Aichi no Xapón. Está situado na parte Tōkai da rexión de Chūbu, e ó noroeste da prefectura, na zona da provincia histórica de Owari, no centro da illa de Honshū. A súa superficie é de 18,37 km² e a poboación de 80.747 habitantes (2009) e ten unha densidade de poboación de 4.400 h/km².
O concello de Kitanagoya limita cos concellos de Haruhi, de Ichinomiya, de Iwakura, de Komaki, de Toyoyama e de Nagoya.
Historia
A cidade de Kitanagoya foi fundada pola fusión de dous concellos de vila do distrito de Nishikasugai (Shikatsu e Nishiharu) no ano 2006.
Sisón
O sisón (Tetrax tetrax) é o representante de menor tamaño da familia das avetardas.
Descrición
O sisón mide entre 40 e 45 cm de longo e ten unha envergadura de alas de entre 83 e 91 cm. Pesa entre 500 e 900 g. Na plumaxe nupcial o macho ten o pescozo negro con dúas faixas brancas. A cabeza e a gorxa son gris azuladas, a parte superior do corpo de cor castaña-area con debuxos escuros e a parte inferior, branca. As femias e os machos na plumaxe de eclipse son de cor castaña-area con manchas negras por riba. A barriga e o peito son brancos. Cando voan distínguense polas alas de lonxitude media e puntas arredondadas, bastante brancas pola parte superior.
Distribución
En Europa crían na Península Ibérica, sur de Francia,Sardeña e en puntos localizados da Italia penínsular e dos Balcáns. Están tamén presentes nas estepas que van do mar Negro ó lago Balkhash e no norte de África. Viven en zonas abertas herbáceas ou cultivadas, de tipo estepario, onde dispoñan de herbas altas dabondo para se sentiren protexidos. A miúdo habitan áreas secas ou pedregosas.
Compórtanse coma emigrantes ou coma sedentarios dependendo das poboacións. Na parte máis meridional de Europa son sedentarios.
Distribución en Galicia
En Galicia a presenza do sisón é puntual sendo a súa distribución moi descontínua e fragmentada entre as catro provincias (véxase mapa de distribución). Confirmouse a súa presenza nas comarcas da Terra Chá (Lugo) e A Limia (Ourense).
Reprodución
Crían unha niñada ó ano entre abril e xuño. Durante o ritual de cortexo os machos ourizan as plumas do pescozo, amosan as alas e fan pequenos brincos por riba da vexetación. O reclamo do cortexo e un trrr que emiten cada 10 segundos.
Fan o niño no chan, ben agochado, no que poñen de tres a cinco ovos. As femias chocan e crían os polos sóas.
Blairmore School
A escola Blairmore foi un internado independente situado en Glass preto de Huntly, Aberdeenshire, ata que pechou en 1993.
Sisón
Comportamento e alimentación
Cando non están criando viven en grandes bandos. Comen sementes, raices e insectos.
Situación
As súas poboacións están a reducirse drasticamente sobre todo pola perda dos seus hábitats, causada pola agricultura intensiva e o uso de pesticidas e insecticidas. A comezos do século XX foron eliminados de Centroeuropa, onde chegaron a criar en áreas tan ao norte coma Polonia. En Francia estanse a tomar medidas para evitar a súa desaparición.
Blairmore School
Historia
O máximo número de alumnos matriculados nun curso foron 90 en 1989, pero a recesión económica de comezos dos anos 90 causou unha diminución nas subscricións na escola de preparación do Reino Unido e en xuño de 1993, con menos de 30 alumnos matriculados para o seguinte curso, a Blairmore fíxoselle imposible manterse economicamente e viuse forzada a pechar.
Cultura
A escola era pequena e estaba illada da capital do país. Os alumnos foron animados a pasar tempo fóra, aproveitando os amplos terreos da escola e os arredores rurais. Os diarios deportivos eran unha parte esencial do currículo, mentres que os Scouts e a acampada eran unha parte clave de vida en Blairmore. Blairmore tivo escola de equitación e cortes no seu momento, unha pista de asalto no bosque, unha pista de esquí e a única escola de Bretaña de remolcadores de esquí.
Nas tardes e nas fins de semana, os bosques de arredor da escola proporcionaron un patio ideal para os mozos e mozas. Vestidos coas súas "roupas de bosque" (eran coñecidas como roupas casuais), os alumnos xogaban a "conkers", escalaban árbores e construían goridas, coñecidas como "cols" (abreviatura de colonias), dende as cales lanzaban ataques aos grupos rivais.
Características
Os alistados durmían no edificio principal da escola, aínda que por algún tempo foron acomodados na casa veciña Glebe House. Os dormitorios tiñan nomes de topografía ou ornitoloxía.
Blairmore tiña o seu propio tartán.
A escola tiña unha longa rivalidade con Aberlour House. Outros opoñentes deportivos regulares eran Drumtochty Castle, Rannoch, Croftinloan, Lathallan, Gordonstoun, a Academia Peterhead, Ardvreck, a Academia Aberdeen, Aberdeen Grammar e as Escolas Gordon, Huntly.
Casa Blairmore
Casa Blairmore é unha mansión Vitoriana situada no medio de 200,000 m² de bosque xunto ao río Deveron. Atópase a 6 millas (9.7 km) de Huntly, a 40 millas (64 km) de Aberdeen e a 60 millas (97 km) de Inverness. A casa foi deseñada polo arquitecto Alexander Marshall Mackenzie e foi construída como edificio privado en 1884 por Alexander Geddes, un importante home de negocios e o tataratataravó do Primeiro Ministro do Reino Unido e líder do partido conservador David Cameron. O pai de Cameron, Ian Donald Cameron, naceu nesta casa en 1932. Geddes fixo a súa fortuna en Chicago nos Estados Unidos no comercio de grans en 1850s, e unha caixa forte que sobreviviu ao Gran Lume de Chicago foi instalada na sala de billar da súa casa. Durante a 2ª Guerra Mundial, a casa foi usada como cuartel por un grupo de voluntarios auxiliares.
A Casa Blairmore ten unha categoría C na lista de edificios.
Escola Técnica Superior de Enxeñaría de Minas de Vigo
A Escola Técnica Superior de Enxeñaría de Minas é o centro da Universidade de Vigo que imparte estudos, tanto de títulos de grao como de posgrao, en Enxeñaría de minas.