cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cruzadas
Cuarta cruzada
Inicialmente, os cruzados empregáronse para a loita contra os húngaros, en Zara, polo que foron excomungados polo Papa. Dende alí dirixíronse a Bizancio, onde conseguiron instalar a Aleixo IV como basileus en 1203. miniatura|300px|Conquista de [[Constantinopla polos cruzados en 1204 (Cadro do século XV conservado na Biblioteca do Arsenal, París).]] Porén, o novo basileus non puido cumprir as promesas feitas aos cruzados, o que orixinou todo tipo de disturbios. Foi deposto polos propios bizantinos, que coroaron a Aleixo V Ducas. Isto provocou a intervención definitiva dos cruzados, que conquistaron a cidade o 12 de abril de 1204.
O saqueo da cidade foi terrible. Miles de cristiáns (incluíndo mulleres e nenos) resultaron asasinados a mans dos cruzados. Desvalixaron e destruíron mansións, pazos, igrexas e a propia basílica de Santa Sofía. Europa occidental recibiu un aluvión de obras de arte e reliquias sen precedentes, produto deste saqueo.
Con isto chegaba á súa fin o Imperio Bizantino, que se desmembrou nunha serie de estados, algúns latinos e outros gregos. Destes, o chamado Imperio de Nicea conseguiría restaurar unha sombra do Imperio Bizantino en 1261.
Os cruzados estableceron o chamado Imperio Latino, organizado feudalmente e cunha autoridade moi feble sobre a maioría dos territorios que supostamente controlaba (e nula sobre os estados gregos de Nices, Trebisonda e Epiro).
A cuarta cruzada asestou un dobre golpe aos estados francos de Palestina. Dunha banda, privounos de reforzos militares. Por outra, ao crear un polo de atracción en Constantinopla para os cabaleiros latinos, produciu a emigración de moitos que estaban en Terra Santa cara o Imperio Latino, abandonando os estados francos.
As cruzadas menores
Tras o fracaso da cuarta, o espírito cruzado apagárase case por completo, aínda co interese dalgúns reis e papas por reavivalo. Se os estados francos sobreviviron ata 1291 foi pola intervención dos mongois, que ao acabar co califato Abbasi en 1258 e conquistar a rexión de Oriente Medio, deron un respiro aos latinos, ao non ser os mongois hostís ao cristianismo.
O convencemento de que os reiterados fracasos se debían á falla de inocencia dos cruzados levou á conclusión de que só os puros poderían reconquistar Xerusalén. No 1212 un predicador de doce anos organizou a chamada cruzada dos nenos na que miles de nenos e xoves percorreron Francia e embarcaron nos seus portos para ir liberar Terra Santa. Foron capturados por capitáns desaprehensivos e vendidos como escravos. Só algúns conseguiron regresar ao cabo dos anos.
A quinta cruzada organizouna Inocencio III e partiu en 1218. Como a cuarta, tiña como obxectivo conquistar Exipto. Tras o éxito inicial da conquista de Damietta na desembocadura do río Nilo, que aseguraba a supervivencia dos estados francos, aos cruzados púidolles a ambición e intentaron atacar O Cairo, fracasando e debendo abandonar incluso o que conquistaran, en 1221.
A organización da sexta cruzada foi un tanto rocambolesca. O papa ordenara ao emperador Frederico II Hohenstaufen que fora ás cruzadas como penitencia. O emperador asentira, pero fora demorando a partida, o que lle valeu a excomuñón. Finalmente, Frederico II, que tiña pretensións propias sobre o trono de Xerusalén, partiu no 1228 sen o permiso papal. Sorprendentemente, o emperador conseguiu recuperar Xerusalén mediante un acordo diplomático. Tamén obtivo Belén e Nazareth.
No 1244 caeu de novo Xerusalén, esta vez de xeito definitivo, o que moveu ao devoto rei Luís IX de Francia (San Luís) a organizar unha nova cruzada, a sétima. Como na quinta, dirixiuse contra Damietta, pero foi derrotado e feito prisioneiro en Masura (Exipto) con todo o seu exército.
De volta a Francia, o mesmo rei emprendeu a chamada oitava cruzada (1270), contra Tunisia, aínda que en realidade era un peón nos intereses do seu irmán Carlos de Anjou, rei de Nápoles, que quería evitar a competencia dos mercadores tunesinos. A peste rematou co rei Luís e gran parte do seu exército. En moitas ocasións considerase que a novena cruzada formou parte desta, dada a súa proximidade no tempo.
Aínda que algúns papas tentaron predicar novas cruzadas, xa non se organizaron máis e, no 1291, os cruzados evacuaron as súas derradeiras posesións en Tiro, Sidón e Beirut coa caída de San Xoán de Acre.
Reconquista
miniatura|250px|A [[batalla das Navas de Tolosa por Francisco de Paula Van Halen.]] Considérase que a Reconquista comeza coa batalla de Covadonga (718 ou 722), a primeira vitoria coñecida das forzas militares cristiás na Península Ibérica desde a invasión árabe-bérber de 711. A desintegración do Califato de Córdoba en 1031 nunha trintena de reinos de taifas, creou a oportunidade para darlle o pulo definitivo á Reconquista. Os reinos cristiáns non tiñan identidade común nin historia compartida baseada na tribo ou na etnia. Aínda que pequenos, todos desenvolveron unha técnica militar aristocrática. Na época da Segunda cruzada había tres reinos co suficiente potencila para conquistar territorio islámico: a Coroa de Castela, a Coroa de Aragón e o Reino de Portugal. En 1212, os reinos cristiáns resultaron victoriosos na batalla das Navas de Tolosa co apoio de 70.000 combatentes estranxeiros que respostaron a chamada do papa Inocencio III, quen calificou esta loita de cruzada e instaurou a Bula da Santa Cruzada pola que se concedían moitos privilexios, grazas e indultos a cambio dunha achega económica que, nun principio, se dedicaba aos gastos da guerra contra os infieis. Moitos estranxeiros desertaron debido á tolerancia no trato aos derrotados musulmáns por parte dos reinos cristiáns, pois estes consideraban a Reconquista máis coma unha guerra de dominación que de extinción. Isto contrastaba co trato recibido polos cristiáns que antes vivían baixo o dominio musulmán, os mozárabes. O Rito romano foi implacablemente imposto e os cristiáns nativos foron absorbidos no catolicismo principal. Al-Andalus, a Iberia islámica, foi completamente suprimida en 1492 cando se rendeu o Reino de Granada. Nese momento, foron expulsados da península os musulmáns e xudeus que aínda vivían nela.
Campañas contra herexes e cismáticos
miniatura|250px|Miniatura do [[século XV que mostra ao papa Inocencio III excomungando, e aos cruzados masacrando cátaros (British Library).]] Houbo pequenos esforzos por suprimir a seita cristiá dos cátaros no sueste de Francia cara 1180. Trinta e cinco anos despois, o papa Inocencio III proclamou a cruzada albixense contra os cátaros. O nome provén do da cidade de Albi, un dos centros do catarismo. Isto demostrou que era máis efectivo facer unha guerra contra os partidarios dos herexes que contra os propios herexes. Os señores feudais que foran tolerantes coa seita cátara viron como perdían os seus títulos e eran confiscadas as súas terras. En 1212 exerceuse presión sobre Milán por tolerar o catarismo. Dúas invasións húngaras do Banato de Bosnia, o fogar do lendario antipapa cátaro, foron proclamadas cruzadas en 1234 e 1241. Unha cruzada forzou ás xentes de Stedingen a pagar diezmos en 1234. O historiador Norman Housley indica a conexión en Italia entre heterodoxia e antipapalismo. Ofrecéronse indulxencias a grupos antiheréticos como a Milicia de Xesucristo e a Orde da Gloriosa Virxe María. As cruzadas anticristiás declinaron no século XV, as excepcións son as seis cruzadas frustradas contra os relixiosos radicais husitas en Bohemia e os ataques aos valdenses en Savoia.
Campañas políticas
As cruzadas albixenses estableceron un precedente para as cruzadas anticristiás. O papa e maila Inquisición proclamaban, sen aportar evidencias, que era un herexe calquera que non estivera aliñado con eles. Inocencio III proclamou unha cruzada contra Markward von Annweiler, sobre quen recaía a rexencia de Sicilia, e que acabou coa morte de Marward. Cando Frederico II ameazou con tomar Roma en 1240, o papa Gregorio IX usou unha terminoloxía de cruzada, pero as guerras do papa contra o Emperador e os seus fillos eran inapropiadas para os cruzados, non estaban claros os obxectivos nin as limitacións.
Á morte de Frederico II, a atención trasladouse a Sicilia: en 1263, o papa Urbano IV ofreceu plenas indulxencias cruzadas a Carlos de Anjou a cambio da súa conquista. Carlos aceptou coa condición de ser nomeado rei de Sicilia como vasalo dos papas a cambio dun tributo anual de 8.000 onzas de ouro. Para asegurarse continuar coa protección papal, Carlos de Anjou influíu na elección papal de 1280-1281, sendo elixido un papa francés, Martiño IV, quen rapidamente devolveu ao de Anjou a condición de senador de Roma e excomungou ao emperador bizantino Miguel VIII, autorizando a Carlos a liderar unha cruzada contra os bizantinos. O 3 de xullo de 1281, Carlos e o seu fillo político Filipe de Courtenay, emperador latino, firmaron unha alianza con Venecia para levar a cabo esta cruzada coa finalidade de restaurar o Imperio Romano. Decidiron acometer unha campaña a grande escala o seguinte ano, pero un levantamento coñecido como as Vésperas sicilianas, instigado polo emperador bizantino, proclamou a Pedro III de Aragón como rei de Sicilia. Martiño IV excomungou a Pedro III e proclamou unha cruzada contra el, mais todo foi en van.
Outros exemplos do uso das cruzadas para fins políticos son: a promovida por Xoán XXII contra Luis IV, emperador do Sacro Imperio Romano Xermánico, a raíz da marcha deste sobre Roma para a súa coroación imperial; a que emprenderon a finais do século XIV a República de Venecia e Girolamo Riario, sobriño do papa papa Sisto IV e señor de Forli e Imola, contra Ferrara; e a das compañías libres de mercenarios.
As Cruzadas do Norte
Os pobos eslavos, bálticos e fino-úgricos da rexión báltica resistiron á cristiandade moito máis tempo que os seus veciños. En 1147, Bernardo de Claraval convenceu ao papa Uxío III para que o conflito dos alemáns e dinamarqueses cos pagáns Vendos fose declarado unha guerra santa dun xeito análogo ao da Reconquista, instando aos cruzados a loitar ata que todos fosen bautizados ou asasinados. A motivación dos novos cruzados foi fundamentalmente económica: a adquisición de novas terras cultivables e servos, o control das rotas comerciais bálticas ou a abolición do monopolio do comercio de peles que tiñan os tratantes de Novgorod. Desde comezos do século XIII, as ordes militares proporcionaban guarnicións no Báltico e defendían o centro comercial teutón, Riga. Os bispos locais instauraron a Irmandade Livonia da Espada e a Orde de Dobrzyń. Os Irmáns da Espada eran especialmente crueis tanto cos pagáns como cos conversos. A Orde dos Cabaleiros Teutóns fundouse en Palestina na década de 1190, pero os seus fortes vínculos co imperio xermano desviaron os seus esforzos da Terra Santa ao Báltico. Entre 1229 e 1290, os Cabaleiros Teutónicos absorberon as outras Ordes, subxugaron a maioría das tribos bálticas e estableceron un implacable e explotador estado monástico. Os Cabaleiros invitaban a nobles estranxeiros a participar nos seus habituais reisen, ou asaltos, contra o derradeiro pobo báltico sen conquistar, os lituanos. Eran estes eventos de entretemento cavaleiresco de moda entre mozos aristócratas. Jogaila, Gran Duque de Lituania, converteuse ao catolicismo e casou coa raíña Eduvixes de Polonia, resultando nunha unión polaco-lituana cuxo exército derrotou aos Cabaleiros Teutónicos na batalla de Grunwald en 1410. O estado dos Cabaleiros sobreviviu, desde 1466 como protectorado polaco, pero en 1525 Prusia converteuse nun ducado secular e o mesmo fixo Livonia en 1562.
Últimas cruzadas
O sultanato selxúcida do Rum fragmentouse a finais do século XIII. Os turcos otománs, asentados no nordeste de Anatolia, aproveitáronse da guerra civil bizantina de 1341-1347 e estableceron unha forte presenza en Europa. Capturaron a fortaleza bizantina de Gallipoli en 1354 e, derrotando aos serbios na batalla de Kosovo en 1389, tomaron o control dos Balcáns desde o Danubio ata o golfo de Corinto. Isto foi confirmado pola vitoria sobre os cruzados franceses e o rei Sexismundo de Hungría na batalla de Nicópolis en 1396. O sultán Murad II destruíu unha gran forza serbio-húngara en Varna en 1444, e catro anos máis tarde derrotou aos húngaros de novo en Kosovo.
Jesús Insausti
Jesús Insausti Urquirizar, alcumado Uzturre, nado en Tolosa, Guipúscoa o 11 de febreiro de 1912 e finado en Bilbao o 12 de xullo de 1993,  foi un político vasco de ideoloxía nacionalista vasca militante do PNV e presidente do mesmo entre 1985 e 1987.
A Ponte Olveira, Olveiroa, Dumbría
A Ponte Olveira é un lugar da parroquia de Olveiroa no concello coruñés de Dumbría na Comarca de Fisterra. Segundo o Instituto Nacional de Estadística en 2009 tiña 28 habitantes (15 homes e 13 mulleres).
Características
Está situado a carón do río Xallas, e recibe o seu nome da ponte que cruza o río e que conecta co concello de Mazaricos. A ponte que lle dá nome construíuse no século XVI sobre unha anterior medieval. Modificouse en 1962, e sobre ela discorre a estrada provincial DP-3404. Ten seis vaos de arcos de medio punto, con pedra de perpiaño.
Perkinsus marinus
Descrición e ciclo vital
Este protista ten unha lonxitude de entre 2 e 4 micrómetros. A zoóspora ten dous flaxelos que utiliza para nadar no seu hábitat mariño. Cando é inxerida polo seu hóspede molusco, que xeralmente é unha ostra do xénero Crassostrea, convértese nun trofozoíto, que prolifera nos tecidos do hóspede. P. marinus a miúdo infesta os hemocitos (células sanguíneas) do seu hóspede. Tamén se atopa con frecuencia nas células do intestino, tecidos conectivos, glándulas dixestivas, e branquias. No interior da célula, o trofozoíto produce un vacúolo, que se despraza ao núcleo celular. A célula infestada denomínase célula de anel de selo, porque é esférica e ten un vacúolo redondo grande que a enche, e lembra a un anel de selo. O trofozoíto maduro sofre fisión binaria e produce ata 16 trofozoítos inmaturos. Estes permanecen no hóspede animal e infestan os seus tecidos, ou son liberados na auga xunto coas feces ou dos corpos mortos dos hóspedes. Os trofozoítos que se encontran na auga maduran e liberan novas zoósporas flaxeladas.
Doenza
A perkinsose ou dermo é o nome da doenza que causa este parasito na ostra. O nome "dermo" acuñouse cando este protista recibía o nome Dermocystidium marinum, e aínda se usa comunmente malia que o parasito mudou de nome. As células infestadas son destruídas polo protista en reprodución, e libéranse moitos trofozoítos nos tecidos ou no sangue do hóspede. Alí infesta máis células ou son excretados ou liberados cando o hóspde morre e se desintegra. A ostra infectada queda estresada, os seus tecidos palidecen, a súa produción de gametos retárdase, o seu crecemento faise máis lento, acaba quedando moi delgado, o seu manto engúrrase e sepárase da cuncha, e pode desenvolver bolsas dun fluído semellante a pus. A lise dos tecidos e o bloqueo dos vasos sanguíneos causa a morte, pero moitas ostras poden vivir ata tres anos con infeccións activas.
A prevalencia do protista e da doenza están influídas por factores ambientais como a temperatura, salinidade e dispoñibilidade de alimento para o hóspede. As ostras expostas a contaminantes ambientais como a N-nitrosodimetilamina e as tributiltinas sofren un proceso da doenza máis grave. A altas temperaturas, as defensas químicas da ostra, especialmente as súas lisozimas, están reducidas, o que seguramente explica que as infeccións sexan máis comúns e graves no verán. As temperaturas cálidas oceánicas tamén promoven a aparición de gromos da doenza.
Aínda que os estudos de laboratorio nos que se usaron certos antibióticos contra o parasito foron prometedores, non hai métodos efectivos de erradicación, polo que a medida máis importante é a prevención. As ostras de poboacións ou granxas acuícolas que sufriron a doenza non deberían ser trasladadas a outras áreas non infestadas, porque este protista pode introducirse e transmitirse doadamente. En acuicultura, están a facerse esforzos para localizar e criar cepas máis resistentes de ostras. As sementes de ostras infestadas non deberían plantarse en polígonos ostreiros, e nas áreas afectadas pola doenza deberían retirarse as ostras para deixar que o lugar quede en barbeito para así reducir a carga do parasito.
Distribución
Este protista aparece ao longo da costa norteamericana esde Maine a Florida e continúa ata a península do Iucatán en México. Na década de 1940 houbo gromos de epizoóticos de dermo no golfo de México. Hai gromos períodicos na baía de Chesapeake, que causan unha gran mortaldade nas poboacións de ostras. Houbo gromos significativos na baía de Delaware, estreito de Long Island, e outras partes da costa norteamericana estadounidense. As operacións de acuicultura de ostras víronse prexudicadas nalgunhas áreas, especialmente en México.
Pode investigarse a presenza deste parasito en medios ambientes acuáticos por medio de diversas técnicas, como a PCR en tempo real.
A Ponte Olveira, Olveiroa, Dumbría
Características
Por aquí discorre o camiño de Fisterra-Muxía, prolongación do camiño de Santiago. Aparece citado en 1477 no Anónimo Florentino e nos itinerarios de Christoph Guzinguer (1654) e Domenico Laffi (1673). Segundo a documentación recollida polo historiador Francisco Mayán, durante a Guerra da Independencia Española tivo lugar unha batalla das xentes da zona contra as tropas francesas, baixo o mando do cura do Ézaro, Xoán Pispieiro. As tropas francesas arrasaron a zona ao seu paso cara a Cee e Corcubión.
Arte (pesca)
Unha arte de pesca (ou simplemente arte) é un mecanismo, instrumento ou ferramenta que se usa na actividade mariñeira. Malia ter moi diversas tipoloxías, esta denominación úsase colectivamente para todos aqueles medios que presenten esta función na actividade pesqueira, precisamente porque a actividade extractiva tamén presenta moitas modalidades (pesca marítima ou fluvial, marisqueo).
Criterios de clasificación das artes de pesca
miniatura|300px|Artes de pesca. As artes de pesca poden agruparse segundo tres criterios principais: o tamaño (o cal implica a súa utilización manual ou mecánica), a forma da arte e o xeito de capturar o animal.
Segundo o tamaño poden ser: miniatura|Escultura dedicada ó arte de pesca da fisga en [[Moaña.]] Segundo a forma da arte poden ser:
Renfe Integria
Anteriormente, Renfe Integria era unha Unidade de Negocio integrada en Renfe Operadora. Foi segregada do devandito ente en xaneiro de 2013 a causa do plan do Goberno de España para a segregación das actividades de Renfe Operadora en catro sociedades anónimas da súa propiedade.
Arte (pesca)
Clasificación das artes de pesca
NOTA *: Os códigos asignados nas artes de marisqueo son aproximados, pois a clasificación ISSCFG aplícase só a artes de pesca. Con todo, se foren utilizados para captura dos organismos vivos no mar, o código dado sería o máis probable.
Renfe Integria
Os labores de Renfe Integria comprenden o mantemento, fabricación e remodelación do material ferroviario de Renfe Operadora, a reparación dos compoñentes do devandito material, así como a súa venda e alugueiro. Tamén ofrece exerce labores de consultoría en enxeñería de produtos ferroviarios. Tras a integración de FEVE en Renfe Operadora en xaneiro de 2013, Renfe Integria é tamén a encargada do mantemento dos trens de vía estreita herdados da devandita empresa.
Jesús Insausti
Biografía
O 23 de xullo de 1930, publicou o seu primeiro artigo no diario "El Día" de Donostia, mentres agardaba que a unión entre as faccións nacionalistas de Aberri e de Comunión levase a cabo para afiliarse a EAJ-PNV, feito que se produciu a finais de 1930.
Na última fase da ditadura de Primo de Rivera tivo o seu primeiro encontro coa xustiza por participar activamente nunha sementa de panfletos no seu pobo natal. Posteriormente, en 1935, durante a II República foi procesado por mor dun artigo seu no que quedaba notablemente malparado o alcalde carlista de Tolosa, Fidel Azurza. O estalido da Guerra Civil sorpréndelle en Tolosa. É requirido para que se traslade á sede do Goberno vasco en Bilbao, onde desempeñará funcións de tradutor do boletín oficial do Goberno con Fausto Leunda. Ao estalar a guerra foi tradutor do B.O. do Goberno vasco, entregándose en Santoña en 1937. É condenado a 12 anos e un día, aínda que obtén a liberdade en 1941. Entón trasládase a Bilbao, onde contrae matrimonio con Pruden Ibarguren e inicia as súas funcións na clandestinidade.
En 1943, trasládase a Madrid, onde por iniciativa das autoridades de EAJ-PNV pasa a formar parte dos Servizos de Información do Goberno vasco. Alí pasa uns anos sen ser descuberto ata que a principios de 1948 volve ser detido por participar nunha rede de información antifranquista, sendo xulgado en Ocaña, o 14 de abril de 1949, por un Consello de Guerra que o condena á morte. Conmútaselle a pena por 30 anos de cárcere.
Tras un longo peregrinar por diferentes cárceres franquistas, e no marco da redención de penas polo traballo, é enviado ás obras da canle de Isabel II, en Buitrago da Sierra, pero na madrugada do 19 de maio de 1951 logra escapar grazas á valiosísima axuda duns planos que lle fixo chegar a súa muller. Grazas á axuda do exterior, refúxiase en Donostia, onde permanece agochado durante un mes. Despois pasaría a Francia por Elizondo.
En xuño de 1951, chega a París e colabora á beira do lehendakari José Antonio Aguirre, novamente nos Servizos de Información do Goberno vasco. Paralelamente, elaboraba programas que Radio París emitía para Euskadi e América Latina.
Tras o falecemento do lehendakari Aguirre, e da man do sindicato nacionalista ELA-STV, en 1962 trasládase a Bruxelas para traballar na Confederación Internacional de Sindicatos Cristiáns (CISC), ás ordes do seu secretario xeral, Auguste Vanistendael. En 1968 esta Confederación transformaríase na Confederación Mundial do Traballo (CMT).
Entre 1962 e 1980 permanece en Bruxelas dedicándose case de maneira total á acción sindical internacional como xefe de prensa da CMT. Adquire un amplo coñecemento da situación que viven os traballadores en América Latina, Asia e África, e, de forma incansable, expón gran número de denuncias ante a ONU e a OIT sobre a violación dos dereitos humanos e a liberdade sindical en todos os continentes. Así mesmo, combate denodadamente o crime político do "apartheid" en Suráfrica. En marzo de 1980 intervén por última vez como membro da CMT no Quebec (Canadá) cun informe sobre "A acción sindical e os dereitos humanos". En xullo de 1980 trasládase a Euskadi e instálase en Deusto. Un ano despois, o 19 de decembro de 1981, resulta elixido burukide do Bizkai Buru Batzar (BBB) de EAJ-PNV, cargo que repite en decembro de 1983 e que mantén até o 14 de maio de 1984, data na que resulta elixido presidente da executiva biscaíña do partido.
En 1985 é elixido presidente do Euskadi Buru Batzar (EBB), cargo que ocupa até 1988.
Desde 1989 até o seu falecemento, o 12 de xullo de 1993, foi presidente da Fundación Sabino Arana. Entre os seus logros á fronte desta institución atópase a creación do Arquivo Histórico do Nacionalismo, centro de referencia para historiadores e investigadores do que foi o verdadeiro propulsor e que inaugurou o 26 de xaneiro de 1993, uns meses antes da súa morte.
Dante Basco
Dante Basco nado o 29 de agosto de 1975 en Pittsburg (California), é un actor estadounidense. É coñecido polo seu papel de Rufio no filme de 1991 sobre Peter Pan Hook, o capitán Garfo. Tamén é coñecido por dar a súa voz a Zuko na serie de animación de Nickelodeon Avatar: The Last Airbender, e a Jake Long na serie de Disney American Dragon: Jake Long.
Dinoponera
Dinoponera é un xénero de formigas de América do Sur que pertence á subfamilia Ponerinae, coñecidas popularmente como formigas amazónicas xigantes. Estas formigas son polo xeral menos coñecidas que a Paraponera clavata, ou formiga bala, aínda que as femias de Dinoponera poden superar os 3-4 cm de lonxitude total do corpo, o cal as converte nas formigas máis grandes do mundo.
Nomes
Dinoponera tamén son coñecidas como piata en moitas linguas tucanas.
Ventorrillo
O topónimo castelán Ventorrillo indica unha venta ou ventorro, establecemento hostaleiro situado nun camiño. Pode referirse a:
Linguas ieniseianas
Falantes
Son linguas faladas polos ieniseianos, pobos siberianos que habitaron en tempos grandes partes da rexión do río Ienisei, no centro da Siberia.
Suxírese que as linguas ieniseianas falábanse nunha zona moito maior na antigüidade, incluíndo partes do norte da China e de Mongolia.
Pénsase que houbo tres variantes:
Os únicos sobreviventes actuais son lgún membros do pobo keta.
Idles
Idles é unha banda inglesa de post-punk formada en Bristol en 2009. O grupo está composto por Joe Talbot (voces), Mark Bowen (guitarra), Lee Kiernan (guitarra), Adam Devonshire (baixo) e Jon Beavis (batería).
Linguas ieniseianas
Orixe
Segundo un estudo recente, o pobo ieniseiano e a súa lingua orixináronse probabelmente nalgún lugar preto das montañas Altai ou preto do lago Baikal. Segundo este estudo, os ieniseianos están ligados a grupos paleo-esquimós.
Estado actual
A das linguas ieniseianas é unha familia lingüística en perigo de extinción, cunha soa rama sobrevivente, a lingua keta, que tiña tan só uns 213 falantes nativos no ano 2010. A vila de Kellog, en Rusia, é o único lugar onde o keta aínda se ensina nas escolas. Aos alumnos subminístranselle libros especiais para os graos de segundo a cuarto, pero despois deses graos só hai bibliografía rusa para estudar a cultura keta. A día de hoxe non se coñecen falantes monolingües.
Idles
Historia
Idles ten as súas raíces no club Batcave de Bristol, dirixido polo cantante Joe Talbot e o baixista Adam Devonshire, que se coñeceron mentres estaban na universidade en Exeter e que finalmente decidiron formar unha banda. A súa primeira edición foi o EP Welcome en 2012. En 2014 Idles estaba composto por Talbot, Devonshire, os guitarristas Mark Bowen e Lee Kiernan, e o batería Jon Beavis. A banda publicou un segundo EP, Meat, e un EP de remixes, Meta, no ano 2015 e comezaron a compoñer cancións para o seu álbum de estrea.
Despois dos sinxelos de 2016 "Well Done" e "Divide & Conquer", publicouse o primeiro disco do grupo, Brutalism, aparecido en marzo de 2017 con boa acollida por parte da crítica. A nai de Talbot morreu despois dunha longa enfermidade mentres a banda traballaba no álbum e aparece nunha fotografía da súa portada xunto cunha escultura feita por Talbot e o seu pai. A banda comezou unha xira para promocionar o disco e tocou abrindo para The Maccabees nos concertos en Londres da súa despedida. Tras eses concertos apareceron en varios festivais europeos e comezaron a traballar no seu segundo álbum.
Joy as an Act of Resistance foi publicado o 31 de agosto de 2018. Para acompañar o lanzamento do traballo o grupo creou unha exposición en colaboración coa HM Electric Gallery en Londres, tendo lugar os días 30 e 31 de agosto.
En 2019 a banda foi nomeada ao premio ao mellor artista revelación nos Brit Awards dese ano e posteriormente gañou o Kerrang! Award ao mellor artista revelación británico. Tamén en 2019 Joy as an Act of Resistance entrou na lista curta do Hyundai Mercury Prize. A banda interpretou "Never Fight A Man With A Perm" na cerimonia de entrega do premio o 19 de setembro. En decembro Idles realizou varios concertos polo Reino Unido, incluído unha actuación ante 10 000 persoas no Alexandra Palace de Londres.
O grupo lanzou un novo sinxelo, "Mr. Motivator", en maio de 2020, e posteriormente Joe Talbot anunciou o seu terceiro álbum, Ultra Mono, en xuño, no programa de Steve Lamacq en Radio 6. O disco foi publicado o 25 de setembro de 2020 a través do selo Partisan Records.
Ópera de Sydney
A Ópera de Sydney ou Casa da Ópera de Sydney (en inglés: Sydney Opera House) é o pazo da ópera da cidade australiana de Sydney. É Patrimonio da Humanidade pola UNESCO desde o 28 de xuño de 2007. Deseñada por Jørn Utzon en 1957 é un dos edificios máis famosos e distintivos do século XX.
Está situada no cabo Bennelong, na beira sur da Baía de Jackson, co Real Xardín Botánico ao sur e preto da famosa Ponte do Porto, o que fixo do edificio e arredores un símbolo e presentación de Australia.
Nel represéntanse e realízanse principalmente obras e producións de teatro, balé, ópera e música; aínda que tamén acolle outros eventos como vodas, festas, conferencias e congresos. É a sede da Ópera Australia, da compañía teatral e da orquestra sinfónica da cidade. Actualmente, o edificio está administrado polo Trust da Casa da Ópera de Sydney, baixo supervisión do Ministerio de Cultura de Nova Gales do Sur.
Exterior
Pertencente á corrente expresionista da arquitectura, o exterior da Casa da Ópera de Sydney caracterízase polo moderno e vangardista deseño dos seus teitos que a converteron na icona máis recoñecíbel de Sydney, xunto coa Ponte do Porto.
miniatura|dereita|240px|Imaxe xeral do edificio. A forma dos seus teitos, que a moitos lles lembra ás velas dun veleiro e que realmente están inspirados nas follas dunha palmeira, é o resultado dunha serie de grandes cunchas que se apoiando no podio na súa parte máis estreita e se unen no alto na súa parte máis ampla, dándolle esa forma abovedada con saíntes tan característica da estrutura. Cada unha destas cunchas está constituída por paneis curvos apoiados nun feixe de costelas abertas en abanico. Esta forma escolleuse para alixeirar de peso a estrutura interna.
Os teitos están constituídos por parellas destas cunchas unidas por paneis laterais feitos do mesmo material prefabricado. Pódense distinguir tres agrupacións de teitos. Cada unha das dúas agrupacións máis grande correspóndense cunha das dúas principais salas do pazo, mentres que a terceira e máis pequena co Restaurante Guillaume at Bennelong.
As cunchas e os paneis laterais áchanse cubertos cun total de 1.056 millóns de azulexos de cor branco brillante e crema mate fabricados en Suecia, que co sol e na distancia asemellan ser todos iguais. Estes azulexos, aínda que foron fabricados para que se autolimpasen, reciben un mantemento periódico de limpeza e substitución.
A estrutura dos teitos asenta toda nun gran podio feito dun conglomerado mate de granito de Tarana, dunha cor rosada moi escura, que constitúe o chan das salas maiores así como todo o corpo das salas menores e ao que se acede a través dunha grande escalinata posterior. Todo a súa vez nun terrazo sobre a antiga Illa Bennelong e o terreo gañado ao mar para unir a illa coa terra firme.
A Ópera de Sydney cobre un total de 1,8 hectáreas (4,5 acres), tendo 183 metros no seu punto máis longo e 120 metros no seu punto máis largo.
Interior
A Casa da Ópera de Sydney posúe múltiples salas, contabilizándose sobre 800 ambientes diferentes en todo o complexo. Distínguense salas maiores e salas menores.
Concert Hall
miniatura|200px|dereita|Sala principal do teatro. O auditorio é a sala máis grande da Casa da Ópera. Consiste nunha espectacular cámara de concertos, completamente rematada en bidueiro, na que destaca especialmente a súa inmensa bóveda e o seu impresionante patio de butacas. Ao patio de butacas accédese a través de 14 portas desde os vestíbulos e ten unha capacidade máxima de 2.679 cadeiras, das cales aproximadamente 2.100 se sitúan diante do escenario. Repártense do seguinte modo:
O escenario cobre unha área de aproximadamente 200 m², tendo unhas medidas aproximadas de 17 metros de ancho por 11,5 metros de fondo que, en caso necesario, poden ser incrementados en 2,25 metros cunha perda de 86 cadeiras na platea.
Evidentemente, o auditorio posúe todos os servizos e instalacións técnicas e equipamento necesarios para os concertos que corresponden a un pazo da ópera desta categoría. Destácase entre eles o magnífico Grande Órgano que é o órgano mecánico máis grande do mundo. Á parte, entre os servizos e instalacións, están a disposición do Concert Hall outras salas de uso compartido, como as salas de ensaio e a sala verde que, ademais da sala de estar, inclúe sala de xogos con billar, unha cafetería, un bar e unha oficina administrativa; e salas de uso asociado como unha sala administrativa e 11 camerinos con baño dos cales 6, con capacidade de entre 2 e 4 persoas, para os solistas; 1, que dispón dun piano de cola, para o director e 3 grandes cuartos para grupos.
A sala de concerto é o escenario principal da Orquestra sinfónica de Sydney, a Orquestra de Cámara de Australia, o Festival de Sydney, o Coro Filharmónico de Sydney.
Opera Theatre
É a segunda sala máis grande do palacio da ópera. Consiste nun gran teatro lírico xeralmente usado para a representación de grandes producións de ópera e danza. Ten un máximo de 1.507 butacas ás que se accede a través de 10 portas. As cadeiras repártense da seguinte maneira:
O escenario ten unhas medidas variábeis dependendo do uso que se lle dea e das necesidades que se teñan. O proscenio ten un ancho máximo de 14 metros mais, após el, o escenario pode chegar a ter 19,5 metros. En canto ao fondo o escenario dispón de 17,5 metros sen contar cos 3 metros que ocupa o foso da orquestra. A altura tamén varía, así no proscenio chega aos 7 metros e no escenario pode chegar aos 15,5 metros.
Posúe tamén todos os servizos e instalacións técnicas e equipamento necesarios para as representacións. Entre elas, as salas de uso compartido xa mencionadas no apartado anterior e salas asociadas, como 17 camerinos situados un andar por debaixo do escenario. Estes inclúen 8 camerinos con baño para solistas que acollen confortablemente a dúas persoas, 4 semellantes que acollen até cinco persoas, 2 para os coros, 2 para a orquestra e 1 con piano de cola para o director. Ademais, o Opera Theatre dispón de sala de roupeiro e sala de lavandaría, unha sala administrativa e 3 salas de ensaio con cadanseu piano.
O teatro lírico é a sala principal da Ópera Australia, o Balé de Australia e a Compañía de Danza de Sydney.
Drama Theatre
A terceira sala máis grande é un teatro dramático de tamaño medio habilitado para a representación de obras de teatro e producións musicais.
Ten unha capacidade máxima de 544 cadeiras repartidas en 19 filas, aínda que esta capacidade pode quedar reducida a 475 butacas en caso de que fose necesario estemder o escenario ou o foso da orquestra. A entrada a esta sala ten lugar a través dunha única porta principal desde o vestíbulo do oeste.
As medidas son tamén variábeis dependendo do uso da extensión. O proscenio ten un ancho máximo de 13,5 metros podendo chegar aos 14,5 empregando a extensión ou o foso. O escenario ten 11,5 metros de fondo aos que se lle poden sumar 2,5 con extensión ou foso. E a altura é de case 5 metros no proscenio para chegar a case 10,5 após el.
Conta tamén con todo tipo de servizos e instalacións técnicas e equipamento necesarios para as producións. Ten acceso a unha sala de roupeiro e lavandaría e a 10 camerinos con baño, 5 con capacidade para 6 persoas e os outros 5 con capacidade para 4 persoas; ademais das salas de ensaio e a sala verde.
O Drama Theatre é a sala empregada pola Compañía de Teatro de Sydney, o Festival de Sydney, a Compañía Bangarra Dance Theatre e a Compañía Bell Shakespeare.
Playhouse
Este pequeno teatro foi pensado para funcionar como unha sala de música para recitais de música de cámara ou de poesía mais, posteriormente, adaptouse tamén para a representación de drama, musicais e cabaré. Tamén é usada para seminarios e filmes.
Posúe 398 butacas repartidas en 17 filas ás que se accede a través de dúas portas desde o vestíbulo do oeste. Esta cifra pódese ver reducida en 22 cadeiras ou 45 dependendo do que se queira estender o escenario. Este ten aproximadamente un ancho de 13,5 metros, unha altura de 6,5 metros e un fondo de 7 metros sen extensións e 8 ou 9 dependendo da extensión.
Con servizos e instalacións técnicas e equipamento semellantes aos das salas, ten acceso a un roupeiro e unha cociña lavandaría e a 5 camerinos con baño que poden acoller entre 4 e 6 artistas así como as salas de uso compartido.
Entre as compañías que teñen a sede na Ópera de Sydney, empregan esta sala o Festival de Sydney e a Compañía Bell Shakespeare.
The Studio
A sala máis pequena das cinco salas maiores. É un estudio principalmente deseñado para a representación de pequenas obras contemporáneas de música, teatro e danza. Tamén é empregada para presentacións, seminarios e gravacións.
É unha sala moi flexíbel polo que a súa capacidade pode variar drasticamente desde 220 a 350 butacas dependendo da configuración que se lle queira dar á sala, aínda que polo xeral adoita ser de 282 cadeiras, tendo:
O escenario cobre unha área de 15 por 15 metros.
Ten a súa disposición servizos e instalacións técnicas e equipamento a igual que o resto das salas así como as salas de uso compartido. Dous camerinos con baño con capacidade para 6 persoas e un roupeiro e lavandaría son as salas asociadas. O feito de ser empregada esta sala de maneira conxunta co estudo de gravación, que está nun dos seus lados, fai que moitas veces este sexa considerado unha das súas salas asociadas.
Salas menores
Son aquelas salas non destinadas polo xeral a representación e produción de obras de música, danza ou teatro como as anteriores. Entre elas podemos topar:
Orixes
A idea de construír a Ópera de Sydney comezouse a fraguar a finais da década dos 40 cando Eugène Goossens, director do conservatorio de música de Sydney propugnou a construción dun local adecuado para as grandes producións e representacións de música, danza e teatro, que por aquel entón tiñan lugar no edificio do concello de Sydney, un espazo considerado insuficiente.
En 1954, Goossens obtivo o apoio definitivo da man do Primeiro ministro de Nova Gales do Sur, Joseph Cahill, quen constituíu o comité para a súa construción. No comité, constituído por cinco persoas, Goossens conseguiu tamén impor a súa idea de que o lugar de construción fose Bennelong Point; a pesar da oposición de Cahill, que quería que estivese preto da estación de Wynyard, no noroeste do distrito do centro financeiro de Sydney, para facilitar o seu acceso.
O comité convocou un concurso público internacional que se iniciou o 13 de setembro de 1955 e que recibiu un total de 233 proxectos chegados de 32 países diferentes, en busca dun premio de 100.000 dólares para o gañador. Os criterios mínimos especificados que debían conter os proxectos eran:
O deseño gañador foi anunciado en 1957, resultando vencedor o proxecto presentado polo equipo de Jørn Utzon, un arquitecto danés. Eero Saarinen, un arquitecto e deseñador americano de orixe finesa, membro do xurado elixido polo comité, foi unha persoa crucial para a selección do deseño de Utzon. Utzon chegaría ese mesmo ano para axudar a supervisar o proxecto e a construción do edificio.
Deseño e construción
dereita|miniatura|240px|Imaxe durante a súa construción, en 1968. Os terreos de Bennelong Point escollidos para a construción estaban ocupados polo Forte Macquarie, convertido desde 1902 en depósito de tranvías, polo que foi demolido no ano 1958, iniciándose a construción formal do palacio da ópera en 1959.
O proxecto construíuse en tres etapas. A Etapa I (1959-1963) durante a cal se construíu o podio, a Etapa II (1963-1967) na que se levantaron os seus característicos teitos, e a Etapa III dedicada ao deseño e a construción do interior (1967-73).
Primeira etapa: O podio
A primeira fase das obras comezou o 5 de decembro de 1958, pola empresa construtora con base en Sydney Lend Lease Corporation.
O goberno, temendo que o financiamento conseguido ou a opinión pública trocasen de idea chegando a provocar incluso a cancelación, iniciou de maneira apresurada as obras cando aínda estaban por concretar no deseño importantes aspectos estruturais como os teitos. Este forzado comezo prematuro das obras deu lugar aos moitos e significativos problemas estruturais que foron aparecendo despois ao longo da construción. O maior deles foi a construción das columnas do podio que debían de sustentar os teitos dunha menor resistencia da necesaria para manter a estrutura proxectada, obrigando este erro a redefinir o deseño dos teitos do deseño orixinal.
Aínda que a estimación para acabar a construción do edificio era de catro anos, a 23 de xaneiro de 1961, máis de tres anos despois de comezar a primeira fase e a pesar do inicio apresurado, as obras xa acumulaban un importante atraso e o podio estaba aínda por rematar. Até entón só se empregaran 47 semanas de traballo debido principalmente a dificultades variadas como inclemencias meteorolóxicas, trocos no contrato e deseños inacabados, entre outros moitos.
O podio foi acabado finalmente o 31 de agosto de 1962.
Segunda etapa: Os teitos
Aínda que estrutura das cunchas que ían conformar as abóvedas dos teitos estaba inicialmente indefinida xeometricamente, case desde o principio do proceso de deseño do edificio proxectouse como parábolas apoiadas sobre costelas prefabricadas de formigón. Este idea tivo a oposición da firma inglesa Ove Arup e socios, que traballaba con Utzon no deseño da Casa da Ópera, pois os seus enxeñeiros non podían achar unha solución economicamente viábel para construílas, posto que terían que encontrar tamén unha forma de construír as abóvedas de maneira prefabricada xa que o uso de encofrado “in situ” tería carrexado un custo desmesurado.
Volvo
Volvo é unha marca de automóbiles de orixe sueca, coñecida pola súa alta seguridade ante accidentes. Ademais de automóbiles turismos, fabrica vehículos industriais, incluíndo camións, autobuses, tractores e equipamento de construción.
Ópera de Sydney
Segunda etapa: Os teitos
De quén saíu esta solución tan orixinal foi fonte de controversia. Orixinalmente foi atribuída a Utzon. Asín unha carta de Arup a Ashwoth, un membro do comité da Casa da Ópera de Sydney, di:
Segundo Peter Jones, autor da biografía de Ove Arup:
Volvo
O nome da empresa vén do latín, do verbo "rodar". O emblema, o círculo e a frecha, é o símbolo do deus grego Apolo, usado polos alquimistas para referirse ao aceiro co que se fabricaron os primeiros vehículos.
Ópera de Sydney
Segunda etapa: Os teitos
Jones conclúe que
Volvo
Son os organizadores da Volvo Ocean Race, a regata que dá a volta ao mundo mediante embarcacións de vela.
Ópera de Sydney
Segunda etapa: Os teitos
Pola súa parte, Yuzo Mikami, un membro do equipo de deseño, presentou unha visión completamente oposta no seu libro sobre o proxecto titulado “Utzon’s Sphere”.
Como Peter Murray estabeleceu na súa obra “The Saga Of The Sydney Opera House”
Sendo a forma esférica a empregada para o deseño de cada unha das cunchas da abóveda, abríase un grade abanico de posibilidades no deseño e convertíase na forma xeométrica máis sinxela de construír e fácil de controlar. Esta técnica evitou a necesidade de construír un custoso encofrado na obra, permitindo o uso de unidades prefabricadas na factoría, tanto das cunchas como das costelas. Isto tamén permitiu que os azulexos do teito fosen colocados en terra, en lugar de ter que facelo en altura. Con esta solución simplificouse a fabricación, a construción e o cálculo.
Os teitos foron construídas por Hornibrook Group Pty Ltd, que tamén eran responsábeis da construción dos interiores. Hornibrook fabricou 2400 costelas e 4000 paneis para construír os teitos na mesma factoría, e desenvolveu tamén todos os procesos de construción.
O 6 de abril de 1962 estimouse que a Casa da Ópera estaría finalizada entre os meses de agosto de 1964 e marzo de 1965. Porén, o tempo estimado foi superado novamente e para finais de 1965 calculouse axeitadamente que esta segunda etapa completaríase en 1967.
Lebrón, Saa, A Pobra do Brollón
Lebrón é unha aldea da parroquia de Saa, no concello lugués da Pobra do Brollón.
Está situada a 532 m de altitude, na beira do río Lebrón, onde conflúen o regueiro de Covadelas e o regueiro da Travesa. Conserva o Muíño de Lebrón.
Accédese desde un desvío da estrada que sobe desde A Pousa cara A Veneira.
Mia Sarah
Mia Sarah é un filme galego de 2006 dirixido por Gustavo Ron.
Lebrón, Saa, A Pobra do Brollón
Contaba en 2008 con 5 habitantes, 3 homes e 2 mulleres.
Mia Sarah
Sinopse
Samuel (Manuel Lozano), é un adolescente de 13 anos que padece agorafobia dende que os seus pais morreron nun accidente de tráfico. Encárgase del Marina (Verónica Sánchez) a súa irmá, que vive agobiada polas débedas e a enfermidade do seu irmán. Samuel desfaise de todos os seus profesores particulares e dos psicólogos coa axuda do seu avó Paul (Fernando Fernán Gómez), o cal que anoxa a Marina. Por casualidade, Marina coñece a Gabriel (Daniel Guzmán), un psicólogo tímido que ten problemas para relacionarse co resto da xente, pero que ten plans de traballo moi orixinais e eficaces. Aínda que Samuel tenta desfacerse del como o resto dos profesores, con Gabriel vaino ter difícil.
O Barrio, Saa, A Pobra do Brollón
Está situada a 452 m de altitude e accédese por unha pista que sobe desde A Pousa, que dista menos de 1 km.
Divock Origi
Divock Okoth Origi ( pronunciación en francés : [di.vɔk oʁi.gi]), nado en Oostende, Flandres Occidental, o 28 de xuño de 1991, é un futbolista belga que xoga como dianteiro ofensivo ou extremo para o Liverpool FC da Premier League inglesa.
Oriole Park at Camden Yards
O Oriole Park at Camden Yards, usualmente chamado Camden Yards ou Oriole Park, é un parque de béisbol das Ligas Maiores (MLB) situado en Baltimore, Maryland (Estados Unidos). Lar dos Baltimore Orioles, foi o primeiro da moda estadios "retro" da MLB construídos durante a décadas de 1990 e comezos de 2000, sendo este un dos máis eloxiados. Foi inaugurado en 1992 para substituír o Memorial Stadium. O estadio está situado no centro de Baltimore, unhas poucas mazás ao oeste do Inner Harbor, no Complexo Deportivo de Camden Yards.
A Chousa Grande, Vilarmaior, Vilarmaior
A Chousa Grande é un lugar da parroquia de Vilarmaior no concello coruñés de Vilarmaior na comarca de Betanzos. Segundo o INE en 2010 tiña cinco habitantes (dous homes e tres mulleres).
Esgrima nos Xogos Olímpicos de 1952
100px|border|Esgrima Nos Xogos Olímpicos de 1952 celebrados en Helsinqui realizáronse sete probas de esgrima, seis en categoría masculina e unha en categoría feminina, entre o 21 de xullo e o 1 de agosto.
Nacións participantes
Un total de 286 tiradores (249 homes e 37 mulleres) de 32 nacións competiron nos Xogos de Helsinqui:
Gomo
miniatura|250px|Xema terminal nun pradairo ([[Acer pseudoplatanus).]] miniatura|dereita|Botón floral nunha [[roseira.]]
Os gomos poden formarse na axila dunha folla ou na extremidade dunha póla ou do talo e poden dar orixe a unha nova póla ou a unha flor (que é unha póla modificada para as funcións da reprodución).