cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Big Splash
Theia
Co transcurso da acrección, Theia aumentou progresivamente de tamaño, acadando unha dimensión comparable á de Marte. Este crecemento tornou inestable a súa posición en L4, a partir de 20 a 30 millóns de anos do seu nacemento coma planeta. Neste momento, a forza gravitacional impulsaba Theia para fóra do punto de Lagrange, ó mesmo tempo que a forza de Coriolis empurraba o planeta de volta cara á súa órbita de orixe. Esta combinación de forzas levou ó desenvolvemento dunha órbita cíclica en forma de ferradura: Theia adquiría velocidade e escapaba de L4 ata un determinado punto, sendo despois empurrada de volta. Nun novo ciclo, o planeta adquiría velocidade e alcanzaba unha posición orbital máis distante ata que forza de Coriolis gañaba o balance de novo. Esta órbita en ferradura, ilustrada na figura do medio, continuou ata que Theia adquiriu masa suficiente para abandonar L4.
Big Splash – a formación da Lúa
Mentres que Theia se atopaba presa nesta órbita cíclica, a Terra tivo tempo para que se diferenciase a estrutura de núcleo e manto que actualmente exhibe. A cortiza era apenas incipiente, visto que a superficie estaba aínda quente demais para permitir a formación de masas continentais. Durante a súa estadía en L4 Theia tamén debeu desenvolver algún tipo de estratificación.
200px|esquerda
Cando Theia creceu o suficiente para escapar do punto lagraniano entrou nunha órbita caótica e a colisión coa Terra tornouse inevitable, visto que ambos os planetas ocupaban a mesma órbita. Os investigadores consideran que o impacto –o Big Splash– puido acontecer escasas centenas de anos despois do escape definitivo. A colisión non foi frontal, máis ben de lado, e ocorreu a unha velocidade duns 40 000 km/h. Parte substancial do núcleo de Theia afundiuse na Terra e o seu material incorporouse ó núcleo terrestre. O resto do planeta e parte da zona superficial da Terra foron proxectados ó espazo. Estes restos, que conformarían o miolo do astro que daría lugar á Lúa, estabilizáronse a preto de 22 000 km da Terra apenas 27 horas despois do impacto segundo os modelos matemáticos usados polos científicos.
Despois do Big Splash, o material restante do impacto espallado polo espazo durante a colisión foi limpado (atraído) pouco a pouco pola Lúa e esta adquiriu consistencia. Á medida que a Lúa medraba, as forzas gravitacionais irían afastando a Lúa da Terra ata estabilizarse á distancia de 385.000 km á cal fica hoxe en día. Calcúlase que preto do 90 % do seu material é orixinario dos restos do planeta Theia. O Big Splash explica as dúas características da Lúa que máis teñen intrigado os científicos: a Lúa ten a mesma composición isotópica das rochas da Terra porque o seu precursor (Theia) naceu á mesma distancia relativa do Sol; ten unha proporción de núcleo ferroso bastante inferior porque a parte principal do núcleo de Theia afundiuse na Terra no momento da colisión.
Esta teoría ten hoxe en día bastante aceptación dentro da comunidade científica aínda que persisten algunhas dúbidas e puntos por esclarecer. Un dos principais problemas é a posición e existencia dos puntos de Lagrange na época do Big Splash, este puntos poderían ter distintas posicións e condicións no sistema solar de hai 4,5 millóns de anos en contraste coas posicións e condicións actuais deses mesmos puntos.
Gran Premio de Mónaco de 1991
miniatura|dereita|A carreira foi gañada por [[Ayrton Senna con McLaren.]] miniatura|dereita|[[Nigel Mansell rematou segundo, acadando os primeiros puntos da tempada.]] miniatura|dereita|O compañeiro de Mansell, [[Riccardo Patrese, ía no terceiro lugar ata estrelarse ao patinar no aceite que caeu do coche de Stefano Modena, cuxo motor expirou xusto diante del.]] miniatura|dereita|[[Alain Prost terminou na quinta posición logo de perder tempo nunha parada ao final da carreira.]]
O Gran Premio de Mónaco de 1991 foi unha carreira de Fórmula Un celebrada o 12 de maio de 1991 no Circuíto de Mónaco en Monte Carlo, Mónaco. Foi a cuarta carreira do Campionato do Mundo de pilotos de.
Informe
Ayrton Senna non sorprendeu a ninguén ao lograr a pole position, pero o segundo lugar se foi unha sorpresa, Stefano Modena aproveitou ao máximo a superioridade dos pneumáticos Pirelli de cualificación para ser segundo, seguido de Patrese, Piquet, un decepcionado Mansell, Berger, Prost, Moreno, Alesi, e de Cesaris. Alex Caffi tivo un grave accidente na práctica e non participou na carreira. Martin Brundle foi descualificado por non pasar o control de peso. No inicio Senna saíu moi ben seguido de Módena, Patrese, Mansell e Prost. Na primeira curva, o caos habitual, Berger bateu na parte posterior de Piquet, rompéndolle a suspensión, Berger estrelaríase pouco máis tarde. Senna acadou rapidamente unha vantaxe enorme sobre Módena e Patrese, ámbolos dous perseguidores quedaron eliminados na volta 42 cando o motor de Módena rompeu e derramou aceite no túnel, o que provocou que Patrese estrelarase. Senna tiña unha vantaxe enorme sobre Prost e Mansell, pero o inglés non estaba de humor para permanecer terceiro e pasou Prost cun audaz adiantamento na entrada da chicane. Máis tarde Prost entrou en boxes para reparar unha roda solta e os problemas na parada fixérono caer á quinta posición. Senna, gañou o seu cuarto Gran Premio de Mónaco en cinco anos, con 18 segundos sobre Mansell, que fixo unha carreira brillante, seguidos de Alesi, Moreno, Prost, e Emanuelle Pirro no Dallara.
Minnesota Twins
Os Minnesota Twins son un equipo profesional estadounidense de béisbol con sede na cidade de Minneapolis, Minnesota. O club compite na Major League Baseball (MLB) como membro da Divisón Central da American League (AL). O nome do equipo provén do alcume da área metropolitana de Minneapolis-St. Paul, Twin Cities (do inglés: Cidades Xemelgas). Desde 2010 xogan os seus partidos como local no Target Field, campo con capacidade para 38.885 espectadores.
Grafton Elliot Smith
Grafton Elliot Smith, nado en Grafton, Nova Gales do Sur, en 1871 e finado en Londres en 1937, foi un anatomista australiano, coñecido pola súa teoría hiperdifusionista da prehistoria.
Traxectoria
Doutorouse en medicina en 1895 pola Universidade de Sydney e interesouse pola anatomía do cerebro humano. Viaxou a Cambridge en 1896 e catalogou a colección de cerebros humanos do British Museum. Entre 1900 e 1909 foi o primeiro catedrático de anatomía da escola de medicina do Cairo e investigou os cerebros das momias exipcias, foi o primeiro investigador en aplicar raios X a unha momia.
En 1907 converteuse en conselleiro arqueolóxico dunha expedición a Nubia. En 1909, de volta ao Reino Unido, foi profesor de anatomía en Manchester, e de 1919 a 1937 foi catedrático de anatomía no colexio universitario de Londres. Durante a primeira guerra mundial serviu en hospitais militares.
Smith foi especialista na evolución do cerebro, e moitas das súas ideas da evolución do cerebro do primate aínda son válidas.
Smith cría que todos os fenómenos megalíticos tiñan a súa orixe en Exipto, e cría que de aí se difundira directamente por Siria, Creta, África Oriental, sur de Arabia e Sumeria, chegando a outras áreas indirectamente, e a cultura neolítica europea tamén derivaría de Exipto. Esa teoría denominouna o arqueólogo Glyn Daniel como hiperdifusionismo, cunha intención pexorativa.
CENPA
A proteína do centrómero A, abreviada como CENPA (tamén CENP-A), é unha proteína que nos humanos está codificada no xene CENPA do cromosoma 2.
Función
Os centrómeros son os dominios cromosómicos que especifican o comportamento mitótico dos cromosomas. O xene CENPA codifica unha proteína centromérica que contén un dominio con pregamento de histona relacionada coa histona H3, que é necesaria para unirse ao centrómero. A CENPA proponse que é un compoñente dun nucleosoma modificado ou estrutura similar a un nucleosoma na cal substitúe unha ou dúas copias da histona H3 convencional no núcleo tetramérico (H3-H4)2 da partícula do nucleosoma. O empalme alternativo ten como resultado a formación de múltiples variantes de transcrición que codifican distintas isoformas.
Nos eucariotas superiores o recrutamento de nucleosomas CENPA nos centrómeros existentes é un proceso epienético, independente da secuencia de ADN subxacente. En Schizosaccharomyces pombe, o recrutamento de novo de CENPA no centrómero crese que está controlado pola heterocromatina "centromérica" que rodea o centrómero, e polo mecanismo da interferencia de ARN (RNAi). Por este mecanismo fórmase ARN interferente pequeno; este forma complexos coa proteína Chp1, que despois se une á heterocromatina centromérica. Isto contribúe a recrutar outras proteínas, o que finalmente resulta nun complexo proteico que forma cohesina entre dúas cromátides irmás na cromatina centromérica. Pénsase que esta cohesina é esencial para substituír a H3 do centrómero por CENPA. A CENPA é un dos cambios epixenéticos que se cre distinguen o ADN centromérico doutros ADNs. Unha vez que se engadiu CENPA, o centrómero faise autopropagante, e o mecanismo de RNAi/heterocromatina que o rodea xa non é necesario.
Carrasco (planta)
O carrasco ou carroucha de tres follas (Erica cinerea) é un tipo de uz, orixinario de Europa central e occidental, común en Galiza.
Descrición
É un arbusto de talle baixo cuxa altura varía entre 15 e 75 cm, coas follas finas en forma de agulla, de 4 a 7 mm de longo e verticiladas por tres. As franzas, rexas e pardas, áchanse cubertas por unha vilosidade de cor cinsenta.
As flores son urceoladas, rosas ou púrpuras (máis raramente brancas), de 4 a 7 mm de longo, en acios terminais, con pedúnculos pubescentes. Teñen tres bractéolas encaroadas aos sépalos, que son purpúreos, lanceolados, glabros e coa marxe papirácea. Corola de 4–7 mm, inchada no medio e estreitada na boca, de cor púrpura viva, raramente branca. Anteras con apéndices na súa base; non sobresaen da corola (inclusos). Floración estival, de mediados a finais do verán (de maio a setembro). O froito é unha cápsula miúda, que se atopa no interior da corola unha vez seca.
Hábitat
Medra en solos descalcificados (planta calcífuga) e non excesivamente húmidos. Forma parte de distintos tipos de uceiras e matogueiras de talle baixo. É unha planta frecuente en Galiza onde se desenvolve sobre solos acedos (silíceos) de pouca a mediana profundidade, mesturada con outras carrouchas, toxos e uces. Atópase desde o nivel do mar até os 100–1100 m en zonas con ombroclima de subhúmido a hiperhúmido.
Distribución
Por Europa atlántica e central. Na Península Ibérica abunda no norte, Galiza, Cordal Cantábrico, provincias norteñas de Castela e León.
Usos
As inflorescencias son antidiarreicas e están indicadas contra as afeccións renais e das vías urinarias. A parte empregada son as franzas con flores, que teñen acción adstrinxente e antiséptica nas vías urinarias grazas a súa riqueza en taninos e flavonoides.
Úsase coma especie para a produción do mel, (mel de uz ou de carroucha).
Os ramallos tiveron antano moita importancia para obter carbón vexetal, empregado nas ferrarías galegas, sendo con todo mellor especie a uz branca.
As carrouchas teñen ademais un gran valor paisaxístico, enriquecendo a paisaxe coa súa cor púrpura. Son unha das paisaxes máis típicas de Galiza e o litoral da Europa atlántica en xeral.
Xardinaxe
Cos restos de ramallos da carroucha e outras plantas desta familia fórmase un substrato moi empregado en xardinaxe para planta que non toleran o cal.
Esta especie, e moitas outras uces empréganse coma plantas ornamentais, con cultivares de flores de distintas cores. Dáse moi ben nos solos acedos galegos, aturando as secas e a exposición ao solo. É calcífuga, polo que non gosta de solos con cal, que lle causarían signos de deficiencia férrica. Emprégase para cubrir solos, en rocallas e xardíns con coníferas ananas e outras uces.
Os cultivares a seguir gañaron o premio de mérito da Royal Horticultural Society:
Ecoloxía e ameazas
As ameazas pasan pola redución especialmente en Galiza dos ecosistemas costeiros e especialmente pola substitución das uceiras, carroucheiras e toxeiras por plantacións forestais de eucaliptos e piñeiros. Outros problemas son a utilización de fertilizantes artificiais, a desaparición da gandaría rústica extensiva, a creación de vías forestais, a instalacións de enerxía eólica, ou a minaría. A desaparición das toxeiras e carroucheiras ten un efecto moi negativo na recuperación da vexetación e do solo.
Etimoloxía
O epíteto específico latino cinerea significa 'de cor sinsenta'.
A orixe do nome vulgar galego carroucha non está claro. Podería derivar, igual que outras denominacións coma carrasca, carqueixa e queiruga, do latín carex -icis, etimoloxía xeralmente aceptada polos filólogos para carrizo, pero tamén podería ter unha orixe común ás palabras con carba: carballo ou carpaza, cuxa orixe probábel é unha raíz prerromana preindoeuropea car- ou k-ar-, que significa rocha, cousa de constitución dura, planta de monte, áspera e dura. Outra posibilidade, xunto coa orixe da palabra carpaza, é que derive do latín carpere, que significa rañar e, outra posibilidade máis é que estea relacionada coa palabra carapaccia, étimo que suxestiona para o castelán calabaza.
Nomes comúns
En portugués recibe o nome de urze-roxa.
Notas
Alamy.com: Erica cinerea
Adolfo Torrado Estrada
Adolfo Torrado Estrada, nado na Coruña o 2 de maio de 1904 e finado en Madrid o 12 de xullo de 1958, foi un dramaturgo galego. Era irmán do director de cine Ramón Torrado.
Traxectoria
Iniciou a súa actividade literaria en La Voz de Galicia, fixo os textos para o documental La ciudad de cristal. Marchou a Madrid en 1929, onde destacou como autor teatral. Na súa primeira obra, Crack combinaba o melodrama coa comicidade, a chocallada co chisco ao espectador e a denuncia do estraperlo co cultivo dos tópicos nacionais, en especial dos galegos. Nos anos anteriores á guerra colaborou con Leandro Navarro, asinando obras do éxito como La Papirusa e Dueña y señora. Estreou as zarzuelas Catuxa, con música de Rebollo, e El cantar del arriero, musicada por Díaz Giles. Despois da Guerra Civil o seu teatro fíxose máis escapista e hedonista, imaxinando complicadas situacións co que se chamou "epopeya del advenedizo". O teatro de Torrado deixou de estar de moda nos anos 50. As súas comedias foron recollidas como Obras completas en 1948.
En 1946 escribiu o guión da película Mar abierto, dirixida polo seu irmán Ramón.
Óxido nítrico
Nos mamíferos, incluídos os humanos, o NO é unha importante molécula de sinalización celular que intervén en moitos procesos fisiolóxicos e patolóxicos. É un poderoso vasodilatador cunha curta vida media de só uns poucos segundos no sangue. Produtos de uso farmacéutico como a nitroglicerina e o nitrito de amilo foron os precursores, hai máis dun século, do uso actual do NO en medicina.
Para protexer de danos como os producidos pola isquemia a órganos como o fígado é importante que haxa un baixo nivel de produción de óxido nítrico.
O óxido nítrico non debe confundirse co óxido nitroso (N2O), que é un anestésico e un gas de efecto invernadoiro, nin co dióxido de nitróxeno (NO2), que é un gas tóxico marrón e un dos principais contaminantes do aire. De todos modos, o óxido nítrico oxídase rapidamente no aire a dióxido de nitróxeno, polo que é unha fonte de dito gas. Humphry Davy descubriu esta propiedade, para a súa desgraza, cando inhalou este gas ao comezo da súa carreira.
Malia ser unha molécula moi simple, o NO é un importante regulador biolóxico e é, por tanto, un compoñente fundamenteal usado nos campos da neurociencia, fisioloxía e inmunoloxía. Foi proclamado “molécula do ano” en 1992. As investigacións sobre a súa función como molécula de sinalización cardiovascular mereceron o premio Nobel de Medicina de 1998, outorgado a Robert F. Furchgott, Louis J. Ignarro e Ferid Murad.
Preparación
Comercialmente, o NO prodúcese por oxidación de amoníaco a 750-900 °C (normalmente a 850 °C) con platino como catalizador:
A reacción endotérmica non catalizada do O2 e o N2, que se realiza a alta temperatura (>2000 °C) por causa dos lóstregos nas tormentas eléctricas non se desenvolveu para unha síntese comercial práctica (ver proceso de Birkeland–Eyde):
ou por redución de ácido nitroso en forma de nitrito de sodio ou de nitrito de potasio:
A ruta do sulfato de ferro(II) é simple e utilizouse en experimentos de laboratorio simples. Os denominados compostos NONOato tamén se usan para xerar NO.
Química de coordinación
O NO reacciona con todos os metais de transición para dar lugar a complexos chamados nitrosilos de metal. O modo máis común de enlace do NO é o tipo linear terminal (M-NO). O ángulo do grupo M-N-O varía de 160° a 180°, pero a pesar de todo segue chamándose "linear". Neste caso, o grupo NO é considerado un doante de 3 elecróns no método de contaxe de electróns covalente (neutro), ou un doante de 2 electróns no método iónico.
No caso dunha conformación M-N-O curvada, o grupo NO pode considerarse un doante de 1 electrón usando a contaxe neutra, ou un doante de 2 electróns usando a cotaxe iónica. Poden considerarse eses complexos como derivados do NO+, o cal é isoelectrónico co CO.
O óxido nítrico pode servir como un pseudohaluro de 1 electrón. Neses complexos, o grupo M-N-O caracterízase por ter un ángulo entre 120° e 140°.
Medición da concentración
miniatura|250px|Óxido nítrico (en branco) en células de [[coníferas, visualizado usando DAF-2 DA (diaminofluoresceína diacetato).]]
A concentración de óxido nítrico pode determinarse usando unha reacción quimioluninescente simple que implique ao ozono: Unha mostra que conteña óxido nítrico mestúrase cunha gran cantidade de ozono. O óxido nítrico reacciona co ozono para producir oxíxeno e dióxido de nitróxeno. Esta reacción tamén produce luz (quimioluminescencia), a cal pode medirse cun fotodetector. A cantidade de luz producida é proporcional á cantidade de óxido nítrico que hai na mostra, o que permite a medición.
Outros métodos de proba son a electroanálise (aproximación amperométrica), onde o NO reacciona cun eléctrodo para inducir unha corrente ou cambio de voltaxe. A detección de radicais NO en tecidos biolóxicos é especialmente difícil debido ao curto tempo de vida e á concentración destes radicais nos tecidos. Un dos poucos métodos prácticos é o spin trapping do óxido nítrico con complexos de ferro-ditiocarbamato e a subseguinte detección dos complexos mono-nitrosil-ferro con resonancia paramagnética electrónica (EPR).
Hai tamén un grupo de indicadores de tinguidura fluorescente dos que se dispón en forma acetilada para medidas intracelulares. O composto máis común é a 4,5-diaminofluoresceína (DAF-2).
Produción
Desde unha perspectiva termodinámica, o NO é inestable con respecto ao O2 e ao N2, aínda que esta conversión é moi lenta a temperatura ambiente en ausencia dun catalizador. Como a calor de formación do NO é endotérmica, a súa síntese a partir de nitróxeno molecular e oxíxeno require temperaturas elevadas por riba de 1000 °C.
Efectos ambientais
O óxido nítrico é un gas pequeno difusible e unha molécula bioactiva ubicua. O óxido nítrico no aire pode converter o ácido nítrico, que está implicado na chuvia ácida. Porén, é unha importante fonte de nutrientes nitroxenados para as plantas en forma de nitratos, nos cales se pode transformar. Ademais, tanto o NO coma o NO2 participan na depleción da capa de ozono.
Aplicacións técnicas
Aínda que o NO ten relativamente poucos usos directos, prodúcese a escala masiva como un intermediario no proceso de Ostwald para a síntese de ácido nítrico a partir de amoníaco. En 2005, só nos Estados Unidos producíanse 6 millóns de toneladas métricas de ácido nítrico. Úsase tamén na industria dos semicondutores para varios procesos. Nunha das súas aplicacións, utilízase xunto co óxido nitroso para formar portas de oxinitruro en dispositivos CMOS (Complementary metal–oxide–semiconductor).
O óxido nítrico pode usarse para detectar radicais de superficie en polímeros. O tratamento de radicais de superficie con óxido nítrico orixina a incorporación de nitróxeno, o cal pode ser cuantificado por medio de espectroscopia fotoelectrónica de raios X.
Funcións biolóxicas
O NO é unha das poucas moléculas sinalizadoras gasosas coñecidas, e ademais é excepcional por ser un radical en estado gasoso. É un mensaxeiro biolóxico clave en vertebrados, que intervén en varios procesos biolóxicos. É un bioproduto atopado en case todos os tipos de organismos, que van desde as bacterias ás células de plantas, fungos e animais. O óxido nítrico coñécese como "factor relaxante derivado do endotelio" ou EDRF, e biosintetízase endoxenamente a partir da L-arxinina, oxíxeno, e NADPH coa intervención de varios encimas óxido nítrico sintases (NOS). A redución de nitrato inorgánico pode tamén servir para producir óxido nítrico. O revestimento interno dos vasos sanguíneos (endotelio) utiliza o óxido nítrico para causar a relaxación do músculo liso que o rodea, o que dá lugar a unha vasodilatación e a un incremento do fluxo sanguíneo. O óxido nítrico é moi reactivo (e ten unha vida media de poucos segundos), aínda que difunde libremente a través das membranas. Estes atributos fan que o óxido nítrico sexa unha molécula ideal para a sinalización parácrina (entre células veciñas) e autócrina (na propia célula). Hai unha vía alternativa, independente da óxido nítrico sintase, denominada vía nitrato-nitrito-óxido nítrico, que eleva o óxido nítrico por medio da redución secuencial do nitrato da dieta derivado de alimentos de orixe vexetal. Os vexetais ricos en nitratos, en particular os de follas verdes, como as espinacas, rúcula, e remolacha, incrementan os niveis cardioprotectores de óxido nítrico cunha redución correspondente da presión sanguínea en persoas pre-hipertensivas. Para que o corpo xere óxido nítrico por medio da vía do nitrato-nitrito-óxido nítrico, un paso obrigado é a redución do nitrato a nitrito na boca, feita polas bacterias comensais. A monitorización do status do óxido nítrico pola proba da saliva detecta a bioconversión de nitrato derivado de plantas en óxido nítrico. Unha elevación nos niveis salivarios é indicativo de dietas ricas en vexetais de follas verdes que son a miúdo abundantes en dietas anti-hipertensión.
A produción de óxido nítrico é alta en poboacións que viven en altitudes elevadas, o que axuda a estas poboacións a evitar a hipoxia ao facilitar a vasodilatación dos vasos pulmonares. Entre os efectos están a vasodilatación, neurotransmisión (ver gasotransmisores), modulación do ciclo de crecemento dos cabelos, a produción de intermediarios reactivos do nitróxeno e a erección do pene (grazas á súa capacidade de vasodilatar). A nitroglicerina e o nitrito de amilo funcionan como vasodilatadores porque se converten en óxido nítrico no corpo. O fármaco anti-hipertensivo vasodilatador minoxidil contén un residuo de NO e pode actuar como agonista do NO. Igualmente, o citrato de sildenafilo, coñecido popularmente como Viagra, estimula as ereccións principalmente ao potenciar a sinalización da vía do óxido nítrico no pene.
O óxido nítrico (NO) contribúe á homeostase dos vasos sanguíneos ao inhibir a contracción do músculo liso vascular e o seu crecemento, a agregación das plaquetas, e a adhesión de leucocitos ao endotelio. As persoas con aterosclerose, diabete, ou hipertensión teñen alteradas con frecuencia as vías do NO. Unha inxestión alta de sal atenúa a produción de NO en pacientes con hipertensión esencial, aínda que a súa biodispoñibilidade permanece sen regular.
Os fagocitos (monocitos, macrófagos, e neutrófilos) tamén xeran NO como parte da resposta inmunitaria humana. Os fagocitos están armados con óxido nítrico sintase inducible (iNOS), a cal é activada polo interferón-gamma (IFN-γ) como sinal único, ou polo factor de necrose tumoral (TNF) xunto cun segundo sinal. Por outra parte, o factor de crecemento transformante beta (TGF-β) proporciona un forte sinal inhibitorio para a iNOS, mentres que a interleucina-4 (IL-4) e a IL-10 proporcionan sinais inhibitorios febles. Deste modo, o sistema inmunitario pode regular o armamento que teñen os fagocitos para intervir nas inflamacións e respostas inmunitarias. O óxido nítrico é segregado en forma de radicais libres nas respostas inmunitarias e é tóxico para as bacterias e parasitos intracelulares, como, por exemplo, Leishmania e malaria;  os mecanismos utilizados inclúen danos no ADN   e a degradación de centros de ferro-xofre a ións de ferro e compostos de nitrosilos de ferro.
Como resposta a estas accións inmunitarias, en moitos patóxenos bacterianos evolucionaron mecanismos para a resistencia ao óxido nítrico. Como o óxido nítrico podería funcionar como molécula inflamatoria en condicións como a asma, hai un crecente interese no uso do óxido nítrico exhalado como proba respiratoria en enfermidades nas que hai inflamación das vías aéreas.
O óxido nítrico pode contribuír a danos por reperfususión cando se producen cantidades excesivas durante a reperfusión (volta da circulación sanguínea despois dun período de isquemia) que reaccionan co superóxido para producir o nocivo oxidante peroxinitrito. En contraste, o óxido nítrico inhalado axuda a sobrevivir e recuperarse do envelenamento polo herbicida paraquat, o cal produce superóxidos que danan os tecidos pulmonares e dificulta o metabolismo de NOS.
En plantas, o óxido nítrico pode producirse por calquera destas catro rutas: (i) óxido nítrico sintase dependente de L-arxinina,  (aínda que e debate a existencia nas plantas de homólogos das NOS animais), (ii) nitrato redutase unida a membranas, (iii) cadea de transporte electrónico mitocondrial, ou (iv) reaccións non encimáticas. Nas plantas, é unha molécula de sinalización, actúa principalmente contra o estrés oxidativo e tamén xoga un papel nas interaccións planta-patóxeno. Tratando as flores cortadas e outras plantas con óxido nítrico aumenta o tempo que estas tardan en murchar.
Dous importantes mecanismos de reacción do óxido nítrico son a S-nitrosación de grupos tiol, e a nitrosilación de ións de metais de transición. A S-nitrosación implica a conversión (reversible) de grupos tiol, como os dos residuos de cisteína das proteínas, para formar S-nitrosotiois (RSNOs). A S-nitrosación é un mecanismo para a regulación postraducional dinámica da maioría ou de todas as principais clases de proteínas. O segundo mecanismo, a nitrosilación, implica a unión de NO a ións de metais de transición como o ferro e o cobre. Nesta función, o NO denomínase ligando nitrosilo. Os casos típicos implican a nitrosilación de hemoproteínas, como os citocromos, que altera así a actividade encimática normal. Os ións ferro nitrosilados son especialmente estables, xa que a unión do ligando nitrosilo ao ión ferroso (Fe(II)) é moi forte. A hemoglobina é un exemplo notable dunha proteína hemo que pode ser modificado polo NO por ambas as vías: o NO pode unirse directamente ao hemo na reacción de nitrosilación, e independentemente formar S-nitrosotiois por S-nitrosación de restos tiol.
Mecanismo de acción
Hai varios mecanismos polos cales o NO pode afectar á bioloxía das células vivas. Entre eles están a oxidación de proteínas que conteñen ferro como a ribonucleótido redutase e a aconitase, a activación da guanilato ciclase soluble, a ADP-ribosilación de proteínas, a nitrosilación de grupos sulfhidrilo de proteínas, e a activación do factor regulador do ferro. O inmunosupresor FK506 inhibe o NF-κB, a expresión xénica de iNOS (NO sintase inducible) e a produción de NO en resposta á inflamación.
O NO actúa por medio da estimulación da guanilato ciclase soluble, que é un encima heterodimérico coa subseguinte formación de GMP cíclico. O GMP cíclico activa a proteína quinase G, a cal causa a recaptación de Ca2+ e a apertura de canais de potasio activados por calcio. A caída na concentración de Ca2+ asegura que a quinase da cadea lixeira da miosina (MLCK) xa non poderá fosforilar a molécula de miosina, o que detén o ciclo de pontes cruzadas necesario para a contracción e orixina a relaxación das células do músculo liso.
Uso neonatal
O óxido nítrico inhalado está contraindicado no tratamento de neonatos que dependen dunha derivación dereita-esquerda da circulación sanguínea.
Hai algúns problemas asociados á utilización de óxido nítrico en neonatos, como erros na dose asociados co sistema de administración, hipotensión e hipoxemia asociadas coa retirada súbita do fármaco, edema pulmonar en pacientes con síndrome CREST (esclerose sistémica cutánea), e mesmo dores de cabeza no persoal do hospital causados polo óxido nítrico.
Usos pediátricos e en adultos
Nalgúns países, como EUA, o uso do óxido nítrico só está permitido en neonatos. Aos adultos non se lles fai inhalar NO nas unidades de coidados intensivos a non ser en casos individualizados, acompañando outras terapias definitivas para tratar as causas de hipoxias respiratorias.
Embolismo pulmonar
O óxido nítrico adminístrase como terapia de emerxencia en pacientes con insuficiencia ventricular dereita aguda secundaria dun embolismo pulmonar.
Farmacoloxía
O óxido nítrico considérase un fármaco anti-anxina de peito: Causa vasodilatación, o que axuda a aliviar a dor isquémica (anxina) ao diminuír o traballo que ten que facer o corazón. Ao dilatar os vasos sanguíneos, os fármacos de óxido nítrico diminúen a presión arterial e a presión no ventrículo esquerdo.
Esta vasodilatación non fai diminuír o volume de sangue que bombea o corazón, senón que fai decrecer a forza coa que o músculo cardíaco ten que bombear un mesmo volume de sangue. As pílulas de nitroglicerina, tomadas baixo a lingua, utilízanse para previr ou tratar a dor de peito aguda. A nitroglicerina reacciona cun grupo sulfhidrilo (–SH) producindo óxido nítrico, o cal vasodilata, aliviando a dor. Outro uso potencial do óxido nítrico é para aliviar as disfuncións contráctiles da vexiga urinaria, e probas recentes indican que os nitratos poden ser beneficiosos para o tratamento da anxina debido ao consumo reducido de oxíxeno no miocardio tanto porque decrece a precarga e poscarga como por certa vasodilatación directa dos vasos coronarios.
Mecanismo de acción
O óxido nírtrico é un composto producido por moitas células do corpo. Relaxa o músculo liso vascular ao unirse ao residuo hemo do encima guanilato ciclase citosólica, activando a guanilato ciclase, o que incrementa os niveis intracelulares de GMPc (guanosina 3’,5’-monofosfato cíclica), o que produce vasodilatación. Cando é inhalado, o óxido nítrico dilata os vasos pulmonares, pero debido ao eficaz que é a súa captación pola hemoglobina, ten un efecto mínimo sobre os vasos sanguíneos do conxunto do corpo.
O óxido nítrico inhalado parece incrementar a presión parcial do oxíxeno arterial (PaO2) ao dilatar os vasos pulmonares en áreas mellor ventiladas dos pulmóns, movendo o fluxo sanguíneo pulmonar fóra dos segmentos do pulmón que teñen unha baixa proporción ventilación/perfusión (V/Q) cara a segmentos con proporcións normais ou mellores.
Farmacocinética
En canto á súa farmacocinética, o óxido nítrico absórbese sistemicamente despois da súa inhalación. A maioría do óxido nítrico pasa ao sangue da rede de capilares pulmonar, onde se combina coa hemoglobina que está saturada de oxíxeno nun 60 a 100%.
O nitrato foi identificado como o metabolito predominante do óxido nítrico que se excreta na urina, e supón >70% da dose de óxido nítrico inhalada. O nitrato é retirado do plasma nos riles a unha velocidade que se aproxima á velocidade de filtración glomerular.
Steadicam
miniatura|John E Fry Steadicam Operator UK. O steadycam, inventado no 1976 por Garret Brown, é o sistema de estabilización de cámara máis popular na actualidade.
Consiste nun sistema de suspensión e un brazo recto mecánico con soporte para a cámara e un sistema de contrapesos unido por un arnés e un chaleco co operador, que facilitan o labor de gravación nas tomas largas, xa que o peso se traslada por todo o corpo da persoa.
Utilizando a steadycam, e posible capturar a acción e mostrar imaxes similares ao punto de vista subxectivo do personaxe, sen causar movementos bruscos involuntarios ou por falta de concentración no tiro do operador, xa que os illa, e permite un tiro de cámara suave, incluso cando se move rapidamente sobre unha superficie irregular. O pouco tempo da súa invención, no 1980, Stanley Kubrick o utilizaría en The Shining, película que popularizaría as súas vendas.
Steadycam é agora unha marca rexistrada pola empresa Tiffen, aínda hai outros fabricantes que comercializan estabilizadores baseados no mesmo funcionamento, e de distintos tipos, como a Glidecam, a Bodycam, a FlightStick, a EasyRig...
Técnica
A steadycam esta composto por tres partes:
A funcionalidade da steadycam baséase nestas tres partes. Os máis simples, son a miúdo empregados con cámaras de man nun lado, colocada no soporte, e un sistema de contrapesos no outro, que xeralmente está composto polas baterías e o monitor. O arnés colócase ao redor do torso e os ombros para crear un contorno seguro para a cámara. Debido a que esta subxección leva a maior parte do peso da cámara por un complexo sistema de poleas, axuda a manter o equilibrio, e o operador ten menos posibilidade de producir fatiga nos brazos. Porén, o manexo de steadycam fai que só un operador experimentado obteña unhas imaxes fluídas.
As cámaras máis grandes cárganse nun soporte controlado hidraulicamente que axudan o operador de cámara a exercer a enerxía suficiente para manter a cámara estable. As grandes estruturas de estabilización poden incluír asentos para o operador, e deixar espazo para a mellor toma de ángulo de enfoque e a lente. Estes soportes de gran tamaño funcionan como trípodes mellorados.
Uso en películas
A steadycam e un sistema de grande uso no mundo audiovisual, como eventos deportivos, entrevistas, reportaxes, pero sobre todo en películas como :
Vantaxes e desvantaxes
miniatura|Segway Steadicam. Entre as vantaxes da steadycam atopamos o seu prezo, que posibilitou por exemplo substituír o travelling, dado o seu menor custo e a posibilidade de realizar movementos máis complexos, como subir escaleiras, gravacións en terreos accidentados, ou xiros en 360º sobre un obxecto. Ao mesmo tempo, tamén afeccionados poden comprar en tendas varios tipos de arneses para mellorar a calidade das súas cintas caseiras.
Entre as desvantaxes, atopamos o seu peso, aínda que o chaleco ou body axudan a súa manipulación, é necesario que o operador descanse cada certo tempo, e na maioría dos casos terminan padecendo diferentes lesións de costas.
Adolfo Torrado
Co nome de Adolfo Torrado podemos referirnos a:
Orde do Temple
miniatura|Selo da Orde. A Orde do Temple ou Orde dos Templarios foi unha orde relixiosa militar, creada en 1118 na cidade de Xerusalén, por nove cabaleiros de orixe francesa, cuxo nome completo era Orde dos Pobres Cabaleiros de Cristo e do Templo de Salomón. Nos séculos seguintes volveuse nunha institución de enorme poder político, militar e económico. A súa divisa era: Non nobis, Domine, non nobis, sed nomini Tuo da gloriam, o que significa «Non a nós, Señor, non a nós, dade a gloria ao Voso nome». Inicialmente as súas funcións limitábanse aos territorios cristiáns conquistados na Terra Santa durante o movemento das Cruzadas, e visaban á protección dos peregrinos que se desprazaban aos lugares sagrados. Nas décadas seguintes, a Orde beneficiouse de innúmeras doazóns de terra na Europa que lle permitiron estabelecer unha rede de influencias en todo o continente.
Orixe do nome e lendas
180 px|miniatura|Cruz da Orde dos Templarios Os templarios foron a primeira orde miliar, uns militares que se organizaban en confraría non cun fin de botín senón relixioso, de conquista dos Santos Lugares, que como tales debían pertencer á fe verdadeira, ou sexa a deles. Ao seren os primeiros monxes-guerreiros foi unha innovación dos cruzados, xa que no pensamento relixioso un monxe non debía nunca ensinar as mans con sangue e incluso estaba penado que matase a un inimigo, polo que os templarios foron criticados por cregos cristiáns que vían na súa existencia un paradoxo non desexable na realidade, como o abade de Isaac da estrella, quen ironizaba sobre a existencia dun "quinto evanxeo" que permitiría a certa nova cabalería estender a fe mediante o uso da forza, ou Walter Map. Para combater estas críticas éticas San Bernardo "liber ad Milites Templi", un tratado xustificativo que asociaba a estes monxes "sanguinarios" cos campións veterotestamentarios que contaban coa axuda de Deus contra filisteos. Os templarios recibiron como área para a súa sede o territorio que corresponde ao Templo de Salomón, en Xerusalén, e de aí a orixe do nome da Orde.
Segundo a lenda, eles terían encontrado no territorio que recibiron documentos e tesouros que os tornaron poderosos. Segundo algúns, eles ficaron coa tutela do Santo Graal, o cáliz onde foi colectado o sangue de Xesucristo na cruz, e o mesmo que se usou na última cea. Todos estes mitos xurdiron xa na Idade Moderna e serviron ao imaxinario burgués para atacar á monarquía.
Ascensión e caída
dereita|miniatura|Construción templaria en Saint Martin des Champs, Francia
A ascensión meteórica dos Templarios levou á súa propia caída. Con medo do estado dentro do seu propio estado, o rei Filipe IV de Francia, con apoio do Papa Clemente V, planeou a destrución da Orde do Templo. En todo o seu territorio, os cabaleiros do Templo foron presos simultaneamente o 13 de outubro de 1307, un venres. Sometidos a tortura, a maioría admitiu prácticas consideradas herexes, como adorar un ídolo chamado Baphomet, homosexualidade ou cuspir na cruz. O papa aprobou a súa extinción no Concilio de Viena de 1311-1312, executándose a maioría dos cabaleiros da orde na fogueira, incluíndo o seu gran-mestre Jacques de Molay en 1314.
O rei Filipe tentou tomar posesión dos tesouros dos templarios, mais cando os seus homes chegaron ao porto, a frota templaria xa partira misteriosamente con todos os tesouros, e xamais se encontrou. Os posíbeis destinos desa frota serían Portugal, onde os templarios serían protexidos; Inglaterra, onde se poderían refuxiar por algún tempo, e Escocia onde tamén se poderían refuxiar con bastante seguridade.
Coroa de Aragón
A orde comeza a súa implantación na zona oriental da Península Ibérica na década de 1130. En 1131, o conde de Barcelona Ramón Berenguer III pide a súa entrada na orde, e en 1134, o estamento de Afonso I de Aragón cédelles o seu reino aos templarios, xunto a outras ordes como os hospitalarios ou a do Santo Sepulcro. Este testamento sería revogado, e os nobres aragoneses, desconformes, entregaron a coroa a Ramiro II, aínda que fixeron numerosas concesións, tanto de terras como de dereitos comerciais ás ordes para que renunciaran. Este rei buscaría a unión con Barcelona da que nacería a Coroa de Aragón.
Esta coroa axiña chegaría a un acordo cos templarios, para que colaboraran na Reconquista, favorecéndoos con novas doazóns de terras, así como con dereitos sobre as conquistas (un quinto das terras conquistadas, o décimo eclesiástico, parte das parias cobradas aos reinos de taifas). Tamén, segundo estas condicións, calquera paz ou tregua tería que ser consentida polos templarios, e non só polo rei.
A luz do negro
Datos
Está dirixida por Encarna Otero e dura 34 minutos. Foi realizada no ano 2014.
Orde do Temple
Coroa de Aragón
Como en toda Europa, numerosas doazóns de pais que non podían dar un título nobiliario máis que ao fillo máis vello, e buscaban cargos eclesiásticos, militares, cortesáns ou en ordes relixiosas, enriqueceron á orde.
En 1148, pola súa colaboración nas conquistas do sur de Cataluña, os templarios recibiron terras en Tortosa (da cal, tras comprar as partes do rei e os xenoveses, quedaron como señores) e de Lleida (onde se asentaron en Gardeny e Corbins). Tras unha resistencia que se prolongaría até 1153, caeron as últimas prazas da rexión, recibindo os templarios Miravet, nunha importante situación no río Ebro.
Tras a derrota de Muret, que supuxo a perda do imperio transpirenaico aragonés, os templarios convertéronse en custodios do herdeiro á coroa no castelo de Monzón. Este, Xaime I o Conquistador, contaría con apoio templario nas súas campañas en Mallorca (onde recibirían un terzo da cidade, así como outras concesións nela), e en Valencia (onde de novo recibiron un terzo da cidade).
Os templarios mantivéronse fieis ao rei Pedro o Cerimonioso, manténdose do seu lado durante a excomuñón que sufriu a raíz da súa loita contra Francia en Italia.
Os templarios no reino de Castela e León
Ante a invasión almohade, os templarios loitaron no exército cristián, vencendo xunto aos reinos de Castela, Navarra e Aragón na batalla das Navas de Tolosa (1212).
En 1265, colaboraron na reconquista de Murcia, que se levantara en armas, recibindo en recompensa Jerez de los Caballeros e o castelo de Murcia.
En Portugal
A primeira doazón aos templarios fíxoaa en marzo de 1128 Tareixa, condesa de Portugal en Braga ao templario Raimundo Bernardo o castelo de Soure con tódalas súas rendas e as terras entre Coímbra e Leiria, estando presentes o rei Afonso VII e o Conde Fernando Pérez de Traba. Meses máis tarde 19 nobres do condado portucalense encabezados pola raíña e o Conde de Traba fan diversas doazóns á Orde.
Os templarios en Galicia
A orde do temple tivo diversas terras no reino de Galicia, entre elas destaca as de Carballeda de Avia, A Coruña, Coia, Vigo, Amoeiro, capela de San Amaro en A Arnoia, Guntín, Palas de Rei, Láncara, Pazos de Arenteiro etc., e varios hospitais ao longo do Camiño de Santiago. Todos estes bens acabarían nas mans da Orde dos Hospitalarios trala "ilegalización" dos Templarios.
Polonia
Os templarios non estiveron activos en Polonia até o século XIII cando o príncipe silesio Henryk Brodaty lles cedeu propiedades nas terras de Oławy (Oleśnica Mała) e Letzen (Leśnica). Máis tarde Władysław Odonec doaríalles Myślibórz, Wielką Wieś, Chwarszczany e Wałcz. O príncipe polaco Przemysław II entregaríalles Czaplinek. A orde chegaría a ter en Polonia polo menos doce komandorie (comendadores), que segundo algúns historiadores puideron ser até cincuenta. A pesar do distanciamento xeográfico coa Terra Santa e co Mediterráneo, que era o centro da orde, chegaría a haber entre 150-200 cabaleiros en Polonia, de procedencia maioritariamente xermánica. O número de cabaleiros polacos é difícil de estimar.
Influencias
Despois da aniquilación dos Templarios na maior parte de Europa, a Orde continuou en Portugal, como Orde de Cristo (da cal Henrique, duque de Viseu foi gran-mestre), e en Escocia, aínda que sen nunca máis alcanzar a importancia anterior. Porén, a Orde de Cristo herdou todos os bens dos Templarios portugueses e desempeñou un papel crucial nos Descubrimentos portugueses. No resto da península ibérica os membros e terras da Orde pasaron a outras Ordes militares, sobre todo aos seus rivais da Orde dos Hospitalarios.
Segundo algúns, en Escocia a orde gozou de liberdade suficiente para continuar as súas actividades sen incomodarse pola inquisición da Igrexa católica, téndose mesturado con fraternidades masónicas, de onde se orixinou, segunda a lenda, a franco-masonaría, rito escocés.
En Portugal
Os Templarios entraron en Portugal aínda no tempo de Teresa de León, que lles doou a poboación miñota de Fonte Arcada, en 1127. Un ano despois, a viúva do conde Henrique entregoulles o Castelo de Soure baixo compromiso de colaboraren na conquista de terras aos mouros. En 1145 recibiron o Castelo de Longroiva e dous anos despois axudaron a Afonso Henriques na conquista de Santarém e ficaron responsábeis do territorio entre o Mondego e o Texo, a montante de Santarém.
Os Templarios Portugueses a partir de 1160 ficaron con sede na cidade de Tomar, onde continuou a situarse a súa orde sucesora, a Orde de Cristo.
.za
.za é o Dominio de Nivel Superior xeográfico (ccTLD) de Suráfrica.
Careta
miniatura|Caretas nun mercado de Guatemala. Unha careta, caranta, carantoña, carauta, caroza ou máscara é un obxecto de papel ou de plástico que representa unha cara grotesca e que se utiliza para cubrir e ocultar o rostro. Emprégase sobre todo na festa do entroido, e tamén foi moi utilizado no teatro, desde as civilizacións antigas aos nosos días. miniatura|[[Castelao preparando as carautas para a representación de Os vellos non deben de namorarse.]]
Robert Crippen
Traxectoria
Crippen é graduado en enxeñería aeroespacial pola Universidade de Texas en 1960.
Converteuse en astronauta da NASA en setembro de 1969. Foi membro do soporte dos astronautas das misións Skylab 2, 3, 4 e durante a misión ASTP. Foi piloto da misión STS-1, a primeira misión do transbordador espacial, así como comandante das misións STS-7, STS-41-C e STS-41-G. Pasou un total de 23,57 días no espazo.
Xonxil, Noceda, Lalín
Xonxil é un lugar da parroquia de Noceda, no concello pontevedrés de Lalín, na comarca do Deza. Neste lugar naceu en 1871 o empresario Perfecto Pereiro Castro, fundador da Hidroeléctrica de Silleda.
A Pollosa, Distriz, Vilalba
A Pollosa é un lugar da parroquia de Distriz no concello lugués de Vilalba na comarca da Terra Chá. Tiña 8 habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales 6 eran homes e 2 eran mulleres.
Hurricanes
Os Hurricanes (tamén chamados Wellington Hurricanes) son un equipo de rugby profesional da cidade de Wellington, en Nova Zelandia, que compite no torneo Super Rugby reprensentando ás provincias de East Coast, Hawke's Bay, Horowhenua Kapiti, Manawatu, Poverty Bay, Taranaki, Wairarapa-Bush, Wanganui e Wellington.
Xogadores
Estes son os xogadores que formaron parte dos Hurricanes na tempada 2011: Outros xogadores salientables da historia do equipos son: Tana Umaga, Jonah Lomu, Christian Cullen ou Jerry Collins, entre outros.