cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Louredo
Louredo (do latín LAURETUM, de LAURUM máis o sufixo abundancial -ETUM) é un fitónimo que fai referencia a un lugar onde hai loureiros. Pode referirse a:
Oficina Internacional de Pesos e Medidas
miniatura|Oficina Internacional de Pesos e Medidas, [[Pavillon de Breteuil en Saint-Cloud, Francia.]] A Oficina Internacional de Pesos e Medidas (BIPM, polas súas siglas en francés, Bureau International des Poids et Mesures) é unha organización intergobernamental, coordinadora mundial da metroloxía. A súa sede está localizada en Saint-Cloud, nos arredores de París.
Historia
A BIPM creouse o 20 de maio de 1875, trala sinatura da convención do metro, tratado entre 59 estados membros.
Funcións
O principal traballo da BIPM inclúe:
A BIPM ten un papel importancia no mantemento da hora en todo o mundo. Combina, analiza e calcula os estándares do tempo atómico oficial dos países membros arredor do mundo para crear un tempo universal coordinado (UTC) único e oficial.
Mulleres en Física
Esta é unha cronoloxía das mulleres en física, desde o século XVII até o século XXI. Os eventos cronolóxicos amosados na liña do tempo están relacionados coas achegas científicas e coa igualdade de xénero na física.
Galardoadas co Premio Nobel
Só catro mulleres gañaron o Nobel de Física, outorgado anualmente desde 1901 pola Real Academia das Ciencias de Suecia. Pero puideron ser máis, entre elas Lise Meitner, Jocelyn Bell, Marietta Blau ou Vera Rubin. Marie Curie foi a primeira muller en recibir o premio en 1903, xunto con Pierre Curie e Henri Becquerel, a primeira persoa e única muller en recibir dous premios Nobel. Maria Goeppert Mayer foi a segunda muller en gañar o premio en 1963, polas súas súas contribucións a entender a estrutura nuclear. Donna Strickland foi a terceira muller en gañar o premio en 2018 con Gérard Mourou.
Outras mulleres que fixeron importantes contribucións ao campo de física aparecen nos seguintes apartados.
Década de 1950
miniatura|Maria Goeppert Mayer
Década de 2000
miniatura|Donna Strickland
Fanum
miniatura|dereita|Fanum de Oisseau-le-Petit. Un fanum (plural fana ou fanums) é un pequeno templo galoroamno ou britano romano, de tradición indíxena.
Características
Presenta unha planta concéntrica, circular ou cadrada, con dúas seccións centralizadas en torno a un punto sacro onde se ergue un pequeno edificio e logo unha columnata arredor. Este tipo de templo celta deuse sobre todo no Norte do Imperio Romano. miniatura|esquerda|Plano dun Fanum.
A maioría destes fanums atopáronse na Galia (actual Francia) e son datados baixo o dominio do Imperio Romano tras romanizar ás poboacións celtas, os fanums mais coñecidos son os de Studen (Bienne), Langensoulzbach (Alsacia), Ribemont-sur-Ancre, de Corent, l'abbaye Saint-Georges-de-Boscherville in Francia.
Gran Premio de Mónaco de 1999
O Gran Premio de Mónaco de 1999 (oficialmente o LVII Grand Prix Automobile de Monaco) foi unha carreira de Fórmula Un celebrada o 16 de maio de 1999 no Circuíto de Mónaco en Monte Carlo, Mónaco. Foi a cuarta carreira do Campionato do Mundo de pilotos de 1999, disputada sobre 78 voltas, e gañouna Michael Schumacher co equipo Ferrari logo de saír desde a segunda posición na pole. Foi a 16ª vitoria de Schumacher con Ferrari, rompendo o récord de Niki Lauda. O seu compañeiro Eddie Irvine terminou segundo con Mika Häkkinen terceiro para o equipo de McLaren.
Antecedentes
O Gran Premio disputárono once equipos, cada un con dous pilotos. Os equipos, tamén coñecidos como construtores, foron McLaren, Ferrari, Williams, Jordan, Benetton, Sauber, Arrows, Stewart, Prost, Minardi e BAR.
Antes da carreira, o piloto de Ferrari Michael Schumacher lideraba con 16 puntos, por diante de Eddie Irvine con 12 puntos e Mika Häkkinen con 10 puntos. Heinz-Harald Frentzen era cuarto con 10 puntos mentres que Ralf Schumacher era quinto con 7 puntos. Na lista de Campionatos de Construtores de Fórmula Un Mundial, Ferrari lideraba con 28 puntos, McLaren e Jordan seguían segundo e terceiro con 16 e 13 puntos respectivamente, mentres que Williams con 7 e Stewart con 6 puntos seguían no cuarto e quinto lugar. Ferrari dominaba o campionato, gañando dúas das tres carreiras anteriores, con Häkkinen gañando o Gran Premio do Brasil. Os contendentes do campionato Frentzen e David Coulthard lograron un segundo posto e Ralf Schumacher e Rubens Barrichello conseguiron un terceiro posto no podio.
Carreira
As condicións da carreira foron de seco coa temperatura do aire a 19 °C e a temperatura da pista a 34 °C. Os pilotos chegaron á pista ás 09:30 ( GMT +1) para unha sesión de quentamento de 30 minutos.
Ambos Ferraris gañaron unha posición no inicio, con Michael Schumacher liderando diante de Mika Häkkinen, Eddie Irvine e David Coulthard. A orde mantívose así ata a volta 35 cando o coche de Coulthard comezou a perder potencia, o que o fixo retirarse. A mala sorte chegou a McLaren unhas voltas despois cando Häkkinen fixo un recto en Mirabeau debido a unha mancha de aceite que quedou despois da rotura do motor de Toranosuke Takagi. Eddie Irvine acadou o segundo lugar e quedou alí.
No podio, a bandeira irlandesa foi erroneamente izada por Irvine en lugar da británica.
Post-carreira
O resultado da carreira deixou a Michael Schumacher ampliando o seu liderado no Campionato de Pilotos con 26 puntos. O segundo lugar de Irvine aseguroulle manter a segunda posición no Campionato con 18 puntos, catro puntos por diante de Häkkinen e cinco por diante de Frentzen. No Campionato de Construtores, Ferrari ampliou o liderado a 44 puntos, McLaren mantivo o segundo posto con 20 puntos e Jordan terceiro con 16 puntos, a falta de 12 carreiras para o fin da tempada.
Nosiño, Mesía, Mesía
Nosiño é un lugar da parroquia de Mesía no concello coruñés de Mesía na comarca de Ordes. Tiña 3 habitantes no ano 2016 segundo datos do INE dos cales 1 era home e 2 eran mulleres.
John Bradley-West
John Bradley-West, nado o 5 de setembro de 1988, é un actor inglés de cinema e televisión. É principalmente coñecido por interpretar a Samwell Tarly na serie de televisión da HBO Game of Thrones.
Rhyolite
miniatura|250px|Esquema dun satélite Rhyolite interceptando emisións de microondas tal como se describe no libro de James Bamfords The Shadow Factory. Rhyolite (significando riolita), denominados máis tarde Aquacade e tamén coñecidos baixo a denominación Programa 720 e Programa 472, foi unha serie de satélites de intelixencia dos Estados Unidos de América para a detección de sinais electromagnéticas.
Río de Porto, Negueira de Muñiz
San Brais da Barqueiría de Río de Porto é unha parroquia do concello de Negueira de Muñiz, na comarca da Fonsagrada, na provincia de Lugo. No ano 2010 tiña 15 habitantes (9 homes e 6 mulleres), dous menos ca no ano 2000.
Situación
A parroquia está no norte do municipio, na beira oeste do río Navia.
Eduardo Frei Ruiz-Tagle
Eduardo Alfredo Juan Bernardo Frei Ruiz-Tagle, nado en 1942, é un enxeñeiro e político chileno, presidente do seu país de 1994 a 2000. Foi o segundo presidente electo do país despois da saída de Augusto Pinochet do poder.
Opoñerse á extinción
dereita|miniatura|260px|[[Sés|SES a actuar en Pontevedra presentando o seu álbum: Opoñerse á Extinción (febreiro de 2017)]] Opoñerse á extinción é o cuarto álbum da cantautora bergantiñá SES, que saíu á venda o 2 de decembro de 2016 e que continúa na liña dos dous discos anteriores, cunha onda ecléctica que vai do rock ao blues pasando pola canción de autor latinoamericana, ademais de novas sonoridades e unha pegada clara de cantareira. O álbum conta con once temas sobre honestidade, denuncia social e rabia pola desaparición da cultura galega, mais coa forza, o orgullo e o vitalismo de quen non asume o autoodio que tentan inculcarlle. A propia autora descríbeo coma un disco de amor. Inclúe unha canción (Con Tambores de Mar) dedicada á filla (Sara) dunha das súas cantoras. A Paz Esquiva foi o primeiro sinxelo, lanzado en novembro de 2016. En 2017 comeza unha xira que percorre distintas vilas galegas (A Coruña, Ourense, Burela, Vigo, Pontevedra...) e mesmo fóra de Galiza (Bilbao, Madrid, Badalona).
Xerez da Fronteira
Xerez da Fronteira  é unha cidade e concello da provincia de Cádiz en Andalucía. É o núcleo urbano máis poboado da provincia e o quinto de Andalucía (215.180 hab.). Está situada ao sur da Península Ibérica, a pouco máis de 15 km do Océano Atlántico e 100 km do estreito de Xibraltar.
180px|miniatura|esquerda|A igrexa de San Miguel, centro dun dos barrios máis populosos do centro histórico da cidade. Situada nunha posición céntrica e ben comunicada na provincia convertérona no principal nó de comunicacións e nun dos centros loxísticos e de transportes de Andalucía occidental. O seu tamaño e capacidade de crecemento outorgáronlle maior dinamismo económico que o da capital provincial. É internacionalmente coñecida polo viño homónimo, xa que está situada nunha zona fértil para a agricultura e a gandería.
O seu termo municipal ocupa unha extensión de 1.188,14 km² que se estenden sobre o val do Guadalquivir. Ademais, inclúe unha ampla extensión do Parque Natural de Los Alcornocales e a Serra de Gibalbín, coñecido como Montes de Propio de Xerez.
Gran parte do centro histórico da cidade é Ben de Interese Cultural coa denominación de ''Conxunto Histórico Artístico. Zona Vella de Xerez da Fronteira''.
Clima
As precipitacións teñen unha media anual de 598 mm ao ano, concentradas nos meses de outubro a abril, decembro é o mes máis chuvioso, con 109 mm. Hai 54 días de choiva ao ano, 137 días despexados, 2.966 horas de sol ao ano, moi poucos días de xeadas e ningún nevado.
Observatorio do Aeroporto de Xerez
Economía
Xerez foi tradicionalmente unha cidade centrada na industria vinícola, con exportacións do Jerez-Xerez-Sherry a todo o mundo. Debido a non contar coa estrutura social de funcionariado que si gozan outras cidades, Xerez baseou a súa economía na industria. Ademais da produción e comercialización de viño, tamén se cultivan froitas, cereais e hortalizas e se cría gando vacún e equino.
De forma paralela, outras accións oriéntanse á localización da cidade como centro loxístico en Andalucía occidental, con grandes superficies e naves de distribución, buscando as sinerxías entre o ferrocarril, o aeroporto e os portos próximos ou o Parque Tecnolóxico Agroindustrial de Xerez, no que se está envorcando a Universidade de Cádiz a través do Campus de Xerez. Tamén se intenta promover a cultura emprendedora.
Sputnik 2
O Sputnik 2 foi a segunda nave espacial posta en órbita ó redor da Terra, ás 19:12h do 3 de novembro de 1957, sendo a primeira nave en órbita en transportar un ser vivo. Era unha cápsula cónica de 4 metros de alto cunha base de 2 metros de diámetro. Contiña varios compartimentos destinados a aloxar transmisores de radio, un sistema de telemetría, unha unidade programábel, un sistema de control de rexeneración e temperatura en cabina e instrumental científico. Nunha cabina selada e separada do resto viaxaba a cadela Laika.
Os datos biolóxicos e de enxeñería transmitíanse mediante o sistema telemétrico Tral_D, que podía enviar datos á Terra durante 15 minutos por cada órbita. A bordo había dous espectrómetros destinados a medir a radiación solar (emisións ultravioleta, raios X) e raios cósmicos). O Sputnik 2 non levaba cámara de televisión.
Perfil da misión
O Sputnik 2, mediante un R-7 ICMB practicamente similar ó empregado para o Sputnik 1, foi posto nunha órbita a 212 x 1660 km cun período de 103,7 minutos. Tras acadar a súa órbita, o nariz do cono foi expulsado, pero o núcleo do bloque A non se separou como estaba previsto. Isto inhibiu o funcionamento do sistema de control de temperatura. Ademais, algunhas das placas termoillantes se desprenderon, co que a temperatura interior alcanzou os 40 °C. Crese que Laika só sobreviviu unhas poucas horas, en troques dos dez días previstos inicialmente, a causa da calor. A órbita do Sputnik 2 decaeu e reingresou á atmosfera o 14 de abril de 1958, tras 162 días en órbita.
Alejandro López Laz
Alejandro López Laz, coñecido como Álex López, nado o 8 de maio de 1991 en La Laguna, Canarias, é un xogador profesional español de baloncesto. Xoga na posición de escolta cunha alzada de 1,89 metros. Actualmento xoga na liga Liga LEB.
Traxectoria
Formado no colexio Nuryana de La Laguna, chegou como júnior ao CB Gran Canaria previo paso pola canteira do Tenerife Club de Baloncesto. Alejandro López debutou da man de Pedro Martínez na Liga ACB, xogando un minuto na pista do Assignia Manresa, e na Eurocup na tampada 2009-10, disputou catro minutos ante o SLUC Nancy no Centro Insular de Deportes, achegando un punto e unha asistencia. Ese ano na Liga EBA fixo unha media de 11,3 puntos, 4,7 rebotes, 2,3 asistencias, 2,7 recuperacións e 12,2 de valoración.
En febreiro de 2011 o canteirán do Gran Canaria 2014, quen estaba cedido no UB La Palma, incorpórase á dinámica de traballo do conxunto de Pedro Martínez até final de tempada. O xogador será o substituto de Sitapha Savané, xa que o neerlandés Roeland Schaftenaar, incorporado ao primeiro equipo amarelo nun principio, tamén do UB La Palma, para paliar a baixa de Savané, regresou ao equipo palmeiro. Postrriormente xogaría en Liga LEB co Cáceres, asinando co Club Baloncesto Breogán para a tempada 2013-14.
Joaquín Blake
Joaquín Blake y Joyes, nado en Málaga o 19 de agosto de 1759 e finado en Valladolid o 27 de abril de 1827, foi un militar español de orixe irlandesa que serviu con distinción nas guerras da Revolución francesa e na Guerra da Independencia española. Foi presidente do Consello de Rexencia de España e Indias (1810-1811), xefe de Estado Maior e Capitán Xeneral de Galicia, Nalgunhas grafías antigas pode aparecer como Joaquín Blacke e aínda Blacque.
Guerra de Independencia española
O seu coraxe e valor serviron para que fose ascendendo. No inicio da Guerra de Independencia española en 1808, Blake tiña o rango de tenente xeneral. Foi nomeado pola Xunta Suprema do Reino de Galicia Capitán Xeneral de Galicia, con mando en teoría dunha forza de 43.000 homes, sendo posto á cabeza da ala esquerda das tropas españolas ao longo do cordal Cantábrico. Bateuse contra a Grande Armée (Grande Exército) de Napoleón, a pesar de que as posibilidades estaban claramente na súa contra.
Blake e o xeneral Cuesta foron derrotados o 14 de xullo en Medina de Rioseco, na actual provincia de Valladolid, por Bessiéres. Como consecuencia da retirada xeral dos franceses esmagados en Bailén, Blake tomou posicións fronte o inimigo nas beiras do río Ebro. O 31 de outubro, o IVº Corpo francés, baixo o mando do mariscal Lefebvre, caeu sobre os 19.000 homes de Blake, librando combate en Pancorbo, ao noroeste da actual provincia de Burgos, rexeitando o avance vacilante dos españois e derrotándoos. Intelixentemente, Blake bateuse en retirada rapidamente e con boa orde, impedindo que Napoleón aplicase o seu plano preconcibido de envolvemento e de destrución do flanco español.
Furioso, o Emperador enviou a Lefebvre e Victor en persecución de Blake; Victor tiña ordes de arrodealo e cortarlle as liñas de retirada. Os franceses actuaron con neglixencia deixando dispersarse as tropas propias na persecución. O 6 de novembro, Blake sorprendeu de novo aos seus inimigos cando a batalla de Valmaseda, virando de repente e atacando a vangarda francesa, obtendo unha brillante vitoria sobre a división de vangarda do xeneral Vilatte. Foi a derradeira vitoria española deste ano. Porén, outro corpo do exército galo xuntouse na persecución, o que obrigou a Blake a moverse cara ó Oeste para evitar ser envolto.
Blake decidiu resistir de novo aos franceses na batalla de Espinosa de los Monteros, na actual provincia de Burgos, o 10 de novembro de 1808. Victor, desexoso de vingarse das humillacións inflixidas anteriormente por Blake, gastou a primeira xornada lanzando irreflexivamente e sen éxito as súas divisións contra as tropas do exército. Mais no outro día, un ataque francés ben coordinado, rompeu o centro das tropas de Blake, derrotándoas. Aínda que Blake non perdeu máis de 3.000 homes no campo de batalla, a fronte española desintegrouse e varios miles de soldados dispersáronse na confusión e con poucas esperanzas de retirada. Sabedor de que o exército estaba desfeito de xeito irreparable, Blake dispuxo unha esgotadora marcha para o oeste a través das montañas, pondo terra de por medio a respecto dos seus perseguidores mandados por Soult. Chegou a León o 23 de novembro de 1808 con só 10.000 homes. O que quedaba do exército pasou tres días despois a ser mandado polo xeneral Pedro Caro y Sureda, 3º marqués de la Romana.
Capitán xeneral
En 1810, Blake participou na creación do Estado Maior Xeneral español, que nos últimos anos da guerra comezou a restablecer a coherencia dos empreendimentos militares do país. Os malos resultados nos campos de batalla en boa parte foran debidos á abulia, a mala xestión e a falla de coordinación dunha administración militar española moi compartimentada.
O 16 de maio de 1811, Blake enfrontouse ao franceses en Albuera, colaborando co exército anglo-portugués de William Beresford. Os españois baixo as ordes de Blake, mantiveron exitosamente o flanco aliado contra os máis poderosos ataques da infantería francesa en todo o combate. Blake gañou aí a promoción á graduación de Capitán xeneral. En realidade, debeuse á iniciativa de José Zayas que o asalto francés fose rexeitado, o que posibelmente salvou o exército aliado da destrución.
Blake foi naquela altura trasladado á parte oriental de España para combater o avance do mariscal Suchet sobre Valencia. Blake, logo de varias derrotas, e incapaz de defender Murviedro (a actual Sagunt), acabou bloqueado na capital valenciana co seu exército, e encargouse da defensa da cidade durante o inverno de 1811 até que capitulou o 8 de xaneiro de 1812, cos seus 16.000 homes. Este feito marcou o apoxeo francés na España oriental. Preso dos franceses, estivo encerrado no forte de Vincennes, ata que a caída de Napoleón permitiu o seu regreso a España en 1814.
Últimos anos
Recobrado o trono español por Fernando VII, o monarca encargoulle da Dirección xeral de Enxeñeiros en 1815. O capitán xeneral Blake deixou o seu cargo de Enxeñeiro Xeral en 1820, para pasar a ser nomeado presidente do Consello de Estado. Durante o Trienio Constitucional foi nomeado Capitán xeneral de Valencia (1821).
Tras a invasión dos Cen Mil Fillos de San Luís en 1823, retirouse da vida política por no estar de acordo coas extremas medidas de represión que adoptou o monarca ao retornar de novo ao absolutismo.
Villarmentero de Campos
Villarmentero de Campos é un concello español da provincia de Palencia (Castela e León). A súa poboación é de 14 habitantes (INE 2012).
Museo Marítimo de Frisia
miniatura|dereita|220px|Museo Marítimo de Frisia. O Museo Marítimo de Frisia (Fries Scheepvaart Museum en neerlandés e Frysk Skipfeart Museum en frisón) é un museo localizado na cidade frisoa de Snits dedicado á historia da navegación e da construción naval en Frisia, con modelos de barcos antigos, pinturas marítimas ou reconstrucións dos interiores de navíos; e mais tamén á práctica dos deportes náuticos e da historia local. O museo recibe uns 23.000 visitantes ao ano.
Xosé Manuel Olveira "Pico"
Xosé Manuel Olveira "Pico" Gallardo, nado en Creo (Esteiro, Muros) o 7 de setembro de 1955 e finado en Santiago de Compostela o 13 de xuño de 2013, foi un actor galego.
Traxectoria
Comezou a traballar no teatro en 1972 na compañía de teatro afeccionado Ditea, onde permaneceu ata 1984. Ao ano seguinte, en 1985 comezou a súa colaboración co Centro Dramático Galego, co que chegou a participar en moitas das súas producións dos anos oitenta e noventa. Entre os seus últimos espectáculos figuraron Aeroplanos, da compañía Lagarta Lagarta, xunto a Ernesto Chao e baixo a dirección de Rosa Álvarez, ou O florido pénsil (2011).
Porén fíxose sobre todo coñecido para o gran público galego polas súas intervencións en series de moita audiencia coma Mareas vivas onde interpretaba o crego don Amancio, Pratos combinados, onde encarnaba o avogado Pedro Barreiro, ou en Padre Casares, onde exercía o papel de bispo.
En cine cabe salientar a súa colaboración en títulos tan importantes coma Mar adentro (2004) ou Os xirasoles cegos (2004), así coma noutras producións galegas de éxito coma Blanca Madison (1998), A vida que che espera (2004), O ano da carracha (2004) ou Máis ca irmáns (2005).
Entre 2009 e 2011 foi o presidente da Academia Galega do Audiovisual.
Vida persoal
Puxéronlle Pico de neno pola forma do nariz. Durante uns anos viviu como cantante de orquestra.
Faleceu por causa dun cancro que o obrigara a retirarse dos escenarios en 2012.
Teatro
Ademais da súa traxectoria amadora co grupo Ditea, actuou en, entre outras,
Galardóns
Polo seu labor como actor obtivo seis dos máximos premios do cine e do teatro galegos. Así, no cinema obtivo o Premio Mestre Mateo á mellor interpretación masculina secundaria por Os mortos van á présa en 2009, galardón que repetiu en 2010 pola súa interpretación en Retornos. Foi ademais nomeado nesa categoría en 2002, por Entre bateas, en 2003, por Blanca Madison, mentres que en 2011 foi nomeado por Doentes'', na categoría de mellor interpretación masculina.
Piano eléctrico
miniatura|250px|Piano eléctrico Fender Rhodes, modelo Suitcase 61 O piano eléctrico (E-Piano ou EP, sigla utilizada nos teclados modernos) é unha modalidade de piano que, como di o nome, é eléctrico. Acadou gran popularidade durante as décadas de 1960 e 1970. Por seren máis lixeiros e portátiles, empregáronse tanto na substitución do piano común como na utilización do piano en escolas por poderen ser empregados con altofalantes.
Xosé Manuel Olveira "Pico"
Galardóns
Tamén obtivo tres premios María Casares ao mellor actor protagonista nas producións teatrais Si o vello Sinbad volvese ás illas... (2000), Binomio de Newton (2003) e Kafka e a boneca viaxeira (2013). Foi o único actor galego que obtivo tres galardóns María Casares ao papel protagonista. Ademais, obtivo un María Casares ao mellor actor secundario polo seu papel no Calígula.
Piano eléctrico
Historia
Os primeiros pianos eléctricos foron producidos na década de 1920. O Neo-Bechstein electric grand piano, de 1929, foi o primeiro que se deseñou. O piano eléctrico Vierlang-Forster foi presentado en 1937. O piano eléctrico de RCA Storytone foi construído en 1939 coa participación de Story & Clark e RCA. Foi deseñado polo deseñador industrial estadounidense John Vassos e foi presentado por primeira vez na Feira Mundial de 1939.
Xosé Manuel Olveira "Pico"
Galardóns
No verán do ano 2010 entregou o premio "o máis teatreiro" na honra do coñecidísimo mestre Xosé Agrelo Hermo, no Gran Premio de Carrilanas de Esteiro, o seu pobo natal.
Piano eléctrico
Historia
Eses tipos de piano deixaron de se producir; os últimos que foron fabricados construíronse a mediados da década de 1980.
Xosé Manuel Olveira "Pico"
Galardóns
No 2012 obtivo o Premio da Crítica Galicia de Artes Escénicas e Audiovisuais.
Rally Botafumeiro de 1998
O Rally Botafumeiro de 1998 foi a 12ª edición de dito rally e a segunda proba da tempada 1998 do Campionato de Galicia de Rally. Celebrouse o 23 de maio de 1998 e o vencedor foi Germán Castrillón, sobre un Mitsubishi Lancer Evo IV e con Estrella Castrillón como copiloto.
Piano eléctrico
Historia
Moitos artistas pop famosos utilizaron pianos eléctricos, como é o caso The Beatles ("Get Back", por Billy Preston), Pink Floyd ("Sheep"), Billy Joel ("Just The Way You Are"), Stevie Wonder ("You Are the Sunshine Of My Life") e Radiohead ("Everything in Its Right Place" e "Morning Bell") entre outros. Nestas cancións, os artistas empregaron o piano eléctrico da marca Fender Rhodes.
Rally Botafumeiro de 1998
A vitoria de Castrillón foi propiciada polos abandonos dos seus máximos rivais: Manuel Senra (Peugeot 306 Maxi) e Javier Paz (Ford Escort Cosworth).
Piano eléctrico
Funcionamento
miniatura|dereita|250px|Piano eléctrico Wurlitzer, modelo 200A Diferente do piano dixital (ou piano electrónico), cun son producido de forma dixital, o piano eléctrico ten o seu son producido de forma electroacústica. O son prodúcese mecanicamente e os seus sons transfórmanse en sinais eléctricos. Segundo o tipo de fonocaptadores utilizados, os pianos eléctricos poden ser electroestáticos (o modelo CP-70 de Yamaha, Wurlitzer) ou electromagnéticos (Neo-Bechstein electric grand piano, os pianos eléctricos de Rhodes). Ademais, conforme a maneira como o son se produce, poden ser cordas percutidas (Neo-Bechstein electric grand piano, CP-70 de Yamaha), láminas ou barras metálicas percutidas (pianos eléctricos Wurlitzer, pianos eléctricos Rhodes), ou mesmo láminas metálicas beliscadas (o modelo Pianet de Hohner). A empresa RMI tamén fabricou un modelo salientábel, o 368x Electra Piano, combinando clavicémbalo e piano eléctrico.
Técnicas e estilos
Como no caso da guitarra e a guitarra eléctrica, o son do piano eléctrico difire moito do piano acústico, e o piano eléctrico emprégrano moitas veces os artistas para crear un son orixinal, auténtico, ademais de ser máis portátil.
Outros instrumentos
Algúns instrumentos electroacústicos están relacionados co piano eléctrico, por se trataren tamén de instrumentos con teclas. No entanto, o obxectivo da súa creación foi o de substituír outros instrumentos:
Alberto Héber Usher
Alberto Héber Usher, nado en 1918 e finado en 1981, foi un político que chegou a Presidente do Consello de Goberno (equivalente a xefe de estado e xefe de goberno) do Uruguai entre 1966 e 1967. Apodado cariñosamente "Titito".
Marquesado de Santa Cruz de Ribadulla
miniatura|300px|[[Pazo de Ortigueira ou de Santa Cruz de Ribadulla, residencia dos marqueses do mesmo nome, na parroquia de Santa Cruz de Ribadulla, concello de Vedra, A Coruña.]]
O Marquesado de Santa Cruz de Ribadulla (ou Rivadulla) é un título nobiliario instituído polo rei Carlos II, outorgado o 8 de marzo de 1683 ao nobre galego Andrés Ibáñez de Mondragón y Ozores de Sotomayor.
Os seus titulares foron:
Historia
miniatura|300px|Capela da Piedade, máis coñecida como capela de Mondragón, da [[Catedral de Santiago de Compostela|catedral de Santiago, onde se poden ver, a ambos os lados, na parte superior da imaxe, as armas dos Mondragón, e do Marquesado de Santa Cruz de Ribadulla.]]
Por aqueles anos apareceu por Santiago de Compostela un clérigo influente, aberto e con diñeiro: Juan Ibáñez de Mondragón. Nomeado cóengo de Santiago, pronto aumentou a súa fortuna e adquiriu fama. Parece ser que un dos seus irmáns era prelado en Roma, e outro servía no Exército. A orixe da familia era o soar de Eremuzketa, en Guipúscoa. Satisfeito na diocese de Santiago, poderosa, o cóengo decidiu establecerse en Compostela, para o que vendeu os bens de Mondragón e buscou unha casa no campo; a torre de Ortigueira estaba baleira e comprouna. Cambiou a súa estrutura e edificou unha capela, pois pombal e ciprés xa os tiña. Porén non vivía moito tempo en Santa Cruz: pasaba as tardes en primavera, pois en verán adoitaba ir a tomar os baños a Noia. Comprou moitas terras para ampliar a leira, dotou á parroquia con xenerosidade e fundou un morgado electivo; pero a obra na que puxo maior empeño e diñeiro foi a construción da capela da Piedade (coñecida como capela de Mondragón), na catedral, na que mandou que o enterraran. A leira de Santa Cruz tomou entón forma. Comenzouse a muralla que a rodea, e plantáronse viñas e oliveiras, así como uns bos cadros de limoeiros, cerca do bosque de carballos e castiñeiros. A horta era excelente, e dela enviábase a Santiago unha cesta todos os días, para a vivenda do cóengo. No andar principal da casa, o sobrado, había amplas estancias, incluíndo a cociña, quedando todo o baixo para o gando e almacén do gran procedente dos foros. Ao cóengo sucedeuno un sobriño, que seguiu comprando terras, e aumentou a biblioteca. O primeiro marqués de Santa Cruz, Andrés de Mondragón era home de boa reputación e prestixio en Santiago, e foi designado rexedor da cidade: puxo orde na mesma, mellorou as fontes e amañou os parques. Parece que tivo a concesión do arbitrio do sal. Rescatou ao pobo de Santa Cruz de Ribadulla do tributo e vasalaxe a que estaban sometidos. O rei Carlos II, o 8 de marzo de 1683, fíxolle mercede do título de marqués de Santa Cruz de Ribadulla, premiando así os seus servizos. Como título previo tiña o de vizconde de San Xulián de Piñeiro.
Xenealoxía dos Armada
Jesusa, Rafaela, Alfonso, co que segue a liña, Luís, Dolores, María del Rosario, María del Perpetuo Socorro, Paz, Ignacio e Javier.
Singularidade tecnolóxica
A singularidade tecnolóxica é unha hipótese formulada polo matemático e escritor estadounidense Vernor Vinge. Esta hipótese propón que, debido ao crecemento exponencial da tecnoloxía, nun momento determinado da historia a intelixencia artificial creada a partir dese crecemento superará o ser humano en capacidade e potencia intelectual.
Analoxía explicativa
Vinge comeza a explicar a singularidade mediante unha analoxía coa natureza. Expón que os animais poden adaptarse e desenvolver solucións aos seus problemas, pero normalmente a selección natural é máis rápida ca eles.
Os seres humanos, especificamente, mediante o razoamento somos capaces de construír solucións aos problemas de maneira moito máis rápida, de feito, a velocidade dos avances tecnolóxicos (non olvidemos que tecnoloxía non significa excusivamente electrónica) durante toda a historia é exponencial, cantos máis inventos facemos, máis portas se abren cara ao futuro. Vinge introduce a capacidade de resolución de problemas do ser humano actual nun nivel completamente diferente ao da historia anterior e ao dos animais non racionais. Neste nivel, os seres humanos creamos á vez medios (máquinas) que aceleran incluso máis o progreso, rompendo así as regras das que (de igual maneira que todos os animais dependen da selección natural) dependiamos ata o momento.
Esta ruptura co control do proceso de crecemento intelectual que coñecemos actualmente é ao que lle chama Vinge "singularidade tecnolóxica". O modelo anterior quedaria obsoleto e serían necesarias novas regras, ata un punto no que os seres humanos e os seus problemas (así como a súa capacidade para resolvelos) sería absolutamente insignificante.
Predicións
Vinge di no seu ensaio que ata que teñamos un hardware tan poderoso como o cerebro humano é obvio que non seremos capaces de crear intelixencia artificial co mesmo ou con máis capacidade que a humana.
Pero a medida que isto se fose facendo posible, os síntomas da singularidade tecnolóxica faríanse máis evidentes.
Outro dos síntomas que Vinge predice é a difusión cada vez máis veloz das ideas, de maneira que incluso as ideas máis radicales pronto serían comúns.
Finalmente, a aparición da propia singularidade ocorrería, segundo Vinge, máis rápido que calquera outra revolución tecnolóxica anterior, de maneira inesperada. Semellaría que as nosas propias invencións tecnolóxicas espertasen. Estariamos entón, di, na era Poshumana.
Podemos evitar a singularidade tecnolóxica?
Vinge, na corrección do seu propio ensaio, admite que o máis probable é que non se dea a singularidade, dado que aínda que acadásemos o hardware que a permitiría, é difícil que as máquinas adquiran a capacidade biolóxica de ensinar ou de reproducirse.
Pero tamén admite que, se esa posibilidade existe, entón a singularidade será real. Incluso se os gobernos do mundo entenden o perigo, a competición económica, militar e incluso artística impediría que a parasen mediante a lei.
Así que, de maneira técnica, Vinge cre posible limitar a singularidade creando regras para as entidades superhumanas, e pon como exemplo as Leis da Robótica de Asimov. É dicir, aínda que non tivésemos opción de evitar directamente a singularidade, como creadores temos a oportunidade de establecer as condicións iniciais.
Outras maneiras de acadar a singularidade tecnolóxica
A maioría da xente pensa que a única maneira de chegar a crear seres intelixentes suprahumanos é mediante os proxectos de Intelixencia Artificial, Vinge indica que hai outras opcións. Os programas de ordenador parecen moito máis comúns e menos perigosos, pero aínda así poderían conducirnos cara á singularidade.
Vinge pon exemplos deses programas, entre os que están os seguintes:
Antecesores
John von Neumann, como Vinge menciona no seu ensaio, utilizou a palabra "singularidade", aínda que para referirse á velocidade do progreso humano en xeral, non á intelixencia artificial como fai Vinge.
I. J. Good tamén explicou na década de 1960 o concepto que Vinge bautiza como singularidade tecnolóxica, a superación intelectual cada vez maior que serían capaces de desenvolver as máquinas creadas ao convertérense á súa vez en creadoras. A diferenza que Vinge atopa na súa hipótese respecto da de Good é que este último dá por suposto que o alcance da singularidade será útil para a humanidade, mentres que Vinge ten unha visión máis apocalíptica, de maneira similar ás correntes de ciencia ficción de finais do século XX e inicios do XXI, no que o futuro está controlado en moitos casos por entes suprahumanos.
Correfoc
thumb|Correfoc en [[Terrateig (Valencia) en 2007.]] [[Ficheiro:Avern16.jpg|thumb|Correfoc dos Dimonis de l'Avern]] O correfoc é unha manifestación cultural catalá que se fai nas rúas das cidades e pobos, onde o obxectivo é evitar a pirotecnia usada polos demos e polos seres imaxinarios e mitolóxicos que se representan. É un acto celebrado maioritariamente en Cataluña, pero tamén se estendeu pola Comunidade Valenciana, as Illas Baleares e a Cataluña do Norte. Ten as súas raíces no Baile de demos xa documentado no século XII, pero non foi ata o XX que tomou a súa forma actual.
O termo correfoc xurdiu en diferentes pasarrúas de festas maiores ou celebracións populares de Cataluña, como unha manifestación improvisada da xente, dragóns e os demos que actuaban correndo, saltando e bailando conxuntamente baixo o lume. Durante a década dos anos 80 e 90 foise esparexendo por outros territorios de fala catalá.
Limeira
miniatura|220px|Limas. A limeira (Citrus aurantiifolia), é unha especie arbórea froiteira cítrica da familia das rutáceas, do xénero Citrus. O seu froito recibe o nome de lima.
É unha especie híbrida de C. medica, oriúnda do sueste de Asia e introducida en Europa en tempos das Cruzadas a través do Medio Oriente e África do Norte.
Árbore perenne, duns 5 m de altura, e toro habitualmente torto, ramifícase de xeito mesto dende moi abaixo. As pólas posúen espiñas curtas e duras que xorden das axilas, con follas ovadas de entre 2,5 a 9 cm de cor verde pálido semellantes ás da laranxeira, de aí o seu nome latino aurantifolia. As flores (fragrantes como todas as do xénero), duns 2,5 cm, son de cor branca amarelenta, cunha fina liña púrpura nos bordos, nacen das axilas das pólas, solitarias ou en ramallos de até 7 floriñas.
Froita
A lima de forma globosa e entre 2,5 a 3 cm de diámetro é de cor verde amarelento ao madurar, aínda que se acostuma consumir antes da maduración. A polpa verde e zumarenta posúe un característico sabor acedo e aromático. Ten un alto contido en vitamina C, así coma ácido cítrico.
Fíxose famosa entre os mariñeiros británicos do século XVIII, que as consumían habitualmente durante as súas longas travesías para combater o escorbuto.
A súa historia en América do Sur iníciase coa chegada dos colonos españois.
O aceite de lima é comunmente utilizado en perfumes, limpeza, e en aromaterapia.
Eurorrexión Galicia-Norte de Portugal
miniatura A Eurorrexión Galicia-Norte de Portugal é unha eurorrexión localizada no noroeste da península Ibérica, e formada por Galicia e o Norte de Portugal. O territorio constituído polas dúas rexións ocupa unha superficie total duns 51.000 km², dos que 29.575 corresponden a Galicia, e 21.284 ao Norte de Portugal, e concentra unha poboación duns 6,4 millóns de habitantes, dos que 2 796 089 corresponde a Galicia, e 3 745 439 ao Norte de Portugal, o que se traduce nunha densidade de poboación de 125,8 hab./km².
No que respecta á dinámica de actividade e emprego na eurorrexión, esta concéntrase principalmente no sector servizos (57,1 %), na industria e construción (32,7 %) e no sector primario (10,2 %) (datos do IGE 2009). A Eurorrexión Galicia-Norte de Portugal configúrase actualmente como un espazo de forte interrelación social, económica e cultural, cheo de oportunidades e cun gran potencial de desenvolvemento futuro.
Constitución
A Eurorrexión Galicia-Norte de Portugal constituíuse en setembro de 2008, coa constitución da Agrupación Europea de Cooperación Transfronteiriza (AECT). Foi a primeira eurorrexión da península Ibérica, e só tiña dous referentes en Europa: a agrupación Francia-Bélxica, con sede en Lille, e Hungría-Eslovaquia, con sede na cidade húngara de Esztergom. Vigo sería o centro de operacións da terceira eurorrexión. O responsábel da Comisión para o Desenvolvemento do Norte de Portugal, Carlos Lage, comentou o "grande interese" que tiña nela o presidente da Xunta: "sería desagradábel discutir", engadiu.
As AECT teñen unha entidade xurídica propia, o que supón "unha nova etapa" e unha "vía innovadora" para a colaboración entre Galicia e Portugal, segundo afirmou o presidente da Xunta, Emilio Pérez Touriño, despois de reunirse con Carlos Lage. O organismo que até entón coordinaba as iniciativas comúns entre ambos os territorios, a Comunidade de Traballo Galicia-Norte de Portugal, creada en 1991, no tiña entidade xurídica.
Actividades
A eurorrexión xestiona fondos europeos e proxectos de cooperación transfronteiriza. Ademais, levará a cabo o plan Galicia-Norte de Portugal, que conta cun orzamento de 100 millóns de euros e que xa puxo en marcha 130 proxectos.
Cabe destacar que o tráfico medio diario de vehículos pesados e lixeiros por esta zona fronteiriza supón o 49 % de todos os intercambios existentes ao longo de toda a fronteira entre España e Portugal.
En suma, este breve escenario caracterizador dos dous espazos que constitúen a Eurorrexión Galicia-Norte de Portugal asume un carácter de forte complementariedade pero, simultaneamente, converte este espazo nunha plataforma territorial fortemente competitiva nun contexto de crecente globalización e internacionalización da economía.
Na actualidade, a eurorrexión forma parte do Programa de Cooperación Transfonteiriza España-Portugal (2003-2013).
Primeiros pasos
O 27 de setembro de 2007, o daquela director xeral de Caixa Galicia, José Luis Méndez López falou, en Ponferrada, da posibilidade duna ampliación da Eurorrexión. Indicou que, segundo os estudos dos expertos da Caixa, a comarca do Bierzo entraría de cheo na Macrorrexión que eles contemplan que se crearía co Norte de Portugal, «desde Porto, e que incluiría Galicia, Asturias e boa parte de León». Máis que birrexionalidade «os medios están postos, falta algunha comunicación, pero cando chegue o ferrocarril de alta velocidade aquí vai contar esta zona con magníficos portos loxísticos competitivos con todo os do Canal». A súa reflexión causou a satisfacción do rexedor ponferradino, quen insistira sempre sobre a necesidade dunha relación infraestrutural e económica de Ponferrada con Vigo e o Porto: «creo que os que estades aquí veredes que se identifica co que nós sempre pensáramos», dixo o alcalde.
Posteriormente, no ano 2000, Castela e León creou unha comunidade de traballo coa rexión Centro de Portugal co mesmo propósito.
Constitución da macrorrexión Rexións do Suroeste Europeo
As macrorrexións, tal e como as define a propia Unión Europea, son territorios de rexións pertencentes a diferentes países asociados por un ou máis trazos ou desafíos comúns, é dicir, unha unión de rexións que se unen para facer un camiño xuntos e alcanzar obxectivos conxuntos en base a intereses e recursos comúns.
As macrorrexións son unha innovación na arquitectura da Europa a 27 (agora xa a 28). A día de hoxe están constituídas só dúas, unha nas rexións do mar Báltico, denominada "Báltico", na que participan oito estados membros da UE, e outra na conca do río Danubio, chamada "Danubio", con seis estados membros involucrados, aínda que outra estrutura deste tipo prepárase tamén para unir forzas en torno ao mar do Norte e o Canal da Mancha.
O 17 de setembro de 2010, o presidente da Comisión de Coordinación e Desenvolvemento Rexional da Rexión Norte de Portugal (CCDR-N), Carlos Cardoso Lage, o presidente da Xunta de Galicia, Alberto Núñez Feijóo e o presidente da Xunta de Castela e León, Juan Vicente Herrera, asinaron en Valladolid o convenio polo que se constitúe a Macrorrexión "Rexións do Sudoeste Europeo (RESOE)", a primeira deste tipo que se pon en marcha no territorio ibérico.
Portugal e España analizarían, no seguinte cumio bilateral luso-español, en decembro, en Elvas, a creación da primeira macrorrexión ibérica, un espazo de nove millóns de habitantes que abre novas perspectivas de negocio e investigación científica. O paso seguinte sería o recoñecemento, por parte dos dous gobernos, da importancia estratéxica deste novo modelo de cooperación, que xorde das experiencias bilaterais e transfronteirizas. A idea que subxace nesta iniciativa ibérica non é da creación de novos organismos, senón a de complementar ás comunidades de traballo xa existentes. Se os dous Estados estiveran de acordo na importancia da constitución da macrorrexión do Suroeste Europeo (como así sucedeu), a proposta sería presentada á instancias comunitarias.
Na perspectiva portuguesa, a macrorrexión sería unha nova oportunidade para estreitar relacións e contactos coas rexións veciñas. «O Norte é a maior rexión exportadora de Portugal, e necesita articularse máis con outras rexións», afirmou o responsábel da CCDR-N, engadindo que «o movemento da cooperación transfronteiriza xa está en marcha; cómpre intensificalo». Se até o de agora as relacións con Galicia privilexiaran a beira marítima e con Castela e León as potencialidades da conca hidrográfica común do Douro, a macrorrexión, ao promover lazos tripartidos, abre novas oportunidades de negocio e de desenvolvemento, segundo Carlos Lage.
A industria do automóbil, as universidades e a investigación, o fomento do emprego, a protección e aproveitamento do patrimonio ambiental e a promoción da cultura e o turismo son as áreas fundamentais que se inclúen no documento de constitución desta unión de forzas de Galicia, Castela e León e a Rexión Norte de Portugal.
As tres rexións da nova RESOE constitúen un espazo que reúne a máis de nove millóns de habitantes repartidos entre os tres territorios, cunha extensión superior aos 145.000 km2, nos que se asentan unha vintena de universidades e sete aeroportos de diferente tamaño, como recursos potenciais de desenvolvemento económico.
A nova macrorrexión nacía aberta á incorporación doutras autonomías —no caso de España— e rexións do resto de Europa que compartan intereses estratéxicos, xa que neste tipo de estrutura non é necesario que se comparta fronteira, como ocorre no caso das eurorrexións.
Primeira ampliación da RESOE
A ampliación da nova macrorrexión tivo unha xestación longa. Cerca de tres anos despois do anuncio do proxecto, a idea da ampliación da macrorrexión europea recuperou o 25 de setembro de 2013 o impulso que perdera desde 2010. Os presidentes da Comissão de Coordenação e Desenvolvimento Regional do Norte (CCDRN), Emídio Gomes, o presidente da Xunta de Castela e León, Juan Vicente Herrera, e o vicepresidente do goberno galego, Alfonso Rueda, reuníronse en Salamanca para reanimar a macrorrexión do Suroeste Europeo.
Finalmente, o 9 de maio de 2014 prodúcese a primeira ampliación da macrorrexión RESOE coa incorporación de dous socios máis, Asturias e a Rexión Centro de Portugal, nun acto no que se asinou, no Porto, o memorando que formalizou ditas incorporacións. No acto tomaron a palabra o presidente da Xunta de Galicia, Alberto Núñez Feijóo; o presidente da Xunta de Castela e León, Juan Vicente Herrera, os presidentes das Comisións de Coordinación e Desenvolvemento Rexional (CCDR) das rexións Norte e Centro de Portugal, Emídio Gomes e Pedro Saraiva, e o presidente do Principado de Asturias, Javier Fernández Fernández. Con estas dúas incorporacións a macrorrexión conta xa con once millóns de habitantes, máis que ningunha outra comunidade da península Ibérica, e ocupa o 30 % do seu territorio.
Neste acto o presidente da Xunta de Galicia, Alberto Núñez Feijóo, subliñou «a aposta da macrorrexión por impulsar a cooperación para se erixir en referencia do crecemento intelixente, sostíbel e integrador» que preconiza a Unión Europea. O xefe do executivo galego destacou que a ampliación da macrorrexión prodúcese «no momento preciso», xa que ten lugar cando comeza a programarse o destino dos fondos europeos até o 2020. As cinco rexións que rubricaron o acordo no Porto comparten dificultades como a caída da natalidade, o envellecemento e a perda de poboación. Feijóo sinalou, ao respecto deste grave problema demográfico, que «desde esta macrorrexión estamos convencidos de que temos que levalo, en primeiro lugar ás axendas nacionais dos nosos países e, simultaneamente, as axendas europeas, tanto no Comité das Rexións como na propia Comisión Europea».