cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Recolección de lixo
Descrición
Ó facer a liberación manual de memoria innecesaria (e a miúdo prohibíndoa expresamente), a recolección de lixo libera ó programador de preocuparse de borrar explicitamente aqueles obxectos que xa non precisa, tarefa que pode consumir un esforzo significativo. Ademais, axuda ós programadores nos seus esforzos por faceren programas máis estables, xa que prevén diversas clases de erros en tempo de execución. Por exemplo, prevé o erro do punteiro colgante, onde téntase usar unha referencia a un obxecto eliminado. Moitas linguaxes de programación precisan da recolección de lixo, ben coma parte da especificación da linguaxe (exemplos: Java, Lisp e a maioría das linguaxes utilizadas para scripting (guións)), ben coma necesidade práctica para a implementación (exemplo: as linguaxes formais coma o cálculo lambda). Outras linguaxes deseñáronse para se utilizar con xestión de memoria manual, pero teñen implementacións con recolección de lixo (exemplos: C e C++).
Guerras góticas
As guerras góticas son un conxunto de enfrontamentos entre os godos e o Imperio Romano.
Pitón (mitoloxía)
miniatura|Apolo matando a [[Pitón, gravado por Virgin Solis, do primeiro libro das Metamorfoses de Ovidio.|alt=]] Na mitoloxía grega, Pitón era unha serpe xigantesca, ás veces representada como un dragón, que vivía no centro da terra, que os antigos gregos situaban en Delfos (orixinalmente chamado Pytho). Crese que naceu do lodo despois do gran Dioivo e que exterminaba homes e animais da contorna.
Pitón, ás veces escrito Phython, moraba en Delfos. Os gregos consideraban que o lugar era o centro da terra, representado por unha pedra, o Omphalos ou o embigo.
O relato mitolóxico sostén que Zeus deitouse coa deusa Leto, coa que tivo dous fillos xemelgos: Artemisa e Apolo. Ao sabelo Hera -a esposa de Zeus- da xestación de Leto, e celosa como coas outras infidelidades do deus, enviou a Pitón a perseguir a Leto por todas as terras para que non puidese dar a luz en ningún lugar iluminado polo sol.
Cando Apolo creceu, quixo vingar a difícil situación da súa nai e perseguiu a Pitón, dirixíndose directamente ao monte Parnaso onde moraba a serpe, ata o oráculo de Gaia en Delfos. Outra versión conta que Apolo, na súa xuventude, quixo apropiarse do oráculo de Delfos, custodiado por Pitón, polo que matou a serpe. En todo caso, entrou no recinto sagrado e matou a Pitón coas súas frechas, xunto á fendedura da roca onde a sacerdotisa se sentaba no seu trípode; desde entón, foi coñecido como Apolo Pitio. Suponse que desa fendedura saían os vapores que permitían á sacerdotisa emitir os seus oráculos. Higinio recolleu a lenda de que un oráculo vaticinara que pitón morrería a mans dun fillo de Leto.
Tras matar a serpe, gardou as súas cinzas nun sarcófago, que enterrou baixo o ónfalo do templo de Delfos. Despois, para aplacar a opinión local en Delfos, ou ben para evitar ser castigado por matar a Pitón (que, ó cabo, era fillo de Gaia, a Terra), Apolo instituíu uns xogos fúnebres regulares en honor de Piton, coñecidos como Xogos Píticos. Ovidio explícao como a forma de que o tempo nunca puidese borrar a memoria da súa fazaña.
Evanxeo de María
O Evanxeo de María, ou Evanxeo de María Madalena, é un dos Evanxeos gnósticos, parte dos Evanxeos apócrifos, que forma parte do Códice de Berlín (ou Códice Akhmim). Tamén existen fragmentos deste evanxeo nos papiros Oxirrinco L 3525 e Rylands 463. O primeiro está escrito en dialecto copto sahídico e os fragmentos en grego.
Segundo interpretacións como a da profesora da Cátedra Hollis de Divindade da Harvard Divinity School Karen King, o texto revela as tensións existentes entre os protoortodoxos, representados por Pedro, e os gnósticos, simbolizados por María Madalena. Unha confrontación similar existe noutros textos gnósticos, como o Evanxeo de Tomé, a Pistis Sophia ou o Evanxeo Copto dos Exipcios. Ademais, de acordo con este texto, María Madalena tería sido depositaria de revelacións secretas de Xesús, e tivo un papel destacado na comunidade cristiá postpascual. Porén, é posíbel que María Madalena non sexa aquí máis que un símbolo da Sophia do Gnosticismo.
O Códice de Berlín foi atopado soterrado en Akhmim, Exipto e está no Museo Exipcio de Berlín, Alemaña.
Reino de Hungría (1920-1946)
Reino de Hungría (en húngaro: Magyar Királyság), é o nome que recibiu o Estado húngaro entre 1920 e 1946 ata que, logo da derrota na segunda guerra mundial, transformouse na República Popular de Hungría. Malia ser un reino, non tiña rei, senón un rexente, o antigo almirante austrohúngaro Miklós Horthy. Logo do longo período de rexencia conservadora (1920-1944), o país quedou dominado pola Alemaña nazi en 1944; despois da ocupación militar de marzo, o rexente foi substituído por Ferenc Szálasi, fascista do Partido da Cruz Frechada, en outubro. Expulsadas as forzas alemás polas soviéticas en 1944-1945, o país quedou controlado pola Unión Soviética.
Logo da derrota militar da República Soviética Húngara a finais do verán de 1919, xa que os conservadores eran partidarios de restaurar no trono húngaro ao antigo emperador mentres que o Exército e os radicais de dereita rexeitaban a volta dos Habsburgo, decidiuse a implantación temporal dunha rexencia en marzo de 1920. O réxime do rexente Horthy caracterizouse polo seu carácter conservador, chauvinistamente nacionalista e profundamente anticomunista. A rexencia sostívose sobre unha alianza inestable de conservadores e ultradereitistas. A política exterior caracterizouse polo revisionismo —a revisión total ou parcial dos tratados de paz para obter condicións máis favorables para as partes prexudicadas— e o antibolxevismo —piar do réxime contrarrevolucionario e internamente convertido en antisemitismo e rexeitamento da democracia—. En novembro ratificouse o Tratado de Trianon, imposto polos vencedores da primeira guerra mundial, a pesar do rexeitamento xeral ás duras cláusulas —o país perdía arredor de dous terzos da súa poboación e territorio—. A política de entreguerras en Hungría estivo dominada pola obsesión da clase política polas perdas territoriais sufridas co Tratado de Trianon, que deixaban fóra das novas fronteiras do reino a máis de tres millóns de húngaros, maioritarios nalgúns territorios limítrofes. O revisionismo territorial non só concentrou as enerxías políticas da nación, senón que tamén serviu para xustificar a falta de reformas internas. O fin do período de inestabilidade interna que seguiu á caída da república soviética comezou co nomeamento como presidente do goberno de Bethlen, candidato de consenso entre conservadores e radicais de dereita. Cunha política exterior pacífica e tendo posto fin á inestabilidade interna, logrou o ingreso do país na Sociedade de Nacións en 1922. A estabilidade política acadada permitiulle axiña negociar créditos estranxeiros que melloraron a situación económica. Co apoio de Horthy, o control das eleccións e o dominio do partido gobernamental que tiña asegurado o Goberno, puido gobernar sen oposición durante unha década no cumio dun sistema que non só apoiábase no partido, senón tamén na Administración do Estado, o clero, a banca ou a aristocracia rural. O sistema político era parlamentario, mais non democrático senón autoritario. Estaba dominado pola nobreza latifundista e o funcionariado, frecuentemente tamén de orixe aristocrática. Logo dun curto período expulsados do poder polas revolucións da posguerra, en 1919 retomárono, restaurando o sistema político e social anterior á contenda mundial. Os traballadores urbanos e campesiños, dous terzos da poboación total, carecían de toda influencia no goberno da nación. A neutralización dos socialistas fixo que a radicalización popular a finais da década seguinte encauzárase a través do fascismo.
A Gran Depresión produciu unha gran crise económica e social que puxo en dificultades o modelo político de Bethlen. Nesta situación, o rexente e os principais políticos decidiron chamar a Gyula Gömbös, representante dos radicais e a persoa con máis probabilidades de calmar as masas. Gömbös pouco a pouco foi colocando aos seus partidarios nos postos medios e principais da Administración e o Exército. Unha vez dimitido Bethlen, a figura do rexente adquiriu unha importancia fundamental durante a década de 1930, en especial a partir de 1935. Converteuse no árbitro da política nacional, tanto pola crecente parálise gobernamental debida ao cisma entre conservadores e radicais de dereita, como polo prestixio do que gozaba entre a maioría dos grupos de dereita do país. Horthy tentou gardar o equilibrio entre as dúas correntes da dereita nacional. Nos últimos oito anos da súa rexencia, o poder alemán e a popularidade do Reich entre parte da poboación marcaron intensamente a política nacional e desbarataron todo intento de restaurar o modelo conservador da década de 1920. Alemaña aliviou a crise económica do país desatada durante a Gran Depresión e facilitou a consecución dos seus anhelos de revisión territorial, mais ao prezo de convertelo progresivamente no seu satélite. Os sucesivos Gobernos fracasaron nos seus intentos de limitar a influencia alemá e a dereitización do país, en parte pola súa negativa a renunciar ás súas aspiracións revisionistas, que dependían de Berlín, que favorecía o robustecemento da ultradereita húngara.
Grazas á nova proximidade a Alemaña e Italia, o país recuperou parte dos territorios perdidos en Checoslovaquia na Primeira arbitraxe de Viena en novembro de 1938. Daquela Alemaña xa obtivera un papel fundamental na política húngara. O desexo popular de cambios, a actitude reaccionaria do Goberno, oposto a eles, a impotencia da esquerda e o poderío dos movementos fascistas en Europa favoreceron o crecemento da ultradereita radical como oposición favorable ás reformas. Na Segunda arbitraxe de Viena, organizado por Italia e Alemaña no outono de 1940, Hungría recuperou o norte de Transilvania, cedido forzosamente por Romanía. O país entrou en guerra do lado do Eixe, primeiro contra Iugoslavia e máis tarde contra a URSS (a finais de xuño) e os Aliados occidentais (en decembro). Os intentos de cambiar de bando realizados ao final da contenda fracasaron, tanto polo desexo de manter os territorios recuperados e o anticuado sistema social, como pola reticencia gobernamental a tratar coa Unión Soviética. Para evitar un cambio de bando similar ao italiano, os alemáns invadiron sen oposición o país en marzo de 1944. O novo Consello de Ministros, supervisado por un representante alemán, quedou encargado de reformar o Exército e a economía nacionais en favor do esforzo bélico alemán e de poñer fin ao «problema xudeu». Os alemáns deron un golpe de Estado que acabou coa rexencia de Horthy e entregou o poder a Ferenc Szálasi, caudillo do Partido da Cruz Frechada. Finalmente, os soviéticos lograron expulsar aos alemáns do territorio húngaro, devastado polos combates, o 4 de abril de 1945. Todas as anexións húngaras foron declaradas nulas na posguerra.
Con máis da metade da poboación adicada á agricultura, a distribución da terra seguiu a ser extremadamente desigual. En xeral o campesiño húngaro era moi pobre. Fomentouse a industrialización do país para tratar de reducir a superpoboación rural, mais a industria nunca chegou a crecer o suficiente como para absorber o exceso de poboación do agro. A Gran Depresión golpeou con forza a economía húngara, e en especial a agricultura: os prezos do cereal, exportación crucial para Hungría, afundíronse no mercado mundial. A grave crise económica favoreceu o aumento da influencia das potencias fascistas, Italia e Alemaña, únicos compradores da produción agrícola húngara que deixou de absorber o mercado internacional —e, no caso de Alemaña, receptor de parte dos seus desempregados— e o poder da dereita radical. En 1938, Alemaña controlaba xa algo máis do 50 % das importacións e as exportacións húngaras. O aumento do comercio con Alemaña e o inicio do rearmamento sacaron ao país da depresión económica na segunda metade da década de 1930. As condición de vida e traballo dos obreiros industriais seguiron a ser malas, mais o desenvolvemento de industrias relacionadas co rearmamento eliminaron practicamente o desemprego. Polo que respecta á poboación xudía, en 1930 representaba o 5,1 % do total da nación. Case a metade residía na capital, onde ocupaba un papel primordial na industria, o comercio ou as finanzas. A finais desta década e principios da seguinte, promulgáronse unha serie de importantes leis discriminatorias que limitaron gravemente os seus dereitos e minguaron notablemente a súa situación económica. Durante a Segunda Guerra Mundial, un total de 565 000 xudeus foron asasinados nos territorios controlados por Hungría.
Reino sen rei
A finais de xullo de 1919, o Exército romanés rompeu as liñas do exército vermello húngaro, que se disolveu. O Goberno soviético entregou o poder a un novo exclusivamente socialista e moderado que non puido impedir a toma da capital. Coa aquiescencia romanesa, o novo Goberno foi substituído pouco despois por outro máis conservador. As forzas do almirante Miklós Horthy, reunidas en Szeged baixo protección francesa, entraron na capital logo da retiradas das tropas romanesas ao seu país a comezos do inverno. Os contrarrevolucionarios anticomunistas e monárquicos estenderon o terror branco, que xa comezara no oeste do país a finais do verán coa caída da república soviética, tentando borrar todo vestixio do breve período comunista. Deste xeito, no país desatouse unha onda de persecucións contra os membros de movementos de esquerda e contra o pobo xudeu. Os grupos paramilitares, con métodos similares ás bandas criminais, adicáronse así mesmo á extorsión, o roubo, as torturas e o asasinato, en ocasións con pretextos políticos. O poder quedou en mans dunha inestable coalición de dereita conservadora e fascista, unha reducida camarilla de aristócratas, funcionarios e militares. O campesiñado, farto das exaccións do Goberno comunista, e as cidades —a excepción dos traballadores industriais—, ao bordo da fame, aceptaron o regreso da oligarquía a cambio da restauración da orde, mesmo a pesar dos desmáns dos paramilitares, que foron diminuíndo ao final do período contrarrevolucionario. En xeral, o país volvérase de dereitas logo dos meses de Gobernos revolucionarios. miniatura|dereita|Xura de [[Miklós Horthy como rexente o 1 de marzo de 1920, cargo que mantivo ata outubro de 1944.]] Por presión da Entente, organizáronse novas eleccións cun censo ampliado e, por primeira vez na historia do país, voto feminino e segredo. O resultado das votacións, celebradas en xaneiro de 1920, foi o xurdimento de dous importantes partidos de centrodereita, divididos internamente entre conservadores e radicais de dereita.
En 1920, a primeira lei aprobada aboliu todas as medidas promulgadas polos Gobernos revolucionarios de Mihály Károlyi e Béla Kun. Dado que os conservadores eran partidarios de restaurar no trono húngaro ao antigo emperador Carlos IV de Hungría, mentres que o Exército e os radicais de dereita, aínda que partidarios da monarquía, rexeitaban o regreso dos Habsburgo, decidiuse a implantación temporal dunha rexencia con amplos poderes. A pesar das preferencias dalgúns conservadores, o Exército e os destacamentos paramilitares —que ocuparon a sede do Parlamento durante a votación— impuxeron como rexente ao seu candidato, Horthy, que asumiu o cargo o 1 de marzo. Único rexente do período de entreguerras, mantívose como xefe do Estado ata outubro de 1944.
Contrarrevolución
Con Horthy na rexencia, os radicais impuxeron o seu programa político ao Parlamento: a aprobación dunha reforma agraria parcial, a promulgación de lexislación antisemita de numerus clausus —a primeira da Europa de posguerra— e a restauración dos castigos corporais para algúns delitos —símbolo dun endurecemento da disciplina social—. O Parlamento tivo tamén que ratificar o 13 de novembro o Tratado de Trianon —asinado o 4 de xuño—, imposto polos vencedores da guerra mundial, a pesar do rexeitamento xeral ás duras cláusulas —o país perdía arredor de dous terzos da súa poboación e territorio—. Os intentos do primeiro ministro Teleki de limitar as perdas a cambio de concesións a Francia e axuda aos poloneses, engarzados daquela na guerra polaco-soviética, fracasaron. Tanto no Goberno como no Parlamento, dominaban figuras de escasa experiencia política, de orixe máis pequenoburgués que aristócrata e máis novos que os que controlaran a política nacional no período anterior á guerra —situación que mudou a partir de 1921 coa chegada dos Gobernos conservadores de István Bethlen—.
O ano que seguiu á restauración monárquica foi de gran axitación no país. O estado da economía e a situación internacional do país eran moi graves. O antigo monarca tratou en dúas ocasións de recuperar o trono en 1921, infrutuosamente. O Goberno, con escasa autoridade, tolerou o terror dos grupos paramilitares contra o pobo xudeu, os socialistas e os intelectuais de esquerda. O gran número de persoas refuxiadas —entre trescentos e catrocentas mil, a maioría de clase media— chegados dos territorios perdidos supuxo un gran problema para o país. Ata xullo de 1921, cando o Goberno prohibiu a entrada masiva de novos refuxiados, o problema non deixou de medrar coa chegada mensual de milleiros deles. Formados por numerosos representantes das clases medias empobrecidas —oficiais desmobilizados, funcionarios de territorios perdidos—, apoiaban ás organizacións protofascistas no seu desexo de implantar un modelo político autoritario no que esperaban medrar. O país acollía a case 17 000 oficiais, mentres que o tratado de paz só permitía conservar 1 750; o Goberno tiña escaso control sobre o Exército. As esixencias de emprego estatal de boa parte dos refuxiados e a imposibilidade de obtelo no reducido país alentaron de xeito constante o revisionismo, única solución satisfactoria tanto para o Estado como para os refuxiados. A grande importancia da poboación xudía na industria e o comercio, cara os que o Goberno trataba de encamiñar aos refuxiados para asentalos, e o habitual fracaso na competencia destes con aquela avivaron o antisemitismo entre os refuxiados e a súa insistencia por recuperar empregos estatais. A inestabilidade nacional facía fuxir aos investidores estranxeiros, aínda que o Goberno non se vira xa ameazado polo campesiñado —resignado a aceptar a nova situación—, os obreiros —reprimidos— ou as clases medias —fartas de experimentos sociais e dos excesos dos paramilitares de dereita—. A fin do terror era necesario para obter o recoñecemento internacional do Goberno e recibir axuda económica.
Década de Bethlen
miniatura|esquerda|[[Esteban Bethlen|Bethlen (esquerda), a figura dominante da política húngara nos anos vinte.]] O final do período de inestabilidade comezou co nomeamento como presidente do Goberno de Esteban Bethlen, candidato de consenso entre conservadores —como hábil político e membro dunha das principais familias aristocráticas húngaras— e os radicais de dereita —xa que era calvinista e refuxiado da perdida Transilvania, o que aseguraba que mantivese unha posición revisionista e nacionalista—. Político veterano, hábil e pragmático, obtivo axiña unha grande influencia sobre Horthy —cada vez máis próximo aos conservadores, a pesar das súas estreitas relacións cos extremistas de dereita—. A súa actitude liberal-conservadora, intermedia entre os dous grupos que sostiñan o réxime —o conservador e o radical de dereita—, marcou a política do país durante o seu longo período á fronte do Goberno. Fundamentalmente, o novo presidente do Goberno levou a cabo un cambio reaccionario, unha restauración do sistema político e social anterior á guerra.
Bethlen comezou por acabar coa axitación de ultradereita, en parte mediante o suborno dalgúns dos seus dirixentes, aos que nomeou para cargos oficiais. Os grupos paramilitares, encargados de cohibir a obreiros e campesiños e de intimidar á oposición política, eran xa innecesarios e convertéranse nunha ameaza para a elite contrarrevolucionaria conservadora. O proceso foi lento e levou case dous anos, en parte porque existían poderosos partidarios dos grupos paramilitares, tanto no Exército como na Administración civil, entre os que se incluía o propio rexente —que promulgou unha amnistía para todos os seus crimes en novembro de 1921—. A mediados de 1920, as bandas rurais quedaron englobadas na xendarmería e as da capital, sometidas a control militar e na súa maioría, disoltas. Xa con suficiente control do Exército e a Policía, o Goberno decidiuse a acabar con elas a finais de 1921. Para gañarse ao Exército, aumentou o presuposto militar a pesar das limitacións impostas polo tratado de paz. Parte dos oficiais obtiveron postos na Administración civil; o Estado Maior clandestino quedou controlado por oficiais veteranos dos tempos do imperio, máis conservadores que os mandos contrarrevolucionarios. Contra 1922, lograra poñer fin aos excesos dos paramilitares. Cunha política exterior pacífica e tendo posto fin á inestabilidade interna, Bethlen logrou o ingreso do país na Sociedade de Nacións o 18 de setembro de 1922. Na disputa polo poder entre conservadores e radicais, Bethlen asegurou temporalmente a vitoria dos primeiros.
Co Estado en quebra e sen ingresos axeitados, Bethlen vendeu as últimas reservas de ouro e de divisas para financiar a súa actividade e cubrir o presuposto nacional entre 1921 e 1923. A estabilidade política lograda, con todo, permitiulle axiña negociar créditos estranxeiros que melloraron a situación económica. Logo do ingreso na Sociedade de Nacións, obtivo un crédito internacional de estabilización de douscentos cincuenta millóns de coroas en 1924. Estes créditos, con todo, comportaron un número crecente doutros novos para pagar os anteriores e un déficit orzamentario permanente; a débeda externa medrou sen interrupción durante a súa década no poder ata acadar en 1931 o 70 % do PIB. A estratexia de Bethlen baseábase no mantemento do crédito estranxeiro permanente, que conservou durante a década de 1920. Internamente e a pesar do seu persoal antisemitismo, buscou a cooperación da burguesía xudía na reconstrución económica da posguerra. O réxime mantivo o seu antisemitismo cara a inmensa maioría da poboación hebrea, mais aliouse coa reducida alta burguesía xudía.
Contrario á aplicación da democracia en Hungría e defensor dun sistema político parlamentario do século XIX no que as clases privilexiadas ocupasen un papel principal grazas á súa cultura e formación, Bethlen impuxo unha volta ao sistema estatista autoritario de Colomán e Esteban Tisza. Para asegurar o seu poder, Bethlen e os seus partidarios tomaron o control do Partido dos Pequenos Propietarios, que pronto uniron con outros dos seus seguidores no novo Partido da Unidade. Este converteuse na práctica no partido gobernamental durante todo o período. Restrinxiu mediante un tecnicismo o censo electoral, que volveu á forma que tiña en 1913. Grazas a un gran número de limitacións, a porcentaxe de poboación con dereito a voto pasou do 39,5 % en 1920 ao 29,5 % en 1922 e o segredo de sufraxio desapareceu da maioría das circunscricións electorais do país, en especial das rurais. A reforma electoral garantiulle a Bethlen amplas maiorías, obtidas grazas ao control das circunscricións con voto público —mediante o uso do suborno, a chantaxe ou a violencia—, nas sucesivas eleccións da década na que encabezou o Consello de Ministros (1922, 1926 e 1931). Co apoio de Horthy, o control das eleccións e o dominio do partido gobernamental que tiña asegurado o Goberno, Bethlen puido gobernar sen oposición durante unha década na cúspide do sistema, que non só se apoiaba no partido, senón tamén na Administración do Estado, o clero, a banca ou a aristocracia rural. A corrente de dereita radical quedou temporalmente dominada, aínda que incluída no sistema reaccionario de Bethlen, restauración do anterior á guerra mundial. No proceso de restauración da situación anterior ao conflito mundial, Bethlen abandonou ademais toda reforma social relevante. O acordo segredo cos socialistas e os dirixentes sindicais permitiu a estes unha actividade limitada. O pacto garantiu a supervivencia do partido, mais ao prezo de restrinxir a axitación socialista e de convertelo en certo modo en partícipe do sistema reaccionario de Bethlen. A neutralización dos socialistas fixo que a radicalización popular a finais da década seguinte orientárase a través do fascismo.
En 1926, reformou a Cámara Alta, cuxos membros non eran electos, senón que representaban certas categorías sociais —alta nobreza, representantes eclesiásticos, municipais, universitarios, etc.— ou eran escollidos polo propio rexente. A finais da rexencia, o Senado, reaccionario, converteuse nun dos principais adversarios do antisemitismo e o nacionalsocialismo.
miniatura|O almirante [[Miklós Horthy, home forte de Hungría ata 1944, na procesión de Santo Estevo, festa nacional, en 1931.]]
Principais figuras políticas
O primeiro ministro durante a primeira década do período, István Bethlen, manipulou as eleccións nas localidades do rural, onde o voto non era segredo, logrando así a súa reelección ata 1931, cando a Gran Depresión expulsouno do poder.
Unha vez dimitido Bethlen, a figura do rexente adquiriu unha importancia fundamental durante a década de 1930, en especial a partir de 1935. Dende a súa creación en marzo de 1920, o posto contaba con amplos poderes: era o comandante en xefe das Forzas Armadas, podía vetar lexislación, nomeaba ao primeiro ministro e podía disolver o Parlamente a vontade. En 1937 outorgáronlle novos poderes ao cargo —deixou de ter que responder ante o Parlamento—, mais xa antes convertérase no árbitro da política nacional, tanto pola crecente parálise gobernamental debida ao cisma entre conservadores e radicais de dereita como polo prestixio do que gozaba o rexente entre a maioría dos grupos de dereita do país.
Sistema gobernamental
O sistema político era piramidal, cunha estreita relación entre os partidarios do primeiro ministro nas Cortes e a Administración estatal, que aqueles copaban. O primeiro ministro e, baixo del, o ministro do Interior, controlaba a estrutura administrativa mediante o nomeamento dos postos chave da Administración, como os föispan, e o dominio da Policía e a xendarmería. Este control administrativo aseguraba as continuas vitorias electorais daqueles que dirixían o Goberno. En xeral, o poder do partido gobernamental baseábase no control das circunscricións rurais, sometidas mediante o aparello administrativo. Dos 628 escanos —dun total de 980— obtidos nas distintas eleccións entre 1922 e 1935 polos candidatos gobernamentais, 578 correspondían ás circunscricións sen voto segredo. Por contra, o Goberno apenas interfería nos distritos urbanos, o que aseguraba a presenza dunha certa oposición no Parlamento, frecuentemente moi crítica coas medidas oficiais.
O Goberno mantivo unha notable liberdade de prensa, aínda que menor que a do período anterior á guerra de 1914. A maioría dos diarios, liberais e en moitos casos en mans de propietarios xudeus, eran en realidade contrarios ao Goberno. A Xudicatura tamén mantivo unha certa independencia, a pesar do endurecemento das leis, e as condenas políticas foron escasas unha vez finalizado o primeiro período contrarrevolucionario.
Gömbös e os radicais
miniatura|dereita|[[Gyula Gömbös, principal representante do radicalismo oficial e veterano do período contrarrevolucionario, foi nomeado primeiro ministro en 1932 ante a grave crise económica que ameazaba a estabilidade política. As limitacións impostas por Horthy impediron que implantase o seu modelo político autoritario antes de morrer en 1936.]] A Gran Depresión produciu unha grande crise económica e social que puxo en dificultades o modelo político de Bethlen. Os radicais de dereita, dispostos a afastar do goberno aos conservadores, criticaban o que consideraban submisión á Sociedade de Nacións, alianza coas democracias occidentais e coa burguesía xudía nacional —a pesar do antisemitismo oficial— e defendían o seu ideal de nacionalismo racial, antisemitismo, anticapitalismo financeiro, antiintelectualismo e reforma radical social para atraerse ás masas. A pesar das primeiras escisións no partido gobernamental dalgúns extremistas, Bethlen logrou gañar as eleccións de xuño e xullo de 1931, adiantadas en previsión do empeoramento da crise económica logo da quebra do Creditanstalt o mes anterior. Con todo, inseguro xa do apoio do rexente, o 19 de agosto de 1931, Bethlen dimitiu e a presidencia do Consello de Ministros pasou ao conde Gyula Károlyi, cambio que non solucionou a crise.
Nesta situación, o rexente e os principais políticos decidiron chamar a Gyula Gömbös, representante dos radicais e a persoa con máis probabilidades de calmar ás masas. O 5 de outubro de 1932, asumiu a presidencia á fronte do primeiro gabinete monárquico sen un só aristócrata nas súas filas. O nomeamento, con todo, comportaba abondosas restricións impostas por Horthy que impediron a conversión do país ao modelo fascista: o novo primeiro ministro non podía disolver as Cortes, debía pospoñer toda reforma agraria ou lexislación antisemita, debía nomear a figuras de confianza para postos chave do seu Goberno e non podería reformar as institucións do país. Limitado deste xeito, Gömbös tivo que presentarse como a presidente da «reconstrución económica» do país, e non da súa reforma social. Ao principio, herdou un Consello de Ministros e un partido controlado por Bethlen e os seus seguidores conservadores. As declaracións de moderación de Gömbös, en todo caso, só mostraban a súa disposición para pospoñer temporalmente o seu programa político centrado na instauración dun modelo autoritario. Reorganizou o partido gobernamental para convertelo nun instrumento de control total da vida social do país; desexaba converter a formación nunha organización de masas de estilo fascista. Pouco a pouco, foi colocando aos seus partidarios nos postos medios e principais da Administración e o Exército.
Tratou tanto con Alemaña —onde Hitler fora nomeado chanceler a finais de xaneiro de 1933, para satisfacción de Gömbös— como con Italia —achegamento comezado xa en 1927 durante a presidencia de Bethlen— e, no verán de 1933, apoiou os plans de Mussolini de formar un bloque económico entre Italia, Hungría e Austria a cambio do apoio deste ás reclamacións territoriais húngaras. Frustrado polas diferenzas italo-alemás no seu intento de formar unha alianza tripartita revisionista entre Berlín, Roma e Budapest, continuou as negociacións con Viena e Roma para estreitar relacións, que plasmáronse nos Protocolos de Roma, asinados en marzo de 1934. Contou co decidido apoio do Exército na súa política de achegamento a Alemaña e Italia. En 1935, negouse a aprobar as sancións propostas pola Sociedade de Nacións contra Italia pola invasión italiana de Etiopía e viu con satisfacción o achegamento entre Italia e Alemaña a finais de 1935 e comezos de 1936. Respecto aos países veciños, Gömbös abandonou todo intento de mellorar relacións con Iugoslavia —decidiu apoiar aos independentistas croatas e macedonios— e tratou de facelo con Romanía, con apoio italiano, finalmente sen éxito.
Finalmente, en 1935 logrou convencer ao rexente de convocar eleccións, nas que obtivo unha maioría composta por deputados de ideas máis próximas ás súas que a herdada de Bethlen. As eleccións amosaron un crecemento notable da ultradereita, tanto nas filas gobernamentais como nas da oposición. Logrou ademais a renovación dos mandos militares, coa retirada de antigos oficiais austrohúngaros e o nomeamento doutros máis novos e partidarios tanto das reformas sociais como da implantación do modelo político autoritario. A partir de entón, os oficiais comezaron a influír na política nacional, especialmente na exterior. A maioría da oficialidade —fundamentalmente formada por persoas de clase media baixa e frecuentemente das minorías, en especial, da alemá— pasou a defender o modelo fascista, tanto na política exterior —avogando por unha alianza co Eixe— como na interior. Gömbos era cada vez máis abertamente partidario deste, mais a súa morte en outubro de 1936 tras unha grave enfermidade frustrou os plans de mudanza política.
Cima de Vila, A Enciñeira, Quiroga
Cima de Vila é un lugar da parroquia da Enciñeira, no concello lucense de Quiroga na comarca de Quiroga.
Reino de Hungría (1920-1946)
Gömbös e os radicais
O falecemento de Gömbös converteu a Horthy na figura política fundamental do país, árbitro entre as correntes máis conservadoras e as máis extremistas de dereita. Horthy tentou gardar o equilibrio entre ambas nomeando na década seguinte a primeiros ministros dunha e doutra alternativamente e tratando de reunificalas sen éxito. Nos últimos oito anos da súa rexencia, o poderío alemán e a súa popularidade entre parte da poboación marcaron intensamente a política nacional e desbarataron todo intento de restaurar o modelo conservador da década de 1920. Alemaña aliviou a crise económica do país e facilitou a consecución dos seus anhelos de revisión territorial, mais ao prezo de convertelo progresivamente no seu satélite. Os sucesivos Gobernos fracasaron nos seus intentos de limitar a influencia alemá e a xiro cara a dereita do país, en parte pola súa negativa a renunciar ás súas aspiracións revisionistas, que dependían de Berlín, que favorecía o robustecemento da ultradereita húngara.
Entre 1935 e 1936 produciuse ademais unha mudanza fundamental na política militar húngara: se ben ata o momento a maioría do armamento o subministrara Italia, Alemaña comezou a desprazar a esta como principal provedor, proceso que evolucionou en paralelo coa perda de peso político de Roma na rexión —enfrascada na guerra africana e máis disposta a aceptar a extensión da influencia alemá no centro de Europa— e o crecemento do de Berlín. Alemaña, con todo, admitiu apoiar as reivindicacións húngaras en Checoslovaquia, mais non en Iugoslavia ou Romanía. A posibilidade de revisar a situación fixada logo da guerra mundial polo rexurdimento do poderío alemán satisfixo aos mandatarios húngaros, mais converteunos en dependentes de Berlín; dado o desequilibrio da alianza italo-xermana selada en outubro de 1936, Budapest non podía apoiarse en Roma —a pesar da confirmación e ampliación dos protocolos romanos de 1934 en novembro— para contrarrestar a supremacía alemá.
Radicais e conservadores
miniatura|esquerda|[[Miklós Horthy e Hitler en 1938. O revisionismo húngaro levou á alianza cada vez máis estreita co Reich, principal potencia empeñada na eliminación dos tratados de paz da primeira guerra mundial. Os intentos de anular o Tratado de Trianon sen a intervención decisiva das potencias fascistas fracasaron.]] Horthy nomeou entón a un presidente do Goberno menos radical e máis conservador, Kálmán Darányi, ministro de Agricultura do falecido Gömbös, que desfixo en parte a obra do seu predecesor, en especial en canto á organización do partido gobernamental. Darányi tivo que enfrontarse á crecente influencia alemá na rexión, en especial logo da anexión de Austria —que Hungría aceptou pasivamente—, que fixo do Reich veciño de Hungría. Combinou a represión dos grupos nacionalsocialistas —apoiados por Berlín— coa aprobación de lexislación antisemita coa intención de arrebatar á oposición este motivo de crítica e, ao mesmo tempo, congraciarse coa Alemaña nazi. A influencia económica, que permitira unha certa recuperación, e a militar, mediante a axuda ao rearmamento clandestino, así como os desexos revisionistas impedían abandonar a orientación proxermana iniciada por Gömbös. Aínda así, tratou de manter boas relacións con franceses e británicos, en especial, con estes últimos —cada vez máis indiferentes á situación en Europa central e dispostos a compracer os desexos alemáns na zona—, e de reforzar os lazos cos italianos. A finais de 1937 e unha vez coñecida a decisión de Hitler de destruír Checoslovaquia e a oferta de devolver Eslovaquia se Hungría cooperaba na tarefa, aprobouse un plan de rearmamento que foi anunciado en marzo do ano seguinte.
A lexislación antisemita, aprobada con considerable rexeitamento parlamentario, non terminou coa axitación nacionalsocialista opositora. Considerando que a actitude ambigua de Darányi fracasara en acabar coa oposición, en 1938 Horthy substituíuno por Béla Imrédy, financeiro experto con fama de pragmático con excelentes relacións cos círculos financeiros internacionais e, en especial, cos británicos. Ao comezo, Imrédy continuou a represión dos grupos nacionalsocialistas, prohibiu aos funcionarios afiliarse a partidos políticos, logrou a condena de Ferenc Szálasi, prometeu manter o sistema político e non modificar a situación da poboación xudía. Imrédy debía ter detido a dereitización gobernamental dos últimos meses do mandato do seu predecesor e moderado a influencia alemá. En agosto e novamente en setembro, negouse a participar xunto con Alemaña nun posible enfrontamento armado contra Checoslovaquia durante a Crise dos Sudetes temendo a posible reacción da Pequena Entente —o rearmamento húngaro apenas comezara meses antes—; a cambio deste xesto, esta admitiu o rearmamento húngaro. A pesar do desexo de participar na repartición de Checoslovaquia, o Goberno temía a expansión alemá na rexión, preocupáballe a súa propia debilidade militar e aínda esperaba a axuda británica para obter pacificamente os territorios desexados sen necesidade de participar nas manobras alemás. En setembro de 1938, con todo, Imrédy abandonou por completo esta actitude e presentouse como o herdeiro de Gömbös e líder da dereita radical progxermana, cun amplo programa de reformas sociais que incluían unha reforma agraria e novas leis antisemitas. As súas declaracións adoptaron cada vez máis unha aparencia fascista e creou un partido, o Movemento da Vida Húngara, de clara inspiración fascista. Grazas á nova proximidade a Alemaña e Italia, o país recuperou parte dos territorios perdidos en Checoslovaquia na Primeira arbitraxe de Viena en novembro. Imrédy realizou ademais algunhas concesións diplomáticas e económicas a Berlín, cambiou o ministro de Asuntos Exteriores por outro máis claramente proxermano e nomeou a un xefe do Estado Maior e ministro de Defensa abertamente partidarios de Alemaña. Contrarios á nova posición de Imrédy, emporiso, os conservadores dirixidos por Bethlen aliáronse con parte da oposición —liberais e socialdemócratas— para aprobar unha moción de censura o 23 de novembro. Esta agrupación de forzas, xurdida xa nos último meses de Goberno de Gömbös, opúñase ao crecemento da ultradereita, aínda que non á alianza con Alemaña en política exterior. Os titubeos de Horthy e o apoio popular permitiron a Imrédy permanecer no cargo ata que demostrouse a súa ascendencia xudía, o que levou á súa renuncia a comezos de 1939. Antes, o país ingresou no Pacto Antikomintern, o que precipitou a ruptura de relacións diplomáticas coa URSS en febreiro de 1939.
Para entón Alemaña obtivera un papel fundamental na política húngara, tanto pola súa importancia económica —en 1939 Alemaña era o destino do 52,2 % das exportacións húngaras e ostentaba o 50 % do capital estranxeiro investido no país— como diplomática —a recuperación de territorios dependía fundamentalmente de Berlín— ou militar —sobre o país pendía continuamente a ameaza de invasión alemá—. Se a influencia alemá na política exterior tendía a achegar ao país ao Eixe, en política interior manifestouse principalmente no intento de acabar coa poboación xudía —non en aplicar unha reforma agraria, que tivese diminuído a cantidade de produtos agrícolas que Hungría exportaba ao Reich—. Fundamentalmente, o crecente poder alemán favoreceu á ultradereita húngara.
A represión gobernamental dos movementos nacionalsocialistas —moi numerosos dende 1932, mais moi divididos entre distintos partidos— resultou contraproducente: non só gañaron adeptos entre parte da poboación como verdadeiros opositores ao réxime, senón que a finais da década lograron en conxunto cincuenta deputados e un cuarto dos votos nas eleccións de 1939. O seu apoio proviña de todos os sectores sociais: obtiveron votos en zonas católicas e protestantes, nas cidades —na capital obtiveron case un terzo dos sufraxios, duplicando aos socialdemócratas— no campo e entre as minorías. O desexo popular de cambios, a actitude reaccionaria do Goberno, oposto a eles, a impotencia da esquerda e o poderío dos movementos fascistas en Europa favorecían o crecemento da ultradereita radical como oposición favorable ás reformas. Profundamente dividido internamente entre conservadores e radicais de dereita, o partido gobernamental perdeu parcialmente o control das eleccións, o que permitiu os bos resultados das formacións nacionalsocialistas e, en xeral, o das masas, que a partir de entón pasou a mobilizar Ferenc Szálasi —a formación fascista con maior apoio—. A dereitización do Goberno e a recuperación dalgúns territorios grazas á intervención de Alemaña, con todo, debilitaron á oposición, xa que parte dos seus apoios comezaron a ver innecesario o cambio gobernamental unha vez satisfeitas as súas aspiracións.
A Imrédy sucedeulle á fronte da Presidencia do Goberno o conde Pál Teleki, aristócrata conservador antisemita favorable a Gran Bretaña que tratou sen éxito de limitar o achegamento do país a Alemaña. Para apazugar a esta e a pesar de que debía tratar de achegar ao país a Gran Bretaña, Teleki tivo que realizar algunhas concesións políticas: en febreiro de 1939 o país rubricou o Pacto Antikomintern, en abril abandonou a Sociedade de Nacións e en novembro de 1940, asinou o Pacto Tripartito. Opúxose á autonomía da minoría alemá en Hungría e á extensión da propaganda nazi estre esta mais, en troques, aprobou nova lexislación antisemita, preparada por Imrédy antes da súa destitución. Tratou de empregar o podería alemán para lograr os obxectivos revisionistas do país sen por iso dar a impresión ás potencias vencedoras da primeira guerra mundial de terse aliado con Berlín, obxectivo no que fracasou. Opúxose á participación do país na invasión de Polonia, permitiu que varios milleiros de voluntarios loitasen nas filas polonesas e que entre cen e cento corenta mil poloneses cruzasen o territorio nacional camiño de Francia, mais non logrou acabar coa dependencia de Alemaña. O comezo da segunda guerra mundial, con todo, eliminou parte da oposición interna a Teleki: socialistas e liberais trataron de axudar ao Primeiro Ministro a manter os lazos cos Aliados e a oposición de ultradereita perdeu parte do apoio de Alemaña, máis interesada na explotación económica da rexión que en experimentos políticos. A finais do verán de 1940, recuperou dúas quintas partes de Transilvania na Segunda arbitraxe de Viena, mais novamente grazas á intervención de Italia e Alemaña. A cambio, tivo que realizar novas concesións: liberou a Szálasi, promulgou novas leis antisemitas e ampliou a autonomía da minoría alemá, ademais de subscribir o Pacto Tripartito. Durante todo o seu mandato, tivo que afrontar a intensa presión dos mandos militares, decididamente favorables a unha estreita alianza con Alemaña e opostos á moderación do Primeiro Ministro. Oposto á participación húngara na invasión de Iugoslavia na primavera de 1941 —país co que asinara un tratado de amizade en decembro de 1940 para compensar a dependencia de Alemaña—, Teleki suicidouse en va protesta. Horthy, entusiasmado coa oferta alemá de territorio iugoslavo a cambio de participar na campaña, permitira que o alto mando húngaro tomase parte na planificación da operación. Hungría interveu nesta e Gran Bretaña rompeu relacións con Budapest. O rexente nomeou entón a un Primeiro Ministro claramente filoxermano, o ministro de Asuntos Exteriores László Bárdossy, que levou ao país á guerra do lado do Eixe, primeiro contra Iugoslavia e máis tarde contra a URSS (a finais de xuño) e os Aliados occidentais (en decembro).
Últimos anos da rexencia de Horthy
A serie de vitorias alemás a comezos da guerra mundial, o convencemento de que só o favor de Alemaña permitiría a Hungría cumprir o seu soño de recuperación territorial e o bo recordo da alianza húngaro-xermana da primeira guerra mundial inclinaron a Horthy a favor da alianza co Reich, a pesar do seu desprezo por Hitler, o seu respecto ao poder naval británico e o temor de que o nacionalsocialismo acabase co sistema social imperante no país. Unha vez firmemente aliado con Alemaña, o temor ao comunismo soviético impediu abandonar a esta. O achegamento a Alemaña tamén tivo consecuencias na política interior, na que seguiuse tamén o exemplo alemán, en especial, en lexislación antisemita.
O excesivo servilismo de Bárdossy con Alemaña e o seu desprezo polos conservadores fixeron que Horthy acabase por substituílo por outro Primeiro Ministro máis conservador, Miklós Kállay, aristócrata e último presidente do Goberno da rexencia do almirante. O fin do entusiasmo inicial pola alianza con Berlín chegou axiña: en agosto de 1941 os conservadores comezaron a lembrarlle ao rexente a súa crenza na invulnerabilidade do poder naval británico e aliado. A tarefa de Kállay era tratar de afastar a Hungría de Alemaña. Aínda así, nin Bárdossy nin Kállay lograron retirar os exércitos húngaros da fronte oriental, onde a comezos de 1943 sufriron enormes perdas. O número de tropas na fronte oriental fora reducido ata finais de 1942; as derrotas do inverno dese ano eliminaron practicamente ás unidades húngaras. O groso das superviventes regresou a Hungría e algunhas quedaron na retagarda ucraína. A partir de entón, Kállay negouse a enviar novas unidades á fronte, á cal as formacións húngaras marcharon de novo só na primavera de 1944. A alianza antihúngara forxada por Croacia, Romanía e Eslovaquia en maio de 1942 facilitou a negativa de Kállay, xustificada pola necesidade de defender as fronteiras nacionais desta nova «Pequena Entente do Eixe». O groso das forzas militares húngaras concentrouse nos Cárpatos. Kállay limitou ademais a cooperación económica co Reich: só un quinto da produción eléctrica adicouse a fins militares e non aportou máis que un cuarto dos alimentos prometidos a Alemaña. Os gastos militares, con todo, medraron case de xeito continuo: se en 1938-1940 supuñan o 17,1 % do PIB, en 1942 chegaron ao 24,4 % e en 1943, o 27,3 %.
Internamente, mantivo unha certa liberdade de prensa, de dereitos civís e de oposición parlamentaria, con chiscos aos Aliados occidentais. Aínda que continuou a discriminación da poboación xudía, non foi enviada ao exterminio e protexeuse aos prisioneiros poloneses e Aliados.