cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Maria Prymachenko
Legado
miniatura|Moeda ucraína cun deseño de Maria Prymachenko Obras de Prymachenko foron exhibidas por toda a Unión Soviética, Ucraína e outros países, incluíndo Polonia, Bulgaria, Francia e o Canadá. Os seus álbums foron publicados tamén internacionalmente. A súa pintura "Rato de viaxe" foi plaxiado pola deseñadora finesa Mija Isola nun tecido empregado por Finnair para a decoración da súa frota. Ademais, o seu traballo foi reproducido en selos e moedas de Ucraína.
No 1998, o planetoide (142624) foi denominado Prymachenko por Klim Churyumov en lembranza da pintora.
No ano 2019, o artista Stepan Ryabchenko de Odesa dedicou o seu traballo a Maria Prymachenko nu mural urbano localizado en Kíiv noi número da rúa Georgii Kirpa.
Destrución de obras
O Museo Local de Historia de Ivankiv conservaba varios traballos de Prymachenko pero foi vítima dun ataque durante a invasión rusa de Ucraína de 2022, estando documentada a destrución de 25 das súas obras. Con todo, segundo informou a xornalista Tanya Goncharova nas súas redes sociais, a mobilización popular permitiu salcar algunhas das obras do lume. Nunha entrevista a súa bisneta, Anastasiia Prymachenko, informou de que un home local puido rescatar dez obras por si mesmo.
A Penela, Meixente, Sarria
A Penela é un lugar da parroquia de Meixente no concello lugués de Sarria na comarca de Sarria.
Toponimia
O topónimo é un diminutivo de pena (latín medieval derivado de ) co sufixo do latín vulgar -ella, unha "peneda pequena".
A Caseta, Nespereira, Sarria
A Caseta é un lugar da parroquia de Nespereira no concello lugués de Sarria na comarca de Sarria.
O Rego, Meixente, Sarria
O Rego é un lugar da parroquia de Meixente no concello lugués de Sarria na comarca de Sarria.
Cimadevila, Pereira, O Pino
Cimadevila é un lugar da parroquia de Pereira, no concello coruñés do Pino, na comarca de Arzúa. Segundo o IGE, en 2019 tiña 11 habitantes (3 homes e 8 mulleres). Este casarío algo disperso encóntrase dividido entre as parroquias de Castrofeito e de Pereira, aínda que o IGE contabiliza a súa propia poboación para aquela parroquia. A división entre unha e outra parroquia ven determinada pola ladeira do monte da Barreira na que se atopa, unha na bacía do río Brandelos (Pereira) e outra na bacía do rego do Amenal (Castrofeito).
O Cousiño, Nespereira, Sarria
O Cousiño é un lugar da parroquia de Nespereira no concello lugués de Sarria na comarca de Sarria.
Alvite, Pereira, O Pino
Alvite é un lugar da parroquia de Pereira, no concello coruñés do Pino, na comarca de Arzúa. Segundo o IGE, en 2019 tiña 14 habitantes (4 homes e 10 mulleres).
Trátase dunha zona rural orientada ao leste cara á bacía do Brandelos e ao oeste cara á plataforma do aeroporto de Santiago-Rosalía de Castro, que se asenta sobre o monte da Barreira de Abaixo, polo que hai unha acusada pendente. Na súa contorna atópase a Fonte da Devesa, lugar de nacemento do río Brandelos.
Pablo Trigueros
Pablo Trigueros Estrada, nado en Herreruela de Oropesa o 4 de abril de 1993, é un futbolista español que xoga como defensa central na Cultural Leonesa, da Primeira División RFEF.
É curmán do centrocampista do Villarreal, Manu Trigueros.
Traxectoria
Naceu nunha familia de futbolistas, pois seu pai, Julio Trigueros, militou varios anos en equipos da Segunda División B, ao igual que o seu tío José Antonio; mentres que outro dos seus tíos, Manuel, xogou na Segunda División co Atlético Marileño e o Granada. Ademais o seu curmán Manu Trigueros é xogador do Villarreal.
Pasou polas filas do equipo xuvenil do Atlético de Madrid, antes de chegar na tempada 2012/13 ao Atlético de Madrid C, da Terceira División. Durante as seguintes dúas tempadas alternou o C co Atlético de Madrid B, da Segunda B.
Nas tempadas 2015/16 e 2016/17 xogou nas filas da Arandina CF, onde se fixo coa titularidade. Na tempada 2017/18 fichou polo Rápido de Bouzas, que iniciaba a primeira campaña na Segunda B da súa historia. Titular indiscutible, foi o xogador de campo con máis minutos esa tempada no equipo adestrado por Borja Jiménez, que acabou sendo a revelación do Grupo I, no que quedou a tan só 2 puntos da promoción de ascenso a Segunda División.
Na tempada 2018/19 asinou pola Ponferradina, adestrada por Bolo. Foi titular durante case toda a tempada, facendo parella de centrais con Zabaco, e conseguiu o ascenso á Segunda División, despois de derrotar na fase de promoción a Cornellà, Cartagena e Hércules. Na seguinte tempada disputou 32 encontros coa Ponferradina na Segunda División e marcou un gol contra o Cádiz no Ramón de Carranza.
O 1 de outubro de 2020 fíxose oficial a súa incorporación ao CD Mirandés, tamén da categoría de prata, por unha tempada. Con todo, disputou só 18 partidos no equipo de José Alberto, que preferiu aos centrais Berrocal e Vivian.
O 6 de xullo de 2021, despois de rematar o seu contrato co club burgalés, asinou polo Deportivo da Coruña, na nova Primeira División RFEF. Debutou co club galego na vitoria por 0-1 da segunda xornada fronte ao Tudelano no Ciudad de Tudela. Con todo, foi un dos xogadores menos utilizados polo adestrador Borja Jiménez, participando só en oito partidos de liga e dous de Copa do Rei. Ao remate da tempada o seu contrato non foi renovado e puxo rumbo a Castela e León, onde asinou como novo xogador da Cultural Leonesa.
Hélène Carrère d'Encausse
Hélène Carrère, coñecida como Hélène Carrère d'Encausse, nada en Zourabichvili o 6 xullo de 1929 en París e finada o 5 de agosto de 2023 na mesma cidade, foi unha historiadora e política francesa.
Membro da Academia Francesa desde 1990, foi secretaria perpetua da institución desde 1999 ata a súa morte: foi a primeira muller que ocupou este cargo.
Tamén foi deputada no Parlamento Europeo de 1994 a 1999, elixida na lista sindical RPR - UDF.
Traxectoria
Filla do economista e filósofo Georges Zourabichvili, da familia Zourabichvili (que caera nunha gran pobreza tras a revolución rusa e que emigrara a Francia ), e de Nathalie von Pelken, de orixe xermano-rusa, Hélène Zourabichvili naceu o 6 de xullo de 1929 no 16º distrito de París. Tivo un irmán, Nicholas. Tamén é curmá de Salomé Zurabishvili, filla do seu tío Lévan e 5º presidente de Xeorxia.
Primeiro aprendeu ruso, despois francés aos catro anos e medio con amigos dos seus pais, en Bretaña. Establecida por primeira vez en Burdeos, abandonou a cidade para ir a París coa súa nai despois do asasinato do seu pai en 1944. Alí aloxáronse primeiro na catedral de Saint-Alexandre-Nevsky en París, rúa Daru. Tomou clases de literatura rusa na parroquia, despois estudou no Lycée Molière.
Nacida apátrida, fíxose francesa en, aos 21 ans anos.
Casou o 5 jude xullo de 1952 en París, con Louis Édouard Carrère (nado en 1928), coñecido como Carrère d'Encausse, asegurador, fillo de Georges Carrère e Paule Dencausse. Tiveron tres fillos: Emmanuel (1957), Nathalie (1959) e Marina (1961).
Formación e carreira académica
Licenciada no Instituto de Estudos Políticos de París (sección Servizo Público, promoción de 1952), Doutora (1963) e Doutora en Letras (1976), Hélène Carrère d ' Encausse planea entón presentar o exame de acceso á Escola Nacional de Administración, antes de renunciar.
Profesora de historia na Universidade de París-I logo no IEP de París (1969), é directora de estudos da Fundación Nacional de Ciencias Políticas (FNSP) e administradora do EastWest Institute.
Profesora visitante en varios establecementos norteamericanos e xaponeses, foi doutora honoris causa da Universidade de Montreal e da Universidade Católica de Lovaina.
Fíxose un nome en 1978 ao anunciar "a fin da URSS no seu libro The Shattered Empire, non polos esforzos deliberados de Ronald Reagan ou Xoán Paulo II, senón, segundo ela, polas altas taxas de natalidade das repúblicas musulmás de Asia Central. Este anuncio resultou ser parcialmente infundado: a URSS implosionou certamente, pero o movemento secesionista partiu dos países bálticos, a parte máis europeizada da Unión Soviética, mentres que as repúblicas musulmás permaneceron en xeral tranquilas ata a súa adhesión á independencia.
Compromisos políticos
Hélène Carrère d'Encausse foi presidenta do consello de administración de Radio Sorbona de 1984 a 1989 e membro da Comisión de Nacionalidade en 1987-1988.
Durante as eleccións presidenciais de 1988, foi membro do Comité de Apoio á candidatura de Raymond Barre.
O 26 de abril de 1994, aceptou, a instancias de Jacques Chirac, ser candidata ás eleccións europeas de xuño seguinte. Ocupou, por detrás de Dominique Baudis, o segundo posto da lista UDF - RPR e, aínda que estando máis preto dos postos da UDF, debeu incorporarse á RPR con motivo da súa candidatura. .
Elixida deputada no Parlamento Europeo, foi vicepresidenta da Comisión de Asuntos Exteriores, Seguridade e Política de Defensa durante todo o seu mandato, que expirou en xullo de 1999.
Foi nomeada por decreto do 2 de agosto de 1993 Vicepresidenta da Comisión de Arquivos Diplomáticos, presidiu a Comisión de Ciencias Humanas do Centro Nacional do Libro (CNL) de 1993 a 1996. En 1996, foi unha das persoas cuxo nome circulou para suceder a Jean Favier como presidente da Biblioteca Nacional de Francia, pero Pierre-Jean Remy foi preferido a ela.
En 1996-1997, foi membro do Comité para a conmemoración das orixes: da Galia a Francia. En 1998, foi nomeada membro do Consello Nacional para o Desenvolvemento das Humanidades e das Ciencias Sociais. En 2004, foi presidenta do consello científico do Observatorio de estatísticas sobre inmigración e integración. Tamén foi membro do comité de patrocinio do Collège des Bernardins.
esquerda|miniatura| Hélène Carrère d'Encausse en 2010. En 2017 incorporouse ao comité de ética da canle de televisión rusa RT, requirida polo Consello Superior do Audiovisual en vista do desenvolvemento das súas actividades en Francia, decidiu logo abandonalo.
A principios de 2022, antes da invasión de Ucraína por parte de Rusia, presentou repetidamente esta perspectiva como imposible, repetindo a narrativa do Kremlin.
Academia Francesa
miniatura| Hélène Carrère d'Encausse en 2023. O 13 décembre 1990, despois de ser proposta por Henri Troyat, Hélène Carrère d'Encausse foi elixida para o 14ª cadeira de brazos da Academia Francesa, vacante por Jean Mistler. Gañou por 23 votos contra 9 para André Sernin e dúas papeletas marcadas cunha cruz. Foi recibida baixo a Coupole por Michel Déon o 28 novembro de 1991.
A súa espada de académica foi feita polo escultor franco-xeorxiano Goudji.
Tamén foi membro asociado da Real Academia de Bélxica, membro estranxeiro da Academia Rusa de Ciencias, da Academia Romanesa e da Academia de Atenas, e membro honorario da Academia Rusa de Belas Artes e da Academia de Ciencias de Xeorxia. .
O 1 de setembro de 2021, tras a morte de Jean-Denis Bredin, converteuse oficialmente na decana (a máis antiga elixida) da Academia Francesa. O 27 de xaneiro 2022, despois da morte de René de Obaldia, Hélène Carrère d'Encausse converteuse tamén na membro máis antiga da Academia.
Morte e homenaxes
Hélène Carrère d'Encausse morreu o 5 de agosto de 2023 aos 94 ans anos. A súa morte foi anunciada por un comunicado de prensa dos seus fillos á AFP que indica que « morreu tranquilamente rodeada da súa familia». O exministro de Cultura Jack Lang reaccionou dicindo que era « a elegancia mesma » e cre que « baixo o seu mandado, a Academia foi renovada».
Non feminización da lingua francesa
Hélène Carrère d'Encausse usou o título non feminizado de «secretario perpetuo" inmediatamente despois da súa elección.
Dentro da Academia Francesa opúxose así á feminización dos títulos e funcións das mulleres en lingua francesa.
Despois dun comunicado oficial da Academia o 26 outubro de 2017 cualificando a redacción inclusiva como «perigo mortal», Bertrand Louvel, primeiro presidente do Tribunal de Casación, enviou unha carta á Academia Francesa para pedirlle que revisase as súas recomendacións sobre a cuestión da feminización de títulos e funcións. Escribe: «o uso da feminización de funcións estendeuse dentro da función pública e da xudicatura». Na súa resposta oficial, Hélène Carrère d'Encausse anunciou pola primeira vez a intención da Academia de investigar as regras da feminización, dada a evolución dos usos.
En maio de 2018, no sitio web da Academia Francesa, Hélène Carrère d'Encausse descríbese como "historiadora (uso do feminino), pero permanece secretario perpetuo», «presidente», «comandante», «oficial».
Distancia coa Rusia de Putin
miniatura| Hélène Carrère d'Encausse e [[Vladimir Putin|Vladimir Poutine en 2000.]] As « posturas cara á Rusia e o seu líder [Putin] por Hélène Carrère « acabou atraendo críticas de parte dos seus colegas académicos«.
Non obstante, desde o inicio da guerra en Ucraína o 24 de febreiro de 2022, a súa posición evolucionou. Xa declarou, o 30 decembro 2022, en LCI: « Non sei por que os ucraínos son teimudos sobre a defensa da cidade de Bakhmout, engadindo que na súa opinión «é mellor que abandonen a cidade a menos que estean en boa posición", ela agora non ten «palabras o suficientemente duras como para cualificar [a] teimosía [de Putin] por librar esta guerra, que ademais ela "non cría que tivese lugar, ata o 24 de febreiro pola mañá"».
Honras
miniatura| Placa da praza Hélène-Carrère-d'Encausse en Oullins.
A Ermida, Nespereira, Sarria
A Ermida é un lugar da parroquia de Nespereira no concello lugués de Sarria na comarca de Sarria.
Toponimia
O topónimo deriva do latín, que é unha igrexa pequena, polo xeral lonxe ou fóra dun núcleo de poboación, ou tamén pode facer referencia a un sitio ermo ou sen traballar.
Nespereira, Nespereira, Sarria
Nespereira é un lugar da parroquia de Nespereira no concello lugués de Sarria na comarca de Sarria.
Don L. Lind
Traxectoria
Lind graduouse en física pola Universidade de Utah en 1953 e ten un doutoramento en física nuclear de altas enerxías pola Universidade de California en Berkeley en 1964. Fixo estudos de postdoutoramento no Instituto Xeofísico da Universidade de Alasca entre 1975 e 1976.
Foi seleccionado como astronauta pola NASA en abril de 1966, sendo parte das tripulacións de respaldo para a misións Skylab 3 e Skylab 4 e participando na misión STS-51-B, pasando un total de 7,01 días no espazo. Finou o 30 de agosto de 2022, con 92 anos de edade.
Anna Maria Primavesi
Anna Maria Primavesi, nada en Estiria (Austria) o 3 de outubro de 1920 e finada en São Paulo (Brasil) o  5 de xaneiro de 2020, foi unha agrónoma, investigadora e educadora da ciencia do chan e especialmente da xestión ecolóxica do chan tropical brasileiro.
Traxectoria
Nada nunha gran granxa dun pobo austríaco en 1920,  Annemarie Conrad namorouse da natureza, inspirada polo seu pai. Estudou na Facultade de Recursos Naturais e Ciencias da Vida da Universidade de Viena, onde foi unha das tres únicas mulleres da súa clase. Doutorouse en nutrición de plantas e chans.
Durante os seus estudos coñeceu a un compañeiro de agronomía, Artur von Primavesi, de orixe alemá, co que casou en 1946. Tiveron tres fillos xuntos. En 1949, emigraron ao Brasil porque Primavesi, como moitas outras persoas, estaba ameazado de deportación forzosa polos rusos en Austria, que se converteu nun país moi inestable nos anos inmediatamente posteriores á Segunda Guerra Mundial.
Ana Primavesi foi pioneira na preservación do chan e a recuperación de zonas degradadas nos trópicos. Enfocou a xestión do chan de forma que funcionase de forma natural coa contorna da explotación, o que era especialmente importante no Brasil. Segundo as súas investigacións, o tipo de agricultura máis adecuado alí sería favorecer o tratamento do chan para que teña altos niveis de materia orgánica, evitar o desprazamento, controlar as pragas mediante técnicas biolóxicas e evitar os insumos químicos substituíndoos por aditivos orgánicos como o fertilizante verde. Chamou aos seus métodos agroecoloxía.
Nunha entrevista de 2015, explicou un aspecto dos chans tropicais:"'Nos trópicos, o 80% dos microorganismos que se atopan no chan son fungos que producen enormes cantidades de antibióticos e teñen a súa vida inhibida por baixo dos 15 centímetros. Antes, cando os agricultores traballaban cun arado de bueyes ou de burros, o arado non baixaba de 12 ou 15 centímetros e a terra quedaba máis ou menos na parte superficial. Agora, co arado de tracción mecánica, chégase aos 30 ou 40 cm, ponse a parte morta encima que se desfai coa choiva, entra na terra e  obstrue os poros. Aí a terra está dura, compactada. Todo o mundo pregúntame que facer coa  compactación. Nos  trópicos, non se pode traballar a terra en profundidade. O traballo ten que ser superficial porque o chan de abaixo está morto.'"
Anna e o seu marido foron profesores da Universidade Federal de Santa María, no estado máis meridional do Brasil. Alí axudou a organizar o primeiro curso de posgrao en agricultura ecolóxica. Tamén foi a fundadora da Asociación de Agricultura Ecolóxica (AAO), unha das primeiras asociacións de produtores ecolóxicos do Brasil.
O seu libro "Só xestión ecolóxica: a agricultura nas rexións tropicais" segue considerándose unha obra de referencia nas ciencias agrícolas.
Cando se xubilou do ensino, trasladouse co seu marido á súa propia propiedade en Itaí, situada no estado brasileiro de São Paulo. Tras a morte do seu marido en 1977, quedou alí para poñer en práctica as súas investigacións sobre a agricultura ecolóxica. Viviu na leira durante máis de 30 anos e foi autora de múltiples publicacións sobre o seu traballo de investigación e agricultura. Baixo a dirección de Primavesi, as súas terras, que estaban moi erosionadas cando as comprou, rexuveneceron con mananciais, bosques e zonas agrícolas. O seu éxito valeulle numerosas invitacións para dar conferencias e proxectos de investigación en todo o mundo.
Primavesi morreu en São Paulo o 5 de xaneiro de 2020 á idade de 99 por problemas de corazón. Foi soterrada no cemiterio da cidade Congonhas.
Obras
Primavesi publicou 12 libros e 94 textos científicos e artigos sen publicar.
Ribas, Nespereira, Sarria
Ribas é un lugar da parroquia de Nespereira no concello lugués de Sarria na comarca de Sarria.
Vilagudín, Nespereira, Sarria
Vilagudín é un lugar da parroquia de Nespereira no concello lugués de Sarria na comarca de Sarria.
Stefan Edberg
Stefan Bengt Edberg, nado en Västervik o 19 de xaneiro de 1966, é un extenista sueco. Un dos principais defensores do coñecido como servizo volea do tenis, gañou seis títulos do Grand Slam individuais e tres títulos de dobres masculinos entre 1985 e 1996. Foi número 1 do mundo tanto en individuais como en dobres, fito único con John McEnroe. Tamén gañou a Copa Masters e formou parte do equipo sueco gañador da Copa Davis catro veces.
Traxectoria
miniatura|Stefan Edberg na localidade sueca de Båstad no verán de 2007 Converteuse en profesional en 1983 logo de lograr a maior parte dos títulos júnior, como o Orange Bowl ou o Torneo dell'Avvenire en 1982, e sobre todo ao se facer cos catro títulos do Grand Slam júnior en 1983, o primeiro e único en conseguilo ata a data. Na semifinal do US Open júnior o 10 de setembro de 1983 contra Patrick McEnroe, un dos árbitros de liña, Richard Wertheim de 61 anos, ao procurar evitar a bóla dun primeiro servizo do sueco recibiu un golpe na ingua, bateu na chan e fraturou o cranio. O árbitro faleceu cinco días despois a consecuencia dun hematoma subdural. Edberg houbo poñer fin á súa carreira como consecuencia deste accidente. En outubro dese ano chegou á súa primeira final no Torneo de Basilea en dobres formando parella con Florin Segărceanu ao se enfrontar cos checos, e finalmente vencedores, Pavel Složil e Tomáš Šmíd.
Lamas, Nespereira, Sarria
Lamas é un lugar da parroquia de Nespereira no concello lugués de Sarria na comarca de Sarria.
Stefan Edberg
Ascenso cara á elite
En 1984 co inglés Tony Pickard como adestrador Edberg gañou en marzo o seu primeiro título no Torneo de Milán ao superar o seu compatriota Mats Wilander. Nos Xogos Olímpicos dos Ánxeles, co tenis como deporte de exhibición e reservado a menores de vinte anos, Edberg logrou a medalla de ouro. Co seu compatriota Anders Järryd chegou á final de dobres do US Open en agosto. En decembro de 1984 Suecia, con Edberg e máis Järryds, chegou á final de dobres da Copa Davis e gañaron ao equipo alemán, composto por John McEnroe e Peter Fleming. En febreiro de 1985 Edberg gañou o US Indoor en Memphis ao derrotar a Yannick Noah na final. O seu primeiro título do Grand Slam foi en decembro de 1985 logo de vencer o Aberto de Australia fronte ao seu compatriota Mats Wilander por 6-4, 6-3 e 6-3. Edberg tamén chegou en 1986 á final de dobres do Roland Garros con Järryd do que saen gañadores John Fitzgerald e Tomáš Šmíd por 6-3, 4-6, 6-3, 6-7 e 14-12.
Lamas, Nespereira, Sarria
Toponimia
O orónimo provén do latín, e indica un lugar con lama ou lodo.
Stefan Edberg
Consagración
miniatura|Edberg no Trofeo Jean-Luc Lagardère en 2009 Malia que houbo perder na semifinal con Miloslav Mečíř a súa consagración chegou en 1988 ao lograr chegar á final de Wimbledon e pola primeira volta enfróntase a Boris Becker nunha gran final, Becker ata daquela permanecía invicto na pista central de Wimbledon, xa que tras os seus dous títulos de 1985 e 1986, Boris fora eliminado en 1987 na pista número 1. A final de Wimbledon de 1988 xogouse en dúas xornadas e rematou o luns por mor das malas condicións climáticas.
Cando ían 3-0, con bóla de 4-0, Edberg colapsou e Becker acabou gañando o primeiro set por 4-6. Mais Edberg loitou o segundo set e logrou gañar o desempate 7/6. O público londiniense, propicio ao principio a Becker, comezou a virar con facilidade, e Edberg, máis e máis agresivo e confiado, fíxose cos dous sets seguintes por 6-4, 6-2 diante dun público favorable. Non obstante, perdeu a primeira posición como tenista sueco fronte a Mats Wilander, quen tivo o seu mellor ano ao gañar os Abertos de Australia, Francia e os Estados Unidos e conseguir a posición cimeira do mundo. A rivalidade de Edberg con Boris Becker converteuse nunha das principais de Wimbledon. Edberg chegou ao Aberto de Australia como un dos favoritos, mais no partido contra Pat Cash lesionouse nas costas e tivo que se retirar en cuartos de final en favor de Thomas Muster.
En Roland-Garros, que se celebra en maio-xuño, por mor do clima seco a pista de terra batida era un pouco máis favorable do habitual para os atacantes. Edberg chegou aos cuartos de final logo de perder só un set e enfróntase ao arxentino Alberto Mancini, que viña de gañar en Montecarlo e Roma. Malia o chan pesado dese día por mor da choiva, Edberg gañou en 3 sets e atopou a Becker nas semifinais. A versión de terra batida da final de Wimbledon de 1988 dominouna un Edberg que chega a todos os reveses de de Becker, mais este aumentou a forza dos seus golpes e dominou ata o quinto set, momento no que que Edberg logrou de novo desbaratar o revés de Becker e acabou por se impoñer por 6-2 e pasou á final para se enfrontar á revelación do torneo, Michael Chang de 17 anos, que derrotara ao número un, Ivan Lendl, en oitavos de final. Edberg non foi quen de se impoñer a Chang e perdeu en cinco sets fronte ao máis novo gañador masculino dun título de Grand Slam individual. Roland Garros foi o único título individual que Edberg nunca gañou.
Liderado mundial
miniatura|Edberg en Hong Kong en 2011 En xaneiro de 1990 no Open de Australia derrotou por un contundente 6-1, 6-1 e 6-2 a Mats Wilander nas semifinais e comezou a final ben contra do número un mundial, Ivan Lendl, ao facerse co primeiro set por 6-4, mais no segundo set comezou a sentir dor nos abdominais e malia intentar continuar houbo de se retirar cando perdía por 5–2 no terceiro set para evitar agravar a súa lesión abdominal. En Roland-Garros, con vinchas nun pé, perdeu na primeira rolda contra Sergi Bruguera. Edberg e máis Becker enfróntase de novo en xullo na final de Wimbledon e Edberg logrou os dous primeiros sets 6-2, 6-2. Mais Becker fixo un break e acadou un mellor ritmo e fíxose con dous sets seguintes por 3-6, 3-6; o quinto set é moi disputado, pero finalmente foi para o sueco, co segundo título de Wimbledon no peto.
Condado de Coímbra
O Condado de Coímbra (portugués: Condado de Coimbra) foi unha entidade política formada polas terras de Coímbra, Viseu, Lamego e Santa María da Feira, no Portugal actual. Xurdiu dentro do Reino de Galiza a raíz da reconquista da comarca, cando as terras foron cedidas a Hermenexildo Gotérrez, quen durante as catro décadas seguintes foi o gran responsable do re-asentamento da provincia despoboada. El e os seus sucesores inmediatos eran condes, e mantiveron Coímbra, pero non foron explicitamente condes de Coimbra, aínda que ás veces se refire a eles como tales retrospectivamente. O primeiro fidalgo que se chamaba expresamente conde de Coímbra foi Gonzalo Moniz, que probablemente era descendente da familia de Hermenexildo. Chegado a conde ao redor do 959, foi un dos nobres máis poderosos da zona occidental do reino ata que se rebelou contra o rei Vermudo II e probablemente foi asasinado durante o sometemento da rexión. O grao de afastamento dos seus sucesores do seu monarca pódese comprobar cando, tras a reconquista da comarca en 987 polos mouros de Almanzor, os fillos de Gonzalo uníronse a Almanzor no saqueo de Santiago de Compostela en 997.
A cidade de Coímbra foi afianzada definitivamente polos cristiáns en 1064, sendo tomada polas tropas do rei Fernando I, dirixidas polo mozárabe Sisnando Davídiz que entón sería nomeado o seu conde. Deixou de ser unha entidade política independente cando se incorporou ao territorio do Segundo Condado de Portugal no momento da restauración deste último en 1096 baixo Henrique de Borgoña e, posteriormente, formou parte do acabado de fundar Reino de Portugal baixo o fillo de Henrique, Afonso I.
O Castro, Pereira, O Pino
O Castro é un lugar da parroquia de Pereira, no concello coruñés do Pino, na comarca de Arzúa. Os seus habitantes están incluídos dentro do número que o IGE determina para o lugar da Alta de Pereira.
O Castro fai xunto aos lugares da Alta de Pereira e da Igrexa un triángulo poboado dunhas 23 hectáreas. O Castro estríbase entre o monte de Castro, que acada os 347 m de altitude, e a Pena do Raposo, que chega aos 372 m, que fan fronteira co concello de Touro. Cara ao norte, oriéntase cara á bacía dun regato que nace poucos metros antes e que apenas 1.400 m despois desauga no Brandelos, polo que o camiño que o cruza en dirección á Alta de Pereira salva unha pendente algo acusada cara abaixo.
Condado de Coímbra
Lista de condes
miniatura|350x350px|Vista da cidade de Coímbra, Portugal, feita por [[Frans Hogenberg ca. 1598.]]
=== Xefes cristiáns de Coímbra ===
Stefan Edberg
Liderado mundial
Ao longo do verán, Edberg, fíxose con tres torneos: Os Ánxeles, Cincinnati e máis o de Long Island e subiu ao liderado da clasificación mundial o 13 de agosto de 1990. Mantívoo durante o resto dese ano e gran parte de 1991 e 1992. Edberg pasou un total de 72 semanas como primeiro da clasificación mundial. O primeiro gran torneo no que participou logo de acadar o liderado mundial foi op US Open a finais de agosto, mais caeu na primeira rolda co ruso Aleksandr Volkov. En outubro si logrou o título en París-Bercy logo de abandonar Becker na final. En novembro no Masters derrotouno na final Andre Agassi por 5-7, 7-6, 7-5 e 6-2.
No Open de Australia perdeu na semifinal contra Lendl] por 6-4, 5-7, 3-6, 7-6 e 6-4 e deixou o liderado mundial en mans de Becker, o gañador do torneo. Logo de gañar os torneos de Toquio e Stuttgart é un dos favoritos para Roland Garros e dominou algúns dos mellores xogadores de terra batida como Skoff, Chesnokov e Cherkasov, pero en cuartos de final non pode con Jim Courier e perdeu por 6-4, 2-6, 6-3 e 6-4. Gañou pola primeira volta o Torneo de Queen's, en Londres, preparación tradicional de Wimbledon, e neste torneo Edberg chegou de novo ás semifinais, pero perdeu ante Michael Stich nun partido moi igualado: 6–4, 6–7, 6–7 e 6–7.
Durante o verán e a tempada norteamericana previa ao US Open, Edberg non coñeceu o éxito do ano anterior; non obstante en Flushing Meadow bateu sucesivamente a Chang, Sánchez e Lendl para se enfrontar na final contra un Jim Courier en plena ascensión, mais non puido facer nada contra o sueco que venceu por 6-2, 6-4 e 6-0 e malia non poder participar no Masters por unha lesión, Edberg rematou o ano de novo na primeira praza mundial logo de gañar en Sydney.
Despois de dous meses de inactividade, Edberg chegou a Melbourne coa vista posta nas semifinais do Aberto de Australia, a cuartos de final chegou sen dificultade, e alí impúxose a Lendl para pasar a enfrontarse nas seminifinais con Wayne Ferreira ao que gañou en cinco sets e disputou a final con Jim Courier, quen acabou por se impoñer por 6-3, 3-6, 6-4 e 6-2 e o liderado mundial pasou do sueco a Courier. En Hamburgo gañou o seu segundo torneo en terra batida ao bater a Stich. Mais en Roland-Garros perdeu na terceira rolda contra Cherkasov.
En Wimbledon dese ano non puido pasar dos cuartos de final, ao perder con Goran Ivanišević. Edberg foi o abandeirado da delegación sueca nos Xogos Olímpicos de Barcelona, mais derrotouno na primeira rolda o ruso Andrei Chesnokov. Logo de gañar o torneo de New Haven, Edberg presentouse saíu a defender o seu título no US Open, gañou a Richard Krajicek nos oitavos de final por 6-4, 6-7, 6-3, 3-6 e 6-4, despois a Ivan Lendl nos cuartos de final por 6-3, 3-6, 6-3, 5-7 e 7-6 e finalmente a Michael Chang nos cuartos de final por 6-7, 7-5, 7-6, 5-7 e 6-4 para se enfrontar na final a Pete Sampras, quen logrou o primeiro set por 3-6 e Edberg o seguinte por 6-4. O punto de inflexión do encontro produciuse cando Edberg arrebatou o terceiro set no desempate e Edberg puido conservar o seu título.
Dentro da elite
miniatura|Edberg en 2012 En 1993 Stefan Edberg segue a ser un xogador de éxito e regular. Pasou gran parte do ano no terceiro posto tras Pete Sampras e Jim Courier. Edberg chegou unha vez máis á final do Aberto de Australia, e venceu a Pete Sampras na semifinal en 3 sets por 7-6, 6-3 e 7-6. Pero como en 1992, Jim Courier demostrou ser superior na final e gañou por 6-2, 6-1, 2-6 e 7-5. Malia a derrota, o sueco foi un dos poucos xogadores que chegou á final do Aberto de Australia cinco veces. A final de 1993 significou a súa derradeira aparición nunha final individual nun Grand Slam.
O semental branco
O semental branco (en Lightning, the White Stallion) é un filme estadounidense de 1986 dirixido por William A. Levey e escrito por Harry Alan Towers. Está protagonizado por Mickey Rooney, Susan George, Isabel García Lorca, Billy Wesley, Martin Charles Warner e Françoise Pascal. Estreouse nos cinemas dos Estados Unidos en agosto de 1986 a través de Cannon Film Distributors.
Stefan Edberg
Dentro da elite
Edberg volveu gañar un torneo preparatorio sobre terra batida, neste ano en Madrid ao bater a Sergi Bruguera. O sueco realizou un bo Roland-Garros, e chegou a cuartos de final para o derrotar o ucraíno Andrei Medvedev. En Wimbledon chegou sen problemas ás seminifiais e alí enfrontouse con Courier, pero non foi quen de batelo. No US Open quedou eliminado na terceira rolda e en París-Bercy na semifinal
O semental branco
Estreouse en galego o 25 de marzo de 1992, na TVG.
Stefan Edberg
Dentro da elite
A tempada 1994 comezou ben para Edberg ao gañar o torneo de Doha en Qatar. No Aberto de Australia caeu nas seminifais por 3-6, 7-6, 7-6 e 7-6 fronte ao norteamericano Todd Martin. De volta en Europa fíxose co torneo de Stuttgart ao vencer a Goran Ivanišević na final. Non obstante, non pasou da primeira rolda en Roland-Garros e da segunda en Wimbledon. Unha das poucas satisfaccións da tempada vai ser a vitoria con Suecia na Copa Davis. Rematou a tempada no sétimo lugar, sen grandes resultados.
Fin de carreira
De novo, Edberg, principiou a tempada cunha vitoria en Doha, mais vai ser o seu derradeiro título individual. Nun moi mal ano en Wimblendon resultou eliminado na segunda rolda fronte ao belga Dick Norman. Rematou o ano no posto 23 do mundo, e anunciou que 1996 ía ser o derradeiro no circuíto profesional.
En xaneiro logrou o seu terceiro e derradeiro título de Grand Slam dobres no Aberto de Australia con Petr Korda e en xuño de 1996 Edberg chegou ás finais de Queens Club, pero perdeu o partido contra Boris Becker. Meteuse en cuartos de final do seu último US Open despois de derrotar a Richard Krajicek e Tim Henman, pero perdeu nos cuartos de final contra Goran Ivanišević. En Roland Garros venceu a Karim Alami e Carlos Moyà antes de se atopar con Michael Chang ao que venceu por 4-6, 7-5, 6-0 e 7-6. Dous días máis tarde Marc Rosset derrótao en cuartos de final. En xuño disputou a súa derradeira final no circuíto, no Queen's de Londres, o club onde se adestraba, nun enfrontamento con Boris Becker, que vai acabar gañador. Un mes despois, en Wimbledon o sueco venceu a Guy Forget na primeira rolda, mais inclinouse dante o seu compatriota Tillström na segunda.
No US Open na primeira rolda Edberg logrou vencer o triunfador de Wimbledon, o neerlandés Richard Krajicek aínda que na segunda non puido co croata Goran Ivanišević. Despois de vencer a Michael Stich na primeira rolda do París-Bercy, logrou a que sería a derradeira vitoria no circuíto profesional contra Fernon Wibier en oitavos de final para logo perder en cuartos contra Thomas Enqvist, o futuro vencedor. Edberg retirouse ao acabar a tempada como o xogador 14 do mundo.
Anos tranquilos
Stefan Edberg volveu a Suecia en 2000 dende Londres e fundou con Mats Wilander unha escola de tenis en Vaxjö, converteuse nun dos embaixadores mundiais de Adidas e segue a xogar ao tenis en torneos de exhibición con Jarryd, Nystroem e Wilander.
Outros deportes de raqueta
En 2004 gañou unha competición rexional de racketlon en Vaxjö e en outubro de 2006 xogou na Elite Series, a máxima división do sistema sueco de squash, co equipo local de Vaxjö.
Senior Tour
Entre 2008 e 2012 partipou no Senior Tour da ATP. En 2009 venceu o seu primeiro torneo, en París, ao derrotar a Cédric Pioline e ao ano seguinte en Zürich logrou o segundo tras bater a Ivanišević.
Adestrador
miniatura|Edberg como adestrador de Federer en 2015 En decembro de 2013, sen experiencia previa como adestrador, entrou no equipo que adestraba a Roger Federer. Federer, logo dun ano difícil, amousouse entusiasmado en colaborar cun dos seus heroes da infancia. O 9 de decembro anunciouse a fin da colaboración de Edberg con Federer despois de Federer contratar a Ivan Ljubičić como adestrador.
Estilo
Aínda que sueco, Stefan Edberg é antítese dos seus compatriotas Björn Borg e Mats Wilander. No canto de practicar un xogo de defensa e de contra, Edberg é un adepto do servizo-volea ao estilo de John McEnroe. Edberg prefería xogar ao tenis en superficies de xogo rápido e como Pete Sampras, en orixe posuía un reverso a dúas mans, mais so impulso do seu adestrador Percy Rosberg, aos 15 anos pasou a un revés cunha man que fixo del un atacante que utilizaba sistematicamente o servizo volea.
Dos seus seis títulos de Grand Slam individual, catro foron gañados en pistas de herba no Aberto de Australia (1985 e 1987) e Wimbledon (1988 e 1990) e dous en pista dura no US Open (1991 e 1992).
Vilar de Lamas, Nespereira, Sarria
Vilar de Lamas é un lugar da parroquia de Nespereira no concello lugués de Sarria na comarca de Sarria.
Toponimia
O orónimo provén do latín, e indica un lugar con lama ou lodo.
Kjell Lindgren
Kjell Norwood Lindgren, nado en Taipei o 23 de xaneiro de 1973, é un astronauta estadounidense que formou parte da misión Soiuz TMA-17M e foi membro das expedicións 44 e 45 á Estación Espacial Internacional.
Traxectoria
Lindgren graduouse en bioloxía pola Academia da Forza Aérea dos Estados Unidos en 1995 e é máster en fisioloxía cardiovascular pola Universidade do Estado de Colorado en 1996, onde tamén obtivo un doutoramento en [medicina en 2002.
Foi seleccionado como astronauta pola NASA en xuño de 2009, participando na misión Soiuz TMA-17M e sendo membro das expedicións 44 e 45 á Estación Espacial Internacional. Pasou un total de 141,67 días no espazo.
Steven Lindsey
Steven Wayne Lindsey, nado en Arcadia, California, o 24 de agosto de 1960, é un astronauta estadounidense retirado que formou parte das misións STS-121, STS-133, STS-95, STS-104 e STS-87.
Traxectoria
Lindsey graduouse en enxeñería pola Academia da Forza Aérea dos Estados Unidos en 1982 e é máster en enxeñería aeronáutica polo Instituto de Tecnoloxía da Forza Aérea en 1990.
Foi seleccionado como astronauta pola NASA en marzo de 1995, participando nas misións STS-121, STS-133, STS-95, STS-104 e STS-87 e pasando un total de 62,94 días no espazo.
Billete de 500 euros
O billete de 500 euros é o de maior valor facial correspondente á serie de billetes do euro, introducida en 2002. Desde o 27 de abril de 2019, o billete xa non é emitido polos bancos centrais da Eurozona, mais segue a ser de curso legal e pode utilizarse como medio de pagamento.
Trátase dun dos billetes en circulación de maior valor do mundo, similar ao de 549 USD; 3.948 CNY; 78.111 JPY; 480 CHF ou 431 GBP en agosto de 2023. O billete utilízase nos 25 países que teñen o euro como moeda única, cunha poboación duns 343 millóns de habitantes.
Os billetes de alta denominación introducíronse de contado, de modo que nos primeiros sete anos —ata decembro de 2008— había 530 millóns de billetes de 500 euros en circulación. Posteriormente, o ritmo de aumento moderouse radicalmente. En decembro de 2022, había aproximadamente 301 millóns de billetes en circulación —cifra inferior aos 614 millóns de 2015—. É o billete do euro que menos circula, cun 1,0 % do total de papel moeda. É tamén o billete de maior tamaño, con 160 × 82 mm, e a súa cor é púrpura.
Os billetes de 500 euros representan pontes e arcos ou portas da arquitectura moderna. Contén varios elementos de seguridade complexos, como marcas de auga, tinta invisible, hologramas e microimpresión, que dificultan enormemente a súa falsificación.
O billete está a ser retirado progresivamente debido á preocupación polo seu uso xeneralizado con fins ilegais. A maior parte da impresión de novos billetes de 500 euros cesou en 2019, aínda que os existentes seguirán a ser de curso legal ata novo aviso.
Historia
O euro instituíuse o 1 de xaneiro de 1999, data en que se converteu na moeda de máis de 300 millóns de persoas en Europa. Durante os tres primeiros anos da súa existencia noi foi unha moeda física, xa que só se utilizaba en contabilidade. O efectivo en euros non se introduciu ata o 1 de xaneiro de 2002, cando substituíu os billetes e as moedas nacionais dos 12 países iniciais da Eurozona.
Eslovenia incorporouse á Eurozona en 2007, Chipre e Malta en 2008, Eslovaquia en 2009, Estonia en 2011, Letonia en 2014, Lituania en 2015 e Croacia en 2023.
Período de transición
O período de transición durante o cal os billetes e as moedas das antigas moedas se cambiaron polos do euro durou aproximadamente dous meses, desde o 1 de xaneiro ata o 28 de febreiro de 2002. A data oficial en que as moedas nacionais deixaron de ter curso legal variou dun estado membro a outro. A máis temperá foi a de Alemaña, onde o marco deixou oficialmente de ter curso legal o 31 de decembro de 2001, aínda que o período de cambio durou dous meses máis. Mesmo despois de que as antigas moedas deixaran de ter curso legal, seguiron a ser aceptadas polos bancos centrais nacionais durante períodos que oscilaron entre os dez anos e sen límite.
Cambios de deseño
Os billetes impresos antes de novembro de 2003 levan a sinatura do primeiro presidente do Banco Central Europeo, Wim Duisenberg, que foi substituído o 1 de novembro de 2003 por Jean-Claude Trichet, cuxa sinatura aparece nas emisións de novembro de 2003 a marzo de 2012. Os billetes emitidos despois de marzo de 2012 levan a sinatura do terceiro presidente do Banco Central Europeo, Mario Draghi.
Sinaturas dos presidentes do BCE
Desde xuño de 2012, as emisións deixaron de reflectir realidade xeográfica da Unión Europea, xa que non respondían á súa ampliación. Ademais, Chipre non aparece nos billetes, porque o mapa non se estende o suficiente cara ao leste, e Malta tampouco aparece porque non cumpre o tamaño mínimo da serie actual para a súa representación. O Banco Central Europeo introduciu unha nova serie de billetes en euros que reflictan a ampliación dos seus membros, coñecida como "serie Europa", mais o billete de 500 euros non se incluíu nesta nova serie, xa que se decidiu eliminar gradualmente a súa emisión.
Fin da produción e emisión
O Banco Central Europeo anunciou o 4 de maio de 2016 que deixaría de emitir os billetes de 500 euros a finais de 2018. Esta decisión debeuse á sospeita de que os billetes se utilizan amplamente con fins ilegais, segundo un alto funcionario do banco, Benoît Cœuré. Os últimos billetes de 500 euros que se imprimiran daquela databan de 2014, e a partir daquel ano as necesidades da circulación quedaran satisfeitas coas existencias das que dispuña o Banco Central Europeo.
O 27 de xaneiro de 2019, dezasete dos dezanove bancos centrais do Eurosistema deixaron de emitir e distribuír billetes de 500 euros. Para garantir unha transición fluída e por razóns loxísticas, o Banco Federal Alemán e o Banco Nacional de Austria optaron por un período máis longo e emitiron billetes ata o 26 de abril de 2019.
Os billetes de 500 euros en circulación seguen a ser de curso legal e poden seguir utilizándose como medio de pagamento e depósito de valor ata novo aviso. Os bancos, as oficinas de cambio e outras entidades comerciais poden seguir recirculando os billetes existentes. Os billetes conservarán sempre o seu valor e poderán trocarse por tempo ilimitado nos bancos centrais do Eurosistema.
Deseño
O billete de 500 euros mide 160 milímetros × 82 milímetros, e é de cor púrpura. Todos os billetes en euros representan pontes e arcos ou portas nun estilo arquitectónico diferente da historia europea, e ao de 500 euros correspondeulle a arquitectura moderna, de arredor do século XX. Aínda que os deseños orixinais de Robert Kalina pretendían amosar monumentos reais, por razóns políticas as pontes non son máis que exemplos hipotéticos da época arquitectónica.
Do mesmo xeito que todos os demais billetes de euro, contén a expresión do seu valor facial, a bandeira da Unión Europea, unha representación dos territorios da UE en ultramar, as estrelas da bandeira da UE, a sinatura do presidente do Banco Central Europeo e as iniciais desa institución en diversos alfabetos utilizados nas linguas oficiais da Eurozona, e doce elementos de seguridade, que se detallan a seguir:
Elementos de seguridade
Os elementos principais son os seguintes:
Autoridade emisora
Legalmente, tanto o Banco Central Europeo como os bancos centrais dos países da zona do euro teñen dereito a emitir os sete valores faciais diferentes dos billetes en euros, mais na práctica, só os bancos centrais nacionais da zona emiten e retiran fisicamente billetes en euros. O Banco Central Europeo non ten oficina de caixa e non participa en ningunha operación de efectivo.
Circulación
O Banco Central Europeo vixía estreitamente a circulación e as existencias dos billetes e das moedas do sistema do euro. É labor do Eurosistema garantir unha subministración eficiente e fluída de billetes en euros e manter a súa integridade en toda a Eurozona.
O billete de 500 euros acadou o seu valor máximo a finais de marzo de 2009, cun 36,9 % do valor de todos os billetes en euros. A circulación por número de billetes atinxiu un máximo de 613.559.542 billetes en decembro de 2015, cando se tomou a decisión de non incluír ese valor facial na nova serie Europa de billetes do euro. A cantidade de billetes en circulación diminuíu desde entón.
Seguimento de billetes
Existen varios sitios web e comunidades que permiten seguir a pista da circulación dos billetes en euros, indagar por onde viaxan e en que países se utilizan. O sitio web máis coñecido é EuroBillTracker12. O seu obxectivo é rexistrar o maior número posible de billetes para coñecer os detalles da súa propagación, por exemplo, de onde viaxaron e a onde, ou onde se viu un billete, para xerar estatísticas e clasificacións. EuroBillTracker rexistrou máis de 126 millóns de billetes en decembro de 2013, por valor de máis de 2.393 millóns de euros.
Crime organizado
miniatura|279x279px|Dous fardos de billetes de 500 euros, cun valor total de 20.000 euros. O valor do billete é moito maior que o dos billetes máis grandes en circulación da maioría das demais moedas importantes, como é o caso do de 100 dólares dos EEUU. Deste xeito, pódese concentrar un gran valor monetario nun pequeno volume de billetes, o que facilita os delitos que operan con diñeiro en efectivo, como o branqueo de capitais, o tráfico de drogas e a evasión fiscal. Por este motivo, pediuse en repetidas ocasións a retirada do billete de 500 euros. No entanto, algunhas das moedas que foron substituídas polo euro tiñan billetes de gran valor que eran moi utilizados, como os 5.000 xilins austríacos (363 euros), os 1.000 floríns neerlandeses (454 euros), os 1.000 marcos alemáns (511 euros) e os 500 lats letóns (711 euros).