cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
José Toba Fernández
Traxectoria
Obtivo o título de mestre en 1925. Foi mestre interino en Merexo e despois titular de Sillobre. Foi mestre da escola de Callosa d'en Sarrià (Alacant) e en xuño de 1934 conseguiu a praza de profesor da Escola de prácticas anexa á Escola Normal de Santiago de Compostela. O 21 de xaneiro de 1935 foi nomeado profesor de Pedagoxía na Normal. Publicou en 1927 unha colaboración na revista Alborada de Buenos Aires e en 1935 o ensaio Problemas que nos plantea la escuela y el niño de Galicia. Militante galeguista, co triunfo do Frente Popular en febreiro de 1936, foi nomeado concelleiro de Santiago de Compostela. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 sufriu depuración e foi sancionado coa separación definitiva en 1937. Reingresou no Maxisterio en 1949 e foi director do Grupo Escolar Concepción Arenal da Coruña. Tamén foi armador do pesqueiro Aguete. Finou na Coruña con 58 anos.
Vida persoal
Casou con Sofía Pérez Sobral.
A Cardosa, Pantín, Valdoviño
A Cardosa é un lugar da parroquia de Pantín no concello coruñés de Valdoviño na comarca de Ferrol. Segundo o Instituto Galego de Estatística en 2007 tiña 19 habitantes (11 homes e 8 mulleres), un máis ca en 1999.
Janet Jackson
Janet Damita Jo Jackson, nada o 16 de maio de 1966 en Gary, Indiana, é unha cantante, cantautora e actriz estadounidense. É coñecida por que os seus temas son innovadores, comprometidos socialmente e sexualmente provocativos, así como polas súas elaboradas actuacións, papeis no cine e televisión, foi unha figura importante da cultura popular durante 25 anos. A máis nova da familia de músicos Jackson, comezou a súa carreira en programas de entretemento como The Jacksons en 1976, e de alí pasou a aparecer noutras producións de televisión como Good Times e Fame.
Ben (filosofía)
miniatura|L'Innocence ("[[Inocencia"), de William-Adolphe Bouguereau. O fillo e o año representan a fraxilidade e a tranquilidade. A imaxe dunha nai co seu fillo ten connotacións positivas tamén na cultura china. Esta imaxe é a que representa o carácter chinés 好 hǎo, que significa "bo".]] O ben (do latín bene) é o valor outorgado a unha acción dun individuo, é unha inclinación natural a fomentar o desexable, motivado por unha comprensión do contorno e das persoas cun profundo exercicio da empatía. Un conxunto de boas accións (accións ben executadas) propugnan o bo. É un termo cunha gran riqueza semántica; para Platón, o ben era o Divino que daba sentido á unidade, pero a época moderna e contemporánea insiste por riba de todo no sentimento ético.
Ao contrario de conceptos coma "verdade" ou "beleza", o ben é tautolóxico, é o desexable. Mentres que uns sistemas poden propugnar a "verdade", e outros poden propugnar a "beleza", todos os sistemas propugnarán o ben, porque o ben é o propugnable. Aínda que todas as persoas aspiran a vivir "ben", o significado deste concepto non é o mesmo para uns que para outros.
Significados
O ben por si mesmo carece de valor. A apreciación do ben baséase na súa contraposición co mal, concepto completamente oposto. Deste xeito, ambos os dous termos dependen o un do outro. Para catalogar a unha persoa como boa, esta debe ser capaz de facer o ben ás persoas que a rodean, ou dito doutro xeito, capaz de observar nela mesma as súas preferencias e traballar porque os demais as teñan.
Dende os tempos da Grecia clásica díxose que o ben era o pracer, e que o pracer era a ausencia de dor física e de perturbación anímica. Mais tamén os gregos recoñeceron que as cousas non son tan sinxelas: moitas accións e condutas profundamente boas non están libres de dor nin de sorpresas e desacougos. Xa que logo, o ben pode definirse como o resultado dunha decisión pracenteira ou dolorosa que mellora ou perfecciona unha cousa ou a unha persoa.
Algunhas relixións como a xudía e a cristiá contemplan a historia do mundo coma unha loita entre o ben e o mal (como unha loita entre Deus e Satán). Por iso promóvese a virtude como camiño do ben e se combate o pecado como camiño do mal.
A teoría metafísica
O ben é a realidade perfecta ou suprema e é desexado como tal. O modelo de todas estas teorías é a teoría de Platón, que dicía que o ben é a fonte de todo ser no home e fóra del. Comparaba o ben co Sol, que lles dá aos obxectos non só a posibilidade de ser vistos, senón tamén a de nacer, crecer e nutrirse. Plotino ve no ben a primeira hipóstase, é dicir, a orixe da realidade e considérao como a causa do ser e da ciencia.
Hegel afirma que a realidade efectiva coincide en si co ben, di que o ben é a liberdade realizada. Todas as formas de idealismo e de espiritualismo constitúen outras tantas doutrinas metafísicas do ben, xa que todas identifican o ben coa realidade suprema como fan Rosmini e Gentile ao identificar o ser e o ben, e o ben e o espírito en acto. Algunhas filosofías contemporáneas que prefiren falar do valor máis que do ben, considerando o valor como realidade absoluta e última, inscríbense na mesma concepción tradicional do ben.
A teoría subxectiva
O ben é o desexado ou o que gusta. Esta teoría é o inverso simétrico da teoría metafísica. O ben non é desexado porque sexa perfección ou realidade senón que é perfección e realidade porque é desexado. Aristóteles dicía que o ser desexado definía ao ben e delineaba un sistema de preferencias que parecía orientarse polo carácter de perfección que obxectivamente teñen os bens e que, polo tanto, conciliábase mal coa definición do ben como obxecto de desexo. Esquecida durante toda a Idade Media, a concepción subxectivista do ben retorna no Renacemento, coas alusións a unha ética do movemento. Finalmente foi afirmada por Hobbes na súa forma máis decidida, é dicir, o ben é obxecto de calquera apetito ou desexo humano, é o que con respecto a el chámase bo.
Kant decidiu que había que afirmar a diferenza entre o ben e o pracenteiro; a presenza do concepto ou da norma, é dicir, da fin a onde tende a cousa ou ao que debe axustarse é o que os distingue. Desta maneira, Kant di que o ben é o que se aprecia, o que se aproba e aquilo ao que se lle recoñece coma un valor obxectivo. Despois de Kant, a noción de valor tende a suplantar a noción de ben nas discusións morais e pode ser considerada como herdeira do concepto subxectivo do ben, xa que posúe as súas mesmas relacións semánticas.
Rioforcado, A Barqueira, Cerdido
Rioforcado é un lugar da parroquia da Barqueira no concello de Cerdido na provincia da Coruña. Tiña 16 habitantes no ano 2007 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales eran 9 homes e 7 mulleres, o que supón un aumento en relación ao ano 2003 cando tiña 15 habitantes.
Obsolescencia
A obsolescencia é a caída en desuso de máquinas, equipos e tecnoloxías motivada non por un mal funcionamento do mesmo, senón por un insuficiente desempeño das súas funcións en comparación coas novas máquinas, equipos e tecnoloxías introducidos no mercado.
Pode deberse a diferentes causas, aínda que todas elas cun contexto netamente económico:
Obsolescencia planificada
Ás veces, os comerciantes, de forma deliberada, introducen a obsolencencia na estratexia do seu produto, co obxectivo de xerar a longo prazo un volume de vendas baseado en reducir o tempo de uso en repetidas compras. Nun sector altamente competitivo esta estratexia pode ser un risco xa que sempre é posible que os consumidores compren os produtos doutras marcas competidoras.
Consecuencias da obsolescencia
A continua substitución de equipos xera importantes cantidades de residuos, coa problemática ambiental que iso comporta.
Jack Clayton
Traxectoria
Clayton naceu en Brighton, e comezou a súa carreira cinematográfica coma actor infantil no filme Dark Red Roses (1929). Renunciando á súa aspiración de converterse en patinador de velocidade uniuse aos Denham Film Studios de Alexander Korda en 1935, aos catorce anos, subindo desde mozo dos recados ata axudante do director e montador.
Durante a guerra, traballou en moitos filmes destacados como Wings of the Morning (1937), primeiro filme británico en cor, e con directores estadounidenses de visita no país, coma Thornton Freeland en Over the Moon (1939) e Tim Whelan en Q Planes (1939). Como segundo axudante de director coordinou as tres unidades da produción de Korda The Thief of Baghdad (1940). Tamén gañou experiencia na montaxe axudando a David Lean.
Clayton dirixiu o seu primeiro filme, o documental Naples is a Battlefield (1944), mentres servía na Royal Air Force durante a segunda guerra mundial. A principios da década de 1950 converteuse en produtor asociado para Romulus Films, traballando en filmes como Moulin Rouge (1952) e Beat the Devil (1953), de John Huston.
En 1956 gañou o Oscar á mellor curtametraxe con The Bespoke Overcoat, o seu segundo filme como director, baseado nun relato de Nikolai Gogol.
A súa primeira longamtraxe foi Room at the Top (1959), proxecto que herdou do director Peter Glenville, e que foi un éxito comercial e de crítica. A súa distribución nos Estados Unidos converteu a Clayton dun dos directores do momento, fixo unha estrela do seu protagonista, Laurence Harvey e inaugurou unha serie de filmes realistas da New Wave británica.
Seguindo a pauta que dirixiu a súa carreira, cambiou totalmente de estilo de filme no seu seguinte proxecto, a historia de pantasmas Suspense (1961), adaptada por Truman Capote a partir do relato de Henry James Outra volta á torniqueta. Ao que seguiu The Pumpkin Eater (1964), adaptado por Harold Pinter, e que supuxo a primeira colaboración de Clayton co músico Georges Delerue, ademais da primeira aparición da actriz Maggie Smith.
Entre 1968 e 1982 só completou un filme, The Great Gatsby (1974), o filme máis caro da carreira de Clayton, que tamén foi o seu filme de máis éxito comercial.
Tras sufrir un infarto en 1977 volveu ao cinema en 1982. O seu último filme foi The Lonely Passion of Judith Hearne (1987), mais volveu reunirse con Maggie Smith e Georges Delerue en 1992 para o telefilme Memento Mori.
Manuel Noya
Manuel Noya Gil, nado na Guarda en 1897 e finado en Oia o 25 de agosto de 1936, foi un político republicano galego.
Traxectoria
Irmán de Xoán Noya, era xastre. Foi militante da Federación Obrera da Guarda adscrita á CNT dende finais de 1933. Como consecuencia da folga xeral revolucionaria de 1934 foi detido. Coa vitoria da Fronte popular foi nomeado alcalde da Guarda. Despois do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 estivo agochado, pero foi descuberto e levado a Tui. Foi asasinado en Oia.
André Breton
André Breton, nado en Tinchebray o 19 de febreiro de 1896 e finado en París o 28 de setembro de 1966, foi un escritor francés, coñecido como o principal impulsor do movemento surrealista.
Traxectoria
De orixe modesta, comezou a estudar medicina por presións familiares. Mobilizado en Nantes, durante a primeira guerra mundial, en 1916, coñeceu a Jacques Vaché, que exerceu sobre el unha grande influencia, a pesar de escribir unicamente cartas de guerra. Nese ano entrou en contacto co mundo da arte a través do grupo dadaísta. Durante a guerra traballou en hospitais psiquiátricos, onde estudou as obras de Sigmund Freud e os seus experimentos coa escritura automática (escritura libre de todo control da razón e de preocupacións estéticas ou morais), o que influíu na súa formulación da teoría surrealista. Converteuse en pioneiro dos movementos antirracionalistas coñecidos como dadaísmo e surrealismo. En 1919 Breton fundou con Louis Aragon e Philippe Soupault a revista Littérature e en 1920 publicou a súa primeira obra Os campos magnéticos, na que exploraba as posibilidades da escritura automática. O ano seguinte rompeu a relación con Tristan Tzara, o fundador do dadaísmo, ao que acusaba de conservadorismo. En 1924 escribiu o Manifesto surrealista e ó seu redor formouse un grupo composto por Philippe Soupault, Louis Aragon, Paul Éluard, René Crevel, Michel Leiris, Robert Desnos ou Benjamin Péret, desexosos de chegar ó «Cambiar a vida» de Rimbaud e «Transformar o mundo» de Marx. «O surrealismo baséase na crenza na realidade superior de certas formas de asociación desdeñadas ata a aparición do mesmo e no libre exercicio do pensamento. Tende a destruír definitivamente tódolos restantes mecanismos psíquicos e a substituílos na resolución dos principais problemas da vida». Neste manifesto ademais aséntanse as bases do automatismo psíquico como medio de expresión artística que xorde sen a intervención do intelecto. Moi pronto o movemento acércase á política e en 1927 Aragon, Éluard e Breton afílianse ó Partido Comunista Francés, aínda que a idea surrealista afastaríase moi pronto do comunismo oficial. En 1928 publica en París Le surréalisme et la peinture. Coa publicación do Segundo manifesto surrealista (1929) chegou a polémica: Breton, líder, ou máis ben "papa negro" do movemento surrealista, concretaba a noción de surrealismo e afirmaba que debía camiñar xunto á revolución marxista, e por tanto, excomungou, condenou e expulsou do grupo a todos aqueles que non coincidían coas súas ideas; entre os expulsados encontrábanse Roger Vitrac, Philippe Soupault, Antonin Artaud, Salvador Dalí ou Robert Desnos. El mesmo sería expulsado do Partido en 1933.
Escribe o libro de poesías A Inmaculada Concepción (1930) e Os vasos comunicantes, este xunto ó tamén escritor Paul Éluard (1932).
Billie Holiday
Traxectoria
Nada co nome de Eleanora Fagan, naceu en Baltimore en 1915, filla de Clarence Holiday, guitarrista da Orquestra de Fletcher Henderson, que nunca casou coa súa nai e nunca a recoñeceu. Cambiou o seu nome polo da actriz Billie Dove e usou o apelido do seu pai. Tras unha infancia dura foi descoberta por John Hammond en 1933 e comezou a gravar cos mellores músicos de Jazz da época. A súa vida estivo marcada polos seus problemas cos homes e coas drogas, morrendo nun hospital en 1959 cun policia na porta do seu cuarto. Hoxe é considerada sen discusión a mellor cantante da historia do Jazz.
André Breton
Traxectoria
A vangarda española citouno en revistas como Alfar, Grecia, Hélix, Terramar, Art etc. e en 1922, con motivo da exposición de Francis Picabia nas Galerías Dalmau, estivo en Barcelona. En 1935 visitou Tenerife para asistir á Exposición Surrealista organizada pola revista Gaceta de Arte, dirixida por Eduardo Westerdahl, o que supuxo un fito na historia da creación cultural nas Canarias. Sobre esta experiencia escribiu A viaxe a Tenerife (1935), ensaio, e o poema Le château étoilé.
En 1934 contraeu matrimonio con Jacqueline Lamba, inspiradora de O amor tolo. Dous anos despois nace a súa filla Aube. A súa obra máis creativa é Nadja, en parte autobiográfica. En 1937 inaugura a galería "Gradiva" na rúa de Seine, viaxa a México, onde coñece a Trotski, e influído polo trotskismo, redacta unha nova toma de posición, co título de Manifesto por unha arte revolucionaria independente.
Billie Holiday
Traxectoria
O seu estilo, desenvolvido a partir dos de Louis Armstrong e Bessie Smith residia nas leves alteracións do ritmo que utilizaba anticipandose ou atrasándose ao beat e o sentimento co que era capaz de impregnar o tema máis banal. Pese a non saber música, algúns dos seus maiores éxitos foron composicións propias, escritas en colaboración cos seus pianistas. En 1939 compuxo "Strange fruit" sobre un dos por aquel tempo comúns linchamentos de cidadáns negros no Sul, que se converteu nun himno.
André Breton
Traxectoria
En 1941 embarca no Capitaine-Paul-Lemerle cara a Martinica, onde é internado nun campo. Liberado baixo fianza chega a Nova York para un exilio que durará cinco anos, e publica os Prolegómenos a un terceiro manifesto ou non, coñecido tamén como Terceiro manifesto surrealista. Escribe La lanterne sourde (A lanterna xorda). Un ano despois funda na cidade estadounidense a revista VVV. É alí onde coñecerá á súa nova esposa, Elisa.
Volveu a París en 1946. En 1956 fundou unha nova publicación, Le Surrealisme Même, seguindo ata morrer en 1966 animando o grupo surrealista. Pouco antes de falecer, dicíalle a Luis Buñuel, hoxe ninguén se escandaliza, a sociedade atopou maneiras de anular o potencial provocador dunha obra de arte, adoptando ante ela unha actitude de pracer consumista. Morreu na mañá do 28 de setembro de 1966, no hospital Lariboisière (París). Foi enterrado no camposanto de Batignolles, a poucos metros da tumba do seu amigo Benjamin Péret. A súa poesía, recompilada en Poemas (1948), reflicte a influencia dos poetas Paul Valéry e Arthur Rimbaud.
Michael Owen
Michael James Owen, nado o 14 de decembro de 1979 en Chester (Cheshire), é un xogador de fútbol inglés, que actualmente xoga no Stoke City FC. Xogou tamén no Liverpool F.C., Real Madrid e Newcastle United. Foi 78 veces internacional coa selección inglesa. Nos anos 1998 e 1999 foi máximo goleador da Premier League. No ano 2001 foille entregado o Balón de Ouro como mellor futbolista do mundo.
Arcediago de Toro
Gonzalo Rodríguez, nado cara a 1345 e finado cara a 1425, máis coñecido polo seu cargo de arcediago de Toro, foi un poeta galego da escola galego-castelá, de finais do século XIV. Compuxo a súa obra en lingua galega, un testamento e 5 cantigas de poesía piadosa, que aparecen recollidas no Cancioneiro de Baena.
Traxectoria
Suponse que é de orixe galega pola lingua empregada na súa obra, pola presenza de numerosos cargos eclesiásticos galegos e portugueses no tratado de Salvaterra, e pola orixe galega de personaxes citadas nas súas poesías.
Cultivou a sátira burlesca herdeira das cantigas de escarnio e maldicir. Foi un dos primeiros cultivadores do verso de arte maior. Usou recursos da literatura galego-portuguesa como o leixaprén, o mordobre e a annominatio. Na peza "A Deus, Amor! A Deus, el Rei!" trata o tema da partida, despedíndose do amor, das damas, dos amigos e poetas namorados, e do mundo. O testamento burlesco "Pois que me vejo á morte chegado" inscríbese na liña dos testamentos literarios, mais cun particular toque satírico. Reparte os seus bens intanxibles (a alma, a súa arte, a louzanía...) e materiais (o corazón, os ollos, as pernas, os cabelos...) a persoas que carecían destes atributos.
Treyarch
Treyarch é unha compañía de videoxogos estadounidense fundada en 1996 por Peter Ankemann e Doğan Köslü e adquirida por Activision no ano 2001. A súa sede está en Santa Monica (California). No ano 2005, fusionouse con Gray Matter Interactive.
Videoxogos versionados
Treyarch non só programa videoxogos por enteiro, senón que tamén fai conversións e adaptacións de orixinais:
Rochefort-en-Yvelines
Rochefort-en-Yvelines é unha concello na rexión da îleIlla de Francia, departamento de Yvelines, distrito de Rambouillet, cantón de Saint-Arnoult-en-Yvelines. As coordenadas do concello son 48 ° 35' de latitude norte e 01 ° 59' de lonxitude leste. A poboación é de 774 habitantes (1999) e a superficie de 12.6 km².
Jesús Sancho Rof
Jesús Sancho Rof, nado en Madrid o 16 de decembro de 1940, é un político e profesor universitario español que foi ministro nos gobernos de UCD durante as presidencias de Adolfo Suárez e Leopoldo Calvo-Sotelo.
Traxectoria
Con vínculos familiares en Galicia, é neto de Juan Rof Codina e sobriño de Juan Rof Carballo. É doutor en Ciencias Físicas pola Universidade Complutense de Madrid, da que foi Catedrático de Óptica e Estrutura da Materia.
Actividade política
Foi o fundador e líder da Federación Social Independiente, agrupación de corte socialdemócrata que remataría integrándose na Unión de Centro Democrático (UCD), e nas eleccións xerais de 1977 foi elixido deputado por este partido pola provincia de Pontevedra, repetindo nas eleccións de 1982 e nas de 1986, esta vez con Alianza Popular (AP).
En 1979 foi nomeado ministro de Obras Públicas e Urbanismo e prometeu a construción dun millón de pisos de protección oficial. Coa chegada ao poder de Leopoldo Calvo-Sotelo en 1981, foi nomeado ministro de Traballo, Sanidade e Seguridade Social, sendo impulsor do I Acordo Nacional de Emprego entre a CEOE, Comisións Obreiras, UGT e o Goberno. Deixou o cargo en 1981 en parte debido ás súas declaracións sobre a chamado síndrome tóxica, provocado por aceite de colza adulterado. Tres semanas despois da morte da primeira vítima producida polo aceite de colza declarou en TVE:
Bringing It All Back Home
Bringing It All Back Home é o quinto álbum de estudio do conpositor e vocalista estadounidense Bob Dylan, editado o 27 de marzo de 1965 a través do selo Columbia Records. O disco está dividido nunca cara eléctrica e outra acústica. Na primeira cara do LP orixinal, Dylan está acompañado dunha banda de rock and roll eléctrico, un movemento que o afastou dos seus antigos colegas da comunidade folk. Ademais, no lado acústico do disco, distanciouse da cancións protesta coa que era identificado, e as súas letras continuaron a súa tendencia cara o abstracto e o persoal.
Listaxe de cancións
Todas as cancións compostas por Bob Dylan.
Curutelo, A Barqueira, Cerdido
Curutelo é un lugar da parroquia da Barqueira no concello de Cerdido na provincia da Coruña. Segundo o Instituto Galego de Estatística en 2007 tiña doce habitantes (cinco homes e sete mulleres), dous máis ca en 2003.
A Gabeira, Pantín, Valdoviño
A Gabeira é un lugar da parroquia de Pantín no concello coruñés de Valdoviño na comarca de Ferrol. Tiña 5 habitantes no ano 2007 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales eran 3 homes e 2 mulleres, o que supón un aumento con relación ao ano 1999 cando tiña 3 habitantes.
Síndrome
Síndrome é un conxunto de signos e síntomas que definen unha doenza. Aínda que nun principio se reservaba para enfermidades de orixe descoñecida hoxe se aplica tamén a procesos patolóxicos ben identificados.
Algunhas das síndromes máis coñecidas son:
A Laxe, Pantín, Valdoviño
A Laxe é un lugar da parroquia de Pantín no concello coruñés de Valdoviño na comarca de Ferrol. Tiña 3 habitantes no ano 2007 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales eran 1 home e 2 mulleres, o que supón un aumento con relación ao ano 1999 cando tiña 1 habitante.
Provincia do Vierzo
miniatura|250px|Mapa da Provincia do Vierzo (1786) de Tomás López. A Provincia do Vierzo foi unha división administrativa provincial aprobada na Organización territorial de España de 1822. Comprendía a actual comarca do Bierzo (León), municipios hoxe repartidos entre as provincias de Lugo e Ourense e municipios da provincia de León alleos á actual comarca do Bierzo.
Introdución
Existiron diversas entidades administrativas bercianas durante a historia. Así, O Bierzo era unha das corenta provincias que formaban a Coroa de Castela desde o Repartimento de 1591. Posteriormente, e ata a división territorial de Floridablanca, en 1789, uníaselle, habitualmente, a León e Asturias, referíndose nos documentos a ela como Partido de Ponferrada ou Provincia do Vierzo.
Tras 1789 faise necesaria unha nova reorganización do territorio, pero os sucesivos intentos de integrar O Bierzo na Provincia de León ou na Prefectura de Astorga fan que a rexión do Bierzo siga reclamando o status de Provincia, aínda durante a guerra, e aínda existindo dous sectores enfrontados, que aínda que defendían no fondo o mesmo, formulábano de distintos xeitos:
Sexa como fóra, necesitábase unha nova división, adecuada aos novos tempos, que sería impulsada pola incipiente burguesía, e para iso facía falta un novo modelo de estado.
Antecedentes históricos
200px|miniatura|left|Carta dos [[Reis Católicos, dada en Salamanca o 2-12-1486, na que se fala sobre a Igrexa de Santo Tomás de las Ollas que se atopa na provincia del Bierso.]] Como reflicte na súa obra o coñecido arqueólogo e historiador valisoletano Tomás Mañanes na súa obra, "El Bierzo romano y prerromano": "Desde antigo esta zona individualizouse polos seus caracteres propios e vai ter sempre unha consideración señorial e administrativa baseada na súa delimitación xeográfica e a súa importancia estratéxica como lugar de paso".
En 1780 constitúense os partidos de León, Asturias e Ponferrada. En 1789 divídese a actual provincia de León en tres partes: León, Astorga e Ponferrada.
En 1809 (durante a ocupación francesa) ao Bierzo chamóuselle Departamento do Sil converténdose os Partidos que formaban a división de 1780, nos seguintes: Asturias chamouse Departamento do Cabo de Peñas; León chamouse Departamento do Esla e Ponferrada, Departamento do Sil.
En 1810, o rei Xosé Bonaparte estableceu unha prefectura en Ourense da que dependía a subprefectura do Sil (o que actualmente é O Bierzo, Laciana e Valdeorras).
En resumo: durante o Antigo Réxime, a Provincia de Ponferrada, mantívose, cun carácter administrativo principalmente dentro da actual Castela e León (e en períodos máis ou menos curtos con Asturias, León e tamén con Ourense) a cal estaba dividida en intendencias en torno ás cidades con voto a Cortes.
Gil Vicente Futebol Clube
O Gil Vicente Futebol Clube é un club de fútbol portugués de Barcelos. Fundouse en 1924 e compite na Segunda Liga. Xoga os seus partidos no Estádio Cidade de Barcelos, con capacidade para 12.374 espectadores.
Provincia do Vierzo
A creación da Provincia do Vierzo. O Trienio Liberal
A Provincia do Vierzo suscita numerosos problemas cuxo orixe é a rivalidade entre as dúas principais cidades da rexión: Ponferrada (468 veciños) e Vilafranca do Bierzo (690 veciños) enfrontadas desde a guerra representando a primeira aos novos poderes económicos, a nova burguesía (comerciantes e industriais), e a segunda aos poderes tradicionais do Antigo Réxime (pequena nobreza, terratenentes, clero). Ambas cidades poñen todos os seus recursos e argumentos ao servizo da obtención da capitalidade provincial.
No proxecto de división provincial do cartógrafo mallorquín Bauzá e do enxeñeiro Larramendi de 1821 contemplábase a creación da Provincia de Ponferrada, que quedaría, posteriormente descartada en favor da Provincia do Vierzo con capital en Vilafranca do Bierzo.
En setembro de 1821 a comisión encargada, decide constituír a Provincia do Vierzo, pero aínda queda por determinar a capitalidade comezándose o debate en si, o 10 de outubro, buscando as dúas candidatas apoios e argumentos ata o último momento resultando que o 15 de outubro prevalecen os argumentos de Vilafranca do Bierzo que pasa a ser a capital da Provincia do Vierzo.
O 27 de xaneiro de 1822 publícase o Decreto polo que O Bierzo convértese en provincia. Conta entón con 86.365 habitantes e exerce a súa xurisdición sobre os Partidos Xudiciais de Vilafranca do Bierzo, Ponferrada, Toreno e O Barco de Valdeorras, limitando ao norte con Asturias (ata o porto de Leitariegos), ao leste con León, ao sur con Zamora (o límite será a serra de Cabrera) e ao oeste con Lugo e Ourense (a fronteira será o antigo límite de Galicia). Posteriormente, o 31 de agosto de 1822 adhírese á provincia do Vierzo a comarca de Laciana, na fronteira norte e pequenos cambios nos outros puntos cardinais.
Deputados provinciais
miniatura|left|280px|Sede da antiga Deputación da Provincia do Vierzo ou Provincia de Villafranca del Vierzo. Actualmente Convento dos Pais Paúles. O 10 de marzo de 1822 noméase Xefe Político da Provincia do Vierzo ao avogado liberal, Juan de Zárate y Murga.
Os deputados que forman a Deputación Provincial son os mesmo que foron elixidos polo Bierzo para formar parte da Deputación Provincial de León cando O Bierzo formaba parte dela, establecéndose formalmente a toma de posesión das actas de deputados o 5 de maio de 1822 e o 3 de agosto a elección de xurados e Fiscal. Os deputados son Benito Lorenzo, párroco de Calamocos; Francisco Monasterio del Palacio, párroco de Bembibre; Eustaquio Mª. González Yebra y Cabeza de Vaca, veciño de Ponferrada; Manuel Mª. Losada, de Portela; Tomás Aquino Prada, de Rubiana; Antonio Valcarce, de Ponferrada; e Genadio Núñez, de Vilafranca. Os suplentes serían Joaquín Válgoma (Cacabelos), Francisco Francia (Vilafranca) e Pedro Regalado Gabilanes (Columbrianos). A sede da Deputación será o Colexio dos Xesuítas de Vilafranca. O 21 de agosto o coronel Carlos de Villapadierna é nomeado novo Xefe Político.
Final da provincia
220px|miniatura|División territorial de España en 1822 coa Provincia do Vierzo. Trala invasión francesa de 7 de abril de 1823 (os Cen Mil Fillos de San Luís) só O Bierzo e Galicia, no cuadrante noroeste da península Ibérica, seguían fieis á Constitución.
O Bierzo atopábase en estado de guerra desde o 16 de abril coas tropas do xeneral Bourke á entrada do Bierzo, preparándose para resistir, pero un armisticio (que non se comunica ás forzas bercianas comandadas polo coronel Francisco Colombo) retira as tropas constitucionais a Lugo o 4 de xullo. O mesmo día enviados do exército realista chegan aos concellos de Ponferrada e Vilafranca do Bierzo, destruíndo calquera simboloxía constitucional.
As forzas bercianas ao mando do novo Xefe Político da Provincia do Vierzo, Nicolás de Castro (con carácter interino), inician unha resistencia desde as montañas do oeste berciano. Acentuadas de rebeldes e malia as partidas enviadas para contelas, contraatacan e o 17 e 18 de agosto de 1823 toman Vilafranca do Bierzo e Ponferrada, respectivamente restablecendo a orde constitucional durante 4 días. As forzas constitucionais bercianas resisten ata finais de setembro.
Os novos gobernantes comezan as purgas contra os constitucionalistas, pero os distintos concellos e a poboación non colaboran negándose a delatar a simpatizantes constitucionais coas máis diversas escusas. O 1 de outubro de 1823 decláranse nulas as actuacións do Goberno Constitucional, deixándose en suspenso a Provincia do Vierzo.
Tras un breve período no que O Bierzo forma parte da provincia de Lugo e de Ourense e un novo arranxo administrativo no ano 1832 no que se inclúe ao Bierzo como "provincia segregada de Ourense e León", o 30 de novembro de 1833 desígnase unha nova división territorial, creada por Javier de Burgos, na que non existe xa ningunha provincia berciana. A antiga provincia do Vierzo, é dividida en tres: a maior parte forma parte da provincia de León mentres once localidades pertencentes desde antigo ao meiriñado de Aguiar (Bierzo Oeste) foron outorgadas á provincia de Lugo e gran parte do que hoxe é a comarca de Valdeorras (cinco municipios actuais) pasan a formar parte da provincia de Ourense. Segundo o deputado leonés, Benito Lobato, "era partidario de deixar para Ourense unha parte do Bierzo con tal de manter a maior porción con León".
Posteriormente houbo novos proxectos de organización territorial que contemplaban unha provincia berciana, tamén proposta como Provincia de Ponferrada, pero non chegaron a realizarse.
No 2021, o partido bercianista Coalición por el Bierzo presentou, a través do Bloque Nacionalista Galego e co gallo do douscentos aniversario da creación da "Provincia do Vierzo", unha iniciativa no parlamento galego para recoñecer o dereito do Bierzo a se converter en provincia e decidir o seu encaixe territorial mediante unha consulta popular.
Adela Figueroa
Adela Clorinda Figueroa Panisse, nada en Lugo o 6 de decembro de 1948, é unha bióloga, activista e escritora galega.
Traxectoria
É licenciada en Ciencias Biolóxicas pola Universidade de Santiago de Compostela en 1971 e foi catedrática de Bioloxía-Xeoloxía no IES Lucus Augusti de Lugo desde 1996 ata a súa xubilación. Antes estivo no IES A Xunqueira, IES Valle Inclán e IES Sánchez Cantón de Pontevedra. Desde o ano 1990 é Mestrado en Educación Ambiental, pola UNED e a Universidade Empresa. Colaborou coa Misión Biolóxica de Galicia e o Centro Forestal de Lourizán, tamén coa Universidade do Minho como bolseira, no departamento do Instituto da Educação, e no de Quimica Pura e Aplicada.
Participou na fundación de organizacións como ADEGA, a Asociación Socio-Pedagóxica Galega e a revista O Ensino, da que foi directora. Foi voceira de Nunca Máis en Lugo, así como presidenta de ADEGA (2005-2010), das Amizades da Eira da Xoana e da Fundación Eira (sita en Ramil, Agolada). Participou nas reunións do Primeiro Acordo Ortográfico da Lingua Portuguesa en Río de Xaneiro de 1986. Foi vogal da Agrupación Cultural O Galo durante os anos de estudante en Compostela (1966-1970). Foi membro da ISSOL (Asociación internacional para a investigación da orixe da vida), participando en varios congresos e colaboradora do Colexio Oficial de Biólogos de Galiza e da Asociación de Ensinantes en Ciencias de Galiza (ENCIGA). Ten traballado para UNICEF no departamento de Educación para o Desenvolvemento.
Así mesmo ten colaborado en diferentes revistas como Cerna ENCIGA, Agália ou Portal Galego da Língua e en xornais como El Progreso, La Voz de Galicia, Xornal.com, Vieiros, A Nosa Terra, Praza Pública, Sermos Galiza e Nós Diario.
É autora de poesía feminista, de compromiso ambiental e social, de amor e erótica. Tamén escribiu obra en prosa, literatura infantil e xuvenil, contos de mulleres, contos populares, de humor; tamén de terror e misterio.
En 2021 publicou As mulheres da Casa da Bouça da roupa estendida, da que di Claudio Rodríguez Fer :
Tamén colaborou en libros de texto de Bioloxía/Xeoloxía de 1º, 2º, 3º e 4º de ESO e Bacharelato da editorial ECIR.
Obras
miniatura|300px|De esquerda a dereita: [[Isabel Vilalba Seivane|Isabel Vilalba, Adela Figueroa, Dora Cabaleiro e Elena Ferro na mesa redonda 'activismos pola sustentabilidade', mantida o 30 de novembro de 2018 na Casa das Letras en Ribadeo, organizada polo Observatorio da Mariña pola Igualdade.]]
Hyla meridionalis
A Hyla meridionalis é un anfibio anuro da familia dos hílidos (Hylidae).
Trátase dunha pequena ra duns 5 cm de lonxitude, un dos anfibios máis pequenos de Europa.
Características
Moi emparentada con Hyla molleri e tamén con Hyla arborea, e considerada até hai uns poucos anos como unha subespecie desta, de corpo repoludo e pel moi lisa e brillante, de cor verde clara viva (aínda que pode ás veces ser apardazada ou amarelada, ou mesmo azulada) patas longas e esveltas con ventosas adhesivas discoidais moi patentes nas puntas dos dedos, que lle dan a capacidade de gabear con facilidade pola vexetación que encontra no seu hábitat, polo que é unha ra arborícola.
Presenta unha banda negra que vai desde os orificios nasais até as axilas das patas dianteiras, pasando polos ollos. Polas partes inferiores é de tonalidade abrancazada. Os ollos son saltóns e de pupila horizontal.
Distínguese da rela e da Hyla arborea pola carencia dunha banda marcada nos flancos, o seu maior tamaño medio, o fociño algo máis arredondado e a parte posterior das ancas a miúdo de cor amarela ou alaranxada clara; os machos teñen un saco vocal máis grande e máis ancho, e ten pregas lonxitudinais cando está desinchado.
Distribución
Sur de Francia, NO de Italia (Liguria), metade sur de Portugal, SO de España e litoral mediterráneo español (desde Cataluña até Andalucía), Menorca, Madeira e NO de África (norte de Marrocos, Alxeria e Tunisia).
Introducida no arquipélago Canario, pódese ver no Parque Nacional de Garajonay (La Gomera)
Hábitat e costumes
Adoita ser no solpor cando este anfibio baixa dos seus agochos para pasar a noite alimentándose de insectos e arañas.
Voz
A súa voz pode describirse como un lento croar, sendo este un dos cantos máis potentes entre os anfibios europeos, pois os machos utilizan o saco vocal a modo de amplificador conseguindo así un amplo territorio e intentando atraer desta forma ás femias.
Amenazas
thumb|230px|Macho cantando.
Sobre a especie
Sobre o hábitat
A Igrexa, As Oiras, Alfoz
A Igrexa é un lugar da parroquia das Oiras no concello lugués de Alfoz na comarca da Mariña Central. Segundo o IGE, en 2011 tiña 6 habitantes (3 homes e 3 mulleres).
Toponimia
A orixe do topónimo é o latín, o lugar da igrexa.
A Pedreira, Pantín, Valdoviño
A Pedreira é un lugar da parroquia de Pantín no concello coruñés de Valdoviño na comarca de Ferrol. Tiña 21 habitantes no ano 2007 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales eran 9 homes e 12 mulleres, o que supón un aumento con relación ao ano 1999 cando tiña 17 habitantes.
Portimonense Sporting Clube
O Portimonense Sporting Clube, comunmente chamado Portimonense, é un club de fútbol portugués de Portimão. Fundouse en 1914 e compite na Segunda Liga. Xoga os seus partidos no Estádio Municipal de Portimão, con capacidade para 9.544 espectadores.
Fontá, Fisteus, Curtis
Fontá é un lugar da parroquia de Fisteus no concello coruñés de Curtis da comarca de Betanzos. Tiña 5 habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 3 eran homes e 2 eran mulleres.
José Canga Argüelles
Traxectoria
Era o segundo fillo dun maxistrado da Audiencia e hai certas dúbidas sobre o lugar de nacemento entre Oviedo, onde sempre estivo o domicilio da familia, e Xixón de onde era a nai. Estudou dereito na Universidade de Oviedo e obtivo o seu doutoramento na universidade de Zaragoza en 1791, onde se trasladara toda a familia.
Cando a súa familia volveu a Oviedo, el marchou para Madrid, onde traduciu grego clásico. Grazas aos seus coñecementos de economía, en 1794 contactou con Pedro Rodríguez de Campomanes, que o introduciu na Sociedade Económica de Amigos do País. En xaneiro de 1798 foi nomeado procurador do Estado en Xixón, pero logo deixou o cargo para traballar como oficial na Secretaría de Facenda, o que lle permitiu intervir en informes oficiais sobre a economía e a política exterior. Deste xeito, en 1800, foi nomeado secretario real e en 1804, foi nomeado contador principal do exército para Valencia. Alí casou con Eulàlia Ventades Ventades e tivo o seu fillo Felipe. En 1805 Carlos IV nomeouno Cabaleiro da Orde de Carlos III, e foi admitido na Real Academia da Historia.
Guerra de Independencia
Ao se producir a Guerra da Independencia española estaba en Valencia. Alí foi un dos promotores da Xunta Superior de Goberno do Reino de Valencia, da que formou parte, e o 28 de abril de 1809 foi nomeado intendente e conseguiu novos títulos de débeda para pagar a defensa da cidade fronte ao xeneral francés Moncey. Tamén foi o encargado de redactar unha circular ao resto das Xuntas de España indicando a necesidade de crear unha Xunta Central, que organizara e coordinara a defensa contra os invasores.
O 15 de xaneiro de 1811 foi nomeado ministro interino de Facenda pola Xunta Suprema Central. Destacou no saneamento das finanzas oficiais, para o que propuxo a venda de parte das posesións eclesiásticas e impor novos impostos e elaborou a súa Memoria sobre el crédito público (1811) e presentou o primeiro presuposto público. Posteriormente, foi nomeado superintendente xeral de Facenda, responsable de Indias, intendente do exército e do reino de Valencia. En 1812 foi nomeado gobernador de Soria e, en setembro de 1813, foi elixido deputado por Asturias nas Cortes de Cádiz.
Restauración absolutista
Cando Fernando VII regresou a España en 1814, foi condenado a oito anos de prisión no castelo de Peñíscola, onde escribiu Elementos de la ciencia de Hacienda, a obra tributaria cimeira do século XIX. Case ao mesmo tempo, o 23 de abril de 1816, o rei de Francia condecórao coa Flor de Lis polos servizos prestados á Casa de Borbón.
Trienio Liberal
Foi liberado en 1820 tras o pronunciamento de Rafael del Riego e foi nomeado, unha vez máis, brevemente para o cargo de ministro de Facenda, e escribiu Memoria sobre el estado de la Hacienda Pública, pero foi despedido polos liberais moderados. En 1822 foi elixido, de novo, deputado por Asturias nas Cortes españolas.
Década Ominosa
Partidario de protestar contra a Santa Alianza, ao final do Trienio liberal, en 1823, marchou para o exilio en Londres. Alí,publicou o seu Diccionario de Hacienda (1826-1827) e dirixiu dende xuño de 1829 un periódico fundado por el, El Emigrado Observador, do que apareceron doce números, ademais de varias das súas obras. Retornou a España en 1829, pero xa non participou nas loitas políticas e editou o Suplemento ao Diccionario.
Finalmente, foi nomeado director do Arquivo Xeral de Simancas e visitador do Instituto de Jovellanos de Xixón. Morreu en decembro de 1842 e dez anos despois da súa morte, Isabel II concedeulle o título de Conde de Canga Argüelles.
Abelleira de Arriba, A Barqueira, Cerdido
Abelleira de Arriba é un lugar da parroquia da Barqueira no concello de Cerdido na provincia da Coruña. Tiña 16 habitantes no ano 2016 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales eran 8 homes e 8 mulleres, o que supón unha diminución en relación ao ano 2007 cando tiña 21 habitantes.
Míl Espáine
miniatura|dereita|"A chegada dos fillos de Miled", ilustración de [[J. C. Leyendecker en Myths & Legends of the Celtic Race de T. W. Rolleston, 1911.]] Mil, (en Míl Espáine ou Míl Espáne) tamén chamado Miled ou Miledh é o antecesor dos habitantes de Irlanda e unha personaxe da mitoloxía galega. É sobriño de Ith, e neto de Breogán. A lenda irlandesa escrita no século XI na compilación Lebor Gabála Érenn ("Libro das Invasións"), conta que os oito fillos de Mil e os nove irmáns de Ith foron os que partiron dende Brigantia cunha frota de naves para conquistar a terra onde Ith foi asasinado polos Tuatha Dé Danann. Segundo conta a historia, Ith divisou dende a enorme torre que Breogán construíu na cidade Brigantia, unha beira verde distante, a illa de Irlanda. A ollada desa terra fíxoo navegar ao norte de Irlanda, onde sería asasinado.
Celso Emilio Ferreiro
Celso Emilio Ferreiro Míguez, nado en Celanova na rúa Enriba o 4 de xaneiro de 1912 e finado en Vigo o 30 de agosto de 1979, foi un escritor e político galeguista. Máximo expoñente da poesía social en lingua galega , a súa obra Longa noite de pedra é un dos libros chave para entender a literatura galega contemporánea e unha referencia obrigada de toda unha xeración de autores e lectores. É considerado o máximo expoñente da Xeración do 36 e unha das figuras máis salientables da literatura galega do século XX. Foille dedicado o Día das Letras Galegas de 1989.
Infancia e xuventude
De familia acomodada, dedicada ao comercio e á agricultura, e galeguista, Celso Emilio foi o máis novo dos sete fillos do matrimonio composto por Venancio Ferreiro Reinoso (membro das Irmandades da Fala) e Obdulia Míguez Buxán. Celso Emilio sempre amou profundamente a súa vila natal, identificándoa coa súa infancia. Súas son estas verbas nunha entrevista a Víctor Freixanes:
miniatura|En [[Adiante (Celanova)|Adiante, que dirixiu, asinou como Emilio Ferreiro Míguez.]] Estudou en Celanova no colexio dos escolapios. Aos 20 anos, en 1932, organizou con Xosé Velo entre outros, as Mocedades Galeguistas de Celanova, e en 1934 participou na constitución da Federación de Mocedades Galeguistas, dependente do Partido Galeguista, da que habería ser, no 1936, o derradeiro Secretario de Organización.
Amizade con dereito a rozamento
A amizade con dereito a rozamento refírese á relación entre dúas persoas nas que se tenta combinar a vinculación afectiva e os comportamentos característicos da amizade, coa posibilidade de manter relacións íntimas ou sexuais.
Celso Emilio Ferreiro
Infancia e xuventude
Dirixiu o semanario Adiante, fundado polas Mocedades Galeguistas de Celanova, da que só saíu unha tirada o 5 de xaneiro de 1933, e da que só se conserva un exemplar. Desta publicación cabe salientar que estaba integramente en lingua galega. Entre os seus colaboradores figuraron Florentino López Cuevillas, Ramón Otero Pedrayo, Vicente Risco, Xosé Velo e Ángel Martínez Doval.
Foi concelleiro no Concello de Celanova pero dimitiu ao pouco tempo. Foi procesado por uns artigos publicados en Guieiro:Outavoz patriótico da F.M.G., revista que el mesmo dirixía,, nos que se comentaba un discurso de Gil Robles. Neses artigos, titulados "Porque non berramos viva Hespaña" e "Motes: Anti-España", as autoridades "atoparon ataques inxuriosos contra Hespaña", se ben ese procesamento quedou sen efecto posteriormente no ano 1936 coa amnistía decretada por Manuel Azaña.
Guerra civil
Mobilizado para a guerra civil española polas tropas franquistas, foi enviado á fronte de Asturias. Mentres as columnas galegas participaban na toma de Oviedo el conseguiu un destino como radiotelegrafista, o que o mantivo afastado da liña de combate. Aínda así sufriu feridas leves durante a evacuación do hospital da cidade ovetense.
No 1937, durante un permiso en Celanova para ver a súa nai enferma naquel momento, foi detido por facer uns comentarios políticos (presuntamente criticando os crimes perpetrados polos fascistas) en público. Sobre esta denuncia, o propio poeta terá manifestado que : "Unha muller, unha arpía con alma de Némesis velenosa denuncioume atribuíndome unhas declaracións que eu non fixera". Pechárono nunha cela do mosteiro da vila, toda de pedra, durante tres días. A mediación de parentes e amigos perante o Gobernador de Ourense evitou a súa execución. Este suceso inspiraría 25 anos despois a súa obra principal: Longa noite de pedra.
Un día de setembro do mesmo ano, exercendo o seu labor como radiotelegrafista, errou o número que debía marcar, entrando así en contacto con Moraima, cuxo nome completo era «María Luísa Moraima Loredo Fernández», nacera en Olloniego (Asturias) o 12 de outubro de 1921, sendo filla de José María Jesús Loredo Barreal, de Turillos (Langreu), un médico afeccionado á cultura árabe -de aí o nome de Moraima-, e de Paz Fernández Cuesta. Moraima, falecida no ano 1997, sería logo a súa muller e unha fonte inesgotable na inspiración do poeta, en especial, en Onde o mundo se chama Celanova.
En Pontevedra
Despois da guerra continuou os estudos de Dereito que iniciara en Oviedo, que abandonou, e iniciou os de Maxisterio, que si concluíu, malia que non chegou a exercer nunca. No 1941 foi destinado como funcionario a Pontevedra, concretamente como secretario da Fiscalía Provincial de Taxas, onde estivo ás ordes de Ramón Rivero de Aguilar dende 1945. Botou nove anos na cidade do Lérez, participando intensamente na vida cultural da mesma e entrando en contacto con escritores coma Aquilino Iglesia Alvariño e Manuel Cuña Novás. Foi redactor xefe da revista Finisterre e publicou algúns poemas en Ciudad. Tamén coñeceu a Emilio Álvarez Negreira, con quen colaborou na colección de poesía Benito Soto, fundada no 1948 polo propio Álvarez Negreira e máis por Sabino Torres e que foi a primeira empresa editorial que publicou libros galegos en Galiza tras a guerra.
Desta época é a obra Al aire de tu vuelo, singular libro de noivado con poemas amorosos escritos dende 1938, moi influídos polos poetas da Xeración do 27 española.