cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Praga
Século XX e actualidade
Durante a guerra fría, Praga estaba no territorio de influencia da Unión Soviética (véxase Pano de Aceiro). O Cuarto Congreso de Escritores de Checoslovaquia, celebrado na cidade en 1967, tomou unha forte posición fronte ao réxime. Isto estimulou o recentemente nomeado secretario do Partido Comunista, Alexander Dubček, para proclamar un novo acordo novo estilo de goberno, comezando o curto período do "socialismo con rostro humano". Esta etapa coñécese como a Primavera de Praga, cuxo principal obxectivo era a renovación das institucións dunha maneira democrática. A Unión Soviética e os seus aliados do Pacto de Varsovia (excepto Romanía) reaccionaron coa invasión de Checoslovaquia, entrando os tanques na capital o 21 de agosto de 1968.
miniatura|220px|A [[Praza de Venceslau durante a Revolución de Veludo.]]
En 1989, dúas décadas despois, a policía reprimiría violentamente unha manifestación estudantil pacífica, o que provocou que a poboación saíse e enchese ás rúas da capital dando comezo á Revolución de Veludo. Praga beneficiouse en gran medida do novo estado de ánimo. Esta revolución propiciaría un cambio de goberno, e posteriormente a Disolución de Checoslovaquia (1993), converténdose Praga na capital da nova República Checa. A finais da década de 1990 a cidade volveu ser un importante centro cultural de Europa, influenciado principalmente pola globalización.
Monsieur Periné
Por mor de desacordos internos da banda, Chebair deixou o grupo no 2013. No 2014, Camilo Parra tamén deixou a banda para ensamblar o seu novo proxecto Astrolabio. No 2015, o batería Alejandro Giuliani deixa o proxecto tamén por desacordos coa banda.
Praga
Localización
Praga encóntrase no corazón de Europa, a menos de 500 quilómetros dos mares Báltico, do Norte e Adriático. As súas coordenadas son 50 graos norte de latitude, e 14 graos leste de lonxitude. Pertence á rexión de Bohemia Central e ocupa principalmente a área de Poberounská soustava e no seu extremo nordeste unha pequena parte da área de Česká tabule.
Dentro da República Checa, a cidade está lixeiramente desprazada ao noroeste do centro xeográfico do país. A erosión e os procesos de sedimentación do Moldava nas súas marxes son os principais causantes do relevo da cidade. Arredor do río e dos seus afluentes encóntranse unhas pendentes relativamente escarpadas que terminan en forma de planicie ao acadar certa altura. As pendentes pronunciadas prodúcense na marxe esquerda do Moldava. A altitude máxima da cidade é de 399 metros no barrio de Zličín, ao oeste da cidade, e a altitude mínima é de 177 metros ao bordo setentrional, onde o río a abandona. Polo tanto, a diferenza máxima de altitude é de 222 metros nunha área relativamente pequena.
Margarida de Prades
Margarida de Prades, nada en 1388 ou 1395 e finada o 23 de xullo de 1429, foi unha nobre medieval, raíña consorte do Reino de Aragón como esposa de Martiño I.
Traxectoria
Margarida era filla do nobre aragonés Pedro, conde de Prades, e de dona Juana de Cabrera. A súa familia descendía directamente da casa real aragonesa. Casou con Martiño I o 17 de setembro de 1409, coa esperanza de lle dar ao rei un herdeiro. Non obstante, Martiño I feneceu ao pouco, en 1410, extinguíndose con el a casa de Barcelona.
Praga
Hidrografía
Praga é atravesada polo río Moldava (en checo: Vltava), dividíndoa de sur a norte. As crecidas do Moldava foron responsables de diversas inundacións acontecidas na cidade, tendo lugar a última en 2002 e que provocou numerosos danos materiais, aínda que a evacuación das zonas máis afectadas evitou vítimas mortais. O río é navegable ao seu paso pola capital checa, habendo numerosos barcos turísticos que ofrecen servizos de ceas ou paseos polo río vendo a panorámica da cidade. O Moldava é un río moi caudaloso, mesmo máis que o río Elba (en checo: Labe), do cal é afluente.
miniatura|Nevarada en Praga no mes de xaneiro.
Clima
Praga posúe un clima continental con invernos relativamente fríos e secos (cunha temperatura media por embaixo dos 0 graos centígrados), e veráns suaves e húmidos (superando os 18 graos de media e acotío os 25 durante os meses de xullo e agosto, ademais as precipitacións acadan o seu punto máximo en xullo e comezan a descender en agosto). A temperatura media anual é duns 8-9 graos centígrados. A primavera é fresca ao principio e tórnase temperá e húmida segundo se vai aproximando o verán, acadando os 16-17 graos en xuño de media e superando os 70 mm. de precipitación. O outono de Praga é temperado e moderadamente seco, con precipitacións similares ás do inverno e a primavera, aínda que o mes de novembro é bastante frío, con menos de tres graos centígrados de media. A temperatura máxima rexistrouse o 16 de xullo do 2007 cando se acadaron os 38,6 °C, mentres que a temperatura mínima rexistrada é de -27,6 °C o 1 de marzo de 1785.
Símbolos da cidade
200px|miniatura|[[Escudo de Praga.]] 200px|miniatura|Escudo de Praga durante a [[República Socialista de Checoslovaquia.]] Dende 1784, cando os catro municipios de Praga (Staré Město, Nové Město, Hradčany e Malá Strana) se uniron nunha soa cidade, cada un deles empregaba o seu propio escudo. A cidade unificada adoptou o escudo de Staré Město como sede. Ao longo do tempo este escudo foi mudando. En 1918, tras moitas discusións, acordouse o deseño dun novo escudo que posteriormente foi modificado en 1964. O escudo actual data de 1991.
Sobre un campo de goles sitúase un lenzo de muro en ouro coa porta aberta. Na porta atópase un brazo armado en prata que suxeita unha espada tamén de prata. Érguense tres torres douradas de ladrillos trala muralla e o número de ladrillos das mesmas é igual ao número de distritos da cidade. Hai tres cascos enriba do escudo (os dous dos extremos míranse entre si e o do centro mira á fronte) e sobre o central atópase un león rampante de dobre cola cunha coroa dourada, mentres que de cada un dos cascos dos extremos saen 12 bandeiras das cidades ou distritos que forman a Gran Praga e teñen unha bandeira histórica (na actualidade tódolos distritos de Praga contan coa súa propia bandeira e escudo pero no escudo só saen as dos distritos históricos):
Toda a composición está flanqueada a ámbolos dous lados por dous leóns de dobre cola cunha coroa dourada. Os leóns están de pé sobre unha póla de tileiro. Na parte inferior do escudo pode lerse a consigna "PRAGA CAPUT REI PUBLICAE" (do latín "Praga Capital da República"), que no pasado era "PRAGA CAPUT REGNI" (do latín "Praga Capital do Reino"), representado no edificio do concello da cidade. O autor do escudo foi Karel Pánek.
Durante a era socialista o número de bandeiras era de 18 (9 en cada lado), e o león principal foi tomado do escudo de Checoslovaquia. Nesta época a consigna presente no escudo mudou por "PRAHA MATKA MEST" (do checo "Praga Nai das Cidades").
Capitalidade
miniatura|Xardín do Pazo Wallenstein, sede do Senado da [[República Checa.]] A Constitución checa, aprobada polo Parlamento Checo o día 16 de decembro de 1992 por 172 votos dos 198 totais, establece que a capital da República Checa é Praga. A cidade foi previamente capital do reino de Bohemia na Idade Media, e dende 1918 ata a creación do novo estado checo foi a capital de Checoslovaquia.
Como capital do estado, en Praga se atopa a residencia do presidente da República (situada no Castelo de Praga), así como a sede das dúas cámaras do Parlamento: a Cámara de Deputados e o Senado.
Organización administrativa
250px|miniatura|Mapa administrativo de Praga. miniatura|Placas nunha rúa do distrito 13 de Praga. Dende o 2001, a cidade de Praga está dividida administrativamente en 22 distritos. Nos rótulos nos que aparece o nome das rúas pode observarse o número do distrito ao que pertence. Estes 22 distritos están divididos á súa vez en 57 municipalidades, das cales 4 pertencen ao Praga histórico (Staré Město, Nové Město, Malá Strana e Hradčany). Cada unha delas ten os seus propios representantes electos e competencias.
Os 22 distritos de Praga son os seguintes:
Demografía
miniatura|Rúa ateigada de xente en [[Malá Strana.]] A comezos do século XX Praga tiña unha poboación de 850.000 habitantes (1930). Un dos motivos do crecemento da cidade foi a independencia da República Checa e o nomeamento de Praga como capital do novo estado, e pola absorción dos concellos lindeiros á capital en 1922 (37 concellos que sumaban máis de 430.000 habitantes). A poboación de Praga é de aproximadamente 1.200.000 habitantes, o que supón algo máis do 10% da poboación do país. A cidade tivo unha explosión demográfica durante o século XIX debido ao seu florecemento económico e cultural. Se incluímos os arrabaldes que por entón non formaban parte de Praga, a poboación pasou de pouco máis de 157.000 habitantes en 1850 a máis de 500.000 no ano 1900.
A primeira ampliación da cidade ocorreu en 1850 cando Praga absorbeu o concello de Josefov. En 1883 e 1884 absorbéronse dous novos concellos e outro en 1901. Realizáronse novas ampliacións en 1960 (3 concellos), en 1968 (25 concellos que sumaban preto de 70.000 cidadáns), 1974 (37 concellos e preto de 65.000 habitantes), e en 1987 e 1988 chegaron as dúas últimas ampliacións (Černý Most e Kamýk) que sumaron outros 30.000 habitantes. Dende entón medrou de forma moderada ata os anos 1980, a partir dese ano a poboación estabilizouse.
A poboación praguense está envellecendo a un ritmo superior ao do resto do país, con todo é debido á inmigración de cidadáns en idade de traballar e ao descenso da taxa de natalidade. Deste xeito, a porcentaxe de habitantes en idade de xubilación non medrou nos últimos anos.
A prosperidade económica a comezos do século XXI coa apertura á Unión Europea, a instalación de novas multinacionais e uns salarios máis elevados, atraeron a poboación produtiva do resto do país. Tamén provocou un aumento da inmigración, aínda que a porcentaxe de estranxeiros é aínda moderado. Segundo datos do ano 2006 o 8,77% da poboación de Praga era estranxeira. Analizando o país de orixe destacan os ucraínos, que representan o 34,3% dos inmigrantes, os eslovacos, que representan o 15,7% e os rusos, que son o 9,5% dos estranxeiros.
Desenvolvemento da poboación de Praga dende o ano 1378:
Economía
esquerda|miniatura|200x200px|Centro de congresos da cidade de Praga, no arrabalde de Vyšehrad. A moeda oficial do país é a Coroa checa (koruna česká), que se divide en 100 haléřů (h), en singular haléř. As súas abreviaturas son Kč. e h respectivamente. O PIB per cápita de Praga é máis do dobre có da República Checa. No ano 2004 acadou os 33.784 dólares (PPA), o que supón máis dun 50% por riba da media da Unión Europea para ese ano. Isto sitúa á cidade e a súa rexión como a duodécima rexión máis rica da Unión.
Praga constitúe o centro económico do país. Ademais de ser a capital, a maioría das institucións financeiras e das empresas transnacionais teñen a súa sede na cidade. Estes, entre outros motivos, fan posible que Praga represente preto do 25% do PIB checo. Porén o crecemento do PIB en Praga é menos có da media nacional dende 2001. Praga foi quen de absorber a forza de traballo tanto nacional como internacional atraída pola prosperidade da cidade. No ano 2001 Praga concentraba aproximadamente o 20% dos posto vacantes de emprego da República Checa, o cal é especialmente significativo se se compara co pouco máis do 10% que representa a poboación de Praga sobre a poboación total.
miniatura|200px|Banco Nacional Checo (Česká národní banka), Praga.
A demanda de traballadores era de 726.000 persoas mentres a poboación activa da cidade era de tan só 600.000. A taxa de desemprego en Praga é aproximadamente a metade cá do país. Ademais, a súa posición central en Europa, ademais dun nivel de prezos máis baixos cós da Europa Occidental, axuda a que moitas compañías internacionais a elixan como a súa sede Europea.
Dende a Revolución de Veludo a cidade aproveita a súa beleza arquitectónica no sector do turismo. No ano 2005, 6,4 millóns de turistas visitaron a República Checa, dos cales a maioría pasou por Praga. Máis do 90% das prazas hoteleiras ocupadas foron destinadas a turistas estranxeiros. Con todo só o 41% das prazas dispoñibles eran en hoteis de catro e cinco estrelas en 2006.
Educación
esquerda|miniatura|Edificio histórico da Universidade Carolina de Praga, unha das 38 facultades da cidade. Na cidade de Praga se encontran as principais universidades do país. No 2006 tiña 10 centros universitarios e 38 facultades, nos que estaban matriculados 87.500 estudantes, ademais de 11.500 cursando estudos de posgrao. Tamén contaba cunha gran cantidade de escolas de educación secundaria, entre as que destacan as de gramática e de estudos técnicos.
Entre as universidades salienta a prestixiosa Universidade Carolina, que fundada en 1348 é a máis antiga de Europa Central. Outras universidades públicas presentes na cidade son a Universidade Técnica (fundada en 1707), o Instituto de Tecnoloxía Química, a Escola Superior de Economía, a Escola Checa Superior de Agricultura, así como universidades privadas e sucursais de universidades internacionais como a Universidade de Nova York ou a Universidade Anglo-Americana.
As estatísticas sinalan a boa saúde da educación de Praga. En 2001 o 56% da poboación completaba os estudos secundarios, o que sitúa á cidade entre as primeiras clasificadas segundo este indicador. Respecto á poboación que ten estudos universitarios, a porcentaxe baixa ata o 12%, polo que Praga descende varios postos na clasificación, mais sitúase aínda por diante da maioría das cidades europeas. O 39% da poboación menor de catro anos asiste a algún centro preescolar.
Na capital checa teñen a súa sede algunhas importantes institucións internacionais como o Instituto Camões, o Instituto Cervantes, o Goethe-Institut ou o British Council. No eido da educación artística cómpre salientar a Academia de Artes Performativas (fundada en 1945), a Academia de Belas Artes (fundada en 1800) e a Academia de Artes, Arquitectura e Deseño (fundada en 1885).
Cultura
Tradicionalmente Praga foi un dos centros culturais máis importantes da Europa Central. Antes da segunda guerra mundial acolleu o círculo de Praga, grupo de crítica literaria e lingüística que formou parte do formalismo ruso. Trala caída do comunismo, recuperou a súa tradición e festexa centos de eventos como festivais de cine, música ou literatura. A actividade teatral e operística da cidade presenta unha enorme oferta durante todo o ano. O Teatro Negro, o Teatro Nacional de Praga e o Teatro do ballet Nacional son algúns dos máis famosos atractivos culturais.
Museos
miniatura|220x220px|[[Sinagoga española de Praga|Sinagoga española, parte do Museo Xudeu.]] Os museos ofrecen ricas coleccións. Entre eles, destaca o Museo Nacional de Praga e o Museo Xudeu de Praga.
O Museo Nacional (en checo: Národní muzeum) é un dos principais museos de Praga. Ocupa un edificio neorrenacentista situado no alto da praza de Venceslau, a principal da cidade. O seu vestíbulo central serve tamén de panteón dos grandes checos. O museo fundouse en 1818 como Museo patriótico de Bohemia (Vlastenecké muzeum v Čechách). En 1848 tomou o nome de Museo checo (České muzeum), de 1854 a 1919 o de Museo Real checo (Muzeum Království českého). O inmoble ocupado polo museo é obra do arquitecto Josef Schulz, autor do Teatro Nacional de Praga, construído na mesma época (1885-1890).
O Museo Xudeu (en checo: Židovské muzeum) constitúe un conxunto de distintos museos dentro do antigo gueto de Josefov. O museo foi fundado en 1906 por Hugo Lieben e Augustin Stein para a conservación de valiosos obxectos das sinagogas de Praga. Coa ocupación nazi e comunista o museo viu moi limitadas as súas funcións. Dende 1994 o museo recuperou e ampliou o seu status orixinal. Posúe unha das maiores coleccións de arte xudía no mundo, que comprende unhas 40.000 pezas de museo e 100.000 libros. O museo inclúe as sinagogas Maisel, Española, Pinkas, Klaus, o antigo cemiterio xudeu, a sala cerimonial da Sociedade Funeraria e o cemiterio xudeu de Žižkov.
Música
As antigas igrexas constitúen un dos lugares máis axeitados onde se pode gozar durante o mes de agosto do Festival de Música de Órgano. Os mellores programas son os que se ofrecen na Catedral de San Vito, en Hradcany; Ou Krízovníku, preto da ponte de Carlos, a Igrexa de San Nicolao da Malá Stupartská na Cidade Antiga, onde as notas do órgano flúen no medio de fermosas estatuas barrocas. Resulta curioso o Festival de Música Xudía que se celebra nos meses de outubro e novembro no Barrio Xudeu.
A tradición musical checa remóntase ao século IX con cancións de orixe relixiosa. Durante a Idade Media compuxéronse cancións que aínda se conservan no cancioneiro checo. No século XV o reformista Jan Hus impulsou de xeito notable a canción relixiosa na Capela de Belén de Praga, e segundo os textos contemporáneos é compositor de varias pezas da época.
No século XVI instalouse o famoso órgano da Catedral de San Vito. O Emperador Fernando I fundou nesta época a orquestra da corte, que os seus sucesores ampliarían posteriormente. Desta orquestra, formada por músicos de diversas nacionalidades, xurdiron diversas cancións populares checas. esquerda|miniatura|[[Teatro Estatal de Praga, lugar onde se estreou a ópera Don Giovanni, composta e dirixida por Mozart, en 1787.]] miniatura|200px|Antonín Dvořák.
No século XVII a orquestra da corte foi levada a Viena aínda que aínda actuaban en Praga en ocasións especiais. A ópera estreouse en Bohemia no ano 1627 durante a coroación de Fernando II. Durante este século empezáronse a representar óperas no país, pero ningunha compañía estableceuse de xeito permanente.
Coa coroación en 1723 de Carlos VI estreouse en Praga Constanza e fortezza por Johann Joseph Fux, impresionando gratamente ao conde Spork quen decidiu a partir de entón que se represente ópera de forma permanente no seu teatro, baixo as ordes de Antonio Denzio. No século XVIII en paralelo produciuse un auxe da música popular checa, que chegou a influenciar á música europea contemporánea. Nesta época Mozart viviu durante algún tempo en Praga e compuxo Don Giovanni, A casa que ocupou ao sur de Malá Strana, no barrio Smíchov, hoxe é un museo chamado Casa de Mozart. A ópera estreouse no Teatro Estatal de Praga.
Durante o século XIX, co auxe de Praga coincide a mellor época musical da cidade. Nesta época viviron en Praga os compositores checos máis soados, Antonín Dvořák e Bedřich Smetana. Dvořák e Smetana son uns dos autores que compuxeron algunhas das máis soadas composicións musicais checas como a ópera A noiva vendida.
Herdeiros de Dvořák e Smetana son outros compositores que desenvolveron a súa carreira xa no século XX como Josef Suk, que chegou a participar na Olimpíadas dos Anxos en 1932 ou Leoš Janáček. Trala primeira guerra mundial xurdiu o movemento anti-romántico, do que cabe destacar ao prolífico compositor Bohuslav Martinů, que desenvolveu a maior parte da súa carreira fora do país.
Arquitectura
miniatura|Sinagoga de Xerusalén, de estilo [[mudéxar e Art Nouveau.]] miniatura|esquerda|Antigo concello na praza vella da cidade. A rica historia de Praga permítelle ter grandes representacións de diversos estilos arquitectónicos. Os barrios de Staré Město, Malá Strana e Hradčany reúnen palacios de gran valor artístico.
Xa no século X Praga era un importante centro comercial. Nesa época existía un bispado, dous conventos de gran tamaño e unha comunidade xudía que habitaba en casas de pedra.
No século XIII comeza a utilizarse a pedra para as grandes construcións, para no XIV, grazas á influencia do Rei Carlos IV, desenvolverse un estudado deseño de Praga utilizando principalmente o estilo gótico que a converteu nunha cidade fermosa e en centro político-cultural de Europa.
Desta época son o edificio do Arcebispado e a Catedral de San Vito. Cos Habsburgo chega o renacemento con construcións tan orixinais como o Palacete da Estrela e tan fermosos como o Palacio da Familia Schwarzenberg ou a Casa do Minuto. Trala guerra dos Trinta Anos chegou un período de decadencia para renacer baixo os influxos do barroco, con mostras tan interesantes como a Residencia de Verán da Familia Sternberken Troja ou o Palacio Clam-Gallas.
Literatura
miniatura|150px|dereita|[[Franz Kafka, escritor autor de A metamorfose.]] Praga é berce de varios escritores de renome, como Jan Neruda, Jaroslav Hašek ou Franz Kafka.
Neruda (1834-1891) foi un poeta, dramaturgo e novelista checo, un dos principais representantes do realismo checo e membro da chamada Escola de maio. A súa obra máis recoñecida é Contos de Malá Strana (1877), un libro de relatos sobre a pequena burguesía praguense daquel, por entón, tranquilo barrio. O seu apelido inspirou o seudónimo de Pablo Neruda a Ricardo Neftalí Reyes Basoalto, quen se tomou a liberdade de cambiar a súa acentuación a grave. A rúa onde naceu leva hoxe día o seu nome.
Jaroslav Hašek ['jarɔzlaf 'ɦaʃɛk] (1883-1923), foi un escritor e xornalista, coñecido principalmente pola súa novela Osudy dobrého vojáka Švejka za světové války ("As aventuras do bo soldado Švejk"), unha sátira antimilitarista publicada por entregas entre 1920 e 1923 e ambientada na primeira guerra mundial. Esta obra está considerada a obra mestra da narrativa en lingua checa.
Kafka (1883-1924) é un dos escritores máis importantes do século XX en lingua alemá. A súa obra é unha das máis influentes da literatura universal no último século, malia non ser moi extensa: foi autor de tres novelas (O proceso, O castelo e América), unha novela curta, A metamorfose, e un certo número de parábolas e relatos breves. Ademais, deixou unha abundante correspondencia e escritos autobiográficos, a maior parte publicados de forma póstuma. Gran parte da súa obra foi publicada trala súa morte polo seu amigo e confidente, Max Brod. A súa obra é expresiva, como ningunha outra, das ansiedades e a alienación do home do século XX. O Museo que leva o seu nome contén as primeiras edicións dos seus libros, así como correspondencia persoal e audiovisuais do escritor.
O novelista Milan Kundera, malia non nacer en Praga, estudou na Universidade Carolina de Praga e deu clases de historia do cine na Academia de Música e Arte Dramática desde 1959 a 1969, e posteriormente no Instituto de Estudos Cinematográficos de Praga. A súa obra máis coñecida é A insoportable levedade do ser, pola que foi galardoado en diversas ocasións.
Cine
Praga é un lugar excelente para gozar co cine de animación. Son especialmente fermosos os espectáculos poéticos e cómicos de Karel Zeman que conseguiu animar personaxes de cristal e gravados en madeira e as obras de Jirí Trnka, o mestre do xénero, que creou as cine-óperas e os cine-ballets.
Anubía
Anubía é un grupo musical formado en 1998 por seis mulleres pandeireteiras -Eva, Maite, Ana, Teresa, Patricia e Isabel- que combinan nas súas cancións tradición e modernidade.
Praga
Cine
Ademais deste especial cine de animación en Praga existen numerosas salas onde se poden ver películas, sobre todo, americanas e europeas en versión orixinal e subtituladas en checo. As listas de películas atópanse nos xornais Prognosis e The Prague Post onde ademais figuran as direccións dos cines.
As rúas de Praga foron tamén escenario de numerosas películas como Amadeus, Mission: Impossible, Les Misérables ou The Bourne Identity entre outras. En Praga tamén naceron algúns dos máis importantes directores de cinema checos tales como Jan Švankmajer, Gustav Machatý, Petr Zelenka ou Jiří Menzel. Na capital checa encóntranse tamén os Estudos Barrandov, uns dos máis grandes e importantes de Europa.
Anubía
Traxectoria
O seu primeiro traballo discográfico titulouse Segredo a voces (Boa Music, 2001), e fai referencia a que elas cantan coas súas voces os segredos máis profundos da música oral de Galiza.
Nos doce temas que se recollen no disco, escoitamos polifonías vocais ben equilibradas entre elas e cos instrumentos. A produción correu a cargo de Pancho Álvarez, membro da banda de Carlos Núñez. Nesta ducia de temas hai influencias árabes e pop, xunto á tradición. A música de catro dos membros de Berrogüetto na gravación do álbum contribúe a dotar o son dunha calidade excepcional.
Praga
Deportes
miniatura|270px|dereita|[[Estadio Strahov, segundo estadio máis grande do mundo, ten unha capacidade de 220 000 espectadores.]] Praga conta cunhas boas instalacións deportivas e foi candidata a albergar os Xogos Olímpicos de 1924 e de 2016, se ben para estes últimos quedou descartada na pre-selección que realizou o COI o 4 de xuño de 2008.
Entre as súas instalacións deportivas atópase o segundo estadio máis grande do mundo, o Estadio Strahov, que pode albergar a 220.000 espectadores. Tamén destaca o Sazka Area, construído en 2004 para o Campionato do Mundo Masculino de Hockey sobre Xeo de 2004. Praga tamén é o escenario da Maratón Internacional de Praga, creada en 1995 e que se converteu nunha das máis prestixiosas maratóns do mundo, e que se celebra en maio, con representantes de máis de 50 países.
Tamén acolleu a Copa Mundial de Skateboarding e diversas competicións internacionais de floorball, deporte no que a República Checa é unha potencia, como o Campionato do Mundo de Floorball en 1998 e 2008 e o Campionato de Europa de Floorball en 2003.
Os principais equipos de fútbol da capital checa son o Sparta de Praga e o Slavia de Praga, que adoitan dominar a liga nacional. O Sparta de Praga gañou 10 das 15 ligas disputadas dende a fundación da República Checa. Especial importancia na cidade ten tamén o hóckey sobre xeo, contando con tres equipos profesionais: o HC Slavia Praha e o HC Sparta Praha compiten na Extraliga Checa e suman 6 títulos da mesma entre os dous (4 o Sparta e 2 o Slavia), e o HC Lev Praha, un novo equipo fundado en 2012 para competir na Kontinental Hockey League (KHL) a partir da tempada 2012-13. En baloncesto destaca o USK Praga, subcampión de Europa en 1966 e campión da recopa en 1969.
Gran Premio dos Estados Unidos de 1971
O Gran Premio dos Estados Unidos de 1971 foi unha carreira de automobilismo de Fórmula Un, celebrada o 3 de outubro de 1971 no circuíto de Watkins Glen. Foi a undécima carreira da tempada de Fórmula Un de.
Praga
Turismo
Praga é considerada como unha das cidades máis fermosas do mundo. No ano 2004 foi a sexta capital europea máis visitada polos turistas, só detrás de Londres, París, Roma, Madrid e Berlín. De acordo cun estudo máis recente, Praga foi a vixésima cidade mundial en recibir turistas no ano 2006. A maior parte dos atractivos turísticos da cidade atópanse nos barrios que compoñen a zona antiga da cidade, é dicir: Hradčany, Malá Strana, Staré Město e Nové Město.
Hradčany
miniatura|200px|dereita|Catedral de San Vito no Castelo de Praga. O distrito do castelo é o máis antigo de Praga. Os seus principais atractivos turísticos son:
Outros atractivos turísticos son os Xardíns do Castelo, o Palacio Salm, o Palacio Schwarzenberg, o Palacio do Arcebispo, o Palacio Sternberg, o Palacio Toscano, o Palacio Černín, o Santuario do Loreto e a Igrexa de San Juan Nepomuceno.
Malá Strana
miniatura|275px|dereita|A Ponte de Carlos, debe o seu nome ao monarca que a mandou construír, o Rei [[Carlos IV de Luxemburgo|Carlos IV, en 1357. Con 30 estatuas e 16 arcos é un dos principais atractivos turísticos da capital checa.]] O barrio de Malá Strana, que se pode traducir polo Lado Pequeno ou Barrio Pequeno, atópase ao carón ao Barrio do Castelo e nel atópanse esplendorosos palacios, igrexas e prazas, que floreceron ao abrigo da nobreza do imperio. Os principais monumentos son:
Tamén ten moito interese turístico a Rúa Nerudova -na que se atopan o Palacio Bretfeld, o Palacio Thun-Hohenstein e o Palacio Moržin-, o Palacio de Lichtenstein, o Concello do Distrito, o Palacio Smirickych, o Palacio Schönborn, o Palacio Lobkowicz, o Palacio Vrtba, a Igrexa da Nosa Señora da Vitoria, a Igrexa da Nosa Señora da Cadea, a Igrexa de San Xosé, o Palacio Wallenstein ou a Torre Petrin.
Staré Město
miniatura|160px|esquerda|Reloxo Astronómico -Orloj- do [[século XV, o máis antigo de Europa.]] Eixo histórico de orixe medieval, reúne algúns dos edificios máis antigos da cidade, que se erguen en torno á Praza do Concello.
Outros atractivos turísticos son os restos do Karolinum, o Klementinum, o Rudolfinum, a Igrexa de San Nicolao, o Cemiterio Xudeu e o Convento de Santa Inés.
Nové Město
dereita|miniatura|175px|A Casa danzante é o principal edificio contemporáneo dende o punto de vista arquitectónico. A Cidade Nova é unha extensión da Cidade Vella que data do século XIV. Os seus principais atractivos son:
Outros atractivos do distrito son a Porta da Pólvora, a rúa Na Prikope, a Casa Municipal ou a Praza de Carlos.
Transporte
O transporte público de Praga inclúe o Metro de Praga, o tranvía, autobuses, o funicular Petřín que ascende o monte homónimo, unha telecadeira no Zoo e tres transbordadores. O sistema está integrado como ‘’Transporte urbano integrado de Praga’’ e está administrado por ''Dopravní podnik hl. m. Prahy, a.s. e ROPID'' (Organizador Rexional do Transporte Integrado de Praga).
O tráfico en Praga non é moi seguro. A República Checa figura no sexto lugar de Europa polo perigo das súas estradas. A finais dos 90 o número de vehículos para uso privado medrou de xeito exponencial, chegando ao 85% de incremento ao longo da década. Dende entón os problemas asociados ao tráfico son comúns en Praga, malia empregar o 57% da poboación o transporte público para desprazarse. Conta ademais cun aeroporto internacional.
Carlos Negro
Carlos Negro Romero, nado en Lalín en outubro de 1970, é un poeta galego.
Praga
Transporte aéreo
miniatura|esquerda|240px|Aeroporto Internacional de Ruzyně. O aeroporto da cidade é o Aeroporto Internacional de Ruzyně, situado preto da cidade. Foi inaugurado en 1937 e atópase a 10 quilómetros da capital. O aeroporto constitúe o maior da República Checa, contando con catro terminais: Norte1, Norte2, Sur1 e Sur2; malia que habitualmente adóitanse empregar só as dúas primeiras. A aeroporto de Praga medra a un ritmo do 2% anual, rexistrando no 2011 un total de 11.788.629. pasaxeiros, sendo en 2010 o 35ª aeroporto máis transitado de Europa. O aeroporto é o centro de comunicacións da aeroliña Czech Airlines.
O transporte público dende e cara ao centro de Praga consiste en tomarse o autobús número 119 ata a estación do subterráneo Dejvická e realizando un transbordo á Liña Verde (Liña A) do subterráneo, ou o expreso número 100 ata a estación do subterráneo Zličín da Liña Amarela (Liña B), aínda que lonxe do centro. Unha viaxe típica implica uns 40 minutos. Tamén existen outros servizos de autobús que operan despois da media noite, cando as liñas do subterráneo deixan de operar.
Carlos Negro
Traxectoria
miniatura|Caricatura de Carlos Negro. Licenciado en Filoloxía Hispánica e Galego-Portuguesa pola Universidade de Santiago de Compostela. É profesor de lingua e literatura galega. Ademais de participar no 2003 proxecto colectivo "Negra sombra", unha intervención poética contra a marea negra, ten colaborado en diversas revistas de literatura e poesía, entre as que se encontran Ólisbos e Dorna, así como nos boletíns literarios promovidos pola Fundación A Solaina de Piloño (Vila de Cruces). Foi secretario da Asociación de Escritoras e Escritores en Lingua Galega (2004).
Praga
Transporte aéreo
Dende o 11 de decembro de 2005 a liña AE (Airport Express ou Expreso Aeroporto) realiza o traxecto RW Station Holešovice -Terminal Norte 1 - Terminal Norte 2 - AP Ruzyně; presta servizo tódolos días, dende as 5.00 ás 22.00 horas, cun intervalo de 30 minutos; a tarifa especial é de 45 CZK.
Un dos premios máis importantes que recibiu o Aeroporto Internacional de Ruzyně inclúe o Diploma e Medalla de Ouro recibidos en 1937 en ocasión da Exposition Internationale des Arts et Techniques dans la Vie Moderne (Exposición Internacional de Artes e Técnicas) realizada en París no ano 1937 pola concepción técnica do aeroporto central, especialmente a arquitectura do seu edificio para o check-in (actual Terminal Sur 1) deseñado polo arquitecto enxeñeiro A. Beneš.
Carlos Negro
Traxectoria
En xuño de 2018 gañou o premio Jules Verne de literatura xuvenil con Aplicación instantánea, o xurado destacou da obra que "ante presenza das pantallas e da tecnoloxía, a sociedade actual precisa máis ca nunca a poesía. Por iso o xurado valora desta obra, entre outros aspectos: a orixinalidade, a calidade literaria, a forza da linguaxe e a súa riqueza, a posta en valor da figura feminina e o seu apoderamento, así como da cultura e lingua galegas ".
Praga
Transporte terrestre
miniatura|Estación de Střížkov, na liña C. O Metro de Praga esta composto por 3 liñas: a liña A ou verde, a liña B ou amarela e a liña C ou vermella, e 55 estacións. A súa lonxitude é de 54 quilómetros Existen interseccións entre as tres liñas nas estacións de Můstek (liñas A e B), Florenc (liñas C e B), e Muzeum (liñas A e C). O metro comezou a funcionar o 9 de maio de 1974 e ten aproximadamente 500 millóns de pasaxeiros anuais.
Carlos Negro
Traxectoria
É irmán do artista plástico Álvaro Negro e da filóloga Marta Negro Romero.
Praga
Transporte terrestre
miniatura|Un dos tranvías de Praga. O Tranvía de Praga ten 26 liñas diúrnas e 9 nocturnas, 628 paradas e 553 quilómetros de vías. Comezou a funcionar en Praga en 1875, naquel entón tirado por cabalos. En 1901 inaugurouse o primeiro tranvía eléctrico, que finalmente desprazou ao tirado por cabalos en 1905. A día de hoxe o Tranvía é empregado por máis de 300 millóns de pasaxeiros anualmente.
Praga está dividida en tres sectores onde operan varias empresas de servizos de taxi, algunhas delas ofrecen servizo telefónico de reserva. Tamén existen taxistas clandestinos, que son famosos por aproveitarse dos turistas cobrando un sobreprezo. Este feito é mencionado na guía Lonely Planet e foi causa dunha reportaxe da CNN.
Praga ten servizo de transporte público que a conecta cos concellos da súa área metropolitana, as cidades da rexión, e coas principais cidades do país, tanto por tren como por autobús.
Praga é o centro do sistema ferroviario da República Checa, ofrecendo transporte a calquera parte do país. A cidade posúe dúas estacións internacionais, Hlavní nádraží (tamén coñecida por Wilsonovo nádraží) e Praha-Holešovice. Xunto a estas atópanse na cidade outras dúas importantes estacións, onde tamén paran outros tren con destino nacional. Son Praha-Smíchov e Masarykovo nádraží. Por último, hai varias estacións máis de menor categoría.
Contaminación
miniatura|left|[[Río Moldava en Praga.]] A cidade de Praga controla constantemente a calidade ambiental (calidade do aire, da auga e niveis de ruído) mediante medidores situados en distintos puntos da cidade.
En Praga hai dúas fontes principais de contaminación atmosférica: a industria e o tráfico de automóbiles (que segundo o anuario de 2005 producen aproximádamente entre o 80 e o 90 % das emisións). O seguimento da calidade do aire é realizado polo Rexistro de Fontes de Contaminación do aire (cuxo acrónimo checo é REZZO). O rexistro REZZO establece catro categorías de fontes de contaminación atmosférica (as tres primeiras fan referencia a fontes estacionarias, sendo 1 o grao máximo, mentres que a cuarta fai referencia a fontes móbiles como automóbiles). Segundo o anuario publicado no 2005, así como o Informe sobre o Medio Ambiente de 2006, produciuse na cidade un descenso das emisións de partículas sólidas, porén o nivel de contaminación do aire (medido polo Instituto Checo Hidrometeorolóxico) ten aumentado, especialmente o dióxido de nitróxeno (NO2).
A avaliación da calidade da auga baséase na normativa checa. A normativa céntrase nunha determinación uniforme das clases de calidade da auga que flúe pola superficie (a clasificación serve como punto de referencia da calidade da auga en varias localizacións e momentos). A clasificación da auga superficial segundo a súa calidade é a seguinte:
Segundo o anuario de 2006, no 2005 había 333 perfís hidrométricos. En Praga e os seus arredores foron vixiados catro perfís no ríos Moldava e Berounka. O río Moldava – Vrané nad Vltavou foi o perfil mellor avaliado, xa que a metade dos seus 38 indicadores medidos esran de clase I. Unha clasificación similar a obtiveron os indicadores de Vltava – Podolí, seguido de Vltava – Libčice e o último é Berounka – Lahovice.
Zonas verdes
Na capital checa existen 88 espazos protexidos dunha superficie superior ás 2.200 hectáreas, o que supón en torno ao 4 % da superficie total da cidade. Existen tamén 11 grandes parques que constitúen outro 20 % da superficie da rexión.
Os parques e xardíns forman parte da imaxe da cidade, datando do ano 1248 o xardín máis antigo conservado ata os nosos días e que antigamente pertenceu ao patio do bispo establecido en Malá Strana. A superficie conservada (alterada en numerosas ocasións) recibe o nome de Vojanovy sady. A pesar de no chasco antigo existen pequenos xardíns dos burqueses e que os xardíns do mosteiro sexan máis importantes, estes xogan un papel secundario na imaxe da Praga medieval. Baixo o reinado de Carlos IV, quen creou o Nové Město, deu a orde de plantar viñedos e árbores frutais en 1358. Un dos xardíns máis importantes da cidade é o Valdštejnská, que data de finais do Renacemento e o Barroco, pola súa proximidade ao centro histórico da cidade.
O concello de Praga está tratando de ampliar as zonas verdes da cidade dende principios do século XX con iniciativas como creación do Xardín Botánico (1969), ou anteriormente co Zoo (1931).
Cidades homónimas
A emigración fixo que apareceran multitude de cidades co mesmo nome que a capital checa ao redor do mundo, especialmente no continente americano:
Véxase tamén
125px|dereita
Pobo quimbaya
Territorio
miniatura|250px|esquerda|Territorio histórico do pobo quimbaya. miniatura|Culturas precolombianas do suroeste colombiano. A cultura Quimbaya é o número 1.
Cando chegaron os españois, o pobo quimbaya vivían no interior e nos arredores do que hoxe se coñece en Colombia como o eixo cafeteiro, nos departamentos de Caldas (sur: Chinchiná, Palestina, Villamaría, Manizales), Risaralda (sur: Pereira, Marsella, Santa Rosa) e Quindío (norte: Armenia, Quimbaya, Montenegro, La Tebaida, Salento, Circasia) nos concellos de Cartago e Obando, ó norte de Valle del Cauca.
Os máis antigos ocupantes da rexión Quimbaya desapareceron contra o século X e coñécese moi pouco sobre eles. A ourivaría finamente desenvolvida que se atopou dos quimbayas sinala que dende unha época moi antiga posuíron un alto grao de desenvolvemento cultural.
Conquista
A conquista española do territorio quimbaya comezou en 1539 e someteu ós indíxenas ó servizo dos encomenderos. En 1542, produciuse a primeira rebelión quimbaya e en 1577 a segunda, que chegou a adquirir maiores dimensións. Derrotadas ámbalas rebelións, se produciuse unha continuada diminución da poboación quimbaya, de xeito que no 1559 xa desapareceran o 55% dos cacicados. Os traballos forzados, a desnutrición, as enfermidades e finalmente a guerra dos pijaos contra os españois, da que foron vítimas, acabaron con eles, de xeito que o último censo dos quimbayas, en 1628, rexistrou só 69 tributarios, nunha zona onde en 1539 se rexistraran 20 mil.
Matt LeBlanc
Matt LeBlanc, nado o 25 de xullo de 1967 en Newton, Massachusetts, é un actor norteamericano.
Traxectoria
Coñecido polo seu papel de Joey Tribbiani na serie de televisión Friends. LeBlanc tamén apareceu en filmes como Lost in Space, Charlie's Angels e Charlie's Angels: Full Throttle. En 2004 LeBlanc comezou a súa propia serie de televisión, Joey, baseada no papel que realizara para Friends.
David Rochela
David Rochela Calvo, nado nas Pontes o 19 de febreiro de 1990, é un futbolista galego. Xoga de defensa central e dende 2015 milita no Port FC de Tailandia, club do que é o capitán.
Despois de destacar nas categorías inferiores do Deportivo da Coruña e da selección española, coa que se proclamou campión de Europa sub-17, debutou co primeiro equipo do Deportivo na Primeira División en 2010. Na tempada 2012/13, ante a falta de minutos no club coruñés, saíu cedido ao Racing de Santander e o Hapoel Tel Aviv, e a continuación desvencellouse do Deportivo para probar sorte no fútbol tailandés.
Pasou primeiro polo Buriram United, co que se proclamou campión da liga tailandesa e da Copa Kor Royal, e co que debutou na Liga de Campións da AFC. En 2015 pasou ao Port FC, converténdose pouco despois no capitán e no buque insignia do club. Con Rochela como capitán o Port gañou a Copa da FA en 2019 e competiu na Liga de Campións por primeira vez na súa historia.
Deportivo da Coruña
Desde finais de 2009 comezou a contar nas convocatorias do primeiro equipo do Deportivo para o adestrador Miguel Ángel Lotina. , e en xaneiro de 2010 fixo o seu debut no partido de volta dos cuartos de final da Copa do Rei 2009/10 nun partido contra o Sevilla no Sánchez Pizjuán, onde entrou na segunda parte como substituto de Juca. Tres meses despois debutou na Primeira División, nun encontro fronte o Valencia en Mestalla, no que substituíu no descanso a Piscu.
Esa tempada logrou o ascenso a Segunda B co Fabril, mentres que co primeiro equipo disputou un total de 5 partidos, 3 deles como titular. Na tempada 2010/11 continuou alternando convocatorias do filial e do primeiro equipo, xogando 6 partidos con este último. Na seguinte campaña subiu definitivamente ao primeiro equipo, que con Oltra no banco, logrou o ascenso a Primeira División con récord histórico de puntos.
Cesións ao Racing e o Hapoel
Con todo, xogou só 7 partidos na tempada do ascenso, e na 2012–13 marchou cedido ao Racing de Santander, de Segunda División. No equipo cántabro conseguiu máis regularidade, disputando 14 partidos ata xaneiro, 13 deles como titular. O 30 de xaneiro de 2013 anunciouse que deixaba o club de Santander, para marchar cedido ao Hapoel Tel Aviv israelí até o final da tempada.
Buriram
En setembro de 2013 rescindiu o seu contrato co Deportivo para fichar polo Buriram United, de Tailandia, onde coincidiu co tamén galego Andrés Túñez. Titular indiscutible no equipo, disputou un total de 45 partidos durante a tempada, 6 deles na Liga de Campións da AFC, competición na que debutou nun partido contra o Shandong Taishan no Estadio Olímpico de Jinan. En febreiro de 2014 proclamouse campión da Copa Kor Royal e en novembro un gol seu deulle o título de liga ao seu equipo.
Port
esquerda|miniatura|David Rochela co brazalete de capitán do [[Port FC|Port en 2018.]] En 2015 deixou Buriram para saír cedido ao Port FC, club ao que se incorporou en propiedade pouco despois. Capitán dende 2016, converteuse no buque insignia do club de Bangkok durante os seguintes anos. Aínda que viviu un descenso á segunda división na súa primeira tempada, o equipo recuperou inmediatamente despois a categoría e conseguiu os mellores resultados da súa historia nas seguintes campañas. No 2019 Rochela capitaneou o equipo ata a final da Copa da FA, onde se enfrontaron ao Ratchaburi Mitr Phol, e acabou levantando o trofeo, grazas a un solitario gol do canario Sergio Suárez.
Ese mesmo ano o club acabou terceiro na liga e logrou clasificarse por primeira vez na súa historia para a fase previa da Liga de Campións da AFC, aínda que finalmente non conseguiu entrar na competición, ao perder co Ceres-Negros filipino. Si o conseguiu na tempada seguinte na que acabou de novo na terceira posición. O primeiro partido de Rochela co Port na competición continental foi o 24 de xuño de 2021, contra o Kitchee do coruñés Dani Cancela, encontro que rematou con vitoria por 2-0 para o club de Hong Kong. Unhas semanas despois marcou o seu primeiro gol continental, nunha histórica goleada por 1-5 sobre o poderoso Guangzhou chinés adestrado por Fabio Cannavaro.
Selección española
Foi internacional coas categorías inferiores da selección española. No 2007, e compartindo selección con David de Gea, Iago Falque ou Bojan Krkić entre outros, proclamouse campión de Europa sub-17 no torneo disputado en Bélxica, despois de derrotar na final a Inglaterra.
,
Gregorio XIV, papa
En 1591, confirma a excomunicación de Henrique IV, rei de Francia e de Navarra.
Orixes e formación
Nado Niccolò Sfondrati na comuna de Somma Lombardo (actualmente na provincia de Varese rexión da Lombardía, cando formaba parte do Ducado de Milán), na clase alta da sociedade milanesa, pero foi coñecido polo seu modesto estilo de vida e rigurosa devoción. O seu pai era Francesco Sfondrati, un senador da antiga comuna de Milán nomeado cardenal polo papa Paulo III e a súa nai era Anna Visconti, membro da Casa de Visconti e quen faleceu durante o parto.
Realizou os seus estudos en Perugia e Padua.
Carreira eclesiástica
Foi ordenado sacerdote en 1551 e en 1560 foi consagrado bispo de Cremona polo cardenal Carlos Borromeo, participando no Concilio de Trento entre 1561 e 1563 e sendo membro da comisión pro índice librorum en 1562.
Cardenalato
O 12 de decembro de 1583 foi nomeado por Gregorio XIII cardeal presbítero de Santa Cecilia. Durante este tempo foi amigo próximo de san Filipe Neri, quen predixo a súa elección como Sumo Pontífice.
Elección
Á morte de Urbano VII foi elixido o seu sucesor nun conclave que se prolongou durante máis de dous meses debido á inxerencia no mesmo do que pretendía que o elixido fose un dos sete cardenais que o rei español Filipe II consideraba adecuados para ocupar o solio pontificio.
Actuación pontifical
O papa Gregorio XIV non contaba con experiencia política, razón pola cal cedeu a administración diplomática ao seu sobriño, o cardenal Paolo Emilio Sfondrati. Presidiu dous consistorios nos cales nomeou a cinco novos cardenais.
O seu mandato non estivo marcado por grandes acontecementos ou problemas. O único feito relevante do mesmo foi que, instigado polo rei de España e o duque de Mayenne, excomulgou a Henrique IV de Francia, que se puxera de acordo cos reformistas, declarándoo herexe para despois privalo dos seus dominios. Tras isto, ofreceu a Filipe II o trono de Francia como sucesor de Henrique III de Valois, o cal obrigou á conversión ao catolicismo do sucesor lexítimo Henrique IV para acceder ao trono francés.
Profecía de san Malaquías
Se se aplicasen as profecías san Malaquías, a este Papa lle correspondería o lema Ex antiquitate urbis (Da antigüidade da cidade). Con todo, o lema aplícase mellor ao cardenal que, no conclave de 1590, disputáballe o solio papal, Girolamo Simoncelli. Simoncelli era orixinario de Orvieto (Urbs Vetus en latín, é dicir, cidade-antiga); pola contra, para facer que a Sfrondati lle encaixe o lema Ex antiquitate urbis, hai que dicir xeneralidades. A raíz deste dato o xesuíta Claude-François Menestrier demostrou en 1689 que a lista atribuída a san Malaquías de Armagh é unha falsificación orixinada no mesmo Simoncelli ou algún do seu partido para favorecer a súa candidatura á morte de Urbano VII.
Rami Jaffee
Rami Jaffee, nado nos Ánxeles (California) o 11 de marzo de 1969, é un teclista estadounidense, membro do grupo The Wallflowers. Colaborou tamén con Foo Fighters, Soul Asylum ou Pearl Jam.
Traxectoria
Jaffee comprou o seu primeiro teclado aos 13 anos. Moi cedo comezou a tocar en varias bandas locais mentres asistía á Fairfax High School. Durante os seus anos de instituto, a miúdo pasaba o tempo en The Kibitz Room, un pequeno bar que sería unha influencia importante na súa carreira musical.