cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nouméa
Historia
O primeiro europeo en establecer un asentamento nas inmediacións foi o comerciante británico James Paddon en 1851. Ansioso de afirmar o control da illa, os franceses estableceron un asentamento nas proximidades tres anos despois en 1854, trasladándose desde Balade no norte da illa. Este asentamento chamouse inicialmente Port-de-France e pasou a chamarse Nouméa en 1866. A zona serviu primeiro como colonia penal, despois como centro para a exportación do níquel e ouro que extraíase nas proximidades.
Entre 1904 e 1940 Nouméa estivo ligada a Dumbéa e a Païta pola vía ferroviaria Nouméa-Païta, a única liña ferroviaria que existiu en Nova Caledonia.
Durante a Segunda Guerra Mundial, Nouméa actuou como sede do exército dos Estados Unidos no Pacífico Sur. O complexo de cinco lados da sede militar dos Estados Unidos adoptouse despois da guerra como base dunha nova organización rexional de desenvolvemento intergubernamental: a Comisión do Pacífico Sur, máis tarde coñecida como Secretaría da Comunidade Pacífica, e máis tarde aínda como Comunidade do Pacífico.
Demografía
thumb | 250px | Unha muller nun mercado de Nouméa A zona urbana da Gran Nouméa (agglomération du Grand Nouméa) tiña no censo de agosto de 2014 unha poboación total de 179.509 habitantes, 99.926 dos cales vivían na comuna de Nouméa propiamente.
A área urbana de Gran Nouméa está composta por catro comunas:
Poboación histórica
Crecemento medio da poboación da área urbana do Gran Nouméa:
Migracións
Os lugares de nacemento dos 179.509 residentes na zona urbana da Gran Nouméa no censo de 2014 eran os seguintes: O 66,7% naceu en Nova Caledonia
Linguas
No censo de 2009, o 98´7% da poboación na área urbana da Gran Nouméa cuxa idade era de 15 anos ou máis declararon que podían falar francés. O 97´1% declarou que tamén o podía leelo e escribilo. Só o 1´3% da poboación cuxa idade era de 15 anos ou máis non sabía o francés.
No mesmo censo, o 20´8% da poboación na área urbana do Gran Nouméa cuxa idade era de 15 anos ou máis declarou que podía falar polo menos unha das linguas kanaka. O 4,3% declarou que podía entender unha lingua kanaka pero non falala. O 74´9% da poboación cuxa idade era de 15 anos ou máis non tiña coñecemento de ningunha lingua Kanaka.
Solo
miniatura|Científico estudando un perfil de solo. O solo, desde o punto de vista edáfico, é un medio poroso, bioloxicamente activo e estruturado, desenvolvido na superficie emerxida da Terra. Cómpre non confundir o termo solo co termo chan, que é a superficie sobre a que andamos, é dicir, a capa superior ou codia do solo. Dun modo simplificado pode dicirse que as etapas implicadas na súa formación son as seguintes:
Evolución
O solo é o sistema complexo que se forma na superficie do terreo, inicialmente pola alteración física e química das rochas e logo tamén pola influencia dos seres vivos, desenvolvendo unha estrutura en niveis superpostos, o perfil, e unha composición química e biolóxica definidas.
En verbas de acentado o solo son partes de rochas erosionadas, rotas en pequenos anacos aos que se lle chama terra ou solo.
Os procesos de alteración mecánica e meteorización química das rochas, determinan a formación dun manto de alteración ou eluvión que, cando pola acción dos mecanismos de transporte de ladeiras, é desprazado da súa posición de orixe, denomínase coluvión.
Sobre os materiais do coluvión, pode desenvolverse o que comunmente se coñece como solo; o solo é o resultado da dinámica física, química e biolóxica dos materiais alterados do coluvión, orixinándose no seu seo unha diferenciación vertical en niveis horizontais ou horizontes. Nestes procesos, os de carácter biolóxico e bioquímico chegan a adquirir unha grande importancia, xa sexa pola descomposición dos produtos vexetais e o seu metabolismo, polos microorganismos e os animais zapadores.
O conxunto de disciplinas que se abocan ao estudo do solo englóbanse no conxunto denominado Ciencias do solo, aínda que entre elas predomina a Edafoloxía e ata se usa o adxectivo edáfico para todo o relativo ao solo. O estudo do solo implica a análise da súa mineraloxía, a súa física, a súa química e a súa bioloxía.
Por este motivo, o solo non é unha entidade estritamente xeolóxica, polo que a ciencia que o estuda, a Edafoloxía, esta vinculada á Xeoloxía á Bioloxía e á Agronomía.
O solo como sistema ecolóxico
Constitúe un conxunto complexo de elementos físicos, químicos e biolóxicos que compón o substrato natural no cal desenvólvese a vida na superficie dos continentes. O solo é o hábitat dunha biota específica de microorganismos e pequenos animais que constitúen o edafon. O solo é propio das terras emerxidas, non existindo apenas contrapartida equivalente nos ecosistemas acuáticos. É importante subliñar que o solo así entendido non se estende sobre todos os terreos, senón que en moitos espazos o que se pisa é rocha fresca, ou unha rocha alterada só por meteorización, unha regolita, que non merece o nome de solo.
Desde o punto de vista biolóxico, as características do solo máis importantes son a seu permeabilidade, relacionada coa porosidade, a súa estrutura e a súa composición química. Os solos reteñen as substancias minerais que as plantas necesitan para a súa nutrición e que se liberan pola degradación dos restos orgánicos. Un bo solo é condición para a produtividade agrícola.
No medio natural os solos máis complexos e potentes (grosos) acompañan os ecosistemas de maior biomasa e diversidade, dos que son á vez produto e condición. Neste sentido, desde o punto de vista da organización xerárquica dos ecosistemas, o solo é un ecosistema en si e un subsistema do sistema ecolóxico do que forma parte.
Orgánica do solo
O estudo da dinámica do solo mostra que segue un proceso evolutivo ao que son por completo aplicables os conceptos da sucesión ecolóxica. A formación dun solo profundo e complexo require, en condicións naturais, longos períodos de tempo e o mínimo de perturbacións. Onde as circunstancias ambientais son máis favorables, o desenvolvemento dun solo a partir dun substrato xeolóxico bruto require centos de anos, que poden ser milleiros en climas, topografías e litoloxías menos favorables.
Os procesos que forman o solo arrincan coa meteorización física e química da rocha bruta. Continúa co primeiro establecemento dunha biota, na que frecuentemente ocupan un lugar prominente os liques, e o desenvolvemento dunha primeira vexetación. O achegue de materia orgánica pon en marcha a constitución do edafon. Este está formado por unha comunidade de descompoñedores, bacterias e fungos sobre todo, e detritívoros, como os colémbolos ou os diplópodos, e inclúe tamén ás raíces das plantas, coas súas micorrizas. O sistema así formado recicla os nutrientes que circulan pola cadea trófica. Os solos evolucionados, profundos, húmidos e permeables adoitan contar coas miñocas de terra, anélidos oligoguetos comedores de solo, no seu edafon, o que á súa vez favorece unha mellor mestura das fraccións orgánica e mineral e a fertilidade do solo.
Causas da degradación ou destrución dos solos
Os solos pódense destruír polas choivas. Estas van lavando o solo, quitándolle todos os nutrientes que necesita para poder ser fértil, as arbores non poden crecer aí e prodúcese unha deforestación que leva como consecuencia a desertificación.
Formación do solo
O solo pode formarse e evolucionar a partir da maior parte dos materiais rochosos, sempre que permanezan nunha determinada posición, o tempo suficiente para permitir as anteriores etapas. Pódense diferenciar:
Composición
Os compoñentes do solo pódense dividir en sólidos, líquidos e gasosos.
Sólidos
Este conxunto de compoñentes representa o que podería denominarse o esqueleto mineral do solo e entre estes, compoñentes sólidos, do solo destacan:
Líquidos
Esta fracción está formada por unha disolución acuosa dos sales e os iones máis comúns como Na, K, Ca2, Cl-, NON3-... así como por unha ampla serie de substancias orgánicas. A importancia desta fase líquida no solo estriba en que este é o vehículo das substancias químicas no seo do sistema.
A auga no solo pode estar relacionada en tres formas diferentes co esqueleto sólido: miniatura|250px|Tipos de líquido no solo.
Gases
A fracción de gases está constituída fundamentalmente polos gases atmosféricos e ten gran variabilidade na súa composición, polo consumo de O2, e a produción de CO2 dióxido de carbono. O primeiro sempre menos abundante que no aire libre e o segundo máis, como consecuencia do metabolismo respiratorio dos seres vivos do solo, incluídas as raíces. Outros gases comúns en solos con mal drenaxe son o metano (CH4 ) e o óxido nitroso (N2O).
Estrutura do solo
Enténdese a estrutura dun solo a distribución ou diferentes proporcións que presentan, os distintos tamaños das partículas sólidas que o forman, e son:
Os compoñentes sólidos, non quedan soltos e dispersos, senón máis ou menos aglutinados polo humus e os complexos órgano-minerais, creando unhas divisións verticais denominadas horizontes do solo.
A evolución natural do solo produce unha estrutura vertical "estratificada" (non no sentido que o termo ten en xeoloxía) á que se coñece como perfil. As capas que se observan chámanse horizontes e a súa diferenciación débese tanto á súa dinámica interna como ao transporte vertical.
O transporte vertical ten dúas dimensións con distinta influencia segundo os solos. A lixiviación, ou lavado, prodúcea a auga que se infiltra e penetra verticalmente desde a superficie, arrastrando substancias que se depositan sobre todo por absorción. A outra dimensión é o ascenso vertical, por capilaridade, importante sobre todo nos climas onde alternan estacións húmidas con estacións secas.
Chámase rocha nai á que proporciona a súa matriz mineral ao solo. Distínguense solos autóctonos, que se asentan sobre a súa rocha nai, o que representa a situación máis común, e solos alóctonos, formados cunha matriz mineral achegada desde outro lugar polos procesos xeolóxicos de transporte.
Horizontes
Denomínase horizontes do solo a unha serie de niveis horizontais que se desenvolven no interior do mesmo e que presentan diferentes caracteres de composición, textura, adherencia etc. O perfil do solo é a ordenación vertical de todos estes horizontes.
Clasicamente, distínguese nos solos completos ou evolucionados tres horizontes fundamentais que desde a superficie cara abaixo son: miniatura|225px|Horizontes do solo.
Os caracteres, textura e estrutura dos horizontes poden variar amplamente, podendo chegar dun horizonte A de centímetros a metros.
Tipos de solo
É posible establecer tres tipos de solo diferentes: os non evolucionados, os evolucionados e os pouco evolucionados, segundo o grao de desenvolvemento do perfil, da natureza da evolución e do tipo de humus.
Sitta solangiae
Sitta solangiae é unha especie de ave paseriforme da familia Sittidae cun característico peteiro amarelo.
Solo
Solos non evolucionados
Estes son solos brutos moi próximos á rocha nai. A súa achega de materia orgánica é escasa e carecen do horizonte B. Se son resultado de fenómenos erosivos, poden ser: regosoles, se se forman sobre rocha nai branda, ou litosoles, se se forman sobre rocha nai dura. Tamén poden ser resultado da acumulación recente de achegas aluviais. Poden ser tamén solos climáticos, como os solos poligonais das rexions polares, os desertos pedregosos (tamén chamados reg) e os desertos de area (ergs).
Solos pouco evolucionados
Dependen en gran medida da natureza da rocha nai. Existen tres tipos básicos:
Slo Burn
Slo Burn foi unha banda de stoner rock de curta vida formada por John Garcia en 1996, meses despois da disolución de Kyuss, anterior banda de Garcia.
Solo
Os solos evolucionados
Neste tipo de solos, os tres horizontes están perfectamente formados. O tipo de humus é variable, e atópase certa independencia con respecto á rocha nai. Os solos típicos son:
Clasificación
Non sen certas dificultades, inherentes ao solo ou debido aos diferentes intereses dos científicos encargados da tarefa, afrontouse a clasificación dos solos cuns fins claros, establecidos polo científico Kubiëna: "o principal interese para dar nome a un solo é a de ordenar e transmitir os coñecementos, facendo posibel xeneralizar a outras zonas a experiencia adquirida nunha zona determinada...".
As primeiras clasificacións que xurdiron foron realizadas por xeólogos e xeógrafos presentando unha base litolóxica e xeolóxica, sendo característica a clasificación de Fallow (1862) e a de Richthofen (1886).
Coa escola rusa, en 1883 Dokuchaiev e os seus discípulos desenvolven a idea da distribución zonal dos solos, é dicir que varían segundo a zona climática, establecendo en 1886 a súa primeira clasificación en base a factores e propiedades de formación, corrixida e mellorada pouco despois por el mesmo e o seu discípulo Sibertzer, establecendo tres categorías:
Na escola americana, o científico Marbut fortemente influenciado por Dukuchaiev presentou en 1927 unha nova clasificación, establecendo a división entre pedocals e feldafers, é dicir solos sobre rochas ou sedimentos con carbonato cálcico e sobre rochas silicatadas respectivamente, establecendo unha subdivisión en función do clima e unha terceira división mezclando factores climáticos, vexetación e procesos. Esta clasificación denominouse gran grupo de solos. Posteriormente, en 1938, Baldwin e colaboradores tentan corrixir os faios desta clasificación introducindo aspectos da clasificación da escola rusa. Este novo tentativa establece tres órdes, divididos en once subordes e estes en 33 grandes grupos.
A escola española, fixo a súa contribución a través de Huget del Villar no II Congreso Internacional do Solo celebrado en Leníngrado no ano 1930, onde propuxo unha clasificación en función dos seus horizontes e a composición, actividade e metabolismos (aerobio ou anaerobio) destes.
A clasificación de Kubiëna básase en concepcións teóricas do desenvolvemento do solo, presenta unha gran carga xenética e concede moita importancia ás condicións de humidade do solo. Así os solos hidromorfos aparecen no nivel categórico máis alto xunto cos solos que teñen bo drenaxe. Establece tres categorías que se dividen en clase, tipo, subtipo, variedadee forma local:
Na actualidade as clasificacións máis estendidas internacionalmente son as desenvoltas conxuntamente pola FAO, ISSS e ISRI e a da Soil Taxonomy (ST) dos Estados Unidos. Ambas utilizan para a clasificación determinados caracteres ou trazos que poden ser analizados cuantitativamente no campo ou no laboratorio, estes caracteres son denominados diagnóstico. Ao utilizar criterios cuantitativos, as clases definidas resultan ser mutuamente excluintes. Os principais diagnósticos son, o tipo de horizonte, propiedades do solo (flúvicas, gleicas...) e a presenza de determinados materiais (materiais sulfurosos, orgánicos...).
Slo Burn
Traxectoria
Slo Burn naceu inicialmente como unha sesión de improvisación pero acabou transformándose nunha banda. O grupo editou unicamente un EP titulado Amusing the Amazing. Estaba composta polo líder e vocalista de Kyuss John Garcia (voz), Damon Garrison (baixo), Chris Hale (guitarra) e Brady Houghton (batería). Slo Burn estivo de xira co Ozzfest de 1997 pero separouse antes de que rematase, no mes de setembro dese ano.
Despois da disolución da banda John Garcia uniríase á igualmente banda de curta vida Unida antes de converterse no vocalista de Hermano, coa que editou dous álbums de estudio e un en directo. Damon Garrison tocou nas bandas Casino, Vega, Zoo, sendo membro no presente de Brave Black Sea, onde tamén toca Chris Dale e o batería Alfredo Hernandez. Brady Houghton tocou nos grupos The Ross Sea Party e Life Leone
Quimono
miniatura|Unha muller xaponesa en quimono, circa. 1870
Sitta solangiae
Distribución e hábitat
Esta especie é nativa de Vietnam, Laos e o sueste da China.
O seu hábitat natural son os bosques húmidos de terras baixas tropicais ou subtropicais e os bosques de montaña húmidos tropicais ou subtropicais. Está amenzado pola destrución do seu hábitat.
Quimono
O quimono (着物, literalmente cousa para vestir) é unha túnica longa que constitúe o imprescindíbel vestiario tradicional xaponés.
Sitta solangiae
Taxonomía
O seu nome conmemora a princesa Solange La Rochefoucauld-Estissac, muller de Paul Murat.
O Fieital, Rus, Carballo
O Fieital é un lugar da parroquia de Rus no concello coruñés de Carballo na comarca de Bergantiños. Tiña 10 habitantes no ano 2019 segundo datos do IGE, dos cales eran 6 homes e 4 mulleres.
Mike Mullane
Richard Michael "Mike" Mullane, nado en Wichita Falls, Texas, o 10 de setembro de 1945, é un astronauta estadounidense retirado que formou parte das misións STS-41-D, STS-27 e STS-36.
Traxectoria
Mullane graduouse en enxeñaría militar pola Academia Militar dos Estados Unidos en 1967 e é máster en enxeñaría aeronáutica polo Instituto de Tecnoloxía da Forza Aérea en 1975.
Foi seleccionado como astronauta pola NASA en xaneiro de 1978, participando nas misións STS-41-D, STS-27 e STS-36 e pasando un total de 14,85 días no espazo.
Sitta solangiae
Taxonomía
Segundo o Congreso Ornitolóxico Internacional e Alan P. Peterson, existen tres subespecies:
Quimono
Aínda que actualmente a maioría de xaponeses usa roupa occidental, acostuman a vestir con quimonos os días festivos, especiais ou de uso cerimonial.
Estilos
Cada sexo inflúe no tipo de quimono. Nas mulleres, son máis estilizados dependendo da idade, posición social, deseño, estado civil e a estación do ano apropiados, polo que hai diferenzas entre casadas e solteiras, xa que entre as primeiras teñen tons máis conservadores, cortes máis tradicionais e un emprego máis sinxelo do obi; en tanto que as últimas as levan moi coloridos, de manga larga e flotante.
Elaboración
A fabricación é moi complexa e artesanal, debido ás técnicas tradicionais de confección, comezando polo yuuzen, o cal dura 6 meses, logo segue o debuxo de estampado en seda lisa mais sen o tinguido e logo perfílanse os debuxos cunha pasta arroceira resistente ás tinguiduras; dito proceso é arduo e repetitivo, debido aos diversos tons cromáticos e logo procedese aos cosidos do quimono propiamente dito. Os quimonos son moi coloridos xeralmente.
Historia
Antigamente, utilizábase un vestido de orixe rústica feito de cáñamo e usábase para ambos os sexos, mais cando Xapón recibe mais influencia da cultura chinesa e coreana, tamén o foi a introdución da seda facendo que o quimono fose un traxe suntuoso, enchéndoo de status e diferenza sexual, de modo que se criaba unha maior expresión artística en canto ao colorido. Na época Heian (794-1185) as mulleres da corte levaban un maior número de quimonos postos no mesmo intre.
Co período Tokugawa (ou de Edo, 1603-1868) cultiváronse con devoción os decorados de quimonos en diversos artistas como Ôgata Kôrin (da escola Rimpa), fixeron que a tradición artesanal da confección chegase a perdurar ata os nosos días, pasando de artesán a artesán: na actualidade estanse aproveitando os materiais sintéticos.
Quimonos femininos
As máis importantes son:
Quimonos masculinos
Para os homes, teñen os seus diversos estilos e características, componse de dous partes:
Quimono de verán
Coñécese máis co nome de Yukata, xa que está fabricado de algodón e usábase antigamente como bata nos días cálidos e co tempo nos festivais de verán.
Seoane, Lousame, Lousame
Seoane é un lugar da parroquia de Lousame no concello coruñés de Lousame, na comarca de Noia. Segundo o padrón municipal (INE 2020) ten 7 habitantes (4 homes e 3 mulleres).
Santa Helena
Santa Helena é unha illa volcánica tropical do océano Atlántico sur, situada a 4.000 km ao leste do Río de Xaneiro e 1.950 km ao oeste do río Cunene, que marca a fronteira entre Namibia e Angola, no suroeste de África. Administrativamente, é un Territorio de Ultramar do Reino Unido, no que inclúe ademais as dependencias das illas de Santa Helena, Ascensión e Tristan da Cunha. Santa Helena mide ao redor de 16 x 8 km e ten unha poboación de 4.534 (censo 2016). É o nome de Santa Helena de Constantinopla.
Seoane, Lousame, Lousame
Toponimia
O topónimo deriva do latín, San Xoán.
Santa Helena
A illa estaba deshabitada cando foi descuberta polos portugueses en 1502, unha das illas máis remotas do mundo. Foi unha parada importante para os barcos que navegan a Europa desde Asia e Suráfrica durante séculos. Napoleón foi encarcerado alí no exilio polos británicos, do mesmo xeito que Dinuzulu kaCetshwayo (un líder zulú contra o dominio británico) e máis de 5.000 Boers feitos prisioneiros durante a Segunda Guerra Boer.
Santa Helena é o segundo máis antigo territorio de ultramar británico restante logo de Bermuda.
Santa Helena está incluída na lista de descolonización elaborada pola Organización das Nacións Unidas.
Historia
Portugal nunca colonizou a illa, que veu a ser ocupada pola mariña inglesa no século XIX.
A maioría dos rexistros históricos indican que a illa foi descuberta o 21 de maio de 1502 polo navegante galego Xoán de Nova, mentres realizaba unha viaxe cara á India, ao servizo de Portugal (nesa viaxe tamén descubriu a illa de Ascensión), nomeouna así por Helena de Constantinopla. Outra teoría sostén que a illa atopada por de Nova era en realidade Tristán da Cunha, 2430 km ao sur, e que Santa Helena foi descuberta por algunhas das naves unidas á escuadra da expedición de Esteban de Gama o 30 de xullo de 1503 (como se informou na conta do empregado de Thomé Lopes). Con todo, un artigo publicado en 2015 examinou a data de descubrimento e desestimou o 18 de agosto como moi tarde para que de Nova fixera o descubrimento e logo regresara a Lisboa o 11 de setembro de 1502, se saíu de Santa Helena ou Tristan da Cunha. A data de descubrimento alternativa do 3 de maio suxírese como historicamente máis creíble, é o día festivo Católico para o achado da Vera Cruz por Santa Helena en Xerusalén, e citado por Odoardo Duarte Lopes e Sir Thomas Herbert.
A illa estaba deshabitada pero había moitos bosques e auga fresca, importaron gando, árbores froiteiras e vexetais, construíron unha capela e varias vivendas, onde deixaban aos enfermos, para que se recuperaran para a seguinte embarcación, pero non formaron un asentamento permanente. Os portugueses mantiveron a localización da illa en segredo, sobre todo pola súa posición xeográfica. O seu primeiro residente permanente foi Fernão López, un portugués da India, que se converteu en traidor e foi mutilado por orde de Afonso de Albuquerque, o gobernador de Goa. López preferiu estar exiliado que regresar a Portugal en malas condicións, e foi enviado a Santa Helena en 1513. Por orde real, López visitou Portugal pouco despois, pero regresou á illa onde morreu en 1530.
O inglés Sir Francis Drake probablemente atopou a illa no tramo final da súa viaxe ao redor do mundo (1577-1580). En 1584, dous embaixadores xaponeses que viaxaban cara a Roma fixeron escala na illa. Seguiron visitas doutros exploradores ingleses, Thomas Cavendish, quen desembarcou en xuño de 1588, durante a súa viaxe ao redor do mundo, o capitán inglés Abraham Kendall, visitou a illa en 1591 e Sir James Lancaster en 1593, facendo escala rumbo a Inglaterra desde Oriente, e regresou en 1603 á illa na primeira viaxe para a Compañía Británica das Indias Orientais. Unha vez que a localización de Santa Helena foi máis amplamente coñecida, os buques de guerra ingleses comezaron a axexar na zona para atacar as carracas portuguesas que viñan da India no seu camiño a casa. No desenvolvemento do seu comercio Extremo Oriente, os holandeses tamén comezaron a frecuentar a illa. Os portugueses e españois renunciaron a parar regularmente na illa, en parte porque utilizaban os portos na costa ao longo da África Occidental, pero tamén por mor dos ataques aos seus envíos, á profanación da súa capela e as iconas relixiosas, a destrución da súa gandería, e a destrución das plantacións polos mariñeiros holandeses e ingleses.
A illa continuou deshabitada ata que a República de Holanda fixo formalmente pretensión de Santa Helena en 1633, aínda que non hai evidencia de que a ocuparan, colonizaran ou fortificaran algunha vez máis alo dalgún colono que se estableceu na illa.
Compañía Británica das Indias Orientais (1658-1815)
miniatura| left | Unha vista da cidade e da illa de Santa Helena no Océano Atlántico pertencente á [[Compañía Británica das Indias Orientais, gravado, c 1790.]] En 1657, Oliver Cromwell outorgou á Compañía Británica das Indias Orientais unha carta para gobernar Santa Helena e, ao ano seguinte, a compañía decidiu fortificar a illa e colonizala con plantadores. O primeiro gobernador o capitán John Dutton chegou en 1659, polo que Santa Helena é unha das colonias máis antigas de Gran Bretaña agás de América do Norte e o Caribe. Foron construídas unha fortaleza e casas. Logo da restauración da monarquía inglesa en 1660, a Compañía das Indias Orientais recibiu unha carta real que lle daba o dereito exclusivo para fortificar e colonizar a illa. O forte foi rebautizado como Fort James e a cidade como Jamestown, en honor ao Duque de York, despois James II de Inglaterra.
Entre xaneiro e maio de 1673, a Compañía Holandesa das Indias Orientais tomou pola forza a illa, antes de que reforzos ingleses restauraran o control da Compañía Británica das Indias Orientais. A compañía experimentou dificultades para atraer novos inmigrantes, e os sentimentos de inquietude e rebelión fomentaronse entre os habitantes. Os problemas ecolóxicos de deforestación, erosión do chan, alimañas e a seca levaron ao gobernador Isaac Pyke en 1715 a suxerir que a poboación trasladárase a Mauricio, pero isto non sucedeu e en consecuencia a compañía continuou a subvencionar a comunidade debido á situación estratéxica da illa. Un censo de 1723 rexistraba 1.110 habitantes, incluíndo 610 escravos.
Os gobernadores do século XVIII trataron de abordar os problemas da illa mediante a introdución de plantación de árbores, a mellora das fortificacións, a eliminación da corrupción, a construción dun hospital, a loita contra o abandono dos cultivos e o gando, o control do consumo de alcohol e a introdución de reformas legais. A illa gozou dun longo período de prosperidade ao redor de 1770. O capitán James Cook visitou a illa en 1775 no tramo final da súa segunda viaxe ao redor do mundo. St. James 'Church foi erixida en Jamestown en 1774, e a Plantation House construíuse en 1791-1792 e desde entón foi a residencia oficial do gobernador.
Edmond Halley visitou Santa Helena cando saíu da Universidade de Oxford en 1676 e estableceu un observatorio astronómico cun telescopio aéreo de 7´3 m, coa intención de estudar as estrelass do hemisferio sur. A situación deste telescopio está preto de Saint Mathew's Church en Hutt's Gate no distrito de Longwood. O outeiro máis alto, 680 m leva o seu nome e chámase Monte de Halley.
Ao longo deste período, Santa Helena foi un importante porto de escala da East India Company. Os barcos procedentes da India detíñanse alí na volta das súas viaxes á India británica e a China. En Sata Helena, os barcos repoñian a subministración de auga e provisións e, en tempos de guerra, formaban convois que navegaban baixo a protección dos buques da Royal Navy. O buque do capitán James Cook o HMS' 'Endeavour' ' ancorou e reabasteceuse na costa de Santa Helena en maio de 1771 no seu retorno logo do descubrimento europeo da costa leste de Australia e o redescubrimiento de Nova Celandia.
Dominio británico (1815-1821) e exilio de Napoleón
right|thumb |  Napoléon à Sainte-Hélène  por François-Joseph Sandmann miniatura|casa de Longwood (fotografía xuño de 1970) En 1815, o goberno británico de Santa Helena seleccionouse como o lugar da detención de Napoleón Bonaparte. Foi levado á illa en outubro de 1815. Napoleón aloxouse no pavillón Briars nos terreos da casa da familia Balcombe ata que completouse a súa residencia permanente en Longwood House en decembro de 1815. Napoleón morreu o 5 de maio de 1821.
British East India Company (1821-1834)
Logo da morte de Napoleón, os miles de visitantes temporais retiráronse e a East India Company renovou o control total de Santa Helena. Entre 1815 e 1830, a EIC construíu o paquebote goleta St Helena dispoñible para o goberno da illa, que fixo múltiples viaxes por ano entre a illa e Cidade do Cabo, transportando pasaxeiros en ambos sentidos, materiais e provisións á illa. miniatura|left|Medio [[Penique escocés|penique acuñado pola British East India Company para a illa en 1821.]]
Napoleón encomiou o café de Santa Helena, durante o seu exilio na illa, e o produto gozou dunha breve popularidade en París nos anos posteriores á súa morte.
A importación de escravos a Santa Helena foi prohibido en 1792, pero a emancipación gradual de máis de 800 escravos residentes non tivo lugar ata 1827.
Durante o mandato da Compañía, a illa prosperou economicamente ata 1870, ano no que comezou a sentir o efecto da apertura da Canle de Suez, en 1869, o que facilitaba as comunicacións marítimas entre Europa e Asia, evitando a navegación rodeando África, unha ruta na cal Santa Helena servía como un punto de escala fundamental.
Santa Helena, debido á súa distancia e inaccesibilidade, serviu como prisión para grandes personalidades da historia. Napoleón Bonaparte pasou os seus últimos días de vida exiliado na illa entre 1815 e a súa morte, o 5 de maio de 1821. O xeneral Piet Cronje e outros prisioneiros da Guerra Anglo-Bóers foron trasladados a este territorio, que tamén serviu de lugar de exilio a algúns xefes zulús, incluíndo Dinizulu.
Goberno e política
O Xefe de Estado é o soberano do Reino Unido; na actualidade ostenta este título Carlos III. O Xefe de Goberno é o Gobernador e Comandante en Xefe que é designado polo monarca; existe un Consello Executivo que se utiliza como gabinete e é dirixido polo gobernador, dous membros ex officio e seis membros elixidos polo Consello Lexislativo.
Existe un Consello Lexislativo unicameral, que está formado por 15 escanos, incluíndo o voceiro, tres membros ex officio e doce membros elixidos mediante votación popular por un período de catro anos. Non existen os partidos políticos desde 1976 e todos os membros son independentes sen afiliación política.
Existe unha Corte Suprema dentro da dependencia. A Constitución actual réxese desde o 1 de xaneiro de 1989.
Organización político-administrativa
A dependencia divídese en tres unidades administrativas:
Dentro da área administrativa de Santa Helena, inclúense os pequenos illotes satélites e rocas como a Roca de Castle, Illa de Speerd, Os Needle, Roca de Lower Black, Roca de Upper Black (Sur), Illa de Bird (Suroeste), Roca de Black, Illa do Val Thompson, Illa de Peaked, Illa de Egg, Lady's Chair, Roca de Lighter (Oeste), Long Ledge (Noroeste), Illa de Shore, Illa de George, Illa da Roca Rough, Roca de Flat (Este), Os Buoys, Illa da Baía Sandy, Os Chimney, Illa de White Bird e a Roca de Frightus (Sueste), que no seu conxunto suman 1 km².
A área administrativa de Santa Helena divídese en oito distritos:
NOTA: A diferenza entre o número total de persoas atopadas nos distritos administrativos e a poboación rexistrada no Censo de 2016 débese ao feito de que o censo incluía cifras do número de persoas a bordo do RMS Santa Helena ( 183) e o número de persoas que ían nun iate no porto (13).
As dúas dependencias restantes non teñen unha subdivisión en distritos. Para Ascensión, que á parte de ter uns pequenos illotes e rocas, consiste nunha soa illa, usualmente dividida nos cinco asentamentos que hai. Para Tristán dá Cunha, que só ten un asentamento pero consiste en varias illas separadas, tómase como división a cada illa.
Xeografía
miniatura|dereita|200px|Mapa da dependencia de Santa Helena.
A illa de Santa Helena ten unha superficie de 121 km². Outras illas que pertencen a este territorio son a illa Ascensión e o arquipélago de Tristán da Cunha, consistente na illa homónima e as illas Gough, Inaccesible e o grupo das illas Nightingale. Todas estas illas son de orixe volcánico, moi escarpadas o que impide practicamente a agricultura, apenas cun 13% do terreo cultivable. O punto máis alto é o pico de Queen Mary's en Tristán da Cunha (2.060 m).
O clima da illa é tropical, amornado debido á influencia mariña. Tristán da Cunha é máis frío que Santa Helena, pero posúe practicamente as mesmas características.
Curiosamente, Santa Helena non posúe ningunha praia, sendo o seu litoral completamente rochoso. Tamén por este motivo a illa era utilizada como prisión. Non hai unha saída doada do interior da illa mais que a través da capital Jamenstown.
Ecoloxía
Na illa existen polo menos corenta especies de especies vexetais descoñecidas en calquera parte do mundo. Constitúe por si soa a ecorrexión denominada monte e matogueira de Santa Helena.
Economía
200px|right|Terminal do aeroporto A economía da illa baséase principalmente na axuda que recibe do Reino Unido e na exportación pesqueira, cría de gando e venda de artesanías. Actualmente ten un pequeno centro bancario.
O turismo que se realiza en Santa Helena é sobre todo nos lugares onde estivo Napoleón, A industria do turismo local explora moito este particular aspecto da historia, así como o calmo estilo de vida da súa poboación. Os sitios onde Napoleón viviu e o val onde foi enterrado son territorio francés.
A illa posúe un navío, chamado RMS St Helena, que fai unha ruta pasando por Inglaterra, Irlanda, Illas Canarias, Ascensión, Santa Helena, Suráfrica e Namibia. A pasaxe pola Namibia é aínda experimental.
En marzo de 2005, o goberno británico anunciou plans para construír o aeroporto de Santa Helena. O 22 de xullo de 2010, o goberno británico acordou axudar á financiamento do novo aeroporto. En novembro de 2011, asinouse un acordo entre o goberno británico e a compañía de enxeñería civil surafricana Basil Read, o aeroporto tiña previsto abrir en febreiro de 2016 con voos de e ata Suráfrica e o Reino Unido. O custo foi de 250 millóns de euros. Está dirixido a axudar á illa a ser máis autosuficiente, fomentando o desenvolvemento económico e reducindo a dependencia das axudas do goberno británico. Tamén se prevé que se inicie a industria turística, con ata 30.000 visitantes que se esperan ao ano.
O primeiro avión aterrou no novo aeroporto o 15 de setembro de 2015, un surafricano Beechcraft King Air, antes de realizar unha serie de voos para calibrar o equipo de radio navegación do aeroporto.
A apertura do aeroporto estaba prevista para maio de 2016, pero en xuño de 2016 anunciouse que se atrasaba indefinidamente debido aos fortes ventos. En 2017, a compañía aérea surafricana Airlink converteuse no licitador gañador para prestar servizo aéreo semanal entre a illa e o aeroporto internacional de Tambo Johannesburg. O primeiro voo comercial que aterrou en Santa Helena foi un voo chárter realizado por Airlink de Suráfrica o mércores 3 de maio de 2017 desde Cidade do Cabo a través do aeroporto Moçâmedes, Angola, usando o Avro RJ85 ZS-SSH (msn 2285). O voo colleu pasaxeiros de RMS Santa Helena varados na illa cando o Santa Helena sufriu un dano na hélice.
O 14 de outubro de 2017, Airlink comezou un servizo semanal entre Johannesburgo, Suráfrica e o aeroporto de Santa Helena usando un Embraer E190-100IGW, o primeiro servizo aéreo programado na historia de Santa Helena. Con 78 pasaxeiros a bordo, o avión chegou ao aeroporto de Santa Helena tras un voo de aproximadamente seis horas desde Johannesburgo cunha parada de repostos en Windhoek.
O aeroporto está situado de xeito que ás veces o cizallamento do vento dificulta aterrar dende o norte. É seguro aterrar dende a outra dirección, pero está afectado por ventos de cola, que disminuen a elevación durante a aterraxe e, polo tanto, impón unha restrición de peso, o que se traduce en menos pasaxeiros. Non obstante, só algúns voos demoráronse para o día seguinte durante o primeiro semestre. Isto sucedeu un pouco máis a miúdo durante o segundo semestre do inverno local. A néboa é un problema maior que o cizallamento.
Demografía
A maior parte da poboación habita na illa de Santa Helena, cun total de 4.897 habitantes. 630 aproximadamente viven na capital, Jamestown. Outras 806 persoas viven en Ascensión, das cales máis de 450 viven na capital, Georgetown. En Tristán dá Cunha viven preto de 250 persoas.
Os grupos étnicos que existen na illa son descendentes de africanos (50%), brancos (25%) e descendentes de chineses (25%). A relixión anglicana constitúe a maioría, pero existen comunidades católicas, bautistas, adventistas do Sétimo Día e Testemuñas de Xehová (é o lugar onde hai maior proporción de fieis no mundo, 1 por cada 29 habitantes).
Gonzalo Vázquez Moure
Gonzalo Vázquez-Moure Iglesias, finado en Lugo o 29 de outubro de 1903, foi un médico e político galego.
Traxectoria
Militante do Partido Conservador, concelleiro en Lugo, foi elixido alcalde de Lugo en decembro de 1902. Morreu ao ano seguinte.
Sempre en Galiza (álbum)
Sempre en Galiza é o primeiro álbum de estudio do grupo musical de oi! galego Ruín Bois. Foi publicado en 1997, baixo o selo belga Pure Impact. En 2016 foi reeditado en formato vinilo, por Common People Records. As letras do álbum están en galego, inglés e castelán.
Todos os temas foron compostos polo grupo, agás "Zipaioak" (Puñetazo Oi!) e "Dodot no ha muerto" (Decibelios).
Mouriscados, Arcos, Chantada
Mouriscados é un lugar na parroquia de Arcos, no concello de Chantada, na comarca de Chantada, na provincia de Lugo. No ano 2008 tiña quince habitantes (nove homes e seis mulleres), máis ca en 2006.
A carón do río Enviande estaba o balneario de Mouriscados, construído en 1890 por Leopoldo Rodríguez Guerra, se ben as augas xa se viñan aproveitando con anterioridade. A construción pechou cara a 1970.
Praia Ladeira
A praia Ladeira atópase nas parroquias de Baíña e Santa Cristina da Ramallosa, no concello pontevedrés de Baiona. Nela hai un cámping de primeira categoría.
Xeografía
É a praia baionesa máis grande cos seus 1.300 metros. Atópase nunha frecha litoral de nome homónimo.
Provincia de Ang Thong
Limita coas provincias tailandesas de, empezando polo norte e seguindo o sentido das agullas do reloxo, Sing Buri, Lopburi, Ayutthaya e Suphanburi.
Xeografía
É un territorio chairego, atravesado polo río Chao Phraya e o Noi. Carece de montañas e bosques, e consiste principalmente en terras agrícolas. Os dous ríos, xunto con múltiples canles (khlongs), proporcionan suficiente auga para o cultivo do arroz.
Historia
Ang Thong foi historicamente coñecida como Wiset Chai Chan, achantada na ribeira do río Noi. Formouse unha importante cidade fronteiriza no reino de Ayutthaya durante as guerras con Birmania, xa que o río Noi río servía como obstáculo natural para o avance de tropas.
Durante o reinado de Taksin, despois da caída de Ayutthaya, a principal cidade da provincia traladouse á beira do río Chao Phraya, e denominouse Ang Thong (Cunca de ouro) pola cor do arroz que se cultiva na zona.
Símbolos provinciais
dereita|miniatura|Selo provincial. O emblema provincial amosa algunhas espigas douradas de arroz nunha cunca de auga. Simboliza a fertilidade da provincia como un dos principais produtores deste alimento. A árbore provincial é a Diospyros malabarica.
Distritos
esquerda|miniatura|250px|Distritos da provincia. A provincia está subdividida en 7 distritos (amphoes). Os distritos son á súa vez divididos en 81 comunas (tambons) e estas en 513 poboados (moobans).
Spyker
Spyker pode referirse a varias compañías de construción de coches:
Grancima
As grancimas (ou granzimas) son encimas do tipo das serina proteases, que se encontran almacenadas en gránulos citoplasmáticos e son liberadas polas células T citotóxicas e as células asasinas naturais. O seu nome vén do inglés "granule enzyme" ("encima dos gránulos"). A misión deste encima é inducir a apoptose de células que foron infectadas por virus, o que destruirá tamén os virus.
As células T citotóxicas e as células asasinas naturais liberan unha proteína chamada perforina, que ataca a membrana das células diana. Inicialmente os investigadores pensaban que a perforina era a única que podía crear estes poros na membrana plasmática a través dos cales podían entrar as grancimas, que inducirían a apoptose. En realidade, o papel da perforina está peor comprendido ca o da propia grancima, é discutido, e novas evidencias indican que a grancima B pode entrar tamén na célula formando un complexo multimérico coa perforina, e granulisina utilizando para penetrar o receptor de manosa 6-fosfato (ou outro receptor que se encontra en células tumorais), e faino encerrado nunha vesicula. A perforina despois permite que a grancima B pase atravesando a superficie da vesícula ao citosol da célula, causando a apoptose por varias vías.
As grancimas inducen a apoptose ao clivar as caspases (especialmente a caspase-3), que á súa vez activa a DNase activada por caspase, o cal degrada o ADN, inducindo cascadas apoptóticas. Ademais, a grancima B (GrB) cliva a proteína Bid, que recruta as proteínas Bax e Bak para cambiar a permeabilidade das membranas das mitocondrias, causando a liberación do citocromo c (que é un dos compoñentes que se necesitan para activar a caspase-9 por medio do apoptosoma), Smac/Diablo e Omi/HtrA2 (que suprimen o inhibidor de proteínas da apoptose, IAPs), entre outras proteínas. Ademais, a grancima B cliva moitas outras moléculas responsables da apoptose sen a axuda da caspase, como se comprobou en experimentos con células T citotóxicas de ratos knockout incubados con outras células.
A secreción de grancima pode detectarse e medirse usando as técnicas da western blot ou ELISA. As células secretoras de grancima poden identificarse e cuantificarse por citometría de fluxo ou ELISPOT. Alternativamente, a actividade de grancima pode estimarse en virtude da súa actividade de protease.
As grancimas, ademais da súa actividade citotóxica intracelular, parece ser que teñen tamén actividades extracelulares, xa que se encontran niveis elevados de grancimas en estado soluble no plasma en pacientes con diversas enfermidades.
Biólogo, bióloga
Formación
Existen varios graos e mestrados das disciplinas da bioloxía que en Galicia se imparten nas tres universidades: na Universidade da Coruña, na Universidade de Santiago de Compostela e na Universidade de Vigo.
A Calzada, Burres, Arzúa
A Calzada é un lugar da parroquia de Burres no concello coruñés de Arzúa na Comarca de Arzúa. Tiña 48 habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 22 eran homes e 26 eran mulleres.
San Nicolás de los Garza
San Nicolás de los Garza é o municipio de México ao centro do Estado de Nuevo León criado no 2011, no México. Limita coa municipalidade mexicana de Apodaca e ao sur co Monterrey. A súa área é de 60.1 km², e a súa poboación é de 443.031 habitantes. A cabeceira municipal é San Nicolás de los Garza.
miniatura|250px|left|San Nicolás de los Garza.
Dulce Fernández Graña
Dulce María Fernández Graña, nada na Coruña o 24 de maio de 1969, é unha filóloga e tradutora galega.
Traxectoria
Licenciada en Filoloxía Galego-portuguesa pola Universidade da Coruña no 1992, exerce como profesora de ensino secundario en Malpica de Bergantiños. Foi cofundadora da Asociación Amigos de Azertyuiop (editora dos Cadernos de Azertyuiop) en 1995, xunto a François Davo, Alfredo Ferreiro e Tati Mancebo. A súa tese de doutoramento versou sobre Edición crítica e estudo dos textos anónimos da lírica profana medieval galego-portuguesa, sendo lida no 2008.
Gastrar, Rus, Carballo
Gastrar é un lugar da parroquia de Rus no concello coruñés de Carballo na Comarca de Bergantiños. Segundo o IGE en 2019 non tiña habitantes.
Rodrigo Gómez de Neda
Rodrigo Gomes de Neda (tamén transcrito Rodrigo Gómez de Neda) foi un nobre e militar galego no século XIII.
Traxectoria
É coñecido grazas ao seu testamento, outorgado na cidade occitana de Montpellier en 1287. Este documento é a única fonte sobre a súa vida que se coñece, mais é prolixa en datos biográficos.
No dito testamento, escrito en latín, é denominado como Rodericus Gomessij e afirma ser «miles yspanus» (soldado da Hispania) de Neda. Así mesmo, recoñece ter cometido asoballamentos en Galicia por el e por seu pai, Don Gomes, polos cales encomenda a alma a Deus e pide facer restitucións para expiar as súas culpas, as cales declara en favor de diferentes persoas e institucións.
Os Gomes, Rus, Carballo
Os Gomes é un lugar da parroquia de Rus no concello coruñés de Carballo na Comarca de Bergantiños. Segundo o IGE en 2019 tiña 7 habitantes (3 homes e 4 mulleres).
Gerrit Berckheyde
200px|miniatura|A grande praza de Harleem por Gerrit A. Berckheyde (1696). Gerrit Adrianszoon Berckheyde, nado en Haarlem en 1638 e finado na mesma cidade o 10 de xuño de 1698, foi un pintor neerlandés do Barroco.
Traxectoria
Berckheyde foi discípulo de Frans Hals e do seu propio irmán Job Andrieszoon Berckheyde. Con este viviu un tempo na cidade e corte de Heidelberg e logo en Haarlem.
Pintou sobre todo vistas, con pequenas figuras humanas, de Haarlem, Ámsterdan, Colonia, Bonn e Heidelberg. As súas obras principais figuran, especialmente, nos museos de Ámsterdan e Antuerpen, Kassel (Pastores), Dresden (a Damplatz de Amsterdam) e Schwerin.
A Silva, Lousame, Lousame
A Silva é un lugar da parroquia de Lousame no concello coruñés de Lousame, na comarca de Noia. Segundo o padrón municipal (INE 2020) ten 18 habitantes (8 homes e 10 mulleres).
Medos, San Xoán de Río
Santa Mariña de Medos é unha parroquia do concello ourensán de San Xoán de Río na comarca da Terra de Trives. No ano 2007 tiña 43 habitantes (22 homes e 21 mulleres) distribuídos en 2 entidades de poboación, o que supón unha diminución de 15 habitantes en relación ao ano 2000.
Outeiro, Arcos, Chantada
Outeiro é un lugar na parroquia de Arcos, no concello de Chantada, na comarca de Chantada, na provincia de Lugo. No ano 2008 tiña 7 habitantes, dos que 4 eran homes, e 3 eran mulleres; o que supón unha perda de habitantes en relación ao ano 2006.
Toponimia
A orixe do topónimo é o latín, que é unha parte alta ou elevación do terreo.
Río, Arcos, Chantada
Río é un lugar na parroquia de Arcos, no concello de Chantada, na comarca de Chantada, na provincia de Lugo. No ano 2008 tiña 5 habitantes, dos que 3 eran homes, e 2 eran mulleres; o que supón unha perda de habitantes en relación ao ano 2006.