cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fármaco
Pomadas rectais
Tamén existen pomadas rectais para o tratamento das hemorroides externas.
Tópica
A vía tópica utiliza a pel e as mucosas para a administración de fármaco. Así pois, isto inclúe mucosa ocular e xenital. A mucosa oral xa foi vista dentro da epígrafe da vía oral.
A característica desta vía é que se busca fundamentalmente o efecto a nivel local, non interesando a absorción dos principios activos. Os excipientes fundamentais para as formulacións galénicas de uso tópico son tres: líquidos, pos e graxas. Estes poden combinarse entre si de numerosas formas para adaptarse ás características do sitio onde se van a aplicar, de aí a variedade de formas galénicas para uso tópico.
Baños
Consisten na inmersión de todo ou parte do corpo nunha solución acuosa á que se engaden determinados produtos. Os máis utilizados son os baños coloidais, que tanto mornos como quentes actúan como sedantes e antiprurixinosos. Na súa preparación mestúrase unha cunca de amidón nun litro de auga e posteriormente esta preparación votase á auga do baño. Nos baños oleosos substitúese o amidón por aceites facilmente dispersables, producindo unha suspensión homoxénea. Actualmente utilízanse sobre todo os baños de sales, potenciados polo mundo da cosmética.
Locións
180px|miniatura Tamén coñecidas en dermatoloxía como curas húmidas abertas son moi útiles en inflamacións superficiais como o eccema. Colócanse comprimidas empapadas en certos líquidos nas zonas secretantes e cámbianse cada 5-10 minutos, ou ben se engade de forma periódica líquido, de tal xeito que se evite o desecamento por efecto da calor da pel. Isto adóitase manter durante 2 horas tres veces ao día. O obxectivo é o arrefriamento que consegue a evaporación do líquido, que actúa como antiinflamatorio. Ademais teñen propiedades antipruriginosas e vasoconstritoras. Xamais irritan e non teñen riscos no seu uso. Os líquidos utilizados poden ser o soro fisiolóxico, etanol ao 10%, o permanganato potásico ao 0.01% ou a solución de Burow, composta por auga, subacetato de chumbo e sulfato alumínico potásico. Unha loción clásica da farmacopea española sería o Agua de alibour, composta por unha solución hidroalcohólica ao 1% e sulfato de cobre, sulfato de cinc e alcanfor e indicada no tratamento do impetixe, dermatite sobreinfectada e dermatose exudativa.
Tinturas
Son preparacións líquidas, coloreadas (de onde o seu nome), resultado da mestura de hidroalcoholes con drogas secas a temperatura ambiente. As súas propiedades dependen do fármaco engadido, aínda que en liñas xerais son antisépticas e antiprurixinosas. O máis habitual adoita ser o uso de solucións de etanol, éter ou cloroformo con produtos como o mentol, fenol, fucsina, eosina, violeta de xenzá ou breas. Se se resecan demasiado pódese engadir aceite de rícino ao 1%. Adóitanse administrar unha vez ao día e retíranse os restos ao día seguinte antes da nova aplicación.
Linimentos
Forma farmacéutica que consiste nunha presentación líquida, solución ou emulsión que contén o ou os principios activos e aditivos cuxo vehículo é acuoso, alcohólico ou oleoso, e aplícase exteriormente en friccións
Pos
Os pos obtéñense por división sucesiva de produtos sólidos e secos ata partículas homoxéneas de tamaño variable. Trala súa fabricación son pasados por barutos que oscilan entre os 0.1 mm de apertura do enreixado (pos moi finos) ata 1 mm. (pos grosos). Aplicados sobre a pel forman unha capa finísima de propiedades refrescantes, vasoconstritoras, antiinflamatorias e antiprurixinosas. Tamén protexen do rozamento entre superficies e exercen protección mecánica. Os máis famosos son os pos de talco, que en dermatoloxía pódense asociar a outras substancias como o óxido de zinc. Tamén se conta con pos de orixe vexetal (amidón, licopodio), e na industria cosmética utilizáronse amplamente engadindo pigmentos inocuos, do tipo do cinabrio, eosina, bentonita, óxido de ferro ou ictiol para peles escuras. Aínda que se poden fabricar pos directamente coas propias substancias activas, non é isto o máis recomendable, sendo mellor a súa incorporación aos pos inertes citados anteriormente. Así, pódense engadir substancias do tipo das sulfamidas, funxicidas (ciclopirox olamina, miconazol), anhidróticos (cloruro de aluminio) etc. Como inconveniente importante ten o que non se deben de utilizar ante presenza de secrecións, pois a mestura co exsudado ou o pus forma unha especie de cemento que favorece a infección, é irritante e dificulta a cicatrización. É especialmente desaconsexable a estendida utilización de pos asociados a produtos antiprurixinosos na varicela, onde poden deixar cicatrices máis intensas do habitual ou a utilización de pos de boro e ácido salicílico, moi estendidos por parte da industria farmacéutica e de efectos non demostrados.
Pastas
Están compostas por pos e graxas a partes iguais, aínda que se son demasiado espesas pódese reducir a parte correspondente aos pos, aumentando a cantidade correspondente de graxa. En liñas xerais as pastas son secantes, pero manteñen a pel suave e pregable, protexendoa de traumas mecánicos e permitindo a transpiración. Están indicadas en procesos secos (dermatite crónicas) ou moi pouco secretantes e na prevención das úlceras de decúbito, polo seu efecto protector. Poden incorporar principios activos tanto en forma líquida como sólida. As súas contraindicacións principais son as lesións secretantes, infeccións e rexións pilosas. Aplícanse estendéndoas cunha espátula de madeira e retíranse con aceite de oliva ou vaselina líquida. En lugar de graxas sólidas pódense usar aceites, dando lugar a pastas oleosas. Se a unha pasta se lle engaden líquidos (auga), atopámonos ante a pasta acuosa ou pasta refrescante.
Pomadas ou ungüentos
Son graxas ou substancias de parecidas características que presenten aspecto semisólido a 25 °C. É esta propiedade física o que realmente as define xa que a composición química é enormemente variada. O termo pomada é habitualmente usado na literatura hispánica, mentres que o termo ungüento é de uso preferente no ámbito anglosaxón, aínda que por efecto da preponderancia científica, este vaise estendendo como forma principal de uso. Entre non entendidos aplícase o termo pomada a calquera presentación sólida de aplicación na pel, sexa crema, xel ou pomada, da mesma forma que chaman pastilla á maioría das formas galénicas de administración oral. As súas indicacións son amplas: melloran a pel seca e gretada, son excelentes para retirar costras ou escamas e son medianamente toleradas en zonas pilosas. Admiten multitude de principios activos ben en solución, os principios activos liposolubles, ben en forma de po ou en dispersión coloidal para os insolubles en graxas. O seu contraindicación máis importante son os procesos inflamatorios agudos, tanto máis contraindicada canto máis húmido sexa o proceso.
Emulsións
dereita|200px|miniatura|Xel para o cabelo. Unha emulsión é unha mestura máis ou menos homoxénea de dous líquidos inmiscíbeis. Un líquido (a fase dispersa) é dispersado noutro (a fase continua ou fase dispersante). Moitas emulsións son emulsións de aceite e auga.
Xampús
miniatura|250px|Botellas de xampú e locións faciais de principios do século XX. Forma galénica utilizada para o coidado do cabelo e do coiro cabeludo.
Colirios
Forma farmacéutica que consiste nunha solución que contén o ou os principios activos e aditivos, aplicable unicamente á conxuntiva ocular. Debe ser totalmente transparente, estéril, isotónica e cun pH neutro ou próximo á neutralidade.
Gotas óticas e nasais
As gotas óticas e nasais son unha forma galénica para uso tópico consistente nun líquido acuoso ou oleoso no que van incorporados os principios activos e que se utilizan no conduto auditivo externo ou as fosas nasais respectivamente.
As súas propiedades son similares ás dos colirios, salvo a esixencia da esterilidade. Acorde á gran cantidade de principios activos que tolera esta forma galénica, as indicacións tamén son amplas:
Respecto das contraindicacións haberá que ter en conta as seguintes consideracións:
Apósitos
Calquera dos diferentes produtos sanitarios empregados para cubrir e protexer unha ferida. A súa finalidade última é a de promover a cicatrización da ferida. En función a iso, as características que ha de reunir un bo apósito son:
A estas propiedades habería que engadirlles outras derivadas da interacción co organismo:
A Pousa, Saa, A Pobra do Brollón
A Pousa é a aldea máis poboada da parroquia de Saa, no concello lugués da Pobra do Brollón, onde se encontra a igrexa parroquial. Contaba en 2008 con 50 habitantes, 22 homes e 28 mulleres.
Fármaco
Percutánea ou transdérmica
Malia o comentado respecto da dificultade para a absorción dos principios activos, sempre existe a posibilidade de que se absorba unha parte dos mesmos a través da pel. Este fenómeno dáse con máis intensidade nas zonas onde a pel está menos queratinizada (cara), onde se favorece a humidade (engurras corporais) ou en peles máis sensibles como a dos nenos. Por outra banda, en ocasións, si que nos interesa que o principio activo sexa absorbido para facer o seu efecto a nivel sistémico. Esta vía, coñécese como vía percutánea ou vía transdérmica e presenta unhas características especiais. miniatura|Parche transdérmico aplicado no brazo. Os sistemas terapéuticos transdérmicos (STT) son formas de dosificación ideados para conseguir a contribución percutánea de principios activos a unha velocidade programada, ou durante un período de tempo establecido. Existen varios tipos de sistemas transdérmicos, entre os que se atopan:
A Pousa, Saa, A Pobra do Brollón
Está situada a 436 m de altitude, na beira do río Saa. Nela está a igrexa parroquial de Santa María, a área recreativa e o cemiterio. Hai restos dun antigo castro.
Fármaco
Parches transdérmicos
Forma galénica consistente nun reservorio con principio activo que se libera lentamente ao aplicalo sobre a pel. Perséguese que o fármaco pase á circulación sistémica a través da pel e non a actividade do fármaco na propia pel. Estes parches proporcionan niveis plasmáticos terapéuticos constantes do fármaco, sempre que a pel permaneza intacta. Aínda que relativamente recentes, teñen numerosas indicacións e son obxecto de continua investigación.
A iontoforese
Técnica utilizada en fisioterapia que consiste na introdución dun fármaco ou principio activo (mediante a utilización de corrente galvánica ou outras formas de correntes derivadas desta) a través da pel.
Consiste na colocación sobre a pel de dous eléctrodos que, pola súa polaridade, fan que un fármaco cargado iónicamente atravese a pel. Prodúcese pola interacción da polaridade do eléctrodo coa carga iónica da substancia elixida (mediante o rexeitamento dos ións no polo do mesmo signo).
As vías de introdución a través da pel son sobre todo: folículos pilosos, glándulas sudoríparas e sebáceas, por interpor menor resistencia para o paso de substancias.
Inhalada
miniatura|220px|Presentación clásica dun aerosol.
Innovacións galénicas
A industria farmacéutica está continuamente desenvolvendo novas formas de facer chegar o fármaco ao seu destino da forma máis rápida e eficaz. Do mesmo xeito que o descubrimento de novos fármacos, as novas galénicas están suxeitas a patente de propiedade, pasando ao cabo dun tempo a dominio público. Así, por exemplo, Norman Leo Henderson e Louis Nasir Elowe inventaron en 1969 as cápsulas de liberación prolongada coa patente 3427378. Deste xeito, continuamente estanse inventando sistemas, que baseados nas fórmulas galénicas clásicas, aportan un plus de efectividade ao produto comercial. Algúns exemplos serían:
Produción
Os fármacos son producidos xeralmente pola industria farmacéutica. Os novos fármacos poden ser patentados, cando a empresa farmacéutica foi a que investigou e lanzado ao mercado o novo fármaco. Os dereitos de produción ou licenza de cada novo fármaco está limitado a un lapso que oscila entre 10 e 20 anos. Os fármacos que non están patentados chámanse fármacos copia; en cambio, aqueles que non están patentados pero teñen un estudo de bioequivalencia, aprobado polas autoridades locais, chámanse medicamentos xenéricos.
Estudos de estabilidade
O obxectivo destes estudos é prover evidencia documentada de como as características físicas, químicas, microbiolóxicas e biolóxica do medicamento varían co tempo baixo a influencia de factores como temperatura, humidade, luz e establecer as condicións de almacenamento adecuadas e o período de caducidade.
A estabilidade dun fármaco pódese definir como a propiedade deste envasasado nun determinado material para manter durante o tempo de almacenamento e uso das características físicas, químicas, fisicoquímicas, microbiolóxicas e biolóxicas entre os límites especificados.
Solvólosis, oxidación, deshidratación, racemización, incompatibilidades de grupo.
Fermentación e xeración de toxinas
Datas de expiración
No ano 1979, nos Estados Unidos estableceuse unha lei que pedía ás empresas farmacéuticas que puxesen a data ata a cal garantíase a máxima potencia do medicamento. Noutras palabras, non indica o momento en que xa non é seguro tomalas nin cando se volven daninas. A maioría de medicinas son moi durables e degradanse lentamente, polo que a maioría, mentres sexa apropiadamente fabricada, manteñen a súa potencia en altos rangos moito despois da súa data de caducidade. Un executivo de Bayer, Chris Allen, dixo que as aspirinas que fabrican levan unha data de caducidade de tres anos posterior á súa fabricación, pero esta podería ser de ata máis e esta aínda estaría na súa máxima potencia. O motivo detrás disto xace en que constantemente están mellorando a fórmula das aspirinas, e facer probas de caducidade de máis de 4 anos por cada actualización sería irrazonable.
Con todo, rexistráronse problemas con medicamentos que inclúen tetraciclina; tamén hai excepcións na duración, como coa nitroglicerina, a insulina, e algúns antibióticos líquidos.
Obxectivo terapéutico
Os fármacos adminístranse co fin de conseguir un obxectivo terapéutico onde a concentración axeitada e a dose requirida para alcanzar este obxectivo dependen, entre outros factores, do estado clínico do paciente, a gravidade da patoloxía a tratar, a presenza doutros fármacos e de enfermidades intercorrentes.
Para iso requírese non soamente lograr unha resposta farmacolóxica e poder mantela; polo tanto, é necesario alcanzar a concentración apropiada do fármaco no lugar de acción e para iso é necesario coñecer a súa farmacocinética.
Debido ás diferenzas individuais, o tratamento eficaz require planificar a administración segundo as necesidades do paciente. Tradicionalmente, isto efectuábase por medio do axuste empírico da dose ata conseguir o obxectivo terapéutico.
Non obstante, a miúdo este método é pouco axeitado debido á demora en conseguir o efecto ou á aparición de toxicidade. Unha aproximación alternativa consiste en iniciar a administración de acordo coa absorción, distribución e eliminación, esperadas no paciente, e, posteriormente, axustar a dose segundo a resposta clínica e por medio da monitorización das concentracións plasmáticas.
Parámetros farmacocinéticos básicos
O comportamento farmacocinético da maioría dos fármacos pode resumirse por medio dalgúns parámetros. Os parámetros son constantes, aínda que os seus valores poden diferir dun paciente a outro e, no mesmo doente, en situacións distintas.
A biodispoñibilidade expresa o grao de absorción pola circulación sistémica.
A constante de absorción define a velocidade de absorción.
Nos tratamentos crónicos, o grao de absorción é a medida máis importante que se relaciona coa concentración media, mentres que o grao de flutuación depende da constante de absorción.
O volume aparente de distribución é o líquido teórico corporal en que tería que haberse disolto o fármaco para alcanzar a mesma concentración que no plasma. Úsase para saber a dose requirida para alcanzar unha concentración determinada no sangue. A fracción libre é útil porque relaciona a concentración total coa libre, que é quen, presumiblemente, está máis asociada cos efectos farmacolóxicos. É un parámetro útil sobre todo se se alterase a fixación ás proteínas plasmáticas, por exemplo en caso de hipoalbuminemia, de enfermidade renal e/ou hepática e en interaccións por desprazamento da unión a devanditas proteínas. O volume aparente de distribución e a fracción libre son os parámetros máis utilizados para o estudo da distribución do fármaco.
A fracción de fármaco eliminado sen cambios (en forma inalterada) é un parámetro útil para avaliar o efecto potencial das enfermidades renais e hepáticas sobre a eliminación dos fármacos. Unha fracción baixa indica que o metabolismo hepático é o mecanismo de eliminación e que unha enfermidade hepática podería afectar a eliminación do fármaco. As patoloxías renais producen maiores efectos na cinética de fármacos con elevada fracción de fármaco eliminado inalteradamente.
A velocidade con que se extrae un fármaco do sangue por un órgano excretor como o fígado non pode exceder a velocidade á que chega a devandito órgano. É dicir, o aclaramento presenta un valor límite. Cando a extracción é elevada, a eliminación está limitada pola chegada de fármaco ao tecido e, xa que logo, pola perfusión deste. Cando o órgano de eliminación é o fígado ou a parede intestinal e o fármaco adminístrase vía oral, unha porción da dose administrada pode ser metabolizada durante o seu paso obrigado a través dos tecidos ata a circulación sistémica; é o que se denomina efecto ou metabolismo de primeiro paso hepático.
Xa que logo, sempre que unha substancia teña unha extracción (aclaramento) elevada en fígado ou parede intestinal, a biodispoñibilidade por vía oral, será baixa, ata o punto que ás veces pode desaconsellar a administración vía oral, ou requirir a administración dunha dose oral moi superior á dose parenteral equivalente.
Algúns exemplos de fármacos presentan un efecto de primeiro paso importante;
A constante de eliminación está en función de como se elimina o fármaco do sangue por parte dos órganos excretores e como se distribúe polo organismo.
A vida media de eliminación beta, (ou semivida) é o tempo requirido para que a concentración plasmática -ou a cantidade de fármaco do organismo- se reduza nun 50%.
Para a maioría dos fármacos, a vida media mantense constante malia a cantidade de fármaco que estea presente no organismo, aínda que existen excepcións (difenilhidantoína, teofilina e heparina).
Tempo medio de permanencia (TMP) é outra medida da eliminación do fármaco. Defínese como o tempo medio que a molécula dun fármaco permanece no organismo tras unha administración intravenosa rápida. Do mesmo xeito que o aclaramento, o seu valor é independente da dose administrada. Para fármacos que describen un modelo de distribución monocompartimental, o TMP iguálase ao recíproco da constante de eliminación.
Variabilidade dos parámetros farmacocinéticos
Identificáronse moitas das variables que afectan os parámetros farmacocinéticos, as cales deben terse en conta para axustar a dose administrada ás necesidades de cada paciente. Dado que ata despois do axuste das doses adoita persistir unha notable variabilidade, é necesaria unha monitorización coidadosa da resposta farmacolóxica e, en moitos casos, da concentración plasmática.
Idade e peso
Para algúns fármacos establecéronse con precisión os cambios farmacocinéticos relacionados coa idade e o peso. Nos nenos e mozos (de 6 meses a 20 anos), a función renal correlacionase ben coa superficie corporal. Así, no caso dos fármacos que se eliminan principalmente en forma inalterada pola ouriña, o aclaramento varía coa idade de acordo co cambio da superficie corporal. Nas persoas maiores de 20 anos, a función renal diminúe aproximadamente un 1% ao ano. Tendo en conta estes cambios, é posible axustar a dose de devanditos fármacos en cada idade. Tamén se demostrou que a superficie corporal correlacionase co aclaramento metabólico nos nenos, aínda que hai moitas excepcións.
Alteración da función renal
O aclaramento renal da maioría dos fármacos varía proporcionalmente á depuración de creatinina, calquera que sexa a patoloxía renal. O cambio no aclaramento total depende da contribución dos riles na eliminación total de devandito fármaco. Xa que logo, espérase que o aclaramento total sexa proporcional á función renal (depuración de creatinina) para fármacos que se excretan exclusivamente de xeito inalterado e non resulte afectado no caso de fármacos que se eliminan por metabolismo.
Ás veces, na insuficiencia renal modifícase o volume aparente de distribución. No caso da digoxina, a redución do volume de distribución depende da menor fijación aos tecidos. No caso da difenilhidantoína, o ácido salicílico e moitos outros fármacos, o volume de distribución aumenta debido a que se reduce a fixación ás proteínas plasmáticas.
Nas situacións de estrés fisiolóxico (p.ex.,infarto de miocardio, cirurxía, colite ulcerosa ou enfermidade de Crohn) aumenta a concentración do reactante de fase aguda (1-glucoproteína ácida). En consecuencia, aumenta a fixación ás proteínas por parte dalgúns fármacos de natureza básica como o propranolol, a quinidina e a disopiramida; por conseguinte, diminúe o volume aparente de distribución destes fármacos.
Etgar Keret
Etgar Keret (en hebreo אֶתְגָּר קֶרֶת), nado en Ramat Gan o 20 de agosto de 1967, é un escritor israelí, coñecido polos seus contos, novelas gráficas e guións para cine e televisión. O seu estilo literario caracterízase por ser simple e directo e o emprego de termos coloquiais e vulgares.
Fármaco
Alteración da función renal
As enfermidades hepáticas producen modificacións no aclaramento metabólico, pero non se dispón de bos predictores destes cambios. Describiuse unha redución espectacular da metabolización de fármacos na cirrose hepática. Nesta enfermidade a miúdo obsérvase unha diminución da fixación ás proteínas plasmáticas debido á menor concentración de albumina en sangue. Habitualmente, a hepatite aguda cursa con elevación dos enzimas séricos, por iso non se asocia a unha alteración do metabolismo.
Outras enfermidades como a insuficiencia cardíaca, a pneumonía, o hipertiroidismo e moitas outras enfermidades tamén poden alterar a farmacocinética.
Interaccións farmacolóxicas
As interaccións farmacolóxicas provocan cambios nos valores dos parámetros farmacocinéticos e, xa que logo, na resposta terapéutica. Sábese que as interaccións afectan todos os parámetros. A maioría delas son graduais e a súa magnitude depende da concentración dos dous fármacos en interacción. Por todo iso, son difíciles de predecir e o axuste das doses é complicado.
Dependencia da dose
En determinados casos, os valores dos parámetros farmacocinéticos varían segundo a dose administrada, a concentración plasmática ou o tempo; por exemplo, a diminución da biodispoñibilidade da griseofulvina ao aumentar a dose, debido a súa menor solubilidade nas secrecións do tracto gastrointestinais alto. Outro exemplo é o aumento desproporcionado da concentración en equilibrio estacionario da difenilhidantoína ao aumentar o intervalo de dosificación, porque os enzimas metabolizadores de difenilhidantoína teñen unha capacidade limitada para eliminar o fármaco e a velocidade de administración habitual aproxímase á velocidade máxima de metabolización. Para rematar, a redución da concentración plasmática de carbamazepina cando se administra de xeito crónica porque este fármaco induce o seu propio metabolismo.
Outras causas de variabilidade cinética dependente da dose son: saturación da fixación ás proteínas plasmáticas e tisulares (fenilbutazona), secreción saturable no ril (doses altas de penicilina) e metabolismo de primeiro paso hepático saturable (propranolol).
Os fármacos son case sempre compostos estraños ao organismo. Como tales, non se están formando e eliminando continuamente do mesmo xeito que sucede coas substancias endóxenas. Xa que logo, os procesos de absorción, biodispoñibilidade, distribución e eliminación teñen unha importancia capital para determinar o inicio, a duración e a intensidade do efecto farmacolóxico.
Absorción
Proceso de transporte do fármaco desde o lugar de administración ata a circulación sistémica atravesando polo menos unha membrana celular.
A absorción dos fármacos vén determinada polas súas propiedades físico-químicas, formulacións e vías de administración.
As formas nas que se presentan os medicamentos (p. ex., píluras, comprimidos, cápsulas ou solucións) consisten no fármaco e outros ingredientes. Os medicamentos formúlanse para poder administralos por diversas vías (oral, bucal, sublingual, rectal, parenteral, tópica e inhalatoria). Un requisito esencial para que calquera fármaco poida absorberse é que sexa capaz de disolverse. Os medicamentos sólidos (p. ex., os comprimidos) poden disgregarse e desintegrarse, pero a absorción só ocorre cando o principio activo se disolve.
Transporte polas membranas celulares
Cando os fármacos penetran no organismo a través da maioría das vías de administración (excepto a vía intravenosa ou intrarterial), deben atravesar varias membranas celulares semipermeábeis antes de chegar á circulación xeral.
Estas membranas actúan como barreiras biolóxicas que, de modo selectivo, inhiben o paso das moléculas do fármaco.
As membranas celulares compóñense fundamentalmente dunha matriz lipídica bimolecular que contén colesterol e fosfolípidos. Os lípidos proporcionan estabilidade á membrana e determinan as súas características de permeabilidade. Na matriz lipídica atópanse embutidas macromoléculas proteicas globulares de volume e composición variables. Algunhas destas proteínas da membrana participan no proceso de transporte e tamén poden ter a función de receptores para a regulación celular.
Os fármacos atravesan as barreiras biolóxicas por
Difusión pasiva
Neste proceso, o transporte a través da membrana celular depende do gradiente de concentración do soluto. A maioría das moléculas pasan a través da membrana por difusión simple desde unha zona con elevada concentración (p. ex., líquidos gastrointestinais ) ata unha zona de baixa concentración (p. ex., o sangue). Posto que as moléculas do fármaco son rapidamente transportadas a través da circulación sistémica e distribúense enseguida nun gran volume de líquidos corporais e tecidos, a súa concentración no plasma é baixa ao principio, en comparación coa concentración no lugar de administración; este amplo gradiente é a forza impulsora do proceso. A velocidade neta de difusión é directamente proporcional a este gradiente, pero depende tamén da liposolubilidade, grao de ionización e tamaño molecular do fármaco e da superficie de absorción.
Con todo, posto que a membrana celular é de natureza lipídica, os fármacos liposolubles difunden con maior rapidez que aqueles relativamente non liposolubles. Ademais, as moléculas pequenas tenden a penetrar nas membranas con maior rapidez que as de maior volume.
A maioría dos fármacos son ácidos ou bases orgánicas débiles que no medio acuoso están de forma ionizada e non ionizada. A importancia deste concepto está en que a fracción non ionizada adoita ser liposoluble e difunde facilmente a través das membranas celulares. A forma ionizada non pode penetrar nas membranas tan facilmente, debido á súa baixa liposolubilidade e elevada resistencia eléctrica. A resistencia eléctrica é resultante da carga da molécula e dos grupos con carga eléctrica da superficie da membrana. Xa que logo, a penetración dun fármaco pode atribuírse principalmente á fracción non ionizada.
A distribución dun fármaco ionizable a través dunha membrana no equilibrio vén determinada polo pKa da substancia que é a inversa da constante de disociación (cando o pH e o pK son iguais, as concentracións da forma ionizada e non ionizada do fármaco son iguais) e polo gradiente de pH, se existe.
No caso dun ácido débil, canto maior sexa o pH, menor será o cociente entre a fracción non ionizada e a fracción ionizada. No plasma (pH = 7,4), a proporción entre as formas non ionizada e ionizada dun ácido débil (p. ex., cun pKa de 4,4) é 1:1.000; no mollo gástrico (pH = 1,4), a proporción invístese, é dicir, 1.000:1.
Etgar Keret
Traxectoria
O primeiro traballo publicado de Keret foi צינורות, "Tzinorot", en 1992, un conxunto de contos que non tivo repercusión no seu día. O seu segundo libro, Saudades de Kissinger (געגועיי לקיסינג'ר, "Ga'aguai le-Kissinger", 1994), outra serie de contos, foi o que captou a atención do público.
Keret foi coautor de varios cómics, entre eles לא באנו ליהנות, "Lo banu leihanot", 1996, canda Rutu Modan e סמטאות הזעם, "Simtaot Hazaam", 1997, con Asaf Hanuka. En 1999, cinco dos seus contos foron traducidos ao inglés, e adaptados a novelas gráficas baixo o título de Jetlag. Os ilustradores foron cinco membros do colectivo Actus Tragicus.
Fármaco
Difusión pasiva
Así, os fármacos que son acedos débiles (p. ex., a aspirina), teoricamente deberían absorberse con maior facilidade nun medio ácido (como a luz gástrica), que as bases débiles (p. ex., a quinidina). Con todo, independentemente do pH do fármaco, a maior parte da absorción ten lugar no intestino delgado pola súa extensión.
Etgar Keret
Traxectoria
En 1998, Keret publicou O condutor de autobús que quería ser Deus (הקייטנה של קנלר, Ha-kaitanah Shel Kneller), unha colección de contos curtos. O conto do título, o maior da colección, relata a historia dun mozo que se mata e procura o amor na vida despois da morte. Este conto foi adaptado na novela gráfica Pizzeria Kamikaze (2006), de Asaf Hanuka. As últimas coleccións de contos de Keret son Anihu (אניהו, literalmente Eu son el, 2002) e Pitom Defikah Ba-delet (פתאום דפיקה בדלת).
Fármaco
Difusión facilitada
Para certas moléculas (p.ex., glicosa), a velocidade de penetración é maior á esperada pola súa baixa liposolubilidade. Postúlase que existe un transportador que se combina de xeito reversible coa molécula substrato na parte externa da membrana celular e que o complexo transportador-substrato difundese rapidamente a través da membrana, liberando o substrato na superficie interna da membrana. Este proceso de difusión mediado por un transportador caracterízase pola selectividade e a saturabilidade. O transportador só acepta substratos cunha configuración molecular relativamente específica e o proceso está limitado pola dispoñibilidade de transportadores. Trátase dun mecanismo que non require enerxía, posto que o substrato non se transporta en contra dun gradiente de concentración.
Etgar Keret
Traxectoria
Keret tamén escribiu un libro infantil, Dad Runs Away with the Circus (2004), ilustrado por Rutu Modan.
Fármaco
Pinocitose
Consiste no englobamento e a captación de partículas ou líquido por parte dunha célula. A membrana celular se invagina, encerra á partícula ou ao líquido e logo volve fusionarse formando unha vesícula que máis tarde se desprende e emigra cara ao interior da célula. Este mecanismo tamén require gasto de enerxía. Probablemente, a pinocitose desempeña un papel menor no transporte de fármacos, coa excepción dos fármacos que son proteínas.
Características da administración oral
Posto que a vía oral é o modo de administración máis frecuente, a absorción adoita referirse ao transporte dos fármacos a través das membranas das células epiteliales do tracto gastrointestinal.
Etgar Keret
Traxectoria
Keret publicou algúns dos seus traballos na páxina web en hebreo "Bimah Hadashah".
Fármaco
Características da administración oral
Os ácidos absórbense máis rapidamente no intestino que no estómago, en aparente contradición coa hipótese de que a forma non ionizada dun fármaco atravesa con maior facilidade as membranas. Con todo, esta discrepancia débese á enorme superficie do intestino delgado e á maior permeabilidade das súas membranas.
Etgar Keret
Cine, TV e radio
Keret traballou no cine e televisión israelís, como pode ser en tres temporadas como guionista do popular programa de sketchs The Cameri Quintet. Tamén escribiu o guión para a película para TV de 2001 Aball'e, protagonizada por Shmil Ben Ari.
En 2006, Wristcutters: A Love Story, unha comedia negra ou de amor baseada na novela de Keret Kneller's Happy Campers, estreouse no Festival de Cinema de Sundance, adaptada polo cineasta Goran Dukić nun filme protagonizado por Patrick Fugit, Shannyn Sossamon, Tom Waits e Will Arnett.
Etgar e a súa muller Shira dirixiron no 2007 Jellyfish, baseado nun conto de Shira.
Fármaco
Características da administración oral
A mucosa oral posúe un epitelio delgado e moi vascularizado que favorece a absorción, pero o contacto sucede polo xeral por un tempo demasiado curto, ata para fármacos en solución, para que a absorción sexa apreciable. En ocasións, pode reterse o fármaco durante máis tempo, para que a absorción sexa máis completa, situando o fármaco entre a enxiva e o carrillo (administración bucal) ou colocándoo baixo a lingua ( sublingual ).
Etgar Keret
Cine, TV e radio
$9.99, unha película de animación, usando o stop motion, estreouse no 2009. Escrita por Keret e dirixida por Tatia Rosenthal, é unha coprodución australiana-israelí que presenta as voces de Geoffrey Rush, Anthony LaPaglia e outros actores australianos de renome.
Fármaco
Características da administración oral
Dado que a absorción de practicamente todos os fármacos é máis rápida no intestino delgado que no estómago, a velocidade de baleirado gástrico é o paso limitante. Os alimentos, especialmente os graxos, enlentecen o vaciamento gástrico (e a velocidade de absorción); este feito explica por que se recomenda tomar algúns fármacos co estómago baleiro cando se desexa que a acción comece rapidamente. A presenza de alimentos pode aumentar a absorción se o fármaco é pouco soluble (p. ex., a griseofulvina); reducila, se o fármaco se degrada no estómago (p. ex., a penicilina G), ou ter un efecto moi pouco significativo ou nulo. Ademais, os principios activos que alteran o vaciamento gástrico (p. ex., os parasimpaticolíticos) tamén afectan a velocidade de absorción doutros fármacos.
O intestino delgado posúe a maior superficie para a absorción no tracto gastrointestinal. No duodeno o pH intraluminal oscila entre 4 e 5, pero vólvese progresivamente máis alcalino ao longo do tubo dixestivo (na porción distal do íleo é próximo a 8). A flora gastrointestinal pode inactivar determinados fármacos, reducindo así a súa absorción e a súa biodispoñibilidade. A redución do fluxo sanguíneo (p. ex., no shock) pode diminuír o gradiente de concentración a través da mucosa intestinal e reducir a absorción por difusión pasiva. (A diminución do fluxo sanguíneo periférico tamén altera a distribución e o metabolismo dos fármacos.)
Etgar Keret
Cine, TV e radio
En 2010 estreouse unha curtametraxe baseada nun conto de Keret, adaptado polo polaco Krzysztof Szot. O filme, Wyłączność, foi presentado no Festival de Cine de Cannes.
Fármaco
Características da administración oral
Para as formas medicamentosas de liberación controlada, a absorción pode ocorrer inicialmente no intestino groso, especialmente cando a liberación do principio activo da forma medicamentosa dura máis de 6 h, que é o tempo de tránsito do intestino groso.
Etgar Keret
Cine, TV e radio
A obra de Keret é frecuentemente escoitada na National Public Radio, no programa This American Life, onde se deu lectura a oito dos seus contos.
Fármaco
Absorción de solucións
A absorción dos fármacos que se administran vía oral en forma de solución depende de si estes son capaces de sobrevivir aos «encontros» perigosos coas numerosas secrecións gastrointestinais, os baixos pH e as encimas potencialmente degradadoras. Polo xeral, ata se un fármaco é estable no ambiente intestinal, unha escasa fracción del pasa ao intestino groso. Fármacos escasamente lipofílicos (de baixa permeabilidade), como os aminoglicósidos, absórbense lentamente da solución no estómago e no intestino delgado; para estes fármacos, a absorción polo intestino groso suponse que será ata máis lenta, xa que a superficie de absorción é menor. En consecuencia, estes fármacos non son candidatos para formas de liberación controlada.
Etgar Keret
Cine, TV e radio
En outubro de 2011, o programa Selected Shorts adicou un día a facer lecturas ao vivo de varios contos de Keret. O propio Keret introduciu varias das historias.
En agosto de 2012, a curtametraxe "Glue" baseada no conto de Etgar Keret "Crazy Glue", participou no Festival de Cine Internacional de Rhode Island.
Fármaco
Absorción de formas sólidas
Os surfactantes aumentan a velocidade de disolución do fármaco ao incrementar a súa humectación, solubilidade e dispersabilidade. Entre os factores que modifican ou atrasan a desintegración das formas sólidas figuran a excesiva presión exercida na elaboración do comprimido e a aplicación de recubrimentos especiais para protexelo dos procesos dixestivos gastrointestinais. Os lubricantes hidrófobos (p. ex., o estearato de Mg) poden fixar o principio activo e reducir a súa biodispoñibilidade.
Etgar Keret
Cine, TV e radio
miniatura|200px|Autógrafo de Keret.
Fármaco
Absorción de formas sólidas
A velocidade de disolución determina a cantidade de fármaco dispoñible para a absorción. Cando é máis lenta que o proceso de absorción, a disolución constitúe o paso limitante e pode manipularse por medio de cambios na formulación do produto.
A miúdo emprégase a redución do tamaño das partículas para aumentar a superficie do fármaco, o cal resulta eficaz para aumentar a velocidade e a magnitude da absorción gastrointestinal dun fármaco no que estes parámetros están limitados pola súa lenta disolución. Entre os factores que afectan á velocidade de disolución están, se o fármaco está en forma de sal, en forma cristalina ou en hidrato. Por exemplo, os sales sódicos dos ácidos débiles (como barbitúricos e salicilatos) disólvense máis rapidamente que os seus ácidos correspondentes, calquera que sexa o pH do medio. Certos fármacos son polimorfos, podendo existir en forma amorfa ou en varias formas cristalinas. O palmitato de cloranfenicol existe en dúas formas, pero só unha posúe un grao suficiente de disolución para que a súa absorción sexa de utilidade clínica. Cando unha ou máis moléculas de auga se combinan cun fármaco en forma cristalina constitúese un hidrato. A solubilidade do hidrato pode ser moi distinta da que posúe a forma non hidratada do composto; así, a ampicilina anhidra ten maior velocidade de disolución e de absorción que o seu trihidrato correspondente.
Etgar Keret
Premios
Keret recibiu o premio literario do primeiro ministro, así como tamén o premio cinematográfico do ministerio de cultura. No 2006 foi escollido como artista destacado da prestixiosa Fundación de Excelencia Cultural Israelí.
Fármaco
Administración parenteral
Como os capilares tenden a ser moi porosos, a perfusión (fluxo sanguíneo por gramo de tecido) é o factor determinante da velocidade de absorción no caso de moléculas pequenas. Xa que logo, o lugar da inxección inflúe na absorción do fármaco; así, a velocidade de absorción do diazepam inxectado por vía intramuscular nunha zona con escaso fluxo sanguíneo pode ser moito máis lenta que trala administración dunha dose vía oral
Etgar Keret
Premios
En 1993 obtivo o primeiro premio do Festival de Teatro Alternativo de Akko por Entebbe: A Musical, que escribiu con Jonathan Bar Giora.
Fármaco
Administración parenteral
Cando se inxectan sales de ácidos ou bases pouco solubles por vía intramuscular, é posible que a absorción se atrase ou sexa errática. Por exemplo, a forma parenteral de difenilhidantoína (fenitoína) é unha solución do sal sódico en propilenglicol ao 40%, cun pH próximo a 12. Cando se inxecta por vía intramuscular, o propilenglicol absórbese e os líquidos hísticos, actuando como tampón, reducen o pH e producen un desprazamento do equilibrio entre a forma ionizada e o ácido libre. É entón cando o ácido libre, que é pouco soluble, precipita. En consecuencia, a disolución e a absorción son moi lentas (entre 1 e 2 semanas).
Formas de liberación controlada
As formas de liberación sostida deseñáronse co fin de reducir a frecuencia de administración e as flutuacións nas concentracións plasmáticas e, desta forma, conseguir un efecto farmacolóxico uniforme. Ademais, a menor frecuencia de administración é máis cómoda para o paciente e pode mellorar o cumprimento da prescripción. En principio, os fármacos apropiados para este tipo de formas farmacéuticas son os que requiren unha dosificación frecuente debido á súa curta vida media de eliminación e á breve duración do seu efecto.
Etgar Keret
Premios
A curtametraxe Malka Lev Adom (1996), que Keret escribiu e dirixiu con Ran Tal, gañou un premio da Academia de Cine Israelí e o primeiro posto no Internationales Festival der Filmhochschulen München. O filme Jellyfish, recibiu a Caméra d'Or no Festival de Cannes 2007. Saudades de Kissinger gañou en 2008 JQ Wingate Prize.
Fármaco
Formas de liberación controlada
A miúdo, as formas orais de liberación sostida están deseñadas para manter concentracións terapéuticas do fármaco durante 12 h ou máis. A velocidade de absorción pode controlarse por distintas vías: recubrindo as partículas do fármaco con ceras ou outras substancias insolubles en auga, incluíndo ao principio activo nunha matriz da que se libera lentamente ao longo do tracto gastrointestinal ou elaborando un complexo entre o fármaco e resinas de intercambio iónico.
Etgar Keret
Premios
Keret estivo no xurado no 2010 no Neustadt International Prize for Literature.
Fármaco
Formas de liberación controlada
As formas tópicas de liberación sostida deseñáronse para a presenza do fármaco durante períodos prolongados. Por exemplo, a difusión da clonidina a través dunha membrana proporciona unha liberación sostida do fármaco durante 1 semana, e un polímero impregnado de nitroglicerina fixado a un vendaxe adhesivo proporciona unha liberación controlada durante 24 h. Os fármacos de liberación transdérmica deben posuír características adecuadas para a penetración cutánea e unha potencia elevada, xa que a velocidade de penetración e a área de absorción son limitadas.
Formuláronse moitos preparados de administración parenteral non intravenosa, co fin de proporcionar concentracións plasmáticas sostidas. No caso de antibióticos, a inxección intramuscular de sales insolubles (p. ex., a penicilina G benzatina) consegue efectos farmacolóxicos clínicamente útiles durante longos períodos de tempo. Outros fármacos están formulados como suspensións ou solucións en vehículos non acuosos. Así, por exemplo, a insulina pode inxectarse como suspensión cristalina para conseguir un efecto prolongado; a insulina amorfa, cunha superficie de disolución maior, posúe un inicio do efecto rápido e unha duración curta.
Etgar Keret
Premios
En 2010, Keret recebiu a distinción de Chevalier (cabaleiro) da Ordre des Arts et des Lettres francesa.
Fármaco
Bioequivalencia e Biodispoñibilidade
Biodispoñibilidade é a proporción de principio activo (fármaco ou metabolito) que entra na circulación xeral e que, por conseguinte, chega ao lugar de acción, así como a velocidade con que iso sucede.
Etgar Keret
Premios
miniatura|Etgar Keret con Jonas Karlsson no 2009.
Fármaco
Bioequivalencia e Biodispoñibilidade
Mentres que as propiedades fisicoquímicas dun fármaco condicionan o seu potencial de absorción, as propiedades da forma farmacéutica (do seu deseño e da súa manufactura) son determinantes principais da súa biodispoñibilidade. As diferenzas na biodispoñibilidade entre diferentes formulacións dun mesmo fármaco poden ser clínicamente relevantes.
O concepto de equivalencia entre as formulacións dun fármaco é importante á hora de decidir o tratamento máis adecuado en cada situación.
Partido Castellano
miniatura|Bandeira de Castela. O Partido Castellano ou PCAS (Partido Castelán en galego) é un partido político español froito da unión de varias formacións castelanistas de índole rexionalista ou nacionalista, de provincialistas, de agrupacións electorais de ámbito local e provincial e de independentes das comunidades autónomas de Castela e León, Comunidade de Madrid e Castela A Mancha, entre as que destacan Tierra Comunera e Candidatura Independiente, se ben este último finalmente se integrou só en parte.
Fármaco
Bioequivalencia e Biodispoñibilidade
O termo equivalente químico (ou farmacéutico) refírese aos medicamentos que conteñen o mesmo principio activo na mesma cantidade e que cumpren os estándares oficiais; con todo, os ingredientes inactivos dos medicamentos poden ser distintos.
A palabra bioequivalencia aplícase aos equivalentes químicos que, administrados á mesma acode seguindo a mesma pauta, alcanzan concentracións similares no plasma e nos tecidos. Os equivalentes terapéuticos designan dous medicamentos que, administrados á mesma persoa e coa mesma pauta, proporcionan esencialmente o mesmo efecto terapéutico ou tóxico. Suponse que os medicamentos bioequivalentes son terapeuticamente equivalentes.
Ventorrillo, Viñós, Arzúa
Ventorrillo é un lugar da parroquia de Viñós, no concello coruñés de Arzúa, na Comarca de Arzúa. Tiña 13 habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 8 eran homes e 5 mulleres.
Partido Castellano
Definición
O PCAS ten como obxectivo un ámbito de actuación circunscrito ás consideradas polo castelanismo como provincias de Castela, isto é, as actuais comunidades autónomas de Castela e León, Comunidade de Madrid, Castela-A Mancha, A Rioxa e Cantabria, que pretende unificar nunha sola. se ben na actualidade só ten organizacións territoriais en tres destas comunidades:
Fármaco
Bioequivalencia e Biodispoñibilidade
Con frecuencia, algúns dos problemas terapéuticos (p. ex., toxicidade, perda de eficacia) que ocorren no curso de tratamentos prolongados, cando a enfermidade estaba sendo controlada cunha formulación dun fármaco, son debidos ao cambio por sustitutos non equivalentes (como no caso da digoxina ou a difenilhidantoína).
En ocasións é posible a equivalencia terapéutica aínda que haxa variacións na biodispoñibilidade. Por exemplo, o índice terapéutico (relación entre a dose máxima tolerada e a dose mínima eficaz) da penicilina é tan amplo que diferenzas moderadas na concentración plasmática debidas a diferenzas na biodispoñibilidade das formulacións de penicilina poden non afectar a eficacia terapéutica ou a seguridade do fármaco. Pola contra, se se tratase dun fármaco cun índice terapéutico relativamente estreito, as diferenzas na biodispoñibilidade si serían determinantes.
Partido Castellano
Historia
En xullo de 2010 anunciouse que se presentaría ás eleccións ao Parlamento de Cataluña de 2010 baixo a denominación Partido Castellano-Candidatura de las Culturas de Cataluña. Nas eleccións xerais de España de 2011 presentouse xunto ao Partido Regionalista Cántabro.
Fármaco
Bioequivalencia e Biodispoñibilidade
A biodispoñibilidade tamén depende doutros factores, como os relacionados coa fisioloxía e as patoloxías -principal e asociadas- do paciente.