cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Substratos do galego
Alleas ó éuscaro
Ademais, non se pode identificar o ibero nin como antecedente do éuscaro nin como a única lingua da Península (aínda que se puidese ser a lingua franca, cultural ou comercial do levante). Con todo, quedan máis voces prerromanas sen adscribir que as asignables a algunha familia.
Indoeuropeos
Considéranse do substrato indoeuropeo aquelas voces con rexistros similares nas outras linguas indoeuropeas, pero sen ser latinas. A principal contribución á parte do xa mencionado e do latín son dúas introducións de formas moi relacionadas co que hoxe en día se considera a familia céltica dentro das linguas indoeuropeas.
Primeira vaga
Contra o ano 800 a. C., un pobo ou varios con forte compoñente indoeuropeo (por orixe ou contaminación) atravesaba Europa dende a zona entre o Loira, Apulia, Romanía e Polonia: son os precélticos, paracélticos, protoceltas, sorotápticos ou Urnenfelder (enterradores de olas en grego e alemán). A influencia deste vaga ata Fisterra demóstrase con léxico que conserva trazos indoeuropeos coma a conservación do p- inicial (pala, páramo), tanto por chegada directa como por transmisión de préstamos. Ademais destes casos, tamén se pode falar de cabana e cabazo, e con certa probabilidade dos topónimos sufixados con -ask- e -usk- (Ledusco na Coruña, Tarascón (Ourense), Beasque (Ponteareas) ou Viascón (Cerdedo-Cotobade), así coma os apelativos étnicos ós ambróns (Ambroa (Tordoia), Ambröes (Porto), Ambrona na provincia de Soria, Hambrón na provincia de Salamanca, Ambruno na Lombardía, Ambron na Toscana ou Ambronay no Ain francés.
Macizo
dereita|400px|miniatura|Vista panorámica do macizo de [[Mont Blanc.]] Un macizo é, en xeoloxía, unha sección da codia terrestre que está demarcada por fallas ou fendas en áreas rochosas ou en materiais sólidos. No movemento da codia, un macizo tende a reter a súa estrutura interna ao ser desprazado na súa totalidade. O termo é usado tamén para referirse a un grupo de montañas formadas por tal estrutura. O macizo é unha unidade estrutural da codia, menor que as placas tectónicas.
Parque Nacional Natural Chingaza
O Parque Nacional Natural Chingaza é un parque nacional que se atopa na cordilleira Oriental dos Andes colombianos, ao nordeste de Bogotá, nos departamentos de Cundinamarca e Meta. A elevación do parque, ao leste do altiplano cundiboyacense, varía dende os 800 metros até os 4.020 m, e a temperatura oscila entre os 4 e os 21,5 °C. O parque abrangue os concellos de La Calera, Fómeque, Guasca en Cundinamarca, e de San Juanito en Meta.
Etimoloxía
O nome Chingaza provén do muisca e quere dicir "medio do ancho".
Rondonia
Rondonia (en portugués, Rondônia) é un estado brasileiro da Rexión Norte. Limita ao norte co estado do Amazonas, ao leste o estado de Mato Groso, ao sur e oeste con Bolivia e tamén ao oeste o estado de Acre.
Historia
Soamente unhas poucas misións relixiosas existían na rexión do actual estado de Rondonia ata o século XVII. Coa descuberta de ouro no vale do Río Cuiabá no século XVIII, os primeiros exploradores comezaron a explorar tamén o vale do río Guaporé.
O seu poboamento comezou a crecer co ciclo de exploración do caucho, a mediados do século XIX, cando moitos migrantes do Nordeste brasileiro instaláronse na rexión. Outro impulso para o poboamento foi a construción do ferrocarril Madeira-Mamoré, inaugurado o 1907.
En 1943 a rexión tornouse o Território Federal de Guaporé, formado co terras desmembradas dos veciños estados de Amazonas e Mato Groso, e co gobernador nomeado polo Presidente da República. En 1956, o territorio foi bautizado de Rondonia en homenaxe a Cândido Mariano Rondon, militar desbravador da rexión. Despois de 1988, conforme determinou a constitución brasileira, tornouse un estado, pasando a ter o seu gobernador electo directamente pola poboación.
Xeografía
miniatura|200px|esquerda|O río Madeira e [[Porto Velho.]] A vexetación orixinal de gran parte do estado é a Foresta Amazónica, pero parte dela foi substituída por cultivos durante o final do século XX. Hoxe, gran parte da súa poboación vive en cidades. As máis importantes son: a capital, Porto Velho, con 380 mil habitantes estimados o 2004; e tamén as cidades de Ji-Paraná, Ariquemes, Cacoal e Vilhena. O seu relevo non e moi ondulado: case 94% do seu territorio sitúase entre os 100 e os 600 metros sobre o nivel do mar. O clima é ecuatorial, que non ten propiamente unha estación seca.
Os ríos Madeira, Ji-Paraná, Guaporé e Mamoré son os ríos principais.
A súa economía baséase principalmente na agricultura (café, cacao, arroz, casava (mandioca) e millo son os principais), na extracción de caucho e madeira e na exploración mineral (estaño).
Aiatolá
miniatura|330x330px miniatura|Aiatolá Araki No xiísmo un aiatolá é un dos títulos máis elevado que pode recibir o clero xiíta, recíbeo aquel estudante superior hausa que chega ao grao de muxtahid e que é experto destacado nun aspecto do islam e que obtén a estima, respecto e admiración dos seus superiores, está entón, ao dominar o ixtihad, capacitado para emitir os seus propios edictos sobre a súa especialidade fundamentados nas fontes das leis islámicas, normalmente tamén ensina nas escolas de ciencias islámicas. Uns poucos dos aiatolás chegan ao grao de Marja' ou Grande Aiatolá.
División de Honra de Rugby 2016-2017
A tempada 2016-2017 da División de Honra da liga española de rugby é a 50ª edición da principal competición entre clubs de rugby en España. A liga regular comezou o 11 de setembro de 2016 e rematará o 23 de abril de 2017 despois de 22 xornadas. A final da liga será o día 28 de maio de 2017. O Club de Rugby El Salvador é o club encargado de defender o título de campión.
Formato
A liga conta con doce clubs participantes, e o formato de competición é o mesmo das catro tempadas anteriores, dividíndose a liga en dúas etapas: a fase de liga regular e as eliminatorias polo título. A liga regular está composta por 22 xornadas, e os seis primeiros equipos da clasificación participarán nas eliminatorias polo título de campión.
Os oito primeiros equipos da táboa ó remate da primeira volta acadarán o dereito a participar na Copa do Rei.
O campión de liga acadará o dereito a participar en tres torneos na seguinte tempada:
O pagamento do tributo
O Pagamento do tributo ou O Tributo, é un fresco, obra do pintor do Renacemento, Masaccio, que forma parte da decoración da Capela Brancacci na igrexa de Santa María del Carmine de Florencia, na que o tema xenérico eran as historias de san Pedro, patrón da familia Brancacci.
División de Honra de Rugby 2016-2017
Participantes
O Club de Rugby Ciencias, campión de liga en 1991-92 e 1993-94, ascendeu á máxima categoría da liga española de rugby na tempada 2015-16, e ocupa a praza do equipo descendido, o Club de Rugby CRC Pozuelo.
Clasificación
A táboa clasificatoria da liga regular faise sumando os puntos por vitorias e empates, máis o puntos bonus acadados. O equipo que acada unha vitoria suma 4 puntos, e o que acada un empate suma 2. Os puntos bonus poden sumarse de dous xeitos. Aquel equipo que anota 4 ensaios ou máis, suma 1 punto bonus ofensivo na táboa clasificatoria, gañe, perda ou empate o encontro. Por outra banda, aquel equipo que perda un partido por 7 puntos ou menos, acadará 1 punto bonus defensivo.
O pagamento do tributo
O traballo, datable cara 1425, ocupa unha superificie de 2,55 x 5,98 metros e retrata un episodio desas historias de san Pedro no que Xesús convídao a paga-lo tributo esixido por un recadador de impostos para entrar na cidade de Cafarnaún. Esta escena é universalmente recoñecida como un dos cumes máis altos da arte masaccesca a comezos do Renacemento.
TMPRSS2
A protease transmembrana, serina 2 (TMPRSS2) é un enzima que en humanos está codificado polo xene TMPRSS2 do cromosoma 21.
O pagamento do tributo
A Capela Brancacci
Cando Masolino recibiu o encargo da realización contou coa axuda dun Masaccio aínda mozo co que xa colaborara anteriormente en Sant'Anna Metterza. Cando en 1425, Masolino emprendeu viaxe a Hungría, Masaccio quedou ao cargo dos frescos onde traballou sen os rematar pois, en 1428, tivo que marchar a Roma, onde morreu. Finalmente, sobre 1480 foron rematados por Filippino Lippi. Porén, o fresco do Tributo, é considerado unha obra propia de Masaccio.
A decoración comeza no rexistro superior, destruído no século XVIII, con dous lunetos de Masolino e dous semilunetos de Masaccio e Masolino respectivamente, nos que se atoparon restos de sinopia. A decoración continuou nos rexistros medio e inferior que se conservaron até hoxe. Coa expulsión do comitente, Felice Brancacci, da cidade en 1436, os frescos quedaron definitivamente interrompidos e, en parte, elimináronse os retratos da familia Brancacci. En 1480, cincuenta anos máis tarde, foron completados por Filippino Lippi, que tentou adapta-lo seu propio estilo ás características do primeiro Renacemento, cando se comezaron. Os frescos foron admirados e estudados por xeracións enteiras de artistas florentinos que ían aprender os elementos básicos do oficio: a forma, a luz e o espazo. Mesmo Miguelanxo copiou o san Pedro que paga o tributo nun debuxo que se conserva na actualidade no Kupferstichkabinett de Múnic.{Sfnp|Crispino|2001|p=21}}
Durante os séculos seguintes, os frescos foron alterados e sufriron danos. En 1746, os rexistros superiores foron repintados por Vincenzo Meucci, que cubriu a maior parte da obra Masolino. A escena do Tributo, que se salvou do repintado, viuse afectada polo ennegrecemento a causa dun lume producido en 1771 que destruíu gran parte da basílica. Co paso do tempo, estas circunstancias influíron nos estudos sobre a obra de Masaccio pois levou a pensar que tiña un estilo de cores sombrías e escuras; finalmente, moitos destes estudos foron rexeitados trala gran restauración que se levou a cabo entre 1983-1990 en que se recuperou a brillante policromía orixinal a pesar de que, noutras partes, as pinturas sufriran danos irreparábeis, sobre todo nas zonas que se pintaran como un secco: no Tributo, as follas das árbores desapareceran e a túnica de Cristo perdeu gran parte do seu brillo azul orixinal.
TMPRSS2
Fusión do xene ERG
A función da proteína TMPRSS2 na carcinoxénese de próstata baséase na sobreexpresión de factores de transcrición ETS, como ERG e ETV1, por medio de fusión xénica. O xene de fusión TMPRSS2-ERG é o máis frecuente, presente no 40% - 80% dos cancros de próstata humanos. A sobreexpresión de ERG contribúe ao desenvolvemento de cancros de próstata independentes de andróxenos por medio da disrupción da sinalización do receptor de andróxenos.
O pagamento do tributo
Descrición
miniatura|A Pesca de Pedro A escena amosa tres episodios consecutivos que só aparecen no Evanxeo de Mateo (17:24-27); o cal, segundo a tradición cristiá, fora tamén recadador de impostos antes de seguir a Cristo: A pasaxe foi explicada como unha lexitimación da primacía da autoridade civil fronte á relixiosa e, a miúdo, aparece en unión con outra pasaxe que é o epidosido de "dar ao César..." que vén relatado en Mateo 22:15-22 no que un grupo de fariseos tenta enganar a Cristo para que se incrimine a si mesmo, cando lle preguntan se "é licito dar tributo ao César, ou non"; Cristo pide unha moeda e pregunta de quen é a imaxe que está alí representada. Ao indicarlle que é o César, el afirma "Dádelle ao César o que é do César e a Deus o que é de Deus". Igualmente, na pasaxe queda confirmada a escasa idade dos apóstolos pois, a expresión "paga por ti e por min", probablemente significa que tan só Cristo e Pedro teñen que paga-lo tributo pois o resto dos apóstolos estarían exentos como tódolos mozos da época.miniatura|O pagamento (detalle)
TMPRSS2
Relación cos coronavirus
Algúns coronavirus, por exemplo o SARS-CoV, causante da SARS, e o SARS-CoV-2, causante da COVID-19, son activados por TMPRSS2 e poderían ser inhibidos por inhibidores de TMPRSS2. "O SARS-CoV-2 usa o receptor ACE2 do SARS-CoV para a entrada e a serina protease TMPRSS2 para o cebado da proteína S. Un inhibidor da TMPRSS2 aprobado para uso clínico bloqueou a entrada e podería constituír unha opción de tratamento."
O pagamento do tributo
Descrición
A obra retrata tres momentos diferentes, habilmente colocados consecutivamente mediante un sistema de xestos e miradas dos protagonistas: a petición do tributo a Xesús e os apóstolos (no centro), a pesca de Pedro (esquerda), e o pagamento do tributo (á dereita). Como no caso de Expulsión do Paraíso, tamén aquí, a escena non representa fielmente a pasaxe bíblica senón que ten algunhas licenzas.
No centro, aparece Cristo entre os apóstolos (con cadanseu nimbo), unha típica representación dos primeiros cristiáns, fronte a un cobrador de impostos que, ao mesmo tempo que esixe os cartos para entrar na cidade mediante a man esquerda aberta, coa dereita indica a porta da cidade. O robusto cobrador de impostos aparece representado coa clásica túnica curta propia da época, mentres vira as costas e o seu rostro permanece na sombra, seguindo un convencionalismo tradicionalmente reservado para os malvados como Xudas Iscariote ou o diaño. Cristo, imperturbábel ("Dádelle ao César o que é do César e a Deus o que é de Deus") ordena a Pedro (vestido cun tecido azul e cun manto amarelo) cun xesto elocuente, que vaia á beira do lago, onde vai atopar un peixe que na gorxa leva a moeda. Pedro semella sorprendido coa orde (as cellas están engurradas), e tamén sinala para a esquerda, como pedindo a confirmación da orde ao mesmo tempo que guía a mirada do espectador para a seguinte escena da historia.
Na parte esquerda, aparece Pedro, na beira do lago, coa capa ao seu carón para ter liberdade de movementos, vese pequeno e solitario, con naturalidade abrindo a boca do peixe onde, milagrosamente, atopa unha moeda. A figura é moi expresiva, cunha disposición moi realista e expresiva das pernas do apóstolo o que amosa, por parte de Masaccio, máis a procura dunha postura naturalista por parte do apóstolo mentres relega, en contra da práctica habitual da época, o milagre a unha posición secundaria.
Na parte da dereita, Pedro, vai paga-lo tributo entregando, con certa solemnidade, a moeda na man do recadador. Este, semella presuntuoso e altivo ignorando o milagre que vén de suceder. Ámbolos dous están lixeiramente separados do resto do grupo e a estrutura arquitectónica serve de pano de fondo.{Sfnp|Adams|2001|p=98}}
A composición
miniatura|Esquema da perspectiva no Tributo.|alt= A composición ten unha grande importancia pois está realizada en tres escenas consecutivas mais non ordenadas. A escena parte do centro e principia coa esixencia do recadador de impostos. A cabeza de Cristo é o punto de fuga no que converxen as liñas e queda convertido, así, no fulcro de toda a obra. De seguido, tanto Cristo como Pedro sinalan ó lado esquerdo da pintura onde se produce a seguinte nun espazo no fondo: Pedro saca a moeda da boca do pez. Finalmente na escena final, á dereita, Pedro paga ao recadador.
Todo está organizado pola perspectiva e ese mesmo patrón de perspectiva, represéntase tamén na parede oposta, onde Masolino pintara A curación do lisiado e a resurección de Tabita, mais, neste caso, no punto de fuga non hai ningún elemento significativo e as diferentes escenas aparecían dispersas, con relacións moi leves.
Gaetano Di Mauro
Gaetano Di Mauro, nado en Catania o 4 de xullo de 1979, é un futbolista italiano. Xoga de centrocampista e o seu club actual é o Teramo Calcio.
O pagamento do tributo
A composición
Na dereita, onde están Pedro e o recadador, unha arquitectura representa o ámbito urbano con contrastes de espazos baleiros e outros cheos (cun soportal que se avanza cara a fóra, etc.).
Na parte traseira do Tributo, predomina a observación naturalista. Masaccio pintou unha paisaxe viva e realista como nunca se vira ata entón na pintura. Aparecen unhas árbores (cuxas follas perdéranse pola mala conservación) e montañas que tenden a desaparecer polo horizonte, así como nubes nun ceo, que é moito máis realista cós ceos que Masolino adoitaba pintar. As montañas, son máis realistas e rompen coa tradición das rochas afiadas, que son empregadas por Giotto e os seus seguidores, que continúan a tradición bizantina.
Ademais dunha unificación espacial, tamén hai unha unificación lumínica, cunha fonte de luz que provén do lado dereito, onde se pode ver a fiestra dunha capela, que determina o ángulo das sombras.
Técnica
O fresco do Tributo realizouse en 32 días de traballo e nesta obra maniféstase, máis ca nunca, a técnica de Masaccio, que consistía na composición sintética dos volumes das figuras mediante a xustaposición de luz e cor, en vez do método tradicional de definición de formas con nitidez e, de seguido, adicarse a marcar con coidado os detalles, como revela o estilo máis tradicional, por exemplo, de Masolino. Masaccio, con fondos e cos reflexos en branco, modelou rapidamente as contornas das figuras dándolles un aspecto plástico nunca antes visto, o que as converte en estatuas monumentais pintadas.
Estilo
A iluminación, máis que o debuxo da contorna, define a forma plástica das figuras, facendo que se asemellen a voluminosas esculturas.
Cristo é o centro xeométrico e o espiritual da escena. A súa cabeza, en base a un suave debuxo, tradicionalmente foi atribuída á man de Masolino grazas ao efecto de comparación, por exemplo, coa cabeza de Adán no episodio próximo da Tentación de Adán e Eva, realizado por este pois a cabeza do Cristo presenta unha suave difuminación, en contraste coas duras sombras que aparecen nas cabezas dos apóstolos. Ademais da diferenza estilística, tamén hai outros posibles argumentos para xustificar a axuda de Masolino pois este, tamén se vira beneficiado da axuda de Masaccio na resolución da perspectiva no episodio da curación do lisiado, ou na pintura da paisaxe no episodio contiguo da Predicación de san Pedro. Con todo, hai autores como Baldini que discrepan e a atribúen, tamén a Masaccio que quizais se puido inspirar nun debuxo de Masolino.
O grupo central, coa característica disposición en semicírculo está, probablemente, inspirado no grupo escultórico dos Catro santos coroados de Nanni di Banco. Ao contrario do escultor, Masaccio non estaba interesado en facer referencia á antiga arte romana, como o demostran as roupaxes, e aínda que realiza estudos dos detalles das estatuas antigas, non as imita. A disposición tamén podería derivarse das representacións cristiás primitivas de Cristo entre os apóstolos. miniatura|Detalle do Tributo. Aparecen, posiblemente, Xudas (o segundo dende a esquerda) e o autorretrato de Masaccio ou Felice Brancacci como Tomé (a cabeza da dereita).|alt= O grupo de apóstolos parece estar colocado no espazo en torno a Cristo con coherencia e o seu conxunto parece quere reafirmar a vontade da súa persoa e a súa centralidade. A partir deste sólido semicírculo, o espazo expándese cara a fóra, guiando o ollo do espectador mediante os xestos dos protagonistas, e doutros elementos como as árbores que van empequenecendo. Só dous dos discípulos poden identificarse con certo grado de certeza: Pedro coa súa barba e cabelo cunha iconografía típica, e o seu atuendo azul e amarelo, e Xoán, o novo home sen barba parado a carón de Cristo. A cabeza de Xoán lembra as esculturas romanas, e aparece cun rostro moi similar doutro discípulo da dereita. Suponse que a persoa á beira deste discípulo é Xudas, cuxa cara escura e sinistra reflicte a do recaudador de impostos.{Sfnp|Adams|2001|p=98}} Tense especulado, primeiro por Vasari, que o rostro da dereita vestido de cor vermella, que semella estar cunhas características moi ben definidas con barba e bigote é un autorretrato do propio Masaccio, como Tomé mais hoxe en día pénsase que sería un retrato do propio Felice Brancacci. Este aparece vestido coma un monxe carmelita, o que sería unha referencia á orde que coida a capela e ás relacións coa familia.
Na escena da dereita, as dúas figuras monumentais de Pedro e o recadador de impostos están firmemente plantadas no chan e pódese percibir o volume das súas masas a través so efecto de claroscuro.
Interpretacións
A escena do Tributo foi representada raramente polos artistas fronte a outros episodios de san Pedro máis comúns na historia da arte. Neste caso é unha escena importante pois, pola súa posición, rompía a secuencia cronolóxica do resto das escenas da capela, presentes de cando existía o rexistro superior, e que continuaba co Arrepentimento de Pedro e o Pasce oves meas. As interpretacións que se poden aplicar á escena son varias e moi complexas e a máis común é que Masaccio quere aquí representar unha etapa na historia da humanidade, na que Cristo fai uso da axuda da Igrexa, aquí representada por Pedro. De feito, todo o programa iconográfico do conxunto da Capela Brancacci pretende salientar o papel principal da Igrexa para a salvación da humanidade, especialmente despois de que o Concilio de Constanza (1418) rematara co cisma de Occidente. O verdadeiro milagre deste obra é a fe que Pedro demostra ter na persoa de Cristo. Pedro, en realidade, obedece cegamente a estraña orde de Cristo de ir á beira do lago de Tiberiades e atopar dentro da boca dun peixe os cartos para pagar o cobrador de impostos. Mais, O tributo ao que se fai referencia no fresco, non era un imposto establecido polos romanos, senón que era o tributo imposto por Moisés a tódolos maiores de 20 anos, durante o éxodo de Exipto, como "recordo ante o Señor, pola redención das súas vidas". Cristo, en tanto que fillo de Deus, no tiña porqué pagalo mais ao facelo indica que non é el o que se "redime" senón que el redimirá a moitos, coa súa vida.
Noutras interpretacións, ademais de celebra-la divina sabedoría, relaciónase a escena con sucesos locais florentinos ou romanos. Autores como Hartt, viron na obra un recordatorio para un imposto sobre a riqueza de nova creación que se estaba a discutir daquela e aceptado por unanimidade polos gobernantes florentinos en 1424-1425: como Cristo acepta o mandato terrenal de pagar un tributo, os cidadáns tamén tiñan que estar suxeitos á obriga cívica para paga-los impostos esixidos. Mesmo, o propio Felice Brancacci tivo un importante papel na administración tributaria da cidade. Paoletti e Radke discrepan desa interpretación pois a familia Brancacci era aliada dos opositores ao imposto e son partidarios de relaciona-la pintura cun acordo de 1423, polo que o Papa Martíño V aceptou que a igrexa florentina estivera suxeita a impostos das autoridades civís.
Outros autores tamén indicaron que a moeda atopada na boca do pez podía verse como a expresión da riqueza de Florencia, que chega polo mar e, ao mesmo tempo, como unha referencia a Felice Brancacci, un comerciante de seda que participa no comercio mediterráneo e foi membro da Xunta de Cónsules Marítimos da cidade.
Un elemento central da comprensión da pintura, así como de toda a serie, é a relación que tiveron os Brancacci e a cidade de Florencia co papado en Roma. Florencia estaba en guerra con Milán e precisaba do apoio do Papa. Polo tanto, os frescos de Brancacci deben verse no contexto dunha política a prol do papa, e como un intento de lexitimar a sé romana a través da súa asociación con San Pedro, o primeiro bispo de Roma e o primeiro papa.Na historia, Pedro destácase claramente entre os discípulos, e a súa forte conexión con Cristo pódese ver nas palabras de Cristo "para min e para ti". Pedro aparece como unha figura maxestosa e enérxica cando está con Cristo e cando realiza o seu traballo, en contraste coa forma diminuta da esquerda. Todo isto apuntaría ao seu papel apostólico como vigairo de Cristo na terra. Como tal, o Tributo representa unha escena de transición na capel: ao cumprir as ordes de Cristo, Pedro pasa de ser un discípulo a se-lo mestre.
Estrepsípteros
Os estrepsípteros (Strepsiptera) son unha orde de insectos endopterigotos que comprende nove familias actuais e unhas 600 especies. O seu nome científico significa 'ás retortas'. As larvas do primeiro estadio e os machos adultos de curta vida non son sésiles, senón de vida libre, pero a maior parte das súas vidas pásanas como endoparasitos doutros insectos, como abellas, avespas, cicadélidos, lepismas e cascudas.
Aspecto e bioloxía
Os machos dos estrepsípteros teñen ás, patas, ollos compostos e antenas, e superficialmente parecen moscas, aínda que as súas pezas bucais non lles serven para alimentarse (de feito, non se alimentan). Moitas das súas pezas bucais están modificadas formando estruturas sensoriais. Os machos adultos teñen unha vida moi curta, xeralmente de menos dunhas cinco horas, e durante ese breve tempo non se alimentan. As femias, de todas as familias menos a Mengenillidae, son endoparasitas que non abandonan os seus hóspedes e teñen unha forma corporal neoténica, carecen de ás, patas e ollos. As femias virxes liberan unha feromona que os machos usan para localizalas. Nos Stylopidia, a rexión anteior da femia asoma fóra do corpo do hóspede e así o macho aproveita para aparearse rompendo a abertura da canle de cría da femia, a cal está situada entre a cabeza e o protórax. O esperma pasa a través da abertura nun tipo de inseminación denominado inseminación hipodérmica. As crías comen a súa nai desde o interior, o que se denomina viviparismo hemocelo. Cada femia produce milleiros de larvas triungulinas que emerxen pola abertura de cría ou incubación situada na cabeza, a cal asoma fóra do corpo do hóspede. Estas larvas teñen patas (que carecen de trocánter, o segmento da pata que forma a articulación entre a coxa basal e o fémur), e buscan activamente un novo hóspede. Entre os seus hóspedes están insectos das ordes Zygentoma, Orthoptera, Blattodea, Mantodea, Heteroptera, Hymenoptera e Diptera. Na familia Myrmecolacidae de estreptsípteros os hóspedes de machos e femias son difeentes: os machos parasitan formigas, mentres que as femias parasitan ortópteros.
Os ovos de estrepsípteros eclosionan dentro da femia, e a larva planidio (planidium) pode moverse libremente dentro do hemocele da femia, o cal só se dá nestes animais. A femia ten unha canle de cría que comunica co exterior, e as larvas escapan por ela. As larvas son moi activas, xa que só teñen un tempo bastante limitado para encontrar un hóspede antes de que esgoten as súas reservas alimenticias. Estas larvas do primeiro ínstar teñen stemmata (ollos simples dunha soa lente), e unha vez que conseguen aferrarse á superficie dun hóspede, entran dentro del segregando encimas que abrandan a cutícula, xeramente pola rexión abdominal do hóspede. Algunhas especies entran nos ovos do hóspede. As larvas de Stichotrema dallatorreanurn de Papúa Nova Guinea entran nos seus hóspedes ortópteros polo tarso (pé). Unha vez dentro do hóspede, os estrepsípteros sofren hipermetamorfose e convértense nunha fase larvaria menos móbil e sen patas. Inducen ao hóspede a poducir unha estrutura similar a unha bolsa dentro da cal as larvas se alimentan e crecen. Esta estrutura, feita de tecidos do hóspede, protéxeas das defensas inmunitarias do hóspede. As larvas pasan por catro ínstares máis e en cada muda ten lugar o despegamento da cutícula vella, pero non se desprenden dela ("apólise sen écdise"), o que fai que se formen múltiples capas de cutícula arredor da larva. As larvas macho producen pupas despois da última muda, pero as femias fanse directamente adultos neoténicos. A cor e forma do abdome do hóspede pode cambiar e o hóspede xeralmente queda estéril. Os parasitos despois sofren a pupación para converterse en adultos. Os machos adultos saen do corpo dos seus hóspedes, mentres que as femias permanecen dentro. As femias poden chegar a ocupar o 90% do volume abdominal dos seus hóspedes.
Os machos adultos de estrepsípteros teñen ollos distintos aos doutros insectos, que lembran o ollo esquizocroal dos extintos trilobites do grupo dos Phacopina. En lugar de ser un ollo composto típico formado por centos ou miles de omatidios, cada un dos cales produce un píxel da imaxe completa en mosaico, o ollo dos estrepsípteros consta de só unhas poucas ducias de "olletes" cada un dos cales produce unha imaxe completa. Estes "olletes" están separados uns doutros por unha cutícula ou sedas, o que lle dá ao ollo conxunto un aspecto de amora.
En casos moi raros, poden vivir moitas femias dentro dun só hóspede parasitado por Stylopidae; pero que haxa moitos machos dentro dun só hóspede é algo máis común. Os machos adultos raramente se observan, aínda que se poden atraer espécimes usando gaiolas que conteñen femias virxes. Os espéciems nocturnos poden tamén capturarse con trampas de luz.
Os estrepsípteros da familia Myrmecolacidae poden causar que os seus hóspedes formigas pasen moito tempo nos extremos das follas de herba, o que incrementa a posibilidade de que as femias de estrepsípteros que levan sexan atopadas polos machos parasitos ou póñenas nunha boa posición para que emerxan do seu corpo os machos que leven.
Clasificación
A orde, que foi nomeada por William Kirby en 1813, recibiu o seu nome polas súas ás posteriores, que están colocadas formando un ángulo retorto cando o insecto está pousado (do antigo grego στρεψι-, derivado de στρέϕειν, 'retorcer'; e πτερόν, 'á'). As ás anteriores están reducidas a halterios (e inicialmente pensábase que estaban secas e retortas). Os Strepsiptera son un enigma para os taxónomos. Orixinalmente, críase que eran un grupo irmán das familias de escaravellos Meloidae e Ripiphoridae, que teñen un desenvolvemento parasitario similar e unha redución das ás anteriores; as primeiras investigacións moleculares do grupo indicaban que eran un grupo irmán das moscas, formando un clado chamado os halterios, que teñen un par de ás modificadas formando halterios, e non apoiaban a súa relación cos escaravellos. Porén, posteriores estudos moleculares suxeriron que estaban fóra do clado dos Mecopterida (que contén a Diptera e Lepidoptera), pero non encontraron fortes evidencias de afinidades con ningún outro grupo actual. O estudo da súa posición evolutiva foi problemática debido a dificultades na análise filoxenética debidas á chamada atracción das ramas longas. O estreptísero máis basal é o fósil Protoxenos janzeni descuberto en ámbar do Báltico, mentres que o estreptísero vivo máis basal é Bahiaxenos relictus, o único membro da familia Bahiaxenidae. O estreptísero fósil máis antigo coñecido é Cretostylops engeli, descuberto en ámbar do Cretáceo medio de Myanmar.
En 2012, un novo estudo molecular revitalizou a idea de que os estrepsípteros son un grupo irmán dos coleópteros (escaravellos).
Familias
Os Strepsiptera comprenden dous grandes grupos: os Stylopidia e os Mengenillidia.
Os Mengenillidia inclúen tres familias extintas (Cretostylopidae, Protoxenidae e Mengeidae) e dúas actuais (Bahiaxenidae e Mengenillidae; aínda que esta última non é monofilética. ) Considéranse máis primitivos, e as femias coñecidas (só de Mengenillidae) son de vida libre, teñen patas rudimentarias e antenas. As femias teñen unha soa abertura xenital. Os machos teñen fortes mandíbulas, un labro ben definido, e máis de cinco segmentos antenais.
O outro grupo, os Stylopidia, comprende sete familias: Corioxenidae, Halictophagidae, Callipharixenidae, Bohartillidae, Elenchidae, Myrmecolacidae e Stylopidae. Todos os Stylopidia teñen femias endoparasitas con moitas aberturas xenitais.
Os Stylopidae teñen tarsos de catro segmentos e antenas formadas por de catro a seis segmentos, cun proceso lateral no terceiro segmento. A familia Stylopidae pode ser parafilética. Os Elenchidae teñen tarsos de dous segmentos e antenas de catro segmentos, cun proceso lateral no terceiro segmento. Os Halictophagidae teñen tarsos de tres segmentos e antenas de sete segmentos, cun proceso lateral no terceiro e cuarto segmentos. Os Stylopidae parasitan principalmente avespas e abellas, os Elenchidae parasitan hemípteros fulgoroideos, mentres que os Halictophagidae parasitan cicadélidos, membrácidos, e grilotálpidos.
Os insectos estreptíseros do xénero Xenos parasitan a avespa social Polistes carnifex. Estes parasitos obrigados infectan as larvas de avespas en desenvolvemento no seu niño e están presentes dentro dos abdomes das avespas femias cando estas eclosionan. Alí permanecen ata que se abren paso a través da cutícula e pupan (no caso dos machos) ou liberan larvas do primeiro ínstar infectivas en flores (no caso das femias). Estas larvas son transportadas de novo a niños de avespas por avespas que buscan comida.
Uso no control doutros insectos
Moitos insectos que son considerados pragas, como os cicadélidos e cascudas, teñen endoparásitos estrepsípteros específicos de especie. A inoculación dunha poboación que está causando unha praga co seu correspondente parasitoide axuda a minimizar o impacto da praga. Este método é útil en agricultura para evitar o uso de produtos químicos sobre as colleitas para o control de pragas.
Sandbox (álbum)
Sandbox é o segundo álbum da banda estadounidense de indie rock Guided by Voices, publicado o ano 1987 a través do selo Halo Records. O disco foi gravado en Dayton, Ohio durante o verán de 1987 no garaxe de Steve Wilbur, que coproduciu o traballo coa banda.
Opinión
A palabra opinión ten diferentes significados e diversos usos segundo certos contextos:
Xustiniano I
Flavius Petrus Sabbatius Iustinianus ou Xustiniano I, nado o 11 de maio de 483 e finado o 13/14 de novembro de 565, foi emperador de Oriente desde o 1 de agosto de 527 ata a súa morte. Un dos principais gobernantes do Imperio Bizantino, destaca especialmente pola súa reforma e compilación de leis e pola expansión militar do territorio imperial que tivo lugar baixo o seu reinado, sobre todo grazas ás campañas de Belisario. Tamén é coñecido como "O último emperador romano". A igrexa ortodoxa venérao como santo o día 14 de novembro.
Traxectoria
En 523 casou con Teodora, unha ex actriz; ata entón, as actrices resultaban socialmente próximas ás prostitutas, e no pasado, a Xustiniano resultáralle imposíbel casar con ela, pero Xustino aprobara unha lei que permitía os matrimonios entre distintas clases sociais, o que levaría, xa no reinado de Xustiniano, a unha certa atenuación das diferenzas sociais na corte bizantina. Teodora chegaría a ser unha persoa moi influente na política do Imperio, e algúns emperadores posteriores seguirían o precedente de Xustiniano casando fóra da clase aristocrática.
A segunda metade do seu reinado viuse ensombrecida pola epidemia de peste que se fixo virulenta a partir do ano 542.
Actividade xurídica
Xustiniano tivo unha grande influencia na historia debido ás súa revolucionarias medidas polas que organizou o dereito romano seguindo a clasificación que se convertería na base para o dereito en moitos países actuais. O 7 de abril de 529 publicouse unha primeira versión do Corpus Iuris Civilis dividida en tres partes: código antigo, novo código, Dixesto ou Pandectae, as Institutiones e as novelas (novas constitucións). Un grupo de comisionados, encabezados polo cuestor Triboniano, preparou o Corpus en latín, a lingua tradicional do Imperio romano, aínda que moitos cidadáns do Imperio oriental apenas a entendían. O Authenticum, ou Novellae Constitutiones, unha recompilación de novas leis emitidas durante o reinado de Xustiniano, completou posteriormente o Corpus. Estas Novellae publicáronse en grego, a lingua común do Imperio.
O Corpus contén a base da xurisprudencia romana (incluído o dereito canónico: ecclesia vivit lege romana) e, para os historiadores, achega unha valiosa fonte para comprender os intereses e actividades do Imperio romano tardío. En tanto que recompilación, reúne moitas fontes nas que se expresaban ou publicaban as leges (leis) e outras normas: leis en sentido estrito, consultas senatoriais (senatusconsulta), decretos imperiais, casuística e opinións de xuristas e interpretacións (responsa prudentum).
Actividade militar e campañas de Belisario
miniatura|300px|Mapa do Imperio Bizantino en 550. En verde as conquistas durante o reinado de Xustiniano I
Política exterior baseada na Recuperatio Imperii
A ideoloxía da Recuperatio Imperii é unha formulación que responde a uns sentimentos estendidos entre amplas capas da poboación da Pars Occidens (sobre todo entre o elemento senatorial urbano e sectores vinculados coa administración) e en parte do goberno do Imperio de Oriente, que intelectualmente xoga ao xogo da continuidade imperial en Occidente; de feito, o sentimento de romanitas atópase -no século VI- amplamente estendido en Occidente e en Oriente é correspondido pola ideoloxía oficial do goberno imperial -segundo a cal o Imperio non se afundiu en Occidente senón que os bárbaros gobernan alí en nome do emperador de Oriente- e por parte da intelligentsia de Constantinopla (por exemplo, é o caso do escritor Xoán Lido, contemporáneo de Xustiniano). Estes sentimentos son aproveitados pola administración xustinianea para realizar, precisamente, unha política en consonancia con eles (fose sincera ou interesada).
Campañas contra o Reino vándalo (533 - 534)
En maio de 530, o monarca probizantino Hilderico foi deposto polo seu primo Xelimer aducindo a que a súa falta de personalidade levaran aos vándalos a seren derrotados polas tribos mouras. As protestas de Xustiniano de que Hilderico puidese regresar a Constantinopla non foron escoitadas, polo que preparou con coidado unha campaña que debía combinar eficacia militar e sobriedade de custos. Xoán de Capadocia, responsábel das finanzas do Imperio e oposto á guerra, accedeu ao final a levar os gastos da campaña dunha forma ríxida. Belisario, o xeneral máis brillante de Oriente foi o encargado de levar as armas.
A decisión de atacar o reino vándalo coincidiron coa aparición neste dunha serie de debilidades. A simbiose entre invasores e invadidos non chegou nunca a consolidarse, o cal xerou hostilidades cos últimos. O medo a revoltas internas conducira á desfortificación dos núcleos urbanos por medo a que acollesen revoltas. Á súa vez un xeneral godo que rexía Sardeña en nome do monarca de Cartago pretendeu con axuda militar oriental gobernar de forma independente, pero foi detido por Xelimer antes de que a devandita axuda chegase.
A frota oriental abandonou os portos de Constantinopla a mediados de xuño de 533 e vía Sicilia alcanzou as costas africanas ao cabo de tres meses. Belisario atopou escasa resistencia, e tras un vitorioso encontro cos vándalos de Ad Decimum, ocuparía Cartago dous días despois. Xelimer, medorento de que entronizaran ao deposto rei, executou a Hilderico antes da caída de Cartago e fuxiu aos rebordes montañosos. Finalmente optou por entregarse a finais de marzo de 534. Belisario conduciuno ata Constantinopla, onde o xeneral foi recibido con grandes honores, reservados ao Emperador. A provincia foi anexionada ao Imperio, a pesar que as tribos periféricas supuxeron un perigo durante máis dunha década.
Campañas contra o Reino Ostrogodo (540 - 554)
Á morte de Teodorico o control da política ostrogoda caeu en mans da súa filla Amalasunta, a cal exerceu o poder en nome do rei neno Atalarico, ata que este faleceu en 534. A rexencia caracterizouse por unha viraxe política cara a Oriente, xerando unha forte oposición interna. A pronta desaparición do seu fillo forzou á rexente á procura dun monarca formal tralo que seguir movendo os fíos do goberno. O elixido foi Teodato, co que contraeu matrimonio a fins de 534, este pronto se afastou do palacio de Rávena e ordenou a eliminación da súa muller en abril de 535 posibelmente a instigación de Teodora que buscaba un casus belli para a intervención de Xustiniano.
Ese mesmo ano Xustiniano daría dous golpes de man que lle permitiron tomar Sicilia ao mando de Belisario e Dalmacia por Ilírico Mundo. Teodato recorreu a unha embaixada papal, pero se enviou unha embaixada Imperial paralela ao propio monarca ostrogodo para estabelecer un acordo secreto de cesión de Italia ao imperio. Os diversos contratempos que atravesaba o Imperio nese momento, como a revolta de África e a recuperación de territorios por xermanos en Dalmacia induciron a Teodato a romper o compromiso e a facer fronte aos exércitos de Xustiniano.
Xustiniano reorganizou a xerarquía militar para poder poñer á fronte das campañas italianas a Belisario xa que Mundo falecera na ofensiva de Dalmacia. No seu lugar púxose a Constantiniano, que recuperou a ofensiva en Dalmacia, reocupando Salona e expulsando os ostrogodos da rexión. Belisario ocupou Nápoles e finalmente Roma a comezos de decembro. Teodato, antes da caída de Roma, foi deposto por Vitixes, comandante do seu garda persoal que demostrou ter gran capacidade para as artes guerreiras e puxo sitio a Roma.
O prezo da conquista do reino ostrogodo quizais podería considerarse excesivo. Provocáronse continuas campañas de desgaste, sendo vítima principal a poboación itálica que sufriu a destrución do seu tecido social, produtivo, político e foi azoutada pola peste. Os vinte anos de loita aceleraron dramaticamente a transición ao mundo medieval. Roma perdeu a súa entidade urbana e deixou de ser a cidade por antonomasia do mundo Mediterráneo.
Campañas contra o Reino Visigodo (552)
A finais de 552 Xustiniano podía considerar a campaña itálica como finalizada, accedendo ese mesmo ano á petición de axuda formulada no 551 polo rebelde visigodo Atanaxildo a cambio dunha franxa costeira desde Valencia a Cádiz. A colaboración oriental foi decisiva para decantar a guerra civil no reino peninsular hispano a favor daquel candidato fronte a Axila. Pero a compensación territorial nunca foi plataforma para a conquista da antiga Hispania, de feito, as zonas concedidas en 552 comezaron a minguar nas décadas seguintes, especialmente durante o reino de Leovixildo, ata a súa evaporación no 624
Fronte ao Imperio Persa
A paz perpetua, asinada en 532 entre Bizancio e o Imperio Persa, resultou menos duradeira do que a súa pomposa formulación declaraba. O rei Cosroes I esperou a oportunidade de atacar con vantaxe territorio imperial, a cal se presentou pronto, dada a crecente debilidade da fortaleza militar en Oriente, posto que as reconquistas en África ou Italia se realizaron con tropas e mandos subtraídos daquela zona e as tropas gornecidas debilitábanse pola falta dun pagamento puntual. Xustiniano á vez intentou reforzar o dominio a zona mediante a construción de fortalezas novas na rexión.
No 540 o monarca sasánida Cosroes I desatou as hostilidades cunha devastadora incursión ata o Mediterráneo, coroada coa conquista de Antioquía. A defensa da cidade non puido aguantar o asalto persa malia ter unha gornición de 6.000 homes, feito que manifesta a debilidade da zona oriental. A perda de Antioquía supuxo unha enorme carga simbólica.
As zonas de Armenia e o Cáucaso tamén foron obxectivo do monarca persa, sendo Constantinopla traizoada polo rei de Lazica. Belisario foi chamado inmediatamente. A súa presenza na fronte norte freou a acometida persa na zona. Pero foi, sen dúbida, un elemento non bélico o que obrigou a Persia a reformular a súa ofensiva: A peste que abordelaba o seu reino no 545. Pola súa culpa viuse forzada a asinar unha tregua de cinco anos, renovada en 551 e en 557, forzada polo desgaste de ambas partes, asinouse finalmente a paz no ano 561. Constantinopla comprometeuse a enviar un forte tributo e a non enviar penetracións cristiás máis aló do Cáucaso.
Fronte aos eslavos
Os eslavos ocupaban unha zona xeográfica intermedia entre os conxuntos xermánicos e esteparios. Isto, sumado a unha variedade de pobos, facía que as incursións fosen habituais nos Balcáns. Malia as contundentes vitorias anteriores de Xermano e Mundo sobre eslavos e búlgaros, estes últimos penetraron profundamente no espazo grego a comezos de 540 ata chegaren ao istmo de Corinto, na típica incursión de botín e cativos que non produciu danos de importancia nin a perda de puntos de importancia. Os eslavos pola súa banda chegaron ata Dyrrachion. As expedicións dos cotrigures foron máis contundentes, chegando a cruzar o Danubio xeado e chegando sen oposición ata Mesia e Escitia onde chegaron a Tracia e dividiu as súas forzas en dous pelotóns de saqueo. O mesmo Zabergan presentouse en Constantinopla con 7000 xinetes, Belisario tivo que saír do seu retiro para liderar unha contraofensiva que conxurou a ameaza.
Abolición das relixións non cristiás
A política relixiosa de Xustiniano reflectiu a convicción imperial en que a unidade do Imperio presupoñía necesariamente a unidade de fe; e iso significaba indubidabelmente que esta fe só podía ser a ortodoxa. Aqueles que profesasen unha fe distinta serían conscientes de que o proceso iniciado na lexislación imperial con Constancio II continuaba agora con forza. O Codex recollía dúas leis que decretaban a destrución total do Helenismo, ata na vida civil, e as súas disposicións serían postas en práctica con vigor. As fontes contemporáneas (Xoán Malalas, Teófanes e Xoán de Éfeso) refiren graves persecucións, ata de persoas nas altas esferas.
O culto de Amón en Augila no deserto libio foi prohibido, de igual modo que os restos do culto de Isis na illa de Philae xunto á primeira fervenza do Nilo. O presbítero Xulián e o bispo Lonxino dirixiron unha misión á terra dos nabateos, e Xustiniano tratou de reforzar o cristianismo no Iemen, enviando alí a un eclesiástico exipcio.
Tamén os xudeus sufriron estas medidas, pois, non só viron restrinxidos os seus dereitos civís por parte das autoridades, que así mesmo ameazaron o seu privilexios relixiosos , senón que, pola súa banda, o emperador interferiu nos asuntos internos da sinagoga e prohibiu o uso da lingua hebrea para o culto divino. A aqueles que se opuxesen a estas medidas ameazounos con castigos corporais, o exilio e a perda das súas propiedades. Os xudeus de Borium, preto da Gran Sirte, que opuxeran resistencia a Belisario durante a súa campaña contra os vándalos, tiveron que converterse ao cristianismo e a súa sinagoga foi transformada nunha igrexa.
O emperador atopouse cunha maior resistencia entre os samaritanos, que resultaron máis refractarios ao cristianismo e se rebelaron repetidas veces. Xustiniano fíxolles fronte con rigorosos edictos, pero non puido evitar que a finais do seu reinado se producisen hostilidades contra os cristiáns en Samaria. A política de Xustiniano tamén supoñía a persecución dos maniqueos, co conseguinte exilio e ameaza de pena capital. En Constantinopla, nun caso, un certo número de maniqueos foi executado en presenza do propio emperador: algúns queimados e outros afogados.
Política eclesiástica
De igual modo que na súa administración secular, o despotismo estaba presente na política eclesiástica imperial. Xustiniano tratou de regular todo, tanto na relixión como na lei.