cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Célula animal
No citoplasma hai algún orgánulo característico da célula animal, como é o centríolo, que está ausente na célula vexetal, aínda que pode aparecer en moitos fungos. O centríolo organiza o citoesqueleto e orixina as raíces de cilios e flaxelos. Ao contrario, carecen dun orgánulo tipicamente vexetal como o cloroplasto, onde as plantas fan a fotosíntese (ou outro tipo de plastidios con funcións de almacenamento). Xeralmente aparece en parellas (diplosoma) situadas perpendicularmente e rodeado de material pericentriolar ; o conxunto de todo isto denomínase centrosoma.
As células animais poden ter vacúolos, pero xeralmente son de pequeno tamaño e normalmente trátase de vacúolos fagocíticos. En comparación, a célula vexetal ten vacúolos enormes; ás veces un só moi grande (vacúolo central) que pode ocupar o 90% do volume celular, ou varios vacúolos cada un bastante grande. O gran tamaño do vacúolo explica que as células vexetais sexan signifcativamente máis grandes que as células animais como media ; non hai moi grandes diferenzas en volume entre elas se excluímos o gran vacúolo.
Algunhas células animais teñen cilios ou flaxelos, que teñen na súa raíz unha estrutura parecida a un centríolo. As células das plantas carecen normalmente de flaxelos, que só se poden atopar en gametos como os anterozoides de musgos e fentos. Os flaxelos bacterianos son completamente distintos dos eucariotas, tanto no seu talo como nas súas raíces ou composición bioquímica.
O citoesqueleto animal consta de microtúbulos, microfilamentos de actina e, en moitas especies, filamentos intermedios. As plantas teñen tamén citoesqueleto formado polos dous primeiros compoñentes (carecen de filamentos intermedios).
Animais e plantas teñen peroxisomas, que son orgánulos oxidativos, pero as plantas teñen un peroxisoma especial chamdo glioxisoma cun metabolismo especializado, do cal carecen as células animais.
Para un exame detallado das partes da célula ver célula e célula eucariota.
Comparación coa célula eucariota vexetal
A célula animal ten as características típicas da célula eucariota, cuxos compoñentes se resumen na táboa, onde tamén se indican as estruturas características peculiares da célula animal.
Ferreiros, Campañó, Pontevedra
Ferreiros é un lugar da parroquia de Campañó, no concello de Pontevedra, na comarca homónima. Segundo o IGE, en 2022 tiña 53 habitantes (21 homes e 32 mulleres).
Albaredo, Tribás, Pantón
Albaredo é un lugar da parroquia de Tribás no concello lucense de Pantón na comarca da Terra de Lemos.
Catai
Catai ou Cataio ás veces transcrito Katai, é un nome alternativo para China, orixinado da palabra quitai ou khitai (契丹, Qìdān ), nome dun pobo nómade que fundou a dinastía Liao, que dominou a maior parte do norte da China desde 907 até 1125, e que tiña un estado propio (o Kanato de Kara-Khitai) centrado arredor do territorio correspondente ao actual Kirguizistán, durante un século máis.
Orixinalmente "Catai" ou "Cataio" era o nome empregado polos europeos e os asiáticos occidentais e centrais para o norte da China, é dicir, a propia China, onde comezou a civilización chinesa e a etnia Han. O termo estendeuse rapidamente en Europa despois da publicación do libro de Marco Polo que se refería ao sur da China como Manji.
Historia
Unha forma do nome Cathai aparece nun documento uigur maniqueísta de arredor do ano 1000. O nome rapidamente fíxose igualmente coñecido na Asia Central islámica ; cando, en 1026, a corte dos Ghasnevid (en Gasni, no actual Afganistán), foi visitada por enviados do gobernante Liao e foi descrito como un Qata Khan ( Qatā Ḫan ), é dicir, o gobernante de Qaha; Cata ou Quita (Qitā ) aparece tamén nos escritos de Al Biruni e Abu-said Gardezí nas décadas seguintes. O erudito e administrador persa Nizan Almulque (1018–1092) menciona a Quita e a China no seu Libro sobre a Administración do Estado, ao parecer como dous países distintos, (presumibelmente referíndose aos imperios Liao e Songue, respectivamente).
A forma do nome no mundo islámico sobreviviu finalmente á substitución da dinastía Liao Quitai pola dinastía Jin, de orixe jurchem, a principios século XII. Ao describir a caída do Imperio Jin ante os mongois (1234), a historiografía persa describiu o país conquistado como Khitāy ou Djerdaj Khitāy (é dicir, "o Cathay jurchém"). Os propios mongois, na súa Historia Secreta (século XIII), falan tanto de Quitals como de Karakital.
Nalgunhas linguas, especialmente o ruso, Cathay (Китай, Kitai ) aínda é o nome moderno de China.
Progresión etimolóxica
Esta é a progresión etimolóxica que sufriu o termo ao ser usado en territorios occidentais:
Felipe Prósperi
Felipe Prósperi Cortechi, nado en Todi, Provincia de Perugia, en 1817 e finado en Vigo o 12 de maio de 1899, foi un fotógrafo italiano asentado en Vigo. miniatura|250px|Vigo, [[circa|c. 1895. Foto Filippo Prosperi.]]
Traxectoria
Chegou a Galicia formando parte da compañía teatral de Adelaide Ristori. O 25 de setembro de 1869 casou na Igrexa de San Bartolomeu coa pontevedresa Cándida Filomena Otero Fontán (1846-1915), moito máis nova ca el. Instaláronse como fotógrafos, primeiro en Pontevedra, na rúa Parador, e despois en Vigo, na rúa Sombrereros, logo na rúa Triunfo e por último na rúa do Príncipe.
Á morte de Felipe, en 1899, Cándida Otero quedou á fronte do negocio como Viuda de Prósperi. Non tiveran fillos. En 1907 asociarase con Jaime Pacheco, levando a empresa o nome de ''Pacheco y vda. de Prósperi''.
O traballo do matrimonio Prosperi-Otero foi a orixe do que despois se deu en chamar Arquivo Pacheco.
Recoñecementos
Desde 1996 unha rúa do barrio da Florida de Vigo leva o nome de Felipe Prósperi.
Corduba
A capital da provincia Bética da Hispania romana é coñecida como Corduba, sendo unha das fases de esplendor da actual cidade de Córdoba.
Asentamento prerromano
Dáse por descontada a existencia dun asentamento prerromano na contorna do actual parque Cruz Conde, na chamada Colina de los Quemados, cuxa orixe pode situarse polo menos no III milenio a. C. Cunha extensión dunhas 50 ha, este asentamento converteuse progresivamente nun importante centro económico da zona xa que alí conflúen a zona mineira de Serra Morena e o campo, todo iso sustentado polo río Guadalquivir. Esta zona coñécese poboada polo menos até finais do século II a. C. onde pouco a pouco a polis indíxena vai perdendo influencia ante o xa definitivo establecemento das tropas romanas.
Fundación
miniatura| Templo romano de Córdoba. Os romanos conquistárona no 206 a. C., despois da batalla de Ilipa. Descoñécese a data exacta de fundación da poboación romana, aínda que existen dúas posibilidades separadas por 17 anos, datas que coinciden coa estancia en Hispania do pretor Marco Claudio Marcelo (169/168 ou no 152/151 a. C).
Antes da fundación de Córdoba debeu existir un asentamento militar, xa que hai constancia dunha ocupación do territorio xa a principios dese século: na cidade ibérica atopáronse restos cerámicos daquela época, froito da intercambio comercial que desde o primeiro momento existiu entre iberos e romanos. Isto, unido á importancia estratéxica do lugar, motivou a posterior fundación da cidade.
O campamento militar transformouse nunha cidade. Claudio Marcelo fundou oficialmente Corduba nunha data indeterminada no terceiro cuarto de século II a.C. Desde este momento e ata a desaparición definitiva da Córdoba ibérica no século I a.C. ambas comunidades conviviron nun ambiente cordial, formando unha dipole (dípolis). Un grupo de iberos, membros da oligarquía cordubesa, trasládase á nova cidade, quedando o resto na súa cidade. As boas relacións e a importancia da cidade ibérica reflíctese no mesmo feito de que a nova cidade romana adoptou o nome da cidade ibérica, Corduba, converténdose así na herdeira do dominio político e económico desa cidade.
Pouco a pouco, os iberos foron abandonando a súa cidade para instalarse na romana. Así, a finais do século I a.  C. confírmase o completo abandono da cidade ibérica, proceso paralelo ao crecemento da romana. Sábese que existiu un vicus latino, posiblemente en lembranza da orixe ibérica da súa poboación.
Época republicana
miniatura| A [[Ponte romana de Córdoba|ponte romana coa mesquita-catedral ao fondo.]] Entre os anos 143 a. C. e 141 a. C. a cidade está asediada polo líder lusitano Viriato.
No ano 113 a. C. xa se menciona que existe un foro romano. O asentamento prerromano vaise abandonando pouco a pouco e os seus habitantes trasládanse á cidade romana e estase producindo unha monumentalización da cidade, posto que as casas de adobe son substituídas por pedra calcaria e arenito no ano 80 a. C. xa se acuñan nesta cidade moedas.
Xulio César, no ano 49 a. C. reuniu en Corduba, que xa era caput provinciae, os representantes das cidades de Hispania Ulterior. A cidade, considerada conventus, pechara as súas portas ao legado pompeiano Varrón, quen se entregou alí a César e o ditador pronunciou un discurso de agradecemento aos seus partidarios. Foi entón cando plantou o famoso platanus mencionado por Marcial, situado nos xardíns do actual Alcázar dos Reis Cristiáns. miniatura| O teatro romano de Córdoba, un dos máis grandes da súa época, situado baixo o Museo Arqueolóxico. Quinto Casio Longino, pretor de César na Ulterior, sufriu un ataque cando se dirixía á basílica de Córduba no ano 48 a. C. Aínda que a conspiración foi esmagada, tras a marcha do gobernador producíronse levantamentos de tropas, destacando a actitude ambigua do cuestor M. Marcelo. Longino, en represalia, destruíu as nobilissimae carisssimaeque possesiones agros aedificiaque dos cordubeses situadas ao sur do río.
No ano 46 a. C., os fillos de Pompeio concederon a Córduba o primeiro estatuto colonial de Hispania, que outorgou aos seus habitantes a condición de cidadáns romanos, pasando a coñecerse como Colonia Patricia Corduba.
O conflito entre cesarianos e pompeianos empeorou no 45 a. C. Xulio César asediou a cidade e loitou con Cneo Pompeio o Mozo, fillo de Pompeio o Grande polo control da ponte, tendo que retirarse pouco despois cara a Ategua, mentres Pompeio invernou en Corduba. Despois da batalla de Munda, César volveu asediar a cidade, que foi tomada por asalto, decidindo a súa destrución. Como castigo morreron 22 000 cordubenses.
No 43 a. C., durante a época do Segundo Triunvirato, Corduba recuperou o seu papel de centro político da Ulterior, converténdose na súa capital.
Época imperial
En tempos de Tiberio construíronse o forum novum e a ponte sobre o regato de Pedroches.
Cando Claudio era emperador iniciouse a construción do Centro de Culto Imperial, coa construción do templo, cuxas ruínas poden verse na actual rúa Claudio Marcelo, e da praza porticada que o enmarcaba, concluíndo en tempos de Nerón, xunto cun circo nas inmediacións. Xa con Domiciano construíuse o segundo acueduto, o Aqua Nova Domitiana Augusta. Tamén durante este período, cando Lucio Cornelio era edil e duoviri, construíronse fontes públicas na cidade e o primeiro acueduto foi decorado con numerosas estatuas de bronce.
Do edicto da latinidade de Vespasiano en diante
A finais do século II o circo oriental foi desmantelado. Á vista dos restos atopados no oeste da cidade, xunto á actual reitoral da universidade, a principios do século XX pensouse que se construíu un novo circo, pero nos anos 90 descubriron que estes restos resultaron ser o anfiteatro Colonia Patricia, pero non se descarta por completo a existencia dun segundo circo, xa que as fontes falan do circo oriental, do lóxico conclusión sendo que debeu haber outro na zona occidental da cidade. Tamén nesta época construíuse un terceiro acueduto (o Aqua Fontis Aureae) e un foro provincial nas terras altas de Santa Ana.
Entre finais do século III e principios do IV crese que o pazo imperial de Maximiano Herculeo foi construído xunto á actual estación de ferrocarril. O cristianismo tivo un papel moi importante na cidade a partir do século ., sendo Osio bispo desta cidade, que presidiu o primeiro Concilio de Nicea e foi conselleiro do emperador Constantino I o Grande, sendo moi numerosos os enterramentos cristiáns con sartegos ou sarcófagos no século IV, importado da propia Roma, o que leva a pensar que existía en Córdoba unha sólida aristocracia cristianizada, o que explicaría o rexeitamento da cidade ao arianismo dos visigodos nos séculos posteriores.
Urbanismo
miniatura| O [[acueduto de Valdepuentes ou Aquavetus, o acueduto máis antigo que daba auga á cidade de Corduba.]] O espazo urbano estaba limitado en tres dos seus lados por un muro que formaba un recinto máis ou menos cuadrangular co río Guadalquivir. O lenzo norte da muralla discorría dende a porta do Rincón, pasando pola praza de Colón e a Ronda de los Tejares até o Paseo de la Victoria. Neste tramo da muralla situábase a porta de Osario. A parte occidental da muralla discorría polo paseo da Victoria, aínda que non se sabe con exactitude ata onde podía estar ata a rúa Lope de Hoces, até a porta de Almodóvar ou ata a ribeira. O lenzo oriental, pola súa banda, baixaba da porta do Rincón, continuaba pola rúa Alfaros e rúa San Fernando, onde chegaba ao río. O límite sur da cidade non está fixado neste momento, estando inicialmente afastado do río, cara ao que a cidade creceu como era necesario.
Seguindo as normas urbanísticas romanas, había dúas vías principais orientadas norte-sur (o cardo) e leste-oeste (o decumano). Crese que o cardo comezaba na porta de Osario, pasando polas actuais rúas Ramírez de Arellano, Jesús María e Ángel de Saavedra até a praza de Santa Ana, onde estaba a porta das Estatuas. Por outra banda, o decumano unía a porta de galegos (Porta Gemina) e a de Hierro (Porta Sinistra, situada na praza do Salvador) pasando polas rúas Concepción, Gondomar e Claudio Marcelo ou Alfonso XIII.
O foro, centro da vida da cidade romana e que coincidiu coa intersección das dúas vías principais da cidade, situaríase polo tanto na contorna das rúas Cruz Conde, Góngora e Ramírez de Arellano, aínda que sobre o século I esténdese cara ao sur, baixo a que hoxe é a rúa Morería.
Comunicacións
dereita|miniatura| Vía romana da [[Vía Augusta|Vía Augustea na antiga Porta de Galegos, entre os dous mausoleos romanos.]]
Porto fluvial
Na época romana, o río Guadalquivir ao seu paso por Córdoba era navegable, e na cidade había un porto fluvial. O porto comunicaba a cidade a través do río co mar e con outras importantes cidades como Hispalis. Estaba situada na marxe norte do río e, ao seu carón, estaba a aduana (forum censorium) situada en parte do que hoxe é o Alcázar dos ReIs Cristiáns.
A Porta, Tribás, Pantón
A Porta é un lugar da parroquia de Tribás no concello lucense de Pantón na comarca da Terra de Lemos.
Presa de Kossou
centro|miniatura|650x650px|Presa Kossou.
O encoro de Kossou é unha presa que retén o río Bandama que se atopa a 32 quilómetros ao noroeste de Yamoussoukro, en Costa do Marfil. Ten unha capacidade de xeración de 174 megawatts, suficiente para fornecer de enerxía a 118.000 fogares. A presa forma o lago máis grande de Costa de Marfil, o lago Kossou.
Tribás, Tribás, Pantón
Tribás é un lugar da parroquia de Tribás no concello lucense de Pantón na comarca da Terra de Lemos.
O Freixo, Campañó, Pontevedra
O Freixo é un lugar da parroquia de Campañó, no concello de Pontevedra, na comarca homónima. Segundo o IGE, en 2022 tiña 92 habitantes (46 homes e 46 mulleres).
Andréa del Fuego
Andrea Fátima dos Santos, coñecida como Andréa del Fuego, nada en São Paulo en 1975, é unha escritora brasileira.
Traxectoria
Andréa del Fuego naceu na cidade de São Paulo, en 1975. Licenciada en Filosofía pola Universidade de São Paulo, é autora de novelas, contos e libros xuvenís. Na adolescencia tivo formación técnica en publicidade, época en que escribía contos eróticos na radio 89 FM, e recibiu o convite para crear unha sección de respostas a dúbidas sobre sexo como un personaxe. O editor da publicación, con todo, pide que a escritora invente un pseudónimo como columnista. Por suxestión da súa sogra, a autora adopta o nome Andréa del Fuego non só na columna, tamén en toda a súa carreira.
É autora da novela Os Malaquias publicada na Alemaña, Italia, Francia, Israel, Romanía, Suecia, Portugal e a Arxentina. As Miniaturas, foi publicado na Arxentina e en Francia. Autora tamén da triloxía de contos Minto enquanto posso, Nego tudo e Engano seu, dos xuvenís Sociedade da Caveira de Cristal, Quase caio e Irmãs de pelúcia. Integra as antoloxías: Geração Zero Zero, Popcorn Unterm Zuckerhut (Alemaña), Other Carnivals: New Stories (Inglaterra), Brésil 25 (Francia) entre outras.
Ao lado doutras autoras brasileiras contemporáneas, como Índigo, Cecília Giannetti e Carol Bensimon, tivo un conto publicado na colectánea Histórias femininas (editora Scipione, 2011). Forma parte da chamada "xeración blog", primeira xeración de escritores brasileiros que empezou a utilizar de forma sistemática e masiva Internet como medio creativo e ferramenta de divulgación.
Leva obradoiros de escrita criativa e investiga a obra de Raduan Nassar na área da Filosofía (USP).
O Campo, Vilamelle, Pantón
O Campo é un lugar da parroquia de Vilamelle no concello lucense de Pantón na comarca da Terra de Lemos.
Mary Wells
Mary Esther Wells, nada en Detroit o 13 de maio de 1943 e finada nos Ánxeles o 26 de xullo de 1992, foi unha cantante estadounidense de soul, rhythm and blues e pop, que axudou a definir o emerxente son Motown a principios da década de 1960.
Traxectoria
De orixe humilde, Wells naceu e pasou a infancia nun barrio pobre e Detroit, Míchigan. A súa nai traballaba como empregada de fogar e o seu pai estaba austente. Aos dous anos contraeu meninxite espinal e enfrontouse cunha cegueira e xordeira parcial nun oído e unha parálise temporal. Aos dez anos contraeu tuberculose.
En 1960, con dezasete anos, achegouse a Berry Gordy, fundador de Tamla Records, no club Twenty Grand de Detroit. Foi a primeira cantante que asinou un contrato coa discográfica Motown, onde gravou o maior éxito da súa carreira, a canción "My Guy", de 1964. Tamén gravou un dúo con Marvin Gaye, con quen tivo os éxitos "Once Upon a Time" e "What's the Matter With You, Baby?".
Ao cumprir vinte anos, Wells decidiu romper o seu contrato coa Motown e asinou con 20th Century Fox un contrato de 200 000 dólares. Alén da música, tiña a promesa dunha carreira cinematográfica, mais na nova compañía Wells non repetiu o éxito que obtivera na Motown. A pesar de ter un relativo éxito cos seus tres primeiros sinxelos para Fox, o seu álbum fracasou comercialmente e o seu contrato foi rescindido.
Wells asinou entón cunha nova discográfica, Atco (subsidiaria da Atlantic Records). Aínda que o seu primeiro sinxelo, "Dear Lover", chegase ao sexto lugar na lista R&B da Billboard, os seguintes fracasaron. En 1968 asinou con Jubilee Records, mais novamente non logrou éxito, o mesmo que pasou coa discográfica Reprise Records.
A súa carreira renaceu en 1981 cando gravou o álbum In and Out of Love, lanzado por Epic Records. O sinxelo "Gigolo" converteuse nun grande éxito e chegou ao número dous na lista disco da Billboard.
Mary Wells faleceu en 1992 por mor dun cancro de larinxe aos 49 anos.
O pacto do letargo
O pacto do letargo é unha obra de banda deseñada de Miguelanxo Prado, publicado en 2020 por Retranca.
O Castro, Vilamelle, Pantón
O Castro é un lugar da parroquia de Vilamelle no concello lucense de Pantón na comarca da Terra de Lemos.
Os Muíños, Campañó, Pontevedra
Os Muíños é un lugar da parroquia de Campañó, no concello de Pontevedra, na comarca homónima. Segundo o IGE, en 2022 tiña 31 habitantes (14 homes e 17 mulleres).
The In Between (filme de 2022)
The In Between é un filme estadounidense de 2022 dirixido por Arie Posin a partir dun guión de Marc Klein. O filme estreouse o 11 de febreiro de 2022 en Primordial+. Dous meses despois, Netflix incorporouno no seu catálogo internacional.
Estreouse subtitulado en galego en abril de 2022 a través de Netflix, traducido por Abraham Díaz.
Lacrosse nos Xogos Olímpicos
200px|miniatura|dereita|Logo olímpico do lacrosse. O lacrosse é un deporte que formou parte do programa oficial dos Xogos Olímpicos en dúas ocasións, nas edicións de 1904 e 1908. Ámbalas dúas competicións tiveron como gañador un equipo canadense. Na primeira edición, dous equipos do Canadá e un dos Estados Unidos competiron en Saint Louis, Missouri. Na segunda edición, só competiron dous equipos, un do Canadá e outro do Reino Unido, nos Xogos de 1908 en Londres.
Piñeiro, Campañó, Pontevedra
Piñeiro é un lugar da parroquia de Campañó, no concello de Pontevedra, na comarca homónima. Segundo o IGE, en 2022 tiña 45 habitantes (20 homes e 25 mulleres).
Edificio do Banco de España (Pontevedra)
O edificio do Banco de España é un edificio ecléctico de principios do século XX na cidade de Pontevedra.
Trátase da antiga sucursal da sede desta entidade na cidade, que pechou en 2004 e que actualmente alberga as oficinas provinciais da administración estatal periférica en Pontevedra.
Localización
O edificio do Banco de España en Pontevedra está situado no número 28 da rúa Michelena, no centro de Pontevedra, na beira do casco antigo.
Historia
O Banco de España contou no século XIX cunha sucursal na cidade de Pontevedra, situada desde 1886 na casa central ao lado oeste da praza do Teucro, no número 8. As obras do novo edificio do Banco de España na cidade comezaron o 1 de novembro de 1900 na rúa Michelena.
A licenza foi solicitada para o seu uso como sucursal do Banco de España en 1901. O arquitecto que deseñou o edificio foi José Fermín de Astiz Bárcena, que se converteu no arquitecto do Banco de España en 1899 e que deseñou outras sucursais noutras capitais españolas como Logroño, Valencia, Badaxoz, Oviedo, A Coruña e Santander. O edificio do Banco de España en Pontevedra inaugurouse en 1903.
Entre 1945 e 1949, o edificio sufriu unha importante reforma segundo o proxecto arquitectónico de Romualdo de Madariaga y Céspedes. De aí xurdiu a súa nova estrutura construída en formigón armado tanto en piares e vigas como en forxados de viguetas de formigón. O edificio incorporou varios engadidos de áticos e sobre áticos. As novas oficinas inauguráronse o 2 de abril de 1949. Só se utilizou a planta baixa para as oficinas do banco, onde se atopaba o patio de operacións e o semisoto, coa cámara acoirazada. O resto das plantas utilizáronse como vivendas para o persoal do banco.
En xuño de 2010, o Goberno español acometeu unha reforma integral do edificio, para instalar diferentes oficinas e servizos provinciais da Administración do Estado: estranxeiría (planta baixa), agricultura e pesca (primeira planta), costas (segunda e terceira planta) e telecomunicacións (ático). Demoleuse o sobre ático e axardinouse a cuberta do mesmo.
A estes servizos uniuse na parte traseira, con entrada polo patio, a oficina de expedición de carnés do Corpo Nacional de Policía do Ministerio do Interior o 16 de maio de 2016. Neste edificio traballan máis de 100 empregados públicos.
Descrición
O edificio ten unha superficie de 2859 metros cadrados, divididos en soto, planta baixa, tres pisos e ático. Tamén conta cun xardín con árbores e unha pérgola de cristal. O interior do edificio estrutúrase ao redor dun patio central cun lucernario de cristal que proporciona diafanidade e continuidade espacial en cada planta.
O edificio presenta unha gran simetría e solemnidade nas súas fachadas. A porta principal na rúa Michelena termina nun arco de medio punto cun balcón superior de pedra sobre ménsulas. No balcón ondean as bandeiras de España, Galicia e a Unión Europea. Os elementos de pedra que enmarcan e decoran as fiestras das fachadas teñen unha decoración xeométrica na parte superior, que termina en arcos rebaixados.
Parada, Campañó, Pontevedra
Parada é un lugar da parroquia de Campañó, no concello de Pontevedra, na comarca homónima. Segundo o IGE, en 2022 tiña 131 habitantes (68 homes e 63 mulleres).
O Lugar, Vilamelle, Pantón
O Lugar é un lugar da parroquia de Vilamelle no concello lucense de Pantón na comarca da Terra de Lemos.
Floxón, Vilamelle, Pantón
Floxón é un lugar da parroquia de Vilamelle no concello lucense de Pantón na comarca da Terra de Lemos.
O Souto, Vilamelle, Pantón
O Souto é un lugar da parroquia de Vilamelle no concello lucense de Pantón na comarca da Terra de Lemos.
Uadi es-Sebua
Wadi es-Sebua, ou Val dos Leóns (chamado así polo patio bordeado de esfinxes á entrada do templo) (árabe: وادي السبوع), é o sitio de dous templos do Novo Reino, incluíndo un templo speos construído polo Faraón Ramsés II da XIX Dinastía, na Baixa Nubia.
Xunto con Abu Simbel, Filae, Amada e outros sitios arqueolóxicos de Nubia, os templos de Wadi es-Sebua inscribíronse na lista do Patrimonio da Humanidade da UNESCO en 1979.
O templo de Amón de Ramsés II
thumb|130px|Esfinxe de Ramsés II dende o seu templo de Wadi es-Sebua thumb|O patio de Wadi es-Sebua thumb|Relevo de Ramsés II presentando unha ofrenda aos deuses en Wadi es-Sebua
O segundo templo máis grande construído en el-Sebua coñeceuse como ''O Templo de Ramsés-Meriamón Kush, Setau, indican que este templo ergueuse entre os anos 35 e 50 de Ramsés II. Sábese que Setau serviu como vicerrei de Kush ou Nubia entre os anos 38 e 63 do reinado deste faraón e foi responsable dos templos nubios posteriores de Ramsés. O templo de Wadi es-Sebua foi o terceiro santuario ou capela construído na roca cun patio anterior construído en pedra que Ramsés II ergueu en Nubia. Situado a uns cento cincuenta quilómetros ao sur de Asuán, na marxe occidental do Nilo, o templo debeu a súa importancia a que durante o período ramessida, a cidade construíuse na saída das rutas das caravanas, utilizouse como lugar de residencia para o vicerrei de Kush e porque estaba situado nun tramo difícil do Nilo que era difícil para os barcos remontar a contracorrente. Ramsés II encomendou a xestión dos seus proxectos de traballo aquí ao vicerrei de Nubia Setau que, se se xulga pola mala calidade do estilo osiríaco das estatuas do patio, viuse obrigado a conformarse cunha "forza de traballo sen formación, moitos dos cales eran prisioneiros dos oasis libios" e por "materiais de calidade inferior".
O templo de "Ramsés amado de Amón no campo de Amón" usouse como peirao ou lugar de descanso para os barcos durante a seu descenso do río Nilo. Os posteriores árabes locais, inspirados nas esculturas de pedra das esfinxes que bordeaban a entrada do primeiro templo, bautizaron o lugar como 'Wadi es-Sebua' ou o Val dos Leóns. O templo constaba de tres partes diferenciadas: dous patios abertos que estaban decorados con esfinxes ou dromos, un gran patio interior con columnas osiríacas e o templo escavado na rocha. Este templo era, polo tanto, "en parte independente e en parte escavado na roca".
O templo tivo tres pilonos. Os dous primeiros, porén, estaban feitos de ladrillos de baixa calidade, de barro do Nilo e desde aquela desmoronáronse. Só se conserva o paso da porta de pedra entre eles. Máis aló da primeira torre, aparece o primeiro patio con dúas esfinxes con cabeza humana acompañadas de dúas estatuas do propio faraón que orixinalmente estaban a ambos os dous lados do corredor. Só a estatua da esquerda de Ramsés II permanece in situ, mentres que a outra está agora no deserto. Máis aló do segundo pilono, aparece un segundo patio con catro esfinxes de cabeza de falcón representando ao Horus de Miam, de Meha, de Baki e, curiosamente, ao Horus de Edfu cando se esperaría o de Buhen estando en Nubia. Entre as súas pernas aparece unha estatuíña coa imaxe de Ramsés rematada coa coroa de nemes. Na súa base, unha inscrición indica que Ramsés "Señor doss festivais de Sed, como o seu pai Ptah" refírese ao desexo de lonxevidade por parte deste faraón que tamén amósase nos vestixios da segunda porta: "Ramsés-Meriamón, señor das festas de Sed, como Ptah". Xusto antes de entrar no terceiro piloto, aparecen catro estatuas colosais de Ramsés II das cales, hoxe só queda unha estatua en pé. O terceiro pilono está decorado co estilo exipcio convencional do faraón golpeando aos seus inimigos e facendo ofrendas aos deuses, incluído el mesmo. Unha vez que se pasa polo terceiro pilono, a sección de corte na rocha do templo comeza cunha sala hipóstila composta por 12 piares cadrados:
A "antecámara ábrese en dúas salas laterais, dúas capelas laterais e o propio santuario". Aínda que as estatuas dos nichos do santuario foron destruídas, "sen dúbida representaban a Amon-Ra, Ra-Harakhty e o propio Ramsés II." O templo máis grande de Wadi es-Sebua construíuse no estilo nubio bastante basto, que marcou algúns dos edificios máis grandes de Ramsés II.
Conversión nunha igrexa
thumb|Pintura de [[San Pedro, finais do século VII ou principios do VIII]] No século V d.C., o templo converteuse nunha igrexa cristiá. Algúns relevos do templo cubríronse cunha capa de xeso, onde pintáronse imaxes de Deus. Esta capa contribuíu a preservar para a posteridade os relevos policromados orixinais, os mellores exemplos localízanse no santuario e as capelas anexas do templo de Ramsés onde escenas coloridas representan a Ramsés adorando os barcos sagrados de Amón-Ra e Ra-Horakhty. Tamén hai unha escena interesante no nicho central do templo de Wadi es-Sebua onde dúas estatuas de Amón e Ra-Horakhty, que estaban xunto a Ramsés II, foron retiradas por adoradores cristiáns posteriores e substituídas por unha imaxe de San Pedro. Cando se eliminou o revestimento de xeso dos relevos tallados, atopouse unha estraña imaxe dun Ramsés II dobre ofrecendo flores a iconas cristiás.
Armin Laschet
Armin Laschet, nado o 18 de febreiro de 1961 en Aquisgrán (Renania do Norte-Westfalia, Alemaña), é un xornalista e político alemán membro da Unión Demócrata Cristiá de Alemaña (CDU).
Converteuse en deputado federal no Bundestag en 1994 mais non foi reelixido en 1998. Foi membro do Parlamento Europeo entre 1999 e xuño de 2005, ano en que foi nomeado ministro de Renania do Norte-Westfalia.
Elixido en 2012 presidente da Unión Demócrata Cristiá de Renania do Norte-Westfalia logou unha vitoria inesperada nas eleccións rexionais de 2017. Grazas a isto foi investido ministro-presidente de Renania do Norte-Westfalia.
En xaneiro de 2021 foi electo presidente federal da CDU, sendo escollido tres meses despois como o candidato CDU/CSU á chancelería para as eleccións federais de setembro de 2021. Nelas, a CDU foi superada polo SPD e perdeu o goberno logo de 16 anos. Armin Laschet deixou a presidencia do partido en 2022.
Mocidade
A familia de Armin Laschet é orixinaria de Valonia (Bélxica) e de relixión católica. O avó, Hubert Laschet (1899-1984), nado de Haine-Saint-Pierre, actualmente na cidade de La Louvière (provincia de Hainaut), mudouse cara a 1920 a Aquisgrán  logo de morar en Hergenrath (actual provincia de Liexa), unha aldea próxima a Aquisgrán pero que fora anexionada a Bélxica en aplicación do Tratado de Versalles. Alí casou con Hubertina Wetzels (1900-1979), nada en Aquisgrán, pero cuxos pais procedían de Welkenraedt, un municipio de fala alemá da provincia de Liexa, en Bélxica.
A súa nai, nada Marcella Frings (1933-2013), era ama de casa, e o seu pai Heinrich ou Heinz Laschet (nacido en 1934) foi un capataz de minas en Alsdorf, logo director dunha escola primaria.
Armin Laschet uniuse á CDU con 18 anos, en 1979. Dous anos despois aprobou con éxito o bacharelato en Aquisgrán. Logo matriculouse na Universidade Ludwig-Maximilians de Múnic para estudar dereito. Continuou os seus estudos na Universidade de Bonn.
En 1985, casou con Susanne Malangré, amiga dende que coincidiran durante a infancia no coro parroquial, e membro dunha relevante familia da burguesía industrial de Aquisgrán, tamén de orixe valoa.
En 1986 foi correspondente en Bonn (entón capital federal) da radio muniquesa Charivari 95.5 e tamén traballou para a canle de televisión bávara BR Fernsehen. Aínda que en 1987 superou o primeiro exame para ser avogado, suspendeu o segundo, polo que continuou profesionalmente no exercicio do xornalismo. Entre 1991 e 1994 nomeárono redactor xefe do diario católico, KirchenZeitung Aachen e, entre 1995 e 1999, director da editorial Einhard Verlag, tamén vencellada á bispado de Aquisgrán.
Inicios na política
Compatibilizando co xornalismo, traballa con Rita Süssmuth, presidenta do Bundestag, entre 1987 e 1994. En 1989 gañou o seu primeiro mandato electoral, como concelleiro de Aquisgrán. Con 28 anos anos foi o membro máis novo do corporación municipal.
En 1994 foi o candidato nas eleccións federais no distrito Aquisgrán I pola CDU. Resultou escollido co con 46,2% de votos emitidos, por diante da socialdemócrata Ulla Schmidt por volta dun 5 300 votos. Mantívose no cargo ata 1998, cando non logrou revalidar o posto sendo derrotado pola anterior por máis de 6 500 votos.
Ascenso político
Obtivo un escano no Parlamento Europeo nas eleccións do 13 de xuño de 1999, polo que renunciou ás súas funcións profesionais. Durante o seu primeiro quinquenio en Estrasburgo, foi membro do comité de orzamentos, do de asuntos exteriores así como da delegación parlamentaria UE-Romanía e UE-Estonia. Volveu resultar electo en 2004 formando parte do comité de asuntos exteriores e da delegación parlamentaria da UE e as repúblicas do Cáucaso.
Renuncia á acta de eurodeputado en xuño de 2005 para ser o ministro de Xeracións, Familias, Mulleres e Integración, sendo logo o de Asuntos federais, Europa e Comunicación de Renania do Norte-Westfalia. Deste xeito, con 44 anos forma parte do executivo da coalición entre a CDU e a FDP (Partido Liberal Democrático) do ministro-presidente demócrata-cristián Jürgen Rüttgers. Co gallo das eleccións lexislativas rexionais do 9 de maio de 2010, é elixido membro do Landtag, o lexislativo do estado federado. Con todo, nesas eleccións a CDU e o SPD quedaron nunha situación de empate, non sendo quen, os democristiáns, de formar goberno. Ruttgers dimitiu á fronte da CDU do estado federado e aínda que Laschet intentou ser escollido como novo líder, finalmente impúxose Norbert Röttgen, ministro federal de Medio Ambiente.
A contundente derrota do partido nas eleccións anticipadas de 2012, cando a CDU perdeu máis dun 8% do voto quedando a case 13 puntos dos socialdemócrtas, provocou a dimisión de Röttgen e Laschet é elixido líder da CDU en Renania do Norte-Westfalia. Deste xeito, en decembro de 2012, foi nomeado un dos vicepresidentes federais da Unión Demócrata Cristiá, baixo a presidencia de Angela Merkel. miniatura|Armin Laschet con [[Ursula von der Leyen|Ursula von Layen na Conferencia do partido da CDU de Alemaña, o 14 de decembro de 2015, en Karlsruhe]]
Eleccións lexislativas de 2017
Para as eleccións do 14 de maio de 2017, lidera a campaña da CDU contra o ministro-presidente de Renancia do Norte-Westfalia, a socialdemócrata Hannelore Kraft. Mentres as enquisas anunciaban unha vitoria para o SPD, as intencións de voto trocaron na última semana de campaña. Así, os comicios foron gañados pola CDU co 32,96% dos votos emitidos e 72 deputados dos 199 do Landtag, o que significaba 147 500 votos e 1,7% por diante do SPD.
Un pacto entre a CDU e o FDP lograría 100 deputados, xusto no limiar preciso para a maioría absoluta, polo que apenas cinco días despois das eleccións, Laschet e Christian Lindner, líder do Partido Liberal Democrático (FDP) iniciaron negociacións. As discusións centraranse principalmente na educación, economía e seguridade pública. As partes chegaron a un acordo o 13 de xuño, o que lle permitiu a Laschet presentarse á investidura.
Investidura e goberno
0 27 de xuño de 2017, o Landtag de Renania do Norte-Westfalia designou a Armin Laschet como ministro-presidente grazas ao voto favorable de 100 deputados fronte os 80 que votaron en contra. Como xefe do goberno do Estado forma un executivo integrado por 13 ministros da coaliación "negra-amarela" que o sostiña.
Despois de que Angela Merkel anunciase o 29 de outubro de 2018 que non volería a presentarse á presidencia da CDU, cítase o nome de Laschet entre os seus potenciais sucesores, xunto coa secretario xeral Annegret Kramp-Karrenbauer e o ministro federal de Sanidade, Jens Spahn. Con todo, en febreiro de 2020, Annegret Kramp-Karrenbauer, discutida a nivel interno logo dunha serie de derrotas electorais en diferentes estados, anunciou que deixaría a presidencia do partido e a posibilidade de ser a candidata á chancelaría federal.
Presidente federal da CDU
O 16 de xaneiro de 2021, Armin Laschet, que representaba a continuidade coas políticas de Angela Merkel, é elixido presidente da CDU alemá fronte a Friedrich Merz, ex deputado e empresario, representante da á dereita do partido, e Norbert Röttgen, presidente do Comité de Asuntos Exteriores Asuntos do Bundestag.
Preséntase como un "europeo convencido, fervoroso defensor das políticas de acollida e integración de Angela Merkel", o que lle valeu o alcume "Armin o turco". Dentro do partido, Laschet foi un dos poucos en apoiala plenamente logo da súa decisión de acoller a centos de miles de migrantes en 2015. Cara ás eleccións federais, Laschet tivo que facer fronte á gran popularidade do ministro-presidente de Baviera e xefe da CSU, Markus Söder, considerado segundo as enquisas como un mellor candidato á Chancelaría Federal.
Finalmente, o 20 de abril de 2021, foi elixido como o candidato común da CDU/CSU á chancelaría nas eleccións federais do 26 de setembro: durante unha reunión do comité executivo da CDU, recolle 77,5% dos votos emitidos a favor, é dicir, o apoio de 67% de membros do comité tendo en conta as abstencións.
A Balea, Cerponzóns, Pontevedra
A Balea é un lugar da parroquia de Cerponzóns, no concello de Pontevedra, na comarca homónima. Segundo o IGE, en 2022 tiña 6 habitantes (3 homes e 3 mulleres).
Armin Laschet
Presidente federal da CDU
Pretende seguir a continuidade da chanceler Angela Merkel, en particular en cuestións de ortodoxia orzamentaria. Oponse así á introdución dun imposto sobre a riqueza, propón abolir o imposto de solidariedade e reducilo en 30% a 25% de imposto máximo sobre os beneficios das empresas. Tamén se comprometeu á redución da débeda das administracións públicas como unha das prioridades do seu programa económico.
Se ben ata a primavera de 2021, Os Verdes lideraban as enquisas para as eleccións federais, a aposta centrista de Laschet permitiu trocar esta situación e que a CDU recuperara a primeira posición á fronte dos inquéritos. Mais, as catastróficas inundacións de xullo de 2021 en Renania-Palatinado e Renania do Norte-Westfalia, axitaron o panorama político alemán. Ademais, nunha homenaxe ás vítimas, as cámaras retrataron a Armin Laschet rindo durante o discurso do presidente federal Frank-Walter Steinmeier. Malia a que se disculpou despois, Laschet foi moi criticado por este xesto.
A súa campaña ficou afectada por ese feito e nas semanas seguintes foi incapaz de frear o avance dos socialdemócratas dirixidos por Olaf Scholz. Se ben as enquisas mostraban que o SPD partía da terceira posición, en poucas semanas adiantou a Os Verdes. A progresión socialdemócrata non parou e, a finais de agosto, conseguía igualar e superar á CDU/CSU. Os dous primeiros debates electorais televisados non lle serviron a Laschet para relanzar a súa candidatura pois en ambos Scholz foi quen de impoñerse.
O día das eleccións, o 26 de setembro de 2021, Laschet protagonizou unha das anécdotas da xornada pois, contravindo por erro as normas electorais, amosou o seu voto en público por dobrar inadecuadamente a papeleta. O escrutinio mostrou que a CDU/CSU conseguira un 24.1% dos votos, 8,9% menos que cinco anos antes, véndose superada a coalición polo SPD de Olaf Scholz. Na súa valoración, Laschet non descartou formar un executivo se conseguía apoios, pois consideraba que o SPD non lograra un "mandato claro" para gobernar. Malia a súa confianza na chamada "Coalición Xamaica", é dicir, de democristiáns, verdes e liberais, a principios de outubro comunicou que estaría disposto a deixar a dirección da CDU e fomentar a súa renovación.
Finalmente, o 22 de xaneiro de 2022, a CDU escolleu como presidente federal do partido, e sucesor de Laschet, a Friedrich Merz con case o 95% dos votos dos delegados.
Vilamelle, Vilamelle, Pantón
Vilamelle é un lugar da parroquia de Vilamelle no concello lucense de Pantón na comarca da Terra de Lemos.
Liga ACB 1989-90
A temporada 1989–90 da Liga ACB, celebrada entre o 19 de setembro de 1989 e o 30 de maio de 1990, foi a sétima temporada da máxima categoría do baloncesto español desde a creación da Asociación de Clubs de Baloncesto (ACB) para substituír á antiga Primeira División. Nesta mantivéronse o número de equipos, 24, e o formato de competición da edición anterior. Os 24 equipos foron divididos en dous grupos de 12. Após xogar unha fase de liga, os 24 equipos foron divididos en tres grupos de 8 oito equipos. Os seis primeiros do Grupo A e os campións do Grupo B e C xogaron polo título, que finalmente gañarou por cuarto ano consecutivo o FC Barcelona.
Playoffs de clasificación
Os gañadores de cada eliminatoria xogarán na Serie A1 na seguinte temporada.
Playoffs de permanencia
Gran Canaria e Tenerife Nº 1 perden a categoría.
Areas, Vilar de Ortelle, Pantón
Areas é un lugar da parroquia de Vilar de Ortelle no concello lucense de Pantón na comarca da Terra de Lemos.
Mario Tiddia
Mario Tiddia, nado en Sarroch, Cagliari, o 5 de maio de 1936 e finado no mesmo lugar o 5 de agosto de 2009, foi un futbolista e adestrador italiano, que xogaba como defensa. A súa carreira estivo estreitamente vencellada ao Cagliari, club onde se converteu nun símbolo. Militou nel como futbolista durante unha década e máis tarde adestrouno en varias etapas.
Era curmán do arcebispo Pier Giuliano Tiddia.
O Batán, Vilar de Ortelle, Pantón
O Batán é un lugar da parroquia de Vilar de Ortelle no concello lucense de Pantón na comarca da Terra de Lemos.
Mario Tiddia
Como futbolista
Como xogador permaneceu máis dunha década no Cagliari, club ao que chegou en 1958 procedente do Olbia. Viviu un descenso á Serie C na tempada 1959/60 e logo o primeiro ascenso do club sardo á Serie A na 1963/64, da que foi un dos protagonistas. Na campaña seguinte alcanzou o sexto posto da liga. Disputou un total de 58 partidos na Serie A e 98 na Serie B.
Co Cagliari tamén viviu unha experiencia no campionato norteamericano organizado en 1967 pola United Soccer Association e recoñecido pola FIFA, no que o equipo sardo saíu ao campo representando os Chicago Mustangs e obtendo o terceiro posto na División Oeste.
Como adestrador
Foi adestrador asistente do Cagliari durante varios anos e máis tarde dirixiu o conxunto rossoblu en diferentes etapas. Pasou por momentos pouco brillantes como o descenso á Serie B da tempada 1975/76, pero tamén foi o protagonista do retorno á máxima categoría en 1978. Na tempada 1980/81 obtivo un sexto posto na liga.
Ademais do Cagliari tamén adestrou o Pescara na Serie B e o Torres na Serie C2. En 1983 foi reclamado de novo polo Cagliari, que acababa de caer á Serie B, pero non conseguiu o ascenso. Na tempada 1987/88 volveu de novo ao banco do equipo rossoblu, que militaba desta vez na Serie C1 e estaba en postos de descenso, e conseguiu a salvación. Logrou tamén permanencia co La Palma Cagliari na súa única tempada na Serie C2. Era alcumado "Cincinnato", en referencia ao ditador romano Lucio Quinzio Cincinnato, debido a que alternaba a actividade de adestrador coa de labrego.
Doente durante moito tempo, morreu na súa localidade natal o 5 de agosto de 2009.
Recoñecementos
O Cagliari incluíuno no seu Salón da Fama. O campo municipal de Sarroch, a súa localidade natal, leva o seu nome.
Christine Jorgensen
Christine Jorgensen, nada en Nova York, 30 de maio de 1926 e finada en San Clemente, California, o 3 de maio de 1989, foi unha muller transxénero estadounidense, a primeira amplamente coñecida no seu país.
Traxectoria
Jorgensen naceu co nome de George William Jorgensen Jr., segunda filla do carpinteiro George William Jorgensen Sr. e da súa esposa, Florence Davis Hansen. Creceu na área do Bronx, Nova York, e foi bautizada como luterana. Na súa autobiografía de 1967 describiuse como "un rapaz fráxil, loiro, introvertido, que fuxía das liortas a puños e os xogos rudos".
Despois de graduarse da secundaria, en 1945 alistouse no exército dos Estados Unidos e participou na segunda guerra mundial. Logo do seu servizo asistiu a varias escolas e tivo varios traballos.
Regresou aos Estados Unidos e a súa transición o tema de primeira páxina do New York Daily News o 1 de decembro de 1952. Incorrectamente foi presentada como a primeira persoa sometida a unha operación de reasignación de sexo. Este tipo de cirurxía xa fora realizada por médicos alemáns a finais da década de 1920. Dorchen Richter e a artista dinamarquesa Lili Elbe, ambas pacientes de Magnus Hirschfeld no Institut für Sexualwissenschaft de Berlín, foron as primeiras que se sabe foron sometidas á operación.
Jorgensen traballou como actriz e artista de cabaré e gravou varias cancións.
Na cultura popular
Os carteis do filme de Ed Wood Glen or Glenda (1953), tamén coñecido como I Changed My Sex e I Led Two Lives, publicitaron o filme como baseado na vida de Jorgensen. Orixinalmente o produtor George Weiss ofreceulle aparecer no filme, pero rexeitouno.
En 1970 a súa vida foi levada á pantalla grande no filme The Christine Jorgensen Story, do director Irving Rapper, baseándose para o guión nas súas memorias. Foi encarnada polo actor John Hansen de adulta e por Trent Lehman aos sete anos.
A historiadora e crítica teórica transxénero Susan Stryker dirixiu e produciu un filme documental experimental sobre Jorgensen, Christine in the Cutting Room. En 2010 tamén presentou unha conferencia na Universidade Yale titulada "Christine in The Cutting Room: Christine Jorgensen Transsexual Celebrity and Cinematic Embodiment".
Bouza, Cerponzóns, Pontevedra
Bouza é un lugar da parroquia de Cerponzóns, no concello de Pontevedra, na comarca homónima. Segundo o IGE, en 2022 tiña 1 habitante (1 home).
A Míllara, Vilar de Ortelle, Pantón
A Míllara é un lugar da parroquia de Vilar de Ortelle no concello lucense de Pantón na comarca da Terra de Lemos.
A Lagariza, Vilar de Ortelle, Pantón
A Lagariza é un lugar da parroquia de Vilar de Ortelle no concello lucense de Pantón na comarca da Terra de Lemos.
O Bravo, Cerponzóns, Pontevedra
O Bravo é un lugar da parroquia de Cerponzóns, no concello de Pontevedra, na comarca homónima. Segundo o IGE, en 2022 tiña 36 habitantes (16 homes e 20 mulleres).