cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Estadio Vicente Calderón
Peche por sanción
O 14 de outubro de 2008 a UEFA decide sancionar ao Atlético de Madrid coa clausura do estadio por dous partidos como consecuencia dos incidentes ocorridos nas bancadas durante o partido da fase de grupos da Liga de Campións o día 1 de outubro entre o Atlético de Madrid e o Olympique de Marsella.
Cambio de sede
O Club Atlético de Madrid, a cervexeira Mahou e o Concello de Madrid asinaron o 30 de xullo de 2007 un acordo polo cal se recalifican os terreos da zona que actualmente ocupan o estadio Vicente Calderón e a cervexeira Mahou, trasladándose dentro de tres anos o equipo de fútbol a xogar os seus partidos ao Estadio Olímpico de Madrid, máis coñecido como Estadio de la Peineta. Este estadio terá capacidade para 73.000 espectadores e estará cuberto. Despois do ano 2016 o estadio pasará a propiedade do Atlético de Madrid. O estadio Vicente Calderón será demolido para construír un parque no seu lugar, que se chamará Parque Atlético de Madrid. O acordo para derruír o estadio non tivo boa acollida entre un sector da afección do Atlético de Madrid que se manifestou contraria ao traslado de sede ao consideralo un mal acordo que contribúe a descapitalizar o club.
Experimentalismo
Chámase experimentalismo, por oposición ao clasicismo, a toda aquela manifestación artística (de tipo musical, poético, teatral, plástico...) de acusada tendencia transgresora e rupturista respecto dos modelos anteriores. O experimentalismo, en principio, adoita ser oposto ao gusto popular. Procede a imitación da ciencia, seguindo o método empírico, en concreto a rama experimental a base de proba e erro, na súa procura incesante de novas formas de expresión. Devandito termo áchase moi relacionado coas vangardas e os "ismos" que dominaron a escena cultural europea a principios do século XX.
Dado que moitos grandes revolucionarios da arte crearon escola, pode afirmarse que os Van Gogh, Schoenberg, Picasso, Joyce, Brecht, Moore etc., cultivaron no seu tempo o seu propio "experimentalismo".
O Monte, Seixas, Cospeito
O Monte é un lugar da parroquia de Seixas no concello lugués de Cospeito na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 11 habitantes (6 homes e 5 mulleres).
Carroucha das brañas
miniatura|dereita|200px|Unha ilustración da Erica tetralix do século XIX.
A carroucha das brañas ou queiroga das brañas (Erica tetralix) L., é unha especie de urce do xénero Erica.
Pódese confundir facilmente coa especie Erica mackaiana, unha carroucha endémica do norte de Galiza, que medra riba dos 300 – 400 m entre as Serras Setentrionais e o mar Cantábrico, en prados húmidos, brañas e turbeiras. Diferénciase de E. tetralix porque pode acadar maior altura, até os 80 cm, as follas teñen pouca peluxe, as anteras das flores son parda-escuras, e os sépalos e froitos non posúen lanuxe.
Descrición
As follas dispóñense en verticilos de catro, son estreitas e pequenas, de até 5 mm de lonxitude e de cor abrancazada polo envés. Están cubertas de pelos ríxidos.
O froito é unha cápsula aveludada.
Cortella, Naraío, San Sadurniño
Cortella é un lugar da parroquia de Naraío no concello coruñés de San Sadurniño, na comarca de Ferrol. Segundo o IGE, en 2011 estaba despoboado.
Salt
Salt é un municipio da comarca do Gironès, na provincia de Xirona, Comunidade Autónoma de Cataluña, España. O municipio está situado xunto á cidade de Xirona coa que forma conurbación. É o segundo municipio máis grande do Área urbana de Xirona e o sexto da provincia.
Xeografía
O termo municipal ten unha extensión de 6,47 Km², sendo un dos máis pequenos das comarcas de Xirona. Está situado no extremo centro oeste da comarca do Gironés. A acción continua e regular do río Ter constitúe, probablemente, o elemento máis determinante e significativo do seu medio natural.
O termo municipal de Salt atópase a 83,7 msnm.
Historia
A primeira documentación atopado sobre o municipio de Salt, data do ano 823, chamado como Salto.
Durante a maior parte da Idade Media, a poboación estaba formada unicamente por masías xunto á canle de rega do Monar. A partir do século XVI hai constancia dun núcleo de casas agrupadas, na actual rúa da Ferreria Vella.
Isaac Xubín
Traxectoria
Viviu durante a súa infancia e mocidade en Espinosa de los Monteros, Astorga, Xixón, A Coruña e Pontevedra. . Toma o seu nome literario da aldea de Xubín (Oleiros), a casa de súa nai.
Estudou nos Salesianos da Coruña e no IES Sánchez Cantón de Pontevedra. Tras licenciarse en Filoloxía Galega pola Universidade de Vigo, viviu en Bilbao e Gasteiz para aprender éuscaro. Realizou diversas traducións do éuscaro e publicou un dicionario bilingüe galego-éuscaro.
Salt
Historia
Foi agregado ao municipio de Xirona en 1975 e se segregó para constituír novamente un municipio independente en 1983.
Isaac Xubín
Traxectoria
Fixo un mestrado en Política lingüística e planificación da lingua galega e traballou como tradutor, profesor e investigador. Entre 2009 e 2012 foi lector de galego no Colexio Universitario de Cork, onde traballou baixo a dirección do poeta noiés Martín Veiga. No ano 2014 comezou a escribir a súa tese de doutoramento centrada nas relacións entre literatura e gastronomía.
Salt
Toponímia
Existen dúas hipótese sobre a orixe do nome de Salt:
Isaac Xubín
Traxectoria
Como creador ten publicado obras de poesía e narrativa curta. En 2011 obtivo o premio de poesía Eusebio Lorenzo Baleirón polo seu poemario Con gume de folla húmida. Escribe a sección galega no proxecto plurilingüe Temps Obert 11.1. É membro das Redes Escarlata. A súa obra está profundamente marcada polas viaxes, as linguas, o deporte e a gastronomía, unhas realidades que se entretecen ao longo da súa produción e que axudan a caracterizar a súa obra (poética, narrativa e ensaística) como un macrotexto. Publicou varios poemas no nº 223 (2019) da revista Grial.
Salt
Toponímia
Todo parece indicar que o nome de Salt deriva de Salto pois salto era un tipo de propiedade da terra documentado desde a época romana.
Isaac Xubín
Traxectoria
Como deportista afeccionado, xogou ao rugby no Mareantes de Pontevedra, no Bandon RFC e no Sundays Well RFC; polo demais, mantén un blog dedicado a este deporte intitulado "Melé a cinco" e editou a revista pontevedresa O salmón oval en 2015. Tamén xogou ao fútbol gaélico, primeiro no Nemo Rangers de Cork, e máis tarde no Douglas GAA, amais da Selección Galega, coa que participou no encontro internacional Galiza-Bretaña, celebrado en Narón o 21 de xullo de 2012.
Salt
Símbolos
Ata o ano 1949 o Salt carecía dun escudo propiamente dito, xa que ata ese momento, o Concello utilizaba un selo que experimentara varias modificacións desde o século XVIII. O escudo de Salt é unha composición formada por:
Isaac Xubín
Traxectoria
É curmán do futbolista Javier Fernández Abruñedo.
Salt
Símbolos
O brasón non foi oficializado pola Generalitat de Cataluña, institución encargada da revisión e aprobación dos símbolos cívicos na Comunidade Autónoma de Cataluña. A lei da Generalitat sobre símbolos concede escudos en forma de losanje e estipula que as armas reais (as catro barras de goles sobre ouro), que neste escudo de Salt amoblan o primeiro cuartel, só poden levalo cando estea demostrado que os reis outorgáronas aos pobos, vilas ou cidades.
Isaac Xubín
Obras
miniatura|Na presentación de A cadencia da fractura, con [[Fran Alonso, na Libraría Paz de Pontevedra.]]
Salt
Demografía
Salt ten un total de 27.673 habitantes, dos cales 14.648 son homes e 13.025 mulleres, segundo datos do INE 2007. En 2006 tiña 28.017 habitantes segundo INE 2006.
O termo municipal está formado por un único núcleo de poboación.
Durante a década dos setenta e oitenta o termo municipal amplía espectacularmente o número de habitantes debido á nova presenza de industrias téxtiles, producindo un efecto chamada sobre moitos inmigrantes en busca de traballo.
Economía
O crecemento da poboación debeuse principalmente á industria téxtil. Actualmente a actividade económica predominante son os servizos e o comercio, mentres que a industria ten un papel menos importante.
Universidade de Viena
A Universidade de Viena, en alemán Universität Wien, é a maior e máis lonxeva universidade de Viena.
Fundación
Foi fundada en 1365 por Rodolfo IV e desde o inicio das súas labores é nomeada Alma Mater Rudolphina Vindobonensis. É unha das seis primeiras universidades fundadas no ámbito de fala alemá.
Alumnado
Conta con máis de 90.000 alumnos, sendo a universidade máis grande da Austria.
Profesorado
Entre os destacados gañadores do Premio Nobel que foron profesores nesta Universidade encóntranse:
Escola Austríaca
A Universidade de Viena foi o berce da Escola Austríaca de Economía.
Blizzard Entertainment
miniatura|Logo de Blizzard Entertainment.
Blizzard Entertainment é unha empresa dedicada á creación de videoxogos radicada en Irvine (California). Tamén administra un servizo gratuíto de xogo a través de Internet chamado Battle.net.
Traxectoria
miniatura|200px|esquerda|Sede de Blizzard Entertainment en California.
En 2004 a compañía nai Vivendi Universal Games, a distribuidora de Blizzard Entertainment, despediu a 348 empregados en Norte América. En decembro de 2007 Vivendi Universal fusionouse con Activision, outra empresa de videoxogos, de xeito que apareceu a nova compañía, Activision Blizzard
Blizzard Entertainment tivo varios propietarios dende a súa creación. En 1991, baixo o nome de Silicon & Synapse, tiña como propietario e fundador a Allen Adham. Máis tarde, en 1994, Silicon & Synapse foi mercada pola distribuidora Davidson & Associates, que despois cambiou o nome da empresa a Blizzard Entertainment Inc. Máis tarde, en 1996, Davidson foi adquirida por CUC, que á súa vez se fusionou con HFS Corporation en 1997 para formar Cendant Software.
Por problemas de fraude, Blizzard foi vendida a Havas en 1998 e finalmente a Vivendi. Ante as pretensións de Vivendi de poñer á venda Blizzard, Erich Schaefer, Max Schaefer, David Brevik e Bill Roper, pesos pesados dentro de Blizzard, remitiron unha carta a Vivendi pedindo explicacións sobre o futuro da empresa, coa ameaza de abandonala. Ante o silencio de Vivendi finalmente deixaron a empresa en xullo de 2003.
En 2007 Vivendi adquiriu Activision e en 2008 creou a filial "Activision-Blizzard"
Equipo Arxentino de Antropoloxía Forense
O Equipo Arxentino de Antropología Forense (EAAF) é unha organización non gobernamental e sen fins de lucro arxentina de carácter científico creada en 1986 a iniciativa das organizacións de dereitos humanos da Arxentina co fin de desenvolver técnicas de antropoloxía legal que axudasen a descubrir que sucedera coas persoas detidas-desaparecidas durante a ditadura militar (1976-1983). Desde o ano 1998 traballou en 30 países de Latinoamérica, África, Europa e Asia; en lugares como Bosnia, Angola, Timor Oriental, Polinesia francesa, Croacia, Kurdistán iraquí, Kosovo e Suráfrica.
Orixe
Inmediatamente logo de recuperada a democracia e que entrase en funcionamento a CONADEP comezaron a realizarse exhumacións porque se sospeitaba que moitas das tumbas NN poderían estar ocultando desaparecidos asasinados sen identificar. Pronto foi evidente que se necesitaban métodos científicos para reconstruír a memoria. A CONADEP e as Avoas de Praza de Maio tomaron a iniciativa e viaxaron a Estados Unidos onde recibiron o decisivo apoio da Asociación Americana para o Avance da Ciencia (w:en:). Creouse unha base de datos xenéticos no Hospital Durand de Bos Aires, e un equipo de antropólogos forenses organizados por Clyde Snow con grande audacia. Sobre esta base en 1986 creouse o Equipo Arxentino de Antropoloxía Forense (EAAF), como unha organización non gobernamental e sen fins de lucro.
Blizzard Entertainment
Actividade
Desde o lanzamento de Warcraft en 1994 os xogos que comercializaron tiveron un grande éxito debido ó seu acabado, ó seu soporte técnico, a súa adaptación a Mac e as súas innovacións conceptuais. De acordo coa súa política de calidade, Blizzard Entertainment cancelou unha das súas creacións: a aventura gráfica baseada no mundo de Warcraft, Warcraft Adventures: Lord of the Clans. Igualmente en 2006 foi detido o proxecto Starcraft: Ghost que levaba varios anos en desenvolvemento. Blizzard argumentou que estaba sendo desenvolvido para as consolas (PS2,Gamecube e Xbox), e ante a chegada da nova xeración de plataformas (PS3 e Xbox 360) o xogo quedara algo desfasado. Finalmente anunciaron que Ghost sería posposto para posteriores datas. Tamén en 2006 anunciouse o desenvolvemento da expansión de World of Warcraft, World of Warcraft: The Burning Crusade.
Equipo Arxentino de Antropoloxía Forense
Actividade
O EAAF desenvolveu un método de investigación organizado en tres etapas:
Blizzard Entertainment
Actividade
En 2007 Blizzard fixo público o desenvolvemento de StarCraft II. Ademais está traballando na nova expansión do WoW, World of Warcraft: Wrath of the Lich King.
O 28 de xuño de 2008, durante a Worldwide Invitational en París, Blizzard anunciou a terceira entrega da serie Diablo.
Equipo Arxentino de Antropoloxía Forense
Actividade
Ata o 2000 o EAAF lograra identificar os restos de sesenta persoas, mentres que había outros trescentos casos que se continuaban investigando.
Claudio, un fillo de desaparecidos que buscaba aos seus pais di:
Identificación do Che Guevara
O EAAF volveuse mundialmente coñecido tamén por identificar o corpo do Che Guevara en Bolivia.
Membros
Algúns dos científicos membros do EAAF son: Clyde Snow, Luis Fondebrider, Darío Olmo, Silvina Turner, Mercedes Doretti, Patricia Bernardi, Anahí Ginarte, Rafael Mazzella, Daniel Bustamante, Carlos Somigliana, Miguel Nieva, Sofía Egaña, Cecilia Ayerdi, Andrea del Río.
Milne Land
Milne Land ou Milneland é unha grande illa de 3.913 km², no fiorde de Scoresby Sund no leste de Groenlandia. É a terceira illa máis grande de Groenlandia, logo da illa principal de Groenlandia e da illa de Disko. O seu nome (Terra de Milne) débese ao almirante británico David Milne. A máxima elevación da illa é de 2.200 m.
Esta illa é popular entre os alpinistas.
Xeografía
A illa ten 113 km. de lonxitude desde o punto de Moraene no suroeste ata o punto de Bregne no nordés e ata 45 km de ancho, e 3.913 km² de superficie. É parte dun arquipélago que inclúe Storo e Illa Sorte no Noroeste, Illa Denmark no sur, e as Illas Bjorne no nordés. Cape Leslie é a punta sueste de Milneland.
A illa está separada: da península de Renland, no norte, por øfjord (6 a 10 km de ancho), da península de Gåseland, no sur, por Fønfjord (4 a 6 km de ancho), e da costa continental, no oeste, por Rødefjord (4 a 14 km de ancho), da gran península no leste, Terra de Jameson atópase a máis de 40 km a través do Scoresby Sund.
Disxunción
Dentro da lingüística, o termo disxunción fai referencia a un aspecto gramátical que estabelece a relación entre dous ou máis elementos, sendo un deles excluínte para os demais. Un exemplo de disxuntivas é: Ou vés recoller a túa roupa ou vai para o cubo do lixo; Xa sexa este, xa aquel, cómpre que nos decidamos por un.
Carmelo Castiñeira Antelo
Carmelo Castiñeira Antelo, nado en Pontevedra en 1867 e finado na mesma vila o 26 de novembro de 1899, foi un avogado e xornalista galego.
Traxectoria
Estudou no Seminario de Santiago de Compostela e licenciouse en Dereito na Universidade de Santiago de Compostela (1891). Foi redactor de El Criterio Gallego e director de El Áncora (1897). Foi presidente do Círculo Católico de Pontevedra e un dos fundadores da Sociedade Arqueolóxica de Pontevedra. Casou con Mariana Urrutia Moreno en 1897.
James Oglethorpe
250px|miniatura|James Edward Oglethorpe, segundo unha representación sita no Capitolio do Estado de Xeorxia.
James Edward Oglethorpe, nado en Londres o 22 de decembro de 1696 e finado en Cranham o 30 de xuño de 1785, foi un xeneral e filántropo inglés, considerado o fundador do estado de Xeorxia (Estados Unidos).
A Borralla, Prado, Lalín
A Borralla é un lugar da parroquia de Prado, no concello pontevedrés de Lalín, na comarca do Deza. Segundo o IGE, no ano 2011 tiña 36 habitantes (17 homes e 19 mulleres).
James Oglethorpe
Traxectoria
Tralo seu retorno a Inglaterra, foi elixido parlamentario por Halesmere, posición desde a que realizou unha campaña pola mellora das condicións en que vivían as persoas encerradas nos cárceres ingleses por débedas. Foi entón cando suxeriu tamén que os debedores recentemente saídos de prisión fosen enviados como colonos a Xeorxia, onde se lles darían terras coas que poder labrarse un futuro. A empresa conseguiu o apoio gobernamental en 1732, ano en que chegaron os primeiros ex presidiarios co propio Oglethorpe á cabeza a Charleston, en Carolina do Sur, desde onde se dirixiron ao que máis tarde sería Savannah, a primeira colonia británica en Xeorxia. Alí, Oglethorpe negociou persoalmente a cesión de terras cos indios Creek e supervisou a construción de varios fortes defensivos. O 9 de xuño concedéuselle o goberno das terras situadas entre os ríos Savannah e Altamaha, e unha das súas primeiras medidas como gobernador foi a prohibición da escravitude na nova colonia. O motivo principal desta decisión debíase ao temor de que os escravos africanos fuxisen á veciña colonia española de Florida e aliáranse cos españois para desestabilizar os asentamentos británicos en Xeorxia. O goteo de escravos fuxitivos desde Carolina do Sur a Florida víñase dando de forma máis ou menos continua desde a década de 1690, grazas a unha 'Real Cédula' de Carlos II que garantía a liberdade para todos os ex escravos británicos que conseguisen chegar a territorio español fuxindo dos seus donos. miniatura|esquerda|200px|Estatua de James Oglethorpe.
En contra do primeiro plan de Oglethorpe, os debedores decreceron trala chegada do primeiro barco, o Anne, e no seu lugar a colonia foi poboada maiormente por mercadores e artesáns ingleses arruinados e refuxiados que fuxían de Suíza e Alemaña por causas relixiosas. A falta de escravos causou un déficit na economía da colonia, baseada no cultivo de algodón do mesmo xeito que na veciña Carolina, e pronto os colonos comezaron a elevar as súas protestas contra Oglethorpe, a quen alcumaron "o Perpetuo Ditador". O descontento da poboación foi seguido por un éxodo de colonos cara a Carolina do Sur, ao que se agregou pronto un novo perigo: a ruptura da paz cos españois debido á Guerra da Orella de Jenkins, que estalou en 1739.
A Carballeira, Prado, Lalín
A Carballeira é un lugar da parroquia de Prado, no concello pontevedrés de Lalín, na comarca do Deza.
Jody Samson
Jody Samson, nado o 4 de novembro de 1946 e finado o 27 de decembro de 2008, foi un coiteleiro e fabricante de espadas de Burbank, California que deseñou navallas bolboreta para Benchmade así como espadas para filmes como Conan o bárbaro, Conan o destrutor, First Knight, A máscara do Zorro, Blade, Blind Fury, Batman e Robin, Batman Forever e Streets of Fire.
1967 Menzel
Menzel (asteroide 1967) é un asteroide da cinto principal, a 1,9215283 UA. Posúe unha excentricidade de 0,1394324 e un período orbital de 1 218,67 días (3,34 anos). Menzel ten unha velocidade orbital media de 19,93250283 km/s e unha inclinación de 3,90397º.
Este asteroide foi descoberto o 1 de novembro de 1905 por Max Wolf. Toma o nome en honor de Donald Howard Menzel, director do Haward College Observatory.
Indultos de Menem
Logo de que en 2003 o Congreso da Nación declarara a nulidade das leis de Punto Final e Obediencia Debida algúns xuíces comezaron a declarar inconstitucionais aqueles indultos referidos a crimes de lesa humanidade
Os indultos de 1989
O 7 de outubro de 1989 o presidente Menem sancionou catro decretos indultando a 220 militares e 70 civís.
Os indultos de 1990
O 29 de decembro de 1990 o presidente Menem sancionou seis decretos indultando a un novo grupo de persoas.
Inconstitucionalidade dos indultos
Logo de que en 2003 o Congreso da Nación declarara a nulidade das leis de Punto Final e Obediencia Debida algúns xuíces comezaron a declarar inconstitucionais aqueles indultos referidos a crimes de lesa humanidade e a reabrir os casos.
Liga ACT 2013
A tempada 2013 da Liga ACT é a 11ª edición do campionato de traiñeiras do Cantábrico, creado en 2003 pola Asociación de Clubs de Traiñeiras. Esta tempada comezou o 16 de xuño do 2013 en Barcelona, e rematará o 15 de setembro en Portugalete.
Illa Hoste
miniatura|Mapa da illa A illa Hoste é unha das illas máis austrais de Chile, situada na comuna de Cabo de Fornos, Provincia da Antártica Chilena, XII Rexión de Magalláns e da Antártida Chilena. Está situada entre a illa Navarino polo leste e a illa Grande de Terra do Fogo polo norte, da cal está separada polo canle Beagle. Forma parte do Parque Nacional Alberto de Agostini. O punto máis meridional da illa é o falso Cabo de Fornos, na península de Hardy
A fins do século XIX foi profusamente explorada e documentada por unha expedición científica francesa a bordo da nave "Romanche". Posteriormente foi ocupada parcialmente por concesións gandeiras do goberno chileno sen éxito e logo abandonada. Algunhas familias yámanas habitárona ata fins do século XX tamén arrasadas por pescadores e aventureiros. A fins dos anos setenta, como consecuencia da tensión bélica entre Chile e Arxentina, utilizouse como refuxio para naves de guerra chilenas, sen ser habitada en forma permanente.
Nas postrimerías do século XX foi obxecto dunha expedición científico - xeográfica dirixida polo enxeñeiro Jorge Milla, que atravesou desde o Estero Fouque, no sector oriental, atravesou o lago A Monneraye e arribou ata a Baía Xeada no Estero Ponsonby. O grupo alcanzou o seo Ano Novo, situado na parte austral da illa. Determinouse que a cuberta vexetal presente é débil e fráxil sendo todo o chan da illa saturado de auga, con todo pola topografía parece adecuada para a súa exploración en kaiak. O sector oriental da illa, península Cook, permanece inexplorado. O sector norte e occidental, foron habitados e explorados en certos períodos.
O acceso á Illa Hoste actualmente pode realizarse por vía marítima, utilzando as naves que realizan o tráfico entre Punta Arenas e Porto Williams pola Canle Beagle. En tal caso convén descender do buque no PS Yámana situado na ribeira norte da Canle Beagle na Illa de Terra do Fogo e desde alli cruzar en kaiak ata a Illa Hoste.
Na súa novela Magellania, Jules Verne describiu unha república imaxinaria na illa Hoste.
O Pacio Vello, Seixas, Cospeito
O Pacio Vello é un lugar da parroquia de Seixas no concello lugués de Cospeito na comarca da Terra Chá.
Liga ACT 2013
A liga conta con 19 bandeiras, cada unha das cales repartindo 12 puntos para o gañador, 11 para o segundo, 10 para o terceiro, 9 para o cuarto, 8 para o quinto, 7 para o sesto, 6 para o sétimo, 5 para o oitavo, 4 para o noveno, 3 para o décimo, 2 para o undécimo e 1 para o último.
Inglés medio
miniatura|300px|Philosophiae consolatio O inglés medio é o nome que dan os filólogos históricos ás diversas formas que adoptou a lingua inglesa falada en Inglaterra simbolicamente dende a invasión normanda de Inglaterra por Guillerme o Conquistador na 1066 até a introdución da imprenta en Inglaterra por William Caxton na década de 1470. A súa principal característica é que se trata dunha lingua difícil de definir ou delimitar, pois foi variando nunha rápida transición, na que poden apreciarse os diversos cambios que sufriu o idioma ao longo dos anos, nos cales estivo suxeito a unha forte variedade lingüística.
Ademais, durante este período, debido á invasión normanda, o francés era a lingua oficial do reino e o latín o idioma oficial da igrexa, de xeito co inglés perdeu o prestixio do que gozara anteriormente. É durante esta época cando o alfabeto latino substituíu á escritura insular característica do inglés antigo, dando lugar a novas grafías, novos fonemas e novos ditongos herdados do francés. Neste contexto, o inglés adquiriu moito léxico do dialecto normando do francés e as declinacións do inglés antigo comezaron a desaparecer, converténdose nunha lingua máis analítica.
Este período do inglés perdurou até mediados ou finais do século XV cando o estándar da chancelería, unha forma de inglés londiniense, comezou a espallarse. A este proceso contribuíron varios factores: a perda de Normandía en 1204, que pasou a mans da monarquía francesa, feito que impulsou o uso do inglés que se falaba na zona de Londres onde se atopaban as Cortes. Na rivalidade entre Inglaterra e Francia durante a Guerra dos Cen Anos volveu identificarse o inglés coma a lingua nacional, o que engadido á introdución da imprenta en Inglaterra, provocou co inglés comezase a espallarse como lingua culta.
A conquista normanda
Eduardo o Confesor, morreu sen deixar descendencia, polo que o seu cuñado, Harold da casa de Godwin, herdou o trono de Inglaterra. O seu reinado, con todo durou menos de 10 meses, pois Guillerme o Conquistador, sétimo duque de Normandía, rebelouse, sostendo que tiña maior dereito a herdar o trono, o que conseguiu trala Batalla de Hastings en 1066.
A cultura inglesa cambiou baixo a influencia normanda, como pode apreciarse na construción de igrexas e castelos. Máis importante foi a adopción do dialecto normando, que se converteu máis adiante en anglonormando, converténdose esta variante do francés no idioma oficial da corte. Os seguidores de Guillerme ocuparon os altos cargos civís e eclesiásticos, e premióuselles con propiedades expropiadas á nobreza inglesa, o que fixo que se asociase o uso do francés coa nobreza e as clases altas. Os nobres normandos, ademais, eran terratenentes tanto en Inglaterra como en Normandía, polo que tiñan intereses comerciais en ámbolos dous lados da Canle da Mancha, o que provocou co paso dos anos que a maioría deles fosen bilingües.
As convencións literarias víronse tamén modificadas, como pode verse, por exemplo na substitución da clásica aliteración anglosaxoa pola rima nas composicións poéticas. Durante un longo período de tempo Inglaterra foi un país trilingüe: o anglonormando era a lingua culta; o latín, a lingua eclesiástica, ademais de convivir co francés na administración; e o inglés, que seguía sendo a lingua maioritaria, era a lingua vulgar. Este trilingualismo, unido á previa corrente de préstamos escandinavos tivo un grande impacto no vocabulario do inglés medio, que pode apreciarse até os nosos días. Un exemplo típico destes préstamos é o vocabulario referente aos animais de granxa e a comida: pig/pork, cow/beef, sheep/mutton e outros pares como: house/mansion, worthy/honourable, bold/courageous; ou a triplicación de nomes e adxectivos; por exemplo, o adxectivo 'real' que pode expresarse de tres maneiras diferentes, cada unha derivada dunha destas tres linguas: kingly (anglosaxón)/ royal (francés)/ regal (latín).
O rexurdimento do inglés
A partir do século XIII, trala perda do ducado de Normandía, as tensións provocadas pola rivalidade inglesa e francesa durante a Guerra dos Cen Anos converteron a ambos os dous países en inimigos. O inglés pasou a ser un dos símbolos da identidade nacional, e para aquel entón aqueles que tiñan ascendencia normanda xa se vían a si mesmos como ingleses. En 1233 Henrique III, que quería emular a autocracia da monarquía francesa, substituíu a tódolos seus cortesáns por nobres traídos de Francia, que usurparon os postos dos duques anglonormandos, incrementando o sentimento nacionalista nestes e formando un terreo común entre as clases medias e a nobreza. Doutra banda, a chamada Morte ou Peste Negra fixo estragos entre a poboación campesiña do país, a carencia de man de obra levou aos campesiños a solicitar mellor retribución e a revoltas como a revolta campesiña de 1381, e a forte mortalidade que se daba nos mosteiros, habitados por un gran número de xente, provocou que os monxes cultos falecidos fosen substituídos por outros monxes recentemente ordenados, que descoñecían as linguas clásicas.
Doutra banda, o movemento lolardo, liderado por John Wycliffe, ocupouse de traducir a Biblia ao inglés, mentres no país desenvolvíase unha corrente mística na literatura, expoñentes do cal son as obras de Richard Rolle, a anónima A nube do non saber, as revelacións de Juliana de Norwich e O libro de Margery Kempe. A finais do S. XIV reviviuse o verso aliterativo, co cal rexurdiu a tradición anglosaxoa anterior en obras como Pedro o Labrador de William Langland, o poema aliterativo "Morte Arthure" ou Sir Gawain e o cabaleiro verde. O inglés substituíu tamén ao francés nos documentos de carácter público e converteuse na lingua oficial da corte nada máis se iniciou o reinado de Henrique IV. En 1362 empregouse por primeira vez o inglés para convocar ao parlamento.
Aspectos formais
miniatura|350px|Manuscrito Ellesmere
Ortografía do inglés medio
Consoantes:
Vogais e ditongos
As vogais do inglés antigo sufriron unha serie de procesos que produciron un cambio na calidade e na lonxitude dalgunhas delas:
Estándar da chancelería
O estándar da chancelería (the Chancery Standard (CS)) foi unha forma escrita do inglés empregada pola burocracia do goberno e para outros propósitos especiais dende finais do século XIV. Crese que contribuíu dun xeito significativo ao desenvolvemento do inglés moderno.
A mediados do século XV, CS usouse para a maioría de propósitos oficiais, agás na Igrexa (que usaba o latín) e algúns asuntos legais (que usaban o francés e algo de latín). Espallouse ao redor de Inglaterra polos burócratas nos negocios oficiais, e paseniñamente fou gañando prestixio.
Exemplo
Comezo do prólogo xeral dos Contos de Canterbury:
O Correlo, Arcos, Ponteareas
O Correlo é un lugar da parroquia de Arcos no concello pontevedrés de Ponteareas, na comarca do Condado. Segundo o IGE, en 2022 tiña 121 habitantes (63 homes e 58 mulleres).
Paysandú (homónimos)
Paysandú pódese referir a:
Nkawkaw
miniatura|Vista aérea de Nkawkaw Nkawkaw (en akan Nkɔkɔɔ) é unha cidade de Ghana, capital do distrito de Kwahu Oeste na Rexión Oriental. A súa poboación estímase en 60.427 habitantes. Localízase na estrada e antigo ferrocarril entre Accra e Kumasi, a media distancia desas dúas cidades. Está tamén coñectada por estrada con Koforidua e Konongo. Historicamente non parte da rexión histórica de Kwahu.
Estado do Río de Xaneiro
O Estado do Río de Xaneiro, localizado na Rexión Sueste do Brasil ten como capital a cidade do Río de Xaneiro. Ten como límites o estado de São Paulo ao suroeste, o Océano Atlántico ao sur e leste, o Espírito Santo ao norte e nordeste e Minas Xerais ao oeste e noroeste.
Historia
Á época do establecemento do sistema de Capitanías Hereditarias no Brasil, o territorio do actual estado do Río de Xaneiro atopábase comprendido en tramos da Capitanía de San Tomé e da Capitanía de São Vicente.
Entre 1583 e 1623 a principal rexión produtora de azucre no sur do Brasil desprazouse da Capitanía de São Vicente para a do Río de Xaneiro, preto da baía de Guanabara. A fins do século XVII había 120 grandes plantacións de cana na rexión. A gandería e o cultivo de cana de azucre impulsaron o progreso, definitivamente asegurado cando o porto comezou a exportar ouro extraído de Minas Xerais desde finais do século XVII. De inicio o ouro era transportado desde as rexións mineiras de Vila Rica, actual Ouro Preto, ata o porto de Parati polo chamado Camiño Vello pero a necesidade dunha vía que chegase máis rápido ao litoral fixo con que fose aberto o Camiño Novo, que chegaba á baía de Guanabara moi preto da cidade de Río de Xaneiro.
En 1763, a cidade do Río de Xaneiro foi transformada en sede do Vice-reino do Brasil e capital da colonia. Co cambio da familia real portuguesa cara ao Brasil en 1808, tamén na época da ocupación da Península Ibérica por Napoleón Bonaparte, a rexión foi moi beneficiada con reformas urbanas para albergar a Corte portuguesa.
De entre as melloras introducidas, destácanse: a transferencia de órganos de administración pública e xustiza, a creación de novas igrexas, hospitais, cuarteis, fundación do primeiro banco do país - o Banco do Brasil - e a Prensa Real. Os anos seguintes tamén xurdiron o xardín botánico, a Biblioteca Real (hoxe Biblioteca Nacional) e a Academia Real Militar, antecesora da actual Academia Militar das Agulhas Negras.
Creación do Municipio Neutro
miniatura|esquerda|190px|[[Niterói.]] Logo da transferencia da Corte portuguesa para a cidade do Río de Xaneiro, a autonomía que a súa provincia tanto aspiraba non foi alcanzada da mesma forma que nas demais, xa que ao ministro do Reino, cargo que foi practicamente un substituto para o de Vice-Rei con relación á provincia, era confiada a súa administración. Ademais a cidade do Río era a capital do Imperio, e un ministro administraba a provincia enteira por medio de decretos dirixidos ás Cámaras Municipais das outras cidades. Estas crecían rapidamente, debido ao crecemento do cultivo de café, que xa superaba o plantío de cana no norte da provincia.
miniatura|dereita|190px|Pan de Azucre. Estas diferenzas en relación á demais unidades administrativas do país fixeron con que, o ano de 1834, a cidade do Río fose transformada en Municipio Neutro e desmembrada da provincia, permanecendo como capital do país. Xa a Provincia do Río de Xaneiro pasou a ter a mesma organización política e administrativa das outras, e a súa capital pasou a ser Vila Real da Praia Grande, localidade bautizada en 1835 de Niterói. Así continou cando da proclamación da república no Brasil, o 1889, cando a provincia do Río de Xaneiro tornouse estado. Cando da transferencia da capital do Brasil para Brasilia, o 21 de abril de 1960. Dende o día da transferencia da capital brasileira ata o ano 1975, a cidade do Río de Xaneiro tornouse un estado, formado por unha única cidade, o estado da Guanabara.
Logo da edición da Lei Complementaria nº20 en 1974, asinada polo presidente Ernesto Geisel, fundíronse os estados da Guanabara e do Río de Xaneiro, en 15 de marzo de 1975. A capital do novo estado (que mantivo o nome do Río de Xaneiro) pasou a ser a cidade do Río de Xaneiro, volvéndose a situación política e territorial anterior a 1834, ano da creación do Municipio Neutro. Foron mantidos aínda os símbolos do antigo estado do Río de Xaneiro, mentres os símbolos da Guanabara pasaron a ser os símbolos da cidade do Río de Xaneiro.
Xeografía
O clima predominante é o tropical quente e húmido, pero atenuado nas cidades situadas nas montañas que cortan o estado.
Relevo
miniatura|esquerda|150px|Montaña Dedo de Deus, co 1692 m de altitude no cumio, na rexión serrana do estado do Río de Xaneiro. Non moi lonxe da cidade do Río de Xaneiro sitúanse tres cidades de clima de montaña, máis ameno e un pouco máis frío nos invernos: Petrópolis, Teresópolis e Nova Friburgo. Estas tres cidades serven de refuxios para os cariocas, habitantes da cidade do Río de Xaneiro, cando buscan un clima menos quente, lonxe das praias.
Próximo da divisa do estado do Río de Xaneiro co estado de São Paulo e co Minas Xerais sitúanse dúas outras cidades de montaña: Itatiaia e Penedo (esta última e unha pequena freguesía da cidade de Resende).
Industria
O estado do Río de Xaneiro ten un antigo pero importante parque industrial, concentrado no Vale do Río Paraíba do Sul (cidades de Resende, Porto Real e Volta Redonda) e na Baixada Fluminense (Duque de Caxias, Nova Iguaçu, Queimados). A máis coñecida industria do estado é a Compañía Siderúrxica Nacional (CSN), produtora de aceiro situada en Volta Redonda. En Porto Real sitúase a fábrica brasileira da Peugeot, e en Resende, unha fábrica de camións da Volkswagen. Tamén se pode destacar a industria naval na cidade do Río de Xaneiro e na veciña Niterói. Xa na Baixada Fluminense podemos salientar o refino de petróleo e a industria petroquímica, na cidade de Duque de Caxias.
Extracción mineral
O estado ten grandes reservas de petróleo e gas natural na chamada Bacia de Campos situada na costa, próximo á cidade de Campos dos Goitacazes. Este xacemento submarino é responsábel dun 83 % da produción de petróleo brasileira, e axudou o Brasil a case tornarse autosuficiente en petróleo cru. Outra grande produción no estado do Río de Xaneiro é de sal mariña, nas cidades de Cabo Frio e Araruama.
Turismo
miniatura|dereita|200px|Praia dos Anjos, en Arraial do Cabo, cidade a 160 km do Río. Pero unha das máis importantes actividades económicas do estado é o turismo. Especialmente o dirixido á capital do estado, coas súas praias (Copacabana, Leme, Leblon, Ipanema, Barra da Tijuca), o Cristo Redemptor e a montaña Pan de Azucre. Pero outras cidades litorais tamén merecen ser salientadas:
Cando se desexar fuxir do movemento do litoral no verán brasileiro pódese ir para as cidades de montaña:
Ismael Falcón
Ismael Gómez Falcón, nado en Cádiz o 24 de abril de 1984, é un futbolista español. Xoga de porteiro e o seu actual equipo é o Hércules.
Traxectoria
Falcón comezou a súa carreira futbolística na Unión Deportiva Gaditana, equipo do que deu o salto ao Cádiz CF con 14 anos para xogar no conxunto cadete. Tras seis anos no submarino amarelo e os dous últimos xogando no equipo B, alternando adestramentos co primeiro equipo ademais de ir convocado en oito ocasións na tempada 2003-04, chegou ao Atlético de Madrid no verán de 2004 para formar parte do persoal do Atlético de Madrid B.
Na tempada 2006-07, Falcón foise cedido por período dun ano ao Hércules CF. Tras acabar contrato co Atlético, fichou polo Celta de Vigo. Na tempada 2008-09, a súa primeira no conxunto celeste, xogou 13 partidos. Nos dous últimos anos consagrouse no equipo, conseguindo o seu posto de gardameta titular, e mesmo converténdose no capitán do mesmo (ao estar lesionado o primeiro capitán, Borja Oubiña).
O 11 de xullo de 2011 anunciouse a súa contratación polo Hércules CF, por dúas tempadas.
Helen Levitt
Helen Levitt, nada en Brooklyn (Nova York) o 31 de agosto de 1913 e finada na mesma cidade o 29 de marzo de 2009, foi unha fotógrafa estadounidense. Foi especialmente coñecida pola fotografía de rúa en Nova York e foi chamada "a fotógrafa máis famosa e menos coñecida do seu tempo".
Primeiros anos e carreira
Levitt naceu en Bensonhurst, Brooklyn, filla de May (Kane), que traballaba de contable antes do seu matrimonio, e de Sam Levitt, que dirixía un negocio de pezas de punto. O seu pai e os seus avós maternos eran inmigrantes xudeus rusos. Abandonou o instituto e en 1931 aprendeu a revelar fotos nun cuarto escuro cando comezou a traballar para J. Florian Mitchell, un fotógrafo de retratos comercial do Bronx. Viu a obra de Henri Cartier-Bresson, grande influencia na súa carreira, na Julien Levy Gallery e por primeira vez viu a fotografía como arte. Practicou fotografando os amigos da súa nai cunha cámara Voigtländer usada.
Mentres impartía clases de arte a nenos a mediados dos anos trinta, Levitt quedou intrigado cos debuxos transitorios con xiz que formaban parte da cultura infantil da rúa na Nova York da época. Comprou unha cámara Leica de 35 mm e comezou a fotografar estes debuxos de xiz, así como os nenos que os facían. As fotografías resultantes publicáronse en 1987 como In The Street: chalk drawing and messages, New York City 1938–1948.
Continuou a tomar máis fotografías de rúa principalmente en East Harlem, mais tamén no Garment District e no Lower East Side, todos en Manhattan. Entre os anos 30 e 40, a falta de aire acondicionado fixo que a xente estivese máis fóra, o que a introduciu na fotografía de rúa. O seu traballo publicouse por primeira vez no número de xullo de 1939 da revista Fortune.
En 1959 e 1960, recibiu dúas subvencións da Fundación Guggenheim polo seu traballo pioneiro na fotografía en cor. En 1965 publicou a súa primeira gran colección, A Way of Seeing. Gran parte do seu traballo en cor desde 1959 ata 1960 desapareceu nun roubo do seu apartamento na rúa East 12th en 1970. As fotos restantes e outras tomadas nos anos seguintes pódense ver no libro de 2005 Slide Show: The Color Photographs of Helen Levitt. Non obstante, sentíase igual de cómoda traballando en branco e negro, e traballou cos dous nos anos oitenta. En 1976 recibiu unha bolsa de fotografía da National Endowment for the Arts.
Conexións con outros artistas
A influencia de Levitt de Cartier-Bresson non só foi ver o seu traballo en galerías, senón que unha vez tamén o acompañou nun día de rodaxe na cidade de Nova York.
Levitt tamén tiña unha conexión coñecida con Walker Evans. En 1937 ou 1938 mostroulle as súas fotografías de nenos xogando. Atopou interese nelas e traballaron xuntos en 1938-39 sacando fotos no metro. Escribiuse que "os únicos fotógrafos que Evans considerou que tiñan algo orixinal que dicir eran Cartier-Bresson, Helen Levitt e el mesmo".
O mesmo día que mostrou as súas fotografías a Evans, coñeceu a James Agee, que influíu nela e tamén a introduciu no póker. Os dous traballaron xunto con Janice Loeb, máis tarde a súa cuñada, en filmes documentais. Loeb tamén lle presentou a Levitt a Luis Buñuel, co que tivo o seu primeiro traballo cinematográfico como montadora. Jeff Rosenheim, a quen Levitt coñeceu nunha mostra do seu traballo en Yale, tamén se fixo amigo e uniuse ao seu grupo de póker. Tamén foi amiga de Thomas Roma, o director do programa de fotografía da Universidade Columbia durante case 25 anos.
Últimos anos
Levitt viviu na cidade de Nova York e permaneceu activa como fotógrafa durante case 70 anos. Non obstante, expresou o seu lamento polo cambio de escenario da cidade de Nova York:
Tivo que renunciar a facer as súas propias impresións na década de 1990 debido á ciática, que tamén facía difícil que estivese de pé e que levase a Leica. Por isto, cambiou a cámara por unha pequena Contax automática. Levitt nacera coa síndrome de Meniere, un trastorno do oído interno que a fixo "[sentir] vacilante toda a súa vida". Tamén tivo un caso case mortal de pneumonía na década de 1950. Levitt levou unha vida persoal tranquila. Poucas veces daba entrevistas e polo xeral era moi introvertida. Nunca casou, vivindo soa co seu atigrado amarelo Blinky ata que, aos 95 anos, morreu mentres durmía o 29 de marzo de 2009.
Exposicións
A nova sección de fotografía do Museo de Arte Moderna de Nova York incluíu o traballo de Levitt na súa exposición inaugural en xullo de 1939. En 1943, Nancy Newhall organizou alí a súa primeira exposición individual Helen Levitt: Photographs of Children. Unha segunda exposición individual, Projects: Helen Levitt in Color, presentouse no mesmo museo en 1974. As súas seguintes mostras importantes foron na década de 1960; Amanda Hopkinson suxeriu que esta segunda vaga de recoñecemento estivo relacionada co redescubrimento feminista dos logros creativos das mulleres.
Filmografía
A finais dos anos 40, Levitt realizou dous filmes documentais con Janice Loeb e James Agee: In the Street (1948) e The Quiet One (1948). Levitt, xunto con Loeb e Sidney Meyers, recibiron unha candidatura ao Óscar por The Quiet One. Levitt estivo activa na produción cinematográfica durante case 25 anos; o seu último crédito cinematográfico foi como montadora do documental de John Cohen The End of an Old Song (1972). Os outros créditos cinematográficos de Levitt inclúen a fotografía de The Savage Eye (1960), que foi producido por Ben Maddow, Meyers e Joseph Strick, e tamén como axudante de dirección para a versión cinematográfica de Strick e Maddow da obra de teatro de Jean Genet Le Balcon (1963). No seu ensaio biográfico de 1991, Maria Hambourg escribiu que Levitt "case desherdou esta parte do seu traballo". En 2012 Deane Williams publicou unha visión xeral dos filmes de Levitt en Senses of Cinema.
Iluminación a tres puntos
300px|miniatura|dereita|Un retrato feito cunha iluminación a tres puntos. A iluminación a tres puntos é unha técnica de iluminación básica empregada en vídeos, filmes, fotografías e imaxes creadas por ordenador para as personaxes que non se atopan en movemento. Este é un sistema moi versátil que forma a base da maioría de coñecementos sobre iluminación en fotografías de estudio.
Tipos de luces
Esta técnica utiliza 3 focos de luz: a principal chámase luz clave, sendo as outras a luz de recheo e a contraluz.
250px|miniatura|esquerda|Típico esquema de iluminación a tres puntos.
Iluminación a catro puntos
250px|miniatura|dereita|Típico esquema de iluminación a catro puntos. Existe outra técnica, denominada de iluminación a catro puntos, que ademais das luces mencionadas anteriormente usa a luz de fondo:
Asociación Mundial de Boxeo
A Asociación Mundial de Boxeo ou AMB (en inglés World Boxing Association, WBA) é unha organización de Boxeo profesional con sede en Cidade de Panamá, Panamá, anteriormente coñecida como National Boxing Association (NBA) antes de cambiar o seu nome no 1962.
No 1974, a normativa da asociación foi modificada da man de figuras do boxeo como Rodrigo Sánchez ou Elías Córdova para outorgar unha maioría de votos ás nacións latinoamericanas.
O empresario venezolano Gilberto Mendoza é o presidente da asociación desde o 1982. Nos anos 90, as oficinas trasladáronse de Panamá a Caracas, Venezuela ata xaneiro de 2007, cando volveron novamente á Cidade de Panamá.
Morena
miniatura|Morena. miniatura|Confluencia de dúas linguas glaciares con morenas laterais e centrais, na península de Nuussuaq, [[Groenlandia.]] miniatura|Complexo morénico do lago Louise, [[Alberta, Canadá.]]
Unha morena é un sedimento non estratificado, chamado tamén till (na linguaxe internacional) ou tilita, formado polos materiais que transporta un glaciar que se depositada nas súas proximidades.
Tipos
Existen varios tipos de morenas, que dependen da súa relación co glaciar:
Tamén se chama morena ao sedimento depositado directamente por un glaciar.
O glaciar baixa desde alturas considerábeis e arrastra os materiais que encontra no seu camiño.
Formación
As morenas externas están formadas polos fragmentos que caen sobre o xeo glaciar desde as ladeiras. As morenas internas están compostas por materiais transportados dentro da masa de xeo procedentes do exterior que caeron na zona de alimentación, onde foron recubertos pola neve e afundiron nela. A morena de fondo é a capa de cantos rolados abandonada tras un retroceso continuo do xeo. O material da morena é xeralmente unha masa de sedimentos suxeito a modificacións e destrucións posteriores pola acción das augas orixinadas polo desxeo. Cando dous glaciares se unen, xúntanse dúas morenas laterais formando unha morena o morenas mediais. Unha morena terminal se produce cando os fragmentos de rochas se depositan mentres o xeo nin avanza nin retrocede. Unha morena de pulo é o resultado dun avance do xeo a través da morena que produce que os sedimentos retrocedan e se preguen formando unha estrutura debida a unha deformación tectónica.