cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fisicoquímica
A física química representa unha póla onde hai unha mestura de diversas ciencias, como a química, a física, a termodinámica, a electroquímica e a mecánica cuántica onde as funcións matemáticas poden representar interpretacións a nivel molecular e a nivel atómico. Cambios na temperatura, presión, volume, calor e traballo nos sistemas, sólido, líquido e/ou gasoso atópanse tamén relacionados a estas interpretacións de interaccións moleculares.
O químico estadounidense do século XIX Willard Gibbs é tamén considerado o pai fundador da química física, onde a súa publicación de 1876 chamada On the Equilibrium of Heterogeneous Substances (Estudo sobre o equilibrio de substancias heteroxéneas) falou de termos como a enerxía libre, potencial químico, ou a regra das fases, que anos máis tarde serían de salientable interese dentro do estudo desta disciplina.
A fisicoquímica moderna ten os seus alicerces na física pura. Áreas de estudo moi importantes nesta inclúen a termoquímica (termodinámica química), cinética química, química cuántica, mecánica estatística, electroquímica, química do estado líquido, química coloidal, química de superficies e espectroscopia. A fisicoquímica forma parte fundamental do estudo da ciencia dos materiais.
Historia
A físicoquímica non se constituíu como especialidade independente da química até finais do século XIX. O termo "química física" foi cuñado polo científico ruso Mikhaïl Lomonóssov, entre 1752 e 1756 escribiu e presentou un ciclo de conferencias sobre unha nova ciencia que titulou "Un curso de verdadeira Química Física" (en ruso: “Курс истинной физической химии”) que consideraba como unha ciencia básica para o estudo da estrutura da materia.
A química física moderna xurdiu entre as décadas de 1860 e 1880 grazas ós traballos sobre química termodinámica, electrólitos en solución e cinética química entre outras materias. Un fito clave foi a publicación en 1876 da obra On the Equilibrium of Heterogeneous Substances (Sobre o equilibrio de substancias heteroxéneas) de Josiah Willard Gibbs. Neste traballo presentáronse por vez primeira diversas das pedras angulares da química física, como os conceptos da enerxía de Gibbs, de potencial químico ou a regra das fases de Gibbs. Outros fitos importantes que cómpre salientar son a creación en 1908 do termo entalpía, atribuído ó premio Nobel de Física neerlandés Heike Kamerlingh Onnes, ou o coneixement dos procesos macromoleculares.
As primeiras revistas científicas que se dedicaron á nova disciplina foron a alemá Zeitschrift für physicalische Chemie dirixida por Wolfgang Ostwald (1853-1932) e Jacobus Henricus Van't Hoff (1852-1911), que comezou a súa publicación en 1887, e estadounidense Journal of Physical Chemistry dirixida por Wilder Dwight Bancroft (1867-1953) publicada dende 1896. Malia isto, durante todo o século XIX realizáronse notables achegas a algúns dos campos que habitualmente adoitan reunirse baixo a química física, tales como a electroquímica, a termoquímica ou a cinética química.
Os traballos realizados por Antoine Lavoisier (1743-1794) e Pierre Simon Laplace (1749-1827) son a miúdo considerados como o punto de partida da termoquímica. Deseñaron un novo instrumento, o calorímetro, co que podían realizar medidas sobre a cantidade de calor desprendida durante as reaccións químicas. Laplace e Lavoisier coidaban que o calórico era un dos elementos imponderables e que os gases estaban compostos por calor e o elemento correspondente. Durante a primeira metade do século XIX, a idea do calórico foi abandonada e comezaron a facerse as investigacións que permitiron o estabeleemento das leis da termodinámica. A aplicación destas investigacións nos procesos químicos permitiron o xurdimento da termoquímica, grazas á obra de autores como Marcellin Berthelot (1827-1907) ou Henry Le Chatelier (1850-1936).
Uns dos primeiros traballos dedicados ó estudo da cinética química foron as investigacións de Ludwig Ferdinand Wilhelmy (1812-1864) sobre a velocidade de cambio de configuración de determinados azucres en presenza dun ácido. A metade do século XIX, Wilhelmy chegou á conclusión de que a velocidade do cambio era proporcional á concentración de azucre e de ácido e que tamén variaba coa temperatura. A colaboración entre un químico, George Vernon Harcourt (1834-1919), e un matemático, William Esson (1838-1916), permitiu a introdución de ecuacións diferenciais no estudo da cinética química. Esson foi o introdutor de conceptos como os de reaccións de "primeira orde", a velocidade das cales é proporcional á concentración de só un reactivo, e de reaccións de "segunda orde", ás cales a velocidade é proporcional no produto de dúas concentracións. Nos últimos anos do século XIX, os treballos de Jacobus Henricus van 't Hoff (1852-1911), premio Nobel de Química de 1901, tiveron unha grande influencia neste e noutros eidos da química. Entre as súas achegas, atópase a introdución do "método diferencial" para o estudo da velocidade das reaccións químicas e a súa famosa ecuación que permite relacionar a velocidade e a temperatura dunha reacción.
O desenvolvemento da mecánica cuántica e a súa aplicación ó estudo dos fenómenos químicos foi un dos cambios máis notables que se produciron na química do século XX. Entre os científicos que máis achegas fixeron neste senso atópase Linus Pauling, autor de libros tan significativos como o seu Introduction to Quantum Mechanics, with Applications to Chemistry (1935) ou The Nature of the Chemical Bond and the Structure of Molecules and Crystals (1939). Entre moitas outras achegas, Linus Pauling foi o introdutor do noso concepto moderno de electronegatividade.
Campo de estudo
A fisicoquímica moderna ten firmes bases na física pura. Entre as súas principais áreas de estudo cóntanse a termodinámica química, a cinética química, a química cuántica, a mecánica estatística, a electroquímica, a química do estado sólido e de superficies, e a espectroscopia. A fisicoquímica forma parte fundamental no estudo da ciencia dos materiais.
As principais áreas de estudo da fisicoquímica inclúen a termodinámica química, a cinética química, a química cuántica, a mecánica estatística, a electroquímica, a química de superficies, a química do estado sólido, a espectroscopia e a mecánica cuántica onde funcións matemáticas poden representar interpretacións a nivel molecular e atómico estrutural. Cambios na temperatura, presión, volume, calor e traballo nos sistemas, sólido, líquido e/ou gasoso atópanse tamén relacionados a estas interpretacións de interaccións moleculares. Ó mesmo tempo, a fisicoquímica é parte fundamental da ciencia de materiais moderna.
Leonard Cohen
Leonard Norman Cohen, nado en Montreal o 21 de setembro de 1934 e finado nos Ánxeles o 7 de novembro de 2016, foi un poeta, novelista e cantante canadense.
Traxectoria
É coñecido especialmente pola derradeira destas facetas, a de cantautor. As letras de Cohen son moi emotivas e liricamente complexas, aínda que os seus tres eixos temáticos son o amor, a relixión e as relacións de parella. Deben máis ós xogos de palabras e metáforas da poesía que ás convencións da música folk. Cohen canta cunha voz peculiarmente grave. A súa música influíu a moitos outros autores e as súas cancións foron interpretadas por moitos outros artistas. Viviu en Montreal, Londres, Grecia, Nova York e nos Ánxeles. En 2011 foille concedido o Premio Príncipe de Asturias das Letras.
Moeda de 1 euro
miniatura|150px|[[Reverso (moedas)|Reverso común da moeda de 1 euro, deseñado por Luc Luycx]] A moeda de 1 euro está formada por unha zona interior de cuproníquel e por unha zona exterior de níquel-latón. Ten un diámetro de 23,25 mm, un grosor de 2,33 mm e un peso de 7,50 gramos. A súa beira é estriada alterna: tres grupos de estriado fino entre tres segmentos lisos.
Todas as moedas teñen un anverso específico de cada Estado e un reverso común para toda a eurozona, deseñado por Luc Luycx, gañador dun concurso convocado para ese efecto polo Consello Europeo e resolto na súa reunión de Ámsterdam do 13 de xuño de 1997. Este reverso común tivo un pequeno axuste en 2007.
Austria e Italia solicitaron varias veces ao Banco Central Europeo a posibilidade de emitir billetes dun euro para controlar a inflación.
Batalla do Holme
A batalla do Holme foi un conflito bélico que enfrontou aos exércitos do reino de Kent e os daneses de Danelaw nalgún lugar de reino de Anglia Oriental, hoxe descoñecido, pero pode tratarse de Holme, en Huntingdonshire (hoxe parte de Cambridgeshire).
Tras a morte de Alfredo o Grande en 899, o seu fillo Eduardo o Vello foi coroado como rei dos anglosaxóns de Wessex, pero o seu primo Æthelwold, fillo de Aethelred I irmán de Alfredo, reclamou o trono de Wessex. A súa iniciativa fracasou e refuxiouse no territorio dos escandinavos de Anglia Oriental, onde gobernaba o caudillo viquingo Eirík (segundo a crónica anglosaxoa, foi declarado rei de Anglia Oriental, pero é improbábel e a versión que recibe máis peso é, como moito, que recibiu un rango de jarl de Sigfrøðr e Knútr que gobernaban en diarquía Jórvik). En 901 Æthelwold preparouse para a guerra cunha frota e dirixiuse a Essex e persuadiu aos viquingos do Danelaw para atacar Mercia e o norte de Wessex. Eduardo adiantouse para devastar Anglia Oriental e os viquingos tiveron que retroceder para protexer o seu territorio, a partir de aí Eduardo apostou por non desencadear un maior derramamento de sangue e retirouse, pero o exército de Kent vía a alianza polo trono de Wessex como unha ameaza e decidiu atacar pola súa conta enfrontándose no campo de batalla.
Non se coñecen os detalles da batalla, pero percíbese que os viquingos gañaron a partida e a crónica anglosaxoa achega algo de luz sobre iso cando cita que os daneses de Anglia Oriental «conservaron o lugar da matanza». aínda que é indubidábel que sufriron importantes baixas, entre eles o mesmo pretendente de Wessex, Æthelwold e o rei viquingo Eric.
Gambia (homónimos)
O topónimo Gambia podes referirse:
Árabe
Por árabe pódese entender:
José Barro (automoción)
José Barro foi unha fábrica de automóbiles galega, creada en 1905 polo empresario galego José Barro González en Chavín (Viveiro). Foi a primeira fábrica de automóbiles de Galicia. Construíu carrozarías que logo montaba en chasis que importaba de Francia.
Este empresario de Viloalle (Mondoñedo) era un apaixonado por todo o que levase algún tipo de motor, hélice ou turbina. Chegou a Chavin en 1895 con só 22 anos e comezou a súa carreira empresarial coa construción dunha pequena central eléctrica. Ao mesmo tempo, adquiriu un antigo taller de teares, que pouco a pouco se converteu nunha das fábricas de automóbiles máis avanzadas do seu tempo.
Historia
En 1904 José Barro viaxou a París decidido a mercar dous autobuses coa idea de crear un servizo de transporte entre Viveiro e Baamonde. Non obstante, regresou cunha licenza exclusiva para a venda de vehículos, autobuses e camións da marca De Dion-Bouton para Galicia e Asturias. Un ano despois comezaron a chegar os primeiros chasis De Dion Bouton de París, famosos pola súa fiabilidade e dureza. Barro, ademais da venda, ofrece servizos de reparación para todo tipo de vehículos. Coches de Valladolid, León ou mesmo Madrid comezaron a estar entre os seus clientes.
Carrocerías viveirenses
Durante a primeira guerra mundial o fabricante francés non pode fornecer as pezas necesarias á fábrica de Chavín, polo que o empresario vese obrigado a carrozar e construír pezas. Deste xeito, convértese nunha fábrica para a construción de carrozarías e montaxe de vehículos, autobuses e camións ata o final dos seus días. Nos anos 30, esta empresa ocupa unha das posicións máis altas da clasificación nacional en termos de produción de material automotriz, con sinais de identidade como a solidez e acabado dos seus autobuses e camións.
Unha característica única destes modelos carrozados en Chavín é a súa estrutura de madeira feita por carpinteiros de ribeira. Os artesáns expertos en embarcacións aplicaron os seus coñecementos en estruturas mariñas ás carrozarías de automóbiles, o que elevou a calidade en termos de resistencia e finura dos acabados.
Durante a guerra civil española construíu equipos militares, retomou as súas anteriores funcións ao final da guerra ata a súa morte en 1943. Os seus herdeiros dividiron a compañía en dúas liñas de negocio e a mantiveron ata que a crise económica de finais da década de 1970 obrigounos a pechar definitivamente no ano 1981.
Philippe Halsman
Philippe Halsman, nado en Riga o 2 de maio de 1906 e finado en Nova York o 25 de xuño de 1979, foi un fotógrafo letón-estadounidense moi coñecido polos seus retratos de personaxes célebres.
Traxectoria
Nado en Riga no seo dunha familia xudía. Estudou enxeñaría en Dresde. En 1928 fue acusado publicamente de parricidio; o seu pai que tiña por nome Morduch caeu e morreu durante unha excursión campestre nos alpes austríacos, con todo a xente dos arredores non dubidou en acusalo de cometer asasinato, influídas pola súa orixe xudía e do antisemitismo existente e a falta doutras probas. Sería levado a xuízo e condenado a catro anos de cárcere e de non ser pola presión dun destacado grupo de intelectuais, entre os que se atopaban Sigmund Freud, Thomas Mann e Albert Einstein, pasase entre reixas máis tempo dos dous anos que de seu estivo. Despois instalouse en París onde traballou como fotógrafo de moda independente e colaborou na revista Vogue. En 1940, comezada a segunda guerra mundial e ante a inminente chegada do exército alemán marchou aos Estados Unidos con axuda de Albert Einstein, onde alcanzaría fama mundial, chegando a realizar máis de cen portadas para a revista Life. En 1947 obtivo a nacionalidade estadounidense.
Galería de imaxes de Prado, Lalín
San Martiño de Prado é unha parroquia que se localiza no concello de Lalín.
Baylor Bears
Baylor Bears é o equipo deportivo da Universidade de Baylor, en Waco, Texas. Os equipos dos Bears participan nas competicións universitarias organizadas pola NCAA, e forman parte da Big 12 Conference dende o ano 1996. Os programas deportivos femininos desta universidade son coñecidos coma Lady Bears.
Deportes
Baylor compite en 16 deportes variados:
Baloncesto
Baylor Lady Bears gañou o campionato nacional de baloncesto feminino da NCAA en 2005, adestrados por Kim Mulkey-Robertson, e gañando na final a Michigan State Spartans por 84-62. Mulkey-Robertson converteuse na primeira adestradora de Baylor e na terceira adestradora da historia en gañar o campionato nacional coma adestradora e coma xogadora, xunto con Dean Smith e Bob Knight.
Os Baylor Bears gañaron cinco titulos da Southwest Conference, e alcanzaron a Elite Eight en 1946 e a Final Four en 1948 e 1950. En 1948 chegaron á final, pero perderon ante os Kentucky Wildcats por 58-42.
Xogadores de baloncesto notables coma David Wesley, Vinnie Johnson ou Darryl Middleton proceden desta universidade.
Picanzo nubio
O picanzo nubio ou picanzo enmascarado é unha ave pertencente á familia do lánidos.
= Distribución = Cría en Grecia, Bulgaria, Anatolia, próximo Oriente e zonas illadas de Irán e Iraq. Inverna en África. Durante a migración é visible no río Nilo, ribeiras do mar Vermello e península do Sinaí.
= Notas =
Mandos
Námo Mandos é un personaxe ficticio do legendarium de J. R. R. Tolkien, que aparece na súa obra O Silmarillion. É un dos Valar, os seres anxelicais que custodian e gobernan Arda (o mundo no universo de Tolkien).
Personaxe
O verdadeiro nome de Mandos era en realidade Námo (Xuíz) mais recibiu este novo apelativo en honor ás Estancias de Mandos que presidía, ás cales van parar os espíritos dos Elfos asasinados. A súa esposa é Vairë a Tecelá, e é irmán de Irmo e máis Nienna.
De Mandos dise que é severo e imparcial, e que non esquece nunca nada. Foi o Vala que maldiciu os Noldor que abandonaron Aman, e manifestou a súa firme oposición a que se lles permitise volver. Pero á diferenza de Melkor, as súas maldicións non son crueis nin vingativas polos seus propios designios; son sinxelamente a vontade de Eru, e el non as pronuncia a menos que llo ordene Manwë. Só amosou compaixón unha vez, cando Lúthien cantou acerca dos pesares que ela e máis o seu amante Beren sufriran en Beleriand. Entón, co consentimento de Manwë, deixounos ir.
Na obra The Book of Lost Tales Mandos chamábase Vefantur, e as súas estancias Ve. A súa esposa era Fui, á que se podería comparar con Nienna e que aquí non ara irmá súa. El era o xuíz dos elfos, e Fui a xuíza dos homes.
Profecías
Mandos pronunciou dúas profecías:
A Primeira Profecía, coñecida tamén como a Maldición de Mandos, a Maldición dos Noldor e a Profecía do Norte, vaticinaba as calamidades que agardaban aos Elfos que levaron a cabo a Matanza de Alqualondë.
A Segunda Profecía é a Dagor Dagorath, a Batalla de Batallas ou Batalla Final, na que Morgoth achará a súa derrota definitiva, e que suporá a fin do mundo tal e como existe.
Montana Jones
Montana Jones (モンタナ・ジョーンズ) é un anime italo-xaponés que foi emitido no Xapón a través da canle NHK dende o 2 de abril de 1994 ata o 8 de abril de 1995. Studio Junio (Xapón) e REVER (Italia) crearon xuntos os 52 episodios da serie. Montana Jones ten un deseño semellante ó de Sherlock Hound, resultado da colaboración de Rever e TMS Entertainment dez anos antes, en 1984. Os caracteres antropomórficos en Montana Jones son felinos, no canto dos cans empregados en Sherlock Hound. En Galicia emitiuse no espazo infantil-xuvenil Xabarín Club.
A historia ten lugar na década de 1930 e trata das aventuras de Montana Jones, que viaxa na busca de tesouros xunto co seu curmán Alfred Jones e a fermosa xornalista Melissa Sone. Nas súas viaxes visitan lugares e cidades reais como as Pirámides de Gizeh, o Taj Mahal, Istambul ou a Illa de Pascua. Frecuentemente enfróntanse con Lord Zero, un rico e excéntrico ladrón. O anime está claramente inspirado nos filmes de Indiana Jones.
Tratado de Wedmore
miniatura|333x333px|Estatua de Alfredo o Grande en Winchester. O Tratado de Wedmore é un evento referido polo erudito Asser na súa "Vida de Alfredo", resumindo como o líder viquingo Guthrum foi bautizado por Alfredo rei de Wessex e aceptou a este como o seu pai adoptivo.
Fontes e contexto histórico
En 878, Alfredo derrotou ao exército viquingo en Edington. Guthrum decidiu retirarse aos seus baluartes co que quedaba do seu exército, onde Alfredo o cercou. Tras catorce días de asedio, os viquingos, "completamente aterrorizados pola fame, o frío e o medo", desexaban a paz e enviaron a un emisario a Alfredo.
Tres semanas máis tarde, Guthrum, acompañado de trece dos seus homes, chegou a Aller, preto de Athelney, onde se atopaba Alfredo. Aquí Guthrum foi bautizado e Alfredo aceptouno como fillo adoptivo.
Tras isto, o líder viquingo volveu a Anglia Oriental, desde onde gobernaría sobre todo o que fora Anglia Oriental, Essex e o leste de Mercia. Posteriormente, estes dominios serían reconquistados por Alfredo e os seus sucesores.
Malentendido e confusión
miniatura|311x311px|Mala interpretación de "tratado". A única referencia acerca dun tratado en Wedmore, é a cita de Asser exposta máis arriba. Por tanto, o único que sabemos é que en Wedmore, Guthrum aceptou a Alfredo como padriño e que aceptou a fe Cristiá. Existe un importante matiz ao impor a súa autoridade Alfredo; con todo, o material proveniente das fontes non dá ningunha pista acerca das implicacións en termos territoriais nin ningunha outra.
Con todo pode haber certa mala interpretación, probabelmente ao confundir o ocorrido en Wedmore co posterior Tratado de Paz de Alfredo e de Guthrum. Isto leva que un suposto "Tratado de Wedmore" se converta nun punto ben definido na historia anglosaxoa, como suxire o mapa. Aínda que é posíbel que os acordos territoriais fosen discutidos en Wedmore, ou en Aller, ou noutro lugar, tras Edington, non existe nada nas fontes da época que o probe.
Lagos de Enol
dereita|miniatura|220px|Vista do lago Enol desde A Picota. Nome conxunto do lago Enol e o lago Ercina, na parte asturiana dos Picos de Europa. Tamén coñecidos como «lagos de Covadonga», este último é un topónimo desaconsellable, dado que Covadonga é unha pequena localidade situada a varios quilómetros de distancia dos lagos, famosa polo seu santuario, a súa basílica e, en último termo, pola homónima batalla.
Vessels
Vessels son unha banda de post-rock formada en setembro de 2005 en Leeds, Inglaterra. Está integrada por Tom Evans (guitarra, voz), Tim Mitchell (batería), Martin Teff (guitarra, baixo), Lee J. Malcolm (guitarra, voz), Peter Wright (guitarra, voz, teclado, baixo).
Cladoxénese
En bioloxía evolutiva, a cladoxénese é un mecanismo de especiación polo que dunha poboación xorden dúas poboacións diferentes e reprodutivamente illadas. Contrasta co proceso denominado anaxénese.
A anaxénese implica a transformación gradual dunha liñaxe evolutiva en tanto que a cladoxénese produce diversificación ou ramificación. A cladoxénese foi a forma máis habitual de formación das especies. A diferenciación dunha especie en dúas especies diferentes require dous procesos indispensables:
Sen as dúas condicións é evidente que nunca se poderían orixinar dúas especies distintas a partir dunha única poboación. Hai dúas propostas de especiación que conseguen ambos os efectos de maneiras distintas: a especiación alopátrida e a especiación simpátrida.
Billy the Kid
Henry McCarty, nado posiblemente en Nova York o 23 de novembro de 1859 e finado en Fort Sumner, Novo México o 14 de xullo de 1881 foi un pistoleiro estadounidense coñecido como William H. Bonney e máis popularmente como Billy the Kid ("Billy o neno"), que participou na guerra do condado de Lincoln. É coñecido por matar oito homes.
Antes de comezar a empregar o pseudónimo "William Bonney", o primeiro arresto de McCarty foi por roubar comida a finais de 1875 e cinco meses despois foi detido por roubar roupa e armas. Dous días despois escapou da prisión e marchou dende o territorio de Novo México ao de Arizona, converténdose entón en foraxido e fuxitivo federal. Tras asasinar un ferreiro nun altercado en agosto de 1877, Bonney pasou a ser un home buscado en Arizona e volveu a Novo México, onde se uniu a un grupo de ladróns de gando. Fíxose célebre na rexión cando se uniu aos Regulators e tomou parte na guerra do condado de Lincoln. En abril de 1878, os Regulators mataron tres homes, incluíndo o shériff do condado William J. Brady e un dos seus axudantes. Bonney e dous outros Regulators doron acusados da morte dos tres homes.
A fama de Bonney aumentou en decembro de 1880 cando o Las Vegas Gazette en Las Vegas, Novo México, e The Sun en Nova York publicaron historias dos seus crimes. O shériff Pat Garrett capturou a Bonney ese mesmo mes. En abril de 1881, Bonney foi xulgado e condenado polo asasinato de Brady, e foi sentenciado á forca en maio dese ano. Fuxiu do cárcere o 28 de abril de 1881, matando dous axudantes do shériff e permaneceu escapado durante máis de dous meses. Garret disparou e matou a Bonney en Fort Sumner o 14 de xullo de 1881. Durante as seguintes décadas, houbo lendas que dicían que Bonney sobrevivira a aquela noite e varios homes afirmaron ser el.
Luis García Mosquera
Luis García Mosquera, nado en Viveiro o 13 de maio de 1946, é un exfutbolista galego. Xogaba de defensa.
Traxectoria
Naceu en Viveiro e aos 14 anos trasladouse á rúa Vizcaya da Coruña. Alí ingresou no Liceo de Monelos, onde xogou primeiro como xuvenil e logo dous anos na categoría de modestos. En novembro de 1964, Vizoso levouno para o Fabril, no que xogou durante catro campañas ata que no verán de 1968 pasou ao Deportivo da Coruña.
Na tempada 1968–69 debutou co Deportivo en Primeira División, na primeira xornada de liga contra o CD Málaga a domicilio que rematou con derrota deportivista (3–1). Nesa campaña participou en 27 partidos, formando parte da defensa habitual no esquema de Cheché Martín, acompañado por José Domínguez, José Manuel Sertucha e Antonio Benlloch.
Xogou un total de oito tempadas no Deportivo, disputando máis de 200 partidos e vivindo tres descensos e dous ascensos. En 1976 fichou polo Getafe Deportivo de Segunda División, no que militou durante unha tempada antes de retirarse e volver á Coruña.
Castro do Cura
Castro do Cura é un castro situado no concello de Cedeira.
É un castro de cumio fortificado cunha sóa liña defensiva con foxo. Ten forma circular duns 100 metros de diámetro.
Mila (filme)
Mila (en Μήλα) é un filme grego de 2020 dirixido e producido por Christos Nikou, no seu debut como director, cun guión de Nikou e Stavros Raptis. Está protagonizado por Aris Servetalis, Sofia Georgovasili, Anna Kalaitzidou e Argiris Bakirtzis. Cate Blanchett foi a produtora executiva coa súa empresa Dirty Films.
Sinopse
Aris inscríbese nun programa de recuperación para pacientes non reclamados co obxectivo de crear unha identidade durante unha pandemia que causa amnesia.
Ucraína nos Xogos Olímpicos
Ucraína participou por vez primeira nos Xogos Olímpicos como unha nación independente en 1994, e dende entón enviou deportistas para cometir en cada edición dos Xogos de Verán e de Inverno.
O Comité Olímpico Nacional de Ucraína foi creado en 1990 e foi recoñecido polo Comité Olímpico Internacional en 1993.
Trofeo Cidade de Vigo 1984
A XIV edición do Trofeo Cidade de Vigo celebrouse en Vigo entre o 16 e o 18 de agosto de 1984 en forma de torneo cuadrangular. O campión foi o Celta de Vigo.
Semifinais
Segundo encontro
Vilar, Sarria
Santa María de Vilar é unha parroquia rural do concello de Sarria na provincia de Lugo. Segundo o Instituto Galego de Estatística no ano 2007 tiña 133 habitantes (61 homes e 72 mulleres) distribuídos en 8 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 2003 cando tiña 140 habitantes.
Pan relado
250px|thumb|Pan relado nun prato. O pan relado é pan duro, xeralmente seco de varios días, que foi finamente moído mediante un relador ou muíño. A súa textura fariñenta emprégase na elaboración de diferentes pratos e alimentos en forma de rebozados, empanados ou gratinados, coa intención de proporcionar unha codia dura ao fritilos ou enfornalos. Exemplos destas aplicacións son: as croquetas, os Wiener Schnitzel, as milanesas. Outras veces emprégase como medio aglutinante; como se pode empregar na masa cárnica das albóndegas, nos gazpachos.
Características
É unha forma caseira de aproveitar o pan duro de varios días, aínda que se pode secar o pan no forno se se desexa: 100 °C durante media hora. É máis frecuente ver o pan relado orixinario de pan branco debido a que é máis susceptible de poñerse duro. O pan relado pode conservarse nun sitio seco durante varios meses. Comercialízase nas panadarías e nos supermercados, e igualmente elabórase cos restos atrasados ou non vendidos. O pan relado comercial pode levar outros ingredientes como amidón de maínzo e emulxentes diversos, espesantes, antioxidantes e gasificantes (bicarbonato sódico e difosfato disódico).
Tamén se pode aromatizar o pan relado con certos ingredientes (como, por exemplo, allo), especias (como pirixel finamente picado), sal, etc., para que ao aplicarse aos alimentos proporcione maior sabor.
Demócrito de Abdera
Biografía
Atribúenselle numerosas viaxes, a Exipto e á India, entre outros, nos cales adquiriu coñecementos de teoloxía, astroloxía, xeometría etc. Tamén o sitúan en Atenas escoitando as leccións de Sócrates ou de Anaxágoras, segundo recolle Dióxenes Laercio: "parece, di Demetrio, que tamén pasou a Atenas, e que por desestima da súa propia gloria non se coidou de ser coñecido; e aínda que el coñeceu a Sócrates, Sócrates non o coñeceu el". "Fun -di- a Atenas, e ninguén me coñeceu". Dise tamén que foi discípulo de Leucipo, a quen se atribúe a creación do atomismo, doutrina defendida por Demócrito (sobre a existencia mesma de Leucipo hai quen chegou a pó-la en dúbida apoiándose no descoñecemento practicamente total que temos del e en afirmacións como as de Epicuro, quen negaba a súa existencia).
Pensamento
Respecto do seu pensamento parece que foi un home dedicado enteiramente ao estudo e que tivo unha produción abundante. Do mesmo xeito que Empédocles e Anaxágoras a filosofía de Demócrito estará inspirada pola necesidade de conxugar a permanencia do ser coa explicación do cambio, adoptando unha solución estruturalmente idéntica: o que chamamos xeración e corrupción non é máis que mestura e separación dos elementos orixinarios, que posúen as características de inmutabilidade e eternidade do ser parmenídeo. Estes elementos orixinarios serán concibidos como entidades materiais, infinitamente pequenas e, polo tanto, imperceptíbeis para os sentidos, e de carácter estritamente cuantitativo, aos que Demócrito chamará átomos pola súa calidade de ser partículas indivisíbeis.
Atomismo
Estes átomos existen desde sempre no baleiro, sometidos a un movemento que lles é consubstancial. Polo tanto, todo o que existe son os átomos e o baleiro. A introdución da existencia do baleiro é unha novidade con respecto a Empédocles e Anaxágoras e que choca frontalmente coa negación do baleiro (non-ser) que esixía Parménides. Agora ben, sen a existencia do baleiro resulta imposíbel explicar o movemento, polo que necesariamente ten que existir. Os átomos móvense nese baleiro en liña recta nun principio, pero, por causas estritamente mecánicas, algúns deles saen da súa traxectoria e chocan contra outros, aos que desvían, chocando o conxunto contra outros átomos, provocando a agregación en conxuntos de átomos cada vez maiores, e que darán lugar á constitución dos obxectos tal como nós os coñecemos. Aínda que os átomos non posúen diferenzas cualitativas si posúen diferenzas en canto á súa forma e configuración: a forma, a orde e a posición. Os átomos poden diferir entre eles pola súa forma, do mesmo xeito que a A difire da N; ou poden diferir pola orde que ocupan, non sendo o mesmo AN que NA; ou pola posición, de modo que, aínda posuíndo a mesma forma, a Z diferénciase da N (se viramos a Z noventa graos á dereita temos a N).
Demócrito non apela no seu sistema á existencia de ningunha causa que non sexa estritamente material e mecánica, de modo que nos ofrece unha primeira interpretación mecanicista do universo; existen, polo demais, innumerábeis mundos, sometidos ás mesmas leis de agregación e separación dos átomos. O seu pensamento exercerá unha grande influencia na antigüidade, a través da escola de Epicuro, entre outros; pero sobre todo no Renacemento, estando na base da constitución da ciencia moderna.
Alma, sentidos e razón
Aínda que a intelixencia pode explicar a organización do mundo, segundo Demócrito, que dá lugar á existencia dunha alma, que se compón de moi finos e esféricos átomos. Cre que, "esférica atoma pasar porque é a súa propia natureza, nunca se segue, e que a medida que avanza obtéñense ao longo de todo o corpo con eles, e polo en marcha." Deste xeito, tamén a vía como alma atoma similares aos incendios atoma: pequenas, esféricas, capaz de penetrar nos corpos sólidos e bos exemplos de movemento espontáneo.
Demócrito explicou tamén os sentidos ao longo destas liñas. Supuxo que os diferentes gustos eran o resultado dos átomos doutra forma en contacto coa lingua. Cheiros e sons, poderían explicarse de xeito similar. Obras da visión do ollo receptor "imaxes" ou "effluences" dos órganos que se emanou. Afirmou que, "Sweet existe por convención, amarga por convención, pola cor de convención; Pero, en realidade, os átomos e o baleiro existen sós". Isto quere dicir que os sentidos non pode proporcionar unha relación directa ou certos coñecementos do mundo. Nas súas palabras, "É necesario ter en conta que por este principio o home é cortado da realidade." Máis tarde os filósofos usaron isto para negar calquera coñecemento fidedigno de que se poden obter, pero Demócrito considerou diferente:
Hai dúas formas de coñecemento: un lexítimo, un bastardo. Pertencen á primeira clase todos os seguintes: vista, oído, olfacto, gusto, tacto. A lexítima é moi distinta da presente. Cando o bastardo forma non pode ver máis minuciosamente, nin escoitar, nin cheirar nin saborear nin percibir a través do tacto, e logo outro máis fino forma que debe empregarse. - Demócrito, Fragmento 11, A simetría da vida.
Segundo unha opinión, con obxecto de que esta forma é máis fino razoamento, aínda que Demócrito non explica a razón do lugar no atomista.
Metafísica
Demócrito expuxo a súa doutrina no libro Miakròs diákosmos (O pequeno sistema do mundo), que só coñecemos por referencias indirectas. A obra expresa unha concepción da natureza fundada, como a do seu mestre, nos principios do ser e do non-ser da tradición eleática. O ser ten os trazos do ser puro de Parménides: é pleno, indivisible, nin xerado nin corruptible. Pero, á diferenza do Un eleático, que ademais de ser único é inmóbil, o ser de Demócrito é infinito en canto ao número, é unha pluralidade de "átomos" innumerábeis, que difiren entre si só pola forma, e que están en continuo movemento espontáneo. A pluralidade e o movemento destes átomos débese ao non-ser, ao baleiro. En oposición expresa ao principio fundamental do pensamento eleático, o atomismo antigo, a fin de "salvar os fenómenos", sostén que "a existencia da cousa non é maior que a existencia da nada", ou tamén "Ser, non o é máis un que ningún". Cada átomo ("indivisible") é pleno (sen baleiro), indivisible debido á súa solidez. Esta indivisibilidade corpórea ten a súa correspondente "forma indivisible". Tales formas indivisíbeis, infinitamente variadas, móvense espontaneamente no baleiro sen resistencia do non-ser, atópanse e sepáranse, agréganse e disgregan nunha vibración eterna, de onde proveñen aqueles bulebules que xeran mundos, tamén eles infinitamente variados e distintos entre si, compostos de átomos e sen carga. Deste xeito, o movemento dos átomos no baleiro dá lugar ao nacemento e á morte dos distintos entes, sen producirse perda dos elementos reais e, ao mesmo tempo, excluíndo calquera concepción finalista.
Gnoseoloxía
O ser e o non ser non son existencias perceptibles; no campo da percepción sensible están, en cambio, os corpos compostos de átomos e baleiro. Polo tanto danse dous tipos de coñecemento:
As sensacións e o pensamento, a alma ou a vida en xeral, son tamén átomos esparexidos por todo o corpo, salvo os átomos da mente que se concentran, segundo Hipócrates, no cerebro. As sensacións son provocadas polo choque dos átomos externos cos átomos da alma vexetativa e sensitiva. Desta forma o home está en relación inmediata cos corpos "visíbeis e tanxíbeis". Así se produce un primeiro saber sensitivo, que é un saber espurio, mera opinión. Este tema será retomado polo escepticismo grego na fórmula: "non coñecemos nada en forma auténtica, porque a verdade xace no profundo". O home está, pois, afastado do auténtico, é dicir, da percepción dos átomos e o baleiro. O problema está en saber se o home pode chegar a percibir o ser e o non ser a partir dese saber espurio e a través do saber auténtico.
Ética
A ética áchase exposta no Corpus democriteum e constitúe a parte máis consistente do que se conserva deste libro. Nel considérase ao home como un "microcosmos", un conxunto de átomos e baleiro, e o seu destino é o mesmo que o do cosmos ao que pertence. A fin do home é a conservación do equilibrio, é dicir, a "serenidade de ánimo" ou o "benestar", que non é o mesmo que o goce dos praceres sensíbeis, senón aquel estado en que o home está en equilibrio, sen turbacións por medo ningún, ou por temor supersticioso aos deuses ou por paixón ningunha.
Demonoloxía
Demócrito expón unha demonoloxía co obxecto de explicar algúns fenómenos especiais, como a visión de seres estraños que se achegan aos homes, entre os cales uns traen bens e outros males. O problema do divino non ten un sentido relixioso, refírese a conformacións naturais moi especiais "que se disolven con grande dificultade, sen chegar a ser precisamente inmortais". Para Demócrito, polo tanto, non existen os deuses. A orixe da relixión está no terror e estupor dos homes primitivos fronte a sucesos extraordinarios, e ata ante a marabillosa uniformidade da natureza. Posto que non existen os deuses, son inútiles as súplicas, pois todo o que os homes esperan recibir deles está nas súas propias mans.
Repercusións do seu pensamento
O significado histórico da filosofía de Demócrito consiste na orixinalidade da súa hermenéutica referente aos aspectos metodolóxicos e críticos. Demócrito distínguese dos outros presocráticos non só pola doxografía, senón tamén polo uso do método definitorio e demostrativo que para "salvar os fenómenos" remóntase desde eles ata "o que é anterior por natureza". A este procedemento Demócrito chámao demostración (kitiologí). Con Demócrito iníciase o período sistemático da historia da filosofía.
Euro
miniatura|Billetes de euro (2019) O euro (EUR ou €) é a moeda usada polas institucións da Unión Europea (UE), así como a moeda oficial da eurozona, formada por 20 dos 27 Estados membros da UE: Alemaña, Austria, Bélxica, Chipre, Croacia, Eslovaquia, Eslovenia, España, Estonia, Finlandia, Francia, Grecia, Irlanda, Italia, Letonia, Lituania, Luxemburgo, Malta, Países Baixos e Portugal. Ademais, 4 microestados europeos teñen acordos coa Unión Europea para o uso do euro como moeda: Andorra, Cidade do Vaticano, Mónaco e San Marino. Por outra banda, o euro foi adoptado de maneira unilateral por Montenegro e Kosovo.
Uns 388 millóns de cidadáns viven nos 20 países da eurozona. Ademais, máis de 240 millóns de persoas ao redor do mundo usan moedas fixadas ao euro, incluíndo máis de 190 millóns de africanos. O euro é a segunda moeda de reserva así como a segunda moeda máis negociada no mundo, despois do dólar estadounidense.
En decembro de 2019, con máis de 1,3 billóns de euros en circulación, o euro ten un dos valores combinados de billetes e moedas máis altos en circulación do mundo. O euro divídese en 100 céntimos.
O nome de «euro» foi adoptado oficialmente o 16 de decembro de 1995 en Madrid. O euro introduciuse nos mercados financeiros mundiais como unha moeda de conta o 1 de xaneiro de 1999, substituíndo a antiga Unidade Monetaria Europea (ECU) nunha proporción de 1:1.
As moedas e billetes entraron en circulación o 1 de xaneiro de 2002 nos 12 Estados da Unión Europea que adoptaron o euro naquel ano: Alemaña, Austria, Bélxica, España, Finlandia, Francia, Grecia, Irlanda, Italia, Luxemburgo, Países Baixos e Portugal.
Ese mesmo ano tamén adoptaron o euro os estados europeos de Cidade do Vaticano, Mónaco e San Marino, que tiñan acordos con países da Unión Europea, e Andorra, aínda que este de maneira non oficial. Non foi ata o 2011 cando Andorra asinou un acordo monetario coa Unión Europea, o cal entrou en vigor o 1 de abril de 2012, que supuxo a adopción do euro por Andorra de maneira oficial.
O 1 de xaneiro de 2007, Eslovenia incorporouse á zona euro. Malta e Chipre fixérono o 1 de xaneiro de 2008 e Eslovaquia o 1 de xaneiro de 2009.
Estonia incorporouse o 1 de xaneiro de 2011, sendo o primeiro país que formara parte da URSS que se converteu en membro da eurozona.
Letonia incorporouse o 1 de xaneiro de 2014, Lituania, o 1 de xaneiro de 2015, e Croacia o 1 de xaneiro de 2023, sendo o último país en adoptar a moeda común europea.
O euro é administrado polo Sistema Europeo de Bancos Centrais (SEBC), composto polo Banco Central Europeo (BCE) e os bancos nacionais dos países membros da eurozona. O Banco Central, situado en Frankfurt, Alemaña, é o único con autoridade para desenvolver a política monetaria.
Características
O euro divídese en cen cents. Aínda que «cent» —plural «cents», en ambos os casos sen punto final nin acento— é a denominación oficial da división do euro en todos os idiomas, na linguaxe habitual, con todo, tradúcese polo equivalente en cada idioma (en galego e castelán céntimo, en grego λεπτό, en italiano centésimo, en francés centime, etc.) e pluralízase segundo o uso habitual da lingua.
Os billetes de euro —de 5, 10, 20, 50, 100, 200 e 500 euros— son idénticos para todos os países. As moedas de euro —de 1, 2, 5, 10, 20 e 50 cents e 1 e 2 euros— teñen o mesmo anverso en todos os países, pero distinto reverso segundo o país de cuñaxe. Con todo, todas as moedas de euro de calquera país pódense utilizar en todos os países da eurozona.
O deseño da cara común das moedas é obra de Luc Luycx da Casa da Moeda Real de Bélxica. As moedas, sexa cal for o seu reverso nacional, son de validez en calquera país da zona euro.
A partir do ano 2004, unha directiva da Unión Europea permite acuñar todos os anos unha moeda de dous euros conmemorativa —dúas moedas ao ano desde 2013— en cada país da zona euro. Estas emisións, cuxa produción é determinada pola cuñaxe normal de moeda en cada país, conservan o anverso común da zona euro e no reverso mostran o motivo conmemorativo. Estas moedas conmemorativas conxuntas son adicionais ás que pode emitir cada estado.
Os motivos principais da primeira serie de billetes euro son: portas e xanelas, que simbolizan o espírito de apertura da Unión Europea; a eliminación de fronteiras e a integración están representadas por pontes no reverso do billete. Ademais, o tema xeral da serie é «Idades e estilos», figurando en cada billete un estilo arquitectónico determinado.
O deseño da primeira serie de billetes é de Robert Kalina do Oesterreichische Nationalbank (OeNB - Banco Nacional Austríaco), e o alemán Reinhold Gerstetter ocupouse do deseño da segunda serie, emitida a partir de 2013.
O euro é o sucesor do ECU ou Unidade Monetaria Europea (en inglés: European Currency Unit). Na reunión de Madrid do 16 de decembro de 1995, o chanceler de Alemaña Helmut Kohl sinalou que lle soaba igual a Ein Kuh, que en alemán poderíase entender como «unha vaca». Por este motivo determinouse que a moeda única comunitaria chamásese Euro, tendo unha paridade 1:1 co ECU.
O símbolo do euro (€), desenvolto pola Comisión Europea, inspírase na letra épsilon (ε) do alfabeto grego. Escolleuse este símbolo como referencia á inicial de Europa, E. As dúas liñas paralelas fan referencia á estabilidade dentro da área euro.
Como o resto das moedas, euro é un nome común e debe escribirse con minúscula. O seu plural é euros. O código internacional para o euro é EUR e foi rexistrado na Organización Internacional de Normalización (ISO); utilízase con fins empresariais, comerciais e financeiros.
Introdución
O euro foi establecido polas disposicións do Tratado de Maastricht de 1992 (oficialmente, Tratado da Unión Europea ou TUE). Para participar na moeda, os estados membros deben cumprir criterios estritos, como un déficit inferior ao 3% do seu PIB, unha proporción de débeda inferior o 60% do PIB (ambos os cales finalmente foron amplamente ignorados tras a súa introdución), unha inflación baixa e unhas taxas de interese próximas á media da UE.
O esperantista belga Germain Pirlot, antigo profesor de francés e historia, foi quen deu nome á nova moeda ao enviar unha carta ao entón Presidente da Comisión Europea, Jacques Santer, suxerindo o nome de "euro" o 4 de agosto de 1995.
Debido ás diferenzas nas convencións nacionais sobre o arredondamento e cifras significativas, toda conversión entre as moedas nacionais tivo que realizarse mediante o proceso de triangulación a través do euro. Á dereita figuran os valores definitivos do euro en función dos tipos de cambios cos que as distintas moedas entrarón no euro.
As taxas foron determinadas polo Consello da Unión Europea,, baseándose nunha recomendación do Comisión Europea baseada nos tipos de mercado do 31 de decembro de 1998. Establecéronse de xeito que unha Unidade Monetaria Europea (ECU) equivalera a un euro. A Unidade Monetaria Europea era unha unidade contable utilizada pola UE, baseada nas moedas dos estados membros; non era unha moeda por dereito propio. Estas non se puideron establecer antes, porque o ECU dependía do tipo de cambio de peche das moedas distintas do euro (principalmente o da libra esterlina) ese día.
O procedemento utilizado para fixar a taxa de conversión entre o dracma grego e o euro foi diferente xa que o euro xa contaba con dous anos. Aínda que as taxas de conversión das once moedas iniciais determináronse só horas antes da introdución do euro, a taxa de conversión do dracma grega fixouse varios meses antes.
A data oficial na que as moedas nacionais deixaron de ser de curso legal variou de estado membro a estado membro. A data máis antiga foi en Alemaña, onde o marco deixou de ser de curso legal oficialmente o 31 de decembro de 2001, aínda que o período de cambio durou dous meses máis. Mesmo despois de que as antigas moedas deixaron de ser de curso legal, continuaron sendo aceptadas polos bancos centrais nacionais durante períodos que van desde varios anos ata indefinidamente (este último para Austria, Alemaña, Irlanda, Estonia e Letonia en billetes e moedas, e para Bélxica, Luxemburgo, Eslovenia e Eslovaquia só en billetes). As primeiras moedas que se converteron en non convertibles foron os escudos portugueses, que deixaron de ter valor monetario despois do 31 de decembro de 2002, aínda que os billetes permaneceron intercambiables ata 2022.
Posteriormente incorporáronse no 1 e xaneiro:
Dinamarca, o Reino Unido e Suecia non adoptaron a moeda única. Dinamarca rexeitou o euro nun referendo levado a cabo o 28 de setembro de 2000, cunha participación do 86 % e onde o 53,1 % dos votantes manifestáronse contra a adopción do euro. O referendo sueco do 14 de setembro de 2003, días despois do asasinato da ministra Anna Lindh, impulsora da adopción do euro, resultou un pouco máis do 56 % do electorado votando en contra. A cuestión fica así posposta ao menos cinco anos, transcorridos os cales poderase repetir o referendo.
Crise da zona euro
miniatura|Bonos europeos a 10 anos, antes da [[Gran Recesión en Europa os bonos flotaban xuntos en paridade
]]
miniatura|Déficit orzamentario da eurozona comparado con Estados Unidos e o Reino Unido. Tras a crise financeira estadounidense de 2008, en 2009 xurdiu entre os investidores o temor a unha crise da débeda soberana en relación con algúns Estados europeos, e a situación volveuse especialmente tensa a principios de 2010. Grecia foi a máis afectada, pero os membros da eurozona Chipre, Irlanda, Italia, Portugal e España tamén se viron significativamente afectados. Todos estes países utilizaron fondos da UE excepto Italia, que é un dos principais doantes do FEEF. Para ser incluídos na zona do euro, os países debían cumprir certos criterios de converxencia, pero a transcendencia de tales criterios víase minguada polo feito de que non se aplicaban co mesmo nivel de rigor entre os países.