cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Adherente
Unha substancia adherente ou adhesiva é unha substancia capaz de manter unidas dúas superficies, xeralmente sólido-sólido, de modo que sexa necesario unha forza considerable para a súa separación e, polo tanto, as esixencias básicas son unha adhesión sólida e duradeira. Os adhesivos poden presentarse de distinto xeitos; en estado sólido ou líquido. O estado sólido é o seu estado puro polo que son máis duradeiros e fáciles de almacenar; disólvense segundo as necesidades a diferentes concentracións ou en distintos disolventes. En estado líquido preséntanse en forma fluída en disolucións ou emulsións. dereita|250px|miniatura
Clasificación dos adhesivos
Segundo a súa composición poden ser:
De orixe natural: son composicións heteroxéneas con diferenzas dependendo da súa orixe, cultivo, clima, extracción etc. E poden ser produtos animais, vexetais ou minerais.
De orixe artificial ou sintético: o desenvolvemento dos polímeros substituíu os produtos naturais dado que a súa composición é homoxénea e repetitiva, o que permite un maior control das súas propiedades, pero tamén pola dispoñibilidade ilimitada e a produción a grande escala. Poden clasificarse en termoplásticos ou adhesivos non estruturais e termoendurecibles ou adhesivos estruturais:
Termoplásticos: polimerizan con cadeas que teñen a cada pouco enlaces transversais pouco numerosos. Os monómeros están ligados uns aos outros formando unha rede bidimensional, son solubles e fusibles (coa temperatura pode cambiar o seu estado). Serven para manter unidos materiais pouco pesados e que non están sometidos a grandes presións.
Termoendurecibles: son macromoléculas tridimensionais compostas por moléculas unidas por numerosos enlaces transversais, formando unha rede tridimensional ou malla. Son insolubles, infusibles e serven para manter unidos fragmentos que deben soportar importantes cargas o forzas de tracción.
Factor de célula nai
O factor de célula nai ou factor de célula troncal, abreviado como SCF (do inglés stem cell factor), tamén chamado ligando KIT (KITLG), ou KL, é unha citocina que se une ao receptor c-KIT (CD117). O SCF pode encontrarse en forma de proteína transmembrana ou como proteína soluble. Esta citocina xoga un importante papel na hematopoese (formación de células sanguíneas), espermatoxénese e melanoxénese.
Produción
O xene que codifica o factor de célula nai (SCF) encóntrase no locus Sl do cromosoma 10 do rato e no cromosoma 12 (12q22-12q24) en humanos. As formas soluble e transmembrana da proteína orixínanse por empalme alternativo do mesmo transcrito de ARN,
esquerda|miniatura|250px|Figura 1: O empalme alternativo do mesmo transcrito de ARN orixina as formas soluble e transmembrna do factor de célula nai (SCF).
A forma soluble do SCF contén un sitio de clivaxe proteolítica no exón 6 do xene. A clivaxe nese sitio permite que se libere a porción extracelular da proteína. A forma transmembrana do SCF orixínase por un empalme alternativo no que se exclúe o exón 6 (Figura 1). Ambas as forms do SCF únense a c-KIT e son bioloxicamente activas.
Os SCF soluble e transmembrana prodúcenos os fibroblastos e células endoteliais. O SCF soluble ten un peso molecular de 18,5 KDa e forma un dímero. Detéctase no soro sanguíneo humano normal nunha concentración de 3,3 ng/mL.
Papel no desenvolvemento embrionario
O SCF exerce un importante papel na hematopoese durante o desenvolvemento embrionario. Os sitios do corpo onde ten lugar a hematopoese, como o fígado fetal e a medula ósea, expresan o SCF. Os ratos que non expresan o SCF morren no útero de anemia grave. Os ratos que non expresan o receptor de SCF (c-KIT) tamén morren de anemia. O SCF pode servir como sinal guía que dirixe as células nai hematopoéticas (HSC, do inglés hematopoietic stem cells) ao seu nicho de célula nai (o microambiente no cal residen as células nai), e xoga un importante papel no mantemento das HSC. Os mutantes puntuais non letais no receptor c-KIT poden causar anemia, diminuír a fertilidade e a pigmentación.
Durante o desenvolvemento a presenza de SCF tamén desempeña un importante papel na localización dos melanocitos, as células que producen a melanina e controlan a pigmentación. Na melanoxénese, os melanoblastos migran desde a crista neural ás localizacións apropiadas da epiderme. Os melanoblastos expresan o receptor KIT e crese que o SCF guía estas células para que cheguen ás súas localizacións finais. O SCF tamén regula a supervivencia e proliferación de melanocitos completamente diferenciados en adultos.
Na espermatoxénese, c-KIT exprésase en células xerminais primordiais e espermatogonias. Tamén se expresa nas células xerminais primordiais das femias. O SCF exprésase ao longo das vías que as células xerminais usan para alcanzar os seus destinos finais no corpo, así como en ditos destinos finais. Igual que cos melanoblastos, isto axuda as células a chegar aos lugares apropiados no corpo.
Papel na hematopoese
esquerda|miniatura|200px|Figura 2: Diagrama dunha [[célula nai hematopoética (HSC) dentro do seu nicho. Encóntranse ao lado das células estromáticas que segregan ligandos, como o propio factor de célula nai (SCF).]]
Na medula ósea as HSC e as células proxenitoras hematopoéticas están adxacentes a células estromáticas, como fibroblastos e osteoblastos (Figura 2). Estas HSC prmanecen no nicho adheríndose a proteínas da matriz extracelular e ás propias células estromáticas. O SCF incrementa a adhesión e así pode xogar un importante papel para asegurar que as HSC permanecen no nicho.
Unha pequena porcentaxe de HSC abandona regularmente a medula ósea para entrar na circulación sanguínea e despos torna aos seus nichos na medula ósea. Pénsase que os gradientes de concentración de SCF, xunto coa quimiocina SDF-1, permiten que a HSC encontre o seu camiño de volta cara ao nicho.
No rato adulto, a inxección do anticorpo ACK2 anti-KIT, que se une e inactiva o receptor c-Kit, orixina graves problemas na hematopoese. Causa un significativo decrecemento no número de HSC e outras células proxenitoras hematopoéticas na medula ósea. Isto suxire que o SCF e c-Kit xoga un importante papel na función hematopoética na idade adulta. O SCF tamén incrementa a supervivencia de varios tipos de células proxenitoras hematopoéticas, como proxenitores dos megacariocitos, in vitro. Ademais, funciona con outras citocinas apoiando o crecemento de colonias de BFU-E, CFU-GM e CFU-GEMM4. As células proxenitoras hematopoéticas migran cara á zona do gradiente onde hai maior concentración de SCF in vitro, o que indica que o SCF está implicado na quimiotaxe nestas células.
As HSC fetais son máis sensibles ao SCF que as HSC de adultos. De feito, as HSC fetais en cultivo celular son 6 veces máis sensibles ao SCF que as HSC adultas baseándose na concentración que permite unha supervivencia máxima.
Expresión en mastocitos
Os mastocitos son as únicas células hematopoéticas diferenciadas terminalmente que expresan o receptor c-Kit. Os ratos con mutacións en SCF ou c-Kit teñen graves defectos na produción de mastocitos, e presentan niveis de menos do 1% dos niveis normais de mastocitos. Inversamente, a inxección de SCF multiplica por cen a cantidade de mastocitos preto do sitio de inxección. Ademais, o SCF promove a adhesión de mastocitos, migración, proliferación e supervivencia. Tamén promove a liberación de histamina e triptase, que están implicadas na resposta alérxica.
Formas soluble e transmembrana
Cómpre a presenza de tanto as formas solubles coma as transmembrana do SCF para a función hematopoética normal. Os ratos que producen o SCF soluble pero non o SCF transmembrana padecen anemia, son estériles e carecen de pigmentación. Isto suxire que o SCF transmembrana xoga un papel especial in vivo separado do da forma soluble.
Receptor c-KIT
O SCF únese ao receptor c-KIT (CD 117), unha receptor tirosina quinase. c-Kit exprésase en HSC, mastocitos, melanocitos, e células xerminais. Tamén se expresan en células proxenitoras hematopoéticas incluíndo eritroblastos, mieloblastos e megacariocitos. Porén, coa excepción dos mastocitos, a expresión diminúe a medida que estas células hematopoéticas van madurando e o c-KIT xa non se expresa cando as células están completamente diferenciadas (Figura 3). A unión de SCF a c-KIT causa que o receptor se homodimerice e se autofosforile en residos de tirosina. A activación de c-Kit causa a activación de múltiples fervenzas de sinalización, como as vías RAS/ERK, PI3-quinase, Src quinase e JAK/STAT.
Importancia clínica
O SCF pode utilizarse xunto con outras citocinas para cultivar células nai hematopoéticas e células proxenitoras hematopoéticas. A expansión destas células ex-vivo (fóra do corpo) podería ser un avance no transplante de medula ósea, no cal as HSC se transfiren a un paciente para restablecer a formación de sangue. Un dos problemas de inxectar SCF con propósitos terapéuticos é que o SCF activa os mastocitos. A inxección do SCF causa síntomas similares á alerxia e á proliferación de mastocitos e melanocitos.
A sobreexpresión específica de cardiomiocitos do SCF transmembrana promove a migración de células nai e mellora a función cardíaca e a supervivencia animal despois dun infarto de miocardio.
Interaccións
O factor de célula nai interacciona con CD117.
Oficial (forzas armadas)
O termo oficial corresponde á carreira, categoría ou nivel, que os efectivos ostentan desde o rango ou grao desde alférez ou subtenente ata xeneral, capitán xeneral ou mariscal de campo, das forzas armadas ou as forzas de seguridade dunha nación; que adquiren ao finalizaren os seus estudos nas respectivas Escolas de Oficiais de cada país ou ao ascenderen por antigüidade ou mérito, xa sexa o gañado en combate ou en tempo de paz. Os oficiais diferéncianse entre si polo grao e a posición que ocupan dentro do seu rango xerárquico.
Os oficiais teñen como tarefa principal executar, conducir e liderar as diversas operacións levadas a cabo nas súas respectivas institucións, xa sexa en tempos de paz ou de guerra.
O oficial ten unha formación diferente e cunha posición superior ao suboficial no grao de mando.
Exército de terra
Persoal militar cuxa categoría é superior á de suboficial e inferior á de xefe. Nos exércitos españois de Terra e Aire consta dos seguintes rangos, de menor a maior categoría:
Soldado raso
O soldado raso   ou peón , é aquel membro das forzas armadas, que xa ingresou e é efectivo, pero que ocupa o rango máis baixo despois de recruta na cadea de mando.
De feito, non ten ninguén ao seu mando. En España, denomínaselle simplemente "soldado", aínda que a denominación de soldado raso se entende mellor.
É o elemento básico dos exércitos, e da súa preparación depende, en gran parte, a eficacia das forzas armadas.
Neoclinus blanchardi
O tubícola chusco (Neoclinus blanchardi) é unha especie de peixe perciforme da familia Chaenopsidae. Caracterízase por posuír unha gran boca ancha e un comportamento territorial. Cando dous destes peixes se enfrontan nunha loita territorial, loitan premendo as súas bocas estendidas, coma se estivesen a bicarse; isto permítelles determinar cal dos exemplares ten unha boca de maior tamaño, estabelecendo así o seu dominio.
Poden medir até 30 cm de longo. Os seus corpos son alongados e esveltos, xeralmente desprovisto de escamas, con grandes aletas pectorais mentres que as pélvicas atópanse reducidas. Despois da posta dos ovos por parte da femia baixo unha rocha ou nun tobo de ameixas, son os machos quen se encargan de protexer os ovos.
Atópanse no leste do océano Pacífico, nas costas de América do Norte, dende San Francisco (California) até a Baixa California. Habita a profundidades de entre 3 e 73 m.
Picatelos, Ansemar, Castro de Rei
Picatelos é un lugar da parroquia de Ansemar no concello lugués de Castro de Rei na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 15 habitantes (9 homes e 6 mulleres).
O Rego, Seixas, As Somozas
O Rego é un lugar da parroquia de Seixas no concello coruñés das Somozas, na comarca de Ferrol. Segundo o IGE, en 2011 estaba despoboado.
Lux (Buenos Aires)
Historia e características
Subtitulado Órgano de la Sociedad Pro Escuela en Bandeira, apareceu o 5 de febreiro de 1913 como continuación de Fomento de la Instrucción Gallega.
Epsy Campbell Barr
Epsy Alejandra Campbell Barr, nada en San Xosé o 4 de xullo de 1963, é unha política e economista costarriqueña, prominente dirixente, dúas veces deputada polo Partido Acción Cidadá (PAC) e dúas veces precandidata á presidencia da República polo mesmo partido. O 1 de abril de 2018 foi elixida primeira vicepresidenta de Costa Rica, sendo parte da fórmula de Carlos Alvarado Quesada. Campbell foi designada ministra de Relacións Exteriores do país, cargo que ocupou por só seis meses ó ter que renunciar por cuestionamentos feitos sobre nomeamentos realizados na chancelería.
Traxectoria
Epsy Campbell Barr graduouse no Colexio Superior de Señoritas en 1980. Licenciada en Economía e Administración de Negocios da Universidade de Costa Rica; graduouse como Economista en 1988, na Universidade Latina de Costa Rica. Conta cun posgrao en ciencias políticas, da Universidade de Costa Rica.
Epsy Campbell foi candidata á primeira vicepresidencia da República de Costa Rica no ano 2006. Foi deputada do Partido Acción Cidadá para o período 2002-2006, Xefa de Fracción do 2003 ao 2006 e presidenta do partido do 2005 ao 2009. Foi Coordinadora da Rede de Mulleres Afrolatinoamericanas e Afrocaribeñas (1997-2001), Coordinadora do Foro de Mulleres para a Integración Centroamericana (1996-2001), Integrante da Alianza de Pobos Afrodescendentes de América Latina e o Caribe, Integrante fundadora do Centro de Mulleres Afrocostarriqueñas, Consultora nacional e internacional en temas relacionados co emprego, desenvolvemento dos pobos, comunidades e mulleres afrodescendentes, dereitos humanos das mulleres, racismo, sexismo e discriminación, membro do Parlamento Negro das Américas.
Mitin das arengas
miniatura|Monumento dedicado a Rosalía de Castro, punto final do mitin.|315x315px O mitin das arengas foi un acto celebrado o día da Patria en Santiago de Compostela en 1934 e 1935, organizado polos colectivos galeguistas do país. Nel interviron e participaron numerosas personalidades da cultura e a sociedade galega, como Ramón Piñeiro, Emilia Docet, Castelao, Alexandre Bóveda, Otero Pedrayo, Valentín Paz Andrade, Ánxel Casal ou Ramón Suárez Picallo.
Segisaurus
Segisaurus (que quere dicir "lagarto do canón Segi") é un xénero de dinosauro terópodo pequeno que medía aproximadamente 1 metro de lonxitude. O único espécime coñecido foi descuberto nun estrato do Xurásico temperán do canón Tsegi, Arizona, polo cal recibe o seu nome. Segisaurus é o único dinosauro escavado e descuberto nesa área.
Descrición
miniatura|esquerda|Restauración. O Segisaurus viviu hai uns 183 millóns de anos durante o período Xurásico. Tiña o tamaño aproximado dun ganso e foi un terápodo bípede primitivo. Segisaurus medía arredor dun metro de longo, medio metro de alto e roldaba os 4 a 7 quilogramos de peso. Era áxil e insectívoro, aínda que é posible que tamén rapinase carne. Tiña unha estrutura semellante á dos paxaros, con pescozo elongado e flexible e un corpo robusto. Segisaurus tiña patas con tres dedas e unhas pernas poderosas que eran longas en comparanza coa lonxitude do seu corpo. Ó igual que as súas patas, Segisaurus tiña unha cola e antebrazos longos. As súas clavículas non eran diferentes ás dun paxaro, reforzando así os argumentos dos científicos de que os dinosauros estaban relacionados coas aves. Segisaurus é descrito a partir dun único espécime, o hlotipo UCMP 32101, que era un subadulto. O tamaño final dun Segisaurus adulto é descoñecido. Estrañamente, as clavículas que se atopan no espécime de Segisaurus non aparecen noutros dinosauros desa era. Unha interpretación especulativa de Charles Lewis Camp suxire que estes ósos apoiábanse como os pataxios do xénero Draco no pescozo para mellorar a habilidade do animal de moverse con rapidez. Segisaurus é significativo porque demostra que a clavícula estaba presente nos primeiros terópodos.
Mitin das arengas
Historia
O mitin das arengas era fortemente criticado pola prensa polo seu carácter nacionalista galego e antiespañolista.
Epsy Campbell Barr
Precandidaturas á presidencia
O 16 de febreiro do ano 2009 oficializou as súas intencións de ocupar a cadeira presidencial polo Partido Acción Cidadá (PAC), disputando a candidatura co fundador do PAC, Ottón Solís Fallas e co empresario exportador Román Macaya. Campbell quedou en segundo lugar dos votos tras Ottón Solís despois da realización das primarias do Partido Acción Cidadá o 31 de maio do 2009.
O 11 de febreiro de 2013 lanzou por segunda vez a súa precandidatura para a elección interna do Partido Acción Cidadá (PAC), baixo o lema "Imos ou non imos sacar a Liberación?" e iniciou un percorrido polo país a bordo dunha casa rodante. Obtivo o 24% dos votos e o terceiro lugar de catro nas primarias cidadás.
O 26 de setembro de 2013 anunciouse que sería a candidata a deputada polo segundo lugar por San Xosé para as eleccións do 2014, resultando electa.
Vicepresidenta de Costa Rica
O 17 de outubro de 2017, Epsy Campbell e Marvin Rodríguez foron designados como candidatos á vicepresidencia na fórmula presidencial da Partido Acción Cidadá (PAC) encabezada por Carlos Alvarado Quesada.
Meleagro de Gadara
Meleagro (en grego Μελέαγρος Meléagros) foi un poeta e filósofo cínico natural da cidade de Gadara en Palestina fillo do escritor Éucrates.
Traxectoria
Viviu durante o século -I e floreceu en torno ao ano -60. A Antoloxía grega inclúe 131 epigramas seus.
A Coroa (Στέφανος) de Meleagro foi unha colección de epigramas recollida por Meleagro destinada, por primeira vez, a conservar poemas de diversos autores (46 concretamente) e épocas. Considérase complementarias da Grilanda de Meleagro á antoloxía de Filipo de Tesalónica, a de Dioxeniano de Heraclea, a de Estratón de Sardes (, a de Dióxenes Laercio e máis tarde á antoloxía de Agatías (xa do século VI).
Filip Djuran
Filip Djuran, nado o 24 de novembro de 1988 en Belgrado, é un xogador serbio de baloncesto profesional.
Traxectoria profesional
O 12 de xullo de 2018, Djuran asinou por unha tempada co Força Lleida CE da Liga LEB Ouro.
O 17 de xullo de 2019, Djuran asinou de novo co Básquet Coruña.
Ramón Refojo González
Ramón Refojo González, nado en Borraxeiros (Agolada) en 1886 e finado no mesmo concello en 1965, foi un político galego.
Traxectoria
Logo do procesamento de Primo Castro Vila, foi elixido alcalde de Agolada en agosto de 1933. Foi suspendido no cargo en agosto de 1934.
Luís Daviña Facal
Luís Daviña Facal, nado en Santiago de Compostela o 23 de xullo de 1942, é un científico e pedagogo galego.
Traxectoria
Licenciouse en Ciencias Químicas na Universidade de Santiago de Compostela. Foi profesor de Física e Química e Ciencias naturais en diferentes institutos, como o da Estrada (actual IES Manuel García Barros) ou o IES Fernando Wirtz Suárez da Coruña. Actualmente está xubilado.
Traballou en dous eidos principalmente. Por unha banda, na renovación dos plans de estudo no ensino secundario, formando parte do Seminario Permanente para a Reforma das Ensinanzas Medias da Consellería de Educación, e publicando, xunto a José Graña Carrodeguas, Jesús Fidalgo Fernández e José Mª Arias Quintairos, o libro Ciencias da Natureza, dentro da serie Programación Didáctica de Referencia para a Educación Secundaria Obrigatoria. E por outra banda, traballou na normalización lingüística e na fixación do léxico científico en lingua galega, coa publicación de distintos artigos en revistas especializadas (como "Necesidade (urxente) dun léxico científico", n'A trabe de ouro, 1991), libros e a participación na fundación da Sociedade Galega de Terminoloxía, da que é vicepresidente. Ademais, xa nun terreo máis divulgativo, colaborou n’O Correo Galego coa publicación dunha columna semanal baixo o título "Lingua e ciencia". Pertenceu tamén á Comisión Técnica de Linguaxes de Especialidade do Consello da Cultura Galega, e é académico correspondente da Real Academia Galega.
A súa proposta pódese resumir na necesidade de que lingüistas e científicos coordinen os seus traballos e coñecementos para conseguir que os primeiros —así como os medios de comunicación— utilicen o léxico científico dunha forma correcta, eliminando erros frecuentes, vacilacións, imprecisións ou propostas antietimolóxicas, e incorporando nos dicionarios os termos básicos da linguaxe científica; e que os segundos poidan resolver satisfactoriamente as súas dúbidas á hora de publicar en galego e que utilicen ese mesmo léxico científico seguindo as Normas Ortográficas e Morfolóxicas do Idioma Galego. Así, o seu obxectivo sería a normalización e normativización do tecnolecto científico para non caer no que el chama castrapo científico para referirse ao uso do galego con terminoloxía en lingua castelá.
É editor habitual na Galipedia desde 2010.
Século -IX
século X a. C. < Século IX a. C. > século VIII a. C. O século IX antes da nosa era comezou o 1 de xaneiro do 900 a. C. e terminou o 31 de decembro do 801 a. C.
Acontecementos
200px|miniatura|dereita|Ruínas de Cartago
A Azúmara, A Azúmara, Castro de Rei
A Azúmara é un lugar da parroquia da Azúmara no concello lugués de Castro de Rei na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña once habitantes (seis homes e cinco mulleres).
A Codeseira, Trasanquelos, Oza-Cesuras
A Codeseira é un lugar da parroquia de Trasanquelos no concello coruñés de Oza-Cesuras, na comarca de Betanzos. Segundo o IGE, en 2011 tiña 3 habitantes (3 mulleres).
Molly Down-Smittens
Primeiros anos
Molly asistiu á Our Lady's Convent School en Loughborough, empezando a súa carreira musical a idade de oito anos. Estudou música no Leicester College e na Academia de Música Contemporánea de Guildford, Surrey, onde se formou como pianista.
Carreira musical
O 18 de decembro de 2011 lanzouse un disco acústico chamadoFly Away with Me. O tema Shadows, da súa autoría, foi mostreado pola artista grime Marger e lanzouse en iTunes o 21 de agosto de 2011. Molly foi a gañadora na categoría Urban-Pop do concurso Live and Unsigned do ano 2012 e tamén recibiu un recoñecemento á mellor canción nos premios The Best Of British Unsigned Music, polo seu tema Lost Generation en 2013. En abril de 2013 lanzouse a súa colaboración co produtor sueco Anders Hansson coa canción Beneath the lights. En 2012 escribiuse e gravouse Never Forget, a súa colaboración co produtor hardcore Darren Styles.
Eleccións municipais en Antas de Ulla
miniatura|dereita|[[Galería de imaxes de casas dos concellos de Galicia|Casa do concello de Antas de Ulla]]
Corporacións
Corporacións democráticas en Antas de Ulla desde a aprobación da Constitución de 1978.
Inge Morath
Ingeborg Morath, nada en Graz o 27 de maio de 1923 e finada en Nova York o 30 de xaneiro de 2002, foi unha fotógrafa austríaca nacionalizada estadounidense. En 1953 uniuse á axencia Magnum Photos de París, e converteuse en fotógrafa a tempo completo na axencia en 1955. Morath foi tamén a terceira esposa do dramaturgo Arthur Miller e nai da guionista e directora Rebecca Miller.
Infancia e mocidade (1923-1945)
Ingeborg Morath naceu en Graz, Austria. Os seus pais, Mathilde (Wiesler) e Edgar Morath, eran científicos e traballaron en diferentes laboratorios e universidades europeas, polo que a familia tivo que desprazarse con frecuencia durante a súa infancia. Educada en escolas francófonas, a familia Morath viviu unha tempada en Darmstadt durante a década dos trinta antes de mudarse a Berlín, onde o seu pai dirixiu un laboratorio de química especializado na madeira. Morath foi rexistrada na Luisenschüle, preto de Bahnhof Friedrichstrasse.
O primeiro encontro de Morath coa arte de vangarda foi a soada exposición titulada Entartete Kunst (Arte dexenerada) do partido nazi en 1937, deseñada para provocar o rexeitamento popular á arte contemporánea. "Atopei moitas desas pinturas emocionantes, e namoreime do Cabalo azul de Franz Marc", escribiu máis adiante, engadindo que "só se permitían comentarios negativos sobre as obras, e así comezou un longo período de gardar silencio e agochar os propios pensamentos".
En 1939, estalou a segunda guerra mundial. Tras rematar a súa educación secundaria, Morath aprobou o Abitur e foi requirida, como todos os estudantes da súa idade, a realizar seis meses de servizo no Reichsarbeitsdienst ("Servizo de Traballo do Reich") antes de acceder á Universidade de Berlín. Durante os seus estudos de filoloxía, Morath aprendeu a falar fluidamente francés, inglés e romanés. Sobre a súa experiencia universitaria, Morath dixo que "estudaba alí onde atopaba un lugar tranquilo, na universidade ou nas estacións de metro, que servían como refuxios antiaéreos. Non me unín á Studentenschaft (organización de estudantes)". ) Contra o final da guerra, Morath foi recrutada e puxérona a traballar nunha fábrica de Tempelhof, xunto a prisioneiros de guerra ucraínos. Durante un ataque de bombardeiros rusos, Morath fuxiu a pé da fábrica e refuxiouse en Austria. Posteriormente, Morath sempre rexeitou realizar fotografías de guerra, dicindo que prefería traballar sobre historias que mostrasen as súas consecuencias.
Inicios e éxitos (1945-1962)
Tralo conflito, Morath traballou como tradutora e xornalista. En 1948 foi contratada por Warren Trabant (entón correspondente en Viena, e máis tarde editor) para a revista Heute, unha revista ilustrada publicada pola Axencia de Información dos Estados Unidos. Morath coñeceu o fotógrafo Ernst Haas na Viena de posguerra, que mostrou o seu tratraballo a Trabant. Axiña comezaron a traballar xuntos en Heute: Morath redactaba os artigos que acompañaban as fotografías de Haas. En 1949, Robert Capa convidou a parella a unirse á súa recentemente fundada Magnum Photos, en París. Como editora, Morath recibía material fotográfico de todos os membros da asociación, e así foi como descubriu a Henri Cartier-Bresson: "Creo que estudando o seu xeito de facer fotografías aprendín a facer fotografías pola miña conta, antes de ter unha cámara na man".
Morath estivo casada brevemente co xornalista inglés Lionel Birch e en 1951 mudouse a Londres. Ese mesmo ano comezou a tirar as súas propias fotografías durante unha visita a Venecia. "Quedou instantaneamente claro que a partir dese momento eu sería fotógrafa", escribiu. "Segundo continuaba a fotografar sentíame máis feliz. Souben que podía expresar as cousas que quería dicir dándolles forma mediante os meus ollos".
Morath quixo por iso converterse en aprendiz de Simon Guttman, quen era nesa época editor de Picture Post e dirixía a axencia fotográfica Report. Guttman quixo saber que impulsaba a Morath a converterse en fotógrafa, e esta contestoulle que "tralo illamento do nazismo, sentín que atopara a miña linguaxe na fotografía". Tras pasar algúns meses como secretaria de Guttman, finalmente este encargoulle tarefas propiamente fotográficas. Morath comezou a vender as súas primeiras fotografías en exposicións, inauguracións e mostras nocturnas baixo o pseudónimo de Egni Tharom (o seu propio nome escrito ao revés).
Morath divorciouse de Birch e regresou a París para lanzar a súa carreira como fotógrafa. En 1953 presentou a Capa a súa primeira historia fotográfica de gran formato, que trataba sobre os sacerdotes traballadores nesa cidade. Capa convidouna a unirse á súa axencia, aínda que os primeiros traballos que lle asignou eran os que non resultaban interesantes para os "grandes" da empresa. Un dos seus primeiros encargos levou a Morath a Londres, onde traballou durante algún tempo cos habitantes do Soho e Mayfair. O retrato da señora Evelyn Nasch, xurdido por mor dese encargo, está entre as súas fotografías máis coñecidas. A suxestión de Capa, Morath traballou entre 1953 e 1954 como axudante e documentalista de Cartier-Bresson. Finalmente, en 1955 foi admitida como membro oficial da axencia Magnum Photos. Durante os últimos anos 50 Morath dedicouse a viaxar por todo o mundo, cubrindo reportaxes en Europa, Oriente Medio, África, os Estados Unidos e América do Sur, realizando fotos que se publicaban en Holiday, Paris Match e a revista Vogue. Publicou tamén fotografías de España no libro Guerre à a Tristesse, publicado con Robert Delpire en 1955. Máis adiante aínda publicou outra obra similar (Da Perse à l'Iran, 1958), reunindo un total de máis de 30 monografías realizadas durante toda a súa vida.
Como moitos outros membros de Magnum, Morath traballou como directora de fotografía para numerosas películas. Coñeceu a John Huston en Londres, e colaborou na fotografía de varias das súas películas. Moulin Rouge (1952) foi un dos seus primeiros encargos como fotógrafa, e a súa primeira experiencia nun estudio de cine. Cando Morath comentou a Huston que só tiña un rolo de película en cor para traballar, o director conseguiulle outros tres, e adoitaba chamalo cun xesto da man cando, en metade da rodaxe, vía un momento apropiado para tirar unha fotografía. Huston dixo dela que Morath era "a suprema sacerdotisa da fotografía. Tiña unha habilidade pouco frecuente para penetrar alén da superficie e revelar o que daba vida ao tema da fotografía".
En 1960, traballando na rodaxe de The Unforgiven (1960), protagonizada por Audrey Hepburn, Burt Lancaster e Audie Murphy, Morath acompañou a Huston e algúns amigos a unha cazaría de patos nun lago entre as montañas preto de Durango (México). Grazas ao teleobxectivo da súa inseparable cámara, Morath puido ver como a balsa de Murphy e o seu amigo envorcara a uns 100 metros da beira, quedando Murphy conmocionado, con gran perigo de afogarse. Nadadora experta, Morath quitou a roupa e lanzouse á auga, remolcando os dous homes grazas á tira do seu suxeitador. O incidente pasou tan inadvertido que a cazaría se desenvolveu sen incidentes.
Morath volveu traballar con Huston en 1960 en The Misfits, un éxito de público protagonizado por Marilyn Monroe, Clark Gable e Montgomery Clift, baseado nun guión de Arthur Miller. A axencia Magnum tiña permiso exclusivo para fotografar a rodaxe, de modo que Morath e Cartier Bresson foron os primeiros dos nove fotógrafos que visitaron as localizacións do filme nos arredores de Reno, (Nevada).
Morath coñeceu a Miller durante a rodaxe e (despois do divorcio de Miller e Monroe) casaron o 17 de febreiro de 1962, mudándose definitivamente aos Estados Unidos. A primeira filla da fotógrafa, Rebecca, naceu en setembro de 1962. A parella tivo un segundo fillo con síndrome de Down, Daniel, que foi ingresado ao pouco de nacer nun centro e do que o propio Miller non quixo saber ata os últimos dez anos da súa vida. Rebecca Miller é guionista e directora de cinema e está casada co actor Daniel Day Lewis.
Os logros profesionais de Morath durante esta primeira década de traballo foron extraordinarios. Xunto a Eve Arnold, converteuse nunha das pioneiras en Magnum, que era unha institución predominantemente masculina. Moitos críticos comentaron o elemento surrealista que caracterizaba a fotografía de Morath nesta época. Morath atribuía isto ás longas conversacións que tivera con Cartier-Bresson durante as súas viaxes por Europa e os Estados Unidos. Como moitos dos seus colegas da primeira época de Magnum, o traballo de Morath radicaba nun humanismo fundamental, modelado en gran parte pola súa experiencia de guerra e a súa relación coa sombría Europa da posguerra. Esta motivación converteuse durante a madurez de Morath nun auténtico leitmotiv, que se reflectiu en imaxes que exhibían a resistencia do espírito humano sometido a situacións de extrema dureza, e as súas manifestacións de éxtases e felicidade.
Etapa de madurez (1962-2002)
Tralo seu regreso aos Estados Unidos, durante as décadas dos 60 e dos 70 Morath viviu máis apegada ao seu fogar, criando a súa familia con Miller e traballando con el en diversos proxectos. A súa primeira colaboración foi o libro In Russia (1969) que, xunto a Chinese Encounters (1979) reflectiron as súas viaxes pola Unión Soviética e a República Popular da China. In the Country, publicado en 1977, era unha mirada íntima á súa contorna máis próxima. Tanto para Miller, que pasara gran parte da súa vida en Nova York como para Morath, que viña de Europa, a paisaxe de Connecticut representaba un lugar idílico para atoparse con América.
Dada a extraordinaria habilidade de Morath cos idiomas, Miller comentou nunha ocasión que "viaxar con ela era un privilexio, posto que eu só nunca podería penetrar nesa dirección". En moitos sentidos, con todo, as fotografías de Morath e os textos de Miller ofrecen dúas caras dunha mesma moeda: durante as súas viaxes, Morath adoitaba traducir a Miller, mentres que grazas á reputación do seu marido, Morath tivo moitas oportunidades de coñecer auténticas personalidades da elite do mundo artístico internacional.
O fotógrafo austríaco Kurt Kaindl, colega de Morath durante moito tempo, apuntou que "a súa cooperación se desenvolvía sen ningún tipo de presión e estaba unicamente motivada polo seu interese común nas persoas e nas esferas culturais respectivas, unha situación que corresponde ao estilo de traballo de Inge Morath, que adoitaba sentirse algo intimidada ante un encargo".
Na casa ou onde queira que a levasen as súas viaxes, Morath buscaba os artistas e escritores locais, e adoitaba confraternizar con eles. Durante os cincuenta, Morath dedicouse a un encargo da revista L'Oeil, de Robert Delpire, de fotografar importantes artistas, como Jean Arp ou Alberto Giacometti. Tamén coñeceu a Saul Steinberg en 1958. Dise que o día que ela ía á súa casa a facerlle o seu retrato, Steinberg abriulle a porta cunha máscara que confeccionara cunha bolsa de papel. Durante varios días traballaron en sesións de retratos, convidando personaxes do mundo da cultura e amigos a posar coa máscara de Steinberg posta. Outro traballo que se estendeu no tempo foi a documentación que Morath realizaba en moitas dos filmes baseadas en guións de Miller.
Algúns dos maiores logros de Morath aprécianse nos seus retratos, tanto posados de celebridades como etéreas imaxes de anónimos paseantes. As súas fotografías do domicilio da biblioteca de Boris Pasternak, a casa de Anton Chekhov, o dormitorio de Mao Tse Tung, así como de estudios de artistas e monumentos funerarios están empapados do espírito de persoas desaparecidas que dalgún xeito continúan presentes. O escritor Philip Roth, a quen Morath fotografou en 1965, describiuna como "a máis certeira, enérxica e aparentemente voyeur que coñezo. Se es un dos seus temas, apenas te dás conta de que baixaches a garda e os teus segredos foron rexistrados ata que é demasiado tarde. É unha tenra intrusa cunha cámara invisible".
Segundo crecía o alcance dos seus proxectos, Morath preparábase intensamente para o estudo da linguaxe, a arte e a literatura do país que ía atopar para entender a súa cultura completamente. Aínda que a fotografía era o principal medio de expresión de Morath, era só unha máis das ferramentas que empregaba, entre as moitas que foi adquirindo ao longo da súa vida. Ademais das moitas lingua que era capaz de falar, Morath era unha prolífica escritora de diarios e cartas, e a súa dobre capacidade de fotografar e escribir convertíaa nun exemplar pouco frecuente entre os seus colegas de profesión. Morath escribiu profusamente, e ás veces en ton divertido, sobre os temas das súas fotografías. Aínda que raramente editou eses textos durante a súa vida, as súas publicacións póstumas céntranse en aspectos relativos ao seu traballo, e ligaban o seu traballo fotográfico cos seus escritos de viaxe, as súas notas de traballo e gran variedade de material diverso relacionado coa súa actividade.
Durante os oitenta e novetna, Morath continuou a alternar os traballos por encargo e os seus proxectos persoais. O filme Copyright by Inge Morath (1992), da directora alemá Sabine Eckhard, foi seleccionada para unha exposición sobre a axencia Magnum realizada durante o Festival de Cinema de Berlín de 2007. Eckhard filmou a Morath no seu estudio de Connecticut e en compañía de amigos como Cartier Bresson ou Elliot Erwitt en Nova York e París. No ano 2002, traballando coa directora Regina Strassegger, Morath cumpriu un soño arelado, volver ás terras dos seus devanceiros, na fronteira entre Estiria e Eslovenia. Esta rexión montañosa, que unha vez formou parte do Imperio Austrohúngaro, converteuse en obxecto de enfrontamentos ideolóxicos trala segunda guerra mundial e ata 1991, cando os intentos de aproximación conducían invariablemente a conflitos en ambos os lados da fronteira. O libro Last Journey (2002) e o filme de Strassengger Grenz Räume (2002) documentaron as visitas de Morath á súa terra natal, xa nos últimos anos da súa vida.
Morte e legado
En honra á súa colega, os membros de Magnum Photo estableceron en 2002 o Premio Inge Morath. O galardón anual é administrado pola Fundación Inge Morath, e concédese a unha fotógrafa de menos de trinta anos, para apoiar o traballo cara á concreción dun proxecto a longo prazo.
República Cisalpina
A República Cisalpina foi unha República irmá, un Estado satélite da Primeira República Francesa creado o 29 de xuño de 1797 por Napoleón Bonaparte, pola unión das repúblicas Cispadana e Transpadana.
Situada no norte de Italia, con capital en Milán, comprendía un territorio duns 40.000 km² atravesados polo río Po. Dispoñía dun exército integrado por tropas francesas e autóctonas.
Desapareceu como estado despois da definitiva derrota de Napoleón na batalla de Waterloo, en xuño de 1815, e tras o Congreso de Viena o seu territorio foi asignado ao Imperio austríaco.
Antecedentes históricos
O seu estado antecesor, o Ducado de Milán (o Milanesado, na bibliografía española), historicamente reclamado por Francia, despois da morte de Carlos II pasou a Filipe de Anjou, ao que se opuxo o Arquiduque Carlos de Austria quen tamén tiña pretensións á coroa española.
O 26 de setembro de 1706 as tropas austríacas tomaron Milán, que pasou a mans do Arquiduque de Austria. Esta situación de dominación austríaca confirmouse legalmente no tratado de Utrecht. O ducado foi definitivamente ratificado como posesión dos Habsburgo polo tratado de Baden de 1714. Así permaneceu até a súa conquista por parte de Napoleón Bonaparte, durante as Guerras napoleónicas, en 1796.
Primieira República
Despois de derrotar os austríacos e os sardos e de impoñer a estes útimos a paz de Cherasco (28 de abril de 1796), Napoleón Bonaparte remodelou a súa propia autoridade cambiando o rostro político da Italia do norte. Creou, ao norte do río Po, a República Transpadana e, ao sur deste río, a República Cispadana.
O 29 de xuño de 1797 ambas as repúblicas uníronse para dar lugar ao nacemento da República Cisalpina, á cal se uniron máis tarde Brescia, o Ducado de Mantua, Ferrara e a Romaña. Finalmente, a nova república acrecentouse máis, o 22 de outubro de 1797, coa incorporación da Valtelina e dos condados de Chiavenna e Bormio, que proclamaran o 19 de xuño a súa separación e independencia das Ligas grisoas (aliadas da Confederación dos XIII cantóns suízos).
A República Cisalpina foi recoñecida por Austria polo tratado de Campoformio (17 de outubro de 1797) que obtén a cambio o que quedaba da efémera República de Venecia, nacida o 29 de xuño e 1797. Esta primeira República Cisalpina desapareceu na primavera de 1799 cando Milán foi retomado polos austro-rusos o 29 de abril.
Segunda República
Durante a segunda campaña de Italia, a República Cisalpina foi disolta despois da derrota do xeneral Jean Victor Marie Moreau na batalla de Cassano polos exércitos de austro-rusos (Segunda Coalición). Os exécitos da Coalición entraron o 28 de abril de 1799 en Milán, e o goberno austríaco restableceuse durante un ano. Despois da batalla de Marengo (14 de xuño de 1800) a República Cisalpina foi restaurada, quedando reducida na rexión de Pesaro, que pasou aos Estados Pontificios, pero aumentada o 7 de setembro de 1800 coa adición de Novara, separada do Piemonte. O tratado de Lunéville (9 de febreiro de 1801) fixou a súa fronteira oriental no río Adige, con todos os territorios da cidade de Verona incluídos.
Relacións cos suízos
As relacións coa Confederación dos XIII cantóns suízos foron difíciles debido ás pretensións hexemónicas da República Cisalpina, que pretendía reunir nun só Estado as persoas que tiñan a mesma cultura e a mesma lingua. O obxectivo era, pois, anexionar os territorios suízos do sur dos Alpes. Iso conduciu á ocupación de Campione d'Italia e á anexión da Valtelina. Un golpe de man para intentar anexionar Lugano intentouse en 1797, pero coa creación da República Helvética as pretensións reducíronse a algunhas tentativas de ocupación do distrito de Mendrisio.
A fin da República
miniatura|350px|[[26 de xaneiro de 1802. Consulta da República Cisalpina reunida en Lyon para outorgar a súa presidencia ao primeiro cónsul (Napoleón).]] A República Cisalpina, rebautizada como República Italiana o 26 de xaneiro de 1802, Bonaparte fíxose proclamar presidente na consulta de Lión, sendo Francesco Melzi d'Eril o vicepresidente.
O verdadeiro obxectivo de Melzi era liberarse da presenza napoleónica, obter a plena independencia e unir a península Itálica nun Estado único. O goberno de Melzi propoñíase crear unha administración moderna e un exército nacional; para iso introduciu o servizo militar obrigatorio, medida que foi moi mal recibida pola poboación.
Melzi d'Eril estaba rodeado de homes capaces e leais, como Ferdinando Marescalchi, Giuseppe Prina e Alessandro Trivulzi, pero tivo que enfrontarse aos ataques de Joachim Murat, que comandaba o exército francés en Italia e que fixo todo o posíbel para desacreditalo ante o seu cuñado Napoleón. miniatura|240px|esquerda|Mapa político de [[Italia en 1812.]] A Cisalpina esperaba entón expandirse cara ao oeste, a costa do Piemonte e do ducado de Parma, Plasencia e Guastalla.
Porén, o primeiro cónsul francés decide o contrario e decreta a anexión a Francia do Piemonte (11 de setembro de 1802) e de Parma (9 de outubro) e, despois, tamén do Lacio, a Umbría e a costa do Tirreno.
A breve vida da República Cisalpina, convertida en República Italiana, remata tres anos despois, o 18 de marzo de 1805, cando Napoleón proclama o Reino de Italia, despois de coroarse como emperador. El mesmo convértese no seu rei, con Eugène de Beauharnais como vicerrei.
O reino subsiste até a revolta da fin de abril de 1814, e o vicerrei Eugène de Beauharnais renuncia entón a suceder a unha coroa da que Napoleón abdica algunhas semanas máis tarde.
En abril de 1815, o rei de Nápoles, Joachim Murat, á cabeza dun exército para tratar de liberar Italia, reocupar as partes meridionais e centrais do antigo reino de Italia e restablecer as antigas administracións departamentais. Pero ao mes seguinte, despois da derrota dos seus exércitos na batalla de Tolentino (2 e 3 de maio de 1815), Murat vese obrigado a abandonar o seu reino, o 25 de maio, para volver a Francia.
Cara á unificación italiana
Tras a derrota definitiva de Napoleón na batalla de Waterloo, en 1815 o territorio foi cedido ao Imperio austríaco no Congreso de Viena, aínda que pronto foi obxectivo do nacionalismo italiano, sendo conquistado polo reino do Piemonte durante as guerras que levaron á unificación italiana.
Primeira Constitución
O 8 de xullo de 1797 foi adoptada a constitución cisalpina, segundo o modelo da francesa de 1795.
A forma institucional do Estado era, por tanto, un calco da Constitución francesa do ano III: trátase dunha forma de goberno directorial.
O territorio foi dividido en departamentos, nos que eran elixidos os xuíces de paz e os maxistrados. Os electores, un habitante por cada 200, elixían dous consellos: o dos Anciáns ou Séniores (Seniori) e o dos Xuniores (Giuniori).
O primeiro estaba composto por de 40 a 60 membros e tiña por función a aprobación das leis e de promover as eventuais variacións da carta constitucional; o segundo estaba formado por de 50 a 120 membros e a súa funcción era a de propoñer as leis. Os actos comúns que realizaban ambos os consellos eran a aprobación dos tratados, a elección do Directorio e o establecemento dos impostos.
O Directorio estaba formado por cinco ministros e representaba o poder executivo. A autoridade suprema residía, porén, no comandante das tropas francesas na Lombardía.
O calendario republicano francés foi tamén adoptado.
O Directorio estaba formado por homes políticos locais como o duque Gian Galeazzo Serbelloni e Francesco Melzi d'Eril, no tanto que para o corpo lexislativo foron elixidos personaxes célebres come os homes de letras Pietro Verri e Giuseppe Parini, e científicos como Alessandro Volta e Lorenzo Mascheroni.
Segunda Constitución
miniatura|130px|O xeneral [[Guillaume Marie-Anne Brune|Brune.]] A primeira Constitución da república non tivo unha longa vida. O 14 de Frutidor do ano VI (31 de agosto de 1798), o embaixador francés Claude Joseph Trouvé (que só tiña trinta anos) destituíu o Directorio e ao día seguinte promulgou unha nova Constitución cun poder executivo máis forte. Os departamentos numeráronse outra vez (agora eran 11), cubrindo grandes zonas xeográficas: Olona (Milán), Alto Po (Cremona), Serio (Bérgamo), Adda e Oglio (Morbegno), Mella (Brescia), Mincio (Mantua), Panaro (Módena), Crostolo (Reggio), Reno (Boloña), Basso Po (Ferrara) e Rubicone (Forlì).
Os membros dos directorios locais foron reducidos a tres, e os concellos dos municipios de entre 3.000 e 10.000 habitantes foron disolvidos. Trouvé designou o novo Directorio, que tiña máis poderes, e un novo Parlamento composto por dous consellos: Anziani ("anciáns" ou Seniires) e Giuniori ("mozos" ou Xuniores). O primeiro estaba composto por 40 membros elixidos xunto coa directiva anterior. O segundo tiña 80 membros.
Un novo golpe de estado, intentado polo xeneral francés Guillaume Marie-Anne Brune en outono, foi rexeitado polo Directorio francés o 17 de Frimario (7 de decembro).