cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
San Bernardino
Demografía
Segundo o censo 202.599 habitantes (96'5% da poboación) vivía en fogares. Había 59.283 fogares, dos cales, 29.675 (50'1%) tiñan menores de 18 anos, 25.700 (43'4%) eran matrimonios do sexo oposto vivindo xuntos, 13.518 (22'8%) tiñan unha muller como cabeza de familia sen marido presente, 5.302 (8'9%) tiñan un home como cabeza de familia se esposa. Había 5.198 (8'8%) solteiros, e 488 (0'8%) parellas ou matrimonios do mesmo sexo. 4.119 fogares (6'9%)tiñan a alguén vivindo solo con 65 anos ou máis.
A poboación aumentou en 67.238 persoas (32'0%) menores de 18 anos, 26.654 habitantes (12'7%) entre 18 e 24 anos, 56.221 (26'8%) entre 25 e 44, 43.277 persoas (20'6%) entre 45 e 64, e 16.534 habitantes (7'9%) que teñen 65 anos ou máis. A media era de 28'5 anos. De cada 100 mulleres hai 97'2 homes. De cada 100 mulleres de 18 anos e menos, hai 94 homes.
Diñeiro
Funcións
O diñeiro tivo formas moi diversas ao longo da súa historia: carne de bovino, sal, perlas, ámbar, metal, papel etc. Despois dun período moi longo onde o ouro e a prata (e outros metais) foron os medios de intercambio preferidos, o diñeiro está agora bastante desmaterializado e circula principalmente de forma escritural ou electrónica.
San Bernardino
A diversidade étnica
A parte occidental, central e leste de San Bernardino son o fogar das poboacións mestizas con ingresos baixos, dos cales unha alta porcentaxe son os latinos e afroamericanos. Historicamente, moitos latinos, principalmente mexicanos-estadounidense vivían no Monte Vernon Avenue no leste. E o corazón da comunidade afroamericana está no lado oeste da cidade.
Economía
O goberno, o comercio retallista e as industrias de servizos dominan a economía da cidade de San Bernardino. De 1998 a 2004 a economía creceu en 26 217 postos de traballo, un aumento do 37%, a 97 139. O goberno era a vez o maior e máis rápido crecemento no sector de emprego, chegando a cerca de 20 000 postos de traballo en 2004. Outros sectores importantes como o comercio minoritario contan con 16.000 empregos, ou educación cuns 13.200. A cidade acolle a Burlington Northern Santa Fe e grandes almacéns como Kohl's, Mattel, Pep Boys e Stater Bros.
Diñeiro
Funcións
Cada moeda é definida como a moeda dunha determinada zona, normalmente dun estado. Preséntase en forma de depósitos, billetes de banco e moedas, tamén coñecido como divisas. As divisas intercámbianse entre elas no contexto do Sistema Monetario Internacional. De feito, desde 1973 cando as paridades das principais divisas do mundo deixaron de ser defendidas, e xa despois dos Acordos de Xamaica de 1976, as moedas non son calibradas, directa ou indirectamente, polo peso dun metal precioso. Os seus valores flutúan no mercado internacional de divisas, como parte dun sistema de cambio flotante o flexible.
Debido á importancia do diñeiro, os estados buscaron desde o principio asegurar o máximo poder monetario, definiron unha divisa oficial e convertérona nun dos seus símbolos e unha marca do seu poder. Os estados exercen un control sobre os bancos e sobre a creación de diñeiro a través da lexislación e da política monetaria dos bancos centrais.
Amais de ser un medio de pagamento —se non o fose, o intercambio debería limitarse á permuta— o diñeiro serve como unidade de conta e como reserva de valor. Como unidade de conta permite medir de forma homoxénea o prezo de todos os bens, de maneira que se poidan comparar os uns cos outros. Como reserva de valor, permite separar considerablemente no tempo as dúas partes da transacción: quen recibe diñeiro a cambio de liberar un ben ou un servizo pode utilizar en calquera momento o poder de compra que lle dá a aceptación xeral do mesmo, constituíndo deste xeito unha forma importante de conservación da riqueza.
O valor do diñeiro correspondíase inicialmente ao valor asociado ao peso equivalente do metal sen estar convertido en moeda, de modo que se trataba dun diñeiro real (de contido pleno). En oposición a este existe o diñeiro nominal, que non ten apenas ningún valor material. Practicamente (exceptuando as moedas, sen case ningún valor material) o diñeiro nominal é na actualidade o único existente, e consiste en recoñecementos de débeda bancarios. Estas débedas bancarias poden ser de dous tipos:
O feito de que tanto os billetes como os depósitos á vista sexan recoñecementos de débeda dos bancos explica o fenómeno da creación do diñeiro. O banco libera un crédito contra el mesmo e, polo feito de que este crédito pode ser utilizado immediatamente polo beneficiario como pagamento, crea diñeiro.
A cantidade de diñeiro que o público (consumidores e empresas) quere ter no seu poder constitúe a demanda de diñeiro, tendo esta unha relación directa co nivel de actividade económica; en contraposición está a oferta de diñeiro, cantidade de diñeiro realmente existente e sobre a cal o goberno pode actuar satisfacendo ou non a demanda do mesmo.
Medio de cambio
Cando o diñeiro utilízase para intermediar no intercambio de bens e servizos, cumpre unha función de medio de cambio. Deste xeito, evita as ineficiencias dun sistema de troco, como a incapacidade de garantir permanentemente a "coincidencia de desexos". Por exemplo, entre dous partes nun sistema de troco, unha parte pode non ter ou fabricar o artigo que a outra quere, o que indica a inexistencia da coincidencia de desexos. Dispoñer dun medio de intercambio pode aliviar este problema, xa que a primeira pode ter a liberdade de dedicar o seu tempo a outros artigos, en lugar de estar obrigada a atender unicamente as necesidades da segunda. Mentres tanto, os segundos poden utilizar o medio de intercambio para buscar a alguén que lles proporcione o artigo que desexan.
Medida de valor
Unha "unidade de conta" (en economía) é unha unidade monetaria numérica estándar de medida do valor do mercado de bens, servizos e outras transaccións. Tamén coñecida como "medida" ou "estándar" de valor relativo e pago aprazado, unha unidade de conta é un requisito previo necesario para a formulación de acordos comerciais que impliquen débeda.
O diñeiro actúa como medida estándar e denominador común do comercio. Por tanto, serve de base para a cotización e a negociación de prezos. É necesario para desenvolver sistemas contables eficaces, como a contabilidade por partida dobre.
Norma de pago aprazado
Aínda que o "estándar de pago aprazado" distínguese por algúns textos, particularmente os máis antigos, outros textos subsúmeno en outras funcións. Un "patrón de pago aprazado" é unha forma aceptada de saldar unha débeda; unha unidade na que se denominan débedas e o estado do diñeiro como curso legal naquelas xurisdicións que ten este concepto, indica que poderá funcionar para a liquidación de débedas Cando as débedas están denominadas en diñeiro, o valor real das débedas pode cambiar debido á inflación e a deflación, e no caso das débedas soberanas e internacionais mediante a degradación e a desvalorización da moeda.
Propiedades do diñeiro
miniatura|dereita|250px|[[Quentin Matsys: O cambista e a súa muller (1514).]]
Historia
miniatura|esquerda|Un [[estatero feito de electrum do ano 640 a.C. procedente de Lidia]] O uso de métodos similares ao troco pode remontarse polo menos a hai 100.000 anos, aínda que non existen probas dunha sociedade ou economía que se basease principalmente no troco. En cambio, as sociedades non monetarias funcionaban en gran medida segundo os principios da economía do agasallo e a débeda. Cando se producían trocos, adoitaban ser entre completos descoñecidos ou inimigos potenciais.
No neolítico, coa aparición da agricultura e a gandería, apareceu a primeira economía de produción e produciuse un excedente; unha cantidade de bens que non precisaban seren consumidos. Isto deu lugar á posibilidade de alimentar persoas que non tiñan necesidade de traballar na agricultura ou na ganadería e podían dedicarse a producir outros produtos, como a cerámica, e intercambialo polo excedente producido. Iso permitiu a primeira forma de comerciar, o troco, intercambiando directamente bens e servizos por outros, baseándose no consenso dos participantes sobre a valoración dos obxectos que se ían intercambiar. Co tempo, esta forma de intercambio considerouse ineficiente.
Entre as diferentes culturas do mundo empregáronse gran variedade de materiais e obxectos coa función que teñen na actualidade as moedas, billetes, tarxetas de crédito, cheques ou talóns. O siclo mesopotámico era unha unidade de peso, e baseábase na masa de algo así como 160 grans de cebada. O primeiro uso do termo remóntase a Mesopotamia cara ao ano 3000 a.C. As sociedades de América, Asia, África e Australia utilizaban cunchas como diñeiro -a miúdo, as cunchas de caurí (Cypraea moneta L. ou C. annulus L.). Segundo Heródoto, os lidios foron os primeiros en introducir o uso de ouro e moeda de prata e tamén o primeiro que estableceu tendas de cambio en locais permanentes. Crese que foron os primeiros en cuñar moedas estampadas, durante o reinado de Giges, na segunda metade do século VII a.C. Outros numismáticos remontan a cuñaxe a Ardis II. A primeira moeda fabricouse de electro (aliaxe de ouro e prata) cun peso de 4,76 gramos, para poder pagar ás tropas dun xeito regulado. O motivo do estampado era a cabeza dun león, símbolo da realeza. O estándar lidio eran 14,1 gramos de electro, e era a paga dun soldado por un mes de servizo; esta medida chamouse estatero.
O bronce, o cobre, o ferro e mesmo o chumbo, tamén foron metais usados con frecuencia para a cuñaxe de moedas.
Na Idade Media, xurdiu o costume de se gardaren os valores nun ourive, persoa que negociaba con obxectos de ouro e prata. Este, como garantía, entregaba un recibo. Co tempo, eses recibos pasaron a ser empregados para efectuar pagamentos, circulando de man en man e dando orixe ao papel moeda. Máis adiante, da mesma forma que ocorreu coas moedas, os gobernos pasaron a conducir a emisión de cédulas, controlando as falsificacións e garantindo o poder de pagamento. Actualmente case todos os países posúen os seus bancos centrais, encargados das emisións de cédulas e moedas. O papel moeda evolucionou en canto á técnica empregada na súa impresión e a súa confección utiliza papel especialmente preparado e diversos procesos de impresión que se complementan, dando ao produto final gran marxe de seguranza e condicións durabilidade.
Co paso do tempo, o ouro e a prata foron os metais preciosos máis amplamente empregados como diñeiro debido a que o seu valor é aceptado mundialmente, e tamén debido á facilidade de transporte, ás vantaxes da conservación etc. Para garantir ou certificar que un anaco de metal ou moeda contiña unha certa cantidade de ouro ou prata, comezouse a cuñaxe, a modo de garantía, por parte de entidades recoñecidas e respectadas (reinos, gobernos, bancos), que avalaban o peso e a calidade dos metais que contiñan.
miniatura|upright|SO Jiaozi da dinastía Song, o papel moeda máis antigo do mundo O sistema de diñeiro mercadoría acabou evolucionando cara a un sistema de diñeiro representativo. Isto ocorría porque os comerciantes de ouro e prata ou os bancos emitían recibos aos seus depositantes, trocables polo diñeiro mercadoría depositado. Co tempo, estes recibos foron aceptados como medio de pago e utilizáronse como diñeiro. O papel moeda ou billetes utilizouse por primeira vez na China durante a dinastía Song. Estes billetes, coñecidos como "jiaozi", evolucionaron a partir de notas promisorias que se viñan utilizando desde o século VII. Con todo, non desprazaron ao diñeiro mercadoría e utilizáronse xunto ás moedas. No século XIII, o papel moeda deuse a coñecer en Europa a través dos relatos de viaxeiros, como Marco Polo e Guillerme de Rubruck.. O relato de Marco Polo sobre o papel moeda durante a dinastía Yuan é o tema dun capítulo do seu libro, As viaxes de Marco Polo, titulado "Como o Gran Kaan fai que a cortiza das árbores, convertida en algo parecido ao papel, pase por diñeiro en todo o seu país." Os billetes foron emitidos por primeira vez en Europa polo Stockholms Banco en 1661 e tamén se utilizaron xunto coas moedas. O patrón ouro, un sistema monetario no que o medio de cambio son billetes de papel convertibles en cantidades preestablecidas e fixas de ouro, substituíu ao uso de moedas de ouro como moeda nos séculos XVII-XIX en Europa. Estes billetes eran de curso legal e desaconsellábase o seu troco por moedas de ouro. A principios do século XX, case todos os países adoptaran o patrón oro, apoiando os seus billetes de curso legal con cantidades fixas de ouro.
Tras a segunda guerra mundial e a conferencia de Bretton Woods, a maioría dos países adoptaron moedas fiduciarias fixadas ao dólar estadounidense. Á súa vez, o dólar estadounidense estaba fixado ao ouro. En 1971, o goberno estadounidense suspendeu a convertibilidade do dólar en ouro. Despois disto, moitos países desvincularon as súas moedas do dólar estadounidense, e a maioría das moedas do mundo pasaron a non estar apoiadas por nada excepto polo fiat de curso legal dos gobernos e a capacidade de converter o diñeiro en bens mediante o pago. Segundo os defensores da teoría moderna do diñeiro, o diñeiro fiduciario tamén está apoiado polos impostos. Ao impoñer impostos, os estados crean demanda para a moeda que emiten.
Porén, hoxe continúa a ser a base de intercambio en momentos de gran carestía (por exemplo, no caso de conflitos bélicos) levando a situacións de estraperlo, e a esencia do funcionamiento dos bancos do tempo que afloraron localmente en moitos lugares, en diferentes países.
Oferta monetaria
upright|miniatura|Sede do [[Banco Central Europeo, banco que controla a maior parte das finanzas da Unión Europea.]] upright|miniatura| Impresión de papel moeda nunha imprenta de [[Perm, Rusia]] upright|miniatura|Unha persoa conta un feixe de diferentes billetes de [[Suecia.]] En economía, o diñeiro é calquera instrumento financeiro que poida cumprir as funcións do diñeiro (detalladas anteriormente). O conxunto destes instrumentos financeiros denomínase oferta monetaria dunha economía. Noutras palabras, a oferta monetaria é o número de instrumentos financeiros dispoñibles nunha economía concreta para adquirir bens ou servizos. Dado que a oferta monetaria componse de varios instrumentos financeiros (normalmente efectivo, depósitos á vista e outros tipos de depósitos), a cantidade de diñeiro dunha economía mídese sumando estes instrumentos financeiros para crear un "agregado monetario".
Os economistas empregan diferentes formas de medir o stock de diñeiro ou oferta monetaria, reflectidas en diferentes tipos de agregados monetarios, utilizando un sistema de categorización que se centra na liquidez do instrumento financeiro utilizado como diñeiro. Os agregados monetarios (ou tipos de diñeiro) máis utilizados denomínanse convencionalmente M1, M2 e M3. Trátase de categorías de agregados sucesivamente maiores: M1 é o efectivo (moedas e billetes) máis depósitos á vistas (como contas correntes); M2 é M1 máis contas de aforros e depósitos a prazos inferiores a 100.000 dólares; M3 é M2 máis depósitos a prazo máis grandes e contas institucionais similares. M1 inclúe só os instrumentos financeiros máis líquidos, e M3 instrumentos relativamente ilíquidos. A definición exacta de M1, M2, etc. pode variar dun país a outro.
Creación de diñeiro
Nos sistemas económicos actuais, o diñeiro créase por dous procedementos:
O diñeiro de curso legal, (M0) é o efectivo creado por un Banco Central mediante a cuñaxe de moedas e a impresión de billetes.
O diñeiro bancario, ou diñeiro en sentido amplo (M1/M2) é o diñeiro creado polos bancos privados mediante o rexistro dos préstamos como depósitos dos clientes prestatarios, cun respaldo parcial indicado polo coeficiente de caixa. Actualmente, o diñeiro bancario créase como diñeiro electrónico.
O diñeiro bancario, cuxo valor existe nos libros das institucións financeiras e pode converterse en billetes físicos ou utilizarse para pagos sen efectivo, constitúe con diferenza a maior parte do diñeiro en xeral nos países desenvolvidos.
Na maioría dos países, a maior parte do diñeiro créase en forma de M1/M2 polos bancos comerciais que conceden préstamos. Contrariamente a algunhas ideas populares erróneas, os bancos non actúan simplemente como intermediarios, prestando os depósitos que os aforradores depositan neles, e non dependen do diñeiro do banco central (M0) para crear novos préstamos e depósitos.
Liquidez do mercado
A "liquidez do mercado" describe a facilidade coa que un ben pode cambiarse por outro, ou pola moeda común dentro dunha economía. O diñeiro é o activo máis líquido porque é universalmente recoñecido e aceptado como moeda común. Deste xeito, o diñeiro ofrece aos consumidores a liberdade de intercambiar bens e servizos facilmente sen ter que recorrer ao troco.
Produto
miniatura|upright|Un [[Soberano (moeda)|soberano de ouro de 1914]] Moitos obxectos utilizáronse como diñeiro mercadoría, tales como metais preciosos naturalmente escasos, buguinas, cebada, contas etc., así como moitas outras cousas que se considera que teñen valor. O valor do diñeiro mercadoría provén da mercadoría da que está feito. A mercadoría constitúe o diñeiro, e o diñeiro é a mercadoría. Algúns exemplos de mercadorías que se utilizaron como medios de intercambio son o ouro, a prata, o cobre, o arroz, wampum, o sal, os grans de pementa, as pedras grandes, os cintos decorados, as cunchas, o alcohol, os cigarros, o cánnabis, os caramelos, etc. Estes artigos utilizábanse ás veces nunha métrica de valor percibido xunto con outros, en diversas economías de valoración de mercadorías ou sistema de prezos. O uso do diñeiro mercadoría é similar ao troco, pero un diñeiro mercadoría proporciona unha unidade de conta sinxela e automática para a mercadoría que se utiliza como diñeiro. Aínda que algunhas moedas de ouro como o krugerrand considéranse de curso legal, o seu valor nominal non se rexistra en ningunha das caras da moeda. A razón diso é que se fai fincapé na súa relación directa co valor predominante do seu contido de ouro fino. As aguias americanas levan impreso o seu contido en ouro e o seu valor facial de curso legal..
Diñeiro representativo
En 1875, o economista británico William Stanley Jevons describiu o diñeiro utilizado na época como "diñeiro representativo". O diñeiro representativo é aquel que consiste en moedas simbólicas, papel moeda ou outras fichas físicas como certificados, que poden cambiarse de forma fiable por unha cantidade fixa dunha mercadoría como o ouro ou a prata. O valor do diñeiro representativo está en relación directa e fixa coa mercadoría que o apoia, pero non está composto pola devandita mercadoría.
San Bernardino
Economía
O peche da Base Aérea de Norton en 1994 causou unha perda de 10 000 postos de traballos altamente cualificados. A taxa de desemprego da rexión aumentou máis dun 12 por cento durante os anos inmediatamente posteriores ao peche desta base. Este descenso significativo veuse compensada polo crecemento máis recente na industria loxística intermodal.
300px|miniatura|Primeiro restaurante de McDonald's.
Museos
O Robert V.Fullerton Museum of Art, situado no campus da Universidade Estatal de California conta cunha gran colección de antigüidades exipcias. Outras coleccións permanentes importantes son pezas da arte funeraria da antiga China. Ademais da ampla pantalla de antigüidades, o museo tamén conta con arte contemporánea e diversas exposicións.
O Museo do Condado de San Bernardino da historia rexional ten exhibicións relacionadas coa cidade e o museo da Ruta 66 está situado no histórico e orixinal restaurante de McDonald's, o primeiro desta cadea fundada polos irmáns Richard e Maurice McDonald o 15 de maio de 1940. Tamén hai museos especializados como o Inland Empire Military Museum, o American Sports Museum ou o WBC Legends of Boxing Museum.
Artes escénicas
Dende 1928 o Teatro de California de Artes Escénicas alberga unha serie de eventos, incluíndo concertos da Sinfonía de San Bernardino, ou producións teatrais de Broadway. O Glen Helen Pavilion é o anfiteatro máis grande de Estados Unidos. Recentemente o histórico Teatro Fox de San Bernardino, localizado no distrito Oowntown, xunto a Universidade de Deportes de América, foron restauradas para novos usos.
Educación
San Bernardino está servido principalmente polo San Bernardino City Unified School District, o oitavo maior distrito do estado.
High schools
O distrito tamén conta con escolas primarias e secundarias:
Resortes e turismo
San Bernardino é fogar da histórica Arrowhead Springs Hotel and Spa, que abarca 7'75 quilómetros, está debaixo do monumento xeolóxico Arrowhead. Contén unha das mellores augas termais no mundo, ademais de minerais e baños de vapor situados en profundas covas subterráneas. Tamén atópase o Casino de San Manuel, un dos poucos no sur de California que non funciona como hotel, e está situado aproximadamente a unha milla de Arrowhead Springs Hotel and Spa.
Deportes
California State University, San Bernardino Coyotes competen na NCAA División II. En 2007, os Coyotes de baloncesto masculino compitiron na División II Final Four, en Springfiel, Massachusetts. E solo o San Bernardino Valley College xoga ao fútbol no nivel colexial.
San Bernardino tivo outros equipos profesionais e semi-profesionais ao largo dos anos, como o San Bernardino de Jazz (equipo profesional de voleibol feminino).
Inland Empire 66ers
A cidade acolle ao Inland Empire 66ers de San Bernardino, club de béisbol da Liga de California. Os 66ers xogan no Arrohead Credit Union Park no centro de San Bernardino.
Cidades irmandadas
San Bernardino ten once cidades irmandadas, designadas por Sister Cities International e a alcaldía da cidade de San Bernardino:
Tachikawa é a relación de irmandade máis antiga e forte de todas de San Bernadino.
Ilves
O Tampereen Ilves, ou simplemente Ilves, é un equipo profesional de hóckey sobre xeo da cidade de Tampere (Finlandia). Actualmente compite na Liiga, a máxima categoría do hóckey sobre xeo finlandés, competición da que é un dos equipos fundadores. Xoga os seus partidos como local no Nokia Arena, un pavillón con capacidade para 13 455 persoas que comparte con Tappara.
Fundado en 1931, é a sección de hóckey sobre xeo do club polideportivo do mesmo nome. Trátase do equipo máis laureado do hóckey sobre xeo finlandés, tendo gañado o campionato nacional en 16 ocasións. Con todo, o equipo non gañou máis que unha vez o campionato dende que a competición adoptou a denominación actual. Ademais conquistou nove medallas de prata e trece de bronce, e conquistou a copa nacional (denominada Suomen Cup) en dúas ocasións.
Fundación e primeiras tempadas
miniatura|O [[Tampereen lyseo, onde naceu Ilves en 1931.]] O Ilves foi fundado no instituto Tampereen Lyseo o 10 de abril 1931 por Niilo Tammisalo, que era profesor no centro, para que o alumnado puidera practicar deportes de pelota. Tammisalo acabaría converténdose no primeiro presidente do club.
Ilves xogou o seu primeiro partido no xeo do Näsijärvi o 24 de xaneiro de 1932, caendo por 2 goles a 1 fronte ao Tampereen Palloilijat (TaPa) marcando para Ilves Reino Lahtinen. Pouco despois o equipo debutou en competición oficial, de novo fronte a TaPa no mesmo escenario, o 6 de febreiro dese mesmo ano na primeira rolda do campionato finlandés, nun partido que finalizou co mesmo resultado que o disputado uns días antes. Na súa segunda tempada os de Tampere enfrontáronse en Helsinqui ao Helsingfors Skridskoklubb (HSK) o 12 de febreiro de 1933, caendo por cinco goles a dous nun partido eloxiado pola prensa local como o "o mellor partido de hóckey xogado nunca en Finlandia". O 6 de marzo dese mesmo ano Ilves enfrontouse a un combinado da capital finlandesa, gañando 4-3 para sorpresa da maioría, con este partido o equipo foi seleccionado para enfrontarse ao equipo sueco do Hammarby IF, contra o que perdeu pola mínima (1-0). En decembro de 1933 Ilves finalizou a súa pista de xogo á beira do Pyhäjärvi.
En 1934 Ilves acadou o terceiro posto do campionato finlandés, gañando a medalla de bronce. Esa tempada, a suxestión de Ilves, o campionato finlandés disputouse en formato de liga e non de copa, co cal unha derrota inicial non puña fin á participación dun equipo na competición. O equipo de Tampere comezou a súa andaina en Helsinqui fronte o Helsingin Palloseura (HPS), fronte ao que caeu por tres goles a un. O seguinte partido, celebrado en Tampere, empatou (1-1) co Helsingfors Skridskoklubb (HSK), mentres que o derradeiro partido supuxo a primeira vitoria da historia de Ilves logo de derrotar a Helsingin Jalkapalloklubi (HJK). O xogador de Ilves Jaakko Tiitola converteuse no máximo puntuador e compartiu o título de máximo goleador xunto con Holger Sarmola. En inverno dese ano Niilo Tammisalo puxo punto e final á súa carreira como xogador e converteuse en adestrador do equipo a tempo completo, así como en presidente da entidade. Ao final da tempada, o tamaño insuficiente da pista e os problemas causados pola patinaxe no xeo do lago levaron ao equipo a abandonar o novo campo logo de tan só unha tempada e a decidir construír unha nova pista de xeo.
Primeiros títulos
miniatura|Equipo de Ilves campión de Finlandia en 1938. En 1936, tan só dous anos despois da súa primeira medalla proclamouse campión por primeira vez na súa historia, revalidando o título os dous anos seguintes.
Tempos de guerra
En 1942, logo de permanecer invicto durante catro anos, o Ilves perdeu un partido en Hämeenlinna, onde o Tarmo puxo fin a unha xeira de 34 vitorias consecutivas. En 1945 o Ilves alzouse novamente como campión finlandés, revalidándoo novamente os dous anos seguintes, e conseguindo novamente entre 1950 e 1952 outros tres títulos consecutivos sen perder ningún partido.
En 1965 construíuse en Tampere o primeiro estadio cuberto de hóckey sobre xeo, o Hakametsän jäähalli, converténdose o moderno estadio na casa do Ilves.
En 1970 finaliza na segunda posición por terceiro ano consecutivo. O equipo consegue estar entre as tres primeiras posicións durante nove anos seguidos, conseguindo dúas medallas de ouro, catro de prata e tres de bronce entre 1963 e 1970. O 15º título do equipo chegou en 1972, coa superestrela canadense Len Lunde (primeiro xogador estranxeiro do Ilves e que tamén adestraría ao equipo).
Entre 1976 e 1982 o equipo sofre unha crise de resultados, non conseguindo ningunha medalla nestes anos, mais en 1985 chegaría o 16º título nacional tras derrotar ao TPS nunha emocionante final ao mellor de cinco partidos na que os de Turku gañaron os dous primeiros partidos e o Ilves conseguiu remontar a final na mellor remontada vista nunca no hóckey finlandés. En 1990 rematou na segunda posición, gañando na final o TPS por catro partidos a dous. En 1998, tras non conseguir ningunha medalla nas sete tempadas anteriores, o Ilves chegou unha vez máis á final baixo a dirección do adestrador ruso Vladimir Jursinov, onde o HIFK de Helsinqui dominou a serie e gañou o título tras vencer en tres partidos (3-0). A última medalla gañada ata o momento polo equipo chegou en 2001, cando conseguiu unha sorprendente terceira posición, mais tan só dous anos despois o equipo viviría a súa tempada máis triste logo de finalizar na derradeira posición na liga, conseguindo porén ao ano seguinte unha meritoria sexta praza baixo a dirección do adestrador checo Vaclav Sykora. En 2005, logo dunha mala tempada de outono, a tripla do canadense Steve Kariya, o checo ex de Atlanta Thrashers Patrik Stefan, e Hannes Hyvönen axudou ao Ilves a conseguir unha meritoria sétima posición, mellorando ao ano seguinte cunha sexta praza.
No 2008 retirouse un dos mellores xogadores do Ilves, Raimo Helminen, rematando a tempada nos cuartos de final fronte ao Oulun Kärpät, que finalmente se faría co título de liga. Con todo, no 2010 o equipo finaliza a liga regular na última posición, gañando a permanencia nos playoffs. Ao ano seguinte, no 2011, o equipo integrado principalmente por xogadores xoves conseguiu unha meritoria oitava posición.
O 26 de xaneiro de 2021 o Museo finlandés do hóckey sobre xeo inaugurou unha exposición adicada ao club con motivo do seu 90º aniversario.
Cores
miniatura|O negro, o verde e o negro son as cores principais do equipo. As cores principais de Ilves son o verde, o amarelo e o negro, que teñen aparecido nas camisolas ao longo dos anos coa excepción das brancas e violetas das tempadas 1982 a 1984. A primeira cor empregada polo equipo foi, con todo, o branco. A partir de 1932 e ata 1945 a camisola pasou a ter faixas horizontais verdes e vermellas, mentres que a partir de 1945 pasou a ser completamente negra. A partir de 1962 introduciuse unha segunda camisola para os partidos como visitante, sendo a cor branca a primeira empregada.
Entre 1970 e 1972 empregou tan só unha camiseta amarela, tanto para os seus partidos como local como nos que foi visitante. Logo deste período recuperou a camisola negra na primeira equipación, e principalmente o branco e o amarelo na segunda. A partir de 1982 e ata 1993 a cor principal da primeira camisola foi o branco, empregando o verde e o negro para a segunda equipación en distintos períodos, coa excepción do violeta empregado entre 1982 e 1984.
En 1996 recuperou a cor negra, que mantivo ata 2002, cando a cor principal volveu ser o branco. O verde foi adoptado como cor principal por primeira vez en 2005 e mantívose ata 2017. Durante as tempadas 2018-19 e 2019-20 a primeira equipación era negra, amarela e verde, mentres que para a 2020-21 o negro foi substituído polo branco.
Ilves tamén empregou en determinados partidos camisolas conmemorativas e retro. O 6 de febreiro de 1966, durante un partido fronte a RU-38, o equipo empregou unha camisola branca de loito pola morte de Jarmo Wasama. Do mesmo xeito, durante a participación do equipo en competicións internacionais este empregou distintas camisolas ás empregadas na competición nacional. O 9 de outubro de 2021 o equipo celebrou o seu 90 aniversario durante o partido que o enfrontou a SaiPa, durante o mesmo os xogadores vestiron unha camisola verde e negra cun lince amarelo no centro inspirada na primeira camisola do equipo.
Logotipo
O primeiro logotipo de Ilves, en funcionamento dende 1931 ata 1945 consistía na figura dun lince amarelo, que con posterioridade mudou a unha forma redonda cunha base negra e verde rodeada por unha franxa amarela, no centro encontrábase a figura do lince e ao redor podía verse oo texto "Ilves Tampere". Este logotipo redondo foi modificado varias veces entre 1945 e 1962 e mesmo empregáronse simultaneamente diferentes logotipos do club.
O logotipo actual do equipo foi deseñado por Rauno Broms e consiste nunha cabeza de lince de cor amarelo amosando os dentes. Este logotipo foi introducido en 1962, cando o daquela xerente do equipo Seppo Helle quixo renovar a marca do equipo para facela máis atractiva para a xente nova. Logo de rexeitar numerosas propostas Helle escolleu o deseño de Rauno Broms, que se mantivo entre os anos 1962 e 1993.
Foi en 1993 cando Mikko Mäkelä, que pasou a liderar o equipo de hóckey sobre xeo, quixo renovar a aparencia visual do club, polo que Harri Sulonen deseñou un novo logotipo para Ilves, influenciado pola versión anterior a 1962, recuperando a forma redonda e a figura do lince completa, vista de perfil. Con todo, a firma Ilves ry seguiu a empregar o deseño de 1962.
O 8 de novembro de 1999 o equipo volveu empregar a versión de 1962-1993 coa cabeza do lince por iniciativa de Risto Jalo, que fora escollido conselleiro delegado do equipo de hóckey sobre xeo. En outono dese ano Jalo quixo reparar as pontes entre o equipo de hóchey sobre xeo e oo club matriz, e como símbolo desta reparación recuperou o deseño de 1962, que na tempada 2021-22 se mantiña como imaxe do club.
Música
miniatura|[[Costello Hautamäki, autor de "We Are the Kings", a canción de gol de Ilves dende a tempada 1989-90.]] Na tempada 1989-90 Ilves adoptou a súa propia canción de gol (en finés maalilaulu), "We Are the Kings", un tema rock en inglesa composto polo guitarrista de Popeda Costello Hautamäki, que foi gravada na súa versión actual na tempada 1993-94. En 1997 engadiuse ao principio da canción unha bucina de néboa, sendo Ilves o segundo equipo en engadir este elemento logo de Lukko.
Mascota
miniatura|Ipa, mascota de Ilves, durante o descanso dun partido fronte a [[JYP no estadio de Hakametsä.]] En agosto de 2019 o equipo iniciou un cásting para seleccionar á persoa que encarnaría á nova mascota do equipo, que é un lince antropomorfo. Ese mesmo ano presentou a súa nova mascota, cuxo nome foi escollido por votación da afección. Os posibles nomes que recolleu a páxina de Facebook foron Nipa, Ipa, Raipe, Ile e Ilpo, e o período de votación finalizou o 23 de outubro. A presentación da mascota e o anuncio do seu nome tivo lugar o 26 de novembro durante o partido que xogou Ilves fronte a Pelicans. Finalmente o nome gañador foi Ipa, fugurando no Twitter como "Ipa #00".
A compañía de bebidas de Tampere Pyynikin käsityöläispanimo adicou unha cervexa á mascota do equipo. A cervexa recibe o nome de "IPA 45".
Pavillón
Dende 1965, o Ilves xoga os seus partidos como local no Tampereen jäähalli. Coa finalización do novo Nokia Arena, tanto Ilves como Tappara pasarán a disputar os seus partidos como locais no novo recinto:
miniatura|250px|Interior de Hakametsä. O 31 de xaneiro de 1965 Ilves trasladouse ao Tampereen jäähalli, no distrito de Hakametsä. O pavillón foi inaugurado en 1965 para a celebración do Campionato do Mundo de hóckey sobre xeo que se celebrou ese mesmo ano en Tampere, sendo o primeiro estadio finlandés en acoller esta competición. Posteriormente o pavillón foi sede nos mundiais masculinos de 1982, 1991, 1997 e 2003 e o Campionato do Mundo feminino en 1992.
O primeiro partido de Ilves en Hakametsä disputouse o 31 de xaneiro de 1965 nun partido fronte aos seus veciños de Tappara e finalizou coa vitoria do equipo do lince por cinco goles a tres.
A capacidade do pavillón foi variando ao longo dos anos dende as 10 200 persoas iniciais ata as 7 300 dos seus últimos anos de uso polo club:
Polo que respecta á afluencia de público ao Tampereen jäähalli, o mellor rexistro nun partido foi de 10 200 persoas nas bancadas, unha cifra que acadou en sete ocasións na década de 1970, e case sempre fronte ao mesmo rival, Tappara, coa excepción dun partido disputado fronte a HIFK. A peor entrada a un partido de Ilves foi tamén na década de 1970, nun partido fronte a Ässät disputado o 26 de outubro de 1977 ante tan só 1 565 persoas. En total, dende 1965, 6 550 978 persoas asistiron a partidos de Ilves no mítico pavillón en partidos de liga regular, cunha media de 5 236 persoas por partido, mentres que nos play-offs foron 503 764 cunha media de 5 660 persoas por partido. Os rexistros de público nas últimas tempadas xogadas integramente no Tampereen jäähalli son os seguintes:
miniatura|250px|Interior do Nokia Arena durante o partido inaugural o 3 de decembro de 2021. En decembro de 2021 Ilves mudouse ao Nokia Arena, estadio que dende aquela comparte co outro gran equipo da cidade, Tappara. O primeiro partido de Ilves como local no novo estadio celebrouse o 4 de decembro, precisamente contra Tappara, no segundo partido da fin de semana inaugural, coorganizada por ambos equipos.
As obras do novo estadio comezaron na primavera de 2017. Se ben en marzo de 2020 anunciouse o acordo para que a empresa tecnolóxica Uros, con sede en Oulu, patrocinara o novo estadio, que de acordo co contrato sería coñecido durante os seus primeiros dez anos polo nome de Uros Live, o 19 de novembro de 2021 anunciouse que o novo patrocinador principal do estadio sería a firma Nokia, pasando a denominarse Nokia-areena ou Nokia Arena. O anuncio chegou logo de que en novembro de 2021 a empresa xestora do estadio rescindira o contrato con Uros pola situación financeira que atravesaba a compañía, así como pola mala publicidade, regresando ao nome orixinal de Tampereen Kannen areena ata a sinatura do acordo con Nokia. O novo estadio ten unha capacidade máxima superior ás 15 000 persoas, e de 13 455 para partidos de hóckey sobre xeo.
Afección
miniatura|dereita|400px|A afección de Ilves celebra un gol do equipo en [[2007.]] Ilves é, xunto con Tappara, un dos grandes clubs de hóckey sobre xeo da cidade de Tampere. Un estudo realizado polo xornal Aamulehti en 2017 sinala que a maior parte das persoas seguidoras de Ilves viven en Ala-Pispala, Hyhky, Epilä e Tohloppi, así como en Koivistonkylä e Härmälä.
Aínda que o club non posúe un club de fans oficial, en 2017 existían canto menos tres grupos non oficiais: "Ilves Ikuisesti", "Osasto 41" e "Ilves Tampere".
En 2010 o club fundou a asociación de apoio a Ilves Share Ilves ry, para adquirir accións de Ilves-Hockey, apoiar as operacións do equipo e desenvolver e incrementar os incentivos de Ilves.
Capitáns do equipo
miniatura|250px|[[Raimo Helminen é o xogador que exerceu de capitán do equipo durante máis tempo, cun total de oito tempadas.]] Dende a súa primeira tempada, Ilves tivo 39 capitáns distintos. O primeiro xogador da historia do equipo de Tampere que foi nomeado capitán foi Niilo Tammisalo na primeira tempada de Ilves. Dende 2018 o posto de capitán é ocupado por Eemeli Suomi. Todos os capitáns do equipo ata 2021 eran de nacionalidade finlandesa, e moitos deles naceron na cidade de Tampere ou noutros municipios próximos ou da rexión de Pirkanmaa. O xogador que máis tempadas exerceu de capitán do equipo foi Raimo Helminen, cun total de nove tempadas consecutivas, mentres que Lasse Oksanen é o segundo capitán máis lonxevo da historia de Ilves con oito tempadas como capitán. A continuación todos os capitáns de Ilves ao longo da súa historia:
{|
Porteiros
miniatura|[[Juhani Lahtinen (á dereita) é o porteiro que máis hutouts rexistrou coa camisola de Ilves.]] Ata 36 porteiros do equipo teñen rexistrado canto menos un partido sen encaixar ningún gol (shutout). O xogador que máis veces conseguiu finalizar un partido sen encaixar ningún gol foi Juhani Lahtinen en 17 ocasións. O maior número de shutouts nunha mesma tempada conseguírono Mika Pietilä (5 + 2 = 7) na tempada 2000-01 e Antti Lehtonen (5 + 2 = 7) na 2016-17. Ademais Antti Lehtonen é o porteiro que máis tempo mantivo a súa portería a cero cun total de 222 minutos e oito segundos na tempada 2016-17. Na seguinte táboa poden verse os porteiros que máis shutouts conseguiron na historia do equipo:
Números retirados
miniatura|dereita|200px|Bandeiras conmemorando os títulos do equipo e os números retirados no Tampereen jäähalli. Ilves ten retirado os seguintes sete números ao longo da súa historia. Todos os xogadores homenaxeados son finlandeses e o primeiro número retirado polo equipo foi o 2 de Jarmo Wasama, que xogou no equipo dende 1960 ata a súa prematura morte en 1966, a cerimonia tivo lugar o 2 de decembro de 1993 nun partido que enfrontou a Ilves co HPK de Hämeenlinna. A continuación todos os números retirados por Ilves e a data da súa retirada:
O número 24 non foi retirado oficialmente, mais non se usa. Foi impregado por última vez por Veikko Suominen, que morreu durante a tempada 1978–79.
Xogadores na NHL
En 2021 un total de 84 xogadores de Ilves xogaron na National Hockey League (NHL). Destes, 20 pasaron directamente do equipo de Tampere a algunha das franquías norteamericanas, e 23 debutaron profesionalmente coa camisola de Ilves. A seguinte táboa mostra os xogadores que debutaron profesionalmente co equipo do lince, así como os que pasaron directamente de Ilves á NHL:
{{legend|#fffaa5|Pasou de Ilves a un equipo da NHL directamente, mais non debutou con Ilves.|border=#AAAAAA}} {{legend|#D0E6FF|Debutou en Ilves e pasou directamente do equipo á NHL.|border=#AAAAAA}} {{legend|#FFFFFF|Debutou profesionalmente con Ilves.|border=#AAAAAA}}
Adestradores
Dende a súa fundación en 1931 pasaron por Ilves un bo número de adestradores, a excepción da tempada 1939-1940, na que o club non tivo actividade.
Presidentes
miniatura|250px|[[Niilo Tammisalo foi o primeiro presidente do club. Na imaxe durante a súa carreira futbolística coa camisola de HJK.]] Ao longo da súa historia o Ilves tivo 21 presidentes, o primeiro foi Niilo Tammisalo, quen exerceu o cargo dende a fundación do club en 1931 ata 1935. Risto Lindroos foi a persoa que máis tempo estivo á fronte do club de Tampere cun total de 12 anos entre 1944 e 1956. A seguinte táboa mostra todos os presidentes que tivo a entidade dende a súa fundación:
Directores executivos
No ano 2000 Ilves pasou de ser unha asociación a ser unha sociedade de responsabilidade limitada. Dende o 3 de abril de 2017 o director executivo do equipo é o ex xogador de Ilves Risto Jalo, comezando deste xeito unha segunda etapa no cargo logo de ocupalo entre 1999 e 2004.
Suomen Jääkiekkoleijonat
Dende que se creou o "Salón da Fama" do hóckey sobre xeo finlandés en 1985 (os denominados Suomen Jääkiekkoleijonista ou Leóns do Hóckey sobre Xeo Finlandés en galego), 49 xogadores que defenderon a camisola de Ilves foron introducidos:
{|
Equipo feminino
miniatura|Bandeirolas cos títulos de Naisten Ilves no [[Tesoman jäähalli.]] Ilves comezou a desenvolver o hóckey sobre xeo feminino en 1971 co pulo do xogador Lasse Oksanen, e participou nos campionatos femininos femininos non oficiais de 1978–1979 e 1981–1983, e foi un dos equipos fundadores da Naisten SM-sarja. Na tempada 2021-22, Ilves Naiset compite igualmente na máxima categoría do hóckey sobre xeo feminino de Finlandia, a Naisten Liiga, competición da que se proclamaron campioas en dez ocasións, o que o converte no segundo equipo máis laureado da competición por detrás de Kiekko-Espoo, que conta con 15 títulos. O equipo gañou ademais 11 medallas de prata e cico bronces. A nivel internacional, o equipo feminino conquistou a IIHF European Women's Champions Cup en 2011, sendo o único equipo finlandés que gañou dita competición.
O equipo disputa os seus partidos como local no Tesoman jäähalli, un pavillón situado no distrito de Tesomajärvi con capacidade para 1 500 persoas.
Categorías inferiores
miniatura|Partido da "A-nuorten" entre Ilves e [[JYP en outubro de 2008.]] As actividades júnior de Ilves comezaron a mediados da década de 1930, cando a popularidade do hóckey sobre xeo en Tampere medrou e os xogadores novos eran máis dos que o equipo representativo podía acoller. En 1937 Ilves contaba con 70 xogadores de hóckey sobre xeo, dos cales 40 tiñan menos de 17 anos. En 1945 o equipo participou e gañou o primeiro campionato en categoría júnior, un título que revalidou nos seguintes catro anos. Na década de 1950 os xogadores novos adestraron tamén co equipo masculino, algo que non era habitual nese momento.
Na década de 1960 estableceuse o club de adestradores de Ilves, que se encargou de adestrar aos mozos. Na tempada 1962-62 o club chegou ter 20 equipos júnior con 35 adestradores e realizou aha reforma innovadora coa creación da Kanada-sarja (en galego "Serie Canadá"), na que os equipos competían por diferentes distritos baixo nomes de equipos da NHL, con tempos xogo inferiores aos dos adultos e unha presenza no xeo practicamente igual en todos os xogadores. Esta iniciativa acadou unha alta popularidade, chegando a rexistrarse nalgúns partidos en torno aos 4 000 persoas nas bancadas.
O acordo de colaboración asinado en 2014 por Ilves e o equipo xaponés Nikkō Ice Bucks permitiu a xogadores novos do equipo de Tampere oportunidades de internacionalización como participar nun torneo internacional júnior en Nikkō (Xapón), e permitiu a xogadores do equipo nipón participar nos campamentos de proba de Ilves A.
Trofeos colectivos
230px|miniatura|A [[Kanada-malja, trofeo entregado ao equipo campión dos play-offs e polo tanto campión de Finlandia. Con 16 títulos, Ilves é o segundo equipo que máis veces se proclamou campión de Finlandia.]]
Trofeos individuais
miniatura|250px|O Trofeo Aarne Honkavaara no [[Museo finlandés do hóckey sobre xeo (Tampere).]]
1377
Mortes
Historia ano a ano
Galicia Literaria
Galicia Literaria foi o nome de dúas publicacións:
Crecide, San Miguel de Negradas, O Vicedo
Crecide é un lugar da parroquia de San Miguel de Negradas, do concello do Vicedo. No ano 2009 tiña 14 habitantes, 6 homes e 9 mulleres.
Etimoloxía
O nome probablemente proceda do xenitivo Creciti (posesivo de Crecitus).
Axencia Espacial Europea
A Axencia Espacial Europea (en inglés European Space Agency, tamén coñecida polo acrónimo ESA) é unha organización intergobernamental formada en 1975 dedicada á exploración do espazo. En 2015 contaba con 22 estados membros. As súas oficinas centrais están en París. En 2019 o seu director científico é Günter Hasinger.
Membros da ESA
Os 22 estados membros da ESA son: Alemaña, Austria, Bélxica, Dinamarca, España, Estonia (1 de set de 2015), Finlandia, Francia, Grecia, Hungría, Irlanda, Italia, Letonia (2020) , Luxemburgo, Noruega, Países Baixos, Polonia, Portugal, Reino Unido, República Checa, Romanía, Suecia e Suíza.
Acordos de cooperación
Canadá ten un status especial, participando nalgúns proxectos en virtude dun convenio de colaboración. Sete membros da UE son estados europeos colaboradores ou teñen acordos de cooperación coa ESA son: Bulgaria, Chipre,Croacia, Letonia, Lituania, Malta, Eslovaquia e  Eslovenia.
Relacións coa Unión Europea
Do visto anteriormente, dedúcese que non tódolos membros da UE son membros da ESA, nin tódolos membros da ESA, o son da UE. Con todo, a Axencia Espacial Europea mantén lazos coa Unión Europea, por medio do "Tratado Marco ESA/UE".
En virtude do Tratado Marco, ambas organizacións comparten unha estratexia europea para o espazo, e están a desenvolver unha política espacial conxunta. A máis, manteñen tratados de colaboración e financiamento para programas concretos, como o do programa Copérnico.
Preparación e desenvolvemento
As actividades da ESA comprenden unha ampla gama, dende actuacións nos foros políticos e económicos para a procura de apoios e financiamento ata o propio desenvolvemento e seguimento das misións espaciais e a súa preparación. Como exemplos disto último, en canto a seguimento a axencia ten construído estacións de seguimento en España, Australia e a Arxentina, e coopera con outras axencias para compartir capacidades, e en canto a preparación, en novembro de 2018 houbo unha simulación dun paseo lunar en Lanzarote, como parte de Pangaea-X.
Unha actividade importante da ESA constitúea a preparación das misións, con centros adicados a iso como o ESTEC Test Centre en Noordwijk, nos Países Baixos, que alberga o LSS (Large Space Simulator, Gran Simulador Espacial) para testado de satélites ás condicións que se poden atopar no espazo.
A preparación das misións inclúe investigación técnica, con desenvolvemento de produtos como Delta-DOR, técnica de navegación do espazo profundo ultraprecisa.
A ESA segue a ampliar e mellorar a súa rede, como pon de manifesto a actualización do radiotelescopio privado de Goonhilly, parte da Estación Terrestre de Goonhilly, en Cornualla, Inglaterra.
No 2020 o seu funcionamento viuse afectado pola pandemia da COVID-19.