cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Asturica Augusta
A orixe da cidade parece estar relacionada cun campamento romano que se instalou no lugar no ano 25 a.C., con ocasión das Guerras Cántabras. Co Emperador Vespasiano pasou a ser capital do convento xurídico asturicense.
A estrutura urbana revela o típico plano campamental, común a outras cidades romanas, con rúas cruzadas perpendicularmente. No século III, como outras localidades hispanas, ante o perigo que supuxeran as invasións francas, rodeouse con murallas, das que subsisten bos lenzos. Non se conservaron restos de monumentos romanos.
A consideración legal da cidade é problemática, pois só aparece como res publica, a pesar de que Plinio o Vello, que a debeu visitar, a alcumou de "urbs magnifica". Tampouco se coñecen os típicos cargos municipais.
Aínda que a relixiosidade, a teor dos restos epigráficos coñecidos, mostra a coexistencia de deuses indíxenas e romanos, cabe salientar que o cristianismo estaba xa ben asentado aquí no século III. Para o efecto, unha consulta realizada arredor do ano 255 desde a próxima León (Legio) e dirixida á Igrexa de África. Na resposta evacuada desde Cartago, sinálanse as sés episcopais de Legio, Asturica, Emerita (Mérida) e Caesaraugusta (Zaragoza), o que revela a existencia dun núcleo cristián ben organizado, relacionado co Norte africano.
A Freiría, Coristanco, Coristanco
A Freiría é un lugar da parroquia de Coristanco no concello coruñés de Coristanco na Comarca de Bergantiños.
Cross country (ciclismo)
miniatura|right|300px|Unha competición de cross-country. O Cross Country (XC) (en galego: Campo a través) é a disciplina máis común do ciclismo de montaña. Converteuse en deporte olímpico nos Xogos Olímpicos de 1996 en Atlanta, EEUU.
Carreiras
miniatura|dereita|250px|Carreira en [[Canberra no ano 2009.]] O cross-country é menos difundido que o Descenso (DH) xa que é máis difícil de televisar. Nas carreiras de campo a través é máis importante a resistencia que a destreza técnica. As carreiras poden ser dunha duración de dende 30 minutos ata 24 horas. Ademais, moitas destas carreiras divídense en probas de etapas que duran varios días. As probas poden ser de saír dun lugar e chegar a outro ou de voltas a un circuíto. O campo a través en pista curta consiste en dar moitas voltas a un circuíto moi pequeno, isto resulta máis entretido para o espectador.
Mundialmente, as carreiras son rexidas pola Unión Ciclista Internacional. Aquí na Galiza, as carreiras son rexidas pola Federación Galega de Ciclismo.
Modalidades
miniatura|right|250px|Trazado usado dos Campionatos do Mundo do 2009. Algunhas das disciplinas de XC son: o Cross-Country Eliminación (XCE), o Cross-Country Maratón (XCM), o Cross-Country Olímpico (XCO)...
Cross-Country Maratón (XCM)
Polo xeral estas rutas van dende os 65 km até os 100 km. Nos últimos anos, esta modalidade está gañando popularidade porque as competicións de XCM está abertas para calquera tipo de xente.
Cross-Country Eliminación (XCE)
Nesta modalidade, a última persoa ou as dúas últimas persoas que cruzan a liña de meta quedan eliminadas da carreira.
Cross-Country Team Relay (XCTR)
Esta é unha modalidade de relevos. Nela compiten varios equipos compostos por 4 ciclistas: 3 homes(1 júnior, 1 sub-23 e 1 elite) e 1 muller. Nestas carreiras, cada ciclista da unha volta ao circuíto e logo chócalle a man ao seu compañeiro en forma de relevo nunha zona específica para iso. Gaña o equipo, do que o cuarto ciclista chegue antes á meta. Nesta modalidade é moi importante a orde na que se poñen os ciclistas.
Sarna
A escabiose, raña ou sarna é unha enfermidade da pel causada polo ácaro parasito Sarcoptes scabiei, chamado comunmente arador da sarna. É unha ectoparasitose de distribución mundial en todas as razas. É unha afección cosmopolita, extremadamente contaxiosa. Alcanza a todas as capas da poboación e constitúe unha dermatose moi frecuente e de fácil tratamento.
Sarcoptes scabiei
esquerda|200px|miniatura|[[Sarcoptes scabiei]] Sarcoptes scabiei é un artrópodo de corpo non segmentado, ovoide, con 4 pares de patas. A femia mide 300-450 micrómetros e o macho 150-250 micrómetros.
A fecundación ocorre na superficie da pel, logo da cópula o macho morre.
Os ovos eclosionan e as larvas emerxen á superficie da pel, transfórmanse en ninfas ós 3-8 días e posteriormente en adultos en 12-15 días. As formas contaxiosas son a ninfa e os adultos.
Clínica
O principal síntoma é o proído, que aumenta o seu efecto durante as noites e coa calor. O proído está causado pola reacción alérxica do corpo ante o parasito, que se manifesta con pequenos grans, bochas e pequenas úlceras con bostelas. Non causa febre, a menos que exista infección.
As lesións máis típicas son os sucos, liñas agrisadas e sinuosas de 1 a 15 mm de longo, que son o reflexo exterior da galería escavada na epiderme pola femia co fin de desovar, e as vesículas perladas, do grosor dunha cabeza de alfinete, producidas pola secreción do parasito. As lesións predominan nos pulsos, as caras laterais dos dedos e das mans, os cóbados e as nádegas, esténdense a todo o corpo. Algunhas localizacións son electivas, e non necesariamente presentes: no home, o prepucio e a glande (chancro escabioso); na muller, a aréola (fóra da lactación, as lesións bilaterais de ambas as mamas fan pensar na sarna); no neno e o lactante, a planta dos pés.
A escabiose pode ir acompañada por lesións inducidas por microbios (piodermite, linfanxite etc.). Pola súa banda, nas persoas limpas non se traduce máis que por un mínimo de síntomas e non é prurixinosa. Porén, é igualmente contaxiosa.
Tratamento
A sarna é tratada con escabicidas, que deben aplicarse por todo o corpo, non só nas partes infectadas xa que non se sabe exactamente a localización do parasito, posto que se son adultos poden estar presentes en todo o corpo. Débese ter especial coidado á hora de aplicar o tratamento, evitando as mucosas e esparexendo o produto por todos os pregos da pel, os espazos interdixitais e a zona que queda entre as uñas e a pel, dado que o parasito pode usar estas zonas como reservorios. O tratamento dura de 3 a 5 días se é realizado de maneira adecuada.
Algúns accidentes graves ocorreron trala aplicación de Lindano. Este acaricida e pesticida só pode aplicarse baixo unha dilución e posoloxía fornecida por un facultativo.
Clima árido
Os climas secos (áridos e semiáridos) caracterízanse por presentar un volume de chuvias (precipitación) menor do que a taxa de evaporación e transpiración.
Precipitación
O limiar entre precipitación e taxa de evaporación determínase da seguinte forma:
Para encontrar o limiar de precipitación (en milímetros), multiplícase a temperatura anual media en °C por 20, súmase entón 280 se o 70% ou máis da precipitación total ocorre na metade do ano de sol alto (de abril a setembro no Hemisferio Norte, ou de outubro a marzo no Hemisferio Sur), 140 se o 30%-70% da precipitación total fose recibida durante o período aplicable, ou 0 se menos do 30% da precipitación total fose recibida nese período. Se a precipitación anual fose menos de metade do limiar do Grupo B, será clasificado como BW (clima desértico) - se fose inferior ó limiar pero superior a metade deste, será clasificado como BS (clima de estepa). Pódese incluír unha terceira letra para indicar a temperatura. Inicialmente, h significaba un clima de latitude baixa (temperatura media anual por enriba dos 18 °C) ó paso que k significa un clima de latitude mediana (temperatura media anual inferior a 18 °C), pero a práctica máis común hoxe en día (especialmente nos Estados Unidos) é a utilización de h para significar que o mes máis frío ten un temperatura media superior a 0 °C (32 °F), e de k para significar que polo menos un dos meses ten unha temperatura media por baixo de 0 °C.
Exemplos:
Os BWks e BSks non existen. Se non se cumprisen os criterios nin para w nin para s, non se engade ningunha cuarta letra.
Temperaturas
A temperatura media anual supera os 18 °C e a temperatura oscila uns 20 °C entre o día e a noite. Isto ten que ver coa pouca humidade da atmosfera, que fai que a terra se quente durante o día e se arrefríe pola noite.
Vexetación
Nas estepas, predominan as herbas baixas e os arbustos illados, e nos desertos, as plantas espiñentas, como os cactos. Tan só nos oasis, a presenza de auga permite unha vexetación abondosa, entre as que se atopa as palmeiras.
Fauna
A fauna dos desertos é escasa e pouco variada. Inclúe réptiles como as serpes e lagartos; insectos como os escaravellos; arácnidos como os escorpións; aves rapaces e mamíferos como os ratos, raposos, chacales, camelos, dromedarios e coiotes.
Lei
Lei, no sentido xurídico, é unha regra da conduta humana que é imposta e administrada ós cidadáns polo Estado. En sentido estrito, é unha norma escrita que obriga a todos indistintamente, e a súa aplicación é tarefa do Estado, que a realiza mediante os seus diversos representantes, a comezar polo goberno, cos seus varios axentes. Nun Estado democrático de dereito, as leis son a base do Dereito.
Formas de interpretación das leis (escritas)
Para que se cumpra unha lei, fiscalizar o seu cumprimento ou punir o seu non-cumprimento, é preciso interpretar, entender, o que esta lei significa.
As formas de interpretación das leis son as seguintes (nota - unha forma de interpretación non exclúe a outra, e tamén non hai unha que sexa máis importante do que a outra):
Principio da publicidade da lei
"Ninguén pode escusarse de cumprir a lei, alegando que non a coñece". Caso ese principio non existise, as leis serían probablemente inoperantes, pois bastaría que os reos alegasen descoñecer unha lei para esquivárense de cumprila. Ese principio é, comprensibelmente, un precepto legal en todo o mundo civilizado. A ignorancia ou a mala interpretación da lei non xustifica a falta do seu cumprimento nin exime as persoas das sancións nelas estabelecidas.
Vixencia e revogación dunha lei
Unha lei debe ser aplicada ata que sexa revogada ou modificada por outra. A revogación pode ser total (abrogación: a lei anterior é totalmente substituída pola nova), ou parcial (derrogación: parte da anterior permanece en vigor).
En principio, as leis comezan a teren vigor para lexislar sobre casos futuros, e non pasados. Así, a aplicación das leis debe observar tres límites, que teñen como obxectivo aumentar a seguranza xurídica da sociedade: Con todo, cando se trata dunha decisión xudicial que aplica unha punición, en xeral nos países adoptase como regra que unha lei que reduza a pena dun crime beneficia o reo que estaba condenado por unha lei anterior.
Xerarquía de leis
Nos Estados que adoptan constitucións escritas, as leis presentan unha xerarquía (unha orde de importancia), na cal as de menor grao deben obedecer ás de maior grao. En grao superior a todas está a Constitución do país, a cal todas as outras leis deben seguir, para que non sexan consideradas inconstitucionais, e, así, deixen de ter eficacia.
Tartaruga mariña carei
A tartaruga mariña carei ou tartaruga carei (Eretmochelys imbricata) é unha especie de tartaruga mariña da familia dos quelónidos, que se encontra en perigo crítico de extinción. É a única especie do xénero Eretmochelys. Existen dúas subespecies, Eretmochelys imbricata imbricata que se pode encontrar no océano Atlántico e Eretmochelys imbricata bissa, localizada na rexión indo-pacífica. É unha das especies de tartarugas mariñas que visita as costas galegas (ver Lista de réptiles de Galicia).
O seu aspecto é similar ao doutras tartarugas mariñas. Ten un corpo plano, unha coiraza ou cuncha protectora, e as súas extremidades en forma de aletas están adaptadas para nadar en mar aberto. Distínguese doadamente doutras tartarugas mariñas polo seu peteiro bicudo e curvado cunha prominente mandíbula superior (tomium) e polas beiras en forma de serra da súa coiraza. Aínda que a tartaruga pasa parte da súa vida en mar aberto, atópase máis frecuentemente en lagoas costeiras de pouco fondo e arrecifes de coral, onde encontra facilmente ass súas presas preferidas, as esponxas de mar. Algunhas das esponxas das que se alimenta son altamente tóxicas e letais para outros organismos polo seu alto contido de óxido de silicio, o que converte á tartaruga carei nun dos poucos animais que poden alimentarse de organismos silíceos. Tamén se alimentan doutros invertebrados, como ctenóforos e medusas.
A causa das prácticas de pesca humanas, as poboacións desta especie en todo o mundo están en serio perigo, polo que foi clasificada pola Unión Internacional para a Conservación da Natureza como especie en perigro crítico de extinción. Varios países, como a China e o Xapón, cazáronas pola súa carne, considerada un manxar. A cuncha destas tartarugas e o material que as forma (tamén chamado carei, que tamén se obtén doutras tartarugas) foi empregado para a fabricación de obxectos decorativos. Segundo o Convenio sobre o Comercio Internacional de Especies de Fauna e Flora Salvaxe Ameazadas (CITES), a captura e o comercio destas tartarugas e os seus produtos derivados son ilegais en moitas nacións.
Taxonomía e etimoloxía
miniatura|esquerda|Tartaruga carei (arriba á dereita) nunha lámina de [[Ernst Haeckel de 1904.]] Describiuna inicialmente Carl von Linné como Testudo imbricata en 1766. Foi trasladada ao xénero Eretmochelys polo zoólogo austríaco Leopold Fitzinger en 1843. En 1857, a especie foi redescrita como Eretmochelys imbricata squamata, unha denominación actualmente inválida.
Hai dúas subespecies aceptadas no taxón E. imbricata. Eretmochelys imbricata bissa (Rüppell, 1835) é a subespecie que comprende todas as poboacións que habitan o océano Pacífico. A poboación do Atlántico considérase pertencente á outra subespecie, Eretmochelys imbricata imbricata (Linneo, 1766). O nome da subespecie imbricata mantívose porque o espécime que Linneo utilizou inicialmente para describir a especie era do Atlántico.
Fitzinger elixiu o nome do xénero Eretmochelys a partir das palabras gregas eretmo e chelys, correspondentes a «remo» e «tartaruga», respectivamente, a causa das súas aletas dianteiras en forma de remo. O nome de especie, imbricata, provén do latín e significa imbricado, referíndose ás placas superpostas da coiraza desta tartaruga. O nome da subespecie do Pacífico, bissa, é o termo latino para «dúas veces». A subespecie foi inicialmente descrita como Caretta bissa porque daquela era a segunda especie do xénero, e de aí o de bissa. O xénero Caretta é o máis emparentado coa tartaruga carei.
Historia evolutiva
E. imbricata ten varias características anatómicas e ecolóxicas únicas entre as tartarugas mariñas, como ser o único réptil fundamentalmente esponxívoro coñecido. Por isto, a súa posición evolutiva foi algo confusa. As análises moleculares apoian a probabilidade de que a familia Eretmochelydae evolucionase a partir de antepasados carnívoros. Como a tribo taxonómica Carettini está formada por especies carnívoras (como Caretta caretta), a tartaruga carei moi probablemente evolucionou a partir desta, en vez de a partir da tribo herbívora Chelonini, que inclúe a Chelonia mydas.
Anatomía e morfoloxía
miniatura|esquerda|Eretmochelys imbricata. As beiras serradas e as placas superpostas da [[Coiraza (tartarugas)|coiraza son claramente visibles nesta fotografía.]] A carei ten a aparencia típica dunha tartaruga mariña. Igual que nos demais quelónidos, o seu corpo é plano e as súas extremidades en forma de aleta están adaptadas á natación. As tartarugas adultas teñen de media entre 60 e 90 cm de lonxitude de coiraza e entre 50 e 80 kg de peso, cun máximo rexistrado de 127 kg. A súa coiraza ou cuncha ten un fondo de cor ámbar, cunha combinación irregular de bandas claras e escuras de cores predominantemente amarelas e marróns difundidas aos lados.
A carei ten varias características que a distinguen doutras especies estreitamente relacionadas con ela. A súa cabeza alongada e afiada remata nunha boca parecida a un peteiro, que, no seu caso, é máis pronunciado e afiado que o doutras tartarugas mariñas. Os seus brazos teñen dúas uñas visibles en cada aleta.
miniatura|Primeiro plano da súa distintiva boca en forma de peteiro. Unha das súas características máis distintivas é o patrón de grosas placas que forman a súa coiraza. Aínda que a súa coiraza ten cinco placas centrais e catro pares a cada lado como varios membros da súa mesma familia, as placas posteriores da carei superpóñense de tal maneira que lle dan ao bordo posterior da súa coiraza unha aparencia aserrada, parecida ao gume dunha serra ou dun coitelo dentado. A coiraza da tartaruga pode chegar a medir 90 cm de ancho.
As pegadas que deixa na area son asimétricas, xa que se arrastran por terra cun paso alterno. Esta forma de avance diferénciase do das tartarugas verdes (Chelonia mydas) e das tartarugas de coiro (Dermochelys coriacea), que se arrastran dun xeito bastante simétrico.
Son grandes nadadoras. Poden alcanzar velocidades de ata 24 km/h e hai rexistros de tartarugas que percorreron nadando 4.828 km. No Caribe rexistráronse inmersións de tartarugas carei a máis de 70 metros de profundidade durante un período de máis de 80 minutos.
Distribución
miniatura|300px|Gráfico de lugares de aniñacion de E. imbricata. Os círculos vermellos representan os principais lugares de posta, os amarelos, os secundarios. (Clicar na imaxe para ampliar). Ten unha ampla área de distribución. Vive principalmente en augas tropicais dos océanos Índico, Pacífico e Atlántico. De todas as especies de tartarugas de mar, E. imbricata é unha das máis asociadas con augas tropicais. Existen dúas subpoboacións principais, a do Atlántico e a do Índico-Pacífico.
Subpoblación atlántica
No Atlántico, as súas poboacións principais no oeste están no golfo de México, e a área de distribución no leste é o litoral do continente africano. O límite norte da área de distribución da especie pode estenderse ata o estreito de Long Island, ao longo do norte dos Estados Unidos (tamén se observaron en Massachusetts e Virxinia). . Ao outro lado do Atlántico, víronse tartarugas carei tan ao norte como nas frías augas do canal da Mancha. Tamén se ten visto nalgunhas ocasións nas costas galegas (ver Lista de réptiles de Galicia). A rexión máis ao sur na que se viron exemplares é o cabo de Boa Esperanza, en África.
Viven no Caribe, costa brasileira (en concreto en Baía), e o sur de Florida. No Caribe víronse nas praias de Antiga e Barbuda. Costa Rica ten lugares de aniñación de E. imbricata, concretamente nas proximidades do Parque Nacional de Tortuguero. A illa de Cuba é unha zona de alimentación para as poboacións de tartarugas carei caribeñas. En Porto Rico, as augas en torno á illa de Mona tamén lles serven de lugar de alimentación. As costas sur e leste da República Dominicana contan tamén con lugares de desove e hábitats para xuvenís, estas poboacións encóntranse en zonas protexidas como a illa Saona no Parque Nacional del Este e o Parque Nacional Jaragua.
Subpoblación indo-pacífica
miniatura|Exemplar novo de E. imbricata na illa de [[Departamento de Reunión|Reunión.]] A poboación da especie indo-pacífica esténdese ao longo de toda a rexión. No océano Índico, as carei poden verse a miúdo ao longo de toda a costa oriental do continente africano, incluídos os mares en torno a Madagascar e os grupos de illas veciñas. A variedade da especie do océano Índico eséndese ao longo da costa de Asia, incluído o golfo Pérsico e o mar Vermello, por todo o litoral do subcontinente indio e a través do arquipélago indonesio e da costa noroeste de Australia. A variedade pacífica de E. imbricata limítase ás rexións tropicais e subtropicais do océano. A poboación máis ao norte da rexión sitúase nas augas do extremo suroeste da península de Corea e o arquipélago xaponés. Esta variedade do océano Pacífico habita por toda a rexión do Sueste Asiático, toda a costa norte de Australia e, desde o sur de Australia ata o norte de Nova Zelandia. En Australia E. imbricata aniña na illa Milman, na Gran Barreira de Coral. Ao outro lado do Pacífico, pódense ver desde o extremo norte da península de Baixa California, en México, e nas augas de Centroamérica, especialmente na Baía de Jiquilisco no Salvador. Esta zona alberga aproximadamente o 40% da poboación de todo o pacífico oriental, polo que a especie reside durante todo o ano na baía usando os canais do esteiro para alimentarse e aparearse. O resto esténdese por toda a zona de América do Sur ata o extremo norte de Chile.
En Filipinas hai varios lugares onde aniña a especie. Atopáronse careis na illa de Borácay. Un pequeno grupo de illas ao suroeste do arquipélago filipino denomínase Illas das Tartarugas porque son coñecidas como lugar de aniñación de dúas especies de tartarugas mariñas, incluída a carei (a outra é a tartaruga verde). No océano Índico, o lugar máis ao leste onde se ten coñecemento sobre niños de tartarugas carei é na illa Cousine, nas Seychelles, onde a especie está protexida legalmente desde 1994. As lagoas interiores e illotes das Seychelles, como o atol Aldabra, son bos lugares de alimentación para exemplares inmaturos.
Hábitat
Os adultos encóntranse principalmente en arrecifes de coral tropicais. En xeral pasan o día descansando en covas e saíntes en e arredor destes arrecifes. Como é unha especie de marcado carácter migratorio, tamén se pode atopar nunha ampla vriedade de hábitats, desde o mar aberto ata lagoas costeiras e mangleirais en estuarios. Non se sabe moito sobre as preferencias de hábitat durante os seus primeiros anos de vida pero considérase que, igual que outras tartarugas mariñas novas, son completamente peláxicas, polo que o mar aberto é o seu fogar ata que alcanzan a madurez.
Alimentación
miniatura|esquerda|E. imbricata nun [[arrecife de coral en Venezuela.]] Aínda que son omnívoras, o seu principal alimento son as esponxas, que constitúen entre o 70% e o 95% da dieta das poboacións da especie na zona do Caribe. Con todo, como ocorre con moitos esponxívoros, esta tartaruga aliméntase só dalgunhas especies seleccionadas, ignorando moitas outras. As poboacións do Caribe aliméntanse principalmente de esponxas da clase Demospongiae, e máis concretamente as pertencentes ás ordes Astrophorida, Spirophorida e Hadromerida. Entre as especies de esponxas das que se ten coñecemento que forman parte da dieta destas tartarugas está Geodia gibberosa. As carei tamén se alimentan de algas e cnidarios, como medusas e anemones de mar. Tamén se alimentan dun perigoso hodrozoo, a fragata portuguesa (Physalia physalis). As carei pechan os seus desprotexidos ollos cando se alimentan deses cnidarios, para evitar o contacto cos seus cnidoblastos, que non poden penetrar nas súas cabezas blindadas.
As carei demostraron ser moi flexibles e resistentes á inxestión das súas presas. Algunhas das esponxas que lle serven de alimento, como Aaptos aaptos, Chondrilla nucula, Tethya actinia, Spheciospongia vesparium e Suberites domuncula, son moi tóxicas (moitas veces mortais) para outros organismos. Ademais, E. imbricata escolle especies de esponxas que posúen unha cantidade significativa de espículas silíceas, como Ancorina, Geodia, Ecionemia e Placospongia. Coa excepción dalgúns peixes moi especializados dos arrecifes de coral, como o peixe pallaso (Amphiprion spp.), non se coñece ningún outro vertebrado que sexa quen de tolerar unha dieta tan tóxica.
Ciclo vital
miniatura|Tartaruga carei na illa caribeña de [[Saba.]]
Descoñécense moitas cuestións do ciclo vital desta especie. Teñen uns intervalos de aniñación de entre dous u catro anos, aínda que este período pode variar de nove meses a dez anos, segundo a zona; utilizan preferentemente lagoas illadas de illas remotas ao longo de toda a súa área de distribución. A época de apareamento da carei atlántica transcorre normalmente entre abril e novembro. Para as poboacións do océano Índico, como as das Seychelles, esta discorre entre setembro e febreiro. De igual forma que ocorre con outras tartarugas mariñas, as carei aparéanse en lagoas pouco profundas preto das praias onde probablemente farán o niño. Tralo acoplamento, as femias arrastran os seus pesados corpos ata a praia durante a noite. Entón limpan unha zona e cavan un burato onde depositarán os seus ovos, usando as súas aletas posteriores. Despois a femia efectúa a posta no niño e cobre de inmediato os ovos con area. Os niños de E. imbricata do Caribe e de Florida conteñen xeralmente uns 140 ovos, aínda que poden chegar a 250; porén, as postas rexistradas no golfo Pérsico son sensiblemente inferiores, cunha media duns 90 ovos. Acabado o prolongado proceso da posta, que pode durar varias horas, a femia torna ao mar. A posta é o único momento en que as tartarugas carei abandonan o mar.
As tartarugas acabadas de nacer, que xeralmente pesan menos de 24 gramos, abandonan o niño durante a noite despois de aproximadamente dous meses. Estes neonatos presentan cores escuras e a súa coiraza, en forma de corazón, mide aproximadamente 2,5 centímetros de lonxitude. De forma instintiva diríxense ao mar, atraídos polo reflexo do luar sobre a auga (un proceso que pode ser perturbado por fontes de luz artificiais). As crías que non alcancen a auga antes do amencer probablemente terminen sendo alimento de diversos predadores, como cangrexos, aves limícolas e outras aves.
A carei hibrida facilmente con outras tartarugas mariñas, como as Caretta caretta. Certos híbridos encontrados no Brasil ou en Florida foron viables e fértiles porque existían polo menos desde había dúas xeracións. Descubriuse tamén un híbrido con Chelonia mydas en Suriname.
Manuel Vicente García
Manuel Vicente García, é un químico e divulgador científico galego.
Traxectoria
En 1996 licenciouse en Ciencias Químicas pola Universidade de Santiago de Compostela. Doutorouse pola mesma universidade en setembro de 2004 coa tese Macrociclos [1+1] derivados da tren e os seus complexos metálicos, dirixida por Rufina Bastida de la Calle e Alejandro Alberto Macías Luaces. Desde 2005 é máster en Comunicación Científica, Médica e Medioambiental pola Universidade Pompeu Fabra.
Desde outubro de 2006 é o director e presentador do programa de divulgación científica Efervesciencia da Radio Galega. O primeiro programa foi emitido o 22 de outubro de 2006, titulouse Hipótese e nel falouse sobre se é posíbel comunicar ciencia na radio. Durante 2017 o programa superara as 50 000 descargas en liña.
En 2010 e 2011 Manuel Vicente participou no asesoramento científico e na guionización do programa Conexións da Televisión de Galicia, presentado pola xornalista Iolanda Vázquez. O programa duraba arredor de trinta minutos e constaba dunha entrevista a un científico e de seccións de diferentes temáticas presentadas polo biólogo e divulgador científico Xurxo Mariño, o actor Vicente de Souza, o informático e blogueiro Javier Pedreira «Wicho» e o director do Museo Nacional de Ciencia e Tecnoloxía da Coruña Ramón Núñez Centella.
Entre decembro de 2015 e xaneiro de 2016 participou como presentador no programa da Televisión de Galicia Éche Así. O programa ía dirixido a un público familiar, achegando conceptos de ciencia e tecnoloxía a aspectos da vida cotiá, empregando para iso o humor, a maxia e outros elementos discursivos semellantes.
É membro da Asociación Galega de Comunicación de Cultura Científica e Tecnolóxica (DivulgACCIÓN) desde a súa fundación en abril do 2011 e foi o seu primeiro presidente. É un dos creadores e organizadores das charlas de divulgación científica e pensamento crítico Escépticos no Pub Compostela. É un dos creadores e organizadores do proxecto Regueifas de Ciencia, unha actividade de debates na Universidade de Santiago de Compostela na que se busca expor e dar a coñecer os argumentos das distintas posicións ao redor de temas como a eutanasia, a enerxía nuclear ou as modificacións xenéticas en humanos.
Tartaruga mariña carei
Ciclo vital
Estímase que poden vivir entre 30 e 50 anos, aínda que, debido á falta de datos, non se sabe con certeza a idade que poden alcanzar en estado silvestre. Como outras tartarugas mariñas, as carei son solitarias durante a maior parte da súa vida; só se agrupan durante a época de apareamento. Antes considerábase que eran sedentarias, pero actualmente sábese que son de marcado carácter migratorio. Debido á dureza das súas coirazas, non teñen grandes predadores e existen poucas criaturas que teñan a capacidade de morder a través da súa cuncha protectora. Os tiburóns e os crocodilos mariños son algúns dos seus poucos depredadores naturais. Tamén se ten coñecemento de que algunhas especies de polbos e de peixes peláxicos se alimentan destas tartarugas.
Manuel Vicente García
Premios
En 2018 gañou o III Premio Galicia de Xornalismo Científico da Real Academia Galega de Ciencias e a Axencia Galega de Innovación pola reportaxe “Ondas gravitacionais que soan en galego”, publicada o 12 de marzo de 2018 no Diario Cultural.
Tartaruga mariña carei
Relación cos humanos
Moitas culturas tamén usan as coirazas destes animais con fins decorativos e son tan demandadas como o marfil, o ouro e algunhas xemas, alcanzando elevados prezos no mercado. O material que forma as placas da súa coiraza ou cuncha denomínase carei. Este material utilízase para fabricar diversos complementos persoais, como monturas de lentes, aneis ou pulseiras e en multitude de obxectos decorativos. En 1994 Xapón deixou de importar coirazas de tartarugas carei doutras nacións. Con anterioridade, o comercio de cunchas de carei xaponés era de aproximadamente 30.000 kg ao ano. En occidente as súas coirazas xa eran utilizadas polos antigos gregos e romanos para a xoiería, para facer peites, cepillos e aneis. A maior parte do comercio mundial das súas coirazas prodúcese no Caribe. En 2006, comprobouse que se dispoñía dunha gran cantidade de coirazas nos países da rexión, como a República Dominicana e Colombia.
Manuel Vicente García
Premios
Foi xurado dos Premios Prisma da Casa das Ciencias da Coruña en 2015 e dos Premios da Crítica de Galicia en 2017.
Tartaruga mariña carei
Relación cos humanos
A tartaruga carei figura nos billetes de 20 bolívares venezolanos e nos de 2 reais brasileiros.
Conservación
miniatura|dereita|300px|E. imbricata na illa caribeña de Saba. Existe un consenso xeral sobre considerar a todas as tartarugas mariñas, incluída Eretmochelys imbricata, como mínimo como especies ameazadas, debido á súa lonxevidade, crecemento lento e madurez serodia, e pola súa lenta taxa de reprodución. Moitas tartarugas adultas morren pola acción dos seres humanos, tanto deliberadamente coma accidentalmente. Ademais, os lugares de aniñación das tartarugas tamén están ameazados pola invasión humana e animal. Algúns pequenos mamíferos asaltan os seus lugares de aniñación e desenterran os ovos. Nas Illas Virxes Estadounidenses, os niños de E. imbricata (xunto cos doutras tartarugas mariñas, como como Dermochelys coriacea) son frecuentemente atacados por mangostas trala posta.
En 1996 esta especie foi incluída na Lista Vermella da IUCN de especies ameazadas, clasificada como especie en perigo crítico de extinción. O seu status como especie ameazada de extinción, foi cuestionada con anterioridade por dúas propostas que alegaban que esta tartaruga (xunto con outras tres especies) contaba con varias poboacións estables significativas en distintas partes do mundo. Esas peticións foron rexeitadas pola UICN baseándose na súa análise dos datos presentados polo Marine Turtle Specialist Group (MTSG) que mostraban que a poboación mundial de tortugas carei se reducira nun 80% nas tres últimas xeracións da especie e que non se producira ningún aumento significativo das poboacións desde 1996. Á vista destes datos, a UICN asignoulle a especie o status de en perigo crítico (CR A1). Porén, non se lle aplicou o grao A2, porque a UICN considerou que non había datos suficientes que demostrasen que a súa poboación fora a ter unha diminución de máis do 80% no futuro.
Foi catalogada por primeira vez como especie ameazada pola UICN en 1982. Mantivo esta consideración durante varias reavaliacións: en 1986, 1988, 1990, e 1994, ata a súa consideración como especie en perigo crítico de extinción en 1996.
A especie (xunto con toda a familia Cheloniidae) foi incluída no Apéndice I do Convenio sobre o Comercio Internacional de Especies de Fauna e Flora Salvaxe Ameazada (CITES). Por este Convenio, é ilegal a importación ou exportación de produtos derivados destas tartarugas, e matar, capturar ou acosar as tartarugas carei.
José Fondevila Torres
José Fondevila Torres, nado en Rubín (A Estrada) e finado na vila da Estrada o 15 de xuño de 1957, foi un xornalista e político galego.
Traxectoria
Sobriño de Manuel Torres Agrelo, fillo da súa irmá Manuela. Foi emigrante en Cuba. Ao retornar nos anos vinte instalou un comercio na Estrada. Ao final da ditadura de Primo de Rivera pertenceu ao Somatén. Da directiva do Centro de Emigrados da Estrada, foi un dos organizadores do Certame Escolar dos Pereiriños. Foi correspondente de El Sol. Na asemblea constituriva do Centro Republicano da Estrada celebrada o 18 de maio de 1930, formou parte do Comité Provisional con José Otero Abelleira e Jesús Rivas Carollo, foi elixido vicepresidente da directiva presidida por José Pereiras Vidal, e foi reelixido vicepresidente en febreiro de 1931. O centro Republicano Estradense transformouse en xaneiro de 1933 en Comité do Partido Republicano Gallego e José Fondevila foi elixido presidente e vogal delegado no Comité provincial. Nesa mesma reunión foi designado vogal da Comisión de propaganda pro-Autonomía de Galicia. Militou en Acción Republicana, e despois en Izquierda Republicana, da que foi nomeado vogal da directiva estradense presidida por Perfecto Porto Fraiz en marzo de 1935, e pertenceu a última corporación republicana da Estrada. Finou na Estrada o 15 de xuño de 1957.
Vida persoal
Casou con María Josefa Mato Brea, finada en xuño de 1990, e foi pai de María Josefa, María del Carmen e Manuela Fondevila Mato.
Ōmihachiman
Ōmihachiman (近江八幡市, おうみはちまんし, Ōmihachiman-shi) é un concello da prefectura de Shiga no Xapón. Está situado ao leste da prefectura, ao leste da rexión de Kinki e no centro-oeste da illa de Honshū. Ten 177,39 km² de superficie e unha poboación de 81.241 habitantes (2009) e unha densidade de poboación de 458 h/km².
O concello de Ōmihachiman limita cos concellos de Yasu, de Ryūō, de Higashiōmi e de Azuchi.
O Portorregueiro de Fóra, Coristanco, Coristanco
O Portorregueiro de Fóra é un lugar da parroquia de Coristanco no concello coruñés de Coristanco na Comarca de Bergantiños.
Academia Galega do Audiovisual
miniatura|A sede da Academia atópase na [[Casa do Consulado.]] A Academia Galega do Audiovisual é unha asociación sen ánimo de lucro que agrupa a creadores e profesionais do audiovisual galego (cine, televisión, multimedia, publicidade, vídeo). Os académicos exercen diversos oficios, traballan en diversos xéneros, medios, empresas e institucións e, en palabras da súa academia, pensan o seu labor desde diversos postulados estéticos, industriais e ideolóxicos.
A AGA ten a súa sede na Casa do Consulado na cidade da Coruña.
Características
Creada o 30 de maio de 2002, no 2012 reunía a máis douscentos profesionais que traballaban nas diversas especialidades do sector: Arte, Dirección, Escritura, Fotografía, Interpretación, Música, Son, Produción, Posprodución e Promoción.
A Academia aprobou os seus estatutos o 12 de xuño de 2002, tendo lugar a última modificación o 27 de maio de 2011.
Tras a Asemblea Ordinaria e Electoral do 27 de maio de 2011, o foi elixido como presidente o actor Antonio Mourelos. Dende o 8 de maio de 2015 o seu presidente é o guionista Carlos Ares. Tamara Canosa, Nani García, Manolo González e María Yáñez forman parte da directiva.
Solón
Solón (en grego Σόλων), nado en Atenas cara ao 640 a. C. e finado na mesma cidade cara ao 560 a. C., foi un lexislador, estadista e poeta da Grecia arcaica. Considerado un dos Sete sabios de Grecia, é recoñecido habitualmente como o iniciador da Democracia ateniense.
Traxectoria
A súa figura coñécese grazas a fontes como os seus propios poemas, que lle reportaron sona antes das responsabilidades públicas, e mediante comentarios e alusións nas obras doutros autores como Aristóteles e Plutarco.
Os éxitos déranlle prestixio entre os seus paisanos, o que lle valeu para ser escollido arconte con poderes extraordinarios arredor do 594 a. C. Por espazo de catro anos levou a cabo unha serie de reformas lexislativas de grande importancia, procurando o que chamou a Eunomía, ou boa orde e goberno.
Abandonou Atenas en 590 a. C. e dedicouse a viaxar por varios países, coma Chipre, Lidia e Exipto. Na poesía dese tempo, insiste en que non tirara proveito do seu cargo para lucrarse ou manterse no poder. Volveu á polis natal cando estaba gobernada polo tirano Pisístrato, quen se amosou respectuoso co vello lexislador, finando na propia cidade á idade aproximada de 80 anos.
A admiración posterior pola súa tarefa política fíxoo ser considerado como un dos sete sabios de Grecia. O renome acadado fixo que lle foran atribuídas leis promulgadas noutros períodos. Tamén foi empregado como personaxe en diálogos en obras de Heródoto e de Platón.
A reforma social
A gran mudanza no ámbito social foi a disposición da Seisactía, consistente na abolición total da débedas dos campesiños, sen ningunha indemnización para os nobres acredores. Esta medida permitiu abolir a escravitude de quen se vendera por mor das débedas e, por ende, aliviar en grande medida a situación do campesiñado da Ática. Ademais, considérase que liberou a escravos vendidos a fóra de Atenas por este motivo.
As clases sociais ficaron divididas en catro categorías definidas en función do produto da súa terra medido en peso de cereal e de líquido, a saber:
Só as dúas primeiras clases tiñan dereito a elixiren e a seren elixidos nas maxistraturas do Estado. Por outra banda, cada categoría social desempeñaba un papel diferente no exército, tendo en conta que eran os propios cidadáns mobilizados para o exército os que debían custear o seu propio material militar. Por exemplo, os hippeis eran cabaleiros que podían pagarse un cabalo, os zeuxitas realizaban funcións de infantería pesada e os thetes formaban a infantería lixeira e actuaban de remeiros na mariña de guerra. Con esta reforma, a posición social e o cargo na Administración e no exército viñan determinados pola fortuna e non polo nacemento.
A reforma económica
As medidas en materia económica tomadas por Solón xiraron basicamente en torno a tres eixos fundamentais: a fixación do sistema de medidas e moedas, as modificacións na agricultura e o impulso na artesanía e no comercio. Así, consolidou as medidas en medimno para os sólidos e en metreto para os líquidos e acuñou moeda, coñecida como euboico. Propiciou o cultivo da vide e da oliveira en detrimento da agricultura cerealística e impulsou a cerámica e o comercio en xeral.
Montemor-o-Velho
miniatura|Vista de Montemor-o-Velho. Montemor-o-Velho é unha vila portuguesa que conta con aproximadamente 3.000 habitantes. Sitúase no distrito de Coímbra, na antiga provincia da Beira Litoral, a medio camiño entre Figueira da Foz e Coímbra.
Historia
A súa importancia estratéxica fixo desta vila un polo de atracción, polo que en 1212 recibiu o seu primeiro foro. Montemor foi aínda, durante séculos, terra de infantado, primeiro de Sancho I de Portugal e Tareixa de Portugal e despois de Afonso IV de Portugal (1322) e mais de Pedro de Portugal, Duque de Coímbra (1416). En 1472, Afonso V de Portugal fixo Marqués de Montemor-o-Velho a D. João de Portugal, máis tarde Duque de Bragança.
Federico Alcoverro López
miniatura|As [[Ruínas de San Domingos tal coma as debuxou Alcoverro en 1915]] Federico Alcoverro López, nado en Madrid e finado en Chinchón (Madrid) en 1916, foi un debuxante que viviu e traballou en Pontevedra nos primeiros anos do século XX.
Traxectoria
O seu pai, José Alcoverro Amorós, foi un escultor premiado en exposicións internacionais celebradas en 1866 e 1881.
Federico Alcoverro veu traballar a Pontevedra en 1903, como catedrático de Debuxo no instituto da cidade. Xa no mesmo ano da súa chegada á cidade comezou a colaborar con Casto Sampedro e a Sociedade Arqueolóxica de Pontevedra, para a que realizou a maior parte dos debuxos da serie Pontevedra Antiga. Nesta colección, a Sociedade quixo recoller as casas, pazos, igrexas, murallas etc. da cidade, moitas delas xa desaparecidas.
Na Colección Sampedro consérvanse numerosas cartas e apuntamentos cos datos e descricións dos motivos que debuxara Alcoverro, incluíndo as descricións dos veciños da cidade máis anciáns que aínda lembraban os edificios que debuxaba. O propio Sampedro achegoulle numerosa documentación ó respecto.
A colaboración coa Sociedade foi moi prolixa ata o punto de converterse no debuxante oficial desta organización, xunto a Enrique Campo Sobrino, alumno e discípulo seu. Para desgraza de Sampedro e da propia Sociedade, morreu ó pouco, en Chinchón, no verán de 1916. Enrique Campo morrera cinco anos antes.
Christie Brinkley
Christie Brinkley, nada en Monroe (Míchigan) o 2 de marzo de 1954, é unha actriz estadounidense, ademais de modelo de fotografía, de pasarela, e de spots publicitarios.
Traxectoria
Fíxose famosa a raíz de aparecer na portada da revista Sports Illustrated Swimsuit Edition en 1979, 1980 e 1981, e do seu contrato a longo prazo con CoverGirl.
Bergaza
O topónimo galego Bergaza pode referirse a:
Christie Brinkley
Traxectoria
Casou catro veces, entre outros, co músico Billy Joel. esquerda|180px|miniatura|Brinkley, decembro de 1999. Coma modelo editorial, Brinkley apareceu en máis de 500 capas de revista, incluíndo Us Weekly, Vogue, Newsweek, Rolling Stone, Harper's Bazaar, Cosmopolitan, Glamour, Esquire ou Life. Tivo grandes contratos con Chanel No 19, Mastercard, Breck, Diet Coke, Anheuser-Busch, Got Milk?, Healthy choice, Max Factor, Nissan, Noxema, Revlon, Borghese Cosméticos, Clairol, Danskin, Nu Skin, Yardley of London, Halston, Vogue Patterns, Gottex, e Black Velvet'', entre outros. Brinkley interpretou o seu primeiro papel como actriz en 1983 no éxito National Lampoon's Vacation como "Woman in the red Ferrari" con Chevy Chase; repetiron o mesmo papel en 1997 no episodio Las Vegas Vacation.
Salgueiro do Mato, Noalla, Sanxenxo
Salgueiro do Mato é un lugar da parroquia de Noalla do concello de Sanxenxo (Pontevedra). Segundo o IGE, tiña 64 habitantes en 2016 (28 mulleres e 36 homes), o que representa un descenso respecto ó ano 2009, cando tiña 74 veciños, a mesma poboación que en 2004.
Carlos Negreira
Carlos Negreira Souto, nado no Río de Xaneiro o 16 de xullo de 1960, é un político galego militante do PPdeG.
Traxectoria
Está licenciado en Dereito pola USC. Foi deputado no parlamento de Galiza en diferentes lexislaturas, sempre baixo as siglas do PPdeG. Ten traballado ocupando distintos cargos en áreas de goberno como a Consellaría de Economía e Facenda, entre os anos 1988 e 1992, a Consellaría de Sanidade no período que vai de 1992 a 1996 ou, fóra destas, tamén como director de Recursos Humanos de Aena, en 1999. Ostentou así mesmo un cargo de responsabilidade en Correos, amais de ter sido presidente de Portos de Galicia.
Tras as eleccións ao Parlamento de Galicia 2005, foi elixido deputado autonómico para a 7.ª lexislatura (2005–2009).
Desde 2007 ocúpase da presidencia provincial do PPdeG pola provincia da Coruña e foi voceiro parlamentario do seu grupo no concello da cidade homónima. Nas eleccións municipais de 2011 o seu partido gañou a alcaldía da Coruña, cidade a onde Negreira se presentaba como candidato.
En 2009 foi investigado polo Tribunal de Contas por corrupción dentro do caso Gürtel, pola súa suposta relación con Pablo Crespo, un dos principais imputados neste caso. . Así mesmo, en relación coa Operación Pokémon a xuíza De Lara Lara, afirmou que, a raíz de informacións derivadas de conversas telefónicas, o alcalde Negreira, dende a súa chegada ao cargo en xuño de 2011, así como persoas da súa confianza ou próximas ao novo goberno local foron colocados en postos do grupo empresarial Vendex, epicentro da trama delituosa. Pola súa banda, Carlos Negreira sempre negou calquera trato de favor ao respecto.
En 2013 a corporación local coruñesa liderada por Negreira foi condenada polo xulgado contencioso-administrativo nº 3 desa cidade por lle impedir a un edil do BNG o acceso á información pública relacionada coas auditorías técnica e medioambiental da planta de tratamento de residuos de Nostián.
Por outra banda, os seus adversarios políticos acusárono de representar a extrema dereita galega, despois de manifestacións de exaltacións de figuras como Millán Astray ou as súas declaracións contra o topónimo A Coruña, que insistía en castelanizar.
Após as eleccións municipais de 2015 en Galicia, cando o PPdeG perdeu a maioría absoluta que ostentaba, ten que deixar o seu cargo de alcalde tras apoiar PSdeG-PSOE e Bloque Nacionalista Galego a candidatura da Marea Atlántica como segunda forza máis votada, situando a Xulio Ferreiro á fronte da corporación municipal coruñesa.
EN 2016, axentes da UDEF requisaron contratos municipais a raíz dunha investigación por tráfico de influencias relacionada coa adxudicación de servizos bibliotecarios á empresa Eulen polo Consistorio coruñés durante o mandato de Negreira.
Revolución social española de 1936
A revolución social española de 1936, comunmente coñecida como revolución española, foi un proceso revolucionario que se deu tralo intento de Golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 que desembocou na Guerra civil española. A súa principal base ideolóxica foi o anarcosindicalismo e o comunismo libertario da CNT-FAI, cun compoñente marxista revolucionario, caracterizado polo POUM e a á caballerista do PSOE e UXT. Caracterizouse, entre outras cousas, polo seu anticlericalismo no relixioso, o seu cantonalismo e horizontalismo no administrativo, o seu racionalismo na educación e o colectivismo autoxestionario no económico.