cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Premios Cálamo
Premiados:
Ano 2001:
K'uk' Bahlam I
Traxectoria
Peter Mathews e Linda Schele foron os primeiros arqueólogos en estudar a dinastía dos gobernantes de Palenque, para iso utilizaron inicialmente a lingua ch’ol polo seu gran parecido co maia clásico, é por esta razón ás veces utilizouse o nome Bahlum-Kuk para se referir a este gobernante. De acordo cos glifos asociados da escrita maia co seu nome, é posible que a súa cidade estado fose chamada Baakl ou Baakal, cuxo signficado é Óso ou Lugar do Óso.
Premios Cálamo
Premiados:
Ano 2002:
K'uk' Bahlam I
Traxectoria
Especulouse que a tumba real atopada no Templo XX podería corresponder á de K'uk' Balam I debido á temporalidade (450-550 d. C.) que se calculou polos obxectos achados e pola construción do propio templo, porén é necesario levar a cabo investigacións moito máis profundas e rigorosas para confirmar a identidade destes restos mortuorios.
Premios Cálamo
Premiados:
Ano 2003:
Ano 2004:
Ano 2005:
Ano 2006:
Ano 2007:
Ano 2008:
Ano 2009:
Ano 2010:
Ano 2011:
Ano 2012:
Ano 2014:
Ano 2015:
Ano 2016:
Ano 2017:
Igrexa de Boge
A igrexa de Boge (sueco: Boge kyrka) é unha igrexa medieval luterana en Boge, na illa sueca de Gotland, pertencente á diocese de Visby.
Historia e arquitectura
A igrexa de Boge é unha igrexa do gótico temperán. As partes máis antigas son o coro e a sancristía, que datan de mediados do século XIII. A nave é posterior e substituíu a unha nave previa de estilo románico; este feito explica o motivo polo que é infrecuentemente curta e ancha, xa que se encaixou entre un coro e unha torre que xa existían. Porén, a torre actual comezou a construírse en 1867 e rematouse en 1892, xa que a vella colapsou durante unha treboada en 1857. Na mesma treboada a nave quedou severamente danada pero foi reconstruída.
No interior a igrexa está decorada con dous conxuntos de frescos que datan do período de construción e do século XV, respectivamente. Estes últimos están realizados polo pintor anónimo coñecido como Passionsmästaren. A meirande parte do mobiliario é do século XVIII, coa excepción da pía bautismal, do século XIII, e dun gran candelabro medieval de ferro. No coro son visibles algunhas tumbas medievais.
Krita
Krita é un programa informático de código aberto, libre e gratuíto, para debuxo dixital en formato raster/vectorial deseñado para ilustración e animación.
Formatos de arquivos soportados
O formato nativo de Krita é Krita Document (.kra). Traballa tamén con outros formatos incluíndo o PSD.
Noxo
miniatura|dereita|Unha moza expresando noxo.
O Empalme
O topónimo galego O Empalme é un hodónimo que indica un lugar onde se conectan dúas estradas ou vías de comunicación. Pode referirse a:
Noxo
O noxo é unha resposta emocional que sofren os seres vivos, causada polo desgusto que se lle ten a algunha cousa ou por un momento desagradable causado por algo.
Características
O noxo é unha emoción complexa que implica unha resposta de rexeitamento dun obxecto, dun acontecemento ou de valores morais desagradables. Ademais, trátase dunha das reaccións emocionais nas que as sensacións fisiolóxicas son máis patentes. A maioría das reaccións do noxo xéranse por condicionamento interceptivo. Por outra banda, está tamén en relación con trastornos do comportamento, tales e como a anorexia e a bulimia.
Orixe
En primeiro lugar, os causantes son os estímulos desagradables, fundamentalmente os químicos, os potencialmente perigosos ou os molestos, como por exemplo comida en mal estado ou cheiros desagradables. Tamén producen a reacción de noxo toda unha variedade sensorial de estímulos condicionados de forma aversiva, mentres que os estímulos incondicionais adoitan ser olfactivos ou gustativos.
En segundo lugar, o procesamento cognitivo prodúcese ante causantes dunha baixa familiaridade e cun baixo nivel de previsibilidade. O suceso é valorado como moi desagradable. E todo o proceso é considerado como esencial para o benestar do corpo.
A probabilidade das consecuencias esperábanse xa antes de que o suceso acontecera. No referente ó enfrontamento, prodúcese un grao medio de urxencia para afrontar o suceso e as consecuencias do mesmo. No que ten que ver coa valoración da posibilidade de afrontar as condicións que produciu a sensación do noxo, crese que non é posíbel adaptarse ás súas consecuencias, e procúrase o rexeitamento do obxecto ou da situación causante.
Os estímulos adoitan estar en plena relación coa inxesta, de maneira que a calidade fundamental é olfactiva ou olorosa, se ben os estímulos condicionados poden asociarse a calquera outra modalidade perceptiva (escenas visuais, sons...); ou tamén poden producirse ante calquera outro tipo de estimulación que non teña por que estar relacionada con problemas gastrointestinais, como son as reaccións do noxo diante dos alimentos nutritivos e en bo estado. O noxo ten unha finalidade funcional, potenciar os hábitos saudables, hixiénicos e adaptados.
Efectos
Existen dous tipos de efectos: subxectivos e fisiolóxicos:
Trasín, Luaces, Pol
Parroquias de Pol
🇵🇱
Ingmar Bergman
Ingmar Bergman (pronunciado en sueco: ), nado en Uppsala o 14 de xullo de 1918 e finado en Fårö o 30 de xullo de 2007, foi un recoñecido director de cine e dramaturgo sueco. É considerado unha das personalidades máis eminentes e influentes da cinematografía mundial.
Dirixiu máis de sesenta películas e documentais para a televisión e o cine, os guións dos cales tamén escribía, e dirixiu unhas cento setenta obras de teatro. Na súa compañía de actores atópanse Harriet Andersson, Liv Ullmann, Gunnar Björnstrand, Bibi Andersson, Erland Josephson, Ingrid Thulin e Max von Sydow. Gran parte das súas películas foron rodadas en Suecia, moitas delas, a partir de Como nun espello (1961) en adiante foron filmadas na illa de Fårö. O seu traballo lígase en moitas ocasións á morte e a enfermidade, a existencia de Deus, a muller mailo seu rol na sociedade, a exaltación da xuventude ou o valor da sinxeleza. Tamén a fe, a traizón e a tolemia.
As súas dúas paixóns foron o teatro e mailo cine. Por esta última foi recoñecido mundialmente até que en 1983 se retirou (aínda que non definitivamente) da dirección cinematográfica con Fanny e Alexander (3 premios Óscar). Dende entón colaborou en guións e sobre todo escribiu ensaio máis ou menos autobiográficos: Imaxes ou Lanterna Máxica, entre outras.
Ingmar estivo activo durante máis de seis décadas. En 1976 a súa carreira veuse seriamente ameazada coma resultado dunha investigación por evasión de impostos. Indignado, Bergman suspendeu algunhas producións pendentes, pechou os seus estudos, e marchou a un exilio autoimposto en Alemaña durante oito anos.
En 1965 foi galardoado co Premio Erasmus. No ano 1997 o Festival Internacional de Cine de Cannes, que celebraba o seu 50 aniversario, concedeulle a Palma das Palmas, unha "Palma de honor" só outorgada naquela ocasión, que lle entregaron todos os galardoados até entón coa Palma de Ouro que se puideron reunir en Cannes.
Orixe e primeiras experiencias
Nado en Uppsala en 1918, nun convento protestante, o seu pai, Erik, era un pastor luterano duro e severo de fortísima personalidade, e de Karin Åkerblom, filla dunha familia acomodada de Estocolmo. Ingmar é o segundo dunha familia de tres fillos: un irmán máis vello, Dag e unha irmá máis nova, Margareta, que chega ao mundo catro anos máis tarde. Ingmar viviu a súa infancia seguindo os desprazamentos do seu pai, por quen foi educado consonte os conceptos luteranos de "pecado, confesión, castigo, perdón e graza", temas que logo serán recorrentes nos seus filmes.
O pai comezou o seu ministerio pastoral no hospital de Uppsala, e despois foi nomeado pastor da igrexa Hedvig Eleonora en Estocolmo e, finalmente, cura da corte real. Era recoñecido como un excelente orador, mais tiña un temperamento irritable, como explica Bergman na súa biografía: ''Non podiamos asubiar, non podiamos andar coas mans nos petos; de súpeto decidía repasar unha lección e se non a sabía castigábanos. Padecía moito de ouvido sensible... os ruídos fortes o exasperaban''. A figura do pai aparecerá en tres filmes: Fanny e Alexander (1982), Den goda viljan, de Bille August (1992) e Enskilda samtal, de Liv Ullmann (1996).
En 1934, con 16 anos, Ingmar fixo unha estadía estival en Alemaña, na rexión de Turinxia, cas duns amigos da súa familia. Alemaña atópase daquela mergullado na tormenta nazi. A súa familia de acollida lévao a asistir a unha manifestación de Adolf Hitler nun estadio deportivo de Weimar. Sen dúbida, demasiado novo para ter unha certa perspectiva, atópase galvanizado polo discurso do Führer. De volta a Suecia, o ambiente no que vive, esencialmente xermanófilo, está igualmente impregnado pola ideoloxía nazi. Na súa autobiografía A lanterna máxica escribiu sobre a súa visita a Alemaña, describindo como a familia alemá puxera un retrato de Hitler na parede xunto á súa cama e que "durante moitos anos estiven do lado de Hitler, encantado polo seu éxito e entristecido polas súas derrotas". Bergman comentou que "Hitler era incriblemente carismático. Electrificaba á multitude... O nazismo que vin parecía divertido e xuvenil". O seu irmán é un dos fundadores e membro activo do Partido Nacionalsocialista Sueco. O trauma do descubrimento dos campos de exterminio levarao a distanciarse da política. De feito, Ingmar Bergman non é un autor comprometido e a súa obra carece de mensaxe política.
Máis tarde, novo aínda e contra a vontade dos proxenitores, que querían que fose sacerdote, marchou para Estocolmo en 1936. Logo de realizar os estudos superiores e o servizo militar, inscribiuse na Universidade de Estocolmo, onde frecuentou un curso de Historia da literatura (a súa tese versará sobre o dramaturgo Johan August Strindberg), iniciándose ao tempo no teatro estudiantil e escribindo textos para algúns dramas. Como axudante de director, comeza tamén a traballar no Teatro da Ópera.
Os primeiros filmes e o teatro
No 1943 Bergman casou con Else Fischer, bailarina e coreógrafa (con quen terá unha filla, a futura escritora Lena). É nesta época cando un manuscrito seu, Hets (Tormento, 1944) foi adquirido por Filmindustri e pasado a filme, so a dirección de Alf Sjoberg, con Bergman como asistente de dirección.
Poucos meses despois desta primeira experiencia cinematográfica, foille proposto dirixir un filme sobre a comedia Moderhjertet ("A besta mai") de Leck Fischer. A pesar de que a película, lanzada despois co título Kris (1946), non tivera éxito, o produtor independente Lorens Marmsted ofreceríalle unha nova oportunidade; en 1946 xorde así Det regnar på vår kärlek. Nese mesmo ano decide trasladarse a Goteborg, onde é nomeado director xefe do teatro da cidade. Debuta con "Calígula" de Albert Camus e pon en escena moitos dos seus dramas.
Grazas a confianza de Marmsted, Bergman puido realizar outros dous filmes: Skepp till Indialand e Musik i mörker (1947). A atención suscitada por este último traballo, anima a Svensk Filmindustri a encargarlle unha posta en escena ("A furia do pecado e Eva", dirixida por Gustaf Molander) e un filme (Hamnstad (1948)), mais o fracaso que recolle a película leva a un novo corte dos fondos.
Foi de novo mercé á axuda de Lorens Marmstedt que Bergman realizará Fängelse (1949), primeira obra importante na súa carreira. Entre mentres sepárase da súa muller Else, casando con Ellen Lundstrom; en 1951 inicia relacións coa xornalista Gun Hagberg que acabará por ser a nova esposa e que lle dará unha filla.
Os primeiros éxitos
No 1950 Bergman acada o éxito con Sommarlek, que continúa en 1952 con Kvinnors väntan. No 1953 Sommaren med Monika provoca un escándalo, a causa da atrevida sensualidade da actriz Harriet Andersson, naquela altura unha moza de vinte anos, e coa cal Bergman mantivo relacións. Tornarase con nove filmes unha das actrices preferidas de Bergman despois de Bibi Andersson (once filmes). Logo realiza as películas Gycklarnas afton, (1953), e En lektion i kärlek, (1954), dúas comedias sobre situacións sentimentais e humanas, con Andersson como protagonista.
No 1953 comeza a traballar no Stadsteater (Teatro cidadán) de Malmö, no que coñece un grupo de actores que acadarán presenza fixa nos seus filmes: Gunnel Lindblom, Max von Sydow, Ingrid Thulin, e Bibi Andersson. No 1955 realiza Kvinnodröm, unha comedia mediocre, e Sommarnattens leende, o seu primeiro éxito de alcance europeo, que resultará premiado no Festival di Cannes.
O éxito internacional
miniatura|dereita|Bergman dirixindo o teatro de Malmö, en 1958. En 1956 Bergman termina O sétimo selo que obtén varios galardóns, entre outros o premio especial do Festival de Cannes; logo o Oso de Ouro no Festival de Berlín e o premio da crítica no Festival de Venecia por Amorodos salvaxes. Logo Nära livet e Ansiktet reciben o premio como mellor dirección en Cannes e Venecia, mentres en 1960 Jungfrukällan válelle obter o seu primeiro Oscar.
No 1959 casa por cuarta vez, coa pianista Kabi Laretei. Nestes anos traballo tamén na neonata televisión sueca, realizando: Venetianskan, (1958), Rabies (1959), e Ovader (1960). En 1961 é director do teatro dramático de Estocolmo e realiza Como nun espello, primeiro capítulo dunha discutida triloxía relixiosa: o filme recibe un Oscar como mellor película en lingua non inglesa.
Segue con Nattvardsgästerna (1962), que é premiado en Berlín e Viena; Ett Dromspel (1963), telefilme, e Tystnaden (1963), un dos seus traballos que provocaron máis escándalo. No 1964, afectado por unha grave depresión, escribe Persona e inicia relacións coa actriz norueguesa Liv Ullmann, coa que ten a Linn (1966).
No 1965 realizará a miniserie televisiva Don Juan, e outras rodaxes para TV, mais pouco exitosas porque son profundamente dramáticas, tal "Daniel", episodio do telefilme Stimulantia (1967).
A un ritmo dun filme por ano, serán realizados Vargtimmen (1966), case un filme de terror; o telefilm Riten (1967); a película de guerra Skammen (1968), e o grotesco Paixón (1969).
Os anos 1970
No 1971 realiza Beröringen, que resulta un fiasco clamoroso, póndoo en dificultades económicas, que se resolverán mercé o inesperado éxito mundial de Viskningar och rop (1972), obra que gaña numerosos premios. No ano seguinte roda Scener ur ett äktenskap, nado como teleserie e transformado despois nun filme de case tres horas. Grava logo o telefilme Misántropos (1974), inspirado na obra de Molière; o dramma psicolóxico Cara a cara (1976) e a película de terror Das Schlangenei (1977).
Nese mesmo ano sofre unha crise por problemas con Facenda e ten que ser internado nun hospital psiquiátrico. Retírase á illa de Faro, onde permanecerá moitos anos. Dedícase con exclusividade ao cine, realizando Höstsonaten (1978), con Ingrid Bergman. Para a televisión alemá produce Aus dem Leben der Marionetten (1980).
Os últimos anos
No 2000 rodou para TV Bildmakarna ("O realizador de imaxes"), que recolle a historia de Victor Sjöström, o gran mestre sueco, ambientada en 1921, cando debe rodar un dos seus filmes máis famosos Körkarlen.
Proseguiu a súa actividade teatral, con Trollflöjten, adaptación da ópera mozartiana Die Zauberflöte, obra única na súa filmografía, cunha forte óptica fascinante.
En 2002, publica o volume "Imaxes", con fotografías da súa infancia.
En 2003 rodou Saraband, continuación de cener ur ett äktenskap, financiada por catro televisións europeas e gravada en formato dixital. Dela Bergman comentou: "Este é o meu derradeiro filme".
Escribiu na súa autobiografía, titulada " A lanterna magica": ''"En realidade, eu vivo sempre nos meus soños, e de cando en vez fago unha visita ao mundo real".
O 20 de xaneiro de 2005 Bergman recibiu o Premio Federico Fellini pola súa saliencia cinematográfica.
Colaboradores
Bergman traballou en numerosos filmes cos mesmos actores; entre estes destacan os que o acompañaron ao longo de toda a súa carreira, que foron Gunnar Björnstrand, Ingrid Thulin, Max Von Sydow, Bibi Andersson, Liv Ullmann, Harriet Andersson, Erland Josephson, Eva Dahlbeck e Gunnel Lindblom.
Ademais deste grupo de actores e actrices, dende inicios da década de 1950, máis precisamente dende Kvinnors väntan (1953), Bergman tivo case como membro do seu equipo de rodaxe o fotógrafo Sven Nykvist, quen obtivo varios premios coas obras dirixidas por Bergman, entre os que destacan dous Óscar da Academia de Hollywood pola fotografía de Viskningar och rop (1972) e de Fanny e Alexander. O froito desa colaboración con Bergman lanzou a carreira internacional de Nykvist.
Lista de filmes favoritos
Bergman seleccionou unha lista dos seus once filmes favoritos no Festival de Cine de Göteborg en 1994. Non ten unha orde de prioridade:
Antílope
miniatura|250px|Lámina con varias especies de antílopes. En Kunstformen der Natur (Formas de Arte da Natureza), de [[Ernst Haeckel (1904).]] miniatura|250px|Unha [[gacela, antílope típico.]]
Antílope é o nome comúm que se aplica a numerosas especies de mamíferos artiodáctilos ruminantes da familia dos bóvidos, especialmente aos das subfamilias dos alcelafinos, antilopinos, cefalofinos e hipotraguinos, pero tamén aos doutras subfamilias próximas (e mesmo a algunhas das especies da subfamilia dos bovinos).
Todos eles caracerízanse polas súas formas esveltas, elegantes, con patas delgadas e cornos longos, arqueados, que viven nas estepas e sabanas de África e Asia, e incluso de Norteamérica (no caso de Antilocapra americana, chamado berrendo polos castelanfalantes), e tamén nos bosques e nos desertos, segundo as especies. O seu tamaño e o seu peso son variábeis, oscilando a súa lonxitude entre os 30 e os 40 cm e o seu peso, entre os 3 a 5 kg dos dicdics (xénero Madoqua) e os 3,80 m e 800 kg do eland do Cabo (Taurotragus oryx).
Os antílopes, como os outros ruminantes, aliméntanse de vexetais, especialmente de gramíneas. Prefiren adoito a herba verde, pero algúns non son exclusivamente herbívoros. e comen de cando en vez, ou mesmo prioritariamente, follas de arbustos.
Os antílopes descenden do Eotragus, que viviu na era secundaria,, no mioceno inferior e medio (hai de 20 a 14 millóns der anos) en Europa, Asia e África. De pequeno tamaño, corpo compacto e patas longas, e con cornos pequenos situados en posición vertical, lixeiramente curvados cara a atrás. O seu aspecto demallaría ao dos actuais duiqueros (xénero Cephalophus) ou talvez ao antílope anano (Neotragus pygmaeus).
As múltiplas variedades de ruminantes evolucionaron rapidamente. Numerosas especies xa desapareceron; todos os animais considerados hoxe como antílopes apareceron hai uns 2 millóns de anos.
Etimoloxía
miniatura|250px|Ilustración dun antílope na obra de Edward Topsell The History of Four-footed Beasts. (1607). O termo antílope entrou nas linguas modernas a través do francés antilope que usou por primeira vez quizais o naturalista alemán Peter Simon Pallas en 1766, cando describiu a especie Antilope buselaphus (hoxe coñecida como Alcelaphus buselaphus).
O nome antilope tirouno do baixo latín ant(h)alopus. E, de onde veu este ant(h)alopus? Pois os etimoloxistas din que foi na forma coa que os tradutores adaptaron a voz do grego bizantino ἁνθόλοψ anthólops.
A palabra anthólops foi empregada por primeira vez contra o ano 336 por Eustacio de Antioquía, bispo desta cidade, coa que denominou a un animal fabuloso "que habitaba nas beiras do río Éufrates, e que era moi salvaxe, difícil de capturar e que tiña longos cornos en forma de serra capaces de abater árbores".
Puntal
miniatura|350 px|dereita|Esquema cas formas dun buque. A letra f indica o francobordo. O puntal é a suma dos valores de f + d (calado) Puntal dun buque defínese como a medida vertical desde o canto superior da quilla ata a unión da traca de cinta (última faixa das pranchas soldadas do costado do buque) coa cuberta principal, medida polo lado de fóra.
Antílope
Etimoloxía
O termo debeu pasar ao francés no século XIII baixo as formas antelu, antelop, antalopus e antholops (co significado de "animal fabuloso"). Do francés medieval pasou máis tarde ao inglés, como antelope, antes de volver a entrar no francés no século XVII coa forma actual antilope,
Puntal
P= C + F
Antílope
Etimoloxía
Segundo outros, antílope talvez deriva do grego άνθος ánthos, "flor" e ώψ óps, ollo), o quer viría a significar "ollos fermosos" aludindo ás longas pestanas destes animais; porén, esta hipótese pode ser unha etimoloxía popular posterior.
Puntal
onde: O francobordo defínese como unha reserva de flotabilidade. O calado do buque máis o francobordo é o puntal. Este valor de puntal é inamovible independentemente da carga que leve o buque. A máis calado, menos francobordo e viceversa.
Antílope
Características
miniatura|250px|[[Litocranius walleri, coñecido como antílope xirafa, pode permanecer de pé sobre as súas patas posteriores para comer follas e pólas das árbores.]]
Todos os bóvidos teñen pezuños, pupilas horizontais e (polo menos os machos) cornos óseos cubertos por un estoxo córneo. Estas características básicas, porén, ocultan enormes diferenzas de aspecto entre vacas, cabras e ovellas, e entre os propios antílopes. Por exemplo, un eland do Cabo (Taurotragus oryx) macho pode chegar até os 180 cm de altura na cruz e pesar case 950 kg, mentres que un antílope anano (Neotragus pygmaeus) adulto pode alcanzar tan só 24 cm de altura na cruz e tan só 1,5 kg de peso.
Os antílopes son animais de longas, potentes e esveltas patas, e moitos poden correr a gran velocidade. Algúns están adaptados para habitar en zonas rochosas. E tanto o dibatag ou antílope de Clarke (Ammodorcas clarkei) como o antílope xirafa (Litocranius walleri) caracterízanse polas súas patas e pescozos moi longos e finos, adaptados aos seus costumes de comer ramallos de árbores e arbustos.
Algúns antílopes son capaces de correr moi rápido en distancias curtas. Os máis veloces poden chegar puntualmente a 90 ou 100 km/h, e correr a 50 ou 60 km/h en distancias máis longas. E poden dar saltos de até 4 m de altura e de até 15 m de lonxitude. A natureza seleccionou as formas dos antílopes adaptados á carreira, que é unha característica vital para a maioría deles, expostos a múltiples depredadores nas sabanas e estepas africanas onde viven. O feito de que as crías sexan capaces de camiñar e correr moi pouco trempo despois de naceren, é tamén unha consecuencia desta presión de selección.
Distribución e hábitat
miniatura|250px|[[Hippotragus niger do suroeste de África.]] miniatura|250px|Un macho e dúas femias de [[Antilope cervicapra,.]]
A maior parte das especies de antílopes son nativas de África, pero algunhas habitan en Asia, e unhas poucas en Europa (xéneros Saiga e Rupicapra) e en Norteamérica onde ademais do actual Antilocapra americana, habitou o saiga durante o plistoceno medio, pero se extinguiu a principios do holoceno.
Moitas especies de antílopes se introduciron noutras partes do mundo diferentes dos seus lugares de orixe, ben parea aproveitar a súa carne como alimento, ben para a caza, especialmente nos Estados Unidos, onde en Texas, en particular, debido ao hábitat e clima adecuados para distintas especies de antílope das chairas de África e Asia, hai numerosos coutos de caza onde poden encontrarse poboacións asilvestradas de Antilope cervicapra (o antílope negro, da India), de Oryx gazella (órice do Cabo) e de Boselaphus tragocamelus (nilgó).
Os antílopes viven nunha gran variedade de hábitats. Numericamente, a maioría viven nas sabanas africanas.
Porén, tamén hai especies como o saiga (Saiga tartarica, adaptada ao frío e a ambientes áridos, que vive nas estepas de Rusia e Asia central, o órice da Arabia (Oryx leucoryx, adaptado ao deserto, o chamado antílope salta rochas (Oreotragus oreotragus) a ambientes rochosos, e a sitatunga (Tragelaphus spekii), propia de ambientes semiacuáticos.
As especies que viven nos bosques tenden a seren sedentarias, pero moitas das que habitan nas chairas realizan grandes migracións, o que lles permite seguir as chuvias e poder aproveitar así os pasteiros nos que se alimentan.
Os ñus e as gacelas de África oriental realizan algunhas das máis impresionantes migracións en masa de todos os mamíferos.
Taxonomía
As aproximadamente 90 especies de antílopes, das que a maioría son propias de África, clasifícanse nuns 30 xéneros. A clasificación das subfamilias dentro dos bóvidos é aínda un tema de debate, con varios sistemas alternativos propostos.
Os antílopes non son un clado ou grupo taxonomicamente definido. O termo utilízase para designar a todos os membros da familia dos bóvidos que no entran na categoría de ovellas, vacas ou cabras. Polo xeral, todas as especies das subfamilias dos alcelafinos, antilopinos, hipotraguinos, reduncinos e cefalofinos, entre outras, son chamados antílopes. Así mesmo, os rebezos (xénero Rupicapra) tamén se consideran antílopes.
Ademais, tamén se denomina antílopes o berrendo ou antílope americano (Antilocapra americana), da familia dos antilocápridos e o hiemosco (Hyemoschus aquaticus), da familia dos tragúlidos, aínda que moitos non os consideran como verdadeiros antílopes.
Xéneros e especies
Aínda que as especies ás que se lles pode atribuír o nome de antílope sexa algo impreciso, unha lista de xéneros e especies pode ser a seguinte:
Minerva (Mondoñedo)
Minerva foi unha revista editada en Mondoñedo en 1906.
Historia e características
Revista quincenal, apareceu o 20 de maio de 1906. Fundada por José María Basanta Llenderrozos e Andrés de la Heras Zancudo. Entre os seus colaboradores figurou Antón Villar Ponte.
Gran Premio de Marrocos de 1958
O Gran Premio de Marrocos de 1958 foi unha carreira de automobilismo de Fórmula Un, celebrada o 19 de outubro de 1958 no circuíto da Ain-Diab. Foi a 11º e derradeira carreira da tempada de Fórmula Un de.
Río Niágara
miniatura|260px O río Niágara é un río que corre do Lago Erie até o Lago Ontario, nun sentido norte-sur.
O río actúa como unha fronteira natural entre o Canadá (provincia de Ontario) -ao leste- e os Estados Unidos (Estado de Nova York) -ao oeste-. No río, encóntranse as Cataratas do Niágara. O curso do río mide uns 56 quilómetros, e crese que as cataratas se desprazaron once quilómetros desde a súa situación orixinal nos últimos 12.000 anos.
Lei de Titius-Bode
450px|miniatura|Gráfica dos valores preditos da lei de Titius-Bode contra os valores reais dos planetas do sistema solar. A lei de Titius-Bode, chamada tamén ás veces só lei de Bode, relaciona a distancia dun planeta ó Sol co número da orde do planeta mediante unha regra simple. Matematicamente trátase dunha sucesión que facilita a distancia dun planeta ó Sol.
La llengua dels valencians
La llengua dels valencians (A lingua dos valencianos) é unha obra do filólogo valenciano Manuel Sanchis Guarner sobre a historia e o papel social da lingua catalá no País Valenciano. Foi publicada no 1933.
Beta Israel
Os Beta Israel (בֵּיתֶא יִשְׂרָאֵל, Beyte (beyt) Yisrael; ge'ezቤተ እስራኤል, Bēta 'Isrā'ēl}} ), tamén coñecidos como os xudeus etíopes (יְהוּדֵי אֶתְיוֹפְּיָה: Yehudey Etyopyah; Ge'ez: የኢትዮጵያ አይሁድዊ, ye-Ityoppya Ayhudi) ou falashas (Ge'ez ፈላሻ, פלאשים), son unha comunidade de xudeus que viviron e se desenvolveron durante séculos na área do Reino de Axum e no Imperio etíope, hoxe dividido nas rexións etíopes de Amhara e Tigray. Moitos deles emigraron a Israel durante o século XX.
Lei de Titius-Bode
A lei orixinal era onde  n  = 0, 3, 6, 12, 24, 48..., con cada valor de  n  dous veces o valor anterior e sendo  a  o semieixo da órbita. Facendo cálculos pódese observar a relación existente entre os valores obtidos por esta lei e os valores reais dos planetas: 0, 3, 6, 12, 24, 48, 96... 4, 7, 10, 16, 28, 52, 100,... 0.4, 0.7, 1, 1.6, 2.8, 5.2, 10.0, ...
La llengua dels valencians
O libro é unha especie de introdución ao coñecemento do que é o valenciano, cal fora a súa historia e cales son as obrigas morais dos valencianos cara ao que é o signo máis característico da súa personalidade, desmontando os tópicos negativos sobre a lingua para aclarar a súa orixe e filiación. Desde o punto de vista filolóxico é unha obra moi importante e aínda vixente hoxe en día, porque é o primeiro libro científico feito desde os criterios da filoloxía románica, con moita erudición, moitos datos documentais, e que puxo as bases para estudos posteriores.
Lei de Titius-Bode
Naquela época só se coñecían os planetas clásicos: Mercurio, Venus, Terra, Marte, Xúpiter e Saturno, sendo os seus valores: 0.38, 0.72, 1, 1.52, 5.2, 9.54
Beta Israel
Este pobo vivía nas rexións norte e noroeste de Etiopía, en máis de 500 pequenos poboados repartidos por un amplo territorio, xunto a poboacións que eran musulmáns e principalmente cristiáns. Moitos deles estaban concentrados nunha área arredor do lago Tana, na rexión de Gondar.
La llengua dels valencians
A obra foi encargada a Sanchis Guarner por Adolf Pizcueta, director da colección L'Estel. Pizcueta pediulle a redacción dun libro que tratase sobre aspectos básicos, pero esenciais, sobre a lingua dos valencianos desde o punto de vista máis obxectivo posible. Sanchis Guarner intentou manter unha posición ecléctica, sen tomar unha postura clara e definida sobre diversos aspectos da lingua como o nome, a orixe ou as relacións coas outras variedades da lingua catalá. Neste senso, o título da obra é bastante sintomático dos esforzos de Sanchis Guarner para se manter nesta posición e, ao longo de todo o libro, sempre utilizou a expresión valenciano ou lingua valenciana para se referir á variante falada no País Valenciano. Seguramente, detrás desta concepción achábase o espírito de consenso que permitiu chegar ao acordo ortográfico de Castelló uns meses antes e a necesidade existente de difundir esta doutrina ortográfica.
Lei de Titius-Bode
Descubrimento e importancia histórica
A lei foi descuberta en 1766 por Johann Daniel Titius e atribuíuselle en 1772 ó director do observatorio de Berlín, Johann Elert Bode, de aí o nome da lei.
A Abelaira, Corvelle, Vilalba
A Abelaira é un lugar da parroquia de Corvelle no concello lucense de Vilalba na comarca da Terra Chá. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2021 tiña 2 habitantes (1 home e 1 muller).
Lei de Titius-Bode
Descubrimento e importancia histórica
O descubrimento de Urano por William Herschel en 1781 non fixo máis que confirmar a lei publicada só tres anos antes e levou a que no cuarto lugar a 2,8 U.A. faltaba un planeta. No congreso astronómico que tivo lugar en Gotha, Alemaña, en 1796, o francés Joseph Lalande recomendou a súa busca. Entre cinco astrónomos se repartiron o ceo na busca do quinto planeta e finalmente o 1 de xaneiro de 1801, no Observatorio de Palermo o monxe Giuseppe Piazzi que non pertencía á comisión de busca descubriu Ceres o primeiro dos asteroides. O día 3 de xaneiro o corpo desprazárase un terzo da lúa en dirección oeste. Ata o 24 non publicou o seu descubrimento crendo que era un cometa. Carl Friedrich Gauss inventou ex profeso para Ceres un procedemento de cálculo da órbita con tal de aproveitar os poucos datos da órbita conseguidos por Piazzi. Calculada a súa órbita, resultou un corpo que orbitaba entre Marte e Xúpiter.
Beta Israel
En 1975, o goberno de Israel recoñeceu a condición de xudeus dos Beta Israel. Isto deu lugar a unha difícil emigración ata Israel durante os anos 1980 e 1990, especialmente co establecemento dunha ponte aérea. En 2009, formaban parte desta comunidade preto de 110.000 persoas. en Israel, e no 2014, o número aumentou a 138.200.
Lei de Titius-Bode
Descubrimento e importancia histórica
A lei de Bode tivo unha grande importancia no desenvolvemento da Astronomía de finais do século XVIII e comezos do século XIX.
Formulacións modernas da lei de Bode
A formulación moderna é que a distancia dun planeta ó Sol en UAs é: onde  k  =0,1,2,4,8,16,32,64,128 (0 seguidos polas potencias de 2) Para os planetas exteriores, o primeiro termo é desprezable, e a interpretación é que cada planeta está aproximadamente a dúas veces a distancia do sol con respecto ó anterior. É dicir, as distancias dos planetas están en progresión xeométrica.
'' A distancia dun planeta ó Sol é dúas veces a distancia ó Sol do anterior. ''  As distancias dos planetas calculados pola lei de Bode comparadas coas reales son:
1 O cinto de asteroides ten que ser considerado un planeta para cubrir o oco de k=8, o número tomado para a distancia ó Sol (2,77 UA) é realmente o do asteroide máis grande do Cinto, Ceres. 2 Neptuno viola a lei caendo a medio camiño entre o k=64 e k=128. Plutón está considerado un planeta anano.
Explicación teórica
Non hai ningunha explicación teórica sólida da lei de Titius-Bode, non se sabe se esta é simplemente unha coincidencia numérica ou unha regra máis fundamental da mecánica celeste.
A Abelaira, Corvelle, Vilalba
Este lugar dista da capital do concello 11,1 quilómetros.
Lei de Titius-Bode
Explicación teórica
Os resultados da simulación de formación planetaria parecen apoiar a idea de que a lei Titius-Bode é unha consecuencia natural da formación planetaria, segundo as teorías actuais nesta área.
Aplicación a outros Sistemas de satélites
Hai só un limitado número de sistemas nos que a lei de Bode pode probarse. Xúpiter, Saturno e Urano teñen varias lúas grandes que se asemellan a planetas en canto ó seu proceso de creación. Na aplicación ós satélites debemos ter presente que hai que descartar todos aqueles que non se formaron nas proximidades do planeta senón que foron capturados pola gravidade deste. Estes corpos caracterízanse por ser pequenos, xirar nun plano moi distinto dos satélites grandes ou incluso ter un movemento retrogrado.
Aplicación aos satélites de Xúpiter
miniatura|200px|Axuste liñal logarítmico ás distancias dos satélites de [[Xúpiter]] Os catro satélites galileanos de Xúpiter máis o satélite interno máis grande Amaltea cumpren perfectamente a lei de Bode: e unha correlación r=0,9925. Amaltea hai que consideralo porque a pesar de ter só 200 km. xira na órbita dos satélites galileanos.
Resulta que
En radios do planeta:
Observemos que dun planeta ao seguinte no Sistema Solar ou nos satélites de Xúpiter o valor é moi semellante.
Aplicación aos satélites de Urano
As lúas grandes de Urano teñen unha adaptación á lei de Bode magnífica: e unha correlación r=0,9943. É dicir:
En radios do planeta:
Mentres que os primeiros satélites están a uns 3 radios do planeta, Mercurio está a 83,24 radios solares. Non obstante o crecemento ten unha taxa bastante semellante.
Aplicación aos satélites de Saturno
miniatura|200px|Axuste lineal logarítmico ás distancias dos satélites de [[Saturno.]] A aplicación ás lúas de Saturno presenta máis problemas. O que se fai é axustar aos satélites grandes máis internos: Xano, Mimas, Encelado, Tetis, Dione e Rea con n=1 ata 6. Agora axústanse os demais ata que caian sobre a recta. Fai falla deixar os ocos 7 e 8 ata chegar a Titán e Hiperión que serían n=9 e 10 respectivamente. Iapeto sería o n=13 e Febe o n=18.
O axuste sería: e unha correlación de 0,9995.
É dicir:
En radios do planeta:
Penaflor, Torneiros, Allariz
Penaflor é un lugar da parroquia de Torneiros, no concello ourensán de Allariz. Segundo o censo de 2009, Penaflor tiña 37 habitantes, dos que 20 eran homes e 17 mulleres.
Localización
Situado no extremo setentrional da parroquia, linda coas parroquias de Seoane ao oeste e Allariz (Santiago) ao norte. Atópase ademais ao pé da aba oriental do Coto Cabrón (860 m).
Fomiñá, A Pastoriza
miniatura|Igrexa de San Salvador de Fonmiñá miniatura|Fonmiñá miniatura|Fonmiñá II O Salvador de Fomiñá é unha parroquia do concello da Pastoriza na comarca da Terra Chá, na provincia de Lugo. No ano 2007 tiña 162 habitantes, deles 74 eran homes e 88 eran mulleres, o que supón unha diminución de 2 habitantes en relación ao ano anterior, 2006.
Braño
O topónimo galego Braño pode referirse a:
Heavens to Betsy
Heavens to Betsy foi unha banda estadounidense de punk rock formada en Olympia, Washington, no ano 1991. Foi parte do movemento DIY riot grrrl, do punk rock underground de principios dos anos 90, e foi a primeira banda de Corin Tucker, guitarrista e vocalista de Sleater-Kinney.
Historia
As membros de Heavens to Betsy eran as compañeiras no Evergreen State College Tracy Sawyer na batería e ocasionalmente no baixo, e Corin Tucker na guitarra e nas voces. Un dos seus primeiros concertos foi na International Pop Underground Convention, organizada polo selo discográfico independente K Records en 1991. Durante unha noite houbo un cartel de só mulleres, bautizado "Love Rock Revolution Girl Style Now", con Heavens to Betsy, Bratmobile, Jean Smith de Mecca Normal e 7 Year Bitch, un evento que é amplamente considerado un dos acontecementos pivotais no nacemento do movemento riot grrrl. O seu primeiro lanzamento foi un sinxelo compartido con Bratmobile editado a través de K Records, considerado unha gravación esencial do riot grrrl. A banda gravou tres sinxelos, o álbum Calculated, e contribuíu a varios recompilatorios mentres estivo activa. Un deses recompilatorios, Free to Fight!, tamén incluía unha canción da banda Excuse 17, onde tocaba Carrie Brownstein. Tucker e Brownstein comezaron a tocar xuntas, e cando Heavens to Betsy se separou a mediados dos anos 90 as dúas mulleres fundaron Sleater-Kinney. Varias das cancións da banda aparecen no videoxogo de 2013 Gone Home, incluído o tema "Complicated", que foi usado nos créditos finais do xogo.
Lista de líderes da República Federal Socialista de Iugoslavia
Esta é unha lista parcial dos funcionarios principais da República Federal Socialista de Iugoslavia (coñecida como a República Federal Popular de Iugoslaviaaté 1963), aínda que polo xeral refírese a un presidente o título oficial foi Presidente do Presidium da República Federativa Socialista de Iugoslavia.
Xefes de Estado
Despois de 1974, Iugoslavia estivo encabezada pola Presidencia Colectiva, que consistía nos representantes das seis repúblicas e das dúas provincias autónomas dentro de Serbia (dende 1988). O colectivo foi presidido por Tito, que foi presidente vitalicio até a súa a súa morte en 1980, despois foi un dos membros elixidos anualmente Presidente da Presidencia e actuou como xefe de Estado.
Xefes de goberno
O goberno de Iugoslavia estivo primeiro presidido por un Primeiro Ministro. O 14 de xaneiro de 1953 foi reorganizado como Consello Executivo Federal, dirixido por un Presidente.
Celestino Peleteiro
Celestino Peleteiro Otero, nado en Pontevedra o 31 de decembro de 1935 e finado en Santiago de Compostela o 20 de marzo de 2017, foi un avogado e político galego.
Traxectoria
Fillo de Celestino Peleteiro Suárez. Estudou o bacharelato no Instituo Arcebispo Xelmirez de Santiago de Compostela. Foi membro de Acción Católica. Licenciado en Dereito pola Universidade de Santiago de Compostela. Mestre mercantil. Abriu bufete de avogado en Ponte Caldelas en 1956, foi presidente do Liceo-Casino de Ponte Caldelas até 1959, e correspondente de El Pueblo Gallego en Ponte Caldelas. Nos anos sesenta trasladouse ao Carballiño, onde foi presidente do Sindicato mixto do Carballiño e presidente do Casino do Carballiño. Nas primeiras lexislativas democráticas de España, as Xerais de 1977, figuraba como número 5, pechando a lista da Unión de Centro Democrático ao Congreso dos Deputados pola Provincia de Ourense. Non saíu elixido, pero aos seguintes comicios, as Xerais de 1979 presentouse na lista da UCD ao Senado e si saíu escollido. Nos seguintes comicios, os de 1982 xa non figurou nas candidaturas centristas.
Vida persoal
Casou coa mestra Beatriz Mellid Muíños.
Pregón Mindoniense
Historia e características
Subtitulada Periódico quincenal, apareceu o 12 de setembro de 1954.
Illa Nunivak
A illa Nunivak, a segunda illa máis grande do Mar de Bering, é unha illa volcánica cuberta de permafrost esténdese aproximadamente 48 quilómetros mar adentro desde o delta do Yukon e do Kuskokwim ríos no estado de Alasca, a uns 60° de latitude Norte. A illa Nunivak ten 4.226´78 km². Ten unha poboación de 191 persoas no censo do 2010. Toda a poboación da illa vive na costa norte na cidade de Mekoryuk.
Persoas
miniatura|esquerda| 200px | Nenos en kaiak, Nunivak, fotografía de Edward S. Curtis, 1930 Nunivak só ten un asentamento permanente, Mekoryuk, na costa norte, con preto de 200 residentes. Na década de 1880, Iván Petrof rexistrou 702 residentes en nove pobos da illa. Unha epidemia en 1900 decimou a poboación da illa. A emigración mantén a pequena poboación.
Case todos os residentes permanentes de Nunivak son yup'ik, esquimós, cuxa lingua tradicional é un dialecto do iupik de Alasca central coñecido como Cup'ig. O Cup'ig é o primeiro idioma para moitos dos habitantes máis vellos, e está gozando dun renacemento entre os mozos, así, aínda que case todos os Nuniwarmiut (persoas Nunivak) falan inglés. O pobo da illa de Nunivak aínda depende en gran medida da caza de subsistencia, e tamén a pesca comercial e o traballo industrial no continente.
Xeoloxía e historia natural
miniatura|esquerda| 200px | Nunivak - detalle da táboa USCGS Mar de Bering (2000)
Nunivak é de orixe volcánica, a maioría da illa está dominada por unha meseta volcánica de 160 m ou máis por encima do nivel do mar. A illa está salpicada de ao redor de 60 conos de cinza e catro maars. Gran parte da súa superficie está cuberta por finos fluxos de lava dos pequenos volcán en escudo, que se estenderon polas rocas sedimentarias do período Cretáceo. As erupcións volcánicas leváronse a cabo durante 5 períodos de actividade a partir de 6´1 millóns de anos atrás. A maior parte do campo volcánico formouse durante dous períodos eruptivos durante o Plistoceno que termina ao redor de fai 300.000 anos, pero a actividade volcánica continuou no Holoceno.
A Tundra é a paisaxe principal, as árbores máis grandes en Nunivak son salgueiros ananos, a maioría de menos de 1´2 m de altura. Máis de 40 ríos desaugan das terras altas da tundra.
Polo menos 89 especies de aves mariñas migratorias e aves acuáticas aniñan en Nunivak, incluíndo varias especies ameazadas e en perigo. Densas colonias de cría de verán atópanse en todas as costas da illa e nos lagos interiores da tundra.
En tempos prehistóricos, Nunivak foi o fogar dunha modesta manda de renos caribú, pero estes foron exterminados logo da introdución de armas de fogo no final do século 19 ou principios do século 20. A "United States Fish and Wildlife" introduciu renos e boi almizclero na illa nos anos 1930 e 1940. Grandes mandas destes animais son mantidos pola Corporación local de Mekoryuk.
A maior parte da illa é parte da Yukon Delta National Wildlife Refuge, administrado polo EE.UU. Fish and Wildlife Service.
miniatura|nenos Nunivak, fotografía de Edward S. Curtis, 1930
Igrexa de Hejdeby
A igrexa de Hejdeby (sueco: Hejdeby kyrka) é unha igrexa medieval luterana en Gothem, na illa sueca de Gotland, pertencente á diocese de Visby.
Caniche
miniatura|dereita|220px|Caniche negro. O caniche é unha raza de cans que ata o primeiro cuarto do século XX, eran considerados de uso exclusivo para o luxo dos aristócratas e nobres. Coñecidos pola súa pelaxe lanosa e rizada, existen as variedades xigante, mediano, anano e miniatura ou toy. Ata o Renacemento, era un can cobrador de augas, é dicir, eran cans que recuperaban as presas xa cazadas que caeran á auga, como parrulos e cisnes.
Igrexa de Hejdeby
Historia e arquitectura
A igrexa foi construída durante o século XIII. Primeiro levantáronse o coro e a nave nun estilo románico tardío, e por último construíuse a torre amosando influencias do gótico temperán.
Caniche
Noutros idiomas
En cada lingua, o caniche recibe un nome distinto:
Historia da raza
Procedentes de Francia, os caniches son descendentes do Barbet, orixinarios dos encoros alemáns; e na Idade Media, foi destinado para a caza de aves natatorias como o parrulo ou o ganso, de modo que seleccionouse por características tales como a súa adaptabilidade ao terreo lamacento e a súa resistencia á auga, o que fai que esta raza, xunto con outras sexan chamados cans acuáticos.
A partir do século XVI, os caniches empezaron a ser famosos pola súa beleza e intelixencia, sobre todo en diversas presentacións circenses, obras de arte de diversos autores como Durero e Francisco de Goya. En tempos de Luís XVI de Francia xa era moi común a súa presenza na corte francesa. 150px|miniatura|esquerda|Cachorros de Caniche Toy Por cambios no gusto no que fai á súa aparencia, durante o século XIX, desprezouse a protección da pelaxe, que ata entón, tiña a función de resgardalo da hipotermia, polo que os estilistas empezaron a crear diversos cortes como o Británico montano e o Continental. Para os caniches recentemente nados, iniciouse o costume de amputar a cola, que na actualidade é unha práctica prohibida.
Na Guerra franco-prusiana empezou a difusión da raza como tal, destinada ós millonarios e aristócratas. Só no século XX, predominaba a variedade Xigante, polo que posteriormente xurdiron coa aprobación das asociacións caninas como o Kennel Club as variedades Standart (de escasa difusión desde 1792), Miniatura (1911) e Toy (1957). Nos anos finais do século XX xurdiu a raza híbrida dos Labrapoodles (combinación de Caniche con Labrador).
Xigante
miniatura|150px|esquerda|Cachorro de Caniche Standart Crese que é a variedade orixinal da que xurdiron as demais a través de cruzamentos para reducir a tálla. A altura á cruz varía desde 45 a 60 cm., admítese 2 cm de máis, sempre que o exemplar garde as proporcións. Nas exposicións celebradas baixo as normas da FCI os exemplares de cor negra, branca e marrón, xúlganse nun mesmo grupo para a obtención do CACIB. O mesmo ocorre coas exemplares de cor gris, albaricoque e vermella; o mellor de cada un destes grupos pasa a un xuízo final para determinar o mellor exemplar da variedade.
Mediano
A altura nesta variedade está comprendida entre os 35 e os 45 cm e ao igual que ocorre na variedade xigante, as cores xúlganse por grupos.