cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Amaia Romero
2017-2018: Operación Triunfo e Eurovisión
En 2017, Amaia Romeu presentouse ao cásting de Operación Triunfo, concurso musical que volvía tras varios anos sen emisión. A cantante foi seleccionada e actuou por primeira vez no estudio de Operación Triunfo o 23 de outubro de 2017, coa canción «Starman» de David Bowie. A pesar de ser proposta polo xurado para non entrar no concurso, foi salvada polos profesores da academia. Ao longo do seu paso polo programa, foi proposta como favorita do público durante varias semanas, logrando selo en tres ocasiones.
O 15 de xaneiro de 2018, Amaia converteuse en finalista do concurso grazas aos 40 puntos (máxima puntuación na historia do programa) outorgados polos membros do xurado do programa. Máis tarde, o 5 de febreiro do mesmo ano, foi proclamada gañadora da edición cun 46% dos votos.
Doutra banda, ao estar entre o cinco finalistas de Operación Triunfo, foi candidata a representar España no Festival de Eurovisión 2018. Así, fóronlle asignados os temas «Al cantar», composta por Rozalén que defendeu en solitario, e «Tu canción», composta por Raul Gómez e Sylvia Santoro, que cantou xunto á súa parella Alfred García. Esta última foi finalmente a escollida co 43% dos votos para ser cantada en Lisboa.
En abril de 2018, participou nun concerto homenaxe, xunto a Alfred García, chamado Amaia, Alfred e amigos, realizado por RTVE antes da súa partida cara Lisboa e Eurovisión. Neste concerto, cantaron algunhas das súas cancións favoritas con artistas como Zahara e Love of Lesbian. Ademais, Amaia e Alfred estrearon a versión en inglés de «Tu canción», chamada «Your song».​ Este concerto foi emitido vía internet o 26 de abril, mais o 9 de maio foi reemitido a través de La 2 de Televisión Española.
O martes día 8 de maio tivo lugar a primeira semifinal na que España tivo dereito a voto (hai que recordar que, como membro do Big Five, España pasa directamente á final). Como representantes de España, Amaia e Alfred estiveron presentes na primeira semifinal e mostrouse un minuto da súa actuación do ensaio xeral do día anterior​. Xusto un día despois da primeira semifinal, fíxose oficial que «Tu canción» era disco de platino.
2018-presente: carreira en solitario
O 31 de maio actuou na décimo oitava edición do festival Primavera Sound xunto á banda catalana The Free Fall Band.
Dende o seu paso polo programa, varios foron os artistas que quixeron contar coa súa colaboración. Durante o concerto en Pamplona, o 19 de maio, da cantautora albaceteña Rozalén, Amaia foi invitada a subirse ao escenario onde interpretou o tema «Al cantar», que Rozalén escribira para ela durante a súa estancia na academia de OT.​ Tamén o grupo catalán Love of Lesbian invitouna a participar nun dos sesus concertos do 20 aniversario do grupo celebrado no Teatro Circo Price de Madrid.
O 28 de xullo actuou en solitario ante máis de 1 700 persoas no Teatro Real de Madrid, dentro do Universal Music Festival.
O 22 de novembro publicouse a súa colaboración coa banda Carolina Durante, un tema titulado «Perdona (Ahora sí que sí)» e a versión de "Al Cantar" con Rozalén.
O 14 de decembro, Amaia anunciou a través das súas redes sociais que un pequeno tema chamado «Un nuevo lugar», sairía publicado o día 18 do mesmo mes.
O 26 de decembro interpretou «Perdona (Ahora sí que sí)» co piano na gala de navidad de Operación Triunfo.
O 2 de febreiro de 2019 foi invitada aos Premios Goya onde actuou xunto a Rozalén e mais Judit Nedderman e tamén tivo a oportunidade de entregar un premio.
Influencias e estilo
É afeccionada a escoitar calquera xénero de música. Os seus cantantes favoritos son The Beatles e Marisol. Ademais, é afeccionada ao flamenco.
Durante a súa estancia na academia, durante o seu tempo libre, Amaia demostrou a súa versatilidade no piano ao interpretar diversos temas de distintos estilos.
Ana María Pérez Cerviño
Ana María Pérez Cerviño, nada en Vigo o 5 de xaneiro de 1986, é unha escritora e ilustradora galega.
Traxectoria
Formada en Comunicación gráfica publicitaria, deseño gráfico e deseño web, traballa coa arte dixital e os audiovisuais, e ten colaborado con diversas revistas.
Semíramis
miniatura|Semíramis nunha ilustración italiana do XVIII
Semíramis (en grego antigo Σεμίραμις} / Semíramis) foi unha raíña lendaria de Asiria, cunha historia da que a fonte principal foran Diodoro de Sicilia e Ctesias. É probabelmente identificábel coa raíña babilonia Shammurámat ou Sammu-ramat, esposa do rei Shamshiadad V e rexente do seu fillo Adadnirari III (século IX a.C.)
Cóntase dela que era luxuriosa, mesmo incestuosa co propio fillo.
Traxectoria
Filla de Derceto, unha deusa medio muller, medio peixe, que vivía nun lago próximo a Ascalon, e máis de Caystros, suposto fillo de Aquiles e Pentesilea. Logo de nacer Semíramis, Derceto asasinou a Caystros, e despois escondeuse no lago e abandonou a filla. Foi entón criada por pombas, que, para alimental, roubaban leite e queixo a campesiños e pastores da zona. Descuberta por pastores, que andaban intrigados por aquel manexo das aves, foi entregada ao seu xefe, que lle impuxo o nome de Semíramis ("que vén das pombas" en sirio). Feita xa moza, foi desposada por Onnés, un conselleiro do rei Ninos de Nínive, do cal tivo dous fillos, Hyapaté e Hydaspé. Semíramis aconsella ao marido tan habilmente que este ten éxito na totalidade das empresas que realiza. Con ocasión dunha expedición a Bactriana, acompaña ao seu home, e póndose á cabeza dun grupo de soldados, toma a cidadela de Bactres. O rei, Ninos, namórase de Semíramis e Onnés suicídase. O rei casa con ela e teñen un fillo, Ninyas. Pouco tempo despois, Ninos morre e Semíramis sucédelle nun longo reinado de 42 anos.
Segundo a lenda, Semíramis fundou Babilonia, rechamante polo seu tamaño, onde crea, no seu pazo occidental, os famosos xardíns colgantes. Raíña guerreira, apoderouse de Armenia, Media, toda Asia ata o Indo, onde foi derrotada, e aínda dominou Exipto e Etiopía. Cando consulta o oráculo de Amón, este indícalle que será apartada do número dos vivos cando o seu fillo Ninyas conspirase contra ela. De volta da súa expedición á India, sabe que o seu fillo conspira cos eunucos do pazo. Daquela abandona o poder e desaparece. A lenda conta que foi transfigurada en pomba e elevada ao ceo para converterse nunha divindade.
Referencias culturais
Cóntase a súa vida na Xeral Estoria de Afonso X. Seguindo a historia de Paulo Orosio, é presentada como unha conquistadora intrépida, sabia, fundadora dunha Babilonia esplendorosa e con costumes luxuriosos.
Turza, San Romao de Campos, Carballedo
Turza é un lugar da parroquia de San Romao de Campos, no concello lugués de Carballedo, na comarca de Chantada. Segundo o INE en 2016 tiña 8 habitantes, 4 mulleres e 4 homes.
Toponimia
O topónimo pode relacionarse co antropónimo, sería unha.
Cinecittà
miniatura Cinecittà é un complexo de teatros e estudios que se encontra na periferia oriental de Roma, e que constitúe o vértice da industria cinematográfica italiana, pois alí é onde se gravan numerosos filmes e se producen moitos shows televisivos. É mesmo utilizado por moitos directores estranxeiros.
Nacemento
A historia de Cinecittà comeza durante o fascismo. Despois dunha serie de longametraxes que nas primeiras décadas do século XX deran a coñecer a cinematografía italiana no mundo, nos anos vinte a industria cinematográfica italiana entra en crise quedando á sombra dotras como a norteamericana ou a alemá contemporánea (Fritz Lang, G. W. Pabst, F. W. Murnau). En 1931 o réxime fascisa, que recibía o apoio dalgúns intelelectuais que sostiñan fortemente a importancia do cinema como instrumento de propaganda, promoveu unha lei tendente a penalizar as importacións e a estimular a produción nacional.
En 1936, Mussolini pon a primeira pedra e despois de máis dun ano de obras, o complexo é inaugurado en abril de 1937. En 1943 foi bombardeado polos nazis. Nos últimos dous anos de guerra as instalacións foron ocupadas polos nazis, que as utilizaron como lugar de concentramento de presos.
A época dourada
Despois da guerra foi recuperando a actividade e durante os primeiros anos de funcionamento Cinnecittà foi lugar de traballo para moitos dos grandes mestres do cinema italiano: Luchino Visconti, Roberto Rossellini ou Vittorio De Sica. Desta época son grandes filmes como La Dolce Vita de Federico Fellini (un símbolo da Italia dos cincuenta), Bellissima de Visconti ou Roma, tamén de Fellini.
Nos anos cincuenta prodúcese a explosión de producións americanas en Cinecittà con obras como Ben-Hur ou Quo vadis?.
Producións recentes
Nos últimos anos algúns directores de talle mundial escolleron estes estudios para as súas producións. Pódense destacar Gangs of New York de Martin Scorsese ou a serie televisiva Rome.
Os Areás, As Enchousas, As Somozas
Os Areás é un lugar da parroquia das Enchousas no concello coruñés das Somozas, na comarca de Ferrol. Segundo o IGE, en 2011 tiña 3 habitantes (2 homes e 1 muller).
Ourol, Ourol
Santa María de Ourol é unha parroquia do concello de Ourol na comarca da Mariña Occidental, na provincia de Lugo. Tiña 175 habitantes en 2016, segundo datos do Instituto Galego de Estatística, 90 homes e 85 mulleres. O que supón unha diminución de 43 habitantes respecto ao ano 2007 cando tiña 218 habitantes (101 homes e 117 mulleres) e 48 menos que en 2006.
Historia
En 1895 constituíuse a nova parroquia do Sisto con lugares de Ourol e de San Pantaleón de Cabanas.
Lemoiz
Lemoiz é unha vila e concello vasco da provincia de Biscaia. A súa poboación aproximada é de 1.000 persoas.
Foi elixido como o lugar para a central nuclear de Lemoiz, pero a súa construción non foi finalizada pola presión dos grupos ecoloxistas e os atentados de ETA.
Ferreiras
O topónimo galego Ferreiras está relacionado coa industria ou extracción do ferro. Pode referirse a:
Para as persoas que teñen por oficio traballar o ferro e outros metaisː
Rock (Capitán Furilo)
Rock é o segundo disco editado polo grupo de rock Capitán Furilo, publicado no ano 2009.
Paracuellos de Jarama
250px|miniatura|Casa do concello Paracuellos de Jarama é un concello español da Comunidade de Madrid. Está situado a uns 20 km ao nordés de Madrid e tiña en 2014 unha poboación de 21.718 habitantes.
Parte das instalacións do aeroporto de Madrid-Barajas atópanse dentro do municipio. Entre os seus lugares de interese cabe destacar a igrexa dos Descalzos de San Francisco, o palacio de Medinaceli e o castelo de Malsobaco.
Índice cefálico
thumb|[[Galgo afgán dolicocefálico.]] En antropometría, o índice cefálico é a relación da anchura máxima da cabeza con respecto á súa lonxitud máxima, ás veces multiplicada por 100 por comodidade.
Historia
O termo foi definido polo profesor sueco de anatomía Anders Retzius (1796-1860) e inicialmente usado en antropoloxía física para clasificar restos humanos antigos encontrados en Europa. É xeralmente obxecto de fortes críticas dadas as implicacións sociais que ten asociar a intelixencia con determinados grupos sociais e humanos.
Os estudos de Franz Boas cuestionaron a utilidade do índice cefálico porque encontrou que os trazos craniofaciais son altamente maleábeis nunha xeración (é dicir, poden diferir grandemente entre pais/nais e fillos).
En 2002 un artigo de Sparks e Jantz volveu a avaliar algúns dos datos orixinales de Boas usando novas técnicas estatísticas e concluíu que había un "compoñente xenético relativamente alto" na forma da cabeza.
En 2003, os antropólogos Clarence C. Gravlee, H. Russell Bernard e William R. Leonard analizaron novamente os datos de Boas e concluíron que a maioría dos achados orixinais de Boas eran correctos. Adicionalmente, aplicaron novos métodos estatísticos asistidos por computadoras aos datos de Boas e descubriron maior evidencia sobre a plasticidade cranial. Nunha publicación posterior, Gravlee, Bernard e Leonard revisaron as análises de Sparks e Jantz e argumentaronn que estes últimos (Sparks e Jantz) terxiversaron as afirmacións de Boas, e que os datos de Sparks e Jantz de feito respaldan a investigación de Boas.
Nos adultos, o índice xa non se usa excepto para describir aparencias de individuos, e non ten correlación co comportamento. Porén, ás veces séguese a usar para estimar a idade dos fetos por razóns legais e obstetriciais, nos casos onde as diferenzas nas formas do cranio entre poboacións diferentes son aínda de interese.
Índices cefálicos nos humanos
miniatura|Índice cefálico visto desde arriba. BOD: diámetro biparietal; OFD: diámetro occipitofrontal. Os índices cefálicos son:
Tecnicamente os factores medidos están definidos como a anchura máxima dos ósos que rodean a cabeza, por encima da crista supramastoidea (detrás dos pómulos), e a máxima lonxitude desde a parte máis facilmente observábel da glabella (entre as cellas) ao punto máis facilmente observábel da parte traseira da cabeza.
Animais braquicefálicos
O termo tamén se aplica a animais, como cans e gatos. Os cans e gatos braquicefálicos (nariz chato) son moi sensíbeis ás altas temperaturas facendo especialmente importante a elección dunha superifcie para durmir ou unha gaiola para viaxes.
Lista de cans braquicefálicos:
Lista de gatos braquicefálicos:
Animais dolicocefálicos
Lista de caninos dolicocefálicos:
Lingua protomaia
dereita|miniatura|300px|Xenealoxía das linguas maias. O protomaia é o devanceiro hipotético das linguas maias, tanto das que aínda se falan hoxe, como das xa extintas, incluíndo o maia clásico documentado nas inscricións xeroglíficas maias.
Fonoloxía
Cinco vogais: a, e, i, o e u. Cada unha delas ten unha versión curta e unha longa versión: aa, ee, ii, oo e uu.
Regras sonoras
O seguinte conxunto de cambios no protomaia para as linguas modernas emprégase como base da clasificación das linguas maias. Cada cambio de son pode ser compartido por moitas linguas, un fondo agrisado sinala que non goubo ningún cambio.
Pobo montenegrino
Os montenegrinos (en lingua montenegrina: Црногорци /Crnogorci) é un pobo eslavo meridional nativo de Montenegro. Montenegro é unha das dúas repúblicas que até xuño de 2006 formaba Serbia e Montenegro. A cuestión dunha nación e unha identidade montenegrinas é un tema controvertido, principalmente entre os serbios. Existen comunidades montenegrinas en Bosnia e Hercegovina, Croacia, Macedonia do Norte, Serbia, Turquía, os Estados Unidos, a Arxentina, Alemaña, Luxemburgo, Chile, o Canadá e Australia.
O Cruce
O topónimo galego O Cruce é un hodónimo que indica un cruzamento de vías de comunicación. Pode referirse a:
Ānanda
Traxectoria
Segundo a tradición naceu na rexión de Kapilavastu, no pobo dos Śākia e dentro da casta dos kṣatriya; a súa nai foi Mriguí e o seu pai, segundo diferentes versións, foi Amitodana ou Sukkhodana (en todo caso, ambos foron irmáns de Suddhodana, o pai de Buda).
Pousadela, Prevesos, Castro de Rei
Pousadela é un lugar da parroquia de Prevesos no concello lugués de Castro de Rei na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 12 habitantes (3 homes e 9 mulleres).
Ānanda
Traxectoria
Uniuse á sangha, xunto co seu irmán Anuruddha e outros nobres shakias, cando tiña 37 anos, durante o segundo ano de predicación do Buda, que posteriormente o seleccionou persoalmente de entre o seu séquito para que fose o seu asistente persoal.
Ānanda estivo de acordo en servir o seu mestre, mais querendo evitar que xurdise envexa nos demais discípulos e orgullo nel a causa do seu cargo, pediu que se cumprisen certas condicións: non gozaría de privilexios como agasallos, comida, roupa ou aloxamento especial; tampouco acompañaría a Buda ás invitacións persoais con que algunhas persoas o agasallaban; por outra banda, pensando en que as súas ocupacións non o apartasen do sendeiro espiritual, solicitou a Buda ter a posibilidade de consultarlle en calquera momento sobre as dúbidas de dharma (deber relixioso) que puidesen xurdir, así como poder volver escoitar as ensinanzas que o seu mestre impartise estando el ausente; finalmente pediu ser el persoalmente quen presentase ante o seu mestre ás persoas de fóra que acudisen a velo.
Buda aceptou as súas condicións e así foi como Ānanda permaneceu xunto a el ata o momento da súa morte, servíndoo con gran dedicación durante vinte e cinco anos, segundo consta no Canon Pali. Porén, foi moito máis ca un servente e a súa relación con Buda chegou a ser a dunha amizada estreita.
Ānanda tiña gran consideración entre o resto dos monxes, que habitualmente, despois de que Buda impartise unha ensinanaza, acudían a el na procura de exposicións detalladas grazas á súa sona de ser quen de expor o dharma con claridade; mesmo chegou a substituír o seu mestre en certas ocasións, recibindo despois palabras de admiración e xúbilo por parte do propio Buda.
Segundo o Anguttara-nikaya (3.78), tras unha exposición de Ānanda, despois de que este se retirase da reunión, Buda dixo perante os monxes: "Ānanda aínda está no sendeiro do adestramento. Con todo, é difícil atopar alguén que o iguale en sabedoría".
Ordenación das monxas
Está escrito que, grazas á intervención de Ānanda, as mulleres puideron ingresar na orde budista; dise que Mahāprajāpatī Gautami, tía e nai adoptiva de Buda, logo de tomar a decisión de abandonar a vida mundana despois da morte do seu marido e liderando moitas outras esposas śākia, solicitou ao mestre que lles permitise ordenarse, ao que este se negou ata en tres ocasións.
Cando Ānanda viu que estaba preto o paranirvāṇa de Buda, expresou o seu abatemento por non acadar aínda o estado de Arhat a pesar de estar tan preto do seu mestre, ante o que recibiu as palabras de consolo deste, quen lle indicou que gañara moita sabedoría e mérito no transcurso dos vinte e cinco anos que pasara ao seu servizo, instándoo a que se esforzase un pouco máis, pois recibiría a súa recompensa en pouco tempo.
Primeiro concilio
Debido á súa extraordinaria memoria, recoñecida polo resto da comunidade budista, Ānanda desempeñou un papel moi importante no Primeiro Concilio Budista, convocado por Mahākāśyapa en Rājagṛha despois da morte de Buda co propósito de recompilar e organizar a súa doutrina.
Segundo se di, Anuruddha propuxo que, aínda que a presenza de Ānanda fose indispensable, non se lle permitise asistir a non ser que acadara a liberación; así foi como Ānanda decidiu entrar en retiro e aplicarse con todas as súas forzas en lograr ese obxectivo; a madrugada do día do concilio, ante o feito de que aínda non conseguira o que se propuña, decidiu marchar a durmir, alcanzando o estado de Arhat nese momento.
Foi así como Ānanda se presentou ao concilio e, grazas ás súas lembranzas, confeccionouse o Sutra-pitaka ("cesto dos discursos"), segunda das tres partes que compoñen o denominado Tripiṭaka ou Canon Pali, escrituras budistas oficiais.
Nestas escrituras, nos catro primeiros Nikayas, pódese ler frecuentemente a frase: "Así oín eu dicir" antes das palabras de Buda; ese "eu" suponse que foi pronunciado por Ānanda, que se converteu no segundo sucesor de Buda, despois de Mahākāśyapa.
Falecemento
O Canon Pali non menciona a morte de Ānanda, mais o célebre monxe budista chinés Fa Hsien, recolleu na súa peregrinación á India unha antiga tradición segundo a cal, cando Ānanda tiña arredor de 120 anos, presentindo o seu pasamento, nomeou como o seu sucesor a Śānavāsika e decidiu realizar unha viaxe de Rājagṛha a Vesāli; unha vez que chegou aló, decidiu aloxarse nunha illa no medio do Ganxes. Axiña os príncipes e habitantes de Vesāli se decataron da presenza de Ānanda, acudiron a velo dende unha das ribeiras do río; na outra beira, presentáronse o rei Ajātashatru (rei de Magadha) e o seu séquito, que foran tras Ānanda dende Rājagṛha. Uns e outros, pedían a Ānanda que fose cara á súa beira do río para morrer, e el, amosando a súa xentileza e compaixón, para evitar calquera clase de disputa entre os dous bandos pola súa causa, empregou os seus poderes psíquicos para elevarse polos aires e facendo que o seu corpo fose consumido polo lume para, finalmente, deixar que as súas cinzas se dividisen, caendo a ambos os lados do río.
Subdivisións de Xamaica
Xamaica está dividida administrativamente en 14 parroquias, que se agrupan formando 3 condados históricos sen relevancia administrativa.
East London
dereita|miniatura|300px|East London. East London é a parte de leste da cidade de Londres, a capital do Reino Unido.
El Faro de Veiga
El Faro de Veiga foi un periódico editado en Veiga (Ortigueira) entre 1907 e 1914.
Historia e características
Periódico escolar mensual que pareceu en 1907. Editado polos alumnos do Colegio San Adrián fundado pola Sociedad de Instrucción de San Adrián de Santa Clara (Cuba). Rematou a súa edición en 1914.
Choloepus
miniatura|250px|[[Choloepus didactylus]] Choloepus é un xénero de mamíferos placentarios da orde dos pilosos, suborde dos folívoros, o único da familia dos megaloníquidos, que comprende tan só dúas especies actuais,
Descrición
O xénero foi descrito en 1811 polo zoólogo alemán Johann Karl Wilhelm Illiger na súa obra ''Prodr. Syst. Mamm. Avium'': 108.
Sinónimos
Ao longo do tempo, o xénero coñeceuse tamén polos sinónimos:
Etimoloxía
O nome científico do xénero está formado polos elementos do latín científico choloe-, tirado do grego antigo χωλός ή όν chōlos, -ē, -ón, "coxo, frouxo, débil", e -pus, derivado do grego πούσ poús, "pé, pata" (aludindo á dificultade destes animais para camiñaren en terra).
Especies
Xénero Choloepus Illiger, 1811
Faro de Punta Nariga
O faro de Punta Nariga é un faro situado en Malpica de Bergantiños, construído en 1998. Ten un alcance de 22 millas náuticas e é de luz branca sobre unha torre cilíndrica de cantaría e de 39 metros de altura. O cilindro da torre está construído con granito do Porriño.
Está situado entre a punta do Roncudo (ao suroeste) e as illas Sisargas e o cabo de Santo Adrián (ao nordeste). Foi construído en base ao deseño do arquitecto César Portela. A súa forma triangular divide os seus vértices facendo que cada un deles cobre particular significado. O nordés penetra na rocha coma se formase parte dela, mentres que o sueste aseméllase ao baluarte dunha fortaleza. O orientado ao oeste, preséntase como a proa dun barco que suca as augas, coroada por unha escultura de bronce. Trátase dunha particular estatua do artista Manolo Coia, tallada en 1994, cuxa figura debátese entre o humano e a forma dunha gaivota como un ave a piques de voar.
Bewitched
Bewitched é unha serie de televisión estadounidense de fantasía e comedia, estreada en oito tempadas a través da ABC dende o 17 de setembro de 1964 até o 25 de marzo de 1972. Foi creada por Sol Saks baixo a dirección executiva de Harry Ackerman, e está protagonizada por Elizabeth Montgomery, Dick York (1964–1969), Agnes Moorehead e David White. Dick Sargent substituíu a un enfermo York nas tres últimas tempadas (1969–1972). A serie conta a historia dunha meiga que casa cun home mortal corrente, e leva a vida dunha típica muller dun barrio residencial. Bewitched gozou dunha gran popularidade, sendo o programa número dous dos Estados Unidos na súa primeira tempada, e converténdose na comedia de situación de temática sobrenatural máis lonxeva nas décadas de 1960 e 1970.
Ácido urónico
miniatura|dereita|Forma β-D do ácido glicurónico, un ácido urónico. miniatura|dereita|Proxección de Fischer da [[glicosa e do seu derivado oxidado o ácido glicurónico. O hidroxilo do carbono 6 foi oxidado a carboxilo. No outro extremo mantense o grupo aldehido.]] Os ácidos urónicos son azucres ácidos derivados de monosacáridos aldosas que substituíron o hidroxilo do seu carbono terminal por un grupo carboxilo. Por tanto, presentan un carboxilo nun extremo e un carbonilo (do aldehido) no outro (que nas formas cicladas forma o hemiacetal). Os sales destes ácidos chámanse uronatos.
A nomenclatura dos ácidos urónicos está baseada na dos azucres dos que proceden, pero algúns dos máis comúns non teñen un azucre orixinal do que procedan directamente, xa que se forman por epimerización, como é o caso do ácido idurónico, que é un epímero do ácido glicurónico, o cal, á súa vez, deriva da glicosa. Utilízase a terminación urónico. Os ácidos urónicos de seis carbonos reciben o nome de ácidos hexurónicos.
Exemplos
Algúns destes compostos teñen importantes funcións bioquímicas. Por exemplo, moitos residuos do corpo humano son excretados na urina en forma de sales de glicuronato. Moitas substancias tóxicas como alcohois e fenois exóxenos (como por exemplo o anestésico propofol ) conxúganse nos hepatocitos formando enlaces glicosídicos co ácido glicurónico, que producen moléculas hidrosolubles doadamente eliminables nos ouriños. Os ácidos idurónico e glicuróico son compoñentes de glicosaminoglicanos e proteoglicanos, e o ácido galacturónico é un compoñente do polisacárido pectina.
Lezama, Biscaia
miniatura|Torre de Lezama. Lezama é unha vila e concello vasco da provincia de Biscaia. A súa poboación é de 2.517 habitantes (2011).
Atópanse neste concello as instalacións de adestramento do Athletic Club.
Basílica da Mare de Déu dels Desemparats
miniatura|Basílica da Virxe|300px A Basílica da Mare de Déu dels Desemparats (en galego, Virxe dos Desamparados) da cidade de Valencia alberga a imaxe da Virxe do mesmo nome, a máis venerada polos valencianos.
En 1652 comezou a construción da capela adecuada ao crecente culto tributado á imaxe da confraría da "Nostra Dóna Sancta Maria dels Ignocents" (Nosa Señora Santa María dos Inocentes), proxecto que foi encargado ao arquitecto de Requena Diego Martínez Ponce de Urrana. Acabouse en 1667. Foi declarada monumento Histórico-Artístico en xuño de 1981.
A Basílica da Virxe dos Desamparados ten un gran significado entre os valencianos, porque nela se atopa a imaxe desta Virxe, que é a patroa da cidade, coñecida afectuosamente como a "geperudeta" (a enchepadiña), polo feito de estar lixeiramente inclinada cara adiante, o que foi interpretado por algúns coma sinal de que a imaxe pertence a unha estatua xacente. A Virxe dos Desamparados é protagonista dun dos actos máis importantes da festa das fallas: a Ofrenda floral á Virxe.
Situación
dereita|200px|miniatura|Representación para a [[Ofrenda floral das Fallas|ofrenda, da Virxe dos Desamparados coñecida popularmente como a Geperudeta, enchepadiña en valenciano.]] A basílica da Virxe dos Desamparados está situada na zona de maior cota da cidade de Valencia, configurando así, xunto coa catedral, un dos enclaves máis significativos do centro histórico da cidade. Concretamente, atópase situada na Praza da Virxe, fronte á Font de l'Aigua da Quenlla, no centro da cal se sitúa o deus Neptuno e sete canles ao redor.
Dúas das súas portas dan a esta praza, e unha terceira dá á pasaxe que separa a basílica da Catedral, unidas ambas por un arco superior. Nesta terceira porta hai un portelo enreixado a través do cal pode contemplarse o interior cando a basílica se atopa pechada e pode contemplarse a Virxe iluminada. Escavacións realizadas na Almoina indícannos que a zona onde está situada a Basílica se corresponde co foro romano da cidade de Valencia. De feito, diversos perpiaños da fachada principal da Basílica son lápidas con inscricións da época romana.
A imaxe
A orixe da imaxe da Mare de Déu dels Desemparats está unida á fundación do Hospital de "Santa Maria dels Ignocents" en 1409 e á súa confraría cinco anos despois. Até o ano 1489 a imaxe e a súa confraría tiñan no seu centro nunha pequena capela coñecida como "El Capitulet", instalada nos actuais Xardíns do Hospital Xeral (hoxe biblioteca pública, rúa de l’Hospital coa rúa de Guillem de Castro). En 1489 a imaxe foi trasladada a unha das capelas situadas na Catedral, concretamente ao espazo coñecido coma o Balcó dels Canonges, Llotja dels Canonges, Obra Nova ou Arcada Nova, diante mesmo da actual basílica; concretamente diante dunha das súas tres portas (a que non mira á praza da Mare de Déu), nunha capela que hoxe alberga unha imaxe de San Vicent Ferrer, de factura moderna. Como curiosidade, xusto á esquerda desta capela hai unha capeliña, protexida por unha reixa, onde se di que Xaime I realizou a primeira misa despois de que conquistara a cidade en 1238.
Os Bordos, As Enchousas, As Somozas
Os Bordos é un lugar da parroquia das Enchousas no concello coruñés das Somozas, na comarca de Ferrol. Segundo o IGE, en 2011 tiña 4 habitantes (3 homes e 1 muller).
Nacho Pérez
Traxectoria
Estudou nos Maristas de Vigo, fixo Maxisterio e Pedagoxía, exercendo en Educación Especial.
Ten colaborado con varias revistas.
San Pantaleón de Cabanas, Ourol
San Pantaleón de Cabanas é unha parroquia do concello de Ourol na comarca da Mariña Occidental, na provincia de Lugo. Segundo o Instituto Galego de Estatística en 2016 tiña 51 habitantes (24 homes e 27 mulleres), 25 menos ca en 2007 (33 homes e 43 mulleres) e 28 menos que en 2006.
Historia
En 1895 constituíuse a nova parroquia de Ambosores con lugares de San Pantaleón de Cabanas. Outros lugares da parroquia tamén pasaron a formar parte, xunto con lugares de Ourol, da igualmente creada O Sisto.
O Cruceiro Novo
O topónimo galego O Cruceiro Novo pode referirse a:
O Rego, Prevesos, Castro de Rei
O Rego é un lugar da parroquia de Prevesos no concello lugués de Castro de Rei na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 9 habitantes (5 homes e 4 mulleres).
Número e
O número e é o valor límite da sucesión  cando n tende a infinito e n é un enteiro positivo, x é real, sendo as súas primeiras cifras 2,718 28.
Os Bordos
O topónimo galego Os Bordos pode referirse a:
2 de setembro
O 2 de setembro é o 245º día do ano do calendario gregoriano e o 246º nos anos bisestos. Quedan 120 días para finalizar o ano.
Nacementos
miniatura|100px| Antolín Faraldo.
Outros
Os 366 días do ano
La Zoma
La Zoma é un municipio español situado na Comarca de Cuencas Mineras, da provincia de Teruel, na Comunidade Autónoma de Aragón. Ten unha poboación de 22 habitantes (INE 2008). Está a unha altitude de 1151 metros sobre o nivel do mar. O seu xentilicio é zomito, -a.
Situado a 88 km da capital turolense e a 64 de Alcañiz, atópase delimitado polos municipios de Ejulve ao leste, Gargallo e Cañizar del Olivar ao norte, Aliaga ao Sur, e Castel de Cabra ao leste.
Lingua galesa media
O galés medio (Cymraeg Canol en galés) é o xeito de denominar á lingua galesa desde o século XII ata o século XIV. Desta etapa da lingua quedan máis restos que da anterior. Esta forma de galés desenvolveuse a partir do galés antigo.
A Xesteira, Morás, Arteixo
A Xesteira é un lugar da parroquia de Moras no concello coruñés de Arteixo na Comarca da Coruña. Tiña 35 habitantes no ano 2009 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística dos cales eran 17 homes e 18 mulleres.
Banesco Banco Múltiple
Banesco ten as súas orixes en Venezuela, onde é líder do mercado da banca privada. Porén, o Holding do grupo está situado en España, e a entidade dominicana é subsidiaria de Banesco Panamá.
Lingua galesa antiga
O galés antigo (Hen Gymraeg en galés) é a denominación que se lle dá á lingua galesa desde o momento en que se desenvolveu a partir do britónico, momento que xeralmente se sitúa entre mediados do século VI e mediados do século VII, ata principios do século XII, cando se converteu en galés medio.
O galés antigo só é intelixíbel para un falante de galés actual coa axuda de abundante aparato de notas.
Naughty Boy
Shahid Khan, nado en Watford o 13 de marzo de 1985, coñecido polo seu nome artítico Naughty Boy, é un DJ, cantautor, produtor e músico inglés. No 2012, Khan asinou un contrato con Sony ATV por tres anos, así como un contrato para o lanzamento dun álbum con Virgin EMI Records. Khan é tamén produtor musical e posúe o seu propio selo discográfico, chamado Naughty Boy Recordings.
O Abelaedo, San Román de Vale, O Vicedo
O Abelaedo é un lugar da parroquia de San Román de Vale no concello lugués do Vicedo na comarca da Mariña Occidental. Segundo o INE en 2010 tiña 2 habitantes (un home e unha muller). Este lugar está a 3 quilómetros da capital do concello.
O fitónimo O Abelaedo fai referencia á abundancia de abeleiras.
Buton
Buton (tamén coñecida como Butung ou Boeton), é unha illa de Indonesia, que se atopa preto da costa da península suroriental de Sulawesi. Pertence á provincia de Célebes Suroriental.
Historia
En tempos precoloniales, a illa, entón coñecida como Butung, atopábase na área de influencia de Ternate. Especialmente no século XVI servía como segundo centro rexional do imperio, contralando o comercio rexional e recadando impostos que eran enviados a Ternate.
Porto Murhum, en Bau-Bau, é o principal porto da illa, leva o seu nome en recordo de Sultán Murhum, o primeiro gobernante islámico da illa
Xeografía
A illa de Batuatas atópase ao sur. O paso de Bouton (como se coñecía antes da independencia) era unha importante canle de navegación no norte do mar de Flores.
Ecoloxía
A illa está cuberta por selva tropical e é famosa pola súa fauna. É un dos únicos dous hábitats do anoa, un tipo de búfalo.
Alberto Durán Núñez
miniatura|Placa na estación marítima do peirao de cruceiros "Alberto Durán Nuñez", no [[Porto de Vigo.]]
Buton
Poboación
A tribo Cia-Cia da cidade de Bau-Bau utiliza o alfabeto coreano Hangeul para o seu idioma. A alfabetización baseouse en textos do Instituto de Investigación Hunminjeongeum, unha sociedade lingüística de Seúl.
Alberto Durán Núñez
Alberto Durán Núñez, nado en Vigo o 17 de abril de 1940 e finado na mesma cidade o 21 de novembro de 2008, foi un político e empresario naval galego.
Buton
Economía
A illa xera unha gran produción de asfalto e outros minerais.
Alberto Durán Núñez
Traxectoria
Descendente dunha antiga familia consignataria de buques, perito mercantil, foi deputado polo Partido Popular no Congreso dos Deputados (1982-1996). Foi concelleiro do Concello de Vigo, primeiramente de portos e lonxas e despois de turismo. Tamén foi deputado no Parlamento de Galicia na quinta lexislatura (1997-2001). Trala súa xestión no caso do Polycommander, foi nomeado cónsul xeral de Noruega e Suecia en Galicia. Foi socio da Cámara de Comercio Hispano-Sueca, vicepresidente da Asociación de Empresas Consignatarias e Estibadoras de Buques da Provincia de Pontevedra, e membro do Consello Asesor de TVE-Galicia.
Casou en 1967 con Mª Carmen Hernández Eraso, coa que tivo dous fillos, Alberto e Elena Durán Hernández.
Mar de Laptev
O mar de Laptev (en ruso, море Лаптевых) é un mar marxinal do océano Glacial Ártico, que se estende pola costa oriental de Siberia, península de Taimir, a Terra do Norte e as illas de Nova Siberia. O seu límite máis setentrional está no cabo Ártico ata un punto coas coordenadas 79°N e 139°E para cerrar no cabo Anisiy.
O mar de Kara queda ao oeste, o mar de Siberia Oriental ao leste. A superficie deste mar é de aproximadamente 672.000 km². É navegable durante os meses de agosto e setembro.
O mar de Laptev leva o seu nome en recoñecemento a dous exploradores e curmáns rusos, Dmitry Laptev e Khariton Laptev, que realizaron campañas de recoñecemento das súas costas. Anteriormente, este mar era coñecido como mar Nordenscheld ou Nordenskjöld, en recoñecemento ao primeiro navegante da Ruta do Mar do Norte, Adolf Erik Nordenskiöld.
Administrativamente, as súas ribeiras pertencen ao Krai de Krasnoiarsk e á República de Sakha.
Xeografía
O mar de Laptev está situado fronte á costa da Siberia Oriental, e está delimitado, ao leste, polas costas orientais da península de Taimir e as illas de Terra do Norte, que o separan do mar de Kara; ao oeste, polas illas de Nova Siberia, que o separan do mar de Siberia Oriental; ao sur, pola costa norte de Siberia Central; e, ao norte, o seu límite é unha liña trazada a partir do cabo Ártico, que discorre pola illa Komsomolets ata o punto de coordenadas 79°N e 139°L e péchase no cabo Anisiy, ao leste.
Este mar recibe as augas do río Lena, o principal río da Siberia Oriental (con 4.313 km é un dos máis longos de Rusia, que forma un gran delta na súa desembocadura. Un pouco máis ao oeste, bordeando a península de Taimir está o longo estuario do río Khatanga. Estas dúas formas de estuario son indicativas dos cambios nas correntes causadas polos ríos de Siberia no mar de Laptev e determinan en gran parte o clima local. Ao oeste do río Lena, a uns 80 km, desauga o río Oleniok (2.292 km) e máis ao oeste faino o río Anabar. Ao leste do Lena, tamén desaguan os ríos Omoloy e Yana.
Ocupa unha superficie de aproximadamente 672.000 km² o que, por superficie, sitúao como o 36ª mar do mundo. A súa profundidade media é de 50 m mentres que a súa profundidade máxima é de 3.385 m. É navegable durante o mes de agosto e setembro.
Clima
O clima do mar de Laptev é continental ártico e, debido ao afastamento cos océanos Atlántico e Pacífico, é un dos máis severos entre os mares árticos, a miúdo e varrido por fortes vendavais, xistras e tormentas de neve, o mar de Láptev está sometido a un clima rigoroso no inverno, e non é raro que a néboa e a neve tamén aparezan no verán. O mar onde as temperaturas do aire permanecen por baixo de 0 °C 11 meses ao ano no norte e 9 meses no sur xéase durante a maior parte do ano sendo navegable entre agosto e setembro, aínda que o uso de crebaxeos permite alcanzar durante todo o ano o principal porto deste mar, Tiksi, situado preto da boca do río Lena.
Os ventos sopran desde o sur e o suroeste no inverno, e desprazanse cunha velocidade media de 8 m/s cara á primavera. No verán, cambian de dirección cara ao norte, e a súa velocidade é de 3-4 m/s. Ventos relativamente débiles resultantes dunha baixa convección que ocorre só nas augas superficiais, á profundidade de 5-10 metros
Os fenómenos naturais da noite polar e o do sol de medianoite duran ao redor de 3 meses ao ano no sur e 5 meses no norte.
Historia
En 1712, Yakov Permyakov e o seu compañeiro Merkury Vagin exploraron a parte oriental do mar de Laptev e descubriron a illa Gran Lyakhovsky. Permyakov e Vagin foron asasinados no camiño de regreso polos membros amotinados da expedición.
En 1735, o explorador ruso de Siberia Vasili Pronchishchev navegou desde a cidade de Yakutsk ata o río Lena no seu balandro Yakutsk. Explorou a costa oriental do delta do Lena, e detívose para invernar na desembocadura do río Oleniok. Lamentablemente moitos dos membros da súa tripulación caeron enfermos e morreron, debido principalmente ao escorbuto. A pesar de todas as dificultades, chegou á costa oriental da península de Taimyr en 1736 e dirixiuse ao norte cartografando a súa costa. Pronchishchev e a súa esposa María (tamén coñecida como Tatyana Feodorovna) sucumbiron ao escorbuto e morreron no camiño de regreso.
Durante 1739-42, no marco da segunda expedición a Kamchatka, o explorador do ártico ruso e vicealmirante Dmitry Laptev describiu a costa desde a desembocadura do río Lena, ao longo dos golfos Buor-Khaya e do río Yana, ata o estreito que agora leva o seu nome, estreito de Dmitry Laptev. Como parte da mesma expedición, un primo de Dmitry, Khariton Laptev, liderou unha campaña de recoñecemento da costa da península de Taimyr, partindo da desembocadura do río Khatanga.
En 1892-94, e novamente entre 1900-02, o barón Eduard Toll explorou o mar de Laptev no curso de dúas expedicións. Toll levou a cabo estudos xeográficos e xeolóxicos na zona en nome da Academia Imperial de Ciencias de Rusia. Na súa última expedición Toll desapareceu fronte ás illas de Nova Siberia en circunstancias misteriosas.
Durante a época soviética, as zonas costeiras o mar de Laptev experimentaron un limitado auxe debido aos primeiros convois de crebaxeos que navegaban a Ruta do Mar do Norte e así mesmo pola creación da Dirección da Ruta do Mar do Norte. Tiksi tivo un activo aeroporto e o porto de Nordvik, ao oeste, converteuse nunha «crecente cidade».
Despois da desintegración da Unión Soviética, a navegación comercial no Ártico siberiano entrou en declive no decenio de 1990. Transporte marítimo máis ou menos regular soamente atópase partindo de Múrmansk ata Dudinka, no oeste; e entre Vladivostok e Pevek, no afastado leste do país. Os portos entre Dudinka e Pevek están próximos a ver desaparecer toda navegación. Logashkino e Nordvik foron abandonados e agora son poboacións pantasma.
Flora e fauna
A flora e a fauna son escasas debido ao clima duro. A vexetación do mar está representada sobre todo polo grupo das diatomeas, con máis de 100 especies. En comparación, o número de algas verdes, algas azuis e especies dos flaxelados é de aproximadamente unha de cada 10.
Loiu
miniatura|Casas reitorais de Zabaloetxe Loiu é unha vila e concello vasco da provincia de Biscaia. A súa poboación é de 2.491 habitantes (2011).
A nova terminal do Aeroporto de Bilbao está construída dentro dos límites deste concello.
O asasino de Rosemary
O asasino de Rosemary (en The Prowler e estreado internacionalmente como Rosemary's Killer) é un filme estadounidense de 1981 dirixido por Joseph Zito, escrito por Neal Barbera e Glenn Leopold e protagonizado por Vicky Dawson, Farley Granger, Lawrence Tierney e Christopher Goutman. Ambientado nunha pequena vila de Nova Jersey, o filme conta a historia da graduación dun grupo de mozos no baile de primavera, 35 anos despois dun dobre homicidio.
Estreouse en galego o 30 de outubro de 1989 a través da TVG.
Laukontori
Laukontori, tamén chamada Alaranta de Tampere, é unha praza situada na parte sur do centro de Tampere á beira do lago Pyhäjärvi, a poucos metros da Praza Central da cidade. O extremo sur da praza funciona como porto, dende onde no verán saen barcos a Viikinsaari e Hämeenlinna.
Laukontori recibe o seuu nome do primeiro barco de vapor que navegou polo lago Pyhäjärvi, o Laukko, un vapor de rodas construído en 1859, mais desguazado en 1864. O barco foi tan significativo, que a xente comezou empregar o nome Laukon tori ou praza, en cuxo extremo atracaba o Laukko. O mesmo lugar foi empregado posteriormente por un segundo vapor chamado igualmente Laukko.
Lago de Garda
miniatura|200px|Lago de Garda miniatura|right|upright|View of south lake near Peschiera del Garda (Verona, Italy) (probably with Lake Frassino or River Mincio), up the panting mountains of side Brescia (Italy), painted start to 1533 by Girolamo dai Libri. O lago de Garda, ou Benàco ou Bènaco, é o maior lago italiano, cunha superficie de preto de 370 km². Está situado entre a Lombardía (provincia de Brescia, Véneto (provincia de Verona e o Trentino-Tirol do Sur (provincia de Trento). O nome latino do lago, Benàco, é de orixe incerta, mentres o nome actual deriva da cidade homónima de Garda, que durante o medievo era o maior centro de intercambio de bens da zona costeira do lago.
Xeografía
As augas do lago bañan numerosos centros habitados da provincia de Brescia (Sirmione, Desenzano del Garda, Lonato, Padenghe sul Garda, Moniga del Garda, Manerba del Garda, San Felice del Benaco, Salò, Gardone Riviera, Toscolano-Maderno, Gargnano, Tignale, Tremosine, Limone sul Garda), da provincia de Verona (Peschiera del Garda, Castelnuovo del Garda, Lazise, Bardolino, Garda, Torri del Benaco, Brenzone, Malcesine) e da provincia de Trento (Riva del Garda, Nago-Torbole).
As illas
No lago hai cinco illas. A máis grande é a illa de Garda, preto desta está a máis pequena, illa de San Bagio tamén chamada "dos coellos", unha pequena superficie de 100 metros cadrados que está a poucos metros da costa. A segunda illa, en tamaño, é a de Trimelone, con máis de 6.000 metros cadrados, famosa por ter sido un almacén de explosivos durante a Segunda Guerra Mundial. As outras dúas son máis pequenas: a illa do Soño, que nos períodos de seca pode ser visitada a pé desde a costa (hai apenas 20 metros andando dende a península do Soño), e a illa das Oliveiras (degli Olivi en italiano).
Garda
Garda é un concello italiano da provincia de Verona, na rexión do Véneto. Ten 3.802 habitantes (en 2007) e esténdese por unha área de 16,11 km², tendo unha densidade de poboación de 236 hab/km².
Xeografía
Garda está a 32 quilómetros de Verona, ao noroeste desta capital italiana. Está na costa veronesa do Lago de Garda, antigamente coñecido como Benàcus o Benàco.
Fai fronteira cos concellos de: Bardolino, Costermano, Manerba del Garda (BS), San Felice del Benaco (BS) e Torri del Benaco.
Historia
O nome da cidade parece derivar da palabra alemá "Warte" (garda), cunha evidente alusión á fortaleza construída contemporaneamente ás primeiras invasións bárbaras na Rocca di Garda, o outeiro que protexe o concello.
Economía
A economía de Garda está moi baseada na actividade turística xerada arredor do lago homónimo. Ten especial prevalencia a actividade hostaleira e hoteleira. É abondosa a presenza de turistas alemáns na zona.
O Cruceiro Vello
O topónimo galego O Cruceiro Vello pode referirse a:
Gran Premio de Australia
Desde 1985, a carreira forma parte do Campionato Mundial da FIA de Fórmula Un e actualmente dispútase no Circuíto de Albert Park no Albert Park de Melbourne. Antes da súa inclusión no Campionato do Mundo, celebrouse nunha multitude de lugares diferentes en todos os estados de Australia. Foi a peza central das Tasman Series entre 1964 e 1972 e formou parte do Campionato de pilotos australianos en moitas ocasións entre 1957 e 1983. Converteuse en parte do campionato de Fórmula 1 en 1985 e disputouse no Circuíto urbano de Adelaida de Adelaida, Australia Meridional a partir dese ano ata 1995, antes de trasladarse a Melbourne en 1996. O gañador da carreira obtén un trofeo circular, recentemente nomeado trofeo Jack Brabham chamado así polo tres veces gañador, un deseño baseado no volante dun dos coches de carreiras de Brabham.
O patrocinador actual que pon nome ao evento é o fabricante de reloxos suízo Rolex. A carreira máis recente, o Gran Premio de Australia de 2017, foi gañada por Sebastian Vettel pilotando para o equipo Ferrari.