cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Edward Gibson
Traxectoria
Gibson graduouse en enxeñería pola Universidade de Rochester en 1959 e é máster na mesma materia polo Instituto de Tecnoloxía de California (Caltech) en 1960. Tamén ten un doutoramento en enxeñería e física polo Caltech en 1964.
Foi seleccionado como astronauta pola NASA en xuño de 1965. Participou na misión Skylab 4, pasando un total de 84,05 días no espazo.
Callobre, Cuíña, Oza-Cesuras
Callobre é un lugar da parroquia de Cuíña no concello coruñés de Oza-Cesuras na comarca de Betanzos. Tiña 102 habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Galego de Estatística, dos cales eran 53 homes e 49 mulleres, o que supón unha diminución con relación ao ano 2000 cando tiña 111 habitantes.
Receptor activado polo proliferador do peroxisoma gamma
O receptor activado polo proliferador do peroxisoma gamma (PPAR-γ ou PPARG), tamén chamado receptor de glitazone ou NR1C3 (receptor nuclear subfamilia 1, grupo C, membro 3), é un receptor nuclear de tipo II (xenes reguladores de proteínas) que nos humanos está codificado polo xene PPARG do cromosoma 3.
Distribución nos tecidos
O PPARG está presente principalmente no tecido adiposo, colon e macrófagos. Detectáronse dúas isoformas do PPARG en humanos e ratos: PPAR-γ1 (que se encontra en case todos os tecidos agás o músculo) e PPAR-γ2 (que se encontra principalmente no tecido adiposo e intestino).
Expresión xénica
Este xene codifica un membro da subfamilia do receptor activado polo proliferador do peroxisoma (PPAR) de receptores nucleares. Os PPARs forman heterodímeros con receptores X retinoides (RXRs) e estes heterodímeros regulan a transcrición de varios xenes. Coñécense tres subtipos dos PPARs: PPAR-alfa, PPAR-delta (ou beta), e o PPAR-gamma. A proteína codificada por este xene é o PPAR-gamma, que é un regulador da diferenciación dos adipocitos. Describíronse as variantes de transcrición de empalme alternativo que codifican diferentes isoformas.
A actividade do PPARG pode ser regulada por fosforilación pola vía MEK/ERK. Esta modificación diminúe a actividade transcricional de PPARG e orixina modificacións xénicas diabéticas e ten como resultado a insensibilidade á insulina. Por exemplo, a fosforilación da serina 112 inhibe a función do PPARG, e aumenta o potencial adipoxénico dos fibroblastos.
Función
O PPARG regula o almacenamento dos ácidos graxos e o metabolismo da glicosa. Os xenes activados polo PPARG estimula a captación de lípidos e a adipoxénese polas células adiposas. Os ratos knockout para o PPARG carecen de tecido adiposo, polo que o PPARG é un regulador mestre da diferenciación dos adipocitos.
O PPARG incrementa a sensibilidade á insulina ao potenciar o almacenamento de ácidos graxos en células adiposas (reducindo a lipotoxicidade), ao aumentar a liberación de adiponectina desde os adipocitos e inducindo o FGF21.
O PPARG promove a activación antiinflamatoria dos macrófagos M2 en ratos.
A adiponectina induce o transporte de colesterol inverso mediado por ABCA1 por activación do PPAR-γ e LXRα/β.
Moitos axentes natuarais únense directamente ao PPARG e actívano. Estes axentes inclúen varios ácidos graxos poliinsaturados como o ácido araquidónico e metabolitos do ácido araquidónico como certos membros da familia do ácidos 5-hidroxiicosatetraenoico e 5-oxo-eicosatetraenoico, por exemplo o 5-oxo-15(S)-HETE e o 5-oxo-ETE ou a familia do ácido 15-hidroxiicosatetraenoico incluíndo 15(S)-HETE, 15(R)-HETE e 15(S)-HpETE. O fitocannabinoide tetrahidrocannabinol (THC), o seu metabolito THC-COOH e o seu análogo sintético o ácido ajulémico (AJA) tamén son ligandos do PPARG con efectos vasculares. A activación do PPAR gamma por estes e outros ligandos pode ser responsable de inhibir o crecemento de liñas celulares cultivadas de cancros humanos de mama, gástrico, de pulmón, de próstata e outros.
Durante a embrioxénese, o PPARG primeiramente exprésase substancialmente en masas de graxa parda interescapular. A depleción do PPARG ten como resultado a letalidade embrional en E10.5 (día do desenvolvemento embrionario), debido a anomalías vasculares na placenta, sen permeación de vasos sanguíneos fetais e a dilatación e rotura de seos sanguíneos maternos. A expresión do PPARG pode ser detectada na placenta xa en E8.5 e drante o resto da xestación, principalmente localizados en células trofoblásticas primarias na placenta humana. O PPARG cómpre para a diferenciación epitelial do tecido trofoblástico, que é esencial para a correcta vascularización da placenta. Os agonistas do PPARG inhiben a invasión do citotrofoblasto extraviloso. O PPARG tamén é necesario para a acumulación de pingas de lípidos pola placenta.
Importancia clínica
Moitos fármacos sensibilizadores da insulina (concretamente as tiazolidinedionas) utilizadas no tratamento da diabetes activan o PPARG como medio de rebaixar os niveis de glicosa sérica sen incrementar a secreción pancreática de insulina. A activación de PPARG é máis efectiva na resistencia á insulina do músculo esquelético que na resistencia á insulina do fígado. Diferentes clases de compostos que activan a PPARG de maneira máis feble que as tiazolidinedionas (os chamados "agonistas parciais do PPARgamma") están sendo estudados coa esperanza de que eses compostos sexan axentes hipoglicémico aínda suficientemente efectivos pero con menos efectos secundarios.
O triglicérido de cadea media ácido decanoico pode ser un ligando que activa parcialmente o PPARG que non incrementa a adipoxénese. A activación do PPARG polo ácido decanoico incrementa a cantidade de mitocondrias, aumenta a do encima mitocondrial citrato sintase, incrementa a actividade do complexo I na membrana mitocondrial e aumenta a actividade do encima antioxidante catalase.
Unha proteína de fusión de PPAR-γ1 e o factor de transcrición tiroide PAX8 está presente en aproximadamente un terzo dos carcinomas de tiroide foliculares, concretamente os cancros coa translocación cromosómica t(2;3)(q13;p25), a cal permite a xustaposición de porcións de ambos os xenes.
O fitocannabinoide cannabidiol (CBD) activa o PPARG en modelos in vitro e in vivo. Os ácidos carboxílicos cannabinoides THCA, CBDA e CBGA activan o PAARG máis eficientemente que os seus produtos descarboxilatdos; porén, o THCA é o ácido que mostrou ter máis actividade. Como análogo sintético de THC‐COOH, o principal metabolito non psicotrópico do THC, o ácido ajulémico é tamén un potente agonista do PPARγ. O grupo ácido carboxílico é esencial para unha activación máis forte e un tempo de activación máis longo.
Universal Music Group
Universal Music Group ou UMG, antigamente MCA Music Entertainment, é a segunda maior gravadora da industria da música, cunha cota do 25,5% no mercado, entrando polo tanto no grupo das catro maiores gravadoras do mundo. A súa dona é a empresa Vivendi. O seu catálogo inclúe algúns dos maiores artistas da actualidade como Amy Winehouse, Selena Gomez, Demi Lovato, Bon Jovi ou Lady Gaga.
Universal Music Group posúe unha editora musical, Universal Music Publishing Group, que se converteu na máis grande do mundo despois de adquirir BMG Music Publishing en maio do 2007.
As oficinas centrais de Vivendi atópanse en París, pero o cuartel xeral de UMG está en Santa Monica (California) e mais en Nova York. As oficinas de Nova York adícanse principalmente á distribución internacional de Universal Records, mentres que as de Santa Monica supervisa o traballo da compañía no Canadá e nos Estados Unidos. Estas últimas son tamén a sede de Interscope Records. Tamén ten oficinas en Nashville e Miami, no Reino Unido traballa dende Londres e Romford, e no Xapón a súa sede está en Minato, Toquio.
Astander
Astander (Astilleros Santander) é unha empresa naval cántabra adicada á reparación de buques.
Kon-tiki
miniatura|200px|Monólito Kon-tiki de [[Tiwanaku.]] O monólito Kon-tiki (tamén escrito Kontiki ou Kon Tiki) ou Barbado é unha escultura antropomorfa de Tiwanaku, Bolivia, situada no templete semisubterráneo do recinto arqueolóxico.
Arquidiocese católica latina de Atlanta
A arquidiocese de Atlanta (en Archidioecesis Atlantensis) é unha arquidiocese da Igrexa Católica Latina no sur dos Estados Unidos. Componse dos condados do norte do estado de Xeorxia, e está dirixida por un prelado arcebispo, que é tamén pastor da Igrexa Católica, da Catedral de Cristo Rei na Cidade de Atlanta. O actual arcebispo é o Reverendo Wilton Gregory.
Historia
A antiga diocese de Atlanta foi creada por unha división da diocese de Savannah-Atlanta o 2 de xullo de 1956. Foi elevada ao rango de arquidiocese o 10 de febreiro de 1962. En 1966 foi sé do bispo máis novo da nación, o futuro cardeal Joseph Bernardin. Ordenado bispo auxiliar á idade de 38, Bernardin máis tarde converteuse en arcebispo de Cincinnati e, logo, en arcebispo de Chicago.
En 1988, Eugene Antonio Marino foi nomeado arcebispo de Atlanta, converténdose no primeiro arcebispo afroamericano nos Estados Unidos. Renunciou dous anos máis tarde, despois de que se descubrise o seu romance cun ministro.
A poboación católica da área metropolitana de Atlanta e North Georgia ascendía a 900.000 en 2010, impulsado nos últimos anos polos inmigrantes estranxeiros e a migración doutras rexións dos E.U.A.
Territorio
En 2014, a arquidiocese incluía 100 parroquias e misións. No 2007, a Arquidiocese tiña 84 parroquias, que servían aos seguintes condados do norte de Xeorxia:
Los favoritos de Midas
Los favoritos de Midas é unha serie de televisión española de 2020 creada por Miguel Barros e Mateo Gil e protagonizada por Luís Tosar, Marta Belmonte e Guillermo Toledo. Está baseada na historia curta "The Minions of Midas" escrita por Jack London.
Sinopse
Víctor Genovés, un adiñeirado editor, recibe unha nota de chantaxe asinada por «Los Favoritos de Midas», na cal se lle di que de non pagar a cantidade estabelecida, comezarán a morrer persoas ao chou.
A Cova da Becha
O topónimo galego A Cova da Becha pode referirse a:
Ponte, Verdes, Coristanco
Ponte é un lugar da parroquia de Verdes no concello coruñés de Coristanco na Comarca de Bergantiños. Tiña 4 habitantes no ano 2018 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística dos cales eran 2 homes e 2 mulleres.
Estación de Neda
Neda é unha estación de Adif situada na vila de Neda, na provincia da Coruña. Ten paradas comerciais de Media distancia operadas por Renfe.
Situación ferroviaria
A estación atópase no punto quilométrico 36,6 da liña férrea de ancho ibérico que une Betanzos con Ferrol a 8 metros de altitude, entre o apeadoiro de Perlío e a estación de Ferrol. O tramo é de vía única e está sen electrificar.
Historia
A estación foi inaugurada o 5 de maio de 1913 coa apertura da liña Betanzos-Ferrol, tras un longo período de proxectos e obras, tras quedar deserto o concurso para a súa construción e explotación. Encargouse a Norte que efectuase o mantemento necesario para a posta en servizo desta liña. Encargouse finalmente da explotación MZOV, e a partir de 1928, a Compañía Nacional dos Ferrocarrís do Oeste. En 1941, a estación pasou a depender da recentemente creada Renfe, quen xestionou a mesma ata a separación da compañía en Adif e Renfe Operadora o 31 de decembro de 2004.
Por outra banda, o 28 de agosto de 1924 inaugurouse a liña de vía métrica de tranvías de Ferrol que unía a cidade de Ferrol con Neda. Esta liña tiña unha lonxitude de 37,5 km e foi clausurada o 3 de xullo de 1961.
A estación
O edificio de viaxeiros é unha estrutura de dous pisos, actualmente sen servizos ferroviarios como despachos de billetes ou aseos. Atópase no sur da vila, xunto á ría de Ferrol. Conta con dúas plataformas laterais ás que acceden dúas vías.
Media distancia
Actualizado a 20 de xuño de 2016.
Xaime Subiela
Xaime Subiela, nado en Chantada o 6 de xullo de 1969, é un politicólogo galego.
Traxectoria
Licenciado en Ciencias Políticas e da Administración pola Universidade de Santiago de Compostela (1996). En 1999 fundou a empresa-cooperativa Cidadanía, Rede de Aplicacións Sociais. Traballou como investigador social e consultor público en temas relacionados coa participación cidadá, planificación estratéxica, normalización lingüística, desenvolvemento sustentable e cultura. Foi Vicedecano do Colexio de politicólogos/as e sociólogos/as de Galicia. É colaborador da Radio Galega e da revista Tempos Novos. Foi Premio Ramón Piñeiro de Ensaio 2012 coa obra Para que nos serve Galiza?.
Fornela dos Mouros
dereita|miniatura A Fornela dos Mouros ou dolmen de Aprazadoiro é un monumento megalítico situado na parroquia de Nande, no concello de Laxe. Forma parte do futuro Parque Arqueolóxico do Megalitismo da Costa da Morte.
Descrición
Data de entre o 2500 e o 2000 a. de C. Presenta planta rectangular e está ergueito por tres lousas verticais cunha horizontal a modo de cuberta. Ten 1,35 metros de alto e 2,57 metros de largo. A pedra da cuberta mide 2,70 metros.
Pola súa forma relaciónase con outros dolmens da zona como a Casota de Freáns, no veciño concello de Vimianzo. Os historiadores cuestionan a súa consideración de dolmen por mor das súas reducidas dimensións e a súa localización nun lugar rochoso, que fan pensar nun sitio pouco propicio para os soterramentos. Argumentan que probablemente se trate dunha desas arcas megalíticas cadradas ou rectangulares, con cuberta única e de feitura moi coidada, antecedentes do que serían as cistas de inhumación individual que apareceron en Galicia a partir da Idade de Bronce.
Vilaragunte, Paradela
Santa María de Vilaragunte é unha parroquia do concello de Paradela na comarca de Sarria, na provincia de Lugo. No ano 2007 tiña 132 habitantes, deles 73 eran homes e 59 eran mulleres, o que supón unha diminución de 7 habitantes en relación ao ano anterior, 2006.
Monte Kenya
250px|dereita|miniatura|Monte Kenya visto dende o cumio. O Monte Kenya (en Kirinyaga) é a principal cadea montañosa de Kenya e a segunda de África, despois do Kilimanjaro. Os seus cumios máis altos son Batian (5.199 m), Nelion (5.188 m) e Lenana (4.985 m). A área arredor da montaña está protexida no Parque Nacional Monte Kenya.
O pobo kikuyu cre que a súa deidade suprema, Ngai, vive no Monte Kenya.
O misioneiro Johann Ludwig Krapf foi o primeiro europeo en ver o Monte Kenya en 1849. A primeira ascensión da que temos noticias realizouna Halford Mackinder (con Ollier e Brocherel) o 13 de setembro de 1899.
Mortal Kombat Mythologies: Sub-Zero
Mortal Kombat Mythologies: Sub-Zero é un videoxogo de acción e aventuras da serie Mortal Kombat de 1997. É o primeiro xogo de Mortal Kombat en ter un modo de xogo side-scrolling. Foi lanzado para as consolas PlayStation e Nintendo 64. Mythologies é unha precuela ambientada nos eventos anteriores ó torneo do xogo orixinal Mortal Kombat. A historia céntrase no guerreiro Sub-Zero, que debe atopar un amuleto para o feiticeiro Quan Chi.
A Cela Vella, Baredo, Baiona
A Cela Vella é un lugar da parroquia de Baredo, no concello pontevedrés de Baiona, na comarca de Vigo.
Neste lugar, foi escondida a Virxe da Cela (patroa de Baredo) despois de ser atopada no mar. Tamén foi construída unha ermida para venerar a devandita Virxe, agora está en ruínas. A Virxe da Cela tomou o seu nome deste lugar.
Desoxitimidina difosfato
miniatura|dereita|300 px|Desoxitimidina difosfato.
A desoxitimidina difosfato ou difosfato de desoxitimidina, abreviado como dTDP (ou tamén timidina difosfato ou TDP) é un nucleósido difosfato formado polo nucleósido desoxitimidina esterificado cun grupo de dous fosfatos. A molécula consta do azucre desoxirribosa unido á base nitroxenada timina por enlace N-glicosídico entre o carbono 1' do azucre e o nitróxeno en posición 1 da base, e un grupo de dous fosfatos esterificado no carbono 5', os cales están unidos entre si por enlace anhidro.
O nome da molécula con frecuencia abréviase coas siglas TDP, pero é máis exacto denominala dTDP, xa que realmente é un desoxirribonucleótido. O feito de que con frecuencia se use por economía TDP en vez de dTDP é porque non hai confusión con outros nucleótidos, xa que só aparece na forma desoxi formando parte do ADN e non hai un nucleótido similar con ribosa na célula, a diferenza do que sucede cos outros nucleótidos nos que si hai que distinguir.
O dTDP orixínase por fosforilación do dTMP na reacción : dTMP + ATP → dTDP + ADP
Arte Galicia
Arte Galicia, Revista de información de las Artes Plásticas en Galicia, foi unha publicación en castelán, dirixida polo pintor Carlos Barcón Collazo.
Descrición
Fundada en 1979 e editada trimestralmente pola Sociedad Artística Ferrolana, contiña fotografías, entrevistas, artigos sobre exposicións e concursos.
Colaboraron na revista, entre outros, Fernando Mon, Carlos G. Bayón, Xosé Filgueira Valverde, Gonzalo Torrente Ballester e Xavier Costa Clavell.
Río Baltoji Ančia
Baltoji Ančia é un río do sur de Lituania, afluente pola esquerda do río Neman, ten unha lonxitude de 60 km e a súa conca cobre unha superficie de 791 km². O caudal na súa desembocadura é de aproximadamente 5 m³/s.
Traxectoria
Nace no lago Ančia na provincia de Lazdijai, flúe cara ó sur, atravesa a cidade de Kapčiamiestis, e deseguida vira ao leste e desauga no lago artificial de Baltosios Ančios para volver retomar o seu curso natural e desembocar no Neman, na fronteira con Belarús.
Robert L. Gibson
Robert Lee "Hoot" Gibson, nado en Cooperstown (Nova York) o 30 de outubro de 1946, é un astronauta estadounidense retirado que formou parte das misións STS-41-B, STS-61-C, STS-27, STS-47 e STS-71.
Traxectoria
Gibson graduouse en enxeñería polo Colexio Comunitario do Condado de Suffolk en 1966 e en enxeñería aeronáutica pola Universidade Politécnica do Estado de California en 1969.
Moto3
Moto3 é a categoría de menor cilindrada do Campionato do Mundo de Motociclismo de velocidade, regulado pola FIM. Destinada a motocicletas equipadas con motores de 250cc e catro tempos, substituíu en 2012 á antiga categoría de 125cc (con motor de dous tempos).
Regulamento
Esta categoría limítase a motores dun só cilindro e un diámetro máximo de 81 mm. O peso total mínimo de motocicleta e condutor é de 148 kg. Os pilotos non poden ter máis de 28 anos, 25 se son wild-cards (pilotos invitados pola organización) ou acabados de contratar e participan por primeira vez no mundial.
Especificacións do motor
220px|miniatura|Moto3 Honda de [[Maverick Viñales (2012)]]
Jablanica
miniatura|Localización de Jablanica Jablanica é unha cidade e un concello no norte de Hercegovina en Bosnia e Hercegovina, administrativamente ó Cantón de Hercegovina-Neretva, a cidade de Jablanica sitúase a carón do río Neretva.
Xeografía
O concello de Jablanica ten 301 km² de superficie e 13.047 habitantes, sitúase nun socalco de 202 metros de altitude entre os macizos montañosos de Čvrsnica e Prenj.
Clima
O clima é temperado mediterráneo cunha temperatura media anual de 12 °C e chuvia abundante.
Demografía
O último censo oficial data de 1991, naquel entón o concello tiña 12.691 habitantes, distribuídos en 33 asentamentos, e a cidade tiña 4457 habitantes. Tras a sinatura do Acordo de Dayton Jablanica entrou a formar parte da Federación de Bosnia e Hercegovina.
Historia
Polos restos arqueolóxicos máis antigos a zona estivo habitada na Idade do Cobre pero foi na época dos romanos e na Idade Media cando experimenta un notable aumento demográfico, con 22 localidades e 683 necrópoles con stećci e tumbas. Por esta zona pasaba tamén as rutas de caravanas que ían de Dubrovnik a Bosnia amais de vías secundarias ata o val do Vrbas. En 1446 en tempos de Estevo Tomé de Bosnia nun documento aparece a sinatura dun tal Radivoj Jablanović, o que se considera a primeira mención a Jablanica.
No primeiro defter realizado polos otománs na rexión 1477 menciónanse tres aldeas na zona: Žugle (Žuglići) Ostrozac e Čehari, no desfter de 1488/89 xa se menciona Jablanica no límite do distrito de Neretva como un timar con 67 casas, a renda dos impostos chegaba a 5623 akçe. A urbanización da zona comezou na época da monarquía dos Habsburgo en 1877, coa construción de cuarteis, pontes, túneles, estación de ferrocarril e hotel, así como casas e apartamentos para os funcionarios, establecéndose os alicerces da cidade actual. En 1893 cambiouse o seu nome, durante breve tempo, para Jablanica na Neretvi.
Elapidae
miniatura|250px|[[Mamba negra (Dendroaspis polylepsis), a serpe máis velenosa de África.]] Os elápidos, son unha familia de serpes da infraorde Alethinophidia. Dos catro grandes grupos de serpes que hai, son a familia que pode considerarse perigosa, xa que tódolos seus membros son velenosos. Se ben non todos son de especial perigo para a vida humana, hai unha serie deles que poden ser ata letais de necesidade. Habitan en rexións tropicais e subtropicais de todo o mundo. Caracterízanse por posuír colmillos fixos e ocos polos que inxectan o veleno. O tamaño é moi variable: entre 18 centímetros (Drysdalia) e 6 metros de lonxitude (Ophiophagus).
Algúns dos seus membros máis coñecidos son as cobras, as serpes de coral, as mambas e as serpes mariñas.
Etimoloxía
O termo "Elapidae" provén do grego ἔλοψ, "elops", que significa "tipo de serpe".
Descrición
Trátase da familia considerada "máis evolucionada" de cantas serpes hai. Hai quen considera esta familia unha evolución directa da familia Colubridae, posto que se trata de individuos non excesivamente grandes, de corpos finos, cabeza arredondada e pupila redonda.
Poden chegar a ser criaturas moi temibles, tanto pola súa capacidade de envelenar, coma pola territorialidade absoluta que demostran algunhas especies, como a mamba negra ou a cobra real.
Os elápicdos usan o seu veleno tanto para atacar as súas presas como en defensa propia. A maioría tienen velenos neurotóxicos, considerados máis perigosos que a maior parte dos velenos proteolíticas das víboras (Viperidae). Atópanse nesta familia as serpes máis velenosas do mundo: a Oxyuranus microlepidotus (terrestre, vive en Australia ) e a Enhydrina schistosa (mariña).
Consello Insular de Mallorca
150px|thumb|right|Emblema do Consello Insular de Mallorca O Consello Insular de Mallorca (en catalán: Consell Insular de Mallorca) é unha institución de autogoberno no ámbito da illa de Mallorca. Foi creado en 1978 logo da aprobación do réxime de Consellos Insulares e instituído oficialmente segundo o Estatuto de Autonomía das Illas Baleares de 1983. Está regulado pola Lei de Consellos Insulares.
A institución exerce, segundo as competencias, un poder lexislativo (Pleno do Consello) e executivo. O pleno está composto por 33 deputados. Este pleno encárgase de aprobar as leis e elixir o presidente da institución, que á súa vez nomea ao Consello Executivo.
Presidentes
Trala etapa preautonómica, na que Jeroni Albertí (UM) foi o Presidente do Consello, seguiron na etapa autonómica cinco presidencias ata a actualidade:
Moisés
miniatura|250px|[[Moisés (Michelangelo)|Moisés por Miguelanxo. Nótense os cornos na fronte, explicábeis pola ambigüidade do termo hebreo qaran de Éxodo 34.29, traducido literalmente «corno» en vez de por «fonte de luz» como evoca o contexto.]]
Moisés, (hebreo: מֹשֶׁה Moshe; árabe: موسى, ); foi un antigo bíblico líder relixioso hebreo, lexislador, profeta e historiador.
Para as relixións monoteístas Moisés é á vez o autor e principal personaxe da Biblia. Foi el, quen, baixo ditado divino, tería escrito o Pentateuco (os cinco primeiros libros da Biblia: o Xénese, o Éxodo, o Levítico, o libro dos Números e o Deuteronomio) (tería contado a súa propia historia, a dos Patriarcas, os seus antepasados, e a do pobo de Israel). É o profeta e a guía que conduce os Fillos de Israel fóra de Exipto, onde estaban reducidos á escravitude, e é pola súa man que os « prodixios divinos » (as Dez pragas de Exipto) ocorrerán para permitir a liberación do seu pobo e conducilo cara ao país de Canaán. Recibe de Deus os Dez Mandamentos e un conxunto de leis relixiosas, sociais e alimentarias (Torá escrita e Torá oral; en hebreo Toráh).
Moisés, fillo de Amram é tamén citado no Corán, co nome de Mūsā como profeta e mensaxeiro de Allah. A azora 3 do Corán titúlase A familia de Amram.
É considerado tamén un profeta pola fe Bahá'í.
Segundo a Biblia, tería nacido en Exipto de nai hebrea que o abandonou cando un Faraón ordenou que todos os recentemente nados hebreos debían ser matados; porén acabou sendo adoptado pola familia real exipcia. Xa maior, despois de matar el a un amo de escravos exipcio, escapou e viviu como pastor. Máis tarde foi enviado por Deus para librar os hebreos da escravitude. Logo das "Dez Pragas" foron soltados, e Moisés conduciunos fóra de Exipto, a través do Mar Vermello e do deserto nunha viaxe de 40 anos. A pesar de vivir 120 anos, non puido entrar na Terra de Israel (cfr. Números 20:11-12).
Infancia
O Libro do Éxodo comeza moitos anos despois do final do Libro da Xénese, no cal os israelitas vivían en relativa harmonía cos nativos exipcios na Terra de Goshen, a parte oriental do Delta do Nilo. Nalgún momento da convivencia os exipcios voltáronse hostís e escravizaron os israelitas.
Segundo o Libro do Éxodo, era o fillo de Amram, un membro da tribo Levita, descendente de Xacob, e a súa esposa Ioquébed. Aharón era o irmán máis vello de Moisés. Ambos formaban parte dunha segunda xeración de israelitas nacidos en Exipto. No relato do Éxodo, o nacemento de Moisés aconteceu nun tenpo no que o Faraón reinante dera orde de que todos os nenos nacidos homes fosen matados botándoos no río Nilo. miniatura|Achado de Moisés, por [[Giovanni Battista Tiepolo.]]
Ioquébed, deu a luz e gardou o neno oculto durante tres meses. Cando non puido agochalo máis tempo, antes que matalo, deixouno nas augas do Nilo metido nunha pequena cesta de xunco impermeabilizado con betume. Segundo a narración da Biblia, María, irmá de Moisés, espía o movemento do fráxil bote, ata que este chega a un lugar onde a filla do Faraón estaba a se bañar acompañada das súas damas de compañía. Dise que ela sentiu o neno na cesta e fixo que unha doncela o collese. Nese intre, María apareceu e preguntoulle á filla do Faraón se querería unha muller hebrea para criar o neno. Xocabede resulta collida como ama de leite do neno, que medra e é levado á filla do Faraón que o adopta como fillo seu. Esta filla do Faraón non está identificada no Éxodo. Aínda que o Faraón fose Ramsés II, o Faraón da Opresión, como se cre tradicionalmente, identificar a Princesa é dificilísimo, porque Ramsés tivo sobre un centenar de fillos. A Princesa deulle por nome Mosheh, que é semellante á palabra hebrea mashah "o botado fóra". Na tradución grega foi helenizado, e de aí para nós é Moisés.
Pastor en Madián
Cando Moisés se fixo maior, foi ver como vivían os seus irmáns escravizados. Vendo como un exipcio batía nun hebreo, matou ao exipcio e soterrouno na area, supondo que ninguén que vise o incidente o contaría. Do outro día, vendo dous hebreos discutindo, tratou de separalos, mais un deles botoulle en cara que asasinase o exipcio. Moisés despois descubriría que o asunto era coñecido, e que o Faraón estaba disposto a darlle morte por iso. Entón escapou para a Península do Sinaí, morando alí con Ietró, sacerdote en Madián, (no Leste do actual golfo de Aqaba). Coñeceu a súa filla, Séfora, coa que logo casaría. Alí viviu catro anos, como pastor, nacendo nese tempo o seu fillo Guerxom.
Un día Moisés levou o rabaño ao Monte Horeb, tradicionalmente identificado co Monte Sinaí (posibelmente, segundo hoxe se pensa, estaría máis a Oriente, en Madián). No Monte Horeb, veu un arbusto ardendo que non se consumía. Cando quixo mirar máis de preto, Deus faloulle desde o arbusto, revelando o seu nome a Moisés.
Retorno a Exipto. As dez pragas
Deus encargouno de volver a Exipto e librar os hebreos do cativerio. Regresou a Exipto, onde se encontrou co seu irmán máis vello Aharon, obtendo o recoñecemento da súa liñaxe opresa. Vimos a saber que durante a ausencia de Moisés, o Faraón da Opresión (identificado ás veces con Ramsés II) morrera, e fora sucedido polo que se denominará o Faraón do Éxodo, que correspondería a Mernetaph, sempre que o antecesor fose Ramsés II. Como o que o relato de Éxodo describe Exipto como catastrófico -- pragas horríbeis, perda de centos de escravos, innumerábeis mortes (incluída a do Faraón mesmo, aínda que isto non queda claro no Éxodo) --, resulta chocante que as fontes históricas non-exipcias que citen os israelitas en Exipto non teñan sido atopadas. Porén, sabemos que Mernetaph foi un gobernante mediocre, e, de certo máis débil que Ramsés II. Feitas estas salvedades, prosegue o relato contando como Moisés acabou por convencer ao Faraón, logo de que o Deus de Moisés enviase Dez Pragas sobre os exipcios, ante a negativa inicial do monarca. A primeira praga, foi a transformación da auga do Nilo en sangue. A segunda foi unha enxurrada de rás que saíran do Nilo. A terceira foi unha praga de pulgas, piollos e mosquitos. A cuarta un ataque de bestas salvaxes. A quinta unha praga de enfermidades que afectaron o gando exipcio. A sexta a aparición de bóchegas na pel dos exipcios. A sétima, sarabia e tormentas que arrasaron o país. A oitava unha invasión de lagostas. A novena unha completa tebra que se apoderou de Exipto. A novena praga culminou coa morte dos nenos varóns acabados de nacer. De resultas, tal terror se apoderou dos exipcios que foi ordenado que os hebreos puidesen abandonar o país do Nilo ("o Éxodo"). Estes acontecementos son conmemorados na Pascua.
Así Moisés guiou o seu pobo cara a Oriente, comezando a longa viaxe a Canaán. O desfile movíase con lentitude, séndolle necesario acampar tres veces antes de chegar á fronteira de Exipto. Entrementres, o Faraón tivo un trasacordo, e iniciou a persecución dos hebreos cun grande exército. Collidos entre ese exército e o mar, os israelitas dubidaron, pero o Éxodo conta que Deus dividiu as augas, de modo que pasasen seguros a través do chan seco. Cando o exército faraónico tentou seguilos, Deus permitiu que as augas volvesen ao seu ser e os soldados afogasen. Se o Faraón se afogou tamén non está claro no relato bíblico, máis na documentación exipcia non aparece nada de tales sucesos.
No Monte Sinaí
miniatura|300px|Escena do Becerro de Ouro nunha miniatura medieval (facsímile). Cando os israelitas chegaron ao Sinaí, plantaron o acampamento cerca da montaña. Moisés ordenou que non se achegasen a ela. Recibiu os Dez Mandamentos oralmente (non aínda en táboas), así como outras leis morais. Logo Moisés subiu ao monte con Aharón, Nadab, Abihu e 70 anciáns, para ver o Deus de Israel. Mentres Moisés estaba no monte Sinaí recibindo instrucións sobre as leis para a comunidade israelita, o pobo acudiu onde Aharón para que lle fixese un deus. Aharón logo de recibir pendentes de ouro da xente, fabricou un becerro de ouro, e dixo: "Velaí o voso deus, Ou Israel!, o que vos sacou de Exipto". Unha "festa de Deus" foi anunciada para o día seguinte, que comezou pola mañá con sacrificios e seguiu con folión. Ascendeu Moisés á montaña, onde recibiu os Dez Mandamentos, escritos en dúas táboas cadansúa por ambas caras. Logo de que Moisés persuadiese o Señor para que non destruíse o pobo de Israel, descendeu do monte e encontrouse con Xosué. Moisés, encolerizado, rompeu as táboas da Lei, e logo destruíu o becerro, rifando con Aharón polo pecado que cometera perante o pobo. Vendo que o pobo estaba desatado, Moisés foi ata a entrada do campo e dixo: "Quen está ao lado do Señor? Que veña xunto a min?". Todos os fillos de Leví reuníronse con el, e mandoulles que fosen dunha entrada a outra do acampamento matando os idólatras. Logo Deus ordenoulle a Moisés facer unhas novas táboas e subir de novo ao Sinaí para volver gravar os mandamentos.
Con milagres, Deus afianzou a autoridade de Moisés sobre do pobo probando que era o seu enviado. Porén o pobo non cesara de murmurar contra el e Deus, clamando que polo menos en Exipto, vivía mellor. Chegaron as proximidades da Terra Prometida e Moisés enviou doce espías para que recoñecesen o país. Dez deles desanimaron o pobo para que non invadisen o país, a pesar do apoio divino. De xeito que Deus se enfadou e decidiu facelos vagar polo deserto durante 40 anos, a fin de que ningún dos que saíra de Exipto puidese entrar na Terra Prometida salvo Xosué e Caleb, os dous espías favorábeis á conquista.
Fruíme, Podentes, A Bola
Fruíme é un lugar da parroquia de Podentes no concello ourensán da Bola na comarca da Terra de Celanova. Tiña 17 habitantes no ano 2011 segundo datos do INE e do IGE, dos cales 7 eran homes e 10 mulleres. Iso supón unha diminución da poboación respecto a 2010, cando tiña 18 habitantes (8 homes e 10 mulleres).
A Igrexa, Cuíña, Oza-Cesuras
A Igrexa é un lugar da parroquia de Cuíña no concello coruñés de Oza-Cesuras na comarca de Betanzos. Tiña 3 habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Galego de Estatística, dos cales eran 1 home e 2 mulleres, o que supón unha diminución con relación ao ano 2000 cando tiña 4 habitantes.
Lago Baringo
miniatura|Lago Baringo O lago Baringo é, despois do lago Turkana, o lago máis ao norte do Gran Val do Rift kenyano. Situado a 975 m de altura, cobre unha área de 108 km², vertendo no lago varios ríos: El Molo, Ol Arabel, Perkerra... Non ten saídas, e suponse que as súas augas se filtran a través dos sedimentos das físgoas do leito volcánico do lago. É un dos dous lagos de auga doce do Gran Val do Rift en Kenya, o outro é o Lago Naivasha.
Nas súas ribeiras habitan máis de 470 especies de paxaros, así como tamén aves migratorias, nun territorio no que habitan os pobos camus, rendille, turkana e kalenjin, lonxe dos circuítos turísticos, aínda que é unha zona explorada por antropólogos e arqueólogos, pois posúe diversos sitios arqueolóxicos e paleontolóxicos do Mioceno e o Plistoceno.
Illa de São Jorge
A Illa de São Jorge é unha illa do Grupo Central do arquipélago dos Azores, Portugal, separada da Illa do Pico por un estreito de 15 km - a Canle de São Jorge. A illa ten 53 km de longo e 8 km de ancho, sendo a súa superficie total de 237´59 km² cunha poboación de 10.500 habitantes (2001). Politicamente está dividida en dous concellos o de Velas e o de Calheta.
Xeografía
A illa está atravesada por unha cordilleira montañosa que alcanza unha altura máxima de 1.053 metros, no Pico da Esperanza. A costa en xeral é rochosa.
Historia
Na cartografía xenovesa e catalá do século XIV, a illa é coñecida como illa de São Jorge. Esta designación foi mantida polo Infante D. Henrique. O seu poboamento comezou cara a 1460. Estudos recentes apuntan a que o primeiro núcleo poboacional atopábase na enseada das Velas, cuxa poboación foise estendendo a Rosais, Beira, Queimada, Urzelina, Mandas, Toledo, Santo António e Norte Grande. Outro núcleo de poboación atopábase en Calheta con irradiación desde alí a Biscoitos, Norte Pequeno e Ribeira Seca.
A illa xa estaba habitada cando João Vaz Corte-Real, capitán-donatario de Angra (en Illa Terceira), obtivo a Capitanía da Illa de San Jorge por carta do 4 de maio de 1483 (arquivo de Azores, vol. 3, páx. 13). En 1500 a poboación de Velas é elevada ao rango de vila e sede do consello. Fracasado o poboamento da illa das Flores, o nobre flamengo Willehm Van der Hagen (coñecido en Portugal como Guilherme da Silveira), fundou un asentamento no sitio de Topo. En 1510 Topo é elevado ao rango de vila e sede do consello e Calheta tamén foi elevada a vila e sede de consello o 3 de xuño de 1534.
Identidade (matemáticas)
En matemáticas unha identidade é unha relación de igualdade A = B, tal que A e B conteñen algunhas variables e A e B producen o mesmo valor independentemente dos valores (habitualmente números) polos que se substitúen as variables. Noutras palabras, A = B é unha identidade se A e B definen as mesmas funcións. Isto quere dicir que unha identidade é unha igualdade entre funcións definidas de xeito diferente. Por exemplo, (a + b)2 =  a2 + 2ab + b2 and cos2(x) + sen2(x) = 1 son identidades. As identidades indícanse ás veces co símbolo ≡ en vez do signo igual (=).
Identidades trigonométricas
En xeral, as identidades trigonométricas inclúen certas funcións dun ou máis ángulos. Son diferentes das identidades triangulares, que son expresións que inclúen tanto ángulos como lonxitudes dos lados dun triángulo.
Estas identidades son útiles cando as expresións que involucran funcións trigonométricas teñen que ser simplificadas. Unha aplicación importante é a integración de funcións non trigonométricas: unha técnica común inclúe empregar primeiro a regra de substitución cunha función trigonométrica, e despois simplificando a integral resultante cunha identidade trigonométrica.
Un exemplo é que é verdadeira para todos os valores complexos de \theta (posto que os números complexos \mathbb{C} son o dominio do seno e o coseno), opostas a que é verdadeiro para algúns valores de \theta, non para todos. Por exemplo, a ecuación anterior é verdadeira cando \theta = 0, e false se \theta = 2.
Identidades exponenciais
As seguintes identidades son válidas para todos os expoñentes enteiros se a base non é cero:
A exponenciación non é conmutativa, o que contrasta coa adición e a multiplicación. Por exemplo, 2 + 3 = 3 + 2 = 5 e 2 • 3 = 3 • 2 = 6, pero 23 = 8, onde 32 = 9.
Identidades logarítmicas
Varias fórmulas importantes están relacionadas cos logaritmos.
Produto, cociente, potencia e raíz
O logaritmo dun produto é a suma dos logaritmos dos factores; o logaritmo dun cociente entre dous números é a diferenza dos logaritmos. O logaritmo da potencia p-ésima dun número é p veces o logaritmo do número; o logaritmo da raíz p-ésima é o logaritmo do número dividido por p. As seguintes táboas recollen estas identidades con exemplos. Cada unha pode derivarse da substitución das definicións de logaritmo x = b logb(x), e/ou y = b logb(y) , na parte esquerda.
Cambio de base
O logaritmo logb(x) pode calcularse a partir dos logaritmos de x e b con respecto a unha base arbitraria k mediante a fórmula: As calculadoras científicas adoitan calcular os logaritmos de bases 10 e e. Os logaritmos de base b calquera poden determinarse empregando calquera deses dous logaritmos coa fórmula anterior: Dado un número x e o seu logaritmo logb(x) nunha base descoñecida b, a base vén dada por:
Identidades de funcións hiperbólicas
As funcións hiperbólicas satisfán moitas identidades, todas elas semellantes ás identidades trigonométricas. De feito, a regra de Osborn afirma que se pode converter calquera identidade trigonométrica en identidade hiperbólica expandíndoa completamente en termos de potencias integrais de senos e cosenos, cambiando seno por seno hiperbólico e coseno por coseno hiperbólico, e cambiando o signo de todos os termos que conteñan un produto de 2, 6, 10, 14, ... senos hiperbólicos.
A función gudermanniana dá unha relación directa entre as funcións circulares e as hiperbólicas que non involucra números complexos.
MetalShips & Docks
MetalShips & Docks é un estaleiro galego adicado á construción de buques. Fundouse no 2000 nas instalacións do desaparecido Astilleros y Construcciones (Ascón).
O estaleiro pertence ao grupo Rodman, que tamén ten outro estaleiro na ría de Vigo, Rodman Polyships, na parroquia moañesa de Meira. En 2011 fíxose coas instalacións de M. Cíes.
17 de maio
Día das Letras Galegas O 17 de maio é o 137º día do ano do calendario gregoriano e o 138º nos anos bisestos. Quedan 228 días para finalizar o ano.
Mortes
miniatura|100px|Sandro Botticelli.
Notas
Os 366 días do ano
Francisco Carballo
Traxectoria
No ano 1941 marchou a Madrid para ingresar como novizo nos Paúles. Estudou Teoloxía e Historia (licenciado en 1954) en Madrid. Foi director do colexio San Narciso de Marín (1954-1958) e noutro de Barakaldo (1958-1965). Foi profesor da Igrexa no teologado San Vicente de Paúl de Salamanca, e o seu reitor (1965-1971), e no Instituto Teolóxico Gaudium et Spes (1965-1973). En 1973 trasladouse a Vigo como profesor da Escola Universitaria de Maxisterio.
Foi un dos fundadores do semanario A Nosa Terra en 1977 e un colaborador constante. Ten colaboracións n'A Trabe de Ouro e Encrucillada.
Desde que se xubilou viviu no Morrazo. Finou en Salamanca o 29 de novembro de 2014.
Hans Morgenthau
Hans Joachim Morgenthau, nado en Coburg o 17 de febreiro de 1904 e finado en Nova York o 19 de xullo de 1980, foi unha das grandes figuras do século XX no estudo da política internacional. A obra de Morgenthau pertence á tradición do realismo na teoría das relacións internacionais, e adoita ser considerado con George F. Kennan e Reinhold Niebuhr, un dos tres líderes realistas estadounidenses do período posterior á segunda guerra mundial. Morgenthau fixo importantes contribucións á teoría das relacións internacionais e ao estudo do dereito internacional. A súa obra Politics Among Nations, publicada por primeira vez en 1948, tivo cinco edicións durante a súa vida.
Morgenthau tamén escribiu amplamente sobre a política internacional e a política exterior dos Estados Unidos para publicacións como The New Leader, Commentary, Worldview, The New York Review of Books e The New Republic. Coñecía e mantiña correspondencia con moitos dos líderes intelectuais e escritores da súa época, como Reinhold Niebuhr, George F. Kennan, Carl Schmitt e Hannah Arendt. Nun punto a comezos da guerra fría, Morgenthau era conselleiro do Departamento de Estado dos Estados Unidos cando Kennan dirixía a Policy Planning Staff, e por segunda vez durante as administracións de Kennedy e Johnson ata que foi cesado por Johnson cando comezou a criticar publicamente a política estadounidense na guerra de Vietnam. Durante a maior parte da súa carreira, non obstante, Morgenthau foi estimado como intérprete da política exterior dos Estados Unidos.
Traxectoria
Morgenthau naceu nunha familia xudía asquenací en Coburg (Alemaña) en 1904, e logo de asistir ao Casimirianum, estudou nas universidade de Berlín, Frankfurt e Múnic, e procurou un traballo de postdoutoramento no Instituto de Estudos Internacionais de Xenebra, Suíza.
Deu clases e practicou o dereito en Frankfurt antes de emigrar aos Estados Unidos en 1937, despois de varios anos en Suíza e España. Entre 1939 e 1943, ensinou en Kansas City e asistiu á Keneseth Israel Shalom Congregation alí. Morgenthau deu clases posteriormente na Universidade de Chicago ata 1973, cando asumiu unha cátedra na City University of New York (CUNY).
Cando marchou a Nova York, Morgenthau separouse da súa esposa, que permaneceu en Chicago en parte a causa de problemas médicos. Sábese que tivo plans de iniciar novas relacións mentres estaba en Nova York, unha delas coa filósofa política Hannah Arendt, e outra con Ethel Person (falecida en 2012), profesora de medicina na Universidade de Columbia.
O 8 de outubro de 1979, Morgenthau era un dos pasaxeiros do voo 316 de Swissair que se estrelou mentres trataba de aterar no Aeroporto Internacional de Ellinikon. O voo tiña destino a Bombay e Pequín.
Morgenthau faleceu o 19 de xullo de 1980, pouco despois de ser ingresado no Lenox Hill Hospital de Nova York cunha úlcera perforada. Está enterrado na sección Chabad do cemiterio Montefiore, nas proximidades do Lubavitcher Rebbe, co que tivo unha relación respectuosa.
Flavio Morganti
Flavio Morganti, nado en Como (Italia) en 1962, é un restaurador e escritor galego.
SRY
miniatura|En humanos, o xene SRY está localizado no brazo curto (p) do [[cromosoma Y na posición 11.2, polo que é un xene tipicamente masculino.]] O xene SRY (siglas do inglés sex-determining region Y, rexión determinante do sexo Y) é o xene responsable da iniciación da determinación sexual masculina nos humanos. Codifica a proteína SRY, tamén chamada factor determinante dos testículos (TDF), que é unha proteína que se une ao ADN (tamén chamadas proteínas/factores de transcrición reguladores de xenes). O SRY é un xene sen intróns que determina o sexo, situado no cromosoma Y dos animais terios (mamíferos placentarios e marsupiais). As mutacións neste xene orixinan diversos trastornos do desenvolvemento sexual con diversos efectos sobre o fenotipo e xenotipo do individuo.
Flavio Morganti
Traxectoria
Comezou traballando de restaurador en Suíza a finais da década dos setenta. Alí coñeceu a súa muller, Joaquina Prado, nada en Galicia, e instaláronse en Ourense a principios dos noventa. Proseguiu no negocio da hostalería ata que en 1991 abriu o restaurante Galileo, en Santa Baia (Pereiro de Aguiar). Posteriormente ampliou a súa rede empresarial cunha pizzaría (2001) e mais con outro restaurante (o Leovinci), situado en Allariz, en 2007. O seu libro Vacas obtivo o premio Gourmand 2007 ao mellor libro de cociña en España.
SRY
O TDF é un membro da familia do xene SOX (de caixa similar á do SRY) de proteínas que se unen ao ADN. Cando este factor forma un complexo coa proteína SF1, actúa como factor de transcrición que pode regular á alza outros factores de transcrición, principalmente o SOX9. A súa expresión causa o desenvolvemento dos cordóns sexuais primarios, que despois dan lugar aos túbulos seminíferos. Estes cordóns fórmanse na etapa embrionaria na parte central da gónada aínda indiferenciada, converténdoa nun testículo. Entón indúcese a formación das células de Leydig testiculares que empezan a segregar testosterona, mentres que outras células testiculares, as células de Sertoli, producen a hormona antimülleriana. Os efectos do xene SRY normalmente teñen lugar de 6 a 8 semanas despois da formación do feto e inhiben o crecemento das estruturas anatómicas femininas nos machos, á vez que favorecen o desenvolvemento das características de macho dominantes.
Evolución
O SRY puido orixinarse por duplicación xénica do xene do cromosoma X SOX3, un membro da familia Sox. Esta duplicación aconteceu despois da separación eentre os monotremos (que non teñen este xene) e os terios (que o teñen). Os monotremos, ademais de careceren do xene SRY, teñen algúns cromosomas sexuais que comparten homoloxía cos cromosomas sexuais das aves. O SRY é un xene que evoluciona rapidamente e a súa regulación foi difícil de estudar porque o tipo de determinación do sexo non é unha característica altamente conservada dentro do reino animal.