cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pobo galego
Traxe galego
O traxe feminino componse dunha chambra ou unha camisa e unha enauga. A chambra era unha roupa interior composta de dúas partes superior e inferior (chamadas cos e faldra ou aba respectivamente) cosidas entre si. Os pololos era unha especie de calzas que se puñan baixo a faldra ou a enauga. Por riba vestíase unha saia (en ocasións chamada refaixo ou faldra) de moito voo, composta dunha parte inferior chamada zagal e outra superposta, algo mais curta. Inda se podía pór por riba da saia outras pezas coma o mantelo, a xeito de mandil grande que non chegaba a cruzarse na parte traseira, ou unha vasquiña profusamente adornada, que a diferenza do mantelo cubría a saia enteira. Por riba da camisa podíase vestir un mantón cruzado, ben de caxemira ou de la, un corpiño (especie de chaleco moi axustado) que se chamaba xustillo se era interior. O dengue era unha especie de capa que cubría os ombros e que se cruzaba no peito, sendo propio de días de festa. Inda que era habitual ir descalzos, tamén usaban zapatos con medias caladas nos días de festa, ou escarpíns para andar por casa sobre os que se podía por unhas zocas de madeira se era preciso. Compostos de sola de madeira e copo de pel de becerros, Os zocos ou tamancas tamén eran moi usados tanto por homes como por mulleres. A cabeza ía moitas veces cuberta, ben por panos, cofias, sombreiros. No caso de non ser así o pelo, sempre longo, ía recollido en trenzas ou un moño.
Como roupa interior o home usaba un calzón curto, sobre o que se puñan unhas cirolas máis curtas que a deixaban ver, xunto cunhas polainas que chegaban algo mais abaixo do xeonllo. Co tempo pasaron a usarse pantalóns ata os nocelos, pero as polainas de coiro eran útiles nas tarefas agrícolas e gandeiras. A cintura cinguíase unha faixa de lá a xeito de abrigo e protección dos cadrís. A faixa ía por riba do pantalón e da camisa, ou incluso do chaleco. A camisa en si era ampla, adornada nas partes visibles e cinguida nos puños e no pescozo. Sobre el púñase un chaleco, unha chaqueta curta ou unha almilla. A diario os homes ían descalzos, pero tamén usaban zapatos se ían de gala, ou tamancas ou zocas no caso de ir traballar. A cabeza cubríase cun pano e sobre el unha monteira ou un pucho, ou máis recentemente sombreiros.
Zoca
esquerda|miniatura|Zocas galegas nun taller de carpinteiro, [[Meirás, Valdoviño|Meirás, Valdoviño.]]
A zoca é un tipo de calzado dunha peza propio do pobo galego alén doutros pobos europeos. Foron empregadas como calzado protector tanto en fábricas coma no campo. Están feitas tradicionalmente con madeira de bidueiro e posúen numerosas tipoloxías, dende as vilalbesas ata as de montaña, máis semellantes ás coñecidas como "madreñas". Son consideradas como saudables para os pés.
Coroza
A coroza é unha peza de vestir galega feita de xuncos empregada en épocas de choiva para resgardarse dela. Completábase cunhas polainas do mesmo material.
Está confeccionada en tres partes, unha exterior que cobre os ombreiros e chega até a cintura, e dúas interiores que comezan dende os ombreiros e que chegan até os pés. Na parte inferior das pernas póñense as polainas e para os pés unhas botas de coiro con sola de madeira. Pode levar un capelo, unha carapucha feita en capas do mesmo material para cubrir a cabeza.
Deportes e xogos
miniatura|Demostración de loita tradicional galega en Santalla (2008).
A loita tradicional galega é a forma de loita autóctona de Galicia. A loita galega desenvolvíase tradicionalmente coma un xeito de actividade lúdica asociada ós traballos do agro ou mariñeiros. A loita tradicional galega mantívose viva até mediados do século XX. Posteriormente foi esmorecendo, e só nalgunhas zonas concretas se practicou de forma frecuente en tempos máis recentes. En xeral pelexábase dentro dun círculo de tamaño variable (círculo vivo) de arredor dos catro metros de diámetro. No interior facíase habitualmente sobre unha base de monllos de palla cos couces para fóra mentres que nas zonas mariñeiras esta tiña lugar na area marcando o círculo con paus ou cunchas. Os loitadores levan un pantalón resistente que se remanga ata os xeonllos e unha faixa arredor da cintura. Non se pode agarrar da roupa, agás ó pantalón e á faixa. Os obxectivos da pelexa son tirar ó contrario de costas, inmobilizalo no chan ou tiralo fóra do círculo vivo.
miniatura|esquerda|Xogando á billarda. A billarda foi un dos xogos máis coñecidos e populares do pobo galego. Malia que existe unha gran variedade de nomes e regras dependendo das zonas, a característica común do xogo consiste en darlle cun pau (panca, palán, palín, palén ou varal) a outro máis pequeno (billarda, o que dá nome ao xogo, ou estornela), para elevalo e despois envialo o máis lonxe posible.
A orixe remóntase á Idade Media, estando documentada no Libro de Apolonio (obra en castelán do mester de clerecía) e nas Cantigas de Santa María de Afonso X, ambas as dúas obras do século XIII. No século XX foi analizada por diversos antropólogos, etnólogos e intelectuais, desde membros da xeración Nós como Vicente Risco ou discípulos seus como Xesús Taboada Chivite, até personalidades como Fermín Bouza Brey (Xogos iniciáticos infantiles da Galiza, 1963), Arturo Romaní García (Xogos infantiles de Galicia, 1983), María Barrio e Enrique Harguindey (Lerias e enredos para os máis pequenos, 1983), Camilo Brandín Feijoo (Os xogos dos nosos rapaces, 1986), Xoaquín Lorenzo «Xocas» (Enredos, 1992) ou Ana Estévez Lavandeira (Os xogos, 2000).
Festas
Unha boa parte das celebracións galegas xiran en torno á comida ou son características dunha época do ano. Entre elas están os fiadeiros, fiadas, fiás, fiandóns ou seráns, os Maios, o Magosto, a noite de san Xoán, o Nadal, o Entroido, a Semana Santa ou a Rapa das Bestas. Nalgúns casos, son declarados de interese turístico. Celebracións modernas xa son as churrascadas ou sardiñadas, o esconxuro da queimada, o Apalpador, o Samhain, etc.
Entroido
miniatura|200px|[[Cigarrón no entroido de Verín.]] O entroido é unha festa de posible orixe pagá que ten lugar antes da coresma cristiá en data variable (entre febreiro e marzo). O entroido mestura elementos tales como disfraces, desfiles e festas na rúa, cun ambiente de permisividade e certo descontrol. É celebrado polos galegos con características particulares, con disfraces e esmorgas moi diferenciadas entre diversas poboacións: son coñecidos os entroidos de Xinzo de Limia, Laza, Verín, Vila de Cruces, A Estrada, Vilaboa e outros moitos, algúns dos cales están cualificados de festas de interese turístico nacional polo Ministerio de Industria, Turismo e Comercio.
As máscaras do entroido galego presentan, segundo as zonas e comarcas, trazos diferentes. Podemos distinguir dous grandes grupos: As máscaras ourensás, que pertencen ós entroidos dun arco de vilas que nace en Maceda e Allariz, esténdese polo sur da provincia e remonta polo leste ata chegar á Ribeira Sacra. Son, habitualmente, máscaras coloristas que cobren a cara, realizadas moitas delas en madeira e que teñen como misión meter medo, asustar, bater nos veciños ou escorrentalos. Aínda que ás veces van en grupo, a súa presenza é habitualmente individual. Entre elas están os cigarróns de Verín, os peliqueiros de Laza, os felos de Maceda, os boteiros de Vilariño de Conso, de Manzaneda e de Viana do Bolo, as charrúas de Allariz, as pantallas de Xinzo, os vergalleiros de Sarreaus, os murrieiros da Teixeira, os troteiros de Bande, as bonitas de Sande no concello de Cartelle, os vellarróns de Riós etc. Por outra banda, están as máscaras da zona atlántica, nunha zona non continua que vai dende Cangas e Vilaboa ó sur ata as comarcas do Deza e o val do Ulla. Son traxes tamén coloristas, pero que frecuentemente deixan o rostro descuberto. É o caso dos xenerais de Deza e de Ulla, as damas e galáns de Cangas e Vilaboa e as madamitas e madamitos do entroido de Cerdedo-Cotobade.
Tamén existen outros costumes, como os Mecos bonitos e mecos feos de Froxás das Viñas, os Volantes da Ribeira do Miño (Parroquias de Santiago de Arriba, San Pedro, Camporramiro e Nogueira), o Oso de Salcedo, en Salcedo (A Pobra do Brollón), o merdeiro en Vigo ou o Irrio de Castro Caldelas, que sae á rúa entre o 7 e o 11 de setembro e que posiblemente teña a súa orixe no entroido.
Rapa das bestas
miniatura|esquerda|[[Rapa das bestas de Sabucedo.]] A rapa das bestas é o nome dunha celebración que se fai en varias localidades do territorio galego e que consiste en cortar a crina dos cabalos. É unha festa que se realiza nos curros e a máis coñecida é a rapa das bestas de Sabucedo, no concello da Estrada.
Gastronomía
miniatura|[[Polbo á feira.]] A gastronomía galega ten unha gran tradición e variedade, sendo un dos aspectos de maior importancia na cultura e sociedade galegas. Está bastante fundamentada na carne e na verdura, sendo característicos os pratos abondosos e de gran contido calórico. Isto débese á diversidade da economía de subsistencia, sobre todo no rural, e á necesidade de inxerir comidas con contido en graxa para combater o frío. Está moi estabelecida a celebración de grandes comidas, ben en familia, ben en eventos, actos ou encontros. En Galicia teñen lugar gran número de festas gastronómicas, a maioría delas no verán. Un dos seus maiores estudosos foi o escritor Álvaro Cunqueiro. Un dos elementos máis importantes e coñecidos da cociña galega é o marisco, sobre todo nas zonas costeiras. Cultivado nas rías galegas, nas que reside unha vasta riqueza biolóxica, a súa calidade está recoñecida como unha das máis importantes a nivel mundial.
Carro galego
miniatura|esquerda|Carro ([[A Arnoia).]]
Galegofobia
A galegofobia fai referencia á aversión non xustificada cara a Galicia, cara á cultura e lingua galegas e cara ao individuo galego e a súa identidade. Malia que o termo non aparece recollido en ningún dicionario de corte académico, trátase da denominación xenérica e popular para se referir a este fenómeno tanto na prensa coma no eido social. Así, a primeira constancia que se ten do seu uso é nun artigo de prensa asinado por Villar Ponte e datado en 1916. As primeiras manifestacións de galegofobia correron a cargo de múltiples e sobranceiros literatos en lingua castelá (Miguel de Cervantes, no seu Quixote, como exemplo destacado), mais tamén é posible rastrexala na historiografía nacionalista española (cuxa figura paradigmática é Menéndez Pidal) ou mesmo no ámbito político ou televisivo contemporáneo.
Cabreira, Catasós, Lalín
Cabreira é un lugar da parroquia de Catasós, no concello pontevedrés de Lalín, na comarca do Deza. Segundo o IGE, no 2011 tiña 44 habitantes (23 homes e 21 mulleres), o que supón un aumento de 9 habitantes con respecto ao ano 2000.
Gene Hackman
miniatura|dereita|Gene Hackman Gene Hackman, nado o 30 de xaneiro de 1930 en San Bernardino (California), é un actor e escritor estadounidense gañador do Óscar e do Globo de Ouro.
Traxectoria
Iniciouse na década dos 60, e acadou sona durante os anos 70, despois do seu papel en The French Connection, filme que lle reportou o seu primeiro premio Óscar, e continuou aparecendo en papeis de grande importancia en filmes de Hollywood, demostrando así as súas facultades interpretativas en títulos como Superman, Bat 21, Heist ou The Royal Tenenbaums.
Circuíto de Mosport Park
Mosport Park (nome oficial actual: Mosport International Raceway) é un autódromo situado en Bowmanville, Canadá. As instalacións inclúen un circuíto asfaltado de 3.960 metros de extensión, un óvalo asfaltado de 800 metros, un circuíto de 2.400 metros para clases de condución avanzada, e un circuíto de karting de 1.400 metros.
Mosport Park recibiu a numerosas categorías de automobilismo, tales como a Fórmula 1, o Campionato Mundial de Resistencia, a Indy Racing League, a CanAm e a American Le Mans Series.
Disney+
miniatura|250px|Logo de Disney+. Disney+ (pronunciado Disney Plus) é un servizo de vídeo baixo demanda en streaming que é propiedade e é xestionado pola división Media and Entertainment Distribution de The Walt Disney Company. O servizo distribúe principalmente filmes e series de televisión de The Walt Disney Studios e Walt Disney Television, achegando tamén contido das compañías Disney, Pixar, Marvel, Star Wars, National Geographic e Star. Os filmes e as series de televisión orixinais do servizo tamén son distribuídos en Disney+.
O servizo lanzouse ofialmente nos Estados Unidos de América, no Canadá e mais nos Países Baixos o 12 de novembro de 2019, e céntrase no contido de cinema e televisión de Walt Disney Studios.
Gran Duque
Gran Duque (en feminino Gran Duquesa) é un título de nobreza, usado sobre todo na Europa central e oriental, para designar a certos soberanos de estados independentes ou semi-independentes de pequena dimensión (Grandes Ducados).
Guadalupe, Cáceres
Guadalupe é un concello español da provincia de Cáceres, en Estremadura. Pertence á comarca de Las Villuercas e tiña en 2014 unha poboación de 2.021 habitantes.
Gran Duque
Na xerarquía da nobreza, os gran duques están considerados inferiores aos reis, pero superiores aos príncipes (non reis ou aos duques soberanos.
En Rusia, desde que Iván o Terríbel foi coroado tsar, en 1547, o título pasou darse aos fillos e netos da liñaxe masculina dos tsares. As fillas e netas paternas dos emperadores rusos, así como as consortes dos grandes duques rusos, eran xeralmente chamadas "grandes duquesas".
Guadalupe, Cáceres
Segundo a tradición un pastor encontrou unha talla da virxe María no río Guadalupe a finais do século XIII ou principios do XIV. Preto do lugar onde se encontrou a imaxe construíuse unha ermida arredor da cal xurdiu o asentamento actual co nome de Puebla de Santa María de Guadalupe. Dende a construción do primeiro santuario Guadalupe converteuse no centro de peregrinación máis importante da península ibérica despois de Santiago de Compostela, condición que mantén na actualidade a través da peregrinación que chega de toda España polos camiños de Guadalupe. Isto débese ao feito de que se Santiago é o patrón de España, a virxe de Guadalupe é a patroa de todas as terras de fala hispana e ostenta o título de raíña das Españas segundo a tradición católica. O actual Real Mosteiro de Santa María de Guadalupe é considerado como un dos maiores símbolos de Estremadura e a Virxe de Guadalupe é tamén patroa desta rexión. O municipio conta con gran cantidade de monumentos ademais do mosteiro.
Gran Duque
Actualmente existe en Europa un único gran ducado independente, Luxemburgo, cuxo gran duque é Henrique.
Partido Democrático Cívico
O Občanská demokratická strana ou ODS (en galego Partido Democrático Cívico), é un partido político checo de tendencia conservadora, sendo o principal partido desta tendencia política na República Checa. Está afiliado á Unión Internacional Demócrata a nivel internacional, e a nivel europeo á Alianza dos Conservadores e Reformistas Europeos e afirma ter ideas semellantes ás do británico Conservative and Unionist Party (Partido Conservador Británico), o polonés Platforma Obywatelska (Plataforma Cívica) e o español Partido Popular.
Gran Duque
En Rusia
O termo ruso, velikii kniaz quizais estivera mellor traducido por gran príncipe que por gran duque, xa que kniaz tradúcese habitualmente por príncipe. En principio reservado aos máis grandes príncipes rusos, como o gran duque de Kíiv ou o gran duque de Moscova, o título derivou aos membros da familia imperial despois da coroación imperial de Iván IV de Rusia, en 1547.
Partido Democrático Cívico
Historia
O partido foi fundo o 21 de abril de 1991 trala división do Občanské fórum (Foro Cívico) por Václav Klaus, e dende 2002 foi liderada por Mirek Topolánek. Foi o partido dominador en dous gobernos de coalición na República Checa entre 1992 e 1997. Tamén formou parte do goberno do do Česká strana sociálně demokratická (Partido Socialdemócrata Checo) entre 1998 e 2002 baixo os termos dun pacto formal por escrito entre os dous partidos, o "Acordo de Oposición" (ampliado máis tarde cun novo acordo, denominado "Patente de Tolerancia").
Gran Duque
En Rusia
O actual pretendente ao trono imperial ruso (aínda que esta cuestión estea debatida), leva o título de gran duque de Moscova.
Partido Democrático Cívico
Historia
Nas eleccións parlamentarias de 2002, pasou a ser o segundo partido da cámara, con 58 de 200 escanos, e por primeira vez na súa historia pasou a asumir o papel de oposición. O actual presidente checo, Václav Klaus, foi o presidente honorario do partido ata aquela. Nas eleccións ao Parlamento Europeo en xuño de 2004, e nas eleccións ao Senado e ás asembleas rexionais celebradas en novembro dese mesmo ano, o ODS recibiu máis do 30 % dos votos.
Gran Duque
Fóra de Rusia
O título de grand duque utilizouse en certos principados europeos na Idade Moderna: en Toscana en 1569, en Lituania no século XVI e en Finlandia en 1582.
Partido Democrático Cívico
Historia
Nas eleccións parlamentarias de 2006 foi novamente o partido máis votado, conseguindo 81 escanos na cámara. Formou un goberno de coalición co Křesťanská a demokratická unie – Československá strana lidová (Partido Demócrata Cristián) e o Strana zelených (Partido Verde). O partido sufriu un forte retroceso nas eleccións rexionais e ao Senado, perdendo os 12 gobernadores rexionais que posuía
Gran Duque
Fóra de Rusia
Na época napoleónica, o título faise bastante corrente na Confederación do Rin. No Congreso de Viena de 1815, fórmanse outros grandes ducados *sont na Confederación xermánica.
Partido Democrático Cívico
Historia
En xullo de 2006 o ODS asinou un acordo co Conservative and Unionist Party (Partido Conservador Británico) para abandonar o Partido Popular Europeo e formar unha nova formación de centro-dereita denominada Alianza dos Conservadores e Reformistas Europeos en 2009.
Gran Duque
Fóra de Rusia
O único estado soberano que persiste nos nosos días como Gran Ducado é Luxemburgo.
Traducións do título
As traducións de gran duque inclúen: en latín, Magnus Dux; en castelán, gran duque; en ruso, великий князь (velikiy kniaz); en alemán, Großherzog, en italiano gran duca; en francés, grand-duc; en portugués, Grão-duque; en finés, suurherttua; en polaco, wielki książę; en húngaro, nagyherceg; en sueco, storhertig; en neerlandés, groothertog; en danés, storhertug; en lituano, didysis  kunigaikštis; en checo velkovévoda ou velkokníže.
Títulos similares
En 987 o conde Gonçalo I Mendes de Portucale, pequeno condado no noroeste do actual Portugal, que formaba parte do Condado de Galicia, dentro do Reino de León, e que posteriormente foi o embrión de Portugal, tomou o título de Magnus Dux Portucalensium (grande duque de Portucale). Foi vencido polos exércitos do rei Bermudo II de León, pero a súa autonomía na época fíxoo notar como Magnus Dux.
Non hai que confundir o título de gran duque co de megaduque (grego: μέγας δούξ mégas dux, isto é gran duque) que designaba ao almirante do Imperio bizantino.
Tampouco non debe confundirse co de arquiduque, propio do Imperio austríaco.
Telediario
Telediario é o programa informativo de La 1 de Televisión Española, cuxa primeira emisión produciuse o día 15 de setembro de 1957 desde os estudos do Paseo de la Habana de Madrid, sendo conducido por Jesús Álvarez.
O Telediario, con tres edicións diarias, unha matinal de longa duración e dúas de 1 hora, informa das noticias máis relevantes nos ámbitos nacional, internacional, social e deportes. A súa calidade informativa supúxolle ser considerado como un dos mellores informativos do mundo (a súa segunda edición foi elixida como o mellor en 2009 e como o segundo mellor en 2010).
Presentadores na actualidade
miniatura|Ana Blanco, presentadora do Telediario.
Fontecova
O topónimo galego Fontecova pode referirse a:
Abu Dis
Abu Dis (en أبو ديس) é unha cidade da Autoridade Nacional Palestina preto de Xerusalén. Dende 1995 co Acordo provisional sobre Cisxordania e a Faixa de Gaza, Abu Dis forma parte da "Area B", baixo o control conxunto de Israel e Palestina. Segundo o censo da Oficina Central de Estatísticas de Palestina (PCBS), Abu Dis ten unha poboación de 10 782 persoas, datos do 2007.
Límite de Cisxordania e disputas territoriais
miniatura|250px|dereita|[[Barreira israelí de Cisxordania que separa Abu Dis de Xerusalén.]]
Freira
O termo freira pode referirse a :
Como topónimo, Freira pode referirse a:
John Travolta
John Joseph Travolta, nado en Englewood (Nova Jersey) o 18 de febreiro de 1954, é un actor estadounidense.
Traxectoria
Traballou con numerosos artistas de sona, como Olivia Newton John, Nicolas Cage, Nancy Allen, Jamie Lee Curtis, Kirstie Alley, Dwayne Johnson, Danny DeVito, Brian de Palma, Vince Vaughn, Uma Thurman, Halle Berry, Samuel L. Jackson ou Bruce Willis.
A súa carreira esténdese durante máis de catro décadas, abarcando a prolífica suma de máis de corenta películas, concentrando múltiples nominaciones aos Premios da Academia, os premios BAFTA e os Premios do Sindicato de Actores Screen Actors Guild. gañou un Globo de Ouro ao mellor actor e ao mellor bailarín e é considerado como un ícono do cine e do espectáculo.
Foi nomeado aos premios Óscar, os premios BAFTA e os premios do sindicato de actores Screen Actors Guild e gañou o Globo de Ouro como actor e bailarin. Fíxose famoso polas súas actuacións nos filmes Saturday Night Fever, Grease e Pulp Fiction (do director Quentin Tarantino) na que encarnou o personaxe de Vincent Vega.
miniatura|dereita|John Travolta
Miguel Martínez-Lage
Miguel Martínez-Lage, nado en Pamplona en 1961 e finado en Garrucha o 14 de abril de 2011, foi un profesor e tradutor español.
Traxectoria
Cursou estudos de Filoloxía Hispánica na Universidade de Navarra e na Universidade Autónoma de Madrid. Exerceu como profesor e como crítico literario. Traduciu máis de 200 obras ó español de autores coma Martin Amis, Ernest Hemingway, Henry James, George Orwell, Eudora Welty, Virginia Woolf, Joseph Conrad, Edgar Allan Poe, John Maxwell Coetzee, William Faulkner, Joe Dever o Steve Jackson.
En 2008 recibiu o Premio Nacional de Tradución de España pola versión ó castelán de Vida de Samuel Johnson (Life of Samuel Johnson), de James Boswell.
Shirley MacLaine
miniatura|dereita|Shirley MacLaine en 2005 Shirley MacLean Beaty, nada en Richmond, Virxinia o 24 de abril de 1934, coñecida como Shirley MacLaine, é unha actriz estadounidense de cinema e teatro gañadora dos premios Óscar e Globo de Ouro. Á parte das súas interpretacións, coñécese tamén pola súa devoción na crenza da reencarnación. Así mesmo, escribiu numerosas obras autobiográficas, a maioría das cales tratan sobre as súas crenzas new age como o solipsismo así como tamén sobre a súa carreira en Hollywood. É a irmá máis vella de Warren Beatty.
Cabreira
O topónimo Cabreira pode referirse a:
Pronunciación
A pronunciación ou pronuncia refírese á maneira en que unha palabra ou lingua é falada e tamén ó xeito en que alguén pronuncia unha palabra.
Unha palabra pode ser falada de formas diferentes por varios individuos ou grupos, dependendo moitos factores sociolingüísticos, por exemplo o lugar na cal creceron ou o sitio onde viven.
Terminoloxía lingüística
O xeito no cal un individuo pronuncia palabras depende en primeiro lugar das unidades básicas de son que usa na súa lingua. A póla da lingüística que estuda estas unidades de son é a fonética. Os sons que desempeñan o mesmo papel agrúpanse xuntos en clases chamadas fonemas; o estudo destas fonemas realízao a fonoloxía.
Pronuncia en inglés
En inglés, algunhas palabras con dúas ou máis letras pódense combinar para facer diferentes sons. Por exemplo, ie pode representar o son /e/ en friend ou /ai/ en pé. Outra combinación común de dúas letras é a combinación ou, ow e oa.
La (homónimos)
La pode referirse a:
Toponimia
As siglas LA poden significar:
Luz
miniatura|Raio de [[Radiación solar|luz solar dispersado por partículas de po no canón do Antílope, en Estados Unidos.]]
A luz é unha radiación electromagnética visible polo ollo humano responsable do sentido da vista. A luz visible ten unha lonxitude de onda que vai dos 380 nanómetros aos 740 nm (entre a luz infravermella e a luz ultravioleta invisibles).
Como onda electromagnética, a luz propágase en forma de dúas ondas: unha móvese polo campo eléctrico e outra polo magnético. A súa velocidade no baleiro é de 299 792 458 metros por segundo (case 300.000 km/s), que é unha das constantes fundamentais da natureza.
Ao tratarse dunha radiación electromagnética, a luz visible emítese e absórbese en pequenos paquetes de enerxía denominados fotóns e mostra propiedades tanto de onda coma de partícula. Esta propiedade é a dualidade onda-partícula. O estudo da luz coñécese como óptica.
Reflexión
miniatura|Reflexión. Calquera obxecto sen luz propia pode ser observado grazas á reflexión. Segundo a dirección do feixe de luz, distínguense diferentes tipos de reflexión:
Refracción
miniatura|Refracción. A refracción é o conxunto de cambios de dirección que experimenta un raio de luz na súa propagación ó pasar dun medio a outro, debido á desigual densidade ou velocidade.
A continuación hai algúns índices de refracción coñecidos:
Transmisión e absorción
miniatura|Absorción da cor branca. miniatura|esquerda|Absorción da cor amarela. miniatura|Absorción da cor negra. A absorción é a cantidade de luz que ó incidir sobre unha superficie non é transmitida nin reflectida. Dise que resulta absorbida e convértese en enerxía calorífica. Isto proporciona as características de transparentes, translúcidos e opacos aos corpos.
Interferencias
As interferencias prodúcense cando dous ou máis raios de luz da mesma lonxitude de onda se superpoñen no tempo e no espazo. En caso de estaren en fase, forman unha única onda de maior amplitude. Pola contra, de non estaren en fase, anúlase unha coa outra.
Difracción
A difracción aparece cando os raios luminosos que se propagan na súa traxectoria rectilínea próximos a un bordo son lixeiramente desviados debido á súa natureza ondulatoria. O grao de desviación depende da súa composición espectral e é maior para as lonxitudes de onda longas que para as curtas.
Dispersión
miniatura|Prisma de dispersión. A dispersión é un fenómeno lumínico que se produce cando un raio de luz composta se refracta nun medio transparente, quedando separados as cores constituíntes. A causa de que se produza a dispersión atópase no feito de que o índice de refracción diminúe a medida que aumenta a lonxitude de onda.
A cor vermella é a que ten a lonxitude de onda máis longa e a que menos se refracta.
Características da luz visible
A luz visible é aquela porción do espectro electromagnético entre unha lonxitude de onda achegada a 400 nanometros (abreviado nm) e 800 nm (no aire). A luz tamén pode ser caracterizada pola súa frequencia. A frecuencia e a lonxitude de onda da luz obedecen á relación:
TOP 09
O Tradice Odpovědnost Prosperita ou TOP (en galego Tradición Responsabilidade Prosperidade) é un partido político checo situado politicamente no centro-dereita. A nivel europeo está afiliado ao Partido Popular Europeo. Actualmente é a terceira forza política na República Checa con 41 deputados no Parlamento. O seu líder é Karel Schwarzenberg e destaca polo seu apoio ao mercado libre e á Unión Europea.
Luz
Características da luz visible
onde λ é o cumprimento de onda, f é a frequencia, v é a velocidade da luz. Se a luz estivese a viaxar en baleiro, entón v = c, logo
TOP 09
Historia
O partido foi fundado o 11 de xuño de 2009 por Miroslav Kalousek como unha facción a prol do mercado libre do Křesťanská a demokratická unie – Československá strana lidová (Partido Demócrata Cristián]]. Karel Schwarzenberg, antigo Ministro de Asuntos Exteriores da República Checa nomeado polo Strana zelených (Partido Verde), converteuse no seu primeiro líder do partido.
Con base nas enquisas de intención de voto, o partido pronto gozou de popularidade como segundo partido máis forte da dereita (o ODS era o primeiro), como se confirmou tralas Eleccións ao Parlamento Checo 2010, cando conseguiu un 16.70 % dos votos, mentres que ODS se fixo co 20.22 %.
Luz
Características da luz visible
onde n é unha constante (o índice de refracción) o que é unha propiedade do material polo cal a luz pasa.
TOP 09
Historia
O TOP 09 atópase actualmente na coalición de goberno xunto con ODS e o Věci veřejné (Relacións Públicas). Neste goberno de coalición, o TOP 09 conta con 5 ministros:
En setembro de 2010, o TOP 09 solicitou a súa adhesión como membro ao Partido Popular Europeo. Karel Schwarzenberg ten participado tamén en dous congresos do PPE (15 de setembro e 16 de decembro de 2010 ). O 10 de febreiro de 2011 o TOP 09 foi aceptado oficialmente como membro do PPE.
O influente deputado Jan Březina deixou o partido para unirse ao KDU–ČSL en febreiro de 2012.
Luz
Historia da velocidade da luz
A velocidade da luz foi medida moitas veces por moitos físicos. A mellor medida realizada nos comezos é debida a Olaus Roemer (físico danés), no 1676. Foi el quen desenvolveu un método para medir a velocidade da luz por medio do movemento aparente dun satélite do planeta Xúpiter usando o telescopio. Foi posible a medición observando que a lúa debía pasar por diante de Xúpiter a intervalos iguais. Roemer descubriu que a lúa xiraba en torno a Xúpiter cun período de 42-1/2 horas cando a Terra estaba máis próxima de Xúpiter. O problema era que cando a Terra e Xúpiter se afastaban, o período de revolución da lúa parecía ser maior, volvendo ó acortarse ó achegarse novamente. Estaba claro que a luz tardaba máis en chegar á Terra ó distanciarse Xúpiter. A velocidade da luz foi calculada analizando a distancia entre os dous planetas en diferentes tempos. Roemer chegou a unha velocidade de 227.000 km/s (km/s−1).
Albert A. Michelson mellorou o traballo de Roemer en 1926. Usou un espello rotatorio para medir o tempo que tardaba a luz en ida e volta entre o monte Wilson e o San Antonio en California. As precisas medidas proporcionaron unha velocidade de 299.796 km/s−1). No uso diario, redondéase a 300/000 km/s.
Óptica
O estudo da luz e a interacción entre luz e materia é chamada óptica. A observación e estudo de fenómenos ópticos como o arco da vella ofrece claves da natureza da luz e tamén diversión.
Cor e características de onda
Diferentes lonxitudes de onda son interpretadas polo cerebro humano como cores, do vermello a lonxitudes de onda longas (baixas frecuencias) ó violeta ás lonxitudes de onda máis curtas (máis altas frecuencias). As frecuencias intermedias son vistas como laranxa, amarelo, verde, azul, e, de xeito convencional, índigo. As frecuencias do espectro inmediatamente fóra do rango visible polo ollo humano son chamadas ultravioleta (UV) para o límite de altas frecuencias e infravermello (IR) para o de baixas. Os humanos non podemos ver IR, pero percibímolo como calor a través da pel. Hai cámaras que poden coller IR e convertelo en luz visible, chamadas de visión nocturna. A radiación UV non é percibida por nós en absoluto, exceptuando como sobreexposición, queimado por luz solar ou semellante. Algúns animais, como as abellas, poden ver UV mentres outros, como algún tipo de víbora pode ver IR.
Medición da luz
miniatura|dereita|Lámpada artesanal de cores. As cantidades e unidades seguintes son usadas para medir a luz.
Fontes de luz
miniatura|305px|dereita|Farola da Alameda de [[Santiago de Compostela|Santiago.]] Basicamente, a luz procede de dous tipos de fontes:
A continuación detállanse algúns tipos de fontes de luz:
Onda de luz
Ficheiro:Onda - gl.png
Casadán, Aldixe, Abadín
Casadán é un lugar da parroquia de Aldixe, no concello lugués de Abadín, na comarca da Terra Chá. Tiña 5 habitantes en 2015 (4 homes e 1 muller) segundo datos do IGE. Iso supón unha diminución da poboación respecto a 2010 cando tiña 6 habitantes (4 homes e 2 mulleres).
A Boy and His Blob: Trouble on Blobolonia
A Boy and His Blob: Trouble on Blobolonia é un videoxogo de 1989 desenvolvido por Imagineering para Nintendo Entertainment System (NES). O videoxogo foi publicado por Absolute Entertainment en América do Norte e Europa e por Jaleco no Xapón. A Boy and His Blob conta a historia dun mozo e o seu amigo cambiaforma nunha aventura para salvar o planeta de Blobolonia das gadoupas dun malvado emperador.
José Vázquez Gómez
José Vázquez Gómez, coñecido como Ubaldo, nado en Ourol e finado en Lousada (Xermade) o 12 de novembro de 1947, foi un guerrilleiro antifranquista galego.
Traxectoria
En 1938 era membro do grupo de César Terrón Abad formado por antigos combatentes da fronte asturiana como Eusebio García García, Ramiro Pérez Granja e Antonio Vega Guerrero que actuaba ao norte de Ponferrada. Logo da morte de César Terrón o 21 de xullo de 1940, o grupo foi dirixido por Florentino Rodríguez Pico e operou no Bierzo. José Vázquez pasou a integrarse na Federación de Guerrillas de León-Galicia, no grupo de Antonio Fernández Crespo activo nos límites de León e Asturias. Foi morto o 12 de novembro de 1947 en Lousada (Xermade) nun enfrontamento coa Garda Civil. A súa nai Vicenta Gómez, que xunto co seu irmán Domingo Vázquez, sufriron rexistros, interrogatorios e detencións continuadas, acabou por intentar suicidarse cando a recluíron na prisión provincial de Lugo en xuño de 1948.
Igrexa de Santa Clara do Porto
A Igrexa de Santa Clara é un templo católico localizado na freguesía da Sé, na cidade do Porto, en Portugal. No seu interior podemos encontrar un dos mellores exemplares da arte da talla dourada do Barroco Xoanino.
Construída ao lado do treito máis visíbel das Murallas Fernandinas, tanto a Igrexa de Santa Clara, coma o mosteiro do que formaba parte, ficaron concluídos en 1457. A obra debeuse a unha demanda das freiras franciscanas clarisas que pretendían renovar o mosteiro anterior, do século XIII, máis pequeno e modesto.
Coa supresión de varios mosteiros máis pequenos nas diversas localidades entre o século XV e o século XVI, as freiras fóronse congregando en Santa Clara levando para este as súas rendas, sendo unha delas unha portaxe por todas as mercadorías que pasaban polo Río Douro.
A finais do século XIX, coa morte da última freira, o mosteiro fechou, o que causou algunha deterioración do edificio. Posteriormente, sendo patrimonio do estado, fixéronse obras de restauración para adaptalo a Centro de Saúde e outras institucións de carácter social e público.
A entrada da igrexa arránxase cunha porta barroca, datada de 1697 e reformulada no século XVIII, con elementos renacentistas como columnas salomónicas e capiteis corintios. No interior podemos vislumbrar toda a magnificiencia desta igrexa, toda cuberta por talla dourada (técnica escultórica típica de Portugal, na que madeira é tallada e posteriormente revestida por unha película de ouro) da primeira metade do século XVIII.
Sociedad Española de Ornitología
A Sociedad Española de Ornitología (SEO, na actualidade SEO/BirdLife) é unha organización non gobernamental de utilidade pública que ten como principais obxectivos a conservación e o estudo das aves e os seus hábitats. Está inscrita como ONGD na AECID. Actualmente conta con máis de 11.000 socios e uns 5.000 voluntarios. Os seus socios máis activos agrúpanse nos denominados Grupos Locais dos que na actualidade existen 32 repartidos por toda España. A sede central está situada en Madrid e ademais existen delegacións en Aragón, Andalucía, Canarias, Cantabria, Cataluña, Estremadura e na Comunidade Valenciana, ademais de oficinas en Doñana e no Delta do Ebro.
SEO/BirdLife, é a ONG conservacionista máis antiga de España con máis de 50 anos de experiencia na defensa e estudo das aves e dos seus hábitats. Foi fundada o 15 de maio de 1954 no Museo de Ciencias Naturais de Madrid cun núcleo fundador formado por 85 persoas. Desde o seu comezo SEO/BirdLife publicou unha revista científica semestral, Ardeola, e en 1957 creou un Centro de Migración de Aves. Tamén conta cunha revista trimestral, La Garcilla que reciben todos os seus socios. Forma parte de cinco grandes ONG ambentalistas de España xunto con Greenpeace, WWF, Amigos de la Tierra e Ecologistas en Acción.
Lan
lan s.f.
KDevelop
Ambiente integrado de desenvolvemento (IDE en inglés) para sistemas UNIX publicado baixo os termos da GPL. O proxecto KDevelop foi iniciado en 1998 co obxectivo de crear un IDE fácil de empregar para KDE. É capaz de traballar con diversas linguaxes de programación como C, C++, Java, Pascal, Perl, Python...
Rousillon Rupes
Rousillon Rupes e unha escarpa sobre a superficie da lúa de Urano, Titania; recibiu o nome dunha vila que aparece na obra de William Shakespeare, All's Well That Ends Well. A lonxitude desta escarpa é do redor de 402 km, e é unha falla normal situada preto do ecuador e corre perpendicularmente respecto del. A escarpa corta varios cráteres de impacto, o cal suxire que probablemente se formase este accidente xeolóxico en etapas tardías da evolución desta lúa, cando o interior de Titania se expandiu e coma resultado a súa cortiza de xeo rachou. Rousillon Rupes ten moi poucos cráteres superpostos, o que reafirma que esta rupes é unha estrutura xeolóxica relativamente nova. Rousillon Rupes foi fotografada por primeira vez pola sonda espacial Voyager 2 en xaneiro do 1986.
O Sillabreu, A Capela, A Capela
O Sillabreu é un lugar da parroquia da Capela, no concello da Capela, na comarca do Eume. No ano 2010 estaba despoboado segundo datos do INE.
Catedral de Estrasburgo
A Catedral de Estrasburgo ou Catedral da Nosa Señora de Estrasburgo (en Cathédrale Notre-Dame de Strasbourg, en Liebfrauenmünster zu Straßburg), é unha catedral católica de Estrasburgo, Francia. Malia que partes considerables dela pertencen á arquitectura románica, é amplamente considerada  como un exemplo de arquitectura gótica. O arquitecto alemán Erwin von Steinbach foi o responsable da construción debida ás súas contribucións dende 1277 ata a súa morte en 1318.
Con 142 metros de altura, foi o edificio máis alto do mundo entre 1647 e 1874, momento no cal foi superado por Igrexa de San Nicolás, Hamburgo. Hoxe en día, é a sexta igrexa máis alta do mundo, e a máis alta estrutura aínda en pé construída durante a Idade Media.
Descrita por Victor Hugo como unha "xigantesca e delicada marabilla", a catedral é visible dende as chairas de Alsacia e pode ser vista dende os Vosgos ou a Selva Negra na outra beira do Rin.
Partido Social-Revolucionario
miniatura|dereita|250px|Propaganda do Partido Social-Revolucionario. O Partido Social-Revolucionario (cuxos membros eran denominados SR ou éseres; en ruso:Партия социалистов-революционеров (ПСР), эсеры) foi un partido político activo a primeiros do século XX.
O partido fundouse en 1901 baixo o liderado de Viktor Chernov. O seu programa estaba baseado nunha ideoloxía socialdemócrata e conseguiu moitos apoios entre o campesiñado que particularmente abrazou a súa proposta de "socialización da terra", oposta ó programa bolxevique de "nacionalización da terra".
A formación política foi afastándose gradualmente da súa orixinal tendencia populista. Ó producirse a engalaxe económica rusa nos anos 90 do século XIX, intentaron xeneralizar as súas reivindicacións sociais desde as súas orixes rurais para atraeren unha agromante clase obreira urbana en rápido crecemento. A intención era a de ampliar o concepto de pobo para abranguer deste xeito todos os elementos da sociedade que tiñan razóns para desexar a destrución do sistema tsarista.
A Revolución Rusa de Febreiro, en 1917, elevou os SR a un papel político relevante, cun dos seus membros, Aleksandr Fedorovich Kerenskii, formando parte do goberno liberal, chegando co tempo a ser o seu presidente.
Tamén constituía unha fracción do partido a «Organización de Combate SR» (OCSR), un grupo terrorista dirixido por Gregori Gershuni que actuaba independentemente do partido para non desacreditalo. A OCSR foi imprescindible para a obra do partido, sendo responsable do asasinato do ministro de Interior, D. S. Spyagin, e máis tarde de N. M. Bodganovich, gobernador de Ufa. Gershuni foi traizoado polo seu lugartenente Yevno Azef, que resultou ser un axente da Okhranka, e detido e xulgado por terrorismo. Azef converteuse no novo líder da OCSR, aínda continuando como axente dobre de total confianza para a Okhranka.
En 1917, os SR dividíronse entre os que apoiaban o goberno provisional, establecido tras a Revolución de Febreiro, e os que apoiaban os bolxeviques, proclives a unha revolución comunista. Estes últimos eran denominados Social-Revolucionarios de esquerda (SR de esquerda) e constituían unha escisión de facto da á principal do partido, coñecida desde entón como «SR de dereita».
Os éseres caeron despois de que a Revolución de Outubro levara os bolxeviques ó poder, aínda que nas eleccións á Asemblea Constituínte resultaran ser o partido máis apoiado en todo o país, obtendo un 40 % do voto fronte ó 2 5% dos bolxeviques. Porén, estes disolveron a cámara e a partir de entón os social-revolucionarios perderon significancia política. O partido SR de esquerda formou unha coalición cos bolxeviques no goberno soviético, aínda que abandonaron esta posición tras a sinatura do Tratado de Brest Litovsk. Con todo, uns poucos SR de esquerda, como Mikhail Kalinin, acabaron uníndose ó Partido Comunista.
Clase F-110
A Clase F-110 é o nome da xeración de buques que vai substituír as actuais fragatas F-100 da Armada Española. O proxecto está previsto que se inicie en 2022 e remate en 2030 coa construción de 5 buques.
Partido Social-Revolucionario
Moitos SR combateron os comunistas uníndose ó Exército Branco e ó Exército Verde durante a guerra civil rusa xunto ós menxeviques e outras formacións socialistas moderadas. A maior revolta contra os bolxeviques, a Rebelión de Tambov, foi dirixida por un SR, Alexander Stepanovich Antonov.
Gran Premio do Xapón de 1988
O Gran Premio do Xapón de 1988 foi unha carreira de Fórmula Un disputada en Suzuka o 30 de outubro de 1988. Foi a décimo quinta e penúltima proba da tempada 1988 da Fórmula Un, o 15º Gran Premio do Xapón e o cuarto que se celebrou no marco do campionato mundial de pilotos de Fórmula Un.
Resumo da cualificación
Como era de esperar na pista xaponesa, onde a potencia do motor pódese compensar moito, non foi unha sorpresa para ver aos McLarens de Ayrton Senna e Alain Prost na primeira fila, no circuíto de casa de Honda (a empresa de feito é a propietaria do circuíto de Suzuka e, o piloto de probas de McLaren, Emanuele Pirro traballaba alí case a tempo completo). Ás veces, en 1988 os turbos cualificaban (e frecuentemente corrían) máis rápido do que o facían en tempadas anteriores a pesar da restrición de 2,5 bar de soprado do turbo dispoñibles. En Suzuka inverteuse a situación, o tempo da pole de Senna foi 1´8 segundos máis lento que o tempo de Gerhard Berger en 1987. Berger só puido ser terceiro na grella cun tempo que foi 3´3 segundos máis lento que o seu tempo de 1987 nunha versión actualizada do seu Ferrari, aínda que con aproximadamente 300 CV menos.
A el uniuse na 2ª fila o sensacional Iván Capelli co March-Judd de aspiración natural. O equipo March a fins de tempada fixo moi feliz ao seu patrocinador (a empresa inmobiliaria xaponesa Leyton House). Capelli clasificouse por diante dos dous Lotus - Honda do campión do mundo sainte Nelson Piquet que estaba sufrindo dun virus, e do favorito local Satoru Nakajima.
Nakajima, normalmente non era o mellor dos cualificadores ou corredores, malia ter un equipamiento superior á maioría, incluíndo o mesmo todopoderoso motor Honda V6 turbo como os McLaren. A só 30 minutos antes do inicio da sesión de práctica do venres pola mañá informóuselle que a súa nai morrera esa mañá. A pesar das circunstancias o sábado igualou a o seu ilustre compañeiro de equipo ata a milésima de segundo. Piquet e Nakajima cualificaron 5º e 6º, respectivamente.
Lotus mostrou unha gran fe en Nakajima e anunciou a súa renovación de contrato para a tempada. Isto malia que o equipo utilizaría o motor V8 Judd despois do anuncio de Honda unhas cantas carreiras antes de que eles non fornecerian os seus motores ao equipo logo de 1988.
Resumo da carreira
A primeira fila dos McLaren foi o 11ª do ano, pero os seus pilotos tiveron distinta fortuna. Prost liderou lonxe de Berger e Capelli, mentres que Ayrton Senna se estancou na grella. Con todo, o circuíto de Suzuka tiña a única grella en costa do ano e puido arrincar o seu coche, aínda que fora 14º para entón. Derek Warwick e Nigel Mansell chocaron e tiveron que entrar en boxes por unha picada e un novo morro, respectivamente. Senna atacaba moi duro para compensar as posicións perdidas, e gañara seis lugares no inicio da segunda volta. A continuación, pasou a Riccardo Patrese, Thierry Boutsen, Alessandro Nannini e Michele Alboreto para tomar o cuarto lugar na cuarta volta. Mentres tanto, Capelli non só marcara a volta rápida, tamén pasou Berger que estaba preocupado con problemas de consumo de combustible, na volta cinco ao segundo lugar. Alboreto saíuse cando estaba en sexto lugar.
Na volta 14 o clima cambiou e comezou a chover en partes do circuíto, beneficiando a Senna. Na volta 16 Capelli aproveitou a súa oportunidade para pasar Prost para o liderado, a primeira vez que un coche non turbo lideraba un Gran Premio desde. (Agás dos primeiros metros do Gran Premio do Brasil de 1988, onde Nigel Mansell herdara a Pole Position, pero foi superado rapidamente desde o principio polo McLaren de Prost e o Ferrari de Berger) Prost freara cando o Lola do debutante Aguri Suzuki trompeou na chicana, consguíu poñerse en marcha de novo xusto cando chegaban Prost e Capelli. A continuación, perdeu unha marcha na saída da chicana, e o March pasouno, pero a vantaxe de Capelli só durou uns poucos centos de metros porque a potencia adicional do motor Honda turbo permitiu a Prost recuperar a vantaxe. Capelli fixo varios intentos adicionais para adiantar a Prost, antes de retirarse 3 voltas máis tarde con fallo eléctrico.
A carreira de Nigel Mansell prolongouse ata a volta 24 cando se tocou co Lotus de Nelson Piquet a quen estaba tratando dobrar (Piquet trompeara o seu Lotus na trampa de grava exterior da curva 1 e fora empuxado de novo no circuíto polos comisarios, do mesmo xeito que Alboreto un par de voltas antes). Na chicana Mansell tratou de pasalo polo interior do coche de Piquet, pero tocouse co Williams tomando voo e abandonou. Mentres que Piquet, aínda doente dun virus queixabase de visión dobre, continuaría outras 10 voltas antes de retirarse por fatiga.
Para entón Senna acercábase a Prost rapidamente, o tráfico, a caixa de cambios de Prost funcionando mal, e cunha complicada superficie mollada e seca, as condicións eran favorables para o brasileiro. Na volta 27, cando trataban de dobrar a Andrea de Cesaris, Satoru Nakajima e Maurício Gugelmin, Senna logrou adiantalo cando Prost freou a causa do Rial de de Cesaris. O famoso comentarista da BBC James Hunt chamou a de Cesaris unha "desgraza" por bloquear Prost e criticouno publicamente durante o comentario pola súa condución (non era a primeira nin a última vez que Hunt criticaría de condución Cesaris nos seu comentarios). Senna a continuación, fixo nunha sucesión de voltas rápidas, rompendo a anterior marca da pista e logrando unha vantaxe de máis de tres segundos e, malia atrasarse dobrando a Nakajima.