cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Adiós, María
Título
A protagonista cando fala de si mesma como virxe e muda utiliza o nome Maxa, non María. Esta duplicidade é interesante porque “María Briz” é limitado para o uso público e social mentres que “Maxa” é para o ámbito íntimo e privado; este último é o nome que se utiliza na maioría da novela. O uso do nome “María” é significado porque aparece en momentos relevantes como cando a súa profesora, Márgara, vai á casa dos Briz para dicirlles que é moi lista e debería continuar estudando abríndolle a porta ao ámbito social e laboral que non se lle permite debido á situación familiar. O título pódese referir á perda do ámbito social que converte a Maxa nunha viúva despois da emigración dos pais.
O bildungsroman feminino
A novela presenta un bildungsroman feminino. Bildungsroman feminino é definido como novela que conta a experiencia dunha protagonista na adolescencia (ou incluso antes) ata lograr a madurez. No caso de Adiós María a protagonista, Maxa, é forzada a madurar debido a súa situación.
O status social da protagonista é o que a leva a sufrir unha dobre emigración (a marcha dos pais de Galicia a Francia despois do paso da familia do rural á cidade). O resto da familia non axuda a Maxa, pois o avó ve a situación na que se encontra a súa neta, pero decide non intervir. O irmán máis vello, Román, é privilexiado por ser home e decide que non se vai facer cargo da familia e mentres tanto a avoa Inés dille a Maxa que debe quedar na casa, abandonar os seus soños, amigas, felicidade para limpar a casa, criar o seu irmán máis novo e tamén os seus avós. Maxa describe o mundo con moito realismo aínda que, coa marcha dos pais, deixa de asistir á escola e só sae da casa por obrigacións, polo que ese mundo descrito por ela, cada vez o coñece menos. Outro punto moi importante é a idade da protagonista. É unha adolescente, e o que a diferencia doutras adolescentes é que o seu conflito interno está na ausencia dos pais e, sobre todo, da nai.
Recepción
En xeral, esta novela conta cunha boa recepción e crítica. Algúns autores destacan que a novela reflicte perfectamente a traxedia da emigración, que é o punto principal da novela. Tamén, que a autora, Xohana Torres, se diferencia do estereotipo de escritora galega poeta, intimista e bilingüe, para ser considerada un modelo innovador coa súa novela Adiós María, que marca o nacemento da novela feminista monolingüe en lingua galega. Cabe destacar tamén que esta novela é unha crítica ao franquismo e trata temas como a relixión.
Recoñecemento
En 1970 recibiu o Premio Galicia de novela, outorgado polo Centro Gallego de Buenos Aires.
Outras novelas que acudiron ao certame foron O silencio redimido (de Silvio Santiago), O mesón do birollo (de Fariña Jamardo) e Xente ao lonxe de Blanco Amor que non foi aceptada.
O tema da emigración, desde Rosalía de Castro ata Xohana Torres
O tema da emigración contado desde unha voz feminina xa sucedeu con Rosalía de Castro e agora sucede de novo con Adiós María. Cómpre facer unha lectura comparada destas dúas autoras como innovadoras e senlleiras do relato da emigración explicado desde unha voz e experiencias femininas e que constitúen para nós o imaxinario de nación. Ambas as dúas tratan este tema como unha inxustiza, algo que tamén considerou o pensamento galeguista. Outro tema tratado é a vontade da muller de ser un suxeito, rompendo así co papel da muller doméstica e carente de desexos.
A Costa, Cea, Vilagarcía de Arousa
A Costa é un lugar da parroquia de Cea no concello pontevedrés de Vilagarcía de Arousa, na comarca do Salnés, segundo consta no Nomenclátor de Galicia. Non obstante, o IGE non rexistra habitantes neste lugar no censo de 2016, polo que non se poden achegar datos da súa poboación.
Île aux Cochons
Actividade volcánica
Os estudos sobre a vulcanoloxía da illa foron efectuados no ano 1981 por G. Boudon.
A illa é un estrato volcánico de tipo central, do mesmo xeito que as illas de San Pablo e Amsterdam, sendo a maior altitude o cráter de Richard-Foy (770 metros). Parece que a illa formouse durante dúas fases distintas de actividade volcánica. Aínda hoxe os volcáns permanecen potencialmente activos.
Fauna
A fauna consiste esencialmente en aves (pingüíns e albatros) e mamíferos mariños (otarios e elefantes mariños. As saia sur do volcán, ao nivel do cabo Verdoyant, alberga unha das concentracións máis importantes de pingüíns reais.
World Class Listening Problem
World Class Listening Problem é o quinto álbum da banda estadounidense de math rock Don Caballero, editado o 16 de maio do 2006 a través do selo Relapse Records. Damon Che é o único membro da formación orixinal do grupo que aparece neste disco.
Promax Electrónica
PROMAX electrónica é unha empresa de telecomunicacións e electrónica fundada en Barcelona en 1963 por José Clotet. Os primeiros instrumentos desenvolvidos por Promax incluían equipos para xerar sinais de televisión e radio e analizadores de espectros para medir e comprobar a calidade do sinal.
Factura uns 20 millóns de euros en 100 países.
Historia
Promax iniciouse no mercado fabricando instrumentos electrónicos de laboratorio. O primeiro equipo deseñado foi un xerador de sinal de televisión, un voltímetro e unha fonte de alimentación. Todos eles comezaron a comercializarse un ano despois da fundación da empresa.
En anos posteriores a empresa entrou no mercado cos primeiros osciloscopios, medidores de campo para radio e televisión, xeradores de baixa frecuencia, xeradores AM/FM etc. Tódolos equipos funcionaban a válvulas.
Promax mantén un investimento constante en I+D de preto do 15% do total da facturación.
Produtos
Promax fabrica máis de 200 produtos electrónicos de medición e control.
Liña 1A dos autobuses urbanos da Coruña
dereita|miniatura|Autobús da liña 1A no Paseo da Dársena. A liña 1A é unha liña regular de autobús da cidade da Coruña, xestionada pola empresa CTC. Esta liña de autobús fai o traxecto desde Porta Real até a ponte da Pasaxe cunha frecuencia en hora punta de 20 minutos. Percorre unha distancia total de 7,5 km e ten 25 paradas na ida e 7,3 km e 25 paradas na volta.
Intercalación (química)
En química, a intercalación é a inclusión ou inserción reversible dunha molécula (ou ión) nos compostos ou materiais con estruturas formadas por capas. Son exemplos os compostos de intercalación do grafito.
Moitos sólidos formados por capas levan intercaladas moléculas hóspedes. Un exemplo famoso é a intercalación de ións potasio no grafito. a Intercalación expande o espazo de van der Waals que hai entre as láminas, o cal require enerxía. Xeralmente esta enerxía é subministrada por transferencia de carga entre o hóspede e o sólido hospedador, é dicir, un proceso redox. Dous compostos de grafito de potasio son KC8 e KC24. Outros compostos distintos son os fluoruros de carbono (por exemplo, (CF)x e (C4F)), que se preparan por reacción do flúor con carbono grafítico. A cor é cincenta, branca ou amarela. O enlace entre os átomos de carbono e de flúor é covalente; este flúor non está intercalado. Estes materiais foron considerados como cátodos en varias baterías de litio.
miniatura|820px|Intercalación do Li nun cátodo de [[disulfuro de titanio. O proceso implica o inchamento nun eixe do cristal e a transferencia de carga desde o Li ao Ti.]]
Tratar o grafito con ácidos fortes en presenza de axentes oxidantes, causa a oxidación do grafito. O bisulfato de grafito, [C24]+[HSO4]−, prepárase seguindo esa estratexia usando ácido sulfúrico e algo de ácido nítrico ou ácido crómico. O análogo perclorato de grafito pode obterse de xeito similar por reacción con ácido perclórico.
Ademais do grafito, outros hospedadores ben coñecidos para a intercalación son os dicalcoxénidos de metais en capas como o disulfuro de tántalo e o oxicloruro de ferro.
De maneira característica, a intercalación é analizada por difracción de raios X, xa que o espazado entre as capas se incrementa, e tamén por condutividade eléctrica, xa que a transferencia de carga altera o número dos portadores de carga.
Exfoliación
Un caso extremo de intercalación é a separación completa de capas dun material. Este proceso denomínase exfoliación. Xeralmente requírense condicións agresivas que implican solventes polares e reactivos agresivos.
Materiais relacionados
En bioquímica, a intercalación é a inserción de moléculas entre as bases do ADN. Este proceso utilízase como un método para analizar o ADN e tamén para explicar certos tipos de envelenamentos.
Os clatratos son substancias químicas que constan dun retículo que atrapa ou contén moléculas. Xeralmente os compostos clatratos son poliméricos e envolven completamente a molécula incorporada. Os compostos de intercalación non son tridimensionais, a diferenza dos compostos clatratos. Segundo a IUPAC, os clatratos son "compostos de inclusión nos que a molécula hóspede está nunha gaiola formada pola molécula hospedadora ou polo retículo de moléculas hospedadoras."
24 de setembro
O 24 de setembro é o 267º día do ano do calendario gregoriano e o 268º nos anos bisestos. Quedan 98 días para finalizar o ano.
Acontecementos
miniatura|250px|Curros perante a tumba de Rosalía, 24/9/1904.
Nacementos
miniatura|100px| Francis Scott Fitzgerald
Mortes
miniatura|100px| Niels Ryberg Finsen miniatura|100px| Amado Garra
Outros
Os 366 días do ano
Elektrizitatea
Elektrizitatea é o segundo álbum de estudio do grupo musical vasco Zea Mays. Foi gravado nos estudios Tio Pepe, en Urduliz (Biscaia) en marzo do ano 2000.
Ouces, Bergondo
San Xoán de Ouces é unha parroquia que se localiza no norte do concello de Bergondo na comarca da Coruña. Segundo o IGE en 2018 tiña 963 habitantes (499 mulleres e 464 homes) distribuídos en 13 entidades de poboación, o que supón un aumento en relación ao ano 1999 cando tiña 805 habitantes.
Topónimo
Ouces podería ser un topónimo latino para referise a un relevo alto, xa que podería provir de altus.
Philips
Philips é unha empresa holandesa de electrónica. Ten a súa sede na cidade de Amsterdam, pero a orixe da empresa está en Eindhoven. A empresa produce electrónica de consumo, iluminación, telecomunicacións e equipamento médico.
Philips é o fundador e patrocinador do club de fútbol PSV Eindhoven.
Cronoloxía
miniatura|dereita|Radio a válvulas Philips 930A (1931). miniatura|150px|dereita|DCC
Philips en España
miniatura|dereita|Mira de axuste de Philips. Philips chega a España en 1926 nun principio como importadora e distribuidora. En 1927 merca a empresa Lámparas Eléctricas “Z” (SELEZ). Unha empresa fundada en 1908 polo enxeñeiro barcelonés Luis Muntadas Rovira adicada á fabricación de lámpadas de alumbrado. En 1945 comezou a fabricación de tubos fluorescentes e dez anos despois a fabricación de tubos de imaxe para televisores. En 1959 inaugúrase a primeira instalación para fabricar ferritas na Zona Franca de Barcelona, onde no ano seguinte funda Miniwatt, S.A. adicada á fabricación de compoñentes electrónicos.
Nos anos 1980 e 1990 Philips reorganizou toda a súa estrutura produtiva e de organización.
Pat Flaherty
George Francis Flaherty, Jr., nado en Glendale (California) o 6 de xaneiro de 1926 e finado en Oxnard (California) o 9 de abril de 2002, coñecido profesionalmente como Pat Flaherty, foi un piloto de carreiras estadounidense que gañou as 500 Millas de Indianápolis en 1956.
Participou na AAA na USAC e nas series Championship Car, nas carreiras das tempadas de 1950, 1953-1956, 1958-1958 e 1963 con 19 saídas, incluíndo as carreiras das 500 Millas de Indianápolis en 1950, 1953, 1955, 1956 e 1959 e finalizado no top dez veces, con 9 vitorias en 1955 e 1956 en Milwaukee, así como as 500 Millas de Indianápolis de 1956.
Andaina no Campionato Mundial de F1
As 500 Millas de Indianápolis formaron parte do Campionato do Mundo da FIA desde ata  os pilotos que competiron na Indy durante eses anos foron acreditados con puntos para a participación no Campionato Mundial. Pat Flaherty participou en 6 carreiras do Campionato do Mundo. Empezou na pole unha vez, gañou unha vez, e acumulou un total de 8 puntos no campionato.
Logo de gañar as 500 Millas de Indianápolis de 1956, Flaherty resultou gravemente ferido tres meses máis tarde nun accidente de coche de carreiras, que lle impediu correr na Indy 500 de 1957.
Resultados nas 500 Millas de Indianápolis
* Compartido con Jim Rathmann
Capitón, bispo
San Capitón foi un bispo cristián do século IV, martirizado no Quersoneso e venerado pola Igrexa católica e pola Igrexa ortodoxa. Segundo a tradición local galega, foi tamén o primeiro bispo de Lugo.
Leyla Abdullayeva
Leyla Yashar gizi Abdullayeva (Leyla Yaşar qızı Abdullayeva), nada en Bakú en 1981, é unha diplomática acerbaixana, Xefa do Servizo de Prensa do Ministerio de Asuntos Exteriores da República de Acerbaixán.
Capitón, bispo
Tradición
Segundo a tradición local galega, Capitón sería un discípulo do apóstolo Santiago, elixido por este para ser primeiro bispo de Lugo. A iconografía galega representa ao santo envolto en chamas, seica como martirizado queimado vivo.
Leyla Abdullayeva
Traxectoria
Leyla Abdullayeva naceu en 1981 en Bakú. Estudou na Universidade Estatal de Bakú, Facultade de Dereito Internacional e Relacións Internacionais, licenciaturas e mestrías en relacións internacionais.
Capitón, bispo
Tradición
Segundo a tradición grega recollida por diversas fontes, Capitón sería un bispo do século IV enviado polo bispo de Xerusalén para evanxelizar os escitas da península de Crimea; os escitas querían unha proba da autenticidade da súa predicación, e lle pediron que entrase nun forno ardente, do que saíu indemne. Tempo despois, un 21 de decembro, sería afogado no río Dniéper por un grupo de pagáns:
Leyla Abdullayeva
Traxectoria
Desde 2002, Abdullayeva ocupou cargos diplomáticos en varios departamentos do Ministerio de Relacións Exteriores, nas Representacións da República de Acerbaixán ante a OTAN, a Embaixada de Acerbaixán no Reino de Bélxica e a Unión Europea. Anteriormente traballou no Ministerio de Relacións Exteriores como Directora Adxunta da Axencia de Desenvolvemento Internacional de Acerbaixán (AIDA).
Capitón, bispo
Autenticidade
300px|miniatura|dereita|[[Icona (arte)|Icona do século XVII representandos aos bispos mártires do Quersoneso. San Capitón é o terceiro pola esquerda.]] Os martiroloxios recollen un bispo mártir chamado «Capitón», mais localizan o seu martirio no Quersoneso. A obra España sagrada de Henrique Flórez rexeita que o santo bispo mártir Capitón fose en realidade bispo de Lugo. Esta é tamén a postura de Vicente Risco, de Ramón Otero Pedrayo, de Amador López Valcárcel, de Vicente de la Fuente, e de Antolín López Peláez:
Leyla Abdullayeva
Traxectoria
O 4 de outubro de 2018, Leyla Abdullayeva foi nomeada Xefa do Servizo de Prensa do Ministerio de Asuntos Exteriores de Acerbaixán e actualmente ocupa este cargo.
Capitón, bispo
Autenticidade
Da tradición grega que sostén a presenza dun bispo chamado «Capitón» existen, porén, restos arqueolóxicos que proban unha veneración xa antiga no Quersoneso da figura deste bispo:
Culto
miniatura|dereita|[[Cadeirado do coro da catedral lucense. San Capitón aparece representado na primeira das imaxes pola esquerda da ringleira superior.]] A última edición do Martiroloxio Romano daba como data para a festa do bispo mártir Capitón o 7 de marzo, estabelecendo para a Igrexa latina a mesma data que a das igrexas católicas orientais:
Esta data do 7 de marzo é común coa data na que a Igrexa ortodoxa celebra estes santos. No calendario particular da diocese de Lugo a súa festa, memoria libre, é no 4 de marzo; deste xeito continúase a tradición dos martiroloxios anteriores, que daban a súa festa no 4 de marzo:
Livro de Linhagens
O Livro de Linhagens de D. Pedro é unha obra de mediados do século XIV escrita por Pedro, conde de Barcelos. Esta obra, a máis antiga das conservadas, forma parte dun manuscrito que chegou até hoxe incompleto; consérvase só un fragmento da obra orixinal.
Ao considerarse un subtipo "nobiliarios" dentro da "prosa literaria", os restantes Livros de Linhagens coñecidos só se conservan en manuscritos tardíos, e as outras testemuñas do mesmo texto son posteriores ao século XV. Mais considerando a totalidade dos textos conservados dentro do tipo máis abranguente, "textos literarios", son escasos os que se conservan en testemuñas do século XIV.
Preséntase como unha tentativa de resumo da historia universal desde os principios da historia da humanidade. Nel encóntranse moitas lendas, máis tarde aproveitadas polos autores do romanticismo. Incluíu unha descrición da batalla do Salado, que ficou célebre.
Contexto histórico
O Livro de Linhagens do Conde Dom Pedro trátase dunha obra de grande importancia, debido á escaseza de testemuñas conservadas desta época que transmitan textos tipoloxicamente próximos. Foi compilado durante o reinado portugués de Afonso IV. Ao mesmo tempo no que se vivía un período de enfrontamento no reino de Portugal, máis agresivo en relación co inimigo mouro; os conflitos sociais internos tamén estaban no foco de importancia no período.
As xenealoxías familiares -tan comúns nos diversos países europeos do occidente medieval- acostumaban desempeñar un papel de primeira orde para a reconstrución social da memoria familiar, fundamentalmente no seo da nobreza feudal. Reconstruír unha lista de antepasados, de parentes e contraparentes, de relacións entre un home e os heroes ou traidores familiares que o precederan, era introducir este home nun vasto sistema de valores e contravalores. A través da liñaxe que se mudaba visíbel a todos a través dos "nobiliarios", os diversos individuos pertencentes á nobreza víanse oportunamente introducidos nunha rede de alianzas e solidariedades, e ao mesmo tempo nun sistema de rivalidades que contrapuña os individuos a través de odios e antipatías ancestrais que eran herdados tan concretamente como as propiedades fundadas ou emblemas da familia. As liñaxes outorgaban ao individuo pentencente á nobreza un trazo fundamental da súa identidade, explicitándolle os seus espazos de inclusión e de exclusión social, as súas conexións co mundo social e histórico, e sobre todo a súa inserción nunha complexa rede de entrecruzamentos familiares e liñaxísticos.
En Portugal consérvanse catro livros de linhagens da época medieval: o Primeiro Livro de Linhagens (ou Livro Velho de Linhagens), compilado ao redor de 1270, o Segundo Livro de Linhagens (tamén Libro de Liñaxes do Deão), de cerca de 1340, o "Nobiliário da Ajuda" e finalmente o Livro de Linhagens do conde D. Pedro. Este último é o máis importante desde o punto de vista literario, sendo compilado por Pedro Afonso, conde de Barcelos, entre 1340 e 1344. Ademais, Pedro Afonso non só incorporou a xenealoxía das familias nobres portuguesas, peninsulares e europeas senón que tamén relata episodios históricos e narrativas fantásticas relacionadas coa orixe das familias que son de moito interese histórico e literario.
Función
Os livros de linhagens tiñan unha función práctica: regular casamentos consanguíneos e asegurar os dereitos hereditarios dos membros dunha familia nobre e dos seus descendentes. Por outro lado, en común coas demais modalidades xenealóxicas, tan recorrentes nos diversos países europeos do occidente medieval, os livros de linhagens tamén acostumaban desempeñar un papel de primeira orde para a reconstrución social da memoria familiar, principalmente no seo da nobreza feudal. Reconstruír unha listaxe de antepasados, de parentes e contraparentes, de relacións entre un home e os heroes ou traidores familiares que o precederon, inserir este home nun vasto sistema de valores e contravalores.
A través da liñaxe que se tornaba visíbel a todos a través dos nobiliários, os diversos individuos pertencentes á nobreza víanse oportunamente inseridos nunha rede de alianzas e solidariedades, e ao mesmo tempo nun sistema de rivalidades que contrapuña os individuos a través de odios e antipatias ancestrais que eran herdados tan concretamente como as propiedades ou os brasóns de familia. As liñaxes, e a través delas os nobiliários que as rexistraban por escrito, revisaban ao individuo pertencente á nobreza un trazo fundamental de súa identidade, explicitándolle os seus espazos de inclusión e de exclusión social, as súas conexións co mundo social e histórico, e sobre todo a súa inserción e tipo de inserción nunha complexa rede de entrecruzamentos familiares a liñaxísticos.
Conforme se di, moitas veces as xenealoxías europeas non pasaban de longas listaxes familiares, cun mínimo de material narrativo presentando unha ou outra explicación que se facía necesaria para o acompañamento dunha determinada historia familiar a través dunha dada sucesión de casamentos e filiacións. Con todo, é precisamente nos reinos ibéricos dos séculos XI ao XIV, e máis particularmente aínda no Portugal dos séculos XIII e XIV, que as xenealoxías asumiron aínda esta característica bastante singular: tenderon a deixar de ser meras listas de casamentos e filiacións para constituíren un xénero híbrido que mesturaba a crónica e a xenealoxía propiamente dita. Así, nesta especie de texto, un tipo de discurso xenealóxico en forma de lista familiar que vai describindo paso a paso unha cadea liñaxística a través dos seus sucesivos desdobramentos vese, de momentos en momentos, entrecortado por un discurso narrativo que é interpolado á lista xenealóxica para supostamente caracterizar o individuo ou a familia descrita.
Descrición do manuscrito
O chamado Nobiliário da Ajuda ou do Colégio dos Nobres contén a parte final do título XXI e os títulos XXXV, con lagoas no título XXX, do Livro de Linhagens do Conde D. Pedro. Trátase dun conxunto de 39 folios de grandes dimensións, distribuídos por seis cadernos, algúns dos cales incompletos e un deles coas follas troceadas. Foi encadernado xunto co Cancioneiro da Ajuda, incluído, polo tanto, nun groso códice de aspecto monumental, mais a secuencia dos cadernos encóntrase tamén desordenada. O aspecto xeral actual do manuscrito non é uniforme, alterna os folios en bo estado de conservación con outros amarrotados e coa tinta manchada.
Soporte
O manuscrito está constituído por folios en pergamiño groso no cal se distingue ben o lado da carne do lado do pelo. O primeiro é máis claro e liso, presentando tamén a tinta aplicada nunha cor máis clara. O lado do pelo presenta un ton máis amarelado, sendo aínda visíbeis nalgúns extremos inferiores dos folios leves marcas do pelo insuficientemente pulido na preparación do pergamiño. É nestas páxinas nas que se amosa maior irregularidade da cor e textura do soporte. O pergamiño presenta esporadicamente buracos da propia pel, visto que son anteriores á escrita, non cortando o texto.
Nos cadernos completos e correctamente ordenados como o cuarto e o quinto pode aínda notarse que a disposición do pergamiño respectou a regra de presentar cara a cara sempre páxinas correspondentes ao mesmo lado da pel, presentando páxinas exteriores de cada caderno sempre ao lado da carne.
Numeración dos folios
O fragmento non conserva probas dunha numeración orixinal dos folios. Parece pausíbel admitir que o manuscrito tería sido ordenado por medio de sinaturas, despois suprimidas polo corte para a encadernación, como se notou enriba.
No momento presente son visíbeis tres ordes diferentes de numeración dos folios: foliación (do século XVIII, segundo Mattoso, ibid.: 14), inscrita no canto superior do recto, de 1 a 39, segundo a orde do texto; paxinación, a lapis, máis tardía que a numeración anterior, de 1 a 78, seguindo a orde da actual disposición dos folios, inscrita nos cantos superiores esquerdo do recto e dereito do verso; foliación recente, seguindo a orde da encadernación, mais de forma incoherente no primeiro caderno, inscrita a lapis no canto inferior esquedo do recto, de 2 a 40.
Mattoso (1980) non usa ningunha destas numeracións como referencia na súa edición crítica.
Cadernos
O fragmento conservado está constituído por seis cadernos, dous dos cales están incompletos e un coas follas desordenadas, estando tamén a secuencia dos cadernos actualmente desordenada.
En resumo, dos seis cadernos conservados, só dous (o terceiro e o cuarto) se encontran colocados en secuencia de forma correcta.
Öland
miniatura|dereita|250px|Localización de Öland
Öland é unha illa no Mar Báltico, ao largo da costa leste da Suecia, e pertence á mesma. Situada no Condado de Kalmar cunha área de 1342 km², é a segunda illa sueca por extensión, despois de Gotland. Poboación (2003): 24.628 habitantes. Está separada do continente polo estreito de Kalmar. Contén un sitio designado patrimonio mundial: a paisaxe agrícola do sur de Öland.
Livro de Linhagens
Pautado
O pautado trazado para o texto a dúas columnas é ben visíbel en todos os folios escritos. Os buratos usados para trazar a pauta vense en todos os folios, tanto nas marxes interior coma nas exteriores e nas marxes superior e inferior.
Öland
Historia
Existe evidencia arqueolóxica que indica que a illa habitouse no ano 8000 a.C., xa que as escavacións que datan do Paleolítico, confirman a presenza de recolectores. A comenzos da Idade de Pedra, os colonizadores migraron a través da ponte de xeo que conectaba a illa a través do Estreito de Kalmar.
A evidencia da poboación de Öland (coñecida en latín Oelandia) sucedeu polo menos no 6000 a.C., cando había establecementos da Idade de Pedra en alby e outras localidades da illa. Existen panteóns da Idade de Ferro e a época dos viquingos visibles en Getllinge, Hulterstad, e noutros lugares no seu bordo do perímetro áchanse tamén barcos de pedra.
Hai dezanove fortes circulares da Idade de Ferro identificados na illa. Só un deles, Eketorp, foi completamente escavado e de aí recuperáronse máis de 24.000 artefactos.
Con todo, esta non foi a primeira mención dos Eowans. Existe un nomeamento anterior da tribo no poema Widsith na literatura anglosaxoa:
Estudiosos como Schütte e Kendrick sinalan que houbo unha mención aínda máis temperá da xente de Öland no ano 98 por Tácito, quen os chamou "Aviones":
Na historia sueca, a illa serviu como parque real, especialmente Ottenby e Halltorps, que foron seleccionados pola coroa sueca na [Idade Media] como reservas reais de recreación.
Xeografía
Öland é a segunda illa máis grande das illas de Suecia e historicamente dividiuse nunha cidade e cinco Centenas (vilas).
Clima
Öland ten un clima oceánico semi-continental con grandes diferenzas de temperatura entre o verán e o inverno. Hai dúas estacións meteorolóxicas principais, unha situada no extremo norte e a outra no extremo sur. Malia a latitude máis setentrional, o bordo setentrional de Öland é moito máis suave que o seu bordo meridional, xa que o aire se quenta sobre as máis grandes masas de terra circundantes durante días, mentres que retén pesados trazos marítimos durante a noite. É tamén máis representativo para o clima xeral da illa.
Livro de Linhagens
Pautado
Nalgunhas páxinas, o trazado da pauta contempla tamén as notas das marxes dereita e esquerda e hai 5 liñas verticais en vez de 4. Estas foron nalgúns casos aproveitadas para inscricións de notas marxinais.
Todos os folios foron furados máis apenas ten pautadas as páxinas con texto. A pesar do carácter intermitente da paxinación, o número de liñas é invariabelmente 31, excepto na páxina 39, que ten 32.
Escrita
O texto do fragmento foi copiado en letra gótica caligráfica común, de aspecto pesado aínda que con razoábel contraste entre finos e completos.
As notas marxinais presentan case sempre letra semellante á do texto. Hai anotacións en letra diferente e en cusrsiva.
PO-511
A PO-511 é unha estrada convencional pertencente á rede primaria básica da Xunta de Galicia.
Livro de Linhagens
Escrita
Diferéncianse así apenas dúas mans, a segunda das cales non ocupa máis dun total de 23 liñas de texto.
PO-511
Percorrido
Conecta as estradas N-120, en Sanguiñeda (Mos) e a PO-331, en Torneiros (O Porriño). Esta vía permite a conexión da estrada PO-331 coa Autovía do Atlántico e a Autovía das Rías Baixas, evitando o paso polo centro do Porriño. Foi inaugurada no ano 2008. Ten un viaduto de 170 m sobre o río Louro.
Livro de Linhagens
Rubricación e decoración
Todos os enunciados dos títulos teñen, á parte das abundantes rúbricas, color vermella e aínda algunhas maiúsculas iniciais de parágrafo. Moitas maiúsculas teñen o trazo vertical vermello. A tinta vermella foi, pois, inscrita posteriormente, o que se confirma pola irregularidade dos espazos visíbeis entre as rúbricas do texto que, ás veces, foi excesivo e outras insuficiente.
As letras iniciais dos títulos, de dimensións que varian na altura entre 13 mm e 20 mm aproximadamente, eran feitas en vermello, en trazo completo, e filigranadas a roxo.
Estado de conservación
O aspecto do manuscrito conservado non é uniforme, irregularidade debida non só ao soporte material en si, máis tamén á súa forma de conservación. A desigualdade do aspecto entre os varios cadernos deixa supor que se debera a factores anteriores á encadernación e posteriores á perda dos cadernos e folios en falta.
O aspecto da tinta, actualmente de cor castaña e tamén variábel en diferentes folios, clara nalgúns deles mentres noutros a súa uniformidade e nitidez son sorprendentes. De manera xeral a tinta vermella dos títulos e rúbricas ten unha maior uniformidade e resistiu mellor o paso do tempo, conservando unha cor viva e brillante.
A Gandariña, Saavedra, Begonte
A Gandariña é un lugar da parroquia de Saavedra no concello lugués de Begonte na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2011 tiña 46 habitantes (23 homes e 23 mulleres).
A Cova, Cea, Vilagarcía de Arousa
A Cova é un lugar da parroquia de Cea no concello pontevedrés de Vilagarcía de Arousa, na comarca do Salnés, segundo consta no Nomenclátor de Galicia. Non obstante, o IGE non rexistra habitantes neste lugar no censo de 2016, polo que non se poden achegar datos da súa poboación.
As Ameixeiras, Ambosores, Muras
As Ameixeiras é un lugar da parroquia de Ambosores no concello lugués de Muras na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 2 habitantes (2 homes).
Cheetahs
Os Cheetahs, coñecidos por motivos de patrocinio como Toyota Cheetahs, son un equipo de rugby surafricano con sede nada cidade de Bloemfontein (Estado Libre). Após competir entre 2006 e 2017 no Super Rugby, actualmente compite no Pro14, unha competición profesional que agrupa a equipos de Escocia, Gales, Irlanda, Italia e Suráfrica. O estadio onde xogan os seus partidos como local é o Free State Stadium, un recinto inaugurado en 1955 con capacidade para 46.000 espectadores.
A área de influencia do equipo abarca a metade occidental da provincia do Estado Libre, a mesma que a dos Free State Cheetahs da Currie Cup, competición entre equipos representantes das provincias ou rexións do país. Entre os anos 2006 e 2015, o club estaba asociado cos Griffons da metade oriental do estado e cos Griquas do Cabo Setentrional. Os Cheetahs foron fundados como un dos dous equipos que entraron na ampliación do Super 14 en 2006, sendo o outro os Western Force australianos, e converténdose así no quinto equipo surafricano da competición. Na súa primeira temporada, os Cheetahs tiveron un rendemento por riba do esperado, acabando en décimo lugar de catorce.
Estadio
Os Cheetahs xogan os seus encontros como locais no Free State Stadium de Bloemfontein, un estadio con capacidade para 46.000 espectadores. O recinto foi empregado na Copa do Mundo de Rugby 1995 e no Mundial de Fútbol Suráfrica 2010. Os Cheetahs tamén xogan algúns encontros no Park Stadium da cidade de Kimberley.
Elenco
Os seguintes son os xogadores dos Cheetahs para o Pro14 de 2019−20.
Galería de imaxes da praza de Fefiñáns
Praza de Fefiñáns, Cambados.
Nicandro Ares
Nicandro Ares Vázquez, nado o 7 de xuño de 1926 en Santalla de Bóveda de Mera e finado en Lugo o 22 de xullo de 2017, foi un sacerdote e filólogo galego.
Traxectoria
Ordenouse sacerdote en 1951. Cursou estudos de teoloxía e filosofía, cun grande interese polas linguas clásicas. Foi cura de San Cristovo da Cervela e axiña se incorporou como profesor no Seminario de Lugo desde 1955 durante 42 anos impartindo Teoloxía e outras materias. A partir de 1964 comeza a publicar artigos referidos a temas históricos e onomásticos, tarefa na que destacou coa publicación de múltiples estudos dedicados á toponimia da diocese de Lugo.
Foi membro correspondente da Real Academia Galega desde abril de 2006, institución que publicou en 2013 dous volumes co título de Estudos de toponimia galega que recompilan un total de 178 artigos publicados por el entre 1964 e 2011.
A outra súa gran paixón, á que dedicou tempo e estudos, foi o monumento de Santalla de Bóveda, o seu lugar natal.
Boa parte dos seus estudos foron publicados na revista Lucensia do bispado de Lugo. Tamén no xornal El Progreso, na revista Grial etc.
Compostela Aberta
Compostela Aberta (CA) é un movemento cidadán e político creado na cidade de Santiago de Compostela que se presentou ás eleccións municipais de maio de 2015. No movemento participan diversos partidos políticos, como Anova, Esquerda Unida, Podemos ou Equo.
Nicandro Ares
Traxectoria
En 2020 publicouse un libro homenaxe co título ''Don Nicandro Ares. Bo e sabio'', coordinado por Javier Diéguez Diéguez. Nel colaboran:
Compostela Aberta
Historia
O médico e alcalde de Teo, Martiño Noriega, foi o candidato de CA nas eleccións municipais do 25 de maio de 2015, nas que obtivo a maioría simple co 34,58% dos votos emitidos (16 327 votos), que lle valeron a asignación de 10 concelleiros.
Os membros da candidatura que obtiveron acta de concelleiro, ademais de Noriega, foron María Rozas (consultora en xestión económica e membro de EU-IU), Jorge Duarte (arquitecto, expresidente do COAG), Branca Novoneyra (escritora e coreógrafa), Xan Duro (ecoloxista de Verdegaia, membro do Espazo Ecosocialista Galego), Concha Fernández (ex-dirixente local do BNG, profesora de Intervención Sociocomunitaria no CIFP Compostela e ex-sindicalista), Manuel Dios Diz (presidente do Seminario Galego de Educación para a Paz e membro tamén do Espazo Ecosocialista), Marta Lois (profesora de Políticas e integrante do ANPA do Colexio de Fontiñas), Rafa Peña (responsable da CIG no Aeroporto da Lavacolla) e Noa Morales (experta en relacións internacionais e membro de EU-IU).
Por fin, o 13 de xuño Martiño Noriega foi investido alcalde de Santiago. O correspondente repartimento das concellarías foi como segue:
Nas eleccións municipais de 2019, tamén con Martiño Noriega como candidato á alcaldía, foron derrotados polo PSdeG-PSOE encabezado por Xosé Sánchez Bugallo, obtendo tan só 5 concelleiros e pasando á oposición.
Fontao, Naraío, San Sadurniño
Fontao é un lugar da parroquia de Naraío no concello coruñés de San Sadurniño, na comarca de Ferrol. Segundo o IGE, en 2011 tiña 27 habitantes (9 homes e 18 mulleres).
Vao (pasaxe)
dereita|miniatura|250px|Vao nun río. miniatura|250px|dereita|Un [[Land Cruiser atravesando un vao en Þórsmörk, Islandia.]] Un vao, é o lugar dun río, lago, regueiro ou corrente de auga con leito firme e pouco fondo, por onde se pode atravesar a pé, da cabalo ou cun vehículo. O vao é a solución máis sinxela para o paso nas correntes de auga a pé ou da cabalo de pouca fondura. Cando se quere pasar co carro o leito empédrase e denomínase porto. Cando os ríos son máis caudalosos e non hai a posibilidade de construír unha ponte, a única solución é o paso con barca, construíndose un pequeno peirao na beira. Se non hai barqueiro, un arame tendido dunha á outra beira permitía o deslizamento de quen o quixese utilizar para ir dunha á outra banda.
Por extensión denomínase vao ao rebaixe feito nunha beirarrúa para facilitar o acceso á calzada de vehículos, cadeiras de rodas, carros de nenos etc.
Características
É unha característica natural dos ríos, cando son pouco fundos que permiten cruzalos. Cando a profundidade é algo maior recorríase a diferentes tipos de pasaxes: ás veces pasadoiros, e outras pontellas. Cando o caudal do río e voluminoso a ponte é a única solución construtiva.
Tamén se chama vao cando se dá no mar para acadar a pé unha illa, como ocorría na Illa de Toralla en Vigo. Ás veces tamén se chama vao ao lugar da beiramar onde fondean os barcos.
Falamos de pasaxe cando nos referimos ao espazo modificado na vía pública onde se rebaixa o bordo da beirarrúa para o acceso libre de vehículos a locais ou leiras (pasaxe permanente).
Historia
Cando non existían tantas pontes nin automóbiles, era frecuente ver os carros de bois atravesando os vaos para acceder ás leiras, ou para cruzar regueiros que acotío as estradas atravesaban. De aí topónimos como Oxford (Vao do Boi).
Pola súa importancia militar e económica, en épocas nas que as pontes eran raras, a presenza dun vao a miúdo foi a razón do establecemento de pobos e polo tanto a fundación de vilas e cidades. Así é o caso de Salamanca, ou de Roma.
Etimoloxía e toponimia
O termo vao, e a súa tradución nas diferentes linguas, é frecuente na toponimia de moitos países:
En Galicia é un topónimo moi frecuente, tanto vao como porto.
Lugares de Cerdido
miniatura|dereita|[[Casa do concello de Cerdido.]] Galicia → Parroquias de Galicia → Lugares de Galicia → Lugares de Cerdido
Os Casás
miniatura|dereita|150px|Limpadoira, máquina que separa a casula do gran do [[cereal, na malla popular da parroquia dos Casás.]]
Cerdido
miniatura|dereita|150px|Igrexa de [[Cerdido, Cerdido|Cerdido.]]
Arum
Os aros, Arum, son un xénero de arredor de 25 especies de plantas con flor da familia Araceae, nativas de Europa, África do norte, o oeste de Asia, coa máis alta diversidade de especies na rexión do Mediterráneo. En Galiza aparece brava a especie Arum italicum chamada herba das anadas.
Son perennes, rizomatosas e herbáceas que medran entre 20 e 60 cm de altura, con follas saxitadas de entre 10 e 55 cm de longo. As flores atópanse nun espádice, envolto nunha espata de 10–40 cm de longo que pode ser branca, amarela, castaña ou púrpura. O fruito é unha baga, laranxa brillante ou vermella intensa.
As partes todas da planta son velenosas, contendo cantidades significativas de ácido oxálico ou ráfides.
Márta Mészáros
Márta Mészáros, nada en Budapest o 19 de setembro de 1931 é unha guionista e directora de cinema húngara. Filla do escultor László Mészáros, comezou a súa carreira nos documentais, dirixindo vinte e cinco curtametraxes deste xénero durante dez anos. O seu debut na longametraxe, Eltavozott nap (1968), foi o primeiro filme húngaro dirixido por unha muller, e gañou o premio especial do xurado do Festival Internacional de Cinema de Valladolid.
Primeiros anos e educación
Nada en Budapest, Mészáros pasou os primeiros dous anos da súa vida na Unión Soviética, onde emigraran os seus pais como artistas comunistas en 1936. Mentres estaban aló, o seu pai, László Mészáros, foi arrestado e asasinado en 1938 baixo o réxime stalinista e a súa nai morreu dando a luz. Orfa, Mészáros foi criada pola súa nai adoptiva na Unión Soviética, onde acudiu á escola. Tras volver a Hungría en 1946, Mészáros volveu a Moscova para estudar no VGIK, volvendo de novo a Hungría trala súa graduación en 1956.
Carreira
Mészáros comezou a traballar no Budapest Newsreel Studio en 1954 onde realizou catro curtametraxes, e logo para o estudio de documentais de Alexandru Sahia en Bucarest entre 1957 e 1959. Volveu entón a Budapest en 1958 para dirixir curtametraxes para popularizar a ciencia e curtametraxes documentais ata 1968. Nese momento, Mészáros foi a primeira muller directora de Hungría que realizou unha longametraxe. Na década de 1980, dirixiu a súa serie filmes semiautobiográficos "Diario", que tivo un grande impacto no cinema de Hungría a causa do seu retrato do goberno e das súas experiencias individuais pasadas. Tivo conflitos coa censura húnara e estableceuse como unha voz íntegra do cinema do seu país. Dende o seu debut en 1968, dirixiu máis de cincuenta filmes, gañou numerosos premios e foi membro de varios xurados cinematográficos.
Legado
Os filmes de Mészáros son relexos de moitas maneiros das súas experiencias de crecemento e a súa loita con asuntos relevantes na súa vida. Tras perder os seus pais moi nova e pasar gran parte da súa mocidade vivindo na Hungría post-stalinista, a vida de Mészáros estivo chea de traxedia e opresión, e os seus filmes reflicten ese feito. Ademais, como pasou os primeiros filmes como cineasta traballando en documentais, moitos das súas longametraxes conteñen escenais documentais. A maioría dos seus filmes teñen un final aberto, carecen de argumento convencional e os diálogos son escasos.
No aspecto do contido, os seus filmes exploran os amplos e moitas veces tráxicos saltos entre os ideais e a realidade, e entre os pais e os seus fillos. Nos filmes de Mészáros aparecen realidades habitualmente ignoradas no cinema de Europa oriental: a subordinación das mulleres, os conflitos das culturas urbanas e rurais, o antagonismo entre a burocracia e os seus empregados, o alcoholismo, o salto xeracional, a disolución das estruturas familiares tradicionais e os apuros dos nenos criados polo estado.
Mészáros é unha muller cineasta que consistentemente realiza filmes con éxito tanto crítico como comercial para un público internacional. Os oito filmes que dirixiu entre 1968 e 1979 teñen que ver coa opresión social, as limitacións económicas e os desafíos emocionais vistos polas mulleres húngaras. Nas súas propias palabras, "eu conto historias banais e comúns, e entón nelas as protagonistas son mulleres... eu retrato as cousas dende un ángulo feminino".
Vida persoal
Mészáros casou co cineasta László Karda en 1957, mais divorciáronse en 1959 e en 1960 casou co guionista e director de cinema húngaro Miklós Jancsó, a quen coñeceu durante a súa etapa con Mafilm Group 4. Aínda que se divorciaron en 1973, os seus dous fillos, Nyika Jancsó e Miklós Jancsó Jr., traballaron de forma diferente como directores de fotografía de moitos dos seus filmes. Posteriormente, casou co actor polaco Jan Nowicki, do que se divorciou en 2008. Nowicki protagonizou moitos dos seus filmes, incluído The Unburied Dead. O fillo que este tivo nunha relación anterior, Łukasz Nowicki, protagonizou o filme Kisvilma. Mészáros tamén ten unha filla, Kasia Jancsó, do seu segundo matrimonio.
Castro de Troña
O castro de Troña é un castro galaico pertencente á cultura castrexa, situado na parroquia de Pías (Ponteareas). Trátase dun exemplo de "castro cristianizado" coa construción dunha capela na súa croa. Foi declarado Monumento Histórico Artístico en abril de 1949 e Ben de Interese Cultural (BIC) con categoría de monumento en 2009.
Manolo Gómez Bur
Manuel Gómez López do Oso, nado en Madrid o 21 de abril de 1917 e finado en Bailén o 30 de maio de 1991, foi un actor español, fillo do tamén actor Vicente Gómez Bur.
Castro de Troña
Situación
O sitio arqueolóxico sitúase no cumio do monte do Doce Nome de Xesús, xunto coa ermida do mesmo nome, na parroquia de Santa Mariña de Pías a 229 metros de altitude, no concello de Ponteareas.
É unha das citanias castrexas máis coñecidas de Galicia, despois da de Santa Trega, e unha das que se encontra mellor conservadas.
Rois, Bergondo
Santa Mariña de Rois é unha parroquia que se localiza no centro do concello de Bergondo na comarca da Coruña. Segundo o IGE en 2018 tiña 173 habitantes (87 homes e 86 mulleres) distribuídos en 2 entidades de poboación, o que supón un aumento en relación ao ano 1999 cando tiña 155 habitantes.
Manolo Gómez Bur
Traxectoria
Comezou profesionalmente como actor ao final da guerra civil española seguindo os pasos da súa familia, debutando no escenario en 1939 no xénero da revista con obras como Doña Mariquita de mi corazón (1942). En anos sucesivos formou parte das compañías de Ana Adamuz (coa que interpretou en 1944 La calumniada, dos irmáns Álvarez Quintero), Conchita Montes e Isabel Garcés, e triunfou no teatro con interpretacións entre as que destacaron as obras Su amante esposa (1950), Cena de Navidad (1951), Las dos Virginias e Devuélveme a mi señora.
Debutou na pantalla grande en 1951 de mans de Edgar Neville, ao mando do que filmou Cuento de hadas. Foi o primeiro dunha lista de filmes que se achega ao centenar de títulos. Actor eminentemente cómico, especializouse en personaxes castizos e caracterizados por unha certa inxenuidade, que o converteron nun dos actores máis queridos polo público dos anos 60, década na que se desenvolveu a maior parte da súa carreira cinematográfica.
Durante eses anos interveu en filmes tan célebres do cine español do momento como Las chicas de la Cruz Roja (1958), de Rafael J. Salvia, El día de los enamorados (1959), de Fernando Palacios, La corista (1960), de Jose Maria Elorrieta, Tú y yo somos tres (1964), de Rafael Gil, Tres de la Cruz Roja (1961), de Fernando Palacios, La ciudad no es para mí (1965), de Pedro Lazaga, Amor a la española (1967), de Fernando Merino, Las que tienen que servir (1967), de José María Forqué, Los subdesarrollados (1967), de Ricardo Merino, Soltera y madre en la vida (1969), de Javier Aguirre ou Las Ibéricas F.C. (1971), de Pedro Masó.
En 1973, protagonizou a serie Animales racionales para Televisión Española.
Goldar, Saavedra, Begonte
Goldar é un lugar da parroquia de Saavedra no concello lugués de Begonte na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2011 tiña 20 habitantes (11 homes e 9 mulleres).
Manolo Gómez Bur
Traxectoria
A partir dese momento, espazou as súas intervencións no cinema para potenciar de novo a súa carreira teatral, conseguindo éxitos notables como La extraña pareja (1965), El señor Adrián, el primo (1966), El inocente (1969), La sopera (1972), La venganza de Don Mendo (1977), Barba Azul y sus mujeres (1980) e La señora presidenta (1982).
Rois, Bergondo
Topónimo
Rois é posiblemente un antropónimo latino que xorde entre o século VII e X. Podería provir do nome Rosci.
Castro de Troña
Descrición
O castro ten forma elíptica ou oval, ocupando toda a cima e a ladeira oeste do monte denominado Doce Nome de Xesús. Mide 120 metros de norte a sur e 200 metros de leste a oeste. Cun formidable sistema defensivo, provisto de murallas e un gran foxo na parte máis expugnable, alberga unhas 30 construcións de diferentes tipos: circulares, cadradas, elípticas e rectangulares.
Escavacións arqueolóxicas
É un xacemento rico en materiais arqueolóxicos: cerámica indíxena e romana, muíños, moedas, fíbulas e ata unha machada de ferro. Ademais atopáronse dous petróglifos con representación ofídica: un deles aínda segue in situ, na parte da coroa, pero o outro, que estaba nunha vivenda próxima ó camiño que sobe á citania, foi trasladada ó antigo Museo de Pías.