cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Picafollas europeo
Reprodución
O macho volve ao seu territorio de reprodución dúas ou tres semanas antes que a femia, e inmediatamente comenza a cantar para establecer a súa propiedade e atraer a femia. Cando localiza unha delas, realiza un voo parecido ao dunha bolboreta como parte do ritual de cortexo, pero unha vez que se forma unha parella, os outros machos deberán saír do territorio. O macho intervén pouco no proceso de crianza, á parte de defender o territorio. O niño da femia está construído sobre o preto do chan, nun lugar agochado entre as silveiras, fentos ou outra densa vexetación baixa. Este niño en forma de cúpula invertida ten unha entrada lateral e está construído con restos de plantas, como follas ou herba seca. O seu interior está feito de material máis fino, e finalmente engade unha capa de plumas. O niño típico mide 12,5 cm de alto e 11 cm de diámetro. miniatura|220px|Phylloscopus collybita abietinus
A posta é de dous a sete (normalmente cinco ou seis) ovos cor crema con manchas pequenas de cor avermellado, púrpura ou anegrado. Estes ovos miden arredor de 1,5 cm de longo e 1,2 cm de diámetro e son incubados pola femia durante 13 ou 14 días antes de que rompa o cascavello, e fagan eclosión as crías altriciais cegas. A femia cría e alimenta os polos durante outros 14 ou 15 días, ata que estes abandonan o niño. O macho raramente participa na alimentación das crías; porén, por veces isto ocorre, especialmente cando o mal tempo limita a dispoñibilidade de insectos ou se a femia desaparece. Logo de abandonaren o niño, os picafollas novos permanecen nas súas proximidades durante tres ou catro semanas, sendo alimentados pola femia e póusanse con ela, mais estas interaccións redúcense pasados os primeiros 14 días aproximadamente. Os picafollas da zona norte só teñen unha rolada de polos, debido ao curto verán da zona, pero é común que teñan unha segunda nas áreas centrais ou do sur.
A pesar de que as parellas permanecen xuntas durante a tempada de reprodución e de que a poligamia non é común, se algunha vez o macho e a femia volven ao mesmo lugar ao ano seguinte, non existe un aparente recoñecemento ou fidelidade. A reprodución con outras especies, que non sexan as consideradas antigas subespecies de P. collybita, é rara, pero coñécense algúns casos de hibridación con P. trochilus. Estes híbridos teñen cantos mesturados, pero isto por si só non é proba dunha reprodución interespecífica.
Depredadores e ameazas
Como na maioría das aves pequenas, a mortalidade é alta durante o primeiro ano de vida, pero rexístranse moitos adultos de tres ou catro anos, e poden chegar aos sete anos. Como a crianza se realiza ao nivel do chan, os ovos, polos e aves novas son depredados por armiños, furóns, visóns, denosiñas e pegas. Os adultos son cazados polas aves rapaces, especialamente o gabián. As aves pequenas tamén están expostas ao mal tempo, maiormente durante a migración, pero tamén cando están nos campos de reprodución e invernación.
O picafollas europeo ocasionalmente é hóspede para o parasitismo de crianza que realian os cucos, como o Cuculus canorus e o Cuculus horsfieldi, pero este recoñece e rexeita os ovos que non son miméticos polo que é raro que este parasitismo de crianza teña éxito. Igual que outros paseriformes, o picafollas tamén pode adquirir nematodos parasitos intestinais e carrachas externas.
O principal efecto das actividades humanas sobre esta especie é indirecto, por medio da deforestación dos bosques, a depredación de gatos, ou por choques contra as fiestras, edificios e automóbiles. Deles a deforestación é o único que pode afectar seriamente as poboacións de picafollas, pero dado o enorme espallamento xeográfico de P. c. abietinus e P. c. tristis, e as políticas de conservación aplicadas nas rexións conde vive o P. c. collybita, o seu futuro parece asegurado.
Estado de conservación
A especie ten unha área de distribución enorme, cunha extensión global estimada de 10 millóns de km2 e unha poboación de 60 a 120 millóns de individuos só en Europa. Aínda que a tendencia da poboación global non foi cuantificada, non se cre que esta especie estea achegándose ao limiar do criterio de decadencia de poboación utilizado na Lista vermella da IUCN (que é un declive de máis do 30% en dez anos ou en tres xeracións). Por estas razóns, a especie avalíase como "especie pouco preocupante".
Ningunha das maiores subespecies está amenzada, pero a exsul das Canarias, como se dixo máis arriba, está probablemente extinta. Polo menos a área de P. collybita parece estarse expandindo, cun avance cara ao norte en Escocia, Noruega e Suecia e un amplo crecemento da poboación en Dinamarca.
Gran Premio de Mónaco de 1950
O Gran Premio de Mónaco de 1950 foi unha carreira de Fórmula Un, celebrada o 21 de maio de 1950 en Mónaco. Esta carreira foi a segunda carreira do Campionato do Mundo de Pilotos de. A carreira, disputada sobre 100 voltas cunha distancia total de 318´1 quilómetros foi gañada por Juan Manuel Fangio do equipo Alfa Romeo logo de saír desde a pole position. Alberto Ascari terminou segundo con Ferrari e Louis Chiron terminou 3º con Maserati.
Informe
Logo de dúas sesións de cualificación, o xoves e o sábado, Charles Pozzi, Yves Giraud-Cabantous, Pierre Levegh e Clemente Biondetti non comezaron, a carreira foi dominada por Juan Manuel Fangio, quen anotou a súa primeira vitoria nun Campionato do Mundo, pilotando un Alfa Romeo. A grella de saída consistía en alternar filas de tres e dous, partindo de tres na primeira fila e continuando ata os dous na oitava fila. A carreira viuse embazada por un gran choque en cadea na primeira volta, cando unha onda no porto alagou a pista na esquina de Tabac. Nino Farina que ía segundo, fixo un trompo e estrelouse, Fangio logrou escapar do caos. Os que estaban detrás deles trataron de parar ou evitar a colisión, pero oito pilotos máis (dun total de 19 pilotos) estreláronse e retiráronse. Ningún deles resultou ferido, José Froilán González, que danou o seu Maserati no choque en cadea, continuou correndo en segundo lugar, pero estrelouse durante a segunda volta. O seu coche incendiouse e sufriu queimaduras. A carreira continuou con moitos coches aparcados na esquina de Tabac, case causando outros accidentes.
O Cooper de Harry Schell foi o primeiro coche con motor traseiro en iniciar unha carreira de campionato.
Ligazóns externas
A menos que se indique o contrario, todos os resultados da carreira tómanse de
Fritz Ulysse Landry
Fritz Ulysse Landry, nado na localidade suíza de Le Locle o 26 de setembro de 1842 e finado en Neuchâtel o 7 de xaneiro de 1927, foi un medallista e deseñador de moedas suízo. Destaca principalmente por ser o autor da serie de moedas suízas de ouro coñecida como Vreneli.
Traxectoria
miniatura|esquerda|[[Moeda de 20 francos de 1897 da serie Vreneli, deseñada por Fritz Ulysse Landry]] Naceu nunha familia de gravadores de Neuchâtel; era fillo de Ulysse Landry, tamén medallista, e de Cécile Jacot.
A súa formación artística comezou xa no propio obradoiro familiar. Logo asistiu á escola en Neuchâtel e continuou a súa formación na Escola de Belas Artes de Xenebra da man do pintor Barthélemy Menn, onde se diplomou. Despois, en París, afondou no coñecemento das técnicas do gravado traballando ás ordes do gravador suízo Antoine Bovy.
Durante a década de 1870 foi tamén profesor de debuxo en varias escolas de ensino secundario de Neuchâtel.
Foi autor do deseño de diversas moedas e medallas, así como de pequenos bronces de inspiración social. A súa creación máis sobranceira é a moeda de ouro de 20 francos coñecida como Vreneli, cuñada entre 1897 e 1949, así como o resto dos valores que compoñen a serie (10 e 100 francos). Esta moeda presenta novidades canto á súa temática en comparación coas anteriores de Suíza, que xeralmente presentaban un carácter máis convencional. miniatura|[[Anverso do tálero de tiro emitido en Zürich en 1872, deseñado por Fritz Ulysse Landry]] Landry é tamén coñecido polos seus deseños das moedas de cinco francos conmemorativas dos Festivais de Tiro de Zürich, en 1872, e de Sankt Gallen, en 1874, coñecidas como "táleros de tiro".
I é verdade, i é mentira
I é verdade, i é mentira é o segundo álbum do grupo de música tradicional galego Leilía, publicado en 1994.
Os arranxos están feitos por Antón Seoane e Fernando Casal (Milladoiro) e Lelía.
Buriz, Irixoa, Muras
Buriz é un lugar da parroquia de Irixoa no concello lugués de Muras na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 0 habitantes.
Joan Martí i Trenchs
Joan Martí i Trenchs, nado en Sant Vicenç dels Horts en 1844 e finado no mesmo lugar o 22 de novembro de 1920, foi un escritor catalán que combinou a literatura co exercicio da farmacia.
Traxectoria
Fillo de John Martí Casellas, fundador da Casa Martí, e Francesca Trenchs Colom, casou con María Pastora Baltà Tristany, mestra de Sant Vicenç dels Horts. Fixo o bacharelato en Barcelona no ano 1868, graduouse en filosofía e letras en 1874 e en farmacia en 1879. Abriu unha botica de farmacia en Sant Vicenç dels Horts no ano 1877 que funcionou ata o ano 1920.
Comezou con artigos de carácter humorístico e popular no diario católico Lo burinot no ano 1879, que lle publicou o seu primeiro artigo chamado "Los esquilats". Tamén colaborou con outras edicións católicas e carlistas, como o semanario Lo crit d'Espanya e Lo crit de la pàtria, cos pseudónimos do "Apagallums del Llobregat", '"Apagallums rovellat" e '"Apagallums de Sant Vicens". Nestes artigos fai unha crítica do movemento da Ilustración, xa que el era un seguidor do carlismo.
miniatura|Poesies gallègues, 1917. Desde o ano 1886 ata 1916, publicou once obras literarias de tema humorístico e festivo como La boyra (1886) ou Lo pot petit (1901), de crítica aos inimigos do carlismo como Lo lliberalisme es la ruina moral y material d'Espanya (1891), ou tamén de carácter pedagóxico como Fruyta tarada, errades catalanes molt usuals i regles ortográfiques (1916). Tamén foi tradutor ao catalán dalgúns poemas de Rosalía de Castro.
Antonina Matvienko
Antonina Petrіvna Matvienko (en Антоні́на Петрі́вна Матвіє́нко), nada o 12 de abril de 1981 en Kíiv, Ucraína, tamén coñecida polo seu nome artístico Toni Matvienko (Ucr. Тоня Матвієнко) é unha cantante pop ucraína. E filla da famosa cantante ucraína Nina Matvienko.
Traxectoria
A súa nai, Nina Matvienko tivo unha influencia considerable sobre Antonina. Con 10 anos, en 1991 foi con ela de xira por Estados Unidos, e este foi o seu primeiro concerto. En 1992 na praza da Independencia cantou en Ucraína. En 1999 formouse na Escola de Música de Kíiv. A continuación, formouse no Instituto Nacional de Cultura e Arte de Kíiv, especializada en dirección de relacións públicas. En 2010, nas mesmas universidades recibiu un segundo grao no "canto popular" (Facultade de música Artes, Departamento de rendemento canción popular). O seu primeiro traballo foi como cantante nunha Galería de Arte e máis tarde, traballou nunha axencia de relacións públicas de publicidade.
Vocalista
En 2006 a cantante interpretou como solista nunha orquestra de cámara onde cantara a súa nai, "Kyiv Camerata". Tras a audición,o primeiro director Valery Matiukhin bromeu: "Antonina adótote".
Realizou complexas pezas clásicas, actuando como solista e con orquestra ou coro, fixo moitos concertos coa súa nai, paseos e promocións. inmediatamente atraeu un ton único e forma de execución.
Recoñecementos
2002 - Diploma de "Concurso Nacional - primeiras cancións pop", que realizou cun un dueto con K. Gerasimov.
Madama
Madama é o terceiro álbum do grupo de música tradicional galego Leilía, publicado en 2003.
O Couce, Irixoa, Muras
O Couce é un lugar da parroquia de Irixoa no concello lugués de Muras na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 10 habitantes (4 homes e 6 mulleres).
Afrodita
miniatura|dereita|Estatua de Afrodita, copia dun orixinal grego ([[Museo do Louvre).]] Afrodita é a deusa grega do amor e da beleza. Nacida da escuma do mar de Chipre, segundo Hesíodo, ó ser fecundado polos xenitais do Ceo/Urano, botados polo seu fillo Crono/Saturno despois de castralo.
Durante o xuízo de Paris, nada puido a maxestade da deusa Hera nin a belicosidade de Atenea fronte á súa sedutora beleza, e Paris concedeulle a mazá de ouro como premio á fermosura. Foi a protectora de Paris e de Troia, e logo do heroe latino Eneas, o fillo de Anquises e fundador simbólico de Roma. É tamén a fecundidade na natureza vexetal e animal. O seu fillo é Eros -o latino Cupido- caprichoso frecheiro de dous dardos: un para os amores felices, e o outro para os desgrazados.
Os seus poderes eran inmensos: protexía aos esposos, fecundaba os fogares, estaba presente nos partos, simbolizaba a paixón desenfreada, incitaba aos mortais a toda clase de voluptuosidades e vicios.
A illa de Citeres era o centro do seu culto.
Afrodita tiña o seu propio festival, as Afrodisias, celebradas en toda Grecia, pero sobre todo en Atenas e Corinto.
O seu equivalente romano era Venus, Ishtar en Mesopotamia, Ashtart en Fenicia, Turan en Etruria.
Por mor da súa fermosura, Zeus temía que puidese ser causa de violencia entre os deuses, polo que a casou con Hefesto, pero a infelicidade do seu matrimonio causou que buscase compañía noutros deuses, especialmenteAres, pero tamén Adonis, Anquises e moitos outros.
Tratado de Saint-Clair-sur-Epte
miniatura|300px|O [[Ducado de Normandía entre 911 e 1050.]] O Tratado de Saint-Clair-sur-Epte foi un acordo, asinado no outono de 911, entre Carlos III o Simple e Hrolf Ganger, coñecido como Rollón, un xefe nórdico.
Este tratado permitiu o establecemento dos normandos en Neustria, a cambio de protexeren o reino de Francia de calquera outra invasión dos normandos.
Contexto
Despois do reinado de Carlomagno moitas abadías cristiás foron obxecto de ataques viquingos. Houbo que establecer comandos militares baixo un xefe de territorio fronteirizo (marca) que orixinaron a marca de Neustria (os seus señores eran condes en función de comandantes de terras fronteirizas, pero non lles chamaban marqueses). Os reis carolinxios tamén construíron pontes fortificadas (como en Pont-de-l'Arche no Sena) que non deron parado os ataques.
Ao redor de 910-911, un xefe normando chamado Hrolf Ganger comezou unha expedición pola marca de Neustria pero foi derrotado ao pe das murallas de Chartres por unha coalición de aristócratas francos. Foi o momento escollido por Carlos o Simple para negociar, cousa que lle era urxente, porque quería apoderarse do reino de Lotarinxia sen medo á ameaza viquinga.
Cláusulas do tratado
O texto non se conservou pero un historiador do século XI, Dudón de Saint-Quentin, explica o seu contido; non obstante quedan algunhas dúbidas sobre a veracidade da súa historia. As cláusulas foron:
Consecuencias
O acto foi fundamental porque deu nacemento ao que foi o Ducado de Normandía. Hrolf e logo o seu fillo Guillerme Espada Longa dedicáronse a estender a concesión orixinal, especialmente á Baixa Normandía e a Bretaña. Hrolf respectou as cláusulas do tratado e abstívose de invadir as terras do reino. Despois do encarceramento de Carlos o Simple fixo algunhas incursións en Picardía.
Susana Ruiz Cerutti
Susana Myrta Ruiz Cerutti, nada o 18 de novembro de 1940, é unha avogada, diplomática e política arxentina, que ocupou o cargo de ministra de Relacións Exteriores, Comercio Internacional e Culto, durante a presidencia de Raúl Alfonsín, do 26 de maio ao 8 de xullo de 1989, converténdose na primeira muller na historia arxentina en alcanzar o cargo de chanceler, e a primeira muller en ocupar un cargo ministerial desde 1983.
Dentro da chancelería arxentina tamén traballou como vicechanceler de 1987 até 1989, cando asume como chanceler en substitución de Dante Caputo, e posteriormente outros cargos naquel; na súa carreira diplomática, ademais, foi embaixadora arxentina en Suíza, Liechtenstein e o Canadá.
Traxectoria
Licenciouse como avogada na Universidade de Buenos Aires (UBA), exerceu a súa profesión até o seu ingreso no Instituto do Servizo Exterior da Nación. Licenciouse daquela institución en 1968 con medalla de ouro e diploma de honra. Entre os anos 1972 e 1985 participou e conduciu varias das misións, que mediante a mediación papal, lograron resolver o conflito da canle de Beagle. Foi representante permanente arxentina ante a Organización das Nacións Unidas (ONU) e na Organización de Estados Americanos (OEA) e representou á Arxentina noutras organizacións.
Ademais, traballou como directora da delegación arxentina nas negociacións da disputa da lagoa do Deserto con Chile; polo seu traballo obtivo a Cruz Pro Eclesia et Pontifice e a Orde de San Gregorio Magno outorgada polo papa Xoán Paulo II.
Despois de traballar como asesora xurídica da chancelería arxentina, foi nomeada Secretaria de Estado do Ministerio de Relacións Exteriores (vicechanceler) en 1987, cargo que abandonou en maio de 1989 cando asumiu a titularidade da chancelería, designada polo presidente Raúl Alfonsín, en substitución de Dante Caputo. Ocupou o cargo seis semanas, até a chegada á presidencia de Carlos Menem, quen nomeou a Domingo Cavallo como sucesor, o 9 de xullo daquel ano.
Posteriormente volveu ocupar o cargo de Secretaria de Estado, ata que foi nomeada embaixadora arxentina en Suíza, e como tal fóronlle aceptadas as credenciais en Liechtenstein, en 1991. Ocupou o cargo até 1996. Máis tarde foi nomeada embaixadora no Canadá de 1998 a 1999. Entre 1999 e 2000 foi Representante Especial para Asuntos das Illas Malvinas e illas do Atlántico Sur co rango de embaixadora.
En novembro do 2000, foi designada Secretaria de Relacións Exteriores, en substitución de Enrique Candioti, durante a presidencia de Fernando De la Rúa.
Foi designada, en 2001, Conselleira Legal do Ministerio de Relacións Exteriores, cargo que ocupa na actualidade. Naquel cargo participou nas mediacións entre a Arxentina e o Uruguai no conflito polas pasteiras, entre 2006 e 2010; inclusive cando levou o problema á Corte Internacional de Xustiza na Haia.
En abril de 2012 foi designada como Membro Titular da Academia Nacional de Xeografía da Arxentina, disertando sobre o tema "La geografía en las controversias entre estados", nunha integración a esta disciplina á parte dos seus coñecementos en Dereito internacional.
Ectotermia
miniatura| As [[tartarugas do xénero Pseudemys son ectotérmicas.]] miniatura|A [[bolboreta Junonia lemonias quentándose ao sol.]]
A ectotermia é a dependencia de fontes externas para a obtención de calor.
Algúns autores substituíron con este termo o máis antigo de poiquilotermia, termo aplicado a certos animais con temperatura corporal variábel (animais de sangue frío, na fala popular), aínda que a ectotermia comporta certas pautas de comportamento conducentes a aproveitar as fontes de calor externas de maneira que poidan derivar en temperaturas corporais relativamente estábeis, sendo ademais un sistema de regulación do ritmo metabólico, polo que ambos os termos non son, xa que logo, sinónimos.
Os organismos ectotermos ou ectotérmicos son aqueles organismos nos que a temperatura corporal é a mesma que a do medio exterior e non é por tanto producida polo propio organismo. É o caso dos insectos, os réptiles e dos peixes, por exemplo.
En pequenas criaturas acuáticas, como os rotíferos, a poiquilotermia é practicamente absoluta, pero outros animais teñen á súa disposición varias opcións fisiolóxicas, e poden evitar cambios de temperatura ambiente ou, polo menos, moderar os seus efectos.
Maside, Maside
San Tomé de Maside Vello é unha parroquia do concello de Maside na comarca do Carballiño, na provincia de Ourense. No ano 2007 tiña 884 habitantes, deles 432 eran homes e 452 eran mulleres, o que supón un incremento de 4 habitantes en relación ao ano anterior, 2006.
Ectotermia
Beneficios e custos
A ectotermia ten vantaxes e desvantaxes respecto á endotermia. Os organismos endotermos (animais de sangue quente) xeran calor a partir da enerxía química contida nos alimentos, polo que teñen que alimentarse a diario, incluso varias veces ao día (como os humanos, por exemplo) ou en grandes cantidades diarias (no caso dos elefantes). Pola contra, os ectotermos non teñen que alimentarse cada día, mesmo poden, nalgúns casos, estaren meses sen facelo. Como desvantaxe, os seres ectotermos xeralmente non habitan en ambientes con temperaturas extremas e son altamente dependentes dos cambios ambientais, mentres que os endotermos poden vivir en hábitats máis fríos ou máis cálidos, sempre que poidan alimentarse.
Maside, Maside
Patrimonio
A Igrexa de San Tomé de Maside o Vello é románica do século XII aínda que pechada ao culto, está ben conservada, en boa medida grazas ao labor de Xosé Ramón Rodríguez Pérez. Posúe restos de pinturas murais, posiblemente do século XVI e moi interesantes capiteis figurados.
Ectotermia
Métodos para estabilizar a temperatura corporal
Dentro dos animais que se consideran como ectotermos, diferéncianse en primeiro lugar dous tipos de estratexias condutuais, que non son mutuamente excluíntes, pudendo un animal seguir unha ou outra dependendo do seu sistema de vida:
Á súa vez existen diferentes métodos para intentar estabilizar a temperatura corporal.
Crese que a maioría dos dinosauros e réptiles mamiferoides tiñan unha estratexia basicamente ectoterma, aínda que non poden descartarse sistemas mixtos ectotermo-endotermo.
Real Sociedad Deportiva Alcalá
A Real Sociedad Deportiva Alcalá, habitualmente coñecida como Alcalá, é un club de fútbol de España, da cidade de Alcalá de Henares, na Comunidade de Madrid. Foi fundado en 1929 e xoga na Segunda División B de España.
Escudo
O escudo representa a defensa da cidade de Alcalá de Henares, por medio da súa muralla, sobre o río Henares.
Himno
O himno do Alcalá está escrito por Joaquín Olmeda "Quino", xerente do club, e está cantado por Antonio Cerezo. Compúxose en 1989.
Estadio
O Estadio Municipal El Val é o estadio onde xoga os seus partidos a Real Sociedad Deportiva Alcalá. Está situado no barrio do Val de Alcalá de Henares xunto á cidade deportiva do Val.
Foi inaugurado o verán de 1973 no Trofeo Cervantes entre o Alcalá e o UD Salamanca. Ten capacidade para 8.000 espectadores e as dimensións do terreo de xogo son de 108 × 70 metros. Os asentos son de cor branca e vermella en honra ás cores do club e posúe terreo de herba natural.
Currovedo, Labrada, Abadín
Currovedo é un lugar da parroquia de Labrada no concello lugués de Abadín na comarca da Terra Chá. Tiña 3 habitantes en 2015 (2 homes e 1 muller) segundo datos do IGE, os mesmos habitantes que en 2011 (2 homes e 1 muller).
Peter Brixtofte
Peter Brixtofte, nado o 11 de decembro de 1949, é un político dinamarqués condenado por corrupción.
Felix Mendelssohn
Jakob Ludwig Felix Mendelssohn Bartholdy máis coñecido como Felix Mendelssohn, nado en Hamburgo o 3 de febreiro de 1809 e finado en Leipzig o 4 de novembro de 1847, foi un pianista, director de orquestra e compositor de música clásica alemán. As súas composicións son representativas do período romántico. Era neto do filósofo Moses Mendelssohn e naceu no seo dunha destacada familia xudía, que máis tarde se converteu ao protestantismo, adoptando o apelido Mendelssohn-Bartholdy. Na súa infancia foi considerado un prodixio musical, pero os seus pais non trataron de sacar partido das súas habilidades. De feito, o seu pai declinou a oportunidade de que Felix seguise unha carreira musical ata que quedou claro que tiña a firme intención de dedicarse seriamente a ela.
Ao éxito en Alemaña seguiulle unha viaxe a través de toda Europa; Mendelssohn foi recibido particularmente ben en Inglaterra como compositor, director e solista e as súas dez visitas alí, durante as que estreou a maioría das súas obras, formaron unha parte importante da súa carreira adulta. Fundou o Conservatorio de Leipzig, un bastión da súa loita contra as perspectivas musicais radicais dalgúns dos seus contemporáneos.
Peter Brixtofte
Traxectoria
Foi membro do parlamento dinamarqués co partido Venstre (os liberais, de centro-dereita e dereita) dende 1973 até 1977, de 1979 a 1981, e durante o ano 1983 e finalmente de 1990 ao 8 de febreiro de 2005.
Brixtofte foi ministrro de finanzas dende o 19 de novembro de 1992 até o 24 de xaneiro de 1993. É coñecido principalmente polo seu cargo de alcalde de Farum, no norte de Selandia. Foi castigado con penas de cárcere a raíz dun importante escándalo de corrupción. En 2011 atopábase na prisión estatal de Horserød.
Felix Mendelssohn
As obras de Mendelssohn inclúen sinfonías, concertos, oratorios, aberturas, música para piano e música de cámara. Tamén tivo un importante papel no rexurdimento do interese na obra de Johann Sebastian Bach. Os seus gustos musicais esencialmente conservadores separárono de moitos dos seus contemporáneos máis aventurados, como Franz Liszt, Richard Wagner ou Hector Berlioz. Logo dun longo período de denigración debido ao cambio dos gustos musicais e o antisemitismo a finais do século XIX e comezos do XX, a súa orixinalidade creativa ten un bo recoñecemento, foi avaliada de novo e converteuse nun dos compositores máis populares do período romántico.
Infancia
miniatura|[[Abraham Mendelssohn, pai do compositor.]] Felix Mendelssohn, cuxo nome completo foi Jakob Ludwig Felix Mendelssohn Bartholdy, foi fillo do matrimonio formado polo banqueiro Abraham Mendelssohn (apelido que máis tarde cambiaría a Mendelssohn Bartholdy), a súa vez fillo do famoso filósofo xudeoalemán Moses Mendelssohn, e Lea Salomon, membro da familia Itzig e irmá de Jakob Salomon Bartholdy. Felix tivo tres irmáns: Paul, Fanny e Rebecca.
Abraham renunciou á relixión xudía, polo que Felix e os seus tres irmáns non recibiron educación relixiosa nun principio pero foron bautizados como cristiáns, concretamente como protestantes luteranos, en 1816 (momento no que Felix tomou os nomes adicionais de Jakob Ludwig). Abraham e a súa esposa, pola súa banda, non foron bautizados ata 1822. A familia asumiu o apelido Bartholdy a suxestión do irmán de Lea, Jakob Salomon Bartholdy, que o adquiriu en propiedade e era o seu propio, coa finalidade de evitar o antisemitismo da sociedade alemá da época e deste xeito poder desenvolverse sen problemas nela. Abraham explicou máis tarde esta decisión por carta a Felix como un xeito de romper coas tradicións do seu pai Moses: «Non pode haber un Mendelssohn cristián do mesmo xeito que non pode haber un Confucio xudeu». Felix non abandonou completamente o apelido Mendelssohn pero en deferencia ao seu pai asinaba as súas cartas e tiña impresos cartóns de visita usando a forma «Mendelssohn Bartholdy». miniatura|esquerda|[[Carl Friedrich Zelter, de quen Mendelssohn comezou a recibir clases de composición en 1817 en Berlín, foi unha grande influencia na súa carreira futura.]] En 1811, cando Felix tiña dous anos, a súa familia trasladouse a Berlín, onde creceu e educouse dentro dunha contorna con grande influencia intelectual. Os pais, ademais, recibiran unha educación que lles proporcionou diversos coñecementos culturais; por exemplo, a nai falaba varias linguas, tocaba o piano e debuxaba de «modo admirable», habilidade esta última que tamén posuía o seu fillo. Ademais, as grandes mentes de Alemaña visitaron con frecuencia o fogar familiar de Mendelssohn en Berlín, incluíndo a Wilhelm e Alexander von Humboldt. A súa irmá Rebecca casou co matemático belga Peter Gustav Lejeune Dirichlet. A educación dos irmáns Mendelssohn foi moi ríxida: os pais adecuaron a creación dunha contorna de traballo para o desenvolvemento dos seus fillos, coa finalidade de que aproveitasen a gran cultura que podían darlles cos seus recursos económicos. Fanny converteuse nunha destacada pianista e nunha compositora afeccionada e nun principio Abraham chegou a pensar que ela, en lugar do seu irmán, debería terse dedicado á música. Con todo, nese momento, non se considerou apropiado (xa fose por Abraham ou Felix) que unha muller tivese unha carreira musical, polo que Fanny permaneceu como unha música afeccionada. Seis das súas primeiras cancións foron publicadas posteriormente co seu consentimento baixo o nome de Felix.
Como Wolfgang Amadeus Mozart antes que el, Mendelssohn era un neno prodixio que tocaba o piano con mestría e compuña pezas musicais. Cando tiña 6 anos recibiu leccións de piano da súa nai e con sete tivo unha profesora de piano, Marie Bigot, formada en París. Desde 1817 comezou a recibir clases de composición con Carl Friedrich Zelter en Berlín. Este foi unha grande influencia na súa carreira futura. Empregaba como base do seu ensino musical O clave ben temperado de Johann Sebastian Bach, pois admiraba e difundía entre os seus alumnos as obras deste. Case con total seguridade, Zelter fora recomendado como profesor de Felix pola súa tía Sarah Levy, que fora alumna de Wilhelm Friedemann Bach e mecenas de Carl Philipp Emanuel Bach e era unha talentosa intérprete autodidacta ao teclado, a miúdo interpretaba coa orquestra de Zelter na Singakademie de Berlín (da que ela e a familia Mendelssohn tamén eran mecenas). Sarah formara unha importante colección de manuscritos da familia Bach que legou á Singakademie; Zelter, cuxos gustos musicais eran conservadores, tamén era admirador da música de Johann Sebastian Bach. Segundo Werner, este feito xogou un papel significativo na formación dos gustos musicais conservadores de Felix Mendelssohn. As obras do propio Mendelssohn mostran o seu estudo do Barroco e os comezos do Clasicismo. As súas fugas e obras corais sobre todo reflicten unha claridade tonal e un uso do contrapunto, que remite ao estilo de Johann Sebastian Bach, por cuxa música estaba fortemente influído.
Madurez prematura
miniatura|Felix Mendelssohn en [[1821, cando tiña 12 anos de idade, retratado por Carl Joseph Begas.]] Probablemente a primeira aparición pública de Mendelssohn foi cando tiña 9 anos durante un concerto de música de cámara na que acompañaba a un dúo de trompas. Cando era adolescente, a miúdo interpretaba as súas propias obras en casa acompañado dunha orquestra privada para os socios dos seus pais entre a elite intelectual de Berlín. Tamén foi un compositor prolífico a unha temperá idade, dado que aos 10 anos comezou a compor e aos 11 xa escribira un trío para piano e cordas, unha sonata para piano e violín, catro pezas para órgano, unha opereta cómica en tres actos e unha cantata; aos 12 compuxo cinco cuartetos para cordas, nove fugas, varias pezas para piano e dúas operetas; aos 13 tocou en público un concerto seu para piano e compuxo a súa primeira obra publicada, un cuarteto para piano (probablemente Abraham Mendelssohn conseguiu a publicación deste traballo pola casa de Adolf Martin Schlesinger); e aos 14 dispuña dunha orquestra privada. Estas obras permaneceron no esquecemento durante máis dun século, pero agora foron gravadas e de cando en vez son interpretadas en concertos.
En 1824, ao cumprir os 15, ensaiouse por primeira vez a súa ópera Os dous sobriños (Die beiden Neffen oder der Onkel aus Boston, abreviado simplemente como Die beiden Neffen) con orquestra, terminou a súa duodécima sinfonía xuvenil, que é anterior ás súas cinco sinfonías coñecidas, e compuxo a súa Primeira Sinfonía en dó menor (op. 11). Ese mesmo ano recibiu clases do compositor e virtuoso do piano Ignaz Moscheles, quen con todo confesou nos seus diarios que tiña pouco que ensinarlle. Moscheles converteuse nun compañeiro e amigo próximo de Mendelssohn durante toda a súa vida. En 1825, á idade de 16 anos, escribiu o seu Octeto en mi ♭ maior. Este octeto e a súa abertura de concerto O soño dunha noite de verán, baseada na obra de William Shakespeare A Midsummer Night's Dream (traducida o galego como o soño dunha noite de San Xoán) e que escribiu un ano máis tarde, son probablemente as máis famosas da súa adolescencia. Escribiu a música incidental para a obra 16 anos máis tarde, en 1842, incluíndo a famosa Marcha nupcial. Esta abertura é quizais o exemplo máis cedo dunha «abertura de concerto», é dicir, unha peza non escrita deliberadamente para acompañar unha representación nun escenario pero que evoca un tema literario na interpretación dun concerto. A abertura foi un xénero que se popularizou no Romanticismo musical.
A pesar do éxito musical que tiña Felix, xa se achegaba á idade na cal debía optar por unha carreira e o seu pai quería estar realmente seguro de que o seu fillo podía gañarse a vida como músico. Para iso, o banqueiro levou ao seu fillo a París na primavera de 1825, coa intención de coñecer a opinión do famoso compositor italiano Luigi Cherubini, director do Conservatorio da cidade Cherubini recibiu con entusiastas eloxios o Cuarteto para piano n.º 3 en si menor op. 3 de Mendelssohn e afirmou sobre o mesmo «Conseguirá moito; en realidade, xa o conseguiu».
En 1827 tivo lugar a estrea, e única representación en vida do compositor, da súa ópera Die Hochzeit des Camacho (A voda de Camacho). O fracaso desta produción fixo que refugase a idea de aventurarse neste xénero outra vez.
Á parte da música, a educación de Mendelssohn incluíu a arte, a literatura, linguas e filosofía. Era un artista experto co lapis e a acuarela, falaba (á parte do seu alemán nativo) inglés, italiano e latín e estaba interesado na literatura clásica; traduciu a comedia Andria de Publio Terencio Africano para o seu titor Carl Wilhelm Ludwig Heyse en 1825, que se mostrou impresionado e publicouna en 1826 como unha obra de «o seu alumno, F***». Esta tradución tamén permitiu que Mendelssohn puidese estudar na Universidade de Berlín, onde asistiu desde 1826 ata 1829 a conferencias sobre estética con Georg Wilhelm Friedrich Hegel, de historia con Eduard Gans e sobre xeografía con Carl Ritter.
Weber e Goethe
Goethe quedou tan enormemente sorprendido con Mendelssohn, que realizou a seguinte comparación con Wolfgang Amadeus Mozart nunha conversación con Zelter:
Mendelssohn foi invitado a atoparse con Goethe en varias ocasións posteriormente e musicalizou algúns dos seus poemas; outras das súas composicións estiveron inspiradas por obras de Goethe, incluíndo ás aberturas Meeresstille und glückliche Fahrt (Mar acougado e próspera viaxe) op. 27 de 1828 e a cantata Die erste Walpurgisnacht (A primeira noite de Walpurgis) op. 60 de 1832.
Redescubrimento de Bach
miniatura|Mendelssohn recuperou a [[Paixón segundo San Mateo de Johann Sebastian Bach, que non fora interpretada desde a morte deste en 1750.]] Mendelssohn propúxolle ao seu mestre, Zelter, dirixir en público a Paixón segundo San Mateo, de Johann Sebastian Bach, ao que admiraba grazas ao seu mestre. Por razóns técnicas, Zelter considerou imposible a execución desta obra, pero o ímpeto de Felix impúxose e, co apoio de Zelter e a axuda dun amigo, o actor Eduard Devrient, interpretouse esta obra o 11 de marzo de 1829 en Berlín. Era a primeira vez que se executaba desde a morte de Bach en 1750 e Mendelssohn realizou os arranxos e dirixiu a orquestra e Zelter os coros da Singakademie de Berlín. O éxito desta representación foi un elemento importante no redescubrimento de Bach para o gran público en Alemaña e, máis tarde, en toda Europa, xa que por aquela época predominaba a música de Joseph Haydn, Wolfgang Amadeus Mozart, Carl Maria von Weber, Gaspare Spontini, Gioachino Rossini, Christoph Willibald Gluck, Carl Heinrich Graun, Johann Friedrich Fasch e Georg Friedrich Händel. Este éxito proporcionoulle a Mendelssohn unha grande aceptación entre o público cando só tiña 20 anos. Tamén levou a unha das poucas referencias que Mendelssohn fixo sobre as súas orixes: «¡Pensar que se tivo a un actor e ao fillo dun xudeu (Judensohn) para reanimar a mellor música cristiá para o mundo!».
Viaxes a Gran Bretaña e Italia
Tempo despois, seguindo os consellos do seu pai, Felix Mendelssohn emprendeu unha serie de viaxes para dar a coñecer o seu talento noutras terras. En abril de 1829, visitou Inglaterra por primeira vez, donda o seu antigo mestre Ignaz Moscheles, que se había instalado en Londres, quen o presentou en influentes círculos musicais. Dirixiu en Londres un concerto na Sociedade Filharmónica no que interpretaron a súa Primeira Sinfonía e que foi un grande éxito. Os críticos aclamaron a súa música e a súa obra. Cinco días máis tarde, Felix fixo a súa primeira aparición como pianista tocando de memoria o Konzerstück de Weber. No verán visitou Edimburgo, onde estableceu amizade co compositor John Thomson. Nas súas seguintes visitas a Londres coñeceu á reina Vitoria e ao seu marido, o príncipe Alberto, ambos os dous grandes admiradores da súa música.
Escocia inspirou dúas das súas obras máis coñecidas, o seu poema sinfónico (aínda que titulado «Abertura») de 1830 titulado As Hébridas, tamén coñecido como A gruta de Fingal, que se interpreta regularmente hoxe en día; e a súa Terceira Sinfonía, denominada Escocesa, que Mendelssohn escribiu de forma intermitente entre 1830 e 1842. Ambas as obras están inspiradas en paisaxes e temas populares de Escocia, como a gruta de Fingal, que non só espertaron o seu xenio musical, senón tamén a súa inspiración poética. O seu oratorio Elijah foi estreado en Birmingham no Triennial Music Festival o 26 de agosto de 1846. Na súa última visita a Inglaterra en 1847 foi o solista no Concerto para piano n.º 4 de Ludwig van Beethoven e dirixiu a súa Sinfonía Escocesa coa Orquestra Filharmónica ante a parella Real. Realizou dez visitas a Gran Bretaña ao longo da súa vida, facendo un total aproximado de 20 meses, nos que tivo grandes ganancias económicas, suficientes para que Mendelssohn levase unha profunda impresión da vida musical británica. Non se dedicou unicamente a compor e interpretar, senón que tamén centrou os seus esforzos en realizar as primeiras edicións críticas para algunhas editoriais dos oratorios de Georg Friedrich Händel e da música para órgano de Johann Sebastian Bach. En Londres estivo traballando en varias obras: unha peza para órgano para o casamento da súa irmá Fanny co pintor Wilhelm Hensel e unha opereta para as vodas de prata dos seus pais.
Unha vez restablecido dun accidente sufrido no seu xeonllo e que o prostrou durante dous meses en cama, retornou ás súas viaxes. Un das súas numerosas viaxes por Europa levouno a Italia no outono de 1830, onde se inspirou para a súa Cuarta Sinfonía chamada Italiana, unha das súas obras máis coñecidas. Coñeceu a Hector Berlioz en Roma e a Franz Liszt en París. En 1832 escribiu a Sinfonía A Reforma, que sería a súa quinta e última sinfonía.
Düsseldorf, Leipzig e Berlín
Viaxou a esa cidade en 1835, para facerse cargo da dirección da Orquestra da Gewandhaus. Este nomeamento foi sumamente importante para el, xa que fixo que se sentise como un alemán e desexou ter un papel importante na vida musical do seu país. Neste sentido, este nomeamento supuxo unha reparación moral pola súa decepción co nomeamento da Singakademie. A pesar dos esforzos do rei de Prusia, Frederico Guillerme III, para atraelo a Berlín, Mendelssohn estaba concentrado no desenvolvemento da súa vida musical en Leipzig, traballando non só coa orquestra senón tamén co teatro de ópera, o Coro de Santo Tomás e outros coros e institucións musicais da cidade. Os concertos que deu Mendelssohn incluíron, á parte de moitas das súas propias obras, tres series de «concertos históricos» e numerosas obras dos seus coetáneos. En novembro dese ano, aos poucos meses da súa chegada a Leipzig, experimentou a primeira gran pena da súa vida: o falecemento do seu pai dun ataque ao corazón. esquerda|miniatura|[[Cécile Charlotte Sophie Mendelssohn Bartholdy|Cécile Jeanrenaud, esposa de Mendelssohn, en 1846 por Eduard Magnus.]]
O 28 de marzo de 1837, Felix Mendelssohn contraeu matrimonio con Cécile Jeanrenaud, filla dun clérigo protestante francés, cando ela tiña 17 anos de idade e el 27. A Mendelssohn chovéronlle as ofertas musicais de compositores principiantes e consagrados; entre estes estaba Richard Wagner que lle enviou a súa primeira sinfonía, que, para desgusto de Wagner, Mendelssohn extraviou ou perdeu. Mendlessohn foi tamén capaz de reanimar o interese pola obra de Franz Schubert. Robert Schumann descubriu o manuscrito da Novena Sinfonía de Schubert e envioullo a Mendelssohn, quen puntualmente a estreou en Leipzig o 21 de marzo de 1839, máis dunha década logo da morte do compositor.
Un fito conseguido por Mendelssohn durante os anos da súa estancia en Leipzig foi a estrea do seu oratorio Paulus, que tivo lugar no Lower Rhine Festival en 1836, pouco logo da morte do seu pai. Moitos dos contemporáneos de Mendelssohn opinaron que Paulus era o seu traballo máis fino e máis excepcional e puxo o selo á súa reputación europea. Os escépticos incluíron a Heinrich Heine que escribiu sobre esta obra «o mellor e máis enxeñoso cálculo, a intelixencia aguda e, finalmente, a carencia completa de experiencia. Pero hai na arte algunha orixinalidade de xenio sen experiencia?»; anticipandose a Wagner e a moitos dos críticos posteriores de Mendelssohn que atacaron a suposta desenvoltura do compositor. miniatura|dereita|Mendelssohn en 1839, con 30 anos de idade.
Frederico Guillerme IV de Prusia accedeu ao trono prusiano en 1840 coa ambición de converter a Berlín en centro cultural. Esta incluía o establecemento dunha escola de música e reformar a música sacra. A elección obvia como cabeza destas reformas foi Mendelssohn, quen era con todo remiso a asumir devandita tarefa, un rexeitamento asociado quizais con anteriores decepcións na cidade, especialmente tendo en conta a súa posición de forza en Leipzig naquela época. Aínda que Mendelssohn pasou algo de tempo en Berlín escribindo algunha obra sacra e tamén, a requirimento do Rei, música para a produción da Antígona de Sófocles, a fundación da escola nunca se materializou e varias das promesas (en termos financeiros, título e programación de concertos) feitas a Mendelssohn pola corte non se cumpriron. En 1842, Mendelssohn tiña uns 33 anos e a vida sorríalle: gozaba de incuestionable prestixio e independencia económica. Ese mesmo ano, compuxo música para determinadas pasaxes da obra de Shakespeare O soño dunha noite de San Xoán, para a que xa escribira a abertura. Unha das pezas desta obra é a famosa Marcha nupcial, que se segue tocando hoxe en día en numerosas vodas.
Con todo, en 1843, Mendelssohn fundou unha importante escola de música, o Conservatorio de Leipzig, e persuadiu a Ignaz Moscheles e a Robert Schumann para que se unisen a el; outros prominentes músicos, incluíndo aos intérpretes de cordas Ferdinand David e Joseph Joachim, e ao teórico musical Moritz Hauptmann, tamén se converteron en membros do Conservatorio. Logo da morte de Mendelssohn en 1847, a súa tradición conservadora foi mantida por Moscheles, que o sucedeu como director do Conservatorio.
miniatura|esquerda|Casa de Mendelssohn en Leipzig, onde faleceu. En 1844, alternou o seu tempo entre Leipzig e Berlín. Compuxo gran cantidade de obras, como o famoso Concerto para violín, traballou con afán para erixir un monumento a Johann Sebastian Bach, dirixiu e interpretou concertos en Alemaña e Inglaterra, moitos deles «a beneficio» ou de carácter caritativo. Toda esta gran tarefa deixouno extenuado e sufría de severas dores de cabeza e fatiga aguda. Por iso Mendelssohn suspendeu as súas actividades por un tempo, deixou Berlín e retirouse a Frankfurt. En 1845 volveu ao posto de director de concerto da Gewandhaus de Leipzig, e con iso a todas as súas actividades anteriores: compor, dirixir, ensinar etc. En 1846, visitou Inglaterra por última vez, onde ofreceu concertos en varias cidades. Foi invitado a tocar no Palacio de Buckingham en presenza da reina Vitoria e do príncipe Alberte. Os compositores contemporáneos considerábano o máis significativo dos compositores xermanos das décadas de 1830 e 1840, e a súa influencia era enorme.
Falecemento
miniatura|150px|Lápida de Felix Mendelssohn. Mendelssohn volveu a Leipzig. Sufriu problemas debidos á súa mala saúde nos últimos anos da súa vida, probablemente agravados por problemas nerviosos e o exceso de traballo. Por recomendación médica, aceptou axuda doutros para cumprir as súas tarefas; pero o 14 de maio de 1847 faleceu subitamente a súa irmá Fanny, vítima de embolia cerebral, e o golpe que lle produciu a noticia, causoulle un derramo cerebral. Restableceuse transitoriamente e retornou ao seu traballo. Escribiu algunhas composicións, deu uns poucos concertos, pero había algo na súa arte, que o facía diferente das súas épocas anteriores. Sinalou o seu amigo Henry Chorley: «Cando o oín tocar, sentín coma se me tivese despedido para sempre do músico». A enfermidade do músico era mental e violentas dores de cabeza provocábanlle desmaios.
Antes da súa recaída final escribiu unha canción máis: «Nachtlied». Cando Mendelssohn estaba gravemente enfermo, un xentío apiñábase na porta da súa residencia e publicábanse boletíns cada hora sobre o seu estado de saúde. Ao redor das 21:00 do día 4 de novembro de 1847, o compositor achábase inconsciente, rodeado pola súa familia e amigos. Morreu aos 38 anos de idade. O seu avó Moses, a súa irmá Fanny e algúns outros dos seus familiares faleceran por mor de apoplexías similares. O seu funeral tivo lugar na Paulinerkirche de Leipzig e foi enterrado no cemiterio trinitario de Berlín-Kreuzberg.
Vida persoal
Mendelssohn foi un entusiasta artista afeccionado, incluíndo o debuxo, a acuarela e a pintura ao óleo. A súa abundante correspondencia mostra que tamén puido ser un enxeñoso escritor en alemán e inglés, ás veces acompañando o seu texto con debuxos humorísticos e viñetas.
Aínda que a imaxe de Mendelssohn fose a dunha persoa culta, especialmente logo da súa morte, un home sempre sereno, feliz e de temperamento apracible, a miúdo sufría alarmantes cambios de estado de ánimo que de cando en vez facían que se derrubase emocionalmente. Por exemplo, nunha ocasión na década de 1830 cando non se cumpriron os seus desexos «a súa excitación foi aumentando tan terriblemente [...] que cando a familia foi reunida [...] el comezou a falar incoherentemente, e en inglés, para gran terror de todos eles. O seu pai faloulle con voz severa durante o último torrente salvaxe de palabras; levárono á cama e un soño profundo de doce horas devolveuno ao seu estado normal». Segundo Sterndale Bennett, tal ataque pode estar relacionado coa súa temperá morte.