cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Krzysztof Penderecki
Dende 1970
En 2001, o Credo de Penderecki foi galardoado cun Premio Grammy á mellor interpretación coral pola primeira gravación da obra feita polo Oregon Bach Festival, que encargou a obra. Ese mesmo ano, Penderecki foi galardoado co Premio Princesa de Asturias das Artes no Estado español, un dos galardóns máis alto outorgado no país a persoas, entidades, organizacións ou outros de todo o mundo que salientan nas ciencias, artes, humanidades etc. En 2001, sendo invitado por Walter Fink, Penderecki converteuse no 11º compositor en ser destacado no Komponistenporträt do Rheingau Musik Festival. En 2005 recibiu un doutoramento honorífico da Universidade Nacional de Seúl (Corea do Sur), así como pola Universidade de Münster (Alemaña) en 2006. Entre os seus alumnos máis destacados están Chester Biscardi e Walter Mays.
Na celebración do seu 75 aniversario dirixiu tres das súas obras no Rheingau Musik Festival en 2008, entre elas a "Ciaccona" do Polskie Requiem. Ao ano seguinte compuxo Kaddish para conmemorar o 65 aniversario do peche do gueto de Łódź. Ao ano seguinte, ano do bicentenario do nacemento de Frédéric Chopin, Penderecki formou parte do Comité Honorario do Ano Chopin nas embaixadas da República de Polonia en Lisboa, Toquio e Roma, e compuxo Powiało na mnie morze snów... Pieśni zadumy i nostalgii (Un mar de soños respiraba en min... Cancións de reflexións e nostalxia), para soprano, mezzosoprano e barítono. Ese mesmo ano, a Gesellschaft der Musikfreunde de Viena encargoulle unha obra para conmemorar o 200 aniversario da Musikverein da capital austríaca, dando lugar ao Dobre concerto para violín e viola, que sería estreado o 22 de outubro de 2012 na capital austríaca coa Symphonieorchester des Bayerischen Rundfunks baixo a dirección de Mariss Jansons e con Janine Jansen (violín) e Julian Rachlin (viola).
Entre os seus últimos traballos salienta unha obra coral conmemorativa do centenario do xenocidio armenio que foi estreada o 26 de maio de 2015 no Carnegie Hall de Nova York. Tamén traballou nunha ópera en alemán baseada en Phèdre de Racine por encargo da Wiener Staatsoper e que debería realizarse en 2018 ou 2019. Tamén esperaba escribir a súa Sinfonía Nº 9, se ben antes esperaba finalizar a súa Sinfonía Nº 6, que consideraba incompleta.
Vida persoal
250px|miniatura|Penderecki no seu xardín. Penderecki ten tres fillos, unha rapaza do seu primeiro matrimonio, e un rapaz e unha rapaza que tivo do seu matrimonio coa súa segunda muller, Elżbieta Solecka, coa que casou en 1973. Penderecki coñeceu a Solecka cando esta tiña tan só dez anos, e posteriormente ela recibiría leccións de piano da primeira muller do compositor.
Unha das grandes paixóns de Penderecki foron as árbores e a natureza. Esta afección herdouna do seu avó, e aos cinco anos comezou a aprender sobre as árbores, que coleccionaba no seu xardín privado en Lusławice (preto de Cracovia), no que contaba máis de 18 000 especies. En palabras do propio compositor sobre o papel das árbores na súa función creativa afirmou:
Obra
O amplo catálogo de obras de Penderecki abrangue case todos os xéneros, dende a música vocal ata a sinfónica, pasando pola música de cámara, a música para instrumentos solistas ou a ópera; Penderecki subliñou sobre o alcance dos seus intereses artísticos:
Moitas das súas obras chegaron da colaboración con solistas destacados como Anne-Sophie Mutter, Mstislav Rostropovich ou Boris Pergamenschikow, e teñen sido presentadas por músicos recoñecidos internacionalmente.
Penderecki ofrece unha música rica en efectos sonoros, dunha escritura eficaz, feita de poderosos xestos empregando ultracromatismo, os clústers, glissandi, o azar, facer soar instrumentos de xeito pouco habitual... que a fan recoñecible tanto polo oído como polo estudo analítico das súas obras. No proceso de traballo de todos estes elementos nun todo, as técnicas refinadas de contrapunto (coma o canon, a fuga e os passacaglia) teñen un papel destacado. Formalmente, Penderecki emprega técnicas de anticipación, retrospección e digresión, que conforman un todo narrativo marcado por culminacións dramáticas.
A influencia da música electrónica levou a Penderecki a procurar novos efectos sonoros das voces e instrumentos convencionais. Moitos destes efectos sonoros póñense de manifesto en Tren ofiarom Hiroszimy, na que Penderecki fai uso de técnicas musicais estendidas como tocar detrás da ponte.
A súa música goza de popularidade entre os coñecedores da música contemporánea e influíu noutros compositores e mesmo en músicos populares como Jonny Greenwood, da banda de rock alternativo británica Radiohead.
Evolución estilística
225px|miniatura|esquerda|Busto de Penderecki en [[Kielce, Polonia.]] Frecuentemente divídese a carreira creativa de Penderecki en tres etapas: unha primeira avant-garde, seguida dunha etapa neoromántica, e finalmente unha síntese das dúas anteriores. Se ben o propio Penderecki recoñece esta división como axeitada como referencia xeral, sinala que dentro das distintas etapas hai obras con máis características doutras. Os xiros que realizou na súa carreira foron ás veces criticados por considerarse que estes respondían a unha concesión ao público, algo que o propio compositor desmente, asegurando que "eu non penso no público ao escribir música, penso no que a min me interesa".
Durante a década de 1960, Penderecki centrouse especialmente no tamaño da orquestra de corda, igual que fixeran antes outros compositores poloneses coma Lutosławski, Serocki ou Schaeffer, que empregaran tan só instrumentos de corda fretada nalgunhas das súas obras orquestrais da década precedente. A súa música de principios da década (Anaklasis, Tren ofiarom Hiroszimy, Canon, Polymorphia, Fluorescences e o Cuarteto Nº 1) encarnaban o fenómeno que o musicólogo Józef Michał Chomiński denominou "sonorismo", e que foron a resposta de Penderecki á necesidade ardente de modernidade musical e que se caracterizaron polo emprego dos clústers e a masa sonora dinámica arredor de bruscas cesuras texturadas. O tratamento que fai Penderecki dos clústers é o dun bloque "sólido" de sons formados a partir de partes individuais indiferenciadas, o que contrasta coa visión doutros compositores como Ligeti, que creaba os seus clústers con compoñentes separados que cambiaban constantemente para producir transformacións sutís nos modelos internos. Mais debido ás limitacións da música con textura e a súa tendencia a poñer de relevo os efectos puramente superficiais, o camiño musical de Penderecki comezou a procurar novas direccións. A obra de Penderecki ata finais dos anos 1970 foi comparada polo seu radicalismo e os seus timbres inauditos coa de Xenakis e György Ligeti, mais ao contrario que estes compositores, unha parte esencial da inspiración do compositor polonés é de esencia relixiosa e católica. Comparando as obras desta época de Penderecki e obras de Ligeti sorprende a similitude dos efectos conseguidos mediante elementos diferentes, de feito, mentres que o compositor romanés escribe coidadosamente as notas e as súas duracións, o polonés deixa con frecuencia a elección destas aos intérpretes.
Porén, a partir de entón, Penderecki abandonou progresivamente todos os elementos de vangarda presentes na súa linguaxe nunha evolución moi criticada polo mundo musical, mais recoñecida amplamente polo público, renovándose cunha estética neotonal, posromántica e frecuentemente inspirada por Brahms. A súa Primeira Sinfonía (1973) é considerada a súa despedida simbólica aos movementos de vangarda, mentres que Przebudzenie Jacuba (1974) supón un renacer e unha presentación dos novos trazos da linguaxe que Penderecki empregaría ata principios da década de 1990 e que o converterían nun dos pioneiros do Novo Romanticismo, sinalando a Wagner, Bruckner, Mahler, Sibelius e Shostakovich como fontes de inspiración para a creación das súas propias obras orixinais. A vinculación de Górecki e Penderecki cos xéneros relixiosos e a música antiga propiciaría a mediados da década de 1970 un rexurdimento dos materiais aos que se convertera Szymanoski en 1921 e que foran practicamente obrigatorios na época do réxime comunista. Foi, xa que logo, a finais da década de 1980 cando se revelou finalmente na súa música un incremento na tendencia a combinar as inspiracións románticas con outras fontes de inspiración moi diferentes, de acordo co seu temperamento.
O Vinquiño, Adina, Sanxenxo
O Vinquiño é un lugar da parroquia da Adina do concello de Sanxenxo (Pontevedra). Segundo o IGE, tiña 103 habitantes en 2016 (51 mulleres e 52 homes), o que representa un aumento respecto ó ano 2009, cando tiña 90 veciños, e 2008, cando eran 92.
Krzysztof Penderecki
Evolución estilística
Este xiro estilístico ao pasado materializouse na súa cuarta ópera, Ubu Rex (1991), e a idea de "gran síntese" fíxose evidente nas súas composicións de cámara e nas vocais-instrumentais que o compositor polonés compuxo a finais do século XX e principios do XXI.
Uso no cine
Algunhas das obras de Penderecki foron empregadas como bandas sonoras para algúns filmes. O exorcista (1973) emprega Polymorphia así coma o seu Cuarteto de Corda e Kanon For Orchestra and Tape; fragmentos do seu Concerto para violonchelo e Die Teufel von Loudun tamén son empregados no filme. Escribindo sobre O exorcista, o crítico cinematográfico de The New Republic afirmou:
The Shining (1980) emprega seis pezas de Penderecki: Utrenja II: Ewangelia, Utrenja II: Kanon Paschy, Przebudzenie Jacuba, De Natura Sonoris Nº 1, De Natura Sonoris Nº 2 e Polymorphia. David Lynch ten empregado música de Penderecki nas bandas sonoras das súas películas Wild at Heart (1990) e Inland Empire (2006). No filme Fearless (1993) de Peter Weir, empregouse outra vez a obra Polymorphia para unha escena intensa dun accidente aéreo visto dende os ollos dun pasaxeiro interpretado por Jeff Bridges. A obra de Penderecki Tren ofiarom Hiroszimy, tamén foi usada durante as secuencias finais do filme Children of Men (2006). Penderecki compuxo música para o filme de 2007 de Andrzej Wajda Katyń (música que lle valeu o Premio "Orły 2008" o 14 de abril dese ano), mentres que Martin Scorsese emprega a súa Sinfonía Nº 3 e Fluorescences no seu filme Shutter Island (2010).
Penderecki como director
250px|miniatura|Penderecki dirixindo a [[Sinfonia Varsovia durante un ensaio no Rudolfinum de Praga.]] Penderecki ten tamén unha importante actividade como director de orquestra, dirixindo diversas orquestras en todo o mundo, tanto obras propias coma obras do repertorio clásico. O debut de Penderecki como director tivo lugar en Donaueschingen (Alemaña) a principios da década de 1970, cando dirixiu un grupo de jazz nunha interpretación da súa obra Atractions durante o Donaueschinger Musiktage. Foi tamén o principal director convidado da Norddeutscher Rundfunk Orchester de Hamburgo, da Rundfunk-Sinfonieorchester de Leipzig, e da Orquestra Filharmónica da China (dende outubro de 2000). Ademais foi director artístico e musical da Filharmonia Krakowska (1987-1990), Sinfonia Varsovia (dende setembro de 1997). Tamén foi o director artístico do Festival Casals de Puerto Rico (1992-2002), así como asesor artístico do Festival de Música de Pequín dende 1998.
Premios e recoñecementos
Penderecki é un dos músicos da súa xeración que ten recibido máis premios e recoñecementos, entre outros a Commander's Cross en 1964, o Prix Italia en 1967 e 1968, a Cruz de Cabaleiro da Orde de Polonia Restituta en 1964, tres Premios Grammy en 1987, 1998 e 2001, e o Grawemeyer Award for Music Composition da Universidade de Louisville en 1992, e o Premio Príncipe de Asturias das Artes en 2001. En 2005 recibiu a maior condecoración de Polonia, a Orde da Aguia Branca, en 2006 Orde das Tres Estrelas en 2006, e en 2008 recibiu o Premio Orły pola súa música para o filme de Andrzej Wajda, Katyń. En 2009 recibiu a Orde de Mérito do Gran Ducado de Luxemburgo. En 2013 gañou un Premio Grammy, e ao ano seguinte recibiu a Cruz de primeira clase da Orde de Terra Mariana, e en 2015 recibiu a medalla Per Artem ad Deum en Polonia, entre outros moitos galardóns. 250px|miniatura|esquerda|Penderecki coa medalla Per Artem ad Deum en 2015. É tamén membro honorífico de moitas e prestixiosas institucións, como a Royal Academy of Music de Londres (marzo de 1974), a Accademia Nazionale di Santa Cecilia de Roma, a Akademie der Künste der Deutschen Demokratischen Republik de Berlín, a Akademie der Künste de Berlín, a Academia Scientiarium et Artium Europaea de Salzburgo (1993), é Oficial da Orde de Saint Georges de Bourgogne de Bruxelas (abril de 1990), a Académie Nationale des Sciences, Belles-lettres et Arts de Bordeos, Gesellschaft der Musikfreunde Wien (marzo de 2000, entre outras moitas.
Penderecki foi nomeado profesor honorífico de diversas institucións de ensino musical como o Conservatorio Rimski-Korsakov de San Petersburgo (2007), ou o Conservatorio Estatal de Iereván Komitas en Iereván (Armenia) en 2008. En 1998 foi nomeado doutor honoris causa pola Universidade Iaguelónica de Cracovia.
O 10 de agosto de 2011 comezaron os traballos de construción do European Krzysztof Penderecki Centre for Music na localidade polonesa de Lusławice, que se inauguraría en maio de 2013. O European Krzysztof Penderecki Centre for Music é un centro de perfeccionamento musical para que mozas e mozos de todo o mundo desenvolvan as súas capacidades para interpretar como solistas, en orquestra ou en música de cámara.
Entre os días 17 e 23 de novembro de 2013, coincidindo con 80 aniversario do compositor, celebrouse en Varsovia o Krzysztof Penderecki Festival, no que participaron arredor de 50 artistas entre solistas e directores, destacando nomes como Yuri Bashmet, Anne-Sophie Mutter, Lorin Maazel, Valery Gergiev, Charles Dutoit, Jerzy Maksymiuk, ou Jacek Kaspszyk. Durante o festival puideron escoitarse nos escenarios dalgunhas das salas máis importantes da capital polonesa algunhas das composicións máis salientables de Penderecki con destacados solistas, coros, actores, grupos de cámara, ou orquestras como a Sinfonia Varsovia, Narodowa Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia w Katowicach, entre outras.
Letras de Cal
Letras de Cal foi un proxecto editorial galego que se desenvolveu entre os anos 1997 e 2002. Nace ao abeiro da Asociación Cultural Amaía como consolidación e continuación dos proxectos inspirados no proxecto Edicións do Dragón e mais na revista Ólisbos, editada na Facultade de Filoloxía da Universidade de Santiago de Compostela.
Historia e características
Letras da Cal xorde como consecuencia da polémica xeracional entre os «Poetas dos 80» e os «Poetas dos 90», a cal se produce cando os «poetas novos» desexan incorporarse ao sistema literario galego e atopan grandes obstáculos e dificultades para incorporarse ao campo debido a antagonismos ideolóxicos. Dentro da heteroxeneidade, conséguese crear unha conciencia de grupo en base a principios anti-elitistas e populares co fin de ofrecer un espazo de publicación para escritores de poesía novos, os cales reprochan á xeración anterior o seu culturalismo, escapismo e afastamento da realidade. Segundo Rafa Villar, as problemáticas que os confrontaban eran os seguintes:
« [...] reducción notábel da edicion logo do ‘boom’ dos 80; escasa actividade pública relacionada coa poesía (recitais, presentacións, actos públicos…); e dificultades de edición para os autores e autoras novos».
Así, co detonante das palabras de Rafa Villar no Congreso da Asociación de Escritores en Lingua Galega, comezaron este proxecto coa intención de unir a poesía coa mocidade actual, integrala na realidade e traspasar os límites dos ambientes ou orientacións académicas.
Inicialmente, Letras de Cal fúndase cos cartos de dezasete autores, a maior parte deles novos. A idea era facer unhas edicións accesibles e de tiraxes curtas que puidesen sufragar os seus propios gastos, a diferenza doutros proxectos anteriores como Edicións do Dragón. Os fundadores formaban parte con voz e voto do consello editorial, sen contar con ningún outro privilexio á hora de publicar.
A editorial tivo unha importancia fundamental no decorrer da poesía dos 90, tanto por dar voz a autores novos nun momento no que as editoriais canónicas lles fechaban o paso, como por protagonizar un novo fenómeno na relación dos autores co fenómeno da edición. Parte do éxito evidénciase na creación do "Premio Letras de Cal", para autores inéditos, algo que deixara de existir no panorama literario galego. Tamén merecen un comentario os labores de publicidade e distribución que levaron a cabo, transformando e modernizando o fenómeno do recital. A traxectoria da editorial remata oficialmente no ano 2002, sendo unha das causas a separación profesional da maioría dos seus fundadores e a falta de actividade.
A modo de conclusión, cómpre destacar que, máis que unha revolución no campo galego poético, a achega principal de Letras de Cal foi a consagración e lexitimización das novas técnicas literarias, proceso que se materializou intencionalmente nos autores máis novos.
Publicación: Edición, promoción e venda
O obxectivo era, segundo palabras de Yolanda Castaño «[...] que a poesía non ficase nos andeis senón que circulase...», polo que se tratou de libros manexables, ben editados e economicamente accesíbeis, e que eran achegados aos consumidores mediante recitais.
Coa fin de evitar líderes ou personalismos, creouse un comité de preselección para escoller os libros que se publicarían; neste comité, unha obra só podía quedar excluída por consenso absoluto.
A acollida que tiveron as obras estivo condicionada en gran medida polo libro e a poesía en particular, ademais das preferencias das librarías.
Obras publicadas
A editorial Letras da Cal publicou entre os anos 1997 e 2002 un total de catorce obras.
Premio de poesía Letras da Cal
No ano 2000, Letras da Cal convocou un premio en poesía dirixido aos novos poetas. Ademais de estimular a produción poética, esta iniciativa supuxo un paso moi significativo para a consagración como institución de Letras da Cal no sistema literario galego.
A Cima de Vila, Caroi, Cerdedo-Cotobade
A Cima de Vila é un lugar da parroquia de Caroi, no concello pontevedrés de Cerdedo-Cotobade. Segundo o IGE no ano 2022 tiña 12 habitantes (6 homes e 6 mulleres).
Toponimia
O nome débese a que é o lugar situado a maior altitude da parroquia, a uns 650 metros de altitude. Así mesmo, é o lugar habitado máis oriental do concello.
Patrimonio
Neste lugar hai dúas mámoas, a das Zacoteiras e a de Chan do Caveiro, dous túmulos megalíticos datados no neolítico.
Tamén se atopa o muíño da Cima de Vila, no río Almofrei, e a Neveira, xa no monte do Seixo, onde se aprisionaba a neve que, transportada en cabalerías, se vendía no porto de Marín.
Vilaboa, Bexán, Cospeito
Vilaboa é un lugar da parroquia de Bexán no concello lugués de Cospeito na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 3 habitantes (2 homes e 1 muller).
Eduardo I de Inglaterra
Como primeiro fillo de Henrique III, Eduardo estivo envolto desde moi cedo nas intrigas política do reinado do seu pai, incluída unha autentica rebelión por parte dos Baróns ingleses. En 1259, situouse brevemente xunto ao movemento de reforma dos baróns, apoiando as Provisións de Oxford. Tras a reconciliación co seu pai, porén, permaneceu leal a el durante o resto do conflito coñecido como a Segunda Guerra dos Baróns. Tras a batalla de Lewes, Eduardo foi feito refén polos rebeldes, pero escapou ao cabo duns poucos meses e volveu a retomar a loita contra Simón de Montfort. Montfort foi derrotado na batalla de Evesham en 1265, e ao cabo de dous anos a rebelión quedou reducida. Con Inglaterra pacificada, Eduardo uniuse á Novena Cruzada na Terra Santa. A cruzada non durou moito e Eduardo encontrábase de camiño de regreso a Inglaterra en 1272 cando recibiu a noticia da morte do seu pai. Sen présa por volver, chegou a Inglaterra en 1274 e foi coroado na abadía de Westminster o 19 de agosto dese ano.
Tras conter unha pequena rebelión en Gales entre 1276 e 1277, Eduardo tivo que afrontar unha segunda rebelión entre 1282 e 1283 cunha guerra a grande escala de conquista. Tralo éxito da campaña, Eduardo subxugou Gales baixo o poder inglés, construíndo unha serie de castelos e cidades na rexión e establecendo nelas a colonos ingleses. A continuación, os seus esforzos tornáronse directamente cara a Escocia. Nun primeiro momento fora convidado a arbitrar na disputa sucesoria, pero acabou reclamando a soberanía sobre o reino. Desatouse unha guerra de independencia que durou máis alá da morte do rei. Ao mesmo tempo, Eduardo tivo que afrontar unha nova guerra contra Francia despois de que o monarca francés Filipe IV invadira o ducado de Aquitania, que ata entón mantivera unha unión persoal con Inglaterra. Aínda que Eduardo recuperou o seu ducado, o conflito aliviou a presión militar inglesa contra Escocia. Ao mesmo tempo o rei tivo que tratar cos problemas internos. A mediados da década de 1290, as numerosas campañas militares requiriron unha gran cantidade de impostos, e Eduardo tivo que afrontar a oposición do clero e o pobo. Cando o rei finou en 1307, deixou ao seu fillo Eduardo II de Inglaterra no medio dunha guerra e cheo de problemas financeiros e políticos.
Infancia e matrimonio
miniatura|Unha inicial nun manuscrito do [[século XIV na que aparecen Eduardo e a súa muller Leonor. O artista quizais quixo representar a Eduardo con blefaroptose, un defecto herdado do seu pai.]] Eduardo naceu no palacio de Westminster a noite do 17 ao 18 de xuño de 1239. Os seus pais foron Henrique III de Inglaterra e Leonor da Provenza.
Eduardo é un nome de orixe anglosaxón e non foi moi común entre a aristocracia inglesa despois da conquista normanda. Henrique III tiña especial devoción por Eduardo o Confesor polo que decidiu poñer este nome ao seu primoxénito. Entre os seus amigos da infancia estaban o seu curmán Henrique de Almain, fillo do irmán de Henrique, Ricardo de Cornualla. Henrique de Almain permaneceu xunto ao príncipe ao longo da guerra civil e despois durante a cruzada. Eduardo educouse baixo a tutela de Hugh Giffard (pai do futuro chanceler Godfrey Giffard) ata que Bartholomew Pecche o substituíu en 1246 tras a súa morte.
A pesar da preocupación pola súa saúde durante a súa infancia, xa que caeu enfermo en 1246, 1247 e 1251, o príncipe chegou a ser un home impoñente. Medía 1,88 m de altura, moi por riba da media dos seus contemporáneos, recibindo por isto o alcume de "Pernas Longas". O historiador Michael Prestwich afirmou:
Carlos X de Francia
Carlos X de Francia, nado no Palacio de Versalles o 9 de outubro de 1757 e finado en Gorizia (Iliria) o 6 de novembro de 1836, foi rei de Francia e Navarra entre 1824 e 1830. Foi o último rei borbón de Francia, e o último que tivo unha cerimonia de coroación.
Eduardo I de Inglaterra
Infancia e matrimonio
En 1254, os temores ingleses cara a unha invasión por parte do Reino de Castela da provincia de Gascuña levaron ao rei Henrique III a acordar un matrimonio político entre Eduardo, por entón de 14 anos, e Leonor de Castela, de 13 anos e medio irmá do rei Afonso X o Sabio. Leonor e Eduardo casaron o 1 de novembro de 1254 no Mosteiro de las Huelgas en Burgos. Como parte do acordo do matrimonio, o príncipe recibiu subsidios de terras valorados en 15 000 marcos anuais. Aínda que o endebedamento do rei Henrique foi considerable, ofreceu a Eduardo unha pouca independencia. O príncipe xa obtivera Gascuña en 1249, pero Simon de Montfort fora nomeado tenente real un ano antes e, en consecuencia, quedou cos ingresos, polo que na práctica Eduardo nunca tivo autoridade nin ingresos desta provincia. Os ingresos recibidos en 1254 incluían a maior parte de Irlanda, grandes posesións en Gales e Inglaterra, incluído o señorío de Chester. O rei mantivo un gran control sobre a terra cedida, particularmente sobre Irlanda, polo que o poder de Eduardo estivo limitado alí tamén, xa que o rei quedaba con gran parte dos ingresos destas terras.
Desde 1254 ata 1257, Eduardo estivo baixo a influencia dos parentes da súa nai, coñecidos como os Savoianos, entre os que destacaba Pedro de Savoia, o tío da raíña. Despois de 1257, Eduardo comezou a recibir influencia das faccións pointevinas ou dos Lusignan (medio irmáns do seu pai). Esta asociación foi significativa, xa que dous grupos de estranxeiros privilexiados foron resentidos pola nobreza inglesa, e foron o centro das posteriores reformas dos baróns.
Primeiras ambicións
Eduardo mostrou independencia nos asuntos políticos desde 1255, cando se situou xunto a familia Soler en Gascuña, durante o conflito entre esa familia e os Colomb. Isto supuxo todo o contrario á política do seu pai de mediar entre as faccións locais. En maio de 1258, un grupo de magnates elaboraron un documento para reformar o goberno do rei –as chamadas Provisións de Oxford– que se dirixían directamente na contra dos Lusignans. Eduardo permaneceu xunto aos seus aliados políticos e opúxose ás Provisións. O movemento de reforma tivo finalmente éxito en limitar a influencia dos Lusignans, e a actitude de Eduardo comezou a cambiar. En marzo de 1259, estableceu unha alianza formal cun dos principais reformadores, Richard de Clare, Conde de Gloucester. Entón, o 15 de outubro de 1259, anunciou o seu apoio aos baróns e ao seu líder, Simon de Montfort.
Carlos X de Francia
Matrimonio e descendencia
O 16 de novembro de 1773, contraeu matrimonio con María Tareixa de Savoia (1756-1805), filla de Vítor Amadeu III de Savoia e da infanta María Antonieta de Borbón. O matrimonio tivo catro fillos:
Eduardo I de Inglaterra
Primeiras ambicións
O motivo detrás do cambio de bando de Eduardo puido ser puramente pragmático xa que Montfort estaba nunha boa posición para apoiar a súa causa en Gascuña. Cando o rei marchou para Francia en novembro, o comportamento de Eduardo tornouse en insubordinado. Fixo varios movementos para avanzar na causa dos reformistas, o que provocou que o seu pai pensara que estaba promovendo un golpe de Estado. Cando o rei regresou de Francia, rexeitou ver ao seu fillo, pero grazas á mediación do conde de Cornualla e o arcebispo de Canterbury, acabaron reconciliándose. Eduardo foi mandado ao estranxeiro, e en novembro de 1260, uniuse de novo cos Lusignans, que estaban exiliados en Francia.
Carlos X de Francia
Matrimonio e descendencia
O seu fillo favorito era Carlos Fernando, que se parecía moito a el, tanto física como moralmente. O máis vello, Luís Antonio, polo contrario era tímido e sufría de miopía e tics nerviosos.
Eduardo I de Inglaterra
Primeiras ambicións
De regreso a Inglaterra, a comezos de 1262, Eduardo tivo que enfrontarse a algúns dos seus antigos aliados dos Lusignans por asuntos financeiros. Ao ano seguinte, o rei enviouno a unha campaña en Gales en contra de Llywelyn ap Gruffudd, na que non tivo grandes resultados. Por esa mesma época, Simon de Montfort, quen estivera fora do país desde 1261, regresou a Inglaterra e retomou o movemento de reforma dos baróns. Foi neste momento, mentres o rei parecía disposto a aceptar as demandas dos baróns, cando Eduardo comezou a tomar o control da situación. Mentres que ata entón fora un pouco imprevisible nos seus actos, a partir deste momento alzouse como un dos principais defensores dos dereitos reais do seu pai. Eduardo reuniuse con algúns dos homes aos que rexeitara o ano anterior –entre os que estaban o seu amigo da infancia, Henry de Almain, e John de Warenne – e reconquistou o Castelo de Windsord aos rebeldes. A través da arbitraxe do rei Luís IX de Francia, as partes lograron chegar a un acordo, o chamado Axuste de Amiens, que resultou moi favorable ao bando realista, e supuxo a semente de futuros conflitos.
Carlos X de Francia
Matrimonio e descendencia
Carlos, a diferenza dos seus irmáns máis vellos, que tiñan tendencia ao sobrepeso, era un home aposto e atractivo. A súa esposa non era considerada fermosa e Carlos tivo moitas amantes durante a súa vida, como Louise de Polastron. miniatura|Carlos en 1793
Eduardo I de Inglaterra
Segunda guerra dos baróns
Entre os anos 1264 e 1267 tivo lugar o conflito coñecido como a segunda guerra dos baróns, na cal as forzas dos baróns lideradas por Simon de Montfort loitaron contra aqueles que permaneceron leais ao rei. A primeira batalla do conflito tivo lugar na cidade de Gloucester, que Eduardo conseguiu recuperar de mans dos rebeldes. Cando Robert de Ferres, acudiu na axuda dos rebeldes, Eduardo negociou unha tregua con el, cuns termos que romperían máis adiante. Eduardo capturou Northampton de mans do fillo de Montfort, Simon, antes de embarcarse nunha vingativa campaña contra as terras de Derby. Os baróns e os realistas enfrontáronse finalmente na batalla de Lewes, o 14 de maio de 1264. Eduardo, comandando o franco dereito, actuou ben, e axiña derrotou ao continxente de Londres das forzas de Montfort. Porén, marchou en persecución do exército que se retiraba e, ao seu regreso, o resto do seu exército xa fora derrotado. Por medio dun acordo, coñecido como o Axuste de Lewes, Eduardo e o seu curmán Henry de Almain quedaron como reféns de Montfort. miniatura|esquerda|300px|Manuscrito medieval que representa o corpo mutilado de Simon de Montfort no campo da [[batalla de Evesham.]] Eduardo permaneceu retido ata marzo, e incluso despois da súa liberación permaneceu baixo estrita vixilancia. O 28 de maio, logrou escapar dos seus gardiáns e reunirse co conde de Gloucester, quen se unira recentemente ao bando do rei.
Carlos X de Francia
Revolución e exilio
Exiliado de Francia mesmo antes da toma da Bastilla, o conde de Artois foi un dos símbolos máis salientábeis da contrarrevolución, residindo durante moitos anos en Gran Bretaña ata que a caída de Napoleón permitiu que o seu irmán Luís XVIII ascendese ao trono de Francia.
Eduardo I de Inglaterra
Segunda guerra dos baróns
Os apoios de Montfort estaban diminuíndo e Eduardo reconquistou Worcester e Gloucester con relativa facilidade. Mentres, Montfort acordou unha alianza co galés Llywelyn e comezou a marchar cara ao leste para unir as súas forzas ás do seu fillo Simon. Eduardo logrou atacar por sorpresa no castelo de Kenilworth, onde o fillo de Montfort estaba acuartelado, antes de pasar a cortar o avance do conde de Leicester. Os dous exércitos reuníronse no segundo grande encontro da guerra, a batalla de Evesham, do 4 de agosto de 1265. Montfort tivo poucas oportunidades fronte ás superiores forzas realistas, e tras a súa derrota foi executado e mutilado no campo de batalla.
Carlos X de Francia
Volta do exilio: reinado de Luís XVIII e os ultramonárquicos
Durante o reinado de Luís XVIII, o futuro Carlos X representou a rama máis extremista do conservadorismo, liderando en segredo o ''partido ultramonárquico, do que se dicía que era "máis monárquico có rei". Ao contrario que o seu irmán o rei, que se mostraba conciliador e perdoou os partidarios de Napoleón, o conde de Artois avogaba polo castigo aos participantes da Revolución, o que deu lugar ao chamado Terror Branco.
Eduardo I de Inglaterra
Segunda guerra dos baróns
Tras varios episodios como o engano de Derby en Gloucester, Eduardo adquirira a reputación de ser de pouca confianza. Durante a campaña do verán, porén, comezou a aprender dos seus erros, e actuou de xeito que gañou o respecto e admiración dos seus contemporáneos. A guerra non rematou coa morte de Montfort, e Eduardo continuou participando nas seguintes batallas. No Nadal, chegou a un acordo co novo Simon de Montfort e os seus aliados na illa de Axholme en Lincolnshire e, en marzo levou a cabo o asalto a Cinque Ports. Un continxente de rebeldes refuxiáronse no case inexpugnable castelo de Kenilworth e non se renderon ata a redacción do conciliatorio Dictum de Kenilworth. En abril parecía que Gloucester ía cambiar de bando de novo aos reformistas e que a guerra civil continuaría, pero tras a negociación dos termos do Dictum de Kenilworth, as partes chegaron a un acordo. Eduardo, porén, non tivo grande envolvemento nas negociacións, xa que nese momento estaba preparándose para partir nunha Cruzada.
Alejandra Pérez Máquez
Alejandra Pérez Máquez, nada en Londres en 1971, é unha política galega do PSdeG-PSOE.
Carlos X de Francia
Volta do exilio: reinado de Luís XVIII e os ultramonárquicos
Os ultramonárquicos foron gañando poder progresivamente, e segundo máis enfermo se atopaba o monarca, máis poder delegaba no seu irmán de Artois. A morte de Luís XVIII e o ascenso de Carlos X cubriu as expectativas do partido.
Eduardo I de Inglaterra
Cruzada e subida ao trono
miniatura|Operacións durante a Cruzada de Eduardo. Eduardo tomou a cruz dos cruzados nunha elaborada cerimonia o 24 de xuño de 1268, xunto ao seu irmán Edmund e o seu curmán Henry de Almain. Entre outros, comprometéronse a participar na Novena Cruzada algúns dos antigos adversarios de Eduardo, como o conde de Gloucester. Co país pacificado, o grande impedimento ao proxecto foi o financiamento. O rei Luís IX de Francia, que lideraba a Cruzada, prestou 17 500 libras. Isto, porén, non era suficiente e o resto tivo que ser recadado mediante unha subida dos impostos aos laicos, que non fora recadado desde 1237. En maio de 1270, o Parlamento inglés garantiu unha taxa dunha vintena, a cambio de que o rei confirmara a Carta Magna, e a imposición de restricións aos prestamistas xudeus. O 20 de agosto, Eduardo partiu do porto de Dover ata Francia. Os historiadores non puideron determinar o tamaño das súas forzas con certeza, pero probablemente Eduardo conseguiu reunir 225 cabaleiros e pouco menos de 1000 homes.
Carlos X de Francia
Reinado
400px|miniatura|Coroación de Carlos X por [[François Gérard]] miniatura|300px|Manto da coroación de Carlos X 250px|miniatura|40 francos coa efixie de Carlos X Á morte de Luís XVIII en 1824, Carlos X herdou o trono francés e foi coroado o 29 de maio de 1825 na catedral de Reims. Foi a última coroación dun rei en Francia. O reinado de Carlos X estivo marcado polas inmensas tensións coa burguesía francesa, e, en xeral, coas ramas máis liberais do estamento político; as pretensións absolutistas e ultramonárquicas de Carlos X non atopaban espazo nun sistema político formado na súa maioría por grupos políticos liberais, que era patente que tiñan o apoio popular suficiente para controlar a Cámara de Deputados, se ban a fraude electoral previña esa circunstancia.
A incomodidade do rei e dos seus partidarios ultramonárquicos ante esta situación foi evidente desde o principio do seu reinado, e os ultramonárquicos non dubidaron en tratar de dominar a política francesa recorrendo á fraude electoral, á chantaxe e ao libelo, o que provocou un gran descontento entre a burguesía liberal e as clases populares; este descontento manifesouse cando en abril de 1827, Carlos X estaba a pasar revista á Garda Nacional: os gardas non dubidaron en proferir insultos e ameazas contra o rei ante a impotencia dos oficiais e Carlos X tivo que fuxir precipitadamente. Días despois, Carlos X, asustado pola posibilidade de que a Garda Nacional o derrocase, ordenou a súa disolución. Porén, o episodio deixara clara a débil posición da monarquía, que foi incapaz de desarmar a Garda trala disolución.
A política ultramonárquica de Carlos X concretábase nas iniciativas lexislativas desenvolvidas por un dos seus principais apouos, o primeiro ministro Jean-Baptiste de Villèle, que exercía o cargo desde o reinado de Luís XVIII. Era sabido que as principais leis promovidas polo primeiro ministro eran parte dunha lista de leis que Carlos X lle entregara ao principio do seu reinado, e que quería ver ratificadas pola Cámara de Deputados e a dos Pares o antes posible. Estas leis, tremendamente impopulares, ían encamiñadas a outorgar grandes poderes e privilexios á nobreza e ao clero, en detrimento do terceiro estado; en definitiva, a iniciativa lexislativa de Carlos X pretendía abolir os principais logros da Revolución. En 1825 aprobouse unha das leis máis polémicas, destinada a indemnizar a todos aqueles nobres que foran donos de terras expropiadas durante a Revolución. A lei Anti-Sacrilexio dese mesmo ano convertía en delito penal calquera ofensa cometida contra a Igrexa Católica; esta lei foi empregada como instrumento de vinganza política contra moitos políticos liberais.
Non obstante, o episodio da Garda Nacional de 1827 puxo de manifesto o desgaste de Carlos X. En novembro dese ano, o ultramonárquico Villèle perdeu a mayoría parlamentaria, e foi desprazado do poder. O seguinte primeiro ministro, Jean-Baptiste de Martignac, era un político moderado a quen Carlos X detestaba. O rei pensou no ministerio deste como nun mal pasaxeiro, e non dubidou en conspirar contra o seu primeiro ministro, que se viu forzado a dimitir en agosto de 1829. Martignac foi sucedido polo ultramonárquico Jules de Polignac, amigo do rei de escasa intelixencia política. Porén, o ascenso de Polignac coincidiu coas eleccións do 30 de agosto de 1829, en que os ultramonárquicos perderon calquera posibilidade de controlar as cámaras lexislativas. O abandono das filas promonárquicas do conservador Chateaubriand, moi descontento coa elección de Polignac, deixou estes en minoría, polo que Polignac e Carlos X manobraron para non convocar as novas cámaras ata marzo de 1830, previndo iniciativas lexislativas de tendencia liberal. Mentre, en xaneiro de 1830, Carlos X declarou a guerra a Alxeria debido a que o vicerrei Hussein Dey expulsara o cónsul francés na zona; con esta guerra Carlos X esperaba distraer a atención do público da situación política interna.
Finalmente, o 2 de marzo de 1830, Carlos X tivo á fin que convocar as Cámaras para inaugurar a lexislatura. No seu discurso inaugural ante elas agardábase que Carlos se mostrase moderado e conciliador, mais en vez diso, fixo un panexírico da súa política, xustificando a elección de Polignac como primeiro ministro e obviando o talante eminentemente liberal das novas cámaras. Estas viron no discurso do rei unha provocación á que responderon o 18 de marzo votando un decreto que esixía que o gabinete e os ministros do rei contasen coa aprobación das cámaras. O día anterior, coñecendo a inminente iniciativa, o rei e o seu goberno convocara eleccións xerais para xullo, e o 19 de marzo Carlos X disolvía as cámaras. O descontento popular foi inmenso.
Previndo unha derrota electoral, Carlos X non dubidou en tratar de manipular as eleccións, que comezaron o 23 de xuño; o 6 de xullo, vendo que a súa situación política era moi precaria, o rei foi urxido por Polignac a que invocase o artigo 14 da Constitución, que permitía suspendela ante unha situación de emerxencia, outorgando poderes extraordinarios ao monarca. Mediante o exercicio dos poderes de emerxencia, Carlos X pretendía convocar unhas novas eleccións e manipular os resultados ao seu favor, o que esixía en primeira instancia poder nomear prefectos provinciais afíns ao partido ultramonárquico. De limitarse a iso, o autogolpe de estado talvez tivese éxito, mais aconsellado por Polignac, o consello de ministros redactou as Ordenanzas de Xullo, un conxunto de catro ordenanzas encamiñadas a abolir a liberdade de prensa, disolver a nova cámara de deputados, alterar o sistema electoral e convocar novas eleccións para setembro. Polignac cría que deste xeito o éxito do golpe estaba garantido.
Eduardo I de Inglaterra
Cruzada e subida ao trono
Orixinalmente, os cruzados tiñan previsto axudar ás forzas cristiás baixo asedio en Acreo, pero Luís desviouse ata Tunisia. O rei francés e o seu irmán Carlos de Anjou, quen se fixo coroar como rei de Sicilia, decidiron atacar ao emirato para establecer un punto forte no norte de África. O plan fracasou cando as forzas francesas quedaron reducidas por mor dunha epidemia que, o 25 de agosto, acabou coa vida do propio Luís. Cando Eduardo chegou a Tunisia, Carlos xa asinara un tratado co emir, e non podían facer outra cousa que regresar a Sicilia. A Cruzada quedou aprazada ata a seguinte primavera, porén, unha tormenta devastadora arrasou as costas sicilianas e disuadiu a Carlos de Anjou e a o novo rei de Francia, Filipe III, de continuar coa campaña. Eduardo decidiu continuar en solitario, e o 9 de maio de 1271 chegou finalmente a Acre.
Carlos X de Francia
Revolución de Xullo
miniatura|izquierda|300px|A liberdade guiando o poco, de [[Eugène Delacroix, alegoría da revolución de 1830]] Carlos X asinou as ordenanzas no Château de Saint-Cloud o 25 de xullo, crendo así rematada a criste política que el mesmo iniciara. As ordenanzas publicáronse no Moniteur (o boletín oficial do estado) o 26 de xullo, causando unha fonda sorpresa en París. Aínda que nun primeiro momento pareceu que o pobo non ía reaccionar ante elas, axiña se demostrou o contrario: a prensa liberal, encabezada polo xornalista Adolphe Thiers, e que ía ser abolida de facto grazas ás ordenanzas, comezou a chamar á resistencia contra as pretensións do monarca. O 26 de xullo pola tarde, unha inmensa multitude comezou a reunirse nos xardíns do Palais-Royal, un lugar simbólico desde a Revolución francesa. Os gritos de "Abaixo os Borbóns!" e "Viva a Constitución" sucedéronse; esa noite, a policía pechou os xardíns do Palais Royal, e a multitude, furiosa, reuniuse nas rúas adxacentes, dando comezo aos disturbios. A mañá do 27 de xuño a policía clausurou os xornais que continuaban a publicarse; cando a nova chegou á xente, tomaron de novo os xardíns do Palais Royal. Carlos X, temeroso da revolta, ordenou os soldados alí apostados que disolvesen a multitude. Ante os disparos que esta fixo contra eles, o exército abriu fogo. Sucedéronse os disturbios, e os comercios do Palais Royal foron saqueados. O 28 de xullo o pobo de París comezou a montar barricadas nas rúas. O mariscal Marmont, a quen Carlos X puxera ao mando da situación, urxiu o monarca a reconciliarse co pobo derrogando as ordenanzas. Carlos X negouse, ao tempo que os homes de Marmont, simpatizantes da causa do pobo, comezaban a desertar. A situación de Marmont era precaria; Carlos X ordenara abrir fogo contra a multitude, mais esta, armada e parapetada tralas barricadas das estreitas rúas do centro, obrigouno a retroceder cos restos da súa tropa cara ao Palacio das Tullerías.
Mentres tanto, a Cámara de Deputados reuniuse o 28 de xullo na casa de Audrey de Puyraveau, e enviou unha delegación a Marmont pedíndolle que urxise o rei a abolir de novo as ordenanzas. Marmont tratou de convencer a Polignac, que se atopaba nas Tullerías, mais este negouse. Vendo o insustentábel da situación, Carlos X culpou os seus ministros dela e destituínos esa mesma tarde; con iso perdía, sen pretendelo, o apoio do partido ultramonárquico. Deste xeito, o rei quedou politicamente illado e ante a revolta fíxose patente a fin do seu reinado. Vendo o rei como un cadáver político, a Cámara de Deputados, reunida o 30 de xullo na casa de Jacques Lafitte e despois no Palais Bourbon, non recoñeceu autoridade ningunha ao rei e decidiu convidar a Luís Filipe de Orleáns, fillo de Filipe Igualdade, partidario da causa liberal e burguesa, para desempeñar o cargo de Lugartenente Xeral do Reino, co beneplácito da Cámara dos Pares. Imprimíronse panfletos que promovían o ascenso de Luís Filipe e distribuíronos entre a multitude, encantada de ver como a autoridade do goberno de Carlos X se derrubaba.
Eduardo I de Inglaterra
Cruzada e subida ao trono
Para entón, a situación en Terra Santa era absolutamente precaria. Xerusalén caera en 1244 e Acre era agora o centro do reino cristián. Os estados musulmáns atacaban baixo o liderado mameluco de Baibars, e ameazaban a propia cidade de Acre. Aínda que os homes de Eduardo supuxeron un importante complemento para a gornición da cidade, non tiveron moitas oportunidades contra a superioridade dos exércitos musulmáns e, unha incursión inicial preto de St Georges-de-Lebeyne en xuño resultou ser totalmente fútil. A embaixada ao Ilkhan Abaqa (1234–1282) dos mongois axudou ao ataque sobre a cidade de Alepo ao norte, que contribuíu á distracción das forzas de Baibars. En novembro, Eduardo dirixiu o ataque sobre Qaqun, que puido servir coma ponte ata Xerusalén, pero tanto a invasión mongol coma o ataque de Eduardo fracasaron. A situación parecía desesperada e, en maio de 1272 Hugo III de Chipre, quen era o rei nominal de Xerusalén, asinara unha tregua de dez anos con Baibars. Eduardo mostrouse inicialmente desafiante, pero un ataque dun asasino musulmán en xuño forzouno a abandonar a campaña. Aínda que logrou acabar co asasino, quedou ferido no brazo cunha daga que temía estivese envelenada, quedando severamente debilitado durante os seguintes meses.
Non foi ata o 24 de setembro cando Eduardo deixou Acre. Na súa chegada a Sicilia coñeceu a noticia de que o seu pai morrera o 16 de novembro de 1272. Eduardo quedou profundamente entristecido pola noticia, pero en lugar de partir cara Inglaterra, decidiu emprender unha viaxe de pracer cara ao norte. Isto debeuse parcialmente á súa pobre saúde, pero tamén a que non había présa polo seu regreso. A situación política en Inglaterra era estable despois das turbulencias de principios de século, e Eduardo xa fora proclamado rei logo da morte do seu pai, en lugar de durante a coroación como era o costume. En ausencia do rei, o país quedou baixo o goberno dun consello real, liderado por Robert Burnell. O xa rei Eduardo, emprendeu unha viaxe por Italia e Francia durante o cal, entre outras cousas, visitou ao papa Gregorio X. O 2 de agosto de 1274 o rei regresou finalmente a Inglaterra, onde foi coroado o 19 de agosto.
Conquista
miniatura|Gales despois do [[Tratado de Montgomery de 1267
]] Llywelyn ap Gruffudd desfrutou dunha situación vantaxosa trala guerra dos baróns. A través do tratado de Montgomery de 1267, recibiu oficialmente as terras que conquistara nos Catro Cantrefs de Perfeddwlad e foi recoñecido como Príncipe de Gales. Porén, os conflitos armados continuaron, en particular con certos señores das marcas galesas, coma Gilbert de Clare, conde de Gloucester, Roger Mortimer e Humphrey de Bohun, conde de Hereford. Os problemas estaban exacerbando cando o irmán de Llywelyn, Dafydd e Gruffydd ap Gwenwynwyn do Powys, logo de intentar asasinalo, se pasaron ao bando inglés en 1274. Debido ás hostilidades que estaban tendo lugar e as propias accións do rei apoiando aos seus inimigos, Llywelyn rexeitou render vasalaxe a Eduardo. Para Eduardo, supuxo outra provocación os plans de Llywelyn de casar coa filla de Simon de Montfort, Leonor.
Alejandra Pérez Máquez
Traxectoria
Concelleira de Bergondo polo PSdeG-PSOE, era primeira tenente de alcalde e Concelleira de Cultura e Deportes. Foi unha das máis estreitas colaboradoras do alcalde José Fernández Ramos. Logo do seu falecemento en maio de 2008 foi elixida alcaldesa de Bergondo. Nas municipais de 2011 encabezou a candidatura do PSdeG, sendo elixida alcaldesa co apoio de Veciños de Bergondo (VB) e BNG. Nas municipais de 2015 foi a candidatura máis votada, pasando de 4 a 5 concelleiros, e gobernou en minoría ata decembro de 2016, cando estableceu un pacto de goberno con Anova. Nas eleccións municipais de 2019 gañou con 6 concelleiros e volveu a acadar a alcaldía, gobernando en coalición con Alternativa dos Veciños, partido no que se integraron os concelleiros de Anova cos que gobernara no anterior mandato. Nas municipais de 2023 baixou a 4 concelleiros e foi reelixida grazas ao apoio de Alternativa dos Veciños.