cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Eritrocito
Vía da hemoglobina redutase
Esta vía protexe a hemoglobina da oxidación grazas á acción do NADH e da metahemoglobina redutase. Trátase dunha vía alternativa á glicólise, esencial para manter o ferro hemo en estado reducido (Fe2+). A hemoglobina co ferro en estado férrico, Fe3+, coñécese como metahemoglobina. Esta forma de hemoglobina non pode combinarse co osíxeno. A metahemoglobina redutase, en unión co NADH producido na glicólise, protexe ao ferro hemo da oxidación. Sen este sistema, o 2 % da metahemoglobina formada normalmente todos os días elevaríase, co tempo, a un 20-40 %, co que se limitaría gravemente a capacidade transportadora de osíxeno no sangue. Os medicamentos oxidantes poden interferir coa metahemoglobina redutase e producir valores aínda máis elevados de metahemoglobina. Isto provoca cianose.
Hemoglobina
Cando a hemoglobina se une ao osíxeno para ser transportada aos órganos do corpo, chámase oxihemoglobina. Cando a hemoglobina se une ao CO2 para ser eliminada pola expiración, que ocorre nos pulmóns, recibe o nome de desoxihemoglobina. Se a hemoglobina se une ao monóxido de carbono (CO), fórmase entón un composto moi estable chamado carboxihemoglobina, que ten un enlace moi forte co grupo hemo da hemoglobina e impide a captación do osíxeno, co que se xera facilmente unha anoxia que leva á morte
A hemoglobina tamén transporta o dióxido de carbono fóra dos tecidos. Menos do 2 % total do osíxeno, e a maior parte do CO2, son mantidos en solución no plasma sanguíneo). A hemoglobina representa o 35 % do peso do eritrocito. Unha proteína relacionada, a mioglobina, actúa como almacén de osíxeno nas células musculares.
Espectrina
Baixo a membrana plasmática os eritrocitos teñen unha especie de armazón formado pola proteína citoesquelética espectrina.
Castelo de San Sebastián (Cádiz)
A orixinal silueta deste castelo sobre o mar convertérono en escenario de varias películas rodadas en Cádiz, entre elas a máis cara do cine español, Alatriste, rodada aquí en 2005.
Apelido
miniatura|dereita|350px|Mapa de España que mostra o apelido máis común en cada provincia O apelido de familia é o nome da persoa relacionado coa súa ascendencia. Está intimamente ligado ao estudo xenealóxico e onomástico.
Breve análise
Na maioría das linguas indoeuropeas, o nome (chamado ás veces prenome) precede o apelido de familia (ou sobrenome) para designar as persoas. Nalgunhas culturas e idiomas (por exemplo en húngaro, vietnamita, chinés, xaponés ou coreano), o apelido precede o prenome na orde do nome completo.
En moitas culturas tamén é normal para unha muller asumir o apelido do marido após o casamento. En Países como Francia, Alemaña e os países Anglo-Saxónicos é normal para a muller "abdicar" do seu apelido de solteira (o chamado maiden name) e ficar apenas co apelido do seu cónxuxe. Nos últimos anos, porén, tense tornado algo frecuente nas mulleres estadounidenses só "acrecentaren" o apelido do marido ao seu nome de solteira ou uniren ambos os apelidos (é o caso de Hillary Rodham Clinton).
En España, e nalgúns países de lingua española, a muller por veces substituía o seu apelido materno polo apelido do marido, precedido da preposición "de". Con todo, nas últimas décadas esta práctica foise abandonando.
En Portugal, é algo común nas mulleres acrecentaren o apelido (ou apelidos) do marido aos seus, sen perderen os seus propios. Esta práctica pode orixinar nomes extraordinariamente longos ou causar situacións como unha muller chamada Maria Santos Silva casar con un home chamado José Pereira Santos, pasando o seu nome a ser Maria Santos Silva Santos. Durante o Estado Novo isto era obrigatorio, mais actualmente depende da vontade da muller. Non é inhabitual en Portugal unha muller asumir o sobrenome do marido mais non o usar nin na súa vida profesional nin na súa vida persoal (véxase o caso de Maria Barroso). Na lei actual, tamén está permitido que os homes adopten o sobrenome das esposas, aínda que en realidade é pouco frecuente.
En países como o Xapón, ao casar, un matrimonio é obrigado a asumir un apelido en común, e a pesar de que a maioría das veces é tomado o do home, o contrario tamén está socialmente aceptado.
A práctica das mulleres asumiren o apelido do marido é considerada por veces sexista, debido ao seu significado histórico —as mulleres deixan de pertencer á familia do pai para pertenceren á familia do marido-.
Orixe dos apelidos
A maioría dos apelidos, segundo a orixe, poden dividirse en 5 grupos: patronímicos, toponímicos, mundo vexetal, mundo animal e outros. Repárese en que na seguinte clasificación se mantén a grafía orixinal medieval, por tanto poden flutuar para un mesmo apelido as letras B e V (debido ao polimorfismo gráfico medieval), e a grafía Y correspóndese a un actual I; así mesmo, mantéñense G e J se así aparecían na Idade Media. Vexámolos:
Apelidos patronímicos
Os apelidos patronímicos están moi difundidos e son os nomes de familia máis antigos, nacidos na Idade Media no norte da Península Ibérica e despois difundidos cara ao sur, e posteriormente a América (México, América Central e do Sur). Orixináronse de tres maneiras:
A) Patronímicos que manteñen o nome de pía orixinario
B) Patronímicos co sufixo -EZ / -ES (que por evolución fonética pode dar lugar a -IZ e -IS)
Algúns apelidos están hoxe escritos na súa forma española (por veces a forma é só unha españolización da galega, non existindo forma española de seu), entre parénteses as formas galegas medievais:
Con similar significado ao noso -EZ/-ES temos sufixos semellantes noutras linguas: o sufixo "-son" (‘fillo’) utilizado en apelidos nórdicos e ingleses (Harrison, Morrison, Edison), "-vich" e "-ov(a)" dos apelidos rusos e otras culturas eslavas; ademais dos prefixos "Ibn-" ou "Bin-" dos árabes, "Ben-" dos xudeus, "Mac-" e "Mc-" (fillo de) e ou "O'-" (neto de) do gaélico (irlandés e escocés). Véxase tamén a formación de nomes islandeses.
Apelidos toponímicos
Estes apelidos son os más difundidos na Península Ibérica. Derivan do nome do lugar onde vivía, procedía ou posuía terras a persoa ou familia asociados ao apelido. Moitos están precedidos da preposición "da", "das", "do", "dos" ou simplemente son xentilicios. Os apelidos toponímicos forman case o 80% dos apelidos vascos, en particular aqueles que seguen a un sobrenome (por exemplo, ‘Otxoa de Zabalegi’, isto é, ‘o lobo da aba ancha’).
Algúns apelidos toponímicos son:
Haxiotopónimos (San ou Santo + nome persoal)
Apelidos de toponímicos do mundo vexetal
Apelidos de toponímicos procedentes de nomes de animais
Apelidos de alcuños ou características morais ou físicas
Son aqueles que derivan dunha descrición ou algún alcuño da persoa ou familia asociada ao apelido. Algúns apelidos de alcumes ou descrición física ou moral son:
Sabaria
Sabaria foi un territorio semiautónomo, entre os reinos Suevo e Visigodo, nos séculos IV e VI que ocuparía a zona que vai de Benavente a Salamanca e de Sayago a Simancas. Esta autonomía reflectiríase na cuñaxe de moeda propia, pero isto parece ser unha confusión coa ceca visigoda de Senimure-Semure (a Zamora actual).
Historia
As referencias históricas son escasas, pero cabe destacar a nómina de bispos asistentes ao Concilio de Braga en 408, na que constan os bispos de Asturica Augusta, Legio, Salmántica e Sabaria.
No ano 572, o rei suevo Miro ataca a sappos e runcones, nun movemento previo ao ataque contra os visigodos. O ano 573, Leovixildo procede contra os sappos de Sabaria e conquista a zona, como paso previo á conquista do Reino Suevo.
No ano 576 Leovixildo arrasa a zona (destrución de Sabaria, demolición das fortificacións de Zamora,...) como medida preventiva ante a definitiva conquista do Reino Suevo, aínda que diversos problemas internos aprazan esa intervención ata o ano 585.
A localización do territorio relacionouse con:
En canto aos seus habitantes, fanse descender de:
Loureza, Oia
miniatura|Ponte sobre o [[río Tamuxe.]] San Mamede de Loureza é unha parroquia que se localiza no concello de Oia na comarca do Baixo Miño, na provincia de Pontevedra. Segundo o IGE, no 2022 tiña 383 habitantes (189 homes e 194 mulleres), distribuídos en 6 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 490 habitantes.
Por Loureza transcorren as augas do río Tamuxe.
Illa Mayor
A illa Mayor, tamén chamada Illa do Barón, é unha illa española situada case no centro do Mar Menor (Rexión de Murcia), e como o seu nome indica é a illa de maiores dimensións tanto dese mar como de toda a rexión murciana (93'8 hectáreas). Trátase dun cono volcánico extinguido que lle dá á illa a súa característica forma cónica (104 metros de altitude) e perímetro redondo. É de propiedade privada, polo que está prohibido desembarcar nela. O nome de Illa do Barón vénlle do Barón de Benifayó, quen construíu un palacio de estilo neomudéxar nesta illa, coñecido como a casa do barón. A Illa Mayor posúe un bosque de palmeira anana único en Europa e conta tamén cunha gran riqueza ornitolóxica. Paisaxe Protexida.
Emil Constantinescu
Emil Constantinescu, nado en Tighina o 19 de novembro de 1939, é un político romanés, que foi presidente do seu país entre 1996 e 2000.
Graduouse en Dereito na Universidade de Bucarest e despois estudou xeoloxía. Foi profesor de xeoloxía na Universidade de Bucarest, onde tamén foi secretario de propaganda do Partido Comunista Romanés.
Despois da Revolución romanesa de 1989, Constantinescu tornouse un dos fundadores da organización Alianța Civică e despois do Forum Antitotalitario de Romanía, a primeira organización de oposición en Romanía, que se transformou na Convención Demócrata Romanesa - CDR.
Cos, Abegondo
Santo Estevo de Cos é unha parroquia do concello de Abegondo. Segundo o IGE, en 2022 tiña 92 habitantes (50 homes e 42 mulleres), distribuídos en 7 entidades das cales están efectivamente poboadas 1. Isto supón unha diminución respecto de 1999 cando tiña 119 habitantes.
Topónimo
Cos é un topónimo de orixe descoñecida. Aparece recollido en documentación medieval como Codais.
Patrimonio
A igrexa de Santo Estevo de Cos é de tipoloxía rural. Planta rectangular, cunha soa nave. Un arco central semicircular separa os espazos da nave e o presbiterio, ambos con bóvedas rebaixadas e cubertas cunha armazón de madeira. Aos pés da nave sitúase un coro alto.
Quilómetro cúbico
O quilómetro cúbico (km3) é unha unidade de volume, derivada do Sistema Internacional de Unidades. Correspóndese co volume dun cubo dun quilómetro de lado.
Equivale 1 000 000 000 de metros cúbicos (m3), ou a 1 000 000 decámetros cúbicos (dam3), ou a 1 000 hectómetros cúbicos (hm3).
Cubic kilometre Kilomètre cube Kubikkilometer Kilometr sześcienny Quilômetro cúbico
Provincia de Pordenone
Pordenone (en friulano, Pordenon) é unha provincia da rexión do Friúl-Venecia Xulia, en Italia. A súa capital é a cidade de Pordenone.
Ten unha área de 2.273 km2, e unha poboación total de 286.307 habitantes (2001). Hai 51 municipios na provincia.
Limita a leste e norte coa provincia de Udine, a oeste coa provincia de Belluno e de Treviso e a sur coa provincia de Venecia.
Trofeo Teresa Herrera 1975
O Trofeo Teresa Herrera de 1975 foi a 30ª edición do torneo. Celebrouse na Coruña entre o 8 e o 10 de agosto de 1975. O campión foi por segundo ano consecutivo o Peñarol, que derrotou na quenda de penaltis da final ao Cruzeiro brasileiro.
O Peñarol eliminou ao Atlético de Madrid na primeira eliminatoria, mentres que na segunda o Cruzeiro goleou por 3-0 ao Stoke City inglés. O Atlético obtivo o terceiro posto final tras derrotar na quenda de penaltis ao Stoke City, despois de que o partido rematase con empate a cero goles. A final entre o Peñarol e o Cruzeiro, decidida a favor dos uruguaios nos penaltis despois de rematar con empate a tres goles, foi considerada unha das mellores finais da historia do torneo.
O brasileiro Nelinho levou o premio ao mellor xogador do torneo.
Vilar de Oleiros, Vilamaior de Caldelas, Castro Caldelas
Vilar de Oleiros é un lugar da parroquia de Vilamaior de Caldelas no concello ourensán de Castro Caldelas na comarca da Terra de Caldelas. Tiña 4 habitantes no ano 2014 segundo datos do INE e do IGE, dos cales 2 eran homes e 2 mulleres. Iso supón un mantemento da poboación respecto a 2010, cando tiña o mesmo número de habitantes.
Sulkava
Sulkava é un municipio de Finlandia situado na rexión de Savonia do Sur. En 2018 a súa poboación era de 2 528 habitantes. A superficie do termo municipal é de 769,20 km2, dos cales 184,57 km2 son auga. O concello ten unha densidade de poboación de 4,32 hab./km².
Heinävesi limita cos municipios de Juva, Puumala, Rantasalmi, Savonlinna e Ruokolahti, este último pertencente á rexión veciña de Carelia do Sur.
O concello é unilingüe en finés.
Yayoi Kusama
Yayoi Kusama (草間 彌生 ou 草間 弥生), nada o 22 de marzo de 1929, é unha artista e escritora xaponesa. Ao longo da súa carreira traballou nunha ampla variedade de medios, incluíndo pintura, collage, escultura, performance art ou land art, nos cales destaca a súa temática interesada polos colores psicodélicos, as repeticións e os patróns.
Nada en Matsumoto, Nagano nunha familia de clase media-alta, Kusama comezou a crear arte a unha idade temperá. Cansada do estilo de pintura nihonga que estudaba en Kioto dende 1948, interesouse polas vangardas europeas e americanas, organizando as súas primeiras exposicións en solitario en Matsumoto e Toquio durante a década dos 50s. En 1957 mudouse aos Estados Unidos, asentándose na cidade de Nova York onde produciu unha serie de pinturas influenciadas polo movemento do expresionismo abstracto. Coa adopción da escultura e as instalacións como os seus medios primarios, Kusama converteuse nunha figura da vanguardia neoyorquina, exhibíndo a súa obra xunto a de personalidades como Andy Warhol, Claes Oldenburg ou George Segaldurante os principios da década dos 60s, onde tamén foi frecuentemente asociada ao movemento do pop art. Aproveitándose do xurdimento da contracultura hippy de finais dos 60s, Kusama atraeu a atención pública ao organizar unha serie de Body Festivals onde participantes espidos eran pintados con lunares de cores brillantes.
Illa de Sancti Petri
miniatura|300px|dereita|O illote desde [[San Fernando, Cádiz|San Fernando]]
O illote de Sancti Petri está situado na San Fernando, na desembocadura do caño de Sancti Petri, fronte ás costas de Chiclana de la Frontera e ao sur de San Fernando.
O nome de Sancti Petri aplícase tamén á praia e ao antigo poboado almadrabeiro, situados fronte ao illote, localizados ambos en Chiclana de la Frontera. Ata 2002, o illote e o castelo pertenceu ao Ministerio de Defensa que o desafectó de uso militar para cedelo ao Ministerio de Medio Ambiente.
Templo, castelo e faro
Na antigüidade, o illote formaba parte da illa principal do arquipélago gaditano e, sobre el, levantábase o Templo de Hércules Gaditano. Hoxe en día, sobre o illote consérvanse as ruínas do Castelo de Sancti Petri, construído a finais do século XVI e reconstruído no século XVII e XVIII. Ao longo da súa historia sufriu repetidos ataques de piratas e as súas pedras foron reutilizadas para obras de fortificacións noutros puntos. Durante a guerra da independencia española o castelo foi duramente bombardeado de 1810 a 1812 e tamén posteriormente en 1823 durante a intervención militar dos Cen Mil Fillos de San Luís. Unha das súas torres foi reconvertida no faro de Sancti Petri.
Vimieiro, Vimieiro, Castro Caldelas
Vimieiro é un lugar da parroquia de Vimieiro no concello ourensán de Castro Caldelas na comarca da Terra de Caldelas. Tiña 7 habitantes no ano 2011 segundo datos do INE e do IGE, dos cales 4 eran homes e 3 mulleres. Iso supón un mantemento da poboación respecto a 2010, cando tiña 7 habitantes (4 homes e 3 mulleres).
Conferencia Leste da NBA
A Conferencia Leste da National Basketball Association (NBA) componse de 15 franquías, e organízase en tres divisións de 5 equipos cada unha.
Os tres gañadores de división cualifícanse primeiro, segundo e terceiro para os playoffs ordenándose polo seu récord, co resto de cualificados para os playoffs ordenados de cuarto a oitavo. Isto quere dicir que é posíbel que o cuarto teña un mellor récord que o terceiro cualificado. Por outra parte, a vantaxe de cancha decídese polo récord, non por cualificación, así que se o terceiro e o cuarto enfróntanse nunha rolda de playoffs no que o cuarto ten mellor balance que o terceiro, será o cuarto o que terá a vantaxe de cancha.
Os playoffs da Conferencia Leste divídense en tres roldas, e o gañador enfróntase ó gañador da Conferencia Oeste nas finais da NBA para determina-lo campión final. Tódalas roldas son ó mellor de sete partidos.
A actual división dos equipos adoptouse ó comezo da tempada 2004-2005, cando os Charlotte Bobcats entraron na NBA, converténdose na franquía número trinta. Isto fixo necesario o cambio dos New Orleans Hornets dende a División Central da Conferencia Leste á nova División Sueste da Conferencia Oeste.
Equipos
· División Sueste
Atlanta Hawks Charlotte Bobcats Miami Heat Orlando Magic Washington Wizards
· División Central
Chicago Bulls Cleveland Cavaliers Detroit Pistons Indiana Pacers Milwaukee Bucks
Campións da Conferencia Leste
Campións NBA en letra grosa
El Álbum Ibero-Americano
El Álbum Ibero-Americano foi unha revista publicada na cidade española de Madrid entre 1890 e 1909, dirixida por Concepción Gimeno de Flaquer.
Historia
A revista foi publicada en Madrid entre 1890 e 1909, dirixida pola escritora e xornalista Concepción Gimeno de Flaquer. El Álbum Ibero-Americano mantivo unha liña editorial na que confluían posturas contraditorias, ó esforzarse en manter un equilibrio entre as ideas feministas que empezaban a agromar na sociedade e as tendencias máis tradicionais, contendo artigos de ideoloxía moi conservadora.
Nela colaboraron mulleres como a propia Gimeno de Flaquer, Julia de Asensi, Carolina Coronado, Ermelinda de Ormache, Emilia Calé y Torres ou Josefa Pujol de Collado, ademais de moitas autoras hispanoamericanas como Adela Castell, Mercedes Cabello de Carbonera, Delfina María Hidalgo. Tamén escribiron nela autores masculinos como Gustavo Baz, Juan Pérez Zúñiga, Salvador María de Fábregues, Melchor de Palau, Salvador Quevedo y Zubieta, o «Marqués de Valmar» ou o marido da directora, Francisco de Paula Flaquer.
Foi a continuadora en España da revista mexicana El álbum de la mujer, a cargo tamén do matrimonio Flaquer. Esta segunda época da revista comezaría o 7 de agosto de 1890 ou o 7 de xaneiro de 1891.
Incertae sedis
Razóns para a consideración dun grupo como incertae sedis
Entre as principais razóns para que un grupo poida ser considerado incertae sedis están:
Atis
miniatura|Escultura de Atis. Museo de Éfeso (Turquía). Atis (en grego clásico Άττις Áttis) ou Córibas é, na mitoloxía grega e frixia, o fillo/amante de Cibeles, o seu servinte eunuco e condutor da súa carroza tirada por leóns. Atis entoleceu por causa de Cibeles e se castrou a si mesmo. Inicialmente Atis era un deus local de Frixia, con raigame no gran centro comercial frixio de Pesino, situado no sopé do monte Agdistis. A montaña era personificada como un daemon, a quen os estranxeiros emparentaban coa Gran Nai Cibeles.
Os seus sacerdotes eran eunucos, tal como se explica na orixe do mito en referencia a Atis e a castración, ocorrida trala chegada de Cibeles á súa voda cunha ninfa que remata con todo o mundo entolecendo e autocastrándose, esta parte do ritual acabaría converténdose no bautismo de sangue do "Taurobolio".
Orixes e mito
O culto a Atis comenzou cara o 1200 a. C. no monte Díndimo (actualmente Murat Dağı en Gediz, Kütahya). A finais do século IV o culto a Atis cobrou forza no mundo grego. A historia da súa orixe en Agdistis, rexistrada polo viaxeiro-xeógrafo Pausanias, posúe certos elementos que claramente non son gregos: a Pausanias dinlle que o daemon Agdistis inicialmente tiña atributos tanto masculinos como femininos "Un monstro hermafrodita, Agditis, naceu dunha pedra fecundada por Zeus. Os deuse decidiron castralo e transformalo en deusa Cibeles, tras unha variante, da sangue do hermafrodita naceu unha amendoeira, comendo unha das súas améndoas, Nana, a filla de do río Sangarios, quedou preñada e deu luz a un neno, Attis. Unha vez máis, Attis celebraba o seu casamento coa filla do rei, cando Cibeles, quen lle profesaba un amor louco, se introduce na sala do festín. Os asistentes enlouqueceron colectivamente: o rei amputouse os seus xenitais; Attis tamén se autocastra baixo un piñeiro e morre.”
Accedendo aos rogos de Cibeles-Agditis, Zeus acepta que o corpo de Attis non se corrompa, que os seus cabelos non deixasen de medrar e que siga movendo o dedo mainiño.
Atis renace como Piñeiro sempre verde. Este renacemento era celebrado o 25 de marzo, o festival de "Hilaria". Segundo relatou o xeógrafo Estrabón, no templo de Cibeles en Pesino, a nai dos deuses era aínda chamada Agdistis.
Na medida que o culto orxiástico de Cibeles se diseminou desde Anatolia ata Grecia e finalmente ata Roma durante a época de Claudio, o culto de Atis, seu consorte eunuco renacido, acompañouna. A primeira referencia literaria sobre Atis é o tema dun dos poemas mais famosos de Caio Valerio Catulo. pero parece que o culto de Atis en Roma non se acoplou co culto preexistente a Cibeles ata comezos do Imperio.
Nacemento
Segundo Sir James George Frazer, o seu nacemento celebrábase en Roma o 21 de marzo (equinoccio de primavera). As festas de Atis celebrábanse en Roma do 15 ó 27 de marzo. Ó longo delas íanse cumprindo determinados ritos e cerimonias cos que se reproducían os actos principais da vida deste deus-home: nacemento, emasculación, morte e resurrección.
Isabel do Brasil
Isabel Cristina Leopoldina Augusta Micaela Gabriela Rafaela Gonzaga de Borbón-Dúas Sicilias e Braganza, nada no Río de Xaneiro o 29 de xullo de 1846 e finada en Eu (Sena Marítimo, Francia) o 14 de novembro de 1921, foi unha princesa imperial, rexente do Imperio e emperatriz de jure do Brasil, como Isabel I. Foi filla de Pedro II do Brasil (último emperador do Brasil) e da princesa Teresa Cristina de Borbón-Dúas Sicilias. Como a súa filla máis vella e herdeira ao trono, asumiu tres veces a rexencia do Imperio durante as viaxes do seu pai. É coñecida como A Redentora porque nun deles aboliu a escravitude no Brasil, o que enfrontou a familia imperial cos poderosos terratenentes escravistas.
Nacemento e infancia
Coa prematura morte dos seus irmáns Afonso e Pedro, Isabel converteuse na herdeira da coroa. O recoñecemento oficial como a sucesora e herdeira do pai celebrouse o 10 de agosto de 1850, cando a Asemblea Xeral, reunida no Palacio do Senado ás 11 da mañá, proclamou a herdeira ao trono, de conformidade cos artículos 116 e 117 a Constitución do Imperio.
O 29 de xullo de 1860 Isabel cumpriu 14 anos e, segundo o artigo 106 da Constitución Imperial, tomou o xuramento de "mantener a relixión católica romana, observar a Constitución política da nación brasileira e ser obedentes ás leis e ao Emperador".
Educación
Coa fin de preparala para o seu papel, Pedro II comezou a interesarse pola formación da futura emperatriz. Dende o principio, con todo, o emperador comezou entendementos para dar unha institutriz ás súas fillas. Por recomendación de Francisca de Braganza, a tía das princesas, foi escollida a condesa de Barral, filla do embaixador Domingos Borges de Barros, vizconde de Pedra Branca e esposa do nobre francés, o conde de Barral, considerada pola maioría dos autores como o grande amor do emperador Pedro II. A condesa comezou as súas funcións en setembro de 1855.
En São Cristovão, para mitigar o ambiente cargado de estudos e deberes, pequenas pezas teatrais eran protagonizadas polas princesas e os seus amigos da infancia (entre eles algúns fillos dos escravos). A proximidade da princesa cos negros, dende a primeira infancia, puido explicar a súa futura inclusión no movemento abolicionista.
Sobre a influencia do seu pai, o estudo das ciencias, en particular da química, ocupou un papel primordial na educación de Isabel. Tamén sentía un fondo interese en cuestións relacionadas co desenvolvemento da educación no país, especialmente a educación pública, como o demostrou no seu discurso do trono como rexente do Imperio o 1 de febreiro de 1877.
Matrimonio
Os preparativos para o seu matrimonio comezaron na década de 1860. Por recomendación da súa tía, Francisca de Braganza (filla de Pedro I), princesa de Joinville, en Francia, chegaron a Brasil dous primos, os príncipes Gastón de Orleáns, conde de Eu, e Luís Augusto de Saxonia-Coburgo-Gotha, netos de Luís Filipe I de Francia, sobriños netos do rei Leopoldo I de Bélxica, sobriños do rei Fernando II de Portugal e primos segundos da raíña Vitoria do Reino Unido. miniatura|esquerda|De esquerda a dereita: a princesa Isabel, o Emperador [[Pedro II do Brasil|Don Pedro II, o conde de Eu, a princesa Leopoldina, a Emperatriz Teresa Cristina e o Duque de Saxonia]] O emperador tratara cos seus ministros, o matrimonio da princesa Isabel, herdeira ao trono, co duque Luís Augusto de Saxonia-Coburgo-Gotha, o segundo fillo de Augusto de Saxonia-Coburgo-Gotha e da princesa Clementina de Orleáns; mentres que o seu primo, Gastón, o conde de Eu, fillo de Luís de Orleáns, duque de Nemours e da princesa Vitoria de Saxonia-Coburgo-Kohary, foille prometido á princesa Leopoldina. Cando os príncipes se presentaron, Isabel sentiuse fascinada polo conde de Eu, mentres que Leopoldina estaba encantada polo duque de Saxonia. Así que pediron aos seus pais o permiso para o intercambio de pretendientes. Tanto o emperador como a emperatriz eran favorables ás vodas movido polo amor alén das cuestións dinásticas, porque, no seu propio caso, producírase un choque inicial, e polo tanto deron o seu consentimento. O 18 de setembro de 1864 o príncipe Gastón pediu a princesa imperial do Brasil en matrimonio.
A voda tivo lugar na Capela Imperial, no Río de Xaneiro o 15 de outubro de 1864. O mesmo día a parella marchou de lúa de mel a Petrópolis, e o 10 de xaneiro de 1865 continuaron cara a Europa, onde a princesa coñeceu a súa familia política.
Despois da guerra de Paraguai, onde o conde de Eu tomou o mando das tropas brasileiras, a parella fixo outra viaxe a Europa para visitar a Leopoldina, enferma (a duquesa de Saxonia morreu de tifo o 7 de febreiro de 1871). No mesmo ano Pedro II fixo a súa primeir viaxe a Europa e Isabel fíxose cargo da rexencia, aos 24 anos. O 28 de setembro a princesa imperial rexente sancionou a chamada "Lei do Ventre Libre", que fixo libres os fillos de escravos nados despois desa data.
A aparente esterilidade da princesa era un motivo de preocupación para todos. a princesa Isabel quedou embarazada durante a súa viaxe a Europa; non obstante, a lei brasileira requiría que os herdeiros imperiais naceran no Brasil e, polo tanto, Isabel regresou a Río cando estaba no oitavo mes de embarazo. Xa no Brasil, Isabel deu a luz a unha nena morta, o 28 de xullo de 1874 no Palacio Isabel, bautizada in articulo mortis co nome de Luísa.
Por último, o 15 de outubro de 1875, ao celebrar os once anos de matrimonio, naceu en Petrópolis Pedro de Alcántara, o príncipe de Grão-Pará.
O 26 de xaneiro de 1878 naceu Luís Filipe. Ese mesmo ano a parella mudouse a Francia. O 9 de agosto de 1881 naceu o terceiro e último fillo, Antonio Gastón. O mesmo ano a familia volveu vivir no Brasil.
Postura política
Liberal, a princesa uniuse aos partidarios da abolición da escravitude. Apoiou artistas e políticos novos, aínda que o movemento abolicionista moitas veces se aliou co movemento republicano. Financiou a emancipación dos ex escravos co seu propio diñeiro e apoiou á comunidade do Quilombo de Leblon, que cultivaban camelias brancas, un símbolo do abolicionismo. Mesmo recibiu fuxitivos na súa casa en Petrópolis.
En virtude do artigo 46, Capítulo 3 do Título IV da Constitución brasileira de 1824:
Así, en 1871, Isabel converteuse na primeira muller en ocupar o cargo de senador no Brasil. miniatura|O xuramento da Princesa Imperial Dona Isabel, como rexente do Imperio do Brasil. O 30 de xuño de 1887 asumiu a rexencia do imperio, por terceira vez dende que o seu pai se viu obrigado a saír para recibir atención médica en Europa. A abolición provocou unha forte oposición entre os agricultores propietarios de escravos. As relacións entre a rexente e o Consello de Ministros conservadores foron tensas. A princesa uniuse ao movemento popular, mentres que o barón Cotegipe (presidente do Consello de Ministros) avogou polo mantemento da escravitude. No discurso do trono, 1888, Isabel dixo que cun corazón xubiloso:
O 28 de setembro o papa León XIII envioulle as insignias da Rosa de Ouro, en recoñecimento pola abolición da escravitude. Esta insignia papal simboliza o recoñecemento do papa a un acto notable que merecía a alegría de toda a Igrexa. miniatura|esquerda|Misa de acción de grazas pola abolición da escravitude no Brasil. Á esquerda, baixo un dosel, está a presenza da princesa imperial rexente Isabel e o seu marido, o conde de Eu. (Río de Xaneiro, 17 de maio de 1888)
A República e o exilio
Como resultado, pouco máis dun ano despois de ser testemuño do xúbilo popular coa abolición da escravitude, Isabel viu a extinción da monarquía no Brasil. Inflados polos positivistas radicais e co apoio dos agricultores, os militares derrocaron o gabinete do vizconde de Ouro Preto e estableceron unha ditadura republicana. Isabel, con 43 anos de edade, seguiu á súa familia ao exilio na mañá do 17 de novembro de 1889, dous días despois do golpe que levou á República. A mañá da saída ao exilio era chuviosa e o mar estaba revolto, con graves riscos para os buques. Pedro II sufría unha diabetes aguda e embarcouse, con dificultade, co apoio do seu médico persoal, o Dr. Mota Maia, que tomou a súa viaxe coa familia imperial. Houbo quen quixo reaccionar, como foi o caso do almirante Tamandaré, mais Pedro II negouse calquera reacción e de forma pacífica abandonaron o país.
Coa morte do seu pai en 1891, converteuse en xefa da Casa Imperial do Brasil e a primeira na liña de sucesión ao trono desaparecido, sendo considerada, legalmente, "A Súa Maxestade Imperial, Dona Isabel I, pola Graza de Deus, e Aclamación unánime do pobo, a Emperatriz Constitucional e a Defensora Perpetua do Brasil"''. miniatura|Con familiares e amigos, entre 1911 e 1914 A pesar da dor do exilio, Isabel tivo unha vellez tranquila, instalada no castelo da familia na vila de Eu, en Normandía, propiedade de Gastón de Orleáns (castelo de Eu). Rodeada de fillos e netos, fixo do seu fogar unha embaixada informal do Brasil. Pasou os últimos anos de vida con dificultades de mobilidade. En 1920 tivo a felicidade de saber que a lei que prohibía o regreso da familia imperial do Brasil fora revogada polo presidente Epitácio Pessoa.
Exiliada, despoxada, cunha saúde fráxil, moi conmovida pola morte dos seus dous fillos (Antonio, en 1918, e Luís en 1920), a princesa Isabel morreu o 14 de novembro de 1921. Foi enterrada no cemiterio da cidade, de onde se transferiron os seus restos o 6 de xullo de 1953, a través dun depósito no Mausoleo da Catedral Imperial de Petrópolis. miniatura|Dona Isabel no seu último ano de vida
Adriaan van Stalbemt
miniatura|275x275px|[[As Ciencias e as Artes, óleo sobre táboa, 89,9 x 117 cm, Madrid, Museo do Prado.]] Adriaan van Stalbemt, nado en Antuerpen en 1580 e finado en 1662, foi un pintor barroco flamengo, especializado en pintura de gabinete.
Traxectoria
En 1586, tras a caída de Antuerpen, a familia, de relixión protestante, trasladouse a Middelburg en Zelandia. Adriaan retornou a Antuerpen despois da Tregua dos doce anos e en 1610 ingresou na guilda de San Lucas da cidade, que non abandonou xa salvo para unha curta estancia de dez meses en Gran Bretaña entre 1632 e 1633. En 1617 e de novo en 1632 foi elixido decano do gremio local de pintores.
As súas obras resultan difíciles de identificar, dada a variedade de temas que abordou e a escaseza de obras asinadas e datadas con precisión, o que ademais dificulta o estudo da evolución do seu estilo no curso da súa longa carreira, pois algunhas fontes indican que aínda pintaba con oitenta anos. Nas súas primeiras obras, como Paulo e Bernabé en Lystra (Frankfurt, Städelsches Kunstinstitut), cun elevado número de pequenas figuras, parece influído por Adam Elsheimer a través de David Teniers o Vello, en tanto nas paisaxes, como a Paisaxe con ilustracións de fábulas (Antuerpen, Koninklijk Museum), é notable a influencia de Jan Brueghel o Vello e a de Hendrick van Balen en obras máis avanzadas. Pintor de historia, tanto bíblica como mitolóxica (Banquete dos deuses, Dresde, Gemäldegalerie Alte Meister), foi tamén excelente paisaxista aínda que non desdeñase colaborar con outros artistas aos que pintaba as figuras para os seus fondos de paisaxe, como sucede co triunfo de David sobre Goliat do Museo do Prado, no que a paisaxe corresponde a Pieter Brueghel o Mozo, pintado en 1618, e as figuras a Van Stalbemt, que as engadiu un ano máis tarde.
O Museo do Prado conserva ademais un «gabinete de pintura» ou gabinete de curiosidades, coñecido como As Ciencias e as Artes polo seu carácter alegórico, e un fragmento doutro gabinete, O xeógrafo e o naturalista, copia da mesa cos estudosos afeccionados que aparece no ángulo inferior dereito do primeiro. Ao modo de Frans Francken o Mozo, nunha ampla e ben iluminada sala distribúense na parede do fondo, e sobre dúas mesas, baleirados de bronce, cadros de diversos xéneros, instrumentos musicais, cunchas e corais, unha esfera, mapas e o perpetuum mobile de Cornelius Drebbel, entre outros obxectos. Dous cadros destacan sobre o resto: o que ocupa o centro da parede do fondo, o maior de todos, no que se identifica á pintura axudada por Minerva e a Fama, a partir dunha composición de Otto Venius, e o que aparece no centro da sala apoiado nunha cadeira, ante o que discuten dous afeccionados, e que representa outro gabinete de pintura moi distinto, no que a Ignorancia, representada en personaxes con corpos humanos e cabezas de asno e de bufo, como principal inimiga das artes, destrúe cadros e obxectos científicos. Esta composición, típica de Frans Francken o Mozo, coñécese por outra banda como Os asnos iconoclastas, en alusión á Furia iconoclasta desencadeada nos Países Baixos en 1566, o que abre as portas a outro xénero de interpretacións, políticas e relixiosas.
Lingua adabe
O adabe ou raklungu é unha lingua papúa falada en Timor Leste. ISO/DIS 639-3: adb
Distribución xeográfica
Fálase nas vilas de Makdadi e Manroni do suroeste da illa de Atauro, en Timor Leste.
Falantes
260 (2015)
Ligazóns externas
Ethnologue
Novos Países Baixos
350px|miniatura|dereita|Mapa dos Novos Países Baixos, 1685 A partir de 1614, os territorios comprendidos entre Virxinia e Nova Inglaterra levan indiferentemente o nome de Novos Países Baixos (Nova Bélxica ou Novum Belgium en latín, Nouvelle-Belgique, ou Nieuw-Nederland en neerlandés). De facto, co establecemento dunha poboación decididamente neerlandesa en competición con ambos os asentamentos de colonización inglesa nesta parte de América, os Novos Países Baixos limitábanse aos seus tres eixos: Noort Rivier (río do Norte), Zuide Rivier (río do Sur) e Versche Rivier (río Longo), respectivamente os ríos Hudson, Delaware e Connecticut. En 1624, Pierre Minuit funda Nova Ámsterdan na Illa de Manhattan mentres que os Novos Países Baixos son incorporados ás Provincias Unidas baixo a tutela da Compañía Holandesa das Indias Occidentais (en holandés: West-Indische Compagnie ou WIC).
Henry Hudson e as compañías privadas (1609-1624)
É coa creación de facto das Provincias Unidas coa Unión de Utrecht de 1573, en rebelión constante coa España de Filipe II e de Filipe III que nace esta nova potencia comercial e marítima da Europa occidental. Pouco logo de reunirse en compañías de importación e de exportación, os vendedores neerlandeses, en conivencia co Estado, fundan a Compañía Holandesa das Indias Orientais (Verenigde Oostindische Compagnie ou VOC en holandés, literalmente Compañía das Indias Orientais Unidas) en 1602. Esta última, buscando novos camiños comerciais que poderían revelarse proveitosos, contrata ao capitán e explorador Henry Hudson para explorar o Paso do Noroeste, o paso polo norte siberiano cara a Asia. Este, que xa intentara o mesmo traxecto por conta de investidores ingleses (Compañía moscovita), decide, ao mando do buque Halve Maen (Media Lúa), buscar a ruta das Indias cara ao oeste, como o indicaban as notas do capitán inglés John Smith que formara parte da primeira tentativa de colonización permanente na Virxinia inglesa, en contradición coas directivas que recibiu da Compañía. Desde Virginia, remonta a costa leste americana ata a desembocadura do Zuide Rivier (ata daquela descoñecido) e logo ata a baía de Nova York que Verrazano bautizara como Nouvelle-Angoulême en 1524. Remontando o río que ía levar o seu nome, pronto se deu conta que probablemente non levaba ao reino de Catai. É, por outra banda, cando se atopa no seu caderno de bitácora por primeira vez o termo amerindio Manna-hata, do que derivaría o nome "Manhattan" para a illa que se destaca no encontro do río e o océano. A súa viaxe por conta de intereses particulares neerlandeses ía acender un notable interese comercial para o comercio de peles no delta do Noort Rivier (río Hudson).
Desde o ano seguinte e nos anos subseguintes, catro compañías neerlandesas competiron polo comercio de peles cos nativos americanos da rexión. Probablemente erixíronse dous postos desde 1611 á altura do futuro Fort Orange, na illa de Castle, e no estuario do Versche Rivier (río Connecticut). Estas catro compañías que se preocupaban por un posible impacto negativo dunha rivalidade, uníronse e recibiron en 1614 dos Estados Xerais das Provincias Unidas unha carta de compañía de monopolio que lles cedía a explotación na súa totalidade do comercio das peles sobre o territorio situado entre os paralelos 40 e 45 por tres anos. A competencia non se agravou ata 1621, ano en que a Compañía Holandesa das Indias Occidentais (seguindo o modelo da VOC) foi posta en marcha. A primeira viaxe que esta nova entidade dirixida principalmente pola cámara de comercio de Ámsterdan graduouse entre 1623 e 1624.
Historia da colonia (1624-1673)
miniatura|esquerda|300px|Mapa [[Nova Belgica et Anglia Nova dos Novos Países Baixos (1635), de Joan Blaeu. O oeste está na parte superior.]] En 1624, as primeiras familias de colonos, chamadas para administrar os postos de comercio, son enviadas na súa maioría río arriba ao val do Hudson. Na illa de Manhattan, atopamos só unhas plantacións e un pouco de gandería. En 1625, baixo a ameaza crecente dun ataque proveniente doutras potencias coloniais, os dirixentes da Compañía Holandesa das Indias Occidentais decidiron protexer a desembocadura do río Hudson, e reagrupar as actividades dos postos comerciais nun recinto fortificado. En 1626, Pierre Minuit negocia a compra da illa de Manhattan aos indios lenape, por 60 floríns de mercancías. No momento da construción do forte, a guerra entre mohawk e mohicanos forza á compañía a precipitar o desprazamento dos colonos dentro de Forte Ámsterdan. En 1658 é fundada a colonia de Nieuw Haarlem.
Durante a segunda guerra Anglo-Neerlandesa, que opón Inglaterra ás Provincias Unidas, os Novos Países Baixos son conquistados polos ingleses. O director xeral Peter Stuyvesant entrega Nova Ámsterdan o 24 de setembro de 1664. A colonia é rebautizada Nova York, en honra do duque de York, irmán do rei Carlos II de Inglaterra. En 1667 os neerlandeses renuncian ás súas reivindicacións sobre esta porción do territorio americano, á firma do Tratado de Breda, e obteñen a cambio a soberanía sobre Suriname. Con todo, no momento doutra guerra que opón a ingleses e neerlandeses, estes últimos recuperan brevemente a colonia en 1673 (rebautizada Nova Orange), ata que os ingleses recupérena co tratado de Westminster, o 19 de febreiro de 1674.
A herdanza e o recoñecemento
Da ocupación neerlandesa, quedan hoxe un certo número de nomes de lugares neoiorquinos, tales como Coney Island (Konijnen Eiland), Brooklyn (Breukelen), Harlem (Nieuw Haarlem), Flushing (Vlissingen) e Staten Island (Staaten Eylandt).
O 20 de maio de 1924, con ocasión do tricentenario da fundación de Nova York, un monumento conmemorativo foi erixido en honra dos colonos valóns, en Battery Park, no extremo meridional de Manhattan. Unha moeda de prata de 50 centavos, así como selos de correos de 1, 2 e 5 centavos emitíronse para conmemorar a chegada dos colonos valóns e flamengos.
Precisións en canto ao nome da colonia
dereita|miniatura|300px|Un plano levantado por Louis Hennepin a finais do século XVII aínda utiliza a toponimia « Nouveau Pais Bas » para designar a provincia inglesa de New York, como numerosos notarios neerlandeses as Provincias Unidas ata os anos 1690. Moitos outros termos foron utilizados para designar a colonia norteamericana das Provincias Unidas. "Nova Holanda" é utilizado comunmente por mor da generalización do termo "Holanda" para designar a federación dos Países Baixos — onde dúas das dez provincias coas que conta denomínanse Holanda. Pero o termo é controvertido xa que os mesmos neerlandeses nomean varias veces a colonia co termo Nieuw Holland. Australia foi bautizada Nova Holanda polos primeiros exploradores de Oceanía e retivo este nome ata o século XIX.
O termo Nova-Bélxica, tan utilizado para evocar os Novos Países Baixos, fai referencia aos antigos Países Baixos de Borgoña, que por entón cubrían unha parte do norte de Francia e de Lorena, Bélxica, Luxemburgo e os Países Baixos actuais. Os seus habitantes chamábanse os "Belgas" en lingua romance, e Nederlandais en lingua xermánica, pero estes adxectivos non eran de uso frecuente. Eles preferían continuar chamándose Holanda, Brabante, Flandres, Frisia, Zelandia, Valonia, Tournai, Gueldria, Namur ou Luxemburgo, segundo o caso. Para o resto do mundo, eran sobre todo os «Holandeses». Sobre unha mapa de América do Norte, Louis Hennepin fai mención de « Nouveau Pais Bas ». Os ingleses chamábanos tamén «Dutch», que designaba máis ben o alemán (Deutsch), porque os Países Baixos Borgoñóns (despois Países Baixos Españois, logo Países Baixos Austríacos) formaban parte do Sacro Imperio Romano Xermánico, e porque a distinción entre a lingua neerlandesa e a lingua alemá non era tan evidente para a época. Un primeiro selo que data de 1623 leva o emblema dun castor e a mención «Sigillum Novi Belgii». O selo de Nova Ámsterdan, de 1654, leva a mención «Sigillum Amstellodamensis in Novo Belgio». Co fin de diferenciar o concepto latino de Belgique (Bélxica) e o que nos é contemporáneo, o termo é raramente utilizado na actualidade.
Meréns, Cortegada
San Cibrán de Meréns é unha parroquia do concello de Cortegada, situada na provincia de Ourense. Segundo o IGE en 2009 tiña 66 habitantes (29 homes e 37 mulleres). Limita ao norte con Lapela, ao leste con Louredo, ao sur co Rabiño e ao oeste co río Miño.
Economía
Dedícase ao cultivo do pemento de Arnoia e autoconsumo.
Patrimonio
Hai restos romanos (unha ara romana onde antes estaba a vella capela) e un escudo heráldico no pazo dos Puga do século XVIII. Fermín Bouza Brey deixou recollido o achado da ara romana (así como da pía bautismal do século XIV) e a hipótese de que na cima do Coto de Meréns se atopase un rollo xurisdicional (forca). A súa igrexa parroquial é dos anos 50 e o pazo de Meréns é unha casa cuxo único adorno é o escudo mais grande de Galicia, atopándose fronte a unha pequena praza onde hai un peto de ánimas. O seu patrón é o autor do Ciprianillo.
Illa Perdiguera
250px|miniatura|Illa Perdiguera coa illa Mayor ó fondo. A Illa Perdiguera é unha illa volcánica situada no centro do Mar Menor, non lonxe da Illa Mayor (Murcia, España). Cara ao Sueste escíndese nunha península que non supón senón un illote unido á Illa Perdiguera por un tómbolo; esta península adóitase considerar como illa, á que se denomina Illa Esparteña, por abundar nela o esparto. A illa Perdiguera é a segunda máis grande das que salpican o Mar Menor (25'8 hectáreas) e tamén a máis degradada debido ao turismo. Conta con seis embarcadoiros e tres restaurantes situados no istmo que une a illa coa península de Illa Esparteña. Espalladas pola illa hai varias construcións, gran parte delas en ruínas. Moi frecuentada polos excursionistas e veraneantes; hai servizos regulares de barcos desde o 5 de xuño ata o 30 de decembro, que saen desde Santiago de la Ribera e Los Alcázares. Paisaxe Protexida.
Gran Premio de Francia de 1988
O Gran Premio de Francia de fórmula 1 de celebrouse no Circuíto Paul Ricard en Francia o 3 de xullo de 1988. Foi a sétima proba da tempada de Fórmula Un de, o 66º Gran Premio de Francia, ou o 74º Gran Prix de l'ACF e o duodécimo que tivo lugar no circuíto de Paul Ricard, e o terceiro, que se celebrou na versión curta do circuíto. A carreira disputouse sobre 80 voltas ao circuíto de 3´81 quilómetros para unha distancia total de carreira de 305 quilómetros.
Clasificación
Os dous McLarens se aliñaron nos seus habituais lugares de primeira fila, pero, por primeira vez na tempada, Alain Prost estaba por diante de Ayrton Senna, o francés bateu ao brasileiro por case medio segundo para tomar a súa primeira pole desde o Gran Premio de Mónaco de 1986 e ao facelo, deter ao seu compañeiro de equipo para unha marca de 7 de poles seguidas. Os dous Ferraris ocuparon a segunda fila, Gerhard Berger superou a Michele Alboreto por máis de 1´1 segundos, aínda que ningún dos pilotos crían que podían competir cos McLaren, simplemente polo consumo de combustible. Na terceira fila estaban os dous Benettons con motor atmosférico de Thierry Boutsen e Alessandro Nannini, mentres que os Lotus de Nelson Piquet e Satoru Nakajima ocuparon a cuarta fila, Piquet foi o último piloto en cualificar por baixo de 1:10. O top ten completouse co Williams de Nigel Mansell e o March de Iván Capelli, que se recuperou logo de fracturarse o pé esquerdo nun accidente durante a práctica de Detroit dúas semanas antes.