cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Número pi
Era de aproximación de polígonos
( aproximadamente 3,1556 no século III). Ao redor do 265 d. C., o matemático do reino Wei Li Hui creou un algoritmo iterativo baseado en polígonos e utilizouno cun polígono de 3.072 lados para obter un valor. de π de 3.1416. Liu máis tarde inventou un método máis rápido para calcular π e obtivo un valor de 3,14 cun polígono de 96 lados, aproveitando que as diferenzas na área dos sucesivos polígonos forman unha serie xeométrica cun factor de 4. O matemático chinés Zu Chongzhi, ao redor do ano 480 d. C., calculou que
3.1415926 < π < 3.1415927
e suxeriu as aproximacións
π ≈ 355⁄113
Cereixa
miniatura|Cereixas vermellas miniatura|cereixas
A cereixa é o froito da cerdeira.
Número pi
Era de aproximación de polígonos
π ≈ 22⁄7
= 3.142857142857..., que chamou Milü (  proporción proxima") e Yuelü ("proporción aproximada"), respectivamente, utilizando o algoritmo de Li Hui aplicado a un polígono de 12.288 lados. Cun valor correcto para os seus sete primeiros díxitos decimais, este valor seguiu sendo a aproximación máis exacta de π'' dispoñible durante os seguintes 800 anos.
Cereixa
Historia e etimoloxía
As poboacións europeas coñecían e consumían desde polo menos o IV milenio a.C. unha variedade de cereixa autóctona, a cerdeira de monte (Prunus avium). A selección permitiu pouco a pouco elixir os exemplares cos froitos máis grosos e máis doces, os máis precoces ou os máis suculentos.
Número pi
Era de aproximación de polígonos
O astrónomo indio Âryabhata utilizou un valor de 3,1416 na súa Āryabhaṭīya (499 d. C.).. Fibonacci en c. 1220 calculou 3,1418 mediante un método poligonal, independente de Arquímedes. O autor italiano Dante ao parecer empregou o valor
Cereixa
Historia e etimoloxía
Unha variedade moi coñecida polo seu sabor e tamaño é a picota, que non se recolle da árbore senón cando cae polo seu propio peso (un mes despois cás demais).
Número pi
Era de aproximación de polígonos
3+√2⁄10 ≈ 3.14142
O astrónomo persa Jamshīd al-Kāshī produciu 9 díxitos sexaxesimais, aproximadamente o equivalente a 16 díxitos decimais, en 1424 utilizando un polígono con 3×228 lados, que foi o récord mundial durante uns 180 anos. O matemático francés François Viète logrou en 1579 9 díxitos cun polígono de 3×217 lados. O matemático flamengo Adriaan van Roomen chegou os 15 decimais en 1593. En 1596, o matemático holandés Ludolph van Ceulen alcanzou os 20 díxitos, un rexistro que máis tarde aumentou a 35 díxitos (como resultado, π foi chamado "número ludolphiano" en Alemaña ata principios do século XX). O científico holandés Willebrord Snel alcanzou os 34 díxitos en 1621, e o astrónomo austríaco Christoph Grienberger chegou a 38 díxitos en 1630 usando 1040 lados. Christiaan Huygens foi quen de chegar a 10 cifras decimais en 1654 usando un método equivalente e lixeiramente diferente á extrapolación de Richardson.
Series infinitas
miniatura| Comparación da converxencia do produto de Wallis (asteriscos roxos) e varias series infinitas para π. Sn é a aproximación despois de tomar n termos. Cada subgráfico amplía a precisión da imaxe nun factor de 10. O cálculo de π foi revolucionado polo desenvolvemento das técnicas de series infinitas nos séculos XVI e XVII. Unha serie infinita é a suma dos termos dunha sucesión infinita. As series infinitas permitían aos matemáticos calcular π con moita maior precisión que Arquímedes e outros que utilizaban técnicas xeométricas. Aínda que as series infinitas foron explotadas para π sobre todo por matemáticos europeos como James Gregory e Gottfried Wilhelm Leibniz, o enfoque tamén apareceu na Escola de Kerala nalgún momento dos séculos XIV ou XV. Ao redor de 1500 d. C., unha descrición escrita dunha serie infinita que podería usarse para calcular π foi presentada en verso sánscrito no tratado astronómico Tantrasamgraha escrito polo matemático e astronomo Nilakantha Somayaji. As series preséntanse sen probas, pero as probas preséntanse nun traballo posterior, Yuktibhāṣā, de arredor de 1530 d.C. Descríbense varias series infinitas, incluíndo series para seno (que Nilakantha atribúe a Madhava de Sangamagrama), coseno e arcotanxente que agora se denominan ás veces series de Madhava. Ás veces a serie para arcotanxente chámase series de Gregory ou series Gregory–Leibniz. Madhava utilizou series infinitas para estimar π a 11 díxitos ao redor de 1400, pero ese valor foi mellorado ao redor de 1430 polo matemático persa Jamshīd al-Kāshī, utilizando un algoritmo poligonal.
En 1655, John Wallis publicou tamén un produto infinito, o que agora se coñece como produto de Wallis:
miniatura|upright|alt=Un retrato formal dun home, con cabelos longos|[[Isaac Newton utilizou series infinitas para calcular π ata 15 díxitos, escribindo máis tarde "avergóñame dicirlle ata cantas cifras teñen estes cálculos". ]] Na década de 1660, o científico inglés Isaac Newton e o matemático alemán Gottfried Wilhelm Leibniz descubriron o cálculo, que conduciu ao desenvolvemento de moitas series infinitas para achegarse a π. O propio Newton utilizou unha serie arcoseno para calcular unha aproximación de 15 díxitos de π en 1665 ou 1666, escribindo "Avergóñame dicirche ata cantas cifras levei estes cálculos, non tendo outro asunto nese momento."
En 1671, James Gregory, e independentemente Leibniz en 1673, descubriron a expansión da serie de Taylor para a función de arco:
π/4
cando se calcula con
z = 1
. Pero para
En 1699, o matemático inglés Abraham Sharp utilizou a serie de Gregory-Leibniz para para calcular  71 díxitos de π, batendo o récord anterior de 39 díxitos, que se estableceu cun algoritmo poligonal.
Machin alcanzou os 100 díxitos de π con esta fórmula. Outros matemáticos crearon variantes, agora coñecidas como fórmulas de Machin, que se utilizaron para establecer varios récords sucesivos de cálculo de díxitos de π.
Leonhard Euler popularizou esta serie no seu libro de texto de cálculo diferencial de 1755, e máis tarde utilizouna con fórmulas similares ás de Machin, incluíndo co que calculou 20 díxitos de π nunha hora. Reprinted in
As fórmulas maquinais seguiron sendo o método máis coñecido para calcular π ata ben entrada a era dos computadores, e utilizáronse para establecer récords durante 250 anos, culminando cunha aproximación de 620 díxitos en 1946 por Daniel Ferguson - a mellor aproximación lograda sen a axuda dun dispositivo de cálculo.
En 1844, Zacharias Dase estableceu un récord, que empregou unha fórmula similar a Machin para calcular 200 decimais de π coa súa cabeza a instancias do matemático alemán Carl Friedrich Gauss.
En 1853, o matemático británico William Shanks calculou π ata os 607 díxitos, pero cometeu un erro no díxito 528, o que fixo que todos os díxitos posteriores fosen incorrectos. Aínda que en 1873 calculou 100 díxitos adicionais, co que o total ascendeu a 707, o seu erro anterior fixo que todos os novos díxitos tamén fosen incorrectos.
Besteiriños, San Salvador de Búbal, Carballedo
Besteiriños é un lugar da parroquia de San Salvador de Búbal, no concello lugués de Carballedo, na comarca de Chantada. Segundo o INE en 2016 tiña 5 habitantes, 2 mulleres e 3 homes.
Toponimia
O topónimo é un diminutivo de Besteiros (lugar próximo mais xa na provincia de Ourense), do latín, besteiro, persoa armada con béstas. Ningún outro lugar de Galicia leva este nome en diminutivo.
Os Regalados, Goente, As Pontes de García Rodríguez
Os Regalados é un lugar da parroquia de Goente no concello coruñés das Pontes de García Rodríguez na comarca do Eume. Tiña 9 habitantes no ano 2014 segundo datos do IGE, dos cales 4 eran homes e 5 eran mulleres.
Isabel de Portugal, duquesa de Borgoña
Isabel de Portugal, nada en Évora o 21 de febreiro de 1397 e finada en Dijon (Borgoña) o 17 de decembro de 1471, foi unha princesa portuguesa da dinastía de Avis.
Era a única filla do rei Xoán I de Portugal e da súa muller Filipa de Lancaster. Pasou a súa mocidade na corte de Lisboa. Era irmá, entre outros, de Henrique o Navegador, Pedro, duque de Coímbra e Duarte, rei de Portugal, sucesor de Xoán I.
En 1430, casou con Filipe III, duque de Borgoña, con quen tivo 3 fillos: Antonio e Xosé (que morreron durante a infancia) e Carlos o Temerario (nado o 10 de novembro de 1433).
Isabel era unha muller moi refinada e intelixente, que lle gustaba de se rodear por artistas e poetas e foi unha mecenas das artes. Tamén na política, exerceu a súa influencia sobre o seu fillo e, en especial, sobre o seu marido, que representou en varias misións diplomáticas.
Triángulo de Pascal
miniatura|250px|Triángulo de Pascal ou de Tartaglia. O triángulo de Pascal, tamén coñecido como triángulo de Tartaglia, é un triángulo de números enteiros, infinito e simétrico.
Fundamentos
Constrúese do seguinte xeito: Empézase polo « 1 » do cume. Dunha liña á seguinte convense escribir os números cun desfasamento de media casa. Así, as casas (que non se debuxan) terán cada unha dúas casas xusto encima, na liña anterior. O valor que se escribe nunha casa é a suma dos valores das dúas casas enriba dela. O valor cero non se escribe. Por exemplo, na última liña debuxada, o cuarto valor é 84 = 28 + 56, suma do terceiro e cuarto valor da liña anterior. Obsérvase, e non é difícil demostralo, que a capa exterior está formada de uns, a segunda capa dos naturais en orde crecente, que os números non fan máis que subir dunha liña á seguinte e que existe un eixo de simetría vertical que pasa polo vértice.
Con todo, o interese deste triángulo non radica nestas propiedades, senón no vínculo que ten co álxebra elemental. En efecto, as cifras 1; 2; 1 e 1; 3; 3; 1 recordan as identidades: pois son os coeficientes dos seus monomios. Este parecido non é casual e xeneralízase a calquera potencia do binomio a + b.
Relación entre o triángulo de Pascal e o binomio de Newton
A fórmula que dá o desenvolvemento de (a+b)^n segundo as potencias crecentes de a (e decrecientes de b) chámase binomio de Newton. Nesta expresión, o único que se descoñece son os coeficientes dos monomios a^k b^{n-k}.
Teorema
Os coeficientes da forma desenvolvida de (a + b)n son dados pola liña número n+1 do triángulo de Pascal (a que empeza por 1 e n). Proba
Xa está visto que é certo para n=2 e n=3. Tamén o é para n=0.
Para establecer o resultado para calquera valor de n ∈ ℕ, o máis natural é proceder por indución. Supondo que é certo para un valor de n, hai que deducir que o é tamén para n+1. No canto de facelo no caso xeral (sería pouco claro) miremos que sucede ao pasar da liña n = 3 á liña n = 4.
Se se considera só os coeficientes, inscritos en sendas casas, obtemos a suma seguinte:
esquerda
e obviamente non fai falta escribir dúas veces as mesmas cifras: a suma consiste en engadir a un coeficiente o coeficiente inmediatamente á súa dereita (o 1 co 3, o 3 co segundo 3 etc) e isto é xustamente o que se fai no triángulo de Pascal. Noutras palabras, o triángulo simula a multiplicación de (a + b), dunha liña á seguinte.
Coeficientes do binomio de Newton
dereita Inscríbese o triángulo de Pascal nunha táboa para poder nomear a cada coeficiente do mesmo. O número na liña n e a columna p denótase:
("C" por "combinación") (por exemplo en calculadoras de peto, como a TI-86 e familia), e dise "n sobre k", "combinación de n en k" moito máis curto que "coeficiente binomial n, k". As casas baleiras corresponden a valores nulos. Por definición mesma, temos, (para todo n natural): para calquera valor de a e b. De feito, é unha igualdade de polinomios en ℤ[a, b]. Sen perder en xeneralidade, resulta ás veces máis práctica a "definición" :
vista como unha igualdade de polinomios en ℤ[X]. Desta fórmula dedúcense dúas consecuencias:
A suma dos coeficientes dunha mesma liña vale 2n. En efecto: 1 = 20, 1 + 1 =2= 2¹, 1 + 2 + 1 =4= 2², 1 + 3 + 3 + 1 =8= 2³, 1 + 4 + 6 + 4 + 1 =16= 24 ... · Con X = -1 obtense, (n > 0): En efecto: 1 - 1 = 0, 1 - 2 + 1 = 0, 1 - 3 + 3 - 1 = 0, 1 - 4 + 6 - 4 + 1 = 0, 1 - 5 + 10 - 10 + 5 - 1 = 0 ... As propiedades que observamos no triángulo pódense agora escribir con todo rigor:
E claro, a regra de construción do triángulo dá a relación fundamental dos coeficientes binomiais:
Ficheiro:triángulo de Pascal colores.png
Interpretación en combinatoria
Os coeficientes binomiais son a base mesma da combinatoria. Vexamos por que: Tomemos de novo un binomio, por exemplo (a+b)^3, e desarollémoslo, pero dun xeito distinto do parágrafo anterior:
logo quitemos #o\\\ #paréntese\\, pero sen cambiar a orde nos produtos, é dicir sen aplicar a conmutatividade:
E agrupemos os termos que conteñen o mesmo número de a, (e de b):
A primeira paréntese contén todas as palabras constituídas dun b e dous a. Neste caso, é fácil ver que hai exactamente tres. No caso xeral, para contar as palabras, hai que aplicar a conmutatividade, pois as palabras que conteñen o mesmo número da e b darán o mesmo termo:
Obviamente, só hai unha palabra de tres letras constituídas de a soamente, e isto corresponde ao monomio 1·a³, con 1 = ( «0 » por ningunha b).
No canto de falar de palabras formadas con a e b, é equivalente imaxinar unha fileira de n caixóns inicialmente baleiros, e p bólas intercambiables que se teñen que repartir, en cada caixón non cabendo máis dunha. Trátase en todos casos de repartir p obxectos entre n sitios posibles, ou de escoller un grupo de p obxectos/sitios entre n obxectos/sitios. De aí a apelación p entre n.
Todo o anterior leva ao teorema:
En matemática formal, prefírese falar de conxuntos:
En conclusión:
No triángulo, o valor na quinta liña e segunda columna é 10. Para rematar, listemos as palabras de cinco letras formadas de 2 a e 5-2 = 3 b (na orde alfabética, ou na orde crecente considerando que a é a cifra 0 e b a cifra 1):
aabbb, ababb, abbab, abbba, baabb, babab, babba, bbaab, bbaba, bbbaa.
A fórmula permite verificar todas as propiedades do parágrafo anterior, con todo pódese prescindir dos cálculos na maioría dos casos, con tal de manipular os conceptos idóneos.
Un subconjunto A de E define unha partición de E en dous partes E = A B ∪, coa ∩ B = {}= ∅ (conxunto baleiro). Aquí é o complementario da en E.
Dá o mesmo escoller os p elementos da que os n-p elementos de math.
hai tantos xeitos de escoller subconjunto de tamaño 1 que de elementos de E, e no segundo caso, só existe un conxunto con cero elemento: o conxunto baleiro.
A regra fundamental tamén ten explicación gráfica:
Proba: escóllese un elemento e calquera de E, que contén n+1 elementos: E = E' ∪ {e}. Logo considéranse os subconjuntos A de E de cardeal p+1. Son de dous tipos: ou conteñen e, ou non.
Sumando os dous casos, obtense todos as partes de p+1 elementos de E, constituído de n+1 elementos.
Un exemplo:
Ficheiro:suma de binomiales figura.png
dereita
n aparece unha vez no numerador e xamais no denominador. (O denominador é un produto de números entre 1 e n-1). Xa que logo a fracción é divisible por n.
Xeneralización
No canto de considerar as potencias de a + b, pódese mirar as do trinomio a + b + c.
(a + b + c)n é unha suma de monomios da forma λp, q, r ·a sup<>p ·bq·cr, con p, q e r positivos, p + q + r = n, e λp, q, r un natural que se tería que chamar coeficiente trinomial.
Os cálculos son similares aos do coeficiente binomial, e dan a expresión seguinte:
esquerda
Estes coeficientes pódense achar na analogía tridimensional do triángulo de Pascal: Poderíase chamar a pirámide de Pascal, é tamén infinita, con seccións triangulares, e o valor en cada casa é a suma dos valores das tres casas encima dela.
Debuxouse as primeiras seccións a partir do cume.
Obsérvase unha invariance por rotación de 120 graos ao redor dun eixo vertical que pasa polo vértice.
O triángulo de Pascal aparece nas tres caras da pirámide.
Está claro que todo isto pódese xeneralizar a calquera dimensión finita, pero sen a posibilidade de facer debuxos explicativos.
María Romero
Ángela María Romero Banet, nada na Coruña en 1929 e finada en Madrid o 4 de febreiro de 2015, foi unha actriz de dobraxe galega.
Traxectoria
Comezou a traballar aínda sendo unha moza, en 1935, como actriz e locutora de Radio Nacional de España, e logo pasou a Radio Madrid. A partir de 1955 comezou a traballar como actriz de dobraxe de películas de cinema, e máis tarde a series de televisión.
Foi a dobradora no cinema de Silvana Mangano, Sophia Loren, Joan Crawford, Rita Hayworth, Jessica Tandy ou Kathy Bates. Tamén traballou como dobradora de filmes de animación, como O bosque animado (2001), La leyenda del viento norte (1992) ou El pequeño vagabundo (1983). Na televisión dobrou a Yootha Joyce, a actriz que facía o personaxe de Mildred Roper en George e Mildred, tanto na versión en galego coma na dobraxe ao castelán.
Jordan Williams
Jordan Williams, nado o 11 de outubro de 1990 en Torrington, Connecticut, é un xogador americano de baloncesto profesional que actualmente é axente libre.
Traxectoria profesional
Williams foi elixido na 36ª posición do Draft da NBA de 2011 polos New Jersey Nets. Asinou o seu contrato polos Nets o 9 de decembro de 2011. O 18 de xaneiro de 2012, foi asignado aos Springfield Armor da NBA D-League.
O 11 de xullo de 2012, os Nets traspasaron a Williams, Jordan Farmar, Johan Petro, Anthony Morrow, e DeShawn Stevenson ós Atlanta Hawks a cambio de Joe Johnson.
Lourentín, Goente, As Pontes de García Rodríguez
Lourentín é un lugar da parroquia de Goente no concello coruñés das Pontes de García Rodríguez na comarca do Eume. No ano 2014 segundo datos do IGE estaba habitado por un home.
Palau de Justícia de Valencia
miniatura|dereita|450 px|O Palau de Justícia é un dos edificios máis sobresaíntes da etapa borbónica (1758-1802), impulsado por Carlos III, en tempos de prosperidade económica.
Monistrol de Calders
Monistrol de Calders é un concello da provincia de Barcelona na comunidade de Cataluña. Esténdese por unha área de 21.96 km² onde no ano 2007 vivían 702 habitantes. Encóntrase a 447 metros sobre o nivel do mar. Nesta pequena vila nace a actriz Marina Gatell.
Palau de Justícia de Valencia
Arquitectura
Para a ornamentación da fachada principal foi solicitada a colaboración do coñecido escultor Ignasi Vergara, cal cal realizou en pedra de Barxeta (Costera) o monumental escudo coas armas reais de Carlos III, a esvelta figura do propio rei, e as dúas belas figures que aos pes do monarca que representan as dúas virtudes: prudencia e xustiza.
Monistrol de Calders
Demografía
Evolución da poboación de Monistrol de Calders desde a década dos 40 ata agora:
Lugares de interese
Tamén se puido atopar restos de arquitectura románica, sepulturas ibéricas, numerosas casas con lindes datadas a finais do século XVII e comezos do XIX, dúas antigas fábricas de augardente, e máis de 600 barracas de viña.
Política
O repartimento de escanos quedou deste xeito:
Palau de Justícia de Valencia
Historia
Comezado a construírse no 1788, no ano 1828 as oficinas da Alfándega foron trasladadas á praza do Conde de Carlet, e en 1841 ao Grau de Valencia. Dende 1828 e até 1914 instalouse a Fabrica de Tabacos, e en 1895 houbo un grande incendio. A raíz disto, Joan Navarro Reverter conseguiu que se construíse unha nova fábrica de tabacos (1909) no antigo Palau de la Indústria da Exposició Regional de 1909.
Acabada a restauración vaise trasladar a antiga Audiència de València en 1922, que dende 1751 atopábase no Palau de la Generalitat. Dende entón o edifici alberga o Palau de Justícia de València.
Avelino Sierra
Avelino Sierra Fernández, nado na Merca o 15 de abril de 1944, é un profesor, escritor e investigador galego.
Traxectoria
miniatura|Réplica da Pinta en Baiona. Logo de exercer a docencia en varios centros de Galicia e Asturias, en 1974 foi destinado ao colexio público de Sabarís (Baiona), do que foi director. Despois deu clase no IES Primeiro de Marzo de Baiona. miniatura|Estatua de Afonso VIII de León, por [[Juan Oliveira Viéitez|Oliveira. Baiona foi potenciada por Afonso mediante a concesión dun foro.]] Foi concelleiro en Baiona en varias lexislaturas, e formou parte do goberno municipal. No marco do V centenario da chegada de Cristovo Colón a América, promoveu a construción da réplica da carabela Pinta. No marco do VIII centenario da fundación da vila promoveu a construción dun monumento a Afonso VIII de León e Galicia. En 1996 impulsou a Festa da Arribada que en 2015 sería declarada festa de interese turístico internacional.
As Lueiras, As Enchousas, As Somozas
As Lueiras é un lugar da parroquia das Enchousas no concello coruñés das Somozas, na comarca de Ferrol. Segundo o IGE, en 2011 contaba cun habitante (1 home).
Geta, Åland
Geta é un municipio de Finlandia situado na rexión de Åland. En 2018 a súa poboación era de 500 habitantes. A superficie do termo municipal é de 605,99 km2, dos cales 521,44nbsp;km2 son auga. O concello ten unha densidade de poboación de 5,91 hab./km².
Limita cos cancellos de Finström, Hammarland e Saltvik todos eles no arquipélago das Åland.
O concello é unilingüe en sueco.
Agua de Dios
Agua de Dios é un concello colombiano de Cundinamarca que se atopa na provincia do Alto Magdalena, a 114 km ó suroeste de Bogotá. Limita polo oeste e polo norte con Tocaima; polo sur con Ricaurte e Nilo e polo leste con Nilo.
Toponimia
O topónimo de Agua de Dios ten a súa orixe nas augas termais situadas no lugar coñecido como "Los Chorros". Dise que os primeiros en descubrir esas termais, exclamaron: «Isto é auga de Deus!»
Historia
A fundación de Agua de Dios débese ás políticas de illamento para as persoas afectadas pola enfermidade da lepra, que datan do século XVII. Un grupo de enfermos de lepra foron desterrados polos habitantes da poboación de Tocaima, polo medo a ser contaxiados, véndose os enfermos obrigados a ocupar os terreos que o estado colombiano comprar no ano de 1867, e que eran propiedade de expresidente dos Estados Unidos de Colombia, Manuel Murillo Toro. Os devanditos terreos foron destinados como lazareto, e a fundación efectuouse o 10 de agosto de 1870.
Abelaído, San Xoán de Río, San Xoán de Río
Abelaído é un lugar da parroquia de San Xoán de Río, no concello ourensán de San Xoán de Río na comarca da Terra de Trives. Segundo o INE en 2010 tiña 12 habitantes (7 homes e 5 mulleres). Este lugar está a 1,5 quilómetros da capital do concello.
O fitónimo Abelaído fai referencia á abundancia de abeleiras.
Lourentín
O topónimo galego Lourentín pode referirse a:
Clive Granger
Clive William John Granger,  nado o  4 de setembro de 1934 en Swansea e finado o 27 de maio de 2009 en San Diego, foi un economista británico gañador do Premio Nobel de Economía de 2003 canda Robert F. Engle, en recoñecemento polas súas contribucións á análise de series temporais que cambiaron a forma na que os economistas analizan os datos financeiros e macroeconómicos.
Primeiros anos
Clive Granger naceu en Gales, fillo de Edward John Granger e Evelyn Granger, pasando a residir en Lincoln no ano seguinte.
Durante a segunda guerra mundial, Granger residiu coa súa nai en Cambridge, e despois da guerra a súa familia mudouse a Nottingham. Durante os seus anos escolares amosou talento para a matemática, desenvolvendo un interese especial pola matemática aplicada.
Despois de rematar os seus estudos de secundaria entrou na Universidade de Nottingham realizando un grao conxnto de economía e matemática, pero no segundo ano centrouse só en matemática, graduouse en 1955, mas permaneceu na universidade para realizar o doutoramento en estatística baixo a supervisión de Harry Pitt.
Vida académica
No curso 1959–60 estivo na Universidade de Princeton convidado por Oskar Morgenstern para participar no seu proxecto de investigación econométrica, traballando con Michio Hatanaka como axudantes de John Tukey nun proxecto para usar análises  de Fourier en datos económicos.
En 1964 Granger e Hatanaka publicaron os resultados da súa investigación no libro Spectral Analysis of Economic Time Series Granger escribira antes, en 1963 o artigo "The typical spectral shape of an economic variable", que se publicou en 1966 en Econometrica. Tanto o libro como o artigo foron determinantes para a adopción dos novos métodos.
Granger converteuse despois en profesor titular da Universdade de Nottingham.
Nun artigo de 1969 aparecido en Econometrica, Granger tamén presentou o seu concepto de Causalidade de Granger.
En 1968 tras ler un traballo de George Box e Gwilym Jenkins, Granger interesouse pola predición. Nos seguintes anos traballou no tema co estudante de posgrao, Paul Newbold; e xuntos publicaron en 1977 un libro que se converteu na referencia estándar de predicións en series temporais.. Usando simulacións, Granger e Newbold tamén escribiran en 1974 un artigo sobre regresión espúrea, que levou á reavaliación do traballo empírico anterior e da metoloxía econométrica.
En 1974 Granger foise aos Estados Unidos, á Universidade de California en San Diego. En 1975 participou nun comité do US Bureau of Census, presidido por Arnold Zellner, sobre axuste temporal. Na UCSD, Granger continuou a súa investigación en series temporais, colaborando con Robert Engle, Roselyne Joyeux (en integración fraccional), Timo Teräsvirta  (en series temporais nonlineais) entre outros. Traballando con Robert Engle, desenvolveu o concento de cointegración, presentado en 1987 nun artigo en Econometrica; polo cal recibiu o premio Nobel en 2003.
Nos seus últimos anos, Granger tamén utilizou métodos de series temporais para analizar datos non económicos, así traballou nun proxecto sobre a reforestación do Amazonas e construíu un modelo de predición da deforestación, publicando os resultados nun libro en 2002. Granger xubilouse da UCSD en 2003 como Profesor Emérito.
Asakuchi
Asakuchi (浅口市, あさくちし, Asakuchi-shi) é un concello da prefectura de Okayama no Xapón. Está situado ó suroeste da prefectura, e na area da provincia histórica de Bitchū, e na parte San'yō da rexión de Chūgoku, na illa de Honshū. A súa superficie é de 66,46 km² e a poboación de 36.517 habitantes (2009) e ten unha densidade de poboación de 549 h/km².
O concello de Asakuchi limita cos concellos de Kasaoka, de Satoshō, de Yakage e de Kurashiki.
Historia
A cidade de Asakuchi foi fundada no ano 2006 pola fusión de tres concellos de vila do distrito de Asakuchi; Kamogata, Konkō e Yorishima.
Compitais
Na antiga Roma, as festas compitais (en latín Compitalia) eran festas que se celebraban entre o 3 e o de xaneiro na encrucillada das rúas en honra aos deuses lares. Os lares compitales eran as divindades que presidían as encrucilladas e cuxas estatuas eran coroadas de flores dúas veces ao ano.
Nas festas compitais, os escravos eran os ministros principais gozando en semellantes días plenamente da súa liberdade. Dise que foron instituídas polo rei Servio Tulio.
Elendil
Elendil, alcumado o Alto, é un personaxe ficticio pertencente ó legendarium do escritor británico J. R. R. Tolkien. É un home da raza dos numenoreanos. O seu nome significa «O que ama as estrelas», que ven de Elen («estrela») máis -ndil («amante», «namorado», «que ama»).
O seu pai conminouno a escapar da inminente destrución de Númenor, logo de que o rei Ar-Phârazon, influenciado por Sauron, se atrevese a desafiar ós Valar e navegar en pe de guerra a Valinor. Tras embarcarse cos seus na costa leste da illa, conseguiu escapar do afundimento de Númenor en nove barcos: catro para el, tres para Isildur e dous para Anárion, os seus fillos. Con eles ían varios Fieis (leais ós Valar e ós Elfos), e tamén levaban sete Pedras Videntes e un agromo da Árbore Branca que Isildur lograra salvar antes da súa queima. Tras sortear terribles tormentas e montañas de auga que elevaron ós barcos ata as nubes, desembarcaron nas costas occidentais da Terra Media. Alí fundaron reinos no exilio: no norte reinou Elendil no Reino de Arnor; no sur reinaron os seus fillos no Reino de Gondor.
Elendil trabou unha grande amizade con Gil-Galad, rei dos Noldor da Terra Media, quen residía en Lindon. Tamén distribuíu as Palantir en distintos lugares do seu reino, colocando unha en Elostirion, a máis alta torre de Emyn Beraid. Alí residía Elendil, e a través dela podía ver a alén do Mar as Terras Imperecedoiras: Eressëa, onde a Pedra Mestra residía aínda, e Aman. Pero Sauron tamén escapara do cataclismo e volvera á Terra Media, convertido nunha ameaza para os dúnedain sobreviventes. De xeito que Elendil formou con Gil-galad a última Alianza de Homes e Elfos, e as grandes forzas reunidas marcharon contra Mordor.
Na prolongada guerra, Elendil morreu e a súa espada Narsil quebrouse ó seu carón. Pero valéndose dos restos desa espada, o seu fillo Isildur cortoulle a man a Sauron, arrancándolle deste xeito o Anel Único. Isildur, antes de partir cara Arnor e no maior dos segredos, fixo construír un túmulo nos alto do Halifirien e enterrar os restos do seu pai.
Galicia. Revista Mensual Ilustrada
Galicia foi unha publicación editada en Madrid entre 1932 e 1935.
Historia e características
Subtitulada Revista mensual ilustrada, apareceu en 1932. Estaba dirixida por Luís Conde de Rivera con José Boullón como director xerente. Entre os escritores asiduos da primeira época estiveron Félix Estrada Catoyra, Juan Rof Codina, Heliodoro Gallego Armesto, Ángel del Castillo e Eduardo Lence-Santar.
En 1934 José Boullón pasou a ser o director e Manuel Casado Nieto era o redactor xefe. En 1935 cambiou o subtítulo por Revista gráfica mensual.
The Look '95
"The Look '95" é unha versión remesturada da canción de éxito do mesmo nome do dúo de pop sueco Roxette lanzado comercialmente unicamente no Reino Unido en relación co lanzamento do seu álbum de grandes éxitos Don't Bore Us, Get to the Chorus!
Ligazóns externas
The Look The look (sencillo) The Look
La colmena (filme)
La colmena é unha película española dirixida por Mario Camus en 1982, baseada na novela La colmena de Camilo José Cela (1951). O propio escritor interpreta un pequeno papel no filme.
Trama
A historia está ambientada en inverno en Madrid despois da guerra civil española. A diferenza da novela, a trama está ambientada en Semana Santa en vez de en decembro.
Abelaído
O topónimo galego Abelaído é un fitónimo derivado de e referido a un terreo con abundancia de abeleiras. Pode referirse a:
Cima de Vila, San Salvador de Búbal, Carballedo
Cima de Vila é un lugar da parroquia de San Salvador de Búbal, no concello lugués de Carballedo, na comarca de Chantada. Segundo o INE en 2016 tiña 12 habitantes, 7 mulleres e 5 homes.
Toponimia
O topónimo vén do grecolatino + vila, do latín, casa de campo.
Primeira división española 2001/02
A tempada 2001/02 da Primeira división española foi a edición número 71 da mesma. Comezou o 25 de agosto do 2001 e rematou o 11 de maio do 2002.
O Valencia CF logrou a quinta liga da súa historia, 31 anos despois do seu último título de liga.
Participantes e estadios
Vinte equipos tomaron parte na competición esta tempada.
Trofeo Pichichi
Con 20 goles, Diego Tristán, do Deportivo da Coruña, foi o máximo goleador do campionato.
Trofeo Zamora
Santiago Cañizares logrou por segundo ano consecutivo o Trofeo Zamora. Para optar ó premio foi necesario disputar 60 minutos en, como mínimo, 28 partidos.
Adxectivo
O adxectivo é unha clase de palabra que funciona ordinariamente como adxacente do nome, é dicir, como complemento nominal adxunto que se sitúa diante ou despois do substantivo ó cal se refire.
Por significado, sinala unha calidade atribuída a un substantivo, ben abstracta (percibible pola mente, como en "libro difícil"), ben concreta (percibible polos sentidos, como en "libro azul").
En canto á súa morfoloxía, o adxectivo non posúe accidente de xénero ou número, senón que o adquire do substantivo ao que determina ou ben do artigo que o acompaña, cando se produciu unha metábase. Admite, ademais, afixos e morfemas de grao superlativo (os sufixos -ísimo, -érrimo). É determinado así mesmo por adverbios cuantificadores que lle confiren os outros graos, o comparativo de igualdade (tan), de superioridade (máis) e de inferioridade (menos), así como o grao superlativo analítico (moi, ben bo). Substantívano ou transfórmano en substantivo o artigo o ("o bo") e, ademais, a supresión do substantivo nunha lexia habitual: o barco veleiro = o veleiro.
centro|500px|morfoloxía do adxectivo
En canto á súa sintaxe, o adxectivo desempeña habitualmente tres funcións diferentes: adxacente dun substantivo ("bo libro grande), atributo dun substantivo a través dun verbo copulativo ("Pedro é, está ou parece san") e complemento predicativo ("o coche corre rápido")
Distínguese entre adxectivos atributivos, unidos asindeticamente ao nome: noite escura ou escura noite e adxectivos predicativos, ligados ao nome mediante un verbo copulativo: a noite era escura.
Adxectivo substantivado ou absoluto: é o que desempeña na frase a función de substantivo mediante transposición.
Adxectivo verbal: é o participio en función adxectiva cando non perdeu aínda a súa natureza verbal.
Igrexa de Barlingbo
A igrexa de Barlingbo (sueco: Barlingbo kyrka) é unha igrexa medieval luterana en Barlingbo, na illa sueca de Gotland, pertencente á diocese de Visby.
Historia e arquitectura
A presente igrexa foi rematada ao redor do ano 1280. Porén, estivo precedida por outra igrexa, das cales se atoparon os cimentos baixo o chan da actual. As partes máis antigas do edificio son o coro e a ábsida. Estas partes foron datadas no 1225. Posteriormente construíuse a nave e por último a torre. En conxunto toda a igrexa data do século XIII.
A igrexa ten tres portais, dous dos cales son de estilo gótico e o outro, o máis antigo, de estilo románico. O máis grande dos portais góticos semella ter sido insertado despois de que se construísen os muros, xa que é obviamente moi grande para a fachada e as paredes fixéronse máis grosas ao seu redor para acomodalo. Este portal data de ao redor do ano 1300. Na fachada occidental da torre hai un rosetón. Tamén hai fiestras góticas con vidreiras de ao redor de 1280 na ábsida e na fachada sur.
No interior, a igrexa de Barlingbo está dividida por bóvedas en tres seccións lonxitudinalmente. É unha igrexa dunha soa nave. O seu plan interpretouse como unha influencia da arquitectura cisterciense. As paredes están decoradas con frescos de distintas épocas. Os máis vellos son varios triángulos grises e cruces soamente decorativos, probablemente do primeiro período de construción da igrexa. Un conxunto de frescos máis monumental pero tamén puramente decorativo na nave e ao redor da fiestra oriental da ábsida datan de ao redor de 1280. Tamén hai frescos do século XIV na ábsida, que representan seis apóstolos e son de aparencia única en Gotland.
Entre o mobiliario, o altar medieval (que probablemente chegou a albergar unha reliquia) ten unha parte superior barroca do ano 1683 e co monograma do rei Carlos XI de Suecia. A cruz triunfal é de ao redor de 1240. Quizais o obxecto menos común da igrexa sexa a pía bautismal, que data da segunda metade do século XII e está ricamente decorada con figuras talladas. Amosa figuras da Biblia e símbolos dos evanxelistas. Algunhas das figuras tamén están marcadas con runas. A pía, tallada a partir dun único bloque de pedra calcárea, non pode compararse con ningunha outra pía de Gotland. O historiador de arte Johnny Roosval considerouna unha das mellores obras de arte da época medieval en Suecia. Na pía atopounse influencia da arte inglesa da época. No coro son visibles algunhas lápidas dos séculos XIII e XIV, e o púlpito, do ano 1673, foi colocado nun altar medieval lateral. Os bancos e a cuberta do órgano son do século XIX. Unha das campás da igrexa é de ao redor de 1440 e ten inscricións que evocan a Cristo, María e San Dionisio; crese que este foi o patrón da igrexa na súa época católica.
Les Misérables
Les Misérables (en galego, "Os miserables"), é unha novela histórica francesa de Victor Hugo publicada en 1862, considerada unha das máis grandes novelas do século XIX.
A novela comeza en 1815 e culmina en 1832 coa revolución de xuño en París. Segue as vidas e as interaccións entre varias personaxes, especialmente as dificultades do exconvito Jean Valjean e a súa experiencia de redención. Examinando a natureza da lei e da graza, a novela afonda na historia de Francia, a arquitectura e o deseño urbano de París, a política, a filosofía moral, o antimonarquismo, a xustiza, a relixión e os tipos e a natureza do amor romántico e familiar.
Les Misérables foi popularizado grazas a múltiples adaptacións no cinema, na televisión e no teatro.
Recepción contemporánea
A aparición da novela foi un evento anticipado, xa que Victor Hugo estaba considerado un dos principais poetas de Francia da súa época. The New York Times anunciou a súa próxima publicación xa en abril de 1860. Unha campaña de publicidade masiva precedeu a publicación dos primeiros dous volumes de Les Misérables en Bruxelas o 30 ou 31 de marzo e en París o 3 de abril de 1862. O resto dos volumes apareceron o 15 de maio de 1862.
As reaccións críticas foron de amplo rango, en ocasións negativas. Algúns críticos atoparon o asunto inmoral, outros queixáronse do sentimentalismo e outros preocupáronse pola aparente simpatía cos revolucionarios. L. Gauthier escribiu en Le Monde o 17 de agosto de 1862: "Un non pode lela sen unha repulsión invencible todos os detalles que Monsieur Hugo dá sobre o éxito dos plans de complot". Os irmáns Goncourt xulgaron a novela artificial e decepcionante. Flaubert non atopou "verdade nin grandezas" nela. Nunha crítica nun xornal, Charles Baudelaire eloxiou o éxito de Hugo en centrar a atención pública nos problemas sociais, aínda que pensou que esa propaganda era oposta á arte. En privado describiuna como "inmunda e inepta" ("immonde et inepte"). A igrexa católica incluíuna no Index Librorum Prohibitorum.
A novela foi un éxito comercial e un libro popular dende a súa publicación. O mesmo ano da súa publicación foi traducida a varias linguas, incluíndo inglés, italiano, grego e portugués, facéndose popular en toda Europa.
Adaptacións
Dende a publicación orixinal, Les Misérables foi obxecto de numerosas adaptacións en diferentes medios. Algúns exemplos son:
Rodrigo Cortés
Rodrigo Cortés Giráldez, nado en Pazos Ermos (Cenlle) o 31 de maio de 1973, é un director, actor, produtor e guionista de cine galego.
Traxectoria
Naceu en Pazos Ermos, de onde era a súa nai, pero de pequeno marchou vivir a Salamanca. Realizou a súa primeira curtametraxe, El descomedido y espantoso caso del victimario de Salamanca, con 16 anos en formato súper 8. A súa seguinte obra foi Siete escenas de la vida de un insecto, rodada en branco e negro e baseada n’''A metamorfose de Kafka.
Na primavera de 2001 foi seleccionado por TVE e a produtora Filmart para participar na primeira edición en España de Los diminutos del calvario. A finais de 2003 foi contratado por Universal Music para facer o videoclip da canción do tema "Travesura", do músico de chill out José Luis Encinas.
En 2007 realizou a súa primeira longametraxe, Concursante, que recibiu o premio da crítica no Festival de Málaga dese mesmo ano. .
En setembro de 2010 estreouse Buried, protagonizada por Ryan Reynolds, cualificada polo New York Times como "unha película de horror con delirios de grandeza". O filme obtivo o premio da crítica no Festival de Deauville e o premio á mellor película en L’Etrange Festival días antes da estrea. Tamén acadou o Meliés de Ouro no Festival de Cine de Sitges de 2010.
En marzo de 2012 estreou o filme de suspense Red Lights, protagonizado por Sigourney Weaver, Robert De Niro e Cillian Murphy. O filme céntrase na figura dunha parapsicóloga que procura desacreditar a un reputado vidente que volveu á fama logo de 30 anos.
Traballa como tertuliano na Cultureta, en Onda Cero, baixo a dirección de Carlos Alsina.
Tago Mago
Tago Mago é o terceiro álbum de estudio da banda alemá de rock experimental Can, editado orixinalmente como dobre LP en febreiro de 1971 a través do selo United Artists. Trátase do segundo traballo do grupo e o primeiro con Kenji "Damo" Suzuki despois de que o seu anterior vocalista, Malcolm Mooney, deixase a banda en 1970 tras ter unha crise nerviosa.
Tago Mago foi descrita como a gravación máis extrema de Can en termos de son e estrutura. O álbum recibiu a aclamación da crítica dende a súa publicación e foi citado como influencia por varios artistas.
Grande Atractor
miniatura|444px|Vista panorámica do ceo completo en infravermello próximo. A situación do Grande Atractor localízase seguindo a frecha azul longa do fondo á dereita. miniatura|Imaxe do [[telescopio Hubble da rexión do ceo na que se localiza o Grande Atractor]] O Grande Atractor é unha anomalía gravitatoria que se encontra no espazo intergaláctico no centro do proposto Supercúmulo Laniakea, que indica a existencia dunha concentración de masa localizada que é decenas de miles de veces máis masiva que a Vía Láctea. Esta masa é observable polo seu efecto no movemento das galaxias e os seus cúmulos asociados nunha rexión de centos de millóns de anos luz de lonxitude. O Grande Atractor está movéndose cara ao Supercúmulo de Shapley. Recentes estudos astronómicos revelaron a existencia dun novo supercúmulo de galaxias, denominado Supercúmulo de Vega, na localización onde teoricamente debería estar o Gande Atractor.
Localización
As primeiras indicacións da desviación da expansión iuniforme do Universo obtivéronse en 1973 e de novo en 1978. A localización do Grande Atractor determinouse finalmente en 1986: está situado a unha distancia entre 150 e 250 millóns de anos luz (47–79 Mpc) (a última cifra é a estimación máis recente) da Vía Láctea, na dirección das constelacións Triangulum Australe e Norma. Aínda que os obxectos situados nesa dirección sitúanse na chamada Zona de Evitación (a parte do ceo nocturno escurecida pola Vía Láctea) e son por iso difíciles de estudar con lonxitudes de onda visibles, as observacións de raios X revelaron que esa rexión do espazo está dominada polo cúmulo de Norma (ACO 3627), un cúmulo masivo de galaxias no que predominan grandes galaxias vellas, moitas das cales están colisionando coas súas veciñas e radiando grandes cantidades de ondas de radio.
Debate sobre a súa masa aparente
En 1992, gran parte dos sinais aparentes do Grande Atractor eran atribuídos ao efecto do nesgo de Malmquist. En 2005, os astrómonos realizaron un exame de raios X dunha parte do ceo coñecido como proxecto dos cúmulos da Zona de Evitación (ou CIZA, do inglés Clusters in the Zone of Avoidance) e informaron que o Grande Atractor tiña en realidade só unha décima parte da masa que os científicos inicialmente estimaran. Este estudo tamén confirmou teorías anteriores como que a Vía Láctea está sendo atraída cara a un cúmulo de galaxias moito máis masivo preto do Supercúmulo de Shapley, que se encontra máis alá do Grande Atractor, e que se chama atractor de Shapley.
Fluxo escuro
Un termo que se ten utilizado ás veces en relación co Grande Atractor é o de "fluxo escuro'". O fluxo escuro en astrofísica describe un posible compoñente non aleatorio da velocidade peculiar duns cúmulos de galaxias. A velocidade medida é a suma da predita pola lei de Hubble sumada a unha posible e inexplicada pequena velocidade "escura" que flúe nunha dirección común á dos cúmulos galácticos.
Lingua wu
A lingua wu (caracteres chineses: 吳語, nguphin: ngu niu) é un grupo de variedades lingüísticas semellantes e historicamente relacionadas da lingua chinesa, principalmente falada na provincia de Zhejiang, na cidade de Shanghai, e na provincia de Jiangsu.
Os principais dialectos do wu son o dialecto de Shanghai, o de Suzhou, o de Wuxi, o de Wenzhou, o de Ningbo, o de Hangzhou, o de Shaoxing, o de Jinhua e o de Yongkang. Falantes de lingu wu, como Chiang Kai-shek, Lu Xun e Cai Yuanpei, ocuparon posicións de grande importancia nas modernas cultura e política chinesa. O wu tamén foi usado na Ópera de Shaoxing, que é a segunda máis popular despois da Ópera de Pequín, alén das actuacións do popular comediante Zhou Libo. O wu é falado en gran número de comunidades da diáspora chinesa, con importantes centros de inmigración orixinarios de Qingtian e Wenzhou.
José Ortega Munilla
150px|miniatura|José Ortega Munilla, retrato en [[Vida Gallega, 1909.]] José Ortega Munilla, nado en Cárdenas (Cuba) o 26 de outubro de 1856 e finado en Madrid o 30 de decembro de 1922, foi un escritor, xornalista e político español.