cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Elemento Alu
A familia Alu
A familia Alu é unha familia de elementos repetitivos dos xenomas de primates, incluíndo o xenoma humano. Os elementos Alu modernos teñen unhas 300 pares de bases de lonxitude e, por tanto, son clasificados como elementos nucleares intercalados curtos (SINEs) dentro da clase dos elementos de ADN repetitivos. A estrutura típica é 5' - Parte A - A5TACA6 - Parte B - Cola poliA - 3', onde Parte A e Parte B son secuencias nucleotídicas similares. Dito con outras palabras, crese que os elementos Alu modernos xurdiron dunha fusión cabeza con cola de dous monómeros antigos fósiles (ou FAMs, do inglés fossil antique monomers) distintos hai uns 100 millóns de anos, polo que a súa estrutura é dímera con dous monómeros distintos, aínda que similares (brazos esquerdo e dereito), unidos por un tramo ligador (linker) rico en A. A lonxitude da cola poliA varía entre familias Alu.
Hai aproximadamente un millón de elementos Alu espallados polo xenoma humano e estímase que un 10,7% do xenoma humano consta de secuencias Alu. Porén, menos do 0,5% son polimórficos (é dicir, aparecen en máis dunha forma ou morfo). In 1988, Jerzy Jurka e Temple Smith descubriron que os elementos Alu estaban divididos en dúas grandes subfamilias chamadas AluJ (nomeada coa inicial do nome de Jurka) e AluS (nomeada pola de Smith), e outras subfamilias Alu foron tamén descubertas independentemente por diversos grupos. Posteriormente, unha subfamilia de AluS, incluía elementos Alu activos aos que se denominou AluY. A liñaxe AluJ data de hai 65 millóns de anos é o máis antigo e menos activo no xenoma humano. A liñaxe máis recente AluS é de hai uns 30 millóns de anos e aínda contén algúns elementos activos. Finalmente, os elementos AluY son os máis novos dos tres e teñen a maior disposición a moverse ao longo do xenoma humano. O descubrimento de subfamilias Alu orixinou a hipótese dos xenes mestres/fonte, e proporcionou a ligazón definitiva entre elementos transpoñibles (elementos activos) e ADN repetitivo intercalado (copias mutadas de elementos activos).
ARN 7SL
O extremo 5’ dos Alu deriva do ARN 7SL, unha secuencia transcrita por unha ARN polimerase III que codifica o elemento de ARN de SRP, unha abundante ribonucleoproteína.
A secuencia consenso dunha subfamilia principal de Alu contén un elemento de resposta ao ácido retinoico funcional. Os sitios hexámeros do elemento de resposta ao ácido retinoico funcional aparecen a continuación en maiúsculas e solápanse co promotor transcricional interno. Un exemplo dun monómero Alu humano, de 153 pares de bases, derivado do ARN 7SL é: GCCGGGCGCGGTGGCGCGTGCCTGTAGTCCCagctACTCGGGAGGCTGAGGCTGGAGGATCGCTTGAGTCCAGGAGT TCTGGGCTGTAGTGCGCTATGCCGATCGGAATAGCCACTGCACTCCAGCCTGGGCAACATAGCGAGACCCCGTCTC.
A secuencia de recoñecemento da endonuclease Alu I é 5' ag/ct 3'; é dicir, o enzima corta o segmento de ADN entre os residuos de guanina e citosina (en maiúsculas arriba).
Elementos Alu
Os elementos Alu son responsables da regulación de xenes específicos de tecidos. Están tamén implicados na transcrición de xenes próximos e poden ás veces cambiar o modo en que se expresa un xene.
A replicación e mobilización de elementos Alu empeza por interaccións coas partículas de recoñecemento do sinal (SRPs), que axudan a que as proteínas recentemente traducidas alcanzan os seus destinos finais. O ARN Alu forma un complexo proteico específico cun heterodímero proteico que consta de SRP9 e SRP14. O SRP9/14 facilita a unión dos Alu aos ribosomas que capturan as proteínas L1 nacentes. Así, un elemento Alu pode tomar o control da transcriptase inversa da proteína L1, asegurando que as secuencias de ARN dos Alu son copiados no xenoma en vez do ARNm de L1.
Os elementos Alu en primates forman un rexistro fósil que é relativamente doado de descifrar porque os eventos de inserción de elementos Alu teñen unha sinatura características que é fácil de ler e queda gravada fielmente no xenoma de xeración en xeración. O estudo dos elementos AluY (os que evolucionaron máis recentemente) revelou detalles de ascendencia común porque os individuos só comparten unha determinada inserción de elemento Alu se teñen un antepasado común. Isto débese a que a inserción dun elemento Alu ocorre só de 100 a 200 veces por millón de anos, e non se coñece ningún mecanismo para a súa deleción. Por tanto, os individuos cun elemento probablemente descenden dun antepasado que tiña un, e viceversa para aqueles sen el. En xenética, a presenza ou ausencia dun elemento Alu inserido recentemente pode ser unha boa propiedade a considerar cando se estuda a evolución humana.
A maioría das insercións de elementos Alu humanos poden encontrarse nas posicións correspondentes nos xenomas doutros primates, pero unhas 7000 insercións de Alu son exclusivas dos humanos.
Impacto dos Alu en humanos
Porén, a variación xerada pode utilizarse en estudos do movemento e ascendencia común das poboaciósn humanas, e o efecto mutaxénico dos Alu e retrotransposóns en xeral xogou un papel significativo na evolución recente do xenoma humano. Hai tamén varios casos nos que as insercións ou delecións Alu están asociadas con efectos específicos nos humanos:
Asociacións con enfermidades humanas
As insercións Alu son ás veces disruptivas e poden causar trastornos herdados. Porén, a maioría das variacións Alu actúan como marcadores que segregan coa enfermidade, polo que a presenza dun determinado alelo Alu non significa que o portador vaia ter necesariamente a doenza. O primeiro informe de recombinación mediada por Alu causante dunha predisposición herdada prevalente ao cancro fíxose nun artigo de 1995 sobre o cancro colorrectal non poliposo hereditario. No xenoma humano, as subfamilias activas máis recentemente foron as subfamilias do Elemento Transposón 6 AluS e 22 AluY debido á súa actividade herdada para causar varios cancros. Así, debido ao seu gran dano herdable é importante comprender as causas que afectan á súa actividade transcricional.
Cirrostratus
miniatura|Cirroestratos Os Cirrostratus ou Cirroestratos, abreviadamente Cs, son un xénero de nubes que, segundo a definición adoptada pola Organización Meteorolóxica Mundial, caracterízanse por teren aspecto de veo nubrado abrancazado e transparente, fibroso ou completamente liso, que cobre total ou parcialmente o ceo e a través do cal pode verse o Sol, producindo a miúdo un halo luminoso intenso.
Características
Son nubes que se producen a grande altura, estando compostas por finos cristais de xeo. Adoitan ser a vangarda dunha fronte cálida, polo que a súa presenza pode asociarse cun significativo cambio de tempo.
Elemento Alu
Asociacións con enfermidades humanas
As seguintes enfermidades humanas foron ligadas con insercións Alu:
E as seguintes enfermidades foron asociadas con variacións de ADN dun só nucleótido en elementos Alu que afectan a niveis de transcrición:
Moraxella
Moraxella é un xénero de bacterias gramnegativas. Poden ter forma de bacilo curto ou cocobacilo ou, como no caso de Moraxella catarrhalis, de cocos asociados en parellas (diplococos), ou mesmo en pequenas cadeas. A maioría destes microorganismos son inmóbiles, non esporulados, positivos nas probas da oxidase e catalase. Uns son hemolíticos e algunhas especies son capsuladas. Son en xeral organismos aerobios aínda que algúns pode ser anaerobios facultativos e teñen pouca capacidade para fermentar carbohidratos.
O seu hábitat é o ambiente en xeral, pero son máis abondosas na rexión nasofarínxea dalgíns animais, como os bovinos.
O xénero recibe o seu nome polo oftalmólogo suízo Victor Morax.
One More Chance (canción de Michael Jackson)
"One More Chance" é unha canción do artista estadounidense Michael Jackson. Foi escrita por R. Kelly e co-producida por Jackson e Kelly para ser incluída no álbum Number Ones, 2003. A canción tamén foi incluída nas versións australiana, francesa, sueca e indonesia King of Pop e na edición limitada xaponesa de The Ultimate Collection.
.td
.td é o Dominio de Nivel Superior xeográfico (ccTLD) para o Chad.
Ligazón externa
Toppdomän
Horace Gould
Horace Gould nado como Horace Harry Twigg en Bristol Inglaterra o 20 de setembro de 1918 e finado en Southmead o 4 de novembro de 1968 foi un piloto de carreiras británico.
Carreira
Coñecido pola súa portly marco e carácter máis grande que a vida, Gould comezou a competir cos coches deportivos en 1952 ao volante dun Cooper-MG. pasou á Fórmula Un en, competindo como piloto privado e usando como nome do equipo Gould's Garage (Bristol).
Participou en 17 Grandes Premios do Campionato Mundial de Fórmula Un, no que debutou o 17 de xullo de 1954, ademais de numerosas carreiras fóra de Campionato. Logrou un total de 2 puntos de campionato, pilotando o seu Maserati 250F logrou o quinto lugar no Gran Premio do Reino Unido de 1956, o suficiente para lograr o 19º posto no Campionato do Mundo da tempada. Gañou carreiras menores fora do campionato de Fórmula Un en Castle Combe en 1954 e Aintree en 1956, e tamén logrou dous puntos no Campionato do Mundo Sportscar de 1957, Acabou no 5º lugar na edición dos 1000 km de Nürburgring de 1957 compartindo un Maserati 300S cos seus compañeiros de equipo Stirling Moss, Juan Manuel Fangio e Paco Godia.
Hayley Wickenheiser
Hayley Wickenheiser, nada o 12 de agosto de 1978 en Shaunavon, Saskatchewan (Canadá), é unha xogadora de hóckey sobre xeo e sóftbol retirada. Wickenheiser foi a primeira muller que xogou no hóckey sobre xeo profesional a tempo completo nunha posición distinta á de porteira.
Lista de grupos de post-punk revival
O post-punk revival é un tipo de indie rock que imita o son das bandas de post-punk de finais dos anos 70 e das de new wave dos primeiros 80, estando estilisticamente vencelladas a movementos musicais dos anos 90, como o shoegazing, o Britpop, o garage revival e o post-hardcore. Contan cun son máis artístico e complexo ca outras ramas do indie-rock, e a miúdo engaden sintetizadores e outros sons electrónicos aos tradicionais da guitarra, o baixo e a batería. O post-punk revival deu comezo en Inglaterra a principios dos anos 2000, e aínda que continúa tendo forza neste país, tamén ten acadado unha gran popularidade nos Estados Unidos de América, Australia e o Canadá. As bandas de post-punk revival son as máis frecuentes nas escenas musicais das cidades de Londres e Nova York.
Hayley Wickenheiser
Traxectoria
Hayley Wickenheiser naceu o 12 de agosto de 1978 en Shaunavon, unha pequena vila ao sur da provincia canadense de Saskatchewan. Filla de Tom e Marilyn, Hayley Wickenheiser comezou a xogar ao hóckey sobre xeo nunha pista construída por seu pai no xardín.
Horace Gould
Carreira
A similitude da constitución de Gould e o estilo de condución ás de José Froilán González levoulle a ser alcumado "the González of the West Country".
Alfredo Alcalá
Alfredo Alcalá Navarro, nado en Ballesteros de Calatrava (provincia de Cidade Real) o 9 de xaneiro de 1940, é un arquitecto castelán vinculado a Galicia. É irmán do escritor galego Xavier Alcalá.
Traxectoria
miniatura|Facultade de Humanidades de Ferrol Titulouse pola Escola Técnica Superior de Arquitectura de Madrid, o 29 de abril de 1967, na especialidade de Restauración de monumentos. Está colexiado nos Colexios Oficiais de Arquitectos, de Galicia co nº 75; de Andalucía oriental co nº 3550 e de Madrid co nº 1929.
Desde abril de 1984 é profesor da Escola Técnica Superior de Arquitectura da Coruña, no departamento de Proxectos.
É autor de numerosas obras dentro e fóra de Galicia. Entre as súas obras máis singulares están as intervencións levadas a cabo no campus universitario de Esteiro (Ferrol), entre as que destaca a facultade de Humanidades. Tamén é autor da restauración e reutilización do Convento de San Roque de Santiago de Compostela, da restauración do foxo do arsenal militar de Ferrol, da rehabilitación dun edificio do século XVII no centro histórico da Magdalena para o Ateneo Ferrolán, o deseño do Estadio Municipal da Malata, do trazado do barrio de Esteiro, ou as actuacións de restauración e rehabilitación levadas a cabo no Pazo da Merced de Neda, para o seu uso como vivenda, estudio de arquitectura, e establecemento de Turismo Rural.
Obra
A súa obra fíxoo acredor de numerosos premios, entre os que salientan:
Cisxénero
Cisxénero (abreviado cis) é aquela identidade de xénero que coincide co sexo asignado ao nacer. O oposto a cisxénero é transxénero.
O prefixo cis- non é un acrónimo ou abreviatura doutra palabra, senón que deriva do latín e significa deste lado. Cuñado en 1994, o termo cisxénero comezou a engadirse a diferentes dicionarios en 2015 como resultado dos cambios na forma de concibir o xénero no discurso popular internacional.
A Baiuca, Montemaior, A Laracha
A Baiuca é un lugar da parroquia de Montemaior no concello coruñés da Laracha na comarca de Bergantiños. Tiña 27 habitantes no ano 2009 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales eran 12 homes e 15 mulleres.
Toponimia
Unha baiuca é un local público onde se serve alcohol, como unha taberna ou tasca.
.cf
.cf é o Dominio de Nivel Superior xeográfico (ccTLD) para a República Centroafricana.
Ligazón externa
Toppdomän
João Alves de Assis Silva
João Alves de Assis Silva, máis coñecido como Jô, nado en São Paulo o 20 de marzo de 1987, é un futbolista brasileiro que xoga como dianteiro para o Clube Atlético Mineiro do Brasileirão. Xogou anteriormente para Corinthians, CSKA Moscova, Manchester City, Everton, Galatasaray e Internacional. Jô fixo o seu debut internacional coa en 2007, estando nos equipos que conseguiron o bronce nos Xogos Olímpicos de 2008 en Pequín e a vitoria na Copa das Confederacións 2013.
Ligazóns externas
‎
O Canedo, Montemaior, A Laracha
O Canedo é un lugar da parroquia de Montemaior no concello coruñés da Laracha na comarca de Bergantiños. Segundo o Instituto Nacional de Estadística en 2009 tiña 24 habitantes (9 homes e 15 mulleres).
Éntase
miniatura|dereita|Primeiro templo dórico de Hera, coñecido como a Basílica, en [[Paestum.]] A éntase é a zona da columna grega cuxa sección posúe maior diámetro, xa sexa dórica, xónica ou corintia. A finalidade da éntase é conseguir unha mellor sensación estética e visual, xa que confire máis harmonía ó fuste e dá a impresión de maior esvelteza ás columnas.
O fuste das columnas gregas non se deseñaba con sección constante, esta aumentaba dende o capitel á éntase, volvendo a diminuír até a base. Polo tanto, a columna é máis ancha na zona situada na metade inferior. A éntase delimita dúas partes no fuste, unha inferior que se chama imóscapo e unha superior chamada sumóscapo.
Outros artigos
miniatura|esquerda|180px|Diagrama dunha [[Orde corintia|columna corintia. Éntase sinalada coa letra D.]]
José Vilas García
José Vilas García, finado en Pontevedra, foi un editor e político galego.
Traxectoria
Liberal pontevedrés. Dono dunha imprenta co seu irmán Primitivo Vilas, da que saíu a primeira edición de A gaita gallega de Pintos. Foi concelleiro de Pontevedra en 1854 e alcalde da cidade en 1870.
Vida persoal
Casou con Juana Portela Dios e porfillou a Manuel Portela Valladares logo da morte do seu pai.
Cádavos, A Mezquita
Cádavos é unha parroquia do concello da Mezquita. Segundo o IGE en 2011 tiña 94 habitantes (54 homes e 40 mulleres).
Está situada no sueste do concello raiando con Portugal (freguesía de Moimenta e Montouto, no concello de Vinhais), a uns 900 m sobre o nivel do mar. Dista 7 km da vila da Mezquita. No extremo máis suroriental atópase o Penedo dos Tres Reinos e mais a Fonte dos Tres Reis, que marcaban o límite entre o Reino de Galiza, o Reino de León e o Reino de Portugal.
O territorio parroquial áchase fisicamente nos comezos da depresión do río Douro, entre o val e os lombeiros, e é atravesado polo Leste, de Norte a Sur, polo río de Cádavos, noutrora tamén coñecido coma Paulador, sendo afluente do Rabaçal en Portugal.
O territorio posúe unha riqueza faunística e vexetal considerábel cunha masa importante de árbores caducifolias. Touzas, carballeiras, foresta de ribeira e soutos de castiñeiros centenarios. As zonas máis altas e penedías están poboadas por matogueira e monte baixo (torgais, uces, chaguazo, carqueixa, xesta etc.). A maior parte da superficie fica comprendida dentro da Rede Natura 2000, integrado no espazo catalogado oficialmente coma Pena Maseira.
Demografía e poboación
Actualmente a poboación estábel durante o ano en Cádavos non chega aos cen habitantes, moito menos da metade do censo de 1950 (243 hab.). Situación equiparábel ao resto de parroquias do concello. Este feito enmárcase nas consecuencias das vagas migratorias que sufriu a Galiza interior e oriental, primeiro en dirección a América Latina e máis tarde cara Centro-Europa e as áreas máis desenvolvidas do Estado Español. A impermeabilidade legal da raia con Portugal e a distancia quilométrica aos grandes centros urbanos de Galiza acentuaron aínda máis o atraso que ao igual ca noutras comarcas de Galiza foi responsabilidade directa do caciquismo e a política marxinatoria e colonial española.
Aspectos históricos e artísticos
Existen dúas casas señoriais brasonadas, unha delas completamente esborrallada, cun destacábel brasón conservado por unha familia fóra do seu lugar orixinal. A outra casa señorial, situada cara a praza no centro da poboación posúe escudos de enigmática factura (non seguen a ortodoxia esixida polos reis de armas) que remiten, segundo algúns estudosos, á presenza de templarios en épocas pretéritas e anteriores á construción da casa ou mesmo que fan pensar en presenza hebraica ou xudía por un cuartel co candelabro de sete brazos (menorá) xudeu e outro cuartel coa serpe reptante de bronce que Moisés ergue no deserto, símbolo da inmortalidade.
Son numerosas as casas con lumieiras gravadas con datas de principios do século XVIII, o que pode dar unha idea de recuperación e crecemento de Cádavos tras as guerras da independencia de Portugal na segunda metade do s.XVII.
Cádavos foi feudo particular da familia Guerra durante os séculos XVII e XVIII, familia inicialmente vinculada aos Cadórniga, señores da Mezquita, posuidores do patrimonio incautado aos templarios e donos da casa-pazo aínda conservada no centro da vila da Mezquita.
No ano 1826 (segundo Miñano), Cádavos aparece como vila reguenga, na xurisdición da Vilavella da Mezquita (xurisdición ordinaria) e con alfándega importante.
Tralo golpe de estado de 1936 houbo un efémero foco de resistencia ás tropas golpistas. Á existencia en Cádavos dun cuartel de carabineiros que acataban a legalidade democrática republicana uniuse a presenza de sindicalistas que daquela traballaban na construción do camiño de ferro entre Zamora e Ourense. Con todo, a finais de xullo do 36 o falanxismo e o poder militar franquista xa tiñan afogado en sangue a resistencia. A represión, as represalias, os fusilamentos e o exilio non se fixeron agardar para moitos.
Aspectos lingüísticos
Lingüisticamente, Cádavos fica integrado de xeito patente no dominio lingüístico galego-portugués. O 99 % da poboación é monolingüe en idioma galego. Dentro do galego, a fala de Cádavos pertence á variante oriental, e dentro desta á subárea das Frieiras-As Portelas.
Banda de música A Lira de Prado
A Banda de Música "A Lira" de Prado é unha agrupación musical con sede na parroquia lalinense de Prado. Tras unha efémera existencia na década de 1930, en novembro de 2009 foi refundada e posta a andar coa colaboración de músicos doutras agrupacións.
Orixe
Un capricho entre compoñentes da agrupación de Bendoiro deu orixe á creación da efémera Banda de Prado (1927-1930). Foi logo do casamento nesta parroquia do músico Benito Villar, clarinete de Bendoiro, que, á vista das diferenzas existentes no seo desta banda, invitou a algúns compañeiros a que a abandonasen para formar outra. Ao pouco tempo tivo que facerse coa dirección Andrés Fiuza, madeirista de profesión, que xa estivera antes na de Lantaño. Con el ao mando, Prado chegou a ter vinte músicos. Pero a boa reputación que naquel momento tiña a de Bendoiro impediulle levantar cabeza e levouna á súa disolución só tres anos despois da súa fundación. Relata Enrique Alvarellos, autor de Bandas de Música de Galicia, que "los mismos vecinos de ambas parroquias no veían con buenos ojos el hacerse mutuamente la competencia, ya que hombres de Prado tocaban en la de Bendoiro, y, por otra parte, entre una y otra parroquia no querían discordias". Benito preparou a "dous ou tres músicos, e iso frouxos", lembran as fontes consultadas polo autor, polo que Prado acabou por esmorecer, como o faría, co paso do tempo, a súa feira do 13.
Refundación e traxectoria
No mes de novembro do 2009, tres músicos, ex-integrantes da Nova Banda de Vilatuxe, deciden poñer a andar de novo esta agrupación. Para iso, contan coa axuda doutros ex-membros desa banda e de músicos retirados doutras formacións. Así, da man de Gregorio Mosteiro, a nova formación debuta nese mesmo mes na parroquia silledense de Dornelas, comezando unha longa lista de actuacións que a levará incluso a saír fóra de terras galegas e a gañar unha gran popularidade nas verbenas do Deza.
En novembro do ano 2012, a agrupación gravou o seu primeiro traballo discográfico, logo de tres anos de vida. Ademais, tamén actou no programa Luar da CRTVG en marzo do 2013.
Flor do Nadal
Descrición
Arbusto ou arboriña cuxa altura pode variar entre 0,6 e 3 m, con grandes follas dentadas de cor verde escura (7 a 16 cm) e pequenas inflorescencias amarelas. As rechamangueiras brácteas que forman a parte superior da planta, de cor vermella, rosa, branco verdosa ou branco amarelenta son a miúdo confundidas con flores.
Florea polo inverno. No hemisferio norte florea de novembro a febreiro e é esencial que a planta non reciba luz durante 12 horas, aproximadamente dende outubro até Nadal para que floreza.
Historia
Oriúnda de rexións tropicais de México, especificamente de Taxco e Guerrero. Os antigos pobos mexicanos chamábana, en náhuatl, cuetlaxóchitl que provén da unión de dúas verbas, cuetlaxtli que significa coiro e xochitl; ao se unir á primeira perde a súa terminación tli polo tanto unha tradución literal podería ser flor do coiro por mor da cor vermella viva dos seus pétalos, semellante á pel acabada de desprender. Outra acepción, menos frecuente relaciónase co termo cuitlatl, que significa excremento en náhuatl, dado a que os paxaros ao defecaren as sementes inxeridas espallábana e a planta nacía de entre os seus excrementos. Foi dada a coñecer ao resto do mundo durante a época colonial, na que se enfeitaban as igrexas coas súas follas durante o Nadal.
Cultivo
miniatura|220px|Detalle da planta A flor do Nadal adóitase cultivar coma planta de interior no hemisferio norte, por mor da súa época de maior auxe vexetativo durante a tempada achegada ao Nadal. É o principal cultivo da floricultura nos Estados Unidos.
Nos EUA, Paul Ecke, pertencente á terceira xeración da familia Ecke —emigrantes alemáns establecidos nos Ánxeles en 1900—, foi o responsábel de promover o uso desta planta durante a estación invernal. Ademais de transformar o mercado, utilizando esgallos enviados por avión no canto de plantas maduras expedidas por tren, repartía de balde vasos con plantas ás emisoras de televisión para que aparecesen dende o Día de Acción de Grazas deica o Nadal. Víronse en programas como The Tonight Show e o especial de Nadal de Bob Hope, o que impulsou a especie ao mercado.
Nos Estados Unidos é unha planta que demanda actividades dos floricultores entre agosto e Nadal.
Hoxe en día é unha planta de venda durante todo o ano en moitos países, facendo uso de avanzadas tecnoloxías como a manipulación do fotoperíodo e a temperatura. Mediante investimentos considerábeis pódese facer que floreza durante calquera época do ano. Faise anana mediante reguladores de crecemento para evitar a súa forma arbustiva e mediante a mellora continua. As novas variedades comerciais son permanentemente ofrecidas polos viveiristas aos floricultores.
Temperatura ideal
20-22 °C. Durante a floración, 18 °C. Non atura ben as correntes de ar e os cambios bruscos de temperatura.
Rega
En interior, cómpre ter coidado coa rega xa que o exceso de auga pode podrecer a raíz. Engadir un adobo rico en nitróxeno á auga cada semana, até a época de floración. Algúns consellos útiles para unha maior duración da planta son:
Pódese transplantar de xeito doado por esgallos de punta. En México cultívase en invernadoiros para a súa comercialización na Noite Boa, especialmente na zona de Morelos, Puebla e Michoacán. Requírense coidados específicos durante a produción como control de temperatura, rega, humidade e pragas. Existen máis de dez variedades en cores diferentes o que fai da flor do Nadal unha boa opción para a decoración desas datas. Con todo, a cor vermella segue a ser a favorita. En Guatemala, a rexión de Sacatepéquez, nos arrabaldes de Antigua Guatemala, prodúcense todas as variedades e expórtanse máis de 42 millóns de plantas en diferentes tamaños, de acordo coa época.
Propiedades
En México emprégase por vía oral ou externa para aumentar ou promover a secreción de leite. O látex é aplicado directamente para tratar espullas, erisipela, disipela, quenturas, chagas e infeccións cutáneas e feridas. En inchazos por picadas de vermes, póñense follas moídas. Para as inflamacións, ásanse as follas e se aplican o máis quente que se ature. Para aliviar os golpes férvense as flores, esprémese nelas limón e con elas se envolve a zona danada.
Taxonomía
miniatura|240px|Planta adulta
Euphorbia pulcherrima foi descrita por Willd. ex Klotzsch e publicado en Allgemeine Gartenzeitung 2(4): 27–28. 1834. Euphorbia: nome xenérico que deriva do médico grego do rei Xuba II daMauritania (52 a 50 a. C. - 23), Euphorbus, na súa honra– ou en alusión ao seu gran bandullo– xa que usaba medicamente Euphorbia resinifera. En 1753 Carl von Linné asignou o nome a todo o xénero.
pulcherrima: epíteto latino que significa "a máis bonita". Nos Estados Unidos, e ás veces tamén en Galiza, coñécese co nome poinsettia (pronunciado ponsetia''), en honra a Joel Roberts Poinsett, primeiro embaixador estadounidense en México que a introduciu nos EUA aló polo 1825. Dende o ano 1991, o 12 de decembro está declarado nos Estados Unidos como Día Nacional da Poinsettia en conmemoración da data da súa morte.
.bz
.bz é o Dominio de Nivel Superior xeográfico (ccTLD) para Belize.
A muller na cultura popular galega
miniatura|250 px|A leiteira por [[Ramón Conde, Ourense.]] miniatura|300px|O home dirixe a arada.
Contexto
Así, a actividade habitual do home comprendía aqueles traballos que parecían requirir máis forza ou aqueles que precisaban de desprazamentos ou estancias máis ou menos prolongadas fóra da casa. Por exemplo, na Galiza litoral eran eles os que saían ao mar desde ben noviños, mentres as mulleres quedaban a cargo do marisqueo, da descarga das redes e da venda dos produtos obtidos na pesca, á parte claro está, de horta, gando e casa; ou no caso da actividade agrogandeira, eran os homes os que na malla do centeo manexaban o mallo sendo elas as que erguían o gran.
Todo isto como norma xeral que conta con moitas excepcións. Non resulta inhabitual atopar refráns, contos ou cantigas nas que son as mulleres as que realizan traballos supostamente reservados aos home. Xa aos romanos, sociedade tamén patriarcal e cunha clara división dos traballo por xénero, chamáballes a atención que as galegas realizaran tarefas que eles consideraban reservadas ós homes: . Descricións como estas contribuíron á creación dunha imaxe errónea de matriarcado na sociedade tradicional galega.
Coa menstruación
A menstruación é un dos tabús máis estendidos e xerou un amplísimo léxico eufemístico:
Pero en moitas ocasións este léxico tínguese de matices humorísticos:
Críase que a menstruación consistía na expulsión de principios tóxicos ou enfermos da muller. Plinio o Vello afirmaba que o sangue menstrual era tan velenoso que abondaba co seu vapor ou o seu contacto para agria-lo viño novo, de modo que as mulleres coa regra non poden entrar nunha adega porque se estragaría o viño todo. Outras consecuencias poden ser esteriliza-las sementes, mata-los enxertos etc. Pola contra, a presenza nun barco dunha muller coa regra evitaba e protexía das treboadas (RODRÍGUEZ LÓPEZ).
miniatura|300px|O home é quen mata o porco, a muller recolle o sangue. Na mata do porco, a tradición esixe que a muller que recolle o sangue non podía te-la regra, porque en tal caso estragaríase o sangue con seguridade. Mesmo hai lugares nos que as mozas, en xeral, non podían axudar a face-los chourizos, estremando a precaución, pois podían estragalos a causa do seu sangue menstrual; nin sequera podían come-las filloas (Mandianes Castro).
As mulleres coa regra poden botar mal de aire. Para recoñece-la causa, na Pobra do Caramiñal cobren o meniño enfermo con follas de aro e colocan por riba unha toalla de damasco durante 24 horas, sen poder cambialo. Pasado este tempo, a mesma persoa que fixo a operación descobre o rapaz e marcha con todo ó muíño máis próximo. Alí bota as follas por riba do cubo do muíño quedándose coa toalla, na que aparecerán as manchas do menstruo, se foi unha muller a causante da enfermidade, ou os pelos da gata, se foi este animal (Lis Quibén). No dicionario de Marcial Valladares, ó falar da herba do aire, di que hai que coce-las follas, picadas a modo de tabaco, e que con ese cocemento se lava o meniño durante nove noites seguidas, de abaixo arriba, quedando nesa auga as probas da orixe do meigallo: plumas se foi unha galiña, pelos se foi un gato ou unha muller (Lis Quibén).
Outra forma de bota-lo meigallo é dar a beber viño ou a comer doces ou froitas -especialmente mazás, en lembranza da tentación de Eva-, que foran tocadas ou picadas cunha agulla ou alfinete mollados co sangue menstrual, fluxo branco ou ouriños da muller (Lis Quibén ).
Disque os lagartos arnaus se botan ou perseguen ás mulleres que teñen a regra (Adela Leiro).
Para cura-lo torzón das bestas (cólicos) hai que darlles a bebe-la auga na que se lavara unha camisa de muller coa regra (Vicente Risco).
A virxindade
As relacións sexuais, a maiores doutros aspectos persoais e sociais, teñen como finalidade o reforzamento da relación de parella co obxectivo último de constituír e manter unha familia, unidade social e económica. Nunha sociedade agraria, como a tradicional galega, a propiedade da terra e a súa transmisión ós fillos é fundamental, o que leva implícito o cumprimento de certas regras de fidelidade, centradas especialmente na muller, antes e durante o matrimonio.
Se ben a perda da virxindade non se xulga con excesivo rigor e non representa ningunha dificultade grave á hora de casar, nin sequera o feito de chegar con fillos ó matrimonio, o certo é que as nais vixían os xogos e relacións das súas fillas cos mozos e as educan para que non cedan ós requirimentos destes. Canto menos ata conseguir promesa firme de casamento. A literatura popular galega está chea de exemplos disto:
Existe unha asociación mental e lingüística entre a virxindade, como virtude, e a situación posterior á primeira relación sexual, como unha perda e como algo negativo, onde Emilio Montero ve un ascendente bíblico ou relixioso. Así, no primeiro caso, dise que a moza está enteira, e no segundo que está probada, está amozcada, desflorada ou mesmo deshonrada.
Outra observación relacionada co anterior é o uso na medicina popular dos excrementos ou ouriños de muller virxe e, por extensión, doutras substancias non usadas, como a cera ou o xabón virxes (Eladio Rodríguez).
Concepción e xestación
miniatura|200px|Na praia da Lanzada, as mulleres buscan toma-lo baño das nove ondas Asóciase a muller coa fecundidade, e por iso existen numerosos rituais para quedar embarazada, no caso de non logralo no seu tempo. Podíase recorrer á intercesión da Virxe ou certos santos. Xa Sarmiento recolleu que a solución era face-lo amor na ermida de San Guillerme de Fisterra: a santidade do lugar combatía os espíritos que impedían fecundar a muller (Mariño Ferro).
Favorece a concepción bañarse núas na praia da Lanzada (Sanxenxo), onda a ermida do mesmo nome, durante a noite de San Xoán, xusto ó dar as doce da noite, segundo uns, ou xusto antes de saí-lo sol, segundo outros. Noutras ocasións repítese este baño o último domingo de agosto. O ritual, con algunhas variacións segundo as fontes, consiste en recibir nove ondas do mar, seguidas. Baños similares e coa mesma intención practícanse na Concheira de Baiona, en Praceres (Marín) ou en Santo André de Teixido. Mariño Ferro ve nisto unha cópula simbólica.
En Vilariño (Cambados) hai un cruceiro chamado do culebrón no que as mulleres que queren preñar deixan en ofrenda tarteiras de cociña, quizais porque o que piden é chegar a ser nais de familia e amas de casa.
Esta asociación da muller coa fecundidade, coa abundancia, explica o costume de que as mulleres ouriñen sobre as redes antes de que o seu home saia a pescar, acto que asegurará unha boa pesca.
Para mante-la xestación e non sufrir abortos, recórrese ó bautismo anticipado, mediante o cal se bautiza ó futuro meniño no ventre da nai, sobre certas pontes máxicas e ás 12 da noite.
miniatura|200px|Agora xa foi e foi, nena non teñas pesare. Agora xa foi e foi, Diolo ha de remediare. Canto ó léxico empregado para referirse a esta situación, obsérvase un abandono de formas consideradas vulgares, como preñar ou estar preñada, a favor de estar embarazada, estar, caer en estado ou quedar, estar, caer encinta. Por veces matízanse máis estas fórmulas: estado interesante, estado de boa esperanza. Na iconografía relixiosa católica podemos ver representada a Virxe embarazada, esperando expectante o momento do parto, baixo o nome da Nosa Señora da Expectación ou da Esperanza (tamén como a Nosa Señora do O), que se celebra o 18 de decembro.
Para adiviña-lo sexo do futuro meniño existen numerosas prácticas. Por exemplo, colocar na palma da man da muller unha agulla con fío: se a agulla se move recta, será home; se xira en círculo, unha nena. Tamén, pedirlle que nos mostre as mans: se o fai coas palmas cara arriba, terá unha nena; se pon as mans cara abaixo, un neno. Outros interpretan que será neno se o sente no costado dereito da barriga, ou se sae da casa co pé dereito. Ou crer que os nenos concibidos con lúa crecente serán homes e se foi en lúa minguante, femias.
No parto e no puerperio
O momento do parto resulta especialmente transcendente: é o transo, a boa hora. O termo parir tense por vulgarismo e substitúese por dar a luz e outras moitas formas eufemísticas:
Ata mediados do século pasado era habitual parir na casa. Mesmo, se a casa era pequena e non había outra forma de facelo na intimidade, ían parir na corte sobre un leito de palla limpa. Parían de xeonllos, facendo forza contra os pés da cama, ou sentadas nunhas cadeiras especiais (paridoiras), sobre dúas cadeiras ou sentadas nas coxas abertas do seu home. Parían axudadas pola nai ou unha veciña entendida e só cando o parto se complicaba chamaban polo médico.
No concello de Rois era costume que a muller que ía dar a luz atase unha peza de roupa no fuste do cruceiro de capela que se levanta no lugar de Sóñora (parroquia de Augasantas). Esa peza non se retiraba ata que rematase o parto felizmente.
Para favorece-la expulsión das secundinas dábase a beber á parturiente caldo de pel de cobra (Jesús Rodríguez López).
Para combate-las hemorraxias do parto hai que poñerlle dous sapos vivos nunha bolsa atada no pescozo sen que ela se decate (Antón Fraguas). Estas metrorraxias tamén se cortan aplicando na vulva o fume producido ó queimar plumas de perdiz (Jesús Rodríguez López).
Nalgúns lugares atan o embigo das meniñas máis longo có dos meniños para previr que, cando sexan maiores e estean embarazadas, poidan padecer quebraduras durante o embarazo (Lis Quibén).
Eladio Rodríguez recolle a prohibición en Santiago de Compostela, en 1841, de facer toca-las campás da parroquia cando unha muller ía dar a luz, co que se pretendía que os veciños rezasen unha oración por ela pedindo unha hora curta. Engade que este costume aún persevera en algunas pocas comarcas rurales. En busca da axuda divina, rezábase á Virxe, como nai que pariu sen dor, e sobre todo á Virxe do O ou á Virxe do Leite.
Tralo parto adoita visitarse á muller con agasallos diversos. Dáselle de comer chocolate e caldo de galiña para que recupere antes as forzas (O caldo das paridas, non lle fai mal ás preñadas); e tamén viño. O caldo de galiña é mellor se se fai cunha galiña negra (Jesús Rodríguez López).
A muller parida queda aberta e crese que o mal, os espíritos do mal, adoitan entrar facilmente polas aberturas naturais. Por iso, e para protexela neste delicado momento, colocábanlle o sombreiro do seu home ou vestíana cun chaleco deste.
O aborto
Cando o aborto é voluntario, dise que botou o fillo abaixo ou que non o deixou cumprir.
Cantigueiro
miniatura|250px|O mar tamén é casado, o mar tamén ten muller, é casadiño coa area, dálle bicos cando quer.
Toponimia
En lingua galega, só coñecemos dous topónimos derivados da palabra muller:
Ama de leite
miniatura|[[Luís XVI de Francia|Luís XVI coa súa ama de leite.]] Unha ama de leite, ama de cría ou nutriz é unha muller que aleita a un lactante que non é o seu fillo. Hoxe en desuso na meirande parte de Occidente, o emprego de amas de cría foi común ata o século XIX para alimentar a nenos cuxas nais non podían ou non desexaban facelo.
Servizos
O recurso dunha ama de leite podía estar motivado por razóns físicas, coma no caso de produción insuficiente de leite, en partos múltiples nos que unha soa persoa non pode satisfacer os requisitos da lactación, ou sociais; a profesionalización da lactación permitía á nai dedicarse a outras ocupacións, como era o caso, por exemplo, das elites romanas. Por outra banda, permitía acurtar o período entre embarazos, xa que o sistema endócrino inhibe normalmente a concepción mentres a nai está aleitando. Ademais, tamén permitía librarse dunha tarefa socialmente percibida como pouco axeitada polas clases superiores.
Noutras sociedades, a tarefa non estaba restrinxida ás profesionais, senón que era parte do coidado dos meniños compartido entre tódalas nais do grupo. A profesionalización da cría, en termos sociolóxicos, foi un dos medios que permitiu ás mulleres adiñeiradas liberarse do rol de coidado doméstico que caracteriza ó sexo feminino nas sociedades patriarcais.
A creación de fórmulas máis completas de leite en po, adaptado ó aparello dixestivo do neno, levou á desaparición da figura da ama de leite nos países desenvolvidos.
Figueiroa
O topónimo galego Figueiroa pode referirse a:
Cirrocumulus
miniatura|Cirrocúmulos Os Cirrocumulus ou Cirrocúmulos, abreviadamente Cc, son un xénero de nubes que, segundo a definición adoptada pola Organización Meteorolóxica Mundial, caracterízanse por ser un banco, capa delgada ou saba de nubes brancas, compostas por elementos moi cativos a xeito de grans, rizos ou ondulacións, unidos ou separados e distribuídos con maior ou menor regularidade. A maioría dos seus elementos presenta un largo aparente menor de 1 º.
Aldosende, Aldosende, Paradela
Aldosende é un lugar da parroquia de Aldosende no concello lugués de Paradela na comarca de Sarria. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2021 tiña 59 habitantes, dos cales 30 eran homes e 29 eran mulleres.
Toponimia
Segundo Nicandro Ares Aldosende deriva do antropónimo que sería o posuidor da vila.
División Pacífico da NBA
A División Pacífico é unha división da Conferencia Oeste da NBA. Os cinco equipos actuais levan na división xa antes de que os Blazers e os Sonics foran movidos á nova División Noroeste. As divisións actuais existen dende o inicio da tempada 2004-2005. Os Phoenix Suns son os posuidores do título dende precisamente esa tempada.
Alfonso Agra
Alfonso Agra Tato, nado en Arzúa o 30 de xaneiro de 1959, é un actor galego de teatro, televisión, cine e dobraxe.
Ten actuado como secundario en numerosos filmes e series de televisión, destacando os seus papeis de Peláez en Pratos Combinados, Silvino en Terra de Miranda, ou Manuel Bustelo en Fariña, inspirado no narco Manuel Baúlo. Ademais ten unha longa traxectoria teatral.
Curtametraxes
miniatura|dereita|200px|Alfonso Agra na obra O florido pénsil.
Teatro
Participación en tódalas montaxes teatrais da Compañía Artello entre os anos 80/90.
Participación en diversos espectáculos do Centro Dramático Galego: Woycek, Os vellos non deben de namorarse, As alegres casadas, Almas perdidas, Hamlet, Valle Inclán 98.
A Carballa Redonda, Montemaior, A Laracha
A Carballa Redonda é un lugar da parroquia de Montemaior no concello coruñés da Laracha na comarca de Bergantiños. Segundo o Instituto Nacional de Estadística en 2009 tiña doce habitantes (seis homes e seis mulleres).
O delator
O delator (en The Informer) é un filme estadounidense de 1935 dirixido por John Ford. O filme está ambientado na guerra civil irlandesa de 1922. O guión, escrito por Dudley Nichols, está baseado na novela homónima do seu primo Liam O'Flaherty, quen participou activamente na loita pola independencia de Irlanda. O filme gañou catro premios Óscar: mellor dirección (John Ford), mellor actor (Victor McLaglen), mellor guión (Dudley Nichols) e mellor música (Max Steiner).
Foi emitido na TVG o 5 de setembro de 2015.
Provincia de Siena
Siena é unha provincia da rexión da Toscana, en Italia. A súa capital é a cidade de Siena.
O delator
Argumento
Dublín, década de 1920. Gypo entrega o seu mellor amigo, compañeiro do IRA, a cambio de vinte libras para unha pasaxe aos Estados Unidos para el e a súa moza. Ademais de ver o seu amigo morto, pasa a ser perseguido pola banda como traidor.
Provincia de Siena
Ten unha área de 3.464 km2, e unha poboación de 194.440 habitantes (2001). Hai 36 municipios na provincia.
O delator
Elenco
miniatura|McLaglen e Grahame
Recoñecementos
Graham Greene eloxiou o filme nun artigo para The Spectator en 1935 describíndoo como "un filme memorable", cuxa substancia supón "material soberbio para a pantalla". Greene destacou especialmente a interpretación de Victor McLaglen, indicando que "nunca tivera unha actuación máis talentosa".
Lena Headey
Lena Kathren Headey, nada o 3 de outubro de 1973 nas Illas Bermudas, é unha actriz inglesa.
Ramón Acín
Ramón Arsenio Acín Aquilué, nado en Huesca, o 30 de agosto de 1888 e finado o 6 de agosto de 1936, foi un pintor, escultor e xornalista aragonés.
Traxectoria
Ramón Acín Aquilué era fillo do enxeñeiro agrimensor Santos Acín Mulier e de María Aquilué Royán. Era o menor de tres irmáns, sendo os outros Santos e Enriqueta. Afeccionouse desde novo á pintura e, xa con dez anos, recibía clases do pintor oscense Félix Lafuente. Con doce anos ingresou no Instituto de Segundo Ensino de Huesca, onde realizou os seus estudos. En 1907 matriculouse en Ciencias Químicas na facultade de Ciencias de Zaragoza.
A finais de 1908 abandonou a carreira de Químicas e regresou a Huesca. En 1909 tivo que incorporarse a filas, pero librouse do servizo militar por ser fillo de pais sexaxenarios. Ese mesmo ano marchou a Madrid para facer oposicións de deliñante de Obras Públicas, sen lograr superarlas, polo que retornou a Huesca, onde volveu tomar clases de debuxo na academia particular do pintor Anselmo Gascón de Gotor.
Ramón Acín decidiu dedicarse exclusivamente ó debuxo e á pintura e en agosto de 1910 publicou as súas primeiras ilustracións na prensa no Diario de Avisos de Zaragoza. En agosto de 1911 ilustrou a portada do programa das festas de San Lorenzo en Huesca, e a finais dese mesmo ano un debuxo seu ocupou a portada da revista humorística madrileña Don Pepito.
En xaneiro de 1912, coincidindo coa remodelación de El Diario de Huesca, dirixido desde entón por Luis López Allué, fíxose cargo da sección de "Notas humorísticas", onde asinaba co pseudónimo de "fray Acín". Durante ese ano tamén colaborou con outros periódicos máis progresistas, onde publicou viñetas politicamente máis comprometidas (El Pueblo, Vida Socialista...)
En xullo de 1913 instalouse en Barcelona, a instancias do seu amigo Ángel Samblancat, para fundar o periódico semanal La Ira ("Órgano de expresión del asco y de la cólera del pueblo"), publicando unha viñeta no seu primeiro número e a que foi a súa primeira colaboración escrita en prensa, o artigo "Id vosotros", agresivo escrito contra a guerra contra Marrocos. Para o segundo número escribiu "No riáis", unha dura crítica cara aos representantes da igrexa. Con motivo deste segundo número foron encarcerados os redactores de La Ira e clausurado o periódico.
Manuel Moriche Mostajo
Manuel Moriche Mostajo, nado o 6 de agosto de 1950 en Zaragoza, é un ex xogador de rugby internacional 59 veces coa selección española entre 1970 e 1983. Xogaba na posición de apertura e foi considerado o mellor xogador nacional da década dos 70s.
Traxectoria
Medrou en Valladolid e foi adestrado no Colexio El Salvador polo cura francés George Bernès, introductor do rugby na capital castelá nos anos 60s. Co equipo de El Salvador disputou tres tempadas na Liga Nacional acadando dous subcampionatos e un terceiro posto. Cando a dirección do colexio renunciou á súa licenza deportiva cedéndolla ó CDU Valladolid, Moriche mudouse a Madrid para xogar no Club Deportivo Arquitectura, equipo co cal gañou cinco ligas e dúas copas. En 1974 xogou un tempo no equipo de Veterinaria de Zaragoza da segunda división, por mor do servizo militar. En 1978 deixou Madrid para xogar dúas tempadas no Futbol Club Barcelona, volvendo ó Arquitectura en 1980. Foi o cerebro do mellor equipo do panorama nacional e da selección durante anos, e no momento da súa retirada era o xogador español con máis encontros disputados da historia.