cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Agoney
Traxectoria
En novembro de 2019, Agoney fixo a súa primeira xira musical fóra de España, visitando Arxentina. En agosto de 2020 publicouse o disco debut Libertad, que se situou como o álbum máis escoitado en España.
O 26 de outubro de 2022 deuse a coñecer a súa participación no Benidorm Fest 2023, acto celebrado para seleccionar a candidatura representativa de España no Festival de Eurovisión dese ano. O 19 de decembro, Agoney publicou nas súas redes sociais a canción "Quiero arder", a súa candidatura ao Benidorm Fest 2023, comezando como o gran favorito do público. Finalmente Agoney foi segundo na clasificación cun total de 145 puntos.
Camill Heller
Camill Heller, nado en Teplitz (Bohemia) o 26 de setembro de 1823 finado en Innsbruck (Austria) o 25 de febreiro de 1917, foi un zoólogo e anatomista austríaco.
Traxectoria
Heller naceu na cidade termal de Teplitz (hoxe Teplice), daquela pertencente (Imperio Austríaco. Estudou en Viena, alcanzando en 1854 o título de doutor en medicina. Desde 1858 a 1863 foi profesor de zooloxía e anatomia comparada na universidade de Cracovia (Polonia), e desde 1863 até a súa xubilación ensinou na universidade de Innsbruck, en Austria.
Heller especializouse primeiramente en crustáceos, pero tamén traballou en briozoos, equinodermos, picnogónidos e tunicados.
Abreviatura
A abeviarura Heller emprégase para indicar a este zoólogo como autoridade na descrición e taxonomía en zooloxía.
Espectador
No teatro en particular, o espectador reviste unha importancia fundamental non só como destinatario da representación senón tamén pola comunicación privilexiada que se establece entre el e o actor en escena.
Brates
O topónimo galego Brates pode referirse a:
Espectador
Nun espectáculo en vivo, a condición óptima para o éxito do mesmo é a empatía entre o que actúa e o que mira, facendo que a persoa do público participe na narración.
Segundo Peter Brook, o espectador é unha do tres cordas que o actor debe sempre manter equilibradas. Inclinarse a favor do espectador fai preponderante o aspecto de exhibición da representación teatral mentres unha escasa atención ao destinatario da representación pode chegar a facela débil e privada de sentido, se non na elaboración privada de quen o executa.
O teatro do século XX modificou profundamente a concepción clásica do espectador. Visto no pasado como un elemento pasivo, importante só porque era necesario para unha representación (da que constitúe o destinatario), varios directores e autores subliñaron en cambio a importancia do mesmo como elemento activo.
O espectador no teatro
A evolución do concepto de espectador no espectáculo en vivo desenvolveuse á vez que o cambio da dramaturxia e do modo de pensar o teatro e por tanto tamén do espazo escénico: se até o século XIX o escenario encarnaba unha situación distinta da realidade para tentar imitala, no século XX os actores e os espectadores reúnense a miúdo no mesmo espazo, como no Apocalypsis Cum Figuris de Jerzy Grotowsky, que neutraliza a separación do espazo introducindo ao espectador na representación ou nalgunhas obras de Pirandello que fai iniciar a representación no vestíbulo cando o público espera para entrar na sala ou moitas veces participan do evento en primeira persoa (exemplo son algúns espectáculos do Circo do Sol que levan aos espectadores a responder preguntas directas dos actores).
El Espectador, de Ortega
José Ortega y Gasset escribiu unha gran cantidade de artigos, reunidos posteriormente nun oito tomos, publicados entre 1916 e 1934, co título El Espectador.
Miñato real
O miñato real  ou millafre real (Milvus milvus) é unha ave de rapina de distribución reducida a Europa.
Descrición
Non é difícil identificalo na natureza. Amosa características que o diferencian ben mesmo dun parente tan próximo coma miñato queimado. miniatura|esquerda|200px| Colas das dúas especies de miñatos: [[Miñato queimado (esquerda) Miñato real (dereita) ]] O miñato real é algo meirande có miñato queimado. Ten as alas, cunha envergadura de ata 160 cm, e a cola longas. A plumaxe é castaña avermellada, coas beiras das plumas de ton máis ocre, que fan que sobre todo as cobertoiras da parte superior das alas e o lombo teñan un aspecto contrastado. A cabeza, a gorxa e a caluga dos adultos son moi claras, case brancas. O bico e forte, de cor amarela na base e gris escuro ou negro cara á punta. As patas son curtas e amarelas, coas unllas negras. O iris dos ollos das aves adultas é amarelo, As plumas da barriga son máis claras e brillantes cás da parte superior, con liñas negras ben marcadas, o mesmo cas plumas da parte inferior das alas. As articulacións das alas son escuras, case negras.
Cando voan destacan as alas longas e relativamente estreitas e a cola vermella e longa, semellante cunha clara forma de galleto e que está sempre en movemento. Os sexos non se distinguen pola coloración e mesmo a plumaxe dos inmaturos e moi semellante á dos adultos. Nos exemplares moi novos a cola pode dar certa impresión de arredondada, pola falta de desenvolvemento das plumas exteriores.
Femias e machos non amosan grandes diferenzas de tamaño, os machos máis pesados pesan ata uns 1100 gramos, cunha media de menos de 1 quilo. As femias poden chegar como máximo os 1400 gramos, cuns 1200 de media. A lonxitude corporal vai dos 60 os 73 cm, dos que entre 31 e 39 corresponden á cola. A envergadura das alas vai de 150 a 171 cm.
Voz
Son menos ruidosos cós miñatos queimado. Fora da época do cortexo e cando están lonxe do niño mantéñense case sempre silenciosos. O seu chío máis característico, que é máis agudo alto en situacións agresivas pode escoitarse en: * Berro do miñato real
Distribución
[[Ficheiro: Milvus milvus distr.png|miniatura|240px|Area de distribución do miñato real verde:Exemplares maioritariamente sedentarios laranxa: En xeral migratorios de media ou curta distancia.
En Galicia, tradicionalmente, só se podía atopar de paso durante as migracións no outono. Non obstante, dende o comezo do século XXI a súa presenza foi en aumento e en 2021 localizouse a primeira poboación invernante en tres durmidoiros cun mínimo de 136 exemplares.
Hábitat
É unha ave de paisaxes abertas con pequenas áreas de árbores. Depende menos da auga que a forma típica do miñato queimado, co que adoita compartir áreas de cría. O seu hábitat preferido son zonas agrícolas con áreas forestais, máis raramente pantanos e uzais se dispoñen de árbores para face-los niños. A miúdo aproveita as boas condicións térmicas de vales fluviais estreitos e de abas de montañas. Cazan nos vilares, praderías e prados cultivados. Poden tamén facelo en zonas húmidas. As terras nas que se acaba de realizar a colleita son tamén parte do seu territorio de caza, o mesmo cas autoestradas e os vertedoiros do lixo, aínda que estes últimos menos que no caso do miñato queimado. A súa área de distribución coincide bastante exactamente coas terras negras agrícolas do centro e leste de Europa e as terras ricas do sur de Europa e acada os seus puntos máximos nas zonas de cultivo intensivo centroeuropeas. En xeral, vive en terras de altura baixa ou media, ata uns 800 m sobre o nivel do mar, aínda que no Xura suízo algunhas parellas crían os 1200 m de altura e nos Perineos ata a zona subalpina. As súas prazas históricas de cría acadaban no Cáucaso e nos montes Atlas os 2500 metros. En hábitats con posibilidades de alimentación suficiente poden criar moi preto uns doutros. Na zona de Hakel, un bosque duns 13 km² na área de Magdeburgo en Alemaña, contáronse en 1979 136 parellas reprodutoras.
El Lince (Mos)
El Lince foi un periódico editado en Mos en 1916.
Miñato real
Alimentación
Aínda que, coma o miñato queimado é un oportunista, é tamén un cazador máis activo cá este. É menos dado a comer peixes co seu parente e, por ben que come animais mortos e busca comida nos vertedoiros, faino en cantidades menores có miñato queimado. As condutas de caza varían individualmente. Na época de cría comen sobre todo mamíferos e paxaros. Entre os mamíferos destacan os ratos e as toupas; entre os paxaros os estorniños. Pombas e túrdidos coma o merlo son presas relativamente frecuentes. Os hámsteres (Cricetus cricetus) poden ser a súa presa principal se abundan. Ten tendencia a capturar sobre todo aves febles ou feridas. En zonas nas que abunden os peixes poden ser importantes na súa alimentación, ben capturados vivos ou recollidos mortos ou moribundos da superficie da auga. capturan tamén cantidades non desprezables de invertebrados coma escaravellos e miñocas. A presenza de anfibios e réptiles na súa dieta varía segundo as zonas nas que viven. Come tamén animais mortos ou moribundos, grandes ou pequenos. E busca tamén en vertedoiros nos que se acumulen restos de animais, coma nos que teñen restos de matadoiros.
El Lince (Mos)
Traxectoria
Apareceu nos primeiros meses de 1916. Entre os seus colaboradores figuraron José María Lorenzo Taibo e Francisco Fornos Martínez. Continuaba publicándose en decembro de 1916.
Miñato real
Estratexias de alimentación
miniatura|270px|Miñato real Buscan alimento sistematicamente, sobrevoando en voo planeado relativamente baixo e lento áreas abertas. Son cazadores por sorpresa, que non adoitan perseguir ás presas cando fallan o primeiro intento. Non é raro velos camiñar polo chan, procurando insectos e miñocas. Capturan as presas do chan voando por riba delas e sen pousarse. Isto aplícase tamén nos caso dos peixes, que capturan na tona da auga e erguen de seguida no aire ó xeito da aguia mariña. Aínda que cachan en ocasións paxaros que están voando ou pousados nunha pola, máis das capturas de aves teñen lugar no chan. Adoitan mata-las presas cun golpe do bico. En ocasións rouban o botín doutras aves coma gaivotas, córvidos e miñatos queimados. Quítanllelo directamente ou perségueos ata que lles fan vomitar as capturas xa tragadas.
Conduta
O tempo de actividade, que cando dispoñen de presas dabondo é curto, pode comezar coa saída do sol e acabar pola noite, sobre todo cando están criando. Fan, porén, sempre pausas para descansar despois dos voos de caza, aínda que os polos pidan insistentemente comida. Fora da época reprodutora son sociables e non defenden ningún territorio. Pasan a noite en lugares de repouso colectivos e mesmo cazan ás veces en grupo. Poden xuntarse ducias de individuos para durmiren xuntos. Nestas xuntanzas son comúns os comportamentos lúdicos coma os voos sincronizados. Ocasionalmente rompen en voo pinas de conífera só coma xogo.
Migracións e desprazamentos
A súa conduta neste aspecto é variable. Nas últimas décadas amosan unha tendencia crecente a sedentarizarse ou a facer migracións máis curtas. Os invernos con menos neve e a oferta de alimento de vertedoiros e estradas facilitan que moitas poboacións do centro e algunhas do norte de Europa non marchen da zona de cría na época fría. Esta situación exemplificase en Suíza, en Baden-Württemberg (Alemaña) e no sur de Suecia. Nalgunhas destas localizacións a estancia invernal é facilitada pola alimentación fornecida directamente polo homes. Máis dos exemplares do centro e norte de Europa viaxan, porén, en outono cara ó suroeste, en especial cara á España. Os miñatos que crían no suroeste e sueste de Europa e norte de África son sedentarios. En España coinciden as áreas de invernada dos miñatos do norte coas de cría dos locais. Fan os voos migratorios de día, individualmente ou en pequenos grupos, que son máis compactos no voo de ida. A distancia curta do desprazamento permítelles iniciar a migración tarde, en máis dos casos a primeiros de outubro. As femias marchan unha ou dúas semanas antes cós machos. A volta tamén a fan cedo, comezando xa en febreiro. Boa parte das aves dun ou dous anos non volven ó seu lugar de orixe, e pasan o verán nos cuarteis de inverno ou vagabundean en pequenos grupos pola Francia central e do sur e mesmo por Suíza.
Reprodución
Por ben que en condicións excepcionais poidan criar xa no primeiro ano de vida, comezan a reproducirse en xeral cando teñen tres anos. Máis das veces forman parellas monógamas que duran unha soa estación, pero coñécense casos tanto de parellas que duran varios anos coma de cambios de parella durante a época de cría. No caso dos exemplares sedentarios a unión entre as parellas parece máis estable. Son moi fieis ós lugares de cría, e os individuos que empezan a criar tentan case sempre facelo preto de onde naceron, aínda que dispoñan de sitios axeitados non moi lonxe. Isto provoca que nas áreas máis densamente poboadas a idade de empezaren a reproducirse se retarde por falta de lugares xeitosos. .
Os exemplares que pasan o inverno no centro e leste de Europa poden comeza-lo cortexo durante o inverno. Os machos e as femias migradores poden chegar ás terras de cría con ata 12 días de diferenza, ás veces máis. Os sedentarios comezan as cerimonias previas ó aparellamento a mediados ou finais de febreiro, os migratorios dúas ou tres semanas máis tarde.
Cortexo e construción do niño
Os niños poden ser pequenos (entre 40 e 60 cm, de diámetro)e mal feitos ou grandes construcións de ata 40 cm de alto e 1 m de diámetro, sobre todo no caso de niños que se usaron máis dun ano. miniatura|esquerda|320px|Polos de miñato real no niño
Os ovos e a incubación
Poñen máis das veces tres ovos, que pesan uns 60 gramos e miden 57 x 45 mm, aproximadamente o tamaño dun ovo mediano de galiña. Son de cor branca turba con manchas castañas avermelladas e marcas negras. En Centroeuropa algúns poñen a finais de marzo, pero a maior parte das postas ten lugar en abril, nalgúns casos en maio. No sur de Europa empezan de media dúas semanas antes, no norte a finais de abril ou en maio. Só cando perden os ovos dunha posta feita moi cedo poden facer unha segunda.
Chocan 32 ou 33 días. A incubación empeza cando poñen o primeiro ovo, o que provoca diferenzas de desenvolvemento notable entre os irmáns. Os machos chocan só períodos moi curtos. As dúas ou tres primeiras semanas, a femia está case continuamente no niño. Os polos pasan entre 48 e 54 días no niño, en casos extremos ata 70. . Cando comezan a voar os novos miñatos pasan cos pais só unhas tres semanas antes dispersárense.
A hibridación entre o miñato de cabo Verde e o miñato queimado que chegou ás illas hai uns cen anos e habitual. A forma caboverdiana (Milvus milvus fasciicauda) é considerada por algúns unha subespecie do miñato real e por outros coma especie independente (Milvus fasciicauda). Os polos nados destes cruces son fértiles o que fai dubidar da existencia na actualidade de miñatos de cabo Verde puros. .
Situación e ameazas
Segundo a lista vermella das especies ameazadas do ano 2006 da IUCN, a especie clasificase coma "Case ameazada". A causa desta situación é o retroceso das poboacións en Alemaña, Francia e España dende o ano 1990. Esta situación é só parcialmente compensada pola recuperación en Suíza, Italia, República Checa, Polonia, Suecia e no País de Gales A poboación europea calcúlase entre 19.000 e 25.000 parellas.
Os cambios nos métodos agrícolas, co aumento do uso intensivo das terras e a desaparición dos hámsteres, que constituían unha parte básica da súa alimentación nalgunhas áreas, son dous factores básicos no seu retroceso. A redución foi moi notable na antiga Alemaña oriental despois da reunificación alemá, á que seguiron cambios nos procesos agrícolas e gandeiros que fixeron reducir ata no 50% e máis a taxa de reprodución da especie. A desaparición de moitos vertedoiros, a caza e os envelenamentos colaboran tamén na redución dos seus números. Non esta aclarado se o aumento das poboacións de miñatos queimados inflúe negativamente na situación do miñato real.
Esperanza de vida
Os miñatos reais poden acadar idades elevadas. Coñécese o caso dun exemplar libre que tiña case 30 anos. A media de vida das aves salvaxe e moito máis baixa. Só entre o 60 e o 65% chegan ó primeiro ano de vida. Entre o 35 e o 45% chegan ós tres anos, a idade reprodutora. Estes números son aproximados e dependen de moitos factores. A caza, colisións contra obstáculos e cables eléctricos e envelenamentos son causas habituais de morte..
Bibliografía
Mitteleuropas. Bd. 4 Falconiformes. Aula-Verlag, Wiesbaden 1989 (2.Aufl.); Seiten 136 - 163. ISBN 3-89104-460-7 Wiebelsheim 2005. ISBN 3-89104-644-8 Ulmer-Stuttgart 1998; Seiten 181-182 und 232. ISBN 3-8001-3471-3 Namen.'' Aula-Wiebelsheim 2005; Seiten 62. ISBN 3-89104-678-2''
Caris LeVert
Caris Coleman LeVert, nado o 25 de agosto de 1994 en Columbus, Ohio, é un xogador americano de baloncesto profesional que xoga nos Cleveland Cavaliers da National Basketball Association (NBA).
Traxectoria profesional
O 23 de xuño de 2016, LeVert foi elixido na 20ª posición do Draft da NBA de 2016 polos Indiana Pacers. O 7 de xullo de 2016, os seus dereitos foron traspasados ós Brooklyn Nets, a cambio de Thaddeus Young. O 14 de xullo asinou o seu contrato de rookie cos Nets. Fixo o seu debut coma profesional o 7 de decembro de 2016 contra os Denver Nuggets.
O 16 de xaneiro de 2021, LeVert foi traspasado ós Indiana Pacers coma parte dun traspaso entre catro equipos.
O 6 de febreiro de 2022, LeVert foi traspasado xunto a unha elección da segunda rolda do Draft de 2022 ós Cleveland Cavaliers, a cambio de Ricky Rubio, unha elección protexida da primeira rolda do Draft de 2022, unha elección da segunda rolda do Draft de 2022, e unha elección da segunda rolda do Draft de 2027. Tres días máis tarde, o 9 de febreiro, LeVert debutou cos Cavaliers, facendo 11 puntos na vitoria por 105–92 contra os San Antonio Spurs.
Moonwalker
Moonwalker, tamén coñecido como Michael Jackson: Moonwalker, é un filme musical do artista Michael Jackson que foi estreado en 1988.
O filme non ten unha continuidade narrativa, senón que recolle curtas sobre Jackson, moitas delas sendo vídeos musicais do álbum Bad. Recibe o título da técnica de baile moonwalk, que é un dos movementos máis característicos do artista. O nome deste movemento de baile foi posto polos medios de comunicación, e non polo propio Michael Jackcon. Moonwalker foi un grande éxito de recadación, cun total de $67.000.000 arredor do mundo.
Johnny Knoxville
Philip John Clapp, coñecido como Johnny Knoxville, nado en Knoxville, Tennessee, o 11 de marzo de 1971, é un actor, cómico, guionista, produtor e actor de dobraxe estadounidense. Participou nun importante número de películas, pero é maiormente coñecido como cocreador e estrela principal do show televisivo e cinematográfico Jackass.
El Eco de Pontevedra (1869)
El Eco de Pontevedra foi un periódico editado en Pontevedra entre 1869 e 1870.
Traxectoria
Subtitulado Periódico liberal independiente, apareceu en marzo de 1869. Entre os seus redactores estaba Emilio Álvarez Giménez. Cesou a súa publicación non antes de marzo de 1870.
Corneda
O topónimo galego Corneda pode referirse a:
Jackass
Jackass é unha serie de televisión de comedia, transmitida nos seus comezos por MTV desde o 27 de febreiro de 2002. Nela, a repartición leva a cabo divertidas actividades cuxa finalidade habitualmente é inflixir dor ou buscar nestas actividades o máximo risco e perigo posíbel para divertir os televidentes. Algunhas das estrelas habituais foron Johnny Knoxville ou Ryan Dunn.
Xogos Europeos de 2015
Os Xogos Europeos de 2015 tamén denominados Bacú 2015 foron a edición inaugural dos Xogos Europeos, un evento multideportivo disputado entre atletas dos Comités Olímpicos Nacionais de Europa. Os xogos dispútanse na cidade de Bacú, Acerbaixán entre os días 12 e 28 de xuño de 2015. Este evento citou a máis de 6.000 atletas dos diferentes Comités Olímpicos Nacionais do continente europeo para competir en 253 eventos de 20 deportes diferentes.
Proceso de selección
A selección da cidade anfitrioa tomouse na 41º Asemblea do EOC en Roma, o 8 de decembro do 2012. A decisión foi resultado dunha votación na que a única candidatura que había era a da cidade acerbaixana. Houberon 48 votos, dos cales 38 foron a favor, 8 en contra e 2 en abstención. Os representantes de Armenia negáronse a tomar parte na votación.
Zona da cidade
300px|thumb|O [[Estadio Tofiq Bahramov foi sede do tiro con arco.]]
Calendario
Nestes xogos europeos disputáronse 253 competicións correspondentes a 20 deportes. Na seguinte táboa amósanse as datas de cada competición, así como o número de finais que se disputaron cada xornada.
Medalleiro
Véxase o artigo Medalleiro dos Xogos Europeos de 2015.
La Constancia (Rianxo)
La Constancia foi un periódico editado en Rianxo entre 1895 e 1896.
Traxectoria
Apareceu en setembro de 1895.
Deltaproteobacterias
As deltaproteobacterias ou Deltaproteobacteria (tamén escrito delta-proteobacterias ou proteobacterias delta) é un grupo de bacterias gramnegativas que se considera unha clase do filo Proteobacteria.
As Deltaproteobacteria comprenden unha póla de proteobacterias de xéneros predominantemente aerobios, como as Myxobacteria formadoras de corpos frutíferos, que liberan mixoesporas cando están en ambientes desfavorables, e outra póla de xéneros estritamente anaerobios, que contén a maioría das bacterias redutoras de sulfato (Desulfovibrio, Desulfobacter, Desulfococcus, Desulfonema etc.) e as redutoras de xofre (por exemplo, Desulfuromonas spp.), xunto con outras bacterias anaerobias de diferente metabolismo (como as redutoras de ferro Geobacter spp. e as sintróficas Pelobacter e Syntrophus spp.).
Recentemente, identificouse unha deltaproteobacteria patóxena intracelular, Lawsonia intracellularis.
Filoxenia
O cladograma mostra a taxonomía aceptada actualmente baseada na LPSN (List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature) e nas bases de datos taxonómicas do NCBI (National Center for Biotechnology Information) e a filoxenia baseada en datos do ARNr 16S da LTP 106 do proxecto The All-Species Living Tree
Notas: ♠ Cepas que se encontran no NCBI pero non na LSPN. ♣ O International Journal of Systematic Bacteriology ou o International Journal of Systematic and Evolutionary Microbiology (IJSB/IJSEM) publicaron especies que están en prensa.
MVP da Tempada da NBA
O Xogador máis valioso da tempada da NBA, tamén coñecido como o MVP (Most Valuable Player e que recibe o premio NBA Most Valuable Player Award) é o premio que a liga entrega ao xogador máis valioso de cada tempada dende 1956. O gañador recibe o Trofeo Maurice Podoloff, nomeado así en honra ao primeiro comisionado da historia da NBA, en activo desde a primeira tempada, en 1946-47, até 1963.
Características
A votación para o MVP celébrase unha vez finalizada a tempada regular. Até 1979-80 o MVP era seleccionado polo voto dos xogadores, con todo, dende 1981, o premio decídeno os xornalistas deportivos dos Estados Unidos e o Canadá. A votación é realizada por 125 membros; tres de cada unha das trinta cidades da NBA, e os 35 restantes locutores e analistas especializados de medios de comunicación. Dende a tempada 1982-83, só xogadores de equipos con cincuenta ou máis vitorias durante a campaña lograron gañar o premio (excepto Karl Malone na tempada 1998-99 do peche patronal, na que só se disputaron cincuenta partidos), asegurando con iso que o MVP pertenza a un equipo clasificado para playoffs.
Kareem Abdul-Jabbar é o xogador que máis veces gañou o premio, en seis ocasións, seguido por Michael Jordan e Bill Russell con cinco e Wilt Chamberlain con catro. Só dous "rookies" conseguiron gañalo: Wilt Chamberlain en 1960 e Wes Unseld en 1969.
O primeiro xogador nado fóra dos Estados Unidos en lograr este galardón foi o pivote nixeriano Hakeem Olajuwon, pertencente aos Houston Rockets, na tempada 1993-94, mais estaba nacionalizado estadounidense. A continuación, Tim Duncan, dos San Antonio Spurs, nado nas Illas Virxes dos Estados Unidos, conseguiu o galardón nas campañas 2001-02 e 2002-03 e, posteriormente, en 2004-05 e 2005-06, Steve Nash, base de Phoenix Suns, nado en Johannesburgo (Suráfrica) aínda que criado no Canadá. O primeiro europeo en obtelo foi o alemán Dirk Nowitzki, de Dallas Mavericks, na tempada 2006-07.
Gañadores
miniatura|right|202px|[[Kareem Abdul-Jabbar|Abdul-Jabbar (6 veces).]] miniatura|right|202px|[[Michael Jordan (5 veces).]] miniatura|right|202px|[[Bill Russell (5 veces).]] miniatura|right|202px|[[Wilt Chamberlain (4 veces).]] miniatura|right|202px|[[Lebron James (4 veces).]]
Por xogador
miniatura|202px|[[Larry Bird (3 veces).]]
Por equipo
miniatura|202px|[[Magic Johnson (3 veces).]] miniatura|202px|[[Moses Malone (3 veces).]]
Interacción nuclear débil
miniatura|A interacción nuclear débil pon en marcha a [[nucleosíntese nas estrelas.]] En fíica nuclear e de partículas, a interacción nuclear débil é o mecanismo de interacción entre partículas subatómicas responsable do decaemento radioactivo dos átomos. A interacción nuclear débil participa na fisión nuclear e a teoría que describe o seu comprtamento e os seus efectos chámase quantum flavourdynamics (QFD). Porén, o termo QFD apenas se usa xa que a interacción débil enténdese mellor mediante a teoría electrodébil (EWT).
O rango efectivo da interacción nuclear débil limítase distancias subatómicas e é menor que o diámetros dun protón. Xunto á gravidade, á interacción nuclear forte e ó electromagnetismo, unha das catro forzas fundamentais da natureza.
Dormeá
O topónimo galego Dormeá pode referirse a:
Interacción nuclear débil
Foi nos anos 1930 cando os físicos que estudaban a radiación emitida polos átomos déronse conta que, en certos casos, o núcleo do átomo emitía electróns.
O fenómeno débese a que, ás veces, un neutrón do núcleo transfórmase nun protón e un electrón. O electrón remata por escapar do núcleo, pero ó medir as súas propiedades descóbrese que falta certa cantidade de enerxía.
Propúxose unha nova clase de partícula para explicar este fenómeno, unha partícula que se leva a enerxía que falta, totalmente sen carga, invisible e á cal as forzas eléctricas e magnéticas non afectan. Enrico Fermi chamouna neutrino (en italiano, neutronciño) aínda que o nome quedou tal cal.
Copa do Rei de fútbol
O Campionato de España-Copa da Súa Maxestade o Rei, comunmente coñecida como Copa do Rei ou simplemente A Copa, é un torneo futbolístico por eliminación directa que se disputa anualmente entre os mellores clubs de España. Organízao a Real Federación Española de Fútbol.
Foi creada en 1903, a raíz do éxito da Copa da Coroación disputada un ano antes, sendo o torneo nacional de fútbol máis antigo de España. Aínda que a denominación histórica e xénerica da competición é a de Campionato de España, o título da competición modificouse ao longo dos anos en función do Xefe de Estado español, que é quen outorga o trofeo. Foi a Copa do Rei entre 1903 e 1932, a Copa do Presidente da República entre 1932 e 1936, o Torneo Nacional de Fútbol en 1939, a Copa do Xeneralísimo entre 1940 e 1976, e desde 1977 novamente a Copa do Rei.
O campión da 119ª edición foi o Real Madrid, tras gañar na final ao Osasuna por 2-1. O equipo con máis títulos é o FC Barcelona con 31 copas, seguido do Athletic Club, con 23.
Sistema de competición
Actualmente toman parte 83 equipos: todos os da Primeira e Segunda División, os cinco primeiros clasificados de cada grupo da Segunda B e os campións de Terceira, excluíndo os equipos filiais.
Na primeira eliminatoría participan os 42 clubs non profesionais, isto é, Segunda B e Terceira, que se emparellan por sorteo. As eliminatorias dispútanse a partido único. Na segunda rolda entran en liza os clubs de Segunda División. A partir da cuarta rolda, dezaseisavos de final, incorpóranse os clubs de Primeira e as eliminatorias pasan a ser a dobre partido (ida e volta) excepto a final, que se disputa a un partido en terreo neutral.
Ata a tempada 2004/2005 xogábase a partido único no campo do equipo máis débil ata oitavos de final. Oitavos de final, cuartos de final e semifinais xogábanse a partido dobre. A final disputábase a partido único nun terreo neutral. Con todo, na tempada 2005/2006, a Real Federación Española de Fútbol modificou este sistema en favor doutro que desatou gran polémica entre os clubs de divisións inferiores: os equipos de Segunda B enfróntanse entre eles, logo xogan contra os de Segunda, os gañadores compiten outra vez entre eles e logo incorpóranse os equipos de Primeira que non disputan competicións europeas. Os equipos participantes da Europa League ou a Liga de Campións non comezan ata oitavos de final. Foi na tempada 2006-2007 cando a Real Federación Española de Fútbol volveu modificar o sistema. Os clubs de Segunda B enfróntanse entre eles, logo xogan contra os de Segunda e, posteriormente, en dezaseisavos de final, xogan contra todos os conxuntos de Primeira, xoguen ou non competicións europeas.
Historia
250px|miniatura|Os xogadores do [[Athletic Club coa primeira Copa de España, en 1903.]]O primeiro campionato de fútbol, a nivel nacional, disputado en España foi o Concurso Madrid, un torneo impulsado polos irmáns Carlos e Juan Padrós, ambos os fundadores do Madrid CF, que foi organizado por este club madrileño, en 1902, con motivo dos festexos da maioría de idade do rei Afonso XIII.
O éxito alcanzado por este torneo fixo que en 1903 Carlos Padrós decidise instaurar un Campionato de España, con carácter anual, que reunise aos mellores equipos do país. Para iso limitou a participación a un representante por provincia e conseguiu que o Rei Afonso XIII doase unha copa para o campión. O trofeo, segundo as bases, pasaría a ser propiedade do club que se proclamase campión tres anos consecutivos ou cinco alternos. O Madrid FC encargouse inicialmente da organización e os partidos disputáronse, do mesmo xeito que no Concurso Madrid dun ano antes, no Hipódromo da Castellana. O torneo desenvolveuse como unha liguiña, na que tomaron parte tres clubs: Club Español de Barcelona, Madrid FC, Athletic Club de Bilbao, proclamándose este campión ao vencer no último e decisivo partido aos madrileños.
As dúas seguintes edicións foron organizadas pola Federación Madrileña -organismo que fora fundado por Carlos Padrós- aínda que a partir de 1906 o Madrid FC volveu tomar as rendas do torneo.
Logo de sete anos organizándose o torneo en Madrid, acordouse que a partir de 1909 -ano en que gañou o Club Ciclista- o equipo campión fose o organizador da seguinte edición. Ese mesmo 1909 creouse a Federación Española de Clubs de Foot-ball, a quen as bases do Campionato España ortorgaban o dereito a organizar o torneo unha vez constituída. A Real Sociedad -sucesora do Club Ciclista- que se consideraba lexitimada para organizar o campionato de 1910, non recoñeceu ao novo organismo federativo e, xunto con outros equipos disidentes, creou a Unión de Clubs de Football.
No entanto, as discrepancias entre as sociedades futbolísticas da época continuaron e tres anos máis tarde, producíase un novo cisma, cando o FC Barcelona e a Real Sociedad, entre outros equipos, déronse de baixa da Federación para refundar a Unión de Clubs. Novamente, en 1913 disputáronse dous campionatos de Copa, antes do acordo que permitiu a reunificación definitiva do fútbol español, coa constitución da Real Federación Española.
O novo organismo aprobou novas bases para o Campionato de España, para pór fin ás disputas que marcaran as últimas edicións do torneo. Acordouse, entre outras medidas, institucionalizar os campionatos organizados polas distintas federacións rexionais como unha fase previa a Copa do Rei. Dividiuse o estado en dez rexións, aínda que inicialmente só en catro (Galicia, Norte, Cataluña e Centro) xa existían federacións con campionatos rexionais en marcha.
O torneo foi crecendo a medida que se puñan en marcha novos campionatos rexionais por toda a xeografía española. Así mesmo, a partir de 1927 ampliouse a participación no torneo aos subcampións rexionais.
Copa España Libre
Esta edición, disputada durante a guerra civil española na zona republicana, non era recoñecida oficialmente. Unha iniciativa parlamentaria para o recoñecemento deste título foi estudada pola Real Federación Española de Fútbol pero foi rexeitada en 2009 pola súa asemblea tras un informe desfavorable do CIHEFE que concluíu se tratou dun torneo de carácter amigable organizado polo presidente do Valencia CF. Finalmente en 2023, a RFEF acabou por recoñecer a oficialidade desta competición, aínda que non como unha edición máis da Copa do Rei.
Interacción nuclear débil
Historia
En 1933, Enrico Fermi propuxo a primeira teoría da interacción débil, coñecida como interacción de Fermi. Suxeriu que a desintegración beta podería explicarse por unha interacción de catro fermións, que implica unha forza de contacto sen alcance.
Non obstante, descríbese mellor como un campo de forza sen contacto cun rango finito, aínda que moi curto. Na década de 1960, Sheldon Glashow, Abdus Salam e Steven Weinberg unificaron a forza electromagnética e a interacción débil mostrando que eran dous aspectos dunha soa forza, agora denominada forza electrodébil.
A existencia dos bosóns W e Z non se confirmou directamente ata 1983.
Histiocitose de células de Langerhans
A histiocitose de células de Langerhans (LCH), tamén coñecida coma histiocitose X ou simplemente histiocitose de Langerhans, é unha doenza rara e de etioloxía aínda descoñecida, clasificada dentro do grupo das histiocitoses. A base desta enfermidade é a proliferación e ulterior acumulación de células dendríticas de Langerhans, dando lugar a lesións granulomatosas, sobre todo na pel. Outras localizacións menos frecuentes de afectación son os ósos, os ganglios linfáticos, o fígado, o bazo e máis raramente o sistema nervioso, dixestivo e respiratorio.
Interacción nuclear débil
Descrición e propiedades
A interacción débil é un tipo de interacción entre partículas fundamentais, responsable de fenómenos naturais como a desintegración beta. Como interacción débil non só pode ocasionar efectos puramente atractivos ou de repulsión (como sucede por exemplo coa interacción electromagnética), senón que tamén pode producir o cambio de identidade das partículas involucradas, é dicir, o que se coñece como unha reacción de partículas subatómicas.
A primeira teoría para entender a interacción débil apareceu na década de 1930, cando Fermi propuxo a súa teoría do decaemento beta (1933). Non obstante, a finais da década de 1960 introduciuse unha explicación máis ampla e completamente satisfactoria, a teoría electrodébil que explicaba a interacción débil como un campo de Yang-Mills asociado a un grupo de gauge ou simetría interna SU(2).
Histiocitose de células de Langerhans
É unha doenza tipicamente pediátrica, xa que aínda que pode darse en individuos de calquera idade, a meirande parte dos casos prodúcense en nenos pequenos.
Interacción nuclear débil
Descrición e propiedades
Debido á debilidade desta interacción, os decaementos débiles son moi lentos comparados cos decaementos fortes ou os electromagnéticos. Por exemplo, un decaemento electromagnético dun pion neutro ten unha vida de preto de 10−16 segundos, mentres que un decaemento débil cargado cun pion vive preto de 10−8  segundos, é dicir, cen millóns de veces máis longo. Un neutrón libre "vive" preto de 15 minutos, facéndoo a partícula subatómica inestable coa vida media máis longa coñecida.
Histiocitose de células de Langerhans
Síntomas
A LCH pode ter numerosas expresións clínicas dependendo do lugar do corpo afectado. Porén, na meirande parte dos casos a afectación limítase á pel, sendo esta unha das formas máis benignas e de mellor prognóstico.
Copa do Rei de fútbol
Palmarés
O FC Barcelona é o líder en canto a palmarés desta competición, aínda que é certo que o Athletic Club de Bilbao foi o que máis tempo encabezou esta clasificación.
Histiocitose de células de Langerhans
Síntomas
Os síntomas máis frecuentes son as lesións epiteliais nas zonas da cabeza e perineo. É típico atopar afectación no coiro cabeludo e nas orellas. Dita afectación é case que indistinguíbel do eccema que produce a dermatite seborreica. Outras lesións da pel son as úlceras no padal, beizos e lingua, e a hipertrofia xinxival.
Despois da pel, o órgano máis afectado é o esqueleto óseo. Como acontece coa pel, aféctanse predominante os ósos da cabeza, aínda que pode estar afectado calquera óso do organismo. Por orde de frecuencia, os ósos afectados son os da mandíbula (30%), cranio (25%), ósos longos 30% (fémur, tibia, úmero, cúbito e radio), costelas (7%) e vértebras (7%). O tipo de lesións óseas son radiolóxicamente líticas, isto é, destrúen tecido óseo producindo un burato ou escavación no óso. Na beira da lesión, as marxes son escleróticas, producíndose reacción perióstica.
A afectación linfática prodúcese en 1 de cada 5 doentes, manifestándose tipicamente coma unha adenopatía nas rexións cervical ou mediastínica.
O fígado e o bazo non se afectan con moita frecuencia, pero de o facer implican un peor prognóstico e unha maior mortalidade. Son por esta razón considerados órganos de risco. Cando o fígado se afecta adóitanse elevar os marcadores de lesión hepática como as transaminases ou a bilirrubina.
Outras manifestacións menos habituais son a afectación do sistema endócrino, que de se producir maniféstase coma diabetes insípida; o sistema nervioso central, con alteración do sono e o apetito ou a síndrome de dexeneración cerebelosa; o aparello dixestivo, que adoita causar diarrea e déficits na absorción de nutrientes; e os pulmón, que produce tose, dor e dispnea, e máis raramente pneumotórax.
Diagnóstico
A LCH é unha doenza extremadamente infrecuente, polo que a sospeita ante síntomas que coincidan coa doenza é o primeiro paso no diagnóstico da enfermidade. Así, debería considerarse o estudo de LCH en doentes de idade pediátrica, con lesións na pel, sobre todo no cabelo, nas orellas e na boca; e ante outros síntomas suxestivos coma a dor nalgún óso ou outras disfuncións atípicas.
O diagnóstico de confirmación obtense mediante unha biopsia da lesión, sobre todo se esta se atopa na pel. O estudo da biopsia amosará a presenza de células de Langerhans. Cómpre tamén realizar un estudo inmunohistoquímico para comprobar a positividade dos CD1a e CD207.
Tratamento
Os nenos que só presenten lesións epiteliais non adoitan ser tratados, pois o curso é beningno e adoitan curar soas de xeito autolimitado. Se só existe lesión ósea, tampouco se establecerá tratamento a non ser que exista dor importante.
Copa do Rei de fútbol
Palmarés
Palmarés actualizado a 6 de maio de 2023 segundo os datos oficiais fornecidos pola Real Federación Española de Fútbol:
Agustín de Foxá
Agustín de Foxá Torroba, nado en Madrid o 28 de febreiro de 1906 e finado na mesma cidade o 30 de xuño de 1959, foi un poeta, novelista, periodista e diplomático español. III conde de Foxá e IV marqués de Armendáriz.
Interacción nuclear débil
Propiedades
miniatura|280px|Diagrama das rutas de decamento debidas á interacción débil cargada con algunha indicación da súa probabilidade. A intensidade das liñas vén dada polos [[parámetros CKM.]] A interacción débil afecta a todo leptón con quiralidade zurda e aos quarks. É a única forza que afecta aos neutrinos (agás a gravitación, que non se pode evitar a escalas do laboratorio). A interacción débil é única en varios aspectos:
Debido á gran masa das partículas que transportan a interacción débil (preto dos 90 GeV/c2 ), estas partículas portadoras, chamadas bosóns W e Z, teñen unha vida curta cunha vida media inferior a 10−24 segundos. A interacción débil ten unha constante de acoplamento (un indicador da forza de interacción) de entre 10-7 e 10-6, en comparación coa constante de acoplamento da interacción forte de 1 e a constante de acoplamento electromagnético de aproximadamente 10−2; en consecuencia, a interacción débil é "débil" en termos de forza. A interacción débil ten un alcance efectivo moi curto (ao redor de 10−17 a 10−16 m ). A distancias duns 10−18 metros, a interacción débil ten unha forza de magnitude similar á forza electromagnética, mais esta comeza a diminuír exponencialmente co aumento da distancia. Ampliada só por unha orde e media de magnitude, a distancias de aproximadamente 3×10−17 m, a interacción débil faise 10 000 veces máis débil.
A interacción débil afecta todos os fermións do modelo estándar, así como o bosón de Higgs; os neutrinos interactúan só a través da gravidade e a interacción débil. A interacción débil non produce estados ligados nin implica enerxía de unión, algo que a gravidade fai a escala astronómica, que a forza electromagnética fai a nivel atómico e que a forza nuclear forte o fai dentro dos núcleos.
O seu efecto máis notable débese á súa primeira característica única: a interacción débil cargada provoca cambios de sabor. Por exemplo, se se considera un neutrón (contén un quark up e dous quark down), aínda que o neutrón es máis masivo que o seu "irmán" nucleón (m(neutrón)= 939.5653 MeV, m(protón)=938.27203 MeV), non pode decaer nun protón (contén dous quark up e un quark down) sen cambiar o sabor dun dos quarks down. A interacción forte ou o electromagnetismo non poden cambiar o seu sabor, polo que isto só pode ocorrer a través dun decaemento débil. Neste proceso, un quark down nun neutrón cambia nun quark up emitindo un bosón W, que logo se rompe en electróns de alta enerxía e un antineutrino electrónico. Os electróns altamente enerxéticos son radiación beta, isto chámase desintegración beta.
Violación de simetría
miniatura|280px|[[Quiralidade (física)|Partículas zurda e destra: p} é o momento da partícula e S é o seu spin. Nótese a falta de simetría reflexiva entre os estados.]] As leis da natureza tenden a continuar a ser as mesmas se se miran co mesmo espello de reflexión, a inversión de todos os espazos euclidianos. Os resultados dun experimento vistos a través dun espello esperábase que fosen idénticos aos resultados dunha copia de todo o experimento reflectida nun espello. A lei de conservación da paridade foi coñecida por ser respectada pola gravitación clásica e o electromagnetismo, logo supúxose que era unha lei universal. Non obstante, a mediados da décad de 1950, Chen Ning Yang e Tsung-Dao Lee suxeriron que a interacción débil podería violar esta lei. Chien Shiung Wu e outros colaboradores descubriron en 1957 que a interacción débil violaba a paridade, polo que Yang e Lee obtiveron o premio Nobel de físca polo seu traballo.
Aínda que a interacción débil adoita describirse segundo a teoría de Fermi como unha interacción de contacto de catro fermións, o descubrimento da violación da paridade e a teoría de renormalización suxire que é necesario un novo enfoque. En 1957, Robert Marshak, George Sudarshan e posteriormente Richard Feynman e Murray Gell-Mann propuxeron un V-A (vector axial ou levoxiro) lagrangiano para interaccións débiles. Nesta teoría, a interacción débil actúa só nas partículas levoxiras (e antipartículas dextróxiras). Dado que a reflexión dun espello dunha partícula levoxira é unha partícula dextróxira, isto explica a máxima violación da paridade.
Agustín de Foxá
Traxectoria
Os seus primeiros versos publicounos en De todo un poco, revista do Colexio do Pilar. Estudou Dereito na súa cidade natal; en 1930 ingresou na carreira diplomática e foi destinado a Sofía e Bucarest. O seu colega Edgar Neville foi unha das súas primeiras amizades literarias. Colaborou en revistas como La Gaceta Literaria, Héroe e Mundial, e na prensa diaria (en ABC desde 1930). O seu primeiro libro, La niña del caracol (Madrid, 1933), con dedicatorias a Ramón Gómez de la Serna, María Zambrano e Marichalar, foi editado e prologado por Manuel Altolaguirre; mestura elementos do Modernismo con outros procedentes das Vangardas e o 27. Antes da guerra só publicou outro libro, El toro, la muerte y el agua (Madrid: Imprenta de Galo Sáez, 1936), con prólogo de Manuel Machado.
Interacción nuclear débil
Violación de simetría
Porén, esta teoría permitiu unha simetría composta CP para ser conservada. CP combina a paridade P (intercambiando dereita e esquerda) coa conxugación de carga C (intercambiando partículas con antipartículas). Os físicos foron sorprendidos de novo cando en 1964 James Cronin e Val Fitch achegaron evidencias claras nunha desintegración dun kaón, que a simetría CP podía ser rota tamén, recibindo o premio Nobel de física de 1980. En 1973, Makoto Kobayashi e Toshihide Maskawa demostraron que a violación CP require máis de dúas xeracións de partículas, predicindo efectivamente a existencia dunha entón descoñecida terceira xeración. Este descubrimento valeulles o premio Nobel de física en 2008.
Ao contrario que a violación da paridade, a violación CP ocorre en circunstancias moir raras. A pesar da súa limitada ocorrencia nas condicións presentes, crese que é razón de que existe moita máis antimateria no universo, e así forma unha das tres condicións de Andrei Sakharov para a barioxénese.
A Brea, Benza, Trazo
A Brea é un lugar da parroquia de Benza no concello coruñés de Trazo na comarca de Ordes. Tiña 128 habitantes no ano 2009 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 65 eran homes e 63 eran mulleres.
Histiocitose de células de Langerhans
Prognóstico
O prognóstico dependerá dos órganos que se afecten. Polo xeral, os nenos que só teñan afectación ósea e da pel teñen unha curación total. Porén, a medida que aumente o número de órganos afectos a mortalidade aumenta, de xeito que chega ao 40% se hai 3 ou 4 órganos afectos, e do 100% se hai máis de 7 ou existe disfunción orgánica.
A Brea, Benza, Trazo
A aldea ten festas tradicionais entre as que destacan as denominas comunmente San Lucas, feiras levadas a cabo décadas atrás que os veciños recuperaron a modo de festas.
Agustín de Foxá
Traxectoria
A Guerra Civil atopouno en Madrid, onde acababa de tributárselle unha homenaxe con motivo de ser destinado ao Consulado de España en Bombai; como era aristócrata, estivo a piques de ser fusilado, como escribe ao seu irmán:
Ao cabo marchou a Bucarest como Secretario de Embaixada na Representación Diplomática da República, desde onde, tras uns meses de dobre xogo, uniuse ao bando nacional. Participou en diversas revistas da Falanxe, como Xerarquía e Vértice, e máis tarde dirixiu Legiones y Falanges, publicación bilingüe en español e italiano. Como diplomático estivo destinado ademais en Roma, de onde foi expulsado en 1940 baixo a acusación de espionaxe, en Helsinqui (en 1942 visita a fronte de Leningrado acompañado polo escritor Curzio Malaparte) e en Buenos Aires (1947-1950), onde obtivo un profundo coñecemento da realidade española e internacional. Ingresou nas filas falanxistas na turbulencia dos anos trinta. Deu numerosas conferencias por Hispanoamérica, onde ás veces atopou a oposición dos exiliados republicanos. Recibiu o premio Mariano de Cavia en 1948 e en 1959 foi nomeado académico de número da RAE na cadeira Z, aínda que non chegou a tomar posesión.