cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Illa de Saaremaa
Xeografía
A illa pecha polo norte o golfo de Riga, que se comunica co mar Báltico principalmente a través do estreito de Irbe, situado entre a península de Curlandia en Letonia e a península de Sõrve ao sur de Saaremaa. O punto máis alto da illa está a 54 metros sobre o nivel do mar. miniatura|250px|[[Cráter de Kaali.]] Unha característica interesante da illa é o cráter de Kaali. A illa ten ademais zonas boscosas. Un dos símbolos da illa é o xenebreiro.
Historia
En 1227, Saaremaa foi conquistada polos Cabaleiros livonios no transcurso das cruzadas bálticas aínda que a illa converteuse nun dos principais focos da resistencia estona. Cando o exército lituano derrotou aos cabaleiros na batalla de Saule en 1236, os insulares se rebelaron. O conflito regulouse por un tratado asinado polos osilianos e os xefes da Orde.
Neste acordábase que unha parte de Saaremaa sería controlada directamente pola Orde, mentres que a outra parte sería controlada polo obispado de Ösel-Wiek, que sería parcialmente independente. O 15 de abril de 1560, o obispado e Saaremaa vendéronse a Dinamarca baixo cuxa dominación permanecería ata 1645.
En 1645, Dinamarca cedeu Saaremaa a Suecia mediante o Tratado de Brömsebro. En 1721, Saaremaa así como o resto da Estoniana sueca cedeuse ao Imperio ruso no Tratado de Nystad.
No século XX, Saaremaa estivo ocupada dúas veces polos alemáns. Na primeira guerra mundial, as illas estonianas foron conquistadas en outubro de 1917, (Operación Albión) e ocupadas ata o fin das hostilidades. Estonia ndependizouse logo da Revolución de Outubro e o colapso do Imperio ruso. Como resultado do Pacto Ribbentrop-Molotov, o novo estado incorporouse á Unión Soviética en xuño de 1940 como a República Socialista Soviética Estonia. A maior parte da poboación alemá da illa foi evacuada a Alemaña despois do Pacto. A illa foi ocupada pola Alemaña nazi en 1941 (Operación Beowulf). As tropas alemás permaneceron alí ata ser expulsadas polo Exército Vermello na Operación Moonzund Landing en outubro e novembro de 1944. En 1946, Saaremaa declarouse zona restrinxida, pechada a estranxeiros e á maioría dos estonianos continentais. Mantívose como área restrinxida ata 1989.
A independencia de Estonia recuperouse o 20 de agosto de 1991, coa disolución da Unión Soviética.
Lyonesse
miniatura|220px|Posíbel localización do reino de Lyonesse. Lyonesse é un reino mítico que aparece nas lendas da Materia de Bretaña, especialmente nas historias de Tristán e Isolda. Pénsase que facía fronteira con Cornualla e probabelmente tivese algunha relación coas actuais Illas Scilly. Tamén era o fogar de Tristán, cuxo pai era o rei do país.
Segundo tradicións posteriores e algún tempo despois das aventuras de Tristán, Lyonesse remataría por afundir baixo as ondas do mar, tendo un final semellante á cidade de Ys e outras terras perdidas na mitoloxía celta.
Mira Filzah
Nur Amirah binti Filzah Badioezaman, nada en Ipoh o 2 de abril de 1993 é unha modelo, actriz e empresaria malaisiana, unha das artistas femininas máis populares do país.
Traxectoria
Mira Filzah principiou como modelo con 17 anos e comezou a actuar en 2013 protagonizando a serie de televisión Dunia Lola. Non obstante, deixou a súa carreira artística durante dous anos para centrarse nos seus estudos de negocios internacionais na Universidade Tecnolóxica MARA, onde se graduou en 2016 e volveu á interpretación en 2015 cun papel na serie Eksperimen Cinta e no telefilm Din Sardin (2015), esta última participación aumentou a súa popularidade, ao se facer viral unha imaxe súa vestida co uniforme oficial da policía de tráfico.
En 2016 protagonizou en TV3 a serie Cinta Si Wedding Planner xunto co actor singapuriano Ady Putra e que se converteu nun éxito ao que seguiu un telefilme especial, Cinta Si Wedding Planner Raya. En 2018 rodou a súa primeira película para o cinema, Rise: Ini Kalilah que protagonizou xunto a Remy Ishak e Sangeeta Krishnasamy e que se estreou o 13 de setembro. Ao ano seguinte apareceu no seu segundo filme, Sangkar de Kabir Bhatia e Zul Ariffin e Remy Ishak, que se estreou o 29 de agosto de 2019 e que constitúe o primeiro filme malaisiano de artes marciais mixtas. Mira volveu emparellarse con Remy Ishak nas series Lelaki Kiriman Tuhan e Pujaan Hati Kanda de Slot Akasia TV3.
Como empresaria lanzou oito tipos de lapis de labios baixo licenza de Mora Cosmetics usando a marca Mora Essential.
Snake River Plain
miniatura|250px|Río Snake. A chaira do río Snake é un espazo xeolóxico situado na súa maior parte no interior do estado de Idaho, nos Estados Unidos. Esténdese arredor de 640 km do oeste ao noroeste de Wyoming ata a fronteira Idaho-Oregon.
Características
A chaira é unha gran depresión en forma de arco plano, e cobre aproximadamente un cuarto de Idaho. Tres grandes montes salpican a chaira ao oeste de Arco, a máis grande é Big Southern Butte. Moitas das principais cidades de Idaho están na chaira do río Snake, como gran parte da súa terra agrícola. A chaira do río Snake pode dividirse en tres seccións: oeste, central e oriental. O occidente da chaira é un gran graben arquitectónico ou val en greta cuberto con varios quilómetros de sedimentos; os sedimentos están formados por riólito e basalto, e recubertos por este último. A chaira occidental comezou a formarse en torno a 11-12 millóns de anos coa erupción de lavas e ignimbritas. A chaira occidental non é paralela ao movemento da placa norteamericana, e atópase nun ángulo elevado cara as chairas centrais e orientais do Snake River.
Morfoloxía
A súa morfoloxía é semellante a mesetas volcánicas como Chilcotin Group no centro-sur de Columbia Británica, no Canadá. A parte leste do río Snake traza o camiño da placa norteamericana sobre a zona activa de Yellowstone, agora centrado a Parque Nacional de Yellowstone. A chaira oriental é unha depresión topográfica que atravesa as estruturas montañosas de Basin e Range, máis ou menos paralelas ao movemento da placa norteamericana. É sostida case por completo por basalto expulsado por volcáns de grandes dimensións. Baixo o basalto hai riólito e ignimbritas que estouparon debido a que a litosfera pasa sobre a zona activa. O centro da chaira do río Snake é semellante á chaira oriental pero difire por espesas seccións de lacustres intercalados e sedimentos fluviais, incluíndo as camas fósiles de Hagerman. Island Park e Calderas Yellowstone foi formada como resultado de enormes erupcións de ignimbrita e riólito. Island Park Calderas, de 18 por 23 millas, pode ser a maior caldeira simétrica do mundo. A caldeira formouse cando unha cúpula de magma foi construída e despois drenada. O centro da cúpula colapsouse formando unha caldeira. O bordo é visible nesta imaxe como un anel verde. Os volcáns máis novos que entraron en erupción despois de pasar a zona activa cubriron a chaira con lava de basalto, incluíndo Craters da Moon National Monument.
Clima
A chaira do río Snake ten un efecto significativo no clima de Parque Nacional de Yellowstone e nas áreas adxacentes ao sur e oeste de Yellowstone. Como a zona activa de Yellowstone queimou o seu camiño polo sur de Idaho deixou unha canle de 70 quilómetros de ancho a través das Montañas Rochosas. Esta canle está de acordo co burato entre Cascada Range e Serra Nevada. O resultado é unha canle de humidade que se estende dende o Océano Pacífico ata Yellowstone. A humidade dos fluxos do Océano Pacífico entra á terra en forma de nubes e aire húmido. Pasa a través da brecha entre a serra e Cascader e na chaira do río Snake na cal se canaliza a través da maioría das Montañas Rochosas, sen altas mesetas nin serras que impidan o seu avance. Finalmente encóntrase coas condicións de ladeira na cabeza do Snake River Valley en Ashton, Idaho e en Island Park, Idaho, na Cordilleira de Teton este de Drigs, Idaho, e na meseta do Parque Nacional de Yellowstone onde a humidade se precipita canalizada en forma de choiva e neve. O resultado é un clima localizado no lado leste das Montañas Rochosas que se asemella a un clima na ladeira oeste das cascadas ou as Serras do Norte. A cabeza do Snake River Valley, Teton, e a meseta de Yellowstone, reciben moitas máis precipitacións que noutras zonas da rexión. É coñecida por ser húmida, verde, con moitas correntes e por ter abundante neve no inverno. A chaira ten un alto nivel de desenvolvemento da agricultura e das casas da maioría da poboación de Idaho, porén, tamén contén unha das maiores potencias de enerxía renovable en forma de calor xeotérmica dos EEUU. A chaira do río Snake formouse a partir de sucesivas erupcións volcánicas da zona cálida de Yellowstone. A chaira basáltica que resultou aínda conserva unha gran cantidade de fluxo de calor a nivel superficial. Idaho permite ser un dos cinco estados dos Estados Unidos que actualmente teñen a xeración de electricidade xeotérmica funcional. Mentres a enerxía xeotérmica é accesible con técnicas en cadea en profundidades planas, debido á presenza dos Snake River Aquifer e a un soto altamente fracturado, o potencial de enerxía moito máis amplo en profundidade, está pechado dentro de rocha seca clasificada como Avanzadas Fontes Xeotérmicas.
635
Outros
Historia ano a ano
Eleccións presidenciais dos Estados Unidos de 2016
As eleccións presidenciais dos Estados Unidos de 2016 foron as 58ª eleccións presidencias dos Estados Unidos de América, celebradas o martes 8 de novembro de 2016. Os votantes elixen ós compromisarios que á súa vez deberán escoller ó novo presidente e vicepresidente a través do Colexio Electoral. O límite estabelecido pola Vixésimo segunda Emenda constitucional impediu ó presidente en exercicio, Barack Obama, ser reelixido para un terceiro período de goberno.
As eleccións primarias que determinan os candidatos dos partidos políticos á presidencia tiveron lugar entre o 1 de febreiro e xuño de 2016, estendéndose entre os 50 estados, o Distrito de Columbia e o resto dos territorios baixo soberanía estadounidense. Este proceso electoral é tamén unha elección indirecta, onde os votantes emiten os seus votos por unha lista de delegados para unha convención de nomeamento dun partido político, quen despois elixen ó nomeado presidencial do seu partido. Ademais, elixíronse 34 senadores e a totalidade da Cámara de Representantes.
Ás 2:40 a.m. (hora do leste) do 9 de novembro, as canles de novas anunciaron que Pensilvania e Wisconsin (estados nos cales Hillary Clinton lideraba as enquisas) daban os últimos 30 electores para definir como gañador a Donald Trump, quen se converteu en cuadraxésimo quinto presidente dos Estados Unidos de América. Clinton aceptou a derrota perante Trump, quen gañou as eleccións presidenciais de 2016 con 304 votos electorais contra 227 de Clinton. Os estados que lle deron (en contra da maioría dos prognósticos) a vitoria a Trump foron, principalmente, os estados industriais da rexión dos grandes lagos: Míchigan, Pensilvania e Wisconsin. Ademais destes, o candidato republicano tamén logrou impoñerse nos dous grandes estados en disputa, ou "swing states", das últimas décadas: Ohio e Florida, e noutros estados "swing" menores como Arizona, Xeorixia, Iowa e Carolina do Norte. Clinton, pola súa parte, fíxose con estados disputados como Colorado, Nevada, Virxinia e Nova Hampshire.
Polo tanto, o candidato republicano Trump gañou as eleccións, malia ter obtido o apoio de 2,8 millóns de votantes menos que o seu rival demócrata. Como sinala o científico de datos Azhar Hamdan, ó final as eleccións de 2016 non as decidiu esa vantaxe de case tres millóns de votos de Hillary Clinton, senón a moito máis estreita vantaxe de só 78.000 votos que Trump logrou en tres condados de Míchigan, Wisconsin e Pensilvania.
Polimorfismo de lonxitude de fragmento de restrición
Técnica de análise
A técnica básica para detectar RFLPs implica fragmentar a mostra de ADN con encimas de restrición, os cales recoñecen unha secuencia curta específica no ADN (sitio de restrición) e cortan en todos os puntos do xenoma onde se encontre esa secuencia, orixinando moitos fragmentos de ADN. Os fragmentos de ADN resultantes son despois separados segundo a súa lonxitude por medio de electroforese en xel de agarosa, e transferidos a unha membrana polo procedemento Southern blot. A hibridación do ADN da membrana cunha sonda de ADN determina despois a lonxitude dos fragmentos que son complementarios coa sonda. Aparece un RFLP cando a lonxitude dun fragmento detectado varía entre individuos. Cada lonxitude dun fragmento é considerada un alelo, e pode utilizarse en análises xenéticas.
A análise de RFLP pode subdividirse en análises con sondas dun só locus (SLP, single-locus probe) e de multi-locus (MLP, multi-locus probe). Ademais, poden obterse datos mesmo con ADNs degradados (por exemplo, cando a mostra se toma de restos óseos).
dereita|miniatura|300px| Esquema de RFLP por perda do sitio por clivaxe. dereita|miniatura|300px| Análise e herdanza de fragmentos de RFLP alélicos (NIH). dereita|miniatura|300px| Esquema de RFLP por variación de lonxitude de [[VNTR. ]]
Exemplos
Hai dous mecanismos comúns polos cales pode variar o tamaño dun fragmento de restrición determinado. No primeiro esquema, un pequeno segmento do xenoma é detectado por unha sonda (liña máis grosa). No alelo "A", o xenoma é clivado por un encima de restrición en tres sitios próximos (os triángulos do esquema), pero só o fragmento máis á dereita será detectado pola sonda. No alelo "a", perdeuse o sitio de restrición 2 por causa dunha mutación, polo que a sonda agora detecta o fragmento fusionado máis grande que vai dos sitios 1 ao 3.
O segundo diagrama mostra como se vería esta variación do tamaño do fragmento nunha Southern blot, e como podería herdarse cada alelo (dous por cada individuo) en distintos membros dunha familia.
No terceiro esquema, elíxense unha sonda e un encima de restrición para detectar unha rexión do xenoma que inclúe un segmento variable VNTR (caixas). No alelo "c" hai cinco repeticións na VNTR, e a sonda detecta un fragmento maior entre os dous sitios de restrición. No alelo "d" hai só dúas repeticións na VNTR, así que a sonda detecta un fragmento máis curto entre os mesmos dous sitios de restrición. Outros procesos xenéticos, como as insercións, delecións, translocacións, e inversións, poden tamén orixinar RFLPs.
Aplicacións
A análise da variación de RFLP nos xenomas foi unha ferramenta fundamental no mapado do xenoma e na análise de doenzas xenéticas. Cando os investigadores querían determinar inicialmente a localización cromosómica dunha enfermidade xenética particular, analizan o ADN de membros dunha familia afectados pola doenza, e procuran alelos RFLP que mostren un patron de herdanza similar ao da doenza (ver ligamento xenético). Unha vez que foi localizado o xene dunha doenza, a análise RFLP doutras familias podería revelar quen está en risco de ter a doenza, ou quen é un probable portador dos xenes mutantes.
A análise de RFLP foi tamén a base dos primeiros métodos de análise da pegada xenética, útil na identificación de mostras recollidas en escenas de crimes, na determinación da paternidade, e na caracterización da diversidade xenética ou patróns de cruzamento en poboacións animais.
Alternativas
A técnica de análise de RFLP é lenta e incómoda. Require unha gran cantidade de mostra de ADN (máis que para a análise de STR), e o proceso combinado de etiquetado de sondas, fragmentación de ADN, electroforese, blotting, hibridación, lavado e autorradiografía pode levar un mes enteiro. En 1985 apareceu unha versión limitada do método do RFLP que usaba sondas de oligonucleótidos. Afortunadamente, os resultados do Proxecto Xenoma Humano substituíron en grande medida a necesidade do mapado por RFLP, e a identificación de moitos polimorfismos dun só nucleótido (SNPs) nese proxecto (xunto coa identificación directa de moitos xenes e mutacións de doenzas) evitaron a necesidade da análise de ligamento de doenzas de RFLP (ver xenotipificación SNP). A análise de alelos VNTR continúa facéndose, pero hoxe faise xeralmente con métodos baseados na reacción en cadea da polimerase (PCR).
A RFLP é aínda unha técnica utilizada en selección asistida por marcador. O polimorfismo de lonxitude de fragmento de restrición terminal (TRFLP ou T-RFLP) é unha técnica de bioloxía molecular desenvolvida inicialmente para caracterizar comunidades bacerianas en mostras de especies mesturadas. A técnica tamén se aplicou a outros grupos como aos fungos do solo.
Os cambios de secuencia directamente implicados nunha RFLP poden tamén analizarse máis rapidamente por PCR. A amplificación pode ser dirixida a través do sitio de restrición alterado, e os produtos dixeridos con encimas de restrición. Este método denomínase Secuencia polimórfica amplificada clivada (CAPS). Alternativamente, o segmento amplificado pode analizarse por sondas de oligonucleótido específico de alelo (ASO), un proceso que xeralmente pode facerse por un simple Dot blot.
Jarrett Allen
Jarrett Allen, nado o 21 de abril de 1998 en San Diego, California, é un xogador americano de baloncesto profesional que xoga nos Cleveland Cavaliers da National Basketball Association (NBA).
Traxectoria profesional
O 22 de xuño de 2017, Allen foi elixido na 22ª posición do Draft da NBA de 2017 polos Brooklyn Nets. O 20 de xullo de 2017, asinou o seu contrato de rookie cos Nets. O 20 de outubro de 2017 debutou cos Nets, converténdose no segundo xogador máis novo da historia dos Nets en participar nun partido, tan só por detrás de Derrick Favors.
O 14 de xaneiro de 2021, Allen foi traspasado ós Cleveland Cavaliers nun traspaso entre catro equipos que mandou a James Harden ós Brooklyn Nets.
Rijksmonument
miniatura|Emblema Rijksmonument, presentado en [[2014]] Un rijksmonument (pronuncia neerlandesa: [ˈrɛiksmoːnyˌmɛnt]) é un lugar ou un edificio catalogado como monumento nacional dos Países Baixos, segundo a listaxe da Axencia Nacional do Patrimonio Cultural (Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed -RCE-), en representación do Ministerio de Educación, Cultura e Ciencia dos Países Baixos.
Historia e criterios
Para a súa designación como rijksmonument, un sitio ten que ter máis de medio século como criterio principal excluínte, á parte doutros adicionais. Ao longo do país hai arredor de 62.000 monumentos que gozan desta consideración.
A organización respondable da protección dos monumentos, que nun principio se denominaba Monumentenzorg ("Coidado de monumentos"), transformouse na actual Rijksdies¡nst voor het Cultureel Erfgoed ("Axencia Nacional do Patrimonio Cultural").
En xuño de 2009, os Xulgados da Haia decidiron que os compradores individuais de edificios catalogados como rijksmonument estivesen exentos do pagamento do imposto de transmisións, exención da que ata ese ano só dispuñan as persoas xuríduicas.
Algúns exemplos
Moitas das atraccións turísticas dos Países Baixos están declaradas rijksmonument, como é o caso de numerosos castelos, igrexas e, fundamentalmente, os característicos muíños de vento históricos neerlandeses, como:
Anastasia de Montenegro
Anastasia Petrović-Njegoš, tamén coñecida como Anastasia de Montenegro, nada en Cetinje, Montenegro, o 4 de xuño de 1868 e finada en Antibes, Francia, o 25 de novembro de 1935, foi unha princesa montenegrina da Casa de Petrović-Njegoš.
Traxectoria
Anastasia naceu en Cetinje en 1868, como a filla do príncipe soberano de Montenegro, Nicolao I, e Milena Vukotić. En 1910 o seu pai converteuse no primeiro e único rei de Montenegro e ela tomou o título de SAR a princesa Stana Petrović-Njegoš de Montenegro.
Anastasia foi enviada coa súa irmá máis vella, Militza, ao Instituto Smolny en San Petersburgo.
Primeiro matrimonio
O 28 de agosto de 1889, no palacio Peterhof, casou co príncipe Xurxo Maximilianovich de Leuchtenberg, membro dunha casa francesa establecida en Rusia e vinculada coa Familia Imperial. Xurxo, quen despois da morte do seu pai converteuse en 6.º Duque de Leuchtenberg, era viúvo e tiña un fillo. A parella tivo dous fillos antes de divorciarse en San Petersburgo o 15 de novembro de 1906.
Segundo matrimonio
Ao casar converteuse en concuñada da súa irmá Militza, quen estaba casada co Gran Duque Pedro Nikolaevich de Rusia.
Tanto Anastasia, como o seu segundo marido Nicolao eran cristiáns ortodoxos profundamente relixiosos, cunha tendencia ao misticismo. Dado que os montenegrinos eran ferozmente eslavos, xente anti-turcos dos Balcáns, Anastasia reforzou as tendencias ao paneslavismo de Nicolao.
Anastasia e a súa irmá estaban intrigadas polo lado máis místico da relixión ortodoxa oriental, foron as primeiras en apoiar o vidente francés "Dr." Philippe Vachot e a Grigori Rasputín, e presentárono á súa vez á emperatriz Alexandra Feodorovna Romanova, a última tsarina de Rusia.
Últimos anos
En marzo de 1917, o último tsar foi derrocado e a familia Romanov foi apartada do poder polos bolxeviques. Anastasia e o seu marido viviron desde 1917 até 1919, primeiro no Cáucaso, a continuación, na península de Crimea. De Ialta en Crimea, Anastasia e o seu marido fuxiron de Rusia en 1919 a bordo dun buque de guerra británico HMS Marlborough. Asentáronse brevemente en Italia, vivindo coa súa irmá Helena, raíña de Italia e máis tarde en Francia, pasando os invernos na Riviera. Morreu en Cap d'Antibes o 15 de novembro de 1935, despois de sobrevivir ao seu marido por seis anos.
Devanceiros
Devanceiros de Anastasia de Montenegro
Escudo español (moeda)
miniatura|250px|Moeda de 10 escudos de [[Isabel II de España|Isabel II de 1868.]]
Co nome de escudo español coñécense dúas unidades monetarias distintas que circularon en España durante diferentes períodos da historia deste país durante os séculos XVI e XIX, tamén denominadas, para distinguilas entre si, escudo de ouro e escudo de prata, respectivamente.
O escudo de ouro (1535-1833)
miniatura|280px|Moeda de oito escudos de ouro de [[Carlos IV de España|Carlos IV.]] miniatura|280px|Moeda de medio escudo de ouro de [[Fernando VII de España|Fernando VII.]]
En 1535 acúñase por primeira vez en Barcelona, por orde do rei Carlos I, unha moeda de ouro cun peso de 3,4 g e un valor de 350 marabedís. Dita moeda estaba destinada a pagar os gastos duna expedición a Tunisia.
Pero non foi até o reinado de Filipe II cando o escudo de ouro se converte na principal unidade monetaria de todo o territorio español. Nesta época estaba subdividido en reais e marabedís.
Desde a época de Filipe II até os tempos de Fernando VII cuñáronse moedas en diferentes metais e denominacións, pero todas elas co escudo como unidade de referencia, xa que este equivalía ben a 16 reais de prata ou a 40 reais de billón.
As moedas de ouro emitíronse con valores faciais de ½, 1, 2, 4 e 8 escudos. A peza de 2 escudos era coñecida polo nome de dobrón, pois o seu peso correspondía exactamente ao duplo que o da moeda de 1 escudo, 6,77 g de ouro.
Ademais destas moedas tamén se emitiron entre 1809 e 1839 outras similares compostas do mesmo metal, pureza e peso, con valores de 80, 160 e 320 reais de billón (2, 4 e 8 escudos).
O deseño destas moedas estaba formado polo busto do monarca reinante no anverso e polo escudo real no reverso. Ademais todas levaban inscrita a letra correspondente á inical da ceca na que se cuñaran. A maioría das pezas de ouro cuñáronse nas cecas de Madrid e Sevilla, e por tanto estas moedas levaban gravadas ben un M ou un S.
O escudo de prata (1864-1869)
miniatura|250px|Sistema monetario español baseado no escudo de prata (Os números fan referencia á táboa de debaixo) O segundo escudo, ou escudo de prata, introduciuse en España durante o reinado de Isabel II. Este escudo tiña un peso de 12,5 g de prata e unha pureza de 835 milésimas (83,5 %), e estaba subdividido en 100 céntimos de escudo.
Antes de que a raíña accedera ao trono en 1833 circulaban en España numerosas unidades monetarias con metais, purezas, pesos e valores diferentes. Por iso se realizaron varios intentos por unificar o sistema monetario, que por entón se rexía por reais e marabedís, nunha única moeda. Así mesmo, para ingresar na Unión Monetaria Latina debíase contar cunha moeda de circulación única e adaptada ao Sistema Métrico Internacional. Con estes fins, en 1864 creouse o escudo de prata, substituíndo ao real, que xa daquela estaba subdivido nun sistema decimal de 10 décimas ou 100 céntimos de real.
Cuñáronse moneas de cobre, prata e ouro, con pesos, metales e purezas exactamente definidos. As pezas emitidas foron de ½, 1, 2½ e 5 céntimos de escudo en cobre, de 10, 20 e 40 céntimos en de 1 e 2 escudos en prata e, por último, de 2, 4 e 10 escudos en ouro. En Galicia cuñáronse os devanditos valores en cobre na Real Casa de Moeda de Xuvia, entre os anos 1866 e 1868.
As moedas citadas anteriormente tiñan as características técnicas que se sinalan na táboa esquemática que aparece a continuación:
A vida do segundo escudo español foi curta, pero serviu de base para a introdución dun sistema monetario unificado e definitivo que tanta falta facía para normalizar a economía da época. En 1869, tras o destronamento da raíña Isabel II e a constitución dun goberno provisional, estableceuse que 2 escudos de prata eran equivalentes a 5 pesetas, quedando confirmada a peseta como unidade monetaria de España até o ano 2002.
Fuentes de Oñoro
Fuentes de Oñoro é un municipio español da provincia de Salamanca, na Comunidade Autónoma de Castela e León. Está a unha distancia de 124 km de Salamanca, a capital provincial, e é fronteira con Portugal.
No 2003 conta cunha poboación de 1.436 habitantes, dos cales 706 son homes e 730 son mulleres, nunha superficie de 57,19 km². A súa altitude é de 725 m sobre o nivel do mar.
Mabinogion
Manuscritos
Os Mabinogion elaboráronse a partir de dous manuscritos: o Libro Branco de Rhydderch cuxa redacción se estende entre 1380 e 1410, e o Libro Vermello de Hergest que se data aproximadamente en 1350. Lembremos que no mundo céltico, a poesía era a especialidade dos bardos. Os temas que se desenvolven atópanse na tradición irlandesa, cousa que testemuña a súa antigüidade. Pódense citar, a xeito de exemplo, as relacións do druída (ou mago) e o rei, as obrigas da Soberanía, o Alén (o Sidh dos Tuatha Dé Danann, en Irlanda), a guerra, a práctica ds funcións artesanais. É a ilustración da ideoloxía trifuncional dos indoeuropeos, segundo a espuxo Georges Dumézil. Igual que nos textos mitolóxicos irlandeses, un verniz cristián cobre unhas historias que preceden a tradición cristiá.
A redacción tardía indica unha longa tradición oral, estes mitos transmitíronse de xeración en xeración, a través dos séculos, polo que non é posíbel precisar a súa orixe.
Palenque
Palenque (do catalán palenc, "estacada") pode designar:
Mabinogion
Manuscritos
Na vaga de celtomanía do século XIX, Lady Charlotte Guest fixo unha primeira publicación expurgada en inglés, da que algunhas partes se traduciron ao francés por parte de Théodore Hersart de la Villemarqué. A primeira versión francesa integral publicouna Joseph Loth.
Pwyll, príncipe de Dyved
Este conto ten como argumento a orixe, o fundamento e a lexitimidade da realeza. O contrato feito cun rei do Outro Mundo indica claramente a orixe divina. A voda de Pwyll coa deusa Rhiannon é conforme á mitoloxía céltica, pois a soberanía é un concepto feminino. A xustiza e a xenerosidade do rei son dúas cualidades fundamentais e indispensábeis da función.
O cambio dos reinos
Pwyll, príncipe de Dyved, deixa a súa residencia de Arberth para ir cazar a Glynn Cuch. Solta a súa manda de cans e ve pasar un cervo ao que perseguía e logo mataba outra manda de cans brancos. Despois de distribuír a carne entre os seus propios cans, chega o propietario da outra manda, Arawn o rei de Annwvyn, que lle reprocha que se teña apropiado da presa. Pwyll acepta dar unha compensación e Arawn propón intercambiaren os seus reinos e identidades por un ano, a cuxo termo Pwyll había deber enfrontarse contra Havgan, un inimigo de Arawn.
Tras concluíren o acordo, Arawn acompaña a Pwyll ata a súa residencia onde o reciben, baixo a aparencia de Arawn. Despois da cea vai durmir coa raíña, pero non a tocou, nin a ha tocar durante a súa estancia. Pasa o ano «en cacerías, concertos, banquetes, a amizade e a conversa coa súa compañía ata o día fixado.»
Ao pasar o ano, é a hora do duelo no «medio do vao». Pwyll mata a Havgan no primeiro golpe. O vencedor «recibe o homenaxe dos guerreiros» e reina sobre os dous reinos, alcuman a Pwyll «príncipe de Annwvyn». Despois diríxese a Glynn Cuch e atopa alí a Arawn; retoman a s súas identidades e aspectos respectivos. Pola noite, Arawn encóntrase coa súa muller e faille o amor; na conversa que seguiu, dáse conta de que Pwyll non tocara a súa muller. Felicítase polo seu aliado e cóntalle a verdade á muller. Pwyll volve a Dyved, tranquilízano sobre como foi administrado o seu reino na súa «ausencia» e cóntalles a verdade aos nobres.
Pwyll e Rhiannon
O outeiro Gorsedd Arberth («a Sede de Arberth ») é famoso polos sortilexios. Despois dun banquete, Pwyll príncipe de Annwvyn ve chegar unha xinete cuxa montura avanza a un paso lento e regular. Manda a un a lle preguntar quen é, pero o home indo a pé non a dá collido. Tampouco o da a cabalo, canto máis o forza, máis se afasta a xinete sen que ela teña mudado o paso. Ao terceiro día, o mesmo Pwyll ponse a perseguila e, como nin el a daba alcanzado, chama por ella e esta detense inmediatamente. Cando a ve, queda preso da súa beleza.
Ela dille que viñera para atopalo e que se chamaba Rhiannon, filla de Eveydd o Vello. Explícalle a Pwyll que a queren casar contra a súa vontade, pero que ela estaba namorada del e quere casar con el. El acepta e decídese que a voda se había celebrar ao cabo dun ano, na corte de Eveydd. Ao ano seguinte, despois do banquete de voda, un home fai unha petición a Pwyll, que este acepta por anticipado: pídelle a súa futura esposa e as provisións para as nupcias. Trátase de Gwawl, co que estivera prometida Rhiannon e ao que ela rexeitara. Como non podía botarse atrás no seu acordo, Rhiannon imaxina unha estrataxema para non casar con Gwawl.
Cando chegou o día, Pwyll, provisto dun saco máxico, chega con cen cabaleiros. Entra vestido como un mendigo e pide que lle enchan o saco de comida. O saco non se dá enchido e Pwyll pídelle a Gwawl que aprete a comida co seu pé e méteo no saco, que pecha con lazos. Pwyll fai soar o corno para facer vir os seus cabaleiros e todos golpean o saco. Gwawl pide graza e Pwyll volve a Dyved con Rhiannon. O seu reinado caracterizouse pola equidade, a xustiza e a xenerosidade.
O rapto de Pryderi
Despois de catro anos, Pwyll e Rhiannon teñen un fillo, ao que raptan a noite mesma de nacer. As seis mulleres encargadas de gardar o neno acusan a Rhiannon de infanticidio. Decídese que a súa penitencia había ser ficar sete anos no patio de Arberth, sentada preto do «montadoiro dos cabaleiros», contar a súa historia aos que pasaban e levalos polo patio sobre o seu lombo.
Teirnon Twryf Vliant, señor de Gwent-Ys-Coed, tiña unha egua que paría cada ano o primeiro de maio, pero invariabelmente o poldro desaparecía. Ao chegar a noite, ponse a vixiar a egua que paría e ve un grifón pasar pola fiestra para coller o poldro; dun golpe de espada alcanza o grifón e sae da habitación pero non pode ver o que pasa a causa da escuridade. Cando volve, atopa un rapaz que lle dá á súa muller e que bautiza co nome de Gwri Wallt Euryn (é dicir «da cabeleira dourada»). Este medra rapidamente, e á idade dun ano parece que ten tres; aos catro anos intenta montar a cabalo e danlle o poldro que nacera o día en que o atoparan.
Teirnon coñece o infortunio de Rhiannon e comprende que o neno é o fillo de Pwyll. Coa súa muller, deciden restituír o neno. Ao que chegaron a Arberth, Rhiannon ofrécese a levalos ao lombo ata a corte, cousa que rexeitan. Ao final do banquete ao que os invitaran, Teirnon conta a súa historia e presenta o seu fillo a Rhiannon. Deciden chamalo Pryderi («preocupación»).
Simone Signoret
Simone Henriett Charlotte Kaminker, nada en Wiesbaden, Alemaña o 25 de marzo de 1921 e finada en Auteuil-Anthouillet, Francia o 30 de setembro de 1985, foi unha actriz francesa.
Mabinogion
O rapto de Pryderi
A Pryderi criouno Pendaran Dyved. Á morte de Pwyll, Pryderi sucédeo e agranda o reino. É un bo rei, amado de todos os seus súbditos. Casa con Kigva.
Simone Signoret
Traxectoria
Naceu en Alemaña, filla dun intérprete da Sociedade de Nacións e criouse en París. Durante a ocupación alemá coñeceu a un grupo de artistas no Café de Flore e comezou a interesarse pola actuación.
Mabinogion
O Mabinogi de Branwen
O segundo conto dos Mabinogion trata das relacións difíciles entre as nacións celtas. A guerra é o tema central e vese unha glorificación do guerreiro heroico. A guerra, as razzias son ademais nocións recorrentes na civilización céltica. Bran é un xigante, cuxo nome significa «corvo», animal emblemático das divindades asociadas coa morte.
InkBall
InkBall é un videoxogo de computador que está incluído coa Edición Windows XP Tablet PC de 2005 e Windows Vista agás para as edicións Starter e Home Basic. O xogo consiste en debuxar liñas para guiar as bolas dentro de buratos coas cores correspondentes. Na edición Windows XP Tablet PC, era preciso empregar unha tableta gráfica para poder xogar axeitadamente, xa que o cursor do rato non era visible na fiestra do xogo. En Windows Vista, pódese xogar empregando o rato.
Simone Signoret
Traxectoria
Conseguiu recoñecemento internacional con filmes como La Ronde, logrando premios en festivais de cine e o oscar á mellor actriz por Room at the Top.
Finou de cancro en 1985.
Mabinogion
O Mabinogi de Branwen
A historia de Matholwch representa tres infraccións a cada unha das clases indoeuropeas : a violación do tratado de paz (natureza xurídica) é unha falta que atinxe á primeira función; a trampa que puxo Matholwch para masacrar os «bretóns» é unha falta contra a ética da función guerreira; a desgraza de Branwen é un ataque á función de produción.
A voda e a degraza de Branwen
Matholwch, o rei de Iwerddon (Irlanda), desembarca na illa de Britannia cunha frota de doce naves. Chega á corte de Bran o Bendito, o xigante fillo de Llyr, para lle pedir a man da súa irmá Branwen, e así concluír un tratado de paz. Tras deliberaren, o consello decide conceder a demanda e todos se dirixen a Aberffraw para celebraren a voda. Esa mesma noite, Matholwch e Branwen dormen xuntos.
Evnissyen, o medio irmán da rapaza, furoso porque non o consultaran, corta os belfos, as orellas, as pálpebras e a cola dos cabalos dos irlandeses, coa esperanza de romper os acordos. Ante a afronta, Matholwch volve a Irlanda, pero reparan a ofensa ao dárenlle novas monturas, unha vara de prata e unha placa de ouro e un caldeiro máxico, que ten o poder de resucitar os guerreiros mortos no combate. Matholwch leva a súa nova esposa ao seu reino, onde a acollen ben; o ano pasa na «gloria» e a «celebración» e Branwen ten un fillo: Gwern.
Ao ano seguinte corren rumores sobre a afronta que sufrira Matholwch e, en vinganza, esixen que Branwen sexa apartada do leito real e condenada a cociñar na corte, onde cada día o cociñeiro vén para lle dar unha labazada. Ademais, fican prohibidas as relacións entre Irlanda e o País de Gales. Isto ha durar tres anos, durante os cales ela cría un estorniño. Envía o paxaro, cunha mensaxe, ao seu irmán Bran.
A invasión de Irlanda
Ao que recibe a mensaxe de Branwen e coñece a súa desgraza, Bran o Bendito reúne os cento cincuenta e catro reinos e desembarca en Irlanda, deixando só sete guerreiros para defenderen o seu reino. Para evitar a guerra, Matholwch propón abdicar e confiar o reino ao seu fillo Gwern, que era o sobriño de Bran. Constrúen un edificio inmenso para recibir os belixerantes (Bran é un xigante que non dá entrado en casa ningunha, nin montar en barco ningún: atravesou o mar de Irlanda vadeando). Pero os irlandeses deciden tendérenlle unha emboscada aos galeses: de cada lado das cen columnas da casa, colgan sacos de fariña que contiñan un guerreiro cada un. Evnissyen descobre a estrataxema e mata os douscentos guerreiros irlandeses esmagándolles a testa. A reunión ten lugar finalmente, cada un nunha parte da casa. Gwern vai sucesivamente onda cada un dos seus tíos: Bran o Bendito, Manawyddan Fab Llyr, Nisien. Cando o rapaz se aproxima a Evnissyen, este agárrao polos pés e bótao no lume.
A guerra é total, Evnissyen destrúe o caldeiro máxico e matan a todos os irlandeses. Canto aos galeses, só sobreviven sete.
A cabeza cortada de Bran o Bendito
Os guerreiros galeses que sobreviviron son Pryderi, Manawydan, Gliuieu Eil Taran, Taliesin, Ynawc, Gruddyeu e Heilyn. Bran, ao que atinxiran cunha lanza envelenada nun pé, pídelles que lle corten a cabeza e que a enterren en Y Gwynvryn (o «Outeiro Branco») en Londres, mirando a Francia. Pero durante esa longa viaxe, a cabeza cortada será dunha compaña tan agradábel, como cando o seu propietario estaba vivo.
Branwen acompáñaos, pero morre co corazón roto e enterrárona en Glan Alaw. Os sete van a Harddlech coa cabeza de Bran e mentres están de festa, os paxaros de Rhiannon veñen cantar para eles. Ao cabo de sete anos, parten para Gwales en Pembroke, onde fican vinte e catro anos. Despois chegan a Londres, onde enterran a cabeza de Bran.
Manawydan fillo de Llyr
Segundo o esquema duméziliano, esta historia describe a terceira clase da sociedade céltica, a dos artesáns-produtores e a dos agricultores-gandeiros. As outras dúas clases soan as dos druídas e bardos e a dos guerreiros. O papel dos artesáns (no sentido máis amplo) é o producir para o conxunto da sociedade. Manawydan é o equivalente galés do irlandés Manannan Mac Lir.
Manawydan e Rhiannon
Despois do enterramento da cabeza de Bran o Bendito, Pryderi propónlle a Manawydan que lle dea o goberno dos sete cantrefs de Dyved que posúe (conservando só a realeza nominalmente) e mais a man da súa nai Rhiannon (viúva de Pwyll), muller perfecta e de gran beleza.
Pryderi diríxese a Inglaterra e vai a Oxford render homenaxe a Caswallawn fillo de Beli. Á súa volta, tras do festín dado na corte real de Arberth, un trono resoa e unha brétema intensa volve todo invisíbel. Cando volve a luz, a terra está desolada: xa non quedan habitantes, nin habitacións, nin gando; só están os catro. Durante dous anos, subsisten cazando animais salvaxes, e logo deciden ir a Inglaterra para exerceren un oficio.
O exercicio de varios oficios
Manawydan, Rhiannon, Pryderi e Kigva chegan a Henford en Inglaterra onde se instalan como albardeiro. As selas fabricadas por Manawydan son dunha tal calidade que todo o mundo vai se fornecer onda eles. Ante a ameaza de morte dos outros albardeiros, decídense a marchar.
Noutra vila, fabrican escudos. Pero os outros artesáns, celosos do seu éxito, deciden matalos. Marchan para outra vila e convértense en zapateiros. Ante a mesma ameaza, vénse obrigados outra vez a abandonar a vila e deciden volver a Dyved.
De volta en Arberth, viven da caza durante un ano. Un día, mentres estaban a perseguir un «xabarín branco e brillante», descobren unha cidade descoñecida e Pryderi entre na cidadela. Deserta, non hai ninguén, nin casas, nin animais. No centro descobre unha fonte cunha copa de ouro suspendida por catro cadeas sen fin. Cando toca a copa os seus dedos fican pegados a ela, os seus pés se fixan sobre a pedra da beira e perde o uso da palabra.
Manawydan volve á súa residencia real e coóntalle a aventura a Rhiannon que parte á procura de Pryderi. Atópao e sofre a mesma sorte. Ao que caeu a noite, un trono resoa e unha nube fai desaparecer a cidadela, xunto con Pryderi e Rhiannon. Manawydan e Kigva, únicos sobreviventes, deciden iren a Inglaterra.
«O encantamento» de Dyved
Manawydan e Kigva recorren Inglaterra. Manawydan retoma oficio de zapateiro e exérceo durante un ano, pero ante as ameazas dos outros zapateiros vénse obrigados a volveren a Dyved. Sementa os campos con trigo, pero cando chegou o momento da colleita, só atopou os talos. Pola noite vixía o último campo que non está aínda devastado e, a media noite, observa unha innumerábel invasión de ratos. Colle un ben gordo e lévao á corte. Cóntalle a historia a Kigva e di que ao día seguinte vai colgar o rato.
Cando vai aforcar o rato chega un crego miserento que vén de Inglaterra e que quere rescatar a vida do rato, Manawydan négase. Chega un sacerdote a cabalo que lle fai a mesma proposición, sen éxito ningún. Despois chega un bispo nun carro que fai subir a poxa polo rescate do rato. Como prezo, Manawydan pide a liberación de Rhiannon e Pryderi así como o levantamento do encantamento sobre os sete cantrefs de Dyved; cousa que acepta o bispo. De feito o bispo chámase Llwyd, e botou un meigallo sobre o reino para vingar o seu amigo Gwawl da trampa que lle puxera Pwyll. O rato capturado era a súa muller. Promete liberar os reféns e o país. Mantén a súa promesa e o rato transfórmase nunha muller nova e fermosa.
A violación de Goewin
Goewin, «a rapariga máis fermosa que se coñecía na súa xeración», é a virxe en cuxo regazo Math depe poñer os pés cando non está en guerra. Tampouco non pode recorrer o seu reino, son dous dos seus sobriños, Gilfaethwy e Hyfeidd, os que se encargan de facelo. Un deles, Gilfaethwy, namorouse de Goewin e, co seu outro irmán o meigo Gwydion, imaxina unha estrataxema para que Math se afaste de Goewin. Trátase de provocar unha guerra entre Gwynedd, Powys e Deheubarth. Gwydion informa ao seu tío que uns porcos fabulosos, vidos do Annwvyn, chegaron onda Pryderi, o príncipe de Dyved. E que el podería apoderarse deles con oito dos seus copañeiros disfrazados de bardos.
Na residencia de Pryderi, os falsos bardos son recibidos na corte e Gwydion, que é un excelente narrador, encanta o seu auditorio contando unha historia. Despois revela o fin da súa visita e descambia os porcos contra doce cabalos sementais e doce galgos, que só son froito da súa maxia e que só existen por vinte e catro horas. Gwydion e os seus cómplices volven a Gwynedd con Pryderi e os seus exércitos atrás deles. Esa mesma noite, mentres que Math está na guerra, Gilfaethwy aproveita para violar a Goewin. A batalla é un gran masacre e remata cando Gwydion mata a Pryderi en combate singular. De volta na residencia real, Goewin cóntalle a Math que non pode asumir máis a función de «portapés» xa que deixara de ser virxe e cóntalle a violación. Casa con ela para preservar o seu honor e «devólvelle a autoridade sobre os seus dominios». Como castigo transforma os seus sobriños, un en cervo e o outro en cerva, condénaos a teren un fillo destérraos. Despois transfórmaos en xabarín macho e femia e despois en lobo e loba, e, ao cabo de tres anos, devólvelle a aparencia humana. Os tres nenos que tiveron durante estas transformacións son Hyddwn, Hychtwn et Bleiddwn.
As tres prohibicións de Llew Llaw Gyffes
Á procura dunha virxe para suceder a Goewin, suxeríronlle o nome de Arianrhod, filla de Dôn e sobriña do rei. Para asegurarse sobre a súa virxindade, ela debe soportar unha proba que consiste en pasar sobre a vara máxica de Math. Agora ben, ela dá a luz inmediatamente dous fillos. O primeiro, nada máis bautizado, alcanza o mar e afúndese no océano, de onde o seu nome Dylan Eil Ton, ou sexa «Dylan fillo da Onda». O segundo neno roubouno Gwydion, que o dá a criar fóra secretamente; medra dúas veces máis rápido do normal. Cando ten oito anos, Gwydion lévao ao castelo da súa nai, pero ela bótalle un meigallo (geis): non ha poder ter nome agás que llo dea a súa nai. Ao día seguinte, na beira do mar, constrúe un barco con algas e volven ao castelo de Arianrhod, baixo unha forma que os fai irrecoñecíbeis. Na ponte do barco, comproba a destreza do neno e chámalle Llew Llaw Gyffes («Lleu de Man Segura»), sen telo recoñecido. Visto que se enganou, bota un segundo meigallo: non ha poder ter máis armas cás que ela lle dea. Convertido en adulto, Llew, sempre acompañado por Gwydion, volve ao castelo da súa nai, baixo o aspecto de dous bardos, onde os reciben na corte. Ao día seguinte, Gwydion usa a maxia para simular unha frota inmensa e un ataque inminente. Sen saber que se trata do seu fillo, Arianrhod axúdao a se armar. O encantamento desaparece inmediatamente, no tanto que ela lle bota un terceiro meigallo ao seu fillo: non ha poder ter muller da especie humana.
Daquela van queixare perante o rei Math e os dous meigos unen os seus dons para crearen unha muller («a rapaza máis fermosa e a máis perfecta do mundo») a partir de flores de carballo, de xesta e de raíña dos prados, que se chamou Blodeuwedd («Aspectos de Flores»). Despois Math entrégalle o cantref de Dinoding e convérteo no seu soberano.
Blodeuwedd
Durante un ano, Gronw Pebyr fabrica a lanza, despois Blodeuwedd pídelle a Llew que lle amose as condicións que o farían morrer. El acepta e o amante golpéao coa lanza; Llew bótase a voar en forma de aguia. Gronw Pebyr ocupa o seu lugar á fronte do reino.
Gwydion recorre Gwynedd á procura do seu sobriño. Atopa a aguia e, cantando uns englynion, devólvelle o seu aspecto humano. Lévao a Caer Dathyl para que coiden del os mellores médicos. Despois mobilizaron os homes de Gwynedd e marcharon ata o cantref de Dinoding. Gwydion transforma a Blodeuwedd en curuxa para que só viva de noite e que os outros paxaros a desprecen. Gronw Pebyr morre da mesma maneira na que intentara matar a Llew. Este recupera as súas terras e reinará sobre todo Gwynedd.
Para Georges Dumézil, «[...] os personaxes, Math e os seus sobriños, os nenos de Dôn, forman unha estrutura que se articula segundo a concepción trifoncional do mundo e da sociedade que o druidismo herdara dos indoeuropeos e á que lle dera unhas particularidades propias».
Os contos artúricos
Na escolma de Lady Charlotte Guest figuran cinco contos tradicionais galeses:
Os contos Culhwch ac Olwen e Breuddwyd Rhonabwy teñen espertado o interese dos investigadores porque conteñen elementos da lenda artúrica.
As novelas
Outros tres contos son denominados Y Tair Rhamant («Os tres romances») e son versións galesas de obras de Chrétien de Troyes. Aparecen xeralmente publicadas cos Mabinogion.