cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Planta vascular
Evolución de traqueófitas
As traqueidas son células elongadas con paredes engrosadas, mortas á madurez. Onde unha traqueida conéctase coa seguinte obsérvanse unhas aberturas características na parede secundaria ("pits" en inglés) mais a parede celular primaria das células que formaron as traqueidas mantense intacta, dando a "pit membrane". A auga por tanto debe atravesar as paredes primarias das células para poder avanzar. Nas primeiras traqueófitas (representadas por Rhynia)as traqueidas era dun tipo distintivo, con certa "resistencia ao desmoronamiento" ("decay resistance"), conferida pola lignificación das fibras de celulosa, que estaba presente só como unha capa moi delgada. As paredes celulares máis resistentes son as que caracterizan ao clado das eutracheofitas, que include a todas as plantas vasculares viventes (Kenrick e Crane 1997a). Nestas especies, as traqueidas fortemente lignificadas permiten unha condución de auga máis eficiente, e provén resistencia interna, permitindo ás plantas medrar moito máis altas.
As relacións filoxenéticas entre as liñas de plantas vasculares viventes, amosan unha división basal, que ocorreu no Devoniano temperán a medio (hai uns 400 millóns de anos), que separa á liñaxe das lycophytas actuais da liñaxe das eufilófitas actuais. Esta división está marcada por unha considerable variedade de características morfolóxicas. Unha característica bastante notoria é a presenza de esperma multiflaxelado nas eufilófitas en oposición ao esperma biflaxelado das lycophytas e das liñaxes desprendidas de grupos máis antigos (os briófitas). As dúas únicas excepcións son Isoetes e Phylloglossum, onde o esperma multiflaxelado orixinouse independentemente.
As primeiras plantas con semente apareceron no Devoniano tardío, e iso levou á típica flora do Mesozoico dominada por ximnospermas. Os fósiles máis antigos de anxiospermas atopados até a data datan aproximadamente de fai 140 millóns de anos (principios do Cretáceo), e o número de especies atopado aumenta de forma rechamante co tempo xeolóxico, en comparación a outras plantas non anxiospermas (o chamado "abominable misterio" de Darwin).
Importancia económica
As traqueófitas son un grupo importante para o home, ademais de dominar a maior parte dos ecosistemas terrestres: provenos de medicamentos, plantas ornamentais, fibras para papel e roupa, e a maior parte dos nosos alimentos. Historicamente, a información sobre estes e outros atributos das traqueofitas foi esencial para o desenvolvemento da civilización humana. A supervivencia dependía de coñecer cales eran as plantas que eran boas para comer, cales eran venenosas para a xente ou para os animais que eran potencial alimento, cales eran boas para armas e ferramentas, cales podían curar, e cales podían ser útiles en moitos outros sentidos.
Henry Taube
Traxectoría
Taube asistiu a clases na escola de educación secundaria Luther College, de Regina, Saskatchewan. Recibiu o título de bacharelato e a gradación da Universidade de Saskatchaven en 1935 e 1937 respectivamente. En 1940 obtivo o doutoramento pola Universidade de Berkeley, California. Obtivo a cidadanía estadounidense. Desde 1961 deu clases de química nas universidades de Cornell e Chicago. Desde 1978 exerceu como director do departamento de química da Universidade Stanford en Palo Alto, California, cargo que abandonou en 1986, con 70 anos.
Faleceu na súa casa de Palo Alto, California o 16 de novembro de 2005, catorce días antes de celebrar o seu nonaxésimo aniversario (90 anos).
Investigacións científicas
Os estudos que lle valeron o Premio Nobel trataban das reaccións nas que algunhas moléculas obteñen electróns doutras, coñecidas como redox, unha contracción de redución e oxidación. As reaccións redox danse na natureza na fotosíntese vexetal e na respiración animal, e en procesos industriais como a combustión. O seu traballo trataba especificamente dos compostos nos que un átomo de metal está rodeado de varios átomos doutras moléculas coñecidas como ligandos. Foi un dos primeiros químicos en usar isótopos para determinar mecanismos de reacción e en probar os mecanismos da química inorgánica. Expandiu en gran medida a química coñecida do rutenio e o osmio.
Apeadoiro de Miño
Miño é un apeadoiro de Adif, situado no casco urbano de Miño, na provincia da Coruña. Está situado na liña Betanzos-Ferrol.
Foi construído a carón da estrada AC-154, a parada comercial que aquí se realiza substitúe á da antiga estación que había cara Betanzos-Cidade: a de Miño-Castro.
José Luís Quintas Figueroa
José Luís Quintas Figueroa, coñecido como Quintas, Alfonso e Clemente Cabaleiro Covelo, nado en Teis (Vigo) o 17 de abril de 1911 e finado na mesma cidade o 17 de agosto de 1976, foi un sindicalista, guerrilleiro e político galego.
Traxectoria
Traballou de fontaneiro e en maio de 1928 entrou como facturador en CAMPSA. Ao final da ditadura de Primo de Rivera afiliouse á CNT e en 1929 ao Sindicato de Petróleos. Durante a República desenvolveu unha intensa labor na CNT, asistindo a plenos rexionais, reunións e congresos do sector. Participou na fundación das Juventudes Libertarias, das que foi secretario en Vigo, e nun grupo anarquista non adherido á FAI. Foi detido durante a folga xeral revolucionaria de decembro de 1933 e permaneceu mes e medio na prisión. Tamén foi detido na folga xeral revolucionaria de 1934 e despedido de CAMPSA, aínda que foi readmitido en xuño de 1936. Foi o organizador do asalto ao local de Falange da rúa General Riego o 7 de febreiro de 1936, para obter documentos sobre as súas actividades e facerse co seu armamento; nesta acción morreu o falanxista Luís Collazo Docampo e o metalúrxico cenetista Robustiano Figueira Villar. José Luís Quintás, ferido nun pulmón, foi detido e recluído no Hospital Municipal.
En marzo de 1947 Ceruelo foi detido e encarcerado, xunto con case toda a rede clandestina confederal, e José Luís Quintás escondeuse en Ribadavia e O Carballiño, onde traballou como axudante dun cura e como viaxante duns almacéns de víveres. Debido a unha delación, foi detido no Carballiño o 16 de febreiro de 1950;  xulgado en consello de guerra o 28 de outubro de 1950 en Vigo polo homicidio do falanxista Collazo, por lesións, por tenencia ilícita de armas e por rebelión armada, foi condenado a morte, pero foille conmutada a pena pola de 25 anos de reclusión maior. Novamente xulgado na Audiencia de Pontevedra polos feitos de xullo de 1936, foi condenado a 30 anos de prisión.
Luis Garicano
Luis Garicano Gabilondo, nado en Valladolid en 1967, é un economista e político español, profesor de estratexia e economía da Escola de Negocios do Instituto Empresa e vicepresidente do partido político europeo Alianza dos Liberais e Demócratas por Europa.
Traxectoria
Licenciouse en ciencias económicas (1990) e dereito (1991) na Universidade de Valladolid e obtivo o doutoramento na Universidade de Chicago en 1998 e neses anos foi tamén profesor axudante de Gary Becker e Kevin M. Murphy, dous dos principais expoñentes da teoría do capital humano, que sostén que a calidade e mais a educación dos traballadores constitúen o principal factor necesario para o crecemento económico. Tras obter o seu doutoramento, foi contratado como profesor na Escola de Negocios Booth da Universidade de Chicago, logrando praza como catedrático en 2006.
Recibiu en 2007 o premio Fundación Banco Herrero ao mellor investigador español menor de 40 anos nos campos do coñecemento económico, empresarial e social. En 2008 pasou á London School of Economics como catedrático de economía e estratexia e mais como director de investigación no equipo fundador dun novo departamento denominado administración de empresas. Na mesma universidade tamén fundou e dirixiu o programa de mestrado en economía e administración. Dende maio de 2017 é catedrático de economía e estratexia na escola de negocios do Instituto Empresa (IE) e director do Instituto para la Economía Digital.
Traballou como economista para a Comisión Europea entre 1992 e 1993 para a consultora McKinsey & Company en 1998 e para a Fundación de Estudos de Economía Aplicada en 2010, onde foi titular da Cátedra McKinsey. Entre xaneiro de 2012 e abril de 2016 tamén foi membro independente do Consello de Administración de Liberbank.
Desenvolveu tarefas de investigación no campo económico, defendendo a idea das xerarquías como ferramentas para fomentar o coñecemento e a especialización nas empresas. Publicou en diversas revistas académicas de economía: Quarterly Journal of Economics, Journal of Political Economy, Review of Economic Studies, American Economic Review ou Journal of Economic Perspectives.
E tamén publicou artigos de opinión no Financial Times, El País e El Mundo, así como varios libros nos que defende reformas en campos clave en España como o modelo educativo, o sistema de pensións ou a lexislación laboral. Dende 2009 escribe no blog sobre economía "NadaEsGratis"
Canda outros 7 políticos de formacións europeas liberais ocupou, en 2016, a vicepresidencia do partido político europeo ALDE (Alianza dos Demócratas e Liberais de Europa), do cal forma parte o seu partido. En febreiro de 2019 o seu partido elixiuno como cabeza de lista ás eleccións europeas dese ano logo dun proceso de primarias no que Garicano conseguiu o 71% dos votos.
Chillán
miniatura|Catedral de Chillán Chillán é unha cidade, municipio e comuna de Chile. En termos da súa poboación, segundo o censo INE de 2002, a comuna tiña un total de 161.953 habitantes, ten unha superficie de 511 km2 e unha densidade de poboación de 317 hab/km². Foi fundada no ano 1580 como municipio. Forma unha conurbación coa comuna veciña de Chillán Viejo. Sitúase na altitude de 124 metros sobre o nivel do mar. O xentilicio coloquial da comuna é chillanejo/a.
Galería de imaxes da Real Colexiata de Santa María do Campo
A Real Colexiata de Santa María do Campo é un templo católico situado na Coruña.
Piura
miniatura|300px|A praza de armas da cidade. Piura é unha cidade peruana capital da rexión homónima na provincia do mesmo nome. Conta cunha área aproximada duns 621,2 km². Segundo as cifras do INEI no 2014, tiña uns 430.319 habitantes. A urbe foi fundada polo español Francisco Pizarro no 15 de agosto do 1532, recibindo o seu escudo de armas no 1537 ; na actualidade a cidade cumpre co papel do principal centro de comercio, administrativo e de servizos do departamento de Piura.
Radio Ordes
Radio Ordes é a emisora de radio pública do concello de Ordes, comezou a emitir o 2 de xaneiro de 1995 no 107.3 FM. Actualmente transmite de luns a sábado de 9:00 a 13:00 e de luns a xoves de 17:00 a 19:00.
Thutmose
Tutmosis, Thutmosis, Tuthmosis, Thutmose, Tuthmose, Thothmes... É o nome helenizado que recibiron varios faraóns e algúns personaxes do Antigo Exipto. A transcrición das súas xeroglíficos é dhwty-ms,, é dicir, "procreado por Dyehuty", o deus denominado Thot polos gregos. Os principais Tutmosis son:
José Malcampo y Monge
José Malcampo Monge, nado en San Fernando (Cádiz) o 13 de xaneiro de 1828 e finado en Sanlúcar de Barrameda (Cádiz) o 23 de maio de 1880, foi un mariño de guerra e político español.
Romagné
Romagné (en Rovenieg, e en galó: Romanyaé) é unha comuna francesa do departamento de Ille e Vilaine, na Bretaña.
José Malcampo y Monge
Traxectoria
O goberno de Malcampo só durou uns meses, pero, tras a súa caída, seguiu ocupando a carteira de Mariña no goberno encabezado por Sagasta. Neste mesmo ano foi nomeado capitán xeneral de Filipinas, onde reorganizou a loita contra os piratas. Fora tamén senador. Tiña os títulos de Marqués de San Rafael, conde de Joló e vizconde de Mindanao.
Freixedo
O fitónimo Freixedo indica un lugar poboado de freixos. Pode referirse a:
Linguado
Adoita acadar até os 70 cm de lonxitude e até os 3 kg de peso, como máximo. A forma do seu corpo é ovoidal, alongada e aplanada por ambos os lados. Déitase nos fondos sobre o seu lado esquerdo. Durante a súa fase inicial de desenvolvemento, o seu ollo esquerdo comeza a virar cara ao seu lado dereito. Todo o seu corpo está protexido por pequenas escamas ctenoides, e é de cor marrón verdosa, aínda que poden alterar a súa cor para mimetizarse co leito onde se atopa a fin de cazar mellor. O lado esquerdo, que se atopa en contacto co fondo, é de cor branca.
Bister
Bister é un concello suízo do distrito de Raron, no cantón de Valais. A súa poboación é de 33 habitantes (2011).
Linguado
A súa boca disponse en forma oblicua, con beizos protráctiles, e está provista de agudos dentes que concentran nun só dos bordos de ambos os maxilares. Cazador por excelencia, aliméntase de pequenos peixes, crustáceos e invertebrados bentónicos.
É un peixe de grande importacia comercial, sendo obxecto de activa pesca, e a súa carne é moi apreciada. Canda o rodaballo, é un dos peixes máis famosos na gastronomía de Galicia e doutras partes de Europa.
Taxonomía
A especie foi decrita en 1758 polo naturalista sueco Carl von Linné (Linneo), na páxina 270 da 10ª edición do seu Systema Naturae, baixo o nome de Pleuronectes solea. Posteriormente foi reclasificado no xénero Solea cando este foi fundado, en 1806, por Conrad Quensel.
Sinónimos
Ademais de polo nome orixinario de Linneo, Pleuronectes solea, e polo actualmente vixente, Solea solea, a especie coñécese tamén polos sinónimos:
Etimoloxía
O nome específico solea, que lle aplicou Linneo á especie, vén do termo latino solea, que era o nome que lle daban os romanos a unha certa especie de linguado, debido ao seu aspecto que recordaba a sola dunha sandalia (en latín clásico, solea, -ae).
Posteriormente, Quensel adoptouno para o xénero que el creara.
Características
O seu corpo é ovalado e longo, e pode alcanzar até os 70 cm de lonxitude, aínda que os espécimes apañados adoitan medir entre os 30 e os 50 cm. O seu peso máximo rexistrado foi de 3 kg. Os machos son algo máis pequemos que as femias.
Na cabeza cómpre destacar o seu fociño, arredondado e prominente, e os seus ollos, que están moi xuntos, o superior bastante afastado do bordo da cabeza. A abertuda bucal, pequena e curvada, está situada no lado cego.
A aleta dorsal orixínase da vertical que pasa pola base do tubo nasal anterior, é dicir, moi por diante do ollo superior. As aletas dorsal e anal case se unen coa caudal, deixando tan só un pequeno e estreito pedúnculo caudal. A aleta pectoral do lado pigmentado é arredondada, e presenta unha característica mancha escura, case negra, máis ou menos circular, na súa metade distal; a aleta pectoral do lado cego é algo menor que a pectoral. A aleta cuadal é pequena e arredondada.
A aleta dorsal está sustentada por de 73 a 86 raios, e a anal, por de 61 a 74 raios.
A coloración do lado pigmentado é apardazada, agrisada ou avermellada, con manchas irregulares máis escuras. A do lado cego é abrancazada.
Hábitat e distribución
É un peixe que vive en augas mariñas e salobres, demersal, oceanódromo, a profundidades de entre os 0 e os 150 m, aínda que usualmente entre os 10 e os 60 m, case sempre sobre fondos lamacentos e areosos, se ben en inverno migra cara a maiores profundidades, de entre os 70 e os 180 m. Prefire as augas subtropicais, a temperaturas de entre os 8 °C e os 24 °C.
Dsitribúese polo Atlántico nororiental, incluíndo o mar Mediterráneo, entre os 67° N e os 17° N, e entre os 17° W e os 37° E, desde o sur do fiorde de Trondheim (Noruega) polo norte, até o Senegal, polo sur, incluíndo o mar do Norte e o Báltico occidental e o Mediterráneo, até o mar de Mármara, o Bósforo e o suroeste do mar Negro e, no Atlántico, as illas do Cabo Verde.
Nutrición
O linguado é un depredador que caza de noite apañando vermes, pequenos crustáceos e moluscos bivalvos de cuncha fina, que encontran coa axuda das pequenas papilas sensitivas filamentosas que rodean a súa boca, no lado cego.
Reprodución
Os linguados alcanzan a madurez sexual entre os 3 e os 5 anos, cando miden entre 25 e 35 cm. A desova prodúcese principalmente durante os meses de febreiro a maio (por exemplo, fronte ás costas de Galicia); entre abril e xuño no sur do mar do Norte e nalgúns lugares do Skagerrak e o Kattegat, entre maio e xuño nas costas de Irlanda e do sur de Inglaterra e, en febreiro, en zonas máis cálidas, como no Mediterráneo. A desova ten lugar en augas pouco profundas, entre os 20 e 50 m de profundidade, e a temperaturas entre os 6 e os 12 °C.
Durante as migracións para a desova, os linguados encóntranse con frecuencia au augas peláxicas (de aí que se culifiquen como peixes oceanódromos). As femias producen entre os 100.000 e os 150.000 óvulos, de 3 a 4 mm de diámetro, que tras seren fecundados vagan libremente nas augas. Ao cabo duns 10 días eclosionan os ovos, dando lugar a larvass, así mesmo peláxicas, que minden 3,5 mm.
As larvas sofren a metamorfose para convertérense en peixes planos despois dunhas de 4 a seis semanas, cando miden entre 12 e 14 mm e, daquela, os peixiños xuvenís descenden cara o fondo, en mares costeiros de augas pouco profundas. Os mares do Norte e de Wadden son as zonas de cría máis importantes. En inverno desprázanse cara a augas máis profundas e deixan de alimentarse.
A idade máxima rexistrada para a especie foi de 26 anos.
Pesca e usos
Debido á súa carne, delicada e saborosa, é un dos peixes planos máis apreciados gastronomicamente en toda a Europa. péscase con artes de arrastre, de cerco, encanizadas e francadas. Tamén é unha importante captura adicional nas pescarías de cigala e solla.
As capturas anuais no Atlántico nororiental, nos anos 1990, oscilaron entre as 25.000 e as 50.00 t, incluídas unhas 10.000 t do Mediterráneo.
St. Louis Blues
o St. Louis Blues é un equipo de hóckey sobre xeo profesional da cidade de St. Louis (Estados Unidos) que compite na NHL. O equipo foi fundado en 1967 e ten a súa sede na cidade de Missouri dende a súa creación. Os únicos logros acadados pola franquía estadounidense foron a consecución de sete títulos da súa división.
Linguado
Pesca e usos
Comercialízase en fresco, ou en filetes. e consómese cocido ao vapor, frito, grellado, asados ao forno ou en microondas,
Acuicultura
Ademais da pesca, nos últimos anos está incrementándose en gran medida en Galicia e noutras partes de España, o cultivo do linguado común, e mais do linguado do Senegal ou linguado branco. (Véxanse as ligazóns externas).
En Galicia
O primeiro rexistro científico desta especie en augas galegas débese a Cornide, en 1788, que a cita como Pleuronectes liguatula, no seu Ensayo de una historia de los peces y otras producciones marinas de Galicia, arreglado al sistema del caballero Carlos Linneo. Xa no século XX rexístrana, co nome actual Solea solea, De Buen, en 1935, en "Fauna ictiológica. Catálogo de los peces ibéricos de la planicie continental, aguas dulces, pelágicos y de los abismos próximos, I parte", ''Not. y Res.Inst. Esp. Ocean'' 82: 1-19, e, a partir desta data, aparece mencionada en numerosas obras.
Nomes vulgares galegos
Ademais do nome "oficial" da RAG, inguado, ou de linguado común que lle dan moitos autores para distiguilo doutros linguados, a profesora e lingüista Ríos Panisse, na súa monumental obra Nomenclatura de la flora y fauna marítimas de Galicia, recolle para Solea solea os seguintes nomes vernáculos:
Gastronomía
O gastrónomo galego Jorge Víctor Sueiro opinaba que os andaluces queríano convencer de que os linguados do sur eran mellores que os galaicos, pero que:
Para este autor, o linguado hai que excluílo da caldeirada e, para o seu gusto, como mellor está é frito, á grella ou ao forno.
Para o gastrónomo madrileño José Carlos Capel:
Pola súa parte, xa no ano 1929, o famoso periodista galego Julio Camba escribía:
Unha boa colección de receitas galegas (e doutros países) para preparar este exquisito peixe, pódense encontrar en:
Bartholomew Price
Bartholomew Price, nado en 1818 na vila de Coln St. Dennis, Gloucestershire, e finado o 29 de decembro de 1898, foi un matemático e educador inglés.
Traxectoria
En 1853 foi nomeado catedrático, posto do que dimitiu en xuño de 1898. A súa actividade pública principal en Oxford estaba relacionada co Hebdomadal Council (o corpo reitor da universidade) e coa editora universitaria Oxford University Press, da que foi secretario durante varios anos. Exercía tamén como conservador da Bodleian Library, bolseiro honorario do Queen's College, gobernador do Winchester College e visitante do Observatorio Real de Greenwich. En 1891, foi elixido director do Pembroke Universidade, dignidade que levaba aparellada a de cóengo da catedral de Gloucester.
En 1889 era un dos accionistas da empresa Silver's, de Silvertown, no leste de Londres, unha puxante compañía de caucho.
Price faleceu en decembro de 1898 e foi enterrado no cemiterio Holywell, en Oxford.
Antón Moreda
Antón Moreda Rodríguez, nado en Barreiros en 1934 e finado en Castro de Rei o 4 de febreiro de 2010, foi un sobranceiro galeguista.
Traxectoria
En 1950, con 16 anos, marchou emigrado á Arxentina. No Centro Galego da capital bonaerense entrou en contacto coa Irmandade Galega, un grupo nacionalista que procuraba manter vivo o legado intelectual e político de Castelao. Grazas a galeguistas como Alonso Ríos, Luís Seoane ou Ramón Suárez Picallo, Antón Moreda afondou nas súas conviccións galeguistas.
En agosto de 1953 participou na fundación das Mocedades Galeguistas, na Arxentina, que desenvolveron unha inxente actividade como a creación do xornal Adiante, dirixido por Neira Vilas ou as homenaxes a Pardo de Cela e Alexandre Bóveda. En 1956, con 22 anos, Moreda asistiu ao I Congreso Galego da Emigración. Novamente en Galiza, nos anos '60 do comezou a traballar para a Editorial Galaxia como comercial, grazas ao cal comezou a ter contacto con outros galeguistas, como o grupo Brais Pinto.
A finais de 1963 foi fundador e secretario xeral do Consello da Mocedade, considerado como o comezo do nacionalismo galego contemporáneo. En total agrupaba unhas 50 persoas. A tensión entre os dous grupos constituíntes e a súa diferente visión, un propugnando a homolagación cos países democráticos da Europa Occidental e outro moi influído pola descolonización dos países do terceiro mundo, levou á inoperatividade da organización, finalmente o grupo afín a Ramón Piñeiro, que era maioritario, organizou unha xuntanza a comezos de 1964 e decidiu expulsar o sector minoritario, incluído o propio Moreda. Foi unha decisión que, para moitos, amosou a división existente no galeguismo entre as vías política e culturalista.
O grupo de expulsados, pertencentes á vía politicamente máis activa e que desexaba organizar politicamente o nacionalismo en Galiza para liderar a oposición antifranquista, refundaría a UPG un 25 de xullo de 1964. Aí integráronse na UPG o grupo Brais Pinto, antigos militantes da Federación de Mocedades Galeguistas (Celso Emilio Ferreiro), do PCE (Luís Soto) e nacionalistas de esquerda, en total non máis de 25 persoas. Nos primeiros dous anos as actividades do partido redúcense a contactos esporádicos dos seus membros e á publicación da revista Terra e Tempo, na que aparece no primeiro número en 1965 o ideario fundacional.
Aos 32 anos Moreda foi operado dunha úlcera de estómago en Lugo, e entrou en beneficencia no Hospital Psiquiátrico San Rafael, en Ribeiras de Lea (Castro de Rei). Alí pasou a convalecencia até que decidiu regresar á Mariña. Porén, debido á complicada situación familiar que alí vivía, regresou ao San Rafael, onde ficaría até a súa morte. o 4 de febreiro de 2010. No tempo que permaneceu en San Rafael foi o impulsor da revista Falemos, da que se chegaron a publicar 50 números entre 1982 e 1992.
SETI
miniatura|dereita|280px|Antena do radiotelescopio de Arecibo, Porto Rico. SETI é o acrónimo do inglés Search for ExtraTerrestrial Intelligence, ou Busca de Intelixencia Extraterrestre. Existen numerosos proxectos SETI, que tratan de encontrar vida extraterrestre intelixente, xa sexa por medio da análise de sinais electromagnéticos capturados en distintos radiotelescopios, ou ben enviando mensaxes de distintas naturezas ao espazo coa esperanza de que algún deles sexa contestado.
Historia e características
Os primeiros proxectos SETI xurdiron baixo o patrocinio da NASA durante os anos 1970. Un dos proxectos máis famosos, SETI@Home, está sendo apoiado por millóns de persoas de todo o mundo mediante o uso dos seus ordenadores persoais, que procesan a información capturada polo radiotelescopio de Arecibo.
O proxecto SETI trascendeu o seu carácter de computación distribuída, ao deseñar e levar a cabo un novo programa que se executa no ordenador do usuario, mediante o cal é posíbel participar noutros proxectos que requiren grandes cantidades de proceso. Este programa tomou o nome de BOINC (Berkeley Open Infrastructure for Network Computing). BOINC actúa como cliente de proxectos, e agora SETI é un deses proxectos. Algúns proxectos que comparten a infraestrutura son (mencionanse os que máis tempo levan):
Os usuarios poden libremente apuntarse aos proxectos que queiran.
Desfosforilación
A desfosforilación utiliza un tipo de encimas hidrolíticos ou hidrolases, que clivan os enlaces éster. Unha importante subclase de hirolases usada nas desfoforilacións é a das fosfatases. As fosfatases retiran grupos fosfato ao hidrolizaren monoésteres de ácido fosfórico dando un ión fosfato libre e unha molécula cun grupo hidroxilo (OH) libre.
A reacción de fosforilación-desfosforilación reversible ocorre practicamente en todos os procesos fisiolóxicos, facendo que funcionen debidamente as proteínas fosfatadas necesarias para a viabilidade do organismo. Como a desfosforilación das proteínas é un proceso clave implicado na sinalización celular, as proteín fosfatases están implicadas en condicións médicas como as doenzas cardíacas, diabetes, e enfermidade de Alzheimer.
Historia
O descubrimento da desfosforilación foi o resultado dunha serie de experimentos que estudaron o encima fosforilase illado do músculo esquelético de coello. En 1955, Edwin Krebs e Edmond Fischer utilizaron ATP marcado radioactivamente para determinar que cando se engadía fosfato por fosforilación ao residuo de serina da fosforilase esta convertíase da súa forma b á forma a. Despois, Krebs e Fischer demostraron que esta fosforilación forma parte dunha fervenza de quinases. Finalmente, despois de purificaren a forma fosforilada do encima, que é a fosforilase a, do fígado de coello, utiizando cromatografía de intercambio iónico identificaron as fosfoproteín fosfatases I e II.
Desde o descubrimento destas proteínas desfosforilantes, a natureza reversible da fosforilación e desfsforilación foi asociada cunha ampla gama de prteínas funcionais, principalmente encimáticas, pero tamén algunhas non encimáticas. Edwin Krebs e Edmond Fischer gañaron o Premio Nobel de Medicina de 1992 polo descubrimento da fosforilación reversible de proteínas.
Función
miniatura|esquerda|Estrutura cristalográfica da PTEN ([[PTEN|fosfatase humana e homólogo da tensina). O centro activo móstrase en amarelo, o dominio N-terminal fosfatase en azul, e o dominio C2 C-terminal en vermello. ]] A fosforilación e desfosforilación de grupos hidroxilo pertencentes a aminoácidos neutros pero polares como a serina, treonina, e tirosina de proteínas diana específicas é unha parte fundamental da regulación dos procesos fisiolóxicos. A fosforilación implica a modificación covalente do hidroxilo cun grupo fosfato por medio do ataque nucleofílico do fosfato alfa do ATP polo oxíxeno do hidroxilo. A desfosforilacón implica quitar grupos fosfato por medio dnha reacción de hidratación por adición dunha molécula de auga e a liberación dun grupo fosfato orixinal, redxenerando o hidroxilo. Ambos os procesos son reversibles e ambos os mecanismos poden usarse para activar ou desactivar unha proteína. A fosforilación dunha proteína produce moitos efectos bioquímicas, como cambiar a súa conformación para alterar a súa unión a un ligando específico e incrementar ou reducir a súa actividade. A fosforilación e desfosforilación poden utilizarse en todos os tipos de substratos, como proteínas estruturais, encimas, canais de membrana, moléculas de sinaización, e outras quinases e fosfatases. A suma destes procesos denomínase fosforregulación. A desregulación da fosforilación pode orixinar doenzas.
Modificación postraducional
Durante a síntese de proteinas, as cadeas polipeptídicas, que se forman pola tradución nos ribosomas de ARNm, deben ser procesadas antes de asumir unha conformación madura. A desfosforilación de proteínas é un mecanismo para a modificación do comportamento dunha proteína, xeralmente ao activar ou inactivar un encima. Compoñentes do aparato sintético de proteínas tamén sofren fosforilación e desfosforilación e isto regula a velocidade de síntese proteica.
Damjan Rudež
Damjan Rudež, nado o 17 de xuño de 1986 en Zagreb, é un xogador profesional de baloncesto croata. Cunha altura de 2,08 metros xoga na posición de ala-pivote.
Desfosforilación
ATP
ATP4− + H2O → ADP3− + HPO42− + H+
Damjan Rudež
Traxectoria profesional
O 11 de xullo de 2014, Rudež asinou un contrato de tres anos cos Indiana Pacers. Na tempada 2014-15, Rudež liderou a clasificación de rookies en porcentaxe de triplas.
O 12 de xullo de 2015, Rudež foi traspasado ós Minnesota Timberwolves a cambio de Chase Budinger.
O 8 de setembro de 2016, Rudež asinou cos Orlando Magic. O 7 de setembro de 2017, asinou de novo cos Magic. O 13 de outubro de 2017, Rudež foi cortado polos Magic.
O 26 de outubro de 2017, Rudež asinou un contrato de tres meses co Valencia BC da Liga ACB. O 16 de xullo de 2018, Rudež asinou un contrato dun ano co CB Murcia.
Desfosforilación
ATP
A nivel celular, a desfosforilación de ATPases determina o fluxo de ións dentro e fóra da célula. Os inhibidores da bomba de protóns son un tipo de fármacos que actúan directamente sobre as ATPases do tracto gastrointestinal.
A desfosforilación noutras reaccións
A psilocibina tamén depende da desfosforilación para ser metabolizada en psilocina e despois eliminada.
Patoloxía
Unha desfosforilación excesiva das ATPases de membrana e das bombas de protóns do tracto gastrointestinal orixina unha secreción elevada de ácidos pépticos. Isto orixina ardores de estómago e esofaxite. As úlceras pépticas orixínanse polo pH extremo que orixina a desfosforilación en combinación cunha infección por Helicobacter pylori.
A proteína asociada a microtúbulos tau está anormalmente hiperfosforilada cando se illa do cerebro de pacientes da enfermidade de Alzheimer. Isto débese á disfunción dos mecanismos da desfosforilación en aminoácidos específicos da proteína tau. A desfosforilación de tau está catalizada pola proteín fosfatase-2A e proteín fosfatase-2B. A deficiencia ou modificación dunha ou varias proteínas pode estar implicada na fosforilación anormal das proteínas tau no alzéimer.
A desfosforilación tamén está ligada con doenzas cardíacas, especialmente a alteración de interaccións actina-miosina, que son claves para proporcionar a forza necesaria para o latexo cardíaco. A desfosforilación é unha parte fundamental da cinética do ciclo da miosina que controla directamente as interaccións actina-miosina. Cando se interrompe o proceso de desfosforilación, a contracción cardíaca dependente de calcio está alterada ou completamente inactivada.
Algunhas investigacións tamén indican que as modificacións da desfosforilación inflúen en procesos fisiolóxicos envolvidos na diabetes mellitus. A cinética da desfosforilación das fosfoproteínas substrato-1/2 do receptor da insulina, Akt, e ERK1/2 está implicada na sinalización do receptor da insulina, e os modelos in vitro demostran que os cambios na cinética da desfosforilación inflúen na estimulación da insulina augas arriba e augas abaixo da fervenza de reaccións.
Tratamentos
A inhibición da bomba de protóns fai diminuír significativamente a acidez do tracto gastrointestinal, reducindo os síntomas de enfermidades relacionadas coa acidez. O cambio resultante no pH fai diminuír a supervivencia da bacteria H. pylori, unha causa principal das úlceras a pépticas. Unha vez que o inhibidor da bomba de protóns erradica esta bacteria do estómago (para o cal poden ser necesarios tamén tratamentos con antibióticos), revértese o refluxo erosivo. O tratamento das enfermidades cardíacas mellorou co uso de fármacos que inhiben a AMPK por medio de desfosforilación. No tratamento do diabetes, o fármaco sulfonilurea pode estimular a desfosforilación do transportador de glicosa GLUT4, diminuíndo así a resistencia á insulina e aumentando a utilización de glicosa.
Aplicacións en investigación
A desfosforilación xoga un papel clave en bioloxía molecular, especialmente na clonación usando encimas de restrición. Os extremos cortados dun vector de clonación poden volverse a unir durante o paso de ligación debido á fosforilación. Pode evitarse que estes extremos se volvan a unir usando unha fosfatase desfosforilante. Estas fosfatases alcalinas utilizadas proceden xeralmente do intestino de tenreira, e denomínanse abreviadamente CIP (Calf-intestinal alkaline phosphatase, fosfatase alcalina de intestino de tenreira).
Ínaco
Na mitoloxía grega, Ínaco foi un deus río da Argólide. Era fillo de Océano e a titánide Tetis. Casou con Melia, filla de Océano e tivo dous fillos: Foroneo e Exialeo; outras fontes engaden tamén a Ío, Fegeo e Micena.
Nacera en Argos antes da existencia da raza humana, aínda que outras tradicións din que foi contemporáneo de Erictonio e Eumolpo. Tamén se asegura que foi el quen reuniu ós homes tralo diluvio de Deucalión e levounos a vivir xunto a un río ó que chamaron Ínaco no seu honor.
Xunto ós deuses fluviais Cefiso e Asterión, foi nomeado árbitro na disputa entre Hera e Poseidón pola posesión da Argólide, e sentenciaron que se adxudicase a Hera. En vinganza, Poseidón deixounos sen auga salvo na época das chuvias.
A súa filla Ío, que era sacerdotisa de Hera, foi seducida ou raptada por Zeus. Ínaco indignouse e perseguiu a Zeus pero este mandou contra el a erinia Tisífone, que o atormentou ata provocarlle a loucura. Ínaco terminou botándose ó río que ata entón se chamara Haliacmón e que desde aquela pasou a chamarse Ínaco. Outras fontes din que Zeus lanzoulle un raio e desde entón o río secou.
Bitsch, Suíza
Bitsch é un concello suízo do distrito de Raron, no cantón de Valais. A súa poboación é de 859 habitantes (2011).
Terra (1923)
Terra foi unha revista publicada en Buenos Aires en 1923.
Historia e características
Subtitulada Órgano da Irmandade Nacionalista Galega de América do Sul e Boletín da cultura galega, apareceu o 25 de xuño de 1923. Foi a primeira publicación redactada integramente en galego da comunidade emigrante. De carácter nacionalista e cunha vocación normalizadora, foi fundada por Eduardo Blanco Amor e Ramiro Isla Couto, que foi o seu director. Editou só cinco números que contaron coas colaboracións de relevantes persoeiros da cultura galega na Arxentina.
Esta publicación de carácter nacionalista foi editada pola Irmandade Nazonalista Galega, na que colaboran importantes personalidades galeguistas como Ramiro Isla Couto, Eduardo Blanco Amor, Miguel Revestido, Xavier Insua, Arturo Carril, Vicente Risco, Castelao, etc. Contén artigos sobre a cultura e a historia de Galicia, colaboracións literarias de autores galegos e portugueses («Os nosos poetas», «Letras irmáns»), e información sobre as actividades realizadas dentro da colectividade («Da causa» e «De Nós»).
A través de Terra ollamos como Galiza é vista como un país refén do poder centralista español, así como dun caciquismo que lle era funcional ao establishment hispánico. Esta realidade remontaríase, a dicir dos editores da publicación, a finais do século XV, cando se iniciaría o proceso de «doma y castración del Reyno de Galicia», no marco da tentativa isabelina de dominación do conxunto da Península Ibérica. Aseverándose que o caciquismo non é un fenómeno propiamente galego, senón que «...é un artigo d’importación que chegou a ela [a Galiza] envolto nas follas das leises que pra nos fixeron en Madrid, e un regalo máis que debemos a Castela».
Así mesmo, a maioría dos emigrantes serían vistos como uns descastados, indicándose que: «Os galegos de América (...) tan amantes da súa terra (...) están contribuíndo co seu diñeiro e coas súas iniciativas a que Galiza desapareza pra sempre ausorvida pol-os seus dominadores (...)», dado que malia os galegos de América sosteren escolas sosterase en Terra que: «a escola particular pagada pol-os americáns ten idéntica oientación, igual titmo espiritual qu’a escola pagada pol-o Estado da que é unha autiva colaboradora nas súas tarefas antigalegas».
Periodicidade
O 21 de xuño de 1923 sae o primeiro número de ''Terra. Idearium da ING n’América do Sul''. A experiencia desta revista pioneira durou tan só cinco meses até outubro por mor da falla de colaboración desde Galicia, da indiferenza dos galegos de América, e o atraso na publicación do derradeiro número por “causa das moitas ocupaciós do noso Redautor Xefe Eduardo Blanco Amor que non poido adicarlle tod-á atención debida”. De feito, Ramiro cargou cos gastos de imprenta e apenas se recadaron os cartos das subscricións nin da publicidade por estar feita en galego
Nacemento da revista
Antes de que se constituíse formalmente a ING, saíu do prelo o 21 de xuño de 1923 o primeiro número de ''Terra. Idearium da ING n’América do Sul''. A xefatura de redacción correspondeu a Eduardo Blanco Amor, mentres que Ramiro asumía a dirección e a redacción das “Notas da Causa” e da bibliografía. Alimentada na súa maior parte desde Galicia coas colaboracións dos persoeiros nacionalistas, a revista aspiraba a ser unha versión do boletín Nós na Arxentina. Terra significouse como a primeira revista política e cultural escrita integramente en galego en Bos Aires e como a primeira exposición seria do nacionalismo galego alén mar. Nas súas páxinas Risco expuxo as bases doutrinais da ING e Blanco Amor subliñou expresivamente a pureza ideolóxica do grupo bonaerense e o seu afastamento do inxel “galleguismo americano”, do saudosismo e das “chorimicadas morriñosas, coas sempre falsas e decotes noxosas”.
A novidade do nacionalismo risquián que representaba Terra e a ING xerou críticas e distanciamentos por parte de vellos e “virís” membros de “A Terra”, como Miguel Revestido, que a cualifica de “publicación cursi y neurasténcia, plena de pedantería” e aos seus creadores como “innovadores de un nacionalismo que ni Dios entiende” e como “cuatro niños insípidos agrupados ante la mesa de un café, [que] hablaban de regeneraciones y de problemas gallegos proclamándose enfáticamente representantes oficiales de una doctrina demasiado grande para albergarse en sus cerebros amorfos”.
O 4 de agosto de 1923 constitúese formalmente a delegación da ING ao berro de “Galiza ceibe”, contando con 16 membros en Bos Aires, dos cales catro eran os curmáns Couto. Non obstante, a instauración en setembro da Ditadura de Primo de Rivera en España provocou o esmorecemento da ING en Galicia e a desorientación da súa delegación na Arxentina. No remate do ano 1923 esta comezara a debilitarse e a mergullarse nun proceso de crise interna. Esta breve experiencia representou a difusión do nacionalismo na Arxentina e da concepción de Galicia como nación, fronte ao rexionalismo tradicionalista promovido desde os centros e sociedades galegas. miniatura|Integrantes da revista, colaboradores e sumario.
Colaboradores
Na revista ''Terra. Idearium da I.N.G. n’America do Sul'' colaboraron os seguintes intelectuais: miniatura|263x263px|Revista Terra primeiro número.
Características e estrutura
Nos 5 exemplares da revista Terra aparecen varios tipos de composicións.
Avel·lí Artís-Gener
Avel·lí Artís i Gener, coñecido tamén polo pseudónimo Tísner, nado en Barcelona o 28 de maio de 1912 e finado o 7 de maio de 2000, foi un xornalista, escritor, pintor, escenógrafo, tradutor e director artístico de publicidade catalán. Era fillo de Avel·lí Artís i Balaguer e neto de Andreu-Avel·lí Artís i Tomàs.
Inicios profesionais
Avel·lí Artís-Gener iniciase no mundo do xornalismo en 1928, á idade de 16 anos. Fai caricaturas e pásaas por baixo da porta da redacción do semanario Papitu, que as comeza a publicar. Un ano máis tarde segue o mesmo procedemento cos seus primeiros escritos, no xornal Mirador. En 1931 consolídase como debuxante no semanario El be negre, referente satírico da época. En 1932 colabora regularmente no Diario Mercantil e, durante a segunda república, faino en L’Opinio, La Rambla, Esport i ciutadania e La Publicitat. En 1936, canda Pere Calders, pasa a ser director do semanario humorístico L’esquella de la Torratxa.
Guerra Civil
Xusto despois do inicio da Guerra Civil, foxe a París, ameazado de morte pola FAI. Axiña, porén, se decata de que ten que volver e alístase como voluntario no exército republicano, do cal chega a ser tenente coronel. Entre 1936 e 1939 dirixe as publicacións Meridià, Amic e Vèncer, destinadas aos combatentes.
Artís-Gener pasa toda a guerra encadrado na 60 división do Exército da República, loitando na fronte de Aragón e na do Ebro, destinado no Servizo Cartográfico do Exército Popular, onde fai, en colaboración cun equipo de debuxantes, os mapas militares dos que carecía este exército.
Ao pasar a Francia e antes do exilio, pasa un tempo no campo de concentración do Coll d’Ares.
Exilio mexicano
Ao finalizar a guerra exíliase a México, onde pasará 25 anos. Alá, identifícase e adáptase profundamente á realidade mexicana sen deixar de ser catalán e catalanista. É nesta época cando xorde a súa paixón pola cultura precolombiana, que frutificará na súa novela máis coñecida, Paraules d’Opòton el Vell, considerada unha das mellores obras da literatura catalá do século XX.
En México traballou na radio e na televisión como escenógrafo, onde realizou máis de 26.000 decorados. Tamén puido vivir da pintura, alén de levar a cabo outras tarefas como a corrección de textos ou a dirección artística de publicidade... Colabora como debuxante nas publicacións Full Català (comezos dos 40), Quaderns de l'Exili, Revista de Refugiats d'Amèrica, Lletres, Pont Blau e Tele-revista (entre 1943 e 47), La Nostra Revista (1946-1954). En 1955 creou La Nova Revista (1955-1958), herdeira da anterior, que fundara o seu pai.
Retorno a Cataluña
En 1965 volve a Cataluña e chega a Barcelona, canda a súa muller e mais os tres fillos pequenos, o 31 de decembro. Inicialmente non lle conceden o carné de xornalista, mais grazas aos contactos persoais consegue comezar a publicar no xornal El Correo Catalán, e, grazas a intercesión do seu curmán Sempronio, director de Tele/eXpres, pasa a ser subdirector do semanario en catalán Tele/Estel. Nesta época comeza a entrar en contacto coas novas xeracións de escritores cataláns.
En 1970 traduciu ao catalán a obra de Gabriel García Márquez, de quen era amigo persoal, Cien años de soledad. Durante esta década participa na revitalización do PEN catalán e na creación, no ano 1977, da Associació d'Escriptors en Llengua Catalana, da que foi presidente entre 1990 e 1994.
Rematado o franquismo, colabora como articulista e debuxante en multitude de medios: Avui, El Periódico, Catalunya Informació, L'Avenç, Serra d'Or, Canigó, Cultura, El Triangle, El Món, Presència, Espais mediterranis, entre outros. Entre 1984 e 1990 realiza os encrucillados para La Vanguardia, que fará en El País a principios dos anos 90.
En 1982 preséntase como candidato a senador por Nacionalistes d'Esquerra ás eleccións xerais de España, sen chegar a ser escollido. En 1993 incorpórase a Esquerra Republicana de Catalunya.
En 1988 recibe a Creu de Sant Jordi e, en 1990, os premios Ciutat de Barcelona de Narrativa Catalana e mais o Crítica Serra d'Or de biografías e memorias polo primeiro tomo das súas memorias, tituladas Viure i veure. En 1997 recibe o Premi d'Honor de les Lletres Catalanes.
Avel·lí Artís-Gener morre en Barcelona o 7 de maio do ano 2000 por mor dun infartio de miocardio. En 1993 doara a súa biblioteca persoal e parte da súa correspondencia á Biblioteca de Catalunya.
Ahe
Ahe pode referirse a:
O redondel
'O redondel. (Li Hsing-Tao). Adaptación e versión galega nun acto para teatro infantil' é unha pequena peza teatral de Ricardo Carballo Calero. Escrita en 1951, foi publicada no nº 64 da revista Grial en 1979 e reeditada en 1982.
Desenvolvemento
Constitúese o tribunal e o xuíz proclama súa rectitude e independencia. A acusada é Hai-Tang, a querelante a señora Ma. As dúas pretenden ser a nai do meniño Chu-Lang. Hai-Tang confesou a súa impostura, pero alega dinte do xuíz que por causa da tortura que lle sacaron a confesión.
Segundo o Secretario o príncipe Tung enemistouse con seu pai e marchou ao exilio. A súa curmá Ma foise xuntar con el, namoraron, casaron e tiveron a Chu-Lang. Tempo despois o pai perdooulle ao príncipe e emprenderon o regreso acompañados da escrava Hai-Tang. O príncipe morre no regreso e agora a escrava afirma ser a verdadeira esposa del e reclama a herdanza que lle corresponde do avó de Chu-Lang.
As testemuñas confirman a versión da señor Ma. Pero Hai-Tang afirma que as testemuñas están compradas con diñeiro e non din a verdade. O propio meniño confirma que Hai-Tang é a súa nai.
Para arranxar o problema o xuíz manda facer un redondel marcado cunha liña de xiz, poñerase o meniño dentro e as dúas pretendidas nais turrarán para sacalo, a que o consiga será a verdadeira nai.
Por dúas veces a señora Ma consegue sacar o meniño do redondel mentres que Hai-Tang nin intenta turrar por el. O Xuíz pregúntalle por que non o intenta. Responde Hai-Tang que unha verdadeira nai non quere mancar o seu fillo e se tirase dos seus brazos, se fixese forza, o neno de cinco anos sufriría moito e mancaríase, romperíanse os seus ósos.
Toma a palabra Hai-Tang:
Características
A obra é unha adaptación para teatro infantil do drama Hui Lan Ji do autor chinés Li Qianfu (Li Hsing-Tao), a partir da versión castelá El círculo de tiza. A historia refírese ao motivo da coñecida historia bíblica de Salomón cando un xuíz demostra a súa sabedoría nun caso semellante ao desta peza teatral. A obra foi adaptada tamén por Bertolt Brecht en 1944 co título de Der kaukasische Kreidekreis.
Segundo Henrique Rabuñal: Carvalho recorre á técnica da autopresenación no caso dun xuíz que debe derimir a maternidade de Chu-Lang... Nesta disputa asistimos a unha reflexión, na liña doutras que aparecen nos textos do autor, sobre a xustiza, a mentira e os intereses económicos.