cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Formación das liñaxes na nobreza galega baixomedieval
Os excluídos: mulleres e segundóns
miniatura|esquerda|200px|Claustro do [[Mosteiro de las Huelgas (Burgos)]] Outra solución era o ingreso nun convento. Cando non dispoñían dun dote suficiente ou, pola contra, non atopan un casamento axeitado ou mesmo enviuvaban, o ingreso nun convento era un feito. Isto supoñía un grave problema para o convento, xa que recibían mulleres carentes de vocación e acostumadas a unha vida cómoda lonxe das tarefas cotiás dun mosteiro. Un exemplo témolo no mosteiro das Huelgas en Burgos, onde ían parar as fillas lexítimas e ilexítimas da realeza e da alta aristocracia, e axiña se converteu nun estado feudal economicamente poderoso, pois os donativos eran substanciosos.
Conscientes da precariedade da súa situación no caso do falecemento do marido, puxeron en práctica a cesión a grandes mosteiros e conventos do seu herdamento ou mesmo para a erección dun novo; como exemplo sirva a fundación do convento de Santa María de Belvís no ano 1305 por Tareixa González que cede as súas terras de Carnota para o pagamento da obra.
Unha excepción a todo o dito constitúeo Vasco de Ulloa no ano 1290, cando ao carecer de fillos decidiuse a deixarlle o seu patrimonio a unha parenta, Tareixa Sánchez de Ulloa, apoiándose nas dificultades que unha muller atoparía na vida. Esta cesión de bens empurraríaa a vixiar mellor o patrimonio e non deshonrar o apelido: E sea sempre muller ainda que haja hoomes porque os homes, dandose a vertude, achan mais presto comodidade para pasala vida e unha muller filladalgo, por non ter con que se casar, pere a veçes sua honra e a do seu linaje.
No caso dos homes non primoxénitos os camiños que se lles mostraban eran máis abertos que os das mulleres, pero aínda así o seu futuro non estaba nada claro. As tres saídas fundamentais eran:
miniatura|135px|esquerda|[[Monxes realizando copias]] miniatura|dereita|125px|Vestimenta dun [[Orde de Santiago|Cabaleiro de Santiago]] A carreira eclesiástica encaramábaos a aqueles postos de maior renome de Galiza. Así, os Soutomaior alzáronse coma os grandes prelados de Galiza; Paio Pérez foi arcebispo de Santiago de Compostela ou Álvaro Páez bispo de Mondoñedo. Para aquelas familias de segunda liña restaban os cargos de menor importancia coma o de cóengo. A dirección dos mosteiros foi tamén moi cobizada pola aristocracia, pois abríalles moitas posibilidades económicas.
Prestar homenaxe a un nobre e servirlle coma meiriño nalgunha fortaleza e administrando as terras era outra das opcións baralladas. Tentaba continuar mantendo o seu status, seguir desfrutando da posición privilexiada que se lle supoñía, e continuar vivindo coma un cabaleiro.
No tocante ao ingreso nas ordes militares, estas nun principio carecían de prestixio para reclamar a atención da alta nobreza, quedando relegado o seu ingreso á aristocracia máis modesta. A sede de aventuras e a proxección cara o resto da península era o perfecto cebo para atraer a estes desesperados fidalgos; co tempo, co triunfo dos ideais cabaleirescos, a alta nobreza comezaría a poñer as súas miras nas devanditas ordes. Considerábase prestixioso para a familia a pertenza dalgún dos seus membros a estas ordes militares.
En moitas ocasións abríanse disputas entre os irmáns por mor da primoxenitura; as tensións podían rematar no enfrontamento e mesmo no asasinato. Tampouco resulta estraño que estas tensións se proxectasen cara o exterior dando esa imaxe violenta e conflitiva que acompaña á nobreza galega da Baixa Idade Media. As súas pugnas intestinas non facían máis que arruinar a terra e con isto arruinárense a si mesmos.
Liñaxes de Galicia
Unha das máis antigas familias é a da Casa de Traba, representada xa en Pedro Froilaz de Traba (1075-1128). Dise tamén que é antiga a Casa de Lobeira. A primeira foi continuada pola familia Castro ou Casa de Castro, pero o conflito de Henrique de Trastámara (da Casa de Trastámara, en Galicia polo Condado de Trastámara) contra Pedro I de Castela (asasinado en 1369), posteriormente contra Fernando I de Portugal e definitivamente contra Xoán de Gante (arribado en 1386), provocou a súa caída en desgraza, o exilio, a desposesión, a repartición do poder e a importación de nobreza foránea.
É así como medran en poder e se reparten territorialmente: A caída en desgraza de toda a nobreza chega ó seu máximo cos Reis Católicos, coa defenestración de Pedro Madruga, de Pardo de Cela e do Conde de Lemos, na década de 1480. A maioría destes títulos remataría na Casa de Alba (Castro, Lemos, Osorio, Andrade).
Floreal
miniatura|Alegoría, autor anónimo Floreal (en francés: Floréal) é o nome do oitavo mes do calendario republicano francés, o segundo da estación da primavera, que dura desde o 20 ou 21 de abril ata o 20 ou 21 de maio, segundo o ano. Coincide de xeito aproximado co paso aparente do Sol pola constelación zodiacal de Taurus.
O nome do mes deriva do latín flos, que quere dicir "flor". Segundo o informe á Convención elaborado por Fabre d'Églantine, o devandito nome refírese "á apertura das flores de abril a maio". O sufixo -al denota que o mes pertence á estación da primavera, igual que Xerminal e Pradial.
Margot Sponer
Margot Sponer, nada en Neisse o 10 de febreiro de 1898 e finada en Berlín o 28 de abril de 1945, foi unha lingüista alemá que, como autora da tese de doutoramento ''Altgalizische Urkunden. Documentos Antiguos de Galicia'', converteuse nunha das pioneiras dos estudos galegos no mundo.
Traxectoria
miniatura|Margot Sponer (1920) A cidade natal de Sponer leva actualmente o nome de Nysa e sitúase no voivodato de Opole (Polonia), pero daquela era unha das cidades silesias que pertencían ao Reino de Prusia. Margot Sponer estudou o bacharelato en Quedlinburg e despois estudou Filoloxía Románica, Arábica e Xermánica na Universidade Humboldt de Berlín, daquela chamada Friedrich-Wilhelms-Universität (Universidade Federico Guillerme, en alemán), onde se licenciou. Nela tamén proseguiu os seus estudos de posgrao, centrados na lingua galega medieval.
Visita a Galicia
300px|miniatura|Membros do [[Seminario de Estudos Galegos en 1928]] En 1926 fixo a súa visita a Galicia á procura de documentación para a súa tese, onde toma contacto co grupo da Revista Nós. Nese mesmo ano é proposta como membro do Seminario de Estudos Galegos e envía unha carta aberta á Real Academia Galega, para agradecer a axuda recibida nas súas investigacións. A carta foi publicada no Boletín da Real Academia Galega : 125px|miniatura|dereita|Casto Sampedro foi avogado, folclorista e investigador na área da Arqueoloxía.
200px|miniatura|Perspectiva das montañas do Cebreiro A prensa galega chegou a informar das súas investigacións e cita a Pablo Pérez Costanti, arquiveiro do concello de Santiago, como o seu guía na cidade compostelá. El foi quen a puxo en contacto con Casto Sampedro, que lle proporcionou acceso aos documentos que necesitaba para os seus estudos en Pontevedra.
Alén dos lugares mencionados na carta dirixida á Real Academia Galega, as notas de prensa mencionan tamén o seu percorrido a cabalo por parte da provincia de Lugo, ata O Cebreiro. Neste sentido, o publicista francés Roger-Louis Dupuy, que trabara amizade con Sponer, menciona na súa autobiografía un comentario ilustrativo sobre a natureza dos traballos de campo da filóloga:
Non parece haber dúbida de que, na súa viaxe a Galicia en 1926, Sponer non só se centrou na transcrición paleográfica da documentación galega medieval, senón que tamén aproveitou a visita para estudar o galego moderno. Unha nota publicada o 15 de novembro de 1926 no número 35 da Revista Nós indicaba que Sponer xa marchara cara a Portugal, pero que o seu traballo sobre o galego antigo estaba moi adiantado e que tiña a intención de elaborar outro sobre o galego moderno, para o que contaba con realizar outra visita no futuro. 300px|miniatura|Foto antiga de [[Sarria]] De feito, en xaneiro de 1927, a propia Margot Sponer publicou na revista Nós un artigo baixo o título "Algunhas notas dos meus estudos sobre filoloxía galega", en que escribe:
Ningún deste material mencionado no artigo está conservado, probablemente porque se perdeu no Berlín do final da segunda guerra mundial, tras a morte de Sponer a man dos nazis. Pero, sempre segundo o profesor Antón Figueroa Lorenzana, "seguramente estamos ante un dos primeiros intentos de estudo dialectal da lingua galega". Con todo, Margot Sponer trata no artigo cuestións relacionadas coas interferencias do castelán no galego, que ela denomina "contamiñación co castelao", e as cuestións sociolóxicas que as provocan. Así, indica:
Vida como profesora universitaria
miniatura|300px|Ao fondo, a Friedrich-Wilhelms-Universität de Berlín (hoxe Universidade Humboldt) e avenida [[Unter den Linden, arredor do ano 1900. En primeiro termo, á esquerda, a Biblioteca da Universidade e, no centro, a Bebelplatz, onde os nazis realizaron unha coñecida queima de libros en 1933.]] O xornalista galego Felipe Fernández Armesto, que en 1929 estudaba en Berlín, dedicoulle por completo a Sponer unha das crónicas que enviou ao diario vigués El Pueblo Gallego. Entre outros asuntos, comentaba o dominio que ela posuía da lingua galega e adiantaba a publicación da súa tese :
En 1929, Sponer licénciase e traballa como profesora de lingua española na universidade berlinesa. No seu departamento foi visitada a comezos da década de 1930 por Vicente Risco, que lle comenta un dos seus encontros a Otero Pedrayo nunha carta do propio ano 1930 :
Lois Tobío foi outro dos intelectuais galegos que entraron en contacto con Margot Sponer en Berlín. Na súa obra As décadas de T.L., dedícalle unhas liñas :
300px|miniatura|Adolf Hitler pasa revista ás tropas en Berlín o 1 de xaneiro de 1935 Logo da suba de Adolf Hitler ao poder inícianse purgas na universidade, co resultado da expulsión de moitos científicos. Margot Sponer deixa de dar clase na universidade e sábese que entre 1933 e 1936 viviu durante algunhas temporadas en España, probablemente en Madrid, mentres proseguía as súas investigacións.
En 1935 presenta a súa tese de doutoramento titulada Altgalizische Urkunden ("Documentos do galego antigo"), onde recolle transcricións de documentos galegos datados entre os anos 938 e 1494. A tese foi dirixida por Ernst Gamillscheg. O crítico literario Antón Figueroa considerouna "unha das primeiras teses sobre a lingua galega, se non a primeira".
En 1936 abandona España como consecuencia da Guerra Civil Española e regresa a Alemaña. Volve dar clase de español na Universidade de Berlín, neste caso na Facultade de Arte. Continúa vinculada á universidade durante os anos seguintes, simultaneando as súas clases con viaxes ao estranxeiro: en 1938 viaxa a México e en 1940 e 1941 realiza unha viaxe de estudos a España.
Represión nazi
Margot Sponer foi expulsada da universidade en outubro de 1942 e, aínda que tentou o reingreso ao mes seguinte, non o conseguiu. As razóns da súa expulsión non se coñecen. En febreiro de 1945 foi detida pola Gestapo polas súas actividades de cooperación coa resistencia contra os nazis.
Urbano Lugrís González
Urbano Lugrís González, nado na Coruña o 28 de xaneiro de 1908 e finado en Vigo o 23 de decembro de 1973, foi un pintor galego.
Margot Sponer
Represión nazi
300px|miniatura|A morte de Margot Sponer produciuse durante a [[batalla de Berlín, cando o exército ruso xa tomara parte da cidade e só dous días antes do suicidio de Hitler.]]
Urbano Lugrís González
A súa vida está chea dunha actividade creadora pouco común, que lle permitiu plasmar as súas inquedanzas artísticas en medios tan diversos como a poesía, o teatro, a pintura e incluso a arquitectura no deseño da capela dos Santos Reis do Valado.
Leonor I de Navarra
Leonor I de Navarra, nada en Olite, Reino de Navarra, o 2 de febreiro de 1426, e finada en Tudela, o 12 de febreiro de 1479, foi infanta de Aragón e de Navarra, condesa de Foix por matrimonio (1441-1472), Lugartenente (1462–1479) e raíña de Navarra (28 de xaneiro de 1479-12 de febreiro de 1479).
A Torre, Carballido, A Fonsagrada
A Torre é un lugar da parroquia de Carballido, no concello lugués da Fonsagrada, na comarca da Fonsagrada. Segundo o IGE, en 2015 tiña 8 habitantes (4 homes e 4 mulleres).
Margot Sponer
Represión nazi
Nunha biografía dedicada á irmá de Margot Sponer, Annette Vogt resume as declaracións das testemuñas nun xuízo que se celebrou anos despois. Nesa pasaxe, traducida polo profesor Figueroa indica que o día 28 de abril, ao día seguinte de Margot Sponer ser arrestada:
Altgalizische Urkunden
A tese de doutoramento de Margot Sponer, Altgalizische Urkunden, recibe como segundo título Documentos Antiguos de Galicia. Contén as seguintes partes :
Aicha Duihi
Aicha Duihi é unha activista saharauí dos dereitos humanos e que é a presidenta do Observatorio do Sáhara para a Paz, Democracia e Dereitos Humanos que defendeu os campamentos da Fronte Polisario na Vilaia de Tindouf no suroeste de Alxeria na fronteira co Sáhara Occidental. Especificamente, Duihi actúa como portavoz das persoas secuestradas e cativas que se atopan recluídas nos campamentos da Fronte Polisario e busca combater a propaganda e desinformación dirixida ás mulleres vulnerábeis. En 2019, gañou o Premio Europeo ó Liderado Internacional de Mulleres no Parlamento europeo.
Margot Sponer
Altgalizische Urkunden
Desta tese só é relativamente coñecida unha primeira parte de 80 páxinas que foi publicada en 1934 na revista barcelonesa Anuari de l'Oficina Romànica de Lingüística i Literatura (AOR) e que foi empregada polo ILG en 2007 para o seu corpus do Tesouro Medieval Informatizado da Lingua Galega.
Leonor I de Navarra
Foi o cuarto fillo e terceira filla da entón infanta herdeira Branca de Navarra e do seu segundo esposo, o infante Xoán de Aragón, duque de Peñafiel.
Aicha Duihi
Como presidenta do Observatorio do Sáhara, Duihi é responsable de comunicarse con outras ONGs sobre áreas de preocupación e interese. Coa Rede Independente de Dereitos Humanos e a Liga do Sáhara para a Democracia e os Dereitos Humanos, Duihi emitiu un comunicado que condena o silencio internacional sobre o estado dos campamentos da Fronte Polisario en Tindouf e Lahmada, especificamente incidindo nos xuízos arbitrarios e arresto de periodistas e activistas de dereitos humanos.
Urbano Lugrís González
Traxectoria
miniatura|300x300px|Recreación da obra "Marineda Soñada" de Urbano Lugrís na praza de Pontevedra da Coruña. Foi fillo de Manuel Lugrís Freire, un dos fundadores da Real Academia Galega, e Purificación González (irmá do pintor Urbano González), mestra da escola Normal da Coruña e pianista de gran sensibilidade. Apadriñouno Francisco Tettamancy. No seu contorno familiar aprendeu a amar a música, a gozar da lectura, a dominar a arte do debuxo, e a convivir con personaxes da cultura galega que influíron de forma importante na súa formación.
Leonor I de Navarra
Traxectoria
A súa irmá máis vella, Xoana, morreu o 22 de agosto de 1425, e o seu avó, o rei Carlos III de Navarra, o Nobre, uns días máis tarde, o 8 de setembro, o que converte á súa nai en raíña Branca I de Navarra, e ao seu pai en rei consorte, Xoán II.
Aicha Duihi
Duihi tamén premeu ó Consello de Seguranza da Nacións Unidas para abordar a desigualdade e a discriminación baseadas no sexo no que respecta ó papel das mulleres no establecemento da paz na rexión. Con este fin, colaborou na creación de numerosas iniciativas e proxectos cidadáns dirixidos á mellora das condicións dos nenos, así como a iniciativas que procuran frear o tráfico humano.
Margot Sponer
Altgalizische Urkunden
A tese completa, con 248 páxinas, está nos fondos das bibliotecas da Freie Universität Berlin, unha das universidades que xurdiron na cidade a raíz da división posterior á segunda guerra mundial. Nela, Sponer menciona que seguira o método aplicado por Menéndez Pidal na súa obra de 1919 Documentos lingüísticos del Reino de Castilla, que realmente apareceu publicada como Documentos lingüísticos de España, I, Reino de Castilla.
Urbano Lugrís González
Traxectoria
Desde neno sentiuse especialmente atraído polo mar azul da súa terra, no que decidiu mergullarse, facendo para sempre das súas augas e fonduras o seu lugar habitual de soño.
Margot Sponer
Vida persoal
A súa irmá, Hertha Sponer, foi unha física de renome internacional, que proseguiu a súa vida académica en Alemaña e despois no exilio en Noruega e nos Estados Unidos.
Leonor I de Navarra
Traxectoria
Leonor era a filla máis nova, e predilecta, do seu pai, que consegue que sexa xurada no seu caso, lugar e grao na liña sucesoria ao trono navarro polas Cortes en Pamplona o 9 de agosto de 1427, en detrimento dos herdeiros lexítimos á coroa, os seus irmáns máis vellos Carlos, príncipe de Viana, e Branca.
Cravos vermellos
Cravos vermellos (titulado orixinalmente en inglés Red Nails) é un relato escrito polo autor estadounidense Robert E. Howard para o seu personaxe de espada e bruxaría Conan o bárbaro. Foi o primeiro relato de Conan en ser publicado postumamente (a revista pulp Weird Tales publicouno en outubro de 1936 despois de que Howard se suicidara en xuño) e tamén foi o primeiro, e o único, no que aparece a personaxe feminina de Valeria, que máis tarde, en 1982, sería utilizada no filme Conan o bárbaro, con Arnold Schwarzenegger no papel de Conan e Sandahl Bergman no papel de Valeria, aínda que a historia narrada no filme non coincidise coa historia narrada en Cravos vermellos.
Leonor I de Navarra
Traxectoria
En 1434 Leonor foi comprometida co conde Gastón IV de Foix, sendo ratificado dito acordo matrimonial polo seu pai dous anos máis tarde, o 30 de xullo de 1436, recibindo un dote de 50 000 floríns de Aragón sobre as vilas de Miranda, Larraga e Falces. O matrimonio formal levouse a cabo despois da morte da raíña Branca I, en 1442, pasando Leonor a residir en Bearne desde entón.
Cravos vermellos
Foi traducido ó galego por Tomás González Ahola e foi publicado dentro da colección "Conan IV" de Urco Editora no ano 2016.
Leonor I de Navarra
Traxectoria
En 1455, ao desherdar Xoán II ao seu fillo Carlos, príncipe de Viana, lexítimo herdeiro da coroa de Navarra á morte de Branca I, negándolle a entrega da coroa, e estando o rei Xoán en moi malas relacións coa súa outra filla, Branca, Leonor, aos 30 anos de idade, pasa a ser o instrumento do rei aragonés contra os seus outros fillos. Xoán II fixo que fosen proclamados herdeiros do reino Leonor e o seu esposo Gastón de Foix.
Cravos vermellos
Sinopse
Logo de evitar a violación por un membro da tripulación de Zarallo, capitán pirata con quen se aliara, Valeria, a pirata da Irmandade Vermella, emprende unha fuxida desesperada polas selvas do sur do mundo hiborio. Durante a súa fuxida atópase con Conan o bárbaro, que naquel momento tamén era parte da banda de Zarallo. Conan seguiulle o rastro non só para protexela dos seus perseguidores senón tamén para tentar seducila, pois tamén el se sente atraído pola súa beleza. Ambos xa se coñecen e aínda que Valeria desconfía de Conan, a aparición dun dragón colosal obrígalles a correr a través dunha mesta selva. Acaban por conseguir refuxio no alto dun risco elevado e escarpado, fóra do alcance da besta, e dende alí divisan unha cidade, rodeada pola xungla, unha cidade cuxa existencia descoñecían. Tras conseguir vencer ó dragón, descenden do risco e dispóñense a explorar a cidade que acaban de descubrir. Unha vez alí o primeiro que constatan é que está medio en ruínas e abandonada, pero axiñan descobren tamén que as aparencias enganan e que en realidade non están sós no interior deses muros.
Leonor I de Navarra
Traxectoria
Durante estes anos a guerra civil impediu a gobernación que, de feito, exerceron Martín e Pierres de Peralta, xefes dos agramonteses. O 12 de abril de 1462 Xoán II asinou coa súa filla Leonor e co seu xenro Gastón o tratado de Olite, polo que se recoñecía como rei a Xoán, ao que sucedería Leonor que, pola súa parte, asegurou a Lugartenencia do reino (en realidade, unha rexencia). Pero para realizar iso era condición indispensábel a desaparición da lexítima herdeira, Branca. O seu irmán Carlos xa morrera o 23 de setembro de 1461, e redactara un testamento no que instituíu a súa irmá Branca como herdeira, ratificando así as cláusulas do testamento da súa nai Branca I de 17 de febreiro de 1439, no cal se estipulaba que a coroa debía pasar ao maior dos fillos vivos da parella.
Randolph Churchill
Durante a súa carreira política no Partido Conservador, liderou unha corrente máis progresista dentro do seu partido chamada Tory Democracy, e foi Ministro de Facenda e Líder de Cámara dos Comúns. Antes fora secretario de estado para a India.
Leonor I de Navarra
Traxectoria
Xoán II, que tiña a Branca prisioneira en Olite, proponlle casar con Carlos, duque de Berry, irmán máis novo de Luís XI de Francia. En realidade, esta proposta de matrimonio foi un engano proxectado por Xoán II co fin de sacar de Navarra a Branca e afastala dos seus partidarios, os beaumonteses, que trataban de liberala. De todos os modos, Branca rexeitou a proposta do seu pai.
Randolph Churchill
Primeiros anos
Randolph foi o terceiro fillo de John Winston Spencer-Churchil l, o sétimo Duque de Marlborough, e a súa muller, lady Frances Anne Emily Vane (1822-1899), filla de Charles William Vane, terceiro Marqués de Londonderry. Nado no palacio de Blenheim (Oxfordshire), estudou en Eton e na Universidade de Oxford.
Urbano Lugrís González
Traxectoria
Bohemio de vocación, tras iniciar estudos de perito mercantil en Santiago de Compostela, marchou a Madrid, onde mantivo unha intensa vida cultural a carón de figuras relevantes da época como Federico García Lorca, Rafael Dieste, Rafael Alberti ou Álvaro Cunqueiro, participando nas Misións Pedagóxicas como escenógrafo e guiñolista, e na publicación de revistas como Brétemas, da que foi o gran vertebrador. Fixo parte tamén da renovación do teatro de monicreques español dentro da compañía de Salvador Bartolozzi.
Randolph Churchill
Matrimonio e fillos
No 1874 Churchill contraeu matrimonio coa estadounidense Jennie Jerome. O seu fillo, Winston Churchill, ocupou o cargo de Primeiro Ministro durante e despois da segunda guerra mundial. O seu segundo fillo foi John Strange Spencer-Churchill (1880-1947), Maior do Exército Británico.
Vida pública
Unha curiosidade referente a este político, é que moitos anos despois do seu falecemento, foi acusado de integrar unha banda de conspiradores para asasinar a quen hoxe día son coñecidas como as vítimas de Jack o Destripador. Esta teoría, ao presente está desacreditada, e tivo por promotor ao escritor Stephen Knight, autor do ensaio titulado "Jack the Ripper: The Final Solution". A hipótese foi obxecto de libros posteriores, que a ampliaron, insistindo na participación de Lord Randolph Churchill nesta trama.
Super Bowl I
O primeiro Partido polo Campionato Mundial da AFC-NFC (inglés: AFL-NFL World Championship Game), coñecido retroactivamente como Super Bowl I, naquela altura chamado de forma informal nos medios ou na retransmisión radiofónica como a Super Bowl, foi o partido que enfrontaba aos campións da National Football League (NFL) e da American Football League (AFL) de fútbol americano de 1966. Por parte da NFL xogaron os Green Bay Packers, que venceron aos Kansas City Chiefs da AFL por 35−10.
left|miniatura|Os Packers e os Chiefs no primeiro partido polo Campionato Mundial da AFC-NFC (Super Bowl I). Naquela altura existía unha considerábel aversión entre a National Football League (NFL) e a American Football League (AFL). A chegada deste partido supuxo pois unha gran presión por gañar para os equipos campións das respectivas ligas. Os Chiefs chegaban ao partido cun rexistro de once vitorias, dúas derrotas e un empate (11-2-1), e tras vencer aos Buffalo Bills por 31−7 na final da AFL. Por outra banda os Packers acabaran a temporada con doce vitorias e dúas derrotas (12-2), gañando aos Dallas Cowboys por 34–27 na final da NFL. Aínda así, tanto seareiros como xornalistas deportivos consideraban que calquera equipo da máis antiga NFL era inmensamente superior a calquera franquía da novidosa AFL, polo cal se agardaba que os Packers varresen aos Chiefs.
A primeira metade da Super Bowl I foi bastante competida, de feito os Chiefs superaron en iardas totais aos Packers, 181–164. Con todo, os de Green Bay acudirían ao descanso gañando 14–10. A comezos do terceiro cuarto, o safety de Green Bay Willie Wood interceptou un pase e retornouno cincuenta iardas até a liña de cinco iardas. Esta mudanza de posesión levou aos de Green Bay a anotar 21 puntos nos dous últimos cuertos sen resposta por parte do equipo rival. O quarterback dos Packers Bart Starr, que completou 16 de 23 pases (69,57%) para 250 iardas e dous touchdowns, así como unha intercepción, foi nomeado MVP do partido.
Urbano Lugrís González
Traxectoria
En 1930 foi encarcerado polas súas actividades republicanas e por ser membro da Xuventude Republicana de Santiago Casares Quiroga. Segundo algunhas fontes, durante a guerra civil española, loitou no bando dos sublevados, se ben non hai ningunha referencia documental que o acredite. Trala guerra comezou a dedicarse en exclusiva á pintura e na década de 1940 tiveron lugar as súas primeiras exposicións.
De volta a Galiza seguiu movéndose en círculos literarios e pictóricos, dando renda solta a súa capacidade de gran falador; así tan pronto recitaba un clásico facendo uso dunha memoria prodixiosa, como narraba unha das súas múltiples anécdotas coas que moitas veces foi fabulando a súa propia lenda. Na década de 1950 fundou a revista Atlántida. A súa relación co poeta Antón Avilés de Taramancos fai de Lugrís unha das ligazóns entre a cultura republicana e nacionalista galega previa á Guerra Civil e o rexurdir da cultura galega nos derradeiros anos da ditadura de Francisco Franco.
Estilo
500px|miniatura|Mural de Urbano Lugrís situado orixinalmente nun local da rúa Real da Coruña (c. 1950-1959). Amais de pintor valente e rompedor, foi un grande ilustrador de libros e co seu labor de dirección e creación na revista Atlántida demostrou unha nova faceta do seu carácter: a súa capacidade de traballo. No seu estilo pictórico os críticos atopan semellanzas co metafísico de Chirico, co surrealismo de René Magritte nas súas visións oníricas e con Patinir, O Bosco, e Brueghel no seu barroquismo das formas e a súa minuciosidade. Dominou diversas técnicas: óleo, serigrafías, colaxe, muralista, tinta chinesa sobre papel...
A Coruña
miniatura|Mural na praza Jose Sellier da CoruñaSen título, agora coñecido como Vista da Coruña 1669. O mural foi creado como decoración por encargo do Banco Hispano-Suízo que houbo nos números 74-76 da rúa Real da Coruña, en 1952.
De acordo co xornalista Rubén Ventureira, Lugrís inspirouse no debuxo que naquela data fixera o artista italiano Pier María Baldi, que acompañaba a Cosme III de Médici na súa viaxe por Galicia e Portugal. Foi Ventureira quen nomeou o fresco que o autor deixou sen título.
Trátase dunha vista onírica da península da Coruña, centrada no seu porto. Reflicte algúns dos elementos máis representativos da cidade, como a cidade vella, a torre de Hércules, o castelo de Santo Antón ou os muíños de vento de Monte Alto, hoxe desaparecidos. Evidentemente, contempla tamén diferentes motivos mariñeiros.
A obra, tras a restauración, ten unhas medidas de 9,10 por 2,45 m e foi declarada Ben de Interese Cultural o 26 de outubro de 2017 tras unha mobilización cidadá e a demanda que a asociación cultural O Mural presentou ante a inactividade da Dirección Xeral de Cultura.
Outros murais. A principios de decembro do 2008 foi descuberto nos baños dun restaurante da rúa da Estrela da Coruña un mural seu durante as obras de reforma do local. A obra representa un reloxo de péndulo que marca as tres en punto e do que penduran dous chourizos, así como a frase "Unha cunca de viño e faise o camiño". A autoría da obra foi confirmada "sen a máis mínima dúbida" polo seu fillo Urbano.
Leonor I de Navarra
Traxectoria
O rei Xoán II, furioso pola rebeldía da súa filla, reaccionou iradamente entregándoa á súa outra filla Leonor e ao su marido, o conde de Foix. No traxecto da viaxe que a conducía a Bearne, señorío dos seus peores inimigos, Branca realizou unha protesta escrita polo seu secuestro (Roncesvalles, 23 de abril de 1462), na que afirmaba que a levaban en contra da súa vontade, pedía o perdón divino para o seu pai e, ante a posibilidade de que a obrigasen a testar baixo os intereses de Xoán II e os condes de Foix, pedía que calquera testamento realizado en favor da súa irmá Leonor como herdeira (ou a súa descendencia) fose considerado inválido. Uns días despois (30 de abril), en Saint-Jean-Pied-de-Port, e temendo que os que pretenden os seus dereitos lle quiten a vida, fai testamento designando como herdeiro ao seu exmarido e agora rei Henrique IV de Castela o Impotente, o que suporía a unión das coroas de Navarra e Castela.
Urbano Lugrís González
A Coruña
Consérvanse outros murais, os máis espectaculares dos que fican no seu lugar orixinario, nun local da rúa dos Olmos, 27 (A Coruña)
Ferrari F12berlinetta
O Ferrari F12berlinetta é un modelo de automóbil deportivo producido polo fabricante italiano Ferrari dende 2012 até 2017. Pertence ó segmento de deportivos con motor dianteiro, tracción traseira e dous asentos. O motor de 6'3 litros ten 730 cabalos de potencia.
Tina Harris
Tina Harris, nada o 23 de abril de 1975 en Baltimore (Maryland), é unha cantante estadounidense de música pop. A parte máis importante da súa carreira coincide coa súa participación no grupo Sweetbox, co que colaborou no seu primeiro disco de 1998, "Sweetbox" ("Everything's Gonna Be Alright" no mercado asiático).
Urbano Lugrís González
Santiago de Compostela
Na rúa do Franco, 56 pódese contemplar un relevante mural que amosa toda a iconografía propia de Lugrís.
Recoñecementos
En 1997 organizouse a mostra máis ampla do pintor, Urbano Lugrís, viaxe ao redor do meu mundo, comisariada por Rosario Sarmiento e Antón Patiño. Tivo lugar no Círculo de Belas Artes de Madrid e no Auditorio de Galicia de Santiago de Compostela. En 2017, con motivo da restauración da Vista da Coruña, Abanca promoveu a mostra Lugrís, paredes soñadas, formada por 106 obras.
Antón Patiño Pérez publicou o libro Urbano Lugrís: Viaxe ao corazón do océano (Ed. do Castro, 2007), que abrangue a vida, obra e lenda de Urbano Lugrís. Análise da súa pintura e do seu labor literario asinado co alcume de Ulyses Fingal ao través de relatos e poemas vencellados ao mundo do mar.
Luís Rei Núñez publicou O señor Lugrís e a negra sombra (Xerais, 2007), novela baseada nos últimos anos da vida do pintor.
Reciben o nome de Urbano Lugrís dous institutos de ensinanza secundaria, na Coruña e Malpica de Bergantiños. Existen rúas co seu nome en localidades como Arteixo, Oleiros e Santiago de Compostela.
Leonor I de Navarra
Traxectoria
Unha vez en Bearne, Branca foi encarcerada na Torre Moncada, en Orthez, onde morreu o 2 de decembro de 1464 en estrañas circunstancias. Algúns historiadores indican que foi asasinada por orde da súa irmá e outros baixo a man do seu propio pai. Segundo Zurita, Branca, durante o seu encerro sufriu "con gran nota e infamia del conde de Foix y de la infanta Dª Leonor, su mujer".
Ao ano seguinte Leonor asinou unha tregua cos beamonteses. Por esas datas ela autotitúlase "princesa primoxénita, herdeira de Navarra, infanta de Aragón e de Sicilia, condesa de Foix e de Bigorra, señora de Bearne, lugartenente xeneral polo serenísimo rei meu moi temíbel señor e padre en este su reino de Navarra". Pero nese momento Leonor e Xoán II protagonizaron unha pugna polo trono navarro, apoiándose a primeira nos beamonteses e o segundo nos agramonteses, encabezados polos Peralta. En 1468 Xoán II atreveuse a asasinar o bispo de Pamplona, Nicolao de Chávarri, primeiro conselleiro da lugartenente. Xoán II aínda se atreveu a máis: destituíu a Leonor do cargo de lugartenente instituíndoo no fillo desta, Gastón, co que o caos chegou aos seus extremos límites. Pero a morte do designado obrigou a Xoán II a recuar e volver a designar, esta vez de forma perpetua, a Leonor como gobernadora (1471) aínda que renunciando a Aragón, cousa que apenas aminorou o estado de guerra en que se achaba sumido o reino.
Gastón de Foix morreu o 10 de xullo de 1472, cando levaba axuda bearnesa á súa muller. Acosada entre as apetencias de Francia, Aragón e Castela, sente que o seu reino, do que nin sequera era titular, está ameazado, así como os seus dereitos sobre o mesmo. Fernando o Católico, daquela gobernador do reino de Castela en nome da súa filla Xoana a Tola e o seu marido Filipe o Fermoso, atraeu aos beamonteses, co que a Xoán non lle queda outro remedio que apoiarse no seu inimigo Piarres de Peralta. O 19 de xaneiro de 1479 morre Xoán II sendo xurada como raíña Leonor o 28 do mesmo mes en Tudela, onde morreu quince días máis tarde.
Antes de morrer, reivindicou no seu testamento todos os títulos do seu defunto irmán Carlos, a teor do disposto pola súa nai Branca I. Dispuxo así mesmo que fose seu herdeiro o seu neto Francisco, chamado Febo, recomendándolle que aceptase a protección do rei de Francia. Este reinou en Navarra como Francisco I.
Matrimonio e descendencia
Leonor casou, como quedou dito, con Gastón, conde de Foix. Desta unión naceron: ,
Bibliografía
Herreros Lopetegui, Susana (1993): Historia Ilustrada de Navarra. Pamplona: Diario de Navarra. ISBN 84-604-7413-5.
Ribosome display
A ribosome display (que se pode traducir por exhibición ou exposición en ribosomas) é unha técnica usada para realizar evolucións de proteínas in vitro para crear proteínas que poidan unirse a un ligando desexado. O proceso ten como resultado proteínas traducidas que están asociadas co seu ARNm proxenitor, que se utilizan, en forma de complexo, para unirse a un ligando inmobilizado nun paso de selección. Na ribosome display a proteína traducida permanece conectada ao ribosoma e ao seu ARNm codificante; o complexo ternario resultante utilízase para a selección de moléculas, como péptidos, anticorpos, encimas e armazóns de enxeñaría de proteínas. Os híbridos ARNm-proteína que se unen ben son despois reversotranscritos a un ADNc e as súas secuencias son amplificadas por medio de PCR. O resultado final é unha secuencia de nucleótidos que pode utilizarse para crear proteínas que se unen firmemente.
Proceso da ribosome display
A ribosome display empeza cunha biblioteca nativa de secuencias de ADN que codifican polipéptidos. Cada secuencia é transcrita, e despois traducida in vitro a polipéptidos. Porén, a biblioteca de ADN que codifica unha biblioteca particular de proteínas que se unen está xeneticamente fusionada a unha secuencia espazadora que carece dun codón de stop antes do seu extremo. A falta de codón de stop impide que os factores de liberación se unan e desencadeen a desensamblaxe do complexo tradicional. Así, esta secuencia espazadora permenece unida ao peptidil ARNt e ocupa o túnel ribosómico, o que permite que a proteína de interese sobresaia do ribosoma e se pregue. O resultado é un complexo de ARNm, ribosoma e proteína que pode unirse ao ligando unido á superficie. Este complexo é estabilizado co descenso da temperatura e a adición de catións como o Mg2+.
Vantaxes da ribosome display
Ao ter a proteína proxenitora unida ao complexo, os procesos de ribosome display sáltanse a separación de secuencias de múltiples pozos/micromatriz/boliñas de péptido que é común en ensaios que implican a hibridación e proporciona un modo fácil de amplificar as proteínas que se unen sen descriptar a secuencia ata que é necesario. Ao mesmo tempo, este método depende de xerar grandes grupos concentrados de diversidade de secuencia sen ocos e de evitar que estas secuencias se degraden, hibriden e reaccionen entre elas de maneira que se puidesen orixinar ocos no espazo da secuencia.
Ten un récord existoso na enxeñaría de anticorpos e terapéutica de proteínas e aínda se usa amplamente nesas áreas.
Outros métodos en competencia para a evolución de proteínas in vitro son a phage display, yeast display, bacterial display e mRNA display. A ribosome display, como se realiza enteiramente in vitro, ten dúas principais vantaxes sobre outras tecnoloxías de selección. Primeiro, a diversidade da biblioteca non está limitada pola eficiencia de transformación de células bacterianas, senón só polo número de ribosomas e diferentes moléculas de ARNm presentes no tubo de ensaio. Segundo, as mutacións aleatorias poden ser introducidas doadamente despois de cada rolda de seleción, xa que ningunha biblioteca debe ser transformada despois de cada paso de diversificación. Isto permite a fácil evolución dirixida de proteínas que se unen en varias xeracións.
Un requisito previo para a selección de proteínas a partir de bibliotecas é o acoplamento de xenotipo (ARN, ADN) e fenotipo (proteína). Na ribosome display, esta ligazón realízase durante a tradución in vitro ao estabilizar o complexo que consta de ribosoma, ARNm e polipéptido nacente correctamente pregado. Déixase que os complexos ribosómicos se unan ás dianas inmobilizadas na superficie. Aínda que os complexos non unidos son eliminados por lavado, o ARNm dos complexos que exhiben un polipéptido que se uniu pode ser recuberto, e así, a información xenética dos polipétidos que se unen queda dispoñible para a análise.
Gelditu denbora
Gelditu denbora é o terceiro álbum de estudio do grupo musical vasco Ken Zazpi. Foi lanzado ó mercado no ano 2005.
A Bergaña, Valdoviño, Valdoviño
A Bergaña é un lugar da parroquia de Valdoviño no concello coruñés de Valdoviño na comarca de Ferrol. Tiña 37 habitantes no ano 2007 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales eran 19 homes e 18 mulleres, o que supón un aumento con relación ao ano 2000 cando tiña 38 habitantes.
María del Pilar Carré
María del Pilar Carré Sánchez, nada na Coruña en 1921 e finada na mesma cidade no ano 2000, foi unha escritora galega en lingua castelá, tamén coñecida co pseudónimo de Joanna M. Ribes.
Traxectoria
Filla primoxénita de Gonzalo Carré Alvarellos e neta de Uxío Carré Aldao, foi irmá da tamén novelista romántica May Carré. Estudou o bacharelato e Maxisterio na súa cidade natal. Escribiu máis de 190 novelas rosas, publicadas entre 1945 e 1985. Moitas das súas obras foron traducidas ao portugués e ao italiano.
Pilar non casou e deixou de escribir para coidar dos pais.
Acilleiros, Veascós, Carballedo
Acilleiros é un lugar da parroquia de Veascós, no concello lugués de Carballedo, na comarca de Chantada. Segundo o INE en 2016 tiña 5 habitantes, 2 mulleres e 3 homes.
Torviso, Carballido, A Fonsagrada
Torviso é un lugar da parroquia de Carballido, no concello lugués da Fonsagrada, na comarca da Fonsagrada. Segundo o IGE, en 2015 tiña 22 habitantes (11 homes e 11 mulleres).
Notre fille
Notre fille é un filme camerunés de 1981 dirixido por Daniel Kamwa. Estreouse na 12ª edición Festival Internacional de Cinema de Moscova. O filme foi escollido como candidato do Camerún para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 53ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.
Franschhoek
dereita|miniatura|300px|Val do Franschhoek
Franschhoek (en holandés: "Recuncho francés") é unha pequena cidade da Provincia Western Cape e unha das cidades máis antigas de Suráfrica.
Historia
Este val de Suráfrica foi establecido orixinalmente en 1688 polos refuxiados hugonotes franceses, a moitos deles foron dadas terras polo goberno holandés nun val chamado Olifantshoek (recuncho dos elefantes), nomeado deste xeito polas grandes mandas de elefantes que viviron na zona.
O nome axiña mudou a Franschhoek, xa que moitos dos colonos nomeaban as súas novas granxas con nomes das áreas das que chegaron. La Motte, La Cotte, Cabrière, Provence, Chamoix, Dieu Donné e La Dauphine estaban entre algunhas das primeiras granxas (moitas aínda conservan as súas casas orixinais a día de hoxe).
A herdanza hugonote presérvase hoxe co monumento hugonote que foi posto na entrada do pobo. A arquitectura holandesa non foi agredida, foron establecidas restricións a quen quixese facer restauracións ou novas construcións, para conservaren o espírito dos colonos orixinais da zona.
Desenvolvemento
A vila comezou a experimentar un pulo desde os anos 90, e con isto medraron os prezos das propiedades. O tempo ideal de verán, os cumios nevados de inverno e a proximidade de Cape Town fixeron de Franschhoek unha das rexións resindenciais máis solicitadas de Suráfrica. A construción da escola privada tamén trouxo moitos habitantes á vila.
Franschhoek é famosa por ter algúns dos restaurantes de maior clase do país. Este feito, así como a cultura do viño e a beleza natural e arquitectónica fixeron de Franschhoek o que moitos coñecen como a 'capital da comida e do viño' de Suráfrica. As características de Franschhoek convertérono nun destino turístico popular.
Fúquene
Toponimia
O topónimo Fúquene provén de dous vocábulos do muysc cubun (lingua muisca), Fo e Quyny, que queren dicir «leito da raposa» ou «leito do deus Fo, ou Fu», a quen se lle rendía culto na illa grande da lagoa de Fúquene, que en época da conquista española serviu de como refuxio indíxena.
Ferrari 599 GTB Fiorano
O Ferrari 599 GTB Fiorano é un modelo de automóbil deportivo producido polo fabricante italiano Ferrari entre os anos 2006 e 2012. Pertence ó segmento de deportivos con motor dianteiro, tracción traseira e dous asentos. O motor de 6'0 litros ten 620 cabalos de potencia.
Fúquene
Historia
A finais do século XVI, os indíxenas muiscas da rexión vivían en tres rancherías, Fúquene, Nemoga e Coba.
Fúquene foi fundado en 1542 por Teresa de Verdugo, unha das poucas mulleres fundadoras de Colombia. O 2 de agosto de 1600, o visitador oidor Luis Enríquez ordena en Cucunubá poboar as terras dos indios de Fúquene e Nemoga no sitio de Guavachoquebita, no que se fundaba a nova vila de Simijaca, para o que se comisionou a Juan López de Linares como xuíz poboador; así o fixo constar o día 11 dese mes, ó notificar a súa comisión ó encomendeiro e capitáns, indicándolles como debían poboar e pasar o pobo de Simijaca ó sitio sinalado polo oidor, nun prazo de oito días.
Zootecnia
A zootecnia é o conxunto de ciencias e técnicas empregadas para mellorar as potencialidades dos animais domésticos e domesticábeis, coa finalidade de incrementar o seu rendemento na obtención de produtos ou servizos de todo tipo para beneficio humano (carne, leite, ovos, la, forza de tracción etc.).
Trátase dunha ciencia multidisciplinar que deriva directamente da bioloxía como unha zooloxía aplicada, na que se integran as aplicacións particulares de varias áreas de coñecemento: a xenética animal, a fisioloxía, a selección reprodutiva, a nutrición, a etoloxía e a epidemioloxía. A zootecnia da produción de animais é indisociábel da agronomía e o seu principal obxectivo é "producir o máximo, no menor tempo, tendo en conta o benestar animal".
Palacio de Diocleciano
O palacio de Diocleciano (Dioklecijanova palača, ) é un antigo palacio construído para o emperador romano Diocleciano a principios do século IV dC, que hoxe forma aproximadamente a metade da antiga cidade de Split, Croacia. Aínda que se refire como un "palacio" debido ao seu uso previsto como residencia de retiro de Diocleciano, o termo pode ser delusorio porque a estrutura é enorme e máis se asemella a unha gran fortaleza, preto da metade era para o uso persoal de Diocleciano e o resto albergaba a gornición militar.
Diocleciano construíu o colosal palacio en preparación para a súa xubilación o 1 de maio de 305 DC. Atópase nunha baía no lado sur dunha pequena península que sobresae da costa de Dalmacia, a uns seis quilómetros e medio de Salona, ​​a capital da provincia romana de Dalmacia. O terreo descende suavemente cara á reibeira e é tipicamente kárstica, formada por baixas cristas calcarias que van de leste a oeste, con marga nas fendas entre elas.
Historia
Despois de que os romanos abandonaran o lugar, o palacio quedou baleiro durante varios séculos. No século VII, os veciños próximos fuxiron ao palacio amurallado nun intento de escapar de invasión dos croatas. Desde entón o palacio ocupouse, con residentes facendo as súas casas e negocios dentro do soto do palacio e directamente nos seus muros. Aínda hoxe se poden atopar dentro dos muros moitos restaurantes e tendas, e algúns fogares.
Logo da Idade Media o palacio era practicamente descoñecido no resto de Europa ata que o arquitecto neoclásico escocés Robert Adam fixo unha revisión das ruínas e, coa axuda do anticuario e artista francés Charles-Louis Clérisseau e varios debuxantes, publicados "Ruinas do Palacio do Emperador Diocleciano en Spalatro en Dalmacia" (Londres, 1764).
O palacio de Diocleciano foi unha inspiración para o novo estilo de Arquitectura Neoclásica de Adam. e a publicación de debuxos medidos converteuse no vocabulario de deseño da arquitectura europea por primeira vez. Algunhas décadas máis tarde, en 1782, o pintor francés Louis-François Cassas creou debuxos do palacio, publicados por Joseph Lavallée en 1802 nas crónicas das súas viaxes.
Este palacio é hoxe, con todos os edificios históricos máis importantes, o centro da cidade de Split. O Palacio de Diocleciano transcende a importancia local polo seu grao de conservación. O Palacio é unha das obras arquitectónicas e culturais máis famosas e completas da costa croata do Adriático. Como os restos máis completos no mundo dun palacio romano, ten un lugar destacado no Mediterráneo, e no patrimonio mundial e europeo.
Patrimonio cultural
thumb | Vista do Perístilo en 1764, gravado por Robert Adam. O Peristyle é a praza central do palacio, onde se atopa a entrada principal aos cuartos de Diocleciano (na foto).
En novembro de 1979, a UNESCO, en consonancia coa convención internacional sobre patrimonio cultural e natural, aprobou unha proposta para que a histórica cidade de Split construída ao redor do Palacio se incluíse no rexistro do Patrimonio da Humanidade.
En novembro de 2006, o Concello decidiu autorizar máis de vinte novos edificios no palacio (incluíndo un centro comercial e garaxes), aínda que o palacio fora declarado Monumento Patrimonio da Humanidade pola UNESCO. Dise que esta decisión foi motivada politicamente e en gran parte debido ao lobby dos promotores inmobiliarios locais. Unha vez que en 2007 so cidadáns tiveron coñecemento do proxecto, presentaron unha petición en contra e gañaron. Non se construíu ningún edificio novo, centro comercial ou garaxe subterráneo.