cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Escudo de Barbados
Escudo de armas
O escudo formado por un campo de ouro cos elementos mencionados está suxeito por dúas figuras con forma de animais. Á esquerda un golfiño de azur e de goles, que representa á industria pesqueira de Barbados, e á dereita un pelicano en cores naturais que simboliza a unha pequena illa chamada Illa do Pelicano que nalgún momento existiu fronte a costa de Bridgetown. A cruz que forman as canas representa a cruz na cal Santo André foi crucificado. Na base do escudo hai unha lenda que di: "Pride and Industry" (Orgullo e Industria) en referencia ó lema da nación.
Complemento directo
miniatura|Na frase, Irene come mazás, mazás é o complemento directo. En sintaxe chámase complemento directo (ou obxecto directo) a función que desempeña un sintagma nominal, un pronome ou unha oración subordinada substantiva que é afectada de forma directa e inmediata pola actividade do verbo: "Pedro come peras". Por iso é un complemento que é seleccionado soamente polos verbos transitivos.
Uso da preposición a
En galego, o complemento directo de cousa constrúese sempre sen preposición, e o complemento directo de persoa non acostuma levar a preposición A. No entanto, se o núcleo do sintagma nominal é un persoal (pronome persoal ou nome de persoa sen artigo) ou mesmo se o complemento directo antecede ao suxeito (orde non habitual), acostuma ir precedido pola preposición a:
Debemos ter coidado de non poñer a preposición a, de forma semellante ao castelán, como complemento directo:
O recoñecemento do complemento directo
1. Cando se trata dunha terceira persoa ou cousa, o complemento directo localízase substituíndoo polo persoal átono o, a, os ou as (e os seus alomorfos na, no, nas, nos, la, lo, las, los). Este recoñecemento nunca falla, no caso de facer ben a substitución.
Este sistema non sempre é válido para os falantes do español, pois é frecuente que os falantes do español, ó falaren galego, incorran no castelanismo denominado lleísmo de persoa, que consiste en substituír a forma do pronome de terceira persoa para o complemento directo o/os ou a/as pola forma do pronome de terceira persoa para o complemento directo lle/lles: "*Pedro chamoulle por teléfono" por "Pedro chamouno por teléfono".
2. As máis das veces o verbo queda coxo se lle quitamos o seu complemento directo, o que facilita o seu recoñecemento:
3. Cando a oración activa vólvese en pasiva, o complemento directo vólvese suxeito paciente.
Helvetic Airways
Actual
En decembro de 2020 a frota de Helvetic Airways estaba formada polos seguintes avións:
Einar Haugen
Einar Ingvald Haugen, nado o 19 de abril de 1906 e finado o 20 de xuño de 1994, foi un lingüista americano de ascendencia norueguesa. Catedrático na Universidade de Wisconsin e na Universidade Harvard, destacou como especialista nas linguas escandinavas e como pioneiro nos estudos de planificación lingüística e no esbozo dunha nova aproximación ás linguas denominada ecolingüística.
Traxectoria
Haugen naceu en Sioux City, no estado de Iowa, de pais inmigrantes procedentes da cidade de Oppdal en Noruega. Sendo un neno, a familia regresou a Oppdal durante dous anos pero retornaría ós Estados Unidos, onde continuaría falando familiarmente o seu dialecto noruegués natal.
Asistiu ó Morningside College en Sioux City e posterioremente ó St. Olaf College onde estudaría con Ole Edvart Rølvaag e se graduaría en 1928. Inmediatamente continuou os seus estudos de lingüística na Universidade de Illinois, na que se doutorou en 1931.
Ese mesmo ano comezou a dar clases na Universidade de Wisconsin, permanecendo nesta institución ata 1962. En 1964 foille concedida a cátedra Victor S. Thomas de Linguas Escandinavas e Lingüística na Universidade Harvard. Nela permanecería ata o seu retiro en 1975.
Estivo casado con Eva Lund Haugen, con quen tivo dúas fillas e que finou pouco despois da súa morte ós 62 anos de idade.
Entre os cargos que desempeñou ó longo da súa carreira están os de presidente de varias asociacións académicas, entre elas, a Linguistic Society of America (Sociedade Lingüística de América), a American Dialect Society (Sociedade de Dialectoloxía Americana), e a Society for the Advancement of Scandinavian Study (Sociedade para o Avance dos Estudos Escandinavos.
Obra
Haugen conta no seu haber o mérito de ser pioneiro no campo da sociolingüística e da planificación da lingua, no que investigaría o papel fundamental de Ivar Aasen na formación do noruegués moderno. A linguaxe e as linguas constitúen o fundamento da súa profesión pero no centro delas situáronse sempre o noruegués e as linguas nórdicas, das que chegou a ser un dos máis destacados académicos do século pasado.
A obra pola que posiblemente será lembrado na historia da lingüística correspóndese cunha colección de artigos editada por Anwar S. Dil, The Ecology of Language (A ecoloxía da lingua), na que apunta a un novo campo de estudo máis tarde denominado ecolingüística.
French Touch
miniatura|200px|Bob Sinclair,, un dos considerados creadores do French Touch.
O French Touch é un xeito de facer música dos últimos anos da década dos noventa e dos primeiros anos do século XXI. Este estilo tamén é coñecido como "Neu-disco" (new disco) "French house", "filter house" ou "tekfunk".
É complicado definir dun xeito preciso o concepto de French Touch, dada a natureza mesma deste movemento. Fundado sobre un ritmo house clásico, este estilo ten a súa orixinalidade na utilización de samples filtrados que proveñen maioritariamente do funk e do disco.
Evolución do French Touch
O termo French House foi empregado por primeira vez na MTV UK & Ireland durante o Nadal de 1999. Foi empregado nunha reportaxe especial do espazo MTV News para describir a chamada explosión house francesa. Bob Sinclair, Air e Cassius foron entrevistados neste programa. Esta reportaxe foi emitida máis tarde en tódalas edicións locais da MTV en todo o mundo, espallando a idea do "French House" ou "French Touch".
Antes disto (1996-2000) o French Touch era coñecido en Europa como "Neu disco". Un dos maiores mercados para a "Neu Disco", a parte de Francia e os países centroeuropeos, foi Grecia e especialmente Atenas. Unha tenda de música local, chamada Discobolo Records importou os discos directamente de Francia, e clubs da cidade especializáronse neste xénero musical. En Grecia este estilo musical foi promocionado como "Disco House". Esta música non tardou en converterse nun estilo de música "gay friendly", moi popular en destinos como as illas gregas de Mykonos, Lesbos, Zante ou Leucas. Ao mesmo tempo, estes artistas comezaron a ter un grande éxito no Canadá e na illa de Eivisa.
Recentemente foi publicado un compilatorio chamado Fren Touch Antology Wagram Electronic, composto por 4 CD's.
Savave
miniatura Savave é unha illa de Nukufetau, no estado de Tuvalu, na Polinesia (Océano Pacífico). É tamén o nome da pequena aldea da illa. Segundo o censo de 2006 contaba cunha poboación de 546 habitantes.
O aeroporto máis próximo é o de Fongafale, no Atol Funafuti.
Thomas Andrews
Thomas Andrews pódese referir a:
Vidal, Alba, Vilalba
Vidal é un lugar da parroquia de Alba no concello lugués de Vilalba na comarca da Terra Chá. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2021 tiña 11 habitantes, dos cales 5 eran homes e 6 eran mulleres.
Nogueira, Seavia, Coristanco
Nogueira é un lugar da parroquia de Seavia no concello coruñés de Coristanco na Comarca de Bergantiños. Tiña 87 habitantes no ano 2018 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística dos cales eran 45 homes e 42 mulleres.
Nesta aldea atópase a Torre de Nogueira, un destacado exemplo da arquitectura civil medieval na comarca de Bergantiños.
Aldosende, Paradela
Santiago de Aldosende é unha parroquia do concello de Paradela na comarca de Sarria, na provincia de Lugo. No ano 2007 tiña 180 habitantes (93 homes e 87 mulleres), 11 menos ca en 2006. En 2021 tiña 120 habitantes segundo o INE.
Lisa Kelly
Lisa Kelly, (Laoise Ní Cheallaigh en irlandés), nada o 7 de maio de 1977 en Dublín, é unha cantante irlandesa membro do grupo musical Celtic Woman. Antes de formar parte do grupo Celtic Woman, Kelly traballou en numerosos musicais e obras teatrais.
Garfield (personaxe)
Jim Davis chamou a Garfield desta maneira polo seu avó, James Garfield Davis. Garfiel "fala" a través de burbullas de diálogo, e aínda que os demais animais poden comprendelo, xeralmente Jon non pode (malia que Jon é frecuantemente amosado como se tivese unha conversa cos pensamentos de Garfield e amiúdo adiviña o que pensa literalmente, cousa que se asemella ao que fan os personaxes de Peanuts ao falarlle a Snoopy).
Masters of the Universe (filme)
Masters of the Universe é un filme estadounidense de fantasía dirixido por Gary Goddard que foi estreado en 1987. Está protagonizado por Dolph Lundgren, Frank Langella, Jon Cypher, Chelsea Field, Billy Barty e Courteney Cox. Está baseado nos xoguetes de Mattel homónimos. O filme foi estreado nos Estados Unidos o 7 de agosto de 1987, mais foi un fracaso de crítica e recadación. Porén converteuse nun filme de culto.
Personaxes
dereita|miniatura|[[Frank Langella no 2012.]]
Barrio, Pardavedra, A Bola
Barrio é un lugar da parroquia de Pardavedra no concello ourensán da Bola na comarca da Terra de Celanova. Segundo o INE e o IGE en 2011 tiña tres habitantes (un home e dúas mulleres), a mesma cantidade ca en 2010.
Ourense Envialia
300px|miniatura|Xogadoras do Ourense Envialia, tempada 2022-23. O Ourense Club de Fútbol, coñecido por motivos de patrocinio como Ourense Envialia, é a sección feminina de fútbol sala do Ourense Club de Fútbol, da cidade de Ourense. Foi creado na tempada 2005/06 da man de Juan Gándara, que foi o primeiro coordinador da sección. Actualmente compite na Primeira división española.
Historia
Na seguinte tempada (2006/07), coa chegada de novas xogadoras e dun novo míster, Gonzalo Iglesias, conseguiron un dos éxitos máis importantes para este novo club, o ascenso á Primeira división de fútbol sala.
A partir da tempada 2007/2008, o equipo mantívose na categoría ata o día de hoxe. Comezaba así unha tempada incrible e esperanzada para o club, na que, pasadas as xornadas, o equipo conseguía a clasificación para a Fase Final da Copa de España e o Premio ao Equipo Revelación. O equipo remataba esta primeira tempada na elite con moito éxito, quedando na sexta praza.
A segunda tempada na elite superábase igualmente con éxito ao estar clasificadas de novo para a Fase Final da Copa de España.
O club fixo historia na tempada 2010/2011 cando, coa axuda de tres internacionais españolas e unha brasileira máis o míster Manuel Castillo, conseguíase o título de Liga, só cunha derrota e un empate. Por primeira vez, Campioas de España.
Nos anos 2011/2012, chegaba a ocupar o banco do primeiro equipo Óscar Vivián. Coa chegada de novas xogadoras, volvíanse sentir orgullosas coa tempada, proclamándose esta vez as segundas no campionato de España.
A pesar de que algunhas tempadas non foron tan brillantes como outras, posto que neste deporte ás veces non sae todo como esperamos, outras, polo contrario seguen sumando para historia do club, conseguindo de novo os títulos da Copa Xunta.
Foi na tempada 2016/2017 cando o Ourense Envialia se proclamaba Campión da Copa de España Feminina, dirixida pola man de José Carlos Martín “Chipi”. Tivo lugar a XXIII Copa de España en Poio, e tras vencer nos cuartos ao Burela e nas semifinais á Universidade de Alacant, chegaron á desexada final contra o Atlético Navalcarnero, campión de Liga. Cun axustado 3-2, o club estreaba o palmarés copeiro e rompía co auxe do conxunto madrileño que gañara o título as tres últimas edicións.
A Rabadeira, Seavia, Coristanco
A Rabadeira é un lugar da parroquia de Seavia no concello coruñés de Coristanco na comarca de Bergantiños. Tiña 199 habitantes no ano 2018 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística dos cales eran 90 homes e 109 mulleres.
Andreade, Paradela
Santiago de Andreade é unha parroquia do concello de Paradela na comarca de Sarria, na provincia de Lugo. No ano 2007 tiña 49 habitantes (28 homes e 21 mulleres), a mesma cantidade ca no ano anterior.
Casanova, Pardavedra, A Bola
Casanova é un lugar da parroquia de Pardavedra no concello ourensán da Bola na comarca da Terra de Celanova. Tiña 23 habitantes no ano 2011 segundo datos do INE e do IGE, dos cales 13 eran homes e 10 mulleres. Iso supón unha diminución da poboación respecto a 2010, cando tiña 24 habitantes (14 homes e 10 mulleres).
Vehmaa
Pyhäranta (en sueco Vemo) é un municipio de Finlandia situado na rexión de Finlandia Propia. En 2018 a súa poboación era de 2.313 habitantes. A superficie do termo municipal é de 202,09 km2, dos cales 13,25 km2 son auga. O concello ten unha densidade de poboación de 12,25 hab./km².
Limita cos municipios de Laitila, Mynämäki, Taivassalo e Uusikaupunki, todos eles na súa mesma rexión.
O concello é unilingüe en finés.
Estación de Cesuras
Cesuras é unha estación de tren de Adif situada na vila do Forte, no concello de Oza-Cesuras. Ten servizos de media distancia operados por Renfe.
Situación ferroviaria
A estación atópase no punto quilométrico 509,5 da liña férrea de ancho ibérico que une León e A Coruña, entre as estacións de Piñoi e Oza dos Ríos. O tramo é de vía única e está sen electrificar.
Historia
Desde o 31 de decembro de 2004 Renfe Operadora explota a liña mentres que Adif é a titular das instalacións ferroviarias.
Media distancia
Actualizado a 18 de xuño de 2016.
Arqueoloxía xenética
miniatura|180px|[[Australopithecus africanus.]] A arqueoloxía xenética é como se denomina en bioloxía a aplicación á paleontoloxía das técnicas da bioloxía molecular, especialmente da reacción en cadea da polimerase, o que permite reconstruír parentescos entre individuos da mesma ou diferentes especies, así como recuperar secuencias de nucleótidos de organismos hoxe extinguidos.
Epixenoma
Un epixenoma consiste nun rexistro dos cambios químicos no ADN e proteínas histonas dun organismo; estes cambios poden ser transmitidos dun organismo á súa descendencia por herdanza epixenética transxeneracional. Os cambios no epixenoma poden dar lugar a cambios na estrutura da cromatina e cambios na función do xenoma. miniatura|Epixenoma
Arqueoloxía xenética
Aplicación á paleoantropoloxía
A recuperación de moléculas de ADN mitocondrial (ADNmt) de mostras esqueléticas de diversa antigüidade permite estudar a variabilidade xenética dos grupos humanos do pasado. A análise do ADNmt en tecidos antigos presenta unha vantaxe fundamental fronte ao nuclear, debido ao seu alto número de copias por célula.
Epixenoma
Cancro
Actualmente a epixenética é un campo activo na investigación do cancro. Os tumores humanos sofren unha importante alteración nos seus padróns de modificación da metilación do ADN e histonas. A paisaxe epixenética aberrante da célula cancerosa caracterízase por unha hipometilación xenómica global, hipermetilación de promotores de illas CpG de xenes supresores de tumores, un código de histonas alterado en xenes fundamentais e unha perda global de histonas H4 monoacetiladas e trimetiladas.
Arqueoloxía xenética
Aplicación á paleoantropoloxía
A variabilidade no éxito da amplificación entre individuos dun mesmo asentamento arqueolóxico, indica que as condicións individuais de cada inhumación son máis importantes que a antigüidade. Por outro lado, as pezas dentarias demostraron ser o material máis adecuado para o estudo do ADNmt antigo.
A interpretación dos datos a nivel poboacional só é posíbel naqueles asentamentos que presentan un amplo número de individuos, dado o relativamente baixo rendemento da metodoloxía.
Jon Brockman
Jonathan Rodney Brockman, nado o 20 de marzo de 1987 en Snohomish, Washington, é un ex xogador estadounidense de baloncesto profesional.
Ma vie en rose
Ma vie en rose é un filme de 1997 dirixido por Alain Berliner. Conta a historia de Ludovic, que é visto pola súa familia e comunidade como un neno, pero que se sente e actúa como unha nena. O filme amosa os problemas da familia de Lodovic para aceptar a súa identidade de xénero. O filme foi escollido como candidato belga ó Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 70ª edición dos premios, pero finalmente non foi nomeado.
Epixenoma
Proxectos de investigación do epixenoma
Como preludio dun potencial Proxecto Epixenoma Humano, o Proxecto Piloto Epixenoma Humano ten como obxectivo identificar e catalogar as Posicións Variables de Metilación (Methylation Variable Positions, MVPs) no xenoma humano. Os avances na tecnoloxía de secuenciación permiten agora ensaiar estados espixenómicos de xenoma completo por múltiples metodoloxías moleculares. Para investigar o epixenoma propuxéronse ou construíronse aparellos a micro e nanoescala.
Jon Brockman
Universidade
Xogou durante catro tempadas cos Huskies da Universidade de Washington, nas que fico medias de 13,8 puntos e 9,8 rebotes por partido. No seu debut conseguiu un dobre-dobre ante Morgan State, con 17 puntos e 10 rebotes. Esa tempada acabou con 215 rebotes, a segunda mellor marca dun novato na historia da universidade.
Epixenoma
Proxectos de investigación do epixenoma
En 2010 comezou unha iniciativa internacional para ensaiar epixenomas de referencia por medio do Consorcio Internacional do Epixenoma Humano (International Human Epigenome Consortium, IHEC). Os membros do IHEC pretenden xerar polo menos 1000 epixenomas humanos (estándar) de referencia para diferentes tipos de tipos celulares humanos normais e relacionados con doenzas.
Ma vie en rose
Sinopse
Cando a familia Fabre se muda á casa dos seus soños con veciños marabillosos, todo parece perfecto agás por unha cousa: o máis novo dos seus fillos, Ludovic, aínda que se lle asignou o xénero masculino ao nacer, sente que é unha nena e quere vivir como tal.
Epixenoma
Proxecto Mapa de ruta epixenómico
Un obxectivo do NIH Roadmap Epigenomics Project (Proxecto Mapa de ruta Epixenómico do NIH) é xerar epixenomas de referencia humanos a partir de individuos normais con boa saúde nunha gran variedade de liñas celulares, células e tecidos primarios. Os datos obtidos no proxecto, que se poden buscar e descargar do Atlas do Epixenoma Humano, son de cinco tipos, que ensaian diferentes aspectos do epixenoma e resultados dos estados epixenómicos (como a expresión xénica):
Os epixenomas de referencia de indviduos con boa saúde permitirán acadar o segundo obxectivo do Proxecto Mapa de ruta Epixenómico (Roadmap Epigenomics Project), que é examinar as diferenzas epixenómicas que ocorren en estados de enfermidade como a enfermidade de Alzheimer.
Ma vie en rose
Sinopse
O problema comeza cando Ludovic se fai amigo de Jérôme, fillo do xefe do seu pai e veciño da rúa, e expresa o desexo de casar con el cando sexa unha muller. Nunha visita a casa de Jérôme, Ludovic entre no cuarto da irmá e pon un dos seus vestidos sen saber que a irmá morre. A nai de Jérôme veo todo e ela e os demais veciños están horrorizados. A comunidade ponse na contra de Ludovic e por extensión do resto da familia Fabre.
Jon Brockman
Universidade
Ao ano seguinte foi incluído por primeira vez no mellor quinteto da Pacific Ten Conference, tras liderar á conferencia en rebotes, con 9,6 por partido. Logrou 15 dobres-dobres ao longo da tempada, destacando o conseguido ante Utah no segundo partido do ano, con 31 puntos e 18 rebotes.
Tras ser o xogador que máis dobres-dobres fixo en toda a súa conferencia na súa terceira tempada, o último ano logrou de novo ser incluído no mellor quinteto da Pac-10, acabando a súa carreira de universitario como o único huskie da historia en lograr máis de 1800 puntos e máis de 1200 rebotes.
Profesional
Foi elixido na trixésimo oitava posición do Draft da NBA de 2009 por Portland Trail Blazers, sendo traspasado inmediatamente a Sacramento Kings xunto con Sergio Rodríguez a cambio dos dereitos do draft sobre a elección 31, Jeff Pendergraph, e en setembro de 2009 asinou contrato cos Kings. O 21 de xullo de 2010 foi traspasado a Milwaukee Bucks por Darnell Jackson e unha segunda rolda do draft de 2011.
O 27 de xuño de 2012, Brockman, Jon Leuer, Shaun Livingston e unha elección do Draft foron traspasados ós Houston Rockets a cambio de Samuel Dalembert e varias eleccións do Draft.
Pereira, Pereira de Montes, A Merca
Pereira é un lugar da parroquia de Pereira de Montes no concello ourensán da Merca na Comarca da Terra de Celanova. Tiña 105 habitantes no ano 2012 segundo datos do INE e do IGE, dos cales 53 eran homes e 52 mulleres.
Calabanda, Calo, Vimianzo
Calabanda é un lugar da parroquia do Calo no concello coruñés de Vimianzo na comarca da Terra de Soneira. Tiña 35 habitantes no ano 2018 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística dos cales eran 20 homes e 15 mulleres.
Castelo de Cuéllar
Está ben conservado, pois componse dunha mestura de distintos estilos arquitectónicos, que abranguen dende o século XIII ao século XVIII, aínda que predominan o estilo gótico e o renacentista. Trátase dunha edificación militar que a partir do século XVI se someteu a obras de ampliación e transformación, converténdose nun suntuoso pazo, propiedade do Ducado de Alburquerque. Nas súas diferentes etapas construtivas traballaron mestres como Juan Guas, Hanequin de Bruxelas e o seu fillo Hanequin de Cuéllar, Juan Gil de Hontañón, Rodrigo Gil de Hontañón, Juan Gil de Hontañón o Mozo, e Juan de Álava entre outros.
Entre os seus antigos propietarios, destacan don Álvaro de Luna e Beltrán de la Cueva, así como os sucesivos duques de Alburquerque. Os seus hóspedes máis ilustres foron reis de Castela como Xoán I de Castela e a súa esposa a raíña Leonor de Aragón, quen faleceu nel, ou María de Molina, que se refuxiou neste castelo cando o seu reino a rexeitaba. Tamén destacan as figuras do pintor Francisco Javier Parcerisa, o escritor José de Espronceda, o xeneral Joseph Léopold Sigisbert Hugo ou Arthur Wellesley, duque de Wellington, que estivo acuartelado no castelo cunha gornición do seu exército durante a Guerra da Independencia Española.
Foi residencia habitual dos duques de Alburquerque durante séculos, ata que se trasladan á Corte de Madrid, converténdoo en pazo de recreo e vacacións, desvinculándose así lentamente do edificio, feito que se acentúa máis aínda cando a liña primoxénita do ducado se extingue, e a titularidade pasa á familia Osorio, descendentes de Ambrosio Spinola, marqués dos Balbases. A finais do século XIX o edificio encontrábase practicamente abandonado, e foi vítima da pillaxe. En 1938 instalouse nel un penal para presos políticos, ao que se incorpora despois un sanatorio para presos tuberculosos, retomando máis tarde a súa utilización como penal que funcionou ata 1966.
En 1972 intervén a Dirección Xeral de Belas Artes, levando a cabo unha intensiva restauración, para instaurar nel un centro de Formación profesional, que tras as novas lexislacións de Educación, se converte en instituto de Educación Secundaria Obrigatoria, actividade para a que é utilizado actualmente, entre outros usos.
Situación
O castelo de Cuéllar atópase no cumio dun outeiro, no punto máis alto da vila, sobre a denominada cidadela e pechando do recinto amurallado. Está situado no n.º 4 da Praza do Pazo, a cuxa extensión lindan as fachadas norte e leste deste; a fachada sur coa Horta do Duque, e a oeste co Camiño de Santo Domingo. Ten unha superficie total de 1.025 m² e o seu punto máis alto localízase na Torre da homenaxe, cunha altura de 20 m..
Primeiras novas
miniatura|[[Afonso X o Sabio.]] É difícil atribuír con precisión unha data segura á construción do castelo de Cuéllar. O recinto amurallado xa figura nuns documentos de 1264, sendo Afonso X o Sabio quen concede ao concello de Cuéllar a posibilidade de investir a recadación de certas multas no arranxo do mesmo. a pesar diso, no pano de muralla, sobre o cal aséntase o castelo, acháronse, tras unha restauración, restos dunha muralla do século XI. Tamén de época anterior, quizais de finais do século XII ou principios do século XIII sexa a porta mudéxar que se localiza na fachada sur do castelo, polo que as hipóteses máis completas suxiren que o castelo debeu xurdir á par que o recinto amurallado. A primeira nova na que se cita o castelo como tal data de 1306, cando o 2 de outubro do devandito ano Fernando IV de León e Castela outorga dende Burgos un documento similar ao do seu avó Afonso X o Sabio, concedendo o emprego da recadación das multas no refacemento do castelo.
Nada se coñece acerca da estrutura que mostraba nesa época, e foi necesario que pasase un século para volver ter constancia do edificio, pois non foi ata 1403 cando o infante Fernando I de Aragón, señor de Cuéllar, outorgou unha licenza ao concello de Cuéllar para reparar os muros e o castelo, cuxos gastos ascenderon a 30.000 marabedís que aboaron os veciños da Comunidade de Vila e Terra de Cuéllar. En 1431, Xoán II de Castela concedeu un privilexio similar ao anterior, segundo o cal as multas debían ser para o refacemento dos muros do castelo. O mesmo privilexio fai alusión a outro igual que concedeu o seu pai, Henrique III de Castela, e que non chegou ata os nosos días. A partir de entón, comezou un enredoso historial no señorío de Cuéllar.
Álvaro de Luna
miniatura|esquerda|160px|[[Álvaro de Luna.]] O 23 de xullo de 1433, Xoán II fixo mercede da vila de Cuéllar ao condestable Álvaro de Luna, que xurou preito homenaxe aos seus habitantes o 3 de outubro do mesmo ano. Ao ano seguinte seguía ostentando o título de señor de Cuéllar. Curiosamente, o 24 de outubro do mesmo ano de 1433, don Fadrique de Luna, fillo de Martín de Sicilia entregou o señorío de Cuéllar á súa irmá Violante de Aragón, polo que existiron dous señores da vila ao mesmo tempo. Esta anomalía só pode ter unha explicación: don Fadrique caeu en desgraza do rei xa en xullo de 1433 e desposuíuno da vila outorgándolla a Álvaro de Luna; renegado, don Fadrique ao considerar en perigo o seu señorío, cedeullo á súa irmá Violante, e por iso encontramos señores a ambos os dous no mesmo tempo.
Isabel a Católica
Tras a morte de Álvaro de Luna, o señorío volveu a Xoán II de Castela, e o mesmo ano no que morreu o condestable (1453), outorgouse o señorío á infanta de Castela, futura Isabel a Católica, quen xa posuía outros lugares que co tempo pasaron a formar parte da Comunidade de Vila e Terra de Cuéllar: o señorío de Montemayor. Foi señora da vila ata 1464, cando entraron na historia local o seu medio irmán Henrique IV de Castela e Beltrán de la Cueva.
Guerra da Independencia
Pola súa situación xeográfica, a medio camiño entre Segovia e Valladolid, e a existencia do castelo, a Vila xogou un papel de certa importancia durante a Guerra de Independencia, e a fortaleza un lugar cobizado polos franceses. Do mesmo xeito que fixeron con outros monumentos de Cuéllar, como os conventos de San Francisco, a Santísima Trindade ou a igrexa de San Pedro, o castelo tamén foi vítima do roubo e a desfeita dos franceses. O 28 de febreiro de 18008 chegaron os primeiros soldados franceses, que instaláronse nunha casa dunha das familias nobres de Cuéllar e foron alimentados e atendidos pola poboación. Pouco despois alzáronse en armas contra os franceses a Academia de Artillería de Segovia e o xeneral Gregorio García de la Cuesta dende Valladolid. O administrador do duque, cumprindo coas ordes que procedían de Segovia, enviou todas as armas de fogo que se gardaban no castelo, para as que foron necesarios catro carros. miniatura|180px|O mariscal de campo Arthur Wellesley, duque de Wellington. En 1812 chegou a Cuéllar o xeneral Arthur Wellesley, Lord Wellington, cun importante número de soldados. A súa chegada a Cuéllar debeu ser estarrecedora: o 1 de agosto de 1812 os soldados de cabalería e infantería, vitoriosos da Batalla de Arapiles foron vistos cruzando o concello de San Cristóbal de Cuéllar, mentres desfilaban ao son das trompetas en dirección á Vila, durando a exhibición desde as sete ata as once da mañá. O párroco do concello, testemuña deste feito, tivo que acubillar un capitán inglés e á súa esposa, e asegura que Arthur Wellesley desfilou no seu cabalo correspondendo riseiro aos saúdos da multitude. Tras ofrecer un xantar aos mandos superiores, o exército encamiñouse a Cuéllar, onde permaneceron aloxados polo menos seis días.
O 7 de xaneiro de 1813 volveron os franceses, que escacharon a porta do Mosteiro de Santa Clara e golpearon o capelán e ao sancristán da igrexa. Tamén sufriu desfeitas o castelo: acenderon unha fogueira alimentada polos mobles do mesmo e continuaron co espolio iniciado polos seus compatriotas o ano anterior. En maio do mesmo ano, cando xa se retiraba do campo de batalla, chegou a Cuéllar o Xeneral Joseph Léopold Sigisbert Hugo (pai dos literatos Eugène Hugo, Abel Hugo e Victor Hugo), que se aloxou no castelo, acompañado do seu convoi, onde descansaron unha noite. Foron atendidos pola poboación con abundante comida, boa cama e forraxes, pero ante o perigo das guerrillas abandonaron Cuéllar en dirección a Tudela de Duero.
A familia Osorio en Cuéllar
En 1811 faleceu en Londres sen sucesión José Miguel de la Cueva e de la Cerda, XIV e último duque baixo o apelido de la Cueva. Entón iniciouse un longo preito polas casas nobiliarias e morgados que se reunían na súa persoa. Houberon de pasar 19 anos ata que, en 1830 o Ducado volveu posuír titularidade legal: Nicolás Osorio y Zayas, fiel defensor da Revolución Liberal e pai do coñecido alcalde de Madrid, Pepe Osorio, o Gran Duque de Sesto, promotor da Restauración borbónica en España, non só a nivel político, senón tamén económico.
Século XX
miniatura| O 3 de xuño de 1931 foi declarado, xunto co recinto amurallado da Vila Monumento Histórico-Artístico, que a partir de 1985 coa nova lei denominouse Ben de Interese Cultural. A pesar diso, en 1938 o director xeral de Prisións no Deputación Provincial de Burgos pediu o XVIII duque de Alburquerque instalar unha institución penal no castelo, destinada a presos políticos. O duque cedeu entón ao Estado Español o uso vitalicio do castelo e a horta adxacente, reservándose o título de propiedade para a Casa Ducal, e poñendo como único requisito que se respectase a estrutura e a súa contorna, sinalando que as obras que chegasen a realizarse axustásense ao carácter arquitectónico do edificio, aspecto que non cumpriu a administración, alterando en gran medida a estrutura orixinal sen ningún tipo de contemplación. Posteriormente incorporouse un sanatorio destinado a presos tuberculosos para retomar máis tarde o penal común, que existiu ata 1966. O 19 de febreiro de 1957 o castelo foi noticia no diario ABC: cinco reclusos que compartían a cela común do Torreón de Santo Domingo fóxense do penal facendo un buraco no muro; ás nove e media da noite, descolgáronse pola torre con nove sabas anudadas, que romperon polo peso e os reclusos foron interceptados. Tras tratar de fuxir, dous deles foron disparados ocasionándolles a morte.
No ano 1961 e a pesar do penal, o castelo foi escenario do Día da Provincia de Segovia, un acto que pretendía o achegamento da capital provincial cos concellos da provincia. Tratouse dun grande acontecemento, cun programa en grao sumo variado: elixiuse Raíña da Provincia, título que recaeu nunha cuellarana, e celebráronse oficios relixiosos e culturais (un certame de poesía, exposicións de pintura, de fotografía, de maquinaria e mesmo un concurso de carros engalanados), así como diferentes exhibicións deportivas e folclóricas a cargo da Sección Feminina e o Fronte de Mocidade. Tamén se inaugurou o parque de bombeiros e o novo hospital, que se habilitou no antigo Hospital de Santa María Magdalena.
Aproveitando as estancias penais, en 1968 foi escenario da rodaxe de "América Rugiente" (1970), unha longametraxe española de xénero policial dirixido por Alfio Caltabiano e protagonizado por Wayde Preston, Tano Cimarosa e Eduardo Fajardo, entre outros.
En 1966 cesou a actividade do penal, e a partir de entón o edificio foi vítima da pillaxe e o vandalismo ata que o Ministerio de Educación, Política Social e Deporte de España interveu en 1972, procedendo á afectación do uso vitalicio do castelo ante a progresiva deterioración que estaba a sufrir tras o cesamento da prisión. Ese mesmo ano a Dirección Xeral de Belas Artes levou a cabo a primeira restauración, eliminando os restos da prisión e consolidando a estrutura orixinal, en perigo de afundimento. Un ano máis tarde paralizouse a restauración, considerándose que se trataba dun capricho e non da conservación do edificio. Entón tentouse buscar unha función práctica para o seu uso, e tras barallar diferentes propostas entre as que se atopaba a súa transformación en castelo-museo, un estudo e museo de Miguel Ortiz Berrocal e mesmo incorporalo como Parador de Turismo, decantouse finalmente por instalar un centro de Formación Profesional para Cuéllar e a súa comarca, de maior necesidade que as outras propostas. Tras unha minuciosa restauración, o centro abriu as súas portas no curso 1975-1976, coas especialidades de Electrónica, Electricidade e Administrativo. Tras diversas restauracións posteriores por parte do Concello de Cuéllar, centradas principalmente na década de 1990, completouse a formación ao implantarse en 1996 a Educación Secundaria Obrigatoria, converténdose a partir de entón no Instituto de Educación Secundaria Duque de Alburquerque.
Por último, en 1997 entrou en escena o Plan de Dinamización Turística de Cuéllar, e en dous anos parte do edificio se transformou en museo como reclamo turístico a través dunhas visitas teatralizadas. Como consta na escritura de cesión, o duque reservábase tamén unha sala que albergase o seu arquivo familiar, e nese mesmo ano de 1997, o seu fillo e actual duque, Juan Miguel Osorio y Bertrán de Lis cumpriu o desexo do seu pai poñendo en marcha a Fundación da Casa Ducal de Alburquerque, recoñecida legalmente en 1999, situando a súa sede na Torre da Homenaxe do castelo, e tras diversos acordos institucionais agréganse aos seus fondos documentais, o Arquivo Histórico Municipal de Cuéllar e o Arquivo da Comunidade de Vila e Terra de Cuéllar, convertendo así a fundación nun dos arquivos nobiliarios máis importantes de España.
Descrición
O edificio actual debe a súa imaxe a un laborioso proxecto de recuperación e restauración en varias fases, iniciado en 1970 e rematado nos anos 1990. O castelo presenta unha planta trapezoidal e consta de dous recintos: o primeiro composto polo foso e a barbacana ou falsabraga, que bordea as fachadas norte e leste, alternando muro e torreóns de cachotaría para unirse a un lado e a outro coa muralla da cidadela. O segundo recinto, de maior envergadura e solidez, fórmano tres coxías anguladas de grandes torreóns, dos cales a torre da homenaxe destaca polas súas dimensións.
Foso, falsabraga e liza
Bordeando o edificio escavouse un foso que precedía a falsabraga Trátase do primeiro obstáculo defensivo co que se atopaba a inimiga fronte ao castelo. Ten como peculiaridade que nunca tivo auga, pois é un foso seco que protexía a falsabraga, construída por Beltrán de la Cueva en 1465. Consta dunha pequena cortina de cachotaría completada por cinco torres de flanqueo, compostas por tres cámaras de tiro coas súas troneiras. Ao longo do muro abríronse posteriormente outras troneiras. Entre a fachada oriental e a falsabraga, atopamos a liza, un corredor duns tres metros e medio de anchura. Trátase dun corredor-trampa dotado de dúas portas en anco para abrir a entrada ao interior, é de inspiración musulmá.
Anteporta
Contigua á falsabraga localízase a anteporta, estrutura independente á primeira e que pecha o patio de entrada. Ao dispoñer dunha ponte levadiza e anciño, abriuse un postigo para uso peonil nunha das follas da porta, coidando mellor a seguridade do recinto. A torre que flanquea a porta, sitúase á esquerda, e posúe troneiras de pau e dun acceso elevado onde se sitúan as cámaras de tiro baixo unha bóveda de canón.
Patio de entrada
Trátase dun pequeno antepatio ao que desemboca a liza. Á fronte áchase a porta de acceso ao patio de armas. Sobre un arco canopial aparecen tres escudos rematados por un alfiz, pertencentes a Beltrán de la Cueva, Henrique IV de Castela e Mencía de Mendoza y Luna, primeira esposa de don Beltrán. Sobre o conxunto heráldico levántase un matacán con canzorros e dous matacáns; nela ábrese unha xanela emparrada decorativa que substitúe a unha balesteira múltiple. No arranque da fachada norte aparece o muro de cachotaría, quizais reutilizado por Álvaro de Luna, que no seu exterior atópase forrado de perpiaños para embelecer o conxunto.
Torreón de Santo Domingo
O cubete artilleiro, denominado Torreón de Santo Domingo por lindar co devandito camiño, constaba de dous corpos e un terrado (terraza ao descuberto), hoxe desaparecida. No corpo inferior ábrense varias baleteiras, mentres que na parte superior aparecen dúas troneiras e outras dúas balesteiras. O interior alberga unha bóveda de oito nervios radiais, quizais obra de Álvaro de Luna. Localízase un van aberto na clave da bóveda para subir e baixar munición sen ter que abandonar o terrado. Descoñécese a súa utilización orixinal, e barállase a posibilidade de que servise como calabozo ou capela. No século XVI utilizouse con fins paceiros, dotándoa dunha cheminea renacentista da que se conservan as misulas sobre as que apoiaba a campá.
No pavimento da sala existían unhas escaleiras, hoxe desaparecidas e substituídas por unha trapella, que baixaban a unha segunda bóveda situada baixo a anterior, da que arrincaba unha mina. É posible que se tratase dunha augada que chegaba ata o río para abastecerse en caso de sitio do castelo, e xa estaba cegada en 1897. A lenda popular mantén que se trataba dunha mina de comunicación, co nome de Túnel de Iscar, e que, segundo esta, unía ambos os castelos, e ten orixe na novela Sancho Saldaña ou O Castelán de Cuéllar, escrita por José de Espronceda durante o seu desterro en Cuéllar, na que fala de varios pasadizos secretos que posuía o castelo.
Torre-Porta
O espazo consta de seis cámaras. Na primeira, localízanse restos da muralla do século XI, os restos máis antigos da edificación. Baixando por unha escaleira de pezas altas que desvelan a súa función militar, accédese á terceira cámara, que puido acoller o aparello do anciño da porta sur, onde se aprecian restos dun alxibe mudéxar do século XIII que recollía as augas pluviais. Conserva unha xanela perpiaño de mediados do século XV con bancos de pedra, debido ao seu uso doméstico. Baixo esta, sitúase a cuarta cámara, na que aparecen varias troneiras e perpiaños, e unha abertura que comunica co vestíbulo. A quinta cámara, estancia gótica e abovedada foi utilizada na súa orixe como sala de gardas, como o mostran as súas troneiras, reutilizadas no século XVI como ventás da capela, contigua aos cuartos ducais. Baixo esta sala atópase a sexta e última cámara, quizais usada como alxube, que conserva unha bóveda de forno que carece de clave, abríndose unha xanela cenital que comunica coa sala superior.
Descoñécese a cámara na que se situaba o rico Toucador ou Cámara das Duquesas, que aparece de forma reiterada nos inventarios do castelo. Puido situarse na cámara que posúe un balcón aberto cara á Horta do Duque, ao que a tradición fai chamar o Peinador da Raíña. Pola contra, a súa decoración descríbese ao detalle nos documentos citados: unha cama grande, outra chamada dos cardos, outra a amarela, ou a das amazonas. Había dósel, sitiais, sobremesas e reposteiros; unha mesiña de nogueira con chapas de prata e as armas dos Cueva, cun banco de madeira cunha cadea prateada; un selo de prata grande para selar provisións, coas armas do duque don Francisco; ambientadores, perfumadores, espellos de aceiro con encaixes de nogueira, unha caixa de peites labrada de ouro sobre coiro azul con cinco peites e un espello e unha brocha e unhas ferramentas; un facho, un Libro pequeno dos salmos, dúas cintas brancas de seda gornecidas con encaixes de ouro para a cabeza; un cinto labrado de fío de prata dourado, unha caixa redonda con caruncho, dous pares de patíns de home para camiñar sobre os xeos e dous pares de muller para o mesmo, e o gran xoieiro da duquesa.
Data do século XIII e comunica coa última cámara. Trátase dunha escaleira de acceso a unha das torres da muralla urbana, na que Álvaro de Luna edificou despois a Torre-Porta. É posible que ao encostar o castelo á muralla, a escaleira queda embebida no mesmo, sendo reutilizada e formando parte da súa estrutura.
Torre da Homenaxe
Trátase da torre máis alta e sólida do conxunto. De forma cilíndrica, ten 2,80 m de anchura e unha altura aproximada de 20 m, aínda que en orixe tiña maior altura. Construída en perpiaños por Álvaro de Luna, conserva na bóveda da segunda sala o seu escudo de armas, formando a clave. Posúe unha escaleira de caracol pola que se accede á segunda cámara e ao terrado. A primeira sala conforma unha bóveda de catro nervios que terminan en mísulas de follas de palma, e ata antes da súa restauración conservábase o pozo que fornecía de auga aos soldados. Nela ábrense tres troneiras cuxas cámaras de tiro foron reutilizadas como ventás. A clave está picada e contiña as armas de Álvaro de Luna. A segunda sala ou Aula Maior contén unha bóveda de seis nervios, e posiblemente sería a sala de capitáns. Nela ábrese unha cámara de tiro que comunica ao exterior cunha xanela gótica de rica decoración sobre a que se alza outro escudo, tamén picado e presumiblemente, de Álvaro de Luna. O terrado presenta unhas mísulas de dobre e tripla bocel. Foi teitada no século XVII e posteriormente perdeu parte da súa altura.
Torres e paseo de rolda
A súa fachada oeste complétase con cinco pequenas torres macizas suxeitadas sobre unha repisa, accesibles mediante unha escaleira ao descuberto, construídas por Hanequin de Bruxelas en 1435 durante as obras de Álvaro de Luna. O paseo de rolda posúe ameas, troneiras e matacáns.
Thomas Andrews (construtor naval)
Thomas Andrews Jr., nado o 7 de febreiro de 1873 en Comber, no condado de Down, finado o 15 de abril de 1912, foi un deseñador e construtor de barcos irlandés-británico.
Traxectoria
Foi o director e xefe do departamento de construción de barcos da compañía Harland and Wolff en Belfast, Irlanda do Norte. Andrews e outro enxeñeiro chamado Alexander Carlisle foron os encargados do plan e da construción do famoso transatlántico RMS Titanic, ademais dos seus dous irmáns, propiedade da compañía White Star Line: o RMS Olympic e o HMHS Britannic. Cando Carlisle se retirou en 1910, Andrews ficou á cargo de rematar os deseños do Titanic e o Britannic. Viaxaba a bordo do Titanic durante a viaxe inaugural cando chocou contra un iceberg o 14 de abril de 1912 ás 23:40 e foi unha das 1.517 persoas que perderon a vida no naufraxio. Foi visto por última vez mirando unha pintura no cuarto de fumar de primeira clase, sen facer ningún intento para salvarse a si mesmo.
Illas Salvaxes
As Illas Salvaxes (Ilhas Selvagens en portugués) son un conxunto de illas pertencentes ó arquipélago de Madeira. Este conxunto de illas encóntrase constituído por tres illas principais e varios illotes, situado no Atlántico setentrional, e situadas entre as illas de Madeira (das que distan 280 quilómetros) e as illas Canarias (a 165 quilómetros). Formado por dous grupos principais, no do norte está a Salvaxe Grande (Selvagem Grande): de forma aproximadamente rectangular, ten quilómetro e medio de longo por quilómetro e medio de ancho na súa parte máis ancha, con costas moi escarpadas o que dificulta o acceso a ela. O grupo do suroeste está formado por dúas illas pequenas Selvagem Pequena e Ilhéu de Fora, así como varios illotes. A distancia entre ambos os grupos é de 15 quilómetros. A superficie total do arquipélago é de 273 hectáreas (2,73 km²).
Politicamente forma parte de Madeira, dependente de Portugal. Desde un punto de vista xeobiolóxico, pertencen á rexión Macaronésica (do grego, "afortunadas"), formada por cinco arquipélagos, de orixe volcánica, que de norte a sur son: Azores, Madeira (con Porto Santo, Illas Salvaxes e Illas Desertas), Canarias e Cabo Verde.
Recoñecemento territorial
miniatura|esquerda|Illa Salvaxe Grande
España non recoñeceu formalmente a posesión das illas por Portugal durante algún tempo. Isto pódese observar nun oficio do Ministerio de Negocios Estranxeiros, datado de 23 de xullo de 1881, que dicía:
Dos antecedentes que existen no Ministerio de Estado en Madrid, dedúcese claramente que non está determinado se a soberanía da illa pertence a España ou a Portugal.
En 1911 España comunicou a Portugal que ía montar un faro nas illas pero se chegou a un acordo entre España e Portugal para evitar calquera acto que puidese obstaculizar o lograr unha solución amigable. En 1929 o contraalmirante Gago-Coutinho declara que as illas pertencen a Portugal e en 1938 foi emitido por unha Comisión Permanente de Dereito Marítimo Internacional un ditame en favor de Portugal.
Doutra banda, España négase a recoñecer ás devanditas illas o dereito a posuír unha zona económica exclusiva ao considerar que non cumpren as condicións do Dereito do Mar establecidas na Conferencia de Montego Bay. A día de hoxe segue sen haber acordo respecto diso entre España e Portugal sobre se deben xerar mar territorial como demanda España ou ZEE como afirma Portugal
A poboación redúcese a un grupo de gardas, pertencentes ao CVN (Corpo de Vixilantes da Natureza) portugués.
En 1971 creouse a Reserva Natural das Illas Salvaxes (galardoada co Diploma Europeo polo Consello de Europa), que é unha das Reservas Naturais máis antigas de Portugal; forma parte do Parque Natural de Madeira.
En setembro de 2014, dous activistas pertencentes ao grupo político Alternativa Nacionalista Canaria permaneceron varios días sen permiso nas illas (ás que accederan cunha autorización temporal), onde despregaron unha bandeira da súa formación e unha pancarta na que se podía ler: "As augas canarias non son españolas nin portuguesas. Non á extracción de petróleo". A protesta estaba relacionada coas prospeccións de petróleo que ía realizar nas Canarias a empresa española Repsol. Finalmente, os activistas foron apreixados e trasladados a Funchal para seren sancionados administrativamente.
En setembro de 2016, o Instituto Portugués do Mar e a Atmosfera (IPMA) instalou unha estación meteorolóxica nas Illas Salvaxes, que algúns sectores en España consideran algo así como unha fronteira virtual camuflada. España desconfía desta medida porque considera que pode afectar o control efectivo das súas augas territoriais e, como consecuencia disto, pode bater cos intereses pesqueros canarios.
Flora e fauna
As Illas Salvaxes posúen máis de 150 especies de plantas diferentes, estando consideradas como un santuario ornitolóxico.
Historia
As Illas Salvaxes foron descubertas en 1438 por Diogo Gomes de Sintra, casualmente ao regreso a Portugal desde Guinea.