cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Invasión musulmá da Península Ibérica
Consolidación da conquista
Musa deixou á fronte do exército en España o seu fillo Abd el-Aziz ibn Musa (Abdelaziz), quen permaneceu en Sevilla, primeira capital de Al-Ándalus, como wali. Con el quedou o groso do botín. Aínda que unha parte estaba destinada a cubrir os gastos da administración e da guerra, a maioría gardábase para a súa repartición entre as tropas cando se licenciasen ao final da campaña, con reserva dun quinto (chamado jums) para o califa. Este repartimento, a causa do lento da conquista, aínda tardou varios anos.
Mentres, o rei visigodo Axila II, tras resistir a forte acometida de Tariq, mantiña o control da actual Cataluña, máis algunhas zonas adxacentes e a provincia goda de Septimania. O propio arcebispo de Toledo, Sinderedo, que como xa dixemos abandonou a capital, uniuse a el para reforzar a súa autoridade, polo sentido simbólico e lexitimador que a súa presenza e apoio tiña para a monarquía visigoda.
Axila II exercía o seu dominio nunha zona moi compacta xeograficamente e de reducido tamaño, o que facilitaba a súa defensa. Ademais, eran dúas provincias visigodas (parte de Iberia e Septimania) cunha urbanización e cunha demografía superiores á media do territorio visigodo; demografía que se viu reforzada coa emigración de quen fuxían das accións guerreiras procedentes doutras zonas da península.
Abd el-Aziz, co fin de dotarse de maiores medios económicos para continuar as campañas, estableceu un sistema de impostos por capitación (gizya), ou pago fixo anual por persoa, aplicable só aos non musulmáns, que era utilizado en todos os países conquistados polos árabes. Desta maneira, ademais de forzar as conversións de cristiáns ao islam, pretendía obter unha capacidade financeira propia para continuar a conquista sen necesidade de recorrer ao botín e á pillaxe.
Abd el-Aziz tamén se dedicou a eliminar os focos de resistencia existentes no centro e sur da península, tanto en centros urbanos como nas zonas montañosas, co fin de asentar o seu control no extenso territorio que xa conquistara, e evitar situacións de perigo na súa retagarda. Así, durante o ano 713 avanzou pola Bética oriental, sometendo de novo Málaga e Granada, e seguindo por Guadix ata chegar a Lorca e Orihuela, no sueste peninsular.
Para estender o control árabe na península, e dado o limitado das súas forzas militares, Abd el-Aziz, ademais do recurso da forza, estableceu tamén acordos e alianzas en determinadas rexións cos nobres visigodos. Aínda que estes acordos, en xeral, non se respectaron polos árabes moito tempo, serviron para posibilitar e facilitar a conquista, que doutro modo sería aínda máis larga e custosa.
Así, por exemplo, o 5 de abril de 713, firmou un acordo co conde Teodomiro, gobernador de Orihuela e dunha extensa demarcación ao seu redor. O tratado subscrito foi do tipo que os árabes chaman ‘ahd, que non só respectaba os bens (como o xa citado de tipo sulh), senón que outorgaba unha máis ou menos extensa autonomía de goberno. Este Teodomiro era un nobre con fama de culto e con prestixio de bo guerreiro, que rexeitara un intento de invasión bizantina (quizais a frota que fuxiu de Cartago tras a súa conquista polos árabes) nas costas de Cartaxena en tempos do rei Exica, anterior a Witiza.
No acordo antes citado, sete cidades, das cales hoxe só son recoñecibles polo seu nome Orihuela, Alacant, Elx, Mula, Hellín e Lorca, mantiñan os seus propios señores e goberno, non serían molestados no exercicio da súa relixión (non esquezamos que o islam prohibe as prácticas relixiosas externas doutras relixións) e non serían destruídas as súas igrexas, algo que adoitaba ocorrer durante a conquista. Non obstante, o islam acordaba un trato diferente ao cristianismo e ao xudaísmo, por seren relixións das Sagradas Escrituras, non así aos politeístas. En Córdoba a igrexa principal, Igrexa de San Vicente, foi repartida, a metade para prácticas do rito cristián e a outra metade para o musulmán. Esta medida foi revogada en tempos de Abderramán 50 anos despois, cando se comezou a erixir sobre ela a gran mesquita.
A cambio, os vencidos sometíanse ao dominio do califa, xurando ser fieis e sinceros co walí, e comprometíanse a non dar apoio aos rebeldes contra dita ocupación, así como a pagar un tributo anual fixo por cada persoa, libre ou escrava, non musulmá (a gizya antes citada). Este tributo era parte en especie (trigo, cebada, mosto, vinagre, mel e aceite) e outra parte en metálico, consistente nun dinar (moeda de ouro árabe equivalente ao «soldo» visigodo) por persoa libre. Por cada escravo estipulábase medio pago.
En Orihuela estableceuse unha gornición musulmá e enviáronse destacamentos a diversas cidades da antiga provincia. Cartaxena non formaba parte do enclave, senón que foi ocupada directamente polos árabes, dada a grande importancia estratéxica do seu porto. Este enclave continuou o seu autogoberno con Teodomiro ata o ano 743; e foi sucedido polo seu fillo Atanagildo, de cuxa riqueza se ten noticia antes de 754. Non obstante, pódese presumir que o status de autonomía de que gozaron as súas terras fora suprimido antes de 780 baixo Abderramán I.
Abd el-Aziz instalou a sede do goberno omeia en Sevilla (tras a súa segunda conquista). Isto rompía a política tradicional dos árabes, que consistía, como ocorreu en Persia, Exipto ou África do Norte, en degradar os anteriores centros de goberno e gobernar dende un novo centro. Non obstante, o escaso número dos árabes en España e a continuidade das accións guerreiras de conquista impediron que, como neses outros países, se puidese construír unha nova cidade para o goberno.
Por iso, como alternativa a Toledo optouse por Sevilla, cidade que fora capital de varias provincias visigodas, e que incluso foi capital do reino godo por algún tempo no pasado. Isto cadraba máis coa política pactista de Abd el-Aziz. Pero había tamén razóns estratéxicas, propias dun tempo de conquista: Sevilla é unha cidade próxima ao mar e ao estreito e, por tanto, dende onde poder recibir reforzos máis rapidamente.
Con estes acordos e o traballo de desenvolver unha administración estable, 715 foi un ano sen campañas, no que Abd el-Aziz se dedicou a asentar o poder dos conquistadores, sen arrebatar novas terras ao rei visigodo Ardo. Ademais, tras catro anos de guerra era necesario recompoñer o exército e as finanzas, recoller todas as colleitas e permitir que se recuperaran tanto o país como as tropas do Califato Omeia. Non saíron exércitos en primavera para realizar novas conquistas, e Abd el-Aziz organizou outros plans igualmente efectivos.
Dentro da súa política de asentar o conquistado mediante alianzas e acordos, Abd el-Aziz contraeu matrimonio con Exilo (tamén citada nalgunas fontes como Exilona), viúva do rei Rodrigo, con quen tivo un fillo, chamado Asim. Convertida ao islam (aínda que segundo os seus críticos árabes, só en aparencia), cambiou o seu nome polo de Umm ‘Asim (nai de Asim).
Isto acercou a outros nobres visigodos, que abandonaron así a resistencia. Algúns deles incluso se converteron ao islam, para non ter que pagar impostos polas propiedades que lograran conservar (de feito, os nobres de ascendencia goda estaban tamén exentos de tributos na época visigoda), e para manter o seu status e influencia mediante novas relacións de clientela política cos xefes dos conquistadores.
Por esa causa, o xefe do exército, Ziyad ben Nàbigha (casado el tamén cunha nobre visigoda), encabezou, xunto ao cuñado de Abd el Aziz, Ayyub, unha conxura contra o gobernador, acusándoo de facerse secretamente cristián. Froito dela, e seguindo ordes directas do califa Sulayman, Abd el Aziz foi asasinado no verán de 715 na mesquita de Sevilla (anteriormente, igrexa de Santa Rufina, expropiada polos musulmáns), mentres estaba rezando, e a súa cabeza foi enviada ao califa.
É notable que en toda a extensión das conquistas musulmás, dende o Punjab ata os Pireneos, só en España encóntrase tal situación de rebeldía dun gobernador árabe contra o califa. Quizais a influencia visigoda, co seu arraigo social e cultural e a súa fortaleza ideolóxica, influíra, dadas as estreitas relacións coa antiga aristocracia visigoda antes citadas. Aínda que tamén axudaba a separación xeográfica. De feito, só uns poucos anos máis tarde, España foi a primeira rexión do «imperio árabe» en romper totalmente coa autoridade dos califas, formándose un emirato independente.
Al-Hurr era consciente de que a dominación árabe era claramente precaria, pois os árabes e os seus mercenarios bérberes eran unha porcentaxe moi pequena da poboación de España, e a pacificación do territorio era aínda superficial. De feito, o rei visigodo Ardo mantiña o seu poder no nordeste peninsular. Por iso, antes de reiniciar o proceso de conquista dos territorios peninsulares, procedeu a xeneralizar a instalación de guarnicións militares nas cidades xa tomadas, excepto as sometidas mediante acordo.
Al-Hurr, para romper co seu antecesor e estar máis centrado na península, trasladou a sede do seu goberno a Córdoba no ano 716, e estableceuse un novo imposto especial para os non musulmáns, aplicado tamén noutros países polos árabes: o harag. Consistía nun imposto territorial, que obrigaba a pagar unha porcentaxe do obtido por traballar a terra.
Isto uniuse coa devolución ou asignación das terras xa pacificadas a nobres visigodos que eran leais, pode que algunhas pertencentes ao antigo patrimonio da coroa. A moitos nobres, na súa maioría witizanos, recoñecéronselles os seus patrimonios, ás veces incrementados con parte dos seus antigos opoñentes. Así, incluso nobres como Olmundo e Ardabasto, fillos ao parecer de Witiza, retiráronse ás súas novas posesións, leais agora aos novos ocupantes da península, cun certo acordo de autonomía. Olmundo na zona entre Sevilla e Mérida, e Ardabasto entre o norte de Córdoba e Xaén.
Isto fíxose non só para asegurar o seu apoio e a súa colaboración no control e a pacificación do reino visigodo, senón tamén co fin de conseguir maiores ingresos para o fisco, tras a introdución do harag. Con este forte aumento da presión fiscal obtivo novos fondos para financiar as campañas militares e a administración dos conquistadores, ademais de reforzar a presión económica para conseguir máis conversións de cristiáns ao islam.
Froito destas medidas foi a acuñado dunha nova moeda, de ouro como as visigodas, en árabe e latín, a fin de facilitar a vida económica despois de tantos anos de loitas e falta de goberno centralizado, ademais dos serios problemas que carreara o intenso atesouramento, normal en períodos de guerra.
Mentres tanto, como xa dixemos, o rei visigodo Ardo sucedera a Axila II no goberno de Septimania e a actual Cataluña, reinando sete anos, dende o ano 714 ao 720. Probablemente contaría co apoio de nobres de Aquitania, vinculados familiarmente nalgúns casos con nobres godos ou galo-romanos da Septimania, ou quizais temerosos dos novos invasores, e con mercenarios francos e saxóns; como xa ocorrera outras veces no pasado, cando aquela zona do reino visigodo se rebelara contra o poder real.
Pero o novo gobernador árabe, Al-Hurr ibn Abd ar-Rahman al-Thaqafi, reforzado coas medidas antes citadas, realizou sucesivas campañas, dende o outono de 716 e nos dous anos seguintes, contra este reduto visigodo. Dende Zaragoza atacou e someteu as cidades de Huesca, Barbastro, Lleida, Tarragona, Barcelona e, finalmente, Xirona. A resistencia de Tarragona debeu ser tenaz pois, tras súa conquista, os árabes deron morte a toda a poboación que sobrevivira ao asedio, e destruíron a cidade, incluídas as súas igrexas e numerosos monumentos.
Al-Hurr realizou tamén unha campaña no norte, despois dunha incursión dos vascóns á zona de Tudela, para ter a retagarda ben cuberta na súa guerra co rei visigodo Ardo. Sobre o ano 716 (ou probablemente antes) os árabes conseguiron un acordo de capitulación con Pamplona, cidade que se rendeu a cambio de manter a súa autoridade local e certa tolerancia relixiosa. Só lles durou ata o ano 732, en que Al-Gafiqi a someteu totalmente antes de partir cara Poitiers.
Igualmente nese ano 717 o gobernador Al-Hurr nomeou un gobernador na Astura Transalpina (actual Asturias), residente en Xixón, cidade amurallada e comunicada tamén por mar.
Final do proceso de conquista
O califa Omar II, en 718, un ano despois do inicio de seu reinado, estudou o abandono das conquistas en España. Aínda que se descoñecen os motivos exactos, estas dúbidas parece que tiñan que ver coa continuidade das accións bélicas, que proporcionaban escasos ingresos, pois os comía o gasto de soster un numeroso exército; polo afastado das operacións, con comunicacións difíciles; e pola fraxilidade aínda existente da conquista.
Un feito importante para estas dúbidas do califa foron tamén os primeiros enfrontamentos na península entre os bérberes do norte de África, acabados de islamizar, e os árabes. Os segundos vían os primeiros como musulmáns de segunda, e estes recibiran unha parte moi pequena do botín. Os aproximadamente 35.000 soldados bérberes non se sentían ben pagados, e entre 716 e 718 houbo dúas novas migracións de bérberes cara a península, o que aumentou gravemente a tensión entre os dous pobos. Finalmente, Omar II optou por continuar en España e nomear un novo gobernador, al-Samh ben Malik (718–721).
O primeiro que fixo este foi unha especie de catastro ou rexistro de ingresos impoñibles, para clarificar as fontes e capacidades do fisco e aumentar así o seu rendemento. A continuación fixo unha distribución do botín, que aínda estaba pendente de dividir. Este repartimento do botín tiña un efecto político e psicolóxico, pois mostraba ás claras que a decisión tomada por Omar II de permanecer na península era definitiva.
Nada máis feito isto, continuou as accións militares e chegou ata Septimania na primavera de 719. No ano 720, Perpiñán e Narbona foron capturadas, matando todos os homes e escravizando mulleres e nenos; e establecendo unha gornición permanente nesta última cidade. Nese mesmo ano morreu o último rei visigodo, Ardo.
Al-Samh continuou as súas conquistas no sur da Galia, contra as poucas cidades da Septimania aínda libres, atacando incluso cidades doutros reinos que apoiaban aos visigodos, como Tolosa en 721. Alí foi derrotado e morto polo duque Eudo (ou Eudes), de Aquitania, que foi socorrer dita poboación.
O exército árabe elixiu alí mesmo como gobernador a Al-Gafiqi (721–722), que levou como puido os restos do exército ata Narbona, evitando o acoso dende a fortaleza de Carcasona, aínda sen conquistar. O walí de Ifriqiya, Bishr Ubn Safwan, ratificouno provisionalmente, pero só ocupou o seu posto durante un ano, durante o que intentou recuperarse da derrota, reorganizando o exército e consolidando a administración de tan enorme territorio. Al-Gafiqi, non obstante, volveu ser nomeado gobernador anos máis tarde, no 730.
No ano 722 o walí de Ifriqiya nomeou finalmente un novo gobernador, Anbasa ibn Suhaym al-Kalbi, que non continuou as accións militares ata reforzarse internamente. Durante tres anos só se realizaron incursións a pequena escala baixo o mando dos seus subordinados militares. Como anteriormente, o obxectivo inicial foi aumentar os ingresos. O califato levaba xa moitos anos gastando diñeiro, e reclamaba que estas campañas non só se autofinanciasen, senón que reportasen novas sumas á facenda califal.
Para iso, Anbasa subiu de forma importante os impostos sobre a poboación non musulmá (as crónicas falan incluso de que os duplicou). Tamén reforzou o seu poder mediante un control máis directo das zonas que chegaran a acordos con Abd el-Aziz: algunhas viron desaparecer a súa autonomía, e todas aumentaron de forma importante os seus pagos fiscais á facenda árabe.
Con todo isto, no ano 724 organizou un forte exército. Aínda quedaban sen conquistar algunhas cidades do reino visigodo, agora dirixidas pola aristocracia local. Todas caeron nesta campaña: comezou con Carcasona, en 724, e acabou en Nimes, punto extremo do dominio visigodo na Galia, en 725. Con iso acabábase a conquista do reino visigodo.
Pero xa antes (nunha data incerta entre 718 e 722, aínda que máis probable esta última) estalara a revolta en Asturias contra os conquistadores, capitaneada polo nobre visigodo Paio, que obtivo unha vitoria na denominada batalla de Covadonga. O máis probable é que houbese escaramuzas e pequenas batallas neses anos, e a constante conflitividade interna de Al-Ándalus propiciou a consolidación dun movemento insurreccional na costa do Cantábrico. Ata que no 722, baixo o mandato de Anbasa, conseguiron facer fuxir ao gobernador árabe de Asturias, con sede en Xixón, sen que volvesen a gobernar os árabes nesa zona, máis ou menos do tamaño e lindes da actual Asturias. Na primeira metade do século foise consolidando paulatinamente o reino de Asturias, ao que seguiría máis tarde a formación doutros núcleos na zona oriental.
Herdanza cultural e lingüística árabe
É importante destacar que o proceso de conquista non só tivo consecuencias políticas e económicas, senón que existiu un forte impacto cultural e lingüístico. Diversas tecnoloxías foron levadas á península a través dos árabes, ademais parte do pensamento grego fora asimilado polos árabes que o reintroduciron. A presenza de importantes poboacións musulmás, fixeron no terreo lingüístico a arabización de Al-Ándalus.
Ademais da toponimia e a influencia sobre o romance mozárabe, todas as linguas romances da península tomaron numerosos préstamos léxicos do árabe andalusí. Calcúlase que no español, o compoñente léxico árabe é o compoñente máis numeroso tras o léxico de orixe latina, sendo unhas 4 000 as formas léxicas de orixe árabe usadas aínda no español moderno, moitas delas relacionadas coa agricultura (acequia, aljibe, algodón, alcohol), a guerra (adarga, alfanje), o comercio (arroba, azumbre) e as matemáticas (algoritmo, álgebra) que teñen a súa orixe nesta etapa e que se foron consolidando a través dunha evolución ata os nosos días.
Máis notoria aínda é a influencia árabe na toponimia da Península Ibérica, e incluso nos apelidos antroponímicos derivados de topónimos árabes (Aznar, Alcázar, Alcolea, Alcántara, Bencasim, Benalmadena etc).
Debate historiográfico
Arredor da conquista musulmá existe un certo debate historiográfico, no que se confrontaron diversas lecturas do proceso. Este deriva das inconsistencias xeradas por información procedente das principais fontes dispoñibles, entre as cales temos:
As interpretacións máis fieis a estes relatos foron criticadas por algúns historiadores como Thomas F. Glick, quen no seu traballo «Cristiáns e musulmáns na España Medieval» (1991), poñía en dúbida gran parte do relato. Pola súa parte, Ignacio Olagüe en «A revolución islámica en Occidente» (1974) sostén que a invasión do século VIII foi un mito, tese compartida por Emilio González Ferrín, da Universidade de Sevilla, na súa «Historia xeral de Al-Andalus» (2007). As hipóteses de Olagüe non contan con ningún apoio significativo na historiografía actual; xa en 1974, Pierre Guichard sinalaba o paradoxo de negar a conquista árabe e afirmar a «orientalización». A obra de Olagüe foi cualificada de «historia ficción» e rexeitada en círculos académicos. Para o historiador Eduardo Manzano Moreno:
Getafe Club de Fútbol B
O Getafe Club de Fútbol B é o equipo filial do Getafe Club de Fútbol, de Primeira División. Fundado en 1983, actualmente milita na Segunda División B, categoría na que xoga desde o seu debut na tempada 2010-11.
Historia
Nace do mesmo xeito que o primeiro equipo, en 1983. Tras varios anos nas categorías inferiores logra ascender por primeira vez a Terceira División en 1994, aínda que só disputa a tempada 1994-95. Anos despois volvería a Terceira para permanecer tres tempadas, desde 1999 ata 2001, aínda que en malas posicións.
Estadio
O filial getafense xoga na Cidade Deportiva de Getafe, con capacidade para 1.500 espectadores. O estadio atópase a escasos metros do Coliseum Alfonso Pérez.
O Xobre, A Pobra do Caramiñal
Santa María do Xobre ou Santa María do Maño  é unha parroquia que se localiza no sur do concello da Pobra do Caramiñal. Segundo o padrón municipal (INE 2012) ten 1.461 habitantes (692 homes e 769 mulleres) distribuídos en 23 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 1.514 habitantes.
Thal, Estiria
Thal é unha vila de Austria, e un suburbio da cidade de Graz. A vila está a 3,2 km do centro de Graz, e ten unha poboación de 2.138. É coñecida por ser o lugar de nacemento do actor e culturista Arnold Schwarzenegger.
Modulación de amplitude en cuadratura
A modulación de amplitude en cuadratura é un esquema de modulación tanto dixital como analóxica, onde se envía sinais con información cambiando, isto é modulando, a amplitude de dúas ondas portadoras, úsase a modulación por desprazamento da amplitude no esquema de modulación dixital e a amplitude modulada no analóxico. Estas dúas ondas, xeralmente sinusoides, están desfasadas 90º unha respecto á outra, ou o que é o mesmo está en cuadratura. Estas ondas acaban xuntándose e como resultado a nova onda é unha combinación de modulación por desprazamento de fase e modulación por desprazamento de amplitude no caso dixital e de modulación de fase e amplitude modulada no caso analóxico.
Usos
Entre outros usos utilízase para módems telefónicos de velocidades superiores a 2400bps, transmisión de sinais de televisión, microondas ou satélite, modulación TCM (Trellis Coded Modulation), que consegue velocidades de transmisión moi elevadas combinando a modulación coa codificación de canal e módems ADSL que traballan no bucle do subscritor, a frecuencias situadas entre 24KHze 1104KHz, onde se poden obter velocidades de datos de ata 9Mbps.
Goroka
miniatura|Provincia Eastern Highlands. Goroka é a capital da provincia Eastern Highlands, Papúa Nova Guinea. Ten aproximadamente unha poboación de 19.000 habitantes (2000), e atópase a uns 1600 m sobre o nivel do mar. Posúe un aeroporto (no medio do pobo) e está na "Highlands Highway", a uns 285 km de Lae, da Provincia de Morobe, e a 90 km de Kainantu, da Eastern Highlands. Ten unha clima temperado coñecido como de "primavera perpetua".
miniatura|dereita|Panorámica de Goroka. miniatura|esquerda|320px|Mercado de Goroka
Alelo
Un alelo é calquera dunha serie de cadeas codificantes de ADN que ocupan un determinado locus (posición) nun cromosoma. Normalmente os alelos son secuencias de ADN que codifican para un xene, pero outras veces o termo utilízase como 'posición' no cromosoma. Un xenotipo individual para ese xene é o conxunto de alelos que posúe ese individuo. En organismos diploides, os que teñen dúas copias de cada cromosoma, dous alelos conforman o xenotipo do individuo. A palabra procede do grego αλληλος = "cada un".
Un exemplo é o xene para a cor das margaridas en moitas especies —un só xene controla a cor dos pétalos, pero pode haber moitas variantes distintas (ou alelos) dese xene. Unha variante pode dar pétalos vermellos, mentres outra pode resultar en pétalos brancos. A cor resultante dunha flor individual dependerá de que dous alelos posúa para ese xene, e como interaccionan entre si.
Introdución
Os organismos diploides, por exemplo os humanos, teñen cromosomas homólogos emparellados nas súas células somáticas, e estes conteñen dúas copias de cada xene. Un organismo no que as dúas copias do xene sexan idénticas (ambas as dúas teñen o mesmo alelo) chámase homocigoto para ese xene. Un organismo que teña dous alelos diferentes do xene chámase heterocigoto. O fenotipo (características expresadas) asociado cun determinado alelo pode ser dominante ou recesivo, pero con frecuencia non é ningún dos dous. Un fenotipo dominante expresarase cando hai polo menos un alelo do tipo asociado presente, mentres que para un fenotipo recesivo só se expresará cando ambos os alelos sexan do tipo asociado con esa característica.
Aínda así hai excepcións á maneira na que os heterocigotos se expresan no fenotipo. Unha excepción é a dominancia incompleta, chamada tamén herdanza intermedia, cando os alelos mesturan os trazos no fenotipo. Un exemplo vese cando, ó cruzar Antirrhinums (flores con xenes de dominancia incompleta para os alelos "vermello" e "branco" de cor de pétalos) a descendencia resultante terá pétalos rosados. Outra excepción é a codominancia, onde ambos os alelos son activos e ambos trazos se expresan ó mesmo tempo; por exemplo, pétalos tanto vermellos como brancos na mesma flor, ou flores vermellas e brancas na mesma planta. A codominancia tamén se ve nos tipos sanguíneos humanos. Unha persoa cun alelo do tipo sanguíneo A e un alelo do tipo sanguíneo B terá de tipo sanguíneo "AB".
Un alelo de tipo salvaxe é un alelo que se considera "normal" para o organismo en cuestión, oposto a un alelo mutante que normalmente é unha modificación relativamente recente.
Destaca que coa chegada de marcadores xenéticos neutrais, o termo 'alelo' refírese a miúdo a variantes de secuencias de ADN non funcionais, ou ADN lixo. Por exemplo, as táboas de frecuencia alélica preséntanse a miúdo para marcadores xenéticos, como os marcadores DYS. Tamén hai moitos tipos de alelos diferentes.
Ecuacións
Hai dúas ecuacións para calcular a frecuencia de dous alelos dun xene (ver principio de Hardy-Weinberg).
Ecuación 1: p+q=1,
Ecuación 2:
onde p é a frecuencia dun alelo e q é a frecuencia do outro. Nas condicións axeitadas, suxeitas ás múltiples limitacións que inherentes ó método de Hardy-Weinberg, p^2 é a fracción da poboación que é homocigota para o alelo p, 2pq é a frecuencia dos heterocigotos e q^2 é a fracción da poboación que é homocigota para o alelo q.
A selección natural pode actuar sobre p e q na Ecuación 1, e afectar a frecuencia dos alelos da Ecuación 2.
A Ecuación 2 é unha consecuencia da Ecuación 1, obtida elevando ó cadrado ambas partes e aplicando o teorema binomial á parte esquerda. Á inversa, implica p+q=1 xa que p e q son números positivos.
onde a é o número de alelos diferentes para o xene que se trata, e G é o número de posibles xenotipos. Por exemplo, o tipo sanguíneo humano AB0 ten tres alelos: A (grupo sanguíneo A), B (grupo sanguíneo B) e i (grupo sanguíneo 0). Utilizando a ecuación, o número posible de xenotipos que un humano pode ter respecto ó xene AB0 son 6 (AA, Ai, AB, BB, Bi, ii). A ecuación non especifica o número de fenotipos, xa que o número de fenotipos varía entre diferentes xenes e os alelos correspondentes, que poden ter dominancia completa, incompleta...
Tipos
Hai catro tipos diferentes de alelos: dominantes, recesivos, codominantes e de dominancia incompleta. Dependendo da herdanza dos dous alelos, a persoa pode ter un trazo dominante, recesivo, codominante ou de dominancia imcompleta. Nun trazo dependente dun só xene, só dous alelos determinan o trazo. En trazos polixénicos, haberá máis de dous alelos controlando o trazo.
Un exemplo de trazo dominante e recesivo é a presenza ou non de pico de viúva. Os que teñen o pico de viúva son dominantes, e os que non o teñen son recesivos.
Un exemplo de trazo recesivo dáse en certos tipos de becerros. Algúns becerros coñécense como "azul gris" pola súa aparencia de pelo tanto azul como gris.
Un exemplo de trazo de dominancia incompleta dáse en flores de Mirabilis. Cando unha flor vermella (dominante) e unha flor branca (recesiva) se cruzan, as flores co xenotipo heterocigoto para cor son rosadas, amosando a dominancia incompleta do alelo vermello.
Un exemplo de alelos múltiples é o tipo sanguíneo. Os humanos teñen sangue de tipo AA, BB, AB, A0, B0 ou 00.
Enfermidades xenéticas
As enfermidades xenéticas están normalmente causadas pola herdanza de dous alelos recesivos para un trazo determinado por un só xene. Desordes deste tipo son o albinismo, fibrose quística, galactosemia, fenilcetonuria e a enfermidade de Tay-Sachs. Estes dous alelos son autosómicos (non están en cromosomas sexuais).
Outras enfermidades están causadas pola presenza dun alelo dominante.
Tony Curran
Anthony "Tony" Curran, nado en Glasgow o 15 de xullo de 1969, é un actor de cinema e televisión escocés.
Traxectoria
Curran estudou na Escola Secundaria de Holyrood e graduouse na Royal Scottish Academy of Music and Drama. En 2012, casou con Mai Nguyen; tiveron unha filla en setembro de 2013.
Saltou á fama na serie de televisión da BBC This Life. Dende entón, apareceu en varios filmes importantes e en series da televisión.
Milli Tharana
Milli Tharana foi o himno nacional de Afganistán dende 2006 ata 2021. A letra compúxoa Abdul Bari Jahani, mentres que a música é obra de Babrak Wasa. En 2004, a nova constitución de Afganistán estableceu un novo himno nacional para o país, solicitado polo goberno posterior ós talibáns para sinalar unha nova era para Afganistán. Debía ser escrita en paxta, conter a frase "Allahu Akbar" (Alá é grande), e mencionar os nomes dos grupos étnicos de Afganistán.
Causa Galiza
Historia
O 31 de outubro de 2015, 9 integrantes de Causa Galiza foron arrestados baixo a acusación de seren membros de Resistência Galega, unha organización cualificada coma terrorista, e sinalados por "glorificaren o terrorismo". Así, en 2016 a Audiencia Nacional suspendeu a organización durante un ano por apoiaren "actividades terroristas".
Causa Galiza relegalizouse en 2016, aínda que o proceso xudicial continúa aberto. Ante esta situación, os militantes desta organización e doutros grupos independentistas que se atopan nunhas circunstancias semellantes (caso de Ceivar), comezaron a campaña "Independentismo Galego em Pé", co obxectivo de recoller apoios ante a súa posíbel ilegalización definitiva, que a fiscalía segue a reclamar. Esta campaña conseguiu o apoio de múltiples organizacións galegas, incluíndo ao Bloque Nacionalista Galego (BNG), Anova-Irmandade Nacionalista ou a Confederación Intersindical Galega (CIG).
Causa Galiza non concorreu coas súas propias siglas en ningún proceso electoral, aínda que si fixo recomendacións de voto en varias ocasións. En particular, nas eleccións xerais de novembro de 2019 e nas eleccións galegas de 2020 o partido deu o seu apoio ao BNG.
Ideoloxía
De acordo cos principios básicos da propia organización, o principal obxectivo de Causa Galiza é lograr un estado galego plenamente independente que permita que o país transite cara a un novo modelo socioeconómico. No plano lingüístico o partido apoia as teses reintegracionistas.
A Rea da Cruz, Álvare, A Pastoriza
A Rea da Cruz é un lugar da parroquia de Álvare no concello lugués da Pastoriza na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 8 habitantes (5 homes e 3 mulleres).
Cámara de Representantes dos Estados Unidos
A composición e poderes da Cámara están estabelecidos no Artigo I da Constitución dos Estados Unidos. O principal poder da Cámara é a lexislación federal que afecta a todo o país, malia que as propostas de lei deben pasar tamén polo Senado e contar coa aprobación do Presidente antes de converterse en lei (agás se a Cámara e o Senado aproban a lexislación cunha maioría de dous terzos en cada cámara). A Cámara dos Representantes ten algúns poderes exclusivos: o poder de iniciar proxectos de lei fiscal, destituír funcionarios, e elixir o Presidente dos Estados Unidos en caso de que non haxa unha maioría nos colexios electorais.
Aleixo IV de Trebisonda
Aleixo IV de Trebisonda (en grego: Αλέξιος Δ΄ Μέγας Κομνηνός, trans. Aléksios IV Mégas Komnēnós), nado en Trebisonda o 19 de xaneiro de 1382 e finado en Achanti do Ponto en outubro de 1429, foi emperador de Trebisonda desde o 5 de marzo de 1417 até outubro de 1429.
Traxectoria
Foi o fillo do emperador Manuel III Comneno e Gulkhan de Xeorxia. En 1396 Aleixo IV foi coemperador e asumiu o poder único en 1417. En 1429 foi asasinado por membros da aristocracia local durante a rebelión do seu fillo Xoán, o futuro Xoán IV.
Gran Premio de Italia de 2017
O Gran Premio de Italia de 2017, oficialmente coñecido como o LXXXVII Gran Premio Heineken d'Italia 2017 é unha carreira de Fórmula Un, que se celebrou o 3 de setembro de 2017, no Autodromo Nazionale Monza en Monza, Italia. Foi a décimo terceira carreira do campionato de, o oitenta e oito Gran Premio de Italia e o sesaxésimo sexto Gran Premio de Italia celebrado en Monza.
Práctica
Os pilotos de Mercedes Lewis Hamilton e Valtteri Bottas marcaron os tempos máis rápidos na primeira e a segunda práctica respectivamente, con tempos de 1:21.537 e 1:21.406.
A terceira práctica foi interrompida por fortes choivas no circuíto, e a bandeira verde só se mostrou a falta de 16 minutos. Williams driver Felipe Massa set the quickest time with a 1:40.660.
Clasificación
As fortes choivas que atrasaron o inicio da práctica libre 3 permaneceron sobre a rexión, causando que a cualificación fose interrompida. A sesión comezou a tempo, pero foi marcada en vermello cando Romain Grosjean trampeou e bateu contra as barreiras. Logo de case dúas horas de espera para que a pista despexase, a sesión renovouse con Lewis Hamilton logrando a pole position diante dos dous Red Bulls pero debido a penalizacións na grella Lance Stroll quedou segundo para converterse no arrancador máis novo da primeira fila nunha carreira da Fórmula 1 da historia. Esteban Ocon subeu á terceira posición por diante de Bottas, Räikkönen e Vettel.
Carreira
A carreira foi recibida polo ceo claro con Hamilton na pole diante de Stroll e de Ocon. Hamilton escapouse, Stroll moi conservador na curva 1 foi adiantado por Ocon. Detrás, houbo contacto entre Massa e Pérez. Unhas poucas voltas máis tarde, Verstappen intentou adiantar polo exterior na curva 1, pero golpeou a Massa o que causou a Verstappen unha picada no pneumático dianteiro dereito. Os comisarios non tomaron ningunha outra acción. Houbo boas batallas detrás, incluíndo Räikkönen, Ocon e Stroll. Na primeira e única parada, todos quedaron nas mesmas posicións. Detrás Ricciardo era 5º, pero superou brillantemente Räikkönen na curva 1 e acercouse a Vettel. Ao final, Mercedes terminou cun 1-2 con Lewis Hamilton gañando por diante de Valterri Bottas. Vettel terminou terceiro por diante dun presionante Ricciardo. Na volta final, Massa atacou a Stroll pero non puido superalo e Massa terminou 8º. Verstappen recuperouse da temperá picada para terminar 10º logo dun pequeno incidente con Kevin Magnussen.
Cualificación
800px|miniatura|centro|Grella de saída
Kundiawa
miniatura|Provincia Simbu Kundiawa é a capital da provincia de Simbu, Papúa Nova Guinea, cunha poboación de 8.147 habitantes (2000). Atópase na Highlands Highway aproximadamente a metade de camiño entre Goroka e Mount Hagen, respectivamente as capitais das provincias Eastern Highlands e Western Highlands.
Existe diferentes grupos étnicos como son os dom, os bomai, os golin e os kuman. A lingua máis empregada é a kuman, pois ten máis de 900.000 falantes.
Escudo de Bahrain
O Escudo de armas de Bahrain foi deseñado nos anos 1930 polo Conselleiro británico do Rei de Bahrain (naquel entón o emir). O escudo contén o mesmo deseño da bandeira nacional cun escudo no centro. Consiste nun campo de goles cunha franxa dentada (con seis puntas) de prata, situada no xefe. Arredor do escudo figuran lambrequíns de goles e prata que o decoran.
Martial Ménard
Martial Ménard, nado o 28 de novembro de 1951 en París, e finado o 8 de setembro de 2016 en Quimper, foi un lingüista, lexicógrafo e xornalista bretón, considerado un dos meirandes especialistas en lingua bretoa. Ademais foi un destacado militante nacionalista bretón.
A orixe do mundo
A orixe do mundo (en L'Origine du monde) é un cadro realizado por Gustave Courbet en 1866.
Características
É unha pintura ao óleo sobre lenzo, duns 55 centímetros por 46 centímetros, que representa en primeiro plano unha pube e o tronco espido dunha muller reclinada sobre as sabas dun leito e que ten as pernas separadas. A escala, o encadramento e o punto de vista elixidos polo artista supuxeron unha radical novidade respecto a toda a tradición pictórica anterior, producindo no espectador unha forte impresión de sensualidade e erotismo. Hoxe atópase exposto no Museo de Orsay, en París.
Xudaísmo ortodoxo
miniatura|Xudeu ortodoxo provisto de Kipá, Talit gadol e tefilín, preparándose para un servizo nunha sinagoga. O xudaísmo ortodoxo é unha das grandes pólas da relixión xudía na actualidade, xunto co xudaísmo conservador ou masortí e o xudaísmo reformista. Distínguese delas pola súa adhesión rigorosa á Halajá. Carece dunha autoridade doutrinal central permitindo certa variación na práctica.
Segundo a súa actitude cara a cultura contemporánea, o xudaísmo ortodoxo divídese informalmente en xudaísmo ortodoxo moderno, que busca adecuar ata algún punto as súas prácticas e estudos á situación social contemporánea, e o xudaísmo haredí, que rexeita toda innovación que os seus líderes consideren contraria ó espírito da Torá.
As divisións doutrinais neste senso non se fixaron ata arredor do século XVIII, no que baixo o influxo da Ilustración, certos sectores da comunidade xudía rexeitaron a segregación imposta polas prácticas relixiosas convencionais e buscaron integrarse —malia o daquela dominante antisemitismo— nas comunidades nacionais. O rexeitamento a este movemento definiu a ortodoxia. A ortodoxia é un movemento creado no século XIX en contra dos rabinos e dirixentes que ensaiaban xeitos de combinar xudaísmo e modernidade.
Crenzas
O xudaísmo ortodoxo basea as súas crenzas nos "Trece principios de fe" de Maimónides:
Tranvía
miniatura|dereita|250px|Tranvía na [[A Coruña|Coruña]] miniatura|Tranvía de dobre piso de [[Blackpool (Reino Unido)]] Os tranvías son trens lixeiros de superficie que circulan nas áreas urbanas. Os primeiros eran arrastrados por mulas que podían levar máis peso grazas á menor fricción que hai entre o carril e a roda, pero actualmente, son de propulsión eléctrica.
300px|miniatura|Redes de tranvías no mundo : {{Legend|#1CB34B|Países con redes de tranvías}} {{Legend|#ADADAD|Países sen redes de tranvías}}
Extremadura Unión Deportiva
O Extremadura Unión Deportiva foi un club de fútbol español da cidade de Almendralexo, na provincia de Badaxoz. Foi fundado en 2007 e xogou por última vez no grupo I da Primeira División RFEF.
Tranvía
Infraestrutura
A maior parte das veces, os tranvías utilizan un carril especial que permite pavimentar ámbolos lados, para facer posible a circulación de automóbiles.
Extremadura Unión Deportiva
Historia
O club foi fundado en 2007, cando o CF Extremadura estaba a piques de desaparecer. Comezou a súa andaina na derradeira división do fútbol extremeño, naquel entón a Primeira Rexional de Estremadura. Ao final da súa primeira tempada en competición logrou o seu obxectivo de ascender de categoría, ademais folgadamente, distanciando ao segundo clasificado en 11 puntos.
Tranvía
Infraestrutura
A enerxía eléctrica tómana dun cable condutor aéreo mediante un trole.
Extremadura Unión Deportiva
Historia
Na tempada 2008-2009 competiu na Rexional Preferente de Estremadura, onde fixo unha espectacular campaña, xa que, tres datas antes do remate do torneo logrou conseguir o campionato e ascender á Terceira División. Desde que comezase a competición, por setembro, o club azulgrana mantívose sempre en postos de liguiña de ascenso á Segunda División B Española. Ao terminar a campaña acabou en terceira posición con 79 puntos, meténdose así nos "play-off" de ascenso. Na primeira fase da liguiña eliminou o Novelda, sendo válido o gol de Neto en terreo valenciano tras o empate a cero da ida no Estadio Francisco de la Hera. A segunda fase da liguiña tamén tivo un final exitoso para os de Juan Marrero, que lograron pasar á terceira e última fase, ante o Mairena, cultivando un empate a dous no partido de volta tras o empate a cero en terreo estremeño. O último chanzo, correspondente á terceira fase de liguiña de ascenso, era o Atlético Mancha Real. O partido de ida tocou na casa, que a pesar do resultado, catro goles a dous, foi un partido enmarañado e difícil. Co empate a cero no partido de volta os azulgrana conseguiron o ascenso á Segunda División B española.
Tras moitas temporadas competindo e debido aos problemas económicos que arrastraba o club foi excluído da competición debido a unha incomparecencia por folga ante o Racing Club de Ferrol. O luns 28 de febreiro del 2022, Manuel Franganillo compareceu ante os medios comentando que o club desaparecía e era levado a liquidación.
Lynx Edicions
Lynx Edicions é unha editorial fundada en 1989 en Barcelona, España, polo avogado e coleccionista Ramon Mascort Amigó, o naturalista Jordi Sargatal e o médico Josep del Hoyo.
Foi creada inicialmente para publicar basicamente a enciclopedia Handbook of the Birds of the World (Manual das aves do mundo) que, iniciada en 1992 co primeiro volume, consta de 16 volumes. No ano 2002 trasladouse a Bellaterra.
O seu fondo editorial conta tamén con libros de divulgación da natureza relacionados coa flora, a fauna, guías, e itinerarios ecoturísticos. Tamén creou unha nova colección infantil, Alas de Papel; os títulos desta serie constan de dúas seccións: narración dunha historia imaxinaria inspirada no mundo natural e amplamente ilustrada, e un apartado de coñecementos que trata sobre o personaxe do conto dunha maneira didáctica e fácil de comprender.
Gobernadores civís de Pontevedra
Esta é unha lista incompleta dos gobernadores civís de Pontevedra, tomando como punto de arranque a reforma territorial implementada por Javier de Burgos no Real Decreto do 30 de novembro de 1833. O posto de Gobernador civil inicialmente recibiu os nome de Subdelegado de Fomento, Xefe Superior Político e mesmo Gobernador Civil durante os primeiros anos, ata que quedou fixado en 1847 co único nome de Gobernador Civil.
Domingos Duarte
Domingos de Sousa Coutinho Menezes Duarte, nado o 10 de marzo de 1995 en Cascais, é un futbolista portugués. Xoga de defensa central para o Getafe CF da Liga Santander.
Lynx Edicions
Relacións empresariais
Tras o Manual das aves do mundo, está preparando a serie equivalente, o Handbook of the Mammals of the World (Manual dos mamíferos do mundo), que constará de 9 volumes, en colaboración con Conservation International e a IUCN. O primeiro volume, dedicado aos carnívoros, saíu do prelo no mes de abril de 2009. En xullo de 2016 apareceu o volume 6, dedicado a lagomorfos e roedores, I.
Gobernadores civís de Pontevedra
Goberno Provisional
Período que se estende entre o 19 de setembro de 1868 e o 2 de xaneiro de 1871.
Lynx Edicions
Relacións empresariais
En 2002 Lynx Edicions emprendeu un novo procecto: a IBC (Internet Bird Collection). Trátase dunha gran base de datos interactiva de acceso gratuíto, que pretende compilar vídeos, fotografías, gravacións e outra información relativa a todas as aves do mundo. Actualmente están dispoñíbeis case 30.000 vídeos que representan a máis de 7.000 especies (un 60 % das existentes), e vaise incorporando novo material diariamente. Até xaneiro de 2009 colaboraran 310 persoas de 85 países diferentes.
Domingos Duarte
Traxectoria
O 3 de xullo de 2018, fíxose oficial a cesión por un ano de Duarte ó Deportivo da Coruña.
Lynx Edicions
Popularización
Lynx Editions deuse a coñecer internacionalmente cando comenzou a publicar o Manual das aves do mundo que, cando rematou en 2011, podíase documentar por primeira vez nunha soa obra todas as especies da clase, ilustradas e tratadas en detalle. Non existe un equivalente deste gran traballo integral que se completara antes del, ou de calquera outro grupo do reino animal.
Gobernadores civís de Pontevedra
Reinado de Amadeu I
Período que se estende entre o 2 de xaneiro de 1871 e o 11 de febreiro de 1873.
Domingos Duarte
Traxectoria
O 14 de xullo de 2019, anunciouse a súa fichaxe polo Granada CF da Primeira División a cambio de 3 millóns de euros. Asinou co equipo andaluz un contrato de catro anos.
Gobernadores civís de Pontevedra
Primeira República
Período que se estende entre o 11 de febreiro de 1873 e o 29 de decembro de 1874.
Segunda República
Período que se estende entre o 14 de abril de 1931 e o 20 de xullo de 1936.
Franquismo
Período que se estende entre o 20 de xullo de 1936 e o 15 de xuño de 1977.
Democracia
Período que se estende entre o 15 de xuño de 1977 e o 30 de maio de 1997, data na que desaparecen os Gobernos civís para transformarse en subdelegacións do Goberno.
Anticadea
Na Teoría da orde das matemáticas, unha anticadea é un conxunto parcialmente ordenado. S é un subconxunto A de S tal que cada par de membros de A é incomparable, isto é, para calquera x, y en A, nin x ≤ y nin y ≤ x. O teorema de Dilworth establece que a non existencia dunha anticadea de tamaño n+1 en S é unha condición necesaria e suficiente para que S sexa a unión de n ordes totais ou cadeas. Isto motiva preguntas sobre o tamaño da anticadea máxima.
Campo (física)
miniatura|Representación gráfica dun campo magnético mediante liñas de forza. En física, un campo é a atribución dunha cantidade a todo punto do espazo, é dicir, representa a distribución espacial dunha magnitude física que amosa certa variación no espazo. Matematicamente represéntase mediante unha función. Graficamente pódense representar mediante liñas ou superficies de igual valor.