cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Allosmerus elongatus
Hábitat e distribución
Allosmerus elongatus é un peixe mariño, demersal, bentopeláxico, non migratorio, que nada nas costas en augas temperadas a profundidades de entre 1 e 103 m, no Pacífico nororiental, desde a illa de Vancouver (Canadá) até San Francisco (California, EE. UU.), entre os 50° N e o 35° N, e os 129° W e os 121° W, aínda que algúns espécimes se teñen atopado máis lonxe, cara ao sur, como na baía de San Pedro, á altura dos Ánxeles.
Papisa Xoana
Historia da lenda
A opinión máis estendida é que se trata dunha lenda que, con todo, foi dada por certa pola propia Igrexa até o século XVI. As cadeiras perforadas exhibidas no seu apoio non son ao parecer outra cousa que as «cadeiras curiais», que simbolizaban o carácter colexial da Curia romana. Ningunha crónica contemporánea aos feitos narrados acredita a historia, e a lista de papas non deixa ningunha físgoa en que se poida inserir o pontificado de Xoana. En efecto, entre a morte de León IV, o 17 de xullo de 855, e a elección de Benedito III, entre os cales sitúa Martín o Polaco a papisa, transcorreu moi pouco tempo, incluso tendo en conta que o segundo non foi coroado até o 29 de setembro do mesmo ano a causa do antipapado de Anastasio. Estes datos son confirmados por probas sólidas, como moedas e documentos oficiais da época. A crónica de Jean de Mailly suxire, pola súa banda, un lugar do papado de Xoana un pouco anterior a 1100. Con todo, só transcorren uns meses entre a morte de Vítor III (16 de setembro de 1087) e a elección de Urbano II (12 de marzo de 1088), e só algúns días entre a morte deste último (29 de xullo de 1099) e a elección de Pascual II (13 de agosto de 1099).
As explicacións da lenda son diversas. O mito foi talvez ideado a partir do sobrenome de «papisa Xoana» que recibiu en vida o papa Xoán VIII polo que os seus opositores consideraron debilidade fronte á Igrexa de Constantinopla, ou quizais polo mesmo sobrenome aplicado a Marozia, autoritaria nai de Xoán XI quen dominaba a igrexa coma se fose un papa e influía na política. Por outra banda, o mito tamén remite ás inversións rituais de valores propios dos entroidos.
Biscaia
Biscaia (en éuscaro e oficialmente: Bizkaia; en castelán: Vizcaya) é unha provincia de Euskadi, ademais de ser unha das sete provincias do histórico País Vasco. Dá nome ao Golfo de Biscaia e situase ao norte da Península Ibérica, limitando ao norte co Mar Cantábrico, ao sueste coa provincia de Burgos, ao sur con Áraba, ao leste coa provincia de Guipúscoa e ao oeste con Cantabria. A súa capital é Bilbao.
Allosmerus elongatus
Bioloxía
Son relativamente abundantes nas baías. Reúnense en cardumes para a desova en zonas areosas submareais. Teñen importancia na cadea trófica, porque serven como alimento para peixes máis grandes.
Papisa Xoana
Historia da lenda
Outro punto de partida da lenda pode ser a prohibición do Levítico (21, 20) de que estea «ao servizo do Altar» un home «cos testículos esmagados», é dicir, un eunuco. A idea de que a prohibición leva verificar que só homes «enteiros» accedan ao trono papal, estivo probablemente na orixe da inspección cerimonial e do testiculum habet et bene pendebant, un tema suxestivo para unha disputatio de quodlibet estudantil na escolástica da Idade Media.
A acollida que fan os medios eclesiásticos da anécdota, que nun principio foi aceptada como certa, explicouse despois polo interese do caso xurídico e por unha vontade de impor unha interpretación oficial do suposto acontecemento.
En efecto, a lenda é rapidamente revivida con fins polémicos. O franciscano William de Ockham denuncia unha intervención diabólica na persoa de Xoán, que prefigura a de Xoán XXII, adversario dos espirituais (disidentes franciscanos).
Durante o Gran Cisma de Occidente, a historia de Xoana proba, para as dúas faccións, a necesidade legal dunha posibilidade de destitución papal. Tamén foi recollida polo polemista Jan Hus e despois polos luteráns, que vían en Xoana a encarnación da «prostituta de Babilonia» descrita na Apocalipse: miniatura|251x251px|A prostituta de Babilonia segundo o Tapiz da Apocalipse de [[Angers.]] Giovanni Boccaccio escribiu sobre a Papisa Xoana en 1362 no seu libro sobre biografías femininas De Mulieribus Claris.
Respostas á lenda
Todos estes ataques levaron o erudito Onofrio Panvinio, monxe agostiño, a redactar en 1562 a primeira refutación seria da lenda, na súa Vitæ Pontificum (‘vida dos papas’). No século XVII, os luteráns uníronse aos seus argumentos.
En 1886, o grego Emmanuel Royidis publicou Папесса Іоанна, que veu relanzar o mito. Antes, Petrarca viuse atraído pola lenda. No século XX interesáronse por ela outros escritores, como Lawrence Durrell, Renée Dunan ou Alfred Jarry.
As probas principais do carácter enteiramente mítico da papisa son:
Con todo, no libro "O Segundo Mesías" dos autores Christopher Knight e Robert Lomas dise: "Aínda que non existen probas que poidan demostrar que esta historia é certa, a Igrexa mesma deu fe dela plenamente, do mesmo xeito que o público en xeral. Aínda aparece nunha fileira de bustos na catedral de Siena, coa inscrición Johannes VIII, femina ex Anglia (papa Xoán VIII, muller inglesa)". Pouco antes nese mesmo libro dáse outra explicación para a carta arcano nº 2 do tarot, identificándoa non coa rameira de Babilonia, senón con María Madalena, que segundo descubrimentos templarios sería a 1ª papisa por delegación directa de Xesucristo.
Allosmerus elongatus
Usos
Este peixe ten relativamente pouca importancia económica, pero durante a primavera e o verán é utilizado como engado por algúns pescadores.
Descrición
A especie foi descrita en 1854 polo médico e ictiólogo Estados Unidos de América William Orville Ayres, baixo o nome de Osmerus elongatus, en Proceedings of the California Academy of Sciences Vol. 1 (3-22). Tamén foi descrita como Osmerus attenuatus por W. N. Lockington en 1880. Ambas as especies determináronse como conespecíficas en 1946.
Posteriormente foi reclasificada dentro do xénero Allosmerus, que describiu en 1925 o tamén ictiólogo estadounidense Carl Leavitt Hubbs.
Xénero
O nome do xénero, Allosmerus, está formado polo elemento do latín científico allo-, tirado do grego antigo ἄλλος  ‎állos, "outro", anteposto ao nome do xénero Osmerus. Literalmente: "outro Osmerus".
Especie
O epíteto específico, elongatus, é o nominativo masculino singular do adxectivo do latín científico elongatus, -a, -um, derivado do verbo latino ēlongare, "alongar".
Biscaia
A provincia esténdese por unha superficie de 2217 km², e no ano 2006 contaba cunha poboación de 1 139 863 habitantes, polo que ofrecía unha elevada densidade de cerca de 514 hab/km².
Etimoloxía
O termo Biscaia ten unha etimoloxía discutida. Para algúns significa cima, e sería un sinónimo da actual palabra vasca bizkar 'touticeira'. No ano 1141 en referencia á cima do monte Igeldo de Donostia, aparece inscrito o seguinte topónimo: Iheldo Bizchaya (cima de Igeldo); tamén en Navarra, hai unha comarca denominada "A Biscaia", que pode significar "A cima". Propuxéronse tamén outras etimoloxías, como bits-kaia (porto de espuma), menos probables.
Poboación
Segundo o censo INE 2007, Biscaia conta con 1 141 457 habitantes (denominados "biscaíños") e a súa densidade de poboación é de 514,1 hab/km;, só superada por Madrid e Barcelona. Quinta provincia española por poboación en 1981, a pesar da crise demográfica que vén sufrindo desde a Transición é aínda a novena provincia española en número de habitantes. Debido a que desde principios dos 80 presentou un forte saldo migratorio negativo cara a outras rexións de España, contaba no 2005 tan só cun 3,19% de estranxeiros, cinco puntos e medio menos que a media nacional.
miniatura|300px|Museo Guggenheim de [[Bilbao]]
Keanu Reeves
Traxectoria
É fillo do xeólogo Samuel Nowlin Reeves e de Patricia Bondo, cuxo apelido de solteira era Taylor. A nai de Reeves é inglesa, mentres que o pai é descendente de ingleses, portugueses, chineses e hawaianos. O nome Keanu é orixinario de Hawai, illa da que provén o seu pai. Significa brisa fresca sobre os outeiros. Tralo abandono do seu pai, e o posterior divorcio do matrimonio, a súa nai mudouse ao Canadá, onde medraron Keanu e a súa irmá Kim. Percorreron diversas partes do mundo, como Australia, Nova York e Toronto, tendo varios padrastros. Dende moi novo, Keanu sentiu inclinación polo hóckey sobre xeo, ao que se adicou no instituto, onde o alcumaban O muro.
Darius Johnson-Odom
Darius Earvin Johnson-Odom, nado o 28 de setembro de 1989 en Raleigh, Carolina do Norte, é un xogador de baloncesto estadounidense que xoga no Orléans Loiret Basket da LNB Pro A.
Traxectoria profesional
Johnson-Odom foi elixido na 55ª posición do Draft da NBA de 2012 polos Dallas Mavericks, e foi traspasado inmediatamente ós Los Angeles Lakers. Durante a tempada 2012-13, Johnson-Odom foi asignado varias veces ós Los Angeles D-Fenders, afiliado da NBA D-League dos Lakers. O 7 de xaneiro de 2013, foi cortado polos Lakers.
O 14 de marzo de 2014, asinou un contrato de dez días cos Philadelphia 76ers. O 24 de marzo de 2014, tras expirar o contrato, os Sixers decidiron non ofrecerlle un segundo contrato dez días.
Percentil
En estatística, o k-ésimo percentil (Pk) é o valor x (xk) que separa o k% dos valores máis pequenos da mostra.
Definicións
O percentil k-ésimo é o valor x (xk) que corresponde á frecuencia acumulada de N k/100, onde N é o tamaño da mostra. Polo tanto o primeiro percentil determina o 1 % menor dos datos e o 98º percentil determina o 98 % menor dos dados.
O 25º percentil é o primeiro cuartil; o 50º percentil é a mediana e o 75º percentil é o terceiro cuartil. De igual forma, o 10º percentil é o primeiro decil e o 80º percentil é o oitavo decil.
A definición de Mendenhall e Sincich para o p-ésimo percentil de N valores ordenados é correspondente ao valor que ocupa a posición, arredondada ao enteiro mais próximo. A definición Minitab é dada como a interpolación linear do valor correspondente á posición.
Nocilla Dream
Nocilla Dream é unha novela de Agustín Fernández Mallo, publicada en 2006. É o expoñente dunha nova corrente literaria que é denominada pop, e está englobada nunha triloxía chamada Nocilla Project, que se completará con Nocilla Experience e Nocilla Lab.
Características
Está composta por 113 fragmentos, capítulos curtos, pequenas historias que se cruzan, algunhas delas cortadas sen resolución e que crean, á fin, un panorama de toda a obra. Algúns temas recorrentes de Nocilla Dream son a estrada US50 e a árbore de zapatos, que serven para conectar os personaxes.
Valentín Carrera González
Valentín Carrera González, nado en Ponferrada o 22 de marzo de 1958, é un escritor, xornalista, editor, blogueiro, autor de libros de viaxes e de ensaios.
Traballa desde 1971 en prensa, radio e televisión. Foi cronista da primeira expedición española á Antártida e dirixiu as series Os viaxeiros da luz e Linatakalam, patrocinada pola Alianza de Civilizacións, entre outras.
Traxectoria
É doutor en Belas Arte s pola Universidade de Salamanca (1998) e licenciado en Filosofía e Ciencias da Educación pola Universidade de Santiago (1981). Deu os seus primeiros pasos no xornalismo no xa desaparecido semanario berciano Aquiana (1971) e no Diario de León. Tamén foi correspondente de La Región e La Vangardia en Santiago de Compostela, redactor de La Voz de Galicia e colaborador en Viajar, SER, COPE, El País etc. En televisión dirixiu máis de oitenta documentais, series e programas, destacando Os viaxeiros da luz, As  viaxeiras da lúa, emitidas por Televisión de Galicia (TVG); Hanan, emitida por Televisión Española (TVE) e a Sociedade Nacional de Radiodifusión e de Televisión de Marrocos (SNRT). En 2006 dirixiu a coprodución internacional Linatakalam, primeira serie mundial patrocinada pola Alianza de Civilizacións, sobre o diálogo no Mediterráneo, rodada en Exipto, Turquía, Italia, Tunisia, España e Marrocos, con versións en castelán, galego, árabe, francés, inglés, valenciano e italiano; emitida por TVE, Localia, Canle Nou, SNRT, entre outros.
Viaxou como xornalista desde o Xapón á Antártida, onde foi cronista para a Axencia EFE, Axencia Galega de Noticias e El País da primeira expedición científica á Antártida (1986-87), que relata no libro Viaje a los mares de la Antártida (1988). Navegou polo Gran Sol (Riosil), o Nilo, o Danubio e o Amazonas, onde conviviu durante algún tempo no poboado yagua de Brillonuevo. Escribiu crónicas viaxeiras da Bretaña (Viaje al país dos druídas), Portugal (Viaje a Portulicia), Kenya, o Perú e Exipto. Viaxou a pé e dacabalo Lisboa-Santiago, Ourense-Santo André de Teixido, Galicia, Escocia, Brocelianda e o Camiño de Santiago desde Roncesvalles (revista Viajar, 1984). Do global ao local, a súa paixón é a súa terra natal, O Bierzo, que percorreu varias veces en globo, a pé, dacabalo, en tren e en balsa.
Como emprendedor audiovisual, dirixiu a empresa IBISA TV (1988-2010), situada en Santiago de Compostela. Foi presidente da Asociación Galega de Produtores Independentes (AGAPI), e membro do Consello Social da Universidade de Santiago (2006-2008).
Desde 2011, dirixe a editorial Paradiso_ Gutenberg e o seu selo dixital eBooksBierzo, mentres analiza a actualidade política e parlamentaria no blog Tornarratos, Radio Galega, ​ Galicia Confidencial​ e o Semanal Digital.​ Ademais, en abril de 2014 lanzou, como editor, a colección Biblioteca Gil y Carrasco II Centenario 1815-2015, na honra do escritor berciano Enrique Gil y Carrasco, da que tamén é director.
En 1986 embarcou como único xornalista na primeira expedición científico-pesqueira española á Antártida, aventura que abriu a España as portas do Tratado Antártico. Trinta anos despois regresou a bordo dos buques Sarmiento de Gamboa e Hespérides, na expedición número 30, auspiciada polo Comité Polar Español, experiancia recollida en Antártida (2020).
Os Lagos, Reigosa, A Pastoriza
Os Lagos é un lugar da parroquia de Reigosa no concello lugués da Pastoriza na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 4 habitantes (2 homes e 2 mulleres).
Kutuzov
Kutuzov é a maior illa do río Ussuri, unha antiga área disputada entre Rusia e a China. A illa foi outrora unha parte da China co nome de Daxitong dao. A Unión Soviética tomou a illa durante o goberno Manchukuo. A illa seguiu baixo soberanía rusa despois da caída da Unión Soviética. A República da China (Taiwán) non recoñece este feito, ao igual que as outras transferencias para a URSS e Rusia despois de 1931.
Dorsal do Pacífico Oriental
miniatura|Mapa da dorsal do Pacífico Oriental. A dorsal do Pacífico Oriental, do Pacífico Leste, Gran Dorsal Pacífico- Antárctica, denominada tamén cordilleira Albatros ou cordilleira Illa de Pascua, é unha dorsal oceánica ou cordilleira submarina que se estende en sentido sur-norte polo fondo oriental do océano Pacífico, desde as inmediacións da Antártida, no mar de Ross, ata internarse no golfo de California, mantendo unha continuidade xeolóxica que culmina no lago salgado coñecido como mar de Salton, no deserto de Colorado. A lonxitude da dorsal é de aproximadamente 8.000-9.000 km. O punto máis alto, que xa aflora sobre o nivel do mar, sitúase en Illa de Pascua (539 m.s.n.m.). A profundidade da base da dorsal é de 3.500 a 4.000 m. O seu perfil transversal caracterízase pola presenza dun eixo de ancho, sobre o cal se presenta unha estreita área de crista elevada.
Xeoloxía
Como esta dorsal é un bordo diverxente da codia terrestre, constitúe o límite entre varías placas tectónicas; como a placa antártica, a placa de Nazca, a placa do Pacífico, a placa de Cocos e a placa norteamericana.
Da dorsal despréndense varios ramais secundarios, como a Dorsal de Chile, o Cordón de Nazca e a Dorsal de Galápagos ademais de colindar as  microplacas de Juan Fernández e Pascua, a primeira situada a partir do sitio onde se desprende a dorsal de Chile e a segunda moi preto da Illa de Pascua.
Nesta dorsal foron moi estudadas as chamadas fumarolas negras, que abundan no seu leito. Esta actividade volcánica na área da dorsal deu orixe a unha serie de illas como Pascua, Salas y Gómez e Pitcairn.
O Hospital, Andavao, Boimorto
O Hospital é un lugar da parroquia da Andavao no concello coruñés de Boimorto na comarca de Arzúa. Tiña 5 habitantes no ano 2018 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 1 era un home e 4 eran mulleres.
Veil of Maya
Veil of Maya é un grupo estadounidense de metalcore band formado no ano 2004 en Chicago, Illinois, actualmente baixo o selo Sumerian Records. O grupo publicou seis álbums de estudio, mudando o estilo deathcore no seu quinto álbum Matriarch,  estilo máis marcado nos seus traballos previos.
Ozana de Kotor
Ozana de Kotor, nado en Relezi o 25 de novembro de 1493 e finada en Kotor o 27 de abril de 1565, foi unha relixiosa montenegrina, venerada como beata pola Igrexa católica.
Traxectoria
Naceu como Jovana Kosić na aldea Relezi, preto de Podgorica nunha familia de relixión ortodoxa, o seu pai mesmo era sacerdote e o seu tío chegará a ser bispo de Zeta, moi piadosa, exerceu de pastora e desde pequena tivo visións do neno Xesús. En 1507 vai a Kotor para traballar na casa da familia católica dos Bucca. Ozana abandonou a súa fe ortodoxa e tomou os sacramentos católicos adoptando o nome de Katarina.
Logo decidiu vivir como anacoreta, vivindo nun cuarto de poucos metros cadrados, a carón da igrexa de San Bartomeu cunha pequena abertura para o santuario da igrexa. Máis tarde mudouse para a Igrexa de San Paulo e fíxose dominica terciaria adoptando o nome de Ozana en memoria de Osana de Mantua, un grupo de dominicas establecéronse ao seu redor formando unha pequena comunidade pero ela permaneceu pechada nun pequeno cuarto.
Durante a guerra turco-veneciana (1538-1540) o almirante turco, Barbarroxa sitiou a cidade con 70 galeras e 30.000 homes do 11 ao 16 de agosto de 1539, Ozana pasou eses días rezando para a derrota dos turcos.
Ela morreu en 1565 aos 72 anos, o bispo de Kotor, Luka Bisanti celebrou un gran funeral, desfilando o seu corpo polas principais rúas da cidade, enterrándoo na Igrexa de San Paulo. O 21 de decembro de 1927 o papa Pío XI ratificou o seu culto, invocándoo como protectora da unidade da Igrexa, beatificándoa en 1934, a súa festa celébrase o 27 de abril.
Pobo awá
Os awá (tamén chamados cuaiquer ou kwaiker) son un pobo indíxena de Ecuador e Colombia. Habitan principalmente nas provincias de Carchi e Sucumbios, no norte de Ecuador, e nos departamentos de Nariño e Putumayo, no sur de Colombia. A súa poboación rolda as 50 000 persoas. Falan unha lingua chamada awá pit.
Euroescepticismo
300px|miniatura|dereita|Os opositores á [[Unión Europea adoitan empregar lemas e carteis contra os símbolos europeos.]] O euroescepticismo é unha corrente política e social baseada no rexeitamento, en maior ou menor grao, da Unión Europea e o seu proxecto de desenvolvemento, por parte de cidadáns pertencentes a estados europeos. O termo xurdiu, probabelmente, en 1992 da man de Ronald Tiersky, un analista político e mestre de Ciencias Políticas. Tiersky referiuse con este termo no xornal The Economist ás peroas que defente só a mínima integración na Unión Europea necesaria para garantir a paz e a prosperidade, pero sempre preservando o maior grao posíbel de soberanía nacional de cada un dos estados membros.
O termo contrario podería considerarse europeísmo ou euroentusiasmo.
Características
Os motivos polos que diversos movementos políticos ou sociais posiciónanse en contra da estrutura política da Unión Europea adoitan estar supeditados á perda de soberanía estatal de cada nación en virtude da soberanía europea. A cesión de competencias ao goberno da Union é visto polos euroescépticos coma unha perda da autodeterminación.
O movemento antieuropeísta ou euroescéptico podería ter comezado en Gran Bretaña, cuxa sociedade tería rexeitado a cesión de poder fronte ao eixo alemán. Estes e outros motivos poderían ter sido algunhas das causas do rexeitamento da Constitución Europea en moitos países, coma Francia ou Países Baixos no 2008, ou o "Non" irlandés ao Tratado de Lisboa de 2008.
A defensa dos intereses económicos nacionais por riba dos comunitarios, o rexeitamento de posturas imperialistas, a pertenza á OTAN, ou a política económica da Unión, cualificada por varios sectores coma neoliberal, poderían ter sido algunhas das causas dos movementos euroescépticos.
O euroescepticismo é considerado por diversos sectores, porén, unha ameaza á integración das sociedades europeas e, por extensión, ao proxecto da Unión Europea.
Mortal Kombat X
Mortal Kombat X é un videoxogo de loita desenvolvido por NetherRealm Studios e publicado por Warner Bros. Interactive Entertainment. É o décimo título da serie de videoxogos Mortal Kombat e foi lanzado o 14 de abril de 2015 para Microsoft Windows, PlayStation 4 e Xbox One. O equipo de NetherRealm desenvolveu unha versión para iOS e Android. Unha versión para Xbox 360 e PlayStation 3 estaba en desenvolvemento, pero eventualmente foi cancelado porque NetherRealm non podía obter versión de última xeración coa calidade agardada dun xogo Mortal Kombat. High Voltage Studios e QLOC desenvolveron a versión para PC do xogo.
Lūcija Ločmele
Lūcija Ločmele, nada en Cēsis en 1951, é unha directora de cine letoa.
Traxectoria
Lūcija Ločmele gradúase na Escola Secundaria de Riga en Artes Aplicadas no ano 1970 e pola Facultade de Cine e Televisión na especialización en Dirección dentro do Instituto dos Estados da Unión para a Cinematografía no ano 1980. Traballou como figurino no Teatro Estatal para a Ópera de Riga. Tomou parte no movemento teatral amateur liderado por Robert Liger, autodenominado "Riga Pantonite". Traballou no Riga Film Studio. En 1991, deixa o Film Studio por unha nova posición na televisión onde dirixe historias curtas e episodios de seriais. O seu traballo como directora de longametraxes data de 1983. No ano 1986 recibe o premio a mellor director e a mellor filme no prestixioso festival letón Great Kristaps pola súa película "Saulessvece", conformando o récord de obtención deste premio co maior número de competidores da historia do festival, un total de 27 nomeamentos acadaron a fase final aquel ano. Desde o 1992 a 1996 forma parte da dirección da canle letoa TV 4. É membro da Unión de Cineastas desde 1989 e membro do club de Directores de Cine de Riga.
O problema do alcolismo ou a adolescencia son temas preponderantes no seu cinema.
Andrés Vicente Gómez
Andrés Vicente Gómez, nado en Madrid o 16 de setembro de 1943, é un produtor de cine español, á fronte da produtora Lolafilms.
Moshé Feldenkrais
Moshé Picas Feldenkrais  (Slavuta, Imperio Ruso, 6 de maio de 1904 - Tel Aviv, Israel, 1 de xullo de 1984) foi un científico (físico e doutor en ciencias) israelí.
Traxectoria
Na súa adolescencia emigrou a Palestina.
Vireo caribaeus
O vireo de San Andrés ou verderón de San Andrés (Vireo caribaeus), é unha especie de ave paseriforme pertencente ao numeroso xénero Vireo da familia Vireonidae. É endémico da illa colombiana de San Andrés, no mar Caribe (fronte á costa oriental de Nicaragua). Atópase na maioría da illa, pero a perda de diversos hábitats limita a poboación agora á parte sur.
Moshé Feldenkrais
Traxectoria
Vivir en Palestina e ser xudeu significaba moitas veces a necesidade de defenderse en loitas ou pelexas de vida ou morte. Desenvolveu movementos de autodefensa e escribiu un pequeno libro ensinando técnicas de defensa en ataques con coitelo.
Vireo caribaeus
Descrición
É unha ave pequena que acada ata 12,5 cm de lonxitude. É de cor verde oliva no dorso e abrancazado ou amarelo claro no ventre. Presenta dúas barras brancas nos bordos da á, bordos pálidos nas plumas de voo e unha franxa de cor amarelo claro entre o peteiro e os ollos. O ollo é de cor gris-marrón. Emite varios cantos e chamados; produce un chamado dunha sílaba, un canto repetido de dúas sílabas e un canto de tres sílabas.
Moshé Feldenkrais
Traxectoria
Anos máis tarde, en París, por causa de escribir o libro, coñeceu ao mestre xaponés Jigoro Kano. Este introduciuno no Judo e Feldenkrais converteuse no primeiro europeo en obter o cinto negro, segundo Dan en 1933. Fundou o primeiro club de Judo de Francia por pedido de Kano e escribiu varios libros sobre o tema.
Vireo caribaeus
Descrición
Ten un peteiro lixeiramente máis delgado e máis escuro que o vireo dos mangleiros (Vireo pallens). O seu peteiro é un pouco máis longo e máis escuro que o do vireo de Xamaica (Vireo modestus), do que tamén difire por ter un ollo branquecino e unha franxa máis delgada entre o peteiro e os ollos
Moshé Feldenkrais
Traxectoria
En París, onde residiu a partir de 1928, graduouse como físico e enxeñeiro mecánico e electrónico e obtivo o seu doutoramento na Sorbona de París, mentres traballa no laboratorio Jean Frédéric Joliot-Curie nas primeiras investigacións nucleares. En 1951 Feldenkrais regresou a Israel, onde traballou como director do departamento electrónico do exército israelí e no Instituto Weizmann como profesor de física. En 1954 comezou a dedicarse exclusivamente a un tema: como desenvolver a capacidade humana de aprendizaxe ou como el o chamaba: "aprender a aprender". Respecto diso declararía anos máis tarde aos seus alumnos:
Feldenkrais estudou a relación que existe entre o movemento corporal e o xeito de pensar, sentir, aprender e actuar no mundo, establecendo as bases do método de "Autoconciencia polo movemento" e "Integración funcional", que hoxe en día leva o seu nome "o Método Feldenkrais". Este é un sistema único de educación somática, que explora novos patróns de movementos e acrecenta a facilidade e o pracer de moverse ao expandir a autoconciencia. É moi interesante a súa definición de saúde:
Os seus pensamentos e traballos están contidos nos seus libros e en numerosos artigos, conferencias e entrevistas.
Bibliografía
Traducidos ao castelán:
Vireo caribaeus
Estado de conservación
A poboación estímase entre 8 200 e 14 000 paxaros. Pode ser vulnerable aos efectos dos furacáns. Amenázao a perda de hábitat a medida que aumenta a poboación da illa, aínda que é relativamente tolerante á degradación do hábitat e segue sendo unha das aves máis comúns da illa. Está clasificada como ameazada de extinción en grao “vulnerable” por BirdLife International.
Comportamento
Aliméntase de eirugas e outros artrópodos da vexetación. O territorio de reprodución abarca arredor de 0,5 hectáreas. O aniñamento rexístrase en xuño; o niño é construído colgando sobre unha póla dos arbustos e mangleiros. A femia pon dous ovos lixeiramente manchados.
Funicular
miniatura|200px|Vías dun funicular nos [[Os Ánxeles|Ánxeles]]
Un funicular (do latín funicŭlus, "corda") é un tipo especial de ferrocarril utilizado para salvar grandes pendentes. Non se debe confundir cos ferrocarrís dotados de planos inclinados. Circula sobre raíles e normalmente dispón de dúas cabinas enlazadas por un cable de aceiro sobre unha vía de ferrocarril, a modo de ascensor inclinado, de tal forma que mentres un vehículo sobe o outro baixa, o que permite aproveitar a enerxía potencial do que queda na parte superior para subir o inferior á vez que se frea o que está baixando.
Os vagóns adoitan compartir a mesma vía salvo no punto medio, onde se bifurca para que poidan pasar á vez. Os vehículos carecen de motorización propia, xa que o movemento imprímeo un motor que acciona unha gran polea, que á súa vez move o cable de tracción. No entanto, os vehículos van dotados de varios sistemas de freado, tanto de servizo como de urxencia, este último en caso de fallo nas instalacións (rotura ou disensión do cable etc.) ou nos vehículos.
Este medio de transporte creouse ao redor do século XIX como unha alternativa ás vías do ferrocarril, como medio de vencer grandes pendentes.
Orros, Andavao, Boimorto
Orros é un lugar da parroquia da Andavao no concello coruñés de Boimorto na comarca de Arzúa. Tiña 15 habitantes no ano 2018 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 8 eran homes e 7 eran mulleres.
Océano Atlántico
O océano Atlántico é a parte do océano mundial da Terra que separa América —ao oeste— de Europa e África —ao leste—. A súa conca é alongada en forma de S e esténdese desde o océano Glacial Ártico, no norte, ata o Antártico, no sur. É o segundo océano máis extenso da Terra, cunha superficie duns 85.133.000 km 2, tras o Pacífico. Ocupa o 20 % da superficie do planeta, e o 26 % do total das terras mergulladas. É ademais o océano máis novo do planeta, formado fai 200 millóns de anos pola división do supercontinente Panxea.
O Atlántico é un axente de importancia global no referente ao clima, xa que das súas correntes depende en boa medida o clima dos continentes ribeiregos. Ao longo da historia supuxo unha barreira cultural que separou os chamados Vello e Novo Mundo ata a chegada da era dos descubrimentos, o que supuxo para o océano converterse nun punto de intercambio comercial e cultural. Actualmente non perdeu a súa importancia xeoestratéxica, converténdose en escenario de grandes batallas desde o século XIX ata ser escenario de conflitos na guerra fría.
O ecuador terrestre divídeo artificialmente en dúas partes, Atlántico Norte e Atlántico Sur. O seu nome procede do grego Atlas, un dos titáns da mitoloxía grega. Alcanza a súa máxima profundidade na fosa de Porto Rico.
Comunícase artificialmente co océano Pacífico a través da canle de Panamá, de forma natural a través do estreito de Magalláns e o mar de Hoces, co océano Índico a través do canal de Suez e o sur de África e co mar Mediterráneo a través do estreito de Xibraltar.
Orixe do nome
miniatura|upright|O [[estreito de Xibraltar, límite entre o mar Mediterráneo e océano Atlántico.]] O vocábulo «Atlántico» proviría do titán «Atlas» que posuía, segundo os antigos gregos, as columnas que soportan o ceo (en grego antigo, tlaô, significa «portar» ou «soportar»), das que formaban parte as míticas Columnas de Hércules (actualmente o estreito de Xibraltar). Por tanto, para os antigos, este termo designaba ante todo o mar que se atopaba máis aló do estreito, por oposición ao mar Mediterráneo. O seu nome tamén podería vir dos pobos libios dos atlantes, descritos por Heródoto, e que poboaban as ribeiras norteafricanas do océano Atlántico e as montañas do macizo do Atlas marroquí, no noroeste de África. Durante a Idade Media e ata aproximadamente mediados do século XVIII aparecía mencionado nos mapas e cartas de navegación co nome de Mar do Nord ou Mar do Norte.
Localización e delimitación segundo o IHO
A Organización Hidrográfica Internacional (International Hydrographic Organization, IHO) definiu os límites dos océanos e mares en 1953 , pero algunhas destas definicións foron revisadas desde entón e outras non son utilizadas por diversos países, autoridades e institucións; véxase, por exemplo, o CIA World Factbook. En consecuencia, a extensión e o número de océanos e mares varían.
O océano Atlántico limita ao oeste con América do Norte e do Sur. Conecta co océano Ártico a través do estreito de Dinamarca, o mar de Groenlandia, o mar de Noruega e o mar de Barents. Ao leste, os límites do océano propiamente devandito son Europa: o estreito de Xibraltar (onde conecta co mar Mediterráneo -un dos seus mares marxinais- que, á súa vez, conectao co mar Negro, que tamén tocan Asia) e África.
O Atlántico ten costas irregulares sucadas por numerosas baías, golfos e mares. Entre eles atópanse o mar Báltico, o mar Negro, o mar Caribe, o estreito de Davis, o estreito de Dinamarca, parte da pasaxe de Drake, o golfo de México, o mar do Labrador, o mar Mediterráneo, o mar do Norte, o mar de Noruega, case todo o mar de Scotia e outras masas de augas afluentes. Incluíndo estes mares marxinais, a liña costeira do Atlántico mide 111866 km, fronte aos 135663 km do Pacífico..
Incluíndo os seus mares marxinais, o Atlántico cobre unha superficie de 106.460.000 km2 ou o 23,5% do océano mundial e ten un volume de 310.410.900 km3 ou o 23,3% do volume total dos océanos da Terra. Excluíndo os seus mares marxinais, o Atlántico cobre 81.760.000 km2 e ten un volume de 305.811.900 km3. O Atlántico Norte cobre 41.490.000 km2 (11,5%) e o Atlántico Sur 40.270.000|km2 (11.1%). A profundidade media é de 3.646 m e a máxima atopase na depresión de Milwaukee situada na fosa de Porto Rico que é de 8376 m.
Xeografía
O océano Atlántico, o segundo do mundo en superficie e case enteiramente localizado no hemisferio occidental, alóngase no sentido norte-sur. cunha forma que lembra un S, comunícase co océano Ártico polo estreito da Islandia; co océano Pacífico e co océano Índico pola ampla pasaxe que se abre entre a América, a África e a Antártida, nas altas latitudes austrais. No hemisferio Norte, as costas continentais, moi recortadas, delimitan numerosos mares anexos (canal da Mancha, mar do Norte, mar Báltico, mar Mediterráneo, mar das Antillas). Ao sur, ao contrario, as costas son máis ben rectilíneas.
O fondo oceánico presenta unha disposición regular: a plataforma continental, ampla ao longo das costas da Europa, da América do Norte e da porción meridional da América do Sur, estreitase nas costas da África e do Brasil; unha enorme cadea de montañas submarinas, a dorsal mesoatlántica, esténdese ao longo do océano; entre ela e os continentes ábrense unha serie de cuncas de 6.000 a 7.000 m de profundidade (cuncas americana, brasileira e arxentina, ao oeste; cuncas escandinava, da Europa Occidental, da Guinea, de Angola e do Cabo, ao leste). A crista dorsal é sucada en toda a súa extensión por unha gran fosa tectónica (rift), que secciona no sentido lonxitudinal. Área de constante inestabilidade xeolóxica, provocada pola continua emisión de material ígneo, é obxecto de estudos xeolóxicos que analizan os procesos de formación e evolución das placas tectonicas, ou sexa, da codia terrestre. A crista da dorsal mesoatlántica situase xeralmente entre -3.000 e -1.500 m, mais emerxe nalgúns puntos, formando illas: Jan Mayen, Islandia, Azores, Ascensión, Tristan da Cunha. Nas latitudes ecuatoriais, a dorsal é cortada por fallas transversais que determinan fosas abisais (fosa da Romanche. -7.758 m). Nas outras porcións do Atlántico as fosas son raras: situanse nas Antillas (Caimáns e Porto Rico - a máis profunda con -9.218 m) e nas illas Sandwich do Sur (-8.264 m)
Os mares máis grandes do océano Atlántico
Rellación de mares máis longos:
Batimetría
miniatura|upright|[[Mapa en falsa cor da profundidade oceánica na conca atlántica]] A batimetría do Atlántico está dominada por unha montaña submarina chamada dorsal atlántica media (SAM). Esténdese desde os 87°N ou 300 km ao sur do Polo norte ata a illa Bouvet subantártica no 54°S.. Entre as expedicións para explorar a batimetría do Atlántico atópanse a expedición Challenger e a expedición alemá Meteor; na actualidade, o Lamont–Doherty Earth Observatory da Universidade Columbia e a United States Hydrographic Office realizan investigacións sobre o océano.
Dorsal mesoatlántica
A dorsal mesoatlántica divide o Atlántico lonxitudinalmente en dúas metades, en cada unha das cales unha serie de concas están delimitadas por dorsais transversais secundarias. A dorsal mesoatlántica supera os 2000 m na maior parte da súa lonxitude, pero vese interrompida por grandes fallas de transformación en dous lugares: na fosa de Romanche preto do ecuador e na zona de fractura de Gibbs no 53°N. A dorsal mesoatlántica é unha barreira para as augas do fondo, pero nestas dúas fallas de transformación as correntes de augas profundas poden pasar dun lado a outro.
A dorsal mesoatlántica elévase de 2 a 3 km por encima do fondo oceánico circundante e o seu val de fisura é o bordo diverxente entre as placas norteamericana e eurasiática no Atlántico Norte e as placas suramericana e africana no Atlántico Sur. A dorsal mesoatlántica produce volcáns basálticos no glaciar Eyjafjallajökull, Islandia, e lava almofadada no fondo oceánico. A profundidade da auga no vértice da crista é inferior a 2700 m na maioría dos lugares, mentres que o fondo da crista é tres veces máis profundo..
A dorsal mesoatlántica está atravesada por dúas dorsais perpendiculares: a falla de transformación Azores-Xibraltar, límite entre a placa africana e a placa eurasiática, cruza a dorsal mesoatlántica na tripla unión das Azores, a ambos os dous lados da microplaca das Azores, preto dos 40°N. Un límite moito máis vago e sen nome, entre as placas norteamericana e suramericana, corta A dorsal mesoatlántica preto ou xusto ao norte da zona de fractura quince-vinte, aproximadamente nos 16°N..
Na década de 1870, a expedición Challenger descubriu partes do que hoxe se coñece como a dorsal mesoatlántica, ou: O resto da dorsal foi descuberto na década de 1920 pola expedición alemá Meteor utilizando equipos de ecosondeos. A exploración do SAM na década de 1950 conduciu á aceptación xeral da extensión do fondo mariño e a tectónica de placas.
A maior parte da dorsal mesoatlántica discorre baixa a auga, pero onde chega á superficie produciu illas volcánicas. Aínda que nove delas foron designadas colectivamente Patrimonio da Humanidade polo seu valor xeolóxico, catro delas considéranse de "Valor Universal Excepcional" polos seus criterios culturais e naturais: Þingvellir, Islandia; Paisaxe da Cultura do Viñedo da Illa de Pico, Portugal; illas Gough e Inaccesibles, Reino Unido; e Illas atlánticas brasileiras: Fernando de Noronha e Atol das Rocas Reservas, Brasil.
Historia
Os antigos, que chamaban ao Atlántico mar Tenebroso ou mar Océano, coñecían só as costas situadas entre o norte das illas Británicas e as Canarias. Do século VIII ao XI, os normandos frecuentaron as praias de Noruega, Islandia, Groenlandia, Spitsberg e Nova Escocia, no actual Canadá. Ata o final da Idade Media, só se facían navegacións costeiras, indo ata o Cabo Boxador (ao que chegaron os navegadores portugueses en 1434). No século XV os portugueses intensificaron a exploración da costa da África e, ao mesmo tempo, desenvolveron técnicas de navegación que permitiron viaxes por alto mar. A navegación por latitudes (determinadas pola observación da altura da estrela Polar ou do Sol ao mediodía, técnica desenvolvida por volta de 1485) foi facilitada polo uso de instrumentos como o compás e mailo astrolabio. Outro factor decisivo foi o estudo do réxime dos ventos no Atlántico: en 1439, as informacións existentes xa permitían unha navegación asidua e segura. Esas técnicas, aliadas aos novos navíos desenvolvidos polos portugueses (as carabelas, de maior porte, calado máis alto e común sistema de velas que permitía o aproveitamento dos ventos, mesmo no sentido contrario) permitirían o recoñecemento da costa da África e as primeiras incursións en alto mar; hai aínda informacións de que no século XV os portugueses terían explorado tamén o Atlántico Norte, xuntando coñecementos que posteriormente facilitaron a viaxe de Cristovo Colón na primeira travesía documentada do Océano.
Co desenvolvemento técnico obtido, as viaxes portuguesas tornáronse máis ousadas e frecuentes a través do Atlántico, de tal forma que ata 1488 toda a costa oeste da África estaba explorada, recoñecida e, nos primeiros 20 anos do século XVI, toda a costa atlántica do continente americano (atopado no 1492 por Colón) fora visitada por navegadores portugueses, españois ou italianos ao servizo de España. Os reis de Portugal procuraron, desde o inicio, garantir as descobertas dos seus navegadores e desde 1443, varias leis reivindicaron o dereito de navegación exclusiva nos mares recoñecidos polas súas naus. En 1454, o papa Nicolao V ratificou a pretensión dos portugueses, reservándolles o dereito exclusivo de navegación e comercio. En 1474, Afonso V mandou que aqueles que violasen esas determinacións fosen mortos e os seus bens confiscados pola coroa. O Tratado de paz de Toledo, entre España e Portugal, ratificou eses dereitos, que foron reafirmados nas ordenacións Manuelinas (1514). Ata 1580, houbo pouca contestación internacional a esas pretensións, excepto pequenos conflitos diplomáticos causados pola acción de corsarios protexidos polos reis de Francia e Gran Bretaña. Despois de 1580, con todo, a contestación creceu, envolvendo tamén os holandeses en guerra con España pola súa independencia. Eles estenderon as accións bélicas contra Portugal, despois da unión das dúas Coroas e pasaron á liberdade dos mares; na tregua asinada con Filipe III (de España e Portugal), obtiveron o dereito de navegar por eses mares, aínda que baixo licenza do rei de España. Ese tratado marcou o principio da liberdade dos mares. A partir do século XVII, comezou a exploración hidrográfica do Atlántico, efectuada de inicio polos holandeses, despois polos ingleses e franceses (século XVIII). No século XIX organizáronse numerosos cruceiros oceanográficos que permitiron a elaboración dunha detallada carta batimétrica do Atlántico.
Alexandre o Grande
Alexandre III de Macedonia, coñecido como Alexandre o Grande ou Alexandre Magno (en grego: Μέγας Ἀλέξανδρος), nado o 21 de xullo de 356 a.C.  en Pela (Reino de Macedonia) e finado o 10 ou 13 de xuño de 323 a.C. en Babilonia, foi rei do antigo reino de Macedonia entre o 21 de xullo de 336 a.C. e o 13 de xuño de 323 a.C. Sucedeu ao seu pai Filipo II no trono no 336 a.C. aos 20 anos, e pasou a maior parte dos seus anos de goberno realizando unha longa campaña militar por todo o oeste de Asia e o nordeste de África. Á idade de trinta anos, creara un dos imperios máis grandes da historia, que se estendía desde Grecia ata o noroeste da India. Trátase dun dos máis exitosos comandantes do mundo antigo, tanto que foi considerado por moitos o maior xenio militar da historia.
Alexandre o Grande dedicou os primeiros anos do seu reinado a impoñer a súa autoridade sobre os pobos sometidos a Macedonia, que aproveitaran a morte de Filipo para rebelarse. Como hexemon de toda a Grecia como sucesor do seu pai, continuou o plan que a polis grega aprobara: conquistar o vasto imperio de Persia, para vingarse de todos. o dano que fixeran aos gregos durante séculos, incluíndo a recuperación de todas as cidades costeiras de Asia Menor e illas do mar Exeo. Preparou un exército de aliados gregos (principalmente macedonios), e no ano 334 a. C. lanzou o seu pequeno exército, de apenas 40.000 homes, contra o poderoso imperio persa: unha guerra de vinganza contra os gregos -baixo o liderado macedonio- contra os persas.
No seu reinado de trece anos, cambiou por completo a estrutura política e cultural da zona, ao conquistar o Imperio aqueménida e dar inicio a unha época de extraordinario intercambio cultural, na que os gregos se expandiron polos ámbitos mediterráneo e próximo oriental. Foi o chamado Período helenístico (323 a. C.-30 a. C.) Tanto é así, que as súas fazañas convertérono nun mito e, nalgúns momentos, en case unha figura divina, posiblemente pola profunda relixiosidade que manifestou ao longo da súa vida.
Tras consolidar a fronteira nos Balcáns e a hexemonía macedonia sobre as cidades-estado da antiga Grecia, poñendo fin á rebelión que se produciu tras a morte do seu pai, Alexandre cruzou o Helesponto cara a Asia Menor (334 a. C.) e comezou a conquista do Imperio persa, rexido por Darío III. Vitorioso nas batallas do Gránico (334 a. C.), Issos (333 a. C.), Gaugamela (331 a. C.) e da Porta Persa (330 a. C.), fíxose cun dominio que se estendía pola Hélade, Exipto,  Anatolia, Oriente Próximo e Asia Central, ata os ríos Indo e Oxus. Avanzando ata a India, onde derrotou ao rei Poro na batalla do Hidaspes (326 a. C.), a negativa das súas tropas para continuar cara a Oriente obrigoulle a retornar a Babilonia, onde faleceu sen completar os seus plans de conquista da península arábiga. Coa chamada «política de fusión», Alexandre promoveu a integración dos pobos sometidos á dominación macedonia promovendo a súa incorporación ao exército e favorecendo os matrimonios mixtos. El mesmo casou con dúas mulleres persas de nobre berce.
Nos seus trinta e dous anos de vida, o seu Imperio estendeuse desde Grecia, ata o val do Indo polo leste e ata Exipto polo oeste, onde fundou a cidade de Alexandría (hoxe Al-ʼIskandariya, الاسكندرية). Fundador prolífico de cidades, esta cidade exipcia habería de ser con moito a máis famosa de todas as Alexandrías fundadas polo tamén faraón Alexandre. Das setenta cidades que fundou, cincuenta delas levaban o seu nome.
O conquistador macedonio faleceu en circunstancias escuras. Os escritos máis antigos deixan clara evidencia dunha morte lenta produto dun envelenamento, deixando un imperio sen consolidar. O control sobre diversas rexións era débil no mellor dos casos, e había rexións do norte da Asia Menor que xamais se acharon baixo dominio macedonio. Ao morrer sen nomear claramente un herdeiro, sucedeulle o seu medio irmán Filipo III Arrideo (323-317 a. C.), que era unha persoa con discapacidade intelectual, e o seu fillo póstumo Alexandre IV (323-309 a. C.). O verdadeiro poder estivo en mans dos seus xenerais, os chamados diádocos (sucesores), que iniciaron unha loita desapiadada pola supremacía que conduciría á repartición do imperio de Alexandre e o seu fraccionamento nunha serie de reinos, entre os cales acabarían impoñéndose o Exipto Tolemaico, o Imperio Seléucida e a Macedonia antigónida.
Alexandre é a maior das iconas culturais da Antigüidade, enxalzado como o máis heroico dos grandes conquistadores. Un segundo Aquiles («soldado e semidiós»), para os gregos o seu heroe nacional e liberador, ou vilipendiado como un tirano megalómano que destruíu a estabilidade creada polos persas. A súa figura e legado estiveron presentes na historia e a cultura, tanto de Occidente como de Oriente, ao longo de máis de dous milenios e inspirou aos grandes conquistadores de todos os tempos, desde Xulio César ata Napoleón Bonaparte.
Primeiros anos
Alexandre naceu en Pela, capital do reino de Macedonia, o sexto día do antigo mes grego de hecatombeón, que probablemente corresponde ao 20 de xullo do 356 a. C. (aínda que a data exacta é incerta). Fillo e sucesor de Filipo II de Macedonia e de Olimpia, filla de Neoptólemo I de Epiro rei de Molosia no nordés da actual Grecia. Aínda que Filipo tivo sete ou oito esposas, Olimpia foi a súa esposa principal durante algún tempo, probablemente porque deu a luz a Alexandre.