cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Les Paul
Traxectoria musical
Trátase dunha das figuras máis importantes no desenvolvemento dos modernos instrumentos eléctricos e técnicas de gravación de son. Foi un pioneiro no desenvolvemento da guitarra eléctrica de corpo sólido; a Gibson Les Paul, que el axudou a deseñar, é dos seus modelos máis famosos, da gravación multipista, e de varios efectos de reverberación e eco. Os seus primeiros experimentos coa overdubbing (tamén coñecida como son sobre son), efectos de retardo (delay) como o retardo de cinta, o phasing e a gravación multipista foron dos primeiros en atraer atención xeneralizada. Os seus licks, trills, as secuencias de chording, as técnicas de fretting e a sincronización distinguírono dos seus contemporáneos e inspiraron a moitos guitarristas actuais. Tamén é un dos inventores do baixo eléctrico, aínda que existe controversia sobre iso, pois ao mesmo tempo estaban traballando sobre un instrumento similar Leo Fender e Paul Tutmarc.
Homenaxes
Entre os seus moitos honores, Paul é un dos poucos artistas cunha exposición permanente no Rock and Roll Hall of Fame. O museo da música tamén o nomea de xeito destacado no seu sitio web como un "arquitecto" e un "integrante clave" con Sam Phillips e Alan Freed. Paul é o único incluído tanto no Salón da Fama do Rock and Roll como no Salón da Fama dos Inventores Nacionais dos EEUU.
Antitoxina
miniatura|Un vial do ano 1895 da [[antitoxina diftérica.|252x252px]]
Unha antitoxina é un anticorpo coa capacidade de neutralizar unha toxina específica. As antitoxinas son producidas por certos animais, plantas e bacterias en resposta á exposición a unha toxina. Aínda que son máis efectivas neutralizando toxinas, poden tamén matar bacterias e outros microorganismos. As antitoxinas prodúcense no interior dos organismos e poden ser inxectadas noutros organismos, incluíndo os humanos, para tratar unha doenza infecciosa. Este procedemento implica inxectar un animal cunha cantidade segura dunha determinada toxina. O corpo do animal fabrica despois a antitoxina necesaria para neutralizar a toxina. Posteriormente, extráese sangue do animal e obtense a antitoxina do sangue, e despois purifícase e inxéctase no ser humano ou noutro animal, inducindo nel unha inmunidade pasiva temporal. Para impedir que se orixine a enfermidade do soro, adoita ser mellor usar unha antitoxina obtida da emsma especie (por exemplo, unha antitoxina humana para tratar humanos).
Luís Paradelo
Traxectoria
Leva vencellado toda a vida á cidade de Ourense. A plástica, o deseño, a música e a escritura constitúen os eixos da súa biografía. Desenvolveu os máis variados oficios, traballos e estudos en Ourense, Estados Unidos, Barcelona e Madrid. Na actualidade dedícase ao estudo da filosofía e á escrita.
Antitoxina
Historia das antitoxinas
As antitoxinas contra a difteria e contra a toxina tetánica foron producidas por Emil Adolf von Behring e os seus colegas desde 1890 en adiante. O uso da antitoxina diftérica para o tratamento da difteria (causada pola toxina difterica) foi considerado pola revista The Lancet como "o avance máis importante do Século [XIX] no tratamento médico de enfermidades infecciosas agudas".
En 1888, Behring foi enviado a Berlin para facer un breve servizo na Academia de Medicina Militar. En 1889, uniuse ao Instituto da Hixiene da Universidade de Berlin, que entón dirixía Robert Koch. Entre 1889 e 1895, Behring desenvolveu as súas ideas pioneiras sobre a terapia sérica e a súa teoría das antitoxinas.
Antes, en 1887, en Bonn, Behring descubrira que o soro de ratas brancas inmunes ao tétano contiña unha substancia que neutralizaba o bacilo do ántrax. Considerou que era a acausa da “resistencia”.
O 4 de dcembro de 1890, Behring e Kitasato Shibasaburō publicaron o seu primeiro artigo sobre terapia do soro sanguíneo. O 11 de decembro, outro informe, asinado por Behring, fixo unha valoración a terapia do soro sanguíneo non só no tratamento do tétano, senón tamén da difteria.
Cando Paul Ehrlich demostrou en 1891 que incluso os velenos vexetais causaban a formación de antitoxinas nun organismo, a teoría de Behring quedou confirmada.
En 1924 desenvolveuse unha antitoxina contra a escarlatina, simultaneamente por Raymond Dochez e Gladys e George Frederick Dick.
Up for a Bit with The Pastels
Up for a Bit with The Pastels é o primeiro álbum de estudio da banda escocesa de indie pop The Pastels, publicado en xaneiro de 1987 a través do selo Glass Records. Foi elixido o 37º mellor álbum escocés polo xornal The Scotsman.
Vilaxoán, Santaballa, Vilalba
Vilaxoán é un lugar da parroquia de Santaballa, no concello lugués de Vilalba, na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2010 tiña 12 habitantes (4 homes e 8 mulleres).
Eudoxia Comnena (filla de Andrónico)
Eudoxia Comnena (en grego: Ευδοκία Κομνηνή, Eudokia Komnēnē) era a filla de Andrónico Comneno, o segundo fillo do emperador Calo-Joannes.
Traxectoria
Estivo casada cunha persoa descoñecida e á morte do seu marido estivo emparellada co seu curmán Andrónico, que despois sería o emperador Andrónico I Comneno. Despois casou con Miguel Gabras.
Ceferino de Blas
Traxectoria
Estudou no Seminario Metropolitano de Oviedo, Filosofía e Letras na Universidade Pontificia de Salamanca e a carreira de xornalismo na Escuela Oficial de Periodismo de Madrid, titulándose en 1972, despois licenciouse en Ciencias da Información pola Universidade Complutense de Madrid.
Fixo prácticas en La Voz de Avilés e traballou en La Voz de Asturias. Foi delegado da axencia EFE en Asturias, redactor xefe e subdirector de La Nueva España, pertencente ao grupo Prensa Ibérica, e correspondente en Asturias de El Periódico de Catalunya
Dende outubro de 1986 ata febreiro de 1994 dirixiu o diario Faro de Vigo, pertencente, tamén, ao grupo Prensa Ibérica, proseguindo despois como articulista  e autor de varios libros, distribuídos co xornal.
Foi membro numerario do Instituto de Estudios Vigueses dende 2013 e en 2017 nomeárono cronista oficial da cidade de Vigo, en sucesión de Lalo Vázquez Gil.
Vida persoal
300px|miniatura|Necrolóxica no Faro de Vigo. Estaba casado coa xornalista galega Marisa Real.
Aplodactílidos
Os aplodactílidos (Aplodactylidae) son unha familia de peixes mariños incluída na orde Perciformes, da superfamilia Cirrhitoidea. Reciben o nome do grego haploos, simple, e daktylos, dedos.
Mario Rondón
Mario Junior Rondón Fernández, nado en Caracas o 26 de marzo de 1986, é un futbolista venezolano. Xoga de dianteiro e o seu equipo actual é o Nacional de Madeira.
Aplodactílidos
Morfoloxía
Na aleta dorsal, única, presentan de 14 a 23 raios espiñosos e 16 a 21 raios brandos; na anal, 3 espiñas e 6 a 8 raios brandos. Posúen dentes mandibulares diferenciados: incisivos, lanceolados e tricúspides, e tamén dentes no vómer.
Norah Jones
Norah Jones, nada como Geetali Norah Jones Shankar o 30 de marzo de 1979 en Brooklyn, é unha cantante e actriz estadounidense. É filla do virtuoso do sitar Ravi Shankar e Sue Jones. É medio irmá de Anoushka Shankar.
Aplodactílidos
Hábitat e bioloxía
Distribúense polas costas do Perú, Chile, Nova Zelandia e sueste de Australia.
Taxonomía
Tradicionalmente dividíanse en 2 xéneros, Aplodactylus e Crinodus, pero o segundo foi englobado no primeiro. Comprenden seis especies:
1152
Outros
Historia ano a ano
Rántaro, o ninja pequeno
Rántaro, o ninja pequeno (忍たま乱太郎,) é unha serie xaponesa de manga e anime de Amako Soube. Pertence ao xénero de aventuras e acción (shonen).
En Galicia a serie foi estreada na tvG2 o 8 de marzo do 2013. Dobráronse ao galego 104 episodios nos estudios de SDI Media.
Sinopse
Rántaro é o fillo dun ninja, o mesmo cós seus avós e tataravós. Seu pai, que pertence a unha familia de ninjas comúns, envía a Rántaro a unha escola especial para que se converta nun ninja de elite e lle dea honra á súa familia. Pero na escola, ademais de haber nenos, hai nenas e isto ha provocar situacións divertidas entre eles.
Unha vez iniciado o adestramento, Rántaro cae na conta do duras que son as ares ninjas. Os seus mestres hanse emperrar en que el e mais os seus dous mellores amigos, Ximbé e Kirimaru, poidan pasar todas as probas. Xuntos formarán o grupo dos ninjas landra. Ademais, as rapazas landra kunoichi aportarán moitas tramas e diversión na escola.
Isto e moitos inimigos que tentarán botar a escola abaixo crearán as tramas da serie.
Episodios
Esta é unha listaxe dos episodios da serie Rántaro, o ninja pequeno, segundo a numeración establecida na tvG2, que nalgúns casos se corresponde coa orixinal xaponesa. Dobráronse e emitiranse un total de 104 episodios.
Música
Para interpretar os diferentes temas do anime os responsábeis da serie levan contratando desde os seus inicios a diferentes grupos de pop xaponés moi aclamados no seu país. Este é o tema de apertura e peche que se emitiu na versión galega, que se corresponde coa primeira apertura da versión xaponesa, e os capítulos nos que soa:
Jonas Jerebko
Jonas Jerebko, nado o 2 de marzo de 1987 en Kinna, Suecia, é un xogador sueco de baloncesto profesional que xoga no BC Khimki da VTB United League.
Europa
Jerebko comezou a súa carreira xogando co Marbo Basket sueco na tempada 2005-06 e na 2006-07 foise ao campión sueco Plannja Basket, onde gañou o campionato. Despois foise á liga italiana para xogar co Angelico Biella en 2007.
NBA
Declarouse elixible para o Draft da NBA de 2008, pero despois rectificou, xa que antes quería pasar un ano máis na liga italiana para gañar experiencia antes de xogar na NBA. O ex-adestrador universitario e actual analista da ESPN, Fran Fraschilla, considerou a Jerebko coma un dos cinco europeos mellor posicionados no Draft de 2009. Foi seleccionado na segunda rolda do Draft de 2009 polos Detroit Pistons, na 39ª posición. É o segundo xogador sueco en ser seleccionado para xogar na NBA, tras Miles Simon, americano nado en Suecia. En agosto, asinou un contrato de dous anos cos Pistons. A súa carreira na NBA tivo un comezo movido; nun partido de pretempada, Jerebko foi acusado de darlle unha puñada ao veterán xogador Jamaal Magloire na cara. Os dous xogadores foron suspendidos un partido da tempada regular pola pelexa. Jerebko non se viu abaixo tras o incidente, e coa súa loita e determinación mellorou o seu xogo. Isto foi agradecido polos fans, e o departamento promocional dos Pistons comezou a regalar cascos viquingos e bandanas para os fans, para cada punto que anotara Jerebko.
O 5 de outubro de 2010, Jerebko lesionouse no tendón de Aquiles nun partido de pretempada contra os Miami Heat.
O 19 de febreiro de 2015, Jerebko foi traspasado xunto a Luigi Datome ós Boston Celtics, a cambio de Tayshaun Prince. O 9 de xullo de 2015, asinou de novo cos Celtics.
O 17 de xullo de 2017, Jerebko asinou cos Utah Jazz.
O 12 de xullo de 2018, Jerebko asinou cos Golden State Warriors.
A Lama, Requeixo, Chantada
A Lama é un lugar na parroquia de Requeixo, do concello de Chantada, na comarca de Chantada, pertencente a provincia de Lugo. No ano 2011 tiña 18 habitantes segundo datos do INE e do IGE deles 8 eran homes e 10 eran mulleres.
O Outeiro, Cornazo, Vilagarcía de Arousa
O Outeiro é un lugar da parroquia de Cornazo no concello pontevedrés de Vilagarcía de Arousa, na comarca do Salnés. Tiña 67 habitantes no ano 2016 segundo datos do IGE, dos que 29 eran mulleres e 38 homes, o que representa un descenso respecto ós anos 2010, cando eran 83 veciños, e 2005, cando eran 86.
Toponimia
A orixe do topónimo é o latín, que é unha parte alta ou elevación do terreo.
A Lama, Requeixo, Chantada
Toponimia
O orónimo provén do latín, e indica un lugar con lama ou lodo.
Magnetorrecepción
miniatura|As liñas do campo magnético terrestre saen do polo norte magnético cara ó polo sur. A magnetorrecepción ou magnetocepción é a capacidade que teñen algúns seres vivos de detectar a dirección e sentido do campo magnético, obtendo así información sobre o sentido e latitude. Os primeiros animais nos que se descubriu este sentido foron as pombas mensaxeiras, para as cales é un importante (pero non o único) medio de orientación. Descubriuse logo que tamén o tiñan outras aves, algunhas tartarugas e insectos como as abellas, fungos e até certas bacterias.
Os seres humanos teñen depósitos de materiais magnéticos no óso etmoide do nariz, e hai indicios dunha certa capacidade de magnetorrecepción.
Suponse que tanto nas pombas mensaxeiras como nas troitas, e en certas bacterias, o sensor consiste nuns cristais de magnetita, (óxido de ferro), conectados con outros orgánulos transdutores aínda non ben comprendidos. As bacterias magnetotáticas e os fungos conteñen órganos chamados magnetosomas que conteñen a magnetita. Nas abellas, a magnetita está embutida nas membrana celular de certos grupos de neuronas e crese que cando se reorienta seguindo o campo magnético terrestre induce correntes que modifican a polarización celular. Os únicos magnetorreceptores demostrados atópanse en varias bacterias e fitoplancto, que conteñen cristais, ora de magnetita, ora de greixita, un sulfuro de ferro que tamén é ferrimagnético.
Máis aló dos cristais magnéticos, postuláronse outros medios polos que os seres vivos perciben os campos magnéticos. As quenllas e as raias, os chamados elasmobranquios, teñen canles no interior do seu corpo que funcionan a xeito de cables eléctricos, e cuxo movemento en principio podería servir para detectar a orientación do campo magnético. Outro mecanismo proposto máis recentemente baséase en reaccións bioquímicas.
A influencia de campos magnéticos en reaccións químicas habitualmente é extremadamente débil. Porén, en moitas reaccións redox fotoquímicas a velocidade de reacción está determinada por procesos de transferencia electrónica; en certos casos particulares, os electróns implicados interaccionan durante certo tempo cos xiros nucleares, e esta interacción pode ser enormemente sensible á orientación do campo magnético. Propuxéronse reaccións de criptocromos, moléculas que se atopan nos ollos dalgúns paxaros migratorios, que poderían servir para este fin.
Gran Premio de Italia de 2011
O Gran Premio de Italia de 2011, formalmente coñecido como o 2011 Gran Premio Santander d'Italia é unha carreira de Fórmula Un, que se celebrou o 11 de setembro de 2011, no Autódromo Nazionale Monza en Italia. Será a décima terceira carreira do campionato de 2011, e o sesaxésimo Gran Premio de Italia celebrado en Monza.
Paradela de Abaixo, Cornazo, Vilagarcía de Arousa
Paradela de Abaixo é un lugar da parroquia de Cornazo no concello pontevedrés de Vilagarcía de Arousa, na comarca do Salnés. Tiña 40 habitantes no ano 2016 segundo datos do IGE, dos que 24 eran mulleres e 16 homes, o que representa un aumento respecto ó ano 2010, cando eran 38 veciños, pero un descenso respecto a 2005, cando eran 43.
Luis María Linde
Luís María Linde de Castro, nado o 15 de maio de 1945 en Madrid, é un economista do Estado español que, entre outros cargos, foi gobernador do Banco de España entre 2012 e 2018.
Traxectoria
Licenciouse en Ciencias Económicas pola Universidade Complutense de Madrid e con 24 anos conseguiu un posto de funcionario do Corpo Superior de Técnicos Comerciais e Economistas do Estado como número un da súa promoción.
Entre 1971 e 1973 foi xefe da Oficina de Balanza de Pagos no Ministerio de Comercio. Foi conselleiro comercial da embaixada de España na URSS entre 1974 e 1978 e secretario xeral técnico do Ministerio de Economía entre 1978 e 1982. En 1983, foi nomeado subdirector xeral e xefe de Operacións Exteriores do Banco de España e, en 1987, director xeral do Departamento Estranxeiro. En 1989, foi unha das poucas persoas en coñecer cando exactamente a peseta ía pasar formar parte do Sistema Monetario Europeo, operación delicada posto que calquera filtración aos mercados ou á prensa poderían estragar-la estratexia deseñada.
En 1996, na súa publicación Los mercados de divisas: virtualidad del SME y posibilidades de la moneda única europea consideraba que «a implantación da moeda única -euro- formula problemas técnicos, legais e políticos, e non é completamente seguro que finalmente se leve a cabo na forma prevista no Tratado de Maastricht». Entre 2005 e 2008 foi director executivo por España no Banco Interamericano de Desenvolvemento.
O 25 de maio de 2012 substituíu a Vicente Salgas como conselleiro do Banco de España e, uns días despois, o 7 de xuño, foi nomeado Gobernador do Banco de España trala dimisión de Miguel Ángel Fernández Ordóñez. Finalmente, tomou posesión do seu cargo o 11 de xuño. Entre os outros candidatos que se barallaban estaban José Manuel González-Páramo e Fernando Becker. O seu nomeamento produciuse dous días antes de que España solicitara o rescate europeo e durante a súa etapa, o Bando de España, recibiu críticas pola súa actuación respecto da crise bancaria. Así a todo, mantivo unha postura neutral sobre a política económica do momento.
Debido a que Linde cumpría 70 anos a metade do seu mandato en maio de 2015 e a Lei de Autonomía do Banco de España fixaba como causa de cesamento o cumprimento de setenta anos de idade, o Goberno decidiu suprimir ese apartado e aproveitou para elimina-la necesidade de que o mandato de gobernador e subgobernador fóra simultáneo polo que xa o cesamento do gobernador non necesariamente implicaba o do subgobernador.
Outras actividades
Organizacións internacionais
Organizaciones sen fins de lucro
Xuntas corporativas
Guillermo de Oya
Guillermo de Oya Lastres, finado en Vigo o 6 de abril de 1924, foi un enxeñeiro, empresario e político galego.
Traxectoria
Enxeñeiro de minas. Casou en 1900 con Elena Salgueiro Barbón, sobriña de Xosé García Barbón, e foi o seu herdeiro, instalándose no pazo na Facenda Vista Alegre. Foi membro do consello de administración da Compañía Xeral dos Ferrocarrís de Galicia e presidente da Asociación Fomento do Turismo de Vigo. Foi concelleiro de Vigo e primeiro tenente alcalde das corporacións presididas por Joaquín Martínez López e Francisco Lago Álvarez.
4 de marzo
O 4 de marzo é o 63º día do ano do calendario gregoriano e o 64º nos anos bisestos. Quedan (302) días para finalizar o ano.
Nacementos
miniatura|100px|Antonio Vivaldi. miniatura|100px|Francisco Asorey.
Mortes
miniatura|100px|Nikolai Gógol.
Outros
Os 366 días do ano
O Pacio, Requeixo, Chantada
O Pacio é un lugar na parroquia de Requeixo, do concello de Chantada, na comarca de Chantada, pertencente a provincia de Lugo. No ano 2011 tiña 2 habitantes segundo datos do INE e do IGE deles un era home e o outro unha muller.
Pedro I do Brasil
Pedro I do Brasil, nado en Queluz, Lisboa, o 12 de outubro de 1798 e finado nesa mesma vila o 24 de setembro de 1834, foi o fundador e primeiro gobernante do Imperio do Brasil. Tivo tamén un breve reinado no Reino de Portugal coma Pedro IV de Portugal, onde foi alcumado como "o Liberador" e "o rei Soldado". Nado no pazo de Queluz, Pedro I foi o cuarto fillo do rei Xoán VI de Portugal e da raíña Carlota Xoaquina de Borbón, pertencendo á casa de Braganza. Cando as tropas francesas invadiron o seu país no ano 1807 fuxiu xunto á súa familia ó Brasil, naquel entón a maior e máis rica colonia de Portugal.
A expansión da revolución liberal de 1820 ata Lisboa levou ó pai de Pedro I a volver a Portugal en abril de 1821, deixándoo a el como rexente do Brasil. Tivo que tratar coas ameazas de revolucionarios e de insubordinación das tropas portuguesas, que conseguiu superar. A ameaza do goberno portugués de revogar a autonomía política da que gozara o Brasil dende 1808 recibiuse alí cun descontento xeral. Pedro I escolleu o bando brasileiro e declarou a independencia do Brasil de Portugal o 7 de setembro de 1822. O 12 de outubro dese mesmo ano foi aclamado como emperador do Brasil e para marzo de 1824 tiña derrotado a tódolos exércitos leais a Portugal. Uns poucos meses despois Pedro I abateu a Confederación do Ecuador, un intento de secesión sen éxito por parte de rebeldes no nordeste do Brasil.
Unha rebelión secesionista na provincia de Cisplatina no sur do país a comezos de 1825, e o subsecuente intento por parte das Provincias Unidas do Río da Prata de anexionala, levaron ó imperio á guerra cisplatina. En marzo de 1826 Pedro I converteuse brevemente no rei de Portugal antes de abdicar en favor da súa filla máis vella, María II. A situación agravouse en 1828 cando a guerra no sur tivo como resultado a perda de Cisplatina para o Brasil. Ese mesmo ano en Lisboa, Miguel, irmán máis novo de Pedro, usurpou o trono de María II. Pola súa parte, a relación concorrente do emperador cunha cortesá manchou a súa reputación. Tivo tamén que lidar con varias dificultades xurdidas no parlamento do Brasil, onde tivo lugar unha loita sobre se o goberno debía estar escollido polo monarca ou pola lexislatura, que dominou os debates políticos dende 1826 ata 1831. Incapaz de tratar cos problemas tanto no Brasil coma en Portugal de forma simultánea, o 7 de abril de 1831 Pedro I abdicou en favor do seu fillo Pedro II e viaxou cara a Europa.
Pedro I invadiu Portugal liderando ó seu exército en xullo de 1832. Inicialmente encarando o que semellaba ser unha guerra civil, ó pouco tempo viuse involucrado nun conflito maior que abarcou toda a península Ibérica nunha loita entre os propoñentes do liberalismo e os que procuraban un retorno ó absolutismo. Pedro I faleceu a causa dunha tuberculose o 24 de setembro de 1834, poucos meses antes de conseguir a vitoria xunto ós liberais. Tanto os seus coetáneos coma historiadores posteriores considerárono unha figura chave que axudou a espallar os ideais liberais que permitiron que o Brasil e Portugal pasasen dos réximes absolutistas a outras formas de goberno representativo.
Primeiros anos
miniatura|200px|left|Pedro con dous anos de idade, por [[Agustín Esteve, c.1800]] Pedro naceu as 8 da mañá o 12 de outubro de 1798 no pazo real de Queluz na vila de Queluz, preto de Lisboa, Portugal. Recibiu o seu nome por san Pedro de Alcántara, e o seu nome completo foi Pedro de Alcântara Francisco António João Carlos Xavier de Paula Miguel Rafael Joaquim José Gonzaga Pascoal Cipriano Serafim. Recibiu o título honorífico de "Dom" dende o seu nacemento.
Pertencía á casa de Braganza a través do seu pai o príncipe Xoán (posteriormente o rei Xoán VI), e era neto do rei Pedro III e da raíña María I de Portugal, emparentados ámbolos dous como tío e sobriña un doutro. A nai de Pedro, Carlota Xoaquina, era filla do rei Carlos IV de España. Os pais de Pedro tiveran un matrimonio infeliz, xa que Carlota Xoaquina era unha muller ambiciosa, que sempre procurou os intereses de España en detrimento dos de Portugal. Cunha reputación de infidelidade ó seu marido, chegou a conspirar o derrocamento deste xunto a varios nobres portugueses.
Sendo o segundo fillo varón maior, converteuse en príncipe de Beira e herdeiro aparente do seu pai trala morte do seu irmán máis vello Francisco Antonio en 1801. O príncipe Xoán actuara como rexente da súa nai, a raíña María I, após o diagnostico e declaración de demencia incurable desta no ano 1792. Cara o ano 1802 os pais de Pedro estaban separados. Xoán vivía no Pazo Real de Mafra mentres que Carlota Xoaquina residía no Pazo Ramalhão. Pedro e os seus irmáns vivían no Pazo de Queluz xunto coa súa avoa María I, lonxe dos seus pais, ós que só vían durante eventos de estado en Queluz.
Educación
miniatura|left|200px|Pedro con 11 anos de idade, por [[Francesco Bartolozzi, c.1809]] A finais de novembro de 1807, tendo Pedro nove anos de idade, a familia real escapou de Portugal por mor da aproximación á Lisboa do exército francés enviado por Napoleón. Chegaron en marzo de 1808 a Río de Xaneiro, capital do Brasil, que naquel entón era a colonia máis extensa e rica de Portugal. Durante a viaxe Pedro leu a Eneida de Virxilio e pasou tempo conversando coa tripulación do buque, adquirindo coñecementos de navegación. Xa no Brasil, tras unha breve estancia no Pazo Imperial, Pedro instalouse xunto co seu irmán máis novo Miguel e o seu pai no pazo de São Cristóvão. Malia que nunca chegou a ter unha relación íntima co seu pai, Pedro estimábao e resentía a humillación constante sufrida polo seu pai a mans de Carlota Xoaquina por mor das aventuras extramatrimoniais dela. Xa posteriormente de adulto, Pedro só albergaba un sentimento de desprezo pola súa nai, á que chamaba abertamente "pécora" ("vadia"). Segundo o historiador Neill Macaulay, estas primeiras experiencias de traizón, frialdade e abandono tiveron un grande impacto na formación do seu carácter.
Carlos Casas Medrano
Carlos Casas Medrano, finado en Pontevedra o 30 de novembro de 1939, foi un procurador e político galego.
Pedro I do Brasil
Educación
A súa institutriz ("aia") foi María Genoveva do Rêgo e Matos, á que profesaba un amor maternal, e o seu supervisor ("aio") foi o freire Antonio de Arrábida, quen se converteu no seu mentor. Ámbolos dous estaban ó cargo da súa crianza e tentaron proporcionarlle unha educación axeitada. A súa instrución incluía unha variedade de temas como matemáticas, economía política, lóxica, historia e xeografía. Aprendeu a falar e escribir en portugués, latín e francés. Tamén era capaz de traducir dende o inglés e comprendía o alemán. Pedro continuou a súa educación xa de emperador, adicando unhas dúas horas diarias ó estudo e á lectura.
Malia ter unha instrución considerable, a súa educación resultou deficiente. O historiador Otávio Tarquínio de Sousa afirmou que Pedro "era sen lugar a dúbidas intelixente, espelido e perspicaz". Porén, o historiador Roderick J. Barman relatou que era "demasiado bulideiro, errático e emocional" por natureza, indicando que sempre foi moi impulsivo e nunca chegou a aprender a exercitar un autocontrol ou avaliar as consecuencias das súas decisións e adaptar a súa perspectiva ós cambios nas situacións. O seu pai nunca permitiu que ninguén o disciplinase, e en varias ocasións saltábase a súa rutina de dúas horas de estudo diario despachando ós seus instrutores para adicarse a outras actividades que consideraba máis interesantes.
Primeiro matrimonio
miniatura|200px|right|Retrato de Pedro ós 18 anos de idade, por [[Jean-Baptiste Debret, c.1816]] Ó príncipe satisfacíanlle máis as actividades que requirían habilidades físicas que as actividades lectivas. Na propiedade do seu pai en Santa Cruz Pedro adicouse a adestrar cabalos e chegou a estar considerado un bo xinete e un excelente ferrador. Gozaba, xunto co seu irmán Miguel, das cazas a cabalo a través de terreos descoñecidos, por medio de bosques e incluso de noite ou con tempo adverso. Demostrou ter talento tamén para o debuxo e as actividades manuais, adicándose á talla de madeira e á construción de mobles. Gustáballe a música e adicouse á ela seguindo a guía de Marcos Portugal, chegando a estar considerado un compositor capaz. Considerábase que tiña unha boa voz para o canto e sabía tocar varios instrumentos musicais, incluíndo o piano, a frauta e a guitarra, cos que tocaba cancións e bailes populares. Agás en ocasións solemnes nas que vestía o traxe da corte, a súa vestimenta de diario consistía nuns pantalóns brancos de algodón xunto cunha chaqueta a raias de algodón e un chapeu de ala ancha feito de palla, ou dunha levita e sombreiro de copa para situacións máis formais. Tamén adoitaba pasar tempo conversando coa xente na rúa sobre as súas preocupacións.
O seu carácter estaba marcado por un impulso enerxético que bordeaba a hiperactividade, era impetuoso, irritable e tiña tendencia a ser dominante. Aburríase e distraíase con facilidade, e a maiores das súas actividades ecuestres e de caza entretíñase flirteando con mulleres. Sentíase atraído pola procura de aventuras, e en ocasións frecuentaba tabernas en Río de Xaneiro situadas en distritos de mala reputación, disfrazado de viaxeiro. Non adoitaba beber alcohol, pero era un mullereiro incorrixible. A primeira relación duradeira que se lle coñece foi cunha bailarina francesa chamada Noémi Thierry, que tivo un fillo con el que naceu xa morto. O pai de Pedro, que ascendera ó trono como Xoán VI, enviouna lonxe para evitar poñer en dúbida o compromiso do príncipe coa arquiduquesa María Leopoldina, filla do emperador Francisco I de Austria.
O 13 de maio de 1817 Pedro casou por procuración con María Leopoldina. Cando ela chegou a Río de Xaneiro o 5 de novembro dese ano, namorouse de forma inmediata de Pedro, a quen vía máis encantador e atractivo do que esperaba. O príncipe, que tiña 19 anos nese momento, era atractivo e algo máis alto ca media, con ollos escuros e cabelo marrón escuro. Segundo Macaulay, "a súa boa aparencia debíase en gran medida o seu porte, orgulloso e ergueito incluso nunha idade difícil, e ó seu aseo, que era impecable. Habitualmente pulcro e limpo, adoptara o costume brasileiro de bañarse a miúdo." A misa nupcial, que incluíu a ratificación dos votos tomados anteriormente na procuración, tivo lugar o 6 de novembro. Tiveron xuntos sete fillos: María (posteriormente a raíña María II de Portugal), Miguel, João, Januária, Paula, Francisca e Pedro (posteriormente o emperador Pedro II do Brasil).
Revolución liberal de 1820
miniatura|300px|Aceptación provisional da Constitución de Lisboa, de [[Félix Émile Taunay, c. 1821]] O 17 de outubro de 1820 chegaron novas de que as gornicións militares en Portugal amotináranse, dando lugar o que se coñecería como a Revolución liberal de 1820. O exército formou un goberno provisional, suplantando á rexencia asignada por Xoán VI, e convocou ás Cortes para unha elección democrática co obxectivo de crear unha Constitución nacional. Pedro sorprendeuse cando o seu pai ademais de pedirlle consello, decidiu envialo a Portugal para gobernar como rexente no seu nome e aplacar ós revolucionarios. O príncipe non fora educado para gobernar e ata entón non lle permitiran participar en asuntos de estado. Este papel herdado por dereito de nacemento estivera ocupado pola súa irmá máis vella María Teresa. Xoán VI confiaba no seu consello, e era ela quen formaba parte do Consello de Estado do rei.
O rei e os seus conselleiros máis próximos, todos eles partidarios dos principios da monarquía absolutista, sospeitaban de Pedro, que pola contra era coñecido por ser favorable ó liberalismo e á monarquía constitucional representativa, influenciado polas obras de Voltaire, Benjamin Constant, Gaetano Filangieri e Edmund Burke. A súa propia muller María Leopoldina chegou a afirmar: "O meu marido, que Deus nos axude, ama as novas ideas". Xoán VI pospuxo a marcha de Pedro tanto como lle foi posible, temendo que unha vez que chegase a Portugal os revolucionarios aclamaríano como rei.
O 26 de febreiro de 1821 un grupo de tropas portuguesas estacionadas no Río de Xaneiro amotináronse. Nin Xoán VI nin o seu goberno tomaron ningunha acción contra as unidades amotinadas. Pedro decidiu actuar pola súa propia conta e cabalgou para reunirse cos rebeldes. Negociou con eles e convenceu ó seu pai de que aceptase as súas peticións, que incluían o nomeamento dun novo gabinete e o voto de obediencia á vindeira Constitución portuguesa. O 21 de abril dese mesmo ano, os electores parroquiais do Río de Xaneiro reuníronse para elixir ós seus representantes ás Cortes. Un pequeno grupo de axitadores asaltaron a reunión e declararon un goberno revolucionario. De novo, Xoán VI e os seus ministros mantiveron a súa pasividade, e cando o monarca estaba a piques de aceptar as demandas dos revolucionarios Pedro tomou a iniciativa e enviou a unha tropa do exército para que restablecese a orde. Baixo presión das Cortes, Xoán VI partiu xunto coa súa familia cara a Portugal o 26 de abril, deixando no Brasil a Pedro e a María Leopoldina. Dous días antes de embarcar, o rei advertiulle ó seu fillo: "Pedro, se o Brasil se separa, que sexa mellor para ti, que has respectarme, que para un deses aventureiros."
"Independencia ou Morte"
miniatura|left|Retrato de Pedro á idade de 23 anos, coa cidade de [[São Paulo no fondo, por Simplício Rodrigues de Sá, 1822]] No comezo da súa rexencia Pedro promulgou varios decretos que garantían dereitos persoais e de propiedade, e reduciu os gastos do goberno e os impostos, ademais de liberar ós revolucionarios arrestados previamente no Río de Xaneiro. O 5 de xuño de 1821 as tropas baixo o mando do tenente xeneral portugués Jorge Avilez amotináronse, esixindo que Pedro fixese o voto de soster a Constitución portuguesa en canto fose promulgada. O príncipe cabalgou só para intervir neste motín, levando a cabo unha negociación calmada con eles que lle gañou o respecto das tropas e tivo éxito reducindo o impacto das peticións menos aceptables. O motín era realmente un golpe de estado velado que procuraba facer de Pedro unha simple figura de cabeceira, transferindo o poder á Avilez. O príncipe aceptou o resultado, pouco satisfactorio, advertindo de que sería a última vez que cedería baixo presión.
A crise continua chegou ó punto de non retorno cando as Cortes disolveron o goberno central no Río de Xaneiro e ordenaron a volta de Pedro. O pobo brasileiro percibiu este feito como un intento de subordinar o seu país de novo a Portugal, xa que o Brasil non era unha colonia dende o ano 1815 e tiña o status de reino. O 9 de xaneiro de 1822 Pedro recibiu unha petición que contiña unhas 8 000 sinaturas, na que se lle pedía que non marchase. Pedro respondeu: "Se é polo ben de todos e pola felicidade xeral da Nación, estou disposto. Dicídelle ó pobo que quedo!". Avilez amotinouse de novo e tentou forzar a volta de Pedro á Portugal, mais nesta ocasión o príncipe respondeu reunindo as tropas brasileiras (que non se uniran ós portugueses nos motíns previos), a unidades de milicianos e a civís armados. Superado en número, Avilez rendeuse e foi expulsado do Brasil xunto coas súas tropas.
Durante os meses seguintes Pedro tentou manter unha aparencia de unidade con Portugal, malia que a ruptura final era inminente. Axudado polo ministro José Bonifácio de Andrada, procurou apoios fóra do Río de Xaneiro. Viaxou ata Minas Gerais en abril e ata São Paulo en agosto, cun bo recibimento en ámbalas dúas provincias, o que reforzou a súa autoridade. De volta da súa visita a São Paulo recibiu a nova, enviada o 7 de setembro, de que as Cortes non aceptarían o autogoberno no Brasil e castigarían a calquera que desobedecese as súas ordes. Segundo Barman, "Sen fuxir nunca da acción máis dramática no impulso inmediato, non precisou de máis tempo que o que precisou a lectura das cartas". Pedro montou no seu cabalo castaño, e fronte ó seu séquito e á súa Garda de Honra afirmou:
Pedro, sendo un bo xinete e facendo unha media duns 108 quilómetros por día, cabalgou dende a cidade de São Paulo de volta á capital do Río de Xaneiro en cinco días, deixando atrás á súa garda e o seu séquito. Francisco Gomes da Silva foi o segundo en chegar, unhas oito horas despois do príncipe.
Emperador constitucional
miniatura|328x328px|Xuramento de Pedro I á Constitución do Império do Brasil de 1824.O príncipe foi aclamado como Emperador Dom Pedro I no seu vixésimo cuarto aniversario, coincidindo coa oficialización do Imperio do Brasil o 12 de outubro de 1822,e foi coroado o 1 de decembro dese mesmo ano. Porén, tivo que forzar a submisión de varias provincias das rexións do norte, nordeste e sur do Brasil, e as últimas unidades de tropas portuguesas non se renderon ata comezos de 1824. Mentres tanto a súa relación con Bonifácio deteriorouse, chegando a súa fin no momento en que Pedro I despachou a Bonifácio por conduta inapropiada, xa que usara a súa posición como ministro para acosar, perseguir, arrestar e incluso exiliar os seus inimigos políticos. Pola súa banda, os adversarios de Bonifácio traballaran para gañarse o favor do emperador aínda sendo príncipe rexente, outorgándolle o título de "Defensor Perpétuo do Brasil" o 13 de maio de 1822. Ademais disto introduciron a Pedro na masonaría o 2 de agosto e posteriormente fixérono gran mestre o 7 de outubro, substituíndo a Bonifácio nesa posición.
A crise entre o monarca e o seu antigo ministro tivo consecuencias inmediatas dentro da Asemblea Xeral Constituínte e Lexislativa, elixida para a redacción do bosquexo dunha nova Constitución. Sendo membro desta asemblea, Bonifácio pasou a utilizar a demagoxia, aludindo á existencia dunha gran conspiración portuguesa en contra dos intereses brasileiros, e insinuando que Pedro I, nado en Portugal, estaba implicado nela. O emperador enfureceuse pola invectiva dirixida cara a lealdade dos cidadáns nados en Portugal e polas insinuacións de que el mesmo entraba en conflito na súa lealdade ó Brasil. O 12 de novembro de 1823 Pedro I ordenou a disolución da Asemblea Constituínte e convocou novas eleccións. Ó día seguinte designou un novo Consello de Estado nativo coa tarefa de compoñer un bosquexo constitucional. Tódolos concellos do país recibiron copias deste bosquexo, e a gran maioría deles votou a favor da súa adopción inmediata como Constitución do Imperio.
Como resultado do estado altamente centralizado creado por esta Constitución, varios elementos revolucionarios en Ceará, Paraíba e Pernambuco tentaron independizarse do Brasil e unirse no que se coñecería como a Confederación do Ecuador. Pedro I tentou, sen éxito, evitar unha contenda ofrecendo aplacar os rebeldes. Afirmou iradamente: "Que requiren os insultos de Pernambuco? Seguramente un castigo, e un castigo tal que servirá de exemplo para o futuro." Os rebeldes non foron capaces de asegurar o control sobre as súas provincias, e foron reprimidos con facilidade, dando fin á rebelión a finais de 1824. Dezaseis dos rebeldes foron xulgados e executados, mentres que os restantes recibiron o perdón do emperador.
Relación coa dinastía portuguesa
miniatura|200px|left|Pedro I ós 27 anos de idade na súa viaxe a [[Salvador, Baía|Salvador, provincia de Baía, en marzo de 1826, cadro de Antônio Joaquim Franco Velasco]] Tras unha longa negociación, Portugal asinou un tratado co Brasil o 29 de agosto de 1825 no que recoñecía a independencia brasileira. Agás polo recoñecemento de independencia, o resto de disposicións do tratado facíanse a conta do Brasil, incluíndo unha demanda de compensacións a pagarlle á Portugal, sen ningún outro requisito para este último. A compensación debía pagárselle a tódolos cidadáns portugueses residindo no Brasil polas perdas sufridas, como propiedades confiscadas. Xoán VI recibiu tamén o dereito de estilizar o seu título como emperador do Brasil. Para o goberno brasileiro foi máis humillante que o tratado implicase que a independencia outorgábase como acto de beneficencia por parte de Xoán VI no lugar de que fose conseguida polos propios brasileiros por medio das armas. A maiores disto, Gran Bretaña obtivo unha compensación polo seu papel no avance das negociacións asinando un tratado á marxe no que se renovaban os seus dereitos comerciais favorables e asinando ademais unha convención na que o Brasil acordaba abolir o tráfico de escravos con África nos seguintes catro anos. Ámbolos dous acordos resultaron moi prexudiciais para os intereses económicos do Brasil.
Poucos meses despois o emperador soubo que o seu pai falecera o 10 de marzo de 1826, e que el era o seu sucesor no trono de Portugal como rei Dom Pedro IV. Apercibíndose de que unha reunión do Brasil e Portugal sería algo inaceptable para o pobo de ámbalas dúas nacións, abdicou da coroa de Portugal o 2 de maio en favor da súa filla máis vella, quen se converteu na raíña Dona María II. A súa abdicación foi condicional: Portugal debía aceptar a Constitución redactada polo seu goberno e María II casaría con Miguel, o irmán máis novo de Pedro. Independentemente da abdicación, Pedro I continuou actuando como rei ausente de Portugal e intercedeu tanto nos asuntos diplomáticos externos do país coma nos internos, levando a cabo varios nomeamentos. Nesta situación viuse con dificultades para manter a súa posición como emperador do Brasil separada da súa obriga de protexer os intereses da súa filla en Portugal.
Miguel finxiu estar de acordo cos plans de Pedro I, e tan pronto como foi declarado rexente a comezos de 1828, apoiado por Carlota Xoaquina, derogou a Constitución e foi aclamado rei Dom Miguel I co apoio dos portugueses que estaban a favor do absolutismo. As irmás sobreviventes de Pedro I, María Teresa, María Francisca, Isabel María e María da Asunción pasáronse tamén ó bando de Miguel I. So se mantivo fiel a el a súa irmá máis nova, Ana de Xesús, viaxando ata Río de Xaneiro para estar máis preto del. Consumido polo odio e comezando a dar crédito ós rumores de que Miguel I asasinara ó seu pai, Pedro I centrouse en Portugal e tentou conseguir, sen éxito, apoio internacional para os dereitos de María II.
Guerra e viuvez
O 24 de novembro de 1826 Pedro I partiu en barco dende o Río de Xaneiro cara a São José na provincia de Santa Catarina, e dende alí cabalgou ata Porto Alegre, capital da provincia de Río Grande do Sur, onde estaba apostado o exército principal. Á súa chegada o 7 de decembro, o emperador viu que as condicións militares eran peores do que esperaba segundo os informes previos. Segundo Macaulay, "reaccionou coa enerxía que lle caracterizaba: pasou unha morea de ordes, despediu ós que só aparentaban traballar e ós incompetentes, fraternizou coas tropas, e revolucionou a administración civil e militar en xeral". Recibiu a nova de que María Leopoldina falecera tras ter un aborto natural xa cando estaba de volta a Río de Xaneiro, e ó pouco tempo comezaron a espallarse rumores infundados que afirmaban que ela falecera tras recibir unha agresión física por parte de Pedro I. Mentres tanto a guerra continuaba sen que semellase ter unha fin próxima. Pedro I finalmente cedeu Cisplatina en agosto de 1828, e a provincia pasou a converterse na nación independente do Uruguai.
Segundo matrimonio
miniatura|left|300px|Casamento de Pedro I con [[Amelia de Leuchtenberg. Xunto a el están os seus fillos con María Leopoldina, en orde de precedencia: Pedro, Januária, Paula e Francisca. Cadro de Debret]] Trala morte da súa muller Pedro I decatouse do mal que a tratara, e a súa relación con Domitila comezou a deteriorarse. María Leopoldina, á diferenza da súa amante, era popular, honesta e amábao sen agardar nada a cambio. O emperador botábaa de menos, e a súa obsesión previa con Domitila non superaba o seu sentido de perda e remordemento. Domitila atopouno nunha ocasión tirado no chan, chorando e abrazando un retrato da súa muller falecida, de quen Pedro I afirmaba ter visto a súa pantasma. Posteriormente deixou de compartir cama con ela, e nunha ocasión gritoulle: "Afástate de min! Sei que vivo unha vida de soberano que non merezo. O recordo da emperatriz non me deixa". Achegouse máis ós seus fillos, e en máis dunha ocasión foi visto co seu fillo Pedro nos seus brazos dicíndolle: "Pobre rapaz, es o príncipe máis infeliz do mundo".
Perante a insistencia de Pedro I, Domitila marchou do Río de Xaneiro o 27 de xuño de 1828. Pedro I tiña a resolución de casar de novo e converterse nunha mellor persoa. Chegou incluso a tentar persuadir ó seu sogro da súa sinceridade, afirmándolle nunha carta que "todas as miñas maldades remataron, non volverei cometer de novo eses erros que cometín, dos que me arrepinto e pedinlle a Deus que me perdoe". A Francisco I non lle convenceu, e sentíndose ofendido pola conduta que tivera que aturar a súa filla, retiroulle o apoio ó Brasil e frustrou os intereses de Pedro I en Portugal. Por mor da mala reputación que tiña Pedro I en Europa, debida ó seu comportamento no pasado, as princesas de varias nacións declinaron as súas proposicións de matrimonio unha tras outra. Ferido no seu orgullo, permitiulle á súa amante volver xunto a el o 29 de abril de 1829.
Porén, en canto soubo que finalmente tiña unha nova prometida, o emperador finalizou a súa relación con Domitila, e ela volveu a súa provincia natal de São Paulo o 27 de agosto dese ano. Uns días antes, o 2 de agosto, Pedro I casara por procuración con Amelia de Leuchtenberg. Cando a coñeceu en persoa quedou namorado dela pola súa beleza, e ratificaron os votos nunha misa nupcial celebrada o 17 de outubro. Amelia era amable e cariñosa cos fillos de Pedro I, e deulle unha aparencia de normalidade tanto a súa familia como de cara ó público xeral. Tras expulsar definitivamente a Domitila da corte, o emperador probou que o seu voto de cambiar o seu comportamento era sincero, e non volveu ter relacións extramatrimoniais, manténdose fiel a súa nova esposa. Noutro intento de mitigar e deixar atrás outras malas accións do pasado, fixo as paces con José Bonifácio, o seu antigo ministro e mentor.
Crises continuas
miniatura|200px|Pedro I á idade de 32 anos, 1830. Litografía de [[Henri Grévedon]] Dende os días da Asemblea Constituínte en 1823, e cun vigor renovado en 1826 trala inauguración da Asemblea Xeral (o parlamento brasileiro), tivo lugar unha loita de ideoloxías sobre o balance de poderes entre o emperador e a lexislatura no goberno. Por unha banda estaban os que compartían a visión de Pedro I, políticos que crían que o monarca debería ter liberdade para escoller os ministros, as políticas nacionais e a dirección do goberno. No bando oposto estaban os membros do chamado Partido Liberal, que crían que os gabinetes deberían ter o poder de definir o curso do goberno e deberían estar compostos por deputados sacados do partido maioritario que respondían no parlamento. Tanto o partido que apoiaba o goberno de Pedro I coma o Partido Liberal avogaban polo liberalismo, e polo tanto a monarquía constitucional.
Malia os fallos de Pedro I como gobernador, respectaba a Constitución. Non alterou as eleccións nin manipulou os recontos de votacións, non rexeitou asinar os decretos ratificados polo goberno nin impuxo ningunha restrición na liberdade de expresión. Malia estar dentro da súa prerrogativa, non disolveu a Cámara de Deputados para convocar novas eleccións cando esta estivo en desacordo coas súas intencións nin pospuxo a disposición de asentos na lexislatura. Os xornais e panfletos liberais aproveitaron a orixe portuguesa de Pedro I para apoiar tanto afirmacións válidas (como por exemplo que dirixía gran parte da súa enerxía a asuntos que concernían a Portugal) coma falsas acusacións (como por exemplo que estaba involucrado en complots para eliminar a Constitución e reunir o Brasil e Portugal). Para os liberais os amigos de orixe portuguesa do emperador que formaban parte da corte imperial, incluíndo a Francisco Gomes da Silva (alcumado "o Chalaça", "o Bufón"), formaban parte destas conspiracións e tiñan formado un "gabinete secreto". Ningunha destas personalidades amosou interese nese tipo de temas, e non existiu ningún grupo secreto imperial que planease abolir a Constitución ou devolverlle a Portugal o control do Brasil.