cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Director de orquestra
Funcións
Por isto dise que ningunha versión dunha peza é exactamente igual a outra, nin sequera cando son feitas por un mesmo director en dúas ocasións distintas. Por exemplo, Ígor Stravinskii, quen dirixiu polo menos seis gravacións da súa obra Le Sacre du printemps, notou que cada unha delas era marcadamente diferente das outras.
Ás veces, se o compositor está presente nos ensaios da súa obra, pode cambiar de opinión acerca do que escribiu na partitura e informarllo ao director. En ocasións, algúns directores interésanse por coñecer ben non só a obra que dirixirán, senón tamén ao mesmo compositor: os seus gustos, coñecementos musicais e mestría, pois consideran que é esencial para unha execución de calidade. Este é normalmente o caso ante a estrea mundial da obra.
Características
Un director de orquestra debe ter a maior cantidade de coñecementos musicais posibles. Isto permitiralle ter unha visión máis ampla da música que está a dirixir. Ademais, debe ter coñecementos sobre a orquestración e, por tanto, saber como producen son os instrumentos da orquestra (sen necesariamente poder executalos). Saber os rexistros óptimos e non óptimos de cada instrumento, permitiralle un traballo máis sutil na construción da versión musical da obra que está a dirixir. Debe ter profundos coñecementos de harmonía.
Ferramentas
A maioría dos directores utilizan para dar as súas indicacións, ademais de xestos, unha pequena vara chamada batuta. A función deste elemento é ampliar o rango de visión para que todos os integrantes dunha orquestra poidan velo. Os que non utilizan batuta, dirixen con xestos dos brazos e mans.
O director utiliza todo o seu corpo para dirixir. A maneira de estar parado, de ver aos músicos e de respirar condicionan o son resultante da orquestra. Algúns directores utilizan tamén unha tarima sobre a que se paran para que a orquestra os poida ver con maior facilidade. Esta tarima adoita ter o nome de "podio".
Esquemas
Unha das funcións máis importantes nos inicios dun director é a marcación dos esquemas. Con estes movementos, quen dirixe dá dúas das informacións máis importantes da música: o pulso e o compás. En xeral, realízanse coa man dereita. A técnica universal da dirección orquestral comeza co ensino e mellora continua deste elemento. É de suma importancia que os esquemas sexan moi claros para que a agrupación que estea a tocar poida comprendelos facilmente.
A continuación, preséntanse os 3 esquemas básicos que marca un director durante unha obra musical.
Esquema de catro pulsos
miniatura|Esquema de catro pulsos Neste gráfico móstrase o percorrido que realiza a man dereita. O pulso un está cara abaixo, o pulso dous cara a dentro, o tres cara a fóra e o cuarto cara arriba. Como se pode observar, todos os pulsos están case nun mesmo lugar, o que vai cambiando é o percorrido de levare ou anacrusa que realiza a man (ou a batuta).
Esquema de tres pulsos
miniatura|Esquema de tres pulsos Neste gráfico móstrase o percorrido que realiza a man dereita. O pulso un está cara abaixo, o pulso dous cara a fóra e o tres arriba. Como se pode observar, todos os pulsos están case nun mesmo lugar, o que vai cambiando é o percorrido de levare ou anacrusa que realiza a man (ou a batuta). miniatura|Esquema de dous pulsos
Esquema de dous pulsos
Neste gráfico móstrase o percorrido que realiza a man dereita. O pulso un está cara abaixo, o pulso dous cara a fóra e o tres arriba. Como se pode observar, todos os pulsos están case nun mesmo lugar, o que vai cambiando é o percorrido de levare ou anacrusa que realiza a man (ou a batuta).
A man esquerda
A man esquerda ten moitas funcións posibles. Na formación inicial do director, utilízase para marcar as dinámicas, as entradas dos músicos e para reforzar determinados movementos da man dereita. A medida que avanza a formación dun director e na medida en que crece o nivel da agrupación, a man esquerda toma un rol netamente expresivo. A súa función é marcar conducións de frases e aspectos estruturais (procesos de tensión e distensión) dentro dunha obra.
Relacións (ou proporcións): Técnica de Sergiu Celibidache
miniatura|Sergiu Celibidache, director que deixou un gran legado técnico. Unha das técnicas de dirección máis sólidas que existen é a que desenvolveu Sergiu Celibidache. Unha das súas maiores achegas foi o concepto de relacións (ou proporcións). Coas relacións, Celibidache estuda os movementos e os tempos internos que hai na marca que realiza un director. Explica que segundo o tempo que hai no movemento ascendente e descendente dentro da marca do director, pódense conducir tempos binarios ou ternarios. Tamén se pode diferenciar a música con carácter legato e staccato.
- Relación 1/1: Tárdase a metade do tempo en subir e a metade do tempo en baixar ao pulso. Utilízase para dirixir ritmos binarios en legato.
- Relación 1/2: Tárdase dúas partes do pulso en subir e unha en baixar. Utilízase para dirixir ritmos ternarios en legato.
- Relación 1/3: Tárdase 3 partes do pulso en subir e unha en baixar. Utilízase para dirixir ritmos binarios en staccato.
- Relación 1/4: Tárdase 4 partes do pulso en subir e unha en baixar.
- Relación 1/5: Tárdase a quinta parte do pulso en subir e unha parte en baixar.
Este concepto foi innovador e permitiu un gran desenvolvemento na técnica xeral da dirección orquestral. Sergiu Celibidache tamén desenvolveu a filosofía da dirección orquestral. A súa escola de dirección marcou un antes e un despois na historia da dirección orquestral.
Día internacional
Desde 2013 celébrase cada 13 de xullo o día internacional do Director de Orquestra, por iniciativa dos alumnos da Escola de Dirección de Orquestra e Banda Mestre Navarro Lara, aniversario do falecemento do recoñecido director Carlos Kleiber.
Indio (elemento)
O indio é un elemento químico de número atómico 49 situado no grupo 13 da táboa periódica dos elementos. O seu símbolo é In. É un metal pouco abundante, maleable, facilmente fundible, quimicamente semellante ao aluminio e ao galio, pero máis parecido ao zinc (de feito, a principal fonte de obtención deste metal é a partir das minas de zinc). Entre outras aplicacións, emprégase para formar películas delgadas que serven como películas lubricantes.
Eirapedriña, Bugallido, Ames
Eirapedriña é un lugar da parroquia de Bugallido no concello coruñés de Ames na comarca de Santiago. Tiña 226 habitantes no ano 2009 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 99 eran homes e 127 mulleres.
En 1935 naceu nesta aldea o escritor e académico Ramón Lorenzo.
John M. Fabian
John McCreary Fabian, nado en Goosecreek (Texas) o 28 de xaneiro de 1939, é un astronauta estadounidense retirado que formou parte das misións STS-7 e STS-51-G. Pasou un total de 13,17 días no espazo.
Traxectoria
Fabian graduouse en enxeñería mecánica pola Universidade do Estado de Washington en 1962, e era máster en enxeñería aeroespacial pola Instituto de Tecnoloxía da Forza Aérea en 1964. Ten un doutoramento en aeronáutica e astronáutica pola Universidade de Washington en 1974.
Fabian foi seleccionado como candidato a astronauta pola NASA en xaneiro de 1978, sendoo oficialmente en agosto de 1979. Formou parte das misións STS-7 e STS-51-G, pasando un total de 13,17 días no espazo. Retirouse da NASA o 1 de xaneiro de 1986.
Lista de comandos do MS-DOS
Esta é unha lista dos comandos máis empregados do sistema operativo MS-DOS de Microsoft.
Nesta lista, cando un comando pode aceptar máis dun nome de ficheiro ou un nome de arquivo con comodíns (* e ?), dise que aceptan un parámetro  ficheirospec . Os comandos que só aceptan un nome de arquivo dise que aceptan un parámetro  ficheiro .
Para moitos dos comandos tamén se da a súa equivalencia cós de Unix.
attrib
Cambia ou amosa os atributos dun ou máis ficheiros. Por defecto amosa os atributos de tódolos ficheiros no directorio actual.
Opcións
Atributos
Equivale ao comando de Unix. En Linux o comando  tamén realiza funcións similares.
cd
Cambia o directorio actual.
Equivale ao comando de Unix  (con parámetros), ou   (sen parámetros).
chkdsk
Verifica a integridade do sistema de ficheiros dun disco duro ou disquete
Hair (filme)
Hair (1979) é unha película musical dirixida por Miloš Forman e protagonizada por John Savage, Beverly d'Angelo e Treat Williams.
Lista de comandos do MS-DOS
chkdsk
Opcións
Equivale ao comando de Unix.
Hair (filme)
Baseada no musical homónimo de 1967, a película foi nomeada ao César á mellor película estranxeira.
Lista de comandos do MS-DOS
cls
Limpa a pantalla.
Hair (filme)
Sinopse
En 1967, Claude (John Savage) viaxa a Nova York para alistarse no exército estadounidense con destino á Guerra de Vietnam. Pero á súa chegada á cidade coñece a un grupo de hippies e tantea a súa forma de entender a vida. Durante eses días faise amigo de Berger (Treat Williams), enamórase de Sheila (Beverly d'Angelo) e debe tomar unha importante decisión: continuar coa súa viaxe a Vietnam ou loitar pola paz no mundo.
Lista de comandos do MS-DOS
copy
Copia ficheiros dun lugar a outro. O destino por defecto é o directorio actual. Se se indican múltiples ficheiros de orixe, o destino debe ser un directorio ou da como resultado un erro.ror will result.
Atributos
Equivale ao comando de Unix.
copy dispositivo
Empregado desta forma, o comando  permite escribir datos dende o dispositivo dado ao ficheiro especificado ata que se atopa có carácter de fin de ficheiro (carácter 26 do código ASCII, tecléase con ctrl-Z). O dispositivo máis común e con (consola), có que  permite escribir directamente nun ficheiro.
En Unix esta función ven dada polo comando. (sendo ctrl+D para rematar) sería o equivalente a este comando.
defrag
Non ten equivalente en Unix.
del
Borra un ficheiro dado
Equivale ao comando de Unix.
deltree
Elimina un directorio xunto con todos os ficheiros e subdirectorios que conteña. Antes de o facer realiza unha pregunta de confirmación.
Atributos
En Unix a función de  vén dada polo comando   có parámetro.
dir
Amosa o contido dun directorio
Atributos
echo
Imprime os seus propios argumentos a saída estándar, normalmente a pantalla, aínda que pode ser redirixido coma calquera outro comando. Emprégase habitualmente nos ficheiros batch para amosar texto ao usuario.
Outro uso importante do comando  é acender ou apagar a saída por pantalla de comandos nos ficheiros batch.
É equivalente ao comando de Unix.
exit
Sae do procesador de comandos.
Tamén existe nos shells Unix.
fc
Compara dous ficheiros ou conxuntos de ficheiros e amosa as diferenzas entre eles.
Atributos
Equivale aos comandos de Unix,   e.
fdisk
Manipula táboas de partición de discos duros. Cando se executa na liña de comandos amosa un menú con distintas operacións :
existe en Unix có mesmo nome pero é un programa completamente diferente, aínda que ten o mesmo propósito.
find
É un filtro empregado para atopar unha cadea de caracteres específica nun ficheiro ou ficheiros
Atributos
format
Elimina tódolos ficheiros no disco e reformatéao para MS-DOS.
Atributos
É equivalente ao comando de Unix.
help
Amosa a axuda. con  obtemos axuda dun comando específico.
É parcialmente equivalente ao comando de Unix man.
label
Cambia a etiqueta dunha unidade lóxica, coma por exemplo unha partición do disco duro ou un disquete
md
Crea un novo directorio. O directorio pai do que es especifica debe existir previamente.
mem
Amosa o uso da memoria.
Equivale ao comando de Unix.
more
Pasa de páxina a través da saída permitindo ver máis dunha pantalla de texto.
Equivale aos comandos de Unix  e.
msd
Amosa información técnica detallada sobre o hardware e software presente no ordenador
Non ten equivalente en Unix.
rd
Elimina un directorio, que debe estar baleiro.
Equivale ao comando de Unix.
ren
Cambia o nome dun ficheiro. Non se pode usar para cambiar o nome de subdirectorios ou de ficheiros a través de unidades. Pode usarse para cambiar o nome de ficheiros en masa empregando comodíns.
En Unix esta función ven dada polo comando, mentres que para cambiar o nome en masa se emprega o coamndo.
sort
Filtra un arquivo para escoller liñas dun ficheiro de entrada e mandalas a un de saída.
Equivale ao comando de Unix.
time / date
Establece ou amosa a data e a hora do sistema.
Equivale ao comando de Unix.
tree
Atributos
Equivale ao comando de Unix.
type
Amosa o contido dun arquivo. O comando more pode usarse en conxunción con este comando da forma type ficheiro | more.
O comando equivalente en Unix é.
ver
Amosa a versión de MS-DOS que se está a empregar. Algunhas versións do MS-DOS soportan un atributo /r que amosa a revisión ademais da versión.
Equivale ao comando de Unix.
xcopy
Copia ficheiros e árbores de directorios incluíndo tódolos seus contidos.
Atributos
En Unix unha función similar obtense có comando.
Hafnio
O hafnio é un elemento químico de número atómico 72 que se atopa no grupo 4 da táboa periódica dos elementos e simbolízase como Hf.
Propiedades
É un metal dúctil, brillante, prateado e resistente á corrosión; quimicamente moi similar ao circonio. Estes dous elementos teñen o mesmo número de electróns nas súas capas exteriores e os seus raios iónicos son moi similares debido á contracción dos lantánidos. Por isto son moi difíciles de separar (os procesos xeolóxicos non os deron separado e na natureza encóntranse xuntos) e non hai outros elementos químicos que se parezan tanto entre si. As únicas aplicacións para as que é necesario separalos é para o seu uso polas súas propiedades de absorción de neutróns, en reactores nucleares.
Dingé
Dingé (en Dingad, e en galó: Deinjaé) é unha comuna francesa do departamento de Ille e Vilaine, na Bretaña.
Hafnio
Propiedades
O carburo de hafnio (HfC) é o composto binario máis refractario coñecido, cun punto de fusión de 3.890 °C, e o nitruro de hafnio (HfN) é o máis refractario de todos os nitruros metálicos coñecidos, cun punto de fusión de 3.310 °C. O carburo mixto de hafnio e tántalo (Ta4HfC5) é o composto múltiple co punto de fusión máis alto coñecido, 4.215 °C.
O hafnio é resistente ás bases concentradas, mais os halóxenos poden reaccionar con este para formar tetrahaluros de hafnio (HfX4). A temperaturas altas pode reaccionar co osíxeno, nitróxeno, carbono, boro, xofre e silicio.
Aplicacións
Utilízase para fabricar barras de control instaladas en reactores nucleares, como as que se poden encontrar en submarinos nucleares, debido a que a sección de captura de neutróns do hafnio é unhas 600 veces a do circonio, polo que ten unha alta capacidade de absorción de neutróns, e ademais ten unhas propiedades mecánicas óptimas, así como unha alta resistencia á corrosión. Outras aplicacións son:
Historia
Denominouse hafnio polo nome de Copenhague en latín, Hafnia, pois foi nesta cidade danesa onde foi descuberto este elemento por Dirk Coster e Georg von Hevesy en 1923. Pouco despois predíxose, usando a teoría de Bohr, que estaría asociado co circonio, e pouco despois encontrouse no circón mediante unhas análise con espectroscopia de raios X en Noruega.
Foi separado do circonio mediante recristalizacións sucesivas por Jantzen e von Hevesey. O hafnio metálico preparárono por primeira vez Anton Eduard van Arkel e Jan Hendrik de Boer, pasando tetraioduro de hafnio (HfI4) por un filamento aquecido de volframio.
Obtención
Debido á química case idéntica que presentan o circonio e o hafnio, é moi complexo separalos. Aproximadamente a metade de todo o hafnio metálico producido obtense como subproduto da purificación do circonio. Isto faise reducindo o tetracloruro de hafnio (HfCl4) con magnesio ou sodio co proceso de Kroll.
Perigos
Hai que ter tino en traballos co hafnio cando se divide en partículas pequenas, pois é pirofórico e pode arder espontaneamente en contacto co aire.
Bienvenido Brens
Bienvenido Brens Florimón, nado en Pimentel o 30 de xullo de 1925 e finado en Santo Domingo o 18 de xaneiro de 2007, foi un compositor e músico popular dominicano.
Traxectoria
Foi bautizado polos seus pais, o compositor Bienvenido Brens Galán e Mercedes Florimón, co nome do pai, de quen herdaría a vea musical. A temperá idade realiza estudos musicais co profesor Rafael Pimentel. Ao terminar o bacharelato, quixo estudar Medicina na capital dominicana pero a difícil situación económica da súa familia impediulle graduarse de médico, polo que ao regresar á súa vila comeza a tocar o saxo alto, toma leccións de guitarra por correspondencia e logo comeza a compoñer.
No ano 1944, o seu compatriota e coterráneo Luís Kalaff convídao a formar parte do seu grupo, o trío Los Alegres Dominicanos. Sendo parte deste grupo, tamén foi intérprete de expresións folclóricas do seu país que se deron a coñecer, grazas á emisora radial La Voz Dominicana.
Desde finais dos anos 40, as súas composicións musicais empezan a coñecerse nas voces dos máis destacados intérpretes de América Latina. Unha das primeiras e máis coñecidas foi "Ninfa del alma", inspirada na súa esposa, Celeste Bobadilla. A carreira de Brens foi impulsada polo seu bolero "Bendito amor", gravado inicialmente polo seu compatriota Alberto Beltrán e anos máis tarde polas Hermanas Lago, o arxentino Leo Marini e o trío mexicano Los Tres Diamantes. Tamén o borícua Bobby Capó, no apoxeo da súa popularidade gravou o bolero "No, no vuelvo" e "Tú no recuerdas" gravado por Panchito Riset. Estes números impulsaron a Brens a unha inicial estelaridade como compositor, situándoo entre os grandes creativos das Antillas.
En 1951 prodúcese outro fito na súa carreira, cando o bolerista mexicano Fernando Fernández grava o disco e interpreta no cine o seu bolero "Peregrina sin amor".
Guerra do Golfo
A chamada guerra do Golfo Pérsico ou simplemente guerra do Golfo foi a guerra que de 1990 a 1991 enfrontou a Iraq e a unha coalición internacional, composta por 34 estados e liderada polos Estados Unidos de América, como resposta á invasión e anexión de Iraq do emirato de Kuwait. Tamén é coñecida como Operación Treboada do deserto, nome da campaña liderada polos Estados Unidos para liberar Kuwait. En Iraq, a guerra é con frecuencia chamada simplemente Um M'aārak ("A nai de tódalas batallas").
Bienvenido Brens
Traxectoria
Nos últimos anos da súa vida, Brens debeu retirarse ante o avance do mal de Parkinson e de Alzheimer, dos cales viña padecendo desde anos atrás. Dous anos antes do falecemento de Brens, un medio impreso dominicano propúxose facer un reconto do que fora a súa carreira, pero debido aos padecementos do compositor e músico a súa memoria resultou tan afectada que debeu recorrer á súa esposa para realizar esta reportaxe. A súa saúde deteriorouse aínda máis ao falecer a súa esposa.
Guerra do Golfo
En xullo de 1990, Saddam Hussein, presidente do Iraq, acusou a Kuwait de causar a caída dos prezos do petróleo e retomou antigas cuestíons de límites, alén de esixir indemnizacións. Como Kuwait non cedeu, o 2 de agosto de 1990, tropas iraquís invadiron Kuwait, coa esixencia do presidente Saddam Hussein de controlar os seus vastos e valiosos campos de petróleo. Este acontecemento provocou a inmediata sanción económica por parte das Nacións Unidas. As hostilidades comezaron en xaneiro de 1991, dando como resultado unha crucial vitoria para as forzas da coalición, o cal conduciu a que as tropas iraquís abandonaran Kuwait deixando un saldo moi alto de vítimas humanas. As principais batallas foron combates aéreos e terrestres dentro de Iraq, Kuwait, e a fronteira de Arabia Saudita. A guerra non se expandiu fóra da zona de Iraq-Kuwait-Arabia, aínda que algúns mísiles iraquís chegaron a cidades israelís. As causas da guerra, e incluso o seu nome, son aínda temas de controversia.
Bienvenido Brens
Traxectoria
Catro días antes da morte, fóralle diagnosticada septicemia, mal que lle arrincou a vida, finalmente.
Guerra do Golfo
Invasión a Kuwait
Ó amencer do 2 de agosto de 1990, as tropas iraquís cruzaron a fronteira de Kuwait con vehículos armados e infantería, ocupando postos estratéxicos en todo o país, incluíndo o Palacio do Emir. O exército de Kuwait foi rapidamente esmagado, aínda que conseguiron dar o tempo necesario para que as forzas aéreas daquel país puidesen fuxir a Arabia Saudita. A loita máis difícil desenvolveuse no Palacio do Emir, onde os membros da garda real loitaron para que a familia real tivera tempo de fuxir. Un curmán do Emir, quen comandaba a garda, estivo no grupo daqueles que morreron. As tropas saquearon reservas alimenticias e médicas, detiveron a miles de civís e tomaron o control do medios. Iraq detivo a miles de turistas occidentais como reféns para despois intentar usalos como escudo para as negociacións. Despois de que un breve goberno monicreque liderado por Alaa Hussein fose instalado, Iraq anexou Kuwait. Hussein instalou entón un novo gobernador provincial, describindo o acontecido como a "liberación" do pobo das mans do Emir, isto foi usado principalmente como propaganda de guerra.
Bienvenido Brens
Recoñecementos e homenaxes
Bienvenido Brens recibiu varios recoñecementos e homenaxes polo seu labor en favor do rescate da música folclórica dominicana e pola transcendencia das súas composicións. O primeiro destes ocorreu en 1973, cando o entón presidente Joaquín Balaguer o condecorou coa Orde de Duarte, Sánchez e Mella no grao de Caballero. Ao ano seguinte, a Universidade Autónoma de Santo Domingo entregoulle unha placa polas súas contribucións coa arte musical dominicano. Mesmo, a poboación dominicana de Samaná declarouno Fillo Adoptivo.
Guerra do Golfo
A guerra
miniatura|350px|[[Mapa dos países que integraron a coalición contra Iraq.]] Como resposta a estes sucesos, o 16 de xaneiro de 1991 unha coalición internacional de 31 países liderada polos Estados Unidos e baixo mandato da ONU, iniciou unha campaña militar coa fin de obrigar ó exército invasor a repregarse fóra de Kuwait. Os países integrantes da coalición eran Arxentina, Arabia Saudita, Australia, Bangladesh, Bélxica, Canadá, Checoslovaquia, Corea do Sur, Dinamarca, Exipto, Emiratos Árabes Unidos, España, Estados Unidos de América, Francia, Grecia, Hungría, Reino Unido, Italia, Kuwait, Marrocos, Países Baixos, Nova Zelandia, Nixeria, Noruega, Omán, Paquistán, Polonia, Portugal, Qatar, Senegal e Siria. Para a batalla, a coalición lograra reunir un exército de 680.000 homes, 2.000 carros de combate e unha frota de 100 barcos de guerra entre os que había seis portaavións, ademais dun impresionante despregamento aéreo de polo menos 1.800 avións. Cabe destacar que o continxente norteamericano era por moito o máis numeroso con 415.000 soldados dos cales 27.000 eran mulleres.
Bienvenido Brens
Transcendencia
Bienvenido Brens foi un compositor que logrou cos seus éxitos o prestixio da música popular ante o mundo enriquecendo a música da República Dominicana coas súas cancións en diferentes xéneros como bolero, balada, media tuna, valse, salve, mangulina e merengue.
Guerra do Golfo
A guerra
Os iraquís dispoñían dun exército de 545.000 soldados, 4.500 blindados e 700 avións de combate entre os que había MiG-21, MiG-23, MiG-25, MiG-29, Mirage F-1, Su-24 e algúns bombardeiros Tupolev tu-22K. Tamén contaban cun bo número de mísiles balísticos Scud-B de alcance medio e algunhas plataformas móbiles coas cales era posible disparalos dende calquera zona en Iraq. Todo isto sen mencionar un importante arsenal de armas químicas e biolóxicas que diferentes países occidentais, entre eles Estados Unidos, propocionáranlle a Saddam Hussein durante a sanguenta guerra irano-iraquí que o ditador librara uns anos antes.
Ana Romero Masiá
dereita|miniatura|Ana Romero Masiá, na Fundación Luís Seoane na xornadas Centenario de Manuel Murguía 1923-2023. Ana María Romero Masiá, nada en Santiago de Compostela o 4 de xaneiro de 1952, é unha historiadora e profesora galega.
Guerra do Golfo
A guerra
Inicialmente, a operación aliada recibiu o nome de "Escudo do Deserto" e máis adiante sería rebautizada como "Treboada do Deserto". A campaña iniciouse o 17 de xaneiro cunha serie de bombardeos nos que se utilizaron 100 mísiles cruceiro Tomahawk disparados dende barcos estacionados en augas do mar Vermello e o golfo Pérsico. Algúns dos brancos alcanzados durante os primeiros ataques foron 3 Palacios Presidenciais, o Ministerio de Defensa, a Dirección de intelixencia militar, cinco estacións de teléfono, a ponte Ashudad, o Cuartel xeral do Exército do Aire, unha fábrica de ensamblado de mísiles Scud, a sede do partido Baath, a sede central da policía, a estación central de televisión e diferentes ministerios. Durante a primeira semana de ataques aéreos, a coalición anunciou que se logrou a destrución de cando menos 350 avións inimigos, mentres que os iraquís afirmaban ter derrubado 60 avións aliados. A coalición unicamente recoñecería a perda de 4 avións e máis tarde daríase a coñecer que unha refinería de Khafji en Arabia Saudita fora atacada pola artillería iraquí.
Nun intento por rachar a coalición e provocar a saída de Exipto, Siria e outras nacións árabes do conflito, Saddam Hussein deu a orde de bombardear Israel usando mísiles Scud-B para obrigar ó Estado hebreo a entrar na guerra. A táctica non funcionou e os israelís abstivéronse de tomar represalias, pero estes ataques obrigaron á coalición a modificar os seus plans. A partir dese momento, as plataformas móbiles coas cales os iraquís disparaban contra Israel serían o obxectivo principal dos ataques. En total uns 41 mísiles Scud con carga convencional impactarían sobre as cidades israelís de Tel-Aviv e Haifa.
O pánico apoderouse dos habitantes de Israel, pois temían que Saddam Hussein decidise lanzar un ataque químico ou biolóxico en calquera momento. Debido a isto, o goberno de Israel distribuíu máscaras antigás. O día 19 un bombardeo Iraquí causou a morte de 3 persoas e deixou feridas outras 16. Para evitar isto, o exército dos Estados Unidos dispuxo a instalación de 6 baterías de anti-mísiles Patriot en territorio israelí, 2 en Turquía e 21 en Arabia Saudita. A pesar do despregamento da defensa anti-mísil, isto non impediu que 46 mísiles Scud caesen sobre terrotorio saudita. De feito aínda, ata o día de hoxe, a efectividade dos anti-mísiles Patriot ó longo a Guerra do Golfo é obxecto de debate.
A campaña aérea
Apenas iniciadas as hostilidades, os italianos lanzaron oito avións Tornado para atacar brancos dentro de Kuwait. Sete destes avións deberon abortar a misión debido a problemas loxísticos e só un internouse en Kuwait de onde nunca máis volveu. O piloto e o navegante foron reportados como desaparecidos. A Royal Air Force británica, pola súa banda, experimentou serios problemas nos seus ataques ás bases aéreas iraquís. O obxectivo dos ingleses era deixar caer bombas JP-233 para inutilizar as pistas, aínda que para isto os avións debían voar a non máis de vinte metros de altura para evitar os rádares ou pola contra serían detectados con antelación. Deste xeito, os británicos perderon cinco avións Tornado nas primeiras 400 misións. Debido a este incidente, os británicos suspenderon os ataques a baixa altura. A Forza Aérea iraquí efectuou algunhas saídas nun intento por defende-lo país, pero non había moito que puidese facer xa que a coalición contaba con avións de última xeración como o F-15 Eagle, o F-16 Falcon, o F-14 Tomcat, o Panavia Tornado, o F-117 Nighthawk e outros máis que eran apoiados por avións de contramedidas electrónicas e AWACS. De feito nunca houbo propiamente unha batalla aérea, salvo algúns encontros esporádicos e a maioría dos avións de Iraq foron destruídos nos búnkeres onde se atopaban ou nas pistas. Nos combates aéreos, os iraquís perderon 39 avións dos cales 30 derrubamentos foron causados polos F-15 Eagle. Calcúlase que uns 127 avións de Iraq foron destruídos durante o conflito, entre estes contábanse cinco dos seis bombardeiros Tupolev tu-22K con que contaba a nación árabe. Aínda así, un MiG-25 iraquí logrou derrubar un F/A-18 Hornet do escuadrón VFA-81 Sunline durante unha escaramuza. Á súa vez, os F-15 Eagle da Forza Aérea Real Saudita encargáronse de dous Mirage F-1 iraquís. Máis adiante, un escuadrón de MiG-25 localizou e interceptou a un grupo de F-111 e F-15C. A actuación dos avións iraquís logrou que os mísiles SAM en terra puidesen derribar un dos F-15C Eagle. Así mesmo, tres F-16 Falcon estadounidenses foron destruídos por fogo antiaéreo durante unha misión de ataque e outros tres máis serían abatidos en distintos escaramuzas. Con todo, pese aos esforzos dos iraquís, a superioridade da coalición foise impoñendo rapidamente e unha patrulla de F-15 Eagle abateu dous MiG-25. Durante os encontros sucesivos sobre os ceos de Iraq, os F-15 Eagle norteamericanos lograron abater 5 MiG-29, 8 MiG-21, 2 SU-25, 4 SU-22, 1 SU-7 e 8 Mirage F-1. Aínda o 19 de xaneiro un MiG-29 conseguiu derribar un Tornado británico, pero pronto se fixo evidente que non había forma de competir co poderío da coalición e os mellores pilotos iraquís decidiron fuxir nos seus avións cara a Irán. Estímase que un total de 115 avións militares e 33 aparellos civís acharon refuxio en chan iraniano.
Cara ó final do conflito reportouse a perda de 38 avións da coalición, a maioría abatidos por fogo antiaéreo. Privados de forza aérea e acosados por intensos bombardeos, as forzas de Iraq optaron por protexer as súas tropas e o seu equipo baixo terra co que perderon toda mobilidade. Unha vez alcanzada a total supremacía aérea, a coalición incrementou os seus ataques a fin de que Saddam Hussein dese a orde de retirarse de Kuwait e aceptase renderse. Todas as cidades de Iraq foron branco de bombardeos e sufriron severos danos; morreron decenas de miles xa que as bombas que os aliados lanzaron sobre todo Iraq tiveron unha capacidade destrutiva equiparable a unhas oito veces a bomba de Hiroshima. Un dos incidentes máis soados ocorreu o 13 de febreiro cando dous mísiles impactaron nun refuxio antiaéreo en Bagdad chamado Al-Ameria e provocaron a morte de 1.200 civís.
Os resultados da campaña aérea foron abafadores para as forzas iraquís e minguaron terriblemente a súa capacidade de combate por non falar da súa moral. Estímase que ó termina-la guerra uns 2.435 tanques, 1.443 blindados e 1.649 pezas de artillería foron destruídos ou inutilizados como consecuencia directa dos demoledores ataques aéreos. Cabe destacar que o A-10A Thunderbolt II norteamericano deu bos resultados nas súas accións contra os blindados iraquís.
A campaña terrestre
dereita|miniatura|300px|Mapa do plan de invasión terrestre. O 13 de febreiro de 1991, algunhas unidades da 1ª e 2ª División de Marines despregadas na fronteira con Arabia Saudita realizaron algunhas incursións de tanteo dentro de Kuwait co obxectivo de medir o perigo con vistas a iniciar un ataque por terra. O certo é que os iraquís comezaran a repregarse desde principios de febreiro e a moral das tropas era baixa. Das 42 divisións despregadas en Kuwait, polo menos 14 foran desbandadas e só 19 conservaban entre un 60% e un 70% das súas capacidades de combate. O resto das forzas iraquís achábase nunha situación precaria e comezaron as desercións en masa.
O plan do xeneral Schwarzkopf dependía de manter unha forza significativa de marines fronte ás costas da capital de Kuwait, o cal fixo crer aos iraquís que as forzas norteamericanas efectuarían un desembarco e obrigounos a concentrar as súas tropas nesa zona. O seguinte paso da coalición foi mobilizar o groso das súas forzas cara ó oeste, en dirección á liña Wadin al Batin onde as defensas iraquís consistían en meros outeiros de area, dispersos e non garecidos ademais de gabias e campos minados. As forzas norteamericanas estiveron acompañadas pola 6ª División acoirazada, Daguet, francesa, e a 1ª británica, coas soadas Desert Rats. Os franceses ocuparon todo o tempo a posición máis occidental funcionando como un escudo protector para o resto das forzas aliadas. O plan recibiu o nome de Hail Mary e consistía en rodear ás forzas inimigas a través dun flanco para envolvelas, sorprendelas e ó mesmo tempo cortarlles a retirada.
Ana Romero Masiá
Traxectoria
Fixo a licenciatura de Historia Antiga e Historia da Arte na Universidade de Santiago de Compostela e posteriormente fixo o seu doutoramento en Historia na Universidade da Coruña. Traballou ata a súa xubilación como Catedrática de Xeografía e Historia no IES Monte das Moas da Coruña, do que foi directora en 2012.
Guerra do Golfo
A campaña terrestre
Ós dous días de iniciar o asalto terrestre, uns cen mil soldados iraquís rendéronse en masa ante as forzas da coalición que avanzaban sen ningún problema. Ata un dos oficiais norteamericanos mencionou que atravesaban as poucas liñas iraquís que atopaban como "coitelo en manteiga". A única batalla por terra de certa importancia foi denominada 73 Easting na que carros de combate do sétimo corpo topáronse coa división Tawakalna da Garda Republicana que se retiraban e comezaron un enfrontamento que durou seis horas. O 25 de febreiro un mísil Scud impactou contra un cuartel norteamericano situado en Arabia Saudita e causou a morte inmediata de 25 soldados e 50 máis resultaron gravemente feridos. O 28 de febreiro de 1991 Iraq rendeuse e aceptou as condicións impostas polas Nacións Unidas. Nese momento as forzas francesas da 6ª División acoirazada achábanse a só 150 quilómetros de Bagdad. Ó final do conflito a coalición internacional reportou a perda de 378 soldados e uns 1.000 resultaron feridos. Os iraquís levaron a peor parte xa que as súas baixas oscilaron entre os 25.000 e 30.000 mortos.
Ana Romero Masiá
Traxectoria
Durante a década dos 80 foi a arqueóloga encargada das escavacións do castro de Borneiro.
En 2022 nomeárona membro correspondente da Real Academia Galega e desde 2023 preside o Instituto José Cornide de Estudos Coruñeses.
Vida persoal
Estivo casada con Xosé Manuel Pose Mesura, catedrático de latín no ensino secundario e delegado do goberno en Galicia.
Bienvenido Brens
Transcendencia
As súas composicións foron interpretadas por recoñecidos cantantes dominicanos e internacionais tales como: Elenita Santos (Raíña de Sálvea), Lope Balaguer (El Cantantazo), Johnny Ventura, Anthony Rios, Francis Santana, Niní Cáffaro, Luchy Vicioso,Lucía Félix, Luís Vasquez, Vinicio Franco, Alberto Beltrán, Betty Missiego, Jose (Cheo) Feliciano, Fernando Fernández, Panchito Rizet, Bobby Capo, Carlos Pizarro, Felipe Rodríguez, Danny Rivera, Leo Marini, Los Panchos, Trío Los Diamantes, o Trío de Johnny Rodriguez, os venezolanos Víctor Piñero e José Luís Rodríguez, Las Hermanas Lago entre outros.
Guerra do Golfo
A posguerra
Tralo conflito, a ONU impuxo a Iraq un severo embargo que produciu gravísimos trastornos sociais no país.
Bienvenido Brens
Transcendencia
Entre os seus temas o de maior proxección está "Peregrina Sin Amor" gravado en 14 versións por recoñecidos cantantes nacionais e internacionais.
-13
Arte e cultura
miniatura|esquerda|175px|Teatro de Marcelo
Outros
Historia ano a ano
Firmistáns, Bugallido, Ames
Firmistáns é un lugar da parroquia de Bugallido no concello coruñés de Ames na comarca de Santiago. Tiña 176 habitantes no ano 2009 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 92 eran homes e 84 mulleres.
Hair (musical)
Hair, subtitulada The American Tribal Love/Rock Musical, é unha ópera beat sobre a cultura hippie dos anos 1960 nos Estados Unidos, que trata de temas como o amor, a paz, a liberdade sexual ou o uso de drogas, polo que produciu certo impacto na época, xa que incluía, ademais, os espidos integrais de todos os actores e actrices nalgunhas escens.
Máis alá de todo isto, o musical Hair deixou algunhas das cancións máis coñecidas en todo o mundo até hoxe en día, como Aquarius ou Let the Sunshine in.
A obra foi orixinalmente escrita por James Rado e Gerome Ragni (letra), e Galt MacDermot (música).
As primeiras representacións, a xeito de proba, realizáronse en 1967 nun club chamado The Cheetah, para pasar a estrearse no Public Theater do off-Broadway o 17 de outubro de 1967 con bastante éxito, trasladándose despois ao Biltmore Theater de Broadway o 29 de abril de 1968, onde se mantivo durante 1.472 representacións.
A estrea en Londres produciuse o 27 de setembro de 1968, no Shaftesbury Theatre, tendo lugar 1.998 representacións até o peche forzado do teatro polo afundimento do teito en xullo de 1973. A obra representouse múltiplas veces en todo o mundo, e até os nosos días.
En 1979 estreouse unha película baseada no musical e co mesmo nome (Hair), dirixida por Miloš Forman e protagonizada por Treat Williams, Beverly D'Angelo e John Savage.
A banda sonora, tanto da obra teatral como da película, foi editada nos distintos formatos habidos desde a súa estrena.
Significación política e cultural
A obra desafiou muoitas das normas establecidas pola sociedade occidental daquela época, e causou gran controversia desde a súa estrena, xerando moita publicidade o final do Acto I, en que actores e actrices aparecían espidos no escenario.
Isto converteuse nunha cuestión legal cando a representación saíu de xira polos Estados Unidos, porque o espido teatral era aceptábel en Nova York daquela, pero era descoñecido notros lugares. A obra tamén foi acusada nos tribunais por desprezo á bandeira estadounidense e polo uso de linguaxe obscena, chegando o caso até o Tribunal Supremo dos Estados Unidos.
No Reino Unido a controversia xerada en torno ao musical significou o fin da censura nos escenarios teatrais do país.
Celestino Buján Suárez
Celestino Buján Suárez, nado en Argalo (Noia) en 1859 e finado en Santiago de Compostela o 5 de abril de 1927, foi un mestre e xornalista galego.
Traxectoria
Iniciou a súa profesión de mestre en 1878. Foi mestre nacional nas escolas elementais de Cesuras (1878-1882), Serantes (1882-1887) e Lugo (1887-1893). Desde marzo de 1893 traballou como mestre interino do Colexio de Xordomudos e Cegos de Santiago de Compostela, obtendo a praza en propiedade en 1900. Despois foi profesor auxiliar e, desde o 11 de febreiro de 1897, secretario da Escola Normal de Santiago de Compostela. Fundou e dirixiu en 1892 a revista de primeiro ensino El Mensajero (Lugo) e dirixiu El Magisterio Gallego. Tamén colaborou con outros xornais, como La Idea Moderna (Lugo).
Anneke van Giersbergen
miniatura|300px|Anneke Van Giersbergen, 2010 Anneke van Giersbergen, nada en Sint Michielsgestel o 8 de marzo de 1973, é a actual cantante e alma do proxecto Agua de Annique, pero é coñecida por se-la cantante e principal compositora da banda holandesa de rock The Gathering.
Durante a súa longa carreira musical coaborou con bandas da escena da música metal e gótica como Lawn, Ayreon e Napalm Death. A súa colaboración máis recente é a que fixo coa banda lusa Moonspell, cantando xunto a Fernando Ribeiro o primeiro sinxelo do disco Night Eternal, "Scorpion Flower".
Traxectoria
Durante a súa infancia xa estivo ligada ao mundo da música, presentandose a concursos, colaborando nun coro infantil e máis adiante, tomando clases de canto. Na súa adolescencia pasou por diferentes bandas de diferentes estilos que influíron na súa carreira, como o jazz, o blues e o rock.
O éxito na escena europea chegoulle de mans da banda holandesa The Gathering, na que entrou a formar parte en 1994, cun son con tendencias máis escuras nos seus comezos e que foron evolucionando cos anos a ramas máis suaves; sempre coa característica voz de Anneke, que pronto lle deu recoñecemento no ámbito do rock e metal. Pronto cheganlle proxectos cos que colaborar:
No ano 2007 Anneke separouse de The Gathering para centrarse no seu propio proxecto, Agua de Annique, con influencias que van dende o rock ata o jazz, e co que sacaría o disco titulado Air, ese mesmo ano.
Carmela Figueiró
María del Carmen Figueiró Freiría, chamada Avoa Carmela, nada no Carballal, na parroquia de Camos (Nigrán) o 28 de outubro de 1883 e finada na mesma aldea o 25 de maio de 1997, foi unha labrega galega, e persoa máis lonxeva de España.
Traxectoria
Labrega de profesión, quedou orfa con doce anos e ao coidado dos seus irmáns. En 1914 casou e tivo cinco fillos. Con máis de 89 anos recuperouse dunha operación da matriz que os médicos consideraban unha operación de alto risco. Mantivo unha vida activa no campo ata facer os 105 anos, e posteriormente o resto dos seus días na súa casa ao coidado da súas fillas e netas ata o seu falecemento. Fontes da familia indicaban que a morte dos seus descendentes máis próximos (fillos, fillos políticos, ...) influíu no seu estado de saúde antes da súa morte. "Deus olvidouse de min" comentaba en numerosas ocasións en cada paso de ano.
Foi a galega máis lonxeva desde que se gardan rexistros, ao falecer con 113 anos e 209 días. Ademais, no momento do seu falecemento era a española máis vella de nome coñecido.
Gran Premio de Australia de 2000
O Gran Premio de Australia de 2000 (oficialmente LXV Qantas Australian Grand Prix) foi unha carreira de motor de Fórmula Un celebrada o 12 de marzo de 2000 en Melbourne, Australia. Foi a primeira carreira do Campionato Mundial de Fórmula Un de e a 65ª carreira na historia combinada do Gran Premio de Australia que data do 100 Miles Road Race de 1928. A carreira disputada en 58 voltas ao circuíto de 5´3 quilómetros foi a oitava vez que se celebrarou no Albert Park, usado por primeira vez en 1953 e a quinta desde que o novo circuíto acolleu a carreira en 1996. A carreira gañouna Michael Schumacher para o equipo Ferrari logo de comezar na terceira posición. O novo compañeiro de Schumacher para a tempada de 2000, Rubens Barrichello terminou segundo no outro Ferrari, con Ralf Schumacher terceiro para Williams-BMW.
Mika Häkkinen comezou na pole position nun McLaren, co seu compañeiro de equipo David Coulthard xunto a el, pero ambos se retiraron con fallos na válvula pneumática. Tres pilotos fixeron o seu debut no Gran Premio, o futuro campión mundial Jenson Button nun BMW-Williams, Nick Heidfeld nun Prost Grand Prix e Gastón Mazzacane nun Minardi. Mazzacane e Button retiráronse da súa carreira de debut, e Heidfeld terminou noveno, dúas voltas por detrás.
Antecedentes
Cando chegou á primeira carreira da tempada de Fórmula Un, moitos inclináronse polo piloto da Scuderia Ferrari Michael Schumacher e polo campión de  Mika Häkkinen de McLaren como principais contendentes para gañar o Campionato de Pilotos de 2000. Schumacher era o favorito para gañar o Campionato segundo os corredores de apostas e algúns ex pilotos de Fórmula 1, incluíndo o compañeiro de Schumacher da tempada de 1999, e novo piloto de Jaguar Eddie Irvine. O último campión de pilotos de Ferrari, Jody Scheckter, que o fixo na tempada de Fórmula Un, tamén apostou por Schumacher para gañar o Campionato.
Dos 11 equipos e 22 pilotos na grella de saída, tres pilotos debutaron. Nick Heidfeld uniuse ao equipo Prost ao lado de Jean Alesi. ambos substituíron aos pilotos de Prost da tempada de 1999 a Olivier Panis, que se mudou a McLaren como piloto de probas na Fórmula 1 e a Jarno Trulli que fichou por Jordan Grand Prix xunto con Heinz-Harald Frentzen despois da retirada de Damon Hill. No equipo Minardi, Gastón Mazzacane substituíu a Luca Badoer, quen optou por seguir como piloto de probas de Ferrari, un papel que comezou en 1997. O terceiro piloto novato na grella de pilotos de 2000 foi Jenson Button, que substituíu a Alessandro Zanardi en Williams. O Button, no seu momento, converteuse no piloto británico máis novo que en comezar unha carreira de Fórmula Un.
Moitos observadores e compañeiros tamén tiñan opinións diferentes sobre a elección de Williams de fichar a Button. O piloto de Sauber, Mika Salo, declarou que debido á inexperiencia de Button, podería "lastimarse a se mesmo ou a alguén máis".
Práctica e cualificación
Mika Häkkinen logrou a pole tres décimas por diante do seu compañeiro de equipo David Coulthard, despois de que a parella copase a primeira liña para McLaren no comezo da tempada. Michael Schumacher quedou decepcionado co terceiro posto despois dun trompo de Coulthard que provocou unha bandeira vermella que o obrigou a abandonar o seu intento final. Coulthard dixo que "non era a súa intención" molestar a Schumacher na súa última volta de cualificación. Os tres primeiros lugares na cualificación foron idénticos aos que foran os dous anos anteriores. O novo compañeiro en Ferrari de Schumacher, Rubens Barrichello, cualificou cuarto, xunto cos Jordans de Heinz-Harald Frentzen e Jarno Trulli detrás del na terceira fila. Eddie Irvine clasificou sétimo para Jaguar, xunto a Jacques Villeneuve, Giancarlo Fisichella e Mika Salo completando o top ten. Ralf Schumacher foi o undécimo para Williams - BMW, co seu compañeiro, o novato, Jenson Button 21º clasificado na súa primeira carreira, fixando un tempo de volta 1.6 segundos máis lentos. Detrás de Button quedou outro novato, Gastón Mazzacane e diante deles estaba Johnny Herbert de Jaguar. Button máis tarde describiu a súa sesión de cualificación dicindo "Non pode ser peor que iso".