cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Acelomorfos
Tradicionalmente foron considerados como subfilo dos platihelmintos turbelarios, e máis tarde como subfilo dos Xenacoelomorpha (que estaría constituído polos subfilos Acoelomorpha e Xenoturbellida). Pero en 2004 estudos moleculares feitos por Jaume Baguñà e Marta Riutort demostraron que debían considerarse como un filo separado.
Todas as especies coñecidas son mariñas e habitan entre as partículas de sedimentos, flotando na auga formando parte do plancto, ou nadando entre as algas.
Wander Wildner
Wander Wildner, como é coñecido Wanderley Luis Wildner, (Venâncio Aires, 20 de setembro de 1959) é un cantante e compositor brasileiro. Ficou coñecido por participar na banda Os Replicantes, que tivo grande importancia no punk rock nacional dos anos 80.
Iniciou a súa carreira en solitario facendo versións musicais, e posteriormente pasou a compoñer as súas propias cancións. Lanzou o seu primeiro disco en 1996, intitulado Baladas Sangrentas producido por Tom Capone, un coñecido produtor brasileiro, pola gravadora Velas.
Algunhas das súas cancións foron versionadas por Ira! e Tequila Baby e participou no 2005 dunha edición do popular Acústico MTV (MTV Unplugged), titulado Acústico MTV: Bandas Gaúchas, canda as bandas Bidê ou Balde, Cachorro Grande e Ultramen.
Gerd von Rundstedt
miniatura|Gerd von Rundstedten en [[1932.]]
Gerd von Rundstedt, nado en Aschersleben o 8 de decembro de 1875 e finado en Hannover o 24 de febreiro de 1953, foi un mariscal de campo alemán.
Traxectoria
Fillo dun oficial de cabaleira que serviu na guerra francoprusiana, estudou na academia militar de Lichtelfelder e máis tarde na Academia de guerra de Berlín. Durante a primeira guerra mundial serviu na fronte do Oeste no goberno militar alemán de Antuerpen e posteriormente no goberno militar alemán en Polonia. Loitou nos Cárpatos e cara o final da guerra volveu á fronte occidental.
Durante o réxime nazi participou na anexión dos Sudetes e retirouse como Generaloberst (o rango inferior a mariscal).
Luísa dos Países Baixos
Primeiros anos
A princesa Luísa naceu o 5 de agosto de 1828 na Haia. O seu pai era o príncipe Federico, segundo fillo do rei Guillerme I do Reino Unido dos Países Baixos e da súa esposa Guillermina de Prusia. A súa nai, Luísa de Prusia, era a oitava filla do rei Federico Guillerme III de Prusia e da duquesa Luísa de Mecklemburgo-Strelitz.
Gerd von Rundstedt
Vitoria sobre Francia
Durante a batalla de Francia comandou o Grupo de exércitos A que en maio de 1940 atravesou o que se cría o impracticable bosque das Ardenas e cercou a 300.000 soldados franco-británicos avanzados en Bélxica, grazas a rapidez dos Panzer de Heinz Guderian, un famoso xeneral baixo as súas ordes. Este plan concibido por Manstein, foi apoiado por Rundstedt perante Hitler e resultou determinante do colapso do exército anglofrancés.
Luísa dos Países Baixos
Primeiros anos
A súa educación foi confiada especialmente á súa institutriz belga Victoire Wauthier, e estudou francés, alemán, inglés, ruso e mais piano.
Gerd von Rundstedt
Vitoria sobre Francia
O 20 de maio Hitler viaxa ao cuartel xeral de Rundstedt onde se acorda que este xire as súas tropas e avance cara a Rheims e a través de Alsacia. En poucos días rompeu a resistencia francesa cruzando o Marne e tomou Dijon e Lión. O avance detívose cando Francia pediu o armisticio.
Luísa dos Países Baixos
Primeiros anos
En 1849 a corte de Estocolmo pensou que a princesa Luísa era unha adecuada candidata para o matrimonio do Príncipe da Coroa Carlos, fillo do rei Óscar I de Suecia e da súa esposa Xosefina de Leuchtenberg, herdeiro das coroas de Suecia e Noruega, despois de que fallasen as negociacións para concertar o matrimonio entre Carlos e unha princesa prusiana. Nese ano, Carlos viaxou ao Reino Unido dos Países Baixos para coñecer a princesa Luísa. O rei Óscar I desexaba asegurar conexións entre a familia real da nova dinastía de Bernadotte e as antigas dinastías reais de Europa, e unha princesa protestante era vista como unha raíña adecuada para a unión Suecia-Noruega despois de dúas predecesoras católicas. Luísa reunía estes requisitos e, ademais, esperábase un gran dote da rica casa de Orange-Nassau. O secretario do gabinete L. Manderström foi enviado para estudar o caso e informou que Luísa tiña unha excelente educación e era unha moi boa persoa (aínda que non era atractiva fisicamente). Ao parecer, Luísa sentiu unha atracción inmediata por Carlos, mentres que este, en cambio, aparentemente, quedou decepcionado. En agosto de 1849 foi arranxado o compromiso, tras convencer Óscar ao seu filo de que o aceptase. O compromiso anunciouse oficialmente en febreiro de 1850 e casaron en Estocolmo o 19 de xuño de 1850.
Gerd von Rundstedt
Vitoria sobre Francia
Foi ascendido a mariscal de campo, e malia os seus desexos de retirarse, Hitler nomeouno Comandante en Xefe do Oeste.
Luísa dos Países Baixos
Primeiros anos
As expectativas da gran fortuna de Luísa debateuse en Suecia, tanto no Parlamento como na prensa radical, que suxeriu que o monarca agora sería capaz de financiar a construción da rede dos ferrocarrís suecos. En realidade, con todo, o seu dote resultou ser moi pequeno. Luísa estudou a lingua sueca e a historia do país; porén, nunca aprendeu o noruegués. Por outra parte, dado que o goberno neerlandés apoiara o matrimonio, Luísa non tivo que renunciar aos seus dereitos ao trono dos Países Baixos polo seu matrimonio.
Gerd von Rundstedt
Invasión da Unión Soviética
Durante a invasión alemá da Unión Soviética comandou os exércitos do sur que protagonizaron o embolsamento das tropas soviéticas en Uman e Kíiv capturando a centos de miles de soldados do exército roxo. Malia o éxito da conquista de Ucraína e Crimea (esta tras a importante vitoria de Mariupol), Rundstedt foi relevado por Hitler debido á retirada do exército alemá da recentemente tomada Rostov que Rundstedt autorizara debido ao adianto do duro inverno ruso e a carencia de municións, alimentos, combustible e vehículos.
Luísa dos Países Baixos
Princesa herdeira
miniatura|200px|esquerda|Carlos e Luísa regresando a Palacio despois da súa voda.
Gerd von Rundstedt
Fronte Occidental
Novamente chamado por Hitler, prestou os seus servizos na fronte Oeste. Tras o desembarco de Normandía, desbaratou a gran operación aerotransportada dos aliados, denominada Market Garden, e reeditou un fulgurante avance dende as Ardenas que a piques estivo de chegar a Antuerpen. O desgaste do exército alemán a esa altura da guerra impediu culminar ese último intento por gañar a iniciativa aos aliados.
Luísa dos Países Baixos
Princesa herdeira
Luisa saíu de Alemaña nun barco sueco de Travemünde e chegou a Suecia cos seus pais e a súa irmá María, que estiveron presentes na súa voda. A princesa Luísa e o Príncipe da Corona Carlos casaron en Estocolmo o 19 de xuño de 1850 na Catedral, coñecida en sueco como Storkyrkan (literalmente, "Grande Igrexa") ou Sankt Nikolai kyrka (Igrexa de San Nicolao). Despois da voda, o rei Óscar I levou a Luísa a unha xira por Suecia para que coñecese o país.
A relación entre Luísa e Carlos non foi feliz. A parella tiña personalidades diferentes: Luísa era introvertida, tímida e prefería unha vida sinxela, mentres que Carlos era extravertido a afeccionado ás festas e á vida social. Luísa foi infeliz no amor con Carlos, que a encontraba pouco atractiva e lle era infiel, o que a ela lle doía moito.
Gerd von Rundstedt
Final
Tras a rendición de Alemaña, non se puido demostrar unha participación directa nos crimes de guerra e os xenocidios que na reteguarda da súa fronte executaban as SS, mais semella indiscutible para os historiadores de que coñecía eses delitos contra a humanidade. Ese factor e a súa delicada saúde foron as razóns esgrimidas para a súa liberación en maio de 1949.
Luísa dos Países Baixos
Princesa herdeira
Desde 1852 até 1860, Carlos tivo unha relación con Josephine Sparre, dama de honor de Luísa, o que provocou un escándalo. Sparre foi descrita como tan dominante que se dicía que a princesa herdeira e a súa dama de honor cambiaran os seus papeis. Fritz von Dardel describiu a Sparre deste xeito: "a dama en cuestión é a gran favorita do príncipe, así como da princesa, e goberna totalmente a ambos os dous en todo o relacionado coa súa vida cotiá. Dotada dun talento inusual para agradar e facerse indispensábel, logrou manexar o príncipe herdeiro nun estraño grao."
Luísa trataba a Carlos benevolentemente, e este, en cambio, tratábaa a ela con neglixencia. Un coñecido episodio que atraeu a atención tivo lugar na festa de aniversario de Luísa no Palacio de Drottningholm en 1857, cando o príncipe herdeiro propuxo un brinde ao seu "amor secreto", con Luísa e Josephine Sparre presentes. Isto causou unha desagradabel escena, e o irmán de Carlos, o príncipe Óscar, reprendeuno indirectamente pedindo a súa propia esposa, Sofía de Nassau, que brindase con el. Esta escena causou tal impresión a Luísa que estalou en bágoas e sufriu un ataque de nervios.
Raíña consorte
miniatura|260px|A raíña Luísa contra [[1868.]] O día 8 de xuño de 1859 Luísa converteuse en raíña consorte de Suecia e Noruega, cando o seu esposo accedeu ao trono co nome de Carlos XV de Suecia á morte de seu pai, o rei Óscar I.
Luísa non foi unha raíña brillante, debido á diferenza de personalidades entre ela e o rei. De feito, non desempeñou ningunha influencia política, a diferenza da súa predecesora (a súa sogra), Xosefina de Leuchtenberg. Pasou a súa vida realizando as tarefas domésticas e tratando de compracer o seu marido, pero o rei tratábaa cunha condescendente bondade. Co tempo, a súa saúde deteriorouse.
Nunha ocasión, durante unha comida campestre, Luísa sufriu unha especie de ataque (posibelmente de epilepsia, segundo as descricións contemporáneas), pero pensouse que era unha reacción histérica debida á neglixencia coa que a trataba o seu esposo. Posteriormente, Luísa foi illándose da xente até a súa recuperación.
Aínda que non lle gustaban os deberes cerimonais, preferindo coidar da súa vida familiar, Luísa tiña interese pola moda, e sempre vestía elegantemente. O seu marido adoraba a súa filla, pero tratábaa coma se fose "un rapaz", o que preocupaba á súa esposa, que non quería unha "infancia sen rendas" para a súa filla.
Luísa tivo que soportar as infidelidades do seu esposo. Despois da súa relación con Josephine Sparre, tivo outra, desde 1869 a 1872, con Wilhelmine Schröder.
Carlos tivo un fillo ilexítimo, Carl Johan Bolander, nacido o 4 de febreiro de 1854, e que foi o pai do bispo Nils Bolander, e unha filla, Ellen Svensson Hammar, nacida o 28 de outubro de 1865 e finada en 1931.
Así mesmo, hai rumores de que tiña máis fillos extraconxugais.
Descendencia
O matrimonio tivo dous fillos:
Despois de ter os seus dous fillos, a raíña non puido volver quedar embarazada por motivos de saúde. En 1854 morreu o príncipe Carlos Óscar de pneumonía aos dous anos de idade e, dese modo, o futuro rei perdeu o seu único herdeiro, xa que a lei sálica prevalecía naquel momento en Suecia, polo que a primoxénita, a princesa Luísa, estaba excluída.
Carlos quedou moi desgustado porque isto significaba que a súa proxenie non sería o seguinte monarca de Suecia; o herdeiro sería o seu irmán Óscar. Luísa ofreceulle a Carlos o divorcio para que puidese casar e ter o herdeiro que anhelaba, pero o rei declinou a oferta.
Morte
Luísa dos Países Baixos faleceu en Estocolmo o día 30 de marzo de 1871, aos 42 anos, sen poder dar un descendente varón ao seu esposo, co cal, debido á lei de sucesión da época, a coroa pasou á súa morte ao irmán de Carlos XV, que reinaría como Óscar II.
Foi enterrada no panteón real da Igrexa de Riddarholmen, de Estocolmo.
Monarcas actuais descendentes de Luísa
Descendentes de Luísa dos Países Baixos son a raíña Margarida II de Dinamarca, o rei Harald V de Noruega, o rei Alberte II de Bélxica e o gran duque Henrique I de Luxemburgo.
Estrutura primaria dos ácidos nucleicos
miniatura|Unha serie de codóns nun fragmento de molécula de ARNm. Cada codón consta de tres nucleótidos, que representan un determinado aminoácido.
A estrutura primaria dos ácidos nucleico é a sucesión de nucleótidos (unidades que forman os ácidos nucleicos) representados polas letras A, T, G, C, U, que indica a orde en que estes están situados na molécula. Unha secuencia de ácido nucleico ou de nucleótidos é esa mesma sucesión nun ADN (letras A, T, G, C) ou nun ARN (letras A, U, G, C). Por convención, as secuencias son xeralmente presentadas empezando polo extremo 5' e acabando polo extremo 3'. Como os ácidos nucleicos son xeralmente polímeros lineares (é dicir, non ramificados), especificar a súa secuencia equivale a definir a estrutura covalente da molécula enteira. Nesta estrutura primaria está codificada a información xenética dos seres vivos, polo que ás veces tamén se usa para ela a expresión secuencia xenética. As secuencias poden lerse a partir do material biolóxico utilizando diversos métodos de secuenciación do ADN.
Ademais da estrutura primaria (non se debe dicir "secuencia primaria"), os ácidos nucleicos teñen estrutura secundaria, terciaria e superiores.
Nucleótidos
miniatura|Estrutura química do ARN.
Os ácidos nucleicos están formados por unha sucesión de moléculas chamadas nucleótidos unidas entre si por un enlace covalente chamado fosfodiéster. Os nucleótidos están formados por un fosfato, un azucre e unha base nutroxenada. O fosfato nunca varía. O azucre serve para distinguir o ADN (leva o azucre desoxirribosa) do ARN (leva ribosa). A base nitroxenada (ou nucleobase) é o que distingue nun mesmo ácido nucleico un nucleótido doutro, polo que a secuencia dun ácido nucleico é tamén a súa secuencia de nucleótidos ou a súa secuencia de bases. Segundo as bases nitroxenadas que leven hai cinco tipos de nucleótidos habituais nos ácidos nucleicos, que son: adenina (representado por A), guanina (G), citosina (C), timina (T) e uracilo (U). No ADN aparecen A, T, G e C, e no ARN A, U, G e C. Nos ácidos nucleicos bicatenarios, como o ADN, as bases emparéllanse coas da cadea de enfronte formando sempre os pares A-T e G-C mediante o establecemento de pontes de hidróxeno (outros emparellamentos non terían os grupos químicos adecuados para formar esas pontes de hidróxeno). Isto quere dicir que unha cadea é complementaria en bases da outra.
Xeralmente unha secuencia de ADN escríbese coas bases seguidas (sen espazos entre elas) de esquerda a dereita desde o extremo 5' ao 3', por exemplo 5'-AAAGTCTGAC-3'. Durante a tradución de proteínas, os ARNm son traducidos empezando polo extremo 5'. Por exemplo, a secuencia complementaria de 5'-TTAC-3' é 5'-GTAA-3' (obsérvese que as dúas están escritas en sentido 5'-3', pero nun ADN bicatenario estarán colocadas de forma antiparalela, polo que o primeiro T da primeira secuencia terá en fronte o o último A da segunda secuencia, e así as demais).
Notación
Na representación das secuencias de nucleótidos A, T, C, G e U representan a adenina, timina, citosina, guanina e uracilo, pero hai tamén letras para representar a ambigüidade nunha determinada posición, que podería estar ocupada por un nucleótido entre varios posibles. As regras da IUPAC para estes casos son:
Estes símbolos son tamén válidos para o ARN, pero nese caso U (uracilo) substituiría a T (timina).
Ademais das bases habituais A, C, G, T e U, os ácidos nucleicos poden tamén conter bases modificadas despois de que se formou a cadea do ácido nucleico. No ADN, a base modificada máis común é a 5-metilcitidina (m5C). No ARN, pode haber moitas bases modificadas, como a pseudouridina (Ψ), dihìdrouridina (D), inosina (I), ribotimidina (rT) e 7-metilguanosina (m7G). A hipoxantina e a xantina son dúas das bases que se poden orixinar pola presenza de mutáxenos. De xeito similar, a desaminación da citosina orixina uracilo.
Importancia biolóxica
200px|miniatura|Representación do [[código xenético, no que a información contida nun ácido nucleico é traducida á secuencia de aminoácidos dunha proteína.]]
Nos sistemas biolóxicos, os ácidos nucleicos conteñen a información que utiliza unha célula viva para construír as súas proteínas específicas. A secuencia de nucleobases dunha cadea de ácido nucleico é traducida pola maquinaria celular nunha secuencia de aminoácidos formando unha cadea proteica. Cada grupo de tres bases, chamado codón, corresponde a un determinadao aminoácido, e existe un código xenético específico no que se asigna a cada posible combinación de tres bases un determinado aminoácido.
O dogma central da bioloxía molecular indica a dirección en que flúe a información xenética desde o ADN ata as proteínas. Primeiro, o ADN transcríbese a moléculas de ARNm, que se dirixen ao ribosoma, onde ese ARNm será utilizado como molde para a construción da proteína.
As mutacións causan cambios nos nucleótidos e, por tanto, nos codóns, polo que estas alteracións da secuencia do ADN dan lugar a que se formen proteínas con secuencias de aminoácidos distintas da nornal, que poden ser non funcionais. Algunhas mutacións poden facer que non sexa posible fabricar a proteína.
A secuenciación de xenomas enteiros ten grande importancia para establecer as relacións filoxenéticas dos seres vivos. Secuenciáronse os xenomas de moitos microorganismos e duns cantos eucariotas. Un dos secuenciados foi o xenoma humano. É tamén importante o estudo de polimorfismos dun só nucleótido ou de indeis sinatura conservados e outros marcadores xenéticos.
Determinación da secuencia
dereita|miniatura|268px|Impresión dun electroferograma dun secuenciador automático para determinar parte dunha secuencia de ADN.
A secuenciación do ADN é o proceso de determinar a secuencia de nucleótidos dun fragmento de ADN dado. Como a secuencia do ADN dun ser vivo codifica a información necesaria para ese ser vivo, determinar a súa secuencia é útil na investigación fundamental de como funcionan os organismos, ou determinados individuos, e en practicamente todas as investigacións biolóxicas. Por exemplo, en medicina pode utilizarse para identificar, diagnosticar e potencialmente desenvolver tratamentos para as enfermidades xenéticas. De igual xeito, a investigación dos patóxenos pode levar a idear tratamentos para as enfermidades contaxiosas. A biotecnoloxía é unha disciplina florecente e con gran potencial, que utiliza moito a secuenciación do ADN.
O ARN non se secuencia directamente, senón que é copiado primeiro a ADN utilizando o encima transcriptase inversa, e é ese ADN o que se secuencia.
Os métodos de secuenciación actuais dependen da capacidade discriminatoria das ADN polimerases, e, por tanto, só poden distinguir catro bases. Unha inosina (creada a partir de adenosina durante a edición do ARN (RNA editing) lese como G, e a 5-metilcitosina (creada a partir da citosina por metilación do ADN) lese como C. Coa tecnoloxía actual, é difícil secuenciar pequenas cantidades de ADN, xa que o sinal é demasiado feble para medilo, pero iso pódese solucionar facendo primeiro unha amplificación do ADN coa técnica da reacción en cadea da polimerase (PCR).
Representación dixital
miniatura|370px|Secuencia xenética en formato dixital. Unha vez que se obtivo unha secuencia de ácido nucleico dun organismo esta almacénase en formato dixital. As secuencias xenéticas dixitais poden ser almacenadas en bases de datos de secuencias, ser analizadas (ver Análise de secuencias máis abaixo), ser alteradas dixitalmente e utilizadas como moldes para crear novas moléculas de ADN reais utilizando a síntese de xenes artificial.
Probas xenéticas
O ADN do xenoma dos organismos pode ser analizado para diagnosticar a susceptibilidade a ter enfermidades conxénitas, e pode tamén utilizarse para determinar a paternidade dun neno (pai xenético) ou os devanceiros dunha persoa. Normalmente, cada persoa leva dúas copias de cada xene, unha herdada da nai e outra do pai, e estas copias poden ser iguais ou pertencer a variedades distintas (alelos) dese xene. O xenoma humano crese que contén arredor de 20.000 - 25.000 xenes. Ademais as probas xenéticas en senso amplo inclúen probas bioquímicas para a posible presenza de enfermidades xenéticas, ou formas mutantes de xenes asociados co incremento do risco de desenvolver trastornos xenéticos.
As probas xenéticas identifican cambios nos cromosomas, xenes, ou proteínas. Xeralmente, as probas utilízanse para detectar cambios que están asociados con trastornos herdados e poden confirmar ou excluír unha condición xenética sospeitada e determinar a probabilidade de desenvolvela ou transmitila á descendencia.
Aliñamento de secuencias
En bioinformática, un aliñamento de secuencias é un modo de dispoñer as secuencias de ADN, ARN, ou proteína para identificar rexións semellantes que poden selo debido a relacións funcionais, estruturais, ou evolutivas entre as secuencias. Se dúas secuencias dun aliñamento comparten un antepasado común, as faltas de correspondencia poden interpretarse como mutacións puntuais e as lagoas (gaps) como mutacións por inserción ou deleción (indeis) introducidos nunha ou en ambas as liñaxes no período de tempo que pasou desde que diverxiron unha da outra. Nos aliñamentos de secuencias de proteínas, o grao de semellanza entre aminoácidos que ocupan unha determinada posición na secuencia pode ser interpretada como unha medida grosso modo do conservada que está unha determinada rexión ou secuencia motivo entre distintas liñaxes. A ausencia de substitucións, ou a presenza unicamente de substitucións moi conservadoras (é dicir, a substitución de aminoácidos cuxas cadeas laterais teñen propiedades bioquímicas similares) nunha determinada rexión da secuencia, suxiren que esta rexión ten unha importancia estrutural ou funcional. Aínda que as bases nitroxenadas do ADN e ARN son máis similares entre si que cos aminoácidos, a conservación dos pares de bases pode indicar un papel funcional ou estrutural similar.
A filoxenética computacional fai un amplo uso dos aliñamentos de secuencia na construción e interpretación de árbores filoxenéticas, que se utilizan para clasificar as relacións evolutivas entre xenes homólogos representados nos xenomas de especies diverxentes. O grao no cal as secuencias dun conxunto estudado difiren está cualitativamente relacionado coa distancia evolutiva entre as secuencias. En xeral, unha alta identidade de secuencia indica que as secuencias en cuestión teñen un antepasado común máis recente comparativamente recente, mentres que unha baixa identidade indica que a diverxencia é máis antiga. Esta aproximación, que reflicte a hipótese do "reloxo molecular" de que se pode usar un taxa case constante de cambio evolutivo para extrapolar o tempo que pasou desde que diverxiron dous xenes (é dicir, o tempo de coalescencia), asume que os efectos da mutación e a selección natural son constantes entre as liñaxes. Por tanto, non considera posibles diferenzas entre organismos ou especies nas taxas de reparación do ADN ou a posible conservación funcional de rexións específicas dunha secuencia. (No caso das secuencias de nucleótidos, a hipótese do reloxo molecular na súa forma máis básica tampouco ten en conta as diferenzas nas taxas de aceptación entre mutacións silenciosas que non alteran o significado dun determinado codón e outras mutacións que dan lugar á incorporación dun aminoácido diferente nas proteína)s. Outros métodos estatísticos máis exactos permiten que varíe a taxa de evolución en cada póla da árbore filoxenética, producindo así mellores estimacións dos tempos de coalescencia para os xenes.
Secuencia motivo
Frecuentemente, a estrutura primaria codifica motivos que teñen importancia funcional. Algúns exemplos de secuencias motivo son: a caixa C/D e a caixa H/ACA dos snoRNAs, sitio de unión Sm que se encontra nos ARNs do espliceosoma como o U1, U2, U4, U5, U6, U12 e U3, a secuencia Shine-Dalgarno, a secuencia consenso Kozak e a do terminador da ARN polimerase III.
Friedrich Gerhard Rohlfs
Friedrich Gerhard Rohlfs, nado en Vegesack (Bremen) o 14 de abril de 1831 e finado en Bonn o 3 de xuño de 1896, foi un xeógrafo e explorador alemán que se converteu no primeiro europeo que logrou cruzar África dende o Mediterráneo até o golfo da Guinea, pero sen conseguir entrar no panteón dos grandes descubridores do continente africano porque as rutas que percorreu xa foran trazadas anteriormente por outros exploradores europeos.
Os inicios
Nace en Vegesack, un pequeno porto preto de Bremen. É o terceiro fillo dun doutor en medicina, quen confía a súa educación a titores privados. Non sobresae pola súa aplicación e tan só mostra interese pola historia, a xeografía e as linguas. Con 15 anos comeza a estudar nunha escola, pero os resultados non son máis positivos. Deixa a escola e foxe ó mar, pero os seus pais alcánzano en Ámsterdam (Países Baixos). Como tampouco un segundo período de formación deu mellores resultados, Rohlfs abandona definitivamente os estudos e ingresa no exército de Prusia. Aínda que se ve na obriga de deixar o exército, o seu interese polo militar acompañarao toda a súa vida. O seu desexo de estudar Medicina é un fracaso. Frecuenta varias Universidades, mais case non pisa as aulas e a súa preparación será moi elemental.
Cirurxián
O seu carácter emprendedor levoulle a viaxar a Europa central e mediterránea. Primeiro alístase no exército austríaco, pero deserta pouco tempo despois e, atravesando Suíza e Italia, chega a Francia, onde entra a formar parte da Lexión Estranxeira. En 1855 pasa a Alxeria, onde aprende o árabe e se familiariza cos seus costumes.
Fóra xa da Lexión, Rohlfs trasládase a Marrocos en 1861, coa intención de traballar como cirurxián. Disfrazado de árabe e grazas ós seus coñecementos en medicina, granxéase a amizade do gran "xerife", considerado a testa da irmandade musulmá, quen exercía unha grande influencia na maior parte do noroeste de África. Poucos meses de traballo son suficientes para comprender que non pode facer fortuna traballando como médico. Aínda que se esforza por aprender tódolos costumes musulmáns, Rojlfs sente que o espían e que sospeitan del. Abandona o seu oficio de cirurxián e obtén o permiso para viaxar libremente, decidindo preparar unha gran viaxe de exploración a través do Sáhara marroquí.
Graves dificultades
Perfecciona os seus coñecementos da lingua e os costumes árabes e na primavera de 1862 diríxese até chegar a Agadir e visitar Marrakech. Rematadas as súas provisións de quinina, sofre un violento ataque de malaria, mentres que os seus guías lle rouban case todas as súas provisións.
Dende Agadir viaxa cunha caravana de mercadores até Tafilat. Días máis tarde os guías déixanlle ferido e medio morto, despois de roubarlle os cartos. Dous días despois, dous homes que pasan por aquel lugar, atópano e condúceno a un oasis. Alí permanece durante case dous meses até que unha vez recuperado pode proseguir o seu camiño. Diríxese de novo cara o deserto. Confía en chegar ó oasis de Tuat, que non fora visitado nunca por ningún europeo, e chegar a Tombuctú, atravesando o deserto, Pretende conservar a súa identidade musulmá pero unhas cartas que chegan de Europa revelan a súa verdadeira identidade polo que se ve na obriga de volver a Orán, para comezar unha nova viaxe dende Tánxer.
A través do deserto
Emprende a súa segunda viaxe en marzo de 1864. A viaxe, que dura un ano, realízao con caravanas de mercadores ou peregrinos, pero ás veces marcha só, en compañía dun servo. Pasando a través de Tafilalt chega ó oasis Tuat. Ante a imposibilidade de ir a Tombuctú, ó inicio de 1865 volta a Alemaña, despois de ter pasado por Ghadames e Trípoli. O frío intenso do inverno afecta á súa saúde e desexa regresar canto antes a África. En febreiro xa está en camiño.
A nova expedición, que sae de Trípoli en maio, está composta de cinco servos e seis camelos e chega sen incidentes a Ghadames. A finais de agosto deixa Ghadames e regresa a Mizdah, e dende alí marcha cara o sur, dirixíndose a Murzuk. O 25 de marzo de 1866 sae de Murzuk e, pasando por Kuka, chega até Lokoja. Seguindo o curso do río Níxer, alcanza a costa de Lagos en 1867.
Honores e medallas
Ó seu regreso a Europa, Rohlfs é recibido con grandes honores polo rei de Prusia e o chanceler Otto Von Bismarck. As sociedades xeográficas noméano membro honorario e concédenlle medallas. Rohlfs fora o primeiro europeo en cruzar África dende o Mediterráneo até o golfo da Guinea.
En 1868 acompaña á expedición inglesa que dirixiu Robert Napier a Magdala, en Abisinia, para rescatar aos europeos que foran feitos prisioneiros polo emperador Teodros. No verán de 1868, está de volta en Europa, pero poucos meses despois atópase en Trípoli. De novo en Europa, dedícase a pronunciar conferencias. Coñece a Lony Behrens, unha moza de 18 anos, con quen casa. As súas actividades como publicista e conferenciante permítenlle vivir acomodadamente.
Derradeiras expedicións
Rohlfs estaba disposto a explorar o deserto libio. A caravana que emprende esta expedición é a máis numerosa e a mellor equipada de todas, composta por 95 persoas e 105 camelos. Pero ningún dos europeos tiña estado antes en África, e ningún deles, naturalmente, sabía árabe. Non sendo posible atravesar o gran deserto de area, diríxese cara o norte e chega a Siwa en febreiro de 1874. Todos consideran que a expedición foi un fracaso. A súa maior viaxe ten como obxectivo explorar todo o interior da África setentrional, abarcando a extensa rexión comprendida entre o Mediterráneo, o lago Chad e o Nilo. Os preparativos para esta viaxe téñeno ocupado gran parte do ano 1878. Os carros que preparou para cruzar o deserto non serven e ten que abandonalos. Ó chegar ó oasis de Kufra, Rohlfs é feito prisioneiro pero logra escapar. A súa expedición queda destruída.
Diplomático e escritor
Volta a Europa. Viaxa a Abisinia, en 1880, para levar unha carta do emperador alemán ao Negus Yohannes. En 1885 é nomeado cónsul xeral de Alemaña en Zanzíbar, mais volta pronto a Europa e reside en Godesberg am Rhein, Bonn, dende 1890, onde morre.
Rohlfs pertenceu a moitas sociedades científicas e obtivo a medalla de ouro da Sociedade Xeográfica de Londres. Os seus prexuízos impedíronlle comprender e describir aos pobos musulmáns do Norte de África. Pero se Rohlfs non sobresaíu como xeógrafo, etnógrafo ou diplomático, distinguiuse como un escritor incansable e un publicista de éxito, que contribuíu cos seus artigos a formar a opinión dos alemáns respecto a África.
Demanda do Santo Graal
A Demanda do Santo Graal é un manuscrito medieval escrito en galego-portugués que se insire nun dos ciclos máis importantes da literatura medieval europea: o chamado Ciclo Bretón ou Materia de Bretaña. Esta obra constitúe un dos maiores expoñentes da prosa medieval galego-portuguesa. Nela nárranse as aventuras de Galaaz e dos Cabaleiros da Táboa Redonda na procura do Santo Graal, o lendario cáliz empregado na Última cea e que despois usou Xosé de Arimatea para recoller o sangue de Cristo. Na actualidade, consérvase un manuscrito datado do século XV da Demanda do Santo Graal na Biblioteca Nacional de Viena, catalogado co número 2594.
Orixe
A Demanda do Santo Graal está incluída dentro da temática da Materia de Bretaña. Mais dentro deste ciclo da literatura medieval que fala do Rei Artur e dos seus cabaleiros existen varios períodos. Na actualidade, as orixes históricas da Demanda do Santo Graal galego-portuguesa e as fontes das que bebe a obra son aínda polémicas. Aínda que o manuscrito que se conserva na Biblioteca Nacional de Viena data do século XV, os indicios históricos e lingüísticos apuntan a que se trata dunha tradución realizada no século XIII no Reino de Portugal a partir de textos anteriores. Moitos expertos, como a investigadora británica Fanni Bogdanow, sinalan a relación de boa parte do texto coa “Estoire del Saint Graal” da chamada Vulgata, mentres que outros apuntan a que a Demanda do Santo Graal sería de composición máis tardía e bebería do Ciclo da Pos-Vulgata. Así, esta obra pertencería ao ciclo da Post-Vulgata e sería unha recompilación en galego-portugués dos textos literarios medievais artúricos anteriores, escritos orixinalmente en francés antigo. Porén, a denominación de Post-Vulgata foi discutida por algúns investigadores, como o profesor da Universidade do Porto José Carlos Ribeiro Miranda. En definitiva, a data de composición da obra e a súa clasificación cronolóxica dentro do ciclo artúrico aínda seguen a ser moi controvertidas.
Fontes
Malia ás discrepancias entre os estudosos sobre a orixe e composición da Demanda do Santo Graal, todos coinciden en que esta obra sería unha recompilación de textos artúricos anteriores, escritos orixinalmente en francés medieval, que serían traducidos ao galego-portugués. Así, a Demanda bebería de fontes europeas anteriores. Na obra podemos apreciar a influencia, entre outras, das seguintes obras artúricas:
Sinopse
A Demanda do Santo Graal é unha obra que se centra na figura de Galaaz, o cabaleiro perfecto nacido do adulterio de Lanzarote do Lago con Elaine de Corbenic, a filla do rei Peles. Ao chegar á idade adulta, Galaaz reúnese co seu pai Lanzarote, que o arma cabaleiro. Despois, durante a Pascua de Pentecoste, Galaaz diríxese a Corte do Rei Artur en Camelot, onde estaban reunidos todos os Cabaleiros da Táboa Redonda, e ocupa a Seeda Perigosa (Asento Perigoso), reservado para o único cabaleiro do mundo que tería éxito na demanda do Graal. Tras superar todas as probas, Rei Artur recoñece a Galaaz como o mellor cabaleiro do mundo e da por comezada a Demanda do Santo Graal. Todos os Cabaleiros da Táboa Redonda parten de Camelot e buscarán por todos os lugares do Reino de Logres o Vaso Sagrado. O manuscrito relata unha gran variedade de aventuras (A Besta Ladrador (Glatisant a Besta), O Cervo Branco e os Catro Leóns...) que lles suceden a moitos dos Cabaleiros da Táboa Redonda, mais soamente Galaaz, Bors e Perceval terán éxito na busca. Finalmente, despois de moitas aventuras, Galaaz será o único que dará co Cáliz. O manuscrito non remata coa consecución do Santo Graal, senón que nel podemos apreciar tamén outros tópicos presentes na Materia de Bretaña, como son o adulterio da Raíña Xenebra con Lanzarote do Lago, a Traizón de Mordred e, finalmente, a morte do Rei Artur, o que suporá a fin do Reino de Logres. O corpo de Artur é depositado nunha barca pola súa irmá,a fada Morgana, que o levará a lendaria illa de Avalon. Alí descansará até que chegue o día en que regrese e volva reinar polos séculos dos séculos.
Estrutura
O manuscrito está dividido en 706 capítulos encabezados por unha lenda en que se resume brevemente o contido do mesmo. A obra pódese dividir en varias partes ben diferenciadas: A historia comeza na véspera do Pentecoste, na corte do Rei Artur, coa chegada de Galaaz, quen é armado cabaleiro da Táboa Redonda. Na segunda parte, os cabaleiros sepáranse e parten na demanda do Santo Graal, dando comezo a diferentes aventuras. Primeiro relátanse as aventuras de Galaaz e Bors (cando Galaaz arma a Melias cabaleiro, cando Galaaz e Bors chegan ao castelo do rei Brutus ou o combate de Bors e seu irmán Lionel). A seguir, descríbense as aventuras de Galván, sobriño do Rei Artur e cabaleiro da Táboa Redonda, cando chega a un castelo onde está sepultado Lamorak, cabaleiro que debía a súa morte a Gauvain. En terceiro lugar, Bors, Galaaz, Perceval e a irmá deste último, encontran o Cervo Branco e os Catro Leóns que representaban a Cristo e aos catro Evanxelistas. Ao día seguinte, pasan por un castelo onde tiñan por costume que as doncelas doaran unha escudela chea de sangue, feito ao que os cabaleiros se negan, mais ao final, a irmá de Perceval accede e morre. Na terceira parte, Galaaz, Bors e Perceval chegan a Corbenic, onde xa agardaban nove Cabaleiros da Táboa Redonda. Galaaz é o primeiro en entrar na cámara do Graal, onde máis tarde entraron os demais cabaleiros e un home vestido de branco dá a hostia a cada un dos alí presentes. Galaaz, Bors e Perceval embarcan na barca de Salomón e diríxense a Sarras coa fin de depositar o Graal no Pazo Espiritual, mais o rei de Sarras, Escorante, encérraos nunha torre onde son alimentados polo Santo Vaso. Galaaz convértese en rei tras a morte de Escorante. Reina durante un ano, morre e unha man leva o Graal ao ceo. Tempo despois morre Perceval, quen se fixera ermitán e Bors regresa ao reino de Logres. Na cuarta parte, descóbrese a traizón de Lanzarote e Xenebra, polo que a raíña é condenada a morte e o cabaleiro é desterrado. Isto desemboca nunha guerra entre Lanzarote e o Rei Artur. Por último, ten lugar a traizón de Mordred, que pretendía apoderarse das terras do seu tío, o que provoca un combate no que ambos acaban mortos e Morgana leva o corpo do rei nunha barca cara Avalon. A raíña Xenebra morre refuxiada nun mosteiro e tempo despois morre Lanzarote, quen se convertera en ermitán.
Condicións sociais
A produción dos textos que forman parte da Materia de Bretaña vén determinada por unha serie de factores sociais. Para comprender isto, débese ter en conta que o contexto histórico en que aparecen os textos artúricos está caracterizado pola concentración de poder na figura do rei e o ascenso social da burguesía, vinculado este último co renacemento das cidades. Estes dous factores sociais supoñían unha seria ameaza para a nobreza, a clase por excelencia da sociedade feudal, que ve perigar os seus privilexios na figura do monarca absoluto e na eventual alianza da burguesía coa monarquía. Para combater isto, redáctanse unha serie de textos que promoven unha imaxe de harmonía entre o rei e a nobreza. Nestas obras deféndense os vellos valores da xenerosidade do rei, a largueza fundamental para a harmonía do reino e a unidade do estamento nobiliario. Con isto recordábaselle ao rei que el non era máis ca un nobre máis, o primeiro dos señores feudais, e que o apoio destes era fundamental para o monarca. A Táboa Redonda, en que todos os cabaleiros eran iguais, é un símbolo que representa perfectamente a unidade estamental propugnada polos textos artúricos.
Cristianización do repertorio
A Demanda do Santo Graal representa a cristianización dos mitos artúricos e o paso da cabalaría terreal á cabalaría celestial. Aínda que os mitos artúricos están baseados en lendas pagás de substrato céltico, foron progresivamente cristianizados. Esta cristianización, levada a cabo principalmente polos monxes do Císter, pódese percibir nos lugares, datas, símbolos e obxectivos do libro. Nun principio o propio Graal (do francés antigo “graal”, que significa prato ou bandexa) non tiña ningunha connotación relixiosa, até que máis tarde foise identificado co cáliz da Última Cea. Canto ás datas, cómpre destacar que a Demanda do Santo Graal comeza na festa de Pascua de Pentecoste. Esta localización temporal non é casual senón que ten unha importante simboloxía detrás. Outro aspecto en que se pode apreciar claramente a cristianización da Materia de Bretaña é na caracterización dos personaxes. Así, mentres que nas primeiras obras artúricas aparecen personaxes como Lanzarote, exemplo de cabaleiro terreal que sucumbe ás tentacións da carne e comete adulterio coa raíña Xenebra, pouco a pouco irán gañando protagonismo figuras como Perceval ou Galaaz, que representan o perfecto cabaleiro espiritual. No tocante aos lugares tamén é evidente a cristianización dos espazos. Mentres que nas obras máis primitivas do ciclo artúrico a acción transcorría en bosques e castelos, pouco a pouco van aparecendo en escena espazos relixiosos como mosteiros ou capelas. A Táboa Redonda tamén é outro símbolo cristianizado. Así, podemos identificar a figura do Rei Artur coa de Cristo e a dos Cabaleiros da Táboa Redonda cos discípulos do Señor. O rei Artur sería a representación de Cristo, bondadoso e xeneroso, o monarca ideal tanto nos tempos de paz como nos de guerra. Pola súa banda, a figura de Mordred, o traidor, tamén se pode relacionar co personaxe bíblico de Xudas Iscariote. A morte do Rei Artur tamén garda relación coa de Xesús, xa que ambos son traizoados por un dos seus. Artur, igual que Cristo, tamén ha de regresar algún día das terras de Avalon e reinará para sempre. Nisto percíbese un claro paralelismo coa Parusía ou Segunda chegada de Cristo, é dicir, a Apocalipse ou Xuízo Final en que Deus ha de xulgar a vivos e mortos.
Gabino Rey Santiago
Biografía
O seu pai Agustín Rey Fonseca, fora o primeiro alcalde republicano daquela poboación, feito que no ano 1936 motivou o seu traslado familiar a Barcelona. Así pois, foi en Barcelona onde o artista, á vez que cursaba os seus estudos de Bacharelato na Academia Homero, iniciou a súa carreira pictórica. Xa aos 14 anos, en 1943 pintou un autorretrato que motivou o primeiro interese da crítica barcelonesa a raíz de obter o 1º premio no 1º Salón da Mocidade das galerías Dalmau no ano 1943.
Posteriormente expón nunha colectiva dos Artistas de La Campana de Sant Gervasi, nas galerías Reig. Este grupo de mozos artistas tomou o nome dunha taberna do Carrer Sant Eusebi, preto da Plaça Molina, onde se reunía un grupo de artistas, pintores, escultores, filósofos, psicólogos e intelectuais varios, grupo ao que se uniron Joan Vilató e Josep Vilató (sobriños de Picasso). Joan Ponç, Antoni Tápies, Modest Cuixart, José María de Sucre, Arnau Puig e mais Joan Brossa, ademais de personaxes polivalentes como Guillem Maragall, Francesc Gomá, Vicenç Bonet e outros creadores inquedos, procedentes algúns deles da fusión de dous faladoiros veciños, a de La Campana e a do grupo da Plaça Molina. Nos seus anos de mocidade, Gabino foi un asiduo participante daqueles cenáculos, feito que sen dúbida exerceu unha certa influencia na súa personalidade tanto humana como artística, se ben viviu de primeira man o nacemento do grupo Dau al set (pois os integrantes eran amigos comúns), el optou por un camiño moi persoal sen participar nas actividades dadaístas ou surrealistas da maioría dos seus compañeiros.
Demanda do Santo Graal
Continuidade na literatura galega
A Materia de Bretaña tivo continuidade na literatura galega, sendo un dos temas máis recorridos no seu repertorio. A Demanda do Santo Graal é a proba de que na Idade Media existía unha literatura de inspiración artúrica escrita en galego-portugués. Esta tradición non desapareceu despois do Medievo senón que se mantivo viva até os nosos días. Podemos rastrexar a importancia da Materia de Bretaña en obras destacadas da nosa literatura contemporánea como as seguintes:
Gabino Rey Santiago
Biografía
En 1945 expuxo por vez primeira na Galería Syra de Barcelona. Nese mesmo ano, o "Cercle Maillol" do Instituto Francés concedeulle unha bolsa en París á que se ve obrigado a rexeitar por mor de non ter en regra o servizo militar.
En 1947 presentouse á III Exposición Universal da Unión da Arte de Bilbao e obtivo o primeiro premio.
Malia non ter iniciado unha brillante carreira como pintor, despois de 1947 optou por silenciar os seus dotes artísticos durante un longo período e non reapareceu até o ano 1957. A estes anos de inactividade dentro da súa traxectoria pictórica déuselles o nome de "década escura".
Cando reaparece en 1957 cunha exposición na Sala Parés, galería á que estará vencellado até a súa morte, os críticos do momento Alberto Castillo e Juan Cortés fanlle o mellor recibimento e, segundo Cortés, "é novo e é moito máis ca unha promesa", ou "é unha estrela con luz propia", ou "a súa arte é voluntariosa e grave", "a súa pintura é construtiva e non sensitiva", "Gabino sabe facer pintura da realidade".
A partir daquela data a pintura de Gabino vai reafirmándose e ocupa un lugar relevante nas tempadas pictóricas de Barcelona e Madrid. En 1979 toma parte na ART'Expo de Nova York, pasando a formar parte de coleccións particulares desa cidade. En 1980 obtén o Premio A. A. Pousssielque, da Société Nationale des Beaux Arts, París. No mesmo ano expón na Serendipity Gallery dos Ánxeles, EUA, e en 1981 preséntase na Naif Gallery de Palos Verdes, California.
A obra de Gabino áchase representada nos museos de Lugo, Pontevedra e Sitges (Barcelona), e en coleccións particulares de España, Alemaña, Francia, Portugal, India, Brasil, Suíza, Gran Bretaña e Estados Unidos de América.
Parque de Rosalía de Castro
miniatura|dereita|Ponte no estanque dos parrulos, no Parque de Rosalía de Castro, en Lugo.
Condado de Västernorrland
O Condado de Västernorrland, ou Västernorrlands län é un condado ou län situado no norte de Suecia. O condado fai fronteira cos condados de Gävleborg, Jämtland, Västerbotten e co Golfo de Botnia.
Parque de Rosalía de Castro
O parque de Rosalía de Castro de Lugo está encadrado nun espazo verde entre a Avenida Doutor García Portela, a rúa Xornalistas Puro Cora, a rúa Pascual Veiga e o Paseo da Vila de Foz. O parque esténdese cara á zona baixa, limitando coa Ronda da República da Arxentina. Malia estar situado extramuros co casco vello, o parque ten un carácter céntrico.
Historia
As primeiras construcións do parque datan dos anos 1909-1912, e a zona verde fora creada no ano 1925 co nome de Afonso XII. Abriuse xa a mediados do século XX a modo de Cidade Xardín, co deseño de Eloy Maquieira. Na actualidade mantén o aire de boa acomodación urbanística que xunto ás vistas panorámicas son algúns dos seus principais atractivos. na actualidade conta con algúns elementos singulares: o pendello, a pérgola e un mapa do Península Ibérica en relevo.
Conta cunha extensión de 23 hectáreas (230.000 m²), con zonas axardinadas e amplos paseos con moita árbore alta e vella. Dispón dun palco da música, recinto infantil e máis de corenta bancos. Os corredores principais crúzanse nun grande espazo central presidido por unha fonte enfeitada con roseiras, un dos máis comúns arranxos florais do parque. Sobre a estrutura xeométrica predomina a capa arbórea con especies de sombra e outras de gran porte entre as que cómpre salientar os abetos.
Condado de Västernorrland
Concellos
esquerda|250px