cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Parque do Laberint d'Horta
Historia
En 1880, creouse un xardín doméstico á beira do palacio Desvalls. A finais do século XIX, esta propiedade converteuse no escenario de veladas sociais e culturais con representacións de teatro ó aire libre: os fornelos do socalco intermedio foron escollidos por Joan Maragall para realizar representacións de teatro clásico. O 10 de outubro de 1898, estreouse a traxedia Ifigenia en Tauris de Goethe, traducida por Maragall e dirixida por Adrià Gual.
En 1967, a familia Desvalls cedeu o parque ó Concello de Barcelona, que o abriu ó público en 1971, tras unha restauración efectuada por Joaquim Casamor. En 1994, foi sometido a unha nova restauración con fondos da Unión Europea, a cargo de Patrizia Falcone.
No presente, o parque é un xardín-museo cun número de visitantes limitado (máximo 750 persoas ó mesmo tempo), para preservar o ámbito natural e as estruturas da área. O antigo palacio acolle dende 1993 o Centro de Formación do Labirinto, instituto municipal para a formación en xardinaría, así como unha biblioteca especializada igualmente en xardinaxe.
En 2006 rodouse unha escena do filme O perfume do director Tom Tykwer.
Vexetación
Ademais do labirinto, formado por sebes de alcipreste (Cupressus sempervirens), o parque conta con numerosas especias vexetais, entre as que se atopan: buxo (Buxus sempervirens), tileiro (Tilia tomentosa), cedro do Himalaia (Cedrus deodara), teixo (Taxus baccata), cocula (Cocculus laurifolius), árbore de Xúpiter (Lagerstroemia indica), aciñeira (Quercus ilex), loureiro (Laurus nobilis), secuoia (Sequoia sempervirens), piñeiro (Pinus halepensis e Pinus pinea), carballo (Quercus robur), evónimo (Euonymus japonicus), lourentino (Viburnum tinus), pitósporo (Pittosporum tobira), agracejo do Xapón (Berberis thunbergii), hedra (Hedera helix), flor do amor (Agapanthus umbellatus), fentos (Nephrolepis exaltata), xilbarbeira (Ruscus aculeatus), freixo (Fraxinus ornus), plátano (Platanus acerifolia) etc.
Elementos do parque
miniatura|250x250px|Estanque á saída do labirinto. Preto da entrada do parque atópase o antigo palacio da familia Desvalls, edificio con elementos de estilo neoárabe e neogótico. Dentro deste conxunto consérvase tamén a Torre Subirana, antiga torre medieval de defensa, orixinaria do século VIII. Xunto ó palacio atópase unha fonte heráldica, cunha columna coroada por un can alado e a figura dun pelicano, así como o chamado Jardí dels boixos, no que xunto ós elementos vexetais destacan varios bustos e relevos, como os dedicados a Urano, Os continentes, O rapto de Europa e O rapto de Anfítrite.
O parque, cunha superficie de 9,1 ha, está dividido en dúas partes: un xardín neoclásico e un xardín romántico. Por todas partes atópanse pezas escultóricas, algunhas con motivos da mitoloxía grega e outras con motivos rústicos, así como un gran número de fontes, chafarices e balsas de auga.
Río Camac
O río Camac (ás veces chamado Cammock, ou, historicamente, Cammoge ou Cammoke, en irlandés An Chamóg) é un dos maiores ríos de Dublín, Irlanda, e un dos afluentes principais do Liffey.
O Camac nace no Monte Seskin, ao sueste de Saggart, ao suroeste da cidade de Dublín, canda moitos arroios, e unha desviación do século XVIII do río Brittas, afluente do río Liffey. Transcorre un val de montaña, o Slade of Saggart, ao suroeste de Tallaght e ao leste de Newcastle, logo pasa Saggart, polo Corkagh Park, e logo Clondalkin, onde é chamado en ocasións Clondalkin River. O Camac logo segue até Inchicore onde é canalizado polo Grand Canal antes da Golden Bridge, e Kilmainham, onde corre por detrás da Kilmainham Gaol, antes de penetrar no Liffey, a carón da Heuston Station, un pouco máis arriba da Sean Heuston Bridge. O río foi desviado por un túnel por debaixo da estación de tren cando foi construída en 1846.
O Camac recibe tributarios no Slade of Saggart, como son o Ferny Glinn e os Two Slades, e logo por Newcastle, e preto de Clondalkin (como son os arroios de Boherboy, Brownsbarn e Fettercairn, este último cerca do Corkagh Park). Os tributarios do curso baixo son o regato Robinhood (Coolfan River), o regato Gallblack (formado dos arroios Blackditch e Gallanstown), o regato Drimnagh Castle (ou Bluebell), e o regato Walkinstown.
O Camac discorre ao lado do Richmond Park, lar do St Patrick's Athletic e dálle nome ao campo 'Camac Terrace'.
Xosé Miranda
Xosé Miranda Ruiz, nado en Lugo o 18 de decembro de 1955, é un escritor galego.
Traxectoria
Licenciado en Bioloxía pola Universidade de Compostela en 1978, traballou como profesor de Bioloxía e Xeoloxía en Chantada e despois no Instituto Xoán Montes de Lugo ata o ano 2020.
Gañador do premio Modesto R. Figueiredo de 1988 con Na terra sombría, conta cunha depurada técnica narrativa e cun discurso propio. Investigador da literatura galega de tradición oral publicou numerosas recolleitas de contos e con Antonio Reigosa e Xoán Ramiro Cuba.
Miguel de Oquendo
Miguel de Oquendo y Domínguez de Segura, nado en Donostia en 1534 e finado en Pasaia (Guipúscoa) en 1588 , foi un Almirante da mariña española.
Traxectoria
Foi pai do tamén almirante Antonio de Oquendo y Zandátegui, iniciando unha dinastía naval que perduraría varias xeracións.
En 1575 participou cunha nave da súa propiedade na xornada de Orán. En 1582 participou como capitán xeneral da escuadra de Guipúscoa na Batalla da Illa Terceira ás ordes de Álvaro de Bazán. Nesta batalla rendeu a Almirante Francesa, pondo nela a súa bandeira e apoderándose da inimiga como trofeo. En 1583 tomou parte no desembarco e conquista da Illa Terceira, recoñecendo primeiro a costa para determinar o lugar de desembarco e dando apoio naval ás operacións.
En 1588 canda a Recalde foi nomeado tenente da Armada Invencible, para complementar os poucos coñecementos mariñeiros do Duque de Medina Sidonia. Tras a derrota regresa o 24 de setembro de 1588 a Pasaia onde morreu o pouco debido as feridas sufridas.
Especies do xénero Agaricus
Agaricus é un xénero de fungos basidiomicetos. Calcúlase que existen unhas 300 especies de Agaricus no mundo.
Especies
thumb|O champiñón común, [[Agaricus bisporus]] thumb|[[Agaricus bitorquis]] thumb|O [[fungo dos lameiros Agaricus campestris]] thumb|[[Agaricus impudicus]] thumb|[[Agaricus perobscurus]] thumb|[[Agaricus pilatianus]] thumb|[[Agaricus semotus]] thumb|[[Agaricus silvaticus]] thumb|[[Agaricus subrufescens]] thumb|[[Agaricus subrutilescens]] thumb|[[Agaricus vaporarius]] thumb|[[Agaricus xanthodermus]] thumb|[[Agaricus texensis]]
Pro Basketball League
A Pro Basketball League (PBL), coñecida por motivos de patrocinio como EuroMillions Basketball League, foi a máxima categoría do baloncesto profesional masculino en Bélxica. Organizada pola Basketball League Belgium, a competición comezou no ano 1928, sendo coñecida até 2014 como Ethias League. En 2021 foi substituída pola BNXT League, unha liga que agrupa equipos de Bélxica e os Países Baixos. O club con máis títulos de Liga é o Oostende, seguido polo desaparecido Racing Mechelen e o Spirou Charleroi.
Formato
A Pro Basketball League xogábase baixo o regulamento internacional da Federación Internacional de Baloncesto (FIBA). O último formato da competición foi adoptado na temporada 2014−15. Na temporada regular, todos os equipos xogan entre si primeiro en casa e despois fóra. Despois desa primeira rolda, a Liga dividíase en dous grupos en función da clasificación; no primeiro grupo xogaban os equipos clasificados do 1 ao 6 e no segundo do 7 ao 11. Despois da separación cada equipo xogaba contra todos os demais do seu grupo unha vez en casa e unha vez fóra. Despois diso disputábanse os play-offs, os cales eran xogados polos oito primeiros clasificados (os seis do primeiro grupo e os dous primeiros do segundo). Os cuartos de final consistían en series ao mellor de tres e a semifinal e final xogábase nun formato ao mellor de cinco.
Patrocinadores
Ao longo dos anos, o campionato da Pro Basketball League foi mudando o seu nome debido a diferentes acordos de patrocinio. A seguinte é unha lista das denominacións oficiais do compionato:
Finais
Desde o ano 2005 xóganse eliminatorias para decidir o campión de Liga. A final da competición é xogada ao mellor de cinco partidos, sendo o equipo mellor clasificado dos dous na fase regular o que ten a vantaxe como local.
António Costa
miniatura|António Costa durante o seu mandato como alcalde de Lisboa António Luís Santos da Costa, coñecido como António Costa, nado en San Sebastião da Pedreira (Lisboa) o 17 de xullo de 1961, é un xurista e político portugués. Foi Alcalde de Lisboa entre 2007 e 2015. É o actual secretario xeral do Partido Socialista, desde novembro de 2014 e o actual Primeiro Ministro do seu país dende 2015, cando herdou o cargo de Pedro Passos Coelho.
Traxectoria
Foi deputado polo Partido Socialista na asemblea municipal de Lisboa, entre 1982 e 1993. Entre 1991 e 1995 foi tamén deputado na Asemblea da República. En 1993 foi candidato á alcaldía de Loures, resultando elixido concelleiro. Foi membro do Secretariado Nacional do PS entre 1987 e 1990 e volveu de novo ao Secretariado Nacional do PS desde 1994. Integrou o XIII Goberno como secretario de Estado (1995-1997) e ministro (1997-1999) de Asuntos Parlamentarios. Levou a carteira de Xustiza no XIV Goberno (1999-2002). Para alén diso foi tamén o membro do goberno responsable da Expo'98, en 1997/99, presidiu o Grupo Parlamentario do PS, de 2002 a 2004, e foi deputado e vicepresidente do Parlamento Europeo entre 2004 e 2005. Foi ministro de Estado e da Administración Interna (2005-2007) e presidente da Cámara Municipal de Lisboa (2007-2015)
En 2014, logo das eleccións europeas, anunciou que disputaría o liderado do PS a António José Seguro, nas primarias do 28 de setembro logrou a vitoria co 67,88% dos votos contra 31,65% do seu rival converténdose así en candidato do seu partido a primeiro ministro. Seguro dimitiu do cargo de secretario xeral do PS o mesmo día da súa derrota, e nas primarias convocadas para a elección de secretario xeral o 21 e 22 de novembro, Costa presentouse sen oposición, converténdose en secretario xeral da súa formación. .
Campionato Mundial de Fórmula 1 de 2016
A tempada de Fórmula Un foi a 67ª tempada da Fédération Internationale de l'Automobile (FIA) do Campionato do Mundo de Fórmula Un, que é recoñecido como a clase máis alta da competición para coches de carreiras de rodas abertas. Equipos e pilotos competiron polo Campionato do Mundo de Pilotos e polo Campionato do Mundo de Construtores, en vinte e un Grandes Premios na que foi a tempada máis longa na historia deste deporte ata o momento. Empezaron en Australia o 20 de marzo e o acabaron en Abu Zabi.
A tempada de 2016 viu a grella ampliada a vinte e dous coches coa entrada do equipo Haas. Renault volveu ao deporte como construtor logo dunha ausencia de catro anos logo da adquisición de Lotus antes de comezar a tempada. O calendario ampliouse de xeito similar, co regreso do Gran Premio de Alemaña. O Gran Premio de Europa tamén foi revivido, co acontecemento que visita un novo circuíto na capital de Acerbaixán, Bakú.
Nico Rosberg gañou o seu primeiro título do campionato do mundo de pilotos na carreira final da tempada en Abu Zabi. Con nove vitorias e sete podios, Rosberg venceu ao seu compañeiro e defendor do Campión do Mundo Lewis Hamilton por cinco puntos. Ao facelo, Rosberg seguiu o éxito do seu pai Keke Rosberg en e converteuse no segundo fillo dun campión en converterse tamén en campión, unha fazaña previamente alcanzada por Graham e Damon Hill. No Campionato Mundial de Construtores, Mercedes logrou revalidar con éxito o seu título por terceiro ano consecutivo, batendo a Red Bull Racing por douscentos noventa e sete puntos. Ferrari terminou terceiro na xeral, outros setenta puntos por detrás.
Equipos e pilotos
Os seguintes equipos e pilotos participaran no Campionato Mundial de fórmula 1 de 2016:
Lista de carreiras planificadas
miniatura|300px|As nacións que albergan un Gran Premio en 2016 están en verde, co circuíto marcado cun punto negro. as ex nacións anfitrioas móstranse en gris escuro, e os antigos circuítos de acollida están marcados cun punto branco. Os seguintes vinte grandes premios están programados para levarse a cabo en 2016.
Cambios no calendario
miniatura|right|300px|A Fórmula Un visitará por primeira vez en 2016, na reactivación do [[Gran Premio de Europa, coa carreira que se disputara en Acerbaixán nun circuíto urbano na capital, Bakú]]
Pneumáticos
Desde 2011, Pirelli e o fornecedor de pneumáticos do campionato oficial de F1.
Aínda que non teñen uso en carreira, Pirelli fornece aos equipos desde a tempada durante os adestramentos de pretempada con pneumáticos duros de inverno, deseñados especificamente para render durante días especialmente fríos. Distínguense dos demais por non levar marcaxe algún no lateral.
Nesta tempada, Pirelli designará dous xogos de carreiras obrigatorios para cada vehículo. Por outra banda, un conxunto do composto máis brando terá que ser gardado para o seu uso só na Q3. Os dous conxuntos obrigatorios elixidos por Pirelli poden ser de dous compostos diferentes, dos tres que foron designados para a fin de semana. Estes conxuntos, obviamente, serán idénticos para cada equipo. Os 10 xogos restantes poden ser elixidos por cada equipo, a partir dos tres compostos designados para a fin de semana.
Os equipos farán as súas eleccións nun prazo fixado por Pirelli. Comunicarán as súas decisións á FIA, que á súa vez diralle Pirelli cantos pneumáticos subministrará. As opcións para cada vehículo manterase en segredo ata 2 semanas antes da carreira. Se un equipo non cumpre coa data límite, a elección farase pola FIA.
Unha vez tomadas as decisións para cada vehículo, a FIA asignara os pneumáticos ao azar a través dun código de barras, como actualmente. As decisións tomadas por cada equipo poden variar para cada un dos seus coches, polo que cada piloto dentro do mesmo equipo pode ter unha asignación diferente. Os pneumáticos distínguense por diferentes marcas de cor nas paredes laterais, como actualmente.
Durante a carreira
Os equipos terán que devolver os pneumáticos de acordo a un horario determinado, pero poden decidir que pneumáticos devolvera nos seguintes horarios:
Os dous conxuntos obrigatorios designados por Pirelli non poden ser devoltos durante a práctica e deben estar dispoñibles para o seu uso na carreira. Polo menos un destes dous grupos debe ser utilizado durante a carreira, pero os equipos poden decidir cal.
* * Pirelli designa 3 tipos de pneumáticos secos para cada Gran Premio segundo o circuíto. Hai un optativo para a carreira (o máis brando) e dous obrigatorios, un duro e outro brando.
Pilotos
Puntuación: os puntos outórganse aos 10 finalistas clasificados.
IC 5146
IC 5146 (tamén coñecida coma Caldwell 19, Sh 2-125, e a Nebulosa do Casulo) é unha nebulosa de reflexión /emisión e tamén é un obxecto de Caldwell da constelación de Cygnus. IC 5146 fai referencia específica ó cúmulo estelar mentres que Sh2-125 fai referencia á nebulosa. A súa magnitude varía segundo a fonte, que sería entre 10,0 a 7,2. As súas coordenadas celestiais son RA 21:53.5:0 e DEC +47°21.2′. Está preto da estrela visible a simple vista Pi Cygni, do cúmulo aberto NGC 7209 da constelación de Lacerta, e tamén está preto do brillante cúmulo aberto M39. O cúmulo está aproximadamente a uns 4.000 anos luz de distancia, e a súa estrela central formouse hai tan só 100.000 anos; a nebulosa ten uns 12 arcmins de diámetro, o cal son case 12,5 anos luz de diámetro. Cando se observa IC 5146, a nebulosa escura Barnard 168 (B168) é unha parte inseparable da experiencia, esta nebulosa forma unha especie de tona aberta que rodea a toda a nebulosa e que se proxecta cara o oeste, dándolle o toque final de envoltorio aberto ó casulo.
Baralla
Baralla é un concello da provincia de Lugo, pertencente á comarca dos Ancares. Segundo o IGE en 2014 tiña 2774 habitantes (2889 no 2011, 2955 no 2009, 3100 no 2006, 3134 no 2005, 3193 no 2004, 3242 no 2003). O seu xentilicio (véxase no Galizionario) é.
Xeografía
O concello recibe o nome da súa capital, que se sitúa na N-VI, eixo vertebrador das comunicacións no concello. Baralla sitúase no extremo oriental da Meseta Lucense e fai de transición coas Serras Orientais, pasando dos 600 metros de altitude aos 900. Os lugares máis altos atópanse na Serra de Picato (844 m), Serra do Galo (754 m), Rañadoiro (901 m), Penas da Cabra (943) e Serra da Lagoa (759 m). O río Neira é a vía fluvial máis importante.
A temperatura media anual é de 10 °C, oscilando entre os 3 °C do inverno e os 19 °C do verán. Recibe precipitacións abondosas, con frecuencia en forma de neve.
Historia
Da época castrexa fican os castros de Lebruxo, Berselos e o de Santa Cruz (Sobrado de Picato).
Orixe do concello
Trala división territorial de España en 1833 constituíronse os concellos de Neira de Rei e Neira de Xusá, mais en 1840 o primeiro integrouse no segundo. Até 1975 tivo como nome oficial en castelán Neira de Jusá, mais por acordo da corporación municipal de 1974, adoptouse como nome do concello o da súa capital, Baralla.
Toponimia
Segundo Menéndez Pidal, o topónimo Baralla procede do latín vara, varale, varal e varalia 'sebe de traveseiros', cun significado toponímico comparable ó de Cerca, Cercado, Valada ou Valadares. En 1125 consta baixo as denominacións de [in valle de] Pineira, ripa de Neira, villa que vocitant Baralia, in ripa de Neira ou villa vocitata Baralia.
Economía
O 60 % da poboación dedícase ao sector primario, ocupándose en explotacións mixtas con gandería, aproveitamento forestal e agricultura. Destaca a gandería, especialmente de vacas de carne e leite, ademais dos porcos, ovellas e cabras. Hai algúns serradoiros e algo de construción. A poboación está envellecida e nótase a proximidade de Lugo.
Parroquias
Segundo o Nomenclátor de Galicia, o concello de Baralla ten 28 parroquias.
Lugares de Baralla
Para unha lista completa de todos os lugares do concello de Baralla vexa: Lugares de Baralla.
Conflito polo nome de Macedonia
miniatura|300px|A [[República de Macedonia (en vermello) e a Macedonia grega (en verde).]] Cos nomes de conflito polo nome de Macedonia ou disputa sobre o nome de Macedonia coñécese un conflito entre Grecia e a República de Macedonia causado polo desacordo entre os dous países polo uso do termo Macedonia.
O goberno grego opúñase ao uso de dita denominación por parte do goberno macedonio debido á ambigüidade que este termo creaba entre a República de Macedonia e a rexión grega de Macedonia.
Esta disputa intensificouse até o punto de requirir mediación internacional por parte da Organización das Nacións Unidas.
Frecuentemente usouse a referencia provisional "Antiga República Iugoslava de Macedonia" (ARIM polas súas siglas en galego, FYROM polas siglas en inglés de Former Yugoslav Republic of Macedonia) por parte daqueles países que non recoñecían o nome constitucional República de Macedonia. Pese a iso, a Asemblea Xeral das Nacións Unidas aceptaría calquera conclusión que acabase coa disputa entre ambos os países. O debate causado polas posturas de ambas as nacións involucrou a participación de políticos, académicos e medios de comunicación.
Realizáronse toda unha serie de negociacións para a resolución da disputa, incluíndo o cumio da OTAN de 2008 en Bucarest. Estes intentos de resolver a contenda fracasaban e impedían o ingreso de Macedonia na OTAN debido a obxeccións por parte de Grecia. O 12 de xuño de 2018, alcanzouse un acordo segundo o cal a república de Macedonia sería rebautizada como república de Macedonia do Norte.
Historia
200px|miniatura|esquerda|Bandeira da República de Macedonia entre 1992 e 1995 co Sol de Verxina no centro. esquerda|200px|miniatura|Bandeira actual da República de Macedonia. miniatura|200px|esquerda|A bandeira azul coa estrela arxéada, usada na rexión grega de Macedonia. Despois da independencia da República de Macedonia en 1991, atrasouse constantemente o seu ingreso na Organización das Nacións Unidas e na Comunidade Económica Europea (CEE) (despois de 1992, Unión Europea (UE), tas o Tratado da Unión asinado en Maastricht), pola oposición de Grecia. A CEE durante o Comité de Arbitraxe Badinter declarou que a República de Macedonia satisfacía as condicións para o seu recoñecemento internacional, aínda que o goberno grego declarou á súa inconformidade respecto a esta declaración polas súas diferenzas co goberno macedonio polo nome do país, a súa constitución a a súa bandeira (debido ao uso do símbolo do Sol de Verxina ou estrela arxéada, un símbolo propio da histórica rexión grega de Macedonia).
Nun intento de invalidar a decisión do recoñecemiento internacional da República de Macedonia, o goberno grego intentou persuadir (infrutuosamente) a CEE para que aprobase un decreto de recoñecemento pero coa condición de vetalo, se sostiña "unha posición hostil cara a Grecia mediante o uso de propaganda e dunha denominación que implique reclamacións territoriais".
A diáspora grega en Estados Unidos tamén apoiou a decisión do goberno grego por medio de anuncios nas edicións do New York Times entre o 26 de abril e o 10 de maio de 1992 que exhortaban o presidente George Bush a "non ignorar as inquedanzas do pobo grego recoñecendo a República de Skopje como Macedonia".
Como consecuencia, o Consello Europeo en 1992 expresou a súa disposición de "recoñecer a Antiga República Iugoslava de Macedonia e as súas fronteiras (...) baixo un nome que non incluíse o termo Macedonia".
Macedonia intentou ingresar na ONU o 30 de xullo de 1992, pero só uns poucos países como Bulgaria e Turquía recoñeceran o seu nome constitucional antes da súa admisión na ONU, en 1993.
Grecia e a República de Macedonia estableceron un acordo provisional firmado en Nova York o 13 de setembro de 1995 con mediación da ONU. Baixo este convenio, a República de Macedonia retirou o símbolo do Sol de Verxina da súa bandeira, así como as cláusulas da súa constitución de 1991 que fomentaban o irredentismo.
Así e todo, non houbo un consenso en identificar cada un dos países polo seu nome, o que evitou o rexeitamento dos representantes gregos a usar o termo Macedonia para referirse a este país. Finalmente o acordo fíxose efectivo o 15 de outubro de 1995, e Grecia levantou o embargamento económico a Macedonia.
Porén, o diferendo seguía sen resolverse, e aínda en outubro de 2010 o presidente do Consello Europeo Van Rompuy pedía, nunha visita a Skopje unha solución ao litixio sobre o nome de Macedonia.
O 12 de xuño de 2018, alcanzouse un acordo entre o primeiro ministro grego Alexis Tsipras e o seu homólogo macedonio Zoran Zaev, segundo o cal a república de Macedonia sería rebautizada como "república de Macedonia do Norte". O 30 de setembro de 2018 realizouse un referéndum en Macedonia do Norte en que os votantes afirmaban o seu apoio á entrada na Unión Europea e a OTAN aceptando o acordo, aínda que cun 37% de participación. O 12 de febreiro de 2019, despois de que o acordo fose ratificado por ambas as partes, entrou en vigor resolvendo a disputa e desbloqueando os obxectivos euroatlánticos do país.
Lista dos mamíferos de Galicia
A seguinte é unha lista alfabética das especies de mamíferos atopados en Galicia ou nas proximidades da súa costa. Está baseada na información recollida dos traballos feitos polos especialistas en mamíferos Xoán Ignacio Díaz da Silva e Yosy Cartelle e os datos obtidos da Lista Vermella da IUCN.
Esta clase contén arredor de 5.487 especies vivas das cales un 25% (1.141) están en perigo de extinción e unhas 100 foron atopadas con maior ou menor abundancia no territorio ou nas costas galegas.
A taxonomía da fauna dos mamíferos está sometida a bastantes cambios debido ás novas achegas de información científica polo que precisa de revisións periódicas para poder engadir os novos datos obtidos.
Unha das intencións da presente lista é a de engadir, cando existan, os correspondentes nomes comúns das especies da nosa fauna de mamíferos, procurando sempre citar a referencia oportuna.
Alzira
Alzira (en valenciano e oficialmente Alzira) é unha cidade da Comunidade Valenciana. Pertencente á provincia de Valencia, na comarca da Ribera Alta e capital da mesma, ten 44.440 habitantes (INE 2008) cun área de influencia que excede os 250.000. miniatura|esquerda|200px|Monumento a San Bernardo, María e Gracia na avenida Sants Patrons. miniatura|290px|Vista xeral da Praza Major.
Xeografía
O municipio de Alzira atópase entre os 14 e 20 metros sobre o nivel do mar, entre os meridianos 3º10' e 3º23' de lonxitude oeste e os paralelos 39º4' e 39º11'. A súa extensión é de 111,46 quilómetros cadrados, polo que é un dos máis extensos da provincia de Valencia. A distancia coa Cap i Casal é de 36 km.
Situado na súa maior parte na marxe dereita do río Xúcar ao que aflúen o río "dels Ulls" ou "Riu Verd" pola súa marxe esquerda e o barranco de Barxeta pola dereita, o río foi navegábel até Alzira por barcos de pequena tonelaxe, navegación que se mantivo ata o século XVI. O termo municipal está dividido en dous sectores, un de 83,24 km² e outro de 28,22 km², chamado La Garrofera, o cal áchase separado polos termos municipais de Massalavés, Benimuslem, Alberic e Benimodo, formando un enclave.
A superficie do termo é moi irregular, sendo completamente cha nas marxes do río Xúcar; cara ao sueste esténdense, paralelamente entre se, as serras de Corbera, a Murta e Lles Agulles, entre as que se desenvolven, os vales da Murta, a Casella e Aigües Vives, mentres que o sector da Garrofera está accidentado polas vertentes orientais da serra de Tous.
O clima é de tipo mediterráneo, cunha brusca transición do estiaxe estival ás abundantes choivas outonais, de tipo torrencial, que producen frecuentes inundacións
Para os desprazamentos dentro da cidade, Alzira conta cun servizo de autobuses urbanos (AlziBus) de titularidade municipal cuxas tres liñas unen tódolos barrios coa estación de ferrocarril, o hospital da Ribera, centros de saúde, centros comerciais, centros de ensino etc.
Sacarosa
O seu nome químico é alfa-D-glucopiranosil(1->2)-beta-D-fructofuranósido.
A súa fórmula química é: (C<SUB><FONT SIZE-"-1">12</FONT></SUB>H<SUB><FONT SIZE-"-1">22</FONT></SUB>O<SUB><FONT SIZE-"-1">11</FONT></SUB>)
Na natureza está presente nun 20% en peso na cana de azucre e nun 15% do peso na remolacha azucreira, da que se obtén o azucre de mesa. O mel tamén contén gran cantidade de sacarosa parcialmente hidrolizada. O azucre de mesa é o edulcorante máis utilizado para adozar os alimentos.
Unha curiosidade da sacarosa é que presenta triboluminiscencia, que produce luz mediante unha acción mecánica.
Estrutura e función
A sacarosa (azucre de mesa) é un disacárido de glicosa e frutosa. Sintetízase nas plantas, pero non en animais superiores. Non contén ningún átomo de carbono anomérico libre, posto que os carbonos anoméricos das dúas unidades monosacáridas constituíntes están unidos entre si, covalentemente, mediante un enlace O-glucosídico. Por esta razón, a sacarosa non é un azucre redutor e tampouco posúe un extremo redutor.
O seu nome abreviado pode escribirse como Glc(a -1à 2)Fru ou como Fru(b 2à 1)Glc. A sacarosa é un produto intermedio principal da fotosíntese. En moitas plantas constitúe a forma principal de transporte de azucre dende as follas a outras partes da planta. Nas sementes xerminadas de plantas, algunhas graxas e proteínas almacenadas convértense en sacarosa para o seu transporte a partir da planta en desenvolvemento.
A sacarosa como nutriente
A sacarosa úsase nos alimentos polo seu poder adozante. Ó chegar ó estómago sofre unha hidrólise ácida e unha parte desdóbrase nos seus compoñentes glicosa e frutosa. O resto de sacarosa pasa ao intestino delgado, onde o enzima sacarase convértea en glicosa e frutosa.
Precaucións
O seu consumo excesivo pode causar diabetes, carie dental, o incluso a caída dos dentes. Hai persoas que sofren intolerancia á sacarosa, debido á falta do enzima sacarase, e que non poden tomar sacarosa, xa que lles provoca problemas intestinais.
Uso comercial
A sacarosa é o edulcorante máis utilizado no mundo industrializado, aínda que ten sido substituída en parte na preparación industrial de alimentos por outros adozantes tales como xaropes de glicosa, ou por combinacións de ingredientes funcionais e adozantes de alta intensidade.
A utilización da sacarosa debese ó seu poder adozante a ás súas propiedades funcionais, como a consistencia; por tal motivo é importante para a estrutura de moitos alimentos incluíndo galletas, merengues, claras a punto de neve e sorbetes. Ademais emprégase na conservación de alimentos (marmelo) e en moita da chamada "comida lixo".
Epiceno
miniatura|[[Ra é un substantivo epiceno.]] Un substantivo animado é epiceno cando designa tanto a un individuo masculino como feminino independentemente do xénero gramatical do substantivo, pero con xénero fixo. Por exemplo: ourizo, gorila, aguia, rata. No caso de que sexa necesario distinguir o sexo, pódese recorrer a un adxectivo: unha aguia macho e unha aguia femia.
Cando o xénero dos substantivo non é fixo, e polo tanto pode existir variación, estamos perante o que máis especificamente se coñece coma un substantivo de xénero común. A distinción neste caso pode facerse mediante o uso do artigo: un/unha gorila.
Etimoloxicamente, epiceno vén do adxectivo grego ἐπίκοινος, que significa "común".
Vilariño, Cornanda, Brión
Vilariño é un lugar da parroquia de Cornanda no concello coruñés de Brión na comarca de Santiago. Tiña 9 habitantes no ano 2010 segundo datos do INE, dos cales 5 eran homes e 4 eran mulleres.
Europa (filla de Ticio)
Na mitoloxía grega, Europa foi unha filla do xigante Ticio, fillo de Zeus e Elara.
Estando nas beiras do río Cefiso (mitoloxía), foi seducida por Poseidón e tivo un fillo, Eufemo, que foi un dos Argonautas. Outras fontes din que era fillo de Poseidón e a pléiade Celeno.
Imperio Argentina
Magdalena Nile del Río, máis coñecida polo seu nome artístico, Imperio Argentina, nada en Buenos Aires o 26 de decembro de 1906 e finada en Málaga o 22 de agosto de 2003, foi unha actriz, cantante e bailarina de orixe arxentina.
Lola Montez
Lola Montez, cuxo verdadeiro nome era María Dolores Eliza Rosanna Gilbert, nada en Grange, Irlanda, o 17 de febreiro de 1821 e finada en Nova York o 17 de xaneiro de 1861, foi unha bailarina e actriz irlandesa que acadou sona como bailarina exótica, cortesá e amante de Luís I de Baviera.
Ra
Ra é o nome galego para designar os anfibios anuros de varias familias, especialmente dos ránidos (Ranidae) e, máis especificamente, os membros do xénero Rana.
Porque para o común da xente a palabra sapo suxire un animal feo, de cor discreta, desagradábel, torpe e nocivo. O escaso interese que suscitan e a tradicional aversión do mundo rural por eles, propicia o descoñecemento das diferenzas entre especies, e todas son chamadas vulgarmente "sapos". En realidade, todas as especies de sapos que habitan en Galicia caracterízanse polo seu aspecto repoludo, coas patas traseiras curtas e a pel verrugosa en maior ou menor grao, a maioría de costumes nocturnos e bastante independentes da auga. Pero non hai que esquecer que todas as especies galegas de sapos non son velenosas, e que noutras partes do mundo, hai "ras velenosas" (tamén "sapos velenosos"), e que hai sapos de cores rechamantes.
Reprodúcense por ovos, dos que nacen os cágados. O cágado (tamén chamado cabezolo, cabezudo, cagote, cagulo, cullarapo, cullareto, culler, ou relo) é a larva dos anfibios, especialmente dos anuros como ras e sapos, que despois dunha metamorfose convértese en anfibio adulto. Xeralmente son larvas acuáticas, aínda que tamén hai algunhas terrestres.
Ras en Galicia
En Galicia hai catro especies de ras:
Especies
miniatura|Ra e insecto no [[río Umia.]]
Algunhas das especies denominadas "ras" son:
Tarrío, Monterroso
Santa María de Tarrío é unha parroquia do concello de Monterroso na comarca da Ulloa, na provincia de Lugo. No ano 2007 tiña 52 habitantes, deles 26 eran homes e 26 eran mulleres, o que supón unha diminución de 3 habitantes en relación ao ano anterior, 2006.
Patrimonio
A igrexa de Santa María de Tarrío é un edificio románico que se conserva case íntegro. Foi construída entre finais do século XII e principios do XIII. O seu pórtico principal, o arco triunfal, varios dos seus canzorros ou o sagrario primitivo están en bo estado de conservación.
José Martínez Dieste
José Martínez Dieste, nado en Noia o 19 de marzo de 1929, foi un futbolista galego. Xogaba de centrocampista.
Traxectoria
Militou no Deportivo da Coruña na 1ª División en 1948/49, parte da temporada 1949/50 e 1950/51, e no Racing de Ferrol en parte da temporada 1949/50, na 2ª División.
Goiáns, Luaña, Brión
Goiáns é un lugar da parroquia de Luaña no concello coruñés de Brión na comarca de Santiago. Tiña 37 habitantes no ano 2010 segundo datos do INE, dos cales 20 eran homes e 17 eran mulleres.
Loa (homónimos)
Loa pode referirse a:
Autonomismo territorial
O autonomismo ou autonomismo territorial é unha doutrina política cuxo obxectivo é manter ou obter a autonomía política dun determinado territorio, sexa unha nación ou rexión. Non é necesariamente contrario ao federalismo. Pola súa banda, o soberanismo implica por definición autonomismo, mais o autonomismo non ten forzosamente que ir acompañado de soberanismo.
No Estado español existen diversos movementos autonomistas. Por un lado, o concepto de estado das autonomías implica un autonomismo de facto que se aplica aos máis dos territorios. Ademais, nas nacionalidades históricas, principalmente Cataluña, Galicia e País Vasco, esta doutrina política ten especial peso.
Historia de Glasgow
Na historia urbana de Glasgow, o último vao do río Clyde antes da súa desembocadura semella ter sido decisivo para que dende tempos prehistóricos se asentasen na área grupos de poboadores que vivían da pesca. Tamén para que, xa en tempos históricos, os celtas bretóns de Strathclyde tivesen alí un baluarte defensivo, que, en tempos da ocupación romana de Britania, dese lugar a un asentamento na ladeira norte do río, a salvo de crecidas e a carón do arroio Molendinar (Molendinar Burn), que chamaban Cathures (segundo algúns autores de cathair ou caer, forte). Na beira oriental do arroio, o outeiro do posterior Fir Park (actual Necrópole, cemiterio vitoriano) seica puido haber acubillado os ritos dos sacerdotes druídas.
Cando no ano 142 da nosa era os romanos decidiron ampliar as fronteiras da súa ocupación, construíron a Muralla de Antonino uns cinco quilómetros ao norte de Cathures (que era xa un posto comercial de fronteira) ante os ataques dos pictos das Highlands (abandono do muro apenas dúas décadas despois).
Fundación de San Mungo
Así en 543 San Kentingern (San Mungo) construíu unha igrexa a carón do Molendinar Burn (no sitio do cemiterio e da actual catedral), rentes do primitivo Cathures, que deu lugar a unha comunidade monástica (coñecida coma Glas-cu, "amado verde lugar") considerada xermolo da cidade moderna.
Porque foi xustamente o bispado xurdido desa comunidade o que deu o pulo definitivo a emerxencia de Glasgow como cidade. Para o século XII a súa importancia era xa manifesta e unha primeira catedral en pedra veu a substituír os templos previos de madeira (1136 baixo o reinado de David I de Escocia). De seguida o bispo Jocelin consegue o título de burgh con dereitos de expansión e comerciais (1178 e Feira de Glasgow en 1195). En 1285 constrúese a primeira ponte recordada no vao do río.
Becila
Becila foi un eclesiástico hispano-visigodo, bispo ariano de Lugo a finais do século VI.
Historia de Glasgow
Fundación de San Mungo
Configúrase pois un burgo medieval alongado, seguindo un eixo norte-sur que baixa paralelo ao Molendinar dende a área da catedral (o antigo asentamento de Cathures e primitivo de Glas-cu) ata a ponte do Clyde.
Universidade e comercio
miniatura|140px|Mapa de Glasgow, 1776. O burgo prospera e no 1451 fúndase a Universidade de Glasgow seguida en 1492 pola elevación da sé a arcebispado. A crecente importancia da vila ten por resultado seres elevada ao status de royal burgh en 1611 (despois da Reforma da igrexa escocesa). Foi o momento, xa libre de tutelas relixiosas, no que da man de comerciantes e artesáns a cidade comeza a volcarse cara ó río. Un primeiro peirao en 1625 (augas abaixo dunha nova ponte, New Bridge) e labouras de dragado para aumentar o calado serán levadas a cabo de continuo nos séculos seguintes. En 1711 a Acta da Unión abre o comercio da vila ao imperio colonial británico en desenvolvemento: tabaco, algodón e azucre comezan a movérense por toneladas e unha forte industria dos estaleiros vai ir a tal tráfico aparellada.
Becila
Traxectoria
No ano 585 o rei visigodo Leovixildo conquistou o reino suevo, impoñendo o arianismo como relixión oficial; o arcebispo católico de Lugo Nitixio foi desterrado e Becila foi nomeado bispo no seu lugar. Simultaneamente a dioceses, que desde o concilio de Braga do ano 572 era metropolitana, perdeu esta condición para volver a ser sufragánea da de Braga.
Historia de Glasgow
Universidade e comercio
A cidade comeza a crecer cara ao oeste ao longo da Trongate, que partía do centro (Glasgow Cross) do eixo norte-sur medieval (High Street-Saltmarket). Dá inicio así a configuración da chamada Merchant City, o verdadeiro corazón da Glasgow moderna.
Foi o século da Ilustración escocesa que se converteu en foco do saber europeo. Na universidade, trasladada dende os arredores da catedral á High Street, estudaron ou traballaron espíritos tan lúcidos coma Adam Smith, Kelvin ou James Watt. Precisamente as invencións deste último serán fundamentais no próximo paso de xigante da cidade, xa no século seguinte.
Becila
Traxectoria
No 589, xa baixo o reinado de Recaredo, celebrouse o Terceiro Concilio de Toledo no que decretouse o catolicismo como única relixión en todo o reino visigodo e restituíuse nas súas respectivas sés aos bispos católicos desterrados por Leovixildo. Becila foi un dos bispos que neste concilio abxuraron do arianismo; suponse que trala súa conversión a diocese de Lugo quedoulle reservada para serlle entregada á morte do xa ancián Nitixio, como ocorreu noutros casos similares. Porén, non hai constancia de que isto se levase a cabo.
Historia de Glasgow
Revolución industrial
No século XIX Glasgow acada o seu cénit coma metrópole portuaria e industrial. O crecente tráfico de mercadorías coas ex-colonias americanas e os xacementos de carbón e ferro na próxima comarca de Lanarkshire facilitan a creación na área da cidade dun dos focos principais da puxante revolución industrial. A vila cuadriplica a súa poboación entre 1780 e 1830 e a duplica de novo ata 1875 cando era alcumada "Segunda cidade do Imperio" e só Londres estaba por riba.
A mellora das infraestruturas (seguiuse aumentando o calado do Clyde para grandes buques oceánicos, canais de conexión co Firth of Forth no Mar do Norte e coa comarca mineira, ferrocarrís, terceiro metro do mundo en 1896) contribuíron decisivamente nese crecemento.
A Merchant City desenvolveuse nunha malla regular seguindo as ideas racionais do iluminismo escocés exemplificadas na New Town de Edimburgo. En cuadrícula arredor da George Square (onde erixiuse o novo Concello) e segundo unha mestura de iniciativas privadas e públicas, foi enchéndose de maxestosos edificios xeorxianos e vitorianos. Despois continuou estendéndose cara ao oeste onde novos desenvolvementos burgueses deron lugar aos ricos barrios do West End (arredor do Parque Kelvingrove). A beira do Clyde polo leste o Glasgow Green convértese no máis vello parque público da urbe (e sede da antiga Feira de Glasgow).
Século XX
Ata a primeira guerra mundial continuou a bonanza. Foi o tempo no que a cultura da cidade acadou outro momento de relevo internacional coa chamada "Escola de Glasgow" (movemento artístico relacionado co Arts & Crafts británico) cuxa máxima figura, o arquitecto Charles R. Mackintosh, representa unha das correntes principais do Modernismo europeo (Art Nouveau). miniatura|190px|"The Armadillo" no Clyde á noite. Despois comezou un forte declinar polas recesións e crises internacionais, desindustrialización coma consecuencia da competencia doutros países na industria pesada e falla de investimentos. Os conflitos laborais polo gran desemprego, a deterioración urbana dos barrios obreiros convertidos en slums e a despoboación (dende o millón de habitantes nos anos trinta á metade actual) teñen sido a tónica xeral da segunda metade do século pasado.
Así e todo nas últimas décadas os esforzos pola recuperación da metrópole son xa visibles: Capital Cultural Europea (1990), centro financeiro no West End, rexeneración das beiras do Clyde (co Clyde Auditorium ou "The Armadillo" de Norman Foster coma primeira icona), Silicon Glen (industrias de alta tecnoloxía na conurbación das Lowlands).
El Lince (O Porriño)
Traxectoria
Quincenario independente, apareceu en agosto de 1906. Foi denunciado por un artigo en novembro de 1906.
Hulst
Historia
miniatura|esquerda|Basílica de Hulst miniatura|esquerda|Mapa da traza italiana Hulst recibiu os seus dereitos de cidade no século XII.
Petronila de Aragón
Petronila de Aragón (en aragonés: Peironela d'Aragón), nada en Huesca o 11 de agosto de 1136 e finada en Barcelona o 15 de outubro de 1173, foi raíña de Aragón entre 1157 e 1164 e condesa de Barcelona entre 1162 e 1164. Era filla de Ramiro II de Aragón e Inés de Poitiers.
Hulst
Historia
No século XVII unha traza italiana foi construída. En 1645, ocorreu o Sitio of Hulst polo Príncipe Frederick Henry, o último grande asedio durante a guerra dos Oitenta Anos (1568–1648).
Lulás, San Mamede de Lousada, Carballedo
Lulás é un lugar da parroquia de San Mamede de Lousada, no concello de Carballedo na comarca de Chantada. Segundo o INE en 2016 tiña 14 habitantes (7 mulleres e 7 homes).
Toponimia
O topónimo fai referencia a terras abundantes en (xoio, cizaña) ou pode estar relacionado co nome antigo. Ningún outro lugar de Galicia leva este nome de Lulás, só hai un Lulaíños na veciña parroquia de Santiago de Lousada.
Encyclopædia Britannica
A Encyclopædia Britannica, tamén chamada pola súa tradución a galego Enciclopedia Británica, é unha enciclopedia de contidos xerais redactados en lingua inglesa e publicada pola editorial privada Encyclopædia Britannica, Inc.. Os verbetes na Britannica teñen como público un perfil de lector adulto e cultivado; está escrita por 19 editores que traballan a xornada completa e conta coa colaboración de máis de catro mil expertos. É amplamente considerada como a máis académica das enciclopédias do mundo.
Quíone (homónimos)
Co nome de Quíone desígnase a distintas mulleres da mitoloxía grega:
Bulgaria nos Xogos Olímpicos
Bulgaria participou por vez primeira nos Xogos Olímpicos na edición inaugural de 1896, contando cun só ximnasta. Porén, xa que Charles Champaud era un suízo que vivía en Sofía, algunhas fontes sinalan a súa competición en representación de Suíza.
O Comité Olímpico Búlgaro foi creado en 1923 e enviou o primeiro equipo búlgaro aos Xogos Olímpicos de 1924.
Valboa, Monterroso
San Salvador de Valboa é unha parroquia do concello de Monterroso na comarca da Ulloa, na provincia de Lugo. En 2007 tiña 56 habitantes (24 homes e 32 mulleres), 2 menos ca no ano anterior.
A igrexa parroquial, de arquitectura románica, foi construída en 1147.
Eure
Eure (27) é un departamento francés situado no norte de Francia, que pertence á rexión de Normandía. Debe o seu nome ao río Eure, afluente do río Sena.
Premio Princesa de Asturias de Investigación Científica e Técnica
miniatura|135px|dereita|Escudo da Fundación Príncipe de Asturias O Premio Princesa de Asturias de Investigación Científica e Técnica (até 2014, se denominou Premio Príncipe de Asturias de Investigación Científica e Técnica) é concedido desde 1981, á persoa, persoas, equipo de traballo ou institución cuxos descubrimentos ou labor de investigación representen unha contribución relevante para o progreso da Humanidade nos campos das Matemáticas, Física, Química, Bioloxía, Medicina, Ciencias da Terra e do Espazo, así coma técnicas e tecnoloxías relacionadas con elas.
Notas
Prémio Príncipe das Astúrias
Ramón Baltar Cardona
Ramón Baltar Cardona, finado en Ribeira en maio de 1959, foi un industrial e político galego.
Traxectoria
Armador. Foi concelleiro de Ribeira na ditadura de Primo de Rivera. Membro da Derecha Liberal Republicana, foi elixido concelleiro nas eleccións municipais do 12 de abril de 1931. Foi elixido alcalde na sesión constitutiva da nova corporación o 22 de abril. Participou na Asemblea pro Estatuto Galego celebrada na Coruña o 4 de xuño de 1931. Foi alcalde de Ribeira até 1933, cando foi substituído polo tenente de alcalde José Fernández Bermúdez.
Iván Nespereira
Iván Díaz Nespereira, tamén coñecido como Iván Nespereira, nado en Ourense en 1978, é un fotógrafo e realizador galego.
Traxectoria
Desde 2002 traballa como fotógrafo e realizador no campo da publicidade desde 2002. Colaborou con cineastas como Pela del Álamo (N-VI) ou Óliver Laxe (París#3).