cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Somatomedina
Enfermidades
Certos estudos que están despertando grande interese indican que o eixe insulina/IGF xoga un importante papel no envellecemento. Os nematodos, as moscas da froita e outros organismos incrementan a duración da súa vida cando o seu xene equivalente ao da insulina de mamíferos é bloqueado (knocked out). De todos os xeitos, non é tan doado relacionar este descubrimento co que ocorre nos mamíferos, porque nos pequenos organismos hai moitos xenes (polo menos 37 nos nematodos ) que son "similares ao da insulina" ou "similares ao do IGF-1", entanto que nos mamíferos a familia das proteínas similares á insulina comprende só 7 membros (insulina, IGFs, relaxinas, EPIL, e factor similar á relaxina) e teñen aparentemente distintas funcións con menos interaccións. Por outra parte, os organismos máis simples teñen normalmente menos receptores (só un nos nematodos) e as funcións destas outras insulinas é descoñecido. Ademais, estes animais non teñen órganos especializados (como os illotes de Langerhans), os cales son sensibles á insulina en resposta á homeostase da glicosa. Por tanto, é unha cuestión aberta se o IGF1 ou a insulina nos mamíferos pode alterar o envellecemento, aínda que hai fortes indicios de que as restricións alimenticias están relacionadas.
Outros estudos están empezando a descubrir o importante papel exercido polos IGFs en doenzas como o cáncer e a diabetes, indicando, por exemplo, que o IGF-1 estimula o crecemento dos cánceres de próstata e mama. Non hai un acordo sobre a influencia no grao de risco de cáncer que ten o IGF-1.
Ligazóns externas
Insulinähnliche Wachstumsfaktoren Insulin-like growth factor Insulinsimilaj kreskofaktoroj Factor de crecimiento insulínico Insuliininkaltainen kasvutekijä פקטורי גדילה דמויי אינסולין Fattore di crescita insulino-simile インスリン様成長因子 Insuline-achtige groeifactor Insulinopodobny czynnik wzrostu Fator de crescimento semelhante à insulina IGF
O Vilar, Carreira, Ribeira
O Vilar é un lugar da parroquia de Carreira no concello coruñés de Ribeira, na comarca da Barbanza. Segundo o padrón municipal (INE 2012) ten 143 habitantes (70 homes e 73 mulleres).
Prada
Amais como apelido pode referirse a:
Isóbara
miniatura|dereita|250px|Mapa de isóbaras sobre as [[Illas Británicas.]] Unha isóbara é unha isógrama de presión, é dicir, unha liña de igual ou constante presión nun gráfico, trazado ou mapa. As isóbaras nun mapa refírense xeralmente a liñas que unen os puntos de igual presión atmosférica, polo que constitúe un termo meteorolóxico.
Utilizado como adxectivo (sinónimo de isobárico), refírese a un proceso termodinámico a presión constante. Neste caso, úsase como termo da física.
Lingua seneca
A lingua seneca (en seneca, onödowá'ga ou onötowá'ka:) é unha lingua iroquesa falada polo pobo seneca, un dos seis pobos da Liga Iroquesa. No ano 2013, estaba en marcha un programa activo de revitalización da lingua.
Revitalización lingüística
En 1998, fundouse a Seneca Faithkeepers School como escola para ensinar ós nenos a lingua e as tradicións seneca durante cinco días á semana. En 2010, a profesora de seneca de K-5 Anne Tahamont recibiu o recoñecemento polo seu traballo cos estudantes na Escola de Silver Creek e na documentación lingüística, presentando Documenting the Seneca Language' using a Recursive Bilingual Education Framework na Conferencia Internacional de Documentación e Conservación de Linguas (ICLDC).
Ángel Zabala Ozamiz
Ángel Zabala Ozamiz "Kondaño", nado en Gautegiz Arteaga o 27 de maio de 1866 e finado en Madrid, 1940, foi un político de ideoloxía nacionalista vasca e dirixente e Deputado provincial de Biscaia do Partido Nacionalista Vasco (PNV)
Medula
Do latín, medulla, feminino. Pode referirse a:
Ángel Zabala Ozamiz
Biografía
Ángel Zabala naceu en Gautegiz Arteaga o 27 de maio de 1866. A súa familia residía en Gernika, onde a compañía naal do seu pai tiña as súas oficinas. Estudou no Colexio das Xesuítas de Orduña, onde seguramente coincidiu cos irmáns Sabino e Luis Arana. Despois, cursou a carreira de Dereito, licenciándose en Salamanca. Foi un dos primeiros membros do Partido Nacionalista Vasco, participando na súa fundación en 1895. Un ano máis tarde resultou elixido ademais para formar parte do seu BBB. A partir de 1897 comezou a colaborar na prensa nacionalista vasca, preferentemente sobre temas relacionados coa historia e o dereito. A finais de 1898, foi encarcerado, pasando un mes na prisión de Larrinaga, por dar unha ikurriña a uns albaneis para que coroasen unha construción en Arteaga. En 1902, estando preso Sabino Arana no mesmo cárcere, delegou temporalmente as súas funcións como presidente do BBB en Zabala. Este resulto elixido ós anos seguinte, xunto a Pedro Chalbaud, deputado provincial de Biscaia polo PNV.
Lingua seneca
Revitalización lingüística
En 2013, celebrouse o primeiro acontecemento deportivo público en seneca cando os estudantes da escola de secundaria foron os encargados de anunciar un partido de lacrosse.
Ángel Zabala Ozamiz
Presidente do PNV
En setembro, estando xa moi avanzada a súa enfermidade, Sabino Arana delegou nel definitivamente, polo que á súa morte, o 25 de novembro de 1903, Ángel Zabala era o seu principal dirixente. Nesta difícil situación, Zabala reorganizou a estrutura interna do PNV para que fose máis acorde coa dun partido moderno que a existente até entón. Cumprido este labor dimitiu, retirándose da vida política activa.
-914
Véxase tamén
Historia ano a ano
Premio Estornela
O premio Estornela de teatro é un premio de teatro para nenos creado pola Fundación Xosé Neira Vilas para estimular a creación nese xénero. Comezou a entregarse en 2000. Ten carácter bianual e altérnase co premio Arume de poesía.
Evaristo Castromil
Evaristo Castromil Otero, nado en Santiago de Compostela en 1876 e finado na mesma cidade o 29 de outubro de 1969, foi un empresario galego.
Traxectoria
Comenzou traballando para o Banco de Olimpio Pérez. Despois exerceu como corredor de comercio e entrou en contacto coa importación de vehículos. Decantouse polo mundo do transporte e creou unha empresa de transporte de viaxeiros en 1917. En 1918 inaugurou a primeira liña de Galicia, que unía Santiago con Pontevedra, nun traxecto dunhas dúas horas de duración e cuns prezos que ían das 5,60 ás 10 pesetas, dependendo do lugar ocupado no coche. Tamén comezou a ofrecer un servizo diario entre Santiago e A Coruña, que foi a orixe da empresa Castromil.
Vida persoal
Foi pai de Ramón Castromil Casal († 1990) e avó de Ramón Castromil Ventureira.
Cefditoren
Cefditoren é un antibiótico beta-lactámico pertencente á terceira xeración de cefalosporinas. Está formulado coma cefditoren-pivoxilo. Na parede intestinal, esta molécula é hidrolizada en cefditoren e pivolato, que se elimina por vía renal en forma de pivolato de carnitina.
Foi comercializado baixo os nomes de Meiact e Spectracef.
Espectro de acción
Cefditoren presenta actividade fronte microorganismos grampositivos (Staphylococcus aureus, Streptococcus pneumoniae e Streptococcus pyogenes) e gramnegativas (Haemophilus influenzae, Haemophilus parainfluenzae e Moraxella catarrhalis. Tamén presenta actividade, aínda que máis discreta fronte a Neisseria e diversos tipos de enterobacteriáceas (Shigella, Serratia, Citrobacter e Enterobacter). Non ten actividade fronte a Enterococcus, Pseudomonas aeruginosa nin Bacteroides.
Dosificación
A dose estándar é de 200 ou 400 miligramos cada 12 horas. Soamente existe formulación oral. A dose debe ser axustada en poboación pediátrica e insuficiencia renal.
Embarazo e lactación
Cefditoren está catalogado coma categoría B da FDA. Poden detectarse trazas de cefditoreno no leite materno en mulleres que reciben o medicamento polo que se debe ser prudente no seu emprego.
Forès
Forès é un concello de Cataluña, pertencente á provincia de Tarragona. Está localizado na comarca de Conca de Barberà.
Cefditoren
Interaccións con outros fármacos
Non debe ser administrado en pacientes con déficit primario de carnitina nin aos alérxicos ás proteínas do leite, por que a formulación contén caseinato sódico. A administración conxunta con inhibidor da bomba de protóns ou antiácidos reduce a absorción gástrica.
Efectos secundarios
Están descritas molestias gastrointestinais, fundamentalmente diarrea. Tamén cefalea, eosinofilia, elevación de transaminases e vaxinite por Candida.
Outeiro, Fafián, Rodeiro
Outeiro é un lugar da parroquia de Fafián, no concello pontevedrés de Rodeiro, na comarca do Deza. Segundo o INE, no 2008 tiña 10 habitantes (6 homes e 4 mulleres), o que supón unha diminución de 4 habitantes con respecto ao ano 2000.
Toponimia
A orixe do topónimo é o latín, que é unha parte alta ou elevación do terreo.
A Aldea, Begonte, Begonte
A Aldea é un lugar da parroquia de Begonte no concello lugués de Begonte na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2011 tiña 31 habitantes (15 homes e 16 mulleres).
Provincia de Mendoza
A provincia de Mendoza é unha das 23 provincias da Arxentina. Ten unha poboación de 1.741.610 habitantes (2010) e a súa capital é Mendoza.
Situada na Rexión de Cuyo, limita polo norte coa provincia de San Juan, polo leste coa provincia de San Luis, polo sur coa La Pampa e Neuquén, e polo oeste con Chile; este último límite segue a cordilleira dos Andes.
Cunha superficie de 148 827 km², é a sétima provincia máis extensa do país, polo que ocupa o 5,35% da superficie total do mesmo.
Eixe atlántico de alta velocidade
miniatura|Viaduto sobre a desembocadura do [[Río Ulla|Ulla. Unha das obras máis icónicas canda a nova estación de Vigo-Urzáiz.]] O eixe atlántico de alta velocidade é o corredor ferroviario que discorre pola costa atlántica de Galiza. Esténdese entre as cidades da Coruña, Santiago de Compostela, Pontevedra e Vigo, e está prevista a súa prolongación cara ao norte até Ferrol e polo sur por Tui para conectar coa rede portuguesa. Aínda que Adif a denomina liña de alta velocidade, non cumpre os criterios da Unión Internacional de Ferrocarrís para ser considerada unha liña de alta velocidade.
Trátase dunha infraestrutura deseñada con vía dobre e trazado apto para 250 km/h, con carril de 60 kg/m. Actualmente é de ancho ibérico, pero instaláronse travesas polivalentes que permitirán a transformación do corredor en ancho UIC a partir de 2019.
En decembro de 2011 inaugurouse o tramo de Santiago de Compostela á Coruña, e en marzo de 2015, inaugurouse o tramo entre a capital galega e Vigo.
Ferrol - A Coruña
Adiado sen data prevista para retomar un proxecto que, unicamente chegou a acadar a fase de estudo informativo. En 2013, o goberno español, presidido daquela por Mariano Rajoy, admitía que a súa execución era inviábel.
A Coruña - Santiago de Compostela
Esta parte do corredor foi deseñada como un desdobramento e electrificación -mediante a construción de numerosas variantes- do tramo preexistente entre as dúas cidades da liña Zamora - A Coruña. De todas as estacións intermedias orixinais da liña unicamente se conservou a de Uxes, suprimíndose os servizos ferroviarios no resto (que foron ficando progresivamente fóra das novas variantes), e construíronse dúas novas: Ordes e Cerceda-Meirama. miniatura|[[Estación de Ordes. A primeira de nova construción para o Eixe Atlántico.]]
Santiago de Compostela - Bifurcación de Angueira
Esta sección desenvolveuse practicamente na súa totalidade sobre a plataforma da antiga liña de Santiago - Redondela, desdobrando e electrificando a vía e mantendo en servizo a estación de Osebe, reconvertida en apeadoiro.
Bifurcación de Angueira - Vilagarcía de Arousa
Trazado completamente novo. Supuxo a construción dun icónico viaduto sobre o río Ulla entre os concellos de Dodro e Catoira. Neste percorrido foi habilitada a nova estación de Padrón-Barbanza e, aínda que paralelamente se mantivo a circulación ferroviaria de viaxeiros na vella liña para dar servizo a Padrón, Pontecesures e Catoira, a estación da Escravitude quedou exclusivamente operativa para paradas técnicas.
Vilagarcía de Arousa - Pontevedra
Practicamente de novo trazado agás nos accesos ás cidades, mantivo o apeadoiro de Pontevedra-Universidade, como tamén a estación de Portela (á que os trens acceden pola vella liña convencional) e supuxo a reconversión do resto da antiga liña Santiago-Redondela nun ramal exclusivo de mercadorías atá as proximidades da estación de Portas, ficando esta sen servizos para pasaxeiros.
Pontevedra - Bifurcación de Arcade
Rectificación, desdobramento e electrificación do antigo trazado entre Santiago e Redondela. Conservouse a estación de Arcade, reconvertida igual cá Osebe en apeadoiro.
Bifurcación de Arcade - Vigo-Urzáiz
miniatura|dereita|250px|Construción dun túnel ferroviario entre [[Arcade e Redondela.]] Trazado completamente novo. Construíronse as novas estacións de Redondela AV e Vigo-Urzáiz, restrinxida esta última a trens de tracción eléctrica por motivos de seguridade derivados da lonxitude do túnel das Maceiras. Após a súa apertura mantívose a prestación de servizos de pasaxeiros para os apeadoiros de Cesantes e Redondela-Picota e tamén nas estacións de Redondela e Vigo-Guixar. Unicamente ficou excluído tanto do novo corredor coma do convencional o tramo comprendido entre a Bifurcación de Chapela e a antiga estación de pasaxeiros de Vigo, da liña Monforte de Lemos - Vigo, o que implicou o peche da estación de Chapela.
Vigo - Fronteira con Portugal
Adiado. Os plans consisten na construción da saída sur de Vigo-Urzáiz, converténdoa nunha estación pasante, e un novo viaduto sobre o río Miño na altura de Tui como obras máis destacadas.
Características técnicas
O Eixo Atlántico de Alta Velocida conta -entre A Coruña e Vigo-Urzáiz- con sistema de Bloqueo Automático con vía dobre Banalizada (BAB), dotada de balizas ASFA máis tren-terra e catenarias de alta velocidade (entre A Coruña e Santiago) e compensada (entre Santiago e Vigo) de 25 kV e corrente alterna a 50 Hz. A velocidade máxima é de 200 km/h e a lonxitude máxima permitida para trens de viaxeiros, de 400 metros.
En 2016 comezaron as obras para a posta en servizo do sistema ERTMS sobre o BAB existente. miniatura|dereita|250px|Construción do [[túnel das Maceiras, entre Redondela e Vigo.]]
Posta en servizo
miniatura|Acceso á nova Estación Vigo-Urzáiz. O 27 de agosto de 2011 pechouse temporalmente a estación de Vigo, procedendo á demolición de todas as instalacións incluíndo as naves de mantemento para proceder á construción dunha estación subterránea a 15 metros por debaixo da cota orixinal. Os servizos ferroviarios desviáronse á ata entón estación de mercancías de Vigo-Guixar ata a reapertura da estación en 2015 en que se producirá unha repartición de servizos, os servizos de alta velocidade faranse dende Vigo-Urzáiz e os servizos convencionais e o enlace internacional con Portugal continuaran en Guixar. Os talleres de mantemento foron trasladados definitivamente á estación de Redondela en xullo de 2012. A nova estación, que será intermodal proxectouse cun total de seis vías, con catro plataformas de 400 m de lonxitude e de entre 10 e 12,7 m de anchura, situados de forma que todas as vías sexan operativas para o tránsito de viaxeiros.
A continuación iniciáronse as obras da infraestrutura ferroviaria que finalizaron en marzo de 2015. Inicialmente íase construír un centro comercial Vialia enriba do caixón ferroviario pero a falta de interese dos promotores privados fixo aprazar a obra, tendo as estruturas preparadas para a súa futura construción. Debido a iso tívose que construír un edificio provisional fóra da parcela para poder dar servizos ferroviarios, preparado para compatibilizar coas futuras obras do Vialia.
O 6 de marzo de 2015 entrou o primeiro tren, da serie 121, á nova estación en probas.
Finalmente, o sábado 18 de abril de 2015 entrou en servizo comercial a liña de alta velocidade Vigo-A Coruña e viceversa, cunha oferta de dez frecuencias diarias por sentido que unirán ambas as cidades nun tempo de viaxe de 83 minutos, o que representa unha diminución de 47 minutos respecto á anterior.
Conexións con outras liñas de alta velocidade
Prevense 3 conexións co resto da rede de Alta Velocidade:
Vixán, Carreira, Ribeira
Vixán é un lugar da parroquia de Carreira no concello coruñés de Ribeira, na comarca da Barbanza.
Fernan Velho
Fernan Velho foi un trobador portugués, que estivo activo na segunda metade do século XIII. Era fillo bastardo de Gongalo Pires Velho, da mediana nobreza de Entre Douro e Minho. É posíbel que estivera na corte de Afonso X, onde participaría no ciclo satírico contra María Balteira. Foi autor de 11 textos: 9 cantigas de amor, 1 cantiga de amigo e 1 cantiga de escarnio.
-913
Véxase tamén
Historia ano a ano
Batalla de Moscova
Batalla de Moscova é o nome dado polos historiadores soviéticos a dous períodos de combates estratexicamente significativos nun sector de 600 km da fronte oriental durante a segunda guerra mundial. Tivo lugar entre outubro de 1941 e xaneiro de 1942. Os esforzos defensivos soviéticos frustraron o ataque de Hitler a Moscova, capital da Unión Soviética e a cidade máis grande do país. Moscova foi un dos principais obxectivos militares e políticos para as forzas do Eixo na súa invasión da Unión Soviética.
A ofensiva estratéxica alemá, chamada operación Typhoon, planeouse para levar a cabo dúas ofensivas en pinza, unha dende o norte de Moscova contra a fronte de Kalinin realizada polos 3º e 4º exércitos Panzer, simultaneamente cortando o ferrocarril entre Moscova e Leningrado, e outra dende o sur do óblast de Moscova contra a fronte occidental, iniciada no sur de Tula polo 2º exército Panzer, mentres que o 4º exército avanzou directamente cara Moscova dende o oeste. Un plan operacional alemán realizado por separado, chamado Operación Wotan, foi engadido na fase final da ofensiva.
Inicialmente as forzas soviéticas levaron a cabo unha defensa estratéxica do óblast de Moscova construíndo tres cintos defensivos, e despregando novos exércitos de reserva ademais de traer tropas de Siberia e dos distritos militares de oriente. Posteriormente, cando as ofensivas alemás foron detidas, executouse unha contraofensiva estratéxica soviética e operacións ofensivas a menor escala para forzar aos exércitos xermanos a regresar ás posicións ao redor das cidades de Oryol, Vyazma e Vitebsk, case chegando a rodear a tres exércitos alemáns no proceso.
Friso
O friso en arquitectura é a parte ancha do entaboamento comprendida entre a arquitrabe e a cornixa, pode ser plana ou estar ornamentalmente decorada con baixorrelevos.
900px|miniatura|centro|Friso da [[catedral de Notre Dame de París, coñecido como Galería dos reis. ]]
O Pumar, Pantiñobre, Arzúa
O Pumar é un lugar da parroquia de Pantiñobre no concello coruñés de Arzúa, na comarca homónima. Tiña 3 habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 2 eran homes e 1 era muller.
Heroe
Visión xeral
Unha persoa convértese en heroe ao realizar unha fazaña extraordinaria e digna de eloxio. As fazañas tradicionais son exterminar monstros e salvar a xente dunha morte segura. Un heroe normalmente satisfai as definicións do que se considera bo e nobre na súa cultura de orixe. Así a todo, na literatura e especialmente nas traxedias, o heroe pode tamén ter graves defectos que o levan á perdición, coma no caso de Hamlet.
Ás veces unha persoa real pode atinxir suficiente prestixio como para converterse nun heroe na mente da xente. Isto adoita ir acompañado dun rápido aumento dos mitos sobre a persoa en cuestión, a miúdo atribuíndolle poderes superiores aos dos mortais correntes.
Os heroes máis coñecidos achéganse ao status de deuses nalgunhas culturas. A palabra heroe procede do grego antigo (ἥρως hērōs), que describe o heroe cultural que aparece na mitoloxía. Os heroes gregos eran con frecuencia personaxes mitolóxicos, fundadores epónimos de cidades, estado e territorios gregos. Estes heroes mitolóxicos non sempre eran modelos de conduto ou posuían virtudes heroicas; moitos eran semideuses, fillos de mortais e deuses. A época na que os heroes desta clase estiveron presenten e na que se sitúan as historias da mitoloxía grega coñécese con frecuencia como a «idade heroica», que termina pouco logo da Guerra de Troia, cando os lendarios combatentes volveron aos seus fogares ou marcharon ao exilio.
O heroe clásico adoita ter o que Lord Raglan denominou unha «biografía cultivada» composta dunhas dúas ducias de tradicións comúns que ignoraban a liña que separa o feito histórico do mito. Por exemplo, as circunstancias da súa concepción son infrecuentes, un home poderoso intenta matalo ao nacer, é raptado e criado por pais adoptivos nun país afastado. Rutineiramente o heroe atopa unha morte misteriosa, a miúdo na cima dun outeiro, o seu corpo non é soterrado, non deixa sucesores e ten un ou máis sepulcros sagrados.
Na maioría das relixións indíxenas europeas aparecen heroes dalgunha forma. Os heroes xermánicos, helénicos e romanos, xunto cos seus atributos e formas de adoración, foron amplamente absorbidos polas confesións ortodoxa e católica do Cristianismo, constituíndo a base da actual adoración aos santos.
En filmes modernos, o heroe é a miúdo simplemente unha persoa corrente tratada inxustamente pola sociedade que termina prevalecendo.
Fernando Echavarri
Fernando Echavarri Erasun, nado en Santander o 13 de agosto de 1971, é un regatista galego de orixe cántabra, campión mundial da clase tornado. Criado en Pontevedra, compite no Real Club Náutico de Sanxenxo, habitualmente facendo parella na clase tornado con Antón Paz.
Biografía
Fillo dun médico santanderino trasladado a Pontevedra, medrou como deportista en Galicia: aos oito anos xa practicaba a vela na ría. Echavarri comezou navegando na clase infantil optimist e aos 15 anos pasa a láser, categoría que cinco anos despois (1992) é sinalada como olímpica para os vindeiros Xogos de Atlanta.
En primavera de 1993, entra por primeira vez no equipo preolímpico de España como número dous da clase láser, e proclámase subcampión estatal en 1994, 1995 e 1996. Non participa nos Xogos de Atlanta, e en 1997 forma equipo con Antón Paz na clase tornado para tentar acceder aos Xogos de Sydney, pero quedaron cualificados como equipo B e non acudiron á cita olímpica.
A primeira participación olímpica de Echavarri e Paz ten lugar en 2004, onde obteñen unha oitava praza. En 2005 proclámanse campións do mundo de tornado en La Rochelle, campións de Europa en Vastervik e de España en Palma (triunfo este que obtiveron consecutivamente dende 2000 a 2007), e dominan a maior parte das probas do circuíto euroolímpico. Por iso a ISAF os nomea mellores navegantes do ano e concédelles o Rolex-ISAF ao Regatista Mundial do Ano.
En 2006 participa Echavarri en tres tiradas da edición de 2005-06 da Volvo Ocean Race dentro da tripulación do barco español Movistar, e en clase tornado consegue, sempre canda Paz, o campionato Suramericano e a sexta posición no mundial, celebrado nas augas arxentinas de San Isidro. Pero o máximo trofeo mundial volveu ao seu barco en 2007, neste caso nas augas portuguesas de Cascais, o que lles outorgou a clasificación directa para os Xogos de Beixín.
-912
Véxase tamén
Historia ano a ano
Hildegard von Bingen
Hildegard von Bingen, nada por volta de 1098 e finada o 17 de setembro de 1179 no mosteiro de Rupertsberg, preto de Bingen, Alemaña, foi unha freira beneditina e abadesa desde 1136. É coñecida como a primeira representante do misticismo alemán da Idade Media. As súas obras abranguen os ámbitos da relixión, a medicina, a música, a ética e a cosmoloxía. Tamén é coñecida como a sibila do Rin ou a profetisa teutónica. O 7 de outubro de 2012 o papa Bieito XVI outorgoulle o título de doutora da Igrexa xunto a san Xóan de Ávila durante a misa de apertura da XIII Asemblea Xeral Ordinaria do sínodo dos bispos.
Considerada polos especialistas actuais como unha das personalidades máis fascinantes e polifacéticas do Occidente europeo, foi definida como unha das mulleres máis influíntes da Baixa Idade Media, das figuras máis ilustres do monacato feminino e quizais a que mellor exemplificou o ideal beneditino. Dotada dunha cultura extraordinaria, estivo comprometida na reforma da Igrexa, e é considerada unha das escritoras de maior produción do seu tempo. En palabras de Victoria Cirlot:
As súas reliquias consérvanse en Eibingen im Rheingau, no estado de Hessen, Alemaña.
Traxectoria
Hildegard von Bingen naceu en Bermersheim, no val do Rin (actualmente Renania-Palatinado, Alemaña), durante o verán de 1098, no seo dunha familia nobre alemá. Foi a menor dos dez fillos de Hildebert von Bermersheim, cabaleiro ao servizo de Meginhard, conde de Spanheim, e de Mechtild von Merxheim-Nahet. Por ese motivo foi considerada como o décimo para Deus, entregada como oblata e consagrada dende o seu nacemento á actividade relixiosa, segundo a mentalidade medieval. Deste xeito, foi dedicada polos seus pais á vida relixiosa e entregada para a súa educación á condesa Jutta von Sponheim, filla do conde Estevo II de Spanheim e, polo tanto nobre coma ela, quen a instruíu no rezo do salterio, na lectura da lingua latina —aínda que non lle ensinou a escribilo ou, canto menos, non con pericia—, na lectura da Biblia e no canto gregoriano.
Durante algúns anos mestra e discípula viviron no castelo de Spanheim. Cando Hildegard cumpriu 14 anos, ambas se recluíron no mosteiro de Disibodenberg. Este mosteiro era masculino, mais acolleu un pequeno grupo de enclaustradas nunha cela anexa, baixo a dirección de Jutta. A cerimonia de clausura solemne foi celebrada o 1 de novembro de 1112 e nela participaron Hildegard, Jutta, e outra enclaustrada máis, tamén infante. En 1114, a cela transformouse nun pequeno mosteiro, co fin de poder albergar o crecente número de vocacións. Ese mesmo ano, Hildegard emitiu a profesión relixiosa baixo a regra beneditina, e recibiu o veo de mans do bispo Otón de Bamberg. Deste xeito continuou a súa educación monástica rudimentaria dirixida por Jutta.
Xoán Babarro
Xoán Babarro González, nado en Calvelo (Zorelle, Maceda) o 23 de decembro de 1947, é un escritor e lingüista galego.
Hildegard von Bingen
Traxectoria
Jutta morreu en 1136 con sona de santidade, logo de levar unha vida de moita austeridade e ascese, con longos períodos de xaxún e penitencias corporais. Logo da súa morte, Hildegard foi elixida abadesa (magistra) de xeito unánime pola comunidade de monxas.
Visionaria e escritora
Dende nena, Hildegard tivo unha feble constitución física, padeceu constantes enfermidades e experimentaba visións. Nunha haxiografía posterior, o monxe Teoderico de Echternach consignou o testemuño da propia Hildegard. Aos tres anos tivo a visión de, nas súas palabras, «unha luz tal que a miña alma tremeu». Estes feitos continuaron durante os anos que estivo baixo a instrución de Jutta, quen, ao parecer, tivo coñecemento daquelas visións. Viviu estes episodios de xeito consciente, é dicir, sen perder os sentidos nin sufrir éxtase. Ela describiunos como unha gran luz con imaxes, formas e cores. Ían acompañados dunha voz que lle explicaba o que vía e, nalgúns casos, de música.
Xoán Babarro
Traxectoria
Estudou Maxisterio e é licenciado en Filosofía e Letras, ingresando no corpo de mestres por oposición en 1968. Traballou arreo pola introdución do galego na escola e mais pola recuperación e defensa da lingua galega en Asturias, onde desenvolveu o labor docente até 1971, data en que se trasladou a Galicia.
O Rial, Pantiñobre, Arzúa
O Rial é un lugar da parroquia de Pantiñobre no concello coruñés de Arzúa, na comarca homónima. Tiña 35 habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 13 eran homes e 22 eran mulleres.
Hildegard von Bingen
Visionaria e escritora
En 1141, aos 42 anos, tivo un episodio de visións máis forte, durante o cal recibiu a orde sobrenatural de escribir as visións que tivese diante. A partir de entón, Hildegard escribiría as súas experiencias nun primeiro libro, Scivias (Coñece os camiños), que concluíu en 1151. Para tal fin, tomou como secretario e amanuense un dos monxes de Disibodenberg, Volmar, e como colaboradora unha das súas monxas, Ricardis de Stade.
Xoán Babarro
Traxectoria
É membro correspondente da Real Academia Galega desde 2002. No 2008 foi nomeado socio de honra da Nova Escola Galega.
Hildegard von Bingen
Visionaria e escritora
Con todo, seguiu a ter reticencia para facer públicas as súas revelacións e os textos resultantes delas. Para disipar as súas dúbidas, recorreu a un dos homes máis prominentes e con maior reputación espiritual do seu tempo, Bernardo de Claraval. Dirixiulle unha sentida carta en que lle pediu consello sobre a natureza das súas visións e a pertinencia de dalas a coñecer. Naquela misiva, contra o ano 1146, confesáballe ao ilustre monxe cisterciense que o vira nunha visión «como un home que vía directo ao sol audaz e sen medo», e ao mesmo tempo que atribuía a si mesma «debilidade», solicitaba o seu consello:
Xoán Babarro
Traxectoria
Está casado con Ana María Fernández Martínez.
Freginals
Freginals é un concello de Cataluña, pertencente á provincia de Tarragona. Está localizado na comarca de Montsià.
Hildegard von Bingen
Visionaria e escritora
O arcebispo Henrique de Maguncia (baixo cuxa xurisdición se atopaba o mosteiro de Disibodenberg), coñecedor das visións e profecías de Hildegard, mandou unha comisión ao papa Uxío para informarse do sucedido e lograr que se declarara sobre a natureza de tales dons. O papa encontrábase entón en Tréveris para presidir alí o sínodo que se celebrou entre 1147 e 1148.
En 1148, un comité de teólogos, encabezado por Albero de Chiny-Namur, bispo de Verdún, a petición do papa, estudou e aprobou parte do Scivias. O mesmo papa leu en público algúns textos durante o sínodo de Tréveris e declarou que tales visións eran froito da intervención do Espírito Santo. Trala aprobación, enviou unha carta a Hildegard en que lle pediu que continuase escribindo as súas visións.
Con isto deu comezo non só a actividade literaria aprobada canonicamente, senón tamén a relación epistolar con múltiples persoeiros da época, tanto políticos como eclesiásticos. Entre eles estaban Frederico I Barbarroxa, Henrique II de Inglaterra ou Leonor de Aquitania, quen pedían os seus consellos e orientacións. Tal foi o seu recoñecemento que chegou a ser coñecida como a Sibila do Rin.
Fundadora
miniatura|esquerda|Santa Hildegard e a súa comunidade de monxas nunha miniatura do século XIII En 1148, sen ter concluída a redacción do Scivias, nunha visión concibiu a idea de marchar de Disibodenberg a un lugar «onde non había auga e onde nada era pracenteiro». Inspiroulle así a fundación dun mosteiro no outeiro de san Ruperto (Rupertsberg), preto de Bingen, ao oeste do Rin, na desembocadura do Nahe, para trasladar a medrada comunidade e emancipala dos monxes de Disibodenberg.
Con todo, Kuno, daquela abade de Disibodenberg, opúxose á súa marcha, o que contrariou á monxa en gran medida. Mesmo lle ocasionou trastornos físicos, que foron atribuídos a causas divinas:
Por esa época, a súa asistente e secretaria Richardis abandonouna para se converter en abadesa do convento de Bassum (Saxonia). Hildegard reflectiu a súa tristura e oposición en serias cartas de protesta ao arcebispo Hartwig de Bremen, irmán de Richardis, quen influíra para conseguir o cargo abacial. Chegou a apelar mesmo ao papa, sen conseguir que a monxa volvese. Richardis morreu o ano seguinte á separación.
Un ano despois do traslado concluíu o Scivias. Desa mesma época datan os seus dous libros sobre ciencias naturais (Physica) e medicina (Cause et cure). Neles expuxo gran cantidade de coñecementos sobre o funcionamento do corpo humano, de herboloxía e doutros tratamentos médicos baseados nas propiedades de pedras e animais. Así mesmo, comezou unha colección de cantos, Symphonia armonie celestium revelationum, para atender as necesidades litúrxicas da súa comunidade. Segundo algunhas cronoloxías, tamén de 1150 dataría o inicio do Liber vite meritorum.
Predicación e intervención política
miniatura|250px|Localización dos lugares de estabelecemento, mosteiros e as catro rutas de predicación de Hildegard. A fama de santa e profetisa que chegou a ter a abadesa foi tal que, en 1150, o propio emperador Frederico I Barbarroxa a invitou a se entrevistar con el no seu palacio en Ingelheim. O aprecio mutuo que xurdiu nesta entrevista manifestouse nas subsecuentes cartas, e chegou a tal punto que, trece anos despois, o soberano outorgou un edicto de protección imperial a perpetuidade ao mosteiro de Rupertsberg.
O contido da súa predicación xirou en torno á redención, a conversión e a reforma do clero, criticando duramente a corrupción eclesiástica, ademais de opoñerse firmemente aos cátaros, ao condenar as doutrinas destes, propoñendo o combate dos seus erros mediante a predicación e a edificación do clero.
En total foron catro as viaxes de predicación que fixo: a primeira entre 1158 e 1159, na que viaxou a Maguncia e a Wurzburgo. En 1160 realizou a segunda a Tréveris e a Metz. Na súa terceira predicación, entre 1161 e 1163, viaxou polo Rin ata Colonia. Na última das súas viaxes, comprendida entre 1170 e 1171, predicou na rexión de Suabia.
Ademais destas viaxes de predicación, Hildegard empregou as cartas para facer sentir a súa opinión ante personaxes sobranceiros. Con motivo do cisma provocado pola elección do antipapa Vítor IV co apoio do emperador Barbarroxa, fronte ao papa romano Alexandre III, prolongado á morte de Vítor IV coa elección dos tamén antipapas Pascual III e Calixto III, Hildegard fixo graves amoestacións proféticas ao primeiro destes, así como ao emperador mesmo.
No ano 1173, pouco antes de concluír o Liber divinorum operum, morreu o monxe Volmar, o seu colaborador máis próximo e secretario, o que a levou a procurar axuda dos monxes da abadía de san Eucario de Tréveris para rematar esa obra. Durante algún tempo o monxe Godofredo de Disibodenberg serviulle como amanuense, ao mesmo tempo que comezou a redacción dunha biografía da profetisa, mais tamén el morreu pouco tempo despois, en 1176. O último dos seus secretarios encontrouno en Guibert-Martin de Gembloux, un monxe flamengo, co que sostivera conversas epistolares iniciadas polo interese deste sobre o xeito no que Hildegard tiña as súas visións.
Última batalla
A última situación crítica á que tivo que enfrontarse Hildegard produciuse en 1178, cando a súa comunidade deu sepultura no cemiterio conventual a un nobre presuntamente excomungado. Pola imposición desta pena eclesiástica, o dereito canónico prohibía o seu enterramento en terra sagrada. Pedíuselle a Hildegard que exhumase o cadáver. Ela negouse e mesmo fixo desaparecer calquera rastro do enterramento para que ninguén puidese ir buscalo. Sostivo que se reconciliara coa Igrexa antes de morrer. Os prelados de Maguncia, en ausencia do arcebispo Christian, que estaba en Roma, puxeron o mosteiro en dúbida. Prohibíuselle a utilización das campás, os instrumentos e os cantos na vida e liturxia de Rupertsberg. Hildegard defendeuse escribindo unha carta de rico contido doutrinal, onde recollía o significado teolóxico da música. Cando regresou o arcebispo en marzo de 1179, presentáronse testemuñas que apoiaban a versión de Hildegard e levantáronse as dúbidas sobre o mosteiro.
Morte e veneración
miniatura|300px|[[Reliquias cristiás|Reliquias de Hildegard von Bingen na Igrexa de Eibingen.]] Aos poucos meses de se levantaren as dúbidas, o 17 de setembro de 1179, Hildegard finou aos 81 anos. As crónicas haxiográficas contan que á hora da súa morte apareceron dous arcos moi fulgurosos e de diferentes cores que formaron unha cruz no ceo.
Entre 1180 e 1190 o monxe Teoderico de Echternach escribiu a Vita (Vida) de Hildegard, recollendo pasaxes autobiográficas que a monxa deixara e contara. Gregorio IX abriu o proceso de canonización en 1227, aínda que non o concluíu. Foi reaberto por Inocencio IV en 1244, sen que tampouco nesta ocasión se chegase a concluír. Con todo, debido á difusión do seu culto foi inscrita no Martiroloxio romano, incluíndose ademais o seu nome nalgunhas ladaíñas; extraéronse reliquias do seu sepulcro; celebrouse a súa festa litúrxica; atribuíronselle milagres e as súas representacións pictóricas e escultóricas comezaron a ser obxecto de veneración.
As súas reliquias foron conservadas no convento de Rupertsberg ata a destrución deste en 1632, durante a guerra dos Trinta Anos. Entón foron levadas a Colonia e despois a Ebingen, e foron depositadas na igrexa parroquial onde aínda repousan.
En 1940 aprobouse oficialmente a súa celebración para as igrexas locais. Con motivo do 800 aniversario da súa morte, Xoán Paulo II referiuse a ela como profetisa e santa. Do mesmo xeito, en 2006, o papa Bieito XVI tamén se referiu a Hildegard como santa e encomiouna como unha das grandes mulleres da cristiandade xunto con Catarina de Siena, Tareixa de Ávila e Tareixa de Calcuta.
No ano 2010 o papa Bieito XVI adicou a Hildegard as Audiencias Xerais do 1 e 8 de setembro, no marco dunha serie de catequeses sobre escritores cristiáns, sendo a primeira muller presentada nestas catequeses; lembrou, entre outras cousas, que os contemporáneos de Hildegard a consideraron a "profetisa teutónica" e puntualizou o valor teolóxico dos seus escritos e ensinanzas.
En decembro de 2011, o papa Bieito XVI anunciou a súa decisión de outorgar a Santa Hildegard o título de "Doutora da Igrexa". O 10 de maio de 2012 procedeu a inscribila no catálogo dos santos e a estender o seu culto litúrxico á Igrexa universal, nunha "canonización equivalente". O 27 de maio de 2012 durante o rezo do Regina Caeli do día de Pentecoste, o papa determinou a data para a proclamación como Doutora. O 7 de outubro de 2012, durante a misa de apertura do Sínodo dos bispos na Basílica de San Pedro en Roma, realizouse a proclamación oficial pola cal se lle concedeu o título de Doutora para a Igrexa Universal xunto con San Xoán de Ávila polo papa Bieito XVI.
Hildegard tamén é venerada por algunhas das Igrexas que conforman a Comuñón anglicana, entre elas a Igrexa de Inglaterra e a Igrexa Episcopal Escocesa. Tanto na Igrexa católica como na Comuñón anglicana é celebrada o 17 de setembro.
A iconografía relixiosa de Hildegard é escasa, probablemente porque o seu culto foi local durante bastante tempo. É retratada cos atributos propios dunha abadesa da Orde de San Bieito: báculo abacial e hábito beneditino con velo negro e branco; as súas representacións máis antigas reproducen o xeito no que aparece nas miniaturas dos seus escritos: sentada cun estilo na man en actitude de escribir sobre un par de táboas ou ditando a un monxe, con cinco chamas arredor da cabeza representando a visión divina. Máis tarde mudouse o estilo por unha pluma de ave, con algún pergamiño ou libro na man — comunmente o Scivias — e algún instrumento musical.
Texto inicial
En diversas ocasións tivo enfrontamentos co abade Hugo von Disibodenberg, posto que Hildegard rexeitaba a ascese, un dos principios do monacato. Así, relaxou o regulamento de comidas das súas discípulas e reduciu os tempos dedicados á oración e á misa. Cando Hildegard quixo fundar un mosteiro propio coa súa comunidade, produciuse un conflito aberto. Os beneditinos de Disibodenberg opuxéronse á decisión, xa que as mulleres pertencían ao seu mosteiro. No decorrer dos enfrontamentos pola división da comunidade, Hildegard procurou o apoio de Bernardo de Claraval, quen, porén, na súa carta de resposta fíxolle advertencias contra un exceso de arrogancia.
Aínda así, Hildegard, coa colaboración do preboste Volmar von Disibodenberg e de Richardis von Stade, freira da súa confianza, comezou en 1141 a escribir en latín tanto as súas visións como as súas ideas teolóxicas e antropolóxicas. Dado que ela non dominaba o latín, facía que o seu escribán (derradeiro secretario: Wibert von Gembloux) redactase todos os textos nun latín correcto. A súa obra principal, Liber Scivias Domini, xurdiu nun período de seis anos. Este libro conta con 35 miniaturas de contido teolóxico, pintadas primorosamente con cores rechamantes, que serven fundamentalmente para ilustrar o texto, complexo e profundo. O manuscrito orixinal dáse por desaparecido desde o final da segunda guerra mundial; na abadía de Eibingen pódese contemplar unha copia iluminada do ano 1939.
Tras este acordo, o bispo de Maguncia aprobou en 1152 o traslado dos bens do mosteiro, que se volveran moi abundantes por mor da sona de Hildegard. Grazas ás doazóns, o mosteiro era extremadamente rico. Isto influíu na vida monacal e ergueu críticas; varios eclesiásticos atacaron a Hildegard porque as súas freiras vivían luxosamente, sen respectar o voto de pobreza monástico, e porque o mosteiro só aceptaba mulleres de familias nobres. Hildegard opúxose decididamente ao popular movemento das ordes mendicantes.
Como o número de freiras do mosteiro de Rupertsberg non facía máis ca aumentar, en 1165 Hildegard adquiriu o mosteiro agostiño de Eibingen e fundou alí un mosteiro anexo, aínda existente, ao que tamén podían acceder burgueses. O mosteiro de Rupertsberg foi destruído no ano 1632, durante a guerra dos Trinta Anos. As obras de arte que se conservan, sobre todo o antependium púrpura e dourado, dan conta da antiga riqueza de Rupertsberg.
As fontes documentais primitivas
miniatura|250px|Folio 0317 recto do Riesencodex, coa primeira páxina da Vita Sanctae Hildegardis. A principal fonte de información sobre a súa vida é a biografía que escribiu o seu secretario, o monxe Gottfried, Vita Sanctae Hildegardis, mais cando este morreu, en 1176, deixou a obra inacabada. Só unha década despois o monxe Theoderic, de Echternach, retomou o traballo, escribindo outros dous volumes e un prefacio. Aínda que Gottfried vivira en contacto directo con Hildegard e coñecera moito da súa vida, non se incluíu no libro información esencial, nin sequera o lugar e a data de nacemento. Amais diso, o seu relato é convencionalmente laudatorio, mais por outra banda transcribiu boa parte da súa correspondencia. A contribución de Theoderic foi tamén importante porque empregou longas pasaxes autobiográficas de material autógrafo que posteriormente se perderon. Mais como toda haxiografía daquela época, os seus autores non se propuxeron ofrecer unha narración "obxectiva" da súa carreira, o principal propósito foi o de mostrala ao mundo como unha sabia, unha profetisa e unha santa, atopando para todos os seus actos unha xustificación sobrenatural e unha inspiración divina, e avogando claramente pola súa canonización oficial.
Outra fonte de suma importancia é a súa propia correspondencia, e os limiares que escribiu para os seus libros, onde moitas veces deu detalles de como, cando e onde foron escritos. O último secretario de Hildegard, o monxe Guibert de Gembloux, deixou outra biografía, tamén incompleta, e sobreviviron tamén algúns documentos eclesiásticos e algunhas crónicas posteriores do propio mosteiro que achegan datos útiles, como a Acta Inquisitionis, elaborada pola Igrexa cando as monxas de Rupertsberg preitearon a súa canonización. Recentemente descubriuse unha biografía sobre Jutta, a súa mestra, que dá unha visión interesante sobre o contexto cultural da época e sobre os primeiros anos de Hildegard, mais a cronoloxía que presenta non concorda coa maioría das outras fontes coñecidas.
Aínda que con algunhas perdas, o principal da súa produción foi preservado ata os nosos días. Sobreviven dez manuscritos integrais do Scivias, cinco do Liber vitae meritorum, cinco do Liber divinorum operum, tres do Physica, un do Causae et curae, e dezanove cun número variado das súas cartas, amais dun gran número de extractos citados en obras alleas e fragmentos diversos, mais o máis importante é o Riesencodex, conservado na Biblioteca Estatal de Hesse, en Alemaña, coa súa obra case completa, excluíndo o tratado sobre ciencia natural. Foi considerado na súa época como a versión definitiva dos seus escritos. Non debeu ser concluído durante a súa vida, mais con toda probabilidade foi unha edición iniciada por ela mesma e realizada por un grupo de asistentes anónimos de Rupertsberg. Foi escrito como volumes separados, que entre os séculos XV e XVI foron reunidos nun só códice con 481 folios que pesa 15 kg.
Importancia política e relixiosa no seu tempo
A súa confianza en si mesma e o seu carisma levárona a ter grande sona. Foi a primeira freira que deu sermóns públicos dirixidos á conversión do pobo (en viaxes de predicación por Maguncia, Würzburg, Bamberg, Tréveris, Metz, Bonn e Colonia). O emperador Frederico I, Barbarroxa convocouna como conselleira ao palacio imperial de Ingelheim. Mesmo cunha idade avanzada emprendeu aínda viaxes a diversos mosteiros.
Debido á súa fe e ao seu tipo de vida, foi elixida por moita xente como guía espiritual. Xa en vida foi cualificada por moitos de santa. Hildegard baseou esta recepción por parte dos seus coetáneos no feito de que remitía permanentemente ás súas visións para elaborar as súas afirmacións teolóxicas e filosóficas. Deste xeito, acoirazaba os seus postulados contra a opinión de que as mulleres non podían chegar polos seus propios medios ao coñecemento teolóxico. Ela mesma cualificábase de "inculta". Entre outras cuestións, participou do lado do Papa na discusión teolóxica sobre a transubstanciación na Eucaristía.
A súa doutrina moral fascinou daquela non só ás freiras, senón tamén a frades, nobres e leigos. Cunha grande confianza en si mesma, impuxo os seus intereses fronte a outros, tanto por convicción como pola imposición de obxectivos políticos (por exemplo, no enterro dun excomungado adiñeirado ou na discusión sobre os dereitos de posesión de Disibodenberg).
Son fundamentalmente tres obras teolóxicas as que fundaron naquel tempo a súa sona. A súa obra principal, Scivias, é unha lección de fe en que as imaxes do mundo e do ser humano están indisolubelmente ligadas á imaxe de Deus. Este panorama filosófico-teolóxico, que cadra en todos os puntos esenciais co dogma oficial do momento, é presentado en 26 visións. A segunda obra de visións, Liber Vitae Meritorum, poderíase describir como ética visionaria. Nela son contrapostos 35 vicios e virtudes. O terceiro libro, Liber Divinorum Operum é unha ollada de Hildegard sobre o mundo e o ser humano. Nel describe a Creación como algo en que o corpo e a alma, o mundo e a Igrexa, a natureza e a misericordia están depositadas baixo a responsabilidade do ser humano.