cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
A lenda de Tarzán
A lenda de Tarzán (en The Legend of Tarzan) é un filme de 2016 dirixido por David Yates e distribuído por Warner Bros. Pictures. Está baseado no personaxe de Edgar Rice Burroughs. O filme foi escrito por Adam Cozad e Craig Brewer e está protagonizado por Alexander Skarsgård, xunto con Samuel L. Jackson, Margot Robbie, Djimon Hounsou, Jim Broadbent e Christoph Waltz nos papeis secundarios. Conta a historia de John Clayton (Tarzán), que logo de mudarse a Londres, é convencido por George Washington Williams a regresar ó seu fogar nas xunglas de África para investigar acusacións de escravitude.
Estreouse en galego o 15 de febreiro de 2021 a través da TVG. Foi traducido por Margarita P. Día e o director de dobraxe foi Antón Rubal.
A Acea de Abaixo, Farbán, Sarria
A Acea de Abaixo é un lugar da parroquia de Farbán no concello lugués de Sarria na comarca de Sarria.
Toponimia
A orixe do topónimo "Acea" é o árabe as-saniya, que é un muíño de auga destinado a moer fariña.
Guimarei de Arriba, Guimarei, Friol
Guimarei de Arriba é un lugar da parroquia de Guimarei no concello lucense de Friol na comarca de Lugo.
O Souto, Farbán, Sarria
O Souto é un lugar da parroquia de Farbán no concello lugués de Sarria na comarca de Sarria.
A Abelleira, Guldriz, Friol
A Abelleira é un lugar da parroquia de Guldriz no concello lucense de Friol na comarca de Lugo.
Topónimos xermánicos en Galicia
Na zona correspondente á actual Galicia, hai varias localidades con toponimia xermánica. Pola distribución xeográfica podemos concluír que moitos destes nomes son de orixe sueva (ver mapa), pero descoñecemos esta lingua e é imposible diferenciala da lingua gótica, polo que sen dúbida debemos falar de orixe xermánica. Todos estes nomes teñen como orixe o nome dunha persoa, formada principalmente por dúas palabras, desgrazadamente os nomes de orixe xermánica foron dominantes ata finais do século XIII, polo que é complicado chegar a unha data, tanto como poden tendo como orixe, o reino suevo, o reino visigodo ou, finalmente, a reconquista, como o caso paradigmático da cidade de Guimarães que ten como nome, o do fundador Vimara Pérez, que viviu no século IX. A orixe dos nomes da seguinte lista, non exhaustiva, de cidades, vilas e parroquias procede da obra de Joseph-Maria Piel: "Os nomes germânicos na toponimia portuguesa".
O Morgado, Albeos, Crecente
O Morgado é un lugar da parroquia de Albeos no concello pontevedrés de Crecente na comarca da Paradanta.
Ribela, Farbán, Sarria
Ribela é un lugar da parroquia de Farbán no concello lugués de Sarria na comarca de Sarria.
O Mosteiro, Albeos, Crecente
O Mosteiro é un lugar da parroquia de Albeos no concello pontevedrés de Crecente na comarca da Paradanta.
As Laranxeiras, Albeos, Crecente
As Laranxeiras é un lugar da parroquia de Albeos no concello pontevedrés de Crecente na comarca da Paradanta.
A Lama, Albeos, Crecente
A Lama é un lugar da parroquia de Albeos no concello pontevedrés de Crecente na comarca da Paradanta.
Toponimia
O orónimo provén do latín, e indica un lugar con lama ou lodo.
Veiga de Abaixo, Farbán, Sarria
Veiga de Abaixo é un lugar da parroquia de Farbán no concello lugués de Sarria na comarca de Sarria.
Tetrabucle
miniatura|250 px|Estrutura dun tetrabucle GNRA dun [[intrón de autoempalme do grupo I. ]] Os tetrabucles son un tipo de motivo de bucle en forquita de catro bases presente na estrutura secundaria do ARN no que rematan moitas dobre hélices. Hai moitas variantes do tetrabucle. Entre as publicadas están ANYA, CUYG, GNRA, UNAC e UNCG.
No ARN ribosómico son comúns tres tipos de tetrabucles: GNRA, UNCG e CUUG, nos cales N pode ser uracilo, adenina, citosina ou guanina, e R é guanina ou adenina. Estas tres secuencias forman tetrabucles estables e conservados que xogan un importante papel na estabilidade estrutural e función biolóxica do ARNr 16S.
Guldriz de Abaixo, Guldriz, Friol
Guldriz de Abaixo é un lugar da parroquia de Guldriz no concello lucense de Friol na comarca de Lugo.
Os Muíños, Albeos, Crecente
Os Muíños é un lugar da parroquia de Albeos no concello pontevedrés de Crecente na comarca da Paradanta.
Sara Soto Noya
Sara Soto Noya, nada en Santiago de Compostela en 1913 e finada en 2003, foi unha química galega e unha das primeiras docentes de Ciencias da Universidade de Santiago de Compostela.
Traxectoria
Sara Soto era filla de León Soto Armesto, médico da Mariña Mercante, e de Dolores Noya.
Estudou o bacharalato no instituto de Santiago e posteriormente realizou os seus estudos na Facultade de Ciencias (Sección Química) de 1930 a 1935.
En 1935 figura como profesora axudante de clases prácticas na materia de Complementos de Física a proposta do catedrático Álvarez Zurimendi.
Tras casar vai vivir a Córdoba, onde colabora na farmacia familiar.
A Boleta, Guldriz, Friol
A Boleta é un lugar da parroquia de Guldriz no concello lucense de Friol na comarca de Lugo.
Vilariño, Farbán, Sarria
Vilariño é un lugar da parroquia de Farbán no concello lugués de Sarria na comarca de Sarria.
Guldriz de Arriba, Guldriz, Friol
Guldriz de Arriba é un lugar da parroquia de Guldriz no concello lucense de Friol na comarca de Lugo.
Richard Kindling
Richard Kindling, finado en Vigo en 1963 foi un comerciante e político alemán.
Traxectoria
Foi vicecónsul de Alemaña en Vigo e xefe do Partido Nacionalsocialista Alemán dos Traballadores (NSDAP) en Galicia. Creou unha sección das Xuventudes Hitlerianas no Colexio Alemán de Vigo.
Celtia Figueiras
Celtia Figueiras Rama, nada en Esteiro (Muros) en 1986, é unha actriz, titiriteira e produtora teatral. Fundou en 2007 A Xanela do Maxín e ao longo da súa carreira produciu, escribiu e dirixiu máis de 30 pezas teatrais.
Traxectoria
Iniciou a súa carreira profesional con Chincha Rabincha, espectáculo fundacional da Xanela do Maxín, compañía teatral orientada á creación de obras para o público familiar e ao xénero escénico dos monicreques. Dende aquela, exerceu como directora, dramaturga ou intérprete en producións desta compañía como son En busca da arte (2008), Os libros do titiriteiro (2009), A caixa de Nuk ou A pequena Lúa (2009).
Mulleres no espazo
miniatura|As tres mulleres astronautas do voo [[STS-131 do transbordador espacial posan nunha foto tomada por Tracy Caldwell na Expedición 23 da ISS en 2010, a primeira vez que catro mulleres estiveron no espazo á vez. ]] miniatura|[[Mae Jemison, a primeira muller negra no espazo, a bordo do STS-47 en 1992.]] miniatura|[[Jessica Meir con Christina Koch (á dereita) da Expedición 61 da ISS en 2019, antes de realizar o primeiro paseo espacial exclusivamente feminino.]] As mulleres no espazo estiveron presentes e activas desde o inicio dos voos espaciais tripulados. A primeira muller voou ao espazo en 1963, dous anos despois da primeira persoa, pero non foi ata case 20 anos despois cando se enviaron máis. Desde entón, un número considerable de mulleres de diversos países traballaron no espazo, aínda que en xeral as mulleres seguen sendo significativamente menos elixidas para ir ao espazo que os homes e representan en 2020 só o 10% de todos os astronautas que estiveron no espazo.
Celtia Figueiras
Traxectoria
Ademais do seu traballo coa Xanela do Maxín, Celtia Figueiras, colaborou con outras compañías e artistas en espectáculos de formacións como Teatro Buratini, Títeres Alakrán ou Art-Monium. En 2021 participou en O soño musical dos mapas celestes, xunto a Uxía e Germán Díaz. Como narradora oral, implicouse en diversos proxectos e colaborou con artistas como Luis Vallecillo en pezas como O Bigote de Mimi (2016) ou Cantamos? (2018).
Mulleres no espazo
En 2021, a maioría das 65 mulleres que estiveron no espazo foron cidadás dos Estados Unidos, con misións no transbordador espacial e na Estación Espacial Internacional. Outros países tiveron unha (Reino Unido, Francia, Corea do Sur, Italia) ou dúas (URSS, Canadá, Xapón, Rusia, China) cidadás no espazo, participando en misións de programas con capacidade de voo espacial humano. Ademais, unha muller con dobre nacionalidade, iraniana e estadounidense, participou como turista nunha misión estadounidense.
Celtia Figueiras
Audiovisual
Fóra do seu traballo no escenario, Celtia Figueiras realizou incursións na produción audiovisual. En 2020, produciu e realizou a miniserie Os Toupiconsellos para o Fondo de Proxectos Culturais da Xunta de Galicia e, no 2021, fixo o propio con Toupiciencia. En ambas as dúas producións tamén desempeñou roles como actriz e guionista.
Faceta Literaria
Como autora, Celtia Figueiras escribiu contos para a infancia e a mocidade, entre eles U-la Lúa (2018), Cantamos? (2018), O Apalpador e a nena sen medo (2019), Pasando a Bóla (2020), A Viaxe de Saira (2021), Toupiciencia (2021), Lúa quere viaxar a... Marte! (2022) e O Libro da Toupiciencia (2022). Estes títulos foron publicados baixo o selo de Guindastre Edicións, no que tamén exerce como directora editorial.
Mulleres no espazo
As mulleres afrontan moitos das mesmas dificultades físicas e psicolóxicas que os homes. Os estudos científicos xeralmente non mostran efecto adverso particular en misións espaciais curtas. Mesmo foi concluído que as mulleres poderían ser mellores para misións espaciais máis longas. O obstáculo principal para as mulleres é a discriminación de xénero.
Historia
Os voos espaciais tripulados comezaron a finais da década de 1950 e principios da de 1960, e as primeiras investigacións sobre posibles misións tripuladas ao espazo estudaron os efectos esperados do espazo nos seres humanos, considerando tamén ás mulleres. As investigacións demostraron que as mulleres poderían mesmo ser máis adecuadas para as misións espaciais por unha serie de razóns.
Na competición entre a Unión Soviética ( URSS) e Estados Unidos, coñecida como a Carreira Espacial, ambas nacións elixiron aos seus primeiros pilotos espaciais (coñecidos como cosmonautas na URSS e astronautas nos Estados Unidos) para os seus programas de entre as filas dos seus pilotos de probas de avións militares de alta velocidade, que eran exclusivamente homes.
A primeira muller que voou ao espazo foi Valentina Tereshkova a bordo da Vostok 6 o 16 de xuño de 1963, pero nin a URSS enviou a outra nos 20 anos seguintes ata Svetlana Savitskaya en 1982, a segunda muller, nin Estados Unidos ata 1983 coa súa primeira muller Sally Ride.
Desde este conxunto de mulleres foron ao espazo unha serie de mulleres, sobre todo co programa de EE. UU., comezando co grupo de 8 astronautas da NASA de Ride. A pesar diso, as mulleres seguen representando só un 10% de todas as persoas que foron ao espazo, sendo menos elixidas e habilitadas.
Dado que todos os astronautas que foron á Lúa eran homes, aínda falta que unha muller sexa a primeira astronauta en volver á Luna, obxectivo que persegue o programa estadounidense Artemis.
Unión Soviética ( URSS) miniatura|upright|A soviética Valentina Tereshkova converteuse na primeira muller no espazo a bordo do Vostok 6 en 1963 e a única que o fixo nunha misión en solitario. A soviética Valentina Tereshkova converteuse na primeira muller no espazo a bordo da Vostok 6 en 1963 e a única que o fixo nunha misión en solitario. O director da formación de cosmonautas da URSS, Nikolai Kamanin, comezou en 1961 a facer presión para que as mulleres fosen cosmonautas, despois de ser inspirado polas repetidas preguntas da prensa sobre as mulleres como cosmonautas. Posteriormente, Kamanin gañouse de maneira crucial o apoio do líder do programa espacial, Sergey Korolev, conseguindo a aprobación das mulleres cosmonautas seis meses despois. Durante unha visita aos Estados Unidos en 1962, Kamanin coñeceu a Jerrie Cobb, da entón rexeitada " Mercury 13", sendo ela asesora do programa espacial da NASA desde 1961 e testificando en xullo de 1962 no Congreso sobre os resultados positivos de " Mercury 13" e sobre a discriminación de xénero. Nun momento dado, Kamanin anotou no seu diario: "Non podemos permitir que a primeira muller no espazo sexa estadounidense. Isto sería un insulto aos sentimentos patrióticos das mulleres soviéticas". Para aumentar as probabilidades de enviar primeiro a unha muller soviética ao espazo, as cosmonautas comezaron o seu adestramento antes que os homes.
miniatura|As seis primeiras mulleres astronautas dos Estados Unidos en 1980, entón aínda á espera dos seus futuros voos. — De esquerda a dereita: Margaret R. ( Rhea) Seddon, Kathryn D. Sullivan, Judith A. Resnik, Sally K. Ride, Anna L. Fisher e Shannon W. Lucide.
En 1976 decidiuse que o Grupo 8 de astronautas da NASA incluiría a mulleres e persoas de minorías. A actriz Nichelle Nichols, que interpretou a Nyota Uhura en Star Trek, aproveitara a súa posición pública para falar en favor das mulleres e as persoas de cor e en contra da súa exclusión do programa espacial humano dos Estados Unidos. Posteriormente, a NASA reaccionou contratándoa para axudar a atopar candidatos para o Grupo 8 e o seu futuro programa de transbordadores espaciais. Nichols conseguiu recrutar ás primeiras persoas de cor e mulleres para o programa espacial de EE. UU. Un dos recrutas foi a especialista en misións Sally Ride, que en 1983 converteuse na primeira muller estadounidense en voar ao espazo, na sétima misión do Transbordador Espacial, e a terceira muller en voar ao espazo. Desde entón, máis de 50 dos varios centos de astronautas estadounidenses que entraron no espazo foron mulleres. A maioría serviu nos distintos voos do Transbordador Espacial desde 1983 ata 2011. Judith Resnik foi a segunda muller estadounidense no espazo e a cuarta muller en xeral no espazo, como especialista de misión na viaxe inaugural do Discovery, de agosto a setembro de 1984, morrendo menos dun ano e medio despois ao destruírse o transbordador espacial Challenger. A primeira muller estadounidense en realizar unha actividade extravehicular (EVA) foi Kathryn D. Sullivan na misión STS-41- G, lanzada o 11 de outubro de 1984 Mae Jemison converteuse na primeira muller de cor no espazo en 1992. A primeira muller en pilotar o transbordador espacial foi Eileen Collins, que pilotou o Discovery na STS-63 (en 1995) e o Atlantis na STS-84, e converteuse na primeira muller comandante do transbordador na STS-93. A primeira muller nunha tripulación da ISS foi Susan Helms na Expedición 2, que durou desde marzo do 2001 ata agosto dese mesmo ano.
Kalpana Chawla, a primeira muller de orixe india no espazo, e Laurel Clark falececeron no voo de regreso da misión STS-107. En 2007 Peggy Whitson converteuse na primeira muller en comandar a Estación Espacial Internacional. O Grupo 21 de astronautas da NASA de 2013 foi a primeira clase de astronautas con igual cantidade de mulleres, sendo o posterior e actual Grupo 22 o que volveu ter un número menor. O 18 de outubro de 2019 realizouse a primeira camiñada espacial totalmente feminina por parte de Jessica Meir e Christina Koch.
Só 12 seres humanos, pisaron a Lúa; todas as misións humanas á Lua formaron parte do programa estadounidense Apolo entre 1969 e 1972 e ningunha muller pisou a Luna. En 2020, o director de comunicación da NASA informou de que a NASA planeaba aterrar astronautas na lúa, incluíndo posiblemente unha ou varias mulleres astronautas, como parte do programa estadounidense Artemis. Dos 18 candidatos do programa Artemis, nove son mulleres: Nicole Aunapu Mann, Kayla Barron, Christina Koch, Kate Rubins, Stephanie Wilson, Jessica Meir, Jasmin Moghbeli, Anne McClain e Jessica Watkins. Aínda non se asignou ningún astronauta a ningunha misión Artemis específica.
Ademais de cidadáns estadounidenses, os foguetes estadounidenses lanzaron a astronautas internacionais. Roberta Bondar (en 1992) e Julie Payette (en 1999 e 2009) do Canadá, así como Chiaki Mukai (en 1994 e 1998) e Naoko Yamazaki (en 2010) do Xapón voaron como parte do programa espacial estadounidense.
Federación Rusa
O programa de voos espaciais tripulados da Federación Rusa, chamado Roscosmos, é o sucesor do programa soviético e ata o de agora acolleu a dúas mulleres. A aínda elixida cosmonauta durante a época soviética Elena Kondakova converteuse en 1994 na primeira muller cosmonauta da Federación Rusa, e na primeira muller en viaxar tanto no programa Soyuz como no transbordador espacial. Vinte anos despois, Elena Serova converteuse na segunda da Federación Rusa, e primeira muller cosmonauta rusa en visitar a Estación Espacial Internacional o 26 de setembro de 2014. A única muller cosmonauta rusa actual, Anna Kíkina, foi admitida no corpo de cosmonautas rusos en 2012. En 2019 Roscosmos anunciou cambios nos seus traxes espaciais para acomodar ás mulleres e anunciou en 2020 que Kikina foi seleccionada para un voo á Estación Espacial Internacional en 2022. O programa espacial ruso tamén acolleu a cosmonautas internacionais. Claudie Haigneré de Francia (1996 e 2001), Anousheh Ansari de Irán (2006), Yi So- yeon de Corea do Sur (2008) e Samantha Cristoforetti de Italia (2014). miniatura|A astronauta Julie Payette. Canadá
Roberta Bondar foi a primeira muller canadense no espazo, e a segunda canadense. Voou no transbordador espacial Discovery en xaneiro de 1992. Outra muller astronauta canadense é Julie Payette, de Montreal. Payette formou parte da tripulación da misión STS-96, no transbordador espacial Discovery, do 27 de maio ao 6 de xuño de 1999. Durante a misión, a tripulación realizou o primeiro axuste manual do transbordador á Estación Espacial Internacional, e entregou catro toneladas de loxística e subministracións á estación. No Endeavour en 2009 para a misión STS-127, Payette serviu como especialista da misión. A súa principal responsabilidade era operar o brazo robótico Canadarm desde a estación espacial. Payette xurou o seu cargo como 29ª Gobernadora Xeral do Canadá o 2 de outubro de 2017. En xullo de 2017, a Dra. Jennifer Sidey- Gibbons foi seleccionada pola Axencia Espacial Canadense para recibir formación como astronauta no Centro Espacial Johnson. Completou o Programa de Formación de Candidatos a Astronautas, de dous anos de duración, e obtivo o título oficial de astronauta en xaneiro de 2020.
Xapón miniatura|A astronauta Chaiki Mukai. En 1985, Chiaki Mukai foi seleccionada como unha das tres candidatas xaponesas a especialista de carga útil para a primeira proba de procesamento de material (Spacelab- J) que voou a bordo do STS-47 en 1992. Tamén serviu como especialista de carga útil de reserva para a misión Neurolab ( STS-90). Mukai rexistrou máis de 566 horas no espazo. Voou a bordo do STS-65 en 1994 e do STS-95 en 1998. É a primeira muller xaponesa e asiática que voa ao espazo, e a primeira cidadá xaponesa que voa dúas veces.
Naoko Yamazaki converteuse na segunda muller xaponesa en voar ao espazo co seu lanzamento o 5 de abril de 2010. Yamazaki entrou no espazo no transbordador Discovery como parte da misión STS-131. Yamazaki traballou en proxectos de desenvolvemento de hardware da ISS na década de 1990. É enxeñeira aeroespacial e tamén ten un máster nese campo. Foi seleccionada para a formación de astronautas en 1999 e obtivo a certificación en 2001. Foi especialista de misión no seu voo do transbordador espacial de 2010 e pasou 362 horas no espazo. Yamazaki traballou no campo da robótica e pasou a formar parte da reorganización da organización xaponesa de voos espaciais en 2003, cando a NASDA (Axencia Nacional de Desenvolvemento Espacial) fusionouse co ISAS (Instituto de Ciencias Espaciais e Astronáuticas) e o NAL (Laboratorio Aeroespacial Nacional do Xapón)[33] A nova organización pasou a chamarse JAXA (Axencia de Exploración Aeroespacial do Xapón)
Axencia Espacial Europea (ESA)
O Grupo de Astronautas da Axencia Espacial Europea convidou especialmente a mulleres e, nun primeiro caso nos voos espaciais tripulados, a persoas con discapacidade ( parastronautas) a presentarse ao grupo.
En novembro de 2022, Sara García Alonso foi seleccionada pola Axencia Espacial Europea en calidade de reserva, converténdose na primeira muller española candidata a astronauta.
China
En 2012, o programa espacial chinés enviou á súa primeira muller ao espazo. Ás primeiras candidatas a astronauta da China, elixidas en 2010 entre as filas dos pilotos de combate, esixíuselles que fosen nais casadas. Os chineses declararon que as mulleres casadas eran "máis maduras física e psicoloxicamente" e que a norma de que tivesen fillos debíase á preocupación de que os voos espaciais puidesen danar os seus órganos reprodutores (incluídos os óvulos non liberados). Tamén se sinalou a natureza descoñecida dos efectos dos voos espaciais nas mulleres. [Con todo, o director do Centro de Astronautas da China declarou que o matrimonio é unha preferencia, pero non unha limitación estrita. Parte do motivo polo que foron tan estritos foi porque se trataba da súa primeira selección de astronautas e estaban a tratar de ser "extra cautelosos". A primeira muller astronauta da China, Liu Yang, estaba casada pero non tiña fillos no momento do seu voo en xuño de 2012.
Wang Yaping converteuse na segunda muller astronauta chinesa como membro da tripulación da nave espacial Shenzhou 10, que orbitou a Terra en xuño de 2013, e da estación espacial orbital Tiangong-1 coa que se axustou.
Outros países
Mulleres turistas espaciais
Despois da segunda persoa cofinanciada con fondos privados en xeral e a primeira muller, Helen Sharman, Anousheh Ansari foi a cuarta viaxeira espacial financiada con fondos privados en xeral, a primeira cidadá iraniana (con dobre nacionalidade con EE. UU.) en ir ao espazo, así como a primeira muller financiada con fondos privados en voar á Estación Espacial Internacional. Voou á estación en 2006 na nave Soyuz TMA-9. A súa misión despegou do cosmódromo de Baikonur o 18 de setembro de 2006. A Soyuz TMA-9 transportou dous terzos da Expedición 14 da ISS á estación espacial xunto con Ansari. Ansari realizou varios experimentos en nome da Axencia Espacial Europea.
Participante en voos espaciais
Na categoría algo máis ampla de "participantes en voos espaciais" clasificáronse catro mulleres: Helen Sharman, Claudie Haigneré (financiada polo Estado), Anousheh Ansari e Yi So- yeon (financiada polo Estado).
Astronauta comercial
En 2019 Beth Moses converteuse na primeira muller astronauta comercial en ir ao espazo (suborbital).
Fatalidades miniatura|202x202px|[[Dólar de prata Christa McAuliffe|Christa McAuliffe no anverso dun dólar conmemorativo (2021).]] A tripulación da misión STS-51- L perecería no desastre do Challenger, incluíndo a Judith A. Resnik e Christa McAuliffe. A especialista de carga útil Christa McAuliffe e a especialista de misión Judith Resnik convertéronse nas primeiras mulleres en morrer nunha misión espacial cando o transbordador espacial Challenger explotou menos de 2 minutos despois do lanzamento coa perda de todos os seus tripulantes.
A tripulación do STS-107 perecería no desastre do Columbia, incluídas Kalpana Chawla e Laurel Clark. No desastre do transbordador espacial Columbia de 2003 perdeuse a tripulación na reentrada, incluídas as especialistas da misión Kalpana Chawla e Laurel Clark.
Discriminación
Os programas espaciais non permitiron a entrada de mulleres ata ben entrada a era espacial, xa que a NASA inaugurou o seu programa espacial en 1976. Cando Sally Ride converteuse en 1983 na primeira muller astronauta estadounidense en ir ao espazo, a prensa fíxolle preguntas sobre os seus órganos reprodutivos e sobre se choraría se as cousas ían mal no traballo. As mulleres con fillos tamén tiveron que enfrontarse a preguntas sobre como se compararían coas expectativas tradicionais da maternidade. Shannon Lucide, unha das primeiras mulleres astronautas de EE. UU., lembra as preguntas da prensa sobre como manexarían os seus fillos o feito de ser nai no espazo. A miúdo espérase que as mulleres sexan as principais responsables da crianza dos fillos, o que pode afectar á súa carreira.
Tesouro de West Bagborough
O tesouro de West Bagborough é un conxunto de 681 moedas romanas e 72 fragmentos do mesmo metal, de mediados do século IV d. C., achado en outubro de 2001 preto de West Bagborough, en Somerset, Inglaterra.
O achado
Este depósito foi descuberto o 10 de outubro de 2001 por James Hawkesworth, un policía da localidade de Bishops Lydeard afeccionado ás procuras con detector de metais. Nas proximidades non se apreciaron rastros de edificios nin de ningún outro tipo de estrutura, do que se deduce que o conxunto se depositou nun lugar illado.
O achado comunicóuselle inmediatamente ao xuíz de instrución de West Somerset, quen o puxo ao coidado do Museo do Condado de Somerset. Logo da correspondente investigación levada a cabo en Taunton, o conxunto foi declarado formalmente "tesouro" en abril de 2002, consonte a Lei do Tesouro de 1996, e valorouse en 40.650 libras.
Logo da súa adquisición, o tesouro exponse no Museo de Somerset, nos terreos do castelo de Taunton.
Contido
Entre as 681 moedas de prata hai dous denarios de principios do século II, e oito miliarenses e 671 siliquas, todas elas do período 337-367 d.C. Entre elas hai arredor de 50 de copias, algunhas integramente de prata de boa lei e outras dunha aliaxe de cobre recuberta por unha lámina de prata.
Os fragmentos de prata que acompañaban as moedas deste tesouro pesan en conxunto 722 gramos. Trátase de restos de prata fundida, vertida e cortada con cicel, logo de arrefriar.
A datación das moedas indica que o tesouro foi soterrado cara a 365 d. C. A maior parte das moedas foron cuñadas nos períodos de Constancio II (337-361) e Xuliano (361-363), e proceden de diversas cecas imperiais romanas, como as de Arles e Lugdunum, en Francia, Tréveris en Alemaña, e Roma.
Na seguinte táboa reflíctese a distribución por períodos das moedas do achado:
Aldea de Abaixo, Ferreiros, Sarria
Aldea de Abaixo é un lugar da parroquia de Ferreiros no concello lugués de Sarria na comarca de Sarria.
A Leboreira, Guldriz, Friol
A Leboreira é un lugar da parroquia de Guldriz no concello lucense de Friol na comarca de Lugo.
Paradela, Albeos, Crecente
Paradela é un lugar da parroquia de Albeos no concello pontevedrés de Crecente na comarca da Paradanta.
Armadura (homónimos)
O termo armadura pode referirse a diversos termos, polo xeral remitindo a estruturas de protección (artificiais ou biolóxicas) ou a estruturas que proporcionan unha determinada forma (en música, construción etc.) que, ás veces, son sinónimos totais ou parciais de armazón:
As Veigas, Guldriz, Friol
As Veigas é un lugar da parroquia de Guldriz no concello lucense de Friol na comarca de Lugo.
O Perdigón, Albeos, Crecente
O Perdigón é un lugar da parroquia de Albeos no concello pontevedrés de Crecente na comarca da Paradanta.
O Pazo, Albeos, Crecente
O Pazo é un lugar da parroquia de Albeos no concello pontevedrés de Crecente na comarca da Paradanta.
O Outeiro, Albeos, Crecente
Toponimia
A orixe do topónimo é o latín, que é unha parte alta ou elevación do terreo.
O Perdigón, Vilar, Crecente
O Perdigón é un lugar da parroquia de Vilar no concello pontevedrés de Crecente na comarca da Paradanta.
Francesc Bonet
Francesc Bonet i Dalmau, nado en Valls o 31 de maio de 1831 e falecido en Barcelona o 26 de xuño de 1898, foi un enxeñeiro industrial e inventor catalán, fabricante do sector téxtil, apaixonado da ópera e das viaxes, que en 1889 patentou e construíu o primeiro automóbil con motor de explosión en España, coñecido como Bonet.
Traxectoria
Francesc Bonet era fillo de Carles Bonet i Vallverdú e Paula Dalmau i Comas, ambos de Valls. Casou con Paula Duran i Donato.
Posuía unha fábrica téxtil na rúa da Deputación de Barcelona, onde ademais de realizar a súa actividade industrial, construíu un pavillón para probar novas voces da ópera, conseguindo lanzar á fama grandes sopranos como María Barrientos e Josefina Huguet.
Bonet asistiu á Exposición Universal de París de 1889, e alí coñeceu os vehículos que se movían sen cabalos e que en España aínda eran descoñecidos, polo que decidiu comprar un motor Daimler para construír o seu propio automóbil. O 12 de decembro dese mesmo ano, tres meses máis tarde da súa visita á Exposición de París, solicitou unha patente de invención para «vehículos de varias rodas movidos por motor de explosión», que se rexistrou co número de patente 10.313 o 15 de xaneiro de 1890.
As Redondas, Albeos, Crecente
As Redondas é un lugar da parroquia de Albeos no concello pontevedrés de Crecente na comarca da Paradanta.
Francesc Bonet
Traxectoria
Nos planos iniciais do vehículo patentado, o automóbil a construír tiña 4 rodas e transmisión por cadea e diferencial, pero o que realmente construíu, foi un triciclo con dúas rodas diante e unha motriz detrás, equipado con motor Daimler. No verán de 1890 podíase ver circular o triciclo polas rúas de Barcelona, feito que causaba asombro e espanto entre os transeúntes. Tan pouca era a súa potencia, que escasamente podía superar a pendente do Passeig de Gràcia de Barcelona. Dende entón, Francesc Bonet foi coñecido como «o home do coche sen cabalos». En marzo de 1894, Francesc Bonet obtivo unha patente que lle concedía durante 5 anos a exclusiva para fabricar calquera vehículo con motor de explosión.
Ademais das patentes iñantes mencionadas, Francesc Bonet tamén obtivo a patente 10.314 para «lanchas accionadas por motores de explosión», e a 10.377 para unha «máquina con motor simplificada de gas ou vapor».
Francesc Bonet faleceu en Barcelona no verán de 1898, aos 57 anos de idade. Dúas réplicas do seu automóbil Bonet, construídas artesanalmente a finais dos anos 1980, pódense ver no Museo do automóbil de Sils e no Museo da Automoción de Salamanca.
A Regalada, Albeos, Crecente
A Regalada é un lugar da parroquia de Albeos no concello pontevedrés de Crecente na comarca da Paradanta.
Antonio Gala
Antonio Ángel Custodio Sergio Alejandro María de los Dolores Reina de los Mártires de la Santísima Trinidad y de Todos los Santos, coñecido como Antonio Gala Velasco, nado en Brazatortas (Cidade Real), o 2 de outubro de 1930 e finado en Córdoba o 28 de maio de 2023, foi un poeta, dramaturgo, novelista, guionista e articulista español.
Traxectoria
Naceu e viviu a súa infancia en Brazatortas (Cidade Real) até os 9 anos. En 1939 a familia trasladouse a Córdoba, onde Antonio escribiu as súas primeiras obras. Con 14 anos impartiu unha conferencia no Real Círculo da Amizade, Liceo Artístico e Literario da cidade.
Lector precoz de Rainer Maria Rilke, Garcilaso, San Xoán da Cruz e outros autores, estudou desde os 15 anos a carreira de Dereito na Universidade de Sevilla. Como alumno libre cursou Filosofía e Letras, Ciencias Políticas e Económicas na Universidade de Madrid. En todas elas obtivo licenciaturas.
Ao acabar os seus estudos universitarios, iniciou a preparación de oposicións ao Corpo de Avogados do Estado. Abandonou o proceso no que el lembra como un xesto de rebeldía ante a presión do seu pai, para ingresar despois nos cartuxos. Porén, a ríxida disciplina monástica non estaba feita para el e, como conta na súa autobiografía, Ahora hablaré de mí (2000), foi expulsado da orde.
Mudouse entón a Portugal, onde levou unha vida bohemia. En 1959 comezou a impartir clases de Filosofía e Historia da arte e recibiu un accésit do Premio Adonáis de Poesía pola súa obra Enemigo íntimo. Empezou unha exitosa carreira teatral e xornalística que lle posibilitou desde 1963 vivir só da escritura. A mediados de 1962 marchou a Florencia (Italia), onde permaneceu case un ano. Nese tempo publicou na revista mensual Cuadernos hispanoamericanos poemas do seu libro La deshonra.
En 1973 sufriu en Madrid unha perforación do duodeno que case lle custa a vida. Durante a convalecencia empezou a utilizar caxato, obxecto de que reuniu xa uns 3000 exemplares, agasallos de amigos e admiradores.
Publicou artigos no suplemento dominical de El País, desde a súa fundación en 1976 até 1998, como «Charlas con Troylo», «A los herederos» ou «A quien conmigo va». Todos estes artigos foron despois recompilados en libros.
A Portela, Albeos, Crecente
A Portela é un lugar da parroquia de Albeos no concello pontevedrés de Crecente na comarca da Paradanta.
Antonio Gala
Traxectoria
Comezou a escribir novelas na década de 1990. Coa primeira delas, El manuscrito carmesí, obtivo o Premio Planeta en 1990.
Creou a Fundación Antonio Gala para Jóvenes Creadores, dedicada a apoiar o labor de artistas novos.
O 14 de decembro de 2011 recibiu o Premio Quijote de Honra a toda unha vida, concedido pola Asociación Colegial de Escritores de España (ACE).
Ideoloxía
Durante o período coñecido como Transición española (aproximadamente entre 1976 e principios de 1981) defendeu publicamente posturas de esquerda non enmarcadas en ningún partido político. En 1978 reivindicou a autonomía para Andalucía na apertura do Congreso de Cultura Andaluza en Córdoba.
En 1981 foi nomeado presidente da Asociación de Amistad Hispano-Árabe, cargo que desempeñou nos primeiros anos da existencia desta. Daquela formou parte tamén da Sociedad de Amistad España-URSS, subvencionada polo goberno soviético.
En 1985 foi denunciado por un militar por inxurias e ofensas ao exército español no seu artigo Soldadito español, publicado no diario El País en maio dese ano. Porén, o caso foi desestimado.
Foi presidente da plataforma cívica que propugnaba o "non" á permanencia de España na OTAN no referendo que se celebrou en marzo de 1986.
Ten publicado en El Mundo artigos moi críticos co Estado de Israel que foron tachados de antisemitas. En 2014 a Comunidade Xudía de Madrid querelouse contra el por discriminación, incitación ao odio, ofensa aos sentimentos dos membros dunha comunidade relixiosa e inxurias por mor do artigo ¿Los elegidos?.
Obra
miniatura|Antonio Gala na Feira do Libro de Madrid de [[2007]] Gala é un autor de grande éxito nos xéneros que cultiva: teatro, columnismo, novela ou lírica. O seu é un estilo moi elaborado no formal, con abondosas imaxes e recursos líricos. Amais, inclúe críticas a personaxes da actualidade ou a personaxes históricos.
As súas obras están marcadas por temas históricos, máis para iluminar o presente que para afondar no pasado. A obra teatral de Gala foi máis apreciada polo público que por parte da crítica. Esta atopa dificultade ao clasificala debido ao carácter lírico e épico do seu traballo. Ten colaborado, amais, en series televisivas.
A incursión de Gala na novela foi máis tardía en comparación co teatro. Porén, obtivo un éxito destacado con obras como El manuscrito carmesí, La regla de tres ou La pasión turca. Esta última foi adaptada ao cine polo director español Vicente Aranda.
Dobrón Brasher
O dobrón Brasher (en inglés: Brasher Doubloon) é unha moeda de ouro estadounidense datada en 1787, emitida de xeito privado por Ephraim Brasher en Nova York co valor de 8 escudos españois ou 16 reais de oito.
Historia
As primeiras destas moedas de ouro non eran máis ca reproducións das moedas españolas de oito escudos cuñadas na Ceca de Lima, pero máis adiante Brasher decidiu facer os seus propios deseños. Neste contexto xurdiu o coñecido como dobrón Brasher, co mesmo valor e as mesmas características métricas que os oito escudos españois, equivalentes a 16 reais de oito —que nas colonias inglesas en América se coñecían como Spanish dollars—. Hoxe consérvanse unicamente sete espécimes desta mítica moeda.
A nomenclatura de "dobrón" (doubloon) pode resultar confusa. Nun principio a este valor chamábaselle "dobre dobrón" (double doubloon), partindo da moeda de dous escudos, polo que se lle aplicaba á moeda de catro escudos o nome de "dobrón". Finalmente, á gran moeda de oito escudos acabou por chamárselle "dobrón español" (Spanish doubloon).
O dobrón Brasher está considerada como unha das moedas máis raras e caras do mundo. Cando o comerciante de mondas B. Max Mehl a ofreceu no seu catálogo de venda da colección James Ten Eyck en 1922, sinalou:
Deseño
miniatura|249x249px|Exemplar do Dobrón Brasher da [[Colección Numismática Nacional dos Estados Unidos, exposto no Museo Nacional de Historia Americana, en Washington.]] Brasher creou o seu dobrón cunhas especificacións métricas idénticas ás das moedas de oito escudos colonaiis españois da ceca de Lima, mais cun deseño totalmente novo:
Presenza no mercado numismático
Un exemplar do dobrón Brasher foi vendido en marzo de 1981 por 625.000 dólares.
Jovenel Moïse
Jovenel Moïse, nado o 26 de xuño de 1968 e finado o 7 de xullo de 2021, foi un político e empresario haitiano, Presidente de Haití dende o ano 2017 até o seu asasinato en 2021. Xurou o seu cargo como presidente en febreiro de 2017 logo de gañar as eleccións presidencias de novembro de 2016. En 2019, as protestas que reclamaban a súa renuncia convertéronse nunha crise política no país.
Dobrón Brasher
Presenza no mercado numismático
O 12 de xaneiro de 2005, a casa de poxas Heritage Auctions Galleries acadou o fito de ofrecer nunha única sesión as tres variantes coñecidas do dobrón Brasher: unha da primeira época, co modelo das moedas de Lima (que acadou os 690.000 dólares), e as outras dúas co deseño propio de Brasher, unha coas iniciais AB na á dereita (2.415.000 dólares) e outra con esta inscrición sobre o peito da aguia (2.990.000 dólares) da que se coñece un único exemplar.
Este último exemplar, coas iniciais no peito, foi vendido novamente en 2011 pola casa Blanchard & Co., de Baton Rouge, Luisiana, a un comprador anónimo pola cantidade de 7.395.000 dólares, o que supuxo daquela o récord para unha moeda dos Estados Unidos. Mais esta cantidade viuse superada en xaneiro de 2021 nunha nova poxa pública realizada por Heritage Auctions, na que un exemplar coas iniciais AB na á dereita acadou un novo récord: 9.360.000 dólares.
O dobrón Brasher na cultura
Esta moeda constituíu o tema central da novela de misterio de Raymond Chandler titulada The High Window (1942), do detective Philip Marlowe, que foi levada ao cine en dúas ocasións, unha baixo o título de Time to Kill, en 1942, e outra como The Brasher Doubloon, en 1947.
Alexandre Calvo
Alejandro Ángel Paulino Calvo Abollo, coñecido como Alexandre Calvo, nado en Santiago de Compostela o 2 de marzo de 1903, foi un ciclista e político galego.
Traxectoria
Fillo de Manuel Calvo Lancel, que fora directivo da Unión Protectora de Artesanos, e Francisca Abollo Lamas. Practicou o fútbol e despois a bicicleta e con 20 anos participou en competicións ciclistas en Compostela. En xullo de 1923 gañou a súa primeira carreira nun circuíto preparado nos paseos da Ferradura. Entre 1924 e 1926 compaxinou o ciclismo coa chamada a filas. Adestrado por José Santos Ferrón e patrocinado polo empresario compostelán Honorino Méndez, cubriu os 612 quilómetros que separaban Santiago e Madrid en maio de 1924. En setembro dese ano fundou e presidiu a primeira directiva da Unión Ciclista Compostelana. En 1925 integrouse no Club Deportivo Fortuna de San Sebastián ao que representa no Campionato de España de ciclismo. Ao rematar o servizo militar retornou ao ciclismo participando en probas por toda Galicia e Portugal. Casou e dedicouse ao comercio, sendo vendedor de cociñas económicas. En agosto de 1928 gañou a Volta ao Val Miñor e en setembro participou no "campeonato regional de ciclismo". En 1929 quedou segundo no Gran Premio Raleigh de Pontevedra, e participou na Volta á provincia de Pontevedra. En xuño de 1930 morreu a súa muller e Alexandre emigrou a Cataluña, establecendose en Barcelona en 1931. Foi directivo do Centro Cultural Gallego e participou na Comisión Pro Autonomía Gallega. En abril de 1933 converteuse nun dos líderes da delegación oficial do Partido Galeguista en Barcelona. O golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 cólleo en Compostela. En febreiro de 1949 embarcou en Vigo cara á Arxentina.
Vida persoal
Casou coa mestra Ángeles Seijo Couto en 1927.
Lamas, Lamas, Friol
Lamas é un lugar da parroquia de Lamas no concello lucense de Friol na comarca de Lugo.
O Seixal, Albeos, Crecente
O Seixal é un lugar da parroquia de Albeos no concello pontevedrés de Crecente na comarca da Paradanta.
Lamas, Lamas, Friol
Toponimia
O orónimo provén do latín, e indica un lugar con lama ou lodo.
Landsat
miniatura|O Landsat 1. Landsat é unha serie de satélites artificiais dos Estados Unidos para a observación e o estudo da Terra.
Características
Os satélites Landsat comezaron denominándose ERTS (Earth Resources Technological Satellite), pero a primeira unidade xa foi renomeada a Landsat 1 unha vez en órbita. Son enviados a órbitas polares e están adicados á observación e o estudo da Terra para obter información sobre recursos forestais, agrícolas, xeoloxía, recursos minerais e hidrolóxicos, para facer estudos xeográficos, cartografía, estudos da contaminación, oceanografía e recursos mariños e estudar fenómenos meteorolóxicos. Lanzáronse oito satélites Landsat, cun so fallo, entre 1972 e 2013.
Landsat 1, 2 e 3
Os tres primeiros satélites Landsat eran unha versión modificada do satélite meteorolóxico Nimbus 4. Cada un levaba a bordo un sistema vidicon para obter imaxes no espectro visible e no infravermello próximo, un escáner multiespectral de catro canais para obter imaxes radiométricas da Terra e un sistema de comunicacións para recoller datos de estacións remotas e envialos a centros científicos. Os satélites dispoñían de dúas cintas de vídeo capaces de gravar ata 30 minutos de datos do escáner ou do vidicon, o que lles proporcionaba a capacidade de cubrir practicamente toda a superficie terrestre gardando e enviando datos. Landsat 1 foi lanzado en 1975, Landsat 2 en 1975 e Landsat 3 en 1978, o primeiro mediante un Delta 900 e os dous últimos mediante Delta 2910.
Landsat 4 e 5
Landsat 4 e 5 eran satélites idénticos. Landsat 4 empezou sendo un satélite experimental para probar novos sensores e un novo sistema de datos automatizado. Cada satélite estaba formado por dous módulos: o módulo de instrumentos, cos sensores científicos, o panel solar, a antena de comunicacións e o GPS; e o módulo multimisión, albergando sistemas estandarizados de enerxía, propulsión, control de actitude, comunicacións e xestión de datos. Ambos satélites tiñan unha masa duns 1900 kg e excederon de lonxe o seu tempo planeado de vida, duns tres anos: Landsat 4 se mantivo 25 anos recollendo datos e Landsat 5, 28 anos. Landsat 4 foi lanzado o 16 de xullo de 1982, mentres que Landsat 5 o foi o 1 de marzo de 1984, ambos mediante foguetes Delta 3920.
Landsat 6 e 7
Landsat 6 foi un programa comercial conxunto entre a NOAA e a compañía EOSAT para proporcionar datos a diferentes aplicacións de busca de recursos terrestres e incluíndo monitorización ambiental, planificación urbanística e cartografía. O satélite levaba un único instrumento a bordo, o ETM, Enhanced Thematic Mapper, que obtiña imaxes en sete canais espectrais, seis no rango visible cunha resolución de 30 m e un no rango do infravermello térmico cunha resolución de 120 m. Landsat 6 estaba baseado no deseño dos satélites TIROS-N e foi lanzado o 5 de outubro de 1993 usando un foguete Titan II SLV, pero pouco despois do lanzamento perdeuse contacto coa nave, non conseguindo entrar en órbita.
Landsate 7 pola súa banda foi un satélite conxunto da NASA, a NOAA e o servizo de estudos xeolóxicos dos Estados Unidos. Ao igual que Landsat 6, levaba como único instrumento un ETM. Foi lanzado o 15 de abril de 1999 mediante un Delta 7920.
Landsat 8 e 9
Landsat 8 e 9 son parte da denominada Misión de Continuidade dos Datos de Landsat (Landsat Data Continuity Mission). Teñen unha masa de 3085 e 2864 kg respectivamente e foron lanzados o 11 de febreiro de 2013 e o 27 de setembro de 2021 mediante foguetes Atlas 5.
Concello de Bjuv
No municipio distínguense tres tipos de paisaxe: no nordés un bosque de faias, no sur unha paisaxe de outeiros de morena, e no norte unha chaira de sedimentos arcillosos. Historicamente a minería do carbón e a fabricación de ladrillos refractarios foron importantes sectores para a economía local. Porén, a principios da década de 2020 a economía de Bjov estaba dominada pola industria manufactureira e a da construción.
A Terranova, Albeos, Crecente
A Terranova é un lugar da parroquia de Albeos no concello pontevedrés de Crecente na comarca da Paradanta.
Santa Marta, Albeos, Crecente
Santa Marta é un lugar da parroquia de Albeos no concello pontevedrés de Crecente na comarca da Paradanta.
Vilapide, Albeos, Crecente
Vilapide é un lugar da parroquia de Albeos no concello pontevedrés de Crecente na comarca da Paradanta.
Ruth Selbmann Kummer
Traxectoria
Ruth estudou Medicina na Universidade de Santiago de Compostela dende 1924. Despois marchou a Madrid para licenciarse en odontoloxía na Universidade Central. Durante a súa estancia en Madrid residiu na Residencia de Señoritas. Posteriormente, foi a Alemaña para completar a súa formación e alí coñeceu ao seu marido que tamén era dentista.
En 1929 abriu unha clínica en Vilagarcía pero ao comezo da Guerra Civil marchou a Bolivia. En 1949 volveu a Vilagarcía onde traballou na súa clínica até 1980.
Tivo dous fillos: Ruth e Jorge. Jorge tivo unha clínica dental en Villagarcía, morreu o 21 de marzo de 2019.
Théophile Rudolphe Studer
Traxectoria
Théophil Studer era fillo dun teólogo protestante bernés, Gottlieb Ludwig Studer, e da súa segunda esposa, de solteira Charlotte Schübler. Ingresou na Facultade de Medicina da Universidade de Berna en 1865 e aprobou o seu exame de Estado en 1870. Despois estudou zooloxía na Universidade de Leipzig. Seu tío Bernhard Studer, o primeiro xeólogo especializado en xeoloxía das montañas, animou os inicios de seu sobriño.
Alistouse como médico militar voluntario durante a guerra franco-prusiana de 1870 nun rexemento de granadeiros do Reino de Saxonia, e formou parte das tropas que ocuparon Francia durante o Segundo Imperio Francés. Logo regresou a Berna para completar os seus estudos, alcanzando o seu doutoramento en Medicina.
Xosé Regueira Varela
Xosé Regueira Varela, nado en Carballo o 4 de agosto de 1967, é un político galego do BNG e actual vicepresidente da Deputación da Coruña.
Théophile Rudolphe Studer
Traxectoria
Uniuse é Sociedade de Naturalistas Suízos, da que foi presidente en 1896.
Xosé Regueira Varela
Traxectoria
Militante do Bloque Nacionalista Galego, entre os anos 1999 e 2007 foi responsábel do partido nacionalista na comarca de Bergantiños, responsabilidade que retomou no ano 2016.
Théophile Rudolphe Studer
Traxectoria
En 1872 foi contratado polo Museo de Historia Natural de Berna, do que desde 1878 foi o director das súas coleccións zoolóxicas, cargo que desempeñou até a súa morte.
Penelas, Angudes, Crecente
Penelas é un lugar da parroquia de Angudes no concello pontevedrés de Crecente na comarca da Paradanta.