cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Período helenístico
O reino helenístico, unha monarquía absoluta
Arredor destes soberanos gravitaba unha corte na que o papel dos favoritos do monarca era preponderante. Por vía de regra, eran gregos ou macedonios, que frecuentemente portaban o título de "amigo do rei" (philoi). Abandonouse o desexo de Alexandre Magno de asociar as elites asiáticas ao poder e esta dominación política greco-macedonia parécese en moitos aspectos a unha dominación colonial. Para achegarse colaboradores eficaces e fieis, o rei debíaos enriquecer con doazóns, dominios tomados do dominio real. Isto non impedía que certos favoritos tivesen unha fidelidade dubidosa e, ás veces, sobre todo no caso dunha minoría de idade real, que exercesen realmente o poder, como Hermias, de quen lle foi difícil desfacerse a Antíoco III, ou Sosibio en Exipto, a quen Polibio atribúe unha reputación sinistra.
O poder absoluto de que dispuñan estes reis estaba sometido a múltiples limitacións: afianzarse o seu contorno, vencer os seus inimigos, demostrar a súa natureza real cos seus comportamentos, lexitimar a súa función coa divinización da súa persoa. Na época clásica, o modelo da monarquía, rexeitado polos filósofos gregos era asiático; na época helenística, grego.
A idade de ouro das cidades?
Na verdade, o número de cidades aumentou considerabelmente durante este período. Os monarcas helenísticos fundaron varias ducias nos seus reinos, comezando polas súas propias capitais: Alexandría, Antioquía, Seleucia ou aínda Pérgamo. Os seléucidas fundaron cidades sobre a chaira iraniana (Apamea, Laodicea).
Na arte
dereita|190px|miniatura|Vitoria de SamotraciaEn escultura, as formas fanse máis complexas e movidas aínda que no século anterior (século IV a. C.). Destacan o Galo moribundo (230-200 a.C) e os relevos do Altar de Zeus de Pérgamo, a Afrodita en crequenas, a Vitoria de Samotracia, o Laoconte e os seus fillos e a Venus de Milo. Ver escultura helenística.
Na filosofía
En filosofía o pensamento vese afectado pola desaparición das cidades-estado (polis) e a aparición dos grandes estados nos territorios helénicos. O cambio político provoca un afastamento do individuo da vida pública, perdéndose así o obxectivo vital dos cidadáns das polis, isto é, acadar a fama a través da acción política. Como consecuencia disto a filosofía céntrase principalmente en cuestións morais, dirixidas a orientar de xeito vital ó individuo nas novas circunstancias. Neste contexto aparecen dúas correntes éticas opostas: Epicureísmo e Estoicismo. A primeira destas propón unha moral parcialmente hedonista: o pracer como meta na vida, aínda que se contemplan tanto os praceres intelectuais como sensibles, sendo o medio para conseguilo a ataraxia, é dicir, a serenidade de espírito producida pola eliminación de medos infundados e polo goce moderado dos praceres. O Estoicismo, en cambio, é unha moral da virtude. Esta consiste nun control anímico que permita ó individuo liberase de todo sentimento, paixón e desexo. En canto as tradicións filosóficas anteriores, só perduran con forza as tendencias de orixe platónico, primeiro derivando nunha orientación escéptica e despois, xa na era cristiá, dando lugar á versión do Neoplatonismo, iniciada con Plotino (205-270 d. C.). No que respecta á actividade científica desta época sobresaen os estudos multidisciplinares na escola museo de Alexandría (matemáticas, astronomía, medicina, xeografía etc.) e, con relación ós vindeiros séculos do medievo, cabe mencionar, xa na época romana, ó médico Galeno (s. II), moi influído por Aristóteles, e ó astrónomo Claudio Tolomeo (s.II), autor do libro Almaxesto onde se expón unha concepción xeocéntrica do Universo, de inspiración tamén aristotélica, que influirá notablemente na Idade Media.
A Costa, Maceda
Santiago da Costa é unha parroquia do concello ourensán de Maceda na comarca de Allariz - Maceda. Segundo o IGE en 2014 tiña 47 habitantes (26 homes e 21 mulleres) distribuídas en tres entidades de poboación.
Martelo, Ermedelo, Rois
Martelo é un lugar da parroquia de Ermedelo no concello coruñés de Rois, na comarca do Sar. Segundo o padrón municipal (INE 2013) ten 12 habitantes (6 homes e 6 mulleres).
Alto o fogo
Un alto o fogo é a detención temporal dunha guerra, ou de calquera conflito armado, na que os bandos enfrontados acordan, mutua ou unilateralmente, o cesamento das hostilidades. O alto o fogo, ou a tregua, pódense declarar como parte dun tratado de paz formal, pero tamén poden ser a demostración dunha vontade de entendemento entre as partes enfrontadas previa á paz definitiva.
Exemplos de alto o fogo
O 29 de decembro de 1914, durante a primeira guerra mundial, na denominada Tregua de Nadal, houbo un alto o fogo transitorio, non oficial, entre alemáns e británicos, sen que houbera ningún tratado asinado. A guerra retomouse ao cabo duns días.
Un exemplo máis recente de alto o fogo foi o anunciado entre Israel e a Autoridade Nacional Palestina o 8 de febreiro de 2005. No momento do anuncio, o xefe negociador palestino, Saeb Erakat, definiu o alto o fogo da maneira seguinte: "Acordamos que, hoxe, o presidente Abbas declarará un cesamento completo da violencia contra os israelís en todas as partes e que o primeiro ministro Ariel Sharon declarará un cesamento completo da violencia e as actividades militares contra os palestinos en todas as partes".
Outro exemplo máis recente aínda, neste caso dun alto o fogo unilateral, tivo lugar o, en que a organización terrorista Euskadi ta Askatasuna (ETA) declaraba un alto o fogo permanente nas súas hostilidades contra os gobernos español e francés. Segundo o comunicado de ETA, "o obxectivo desta decisión é impulsar un proceso democrático no País Vasco para construír un novo marco no que sexan recoñecidos os dereitos que como pobo nos corresponden" de forma que se "supere o conflito de longos anos e que se constrúa unha paz baseada na xustiza". Esta tregua terminou co atentado da T-4 na terminal de Barajas (Madrid) o día 30 de decembro de 2006, onde morreron dúas persoas de nacionalidade ecuatoriana e, finalmente, cun comunicado de ETA o.
Nicolás Taboada
O nome de Nicolás Taboada pode referirse a:
Valcova, Veiga, Becerreá
Valcova é un lugar da parroquia de Veiga no concello lugués de Becerreá na comarca dos Ancares. Segundo o IGE, en 2011 tiña 3 habitantes (2 homes e 1 muller).
Sophia Loren
Sofia Villani Scicolone, máis coñecida como Sophia Loren, nada o 20 de setembro de 1934 en Roma, é unha actriz italiana gañadora dos premios Oscar e Globo de Ouro.
Traxectoria
miniatura|dereita|Sophia Loren, en 1999. Filla da mestra de piano Romilda Villani e o enxeñeiro Riccardo Scicolone, creceu en Pozzuoli (preto de Nápoles) durante a segunda guerra mundial.
Loren comezou a súa carreira en actuación a comezos da década de 1950, con pequenos papeis en películas italianas. Neses tempos, actuou como extra xunto coa súa nai na película Quo Vadis, que foi filmada en Roma. Traballou tamén como modelo en fotonovelas semanais (fotoromanzi), acreditada como Sofia Villani ou Sofia Lazzaro. Foi modelo en varios concursos de beleza, onde gañou varios premios e coñeceu ó seu futuro marido, Carlo Ponti, produtor de películas, con quen casou o 17 de setembro de 1957. Xuntos terían dous fillos, Carlo Ponti Jr. e Edoardo Ponti. O matrimonio foi anulado temporalmente para evitar unha demanda legal contra Ponti tras acusarlle de bigamia, e casaron novamente en 1966.
Cinema
miniatura|Sophia Loren A súa carreira comezou a coller pulo cando coñeceu, en 1954, a Vittorio De Sica e Marcello Mastroianni. Para a segunda metade da década de 1950, Loren era popular en Hollywood, protagonizando películas xunto con Frank Sinatra e Cary Grant. Loren asinou un contrato por cinco películas cos estudos Paramount. Entre os seus traballos desta época están Desexo baixo os olmos (Desire under the elms, con Anthony Perkins), Houseboat (con Cary Grant) e Heller in Pink Tights, baixo a dirección de George Cukor, en 1960.
Sophia Loren gañou o respecto da audiencia pola súa participación en dramas e comedias, especialmente en proxectos italianos, onde era máis libre para expresarse. En 1960, o seu papel en Dúas mulleres, de Vittorio De Sica, proporcionoulle varios premios, entre eles o de mellor actriz nos festivais de Cannes, Berlín e Venecia. Ademais, gañou o premio Oscar como mellor actriz, sendo a primeiro persoa que o gañaba cunha actuación nun idioma diferente ó inglés. Porén a súa típica aparencia dunha actriz fermosa, pero cabeza oca, Loren era recoñecida pola súa intelixencia e agudeza. Un dos seus ditos máis frecuentemente recorridos, refírese á súa dieta: "todo o que ven, débollo ó spaghetti".
En 1980, Sophia Loren tivo o raro privilexio de actuar como ela mesma e como a súa nai, no filme biográfico para televisión. A película estaba baseada no seu libro autobiográfico titulado Sophia: a súa propia historia. O seu nome apareceu nos encabezados de todo o mundo en 1982 por razóns extraartísticas, pois recibiu unha sentenza de cárcere de 18 días, por evasión fiscal.
Xa nos seus sesentas, Loren foi máis selectiva nos seus papeis, e ademais incursionou noutros tipos de negocios, publicando libros de cociña, publicitando anteollos, xoiería e perfumes, sendo a primeira actriz en lanzar unha fragrancia propia. Actuou na película Prêt-à-Porter, de Robert Altman, e na comedia Grumpier Old Men, xunto con Walter Matthau e Jack Lemmon.
En 1991, Loren recibiu un Oscar honorario pola súa contribución ó mundo do cine, e foi declarada un dos tesouros mundiais do cine. En Chile, esta actriz é homenaxeada co nome dunha Locomotora Italiana bautizada na súa Honra (E32), a cal presta servizos en Ferrocarrís do Estado desde 1962.
White Light from the Mouth of Infinity
White Light from the Mouth of Infinity é o sétimo álbum da banda estadounidense de post-punk Swans, publicado o 6 de xuño de 1991 a través do selo Young God Records. No ano 2015 foi remasterizado e estivo dispoñible novamente dixitalmente e en conxunto con Love of Life e un disco de temas extra como álbum triplo.
Saint-Jean-de-Gonville
Saint-Jean-de-Gonville é unha vila francesa do departamento do Ain, na rexión de Ródano-Alpes.
A Ventosa
O topónimo A Ventosa pode referirse a varios lugares de Galicia:
La Voz de Suevia
La Voz de Suevia foi un periódico editado en Pontevedra entre 1881 e 1882.
Historia e características
Subtitulado Periódico de la mañana, apareceu o 2 de decembro de 1881. Publicábase os días 2, 8, 14, 20 e 26 de cada mes. Ocupábase dos intereses morais e materiais da rexión, ciencias, literatura, noticias e anuncios. Cesou a súa edición na primeira metade do mes de marzo de 1882.
Rede ferroviaria de España
400px|miniatura|dereita|Rede actual de ferrocarrís en [[España, coa excepción de FEVE]] 400px|miniatura|dereita|Rede de ferrocarrís en [[España durante o século XIX]] A rede ferroviaria española é o conxunto de liñas de ferrocarril que vertebran o territorio en España. Na actualidade conta con liñas de largo ibérico, largo internacional e largo métrico. A rede está composta principalmente polas liñas da Rede Ferroviaria de Interese Xeral (RFIG) e polas liñas cuxa titularidade foi traspasada ás comunidades autónomas.
Historia
Desde finais de 1829 sucedeuse en España unha serie de peticións de construción de ferrocarrís ao Goberno, a través do Ministerio de Fomento e o seu ministro Francisco de Luxán. A primeira liña férrea concedida en España, aínda que non chegou a construírse entón, foi a chamada liña da Raíña María Cristina de Borbón, cuxo tendido debía ir desde Xerez da Fronteira a El Puerto de Santa María e desde esta cidade a Rota e Sanlúcar de Barrameda. O proxecto foi aprobado pola Real Orde do 28 de marzo de 1830. Existe un caderno impreso na Imprenta Española de don M. Calero, en Londres, aquel ano 1830, onde se contén a regulamentación e o plano. O empresario era Marcelino Calero y Portocarrero. Si que se chegou a realizar, en cambio, a que se pode dicir que é a primeira liña de ferrocarril na Península Ibérica, con 28 km, o 28 de outubro de 1848, de Barcelona a Mataró, como concesionario José María Roca, que se abriu ao público o 1 de novembro de 1848. En 1849 solicitouse a concesión á liña de Madrid a Aranjuez, con 49 km; a partir de aí, o número de solicitudes obrigaron o Goberno a realizar un proxecto de lei de ferrocarrís.
Porén, a primeira liña ferroviaria española foi propiamente en Ultramar, en Cuba: o ferrocarril da Habana a Güines, inaugurado o primeiro tramo ata Bejucal o 19 de novembro de 1837, financiado con capital público e tecnoloxía estadounidense e estreitamente vinculado ás explotacións azucreiras do occidente da illa.
Ancho das vías férreas
Coa Lei de Ferrocarrís declarouse estándar en España un ancho de vías superior ao europeo, que aínda se usa nos nosos días. Equivocamente crese que esta maior anchura se elixiu para evitar unha posible invasión por vía férrea, pero a realidade é que a xeografía montañosa do noso territorio requiría unha maior potencia nas máquinas de vapor, e iso facíaas máis grandes e pesadas. Isto foi un erro: a potencia dunha máquina de vapor é maior canto máis longo sexa o cilindro; bastaría con empregar locomotoras máis longas, non máis anchas. Esta decisión impediu ata agora a comunicación directa da nosa rede coa de países veciños, motivo polo cal cando se proxectou o AVE se decidiuse usar o ancho de vías europeo.
As compañías ferroviarias
Logo de establecido o marco legal comezaron a crearse en España unhas compañías de explotación ferroviaria; as máis importantes foron:
Polo tipo de vía
En España distínguense catro tipos:
Polo tipo de control do tráfico
En España distínguense:
Eidsvoll
Eidsvoll é un concello do condado de Akershus. O concello limita no norte con Østre Toten e Strange, no leste con Nort-Odal, no sueste con Nes, no sur con Ullensaker e no oeste con Nannestad e Hurdal.
Pogrom
miniatura|370px|Pogrom contra os xudeus en [[Frankfurt o 22 de agosto de 1614.]] Un pogrom (do ruso: погром, pogrom: "devastación") consiste no linchamento multitudinario, espontáneo ou premeditado, dun grupo particular, étnico, relixioso ou outro, acompañado da destrución ou o espolio dos seus bens (casas, tendas, centros relixiosos etcétera). O termo foi usado para denotar actos de violencia sobre todo contra os xudeus, aínda que tamén se aplicou para outros grupos, como é o caso do linchamento polaco contra as minorías étnicas (alemáns e ucraínos) na Galitsia.
Historia
A orixe histórica da palabra remóntase a 1881, cando o tsar Alexandre II foi asasinado na cidade de San Petersburgo por Ignacy Hryniewiecki, o cal produciu unha onda de violencia na Rusia meridional, que se prolongou até 1884. A raíz do pogrom, calcúlase que preto de dous millóns de xudeus rusos emigraron cara aos Estados Unidos no período comprendido entre 1880 e 1920. Ese non foi o único gromo antisemita ocorrido en Rusia. Son numerosos os pogroms documentados durante a Revolución rusa de 1917 e a posterior guerra civil rusa (1918-1921); así, durante a Revolución Bolxevique, os xudeus adiñeirados foron, como o resto das clases acomodadas, duramente perseguidos. E, polo seu lado, a participación de colectivos xudeus menos favorecidos, en favor da revolución, motivou a súa posterior represión por parte do Exército Branco.
Antes de que a palabra fose recoñecida, outros actos de violencia indiscriminada foron documentados, sendo os pogroms de 1096, durante a Primeira Cruzada, os primeiros en ser documentados. Outras cruzadas tamén inspiraron este tipo de actividade violenta non sancionada polas autoridades ou até motivada por elas mesmas. Así mesmo cualifícase como pogrom a persecución de xudeus na Europa do século XIV, por ter sido acusados de provocar un gromo de peste negra.
Os pogroms non acabaron coa segunda guerra mundial. En 1946 estalou un en Kielce (Polonia). Morreron corenta e dous xudeus e aproximadamente cincuenta foron feridos. En xaneiro de 1990, en Bakú (a capital de Acerbaixán), a minoría armenia da cidade foi expulsada e atacada; uns 400 armenios morreron en varios días de pogrom, centos resultaron feridos, e todos os 36 000 armenios (dun total de 220 000 en 1987) que non abandonaran a cidade entre 1988 e 1989, tiveron que fuxir vía férrea até Turkmenistán, ou en avión a Rusia ou Armenia.
Na Rusia tsarista
miniatura|Vítimas xudías dun pogrom en Ekaterinoslav, 1905. Os ataques violentos contra xudeus remóntanse polo menos ás Cruzadas ou mesmo antes (véxase Castelo de York), pero o termo pogrom referido a unha algarada antisemita premeditada só empezaría a empregarse a principios do século XIX. Crese que o primeiro pogrom así chamado deuse durante os disturbios de 1821 en Odesa, tras a morte do patriarca grego ortodoxo en Constantinopla, durante a cal foron asasinados 14 xudeus. Outras fontes, como a Enciclopedia Xudía, datan o primeiro pogrom en 1859, ocorrido igualmente en Odesa. O termo fíxose común tras unha serie de altercados violentos antixudeus que arrasaron o sur da Rusia Imperial (moderna Polonia, Ucraína, Moldavia) no período 1881-1884, despois de que foran acusados sen evidencia ningunha os xudeus, como culpables do asasinato do tsar Alexandre II. Durante a devandita onda de ataques, destruíronse miles de fogares xudeus, moitas familias víronse condenadas á pobreza extrema, un número incerto de mulleres foron vítimas de violación; en 166 cidades rusas producíronse numerosísimos asasinatos de homes, mulleres e nenos. O novo tsar Alexandre III culpou os xudeus destes sucesos e promulgou unha serie de duras restricións sobre os xudeus. Os pogroms continuaron durante máis de tres anos acompañados pola inactividade, cando non houbo cooperación, por parte das autoridades.
Unha onda aínda máis sanguenta de pogroms desencadearíase no período 1903-1906, deixando tras de si un balance de 2.000 xudeus mortos e moitos máis feridos. The New York Times describiu así o Primeiro pogrom de Chisinau, sucedido na Pascua de 1903:
Polo menos algúns dos pogroms foron organizados ou apoiados pola policía secreta tsarista, a Okhrana. Feitos como a indiferenza da policía rusa ou o exército foron debidamente informados, por exemplo, durante o tres días do pogrom de Kishinev de 1903, así como en certos artigos incendiarios de tendencia antixudía aparecidos na prensa con anterioridade, indicio de que a policía sabía con antelación dalgúns pogroms e optou por non actuar. Algúns membros do exército tamén participaron activamente nas matanzas de Białystok (xuño de 1906) e Siedlce (setembro de 1906). O movemento antisemita máis activo durante este período foi o dos Cen Negros, que participaría nos pogroms. Mesmo con excepción destas explosións de violencia, os pogroms foron comúns: houbo disturbios antixudeus en Odesa en 1859, 1871, 1881, 1886 e 1905, cuxo saldo foi de centos de vítimas.
Durante a Revolución rusa
Durante a Revolución rusa de 1917 e a posterior guerra civil producíronse numerosos pogroms: estímase que entre 70.000 e 250.000 xudeus civís foron asasinados en todo o extinto imperio ruso; o número de xudeus orfos superou os 300.000. No libro 200 anos xuntos, Aleksandr Solzhenitsyn achega as seguintes cifras extraídas do estudo de Nahum Gergel (1951) sobre os pogroms en Ucraína: de 887 pogroms contabilizados, aproximadamente achácaselle un 40% ás forzas ucraínas de Symon Petliura, un 25% ao Exército Verde e diversos grupos nacionalistas, un 17% ao Exército Branco, especialmente ás forzas de Antón Denikin, e un 8,5% ao Exército Vermello. Cabe aclarar que o goberno bolxevique non tiña unha política antisemita, de feito os pogroms zaristas dirixíanse contra os intelectuais e activistas políticos ligados ao movemento revolucionario. Fronte a isto, o exército branco, ligado ao tsarismo derrocado, estaba embebido das tradicións antisemitas do antigo réxime ruso.
Fóra de Rusia
Os pogroms estendéronse a través da Europa Central e Oriental, e outros disturbios antisemitas sucederon en calquera lugar do mundo. En 1918 e durante os anos 30 houbo pogroms esporádicos en Polonia. En 1927 houbo pogroms en Oradea, Romanía. En 1929, en Palestina tivo lugar a matanza de Hebrón, perpetrada por árabes palestinos contra as comunidades xudías de Xerusalén e arredores. En América, houbo un pogrom contra os estranxeiros en xeral (e en especial contra os xudeus, na chamada "caza do ruso", xentilicio co que aínda hoxe se identifica aos xudeus na Arxentina, organizada pola ultradereitista Liga Patriótica Arxentina) na Arxentina, durante a Semana Tráxica. Este último pogrom tivo como antecedentes os ocorridos durante a Folga Xeral do Centenario (maio de 1910).
No mundo árabe producíronse varios, que desempeñaron un papel fundamental na emigración masiva dende países árabes a Israel. En 1945, un disturbio antixudeu en Trípoli (Libia) cobrouse 140 vítimas, e no de Farhud, en Iraq, houbo entre 200 e 400 xudeus mortos.
Influencia dos pogroms
Cos primeiros pogroms de finais do século XIX, produciuse un impacto na opinión pública mundial e, xunto coas duras leis promulgadas, unha numerosa emigración xudía. Dous millóns de xudeus fuxiron de Rusia entre 1880 e 1913, tendo como destino principal os Estados Unidos.
En resposta a estes pogroms e ás opresións do período tsarista, os xudeus empezaron a exercer o activismo político. O Sindicato Xeral Xudeu Laborista, coloquialmente chamado "O Dique", e a participación xudía nos movementos bolxeviques víronse directamente influídos polos pogroms. De maneira similar, a organización de ligas de autodefensa xudías (que contiveron aos pogromistas en certos lugares durante o segundo pogrom de Chisinau), tales como Hibbat Zion, derivaron nunha aceptación xeral do sionismo, especialmente entre os xudeus rusos.
Uso moderno: ataques a outras comunidades
Outros grupos étnicos foron vítimas deste tipo de algaradas premeditadas, en diversas ocasións e en diferentes países. No pogrom de Istambul de 1955, por exemplo, unha turba numerosísima de turcos atacou a persoas de orixe grega.
Un exemplo moderno de disturbio racial cualificado por algúns como pogrom foron os sucesos de agosto de 1991 en Crown Heights, Brooklyn. Os disturbios anti sikhs de 1984 na India que ocorreron tras o asasinato da primeira ministra Indira Gāndhi son considerados como un pogrom contra a comunidade sikh en Delhi. De igual maneira, tras os disturbios de 2002 en Gujarat, na India, o goberno indio foi acusado de dirixir un pogrom antimusulmán (á súa vez, o goberno achacou a causa ao terrorismo).
Outros casos actuais de pogroms contra outros grupos de cidadáns foron as numerosas accións anticaucásicas por parte de skinheads rusos:
Fóra de Rusia:
Personaxes de One Piece
Esta é unha lista dos personaxes que aparecen no manga e mais o anime One Piece de Eichiro Oda.
Niñarelle, Ermedelo, Rois
Niñarelle é un lugar da parroquia de Ermedelo no concello coruñés de Rois, na comarca do Sar. Segundo o padrón municipal (INE) en 2013 tiña seis habitantes (tres homes e tres mulleres).
Gdynia
miniatura|esquerda Gdynia (en lingua caxubia Gdiniô) unha cidade portuaria polonesa sitúada no litoral do Mar Báltico. Fai parte dunha conurbación coas cidades de Gdansk e Sopot, e cos suburbios veciños que forman unha area metropolitana chamada Tres cidades (en polaco: Trójmiasto) a cal ten unha poboación que supera 1 millón de habitantes.
A cidade, xunto con Gdansk, foi ocupada polos alemáns en 1939 e rebautizada Gotenhafen e foi destruída parcialmente coa súa retirada en 1945. En 28 de marzo de 1945 foi capturada polos soviéticos e devolvida á Polonia.
Ducia
dereita|miniatura|200px|Unha ducia medida en fraccións.
Unha ducia é un conxunto de doce elementos. Hai varias explicacións para agrupamentos en doce, como o sistema de cómputo sumerio, a conveniencia de múltiplos e divisores e a observación da natureza. Son doce os ciclos lunares durante un ano solar. Ducia na lingua popular tamén pode ser usada como expresión para unha cantidade indeterminada.
Ribadeva
200px|thumb|Casa do concello Ribadeva (en castelán: Ribadedeva) é un concello do Principado de Asturias. Atópase na costa do mar Cantábrico e limita ao oeste con Llanes, ao sur con El Valle Baḥu de Peñamellera e ao leste con Cantabria, da que está separada polo río Deva.
Está formado por tres parroquias: Colombres, Noriega e Villanueva, formadas polas localidades de Boquerizu, Noriega, Villanueva, Andines, Videl, Bustio, Colombres, El Peral, Pimiango, La Franca e Bojes. A capital do concello é Colombres.
En 2008 tiña unha poboación de 1.875 habitantes.
Historia de América Central
miniatura|300px|Mapa das diferentes entidades territoriais que existían en América Central no século XVI  antes da chegada dos españois. A historia de América Central reúne os eventos acontecidos no subcontinente desde os primeiros asentamentos humanos no mesmo.
Antes da invasión española (1492)
Na época precolombiana, a maioría do territorio de Centroamérica era parte da civilización de orixe mesoamericana, cuxas sociedades nativas ocuparon a terra entre o centro de México no norte, até o noroeste de Costa Rica no sur; mentres a civilización de orixe chibcha ocupaba a terra no leste do Salvador, Honduras, Nicaragua e Costa Rica no norte, até Panamá no sur. As culturas precolombianas de toda a rexión comerciaron con Mesoamérica e Suramérica creando importantes prazas comerciais entre estes pobos e pode ser considerada transicional entre estas dúas áreas culturais.
O rexistro arqueolóxico non permite deducir a orixe de moitos dos pobos precolombianos que poboaron Centroamérica. En gran medida, a maior parte das culturas documentadas á chegada dos europeos parecen terse formado autóctonamente en Centroamérica aínda que algúns pobos de Centroamérica parecen ter migrado desde o norte, en Mesoamérica en tempos relativamente recente. A evidencia lingüística mostra que os pipís (utoazteca) e os chorotegas (otomangueano) falaban linguas claramente relacionadas con linguas do norte e, por tanto, a súa orixe debe situarse en Mesoamérica. Outros pobos importantes de Centroamérica como os lencas, os gunas, os paias, os nasos ou os bribris parecen ter a súa orixe étnica na propia Centroamérica. O estudo das familias lingüísticas pode axudar a comprender as relacións de etnoxénese dos antigos pobos de Centroamérica. As principais familias lingüísticas precolombianas de Centroamérica son a maia (que tamén ten presenza fóra de Centroamérica), a xinca, a lenmichí (lenca, misumalpa e chibcha).
Conquista e período colonial
Desde o século XVI até principios do século XIX, Centroamérica estivo incorporada na Capitanía xeneral de Guatemala, algunhas veces coñecido como Reino de Guatemala, cuxa integración e división interna variou repetidamente. Oficialmente, a Capitanía era parte do Vicerreinado de Nova España, e por tanto, baixo o control do vicerrei español en Cidade de México. Con todo, este non foi administrado polo vicerrei senón por un Capitán xeneral independente, o cal primeiro tiña as súas instalacións en Antigua Guatemala e despois en Cidade de Guatemala.
Durante este período a rexión experimentou grandes cambios demográficos, sociais, económicos e lingüísticos. Apareceron cidades importantes fundadas polos europeos e chegaron importantes continxentes de orixe europea (colonizadores), así como continxentes africanos (escravizados) que se sumaron ás poboacións autóctonas. O español converteuse na lingua principal da rexión.
Cortes de Cádiz
Durante a época da Constitución de Cádiz (1812-1814 e 1820-1821), o reino de Guatemala desapareceu e foi substituído por dúas provincias independentes entre si, a Provincia de Guatemala e a Provincia de Nicaragua e Costa Rica. En 1821, en vésperas da independencia, creáronse tres provincias máis, Chiapas, O Salvador e Honduras, segregadas da Provincia de Guatemala.
Independencia de España
miniatura|250x250px|Acta de Independencia de Centroamérica localizada nas instalacións da [[Asemblea Lexislativa da República do Salvador.]] En 1821, México proclamou a súa independencia de España, e posteriormente Chiapas, ambas as decisións foron imitadas o 15 de setembro pola Provincia de Guatemala. A data é aínda considerada como día da independencia por todas as nacións de Centroamérica. O Xefe Político Superior da Provincia de Guatemala, Gabino Gaínza, mantívose á fronte do goberno internamente. Tamén as Provincias do Salvador, Honduras, Nicaragua e Costa Rica proclamaron, en diversas datas, a súa independencia absoluta de España.
Anexión a México
Despois da independencia, xurdiu a idea de anexarse ao Primeiro Imperio Mexicano de Agustín de Iturbide, decisión que se consultou cos concellos. Recibidos os votos maioritarios dos concellos, o goberno de Guatemala proclamou a anexión de Centroamérica a México. Esta decisión foi adversada de modo rotundo polo Salvador, e tampouco contou con algunhas poboacións de Honduras, Nicaragua e Costa Rica; con todo, un exército mexicano baixo o mando do Xeneral Vicente Filisola ocupou a Cidade de Guatemala e despois invadiu e ocupou O Salvador, a pesar de que a poboación proclamou a súa unión aos Estados Unidos de América. Cando México chegou a ser unha república o ano seguinte, acolleuse o dereito de que Centroamérica determinase o seu propio destino En Guatemala reuniuse a Asemblea Nacional Constituínte das Provincias Unidas do Centro de América, que o 1 de xullo de 1823, declarou a independencia absoluta de España, de México, e de calquera outra nación estranxeira e estabeleceu un sistema de goberno republicano. Un censo de poboación realizado en 1824, reflectiu que Centroamérica contaba con 1 287 491 habitantes.
Provincias Unidas do Centro de América
miniatura|Provincias Unidas de Centroamérica. O 1 de xullo de 1823, reuniuse en Guatemala o congreso, baixo a presidencia do presbítero José Matías Delgado, e declarou que as provincias aí representadas eran independentes de España, de México e de toda outra nación. O novo país tomou o nome de Provincias Unidas do Centro de América. Ao día seguinte, 2 de xullo, os deputados declaráronse constituídos en Asemblea Nacional Constituínte e proclamaron que nela residía a soberanía nacional, e puxeron en vixencia temporalmente a Constitución de Cádiz.
A Asemblea Nacional Constituínte decretou unha bandeira e un escudo para o novo estado, e nomeou unha xunta de goberno provisional de tres membros (Primeiro Triunvirato de Centroamérica). En outubro de 1823 foi substituída por outro (Segundo Triunvirato de Centroamérica), que gobernou até 1825.
República Federal de Centro América
A nacente unión centroamericana, oficialmente denominada República Federal de Centroamérica, comprendía os Estados de Guatemala, O Salvador, Honduras, Nicaragua e Costa Rica. Os liberais centroamericanos tiñan grandes esperanzas na República Federal, a cal eles crían que ía evolucionar nunha moderna e democrática nación, enriquecida polo comercio a través da zona, entre os Océanos Atlántico e Pacífico, á vez que ían librarse por fin do xugo a que os tiñan sometidos os conservadores de Guatemala. As aspiracións liberais eran reflectidas nos emblemas da república federal: A bandeira mostraba unha banda branca entre dúas bandas azuis, representando a terra entre os dous océanos mentres que o escudo mostraba cinco montañas, unha para cada estado, entre dous océanos, sobre un gorro frixio, o emblema da Revolución Francesa que simbolizaba o pensamento positivista anticlerical que se impuña entre os liberais.
A República Federal de Centroamérica xurdiu dunha Asemblea Constituínte das Provincias Unidas do Centro de América a través dunha Constitución, o 22 de novembro de 1824. O seu capital inicialmente foi a Cidade de Guatemala, até 1834; despois Sonsonate, por un breve período, e por último San Salvador, de 1834 a 1839.
Entre os anos de 1838 e 1840, a federación entrou nun período de guerra civil. O primeiro estado en separarse definitivamente foi Nicaragua, en abril de 1838; en outubro esta decisión foi imitada por Honduras, e en novembro por Costa Rica. Guatemala separouse en 1839 e, baixo o goberno de Rafael Carrera, forzadamente absorbeu ao estado de Los Altos. A finais de 1839, a federación deixou de existir; con todo, durante o século XIX houbo numerosos intentos para restabelecela, manifestados nas conferencias unionistas centroamericanas.
Os liberais centroamericanos tiñan grandes esperanzas na creación dunha república federal, que posteriormente evolucionaría cara a un estado moderno e democrático entre os Océanos Pacífico e Atlántico. Estas aspiracións veríanse reflectidas nos emblemas da República Federal: a súa bandeira mostra unha banda branca entre dous azuis, derivada da bandeira das Provincias Unidas do Río da Prata (que á súa vez derivaba da bandeira do rei español Fernando VII), representando a terra entre os dous océanos. O escudo de armas mostra cinco volcáns (un por cada estado), iluminadas por un chapeu da liberdade ou gorro frixio (influencia francesa). A bandeira foi introducida na rexión polo Comandande Naval Louis-Michel Aury cando estabeleceu a primeira república independente na illa de Providencia no ano 1818.
Con todo, na práctica, a federación afrontaba grandes problemas:
Guerra Civil Centroamericana
Debido a que os conservadores non querían ceder os privilexios aos que estaban afeitos desde a época colonial, moi pronto estalaron unha serie de disensións e guerras civís, que culminaron co derrocamento en 1829 do goberno constitucional cuxo Presidente titular era o salvadoreño Manuel José Arce y Fagoaga, elixido en 1825, e que exercía desde 1828 o Vicepresidente Mariano Beltranena y Llano, guatemalteco. Ese ano tamén foi derrocado o goberno conservador de Guatemala dirixido por Mariano de Aycinena y Piñol por unha invasión dirixida polo xeneral hondureño Francisco Morazán quen confiscou todos os bens aos membros do Clan Aycinena, e expulsounos do territorio centroamericano xunto cos membros do clero regular. Interinamente fíxose cargo do goberno o liberal guatemalteco José Francisco Barrundia y Cepeda e en 1830 foi elixido como Presidente o xeneral hondureño Francisco Morazán, quen posteriormente foi elixido outra vez para o período 1835-1839. Morazán empezou a facer negocios cos ingleses que tiñan un posto comercial en Belize e o mesmo fixo o gobernador do Estado de Guatemala, Mariano Gálvez o que xunto co intento de aplicar leis novas no país -como o divorcio e o uso de xurados- causou resentimento entre os poboadores guatemaltecos, quen miraban aos ingleses e aos liberais como herexes. Os membros do clero secular non foran expulsados de Centroamérica, pero quedaran debilitados pola eliminación do décimo obrigatorio; aínda así, debido á educación fortemente católica que houbera en Guatemala, foilles fácil convencer aos indíxenas e mestizos das intencións heréticas dos liberais, e isto creou o ambiente propicio para que os conservadores retornasen ao país.
Na segunda administración de Morazán rexurdiu a guerra civil: en 1837 o goberno de Mariano Gálvez foi acusado de envelenar os ríos con cólera morbus e iso, axuntado ás acusacións de herexía, provocou unha rebelión campesiña da que xurdiu o caudillo Rafael Carrera y Turcios. Ante a debilidade e falta de transparencia mostrada polo goberno de Morazán, Nicaragua separouse da República o 30 de abril de 1838, e o Congreso federal aceptou que se constituíse un novo estado, Los Altos, cuxa capital era Quetzaltenango, coas terras occidentais de Guatemala. Honduras separouse da unión o 6 de outubro e o 14 de novembro Costa Rica imitouna. Guatemala separouse o 17 de abril de 1839 e a principios de 1840 as tropas do capitán xeneral Rafael Carreira y Turcios reincorporaron Los Altos.
Segunda metade do século XIX
miniatura|Centroamérica, 1892. Varios intentos foron feitos para reunir as nacións centroamericanas durante o século XIX, especialmente mediante as conferencias unionistas centroamericanas, pero ningún tivo éxito. O primeiro sucedeu en 1842, cando o expresidente Francisco Morazán, que se apoderou do poder en Costa Rica, quixo restablecer a unión pola forza, pero o seu intento terminou coa súa caída e execución. Poucos meses antes, asinouse en Chinandega un pacto de unión para estabelecer unha Confederación de Centroamérica e incluía ao Salvador, Honduras e Nicaragua. Costa Rica adheriuse condicionalmente; con todo, este intento durou moi pouco, até 1844. Un segundo intento levou a cabo de 1849 a 1852 entre O Salvador, Honduras e Nicaragua.
En 1885 produciuse o chamado intento de Barrios. O presidente de Guatemala, Justo Rufino Barrios tentou unir a nación polas armas, pero morreu no intento combatendo contra as forzas salvadoreñas. Un terceiro intento de Honduras, Nicaragua, e O Salvador foi cando tentaron crear a República Maior de Centroamérica (despois Estados Unidos de Centroamérica) a cal durou entre 1896 e 1898. O último produciuse nunha conferencia celebrada en San José, Costa Rica, en 1920, no cal Costa Rica, O Salvador, Guatemala e Honduras asinaron un pacto de unión.
Guerra contra os filibusteiros
Durante todo este século fóronse conformando nas estruturas político administrativas distintivos de cada un do que hoxe son os estados da antiga federación, así se conformaron a partir dunha economía ligada á explotación do sector agro extractivo co cal se dan as bases para a evolución e estructuración dos diversos grupos humanos desde os preexistentes e coa chegada de novos grupos humanos como os grupos garífunas ou levantinos a finais do século XIX.
Século XX
En 1907 foi creada a Corte de Xustiza Centroamericana ou Corte de Cartago, pero en 1917 Nicaragua retirouse deste tribunal e en 1918 caducou o seu convenio constitutivo. En 1960, coa esperanza de que unha unificación política puidese ser o seguinte paso, Guatemala, O Salvador, Honduras, e Nicaragua estabeleceron o Mercado Común Centroamericano, ao que se uniu pouco despois tamén Costa Rica.
En 1920, en Guatemala o Partido Unionista tivo un papel protagonista no derrocamento do presidente Manuel Estrada Cabrera, avogado que xa tiña vinte e dous anos no poder e outorgara fortes concesións ás empresas norteamericanas, especialmente a United Fruit Company. O irónico dese movemento foi que estivo formado por líderes conservadores que abrazaron a causa unionista para derrocar ao goberno liberal.
Este foi aprobado polo Salvador, Guatemala e Honduras, que en 1921 constituíron a República Federal de Centroamérica, pero en xaneiro de 1922, Guatemala separouse e os outros dous estados decidiron reasumir tamén a súa soberanía.
Actualmente, desde 1991, o Parlamento Centroamericano estivo operando, tamén coñecido como PARLACEN (parlamento centroamericano) é unha institución política consagrada á integración dos países de Centroamérica, aínda que non deu ningún paso substancial dirixido á restauración da unión política. Ten a súa sede na Cidade de Guatemala e intégrano deputados do Salvador, Guatemala, Honduras, e Nicaragua. Costa Rica non aprobou o convenio constitutivo do Parlamento, nin o da Corte Centroamericana de Xustiza constituída no decenio de 1990, da que tampouco é parte Guatemala. República Dominicana e México están como observadores rexionais.
En 1903 tras a Separación de Panamá de Colombia, a nova República de Panamá quedou xeopoliticamente inserta en territorio centroamericano. Esta república a pesar de estar vinculada histórica e culturalmente con América do Sur e o Caribe, é partidaria da integración centroamericana e en 1993 subscribiuse ao PARLACEN, tomando participación activa nos seus acordos e fortalecendo os seus vínculos comerciais cos países da rexión, aínda que no 2009 Panamá iniciou o seu proceso de separación do SICA.
Na historia recente un dos personaxes que máis loitou pola integración é o Presidente de Guatemala Vinicio Cerezo, quen durante o seu mandato (1986-1991) promoveu a través dos Acordos de Esquipulas, non só a procura da Paz Firme e Duradeira na rexión senón tamén un esforzo pola integración das decisións políticas en Centroamérica. Os Acordos de Esquipulas promoveron tamén a creación do Sistema da Integración Centroamericana e posteriormente o Parlamento Centroamericano, na procura dunha institucionalidade rexional capaz de apoiar os procesos rexionais.
Terra sigillata
miniatura|Cerámica romana en terra sigillata. A terra sigillata é un tipo de cerámica romana fina en terra cocida que presenta unha especie de engobe ou verniz, normalmente brillante, de cor vermella ou alaranxada. A vaixela sigillata leva con frecuencia unha marca sobre o fondo interior feita polo oleiro antes da cocción cun punzón (sigillum, en latín, de onde procede o nome). Esta marca reproduce, abreviado, o nome do alfareme. As pezas decóranse con motivos en relevo (métopas, pequenos frisos, barbotina) realizados a partir de formas en terra cocida sobre as que se realizou o negativo da decoración coa axuda tamén dun punzón.
É unha vaixela de medio luxo utilizada fundamentalmente para o servizo da mesa. Para os arqueólogos supón un dos mellores trazadores cronolóxicos xa que a súa produción era normalizada e en serie: nun período dado dábanse formas idénticas en obradoiros ás veces moi afastados entre si.
A cerámica sigillata orixinouse no oriente helénico (Samos, Megara, Pérgamo) entre os séculos II e I a. C. Cara mediados do século I a.C., en época augustal esta técnica de fabricación foi imitada en Italia e suplantou as vaixelas de verniz negro campaniense. Difundiuse rapidamente fóra da península á Galia, Península Ibérica e África do Norte. Durante o primeiro século d.C. a maioría dos obradoiros sitúanse na parte oriental da Galia e até o Rin salientando La Graufesenque que exportaba de xeito masivo ao resto do imperio, en Italia destacaban as producións de Roma, Arezzo e Puzzoles que diminuíron a súa produción pola competencia dos obradoiros da Galia. Este tipo de cerámica deixouse de facer durante o século III d.C.
Na Gallaecia non existiu ningún obradoiro que producise sigillata. As importacións procedían inicialmente de Arezzo ("cerámica aretina") ou das Galias, e posteriormente de Hispania. Estas tres son as variedades principais de cerámica sigillata.
O termo terra sigillata data de finais do século XIX e foi inventado polos arqueólogos, que a consideran como un dos mellores trazadores cronolóxicos. Hans Dragendorff presentou o primeiro repertorio en 1895, agrupando 55 formas que aínda se utilizan hoxe en día.
David Bowie (álbum de 1969)
David Bowie (tamén coñecido como Space Oddity) é o segundo álbum do músico inglés David Bowie, publicado o 4 de novembro de 1969 con ese nome a través do selo Philips Records no Reino Unido e por Mercury Records nos Estados Unidos co título Man of Words/Man of Music. Posteriormente sería reeditado por RCA Records como Space Oddity pero chamado novamente como o orixinal na reedición do 2009.
Maurice Cheeks
Maurice Edward "Mo" Cheeks, nado o 8 de setembro de 1956 en Chicago, Illinois, é un ex xogador e adestrador profesional de baloncesto estadounidense. Como xogador foi pasou once nos Philadelphia 76ers, equipo que, como recoñecemento, retirou o seu dorsal número 10. Tamén xogou en San Antonio Spurs, New York Knicks, Atlanta Hawks e New Jersey Nets. Como adestrador, foi o adestrador principal dos Portland Trail Blazers entre 2011 e 2005, dos 76ers entre 2005 e 2008 e dos Detroit Pistons entre 2013 e 2014. Actualmente traballa como adestrador asistente nos Oklahoma City Thunder.
Xogador
Nado en Chicago, Illinois, Cheeks formouse no Instituto DuSable e na Universidade de West Texas State, onde permaneceu desde 1974 até 1978. Na súa carreira universitaria, acadou unha media de 16,8 puntos por partido, anotando o 57% dos seus tiros de campo. É actualmente o terceiro máximo anotador da historia da seu universidade. Despois da súa estadía en West Texas State, Cheeks presentouse ao Draft da NBA de 1978, onde foi seleccionado na 36ª posición polos Philadelphia 76ers.
Cheeks xogou 15 anos coma base na National Basketball Association (NBA), once deles no equipo de Philadelphia. Xogou catro veces o NBA All-Star Game e axudou aos 76ers a chegar a tres Finais da NBA nos anos 1980, 1982 e 1983, incluíndo un campionato en 1983. Era un dos xogadores titulares nuns Sixers que contaban con estrelas coma Julius Erving, Moses Malone, Andrew Toney ou Charles Barkley, destacando polas súas habilidades defensivas. Coma resultado diso, foi incluído catro anos seguidos no mellor equipo defensivo da NBA, entre 1983 e 1986, e no segundo mellor equipo defensivo no ano 1987. Na historia da NBA, Cheeks está terceiro en roubos de balón e oitavo en asistencias. Cando se retirou no ano 1993, Cheeks era o líder de toda a historia en roubos e quinto en asistencias. En total na súa carreira fixo unha media de 11,7 puntos e 2 roubos por partido.
Adestrador
Despois da súa retirada, Cheeks pasou un ano adestrando na Continental Basketball Association. Posteriormente, en 1994, sería contratado como asistente dos 76ers. Permaneceu no cargo de John Lucas (1994-96), Johnny Davis (1996-97) e de Larry Brown, sendo unha parte fundamental do equipo de Philadelphia que chegou ás Finais da NBA en 2001. En 2001, foi contratado coma adestrador principal dos Portland Trail Blazers, onde levou ao equipo a posición de playoffs dúas veces en catro anos, porén, non conseguiu pasar da primeira rolda. Foi despedido tras un comezo moi pobre na tempada 2004-05.
En 2005, Cheeks volve aos Sixers, esta vez como adestrador principal. O regreso de Cheeks ao equipo de Philadelphia foi moi ben recibido polos fans debido a ser un dos históricos xogadores do club. A súa contratación foi tamén eloxiada pola estrela dos Sixers Allen Iverson, que traballou con Cheeks durante a súa etapa coma adestrador asistente dos Sixers. Con todo, non foi capaz de entrar en playoffs nas súas dúas primeiras tempadas. A frustración comezou a medrar nos xogadores máis veteráns coma Allen Iverson ou Chris Webber, que non estaban contentos coa dirección do equipo. Durante a tempada 2006-07, Iverson foi traspasado aos Denver Nuggets e Webber sería cortado máis tarde, deixando a Cheeks cun dos equipo máis novos da NBA. O 20 de febreiro de 2007, os 76ers ofrecéronlle a Cheeks unha extensión do seu contrato por un ano máis a pesar da súa marca negativa coma adestrador.
Ao comezo da tempada 2007-08, as expectativas eran baixas e segundo varios prognósticos, os 76ers eran os principais candidatos para rematar no último posto últimos na conferencia. Porén, os Sixers entraron en Playoffs coa vitoria sobre os Atlanta Hawks o 4 de abril de 2008. Era a primeira aparición do equipo en playoffs desde 2005, ademais da primeira despois da era de Iverson. Finalmente serían eliminados na primeira rolda polos Detroit Pistons por 4-2. A pesar da eliminación, os fans consideraron a tempada coma exitosa.