cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tesouro de Villena
Brazaletes
miniatura|200px|Brazalete número 28, un dos máis interesantes do conxunto. Unha característica principal destes brazaletes é que presentan os extremos separados, a excepción do número 5, que ten os extremos unidos aínda que sen soldar. O diámetro medio é de 58 mm e o peso medio de 184 gr. Segundo Soler, a fabricación dos brazaletes levouse a cabo mediante catro sinxelas operacións: Mais, non en todas as pezas se levaron a cabo todas as operacións. As combinacións están recollidas na táboa seguiente:
Lingua normanda
Dialectos
Normandía continental: Os dous principais dialectos son o normando propiamente dito e o normando meridional falado ó sur da liña Joret, unha isoglosa establecida por Charles Joret no século XIX, que ten solucións máis próximas ó mayennais e ó galó, actualmente o normando meridional está mesturado co francés rexional e os falantes moitas veces non poden distinguir as realizacións do normando e as do francés. No normando propiamente dito consérvanse relativamente ben o cotentinois na península de Cotentín e o cauchois no Pays de Caux, o augeron, do Pays de Auge, está case extinto. Dialectos das Illas Anglonormandas:
Illas Dous Grupos
Foron descubertos por Louis Antoine de Bougainville en 1768, pero foi James Cook, o ano seguinte, quen os chamou Two Groups describíndoos como un ensamblado de illas unidas por escollos.
Tesouro de Villena
Brazaletes
Dado que o dos brazaletes é o grupo máis numeroso, Soler dividiunos en varias categorías segundo a súa morfoloxía:
Lisos
miniatura|180px|Brazaletes lisos número 2, 3, 4 e 5. Os catro brazaletes lisos (pezas 2, 3, 4 e 5) presentan unha cara interior plana ou lixeiramente cóncava e unha superficie convexa, producindo unha sensación case oxival. Presentan os extremos remachados e unha lixeira dilatación cara ao exterior ou a cara interna. A superficie externa puíuse en todos eles, pero a interior en só dúas. A cara interna de todos presenta sucos acanalados que se corresponden con molduras saíntes, aínda que nalgúns enmascaráronse.
Moldurados sen calar
Só hai un exemplo (peza 7), formado por dous aros simétricos de cinco molduras cada un, unidos por unha tira central brunida. Dado ao seu parecido cos brazaletes moldurados con calado simple, crese que está inacabado.
Hai dous brazaletes (pezas 25 e 26), derivadas das tiras plano-convexas dos brazaletes lisos. Ambos teñen unha sucesión de molduras desiguais, que conservan a superficie curvada da peza da que proceden. Outras molduras transformáronse en aros de puntas utilizando unha boquilla ou broca, aplicada a intervalos regulares. No brazalete 26, as puntas son cónicas, mentres que no 25 son simples avultamentos romos.
Moldurados e calados
miniatura|175px|Brazalete con calado dobre e sen puntas número 23. Son a serie máis numerosa, á que pertencen 21 dos brazaletes (75%). O número 6, único no conxunto, consiste en dous aros plano-convexos unidos por unha franxa central calada. Todos os demais presentan un característico perfil ameado na sección transversal.
Calado simple
Illas Dous Grupos
Marokau
Marokau é un atol situado a 48 km ao sueste de Hikueru e a 120 km ao oeste de Hao. As súas coordenadas son:.
Tesouro de Villena
Moldurados e calados
Son 17 os brazaletes que presentan unha serie de perforacións, obtidas a golpes de cicel na franxa central.
Este grupo está formado por 16 brazaletes (pezas 6, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21 e 22). Todos, excepto o número 6, consisten nunha franxa central calada que une dous aros con tres molduras cada un, a central cadrada e as outras triangulares. Aínda que son idénticos en canto á técnica e aspecto, o tamaño varía moito, desde os 56 aos 384 gr.
Só o brazalete número 27 se encadra nesta categoría. Está intensamente brunido e presenta arredor da base de cada punta e nas paredes laterais pegadas do instrumento cilíndrico co que foron moldeadas. En cada suco atópanse 25 puntas, o que dá un total de 500.
Illas Dous Grupos
Marokau
O atol ten forma triangular, cunha superficie total de 14,7 km². A lagoa ten un pequeno paso ao océano. A vila principal é Vaiori. A poboación, cun total de 50 habitantes no censo de 2002, vive principalmente da recolección de copra. Non dispón de infraestruturas significativas.
Tesouro de Villena
Moldurados e calados
Calado dobre miniatura|180px|Brazalete número 29, unha das pezas máis fermosas do conxunto. Existen catro pezas nas que hai dúas filas de calados, unha a cada lado dun elemento central, que en dous casos son aros moldurados e noutros dous, aros de puntas.
Illas Dous Grupos
Marokau
O atol foi devastado por un ciclón en 1903, quedando totalmente mergullado polas ondas e provocando a morte a uns 100 habitantes.
Tesouro de Villena
Moldurados e calados
As pezas 23 e 24 son case idénticas e presentan unha versión duplicada dos de calado simple. As proporcións son tamén case iguais, a excepción da altura.
O brazalete número 28 está formado por dous aros de 5 molduras. A franxa central consta doutro aro rematado con 47 puntas cónicas. Os extremos preséntanse unidos, aínda que sen soldar. A superficie interna está menos puída que a exterior e deixa ver os acanalados correspondentes ás molduras. Podería ser unha versión simplificada do Brazalete de Portalegre e o Brazalete de Estremoz.
Illas Dous Grupos
Ravahere
Ravahere é un atol situado a case 2 km ao sur de Marokau. As súas coordenadas son:.
Tesouro de Villena
Moldurados e calados
O brazalete número 29 é, sen lugar a dúbidas, a peza principal do conxunto e unha das máis belas de toda a prehistoria española. A súa composición esencial é a mesma que a da peza anterior, pero o conxunto enriquécese coa transformación de varios filetes en filas de puntas, que son un total de 522 e alternan cas molduras saíntes e os 124 orificios do enreixado central en contraste rítmico pola diferente altitude dos distintos elementos.
Cuncos
miniatura|250px|dereita|Cuncos de ouro (pezas 37, 36 e 38). O conxunto dos cuncos está composto por 11 pezas, que conforman unha vaixela sen parangón da Idade de Bronce ibérica. Todos están construídos con chapa de ouro batido con forma de casquete semiesférico e colo curto en escocia, encaixando plenamente na tipoloxía das vaixelas argáricas. En todos, salvo na peza 31, o diámetro da boca excede ao dobre da altura. En todos eles a decoración é exclusivamente xeométrica e está obtida mediante puntos en relevo levantados cun punzón romo desde o interior.
O cunco número 30 é o único exemplar ovoide e vai ornado con once verdugones (cordas secas parciais) concéntricos que delimitan 11 franxas adornadas con sendas filas de puntos grosos. A súa color é a amarela limón, máis clara que o alaranxado que impera en case todos os demais.
Destaca o cunco carenado número 31 porque o diámetro da boca non excede ao dobre da altura. A súa decoración consiste en 23 círculos de apertados puntos arredor dun máis groso da base. Pola súa forma e decoración parécese ao cunco de Zúric.
Os nove restantes difiren só no tamaño e o tema decorativo. O cunco número 32 é o máis simple, cunha decoración de catro franxas concéntricas que alternan con catro lisas e un círculo liso na base.
Os cuncos número 33, 34, 35 e 36 pertencen a unha serie similar, adornados con franxas concéntricas e grilandas entre as dúas máis altas. O número 35, máis pequeno, reduce o número de fileiras, ao igual que o 36, que só posúe catro. O ouro deste último é tamén do tipo amarelento.
Os outros catro cuncos (37, 38, 39, 40) agrúpanse nunha serie con decoración radial. Tres dos exemplares teñen un tema decorativo que Soler denominou "en Y", mentres que o número 37 varíao para convertelo nun tema "en V". O número 40, un dos maiores, ten o círculo basal rodeado dunha circunferencia de puntos grosos.
Frascos
miniatura|250px|dereita|Os dous frascos de ouro e un dos de prata (pezas 41, 43 e 42). Os frascos están divididos en tres exemplares de prata e dous de ouro (pezas 41, 42, 43, 44 e 45). Os cinco teñen a mesma forma, técnica e decoración, aínda que os tamaños varían. O corpo de todos é esferoidal, con aplanamento na base e o colo cóncavo, co bordo liso. A decoración consiste en dúas molduras horizontais e paralelas, que unen outras seis molduras verticais. Da moldura superior parten outras dúas verticais, que se perden a poucos milímetros do bordo. Todas están fabricadas dunha soa peza, sen rastros de soldadura.
O estado de conservación dos frascos de ouro (41 e 42) e o máis pequeno dos de prata (43) eran excelentes. Non obstante, os dous frascos grandes de prata foron moi danados polo peso dos brazaletes e tiveron que ser restaurados en 1963 e 1998.
Broches ou botóns
Hai dúas pezas compostas (obxectos 46/47 e 48/50) que teñen en común un pasador solto que atravesa a peza e se abre en dúas ramas polo envés. O maior (46/47) consiste nunha semiesfera oca, de metal fundido, cor chumbo escura, con pátina ou óxido de cor marrón e aspecto ferroso, recuberta dunha fina lámina de ouro. O adorno consiste en oito bandas radiais, sucada cada unha por tres liñas incisas. O resultado é unha estrela de catro puntas. O outro botón (48/50) consiste nun disco de ouro con reborde levantado e orificio central. Na parte interna atópase un disco de ámbar, recollido en fragmentos. A suxeición do ámbar lográbase mediante un pasador cilíndrico que atravesaba as dúas pezas e se abría en dúas ramas por detrás do disco. O extremo visible deste pasado puíuse en busca do efecto decorativo.
Pezas diversas
miniatura|250px|dereita|Fragmentos. Supostamente restos dun cetro (obxectos, de dereita a esquerda e de arriba a abaixo, 51, 48/50, 53, 61, 59, 60, 56/57, 55, 62, 63, 64, 65, 46/47, 58 e 52/54). A peza 51 é un pequeno cunco semiesférico de 5 cm de diámetro, co bordo estreito. Posiblemente, máis que como verdadeiro recipiente, actuaba como revestimento doutro obxecto: o pomo dunha arma, a cabeza dun centro ou bastón de mando etc.
O obxecto 52-54 está formado por unha peza de ouro con perfil de carrete (52), rematada por unha especie de soporte ou conteira, na que encaixa (53). É unha lámina cóncava, cerrada sobre si mesma por medio de tres cravos, un deles in situ (54). Atópase decorada con tres franxas de seis liñas incisas, que alternan con catro franxas caladas, de cadrados as intermedias e de triángulos apuntados cara aos bordos as exteriores. A peza 55 é unha conteira de ouro similar á anterior.
O obxecto 56/57 trátase dunha peza de ouro similar á número 52 (56), tamén en forma de carrete e cerrada por medio dos cravos, un deles in situ (57). Está constituída por tres tiras paralelas sucadas por cinco liñas incisas e separadas por espazos baleiros rectangulares. Na zona de peche, a lámina prolóngase en dous apéndices triangulares que sobresaen dos bordos da peza, nun dos cales se aloxaba un remache.
A peza 58 é unha peza anular de ouro, lixeiramente troncocónica, formada por unha ancha cinta con tres filas de triángulos calados a cicel. A 59 é unha peza anular de ouro, troncocónica, con lixeira concavidade das paredes. A base menor remata en bordo liso e afinado; a base maior dóbrase nun estreito rebordo descoidadamente recortado. Vai decorada con nove liñas incisas paralelas. A 60 é unha peza de ouro similar á anterior, de cinta máis fina e coa concavidade das paredes apenas acusada, mentres que a 61 é practicamente idéntica ás dúas anteriores.
As pezas de 62 a 64 son case idénticas, e están formadas por láminas de ouro alongadas, cos extremos curvados e aguzados. Recordan o perfil dunha nave. Un dos bordos puíuse e aplanouse en toda a súa extensión. Do bordo oposto emerxen cinco pequenos apéndices remachados. A peza 65 é similar ás anteriores, pero case dous terzos menor, con só tres apéndices ou remaches e sen a acusada curvatura daquelas. A peza 66 é un cravo pertencente, sen dúbida, á peza 52 ou 56. Apareceu solto.
Por último, a peza 67 é un brazalete ou anela aberta, de sección plano-convexa e extremos redondeados ou aplanados. Está composta por un metal de cor chumbo escura, brillante nalgunhas zonas e cuberto dun óxido de aspecto ferroso.
O ouro do tesouro
Segundo Hartmann, a cantidade de prata que conteñen todas as xoias é de orixe natural e a súa proporción de cobre é a que existe no ouro extraído de areas fluviais. Nin o Segura nin o Vinalopó foron nunca considerados auríferos, pero non se pode desbotar que si o foran noutros tempos. Figueras Pacheco falou dunhas pistas mineiras no termo de Guardamar del Segura, mentres que Juan Bautista Carrasco aduce á estatística oficial para afirmar a existencia de minas de ouro en San Fulgencio, e a explicación do Mapa Xeolóxico de España de 1951 afirma sobre o criadeiro de cobre de Santomera que é "unha masa de bastante consideración de pintas de cobre, cobres rubios, carbonatos verde e azul e, non poucas veces ouro nativo, precisamente en contacto cunha erupción hipoxénica".
Tamén en época antiga se falou da riqueza aurífera desta área. Francisco Diago, por exemplo, comenta que na Serra de Mariola (cun extremo meridional que é a villenense Peña Rubia), tiña Sexto Mario as minas de ouro que o fixeron o home máis rico de España. Ibarra, pola súa parte, comenta de Elx que "nas entrañas da súa terra o metal máis precioso, que desde os primeiros tempos ambicionou o home e que espertaría a súa cobiza ao explotalo en antigas idades, como nos dan elocuente testemuño numerosos traballos levados a cabo na Serra do Molar, en época descoñecida polo remota". Polo tanto, para Soler resulta certo que Cabezo Redondo durante a Idade de Bronce foi un "riquísimo foco cultural capaz de irradiar a súa influencia até rexións moi afastadas".
As pezas de ferro
Os dous obxectos de ferro (46/47 e 67) teñen un grande interese xa que se tratan dos obxectos deste material máis antigos aparecidos na Península Ibérica e corresponden a un estadio arcaico do uso deste metal, no que se considera como un metal nobre e, polo tanto, se emprega en elementos de ourivaría ornamental, tese que xa apuntou José María Soler.
Intervencións
Se ben as pezas de ouro se encontraron en perfecto estado de conservación, non foi así coas de prata, que se viron afectadas pola exposición que sufriron durante uns 3.000 anos ao solo alcalino, a presión do terreo etc. Todo isto propiciou que as pezas sufriran unha corrosión prolongada e tiveran que recibir unha primeira intervención a cargo de José Serrano Martínez, en especial os dous frascos de prata máis grandes (pezas 44 e 45). Serrano reintegrou as partes faltantes e reforzou as existentes proporcionándolle ás pezas unha estabilidade suficiente xa en 1963. Ao cabo de 35 anos daquela primeira restauración, as pezas comezaron a sufrir os efectos do paso do tempo e algúns fragmentos ameazaban con desprenderse do soporte. O Concello de Villena púxoo en coñecemento da Consellaría de Cultura, Educación e Ciencia da Comunidade Valenciana e a Dirección Xeral de Patrimonio Artístico fixo as xestións para que se levara a cabo a restauración no centro que maiores garantías ofrecera. O elixido foi o Instituto do Patrimonio Histórico Español, dependente do Ministerio de Cultura. As pezas trasladáronse a mediados do mes de abril de 1998 e recolléronse en agosto dese mesmo ano. Nesta nova intervención realizouse a reintegración volumétrica mediante resina con carga totalmente reversible e, finalmente, aplicouse unha capa de protección específica para prata.
Comparacións e cronoloxía
Desde o momento do seu descubrimento houbo diversos interrogantes en torno ao tesouro que moitos investigadores, empezando por Soler, intentaron resolver. Estes xiran arredor da súa orixe, cronoloxía, autores, relacións etc. O primeiro en propor posibles respostas foi Soler, que o relacionaba en principio co Tesouriño do Cabezo Redondo, a cuxa poboación adxudicaba como moi probable o ocultamento, dado que os aneis atopados neste lugar gardan moitas similitudes cos brazaletes deste Tesouro. Ademais, a vasilla na que se fixo a ocultación é claramente argárica na súa forma, pasta, cocción, color e espatulado. Tamén consideraba que os cuncos áureos tiñan enormes semellanzas coas cerámicas tanto do Cabezo Redondo coma doutros sitios arqueolóxicos da comarca. Os frascos compáraos coas vasillas excisas do Cabezo Redondo así como cunha xerra encontrada no poboado argárico de San Antón (Orihuela). Tamén atopou paralelismos con outros achados da parte atlántica da Península Ibérica, en especial cos de Portalegre e Estremoz, así como co diadema encontrado en Mira-de-Aire (preto de Peniche). Polo tanto, para Soler non era arriscado supor a fabricación local, sobre todo tendo en conta que hai constancia da existencia de polo menos un ourive en Cabezo Redondo, poboado argárico. En canto á cronoloxía, el encadraba o Tesouro nun contexto do Bronce tardío, arredor do 1000 a. C., baseándose no estado de evolución das pezas e da súa decoración con respecto á doutros achados peninsulares e europeos, xa que non é necesaria unha influencia hallstáttica, que incluso podería darse en sentido contrario,   dado que se cre que o ferro era de uso común na península sobre o século IX a.C., e hai constancia no Mediterráneo Oriental de que antes de ser usado en masa considerouse un metal nobre. En canto ao ouro, Soler sinalaba que a magnitude do Tesouro de Villena supera a todos os achados áureos da cultura hallstáttica en conxunto, e que o Tesouro do Cabezo Redondo a todos os argáricos, con que foi un importante foco cultural centralizado na comarca de Villena o que fixo que a materia prima chegara até alí. Juan Maluquer fíxose eco de todo o anterior ao afirmar o que segue:
Repercusión
miniatura|200px|O gato [[Pumby, obra de José Sanchis, mostra o Tesouro de Villena no Parc Ceràmic d'Història Valenciana de Manises (Valencia).]] miniatura|200px|Baldosas de Villena co motivo dun dos frascos do Tesouro. O lema turístico da cidade, Villena un tesouro!, creouse en referencia a este tesouro.
Recoñecemento
O 1 de abril de 2005 foi declarada Ben de Interese Cultural a Colección Arqueolóxica do Tesouro de Villena.
Illas Dous Grupos
Ravahere
A superficie total é de 7 km²;, e a lagoa non dispón de ningún paso navegable cara ao océano. Hoxe en día está deshabitado aínda que cando foi descuberto por James Cook tiña poboación. Non dispón de infraestruturas.
Muzna
Muzna, cuxo nome quere dicir Nube de choiva en árabe andalusí, foi unha muller do harén do emir de Córdoba, concubina do príncipe Muhammad e a nai do califa Abd al-Rahman III, o cal lle concede o título de umm Walad, que é empregado pola nai dos nenos da realeza. Era de orixe vasca e inicialmente de confesión cristiá antes de se converter ó islam. Era neta de Fortún Garcés, proveniente da familia real de Navarra, os Arista. Morreu no ano 968.
Nos seus tratados e obras como Tawq al-hamāma, Ibn Hazm chámaa polo seu nome propio, Hazm, e semella subliñar entre el mesmo e ela algunha relación familiar.
Margarita Cedeño
Margarita María Cedeño Lizardo, nada o 1 de maio de 1965, máis coñecida como Margarita Cedeño de Fernández polo seu casamento con Leonel Fernández, é unha política e avogada dominicana. É a vicepresidenta da República Dominicana. Foi a primeira dama da República Dominicana dende 2004 até 2012.
Vicepresidencia
O 24 de marzo de 2012 renunciou ó seu cargo como Primeira Dama a través da rede social Twitter logo de que varias organizacións llo solicitaran por estar a facer proselitismo político e ser candidata á vicepresidencia.
Margarita Cedeño de Fernández, xunto a Danilo Medina, foron declarados gañadores das eleccións presidenciais de 2012 o 28 de maio de 2012, 8 días despois dos comicios. Tomaron xuramento o 16 de agosto do 2012.
É a segunda muller en acadar o segundo maior posto político da República Dominicana; a primeira en logralo foi Milagros Ortiz Bosch, quen ocupou o cargo durante o período 2000-2004.
O Casal, Laraño, Santiago de Compostela
O Casal é un lugar da parroquia de Laraño no concello coruñés de Santiago de Compostela, na comarca de Santiago. Segundo o padrón municipal (INE 2013) ten 105 habitantes (48 homes e 57 mulleres). Neste lugar está o apeadoiro do Casal.
Mosteiro de Yuste
Historia
dereita|miniatura|Fachada do Mosteiro
O mosteiro data de principios do século XVI (1507), cando se constrúe un convento que posteriormente daría paso ao actual edificio, o cal foi construído por iniciativa de varios veciños da Vera, co obxecto de continuar alí a vida contemplativa dos ermitáns, acollidos con posterioridade á Orde de San Xerónimo.
No ano 1556 Carlos I de España decide retirarse a algún convento para facer nel vida monástica, elixindo para iso o Mosteiro de Yuste. Por esta razón tiveron que realizarse numerosas obras para ampliar as escasas dependencias coas que o Mosteiro contaba nese momento, e que eran insuficientes para albergar ao emperador e ás 60 ou 70 persoas coas que contaba o seu séquito persoal.
O 21 de setembro de 1558, morría Carlos I de España na que foi a súa última morada. Foi enterrado na igrexa para, con posterioridade, ser trasladados os seus restos ao panteón real do Mosteiro do Escorial (Madrid), por expreso desexo do seu fillo Filipe II.
Na Guerra da Independencia, as dependencias do convento foron incendiadas e quedaron practicamente destruídas. Os Xerónimos foron expulsados de Yuste e posteriormente, coa desamortización de Mendizábal, o Mosteiro foi posto en pública poxa, iniciándose unha época de abandono e deterioración do edificio.
-369
Véxase tamén
Historia ano a ano
Mosteiro de Yuste
Historia
En 1949, a Dirección Xeral de Belas Artes iniciou a reconstrución do mosteiro, procurando respectar ao máximo o deseño e os proxectos orixinais.
Conxunto arquitectónico
dereita|miniatura|Estanque localizado en fronte do mosteiro.
O conxunto arquitectónico componse de dúas partes claramente diferenciadas; por un lado, o convento, e por outro, a residencia do emperador. O convento, á súa vez, fórmano a igrexa, situada no centro, e dous claustros, un gótico e o chamado Claustro Novo. A igrexa e o claustro gótico pertencen ao século XV, mentres as demais construcións son do século XVI.
A planta da igrexa é dunha soa nave e de encabezamento poligonal. O templo comunícase co claustro gótico, o cal se dispón sobre planta rectangular, cun alzado de dúas plantas, cubríndose as galerías do claustro cun teito plano de madeira. A organización do Claustro Novo, de estilo renacentista, é similar ao gótico.
A planta principal da que fora residencia do emperador é sinxela, estruturándose nun corredor central con dúas habitacións a cada lado. Na á da esquerda atópanse a antecámara e a alcoba de Carlos V, habitación que se comunica coa igrexa. Á dereita sitúanse dúas habitacións máis, con senllos miradoiros que dan á horta que completa o conxunto. Unha das devanditas habitacións foi comedor e sala de audiencias.
Entre o escaso mobiliario da residencia rexia, salienta a cadeira construída especialmente para o monarca. Tamén cabe mencionarse o reloxo de bronce e prata, realizado por Jeremías Metzger e que está datado en 1562.
Patrimonio Europeo
Nun acto realizado no Mosteiro de Yuste o día 13 de abril de 2007, coa presenza da ministra de Cultura, Carmen Calvo, o presidente da Xunta de Estremadura, Juan Carlos Rodríguez Ibarra, representantes autonómicos e dos países da UE, fíxose entrega da distinción do selo de Patrimonio Europeo.
Tamén tiveron este recoñecemento o Arquivo Xeral da Coroa de Aragón, a Residencia de Estudiantes de Madrid e o Cabo Fisterra, na Coruña. Estes son os primeiros lugares do Estado español incluídos nesta lista de Patrimonio Europeo. Este distintivo outórgase a bens culturais, a monumentos, a enclaves naturais ou urbanos, lugares cun interese cultural ou histórico en Europa co fin de protexelos e promovelos.
Palaemonetes varians
A especie foi definida en 1814 polo zoólogo e biólogo mariño William Elford Leach en: Leach, W. E. (1813): "Crustaceology". In: Brewster, D. (ed.) The Edinburgh Encyclopædia: 383-437. A. Balfour, Edinburgh.
Nome galego
Os profesores F. Lahuerta e F. X. Vázquez propoñen para esta especie o nome de camarón branco do Atlántico.
Plesiomonas shigelloides
P. shigelloides foi illada dunha gran variedade de mostras clínicas humanas, tanto intestinais coma extraintestinais. Foi illado das feces humanas, tanto con diarrea coma sen ela, e de vómitos (gastroenterite). Moitos artigos científicos afirman ou deixan implícito que P. shigelloides pode causar diarrea/gastroenterite en humanos. Porén, o illamento deste organismo nas feces nun caso de diarea non debería levar a unha precipitada conclusión de que a cepa de P. shigelloides é a causante real da diarrea nese caso; é dicir, a asociación non proba a causa.
Palaemonetes varians
Nome galego
Tamén se coñece co nome de camarón dos esteiros.
Plesiomonas shigelloides
Algunhas cepas de Plesiomonas teñen antíxenos iguais aos de Shigella sonnei, e poden ocorrer reaccións cruzadas con antisoro para Shigella. Plesiomonas pode distinguirse de Shigella en deposicións diarreicas por medio da proba da oxidase, xa que Plesiomonas é oxidase positiva e Shigella é oxidase negativa. Plesiomonas é negativa para a DNAse, e esta e outras probas bioquímicas serven para distinguila de Aeromonas sp.
Palaemonetes varians
Nome galego
Os nomes noutros idiomas, segundo este autores son:
Frégate
A Illa de Frégate, tamén chamada Illa de Frigate é a máis occidental da Illas Interiores (Inner Islands) graníticas de Seychelles (a 55 km ao Leste de Mahé). Ten tan só 2,19 km² e é coñecida, sobre todo, como destino turístico de luxo, illado e privado.
O seu nome débese a Lazare Picault que llo puxo debido á abundancia de fragatas que observou na illa.
O punto máis alto da illa chámase Mount Signal con 125 metros.
A illa está cuberta de takamakas, anacardos, amendoeiras malabares e o raro merlo de Seychelles, así como algunhas reintroducidas tartarugas xigantes de Aldabra. Tamén ten o escaravello tenebrionido xigante (Polposipus herculeanus) que é endémico da Illa de Frégate.
Celeiro (documento)
miniatura|Reverso do documento. Celeiro ou o diploma do rei Silo é o documento en pergamiño considerado como o máis antigo que se conserva na Península Ibérica, malia algún estudo chegar á conclusión de que é unha copia do IX ou X. Fai referencia a unha doazón que o rei Silo lles fai a cinco frades para construíren unha igrexa. O documento está confirmado polos reis Afonso II, Ramiro I, Ordoño I e Afonso III.
Pergamiño
O pergamiño orixinal está en lingua latina e pertence á Colección documental do Arquivo Eclesiástico da catedral de León. As características deste pergamiño son as que seguen:
Descrición
Este documento é unha doazón que o rei Silo fai o 23 de agosto de 775 a cinco frades para construíren unha igrexa entre os ríos Iube (actual río Eo) e Masma, e máis concretamente entre o río Alesancia (actual río Grande, en Ribadeo) e o Mera, no lugar chamado Lucis, actualmente Celeiro de Mariñaos, no concello de Barreiros.
José Miñones
José Manuel Miñones Conde, nado en Santiago de Compostela o 17 de xullo de 1972, é un profesor universitario e político galego do PSdeG, actual ministro de Sanidade, Consumo e Benestar Social do goberno de España dende o 28 de marzo de 2023. Previamente, foi alcalde de Ames, entre 2015 e 2021, cargo que abandonou cando foi nomeado delegado do goberno de España en Galicia entre o 31 de marzo de 2021 e o 27 de marzo de 2023.
Primeiros anos e formación
Fillo de José Miñones Trillo e de María Mercedes Conde Mouzo. O seu tio-avó foi un popular empresario republicano coruñés José Miñones, fusilado polos sublevados ao comezo da Guerra civil. Estudou Farmacia na Universidade de Santiago de Compostela e licenciouse en 1997. Doutor desde o ano 2001 con Premio extraordinario, foi bolseiro na Universidade de Sevilla e na de Santiago. É profesor de Fisicoquímica na facultade de Farmacia da USC e investigador e participaba no Programa Isidro Parga Pondal.
Política
Comenzou na política en Ames, onde residía dende 1999, como vicepresidente dunha asociación de veciños e, onde chamou a atención do alcalde socialista que o incluíu na candidatura no 2007 como independente. Aos poucos, en 2009, trala dimisión doutro concelleiro, entrou no goberno municipal como foi concelleiro de Reforma Administrativa, Calidade da Administración, Novas Tecnoloxías e Sanidade.
Nas municipais de 2011 volveu ser elixido concelleiro e desde o 2012 foi portavoz do Grupo Municipal Socialista liderando a oposición ao alcalde do Partido Popular, xa como como militante sociañista. Nas municipais de 2015 encabezou a candidatura do PSdeG á alcaldía de Ames, obtendo 4 concelleiros, pero foi elixido alcalde cos votos dos catro concelleiros de Ames Novo, dos tres de Contigo Pódese e os dous do BNG. Nas eleccións municipais de 2019 foi escollido de novo alcalde de Ames.
Miñones renunciou á alcaldía o 29 de marzo de 2021 ao darse a coñecer que sería nomeado Delegado do Goberno en Galicia no consello de ministros do día seguinte, relevando a Javier Losada de Azpiazu.
Alianza Democrática (Chile)
A Alianza Democrática foi unha coalición electoral e de goberno chilena que existiu entre 1942 e 1947. Foi formada o 7 de outubro de 1942, conformada polo Partido Radical, Partido Socialista, Partido Comunista, Partido Democrático e o Partido Socialista dos Traballadores (até xuño de 1944, cando se incorporan os seus militantes ao PC). Estivo apoiada pola Confederación de Traballadores de Chile.
É a continuación da Fronte Popular, tras a morte de Pedro Aguirre Cerda. O candidato presidencial, o radical Juan Antonio Ríos, gañou as eleccións de 1942. Este estableceu un goberno que tiña como base os principais partidos da Alianza Democrática, aínda que xa no inicio da administración de Ríos, a alianza ténsase con presións ao goberno repetidamente. Ao morrer Ríos no cargo (1946), a alianza empeza unha rápida deterioración que, non obstante, logra triunfar nas eleccións presidenciais novamente coa candidatura de Gabriel González Videla, mais esta acábase disolvendo a mediados de 1947, derivando posteriormente na ilegalización do Partido Comunista de Chile.
Matica srpska
miniatura Matica Srpska (Матица cрпска) é a institución científico-cultural máis antiga de Serbia, fundada en 1826 en Budapest, en 1864 trasladouse a Novi Sad. Este centro foi un dos impulsores do Acordo de Novi Sad sobre a lingua serbiocroata de 1954 participando tamén no establecemento dunha ortografía única en 1960. Entre 1967 e 1976 compilou o Vocabulario da lingua literaria estándar serbia en seis volumes, e con Matica hrvatska comezou a creación dun dicionario común serbio-croata, que acabou rematando en solitario tras a institución croata.
Desde 1824 publica a revista Letopis Matice srpske, unha das máis antigas do mundo.
Mister No
Mister No é unha banda deseñada italiana da autoría de Sergio Bonelli, publicada por vez primeira en 1975. Ambientado nos anos cincuenta na Amazonia está protagonizado por un soldado norteamericano que se refuxia en Manaus para escorrentar os horrores vividos durante a segunda guerra mundial. Pensada ao primeiro como miniserie de catro ou cinco álbums, debido ao existo que acadou, 200.000 exemplares vendidos, pasou a se editar mensualmente, 378 números levaba ata novembro de 2006.
Deporte
miniatura|O [[fútbol é un deporte moi popular en moitas partes do mundo.]] O deporte é unha actividade física, lúdica e mental que está suxeita a unha serie de determinadas regras. Algúns deportes practícanse con vehículos. Neste caso é máis importante a destreza e a concentración que a actividade física. Xeralmente practícase un deporte para divertirse, mais existen competicións nas que os deportistas xogan para ver quen é o mellor. Os deportes poden ser colectivos ou individuais: nos colectivos, xógase en equipo, e nos individuais, xoga unha persoa contra outra (ou outras).
É posíbel que os deportes nacesen na prehistoria, aínda que isto non está demostrado. O que si está demostrado é que moitas civilizacións antigas practicaban deportes, como a azteca, a exipcia, a grega, a chinesa, a aborixe australiana, ou a romana. De feito, os Xogos Olímpicos teñen a súa orixe na cidade Olimpia da antiga Grecia.
En 2013, a Asemblea Xeral das Nacións Unidas declarou o 6 de abril como o Día Internacional do Deporte para o Desenvolvemento e a Paz. Con esta celebración preténdese recoñecer o papel do deporte na adopción de hábitos de vida saudables.
Historia
Existen utensilios e estruturas que suxiren que os chineses xa realizaban actividades deportivas no ano 4000 a. C. A ximnasia parece que foi un deporte popular na antiga China.
Unha ampla variedade de deportes estaban xa establecidos na época da Antiga Grecia, e a cultura militar e o desenvolvemento dos deportes en Grecia influíronse mutuamente. Para os gregos o deporte era unha parte moi importante da súa cultura, polo que crearon os Xogos Olímpicos, competición que se disputou dende o ano 777 a.C. ao 394 d.C., cada catro anos en Olimpia, pequena poboación no Peloponeso.
Os deportes viron aumentada a súa capacidade de organización e regulación dende os tempos da Antiga Grecia ata a actualidade. A industrialización incrementou o tempo de lecer entre a cidadanía nos países desenvolvidos, conducindo a unha maior dedicación do tempo para ver competicións deportivas e máis participación en actividades deportivas, facilitada por unha maior accesibilidade a instalacións deportivas. Estas pautas continuaron coa chegada dos medios de comunicación de masas. Na actualidade, moitas persoas fan exercicio para mellorar a súa saúde e modo de vida. O deporte considérase unha actividade saudable que axuda a manterse en forma psicolóxica e fisicamente, especialmente na terceira idade.
Deporte profesional
O aspecto de entretemento do deporte, xunto ao crecemento dos medios de comunicación e o incremento do tempo de lecer, provocaron que se profesionalice o mundo do deporte. Isto levou a certa polémica, xa que para o deportista profesional pode chegar a ser máis importante o diñeiro ou a fama que o propio acto deportivo. Ao mesmo tempo, algúns deportes evolucionaron para conseguir maiores beneficios ou seren máis populares, en ocasións perdéndose algunhas valiosas tradicións.
Esta evolución conduce a un aumento da competitividade, dado que a loita pola vitoria adquire outro significado ao incluírse tamén o apartado económico. Este aumento leva á aparición dun importante lado negativo da profesionalidade, como o uso de artimañas e trampas como a dopaxe.
O mundo do deporte como espectáculo move anualmente unha cantidade próxima aos 70 000 millóns de euros, entre venda de entradas, dereitos televisivos e patrocinios. Se se inclúen aqueles consumos relacionados coa práctica do deporte, como material e roupa deportivos, equipamentos, e gastos en saúde e forma física, a industria do deporte xera cada ano a nivel global preto de 600 000 millóns de euros.
Tipos de deportes
miniatura|dereita|O [[wáter-polo é un dos máis clásicos deportes de pelota.]] Os deportes de pelota son aqueles no que o seu elemento esencial é unha pelota. Existen moitos xogos populares e deportes que implican pelotas ou obxectos semellantes e poden agruparse polo obxectivo xeral do xogo:
Atletismo é o nome que recibe un amplo conxunto de probas deportivas divididas en carreiras, saltos e lanzamentos. Pódense practicar en pavillóns ou ao ar libre. Os deportes de forza inclúen culturismo e halterofilia.
Nos deportes de contacto dous combatentes loitan o un contra o outro usando as certas regras de contacto, co obxectivo de simular partes do combate corpo a corpo verdadeiro. O boxeo, as artes marciais de competición (aikido, Jiu-Jitsu, judo, karate, kendo, taekwondo...), as artes marciais mixtas, a esgrima, a loita canaria, o sumo e a loita libre son os exemplos de deportes de combate.
Existen ducias de deportes que inclúen auga. Poden ser na auga (natación), sobre a auga (esquí náutico, piragüismo, remo, surf, vela, windsurf, pesca deportiva) ou baixo a auga (mergullo).
Practícanse en diferentes modalidades, como o tiro con arco e o tiro olímpico.
Os aeronáuticos considéranse deportes porque esixen ademais da capacidade física do deportista tamén a súa habilidade, destreza, competitividade, afán de superación e respecto polas normas e os outros deportistas. Inclúense nestes acrobacia aérea, paracaidismo, paramotor, parapente, voo sen motor, voo libre.
Os deportes de aventuras son todos aqueles que implican, ademais de actividade física, unha intensa actividade recreativa no medio natural. Entre os deportes de aventura na montaña están a escalada, a espeleoloxía e o montañismo. Os deportes extremos, son todos aqueles deportes que comportan unha real ou aparente perigosidade polas condicións difíciles ou arriscadas en que se practican.
Empregan outros medios, como o ciclismo, a patinaxe, o skateboard e o snakeboard.
Julio Pisos Solmo
Julio Pisos Solmo, finado en Ferrol o 28 de xuño de 2012, foi un empresario e político galego.
Cova de Candamu
miniatura|dereita|300px|Debuxo de cervo ferido da Cova de Candamu (Hernández Pacheco, 1919) A cova de Candamu, tamén denominada Cova da Peña, é unha caverna con decoración paleolítica sita nas proximidades de San Román, no concello de Candamu en Asturias. Candamo é a cova con arte rupestre de localización máis occidental dentro do complexo aquitano-cantábrico e de Eurasia. É tamén a gruta asturiana con arte máis próxima a Galicia.
Julio Pisos Solmo
Traxectoria
Empresario de ideas socialistas. Foi elixido alcalde de Ferrol logo da dimisión de Francisco Caamaño González. Permaneceu no cargo até as primeiras eleccións democráticas.
Cova de Candamu
En xullo de 2008, xunto con outras covas do denominada "cornixa cantábrica", foi incluída na lista do Patrimonio da Humanidade da UNESCO como «Cova de Altamira e arte rupestre paleolítica do Norte de España» (Cave of Altamira and Paleolithic Cave Art of Northern Spain) ..
Situación
Está situada no tramo inferior do río Nalón, no concello de Candamo, sobre unha ladeira que domina a aldea de San Román. Forma parte dunha serie de grutas sitas na conca dese río: Covacha de la Peña, cova de Las Mestas, cova de La Andina, Cova Oscura, Cova de Sofoxó, cova del Forno etc. En total arredor dunha ducia de cavernas que fornecen materiais desde o Musteriano] até o [[Azilense, sobre o arredor de 60 grutas asturianas con mostras artísticas paleolíticas.
Historia
Foi explorada xa en 1915 polo conde de Vega de Sella e mais por Eduardo Hernández-Pacheco, catedrático da Universidade Central, independentemente un do outro. Hernández-Pacheco sería o encargado de dala a coñecer, en publicación, no ano 1919.
A arte
miniatura|dereita|200px|Localización do concello de Candamo en Asturias As manifestacións artísticas na cova de Candamu están constituídas, esencialmente por gravados e pinturas, e tanto de tipo figurado como de formas "abstractas".
Comezando desde a súa entrada temos diversas divisións: As representacións máis antigas parecen corresponder a un período de tránsito auriñaco-gravetiense, no fondo da caverna nunha grande sala abovedada. Serían figuras de animais efectuadas con técnica de gravado e completados con anacos de cor vermella e negra, que compoñen un conxunto denominado "muro dos gravados": son varios uros, sen completar, unha cabeza de cabalo, cervos etc. Están acompañados por ideomorfos.
O segundo gran grupo de pinturas está composto por realizacións dun horizonte máis tardío magdaleniano-azilense. Tecnicamente predomina o gravado sobre a pintura. O "gran muro dos gravados" é deste período: bisontes, uros, un deles de gran tamaño, un gran cervo, con varias azagaias cravadas (ver ilustración), cabras e un rebezo dominan este panel, no que hai tamén un basto antropomorfo itifálico. As figuras están superpostas unhas sobre outras, formando un palimpsesto.
Reproducións
En marzo de 2007 inaugurouse en Teberga, ao sur de Oviedo, nun concello limítrofe coa provincia de León, o Parque da prehistoria de Teberga, que contén unha reprodución da cova feita por Pedro Saura e Matilde Múzquiz, profesores da Facultade de Belas Artes da Universidade Complutense de Madrid.
As visitas á propia cova están limitadas a vinte e cinco persoas por día. Na localidade de San Román, no interior do Palacio Valdés, hai un Centro de Interpretación da Caverna de Candamu, aberto todo o ano, que contén unha reprodución de parte da cova no seu interior.
A Ciadella, Sobrado
Santa María da Ciadella, antigamente Santa María da Ciadella de Curtis (en latín: sanctae Mariae Cidadelie de Curtis), é unha parroquia que se localiza no norte do concello de Sobrado. Está situada entre as dúas actuais parroquias de Curtis: Curtis, pertencente ó concello de Curtis, e San Vicenzo de Curtis, pertencente ó de Vilasantar. Segundo o IGE en 2009 tiña 83 habitantes (43 mulleres e 40 homes) distribuídos en 11 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 94 habitantes.
Por outra banda, a parroquia eclesiástica da Ciadella está integrada na de Armental (Vilasantar) do arciprestado de Sobrado, xa que foi suprimida en 1867.
miniatura|A Ciadella (Ciudadela) no [[Catastro de Ensenada (1752).]] miniatura|A Ciadella (Ciudadela) no [[Diccionario geográfico-estadístico-histórico de España y sus posesiones de Ultramar de Pascual Madoz (1847). ]]
Toponimia
O topónimo A Ciadella provén de Cidadelie, isto é, unha ‘cidadela’ ou ‘cidade pequena’. Mais tamén antigamente facíase referencia á Ciadella coma Cidadelie de Curtis. Estoutro topónimo Curtis procedería, con seguranza, de cohortis, ou sexa, da lexión que había no campamento romano da Ciadella. Outra teoría máis improbábel é que procedese do oficio de curtidor de peles, presente antigamente por todo o territorio de Curtis. Adicionalmente, existen outras dúas parroquias con igual topónimo curtense e que se achan contiguas á Ciadella: Curtis e San Vicenzo de Curtis.
Xeografía
A parroquia da Ciadella ten unha superficie de 7,50 km² pola que se espallan 12 núcleos de poboación.
Situación
Está situada no noroeste do concello de Sobrado, entre as parroquias de Curtis (do concello homónimo) e San Vicenzo de Curtis (do concello de Vilasantar), limitando ó norte e leste coa primeira e ó oeste coa segunda e converxendo as tres no monte Enxameado. Confina tamén, de sueste a sur, coas parroquias de Foxado (Curtis), Grixalba, Cumbraos e Vilariño (Vilasantar).
Historia
miniatura|150px|[[Campamento romano da Ciadella.]] Na antigüidade, as actuais terras da parroquia da Ciadella ―xunto coas de Curtis e de San Vicenzo de Curtis― formarían parte do Territorium Cohortis, isto é, o territorio xestionado directamente pola Cohors I Celtiberorum asentada no campamento romano da Ciadella. Segundo algúns autores, sería neste campamento onde estaría situada a mansión Brigantium da calzada romana do Itinerario de Antonino denominada vía XX ou per loca maritima. A configuración desta terra ou territorio de Curtis perduraría na Alta Idade Media.
Na reforma parroquial de 1867, levada a cabo persoalmente por García Cuesta, arcebispo de Santiago de Compostela, suprimiuse a parroquia eclesiástica da Ciadella, sendo agregada á de Armental e pasando a igrexa parroquial á da Laxe.
Jon Morgan Searle
Jon Morgan Searle, nado en Buckfast (Devon) o 22 de xuño de 1930 e finado en Xibraltar o 13 de marzo de 2012, foi un xornalista xibraltareño e editor do Gibraltar Chronicle. Tamén foi correspondente da axencia de noticias Reuters e do The Times de Londres.
A Ciadella, Sobrado
Camiño de Santiago
miniatura|Cruceiro da Corda. A Ciadella é unha parroquia pola que pasa o Camiño de Santiago, máis especificamente unha das variantes do Camiño do Norte ou Ruta da Costa.
Jon Morgan Searle
Traxectoria
Na súa infancia, mudouse para o Canadá despois da morte de súa nai, e foi creado por amigos da familia. Formouse en artes plásticas na Universidade McGill, no Quebec, antes de regresar ao Reino Unido, onde serviu no Royal Army Educational Corps.
A Ciadella, Sobrado
Camiño de Santiago
O Camiño, após gallar no lugar de Toar en San Breixo de Parga (Guitiriz), chega á Ciadella polas Cruces tras pasar polas parroquias guitiricenses de Parga, Vilar e As Negradas e polas sobradesas de Grixalba e Cumbraos. Unha vez na Ciadella, no monte da Corda, diríxese por Vilariño (Vilasantar) cara a Boimil (Boimorto), onde se une coa outra variante procedente de Toar que pasa por Sobrado.
Antigamente no monte da Corda existía un hospital de peregrinos xunto a unha capela baixo a advocación de San Roque. Esta capela foi trasladada primeiro ó inmediato lugar da Torre e despois, contra 1990 e polo párroco de Cumbraos, ás Cruces. No entanto, aínda se conserva un cruceiro denominado Cruceiro da Corda. Por outra banda, un dos obxectivos dos peregrinos de antano que empregaban esta ruta era visitar o santuario de San Pedro de Mezonzo.
Jon Morgan Searle
Traxectoria
No Peñón, Searle traballou como oficial de xustiza e profesor na Escola St. Jago, en finais dos anos 1950. Neste momento, apareceu unha oportunidade para integrar o equipo de xornalistas do Gibraltar Chronicle, e en 1966, Searle converteuse en editor do xornal, cargo que ocupou ata 1986. Durante este tempo el tamén foi correspondente da Reuters e The Times de Londres, informando sobre Xibraltar e toda a rexión.
A Ciadella, Sobrado
Camiño de Santiago
Adicionalmente, existe outra variante proposta e sinalizada polo concello de Curtis, a cal procede de Santa Mariña de Lagostelle (Guitiriz) e atravesa o municipio curtense pasando por Paradela, O Castelo, Gorxá, Recareo, Santaia e A Penencia antes de chegar á Ciadella. Prosegue cara a Sobrado onde tamén entronca coa que vén de Toar. Alén desta variante, un ancestral camiño conectaba A Ciadella con Gorxá polo monte da Corda. O feito de se distribuíren mámoas á beira de todo o seu percorrido, denota unha grande antigüidade.
Jon Morgan Searle
Traxectoria
Searle tamén actuou como secretario da Biblioteca Garrison por moitos anos. O seu fillo, Dominique tamén se fixo editor do Chronicle en 1996.
Jon Searle morreu o 13 de marzo de 2012.
ORS 2
ORS 2 (Octahedron Research Satellite 2 ou Octahedral Research Satellite 2), tamén denominado ERS 16, foi un satélite artificial estadounidense lanzado o 9 de xuño de 1966 mediante un foguete Atlas-Agena D desde a base Vandenberg da Forza Aérea.
Características
ORS 2 foi un dos membros exitoso da familia de satélites ERS (Environmental Research Satellites), pequenos satélites lanzados como carga secundaria xunto satélites máis grandes para facer probas tecnolóxicas e estudos do contorno espacial. ORS 2 foi lanzado xunto cos satélites RTS-1 1 e EGRS 6. Levaba a bordo varios experimentos, todos relacionados coa soldadura en frío no espazo. Foi inxectado nunha órbita inicial de 3601 km de apoxeo e 178 km de perixeo, cunha inclinación orbital de 90,02 graos e un período de 124,7 minutos. Reentrou na atmosfera o 12 de marzo de 1967.