cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ChatGPT
Características
ChatGPT ten varias limitacións. O modelo de recompensa de ChatGPT, deseñado en torno á supervisión humana, pódese optimizar en exceso e, polo tanto, dificultar o rendemento, tamén coñecido como Lei de Goodhart. Durante a formación, os revisores preferiron respostas máis longas, independentemente da comprensión real ou do contido real. Os datos de adestramento tamén poden sufrir un nesgo algorítmico e as indicacións que inclúen descriptores vagos de persoas, como por exemplo un CEO, poderían xerar unha resposta que asuma que esa persoa é un varón branco.
Limitacións
A pesar da súa capacidade de comprensión e rapidez para responder preguntas e xerar textos, o chatbot ten certas limitacións e o seu software pode ter problemas para procesar a información dada se é demasiado complexa. Por outra banda, tampouco é capaz de tratar con toda precisión e detalle conceptos ou acontecementos demasiado recentes, xa que a inxesta de coñecemento detívose no 2021. Ademais, ChatGPT está deseñado para non permitir preguntas inadecuadas nin solicitudes perigosas.
Preocupacións éticas
A relación entre a intelixencia artificial e a ética é un tema que está de actualidade e provoca certas preocupacións. As empresas tecnolóxicas que ofrecen programas como este son conscientes de certos límites que non se poden traspasar.
No caso de ChatGPT, o sistema pode recoller prexuízos e opinións xerais de internet de forma que en ocasións, dependendo da solicitude do usuario, chegue a crear bromas ou vaia guiarse por estereotipos sobre determinados personaxes. Así mesmo, tamén ten acceso a noticias falsas e teorías de conspiración que poden interferir con que os datos proporcionados polo chatbot non sexan totalmente veraces. Unha das outras restricións programadas por OpenAI son avisos a preguntas concretas: se se lle pregunta como intimidar a alguén responderá que o acoso é malo, así como se se lle pregunta sobre manipular persoas ou construír armas perigosas.
Ílhavo
Ílhavo é unha cidade portuguesa, localizada na rexión Centro e na subrexión de Aveiro.
É a sede dun municipio co mesmo nome (incluíndo dúas cidades, Ílhavo e Gafanha da Nazaré), con de superficie e  habitantes (2011),  subdivididos en 4 parroquias. O municipio está dividido en tres sitios distintos polos brazos da Ría de Aveiro, e está limitado ao norte e nordés polo concello de Aveiro (límite terrestre ao noroeste e a través da ría ao norte), e ao sur con Vagos.
Orixes e status
Na súa orixe atópase a cidade romana de Illiabum.
O concello recibiu unha foral de D. Dinis o 13 de outubro de 1296, sendo elevado a cidade o 13 de xullo de 1990.
Papona australiana
Ligia australiensis, a papona australiana, é un piollo da terra da familia Ligiidae.
Claudia Momoni
Claudia Momoni, nada en Roma o 27 de novembro de 1963, é unha gravadora, medallista e deseñadora de moedas italiana.
Papona australiana
Distribución
Atópase abundantemente na costa sur de Australia, incluído Tasmania, agochándose nunha gran variedade de agochos. Non se encontra abundantemente na costa de Nova Gales do Sur, aínda que si é abundante en esteiros.
Ílhavo
Cerámica
A cidade é famosa pola súa industria de porcelana de Vista Alegre.
Claudia Momoni
Obra
Claudia Momoni é autora dun bo número de moedas, tanto circulantes como conmemorativas, cuñadas non só para Italia senón tamén para a Cidade do Vaticano e a República de San Marino.
Ílhavo
Turismo e gastronomía
O concello de Ílhavo abarca dúas cidades: Gafanha da Nazaré e Ílhavo. Na localidade de Barra, atópase o máis alto dos 48 faros marítimos de Portugal. O Farol e a Praia da Barra forman parte da parroquia de Gafanha da Nazaré. Costa Nova do Prado forma parte da parroquia de Gafanha da Encarnação. A praia da Costa Nova do Prado é tamén un dos lugares atrativos do municipio. As casas típicas desta praia (coñecida como Palheiros) caracterízanse polas fachadas (orixinalmente de madeira, actualmente en formigón), en listas de cores vivas e alegres, alternando co branco. A cidade de Ílhavo tamén é coñecida polo famoso pan de Vale de Ílhavo, feito artesanalmente na localidade homónima e cocido nun forno de leña.
Claudia Momoni
Obra
Entre as súas obras máis populares está o anverso nacional italiano da moeda de 10 céntimos de euro que reproduce a Venus de Botticelli.
Ílhavo
Pesca
Ílhavo está moi ligado á pesca do bacallau ; de feito, ao longo do século XX, a maioría dos capitáns que realizaban expedicións de longa distancia eran orixinarios da vila. Moitos dos pescadores tamén viñan de pobos limítrofes. Esta e outras conexións entre Ílhavo e o mar pódense contemplar no Museo Marítimo de Ílhavo, que ademais do edificio posúe o único arrastreiro lateral que se conserva para a pesca do bacallau. O barco é parte integrante do Museo e alberga exposicións temporais.
Poboación
O concello de Ílhavo, que consta nos censos de 1864 a 1890, foi extinguido por decreto do 21/11/1895, e integrado no concello de Aveiro. Por decreto do 13/01/1898 deixou de formar parte do concello de Aveiro, pasando a ser concello con sede en Ílhavo, formado por unha única parroquia. Por decreto nº 12.612, do 01/11/1926, e do decreto do 23/06/1910, creáronse as parroquias de Gafanha da Encarnação e Gafanha da Nazaré con lugares nesta parroquia.
(Nota: De 1900 a 1950 os datos refírense á poboación presente no concello na data en que se realizaron.   Polo tanto, hai algunhas diferenzas en relación coa poboación residente designada.)
Freguesías
esquerda|miniatura| Parroquias do concello de Ílhavo. O concello de Ílhavo está dividido en 4 parroquias:
Lugares
Adro; Rua Nova; Viela do Mónica; Viela do Salvador; Viela do Conde; Viela do Louro; Viela do Bela; Viela do Geral; Viela do Professor; Capela (Sr.ª do Pranto); Fontoura; Viela do Panasco; Viela do Tambor; Carvalheira; Viela do Mariz, Cancelas; Carril do Panasco; Viela das Donas; Viela da Galega; Pedaço; Viela do Ralhados; Viela do Capitão; Viela da Pinta; Viela da Manga; Viela do Naça; Fonte da Praça; Viela das Carlas; Rua de Espinheiro; Viela do Marieiro; Viela do Parraxo; Viela do Sarna; Manga de Espinheiro; Urjal; Arnal; Curtido de cima; Viela da Coutada; Viela da Costa; Curtido de Espinheiro; Viela da Birrenta; Viela da Chocha; Viela do Batel; Alqueidão; Carvalha; Fonte; Alagoa; Casal; Coutada; Santo António; Cabeço da Coutada; Viveiro; Ribas da Picheleira; Quintãs; Chosa do Fidalgo; Cambarnal; Légua; Preza; Moitinhos; Passadouro; Vale de Ílhavo; Campo; Viela dos Louros; Casa do Cardoso Pereira; Costeira de Santiago; Campo Largo; Pessegal; Moitas; Ribas Altas da Ermida; Azenhas; Lugar;  Aidos; Corredoura; Paço da Ermida; Praça da Ermida; Boa Vista; Soalhal; Vista Alegre; Chousa Velha.
Política
=== Eleccións locais ===
Irmandamentos
O concello de Ílhavo está irmandado coas seguintes cidades:
Voskhod (nave espacial)
miniatura|250px|As Vostkhod 1 e 2. Voskhod, tamén coñecidas como Vostok 3KV e Vostok 3KD, foi o nome da segunda nave espacial orbital tripulada desenvolvida pola Unión Soviética, derivada da Vostok. A Voskhod estaba deseñada para poder levar a dous ou tres tripulantes (contra o único tripulante da Vostok) e a versión para dous tripulantes contaba cunha esclusa desde a que se fixo o primeiro paseo espacial. Para poder facer sitio a tres tripulantes os asentos tiveron que instalarse de maneira perpendicular con respecto de como estaban na Vostok. A cápsula levaba un retrofoguete de respaldo para o caso en que fallara o principal. A esclusa da Voskhod 3KD tiña unha masa de 250 kg e un diámetro de 700 mm, cunha altura de 770 mm pregada e 2,5 m unha vez inflada en órbita. O foguete lanzador, debido á maior masa das Voskhod, foi o foguete homónimo, Voskhod. Lanzáronse cinco cápsulas Voskhod, todas con éxito e dúas delas tripuladas.
Fundido (transición audiovisual)
O fundido é un tipo de transición audiovisual pola cal a imaxe e/ou o son van perdendo intensidade até quedar unicamente a cor de fondo que se elixiu (por exemplo fundido a negro cando o frame ou fotograma pasa a ser un totalmente escuro) ou o silencio no caso do fundido de son (fade en inglés). Xunto co fundido encadeado (fondu enchaîné en francés, xa usado no seu día por Georges Méliès e os irmáns Lumière) é un dos recursos narrativos máis antigos do cine e posteriormente da televisión e da montaxe de cine e a edición de vídeo. Tamén resulta un dos máis sinxelos e máis duradeiros porque só precisa unha fonte e non se albisca a súa desaparición.
Historia
Esta transición provén do mundo cinematográfico onde o director ou o montador mandaba a película ao laboratorio indicando a transición que debía realizarse. Este, pola súa banda, entregaba unha nova copia con ela xa incluída. É das máis sinxelas, pero non a que máis (esta posición correspóndelle ao corte, que inicialmente consistía en cortar fisicamente a película).
Até a entrada definitiva da cor, o fundido adoitaba realizarse terminando nunha pantalla branca ou nunha negra, de aí as expresións "fundir a branco", "fundir a negro". Tamén existía e existe a opción inversa, é dicir, "fundir desde branco" ou "fundir desde negro" aínda que a chegada da edición dixital non lineal fixo que todo o proceso fose computerizado, mesmo para os formatos cinematográficos máis grandes e pesados como o 8k, esta opción segue existindo nos programas de edición.
Tras o nacemento da televisión e o sinal electromagnético este recurso narrativo seguiuse empregando, pero nesta ocasión utilizando un dispositivo electrónico: o mesturador de vídeo. Este aparello realizaba a transición inmediatamente, na televisión non existe o proceso de revelado, e tamén creaba outras cortinillas cada vez máis sofisticadas. Coa invención dos magnetoscopios na década dos 50s, as posteriores mesas de mesturas foron equipadas con este tipo de dispositivo para crear o efecto, xa non desde unha cámara, senón desde un reprodutor fonte. Pero este recurso, ou mellor dito a súa duración, foi un dos problemas que a edición en dúas salas, unha online e outra offline, non foi capaz de solucionar porque non se incluía na lista de decisións de edición, aínda que dita lista estivese gravada nun disco magnético. Por tanto había que volvelas crear co consecuente gasto de tempo nunha casa cuxo alugueiro podía resultar moi caro.
Coa edición dixital o recurso non desapareceu e non parece que vaia desaparecer nun futuro próximo polo significado tan rotundo que transmite de chegar a un punto e aparte na narración.
Estigma social da obesidade
miniatura|Representación do estigma social da obesidade nun anuncio publicitario brasileiro de 1942. O estigma social da obesidade ou gordofobia é unha opresión estrutural que provoca rexeitamento, prexuízos e discriminación cara ás persoas gordas. É consecuencia da mitificación dos corpos delgados, así como dos discursos que estigmatizan os corpos gordos. A gordofobia presume que todas as persoas poden controlar o peso e culpa ás persoas gordas dos seus corpos.
A biomedicina moderna contribúe á estigma social ao considerar os corpos cun índice de masa corporal superior a 25 como desviados ou doentes e que necesitan acción externa. A gordofobia exércese culturalmente a través de estereotipos que vinculan ás persoas gordas coa preguiza, a sucidade e o desleixo, tamén coa indesexabilidade dos corpos gordos. A discriminación social e institucional exclúe dereitos como a saúde e o traballo, e xera acoso, agresións e exclusión das relacións afectivas sexuais.
Dende os anos 90 estabelecéronse escalas e modelos de enquisas para comparar e determinar estereotipos negativos e actitudes de prexuízo entre os distintos grupos obxecto de estudo. A gordofobia estivo relacionada co prexuízo racial e a discriminación de xénero.
Sigrid Kaag
miniatura|Kaag nunha xuntanza co ministro de Asuntos Exteriores de Níxer o 25 de abril de 2019 Sigrid Agnes Maria Kaag, nada en Rijswijk o 2 de novembro de 1961, é unha política e diplomática neerlandesa.
Traxectoria
Filla dun pianista, medrou en Zeist e en 1980 foi á Universidade de Utrecht para estudar filoloxía árabe pero acabou mudando de idea e licenciouse en 1985 en estudos de Oriente Medio pola Universidade Americana no Cairo. Conta cun mestrado en política e economía do Oriente Medio da Universidade de Exeter (1987) e outro de relacións internacionais do St Antony's College de Oxford (1988). En 1990 realizou un curso de relacións internacionais no Instituto Clingendael.
Entre 1988 e 1990 traballou como analista para a Shell en Londres. En 1990 volveu aos Países Baixos e entrou a traballar no departamento de relacións políticas coa ONU do ministerio de asuntos exteriores, posto no que permaneceu ata 1993. En 1994 comezou a traballar para as Nacións Unidas e ata 1997 foi xefa de proxectos e directora de relacións cos doadores da UNRWA, a axencia da ONU para os refuxiados palestinos en Oriente Medio, con sede en Xerusalén. Entre 1998 e 2004 traballou na Organización Internacional para as Migracións en Xenebra e en 2004 e 2005 foi conselleira principal da ONU en Khartún e Nairobi. De 2007 a 2010 foi un directora rexional para o Oriente Medio e África do Norte de UNICEF en Amán. Dende 2010 a 2013 foi subsecretaria xeral, do Programa das Nacións Unidas para o Desenvolvemento  (PNUD) con sede en Nova York. Entre outubro de 2013 e setembro de 2014 encabezou a misión conxunta da Organización para a Prohibición das Armas Químicas e da ONU en Siria coordinando un equipo composto por un cento de expertos co encargo de aseguraren a destrución das armas químicas nese país e tras completar o seu labor en Siria a partir de decembro de 2014 e ata outubro de 2017 foi coordinadora especial da ONU no Líbano.
A proposta do partido dos Demócratas 66 o 26 de outubro de 2017 incorporouse ao gabinete Rutte III como ministra de Comercio Exterior e Cooperación para o Desenvolvemento. Ao reducir o presidente estadounidense, Donald Trump á metade a axuda á UNRWA, Kaag transferiulle á maior brevidade 13 millóns de euros á organización, feito que creou malestar cos socios da coalición: VVD, CDA e ChristenUnie ao consideraren pouco transparente a comunicación sobre o asunto
Tras a destitución do ministro de Asuntos Exteriores, Halbe Zijlstra, o 13 de febreiro de 2018, Kaag asumiu interinamente as súas funcións ata o nomeamento de Stef Blok o 7 de marzo. Kaag é unha das favoritas para asumir o liderado do seu partido, vacante dende outubro de 2018.
Cubará
Cubará é unha vila e concello do departamento de Boyacá, en Colombia, tamén coñecido como o Distrito Fronteirizo de Boyacá para compartir unha fronteira internacional con Venezuela. Atópase no extremo nordeste do departamento, na rexión do Sarare, a unha altitude de 360 metros sobre o nivel do mar. A súa temperatura media é de 24 °C, o que o sitúa entre os climas cálido e temperado. Esténdese sobre a chaira na ribeira do río Cobaría, (afluente do río Arauca). O concello limita polo norte con Toledo (Norte de Santander) e o concello de Páez, estado de Apure (Venezuela); polo leste con Concepción, (Santander); polo sur con Chiscas e Güicán en Boyacá e polo leste con Saravena en Arauca.
Eurostopodus
miniatura|240px|[[Eurostopodus mystacalis]] Eurostopodus é un xénero de aves da orde dos caprimulxiformes, familia dos caprimúlxidos, un dos dous integrados na subfamilia dos eurostopodinos, da que é o seu xénero tipo.
Descrición
O xénero foi descito en 1838 polo naturalista e ornitólogo inglés John Gould, na súa obra A synopsis of the birds of Australia, and the adjacent islands.
Etimoloxía
O nome científico Eurostopodus está formado pola unión dos elementos Eurosto- e -podos, ambos os dous tirados do grego antigo εύρωστος eúrōstos, "forte", e πούς poús, "pé", respectvivamente.
Sinónimos
Ademais de polo seu nome actualmente válido, o xénero foi coñecido tamén polos sinónimos:
Especies
O xénero comprende as seguintes sete especies:
Distribución
As especies deste xénero habitan en Australia Indonesia, Nova Guinea, illas Salomón e Nova Caledonia.
Pau Donés
Pau Donés Cirera, nado en Barcelona o 11 de outubro de 1966 e finado na mesma cidade o 9 de xuño de 2020, foi un cantante, guitarrista e compositor español coñecido por ser o vocalista da banda musical Jarabe de Palo.
Traxectoria
O músico aragonés, nado e criado en Barcelona, comezou a súa andaina con 12 anos. A esa idade tivo a súa primeira guitarra e adquiriu os seus primeiros discos.
Aos 15 anos, co seu irmán Marc, quen tocaba a batería, formou o seu primeiro grupo, J. & Co. Band, e máis tarde, Dentaduras Postizas. Compaxinaba desta maneira concertos en locais de Barcelona co traballo nunha axencia de publicidade. Con ese salario adquiriu o seu primeiro equipo, composto por unha gravadora, un sintetizador, unha mesa de mesturas e unha guitarra eléctrica Fender Stratocaster. Con estes medios gravou os seus primeiros temas.
Posteriormente formou Jarabe de Palo, grupo que empezou a ser coñecido no outono de 1996. O seu primeiro tema, La flaca, fíxose famoso por un anuncio de Ducados para a campaña publicitaria de Carácter Latino. O éxito do grupo naceu tras a campaña desta publicidade en plena primavera de 1997.
Saúde e pasamento
O 1 de setembro de 2015 anunciou que o operaran dun cancro colorrectal, polo que se viu obrigado a cancelar os concertos programados en España e en América a partir de entón. O 5 de abril de 2016 anunciou na súa conta de Twitter que estaba limpo de cancro. O 8 de febreiro de 2017 comunicou unha recaída do cancro. Porén, manifestou a súa intención de afrontar a enfermidade sen parar os seus proxectos profesionais, que incluían unha xira, novo disco e libro durante o 2017.
O 9 de xuño de 2020 a súa familia comunicou o falecemento do cantante aos 53 anos por causa do tumor. En setembro dese ano estreouse no cinema a película Eso que tú me das. Nela, Pau é entrevistado dúas semanas antes do seu pasamento polo xornalista catalán Jordi Évole, e fala da súa visión sobre a vida. A finais de 2020 concedéuselle a Medalla de Ouro ao mérito nas Belas Artes de xeito póstumo.
Discografía
Discografía adicional:
Midjourney
Midjourney é un laboratorio de investigación independente que produce un programa privativo de intelixencia artificial que crea imaxes a partir de descricións textuais, semellante ao DALL-E de OpenAI e ao Stable Diffusion de código aberto. A ferramenta estaba a finais do verán de 2022 en beta aberta, na que entrou o 12 de xullo de 2022. O equipo de Midjourney está dirixido por David Holz, cofundador de Leap Motion. Midjourney usa un modelo de negocio freemium, cun nivel gratuíto limitado e niveis de pago que ofrecen un acceso máis rápido, maior capacidade e funcións adicionais. Holz dixo a The Register en agosto de 2022 que a empresa xa era rendible. Os usuarios crean obras de arte con Midjourney usando comandos de bot de Discord.
Usos
David Holz di que ve aos artistas como clientes, non competidores, de Midjourney; Holz dixo a The Register que os artistas usan Midjourney para crear prototipos rápidos de conceptos artísticos para mostrar aos clientes antes de comezar a traballar eles mesmos. Debido a que o conxunto de formación de Midjourney inclúe obras de artistas con copyright, algúns artistas acusaron a Midjourney de desvalorizar o traballo creativo orixinal.
O programa foi utilizado pola revista británica The Economist para crear a portada dun número de xuño de 2022. En Italia, o principal xornal Corriere della Sera publicou unha banda deseñada creada con Midjourney polo escritor Vanni Santoni en agosto de 2022. Charlie Warzel utilizou Midjourney para xerar dúas imaxes de Alex Jones para o boletín de Warzel en The Atlantic. O uso dunha portada xerada pola IA foi criticado por persoas que consideraban que estaba a quitar traballos aos artistas. Warzel cualificou a súa acción de "erro" nun artigo sobre a súa decisión de usar imaxes xeradas. Last Week Tonight with John Oliver incluíu un segmento de 10 minutos en Midjourney nun episodio emitido en agosto de 2022.
Unha imaxe de Midjourney chamada "Théâtre d'Opéra Spatial" gañou o primeiro lugar no concurso de arte dixital na Feira Estatal de Colorado de 2022. Jason Allen, quen escribiu os prompts (instrucións para o modelo de texto a imaxe), imprimiu o resultado nun lenzo e entrou na competición co nome "Jason M. Allen via Midjourney". Outros artistas dixitais molestáronse pola noticia. Allen non se disculpou e insistiu en que seguía as regras da competición. Os dous xuíces de categoría descoñecían que Midjourney utilizaba a intelixencia artificial para xerar imaxes, aínda que máis tarde dixeron que se o souberan, outorgarían a Allen o primeiro premio de todos os xeitos.
Jungle (grupo musical)
Jungle é un grupo musical inglés de xénero soul moderno xurdido no ano 2013. Está composto por Tom McFarland e Josh Lloyd-Watson. Jungle lanzou dous álbums, Jungle en 2014 e For Ever en 2018. O grupo reside en Londres.
Looking (serie de televisión)
Looking é unha serie de televisión estadounidense para HBO creada por Michael Lannan e producida por David Marshall Grant, Sarah Condon e Andrew Haigh. Está protagonizada por Jonathan Groff, Frankie J. Alvarez, Murray Bartlett, Lauren Weedman, Russell Tovey e Raúl Castillo. A serie trata as experiencias de tres amigos gais que viven en San Francisco.
Sinopse
Patrick Murray é un mozo de 29 anos que traballa como deseñador de videoxogos en San Francisco, onde vive cos seus amigos Dom e Agustín. Patrick tende a ser inxenuo e en xeral tivo mala sorte no amor, pero as cousas cambian na súa vida após coñecer a Richie e posteriormente namorar do seu xefe, Kevin. Dom, pola súa parte, persegue o seu soño de abrir o seu propio restaurante co apoio da súa amiga Doris, e a axuda inesperada de Lynn, un empresario de éxito. Agustín ten problemas de convivencia co seu mozo Frank e a súa carreira artística atópase estancada, ao que se lle engade a súa tendencia a tomar drogas. Os tres irán facendo fronte a diferentes obstáculos ao tempo que desenvolven a súa traxectoria profesional e persoal.
Florentino Pérez (guerrilleiro)
Traxectoria
A mediados de 1944 escapou da colonia penal das Minas de Casaio con Manuel Moreno Casado. Integrouse na Federación de Guerrillas de León-Galicia. En 1945 era con Eduardo Pérez Vega, axudante de Mario Morán García na cabeza da II Agrupación na área de Ourense. En 1947 estaba na comarca de Cabreira con Manuel Girón Bazán e o cenetista Marcelino de la Parra Casas. No outono de 1948 logrou pasar a Francia con Eduardo Pérez Vega.
Patrimonio da Humanidade en Malaui
miniatura|180px| [[Ficheiro:Welterbe.svg|55px 70px ]] O Patrimonio da Humanidade da Organización das Nacións Unidas para a Educación, a Ciencia e a Cultura (UNESCO) componse de lugares de importancia para o patrimonio cultural ou natural descritos na Convención do Patrimonio Mundial da UNESCO, estabelecida en 1972. O patrimonio cultural está formado por monumentos (como obras arquitectónicas, esculturas monumentais ou inscricións), grupos de edificios e ruínas (incluíndo sitios arqueolóxicos). As paisaxes naturais (constituídas por formacións físicas e biolóxicas), as formacións xeolóxicas e fisiográficas (incluíndo os hábitats de especies de animais e plantas ameazadas) e os lugares naturais que son importantes dende o punto de vista da ciencia, a conservación ou a beleza natural, defínense como patrimonio natural. Esta é unha lista do Patrimonio da Humanidade en Malaui, especificamente clasificada pola UNESCO e elaborada de acordo con dez criterios principais, cuxos puntos son xulgados por especialistas na área. Malaui ratificou a convención o 5 de xaneiro de 1982, convertendo os seus lugares en elixíbeis para a súa inclusión na lista.
Bristol Beaufighter
Orixe
miniatura|250x250px|Beauforts do 217 Squadron O concepto do Beaufighter ten a súa orixe en 1938. Durante o pacto de Múnic, a Bristol Aeroplane Company recoñeceu que a Royal Air Force (RAF) tiña a necesidade urxente dun caza de longo alcance capaz de levar unha pesada carga útil para inflixir moitos danos. A avaliación do Beaufort concluíu que tiña unha gran fortaleza estrutural e rixidez nas ás, góndolas, tren de aterraxe e cola, polo que o avión podería desenvolverse aínda máis para conseguir máis velocidade e manobrabilidade, semellantes ás dun caza. O equipo de deseño de Bristol, liderado por Leslie Frise, comezou o desenvolvemento dun derivado de caza armado cun canón como iniciatica privada. O futuro avión tiña que compartir os mesmos padróns que o Beaufort para que a produción puidese cambiarse doadamente dun avións ao outro.
Como torpedeiro e avión de recoñecemento aéreo o Beaufort tiña un rendemento modesto. Para acadar o rendemento desexado como caza para o Beaufighter, Bristol suxeriu equipar o avión cun par dos seus novos motores Hercules, capaces de acadar unha potencia duns 1 500 cabalos, en lugar dos motores de 1 000 cabalos Bristol Taurus do Beaufort. O Hercules era considerablemente máis grande e tiña máis potencia, precisando hélices máis grandes. Para conseguir o espazo suficiente co chan, os motores montáronse no centro das ás, a diferenza da posición suspendida no Beaufort. En outubro de 1938 o proxecto, que recibiu o nome interno de Type 156, foi bosquexado. En marzo de 1939 o Type 156 recibiu o nome de Beaufighter.
Durante as primeiras etapas do seu desenvolvemento, Bristol estudara múltiples configuracións para o futuro avión, incluídas variacións como un bombardeiro de tres prazas equipado cunha torreta dorsal cun par de canóns, o Type 157, unha versión á que Bristol referíase como sports model, cunha fuselaxe máis delgada, o Type 158. Bristol procedeu a suxerir o seu concepto para un desenvolvemento de caza do Beaufort ao Ministerio do Aire. O momento da suxestión coincidiu con atrasos no desenvolvemento e na fabricación do caza bimotor armado cun canón Westland Whirlwind. Aínda que había certo escepticismo porque o avión era demasido grande para un caza, a proposta foi ben recibida polo Estado Maior do Aire.
Bristol comezou a construír un prototipo inicial sacando un Beaufort parcialmente construído da liña de produción. Esta conversión serviu para acelerar o progreso; Bristol prometera a produción en serie para principios de 1940 sobre a base dun pedido realizado en febreiro de 1939. Os deseñadores agardaban que o máximo reuso de compoñentes do Beaufort aceleraría o proceso pero a fuselaxe precisou máis traballo do esperado e tivo que redeseñarse. Quizais para anticiparse a iso, o Ministerio do Aire solicitara a Bristol investigar a posibilidade dunha configuración cunha fuselaxe delgada. Como o "caza con canón Beaufort" era unha conversión dun deseño que xa existía, o desenvolvemento e fabricación deberían ser máis rápidos que para un deseño novo. En seis meses o primeiro prototipo da especificación F.11/37, o R2052, fora completado. Realizáronse un total de 2 100 debuxos durante a transición do Beaufort ao prototipo do Beaufighter, e creáronse máis do dobre posteriormente, entre o prototipo do Beaufighter e os modelos de produción completamente operacionais. Dúas semanas antes do primeiro voo do prototipo, o Ministerio do Aire publicou un contrato inicial por 300 avións baixo a especificación F.11/37, ordenado o tipo "fóra do taboleiro de debuxo".
Prototipos e refinamento
miniatura|240x240px|Interior da cabina dun Beaufighter O 17 de xullo de 1939 o R2052, o primeiro prototipo sen armamento, realizou o seu voo de estrea, pouco máis de oito meses despois de que o seu desenvolvemento comezase formalmente. O rápido ritmo do desenvolvemento debeuse parcialmente ao reuso de moitos elementos do deseño do Beaufort xunto con compoñentes frecuentemente idénticos. O R2052 estaba operado inicialmente por Bristol para a realización de probas, e estaba baseado no aeródromo de Filton. As primeiras modificacións do R2052 incluíron o reforzo do circuíto de control do elevador, o incremento da superficie da deriva e alongando o amortecedor principal do tren de aterraxe para acomodar mellor os incrementos de peso e as aterraxes duras.
Durante as probas antes da entrega o primeiro prototipo R2052, impulsado por un par de motores Hercules I-IS con sobrealimentadores de dúas velocidades, acadara os 539 km/h a 5 120 m cunha configuración limpa. O segundo prototipo, o R2053, que levaba motores Hercules I-M (semellantes aos Hercules II) e estaba cargado con equipamento operacional, conseguira unha velocidade de 497 km/h a 5 000 metros. Segundo o autor Philip Moyes, o rendemento do segundo prototipo considerouse decepcionante, particularmente porque os motores Hercules III dos primeiros avións de produción proporcionarían inicialmente pouca melloras, especialmente á luz de que tiña que instalarse equipamento operacional adicional; recoñeceuse que a demanda do motor Hercules para impulsar outros avións como o bombardeiro Short Stirling representaba un risco potencial para o ritmo de produción do Beaufighter. Eses factores espertaron polo tanto un considerable interese na adopción de motores alternativos.
Roy Fedden, xefe de deseño da división de motores de Bristol, foi un gran defensor do Hercules VI mellorado para o Beaufighter, pero a idea abandonouse cedo en favor do motor Griffon, xa que o Hercules VI precisaba un extenso desenvolvemento. Debido a que a fabricación do Griffon estaba reservada ao Fairey Firefly, no seu lugar o Ministerio do Aire optou polo Rolls-Royce Merlin para impulsar o Beaufighter ata que o ritmo de produción do Hercules puidese aumentar cunha nova fábrica na sombra en Accrington. O avión estándar impulsado polo Merlin XX foi posteriormente chamado Beaufighter Mark IIF; o planeado avión de fuselaxe delgada, equipado alternativamente con motores Hercules IV e Griffon, os Beaufighter Mark III e Beaufighter Mark IV respectivamente, finalmente quedaron sen construír.
En febreiro de 1940 realizouse un pedido por tres Beaufighters, convertidos para usar o motor alternativo Merlin. A instalación e góndolas do Merlin deseñáronse por Rolls-Royce como un completo "power egg"; o deseño e enfoque da instalación do Merlin no Beaufighter incorporouse posteriormente no deseño do bombardeiro moito máis grande Avro Lancaster. Agardábase que o éxito cos avións equipado co Merlin levase á produción do modelo en 1941. En xuño de 1940 o primeiro avión con motores Merlin realizou o seu voo de estrea. A finais de 1940 os dous prototipos equipados co Merlin (o terceiro quedara destruído durante un bombardeo) foron entregados. As probas de voo atoparon que os Merlin deixaban ao avión falto de potencia, cunha pronunciada tendencia a xirar cara babor, facendo as engalaxes e aterraxes difíciles e resultando nun gran número de accidentes (dos 337 avións co Merlin, 102 perdéronse en accidentes).
O 2 de abril de 1940 o R2052 entregouse á RAF, e foi seguido polo R2053 dúas semanas despois. O 27 de xullo de 1940 entregáronse os cinco primeiros Beaufighter de produción á RAF, xunto con outros cinco o 3 de agosto dese ano. Eses avións de produción incorporaban melloras aerodinámicas, reducindo a resistencia aerodinámica das góndolas dos motores e da roda de cola, e os refrixeradores de aceite recolocáronse no bordo de ataque da á. O armamento do Beaufighter tamén pasou por cambios, xa que a disposición inicial do cargador de tambor accionado por resorte con capacidade para 60 proxectís era incómoda e inconveniente; sistemas alternativos foron investigados por Bristol.
O sistema de alimentación de municións operado por retroceso proposto por Bristol foi rexeitado polos funcionarios, deseñándose e probándose un novo sistema no cuarto prototipo, o R2055. O rexeitamento inicial invertíuse posteriormente, tras a introdución dun novo alimentador eléctrico derivado de deseños de Châtellerault traídos ao Reino Unido por oficiais da Francia Libre, que era bastante semellante á proposta orixinal de Bristol. Os primeiros 50 avións de produción foron aprobados para completarse cun armamento de tan só un canón. O deseño dos canóns e a configuración de armamento revisouse na meirande parte dos avións. A adición de seis metralladoras .303 Browning converteu ao Beaufighter no caza máis pesadamente armado do mundo, en teoría capaz de disparar 350 kg de munición por minuto; na práctica a cadencia de disparo era moi inferior debido ao sobrequecemento dos canóns e á capacidade de munición.
Realizáronse máis probas de armamento e modificacións experimentais ao longo da vida operativa do Beaufighter. A mediados de 1941 reserváronse vinte Beaufighter para a realización de probas, incluídas o desenvolvemento de motores, melloras na estabilidade e manobrabilidade e outros propósitos. En maio de 1941 os Beaufighter Mark II R2274 e R2306 modificáronse ao estándar Beaufighter Mark III, quitando os seis canóns das ás e os dous internos para instalar unha torreta de catro canóns construída por Boulton Paul tras o piloto para evitar o efecto do retroceso e a tendencia do morro a baixarse cando se disparaba o armamento habitual, pero atopouse que obstruía a saída de emerxencia do piloto. O cuarto prototipo, o R2055, tiña o seu armamento normal substituído por un par de canóns Vickers S de 40 mm para atacar obxectivos en terra. Os canóns estaban montados na fuselaxe de estribor e tamén tiña un canón Rolls-Royce BH no lado de babor; estas probas levaron a que se instalara a arma de Vickers nun Hawker Hurricane IID anticarro.
Produción
Cando estoupou a segunda guerra mundial realizáronse grandes pedidos para o Beaufighter, incluído un por 918 avións pouco despois da chegada dos primeiros exemplares de produción. A mediados de 1940, durante unha visita oficial do Ministro de Produción Aeronáutica, Lord Beaverbrook, ás instalacións de Birstol en Filton, este falou da importancia do Beaufighter aos esforzos da guerra e que urxía a súa rápida entrada en servizo. Aínda que o tamaño do avión causou escepticismo,o Beaufighter converteuse no avión de máis rendemento capaz de levar os primeiros voluminosos radares de intercepción aerotransportadosusados para as operacións de caza nocturna, sen incurrir en penalizacións substanciais de resistencia ou armamento, polo que era perfecto como caza nocturno.
A mediados de 1941 a fabricación do Beaufighter variou para satisfacer as demandas do Mando de Caza e do Mando Costeiro da RAF. Os primeiros avións podían equiparse e operar cos dous mandos pero posteriormente os roles e o equipamento diverxeron, levando á produción de distintos modelos, distinguidos polos sufixos F para o Mando de Caza e C para o Mando Costeiro. A miúdo un mando optaba por modificacións e características que o outro non quería. Isto pasou cos freos de picado tipo fuelle que se converteron en estándar nos Beaufighter do Mando Costeiro pola súa utilidade no bombardeo con torpedos.
A fabricación dos primeiros Beaufort en Australia e o grande éxito dos Beaufighter da Real Forza Aérea de Australia (RAAF) fabricados no Reino Unido, axudaron a que o goberno australiano decidise en xaneiro de 1943 fabricar Beaufighters a través do Departamento de Produción de Aeronaves (DAP) en Fishermans Bend, Melbourne, a partir de 1944. O DAP Beaufighter foi un avión de ataque e torpedeiro coñecido como o "Mark 21". Entre os cambios incluíanse motores Hercules VII ou XVIII e algunhas pequenas variacións no armamento. En setembro de 1945, cando rematou a produción británica, 5 564 Beaufighters foran fabricados por Bristol e Fairey Aviation Company en Stockport e RAF Ringway (498); tamén polo Ministerio de Produción Aeronáutica (3 336) e Rootes en Blythe Bridge (260). Cando rematou a produción australiana en 1946, fabricáranse 364 Mark 21.
Mary Agnes Chase
Mary Agnes Meara Chase, nada no Condado de Iroquois (Illinois) o 29 de abril de 1869 e finada en Bethesda, 24 de setembro de 1963 foi unha botánica estadounidense que traballou para o Departamento de Agricultura dos Estados Unidos e o Instituto Smithsoniano. Está considerada como a maior experta en gramíneas. Tamén é coñecida polo seu traballo co movemento sufraxista en Estados Unidos.
Carreira
esquerda|miniatura|Mary Agnes Chase  no [[Brasil, 1929 ]] Facía debuxos de plantas e o diñeiro que obtiña utilizábao para pagar algunhas clases de botánica na Universidade de Chicago e no Instituto Lewis. Por esta época, tamén traballou co reverendo Ellsworth e o botánico Jerome Hill, para quen realizou algunhas ilustracións botánicas.
En 1901, converteuse en asistente no Museo Field de Historia Natural baixo a dirección de Charles Frederick  Millspaugh, onde publicou os seus primeiros traballos: Plantae  Utowanae (1900) e Plantae Yucatanae (1904).
Dous anos máis tarde, entrou no Departamento de Agricultura dos Estados Unidos como ilustradora botánica, pasando a ser asistente científica de agrostoloxía en 1907, logo botánica asistente en 1923 e botánica asociada en 1925, todo iso baixo a supervisión do botánico Albert  Spear Hitchcock. Os dous traballaron xuntos durante case vinte anos, colaborando e publicando xuntos. Os dous empezaron a catalogar e clasificar as gramíneas de América do Norte e do Sur, e coa morte del, Mary  Agnes tivo dificultades para conseguir financiamento para as expedicións, tendo que pagar a miúdo do seu peto.
Á morte de Hitchcock en 1936, Mary Agnes substituíuno como botánica xefe, encargada da agrostoloxía sistemática e responsable das gramíneas, división de plantas do Museo Nacional de Historia Natural, do que se retirou en 1939, pero continuou como conservadora do herbario de gramíneas ata a súa morte en 1963.
Un ano antes da súa xubilación, foi convidada polo goberno de Venezuela a asesorar ao seu ministerio de agricultura no desenvolvemento dun programa de xestión. Durante este período, cultivou máis de 400 tipos diferentes de gramíneas de diversos lugares, como os Andes e a selva tropical.
Movemento Sufraxista
Por ser muller, Mary Agnes enfrontouse aos prexuízos na ciencia, sendo excluída das expedicións a Panamá en 1911 e 1912 porque os patrocinadores temían que a presenza dunha muller puidese distraer aos homes. Durante a Segunda guerra mundial, Mary  Agnes marchou xunto a Alice Paul, sufraxista e activista dos dereitos civís, e foi detida en varias ocasións. En 1918, foi detida tras facer un piquete fronte á Casa Branca. Negouse a saír baixo fianza e foi detida durante dez días, nos que fixo unha folga de fame e foi alimentada á forza por unha sonda nasogástrica.
Salvethymus svetovidovi
Taxonomía
Tanto o xénero como a súa única especie foron descritos en 1990 polos ictiólogos rusos Igor Aleksándrovich Chereshnev e Mikhail Borísovich Skopets, no seu traballo:
Distribución
É unhas especie endémica do lago Elgygytgyn, no ókrug de Chukotka, no Extremo Oriente ruso.
Filoxenia
Salvethymus svetovidovi é unha especie de salmonino morfoloxicamente aberrante. Cando se describiu cientificamente por primeira vez, en 1990, clasificouse como a única especie do xémero Salvethymus, un novo xénero monotípico.
Está estreitamente relacionado coas especies do xénero Salvelinus e sitúase filoxeneticamente dentro deste xénero, e proballemente sexa unha liñase irmá do complexo Salvelinus alpinus.
Malvarisco
miniatura|Marshmallows de cores. miniatura|Planta de malva de pantano, Althaea officinalis. Un marshmallow, é un doce que se usa en varios tipos de alimentos e nalgunhas bebidas como o chocolate quente.
Receita
Na súa receita moderna máis habitual está feito de azucre ou xarope de millo, auga, xelatina, goma arábiga e ás veces clara de ovo batida, mestura que foi pre-amolecida en auga quente, dextrosa e aromas, batida até conseguir unha consistencia esponxosa. Os marshmallows comerciais son unha innovación de finais do século XIX. Desde que Alex Doumak patentou o proceso de extrusión en 1948, os marximelos foron extruídos como cilindros brandos, cortados en seccións e enrolados sobre unha fina mestura de amidón de millo e azucre glas.
A receita tradicional utilizaba un extracto da raíz mucilaxinosa da planta malvarisco, unha herba arbustiva (Althaea officinalis), en lugar da xelatina; o mucílago desempeñaba o papel de antitusivo.
En América é común quentar estes doces no lume.
Valor nutricional
O peso dunha soa porción de malvaviscos é duns 28 gramos (catro marshmallows grandes ou media cunca de mini marshmallows)
Nomes
No dicionario da RAG o nome malvarisco aparece só na acepción botánica da Althaea officinalis (Planta herbácea da familia das malváceas, con talo ergueito, follas aveludadas e flores de cor rosa pálida, que medra en terreos húmidos).
Noutros dicionarios galegos ademais aparecen os termos malvavisco e altea, porén, referidos tamén só á planta.
Coroa de advento
miniatura|A Coroa de Advento. As catro candeas simbolizan os catro domingos do [[Advento. A cor morada das candeas significa que se trata dun tempo de penitencia. Unha candea, é o rosada e representa o terceiro domingo de Advento.]] A coroa de Advento é unha tradición católica que simboliza o curso das catro semanas de Advento. Consta dunha coroa feita de ponlas (xeralmente de piñeiro ou abeto ) con catro ou cinco candeas.
A tradición do Advento ten orixes propias, hai dous mil anos. Para poder axudar aos fieis, na súa maioría dedicados á agricultura, o calendario da Igrexa, era estacional naqueles tempos, combinando as datas sinaladas, celebracións e rituais cos labores propios dos seus crentes. O Advento coincide no hemisferio norte co inverno, cos días curtos e pouco luminosos que preceden ao Nadal. O nacemento de Cristo comezou a celebrarse o 25 de decembro de cada ano ocupando o lugar das saturnais e o Dies Natalis Solis Invicti, Festival do Nacemento do Sol Inconquistado, festividade romana dedicada ao Sol Invictus e vinculada ao solsticio de inverno.
O anel ou coroa de ramas de árbore perenne decorado con candeas era un símbolo no norte de Europa moito antes da chegada do cristianismo, que do mesmo xeito que con outras tradicións acabou sendo integrado na súa simboloxía.O círculo é un símbolo universal relacionado co ciclo ininterrompido das estacións, mentres que as follas perennes e as candeas acesas significan a persistencia da vida no medio do duro e escuro inverno. Algunhas fontes suxiren que a coroa, reinterpretada como símbolo cristián, era de uso común na Idade Media, mentres que outras cren que non se estableceu como tradición cristiá ata o século XVI no Sacro Imperio Alemán.
O seu uso como calendario anterior ao Nadal atribúese amplamente a Johann Hinrich Wichern (1808-1881), un pastor protestante alemán que foi pioneiro no traballo misioneiro entre os pobres da cidade. Era 1839, e os nenos dunha escola de Wichern preguntaban a diario se chegara o día de Nadal. O pastor construíu un anel de madeira, feito dunha vella roda de carro, con dezanove candeas vermellas pequenas e catro candeas brancas. Durante o Advento prendían unha pequena candea todos os días da semana e, os domingos, unha das catro grandes candeas. As ramas verdes son a esperanza de Xesús para agardar a súa chegada e o seu nacemento. O lazo vermello é o amor de Cristo que nos ten e que nos rodea. A forma do círculo é o amor de Cristo que non ten principio nin fin.
Simboloxía
A simboloxía orixinal é bastante e primitiva, relacionada coa morte e renacemento do sol no inverno. O círculo como símbolo do tempo reflectido no ciclo das estacións; as ramas, significando a persistencia da vida a través do elemento vexetal, e o sol como orixe e fonte da vida mediante a luz das candeas.
Catro candeas decoran a coroa de ramas verdes, cuxa cor se corresponde co das vestiduras do sacerdote ao longo dos catro domingos do período de Advento. Empréganse tres cores litúrxicas na coroa de Advento: o morado (ou púrpura), cor de profundización espiritual e preparación nas candeas correspondentes ao tres primeiras semanas de Advento; a cor rosada úsase na misa do Domingo Gaudete (a terceira semana de Advento), e resulta da mestura do morado co branco, para indicar a proximidade de Nadal; finalmente, nalgunhas coroas de Advento ponse unha quinta candea, máis grande e de cor branca, que se acende o día de Nadal. O branco na liturxia simboliza pureza e tempo de xúbilo, e é usado nos momentos principais do calendario litúrxico: Nadal e Pascua.
Nas igrexas e nos fogares cristiáns o aceso das candeas é unha preparación para a Natividade, compártese a luz nas longas noites de inverno, lembrando aos crentes a vinda de Jesús, a luz do mundo:
O uso da luz como símbolo de revelación e salvación a través de Xesús é unha constante no Evanxeo de Xoán. Acender, semana tras semana, as catro candeas da coroa significa a progresiva preparación para recibir a luz do Nadal. A luz que emana de cada candea acesa lembraranos que Xesucristo é a luz do mundo e que quen está fóra del habita nas tebras. É costume realizar un pequeno rito de iluminación todos os domingos antes do xantar de bendición.
Pedro José Pidal
Pedro José Pidal y Carniado, nado en Villaviciosa, Asturias o 25 de novembro de 1799, e finado en Madrid o 28 de decembro de 1865, I Marqués de Pidal e vizconde de Villaviciosa, foi un político, medievalista, historiador, crítico literario e diplomático español, ministro da Coroa, senador, embaixador en Roma, director da Real Academia de la Historia e tamén académico da Real Academia Española, benfeitor do Real Sitio de Covadonga e cabaleiro do Orde do Vélaro de Ouro.
Traxectoria
Fillo de José Pidal e Antonia Carniado, ambos os dous nobres pero de escasos recursos económicos, naceu na vila asturiana de Villaviciosa o 25 de novembro de 1799. Estudou xurisprudencia na Universidade de Oviedo, na que se doutorou máis tarde. Co alzamento liberal de Rafael del Riego en 1820, uniuse á Compañía Literaria con outros profesores da súa Universidade. Contribuíu a fundar El Ciudadano (Oviedo, 1820), xornal do que tamén foi redactor, e ao ano seguinte dirixiu El Aristarco (Oviedo, 1821). En 1822 licenciouse en ambos os dereitos e marchou a Madrid para traballar como pasante no famoso bufete do avogado Cambronero e, á parte de ser redactor de El Espectador en Madrid, participou no recentemente fundado Ateneo de Madrid. Liberal, seguiu ao goberno a Cádiz en 1823, cando invadiron España os Cen mil fillos de San Luís. Non puido volver a Oviedo por no ter sido purificado, como se dicía entón, e só puido regularizar a súa situación en 1828 (fora condenado a oito anos de presidio por ser membro da Compañía Literaria).
miniatura|esquerda|Don Pedro José Pidal, gravado publicado en [[El Museo Universal en 1866.]]
Tras a morte de Fernando VII en 1833 puido volver a ocupar cargos administrativos no Estado: en 1834 foi designado alcalde maior da localidade asturiana de Cangas de Tineo, actual Cangas del Narcea e, pouco despois, nomeárono xuíz de Villafranca del Bierzo e de Lugo.
En 1844 foi nomeado ministro da Gobernación polo xeneral Ramón María Narváez, cargo que deixou en 1847 para volver en 1848 como ministro de Estado. Presidiu o Congreso dos Deputados e acompañou a Narváez tamén en 1856. En 1857 foi nomeado embaixador en Roma, e tamén ocupou a presidencia da Academia Matritense de Xurisprudencia e Lexislación.