cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Raposo común
Distribución
miniatura|200px|Raposo común no centro de Londres. Os raposos comúns demostraron ter moito éxito na colonización de contornas urbanizadas, especialmente os suburbios con menor densidade de poboación, aínda que tamén se teñen visto en áreas densamente poboadas e lonxe do campo. Ó longo do século XX, estabelecéronse en moitas cidades de Australia, Europa, o Xapón e América do Norte. A especie colonizou as cidades británicas durante a década de 1930, entrando en Bristol e Londres durante a década de 1940, e estabelecéndose tamén en Cambridge e Norwich. En Australia, téñense visto raposos en Melbourne a comezos da década de 1930, mentres que en Zürich, Suíza, comezaron a aparecer durante a década de 1980. Os raposos comúns urbanos son máis frecuentes en suburbios residenciais con baixa densidade de casas. Son moito máis raros en áreas onde predominan as actividades industriais ou comerciais. Nestas últimas áreas, a distribución é moito menor porque confían menos nos recursos de orixe humana; o rango medio deste raposos abrangue entre 80 e 90 hectáreas, mentres que nas áreas residenciais diminúe a 25 ou 40 hectáreas.
En 2006, estimouse que uns 10 000 raposos habitaban en Londres. Os raposos urbanos teñen o potencial de ser meirandes cás súas contrapartes rurais, como resultado das abondosas sobras de comida e unha relativa escaseza de depredadores. Nas cidades, os raposos poden recoller comida das bolsas e dos contedores do lixo, aínda que gran parte da súa dieta será semellante á dos raposos rurais.
Control do raposo urbano
miniatura|200px|Raposo vermello cruzando unha rúa en Portugal. Os raposos urbanos poden supoñer problemas para os residentes locais. Rouban galiñas, rompen os contedores do lixo e danan os xardíns. A maioría das queixas sobre os raposos urbanos feitas ás autoridades locais ocorren durante a tempada de reprodución a finais de xaneiro e comezos de febreiro, ou dende finais de abril a agosto, cando os novos cachorros se están desenvolvendo. No Reino Unido, a caza de raposos en áreas urbanas está prohibida, e dispararlles nunha cortorna urbana non é posible. Unha alternativa á caza de raposos urbanos foi a de atrapalos, o cal parece ser un método máis viable.. Porén, matar raposos ten pouco efecto sobre a poboación en áreas urbanas, xa que son substituídos en pouco tempo, ora por raposos novos durante a tempada de reprodución ora por outros raposos que mudan de territorio. Un método máis efectivo de control de raposos é disuadilos das áreas específicas que habitan. Pódense usar axentes disuasorios como a creosota, o aceite diésel ou o amoníaco. Limpar e bloquear o acceso ás súas tobeiras tamén pode impedir o seu éxito.
A estrela misteriosa
Antecedentes
A estrela misteriosa compartiu semellanzas argumentais con La Chasse au météore, unha novela de 1908 do escritor francés de ciencia ficción Jules Verne. Como na historia de Hergé, a novela de Verne presenta unha expedición ao Atlántico norte para atopar un fragmento de meteorito que contiña un novo elemento. Nos dous relatos, os equipos de expedición competidores estaban dirixidos por un profesor excéntrico e un banqueiro xudeu. Hergé negou copiar deliberadamente a historia de Verne, dicindo que só lera unha das obras do novelista francés. É posible que a influencia de Verne chegase a través de Jacques Van Melkebeke, amigo e axudante de Hergé, que era un fanático do xénero. O membro da expedición sueca. Eric Björgenskjöld aseméllase fisicamente a unha persoa real: Auguste Piccard, que despois se converteu na inspiración de Hergé para o Profesor Tornasol.
Raposo común
Relación entre raposos urbanos e rurais
En xaneiro de 2014 rexistrouse que "Fleet", un raposo urbano relativamente dócil que forma parte dun estudo meirande da Universidade de Brighton en colaboración co programa Winterwatch da BBC, viaxou de xeito inesperado 195 millas en 21 días dende o seu barrio de Hove até o límite occidental de East Sussex, cruzando as zonas rurais de Rye, no límite oriental do condado. Aínda estaba viaxando cando o colar GPS deixou de transmitir, supostamente por danos da auga. Ademais de estabelecer un récord para a viaxe rastrexada máis longa realizada por un raposo no Reino Unido, as súas viaxes puxeron de relevo a fluidez de movemento entre as poboacións de raposos rurais e urbanos.
A estrela misteriosa
Antisemitismo
Baixo control nazi, Le Soir publicaba unha variedade de artigos antisemíticos, chamando a que os xudeus fosen excluídos aínda máis da vida pública e que os describía como inimigos raciais dos belgas. O biógrafo de Hergé Pierre Assouline observou que había unha "correlación notable" entre a natureza antisemita das editoriais de Le Soir e a representación dos xudeus en A estrela misteriosa. Aos poucos meses da publicación da historia aprobouse unha lexislación para recoller e deportar xudeus de Bélxica a campos de concentración nazis. Así, "A estrela misteriosa" reflectía as tendencias da situación política belga naquel momento. Non obstante, a historia non era a primeira vez que Hergé adoptaba tal perspectiva no seu traballo, recentemente proporcionara ilustracións para as "Fábulas" de Robert de Vroyland, varias das cales contiñan estereotipos antisemíticos, que reflectían o racismo en gran parte do libro de Vroyland. Do mesmo xeito, a súa representación do personaxe de Rastapopoulos, que foi introducido en Tintín en América, foi citado como baseado en estereotipos antisemitas.
Cando A estrela misteriosa apareceu en Le Soir, Hergé presentou un gag na que dous xudeus escoitan a noticia profética de que o final do mundo está preto. Frotan as mans con entusiasmo, e un comenta: "Escoitaches, Isaac? O fin do mundo! E se é certo?" O outro responde: "Oe oe, sería unha boa cousa, Salomón! Debo aos meus provedores 50.000 francos, e así non pagaría nada!" Hergé omitiu esta escena na edición recompilada.
miniatura|left|Propaganda antisemita e anti-inglesa que se amosaba nunha exposición en Bruxelas en 1941 A personaxe de Blumenstein mostra estereotipos antisemíticos, como ter o nariz bulboso e ser un empresario avaricioso e manipulador. Posteriormente Hergé rexeitou a preocupación por esta caricatura xudea, dicindo: "Ese era o estilo daquela". Na súa valoración dos cómics franco-belgas, Matthew Screech expresou a opinión de que Blumenstein era un estereotipo antiamericano en vez de anti-xudeu. Do mesmo xeito, o periodista e experto en Tintín Michael Farr afirmou que Blumenstein estaba "máis parodiado como financeiro que como xudeu". Pola contra, Lofficier e Lofficier afirmaron que tanto o antiamericanismo como o antisemitismo estaban presentes e que os Estados Unidos e a comunidade xudea internacional eran os "desapiadados opositores" de Tintín. Os apoloxistas e revisionistas nazis como o francés negador do Holocausto Olivier Mathieu usaron A estrela misteriosa como evidencia de que Hergé era un antisemita con simpatías nazis.
Para o especialista en novela gráfica Hugo Frey, as expedicións en competición preséntanse como unha carreira simplista entre o ben e o mal, na que Blumestein mostra os estereotipos dos xudeus defendidos polos defensores da conspiración xudea mundial presentada en obras como a antisemita Protocolos dos anciáns de Sion. Frey escribe que o "nariz grande e bulboso de Blumenstein ... a testa redondeada, o pelo negro e ollos pequenos e brilantes" eran imaxes antisemíticas existentes na década de 1930 e 1940, promovidas por xornalistas como Édouard Drumont, cuxo xornal antisemita con sede en París La Libre Parole influíu en Bruxelas. Segundo Frey, a representación de Blumenstein como fumador de xarutos con sobrepeso reflectía o estereotipo antisemita dos xudeus como poderosos financeiros, mentres suxería que a escena na que Blumenstein entérase que debía ser perseguido polos seus crimes lembra o rodeo contemporáneo de xudeus na Europa nazi. Frey contrasta a complicidade de Hergé cos antisemitas coas accións doutros belgas, como os que enfrontáronse contra os nazis na Université libre de Bruxelles e os que arriscaron a vida para ocultar xudeus.
Ramón Blanco Rodríguez
Como futbolista
Na tempada 1980/81 asinou co Recreativo de Huelva xunto a Ricardo Ibáñez e Caro, reclamados os tres polo adestrador Roque Olsen, técnico do Cádiz na tempada anterior. No equipo decano xogou 27 partidos e marcou un gol. Rematada a tempada, regresou á provincia de Cádiz, fichando polo Racing Portuense, onde xogou tres tempadas, estando a piques de lograr o ascenso a Segunda.
Juan Juncal
Juan Manuel Juncal Rodríguez, nado en Ferrol o 2 de xuño en 1958, é un político galego do Partido Popular de Galicia, deputado autonómico, alcalde de Ferrol, senador e deputado no Congreso.
Gemeenlandshuis (Delft)
A Gemeenlandshuis (en galego: "Casa común") é un edificio singular sito na cidade surholandesa de Delft, nos Países Baixos, que foi a sede principal do Consello das Augas de Delfland (en neerlandés: Hoogheemraadschap van Delfland), unha autoridade pública típica dos Países Baixos que se encarga da xestión das augas públicas das diversas cuncas fluviais.
Ramón Blanco Rodríguez
Como futbolista
Por último xogou no Chiclana CF, o Atlético Sanluqueño, e o Moguer, antes de colgar as botas en 1987.
A estrela misteriosa
Publicación
A estrela misteriosa serializouse diariamente en Le Soir desde o 20 de outubro de 1941 ao 21 de maio de 1942 en francés baixo o título L'Étoile mystérieuse (A estrela misteriosa). A anterior aventura de Tintin, O caranguexo das tenaces de ouro, serializárase semanalmente ata a desaparición do suplemento infantil de Le Soir, Le Soir Jeunesse, antes de continuar diariamente no propio diario principal; a serie anterior rematou o día antes de que comezase a estrela misteriosa. A estrela misteriosa foi a primeira aventura de Tintín que se serializou diariamente na súa totalidade. Como ocorreu coas anteriores Aventuras de Tintín, a historia foi posteriormente serializada en Francia no xornal católico Cœurs Vaillants, onde apareceu por primeira vez o 6 de xuño de 1943.
Gemeenlandshuis (Delft)
O edificio
miniatura|esquerda|Detalle dos escudos labrados na fachada O edificio, sito no número 167 da rúa e canle Oude Delft, foi construído en 1505 nun suntuoso estilo Gótico tardío.
Ramón Blanco Rodríguez
Como adestrador
Comezou a súa carreira como adestrador inmediatamente despois da súa retirada como futbolista. Comezou no equipo xuvenil do Cádiz en 1987, e na tempada 1988/89 converteuse en segundo adestrador de Helmut Senekowitsch no primeiro equipo. Na tempada 1990/91 foi o segundo adestrador do arxentino Héctor Viera, ao tempo que adestraba ao Cádiz B, co que se proclamou campión da Terceira División. Trala destitución do arxentino, púxose á fronte do primeiro equipo, ao que logrou salvar do descenso a Segunda nunha histórica promoción de permanencia contra o Málaga, que se decidiu na quenda de penaltis. Continuou como técnico na campaña seguinte, na que volveu salvar o equipo nunha nova promoción, esta vez contra o Figueres.
Gemeenlandshuis (Delft)
O edificio
A súa fachada, revestida de arenito, que sobreviviu ao grande incendio da cidade de 1536, está amplamente adornada con escudos de armas policromados e pechada por unha balaustrada calada. A súa cubrición é a dúas augas entre pinches de ladrillo inclinado, coroada por chemineas tamén de ladrillo.
Ramón Blanco Rodríguez
Como adestrador
Ao remate da tempada, non chegou a un acordo co club para a súa renovación, polo que foi substituído por José Luis Romero. Con todo, o adestrador madrileño foi cesado despois de lograr só dúas vitorias nas primeiras 18 xornadas, sendo contratado de novo Ramón Blanco, que tampouco puido evitar o descenso do club.
Entre 1993 e 1995 adestrou o Atlético Marbella en Segunda División, e en decembro de 1996 regresou de novo ao Cádiz, que estaba agora en Segunda B, e que acababa de destituír a Juan Carlos Álvarez. Na tempada 1997/98 clasificou o equipo para a promoción de ascenso a Segunda, pero non conseguiu o obxectivo. Nos seguintes anos adestrou o Almería, o Granada, o Torredonjimeno e o San Fernando, este último en dúas ocasións, ata que deixou os bancos e dedicouse a outras labores, como a de comentarista en Canal Sur.
Gemeenlandshuis (Delft)
O edificio
O seu primeiro propietario foi Jan de Huyter, preboste de Delft e alguacil da comarca de Delfland. Máis tarde converteuse en residencia de Filipe de Hohenlohe, que estaba casado con María de Nassau, filla de Guillerme I.
Ramón Blanco Rodríguez
Como adestrador
Na tempada 2012/13 Alessandro Gaucci convenceuno para sentarse de novo no banco do Cádiz, na Segunda B, dirixindo o equipo en tres encontros trala destitución de Monteagudo e antes da chegada de Agné.
Gemeenlandshuis (Delft)
O edificio
Non foi ata 1645 cando se estableceu alí o Hoogheemraadschap van Delfland.
A estrela misteriosa
Publicación
Na páxina 20 do libro publicado, Hergé incluía un cameo dos personaxes Hernández e Fernández e Quick & Flupke. A historia tamén presenta ao capitán Chester, que se menciona en aventuras posteriores, e o profesor Cantonneau, que regresa en As sete bólas de cristal .
Ramón Blanco Rodríguez
Como adestrador
Faleceu poucos meses despois, en maio de 2013, vítima dun derramo cerebral.
Gemeenlandshuis (Delft)
O edificio
Hoxe o edificio, que goza da consideración de monumento nacional des Países Baixos (Rijksmonument), alberga unha extensa colección de mapas antigos da comarca de Delfland.
Radical (química)
dereita|miniatura|[[Moses Gomberg (1866–1947), o fundador da química dos radicais.]] En química, un radical, antes chamado radical libre, é un átomo, molécula, ou ión que ten electróns de valencia desapareados.
A estrela misteriosa
Publicación
O 21 de maio de 1942, a estrela misteriosa concluíu a serialización. Menos dunha semana despois, o goberno de ocupación proclamou que todos os xudeus en Bélxica terían que levar unha insignia amarela na roupa, e en xullo a Gestapo comezou as incursións en edificios de xudeus, seguida de deportacións de xudeus aos campos de concentración nazis e aos campo de exterminio, o que provocou a morte de 32.000 xudeus belgas. Hergé recordou despois: "Vin a moi poucos xudeus coa estrela amarela, pero finalmente vin algúns. Dixéronme que algúns xudeus desapareceran, que viñeran por eles e os deportaran. Non quería crelo."
Radical (química)
Con algunhas excepcións, estes electróns desapareados orixinan radicais libres moi reactivos para con outras substancias, ou con eles mesmos: as súas moléculas a miúdo dimerízanse espontaneamente ou polimerízanse se están en contacto unhas con outras. A maioría dos radicais só son razoablemente estables se están en moi baixas concentracións en medios inertes ou no baleiro.
A estrela misteriosa
Publicación
Os álbums anteriores de 'Tintín' reproducíanse en tiras dos xornais, que aparecían semanalmente nos suplementos do xoves, distribuídas en dúas páxinas de tres filas en cada páxina. A escaseza de guerra reduciu o espazo da franxa a un terzo e máis tarde os suplementos desapareceron por completo, a banda deseñada aparecía a diario no xornal principal como unha tira de catro viñetas. Para a publicación en formato de libro, Casterman insistiu en que Hergé debía adaptarse a un novo formato de álbum de catro paneis de dezaseis páxinas, que daba sesenta e dúas páxinas para a historia máis unha portada. Aínda que o formato reduciu o número de páxinas, mantivo a mesma cantidade de historia reducindo o tamaño das viñetas reproducidas. A medida que avanzaba 'A estrela misteriosa', Hergé cortou e colocou recortes da tira nun libro de exercicios en preparación para os novos deseños. Foi o primeiro volume de As aventuras de Tintin en publicarse orixinalmente no formato a toda cor de 62 páxinas que posteriormente foi o estándar da serie (no lugar de publicarse primeiro en formato serializado de tiras de periódico en branco e negro como se fixera en todas as aventuras anteriores). Casterman publicou o álbum en setembro de 1942. A diferenza dos libros anteriores da serie, debido a que se imprimiu de inmediato a cor, non foi preciso volver a reedebuxalo. As 177 tiras diarias da serialización orixinal non foron suficientes para encher as 62 páxinas que Casterman tiña asignadas, polo que Hergé engadiu grandes paneis, como un panel de media páxina dun telescopio xigante na páxina tres. Hergé quería incluír unha pequena estrela de ouro dentro do "o" de "Étoile" na portada, pero Casterman negouse, considerándoo demasiado caro.
Radical (química)
Un exemplo notable de radical libre é o radical hidroxilo (HO•), que é unha molécula que ten un electrón desapareado no átomo de oxíxeno. Outros dous exemplos son o oxíxeno triplete e o carbeno triplete (:CH2) que teñen dous electróns desapareados. Ao contrario, o anión hidróxido (HO-) non é un radical, xa que o electrón desapareado é resolto pola adición dun electrón; o oxíxeno singlete e o carbeno singlete tampouco son radicais, xa que os seus dous electróns están apareados.
Juan Juncal
Traxectoria
miniatura|Papeleta para o [[Senado de España|Senado das Eleccións xerais de España de abril de 2019.]] Foi alcalde de Ferrol dende o ano 2003 ata 2007, polo PPdG, ostentando o cargo de presidente provincial do mesmo partido. Foi elixido deputado pola provincia da Coruña nas Eleccións ao Parlamento de Galicia 1997. Nas Eleccións xerais de 2008 presentouse como senador, e foi elixido co maior número de votos da provincia da Coruña. En 2011 revalidou o mesmo resultado. Presentouse de número 3 ao Congreso dos Deputados nas Eleccións xerais de 2015 e foi elixido. Nas Xerais de novembro de 2019 volveu ser elixido senador.
A estrela misteriosa
Publicación
En 1954, Hergé comezou a facer varios cambios na historia para a súa reedición. Consciente da polémica arredor da representación antisemita de Blumenstein, renomeou o personaxe como "Bohlwinkel", adoptando este nome de bollewinkel, un termo dialectal de Bruxelas para unha tenda de confeitería. Máis tarde descubriu que, por coincidencia, Bohlwinkel tamén era un nome xudeu.
Notas
<references group="lower-alpha"/>
Aeroporto de Hong Kong
O aeroporto ven sendo usado dende o ano 1998, substituíndo ao de Kai Tak. É un importante centro rexional de transbordo, centro de conexión para pasaxeiros e unha porta de entrada para destinos no interior da China e o resto de Asia. O aeroporto é o máis concorrido do mundo en termos de carga e un dos maiores en termos de pasaxeiros. O aeroporto ten unha das terminais de pasaxeiros máis grandes do mundo (a máis grande cando se inaugurou en 1998).
O aeroporto está operado por Airport Authority Hong Kong e é o principal centro de conexións para Cathay Pacific (a aeroliña nacional de Hong Kong), Cathay Dragon, Hong Kong Airlines, Hong Kong Express Airways e Air Hong Kong. É un dos centros de conexións para a alianza de aeroliñas Oneworld, e tamén un dos centros de conexión da zona Asia-Pacífico para UPS Airlines. É unha cidade focal para moitas aeroliñas como China Airlines e China Eastern Airlines. Singapore Airlines, Ethiopian Airlines e Air India utilizan Hong Kong como escala para algúns dos seus voos.
HKIA contrinue de forma importante á economía de Hong Kong, proporcionando uns 65 000 empregos á cidade. Máis de 100 aeroliñas operan no aeroporto, voando a unhas 180 cidades de todo o mundo. No ano 2016 polas súas instalacións pasaron 70,5 millóns de pasaxeiros, sendo o oitavo aeroporto máis concorrido do mundo en termos de pasaxe. No ano 2010 superou ao aeroporto de Memphis, converténdose no aeroporto máis concorrido do mundo en termos de carga.
Radical (química)
Os radicais libres poden crearse de varias maneiras, incuíndo a síntese con reactivos rarificados moi diluídos, as reaccións a moi baixas temperaturas, ou a rotura de moléculas máis grandes. Isto último pode ser favorecido por calquera proceso que ceda suficiente enerxía á molécula parental, como unha radiación ionizante, calor, descargas eléctricas, electrólise, e reaccións químicas. Os radicais son estadios intermedios en moitas reaccións químicas.
Os radicais libres xogan un importante papel na combustión, química atmosférica, polimerización, química do plasma, bioquímica, e moitos outros procesos químicos. Nos organismos vivos, os radicais químicos superóxido e óxido nítrico e os seus produtos de reacción regulan moitos procesos, como o control do ton vascular e da presión arterial. Tamén xogan un papel clave no metabolismo intermediario de varios compostos biolóxicos. Eses radicais mesmo poden ser mensaxeiros nun proceso denominado sinalización redox. Un radical pode ser atrapado dentro dunha gaiola de solvente ou ser en caso contrario enlazado.
Cambios na terminoloxía
Durante moito tempo o termo radical usouse significando grupo químico unido a outra molécula. Cando se quería especificar que non estaba unido a outra molécula denominábase radical libre. Actualmente as partes dunha molécula maior (por exemplo, un grupo carboxilo ou un grupo metilo) denomínanse grupos funcionais ou substituíntes, polo que non se usa radical con ese significado. As directrices actuais da IUPAC indican que aos grupos (xeralmente non unidos) con electróns desapareados se lles chame, simplemente, radicais, sen engadir o adxectivo "libre". Non obstante, o termo "radical libre" aínda aparece moito na literatura, e utilizarase tamén neste artigo para evitar toda ambigüidade.
Liga ACT 2009
A tempada 2009 da Liga ACT foi a 7ª edición do campionato de traiñeiras do Cantábrico, creado en 2003 pola Asociación de Clubs de Traiñeiras. Nesta tempada se disputaron 17 bandeiras.
Radical (química)
Historia
O primeiro radical libre que se identificou foi o radical trifenilmetil. Esta especie química descubriuna Moses Gomberg en 1900 na Universidade de Míchigan, EUA.
O termo radical estaba xa en uso cando se desenvolveu a teoría dos radicais. Louis-Bernard Guyton de Morveau introducía o termo "radical" en 1785 e despois foi empregado por Antoine Lavoisier en 1789 no seu Traité Élémentaire de Chimie. Un radical foi identificado como a raíz básica de certos ácidos (a palabra latina "radix" significa "raíz"). Historicamente, o termo radical na teoría dos radicais tamén se utilizou para partes unidas a unha molécula, especialmente cando permanecen inalteradas nas reaccións. Estes radicais denomínanse agora grupos funcionais. Por exemplo, o metanol foi descrito como formado por un radical metilo e un radical hidroxilo. Pero ningún deles é un radical no sentido químico moderno do termo, xa que están permanentemente unidos entre si, e non teñen electróns desapareados reactivos; porén, estes grupos poden observarse como radicais na espectrometría de masas cando son separados por irradiación con electróns enerxéticos.
Representación en reaccións químicas
En reaccións químicas, os radicais libres son normalmente representados por un punto situado inmediatamente á dereita do símbolo atómico ou fórmula molecular, tal como segue:
Os mecanismos de reacción dos radicais usan frechas dunha soa cabeza (ver debuxo) para indicar o movemento dun electrón:
centre|300px
Os radicais libres tamén forman parte da adición radical e da substitución radical como intermediarios reactivos. As cadeas de reaccións que implican radicais libres poden xeralmente dividirse en tres procesos diferentes, que son: iniciación, propagación, e terminación.
Formación
A formación de radicais pode implicar a rotura de enlaces covalentes por homólise, un proceso que require cantidades significativas de enerxía. Tales enerxías denomínanse enerxías de disociación de enlace homolíticas, xeralmente abreviadas como "ΔH°". Ao escindirse o H2 en 2H•, por exemplo, require un ΔH° de +435 kJ·mol-1, mentres que a escisión de Cl2 en 2Cl• require un ΔH° de +243 kJ·mol−1.
A enerxía de enlace entre dous átomos enlazados covalentemente está afectada pola estrutura global da molécula, non simplemente pola identidade dos dous átomos. Igualmente, os radicais que requiren máis enerxía para formarse son menos estables que os que requiren menos enerxía. Unha barreira adicional pode ser a regra de selección. Porén, a propagación, é moi exotérmica.
A formación de radicais por medio de rotura de enlaces homolítica na maior parte dos casos ocorre entre dous átomos de electronegatividade similar; en química orgánica, isto está a miúdo entre o enlace O–O en especies de peróxido ou entre enlaces O–N. Os radicais poden tamén formarse por oxidación ou redución dun só electrón dun átomo ou molécula: un exemplo é a produción de superóxido pola cadea de transporte de electróns. Estudos iniciais de química organometálica (especialmente os de F. A. Paneth e K. Hahnfeld sobre especies de tetra-alquil chumbo feitos durante a década de 1930) apoiaron a fisión heterolítica de enlaces e un mecanismo baseado nos radicais. Aínda que existen os ións radicais, a maioría das especies son electricamente neutras.
Persistencia e estabilidade
miniatura|dereita|O radical derivado do [[tocoferol|α-tocoferol.]] Aínda que os radicais son xeralmente de vida curta debido á súa reactividade, hai tamén radicais de vida longa, que se clasifican da seguinte maneira:
Radicais estables
O primeiro exemplo dun radical estable é o dioxíxeno molecular (O2). Outro exempolo común é o óxido nítrico (NO). Os radicais orgánicos poden ser de vida longa se aparecen nun sistema π conxugado, como o radical derivado do α-tocoferol (vitamina E). Hai tamén centos de exemplos de radicais tiazil, que presentan unha baixa reactividade e unha estabilidade termodinámica notable con só unha moi limitada estabilización de resonancia π.
Radicais persistentes
Os compostos radicais persistentes son aqueles que teñen unha lonxevidade debida a ateigamento estérico arredor do centro radical, o que fai fisicamente difícil para o radical reaccionar con outra molécula. Exemplos son o radical trifenilmetil de Gomberg, o sal de Fremy (potasio nitrosodisulfonato, (KSO3)2NO·), os nitróxidos, (fórmula xeral R2NO·) como TEMPO, TEMPOL, nitronil nitróxidos, e azefenilenís e radicais derivados de PTM (radical perclorofenilmetil) e TTM (radical tris(2,4,6-triclorofenil)metil). Xéranse radicais persistentes en grandes cantidades durante a combustión, e "poden ser responsables do estrés oxidativo que se orixina na enfermidade cardiopulmonar e probablemente no cancro, que foi atribuído á exposición a partículas finas presentes no aire."
Dirradicais
Os dirradicais son moléculas que conteñen dous centros radicais. Nunha molécula poden existir moitos centros radicais. O oxíxeno atmosférico existe naturalmente como un dirradical no seu estado fundamental como oxíxeno triplete. A baixa reactividade do oxíxeno atmosférico débese ao seu estado dirradical. Os estados de non radical do dioxíxeno son en realidade menos estables que o de dirradical. A estabilidade relativa do dirradical oxíxeno é principalmente debida á natureza de spin prohibido da transición triplete-singlete requirida para que atrape electróns, é dicir, para que se "oxide". O estado dirradical do oxíxeno tamén se orixina polo seu carácter paramagnético, que se demostra pola súa atracción por un imán externo.
Reactividade
Os intermediarios alquilo radicais son estabilizados por procesos químicos similares aos dos carbocatións: como regra xeral, canto máis substituído está o centro radical, máis estable é. Isto é o que dirixe as súas reaccións. Así, a formación dun radical terciario (R3C·) está favorecida sobre a formación dun secundario (R2HC·), que á súa vez está favorecido con respecto á formación dun primario (RH2C·). Igualmente, os radicais que están ao lado de grupos funcionais como o carbonilo, nitrilo e éter son máis estables que os radicais alquilo terciarios.
Os radicais atacan dobres enlaces. Porén, a diferenza de ións similares, estas reaccións de radicais non están tan dirixidas por interaccións electrostáticas. Por exemplo, a reactividade de ións nucleofílicos con compostos α,β-insaturados (C=C–C=O) é dirixida polo efecto de retirada do electrón do oxíxeno, o que orixina unha carga parcial positiva situada sobre o carbono do carbonilo. Hai dúas reaccións que se observan no caso iónico: o carbonilo é atacado nunha adición directa ao carbonilo, ou o vinilo é atacado en adición conxugada, e en ambos os casos a carga sobre o nucleófilo é captada polo oxíxeno. Os radicais engádense rapidamente ao dobre enlace, e o α-radical carbonilo resultante é relativamente estable; pode acoplarse con outra molécula ou ser oxidado. Non obstante, o carácter electrofílico/neutrofílico dos radicais foi observado en varios casos. Un exemplo é a tendencia alternante da copolimerización do anhídrido maleico (electrofílico) e estireno (lixeiramente nucleofílico).
En reaccións intramoleculares, pode conseguirse un control preciso malia a extrema reactividade dos radicais. En xeral, os radicais atacan o sitio reactivo máis próximo con maior facilidade. Por tanto, cando hai elección, obsérvase unha preferencia por aneis de cinco membros: os aneis de cinco membros están demasiado tensionados, e as colisións con carbonos situados a seis ou máis átomos de distancia na cadea son infrecuentes.
Os carbenos tripletes e nitrenos, que son dirradicais, teñen unha química distintiva.
Combustión
Unha reacción familiar de radicais libres é a combustión. A molécula de oxíxeno é un dirradical estable, que se representa máis apropiadamente como ·O-O·. Como os spins dos electróns son paralelos, esta molécula é estable. Aínda que o estado fundamental do oxíxeno é o dirradical (triplete) de spin desapareado non reactivo, existe tamén un estado (singlete) de espín apareado extremadamente reactivo. Para que ocorra a combustión, a barreira de enerxía entre estes debe ser superada. Esta barreira pode ser superada con calor, para o que cómpren altas temperaturas. A transición triplete-singlete é tamén unha transición "prohibida". Isto supón unha barreira adicional á reacción. Tamén significa que o oxíxeno molecular é relativamente non reactivo a temperatura moderada agás en presenza de átomos pesados catalíticos como o ferro ou o cobre.
A combustión consiste en varias reaccións en cadea de radicais que pode iniciar o oxíxeno singlete. A inflamabilidade dun material dado depende fortemente da concentración de radicais libres que se debe obter antes de que a iniciación e propagación das reaccións dominen orixinando a combustión do material. Unha vez que o material combustible se consumiu, as reaccións de terminación dominan outra vez e a chama apágase. Como se indicou, a promoción de reaccións de propagación ou terminación altera a inflamabilidade. Por exemplo, antes era común engadirlle á gasolina tetraetilo de chumbo, xa que o propio chumbo desactiva os radicais libres na mestura gasolina-aire (actualmente utilízase gasolina sen chumbo para evitar a contaminación). Isto impide que a combustión se inicie de maneira incontrolada ou en residuos non queimados (detonación ou picado do motor) ou a ignición prematura (autoencendido ou preignición).
Cando se queima un hidrocarburo, están implicados unha gran cantidade de radicais do oxíxeno diferentes. Inicialmente, fórmase o radical hidroxiperoxilo (HOO·). Estes radicais reaccionan despois para dar hidroperóxidos orgánicos que rompen orixinando radicais hidroxilo (HO·).
Polimerización
Ademais da combustión, moitas reaccións de polimerización implican radicais libres. Como resultado, moitos plásticos, esmaltes, e outros polímeros fórmanse por polimerización de radicais. Por exemplo, os aceites de secado e pinturas alquido (con poliésteres modificados pola adicion de ácidos graxos e outros compoñentes) endurecen debido a enlaces cruzados de radicais por causa do oxíxeno atmosférico.
Avances recentes en métodos de polimerización de radicais, coñecidos como polimerización de radicais "vivos" (living radical polymerization) son: Estes métodos producen polímeros cunha distribución máis estreita de pesos moleculares.
Radicais atmosféricos
O radical máis común na baixa atmosfera é o dioxíxeno molecular. A fotodisociación de certas moléculas produce outros radicais libres. Na baixa atmosfera, os exemplos máis importantes da produción de radicais libres son a fotodisociación do dióxido de nitróxeno para dar un átomo de oxíxeno e óxido nítrico (ver ecuación 1 máis abaixo), o cal desempeña un papel clave na formación do smog, e na fotodisociación do ozono para dar o átomo de oxíxeno excitado O(1D) (ver ecuación 2 máis abaixo). As reaccións neta e de retorno móstranse tamén (ecuacións 3 e 4, respectivamente).
Na alta atmosfera, unha fonte especialmente importante de radicais é a fotodisociación de clorofluorocarbonos (CFCs) normalmente non reactivos pola radiación ultravioleta solar, ou por reaccións con outros constituíntes estratosféricos (ver ecuación 1 máis abaixo). Estas reaccións renden o radical cloro Cl•, que reacciona co ozono nunha reacción en cadea catalítica que acaba producindo unha diminución da capa de ozono e unha rexeneración do radical cloro, o que permite que volva a participar na reacción (ver ecuación 2–4 máis abaixo). Crese que ditas reaccións son a causa principal da diminución da capa de ozono (o resultado neto móstrase na ecuación 5 de máis abaixo), e a isto débese que se restrinxise o uso dos clorofluorocarbonos como refrixerantes.
En bioloxía
Os radicais libres xogan un importante papel en varios procesos biolóxicos. Moitos deles son necesarios para a vida, como no proceso necesario para matar intracelularmente bacterias que ten lugar nas células fagocíticas como os granulocitos e os macrófagos. Os radicais libres foron implicados en certos procesos de transdución de sinais, chamados sinalización redox.
Os dous radicais libres máis importantes centrados no oxíxeno son o superóxido e o radical hidroxilo. Derivan do oxíxeno molecular en condicións redutoras. Porén, debido á súa reactividade, estes mesmos radicais libres poden participar en reaccións laterais non desexadas que causan danos celulares. A presenza de cantidades excesivas destes radicais libres poden orixinar danos e morte celular, o cal pode contribuír a moitas doenzas como o cancro, accidente cerebrovascular, infarto agudo de miocardio, diabete e trastornos importantes. Pénsase que moitas formas de cancro son o resultado de reaccións entre radicais libres e o ADN, que potencialmente teñen como resultado mutacións que pode afectar negativamente ao ciclo celular e poden levar á formación dun tumor maligno. Algúns dos síntomas do envellecemento ou senescencia como a aterosclerose tamén se atribúen á oxidación do colesterol inducida polos radicais libres, que dá lugar a 7-cetocolesterol. Ademais, os radicais libres contribúen ao danos hepáticos inducidos polo alcohol, quizais máis que o propio alcohol. Os radicais libres producidos polo fume dos cigarros están implicados na inactivación da alfa 1-antitripsina nos pulmóns; este proceso promove o desenvolvemento de enfisemas.
Os radicais libres poden tamén estar implicados na enfermidade de Parkinson, a xordeira senil e inducida por fármacos, esquizofrenia, e enfermidade de Alzheimer. A síndrome de radicais libres clásica, a enfermidade de almacenamento de ferro chamada hemocromatose, está tipicamente asociada cunha constelación de síndromes relacionadas cos radicais libres que inclúen trastornos do movemento, psicoses, anormalidades da melanina pigmentaria da pel, xordeira, artrite, e diabetes mellitus. A teoría dos radicais libres sobre o envellecemento propón que a acción dos radicais libres subxace no proceso da senescencia. Por outra parte, o proceso da mitohormese (hormese mitocondrial) suxire que a exposición repetida a pequenas doses de radicais libres pode aumentar a duración da vida en condicións de restrición de glicosa e práctica regular de exercicio físico.
Como os radicais libres son necesarios para a vida, o corpo ten varios mecanismos para minimizar os danos inducidos polos radicais libres e para reparar os danos que se produzan, como poden ser encimas como a superóxido dismutase, catalase, glutatión peroxidase e glutatión redutase. Ademais, os antioxidantes xogan un papel clave nestes mecanismos de defensa. Entre eles están as tres vitaminas A, C e E e os antioxidantes polifenólicos. Ademais, non hai probas claras que indiquen que a bilirrubina e o ácido úrico poden actuar como antioxidantes para axudar a neutralizar certos radicais libres. A bilirrubina procede da degradación do contido dos eritrocitos mortos, mentres que o ácido úrico é un produto da degradación das purinas. Porén, demasiada bilirrubina pode orixinar ictericia, o cal pode finamente danar o sistema nervioso central, mentres que un exceso de ácido úrico causa a gota.
Especies reactivas do oxíxeno
As especies reactivas do oxíxeno (ERO ou ROS) son especies como o superóxido, peróxido de hidróxeno, e radical hidroxilo, asociados comunmente con danos celulares. As especies reactivas do oxíxeno son un subproduto natural do metabolismo normal do oxíxeno e teñen importantes papeis na sinalización celular.
Wat een geluk
«Wat een geluk» (en galego: «Que sorte») é unha canción composta por Dick Schallies e interpretada en neerlandés, por separado, por Rudi Carrell e Annie Palmen. Lanzouse como sinxelo en 1960 mediante Omega Records e Polydor Records, respectivamente. Foi elixida para representar aos Países Baixos no Festival de Eurovisión de 1960 tras gaña-la final nacional neerlandesa, Nationaal Songfestival 1960.
Radical (química)
Especies reactivas do oxíxeno
A oxibenzona forma radicais libres á luz do sol, e, por tanto, pode ser asociada con danos celulares. Isto só ocorre cando é combinada con outros compoñentes que adoitan encontrarse en filtros solares, como o óxido de titanio e octil metoxicinamato.
Wat een geluk
Festival de Eurovisión 1960
miniatura|esquerda|[[Annie Palmen e Rudi Carrell, intérpretes da canción, tras gaña-lo Nationaal Songfestival 1960 coa canción.]]
Radical (química)
Definición menos estrita de radical
Na maioría dos campos da química, a definición histórica de radical afirma que as moléculas teñen un spin distinto de cero. Porén, en campos como a espectroscopia, reaccións químicas, e astroquímica, a definición é lixeiramente diferente. Gerhard Herzberg, gañador do premio Nobel polas súas investigacións sobre a xeometría e estrutura electrónica dos radicais, suxeriu unha definición menos estrita de radical libre: "calquera especie transitoria (quimicamente inestable) sexa átomo, molécula ou ión". O principal punto desta proposta é que hai moitas moléculas quimicamente inestables que teñen spin cero, como C2, C3, CH2 etc. Esta definición é máis conveniente para discusións de procesos químicos transitorios e en astroquímica; por tanto, os investigadores neses campos prefiren usar esta definición menos estrita.
Wat een geluk
Selección
«Wat een geluk» cualificouse para representar aos Países Baixos no Festival de Eurovisión 1960 tras gaña-la final nacional neerlandesa, Nationaal Songfestival 1960, onde foi interpretada por separado polos cantantes Annie Palmen e Rudi Carrell.
No festival
A canción participou no festival celebrado no Royal Festival Hall o 29 de marzo de 1960, sendo interpretada por Rudi Carrell. A orquestra foi dirixida por Dolf van der Linden.
Foi interpretada en décimo lugar, seguindo a Suíza con Anita Traversi interpretando «Cielo e terra» e precedendo a Alemaña con Wyn Hoop interpretando «Bonne nuit, ma chérie...». Ao final das votacións, a canción recibiu 2 puntos, obtendo o duodécimo posto de 13.
Republic Records
Republic Records é un selo discográfico estadounidense. Foi fundado por Avery Lipman e Monte Lipman como unha etiqueta independente no ano 1995 e no presente é unha división de Universal Music Group (UMG). Foi mercado por UMG en 2000 e operou inicialmente como un selo de Universal/Motown Records Group. Tras unha reorganización en 2006 pasou a chamarse Universal/Republic, e no ano 2012 recibiu o nome de Republic Records.
A compañía ten a súa sede na cidade de Nova York. No presente entre os seus artistas atópanse Nicki Minaj, Anitta, Ariana Grande, Black Sabbath, Drake, Hailee Steinfeld, Jessie J, Lil Wayne, Lorde, Post Malone, The Weeknd e Liam Payne.
A Pereira, Librán, Baleira
A Pereira é un lugar da parroquia de Librán no concello lugués de Baleira na comarca da Fonsagrada. Segundo o IGE, en 2011 tiña 11 habitantes (7 homes e 4 mulleres).
Saíme
Co topónimo Saíme podemos facer referencia a:
A Ponte, Librán, Baleira
A Ponte é un lugar da parroquia de Librán no concello lugués de Baleira na comarca da Fonsagrada. Segundo o IGE, en 2011 tiña 6 habitantes (3 homes e 2 mulleres).
José Luís Valladares Fernández
Traxectoria
Nas eleccións municipais de 1991 encabezou a candidatura de Centristas de Galicia á alcaldía de San Cristovo de Cea e foi elixido alcalde con maioría absoluta. Nas municipais de 1995 foi o candidato do PPdeG e volveu ser elixido alcalde con maioría absoluta. Continuou como alcalde nas sucesivas eleccións, sempre con maioría absoluta. Foi deputado provincial ata 2011.
Dan (artes marciais)
Hai diferentes niveis de dan, usualmente de primeiro ata noveno ou décimo dan. Os niveis máis baixos normalmente poden ser conseguidos a través de exames ou competicións; os máis altos, porén, requiren décadas de experiencia e contribución para a arte, a través de actividades de instrución, investigación ou a publicación de traballos escritos. Esas graduacións só poden ser conferidas polos representantes xerarquicamente máis elevados dun determinado dojo ou organización.
En xaponés, os graos son chamados:
Graus d'arts marcials Dan (martial arts) Dan
Mensaxería instantánea
miniatura|dereita|Gajim, un cliente de software libre de mensaxería instantánea para Jabber. A mensaxería instantánea (IM) é un servizo de Internet que posibilita conversar en liña a través de Internet tecleando as palabras no lugar de pronuncialas; estas son enviadas instantaneamente ó receptor. Constitúe unha evolución do protocolo chat.
Os programas de mensaxería instantánea máis usados son:
Algunhas destas aplicacións son capaces tamén de transmitir comunicación de son e/ou vídeo (VOIP).
Perfecto Estévez
Traxectoria
miniatura|Cuberta dun libro deseñada por Perfecto A. Estévez. Foi xefe do estudio gráfico da axencia de publicidade AHA, director de arte do grupo Córcega e deseñador da editorial Espiral Maior. Colaborou con traballos gráficos coa Universidade da Coruña, numerosos concellos galegos e tamén con distintas editoriais como Baía Edicións, A Nosa Terra ou Edicións Xerais de Galicia.
Colaborou tamén con numerosos carteis a un gran número de movementos culturais e reivindicativos galegos.
Clístenes de Atenas
Traxectoria
Foi fillo de Megacles, un Alcmeónida, e de Agaristé, a filla do tirano de Sición, Clístenes de quen tomou o nome.
Cóntase que ao prometer que a súa familia participaría na reconstrución do santuario de Delfos, convenceu á Pitia para que dixese a todos os espartiatas que viñeran consultar que antes de nada debían derrocar a tiranía dos Pisistrátidas en Atenas.
Cando o rei de Esparta Cleómenes I botou ao tirano Hipias (510) e os exiliados volveron a Atenas, Iságoras e a aristocracia tentaron establecer unha oligarquía coa axuda de Cleómenes. Clístenes converteuse daquela en defensor dos grupos máis populares que se viran benecifiados polos pisistrátidas (os chamados diakrioi). De seguido propúxose facer votar unhas reformas políticas determinantes para a democracia ateniense pois puxo en práctica a igualdade de dereitos ante a lei, ou isonomía.
Cando morreu fixéronselle funerais públicos no Cerámico.
Nova repartición dos cidadáns
Clístenes eliminou os últimos vestixios da organización política baseada nos grupos familiares, e en particular sobre as catro tribos xónicas divididas en terzos, para substituílos por un novo sistema baseado na repartición xeográfica. Ata Clístenes, estas comunidades baseadas en sistemas de parentesco eran a base da organización política, militar e relixiosa. A orixe destas retrotráense a propia orixe das polis e estaban controladas por unha familia aristocrática que mantiña relacións clientelares e dominación sobre o resto da tribo.
Clístenes para debilitar o poder da aristocracia reorganizou as estruturas da cidade dividindo o territorio da Ática, incluída Atenas, nun centenar de demos. Estas eran pequenas comunidades estaban integradas por un número de cidadáns e cada unha tiña unha asemblea, un dixerente, o demarco, e os seus propios cultos. Deste xeito, cada ateniense quedou inscrito nun demos, e pasaron a denominarse co nome do mesmo en substitución do patronímico de orixe aristocrática.
Clístenes reagrupou deseguida todos os demos en dez novas tribos, de tal maneira que ningunha tribo tivese un territorio dun só posuidor ou non representase un poder local. Grazas a esta repartición, grupos de persoas vidos das diferentes partes da Ática víronse obrigados a funcionar en común. A reforma tiña un duplo obxectivo: dunha banda, romper as relacións de dependencia coa aristocracia e debilitar as súas redes de poder, doutra, fomentar a unidade da cidade.
Ademais, Clístenes concedeu a cidadanía a un importante número de metecos (estranxeiros) e de libertos (escravos liberados); así, estímase que nesta época Atenas contaba con case 30 000 cidadáns.
Reorganización institucional
Unha vez feita a reforma da estrutura en tribos e demos, Clístenes dotou a Atenas dunha nova estrutura política. Coa finalidade de neutralizar o Areópago, institución controlada pola aristocracia, creou o Consello dos Cincocentos ou Bulé. Este era un órgano representativo e executivo encargado de preparar os proxectos que presentar á Ekklesía (asemblea) e aseguraba a execución das decisións da mesma. A Bulé estaba integrada por 50 homes de cada unha das dez tribos, e eran escollidos ao chou entre os maiores de 30 anos, sen distinción de orixe. Estes grupos de cincuenta cidadáns formaban cada un á súa vez un comité executivo da Bulé: os prítanes, ocupando cada grupo as funcións durante unha décima parte do ano.
Soumede, Librán, Baleira
Soumede é un lugar da parroquia de Librán no concello lugués de Baleira na comarca da Fonsagrada. Segundo o IGE, en 2011 tiña 2 habitantes (1 home e 1 muller).
Clístenes de Atenas
Reorganización institucional
Ademais, atribúse a Clístenes un aumento no número de arcontes (maxistrados supremos) ata os dez, un por cada tribo. Con todo, foi conservador nun punto: parece que conservou os límites fixados por Solón para a elixibilidade para as maxistraturas superiores, quedando restrinxidas para as clases con maior patrimonio (pentacosiomedimnos e hippeis).
Aínda que a información sobre o seu funcionamento da Ekklesía (asemblea cidadá) antes de Tucídedes é moi fragmentario, semella que as reformas de Clístenes permitiron aumentar as competencias asignadas por Solón (nomeamento dos arcontes e supervisión da súa xestión) ata someter o Areópago e a Bulé á súa autoridade.
A nivel militar, tamén se lle considera o responsable da institucionalización de dez estrategos (comandantes), un por cada tribo.
Liga ACT 2010
A tempada 2010 da Liga ACT foi a 8ª edición do campionato de traiñeiras do Cantábrico, creado en 2003 pola Asociación de Clubs de Traiñeiras. Nesta tempada se disputaron 18 bandeiras.