cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hanna Arsenych-Baran
Traxectoria
Publicou a súa primeira colección de poesía, Towel on Viburnum, en 1997 e logo foi autora dunha segunda colección de poesía titulada Cherry Music ao ano seguinte.En 2001, publicou a colección de poesía Blooming Hawthorn e o libro de prosa Under the Apples of Paradise no mesmo ano. Escribiu o libro en prosa On Monday everything will be different e a colección de poesía Trembling Hyacinths dous anos despois. En 2005, seguiu coa publicación da colección de poesía Hope in the Spring, o libro de prosa As the moon rises e a novela Quiet Street of the Evening City. Escribiu Sweet Words of prose en 2010, compilou a antoloxía de 3.000 oracións en verso cristián ucraíno do século a principios do XXI chamada Prayer raises the sky o ano seguinte, así como as novelas Muska e Rejoice, Bride! en 2018. Compilou o Dicionario de homónimos interlingüísticos ucraíno-ruso en 2020, unha colección de case 4000 palabras en ruso e ucraíno nas que traballara durante media década.
Tamén escribiu unha serie de cancións para algúns compositores. As súas obras foron traducidas ao armenio, bielorruso e inglés. Editou máis de cen libros de texto sobre lingua e literatura ucraínas. Tamén publicou varios dicionarios, e foi autora de catorce libros de prosa e poesía. As súas obras tamén se publicaron en revistas locais.
Legado
O Consello do Óblast de Chernígov dixo que Arsenych-Baran enriquecera "o tesouro creativo de Chernihiv e Ucraína con novelas interesantes e profundas, unha serie de obras poéticas e en prosa, participando activamente en actividades científicas e metodolóxicas".
Vida persoal
Estaba casada con Myron Baran, a quen coñeceu na universidade. A parella tivo un fillo. A última hora da tarde do 1 de abril de 2021, morreu repentinamente por complicacións da COVID-19 tras ser dada de alta do hospital cunha melloría do seu estado un día antes. O seu funeral e o enterro fixéronse dous días despois.
Buile Shuibhne
O texto pode datarse entre 1200 e 1500 atendendo a criterios lingüísticos.
A maldición do santo
Conta a lenda que mentres San Rónán Finn marcaba os límites dunha nova igrexa, o son da súa campá alcanzou o ouvido de Suibhne. Este, ao saber que se estaba construíndo unha igrexa nas súas terras, saíu correndo para botar de alí a San Rónán, arrebatoulle o libro dos salmos e tirouno no lago. Entón interrompeuno a chegada dun mensaxeiro de Congal Claen, que pedía axuda na batalla de Mag Rath (preto da Moira actual, ano 637 d.C.).
Ao día seguinte, unha lontra devolveu intacto o salterio tras recollelo no lago. O santo pronunciou unha maldición sobre Suibhne, condenándoo a vagar e voar espido polo mundo, e encontrar a morte na punta dunha lanza.
Tolemia e vida errante
Suibhne deixou atrás o campo de batalla, e chegou a un bosque chamado Ros Bearaigh, en Glenn Earcain, e pousouse nun teixo. Vagou durante sete anos por toda Irlanda, e volveu a Glenn Bolcáin, que era onde estaban a súa casa e fortaleza. Visitou entón á súa muller, Eorann, que estaba a vivir con outro home, un dos aspirantes para substituír a Suibhne como rei. Eorann mantiña que prefería a Suibhne, mais el díxolle que quedase co seu novo marido.
Entón, volveu ao teixo en Ros Bearaigh, a mesma árbore á que fora cando comezou a tolear, pero cando Eorann veu a enganalo e apresalo, moveuse cara outra árbore. Con todo, descubriuse o seu paradoiro, e un dos seus familiares, Loingsechan, convenceuno de que baixase, inventando que toda a súa familia morrera. Tras isto, Suibhne volveu á súa vida normal e recobrou a cordura, pero mentres estaba a recuperarse, o ruído dunha cazaría volveuno tolo outra vez.
Morte segundo a profecía
Cando Suibhne retornou a Irlanda, a súa muller díxolle que marchase, que non volvese endexamais, porque a súa presenza era unha vergoña para todos. Pero un tempo despois, recuperou a lucidez e tomou a decisión de volver a Dál nAraidi, sen importar a sentenza que o fora agardar. San Rónán soubo disto e rezoulle a Deus para que o impedise. Así a Suibhne comezan a perseguilo cadáveres sen cabeza e cabezas decapitadas.
Finalmente, Suibhne chegou á “Casa de San Moling”, o bispo do condado de Carlow, que o acolleu despois de escoitar a súa historia. O sacerdote ordenoulle a unha muller da parroquia que lle dese de comer ao tolo. Así fixo ela, vertendo leite no buraco dunha bosta. Porén, o seu marido creu nos rumores de que os dous se ían ver ás agachadas, e nun rauto de xenio provocado polos celos, espetoulle unha lanza a Suibhne mentres estaba bebendo do buraco. Desta maneira, Suibhne morreu como Rónán ditara.
Estilo literario
A poesía na historia de Suibhne é rica e coidada, e a propia historia do rei tolo e exiliado que compón versos mentres viaxa mantívose no maxín dos poetas até o século XX. En cada parada da súa viaxe, Suibhne detense para recitar un poema sobre a súa situación e o seu sufrimento. As súas descricións do campo e da natureza, xunto coa capacidade de espertar empatía no lector (“pathos”), son centrais no desenvolvemento do texto.
Notas
<references group="lower-alpha"/>
Nova Roma
Nova Roma é un concepto ideolóxico de grande importancia e continuidade histórica, que consiste na atribución do patrimonio inmaterial da Antiga Roma a un novo espazo no que se constitúe coma un ente político que pretende restaurar as virtudes míticas desa civilización.
Bizancio, Nova Roma
miniatura|O emperador [[Constantino I o Grande|Constantino I cunha maqueta da cidade, mosaico da Santa Sofía]] Nova Roma (grego: Νέα Ῥώμη, Nea Rhomē; latín: Nova Roma) foi o nome orixinal dado polo emperador romano ⁣Constantino I o Grande no ano 330 á nova capital imperial,⁣ que foi construída como expansión da cidade de Bizancio na costa europea do estreito do Bósforo.
A cidade foi fundada como Βυζάντιον por colonos megarios no 657 a.C. Foi rebautizada por Constantino o Grande primeiro como Nova Roma durante a dedicación oficial da cidade como nova capital romana no 330, que logo cambiou a Constantinopla. A cidade foi rebautizada oficialmente como Istambul no século XX, despois do establecemento da República Turca en 1923.
Constantino reconstruíu esencialmente a cidade a escala monumental dende 326 ata 330, modelándoa coma Roma. Os nomes que se usaron nesta época foron: ἡ Νέα, δευτέρα Ῥώμη, (a nova, segunda Roma); Ἄλμα Ῥώμα, (Alma Roma); Βυζαντιάς Ῥώμη, (Roma bizantina); ἑῴα Ῥώμη, (Roma oriental); e Roma Constantinopolitana.
O termo Nova Roma foi usado para indicar que Bizancio, despois Constantinopla, foi a segunda/nova capital do Imperio Romano. Nos tempos modernos, Nova Roma segue sendo parte do título oficial do Patriarca Ecuménico Ortodoxo desa cidade.
Durante o sistema de tetrarquía establecido por Diocleciano no século III, Nicomedia (actual Esmirna) preto de Istambul era a capital oriental (e máis antiga) do Imperio Romano (Diocleciano tiña a súa sede en Nicomedia como Augusto de Oriente). O último coemperador romano en Nicomedia, Licinio, foi derrotado por Constantino na batalla de Crisópole (no moderno distrito de Üsküdar, no lado asiático de Istambul) o 18 de setembro de 324. Constantino utilizou Nicomedia como a súa capital provisional entre 324 e 330, mentres reconstruía e expandía Bizancio como Nova Roma (que pronto renomeou de novo como Constantinopole). Constantino morreu nunha vila preto de Nicomedia o 22 de maio de 337.
Moscova, Terceira Roma
O título de Terceira Roma foi reclamado pola cidade de Moscova dende o Imperio Ruso do século XV pretendía dar continuidade ao Imperio pero coa relixión cristiá ortodoxa afastada de Constantinopla tomada polo Imperio Otomán no ano 1453.
Roma, a nova Ilion
A propia Roma percibíase a si mesma como herdeira doutra capital cun pasado glorioso: a mítica Troia (Ilium, na súa denominación homérica) de onde, segundo as lendas que Virxilio recolleu na Eneida, Eneas fuxiu tras a súa destrución á Roma. Eneas, despois da súa viaxe polo Mediterráneo, chegou ás costas da Italia central, e dos seus descendentes xurdiron os fundadores de Roma (Rómulo e Remo).
O feito de que a única referencia sobre Troia fose a propia literatura grega, fixo que a conquista militar romana de Grecia, simultaneamente coa conquista intelectual de Roma pola civilización helénica, podería presentarse en termos alegóricos como unha vinganza histórica dos descendentes dos troianos. Esta relación con Oriente suscita noutro tema cultural romano: a expresión "Ex oriente lux, ex occidente dux" ("a luz vén de oriente, o poder de occidente").
Pantalla de auga
miniatura|Pantalla de auga iluminada, Medellín. miniatura|Pirámide de pantallas de auga, Lima. miniatura|proxección de vídeo sobre pantalla de auga realizada nun evento social na Arxentina por trentuno.com Unha cortina ou pantalla de auga é unha tecnoloxía utilizada na arquitectura, urbanismo e en eventos temporais que convocan público masivo, que consiste nun sistema de fontes de auga compostas por unha ou varias fileiras de chafarices de auga, con válvulas situadas a certa altura, que dispoñen chorros aliñadamente (rectos ou curvos) que forman un biombo controlado dixitalmente, similar a unha fervenza. Os chorros poden ser desactivados, cambiados de presión e manexarse para crear distintas situacións espaciais ou ben para crear figuras en movemento, gráficos, textos ou diferentes medios para chamar a atención do observador. A rapidez das válvulas crea segmentos utilizados como píxeles para xerar estes medios. Algunhas pantallas compleméntanse co uso de proxección de luces que inciden nos chorros en movemento, con proxeccións de vídeos de alta calidade ou mesmo, proxección de imaxes 3D a través de varias pantallas de auga dispostas estratexicamente para crear o efecto desexado.
Subministración de auga e control de funcións
miniatura|Proxección láser sobre pantalla de auga As pantallas de auga requiren un sistema de captación e filtración (colector) que volva integrar a auga caída filtrada ao sistema de chorros, deseñado para que a auga non se perda por efectos de vento ou outros factores externos (evaporación etc.). Este sistema precisa dunha ou varias bombas (dependendo a magnitude da pantalla) que levan a auga novamente á parte superior da pantalla e dun tanque que a almacene.
Os chafarices poden pórse en posición vertical (formando un ecrán plano) ou variar de posicións para xerar unha pantalla de tipo parabólica ou mixta, dependendo dos usos que se requiran. Estas pantallas poden ser moi interactivas (podendo controlar independentemente cada válvula) ou máis estáticas (controlando válvulas agrupadas).
As válvulas distribuidoras poden atoparse en forma de módulos prefabricados, con distintas velocidades de resposta, tamén poden incluír sensores de movemento (para permitir traspasalas sen mollarse) e luces LED. O funcionamento da pantalla pode controlarse a través de distintos medios interactivos, como controladores a través de WiFi, Internet e até smartphones e tablets. Os precursores do control dixital das cortinas de auga foi a marca Digital Water Curtain da empresa Lumiartecnia, que comezaron a produción de cortinas de auga no ano 2006.
Desenvolvemento
Desde a masificación das pantallas de auga a comezos do século XXI, xa que antes eran fabricadas artesanalmente, as empresas fabricantes de profundaron en novas formas de mellorar os produtos aplicando a pantalla de auga como concepto inicial, pero modificando o seu funcionamento. Destas investigacións xurdiu o muro de néboa, tecnoloxía aínda en desenvolvemento (mesma idea da pantalla de auga, pero o que se expulsa son partículas moi pequenas xerando unha néboa). O principal problema desta nova idea é a baixa inercia da néboa de auga en comparación coas pingas de auga, xa que os máis pequenos remuiños de aire provocan interferencias na pantalla. Aínda así, xa hai empresas que teñen produtos deste tipo dispoñibles nos Estados Unidos, Alemaña e a China.
Usos
miniatura|Pantalla de auga de exterior.
miniatura|Texto sobre muro de auga|thumbtime=0:11
Outeiro, Vilar de Ortelle, Pantón
Outeiro é un lugar da parroquia de Vilar de Ortelle no concello lucense de Pantón na comarca da Terra de Lemos.
Inocencio Fuciños Quintás
Inocencio Víctor Fuciños Quintás Pita, nado en Melide o 28 de xullo de 1853 e finado no mesmo concello o 19 de febreiro de 1933, foi un industrial, banqueiro e político galego.
Traxectoria
Fillo de José Fuciños Miguélez Pita. Formouse traballou co ebanista de Santiago de Compostela, Urbano Anido, mentres estudaba na Real Sociedade Económica de Amigos do País de Santiago. Traballou de administrador da fábrica de curtidos de Furelos. Continuador da Casa de Pita, fundada polo seu pai, foi titular dunha banca en Melide e correspondente do Banco de España. Foi o promotor da instalación da electricidade en Melide, inaugurada en 1909.
Vinculado ao Partido Liberal, foi concelleiro de Melide e alcalde en varias ocasións durante a Restauración e na ditadura de Primo de Rivera; foi o primeiro alcalde da II República. Finou en Melide o 19 de febreiro de 1933, sendo alcalde e presidente da Mancomunidade de concellos de Melide, Toques e Santiso.
Recoñecementos
Unha rúa de Melide leva o seu nome.
Vida persoal
Casou con María Francisca Buján García en 1877, e foi pai de Isidro, Dámaso, Presentación, José María, María Elisa, Sabino, Jesusa Presentación, Carmen, Socorro, Jesús, Manuela, Mercedes e Inocencio Fuciños Buján.
SuperClásico
SuperClásico é un filme dinamarqués de 2011 dirixido por Ole Christian Madsen. O filme foi escollido como candidato de Dinamarca para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 84ª edición dos premios. O 18 de xaneiro de 2012, o filme clasificouse como un dos nove filmes na lista curta, mais finalmente non foi nomeado.
Outeiro, Moreda, Pantón
Outeiro é un lugar da parroquia de Moreda no concello lucense de Pantón na comarca da Terra de Lemos.
Toponimia
A orixe do topónimo é o latín, que é unha parte alta ou elevación do terreo.
Joám José Romero Durán
Joám José Romero Durán, nado en Pontevedra en 1970, é un economista e xestor administrativo galego cunha diversa traxectoria profesional.
Traxectoria
Desempeñou o seu traballo no ámbito da banca, da empresa privada como responsable do departamento financeiro e como economista e xestor administrativo asesorando a persoas autónomas e pequenas empresas. Desde 2020, exerce como economista asistente do Grupo Parlamentar do Bloque Nacionalista Galego no Parlamento de Galicia.
Na súa mocidade participou en diversas iniciativas culturais como o Club Informático Novasoft en Vilagarcía na revista reintegracionista Embora e no colectivo cultural local Lanças de Breogham. Na universidade participou na Assembleia Bonaval de Compostela de carácter reintegracionista xunto ao profesor Xavier Vilhar Trilho, Ângelo Brea, Iolanda Aldrei e nos colectivos estudantís CAF e EI. Foi membro electo da xunta da Facultade de Ciencias Económicas e Empresariais polos Comités Abertos de Faculdade e membro da dirección nacional de Galiza Nova como responsable comarcal do Salnés. Actualmente é membro do Consello Comarcal do BNG de Pontevedra, e viceresponsable local no municipio de Cerdedo-Cotobade. Formou parte da candidatura do BNG ás Eleccións municipais de 2019.
Foi fundador e activista da Asociación Cultural Almuinha de Marín. É socio de AGAL, e amigo colaborador da Escolas de Ensino Galego Semente, socio da asociación cultural O Quilombo de Pontevedra, e membro fundador e activista de CERCO Acción Social e Cultural de Cerdedo-Cotobade.
Ten publicado varias ducias de artigos de temática económica en medios galegos como Sermos Galiza e o Nós Diario. É un dos tres prologuistas do libro Anacos da Vida, de Víctor Rivas, editado pola Editorial Galaxia en 2021.
Vida persoal
Bisneto de Francisco Porto Rey, emprendedor cultural, xornalista, escritor, e membro do Partido Galeguista, por rama paterna e de Ramón Pereira Barreiro, militar republicano represaliado polo franquismo, pola rama materna, pasou a súa infancia en Vilagarcía de Arousa.
Estevo de Bizancio
Estevo de Bizancio (en grego Στέφανος Βυζάντιος e en latín Stephanus Byzantinus) foi un xeógrafo e lexicógrafo romano oriental do século VI.
Traxectoria
Do dicionario só sobreviven algúns fragmentos, pero consérvanse epítomes compilados por Hermolao de Constantinopla. Hermolao dedicou o seu epítome a Xustiniano, aínda que non está claro se se refire a Xustiniano I ou a Xustiniano II, emperadores dese nome. Pero parece probábel que Estevo vivise na primeira metade do século VI, baixo o mandato de Xustiniano I. A edición moderna estándar é a de August Meineke (1849), e por convención, as referencias á obra de Estevo de Bizancio usan os números de páxina do texto de Meineke. A primeira edición moderna do libro foi publicada pola imprenta Aldina en 1502.
O epítome de Hermolao di que Ἐθνικά tiña sesenta libros, e menciona por orde alfabética os nomes dos lugares e os adxectivos derivados destes nomes. Esta obra, que escribiu de autores máis antigos, deulle moita sona.
Aínda que só se conserva un resumo, a obra é moi importante para comprender a xeografía e as prácticas relixiosas da antiga Grecia. Case todos os artigos do epítome teñen as referencias do autor antigo que falou do tema, para dar constancia do nome dos lugares dos que se fala. Ademais, dos fragmentos da obra que quedaron, despréndese que o orixinal tiña longas citas dos autores antigos, e moitos detalles interesantes, topográficos, históricos e mitolóxicos. Estevo de Bizancio cita a Artemidoro de Daldis, Polibio, Elio Herodiano, Heródoto, Tucídides, Filón de Biblos, Xenofonte, Estrabón, Dioniso Periexetes, Hecateo de Mileto e outros autores.
Os fragmentos conservados e o epítome foron utilizados por Eustacio de Tesalónica, e tamén se atopan no Etymologicum Magnum e na enciclopedia Suidas. O último autor que empregou Ἐθνικά parece ser Constantino VII Porfiroxénito na obra De Administrando Imperio, do ano 950.
Elmer Bennett
Elmer James Bennett, nado o 13 de febreiro de 1970 en Evanston, Illinois, é un ex xogador profesional de baloncesto estadounidense. Cunha altura de 1,83 m, xogaba na posición de base.
Traxectoria
Bennett foi seleccionado na 38ª posición do Draft da NBA de 1992 polos Atlanta Hawks. Xogou na National Basketball Association (NBA) un total de 21 partidos repartidos en 3 tempadas, onde acadou 2.3 puntos por partido.
Bennett xogou para os Rochester Renegade, os Grand Rapids Hoops, os Fargo-Moorhead Fever e os Oklahoma City Cavalry na Continental Basketball Association. O seu primeiro equipo en Europa foi o Victoria Libertas Pesaro italiano en 1995. Posteriormente xogou tamén no Basket CRO Lyon en 1996.
A meirande parte da súa carreira a pasou na Liga ACB. Chegou ó TAU Cerámica en 1997, onde xogou ata 2003 e gañou unha liga e unha Copa do Rei. Posteriormente xogou para o Real Madrid, o Joventut Badalona e o CB Sevilla.
Blanca Jeannette Kawas
Blanca Jeannette Kawas Fernández, nada en Tela (Honduras) o 16 de xaneiro de 1946 e finada na mesma cidade o 6 de febreiro de 1995, foi unha activista do medio ambiente hondureña, coñecida polo seu papel no rescate de máis de 400 especies de flora e fauna de Honduras durante os seus últimos anos até o seu asasinato. O Parque nacional Jeanette Kawas é nomeado na súa memoria.
Traxectoria
Jeannette Kawas naceu en Tela, Atlántida, estudou na escola "Miguel Paz Barahona" e conseguiu o seu título de Perito Mercantil e Contador Público en 1967, posteriormente comezou a traballar nalgunhas institucións financeiras durante a década de 1970.
Casou con Jim Watt, e entre 1977 e 1979 deu a luz a dous fillos.
Asasinato
Kawas realizou actos en contra do goberno de Carlos Roberto Reina Idiáquez debido ao outorgamento de títulos de propiedade a campesiños e empresarios nas reservas de Punta Sal, hoxe chamado Parque nacional Jeanette Kawas.
Dous días despois da protesta, o 6 de febreiro de 1995, atopábase na súa casa, ás (19:45 horas) 7:45 p.m. Foi asasinada con arma de fogo por dous sospeitosos, non identificados na súa casa no barrio El Centro, na cidade de Tela, Atlántida. Entre os sospeitosos de asasinato atópanse o coronel Mario Amaya (coñecido como Tigre Amaya), quen se reuniu co sarxento Ismael Perdomo e Mario Pineda (tamén coñecido como Chapin) na xefatura de policía de Tela.
Feitos posteriores
Como non había interese nos operadores de xustiza de Honduras en aclarar as causas do asasinato, o 13 de xaneiro de 2003, o Equipo de Reflexión, Investigación y Comunicación (ERIC) da Compañía de Xesús e o Centro para la Justicia Internacional (CEJIL) enviaron tres solicitudes individuais á Comisión Interamericana de Dereitos Humanos, nas que responsabilizaba ao Estado de Honduras polos asasinatos de Kawas, Carlos Escaleras e Carlos Luna López.
Ceca de Siscia
A ceca de Siscia foi un obradoiro monetario do Imperio Romano situado na cidade balcánica de Siscia (a actual Sisak, en Croacia).
A súa marca de ceca identifícase por ter presentes, en practicamente todos os casos, as letras SIS, que poden aparecer ou non en combinación con outras.
Historia
A ceca de Siscia foi establecida en 262 d. de C. polos emperadores Valeriano (253-260) e Galieno (253-268), coa intención de ter unha provisión de circulante sempre dispoñible nas provincias periféricas, onde as necesidades de defensa do Imperio podían facer precisar importantes gastos militares. Este foi precisamente o motivo do seu uso descontinuo, primeiro baixo o mandato conxunto de ambos os emperadores e logo en tempos de Galieno gobernando só (260-268), probablemente cando a corte imperial residía nos Balcáns.
A ceca mantivo as súas operacións de cuñaxe tamén baixo o seu sucesor, Claudio o Gótico (268-270). Logo dunha escasa produción a nome do efémero Quintilo (270), xunto coa ceca de Cízico foi a primeira en apoiar a Aureliano (270-275), de quen foi a súa ceca principal nos primeiros momentos do seu reinado. O control desta ceca por parte de Aureliano permitiulle producir nela as moedas de ouro que despois utilizou para recompensar os soldados que apoiaron o seu ascenso ao trono.
Posteriormente, a casa de moeda foi controlada polo usurpador Xuliano (285-286), quen a través das súas cuñaxes nela expandiu a propaganda das súas promesas de liberdade. miniatura|[[Follis da ceca de Siscia (marca SIS ) a nome de Constantino II]] Foi utilizada durante o período tetrárquico para servir a diocese de Galerio. Entre mediados de 317 e finais de 318, a ceca de Siscia cuñou moedas que conmemoraban os antepasados deificados de Constantino I. Nese mesmo período, emitiuse unha versión dunha moeda de bronce na que Constantino portaba un casco con crista co símbolo cristián do crismón, tamén utilizado noutras emisións mesmo como marca de ceca. Esta ceca foi tamén unha das que recorreu adoito á efixie de Constantino laureado coa ollada dirixida ao ceo, en postura de cristián orante.
A ceca foi clausurada ca. 387, entre o ascenso ao trono de Arcadio (383-395) e a de Honorio (393-423).
Marcas de ceca
Da grande diversidade de marcas de ceca utilizadas (case sempre combinando SIS con outras letras), as máis frecuentes son as seguintes:
Inhibidor da recaptación de monoaminas
Un inhibidor da recaptación de monoaminas (MRI) é un fármaco que actúa como un inhibidor da recaptación dun ou varios dos tres neurotransmisoresmonoamina principais (serotonina, norepinefrina e dopamina) ao bloquear a acción dun ou máis dos respectivos transportadores de monoaminas (MATs), os cales son o transportador de serotonina (SERT), o transportador de norepinefrina (NET) e o transportador de dopamina (DAT). Isto á súa vez ten como resultado un incremento na concentración snáptica dun ou máis destes neurotransmisores e, por tanto, un incremento da neurotransmisión monoaminérxica.
Usos
A maioría dos antidepresivos aprobados actualmente actúan de forma predominante ou exclusiva como inhibidores da recaptación de monoaminas, incluíndo os inhibidores da recaptación de serotonina selectivos (SSRIs), inhibidores da recaptación de serotonina-epinefrinas (SNRIs) e case todos os antidepresivos tricíclicos (TCAs). Moitos psicoestimulantes usados no tratamento do trastorno por déficit de atención con hiperactividade ou como supresores do apetito no tratamento da obesidade tamén se comportan como inhibidores da recaptación de monoaminas, aínda que en particular a anfetamina (e metanfetamina), que actúan en certa medida como inhibidores da recaptación de monoaminas, exercen os seus efectos principalmente como axentes liberadores. Ademais, psicoestimulantes que actúan como inhibidores da recaptación de monoaminas que afectan á dopamina, como é o caso da cocaína e o metilfenidato son con frecuencia utilizados como drogas de abuso ou recreativas. Como resultado, moitos deles pasaron a ser substancias controladas, o cal á súa vez orixinou a síntese clandestina dunha ampla gama de drogas de deseño co proósito de sortear a prohibición legal; un primeiro exemplo disto é a mestura dun inhibidor da recaptación de monoaminas e o axente liberador de monoaminas mefedrona (unha droga).
Tipos de inhibidores da recaptación de monoaminas
Hai diversos tipos de inhibidores da recaptación de monoaminas, entre os cales están os seguintes:
Cristián VII de Dinamarca
O reinado de Cristián VII estivo marcado pola súa doenza mental e porque a maioría do seu reinado só foi monarca nominalmente. O seu medio irmán Frederico foi designado como rexente de Dinamarca en 1772. Dende 1784 até a morte de Cristián VII en 1808, o fillo de Cristián, posteriormente Frederico VI, exerceu como rexente non oficial.
Guanyu Zhou
Guanyu Zhou (chinés 周冠宇) nado o 30 de maio de 1999, é un piloto de carreiras chinés que compite como piloto de Alfa Romeo desde o Campionato Mundial de Fórmula 1 de 2022. Competiu no Campionato FIA de Fórmula 2 para UNI-Virtuosi Racing de 2019 a 2021, despois de ter terminado terceiro na campaña 2021. Forma parte da Academia Alpine, e serviu como piloto de probas para o Renault F1 Team e o Alpine F1 Team en 2020 e 2021 respectivamente. Antes diso, foi membro da Ferrari Driver Academy de 2014 a 2018, e serviu como piloto de desenvolvemento do equipo de Fórmula E DS Techeetah en 2018.
Bob Tisdall
Robert ("Bob") Morton Newburgh Tisdall, nado o 16 de maio de 1907 en Nuwara Eliya, Ceilán agora Sri Lanka, e finado o 27 de xullo de 2004 en Nambour, Queensland, Australia, foi un atleta irlandés que gañou unha medalla de ouro na proba de 400 metros valados nos Xogos Olímpicos de 1932, celebrados nos Ánxeles.
Guanyu Zhou
alt=|thumb|Zhou na grella da ADAC F4 en Spa Zhou comezou a súa carreira nos monoprazas en 2015, competindo no Campionato Italiano de F4 e no ADAC Formula 4 con Prema Racing. Despois de ter éxito no Campionato Italiano de F4, pasou ao Campionato de Europa de Fórmula 3 con Motopark no 2016.
Bob Tisdall
Tisdall criouse en Nenagh, no condado de Tipperary, en Irlanda. Só competira en seis probas de 400 metros valados cando gañou a medalla de ouro nos Xogos Olímpicos de 1932, estabelecendo un récord mundial de 51,7 segundos, o cal non foi recoñecido baixo as regras daquela época xa que golpeara un valado. Posteriormente, pola notoriedade do incidente, as regras foron modificadas e o presidente do Comité Olímpico Internacional, Juan Antonio Samaranch, agasallou a Tisdall cun premio Waterford Crystal coa imaxe del derrubando o último obstáculo gravado no vaso. Malia que a Asociación Internacional de Federacións de Atletismo non recoñeceu o récord naquel momento, no presente si recoñecen a marca, dándolle a Tisdall o crédito do fito de ser o primeiro home en baixar dos 52 segundos.
Guanyu Zhou
Comezos
En 2013, Guanyu Zhou gañou o Campionato British Super 1 Kart e o Rotax Max Euro Challenge na categoría júnior. Ao ano seguinte foi subcampión do Rotax Max Euro Challenge Senior e competiu no Campionato de Europa e no Campionato mundial na categoría KF, ademais de debutar en monoprazas. En 2015, Zhou competiu no Campionato Italiano de Fórmula 4, onde foi subcampión, e no ADAC Formula 4 para Prema Powerteam.
Fórmula 3
Ao comezo de 2021 correu no Campionato asiático de F3 co equipo  Abu Dhabi Racing by Prema, onde logrou o campionato de pilotos.
Fórmula 2
Desde 2019, competiu na Fórmula 2 co equipo UNI-Virtuosi Racing. Na súa primeira tempada, logrou cinco podios e terminou sétimo no campionato, mentres que o seu compañeiro Luca Ghiotto foi terceiro. Tamén nesa tempada foi galardoado co "Premio Anthoine Hubert" como mellor novato do ano.
En 2020, Zhou logrou a súa primeira vitoria na F2 na Sochi sprint. Outros cinco podios conseguidos serviron para situalo na sexta posición do campionato, pero por detrás do seu compañeiro de equipo Callum Ilott, que foi subcampión.
Na tempada 2021, Zhou disputou o campionato con Oscar Piastri. O piloto chinés gañou carreiras en Sakhir, Montecarlo e  Silverstone. A falta de dúas xornadas para o final, Zhou ocupaba o segundo lugar da competición, a 36 puntos de Piastri.
Fórmula 1
Antes de ingresar na Renault Sport Academy, Zhou foi membro da Ferrari Driver Academy durante varios anos. Uniuse a Ferrari en 2014, cando aínda estaba en karting, e deixouna a finais de 2018.
En 2020, Renault preparou unha proba para tres pilotos do seu programa, Christian Lundgaard, Oscar Piastri e Guanyu Zhou, de novo nun vello monopraza. Nas probas da postetempada de 2020, o piloto chinés conduciu por primeira vez un vehículo da presente tempada, asignado por Renault xunto co propietario Fernando Alonso.
Ao ano seguinte, o equipo cambiou o seu nome a Alpine. Zhou formou parte das probas libres do Gran Premio de Austria.
O seu contrato para a tempada 2022 de Fórmula 1 foi confirmado como piloto oficial do equipo Alfa Romeo.
Resultados completos do campionato italiano de F4
(Clave) (Carreiras en negra indica pole position) (Carreiras en cursiva indica volta rápida)
Resultados completos do campionato de Europa da FIA de Fórmula 3
(key) (Carreiras en negra indica pole position) (Carreiras en cursiva indica volta rápida)
Resultados completos do campionato da FIA de Fórmula 2
(clave) (Carreiras en negra indica pole position) (Carreiras en cursiva indica volta rápida entre os dez primeiros clasificados) ‡ Outorgáronse a metade de puntos xa que se cumpriu menos do 75% da distancia da carreira.
Resultados completos no campionato de Asia de F3
(clave) (As carreiras en letra grosa indican pole position; as carreiras en cursiva indican volta rápida.)
Resultados Completos na Fórmula 1
(Chave) As carreiras en letra grosa indican pole position; as carreiras en cursiva indican volta rápida.
Concello de Cereixa
O Concello de Cereixa existiu formalmente como concello de seu de 1820 a 1823, cando se integrou no da Pobra de Brollón.
Creado durante o Trienio liberal, mantívose ata a organización actual dos concellos co proxecto de organización territorial de España de 1822, logo confirmada na división territorial de España en 1833, polo que en 2021 cumpriu o seu bicentenario. Abranguía as parroquias de Cereixa e seis máis, sen que se coñeza cales eran, sendo lóxico supoñer que serían as máis próximas á de Cereixa, posiblemente algunhas das pertencentes aos actuais concellos de Monforte de Lemos, Quiroga ou Bóveda.
Foron alcaldes do concello de Cereixa, José Sánchez Somoza, ao que sucedeu Miguel Domínguez Guerra, que era sacerdote.
Noel Galea Bason
Noel Galea Bason, nado en Floriana en 1955, é un escultor e medallista maltés coñecido polo seu deseño dos anversos da primeira serie de moedas do euro de Malta.
Neonato
thumb|275px|Neonato ao momento de nacer. Un neonato (do latín neo nato) ou bebé acabado de nacer é un bebé que ten 28 días ou menos dende o seu nacemento, ben sexa por parto ou por cesárea. A definición deste período é importante porque aínda que representa unha etapa moi curta da vida, nela acontecen cambios poden derivar en consecuencias importantes para o resto da súa vida. O termo axústase a nados pretermo, a termo o postermo.
Noel Galea Bason
Traxectoria
Noel Garea Bason formouse como medallista na Escola de Arte da Medalla do Istituto Poligrafico dello Stato, en Roma, entre os anos 1975 e 1978. Posteriormente foi, ata 1991, o único gravador da Casa da Moeda de Malta, que pechou en 1995.
Neonato
Durante os primeiros 40 días de vida, pódense descubrir a maioría dos defectos conxénitos e xenéticos. Non todas as anomalías xenéticas se manifestan no momento do nacemento, pero co manexo axeitado, pódense detectar, previr e tratar gran parte das doenzas do ser humano.
Un bebé acabado de nacer pode presentar aspectos moi diferentes atendendo a numerosos factores propios, da súa nai ou do período de xestación. Por outra parte, existen numerosos fenómenos transitorios, derivadors da adaptación do neonato ao novo contorno no que se desenvolve. Este feito está acompañado dunha serie de cambios, a maioría predecíbeis, que estabelecen a norma do desenvolvemento e crecemento infantil.
Noel Galea Bason
Traxectoria
Garea Bason creou varias esculturas e relevos, en ocasións en espazos públicos, como é o caso das estatuas dedicadas ao estadista maltés Dom Mintoff, unha en Cospicua e outra na Praza de Castela da Valeta, inaugurada en maio de 2018. Outras das súas obras son un relevo en bronce titulado Giullare per un dio ("Bufón para un deus"), de 1988, e outro en prata conmemorativo da visita de Xoán Paulo II a Malta, de 1999.
Por outra banda, Garea Bason foi comisionado polo Estado maltés en diversas ocasións para confeccionar agasallos para monarcas e outros dignatarios estranxeiros. Un destes agasallos é o relevo en prata montado sobre madeira nobre como regalo do presidente maltés Ċensu Tabone a Isabel II con motivo da súa visita a Malta entre o 28 e o 30 de maio de 1992. miniatura|287x287px|[[Anversos da primeira serie de moedas do euro de Malta, creados por Noel Galea Bason. ]] Ademais, Noel Garea Bason é un prolífico medallista e deseñador de moedas. A el débenelle unha serie de 28 medallas cos retratos dos grandes mestres da Orde de Malta, creadas entre 1998 e 2002. Un destes xogos serviu tamén como agasallo de Estado, outorgado a Xoán Carlos I de España na súa visita a Malta. Entre 1991 e 2006 foi o deseñador de varias moedas, tanto circulantes como conmemorativas, do sistema da lira maltesa.
Coa entrada do país na Eurozona e a asunción do euro como moeda de curso legal, Garea Bason foi tamén o encargado do deseño dos anversos nacionais da primeira serie de moedas do euro de Malta, que empezaron a cuñarse en 2008, así como de diversas moedas conmemorativas de dous euros e outras en metais nobres destinadas ao coleccionismo e ao investimento.
Garea Bason é tamén o autor de senllos selos postais malteses con valores de 4 e de 25 céntimos de lira emitidos en 1990 con motivo da visita a Malta do papa Xoán Paulo II.
Carlos Antonio Luna López
Carlos Antonio Luna López, nado o 13 de xuño de 1955 e finado o 18 de maio de 1998, foi un enxeñeiro agrónomo e activista do medio ambiente de Honduras.
Traxectoria
Os seus fillos son; Carlos Antonio Luna, César Augusto Luna, Allan Miguel Luna, José Fredy Luna, Roger Herminio Luna, Lubina Mariana Luna, Erick Misael, Claudia Nadezhda, Erin Baloi Luna, Deira Idhelin Luna, Ana Carolina Luna, Carlos Guillermo Luna e Luís Carlos Luna.
Política
Foi membro do Partido Liberal, en 1997 foi candidato a alcalde de Catacamas en representación do nacente Partido Unificación Democrática. Foi elixido rexedor de Catacamas e en 1998 foi nomeado coordinador da comisión municipal de Medio Ambiente onde se dedicou á defensa dos recursos naturais e o bosque de Catacamas.
Manuel Salgado Codesido
Manuel Salgado Codesido foi un político galego.
Carlos Antonio Luna López
Asasinato
Carlos Antonio Luna foi asasinado con arma de fogo o 18 de maio de 1998 ao saír dunha reunión da Corporación Municipal de Catacamas.
Muazzez İlmiye Çığ
miniatura|Muazzez nunha conferencia en 2009 Muazzez Ilmiye Çığ, nada como Muazzez Ilmiye Itil en Bursa o 20 de xuño de 1914, é unha historiadora turca, especializada no estudo da civilización sumeria.
Manuel Salgado Codesido
Traxectoria
Na ditadura de Primo de Rivera foi nomeado alcalde de Melide, tomando posesión o 18 de outubro de 1926. Cesou no cargo o 14 de abril de 1930. Na Segunda República foi nomeado concelleiro en 1935 como representante da Dereita Independente.
Muazzez İlmiye Çığ
Traxectoria
Seus pais eran tártaros de Crimea que emigraran a Turquía, a familia do pai estableceuse na cidade de Merzifon, e a da nai en Bursa, daquela un dos grandes centros administrativos otománs. Muazzez Ilmiye naceu en Bursa, unhas semanas antes de principiar a Gran Guerra e cando tiña cinco anos, en 1919, o exército grego invandiu a cidade de Esmirna o que levou o seu pai, un mestre, na procura de maior seguridade a establecerse na cidade de Çorum e alí foi onde Muazzez completou os seus estudos de primaria. Posteriormente, a familia volveu a Bursa, e alí estudou nunha escola privada e en 1926 entrou nunha de maxisterio local e graduouse en 1931, con dezasete anos.
Carlos Antonio Luna López
Feitos posteriores
O 13 de xaneiro de 2003, a Comisión Interamericana de Dereitos Humanos recibiu unha petición presentada polo Centro pola Xustiza e o Dereito Internacional e o Equipo de Reflexión, Investigación e Comunicación na que se alega a responsabilidade da República de Honduras pola violación dos artigos 4, 5, 5, 8, e 2 da Convención Americana sobre Dereitos Humanos no que se denuncia como responsable por violar o dereito á vida do señor Carlos Antonio Luna López.
Manuel Salgado Codesido
Recoñecementos
Unha rúa de Melide leva o seu nome.
Muazzez İlmiye Çığ
Traxectoria
Ao recibir o seu diploma en 1940, comezou a traballar nos arquivos do Museo do Antigo Oriente, unha das tres institucións que forman parte dos Museos Arqueolóxicos de Istambul, como especialista residente no campo da escrita cuneiforme. O museo contiña milleiros de táboas cuneiformes almacenadas nos seus arquivos sen clasificar e sen traducir. Nos 31 anos que pasou no museo dedicouse, coa axuda dos tamén traballadores do arquivo, Hatice Kızılyay e F. R. Kraus, a clasificar 74000 táboas en sumerio, acadio e hitita e traduciu e publicou unha parte en catálogos, e o museo converteuse nun centro de aprendizaxe das antigas linguas de Oriente Medio ao que acudían investigadores de todo o mundo.
Xubilouse en 1972 e logo, durante un tempo, viviu fóra de Turquía. Traduciu ao turco o libro de Samuel Noah Kramer History Begins at Sumer que se publicou en 1990 baixo o título Tarih Sümerle Başlar, que tivo boa recepción e que lle permitiu publicar diversos libros dedicados principalmente á cultura sumeria, entre eles un libro infantil.
Carlos Antonio Luna López
Feitos posteriores
O 19 de maio de 2014 o estado de Honduras realizou o acto de recoñecemento simbólico no pide “desculpas” pola violación do dereito á vida do cidadán Carlos Antonio Luna López, ademais a corte ordena a continuación da investigación e establecemento correspondentes de responsabilidades de conformidade co marco legal vixente.
Tamén se lle ordenou ao estado de Honduras brindar gratuitamente e de forma inmediata o tratamento psicolóxico e a provisión gratuíta de medicamentos que requirisen os familiares de Carlos Luna.
Noivado
Encádrase na categoría de cortexo, consistente en actos sociais realizados pola parella ben soa ou con outras persoas. Os protocolos e prácticas das citas e os termos utilizados para describilas varían moito entre culturas, sociedades e períodos de tempo. As citas tamén poden implicar persoas que xa decidiron compartir sentimentos románticos ou sexuais entre si. Aínda que foi un tabú en moitas partes do mundo durante gran parte da historia, o sexo prematrimonial tornouse cada vez máis común no último século, comezando co inicio da revolución sexual. A través dunha maior representación no cinema, na televisión e música, o sexo dentro do noivado aceptouse cada vez máis como unha progresión natural da relación.
Hospital Provincial de Conxo
miniatura|250px|Hospital Provincial de Conxo O Hospital Provincial de Conxo, chamado anteriormente Hospital Provincial e Hospital Médico-Cirúrxico de Conxo, é un hospital público (do SERGAS) da Área sanitaria de Santiago de Compostela e A Barbanza, no Distrito Sanitario de Santiago de Compostela.
Está localizado na cidade de Santiago de Compostela, na parroquia de Conxo, na rúa de Ramón Baltar s/n.
Porposta dun novo nome
En maio do 2022, a portavoz do BNG do concello de Santiago, Goretti Sanmartín, nun pleno da corporación, presentou unha moción para instar á Xunta de Galicia a que realice os trámites necesarios para denominar ao hospital como Hospital Provincial de Conxo "Ramón Baltar". A portavoz dixo que «o escritor Suso de Toro, ben coñecedor da historia de Santiago de Compostela, rescatou nun artigo publicado recentemente a proposta para que as autoridades atendan a demanda social de nomear "Ramón Baltar" o Hospital Provincial de Conxo, para alimentar a memoria cívica e servir de recoñecemento ao que foi o seu impulsor. Como relata Suso de Toro, foi precisamente ese cirurxián quen conseguiu primeiramente que unha parte do Hospital das Galeras se destinase á beneficencia e, despois, con moito empeño, que se construíse o Hospital Provincial de Conxo».
Frygtelig lykkelig
Frygtelig lykkelig é un filme dinamarqués de 2008 Foi escollido como candidato de Dinamarca para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 82ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.
Locutores de claves choctaw
miniatura|dereita|300px|Choctaws adestrando durante a [[primeira guerra mundial para facer códigos de radio e transmisións de teléfono.]] Os locutores de claves choctaw foron un grupo de indios choctaw de Oklahoma, pioneiros no uso de linguas nativas americanas como código militar para as Forzas Armadas dos Estados Unidos de América durante os últimos días da primeira guerra mundial.
O goberno da Nación Choctaw declarou que eses homes foron os primeiros locutores nativos americanos en servir nas Forzas Armadas dos Estados Unidos. Otorgóuselles a Medalla ao Valor de Texas no 2007.
Orixe
A fala en clave, a práctica de empregar linguas nativas americanas complexas como código militar polas forzas armadas, empezou na primeira guerra mundial. O exército alemán demostrou non só falar un inglés excelente, senón tamén poder interceptar e descifrar os códigos do exército estadounidense. Un oficial estadounidense, o Coronel Alfred Wainwright Bloor, decatouse de que había un número importante de indios americanos servindo con el en Francia. Escoitando a dous indios choctaw falar entre eles, deuse conta de que non podía entendelos, e se el non podía, tampouco poderían os alemáns, sen importar como de ben entenderan o inglés. Ademais, moitas linguas nativas americanas non contaban cun rexistro escrito.
Coa cooperación activa dos soldados choctaw, o coronel Bloor puxo a proba un código, empregando a lingua choctaw en lugar dun código militar convencional. A primeira proba en combate tivo lugar o 26 de outubro de 1918, cando o coronel Bloor ordenou a retirada “delicada” de dúas compañías do 2º batallón, de Chufilly a Chardeny. O movemento foi un éxito: “pola completa sorpresa do inimigo é evidente que non puideron descifrar as mensaxes”, observou Bloor. Un oficial alemán capturado confirmou que estaban “completamente confusos pola lingua india e non obtiveron ningún beneficio en absoluto” das súas escoitas telefónicas. Os nativos americanos xa serviran de mensaxeiros entre unidades. Grazas a que se asignaron choctaws a cada compañía, as mensaxes podían ser transmitidas independentemente de se tiñan intervidas as radios ou as liñas telefónicas.
Nun informe de posguerra, Bloor expresou a súa satisfacción: “Sentímonos seguros de poder aproveitar as vantaxes dos teléfonos sen correr riscos”. Porén, decatouse de que a lingua choctaw non permitía expresar plenamente todo o rango de terminoloxía militar. Por exemplo, non existía ningunha palabra ou frase para describir unha “metralladora”. Así pois, os choctaws tiveron que improvisar, empregando o termo “arma grande” para describir a “artillería” e “pequena arma dispara rápido” para “metralladora”. “Os resultados foron moi satisfactorios”, concluíu Bloor.
Locutores de claves
Os primeiros locutores de claves dos Estados Unidos eran indios choctaw, ben de puro sangue ou ben mestizos. Todos naceron na Nación Choctaw do Territorio indio, no que actualmente comprende o sueste de Oklahoma, cando a súa nación era unha república autogobernada. Máis tarde, outras tribos empregarían as súas linguas con propósitos militares en diferentes unidades do exército, entre as que destacaron os navajo na segunda guerra mundial.
Recoñecemento
Pouco foi o que se dixo ou escribiu sobre os locutores de claves despois da primeira guerra mundial. A mención máis temperá nos medios de comunicación semella que foi no 1919, cando os soldados volveron de Francia. O seu regreso foi relatado en ducias de xornais en todo o país.
Dez anos despois do fin da guerra, o xornal Oklahoma City News describiu a súa actividade militar. Parece ser que os choctaw non se referían a si mesmos como “locutores de claves”: esa expresión non foi acuñada ata despois da segunda guerra mundial. Ó describírenlles as súas fazañas en tempos de guerra ós seus familiares, polo menos un membro do grupo, Tobias W. Frazier, empregaba sempre a expresión “falar na radio” para referirse ó teléfono de campaña.
Os locutores de código navajo da segunda guerra mundial convertéronse en protagonistas de películas, documentais, e libros, pero non os choctaw. Os navajo, coa súa historia de enfrontamentos militares contra os Estados Unidos, demostraron ser moito máis populares que os indios choctaw, coa súa sociedade tradicionalmente tranquila, pacífica e agrícola. Estes, de feito, adoptaron a principios do século XIX un goberno e unha constitución de inspiración estadounidense, incluíndo eleccións e separación de poderes.
O goberno choctaw galardoou postumamente aos locutores de claves coa Medalla ao Valor nunha cerimonia especial en 1986. Francia seguiu o exemplo en 1989, concedéndolles a distinción de Chevalier de l’Ordre National du Merite da Quinta República (Cabaleiro da Orde Nacional do Mérito).
En 1995, ergueuse unha estatua en memoria da Guerra no Choctaw Capitol Building en Tuskahoma, Oklahoma. Inclúe unha gran placa de granito adicada aos locutores de claves choctaw.