cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
EHC Biel
Historia
Na súa primeira tempada na máxima categoría, o club conseguiu o subcampionato logo de perder o partido decisivo fronte ao Langnau por 6-3. En 1978 proclamouse por primeira vez campión suízo tras derrotar a Kloten (4-1), e ao ano seguinte conseguiu un novo subcampionato 5 puntos por detrás do SC Bern. O segundo título chegou en 1981, rematando a liga con sete puntos de vantaxe sobre o segundo clasificado, o EHC Arosa, e dous anos despois chegou o que sería o derradeiro título ata o momento do equipo, cando finalizou a fase final con seis puntos de vantaxe sobre o HC Fribourg-Gottéron.
Fronteira Militar
1790
De acordo con datos de 1790, a poboación da Fronteirra Militar estaba composta por:
EHC Biel
Historia
A pesar destes éxitos, na tempada 1993-94 o equipo finalizou na 10ª posición, véndose obrigado a disputar o play-out fronte ao EHC Olten, conseguindo a permanencia. Porén na seguinte tempada o equipo descendeu á NLB tras perder as series de promoción fronte ao Rapperswil-Jona Lakers.
Fronteira Militar
1850-1851
En 1850, a poboación da Fronteira Militar era de 958.877 habitantes, dos que o 54 % eran cristiáns ortodoxos.
Por etnias, a poboación en 1850-1851 incluía:
Fin da fronteira
Despois de que cesaran as gurrras cos turcos, o Parlamento croata fixo numerosas súplicas para que se desmilitarizara a frontei. A desmilitarización comezou en 1869 e, o 8 de agosto de 1873, no reinado de Francisco Xosé I, a gran fronteira da Krajina do Banato foi suprimida e o seu territorio incorporado a Hungría, aínda que parte da fronteira da Krajina croata incorporáronse a Croacia (Eslavonia). O 15 de xullo de 1881 publicouse o decreto polo que o resto da Krajina croata, e mais a Krajina de Eslavonia se incorporaron a Croacia-Eslavonia, foi proclamada provincia, pero a incorporación non se realizou até 1882.
Consecuencias da Fronteira Militar
Despois de que a antiga República Iugoslava de Croacia declarara a súa independencia de Iugoslavia en 1991, as minorías serbias que vivían na rexión da antiga Fronteira Militar (Vojna Krajina) adoptaron o nome de Krajina para denominar á súa autoproclamada República Serbia de Krajina. Porén, esta entidade serbia tamén incliu algúns territorios que non formaban parte da Frontiera Militar no pasado, mentres que grandes extensións de territorio que constituíran a fronteira residían numerosos croatas, e fóra da zona, en Croacia, vivían tamén moitos serbios, o que ocasionou un grave conflito.
O Penedo, Goimil, Vilarmaior
O Penedo é un lugar da parroquia de Goimil no concello coruñés de Vilarmaior na comarca de Betanzos. Tiña 12 habitantes no ano 2010 segundo datos do INE, dos cales 8 eran homes e 4 eran mulleres.
El Diario
El Diario foi o nome de varias publicacións:
Os cuantitativos galegos
Os determinantes cuantitativos son os que acompañan un nome e indican unha cantidade, pero de xeito impreciso e global.
Eleccións municipais en Mazaricos
Estes foron os resultados das eleccións municipais no concello de Mazaricos dende 1979. miniatura|[[Galería de imaxes de casas dos concellos de Galicia|Casa do concello de Mazaricos]]
Composición das Corporacións
Corporacións democráticas en Mazaricos desde a aprobación da Constitución de 1978.
Pony Express
miniatura|Publicidade de Pony Express. miniatura|Pony Expresa Postmark, 1860, en dirección oeste O Pony Express foi un servizo de correo que entregaba mensaxes, xornais, e correo. Foi fundado por William H. Russell, Alexander Majors e William B. Waddell, todos notables no negocio de transporte de mercadorías. Comezaba en St. Joseph (Missouri) e chegaba até Sacramento (California). Estivo operativo dende abril de 1860 até novembro de 1861. As mensaxes levábanse a cabalo ó longo de pradeiras, chairas, desertos e montañas. Reduciu o tempo que tardaba o correo en chegar dende o océano Atlántico ó océano Pacífico a dez días.
Ó viaxar por unha ruta lixeiramente máis curta e empeegar xinetes no canto de dilixencias, os fundadores do Pony Express agardaban lograr un servizo máis rápido e seguro e conseguir un contrato exclusivo co goberno.
O Pony Express demostrou que podía facerse un sistema unificado transcontinental e funcionar duranto todo o ano, algo que antes se vía imposible. Dende que foi substituído polo telégrafo e a primeira vía férrea transcontinental, o Pony Express pasou a formar parte da épica do Vello Oeste.
Neolítico
miniatura|335px|dereita|[[Stonehenge]] O Neolítico, Nova Idade de Pedra, (do grego néos "novo" e lithos "pedra"), por contraposición a Paleolítico ou Vella Idade de Pedra, é un dos períodos en que se considera dividida a Prehistoria. Inicialmente déuselle este nome en razón dos achados de ferramentas de pedra puída que parecían acompañar ó desenvolvemento e expansión da agricultura. Hoxe en día defínese o neolítico precisamente en razón do coñecemento e uso da agricultura ou da gandaría. Normalmente, pero non necesariamente, vai acompañado polo traballo da olería.
Desenvolvemento
O Neolítico ou Revolución neolítica tivo o seu desenvolvemento en Oriente Próximo, dende onde se estendeu por Asia, Europa e África. Así a todo, tanto en Asia Oriental como en América cabe pensar nun desenvolvemento autóctono, ó menos en gran medida.
A etapa de transición ó neolítico coñécese como mesolítico, mentres que as fases do paleolítico tardío contemporáneas co neolítico e o mesolítico noutras rexións do planeta coñécense como epipaleolítico. Denomínase subneolítico a unha comunidade de economía cazadora-recolledora que recibe algún influxo de tipo neolítico, tipicamente a olería, dos seus veciños agricultores.
Inda que neolítico se traduce literalmente como "Nova (idade de) Pedra", quizabes sería máis apropiado chamalo "Idade da Pedra Puída". Abarca distintos períodos temporais segundo os lugares. Aproximadamente sitúase entre o 7000 a.C. e o 4.000 a.C. aproximadamente. Este período iniciouse no Curdistán antes do 7.000 a.C. (quizabes cara ó 8.000 a.C.) e difundiuse lentamente, sen que en Europa poida falarse de Neolítico ata datas posteriores ó 5.000 a.C.
A partir do ano 8.000 a.C. o cambio climático (época Pos-glaciar) fixo fuxir os rabaños de renos cara ó Norte, provocando unha diminución da caza. Declinou a cultura, volvendo o home ás covas (inda que nalgúns casos illados se conservaron as cabanas). O culto ós defuntos e os rituais funerarios se fixeron máis complexos. Esta época é chamada "período de marasmo" e sitúase no final do mesolítico e o principio do neolítico. Este cambio de clima cara ó 8.000 a.C. (en que se pasou a un clima temperado) fixo que o home modificara os seus costumes (o que se facilitaría polos cambios climáticos -temperado, frío, temperado, frío- do período 12.000 a 8.000 a.C.). As diferenzas culturais dunha zona a outra son perceptibles pero resulta imposible dar outro cualificativo ós homes que poboan extensas zonas cá de “Homo sapiens” ou “Home de Cro-Magnon” (unha das variedades do Homo sapiens), sen que poidan establecerse diferenzas étnicas rexionais que necesariamente houberon de darse polo desenvolvemento separado dos distintos grupos, o ambiente xeográfico distinto, a diversa climatoloxía, os hábitos alimentarios diferentes, e os múltiples costumes locais. Do establecemento da gandaría, e dunha economía de base gandeira, xorde a transhumancia, que pon en contacto os pobos, e consecuentemente a facilidade de comunicación entre culturas diversas e os contactos relativamente frecuentes entre xentes de diversas terras, e unha maior comunicación entre as diversas tribos. A emigración de tribos e a difusión de técnicas que cada grupo aprende do veciño, vai estendendo as culturas neolíticas dende o seu foco orixinario ó resto do mundo. Destes contactos e do desenvolvemento simultáneo da agricultura xorden, entre outras cousas, os primeiros muíños manuais para moer os grans que se cultivan.
Fases do Neolítico
O Neolítico divídese en tres fases:
Pode seguirse o Neolítico con relativa exactitude na zona de Canaán, rexión onde xorden culturas agrícolas, sedentarias, (as primeiras culturas agrícolas xurdiron sen dúbida no Sueste de Anatolia (Çatal Höyük) cara ó 8.000 a.C.) probablemente antes do 7.000 a.C. Sábese da sementeira, plantación e almacenaxe de cereais, e sábese que domesticaron algúns animais, e entre eles, o primeiro, o can. Construíronse poboados de casas aproximadamente rectangulares en medianeira, sen rúas e con entrada pola cuberta. Tamén cabanas circulares, semi-subterráneas, dunha soa cámara, cos muros e o chan cubertos de barro (Jyroquitya, en Chipre).
A innovación difundiuse con extrema rapidez e antes do 7.000 a.C. xa se constata ó menos unha gran cidade, Xericó, cunha superficie dunhas catro hectáreas, cunha muralla de pedra e un foso escavado duns 8 metros de ancho por 3 metros de fondo, e con, ó menos, unha gran torre circular de 9 metros de altura, que servía como torre de vixilancia, con escaleira para acceder ó teito e á parte alta da muralla.
Esta primeira cultura neolítica (Neolítico pre-oleiro) durou dende aproximadamente o 7.500 a.C. ó 6.500 a.C. e foi substituída por outra "invasión" dende o Norte, de Anatolia, que durou tamén uns mil anos (6.500 ó 5.500 a.C.); seguiu despois outra cultura neolítica procedente tamén do Norte, que subsistiu outros mil anos (5.500-4.500 a.C.). Estas culturas fóronse difundindo por toda Eurasia, acelerándose a difusión despois do 5.000 a.C., data en que pode fixarse o inicio do período Neolítico no continente Europeo, alcanzando pouco despois a Península Ibérica.
A olería
miniatura|Alfararía neolítica Nesta época difúndese o uso das pezas de olería, cuxa utilización na Península Ibérica é segura, existindo restos do Neolítico Medio.
Aparecida a olería, o home intenta decorala. Parece que as primeiras decoracións se facían con cordas, utilizadas a miúdo de reforzo, pero despois se introduciron outras variantes: a acanaladura, o cordón (liña en relevo a modo de corda, lixeiramente debaixo do bordo) e as asas de diversos tipos. A cerámica da época inicial (cara ó 4.000 a.C.) é da chamada de tipo cardial, con incisións de diversos tipos feitas cos dedos o con punzóns o espátulas de óso ou pedra puída, na arxila branda pero xa moldeada (sen torno evidentemente), antes da cocción. Recibe o nome de cardial por estar producidas a maioría das incisións cun tipo de cuncha chamada “Cardium Edule” (berberecho), da que se deriva o apelativo “cardial”. As incisións, a miúdo combinadas, buscaban efectos simétricos.
A vida no Neolítico
miniatura|esquerda|Machado puído. O cambio climático provoca unha lenta reconversión da economía de subsistencia baseada na caza, a unha economía máis estable de base gandeira e apoiada nos cultivos. Apréciase que o home deixa as montañas para desprazarse cara ás chairas en persecución das súas presas de caza. O home volve ás covas inda que nalgúns puntos puido conservar a utilización de cabanas nas proximidades de ríos.
O desenvolvemento da gandaría dá lugar á transhumancia e ós contactos relativamente frecuentes con xentes doutras terras existindo unha maior intercomunicación entre as diversas tribos. Para os machados e outros instrumentos utilízase a pedra puída e os útiles e algunhas ferramentas fabrícanse frecuentemente con óso.
Un descubrimento de capital importancia para a vida do home, e que tivo un desenvolvemento moi rápido, é a olería, que permitiu a construción de recipientes para líquidos. Facilitou enormemente a vida do home que xa non necesitaba estar permanentemente nas proximidades da auga, ou realizar a miúdo longos percorridos para fornecerse, pois almacenaba a auga (e non só auga, tamén grans, sementes, produtos moídos....) nos recipientes de olería. Só necesitaba desprazarse periodicamente para renovar o abastecemento da cantidade consumida dende a subministración anterior.
O culto ós mortos empeza a desenvolverse e aparecen os primeiros megálitos. (en realidade o culto ós mortos apareceu fai 30.000 anos, como o demostra o enterramento da cova de Morín, Cantabria).
Empezan a usarse os primeiros trenzados de fibras. Probablemente os primeiros se fixeron toscamente con ramas. A técnica foi evolucionando ata chegarse a cestos bastante ben logrados no neolítico, produto da necesitade de recolección de froitos. Os cestos fixéronse de vimbio. Nestas, os humanos déronse conta, por causas descoñecidas, quizabes por casualidade, de que algúns produtos, como o liño e o cánabo (e logo outros) podían estirarse mediante un fuso ou unha barra de madeira redonda, a modo de imitación dos tecidos dos cestos podían tecerse estes fíos e fabricar teas. Seguramente ó principio pensouse utilizar o invento para facer cestas máis lixeiras, antes de destinalos a teas de vestidos. Outra peza de roupa moi difundida é o saco, tecido en esparto.
Para conservar a carne, secábase ó sol ou salgábase, colocándoa colgada no centro dunha figura de tres estacas co chan no mesmo vértice.
A olería é unha innovación da época. Antes usábanse cabazas baleiras (que podían conter auga pero non podían pórse ó lume) e cestos de vimbio (que non podían conter auga). Posteriormente estes recipientes de vimbio se impermeabilizaron coa arxila seca ó sol ou cocida ó lume. Máis tarde aprenderon a dar a forma á arxila cun esqueleto de vimbio moi simple e logo sen esqueleto. A forma era a miúdo de cabaza e as dimensións parecidas ó cesto de vimbio.
Os cazadores non usaban as pezas de arxila (pola súa fraxilidade), preferindo as de vimbio ou de tecidos. En cambio ós gandeiros e agricultores lles proporcionaba seguridade no almacenamento de auga e outros produtos (fariña, mel...), o que, xunto cos medios de conservación da carne, axúdaos a ser menos dependentes da caza diaria.
A habilidade manual dos poboadores da época utilizábase na preparación de trampas de cordas de certa complexidade. O animal capturado polas cordas tendidas polo ser humano, era rematado despois por este. O desenvolvemento das trampas coincide co culto á araña, estendido por tódalas culturas neolíticas de Europa Occidental e outras, culto probablemente vinculado á habilidade deste pequeno animal para colocar as súas trampas, as teas de araña.
O humano estaba habituado a seguir as pegadas dos animais e é notoria a especialización que alcanzara, ata o punto de que nas pinturas rupestres, nos pés están representados perfectamente os pezuños tal e como se marcaban no chan. Ó parecer, polas representacións pictóricas, os homes corrían a unha altísima velocidade, perseguindo as súas presas.
Desta época son tamén as primeiras culleres, que non se usaban para comer senón para mesturar os alimentos en cocción.
Por mor de capturas de xabarís vivos (leitóns), principalmente femias, estes animais foron domesticados e deron orixe ó porco (en xeral o xabaril era unha peza de caza). A miúdo se representan nas pinturas rabaños de xabarís que non son obxecto de caza e que poderían tratarse de rabaños en proceso de domesticación.
As danzas rituais, asociadas a ritos de fertilidade e ás prácticas relixiosas (que agora descoñecemos) da época, seguen practicándose. Probablemente, cada grupo dispoñía dun feiticeiro, que se adornaba cunha cabeza de touro salvaxe oca e unha pel de touro que incluía a cola. Estes meigos son os que aprendían e difundían as novas técnicas, transmitían os seus coñecementos ó seu sucesor ou sucesores e ata é posible que foran os autores das pinturas rupestres pois en xeral estas se supoñen asociadas a ritos relixiosos ou máxicos.
Os meigos tiñan vagos coñecementos astronómicos (observaban o ceo e nunha pintura está representada a Osa Maior); observaban os costumes dos animais, salvaxes ou non, para facer máis doado a súa captura ó imitalos (por exemplo a araña, pero tamén outros) e ensaiaba sobre vexetais, comestibles ou non.
Existen representacións de execucións: unha falanxe de guerreiros, entre os que parece distinguirse un dos demais pola súa posición e polo uso dunha peza na cintura, e que probablemente debía ser o xefe do grupo, dispara frechas contra un condenado ¿eran sacrificios humanos ligados a crenzas relixiosas? ¿eran execucións de prisioneiros de guerra? ¿era a aplicación da pena capital por algún delito?. Non é posible sabelo.
Neste período celebrábanse asembleas ou reunións de guerreiros. Crese que tiñan importancia política ou relixiosa. As escenas que representan reunións achegan imaxes cuns vinte guerreiros, o que demostraría a existencia de grupos duns cen individuos ou máis, xa que hai que incluír as mulleres, nenos, anciáns, adolescentes, meigos e os seus axudantes, sentinelas, e outros. Pénsase que a asemblea de guerreiros exercía un poder decisorio. Por algunhas representacións dedúcese que a asemblea, se non tiña carácter militar, tiña unha finalidade relixiosa, venerándose as pinturas dos grandes animais ou a estes mesmos (da veneración das pinturas neolíticas existe constancia en épocas posteriores, incluso en tempos dos romanos, presumíndose que a tradición continuou sen interrupción dende o Neolítico ó período romano).
O uso do mel continúa. A súa importancia deriva do feito de que era o único alimento doce coñecido, igual que o sal era o único salgado. Ademais, dos panais obtíñase a cera, que seguramente se usaba en rituais másicos, relixiosos e/o funerarios.
Do mel obtívose nunha época indeterminada o hidromel, solución acuosa de mel que a consecuencia da fermentación alcohólica perdeu toda ou parte da materia azucrada e converteuse en alcohol etílico, sendo parecido no seu sabor a algúns tipos de viño. O hidromel tiña unha cor brillante e dourada. Para fabricar hidromel usábase a auga utilizada para lavar utensilios que contiveran mel, á cal se engadía mel (25% de mel e 75% de auga) co pole extraído dos panais para a súa fermentación (0,05%), creándose unha bebida duns quince graos.
Outra bebida é a cervexa, que é anterior ós cultivos. Crese que os poboadores neolíticos quentaban ó máximo unha pedra oca contendo auga e plantas silvestres, fermentándoo coas mesmas herbas mastigadas e cuspidas no líquido. Este procedemento usábase aínda na industria leiteira vasca a principios do século XX para fabricar callada (se ben o leite se introducía en recipientes de madeira nos que se introducían as pedras quentes). Foi en Exipto onde se aprendeu a elaborar a cervexa con cebada, sistema que probablemente non acadou Europa ata o período dos indoeuropeos ou celtas.
Non se coñecía o viño, nin tampouco o aceite (usándose graxas animais). En cambio si se coñecía o leite, a raíz da domesticación do gando, inda que só se usaba o de cabra (ata a época romana non se difundiu o uso do leite de vaca).
Os sistemas de moer fariña con muíños de pedra apareceron no Neolítico. A pasta ou masa (fariña e auga) cocíase en pedras quentes. Máis tarde descubriuse o sistema de fermentación e a súa cocción pasou a realizarse en fornos cada vez máis evolucionados. Fabricábase o pan con fariña de trigo, de cebada e de centeo, e probablemente tamén con fariña doutros cereais (millo, avea...).
O Neolítico Medio ou Pleno
O Neolítico Medio ou pleno pode situarse entre o 3500 a.C. e o 2500 a.C..
É neste período que a olería acada a súa maior difusión, coa importancia que tivo para a vida do home. A olería de entón corresponde ó tipo chamado de olería con acanaladura que dá idea dun maior desenvolvemento da cerámica en xeral.
Chama a atención neste período a desaparición dos cultivos agrícolas, que adquiriron bastante desenvolvemento na etapa anterior, e que nesta case se extinguen ou cando menos retroceden en forma notoria. Non se coñece a causa que motivou este fenómeno xeral.
Parece ser que este período provocou desprazamentos masivos de poboacións que se asentaron en determinadas zonas xeográficas. En Cataluña percíbese claramente o asentamento dunha poboación procedente seguramente de Suíza e do norte de Italia, que empuxou ós primeiros emigrantes orientais do período anterior máis ó Sur. Os emigrantes instalados en Cataluña, que constitúen a Cultura das sepulturas de fosa, achegaron unha cultura de base agrícola e gandeira, que establecía os seus poboados en cabanas nas chairas, soterrándose en fosas como sepultura, distintas da sepultura en covas, o que demostra que non as utilizaban. Sen dúbida pasada a primeira época de invasión, e asentada solidamente a poboación, estes emigrantes puideron adoptar novos costumes funerarios, relixiosos, económicos e sociais, incluídos non só pola cultura de onde procedían, senón tamén polos restos da cultura mesolítica anterior á primeira emigración oriental, e por esta primeira cultura oriental.
A transhumancia puxo en contacto ós poboadores de diversas rexións. Así a cultura arcaizante, Asturiense, da cornixa Cantábrica e Aquitania, a Cultura das Covas no Val do Ebro (neolítica), e a Cultura dos Sepulcros de fosa en Cataluña.
Nesta época xa apareceron algúns elementos de bronce en Francia, cara ó final do período.
Gustave Ferrié
Gustave-Auguste Ferrié, nado en Saint-Michel-de-Maurienne o 19 de novembro de 1868 e finado o 16 de febreiro de 1932, foi un militar francés, pioneiro da radiofonía.
Traxectoria
esquerda|miniatura|Con [[Sacha Guitry (ao micrófono) e Yvonne Printemps]] Ferrié naceu en Saint-Michel-de-Maurienne, Savoia. Despois de estudar na cidade meridional de Draguignan, recibindo o Premio Claude Gai, graduouse na École Polytechnique en 1891. Ingresou como oficial do Corpo de Enxeñeiros do Exército Francés, especializado no servizo de telégrafos militares. Despois de ser designado membro dun comité que estudou a viabilidade da telegrafía sen fíos entre Francia e Inglaterra, en 1899 levou a cabo as citadas comunicacións en colaboración con Guglielmo Marconi.
Expuxo os seus traballos o 22 de agosto de 1900, durante o Congreso Internacional sobre Electricidade organizado en París, co relatorio titulado: “L'état actuel et les progès da télégraphie sans fil” (Actual coñecemento e progreso da telegrafía sen fíos).
En 1903 Ferrié inventou un novo detector electrolítico, ideado independentemente tamén por Michael Pupin (1899), Reginald Fessenden (1903), e W. Schloemilch (1903). Non obtivo financiamento do Exército cando tentou establecer unha rede telegráfica sen fíos (naquela época privilexiábanse os sinais ópticos e as pombas mensaxeiras, por consideralas máis fiables), pero puido continuar os seus traballos grazas a Gustave Eiffel, que financiou co seu diñeiro o proxecto, aceptando que instalase unha antena no cume da súa torre. Aquel mesmo ano de 1903 tamén propuxo colocar cables suspendidos desde a Torre Eiffel como antenas de radiotelegrafía de longo alcance. Baixo a súa dirección instalouse un transmisor na torre, incrementando o seu alcance inicial de 400 km até os 6 000 km en 1908. A continuación dedicouse ao desenvolvemento de transmisores móbiles para unidades militares. esquerda|miniatura|Estación radiotelegráfica da Torre Eiffel (1914) Ferrié dirixiu a Radiotelegrafía Militar Francesa antes e durante a primeira guerra mundial. En 1914 incorporou un importante avance nas comunicacións radiofónicas militares: a telegrafía sen fíos entre unidades fíxose factible mediante a adopción de válvulas sen carga dentro dos receptores. O transmisor era un zumbador, e o receptor un amplificador cun tríodo. Ao final da guerra os franceses produciran case 10 000 destes aparellos.
Foi elixido membro do Instituto de Enxeñeiros Radiofónicos (IEEE) en 1917, e en 1931 recibiu a súa Medalla de Honra por "o seu traballo pioneiro no desenvolvemento das comunicacións radiofónicas en Francia e no mundo, o seu sostido liderado no campo das comunicacións, e polas súas contribucións excepcionais á organización da cooperación internacional en radiofonía" .Recibiu un doutoramento honoris causa da Universidade de Oxford en 1919, e en 1922 ingresou na Academia de Ciencias de Francia. Foi o primeiro presidente do Comité Nacional Francés de Xeodesia e Xeofísica (1920-1926), presidente da Unión Radiofónica Científica Internacional (U.R.S.I.) e da Comisión Internacional de Lonxitudes por Radio, e vicepresidente do Panel Internacional de Unións Científicas. Tamén foi presidente da Société Astronomique de France (Sociedade Astronómica Francesa, SAF), desde 1925 até 1927.
Eleccións municipais en Lobeira
Estes foron os resultados das eleccións municipais no concello de Lobeira dende 1979. miniatura|dereita|[[Galería de imaxes de casas dos concellos de Galicia|Casa do concello de Lobeira]]
John Benjamin Toshack
John Benjamin Toshack, OBE, nado en Cardiff o 22 de marzo de 1949, é un exfutbolista e actual adestrador de fútbol galés. Xogaba de dianteiro e foi internacional coa selección galesa. Actualmente adestra o Wydad Casablanca.
Como xogador
Toshack comezou a súa carreira no Cardiff City e, tras varios anos no club galés, foi contratado polo Liverpool FC en novembro de 1970. Durante a súa estadía no club inglés marcou 96 goles, gañando a Premier League nos anos 1973, 1976 e 1977, a Copa de Inglaterra no ano 1974, a Copa de Europa en 1977 e 1978 e a Copa da UEFA nos anos 1973 e 1976.
Con todo, a súa carreira estivo inzada de lesións e acabou sendo traspasado como adestrador-xogador ao Swansea City en 1978.
Selección nacional
Foi internacional con Gales en varias categorías. Como internacional absoluto xogou 40 partidos, marcando 12 goles.
O Mato, Oural, Boqueixón
O Mato é un lugar da parroquia de Oural no concello coruñés de Boqueixón, na comarca de Santiago. Segundo o padrón municipal (INE 2013) ten 35 habitantes (15 homes e 20 mulleres).
Armada Invencible
La Grande y Felicísima Armada foi o nome que lle deu Filipe II á gran frota que armou en 1588 para invadir Inglaterra durante a Guerra anglo-española de 1585-1604 e máis coñecida comunmente polo nome que lle deron despectivamente os ingleses como Armada Invencible. O envío por parte de Filipe II desta frota, coa intención de invadir e controlar a política exterior inglesa (principalmente no referente á piratería e a guerra de Flandres), supuxo o comezo das hostilidades dunha guerra na que finalmente España conseguiu que Inglaterra solicitase a paz e asinase un tratado favorable aos intereses da monarquía hispánica en Londres (1604).
No entanto, esta campaña naval considérase unha derrota española, tanto pola perda de navíos debida ás inclemencias meteorolóxicas, como pola épica loita entre os dous titáns que impediu o desembarco de 30.000 homes nas costas inglesas. Aínda así, despois do forte temporal fronte a Escocia e Irlanda, máis da metade dos navíos lograron chegar de volta ás costas españolas. Con todo isto, a supremacía española nos mares permanecería indiscutida ata a Batalla das Dunas (1639). Ademais a súa posición como primeira frota do mundo afianzouse aínda máis cando os ingleses crearon a súa Armada Inglesa un ano despois desta operación, e fracasaron igualmente fronte ás costas de Galicia e Lisboa.
Debía mandala o almirante de Castela Don Álvaro de Bazán, marqués de Santa Cruz, pero morreu pouco antes da partida da frota, sendo substituído a fume de carozo por Alonso Pérez de Guzmán (VII duque de Medina-Sidonia), Grande de España. Estaba composta por uns 127 barcos sendo 122 os que entraron no Canal da Mancha.
O Campo, Vilamateo, Vilarmaior
O Campo é un lugar da parroquia de Vilamateo no concello coruñés de Vilarmaior na comarca de Betanzos. Tiña 3 habitantes no ano 2010 segundo datos do INE, dos cales 2 eran homes e 1 era muller.
Armada Invencible
Os preparativos
miniatura| Alonso Pérez de Guzmán, foi [[comandante en xefe da Armada Española e dirixiuna durante a tráxica aventura da "Armada Invencible".]] O 19 de febreiro de 1588, Alonso Pérez de Guzmán recibe o anuncio da morte do Marqués de Santa Cruz e a orde de partir a Lisboa. A Grande e Felicísima Armada queda sen o arquitecto que a deseñou e Filipe II encomenda o mando da empresa a Alonso Pérez de Guzmán el Bueno y Zúñiga, VII Duque de Medina-Sidonia, quizais por razóns máis políticas que militares, quen non ten menos reparos na misión que o seu predecesor.
É fácil comprender a desesperación do duque quen, segundo algúns autores afirman, declarara de si mesmo «non son home de mar, nin de guerra», aínda que no seu descargo e segundo as cartas enviadas ao rei podemos ler en concreto:
Así, o fácil de comprender neste caso eran as súas preocupacións en relación á prema que esixía o rei e o mal estado daquela armada. Unha armada mal abastecida, sen o persoal necesario nin o apropiado. Unha armada deseñada apresuradamente que el tiña que dispor nun demasiado curto espazo de tempo e sen apenas homes (9.000):
Contratempos
Apenas levantou áncora a armada desde Lisboa, as galernas dispersaron a frota fronte á Coruña, empurrando algúns barcos ata o sueste de Inglaterra, e a outros cara o golfo de Biscaia. Levou máis dun mes volver reunir a frota. Pola súa banda, o duque de Medina-Sidonia volveu aconsellar unha vez máis ao rei que desistise da empresa ou que o relevase do mando.
A partir do 22 de xullo, cando alcanzaron o golfo de Biscaia, as fortes tormentas e o estado do mar provocaron que para o 28 do mesmo mes unha parte da frota (40 barcos) se perdese e separase do resto. Tiveron que pasar outros dous días máis para que os barcos perdidos regresasen ao groso da frota.
Cando a Armada alcanzaba a altura de Fowey, os faros costeiros ingleses xa anunciaban a súa presenza.
Deste feito, o aviso de Fleming a Drake sobre a chegada española, nace unha das moitas, aínda que pouco probable, lendas ou mitos sobre o comentario de Drake cando xogando aos birlos en Plymouth Hoe lle chegou a noticia do avistamento da «Grande»:
O que si é certo e un feito é que a frota inglesa fondeada en Plymouth non tiña posibilidades de partir, xa que nin o tempo nin o mar o permitían nese momento. Coa brisa en contra e a subida da marea, a frota inglesa atopábase atrapada no porto. Ademais neses mesmos instantes a Armada Invencible navegaba vento a favor, a barlovento.
Algúns historiadores, moitos dos cales basean a derrota na incompetencia de Medina-Sidonia, afirman que o segundo ao mando, Diego Flórez Valdés (tamén se barallan outros nomes como Oquendo e Recalde), suxeriu ao comandante da frota sorprender aos ingleses mentres se atopaban incapacitados no porto. Pero é de supor, e non deixa de ser outra conxectura aínda que probable, que Medina-Sidonia, levado pola obediencia cega ao seu rei, tiña unhas directrices inamovibles que seguir: «reunirse custase o que custase coas tropas que esperaban en Flandres e lanzarse sobre Inglaterra en canto lles fose posible».
De xeito evidente era un plan simple que aquela inmensa e potente frota podería completar sen problemas, dada a estimación feita sobre a frota inimiga.
Parece habitual que se mencione reiteradamente a devandita incompetencia de Medina-Sidonia, pero doutra banda, algúns autores consideran que sempre actuou elixindo a mellor e máis coherente das opcións para a frota. Así, en definitiva, non parece haber constancia da advertencia do segundo sobre atacar a frota inglesa en porto e as afirmacións, quizais esaxeradamente humildes dado o seu carácter modesto e obediente, de Pérez de Guzmán sobre si mesmo puideron contribuír a esta idea de incompetencia sobre o seu liderado da frota en materia militar.
Primeiros encontros
miniatura|280px|Mapa da ruta seguida polos navíos da Armada Invencible. O 31 de xullo, a frota inglesa comeza a atacar timidamente a Armada Invencible e, á marxe das primeiras tomas de contacto e estimación do poderío adversario, realízanse por parte inglesa os primeiros ataques con tímidos canoneos a longa distancia. Nunha destas refregas ocorren dous accidentes non tan importantes para a «Grande» como o botín conseguido polos ingleses: pérdense dous galeóns españois, o navío insignia de Pedro de Valdés ao mando da frota andaluza (11 navíos), San Salvador, e o Nuestra Señora del Rosario.
No primeiro parece ser que explota a santabárbara do buque, o pánico e desconcerto do persoal a bordo fan que este se entregue e quede a mercé de Drake. De novo, algunhas lendas afirman que foi a consecuencia dun acto de sabotaxe inglesa, pero tampouco hai constancia de nada que se pareza a este feito.
O outro galeón, o Nuestra Señora del Rosario, nunha manobra de abordaxe sobre un navío inglés, choca contra o Santa Catalina, quedando inutilizado o seu mastro e, polo tanto, sen posibilidade de facer fronte a ningún ataque... Corre a mesma sorte que o San Salvador, queda a mercé dos ingleses xunto coa súa tripulación e ambos acaban nos portos de Weymouth e Dartmouth, Devon, respectivamente.
A perda de dous navíos importantes como os mencionados, así como as pequenas refregas, non foron tan graves para os españois como o botín conseguido polos ingleses, xa que, polo menos un deles, ía repleto de víveres, munición (aínda que pouco quedaría do San Salvador) e demais material para o aprovisionamento da «Grande». Dadas as circunstancias posteriores e as dificultades da Armada para fondear en Flandres, ambos os navíos quizais fosen dunha importancia cualitativa.
Aínda así, parece evidente que dous galeóns dos 137 navíos españois non parecía, naquel momento, unha gran perda cuantitativa. Cando os problemas empezaron a superar á «Felicísima», calquera navío, por pouco importante que parecese, converteuse en vital para o seu obxectivo.
A Canle
miniatura|280px|Derrota da armada invencible, pintura de [[Philippe-Jacques de Loutherbourg (1796).]] O 2 de agosto de 1588, á altura das Gravelinas, a Grande Armada tivo a súa primeira e única escaramuza importante contra a frota inglesa mandada por sir Francis Drake.
Os ingleses envorcaron toda a súa furia artilleira sobre os españois, e finalmente Drake enviou varios barcos en chamas (brulotes) contra a frota española, que trataba de illar o barco de Drake. Os ingleses intentaron deter a Grande Armada ata esgotar totalmente a súa munición, pero tras constatar a superioridade e a potencia de fogo española, a frota inglesa deuse á fuga, levando novamente a Inglaterra noticias dunha Armada Invencible. Con isto queda desmentida a teoría da superioridade canoneira inglesa; os feitos históricos describen unha actuación máis típica dunha frota inferior enfrontándose na medida das súas posibilidades a outra moi superior e máis poderosa, coa esperanza de atrasar na medida do posible a inevitable invasión de Inglaterra.
Este foi o maior enfrontamento naval da Grande e Felicísima Armada contra a mariña inglesa, resultando un barco afundido e outros seriamente avariados, 300 vítimas por parte española fronte a uns 200 mortos polo lado inglés. Débese destacar que os españois non consideraron a posta en fuga da frota inglesa como unha vitoria naval, pois ademais de sufrir máis vítimas, o seu obxectivo durante o combate non era xa a destrución da frota inglesa, senón a captura de Francis Drake.
A estes feitos seguiron as grandes dificultades da Grande Armada para recalar nos portos flamengos e un empeoramento repentino das condicións meteorolóxicas na zona, o que levou a frota inglesa a recalar nos seus portos esperando un milagre, e á dispersión da española cara ao Mar do Norte e o Mar de Irlanda cos subseguintes desastres e afundimentos nas abruptas e tormentosas costas británicas, que causaron un gran número de baixas entre os españois.
Así pois, o desastre da Grande e Felicísima Armada ha de ser considerado, desde un punto de vista obxectivo, un gran fracaso español e non unha gran vitoria militar inglesa, como tantos historiadores e cronistas anglosaxóns pretenderon mostrar durante séculos.
Terxiversacións históricas
150px|miniatura|Álvaro de Bazán Quizais a primeira e a máis estendida das terxiversacións que sucederon ao desastre da Armada é precisamente a de traducir o devandito desastre nunha vitoria militar inglesa.
O abandono da pretensión de invadir Inglaterra por parte da Armada débese atribuír principalmente á morte en febreiro de 1588 por febres tifoides do xenial almirante que deseñara a Armada e que estaba destinado a mandala, don Álvaro de Bazán, e á imposibilidade de utilizar libremente os portos de Flandres debido ao levantamento contra o dominio español que se daba naquela zona.
A afirmación, carente de base e comunmente aceptada mesmo en España ata datas recentes, de que a Grande Armada estaba formada por «navíos moi pesados, que foran derrotados polos navíos ingleses moito máis lixeiros e con canóns de máis alcance» foi cualificada recentemente por diversos historiadores como un absurdo, xa que a frota foi deseñada por un dos máis notables mariños que deu España, vencedor da batalla de Lepanto, a batalla da Illa Terceira e experto no combate naval oceánico. Diversos historiadores navais militares afirman que, en principio, a Grande e Felicísima Armada estaba perfectamente concibida e deseñada para o propósito que se lle encomendou.
Á Grande Armada tivo precedéndoa en todo momento unha frota inglesa de barcos máis lixeiros, cuxa misión era informar á Coroa Inglesa das evolucións daquela enorme forza de invasión. Foron precisamente as tripulacións desta pequena e audaz frota inglesa as que engadiron o apelativo de «Invencible» á Grande Armada. Así pois, nos seus inicios, o adxectivo de «Invencible» non tiña as connotacións irónicas que a lenda negra española lle engadiu con posterioridade.
Gran parte desta frota estaba composta por buques destinados ao comercio coas Américas. Estes navíos adoitaban ser naves grandes, pesadas e lentas, que foron difíciles de manexar na canle da Mancha. Isto non se debía á ineficacia dos mariñeiros nin á súa pouca experiencia, senón ao feito de que estas naves estaban deseñadas para navegar aproveitando os ventos alisios. Estes danse no océano Atlántico e caracterízanse pola súa constancia. Na canle non son raras as tormentas e alí danse uns dos ventos mais traizoeiros e cambiantes do mundo, co que os aparellos non eran os máis adecuados para as augas nas que penetraba a frota española.
O desenvolvemento da guerra
Outra idea que subsiste erroneamente é que o fracaso da Armada española supuxo un desastre decisivo para España, a raíz do cal Inglaterra consolidouse como primeira potencia naval, dedicouse con total éxito e impunidade ao saqueo das frotas de Indias españolas e someteu a todo tipo de humillacións a desastrada mariña española. En realidade, ocorreu xusto o contrario, xa que varias operacións inglesas terminaron en desastre e os españois invadiron en 1596 as costas inglesas.
Como se mencionou previamente, o combate que a frota enviada por Filipe II sostivo coa Royal Navy foi tan só unha das primeiras escaramuzas dunha guerra intermitente que comezou en 1585, e na que España terminaría por imporse a Inglaterra en 1604. España recuperouse moi rapidamente do desastre, e Filipe II mandou construír unha nova frota tomando nota das innovacións introducidas polos ingleses na batalla das Gravelinas e axuntándoas coa maior experiencia española na construción de barcos.
A partir destes feitos e ata o final da guerra, España e Inglaterra conseguiron vitorias á vez nos combates navais librados por ambos os reinos, tanto no mar como en terra, co que a guerra se mantivo nun empate de perdas de recursos para os dous países ata o final. Mentres os ingleses saqueaban as posesións españolas e non conseguían o obxectivo de capturar unha frota de Indias, a Armada española preparouse sen moito éxito para invadir Inglaterra, repeleu algún ataque inglés e os corsarios españois capturaban toneladas de mercancías de barcos ingleses.
En 1596 os ingleses saquean Cádiz. Ao ano seguinte intentan destruír en Ferrol unha frota española, pero non o conseguen por culpa dun forte temporal, e márcanse o obxectivo de capturar a Frota de Indias nos Azores. O almirante Juan Gutiérrez de Garibay engana aos ingleses e escapa.
En 1597 os ingleses capturan e saquean San Xoán de Porto Rico, mentres que os españois fretan o terceiro intento de invasión de Inglaterra con 136 barcos, aproveitando que a frota inglesa está nos Azores, pero unha gran tormenta obrígaos a volver a porto. En 1600 Newport ataca Xamaica e ao ano seguinte Parker saquea Portobelo. A partir dese ano as operacións navais non revisten importancia, ata que se asina a paz en 1604.
Inglaterra permaneceu por mor do seu enfrontamento con España como unha potencia marítima relativamente débil ata mediados do século XVIII, cando logrou arrebatar o rango de segunda potencia naval á mariña francesa.
Por outra banda, é certo que os novos barcos españois eran máis lixeiros que os empregados para formar a Grande e Felicísima Armada, e isto proporcionoulles unha axilidade que, unida á mellora do sistema de escolta das frotas de Indias, permitiu repeler a maioría dos ataques dos corsarios e piratas ingleses, holandeses e franceses cun éxito rotundo e sen precedentes. A constatación das grandes melloras introducidas derívase do feito de que España foi capaz de transportar con total éxito durante a década de 1590 tres veces máis cantidade de ouro e prata de América que durante as décadas anteriores. De feito, unha frota pirata inglesa ao mando de John Hawkins, enviada co obxecto de capturar a frota do tesouro española en 1590, foi totalmente derrotada polos buques de escolta.
A reflexión do historiador e diplomático estadounidense Garret Mattingly é esclarecedora:
Pola súa banda, o doutor Rodríguez González, experto en Historia naval española tamén aborda a cuestión:
As baixas inglesas
Seguindo con outra das terxiversacións máis estendidas, hoxe en día é ben coñecido o feito de que os ingleses sufriron menos baixas que os españois na batalla das Gravelinas, e que os españois, á súa vez, sufriron preto de 10.000 baixas debido a un feroz temporal que os sorprendeu bordeando as costas inglesas. Un feito moi importante, e ao mesmo tempo pouco coñecido, é que os mariños ingleses foron á súa vez decimados por causas alleas ao combate, xa que uns 9.000 mariñeiros ingleses foron vítimas de senllas epidemias de tifo e disentería que estalaron a bordo dos barcos ingleses inmediatamente despois do enfrontamento cos españois. Ademais, o ambiente en Inglaterra tras a batalla distou moito de ser unha algarabía de fervor patriótico e festexos polo fracaso da invasión española que a mitoloxía popular pretende. A realidade é que á batalla seguiron todo tipo de disturbios e enfrontamentos políticos provocados polas penalidades pasadas polos combatentes ingleses, que tardaron meses en cobrar os seus soldos debido a que a guerra levou ao bordo da bancarrota tanto á coroa española como á inglesa.
O historiador británico Fuller refírese a iso do seguinte modo:
Ataques españois ás costas Inglesas. A invasión de Carlos de Amésquita en 1595
A máis incomprensible das terxiversacións, que implican o desastre da Armada española de 1588, é que este episodio con frecuencia é referido por historiadores anglosaxóns como un brillante exemplo da gran tradición defensiva inglesa que impediu, desde a invasión normanda do século XI, o desembarco en chan inglés de calquera forza hostil por poderosa que fose. En realidade, tropas españolas atacaron e saquearon localidades inglesas en numerosas ocasións, tanto antes como despois do episodio da Armada Invencible, aínda que estes feitos adoitan ser omitidos na historiografía inglesa.
Durante a Guerra dos Cen Anos, o almirante castelán Fernando Sánchez de Tovar arrasou as costas inglesas durante 6 anos (entre 1374 e 1380), saqueando múltiples localidades como Southampton, Plymouth, Portsmouth, Dartmouth, ou Poole, entre outras, e chegando a incendiar, tras remontar o Támese a localidade de Gravesend, á vista de Londres. Anos despois, e durante o mesmo conflito, o corsario español Pero Niño, volveu atacar en 1405 a península de Cornualla, arrasando a Illa de Pórtland e saqueando Poole.
Con posterioridade, xa durante a Guerra Anglo-española, volveron producirse numerosos desembarcos españois en Gran Bretaña e Irlanda. Obvian os fugaces desembarcos que mariños españois levaron a cabo nas costas inglesas por motivos de aprovisionamento de urxencia, en xullo de 1595 (sete anos despois do desastre da Grande e Felicísima Armada), unha frota composta por catro galeras españolas ao mando de Carlos de Amésquita, que patrullaba en augas inglesas, desembarcou uns 400 soldados dos terzos na baía de Mount, na península de Cornualla, ao suroeste de Inglaterra para aprovisionarse. As milicias inglesas, que aglutinaban a varios miles de homes e que eran a pedra angular da defensa inglesa en caso de invasión de tropas españolas, tiraron as armas e fuxiron presas do pánico. Os españois tomaron todo o que necesitaban e queimaron as localidades de Mousehole, Paul, Newlyn e todos os lugares dos arredores. Ao final do día, celebraron unha tradicional misa católica en chan inglés, embarcaron de novo, botaron a todos os prisioneiros pola borda, afundiron unha embarcación da Royal Navy que lles deu alcance e regresaron a España sen novidade, tras esquivar unha frota de guerra ao mando de Francis Drake e John Hawkins que fora enviada para expulsalos.
Dous anos despois do ataque de Amésquita, en 1597, Filipe II volveu enviar unha frota de invasión contra Inglaterra, máis poderosa que a súa precursora de 1588. Esta vez partiron de España 160 buques, con 12.500 homes, dos cales 8.600 eran soldados veteranos dos terzos. Tras avanzar cara ás costas inglesas sen atopar oposición, un forte temporal dispersou a frota, aínda que nesta ocasión non se produciron os catastróficos resultados de 1588. Aínda así, sete barcos chegaron a terra nas proximidades de Falmouth, desembarcando a 400 soldados de elite que se atrincheiraron esperando reforzos para marchar sobre Londres. Tras dous días de espera nos que as milicias inglesas non se atreveron a hostilizalos, recibiron a orde de embarcar, pois a frota dispersouse irremediablemente, volvendo a España sen ningún contratempo. Tras a volta da frota inglesa, que partira había tempo para tratar de capturar a frota de Indias española, fracasando unha vez máis, abriuse unha investigación por deixar indefensa a costa inglesa e pondo a capital en serio perigo, e foron numerosas as acusacións de traizón, abríndose un xuízo contra algúns mandos acusados de estaren a soldo do rei de España.