cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ácido desoxirribonucleico
Interaccións inespecíficas
Outras proteínas que se unen ao ADN de maneira inespecífica na cromatina inclúen as proteínas do grupo de alta mobilidade (HMG) que se unen ao ADN pregado ou distorsionado. Estas proteínas son importantes durante o pregamento dos nucleosomas, organizándoos en estruturas máis complexas para constituíren os cromosomas durante o proceso de condensación cromosómica. Propúxose que neste proceso tamén intervirían outras proteínas, formando unha especie de "andamio" sobre o cal se organiza a cromatina; os principais compoñentes desta estrutura serían o encima topoisomerase II α (ou topoIIalpha) e a condensina 13S. Porén, o papel estrutural da topoisomerase II alfa na organización dos cromosomas aínda se discute, xa que algúns investigadores argumentan que este encima se intercambia rapidamente tanto nos brazos cromosómicos coma nos cinetocoros durante a mitose.
Interaccións específicas
miniatura|185px|O [[factor de transcrición represor do fago lambda unido ao seu ADN diana por medio dun motivo hélice-xiro-hélice. ]]
Porén, outras proteínas evolucionaron para unirse especificamente a secuencias determinadas de ADN. A especificidade da interacción das proteínas co ADN procede dos múltiples contactos coas bases do ADN, o que lles permite "ler" a secuencia do ADN. A maioría desas interaccións coas bases ocorre no suco maior, onde as bases son máis accesibles.
As proteínas específicas estudadas con maior detalle son as encargadas de regular a transcrición, denominadas factores de transcrición. Cada factor de transcrición únese a unha secuencia concreta de ADN e activa ou inhibe a transcrición dos xenes que presentan estas secuencias próximas aos seus promotores. Os factores de transcrición poden efectuar isto de dúas formas:
Como os ADN diana poden encontrarse por todo o xenoma do organismo, os cambios na actividade dun tipo de factor de transcrición poden afectar a miles de xenes. En consecuencia, estas proteínas son frecuentemente as dianas dos procesos de transdución de sinais que controlan as respostas a cambios ambientais ou a diferenciación e desenvolvemento celular.
miniatura|esquerda|255px|O [[encima de restrición EcoRV (verde) formando un complexo co seu ADN diana. ]]
Nucleases e ligases
As nucleases son encimas que cortan as febras de ADN catalizando a hidrólise dos enlaces fosfodiéster. As nucleases que hidrolizan nucleótidos a partir dos extremos das febras de ADN denomínanse exonucleases, mentres que as que cortan no interior das febras son endonucleases. As nucleases máis utilizadas en bioloxía molecular son os encimas de restrición, que son endonucleases que cortan o ADN onde este ten determinadas secuencias de nucleótidos específicas. Por exemplo, o encima EcoRV, que se mostra na figura da esquerda, recoñece a secuencia de 6 bases 5′-GAT|ATC-3′, e fai un corte en ambas as febras do ADN na liña vertical indicada, xerando dúas moléculas de ADN cos extremos romos. Outros encimas de restrición xeran extremos cohesivos, xa que cortan de forma diferente as dúas febras de ADN. Na natureza, estes encimas preséntanse nas bacterias, e protexen ás mesmas contra as infeccións de fagos, ao dixeriren o ADN de ditos fagos cando entra a través da parede bacteriana, actuando como un mecanismo de defensa. En biotecnoloxía, estas nucleases específicas de secuencias do ADN utilízanse en enxeñaría xenética para clonar fragmentos de ADN, e na técnica da pegada xenética.
Os encimas denominados ADN ligases poden unir febras de ADN cortadas ou rotas. As ligases son particularmente importantes na replicación da febra que sofre replicación descontinua no ADN (febra retardada), xa que unen os fragmentos (de Okazaki) curtos de ADN xerados na forquita de replicación para formar unha copia completa do molde de ADN. Tamén se utilizan na reparación do ADN e en procesos de recombinación xenética.
Topoisomerases e helicases
As topoisomerases son encimas que posúen á vez actividade nuclease e ligase. Estas proteínas varían a cantidade de ADN superenrolado. Algúns destes encimas funcionan cortando a hélice de ADN e permitindo que unha sección rote, de maneira que reducen o grao de superenrolamento. Unha vez feito isto, o encima volve unir os fragmentos de ADN. Outros tipos de encimas poden cortar unha hélice de ADN e logo pasar a segunda febra de ADN a través da rotura, antes de unir as hélices. As topoisomerases son necesarias para moitos procesos nos que intervén o ADN, como a replicación do ADN e a transcrición.
As helicases son unhas proteínas que pertencen ao grupo dos motores moleculares. Utilizan enerxía química almacenada nos nucleósidos trifosfatos, fundamentalmente ATP, para romperen pontes de hidróxeno entre bases e separaren a dobre hélice de ADN en febras simples. Estes encimas son esenciais para a maioría dos procesos nos que os encimas necesitan acceder ás bases do ADN.
Polimerases
As polimerases son encimas que sintetizan cadeas de nucleótidos a partir de nucleósidos trifosfato. A secuencia dos seus produtos é copia de cadeas de polinucleótidos existentes, que se denominan moldes. Estes encimas funcionan engadindo nucleótidos ao grupo hidroxilo en 3' do nucleótido previo da cadea de ADN. En consecuencia, todas as polimerases funcionan en dirección 5′ → 3′. Nos sitios activos destes encimas, o nucleósido trifosfato que se incorpora aparea a súa base coa correspondente no molde: isto permite que a polimerase sintetice de forma precisa a cadea complementaria ao molde.
As polimerases clasifícanse de acordo co tipo de molde que utilizan:
Recombinación xenética
Estrutura dun estado intermedio en unión de Holliday na recombinación xenética. As catro febras de ADN separadas están coloreadas en vermello, azul, verde e amarelo.
A recombinación permite que os cromosomas intercambien información xenética e produce novas combinacións de alelos, o que aumenta a eficiencia da selección natural e pode ser importante na evolución rápida de novas proteínas. Durante a profase I da meiose, unha vez que os cromosomas homólogos están perfectamente apareados formando estruturas chamadas bivalentes, prodúcese o sobrecruzamento ou entrecruzamento (crossing-over), no cal as cromátides homólogas (non irmás), procedentes do pai e da nai, intercambian material xenético. Como consecuencia do sobrecruzamento prodúcese unha recombinación xenética, que acrecenta en gran medida a variabilidade xenética entre a descendencia de proxenitores que se reproducen por vía sexual. A recombinación xenética tamén pode estar implicada na reparación do ADN, en particular na resposta celular ás roturas de dobre febra do ADN.
A forma máis frecuente de sobrecruzamento cromosómico é a recombinación homóloga, na que os dous cromosomas implicados comparten secuencias moi similares. A recombinación non homóloga pode ser daniña para as células, xa que pode producir translocacións cromosómicas e anomalías xenéticas. A reacción de recombinación está catalizada por encimas coñecidos como recombinases, tales como RAD51. O primeiro paso no proceso de recombinación é unha rotura de dobre febra no ADN, causada por unha endonuclease ou por un dano no ADN. Posteriormente, unha serie de pasos catalizados en parte pola recombinase, conducen á unión das dúas hélices formando polo menos unha unión de Holliday, na que un segmento dunha febra simple é aliñado ou hibridado (annealed) coa febra complementaria na outra hélice. A unión de Holliday é unha estrutura de unión tetraédrica que pode moverse ao longo do par de cromosomas, intercambiando unha febra por outra. A reacción de recombinación detense polo corte da unión e a subseguinte reunión dos segmentos de ADN libres.
Evolución do metabolismo de ADN
Porén, non temos evidencias directas dos sistemas xenéticos primitivos, xa que a recuperación do ADN a partir da maior parte dos fósiles é imposible, porque o ADN só pode sobrevivir no medio ambiente durante menos dun millón de anos, e logo empeza a degradarse lentamente en fragmentos de menor tamaño en solución. Algunhas investigacións pretenden que se obtivo ADN máis antigo, por exemplo un informe sobre o illamento dunha bacteria viable a partir dun cristal salino de 250 millóns de anos de antigüidade, mais estes datos son controvertidos.
Non obstante, poden utilizarse ferramentas de evolución molecular para inferir os xenomas de organismos primitivos a partir de organismos contemporáneos. En moitos casos, estas inferencias son suficientemente fiables, de maneira que unha biomolécula codificada nun xenoma primitivo pode resucitarse no laboratorio para ser estudada hoxe. Unha vez que a biomolécula primixenia se resucitou, as súas propiedades poden ofrecer inferencias sobre ambientes e estilos de vida primixenios. Este proceso relaciónase co campo emerxente da paleoxenética experimental.
Malia todo, o proceso de traballo cara atrás desde o presente ten limitacións inherentes, razón pola cal outros investigadores tratan de aclarar o mecanismo evolutivo traballando desde a orixe da Terra en diante. Tendo suficiente información sobre a química no cosmos, o xeito en que as substancias cósmicas puideron depositarse na Terra, e as transformacións que puideron ter lugar na superficie terrestre primixenia, quizais poderiamos aprender o suficiente sobre as orixes para desenvolver modelos de evolución ulterior da información xenética.
Técnicas máis comúns
Podemos clasificar as metodoloxías de análise do ADN en dous grupos: (1) as que procuran a súa multiplicación, xa sexa in vivo, como a reacción en cadea da polimerase (PCR), ou in vitro, como a clonación, e (2) as que explotan as propiedades específicas de elementos concretos, ou de xenomas clonados, como é o caso da secuenciación do ADN e da hibridación con sondas específicas ("Southern blot" e chips de ADN).
Tecnoloxía do ADN recombinante
A tecnoloxía do ADN recombinante, pedra angular da enxeñaría xenética, permite multiplicar en grandes cantidades un fragmento de ADN de interese, o cal se di que foi clonado. Para iso, debe introducirse dito fragmento noutro elemento de ADN, xeralmente un plásmido, que posúe na súa secuencia os elementos necesarios para que a maquinaria celular dun hospedador, normalmente a bacteria Escherichia coli, o replique. Deste modo, unha vez transformada a cepa bacteriana, o fragmento de ADN clonado reprodúcese cada vez que a bacteria se divide.
Secuenciación
O método de secuenciación de Sanger foi o máis empregado durante o século XX. Baséase na síntese de ADN en presenza de desoxirribonucleósidos trifosfato (ddNTP), compostos que, a diferenza dos desoxinucleósidos normais (dNTPs), carecen dun grupo hidroxilo no seu extremo 3'. Aínda que os didesoxinucleósidos trifosfatados poden incorporarse á cadea en síntese, a carencia dun extremo 3'-OH imposibilita a xeración dun novo enlace fosfodiéster co nucleótido seguinte; por tanto, provocan o remate da síntese. Por esta razón, o método de secuenciación tamén se denomina «de terminación de cadea». A reacción realízase usualmente preparando un tubo co ADN molde, a polimerase, un cebador ou primer, desoxinucleósidos normais e unha pequena cantidade de didesoxinucleósidos marcados con fluorescencia na súa base nitroxenada. Deste modo, o ddTTP pode ir marcado en azul, o ddATP en vermello etc. Durante a polimerización, vanse truncando as cadeas crecentes, ao chou, en distintas posicións. Por tanto, prodúcese unha serie de produtos de distinto tamaño, coincidindo a posición da terminación coa incorporación do ddNTP correspondente. Unha vez terminada a reacción, é posible someter a mestura a unha electroforese capilar (que separa todos os fragmentos segundo a súa lonxitude) na cal se le a fluorescencia para cada posición do polímero. No noso exemplo, a lectura azul-vermello-azul-azul traduciríase como TATT.
Reacción en cadea da polimerase (PCR)
A reacción en cadea da polimerase, xeralmente coñecida polas súas siglas en inglés como PCR, é unha técnica de bioloxía molecular descrita en 1986 por Kary Mullis, cuxo obxectivo é obter un gran número de copias dun fragmento de ADN dado, partindo dunha escasa cantidade inicial. Para iso, emprégase unha ADN polimerase termoestable que, en presenza dunha mestura dos catro desoxinucleótidos, un tampón da forza iónica axeitada e os catións precisos para a actividade do encima, dous oligonucleótidos (denominados cebadores ou primers) complementarios dunha parte da secuencia (situados a distancia suficiente e en dirección antiparalela) e baixo unhas condicións de temperatura adecuadas, controladas por un aparello denominado termociclador, xera exponencialmente novos fragmentos de ADN semellantes ao orixinal e acoutados polos dous cebadores.
A PCR pode efectuarse como unha técnica de punto final, é dicir, como unha ferramenta de xeración do ADN desexado, ou como un método continuo, no que se avalíe dita polimerización a tempo real. Esta última variante é común na PCR cuantitativa.
Southern blot
O método de «transferencia de Southern» ou «Southern blot» permite a detección dunha secuencia de ADN nunha mostra complexa ou non do ácido nucleico. Combina unha separación mediante masa e carga (efectuada por medio dunha electroforese en xel) cunha hibridación cunha sonda de ácido nucleico marcada dalgún modo (xa sexa con radioactividade ou cun composto químico) que, tras varias reaccións, dea lugar á aparición dun sinal de cor ou fluorescencia. Dita hibridación realízase trala transferencia do ADN separado por electroforese a unha membrana de filtro. Unha técnica semellante, pero na cal non se produce a mencionada separación electroforética denomínase dot blot.
O método recibe o seu nome en honor ao seu inventor, o biólogo inglés Edwin Southern. Por analoxía ao método Southern, desenvolvéronse técnicas parecidas que permiten a detección de secuencias dadas de ARN (método northern, que emprega sondas de ARN ou ADN marcadas) ou de proteínas específicas (técnica western, baseada no uso de anticorpos).
Enxeñaría xenética
A investigación sobre o ADN ten unha grande influencia, sobre todo en medicina, mais tamén en agricultura e gandaría, onde os obxectivos son os mesmos que coas técnicas tradicionais que o home leva utilizando desde hai milenios: domesticación, selección e cruces dirixidos para obter variedades de animais e plantas máis produtivos. A moderna bioloxía e bioquímica fan uso intensivo da tecnoloxía do ADN recombinante, introducindo xenes de interese en organismos, co obxectivo de expresar unha proteína recombinante concreta, que pode ser:
Medicina forense
En investigación forense pódese utilizar o ADN presente no sangue, o seme, as células de pel, saliva ou pelo de restos atopados na escena dun crime para identificar ao responsable. Esta técnica denomínase pegada xenética, ou tamén "perfil de ADN". Ao realizar a proba da pegada xenética, compárase a lonxitude de seccións moi variables de ADN repetitivo, como os microsatélites, entre persoas diferentes. Este método é moi fiable para identificar un criminal. Porén, a identificación pode complicarse se a escena está contaminada con ADN de persoas diferentes. A técnica da pegada xenética foi desenvolvida en 1984 polo xenetista británico Sir Alec Jeffreys, e utilizouse por primeira vez en medicina forense para condenar a unha persoa en Inglaterra en 1983 e 1986. Pódese requirir ás persoas acusadas de certos tipos de crimes que fornezan unha mostra de ADN para introducir os resultados nunha base de datos. Isto facilitou o labor dos investigadores na resolución de casos antigos, onde só se obtivo unha mostra de ADN da escena do crime, nalgúns casos permitindo exonerar a un convicto. A pegada xenética tamén pode utilizarse para identificar cadáveres en accidentes en masa, ou para realizar probas de consanguinidade.
Bioinformática
A bioinformática implica a manipulación, procura e extracción de información dos datos da secuencia do ADN. O desenvolvemento das técnicas para almacenar e buscar secuencias de ADN supuxo avances no desenvolvemento do software dos computadores, para moitas aplicacións, especialmente algoritmos de busca de frases, aprendizaxe automática e teorías de bases de datos. A procura de frases ou algoritmos de coincidencias, que buscan a presenza dunha secuencia de letras dentro dunha secuencia de letras maior, desenvolveuse para buscar secuencias específicas de nucleótidos. Noutras aplicacións como editores de textos, poden funcionar mesmo algoritmos simples, pero as secuencias de ADN poden xerar que estes algoritmos presenten un comportamento de case-o-peor-caso, debido ao baixo número de caracteres. O problema relacionado do aliñamento de secuencias persegue identificar secuencias homólogas e localizar mutacións específicas que as diferencien. Estas técnicas, fundamentalmente o aliñamento múltiple de secuencias, utilízanse ao estudar as relacións filoxenéticas e a función das proteínas. As coleccións de datos que representan secuencias de ADN do tamaño dun xenoma, tales como as producidas polo Proxecto Xenoma Humano, son difíciles de usar sen anotacións, que marcan a localización dos xenes e os elementos reguladores en cada cromosoma. As rexións de ADN que teñen patróns asociados con xenes que codifican proteínas (ou ARN) poden identificarse por algoritmos de localización de xenes, o que permite aos investigadores predicir a presenza de produtos xénicos específicos nun organismo mesmo antes de que fose illado experimentalmente.
Nanotecnoloxía de ADN
miniatura|400px|A estrutura esquemática de ADN da esquerda autoensámblase na estrutura vista con [[microscopio de forza atómica da dereita. A nanotecnoloxía de ADN é o campo que busca deseñar estruturas a nanoescala utilizando as propiedades de recoñecemento molecular das moléculas de ADN.]]
A nanotecnoloxía de ADN utiliza as propiedades únicas de recoñecemento molecular do ADN e outros ácidos nucleicos para crear complexos ramificados autoensamblados con propiedades útiles. Neste caso, o ADN utilízase como un material estrutural, máis que como un portador de información biolóxica. Isto levou á creación de retículas periódicas de dúas dimensións usando o método de ADN origami, ademais de estruturas en tres dimensións con forma de poliedros. Tamén se demostrou a creación de aparellos nanomecánicos e autoensamblaxes algorítmicas, e estas estruturas de ADN foron utilizadas como moldes para a colocación doutras moléculas como nanopartículas de ouro coloidal e moléculas da proteína estreptavidina.
Evolución, historia e antropoloxía
Ao longo do tempo, o ADN almacena mutacións que se herdan e, por tanto, contén información histórica, de maneira que comparando secuencias de ADN, os xenetistas poden inferir a historia evolutiva dos organismos, a súa filoxenia. A investigación filoxenética é unha ferramenta fundamental en bioloxía evolutiva. Se comparamos as secuencias de ADN dentro dunha especie, os xenetistas de poboacións poden coñecer a historia de determinadas poboacións. Isto pódese utilizar nunha ampla variedade de estudos, desde ecoloxía ata antropoloxía. Por outro lado, o ADN tamén se utiliza para estudar relacións familiares recentes.
Almacenamento de información
En 2013 publicouse en Nature que o Instituto Europeo de Bioinformática e a compañía Agilent Technologies propuxeran un mecanismo para usar a capacidade do ADN de codificar información como un medio para o almacenamento de datos dixital. O grupo conseguiu codificar 739 kilobytes de datos en código de ADN, sintetizar ese ADN, secuencialo despois e descodificar a información de novo á súa forma orixinal, cunha exactitude do 100%. A información codificada consistía en ficheiros de texto e de son. Anteriormente, publicárase un experimento realizado por investigadores da Universidade Harvard, onde se codificara o texto dun libro de 54.000 páxinas.
Historia da investigación do ADN
miniatura|[[James Watson|James D. Watson e Francis Crick (dereita), que elaboraron o modelo da dobre hélice, con Maclyn McCarty (esquerda).]]
O ADN foi illado por primeira vez polo médico suízo Friedrich Miescher que, en 1869, descubriu unha substancia microscópica no pus de vendaxes de feridas. Como se atopaba no núcleo das células chamoulle "nucleína". En 1919, Phoebus Levene identificou a base nitroxenada, o azucre e o fosfato da unidade nucleotídica. Levene suxeriu que o ADN consistía nunha cadea de nucleótidos unidos uns a outros polos seus fosfatos. Porén, Levene pensaba que a cadea era moi curta e as bases repetíanse continuamente nunha orde determinada. En 1937 William Astbury fixo a primeira difracción de raios X do ADN, que mostraba que tiña unha estrutura regular.
En 1927 Nikolai Koltsov propuxo que as características hereditarias herdábanse por medio dunha "molécula xigante hereditaria" que estaría feita de "dúas cadeas especulares que se replicarían de modo semiconservativo usando cada unha das cadeas como molde". En 1928, Frederick Griffith descubriu que o carácter "liso" de certas cepas da bacteria pneumococo podía transformarse en "rugoso" mesturando bacterias mortas "lisas" con bacterias vivas "rugosas". Algunha substancia debía pasar dunhas a outras levando a información necesaria, pero non soubo identificar cal era. Naquela época moitos pensaban que a información xenética se almacenaba nas proteínas. Anos despois en 1943 Oswald Avery, xunto con MacLeod e McCarty, identificaron ao ADN como molécula causante da transformación no experimento de Griffith. O papel do ADN como molécula hereditaria foi confirmado nos experimentos de Hershey e Chase con virus en 1952.
En 1953, James D. Watson e Francis Crick propuxeron o primeiro modelo de dobre hélice do ADN, que foi publicado en "Nature". O seu modelo de dobre hélice estaba baseado na imaxe de difracción de raios X etiquetada como "Foto 51" tomada por Rosalind Franklin e Raymond Gosling en maio de 1952, e na información sobre o apareamento de bases obtida anos antes de Erwin Chargaff. As regras de Chargaff xogaron un importante papel no establecemento das configuracións de dobre hélice dos ADN B e A.
As probas experimentais que apoiaban o modelo de Watson e Crick foron publicadas nunha serie de cinco artigos nunha mesma edición de Nature. Destes cinco artigos, o de Franklin e Gosling foi a primeira publicación das súas propias difraccións de raios X e métodos de análise orixinais que parcialmente sostiñan o modelo de Watson e Crick; esta edición tamén contiña un artigo da estrutura do ADN de Maurice Wilkins e dous dos seus colegas, cuxas análises e modelos de raios X do ADN B in vivo tamén apoiaban a presenza in vivo da dobre hélice do ADN proposta por Crick e Watson nas dúas páxinas previas de Nature. En 1962, despois da morte de Franklin, Watson, Crick, e Wilkins recibiron conxuntamente o Premio Nobel de Fisioloxía e Medicina. Porén, as regras do Nobel daquela época só permitían que fose outorgado a persoas vivas (Franklin xa morrera daquela), e iniciouse un forte debate que aínda continúa sobre quen debería recibir o crédito polo seu descubrimento.
Crick presentou en 1957 o dogma central da bioloxía molecular, que predicía as relacións entre o ADN, ARN e proteínas, e formulou a "hipótese do adaptador". O mecanismo de replicación semiconservativo do ADN foi demostrado nos experimentos de 1958 de Meselson e Stahl con isótopos do nitróxeno. Posteriores traballos de Crick e colaboradores demostraron que o código xenético estaba baseado en tripletes de bases non solapados, chamados codóns, o que permitiu a Har Gobind Khorana, Robert W. Holley e Marshall Warren Nirenberg descifrar o código xenético. Estes descubrimentos representaron o nacemento da bioloxía molecular.
Drama (serie de televisión)
Drama é unha serie de televisión catalá producida por Radio Televisión Española e El Terrat e estreada na plataforma Playz en febreiro de 2020. Con diálogos en catalán e en español, é unha comedia de seis capítulos dirixida principalmente á mocidade. Está protagonizada por Elisabet Casanovas, Artur Busquets e Júlia Bonjoch. Emitiuse en TV3 a partir de xuño do mesmo ano.
Argumento
África, quen vive nun piso compartido, non atopa traballo estábel. Descobre que está embarazada, mais non sabe de quen. A serie explora o que realmente pasou e como África tenta resolver o problema.
Acollida
Joan Burdeus, no diario dixital Núvol, definiu Drama como "un collage de todos os dramas millenials que se levan vendo dende hai 15 anos na televisión anglosaxoa, mais recombinados e estreados na Barcelona da actualidade" e comparouna especialmente con Girls. Engadiu que "é unha serie fantástica porque quen a escribiron fixeron o que lles prestou".
Mònica Planas tamén eloxiou a serie no xornal Ara: “os conflitos están ben trazados, os diálogos semellan espontáneos, fuxiron de estereotipos, é moderna, non ten pretensións moralistas, conecta ben coa xeración millennial, que é para quen está pensada a serie, e logra crear relacións especiais entre os personaxes".
Porén, a abundancia de diálogos en castelán non tivo boa acollida por unha parte da audiencia durante a súa emisión en TV3. De feito, criticouse que a televisión pública de Cataluña cometese unha neglixencia dese tipo, ao tratarse dunha ferramenta de normalización do catalán. Dende a sociolingüística alertouse do perigo que supón para a saúde do catalán a decisión de TV3 de emitir unha serie bilingüe.
Pedro Benito
Pedro Alberto Benito Ponomar, nado en Cádiz o 27 de marzo de 2000 e máis coñecido como Erling Haaland, é un futbolista español que xoga na posición de dianteiro. Actualmente forma parte do San Fernando CD da Primeira División RFEF de España.
Traxectoria deportiva
Dende a súa infancia, Pedro sempre estivo ligado ao mundo do fútbol, dado que o seu pai, Alberto Benito, foi xogador profesional para o Cádiz Club de Fútbol en Primeira División. Os seus inicios foron en fútbol sala co Valdelagrana e UD Pavía. Máis tarde pasou ao balompé puro no club do Porto de Santa María para despois entrar na canteira da UD Almería onde permaneceu por tres campañas.
Tras o seu paso por Almería recalou nas bases do Swansea da Premier League. Un ano despois volveu á UD Almería para o curso seguinte formar parte das bases do Anarthosis de Primeira División de Chipre onde permaneceu unha tempada. De novo en España unha tempada despois, uniuse ás filas do CD Canillas de Madrid. En 2018 viaxa ós Estados Unidos para xogar no club universitario de Oklahoma Wesleyan University FC.
O curso seguinte, xa como xogador sénior, competiu nas filas do GW Bulldogs da Big South Conference pertencente á División I da NCAA, a máxima categoría de competición dentro da NCAA, a liga universitaria máis importante dos Estados Unidos de América. Foi en setembro de 2020, dous anos despois de chegar a Estados Unidos, regresa a España para asinar por outro club universitario, esta vez na Rexión de Murcia, o UCAM Murcia de Segunda División B de España, para recalar na súa filial de Terceira División co que anotou 13 goles converténdose no máximo goleador do conxunto murciano e segundo do grupo décimo terceiro.
O 27 de maio de 2021 o Cádiz Club de Fútbol anuncia a través dos seus medios oficiais a incorporación do atacante gaditano por dúas campañas, para formar parte do conxunto filial da Segunda División RFEF.
A finais de setembro dese mesmo ano, o técnico do primeiro equipo cadista, Álvaro Cervera, chama a Pedro para adestrar co primeiro combinado e ese mesmo fin de semana de liga entra na convocatoria oficial de liga.
O 30 de novembro de 2021, o San Fernando CD da Primeira División RFEF anuncia de forma oficial a incorporación de Pedro Benito nas súas filas en calidade de cedido polo filial do Cádiz Club de Fútbol ata o remate da campaña 2021/2022.
José Torres Santiso
José Torres Santiso, nado en 1902 e finado en Xuvia (Narón) o 22 de febreiro de 1949, foi un militar e político galego.
Vida persoal
Casou con Marina Iglesias Fernández e foi pai de María del Carmen Torres Iglesias.
Elmer Imes
Elmer Samuel Imes, nado en Memphis (Tennessee) o 12 de outubro de 1883 e finado en Manhattan (Nova York) o 11 de setembro de 1941, foi un físico estadounidense de orixe afroamericana.
Graduado na Universidade de Míchigan en 1918, foi o segundo físico desa orixe en graduarse nas universidades dos EEUU (O primeiro foi Edward Alexander Bouchet, no 1876).
Eurovision: Europe Shine a Light
Eurovision: Europe Shine a Light, foi un programa de televisión que se emitiu en directo, organizado pola Unión Europea de Radiodifusión (UER) e polos entes de radiodifusión dos Países Baixos: AVROTROS, Nederlandse Omroep Stichting (NOS) e Nederlandse Publieke Omroep (NPO). Este espazo foi o encargado de substituír á LXV edición do Festival de Eurovisión 2020, que estaba prevista para que se celebrase na cidade de Rotterdam (Países Baixos), pero foi cancelada por mor da pandemia de COVID-19.
Antecedentes
Como a LXV edición do Festival de Eurovisión 2020 non se ía a poder celebrar debido ao brote de enfermidade por coronavirus 2019 (COVID-19), a UER decidiu organizar o programa de televisión Eurovision: Europe Shine a Light como alternativa. O nome deste programa foi inspirado pola canción «Love Shine a Light» da banda anglo-estadounidense Katrina & the Waves, a cal gañou o Festival de Eurovisión 1997 (XLII edición).
Esta foi a cuarta vez que a UER organizou un programa especial no formato de Eurovisión, logo dos especiais preparados para o 25°, 50º e 60º aniversario do festival: Songs of Europe (celebrado o 22 de agosto de 1981 en Mysen, Noruega), Congratulations: 50 years of the Eurovision Song Contest (celebrado o 22 de outubro de 2005 en Copenhague, Dinamarca) e Eurovision Song Contest's Greatest Hits (celebrado o 31 de marzo de 2015 en Londres, Reino Unido). Cabe destacar que, do mesmo xeito que este último, o especial de 2020 foi un certame non competitivo.
Actuacións
O programa contou con actuacións dos seguintes artistas de Eurovisión:
Mostra das cancións de 2020
O programa tamén mostrou aos artistas e as cancións que previstas para o Festival de Eurovisión 2020 con breves extractos dos vídeos musicais ou representacións das cancións, xunto con mensaxes dos propios artistas sobre a situación excepcional causada pola pandemia. A orde foi a seguinte:
Vipassana
É a miúdo definido como práctica que procura "o discernimento da verdadeira natureza da realidade", definido como anicca "impermanencia", dukkha "sufrimento, insatisfacción", anattā "ausencia de si mesmo", as tres marcas de existencia na tradición Theravada, e como śūnyatā "baleiro" e natureza Buda nas tradicións Mahayana.
Xosé Manuel Beiras
Xosé Manuel Hixinio Beiras Torrado, máis coñecido como Xosé Manuel Beiras, nado en Santiago de Compostela o 7 de abril de 1936, é un político e economista galego de ideoloxía nacionalista galega e de esquerdas.
Foi membro fundador e líder do Partido Socialista Galego (PSG), Bloque Nacionalista Galego (BNG) e Anova Irmandade Nacionalista (Anova). Impulsou coalicións electorais con representación parlamentar como Galeusca, Alternativa Galega de Esquerda (AGE) ou En Marea. Nese tempo, foi tamén portavoz no Parlamento de Galicia do BNG (1985-2005) e AGE (2012-2016).
No eido profesional estivo á fronte da cátedra de Estrutura Económica da Facultade de Ciencias Económicas na Universidade de Santiago de Compostela. En 1976 foi escollido membro de número da Real Academia Galega, mais renunciou ao cargo en 1986 sen chegar a tomar posesión do mesmo.
En 2022 foi premio Luís Porteiro Garea da USC polo seu “labor activo a prol da lingua galega”.
Vida persoal
Xosé Manuel Beiras é fillo de Manuel Beiras, sobriño de Antón Beiras e ex-xenro de Domingo García-Sabell. No ámbito da docencia foi profesor de importantes figuras do Partido dos Socialistas de Galicia - PSOE (PSdeG-PSOE) como Emilio Pérez Touriño ou Abel Caballero.
Traxectoria profesional
Beiras licenciouse en Dereito pola USC en 1957, ano no que se trasladou a París para se matricular na Facultade de Dereito e Ciencias Económicas na Universidade da Sorbona, na que tamén estudou Lingua e Literatura francesa.
En 1960 impartiu o seu primeiro curso de Economía Política na Universidade Complutense de Madrid. En 1961 trasladouse a Londres para ampliar os seus estudos en Ciencias Económicas na London School of Economics.
Outros biógrafos sitúan os estudos de Beiras nos anos 1964/65 en Inglaterra do que a posteriori viría uns meses a Galiza (1965/66) para impartir aulas na Escola de Economía Política da Facultade de Dereito de Santiago.
Para o ano académico 1966/67, grazas a unha bolsa de estudos da Fundación Juan March, seguiu un curso de especialización avanzada e investigación con François Perrou no Institut de Science Economique Apliquée (ISEA) de París, nos seus anos franceses entrou en contacto coas teses do colonialismo interior desenvolvida por Robèrt Lafont.
No 1967 recibiu o Premio da Casa Galicia de Nova York polo seu libro, publicado ese mesmo ano: O problema do desenrolo na Galiza rural. Xa no ano 1968 volve vivir, xa definitivamente, a Galiza, e comeza a traballar coma profesor de Estrutura e Institucións Económicas na Facultade de Económicas. No 1969, colabora nunha obra colectiva Introducción á economía galega de hoxe publicada en Vigo.
No ano 1970 estando uns meses en Madrid, no Colexio Maior Universitario César Carlos, publica a súa tese doutoral sobre o desenvolvemento económico e demográfico en Galiza entre o 1900 e o 1960 co titulo Estructura y problemas de la población gallega, co que gaña o Premio Extraordinario de Doutoramento e consegue, tamén, ser profesor adxunto na Cátedra de Estrutura Económica.
No 1972 publica en Vigo O atraso económico de Galiza, nese mesmo ano ofrécenlle o posto de Decano en funcións durante as revoltas estudantís e obreiras; posto que reafirmaría anos mais adiante. Dentro das súas colaboracións colectivas xorden no ano 1975, publicadas en Vigo, dúas obras; A Galiza rural na encrucillada e Contaminación industrial e desenvolvimento.
En 1977 encargouse da dirección dunha investigación sobre o proceso de modernización da agricultura galega, cos fondos achegados pola Fundación Pedro Barrié de la Maza e a Universidade de Montpellier.
En 1980 accedeu definitivamente á Cátedra de Estrutura Económica na USC. En 1982 sae a súa publicación ''O atraso e Nós. Aportación para un debate encol o atraso económico''; en febreiro deste mesmo ano é elixido Decano da Facultade de Ciencias Económicas.
En 1985 publicou Constitución española e nacionalismo galego: unha visión socialista. No transcurso dese ano, Beiras, despois dunha discrepancia coa presidencia da RAG sobre da Lei de Normalización Lingüística, abandona a institución.
No 1987 traduce ao galego a peza teatral Os xustos de Albert Camus, xa tivera varias experiencias neste ámbito da tradución. Froito disto está Cartas a un amigo alemán, tamén do mesmo autor, e as obras de teatro traducidas xunto con Xosé Luís Franco Grande arredor dos anos 1958/59: Antígona, de Jean Anouilh e Non haberá guerra de Troia de Jean Giraudoux. Tamén, e dentro deste mesmo ano, prestou a súa colaboración na Homenaxe ao Mestre Sampedro. Estivo como profesor convidado na Universidade de Tolosa, xa anteriormente estivera na de Coímbra (1976).
No 1988 traduciu do francés a obra de Anne Philipe O tempo dun salaio. Entrados no ano 1991, Beiras publica outro libro: Prosas de combate e maldicer.
Beiras, xunto con Xaime Isla Couto, tamén foi un dos promotores das coleccións Enquisa, Agra aberta e Os percusores da Editorial Galaxia, na que foi director da colección Alén-Nós; desta experiencia fixo a participación na creación de Edicións Laiovento. Colaborou como columnista dominical no xornal Galicia Hoxe, e nas publicacións Grial e A Nosa Terra.
1963-1982: Etapa no Partido Socialista Galego e Transición
No ano 1963 foi membro fundador do PSG na clandestinidade ; tamén se fai cargo da subdirección da Revista de Economía de Galicia (cargo que deixaría no percorrer do ano 1968). Xa no ano 1964 asume Relacións Internacionais, este posto volveríao asumir no 1970; nesta etapa relaciónase con outras formacións europeas socialistas e co Moviment Socialist de Catalunya de Josep Pallach e Joan Raventós. En 1969 foi relator na elaboración do Documento Conxunto PSG-UPG.
No 1971 asume o cargo de secretario xeral do PSG. No 1977 deixa o cargo de secretario xeral no PSG e abandona o partido, despois de encabezar as listas pola provincia da Coruña nas primeiras eleccións xerais da Transición española nas que non conseguiu o escano, para ser designado Académico numerario da RAG, cargo ao que renunciaría tempo máis tarde.
1982 - 2012: Etapa no Bloque Nacionalista Galego
250px|miniatura|esquerda|Xosé Manuel Beiras no final da XII Asemblea Nacional do [[BNG, en 2006.]]Corre o ano 1982 e participa na constitución do BNG do cal entra na súa Dirección Nacional e Permanente. Tras as eleccións do 24 de novembro do 1985, Beiras sobe coma deputado ao Parlamento Galego;
O 17 de decembro de 1989 vólvese presentar ás eleccións, e de novo gaña o escano pola provincia da Coruña, xunto con outros 4 representantes, e asume o cargo de portavoz do grupo. Sobre o seu pensamento político e a traxectoria os escritores Francisco Pillado Mayor e Miguel Anxo Fernán-Vello publican un libro titulado Conversas con Xosé Manuel Beiras.
miniatura|200px|dereita|Xosé Manuel Beiras no [[Día da Patria de 2009, en Compostela.]]
Xa no 1990, en xaneiro, o BNG non secunda unha proposición non de Lei sobre a autodeterminación do PSG-EG por non verlle sentido xa que a Cámara non tiña soberanía por haber grupos españois. Na lexislatura do 1989/1993 foi expulsado varias veces da Cámara por oporse e, mesmo, tentar facerlle unha moción de censura a Manuel Fraga. Nese mesmo período, na proposta do pleno extraordinario de incendios forestais, presentou unha proposta de independencia para Galiza e a reforma da Constitución, votando en contra da proposta de Manuel Fraga sobre a administración única.
O 10 de marzo de 1993 non se amosou de acordo ante a iniciativa do Partido Popular, gobernante en Galiza, de modificar o Regulamento do Parlamento e amosou o seu descontento petando na mesa cun zapato. Amosou unha actitude non conformista durante os debates de relatorio e comisión sobre deste tema que o levaron a ser expulsado da Cámara o 15 e o 17 do mesmo mes cunha sanción dun mes sen dereitos parlamentarios. Beiras recorreu ao Tribunal Constitucional o 12 de xullo do 1993, quen admitiu o recurso o 4 de novembro do mesmo ano. Ademais mantivo unha longa polémica co executivo de Fraga pola compra de dereitos das marcas do Xacobeo'93, ao que acusou de falsidade en documento público, prevaricación e malversación de fondos.
O 17 de outubro de 1993 presentouse por terceira vez na cabeza da candidatura pola Coruña e como candidato a Presidencia da Xunta de Galiza. Consegue a renovación e o seu grupo pasa de 5 a 13 candidatos. Xa metidos de cheo no 1995, Beiras é proposto como Portavoz Nacional do grupo, cargo no que resulta elixido na VII Asemblea; isto viña a apoiar a súa presentación en xaneiro do 1991 e marzo do 1993, nas que obtivo un bo apoio. En decembro do 1995 fai unha viaxe duns días á Arxentina e o Uruguai, nas que fai algunhas reunións con representantes de centros galegos, dirixentes políticos e sindicais e ofrece algún discurso en varias universidades. Froito disto, publica no 1996 un libro co título O estado da nación, no cal engade os seus discursos dende o ano 1989 ao 1995.
miniatura|esquerda|Beiras nun mitin en Ourense co gallo das eleccións á Xunta de Galicia do ano 2012. Nas autonómicas do 2001 renova outra volta o seu escano, pero ve como o seu grupo baixa un deputado quedando en 17. O 27 de abril do 2004 asina, xunto co seu compañeiro de grupo, Anxo Quintana, en representación do BNG para dar desenvolvemento ao documento base asinado polo BNG, CiU e EAJ-PNV o 6 de abril dese ano. O que daría a nova presentación do grupo de formacións políticas "Galeusca-Pobos de Europa" para a celebración das eleccións ao Parlamento Europeo do 13 de xuño de 2004, nas cales este grupo conseguirá 3 escanos.
O 11 de abril do 2005 presentou ante os compañeiros do BNG a súa dimisión coma Presidente do Consello Nacional do BNG e a súa renuncia a formar parte das listas electorais do BNG á Xunta. Todo o panorama político galego amosou a súa mágoa por esta perda.
Estribo
miniatura|Estribo moderno empregado en carreiras de [[enduro ecuestre|250x250px]] Os estribos son pezas de formas diversas que permiten que o xinete dun cabalo introduza os pés nelas para afianzarse mentres cabalga. Fixados á sela, permiten unha maior seguridade e comodidade, tanto para o cabalo como para o xinete, que pode así controlar mellor a súa montura.
Xosé Manuel Beiras
1982 - 2012: Etapa no Bloque Nacionalista Galego
En 2007, e xunto cun grupo de militantes, Beiras funda o Encontro Irmandiño, colectivo que defendía unha volta aos principios fundacionais do BNG, como a democracia interna, o asemblearismo e a comunicación fluída entre os estamentos da organización. En 2009, logo da perda de poder que supuxeron os resultados das eleccións ao Parlamento galego, esixiu a dimisión de Anxo Quintana como Portavoz Nacional e de todo o Consello Nacional e amosou a súa disposición de volver liderar o BNG.
Estribo
Tamén se atopan noutros vehículos, como nos vagóns ou nas motocicletas; nestas empréganse para apoiar os pés. O estribo esquerdo do piloto está por detrás da panca de cambios e o dereito detrás do pedal de freo (freo da roda traseira). Os estribos do pasaxeiro sitúanse nunha posición cómoda para este, aos lados da roda traseira.
Xosé Manuel Beiras
2012 - Actualidade: Etapa en Anova Irmandade Nacionalista
miniatura|300x300px|Entrevista en [[Nós Televisión|Nós TV.]] Tras o congreso de Amio en 2012, abandonou canda outros militantes o BNG para fundar Anova. Concorreu ás eleccións galegas do 2012 como cabeza de lista pola Coruña e candidato á presidencia da Xunta, dentro de AGE. Esta fórmula, froito da alianza con Esquerda Unida e outros grupos, acadou 9 deputados, se ben ao longo da lexislatura dúas deputadas se escindirían para pasar ao grupo mixto. En 2013 foi reelixido portavoz nacional de Anova.
Estribo
Historia
miniatura|Imaxe dunha divindade [[Imperio Cuxano|cuxana empregando un estribo primitivo (arredor do ano 150)]] Os primeiros protoestribos, consistentes nunha corda que unía a sela coa deda gorda do xinete, apareceron na India entre os séculos II e I a.C. De alí pasaron á China arredor do ano 300, onde, debido ao clima máis frío, comezaron a atarse arredor do pé calzado e non só sobre o dedo. Posteriormente, os chineses comezaron a fabricar estribos metálicos, de bronce ou ferro fundido. Dende a China, o uso do estribo estendeuse aos nómades turco-mongois da Asia central a Corea e ao Xapón. Os hunos introducíronos en Persia no século IV e en Europa contra o século V, aínda que non hai noticias da súa adopción pola cabalaría imperial romana ata aproximadamente un século máis tarde, xa despois da caída do imperio de occidente. Á súa vez, os árabes tomárono dos persas e dos bizantinos.
Xosé Manuel Beiras
2012 - Actualidade: Etapa en Anova Irmandade Nacionalista
Na mesma liña, en anos posteriores Beiras apoiou a alianza da súa formación con forzas de esquerda estatais, ademais de con EU, con Podemos, resultando así a coalición En Marea. En marzo de 2016 volveu ser expulsado do Parlamento Galego logo dunha discusión co deputado do PP Miguel Tellado, foi ademais castigado a 15 días sen soldo. En xullo de 2016, a coalición transformouse en partido, permanecendo Podemos á marxe. O 7 de agosto de 2016, Beiras anunciou o seu aval á candidatura de Luís Villares para presidir a Xunta e a súa retirada da vida parlamentaria.
Logo da III Asemblea Nacional de Anova, celebrada o 18 de marzo de 2017, foi relevado no cargo de Portavoz Nacional por Antón Sánchez. . En abril dese mesmo ano Beiras declarárase traizoado pola líder de EU Yolanda Díaz após a constitución de En Marea como partido político.
Ensaio
miniatura|Adicatoria e sinatura de Xosé Manuel Beiras nun exemplar da obra O atraso económico de Galicia, da biblioteca da Facultade de Ciencias Económicas da [[Universidade da Coruña.]]
Tampereen Ilves (floorball)
O Ilves Salibandy un equipo de floorball da cidade de Tampere (Finlandia) creado en 1995. Trátase da sección de floorball do club polideportivo Ilves. Na tempada 2021-22 competía na Suomisarja, a terceira categoría do floorball finlandés. Xoga os seus partidos como local no Spiral-halli, un pavillón con capacidade para 800 persoas.
Fine Line (álbum)
Fine Line é o segundo álbum de estudio do compositor e cantante inglés Harry Styles, lanzado o 13 de decembro de 2019 a través de Columbia e Erskine Records. A temática do álbum inclúe a excitación inicial de coñecer a alguén, as roturas e "ter sexo e sentirse triste", segundo declarou o propio Styles. A gravación foi descrita como pop rock, con elementos de pop progresivo, pop psicodélico, folk, soul, funk e indie pop.
O álbum componse de seis sinxelos, "Lights Up", "Adore You", "Falling", "Watermelon Sugar", "Golden" e "Treat People with Kindness", e debutou no número 3 de UK Albums Chart e no número 1 de Billboard 200, converténdose no segundo número 1 consecutivo de Styles nos Estados Unidos. O álbum tivo as terceiras mellores vendas nunha semana do ano 2019 e rompeu o récord como o mellor debut dun artista masculino británico dende Nielsen SoundScan, vendendo 478 000 unidades. Foi certificado co dobre platino nos Estados Unidos.