cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ratel
Hábitos
Viven sós en toqueiras que eles mesmos escavan. Son expertos escavadores, capaces de escavar túneles en terreo duro en dez minutos. Estas toqueiras teñen xeralmente un só corredor e unha cámara de cría e adoitan ter de 1 a 3 m de lonxitude. Non colocan un leito de material brando para estrar a cámara de cría. Aínda que normalmente escavan as súas propias toqueiras, poden tomar posesión de toqueiras baleiras de porco formigueiro e xabaril verrugoso ou termiteiros.
Son animais intelixentes e unha das poucas especies qaue pode utilizar ferramentas. Na serie documental de 1997 Land of the Tiger, víase un ratel da India utilizar unha ferramenta (facía rolar un tronco e subíase despois a el) para alcanzar unha presa. Un vídeo feito no centro Moholoholo de Suráfrica mostra un par de rateis usando paus, angazos, montes de lama e pedras para escapar dun pozo.
Como outros mustélidos de tamaño relativamente grande, como os glutóns e teixugos, os rateis son notables pola súa forza, ferocidade e resistencia. Víronse atacar salvaxe e ferozmente a case calquera animal cando están acurralados e escapar parece imposible, e mesmo poden repeler predadores moito máis grnades como os leóns. Os aguillóns das abellas, púas de porco espiños e mordeduras de animais raramente penetran a súa pel. Se cabalos, vacas ou búfalos cafres pasan sobre a toqueira do ratel, esta atácaos. Son virtualmente incansables no combate e poden esgotar a animais moito máis grandes nas confrontacións físicas. A aversión da maioría dos predadores a cazar rateis fixo que se formulase a teoría de que as pelaxes das crías de guepardo evolucionaron para imitar a coloración dos rateis e espantar así os predadores.
Emiten sons roucos. Cando se aparean os machos emiten altos gruñidos. As crías vocalizan xemidos. Cando loitan contra cans, os rateis chían como crías de oso.
Dieta
Despois do glutón, o ratel ten a dieta menos especializada entre os mustélidos. En zonas non desenvolvidas o ratel pode cazar a calquera hora do día, aínda que se fai nocturno en zonas con poboación humana. Cando caza trota cos seus dedos anteriores xirados. Gústalles o mel das abellas e adoitan buscar as colmeas para conseguilo, ao cal debe o seu nome. Son tamén carnívoros e comen insectos, ras, tartarugas, roedores, lagartos, serpes, ovos e aves. Incluso se os ten visto espantar leóns xoves para facerse coas presas que estes cazaron. Comen froitas e outros vexetais como bagas, raíces e bulbos. Malia unha crenza popular estendida, non hai probas claras de que o paxaro guía do mel (que come larvas de abella) o guíe ata as colmeas, pero si pode aproveitarse dos restos das colmeas destruídos.
Pode cazar ras e roedores, como os xerbilos e os esquíos de terra (Marmotini), ao desenterralos das súas toqueiras. Poden comer tartarugas se dificultade grazas ás súas poderosas mandíbulas. Matan e comen serpes, mesmo as que son grandes ou moi velenosas. Na India houbo casos en que desenterraron cadáveres humanos. Devoran todas as partes da súa presa, incluíndo a pel, pelos, plumas, carne e ósos, agarrando contra o chan a comida coas patas anteriores. Cando buscan comida vexetal, levantan pedras ou rachan a codia das árbores.
Área de distribución
A especie vive na maioría da África subsahariana, desde a provincia de Cabo Occidental en Suráfrica ao sur de Marrocos e suroeste de Alxeria, e fóra de África en Arabia, Irán e polo occidente de Asia ata Turkmenistán e a India. Vive ata alturas sobre o nivel do mar de 2.600 m no Alto Atlas marroquí e a 4.000 m nas Montañas Bale etíopes.
Relacións cos humanos
Nalgúns sitios son importantes predadores das aves de curral. Como son tan fortes e resistentes son difíciles de disuadir. Rachan grosas táboas dos galiñeiros ou escavan por debaixo dos alicerces de pedra. Nestes casos é fecuente que maten máis do que poden comer.
Debido ao resistente e frouxa que é a súa pel, son moi difíciles de matar usando cans. A pel é difícil de penetrar e a súa frouxeza permítelles xirar e revolverse contra os seus atacantes se o agarran. O único punto seguro para agarrar un ratel é o dorso e o pescozo. A pel é tamén forte dabondo para resistir varios golpes de machete. A única maneira segura de matalos rapidamente é cun golpe no cranio cun pau ou maza ou un tiro na cabeza; a súa pel é case inmune ás frechas e lanzas.
En Kenya, o ratel é un reservoro importante da rabia e sospéitase que contribúe de forma importante ao ciclo silvestre desa enfermidade.
Almàssera
Almàssera é un concello da Comunidade Valenciana, situado na zona norte da área metropolitana de Valencia, na comarca da Horta Nord. Ten 2.985 habitantes (2008).
Xeografía
Almàssera atópase situado ao norte da cidade de Valencia, na marxe esquerda do barranco de Carraixet, nun terreo completamente chairo de arxila e areas. O termo municipal de Almàssera limita con Alboraia, Bonrepòs i Mirambell, Meliana, Tavernes Blanques e Valencia, todas elas da provincia de Valencia.
Este barranco de Carraixet cruza o termo de oeste a leste e serve de límite con Alboraia e Tabernes Blanques, estando normalmente seco ou cun pequeno curso de auga, exceptuando os períodos de choiva, nos que poden producirse perigosas inundacións (como a de 1957, que causou danos cuantiosos). O clima da vila é mediterráneo.
Historia
Foi un antigo casal musulmán doado polo rei Xaime I en 1238 ao bispo de Huesca, Vidal de Canyelles. En 1242 pertencía a Miró de Ciutadella. Está documentado o mandamento dun pago de cincuenta sólidos a D.P. Marrades a data do 7 de maio de 1372 e outro o 26 de xuño do mesmo ano, segundo consta no libro "Claveria Comuna".
Demografía
Almàssera conta cunha poboación de 6.955 habitantes (2008).
Economía
A superficie cultivada é de regadío. Adoitan obterse tres colleitas ao ano. Os principais cultivos son hortalizas. Régase con augas dos caldeiróns de Rascanya e Montcada. A principal industria é a cerámica e a fundición.
Pardal do deserto
O pardal do deserto (Passer simplex) é unha especie de ave paseriforme da familia dos paséridos pertencente ao xénero Passer.
Distribución
É unha ave moi característica do Sáhara, todo o norte de África e as zonas desérticas de Asia Central. En Africa localízanse dúas subespecies: a Passer simplex simplex e a Passer simplex saharae. Existe unha terceira subespecie localizada en Irán, Turkmenistán e Uzbekistán. Esta subespecie coñécese como pardal de Zarudny (Passer simplex zarudnyi), sendo considerada por algúns expertos coma especie propia, debido a súa falta de dimorfismo sexual, que é moi marcado nas outras dúas subespecies. (Ver taxonomía).
Descrición
A especie foi descrita en 1823 polo médico, explorador e zoólogo alemán Martin Lichtenstein, nun traballo publicado en Verzeichnis der Doubletten des Zoologischen Museums der Koeniglichen Universität zu Berlin, 1823: 21, baixo o nome de Frigilla simplex.
Subespecies
Segundo a clasificación de referencia aludida, este paxaro comprende só 2 subespecies:
Irrigación
miniatura|dereita|Un exemplo de irrigación. A irrigación ou regadío é unha técnica utilizada na agricultura que ten por obxectivo o fornecemento controlado de auga para as plantas en cantidade suficiente e no momento correcto, asegurando a produtividade e a supervivencia da plantación. Complementa a precipitación natural, e en certos casos, enriquece o solo coa deposición de elementos fertilizantes.
A agricultura de irrigación
A agricultura de irrigación consiste na subministración das necesarias cantidades de auga aos cultivos mediante diversos métodos artificiais de irrigación. Este tipo de agricultura require investimentos de capital e unha coidada infraestrutura hídrica: canles, cales, aspersores, depósitos etc., que esixe, á súa vez, un desenvolvemento técnico avanzado. Entre os cultivos habituais de regadío destacan os froiteiras, o arroz, o algodón, as hortalizas e a remolacha.
O recurso auga é imprescindible para a produción de cultivos, da súa dispoñibilidade depende a formación de nova biomasa vexetal. En cultivos como o tomate e a leituga os contidos de auga no interior da planta superan o 90 %. É claro que a auga é peza clave para producir máis alimentos, pero tamén é claro que hoxe en día constitúe un recurso cada vez máis escaso. Para exemplificar o consumo de auga na agricultura supóñase a meta de produción dun trigo de 5 t/ha, onde se precisan arredor de 500 L de auga para producir 1 kg de materia seca; isto resulta nun consumo de 2,500 m3 de auga/ha para producir ese rendemento.
Historia
As investigacións arqueolóxicas atoparon evidencias de irrigación en lugares nos que a precipitación natural era insuficiente para soportar cultivos coa agricultura de sequeiro.
A irrigación perenne practicouse na chaira mesopotámica onde os cultivos se regaban regularmente levando auga a través dunha serie de pequenas canles construídas na zona. Os antigos exipcios aproveitaban grazas á irrigación as crecidas do Nilo, anegando terreos arrodeados por diques. Hai evidencias de que o antigo faraón exipcio Amenemhet III na dinastía XII (arredor de 1800 a.C.) utilizaba o lago natural do oasis de Faiyum como depósito para almacenar excedentes de auga para uso durante a estación seca, xa que o lago se enchía anualmente da inundación do Nilo.
Os antigos nubios desenvolveron unha forma de irrigación que empregaba un dispositivo semellante a unha nora, chamado sakia. A irrigación comezou en Nubia entre o terceiro e o segundo milenio a.C. e en gran parte dependía das augas da inundación que fluían a través do río Nilo e outros ríos do que é hoxe o Sudán.
Na África subsahariana, as culturas da rexión do río Níxer practicaban a irrigación nos milenios primeiro e segundo antes da nosa era baseándose na recollida de auga a partir das inundacións da estación húmida.
Hai evidencias de irrigación empregando socalcos na América precolombiana, Siria, a India e a China. Na cordilleira dos Andes, no Perú, os arqueólogos atoparon restos de tres canles de irrigación datadas dende o cuarto milenio a.C. ata o século IX. Estas canles son o rexistro máis antigo de irrigación no Novo Mundo.
Métodos
A partir desas infraestruturas, os métodos máis comúns de irrigación son:
Tradicional
miniatura|Sistema de irrigación abandonado, con cales e comportas para a distribución. A auga chegaba por unha tubaxe dende un motor que bombeaba a auga dende un pozo situado a un quilómetro de distancia. Foi substituído a fins do século XX polo bombeo a un encoro que distribúe a auga co sistema de irrigación por goteo, en [[Catadau e Carlet, Valencia.]] Constrúense canais polos que se leva a auga e outros máis pequenos que a distribúen polas zonas agrícolas. Nos seus puntos terminais, os canais chegan ás arcas, que teñen un poxigo, que ao estar aberto permite a saída da auga.
Este antigo modo de regar, mediante canais polos que se leva a auga e a distribúen polas zonas agrícolas, está a caer en desuso no mundo desenvolvido, fomentándose polas administracións públicas o cambio a outros sistemas.
Novos sistemas
miniatura|300px|Parcela de laranxeiras novas que combina o sistema tradicional de rego co sistema por goteo, co fin de optimizar os beneficios en canto ao crecemento da plantación, e outros. miniatura|300px|Rego nun cultivo de [[algodón.]] Actualmente, emprégase o rego por aspersión ou o por goteo, tratados con sistemas informatizados que regulan a contía, humidade ambiental e fertilización do chan. O rego por goteo é moi apropiado para os lugares onde hai escaseza de auga.
Para implantar un sistema eficiente de rego deben de considerarse coidadosamente as relacións auga-planta e auga-chan.
Tamén existe o rego téxtil exudante, creado na década de 1980 polo enólogo francés René Petit, quen concluíu que os actuais sistemas de rego presentaban serias limitacións e inconvenientes debido ao seu deseño e que tiñan restricións a causa do material empregado na súa fabricación. Creou logo, un tubo téxtil e poroso onde a auga se aplicase ao chan a través dos poros da parede do tubo téxtil, formando unha liña continua e uniforme de humidade en toda a lonxitude do tubo poroso.
Irrigación localizada
Outra maneira moderna de irrigación é a utilización da microaspersión (irrigación localizada), que consiste na aplicación da auga ao chan en forma localizada, é dicir, só se molla unha zona restrinxida do volume radicular. Estes métodos son apropiados para zonas onde a auga é escasa, xa que a súa aplicación se fai en pequenas doses e de maneira frecuente, conseguindo con isto un mellor control da aplicación da auga e algúns outros beneficios agronómicos. Pola contra, é o sistema que require maior investimento inicial.
O rego localizado comezouse a ensaiar en Alemaña en 1860 e nos Estados Unidos de América en 1918, mediante tubaxes porosas ou perforadas soterradas. O sistema resultou caro polo tipo de tubaxes que se empregaban e presentaba problemas de obstrución, porque as raíces das plantas acababan taponando as saídas.
Pode afirmarse que a irrigación localizada tal como se coñece na actualidade comezou en Inglaterra, despois da segunda guerra mundial, en invernadoiros, sementeiros e xardinaxe, empregándose microtubos como emisores.
Con todo, é na década de 1960 en Israel cando se iniciou a súa expansión, tras o perfeccionamento das técnicas de extrusión e inxección dos plásticos. Así, Israel foi un dos países pioneiros da investigación e desenvolvemento deste tipo de irrigación para as súas zonas áridas, semiáridas e desérticas. Simultaneamente investigouse en Italia, Inglaterra, Francia e os Estados Unidos, chegándose a bos resultados, saltando da etapa experimental á fase de expansión agrícola.
A irrigación localizada supón unha mellora tecnolóxica importante, que contribuirá polo tanto, a unha maior produtividade. Implica un cambio profundo dentro dos sistemas de aplicación de auga ao chan que incidirá tamén nas prácticas culturais, ata o punto que pode considerarse como unha nova técnica de produción agrícola.
Cristina Durán Costell
Cristina Durán Costell, nada en Valencia en 1970, é unha ilustradora e debuxante. Premio Nacional de Cómic en 2019.
Traxectoria
Licenciouse pola facultade de Belas Artes de Valencia na especialidade de debuxo. Mentres estudaba creou o fanzine No Aparcar Llamo GRUA con Miguel Ángel Giner, Robin e Alberto Botella. Posteriormente, en 1993, os catro crearon a empresa LaGRUAestudio, dedicada á ilustración de libros e publicidade, o cómic e a animación. Traballou para que a Asociación Profesional de Ilustradores de Valencia (APIV) retomase a súa actividade en 1997 e foi a súa presidenta entre os anos 2006 e 2009. Tamén foi membro da Xunta Directiva da Federación de Asociaciones de Ilustradores Profesionales (FADIP) e da xunta fundadora do European Illustrators Forum (EIF).
Osméridos
A dos osméridos (Osmeridae) é unha familia de peixes teleósteos da orde dos osmeriformes,
Son peixes mariños e dulciacuícolas que se distribúen polas augas frías do hemisferio norte, nos océanos Atlántico e Pacífico, así como nalgúns cursos fluviais que desembocan neles.
Características
As principais características destes peixes son:
Descrición
A familia foi descrita en 1913 polo ictiólogo inglés Charles Tate Regan.
Etimoloxía
O nome científico da familia está formado, como é a norma, sobre a base da raíz do nome do seu xénero tipo, Osmerus, coa adición do sufixo ´-idae, propia dos nomes das familias de animais, e tomada do latín clásico ´-idae, plural de ´-ides, sufixo patronímico masculino derivado do grego antigo -ιδαι -idai, plural de -ιδης -idēs, "de aspecto de", "semellante a", derivado de εἴδος eídos, "aspecto", "aparencia", "forma". En canto Osmerus, deriva do grego antigo ὀσμή osmḗ, "olor", "cheiro", "fragrancia", en referencia ao aroma característico da carne dos peixes deste xénero.
Clasificación
miniatura|250px|[[Hypomesus japonicus.]] miniatura|250px|[[Hypomesus nipponensis.]] miniatura|250px|[[Mallotus villosus.]] miniatura|250px|[[Osmerus eperlanus.]] miniatura|250px|[[Spirinchus thaleichthys.]] miniatura|250px|[[Thaleichthys pacificus.]]
Segundo o WoRMS, a familia comprende dezaseis especies reparitidas en seis xéneros:
Relacións filoxenéticas
Cladograma da familia dos osméridos
A familia dos Salangidae e o xénero Plecoglossus poderían ser clados irmáns dos xéneros dos osméridos.
O Formigueiro, O Freixo, As Pontes de García Rodríguez
O Formigueiro é un lugar da parroquia do Freixo no concello coruñés das Pontes de García Rodríguez na comarca do Eume. Segundo datos do INE, no ano 2014 estaba despoboado.
Provincia de Guadalcanal
A Provincia de Guadalcanal é unha das nove provincias das Illas Salomón, consistente na illa de Guadalcanal sen incluír o Territorio da Capital. Posúe 5.358 km² que son maiormente selva. O seu nome deullo Pedro de Ortega Valencia, que naceu na vila de Guadalcanal en Sevilla, España. A capital das Illas Salomón, a súa maior cidade, Honiara, áchanse na illa, mais, desde xullo de 1983, está separada administrativamente como Territorio Capital, cunha superficie de 22 km², e non forma parte da provincia. A poboación da illa (incluíndo Honiara) é de 161.197 habitantes (2021). Honiara é a capital provincial. o clima é de selva tropical. A elevación estimada do terreo sobre o nivel do mar é de 447 m..
Segunda Guerra Mundial
A illa converteuse no escenario da importante Campaña de Guadalcanal durante a segunda guerra mundial. A Oficina de Eliminación e Redución de Armas na Oficina de Asuntos Político-Militares do Departamento de Estado estableceu un programa de adestramento para a eliminación de artefactos explosivos. Desfíxose de xeito seguro de centos de artigos de UXO e formou persoal policial para responder ás chamadas de EOD nas zonas moi poboadas da illa.
Divisións administrativas
A provincia de Guadalcanal está subdividida nos seguintes barrios (os números de poboación proceden do censo de 2009):
Coco
thumb|left|Coco thumb|left|Tronco de coco O coco (Cocos nucifera) é unha palmeira duns 30 m de altura da familia Arecaceae. É a única especie do xénero Cocos. Chámase tamén coco ao seu froito. .
O nome da planta: coco, empregado en todas as linguas occidentais, vén do galego-portugués: côco (cranio, cabeza), e á súa vez do protocelta. Está tamén relacionado co personaxe mitolóxico do coco.
Descrición
As follas desta planta son de gran tamaño ata os 3 m de longo e o seu froito, a noz de coco, contén a semente máis grande que existe. O coqueiro é unha soa especie con múltiples variedades, diferenciadas basicamente pola cor do froito (amarelo ou verde). As plantas só presentan diferenzas no talo. A característica común de todas elas é o sabor do froito: agradábel, doce, carnoso e zumarento. A importancia económica fixo que se comezase a cultivar nas praias tropicais, o lugar máis axeitado.
As flores do coco son poligamomonoecias, coas flores masculinas e femininas na mesma inflorescencia. O florecemento ocorre arreo, coas flores femininas producindo as sementes.
Etilmoloxía
A etimoloxía da palabra coco é galego-portuguesa, cunha antiga orixe celta *krowkā-. O nome do froito veulle dado polos navegantes portugueses durante a primeira viaxe de Vasco da Gama á India, cando trouxeron por vez primeira o coco a Europa. Segundo Losada, os mariñeiros déranlle o nome pola semellanza a unha cabeza ou coco (en galego e portugués) xa que semella unha face con dous ollos e unha boca aberta, moi semellante ao monstro 'côco', 'coca' ou 'cuca' do folclore galegoportugués (tamén a bugallo do carballo chámase coca en galego). Aparentemente o nome 'coco' veu dos encontros en 1521 entre os mariñeiros portugueses e os moradores das costas do Índico, porque ningún nome semellante se atopa en calquera das linguas da zona, onde os portugueses apañaron o froito; de feito Barbosa, Barros e García, ao mencionaren o nome na lingua tamil-malaiam tenga e kanarés narle, din claramente, "chámamos eses froitos quoquos", "a nosa xente deulles o nome de coco" e "ao que nós chamamos coco e os de Malabar temga".
Orixes
miniatura|esquerda|A apañar cocos. Xusto tralo coco apréciase un exemplar novo. A orixe da planta é descoñecida, para algúns botanistas é de orixe asiática e para outros do Caribe. Sen ter en conta a súa orixe, os cocos téñense espallado a través de moitas das zonas tropicais do mundo, axudado probabelmente en moitos casos polo factor humano. O coco como é unha semente rexa, propágase a grandes distancias polas correntes mariñas, acadando a beiramar norueguesa.
Cultivo
miniatura|150px|dereita| Cocos aínda sen florear. miniatura|Exportacións de noz de coco en 2005. A planta non atura o frío, as grandes alturas, o afastamento do mar, os solos duros e escasos de sal. Pola contra axéitase a zonas con forte vento (que ademais é imprescindíbel para que as flores polinicen) e ao sal. Prefire áreas asolladas (do tipo tropical) e de precipitación regular (750 a 2.000 milímetros anualmente). Os cocos tamén necesitan de alta humidade ambiental (70-80%+) para o crecemento óptimo, polo tanto o coco non se desenvolve axeitadamente en áreas cálidas con humidade baixa (o Mar Mediterráneo, as costas do norte de Chile e no Perú), incluso onde estas sexan temperaturas altas, sendo difícil que medren en climas secos. Porén si pode medrar en zonas subtropicais como as Illas Canarias, Hawai, Cabo Verde ou a Florida onde a humidade relativa é elevada e as temperaturas non acostuman baixar dos 10 °C.
Utilidade
O coco fica entre as máis antigas plantas útiles e se explota de múltiples maneiras. Á polpa seca chámanlle copra e contén un 60-70% de lípidos; da copra obtense aceite, utilizado na elaboración de margarina e xabrón. A madeira do coco emprégase para a construción. Os habitantes de Filipinas, Polinesia, Kiribati e as Illas Marshall consomen o zume to tronco do coco fresco; fermentado, pode se conservar e transformar nun tipo de bebida alcohólica, coñecida coma viño de coco.
As fibras que arrodean a noz de coco utilízanse para facer cepillos, colchóns e cordas. Nas illas do Caribe, adóitanse abrir as noces de coco non chegadas cun machado para extraer a auga do froito que é unha bebida refrixerante. Esta auga pode ficar até oito meses no froito pechado e conservar todas as súas cualidades.
Produción
Indonesia lidera a produción mundial de cocos no ano 2012, seguida de Filipinas e a India. Pollachi é a rexión coqueira máis salientábel da India. Tamén áchanse alí importantes industrias relacionadas: Tender Coconut Water, Copra, Coconut Oil, Coconut Cake, Coconut Toddy, Coconut Shell based Products, Coconut Wood based Products, Coconut Leaves, ou Coir Pith.
A Palloza, Boizán, Vilalba
A Palloza é un lugar da parroquia de Boizán no concello lugués de Vilalba na comarca da Terra Chá.
Pontivy
Pontivy (en Pondi) é unha cidade da Bretaña, situada no departamento de Morbihan, que se estende por unha area de 24,84 km² e tiña, en 2014, a poboación de 13 965 habitantes, representando unha densidade de 562 hab/km².
Regovide, Boizán, Vilalba
Regovide é un lugar da parroquia de Boizán no concello lugués de Vilalba na comarca da Terra Chá.
Víctor García Ferreiro
Víctor García Ferreiro, nado en Negreira en 1859 e finado en Santiago de Compostela o 3 de decembro de 1933, foi un médico, profesor e político galego.
Traxectoria
Estudou medicina na Universidade de Santiago de Compostela. Foi médico en Negreira e dirixiu o periódico El Barcalés na Baña. Foi catedrático por oposición na Facultade de Medicina da Universidade de Salamanca e, por fin, catedrático de Enfermidades da Infancia na Facultade de Medicina na Universidade de Santiago de Compostela.
Foi alcalde interino de Santiago, por falecemento do anterior propietario, Máximo de la Riva García, desde o 15 de marzo de 1922 ata o 1 de abril do mesmo ano.
Vida persoal
Estivo casado con Sofía Fabeiro García. Foi tío do tamén alcalde de Santiago Juan Varela-de Limia García.
Carlos García Bayón
Carlos García Bayón, nado en Caldas de Reis o 1 de outubro de 1914 e finado en Xuño (Porto do Son) o 20 de xullo de 2003, foi un mestre, escritor e xornalista galego.
Traxectoria
Estudou Maxisterio na Escola Normal de Pontevedra. En decembro de 1937 Gustavo Kruckenberg nomeouno delegado local de Prensa e Propaganda en Caldas de Reis, e en febreiro de 1938 foi destinado como mestre a Palmeira (Ribeira). En Ribeira fundou en 1946 o Colexio Bayón, despois musealizado.
Foi cronista oficial de Ribeira desde 1983 e Boiro. A partir de 1956 colaborou en diversas publicacións e catálogos como Compostela monumental (1993).
Recoñecementos
Unha rúa leva o seu nome na súa vila natal.
Regovide
O topónimo Regovide pódese referir a:
Carlos García Bayón
Vida persoal
Casou en 1938 na igrexa de San Nicolao da Coruña con Pilar Vigo Rodríguez, falecida en 1945. Foron pais de Carlos García Vigo. Tempo despois casou con Dolores Ares Pego.
Fidias o Novo
Fídias o Novo (Pheidias ou Phidias, Φειδίας Pheidías) foi o fillo do escultor Fidias. Ao igual que o seu pai era cidadán de Atenas.
Xunto co seu irmán Amonio esculpiu unha estatua colosal dunha figura sentada, feita cunha especie de basalto, a cal está en Roma no Museo Capitolino. Porta a inscrición grega ΦΙΔΙΑΣ ΚΑΙ ΑΜΜΟΝΙΟΣ ΑΜΦΟΤΕΡΟΙ ΦΙΔΙΟΥ ΕΠΟΙΟΥΝ, isto é, Fixérona Fidias e Amonio, ambos fillos de Fidias.
First They Killed My Father (filme)
First They Killed My Father (en មុនដំបូងខ្មែរក្រហមសម្លាប់ប៉ារបស់ខ្ញុំ Moun dambaung Khmer Krahm samleab ba robsa khnhom) é un filme de 2017 dirixido por Angelina Jolie. Foi escrito por Jolie e Loung Ung, e está baseado nas memorias de Ung no libro homónimo. Ambientado en 1975, o filme conta a vida de Ung con sete anos, que é forzada a ser unha sodado infantil mentres os seus irmáns son enviados a campos de traballo durante o réximo dos Khmer vermellos comunistas.
Foi rodado en Camboxa en lingua khmer.
Lotte Giants
Os Lotte Giants (롯데 자이언츠) son un equipo profesional coreano de béisbol con sede en Busan, Yeongnam. O club compite na KBO League como membro da división Dream All-Stars, sendo un dos clubs fundadores da liga. Os Lotte Giants son propiedade do conglomerado coreano-xaponés Lotte, o cal tamén posúe aos Chiba Lotte Marines da Nippon Professional Baseball.
Desde 1982 até 1986 utilizaron como estadio local o Gudeok Baseball Stadium, xogando desde aquela no Sajik Baseball Stadium. Os seus maiores éxitos deportivos son os seus dous títulos da KBO, os cales conseguiron en 1984 e 1992. Durante a temporada 2009 acudiron a ver os partidos dos Giants 1,38 millóns de espectadores, sendo este o maior número de asistentes nunha soa temporada para calquera equipo de todo o deporte coreano. Habitualmente, o equipo recibe o nome Gaivotas de Busan (부산 갈매기), xa que este é o paxaro oficial da cidade. Casualmente, a mascota dos Chiba Lotte Marines é tamén unha gaivota.
O Foro, O Freixo, As Pontes de García Rodríguez
O Foro é un lugar da parroquia do Freixo no concello coruñés das Pontes de García Rodríguez na comarca do Eume. Segundo datos do INE, no ano 2014 estaba despoboado.
-1029
Outros
Historia ano a ano
Chaeropus ecaudatus
Chaeropus ecaudatus, coñecido na bibliografía como bandicut de pés de porco, (do inglés pig-footed bandicoot) é unha especie de mamífero marsupial australidelfo da orde dos peramelemorfos, única do xénero Chaeropus, que á súa vez era o único da familia dos queropódidos (Chaeropodidae).
Era un pequeno marsupial herbívoro que habitaba nas chairas áridas ou semiáridas do interior de Australia, que se considera extinguido desde o ano 1958.
Características
Tiña un tamaño similar ao dun gato, e morfoloxicamente se asemellba moito aos bilbís (especies do xénero Macrotis), con extremidades longas e delgadas.
Unha das súas primcipais característicae era a gran redución do número de dedos, presentando no pé anterior unicamente o segundo e o terceiro dedo, cun pequeno rudimento do cuarto, formando coas súas longas uñas e grandes almofadas apicais, un pé que se parecía superficialmente ao dun artiodáctilo. En cambio, no pé posterior, o cuarto dedo formaba o pé funcional por si só, cunha soa uña e unha almofada apical que recordaba o pé dun perisodáctilo.
A súa distribución era moi ampla, encontrándosele nunha gran variedade de hábitats, desde bosques abertos con herba alta até chairas e pasteiros.
Historia
O primeiro exemplar documentado foi capturado por Thomas Mitchell en 1836, no norte de Victoria, cerca da confluencia dos ríos Murray e Murrumbidgee. Poucos científicos tiveron a oportunidade de ver directamente este animal.
Na segunda metade do século XIX capturárons máis espécimes, a maioría en Victoria, Australia Meridional, Territorio do Norte e Australia Occidental.
Os últimos exemplares capturados datan de 1901, aínda que posibelmente subsistiran até ao redor de 1950, segundo testemuñas dos aborixes, pero non hai indicios de que aínda pervivise. A UICN declarou a especie oficialmente extinguida en 1982.
Taxonomía
Esta especie foi situada inicialmente por MCKenna e Bell (1997) na familia dos peramélidos, cos bandicuts e os bilbís, dentro da subfamilia dos Chaeropodinae. Porén, a súa forma é moi distinta da dos bandicuts verdadeiros e do bilbís, e as evidencias moleculares descubertas recentemente apoian esta distinción. Pénsase que constitúe por si soa un grupo irmán dos demais peramelemorfos, polo que se creou para ela soa a familia dos queropódidos.
Descricións
A familia foi descrita en 1872 polo zoólogo estadounidense Theodore Nicholas Gill, nun traballo publicado en ''Smithson. Misc. Collect., '11'': 26, e como quedou dito, foi situada inicialmente dentro da familia dosperamélidos, como subfamilia.
O xénero describiuno en 1838 o naturalista irlandés William Ogilby en ''Proc. Zool. Soc. Lond''., 1838: 26.
E a especie foi descrita no mesmo ano, polo mesmo autor antecitado (Ogilby), na páxina 25 do traballo arrina indicado, co nome de Perameles ecaudatus. Posteriormente reclasificoluse dentro do xénero Chaeropus.
Sinónimos
Ademais de polo nome orixinario e actualmente válido, coñécese tamén polo sinónimo Chaeropini Szalay, 1994.
O xénero tamén se coñeceu, ademais de polo nome válido, polo sinónimo Choeropus Waterhouse, 1841.
Ademais de polo nome actualmente válido, a especie coñeceuse tamén polos sinónimos:
Etimoloxías
O nome científico Chaeropodidae está formado, como é norma, sobre a base do nome do xénero tipo (e único) da familia, Chaeropus, coa adición da forma sufixa do latín científico -ĭdae, propia dos nomes das familias de animais.
O nome do xénero, Chaeropus, formouse co elemento do latín científico chaero-, tirado irregularmente do nome do grego antigo χοῖρος choîros, 'porco', e o elemento -pus, derivado do grego antigo πούς poús, 'pé', aludindo á semellanza das patas anteriores ás dun porco.
En canto ao nome específico, ecaudatus, está construído polo elemento latino e-, de ex, co significado de 'privación' ou 'negación', e o adxectivo caudatus, 'con cola', derivado de cauda, 'cola'.
O nome completo da especie, Chaeropus ecaudatus, significa literalmente, por tanto, 'o de pés de porco sen cola'.
Clasificación
Como quedou dito, esta especie é a única do seu xénero, e da súa familia:
Orde Peramelemorphia Ameghino, 1889
Copa do Xeneralísimo de fútbol 1939
A Copa do Xeneralísimo de fútbol 1939 foi a 35ª edición do torneo. A competición empezou o 14 de maio e finalizou o 25 de xullo de 1939 coa final no estadio de Montjuïc en Barcelona. O campión foi o Sevilla FC, que derrotou na final ao Racing de Ferrol por 6-2. Foi a primeira competición futbolística de ámbito nacional disputada en España trala Guerra Civil.
Nada máis finalizar o conflito bélico, o 1 de abril de 1939, reorganizouse a Federación Española de Fútbol e esta organizou un torneo a nivel nacional cuxo vencedor recibiría unha copa doada polo "xeneralísimo" Francisco Franco, de aí que o torneo recibise ese nome.
Equipos participantes
Para dilucidar quen participaría no torneo optouse por incluír os equipos que gañaran os torneos rexionais que se viñeran disputando nos últimos meses da guerra na zona controlada polos sublevados. Isto foi causa de notables ausencias no torneo. Non puideron participar equipos de Cataluña, Madrid, Valencia, Castela-A Mancha ou Rexión de Murcia, xa que estas rexións permaneceron en zona republicana ata os últimos compases da guerra. Cataluña non acabou de ser conquistada polas tropas franquistas ata febreiro de 1939 e a finais de marzo foron caendo Madrid, Valencia ou Alacant. Por isto non se puido disputar competición algunha nestas zonas, inmersas na guerra ata pouco antes de comezar a competición. Esta restrición deixou fóra da competición á metade dos equipos que xogaran en 1936 en Primeira división (Real Madrid, FC Barcelona, Atlético de Madrid, Espayol de Barcelona, Hércules CF e Valencia CF).
Das restantes rexións españolas, algunhas como Asturias, Castela a Vella, León, Estremadura ou Canarias non disputaron torneos que puideran considerarse como cualificadores, polo que os seus equipos quedaron tamén fóra.
Un caso particular foi o de Asturias. A rexión quedara lonxe da fronte de guerra desde 1937, pero sufría unha durísima posguerra e non se chegou a organizar ningún torneo rexional. O Oviedo, que era un dos equipos máis potentes de España antes da guerra, quedara ademais sen campo nin equipo debido á guerra. Para representar o fútbol asturiano no torneo inscribiuse unha selección de Asturias, pero retirouse do torneo antes de disputar o seu partido de oitavos de final ante o Racing de Ferrol.
Pola contra, si que se puideron organizar minimamente torneos rexionais no País Vasco, Aragón, Galicia ou Andalucía, polo que foron equipos destas rexións os que disputaron a Copa do Xeneralísimo.
Os equipos que se clasificaron para a disputa da Copa del Copa do Xeneralísimo como campións ou subcampións dos seus respectivos campionatos rexionais foron os seguintes:
Māhū
Os māhū na cultura tradicional hawaiana e Kanaka Maoli son as persoas pertencentes a un terceiro xénero e que soportan roles dentro da sociedade similares aos fakaleiti de Tonga e aos fa'afafine de Samoa.
Na actualidade a palabra māhū emprégase en argot para designar aos travestidos e ás persoas transxénero. En particular, chámase aikane aos homes que teñen como amante a outro home.
Copa do Xeneralísimo de fútbol 1939
Final
A final disputouse o 25 de xuño de 1939 no estadio de Montjuïc, sede elixida por motivos políticos, como castigo para a cidade de Barcelona, que fora conquistada polas tropas franquistas poucos meses antes. O partido estivo presidido polo xeneral Moscardó. O campión foi o Sevilla, que goleou por 6-2 ao Racing de Ferrol, facéndose así co seu segundo título.
Planet B-Boy
Planet B-Boy é un filme documental estadounidense de 2007, dirixido por Benson Lee.
Argumento
O filme trata de analizar o mundo do breakdance a través do seguimento de cinco crews ou grupos que participan, primeiros nas eliminatorias dos seus países, e logo na final do campionato mundial de breakdance, denominado Battle of the Year. Os conxuntos seguidos, aos que se lles fan entrevistas persoais e dos que se coñecen algúns detalles da súa vida e da súa traxectoria, son Last for One e Gambler (Corea do Sur), Ichigeki (Xapón), Phase-T (Francia) e Knuckle Head Zoo (EUA). O documental inclúe un gran seguimento da final da Battle of the Year de 2005, gañada finalmente polos surcoreanos Last for One.
Sociedade Deportiva Sarriana
A Sociedade Deportiva Sarriana é un club de fútbol galego de Sarria. Foi fundado en 1968 e compite no Grupo 1 da Preferente Galicia. O seu terreo de xogo é o Estadio Municipal de Ribela.
29 de agosto
O 29 de agosto é o 241º día do ano do calendario gregoriano e o 240º nos anos bisestos. Quedan 124 días para finalizar o ano.
Nacementos
miniatura|100px| John Locke.
Mortes
miniatura|100px| Vicki Baum.
Outros
Os 366 días do ano
Sluagh
No folclore irlandés e escocés, os Sluagh (irlandés /sɫuə/; lingua gaélica escocesa /sɫuaɣ/) eran os espíritos dos mortos sen descanso. Algunhas veces eran encarados como pecadores, ou, xeralmente, persoas maléficas que non eran benvindas sexa no ceo sexa no inferno, ou mesmo no Outro Mundo pagán, sendo rexeitados polas divindades celtas e pola propia terra. Os Sluagh son considerados por algúns como unha manifestación irlandesa da Cazaría salvaxe.
Grupo Desportivo de Maputo (hóckey a patíns)
O Grupo Desportivo de Maputo é un equipo de hóckey a patíns da cidade de Maputo (Mozambique). Actualmente compite no Campionato Nacional de Mozambique. As súas cores son o negro e o branco.
Historia
O club foi fundado o 31 de maio de 1921 como Grupo Desportivo de Lourenço Marques polo profesor Sá Couto, José Maria Rodrigues, Alfredo Fragoso, Américo Costa, Martinho Carvalho Durão e o profesor Cabanelas.
En 1976, logo da independencia de Mozambique de Portugal, o club foi renomeado como Grupo Desportivo de Maputo. O escudo do club tamén trocou.
AgustaWestland AW139
O AgustaWestland AW139 é un helicóptero mediano de 15 asentos e dous motores desenvolvido e fabricado principalmente por AgustaWestland. Está comercializado para diferentes roles, como transporte VIP/corporativo, transporte para plataformas petrolíferas, loita contra incendios, policía, busca e rescate, servizos médicos, socorro en casos de desastres e patrulla marítima. Ademais das propias fábricas de AgustaWestland en Italia e os Estados Unidos, o AW139 é producido en Rusia por HeliVert, unha empresa conxunta entre AgustaWestland e Russian Helicopters.
Orixinalmente o AW139 foi deseñado e desenvolvido conxuntamente entre Agusta e Bell Helicopter e comercializado como o Agusta-Bell AB139, recibindo o nome AW139 cando Bell retirouse do proxecto. Dende a súa entrada en servizo en 2003, o AW139 converteuse nun dos produtos máis influentes de AgustaWestland; posteriormente desenvolvéronse dúas versións alongadas, o militar AW149 e o civil AW189.
Orixe
miniatura|250px|AW139 de Salvamento Marítimo no aeroporto de Santiago No ano 1997 o fabricante italiano de helicópteros Agusta lanzou un programa para desenvolver un substituto para a familia Bell Huey (que fora fabricada en gran número por Bell Helicopter e baixo licenza por Agusta), cun mercado potencial duns 900 aparellos. En 1998 Bell e Agusta chegaron a un acordo establecendo a empresa conxunta Bell/Agusta Aerospace Company (BAAC) para desenvolver dous aparellos: un helicóptero convencional e un tiltrotor. Eses proxectos convertéronse nos Bell/Agusta AB139 e Bell/Agusta BA609 respectivamente. Bell sería o principal socio para o desenvolvemento do BA609 mentres que Agusta o sería para o AB139.
O 26 de setembro de 2000 Bristow Helicopters realizou o primeiro pedido para o modelo. A primeira unidade de preprodución voou o 3 de febreiro de 2001 en Vergiate, Italia, con dous AW139 máis tamén participando nas probas de voo. O primeiro AW139 de produción realizou o seu primeiro voo o 24 de xuño de 2002. A certificación europea a JAA recibíuse en xuño de 2003 e a certificación da FAA estadounidense chegou en decembro de 2004. En maio de 2005 o AW139 tiña máis de 100 pedidos de todo o mundo. Nos Estados Unidos o modelo foi comercializado coa designación US139, e entrou na competición do Exército estadounidense para a busca dun helicóptero utilitario lixeiro. Un dos mercados clave para o AW139 foi a industria do gas e o petróleo que requiría helicópteros de maior resistencia para operacións mar adentro. En 2005 AgustaWestland mercou o 25% da participación de Bell no programa e todos os seus dereitos sobre o AW139 por 95 millóns de dólares.
En abril de 2008 AgustaWestland revelou que estaba en proceso de certificar un incremento do peso bruto máximo no AW139 ata os 6 800 kg para competir mellor nos mercados de longo alcance servido por helicópteros como o Sikorsky S-92 e o Eurocopter EC225. En 2007 estableceuse unha segunda liña de produción na planta de AgustaWestland Aerospace en Filadelfia; esta planta fabricou o seu 200 AW139 en setembro de 2014, momento no que se agardaba que esas instalacións producisen 40 unidades por ano nun futuro próximo. En 2011 AgustaWestland estaba producindo 90 AW139 por ano; o 9,5% dos beneficios totais da compañía en 2010 procederon dese modelo. En 2013 vendéranse un total de 720 AW139 a uns 200 operadores de 60 países.
Desenvolvemento posterior
O AW139 serve como a base para unha estratexia comercial máis ampla de AgustaWestland, coa intención de producir unha familia estandarizada de helicópteros con características comúns de deseño. O intercambio de compoñentes e das filosofías de deseño teñen por obxectivo simplificar o mantemento e adestramento para os operadores, ademais de reducir os custos de produción. O AW139 foi o primeiro deste grupo, e en 2014 uníronselle os máis grandes AW149 e AW189, destinados a clientes militares e civís respectivamente. Preténdese que os avances realizados no desenvolvemento de novos modelos sexan transferibles aos membros da familia xa existentes, abaratando os custos de futuras melloras para o AW139.
En xuño de 2010 anunciouse que AgustaWestland e Rostvertol construirían unha fábrica en Tomilino, na rexión de Moscova, onde se agardaba comezar a fabricar o AW139 en 2012. HeliVert, unha empresa conxunta entre AgustaWestland e Rostvertol, comezou a produción doméstica do AW139 en 2012 planeando fabricar entre 15 e 20 aparellos por ano. O primeiro AW139 montado en Rusia realizou o seu primeiro voo en decembro dese ano. En xaneiro de 2013 o Ministerio de Defensa ruso informou de que estaba considerando realizar un pedido por sete AW139.
En 2015 AgustaWestland desvelou unha variante do AW139 con maior peso, permitindo un alcance de 305 km con 12 pasaxeiros; os AW139 existintes poden modificarse para esta nova versión. A célula máis pesada reduce o seu rendemento en ambientes cálidos e de grande altitude. En novembro dese ano AgustaWestland realizou unha proba de funcionamento en seco (sen aceite) de 60 minutos da caixa de cambios principal dun AW139, 30 minutos máis que outro helicóptero da época.
Etimoloxía dos elementos químicos
A etimoloxía dos elementos químicos é en certa medida variable debido a que moitos deles xa se coñecían en tempos dos gregos e dos latinos, e existen algúns cuxo nome se remonta a aquela época. Co establecemento da química coma ciencia e a sistematización da súa investigación, comezaron a bautizarse os elementos para honrar a científicos cos nomes das súas persoas ou cos dos seus lugares de procedencia.
A seguinte listaxe reflicte as devanditas orixes, indicando entre parénteses o número atómico.
Nomes compostos de orixe grega
O didymium (xemelgo) foi separado en dous elementos:
Carlos XIV Xoán de Suecia
De orixe burguesa, valente e de impoñente presenza física, foi un ardente partidario dos xacobinos durante a Revolución francesa e participou como xeneral nas guerras revolucionarias francesas, sendo un valente comandante nas frontes alemá e italiana. Entrou pronto en contradición, incluso por razóns persoais, co xeneral Napoleón Bonaparte, e involucrouse en intrigas contra o primeiro cónsul, o cal, por outra parte, elevouno ao título de Mariscal de Francia en 1804.
Etimoloxía dos elementos químicos
Derivados dun nome de lugar
A partir da localidade sueca de Ytterby nomeáronse o itrio (39), o terbio(65), o erbio (68) e o iterbio (70).
Carlos XIV Xoán de Suecia
Participou na maioría das Guerras Napoleónicas, pero foi deposto en 1809 por Napoleón e, cando aceptou converterse en príncipe da Coroa de Suecia (príncipe herdeiro), desenvolveu unha política de autónoma respecto de Francia.
En 1812 formou parte da Sexta Coalición contra Napoleón e, á cabeza das tropas suecas xogou un papel importante na campaña de Alemaña de 1813 e na batalla de Leipzig, loitando contra os seus antigos camaradas.
Desde o 5 de febreiro de 1818 até a súa morte, foi o rei de Suecia (Carlos XIV) e Noruega (Carlos III).
Xuventude e primeiros pasos da súa carreira militar
O futuro nariscal Bernadotte naceu en Pau, Francia, fillo de Henri Bernadotte (1711-1780), procurador en Pau, e de Jeanne St. Jean (1725-1809).
miniatura|esquerda|250px|Jean-Baptiste-Jules Bernadotte, como tenente do 36º rexemento de liña.
Bautizado co nome de Jean-Baptiste, ao cal el mesmo engadiría posteriormente o de Jules en honor de Xulio César, nun típico xesto propio da Revolución francesa.
O nome da familia, orixinalmente Deu Pouey, cambiara polo de Bernadotte ao principio do século XVII.
Bernadotte entrou no exército francés o 3 de setembro de 1780, servindo en primeiro lugar en Córsega.
Ao estalar a Revolución francesa, as súas evidentes cualidades militares levárono a rápidos ascensos. En 1794 xa era brigadier (xeneral de brigada), asignado ao exército de Sambre e Meuse e, tras a vitoria de Jourdan en Fleurus (26 de xuño de 1794), ascendeu a xeneral de división.
Na batalla de Theiningen (1796), Bernadotte contribuíu máis que ninguén á exitosa retirada das forzas francesas sobre o Rin tras a derrota fronte ao Arquiduque Carlos de Habsburgo-Lorena (1771)-(1847).
En 1797 levou reforzos desde o Rin até o exército de Napoleón apostado en Italia, distinguíndose durante o paso do Tagliamento.
En 1798, serviu como ministro (embaixador) en Viena, onde estableceu amizado co compositor Ludwig van Beethoven, aínda que houbo de abandonar o cargo debido aos disturbios causados a raíz do izado da bandeira tricolor sobre a embaixada.