cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Malabo
Control definitivo español e novo capital como Santa Isabel
miniatura|Santa Isabel (actual Malabo), ao redor de 1857, en [[El Museo Universal.]] En 1844, cando a raíña Isabel II de España xa gobernaba despois da rexencia da súa nai María Cristina e de Baldomero Espartero, no intento de modernizar España e rescatar o seu patrimonio, a Coroa española informou ao Reino Unido do seu desexo de recuperar o control da colonia e, polo tanto, da illa. Tardou outra década en levar a cabo este control directo. A capital xa tiña máis dinamismo e as misións relixiosas protestantes tiveron moito éxito. Os dous elementos contribuíron a cambiar a actitude de España, ademais das razóns internas xa mencionadas.
Chelsea Girls
Chelsea Girls é un filme experimental dirixido por Andy Warhol e Paul Morrisey en 1966. Foi o primeiro éxito comercial importante de Warhol despois realizar varios filmes de vangarda (tanto de curtas como de longametraxes). Foi rodada no Hotel Chelsea e outras localizacións de Nova York, e conta a vida de varias das mozas que vivían alí. Presentase nunha pantalla dividida, acompañada por bandas sonoras alternas en cada escena e unha alternancia entre branco e negro e cor. O filme orixinal ten pouco máis de tres horas de duración.
Malabo
Control definitivo español e novo capital como Santa Isabel
Os españois recuperaron a illa en 1855 e a capital 'Port Clarence' foi renomeada como 'Santa Isabel', en honra a Isabel de Aragón. A capital da illa de Fernando Poo converteuse na capital da Guinea Española.
Chelsea Girls
O cartel foi deseñado para a súa estrea en Londres polo artista gráfico Alan Aldridge. Warhol estaba completamente satisfeito co deseño e comentou que «desexaba que o filme fose tan bo coma o cartel».
Malabo
Control definitivo español e novo capital como Santa Isabel
thumb | 160px | right | [[Malabo Lopelo Melaka | Malabo Löpèlo Mëlaka, Rei Malabo I de Bioko en 1930.]] O seu nome actual deuselle en 1973 como parte da campaña do presidente Francisco Macías Nguema para substituír os topónimos de orixe europea por nomes propios africanos, na honra a Malabo Lopelo Melaka (e cuxa existencia real debe ser tomada con precaución), último rei bubi. Malabo, fillo do rei Moka, entregouse aos españois, mentres que o seu tío Sas Ebuera, xefe dos guerreiros bubi, reivindicou a lexitimidade do trono bubi e opúxose aos españois. Despois da súa morte nunha escaramuza cos españois, Malabo converteuse en rei sen oposición, pero sen atribucións. Os clanes bubi e as localidades tardaron en aceptar a soberanía española sobre a illa, e ata 1912 non se logrou coa pacificación total da illa.
Chelsea Girls
Elenco
A maioría dos intérpretes do filme represéntanse a si mesmos:
Malabo
Reinado do terror
Un ano despois da independencia, en 1969, a cidade pasou a ser a capital do país, en lugar de Bata, antiga capital colonial e sita no territorio continental. Despois da independencia de Guinea Ecuatorial, durante o chamado "reinado do terror"' de Macías Nguema, o ditador reprimiu a boa parte dos intelectuais do país e a etnia bubi, iniciando o proceso de acaparamento dos postos da administración pública mesmo desprazando unha parte da poboación da súa propia etnia, os fang, para Malabo, a fin de tornar os bubis minoritarios. Moitos dos habitantes da cidade tiveron que deixala. Nos últimos anos do seu mandato, practicamente unha quinta parte da poboación do país fuxiu ou foi eliminada. Mesmo Malabo (nome que adquiriu en 1973, no marco dos cambios de topónimos en Guinea Ecuatorial) trata de curar as súas feridas dese período, aínda que o sucesor na xefatura do Estado, Teodoro Obiang Nguema, presidente desde 1979 a través dun golpe de estado que depuxo a Macías, non fixo ningunha mellora.
Castro de Mabegondo
Morfoloxía
Consta dun dobre recinto fortificado. O interior ten planta oval, cunhas dimensións de 195 metros de diámetro no eixo NL-SO e 65 no eixo NO-SL. Está defendido por muros e terrapléns, máis amplos na parte SO. Un segundo recinto rodea completamente ó primeiro. Consiste nun parapeto construído a base de terra e con reforzos de cachote
Chelsea Girls
Recepción da crítica
Malia que o filme foi o que máis éxito tivo dos dirixidos por Andy Warhol, as críticas foton mixtas.
Roger Ebert escribiu sobre o filme en xuño de 1967, e tivo unha resposta negativa da mesma, outorgándolle unha estrela de catro. Na súa revisión declarou «...lo que temos aquí son 3 horas e media de improvisación nunha pantalla partida mal fotografada, apenas editada, empregando perversión e sensación como a salsa de chile disfraza o recendo da comida. Warhol non ten nada que dicir e ningunha técnica para dicilo. Simplemente quere facer filmes, e faino: horas e horas de eles».
Malabo
Urbanismo
As edificacións notábeis de Malabo son a catedral e a sede do tribunal (Corte).
A cidade posúe un aeroporto internacional.
Clima
thumb | 250px | right | Diagrama meteorolóxico de Malabo. A pesar da súa situación próxima ao ecuador, Malabo ten un clima húmido e  tropical. A cidade ten unha media de 1800 mm de choiva ao ano.
República da Illa das Rosas
miniatura|250px|Illa das Rosas en 1968. A República da Illa das Rosas (en Respubliko de la Insulo de la Rozoj; en Repubblica dell'Isola delle Rose) foi unha micronación de curta duración que existiu na forma dunha plataforma creada no mar Adriático, a 11 quilómetros da costa de Rimini, en Italia.
Chelsea Girls
Recepción da crítica
Kenneth Baker, da San Francisco Chronicle examinou o filme por mor da súa proxección na área da Baía de San Francisco en 2002, e deulle unha revisión positiva, comentando «a tiranía da cámara é a opresión aos rexistros de Chelsea Girls que impón. Non é unha sorpresa que aínda pareza radical, malia todo o que temos visto na pantalla e fora dende 1966».
República da Illa das Rosas
Foi construída polo enxeñeiro italiano Giorgio Rosa, quen se fixo a si mesmo presidente e declarou o estado independente o 1 de maio de 1968. A Illa das Rosas tivo o seu propio goberno, moeda, oficina postal e establecementos comerciais, e a súa lingua oficial foi o esperanto. Porén, nunca foi formalmente recoñecida como un estado soberano por ningún país do mundo. Visto polo goberno italiano como unha maneira de Rosa para obter cartos do turismo ao tempo que evadía impostos, a Illa das Rosas foi ocupada polas forzas italianas o 26 de xuño de 1968, sendo obxecto dun bloqueo naval, e posteriormente foi afundida en febreiro de 1969.
Castro de Mabegondo
Arqueoloxía
Non se ten noticia de que se realizasen campañas arqueolóxicas.
Jermaine Taylor
Jermaine Taylor, nado o 8 de decembro de 1986 en Tavares, Florida, é un ex xogador americano de baloncesto profesional. Taylor era o escolta titular da Universidade de Central Florida.
Traxectoria profesional
O 29 de xaneiro de 2010, Taylor foi asignado aos Rio Grande Valley Vipers da NBA Development League.
O 4 de febreiro de 2010, foi chamado polos Rockets tras anotar 32 e 30 puntos en dous partidos cos Vipers. Foi enviado de novo aos Vipers o 19 de febreiro de 2010, pero chamado outra vez catro días despois máis tarde, e volveu aos Vipers o 17 de marzo de 2010. Taylor foi chamado polos Rockets de novo o 24 de marzo de 2010. Taylor xogou o seu primeiro partido coma titular contra Los Angeles Lakers o 27 de marzo de 2010, no cal anotou 15 puntos.
O 15 de decembro de 2010, Taylor foi traspasado aos Sacramento Kings, a cambio dunha elección de segunda rolda do Draft. Foi despedido polos Kings ao remate da tempada.
Alcoa
miniatura|300px|dereita|Balsa de decantación e tubaxes da factoría de Xove. miniatura|300px|dereita|Zona da factoría en terreo de Xove. Alcoa Inc. (acrónimo de Aluminum Company of America) é unha empresa multinacional de base estadounidense fundada en 1888, que na actualidade ten dúas factorías en Galicia, na Coruña e na Mariña lucense, no concello de Xove. Esta factoría é coñecida como Alúmina-Aluminio ou Alcoa-San Cibrao, por estar a entrada no lugar de San Cibrao (Cervo), pero tributa en Xove por estar en terreo dese concello a administración.
Alcoa é o terceiro maior produtor mundial de aluminio, tras Río Tinto Alcan e a rusa Rusal.
Historia
Nada en 1888 como Pittsburgh Reduction Company, en 1907 pasa a chamarse Aluminum Company of America. O acrónimo Alcoa foi empregado en 1910, e en 1998 foi adoptado como o nome oficial da empresa.
Alcoa en España
En 1998 mercou parte das instalacións da INI adicadas á fabricación de aluminio Inespal, pasando a chamarse a súa sección en España Alcoa-Inespal, con centros de produción en:
No século XXI, a raíz do método da poxa enerxética para grandes industrias e as variacións no mercado mundial do aluminio, a empresa sufriu periódicos altibaixos e protestas. No comezo de 2019 as instalacións da Coruña e Avilés están amezadas de peche, manténdose a de San Cibrao en espera das condicións de poxa.
San Cibrao
En San Cibrao, Cervo, a empresa Inespal construíu unha factoría alumineira que comezou a funcionar no 1979. No 1997, coa privatización de Inespal, a multinacional Alcoa fíxose coas instalacións. Promovida por Endasa e Alugasa dende o 1974, en xaneiro de 1979 entraron en funcionamento só 32 cubas electrolíticas, aínda que coa previsión de ter 512 cubas en funcionamento en dúas series, para unha produción de ata 270 000 toneladas de aluminio líquido ó ano, e 4 megatoneladas de alúmina. No 1997 era a terceira planta do mundo en canto á produción de aluminio.
A súa vida útil viu marcada por diversos conflitos, dende a apertura, polos niveis de flúor, e despois, polo desastre do Cason. A balsa de lodos vermellos é unha ameza constante sobre a zona.
Aínda que se fala de Alcoa-S. Cibrao, por localizarse en dito lugar a entrada principal á fábrica, ó ser o lugar onde se localiza a administración territorio de Xove, é alí onde tributa.
O seu porto, con dous diques de arredor dun quilómetro cada un, é o maior da costa lucense. Nel descárgase a bauxita que alimenta o complexo, e ten un peirao auxiliar para alúmina.
Seseña
Seseña é un concello español da provincia de Toledo, en Castela-A Mancha. É limítrofe coa Comunidade de Madrid e atópase a 36 km do centro de Madrid. Pertence á histórica comarca de La Sagra.
Tiña en 2015 unha poboación de 21.558 habitantes, repartidos en cinco núcleos de poboación: Seseña Viejo, La Estación, Seseña Nuevo (a 4 km do núcleo principal), Vallegrande e El Quiñón.
Historia
Esta terra, pola súa proximidade a unha zona de regadío, está presente desde temperáns tempos, na historia da provincia de Toledo. No século XII, Afonso VIII dá ao bispo Alderico, da catedral de Sigüenza, unha herdade preto do Jarama e do Texo, que despois cambia o rei co bispo por un muíño en Berlanga. O mesmo soberano fixo concesións sobre as salinas de Las Espartinas. Foi vila do señorío do infante don Felipe, comprendido no estado de Chinchón. A vila repóboase a mediados do século XV, durante o reinado de Xoán II, que para mantela fai mercé aos seus veciños da metade do termo de Las Espartinas; doazón que logo confirma o seu sucesor Henrique IV.
En 1936, durante a Guerra Civil Española, tivo lugar a batalla de Seseña, unha confrontación que durou meses e que deixou a maioría de edificacións parcial ou completamente destruídas polo que se decidiu construír Seseña Nuevo (a 4 quilómetros de Seseña Viejo).
O 13 de maio de 2016 desátase na localidade o incendio do maior vertedoiro de pneumáticos de Europa, declarado ilegal xa en 2003, producindo unha columna de fume visible desde a cidade de Madrid. Foi unha das maiores catástrofes ambientais no país desde o afundimento do Prestige na costa galega.
A banda da Loba
A banda da Loba é un grupo de música galega integrado por cinco mulleres que uniron as súas traxectorias individuais para crear un proxecto colectivo. Mesturando pop, blues, folk, rock e sons tradicionais crean un estilo musical de seu, heteroxéneo e singular. Bailando as rúas é o título do seu primeiro traballo, enteiramente autoproducido e editado no Nadal de 2017. En marzo de 2018 gañaron o certame aRi[t]mar de música galega portuguesa.
Orixe do grupo
No verán de 2016 xuntáronse Xiana Lastra, Andrea Porto e Marcela Porto para comezar a artellar o seu proxecto. Posteriormente, uníronse ao grupo Inés Mirás e Estela Rodríguez, completando a formación musical. Cada unha das cinco compoñentes teñen unha historia musical diversa, dotando ao grupo dunha música variada e caleidoscópica.
Andrea Porto, desde pequena estivo acostumada a convivir coa música. Con oito anos comezou estudar guitarra clásica no conservatorio. Tocou na rondalla do seu colexio e ao mesmo tempo mantivo contacto coa música tradicional, bailando, tocando a pandeireta e a gaita. Máis adiante descubriu outros estilos de música moderna, pop, rock... Empezou a tocar o baixo nun grupo, atopando outra perspectiva da música. Tamén gusta de compoñer e escribe poesía.
Marcela Porto naceu nunha familia onde a música sempre estivo presente. Quixo tocar o violín máis a súa irmá Andrea que tocaba a gaita naquel tempo, convenceuna para ir con ela a clases e tocar o tambor. Ao fin, decidiu seguir estudos de percusión no Conservatorio Superior de Música de Oviedo. Anteriormente tocara a batería noutros grupos e nalgún combo de jazz, pero nunca tivera unha banda na que fora ela a batería como na Banda da Loba.
Inés Mirás comezou estudos na Escola Municipal de Ordes aos sete anos. O clarinete e o piano foron os seus primeiros instrumentos. Cambiou de centro de estudos ata chegar ao Conservatorio de Música de Santiago de Compostela, onde estudou guitarra. Durante un tempo tocou o baixo en varias bandas. Agora toca a guitarra, os teclados e outros instrumentos na banda.
Estela Rodríguez tivo claro desde moi nova que quería estudar violín. Aínda que non proviña dunha familia con tradición musical, quixo e foi estudar ao conservatorio. Tivo algún grupo cando estaba no instituto, antes de iniciarse na música clásica. Participou en varias orquestras coas que adquiriu moita experiencia ata que chegou Á banda da Loba.
Xiana Lastra medrou nunha atmosfera familiar de amor pola cultura galega. Formou parte do coro do colexio -o Grupo Ledicia- desde os catro anos ata os vinte e un. Mentres estudaba a súa licenciatura de Xornalismo en Santiago de Compostela, meteuse no Orfeón Terra Nosa e colaborou noutros grupos de música tradicional e brasileira como Árdelle o eixo ou Odaiko Percusión Grupo. Desde o ano 2008 comezou a dedicación á música dun xeito máis profesional. Participou noutros proxectos como Puntada sen fío, dous libros discos: A miña primeira Rosalía (2013) e o Meu primeiro Celso Emilio (2014) como vocalista.
Bailando as rúas
Despois de case un ano de intenso traballo acadaron o seu obxectivo da gravación de Bailando as rúas, o seu primeiro traballo discográfico. No seu repertorio, A banda da Loba inclúe temas da súa autoría, outros baseados nas letras de poetas clásicos coma Celso Emilio Ferreiro e Manuel María ou Rosalía de Castro, e os poemas contemporáneos de Rosalía Fernández Rial e Celia Parra.
Para o tema de "Pepa", con letra e música de Xiana Lastra, contaron coa participación das cantareiras Olaia, Sabela e Aida do grupo Tanxugueiras. Tamén neste disco colaborou a cantante Guadi Galego na gravación de "Ti e eu", baseada no poema de Celso Emilio Ferreiro, musicada e adaptada por Andrea Porto.
A totalidade do disco foi autoproducido por A Banda da Loba e o produtor musical do disco foi Adrián Saavedra.
O día 19 de marzo de 2018 presentaron o vídeo "Tres en raia", en colaboración coa Asociación Down Compostela no seu 21 aniversario.
A banda da Loba resultou gañadora en marzo de 2018 do certame aRi[t]mar de música galega portuguesa, coa canción "Bailando as rúas". Este proxecto ten por obxectivo divulgar a música e a poesía galego-portuguesas actuais, e achegar a cultura e a lingua dos dous países. Salvador Sobral e Luísa Sobral foron os gañadores portugueses coa canción "Amar pelos dois".
En maio de 2018, presentaron a canción "Anagnórise", inspirada na novela do mesmo nome da escritora María Victoria Moreno e coa que quixeron homenaxear a cuarta muller a quen foi dedicado o Día das Letras Galegas no ano 2018, despois de Rosalía de Castro (1963), Francisca Herrera Garrido (1987) e María Mariño (2007).
Novos traballos
En decembro de 2019 publicaron o seu segundo álbum, titulado Fábrica de luz. Case todos os temas do disco foron traballos propios, pero incluíu tamén dous poemas musicados de Rosalía de Castro e Manuel María. En abril de 2021 publicaron o EP Hasme oír, no que puxeron música a varios poemas de Xela Arias, homenaxeada ese ano co Día das Letras Galegas.
Bell 400 TwinRanger
O Bell 400 TwinRanger foi un prototipo de helicóptero civil bimotor de catro palas desenvolvido por Bell Helicopter nos anos 80. Tanto o TwinRanger como outra versión planeada, o Bell 440, eran intentos de comercializar un desenvolvemento bimotor do Model 206L LongRanger. O Bell 400A era unha versión planeada dun só motor do 400. Porén, o desenvolvemento do TwinRanger cancelouse cando Bell non conseguiu os suficientes pedidos para a súa fabricación. O nome TwinRanger foi despois usado para unha versión bimotor do LongRanger fabricada dende 1994 ata 1997.
Desenvolvemento
Bell intentaria varias encarnacións dunha versión bimotor da súa exitosa serie Bell 206. O nome TwinRanger data de mediados dos 80 cando Bell considerou nun primeiro momento desenvolver unha versión de dous motores do LongRanger.
O Bell 400 TwinRanger contaba cunha fuselaxe redeseñada, dous motores turboeixo Allison 250, o rotor principal de catro palas do OH-58D Kiowa, e un novo rotor de cola cuberto. Bell tamén planeou o monomotor 400A, e o bimotor 440 cunha fuselaxe máis longa grazas ao seu alto grao de materiais compostos. O Bell 400 voou por vez primeira o 4 de abril de 1984. Bell suspendeu o desenvolvemento da familia 400/440 a finais dos 80 xa que non pensaba que fosen a chegar a unha taxa de produción rendible de 120 unidades por ano.
Sucesores
Despois do éxito da conversión de dous motores Tridair Gemini ST do Bell 206L a principios dos anos 90, Bell fabricou o equivalente Bell 206LT TwinRanger baseado no 206L-4. Só se fabricaron 13 206LT entre 1994 e 1997. O 206LT foi substituído na liña de Bell polo Bell 427, un desenvolvemento máis novo do Bell 407, que á súa vez era un derivado monomotor de catro palas do 206L.
Supercopa de Europa 2018
A Supercopa de Europa 2018 foi a 43ª edición da Supercopa de Europa, competición anual de fútbol organizada pola UEFA na que se enfrontan os campións da Liga de Campións da UEFA e da UEFA Europa League da tempada anterior. Esta edición disputárona o Real Madrid Club de Fútbol, campión da Liga de Campións da UEFA 2017-18 e o Club Atlético de Madrid, campión da UEFA Europa League 2017-18. A competición disputouse a partido único o 15 de agosto de 2018 no estadio A. Le Coq Arena en Talín, capital de Estonia.
O Atlético de Madrid logrou impoñerse ao seu eterno rival na capital española por primeira vez nunha final a nivel europeo tras vencelo por 4 goles a 2 na prórroga, logo dun empate 2-2 ao final dos 90 minutos. O dianteiro atlético Diego Costa foi declarado MVP da final na que anotou dous tantos para o seu equipo.
Con esta vitoria, o Atlético logrou a súa terceira vitoria das tres finais que disputou nesta competición. Ademais fixo que das últimas 10 edicións do torneo 9 fosen gañadas por equipos españois.
Campionato de Galicia de fútbol 1937/38
O Campionato de Galicia 1937/38 foi a vixésimo cuarta edición do Campionato de Galicia de fútbol organizado pola Federación Galega de Fútbol. Comezou en maio de 1938 e rematou en xullo do mesmo ano. Esta edición do campionato recibiu o nome de Copa Corpo de Exército de Galicia.
Supercopa de Europa 2018
Datos
1O adestrador principal do Atlético de Madrid, Diego Simeone foi substituído polo seu segundo Germán Burgos debido á sanción de catro partidos que lle foi imposta durante as semifinais da UEFA Europa League 2017-18.
Campionato de Galicia de fútbol 1937/38
Participaron o Real Club Deportivo da Coruña, o Real Club Celta de Vigo, o Racing Club de Ferrol e o Eiriña Club de Fútbol. O torneo foi disputado en forma de liga. Inicialmente, íanse xogar só dúas voltas, mais durante o transcurso da competición acordouse ampliala ata catro voltas e que non fose adoptado o termo medio de goles (goal average) como sistema de desempate. O campión foi o Racing de Ferrol.
Posicións por xornada
O termo medio de goles como sistema de desempate foi eliminado trala xornada 5.
Eleccións municipais en Pol
Estes foron os resultados das eleccións municipais no concello de Pol dende 1979. miniatura|dereita|[[Galería de imaxes de casas dos concellos de Galicia|Casa do concello de Pol]]
Composición das Corporacións
Corporacións democráticas en Pol desde a aprobación da Constitución de 1978.
Río Avia
250px|miniatura|O río Avia o seu paso por [[Ribadavia]] O río Avia é un afluente do río Miño pola súa banda dereita.
Descrición
Nace na serra do Suído a 880 msnm, no lugar de Fonte Avia, pertencente á parroquia de Nieva, no concello de Avión.
Segue unha dirección suroeste-nordeste até chegar ao encoro de Albarellos, entre os concellos de Leiro, Boborás e Avión. Despois do encoro segue até Boborás, vira cara o sueste, desde Leiro, fai fronteira entre Cenlle e Leiro até Ribadavia, lugar onde desemboca tras percorrer un total de 36,7 Km.
En Albarellos, Boborás, atópase o encoro de Albarellos, concedido en explotación a Gas Natural Fenosa. Ten unha capacidade total de 90,73 Hm³. É empregado para a produción de electricidade.
Sandalio González Blanco
Sandalio González Blanco, nado en Valderas (provincia de León) o 3 de setembro de 1840 e finado en Santiago de Compostela o 18 de abril de 1918, foi un profesor universitario e político galego.
Traxectoria
Estudou no Seminario de Valderas. Licenciouse en Farmacia pola Universidade de Santiago en 1870, obtendo o doutoramento un ano despois, e unha nova licenciatura en Dereito pola mesma universidade en 1874. Entre 1870 e 1872 exerceu de profesor auxiliar en Prácticas de Operacións na Facultade de Farmacia, pasando a continuación a impartir coa mesma categoría a materia de Exercicios Prácticos. O 21 de xuño de 1878 obtivo a cátedra de Botánica Farmacéutica na mesma facultade, que impartiu ata a súa morte. Ingresou no corpo de catedráticos por concurso o 19 de xullo de 1887.
Nas eleccións municipais do 4 ao 6 de maio de 1885 foi elixido concelleiro do concello de Santiago, nunha candidatura independente, ocupando o cargo de procurador síndico 2º desde o 1 de xullo dese ano ata o 31 de marzo de 1887, baixo a alcaldía de José Vázquez Quirós e, seguidamente, o posto de tenente de alcalde 4º baixo o mandato de Ramón Sanjurjo Pardiñas entre o 1 de xullo de 1887 e o 31 de outubro de 1889, cesando como concelleiro nesta última data.
En 1894 foi elixido como noveno decano da Facultade de Farmacia da USC, mantendo o cargo ata o seu falecemento.
Faleceu por unha afección cardíaca o 18 de abril de 1918, sendo enterrado no Cemiterio da Confraría do Rosario, en Santiago.
Vida persoal
Casou con Felisa Francisca Javiera María de los Ángeles Zamora Carrete (Santiago, 1-8-1847—id., 24-2-1926), sendo así xenro do profesor e paisano Pablo Zamora Marcos (Valderas, 1814—Santiago, 1889) e cuñado do tamén profesor Luis Zamora Carrete (Santiago, 1848-id., 1918). Coa súa dona tivo dúas fillas: Rita (1873—Santiago, 7-7-1911), que casou co empresario Lorenzo López-de Rego Labarta, e Felisa González Zamora († Santiago, 9-4-1857).
Andy Sutcliffe
Andy Sutcliffe, nado en Mildenhall (Suffolk) o 9 de maio de 1947 e finado en Pluckley (Kent) o 13 de xullo de 2015 foi un piloto de carreiras inglés.
Traxectoria
Logo dun prometedor inicio na Fórmula 3, o seu único intento na Fórmula 1 foi no Gran Premio do Reino Unido de 1977 co equipo RAM, nun March 761. Non conseguiu precualificar.
Resultados completos na Fórmula Un
(Chave) As carreiras en letra grosa indican pole position; as carreiras en cursiva indican volta rápida.
Hipopotomonstrosesquipedaliofobia
miniatura|Na famosa obra de Munch O Grito, represéntase a ansiedade e angustia. Esta fobia pode provocar este síntomas. A hipopotomonstrosesquipedaliofobia é o medo irracional ou fobia á pronuncia de palabras longas ou complicadas; e a calquera conversa que poida implicar o uso destas palabras ou palabras que non sexan de uso coloquial. Segundo o DSM-5 (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, Fifth Edition) é unha fobia social. Adoita empregarse o termo sesquipedaliofobia como abreviatura da orixinal.
Causas e síntomas
Xeralmente preséntase en persoas que sufriron un trauma infantil relacionado con palabras longas como un problema de ansiedade social ou pánico escénico.
Etimoloxía e pronunciación
O termo hipopotomonstrosesquipedaliofobia procede do grego hipopoto (de, cabalo do río, para indicar que é unha palabra monstruosamente grande, coma un hipopótamo) + do latín monstro (de , "monstruoso") + sesquipedalio (do latín , "dun pé e medio") + phobos (do grego, "medo").
En lingua galega contén dezasete letras distintas (a, b, d, e, f, h, i, l, m, n, o, p, q, r, s, t, u) e dous ditongos.
Patty Duke
Anna Marie "Patty" Duke, nada en Nova York o 14 de decembro de 1946 e finada nos Ánxeles o 29 de marzo de 2016 foi unha actriz estadounidense.
Traxectoria
Duke naceu en Queens, filla máis nova de Frances McMahon e John Brock Duke. A súa infancia cos seus irmáns Raymond e Carol foi dura. O seu pai era alcohólico e a súa nai sufriu depresión clínica. Cando Duke tiña seis anos a súa nai botou o seu pai da casa e con seis deixouna ao coidado de John e Ethel Ross, que se converterían nos seus representantes, promovéndoa como actriz infantil.
Un dos primeiros traballos interpretativos de Duke foi na telenovela The Brighter Day, a finais da década de 1950. Tamén apareceu en anuncios. Aos doce anos gañou 32 000 dólares no programa The $64,000 Question.
O primeiro papel protagonista foi o de Helen Keller, con Anne Bancroft como Annie Sullivan na obra de Broadway The Miracle Worker, que durou dous anos. A obra foi adaptada no filme O milagre de Anna Sullivan, polo que Duke recibiu o Oscar á mellor actriz secundaria. Nese momento foi a persoa máis nova en gañar un Oscar nunha categoría competitiva.
En 1963 recibiu a súa propia serie, The Patty Duke Show, creado especialmente para ela por Sidney Sheldon. Sheldon pediu a Duke pasar unha semana coa súa familia para conseguir ideas. Nese momento non se sabía que Duke tiña desorde bipolar, mais Sheldon notou que a súa personalidade tiña distintas facetas, desenvolvendo o concepto das primas idénticas con personalidades opostas. A serie durou tres temporadas e foi revisitada en 1999 en The Patty Duke Show: Still Rockin' In Brooklyn Heights. Durante esta década tamén tivo unha carreira de éxito como cantante.
A pesar do éxito na súa carreira, Duke pasou os anos de adolescencia triste. Os Ross esforzábanse en mostrala como unha rapaza normal, mais ela indicou no seu libro de memorias Call Me Anna que era unha prisioneira deles e tiña pouco control sobre as súas ganancias. Os Ross controlábana a ela e a súa nai déixandolle só unha pequena cantidade de diñeiro para sobrevivir. Tamén comezaron a dar a Duke alcohol e drogras legais cando tiña trece anos; isto, xunto co seu trastorno bipolar sen diagnosticar contribuíu aos seus problemas de abuso de substancias. De adulta tamén acusou os Ross de abuso sexual. Cando cumpriu dezaoito anos quedou libre deles, descubrindo que gastaran a maior parte das súas ganancias, violando a Coogan Act.
En 1967 Duke intentou comezar a súa carreira como actriz adulta interpretando a Neely O'Hara en Valley of the Dolls. O filme foi un éxito, pero o público e a crítica tiveron dificultades para aceptar a adolescente Duke como cantante alcohólica e drogadicta. O filme case arruinou a súa carreira.
Volveu á televisión en 1970 e traballou especialmente no medio desde mediados da década de 1970 ata principios dos 2000. En 1990 interpretouse a ela mesma na versión televisia da súa autobiografía Call Me Anna.
Na década seguinte reduciu o seu traballo. En 2002 volveu ao teatro en Nova York e en 2007 apareceu en The Oprah Winfrey Show para falar do trastorno bipolar.
-1365
Outros
Historia ano a ano
Gran Premio de Bahrain de 2017
O Gran Premio de Bahrain de 2017 (oficialmente coñecido como 2017 Formula 1 Gulf Air Bahrain Grand Prix) foi unha carreira de Fórmula Un que se celebrou o 16 de abril de 2017 no Circuíto Internacional de Bahrain en Sakhir, Bahrain. A carreira foi a terceira rolda da tempada de Fórmula Un e marca a décimo terceira vez que se celebra o Gran Premio de Bahrain como parte do Campionato Mundial de Fórmula Un.
Carreira
Todos os pilotos da grella calzan o superbrando no inicio da carreira do GP de Bahrain, agás Marcus Ericsson que monta o composto brando. Na primeira curva, Sebastian Vettel colle o exterior e consegue arrebatarlle a segunda praza a Lewis Hamilton. Max Verstappen cóase na cuarta praza, por diante de Daniel Ricciardo e Felipe Massa. Kimi Räikkönen hae ata a sétima posición. Carlos Sainz escala ata a undécima praza, Fernando Alonso, décimo quinto.
Ébano
O ébano (Diospyrus ebenum) é unha árbore asiática do xénero Diospyrus, da familia das ebenáceas propia de zonas tropicais caracterizado por ter o tronco groso, copa ancha, froitos en forma de baga e madeira de cor negra, moi dura e resistente
Fornece unha madeira do mesmo nome dura e máis ou menos escura, empregada en ebanistaría.
Por extensión falamos da cor ébano cando queremos falar da cor negra, intensa e brillante.
O Verdescal, Doso, Narón
O Verdescal é un lugar da parroquia de Doso no concello de Narón na provincia da Coruña.
Ébano
miniatura|240px|Detalle da planta miniatura|240px|Vista da árbore
Etimoloxía
O termo galego-portugués ébano vén do latín ebĕnus, e este do grego ἔβενος. A palabra ebanista/ebanistaría ten a orixe na persoa que traballa o ébano así coma outras madeiras finas.
Descrición
É unha árbore moi vizosa que pode acadar os 10 ou 12 m de altura. Ten follas miúdas e polo xeral é moi espiñenta; cada espiño pode chegar a medir 2 cm de longo. Acada o seu pleno crecemento en 5 a 6 anos, posúe talos moi grosos e o seu toro úsase en ebanistaría polo duro da madeira (de feito o temo ebanista vén da persoa que traballa o ébano así coma outras madeiras finas). Produce un froito en forma de vaíña comestíbel que garda no seu interior de 6 a 12 sementes chamadas maguacatas ou mahuacatas. Estas son de cor café escuro cando están maduras. As vaíñas cando están ben chegadas caen da árbore e espallan as sementes polo chan permitindo a xerminación das mesmas. A semente cómese torrada, ten un sabor semellante ao pistacho. Noutrora usábanse coma laxantes naturais ao consumilas verdes. miniatura|240px|Vista da árbore miniatura|240px|No seu hábitat miniatura|240px|Detalle do tronco
Distribución
É orixinaria da India e de Sri Lanka. Esta árbore está en risco extremo de se extinguir pola desforestación por parte dos campesiños para produción agrícola e uso da madeira.
Especies relacionadas
Outra especie do mesmo xénero Diospyros crassiflora, o ébano de Gabón, (nativo do oeste de África), produce unha madeira semellante e de calidade tamén chamada de ébano. Esta especie africana é chamada “mpingo” en África Oriental, e “zebrawood” en Suráfrica: Dalbergia melanoxylon. Outra especie tamén coñecida como ébano é Diospyros virginiana, americana e con plantacións no estado de Tamaulipas e Nuevo León en México, e ao Sur de Texas, nos Estados Unidos; porén esta última dá unha madeira de peor calidade. A especie Diospyros digyna é un parente achegado do ébano; de madeira tamén case negra e moi densa.
Madeira de ébano
A madeira de ébano ten unha densidade aproximada de 1,5 t/m³ no momento da talla; posteriormente, cando seca, redúcese a 1,35 t/m³, máis de tres veces a densidade da madeira de piñeiro e máis de dúas veces a densidade da teca (Tectona grandis). É unha das madeiras máis duras e pesadas do mundo (non aboia na auga).
O ébano ten unha atractiva cor café escura con veas negras, que son predominantes e o seu aspecto é case negro. Atópase en preto de vinte países de África, dentro do triángulo comprendido entre Sudán, Angolae o Cabo Oriental en Suráfrica. Na maioría dos lugares medra coma un arbusto. Só medra coma árbore en certas partes do Mozambique, Tanzania, Zambia, e a República Democrática do Congo.
Os grandes toros poden acadar un diámetro de 6 dm; un tronco curto pesa entre 800-1000 kg. Troncos deste tamaño son escasos, pois se necesitan máis de 200 anos para lograr ditas dimensións. Esta madeira é un estándar para a fabricación de instrumentos de vento (clarinetes, óboes, cornos ingleses) e para múltiples partes de instrumentos de corda (diapasóns, clavecín e cordais de violíns, violoncello, contrabaixos etc.)
A súa valiosa madeira tamén se utiliza para a fabricación de mobles finos.
Taxonomía
Diospyros ebenum foi descrita por J.Koenig ex Retz. e publicado en Physiographiska Sälskapets Handlingar 1: 176. 1776. Diospyros: nome xenérico que provén de (διόσπυρον) do grego Διός "de Zeus" e πυρός "gran", "trigo" polo que significa orixinalmente "gran ou froito de Zeus". Os autores da Antigüidade usaron o vocábulo con sentidos diversos: Teofrasto menciona un diósp¯yros –unha árbore con pequenos froitos comestíbeis de carabuña dura–, o que segundo semella é o lodoeiro (Celtis australis L., ulmáceas), e Plinio o Vello (27.98) e Dioscorides usárono con outro nome grego lithóspermon, de líthos = pedra e spérma = semente, e que habitualmente se identifica co Lithospermum officinale L. (boragináceas). Carl von Linné colleu o nome xenérico de Dalechamps, quen chamou ao Diospyros lotus "Diospyros sive Faba Graeca, latifolia".
ebenum: epíteto latino que significa "de ébano".
Cupé
miniatura|Gala-Cupé de [[Leopoldo II de Bélxica|Leopoldo II.]]
Un cupé (do participio pasado francés coupé, do infinitivo couper, cortar) é un tipo de carrozaría de automóbil pechada (teito fixo permanentemente), de dous ou tres volumes e dúas portas laterais. Un cupé denomínase fastback ou tricorpo (notchback), segundo o ángulo que forma o vidro traseiro coa tapa do maleteiro ou do motor. Os cupés, xunto cos convertibles, forman o grupo dos automóbiles deportivos. A definición precisa varía dun fabricante a outro, e no tempo. Aínda que a maioría dos cupés son vehículos de dúas portas, existen algúns de catro portas (incluídos os Mercedes-Benz CLS e Rover P5 Cupé) chamados "cupé" polos fabricantes.
Historia
No século XIX un cupé era unha carruaxe pechada de catro rodas tirada por cabalos, o coupé ou corte aludía aos coches de catro prazas onde o habitáculo estaba recortado deixando dúas prazas abertas diante (para o condutor e un acompañante) e dúas prazas pechadas detrás para os pasaxeiros. Se o condutor non tiña teito sobre a súa cabeza, entón tratábase dun coupé de-ville. Comunmente, un cupé tiña unha fiestra de vidro fixo na parte dianteira do compartimento de pasaxeiros. O condutor estaba protexido da sucidade do camiño por un taboleiro de instrumentos de alta curvatura. Un landau é un coupé de-ville co teito abatible. Cando só o compartimento de pasaxeiros ten un teito pregable pero a parte do condutor permanece cuberta, o estilo é coñecido como un landaulet.
Durante o século XX, o termo cupé foi aplicado a varias cabinas pechadas (o asento traseiro se atopa máis adiante do habitual e o asento dianteiro máis atrás do habitual) de automóbiles.
Actualmente a designación se refire a automóbiles de capota fixa xeralmente para dous ocupantes ou 2 + 2 e de dúas portas. Segundo a norma SAE J1100 a diferenciación entre un cupé e un sedán (berlina) de dúas portas está no menor espazo (volume) atrás do asento traseiro, menos de 930 litros. Segundo esta norma, os coupés Chevrolet Monte Carlo, Ferrari 612 Scaglietti e Mercedes-Benz Clase CL son todos sedáns de dúas portas. Visualmente unha das características comúns máis marcadas desta carrozaría é a suave inclinación da última columna da capota.
Esta designación é por veces adoptada pola mercadotecnia dos fabricantes para as variacións dos sedáns. Recentemente, algúns fabricantes produciron cupés de 4 portas, como o Mercedes-Benz CLS, o Volkswagen Passat CC e o Porsche Panamera. A Norma Internacional ISO 3833-1977 define un cupé como unha carrocería pechada, polo xeral cun volume traseiro limitado, un teito fixo do cal unha parte pode abrirse, polo menos dous asentos en polo menos unha fila, dúas portas laterais e, posiblemente, unha porta traseira, e polo menos dúas fiestras laterais.
Uso actual
miniatura|dereita|[[BMW E46 cupé (2005).]] Hoxe en día cupé converteuse nun termo de mercadotecnia para os fabricantes de automóbiles, máis que nun feito de deseño ou maquillaxe técnico do vehículo. Eles atribúen o termo a calquera vehículo con dous, tres, e agora ata catro portas, polo seu luxo ou pola aparencia deportiva. Isto débese a que os cupés en xeral son vistos como máis deportivos que os sedáns, polo que un coupé sería comercializado como un vehículo máis deportivo que o sedán de dúas portas.
Mentres que os antigos cupés eran "simplemente modificacións de dúas portas, dos sedán", hoxe en día algúns cupés teñen carrocería e estilo diferente dos seus homólogos de catro portas. O AMC Matador cupé da década de 1970 tiña un deseño único non compartindo case nada coas versións de 4 portas.
Con todo, os coches de 2 portas en xeral perderon popularidade, coa excepción dos convertibles e os roadster de 2 asentos. Dos sedáns, camionetas e SUV / familiares fanse menos modelos de 2 portas (especialmente aqueles con asentos traseiros) nos últimos anos xa que o custo dos vehículos de 4 portas reduciuse xunto coa enxeñaría para facilitar o acceso á zona dos asentos traseiros.
NPC
As siglas NPC poden facer referencia á:
Moldavia
A República Moldova, ou máis común e simplemente Moldova ou Moldavia,      (en romanés: Republica Moldova) é un país sen saída ó mar da Europa do Leste, que limita con Romanía polo Oeste e con Ucraína polo Leste. Foi unha das repúblicas constituíntes da Unión Soviética ata 1991.
Historia
Trala Revolución Rusa de 1917, Besarabia foi rapidamente convertida nunha república independente en 1918, pero uniuse a Romanía ese mesmo ano, quedando só a pequena franxa da Transnistria dentro da URSS. O pacto Molotov-Ribbentrop permitiu á Unión Soviética tomar Besarabia en xuño de 1940 e, a pesar de seren expulsadas novamente en 1941 trala Operación Barbavermella, as tropas soviéticas reocuparon a área en agosto de 1944. Baixo o goberno soviético as rexións do norte e o sur habitadas por ucraínos e romaneses foron transferidas a Ucraína e Transnistria (cunha importante poboación rusa) uniuse co resto nun mesmo estado chamado "República Soviética Socialista de Moldavia", a cal ocupaba o actual territorio da República de Moldavia.
Cando a Unión Soviética desapareceu, en agosto de 1991, Moldavia proclamouse independente converténdose en membro da Comunidade de Estados Independentes en decembro dese mesmo ano, ó igual cá maioría das anteriores repúblicas soviéticas. Nun principio houbo un movemento pro-reunificación con Romanía, pero un referendo en marzo de 1994 recibiu unha enorme maioría de votos a favor da conservación da independencia.
Ese mesmo ano, a nova Constitución de Moldavia, en vistas de acomodar ás minorías rusa, ucraína e gagauza, recoñece a creación das súas propias entidades territoriais dentro da estrutura nacional da República de Moldavia, permitindo a creación de organismos lexislativos propios, goberno e competencias lingüísticas. Do mesmo modo, permitíase para estes territorios a secesión se Moldavia se unise a Romanía.
As eleccións presidenciais de 1996 resultaron propicias para os agrarios e os socialistas, principais partidos da esquerda moldova, e Petro Lucinschi foi nomeado Presidente da República, cun 54 por cento dos votos. Dende o principio do seu mandato, Lucinschi tratou de soluciona-lo problema, xa endémico, de Transnistria, achegando posicións coa Federación Rusa. Así a todo, as conversas entre os nacionalistas de Transnistria e os representantes da República de Moldavia continúan sendo intermitentes e pouco produtivas, pese ó amplo grao de autonomía que o Estado moldovo outorgou a este territorio.
As eleccións lexislativas celebradas en 1998 estiveron caracterizadas pola soidade en que quedou o partido gañador, o Partido Comunista da República de Moldavia, que non puido formar goberno. Boa parte dos partidos restantes da cámara uníronse en torno ó Bloque para unha Moldavia Próspera e á Convención Democrática, formando un goberno de coalición.
A falta de acordos, a crispación política e o fracaso á hora de elixir un novo Presidente da República, provocaron a convocatoria de eleccións anticipadas para o 25 de abril de 2001. O Partido Comunista, con Vladimir Voronin e Vasile Tarlev á cabeza, obtivo unha importante vitoria electoral, conseguindo a metade dos votos emitidos, e obtendo a maioría absoluta na cámara. Voronin converteuse en Presidente da República de Moldavia, e Tarlev en Primeiro Ministro. O partido comezou un amplo proceso de reformas económicas e sociais para favorece-la súa entrada na Unión Europea. Os esforzos do goberno tamén se orientaron na creación de emprego. O distanciamento de Moldova con respecto á Federación Rusa foi, no entanto, un crecente problema no asunto de Transnistria.
Os comunistas revalidaron a maioría absoluta nas eleccións de marzo de 2005, aínda que reduciron o seu número de representantes na cámara de 70 a 56.
Goberno e política
O Parlamento unicameral moldovo conta con 101 asentos e os seus membros son electos a través do sufraxio popular por catro anos. O Parlamento logo elixe ó presidente, quen exerce como xefe de Estado. O presidente nomea a un primeiro ministro como xefe de goberno, quen á súa vez confecciona un gabinete, ambos os sometidos á aprobación do Parlamento. Na actualidade o cargo de presidente ocúpao Igor Dodon e o de primeiro ministro Ion Chicu.
División territorial
miniatura|División administrativa de Moldavia. Dende 2003 (mediante unha Lei aprobada o 19 de marzo de 2003), Moldavia está dividida en 32 distritos (raion, en plural raioane), 3 municipios (Chişinău, Bălţi e Tighina), e dúas rexións semi-autónomas (Găgăuzia e Transnistria).
Demografía
A poboación de Moldavia alcanza os 4,4 millóns (2006), e está decrecendo a un ritmo do 0,12 % anual. A maioría da poboación pertence á etnia romanesa (80 %), seguida por unha importante colectividade de rusos (7 %), ucraínos (7 %), alemáns, turcos, búlgaros e serbios que constitúen o resto da poboación. Os habitantes concéntranse nas chairas, onde están os centros industriais e desenvólvese a agricultura a grande escala.
O 72,2 % dos moldovos vive nas cidades, o que representa unha da proporcións máis baixas de Europa só superada por algúns dos seus veciños balcánicos. As principais cidades do país son Chisinau, a capital, con 1 millón de habitantes.
Moldova é un estado sen relixión oficial, aínda que máis do 70 % da poboación adscríbese á Igrexa ortodoxa romanesa. Tamén hai cantidades significativas de católicos protestantes (4 % da poboación) ou grupos pentecostais. Segundo o censo de 2002, tamén vivían no país 23.105 ateos e arrelixiosos e 6100 xudeus.
A romanés, co nome de moldovo, é a lingua oficial do país. Séguenlle en importancia o húngaro e o romaní, falados polas poboacións desas etnias. O francés é falado por un significativo número de persoas (entre 1 e 2 millóns), e Moldova é membro da Francofonía.
Economía
miniatura|Billete de 1000 [[leu moldavo|leus moldavos (anverso).]]
A economía moldova, tradicionalmente agrícola, comezou, en consonancia co resto de territorios da Unión Soviética, un acelerado proceso de industrialización, especialmente alimentario (viño e azucre refinado). A produción de refrixeradores, confección, materiais de construción e maquinaria agrícola é tamén significativa.
A moeda en Moldavia é o leu moldovo.
A agricultura, sendo aínda un importante motor económico, perdeu peso, a raíz da acelerada industrialización. Con todo, conseguiu florecer de novo ante a crise do seu sector industrial. Máis da metade da poboación activa da República de Moldavia dedícase á agricultura.
A produción agrícola moldova é variada: xirasol, tabaco, cereais, vide, hortalizas, remolacha azucreira e pataca. A gandería é pouco significativa, e é principalmente bovina e porcina, ademais da cría de aves de curral.
Existe en Moldavia petróleo, aínda que en pouca cantidade, e extráese sal dalgunhas minas. É unha das ex-repúblicas soviéticas máis pobres en recursos do subsolo explotados.
Como sucedeu no resto das antigas repúblicas que formaron a Unión Soviética, a economía moldova sufriu un forte retroceso tras a independencia. O conflito da República de Moldavia coa zona rebelde de Trans-Dniéster ou Transnistria agravou aínda máis a situación.
José António Lozano
José António Lozano García, nado na Coruña en 1967, é un profesor e escritor galego.
-1345
Outros
Historia ano a ano
Talo-bucle
frame|Exemplo de estrutura talo-bucle nun ARN.
Un emparellamento de bases intramolecular con estrutura talo-bucle é un tipo de patrón estrutural que pode aparecer no ARN ou, máis raramente, en ADNs monocatenarios. Tamén se chama talo-lazo, bucle en forquita ou, simplemente, forquita (en inglés stem-loop, hairpin loop). Orixínase cando dúas rexións da mesma cadea, xeralmente de secuencia de nucleótidos complementaria se a lemos en sentidos opostos, emparéllanse base a base para formar unha dobre hélice (o talo) que acaba nun bucle de bases desemparelladas (o bucle ou lazo). A estrutura resultante é unha peza básica da estrutura secundaria de moitos ARNs.
Un exemplo dunha secuencia de ARN 5'→3' que orixinaría unha estrutura en forquita ou talo-bucle é:
GCCGCGGGCCGAAAAAACCCCCCCGGCCCGCGGC
Nela as secuencias en letra grosa, que son complementarias, emparellaríanse formando o talo, e a secuencia central non complementaria formaría o bucle.