cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Renacemento do século XII
Ciencia
Na primeira metade do século XII apareceron moitas obras científicas de importancia, na súa maior parte no marco dos comentarios escolásticos ás obras de Aristóteles. Guillerme de Occam introduciu o principio de parsimonia ou navalla de Occam: o científico (filósofo natural, como se dicía daquela) non debe postular entes innecesarios, por tanto, o movemento non é cousa distinta senón o mesmo obxecto que se move; e non se recorría a hipóteses tales como a antes necesaria especie sensíbel intermedia para transmitir a imaxe dun obxecto ao ollo. Intelectuais como Jean Buridan e Nicole Oresme comezaron a reinterpretar os elementos da mecánica de Aristóteles. En particular, Buridan desenvolveu a teoría de que o impetus era a causa do movemento dos proxectís, o que era un precedente do moderno concepto da inercia. Mentres tanto, os Calculadores de Oxford comezaron a analizar matematicamente a cinemática do movemento, conducindo a súa análise sen considerar as súas causas. Por outra parte, Pedro Abelardo está considerado como un dos primeiros científicos.
Aínda que a devastación da peste negra (1348) e outros desastres deron un repentino final ao período anterior de masivo desenvolvemento filosófico e científico, dous séculos máis tarde comezou a revolución científica europea, que pode tamén entenderse como unha recuperación do proceso de cambio científico detido durante a crise do final da Idade Media.
Tecnoloxía
miniatura|180px|dereita|Pezas dun [[astrolabio árabe de 1208.]]
Durante o século XII en Europa houbo un cambio radical na taxa de innovacións e novos inventos, o que -aínda que partía de niveis practicamente planos- tivo influencia na transformación dos medios de produción tradicionais e o crecemento económico. En menos dun século houbo máis inventos desenvolvidos e aplicados con utilidade que nos mil anos anteriores da historia da humanidade. O período viu avances tecnolóxicos importantes, como a invención do gravado, a pólvora, a lente, a mellora dos reloxos, o astrolabio, e unha gran mellora dos barcos. Estes dous últimos feitos fixeron posíbel a futura era dos descubrimentos. Os historiadores da tecnoloxía enumeraron algúns feitos desta cuase-revolución tecnolóxica:
Escolástica
miniatura|180px|Tomé de Aquino.
Un novo método de ensinanza, denominado escolástica desenvolveuse desde finais do século XII a partir do redescubrimento das obras de Aristóteles, e o descubrimento das obras dos filósofos medievais xudeus e islámicos influídos por el, sobre todo Maimónides, Avicena e Averroes. Os filósofos cristiáns influídos por eles, sobre todo Alberto o Magno, Boaventura e Pedro Abelardo, crían no empirismo e apoiaban as doutrinas católicas sobre o estudo secular, a razón e a lóxica. Opoñíanse ao misticismo cristián e ás crenzas platónico-agostiñas na mente dualista (dualismo, filosofía da mente) e á consideración do mundo como intrinsecamente malo. O máis famoso dos practicantes da escolástica foi Tomé de Aquino (posteriormente canonizado e declarado Doutor da Igrexa), que liderou o tránsito do platonismo e o agostiñismo antes imperantes cara ao aristotelismo. Usando o método escolástico, Tomé de Aquino desenvolveu unha filosofía da mente ao escribir que a mente era ao nacer un simple papel en branco (tabula rasa) á que se lle daba (por un sopro divino) a capacidade de pensar e recoñecer formas ou ideas. Outros escolásticos notábeis foron Roscelino de Compiègne, Pedro Abelardo, e Pedro Lombardo. Unha das principais cuestións desta época foi o problema dos universais. Os autores non-escolásticos máis prominentes da época foron Anselmo de Canterbury, Pedro Damián, Bernardo de Claraval, e os membros da escola de San Vítor ou vitorinos (grupo de filósofos e místicos da agostiña Abadía de San Vítor de París: Hugo de San Vítor, Ricardo de San Vítor e Walter de San Vítor).
Cambios artísticos
miniatura|140px|esquerda|Torre de Pisa. miniatura|140px|esquerda|Catedral de Chartres.
Os cambios nas tendencias políticas e sociais manifestáronse nunha serie de transformacións artísticas. O século XII é a época en que a arte románica fai a súa transición cara á arte gótica. En liñas xerais, a arquitectura románica caracterízase polos seus edificios con grosas paredes, e máis ou menos repoludos, debido a que os coñecementos de enxeñaría da época impedían construír edificacións de maior altura.
Pero a comezos do século XII dúas importantes innovacións arquitectónicas, os contrafortes e o arco oxival, fixeron posíbel apuntalar as paredes e adelgazalas permitíndolles soster un peso maior. Dita transformación é ben visíbel na arquitectura dos mosteiros cistercienses, que son considerados con razón como a transición entre ambos os estilos, en particular pola gran cantidade deles que se construíron en toda Europa nun moi reducido lapso de tempo. A finais do século XII comeza a edificación das primeiras catedrais góticas propiamente tales, como por exemplo a Catedral de Chartres.
Estes cambios na enxeñaría e a arquitectura, ían da man cos cambios económicos e sociais. A arte románica fora desenvolvida fundamentalmente ao servizo dos reis e da Igrexa Católica, mentres que a arte gótica desenvolveuse en boa medida ao servizo dos burgos. A carreira por adornar os burgos cos máis belos edificios empezara a finais do románico, e un dos maiores expoñentes desta tendencia é o chamado Campo dei Miracoli, en Pisa, cuxos compoñentes máis relevantes son as famosas Catedral de Pisa e a Torre de Pisa.
Pero a explosión desta tendencia coincidiu co despuntar do gótico. Iniciada a moda das catedrais góticas, cada burgo pretendeu ter unha máis grande que as demais, e de aí que, andando o tempo, se irían construíndo catedrais cada vez maiores. Ter unha gran catedral non só implicaba facer votos de relixiosidade, senón tamén dar aos burgos veciños unha mostra do seu propio poderío económico, investindo nun edificio grande e solemne que lles dese prestixio.
Cambios relixiosos
Todos estes procesos (concentración do poder político, guerras "ao infiel", crecemento dos burgos, ataque ao sistema feudal, auxe do comercio e a industria, cambios artísticos etcétera) víronse marcados tamén por profundos cambios na espiritualidade medieval. A Igrexa Católica, a organización relixiosa predominante na época, enfrontou profundos cambios intelectuais, ante os que non sempre estivo á altura, polo menos durante o século XII.
En materias teolóxicas, a principal innovación foi a recepción de numerosas ideas foráneas. Entre elas, Occidente empezou a prestar atención a Aristóteles, ben sexa lendo directamente o orixinal grego, ben a través dos comentarios dos musulmáns Avicena e Averroes. miniatura|200px|[[Pierre Abélard|Abelardo e Heloísa, a súa discípula, sorprendidos por Fulberto. Pintura titulada Les Amours d'Héloïse et d'Abeilard, do artista Jean Vignaud. ]] dereita|200px|miniatura|Cristo abrazado a san Bernardo ([[Bernardo de Claraval), pintura de Francisco Ribalta, obra capital do misticismo español. ]]
Até o momento, a teoloxía cristiá estaba baseada nas ideas platónicas que adoptara e adaptara Agostiño de Hipona, no século V. Aristóteles era incómodo porque formulaba cuestións radicalmente opostas ao catolicismo (por exemplo, que o mundo é eterno e increado, o que choca co dogma da creación "ex nihilo" ("da nada") expresado no libro da Xénese). A simbiose entre a teoloxía cristiá e o aristotelismo non chegaría até o século XIII, da man de San Tomé de Aquino.
Aínda así, o platonismo inherente ás doutrinas agostiñas foi posto en dúbida, en beneficio de posturas que poderían cualificarse de realismo moderado. O principal defensor delas foi Pedro Abelardo, teólogo que ensinou na universidade de París, e que se viu envolto nunha dura trifulca (chamada a querela dos universais) con Bernardo de Claraval, sostedor do realismo extremo, quen o fixo condenar como herexe e obrigouno á retractación. Pedro Abelardo é un representante dos novos tempos, ao atreverse a cuestionar, aínda que timidamente, algunhas verdades esenciais da teoloxía cristiá.
O mencionado Bernardo de Claraval era o máis destacado defensor do status quo medieval fronte aos cambios sociais do seu tempo. Fundador dun gran número de mosteiros ao longo da primeira metade do século XII, ademais de participar activamente en política (incluíndo a prédica da Segunda Cruzada). De liñaxe aristocrática, vía con reticencia toda innovación, tamén a vida urbana e cidadá. Os seus mosteiros, a Orde do Císter, transformáronse nun referente ineludíbel para afianzar a unidade cristiá, nunha época en que os propios cristiáns dos burgos empezaban a cuestionar seriamente a Igrexa. Durante toda a súa vida guíase pola defensa da orde cisterciense. Encóntrase en todas as frontes e a súa vida é rica en paradoxos: proclama o seu desexo de retirarse do mundo e, porén, non deixa de mesturarse nos asuntos do mundo. De bo grao imparte leccións, pero, seguro da superioridade do espírito cisterciense, abruma cos seus reproches aos seus irmáns cluniacenses. Ten moi duras palabras para fustrigar os clérigos e os prelados que sucumben ás riquezas materiais e ao luxo. Non desdeña a picardía, a astucia, a mala fe ou as inxurias para abater o seu adversario -o teólogo Pedro Abelardo sufriu en persoa esta dura experiencia-. Viuse no Languedoc intentando frear os progresos da herexía. Percorre Francia e Alemaña, mobilizando as multitudes tras a predicación de Vézelay, o 31 de marzo de 1146, para lanzar a Segunda Cruzada. Intervén na designación dos papas, cuxa causa consegue facer triunfar: Inocencio II contra Anacleto II, e chega mesmo a dar leccións aos soberanos pontífices.
O Císter non logrou, de todos os xeitos, conter estes cuestionamentos, que cristalizaron nunha serie de herexías, as primeiras desde a época de Santo Agostiño en Occidente. As máis perigosas para a Igrexa Católica foron as dos valdenses e dos cátaros, que creceron especialmente no sur de Francia, e que foron reprimidas coa chamada cruzada albixense (1209-1244).
Porén, este labor represor (que levou á fundación da Inquisición) viuse complementado pola apertura da Igrexa cara ás novas correntes espirituais para as xentes dos burgos, especialmente por obra de San Francisco de Asís.
Consecuencias
Como pode observarse, a revolución do século XII estivo estruturada por unha enleada maraña de cambios que sucedían ao mesmo tempo e que se retroalimentaban uns con outros, levando Occidente a unha pendente imparábel de cambios sociais. Ao iniciarse estes, Occidente era unha sociedade agraria e feudal. No paso do século XII ao XIII, consolidárase todo un novo sistema social, baseado nos burgos, sobre unha nova ética, e ao mesmo tempo redefinindo o mapa político de Europa, onde os reis pesarían cada vez máis sobre os señores feudais. En certo sentido, pode dicirse que a consecuencia máis importante da revolución do século XII foi cambiar un sistema estático e de inmobilismo social por un dinámico onde os cambios se ían suceder sen pausa (salvo na crise de finais da Idade Media), e con celeridade cada vez maior, algo que non cesou en Europa até o día de hoxe.
Julio César García-Luengo Pérez
Julio César García-Luengo Pérez, nado en 1969, é un político galego do PPdeG.
Traxectoria
É fillo de Julio César García-Luengo Montero, que foi alcalde de Crecente. Licenciado en Ciencias Políticas. Foi concelleiro en Crecente dende 1995, foi deputado provincial e tenente de alcalde entre 2003 e 2007. Nas eleccións municipais de 2007 encabezou a candidatura do PPdeG á alcaldía de Crecente e foi elixido alcalde con maioría absoluta, sucedendo ao seu pai Julio César García-Luengo Montero. Destituíu ao seu pai como como tenente de alcalde e membro da xunta de Goberno local en outubro de 2010, logo de anunciar o pai que pretendía dimitir para encabezar unha lista independente en Arbo nas eleccións locais de 2011 e despois presentarse como candidato en Crecente polo CDS, aínda que finalmente desistiu. Nas municipais de 2011 volveu ser o candidato do PPdeG e foi elixido alcalde con maioría absoluta. Foi condenado pola Audiencia de Pontevedra a un ano de inhabilitación por un delito de desobediencia, ao non cumprir unha orde xudicial para derrubar unha nave dunha empresa construída sen licenza. O 15 de xaneiro de 2014 deixou a alcaldía, e foi proposto para substituílo Servando Rodríguez Carpintero, aínda que finalmente accedeu á alcaldía Marisol Gómez Domínguez.
En 2015, xa cumprida a condena por inhabilitación, volveu presentarse ao posto de alcalde encabezando a candidatura do PP, mentres que a alcaldesa, Marisol Gómez, ía de número dous. Obtivo a maioría absoluta e foi elixido alcalde.
ADN (homónimos)
ADN pode referirse a:
José Manuel Sertucha
José Manuel Sertucha Ereñozaga, nado en Gatika (Biscaia) o 1 de xaneiro de 1941 e finado na Coruña o 21 de xaneiro de 2014, foi un futbolista e adestrador de fútbol español. Xogaba de defensa.
Traxectoria
Na tempada 1966–67 fichou polo Deportivo da Coruña, nunha operación pola que saíron cara ao Osasuna Escolà e Beci, este último como cedido. Permaneceu no club coruñés 5 campañas. No seu primeiro exercizo como branquiazul participou en 23 encontros e anotou 4 goles, mais descendeu a Segunda División, volvendo a Primeira ao ano seguinte como campión de Segunda. No Dépor viviu un novo descenso na tempada 1969–70, logrando o ascenso un ano despois. Durante eses anos compartiu defensa con futbolistas como Domínguez, Campanal II ou Aurre.
Na tempada 1971–72 firmou polo Xerez CD, de Segunda División, co que xogou só 10 partidos, descendendo a Terceira División ao remate da campaña.
Trala súa retirada regresou á Coruña, onde traballou no Deportivo da Coruña, como adestrador en dúas etapas do equipo xuvenil e tamén como segundo adestrador do primeiro equipo.
Faleceu o 21 de xaneiro de 2014 nun hospital coruñés. Un ano despois foi homenaxeado postumamente nun partido entre futbolistas da Asociación de Fútbol Afeccionado da Coruña e veteranos do Deportivo, que serviu como inauguración dun novo terreo de xogo no Campo Municipal de Fútbol Rodrigo García Vizoso.
Vida persoal
Era irmán dos tamén futbolistas Ángel Sertucha e Secundino Sertucha. Casou cunha coruñesa, coa que rexentou durante tres décadas unha tenda de deportes na avenida Bos Aires da cidade galega. Foi pai do tamén futbolista e músico Aritz Sertucha, que xogou entre outros no Ural, o Español ou o Fabril, e que formou parte da banda Milana, ademais de ter unha carreira en solitario.
Higrómetro
O higrómetro é un aparello empregado para a medición do grao de humidade do aire, entendida esta como a medida do vapor de auga presente nun gas, ou a cantidade de auga contida noutros medios como o chan ou as plantas. Isto realízase por medio de sensores que perciben e indican a súa variación.
Historia
Os primeiros higrómetros estaban constituídos por sensores de tipo mecánico, baseados na resposta de certos elementos sensibles ás variacións da humidade atmosférica (como o cabelo humano), algúns dos cales aínda se atopan en uso.
Tipos e características
miniatura|dereita|100px|[[Psicrómetro de Asmann de circulación forzada.]]
Existen diferentes modelos de higrómetros que se clasifican segundo os seus compoñentes, método de medir e características:
Higrómetros hoxe
Nos nosos días xa se usan para estas medicións substancias que son quen de mudar de cor por efecto da humidade, por exemplo o cloruro de cobalto, que se mostra nun ton rosado en presenza de aire húmido e azul en tempo seco.
Partido Liberal Fusionista
miniatura|Práxedes Mateo Sagasta O Partido Liberal foi un partido político español creado en 1880 por Práxedes Mateo Sagasta e que, co Partido Conservador de Cánovas, constituiría o sistema bipartidista con alternancia no goberno que caracterizaría á Restauración española durante o tramo final do século XIX e o inicial do século XX, e que se denominou o "turnismo" ou quenda.
Traxectoria
Nacido como Partido Fusionista pasou a denominarse Partido Liberal Fusionista e por fin unicamente Partido Liberal. Agrupaba no seu seo aos sectores non republicanos do momento que aceptaban a nova legalidade reflectida na Constitución de 1876 e entre os que incluían monárquicos, membros do Partido Constitucional do xeneral Serrano, do Partido Radical de Ruiz Zorrilla, os “posibilistas” de Castelar e a algúns sectores militares.
O seu programa político pretendía a recuperación progresiva dos dereitos e liberdade presentes na Constitución de 1869 como a consecución do sufraxio universal masculino (obxectivo que vería cumprido en 1890), a liberdade de asociación relixiosa e a separación de poderes; e aínda que cabería cualificalo como un partido dinástico, a principios do século XX algúns políticos que máis tarde serían republicanos militaron nas súas filas, como Niceto Alcalá Zamora.
O sistema de alternancia política característico da Restauración iníciase cando Cánovas cede o poder a Sagasta e este forma o primeiro goberno o 8 de febreiro de 1881 iniciando unha primeira etapa do sistema que coñecerá ata tres gobernos liberais (dous presididos polo propio Sagasta e un por Posada Herrera).
A segunda etapa iníciase coa institucionalización do sistema en 1885 cando ambos os partidos asinan o Pacto do Pardo que establecía que ambos partidos se alternarían no poder á morte de Afonso XII, o cal foi garantido grazas ás redes caciquís con que ambos partidos contaban por toda España. Este pacto impedía o acceso ao poder de ideoloxías radicais naquel momento (anarquismo, socialismo, republicanismo) que podían pór en perigo o réxime monárquico.
En 1898 prodúcese un primeira escisión no Partido Liberal cando Germán Gamazo Calvo abandona o partido, encabezando un grupo disidente que terminaría uníndose ao Partido Conservador.
Tras a morte de Sagasta, en 1903, produciuse un enfrontamento entre Eugenio Montero Ríos e Segismundo Moret por tomar as rendas do Partido Liberal que ao cabo levaría a José Canalejas a dirixilo e aínda que intentou reformalo para achegalo á realidade do país, o seu asasinato truncou calquera evolución do partido.
A morte de Canalejas, en 1912, reabriu a loita polo poder con dous novos protagonistas: o Conde de Romanones e Manuel García Prieto e que levarían ao partido a unha profunda crise que unida á do propio sistema político que protagonizara a unha fase de disgregación que finalizou en 1931, logo da ditadura de Primo de Rivera e co final da monarquía de Afonso XIII.
Borno
Borno pódese referir a:
Trevor Taylor
Trevor Taylor nado en Sheffield o 26 de decembro de 1936 e finado o 27 de setembro de 2010 foi un piloto de carreiras británico de Inglaterra.
Fórmula Un
Taylor participou en 29 Grandes Premio s do Campionato Mundial de Fórmula Un, cualificando para 27 deles. Fixo o seu debut o 18 de xullo de 1959, no Gran Premio británico disputado e se ano en Aintree, pilotando un Cooper T51 de 1,5 litros privado pero non cualificou. En 1961, quedou décimo terceiro no Gran Premio dos Países Baixos de 1961, a súa única carreira do campionato do mundo nese ano. En foi segundo na carreira que abría o campionato do mundo de Fórmula Un, o Gran Premio dos Países Baixos de 1962, finalmente o seu único podio no campionato do mundo. Liderouo cedo no Gran Premio de Bélxica de 1962 en Spa de Francorchamps e despois de que o seu líder de equipo Clark o pasara emprendeu un duelo con Willy Mairesse que pilotaba diante do seu público. Seguindo a estela de Taylor, Mairesse recortou a distancia con Taylor, O Ferrari 156 tiña máis potencia costa arriba e chocaron, aínda que ningún dos dous sufriu lesións graves ambos tiveron a sorte de sobrevivir a un accidente a alta velocidade.
Durante a súa carreira conseguiu un podio, e anotou un total de oito puntos de campionato. Tamén participou en numerosas carreiras de Fórmula Un non puntuables para o campionato do mundo durante este tempo e gañou tres, incluíndo unha compartida con Clark, en 1962 e 1963. A Taylor atribúeselle a invención da raia amarela que se estendeu polos coches de Lotus durante os anos sesenta.
Despois de Taylor gozou de formas menores da competición, e probou un Cosworth de Fórmula 1 en 1969 que non chegou a participar en ningunha carreira. Nese ano comezou a F5000, Trevor Taylor foi un duro competidor no Guards Championship gañando carreiras da Fórmula 5000 nun Surtees TS5 nos Países Baixos, Dinamarca, Alemaña e Irlanda e terminou subcampión detrás de Peter Gethin na serie de Fórmula 5000 de 1969.
Taylor morreu á idade de 73 anos logo de contraer cancro.
Resultados Completos na Fórmula Un
(Chave) As carreiras en letra grosa indican pole position; as carreiras en cursiva indican volta rápida.
Resultados fora do campionato
(Clave) As carreiras en letra grosa indican pole position; as carreiras en cursiva indican volta rápida. Vitoria compartida con Jim Clark, que se fixo cargo do coche despois de ser descualificado por empuxar o coche na saída.
Carballo mediterráneo
O carballo mediterráneo (Quercus canariensis), é unha árbore rexa, de até 30 m de altura cando medra en boas condicións, con copa ampla e densa que proxecta unha boa sombra, arredondada ou irregular. Está clasificada na Sección Mesobalanus, onde fican o carballo de Hungría e os seuss parentes de Europa e Asia. Ten os estilos longos; as landras madurecen nuns 6 meses e teñen un sabor agre, o interior das landras teñen pelo. A sección Mesobalanus está estreitamente ligada á sección Quercus (a do carballo veriño) e, ás veces, está incluída na mesma. miniatura|Vista da árbore. miniatura|Follas e landras. miniatura|Inflorescencia. miniatura|No seu hábitat. miniatura|Follas.
Descrición
Tronco dereito, robusto, con casca pardo-agrisada ou cinsenta, rachada en fendas pouco fondas, lonxitudinais e transversais, nos exemplares máis vellos. Franzas novas cubertas de vilosidades. Follas adultas algo coriáceas, moi variábeis segundo a orixe, de 6 a 18 cm, elípticas ou alongadas e con figura de punta de lanza, teñen o bordo festonado, con dentes grosos, pouco profundos e nervios laterais moi pronunciados, pola face inferior, de forma regular case paralelos.
Flores masculinas con envolta de 5 a 7 pezas agrupadas en candeas pénsiles de cor amarela. Os froitos son landras, que nacen solitarias ou en grupos, sobre pedúnculos moi curtos e grosos, con cúpula ou cascabullo de escamas algo desiguais.
Florea por abril ou maio, madurecendo as landras en outubro ou novembro.
Distribución e hábitat
Medra nas carricovas, abas avesedas e proximidades dos s, case sempre por baixo dos 500 m, aínda que pode ascender até os 1000 m; sobre solos profundos e frescos, desprovistos de cal ou con este moi lavado, en especial nos desenvolvidos sobre arenitas. Cómpre dun clima suave, sen xeadas frecuentes, e bastante húmido, polo que non adoita se afastar da influencia marítima. Asóciase con frecuencia á sobreira e hibrida con suma facilidade cos caxigos (Quercus faginea), pubescentes (Quercus pubescens) e cos albariñoss (Quercus petraea); con estas dúas últimas soamente no nordés da península ibérica.
Habita no norte de África onde forma bosques de considerábel extensión en Kabylia e de xeito máis fragmentado polas demais montañas do Tell en Alxeria, en Marrocos (Rif e Medio Atlas) e na Península Ibérica; nesta última cunha área moi espallada, pola Cordilleira Litoral catalá, Serra Morena, Montes de Toledo, sur de Portugal e especialmente en Andalucía occidental (Cádiz, Málaga, Sevilla, Huelva), encontrándose as súas mellores forestas nas ladeiras frescas da metade meridional da provincia de Cádiz, no Parque Natural de los Alcornocales.
Observacións
Sobre a orixe canaria (que ten no nome científico, así coma no nome en portugués (carvalho-das-Canárias) ou inglés (Canary oak), hai varias hipóteses, das cales salientan dúas: Segundo a primeira, o botanista alemán Carl Ludwig Willdenow que a describiu en Berlín, non ollara esta planta no campo; ou el ou o recolledor (Broussonet), deberon confundir a etiqueta crendo que fora recolleita nas Illas Canarias. Segundo a segunda hipótese, Carl Ludwig Willdenow non se equivocou e ademais referiuse ás notas de Alexander von Humboldt, que indicou ter visto un Quercus autóctono nas Canarias. Así, queda a posibilidade de que esta árbore existise noutrora neste arquipélago, mais despois desapareceu de alí, mentres que se terían mantido as súas poboacións continentais.
Taxonomía
Quercus canariensis foi descrita por Carl Ludwig Willdenow e publicado en Enumeratio Plantarum Horti Botanici Berolinensis,. . . 975. 1809.
Quercus: nome xenérico do latín para designar os carballos.
canariensis: epíteto xeográfico que alude á súa localización nas Illas Canarias.
Láncara, Láncara
San Pedro de Láncara é unha parroquia do concello de Láncara na comarca de Sarria, na provincia de Lugo. No ano 2008 tiña 206 habitantes (118 homes e 88 mulleres), 16 menos ca en 2006.
Familia Castro
dereita|miniatura|Placa que lembra a casa onde naceu o pai de Fidel Castro. Desta parroquia era Ángel Castro Argiz, pai do avogado, militar, revolucionario e político cubano Fidel Castro.
San Juan de Ortega
San Juan de Ortega é unha localidade española do concello burgalés de Barrios de Colina, na comarca de Sierra de la Demanda (Castela e León. En xaneiro de 2013 tiña 17 habitantes. As outras aldeas do concello son Barrios de Colina e Hiniestra.
San Juan de Ortega administrativamente defínese como Entidade Local Menor ou Xunta Veciñal. . O Camiño de Santiago fai desta pequena aldea un punto de encontro nunha contorna tranquila e rica en patrimonio cultural e ambiental. Nos meses de primavera e verán os turistas e peregrinos que chegan á aldea superan as 100 persoas diarias.
Historia
Antigo municipio de Castela a Vella no Partido de Burgos código INE-095130 que no Censo de 1842 tiña 20 fogares e 46 veciños. Entre o Censo de 1857 e o anterior, este municipio desaparece porque se integra no municipio 09044 Barrios de Colina.
Mosteiro
left|thumb|400x400px|Mosteiro. Juan de Velázquez, relixioso que pasou á historia como San Juan de Ortega, naceu na vila burgalesa de Quintanaortuño no ano 1080. Entregouse plenamente durante a súa vida á tarefa de axudar aos peregrinos coa construción de calzadas e pontes, pero a súa grande obra fixouna nos Montes de Oca coa construción dunha Igrexa dedicada a San Nicolao de Bari e un pequeno Mosteiro. O Santo faleceu o 2 de xuño ano 1163 e a súa obra non terminou coa súa morte, senón que continuou durante anos para poder consolidar un complexo monacal co que hoxe nos atopamos.
O Mosteiro de San Juan de Ortega configúrase coa Igrexa Monacal, Capela de San Nicolás de Bari ou Capela do Santo, Claustro dos Xerónimos e Refuxio de Peregrinos no cal atopamos un pequeno claustro de pedra avermellada.
Parroquia
Igrexa parroquial de San Nicolao de Bari no arciprestado de San Juan de Ortega, diocese de Burgos. De estilo románico prodúcese unha mensaxe simbólica dos construtores medievais, con quen están moi relacionados os aparelladores e os mestres de obras, único en occidente. Nos dous equinoccios, un raio de sol ilumina ás 5 da tarde o capitel da Anunciación, apreciándose que a Virxe María diríxese á luz e non a San Gabriel como é tradicional.
A igrexa foi declarada Ben de Interese Cultural na categoría de Monumento o 3 de xuño de 1931.
Capitel da Anunciación
Neste capitel románico que narra o ciclo da natividade prodúcese un fenómeno curioso que para poder ser apreciado dependerá das condicións climáticas, dado que un raio de sol ilumínao secuencialmente o 21 de marzo e 22 de setembro ás 5 da tarde hora solar.
Festas e costumes
O día 2 de xuño, festividade de San Juan de Ortega celébrase todos os anos a famosa romaría na súa honra, congregando 26 pobos da comarca, que acoden cos seus pendóns. A animación está asegurada ao coincidir con día de feira e mercado, con abundantes postos. Tamén participa o colexio de Aparelladores, cuxo patrón é este santo.
Acoden os seguintes pobos:
Ligazóns externas
Concello de San Juan de Ortega
Musculdy
Musculdy en francés, Muskildi en éuscaro, é unha localidade e comuna francesa situada no departamento de Pireneos Atlánticos, na rexión de Aquitania e no territorio histórico vascofrancés de Zuberoa.
A comuna é atravesada polo río Bidouze, afluente do Adur.
Sagae
Sagae (寒河江市, さがえし, Sagae-shi) é un concello da prefectura de Yamagata no Xapón. Está situado na rexión de Tōhoku e no centro da prefectura, e ó leste da illa de Honshū. Ten 139,08 km² de superficie e unha poboación de 43.177 habitantes (2009) e unha densidade de poboación de 310 h/km².
Estado de Borno
356px|miniatura|Localización de Borno dentro de Nixeria. Borno é un estado do nordeste da República Federal de Nixeria. A súa capital é Maiduguri. O estado foi formado en 1976 a partir do antigo estado Nordeste. Até 1991, contiña o que é agora o estado de Yobe. Segundo a estimación do censo de 2006 tiña unha poboación de 4 151 193 habitantes, para unha área de 70.898 km2.
Sagae
O concello de Sagae limita cos concellos de Ōe, de Nishikawa, de Ōkura, de Murayama, de Kahoku, de Tendō e de Nakayama.
Estado de Borno
Está dominado polo grupo étnico kanuri.
Áreas de goberno local
O estado de Borno divídese en 27 áreas de goberno local:
Parque Jaime Duque
miniatura|dereita|O Taj Mahal no parque Jaime Duque. O Parque Jaime Duque é un parque temático dedicado á recreación familiar. Está situado no municipio de Tocancipá, Área metropolitana de Bogotá, no departamento de Cundinamarca.
Historia
O parque foi desenvolvido e inaugurado o 27 de febreiro de 1983 por Jaime Duque Grisales, unha personalidade da aviación civil colombiana e o primeiro xefe de pilotos nacional da aeroliña Avianca. Quixo crear un espazo cultural e recreativo para toda a familia, co ánimo de xerar ganancias para axudar a entidades sen ánimo de lucro dedicadas ó servizo dos anciáns, adultos e os nenos.
Mapa de Colombia en Relevo
Un mapa en relevo do país a escala 1:25000, conta con pasarelas de observación a 12 metros de altura e recentemente foi complementado cun aviario.
Mar Caribe
miniatura|Fonte no Xardín de Neptuno. Mapa a escala do Mar Caribe, no seu interior atópase o destrutor Córdoba que combateu na Segunda Guerra Mundial, doado ao Parque pola Armada Nacional e a réplica do Bergantín Independente do Almirante Padilla, buque insignia da Armada Nacional durante a guerra de independencia, que contén no seu interior sete dioramas con representacións das batallas navais máis importantes que librou Colombia ó longo da súa historia
Bioparque Wakatá
Inaugurado no ano de 1991, administrado polo Parque Jaime Duque baixo a asesoría técnica e profesional da Universidade de La Salle, é unha dependencia dedicada a actividades de conservación e educación ambiental, capacita estudantes de diferentes profesións no estudo e manexo de especies silvestres e serve de apoio ás autoridades ambientais ó achegar un fogar de paso a animais que foron comisados. Alí aténdense e recuperan para logo definir a súa localización definitiva ou a súa reintrodución no seu medio natural. Conta con exemplares dunhas 200 especies. Salientan as súas especies de aves, monos, serpes e felinos. Na actualidade é a sede para a rexión andina do programa de cría con fins de liberación do cóndor dos Andes en Colombia.
Sete Marabillas do Mundo Antigo
Reprodución dos Xardíns Colgantes de Babilonia, Mausoleo de Halicarnaso, Faro de Alexandría, Templo de Artemisa, a Estatua de Zeus en Olimpia, as Pirámides de Exipto e o Coloso de Rodas.
Monumento a Deus
Homenaxe ó creador do mundo, é o emblema do parque e o principal dunha serie de monumentos situados en diferentes lugares do parque, entre os cales se contan o monumento á nacionalidade, a praza de bandeiras e símbolos patrios, o monumento ó soldado e ó policía descoñecidos, o monumento á armada nacional e moitos outros.
O Orbellido, Baíñas, Vimianzo
O Orbellido é un lugar da parroquia do Baíñas no concello coruñés de Vimianzo na comarca da Terra de Soneira). Tiña 53 habitantes no ano 2018 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística dos cales eran 21 homes e 32 mulleres.
Xeografía de Hungría
miniatura|400px|Mapa topográfico de Hungría
Hungría ocupa a chaira media do río Danubio, terra chá formada polos aluvións deste río e o seu afluente o río Tisza, coñecida como chaira húngara (puszta) e que tamén se estende polo norte de Serbia, sur de Eslovaquia e o oeste de Romanía. Ó oeste destaca o Lago Balaton un dos máis grandes de Europa. O segundo maior lago da bacía carpática (e probablemente o maior lago artificial de Europa) é o lago lago Tisza (Tisza-tó). miniatura|dereita|250px|A chaira húngara ou [[puszta.]]
A paisaxe húngara consta das chairas chás e onduladas cara a bacía danubiana, dos outeiros e montañas baixas ó norte, ao longo da fronteira eslovaca, como os montes Bakony e os montes Mátra (nestes sitúase punto máis alto de Hungría: o Kékes, con 1.015 m), que son a prolongación meridional dos Cárpatos. miniatura|esquerda|250px|Os montes Matra vistos desde o Kékes.
O clima é continental, con invernos fríos, veráns quentes e precipitacións medias. En Budapest a media de xaneiro é de -1.0 °C, a de xullo de 21.9 °C. As precipitacións anuais medias son de 498 mm.
Mauléon-Licharre
Mauleón (oficialmente, en francés Mauléon-Licharre; en éuscaro Maule-Lextarre) é unha localidade e comuna francesa do departamento dos Pireneos Atlánticos, capital da provincia histórica de Zuberoa, unha das tres provincias do País Vasco francés e dos sete territorios que fan parte do histórico País Vasco''.
Licharre foi un municipio independente, pero se integrou no municipio de Mauleón para formar o actual Mauléon-Licharre.
Organización administrativa
Mauleón é cabeceira do cantón de Mauléon-Licharre que agrupa ás seguintes comunas:
Cibrán
Cibrán é un antropónimo masculino galego. Amais, como topónimo pode referirse a:
Larín, Láncara
San Salvador de Larín é unha parroquia do concello de Láncara na comarca de Sarria, na provincia de Lugo. No ano 2008 tiña 17 habitantes, deles 10 eran homes e 7 eran mulleres, o que supón un aumento en relación ao ano 2006 cando tiña 16 habitantes.
Soiuz T
Soiuz T foi un modelo de nave Soiuz deseñado para misións na órbita terrestre. Estivo en servizo entre 1978 e 1986.
Características
A Soiuz T resultou dun profundo redeseño a finais da década de 1970. Usou un sistema de acoplamento Igla mellorado e un novo módulo de servizo co sistema de propulsión de control de actitude e traslación integrado. Neste modelo reintroducíronse os paneis solares como forma de xerar enerxía e aumentouse a cantidade de propelente. Tamén se usou unha aviónica dixital mellorada e a seguridade da tripulación aumentouse cunha nova torre de escape, que salvaría a vida dos tres cosmonautas da misión Soiuz T-10-1 ao estoupar o foguete lanzado ra rampla de lanzamento. Foi a primeira Soiuz con capacidade para tres tripulantes usando traxes de presión ao mesmo tempo.
Gachancipá
Gachancipá é un concello do departamento de Cundinamarca (Colombia), que se atopa na provincia de Sabana Centro, a 30 km de Bogotá, sobre a Troncal Central do Norte. É considerada parte da área metropolitana de Bogotá polo censo DANE 2005. Polos seus 44 km² de extensión territorial, Gachancipá é o municipio máis pequeno de Cundinamarca. Limita polo norte con Suesca e Nemocón, polo sur con Tocancipá, polo leste con Sesquilé e Guatavita e polo oeste con Nemocón.
Toponimia
O topónimo «Gachancipá», en muysc cubun (lingua muisca), significa «olaría do Zipa».
José de Posada Herrera
José Posada Herrera, nado o 31 de marzo de 1814 en Posada de Llanes, Llanes, Asturias, e finado o 7 de setembro de 1885, tamén en Llanes, foi un avogado e político español.
Traxectoria
Estudou Dereito e Economía na Universidade de Oviedo onde foi nomeado profesor de Economía Política en 1838. Foi profesor da Escola especial de Administración en 1843, membro da Real Academia de Moral e Ciencias Políticas (1857), da Real Academia de Xurisprudencia e Lexislación (1864) e presidente do Ateneo de Madrid.
De facto
500px|thumb|Exemplo do uso correcto do termo de facto e a súa contraposión de iure utilizando a realidade política da illa de [[Chipre.]] De facto é unha locución latina que significa "de feito" e que se utiliza sobre todo por cuestións legais para referirse a aquelas materias ou situacións que aínda que non están no dereito ou na lei están admitidas na práctica. Contrasta coa locución de iure, que se utiliza cando si está oficializada pola lei ou o dereito.
José de Posada Herrera
Traxectoria
Nomeado ministro de Gobernación (entre 1858 e 1865), nos gobernos presididos por Francisco Javier de Istúriz e Leopoldo O'Donnell, onde foi denominado "o gran elector", pola falta de escrúpulos e a habelenza, para que nas eleccións o goberno mantivese o control do resultado, para acada-la vitoria.
En 1868 pasou a ser embaixador perante a Santa Sé en Roma para conseguir a reconciliación desta coa Revolución. Participou na redacción das Constitucións de 1869 e 1876, chegando a ser elixido por unanimidade, en 1876 durante a Restauración, presidente da cámara dos Deputados. Ocupou importantes cargos políticos como membro do Consello Real, e Presidente do Consello de Estado (1881).
Finalmente, chegou a ser Presidente do Consello de Ministros dende o 10 de outubro de 1883 –nese momento como pertencente a Izquierda Dinástica- durante pouco tempo pois Sagasta, o 18 de xaneiro de 1884, conseguiu tombar o goberno. Pretendeu levar a cabo varias reformas pero o seu goberno deixou case tódalas súas reformas inacabadas.
Pouco antes de morrer, recibiu de Afonso XII a condecoración do Vélaro de Ouro.
Obra xurídica
Dentro do seu traballo como xurista, destacan os catro volumes de Lecciones de Administración (1843) reproducidos, os tres primeiros, polo Instituto Nacional de Administración Pública, en 1978 e o cuarto -que foi pensado para ser perdido– dedicado á Beneficienca Pública, polo Servizo de Publicacións da Universidade de Oviedo, en 1995, grazas á investigación que fixo Francisco Sosa Wagner –profesor de Dereito Administrativo na Universidade de León- sobre o autor a quen considera o pai do Dereito Público en España e a quen se refiren dous dos seus últimos traballos: Posada Herrera actor y testigo del siglo XIX (1995) e La construcción del Estado y del Derecho Administrativo: ideario jurídico-político de Posada Herrera (2001). Para outros especialistas tamén é considerado como o "pai da ciencia administrativa española".
A investigación sobre este autor, especialmente sobre a súa actuación como parlamentario e político, é de grande interese actual, estando pendentes de publicación por varias investigacións, sobre o seu arquivo privado, que contén numerosos documentos e correspondencia con contido político e legal.
Gran Premio dos Estados Unidos de 1978
O Gran Premio dos Estados Unidos de 1978 foi unha carreira de automobilismo de Fórmula Un, celebrada o 1 de outubro de 1978 no circuíto de Watkins Glen de Watkins Glen, Nova York. Foi a 15ª carreira da tempada de Fórmula Un de, e o 28º Gran Premio dos Estados Unidos desde o primeiro Gran Premio de América que se celebrou en 1908 e a 21º desde o primeiro Gran Premio dos Estados Unidos en Riverside de 1958. Esta carreira tamén se coñece como o GP do leste dos Estados Unidos co fin de distinguila do Gran Premio do oeste dos Estados Unidos, celebrada o 2 de abril de 1978 en Long Beach (California).
Resumo da Carreira
Mario Andretti volveu a casa como o campión do mundo recentemente coroado e colocou o seu Lotus 79 na pole, ante unha multitude de máis de 150.000 afeccionados, pero o Ferrari de Carlos Reutemann completado un varrido das dúas carreiras dos Estados Unidos en 1978 ao terminar en 19 segundos por diante do australiano Alan Jones. Andretti, pilotaba por primeira vez desde que gañara o título e morrera o seu compañeiro de equipo Ronnie Peterson no Gran Premio de Italia, tivo problemas de freos desde o principio e finalmente retirouse co motor roto.
Como consecuencia do ocorrido no Gran Premio de Italia dúas semanas antes, a Asociación de Pilotos Grand Prix (GPDA) tivo un encontro centrado en torno a Riccardo Patrese, o piloto a quen a GPDA culpaba polo choque múltiple en cadea e a morte de Peterson en Monza. A GPDA interpuxo unha medida cautelar para impedir que Patrese participara a fin de semana do Gran Premio dos Estados Unidos de 1978, polo que Patrese non puido participar en ningún evento relacionado co fin de semana. Patrese, que cría que el non tiña a culpa do accidente fatal en Monza, estaba furioso por esta actuación, e tratou de deter a disputa da carreira, isto non o favoreceu.
O venres foi cálido e asollado, e Andretti só tardou 11 voltas para establecer unha nova marca de 1:39.82. Máis tarde reduciuna a 1:38.92, por diante dos Ferrari de Reutemann e o novato canadense Gilles Villeneuve, e dos dous Brabham de Niki Lauda e John Watson. O americano Brett Lunger, a piques de pilotar a súa última carreira de Fórmula Un, estaba ao volante dun Ensign por primeira vez, logo de que o seu McLaren resultase danado no accidente na primeira volta en Monza que co tempo cobrouse a vida de Peterson. Bobby Rahal fichou por Formula Atlantic como compañeiro de Jody Scheckter, o equipo do Canadá Walter Wolf Racing participou con dous coches por primeira vez.
O domingo na carreira, Andretti tomou o liderado, Emerson Fittipaldi e Héctor Rebaque (nos lugares 13 e 23), queimaron os seus embragues na saída. A carreira de Rebaque terminou, pero Fittipaldi conseguiu pór o seu coche en marcha, coidou á súa condución mentres se refrescaba, e logo pilotou brillantemente a través da pista para terminar finalmente quinto!
Logo dunha volta, Andretti tivo unha vantaxe da lonxitude de catro coches sobre Reutemann e Villeneuve. Eles eran seguidos por Jones, Lauda, Jarier, Hunt, Watson e Scheckter. Sabendo que o coche tiña un problema de freos, Andretti esperaba poder facerlle fronte, como fixera en Monza. Pero, inmediatamente, a súa vantaxe comezou a desintegrarse. Na terceira volta, Reutemann pasouno, e na cuarta volta, pasouno Villeneuve. Como os Ferrari afastábanse, Jarier entrou na volta 11 na 11ª posición para cambiar un pneumático dianteiro desinflado. Cando volveu á pista, o coche aínda tocaba o chan, pero unha vez que a súa carga de combustible alixeirouse, correu coma un tolo, establecendo a volta rápida unha e outra vez, chegando a alcanzar o terceiro posto nun determinado momento.
''Case a metade de carreira, Ferrari estaba correndo cunhas cómodas primeira e segunda posicións. Logo, na volta 23, de repente ao motor de Villeneuve explotoulle un pistón, e Jones, que superara a Andretti dúas voltas antes, situouse segundo, 35 segundos detrás de Reutemann. Na volta 25, Lauda pasou a Andretti para a terceira praza, e tres voltas máis tarde, o motor de Andretti explotou, deixando sen alento á multitude. O interese real na carreira neste momento converteuse na batalla entre Scheckter e Jean-Pierre Jabouille co Renault. Cando o motor de Lauda tamén explotou xusto unha volta logo de Andretti, Jabouille veuse de súpeto no terceiro lugar. Jarier pechaba o grupo a un ritmo notable.''
Jabouille atopouse con problemas de freos, polo que foi superado por Scheckter e Jarier. Jarier pasou a ser terceiro. Desafortunadamente, a espectacular remontada de Jarier ata o terceiro lugar terminou a tres voltas e media o final cando se lle acabou o combustible, dando Scheckter a terceira posición. Reutemann chegou a meta case vinte segundos por diante de Jones logo de facer unha carreira impecable e logrando a súa segunda vitoria americana da tempada e a terceira da súa carreira. O cuarto posto de Jabouille anotou os primeiros puntos para Renault e os primeiros para un motor turboalimentado, presaxiando o cambio radical da Fórmula Un nos próximos anos.
Clasificación
miniatura|right|A carreira foi gañada polo [[Scuderia Ferrari|Ferrari pilotado por Carlos Reutemann.]]
Aron Borisovič Dolgopol'skij
Aharon Dolgopolsky (en hebreo אהרון דולגופולסקי, en cirílico Арон Борисович Долгопольский), nado en Moscova en 1930 e finado en Haifa o 20 de xullo de 2012, dunha familia de orixe hebrea, foi un lingüista especializado en lingüística comparada e un dos modernos fundadores da nostratística.
Traxectoria
Topou coa teoría nostrática, había tempo esquecida, entre 1960 e 1970, case ó mesmo tempo que Vladislav Illich-Svitych, se ben cada un o fixo polo seu lado. Con este, foi o primeiro en emprender unha comparación multilateral das linguas fillas do nostrático. Tras ensinar nostrático na Universidade de Moscova durante oito anos, Dolgopolsky marchou a Israel en 1976, e traballou na Universidade de Haifa.
Burro catalán
miniatura|300px|dereita|Burro de raza catalá.
O burro catalán é un animal de gran talle, a raza máis alta e corpulenta da súa especie, con 145–160 cm de alzada nos machos e 135–150 cm nas femias, de silueta esvelta e estirada. O peso medio dos machos pode chegar ós 375 kg. Descende do tronco ancestral Equus asinus somaliensis ou asno de Somalia, como as outras razas de burros de capa negra do norte de España. Outros autores falan dun Equus asinus europeus, localizado na conca mediterránea.
A primeira evidencia do burro en Cataluña atopouse en Caldas de Montbui (Barcelona), cifrándose nunha antigüidade dun 2 millóns de anos, a finais do Terciario (Romagosa, 1959). Este feito demostraría a existencia de asnos en Cataluña moito antes de que se producisen as migracións orientais cara a Europa. Outros arqueólogos identifican estes restos cun équido prehistórico, o Equus hydruntinus ou zebro, e afirman que os actuais asnos chegaron a Europa no plistoceno medio, xunto cos cabalos (Nores e Liesau, 1992).
Plinio o Vello escribiu que na comarca de Vic existían burros, ós que denominaban ausetans.
Descrición
O burro catalán ten a cabeza grande, fronte ampla e lixeiramente afundida, fociño moi ancho, orellas de base ancha, non demasiado grandes e ergueitas. O pescozo é robusto, o peito amplo e a cruz destacada, o que lle proporciona un terzo anterior airoso. De dorso recto ou lixeiramente afundido, e ventre recollido. Rabo de nacemento baixo, provisto dunha abundante guedella de longas sedas no extremo. As patas son ben conformadas e fortes, con cascos estreitos.