cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Carlos Velo
Universidade
Acadou a licenciatura en 1932 e iniciouse na investigación baixo a dirección de Cándido Bolívar Pieltain, quen tamén terminou os seus días exiliado en México. Impartiu na Universidade Central de Madrid as materias de entomoloxía e ciencias naturais. Curiosamente, dende a súa especialización como biólogo entrou en contacto co mundo profesional do cine, pois foi Velo o encargado de subministrarlle a Luis Buñuel as formigas vermellas que precisaba na filmación de Un chien andalou.
Velo coñeceu a través das sesións de cinema da Residencia de Estudiantes a obra de Robert Flaherty, Eisenstein, Pudovkin, Vertov e Alexandre Dovxenko. Entusiasmado cos seus descubrimentos fundou en 1933, e dirixiu, o cineclub da FUE. De aí viña o seu coñecemento persoal de Federico García Lorca. A repetida visión e estudo d' O acoirazado Potemkin marcou para sempre a súa vocación polo cine, adentrándose na técnica cinematográfica da man de Fernando Gutiérrez Mantilla. Experimentou coa fotografía utilizando unha pequena cámara Leica. Froito da colaboración co Mantilla foi a estrea en Madrid o 27 de marzo de 1934 de La ciudad y el campo. Tamén en 1934 realizou o documental, Almadrabas, ao que ía seguir Infinitos en 1935 con música de Rodolfo Halfter. Realizou Felipe II y el Escorial e axiña, durante unhas vacacións na terra, Galicia. Cando este último documental se exhibiu na Exposición Internacional de París recibiu o primeiro premio e mais o diploma dun xurado que presidía Buñuel. Até o ano 2010 conservábanse só 8 minutos da cinta, pero nese ano unha copia de 20 minutos foi atopada en Moscova polo profesor Vladimir Magidov.
Guerra civil
En febreiro do 39 cun salvoconduto do exército republicano pasou a Francia como refuxiado, para o campo de concentración de Saint Cyprien-Josafat.
Xunto coa muller, grazas aos irmáns Fernando e Susana Gamboa, embarcou rumbo a México no vapor Flandre. Na capital mexicana, reuniuse na casa do pintor David Alfaro Siqueiros canda outros intelectuais españois. Deu clases de Bioloxía Xeral no Instituto Politécnico Nacional, recentemente inaugurado polo presidente Lázaro Cárdenas e nacionalizouse mexicano.
No número 6 da revista España Peregrina, de xullo de 1940, publicou Galicia, paisaje de sangre. Realizou varias colaboracións sobre temas de cinema para a revista Romance. En 1942 colaborou na fundación da revista Saudade, xunto a Florencio Delgado Gurriarán, Xosé Caridad Mateo e Ramiro Isla Couto. Foi membro da Unión de Profesores Universitarios Españoles que dirixía en México dende 1943 o científico Ignacio Bolívar y Urrutia (da que tamén eran membros os galegos Bibiano Fernández Osorio-Tafall e Lois Tobío Fernández). Proseguiu coa docencia en distintos centros ata que en 1944 decidiu abandonar o traballo afectado dunha forte depresión que lle causou a súpeta morte da muller.
Recuperou azos mergullándose no cinema. Ocupouse dende 1946 ata 1953 da dirección do Noticiero Mexicano EMA e realizou os documentais México eterno, México incógnito e Historia de México. Coñeceu en 1952 o produtor iucateco Manuel Barbachano Ponce co que realizou a curtametraxe Tele-revista. Cando ao ano seguinte os irmáns Barbachano fundaron Teleproducciones, Velo pasou a ocupar o cargo de director técnico. Desenvolveu para Barbachano o proxecto Cine Verdad e puxeron en marcha o proxecto Raíces da autoría de Velo, pero que por problemas sindicais asinou Benito Alazraki. Con Raíces obtivo o Premio da Crítica no Festival Internacional de Cannes en 1955. Para Fernando Gamboa realizou un gran documental sobre a pintura mural mexicana (Pintura mural mexicana. Retrato de un pintor, sobre Diego Rivera e Arte público, dedicado a David A. Siqueiros).
Actividades no exilio
Participou en diversas actividades alentadas polos exiliados. Foi, en 1949, un dos socios fundadores do Ateneo Español de México, ao igual que outros galegos como José Almoina, Caridad Mateo, Manuel Porteiro Viñas e Arturo Souto. Identificado coa causa galeguista, foi un dos fundadores en 1953 do Padroado da Cultura Galega (no cal se sumou á liña máis radical representada por Luís Soto) e, en 1958 alentou, sendo presidente do Padroado, a aparición da revista Vieiros que integraba tamén a Florencio Delgado Gurriarán, Luís Soto e Elixio Rodríguez. Antes, en 1956 enviara ao Primeiro Congreso da Emigración de Buenos Aires a súa proposta para a creación dun Centro Cinematográfico Galego. Realizou tamén un documental sobre a pintura do seu amigo Arturo Souto. É de salientar que o primeiro número de Vieiros codirixido por Carlos Velo, Florencio Delgado Gurriarán e Luís Soto saíu en 1959. Un segundo número, codirixido polos mesmos, saíu en 1962. No terceiro, de 1965, Florencio Delgado foi substituído por Xosé Caridad Mateo. O último número de Vieiros saíu na primavera de 1968.
En 1956 dirixiupara a produtora de Barbachano a súa primeira longametraxe, Torero, trasunto cinematográfico da biografía de Luís Procuna, coa que recibiu unha Mención do Xurado na 17 edición da Mostra de Venecia e unha preselección na categoría Mellor Documental para o premio Óscar de 1957. Dende o seu posto en Teleproducciones colaborou de maneira decisiva en Nazarín (1958) de Buñuel e en Sonatas (1959) de Juan Antonio Bardem. A petición de Alfredo Guevara participou na creación do Instituto Cubano de Arte e Industria Cinematográfica (ICAIC). En 1960, tamén con Barbachano, asumiu o desafío de levar ao cine Pedro Páramo, a novela do seu amigo Juan Rulfo. Carlos Fuentes colaborou no guión, axudándolle a recrear a atmosfera do universo rulfiano. O mesmo Rulfo colaborou na localización de paisaxes nos estados de México e Hidalgo. A película estreouse en 1966 sen que Velo se considerase satisfeito do resultado a pesar de que a crítica loou o coidado técnico e a fotografía en branco e negro. A polémica que arrodeou a presentación do filme levouno a un cine máis comercial. En 1967 a película presentouse ao Festival de Cannes.
Persoal
Casou con María Luisa Santullano "Marilyn", coa que tivo dous fillos, Teresa e Luis. Marilyn faleceu nos anos 40 e Carlos Velo volveu casar en 1966 con Angélica Ortiz, e posteriormente unha terceira vez con Carol de Swan.
Recoñecementos
Dende España, se ben moi tarde, comezan a chegarlle os recoñecementos. En 1976 a Filmoteca Española tribútalle unha homenaxe. En 1977 as V Xornadas de Cine de Ourense promoven unha primeira homenaxe galega, á que asiste o propio Velo. Pero, antes do recoñecemento pleno a un e outro lado do Atlántico, Velo habería de pasar serias dificultades. No sexenio do presidente José López Portillo foi inxustamente acusado, como logo se demostrou, de fraude na xestión de fondos públicos
. Os catro meses pasados no cárcere minguaron a súa saúde. Velo é reivindicado publicamente no sexenio de goberno do presidente Miguel de la Madrid, que en 1984 o nomea subdirector de medios audiovisuais no Consejo Nacional de Ciencia y Tecnología.
Comezada a década dos oitenta, o Ministerio de Cultura do goberno español, presidido por Felipe González, encárgalle unha serie de curtametraxes, finalmente editadas en vídeo, sobre os republicanos exiliados en México. Velo realiza Tres pintores e Pintura e poesía. En 1983 recibe da Xunta de Galicia o premio "Mestre Mateo" e en 1985 fíxoselle unha retrospectiva-homenaxe no Festival do Carballiño. Despois da súa morte en México, na súa memoria a Consellería de Cultura constituíu en 1989 o Premio de Guións "Carlos Velo". En 2009 recibiu a título póstumo o Premio Chano Piñeiro xunto con Xosé Luis Cabo, María Bouzas e Xavier Villaverde.
En 1999 a súa neta Laura Gardós Velo, tamén directora de cine, realizou un documental sobre a súa figura, titulado Vieiros, vida y obra de Carlos Velo.
Reino de Hungría
O reino de Hungría fundouse coa coroación de Estevo I de Hungría, no ano 1000. O seu nome orixinario era Vajk e descendía das tribos maxiares. O seu pai Géza fundou unha dinastía monárquica seguindo o exemplo das de Europa occidental. O reino estableceuse na rexión de Pannonia, antiga provincia romana invadida polos maxiares.
Estevo rematou en 1006 a pacificación do territorio e forzou a cristianización e feudalización do novo estado. Incorporou pequenos reinos, como Croacia e os territorios de Eslovaquia oriental.
No 1242 este pequeno pero puxante reino sufriu a invasión dos mongois. Baixo Béla IV de Hungría, a despoboación e pauperización do territorio era un feito. Por isto, e trala retirada dos invasores asiáticos, mandou construír unha liña de defensa consistente en fortalezas e prazas fortes, o que provocou o endebedamento do rei e a preponderancia das maiores casas nobres.
Unión co sacro imperio
O derradeiro gran rei húngaro da Idade media foi Matías Corvinus, quen descendera dunha familia nobre. Estendeu as fronteiras ó sur contra os otománs e ó noroeste contra o imperio xermánico. Durante o renacemento o reino sofre certas revoltas por parte de nobres descontentos e de campesiños, ata que en 1521 Nándorfehérvár (Belgrado) cae en mans turcas, e o exército húngaro é vencido na batalla de Mohács.
Dominación turca
En 1556 remata a expansión turca en Hungría e o que queda do reino, en mans da dinastía Habsburgo, divídese. Transilvania pasa a ser un estado vasalo do Imperio Otomán. Burgenland, Eslovaquia e Transdanubia pasan a ser posesións dos Habsburgo baixo o nome de Hungría Real. O título de rei de Hungría sería un mero formalismo nos emperadores alemáns, xa que a principal parte do reino caera en mans turcas. A poboación buscou a protección do Sultán de Istambul, quen non se meteu nos asuntos internos da poboación que ficou calvinista na maioría dos casos.
Dominación austríaca
En 1686 os austríacos conquistan Buda e en 1718 o reino de Hungría recupera a súa independencia polo tratado de Karlowitz, a capital en entón é Bratislava (hoxe capital de Eslovaquia). O século XVIII caracterizouse pola repoboación das terras devastadas e a inmigración de serbios, alemáns e austríacos.
Revolución
En 1848 estala unha revolución de corte nacionalista contra o dominio austríaco, pero carece de éxito por mor das propias correntes nacionalistas revolucionarias dos pobos do reino (alemáns, serbios, croatas; por aquel tempo as cidades de Buda e Pest eran de fala alemá). En abril de 1849, Hungría declara a independencia e o emperador Francisco Xosé pide axuda ó tsar Nicolao I de Rusia e os exércitos rusos invaden o país. Ata 1867 o país queda baixo control austríaco en "resistencia pasiva". Para calma-lo nacionalismo húngaro e por mor de problemas similares noutras partes do imperio, o emperador chega a un acordo coa nobreza liderada por Ferenc Deák, chegando ó Compromiso de 1867 que é o Ausgleich.
Festas de Jól
miniatura|300 px|Facendo un [[tronco de Jól perante a Festa de Jól de 1832 ]] As Festas de Jól son celebradas cada solsticio de inverno. Esta é unha celebración escandinava, relacionada coa Mitoloxía nórdica e o paganismo xermano.
Actualmente na cultura neopagana, esta celebración foi reconstruída en moi variados grupos, coma no caso da relixión Wicca: unha forma de celebrar estas festas é a través de "oito días solares festivos", chamados comunmente "Sabbats da roda anual". As festas de Jól son celebradas no solsticio de inverno: no hemisferio norte, preto do 21 de decembro, e no hemisferio sur, ao redor do 21 de xuño.
Troneira
miniatura|Troneira en cruz no [[Castelo de Santa María da Feira, Portugal.]]
A troneira (de trom ou do castelán tronera), en arquitectura militar, é unha abertura circular, en forma de cruz, nunha muralla ou nunha amea, propia para recibir artillaría leve. Tamén pode referirse ao burato no costado dun barco, por onde se poden disparar os canóns sen exporse ao fogo inimigo.
Tamén designa o espazo entre os merlóns ou ameas, por onde se enfía a boca da peza de artillaría (canón).
O nome troneira parece ter orixe na antiga arma de artillaría trom, un pequeno canón, usado máis recentemente para tiro atallado.
Aeródromo de Castriz
O aeródromo de Castriz é un aeródromo situado na parroquia de Xallas de Castriz, no concello de Santa Comba. Conta cunha pista de terra de 380 metros.
Federico Luppi
Federico Luppi, nado en Ramallo (Buenos Aires) o 23 de febreiro de 1936 e finado en Bos Aires o 20 de outubro de 2017, foi un actor arxentino, que contaba tamén coa nacionalidade española. Obtivo numerosos premios ao longo da súa extensa carreira como actor, entre os que se conta unha Cuncha de Prata ó mellor actor no Festival Internacional de Cine de Donostia.
Traxectoria
Como moitos outros actores, pasou por diversos traballos antes de probar sorte no teatro. A súa primeira película foi Pajarito Gómez (1965), e a súa consagración cinematográfica (o xénero actoral no que tivo máis continuidade) produciuse grazas ao filme El romance del Aniceto y la Francisca. Logo de converterse nun dos actores arxentinos de maior prestixio nacional e internacional, decidiu radicarse en España no ano 2001, irado pola implantación do corralito.
Como actor
miniatura|300px|dereita|Federico Luppi no papel de Facón Grande en [[La Patagonia rebelde (1974).]]
Event Horizon
Event Horizon é un filme británico-estadounidense de terror e ciencia ficción dirixido por Paul W. S. Anderson que foi estreado en 1997. O guión foi escrito por Philip Eisner, e re-escrito sen acreditar por Andrew Kevin Walker. Está protagonizado por Laurence Fishburne e Sam Neill. Ambientado no ano 2047, o filme segue a un grupo de astronautas enviados nunha misión de rescate á nave Event Horizon, que apareceu de súpeto no órbita de Neptuno logo de sete anos desaparecida. Mentres buscan algún sinal de vida na nave, o grupo de rescate descobre que a Event Horizon conta cun motor experimental que abriu unha fenda no continuo espazo tempo, permitindo a entrada dunha entidade hostil a bordo.
Event Horizon tivo un produción dificultosa, cunha gravación e edición apreurada por parte de Paramount para asegurar que a data de estrea prevista non coincidise con Titanic. O corte orixinal de 130 minutos foi duramente editado por orde do estudio, para a consternación do director Paul W.S. Anderson. Na súa estrea, foi un fracaso comercial e da crítica, recadando só $26,7 millóns sobre un orzamento de $60 millóns. A crítica comparou o filme de xeito pouco favorable con Alien, Hellraiser, The Black Hole, Solaris, Star Trek, Stargate, Fantastic Voyage, The Andromeda Strain, The Shining e 2001: Unha odisea do espazo.
Malia o fracaso na gran pantalla, o filme comezou a venderse ben en vídeo; a súa estrea en DVD foi tan ben que a Paramount contactou con Anderson pouco despois para comezar a traballar na restauración do material eliminado. Porén, descubriuse que o material estaba perdido ou destruído. Co paso dos anos, foise convertendo nun filme de culto, e é un referente noutras obras da cultura popular.
Servando Pérez Barreiro
Servando Pérez Barreiro, nado en Cuspedriños (San Xurxo de Sacos, Cerdedo-Cotobade) o 17 de febreiro de 1940 e finado na mesma parroquia o 1 de xaneiro de 2014, foi un lingüista galego.
Traxectoria
Catedrático de lingua inglesa, estudou nas universidades de Santiago de Compostela, Oviedo, Complutense de Madrid e Cambridge (Inglaterra). Exerceu de docente na Royal Liberty School de Romford (Londres) e nos institutos Severo Ochoa de Luarca, Ramón Cabanillas de Cambados e Castro Alobre de Vilagarcía de Arousa.
Fundou os centros de ensino de inglés The English Centre de Vilagarcía, The English Studio de Pontevedra e The London Centre das Pontes de García Rodríguez. Foi cofundador da APIGA (Asociación de Profesores de Inglés de Galicia) e colaborou con AEDEAN (Asociación de Profesores de Inglés a nivel nacional), impartindo conferencias sobre a metodoloxía do ensino do Inglés.
Asemade, foi tradutor do inglés ao galego de ensaios sobre Rosalía de Castro e participou no Padroado Rosalía de Castro.
O dicionario
Da súa autoría foi primeiramente en 2008 o Dicionario completo galego-inglés inglés-galego (Vigo: Ediciones Cardeñoso; ISBN 978-84-8190-524-3) ten 1.122 páxinas, con máis de 55.000 entradas en cada unha das linguas e especifica a etimoloxía das palabras que en galego e inglés teñen orixe común. En novembro de 2010 publicouse unha nova versión co título de Dicionario galego-inglés inglés galego con ISBN 978-84-8190-619-6 de 617 páxinas con arredor de 33.000 entradas por cada idioma (total 66.000)
Comprende a transcrición fonética internacional do inglés, sinónimos, explicacións gramaticais etc. Asemade, nalgúns casos facilítanse palabras en castelán (coa abreviatura: cast) para facer notar o contraste ou para axudar á comprensión.
José Ortega Cano
José María Ortega Cano, nado en Cartagena o 27 de decembro de 1953, é un toureiro español retirado
Traxectoria
Está considerado un toureiro de corte clásica. Tomou a alternativa en Zaragoza en 1974 e converteuse nunha das principais figuras da tauromaquia durante os anos 1980 e primeiros anos 1990. Obtivo importantes triunfos en Las Ventas de Madrid, de onde saíu ao carricho en catro ocasións e onde en 1982 lidou a Velador, o único touro indultado nesta praza. Viviu tamén a cara amarga do toureo, sufrindo diversas collidas de enorme gravidade.
Foi fortemente criticado por algunhas das súas actuacións durante os seus últimos anos como matador, nos que adquiriu gran popularidade mercé ao seu matrimonio coa cantante Rocío Jurado.
Vida persoal
Casou o 17 de febreiro de 1995 coa cantante Rocío Jurado, en Castilblanco de los Arroyos.​ En decembro de 1999 adoptaron dous nenos, José Fernando (1993) e Gloria Camila (1996), que naceran en Colombia.​​ Enviuvou ao finar Rocío Jurado en 2006 por cousa dun cancro de páncreas; casou de segundas en 2018 con Ana María Aldón, coa que levaba varios anos de noivado, e tiveron un fillo, José María (2013).
En 2011, mentres guiaba o seu coche, borracho e a máis velocidade da permitida, matou un home que ía noutro automóbil. Como consecuencia, foi xulgado e condenado a dous anos, seis meses e un día de prisión por homicidio imprudente e condución temeraria. Logo dun ano e un mes no cárcere de Zaragoza, concedéronlle o grao de semiliberdade.​
Lionel
miniatura|250px|[[Bors escolle salvar unha doncela no canto do seu irmán Lionel]] Lionel é o irmán máis novo de Bors, fillos de Bors de Gaunes, na historia do rei Artur. Ademais, Lionel é primo de Lanzarote do Lago e de Héctor de Maris.
Cando seu pai pereceu nunha batalla contra o rei Claudas, a Dama do Lago rescatou os irmáns Bors e Lionel, levándoos para crialos no seu reino somerxido, xunto con Lanzarote. Como o resto da súa familia, Lionel convértese nun cabaleiro da Mesa Redonda en Camelot.
Cando comeza a guerra entre Artur e Lanzarote, Lionel toma partido polo seu primo e acompáñao no seu exilio en Francia, onde se converte en rei de Gaunes. Tras a batalla de Camlann, Lanzarote e os seus primos Bors e Lionel regresan a Inglaterra e combaten contra o que quedou do exército de Mordred. Nestes combates, Melehan (o fillo de Mordred) mata a Lionel.
Alan Hale
Traxectoria
Pasou a súa xuventude en Alamogordo (Novo México). Serviu na Armada dos Estados Unidos entre 1976 e 1983, cando deixou a Armada, graduouse na Academia Naval no 1980. O seu seguinte traballo foi no Jet Propulsion Laboratory (JPL) onde traballou até 1986. Mentres estaba no JPL, traballou coma contratista de enxeñeiros para a Deep Space Network, involucrándose tamén en varios proxectos de desenvolvemento de naves espaciais, incluíndo o Voyager 2. Despois do encontro do Voyager con Urano, deixou o JPL para asistir a Universidade Estatal de Novo México en Las Cruces, obtendo o doutoramento en astronomía no 1992. Ollando un mercado laboral pobre para os astrónomos, fundou o Southwest Institute for Space Research.
Descubriu xunto con Thomas Bopp o Cometa Hale-Bopp no 1995, despois de observar máis de 200 cometas.
Bibliografía
Newcott, William R.: "The age of comets". National Geographic, decembro de 1997; p. 100.
Monte Elbrus
O Monte Elbrus (en ruso, Эльбрус; en kabardino, Ӏуащхьэмахуэ; en karachai-balkar, Минги тау) é unha montaña localizada na parte occidental da cordilleira do Cáucaso, na Rusia, preto da fronteira coa Xeorxia. O Cáucaso, xunto cos Urais, por convención histórica unicamente (e sen base xeográfica), é considerado a fronteira entre Europa e Asia. O artificialismo da fronteira nun contexto xeográfico é exemplificado polo feito de que a parte setentrional do Cáucaso frecuentemente é considerada como Europa, e a parte meridional na Asia. O monte Elbrus, con 5.642 metros sobre do nivel do mar, é así considerado como a montaña máis alta de Europa.
O Elbrus fica a 20 km ao norte da cordilleira principal do Gran Cáucaso e 65 km sur-suroeste da cidade rusa de Kislovodsk. O seu pico con neves eternas alimenta 22 glaciares que, á súa vez, dan orixe aos ríos Baksan, Kuban e Malka.
Na Antigüidade, o monte era coñecido como Strobilus, e acreditábase que Prometeo fora aló escorrentado.
Os alemáns ocuparon brevemente a montaña durante a segunda guerra mundial con 10000 soldados montañeses; unha historia, posiblemente apócrifa, conta que un piloto soviético recibiu unha medalla por ter bombardeado a cabana principal, Proit 11, cando estaba ocupada. Máis tarde, foille ofrecida unha medalla por non ter atinxido a cabana, mais sen o estoque de combustible, deixando a cabana intacta para as xeracións futuras.
Xeoloxía
As montañas do Cáucaso son o resultado de colisión de dúas placas tectónicas, a placa arábica movéndose para o norte con relación á placa eurasiana. Elas forman unha continuación do Himalaia, que está sendo empurrado para riba por unha colisión similar entre as placas eurasiana e india. Toda a rexión é regularmente sacudida por fortes terremotos oriúndos desa actividade.
Ascensión
Durante os primeiros anos da Unión Soviética (URSS), o alpinismo tornouse un deporte popular, e houbo un tremendo tráfico de persoas no Elbrus. No inverno de 1936, un grupo inexperto de membros da xuventude comunista tentou escalar a montaña, e terminou por sufrir diversas baixas cando escorregaron no xeo e caeron para a morte.
A URSS animou as ascensións do Elbrus, e no 1956 foi escalado "en masa" por 400 alpinistas para marcar o 400° aniversario da anexión de Kabardino-Balkaria, a república socialista autónoma onde se localizaba o Elbrus.
De 1959 a 1976, un teleférico foi instalado en etapas que poden levar o visitante a unha altura de 3800 metros. Existen varias rutas ata o cumio, mais a ruta normal, que non ten fendas, continua aproximadamente en liña recta a partir do fin do teleférico. Durante o verán, non é raro ver ata 100 persoas por día tentando alcanzar o cumio por este camiño. A escalada non é tecnicamente difícil, mais é ardua fisicamente debido á altitude e aos ventos fortes.
Alexandre Bóveda
Alexandre Bóveda Iglesias, nado en Ourense o 4 de xuño de 1903 e fusilado no monte da Caeira, en Poio, o 17 de agosto de 1936, foi un dos intelectuais galeguistas máis relevantes da Segunda República Española en Galiza, chegando a ser o motor do Partido Galeguista segundo palabras do propio Castelao.
Traxectoria
Dende moi neno adicouse ó estudo do francés e da contabilidade. Estudou peritaxe mercantil na Escola de Comercio da Coruña por libre, ó mesmo tempo que impartía clases ós máis novos nun colexio de Ourense. Asiduo lector da Revista Nós pronto comezou a escribir en La Zarpa de Basilio Álvarez. Foi nas follas deste xornal onde se deu a coñecer como un gran comunicador.
miniatura|esquerda|300px|[[Seminario de Estudos Galegos. Alexandre Bóveda Iglesias foi nomeado socio aitivo o 20 de outono do 1928, Sant-Iago, 28 de outono de 1931.]]
Máis adiante, participou nunhas oposicións en Madrid a unha das dez prazas de xefe de Facenda do estado conseguindo o número un en 1924. Por este motivo José Calvo Sotelo ofrécelle un posto no seu Comité de Intervención de Cambios; porén Alexandre rexeitou a oferta e volveu a Galiza para traballar na delegación de facenda de Ourense. Tras aprobar outras oposicións marchou a Pontevedra a ocupar o posto de Xefe de Contabilidade con tan só 23 anos. Pronto tomou contacto co faladoiro que presidían Castelao e Antón Losada Diéguez no Café Méndez Núñez e viuse envolto nas actividades dos dous galeguistas. Ámbolos dous introducírono na política e noutros campos, como a Sociedad Coral Polifónica de Pontevedra, onde coñeceu a Amalia Álvarez Gallego (filla de Xerardo Álvarez Limeses), coa que casou o 20 de outubro de 1930 no Convento de San Xoán de Poio e coa que tivo cinco fillos.
En 1930 convértese no primeiro director da Caixa de Aforros Provincial de Pontevedra. En 1928 e 1929 recibira unha bolsa da Deputación de Pontevedra para viaxar a Barcelona e Guipúscoa para estudar o funcionamento das Caixas de Aforros.
En 1932 participou na asemblea pro-estatuto que se celebrou en Santiago de Compostela e resultou elixido membro da comisión redactora. Tivo un papel moi activo na redacción do estatuto e na Asemblea de municipios que se creou para debatelo. En 1933 foi elixido membro do Comité da Autonomía presidido por Bibiano Fernández Osorio-Tafall. O 20 de outubro de 1934 publicouse unha orde ministerial impoñéndolle un destino administrativo forzoso na delegación de facenda de Cádiz. Retornou no outubro do ano 1935 a Galiza ó obter unha praza na delegación de facenda de Vigo.
No mencionado xuízo sumarísimo, Alexandre Bóveda verbalizou unhas palabras que o erixirían definitivamente como un emblema histórico do galeguismo: miniatura|Lápida no [[Cemiterio de Santo Amaro de Pontevedra.]]
Xosé Sesto, tras a execución, colocou a bandeira baixo a chaqueta de Bóveda.
Alexandre Bóveda é un dos mitos do galeguismo. Foi convertido en mártir pola defensa da liberdade e dos seus ideais. Na data da súa morte celébrase actualmente o Día da Galiza Mártir.
Querela arxentina contra os crimes do franquismo
En 2019 a súa familia incorporouse á Querela arxentina contra os crimes do franquismo.
Ostara
Ostara (antigo inglés, Eostre) é o nome dunha antiga deusa xermánica da primavera, cuxo primeiro antecedente documental procede do monxe bieito Beda o Venerable, quen no seu libro historiográfico, "De Temporum Ratione", afirma que os anglosaxóns chamaban ó mes de abril "eosturmonath", en homenaxe a unha deusa con ese nome. Ēostre áchase detrás do nome da Pascua en inglés: Easter. Logo é Jacob Grimm quen volve a retoma-lo tema da deusa xermana de nome Ostara na "Deutsche Mythologie".
Festa
Coma unha festividade moderna dentro das relixións neopaganas coma o Odinismo ou Ásatrú e a Wicca, Ostara está relacionada con rituais e festas diúrnas que se celebran ó redor do equinoccio de primavera.
-1050
Outros
Historia ano a ano
-1700
Outros
Historia ano a ano
STS-70
STS-70 foi unha misión do transbordador espacial Discovery lanzada o 13 de xullo de 1995 desde a rampla 39B do Centro de Lanzamento de Cabo Cañaveral.
Características
STS-70, con cinco astronautas (Terence T. Henricks, Kevin Kregel, Donald A. Thomas, Nancy Currie e Mary Ellen Weber) a bordo, foi lanzada para poñer en órbita o satélite TDRS 7 (tamén denominado TDRS G). A tripulación tamén fixo varios experimentos a bordo, entre eles PARE/NIH-R, BDS, CPCG, STL/NIH-C, BRIC, SAREX-II, VFT-4, HERCULES, MIS-B, WINDEX, RME-III e MAST.
O transbordador regresou a terra no Centro Espacial Kennedy o 22 de xullo de 1995.
Reserva da biosfera Área de Allariz
A Área de Allariz e unha reserva da biosfera declarada o 25 de xuño do ano 2005 e que abrangue os concellos de Allariz (bisbarra de Allariz-Maceda), A Bola (Terra de Celanova), Vilar de Santos e Rairiz de Veiga (A Limia), todos eles pertencentes na provincia de Ourense. A reserva ten unha superficie de 21.482 hectáreas e nela vive unha poboación de menos de 10.000 persoas.
Xeografía
A reserva da biosfera está formada por unha ampla depresión morfotectónica semiendorreica de fondo plano, cunha altitude media de 600 m, por onde discorre o río Limia, e rodeada dun rebordo montañoso do que destaca na súa parte Norte o macizo granítico de Allariz, por onde discorre encaixado o río Arnoia. O rango altitudinal abranguido oscila entre os 425 e os 927 m. O sitio ten unha grande importancia bioxeográfica, pois é un territorio fronteirizo entre as dúas grandes rexións cronolóxicas que existen na Península Ibérica, como son o mundo Mediterráneo e o Eurosiberiano.
Demografía
A poboación non chega aos 10.000 habitantes. Está altamente concienciada respecto a un modelo de desenvolvemento sostible impulsado dende hai máis de 15 anos na Reserva e que elevou substancialmente o seu nivel de vida, e supuxo un importante elemento de ordenación territorial dende hai tempo.
Flora e fauna
[[Ecoespazo do Rexo, Requeixo de Valverde, Allariz.|250px|miniatura]] A riqueza e variedade de hábitats que se atopan no territorio permite a existencia dunha alta diversidade faunística, con especies vulnerables ou en perigo de extinción en Galicia.
Nesta zona predomina o bosque plano caducifolio de zonas mornas con mosaico de prados e canles de auga, e unha longa historia de presenza humana con transición cara a ecosistemas mediterráneos. Na Reserva existen paisaxes sobresaíntes, multitude de sitios arqueolóxicos romanos e prerromanos, con zonas de montañas de baixa altitude arborizadas e zonas húmidas (Lagoa de Antela) de grande importancia. Entre a fauna de vertebrados cabe destacar o lobo, a londra, poboacións de aves acuáticas de importancia e un alto índice de formas, sobre todo de anfibios, que constitúen endemismos ibéricos.
Zonificación
A zonificación da reserva levouse a cabo a partir de dunha coidadosa análise que tivo en conta a investigación científica, a opinión da poboación, as cuestións socioeconómicas, a lexislación vixente, requirimentos do Programa o Home e a Biosfera e outra serie de cuestións pertinentes. Deste xeito establecéronse tres tipos de zonas: Núcleo, Tampón e de Transición.
Núcleo
Constitúe o 0,7% da reserva, o que son unhas 149,2 has, compostas por aqueles lugares nos que é posible atopar ecosistemas naturais menos alterados e cun maior grao de conservación.
Transición
A Zona de transición é a de maior extensión, con 20.278 ha, representando un 94,4% do total da Reserva. A case totalidade do territorio conta con Plans de Ordenación, salvo unha pequena parte que se corresponde co municipio de A Bola, territorio no que se está a traballar nun plan. Neste territorio, ao igual que nas zonas tampón, se están a aplicar criterios de desenvolvemento sostible de acordo coa Estratexia de Sevilla. Dos catro municipios que compoñen a Reserva, o de Allariz é o que está a experimentar un maior crecemento, debido á posta en marcha fai agora 15 anos dun proxecto de desenvolvemento a través dos recursos endóxenos, que fixo posible que, a diferenza do resto da provincia de Ourense, Allariz estea a gañar progresivamente poboación.
Cordilleira do Cáucaso
300px|miniatura|Cordillera do Cáucaso.
miniatura|300px|Pintura do Cáucaso.
A cordilleira do Cáucaso é unha cadea de montañas de 1.200 km entre o mar Negro e o mar Caspio, frecuentemente considerada o límite do extremo sueste da Europa. Forma dúas cadeas distintas:
Xeografía
A cordilleira, rectilínea, medra en altitude a 300 km do estreito de Kerch e culmina, na súa parte central, en vastos volcáns xeados:
O Cáucaso non presenta vales lonxitudinais susceptíbeis de atenuar o seu papel de obstáculo. No centro, pode ser cruzado por diversas estradas, como a do val do Tarek, que leva ao Paso da Cruz (2.388 m). Entre o Grande e o Pequeno Cáucaso, a Transcaucasia esténdese por 700 km, entre o mar Caspio e o mar Negro. É unha rexión complexa, que asocia cuncas ben desenvolvidas: a Colchida ó oeste e a planicie do Acerbaixán ó leste. No centro, os corredores paralelos da Kura, do Iori e do Alazani, así como a chaira de Gori, superpóñense entre 150 e 700 m. Ao sur, as montañas da Xeorxia e da Armenia constitúen o terceiro sector do Cáucaso, o Pequeno Cáucaso, cunha altitude media de 2.000 m. A cadea é, porén, interrompida por vastos macizos volcánicos; a oeste do lago Sevan, o monte Aragats (80 km de longo) constitúe a parte máis elevada do macizo de Alaghez (4.095 m), punto cumio do Pequeno Cáucaso, na Armenia.
Recursos naturais
O Cáucaso posúe xacementos de metais non ferrosos e reservas de petróleo (Acerbaixán e rexións de Maikop e de Grozni).
A Xesteira, Cambre, Malpica de Bergantiños
A Xesteira é un lugar da parroquia de Cambre no concello coruñés de Malpica de Bergantiños na comarca de Bergantiños. Tiña 3 habitantes no ano 2018 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística dos cales eran 2 homes e 1 muller.
Escudo chileno
O escudo chileno (código: CLE; símbolo: E°) foi a moeda de curso legal da República de Chile entre 1960 e 1975, dividida en cen centésimos, precedida e sucedida polo peso chileno.
A implantación do escudo chileno formou parte das medidas de saneamento da economía e de control inflacionario emprendidas polo Goberno de Jorge Alessandri.
Historia
Consonte a Lei 13.305, publicada o 6 de abril de 1959, o escudo entrou en circulación o 1 de xaneiro de 1960, en substitución do antigo peso chileno, cunha equivalencia de 1.000 pesos por cada escudo.
O escudo estaba inicialmente subdividido en centésimos, mais coa publicación do Decreto lei 231 do 31 de decembro de 1973 dispúxose que todos os pagamentos se efectuasen en escudos enteiros, eliminando os centésimos.
Finalmente, mediante o Decreto lei 1.123, publicado o 4 de agosto de 1975, retomouse o peso como unidade monetaria nacional, cunha equivalencia de 1.000 escudos por cada novo peso.
Moedas
En 1960 introducíronse moedas dun centésimo de aluminio, e de 2, 5 e 10 centésimos de bronce-aluminio, e en 1962 engadiuse á serie a moeda de ½ centésimo, de aluminio.
En 1971 presentouse unha nova serie de cuñaxes, que constaba de moedas de 10, 20 e 50 centésimos de bronce-aluminio, e de 1 e 5 escudos fabricadas en cuproníquel. Esta serie, que se emitiu tamén o ano seguinte, prevía inicialmente tamén o valor de 2 escudos en cuproníquel, mais o Banco Central de Chile non autorizou finalmente a súa posta en circulación, polo que a súa produción se limitou aos 106 exemplares de proba.
En 1974 cuñáronse moedas de 5 e 10 escudos de aluminio (as de 5 escudos fixéronse con cuños datados en 1972, polo que é común que se consideren como cuñadas nese ano). Finalmente, entre 1974 e 1975 completaron a serie as moedas de 50 e 100 escudos de níquel-latón.
Todas as moedas amosan a marca de ceca da Casa da Moeda de Chile.
Billetes
En 1960, os antigos billetes con valores expresados en pesos (a moeda anterior) foron sobreestampadas provisionalmente para lles acreditar o seu contravalor en escudos chilenos. Esta serie estivo composta por billetes reconvertidos aos valores de ½, 1, 5, 10 e 50 centésimos, e de 1, 5, 10 e 50 escudos, sobre antigos billetes con valores desde os 5 pesos ata os 50.000 pesos.
En 1962 introducíronse xa os primeiros deseños propios expresados en escudos, cos valores de ½, 1, 5, 10 e 50 escudos. En 1967 sumóuselle á serie o billete de 100 escudos, e o de 10 escudos substituíuse por outro de menor tamaño.
O inicio da década de 1970 caracterizouse polos graves problemas inflacionarios, polo que os valores faciais dos billetes se viron obrigados a crecer. Consecuentemente, en 1971 introduciuse no sistema o billete de 500 escudos; en xuño de 1973 engadíuselle o de 1.000 escudos e, en novembro dese mesmo ano, logo do golpe de Estado de Pinochet, o de 5.000. ​ Finalmente, en 1974, a serie completouse coa emisión do billete de 10.000 escudos.
-1056
Outros
Historia ano a ano
Regras do fútbol
As regras do fútbol, tamén coñecidas coma as regras do xogo a nivel da FIFA, son as regras que rixen o fútbol en todo o mundo. Os cambios nelas están a cargo da International Football Association Board, a cal está conformada poa FIFA as catro asociacións de fútbol do Reino Unido.
Historia das regras
Ao longo da historia creáronse distintos regulamentos para os distintos códigos do fútbol, pero os máis similares aos do fútbol actual xurdiron durante mediados do século XIX en Inglaterra.
En 1886 celebrouse a primeira reunión oficial da International Football Association Board, asociación que pretendía organizar o fútbol do Reino Unido baixo un mesmo regulamento. En 1913 a FIFA sumouse como membro.
En 1937 o número de regras aumentou de 13 a 17. En 1997 deuse o seguinte cambio importante de regras, onde o texto delas foi aumentado nun 30%.
Terreo de xogo
miniatura|200px|Terreo de xogo coas distancias marcadas O terreo de xogo debe ser de céspede natural ou artificial, aínda que esta opción pode depender do regulamento da competición. O terreo deberá ser rectangular, sendo a súa lonxitude entre 90 e 120 m (100 e 110 m para partidos internacionais), e o seu ancho entre 45 e 90 m (64 e 75 m para partidos internacionais). Todo o perímetro do terreo estará rodeado por liñas de 12 cm de ancho como máximo: as 2 máis longas terán o nome de liñas de banda, mentres que as demais serán as liñas de meta. Dentro do campo trázase unha liña paralela e equidistante ás liñas de meta, chamada liña media. O punto medio desta liña será o centro dunha circunferencia de raio igual a 9,15 m.
En cada intersección entre as liñas de meta e de banda (4 en total) colocarase unha bandeirola sen punta de polo menos 1,5 m de altura. Opcionalmente pódense poñer bandeirolas exteriores ao terreo a 1 m de distancia da intersección entre as liñas de banda e a liña media. Tomando como centro cada unha das interseccións, deberase marcar unha semicircunferencia de raio 1 m que vaia desde a liña de banda ata a liña de meta, polo interior do terreo. Esta área recibe o nome de área de esquina. Opcionalmente pódense facer unhas pequenas marcas sobre as liñas de meta a 9,15 m de cada bandeirola.
miniatura|esquerda|200px|A portería Sobre as liñas de meta colocaranse dous postes verticais, ambos equidistantes das bandeirolas, e unidos por un poste horizontal (traveseiro). A distancia entre a parte interior dos postes verticais será de 7,32 m, e a distancia entre a parte inferior do traveseiro e o chan de 2,44 m. Os postes deberán ter o mesmo ancho que as liñas de meta, e ser de cor branca. Esta construción será chamada meta ou portería, e pode posuír unha rede que a cubra, pero deberá estar entre a liña de meta e a parte exterior do terreo. Os postes poden ser de forma cadrada, rectangular, redonda ou elíptica, e poden estar feitos de madeira, metal ou outro material aprobado.
Na zona das metas trazaranse as áreas de meta. Trázanse dúas liñas perpendiculares á liña de meta, situadas a 5,5 m da parte interior de cada poste vertical da meta. As devanditas liñas penetraranse 5,5 m no terreo de xogo e uniranse cunha liña paralela á liña de meta. A área delimitada polas devanditas liñas e a liña de meta será a área de meta.
A denominada área de penalización ou de penal trázase igual que a área de meta, pero con liñas de 16,5 m. Dentro desta área, marcarase o punto penal. O devandito punto estará situado a 11 m da liña de meta e equidistante dos postes da meta. No exterior da área penal marcarase un segmento de circunferencia con centro no punto penal e un raio igual a 9,15 m.
Balón
miniatura|dereita|200px|O balón [[Teamgeist da marca Adidas]] O balón é un obxecto con forma de esfera empregado para a práctica do fútbol. Debe ser de coiro ou outro material adecuado. A súa circunferencia ten que ser de entre 68 e 70 cm, a súa masa de entre 410 e 450 g, e a súa presión de entre 0,6 e 1,1 atm ao nivel do mar.
Se un balón se dana durante un partido, só o árbitro pode dar o visto e prace para cambialo por outro.
Para partidos a nivel de FIFA, tódolos balóns deben posuír polo menos unha das seguintes tres marcas:
Xogadores
Cada un dos dous equipos que disputan un partido poderá ter un máximo de 11 futbolistas dentro do terreo, e non menos de 7, aínda que este último número pode variar segundo a competición. Un dos futbolistas debe ser o guardameta.
En competicións oficiais poderanse facer ata 3 cambios nun mesmo partido por equipo, e poderanse ter no banco de 3 a 7 suplentes, dependendo do regulamento de cada competición. Para partidos de seleccións internacionais "A", poderanse ter ata 6 suplentes no banco.
Para realizar unha substitución entre un futbolista titular e un suplente deberase informar o árbitro. O suplente ou substituto non poderá ingresar no campo de xogo ata que o xogador substituído abandone por completo o campo de xogo. A substitución realizarase sobre a liña de banda e sobre a metade do campo durante unha interrupción do partido. O xogador substituído non poderá volver ingresar durante ese partido. Se o xogador a ingresar viola estas regras, será amoestado.
En calquera momento do partido, ata durante unha quenda de penais, un xogador de campo (non porteiro) poderá cambiar de posición co porteiro a condición de que o árbitro sexa informado sobre esta acción, e a mesma se realice durante unha interrupción. Se algunha destas dúas condicións non se cumpren, ambos os xogadores serán amoestados.
Se un xogador é expulsado antes do comezo do partido, poderá ser substituído por un suplente. Se un suplente é expulsado antes do partido, non poderá xogar, nin ser substituído.
Equipamento dos xogadores
150px|miniatura|Equipamento básico dun futbolista. Por cuestións de seguridade, os xogadores non poderán levar elementos que poidan resultar perigosos para eles mesmos ou para os demais. Todo tipo de xoiería está prohibido durante un partido, ata se as mesmas están cubertas por algún tipo de cinta adhesiva. Certos protectores de cabeza, xeonllo ou lentes de material brando están permitidos por non se considerar perigosos.
Cada xogador deberá ter as seguintes pezas e obxectos na súa indumentaria:
As camisetas de ambos os equipos e as dos dous porteiros deberán ter diferenzas para evitar a confusión dos xogadores e os árbitros. O capitán de cada equipo deberá ter unha banda nun dos seus brazos para diferencialo dos demais xogadores.
Previo ao comezo de cada partido, os árbitros deberán verificar que os xogadores cumpran co regulamento de equipamento. Se durante o desenvolvemento do partido o árbitro nota algún incumprimento das regras, esperará unha interrupción do xogo para indicarlle ao xogador que se retire do campo de xogo. Cando o xogador faga os cambios requiridos, o árbitro verificará os cambios durante unha interrupción, e se están dentro do permitido deixará volver ao xogador.
Árbitro principal
O árbitro é quen terá a autoridade total para facer cumprir as regras de xogo no partido para o que foi nomeado. Todas as decisións do árbitro son definitivas. Só el pode modificar unha decisión, sempre que non renove o xogo ou o partido finalice.
Á parte das controlar que se respecten as outras regras, o árbitro debe cronometrar e tomar nota dos incidentes do partido, interromper, suspender ou finalizar o partido de ser necesario, expulsar calquera funcionario ou persoa externa do campo de xogo, e ata de fóra do escenario.
Asegurarase que todo xogador que sufra unha hemorraxia abandone o campo de xogo. O mesmo poderá reingresar nunha interrupción, logo dunha verificación do árbitro.
Mostraralle cartón amarelo ou vermello a todo xogador que cometa unha infracción merecedora da mesma. No caso de que un xogador cometa máis dunha infracción ao mesmo tempo, o árbitro castigará a máis grave.
Permitirá que o xogo continúe se o equipo contra o cal se cometeu unha infracción benefíciase dunha vantaxe, e sancionará a infracción cometida inicialmente se a vantaxe prevista non se cumpre nese momento. Esta acción coñécese popularmente como Lei da Vantaxe, malia que non é unha lei en si.
No caso de que unha infracción suceda fóra do seu campo visual, actuará conforme ás indicacións dos seus árbitros asistentes.
Terminado o partido, emitirá un informe cos detalles do partido ás autoridades competentes.
Árbitros asistentes
Os asistentes poden moverse ao longo dunha das metades das liñas de banda, pero poden ingresar noo campo se for necesario, por exemplo para marcar a distancia da barreira nun tiro libre.
Ademais, dependendo da competición, poden haber 1 ou 2 asistentes extras chamados cuarto e quinto árbitro. Os mesmos encárganse de tarefas externas ao campo de xogo, por exemplo realizar as substitucions e indicar o tempo engadido.
Duración do partido
Cada partido xógase en dous períodos de 45 minutos cada un, salvo que por mutuo acordo entre o árbitro e os dous equipos participantes se conveña outra cousa. Os cambios de duración de cada período deberán tomarse antes do inicio do partido e conforme ao regulamento da competición. Entre ambos os períodos realizarase un descanso de 15 minutos como máximo.
No caso de que se deba volver a tirar un penalti co tempo extra xa cumprido, prolongarase o tempo ata que se efectúe o penalti. O penalti considérase efectuado cando é gol, é desviado fóra do campo, tócao o porteiro ou bate en calquera parte da meta.
Culminado o tempo regulamentario (90 minutos e mais o tempo engadido), pode ser necesario disputar unha prórroga, dependendo do regulamento da competición. Esta prórroga consta de dous períodos de 15 minutos, mais pode verse culminada se se converte un gol de ouro ou de prata, se estes están permitidos pola competición. Tamén dependendo do regulamento da competición, pódense executar penaltis despois do tempo regulamentario ou trala prórroga.
Inicio e reanudación do xogo
Previo ao comezo do partido, os capitáns de ambos os equipos reúnense co árbitro principal no centro do campo. Un deles elixe un lado dunha moeda que será lanzada polo árbitro. O xogador que acerte de que lado caeu a moeda deberá elixir cara a que meta atacará o seu equipo, mentres que o outro iniciará o partido movendo do centro do campo. Para o segundo tempo, os equipos cambiasen de meta e moverá o equipo que gañou o sorteo.