cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mary Wollstonecraft
«A primeira dun novo xénero»
Frustada polas limitadas opcións laborais das que dispoñían as mulleres respetables mais con poucos recursos económicos —unha barreira que Wollstonecraft describe elocuentemente no capítulo Thoughts on the Education of Daughters (Reflexións sobre a educación das fillas) titulado «Unfortunate Situation of Females, Fashionably Educated, and Left Without a Fortune», cuxa posible tradución sería «Desafortunada situación das mulleres modernamente educadas que quedaron sen fortuna»— decidiu, despois de só un ano como institutriz, emprender unha carreira como autora. Esta foi unha decisión radical, pois, naqueles tempos, poucas mulleres podían sobrevivir como escritoras. Cando escribiu á súa irmá Everina en 1787, ela trataba de se converter en «a primeira dun novo xénero». Mudouse a Londres e, axudada polo editor liberal Joseph Johnson, atopou un lugar onde vivir e un traballo que a mantivese. Aprendeu francés e alemán e traduciu textos, entre os que salientan Of the Importance of Religious Opinions de Jacques Necker e Elements of Morality, for the Use of Children de Christian Gotthilf Salzmann. Tamén escribiu recensións, principalmente de novelas, para o xornal de Jonhson, Analytical Review. O universo intelectual de Wollstonecraft estendeuse durante esa época, non só pola lectura que levaba a cabo para as súas recensións, senón tamén polas compañías que frecuentaba: asistiu ás renomeadas ceas de Johnson e coñeceu intelectuais coma o panfletista radical Thomas Paine e o filósofo William Godwin. A primeira vez que Wollstonecraft e Godwin se coñeceron, ambos os dous estaban decepcionados co outro. Godwin viñera para oír a Paine, mais Wollstonecraft atacouno esa noite, discrepando con el en case todos os temas. O propio Johnson, con todo, converteuse en moito máis ca un amigo; ela describiuno nas súas cartas coma un pai e un irmán.
En Londres, Wollstonecraft buscou unha relación co artista Henry Fuseli, a pesar de que xa estaba casado. Ela estaba, escribiu, encantada polo seu xenio, «a grandeza da súa alma, esa rapidez de comprensión e simpatía encantadora». Ela propuxo un acordo platónico de vida con Fuseli a maila a súa esposa, pero a dona de Fuseli estaba horrorizada e rompeu a relación con Wollstonecraft. Despois do rexeitamento de Fuseli, Wollstonecraft decidiu viaxar a Francia para fuxir da humillación do incidente e participar nos eventos revolucionarios que acababa de celebrar na recente Vindication of the Rights of Men (1790). Escribira Vindication of the Rights of Men en resposta á crítica conservativa de Edmund Burke da Revolución Francesa en Reflections on the Revolution in France (1790), o cal provocou que se volvese famosa da noite para a mañá. Foi comparada con figuras coma o teólogo e polémico Joseph Priestley e Paine, cuxo Rights of Man (1791) demostraría ser a máis popular das respostas dirixidas a Burke. As ideas que bosquexara en Rights of Men foron consolidadas en Vindicación dos dereitos da muller (1792), a súa obra máis famosa e influente.
Vieiro da Franqueira
Parte a carón da igrexa parroquial de Reboreda (Redondela), uníndose á altura de Amoedo cunha variante que sae de Soutomaior. O camiño conta con numerosos accesos a través do seu trazado. Unha vez que se chega a Pazos de Borbén, o camiño continua pola parroquia de Borbén cara Paredes e o desvío de Toutón. Despois de varios quilómetros pola chaira ata preto de Prado adóitase coller un ramal a Vilar un pouco antes de chegar a Mondariz.
Mary Wollstonecraft
Francia e Gilbert Imlay
A medida que a situación política empeoraba, Gran Bretaña declarou a guerra a Francia, colocando en considerable perigo os británicos establecidos en Francia. Para protexer a Wollstonecraft, Imlay rexistrouna como a súa dona, a pesar de que non estaban casados. Algúns dos amigos de Wollstonecraft non tiveron tanta sorte; moitos deles, coma Thomas Paine, foron arrestados e algúns mesmo guillotinados (de feito, as irmás de Wollstonecraft crían que estaba no cárcere). Máis tarde, despois de abandonar Francia, Wollstonecraft seguiría referíndose a si mesma como Mrs. Imlay, mesmo para as súas irmás, co fin de outorgar lexitimidade á súa filla.
Vieiro da Franqueira
Nesta zona prodúcese unha bifurcación. En vez de entrar na vila de Mondariz, pódese coller cara Vilasobroso, collendo o camiño polo Parque de Valiño, a carón da Capela Veciñal de Santa Lucía (monumento do vello Vieiro da Franqueira) que os leva a Cumiar seguindo a Mouriscados e dende alí cara a Franqueira. Os que toman o camiño por Mondariz seguen por Queimadelos, Meirol, Mouriscados e A Franqueira.
Mary Wollstonecraft
Francia e Gilbert Imlay
Imlay, descontento coa Wollstonecraft caseira e maternal, deixouna. Prometeu que volvería a Le Havre, Francia, onde ela fora para dar a luz, pero os seus atrasos en escribir e as súas longas ausencias convenceron a Wollstonecraft de que el atopara outra muller. As súas cartas a el están cheas de protestas desesperadas, consideradas por moitos críticos como expresións dunha muller profundamente deprimida, segundo algúns como resultado das súas circunstancias —soa cunha filla no medio dunha revolución.
Vieiro da Franqueira
Segundo os distintos percorridos a distancia acostuma estar entre os 42 e os 45 quilómetros. A tradición é facela de noite para chegar pola mañá á Franqueira. O percorrido atravesa diversos vales de valor ecolóxico con vexetación autóctona, ademais de conter un importante patrimonio cultural e etnográfico no seu percorrido como é o antigo Camiño Real ó seu paso por Vilasobroso, ou o castelo de Sobroso, do século XII (centro de poder feudal do antigo Señorío e Marquesado de Sobroso), de estilo románico fundacional de Compostela, moi ligado ó Santuario de Nosa Señora da Franqueira.
Mary Wollstonecraft
Inglaterra e William Godwin
Wollstonecraft volveu a Londres en abril de 1795 en busca de Imlay, pero el rexeitouna. En maio de 1795 tratou de se suicidar, probablemente con láudano, pero Imlay salvouna (aínda que non está moi claro como). Nun último intento de recuperalo, embarcouse en certos negocios relacionados con el en Escandinavia, tratando de recuperar algunhas das súas perdas. Wollstonecraft emprendeu esta ardua viaxe coa súa pequena filla e unha criada. Relatou os sucesos e os seus pensamentos en cartas a Imlay, moitas das cales se publicaron posteriormente como Letters Written During a Short Residence in Sweden, Norway, and Denmark (Cartas escritas durante unha breve estada en Suecia, Noruega e Dinamarca) en 1796. Cando regresou a Inglaterra e decatouse de que a súa relación con Imlay terminara, tentou suicidarse por segunda vez, deixando unha nota para Imlay:
miniatura|esquerda|alt=Half-length profile portrait of a man. His dark clothing blends into the background and his white face is in stark contrast.|[[James Northcote (pintor)|James Northcote, William Godwin, óleo sobre lenzo, 1802, na National Portrait Gallery.]] Logo saíu nunha noite de choiva e «para facer a súa roupa pesada de auga, camiñou ao redor de media hora» antes de saltar ao río Támese, pero un estraño viuna e rescatouna. Wollstonecraft considerou o seu intento de suicidio profundamente racional, escribindo despois do seu rescate:
Aos poucos, Wollstonecraft volveu á súa vida literaria, relacionándose co círculo de Joseph Johnson de novo, en particular con Mary Hays, Elizabeth Inchbald e Sarah Siddons mediante William Godwin. O noivado de Godwin e Wollstonecraft comezou lentamente, pero finalmente converteuse nunha apaixonada relación. Godwin lera Letters Written During a Short Residence in Sweden, Norway, and Denmark e máis tarde escribiu que «Se algunha vez houbo un libro feito para que o lector ficase namorado do seu autor, para min é este. Ela fala do seu dó dun modo que che enche de melancolía e desfaiche en tenrura, ao mesmo tempo que demostra unha xenialidade que inspira unha grande admiración». Unha vez Wollstonecraft ficou embarazada, decidiron casar para que o fillo fose lexítimo. A súa voda desvelou o feito de que Wollstonecraft nunca estivera casada con Imlay, e como resultado Godwin e ela perderon moitos amigos. Godwin recibiu críticas porque defendera a abolición do matrimonio no seu tratado filosófico Political Justice (Xustiza política). Despois da voda, que tivo lugar o 29 de marzo de 1797, trasladáronse a dúas casas acaroadas, coñecidas como O Polígono, de xeito que puidesen conservar a súa independencia; de feito, a miúdo comunicábanse por carta. Segundo parece eran felices e tiveron unha estable, aínda que traxicamente breve, relación.
Morte e Memoirs de Godwin
O 30 de agosto de 1797, Wollstonecraft deu a luz a súa segunda filla, Mary. Aínda que ao principio o parto pareceu ir ben, a placenta rompeu e infectouse durante o nacemento, algo que non era raro no século XVIII. Tras varios días de agonía, Wollstonecraft morreu de septicemia o 10 de setembro. Godwin quedou esnaquizado; escribiu ao seu amigo Thomas Holcroft: «Creo firmemente que non existe no mundo ninguén que se poida comparar a ela. Sei por experiencia que estabamos feitos para nos facer felices o un ao outro. Non agardo en absoluto poder volver ser feliz nunca máis». Foi soterrada en St Pancras Old Church, onde podemos ler na súa campa, «Mary Wollstonecraft Godwin, autora de Vindicación dos dereitos da muller: Nada o 27 de abril de 1759: Finada o 10 de setembro de 1797». En 1851, os seus restos foron movidos polo seu neto Percy Florence Shelley á tumba familiar na St Peter's Church, Bournemouth. O seu monumento no cemiterio atópase ao nordés da igrexa xusto ao norte da tumba de sir John Soane. O seu marido foi enterrado con ela tras a súa morte en 1836, do mesmo xeito que a súa segunda esposa, Mary Jane Godwin (1766-1841).
En xaneiro de 1798 Godwin publicou Memoirs of the Author of A Vindication of the Rights of Womanf Woman (Memorias da autora de Vindicación dos dereitos da muller). Aínda que Godwin sentía que estaba a describir a súa esposa con amor, compaixón e sinceridade, moitos lectores ficaron conmocionados polo feito de que el revelase a ilexitimidade da primeira filla de Wollstonecraft, as súas relacións amorosas e os seus intentos de suicidio. O poeta romántico Robert Southey acusouno de «falta de todo sentimento ao espir a súa dona morta» e publicáronse sátiras viciosas como The Unsex'd Females. As Memoirs de Godwin mostraron a Wollstonecraft como unha muller profundamente comprometida cos seus sentimentos, equilibrada e máis escéptica en canto a relixión do que suxiren os seus propios escritos. A perspectiva de Godwin sobre Wollstonecraft perpetuouse ao longo do século XIX e resultou en poemas como «Wollstonecraft and Fuseli» do poeta británico Robert Browning e o de William Roscoe que inclúe as liñas:
Legado
miniatura|esquerda|alt=Brown plaque of Wollstonecraft's final home, in Camden|[[Blue plaque|Brown plaque na derradeira residencia de Wollstonecraft, The Polygon, St. Pancras.]] Wollstonecraft tivo o que Cora Kaplan chama un «curioso» legado: «para ser unha autora activista afeccionada a moitos xéneros, no último cuarto de século a vida de Wollstonecraft seguiuse moito máis de preto que os seus escritos». Tras o devastador efecto das Memoirs de Godwin, a reputación de Wollstonecraft non gozou de moi boa saúde durante un século; foi incluso criticada por autoras como Maria Edgeworth, que claramente creou a excéntrica Harriet Freke de Belinda (1801) á imaxe e semellanza de Wollstonecraft. Outras novelistas coma Mary Hays, Charlotte Turner Smith, Fanny Burney e Jane West crearon figuras similares, todas para ensinar unha «lección moral» aos seus lectores (Hays fora unha amiga próxima e coidáraa nos seus derradeiros días). A investigadora Virginia Sapiro afirma que poucos leron as obras de Wollstonecraft durante o século XIX porque «os seus atacantes insinuaban ou dicían que ningunha muller que se respectase lese a súa obra» (de feito, como sinala Craciun, as novas edicións de Vindicación dos dereitos da muller apareceron no Reino Unido na década de 1840, e nos Estados Unidos nas décadas de 1830, 1840 e 1850). Unha desas poucas foi Elizabeth Barrett Browning, quen leu Vindicación dos dereitos da muller con 12 anos e cuxo poema «Aurora Leigh» reflicte «o inquebrantable enfoque de Wollstonecraft na educación». Lucretia Mott, unha ministra cuáquera, e Elizabeth Cady Stanton, dúas mulleres estadounidenses que se reuniron na Convención Mundial contra a Escravitude en Londres, descubriron que ambas as dúas leran a Wollstonecraft e acordaron a necesidade do que se converteu na Convención de Seneca Falls, unha influente reunión sobre os dereitos da muller celebrada en 1848. Outra que leu a Wollstonecraft foi George Eliot, unha prolífica escritora de recensións, artigos, novelas e traducións. En 1855, ela dedicou un ensaio aos roles e dereitos das mulleres, comparando a Wollstonecraft con Margaret Fuller. Fuller foi unha xornalista, crítica e activista estadounidense que, coma Wollstonecraft, viaxou a Europa, participando na loita pola reforma (neste caso a República Romana) e tivo un fillo cun varón sen casar con el. O traballo infantil de Wollstonecraft foi adaptado por Charlotte Mary Yonge en 1870.
Co xurdimento do movemento sufraxista, o traballo de Wollstonecraft foi exhumado. A primeira biografía completa, de Elizabeth Robins Pennell, apareceu en 1884 como parte dunha serie dos irmáns Roberts sobre mulleres famosas. A isto seguiulle un intento de rehabilitación en 1879, coa publicación de Letters to Imlay, with prefatory memoir de Charles Kegan Paul. Millicent Garrett Fawcett, sufraxista e máis tarde presidenta da National Union of Women's Suffrage Societies, escribiu a introdución á edición do centenario (1892) de Vindicación dos dereitos da muller, limpando a memoria de Wollstonecraft e afirmándoa como a primeira en loitar polo voto feminino. Xa en 1898, Wollstonecraft foi obxecto dunha tese doutoral e o seu libro resultante.
Revolta xónica
miniatura|394x394px|Mapa das revoltas das cidades xonias previas ás Guerras Médicas. A revolta xónica representou un episodio decisivo da confrontación entre gregos e persas. Foi impulsada por Aristágoras, o tirano de Mileto, no ano -499. Constituíu o primeiro conflito a grande escala entre cidades gregas e o Imperio persa. Moitas cidades ocupadas polos persas en Asia Menor e Chipre alzáronse contra os seus dominadores. Os insurrectos lograron toma r Sardes pero o contraataque persa conduciu á derrota definitiva tras a batalla naval de Lade e a ocupación de Mileto en -494.
Mary Wollstonecraft
Legado
Co xurdimento da crítica literaria feminista na academia nos anos 60 e 70, as obras de Wollstonecraft volveron ter grande importancia. As súas fortunas reflectían a da segunda onda do movemento feminista norteamericano; por exemplo, a principios dos anos setenta publicáronse seis importantes biografías de Wollstonecraft que presentaban a súa «vida apaixonada en aposición á súa axenda radical e racionalista». A obra de arte feminista The Dinner Party, exposta por primeira vez en 1979, conta cun lugar para Wollstonecraft. Nos anos oitenta e noventa xurdiu outra imaxe de Wollstonecraft, que a describiu como moito máis unha figura do seu tempo; eruditas coma Claudia Johnson, Gary Kelly e Virginia Sapiro demostraron a continuidade entre o pensamento de Wollstonecraft e outras importantes ideas do século XVIII sobre temas como a sensibilidade, a economía e a teoría política.
Spitsbergen
Spitsbergen (anteriormente coñecida como Spitsbergen Oeste) é a maior illa no arquipélago de Svalbard, situado no Océano Ártico.
Características e localización
A illa de Spitsbergen ten unha superficie aproximada de 39,044 km², aínda que varias referencias citan pequenas diferenzas de tamaño. Este nome foi antigamente aplicado tamén ao arquipélago completo de Svalbard e aínda o é ocasionalmente. A illa ten aproximadamente 450 km de lonxitude e entre 40 e 225 km de anchura. Debido a que Spitsbergen sitúase enteiramente dentro do círculo polar ártico, é tamén un dos lugares onde, en xuño o sol brilla durante as 24 horas do día.
Historia
O nome Spitsbergen significa "picos escarpados" e foille dado polo explorador neerlandés Willem Barents, o cal descubriu a illa mentres exploraba en busca do Paso do Nordés en 1596. Porén, o arquipélago pode ser coñecido polos cazadores Pomor rusos axiña que como nos séculos XIV ou XV, aínda que non se dispón de evidencias sólidas antes do século XVIII. Eles pensaron que a terra descuberta era parte de Groenlandia e, por iso, bautizárona como Grumant (Грумант). O arquipélago puido tamén ser descuberto polos Viquingos en 1194. O nome Svalbard menciónase por primeira vez nas sagas islandesas dos séculos X e XI, pero tamén pode referirse á illa de Jan Mayen ou ata Groenlandia.
Spitsbergen é unha das tres illas habitadas do arquipélago, e, de acordo cos termos do Tratado de Svalbard, os cidadáns de calquera dos países asinantes poden instalarse no arquipélago. Actualmente, só Noruega e Rusia exercen este dereito.
O maior asentamento en Spitsbergen é a cidade norueguesa de Longyearbyen, mentres que o segundo maior é o da mina de carbón de Barentsburg (a cal foi vendida por Holanda en 1932 á compañía soviética Arktikugol). Outros poboamentos da illa inclúen as antigas comunidades mineiras de Grumantbyen e Pyramiden (abandonadas en 1961 e 1998, respectivamente), unha base de investigación Polaca en Hornsundet, e a remota poboación de Ny no extremo norte.
Mary Wollstonecraft
Legado
O traballo de Wollstonecraft tamén tivo repercusión sobre o feminismo fóra da academia nos últimos anos. Ayaan Hirsi Ali, unha escritora política e ex-musulmá que é crítica do islam en xeral e os seus ditados con respecto ás mulleres en particular, citou a Vindicación dos dereitos da muller na súa autobiografía Infidel e escribiu que estaba «inspirada por Mary Wollstonecraft, quen dixo ás mulleres que tiñan a mesma capacidade de razoar que os varóns e que merecían os mesmos dereitos». A escritora británica Caitlin Moran, autora do best-séller How to Be a Woman, describiuse como «medio Wollstonecraft» en The New Yorker. O premio nobel Amartya Sen, economista e filósofo indio quen identificou primeiro a situación das mulleres desaparecidas de Asia, considera repetidamente a Wollstonecraft como unha filósofa política en The Idea of Justice.
Revolta xónica
A súa orixe foi a vontade de Darío I de controlar as fontes de aprovisionamento de trigo e de madeira para a construción naval de Grecia. Para iso debía atacar, coa axuda dos continxentes gregos xonios, en primeiro lugar, aos escitas, que crearan un poderoso imperio en Rusia meridional e cuxas relacións comerciais cos gregos eran frutuosas e activas. Estaba, sen dúbida, tamén a intención de controlar a ruta do comercio de ouro, extraído dos montes Urais ou de Siberia e co que os escitas comerciaban a grande escala. Algunhas expedicións contra os escitas acabaron nun estrepitoso fracaso, xa que estes aplicaban a táctica da terra queimada ao exército persa. O exército persa escapou do desastre e o cerco grazas á lealdade do continxente grego que gardaba a ponte sobre o Danubio (Ister).
Spitsbergen
Historia
As antigas expedicións baleeiras en Svalbard adoitaban, debido ás correntes e á fauna a agruparse ao redor do oeste de Spitsbergen e as illas próximas á costa.
Mary Wollstonecraft
Obras educativas
miniatura|dereita|alt=Page reads ""THOUGHTS ON THE EDUCATION OF DAUGHTERS. THE NURSERY. As I conceive it to be the duty of every rational creature to attend to its offspring, I am sorry to observe, that reason and duty together have not so powerful an influence over human"|Primeira páxina da primeira edición de [[Thoughts on the Education of Daughters (1787).]]
Dices
O topónimo galego Dices pode referirse a:
Mary Wollstonecraft
Obras educativas
A meirande parte dos primeiros traballos de Wollstonecraft son sobre educación; recompilou unha antoloxía de extractos literarios «para a apredizaxe das mulleres novas» titulada The Female Reader e traduciu dous libros infantís, De kleine Grandisson de Maria Geertruida van de Werken de Cambon e Moralisches Elementarbuch nebst einer Anleitung zum nützlichen Gebrauch desselben de Christian Gotthilf Salzmann. Os seus propios escritos tamén abordaron o tema da moralidade. Tanto no seu libro de conduta Thoughts on the Education of Daughters (1787) coma no seu libro infantil, Original Stories from Real Life (1788), Wollstonecraft avoga por educar a mocidade no ethos emerxente de clase media: autodisciplina, honestidade, temperanza e satisfacción social. Ambos os libros tamén salientan a importancia de ensinar a mocidade na razón, revelando a débeda intelectual de Wollstonecraft co importante filósofo educativo do século XVII John Locke. Porén, a prominencia que dá á fe relixiosa e ao sentimento innato distingue a obra do filósofo empirista da súa e vincúlaa ao discurso da sensibilidade popular a fins do século XVIII. Ambos os textos tamén avogan pola educación das mulleres, un tema controvertido no momento e un ao que ela volvería ao longo da súa carreira, especialmente en Vindicación dos dereitos da muller. Wollstonecraft sostén que as mulleres ben educadas serán boas donas e nais e, en última instancia, contribuirán positivamente á nación.
Revolta xónica
Con todo, Darío asegurouse o dominio de Tracia mentres que o rei Amintas I de Macedonia recoñeceu o señorío de Persia (-513). En -508, a illa de Samotracia caeu baixo o xugo persa. Mesmo Atenas solicitou, cara a -508, a alianza persa. Desta campaña Darío sacou a conclusión de que podía contar coa fidelidade dos gregos xonios. Estes, estimaban en cambio que podían, sen riscos excesivos, sublevárense contra o dominio persa, posto que a expedición contra os escitas demostrara que o imperio aqueménida non era invulnerábel.
Spitsbergen
Historia
A illa foi ocupada polo exército en 1941 para previr a ocupación alemá das illas. O Reino Unido e o Canadá enviaron forzas militares para destruír as instalacións e previr a ocupación.
O Banco de sementes noruegués (ou Bóveda de Sementes de Svalbard )
miniatura|350px|Xeografía de Spitsbergen En 2007, o estado noruegués xunto á Asociación Global para a Diversidade iniciou a construción dunha "arca do xuízo final" en túneles practicados dentro dunha montaña próxima a Longyearbyen por un custo de 3 millóns de dólares O$D na illa que protexerá polo menos 10.000 clases de sementes no caso dunha guerra nuclear ou un cambio súbito nas condicións climatolóxicas actuais. O goberno noruegués construiría este banco de sementes escavando unha cavidade en Spitsbergen e despois pondo tantas sementes como puidese dentro con apoio de todos os países do mundo. Este proposto banco tería seguridade máxima, portas a proba de explosión e a atmosfera selada. A cantidade de sementes depositadas dependería do número de países participantes no proxecto.
Mary Wollstonecraft
Vindication of the Rights of Men (1790)
Publicada en resposta a Reflections on the Revolution in France (Reflexións sobre a revolución en Francia, 1790) de Edmund Burke, obra que era unha defensa da monarquía constitucional, a aristocracia e a Igrexa de Inglaterra, e un ataque contra o amigo de Wollstonecraft, o reverendo Richard Price da Igrexa unitaria verde de Newington, Vindication of the Rights of Men (Vindicación dos dereitos do varón, 1790) ataca a aristocracia e avoga polo republicanismo. A súa foi a primeira resposta nunha guerra de panfletos que posteriormente se coñeceu como a «controversia da revolución», na que os Rights of Man de Thomas Paine (1792) se converteron no clamor dos reformadores e radicais.
Wollstonecraft atacou non só a monarquía e o privilexio hereditario, senón tamén a linguaxe que Burke empregou para o defender e o elevar. A meirande parte dos detractores de Burke deploraron o que consideraban unha piedade teatral pola raíña francesa —unha pena que sentían que era a expensas do pobo. Wollstonecraft foi a única en atacar a linguaxe sexista de Burke. Ao redefinir o sublime e o belo, os termos establecidos por Burke en A Philosophical Enquiry into the Origin of Our Ideas of the Sublime and Beautiful (Indagación filosófica sobre a orixe das nosas ideas acerca do sublime e do belo, 1756), Wollstonecraft minou tanto a súa retórica coma o seu argumento. Burke asociara o belo coa debilidade e a feminidade e o sublime coa forza e a masculinidade; Wollstonecraft dálle a volta á retórica de Burke, virándoa contra el; argumenta que a súa teatral posta en escena, coma a que fai na súa coñecida e adornada descrición dos horrores que María Antonieta tivo que sufrir, converte os lectores de Burke —os cidadáns— en febles mulleres que fican convencidos polo espectáculo. Amais critica a argumentación clasista de Burke, demostrando, coma moitos outros dos seus críticos, que é movido polo sufrimento de María Antonieta pero non pola situación apremiante das mulleres pobres e mortas de fame en Francia; de feito, desprézaas abertamente. Na súa primeira crítica feminista descarada, que a estudosa de Wollstonecraft, Claudia L. Johnson, sostén que segue insuperable na súa forza argumentativa, Wollstonecraft acusa a Burke de defender unha sociedade desigual baseada na pasividade das mulleres. Wollstonecraft, influenciada pola Ilustración, tamén desafía a afirmación de Burke sobre que a tradición debe soster a teoría política; defende a racionalidade, sinalando que o sistema de Burke levaría loxicamente á continuación da escravitude polo simple feito de ser unha tradición ancestral. Wollstonecraft non rexeita a necesidade da compaixón nas relacións humanas que Burke salienta, pero a miúdo sostén que esa compaixón é insuficiente para a cohesión social e en certo punto escribe: «Unha miseria semellante pide algo máis que bágoas —detéñome para me lembrar a min mesma— hai que analizar sempre calquera situación racionalmente». Ela describe unha idílica vida campestre na que cada familia pode ter unha granxa que se adapte ás súas necesidades. Wollstonecraft contrasta a súa imaxe utópica da sociedade, debuxada co que ela di é sentimento xenuíno, co falso sentimento de Burke. Significativamente, remata Vindication of the Rights of Men cunha referencia á Biblia: «Teme a Deus e ama as criaturas que lle pertencen. Contemplade o deber do home ao completo!».
Xeito Fole
Xeito Fole, nado en Lugo en 1985, é un artista visual e activista transxénero, transfeminista e antiespecista. No seu traballo utiliza os medios dixitais para pensar de maneira crítica as identidades sexo-xénero hexemónicas e normativas, asín coma os límites dos corpos e das fronteiras simbólicas, políticas e sociais.
Mary Wollstonecraft
Vindication of the Rights of Men (1790)
Vindication of the Rights of Men foi a primeira obra abertamente política de Wollstonecraft, así como a súa primeira obra feminista; como sostén Johnson, «parece que no acto de escribir as porcións posteriores de Rights of Men descubriu o tema que a preocuparía polo resto da súa carreira». Foi este texto o que a converteu nunha escritora moi coñecida.
Xeito Fole
Traxectoria
Licenciouse en Belas Artes pola Universidade de Vigo, período durante o cal obtivo varias bolsas que lle permitiron estudar na Pontificia Universidade Católica do Rio de Janeiro, na École régionale des beaux-arts d'Angers e na Universidade de Barcelona, nesta última é onde remata os estudos especializándose en audiovisual. Posteriormente realiza o mestrado en Artes Dixitais na Universidade Pompeu Fabra.
Mary Wollstonecraft
Vindicación dos dereitos da muller (1792)
Vindicación dos dereitos da muller é unha das primeiras obras da filosofía feminista. Trátase dunha mestura de xéneros literarios —un tratado político, unha guía de comportamento e un tratado educativo. Coa fin de discutir a posición da muller na sociedade, Wollstonecraft bosquexa as conexións entre catro termos: dereito, razón, virtude e deber. Os dereitos e deberes están completamente ligados para Wollstonecraft —se se teñen dereitos cívicos tamén se teñen deberes cívicos. Tal e como ela comenta brevemente «sen dereitos non pode haber ningunha obriga». miniatura|left|alt=Title page reads "A VINDICATION OF THE RIGHTS OF WOMAN: WITH STRICUTRES ON POLITICAL AND MORAL SUBJECTS. BY MARY WOLLSTONECRAFT. PRINTED AT BOSTON, BY PETER EDES FOR THOMAS AND ANDREWS, Faust's Statue, No. 45, Newbury-Street, MDCCXCII."|Páxina do título da edición americana de Vindicación dos dereitos da muller (1792). Wollstonecraft sostén que as mulleres deben ter unha educación acorde coa súa posición na sociedade e logo procede a redefinir esa posición, alegando que as mulleres son esenciais para a nación porque educan os seus fillos e porque poden ser «compañeiras» dos seus maridos en troques de simples esposas. Wollstonecraft sostén que, no canto de ver as mulleres coma adornos na sociedade ou bens que se negocian no matrimonio, son seres humanos que merecen os mesmos dereitos fundamentais que os varóns. Grandes partes de Vindicación dos dereitos da muller responden mordazmente os escritores de libros de conduta tales como James Fordyce e John Gregory e os filósofos educativos tales como Jean-Jacques Rousseau, que lles quixeron negar ás mulleres a educación (Rousseau sostén en Emilio ou Da educación (1762) que as mulleres deben ser educadas para o pracer dos varóns).
Revolta xónica
Orixes da revolta
Desde -512, o mar Negro era un "lago persa", e Tracia converteuse nunha satrapía. Mileto abastecíase alí de trigo e de toda clase de materias primas. A iso sumábase que as xentes de Mileto viran partir os seus "intelectuais", que fuxían ante a dominación persa. Os persas eran, a ollos de numerosos gregos xonios, bárbaros remisos aos "encantos" da civilización grega, que conservaban a súa lingua, a súa relixión e os seus costumes.
Xeito Fole
Obra
Actualmente o seu traballo é transversal e inclúe diferentes disciplinas, desenvolvendo proxectos que relacionan arte, política e educación; durante o ano 2018 realiza o proxecto "Voces LGTBI+", xunto con iDensitat, presentado no Museo de Arte Contemporánea de Barcelona (MACBA). No anos 2016 e 2017 impartiu talleres de vídeo e linguaxe audiovisual dirixidos en obras de teatro colaborativas, como son In Living Memory e A Travessia. Na actualidade coordina a creación artística coa formación sobre diversidade sexual e de xénero dende unha perspectiva transversal a través de metodoloxías creativas.
Mary Wollstonecraft
Vindicación dos dereitos da muller (1792)
Wollstonecraft afirma que daquela moitas mulleres eran parvas e superficiais (refírese a elas, por exemplo, como spaniels e toys ), mais argumenta que isto non é debido a unha deficiencia innata, senón porque os varóns lles denegaron o acceso á educación. Wollstonecraft está decidida a ilustrar as limitacións que a falta de educación supuxo ás mulleres; poeticamente, escribe: «Ensinadas dende a súa infancia que a beleza é o cetro das mulleres, a mente adáptase ao corpo e, errante na súa dourada gaiola, só busca adornar a súa prisión». A implicación desta afirmación é que, sen o dano ideolóxico que anima as mozas dende unha idade temperá a centrar a súa atención na beleza e as melloras exteriores, as mulleres poderían lograr moito máis.
Xeito Fole
Obra
O seu traballo expúxose en diferentes exposicións como:
Revolta xónica
Orixes da revolta
A colonización persa pechou o acceso aos mares setentrionais no momento en que Síbaris, o almacén occidental de Mileto, caeu baixo os golpes de Crotone (-510). Ademais, os persas favoreceron sistematicamente aos rivais fenicios de Tiro e Sidón.
Mary Wollstonecraft
Vindicación dos dereitos da muller (1792)
Aínda que Wollstonecraft pide a igualdade entre os sexos en determinadas áreas da vida, como a moral, non declara explicitamente que as mulleres e os varóns son iguais. O que ela afirma é que varóns e mulleres son iguais aos ollos de Deus. Con todo, tales afirmacións de igualdade están en contraste coas súas afirmacións sobre a superioridade da forza e o valor masculinos. Wollstonecraft mantén, na coñecida e ambigua frase: «Non se conclúa que quero inverter a orde das cousas; xa asegurei que, pola súa constitución, os varóns parecen deseñados pola Providencia para acadar un maior grao de virtude. Falo referíndome a este sexo en xeral; pero non vexo motivo algún para concluír que as súas virtudes debesen diferir por mor da súa natureza. De feito, como sería posible se a virtude é unha constante eterna? Debo, por tanto, se razoo consecuentemente, soster tan enerxicamente que eles seguen ese mesmo fin como sosteño que Deus existe». As súas declaracións ambiguas sobre a igualdade dos sexos fixeron difícil clasificar a Wollstonecraft como unha feminista moderna, sobre todo porque a palabra e o concepto non estaban dispoñibles para ela.
Xeito Fole
Obra
Diversidade, género e sexualidades (Porto, 2018), Muestra Marrana (Ecuador, 2016) El Venadito.Juntxs contra el maltrato animal, Factoría de Arte, Madrid (2016), CC Sagrada Familia, Barcelona (2016) Espai Antoni Miro Peris, Barcelona (2015), Habitat Creatiu, Can Felipa, Barcelona (2015), Artes Visuales, Creación Injuve. Tabacalera, Madrid (2012), Nits Digitals - Cicle d’arts electròniques de Vic. ACVic (2012), Sense Titol ‘10, Facultade de Belas Artes, Barcelona (2010), Novos Valores 2010. Museo provincial de Pontevedra.
Revolta xónica
Orixes da revolta
Tras a toma de Bizancio polos persas pecharon os estreitos e o comercio cara ao Ponto Euxino. Sen dúbida, demostraba unha vontade de emancipación das cidades xónicas que lles empuxou, por unha banda, a rexeitar aos tiranos impostos polos persas, e por outra, a liberarse do xugo aqueménida. Cando a revolta estalou, tivo como primeira consecuencia, en numerosas cidades, a evicción dos tiranos e a proclamación da isonomía.
Mary Wollstonecraft
Vindicación dos dereitos da muller (1792)
Unha das críticas máis mordaces de Wollstonecraft en Vindicación dos dereitos da muller é a que fai contra a falsa e excesiva sensibilidade, particularmente nas mulleres. Argumenta que as mulleres que sucumben á sensibilidade son «movidas por calquera impulso ou sentimento momentáneo» e debido a que son «presas dos seus sensos» non poden pensar racionalmente. E así, declara, non se prexudican só a si mesmas senón a toda a civilización: estas non son mulleres que poidan axudar a perfeccionar a civilización —unha idea popular no século XVIII— senón mulleres que colaboran na súa destrución. Wollstonecraft non defende que a razón e os sentimentos debesen actuar independentemente; cre que deberían servirse a unha á outra.
Revolta xónica
O papel de Mileto e a procura de axuda da Grecia Continental
A soberanía converteuse nunha prioridade. Esta aspiración á liberdade foi teorizada por Aristágoras de Mileto. Baixo a bandeira da liberación, reuniu ás cidades xonias. O obxectivo de retomar Bizancio e Chipre aos persas parecía realista e empuxou aos gregos de Asia á revolta. Esta preparouse con gran segredo en Naxos e en Mileto. O tirano desta última era Histieo, retido en Susa por Darío I, como o seu  compañeiro real de mesa  medorento da súa influencia no mundo xonio, e quen dirixía a cidade na súa ausencia, era o seu xenro Aristágoras, neto dun antigo tirano da cidade. Ao principio aliouse cos persas para retomar Naxos (-500), que se rebelou, pero se puxo a mal rapidamente co xeneral persa por unha afronta que este fixo a un dos seus subordinados.
Xeito Fole
Obra
Xeito participou residencias artísticas en centros de arte como Hangar ou AcVic.
Revolta xónica
O papel de Mileto e a procura de axuda da Grecia Continental
Recibiu entón os consellos de Histieo, ordenándolle rebelarse contra Darío. Temía, sen dúbida, tamén soportar a responsabilidade do fracaso ante Naxos. Despois dun tenso consello dos milesios, onde a única voz discordante era a de Hecateo de Mileto, gran coñecedor do mundo persa grazas ás súas viaxes, un predecesor de Heródoto, opúxose ao proxecto. Aristágoras esgrimiu o estandarte da rebelión (-499 ) e apropiouse de varias naves persas e fenicias. Proclamou logo a igualdade das cidades xonias (a isonomía). Esta alianza carecía dun proxecto claro e sobre todo de medios; era necesario esperar a axuda da Grecia europea.
Mary Wollstonecraft
Vindicación dos dereitos da muller (1792)
Amais dos seus argumentos filosóficos máis xerais, Wollstonecraft traza un plan educativo específico. No capítulo doce, «Sobre a educación nacional», sostén que todos os rapaces deberían ser enviados a un «internado nacional» ao mesmo tempo que se lles dá certa educación na casa que «incentive o amor polo fogar e os praceres caseiros». Tamén mantén que esta escolaridade debería ser mixta, xa que varóns e mulleres, cuxos matrimonios son os cimentos da sociedade, deberían ser «educados segundo o mesmo modelo».
A Cardosa, Cedeira, Cedeira
A Cardosa é un lugar da parroquia de Cedeira no concello de Cedeira na provincia da Coruña. Segundo o Instituto Galego de Estatística en 2016 tiña 52 habitantes (28 homes e 24 mulleres), o que supón unha diminución con respecto ó 2007 cando tiña 53 habitantes.
Mary Wollstonecraft
Vindicación dos dereitos da muller (1792)
Wollstonecraft dirixe o seu texto á clase media, á cal chama «o estado máis natural», e Vindicación dos dereitos da muller está embebido da visión burguesa do mundo. Defende a modestia e a dilixencia e ataca a riqueza empregando a mesma linguaxe coa que acusa as mulleres de falta de utilidade. De todos os xeitos, non é unha amiga incondicional dos pobres; por exemplo, no seu plan nacional de educación suxire que, despois dos nove anos, os pobres deberían ser separados dos ricos e ensinados noutra escola.
Revolta xónica
O papel de Mileto e a procura de axuda da Grecia Continental
Aristágoras partiu, no inverno de -499, cara a Grecia continental para solicitar axuda militar. O momento era pouco propicio, pois Esparta estaba dividida pola rivalidade dos seus dous reis: Cleómenes I, que ao parecer posuía poucas calidades para o mando e goberno, e Demarato, que era o fillo segundo ao nacer (a pesar de que fose da primeira esposa do seu pai). En canto a Atenas, repúñase apenas das convulsións consecutivas á posta en práctica das reformas de Clístenes, neto de Clístenes de Sición. Finalmente, só dúas cidades contestaron á chamada: Atenas, que enviou 20 barcos, e Eretria, que enviou 5, en recoñecemento a que Mileto a axudara antigamente contra Calcis. En total, non representaba máis de 2.000 homes. Para as cidades gregas de Europa, o problema quedaba afastado e os conflitos locais eran xulgados máis importantes.
Mary Wollstonecraft
Novelas
miniatura|dereita|alt=Portrait of a girl reading a book with her shoulder and back exposed painted in a brown palette.|Rapaza lendo (1883), de [[Otto Scholderer; tanto en Mary coma en Maria, Wollstonecraft critica as mulleres que se imaxinan a elas mesmas coma unhas heroínas sentimentais.]]
Revolta xónica
Etapas do conflito
Faría falta, con todo, aos persas máis de 6 anos para sufocar a rebelión. Os primeiros combates foron favorábeis aos xonios. A frota grega aniquilou á frota fenicia nun primeiro combate nas costas de Panfilia, cara a -498. En terra, os persas preparáronse a cercar a cidade de Mileto, cando Caropino, irmán de Aristágoras, coa axuda do continxente ateniense, orquestrou unha manobra de diversión e arrasou Sardes, a antiga capital de Creso, que era a sede dunha satrapía. Pero á volta, o sátrapa Artafernes, que se atopaba cercando Mileto, interceptounos na batalla de Éfeso e logrou a vitoria (primavera de -498).
Mary Wollstonecraft
Novelas
Ambas as novelas de Wollstonecraft critican a institución patriarcal do casamento e os seus efectos daniños sobre a muller. Na súa primeira novela, Mary: A Fiction (1788), a heroína epónima é obrigada pola súa familia a casar sen amor por razóns económicas. Con todo, cumpre o seu desexo de amor e afecto fóra do matrimonio con dúas apaixonadas amizades románticas, unha cunha muller —Ann— e outra cun varón —Henry. Maria (Maria: or, The Wrongs of Woman, 1798), unha novela inacabada e publicada postumamente é considerada adoito a obra feminista máis radical de Wollstonecraft. A obra narra a historia dunha muller recluída nun manicomio polo seu marido; coma Mary, Maria tamén atopa a plenitude fóra do matrimonio nun romance cun paciente e unha amizade cun dos seus gardiáns. Ningunha das dúas novelas de Wollstonecraft retrata matrimonios exitosos, aínda que este concepto o propón en Vindicación dos dereitos da muller. Ao final de Mary, a heroína cre que «se está a achegar ese mundo no que non hai matrimonio e ser dado en matrimonio», presumiblemente como unha parte positiva da súa situación.
Revolta xónica
Etapas do conflito
Ao final do verán do -498, o corpo expedicionario grego, ou polo menos o que quedaba del, recolleu a bagaxe para volver a Atenas e a Eretria. Esta defección non impediu á rebelión gañar amplitude. No outono de -498, o levantamento, gañou Chipre, con excepción de Amatunte, así como a Propóntide e o Helesponto até Bizancio. Logo sublevouse Caria. A principios do -497, a situación dos persas era crítica, pero Darío I reaccionou con celeridade e levou simultaneamente tres exércitos e unha nova frota. En cuestión dun ano (-497) a rebelión foi esmagada en Chipre e nas cidades do Helesponto. En canto aos carios, foron vencidos no río Marsias no outono de -497, a pesar da axuda dos milesios, e máis tarde en Labraunda no verán de -496. Parece que, por aquel entón, Aristágoras fuxiu a Tracia onde morreu pouco despois (-497) nun combate. En canto a Histieo, exerceu a pirataría no mar Exeo e foi morto pouco despois.
Mary Wollstonecraft
Novelas
Ambas as novelas de Wollstonecraft tamén critican o discurso da sensibilidade, unha filosofía moral e estética que se volveu popular a finais do século XVIII. Mary é en si mesma unha novela de sensibilidade e Wollstonecraft tenta utilizar os tropos dese xénero para socavar o sentimentalismo mesmo, unha filosofía que ela consideraba daniña para as mulleres porque as animaba a confiar demasiado nas súas emocións. En Maria, a indulxencia da heroína coas fantasías románticas fomentadas polas novelas represéntase como particularmente prexudicial.
Revolta xónica
Etapas do conflito
Os carios repuxéronse e inflixiron unha grave derrota aos persas no seguinte outono en Pedaso (-496). Finalmente, establecéronse longas e penosas negociacións e os carios non depuxeron as armas até o -494. Mileto atopábase entón soa.
Mary Wollstonecraft
Novelas
As amizades femininas son centrais para ambas as novelas de Wollstonecraft, pero é a amizade entre Maria e Jemima, a criada encargada de vixiala no manicomio, que é a máis salientable. Esta amizade, baseada nun lazo cordial da maternidade, entre unha muller de clase alta e unha muller de clase baixa é un dos primeiros momentos da historia da literatura feminista que insinúa un argumento cruzado de clase, é dicir, que as mulleres de diferentes posicións económicas teñen os mesmos intereses emancipatorios porque son mulleres.
Revolta xónica
Consecuencias da derrota xónica
Esta derrota arrastrou á Grecia continental, en particular a Atenas, a unha profunda reacción de tristeza. Así o poeta Frínico compuxo unha obra titulada A Toma de Mileto que facía alagar en bágoas ao público (sendo condenado o seu autor a unha multa de 1000 dracmas por lembrar acontecementos desgraciados).
Mary Wollstonecraft
Letters Written in Sweden, Norway, and Denmark (1796)
miniatura|esquerda|alt=Painting of icebergs, with one white iceberg dominating the center of the work and dark blue and black icebergs framing the piece. The work is painted in a suggestive style rather than with precise detail.|[[Os icebergs (1861), por Frederic Edwin Church amosa a estética do sublime.]]
Letters Written in Sweden, Norway, and Denmark (Cartas escritas en Suecia, Noruega e Dinamarca) é un relato de viaxe profundamente persoal. As vinte e cinco cartas abranguen unha ampla gama de temas, dende as reflexións sociolóxicas sobre Escandinavia e os seus pobos ata as cuestións filosóficas sobre a identidade e as reflexións sobre a súa relación con Imlay (aínda que non se menciona polo seu nome no texto). Empregando a retórica do sublime, Wollstonecraft explora a relación entre o eu e a sociedade. Reflectindo a forte influencia de Rousseau, Letters Written in Sweden, Norway, and Denmark comparte os temas de Les Rêveries du promeneur solitaire (1782) do filósofo francés: «A busca da fonte da felicidade humana, o rexeitamento estoico dos bens materiais, a aperta extática da natureza e o papel esencial do sentimento na comprensión». Mentres Rousseau finalmente rexeita a sociedade, Wollstonecraft, no entanto, celebra escenas domésticas e o progreso industrial no seu texto.
Revolta xónica
Consecuencias da derrota xónica
A intervención militar persa en Asia Menor trouxera a Darío I cara a Occidente e suscitado quizais nel ideas expansionistas, ou polo menos, o desexo de establecer en Grecia mesma, réximes que lle fosen favorábeis. O papel xogado por Atenas e Eretria mostráronlle a necesidade de impor a súa autoridade sobre as dúas beiras do mar Exeo. Con todo, se se exceptúa a sorte de Mileto, Darío usou unha moderación relativa que impuxo un forte tributo ás cidades sublevadas pero permitíndolles a súa autonomía.
Era outra vez
Era outra vez é un filme galego do ano 2000 dirixido por Juan Pinzás e rodado orixinalmente en lingua galega.
Mary Wollstonecraft
Letters Written in Sweden, Norway, and Denmark (1796)
Wollstonecraft promove a experiencia subxectiva, particularmente en relación coa natureza, explorando as conexións entre o sublime e a sensibilidade. Moitas das cartas describen o impresionante escenario de Escandinavia e o desexo de Wollstonecraft de crear unha conexión emocional con ese mundo natural. Ao facelo, dá máis valor á imaxinación que en traballos anteriores. Coma nos seus escritos anteriores, ela defende a liberación e a educación das mulleres. Porén, nun cambio con respecto aos seus traballos anteriores, ilustra os efectos prexudiciais do comercio na sociedade, contrastando a conexión imaxinativa co mundo mercantil e materialista, unha actitude que asocia con Imlay.
Era outra vez
Foi o primeiro filme español adscrito ao movemento Dogma 95.
Mary Wollstonecraft
Letters Written in Sweden, Norway, and Denmark (1796)
Letters Written in Sweden, Norway, and Denmark foi o libro máis popular de Wollstonecraft na década de 1790. Vendeuse ben e foi valorado positivamente pola meirande parte dos críticos. Godwin escribiu «se algunha vez houbo un libro calculado para facer a un lector namorarse do seu autor, este paréceme ser o libro». Influíu en poetas románticos como William Wordsworth e Samuel Taylor Coleridge, que se inspiraron nos seus temas e na súa estética.
Recoñecemento
En 2020 erixiron en Londres unha estatua na súa honra que xerou moita polémica.
Era outra vez
Sinopse
Uns excompañeiros da mesma promoción de xornalistas reúnense durante unha fin de semana despois de dez anos acabados os seus estudos, unha promesa que se fixeran no seu momento. Estes son Rosendo (Monti Castiñeiras), Nacho (Víctor Mosqueira), Beatriz (Pilar Saavedra), Loreto (Isabel Vallejo) e Lucas (Vicente de Souza). Reúnense no chalé de Rosendo, que é escritor, e que está escribindo un libro co mesmo tema que trata a película. Loreto non traballa con temas relacionados co xornalismo, senón que pinta cadros. Lucas, xornalista deportivo, vai coa súa moza Patricia (Mara Sánchez). Beatriz "The Best", que é unha famosa figura televisiva, vai co seu rapaz Bruno (Marcos Orsi). Nacho é homosexual, e confésalle a Rosendo que aínda lle gusta, mais Nacho non logrará atraer ao solitario escritor os seus beixos.
A reunión consiste nunha fin de semana enteira, que comeza cunha merenda, onde Patricia saca o tema dun cadro que mercara Lucas por 1250 euros, que lle parecía unha "pintura de merda", e que resulta ser da Loreto, que o tiña exposto nunha galería e asinado con seudónimo. Loreto cando contactara con Lucas para reunirse faláralle da súa exposición. E resulta que entre Lucas e Loreto existen reminiscencias dos seu amorío universitario, do que acabará finalmente rexurdindo nunha nova relación.
Produción
A rodaxe do filme comezou o 25 de xaneiro de 1999 e rematou o 23 de outubro de 1999 en localizacións de Madrid e Galicia.