cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Antón Villar Ponte
Traxectoria
Amosouse partidario de colaborar, como o resto da ING, coa ditadura de Primo de Rivera e aceptou entrar o 7 de febreiro de 1924 no consistorio da Coruña como concelleiro en calidade de directivo da Reunión de Artesáns. As Irmandades da Fala da Coruña criticaron con dureza esa súa decisión. Finalmente, a súa oposición a devolverlle a xestión das institucións de beneficencia á Igrexa católica precipitou a súa renuncia o 18 de marzo dese ano e a súa oposición á ditadura. Chegou a ser arrestado por artigos contrarios á ditadura en maio de 1926 e mais en xaneiro de 1927. Na súa traxectoria política foi un dos fundadores da ORGA (1929) e, como membro dela, foi elixido deputado da Federación Republicana Gallega pola provincia da Coruña nas eleccións de xuño de 1931. En 1934 incorporouse ao Partido Galeguista e volveu ser electo nas eleccións de febreiro de 1936 na candidatura da Fronte Popular, mais non chegou a prometer o cargo nin presenciar o plebiscito do Estatuto de Galicia de xuño, pois morreu en marzo por mor dunha perforación gástrica.
Ideario
O traballo e as reflexións de Villar Ponte contextualízanse nun momento de desenvolvemento intelectual e estético en toda Europa. En Galiza coincidiu co agromar de dúas posturas enfrontadas no seo do galeguismo. Dunha banda, a corrente culturalista (de dereitas, personificada por Vicente Risco, Ramón Otero Pedrayo e Florentino López Cuevillas) e, da outra, a máis activista politicamente (de esquerdas, con Manuel Lugrís Freire, Uxío Carré Aldao ou Víctor Casas). miniatura|175px|Nuestra afirmación regional, 1916, 2a ed. Villar Ponte foi parte deste segundo grupo, xuntamente con Xoán Vicente Viqueira. A súa propia visión do nacionalismo galego inclúeo nesta corrente, pois defendeu a construción dos sistemas políticos desde a racionalidade e o servizo ao pobo, xa que consideraba as persoas de forma individual e non como ente abstracto (contrariamente do que defendían os culturalistas).
Igualmente, prescindiu das paixóns e apelaba á racionalidade. Estes razoamentos, en principio críticos co nacionalismo galego, utilizounos contra o nacionalismo español:
Segundo Villar Ponte, os sistemas sociais constrúense historicamente pola humanidade. Daquela, acontecería o mesmo cos conceptos nación e estado: se os constrúen os seres humanos, non son realidades eternas nin feitos que determinen ou deban determinar, en principio, unha imposición moral. Este punto de vista bate frontalmente co discurso historicista que predominaba nos nacionalismos do século XIX e de comezos do XX. miniatura|175px|Portada dunha edición [[facsímile|facsimilar de Almas mortas.]]
Recoñecementos
O Concello de Viveiro convoca o Premio de Novela Vilar Ponte que rende homenaxe a Antón e a Ramón Vilar Ponte.
Teatro
miniatura|175px|O Mariscal.
Amais, traduciu obras clásicas de William Shakespeare ou Molière.
Pete Maravich
Peter Press Maravich, nado o 22 de xuño de 1947 en Aliquippa, Pensilvania e finado o 5 de xaneiro de 1988 en Pasadena (California), foi un xogador de baloncesto de estadounidense, coñecido polo alcume de Pistol Pete. Durante toda a súa carreira na National Basketball Association (NBA) tivo unha media de 24,2 puntos, tras xogar 688 partidos cos Atlanta Hawks, logo nos recentemente creados New Orleans Jazz (que no seu último ano na franquía pasaron a chamarse Utah Jazz), e finalmente, tras sufrir unha grave lesión, xogou unha última tempada cos Boston Celtics.
Ingresou no Basketball Hall of Fame en 1987, sendo un dos máis novos en conseguilo, falecendo meses despois tras sufrir un ataque ao corazón durante un partido informal de baloncesto. Distinguíase polo seu estilo imaxinativo e arriscado, revolucionando o baloncesto cun estilo característico aínda moi seguido na actualidade; Maravich foi citado no Hall of Fame como "quizais o maior talento creativo ofensivo da historia". En 1996 foi seleccionado como un dos "Cincuenta mellores xogadores da historia da NBA". En homenaxe, o seu dorsal 7 foi retirado por Utah Jazz en 1985 e por New Orleans Hornets (actuais New Orleans Pelicans) en 2002.
Primeiros anos
Pete Maravich, de orixe serbia, naceu en Aliquippa, Pensilvania, unha pequena cidade siderúrxica situada na área metropolitana de Pittsburgh. Maravich sorprendeu á súa familia e amigos coas súas habilidades de baloncesto xa dende unha idade temperá. O seu pai, Press Maravich, que fora xogador profesional e que agora traballaba de adestrador, ensinou a Maravich os fundamentos do baloncesto cando el tan só tiña sete anos de idade. Obsesivamente, Maravich pasou horas practicando trucos de control de balón, pases, fintas e tiros de longa distancia.
Universidade de Louisiana State
Mentres que Maravich dixera aos seus amigos que sempre quixera xogar ao baloncesto na Universidade de West Virginia, o seu pai convertérase en adestrador de Louisiana State, co que lle ofreceu un lugar no equipo. Xa no seu primeiro partido na LSU, Maravich conseguiu 50 puntos, 14 rebotes e 11 asistencias contra a Universidade de Southeastern Louisiana. En só tres anos xogando para o seu pai en LSU, anotou 3.667 puntos Maravich (1.138 puntos en 1968, 1.148 puntos en 1969 e 1.381 puntos en 1970), cunhas medias de 43,8, 44,2 e 44,5 puntos por partido respectivamente. Durante toda a súa carreira universitaria, o base de 1,96 m (unha altura considerable para o seu posto) conseguiu 44,2 puntos por partido en 83 partidos, liderando a NCAA en anotación en cada unha das súas tres tempadas.
Os rexistros universitarios de Maravich en puntuación aínda hoxe son particularmente impresionantes, sobre todo tendo dous factores en conta. En primeiro lugar, Maravich, era un gran lanzador de longa distancia, e daquela aínda non había liña de tres puntos, co que tería metido moitos máis puntos se fose nunha época posterior. Anos máis tarde o exadestrador de baloncesto da LSU Dale Brown calculou cunha fotos que tomara que Maravich conseguiría unha media de trece triplas por encontro, o que subiría a súa media a 57 puntos por partido. En segundo lugar, o regulamento da NCAA no momento da carreira universitaria de Maravich prohibía a estudantes de primeiro xogar nas competicións universitarias, o que lle impediu anotar moitas máis puntos. Máis de 35 anos despois, moitos dos seus rexistros da NCAA e da LSU seguen en pé. Maravich foi tres veces All-American e aínda que nunca apareceu no torneo da NCAA, Maravich desempeñou un papel clave na transformación dun equipo que fixera un récord de 3-20 a tempada anterior. En Louisiana State University, Maravich foi un membro da fraternidade Sigma Alpha Epsilon.
Primeiro ano
miniatura|left|Maravich en 1967. Tras finalizar o seu exitososo periplo universitario, Pete Maravich debeu afrontar o salto ao profesionalismo. Cando chegaba o decisivo momento do draft, era tentado por ABA e NBA, as dúas ligas do momento. Entón, a Pistol comparábaselle con Bob Cousy ou Dick McGuire polo seu manexo de balón, aínda que era ademais un excepcional tirador
Os Atlanta Hawks, buscando rexuvenecer o seu persoal, mandaron a Zelmo Beaty, a San Francisco Warriors a cambio do número tres do draft. Unha vez no mesmo, Detroit elixiu no número un a Bob Lanier, e sorprendentemente, os Rockets foron a por Rudy Tomjanovich, pois ao parecer Elvin Hayes non estaba moi disposto a compartir o balón con ninguén máis. Deste xeito, os Hawks tiveron vía libre para elixir a Maravich. Mentres tanto, na ABA, foron os Carolina Cougars quen obtiveron os dereitos por Pete. A idea era ver se Maravich se inclinaría polo espectáculo da ABA ou pola máis consolidada NBA, que naquela época estaba dominada por grandes egos, onde o individualismo no xogo era meirande. Fálase de que nun partido, Elvin Hayes fixo 28 tiros tocando 29 veces a pelota en xogo. Ademais, o diñeiro recibido por determinados rookies era un obstáculo, xa que salientaba a envexa de determinados veteranos con contratos inferiores. Por primeira vez na historia, o diñeiro fluía nas arcas da NBA, alá por 1970, e as comparacións eran odiosas entre vellos e novos contratos.
A primeira opción de Pete sempre foi a NBA, xa que tiña un plan de pensións a trinta anos e xa entón, seis anos antes de que sucedese, había rumores de fusión entre ambas as ligas. Ademais, o propio Pistol sempre quixo xogar na liga onde brillaron os seus maiores ídolos, Jerry West e Oscar Robertson. Aínda así, os Maravich foron a Nova York a falar cos Cougars. As negociacións eran directas, sen intermediarios polo medio, e os Maravich non tiñan demasiado diñeiro. Despois de intensas reunións que acabaron ás 5 da mañá, ambas as partes quedaron emprazadas para outra reunión a seguinte semana. Cando foron a abandonar o hotel, viron que os Cougars non pagaran a súa habitación. Press Maravich tiña 83 dólares encima, Pete tiña 10. A factura de hotel foi de 82 dólares, máis 10 de taxi ao aeroporto e un de propina a un taxista, que os mirou coma se fosen mendigos.
Foi o final da historia de Pete coa ABA. Poucos días despois, Pistol asinaría o contrato con Atlanta e converteríase en millonario: entre 1 600 000 e 2 000 000 dólares a repartir en 5 anos, ademais dun coche. Maravich chegou a un equipo con sete xogadores de cor e portaría o número 44 na honra á súa espectacular media de anotación na NCAA. Os Hawks eran un bo equipo e a súa estrela era Lou Hudson, un aleiro que superaba con facilidade os 20 puntos por partido. Ademais de Sweet Lou estaban Bill Bridges, cuarto reboteador da liga a pesar dos seus dous metros; Joe Caldwell, un defensor do que se dicía que podía saltar sen pulo por riba dun coches; o base Walt Hazzard e o pivote Walt Bellamy, 'Big Bells', unha superestrela da liga, que no seu ano rookie en 1961 pasara os 30 puntos por partido. Con todo, o seu rendemento baixou de forma progresiva na súa carreira. O seu adestrador era Richie Guerin, que fora un gran xogador na liga e alternara as funcións de xogador e adestrador desde a súa chegada aos Hawks.
Maravich instalouse en Atlanta sen o seu pai, quen tivo que volver a casa xa que os problemas de alcoholismo da súa muller eran cada vez maiores. Ademais, Joe Caldwell decidiu pedir na súa renovación un dólar máis do que gañaba Pistol, co cal saíu do equipo buscando fortuna na ABA. Por riba de todo iso, o seu xogo non encaixaba co xogo do resto do equipo, xa que non captaban os seus pases e recibía poucas axudas tras cada dous contra un. Ademais, Maravich era un tipo tranquilo e bastante tímido, co cal non conectou nun equipo cun ambiente nada semellante ao da Universidade. O resultado foi que Pete non empezou a súa primeira tempada como titular. En pretempada, perderon de 50 puntos ante os Bucks de Oscar Robertson e Lew Alcindor (xogador máis tarde coñecido como Kareem Abdul-Jabbar), que serían o seu primeiro rival na liga regular, tralo que o cronista local escribiu que fora "a peor exhibición de baloncesto que vira xamais". Perderon, xa durante a tempada, 97-108, facendo Maravich un mal partido con 3/13 en tiro. De feito, Pete encadeou varios malos partidos, repletos de perdas de balón e desacerto no tiro. Tódolos que lle envexaban polo diñeiro que gañaba saíron na súa contra. Ironicamente, Caldwell asinaba polos Carolina Cougars na ABA, o equipo que pretendeu a Pistol, e os Hawks tras 16 partidos tiñan un balance de 4-12. O ano anterior lograron un balance de 48-34 e a química no equipo non existía. Os seus compañeiros boicoteaban as entrevistas, fartos de preguntas sobre Maravich: era o inimigo público número 1.
De súpeto, Pete espertou: tres partidos seguidos con 32 puntos, xa como titular, e 40 ante os New York Knicks no Garden, con todo o equipo animando dende o banco. Despois conseguiu que Jerry West, que tivera dous partidos ante os Hawks por encima de 50 puntos a tempada anterior, quedase só en 24. A súa media de perdas de balón por partido comezou a baixar a metade de tempada, simplemente limitando todos os riscos innecesarios, e os seus compañeiros finalmente aceptárono no vestiario no canto de buscar o oco deixado por Campbell. Tras o All-Star, os Hawks tiveron marca gañadora e Maravich fixo varios partidos roldando os 40 puntos, situándose na carreira para ser Rookie do Ano fronte a Dave Cowens e Geoff Petrie, quen empataron finalmente polo galardón a pesar dos 23,2 puntos por partido de Pistol Pete, que foi terceiro a moita distancia de ambos. Os Hawks alcanzaron os Playoffs, pero enfrontábanse aos campións en exercicio: os Knicks, que lles venceron 4-1. Pete só brillou no último encontro con 31 puntos.
Tráxicos anos en Atlanta
miniatura|Maravich (44) ante Tom Van Arsdale. Os dous anos seguintes de Maravich na liga foron os máis duros. Non tiña amigos en Atlanta e os seus compañeiros tíñano por alguén moi raro. Empezou a practicar artes marciais no verán para mellorar a súa mobilidade, pero xusto ao final do verán contraeu unha mononucleose que lle fixo perder máis de 15 quilos. De feito Pete, coas súas ansias de xogar, fixo que o seu rendemento fose inferior ao habitual durante gran parte da tempada, xa que volveu ás canchas moito antes do que debería. A situación co seu pai tamén lle influíu. Press Maravich foi despedido polos malos resultados de LSU tras a marcha do seu fillo. Ferido no seu orgullo e a pesar de ser considerado unha das mentes baloncestísticas máis clarividentes da súa xeración, Press buscou traballo en calquera equipo, onde fose, no canto de esperar unha mellor oportunidade, e aceptou o posto de adestrador xefe na minúscula universidade de Appalachian State, onde, pola súa localización nas montañas e a moitas horas en coche do aeroporto máis próximo, foi incapaz de recrutar bos xogadores. A Maravich non lle foi nada ben, nin individual nin colectivamente. Os seus 19,3 puntos por partido e case seis asistencias confirmábanlle como un bo xogador NBA, pero non unha estrela. A pesar de todo, foi incluído no segundo equipo NBA. Boston cruzouse no camiño dos Hawks, que os eliminou en primeira rolda de Playoff
Xa no seu terceiro ano en Atlanta, a súa nai estaba cada vez máis afectada polos seus problemas co alcol, a pesar de contar con axuda profesional. Encima o propio Pete, unha vez superados os seus problemas físicos, notou un estraño 'tic' no seu ollo dereito a noite antes dun partido no Garden. A súa pálpebra non se pechaba e foille diagnosticado unha parálise facial temporal, sen saberse de certo canto tardaría en desaparecer. Pistol tentou xogar o partido, pero o risco a sufrir un contacto no seu ollo que puidese deixarlle cego era importante. Ademais, o feito de que o propio aire do pavillón facía que o ollo practicamente ardéselle retiroulle do partido. Conseguiu xogar con lentes protectoras en partidos posteriores, baixando moito o seu rendemento, ata que a parálise desapareceu e Maravich recuperou o seu mellor nivel. Entón sucedeu a traxedia. Pistol recibiu unha chamada de Ronnie, o seu irmán. A súa nai pegouse un tiro na cabeza e estaba en estado crítico. Para cando Pete chegou a Charlotte, onde a súa familia residía, a súa nai falecera. Por primeira vez na súa vida, Maravich atopábase cunha situación na que o baloncesto non podía remediar nada. Aínda así, fixo de tripas corazón, sacando pases imposibles, volvendo arriscar en cada xogada para conseguir entrar no primeiro equipo NBA tras facer 26,1 puntos e case 7 asistencias por choque. Colectivamente, as cousas non foron nin mellor nin peor, os Hawks volveron caer, en primeira rolda, outra vez en seis partidos e outra vez ante os Celtics de Havlicek e Cowens.
Sendo culpado de que o seu equipo non chegase ao seguinte nivel, Pete Maravich non tardaría moito en ser traspasado nun dos episodios máis estraños dos intercambios NBA, por como se desenvolveu e polo resultado final do mesmo. Nos New Orleans Jazz habería máis luces e sombras, a constante dun xogador xenial que se recuperaría para o baloncesto no seu novo equipo. Aínda así, novos problemas estarían por vir.
Últimos anos na NBA e morte
Pete xogou varios anos a gran nivel sendo un ano máximo anotador da NBA con 31 puntos de media e dando espectáculo e asistencias imposibles que como recoñecería anos máis tarde, por exemplo Magic Johnson, foron de inspiración para moitos xogadores, pases mirando a outro sitio, de costas, pase picado dende o centro da cancha, contragolpes vertixinosos, o repertorio de Pistol Pete era moi grande e a pesar dos seus problemas persoais era respectado e tratado como un xenio ou alguén moi especial, sendo posto como exemplo por Red Auerbach de xogador con gran manexo de balón, en vídeos instrutivos e de adestramento.
Pete retirouse bastante pronto, tendo en conta a idade media con que adoitan retirarse os xogadores, a súa camiseta foi retirada polos Jazz que se acababan de mudar a Utah. O seu pai acababa de morrer e o para explicar a súa retirada dixo: "non quero xogar até os 40 anos e morrerme dun ataque ao corazón", palabras que se farían realidade desgraciadamente. Ante tanta desgraza envorcouse en ser un bo cristián, lendo a Biblia e facendo obras de caridade.
En 1988 Pete Maravich estaba a disputar un partido amigable cando de súpeto caeu ao chan e morreu, tiña 40 anos. En 1996 foi elixido como un dos 50 mellores de todos os tempos, sendo o único que nese momento estaba morto.
Carlos Vázquez Pimentel
Carlos Vázquez Fernández-Pimentel, máis coñecido como Carlos Vázquez Pimentel, nado en Lugo e finado na mesma cidade o 23 de marzo de 1984, foi un médico e político galego.
Traxectoria
Irmán do poeta Luís Pimentel. Traumatólogo, exerceu no Sanatorio Pimentel de Lugo. Participou na reorganización da Agrupación Socialista de Lugo en 1930. Foi elixido concelleiro e foi tenente de alcalde na primeira corporación republicana e vogal Comisión Xestora Provincial (entre maio de 1931 e febreiro de 1934). Foi candidato do PSOE nas Eleccións a Cortes Constituíntes de 1931. A finais de febreiro de 1934 foi elixido alcalde de Lugo, logo da dimisión de José Cobreros de la Barrera, permanecendo no posto ata outubro dese ano. Formou parte da xunta do Museo Provincial de Lugo.
Ao producirse o golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi sancionado cunha multa de 25.000 pesetas e confinado primeiro en Palencia en decembro de 1937 e despois en Castropol (de marzo de 1938 a marzo de 1939). Foille levantada a sanción logo de atender varios feridos a conta do sanatorio Pimentel e doar cantidades superiores a 39.000 pesetas para o Exército e milicias e o primeiro piso da súa casa para Secretaría de Falange. En 1940 foi expedientado por responsabilidades políticas e sancionado co pago de 100 pesetas.
Vida persoal
Casou en xaneiro de 1935 con Carmen Llamas Montero, que finou en 1979, e foi pai de Carlos, Germán, Felipe e Isabel Vázquez-Pimentel Llamas.
Etnomusicoloxía
miniatura| A etnomusicoloxía é o estudo da música de tradición oral, anteriormente coñecida como musicoloxía comparada, os etnomusicólogos están interesados en poñer a música dentro do seu contexto cultural e recentemente ampliou o seu campo de estudo a todas as músicas vistas desde a antropoloxía. Naceu no século XIX e os primeiros cultivadores foron Béla Bartók, Constantin Brailoiu e Diego Carpitella. Os estudosos da etnomusicoloxía habitualmente rexistran as pezas, trascríbenas fielmente, analizan o contexto e o texto e estudan a melodía.
Tobramicina
miniatura|dereita|300 px|Tobramicina. [[Nomenclatura da IUPAC|Nome IUPAC: (2S,3R,4S,5S,6R)-4-amino-2-{[(1S,2S,3R,4S,6R)-4,6-diamino-3-{[(2R,3R,5S,6R)-3-amino-6-(aminometil)-5-hidroxioxan-2-il]oxi}-2-hidroxiciclohexil]oxi}-6-(hidroximetil)oxano-3,5-diol.]] miniatura|dereita|300 px|Modelo da estrutura da tobramicina.
A tobramicina é un antibiótico do grupo dos aminoglicósidos derivado da bacteria Streptomyces tenebrarius. É un antibiótico de amplo espectro utilizado no tratamento de diversas infeccións, especialmente de bacterias gramnegativas que afectan ao tracto xenital feminino, como Escherichia coli, Chlamydia trachomatis ou gonococos, e serve como profilaxe para as conxuntivites bacterianas nos neonatos, e no tratamento de infeccións oculares. É particularmente útil en aerosol para os pacientes con fibrose quística e doenzas pulmonares crónicas con colonización ou infección por Pseudomonas aeruginosa. Prefírese a tobramicina á xentamicina para tratar as infeccións pneumónicas por Pseudomonas aeruginosa porque ten unha mellor penetración nos pulmóns e mellor actividade antibacteriana.
Presenta un espectro de actividade in vivo similar ao da xentamicina. A resistencia bacteriana á tobramicina é similar á da xentamicina, porque actúan os mesmos encimas inactivadores.
A tobramicina é estruturalmente moi parecida á kanamicina. Pode sintetizarse a partir da kanamicina B ou obterse de caldos de fermentación de Streptomyces tenebrarius.
Administración
A compañía Bausch & Lomb Pharmaceuticals produce unha solución de tobramicina estéril en gotas oculares cunha concentración de tobramicina do 0,3%. Está mesturada con benzalkonio cloruro ao 0,01% como conservante. Estas concentracións equivalen a 3 mg por mL e 0,1 mg por mL, respectivamente.
Estase comprobando unha formulación de tobramicina micronizada nebulizada para o tratamento da sinusite.
Efectos secundarios
Como outros aminoglicósidos a tobramicina ten ototoxicidade, polo que pode producir xordeira ou perda do sentido do equilibrio (vértigos), especialmente en individuos xeneticamente susceptibles. Estes individuos teñen xeralmente unha mutación normalmente inofensiva, pero que permite que a tobramicina afecte especialmente ás células do oído medio.
A tobramicina pode ser tamén moi nefrotóxica, polo que pode afectar aos riles, particularmente se se acumulan múltiples doses ao longo dun tratamento.
Poden presentarse alerxias.
Por todas estas razóns, cando se administra tobramicina por vía parenteral, hai que dosificala de acordo co peso corporal do paciente, e existen varias fórmulas para calcular a dosificación. Os niveis séricos de tobramicina son monitorizados durante o tratamento.
Eleccións xerais na Coruña
Eleccións xerais na provincia da Coruña desde 1977. No período comprendido entre 1977 e 2016 o número de representantes da Coruña no Congreso dos deputados diminuíu de 9 a 8.
Eros
Na mitoloxía grega, Eros é o nome do deus do amor, correspondente ó Cupido na mitoloxía romana.
Existen varias versións sobre o nacemento de Eros, aínda que adoita considerarse nacido directamente do Caos, á par que Xea ou do ovo primixenio que puxo Eurínome e que fecundara a serpe Ofión.
Segundo outras lendas, era fillo de Ares e Afrodita ; ou de Ilitía, de Iris, ou de Hermes e Artemisa.
Entre as súas accións, lanza as súas frechas a Heracles, a Apolo (que se burlara del por non saber manexar o arco) e ó propio Zeus.
Psique
miniatura|300px|esquerda|Eros chegando ante Psique, dormida Especialmente coñecida foi a relación de Eros con Psique, que narra Apuleio. Psique e as súas irmás eran belísimas, pero especialmente Psique, tanto que non casaba polo medo que impuña nos seus pretendentes. O oráculo díxolle ó pai que a vestise de noiva e a deixase nunha montaña, e que un monstro viría a posuiría. Así o fixeron e Psique quedó alá, pero un forte vento levouna ata un val, no que quedou dormida no céspede. Cando acordou estaba no xardín dun gran palacio, onde foi recibida por escravas que dixeron estar ó seu servizo. Ó solpor apareceu o marido profetizado, que lle advertiu que non podía miralo pois, de facelo, perderíao para sempre. Así viviu durante varias semanas, repitíndose o día soa no palacio e a chegada do marido no solpor, co que era feliz. Pero Psique añoraba ós pais, que a creerían morta, e pediu ó marido permiso para volver á súa casa.
Outro vento levouna ata a mesma montaña, e desde alí chegou xunto ós pais e irmás. Cando lles deu os regalos que traía para estas, que, cheas de envexa, a dixeron que agochase unha lámpada para poder ver, cando o seu marido se quedase dormido, se era o monstro que dicía o adiviño. Cando regresou fixo o que lle dixeran, e observou que quen estaba na cama era un mozo fermoso, pero coa emoción caeulle unha gota de aceite sobre a perna deste que fixo acordar a Eros (pois Eros era o seu marido) e este fuxiu para sempre.
Psique, sen o seu amor, vagou polo mundo adiante, ata que a capturou Afrodita, indignada pola súa beleza, que a encerrou e atormentou. Obrigouna a descender ó Hades e pedirlle a Perséfone un frasco de Xuvencia, a fonte da eterna xuventude, que non debía abrir de ningún xeito. Pero Psique abriu o frasco e caeu profundamente dormida.
Eros, pola súa banda, era incapaz de esquecer a Psique, e ó vela así dormida foi voando cara ela e despertouna dun frechazo (ou cun bico, segundo Carmona). Logo pediulle a Zeus poder casar con ela e Zeus aceptou, e casaron. Xa que logo, Afrodita reconciliouse con ela.
Iconografía
É representado normalmente -e como consecuencia da descrición dos poetas- como un neno pequeno (gordecho e de dourados rizos) ou adolescente, que adoita acompañar a Afrodita nas súas aventuras. Tamén se lle representa con ás, aínda que non sempre, e portando o arco e mailas frechas (os seus atributos característicos), que utiliza para sementar o amor (se usa as súas frechas de punta de ouro) e o desamor (se usa, polo contrario, as de punta de chumbo) tanto entre humanos coma nos deuses.
Outros atributos que o identifican son a venda sobre os ollos, que non aparece ata o Renacemento, e que significa que fai perder a razón e a prudencia a quen dispara as súas frechas. Outras veces porta fachos, que simbolizan que é quen de acender o amor. Pode representarse tamén como erotes ou amorcillos, portando fachos, pombas (que significan fecundidade), lazos e xugos (que significan as ataduras do matrimonio).
Las Riberas
Las Riberas foi un periódico editado en Chantada en 1900.
Historia e características
Periódico semanal literario e defensor dos intereses de Chantada, apareceu a principios de xaneiro de 1900. Dirixido por Xesús Fernández González. Entre os seus colaboradores figuraron Francisco Camba e José Costa Figueiras. Cesou a súa publicación en xuño de 1900.
Teoría política feminista
As teorías políticas feministas caracterízanse por realizar un tratamento dos problemas políticos e filosóficos dende unha perspectiva feminista. Dentro do feminismo distínguense dúas teses: unha descritiva e outra normativa. A descritiva sostén que se dá unha situación desigual entre homes e mulleres. A normativa sostén que esta situación debería mudar. Está distinción pódese corresponder cos dous obxectivos principais do feminismo:
Debido á pluralidade de propostas e enfoques cos que se afrontan estás dúas cuestións, sería máis axeitado falar de feminismos debido ás diverxencias entre distintas posturas.
Para estruturar esta entrada propiamente ao redor da teoría política, reduciremos o conxunto de enfoques achegándonos ás propostas centradas en incluír un exame do Estado, centrado en:
A teoría política feminista fai un esforzo por incluír nas teorías políticas tradicionais unha perspectiva de xénero, explicitando así a existencia das desigualdades que abranguen este eido.
Feminismo liberal
O nacemento do feminismo liberal dáse na primeira onda do movemento no século XIX, manténdose (con transformacións) na actualidade. O liberalismo coloca a liberdade no foco do debate, o feminismo liberal baseándose nesta doutrina focalízao na liberdade das mulleres, sendo o Estado o garante deste principio.
Existen diferentes concepcións do que se considera a liberdade; este problema do liberalismo tradúcese no propio feminismo, por tanto existirán distintos posicionamentos, en moitos casos opostos entre si. O tipo máis tradicional na literatura feminista é o que interpreta a liberdade no que respecta á autonomía das mulleres, baseándose na libre elección e na independencia política, sendo copartícipe e fundamentado na igualdade de oportunidades para o bo funcionamento do mesmo.
Outro elemento de grande interese é a falta de distinción que establecen entre o eido privado e o público. Isto vese non só no pasado con Mary Wolltonescraft na súa defensa da igualdade legal, pondo o foco na herdanza e na propiedade, pero mantendo en certa medida a distinción entre o ámbito público e o privado, sendo neste segundo onde se albisca a conformación dun constructo social do xénero, pero sen politizalo, como pode ser o que logo traerá a colación o feminismo radical co lema “o persoal é político”. No caso do presente, exemplos como o de Martha Nussbaum, na súa perspectiva das capacidades, falará do eido público como campo de batalla feminista.
Susan Moller Okin, unha das autoras máis influentes do feminismo liberal, fai unha rehabilitación da teoría da xustiza de Rawls, propoñendo que se aplique non só á estrutura básica da sociedade, senón tamén ao funcionamento interno da familia, que segundo ela, debería ser considerada unha institución. Isto atangue en particular ao que Rawls chama “principio da diferenza”, que permite a desigualdade na medida na que non cause dano. Okin achegou neste sentido políticas a prol de protexer as mulleres no eido familiar, dedicadas por exemplo á distribución equitativa en caso de divorcio ou programas de educación cívica.
Esteban Egea
Esteban Egea foi bispo de Tui de 1218 a 1239. No ano 1225 consagrou o templo catedralicio.
Teoría política feminista
Feminismo liberal
Un exemplo neste mesmo senso é o de Iris M. Young. Esta autora critica a teoría da xustiza de Rawls ao soster que ao deseñar os principios de xustiza deixa de lado cuestións que atanguen ás desigualdades de xénero. Esta autora sostén que é necesario aplicar á estrutura familiar os principios de xustiza así como o principio de diferenza, ademais de promover políticas públicas dirixidas a eliminar as desigualdades dentro do ámbito familiar. O problema dentro desta concepción reside en que cuestións deben ser incluídas, así por exemplo a pesar de que a prostitución ou a xestación subrogada poidan ser entendidas como prexudiciais para as mulleres, esta postura defenderá a súa regulación, posto que as mulleres deben poder decidir libremente.
En xeral, o traballo actual do feminismo liberal é analizar ata que punto pode ter éxito o enfoque feminista da teoría da xustiza de Rawls, puramente político, ou se é mellor enmarcarse nun liberalismo máis amplo.
Feminismo socialista e marxista
O proxecto igualitario que defende o socialismo parece complexo de implantar sen ter en conta a metade da humanidade, de aí o interese histórico desta corrente política polo feminismo.
Os socialistas utópicos foron os primeiros en ter en conta a situación da muller. O punto de partida do seu pensamento era a miserable situación económica e social na que vivía a clase traballadora. Propoñían a volta a pequenas comunidades nas que puidese existir unha certa autoxestión e o desenvolvemento da cooperación dos seres humanos nun réxime de igualdade, que afectase tamén aos sexos. A crítica principal que recibiron os utópicos foi por non ter criticado suficientemente a división sexual do traballo.
Nesta corrente do pensamento socialista as teses de Fourier tiveron moito impacto. Sostiña que a situación das mulleres era o indicador clave do nivel de progreso. Tampouco hai que esquecer a Flora Tristán, quen no seu traballo Unión Obrera (1843) sostivo que todas as desgrazas do mundo viñan dadas polo esquecemento que historicamente se tivo das mulleres e os seus dereitos. Nos seus proxectos de reforma, a educación das mulleres resulta crucial para o progreso das clases traballadoras, inda que, iso si, debido á influencia que como nais, fillas e esposas teñen sobre os varóns. Para Tristán as mulleres sono todo na vida do obreiro, o que non deixa de supoñer unha acrítica asunción da división sexual do traballo.
Sant-Simon e Owen propuxeron a idea de que o poder espiritual dos varóns tíñase esgotado e a salvación da sociedade soamente podía proceder do lado feminino. A maior e máis específica achega do socialismo utópico reside na importancia que lle deron á transformación da institución familiar. Consideraron o celibato e o matrimonio indisoluble como institucións represoras e causa da inxustiza e infelicidade.
Dende unha análise antropolóxica, Friedrich Engels na súa obra The Origin of the Family, Private Property and the State (1884) comenta que nas sociedades primitivas se ben existía xa unha división do traballo sexualmente categorizado, poderíamos atopar un nivel básico de igualdade que foi eliminado coa aparición das relacións económico-capitalistas. Fala incluso dun certo matriarcado referido a herdanza da propiedade pola liña materna. A agricultura supuxo a introdución do comercio e con isto a posibilidade de acumulación do capital por parte dos homes posibilitando a dominación do home sobre a muller a través da posesión de riquezas.
As feministas marxistas aplican a análise de Marx referente ao capitalismo e explican así a realidade da dicotomía explotador/explotado. A opresión das mulleres é resultado da sociedade de clases que a súa vez é un produto do capitalismo e polo tanto só se supera se se supera o sistema capitalista.
A división sexual do traballo subordina ás mulleres ao home xa que a idea do patriarcado implica que para que exista traballo produtivo (homes nas fábricas) ten que haber traballo reprodutivo (mulleres pechadas na casa que proporcionan sustento aos homes). Deste xeito, as mulleres atópanse dobremente explotadas e convírtense nun sustento do traballo produtivo e do capitalismo que as oprime. Historicamente, este traballo non foi considerado como tal e polo tanto foi adscrito como non remunerado. Esta última idea resulta unha crítica ao traballo de Marx polas feministas marxistas por non estar incluído nos seus escritos aínda que presenta a tese fundamental do sistema económico como sustento da subordinación das mulleres, o cal recollen.
Inessa Armand, a primeira dirixente do Departamento da Muller na Revolución Rusa de 1917, fixo a seguinte observación: “Se a liberación da muller é impensable sen o comunismo, o comunismo é tamén impensable sen a liberación da muller”. Esta afirmación é un perfecto resumo do problema con que se atopan as primeiras feministas no seo do comunismo. Como se relacionan a loita polo socialismo e a loita pola liberación da muller? É posible unha sen a outra?
Esta idea de transversalidade, que será recuperada nos nosos días polo feminismo de 3º onda, foi motivo de longos debates. En xeral o feminismo marxista caracterízase por darlle relevancia a ambas cuestións pero non está claro se unha hase de subordinar á outra en tempo e recursos. O mellor exemplo atopámolo en Aleksandra Kollontai que será protagonista de primeira orde e sufrirá esta dicotomía na súa propia vida: lealtad ao partido comunista ou á liberación das mulleres? cal de ambas revolucións é máis urxente?
Finalmente ela se decantará por darlle prioridad á emancipación feminista fronte á revolución criticando a Clara Zetkin que lle daba prioridade á revolución obreira.
Os marxistas clásicos defenden unha postura conservadora ou “paleo” en tanto que promocionan unha sociedade pre-capitalista na que as mulleres disfrutarían de certo poder normativo. Se argumenta que a situación das mulleres como suxeitos discriminados orixinase na configuración do sistema capitalista. A opresión sería exercida polo empresario que explota aos proletarios forzandoos a unhas xornadas de traballo que precisan das mulleres para atender o fogar, a crianza etc.
Este relato foi defendido sobre todo por varóns mais tamén por mulleres. No entanto, é cuestionable e algunhas autoras inciden nesta problemática. Autoras feministas de corte marxista tamén argumentan en contra este tipo de concepcións así como en contra dalgúns postulados orixinais do marxismo.
Feminismo radical e da dominación
O feminismo radical é unha perspectiva feminista que persegue un reordenamento radical da sociedade na cal a dominación ou supremacía masculina sexa eliminada dos contextos sociais e económicos.
As feministas radicais ven unha sociedade fundamentalmente patriarcal na cal os homes oprimen e dominan as mulleres. Buscan, desta maneira, a abolición do patriarcado para a “liberación de todas dunha sociedade inxusta desafiando as normas e institucións sociais existentes”. Isto por suposto oponse á obxectivación sexual das mulleres, por medio da sensibilización social de temas como a violación e a violencia casa ás mulleres e loitando contra os roles de xénero.
O feminismo radical temperán orixinouse ou consolidouse no 1960 dentro da segunda onda do feminismo, considerando o patriarcado como un “fenómeno transhistórico” anterior ou máis profundo que outras maneiras de opresión, considerándoo non só a forma máis antiga e universal, senón a máis primaria.
As feministas radicais sitúan a raíz e causa da opresión ás mulleres nas relacións de xénero patriarcais.
Teoría e ideoloxía
As feministas radicais afirman que a sociedade é un patriarcado no cal os homes son os opresores e as mulleres, as oprimidas. Propoñen a opresión ás mulleres como a forma máis fundamental de opresión, existente dende o inicio da humanidade.
A teoría feminista radical establece que é debido ao patriarcado ao que as mulleres téñense vistas como “o outro”, “o distinto” á norma masculina e sistematicamente oprimidas e marxinadas. Ademais, tamén afirman que os homes como clase vense beneficiados desta situación. A teoría patriarcal non é xeralmente definida como a creencia de que os homes sempre se benefician das mulleres. Porén, mantén que o elemento primordial do patriarcado é a relación de dominación, onde unha parte é dominada e explotada para o beneficio da outra. As feministas radicais opinan que os homes, como clase, utilizan utilizan os sistemas sociais e diversos métodos para manter ás mulleres reprimidas. É por isto polo que esta teoría busca a abolición do patriarcado, mudando as normas e institucións sociais existentes; e cre que a eliminación do patriarcado suporá a liberación da sociedade dunha situación inxusta.
A influencia da teoría política feminista radical no movemento da liberación das mulleres foi considerable. A co-fundadora do grupo feminista radical Redstockings, Ellen Willis, escribiu en 1984 que “as feministas conseguiron que a política sexual fose recoñecida como unha cuestión pública”. Tamén, o vocabulario feminista creado na segunda onda axudou a legalizar o aborto nos EE.UU. A influencia do feminismo radical pode verse na adopción de cuestións na National Organization for Women (NOW), un grupo feminista que tivérase previamente centrado enteiramente en cuestións de tipo económico.
Movemento
A raíz da discriminación e da opresión cara a poboación racializada, xurdiu unha motivación para realizar unha protesta semellante sobre a situación das mulleres. Deste xeito, centráronse nunha ampla variedade de dereitos nos que se inclúen o aborto, independenza económica, trato igualitario ante a lei…
Nos 60, o feminismo radical xurdiu de forma simultánea co feminismo liberal e as discusións das clases traballadoras. Primeiro nos Estados Unidos, segundo en Reino Unido e, por último, Australia. Desta forma, púxose de manifesto que a opresión non pertencía só a grupos da clase media.
En liña con isto, xeráronse unha serie de grupos de intelectuais, traballadores e mulleres de clase media; que comenzaron a compartir as súas experiencias, xerándonse discusións nas que as mulleres se decataron da opresión que sufrían. Así pois, comenzou a súa afiliación política. En base a ditas discusións, as mulleres chegaron á conclusión de que pór fin ao patriarcado era o paso definitivo para unha sociedade libre.
Acción
O feminismo radical non é só un movemento ideolóxico e teórico, as feministas radicais tamén tomaron acción directa. En 1968 protestaron contra Miss América baixo o pretexto de criticar as ideas sexistas de beleza e as expectativas socias. Pese a que non se quemou ningún suxetador dito día, esta protesta é famosa pola frase de “bra-bunner”. En 1970 máis dunha centena de feministas estiveron 11 horas sentadas fronte a Ladies Home Journal. Ditas mulleres demandaron que o editor fora suplantado por unha muller editora. Ditos feitos tiveron gran repercusión nos medios de comunicación.
Organizacións sociais e obxectivos
As feministas radicais formaron pequenos grupos activistas ou asociacións comunitarias en torno aos obxectivos perseguidos. Moitas feministas radicais en Australia, participaron nunha serie de grupos que construíron grupos de mulleres. Na metade da década dos 80, moitos dos grupos orixinais ou pioneiros disolvéronse, e o feminismo radical aproximouse ás organizacións universitarias. Deste xeito, non é concebíbel a existencia do feminismo radical sen ter en conta o activismo estudantil e a colaboración das mulleres da clase traballadora. Algunhas das demandas eran:
Feminismo radical lésbico
As lesbianas radicais distínguense doutras feministas radicais polas súas raíces ideolóxicas no lesbianismo político. As lesbianas radicais ven o lesbianismo como un acto de resistencia contra a institución política da heterosexualidade, a cal consideran que é violenta e opresiva cara ás mulleres.
Durante o Movemento de Liberación da Muller da década de 1970, as mulleres heterosexuais que estaban dentro do movemento foron desafiadas sobre a base de que a súa identidade sexual, perpetuaba os sistemas patriarcais que estaban intentando desfacer. As lesbianas radicais criticaron o movemento de liberación das mulleres por non criticar a "opresión psicolóxica" da heteronormatividade, que cren que é "a base sexual das institucións sociais". Argumentaron que as relacións de amor heterosexuais perpetúan as relacións de poder patriarcais a través da "dominación persoal" e, polo tanto, contradín directamente os valores e obxectivos do movemento. Consideran que o movemento de liberación das Mulleres nunca terá éxito sen desafiar a heteronormatividade.
As lesbianas radicais cren que o lesbianismo ameaza activamente os sistemas patriarcais de poder. Definían as lesbianas non só polas súas preferencias sexuais, senón tamén pola súa liberación e independencia dos homes. As lesbianas libéranse da dominación masculina ao desconectarse deles non só no sexual, senón tamén financeiramente e emocionalmente.
Rexeitar as normas de xénero, sexo e sexualidade é fundamental para o feminismo lésbico radical. O lesbianismo como acto político representa unha capacidade para crear identidade a partir de todos os aspectos da condición humana, tanto masculina como feminina. Simultaneamente rexeita as identidades sociais que son impostas aos corpos pola cultura. As lesbianas radicais crían que a identidade lesbiana era unha identidade imposta pola muller, o que significa que debería definirse por e con referencia ás mulleres, e non en relación cos homes.
Feminismo da diferenza e éticas do coidado
O feminismo da diferenza afirma que a fonte da opresión das mulleres reside principalmente na minusvaloración das cualidades ou virtudes especificamente femininas nunha sociedade dominada polos homes. Salienta o valor da feminidade e a diferenza das mulleres fronte aos homes. Dito sexa de paso, o feminismo chamado cultural pretende xerar unha contracultura que pugne por revalorizar o feminino. En contraposición co da diferenza, este último polo xeral céntrase no ámbito político.
Carol Gilligan desenvolve unha ética do coidado no seu traballo In a Different Voice (1982), no que critica o modelo psicolóxico do desenvolvemento moral de Lawrence Kohlberg. Considéra insuficiente que a etapa máis alta do desenvolvemento moral sexa o pensamento imparcial e orientado á xustiza. No estudo de Kohlberg as mulleres acadaban un estadio moral máis baixa. Segundo Gilligan, estes resultados son debidos a un razoamento moral distinto, en función duns valores propiamente femininos, os cales deben ser revalorizados fronte aos masculinos.
Existe pois, unha contraposición entre dúas perspectivas morais distintas: a da xustiza, propia da masculinidades e identificada coa separación e coa busca de principios universalizables; e a do coidado, propia da feminidade, identificada co apego e coa parcialidade froito das relacións afectivas.
Nel Noddings e Sara Ruddick desenvolveron o enfoque da ética do coidado e ampliaron as súas ideas ó ámbito político. Noddings aposta por unha ética baseada no coidado natural, establecendo a relación madre-fillo coma exemplo fundamental. Argumenta que nas políticas sociais cuxo obxectivo sexa abordar a falta de vivenda, a educación e as enfermidades mentais, debe primar unha perspectiva moral do coidado. Ruddick enfatiza o seu estudo no impacto que tería o pensamento materno en certas decisións políticas, coma a toma de decisións acerca de se ir á guerra.
Finalmente, Eva Feder Kittay formula unha crítica ás teorías liberais e do contrato social da lexitimidade e da igualdade política. Razoa que ditas teorías ignoraron as necesidades de quen coidan a persoas dependentes. Avoga por reformas substanciais nas políticas de benestar social, familiares e médicas, e no coidado de persoas dependentes.
Feminismo posmoderno
O feminismo posmoderno nace no seo da tradición filosófica continental durante a terceira onda do feminismo da man dunha serie de autoras francesas, especialmente Hélène Cixous, Luce Irigaray e Julia Kristeva.
Estas autoras recuperan as ideas de Derrida, Lacan e da psicanálise, poñendo o seu foco de atención na idea de que a linguaxe e os sistemas de significado estruturan os nosos procesos de pensamento e a nosa experiencia. Así, enmarcanse dentro dunha crítica da razón ilustrada como mecanismo para acadar a realidade material á que, segundo as posmodernas, non temos acceso mais que a través da linguaxe e o pensamento. Deste modo, estas feministas sosteñen que a linguaxe se crea e reproduce en contextos culturais de dominación.