cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ernestina de Champourcín
Guerra civil e exilio
Durante a Guerra Civil, Juan Ramón e a súa esposa, Zenobia, preocupados polos nenos orfos ou abandonados, fundaron unha especie de comité denominado "Protección de Menores". Ernestina uníuselles en calidade de enfermeira, pero debido a certos problemas con algúns milicianos tivo que deixalo e entrar como auxiliar de enfermeira no hospital rexentado por Dores Azaña.
Unha das consecuencias do traballo do seu marido Juan José, como secretario político de Azaña, foi que o matrimonio tivo que abandonar Madrid, iniciando un periplo que lles levou a Valencia, Barcelona e Francia, onde estiveron en Tolosa e París, ata que, finalmente, en 1939, foron convidados polo diplomático e escritor mexicano Alfonso Reyes, fundador e director da Casa de España de México, convertendo este país no lugar definitivo do ser exilio.
A pesar de que nun primeiro momento Ernestina escribiu numerosos versos para revistas como Romance e Rueca, a súa actividade creativa reduciuse ante as necesidades económicas que lle fixeron centrar a súa actividade no seu traballo de tradutora para o Fondo de Cultura Económica e de intérprete pra a Asociación de Persoal Técnico de Conferencias Internacionais.
O seu mentor Juan Ramón Jiménez traballaba como agregado cultural na embaixada española en Estados Unidos e outros compoñentes do grupo do 27 exiliáronse tamén a América, como foi o caso, entre outros, de Emilio Prados e Luis Cernuda. A pesar de todo, o cambio non foi fácil. O matrimonio non tivo fillos, e soportaron de forma moi distinta o exilio. Mentres Juan José Domenchina non levou ben a súa nova vida como exiliado e morreu en 1959, ela chegou a ter fortes sentimentos de arraigamento con esta a súa nova “patria”. É neste momento cando a relixiosidade vivida durante a súa nenez agudízase, dando á súa obra un misticismo descoñecido até o momento. Publica Hai-kais espirituales (1967), Cartas cerradas (1968) e Poemas del ser y del estar (1972).
Justin Bieber
Justin Drew Bieber, nado en London (Ontario) o 1 de marzo de 1994, é un cantante de pop canadense. Bieber lanzou o seu primeiro EP, My World a finais de 2009 e conseguiu disco de platino nos Estados Unidos. Converteuse no primeiro artista en ter sete cancións do seu primeiro traballo nas listas musicais de Billboard Hot 100. Bieber lanzou o seu primeiro álbum de estudio, My World 2.0, no 2010. Conseguiu o número 1 en varios países e conseguiu o disco de platino nos Estados Unidos. Foi precedido polo sinxelo "Baby".
Ernestina de Champourcín
Regreso e "segundo exilio"
En 1972 Ernestina regresou a España. A volta non foi fácil e tivo que vivir un novo período de adaptación ao seu propio país, experiencia que fixo xurdir nela sentimentos que mostra en obras como Primer exilio (1978). Os sentimentos de soidade e de vellez, e unha invasión de recordos dos lugares nos que estivera e as persoas coas que vivira, foron impregnando cada un dos seus posteriores poemarios: La pared transparente (1984), Huyeron todas las islas (1988), Los encuentros frustrados (1991), Del vacío y sus dones (1993) e Presencia del pasado.
Justin Bieber
Traxectoria
O seu primeiro álbum, My World, saíu ao mercado en 2009. En 2010 chegou My World 2.0. Os dous lanzamentos foron bastante exitosos, chegando o segundo deles a ocupar a primeira posición na lista Billboard 200.
Ernestina de Champourcín
Regreso e "segundo exilio"
A obra titulada La ardilla y la rosa (Juan Ramón en mi memoria) (1981), é unha selección comentada da súa correspondencia con Zenobia, realizada por Ernestina e publicada pola editorial da Fundación Zenobia-Juan Ramón Jiménez que a titulou Los libros de Fausto; Zenobia á súa vez, publicou un pequeno e revelador libro, titulado Vivir con Juan Ramón que condensa páxinas do seu “Diario” de 1916 e o seu texto “Juan Ramón y yo“.
Análise da súa obra
A poesía de Ernestina de Champourcín é profunda e á vez lixeira, suave e contundente: melodiosa. Os versos de Ernestina, son de fácil e agradable lectura, e neles soubo expresar certeramente a intensa fondura da súa alma. Isto fai que a súa temática sexa moi distinta á dalgúns dos seus contemporáneos.
En parte da súa obra rememórase a poesía dos grandes místicos españois: Santa Teresa e San Juan da Cruz; así como a obra de Juan Ramón Jiménez. De feito, en Presencia a oscuras (1952) utiliza sonetos, décimas, romances e outras estrofas tradicionais da poesía barroca.
É moi habitual ao falar de Ernestina de Champourcin como poeta da Xeración do 27, facer recaer a atención sobre todo na súa obra anterior á guerra. O cal leva inmediatamente a comentar, a radicalidad do cambio, que se produciu na autora durante o exilio, que a leva cara á poesía relixiosa. Pero, en cambio, poucas veces fálase da súa última poesía, da que escribiu ao regresar a España na que, para algúns autores, está o mellor da súa obra, xa que se trata dunha poesía na que se conxuga a contemplación retrospectiva, a memoria, sen deixar de ter unha mirada cara ao futuro afrontado coa lucidez e a valentía de quen se achega á morte.
Primeira etapa: poesía do amor humano
Os expertos consideran que na obra de Ernestina pódense ver tres etapas, dúas delas moi claras. Unha primeira etapa, a da poesía do amor humano, que abarca os catro libros publicados con anterioridade á guerra civil: desde En silencio (1926) até Cántico inútil (1936), nos que a autora evoluciona pasando dunhas orixes que poderían cualificarse de tardorrománticos e modernistas a unha “poesía pura” moi próxima á de Juan Ramón Jiménez.
Segunda etapa: poesía do amor divino
Esta etapa, que se separaría da anterior por un período de nula produción poética nos primeiros momentos do exilio en México, debidos á necesidade de manter unha actividade remunerada economicamente, podería denominarse a da poesía do amor divino (1936-1974). Iníciase con Presencia a oscuras (1952) obra que supón un novo tempo na súa poesía. A temática pasa a centrarse do amor humano ao amor divino. Pódese ver que a protagonista de obras como El nombre que me diste...(1960), Cárcel de los sentidos(1964), Hai-kais espirituales (1967), Cartas cerradas (1968) e Poemas del ser y del estar (1972), ten unha profunda inquietude relixiosa.
Recoñecemento
Para Emilio Lamo de Espinosa (catedrático de Socioloxía da Universidade Complutense e sobriño de Ernestina de Champourcin) unha das razóns do silencio sobre a obra desta gran literata española é debido á súa mística. Para este autor, o intimismo da súa obra e o crecente peso da poesía relixiosa, fixo que non se lle tivese en conta, nin o seu gran labor social, nin o seu compromiso á causa republicana, nin as súas actividades en prol do recoñecemento dos dereitos das mulleres a ser tratadas do mesmo xeito que os seus compañeiros homes. E así o fixo constar nunha homenaxe que se lle fixo ao poeta na Residencia de Estudiantes en 2005, ano do centenario do nacemento de Ernestina.
Podería afirmarse que Ernestina padeceu a mala sorte das “terceiras vías”, ao non acabar de estar claramente nin na dereita nin na esquerda, un pouco como lle ocorre, salvando as distancias ao propio Ortega e Gasset, rexeitado por uns por ateo e polos outros porque era elitista, acusado o tempo de ser de dereitas e de ser de esquerdas. Tamén considera Emilio Lano de Espinosa que a posición de Ernestina débese fundamentalmente ao carácter da propia autora, da súa independencia de criterio total e rotunda, salvaxe, case asocial, e ao tempo da súa vontade de non ser tipificada, categorizada, cosificada.
A pesar de poder considerar a Ernestina de Champourcin como a única muller que realmente estivo, nunha situación de igualdade co resto dos poetas hoxe chamados de 27, o seu recoñecemento en España non se produciu até 1989 en que se lle concedeu o Premio Euskadi de Literatura en castelán na súa modalidade de Poesía.
Ernestina de Champourcín e o feminismo
O Grupo de Investigación en historia recente da Universidade de Navarra (GIHRE) convoca o Premio Ernestina de Champourcin para promover estudos sobre a muller.
Podería cualificarse a Ernestina de Champourcín como feminista, entendendo como tal, a persoa que vive unha constante preocupación por que se recoñecese o valor da muller no mundo cultural e intelectual. É por iso polo que o seu labor a favor do feminismo así entendido foi constante desde moi novo e até o final das súas forzas.
Para autores como José Anxo Ascunce, Ernestina de Champourcín loitou en todo momento pola dignidade da muller, e esta opinión reflíctea no seu libro Poesía a través del tiempo.
De todos os xeitos, a propia autora nunha entrevista que lle realizou Edith Checa (xornalista, locutora e redactora departamento de radio UNED) en 1997, nega rotundamente que se lle poida cualificar como feminista no sentido xeral que se dá a este termo. Ela só se consideraba unha poeta.
Tivo un interese propio por escribir poesía da mesma categoría que a dos homes, ademais colaborou en xornais buscando explicitamente que non fóra en páxinas dedicadas en exclusiva a mulleres (sección na que se adoitaban publicar as colaboracións das mulleres), e demostrou grande audacia á hora de apuntar os traballos dos poetas. De feito, a visión da muller que reflicte nos seus poemas é rechamante, con mulleres activas, que toman iniciativa, que non se deixan levar, que tratan de ser donas das súas vidas.
O seu activismo levoulle a colaborar desde 1926 no Lyceum Club Feminino que impulsou María de Maeztu, a primeira asociación feminina española cuxo fin era, segundo os seus estatutos, “defender os intereses morais e materiais da muller, admitindo, canalizando e desenvolvendo todas aquelas iniciativas e actividades de índole exclusivamente económica, benéfica, artística, científica e literaria que redunden no seu beneficio”. Máis tarde, durante a súa época no exilio en México, promoveu as actividades culturais e formativas entre as mulleres indíxenas que vivían no Distrito Federal, e animou a algunhas mulleres intelectuais de alí a pór en marcha as súas propias asociacións e revistas literarias. Prestou grande apoio e consello, desde finais dos anos 20 até o final da súa vida, a todas aquelas mulleres que acudían a ela ao querer dedicarse á poesía. Ernestina convidábaas non só a escribir, senón tamén a darse a coñecer, involucrarse na vida cultural etc.
Cascarilleiro
miniatura|250px|dereita|Cascarilla de cacao. Cascarilleiro é un xentilicio non oficial co que se designa os habitantes da cidade galega da Coruña.
Orixe
Segundo o xornalista coruñés Vicente Leirachá, o apelativo ten unha explicación histórica moi concreta.
O lexicógrafo Eladio Rodríguez González recolleu o xentilicio no seu Diccionario enciclopédico gallego-castellano do seguinte xeito:
Bonnemain
Bonnemain (Bonmaen en bretón) é unha vila francesa do departamento de Ille e Vilaine, na rexión da Bretaña, en Francia.
O Camiño Grande, Limodre, Fene
O Camiño Grande é un lugar da parroquia de Limodre no concello coruñés de Fene na comarca de Ferrol. Tiña 200 habitantes no ano 2007 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales eran 98 homes e 102 mulleres, o que supón unha diminución con relación ao ano 2000 cando tiña 206 habitantes.
Katie Bouman
Katherine Louise Bouman, nada en West Lafayette o 9 de maio de 1989 é unha profesora de ciencias da computación no Instituto Tecnolóxico de California. Investiga métodos computacionales para imaxes e liderou a primeira visualización dun burato negro utilizando o proxecto Event Horizon Telescope.
Dinastía XVIII de Exipto
A XVIII Dinastía de Exipto (XVIII Dinastía), está clasificada como a primeira dinastía do Novo Reino, época na que o antigo Exipto acadou o cumio do seu poder. A XVIII Dinastía abarcou o período comprendido entre 1549 e 1550 ata 1292 a.C Esta dinastía tamén é coñecida como a Dinastía Thutmosida polos catro faraóns chamados Thutmose. A esta longa época corresponde o punto de máximo esplendor da civilización faraónica, así como o momento de maior expansión territorial.
Katie Bouman
Traxectoria
Bouman ouviu falar por primeira vez sobre o proxecto Event Horizon Telescope cando era estudante de secundaria en West Lafayette, Indiana.
Dinastía XVIII de Exipto
Varios dos máis famosos dos faraóns de Exipto foron da XVIII Dinastía, incluído Tutankhamón, cuxa tumba foi atopada por Howard Carter en 1922. Outros faraóns famosos da dinastía inclúen Hatshepsut (c. 1479 a.C.-1458 a.C.), a faraón máis antiga dunha dinastía indíxena, e Akhenatón (c. 1353-1336 a.C.), o "faraón herexe", xunto á súa gran esposa real, Nefertiti. A XVIII Dinastía é única entre as dinastías exipcias, xa que tivo dúas mulleres que gobernaban como faraón único: Hatshepsut, que é considerada como un dos gobernantes máis innovadores do antigo Exipto, e Neferneferuatón, normalmente identificados como Nefertiti.
Katie Bouman
Traxectoria
Estudou enxeñaría eléctrica na Universidade de Míchigan e graduouse Cum laude. Obtivo unha mestría en enxeñaría eléctrica no Instituto de Tecnoloxía de Massachusetts, onde tamén completou o seu doutoramento.
Dinastía XVIII de Exipto
Principios da XVIII dinastía
thumb|left| Peza de proba que mostra o perfil dunha cabeza descoñecida. Uraeus na testa. Relevo en calcárea. XVIII dinastía. Tebas, Exipto. Museo Petrie de Arqueoloxía Exipcia, Londres thumbnail|Cabeza dun faraón de principios da XVIII dinastía, c. 1539-1493 a.C., 37.38E, [[Museo de Brooklyn]]
Katie Bouman
Traxectoria
Bouman foi membro do MIT Haystack Observatory. Foi apoiada por unha bolsa de posgrao da Fundación Nacional de Ciencias.
Campel
Campel (Kempel, galó: Caunpèu) é unha vila francesa do departamento de Ille e Vilaine, na rexión da Bretaña, en Francia.
Katie Bouman
Traxectoria
A súa tese de mestría Estimating Material Properties of Fabric through the observation of Motion foi galardoada co Premio Ernst Guillemin á mellor tese de mestría.
Dinastía XVIII de Exipto
Principios da XVIII dinastía
A próspera XVIII dinastía componse de catorce, ou quince faraóns, case todos bastante ben documentados, fundouna Ahmose I, o irmán ou fillo de Kamose, o último gobernante da XVII dinastía. Ahmose rematou a campaña para expulsar aos gobernantes de Hicsos. O seu reinado é visto como o fin do Segundo período intermedio de Exipto e o comezo do Reino Novo. Ahmose foi sucedido polo seu fillo, Amenhotep I, cuxo reinado foi relativamente tranquilo.
Katie Bouman
Traxectoria
Uniuse á Universidade de Harvard como bolseira postdoutoral no equipo Event Horizon Telescope Imaging.
Dinastía XVIII de Exipto
Principios da XVIII dinastía
Amenhotep I probablemente non deixou ningún herdeiro masculino e o seguinte faraón, Thutmose I, parece estar relacionado coa familia real a través do matrimonio. Durante o seu reinado, as fronteiras do imperio de Exipto alcanzaron a súa maior extensión, estendéndose no norte ata Karkemish no Éufrates e no sur ata Kurgus máis alá da cuarta catarata do Nilo. Thutmose I foi sucedido por Thutmose II e a súa raíña, Hatshepsut, que era filla de Thutmose I. Despois da morte do seu marido e un período de rexencia para o seu fillastro menor (que despois se convertería en faraón como Thutmose III) Hatshepsut converteuse en faraón por si mesma e gobernou durante máis de vinte anos.
Katie Bouman
Traxectoria
En 2017, impartiu unha charla TED: Como tomar unha fotografía dun buraco negro.
Dinastía XVIII de Exipto
Principios da XVIII dinastía
Thutmose III, que se coñece como o maior faraón militar da historia, tivo un longo reinado despois de converterse en faraón. Tivo unha segunda rexencia na súa vellez co seu fillo Amenhotep II. Amenhotep II foi sucedido por Thutmose IV, que á súa vez foi seguido polo seu fillo Amenhotep III, cuxo reinado é visto como o punto álxido desta dinastía. Amenhotep III realizou programas de construción a grande escala, cuxa medida só se pode comparar cos do reinado moito máis longo de Ramsés II durante a XIX Dinastía.
Katie Bouman
Carreira profesional
miniatura|250px|Primeira fotografía dun [[burato negro supermasivo tomada polo Telescopio Event Horizon.]] Bouman ingresou no Instituto de Tecnoloxía de California como profesora asistente en 2019. As súas investigacións versan sobre novos sistemas para imaxes computacionais.
Dinastía XVIII de Exipto
Akhenatón, o período Amarna e Tutankhamón
miniatura| O [[Atón,  ]] Pode que Amenhotep III compartise o trono ata doce anos co seu fillo Amenhotep IV. Hai moito debate sobre esta correxencia proposta, con diferentes expertos considerando que houbo unha longa rexencia, unha curta ou ningunha.
Katie Bouman
Carreira profesional
En abril de 2019 foi responsable das primeiras imaxes dun burato negro, achegando apoio computacional para aprender sobre a relatividade xeral no réxime de campo forte. Teorizou que os buratos negros deixan unha sombra de fondo de gas quente.
A fotografía foi obtida a partir dunha rede de oito telescopios situados en distintos puntos do mundo, participando ESO, ALMA e APEX, con ondas de radio que lles permitiron atravesar o po galáctico, e complementada cun algoritmo que foi creado por Bouman.
Dinastía XVIII de Exipto
Akhenatón, o período Amarna e Tutankhamón
No quinto ano do seu reinado, Amenhotep IV cambiou o seu nome por Akhenatón (ꜣḫ-n-jtn, "Efectivo para Atón") e trasladou a súa capital a Amarna, a que chamou Akhetatón. Durante o reinado de Akhenatón, Atón ( jtn, o disco solar) converteuse, en primeiro lugar, na divindade máis destacada, e finalmente chegou a ser considerado o único deus. Se isto equivalía a un verdadeiro monoteísmo segue a ser obxecto de debate dentro a comunidade académica. Algúns afirman que Akhenatón creou un monoteísmo, mentres que outros sinalan que só se suprimiu un culto solar dominante para substituilo por outro, mentres que nunca abandonou por completo ás outras deidades tradicionais.
Os exipcios posteriores consideraron este "período Amarna" como unha desgraciada aberración. Os eventos posteriores á morte de Akhenatón non están claros. Os individuos chamados Smenkhkare e Neferneferuatón ​​coñécesen, pero a súa colocación relativa e papel na historia aínda son moi debatidos. Neferneferuatón era a Gran Esposa Real] de Akhetatón, posteriormente chamada [[Nefertiti como faraón. Tutankhamón finalmente tomou o trono pero morreu novo. As súas fillas fillas, momias 317a e 317b, representan a xeración final xeneticamente relacionada da XVIII Dinastía.
Ay e Horemheb
miniatura| Bloque estatua de Ay, c. 1336–1327 a.C., 66.174.1, [[Museo de Brooklyn]] Os dous últimos membros da XVIII Dinastía, Ay e Horemheb, convertéronse en gobernantes saíndo das filas de funcionarios na corte real, aínda que Ay tamén podería ser o tío materno de Akhenatón como descendente de Yuya e Tjuyu.
O reinado de Ay foi curto. O seu sucesor foi Horemheb, un xeneral durante o reinado de Tutankhamón a quen o faraón podería ter nomeado como o seu sucesor no caso de que non tivese fillos sobreviventes, o que sucedeu. Horemheb puido quitar o trono a Ay nun golpe de Estado. Aínda que o fillo ou fillastro de Ay Nakhtmin foi nomeado como príncipe herdeiro do seu pai/padrasto, Nakhtmin parece que morreu durante o reinado de Ay, deixando a oportunidade a Horemheb para reclamar o trono a continuación.
Horemheb tamén morreu sen fillos que o sobreviviran, designando o seu visir, Pa-ra-mes-su, como herdeiro. Este visir subiu ao trono no 1292 a.C. como Ramsés I, e foi o primeiro faraón da XIX Dinastía. thumb|left|Fragmento calcario que mostra 2 cartuchos que levan o nome do trono (esquerda) e o nome de nacemento e o epíteto "pai do deus Ay o deus o gobernante de Tebas" (dereita) de Ay. XVIII Dinastía de Exipto. [[Museo Petrie de Arqueoloxía exipcia]] Este exemplo, á dereita, representa a un home chamado Ay que alcanzou as maiores posicións relixiosas de Segundo Profeta de Amón e Sumo Sacerdote de Mut en Tebas. A súa carreira floreceu durante o reinado de Tutankhamón, cando se fixo a estatua. Os cartuchos do faraón Ay, o sucesor de Tutankhamón que aparece na estatua, foron un intento dun artesán de "actualizar" a escultura.
Datación
A datación por radiocarbono suxire que a XVIII Dinastía puido comezar uns anos antes que a data convencional de 1550 a.C. O intervalo de datas de radiocarbono para o seu comezo é 1570-1544 a.C., o punto medio dos cales é o 1557 a.C.
Faraóns da XVIII Dinastía
Os nomes dos faraóns que figuran a continuación son os helenizados, os máis comúns, seguidos das transcricións en galego dos seus títulos: o Nome de Trono ou de Nesut-Bity, e o Nome de nacemento ou de Sa-Ra, os máis utilizados por estes faraóns en inscricións e monumentos.
Amosis I, Nebpehtyra Ahmose
Fillo do rei Seqenenra da XVII Dinastía, foi o liberador de Exipto, que levaba uns cen anos parcialmente dominado polo pobo asiático dos hicsos. Gobernou 25 anos, durante os cales puido restaurar o sistema político anterior á conquista hicsa, así como protexer as fronteiras con numerosas fortalezas.
Amenofis I, Dyeserkara Amenhotep
Fillo do anterior. Os seus 21 anos de reinado foron de continuidade respecto dos do seu pai. Emprendeu algunhas campañas en Nubia e desenvolveu unha importante actividade arquitectónica, que lle valeu ser considerado o fundador do poboado de construtores de tumbas de Deir el-Medina.
Thutmose I, Aajeperkara Thutmose
Descoñécense os lazos que o unían ao seu antecesor (fillo natural, xenro, cuñado...) Tívose que casar cunha princesa real para poder lexitimar o seu ascenso ao trono. Gobernou durante uns 13-15 anos, nos que converteu o país nunha superpotencia mundial, conquistando toda a Siria-Palestina e chegando á cuarta catarata en Nubia. Fundou o Val dos Reis e, foi en definitiva, un dos máis grandes faraóns da historia.
Thutmose II, Aajeperenra Thutmose
Fillo do anterior cunha esposa secundaria. Descoñécese o tempo exacto do seu reinado, que oscila entre 3 e 13 anos. Deixou abandonado o goberno de país a favor da súa gran esposa real e dos seus ministros, e parece ser que foi un faraón moi inactivo, que pasou sen pena nin gloria.
Hatshepsut, Maatkara Hatshepsut miniatura|120px|Hatshepsut Esposa do anterior e quinta gobernante da XVIII dinastía reinou de c. 1479 a. C. a 1457 a. C.. Era a filla nacida de Thutmose I coa súa gran esposa real, e xa que logo, a única portadora da lexitimidade. É un dos personaxes máis atractivos de Exipto polo feito de coroarse raíña-faraón á morte do seu marido, e establecer unha correxencia co lexítimo faraón durante 20 anos. Foi unha gran construtora, que soubo rodearse de homes eficaces, pero deu excesivos poderes ao clero de Amón.
Thutmose III, Menjeperra Thutmose
Fillo de Thutmose II e dunha concubina real. Tivo que compartir o trono coa súa tía-madrasta durante 20 dos 54 anos do seu reinado. Á morte de Hatshepsut, borrou todo rastro da súa memoria e usurpou os seus monumentos, pasou á historia como o "Napoleón exipcio", polas súas vitoriosas campañas asiáticas e africanas, que o converteron no faraón máis importante xamais nado e no terror dos demais pobos. Durante o seu reinado, Exipto alcanzou a súa máxima expansión territorial.
Amenofis II, Aajeperura Amenhotep
Fillo do anterior. Proseguiu o ronsel de gloria do seu pai con excelentes resultados, pero se negou a seguir avanzando nas conquistas, conformándose con ter baixo o seu poder Nubia e toda Siria. Reinou preto de 26 anos, nos que logrou manter o país na cima e no centro de todo o mundo coñecido.
Thutmose IV, Menjeperura Thutmose
Fillo do anterior. Os seus 10 anos de reinado consagrounos a manter as cousas como estaban, e asinando beneficiosos tratados de paz con Mitanni e Babilonia. Non habería máis conquistas exipcias, era o tempo de recoller o sementado. Thutmose IV foi o primeiro dos faraóns que comezou a afastarse perceptiblemente dos todopoderosos sacerdotes de Amón, establecendo como alternativa o culto solar.
Amenofis III, Nebmaatra Amenhotep
Fillo do anterior. É, por excelencia, o faraón máis poderoso do mundo e de toda a dinastía, e sen dúbida o monarca máis rico da época. Encargouse de enriquecer como nunca o estado grazas ás conquistas dos seus antecesores. O seu longo reinado de 38 anos consagrouno a unha intensa actividade construtora, só superada por Ramsés II. Ao final do seu reinado é deificado en vida e implantou o culto a Atón, o disco solar, como claro opoñente a Amón, comezando as tensións internas.
Akhenatón, Neferjeperura Amenhotep, ou Neferjeperura Akhenaton
Fillo do anterior, coroouse como Amenhotep IV pero cambiou o seu nome durante o cuarto ano de reinado. O seu reinado é único na historia, por implantar por primeira vez un culto monoteísta ao redor de Atón e suprimir en maior ou menor grao o resto de credos, en especial o do deus Amón. Cambiou a capital de Tebas a Ajetatón, fundada por el mesmo, e ignorou as ameazas exteriores. Nos seus 17 anos de reinado perdeuse o imperio exterior exipcio e todas as posesións sirias debido ás conquistas hititas.
Neferneferuatón, Anjetjeperura Neferneferuatón
Nome que tomou a gran esposa real de Akhenaton, a bela Nefertiti, e tamén nome co que se designou ao primeiro correxente de Akhenaton. Como ás veces aparece co nome dunha muller, pensouse que Nefertiti foi ascendida ao rango de correxente, igual que Hatshepsut, conservando o seu título de Neferneferuatón.
Semenkhkare, Anjjeperura Semenkhkare
Tutankhamón, NebjeperuraTutankhamon
Posiblemente fose fillo de Akhenaton (Akenatón) e dunha esposa secundaria de nome Kiya. Foi un rei-neno manexado polos grandes personaxes da corte. Os seus 10 anos de reinado foron moi intensos no sentido de que se tratou de recuperar todo o perdido durante a época herética de Akhenaton: Tebas recuperou a capitalidade, Amón volveu ser a cabeza do panteón, restauráronse todos os monumentos... Tras a súa prematura morte, extinguiuse definitivamente a liñaxe real descendente de Ahmose.
Ay, Jeperjeperura Ay
O visir de Tutankhamon (Tutankamón), un dos personaxes máis importantes da corte. Era o irmán da raíña Tiy, a esposa principal de Amenhotep III, e quizais fose o pai de Nefertiti. Xa era de moi avanzada idade cando logrou o ansiado trono, e só gobernou 4 anos, que ao parecer foron de continuidade cos do seu mozo antecesor.
Considerado por algúns o fundador da dinastía seguinte, este xeneral casou coa filla de Ai e medio-irmá de Nefertiti para lexitimar o seu ascenso ao trono. O seu reinado foi duns 27 anos, nos que se encargou de suprimir os nomes de Akhenatón, Smenkara, Tutankhamón e Ai, mostrándose como o sucesor de Amenhotep III. Tivo numerosas actividades bélicas, e recuperou parte do sur de Palestina, pero xamais se volvería a alcanzar a expansión lograda por Thutmose I e III.
O sucesor de Horemheb foi o seu visir, o ancián Paramesu, quen tomou o nome de Ramsés I e foi fundador da Dinastía XIX.
centro|miniatura|600px|[[Lista Real de Abidos. Cartuchos 66-74]]
Faraóns da dinastía XVIII
Nomes transcritos dos epígonos de Manetón e xeroglíficos coetáneos.
Cronoloxía da dinastía XVIII
Cronoloxía estimada polos seguintes exiptólogos:
Nikos Kazantzakis
Posiblemente, é o escritor e filósofo grego máis importante do século XX e o que foi traducido a máis linguas. No entanto, non foi moi coñecido até a estrea do filme Zorba the Greek (1964), de Michael Cacoyannis, baseado na novela homónima e a obra máis recoñecida de Kazantzakis xunto con Ο Τελευταίος Πειρασμός ("A última tentación").
Traxectoria
Kazantzakis naceu en Megálo Kástro [Μεγάλο Κάστρο] (hoxe Heraklion, Creta) en 1883. Cando Kazantzakis naceu, Creta estaba aínda baixo o dominio do Imperio otomán. O seu apelido, Kazantzakis, deriva da palabra turca Kazanci, que significa "o que fabrica, repara ou vende caldeiros".
En 1902, Kazantzakis mudouse a Atenas, onde estudou dereito na Universidade de Atenas e logo, en 1907, emigrou a París para estudar filosofía. Como explica na súa obra autobiográfica Carta ao Greco, alí asistiu ás clases de Henri Bergson, mais sobre todo descubriu a Nietzsche, en quen creu atopar o artífice da volta á concepción dionisíaca grega presocrática do home como centro do universo. Desprazouse a Sils-Maria na Engadina suíza para coñecer de primeira man a contorna en que o filósofo redactara os seus escritos. A partir dos libros de Nietzsche reafirmouse na súa concepción vitalista da existencia.
Ao regresar a Grecia, comezou a traducir obras de filosofía e en 1914 entrou en contacto con Angelos Sikelianos. Xuntos viaxaron durante dous anos polos lugares en que floreceu a cultura greco-cristiá, especialmente os mosteiros do monte Athos onde ambos permaneceron corenta días, visitando os mosteiros do lugar e vivindo a vida dos ascetas. A partir desta experiencia foi en gran medida influenciado polo nacionalismo entusiasta de Sikelianos.
En 1917, coñeceu a Georges Zorbas, futura icona da novela Alexis Zorba, e explotou con el unha mina de lignito na rexión grega de Mani que Nikos comprara coa herdanza dun tío paterno. A experiencia terminou en fracaso económico e tiveron que pechar a explotación, pero o vitalismo insubornable de Zorbas acabouno de reafirmar na súa vocación de escritor. Permaneceron en contacto epistolar ata a morte de Zorbas en Serbia, onde explotaba unha canteira, durante a segunda guerra mundial.
Kazantzakis casou con Galatea Alexiou en 1911 e divorciáronse en 1926. Galatea Alexiou tomou o seu apelido e foi coñecida co nome de Galatea Kazantzakis, negándose máis tarde a deixar de utilizar o seu apelido e pondo isto como unha das condicións para o seu divorcio. Casou de novo, con Elena Samiou, en 1945.
En 1918 viaxou e residiu en Suíza. En 1919, como Director Xeral do Ministerio de Benestar Social, organizou o traslado das poboacións gregas pónticas desprazadas pola Revolución Rusa de 1917, desde a rexión do Cáucaso a Grecia. Para Kazantzakis, este foi o comezo dunha odisea a través do mundo. Ata a súa morte en 1957, residiu temporalmente en París e Berlín (desde 1922 ata 1924), Italia, Rusia (en 1925), España (en 1932) e logo en Chipre, Exina, Exipto, o Monte Sinaí, Checoslovaquia, Niza (máis tarde comprou unha vila nos arredores de Antibes), a China e o Xapón.
Mentres estaba en Berlín, onde a situación política era explosiva, Kazantzakis descubriu o comunismo e converteuse en admirador de Lenin. Nunca foi un comunista consistente, pero visitou a Unión Soviética e estivo co membro da Oposición de Esquerda e escritor Victor Serge. Foi testemuña do ascenso de Stalin, e sentiuse defraudado co comunismo de estilo soviético. Ao redor desta época, as súas máis temperás crenzas nacionalistas foron gradualmente substituídas por unha ideoloxía máis universal.
En 1945, converteuse en líder dun pequeno partido de esquerdas non comunista, e entrou no goberno grego como ministro sen carteira. Dimitiu do seu posto ao ano seguinte.
En 1946, a Sociedade de Escritores Gregos recomendou a Kazantzakis e Angelos Sikelianos para ser galardoados co Premio Nobel de Literatura. En 1957 comezou unha nova viaxe cara á China e ao Xapón. Esta foi a súa última viaxe. Kazantzakis, que sufría leucemia, sentiuse enfermo e foi trasladado a Friburgo (Alemaña), onde morreu. Foi enterrado sobre unha das murallas que rodean Heraklion, xa que a Igrexa ortodoxa non permitiu que fose enterrado nun cemiterio. O seu epitafio reza: «Non espero nada, non temo nada, son libre» (en grego: Δεν ελπίζω τίποτα, δε φοβούμαι τίποτα, είμαι λέφτερος).
Obra
Kazantzakis consideraba o seu enorme poema épico (33 333 versos de lonxitude), Οδύσσεια, como o seu traballo máis importante. Iniciado en 1924, reescribiuno sete veces antes da súa publicación en 1938. De acordo con outro autor grego, Pantelis Prevelakis, «foi un esforzo sobrehumano rexistrar a súa inmensa experiencia espiritual». Seguindo a estrutura da Odisea de Homero, está dividido en 24 rapsodias.
Os seus máis famosas novelas inclúen Alexis Zorba (1946); Ο Χριστός Ξανασταυρώνεται ("Cristo de novo crucificado", 1948); Ο Καπετάν Μιχάλης (1950); Ο Τελευταίος Πειρασμός ("A última tentación", 1951) e Ο Φτωχούλης του Θεού ("O pobre de Asís", 1956); Αναφορά στον Γκρέκο ("Informe ao Greco", 1961), contén tantos elementos autobiográficos como ficticios, e resume a súa filosofía como «unha mirada cretense», e discute a súa orixe arábiga (os árabes dominaron Creta entre os anos 825–961).
Ao comezo da súa mocidade, Kazantzakis atopábase espiritualmente inquieto. Torturado por preocupacións metafísicas e existenciais, buscaba socorro no coñecemento e as viaxes, contactar cunha diversa variedade de xentes, de todo tipo de existencias. A influencia de Friedrich Nietzsche no seu traballo é evidente, especialmente os conceptos de Nietzsche do ateísmo e o superhome (Übermensch). Con todo, tamén estaba obsesionado con preocupacións espirituais. Para lograr unha unión con Deus, Kazantzakis permaneceu nun mosteiro durante seis meses.
En 1927, Kazantzakis publicou en grego os seus «Exercicios espirituais», os cales foran compostos en Berlín en 1923.
A figura de Xesús sempre estivo presente nos seus pensamentos, dende a súa mocidade ata os seus últimos anos. O Cristo de A última tentación comparte as angustiosas preocupacións metafísicas e existenciais de Kazantzakis, buscando respostas a preguntas obsesivas, e con frecuencia dividido entre o seu sentido do deber e a súa misión, por unha banda, e as súas propias necesidades humanas de gozar da vida, de amar e ser amado, e ter unha familia. Unha figura tráxica que ao final sacrifica as súas propias esperanzas humanas por unha causa maior, o Cristo de Kazantzakis non é unha deidade tan infalible e libre de paixóns mais é un apaixonado e emotivo ser humano que foi asignado a unha misión, cun significado co que está a loitar por comprender e que con frecuencia lle esixe enfrontarse á súa consciencia e as súas emocións, e en última instancia a sacrificar a súa propia vida para o seu cumprimento. É suxeito de dúbidas, medos e mesmo culpas. Ao final el é o Fillo do Home, un home cuxa loita interior representa a súa humanidade.
Moitos relixiosos gregos conservadores condenaron o traballo de Kazantzakis. A súa resposta foi: «Déstesme unha maldición, Santos Pais, eu douvos unha bendición: que as vosas consciencias sexan tan claras como a miña e que sexades tan morais e relixiosos como eu», antes de que a Igrexa Ortodoxa Grega o excomungara en 1955.
Nos días de Kazantzakis, o mercado internacional de material publicado en grego moderno era moi reducido. Kazantzakis tamén escribiu en grego moderno (demótico), con rastros de dialecto cretense, o que fixo a todos os seus escritos os máis controvertidos nos círculos literarios conservadores domésticos. As traducións dos seus libros noutras linguas europeas non apareceron ata que era ancián. Por iso é polo que atopou dificultades para vivir da escritura, o que o conduciu a escribir gran cantidade de encargos, incluíndo un bo número de traducións do francés, alemán e inglés, e curiosidades como ficción francesa e libros de texto escolares en grego, principalmente porque necesitaba o diñeiro. Algúns dos seus escritos «populares» foron con todo distinguidos, tales como os seus libros baseados nas súas extensas viaxes, que apareceron na serie «Viaxar» que el fundou. Estes libros en Grecia, Italia, Exipto, Sinaí, Chipre, España, Rusia, Xapón, China e Inglaterra son obras mestras da literatura de viaxes grega.
Kyokutei Bakin
Takizawa Okikuni (瀧澤興邦), máis coñecido polo pseudónimo de Kyokutei Bakin (曲亭馬琴), nado o 4 de xullo de 1767 e finado o 1 de decembro de 1848, foi un escritor xaponés, coñecido polos 106 volumes da súa obra literaria Satomi e os oito cans (南総里見八犬傳 Nansō Satomi Hakkenden).
Voo 112 de Peruvian Airlines
O voo 112 de Peruvian Airlines era un servizo regular doméstico de pasaxeirosentre Lima e Jauja no Perú. O día 28 de marzo de 2017 o avión que operaba a ruta, un Boeing 737-3M8, sufriu o colapso do tren de aterraxe despois de aterrar, incendiándose. Aínda que non houbo vítimas mortais no accidente, 39 das 150 persoas a bordo resultaron feridas.
Avión
O aparello accidentado era un Boeing 737-3M8, con número de serie 25071 e rexistro OB-2036-P. O avión voara por vez primeira en maio de 1991 con Trans European Airways, e despois de operar con varias aeroliñas foi arrendado a Peruvian Airlines en 2013.
Accidente
O avión aterrou en Jauja ás 16:40 hora local (21:40 UTC). Os pasaxeiros informados de "dous fortes impactos" na aterraxe. As tres patas do tren de aterraxe colapsaron e avión esvarou ao longo da pista cara a dereita, chocando a á de estribor contra o valado perimetral do aeroporto. Comezou entón un incendio que esnaquizou o avión. Os 141 pasaxeiros e 9 tripulantes escaparon, dos cales 39 resultaron feridos e foron levados ao hospital. Dúas persoas tiveron ósos rotos, e tres tiveron conmocións cerebrais. O accidente foi gravados por varios pasaxeiros a bordo do aparello.
Isabel Seca Vijande
Isabel Seca Vijande, nada na Pontenova o 25 de setembro de 1982 é unha enxeñeira química, científica, activista social e divulgadora científica galega.
Traxectoria
Titulada en Enxeñaría Superior Química pola Universidade de Santiago de Compostela, onde publicou artigos sobre o uso de biofilmes para o procesado de augas de refugallo e o funcionamento dos reactores anamox, tema da tesiña do seu Diploma de Estudos Avanzados en Enxeñaría Ambiental e Bioprocesos. Desenvolveu tamén investigacións sobre o aproveitamento dos refugallos da industria leiteira na Universidade de Coímbra, no marco do seu proxecto de fin de carreira.
Por volta do 2006 comezou a colaborar coa asociación Verdegaia en cuestións de defensa e educación ambiental. Foi unha das fundadoras da Semente, Escolas de Ensino Galego no 2011. Foi unha das iniciadoras do movemento de autodefensa feminista que xurdiu en Santiago de Compostela no 2016.
Dende 2016 é profesora interina de TIC e Tecnoloxía na Consellería de Educación da Xunta de Galicia.
Hypsipetes amaurotis
miniatura|esquerda|Adulto da [[subespecie squamiceps, Quioto (Xapón).]] A especie Hypsipetes amaurotis é unha ave asiática paseriforme de mediano tamaño da familia dos picnonótidos (chamados ás veces bulbul), que se encontra no oriente distante de Rusia (incluíndo Karafuto (ou Sakhalin)), noroeste da China, a península de Corea, e o Xapón, sur de Taiwán e nas cadeas de illas Babuyán e Batanes no norte de Filipinas, vista ocasionalmente tamén na illa filipina de Luzón. É unha especie extremadamente común na parte norte da súa área de distribución e é unha ave corrente no Xapón, onde se lle chama hiyodori (ヒヨドリ), e Corea, onde se denomina jikbakguri (직박구리). Ao contrario, en Taiwán, é rara e está limitada á Illa Orquídea.
A súa lonxitude é duns 28 cm, ten cor marrón cincenta, con cara marrón (que lle dá o aspecto de ter orellas marróns) e unha longa cola. Aínda que prefire zonas boscosas, adáptase rapidamente a ambientes urbanos ou rurais, e os seus chíos ruidosos e estridentes son familiares en moitas áreas do Xapón.
Historicamente, esta especie era unha ave migratoria que se movía á parte sur da súa área de distribución en inverno, pero nas últimas décadas moitas poboacións están aproveitándose dos cambios nas prácticas agrícolas e nas colleitas para invernar en áreas máis ao norte do que adoitaban. Como resultado, hoxe son consideradas unha praga agrícola en certas zonas do Xapón. Non obstante, a maioría dos individuos seguen movéndose ao sur en inverno, xeralmente formando enormes bandadas durante a migración. En verán, aliméntanse principalmente de insectos, pero en inverno e outono comen maiormente froita e sementes.
Marca (territorio)
miniatura|280px|Mapa con todos os [[condados da Marca hispánica e Vasconia (que non formaba parte dela), a comezos do século IX.]]
Unha marca, na Idade Media, era un territorio fronteirizo dun imperio ou un reino relativamente extenso. Estaban gobernadas directamente por un señor feudal (a miúdo, un marqués, cuxo nome deriva precisamente de "marca"), que exercía nela poderes civís e militares, e cuxa dependencia ou independencia do poder central dependía da maior ou menor capacidad deste para manter a súa autoridade e o control efectivo sobre a totalidade do seu territorio, cuestión especialmente delicada, dada a tendencia do feudalismo á disgregación do poder.
Estas marcas existiron en varias entidades políticas da Idade Media: no Imperio carolinxio, no Sacro Imperio Romano Xermánico e en al-Andalus.
Marcas no Imperio carolinxio
miniatura|280px|Evolución territorial do [[Imperio carolinxio (768-811).]] miniatura|280px|[[Taifas en 1037.]]
As marcas carolinxias estaban gobernadas por un marqués. Os ducados eran a unión de varios condados ou marcas baixo a autoridade dun duque.
Marcas en Al-Andalus
En al-Andalus estruturáronse tres marcas fronteirizas:
A división do califato de Córdoba en reinos de taifas no século XI determinou a transformación das marcas fronteirizas en reinos independentes (taifa de Zaragoza, taifa de Toledo, taifa de Badaxoz).
O Campanario, Limodre, Fene
O Campanario é un lugar da parroquia de Limodre no concello coruñés de Fene na comarca de Ferrol. Tiña 53 habitantes no ano 2007 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales eran 33 homes e 20 mulleres, o que supón unha diminución con relación ao ano 2000 cando tiña 69 habitantes.
Xosé Lois Rúa
Xosé Lois Rúa Núñez, nado en Campobecerros (Castrelo do Val) en 1951, é un escritor e xornalista galego.
Xoibán, Vilalba
O Salvador de Xoibán é unha parroquia do concello de Vilalba (Lugo), a máis meridional das parroquias vilalbesas, e enclavada entre os concellos de Begonte e Cospeito.
Segundo o IGE, en 2022 tiña 47 habitantes (25 homes e 22 mulleres) o que supón unha diminución en relación a 1991 cando tiña 94 habitantes.
Tour de Francia 2013
O Tour de Francia 2013 foi a 100ª edición da carreira ciclista mais importante do mundo. O seu percorrido comezou o 29 de xuño na cidade corsa de Porto-Vecchio e rematou o 21 de xullo en París.
Os equipos participantes foron 22, 19 deles de categoría UCI ProTour (primeira división do ciclismo) e os outros 3 de categoría UCI Profesional Continental, convidados pola organización da carreira. O número de ciclistas participantes foi polo tanto de 198 (9 por equipo).
Clasificación xeral
right|miniatura|300px|[[Chris Froome.]] A seguinte táboa amosa as dez primeiras posicións da clásificación xeral tralo remate do Tour 2013:
John Eales
John Eales, nado o 27 de xuño de 1970 en Brisbane (Queensland, Australia), é un ex xogador profesional de rugby, que xogou na posición de 2ª liña. Unha das características mais salientables do seu xogo foi a capacidade de anotar puntos co pe, cualidade insólita nun dianteiro. Popularmente foi coñecido co alcume Nobody (ninguén), xa que Nobody is perfect ("ninguén" é perfecto).
Traxectoria
Ao longo da súa carreira xogou profesionalmente nos Queensland Reds, acadando a vitoria no torneo Super 6 de 1992, e no torneo Super 10 nos anos 1994 e 1995. No Super 12 anotou un total de 402 puntos ó longo de 6 tempadas. A nivel internacional, disputou 86 encontros coa Selección de rugby de Australia entre 1991 e 2001. Capitaneou ós Wallabies en 55 encontros, anotando 173 puntos, e liderando a Australia na conquista dos Mundiais de 1991 e 1999. Tamén conquistou 2 veces o torneo Tri Nations, en 2000 e 2001.
Trala súa retirada en 2001, foi seleccionado para formar parte do Salón da Fama do Rugby Internacional (2005) e do Salón da Fama da IRB (2007). Actualmente é un dos xurados que decide que xogador recibe o premio Xogador Internacional do Ano da IRB.
John B. Watson
John Broadus Watson, nado en Travelers Rest (Carolina do Sur) o 9 de xaneiro de 1878 e finado en Woodbury (Connecticut) o 25 de setembro de 1958, foi un psicólogo estadounidense que estableceu a escola do condutismo. Watson promoveu un cambio na psicoloxía co discurso Psychology as the Behaviorist Views it, que deu na Universidade de Columbia en 1913. Mediante as súas achegas condutistas, Watson dirixiu investigacións sobre o comportamento animal, cría dos nenos e publicidade. Ademais, dirixiu o controvertido experimento "Little Albert" e o experimento Kerplunk. Watson popularizou o uso da teoría científica co condutismo. Foi tamén o editor de Psychological Review de 1910 a 1915. Un estudo de Review of General Psychology publicado en 2002, situou a Watson como o 17.º psicólogo máis citado do século XX.
Traxectoria
Watson graduouse na Universidade de Chicago en 1903. A súa disertación Animal Education: An Experimental Study on the Psychical Development of the White Rat, Correlated with the Growth of its Nervous System, foi o primeiro documento científico moderno sobre o comportamento da rata branca. No documento, Watson describía a relación entre a mielinización cerebral e a capacidade de aprendizaxe nas ratas ao longo do seu desenvolvemento biolóxico.
Watson permaneceu na Universidade Johns Hopkins varios anos realizando investigacións sobre a relación entre inputs sensoriais e aprendizaxe e comportamento das aves. Ao ter de deixar a universidade, dedicouse ao ámbito da publicidade, pasando a traballar como psicólogo para a axencia J. Walter Thompson.
Tralo falecemento da súa esposa en 1935, distanciouse dos círculos sociais e foi vivir á súa granxa de Connecticut, onde pasou os últimos anos da súa vida dedicado aos labores do campo.