cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Monbus
Historia
En 1977, xa baixo a xerencia de Raúl López, xurdiu a posibilidade de comprar, xunto a outros socios, Monforte, que era a empresa de transporte máis forte de Lugo naquela época, co que se crea RUACASA (Rutas a Cataluña, S.A.). Desta forma, Monbus comezou a compaxinar as súas coberturas ós pobos nos que se celebraba algún mercado ou feira co transporte escolar e o transporte regular mediante a liña Lugo-Barcelona, un campo que sería debidamente legalizado trala promulgación das primeiras concesións oficiais, comezando así unha forte aposta polos servizos de longa distancia.
Aproveitando a gran cantidade de emigrantes galegos que habitaban en Cataluña e no País Vasco, Monbus logrou a adxudicación das concesións das liñas Galicia-Barcelona e Galicia-País Vasco, que supuxeron un modelo de servizo de excelente calidade cara o pasaxeiro e lograron conectar Galicia con zonas como Castela e León, País Vasco, Navarra, Aragón e Cataluña, en concreto con Lleida, Tarragona e Barcelona.
Este feito deu orixe á constitución no ano 1991 de VIBASA, unha sociedade composta pola empresa galega Monbus, a catalá MOLIST e a vasca CUADRA.
A segunda metade dos anos 90 estivo marcada pola privatización de ENATCAR, que se comezou a xestar en 1998, consolidouse no verán de 1999 e deu lugar a unha nova situación no mercado español que fixo que Monbus aproveitase as súas sinerxías e comezase un período de adquisición de diversas compañías da comunidade autónoma galega con tal de adaptarse ás novas demandas e necesidades do sector.
Por iso, naquela época se produciron as compras de Transportes La Unión, Autobuses de Pontevedra, Gómez de Castro, Miño etc., o que supuxo un importante aforro de custos económicos e provocou a creación de Grupo Transmonbus, formado nun 66% por Monbus e nun 34% pola entidade financeira Caixa Nova.
Durante os últimos anos produciuse a consolidación no mercado nacional deste grupo, que se erixiu como a primeira compañía con maior número de viaxeiros en Galicia, cunha considerable distancia con respecto á segunda corporación da clasificación de compañías de transporte de viaxeiros.
Compañías adquiridas
Monbus afianzou a súa presenza no territorio nacional e comunitaria mediante a adquisición de participación nas empresas Monfobus, Autobuses Urbanos de Lugo, Empresa Monforte, Gómez de Castro, Autobuses Pontevedra, Autos Arcade, Transportes La Unión, Viuda de J. Domínguez, Auto Industrial, Castromil, Aguas de Incio, Arriva, Eurolines Peninsular, Alsina, La Directa, Rialsa, Tralusa e Autobuses Alcalá.
Patrocinios
No ano 2009 asociouse coa empresa galega de tecnoloxía Blu:Sens no patrocinio do equipo de baloncesto da ACB Obradoiro Club de Amigos do Baloncesto (Obradoiro CAB), que a partir deste momento pasa a chamarse Blu:Sens-Monbus. Desde a tempada 2012-13 tamén patrocina ao Club Deportivo Lugo da Liga Adelante.
Vilei, Barbadelo, Sarria
Vilei é un lugar da parroquia de Barbadelo, no concello lugués de Sarria, na comarca de Sarria. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2021 tiña 33 habitantes, dos cales 17 eran homes e 16 eran mulleres.
Camiño de Santiago
Vilei é unha localidade da etapa Sarria-Portomarín do Camiño Francés a Santiago de Compostela.
Portugal continental
300px|dereita|Mapa de Portugal Continental
Portugal Continental  é a designación atribuída ao territorio continental português, situado na Península Ibérica.
A designación é usada para diferenciar o territorio continental (o Continente) dos arquipélagos atlánticos dos Azores e de Madeira (as Illas). A expresión Portugal continental é tamén usada para referirse a unha das 3 NUTS 1 de Portugal.
Shayne Whittington
Shayne Mitchell Whittington, nado o 27 de marzo de 1991 en Paw Paw, Míchigan, é un xogador profesional de baloncesto estadounidense. Cunha estatura de 2,11 metros xoga nas posicións de ala-pivote e pivote.
Portugal continental
Portugal continental comprende 89 015 km² dos 92 145 km² do territorio nacional portugués (96,6%), e 10 126 880 dos 10 617 575 habitantes que nel habitan (segundo a estimativa de 2007), é dicir, 95,4%.
Shayne Whittington
Traxectoria profesional
Whittington presentouse ó Draft da NBA de 2014 pero non foi elixido. O 2 de xullo de 2014, asinou cos Indiana Pacers. O 8 de novembro fixo o seu debut na NBA, na derrota dos Pacers por 97-90 contra os Washington Wizards. Whittington fixo dous puntos, tres rebotes e dúas asistencias en oito minutos de xogo. O 27 de xullo de 2015, Whittington asinou de novo cos Pacers. Ó remate da tempada, foi cortado polos Pacers.
O 7 de agosto de 2016, Whittington asinou un contrato dunha tempada co Río Natura Monbús Obradoiro da Liga ACB.
O 26 de xullo de 2018, anunciouse a súa fichaxe por dúas tempadas co BC Andorra da Liga ACB.
Iolanda de Flandres
Iolanda de Flandres, nada en 1175 e finada en 1219, foi unha nobre que gobernou o Imperio Latino en Constantinopla en nome do seu esposo Pedro II de Courtenay desde 1217 a 1219. Foi filla de Balduíno V de Hainaut e de Margarida I de Flandres.
Traxectoria
Ao descoñecer que pasara co seu esposo, probabelmente morto, Iolanda gobernou como rexente. Aliouse cos búlgaros contra diversos estados bizantinos e foi capaz de establecer a paz con Teodoro I Láscaris do Imperio de Nicea, que casou coa súa filla. Con todo, Iolanda morreu en 1219.
Sucedeuna no trono o seu segundo fillo, Roberto de Courtenay, xa que o seu fillo máis vello non desexaba o trono. Ao atoparse Roberto en Francia nese momento, tecnicamente non houbo emperador até a súa chegada en 1221.
Descendencia
Do seu matrimonio con Pedro II de Courtenay naceron 12 fillos:
Achiulfo
Achiulfo foi rei do incipiente reino godo (circa 350) (visigodos e ostrogodos aínda estaban xuntos) fundado polo seu antecesor Atanarico sobre o territorio da actual Ucraína. Durante o seu período de goberno, os ostrogodos ocuparon as terras que rodean o Volga e someteron a sármatas, escitas e xépidos. A Achiulfo sucedeuno no trono Hermanarico.
Teen Age Riot
"Teen Age Riot" foi o primeiro sinxelo do álbum de 1988 da banda estadounidense Sonic Youth Daydream Nation. Trátase do primeiro grande éxito da banda, que puido escoitarse en moitas emisoras de rock moderno aumentando a audiencia da banda.
O tema foi incluído na lista do Salón da Fama do Rock das 500 cancións que deron forma ao rock and roll e aparece tamén no videoxogo Rock Band 2.
El Progreso (1912)
El Progreso foi un periódico editado na Coruña en 1912.
Traxectoria
Apareceu en maio de 1912. Periódico quincenal, entre os seus redactores figurou César Alvajar.
Starpower
"Starpower" foi o único sinxelo do álbum da banda de rock alternativo Sonic Youth EVOL. Foi editado no mes de xullo de 1996 a través do selo SST Records.
Os amores de Carmen
Os amores de Carmen (en The Loves of Carmen) é un filme estadounidense de 1948 dirixido por Charles Vidor. Está protagonizado por Rita Hayworth no papel da xitana Carmen, e por Glenn Ford como o seu amante Don José.
Estreouse en galego o 20 de agosto de 1999 a través da TVG.
Río Chubut
250px|miniatura|O río Chubut no Val dos Altares O río Chubut é o principal curso de auga da provincia arxentina do Chubut, localizada na Patagonia central. Nace un pouco máis ao norte, na veciña provincia de Río Negro, cerca do cerro de Las Carreras, nos ramais orientais da cordilleira dos Andes, e despois de ingresar a Chubut, cruza de oeste a leste dita provincia, para desembocar na baía Engano, moi preto de Rawson, cidade capital do Chubut.
Falanxeroideos
miniatura|250px|[[Cercartetus nanus.]] miniatura|250px|[[Spilocuscus maculatus.]]
A dos falanxeroideos (Phalangeroidea) é unha superfamilia de mamíferos marsupiais australidelfos da orde dos diprotodontes, unha das dúas que integran a suborde dos falanxeriformes, propios de Australia e Nova Guinea.
Xurelo
Distribución xeográfica
O xurelo vive no Océano Atlántico, desde o Mar do Norte até Suráfrica, penetrando no Índico até a altura de Maputo. Así mesmo ocupa todo o Mar Mediterráneo.
Hábitat
miniatura|dereita|275px|Xurelos Por profundidades, os individuos máis novos ocupan zonas de ata uns 20 m de fondo, mentres que os adultos de maior idade móvense entre 225 e 300 m. Excepcionalmente poden achegarse até os 1 000 m de profundidade.
Reúnese en grandes bandos nas augas costeiras superficiais durante a época estival, e nos fondos da plataforma continental en inverno. Os individuso novos agrúpanse baixo a umbrela de grandes medusas (sobre todo da especie Rhizostoma pulmo), na que achan protección e sen perigo, pois son inmunes ao veleno dos nematocistes, comportamento que se observa noutros Carangidae.
Descrición
É un peixe fusiforme e algo comprimido, que cando adulto adoita alcanzar un talle medio de 20 a 30 cm aproximadamente. O tamaño máximo pode chegar até 70 cm e 2 kg de peso. A cor do dorso é negro azulado ou verdoso, con flancos prateados e ventre brancuxo. Ten unha mancha negra na marxe superior do opérculo. As aletas son grises e vermellizas.
Reprodución e fases de vida
A época de reprodución pode variar segundo as zonas: é de xaneiro a febreiro nas latitudes altas e entre novembro e decembro na zona do Atlántico Centro-Leste. A femia pon até 140 000 ovos de cada, pero a fecundidade absoluta varía segundo temperaturas: a óptima para os xurelos é de 18 °C a 21 °C, polo que pode efectuar postas que varían entre 22 e 345 millóns de ovas. As postas son peláxicas e as ovas miden entre 0,9 e 1,1 mm..
As crías ao cabo dun ano miden sobre 12 cm. O tamaño medio alcánzase con maior rapidez arredor dos trópicos, onde veñen a alcanzalo ó cabo de 2 e 3 anos, en tanto que no Grand Sol tardan entre 4 e 5 anos.
Alimentación
Aliméntase de invertebrados (crustáceos, cefalópodos), doutros peixes e de fitoplancto.
Nomes galegos
Xurelo e chicharro son os nomes habituais galegos desta especie. En termos de repartición xeográfica, pódese dicir que o primeiro é máis propio da costa sur, das grandes rías, entanto chicharro é usual nas Rías Altas e costa de Lugo. Pola contra a variante xurela para indicar o individuo de gran tamaño é propia da zona entre Muxía e a ría de Ortigueira; nas rías meridionais adoita denominarse moscón. A designación de chincho para o xurelo pequeno é propia das Rías Baixas, mentres na Costa da Morte o sinónimo é xixí. De resto poden usarse os diminutivos xureliño e chicharriño.
Étimos
Chicharro presenta un étimo pouco claro. É posíbel que veña do bretón chinchard e desde aí polas linguas do litoral atlántico e cantábrico (francés, gascón, vasco) pasou ao galego e outros idiomas. Chincho sería unha formación regresiva de chicharro. Xurelo é remisíbel ao latín vulgar *sorellus, diminutivo de saurus, e este do grego saûros "lagarto e xurelo". Fronte á anterior, esta variante é claramente mediterránea, como pode observarse no apartado seguinte.
Manuel Gómez Durán
Manuel Gómez-Durán Martínez, nado en Antas (A Lama) o 27 de marzo de 1898 e finado en Madrid o 23 de febreiro de 1984, foi un médico cirurxián galego.
Traxectoria
Fillo de Manuel Gómez Martínez, médico rural, e Amalia Durán Quintana, mestra. Ingresou en 1916 na Facultade de Medicina da Universidade de Santiago de Compostela. Discípulo de Mariano Gómez Ulla. Foi médico militar en África e na guerra civil española. Recolleu a experiencia en cirurxía de guerra en forma de coidadosas historias clínicas. Alcanzou o grao de xeneral de Sanidade Militar. Foi profesor de cirurxía de Guerra na Academia de Sanidade Militar e xefe de cirurxía do Hospital Gómez Ulla. Tamén foi médico da Beneficencia provincial de Madrid e de varios centros hospitalarios para sacerdotes. Foi académico numerario da Real Academia Nacional de Medicina e secretario xeral da Asociación Española de Cirurxiáns (1951-63).
Morgade, A Pinza, Sarria
Morgade é un lugar da parroquia da Pinza, no concello lugués de Sarria, na comarca de Sarria. Segundo o IGE, en 2013 tiña 3 habitantes (2 homes e 1 muller).
Matriz (matemáticas)
En matemáticas, unha matriz é un conxunto de números ordenados en filas e columnas de forma rectangular, na que se pode definir un conxunto de operacións. As matrices teñen múltiples aplicacións, como na resolución de sistemas de ecuacións lineais, e son fundamentais na álxebra lineal.
Definición
Unha matriz en R é unha colección dobremente indexada de elementos dun anel R, é dicir, que os elementos disporanse en filas e columnas e que os elementos teñen definidos operacións semellantes a suma e ao produto. A meirande parte deste artigo referirase as matrices de elementos nun corpo K, en particular, ás matrices reais ou complexas, é dicir, matrices cuxos elementos son números reais ou complexos, respectivamente. Un exemplo dunha matriz sería:
Orde
Unha matriz de orde m×n ou, xeralmente, unha matriz m×n é unha matriz con m filas e n columnas, e m e n son as dimensións da matriz. Por exemplo, a matriz A anterior é unha matriz 2×3. A matriz 1×n será unha matriz fila, e a matriz n×1 será unha matriz columna.
Para referirmos ao conxunto de matrices de orde m×n, usaremos, onde \mathcal{R} é o anel ao que pertencen os elementos. No caso do conxunto de matrices cadradas e m=n, usaremos a notación de
Notación
Deste xeito, se:
entón a23 = 1 e a11 = 4. Ás veces, utilizarase Aij para representar aij e a notación de (aij) para referirse á matriz A cando a súa orde estea clara polo contexto. Hai que ter en conta que existen outras notación, nas que se escribirá a_j^ipara indicar o mesmo elemento. Ás veces, para traballar comodamente coas columnas dunha matriz, escribiremos onde a_ié a columna i-ésima.
Diremos que dúas matrices \mathbf{A} e \mathbf{B} son iguais cando teñen a mesma orde m×n e todos os elementos correspondentes son iguais, é dicir,.
No estudo das matrices, adoitase chamar escalar aos elementos do anel, é dicir, os escalares serán os números reais se o noso anel son os reais.
Multiplicación por un escalar
A multiplicación é unha das operacións máis sinxelas que poden ser feitas con matrices. Para multiplicar un número calquera por unha matriz m×n \mathbf{A}, basta multiplicar cada elemento de \mathbf{A} por k. Así, a matriz resultante \mathbf{B} será tamén m×n e. Con iso, pódese pensar tamén na noción de dividir unha matriz por un número: basta multiplicala polo inverso dese número. Mais esa noción pode ser perigosa: en canto a multiplicación entre un número e unha matriz pode ser dita "conmutativa", o mesmo non vale para a división, pois non se pode dividir un número por unha matriz.
Por exemplo:
Adición de matrices
Se \mathbf{A}e \mathbf{B}son dúas matrices da mesma orde m×n, entón a suma é a matriz de orde  m×n que se obtén ao sumar os elementos de \mathbf{A} cos elementos de \mathbf{B} que lle corresponden, é dicir, dadas as matrices \mathbf{A}e de mesma orde,  e, entón a suma.
Por exemplo:
A matriz escríbese -\mathbf{A}, e entón podemos definir a diferenza de dúas matrices: dadas as matrices Ae Bde mesma orde,  e, entón a diferenza.
Transposición
Por exemplo:
Produto de matrices
O produto de dúas matrices é só posíbel se o número de columnas da matriz da esquerda é o mesmo número de liñas da matriz da dereita. Se \mathbf{A}é unha matriz m×n e \mathbf{B} é unha matriz n×p, entón o produto é unha matriz m×p é.
Por exemplo:
Propiedades da adición de matrices e da multiplicación por escalares
Dadas as matrices \mathbf{A}, \mathbf{B}, \mathbf{C}da mesma orde e c, descalares, entón cúmprense as seguintes propiedades:
Propiedades do produto de matrices
Dadas as matrices \mathbf{A}, \mathbf{B}, \mathbf{C}das ordes axeitadas para que as operacións estean definidas, e kun escalar, entón cúmprense as seguintes propiedades:
En xeral, observamos que o produto de matrices dúas matrices \mathbf{A} e \mathbf{B} é non conmutativo:
Exemplo:  e  as matrices non conmutan. De coincidiren, e diremos que as matrices \mathbf{A} e \mathbf{B} conmutan.
Propiedades da transposición
Dadas as matrices \mathbf{A}, \mathbf{B} das ordes axeitadas para que as operacións estean definidas, e kun escalar, entón cúmprense as seguintes propiedades:
Matrices diagonais e triangulares
! Nome !! Exemplo con n=3 !Definición Se todos os elementos da matriz \mathbf{A} por debaixo da diagonal principal son nulos, \mathbf{A} é unha matriz triangular superior. Analogamente, se os elementos que están por riba da diagonal principal son cero, entón \mathbf{A} é unha matriz diagonal inferior. Se todas os elementos que no estean na diagonal principal son nulos, diremos que \mathbf{A} é unha matriz diagonal.
Bullas
250px|thumb|Vista de Bullas Bullas é un concello español da Rexión de Murcia, situado na Comarca do Noroeste. Tiña unha poboación de 12.061 habitantes en 2014, divididos entre o casco urbano e a súa única pedanía, La Copa de Bullas.
Matriz (matemáticas)
Matriz identidade
A matriz identidade de orde n é a matriz de orde nxn tal que todos os elementos da diagonal principal son iguais a 1, e o resto de elementos son iguais a 0, como:
Son un tipo especial de matrices cadradas, que toman o seu nome porque manteñen as matrices despois do produto: para toda matriz \mathbf{A}de orde mxn.
Trinitat Vella
250px|thumb|Situación do barrio en [[Barcelona.]] Trinitat Vella (en galego, Trindade Vella) é un dos barrios que forman o distrito de Sant Andreu da cidade de Barcelona. Antes de ser un barrio barcelonés era un extremo afastado do municipio independente de Sant Andreu de Palomar coñecido como Coll de Finestrelles.
Matriz (matemáticas)
Matriz simétrica e antisimétrica
Unha matriz cadrada \mathbf{A} é unha matriz simétrica se, mais se , entón \mathbf{A} é unha matriz antisimétrica.
Trinitat Vella
Ten unha superficie de 84 hectáreas e uns 8.000 habitantes. Os seus límites actuais son o río Besòs, a avenida Meridiana e a estrada de Ribes e o paseo de Santa Coloma.
Matriz (matemáticas)
Matriz simétrica e antisimétrica
Pódense construír matrices destes tipos a partir doutras que non pertence, por exemplo, se \mathbf{A}é unha matriz cadrada, é unha matriz simétrica e é unha matriz antisimétrica,  e para calquera matriz \mathbf{A}, é unha matriz simétrica.
Trinitat Vella
Historia
En 1413 construíuse a capela da Trindade (Trinitat en catalán), que foi queimada durante a Guerra de Independencia española. En 1445 puxéronse as forcas xurisdicionais de Barcelona, consistentes en tres pedras e unhas madeiras dereitas postas enriba.
Matriz (matemáticas)
Matriz invertible e matriz inversa
Unha matriz cadrada \mathbf{A} de orde n, é invertible o non singular se existe unha matriz B tal que, onde é a matriz identidade nxn. Se \mathbf{B} existe, entón denotarémola como a matriz inversa de \mathbf{A} ou. A matriz inversa ten as seguintes propiedades:
Trinitat Vella
Historia
A Trinitat era unha zona pouco habitada e con poucas masías, a pesar das viñas que se cultivaban na parte alta e que se mantiveron ata a década de 1950. Entre 1952 e 1954 as viñas desapareceron para construír bloques de vivendas e para converter a parte máis alta en prisión. Poucos anos despois, a expansión de novas vías de circulación separou a Trinitat en dous barrios: a Trinitat Nova e a Trinitat Vella. O tren do norte desapareceu en 1960 e un ano despois inaugurouse a prolongación da avenida Meridiana.
Matriz (matemáticas)
Matriz ortogonal
Unha matriz cadrada \mathbf{A} é unha matriz ortogonal con elementos reais e que a súa matriz trasposta é igual a súa matriz inversa:. Deste xeito, temos que.
Trinitat Vella
Historia
O último cambio urbanístico que sufriu o barrio foi a construción do Nus de la Trinitat (nó da Trinitat) en 1992, eixo e confluencia das roldas que rodean a cidade de Barcelona.
En 2009 comezaron as obras de derrubamento da prisión para realizar outros proxectos nesa zona, como novos equipamentos para o barrio.
Matriz (matemáticas)
Traza
Pódese deducir pola definición de produto de matrices que:
Disto conclúese que a traza dun produto de máis de dúas matrices é independente dunha permutación cíclica de matrices, mais isto non se aplica en xeral a permutacións arbitrarias, por exemplo. Tamén temos que a traza dunha matriz é ten a mesma traza que a súa trasposta, isto é,.
Determinante
O determinante ou dunha matriz cadrada é a única función matricial que leva ao conxunto á \mathbb{K}que cumpre:
Ás propiedades 1 e 2 din que é unha función n-lineal para as columnas e a propiedade 3 di que é alternada para as columnas.
O determinante ten diferentes propiedades, entre as que salientan:
Ecuacións lineais
Entón poderemos representalo pola ecuación de matrices, onde
Como neste caso temos que \mathbf{A}é invertible, entón:
En xeral, se \mathbf{A}é unha matriz mxn, \mathbf{x}é unha matriz columna n×1 e \mathbf{b}é outra matriz columna m×1, entón a ecuación é equivalente ao sistema de ecuacións
Como no caso anterior, se n = m e \mathbf{A}é invertible (as ecuacións son independentes), podemos escribir para resolver o sistema. En calquera outro caso, ou ben o sistema non té solucións ou ben té infinitas.
Descomposición
Hai diferentes métodos para traballar coas matrices dun xeito máis sinxelo, para o cal unha posibilidade é o uso de técnicas coñecidas como "descomposición matricial" ou "factorización matricial". Debido a que estas transformacións manteñen certas propiedades da matriz orixinal, como o determinante, o rango ou os autovalores, estas propiedades poden ser calculadas a partir da descomposición no canto da matricial orixinal. Deste xeito son utilizadas na análise numérica para realizar certas operacións matriciais de maneira máis eficiente.
Teoría de grafos
En teoría de grafos, usando as matrices pódense representar grafos, atopar caracterizacións e demostrar resultados con técnicas de álxebra lineal. Entre as matrices que se utilizan salientan:
Illa Espírito Santo
Espírito Santo, normalmente chamado só Santo é a illa máis grande de Vanuatu, cunha superficie de 3955´5 km². Pertence ó arquipélago das Novas Hébridas na provincia de Sanma de Vanuatu. A cidade de Luganville, na costa sur, é a segunda cidade máis grande do país e a capital provincial. O punto máis alto da illa é o Tabwemasana (1879 m), no centro oeste da illa.
Historia
miniatura| left | 200px | [[Champagne Beach, Santo Norte]]
O explorador Pedro Fernandes de Queirós que traballaba para España estableceu un poboado en 1606 en Big Bay, ao norte da illa. Espírito Santo leva o nome que lle puxo Queirós, que nomeou o grupo de illas como Australia do Espírito Santo. en recoñecemento dá descendencia do rei español da real Casa de Austria, e crendo que chegara ao gran continente meridional, Terra Australis.
Durante o tempo do condominio británico-francés, Hog Harbour, na costa nordés, foi a sede dá administración provincial británica, mentres que Segond, preto de Luganville foi a sede da administración dá provincia francesa.
miniatura|dereita| 200px ID control na entrada dá base durante a segunda guerra mundial. Durante a segunda guerra mundial, especialmente tralo ataque xaponés a Pearl Harbor, a illa foi usada polas forzas aliadas como unha base militar de apoio, porto naval, e aeroporto. Na ficción, foi a localización dos Contos do Pacífico Sur de James Michener e o posterior musical, Pacífico Sur de Rogers e Hammerstein. A presenza dos aliados contribuíu máis tarde ao turismo de mergullo dá illa, os Estados Unidos tiraron a maior parte dos seus equipos e desperdicios no que agora é coñecido como Million Dollar Point. Outro naufraxio de Espírito Santo, é o SS President Coolidge, tamén é un sitio popular de mergullo. O SS President Coolidge era un barco de luxo convertido ao que alcanzou unha mina durante a guerra.
Entre maio e agosto de 1980 a illa foi o centro dunha rebelión a Coconut War, durante a transferencia de poder da colonia das Novas Hébridas do Condominio Anglo-Francés á independente Vanuatu. Jimmy Stevens do movemento Nagriamel, en alianza con intereses privados franceses, a Fundación Phoenix e libertarios estadounidenses querían establecer un lugar libre de impostos, declararon a illa de Espírito Santo independente do novo goberno, a República de Vemarana foi proclamada ou 28 de maio. Francia recoñeceu a independencia o 3 de xuño. O 5 de xuño os xefes tribais de Santo nomearon ao embaixador francés Philippe Allonneau "King of Vemerana", Jimmy Stevens converteuse en primeiro ministro. Luganville foi renomeada como Allonneaupolis. Pero as negociacións con Port-Vila fracasaron e desde o 27 de xullo ao 18 de agosto, os Royal Marines británicos e unha unidade da Garde Mobile francesa foron mobilizados na capital dá illa de Vanuatu, pero non invadiron Espírito Santo como esperaba o goberno. As tropas foron retiradas pouco antes dá independencia. Trala independencia de Vanuatu, entón gobernada polo Pai Walter Lini, requiriu a axuda de Papúa Nova Guinea, cuxas forzas invadiron e conquistaron Espírito Santo.
Cultura
miniatura|Best Point, South Santo Santo, con moitos naufraxios e arrecifes a seren explotados, é un destino turístico moi popular para os mergulladores. Champagne Beach atrae turistas coa súa area cor de rosa e augas límpidas. O "lado oeste" dá illa contén moitas covas que poden ser explotadas, e os buques de cruceiro, paran habitualmente en Luganville.
Os habitantes locais fan a súa vida traballando na industria turística, na agricultura comercial, sobre todo copra pero tamén cacao e kava, así como cacahuetes, ou na agricultura de subsistencia e na pesca.
A maioría dos habitantes de Santo son cristiáns. Os maiores grupos relixiosos da illa son a Igrexa Presbiteriana de Vanuatu, a Igrexa Católica Romana e a Igrexa de Melanesia (anglicana). Tamén están activas a Igrexa Apostólica, a Igrexa de Cristo, ou a Igrexa Adventista do Sétimo Día, entre outras. Con todo, en moitas aldeas, especialmente en Big Bay e o Sur de Santo, as persoas son "pagáns", un termo que, en Vanuatu non ten connotación pexorativa, simplemente denota a alguén que non ten abrazado o cristianismo. Os costumes consuetudinarios de tipo máis moderno son atopados entre os seguidores do movemento Nagriamel baseado en Fanafo.
Partido de los Trabajadores de España-Unidad Comunista
Nas eleccións xerais de 1986 presentou a candidatura de Mesa para la Unidad de los Comunistas, que conseguiu 229.695 votos (1,1%). Nas eleccións municipais de 1987 con 185.104 votos obtivo 179 concelleiros, principalmente nas provincias de Granada e Sevilla. Carrillo encabezou a candidatura das Eleccións Europeas de 1987, pero quedou lonxe de conseguir a acta con 222.680 votos (1,1%).
Illa Espírito Santo
Cultura
Para case todos os habitantes de Santo os costumes desempeñan un papel importante na súa vida, independentemente dá súa relixión. O sistema de xefes segue forte na maioría dás áreas.
Partido de los Trabajadores de España-Unidad Comunista
Tras o fracaso das eleccións xerais de 1989 (nas que obtivo 86.257 votos) o partido decidiu integrarse no Partido Socialista Obrero Español en outubro de 1991 permanecendo como corrente de opinión, baixo a denominación de Unidad de la Izquierda. Santiago Carrillo retirouse da actividade política.
Illa Espírito Santo
Cultura
O pobo de Santo afronta algúns problemas de saúde, especialmente malaria e tuberculose. Aínda que non hai hospital, a maioría dos veciños consultan ó seu propio feiticeiro ou nas clínicas médicas creadas polos misioneiros occidentais. O Kava é a droga máis popular dá illa, aínda que o alcohol está facéndose máis popular. Co crecente número de adultos que consomen alcohol, hai unha taxa de criminalidade crecente, especialmente inclúen a violencia contra as mulleres e as guerras tribais.
Economía e infraestrutura
As aldeas son na súa maioría autosuficientes cas súas propias hortas, galiñas e porcos. O aeroporto está a uns cinco quilómetros dá cidade. Partindo de Luganville, xorden tres estradas "principais". Unha estrada corre ao longo dá costa sur por preto de 40 km para rematar na aldea de Tasiriki. Luganville é a única cidade dá illa, o resto dá illa esta salpicada con pequenas aldeas.
Santo é o fogar dun gran número de granxas de gando (incluíndo o famoso Proxecto Gando Belmol, orixinalmente creado por colonos franceses) e a súa carne expórtase ao Xapón, Australia e outros países do Pacífico.
Ademais de carne, conservas de peixe e arroz, que se poden comprar na cidade, Santo produce moitos máis alimentos, entre estes están a ananás doce, manga, repolo da illa, e o caranguexo do coco, así como noces locais e froitas carnosas. Hai un mercado en Luganville onde a comida local, como mandioca, iñame, repolo e outros alimentos básicos da illa recentemente cultivados son vendidos. Para o resto de comestibles e demais produtos embalados, existen varios pequenos supermercados onde pódese facer a compra.
Moitos habitantes locais aínda dependen dá agricultura de subsistencia para a súa alimentación. A maioría dás aldeas teñen unha horta que é coidada por homes e mulleres. O taro e o iñame son comunmente cultivados nestas hortas, e son os piares dá dieta local.
Biodiversidade
A illa de Espírito Santo é a residencia de todas as aves endémicas de Vanuatu, incluíndo o Santo Mountain Starling, unha especie restrinxida enteiramente a Santo. Foron establecidas dúas áreas protexidas para conservar a biodiversidade dá illa, a Área de Conservación Loru na costa leste e a área de Conservación Vatthe no norte.
Rosa Pons i Fábregas
Rosa Pons i Fábregas, nada en Barcelona o 17 de marzo de 1902 e finada en Parada de Sil en 1988, foi unha mestra e pedagoga catalá residente en Galicia.
Traxectoria
Destinada a Parada de Sil en 1925 como castigo da ditadura de Primo de Rivera polo seu catalanismo, acabou instalándose alí, casando en 1927 e tendo fillos. Alí puxo en práctica a pedagoxía da Escola Nova.
En 1932 e 1933 organizou as Misións Pedagóxicas, xunto co mestre Alfonso García Rojo. Xuntaron as dúas escolas, para tentar a graduación e a coeducación, como vantaxes pedagóxicas.
En xuño de 1933 decidiu trasladarse a Barcelona, no Ramón Llull, primeiro, e no Isaac Albéniz, máis tarde, onde chegou a xubilarse como directora. Consérvanse uns cadernos de aulas, escritos en catalán polo seu alumnado durante os anos 1934 e 1936.
Durante o franquismo traballou aqueles aspectos que o réxime non acada a ver como perigosos: o teatro.
Unha vez xubilada en 1967, regresou a Parada de Sil e fixo traballo comunitario. Xuntou a veciñanza para a preservación das festas e tradicións populares a través do Teleclube.
Recoñecementos
En 2009 recibiu unha homenaxe do Concello de Parada de Sil, que lle deu o seu nome a unha praza e promoveuse a edición dunha biografía.
Alt Penedès
250px|dereita|miniatura|Localización da comarca en [[Cataluña]]250px|dereita|miniatura|Encoro de Foix O Alt Penedès é unha comarca da provincia de Barcelona, en Cataluña. A súa capital é Vilafranca del Penedès. En 2009 tiña 104.353 habitantes.
A comarca limita con Anoia polo norte, co Baix Llobregat polo leste, co Garraf polo sur, e co Baix Penedès e o Alt Camp polo oeste.
Concellos
Actualmente a comarca está formada por 27 concellos.
Chastity Belt
Chastity Belt é unha banda de indie rock/indie pop estadounidense formada en 2010 e procedente de Walla Walla, Washington. O grupo está composto por Julia Shapiro, Lydia Lund, Annie Truscott e Gretchen Grimm. Chastity Belt toca unha mestura de rock alternativo, rock and roll, noise pop e pop. A banda leva publicados dous álbums de estudio, No Regerts (2013), e Time to Go Home (2015).
Historia
O grupo formouse en Walla Walla, Washington, no ano 2010 mentres os seus membros estudaban no Whitman College, coa líder da banda Childbirth Julia Shapiro como vocalista principal e guitarrista, e coa guitarrista principal Lydia Lund, a baixista Annie Truscott e a batería Gretchen Grimm. Chastity Belt toma un achegamento humorístico aos estereotipos e costumes femininos nas súas letras, desafiando as normas de xénero e a feminidade como unha construción.
A banda editou o seu primeiro álbum de estudio, No Regerts, o 13 de agosto de 2013 a través de Help Yourself Records. O seu segundo álbum de estudio, Time to Go Home, foi publicado o 24 de marzo de 2015 polo selo Hardly Art, recibindo críticas positivas. O seu terceiro álbum de estudio, I Used to Spend So Much Time Alone, apareceu o 2 de xuño de 2017, tamén a través de Hardly Art.
Tras un breve descanso en 2018, o grupo anunciou o 10 de xuño de 2019 que o seu cuarto álbum publicaríase co nome de Chastity Belt o día 20 de setembro. O sinxelo "Ann's Jam" lanzouse xunto co anuncio. Escribindo para a revista The Fader, Alex Robert Ross chamouno "o álbum máis exuberante e con son máis lúgubre do cuarteto ata o momento". Tras o seu lanzamento, Abby Jones de Pitchfork descriu o álbum como "o máis ensoñador e tranquilo" dos seus traballos.
Enerxía
miniatura|260px|dereita|Un [[foguete espacial posúe unha gran cantidade de enerxía química (no combustible) pronta a se utilizar en canto espera na rampla. Cando o combustíbel se queima, esta enerxía transfórmase en calor (outra forma de enerxía) e tamén en enerxía cinética debido a que os gases de escape producidos impelen o foguete para arriba.]] En física, a enerxía é todo aquilo que pode transformarse en calor, traballo mecánico (movemento) ou radiación electromagnética como a luz mediante procesos físicos. Isto pode ocorrer de xeito natural e espontáneo ou grazas a unha máquina (por exemplo motor, caldeira, refrixerador, altofalante, lámpada) ou tamén a un organismo vivo (por exemplo os músculos) etc. En rigor é un concepto fundamental, aceptado pola física sen definición.
Calquera cousa que estea a traballar -por exemplo, a mover outro obxecto, a quece-lo ou a facelo atravesarse por unha corrente eléctrica - está a gastar enerxía (na verdade ocorre unha "transferencia", pois ningunha enerxía é perdida, e si transformada ou transferida a outro corpo). Polo tanto, calquera cousa que estea pronta a traballar posúe enerxía. En canto o traballo se realiza, ocorre unha transferencia de enerxía, parecendo que o suxeito está a perder enerxía. Na verdade, a enerxía está a ser transferida para outro obxecto, sobre o cal o traballo se realiza.
Así pois, o concepto de enerxía é un dos conceptos esenciais da física. Nado no século XIX, pódese atopar en todas as disciplinas da Física (mecánica, termodinámica, electromagnetismo, mecánica cuántica etc.), así como noutras disciplinas, particularmente na química.
Formas de enerxía
As civilizacións humanas dependen cada vez máis dun elevado consumo enerxético para a súa subsistencia. Para iso foron sendo desenvolvidos ao longo da historia diversos procesos de produción, transporte e almacenamentos de enerxía. As principais formas de produción de enerxía son:
Enerxía potencial
É a enerxía que un obxecto posúe debido á súa posición. Un martelo levantado, unha moa enroscada e un arco esticado dun tirador, todos posúen enerxía potencial. Esta enerxía está pronta a modificarse noutras formas de enerxía e, consecuentemente, a producir traballo: cando o martelo caer, pregará un prego; a moa, cando solta, fará andar os punteiros dun reloxo; o arco disparará unha seta. Así que ocorrer algún movemento, a enerxía potencial da fonte diminúe, en canto se modifica en enerxía do movemento (enerxía cinética). Levantar o martelo, enrolar a mola e estricar o arco fai, pola súa vez, uso da enerxía cinética e produce un gaño de enerxía potencial. Xeneralizando, canto máis alto e máis pesado un obxecto está, máis enerxía potencial terá.
Enerxía cinética
miniatura|260px|Unha vella [[locomotiva a vapor transforma enerxía química en enerxía cinética. A queima de madeira ou carbón na caldeira é unha reacción química que produce calor, obtendo vapor que dá enerxía á locomotiva.]]
É posuída por calquera cousa en movemento; canto máis axiña un obxecto se move, maior a súa enerxía cinética. Alén diso, canto máis pesado é un obxecto, maior é a súa enerxía cinética (apenas cando está en movemento). As máquinas mecánicas - automóbiles, tornos, báteestacas ou calquera outras máquinas motorizadas - producen enerxía cinética, e esta especie de enerxía é moitas veces chamada de enerxía mecánica - Fórmula: Ec=1/2mV².
Enerxía química
É a enerxía que está almacenada nun átomo ou nunha molécula; reorganizando os átomos, ocorren reaccións químicas e a enerxía pode ser producida ou aproveitada. As reaccións químicas xeralmente producen tamén calor; un lume a arder é un exemplo. A enerxía química tamén pode transformarse en electricidade nunha batería e en enerxía cinética nos músculos, por exemplo.
Enerxía eléctrica
É a enerxía asociada as cargas eléctricas en movemento. É a enerxía que se da a un obxecto facendo pasar unha corrente eléctrica a través del ou dándolle unha carga eléctrica. É convertida en enerxía mecánica nun motor eléctrico, en enerxía calorífica nun aquecedor eléctrico ou en enerxía luminosa nunha lámpada.
Enerxía nuclear
miniatura|260px|dereita|Planta nuclear en [[Suíza. Un reactor nuclear produce calor modificando os átomos do seu combustible, transformando uranio ou plutonio noutros elementos. As máquinas que utilizan enerxía química modifican as moléculas do seu combustíbel e os elementos mantense inalterados.]]
É a enerxía producida pola mutación de átomos dentro dunha substancia; aparece sobre todo como calor, quer baixo control nun reactor nuclear quer nunha explosión dunha arma nuclear. O Sol produce o seu calor e a súa luz por reacción nuclear. Curiosamente, toda a vida na Terra depende desta enerxía e, non en tanto, perante a existencia das armas nucleares, está tamén ameazada por esta forma de enerxía.
Enerxía, traballo e potencia
A enerxía e o traballo son basicamente semellantes, visto que o traballo é o gasto de enerxía. Son polo tanto, ambos medidos polas mesmas unidades, a unidade SI, sendo o Joule, así chamado en homenaxe a James Prescott Joule, que demostrou que é posíbel a conversión entre diferentes tipos de enerxía. A potencia é a taxa a que se produce traballo ou a que se dispensa enerxía.
Así, a relación pode expresarse como: un Watt de enerxía (E) prodúcese en canto un Joule de traballo (W) efectuase nun segundo (δt).
Consumo de enerxía
O consumo de enerxía no mundo está resumido, na súa gran maioría, polas fontes de enerxías tradicionais como petróleo, carbón mineral e gas natural, esas fontes son poluentes e non-renovábeis, o que no futuro, serán substituídas inevitabelmente. Hai controversias sobre o tempo da duración dos combustíbeis fósiles mais debido a enerxías limpas e renovábeis como biomasa, enerxía eólica e enerxía maremotriz e sancións como o Protocolo de Quioto que cobra de países industriais un nivel menor de poluentes (CO2) expelidos para a atmosfera, as enerxías alternativas son un novo modelo de produción de enerxías económicas e sostibles.
Sócrates Gómez
Sócrates Gómez Pérez, nado en Vigo o 27 de xullo de 1914 e finado en Madrid o 18 de xaneiro de 1989, foi un xornalista e político galego, histórico militante do PSOE, activo en Madrid.
Traxectoria
Fillo do histórico dirixente socialista José Gómez Osorio, a súa vida política comeza nas Juventudes Socialistas aos 14 anos. En 1930 entrou no PSOE e na UGT. En 1931 formou parte da redacción de El Socialista. Dirixiu máis tarde La Correspondencia de Valencia e La Voz del Combatiente, órgano do Exército Republicano, do que foi oficial. Foi membro do Comité Nacional do PSOE e Presidente da Federación Nacional das JJSS. Foi secretario do Ministerio de la Gobernación entre setembro do 1936 a xaneiro de 1937 e concelleiro en Madrid (1938). Foi procesado varias veces durante e despois da Guerra Civil española. Entre 1962 e 1971 viviu en Londres.
Despois da fin do réxime franquista foi deputado no Congreso dos Deputados (1977-1978), concelleiro en Coslada (1979-1983), deputado da Asemblea de Madrid (1983-1989) e senador por designación autonómica da Asemblea de Madrid (1983-1987).
-364
Véxase tamén
Historia ano a ano
Entropía
250px|miniatura|dereita|[[Rudolf Clausius, pioneiro da termodinámica e pai do concepto entropía.]]
A entropía (do grego en [en] + trope [transformación]) é unha magnitude termodinámica que dá conta da enerxía que non pode realizar traballo útil nun proceso termodinámico. É unha función de estado de carácter extensivo e o seu valor medra nun sistema illado, de acordo coa Segunda Lei da Termodinámica. Pode ser interpretada como o estado de desorde dun sistema. A variación positiva da entropía indica o sentido natural en que calquera evento ocorre nun sistema illado.
A termodinámica clásica define a entropía como:
Ghost in the Shell (filme de 2017)
Ghost in the Shell é un filme estadounidense de ciencia ficción dirixido por Rupert Sanders e escrito por Jamie Moss, William Wheeler e Ehren Kruger, baseado no manga xaponés homónimo de Masamune Shirow. Está protagonizado por Scarlett Johansson, Takeshi Kitano, Michael Pitt, Pilou Asbæk, Chin Han e Juliette Binoche. Está ambientado nunha futuro no que a liña que separa o humano do robótico é difusa, e o argumento conta a historia de Major (Johansson), un supersoldado cyborg que quere coñecer o seu pasado esquecido.
Legend of the Dragon (serie de televisión)
Legend of the Dragon é unha serie de animación británica creada por Rick Ungar. Consta de 39 episodios e foi producida por BKN como parte da programación de Jetix Toon Disney. Baseado nos doce antigos símbolos do zodíaco chinés, “Legend of the Dragon” conta a saga de dous xemelgos de Hong Kong. Ang adestrou para converterse no novo Mestre dos Dragóns, e súa irmá Ling foi levada ó lado escuro por mor do seu grande desexo de poder.
Entropía
De modo xeral a entropía aumenta coa elevación da temperatura, pois de acordo coa Enerxía Libre de Gibbs, a enerxía libre é dada pola diferenza da enerxía total e os factores entrópicos:
G=H-TS
Atanarico
O período do seu mando estivo marcado polas guerras contra romanos, hunos (ao se desprazaren estes cara o leste) e as guerras internas contra o seu rival Fritixerno, polas persecucións que levou Atanarico contra os visigodos convertidos ao cristianismo, polo que os historiadores cristiáns de época posterior retratárono como unha persoa cruel.
Os visigodos do século VII considerárono o seu primeiro rei e hoxe en día hai unha gran unanimidade sobre esta idea. Sucedeuno Alavivo, trala división dos tervingos.
Entropía
Segundo Erwin Schrödinger, a enerxía é necesaria para repor non só a enerxía mecánica dos nosos esforzos corporais, mais tamén a calor que liberamos continuamente no ambiente. E que liberamos calor non é accidental, senón esencial, pois é precisamente esta a maneira a través da cal nos libramos do excedente de Entropía que producimos continuamente no noso proceso de vida física.
Atanarico
Traxectoria
Atanarico sendo xuíz e caudillo dos tervingos, unha subdivisión orixinaria dos godos, tomou parte nas guerras civís dos romanos do século IV. Ao se producir a sublevación de Procopio contra o emperador Valente, Atanarico tomou partido a prol de Procopio a quen enviou un continxente de 3 000 guerreiros. No 366, Valente derrotou e executou a Procopio, e durante o ano seguinte, coa axuda do seu sobriño o emperador romano occidental Graciano, cruzou o Danubio e marchou contra Atanarico e os tervingos. Este fuxiu cos seus súbditos cara as montañas dos Cárpatos mais, finalmente, no 369 foi derrotado por Valente.
Voo 431 de Kenya Airways
O voo 431 de Kenya Airways era un voo regular internacional de pasaxeiros entre as cidades de Abidjan, Lagos e Nairobi, operado por un Airbus A310-300, que se esnafrou no mar fronte a costa de Costa do Marfil o 30 de xaneiro de 2000, pouco despois de engalar no Aeroporto Port Bouet, en Abidjan. Había 179 persoas a bordo do avión, das cales 169 eran pasaxeiros. Só houbo dez superviventes. Foi o primeiro accidente con vítimas mortais de Kenya Airways e o peor dun Airbus A310.
Avión e pilotos
O aparello involucrado no accidente era un Airbus A310-304 con rexistro 5Y-BEN e co nome "Harambee Star". Co número de serie 426, o avión entrou en servizo con Kenya Airways en setembro de 1986. Tiña rexistradas 58 115 horas de voo no momento do accidente. Estaba equipado con dous motores General Electric CF6-80C2A2, con número de serie 690 120 (babor) e 690 141 (estribor). Antes do accidente os motores acumularan 43 635 e 41 754 horas de voo respectivamente.
O voo estaba baixo o mando do capitán de 44 anos Paul Muthee, un experimentado oficial con 11 636 horas de voo, 1 664 delas nun Airbus A310. Cualificouse como piloto de A310 o 10 de agosto de 1986 e tamén podía voar Boeing 737-300, Boeing 737-200, Fokker 50 e Fokker 27, ademais de varios avións máis pequenos. O primeiro oficial era Lazaro Mutumbi Mulli, de 43 anos, que tiña 7 295 horas de voo, 5 768 nun A310. Ámbolos dous pilotos realizaran catro aterraxes e catro engalaxes con ese modelo de avión no aeroporto de Abidjan.
Accidente
O voo saíu de Nairobi como o Voo KQ430, e debería aterrar en Abidjan tras unha escala en Lagos. Moitos nixerianos que viaxaban dende Dubai para realizar compras libres de impostos usaban ese voo. Ese día, despois de aprazar a parada en Lagos, o voo continuou directamente cara a Abidjan debido ás pobres condicións meteorolóxicas locais. Os ventos harmattan que sopraban cara ao sur dende o Sáhara fixeron que o ceo de Lagos se volvese infrecuentemente nubrado e todas as aterraxes ao seu aeroporto suspendéronse ese día. Tras unha escala de tres horas, o avión engalaou cara a Lagos ás 21:08 GMT e esnafrouse no océano Atlántico, a 2 quilómetros ao leste do aeroporto un minuto despois de saír. Despois do accidente a aeroliña estableceu un centro de crise no hotel InterContinental de Nairobi.
Entropía
A termodinámica cuántica utiliza os métodos da mecánica estatística para calcular os parámetros termodinámicos dos compoñentes dun sistema. De entre eses parámetros, están aqueles que nos permiten relacionar a entropía dun sistema coa súa Organización e contido da Información.
Atanarico
Traxectoria
En medio do Danubio, como lugar neutral, asinaron unha paz que satisfizo a Valente (prohibía o paso do Danubio aos godos) pero para se vingar del, Atanarico que era cristián ariano, o mesmo ano comezou unha xeira de persecucións contra aqueles godos que eran cristiáns, polo que acabou sendo rexeitado polos seus propios súbditos.
Entropía
Unha variación negativa, da entropía, espontánea, implicaría no retroceso dun evento, o evento estaría volvendo no tempo, o que é improbable.
Lofiformes
Os lofiiformes ou lofiformes (Lophiiformes) son unha orde de peixes teleósteos, da superorde dos paracantopterixios (Paracanthopterygii).