cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cancro de tiroide
Signos e síntomas
Nalgúns casos pouco frecuentes, parte do tecido tiroide queda fóra do seu sitio, podendo desenvolver unha neoplasia en lugares pouco habituais.
Cancro primario
O cancro primario de tiroide é unha neoplasia derivada das propias células do tiroide. Existen varios tipos de cancro primario:
Cancro folicular
O cancro folicular é a segunda variedade máis frecuente de cancro primario de tiroide. Adoita metastatizar a ganglios linfáticos cervicais e ten unha supervivencia inferior ao papilar. A diferenza con este, non pode ser diagnosticado mediante punción-aspiración con agulla fina, senón que se precisa unha biopsia.
Cancro medular
O cancro medular é unha variedade máis infrecuente de cancro tiroide, pero de peor prognóstico. A diferenza dos demais, pode producir calcitonina, polo que esta substancia convértese nun marcador diagnóstico e de seguimento. Na mostra anatómica, obsérvase acumulación de amiloide. Un 10-15% están asociados a unha enfermidade xenética denominada MEN-2, que produce un elevado risco desta e outras neoplasias coma feocromocitomas.
Nos casos nos que metastatiza, adoita facelo a órganos a distancia. Non obstante, non adoitan supor unha gran diminución no prognóstico vital.
Premio Cultura Galega de Lingua
O Premio Cultura Galega de Lingua é un galardón concedido como parte dos Premios da Cultura Galega pola Xunta de Galicia.
A categoría incorporouse no ano 2013. 300px|miniatura|Entrega dos [[Premios da Cultura Galega 2018.]]
Vilamaior, Botos, Lalín
Vilamaior é un lugar da parroquia de Botos, no concello dezao de Lalín. Segundo o IGE en 2011 tiña 19 habitantes (nove homes e dez mulleres).
Francisco Figueras Pacheco
Francisco Figueras Pacheco, nado en Alacant o 13 de decembro de 1880 e finado o 21 de marzo de 1960, foi un home de letras español e cronista da cidade de Alacant.
Licenciouse en Dereito pola Universidade de Valencia en 1907, obtendo o doutoramento pola Universidade de Madrid en 1910. En 1909 conseguiu o nomeamento de Cronista Oficial da Cidade de Alacant, cargo que ostentou até a súa morte en 1960. Durante os anos 1934 e 1936, foi tamén o director das escavacións arqueolóxicas do Tosal de Manises, na Albufereta alicantina. Ao longo da súa vida, foi membro de diversas Academias e Institucións culturais de ámbito estatal e local, como a Real Academia da Historia.
Os seus ensaios e estudos adoitaron versar sobre temas relacionados con Alacant, principalmente sobre arqueoloxía de distintos lugares da provincia, dereito consuetudinario e costumismo. Destacan, sobre as súas obras non literarias, Los antiguos gremios de la ciudad de Alicante; Alicante y su folclore (1955); Historia del Turrón y prioridad de los de Jijona y Alicante (1955); Dos mil años atrás (1959); ou a súa monumental Geografía de la provincia de Alicante (1914).
No eido da ficción, escribiu as obras literarias Improntas levantinas, La Deidad del Sol e Volutas de Fuego.
Vilar, Botos, Lalín
Vilar é un lugar da parroquia de Botos, no concello dezao de Lalín. Segundo o IGE, a súa poboación no ano 2011 era de 16 persoas (9 homes e 7 mulleres).
Panathinaikos F.C.
O Panathinaikos Football Club (grego: Παναθηναϊκός) é un club de fútbol grego da cidade de Atenas. Foi fundado en 1908 e compite na Super Liga de Grecia, sendo un dos clubs máis antigos de Grecia. No seu palmarés conta con 20 campionatos gregos e 17 Copas de Grecia.
Xogadores de éxito
20px Antonis Antoniadis, Stratos Apostolakis, Angelos Basinas, Dimitrios Domazos, Giorgos Donis, Kostas Eleftherakis, Panagiotis Fissas, Kostas Frantzeskos, Mike Galakos, Giorgos Georgiadis, Takis Ikonomopoulos, Ioannis Kalitzakis, Aristidis Kamaras, Giorgos Kapouranis, Anthimos Kapsis, Giorgos Karagounis, Ioannis Kirastas, Sotiris Kirjakos, Kostas Linoxilakis, Spiros Livathinos, Takis Loukanidis, Spiros Marangos, Angelos Messaris, Apostolos Nikolaidis, Antonios Nikopolidis, Nikos Nioplias, Nikos Sarganis, Dimitris Saravakos, Giourkas Seitaridis, Nikos Vamvakoulas
20px Oscar Álvarez, Juan Jose Borelli, Juan Ramon Rotcha, Juan Ramon Veron
20px Júlio César da Silva, Flávio Conceição
20px Markus Münch, Karlheinz Pflipsen
20px Aljoša Asanović, Robert Jarni, Goran Vlaovic, Velimir Zajec
20px Emmanuel Olisadebe, Josef Wantzik, Krzysztof Warzycha
20px Paolo Sousa
Vicente Fernández López
Vicente Fernández López, finado en Ferrol en febreiro de 1915, foi un político galego.
Traxectoria
Adscrito ao Partido Liberal, foi concelleiro de Ferrol. Foi nomeado alcalde de Ferrol en outubro de 1905. Permaneceu no cargo até marzo de 1907.
McDonnell Douglas F-4 Phantom II
O McDonnell Douglas F-4 Phantom II é un cazabombardeiro supersónico bipraza de longo alcance producido para as forzas armadas dos Estados Unidos por McDonnell Douglas. Entrou en servizo en 1960 como o primeiro interceptor moderno embarcado para a Armada dos Estados Unidos. Demostrando unha gran capacidade de adpatación tamén foi adoptado polo Corpo de Marines e pola Forza Aérea, converténdose cara mediados dos anos 60 no principal avión das súas respectivas unidades aéreas.
O Phantom é un caza que pode acadar unha velocidade de Mach 2,2 e pode cargar 8.400 kg de armas en nove soportes externos, incluídos mísiles aire-aire e aire-terra e varios tipos de bombas. O F-4, ao igual que outros interceptadores da súa época, foi deseñado sen un canón interno, pero os últimos modelos incorporaron un canón rotatorio M61 Vulcan. A comezos de 1959 bateu 15 récodrs mundiais de comportamente en voo, incluídos un récord de velocidade absoluta e outro de altitude absoluta.
O F-4 foi usado extensamente durante a Guerra do Vietnam, sendo o principal caza de superioridade aérea da Mariña e da Forza Aérea estadounidense, ademais de ser un importante avión de ataque ao chan e recoñecemento nas últimas etapas da guerra. O Phantom ten a distinción de ser o derradeiro caza dos Estados Unidos que conseguiu a categoría de as no século XX. Durante a Guerra do Vietnam a USAF tivo un piloto e dous operadores de armas que conseguiron derrubar cinco cazas inimigos, e a USAF tivo un piloto e un oficial de radar que tamén o conseguiron, converténdose en ases no combate aéreo. O F-4 continuou sendo o principal caza estadounidense durante os anos 70 e 80, sendo aos poucos substituído por avións máis modernos como o F-15 Eagle e o F-16 Fighting Falcon na Forza Aérea; o Grumman F-14 Tomcat e o F/A-18 Hornet na Mariña; e o F/A-18 no Corpo de Marines.
O F-4 Phantom II continuou en servizo nos Estados Unidos como avión de recoñecemento e "Wild Weasel" (supresión das defensas aéreas inimigas) na Guerra do Golfo de 1991, sendo finalmente retirado en 1996.
Historia
O F-4 Phantom II foi concibido como un interceptador de longo radio de acción para a Mariña dos Estados Unidos, pero tamén con capacidade de proporcionar apoio en accións de ataque a terra, á Infantería de Mariña. Inicialmente o F-4 foi desenvolvido por iniciativa de McDonnell Aircraft en 1953, coa intención de ofrecer un cazabombardeiro todo-tempo, despois de perder un concurso convocado pola Mariña.
Ese ano McDonnell Aircraft comezou a traballar na revisión do seu caza naval F3H Demon, buscando ampliar as súas capacidade e mellorar as súas características. A compañía desenvolveu varios proxectos, incluído unha variante equipada cun motor Wright J67, e outras con dous Wright J65 ou dous General Electric J79. A versión impulsada polos J79 prometía unha velocidade de Mach 1.97. O 19 de setembro dese ano, McDonnell propúxolle á Mariña dos Estados Unidos o "Super Demon". Excepcionalmente, o avión debía ser modular; cun ou dous asentos para distintas misións, con diferentes conos no morro para levar radar, cámaras fotográficas, catro canóns de 20 mm, ou 56 foguetes non guiados FFAR ademais de nove puntos de ancoraxe para armas baixo a fuselaxe e as ás. A mariña estivo suficientemente interesada como para ordenar unha maqueta en tamaño real do F3H-G/H, pero sentiu que os próximos Grumman XF9F-9 e Vought XF8U-1 tamén poderían satisfacer a necesidade dun caza supersónico. miniatura|275px|Un F4H-1F no [[USS Independence]] O deseño de McDonnell foi polo tanto revisado para convertelo nun cazabombardeiro todo-tempo con 11 soportes externos, e o 18 de outubro de 1954 a compañía recibiu unha carta pedindo dous prototipos do YAH-1. O 26 de maio de 1955 catro oficiais da Mariña chagaron ás oficinas de McDonnell offices e, despois dunha hora, presentáronlle á compañía un novo conxunto de requisitos. Debido a que a Mariña aínda tiña o Douglas A-4 Skyhawk para ataque a terra e o F-8 Crusader como caza, o proxecto agora tiña que cumprir coa necesidade dun interceptador para a frota todo-tempo. Un segundo tripulante foi engadido para operar o potente radar.
Prototipo XF4H-1
O XF4H-1 foi deseñado para levar catro mísiles guiados por radar AAM-N-6 Sparrow III semi-empotrados, e para ser impulsado por dous motores J79-GE-8. Ao igual que no McDonnell F-101 Voodoo, os motores instaláronse na parte baixa da fuselaxe para maximizar a capacidade interna de combustible e a inxesta de aire a través das tomas de xeometría fixa. A delgada á tiña un bordo de ataque de 45° e estaba equipada cun sistema de control das súas zonas límite para mellorar o seu manexo a velocidades baixas.
O 25 de xullo de 1955, a Mariña pediu dous XF4H-1 de probas e cinco YF4H-1 de pre-produción. O Phantom realizou o seu priemro voo o 27 de maio de 1958 con Robert C. Little nos controis. Un problema hidráulico impediu a retracción do tren de aterraxe, pero os seguintes voos transcorreron sen problemas. Tras as primeiras probas tiveron que redeseñarse as tomas de aire, incluíndo a distintiva adición de 12.500 buratos para "purgar" o aire límite de movemento lento da superficie de cada rampla das tomas. O avión pronto se enfrontou co XF8U-3 Crusader III. Debido á carga de traballo do operador a Mariña quería un avión con dous asentos, polo quen o 17 de decembro de 1958 o F4H foi declarado gañador. Atrasos cos motores J79-GE-8 fixeron que o primeiro exemplar de produción se equipase con motores J79-GE-2 e −2A. En 1959, o Phantom comezou as probas de idoneidade en portaavións, realizando o primeiro ciclo completo de lanzamento-recuperació o 15 de febreiro de 1960 no USS Independence.
Houbo propostas para chamar ao F4H "Satan" e "Mithras", o deus persa da luz. Finalmente o avión recibiu un nome menos controvertido, "Phantom II" (o primeiro "Phantom" fora outro caza de McDonnell, o FH-1 Phantom). O Phantom II recibiu brevemente a designación F-110A e o nome "Spectre" pola USAF, pero ese nome nunca foi usado.
Produción
Nas priemiras etapas da produción, o radar foi actualizado ao máis grande AN/APQ-72, que requiría un nariz bulboso, e a copa foi revisada para mellorar a visibilidade e facer a cabina posterior menos claustrofóbica. Durante a súa carreira o Phantom sufriu numerosos cambios na forma das distintas variantes desenvolvidas.
A produción do Phantom II nos Estados Unidos rematou en 1979, despois de que fosen fabricados 5.195 exemplares (5.057 por McDonnell Douglas e 138 no Xapón por Mitsubishi). Deles, 2.874 foron para a USAF, 1.264 para a Mariña e os Marines, e o resto para outros países. Os últimos avións construídos nos Estados Unidos foron marcados por Turquía, mentres que os derradeiros F-4 fabricados rematáronse en 1981 como F-4EJ por Mitsubishi Heavy Industries. No ano 2008, 631 Phantoms aínda permanecían en servizo activo en todo o mundo, mentres que nos Estados Unido era usado unicamente como obxectivo non tripulado.
Deioces
Traxectoria
O seu nome asirio foi Daiukku, o elamita Daayaukka, e o iraniano Dahyuka.
Segundo Heródoto era fillo de Fraortes e intentou unificar as tribos medas, cada unha das cales vivía nunha cidade ou conxunto de cidades. De primeiro gobernaba só sobre a súa tribo e gañouse unha boa reputación como xuíz e gobernante, pero alegando que o cargo lle comportaba conflitos renunciou; entón prevaleceu o desgoberno e os medos reuníronse na cidade de Hamadan (Ecbatana que quere dicir ‘lugar de asemblea’) para elixiren un rei e nomearon a Deioces, que reinou uns vinte e tres anos. Segundo as taboíñas cuneiformes, había nesta época un Deioces e tiña un fillo que era refén do rei de Urartu Rusa I (sobre 735 – 713 a.C.) ao que tivo que apoiar contra o rei de Manna. Sobre o 715 a.C. probabelmente apoiou unha revolta contra o rei Iranzu (sería o gobernador de Messi cuxo nome non aparece nas taboíñas), e ao ano seguinte axudou a Urartu contra o rei de Manna Ullusunu nunha guerra que non tivo éxito. Sargón II interveu, capturou a Deioces e exiliouno a Hamat en Siria. A identificación do Deioces das fontes asirias e do de Heródoto non está confirmada. O relato de Heródoto vén de lendas e fontes orais e podería estar falando do neto de Deioces, que tamén se chamou así.
Segundo Heródoto tivo dous fillos: Fraortes e Ciaxares, o primeiro dos cales o había suceder.
Suite Lemminkäinen
A Suite Lemminkäinen (subtitulado Catro Lendas), Op. 22, é unha obra composta polo compositor finlandés Jean Sibelius, escrita orixinalmente entre 1893 e 1895, como colección de catro poemas sinfónicos que xiran en torno a unha mesma temática. Foi estreada o 13 de abril de 1896 en Helsinqui (Finlandia), baixo a dirección do propio Sibelius. Está baseada na epopea nacional finlandesa do Kalevala e supuxo o retorno do compositor ás obras orquestrais a grande escala despois da crise que viviu en torno á composición dunha ópera.
Cada un dos catro poemas sinfónicos dos que consta a colección narra un episodio da vida de Lemminkäinen, un heroe xove e poderoso, e cada un deles ten identidade propia, podendo ser interpretados de xeito independente, sendo "Tuonelan joutsen" o que máis adoita interpretarse de xeito independente.
Logo de que Lemminkäinen ja saaren neidot e Lemminkäinen tuonelassa non tiveran unha boa acollida na estrea, ao contrario do que pasou con Tuonelan joutsen e Lemminkäisen kotiinpaluu, que foron publicadas con revisións menores en 1900, Sibelius dirixiu a estrea dunha nova versión o 1 de novembro de 1897 logo de reescribir parte da obra. Con todo, as críticas desta nova versión levaron ao compositor a descartar Lemminkäinen ja saaren neidot e Lemminkäinen tuonelassa, mantendo os outros dous poemas sinfónicos no repertorio, e non sería ata o 1 de marzo en 1935 cando autorizaría a interpretación dos dous números descartados. A publicación do conxunto de catro poemas sinfónicos non se produciu ata 1954.
Antecedentes
300px|miniatura|dereita|Pintura de [[Akseli Gallen-Kallela do Symposium realizada en 1894. Dende a esquerda: Akseli Gallen-Kallela, Oskar Merikanto, Robert Kajanus e Jean Sibelius.]] Jean Sibelius naceu en 1865 en Finlandia, dende 1809 un gran ducado dependente do Imperio Ruso, tendo estado anteriormente baixo dominio sueco durante varios séculos. O país estaba dividido entre unha minoría culturalmente dominante de fala sueca, á que pertencía a familia de Sibelius, e unha maioría cunha mentalidade máis nacionalista e de fala finesa, ou "Fennoman". En torno a 1889 Sibelius coñeceu á súa futura muller, Aino Järnefelt, que viña dunha familia de Fennoman acérrimos.
Logo de dous anos estudando en Berlín e Viena, en 1891 Sibelius regresou a Finlandia, onde o 10 de xuño do ano seguinte casou con Aino Järnefelt. A asociación de Sibelius cos Järnefelt axudou a espertar e desenvolver o seu nacionalismo; o mesmo ano do seu matrimonio con Aino, compuxo a súa primeira obra abertamente nacionalista, a suite sinfónica Kullervo. Tralo enlace a parella pasou a súa lúa de mel preto de Lieksa grazas a unha bolsa de estudos que lle concederon para estudar interpretación de kantele e canto rúnico en Carelia, onde Sibelius profundou na tradición popular finlandesa e atopou tempo para comezar a compoñer En Saga e para revisar as cancións sobre textos de Runeberg Under strandens granar, Kyssens hopp e Till Frigga. Ao longo da década de 1890, cando o control ruso sobre o ducado se tornou cada vez máis opresivo, Sibelius compuxo unha serie de obras que reflectiron a resistencia finlandesa á dominación estranxeira, que culminaría co poema sinfónico Finlandia.
En outono de 1892, a parella estableceuse en Helsinqui, onde Sibelius retomou a súa amizade rota con Robert Kajanus e Axel Gallén, comezando as sesións do Symposion, nas que os tres artistas debatían cuestións fundamentais da arte. Nesa época ensinaba teoría e violín no Instituto de Música Wegelius e na Escola Orquestral de Kajanus.
En marzo de 1893, produciuse un duro golpe para o compositor logo de que a súa obra Kullervo recibira malos comentarios por parte do crítico do Uusi Suometar, que despois de escoitala dirixida polo propio compositor atopou a obra incomprensible, longa, monótona e aburrida. Ese mesmo mes nacería a primoxénita da parella, Eva, e ao mes seguinte chegou un novo éxito para Sibelius, cando a súa obra coral Väinämöisen venematkaa se estreou con éxito. Nesta época comezou unha etapa wagneriana, e ese mesmo verán planeou a composición dunha ópera baseada nas runas 6 e 16 do Kalevala, e no verán seguinte viaxou ao festival de Bayreuth para somerxerse máis no estilo wagneriano, e mais o estudo da Sinfonía Fausto de Liszt:
Relación co Kalevala e concepción
Sibelius atopou a inspiración para moita da música que o faría famoso cando, sendo un estudante mozo, leu por primeira vez a grande epopea nacional finlandesa, o Kalevala. O contacto do compositor co poema épico estivo motivada pola decisión familiar de trasladar a Sibelius dunha escola popular en lingua sueca a unha escola en lingua finesa. O seu profundo interese no Kalevala levouno en 1891 a viaxar a Carelia para escoitar a Larin Paraske, unha coñecida cantante rúnica cuxas inflexións á hora de cantar episodios do Kalevala influirían no seu propio estilo musical.
A obra foi orixinalmente concibida en 1893, cando Sibelius decidiu tentar gañar un premio de ópera, como unha ópera mitolóxica inspirada no Kalevala, que levaría por título Veneen luominen (A construción do barco), a unha escala similar á das óperas de Richard Wagner. O verán seguinte Sibelius asistiu ao Festival de Bayreuth para escoitar óperas de Wagner e ver como outro compositor elixira tratar unha grande epopea nacional, neste caso Der Ring des Nibelungen. Posteriormente Sibelius cambiou as súas metas musicais e a obra converteuse nunha peza orquestral en catro movementos. Pouco sobreviviu dos bosquexos da ópera, da que se perdeu o primeiro acto completo, mentres que do segundo se conservan algunhas escenas, como ocorre co último acto; de feito, Sibelius tan só rescatou da ópera a música de "Tuonelan joutsen". A visión do argumento como pouco axeitado para a súa dramatización fixo desistir a Sibelius do seu intento por compoñer unha ópera ao estilo wagneriano, e a súa viaxe ao Festival de Bayreuth fixo que reconsiderase a súa carreira como compositor tras escoitar as abafadoras óperas do seu admirado compositor alemán Parsifal e Tristan und Isolde. O abandono de Veneen luominen supuxo tamén para Sibelius abandonar a influencia de Wagner. Sibelius deuse conta de que a súa música encaixaba mellor como poema sinfónico e, en 1896, tan só dous anos despois da súa experiencia en Bayreuth, presentou catro pequenos poemas sinfónicos baixo o nome de Catro Pezas do Kalevala.
A Suite Lemminkäinen foi a cuarta obra orquestral de Sibelius despois dos seus estudos no Conservatorio de Viena entre 1890 e 1891. Na primavera de 1892, ao seu regreso de Viena, Robert Kajanus comunicoulle a Sibelius que os efectivos necesarios para interpretar Kullervo dificultarían as súas posibilidades de levala a cabo. Isto motivou que o compositor comezara a escribir unha composición orquestral que puidese empregarse dun xeito máis flexible, que se convertería no seu primeiro poema sinfónico, En Saga, que foi estreado ao ano seguinte na capital finlandesa.
Pouco despois da recepción pouco entusiasta de En Saga, Sibelius leu o ensaio de Richard Wagner Oper und Drama, que convenceu o compositor de que a música sen palabras non podía satisfacer a humanidade, polo que planeou compoñer unha ópera mitolóxica sobre un libreto de J. H. Erkko baseado nas runas 8 e 16 do Kalevala e que levaría por título Veneen luominen (en galego, A construción do barco). No verán de 1893, finalizou na súa residencia estival de Ruovesi a abertura da ópera, que posteriormente tomaría como movemento da suite baixo o título Tuonelan joutsen. A composición da ópera interrompeuse polo encargo da Música Carelia feito pola Asociación de Estudantes de Viipuri. Cara a finais dese mesmo ano Sibelius presentou o bosquexo do libreto á que daquela era unha das figuras máis influentes nos círculos teatrais e operísticos finlandeses Kaarlo Bergbom, quen porén considerou que o motivo non era o suficientemente dramático para poñer en escena.
Interpretacións e revisións posteriores
200px|miniatura|Caricatura do compositor do Tuonelan joutsen (Cisne de Tuonela), por [[Alex Federley en 1898.]] A principios de abril de 1896, Sibelius comezou os ensaios da Suite Lemminkäinen coa orquestra, mais de novo a orquestra encontrou a obra difícil e case se rebelou como xa pasara anteriormente cos ensaios de Kullervo e En Saga, provocando as bágoas da muller do compositor detrás do escenario.
A obra foi estreada o 13 de abril de 1896 en Helsinqui pola Orquestra da Sociedade Filharmónica de Helsinqui baixo a dirección do propio compositor. A primeira e a terceira lendas (Lemminkäinen ja saaren neidot e Lemminkäinen tuonelassa) deixaron perplexos aos oíntes o día da estrea e desagradaron aos críticos, mentres que a segunda e a cuarta (Tuonelan joutsen e Lemminkäisen kotiinpaluu) tiveron un éxito inmediato e foron publicadas con revisións menores en 1900. O crítico Karl Flodin escribiu que "Sibelius conseguiu evitar que o grande infortunio se repetira" e valorou positivamente que a obra se afastase do "estilo finlandés", porén considerou o solo de corno inglés de Tuonelan joutsen "estupendamente longo e aburrido". Flodin tamén cuestionou a forma na que Sibelius "cativa aos oíntes coa atmosfera, a modulación e a violencia hipnótica". Porén, o crítico de fala finesa Oskar Merikanto loou a atmosfera finlandesa da obra coas seguintes palabras: "En Lemminkäinen admiramos a un compositor maduro, un artista que alcanzou a mestría en todos os sentidos, e unha composición, que debe ser recoñecida no primeiro posto entre as nosas composicións, tanto respecto á súa forma como no seu contido".
Se ben a xente quedou sorprendida polos eloxios de Flodin, Sibelius non quedou completamente convencido co resultado da obra, polo que traballou nos movementos máis longos entre 1896 e 1897 para poñelos ao lado dos outros dous. Logo de reescribir parte da obra dirixiu a estrea da nova versión o 1 de novembro de 1897, novamente coa orquestra da Sociedade Filharmónica da capital finlandesa, ante unha sala ateigada de espectadores que ovacionaron ruidosamente ao compositor. Merikanto escribiu posteriormente sobre o concerto:
As verbas de Merikanto contrastaban coa devastadora crítica de Flodin, que sentenciou:
A crítica de Flodin deprimiu ao compositor, que non obstante cría no valor de Tuonelan joutsen e Lemminkäisen kotiinpaluu, polo que as mantivo no repertorio. Sibelius non se enganaba, e foron estas dúas partes da Suite, xunto con Finlandia e a súa Primeira Sinfonía, as obras coas que alcanzou o seu éxito internacional a principios do século XX. Pola contra, as outras dúas partes da Suite permaneceron esquecidas durante décadas e o compositor nunca máis as dirixiu.
As partituras permaneceron nun caixón ata 1935, case unha década despois de que o compositor rematara oficialmente a súa composición, e en 1939 realizou as revisións "finais", os seus últimos pensamentos para a orquestra. Foi con motivo do centenario do Kalevala, o 1 de marzo en 1935, cando Sibelius autorizou interpretacións dos movementos descartados, que desta vez si tiveron unha boa recepción, o que motivou que o compositor revisara a obra autorizara a súa publicación. Porén, o estoupido da segunda guerra mundial atrasou a súa publicación, que finalmente se produciría en 1954, sendo publicada no seu conxunto.
Características e argumento
Tres dos poemas da suite están baseados na personaxe de Lemminkäinen, da epopea nacional finlandesa do Kalevala. A obra pode ser tamén considerada unha colección de poemas sinfónicos. A segunda/terceira parte, Tuonelan joutsen (O cisne de Tuonela), é frecuentemente interpretada de xeito independente. A Suite Lemminkäinen non é unha obra de música programática no sentido en que a música segue o argumento narrado, de feito Sibelius non intenta proporcionar máis que o estado de ánimo, sen tentar seguir a narración.
No primeiro poema sinfónico, o principal suxeito dos grupos en mi bemol maior caracteriza primeiro ao sedutor e posteriormente á música de danza das súas conquistas sen ser especificamente pictóricos, como Richard Strauss fora unha década antes en Don Juan. A estrutura nos poemas primeiro e terceiro é orgánica e non convencionalmente sinfónica, desenvolvendo materiais maleables escoitados ao principio e reelaborados, que conducen a un poderoso e dramático clímax. Na cuarta lenda, Lemminkäinen regresa a casa nun exultante mi bemol maior. O estilo sombrío en la menor de Tuonelan joutsen anticipa a linguaxe da Cuarta Sinfonía, cun inquietante corno inglés que caracteriza ao cisne negro.
A Suite Lemminkäinen é no seu conxunto próxima á sinfonía, cun primeiro movemento en forma sonata, un movemento lento, un scherzo e un final feliz. Nesta natureza sinfónica da obra fixo fincapé Sibelius na súa vellez, afirmando:
Con todo, durante a súa composición non empregou o termo "sinfonía". Por outra banda, o subtítulo "catro lendas" implica que cada movemento pode ser interpretado de xeito independente.
Movementos
Lemminkäinen ja saaren neidot comeza coas chamadas das trompas, mentres que as cordas imitan o movemento das ondas, e as madeiras anuncian fragmentos temáticos que establecen o marco para o encontro de Lemminkäinen e as doncelas. A "melodía infinita" pode asociarse ao apaixonado Lemminkäinen, ou como sinala Erkki Salmenhaara, o desexo erótico en xeral, un tema que Sibelius xa tratara en Kullervo.
Finalmente os materiais das doncelas e de Lemminkäinen acaban entrelazados, e o ambiente se calma na coda.
Este poema é un exemplo espléndido da escura orquestración de Sibelius. O compositor omite as frautas, clarientes e trompetas, e eleva ás cordas ao rexistro agudo, deixando espazo a un longo solo de corno inglés apoiado polas respostas do violonchelo. Sibelius concibiu esta música escura e caprichosa como preludio da súa ópera, que se ben era unha abertura pouco convencional para unha ópera si estaba próxima á perfección para un pequeno poema sinfónico.
Unha das características máis destacadas do movemento é o carácter estático da música, que crea un estado no oínte case de transo, e que influíu en compositores posteriores como György Ligeti, Arvo Pärt e Kaija Saariaho, que tamén empregaron fórmulas estáticas nas súas composicións.
O terceiro poema sinfónico presenta a música máis operística da suite. Mentres que no movemento precedente Tuonela era un lugar de paz e morte, agora os espíritos parecen terse levantado, xa que o heroe atreveuse a ir e collero sagrado cisne de Tuonela. Sibelius crea esta atmosfera infernal empregando un tremolo nas cordas baixas, e o tempo tórnase máis rápico e o motivo do "inferno" soa nos ventos antes volverse sorprendentemente impresionista. Os tremolos son omitidos na secuencia "largamente", que conduce a unha sección media realizada polos violíns e a pandeireta.
O tema adquire un ton máis finlandés e a música describe á nai de Lemminkäinen, representado o amor maternal. Os tremolos nas cordas apoiadas polos metais poden representar a loita ou o espertar dos mortos de Lemminkäinen.
O tema inicial de Lemminkäisen kotiinpaluu, tocado polo fagot, inclúe un motivo embrionario de tres notas, que vai variando ao longo de todo o rondó final. Neste poema sinfónico faise evidente que a técnica de desenvolvemento motívico de Sibelius era xa maxistral nesta época.
Argumento
miniatura|250px|[[A nai de Lemminkäinen ("Lemminkäisen äiti", 1897) de Akseli Gallen-Kallela. Lemminkäinen foi asasinado, despezado e botado ao río en Tuonela. A súa nai foi ao río do Deus Tuoni, recuperou o cadáver do seu fillo e resucitouno.]] As Catro Lendas do Kalevala xiran en torno á figura do xove e poderoso heroe Lemminkäinen, unha personaxe que non difire moito do Siegfried wagneriano ou Don Juan. Cada un dos catro poemas sinfónicos narra un episodio da vida do heroe: cazar, seducir, loitar e, a través dos poderes máxicos da súa nai, mesmo sobrevivir á súa propia morte. Con todo, Sibelius non estaba interesado en seguir unha liña narrativa liñal, e de feito na súa secuencia orixinal as catro pezas non pretenden contar a historia "en orde".
A orde dos movementos de arriba correspóndese coa numeración dentro do Op. 22. Con todo, Sibelius revisou a orde en 1947, trasladando os dous movementos do medio, que é a orde na que son tocados na maioría das interpretacións. Por exemplo, na década de 1890 Lemminkäinen tuonelassa foi interpretado en segundo lugar.
Gondwana, de Tristan Murail, incorpora unha pasaxe substancial directamente modelada sobre Lemminkäinen tuonelassa (Lemminkäinen en Tuonela).
Orquestración
A  Suite Lemminkäinen está escrita para unha orquestra de mediano tamaño, con corno inglés e arpa no segundo movemento, e tuba no cuarto.
Gravacións
As versións orixinais de Lemminkäinen ja saaren neidot e Lemminkäisen kotiinpaluu foron gravadas por primeira vez na súa versión orixinal de 1896 por Osmo Vänskä á fronte da Sinfonia Lahti (BIS CD-1015) en 1999, colocando en primeiro lugar Lemminkäinen ja saaren neidot, seguido de Tuonelan joutsen, Lemminkäinen tuonelassa, e finalizando con Lemminkäisen kotiinpaluu.
Wolfgang Seidel
Wolfgang Seidel nado o 4 de xullo de 1926 en Dresden e finado o 1 de marzo de 1987 en Múnic foi un piloto de Alemaña. Participou no Campionato Mundial de Fórmula 1, debutou o 2 de agosto de 1953. Non anotou puntos de campionato.
Seidel a miúdo corría en autos co seu propio nome, ou baixo a bandeira Scuderia Colonia. Logo de non lograr cualificar no Gran Premio de Alemaña de 1962 debido a súa lentitude, Seidel entrou nunha discusión cos comisarios do Automobilclub von Deutschland. Combinado con algunhas dúbidas sobre o nivel de preparación dos seus coches, retirouselle a licenza de competencia, e puxo os seus dous coches á venda. Malia non ter licenza, Seidel competiu na carreira fóra de campionato do Gran Premio de México de 1962 uns meses máis tarde.
Morreu en 1987 dun ataque do corazón.
Resultados fóra de campionato
(key) (Carreiras en grosa indican pole position) (Carreiras en cursiva indican volta rápida)
Grúidos
Os grúidos (Gruidae) son unha familia de grandes aves de longas patas e pescozos da orde Gruiformes, que se chaman comunmente grúas ou grous (grous son propiamente os machos ). Hai quince especies de grúas clasificadas en catro xéneros. A diferenza de aves de aspecto similar pero non relacionadas como as garzas, as grúas voan cos pescozos estirados en vez de dobrados cara atrás. As grúas viven en todos os continentes agás na Antártida e Suramérica. Visitan Galicia ocasionalmente as especies Grus grus (grúa cincenta ou, simplemente, grúa ou grou) e Anthropoides virgo (grou pequeno), polo que figuran na Lista de aves de Galicia.
Aliméntanse de forma oportunista e cambian a súa dieta segundo a estación e as súas propias necesidades de nutrientes. Comen diversos alimentos de tamaño axeitado desde roedores, peixes, anfibios e insectos ata cereais, bagas e plantas.
As grúas constrúen niños de tipo plataforma en augas pouco profundas e normalmente poñen dous ovos por posta. O macho e a femia axudan na crianza dos fillos, os cales permanecen con eles ata a seguinte estación de apareamento.
Algunhas especies e poboacións de grúas migran a longas distancias; outras non migran en absoluto. As grúas son solitarias durante a estación reprodutora, cando se xuntan en parellas, pero durante o resto do ano son gregarias, formando grandes bandadas alí onde son abundantes.
A maioría das especies de grúas foron afectadas polas actividades humanas e están clasificadas polo menos como ameazadas, se non en crítico perigo.
Descrición
miniatura|esquerda|A área espida da pel na cara da grúa [[Grus canadensis. Esta pode cambiar de cor ou mesmo ampliarse cando a ave está excitada.]]
A plumaxe das grúas varía co hábitat. As especies que habitan en vastas zonas húmidas abertas adoitan ter máis área branca na súa plmaxe que as especies que habitan zonas húmidas menores ou hábitats forestais, que tenden a ser máis grises. Estas especies brancas xeralmente son tamén máis grandes. O menor tamaño e cor das especies forestais crese que lles axuda a manter un perfil menos visible cando están aniñando; dúas destas especies (a Grus grus e a Grus canadensis) tamén enzoufan as súas plumas con lama para esconderse mellor mentres están aniñando.
miniatura|Esquema da [[Traquea (vertebrados)|traquea longa e enroscada que produce as potentes chamadas da grúa Grus canadensis.]] A maioría das especies de grúas teñen algunhas áreas de pel espida na face; as únicas dúas excepcións son a Grus paradisea e Anthropoides virgo. Esta pel sen plumas úsana na comunicación con outras grúas, e pode ampliarse contraendo ou relaxando músculos e cambia a intensidade da súa cor. As plumas da cabeza poden moverse e erguerse para comunicarse nos casos das especies Grus paradisea Grus carunculata e Anthropoides virgo.
Tamén é importante na comunicación a posición e lonxitude da súa traquea, que se asocia co óso esterno o mesmo as súas placas óseas se fusionan con el. Nas grúas Balearica pavonina e Balearica regulorum a traquea é máis curta e só está lixeiramente impresionada sobre o óso esterno, mentres que a traquea das outras especies é máis longa e penetra no esterno. Nalgunhas especies todo o esterno está fusionado coas placas óseas da traquea, e isto axuda a amplificar as chamadas das grúas, permitíndolles que se oian a varios quilómetros.
Distribución e hábitat
miniatura|[[Anthropoides virgo en Mongolia. As poboacións de Asia Central desta especie migran ao norte da India no inverno.]]
As grúas teñen unha distribución cosmopolita, e poden verse na maioría dos continentes. Porén, están ausentes da Antártida e, misteriosamente, de Suramérica. O leste de Asia é o centro da diversidade das grúas, onde viven oito especies, seguida de África, onde residen cinco especies e invernan poboacións dunha sesta especie. Australia, Europa e Norteamérica teñen dúas especies. Dos catro xéneros de grúidos, dous, Balearica (con dúas especies) e Bugeranus (unha especie) están restrinxidas a África, e o terceiro, Anthropoides, ten unha única especie completamente africana e outra máis que se encontra en África, Asia e Europa. O restante xénero, Grus, contén a maioría das especies e é o máis estendido, aínda que só unha das súas especies aparece en África como migrante invernal.
A maioría das especies de grúas dependen das zonas húmidas e precisan grandes áreas de espazo aberto. A maioría das especies de grúas aniñan en zonas húmidas de pouca profundidade. Algunhas especies aniñan en zonas húmidas pero trasladan os seus poliños ás praderías para alimentarse (e tornan ás zonas húmidas pola noite), mentres que outras permanecen nas zonas húmidas durante toda a estación reprodutora. Incluso as dúas especies do xénero Anthropoides, que poden aniñar e alimentarse en praderías (mesmo en praderías secas e desertos), necesitan as zonas húmidas para repousar durante a noite. As únicas dúas especies que non sempre repousan nas zonas húmidas son as grúas africanas do xénero Balearica, que son as únicas que se pousan nas árbores.
Algunhas especies de grúas son sedentarias, e permanecen na mesma área todo o ano, outras son moi migratorias, e viaxan miles de quilómetros todos os anos desde os seus lugares de reprodución. Unhas poucas especies teñen tanto poboacións migratorias coma sedentarias.
Comportamento e ecoloxía
miniatura|A [[Grus grus en Israel. Moitas especies de grúas reúnense en grandes grupos durante a migración e nos territorios de invernada.]]
As grúas son aves diúrnas que varían a súa socialidade segundo a estación. Durante a estación do apareamento son territoriais e normalmente permanecen no seu territorio todo o tempo. Pero na estación non reprodutora tenden a ser gregarias, formando grandes bandadas para repousar e socializarse e nalgunhas especies alimentarse. As especies que se alimentan predominantemente de materia vexetal na estación non reprodutora xúntanse en bandadas para facelo, mentres que as que se alimentan de animais normalmente aliméntanse en grupos familiares, xuntándose en bandadas só durante os períodos de descanso, ou para preparar as viaxes migratorias. Estas grandes agregacións de grúas son importantes para a súa seguridade cando descansan e tamén como sitios onde os xoves non emparellados encontran a outros individuos.
Chamadas e comunicación
As grúas son moi vocalizadoras e teñen un gran vocabulario de chamadas especializadas. As vocalizacións empezan pouco despois de eclosionaren con chamadas de contacto baixas rosmantes para manter contacto cos seus pais, e tamén chamadas para pedir alimento. Outras chamadas usadas polos pitiños inclúen chamadas de alarma e chamadas de "intención de voar", que as seguen facendo ambas durante a idade adulta. As chamadas de dúo das grúas son as máis impresionantes. Poden utilizalas para o recoñecemento individual (ver abaixo a ligazón externa).
Alimentación
Os grúidos poden comer unha gran variedade de alimentos, de orixe animal ou vexetal. Cando se alimentan en terra non asolagada comen sementes, follas, noces, landras, bagas, outras froitas, insectos, vermes, caracois, pequenos réptiles, mamíferos e aves. En zonas húmidas comen raíces, rizomas, tubérculos e ou partes aéreas das plantas, moluscos, peixes pequenos e anfibios. A composición exacta da dieta varía segundo a localidade, estación e dispoñibilidade. Dentro da ampla gama de alimentos consumidos hai algúns patróns; as especies con bicos máis curtos xeralmente comen en terras máis secas, mentres que as de bico mís longo se alimentan máis en zonas húmidas.
As grúas empregan diferentes técnicas para procurar os distintos tipos de alimentos. Os tubérculos e rizomas obtéñenos escavando e as grúas fan unha escavación inicial e despois amplían o burato para atopalos. En contraste con esta técnica ou a de agardaren quietas e vixiaren cando cazan (igual que fan as garzas), poden tamén buscar insectos e presas animais ao moverse lentamente cara adiante coa cabeza baixa e sondando a auga cos peteiros.
Onde vive máis dunha especie de grúa, cada especie adopta un nicho distinto para minimizar a competición por solapamento de nichos. Nun importante lago da provincia de Jiangxi na China, a grúa siberiana Grus leucogeranus aliméntase en lameiras e en augas pouco fondas, a Grus vipio nos límites das zonas húmidas, a Grus monacha en prados de xuncos, e estas dúas últimas especies tamén se alimentan en campos agrícolas xunto coas Grus grus.
Reprodución
esquerda|miniatura|Cabeza e pescozo de [[Anthropoides virgo ]]
As grúas reprodúcense mantendo unha monogamia permanente, xa que establecen lazos de parella a longo prazo que poden durar toda a vida dos animais. Os lazos de parella empezan a formarse no segundo ou terceiro anos de vida, pero isto pode acontecer varios anos antes da primeira tempada reprodutora con éxito, xa que os intentos iniciais de reprodución a miúdo fracasan, e en moitos casos poden desfacerse as parellas ("divorcio") despois de intentos de reprodución fracasados. As parellas que teñen éxito reprodutivo repetidamente permanecen xuntas mentres o sigan tendo. Nun estudo feito sobre a Grus canadensis en Florida, 7 de cada 22 parellas estudadas permaneceron xuntas durante un período de 11 anos. Das parellas que se separaron o 53% foi debido a que morreu un dos membros, o 18% debido a un "divorcio" e do 29% restante non se sabe a razón. Obtivéronse resultados similares por monitorización acústica (sonografía / análise de frecuencias sonoras do dúo e chamadas de protección) en tres áreas de reprodución de Grus grus en Alemaña durante 10 anos.
As grúas son territoriais e xeralmente reprodutores estacionais. A estacionalidade varía tanto entre especies coma dentro dunha especie, dependendo das condicións locais. As especies migratorias empezan a reproducirse unha vez que chegan aos seus terreos de reprodución de verán, entre abril e xuño. Porén, a estación reprodutora das especies tropicais xeralmente está sincronizada para coincidir coa estación húmida ou monzónica. O tamaño dos territorios tamén varía dependendo da localidade. As especies tropicais poden manter territorios moi pequenos, por exemplo as Grus antigone na India poden reproducirse en territorios de só unha hectárea nas que a área é de calidade suficiente e as molestias causadas polos humanos están minimizadas. Ao contrario, os territorios da Grus japonensis poden ser de 500 hectáreas, e as parellas poden defender mesmo territorios aínda máis grandes, de ata mil hectáreas. A defensa do territorio realízaa xeralmente o macho. A causa disto, é moito menos probable que conserven o territorio as femias que os machos en caso de morte do outro membro da parella.
Taxonomía e sistemática
miniatura|upright|[[Balearica regulorum en catividade en Martin Mere, no Reino Unido.]] miniatura|upright|[[Grus japonensis (xénero Grus).]]
Hai 15 especies vivas de grúas distribuñidas en catro xéneros:
SUBFAMILIA BALEARICINAE SUBFAMILIA GRUINAE
O rexistro fósil das grúas deixa moito que desexar. Aparentemente, as subfamilias estaban ben diferenciadas no Eoceno tardío (hai arredor de 35 millóns de anos). Os xéneros actuais teñen aparentemente unha antigüidade de 20 millóns de anos. A bioxeografía dos fósiles coñecidos e dos taxons vivos de grúas suxiren que o grupo é probablemente orixinario do Vello Mundo (de Laurasia?). A diversidade existente a nivel de xénero está centrada en África (oriental), pero lamentablemente non existe un rexistro fósil decente procedente de alí. Isto contrasta cos numerosos fósiles de Ciconiiformes que se documentaron alí; estas aves suponse que compartían entón gran parte do seu hábitat coas grúas. As grúas son un taxon irmán dos Eogruidae, unha liñaxe de aves non voadoras; como se predí polo rexistro fósil das verdadeiras grúas, os eogruídos eran nativos do Vello Mundo.
miniatura|upright|Os [[Eogruidae son unha liñaxe extinta de grúas principalmente non voadoras. Na imaxe é o Ergilornis de dúas dedas.]]
Os xéneros fósiles están provisionalmente asignados ás subfamilias existentes actualmente:
En mitoloxía e simbolismo
miniatura|Ilustración no manuscrito inglés Harley Bestiary (século XIII) da lenda das grúas vixiantes. De noite as grúas fan quendas para vixiar os inimigos. miniatura|upright|Ilustración de 1909 da fábula dos gansos e as grúas, de [[Esopo. Os gansos e as grúas estaban alimentándose no mesmo prado, cando un cazador de aves veu a atrapalas no seu niño. As lixeiras e rápidas grúas, fuxiron voando cando este se aproximaba, mentres que os gansos, que son máis lentos para botarse a voar e de corpo máis pesado, foron capturados.]]
A beleza das grúas e as súas espectaculares danzas de apareamento fixeron delas aves con gran simbolismo en moitas culturas desde tempos antigos. A mitoloxía relacionada coas grúas está moi espallada e pode encontrarse en rexións como a India, Exeo, sur de Arabia, China, Corea, Xapón e nas culturas dos nativos norteamericanos. No norte da illa xaponesa de Hokkaido, as mulleres do pobo ainu realizaban unha danza da grúa que foi captada en fotografías en 1908 por Arnold Genthe. En Corea, tamén se representaba unha danza da grúa no patio do templo de Tongdosa desde tempos da dinastía Silla (646 CE).
Na Meca, na Arabia preislámica, críase que Allāt, Uzza, e Manāt eran as tres deusas principais da Meca, e denominábanse as "tres grúas exaltadas" (usábase a palabra gharaniq, unha escura palabra para a cal 'grúa' é a glosa usual).
Na China, varios estilos de kung fu inspíranse nos movementos das grúas na natureza; o máis famoso destes estilos é o Wing Chun, Hung Gar (grúa tigre), e o estilo Shaolín de cinco animais de loita. Os movementos das grúas son ben coñecidos pola súa fluidez e graza.
A palabra grega para grúa é Γερανος (Geranos), que deu lugar ao nome xeranio. A grúa era un ave de agoiro. No conto de Íbico e as grúas, un ladrón ataca a Íbico (un poeta do século VI a.C.) e déixao por morto. Íbico chamou a unha bandada de grúas que pasaban para que o axudasen, as cales seguiron ao atacante a un teatro e voaron sobre el, o que permitiu que fose detido.
Plinio o Vello escribiu que as grúas situaban un dos seus individuos como vixliante mentres os demais durmían. A sentinela termaba dunha pedra nas súas garras de modo que se quedaba durmido tiraría a pedra e espertaría. Unha grúa sostendo unha pedra nas súas garras é un símbolo heráldico denominado grúa en vixilancia.
Aristóteles describe a migración das grúas na súa Historia dos animais, engadindo un relato das súas loitas cos pigmeos, xa que invernaban preto das fontes do Nilo. Describiu como non verídico o relato de que a grúa leva dentro unha pedra de toque que pode usarse para comprobar se un metal é ouro cando a vomitaban. (Esta segunda historia non é de todo absurda, xa que as grúas poden inxerir pedras, que poden ser do tipo apropiado como pedra de toque, e regurxitalas noutras rexións onde este tipo de pedras escasea.)
Os gregos e os romanos a miúdo representaban a danza das grúas como o amor polo gozo e celebración da vida, e as grúas estaban a miúdo asociadas tanto con Apolo coma con Hefesto.
Francisco Diago
Francisco Diago, nado en Viver (Castelló) en 1562 e finado o 23 de maio de 1615, foi un estudoso do medievo coñecido polas haxiografías e polos seus libros históricos.