cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sitta krueperi
Descrición
O dimorfismo sexual non é moi evidente, sobre todo en verán, cando as plumas están desgastadas, pero o píleo da femia é menos negro e claramente menos definido na parte traseira mentres que no macho é negro brillante e claramente definido. As partes inferiores da femia son máis pálida e difusas, mentres que son grises e azuladas nos machos. Os individuos novos distínguense con facilidade, xa que teñen unha plumaxe moito máis opaca e non teñen o píleo negro, na maior parte da mesma é máis escura que o resto das partes superiores. A súa mancha vermella no peito é moi pronunciada, igual que a lista superciliar e a liña ocular. Diferéncianse da femia adulta pola súa plumaxe nova cando as plumas desta están desgastadas e polo píleo escuro.
Os adultos no seu primeiro ano poden ter algo de marrón persistente nas puntas das plumas coberteiras. Os adultos realizan unha muda completa despois da crianza (a mediados de maio e principios de setembro), e en ocasións unha muda parcial antes da época de reprodución (marzo), que afecta especialmente ao peito. Tamén hai unha muda parcial posxuvenil que implica as coberteiras medianas.
S. krueperi forma parte do grupo de especies «canadensis» e é moi próximo a S. ledanti, coa parte dianteira do píleo escura e a marcada lista superciliar branca, pero o S. ledanti ten as partes inferiores de cor crema ou beige e non ten unha gran mancha marrón avermellada. Isto último é característico de S. krueperi, igual que a marcada diferenza entre xoves e adultos.
Vocalizacións
O gabeador de Krüper é un paxaro ruidoso e frecuentemente é doado de localizar polos seus gritos. A chamada, descrita como un dvui, emítese nunha serie de «dui-dui-dui-dui», similares aos do verderolo Chloris chloris. Cando está nervioso, produce un «èèhch» áspero, similar ao do gaio, ou un «puik» seco. O canto é un «tuituituituitui» nasal, alternando notas altas e baixas cun ritmo variable.
Reprodución
miniatura|300px|Un espécime macho na póla dun piñeiro na illa de [[Lesbos.]] thumb|Ovos de Sitta krueperi. A época de reprodución vai desde mediados de marzo a mediados de maio en Turquía, as datas exactas dependen dos lugares e a altitude. No sur de Anatolia, as postas de ovos empezan a finais de marzo; no Cáucaso, comezan en abril e rematan en maio.
Só producen unha rolada de pitos ao ano. Adoitan colocar o niño no burato dunha conífera lonxe do chan. Un estudo de catro tempadas de cría no sur de Turquía demostrou que os niños se construían de media a case 12 metros de altura, cun intervalo entre os 2,1 e 24 metros, e adoitaban estar orientados ao leste.
Este gabeador xeralmente utiliza cavidades xa existentes e simplemente as limpa, traballo que fai sobre todo a femia, pero pode escavar o seu propio burato nos troncos e pólas mortas. Observouse a posta de ovos na parte superior dun toco ou sobre unha morea de ramiñas onde se esgalla unha póla grande, mais estes sitios de nidificación pouco usuais só adoitan utilizalos en caso de escasa dispoñibilidade de buratos.
A diferenza doutros gabeadores, o gabeador de Krüper non cobre a entrada do seu burato con lama ou resina. O niño da parte inferior está cheo de cachos de codia, madeira podre e escamas das piñas, ou cuberto de musgo, pelo, la e plumas. A femia fai a maior parte do traballo, e pon de catro a seis ovos, normalmente cinco ou seis, que miden 17 × 13 mm e son de cor branca cremosa con pequenas manchas vermellas ou moradas, a maioría concentrados no extremo máis grande. A incubación dura de 12 a 17 días e realízaa a femia soa, alimentada polo macho. Tamén cobre as crías dándolles calor, pero ambos os proxenitores están implicados na alimentación.
Alimentación
Vive en solitario, ou en parellas durante a época de reprodución, e a parella permanece coas súas crías. En outono, obsérvanse grupos de dous e cinco espécimes, en ocasións formando parte de bandadas mixtas de alimentación. É unha ave activa, encontra o seu alimento entre as ramas máis pequenas da parte superior de árbores grandes, aínda que tamén noutros niveis da vexetación, posiblemente en arbustos e incluso alimentarse no chan. Este gabeador aliméntase principalmente de insectos durante a época de reprodución, pero cando se volven escasos, en outono e inverno, come sementes de piñeiros e outras coníferas. Recolle os insectos nas pólas, ou atrápaos en voo, e as sementes son extraídas das escamas das piñas co peteiro e despois incrustadas nunha greta das árbores onde as martela co seu peteiro. Tamén garda alimentos para podelos utilizar cando a humidade causa que se pechen as piñas, facendo as súas sementes inaccesibles, e a existencia desta despensa podería explicar a territorialidade destas aves, incluso fóra da época de reprodución.
Parasitos
Nun estudo publicado en Turquía en 2012, esta ave hospedaba protistas parasitos sanguíneos dos xéneros Haemoproteus e Leucocytozoon, pero ningún dos 67 individuos estudados estaba parasitado por Plasmodium.
Distribución e hábitat
miniatura|260px|Bosque de Pinus brutia en [[Turquía.]] A especie é case endémica de Turquía, onde é común no oeste de Anatolia, e vive tamén ao longo da costa mediterránea turca nos montes Tauro, e polas costas do mar Negro polo norte do país ata o sur de Xeorxia. Unha poboación que se cre disxunta vive nas montañas caucásicas do extremo suroeste de Rusia, a fronteira de Xeorxia en Adigueya e o distrito federal do Cáucaso Norte, e polo sueste ata Teberda. Tamén vive na illa grega de Lesbos, e é errático na Grecia continental, onde foi vista por exemplo en Tsalónica en outubro de 1955. En 2010, informouse dunha nova zona de nidificación no centro de Anatolia, na provincia de Yozgat e nas montañas Ak. O lugar é un bosque de piñeiros (Pinus sylvestris), e podería conter uns 560 individuos.
Esta especie ten unha estreita relación co piñeiro Pinus brutia e a distribución das aves é case a mesma que a da árbore. Porén, a ave está ausente dos bosques deste piñeiro de Crimea, noroeste de Siria, o Líbano, o norte de Iraq e Acerbaixán, pero pode que vivise no pasado ou incluso pase desapercibido nesas áreas. S. krueperi é unha ave sedentaria, pero é obrigado a pequenas dispersiónss despois da tempada de cría. Houbo no pasado movementos estacionais altitudinais, dalgunhas destas aves, quizais de adultos no seu primeiro ano, que descenden das alturas no inverno para regresar ao bosque mixto caducifolio. A ave aínda se observa comunmente no arboreto de Sochi (Rusia), que ten moitas coníferas.
Vive en bosques temperados de coníferas, desde o nivel do mar ata uns 2 000 metros, e localmente ata a liña e árbores a 2 500 m. En Turquía vive principalmente entre os 1 000 e 1 600 m, e o poboa os bosques de piñeiros Pinus brutia e Pinus nigra, píceas Picea orientalis, abetos Abies nordmanniana e Abies cilicica e cedros do Líbano (Cedrus libani). As densidades de espécimes por quilómetro cadrado son 12,7, 11,6, 8,5 e 7,8, respectivamente, nos bosques de Pinus nigra, Abies cilicica, Cedrus libani e Pinus brutia. A maior altitude, pode vivir en cimbros (Juniperus). No Cáucaso prefire os bosques de píceas entre 1 000 e 2 000 m, pero tamén bosques de abetos Abies nordmanniana e piñeiros.
Taxonomía
A especie describiuna en 1863 o ornitólogo austríaco August von Pelzeln baixo o protónimo Sitta krüperi, de acordo cun material tipo procedente de Izmir (daquela Esmirna). Nomeou a especie en homenaxe ao seu descubridor, o ornitólogo alemán Johannes Theodor Krüper, que traballou en Grecia e estudiou as aves dese país, Turquía e Bulgaria. Na división en subxéneros do xénero Sitta, que se utiliza pouco, foi situada no subxénero Sitta (Micrositta), que tamén inclúe a S. ledanti, S. yunnanensis, S. canadensis, S. villosa e S. whiteheadi. Segundo o Congreso Ornitolóxico Internacional e Alan P. Peterson, non se distinguen subespecies nesta especie.
Filoxenia
As conclusións do estudo son consistentes coa morfoloxía da especie (os gabeadores S. canadensis, S. whiteheadi e S. villosa), incluso a compartición como un carácter derivado do píleo completamente negro que só está presente nos machos, característica única entre Sittidae e familias relacionadas. O segundo clado consiste en S. krueperi e S. ledanti coa sinapomorfía da parte frontal do píleo negro nos machos (este dimorfismo sexual está ausente en espécímes xoves).
Filoxeografía
Un estudo sobre a filoxeografía das especies publicouse en 2012 e cobre cinco sitios de mostraxe en Turquía. Os autores concluíron que existen diferenzas xenéticas significativas entre as diferentes localidades, o que demostra que a especie encontrábase en, polo menos, tres refuxios durante o último período glacial. As poboacións do sur son significativamente diferentes das poboacións do norte do país, pero as diferentes poboacións do norte mesturaron intensamente os seus xenes despois do retroceso dos glaciares, e teñen un material xenético nuclear moi similar, aínda que si se observou unha estrutura xeográfica marcada no estudo do seu xenoma mitocondrial.
Situación de conservación
A especie é común en Anatolia, pero escasa no Cáucaso. Na illa de Lesbos, o número é supostamente estable a pesar da destrución das árbores vellas causada pola explotación comercial de resina. A modificación do hábitat debido a incendios e a industria madeireira representa un risco de extinción. En Turquía, unha lei que promove o turismo de 2003 aumentou as ameazas ás aves: reduciu a burocracia e fixo máis fácil construír instalacións turísticas e casas de veraneo na zona costeira onde o paxaro foi unha vez abundante, e a perda de bosques é un problema cada vez maior para o gabeador. As cantidades estímanse en arredor de 80 000 a 170 000 parellas reprodutoras, 240 000 a 510 000 en total, e están diminuíndo. Por estas razóns, a especie considérase «case ameazada» pola Unión Internacional para a Conservación da Natureza.
Campo de la Victoria
O Campo de la Reina Victoria foi un campo de fútbol situado en Sevilla que foi utilizado polo Sevilla Fútbol Club para xogar-los partidos como local entre 1918 e 1928. Era popularmente coñecido como Campo de la Victoria e estaba situado xunto ó actual paseo de la Palmera, que daquela se chamaba avenida da raíña Vitoria.
Historia
O campo comezouse a construír en 1917 porque o club tivo que abanadona-lo campo del Mercantil por necesidades urbanísticas xa que se ampliaba o terreo adicado á Feira de Abril e ademais precisábase un estadio de maior capacidade debido á crecente afección ó fútbol que se ía xerando en Sevilla. Os terreos para construír o novo estadio foron alugados á marquesa de Esquivel. O campo só tiña unha bancada de madeira no fondo sur. Os laterais eran montículos de terra inclinada para que a xente vise os partidos de pé. O valado era de lonas amarradas a postes de madeira. Co tempo chegou a ter unha pequena enfermaría. O novo campo inaugurouse o 21 de outubro de 1918 entre o Sevilla F.C. e o Unión Sporting Club de Madrid. O estadio continuou en obras para acadar unha capacidade de 8 000 espectadores e produciuse unha nova inauguración o ano seguinte nun partido contra o Real Madrid.
No campo da Victoria o Sevilla F.C. logrou 10 copas de Andalucía e gañou partidos do campionato de España. Foi o primeiro campo de Andalucía onde xogou a selección de fútbol de España. O partido realizouse o 16 de decembro de 1923 ante Portugal, gañando España por 3-0.
Foi igualmente o primeiro campo de Andalucía no que se disputou unha final da Copa do Rei, disputada o 10 de maio de 1925 entre o FC Barcelona e o Arenas de Getxo, con vitoria do conxunto catalán por dous a cero.
En 1928, o Sevilla F.C. viuse obrigado a se trasladar a un novo campo situado no barrio de Nervión, debido a un preito cos propietarios do terreo que o venderon ós organizadores da Exposición Iberoamericana de 1929.
Contaminación atmosférica
miniatura|dereita|250px|Esta planta xeradora de [[Novo México libera dióxido de xofre e outros contaminantes do aire.]] A contaminación atmosférica fai referencia á alteración da atmosfera pola adición de gases, ou partículas sólidas ou líquidas en suspensión en proporciones distintas ás naturais.
A contaminación atmosférica pode ter carácter local, cando os efectos ligados ao foco acontecen nas inmediacións do mesmo, ou planetario, cando, polas características do contaminante, se ve afectado o equilibrio xeral do planeta e zonas afastadas ás que conteñen os focos emisores.
Principais tipos de contaminación do aire
miniatura|300px|[[Incendio]]
miniatura|dereita|250px|[[Contaminación por mor do tráfico]]
Algúns contaminantes proveñen de fontes naturais
miniatura|dereita|150px|[[Volcán]]
Efectos nocivos para a saúde humana
miniatura|351px|Principais efectos na saúde por contaminación (en inglés) Moitos estudos demostraron enlaces entre a contaminación e os efectos para a saúde. No 2020 estímase que unha de cada oito mortes en Europa se debe á contaminación do aire. Os aumentos na contaminación do aire ligáronse á disfunción pulmonar e a aumentos de ataques cardíacos. Niveis altos de contaminación atmosférica segundo o Índice de Calidade do Aire da Axencia de Protección do Medio Ambiente (EPA) prexudican directamente a persoas que padecen asma e outros tipos de enfermidade pulmonar o cardíaca. A calidade xeral do aire mellorou nos 20 últimos anos pero as zonas urbanas son aínda motivo de preocupación. Os anciáns e os niños son especialmente vulnerables ós efectos da contaminación do aire.
O nivel de risco depende de varios factores:
Outras maneiras menos directas en que as persoas están expostas ós contaminantes do aire son:
Índice de Calidade do Aire
O Índice de Calidade do Aire (AQI) é unha ferramenta usada pola EPA e outras axencias para prover ó público información oportuna e fácil de comprender sobre a calidade do aire local. Tamén indica se os niveis de polución son prexudiciais para a saúde. O AQI informa ó público se a condición do aire debe preocupalos. O AQI céntrase nos efectos daniños que poden ocorrer dentro dunhas horas ou días despois de respirar o aire.
A Fraga, Présaras, Vilasantar
A Fraga é un lugar da parroquia de Présaras, no concello coruñés de Vilasantar, na comarca de Betanzos. Segundo o Instituto Nacional de Estadística en 2018 tiña seis habitantes (tres homes e tres mulleres).
Carter Beauford
Carter Anthony Beauford, nado o 2 de novembro de 1957, é o batería de Dave Mathews Band, coñecido pola súa elegancia á hora de tocar. Un punto a favor é o seu ambidestrismo que lle permite un amplo xogo e destreza. Son moi coñecidos os seus complicados e orixinais patróns de charles.
Traxectoria
Carter Beauford comezou moi novo a tocar, con tres anos, despois de que o seu pai o levara a un concerto de Buddy Rich ao non atopar un canguro para coidalo. A partir de entón amosou unha gran paixón polo instrumento. Con nove anos fixo a súa primeira actuación pública tocando unhas pezas de jazz. Unha auténtica demostración da súa técnica é, por exemplo, a canción "Triping billies" onde atopamos un Beauford en estado puro.
O seu grupo principal foi e continúa a ser a Dave Mathews Band. A banda formouse cando nunha cafetería onde Carter e Leroi Moore tocaban jazz acercóuselles de súbito un camareiro, Dave Mathews, fascinado pola súa música e propuxo a idea.
Beauford considérase un músico ecléctico aberto a diversos tipos de música e, condescendente con isto, tocou con numerosos artistas entre os que destacan Santana ou o xenial Victor Wooten.
Influencias
As principais influencias de Carter son Buddy Rich, Papa Jo Jones e Tony Williams, entre outros.
Equipo
Toca cun kit Bill Cobham para destros, pratos Zildjian e baquetas Pro-Marck Signature Series.
Pequeno San Vicente
Pequeno San Vicente (Petit St. Vincent), coñecido localmente como PSV, é unha illa de San Vicente e as Granadinas situada a 60 km. ao sur de San Vicente na illas Granadinas. É a illa máis meridional de San Vicente e as Granadinas. Toda a illa funciona como un complexo de luxo, con 22 vilas de luxo dun e dous dormitorios, e forma parte da cadea mundial de Small Luxury Hotels desde xullo de 2013.
Localización
Petit St. Vincent atópase na latitude 12.32 norte e lonxitude 61.23 Oeste na parte sur da cadea de illas Granadinas, ao norte de Carriacou e Pequena Martinica e o sur de Illa Palm e Illa Unión.
Xeografía
PSV está rodeado de dúas millas (3´6 km) de praias de area branca. No interior, o terreo componse de suaves outeiros e bosques tropicais, no medio dos cales construíuse o complexo. O punto máis alto da illa está en Marni Hill ao noroeste da illa, que ten 83 m. sobre o nivel do mar. As Granadinas son máis secas e máis quentes que San Vicente, ao norte, coa temperatura diaria media de entre 29° e 30° durante todo o ano, debido á proximidade da cadea de illas ao ecuador.
Historia
A illa é de propiedade privada, e funciona como un Resort. En 1963 Haze Richardson e Doug Terman alugaron o seu iate, Jacintaa, ao Sr. H. W. Nichols, Jr. e familia. Durante este cruceiro de tres semanas, o Sr. Nichols expresou o seu interese na compra dunha illa e a construción dun pequeno hotel. Richardson e Terman concentraron a súa procura na cadea de illas Granadinas, finalmente compraron Petit Saint Vincent a unha muller de Petit Martinique. Os dous homes supervisáron a construción d resort no nome de Nichols, que pediu Richardson permanecer como xerente. Richardson aceptou esta oferta e nunca saíu da illa, converténdose en dono logo da morte de Nichols en 1985.
Richardson morreu nun accidente de natación en Costa Rica en 2008. A súa esposa, Lynn Richardson, seguiu administrando o complexo ata novembro de 2010, cando anunciouse que a illa vendérase aos socios comerciais Phil Stephenson e Robin Paterson. Stephenson investiu fortemente na remodelación do resort, e baixo a xestión do equipo de marido e muller de Mateo e Anie Semark, a illa incluíuse no seleto grupo de pequenos hoteis de luxo do mundo en xullo de 2013.
Pepy G. Clavijo
Josefa González Clavijo, nada en Los Barrios (provincia de Cádiz) o 2 de xuño de 1934, é unha escritora galega de orixe andaluza, máis coñecida como Pepy G. Clavijo.
Traxectoria
Filla de pai militar, de nena viviu en Assilah (Protectorado Español de Marrocos). Instalouse coa súa familia en Pontevedra en 1950. Estudou Maxisterio na Escola Normal de Pontevedra, e deu clase nas Academias Helenes e Minerva até que aprobou oposicións ao ensino público. Despois deu clase nos colexios de Vilalonga (Sanxenxo), Quintela (Moaña) e O Toural (Vilaboa) até a súa xubilación en 2004.
Comezou a publicar unha sección en Diario de Pontevedra sobre os nomes das rúas da vila pontevedresa. En 1996 unha escolma de 98 deses nomes foi publicada pola Deputación de Pontevedra, con ilustracións de Juan Carlos Vilar. En 2008 apareceu unha edición ampliada con 173 rúas Publicou tamén outros libros de poesía e relatos, así como un volume sobre as igrexas e mosteiros de Pontevedra.
Participou en numerosos recitais. Dirixe o grupo de teatro da Asociación de Amas de Casa e Consumidores de Pontevedra.
Vida persoal
En 1952 casou con Fernando Estévez López (fillo da mestra Milagros López Blanco), e tiveron unha filla e dous fillos.
Osman Aqçoqraqlı
Osman Nuri-Asan oğlu Aqçoqraqlı, nado en Bağçasaray o 3 de xaneiro de 1878 e finado o 17 de abril de 1938, foi un escritor, arqueólogo e etnólogo tártaro de Crimea.
Gabriel Ricardo España
Gabriel Ricardo España y Amenábar, finado en Madrid en febreiro de 1934, foi un xornalista, escritor e político español, deputado a Cortes na Restauración.
Osman Aqçoqraqlı
Traxectoria
Fillo dun calígrafo, viviu na súa cidade natal ata que fixo os quince anos, cando foi a Simferópol para realizar estudos secundarios. No cambio de século traballou en San Petersburgo e alí fixo tamén o servizo militar. En 1906 traballou primeiro xornal en tártaro de Crimea, Terciman. Entre 1907 e 1909 viviu en Istambul e O Cairo. Á volta traballou de novo en Terciman (1910-1916). Delegado do Qurultay (Asemblea dos tártaros de Crimea) en 1917, daquela tamén comezou a dar clases, fíxoo na madrasa de Zıncırlıde e na Universidade de Crimea, deu clases primeiro de otomán e caligrafía árabe e máis tarde de etnografía dos tártaros de Crimea no Instituto Pedagóxico de Crimea. A finais da década de 1920 entrou na Academia de Ciencias de Ucraína e en 1921 pola súa iniciativa abriu o museo dedicado a Ismail Gasprinski. In 1937 durante a Gran Purga a NKVD detívoo en Bacú acusado de participar nunha organización nacionalista contrarrevolucionaria. O 17 de abril de 1938 fusilárono canda outros recoñecidos representantes da cultura tártara de Crimea: Asan Sabri Aivazov, Yakub Ablyamitov, Yakub Azizov, Ramazan Alexandrovich, Yagya Bayrashevsky, Usein Bodaninsky, Jafar Gafarov, Kerim Dzhemaledinov, Suleiman Idrisov, Ibraim Ismailov, Abdullah Latif-zade, Fevzi Musanif, Mamut Nedim, Abduraim Samedinov, Ilyas Tarkhan, Server Trupchu, Seitjilil Khattatov e mais Bilyal Chagar.
Actividade literaria e científica
Comezou a escribir mentres estaba no exército. En 1899 publicou en San Petersburgo en forma de libro o relato “Nenekecan hanım dürbesi”. Os libros “Krılovdan on qısse” (1900) e “Qırım gönceleri” (1906) inclúen traducións de clásicos rusos. En 1927 estreou a peza teatral “Bağçasaray közyaş çeşmesi”, que representou o Teatro Estatal de Crimea.
Influenciado pola obra do intelectual crimeano Ismail Gasprinski realizou abonda actividade científica. En 1925 descubriu en Qapsihor con Usein Bodaninsky o manuscrito do poema do século XVII Toğay bey de Mehmed Efendi. Publicou entre outros os traballos  “Qırımnı küçük bir dolaşuv” (1924), “Qart muallim ve yazıcılarımızdan İ. Gasprinskiy” (1925), “Qırımda tatar tamğaları” (1926) ou “Canmuhammedniñ ‘Toğay bey’ poeması” (1930). Como arqueólogo descubriu en Sulkhat, entre 1925 e 1928, 320 lápidas islámicas con inscricións en árabe e turco e 1 xudía.
Gabriel Ricardo España
Traxectoria
En 1886 fundou e dirixiu na Habana a publicación El Eco Infantil. De regreso en Madrid, entre 1894 e 1897 dirixiu a Revista Política-Ibero-Americana. Autor de numerosas obras de dereito e administración, en 1894 publicou o Tratado de Derecho Administrativo Colonial e traduciu ao castelán e anotou a obra Gli Anarchici de Cesare Lombroso, canda a Julio Campo. Tamén dirixiu a Revista Política y Parlamentaria (1899) e foi fundador e propietario de Alma Española (1903). Ao longo da súa vida participou como colaborador en La Ilustración Española y Americana e La Ilustración Artística.
En 1916 foi fundador de Turismo-Hispanoamericano. Foi un dos promotores do primeiro congreso cinematográfico que tivo lugar en España, celebrado en Madrid en 1928, nun contexto de achegamento entre o cinema español e hispanoamericano.
Como político foi elixido deputado a Cortes polo distrito cubano de Matanzas nas eleccións xerais de 1898 e foi nomeado gobernador civil da provincia de Ourense en agosto de 1901.
Foi soterrado no cemiterio de La Almudena.
Liñeiras
O topónimo galego Liñeiras pode referirse a:
Setebos (lúa)
Setebos é unha lúa irregular de movemento retrógrado do planeta Urano, descuberta o 18 se xullo de 1999 por John J. Kavelaars e o seu equipo. e provisionalmente designada coma S/1999 U 1. Confirmada coma Urano XIX, recibiría o nome do deus o cal adoraban Calibán e Sicorax, personaxes da obra de William Shakespeare, A Tempestade.
Os parámetros orbitais suxiren que podería formar, xunto con Sicorax e Próspero un grupo dinámico, cunha orixe en común. Pero esta posibilidade non parece estar apoiada nas cores observadas, xa que a lúa amosa unha cor neutral (gris) no espectro visible (índice de cores B-V=0,77, R-V=0,35) , semellante a Próspero pero diferente a Sicorax (a cal é de cor vermella).
Conca de recepción
A conca de recepción é o espazo delimitado pola parte inicial dun torrente, de forma cónica, similar á que tería un embude cortado pola metade. Na conca de recepción o torrente apaña as súas augas durante as choivas. Ten fortes costas e pendentes, polo que poden producirse nela grandes esboroamentos de terra, avalanchas e aludes.
Comarca de Allariz - Maceda
A comarca de Allariz - Maceda é unha comarca galega situada na provincia de Ourense linda ao leste coa comarca de Ourense, ao oeste coa comarca da Terra de Caldelas, ao sur coa comarca da Limia e ao sueste coa comarca da Terra de Celanova. A súa capital é Allariz.
Pertencen á comarca de Allariz - Maceda os seguintes concellos: Allariz, Baños de Molgas, Maceda, Paderne de Allariz, Xunqueira de Ambía e Xunqueira de Espadanedo.
miniatura|Concellos da comarca de Allariz - Maceda.
Leis Fundamentais do Reino
O franquismo concentraba todos os poderes no Xefe do Estado. Gran parte das leis procedía de tempos anteriores ao réxime, incluíndo as promulgadas pola Segunda República Española.
María de Courtenay
María de Courtenay, nada sobre 1204 e finada en setembro de 1228, foi a filla de Pedro II de Courtenay e Iolanda de Flandres. casou con Teodoro I de Nicea. María serviu como rexente do seu irmán máis novo Balduíno II de Courtenay e nomeouse a si mesma como emperatriz de Constantinopla.
Leis Fundamentais do Reino
Foron derrogadas coa Constitución Española de 1978.
María de Courtenay
Familia e antecedentes
Os seus pais foron os sucesivos gobernantes do Imperio latino de Constantinopla. O seu pai foi elixido como emperador en 1216. En 1217, ao tentar chegar a Constantinopla por terra, Pedro foi tomado prisioneiro por Teodoro Comneno Ducas, gobernante de Epiro. Pasou o resto da súa vida en cativerio. Iolanda chegou a Constantinopla no seu lugar e fíxose cargo do Imperio. A nai de María, Iolanda foi por dereito a rexente en nome do seu esposo pero gobernou só desde 1217 até 1219. Entre as alianzas negociadas por Iolanda unha foi con Teodoro I Láscaris do Imperio de Nicea. A alianza foi selada co matrimonio de Teodoro e María despois que Teodoro repudiase á súa segunda esposa Filipa de Armenia.
Leis Fundamentais do Reino
Foro do Traballo
O Ministro de Acción e Organización Sindical, o falanxista Pedro González-Bueno y Bocos, consegue a aprobación en 1938 dunha lei intervencionista que regula a vida laboral e económica, concretamente en cuestións relacionadas coa xornada laboral, as vacacións, os salarios mínimos e os prezos. Tales concesións non eran outra cousa que regulacións da vida económica e estaban supeditadas ao interese da nación, de modo que aínda recoñecendo a iniciativa privada, o Estado poderíaa substituír en dúas ocasións: cando aquela fracasase ou cando o esixise o interese público.
María de Courtenay
Emperatriz de Nicea
María foi emperatriz de Nicea desde 1219 até novembro de 1222, cando Teodoro morreu. Non tiveron fillos coñecidos. Unha das súas fillastras, María Lascarina, foi a esposa do rei Bela IV de Hungría, e a outra, Irene Lascarina, casou con Xoán III Ducas Vatatzés quen sucedeu a Teodoro I no trono do Imperio de Nicea. María serviu brevemente como rexente de Nicea en 1222.
Leis Fundamentais do Reino
Foro do Traballo
Cunha concepción entre católica e falanxista, recibe influencia da Carta dei Lavoro italiana (1927), declarando como o traballo non podía reducirse a mercancía nin a transaccións contra a dignidade do asalariado.
María de Courtenay
Rexente e emperatriz de Constantinopla
O seu irmán Roberto de Courtenay sucedera á súa nai en 1219. A finais de xaneiro de 1228, o mesmo Roberto morreu. O seu irmán máis novo Balduíno II de Courtenay ascendeu ao trono. Tiña só once anos de idade e por tanto era menor de idade. Os baróns de Constantinopla elixiron a María como rexente. Segundo o historiador Patrick van Kerrebrouck María nomeouse a si mesma emperatriz. A súa rexencia só durou até a súa morte oito meses despois.
Leis Fundamentais do Reino
Foro do Traballo
Sentaba as bases da Seguridade Social, que o franquismo instauraría máis tarde, á vez que prometía dous conceptos novedosos: liberar á muller casada do taller e da fábrica e a facilitar a propiedade do fogar, do terreo cultivado e tamén da ferramenta de traballo. Senta as bases do Sindicato Vertical que agrupa tanto a empresarios como aos asalariados: técnicos e obreiros. Crea a Maxistratura de Traballo.
Lei Constitutiva das Cortes
A Lei Constitutiva das Cortes de 1942. Créanse cortes como instrumento de colaboración e autolimitación, para preparar e elaborar as leis. Os deputados pasan a denominarse procuradores como antigamente foi na Coroa de Castela e a súa competencia principal elaborar e aprobar leis. O seu labor debía ser sancionada polo Xefe do Estado, o cal podía, á súa vez, ditar normas xerais. Había procuradores natos, aqueles que os son por razón do cargo electivos, deben a súa condición de procurador ao resultado dunha elección; e designados, cesando por revogación.
Tanto a Administración Local como a Organización Sindical elixían as súas procuradores. Para o terzo familiar, dous procuradores por provincia, prevíase o voto popular. Francisco Franco designaba corenta procuradores, coñecidos como os corenta de Ayete.
O cargo de procurador non era retribuído, aínda que recibían algunha compensación económica.
Foro dos Españois
O Foro dos Españois de 1945. Fíxanse os dereitos e deberes dos españois.
Lei do Referendo Nacional
A Lei do Referendo Nacional de 1945. Establécese o uso do referendo para asuntos importantes. A lei de Sucesión na Xefatura do Estado fai obrigatorio o referendo para modificar as leis fundamentais.
Lei de Sucesión na Xefatura do Estado
A Lei de Sucesión na Xefatura do Estado de 1947. Regula a sucesión. España configúrase como un reino. Franco queda como Xefe de Estado vitalicio e ten a opción de nomear ao seu sucesor. Créase o Consello do Reino e o Consello de Rexencia.
Lei Orgánica do Estado
A Lei Orgánica do Estado de 1967. Se enumeran os fins do Estado, fíxanse os poderes do xefe do Estado e declárase a súa responsabilidade política.
Lei para a Reforma Política
A Lei para a Reforma Política de 1976. A Reforma Política foi iniciada en 1976, mediante esta lei establecéronse as condicións mínimas para elixir unhas Cortes por sufraxio universal e as habilitou para proceder á reforma constitucional das Leis Fundamentais sendo o instrumento xurídico que permitiu articular a Transición española. A Lei para a Reforma Política foi sometida a referendo o 15 de decembro de 1976 obtendo un apoio maioritario entre quen participaron. Así, no canto de romper coa estrutura do Estado, utilizáronse os mecanismos legais vixentes para a modificación do sistema, establecendo as canles para a creación dunha Monarquía parlamentaria.
Reiverde, Ordoeste, A Baña
Reiverde é un lugar da parroquia de Ordoeste no concello coruñés da Baña na comarca da Barcala. Tiña 10 habitantes no ano 2015 segundo datos do INE,, dos cales 6 eran mulleres e 4 eran homes. No 2010 tiña 13 habitantes: 8 mulleres e 5 homes.
Xermade, Xermade
Santa María de Xermade é unha parroquia do concello lugués de Xermade na comarca da Terra Chá. No ano 2007 tiña 307 habitantes, deles 143 eran homes e 164 eran mulleres, o que supón unha diminución de 40 habitantes en relación ao ano 2000.
Partit Demòcrata Europeu Català
O Partit Demòcrata Europeu Català (PDeCAT, en galego: Partido Demócrata Europeo Catalán), coñecido popularmente como Partit Demòcrata, é un partido político republicano e independentista catalán creado o 10 de xullo de 2016 en Barcelona. É o partido sucesor da antiga Convergència Democràtica de Catalunya e defínese como «demócrata, catalanista, independentista, europeísta e humanista».
Contexto histórico
O proceso independentista catalán fixo que varios partidos políticos cataláns replantearan parte dos seus principios estatutarios. Durante a década de 2010, Convergència pasou do autonomismo ao soberanismo e posteriormente ao independentismo. Durante esa evolución, rompeuse a histórica coalición Convergència i Unió co seu socio Unió Democràtica de Catalunya. Ademais, no verán de 2014 o presidente fundador do partido, Jordi Pujol, confesou ter unha fortuna oculta no estranxeiro. Co obxectivo de pasar a páxina da corrupción no partido, a dirección do mesmo decidiu que era necesaria unha refundación, pero a causa de varias convocatorias electorais foise pospoñendo ata 2016. En xaneiro dese ano Artur Mas, en ser substituído por Carles Puigdemont como presidente da Generalitat, asumiu a tarefa de preparar a refundación do seu partido.
Fundación do partido
thumb|esquerda|250px|Vista xeral do congreso fundacional do Partit Demòcrata Català. O 8 de xullo de 2016 celebrouse o último congreso de Convergència Democràtica de Catalunya, no que se acordou a súa refundación nun novo partido que tería o seu primeiro congreso entre o 8 e 10 de xullo. Inicialmente a dirección de CDC presentou dúas opcións para o nome do partido: Més Catalunya e Catalans Convergents, pero as bases do partido manifestaron o seu rexeito as dúas propostas e o 9 de xullo presentaron tres novas propostas consensuadas nunha comisión de asociados: Junts per Catalunya, Partit Demòcrata Català e Partit Nacional Català. O 10 de xullo, nunha primeira volta de votacións descartouse a opción de Junts per Catalunya, e na segunda, Partit Demòcrata Català impúxose por 871 votos enfronte aos 657 da opción de Partit Nacional Català. Despois da elección do nome, Demòcrates de Catalunya, a escisión soberanista de UDC, anunciou que emprendería accións legais xa que o novo nome podía dar lugar á confusión entre as dúas formacións.
Os candidatos a presidir a dirección nacional do partido realizaron un proceso de primarias, que se celebrou os días 23 e 24 de xullo na nova sede da rúa Provença de Barcelona. Días antes Jordi Turull e Germà Gordó anunciaron que non se presentarían, dando paso a novos candidatos. Aprováronse Artur Mas e Neus Munté como tándem presidencial e Marta Pascal e David Bonvehí como cordinadores xerais. Mercè Conesa gañou a Santi Vila nas eleccións á Presidencia do Consello Nacional.
Organización
250px|thumb|[[Artur Mas e Carles Puigdemont no congreso fundacional do partido.]] A dirección do Partit Demòcrata está encabezada por un presidente e unha vicepresidenta en parella mixta e representa o máximo órgano de representación institucional do partido, aínda que non ten funcións executivas. Un grado por debaixo atópase a dirección executiva formada por un coordinador xeral e once membros, seguindo criterios de paridade de xénero.
Tamén haberá un comité nacional, con 50 representantes das seccións territoriais, e un consello nacional con 300 integrantes. A asemblea nacional do partido reunirase aproximadamente cada dous anos.
Os membros do partido só poden compaxinar un cargo orgánico cun institucional e establécese un sistema de primarias para a elección de novos cargos, que terán unha limitación de oito anos, exceptuando os cargos de ámbito municipal.
Francisco Ferreira
Juan Francisco Ferreira González, nado en Vilaza (Gondomar) en 1968, é un avogado e político galego do PSdeG-PSOE.
Os monstros grandes non choran
Os monstros grandes non choran (en Stór skrímsl gráta ikki) é un libro infantil escrito e ilustrado por Áslaug Jónsdóttir, xunto con Kalle Güettler e Rakel Helmsdal e publicado orixinalmente no ano 2006. Os monstros grandes non choran é o segundo libro de "Monstro Pequeno e Monstro Grande".
Foi traducido ó galego polo equipo de Sushi Books e publicado por este selo editorial de Rinoceronte Editora no ano 2014.
Abracadabra
miniatura|dereita|250px|Abracadabra no Nordisk familjebok Abracadabra é unha palabra cabalística á que se lle atribúen virtudes máxicas. Úsase no encantamento, a bruxería e a maxia, e está considerada por algúns como a frase máis pronunciada universalmente sen necesidade de ser traducida.
Etimoloxía
Existen dúas hipóteses estreitamente relacionadas acerca da súa orixe:
Nun dos seus textos Eduardo Galeano tradúcea do hebreo antigo como Envía o teu lume ata o final.
A mención máis antiga data do século II, contida no poema De Medicina Praecepta de Serenus Sammonicus, onde prescribía que o doente tiña que levar un amuleto contendo a palabra escrita na forma dun cono invertido:
Uniendo estas letras os gnósticos crían poder curar enfermidades. As letras escribíanse deste modo nun pergameo virxe con forma da letra grega delta:
A B R A C A D A B R A
A B R A C A D A B R
A B R A C A D A B
A B R A C A D A
A B R A C A D
A B R A C A
A B R A C
A B R A
A Proba, Dorneda, Oleiros
A Proba é un lugar da parroquia de Dorneda no concello de Oleiros, na provincia da Coruña.
Abracadabra
Etimoloxía
A B R
A B
A
Despois dobrábase o pergameo e colgábase cunha corda de liño ó enfermo.
A letra A representa a unidade do primeiro principio, o axente intelectual e o activo.
O A unida ó B representa a fecundación do binario pola unidade.
Psilocybe tampanensis
Psilocybe tampanensis é un cogomelo alucinóxeno da familia Strophariaceae. Atopouse por primeira vez preto de Tampa, Florida en 1977, mais non se volveu atopar en Florida, aparecendo non obstante no estado de Mississippi. O espécime orixinal atopado en Florida foi posteriormente clonado.
Abracadabra
Etimoloxía
O R é o signo do ternario, que representa a fusión resultante da unión dos 2 principios.
O número 11, o total das letras de abracadabra, agrega a unidade do iniciado ó denario de Pitágoras.
O número 66 é o total de letras do triángulo.
O número 12 cabalisticamente é o cadrado do ternario e a cadratura mística do círculo.
Karel Zeman
Karel Zeman, nado o 3 de novembro de 1910 en Ostroměř (daquela no Imperio Austrohúngaro e actualmente na República Checa) e finado en Zlín (Checoslovaquia) o 5 de abril de 1989, foi un director de cine, artista, deseñador de produción e animador checo. É considerado un dos pais do cinema de animación checo, xunto con Jirí Trnka.
Francisco Domínguez Mosquera
Francisco Domínguez Mosquera, nado en San Paio (Lousada, Carballedo) o 2 de abril de 1889 e finado na Habana o 3 de outubro de 1937, foi un emigrante, galeguista e filántropo do primeiro terzo do século XX.
Foi coñecido por toda a Galiza nacionalista do período republicano como Pancho da Barrela e na contorna como O rico de Sampaio.
Traxectoria
Emigrou a Cuba en 1904, onde se fixo cunha boa fortuna. En 1912 participou na fundación da sociedade "Chantada, Carballedo y sus comarcas” radicada na Habana e da cal chegou a ser presidente en 1924. Esta sociedade encargouse da construción das escolas de Merlán, A Laxe, e Vilaquinte . De volta a España, o seu labor filantrópico foi recoñecido en 1928 cunha homenaxe en Madrid na que participou Gabriel Ricardo España, ex gobernador provincial de Ourense. Cos seus propios cartos construíu a escola de Santiago de Lousada, lugar onde naceu, e o camiño veciñal que vai de San Paio, ata a estrada da Barrela a Castro. Ademais, electrificou o seu lugar de nacemento . miniatura|Lugar de San Paio, cuxo camiño financiou Domínguez. Colaborou nas actividades dos galegos en Cuba: En las distintas fiestas que organizó esta sociedad en beneficio de sus asociados, donaron distintos géneros y vinos, en evidente beneficio del tesoro social, el ex-presidente don Francisco Domínguez, dueño de uno de los más importantes establecimientos de víveres de la Habana
Apoiou as actividades e publicacións do Seminario de Estudos Galegos. En xuño de 1934 organizou unha das principais excursións escolares do período para coñecer Galicia, a cal comezou cun banquete e discursos na Barrela en que participaron Otero Pedrayo, Ramón Suárez Picallo, e Alexandre Bóveda. En agosto dese mesmo ano organizouse en Carballedo unha homenaxe ao "ilustre filántropo" para premiar " El tan abnegado patriotismo de tan altruista hijo de este pueblo” . miniatura|Tarxeta de visita. Era membro do Partido Galeguista, do cal foi accionista, e participou como orador na campaña propagandista a prol do Estatuto de autonomía en Pereira, Chantada, Taboada, Carballedo e na Barrela con Xosé Ramón Fernández-Oxea, Ánxel Fole, José María Díaz Díaz-Villamil, Xerardo Álvarez Gallego e outros. O 13 de outubro de 1935 asistiu á reunión das Mocidades Galeguistas en Celanova ("Figuran en la presidencia señoritas de los grupos femeninos de Orense y Allariz, el coro "Aires de Montaña" y el filántropo galleguista don Francisco Domínguez" ), en compañía de Alexandre Bóveda, Fernández del Riego e outros. Foi representante dos agrarios da comarca como presidente e fundador do Sindicato Agrario de Carballedo, cuxa casa de reunións construíu. En abril de 1936 foi proclamado compromisario para participar na elección do presidente da República, aínda que se retirou cando o Partido Galeguista pasou a ser parte da Fronte Popular. Estivo presente na Asemblea da Facultade de Medicina o 17 de maio de 1936, onde se declarou a convocatoria ao referendo sobre o Estatuto de Autonomía.
Deixou España o 4 de novembro de 1936 co seu fillo Paquiño. Canso soubo que o ían prender fuxiu por Portugal, o taxista que o levou ao volver foi asasinado. Faleceu no exilio na Habana en 1937 á idade de 48 anos.
Francisco Domínguez é avó do lingüista estadounidense Frank A. Domínguez, profesor de lingua e literatura castelá na Universidade de Carolina do Norte en Chapel Hill.
Homenaxe en 2022
A asociación cultural O Garabullo organizou unhas xornadas de homenaxe o día 26 de xuño de 2022. No colexio da Barrela falaron o Alcalde de Carballedo Julio Yebra, Hita Gómez (O Garabullo), Uxío-Breogán Diéguez, Moncho Ermida e Frank Domínguez (neto do homenaxeado), presentados por Anxo González Guerra e coa música de Os Parentes (Sober). Descubriuse unha placa en San Paio, na casa onde naceu. Finalmente en Castro inaugurouse unha exposición e fíxose un xantar. En todos os actos estiveron presentes o neto, Frank A. Domínguez, coa súa muller e fillo.
O Reguendo, Dorneda, Oleiros
O Reguendo é un lugar da parroquia de Dorneda no concello de Oleiros, na provincia da Coruña.
Escudo de Suecia
miniatura|265px|Grande escudo do Reino de Suecia. Suecia ten dous escudos nacionais: un pequeno e outro grande, conforme á lei que os regula vixente dende 1982. Na meirande parte dos casos emprégase oficialmente o escudo pequeno, que ten tres coroas abertas de oyro sobre campo azur (azul), superpostas dúas sobre unha. O escudo está rematado cunha coroa real e, eventualmente, vai rodeado tamén o colar da Orde dos Serafíns, fundada en 1748 é a condecoración de maior rango en Suecia.
Chevillard, Ain
Chevillard é unha vila francesa do departamento do Ain, na rexión de Ródano-Alpes.
A Fonte do Mouro, Baroncelle, Abadín
A Fonte do Mouro é un lugar da parroquia de Baroncelle, no concello lugués de Abadín, na comarca da Terra Chá. Tiña 9 habitantes en 2015 (6 homes e 3 mulleres) segundo datos do IGE, os mesmos habitantes que en 2010 (6 homes e 3 mulleres).
Rial, Ordoeste, A Baña
Rial é un lugar da parroquia de Ordoeste no concello coruñés da Baña na comarca da Barcala. Tiña 57 habitantes no ano 2015 segundo datos do INE,, dos cales 32 eran mulleres e 25 eran homes. No 2010 tiña 63 habitantes: 36 mulleres e 27 homes.
A Trigueira, Zobra, Lalín
A Trigueira é un lugar da parroquia de Zobra, no concello pontevedrés de Lalín, na comarca do Deza. Segundo o INE, no 2008 tiña 11 habitantes (5 homes e 6 mulleres), o que supón unha diminución de 1 habitante con respecto ao ano 2000.
Alfabeto árabe
O alfabeto árabe (أبجدية عربية) é a escritura usada en diversas linguas do mundo, como o árabe, o persa e o urdú. É o segundo alfabeto máis estendido a nivel mundial, só por detrás do alfabeto latino.
Hai diferentes sistemas estandarizados para a romanización do árabe, é dicir, adaptar o alfabeto árabe ao latino ou romano. Por exemplo, o SATTS (Standard Arabic Technical Transliteration System - Sistema de transliteración técnica do árabe estándar) é un sistema empregado para adaptar o alfabeto árabe ao latino para angloparlantes adoptado polo Exército dos Estados Unidos.
O árabe ten características similares ao alfabeto hebreo, neste sentido é un abjad. Isto refírese ao feito de que as vogais curtas non se transcriben na maioría de libros e publicacións, senón que han de deducirse do contexto. Esta situación vese aliviada co feito de que as linguas semíticas poñen a maior parte do seu significado en consonantes e vogais longas, que si son transcritas. Ten 28 letras básicas, con algunhas variantes e diversos signos auxiliares.
A escritura árabe actual data do século IV e recibe o nome de nasji para diferenciala da primitiva escritura máis redondeada chamada cúfica. É unha escritura ligada e en forma cursiva, máis que unha sucesión de caracteres individuais. Ademais doutras consecuencias, isto implica que a forma da letra está influída pola posición que ocupa na palabra. Escríbese de dereita a esquerda; non ten maiúsculas e non se permite a división da palabra a final de liña; en cambio, é posible alongar os trazos de unión entre letras tanto como se queira, a fin de que o texto quede aliñado. As consonantes dobres indícanse cun tashdid, (un símbolo parecido á 'w') sobre a letra en cuestión.
O Corán, o libro máis importante do islam, está escrito usando o alfabeto árabe. Ademais da lingua árabe, hai varias linguas que usan este mesmo alfabeto, entre as cales se inclúen o urdu e o persa; o turco escribíase con árabe ata as reformas de Kemal Atatürk na década de 1920. Este foi reincorporado oficialmente polo goberno turco de Erdogan no ano 2014, aínda que só para o ámbito relixioso. Algúns musulmáns aragoneses e casteláns dos séculos XIV a XVI escribiron obras, principalmente relixiosas, en lingua romance con caracteres arábigos (o que se coñece como literatura alxamiada).
A caligrafía árabe considérase un arte por dereito propio. Dado que o islam sunnita prohibe a representación de seres animados, a arquitectura islámica (mesquitas e palacios) adoita usar versículos do Corán delicadamente escritos. Un exemplo é o palacio da Alhambra de Granada.