cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Colonización viquinga en América
Groenlandia
A pesar da perda de contacto cos asentamentos de Groenlandia, o goberno danés continuou considerando Groenlandia como unha posesión, e a existencia da illa nunca foi esquecida polos xeógrafos europeos. Os baleeiros europeos realizaron paradas ocasionais na illa durante o século XVII e en 1721, realizouse unha expedición mercantil e misioneira liderada por Hans Egede cara a Groenlandia, baixo os argumentos que, de haber aínda habitantes viquingos en Groenlandia, estes continuarían sendo católicos e debían ser reformados, tal e como o foron os cristiáns do norte de Europa. Esta expedición non atopou poboacións de orixe europea que sobrevivisen, pero iniciou a colonización danesa en América, cunha colonia estable na illa que afirmou as pretensións de soberanía de Dinamarca sobre a illa.
Vinlandia
miniatura|dereita|300px|Asentamento viquingo en [[L'Anse aux Meadows, Terra Nova.]]
Segundo contan as sagas islandesas (A "Saga de Erik o Vermello" e a "Saga dos groenlandeses", capítulos do Hauksbók do Libro de Flatey), os viquingos iniciaron a exploración ao oeste de Groenlandia aos poucos anos de establecerse os asentamentos na illa. Bjarni Herjólfsson, un mercador que navegaba entre Islandia e Groenlandia, perdeu o rumbo, chegando a un territorio moito máis ao oeste. Herjólfsson describiu o territorio a Leif Eriksson, quen explorou a área con maior detalle e fundou un pequeno asentamento, chamado Leifbundir.
As sagas describen tres áreas separadas descubertas durante esta exploración: Helluland, que significa "Terra da pedras planas"; Markland, territorio cuberto por bosques (algo que claramente interesaba aos colonos de Groenlandia, rexión escasa de árbores); e Vinlandia, que estaba algo máis ao sur de Markland. Foi en Vinlandia onde se estableceu o asentamento descrito nas sagas.
Os asentamentos de Leif non prosperaron e os poboadores pelexábanse debido á escasa poboación feminina que participou na expedición; tamén se conta que tiveron conflitos coa poboación local aborixe (que os viquingos chamaban Skraelings), que posiblemente fosen algonquinos. O asentamento foi abandonado tras poucos anos. Os viquingos de Groenlandia recordaron a existencia de terra ao oeste, e continuaron abastecéndose de madeira desde Markland. A última viaxe debeu ocorrer cara ao século XIV. Durante moitos anos, dubidouse da autenticidade das sagas, ata que en 1837, o arqueólogo danés Carl Christian Rafn describiu os indicios de asentamentos viquingos en América do Norte. Na década de 1960 comprobouse a base histórica das sagas ao escavarse un asentamento viquingo en Leifbundir (L'Anse aux Meadows) en Terra Nova. Con todo, a localización exacta das terras descritas nas sagas aínda non está clara. Moitos historiadores identifican a Helluland coa illa de Baffin e a Markland coas costas do Labrador. A localización de Vinlandia é moito menos clara. Algúns pensan que os asentamentos de L'Anse aux Meadows son o asentamento de Vinlandia descrito nas sagas; outros, baseados en descricións nas sagas, consideran que Vinland debía ser un territorio moito máis cálido que Terra Nova, e sitúana máis ao sur. Aínda quedan incógnitas sobre a colonización viquinga en América que só serán resultas definitivamente de atoparse novas evidencias arqueolóxicas.
Suposicións
Existe un mapa viquingo de América do Norte, coñecido como o mapa de Vinlandia, cuxa idade é tema de debate. Considérase que foi elaborado a partir das exploracións e mostra posiblemente partes da costa de Groenlandia que estiveron cubertas de xeo durante os últimos 700 anos.
Florentino Rodríguez Palacios
Florentino Rodríguez Palacios, nado na parroquia de Caborana do concello de Ayer en 1896 e finado en Aranga o 23 de setembro de 1936, foi un político asturiano.
Traxectoria
Militante socialista, estivera na cadea na súa mocidade a consecuencia da folga xeral de agosto de 1917. Despois foi candidato socialista nas eleccións municipais de Ayer en 1920 e foi un dos asistentes ao congreso mineiro celebrado en xaneiro de 1922 en Mieres. Foi alcalde socialista de Ayer de 1932 a 1936. En xaneiro de 1936 foi xulgado pola súa participación na revolución de outubro de 1934, e condenado á pena de doce anos e un día de prisión. Foi detido na noite do 21 ao 22 de setembro de 1936 en Santa Cruz de Mondoi, Oza dos Ríos, onde residía accidentalmente, por dous homes que se identificaron como axentes da autoridade.
O seu cadáver apareceu na mañá do 23 de setembro de 1936 na estrada de Castela en Aranga, morto por disparos. Foi soterrado no cemiterio de Vilarraso e inscrito no rexistro civil de Aranga como descoñecido. En decembro de 1940 María López Lendoiro identificou ao morto como o seu marido Florentino Rodríguez Palacios.
Fabian Cancellara
200px|miniatura|dereita|Cancellara líder do Tour. 200px|miniatura|dereita|Cancellara campión do mundo. Fabian Cancellara, nado o 18 de marzo de 1981 en Berna, é un ciclista suízo de orixe italiana. Fíxose profesional con 19 anos de idade, salientando axiña como corredor de contra o reloxo. Co paso dos anos foise convertendo no máximo especialista mundial na loita contra o cronómetro.
Palmarés
O extenso palmarés de éxitos na carreira de Fabian Cancellara comezou pouco tempo despois de facerse profesional, aínda con 19 anos, acadando a medalla de prata na proba contra o reloxo dos mundiais de ciclismo sub-23 do ano 2000 celebrados na localidade francesa de Plouay. Os éxitos máis salientables da súa carreira son os seguintes:
Nas Grandes Voltas
— = Non participou.
Premios
Fabian Cancellara foi honrado en 2010 co premio Vélo d'or, que recoñece ó mellor ciclista do mundo. Nos anos 2007 e 2008 quedou na segunda posición, e en 2006 e 2009 na terceira.
Alberto Unamunzaga
Alberto Unamunzaga Osoro, nado en Éibar, Guipúscoa, o 5 de decembro de 1975, é un político vasco de ideoloxía nacionalista vasca. Membro de Eusko Alkartasuna, foi senador nas Cortes Xerais durante a X lexislatura.
Biografía
Natural da localidade de Éibar onde naceu en 1975, Alberto Unamunzaga está licenciado en Ciencias Políticas e Sociología pola Universidade de Deusto. A súa carreira política iniciouse en 1998 cando se afiliou a Eusko Alkartasuna (EA).
Ocupou cargos internos no seu partido político, sendo secretario de política institucional da Executiva Nacional entre 2003 e 2007 e presidente da Asemblea Nacional entre 2008 e 2011.
Entre xuño de 2009 e maio de 2011 traballou como asesor do grupo municipal de Eusko Alkartasuna no Concello de San Sebastián. Tras as eleccións municipais e forais de maio de 2011 pasou a ocupar un posto de designación directa (funcionario interino) como secretario da Presidencia das Xuntas Xerais de Guipúscoa. Cando foi elixido senador cesou deste posto por incompatibilidade co seu novo cargo.
Nas eleccións de 2011 foi elixido senador por Guipúscoa, como parte da coalición Amaiur, que agrupaba ao seu partido político xunto con Aralar, Alternatiba e independentes afíns á esquerda abertzale. Dentro do Senado ocupou o cargo de Voceiro do Grupo Mixto, que é rotatorio entre as diferentes formacións que integran devandito grupo.
O Biduedo, Lamas do Biduedo, Triacastela
O Biduedo é un lugar da parroquia de Lamas do Biduedo, no concello de Triacastela, na comarca de Sarria. Segundo o IGE a súa poboación no ano 2010 era de 31 persoas (19 homes e 12 mulleres).
Patrimonio
Hai unha capela adicada a San Pedro. Ten unha nave única duns 5 por 10 m, cun oco na fachada sur e cuberta a dúas augas con artesoado de madeira.
Aeroporto de Kokkola-Pietarsaari
O aeroporto de Kokkola-Pietarsaari é un aeroporto finlandés situado en Kronoby, a uns 19 quilómetros ao sur da cidade de Kokkola e a 30 ao nordés de Pietarsaari.
El Umia (Cambados)
El Umia foi un periódico editado en Cambados en 1907.
Historia e características
Subtitulado Periódico independiente, apareceu o 2 de xaneiro de 1907. Dirixido por Ramón Cabanillas, tivo unha periodicidade quincenal e incluíu informacións locais, opinión, poesías e tímidas críticas ao caciquismo. Recibiu ataques de La Integridad e La Defensa. Cesou a súa edición co número 9 o 21 de maio de 1907.
Trey Parker
Trey Parker, nado Randolph Severn Parker III o 19 de outubro de 1969 en Conifer (Colorado), é un animador, guionista, director, produtor e actor estadounidense, coñecido por crear, xunto co seu amigo Matt Stone a serie de animación South Park.
Traxectoria
Parker estudou música na Universidade de Colorado, acomezos da década de 1990 coñeceu a Stone con quen dirixiu a súa primeira curtametraxe Jesus vs. Frosty en 1992, ao ano seguinte dirixiu, en solitario, a súa primeira longametraxe Alferd Packer: The Musical. En 1995 dirixiu outra curta Jesus vs. Santa, tamén con Stone, o resultado deulles azos para crearen unha serie de televisión animada seguindo o estilo das dúas curtas e que co nome de South Park tivo a súa estrea o 13 de agosto de 1997 e onde tamén lle pon voz a varios dos personaxes. Polo seu traballo en South Park Parker gañou catro Emmy. En 1997 protagonizou e dirixiu Orgazmo.
Juventud Gallega
Juventud Gallega foi unha revista editado na Habana en 1905.
Historia e características
Apareceu en abril de 1905. Revista decenal ilustrada dirixida por Pascual Aenlle. Cesou a súa publicación ese mesmo ano.
Mistral Air
Mistral Air é unha aeroliña italiana con sede en Roma subsidiaria de Poste italiane. Opera voos regulares domésticos e servizos chárter internacionais, ademais de realizar servizos de carga. A compañía ten bases no aeroporto de Roma-Fiumicino e no aeroporto de Boloña.
Historia
Mistral Air foi fundada no ano 1981 polo actor e antigo nadador Bud Spencer e comezou a operar en 1984. A compañía foi propiedade de TNT N.V. ata marzo de 2002 cando TNT vendeulle o 75% das accións a Poste Italiane.
A aeroliña ten sido contratada pola Santa Sé do Vaticano para transportar peregrinos a lugares como Lourdes, Fátima, Santiago de Compostela, Medjugorje, Palestina, Polonia e México. O primeiro voo de Roma a Lourdes foi o 27 de agosto de 2007 transportando ao vicario de Roma, o cardeal Camillo Ruini.
Frota
miniatura|right|[[Boeing 737-300QC]] En maio de 2018 a frota de Mistral Air estaba formada polos seguintes avións:
Atol Maiana
Maiana é un distrito de Kiribati e un atol ao norte das Illas Gilbert. Os lados norte e leste do atol son unha soa illa, mentres que o lado oeste consiste en arrecifes mergullados, e moitos illotes deshabitados, todos ao redor da lagoa. Todo isto rodea a unha lagoa no centro do atol, o cal ten 14 km de longo e é moi estreito, cunha anchura media de menos de 1 km e unha superficie total (incluíndo illotes deshabitados) de 16´72 quilómetros cadrados. Maiana atópase a 44 km ao sur da capital da illa de Tarawa Sur e ten unha poboación de 2.027 habitantes segundo o censo de 2010.
Xeografía
miniatura| 200px |O atol Maiana pódese ver na parte inferior desta fotografía, coa formación máis grande do [[Atol Tarawa]] A maioría das 2.027 persoas que viven en Maiana viven na illa principal, o pobo máis grande é Bubutei, no extremo sur da illa principal, que é o fogar de 489 persoas e case un cuarto (24%) da poboación total da illa. A poboación de Maiana é máis ou menos estable e ten ao redor de 2.000 persoas desde 1985.
O cambio climático
Moitas partes de Maiana sofren a erosión costeira, sendo os pobos de Tekaranga e Tematantongo particularmente os máis afectados. A seca é a outra gran preocupación o fornecemento limitado de auga potable da illa provén enteiramente da auga doce superficial, que se converte en salgada preto da costa, especialmente durante os períodos de seca. Do mesmo xeito que todos os atois de Kiribati, Maiana corre un grave risco co aumento do nivel do mar, xa que ata os pequenos cambios no nivel do mar poden causar unha erosión acelerada e ameazar as infraestruturas, a agricultura e o abastecemento de auga.
Desastre do transbordador de Maiana
O 13 de xullo de 2009, o buque Uean Te Raoi II, propiedade da Parroquia Católica de Maiana que viaxaba desde Teaorereke en Tarawa, zozobrou e afundiuse fronte a Maiana coa perda de 35 vidas.
Inglourious Basterds
Inglourious Basterds é unha coprodución estadounidense-alemá de 2009 escrita e dirixida por Quentin Tarantino. Está protagonizado por Brad Pitt, Christoph Waltz, Diane Kruger, Michael Fassbender e Eli Roth. O filme conta unha historia alternativa de dous complots de asasinato dos líderes políticos da Alemaña nazi, un planeado por unha xudía francesa propietaria dun cinema, e outro por un equipo de soldados xudeu-americanos liderados polo Tenente Aldo Raine. O título do filme foi inspirado polo director Enzo G. Castellari, director de The Inglorious Bastards (1978).
Tarantino escribiu o guión en 1998 pero debatíase co final e preferiu atrasar a rodaxe para traballar no filme de dúas partes Kill Bill. Despois de dirixir Death Proof en 2007, Tarantino volveu ó traballo de Inglourious Basterds. Unha coprodución entre os Estados Unidos e Alemaña, a fotografía principal do filme comezou en outubro de 2008 e foi rodado en Alemaña e Francia cun orzamento de $75 millóns. Inglourious Basterds estreouse o 20 de maio de 2009, no 62º edición do festival de Cannes.
Sinopse
Segunda guerra mundial. Durante a ocupación de Francia polos nazis, Shosanna Dreyfus (Mélanie Laurent) presencia a execución da súa familia por orde do coronel Hans Landa (Christoph Waltz). Ela logra fuxir a París, onde adopta unha nova identidade como propietaria dun cine. Noutro lugar de Europa, o tenente Aldo Raine (Brad Pitt) adestra un grupo de soldados xudeus ("The Basterds") para atacar obxectivos concretos. Os homes de Raine e unha actriz alemá (Diane Kruger), que traballa para os aliados, deben levar a cabo unha misión que fará caer os xefes do Terceiro Reich. O destino quere que todos se atopen baixo a marquesiña do cine onde Shosanna tamén planea acabar cos líderes nazis.
Torrevieja
Torrevieja (en valenciano: Torrevella, en castelán e oficialmente: Torrevieja) é un municipio situado ao sur do País Valenciano, na comarca do Baix Segura, a beiras do Mediterráneo. Con 101.381 habitantes (INE 2008), é a terceira cidade en poboación da provincia de Alacant tras Alacant e Elx.
Xeografía
miniatura|esquerda|Vista do porto deportivo. Ten 20 km de custa, salientando as praias de La Mata, Los Locos, El Cura, El Acequión ou Los Náufragos. As súas temperaturas medias oscilan entre os 12° e os 25 °C.
O termo municipal de Torrevieja limita co de Guardamar del Segura polo norte, co de Orihuela polo sur, e cos de Los Montesinos, Rojales e San Miguel de Salinas polo interior.
Poboación
A poboación oficial de Torrevieja, segundo datos do INE do 2008, é de 101.381 habitantes, dos cales son españois un 49,2% e estranxeiros un 50,8%. Entre os estranxeiros, os máis numerosos son os británicos, que representan un 12,4% da poboación total da cidade (INE 2007), seguidos de alemáns, suecos, rusos, colombianos, ucraínos, marroquís e noruegueses.
Historia
As Salinas de Torrevieja son anteriores ao século XIII e foron unha antiga posesión real.
Ata o ano 1802 en Torrevieja unicamente existía unha antiga torre de garda, que lle dá nome ao lugar, e algunhas casas de salineiros. Pero en 1803, o rei Carlos IV decretou o traslado da administración das Reais Salinas desde La Mata ata a súa actual localización en Torrevieja, e autorizouse a construción de casas. En 1829 un tremor destruíu totalmente a localidade que tivo que ser reconstruída posteriormente. A produción e o comercio do sal determinaron e organizaron a vida neste lugar, convertido en 1931 en cidade por privilexio outorgado por Afonso XIII. A produción artesanal limitábase no século XIX á fabricación de liño, cánabo e algodón para o consumo popular. A pesar de que un ancoradoiro dificultaba a carga do sal, o porto non se acabou de construír ata 1954.
A mediados do século XIX, a extracción de sal dirixíase fundamentalmente a través de buques suecos e holandeses. O mercado nacional deste produto era principalmente o galego e, en menor medida, o valenciano. A importancia do mercado exterior deste produto mantívose durante o século XX: unha cuarta parte do sal producida consómese en España e o resto é exportada, e as súas salinas son as máis importantes de Europa. Torrevella era tamén no século XIX a saída marítima das producións agrarias da Veiga Baixa.
Economía
A súa actividade económica baséase principalmente no turismo residencial e os servizos. Antigamente foi de grande importancia a pesca e a industria da sal a partir das lagoas de Torrevieja. Media ducia de barcos de cerco, tres arrastreiros e unha vintena de embarcacións de artes menores teñen base na baía de Torrevieja. A lagoa de Torrevieja é unha principais explotacións salineiras de España, cunha media de extracción de 600.000 toneladas anuais. Estas salinas contan cunha boa situación xeográfica con saída ao mar a través do porto de Torrevieja. En contraste con outras explotacións de sal mariña as lagoas permítenlle manter actividade durante case todo o ano. Ata mediados do século XX a salineira era a principal fonte de emprego dos habitantes da cidade. Unha profunda transformación tecnolóxica, e non tanto o declive da industria, reduciu o patrón a unhas 160 persoas.
Na vida económica da cidade ten grande importancia o mercado inmobiliario. En dúas décadas Torrevieja pasou de ser unha tranquila localidade receptora de traballadores doutras partes do país ou de Europa na súa época de vacacións, a unha cidade onde a construción é un dos principais factores de crecemento económico. Esta evolución xerou un crecemento demográfico.Dos 13.000 veciños censados a principios dos 80 aos máis de cen mil actuais.
Turismo
O turismo residencial é a principal actividade económica de Torrevieja, de forma incipiente desde os setenta, e cun protagonismo case exclusivo na economía local desde mediados dos oitenta. Da compra e venda de casas derívase unha intensa actividade construtora -que durante os noventa e principios desta década chegou a sumar cifras marca no panorama español con autorizacións por parte das administracións locais e autonómicas de ata 10.000 vivendas anuais-. Un desenvolvemento que propiciou o crecemento do sector servizos en múltiples actividades, como a hostalería, e outras concentradas en grandes superficies comerciais que son foco de atracción de clientes de toda a comarca da Veiga Baixa.
A cidade é receptora ademais dun importante fluxo de turismo nacional procedente sobre todo da Comunidade de Madrid, País Vasco, Castela-León, Galicia, Cantabria e Asturias. Estes visitantes ocupan seu segunda vivenda en Torrevieja en períodos concentrados durante os meses de verán e festivos. O parque inmobiliario erguido desde 1987, trala aprobación do Plan Xeral de Ordenación Urbana, supera as 120.000 vivendas, moitas delas transformaron seu inicial uso residencial secundario a primeira vivenda. A oferta hoteleira non acada no termo municipal as dous mil camas dispoñibles segundo a Axencia Valenciana de Turismo (2006). Ten tres portos deportivos na súa baía coa maior oferta de puntos de amarre da Comunidade Valenciana.
Lingua
Pese a ser antigamente de fala catalá, a causa da repoboación histórica do Baix Segura a fala pasou a ser castelá. Hai un dito de Guardamar sobre os habitantes de Torrevieja:
Cultura
miniatura|Igrexa Arciprestal da Inmaculada Concepción. miniatura|Torrevieja: monumento ás culturas do Mediterráneo. Son tradicionais, no ámbito da música, os grupos de habaneras, sendo Ricardo Lafuente Aguado un dos seus autores máis renombrados. De entre as súas obras, salienta particularmente "TORREVIEJA", máis coñecida pola súa primeira estrofa: "É Torrevieja un espello..."
Desde 1955 celébrase anualmente o Certame Internacional de Habaneras e Polifonía de Torrevieja, declarado de interese turístico internacional.
Sanidade
En Torrevella atópase o "Hospital de Torrevieja Dr. Manuel García Gea", Hospital público, con xestión por concesión privada, do Departamento de Saúde 22 da Axencia Valenciana de Saúde. Os centros de saúde de encabezamento do Departamento, atópanse situados en da propia Torrevieja, en Guardamar do Segura, Pilar de la Horadada e Rojales, abarcando a zona tamén a outros pobos como son San Fulgencio, Formentera do Segura, Benijófar, Campoamor (Orihuela), San Miguel de Salinas e Los Montesinos.
Tamén se atopa o hospital privado "USP Hospital San Jaime".
Política
Dende 1988 é alcalde da cidade Pedro Hernández Mateo, do Partido Popular.
A Corota, Seixosmil, Meira
A Corota é un lugar da parroquia de Seixosmil, no concello de Meira, na comarca de Meira. Segundo o IGE, en 2013 tiña 13 habitantes (6 homes e 7 mulleres).
Estimulación das mamilas
A estimulación das mamilas promove a secreción da hormona oxitocina, que é coñecido por aumentar a conexión dos pares, aumentar a confianza, diminuír a ansiedade e estimular o comportamento materno.
Selección de fútbol de Andalucía
A Selección de fútbol de Andalucía é unha selección de fútbol que representa á comunidade autónoma de Andalucía, España, baixo a organización da Federación Andaluza de Fútbol, sendo integrada por xogadores de devandita comunidade. A Federación andaluza non é membro nin da FIFA nin da UEFA, polo que a selección non está recoñecida e non pode disputar partidos nin competicións oficiais.
Con todo disputou varios partidos amigables aos longo da súa historia, aumentando a cantidade destes na década de 1990 e de 2000. O primeiro encontro internacional da selección andaluza foi contra Paraguai na cidade de Sevilla en 1965.
Os inicios
A selección andaluza de fútbol naceu no ano 1922, disputando catro partidos oficiais entre 1922 e 1924 no Campionato Interrexional, nova denominación da Copa do Príncipe de Asturias, competición oficial organizada pola Federación Española que enfrontaba entre si ás seleccións das distintas federacións rexionais. Alcanzou as semifinais do torneo nas dúas tempadas nas que participou, 1922/23 e 1923/24.
Oficialmente coñecíaselle como Selección Sur, posto que a Federación Andaluza de Fútbol denominouse Federación Rexional Sur de Clubs de Foot-ball desde a súa fundación o 15 de maio de 1915 ata 1950, aínda que o seu ámbito territorial coincidía co das oito provincias andaluzas.
Posteriormente disputou varios partidos amigables e en 1929, con motivo da Exposición Iberoamericana de Sevilla, a selección andaluza de fútbol xogou un encontro contra o Club Atlético Boca Juniors no estadio de Heliópolis, hoxe coñecido como Estadio Benito Villamarín.
Partidos conmemorativos
A selección andaluza de fútbol non volvería disputar un partido ata o ano 1965. Aquel ano disputou un torneo celebrado para conmemorar os cincuenta anos de existencia da Federación castelá de fútbol. A selección dirixida por Juan Arza impúxose na semifinal á selección de fútbol de Biscaia e perdeu na final fronte á selección castelá. Ese mesmo ano disputou un partido fronte á selección de fútbol de Paraguai, encontro celebrado no Ramón Sánchez Pizjuán de Sevilla, con motivo da celebración das Vodas de Ouro da Federación Andaluza de Fútbol.
A selección andaluza de fútbol non volvería disputar ningún encontro ata maio de 1990. Aquel ano disputou dous encontros, o primeiro o día oito en Sevilla contra a selección de fútbol do Uruguai, e o segundo deles o día 31 contra a selección de fútbol de Iugoslavia no Estadio Ramón de Carranza de Cádiz; ambos os partidos para conmemorar os 75 anos da Federación andaluza de fútbol.
Décadas de 1990 e 2000
Oito anos despois a selección Andaluza volveu disputar un encontro, nesta ocasión con carácter benéfico en solidariedade coas vítimas do Furacán Mitch. O 22 de decembro de 1998 xogou contra un combinado internacional da Liga, sendo dirixido o conxunto andaluz polos adestradores Joaquín Caparrós e José Enrique Díaz.
Cristóbal Montoro
Cristóbal Ricardo Montoro Romero, nado en Cambil (Xaén) o 28 de xullo de 1950, é un político español, ministro de Facenda e Administracións públicas entre 2011 e 2018. Entre 2000 e 2004 foi tamén ministro de Facenda no goberno de Aznar, e foi membro do Parlamento Europeo e da Comisión de Asuntos Económicos e Monetarios.
Selección de fútbol de Andalucía
Décadas de 1990 e 2000
Desde finais da década de 1990 a selección andaluza disputou encontros cunha maior regularidade, disputando a maioría dos seus encontros durante o período de Nadal, no que a Liga española detense por vacacións. Así o 28 de decembro de 1999 a selección andaluza xogou no Estadio Nuevo Los Cármenes de Granada contra a selección de fútbol de Estonia.
Cristóbal Montoro
Biografía
En 1973 licenciouse en Ciencias Económicas pola Universidade Autónoma de Madrid, na que en 1981 obtiña o doutoramento. Exercería como profesor axudante primeiro e logo titular, para finalmente obter no ano 1989 a cátedra de Facenda pública na Universidade de Cantabria.
Selección de fútbol de Andalucía
Décadas de 1990 e 2000
O 22 de decembro de 2000, a selección andaluza disputou no Estadio Nuevo Arcángel de Córdoba un encontro amigable contra a selección de fútbol de Marrocos. O encontro estivo ao bordo da suspensión, debido a que a delegación marroquí negouse a seguir xogando ata que non retirasen pancartas posta por afeccionados andaluces en apoio á loita do Fronte Polisario.
O 27 de decembro de 2001, Andalucía xogou no Estadio de la Cartuja de Sevilla contra a selección de fútbol de Tunisia, e o 27 de decembro de 2002, enfrontouse á selección de fútbol de Chile no Estadio La Rosaleda de Málaga. O encontro supuxo a retirada da selección de Andalucía de Fernando Hierro, xogador ao que se rendeu homenaxe, así como ao colexiado Antonio Jesús López Nieto.
O 27 de decembro de 2003, Andalucía enfrontouse á selección de fútbol de Letonia, nun encontro celebrado no Estadio Nuevo Colombino de Huelva. O 29 de decembro de 2004 Andalucía xogou no Sánchez Pizjuán de Sevilla contra a selección de fútbol de Malta.
Cristóbal Montoro
Biografía
Tras as eleccións de 2004, nas que chega ao poder o PSOE con maioría simple, cesa no seu cargo e é elixido eurodeputado nas eleccións dese mesmo ano.
Selección de fútbol de Andalucía
Décadas de 1990 e 2000
O 1 de xuño de 2005 xogou contra o Sevilla FC con motivo do centenario do club sevillano. Ese mesmo ano volveu disputar outro encontro o 28 de decembro fronte á selección de fútbol da China no Estadio Ramón de Carranza de Cádiz. O 27 de decembro de 2006, a selección andaluza de fútbol enfrontouse a un combinado palestino-israelí chamado Peace Team (Equipo da paz en inglés) no Estadio de la Cartuja de Sevilla.
Cristóbal Montoro
Biografía
Na cerimonia habitual no Palacio da Zarzuela tomou posesión pola fórmula do Xuramento como ministro de Facenda e Administracións Públicas do Goberno de España.
Selección de fútbol de Andalucía
Décadas de 1990 e 2000
O 27 de decembro de 2007, a selección andaluza disputou no Estadio Municipal de Chapín de Xerez da Fronteira un partido contra a selección de fútbol de Zambia.
Para decembro de 2008 estaba programado disputar un amigable contra a selección de fútbol de Kenya no Nuevo Estadio de la Victoria de Xaén, pero un problema cos visados impediu que o combinado africano puidese desprazarse a Andalucía.
O partido de 2009 que Andalucía ía disputar contra Estonia ou Angola tamén foi suspendido porque, segundo a FAF, non había posibilidade de atopar un operador de televisión para a retransmisión do encontro.
Historia de Portugal
Etimoloxía
O nome de Portugal deriva do nome romano Portus Cale. Cale era o nome dun asentamento primitivo localizado na desembocadura do Douro, que flúe cara ao Océano Atlántico no norte do actual país. Durante a segunda guerra púnica (final do século III a.C.) os romanos interveñen na Península Ibérica en contra dos cartaxineses. Nese conflito conquistaron a localidade de Cale (porto de orixe grega próximo ao actual Porto) pasando a denominala Portus Cale. Durante a Idade Media, a rexión circundante a Cale pasou a ser denominada polos Visigodos Portucale. Ese nome derivaría en Portugale durante os séculos VII e VIII. O termo foi usado para referirse á rexión entre o Douro e o Miño.
Algúns historiadores cren que a palabra Cale deriva do grego Kalles ("bonito"), referíndose á beleza do val do Douro, onde os gregos decidiron establecerse. A palabra sería transformada polos fenicios en Cale, pasando así aos Romanos. Outros autores pensan, con máis criterio, que Cale deriva dos pobos Galaicos que habitaban na zona.
Portu vén da palabra Porto, nome que tamén recibe a cidade que se atopa actualmente no lugar, Porto. A localización da antiga Cale é a actual Gaia (Vila Nova de Gaia), unha cidade alén do río.
Prehistoria e Idade Antiga
A rexión na que se atopa o actual Portugal estivo habitada polo menos hai cincocentos mil anos, primeiro polos Neanderthal e máis tarde polos homes modernos.
miniatura|esquerda|150px|Expansión dos iberos.
Os primeiros contactos con gregos e fenicios datan de finais do II milenio.
A Península Ibérica foi, xunto co norte de Italia o escenario principal da segunda guerra púnica entre Cartago e o Imperio Romano. Foi durante esta guerra cando arribaron ás costas peninsulares tropas romanas por primeira vez. Tras a conquista de Cartago por parte do Roma, os cartaxineses tiveron que renunciar á península a favor dos romanos (no 206 antes de Cristo). Este resultado, tras o final da segunda guerra púnica, desenvolveuse a partir do 202 a.C. No 197 a.C. os romanos crearon dúas provincias, baixo as cales quedaba dividida a península, eran a Hispania citerior (Norte de Hispania) e a Hispania ulterior (Sur de Hispania).
miniatura|dereita|180px|A provincia romana da Lusitania, ao sur-oeste da [[Península Ibérica.]]
Os pobos célticos que habitaban a zona, non estaban dispostos a someterse aos romanos sen antes loitar. Esta resistencia comezou practicamente desde o momento en que os romanos pisaron o territorio. Desta forma, no 197 a.C. comezaron as guerras celtiberas entre os pobos oriúndos de Iberia e as tropas romanas. Tras un acordo de paz, en 179 a.C., ideado por Tiberio Sempronio Graco, os pobos lusos sometéronse á que entón era a República Romana.
Con esta vitoria romana non se trouxo paz ás provincias, senón que os Lusitanos, outro pobo celtibero, terminarían por levantarse contra os romanos. O conflito foise agrandando cada vez máis.
En 154 a.C. deu comezo o que se coñece como guerra hispánica, un levantamento dos pobos celtiberos. Catro anos máis tarde, os romanos conseguiron vencer ao xefe lusitano e terminar coa revolta. Viriato, un dos poucos sobreviventes, converteuse en xefe dos Lusitanos, continuando coas loitas contra os romanos e converténdose no heroe do seu pobo. Cando foi asasinado por mans romanas, mentres se atopaba xunto co seu pobo na localidade de Viseu en 139 a.C., comezou de novo unha revolta. A partir do 138 aC os romanos comezaron a fortificar a zona na que se atopa a actual Lisboa. Xulio César arribou a Lisboa no 60 a.C., e terminou co último foco de resistencia lusitano.
Roma mantivo o poder no territorio durante case catro séculos. En 27 a.C. ten lugar unha reforma administrativa baixo o goberno de César Augusto, na cal divídese a Península Ibérica en tres provincias: Bética, Hispania Citerior ou Tarraconense e Lusitania (con capital en Emérita Augusta, a actual Mérida). A provincia da Lusitania dividiuse en tres conventos xurídicos: Pacensis (con capital en Pax Iulia, a actual Beja), Scallabitanus (con capital en Scallabis, a actual Santarém) e Emeritensis (con capital en Emerita Augusta, a actual Mérida). Lusitania compúñase da maior parte do territorio portugués actual (o que atopamos ao sur do Douro) así como as provincias españolas de Salamanca, Cáceres , gran parte de Ávila, zonas de Zamora , o oriente de Toledo , así como unha boa parte de Badaxoz. Durante a Antigüidade tardía, Diocleciano dividiría a Tarraconense en 3 provincias xurdindo a Hispania Cartaginense e Callaecia ou Gallaecia. A Gallaecia compúñase dos territorios do actual Portugal que se atopaban ao norte do Douro.
Os celtiberos eran pagáns, practicando o sacrificio humano, o que foi certificado por Apiano durante as exequias de Viriato. No século IV comezou a cristianización de todos os territorios, creándose catro dioceses (Braga, Ossónoba, Évora e Lisboa), das cales Braga era a máis antiga.
Invasores bárbaros
miniatura|esquerda|150px|Expansión dos visigodos en Península Ibérica
En 409 os chamados pobos bárbaros, suevos, alanos e vándalos (Asdingos e Silingos), todos de orixe xermánica, salvo os Alanos que eran pobos iranios, aséntanse en Hispania. En 411 estes pobos divídense entre si o territorio: os vándalos asdingos ocuparon a Gallecia, os suevos a rexión do norte do Douro, os alanos as provincias de Lusitania e Cartaginense e os vándalos silingos a Bética.
Ao mesmo tempo ten lugar a entrada dos visigodos na Península Ibérica ao servizo do Imperio Romano co obxectivo de subxugar aos invasores.
De todos estes pobos, os suevos e os visigodos serían os que tiveron unha presenza máis duradeira no territorio no que actualmente se asenta Portugal. Establecendo a capital do o seu reino en Braga, os suevos expanden o seu territorio cara a Galicia e Lusitania. Os suevos eran orixinariamente pagáns, sendo evanxelizados por Martiño de Braga, aínda que a variante do cristianismo á que pertenceron foi alternativamente católica (a da poboación autóctona) ou ariana (a dos visigodos). A partir de 470 crecen os problemas do Reino Suevo co veciño Reino Visigodo de Toledo. En 585 o rei visigodo Leovixildo toma Braga e anexiónase o Reino Suevo. A partir deste momento, toda a península permanecerá baixo o reinado godo (coa excepción dalgúns puntos na costa sur do mediterráneo, que estaban controladas polos Bizantinos), ata a invasión musulmá de 711.
As cidades sufriron unha forte decadencia, como en toda Europa Occidental, e tanto as formas de vida urbanas como a economía sufriron unha forte ruralización.
Nacemento de Portugal
Se rápida foi a Invasión musulmá, a Reconquista dos redutos de cristiáns do norte foi francamente máis lenta. Este proceso gradual orixinou o nacemento de pequenos reinos que se irían agrandando a medida que a Reconquista ía dando os seus froitos. O primeiro, o Reino de Asturias, converteríase en Reino de León con Afonso III o Magno de León no ano 901.
Máis tarde, Afonso VI de León (autodenominado emperador) entregou, por mérito, ao seu xenro Henrique de Borgoña, o Condado Portucalense. Deste condado, que pertencía ao Reino de León, pero que posuía grande autonomía xurdiría o Reino de Portugal. Henrique gobernou para conseguir unha autonomía completa no seu condado e deixou unha terra portucalense moito máis libre da que recibiu. Tras a súa morte (1112), sucédelle a viúva deste, Teresa de León, como rexente do condado durante a minoría de idade de Afonso Henriques. O pensamento de Teresa foi idéntico ao do seu marido: fortalecer a vida portucalense e conseguir a independencia do condado. Teresa comezou en 1121 a autodenominarse raíña, pero os grandes conflitos diplomáticos e a influencia dos nobres galegos (principalmente Fernando Pérez de Traba) na rexencia dos asuntos públicos prexudicou o seu esforzo. Aos catorce anos de idade (1125), o mozo Afonso Henriques é elevado á condición de cabaleiro, seguindo os costumes dos reis, e converténdose así en guerreiro independente. A posición de favoritismo da raíña en relación aos nobres galegos e a indiferenza aos fidalgos e eclesiásticos portucalenses orixinou unha revolta destes, baixo a dirección do seu fillo.
A loita entre Afonso Henriques e a súa nai desenvólvese ata que en 1128 ten lugar a Batalla de San Mamede (Guimarães) na que Teresa é derrotada e expulsada do territorio que gobernara durante quince anos. Afonso Henriques aproveitou a ocasión para declarar ao condado como principado independente.
No entanto, continuou loitando contra as tropas de Afonso VII de León e Castela (non conforme coa perda do condado), mentres que paralelamente loitaba contra os musulmáns. En 1139, Afonso Henriques conseguiu unha importante vitoria contra os musulmáns na Batalla de Ourique, declarando a independencia co apoio dos xefes portugueses, que o aclamaron como rei.
Nesta data, 1139, nacía oficialmente o Reino de Portugal e a súa primeira dinastía, con Afonso I de Portugal como rei.
Afonso Henriques dirixiuse ao papa Inocencio II reclamando protección pontificia para a nova monarquía, que declarou Portugal como tributario da Santa Sé. En 1143 é recoñecida a independencia de Portugal polo rei de Castela no Tratado de Zamora, asinándose definitivamente a paz. Durante o período que continúa, seguiuse atendendo, sempre que era posible, a asegurar a soberanía (que non estivo asegurada durante a Crise dinástica), así como a ampliar o territorio cara ao sur.
Portugal baixo a Casa de Borgoña e de Avís
miniatura|dereita|150px|Henrique de Borgoña, conde de Portugal. Henrique de Borgoña foi o fundador da primeira casa real portuguesa, a Casa de Borgoña, que gobernou o país ata 1383. Fernando I foi o último membro desta familia en gobernar Portugal. Os motivos da caída desta dinastía foron as loitas contra os reinos veciños de León e Castela e as revoltas en tempos de Dinís de Portugal.
Terminada a parte portuguesa da Reconquista en 1249, a independencia estivo en perigo pola presenza castelá, como resultado da crise de 1383-1385 pola sucesión do rei Fernando I. A independencia queda garantida na batalla de Alxubarrota coa aniquilación total do exército castelán e a aclamación popular de Xoán I, irmán de Fernando I pero fillo ilexítimo de Pedro I, que representaba o inicio da segunda dinastía, a de Avis, casa real que gobernaría Portugal ata a chegada de Filipe I e a independencia coa Dinastía de Braganza. Baixo a dinastía Avís, Portugal comezou os descubrimentos en ultramar así como foi creando un Imperio comercial por África, Asia e América.
Os Descubrimentos
miniatura|dereita|150px|Enrique o Navegante. A principios do século XV levaron a cabo algunhas campañas fose do territorio portugués, que levaron á conquista de prazas en África, como Ceuta e Tánxer. Debido á riqueza que supuxeron estas novas adquisicións territoriais, os portugueses decidiron continuar coas expedicións de ultramar para describir máis territorios cos que comerciar. O pretexto inicial foi a Evanxelización, que enseguida cambiaría polo interese dos descubrimentos e a vontade aventureira dos portugueses. Portugal decide enviar varias expedicións ao longo da Costa Africana, descubrindo Madeira, San Tomé e Príncipe, Cabo Verde, Angola e Guinea-Bisau, ata que Xoán II baseado en datos que quixo esclarecer, inicia un proxecto destinado a converter Portugal nunha das potencias internacionais, o descubrimento da ruta marítima á India. O proxecto sae a bo porto e foi Vasco da Gama, xa en tempos de Manuel I o que descobre o Océano Índico e expande a presenza portuguesa por toda a costa africana oriental ata a India. Mentres tanto, desde España chegaban noticias de que Cristovo Colón descubrira terras cara ao oeste, o que máis tarde sería denominado as Indias Occidentais. A curiosidade de Pedro Álvares Cabral sería a que descubrise o Brasil para os portugueses. Con colonias establecidas por varios puntos do mundo, Portugal converteuse rapidamente nun importante centro comercial, e xunto con España, converterían á Península Ibérica na maior potencia mundial da época.
O Imperio portugués
miniatura|esquerda|300px|Mapa anacrónico que mostra as áreas que pertencían ao Imperio Portugués nalgún momento durante [[1415 - 1999.]] O Imperio Portugués foi o primeiro e máis duradeiro dos imperios coloniais (1415-1999) desde a Era dos Descubrimentos. Tras o descubrimento da costa Africana, mentres se avanzaba por terra cara ao centro do continente, explorábanse rutas alternativas para o comercio das especias. A intensidade desta procura, por varias nacións, permitiría establecer colonias por todo o mundo, sendo Portugal unha desas nacións. Desde Brasil a Asia, Portugal expandía o seu lingua e costumes, traendo grandes riquezas á metrópole, en moitas ocasións en prexuízo das propias colonias. Salvo Brasil, onde emigraron moitos portugueses, a maior parte das colonias portuguesas non foron máis que factorías costeiras fortificadas que centralizaban o comercio local e vinculábano co transoceánico.
Tras o século XVI, Portugal viu perder gradualmente as súas riquezas, xa que ao formar parte da Monarquía española da Casa de Austria desde 1580 ata 1640, provocou que moitas das colonias portuguesas fosen atacadas por inimigos de España como Holanda e Inglaterra.
Na metrópole, a vida era acougada e serena cos dous primeiros reis españois, xa que mantiveron o status de Portugal, dando a nobres portugueses bos postos na corte española, e mantendo a independencia, leis, moeda e goberno portugués. Propúxose trasladar a capital de Imperio español a Lisboa. Máis tarde, Filipe IV intentou reducir esa autonomía, e os nobres portugueses temeron perder poder. Aproveitando a circunstancia da sublevación de Cataluña, o 1 de decembro de 1640 proclamouse a Xoán IV como novo rei, desatándose unha guerra con España. A gornición de Ceuta non aceptou ao novo rei e mantívose fiel a Felipe.
No século XVII os portugueses emigraron en gran número ao Brasil. En 1709, Xoán V prohibiu a emigración, xa que o país perdera unha gran porción da súa poboación. O Brasil foi convertido nun vicerreinado e os amerindios obtiveron a liberdade. En 1807 a coroa portuguesa fuxiu de Napoleón e instalouse no Brasil, que deixou de ser unha colonia para converterse en reino e cabeza do imperio. Tras a revolución portuguesa de 1820, que reclamaba o regreso do rei a Lisboa, Brasil independizouse. Durante a segunda metade do século XIX Portugal ocupou o territorio africano que rodeaba as fortalezas costeiras establecidas desde o século XVI, e constituíronse os gobernos coloniais de Angola, Mozambique e Guinea-Bissau. Tras a segunda guerra mundial, cando comezou a descolonización, Portugal resistiuse a conceder a independencia ás súas colonias. En 1961, tras a perda de Goa, invadida pola India, apareceron guerrillas independentistas en Angola e Mozambique, dando inicio a un longa guerra colonial que pouco despois se estendeu a Guinea-Bissau. O desgaste pola guerra en tres frontes levou a que unha parte do exército dese un golpe de estado en 1974 e prometese a descolonización. As colonias africanas, xunto a Timor Oriental, San Tomé e Príncipe e Cabo Verde independizáronse en 1975. A última colonia portuguesa, Macau, deixou de estar baixo os dominios lusos en 1999, cando se incorporou a China.
Dinastía Filipina
Inmediatamente logo de ocorrida a morte do rei Sebastián, as Cortes portuguesas recoñeceron como rei a Henrique o Cardeal, quen fora rexente do rei entre 1557 e 1568. Á morte deste, acaecida en 1580, a rexencia do reino foi asumida polo Consello de gobernadores do Reino de Portugal, constituída por cinco gobernadores.
A partir daquel momento, a coroa portuguesa foi disputada por varios descendentes da Dinastía de Avis. Así lla disputaron Catarina -filla do infante Eduardo-, o seu sobriño Ranuccio I Farnesio (Duque de Parma), Filipe II de España e Antonio, prior de Crato. Ranuccio era o herdeiro máis apropiado ao tratarse dun home e descender por liña masculina, do mesmo xeito que Catarina. Filipe II era o pretendente menos avantaxado en canto á xenealoxía, xa que era neto de Manuel I por liña feminina, e ademais era estranxeiro. En canto a Antonio, tamén era neto de Manuel I, pero nacera fose do matrimonio do seu pai, polo que era considerado ilexítimo.
Antonio, confiando na hostilidade popular cara a un rei castelán, presentouse como candidato alternativo a Filipe II. Esforzouse por probar o casamento dos seus pais, pero non puido mostrar ningunha evidencia. Antonio recibiu o apoio popular e o do clero inferior, mentres que Filipe II suborna ás clases altas con ouro procedente das Indias Occidentais; estas clases vían a unión de Portugal cos Reinos españois, como altamente beneficiosa para os seus intereses.
O 24 de xullo de 1580, Antonio se autocoronou rei de Portugal en Santarén, coa aclamación popular. Un mes despois, o 25 de agosto, as tropas castelás do duque de Alba derrotárono na batalla de Alcántara, converténdose Filipe II no novo rei Portugal (co nome de Filipe I) o 15 de abril de 1581, segundo o recoñecemento das Cortes de Tomar. Antonio fuxiu ás Azores, desde onde intentou continuar exercendo soberanía sobre Portugal ata 1583, ano en que foi expulsado delas polas hostes castelás.
Desta forma, Portugal pasou a formar parte da Monarquía Hispánica (1580 - 1640) nunha unión dinástica aeque principaliter. Esta unión non supuxo ningún cambio significativo, pois os reinos de Filipe II, tiñan o mesmo monarca, e seguían mantendo os seus ordenamentos xurídicos e institucións propias. Con esta unión, baixo a figura de Filipe II manteríase o maior imperio colonial da historia, pois ás xa vastas posesións españolas habería que unir as importantes prazas portuguesas no Brasil, África e Asia.
Os reinados de Filipe I e Filipe II de Portugal foron relativamente pacíficos principalmente porque houbo pouca interferencia castelá nos asuntos de Portugal, que seguía baixo a administración de gobernos portugueses. A partir de 1630, xa no reinado de Filipe III de Portugal, a situación tendeu a unha maior intervención castelá e a un descontento crecente. As numerosas guerras nas que España se viu envolvida, por exemplo contra as Provincias Unidas (Guerra dos Oitenta Anos) e contra Inglaterra, custaran vidas portuguesas e oportunidades comerciais. Dúas revoltas portuguesas habidas en 1634 e 1637 non chegaron a ter proporcións perigosas, pero en 1640 o poder militar español viuse reducido debido á guerra con Francia e a sublevación de Cataluña.