cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Deep Wound
Historia
A principios dos 80 J Mascis e o vocalista de Deep Wound Charlie Nakajima vivían en Amherst, Massachusetts, e estudaban no mesmo instituto. En 1982 o guitarrista Lou Barlow coñeceu a Scott Helland na sección de sinxelos de Oi! dunha tenda de discos local. Pouco despois Scott publicou un anuncio buscando músicos influenciados por bandas como Anti-Pasti e Discharge. Mascis respostou ao anuncio e foi co seu pai a unha audición á casa de Lou Barlow en Westfield. Aínda que o grupo xa tiña un vocalista Mascis convenceunos para substituílo por Charlie, completando así a formación de Deep Wound. A banda gravou rapidamente unha casete demo e comezou a realizar concertos en Boston con grupos locais de hardcore como SSD, The F.U.'s e Jerry's Kids, e adoitaba a facer de abreconcertos para bandas que tocaban no oeste de Massachusetts. Pouco despois a banda gravou o seu EP autotitulado, publicado por Radiobeat Records, e colaborou con dúa cancións no recompilatorio de Gerard Cosloy Bands That Could Be God compilation. Posteriormente gravarían con Gerard nas voces, pero as gravación aparentemente perdéronse. A medida que o grupo progresaba comezaron a tocar cada vez máis rápido, desenvolvendo finalmente un son borroso que se achegaba ao noise experimental.
Deep Wound separouse en 1984 pasando a formar J Mascis e Lou Barlow Dinosaur Jr. Barlow despois deixou Dinosaur Jr. e creou Sebadoh, Sentridoh e The Folk Implosion. Scott Helland formou Outpatients, tocou o baixo en Darkside NYC e no presente é guitarrista en Frenchy and the Punk. Charlie Nakajima formou a banda Gobblehoof. En varias fotografía de Dinosaur Jr. pode verse a J Mascis cun xersei de Deep Wound calcetado pola súa nai.
En abril de 2004 Sonic Youth realizou un concerto no John Green Hall do campus do Smith College en Northampton, Massachusetts, con J Mascis e Sebadoh como abreconcertos. Anunciárase que os dous músicos reuniríanse para tocar un feixe de cancións de Dinosaur Jr., porén, despois do seu concerto, Mascis regresou ao escenario sentándose na batería e Charlie Nakajima apareceu para dirixirse á audiencia. Lou Barlow e Scott Helland reuníronse con eles pouco despois e o público foi testigo dunha reunión de Deep Wound dunha única canción.
En 2005 o selo británico Damaged Goods publicou un álbum recompilatorio coa demo de 1982, o EP autotitulado e os temas que aparecían en Bands That Could Be God.
En xuño de 2013 Helland uniuse ao membros de Dinosaur Jr. para interpretar a canción "Training Ground" no Governor's Ball de Nova York.
Tim Duncan
Timothy Theodore Duncan, nado en Christiansted (Illas Virxes Estadounidenses) o 25 de abril de 1976, é un ex xogador profesional de baloncesto que xogou durante toda a súa carreira nos San Antonio Spurs da National Basketball Association (NBA), equipo co que conseguiu cinco aneis de campión. Está considerado como o xogador máis destacado na historia da franquía e un dos mellores ala-pivotes da historia do baloncesto.
Traxectoria
A súa familia, formada polos seus pais, William e Lone Duncan, e as súas dúas irmás Cheryl e Tricia era de clase media en Christiansted. Na escola, Tim era un estudante brillante, e soñaba con converterse en nadador olímpico. Os seus pais apoiábano constantemente, despuntando o mozo en 50, 100 e 400 metros estilo libre, e apuntando a disputar os Xogos Olímpicos de 1992 como membro do equipo de Estados Unidos. Con todo, os seus soños foron destruídos cando o Furacán Hugo esnaquizou en 1989 a única piscina olímpica que había nas Illas Virxes Estadounidenses, e forzando a Duncan a adestrar no océano.
Pero pronto perdeu o entusiasmo pola natación debido ao medo mortal que tiña ás quenllas, ademais recibiu un golpe emocional moi grande cando a súa nai morreu de cancro de mama un día antes dos seus décimo cuarto aniversario. Duncan non volveu nadar con espírito competitivo, polo que tivo que cambiar de deporte, elixindo o baloncesto, axudado polo seu cuñado. Inicialmente só buscaba algo co que acougar a súa dor, pero pronto se converteu na estrela do Instituto St. Dunstan's Episcopal e varias universidades fixáronse nel a pesar de levar xogando só desde noveno grao. Finalmente, a Universidade de Wake Forest fíxose cos seus servizos grazas a que Chris King, ex xogador e axente da NBA encargado de promocionar esta no Caribe, fixouse nel durante 1992 e convenceu ao adestrador de Wake Forest, Dave Odom, para que se fixese cos seus servizos.
Universidade
En Wake Forest, Duncan venceu aos problemas de transición e converteuse nun dos mellores xogadores da súa xeración. Foi nomeado All-American, e gañou en 1997 o Premio John R. Wooden ao mellor xogador masculino de toda a NCAA. Esa tempada, Duncan fixo 20.8 puntos e 14.7 rebotes por partido. Dominando a súa oposición cunha misteriosa serie de movementos no poste baixo e unha gama de tiros de media distancia, ademais dunha intensa defensa, Duncan gañou en dúas ocasións o premio ao Mellor Xogador da ACC cos Demon Deacons e por partida tripla o NABC Mellor Defensor do Ano. Xunto a outros, liderou a División I da NCAA en 1996-97 en rebotes (14,7 por partido), foi décimo en tapóns (3.3) e 28º en anotación (20.8). Ademais, lanzou cun 60.8% en tiros de campo e foi nomeado en 1996 e 1997 o Xogador do Ano da ACC, elixido no mellor quinteto do torneo da ACC en 1995, 1996 e 1997, no primeiro quinteto da Atlantic Coast Conference en 1995, 1996 e 1997, e MVP do torneo da ACC.
Ese ano, tamén liderou a conferencia en anotación, rebotes, porcentaxe de tiros de campo e tapóns, converténdose no primeiro xogador na conferencia en liderar ese catro categorías estatísticas nun mesmo ano. Duncan liderou a Wake Forest a un balance de 97-31, finalizando a súa carreira universitaria como o máximo taponador da historia da NCAA e un dos 10 xogadores capaces de conseguir 2.000 puntos e 1.500 rebotes na súa carreira. Tamén foi o primeiro xogador na historia da competición en chegar aos 1.500 puntos, 1.000 rebotes, 400 tapóns e 200 asistencias, e deixou os Demon Deacons como o máximo taponador da ACC con 481 tapóns e segundo nos anais da NCAA detrás de Adonal Foyle. Na lista de reboteadores da ACC finalizou terceiro con 1.570 rebotes. Tras coroarse como o mellor xogador universitario do momento, Duncan declarouse elixible para o Draft da NBA de 1997.
"Torres Xemelgas" (1997-2003)
miniatura|300px|Duncan e os Spurs na [[Casa Branca tras gañar o anel de 2003.]] No Draft de 1997, San Antonio Spurs seleccionou a Tim Duncan na primeira posición da primeira rolda. Os Spurs levaban varios anos fracasando en playoffs, e aínda estaba nas lembranzas a desastrosa tempada 1996-97 na que a súa estrela, o pivote David Robinson, perdeu practicamente todo o curso debido a unha lesión e o equipo finalizou cun balance de 20-62. Aínda que, mirando o lado positivo, de non ser por esa lesión tería sido moi complicado o seleccionar a Duncan no Draft, xa que o seu posto final na tempada non sería, nin de lonxe, tan baixo como o foi sen David.
Trala chegada de Duncan e co experimentado Robinson como parella interior, os Spurs foron considerados un dos equipos máis fortes á hora de loitar polo anel, sendo coñecido o dúo entre as dúas estrelas como "Torres Xemelgas". Na súa tempada rookie, Duncan cumpriu coas expectativas facendo 21,1 puntos, 11,9 rebotes, 2,7 asistencias e 2,5 tapóns xogando os 82 partidos da tempada regular, todos eles como titular. Foi nomeado Rookie do ano, ademais de ser elixido no mellor quinteto da tempada e de rookies, e no segundo defensivo. Tamén foi seleccionado para disputar como suplente o All-Star Game de 1998, e clasificou aos Spurs a playoffs como quinto do oeste, cun balance de 56-26. En postemporada caeron ante Utah Jazz en Semifinais de Conferencia tras bater a Phoenix Suns en primeira rolda. miniatura|esquerda|200px|Duncan tenta un tiro nun encontro ante os [[Los Angeles Lakers|Lakers]] Durante a tempada do peche patronal (1998-99), Duncan continuou co seu xogo e asinou 21,7 puntos, 11,4 rebotes, 2,4 asistencias e 2,5 tapóns en tempada regular, sendo elixido no primeiro quinteto da tempada e defensivo. Nos playoffs, eliminaron a Minnesota Timberwolves en primeira rolda por 3-1 e varreron a Los Angeles Lakers e Portland Trail Blazers en Semifinais e Finais de Conferencia. En xeral, fixeron que o traxecto cara ás Finais da NBA fose un camiño de rosas. Nas finais, venceron a New York Knicks por 4-1, polo que tan só deixaron escapar dous partidos en toda a postempada, sendo Tim Duncan nomeado MVP das Finais e convertendo aos Spurs en campións da NBA por primeira vez na historia da franquía.
Na campaña 1999-2000, as medias de Duncan foron de 23,2 puntos, 12,4 rebotes, 3,2 asistencias e 2,2 tapóns, sendo un ano máis elixido nos primeiros quintetos da NBA e conseguindo o MVP do All-Star Game de 2000 compartido con Shaquille O'Neal. Con todo, o concurso dos Spurs en postemporada foi un fracaso, en parte debido á lesión de Duncan a final de tempada que lle impediu disputar os playoffs. Como consecuencia, os Spurs foron eliminados en primeira rolda por Phoenix Suns en catro encontros.
Na seguinte tempada, Duncan foise até os 22,2 puntos, 12,2 rebotes, 3,0 asistencias e 2,3 tapóns, chegando en playoffs até as Finais de Conferencia e caendo ante os Lakers eliminando previamente aos Timberwolves e a Dallas Mavericks comodamente. Pero a mellor campaña de Duncan estaba por chegar, explotando definitivamente na 2001-02 tras ser nomeado MVP da tempada cuns números de impresión; 25.5 puntos, 12.7 rebotes, 3.7 asistencias e 2.5 tapóns. En playoffs, con todo, as cousas non foron tan ben, sendo eliminados de novo ante os Lakers, esta vez en semifinais.
Líder dos Spurs
miniatura|210px|Duncan defendido por [[Ben Wallace nas Finais de 2005.]] Tras a retirada de Robinson, Duncan convertíase no auténtico líder do equipo. Con todo, non puido defender o título tras ser eliminado polos Lakers en Semifinais de Conferencia, serie na que no quinto partido Derek Fisher anotou a crucial canastra a falta de 0,4 segundos para o final do encontro.
Aínda que as súas estatísticas descenderon (20,3 puntos, 11,1 rebotes, 2,7 asistencias e 2,6 tapóns) na tempada 2004-05, o equipo reforzouse coa fichaxe do tirador Brent Barry. Os Spurs regresaron ás Finais da NBA, gañándoas por terceira vez e cun Duncan recibindo o seu terceiro MVP das Finais (só Michael Jordan, Shaquille O'Neal e Magic Johnson gañaron ese premio en tres ou máis ocasións). Esta vez foi ante Detroit Pistons, sentenciando Duncan no sétimo e definitivo partido con 25 puntos e 11 rebotes.
Na campaña 2005-06, Duncan sufriu unha fascitis plantar a maior parte da tempada, limitándolle no seu rendemento e sendo o responsable do descenso nos seus números; 18.6 puntos, 11.0 rebotes, 3.2 asistencias e 2 tapóns por partido. Por primeira vez na súa carreira, non foi incluído no mellor quinteto da tempada. En playoffs, caeron en Semifinais de Conferencia ante Dallas Mavericks en sete partidos. Tras un curso repleto de obstáculos, Duncan volveu ás súas estatísticas na 2006-07 e ao mellor quinteto da tempada. En 2007, San Antonio Spurs gañou por cuarta vez o anel, esta vez despois de varrer a Cleveland Cavaliers liderados por LeBron James; pero nesta ocasión foi o seu compañeiro de equipo o francés Tony Parker quen levou o MVP das Finais. Con este último, suman 4 campionatos nos últimos 7 anos, converténdose San Antonio nunha dinastía e Tim Duncan no seu monarca.
As Laxas, Vilar, Mondariz
As Laxas é un lugar da parroquia de Vilar, no concello pontevedrés de Mondariz, na comarca do Condado. Tiña 13 habitantes no ano 2013 segundo datos do Instituto Galego de Estatística, dos cales eran 3 homes e 9 mulleres, o que supón un aumento con relación ao ano 2000 cando tiña 9 habitantes.
Gondufe
O topónimo Gondufe pode referirse a:
Gamonal
Gamonal pode referirse a:
Manuel Soto Freire
Manuel Soto Freire, nado en Lugo o 26 de xaneiro de 1826 e finado en Pantón o 27 de marzo de 1897, foi un xornalista e editor galego.
Traxectoria
Formado en Lugo como caixista na imprenta Pujol, estableceu os seus obradoiros tipográficos en 1851. Considerado o primeiro editor que planificou todo un proceso editorial en Galicia, dividiu os seus proxectos en dúas seccións, a relixiosa, a máis numerosa, e outra variada onde incluíu unha parte literaria, ensaio, manuais e grandes obras.
Editou os xornais La Aurora del Miño (1857), do que foi director e fundador; El Correo de Lugo (1860), que dirixiu; El Diario de Avisos (1861 e 1865), Boletín del Clero del Obispado de Lugo (1861), Boletín Oficial de Ventas de Bienes Nacionales (1861-1868), El Gallego (xullo 1867-decembro 1867), La Paz (1869-1873), La Patria (1869), La Fe (1873) e El Lucense (1883). Editou Análisis de las aguas minerales de Lugo (1853), a publicación anual do Calendario de Galicia (1857), os almanaques Almanaque de Galicia (1858), Las Dos Asturias (1864) e El Reino de Galicia (1866), e o Boletín eclesiástico (1868), a primeira revista relixiosa editada en Galicia.
Publicou, por entregas, os dous primeiros tomos da Historia de Galicia (1865-1866) de Manuel Murguía, e a Gramática Gallega (1868) de Saco y Arce, amais de obras de Rosalía de Castro, como El caballero de las botas azules. Tamén publicou, en 1873, as Antigüeades prehistóricas y célticas de Galicia, de José Villa-amil y Castro.
O ano seguinte, en 1874, pasoulle o taller e a imprenta a Juan María Bravos.
Foi autor do ensaio ''La imprenta en Galicia. Ensayo bibliográfico'' (1892), de consulta obrigada no estudo da prensa periódica en Galicia.
As Somozas, As Somozas
Santiago Seré das Somozas é unha parroquia que se localiza no norte do concello coruñés das Somozas na comarca de Ferrol. Segundo o IGE en 2018 tiña 575 habitantes (277 mulleres e 298 homes) distribuídos en 57 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 644 habitantes.
Orde corintia
A orde corintia é a máis elegante e ornamentada das ordes arquitectónicas clásicas. Atribúese a súa creación ao escultor grego Calímaco no século IV a.C. Dise que ao ver un exemplar de acanto enroscada nun queipo ofrendado xunto á tumba dunha doncela, tivo a inspiración de crear a típica ornamentación dos chapiteis. No esencial é similar á orde xónica, da que difire basicamente na forma e tamaño do capitel. Unha das construcións máis destacables executadas segundo as pautas estilísticas da orde corintia é o monumento de Lisícrates en Atenas, levantado cara a 334 a.C. miniatura|Esquema da orde corintia
Trevonzos, Cespón, Boiro
Trevonzos é un lugar da parroquia de Cespón no concello coruñés de Boiro, na comarca da Barbanza. Segundo o padrón municipal (INE 2013) ten 70 habitantes (29 homes e 41 mulleres).
Nicholas Guild
Traxectoria
Estudou filoloxía inglesa e filosofía na Universidade de California, Berkeley. Foi profesor de inglés na Universidade de Clemson e na Universidade Estatal de Ohio e dedicouse á crítica literaria. En 1978 saíu publicada a súa primeira novela, The Lost and Found Man. Entre as súas outras novelas están The Summer Soldier (1978), Chain Reaction (1984), The Berlin Warning (1984), The Assyrian, The Blood Star e Angel (1995)
Antonio Fernández Bordas
Antonio Fernández Bordas, nado en Ourense o 12 de xaneiro de 1870 e finado en Madrid o 18 de febreiro de 1950, foi un violinista e profesor de música galego.
Traxectoria
Discípulo de Pablo Sarasate e de Jesús de Monasterio, accedeu á cátedra de virtuosismo de violín no Real Conservatorio Superior de Música de Madrid, institución da que foi director a partir de 1921.
Durante o seu mandato o Conservatorio foi desaloxado do Teatro Real pola Real Orde do Ministerio de Instrución Pública do 14 de novembro de 1925, que declaraba o edificio en ruínas e ordenaba a suspensión urxente das clases, comezando así unha prolongada peregrinación do centro por diferentes edificios e locais de Madrid.
Bordas foi un home prodixioso na acomodación a diferentes situacións políticas: foi director co réxime constitucional, coa ditadura de Primo de Rivera, coa monarquía agonizante, con case toda a República e durante os primeiros meses do franquismo ata a súa xubilación en 1940. O seu mandato caracterizouse pola resistencia a calquera innovación e polo illamento do Conservatorio da vida musical do país. De importancia para o centro baixo o seu mandato foron os nomeamentos de Oscar Esplá como profesor de "Folklore na Composición" e de Eduardo Martínez Torner como profesor de "Prácticas de Folklore". Ó pouco tempo de comezar a guerra civil, foi destituído Fernández Bordas, recuperando o cargo en 1939, ano no que o Conservatorio se trasladou a uns locais do Teatro Alcázar, totalmente insuficientes. Foi un dos principais representantes da escola violinística española. O seu traballo como concertista foi moi amplo, participando na Sociedad de Cuartetos de Madrid, a Sociedad de Conciertos e a Orquesta Sinfónica de Madrid. Destas dúas últimas foi violín solista e concertino, e logo director. Esporadicamente tamén formou diversos grupos de cámara, nos que participaron, entre outros, Conrado del Campo, Víctor Mirecki, Manuel de Falla ou Juan Ruiz Casaux.
Foi académico de número da Real Academia de Belas Artes de San Fernando.
Ramón Berenguer III
miniatura|dereita|200px|Ramón Berenguer III Ramón Berenguer III o Grande, nado en Rodez (Occitania) entre os anos 11 de novembro de 1082 e finado en Barcelona o 23 de xaneiro de 1131, foi Conde de Barcelona, Xirona, Osona, Besalú, Provenza e Cerdaña.
Laurentino Espinosa Valladares
Laurentino Espinosa Valladares, nado en Vilancosta (parroquia de Berres, A Estrada) en 1861 e finado nos anos trinta, foi un avogado, xornalista e político galego.
Vida persoal
Casou en 1883 con Concepción Cervela Malvar, que finou xa viúva en xullo de 1937, e tivo como fillos a José, Avelino, Andrés, Germán, María, que casou con Manuel Ferreirós Oca, e Albina e Mercedes Espinosa Cervela, que foron sucesivamente a primeira e segunda esposa de Antón Losada Diéguez.
Fútbol
A FIFA é o organismo encargado de organiza-lo fútbol a nivel mundial, e para facilitar ese traballo, creou diversas organizacións continentais. Así, temos en Europa á UEFA; en África á CAF; en América do Norte, Central e Caribe, á CONCACAF; en Suramérica á CONMEBOL; en Asia á AFC; e en Oceanía á OFC.
Dentro das competicións a nivel mundial, o torneo máis relevante é o Copa do Mundo, polo que a seleccións nacionais se refire, que se disputa cada catro anos. En canto a clubs, o torneo máis importante é a Copa Mundial de Clubs da FIFA, que disputan os campións de tódalas confederacións. Este torneo substitúe á antiga Copa Intercontinental.
Nome
As regras do fútbol codificounas en Inglaterra a Football Association en 1863 e o deporte pasou a se coñecer como association football para distinguilo das moitas versións de fútbol que existían entón, especialmente do rugby football que tiña as súas propias regras dende 1848. Non obstante, a primeira referencia ó "balón inchado co que se xogaba" data de mediados do século XIV e coa forma foteballe. . A palabra soccer (outra denominación que recibe o fútbol en inglés) é unha abreviación coloquial do termo Association e apareceu primeiro en 1889 como socca. A súa orixe débese a un estudante de Oxford chamado Charles Wreford Brown, quen xogou para a selección inglesa e chegou ó posto de vicepresidente da Asociación de Fútbol. A finais do século XIX, soccer era a palabra coas que as clases altas se referían ó xogo, practicado nas escolas privadas, namentres que a clase traballadora empregaba o termo football. En inglés a forma association football caeu en desuso, mais algúns equipos e institucións aínda a empregan nos seus nomes oficiais. No Reino Unido emprégase "football" e "soccer" no Canadá e os Estados Unidos. Nalgúns países onde son populares outras versións de fútbol (Australia, Irlanda, Gales, Suráfrica e Nova Zelandia) usan as dúas formas. Así e todo, as asociacións nacionais de Australia e Nova Zelandia empregan principalmente "football" en situacións formais.
O deporte chegou ó resto do mundo grazas ós inmigrantes británicos e os países que recibiron o deporte adoptaron o termo inglés. Así, pasou a ser fußball en alemán, voetbal en holandés, fotbal nas linguas escandinavas, futebol en portugués e fútbol en castelán. En francés, a escrita non se modificou e a actividade coñécese como le football (con frecuencia abreviado a le foot), aínda que no Quebec se coñece como le soccer, dado á coexistencia co football canadien. En Italia, un ritual da corte florentina coñecido como il calcio storico era semellante abondo ó deporte, e decidiron emprega-la palabra calcio para nomear a actividade.
En Gran Bretaña, ó fútbol chámaselle coloquialmente footie.
Orixes
En Europa, xa a finais da Idade Media e séculos posteriores, desenvolvéronse nas illas británicas e zonas contiguas distintos xogos de equipo, aos cales coñecianse como códigos de fútbol. Estes códigos fóronse unificando co paso do tempo, pero foi na segunda metade do século XVII cando se deron as primeiras grandes unificacións do fútbol, que máis tarde deron orixe ao fútbol de rugby, ao fútbol americano, ao fútbol australiano e ao deporte que hoxe se coñece en gran parte do mundo como fútbol a secas. undefined
Noutras zonas do mundo tamén se practicaban xogos nos que unha pelota era impulsada cos pés. Entre elas poden mencionarse as misións xesuíticas na zona guaraní, máis especificamente na de San Ignacio Miní no século XVII, na rexión que agora se coñece como Misións. O xesuíta español José Manuel Peramás escribiu no seu libro De vita et moribus tredecim virorum paraguaycorum: «Adoitaban tamén xogar cun balón, que, aínda sendo de goma chea, era tan lixeiro e rápido que, cada vez que o golpeaban, seguía rebotando algún tempo, sen pararse, impulsado polo seu propio peso. Non lanzaban a pelota coa man, como nós, senón coa parte superior do pé espido, pasándoa e recibíndoa con gran axilidade e precisión». undefined “Si, os guaranís xogaban un xogo de pelota cos pés. Descríbeo o pai xesuíta José Cardiel, no libro As misións do Paraguai” (Madrid, Historia 16, 1989, p. 135): Os guaranís non xogan á pelota como nós coa man, senón que a envían e vólvena a recibir coa parte superior do pé descalzo con gran rapidez e moita destreza” (José Manuel Peramás, Platón y los Guaraníes. Asunción, CEPAG, 2004, p. 97).
Os primeiros códigos británicos caracterizábanse por ter poucas regras e pola súa extrema violencia. Un dos máis populares foi o fútbol de entroido. Pola devandita razón o fútbol de entroido foi prohibido en Inglaterra por decreto do rei Eduardo III e permaneceu prohibido durante 500 anos. O fútbol de entroido non foi o único código da época; de feito existiron outros códigos máis organizados, menos violentos e mesmo que se desenvolveron fóra das illas británicas. Un dos xogos máis coñecidos foi o calcio florentino, orixinario da cidade de Florencia (Italia). Este deporte influenciou en varios aspectos ao fútbol actual, non só polas súas regras, senón tamén polo ambiente de festa en que se xogaban estes encontros.
Con todo o fútbol en si non ten unha historia clásica. A pesar de calquera similitude con outros xogos de pelota xogados en todo o mundo, a FIFA recoñeceu que non existe conexión histórica con ningún xogo xogado na antigüidade fóra de Europa.
Unificacións do século XIX
miniatura|upright|Unha representación do [[calcio florentino durante o século XVII.]] A historia do fútbol en Inglaterra remóntase polo menos ao século VIII. As regras modernas do fútbol asociativo baséanse nos esforzos de mediados do século XIX para estandarizar as formas moi variadas de fútbol que se xogaban nas escolas públicas de Inglaterra. Os colexios británicos dividíronse fronte o código do rugby; mentres varios decidiron seguilo, outros decidiron rexeitalo debido a que neles a práctica era non tocar o balón coa man. Entre estes últimos colexios atopábanse os de Eton, Harrow, Winchester, Charterhouse e Westminster. A mediados do século XIX déronse os primeiros pasos para unificar todos os códigos do fútbol nun. O primeiro intento foi en 1848, cando na Universidade de Cambridge, Henry de Winton e John Charles Thring fixeron un chamamento a membros doutras escolas para regulamentar un novo código, o Código Cambridge, tamén coñecido como as Regras de Cambridge. As regras presentaban un importante parecido ás regras do fútbol actual. Quizais o máis importante de todos foi a limitación das mans para tocar a pelota, pasando a responsabilidade de trasladar a mesma aos pés. O obxectivo do xogo era facer pasar unha pelota entre dous postes verticais e por baixo dunha cinta que os unía, e o equipo que marcaba máis goles era o gañador. Mesmo se creou unha regra de fóra de xogo similar á actual. Os documentos orixinais de 1848 perdéronse, pero consérvase unha copia das regras de 1856. Entre 1857 e 1878 utilizouse un código do fútbol que tamén achegaría características ao fútbol moderno: o Código Sheffield, tamén coñecido como as Regras de Sheffield. O código, creado por Nathaniel Creswick e William Prest, adoptou regras que se ven reflectidas no fútbol actual, como o uso dun traveseiro (poste horizontal) de material ríxido, en lugar da cinta que se usaba ata o momento. Tamén se adoptou a utilización de tiros libres, saques de esquina e saques de banda como métodos de continuación do xogo.
Aínda que con estas unificacións do fútbol lográronse varios avances para a creación do fútbol moderno, considérase que o día do seu nacemento é o 26 de outubro de 1863, cando The Football Association reuniuse por primeira vez. Ese día, Ebenezer Cobb Morley iniciou unha serie de seis reunións entre doce clubs de distintas escolas londinienses na Taberna Freemason's, co obxectivo de crear un código de fútbol universal e definitivo, que tivese a aceptación da maioría. miniatura|upright| 0-0, [[Primeiro partido internacional de fútbol|primeiro partido oficial entre seleccións (30 de novembro de 1872).]]Finalizadas as reunións, o 8 de decembro, once dos doce clubs lograron o consenso para establecer 14 regras do novo código, o cal recibiría o nome de fútbol asociación (association football en inglés), para diferencialo doutros códigos do fútbol da época. Só o club Blackheath negouse á creación destas regras, que máis tarde se convertería nun dos creadores doutro famoso deporte, o rugby.
O regulamento utilizado como base para o fútbol foi o Código Cambridge, excepto en dous puntos do mesmo, os cales eran considerados de moita importancia para os códigos actuais: o uso das mans para trasladar o balón e o uso dos tackles (contacto físico brusco para quitarlle a pelota ao rival) contra os adversarios. Este foi o motivo do abandono do club Blackheath.
Xunto á creación do novo código creouse a The Football Association (FA), órgano que rexe ata a actualidade o fútbol en Inglaterra. Neses momentos, os estudantes das escolas inglesas desenvolveron as abreviaturas "rugger" e "soccer" (derivado de "association"), para designar a ambos os deportes: o rugby e o fútbol, respectivamente. Con este último termo é maioritariamente coñecido o fútbol nos Estados Unidos.
Primeiros eventos
Xa co fútbol ben definido, comezáronse a disputar os primeiros encontros con este novo código.
O 20 de xullo de 1871, un xornal británico anunciou a creación dun torneo organizado pola FA, o primeiro paso para a creación da Copa de Inglaterra. Ese ano, a FA estaba composta por 50 equipos, pero só 12 decidiron participar na primeira edición do torneo, 1871-1872, que foi gañada polo Wanderers FC. O 30 de novembro de 1872, e  disputaron o primeiro partido oficial entre seleccións nacionais, encontro que concluíu en empate sen goles. O partido disputouse no Hamilton Crescent, actual campo de crícket, en Partick (Escocia).
Entre xaneiro e marzo de 1884, disputouse a primeira edición do British Home Championship, que ata a súa desaparición en 1984 era o torneo de seleccións máis antigo da historia. O primeiro título gañouno. A primeira competición de liga chegou na tempada 1888-1889 coa creación da Football League. Participaron 12 equipos afiliados á FA, e cada un xogou un total de 22 encontros. Devandito torneo quedou en mans do Preston North End Football Club, que ademais o logrou sen ser vencido.
Expansión internacional
miniatura|upright|A [[Selección de fútbol do Reino Unido|selección británica obtivo o primeiro campionato internacional de seleccións.]] miniatura|upright|[[Balón de fútbol de 1924. Museo do Sevilla.]]
Co pasar dos anos, o fútbol expandiuse rapidamente nas illas británicas, onde se crearon novas asociacións de fútbol, á parte da inglesa (fundada en 1863), que representaban ás catro rexións do por entón Reino Unido de Gran Bretaña e Irlanda: a Scottish Football Association (Escocia, 1873), a Football Association of Wales (Gales, 1876) e a Irish Football Association (Irlanda, 1880). A finais dos anos 1880 o fútbol comezou a expandirse rapidamente fora do Reino Unido, principalmente debido á influencia internacional do Imperio británico. Os primeiros países en iniciar as súas asociacións de fútbol foron Dinamarca e os Países Baixos (1889), aos que logo se sumaron as asociacións de Nova Zelandia (1891), Arxentina (1893), Bélxica, Chile e Suíza (1895), Italia (1898), Alemaña e Uruguai (1900), Hungría (1901), Noruega (1902), Suecia (1904) e España (1913).
O auxe do fútbol a nivel mundial motivou a creación da FIFA o 21 de maio de 1904. As asociacións fundadoras foron Bélxica, España (representada polo Madrid F. C.), Dinamarca, Francia, Países Baixos, Suecia e Suíza. As catro asociacións de fútbol do Reino Unido, as denominadas Home Nations, opuxéronse á creación do devandito órgano. Debido ao crecemento do fútbol, a FIFA anunciara a primeira competición internacional de seleccións para 1906, pero por problemas internos de varias asociacións a mesma non se desenvolveu. O fútbol xa se presentou ao mundo por medio dunha serie de encontros de exhibición durante os Xogos Olímpicos de 1900, 1904, 1906 (xogos intercalados), todos a nivel de clubs, ata que a edición de 1908 recibiu por primeira vez unha competición de seleccións. A medalla de ouro quedou en mans da selección de fútbol do Reino Unido.
En 1916 fundouse a Confederación Suramericana de Fútbol (Conmebol), que ese mesmo ano organizou a primeira edición do Campionato Suramericano de Fútbol, actual Copa América —devandito torneo mantense como o máis antigo da historia do fútbol a nivel de seleccións, dos que aínda existen—. Nesa primeira edición participaron Arxentina, Brasil, Chile e Uruguai, resultando campión este último.
A primeira guerra mundial fixo retroceder o desenvolvemento do fútbol, pero as edicións de 1924 e 1928 dos Xogos Olímpicos revitalizaron o deporte, en particular as actuacións da selección uruguaia. Este novo crecemento do fútbol motivou que a FIFA confirmase o 28 de maio de 1928 en Ámsterdam a realización dun campionato mundial de seleccións, cuxa sede sería confirmada o 18 de maio de 1929 no congreso de Barcelona. Uruguai sería sede da primeira edición da Copa do Mundo de Fútbol, que se celebraría en conxunto co centésimo aniversario da primeira Constitución uruguaia. A selección uruguaia quedou co primeiro título da historia da competición. A segunda edición do torneo realizouse en 1934 en Italia, e foi utilizada polo ditador Benito Mussolini como propaganda do seu réxime. A competición viuse deslucida debido á intervención de Mussolini, que fixo todo para que a súa selección italiana obtivese o torneo, mesmo con ameazas aos árbitros da final. A terceira edición do torneo tamén se viu deslucida debido a Mussolini, que antes da final entre Italia e Hungría enviou un telegrama á súa selección ameazándoos de morte. Finalmente a selección azzurra, que vestiu un uniforme completamente negro representando ao Partido Nacional Fascista, impúxose na final por 4 goles a 2.
A segunda guerra mundial tamén tivo un efecto similar sobre o fútbol. En 1946 as Home Nations, que se habían desafiliado da FIFA tras a primeira guerra mundial, volveron ao órgano internacional. O 10 de maio de 1947 considérase unha data de vital importancia para o rexurdimento da FIFA e do fútbol mundial, grazas á realización do encontro amigable entre a selección británica e un combinado de futbolistas europeos, o Resto de Europa XI, no denominado Partido do Século. O encontro disputouse en Hampden Park, Glasgow, Escocia, ante 135 000 espectadores. O conxunto británico gañou o partido cun marcador de 6 goles a 1, e a recadación do partido foi doada á FIFA para axudala no seu relanzamento. A primeira edición da Copa Mundial posterior á segunda guerra mundial se desenvolveu en Brasil durante 1950. O triunfo da selección uruguaia no lembrado Maracanazo coroou o rexurdimento da FIFA e do fútbol mundial.
Consolidación
miniatura|upright|Encontro entre e  na [[Mundial de Fútbol de 2006|Copa Mundial de Fútbol de 2006.]] miniatura|upright|Ryan Valentine anota para o [[Wrexham Association Football Club|Wrexham durante un encontro da Football League Two.]]
A segunda metade do século XX sería a época de maior crecemento do fútbol. O fútbol suramericano xa se atopaba organizado desde 1916, ano en que se fundou a Confederación Suramericana de Fútbol, pero o deporte noutras zonas comezaríase a agrupar nos anos 1950 e 60. En 1954 o fútbol europeo e asiático organizaríase na Unión de Asociacións Europeas de Fútbol e a Confederación Asiática de Fútbol respectivamente. En Europa consolídanse os clubs con maiores orzamentos, fundados na súa maioría a finais do século XIX, pero que alcanzan grandes cotas de éxito na segunda metade do s. XX. Entre eles destaca o club español Real Madrid Club de Fútbol, declarado por FIFA "Mellor Club do Mundo no s. XX". En África fundaríase a Confederación Africana de Fútbol en 1957; en América do Norte, Central e o Caribe, a CONCACAF en 1961; e por último en Oceanía, a Confederación de Fútbol de Oceanía en 1966. Ditas organizacións afiliaríanse á FIFA baixo o nome de confederacións.
En paralelo coas creacións das novas confederacións comezáronse a disputar os primeiros torneos rexionais de seleccións, excepto pola Confederación Suramericana de Fútbol, que xa disputaba o seu Campionato Suramericano de Seleccións desde 1916. En 1956 a Confederación Asiática de Fútbol realizou a primeira edición da Copa Asiática, e ao ano seguinte a Confederación Africana de Fútbol organizou a Copa Africana de Nacións. En 1960 créase a Eurocopa, que agrupa ás seleccións da UEFA. Pola súa banda, a CONCACAF disputaría por primeira vez a Copa Concacaf en 1963, que máis tarde sería substituída pola |Copa de Ouro. A Confederación de Fútbol de Oceanía sería a última en crear o seu propio torneo, a Copa das Nacións da OFC, celebrada por primeira vez en 1973.
Ese mesmo ano disputouse a primeira edición da Copa Intercontinental, que reuniu aos campións dos torneos continentais de Suramérica e Europa. Este torneo substituíuse en 2005 pola Copa Mundial de Clubs da FIFA, que ademais recibie aos campións das demais confederacións.
Mentres tanto, a Copa Mundial de Fútbol consolidouse como o evento deportivo de maior importancia no mundo enteiro, incluso superando en audiencia aos propios Xogos Olímpicos. ,
Popularidade
miniatura|upright|Mapa comparativo da popularidade do fútbol a nivel mundial, medido polo número de xogadores activos por cada 1000 habitantes. Os países que figuran en cor verde corresponden aos lugares nos que o fútbol é o deporte máis popular.
Segundo unha enquisa realizada pola FIFA no ano 2006, aproximadamente 270 millóns de persoas no mundo están activamente involucradas no fútbol, incluíndo a futbolistas, árbitros e directivos. Destas, 265 millóns xogan ao fútbol regularmente de maneira profesional, semi-profesional ou afeccionado, considerando tanto a homes, mulleré, xoves e nenos. Dita cifra representa ao redor do 4 % da poboación mundial. A confederación con maior porcentaxe de persoas activamente involucradas co fútbol é a Concacaf, co 8,53 % da poboación. O seu contraparte dáse na zona da Confederación Asiática de Fútbol (AFC), onde a porcentaxe é de só un 2,22 %. A UEFA ten unha porcentaxe de participación do 7,59 %; a Confederación Suramericana de Fútbol (CONMEBOL) de 7,47 %; a Confederación de Fútbol de Oceanía (OFC) de 4,68 %; e a Confederación Africana de Fútbol do 5,16 %. Existen máis de 1,7 millóns de equipos no mundo e aproximadamente 301 000 clubs.
O país con máis futbolistas que se desempeñan regularmente (excepto nenos) é a China, que posúe 26,1 millóns de futbolistas. Ségueno: Estados Unidos (24,4 millóns), India (20,5), Alemaña (16,3), Brasil (13,1), Colombia (9,2) e México (8,4). Doutra banda, as Federacións con menor cantidade de futbolistas regulares (excepto nenos) son Montserrat, con 300 futbolistas, as Illas Virxes Británicas (658), Anguila (760) e as Illas Turks e Caicos (950).
As regras do xogo
Coma resumo, pódese dicir:
Nun partido de fútbol enfróntanse dous equipos formados por 10 xogadores e un porteiro cada un. Dise que un equipo mete un gol cando o balón traspasa totalmente a liña de gol da portería contraria. O obxectivo do xogo é marcar máis goles có contrario.
O único xogador que pode toca-lo balón coas mans durante o xogo é o porteiro ou gardameta, sempre e cando se manteña dentro da súa área (zona próxima á portería).
O tempo de xogo divídese en dous períodos de 45 minutos separados por un descanso de 15. Dependendo das interrupcións acontecidas ó longo do período de xogo o árbitro pode engadir uns minutos en cada un dos tempos.
Competicións máis importantes
miniatura|250px|Momento do lanzamento dunha pena máxima, acadando un gol.
Seleccións
A nivel de seleccións nacionais, o torneo máis importante é a Copa Mundial de Fútbol, que se disputa desde 1930. Previo á creación da Copa Mundial, en particular durante os anos 1920, a competición de fútbol dos Xogos Olímpicos era considerada a máxima competición do deporte, aínda que na actualidade mantense como un torneo secundario onde se permiten xogadores menores de 23 anos, con ata 3 xogadores que excedan ese límite de idade por equipo. A nivel feminino, o equivalente da Copa Mundial é a Copa Mundial Feminina de Fútbol.
A nivel das confederacións da FIFA, os torneos máis importantes son a Copa América (América do Sur) e a Eurocopa (Europa); e, situándose a un nivel inferior, atópanse a Copa Africana de Nacións (África), a Copa de Ouro da Concacaf (América do Norte, central e o Caribe), a Copa Asiática (Asia) e a Copa das Nacións da OFC (Oceanía).
O torneo máis importante para xogadores novos é a Copa Mundial de Fútbol Sub-20, a cal recibe a equipos clasificados desde o Campionato Suramericano Sub-20 (América do Sur), o Campionato europeo da UEFA Sub-19 (Europa), o Campionato Xuvenil da CAF (África), o Campionato Sub-20 da Concacaf (América do Norte, central e o Caribe), o Campionato Xuvenil da AFC (Asia) e o Campionato Sub-20 da OFC (Oceanía).
Clubs
miniatura|250px|No fútbol, ​​o obxectivo fundamental dos afeccionados é animar ao seu equipo durante o encontro. En cada país os clubs de fútbol adoitan federarse en asociacións ou ligas que organizan torneos oficiais entre eles, de onde xorden os campións de cada país e os equipos que participarán en torneos internacionais. Non existe un sistema único de torneos e cada liga nacional organízaos de acordo ás súas tradicións. En xeral, a maioría dos países teñen dous torneos principais ao ano: Arxentina (Clausura e Apertura), México (Apertura e Clausura), Colombia (Apertura, Finalización e Copa Colombia), España (A Liga e Copa do Rei), Italia (Serie A e Copa Italia) etc. Nalgúns casos os campións de ambos os torneos disputan "supercopas" anuais e "recopas" entre si, como a Supercopa de España. Inglaterra ten un sistema de campionato principal (a Premier League) e logo varias copas nas que participan equipos de distintas divisións. Brasil ten un sistema de campionatos por estados (paulista, carioca, mineiro, gaúcho etc.), ademais de ter un Campionato Nacional (Brasileirãou).
Internacionalmente a competición máis importante historicamente foi a Copa Intercontinental, que foi substituída en 2005 pola Copa Mundial de Clubs da FIFA. A nivel continental as competicións máis importantes son a Copa Libertadores de América (América do Sur) e a Liga de Campións da UEFA (Europa), torneos cuxos gañadores disputaban a Copa Intercontinental. A partir de 2005 a recentemente creada Copa Mundial de Clubs da FIFA tamén recibe aos gañadores da Liga de Campións da CAF (África), a Copa de Campións da Concacaf (América do Norte, central e o Caribe), a Liga de Campións da AFC (Asia) e a Liga de Campións da OFC (Oceanía). Tamén a nivel continental destácanse as competicións secundarias de América do Sur e Europa: a Copa Suramericana e a UEFA Europa League (antiga Copa da UEFA), respectivamente.
Variantes
250px|miniatura|Partido de [[bossaball en España.]] Existen moitas variantes do fútbol, entre as que destacan as seguintes:
Barbara Hepworth
Dame Jocelyn Barbara Hepworth DBE, nada en Wakefield o 10 de xaneiro de 1930 e finada en St Ives o 20 de maio de 1975 foi unha escultora e artista inglesa. A súa obra é un exemplo do modernismo e particularmente a escultura moderna. Foi unha das poucas artistas femininas da súa xeración que acadou prominencia internacional. Xunto con artistas como Ben Nicholson e Naum Gabo, Hepworth foi unha figura líder da colonia de artistas que residía en St Ives durante a segunda guerra mundial.
Primeiros anos
Jocelyn Barbara Hepworth naceu en 1903 en Wakefield, West Riding of Yorkshire, como a filla máis vella de Gertrude e Herbert Hepworth. O seu pai era enxeñeiro civil para West Riding County Council, e en 1921 converteuse en County Surveyor. Hepworth asistiu á Wakefield Girls' High School, onde recibiu premios de música aos doce anos, como indica Sophie Bowness en "Rhythm of the Stones: Barbara Hepworth and Music" e gañou unha bolsa para estudar en Leeds School of Art a partir de 1920. Foi alí onde coñeceu ao seu compañeiro Henry Moore. Fixéronse amigos e trabaron unha rivalidade amistosa que durou moitos anos. Hepworth foi a primeira que esculpiu as figuras furadas características da obra de ambos. Eles lideraron o camiño ao modernismo en escultura.
A pesar de intentar gañar unha posición nun ambiente dominado polos varóns, Hepworth logrou unha bolsa para asistir á Royal College of Art (RCA) de Londres, onde estudou dende 1921 ata que obtivo o seu diploma en 1924.
Inicio da carreira
Tralos seus estudos en RCA, Hepworth viaxou a Florencia en 1921, cunha bolsa de West Riding. Hepworth tamén foi finalista do Prix-de-Rome, que gañou o escultor John Skeaping. Logo de viaxar con el a Siena e Roma, ambos casaron o 13 de maio de 1925 en Florencia. En Italia, Hepworth aprendeu a tallar o mármore con Giovanni Ardini. Hepworth e o seu home volveron a Londres en 1926, exhibindo as súas obras no seu piso. En 1929 naceu en Londres o seu fillo Paul.
Hepworth tamén axudou a dar a coñecer artistas continentais entre o público británico. En 1937 fixo o deseño de Circle: An International Survey of Constructivist Art, libro de 300 páxinas sobre os artistas construtivistas publicado en Londres e editado por Nicholson, Naum Gabo e Leslie Martin.
Hepworth casou con Nicholson o 17 de novembro de 1938 no rexistro de Hampstead, ao norte de Londres, despois de que este se divorciase da súa esposa Winifred. A parella tivo trixéminos en 1934, Rachel, Sarah e Simon. Rachel e Simon convertéronse tamén en artistas. A parella divorciouse en 1951.
St Ives
Hepworth, Nicholson e os seus tres fillos foron a vivir a Cornualla co inicio da segunda guerra mundial en 1939. Hepworth viviu nos estudios de Trewyn en St Ives dende 1949 ata a súa morte en 1975. Dixo que "descubrir o estudio de Trewyn foi unha espicie de maxia. Aquí había un estudio, un patio e un xardín onde podía traballar ao aire libre e espazo". St Ives convertérase nun refuxio para moitos artistas durante a guerra. O 8 de febreiro de 1949, Hepworth e Nicholson cofundaron a Penwith Society of Arts en Castle Inn; dezanove artistas foron membros fundadores, incluíndo Peter Lanyon e Bernard Leach.
En 1950, a obra de Hepworth foi exhibida no pavillón británico da XXV Bienal de Venecia xunto con traballos de Matthew Smith e John Constable. A Bienal de 1950 foi a última en que se exhibiron artistas contemporáneos británicos xunto con artistas do pasado. Dous encargos públicos, Contrapunctal Forms e Turning Forms, se expuxeron no Festival of Britain de 1951.
Durante este período, Hepworth cambiou de traballar só en pedra e madeira para traballar tamén con bronce e arxila. Hepworth empregou habitualmente o seu xardín en St Ives, que deseñou co seu amigo o compositor Priaulx Rainier, para ver os bronces de grande escala.
Morte do seu fillo
O seu fillo máis vello, Paul, faleceu o 13 de febreiro de 1953 nun accidente de avión mentres servía na Royal Air Force en Tailandia. Na igrexa parroquial de St Ives existe un memorial na súa memoria, Madonna and Child.
Agotada, en parte pola morte do seu fillo, Hepworth viaxou a Grecia coa súa amiga Margaret Gardiner en agosto de 1954. Visitaron Atenas, Delfos e moitas illas do Exeo.
Cando Hepworth volveu a St Ives, descubriu que Gardiner lle enviara un gran cargamento de madeira de guarea nixeriana. A pesar de que só recibiu un tronco, Hepworth viu que a carga dende Nixeria ata os peiraos de Tilbury era de dezasete toneladas. Entre 1954 e 1956 Hepworth esculpiu seis pezas coa madeira de guarea, moitas delas inspiradas pola súa viaxe a Grecia, como "Corinthos" (1954) e "Curved Form (Delphi)" (1955).
Últimos anos
A artista incrementou enormemente o espazo do seu estudio cando adquiriu o Palais de Danse, estudio de cinema e danza ao outro lado da rúa en Trewyn en 1960. Empregou este novo espazo para traballar en encargos a grande escala.
Hepworth tamén experimentou coa litografía ao final da súa carreira. Creou dúas series litográficas coa Curwen Gallery e o seu director Stanley Jones, unha en 1969 e outra en 1971. A primeira titulouse "The Aegean Suite" (1971) e estaba inspirada pola viaxe a Grecia en 1954 con Margaret Gardiner. A artista tamén creou unha serie de litografías titulada "Opposing Forms" (1970) coa Marlborough Fine Art de Londres.
Barbara Hepworth faleceu nun incendio accidental no seu estudio de Trewyn o 20 de maio de 1975 aos 72 anos.
Recoñecemento
Hepworth recibiu en 1959 o Grand Prix da Bienal de São Paulo. Tamén recibiu o premio Freedon de St Ives en 1968 como recoñecemento das súas fundamentais contribucións á cidade. Recibiu graos honoríficos de Birmingham (1960), Leeds (1961), Exeter (1966), Oxford (1968), Londres (1970) e Manchester (1971). Foi nomeada CBE en 1958 e DBE en 1965. En 1973 foi elixida membro honoraria da American Academy of Arts and Letters.
En xaneiro de 2015 anunciouse que a Tate Britain ía organizar a primeira grande exposición en Londres da obra de Hepworth dende 1968. Traería máis de 70 das súas obras, incluíndo as principais tallas e bronces polas que é célebre. Incluiría tamén fotografías inéditas do arquivo de Hepworth, como un autorretrato en fotograma creado na década de 1930 e collages fotográficos experimentais.