cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lingua manx
Vogais
A lingua manx ten os seguintes fonemas vocálicos:
Mostra textual
Evanxeo de Xoán, V 1 - 8.
Coprinus
O xénero Coprinus agrupa fungos Agaricales que forman cogomelos con lamelas que se autodixiren como método para dispersar as basidiosporas. Se ben en clasificacións antigas posuía multitude de especies, a análise filoxenética deu na separación da especie C. comatus, de feito a especie tipo, das outras especies do xénero: tanto foi así, que algunhas destas foron reclasificadas noutros taxóns; non obstante, C. sterquilinus e C. spadiceisporus permanecen nel. O resto das especies foron trasladadas aos xéneros Coprinellus, Coprinopsis, x Parasola; os representantes destes tres taxons e a Coprinus denomínanse comunmente «fungos coprinoides».
Convento do Carmo de Lisboa
miniatura|Convento e Igrexa do Carmo vistos dende o [[Rossio.]] miniatura|Ruínas da nave da igrexa do Convento do Carmo. miniatura|Túmulo gótico de [[Fernando I de Portugal.]] O Convento do Carmo de Lisboa é un antigo convento da Orde de Santa María do Monte Carmelo situado no Largo do Carmo. Érguese sobranceiro ao Rossio (Praça de D. Pedro IV) no outeiro oposto ao do castelo de San Xurxo, na cidade de Lisboa, en Portugal.
Cron (xeoloxía)
O Cron é unha unidade de tempo equivalente a un millón de anos que se utiliza na xeoloxía.
1 cron = 1 000 000 anos
Cron Cron Cron Cron (Unix) Cron Cron Cron Crontab Cron Cronjob Cron Crontab Cron Cron ครอน Cron Cron
Provincia de Nuoro
A provincia de Nuoro é unha provincia da Sardeña, conta con 3.934 km² e 164.260 habitantes, a súa capital é a cidade de Nuoro distribuídos en 53 comunas. Creada en 1927, viu reducido o seu territorio en 1974 e 2005. Ao norte limita coa provincia de Olbia-Tempi, ao noroeste coa provincia de Sassari, ao leste co Mar Tirreno, ao sueste coa provincia de Ogliastra, ao sur coa provincia de Cagliari e ao oeste coa provincia de Oristano.
La Voz del Agro (A Coruña)
La Voz del Agro foi un periódico quincenal editado na Coruña entre 1932 e 1933.
Historia e características
Órgano de expresión do Partido Agrario Radical Gallego, apareceu en novembro de 1932. Dirixido por Amador Rodríguez Guerra, a publicación marcouse como obxectivo:
No segundo número, que apareceu a finais de 1932, recóllese a instancia dirixida ao presidente do Consello de Ministros na que se pide que "cese la persecución contra vitales intereses de Galicia". No cuarto número, publicado en febreiro de 1933, Amador Rodríguez recolle novamente a preocupación polas dificultades de transporte nun artigo dirixido ao Director Xeral de ferrocarrís. O último número do que hai noticia é o seis, aparecido en xuño de 1933, no que se inserta o programa do Partido Agrario Radical Gallego.
FIFA Balón de Ouro
miniatura|dereita|200px|Joseph Blatter mostra o acordo do FIFA Balón de Ouro. O FIFA Balón de Ouro (en francés: FIFA Ballon d'Or) é un premio individual futbolístico, instaurado o 5 de xullo de 2010, que se outorga anualmente ao mellor xogador de fútbol do mundo. Este premio é o resultado da unificación entre o Balón de Ouro -entregado pola revista France Football- e o FIFA World Player -entregado pola FIFA-. A primeira entrega realizouse o 10 de xaneiro de 2011 en Zúric, Suíza.
Mirón, Monteagudo, Arteixo
Mirón é un lugar da parroquia de Monteagudo no concello coruñés de Arteixo na comarca da Coruña. Tiña 10 habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística dos cales 4 eran homes e 6 eran mulleres.
Vómito
A sensación que se ten xusto antes de vomitar (pródromo) chámase náusea, e pode preceder ao vómito ou aparecer illada.
Os medicamentos chamados antieméticos poden ser necesarios para a supresión da náusea e o vómito. Os eméticos (Psychotria ipecacuanha ou emetina) xa non se usan dende a xeneralización do lavado gástrico, pois ao provocar o vómito os ácidos do estómago ou o tóxico inxeridos danan o esófago.
Unitat d'Aran
Unitat d'Aran (UA, en galego: Unidade de Arán) é un partido político do Val de Arán, na provincia de Lleida, fundado en 1980. É, xunto con Convergéncia Democratica Aranesa, un dos principais partidos que compiten nas eleccións ao Consello Xeral de Arán.
Defínese como progresista, autonomista, municipalista, aranesista e defensor dos dereitos do Val de Arán como unidade diferenciada de Cataluña cultural e lingüisticamente. O seu secretario xeral é Francés Boya Alòs e preséntase ás eleccións ao Consello Xeral de Arán aliado co Partit dels Socialistes de Catalunya (PSC).
Airbus A320
O Airbus A320 é un avión civil de pasaxeiros de Airbus, dun só corredor e de curto a medio alcance. O A320 lanzouse en marzo de 1984, voou por vez primeira o 22 de febreiro de 1987, e entrou en servizo en abril de 1988 con Air France. Foi o primeiro modelo de avión con mandos electrónicos fly-by-wire, de forma que o piloto controla as partes móbiles do avión a través do uso de impulsos electrónicos en vez de mediante pancas e sistemas hidráulicos.
Deste modelo derivaron posteriormente as versións acurtadas A318 (introducido en 2003) e A319 (1996) e a versión alongada A321 (1994).
Orixes
Os plans dun gran número de construtores europeos estaban chamados a ser o sucesor do relativamente exitoso BAC One-Eleven, e o substituto do 737–200 e o DC-9. Messerschmitt-Bölkow-Blohm (MBB), British Aircraft Corporation, Saab e CASA traballaban no EUROPLANE, un avión de 180 a 200 asentos. O seu deseño foi abandonado despois de impoñerse as especificacións do A310. VFW-Fokker, Dornier e Hawker Siddeley traballaban en varios deseños de 150 asentos.
Xunto con BAe (que naquel momento non formaba parte de Airbus) estaban MBB, Fokker-VFW e Aérospatiale. O estudo do deseño JET trasladouse ao JET2 (163 pasaxeiros), que despois se convertería na serie Airbus S.A1/2/3 (Single Aisle), antes de recibir o nome de A320 para o seu lanzamento en 1984. Anteriormente Hawker Siddeley producira un deseño chamado HS.134 "Airbus" en 1965,que era unha evolución do HS.121 (anteriormente DH.121) Trident, que compartía moitas das características xerais do posterior deseño do estudo JET3. O nome "Airbus" nese tempo referíase a un requirimento da BEA e non ao posterior programa internacional.
Deseño
Posteriormente iniciouse un novo programa, bautizado Joint European Transport (JET). Este comezou en xuño de 1977, e baseaouse en Weybridge, Surrey. Aínda que todos os membros eran asociados de Airbus, consideraron o proxecto como unha colaboración separada do consorcio. Este proxecto foi considerado o precursor do Airbus A320, abarcando o mercado de 130 a 188 asentos, impulsado pr dous motores CFM56. Tería unha velocidade de cruceiro de Mach 0.84 (máis rápido que o Boeing 737). O programa tranferíuse posteriormente a Airbus, o que levaría á creación dos estudos Single-Aisle (SA) en 1980, liderados polo antigo director do programa JET, Derek Brown. O grupo examinou tres variantes diferentes, cubrindo o mercado dos 125 a 180 asentos, e chamados SA1, SA2 e SA3. Aínda que non era consciente nese momento, o consorcio estaba producindo os planos para os A319, A320 e A321, respectivamente. O programa de corredor único creou divisións dentro de Airbus sobre se deseñar un bimotor de curto alcance en vez dun cuatrimotor de longo alcance desexado polos alemáns, particularmente por Lufthansa. Porén, os traballos continuaron, e a aeroliña alemá finalmente pediría o bimotor.
En febreiro de 1981 o proxecto foi bautizado cmo A320, cos esforzos centrados no anterior SA2. Durante ese ano Airbus traballou con Delta Air Lines nun avión de 150 asentos previsto e requirido pola aeroliña. O A320 levaría 150 pasaeiros a unha distancia de 3 440 km usando combustible unicamente de tanques das ás. O Dash 200 tiña máis combustible pola activación do tanque central, incrementando a súa capacidade de 15 590 a 23 430 litros, e permitindo voos de 5 280 km. Os avións medirían 36,04 m e 39,24 m respectivamente. Airbus tivo que decidir entón unha sección transversal para o A320. Considerou o diámetro da fuselaxe dos "Boeing 707 e 727, ou facer algo mellor". Finalmente decidiuse por un diámetro maior, cun ancho interno de 3,7 m, en comparación cos 3,45 m dos avións de Boeing. Aínda que era máis pesado, esta especificación permitíalle competir con máis eficacia co 737. A á do A320 pasou por diferentes etapas de deseño, quedando finalmente cunha lonxitude de 33,91 m. Trátase dunha á longa e fina, ofrecendo unha mellor eficiencia aerodinámica debido a un maior alongamento que as dos seus competidores, principalmente o 737 e o MD-80.
Despois do aumento de prezo do petróleo dos anos 70, Airbus precisaba minimizar os custos nos gastos de combustible do A320. Para este fin, incorporou avanzadas características como os controis fly-by-wire, estruturas primarias feitas en materiais compostos, control do centro de gravidade usando a distribución do combustible, sistema electrónico de instrumentos de voo e unha cabina con só dúas persoas. O resultado final foi que o A320 consumía un 50% menos de combustible que o 727.
O novo Airbus debería ter o mesmo tamaño, e ofrecer un avión máis económico de operar e que permitise varias configuracións de pasaxeiros. A tecnoloxía dixital do A320 superaba de lonxe a tecnoloxía analóxica do 727, e tamén estaba por riba das series 300, 400 e 500 do Boeing 737. O A320 foi elixido por moitas aeroliñas como o substituto das súas frotas de 727 e das primeiras variantes do 737. miniatura|250px|A320-100 de [[British Airways]]
Sistema de control de voo fly-by-wire
O A320 é o primeiro avión de pasaxeiros do mundo cun sistema de control de voo dixital fly-by-wire (FBW): as ordes dada mediante o joystick lateral son interpretadas por ordenadores de control de voo e transmitidas ás superficies de control.
Variantes
Ata o momento só se fabricaron dúas variantes do A320 (á parte dos modelos que derivan do seu deseño, A318, A319 e A321).
A320-100
Foi a versión orixinal e só se construíron 21 exemplares, xa que a serie 200 superaba de sobra as súas prestacións. O avións fabricados entregáronse aos clientes lanzadores do modelo: Air Inter (herdados despois por Air France que mercou a aeroliña) e British Airways, que absorbera pouco antes a Caledonian Airways, a compañía que os encargara na realidade. British Airways retirou e desguazou todos os avións da serie 100, polo que Air France é a única aeroliña que opera aínda con eles.
A320-200
O seu deseño aerodinámico foi mellorado, engadíndolle winglets, ademais de aumentar a capacidade de combustible e de realizar outros pequenos cambios. Con 150 pasaxeiros ten un alcance duns 6 150 km e está impulsado por motores CFMI CFM56-5 ou IAE V2500.
Náusea
As náuseas preséntanse como unha situación de malestar no estómago, asociada á sensación de ter necesidade de vomitar (aínda que decote o vómito non se chega a producir). Trátase, xa que logo, a sensación que indica a proximidade do vómito e esforzos que acompañan á necesidade de vomitar.
Meat Loaf
Marvin Lee Aday, coñecido como Meat Loaf, nado o 27 de setembro de 1947 en Dallas e finado o 20 de xaneiro de 2022 en Nashville, foi un actor e cantante de rock estadounidense. Tamén baixo o nome de Meat Loaf coñeceuse a banda que lideraba e da que era vocalista. Foi coñecido polo seu álbum Bat out of Hell e por moitas cancións pertencentes a bandas sonoras de filmes.
Náusea
Control e tratamento
Cando as náuseas se suceden con frecuencia é necesario investigar a súa orixe, a fin de poder aplicar un tratamento axeitado. Se as náuseas se acompañan de vómitos pode ser necesario rehidratar o paciente e controlar o seu nivel de electrólitos. As náuseas poden mellorar evitando alimentos sólidos mentres duren e farmacolóxicamente empregando antieméticos.
Navicularia
Navicularia é o primeiro álbum de estudio do grupo galego de folk Berrogüetto. Foi publicado en 1996, baixo o selo BOA Music.
Tórtola
Tortola é a maior e máis poboada das Illas Virxes Británicas, un grupo de illas que forman parte do arquipélago das Illas Virxes. A crenza local é que o nome foi dado por Cristovo Colón. Ten unha superficie de 55´7 km² cunha poboación total de 23.908, con 9.400 residentes en Road Town. Mount Sage é o punto máis alto con 530 m. sobre o nivel do mar.
Aínda que as Illas Virxes Británicas (BVI) están baixo a bandeira británica, usa o dólar estadounidense como moeda oficial debido á súa proximidade e ao comercio frecuente coas Illas Virxes Estadounidenses e Porto Rico. A illa alberga moitas empresas compañías offshore que fan negocios en todo o mundo. Os servizos financeiros son ​​unha parte importante da economía do país.
O 6 de setembro de 2017, as Illas Virxes Británicas resultaron fortemente danadas polo Furacán Irma. A destrución máis grave foi en Tortola. Os informes do día seguinte ou dous describiron a situación como "devastación".
Xeografía
Tórtola é unha illa montañosa de 19 quilómetros de longo e 5 quilómetros de ancho. A superficie total da illa é de 55´7 quilómetros cadrados. A illa foi formada pola actividade volcánica, o seu punto máis alto é Mount Sage de 530 metros de altitude. Tórtola está situada nas proximidades dunha falla, polo que terremotos de pequena frecuencia son frecuentes na illa.
Historia
A tradición local conta que Cristovo Colón nomeou a illa como Tórtola, que significa " Rula" en galego. De feito, Colón chamou a illa de Santa Ana. Os colonos holandeses chamárona Ter Tholen, por unha illa costeira que forma parte dos Países Baixos. Cando os británicos se fixeron cargo, o nome evolucionou a Tortola.
Na súa segunda viaxe cara para a Coroa Española cara ás Caribe ou ás Indias Occidentais, Cristovo Colón descubriu o que hoxe se chaman Illas Virxes británicas e estadounidenses. Nomeou así ao arquipélago polas 11.000 virxes da mártir cristián do século V Santa Ursula. O español fixo algúns intentos de asentamento das illas, pero piratas como Barbanegra e o Capitán Kidd foron os primeiros residentes permanentes.
A finais do século XVI, Inglaterra, que resolvera con éxito as reclamacións da zona polos  holandeses, estableceu unha colonia de plantacións permanente en Tortola e nas illas circundantes. Os colonos desenvolveron as illas para a industria de cana de azucre, con grandes plantacións dependentes do traballo escravo dos africanos comprados a xefes locais e transportados a través do Atlántico. A maioría dos primeiros poboadores viñeron a finais do século XVIII, os lealistas das trece colonias despois da Guerra de Independencia dos Estados Unidos de América recibiron axudas para obter terras pola coroa para fomentar o desenvolvemento. Trouxeron aos seus escravos, que superaban aos colonos británicos. A industria do azucre dominou a historia económica de Tortola durante máis dun século.
A principios do século XIX, despois de que Gran Bretaña abolise o comercio internacional de escravos, a Royal Navy patrullou o Caribe para interceptar buques escravista ilegais. A colonia asentou aos africanos liberados destes barcos en Tortola, na entón inestable rexión de Kingstown. A igrexa de St. Phillip construíuse a principios do século XIX nesta comunidade como unha das primeiras igrexas negras libres das Américas.
Despois da abolición da escravitude nas colonias británicas en 1834, os plantadores atoparon difícil lograr beneficios na industria do azucre baseándose en pagar e xestionar a man de traballo libre. Naquel momento, Cuba e algúns países suramericanos aínda usaban traballo escravo na industria do azucre. Ademais, houbo cambios na industria do azucre, coa remolacha azucreira cultivada en Inglaterra e os Estados Unidos ofrecendo un produto en competencia. Durante a crise, debido a que a agricultura de azucre fíxose menos rendible, unha gran parte da poboación branca deixou as Illas Virxes Británicas. En 1867, un terremoto e un tsunami alcanzaron a illa.
A finais dos anos 70, o empresario británico Ken Bates intentou arrendar gran parte da illa nun contrato de arrendamento de 199 anos, pero esta acción quedou bloqueada. Noel Lloyd, activista local, liderou un movemento de protesta obrigando ao goberno local a abandonar o plan. Hoxe, un parque de Tórtola leva o nome de Noel Lloyd e presenta unha estatua na súa honra.
O 7 de setembro de 2017, Tortola resultou moi danada polo Furacán Irma.
Economía e Demografía
A poboación Total de Tórtola é de 23.908 habitantes. A principal cidade é Road Town, que ademais é a capital das Illas Virxes Británicas.
Os servizos financeiros supón a principal fonte de ingresos da illa. A entrada en vigor dunha popular lei chamada International Business Companies Act a principios dos 80, permitiu un maior crecemento, así como a renovación do goberno. Os residentes das Illas Virxes Británicas en xeral, atópanse entre os que gozan dun maior nivel de vida, o que motivou que un gran número de habitantes doutras illas do Caribe trasladáronse ás illas para traballar.
A pesar de ser territorio británico, a moeda oficial é o dólar americano. A illa alberga moitas compañías offshore, que realizan negocios por todo o mundo.
Os visitantes chegan por barco ou avión a través da illa Beef e acceden a través do Queen Elizabeth Bridge ata Tórtola. As praias de area branca, como Cane Garden Bay, son un das principais atraccións da illa.
Nemesio Barxa
Nemesio Barxa Álvarez, tamén escrito Nemésio Barxa, nado en Caldesiños (Viana do Bolo) o 16 de febreiro de 1935, é un xurista e político galego.
Traxectoria
Seus pais eran mestres, viviu en Viana ata os seis anos, cando o pai, Nemesio Barja González, foi nomeado xefe do departamento provincial de Misiones de Cultura, e a familia trasladouse a Ourense.
Rap rock
O rap rock é un xénero musical que fusiona elementos instrumentais e vocais do hip hop con varias formas de rock. Os subxéneros máis populares do rap rock son o rap metal e o rapcore, que teñen influencias do heavy metal e do hardcore punk respectivamente. Un dos primeiros exemplos do estilo podería ser a canción de The Clash "The Magnificent Seven", que fusiona New Wave, hip hop e funk.
Nemesio Barxa
Traxectoria
Licenciouse en Dereito pola Universidade de Salamanca e como Graduado Social na Universidade de Santiago de Compostela. Comezou a traballar como avogado en 1959, con despacho en Ourense, Vigo e Porto. En 1968 foi o avogado dos labregos de Castrelo de Miño afectados polo encoro de Fenosa. Tamén exerceu como avogado en temas de montes veciñais, cota empresarial agraria, industrias contaminantes, asolagamento de terras, liberdades cidadáns, dereitos humanos, procesos xudiciais contra nacionalistas e contra o nacionalismo. Participou con relatorios en moitos Congresos (V Avogacía Española, I e II de Dereito Galego, I da Avogacía Galega, Iº Encontro Dereito Europeo e Comunitario, I Encontro Galaico-Minhoto de Xuristas, VII Asemblea de Xuristas Americanos, I a V Congreso Internacional de Lingua galego-portuguesa na Galiza).
Membro fundador do Consello da Avogacía Galega, tamén pertenceu á Academia Galega de Xurisprudencia e Lexislación. Foi cofundador da Agrupación Cultural Auriense (1968) e presidente da Asociación Cultural de Vigo (1974) e presidente da Irmandade dos Vinhos Galegos. Foi Presidente da Asociación xurídica “Esculca Xustiza”, Vicepresidente da Federación Europea ADE (Avogados Demócratas Europeos), e colaborador de varias revistas xurídicas. Ademais foi colaborador e membro do Consello de Administración de Sermos Galiza.
Vinculado ao nacionalismo, foi candidato do BNG ao Congreso dos Deputados en Eleccións Xerais 2000 en España pola circunscrición de Ourense, e ao Parlamento Europeo en 2004 entre outras. Posteriormente, foi escollido como candidato ao Tribunal Constitucional polo Parlamento Galego en 2008, grazas a un pacto entre PSdeG-PSOE e BNG, se ben non foi finalmente elixido para o cargo polo Senado. En 2011 o BNG volveu presentalo como candidato nun grupo de catro xuristas a proposta desa formación, Iniciativa per Catalunya, Izquierda Unida e ERC.
En 2017 doou a súa biblioteca persoal, de máis de 7000 volumes, ao concello de Viana do Bolo.
Defensor das teses reintegracionistas na escrita e do uso do galego, foi fundador da AGAL.
William Bradford Shockley
William Bradford Shockley, nado en Londres o 13 de febreiro de 1910 e finado en Stanford (California) o 12 de agosto de 1989, foi un físico estadounidense, galardoado co Premio Nobel de Física no ano 1956.
Turkish Airlines
Entre 2006 e 2008 a aeroliña transportou 61,7 millóns de pasaxeiros cuns ingresos totais de 9370 millóns de dólares. Conta con 12000 empregados. Desde o 1 de abril de 2008 é membro da Star Alliance.
Dende o día 21 de maio de 2013 a aeroliña voa ao aeroporto de Santiago de Compostela. Trátase dunha conexión que se realiza tres días á semana entre a capital galega e a cidade de Istambul.
William Bradford Shockley
Traxectoria
Finou por mor dun cancro de próstata.
José Carlos Pita López
José Carlos Pita López, nado en 1940, foi o primeiro alcalde que tivo o concello coruñés de Neda trala aprobación da Constitución de 1978.
Traxectoria
Técnico de Astano. Militante do PCG, foi elixido alcalde nas eleccións municipais de 1979 por Agrupación Democrática de Neda Independiente coa que consegue maioría simple, repetindo con amplas maiorías absolutas na eleccións de 1983 e 1987. En 1991, el e o equipo de goberno, foron fichados polo PSdeG-PSOE, acadando dúas maiorías absolutas en 1991 e 1995. En 1999, Pita e o seu partido, perden a maioría absoluta e botan man do edil de Esquerda Unida para conservar a alcaldía. Foi deputado provincial entre 2002 e 2003. Nas eleccións de 2003 perde dous concelleiros máis, pero logra a alcaldía ó ser o máis votado, gobernando de novo con Esquerda Unida. Finalmente nas municipais de 2007 cos resultados máis pobres da súa historia deixa de ser o alcalde máis antigo, xunto ó seu homologo de Fene (Xosé María Rivera Arnoso), dos concellos da ría de Ferrol.
Vida persoal
Casou e tivo 3 fillos.
William Bradford Shockley
Investigacións científicas
Iniciou os seus primeiros traballos ao redor dos electróns nos Laboratorios Bell de Nova Jersey, continuando posteriormente na investigación sobre o radar, até que en 1942 abandonou o seu trabalo nos Laboratorios Bell para desempeñar o cargo de director do Grupo de investigación da guerra antisubmarina da Universidade de Columbia.
Ao final da segunda guerra mundial os laboratorios Bell formaron un grupo de traballo ao redor da física de estado sólido, conducido por Shockley e o químico Stanley Morgan, coa colaboración de John Bardeen, Walter Houser Brattain, Gerald Pearson, Robert Gibney, Hilbert Moore e varios técnicos. A súa asignación era buscar unha alternativa de estado sólido aos amplificadores de cristal fráxiles da válvula sen carga. As súas primeiras tentativas foron baseadas nas ideas de Shockley sobre usar un campo eléctrico externo nun semicondutor para afectar á súa condutividade. Estes intentos fallaron a cada proba, até que Bardeen suxeriu unha teoría que facía que os estados superficiais evitaran que o semicondutor penetrase no campo. As súas procuras continuaron coa descrición do díodo, a versión electrónica da válvula sen carga. As súas procuras ao redor dos semiconductores levárono a formular o 4 de xullo de 1951 o transistor bipolar, obtendo o seu patente o setembro do mesmo ano.
En 1957 fundou o seu propio laboratorio de investigación, Fairchild Semiconductor, pero a súa forma de levar a empresa provocou que oito dos seus investigadores abandonasen a compañía o 1958, entre eles Robert Noyce e Gordon Moore que máis tarde crearían Intel.
.gp
.gp é o Dominio de nivel superior xeográfico (ccTLD) para Guadalupe, en Francia.
Turkish Airlines
Frota
miniatura|Turkish Airlines Sede Corporativa. miniatura|Terceiro voo de Turkish a Galiza aterrando en Santiago de Compostela. miniatura|Un avión de Turkish Airlines co logotipo de Star antes de que se unira formalmente á Alianza. miniatura|[[Airbus A321-200.]]
A frota de Turkish Airlines constaba en 186 avións en novembro de 2012:
Ursula Andress
Vida persoal
Andress saíu coa icona cinematográfica James Dean pouco antes da súa morte en 1955. Ese mesmo ano mantivo unha relación co actor e director John Derek, casado e pai de dous fillos que deixou a súa dona, Pati Behrs, e a súa familia pola actriz de dezanove anos. Casaron en 1957 en Las Vegas, mais separáronse en 1963 (outras fontes din que en setembro de 1965 ) e divorciáronse en 1966.
Tivo relacións románticas con Jean-Paul Belmondo, Ryan O'Neal e Fabio Testi. Tamén tivo unha relación co actor estadounidense Harry Hamlin tras coñecérense na rodaxe de Loita de titáns en 1979. Tiveron un fillo, Dimitri Hamlin, que naceu o 19 de maio de 1980. Tras dar a luz con 44 anos, mudouse á casa da súa amiga Linda Evans en Coldwater Canyon ata que a súa estivo preparada. Aínda que se anunciou o compromiso, a parella nunca casou. En 1983, Hamlin rompeu con ela.
Filmografía
miniatura|Andress na década de 1950
Toxina amnésica dos moluscos
A toxina amnésica dos moluscos (tamén coñecida polo acrónimo inglés ASP, de Amnesic Shellfish Poisoning), é un grupo de biotoxinas mariñas representadas principalmente polo ácido domoico e os seus isómeros. Polo de agora lévanse identificados nove isómeros. A toxina está producida por diferentes especies de diatomeas do xénero Pseudo-nitzschia. En Galicia coñécese desde 1995, e a única especie involucrada ata agora é a Pseudo-nitzschia australis.
Síntomas da intoxicación
A estrutura molecular do ácido domoico lembra a do glutamato ou ácido glutámico, un aminoácido neurotransmisor que actúa no córtex cerebral humano e pode unirse ós receptores cerebrais para este aminoácido no hipocampo e a amígdala, zonas cerebrais relacionadas coa memoria, actuando como unha excitotoxina moi activa. A intoxicación por ASP provoca cadros diferentes segundo a dose inxerida e a sensibilidade particular de cada persoa. En casos leves aparecen xa nas primeiras 24 horas síntomas gastrointestinais, como náuseas, vómitos, dores abdominais e diarrea. Nos casos graves pode observarse unha sintomatoloxía nerviosa máis característica, con amnesia (perda da memoria), debilidade, confusión, somnolencia e vertixe. Os danos neurolóxicos poden ser permanentes e, en ocasións, a intoxicación pode ser mortal.
O primeiro caso estudado de intoxicación por ASP data de 1987, nun gromo no Canadá por consumo de mexillóns. Aínda que o ácido domoico xa era coñecido nas algas non se sabía que puidese provocar intoxicación no consumidor.
A toxina pode detectarse, ademais de nos moluscos, en crustáceos e peixes.
Análise
O método oficial para a cuantificación da toxina ASP é a cromatografía líquida de alta resolución (CLAE ou a forma inglesa, HPLC). A normativa vixente (Regulamento CE nº 853/2004 polo que se establecen normas específicas de hixiene dos alimentos de orixe animal) fixa un límite máximo de 20 microgramos de ácido domoico por gramo de vianda (corpo enteiro do molusco ou calquera parte cosumible por separado).
Control
A única medida de control contra a intoxicación por certas biotoxinas é a vixilancia da evolución dos dinoflaxelados na auga de mar e as mostraxes periódicas de moluscos nas distintas zonas de produción. Cando os resultados destes controis indican que os niveis de toxina alcanzan os límites considerados seguros, dítase a prohibición de extracción de moluscos ata que sucesivos controis analíticos demostren o descenso da toxina nos moluscos e garantan a súa aptitude para o consumo.
Estes controis analíticos son realizados, de modo oficial, polas Consellerías de Pesca e Asuntos Marítimos e mais pola de Sanidade. Simultaneamente, os establecementos que comercialicen os moluscos (centros de depuración, cocedoiros ou fábricas de conservas), deben tamén realiza-los seus propios controis dentro dos seus programas de autocontrol (APPCC) como responsables que son da seguridade dos produtos que poñen no mercado.
Raphicerus
miniatura|225px|[[Raphicerus melanotis macho]] miniatura|225px|[[Raphicerus sharpei femia]] Raphicerus é un xénero de mamíferos artiodáctilos da familia dos bóvidos, subfamilia dos antilopinos, que comprende tres especies de pequenos antílopes africanos,    ou catro, segundo algúns autores.
Características
Son antílopes de pequeno tamaño, como todos os da tribo dos neotraguinos, (denominados antilopes ananos), de pelaxe parda clara amarelada (rubia), orellas grandes con relación ao seu tamaño, coa parte anterior, cóncava, branca, cola diminuta, e cornos pequenos, finos, rectos e paralelos, presentes só nos machos.
Descrición
O xénero foi descrito en 1827 polo militar e naturalista británico, nado en Flandres oriental (Bélxica), Charles Hamilton Smith, en Griffith et al., Animal Kingdom, 5: 342.
Clasificación
Como quedou dito, a maioría dos aurores recoñecen no xénero tres especies, coas subespeies que se citan a continuación:
Xénero Raphicerus
Porén ultimamente algúns autores, como Colin P. Groves, inclúen unha cuarta:
considerada por algúns autores como a subespecie Raphicerus sharpei colonicus Thomas & Schwann, 1906.
Hunfrido de Friúl
Hunfrid foi o margrave de Istria e, segundo algunhas fontes, o duque de Friúl de 799 ao redor de 804, cando un duque de nome de Xoán gobernaba en Istria.
Traxectoria
Foi o fundador da familia do Hunfridingas. Hunfrido aparece en Istria como marchio por primeira vez en 799, o mesmo ano no que morreu o duque Eric de Friúl.
Era un alemán e un conde de (ou en) Rhaetia (Retia) mencionado en 806 e 808. Baseándose na súa presenza nunha lista de personaxes nos libri memoriales de Reichenau e Sankt Gallen, presúmese que casou con Hitta (Hidda), unha Udalrichinga, e, probabelmente, sobriña ou neta de Gerold de Vintzgau e, polo tanto, prima ou sobriña do predecesor de Hunfrido en Friúl, Eric. Baseado nos mesmos Libri memoriales foi probabelmente o pai de Adalberto, o seu sucesor en Rhaetia, de Odalrico, que se converteu en Conde de Barcelona, no outro lado do Imperio, e de Hunfrido II, que se converteu en Dux super Redicam (duque da Retia superior) e antepasado dos duques de Suabia da casa dos Hunfridingas, Burcardo I, Burcardo II e Burcardo III.
Sobre o 808 sucedeuno Aión.
Gran Premio de Europa de 1984
O Gran Premio de Europa de 1984 foi unha carreira de Fórmula 1 celebrada no circuíto de Nürburgring o 7 de outubro de 1984. Foi décimo quinta carreira da tempada. Esta foi a primeira vez que unha carreira de Fórmula Un disputouse no novo circuíto de 4´54 quilómetros de Nürburgring GP-Strecke e a primeira vez que a F1 regresaba ao circuíto desde o Gran Premio de Alemaña de 1976 que se celebrou na antiga pista de 22´835 quilómetros do circuíto Nordschleife.
Resumo da carreira
Durante a sesión de quecemento da mañá, Alain Prost trompeou co seu McLaren - TAG e bateu cun coche estacionado nun lado da pista.
O novo piloto brasileiro Ayrton Senna desencadeou un accidente na primeira curva, que deixou fora os coches de Rosberg, Marc Surer, Gerhard Berger e Piercarlo Ghinzani. O Toleman de Senna (que comezara 12º) marchaba detrás do Williams de Rosberg na freada ao final da recta principal, que causou o accidente. Rosberg comezara cuarto (logo de estoupar o seu motor Honda saíndo da última curva da súa volta de cualificación), pero era lento logo de que o seu motor desenvolvera repentinamente un fallo de encendido.
Logo de cualificar na segunda posición da grella, Alain Prost gañou a carreira no seu McLaren por diante do Ferrari de Michele Alboreto e o Brabham - BMW do campión do mundo Nelson Piquet, tanto o Ferrari como o Brabham quedaron sen combustible mentres cruzaban a liña de meta. Cando saíron dos seus coches, que se detiveron na saída de boxes, Alboreto e Piquet levantaron os seus brazos o un ao outro nun xesto de frustración polo límite da FISA de 220 litros de combustible para os turbos.
Niki Lauda, que case perdera a vida a causa do lume nun accidente cando pilotaba un Ferrari 312T2 durante o Gran Premio de Alemaña de 1976, comezou 15º e terminou cuarto no seu McLaren, e podería ser terceiro se non fose por un trompo, cando boqueou os seus freos mentres atacaba a Mauro Baldi na volta 21. En marcado contraste coa falta de seguridade de Nordschleife, Lauda deu o visto e prace ao novo circuíto de Strecke como un circuíto de Gran Premio moi seguro, dicindo que era "o lugar perfecto para celebrar un Gran Premio".
Notas
A menos que se indique o contrario, todos os resultados da carreira tómanse de
Xenocidio selk'nam
miniatura|250px|Mercenarios de [[Julius Popper disparando a selk'nam; diante xace o cadáver dun selk'nam.]] miniatura|250px|Julius Popper cos seus mercenarios diante dun selk'nam asasinado. Por xenocidio selk'nam coñécese aos feitos definidos como xenocidio ocorridos entre a segunda metade do século XIX e as primeiras décadas do século XX en contra dos selk'nam, pobo amerindio da illa Grande da Terra do Fogo. A última representante pura deste pobo, Ángela Loij, faleceu en 1974. No presente só existen algúns descendentes mestizos desta etnia.
Contra finais do século XIX a illa Grande da Terra do Fogo atraeu o interese de grandes compañías gandeiras. A introdución das estancias ovelleiras creou fortes conflitos entre os nativos e os colonos británicos, arxentinos e chilenos, conflito que adquiriu trazos de guerra de exterminio. As grandes compañías gandeiras de ovellas chegaron a pagar unha libra esterlina por cada selk'nam morto, o que era confirmado presentando mans ou orellas das vítimas. As tribos do norte foron as primeiras afectadas, iniciándose unha onda migratoria ao extremo sur da illa para escapar dos masacres. En busca de alternativas á matanza, en 1890 o Goberno chileno cedeu a illa Dawson, no Estreito de Magalláns, a sacerdotes salesianos que estabeleceron alí unha misión dotada de amplos recursos económicos. Os selk'nam que sobreviviron ao xenocidio foron virtualmente trasladados á illa, que nun prazo de vinte anos pechou deixando un cemiterio poboado de cruces.
820
Outros
Historia ano a ano
Corfú, Corfú
Corfu ou Kerkyra (Κέρκυρα, Kérkyra, Κόρκυρα, Corcyra) é unha cidade e un antigo municipio na illa de Corfú, illas Xónicas, Grecia. Desde a reforma do goberno local de 2011, forma parte do municipio da illa de Corfú. É a capital da illa e da Unidad periférica de Corfú. A cidade tamén serve de capital para a rexión das Illas Xónicas. A cidade (poboación 24.838 en 2011) é unha grande atracción turística e desempeñou un papel importante desde a antigüidade.
Historia
A antiga cidade de Corfú, coñecida como Korkyra, participou na Batalla de Síbota, que foi un catalizador para a Guerra do Peloponeso e, segundo Tucídides, a maior batalla naval entre estados gregos ata entón. Tucídides tamén relata que Korkyra foi unha das tres grandes potencias navais do século V a.C., xunto con Atenas e Corinto. Os castelos medievais que marcan posicións estratéxicas en toda a cidade son un legado das loitas na Idade Media contra as invasións de piratas e otománs. A cidade pasou a ser coñecida desde a Idade Media como "Kastropolis" (Cidade dos castelos) por mor dos seus dous castelos.
De 1386 a 1797, Corfú foi gobernada pola nobreza veneciana, gran parte da cidade reflicte esta época en que a illa pertencía á República de Venecia, con edificios de varios pisos en rúas estreitas. A Cidade Vella de Corfú ten unha clara influencia veneciana. A cidade foi sometida a catro notables asedios en 1537, 1571, 1573 e 1716, no que a forza das defensas da cidade impuxose unha e outra vez, debido principalmente á eficacia das poderosas fortificacións venecianas. Will Durant asegurou que Corfú debía á República de Venecia o feito de que era a única parte de Grecia nunca conquistada polos otománs.
Palaiopolis
miniatura|Templo de Kardaki en Corfú Na cidade de Corfú, as ruínas da antiga cidade de Korkyra, tamén coñecida como 'Palaiopolis', inclúe antgos templos que foron escavados na localización do palacio de Mon Repos, que se construíu sobre as ruínas do Palaiópolis. Os templos son: Templo Kardaki, Templo de Artemisa, e Templo de Hera. O templo de Hera está situado nos límites occidentais de Mon Repos, preto do Templo de Kardaki e ao noroeste. É aproximadamente a 700 m. ao sueste do Templo de Artemisa en Corfú. O templo de Hera construíuse na parte superior do cerro de Analipsis e, debido á súa situación destacada, era moi visible para os barcos que pasaban preto do litoral da antiga Korkyra.
Arquitectura
miniatura|Mapa da "Fortaleza Vella" de Corfú, 1573. miniatura|Casas típicas da cidade de Corfú. As antigas fortificacións da cidade, anteriormente tan grandes como para requirir unha forza de 10.000 a 20.000 soldados para defendelas, foron en gran parte derribadas polos británicos no século XIX. En varias partes da cidade pódense atopar casas do tempo dos venecianans, con algúns trazos do pasado esplendor. O Palacio de San Miguel e San Xurxo, construído en 1815 por Sir Thomas Maitland (1759-1824; Lord Alto Comisionado das Illas Xónicas) é unha grande estrutura de pedra branca maltesa. Preto de Gasturi está o Achilleion do estilo pompeiano, o palacio construído para a Emperatriz Isabel de Baviera, e comprado en 1907 polo Emperador alemán, Guillerme II de Alemaña.
Das trinta e sete igrexas gregas a máis importante é a catedral, dedicada á Virxe da Cova, San Espiridón, coa tumba do santo patrón da illa e a igrexa suburbana de San Xacobe e San Sosipater, sendo a máis antiga da illa. A cidade é a sé dun arcebispado grego e católico-romano, e conserva un ximnasio, un teatro, unha sociedade agrícola e industrial, unha biblioteca e un museo nos edificios anteriormente dedicados á universidade, que foi fundada por Frederick North, 5º conde de Guilford (1766-1827, primeiro chanceller en 1824) en 1823, pero privado do seu status oficial no cesamento do protectorado británico.
Baseándose na avaliación do ICOMOS da cidade vella de Corfú, inscribíuse na Lista do Patrimonio Mundial. Os expertos do ICOMOS sinalaron que "ao redor do 70% dos edificios anteriores ao século XX datan do período británico" e que "bloques enteiros foron destruídos" na Cidade Vella durante os combates da Segunda Guerra Mundial, estes foron "substituídos por novas construcións nos anos sesenta e setenta". O tecido urbano clasificouse como predominantemente do período neoclásico "sen características arquitectónicas especiais polas que podería distinguirse".
Trazado
A cidade de Corfú está situada na parte ancha dunha península, cuxa terminación na cidadela veneciana (λαλαιό Φρούριο) está separada dela por un foso artificial, formado nun barranco natural, cunha gabia de auga salgada no fondo, que serve tamén como unha especie de porto coñecido como Contra-fossa. A cidade vella creceu dentro das fortificacións, onde cada metro de terreo era precioso, é un labirinto de rúas estreitas pavimentadas con lastros, ás veces tortuosas, pero na súa maioría agradables, coloridas e brillantes. Estas rúas chámanse "kantounia" (καντούνια) e as máis antigas ás veces seguen as suaves irregularidades do chan mentres moitas delas son demasiado estreitas para o tráfico de vehículos. Hai un paseo marítimo cara á baía de Garitsa (Γαρίτσα), e tamén unha explanada entre a cidade e a cidadela chamada (Λιστόν) onde abundan restaurantes de luxo e bistros de estilo europeo. A orixe do nome Liston ten varias explicacións: moitas antigas cidades venecianas teñen un cadrado dese nome, procedente dunha palabra veneciana que significa "paseo nocturno", pero tamén pode referirse a unha gran zona reservada á nobreza rexistrada no Libro d'Oro.
A cidadela apareceu no anverso e reverso do billete grego dos dracmas gregos de 1983 a 2001.
miniatura|center|650px| Vista panorámica da cidade vella
Clima
A cidade de Corfú ten un clima mediterráneo. Os veráns son quentes, sen choiva, pero húmidos, con temperaturas que alcanzan o nivel de temperatura dos 33º. Os invernos son suaves e húmidos, con temperaturas ao redor ou superiores a 10 °C.
Ellen Terry
Ellen Terry GBE, nada en Coventry o 27 de febreiro de 1847 e finada en Small Hythe o 21 de xullo de 1928, foi unha actriz teatral inglesa. Terry chegou a ser a actriz líder entre as intérpretes británicas de Shakespeare.
Traxectoria
Alice Ellen Terry naceu en Coventry, Inglaterra, no seo dunha familia do teatro. Os seus pais, Benjamin e Sarah Ballard, foron actores dunha compañía de xiras con sede en Portsmouth, e tiveron once fillos, dos que polo menos cinco foron actores: Florence, Fred, Kate e Marion. Outros dous irmáns, George e Charles, dedicáronse á dirección teatral. Kate foi unha actriz de éxito ata o seu matrimonio e retiro da escena en 1867. Tivo un fillo lexítimo co arquitecto Edward Godwin, quen seguramente foi o seu descendente máis recoñecido, o actor, director escenógrafo Gordon Craig.
Inicios
Entre 1861 e 1862, Terry formou parte do Teatro Royalty de Londres, dirixido por Madame Albina de Rhona, onde actuou con Madge Kendal, entre outros célebres actores. En 1862, uniuse á súa irmá Kate en Bristol e comezou a traballar coa compañía de J. H. Chute, coa que interpretou gran variedade de papeis, incluíndo personaxes do xénero burlesque, que requirían cantar e bailar, ademais de personaxes en Much Ado About Nothing, Otelo e O mercador de Venecia. En 1863, Chute inaugurou o Teatro Royal en Bath, onde Terry, con quince anos de idade, actuou na primeira representación interpretando a Titania en Soño dunha noite de San Xoán, volvendo posteriormente a Londres para formar parte da compañía do Teatro Haymarket, con obras de Shakespeare.
Watts, Godwin e Portia Toledo
miniatura|Ellen Terry retratada polo seu home, George Frederic Watts. Terry casou en tres ocasións e tivo numerosas relacións sentimentais ao longo da súa vida. En Londres pintou un retrato de Terry e da súa irmá Kate o eminente artista George Frederick Watts, e este propúxolle matrimonio. Entre os retratos que Watts pintou de Terry inclúense "Choosing", "Ofelia" e "The Sisters", este último xunto a súa irmá Kate. Casaron o 20 de febreiro de 1864, pouco antes de cumprir ela dezasete anos, cando Watts tiña 46. Terry e Watts separáronse tras só dez meses de matrimonio, durante os que ela descansou do seu traballo interpretativo, volvendo ao mesmo en 1866.
En 1867, Terry actuou en varias pezas de John Taylor, incluíndo A Sheep in Wolf's Clothing no Teatro Adelphi, The Antipodes no Teatro Royal de Drury Lane e Still Waters Run Deep no Queen. Ese mesmo ano traballou xunto a Henry Irving en Katherine and Petruchio, a versión nun acto de Taming of the Shrew escrita por David Garrick, e representada no Queen's Theatre. En 1868, Terry iniciou unha relación co arquitecto e deseñador Edward William Godwin, a quen ela coñecera uns anos antes, e co cal se foi vivir nunha casa chamada Pigeonwick, en Harpenden, Hertfordshire, retirándose da interpretación durante seis anos. Non chegaron a casar, xa que Terry aínda estaba casada con Watts e non se divorciaron ata 1877, o cal motivou unha situación escandalosa para a época. Con Godwin tivo unha filla, Edith Craig, en decembro de 1869, e un fillo, Edward Gordon Craig, en xaneiro de 1872.
Nun ambiente de dificultades económicas, a relación con Godwin arrefriou en 1874, e Terry volveu á súa carreira interpretativa, separándose de Goodwin en 1875. En 1874, Terry actuou en diferentes obras de Charles Reade, incluíndo o papel de Philippa Chester en The Wandering Heir, o de Susan Merton en It's Never Too Late to Mend, e o de Helen Rolleston en Our Seamen. O mesmo ano traballou en The Crystal Palace con Charles Wyndham interpretando a Volante en The Honeymoon, obra de John Tobin, e a Kate Hardcastle en She Stoops to Conquer, de Oliver Goldsmith.
Shakespeare, Irving e o Lyceum
miniatura|esquerda|200px|Como [[Lady Macbeth, por John Singer Sargent, 1889]] miniatura|200px| [[Catarina de Aragón|Catarina. Henrique VIII. ]] miniatura|200px| Xinebra. Vestiario: [[Edward Burne-Jones|Burne-Jones. ]] En 1875, Terry tivo unha aplaudida actuación como Portia en O mercador de Venecia, representada no Teatro Prince of Wales. Oscar Wilde escribiu un soneto tras vela no papel:
Posteriormente retomou o papel moitas veces na súa carreira, ata a derradeira delas no Teatro Old Vic de Londres en 1917. En 1876 foi Lady Teazle en The School for Scandal e actuou na obra de William Gorman Wills Olivia, entre outras interpretacións. Terry casou de novo en novembro de 1877, con Charles Clavering Wardell Kelly, actor e xornalista, mais separáronse antes da morte del en 1885.
En 1878, con 30 anos de idade, Terry uniuse á compañía de Henry Irving no Teatro Lyceum de Londres como primeira actriz, comezando as súas actuacións co papel de Ofelia fronte ao Hamlet de Irving. Axiña, Terry foi recoñecida como a primeira intérprete de Shakespeare en Gran Bretaña, e xunto a Irving, reinou durante máis de vinte anos ata deixar o Lyceum en 1902. A súa produción en 1879 de O mercador de Venecia mantívose en cartel 250 noches, algo pouco habitual, e a iso seguiron outros éxitos, tanto con Shakespeare como con outras obras de primeira fila.
Entre os seus papeis máis celebrados con Irving destacan Portia, Beatriz en Much Ado About Nothing, outra das súas personaxes características (1882 e a partir de entón), así como Pauline en The Lady of Lyons, obra de Edward Bulwer-Lytton (1878). Outros papeis foron os de Xulieta, Cordelia en O rei Lear, Jeanette en The Lyons Mail (obra de Charles Reade, 1883), Margaret en Fausto (de William Gorman Wills, 1885), Lady Macbeth en Macbeth (1888), a raíña Catarina en Henrique VIII (1892), Rosamund de Clifford en Becket (de Alfred Tennyson, 1893), Xinebra en King Arthur (de J. Comyns Carr, con música incidental de Sir Arthur Sullivan, 1895), Imogena en Cymbeline (1896), e a personaxe principal na obra de Victorien Sardou e Émile Moreau Madame Sans-Gêne (1897).
Shaw, Ibsen e Barrie
En 1903, Terry iniciou unha nova aventura, tomando a dirección do Teatro Imperial co seu fillo, despois de que o seu socio, Irving, finalizase o seu compromiso co Lyceum en 1902. Aquí tiña un control artístico total e podía escoller os traballos en que ía actuar, como Irving fixera no Lyceum. A nova empresa enfocouse nas obras de George Bernard Shaw e de Henrik Ibsen, incluíndo deste último a peza Os guerreros de Helgeland, representada en 1903 con Terry como Hiordis. Durante este tempo Terry trabou amizade e unha famosa correspondencia con Shaw. A dirección teatral acabou sendo un fracaso económico para Terry. Posteriormente viaxou por Inglaterra, tomando compromisos en Nottingham, Liverpool e Wolverhampton, e actuando en 1905 na obra de James Matthew Barrie Alice-Sit-by-the-Fire. Irving faleceu en 1905 e, afectada pola súa morte, Terry retirouse novamente da escena.