cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Injun 5
Características
Injun 5 foi o quinto satélite da serie Injun, deseñado, construído e xestionado pola Universidade de Iowa para a USAF, e lanzado tamén baixo o programa Explorer. A súa misión principal foi medir o fluxo de partículas enerxéticas na atmosfera terrestre, estudar as radioemisións de frencuencia moi baixa (VLF) na ionosfera asociadas co fluxo de partículas, estudar os electróns, protóns e partículas alfa atrapadas nos cintos de radiación, estudar os raios cósmicos e medir a temperatura e densidade de electróns e ións positivos de enerxía termal ou próxima a esta. Injun 5 estaba deseñado para aliñarse magneticamente co campo magnético terrestre. A alimentación eléctrica era proporcionada por células solares e baterías, pero un problema a bordo do satélite reduciu a cantidade dispoñible de enerxía procedente das células solares, limitando o período de tempo en que a grabadora de cinta de a bordo podía funcionar sen interrupción. Injun 5 foi desconectado entre o 31 de maio de 1970 e o 18 de febreiro de 1971, despois do cal foi encendido de novo. Deixou de funcionar definitivamente en xuño de 1971.
Instrumentos
Injun 5 levaba os seguintes instrumentos a bordo:
O Castro, O Xobre ou O Maño, A Pobra do Caramiñal
O Castro é un lugar da parroquia do Xobre ou O Maño no concello coruñés da Pobra do Caramiñal, na comarca da Barbanza. Segundo o padrón municipal (INE 2012) ten 53 habitantes (27 homes e 26 mulleres).
Asasinato de Cánovas del Castillo
miniatura|O asasinato de Cánovas del Castillo, ilustrado por [[Juan Comba García|Juan Comba en La Ilustración Española y Americana (15 de agosto de 1897).]] O asasinato de Cánovas del Castillo tivo lugar o 8 agosto de 1897 no balneario de santa Águeda, en Arrasate (Guipúscoa) onde o presidente do goberno español Antonio Cánovas del Castillo pasaba uns días de descanso e foi obra do anarquista italiano Michele Angiolillo, quen foi inmediatamente detido, xulgado e executado. Durante o consello de guerra, Angiolillo xustificou o asasinato como unha vinganza polas torturas do proceso de Montjuïc.
Antecedentes
esquerda|miniatura|250x250px|[[Atentado da Procesión do Corpus|Atentado da rúa Canvis Nous de Barcelona ao paso da procesión do Corpus (7 de xuño de 1896).]] Durante a última década do século XIX, Barcelona viviu unha onda de atentados terroristas anarquistas. O de maior repercusión foi o atentado da rúa Canvis Nous ao paso da procesión do Corpus do 7 de xuño de 1896 no que seis persoas morreron no acto, e outras corenta e dúas resultaron feridas. De contado, desatouse unha brutal e indiscriminada represión policial que deu lugar ao famoso proceso de Montjuic, durante o cal 400 «sospeitosos» foron encarcerados no castelo de Montjuïc, onde foron brutalmente torturados —«uñas arrincadas, pés esmagados por máquinas prensoras, cascos eléctricos, puros habanos apagados na pel…»—. A seguir, varios consellos de guerra condenaron á morte a 28 persoas—cinco das cales foron executadas— e a outras 59 a cadea perpetua —63 foron declaradas inocentes pero deportadas a Río de Oro—.
O proceso de Montjuïc tivo unha gran repercusión internacional, dadas as dúbidas que había sobre as probas en que se basearon as condenas —basicamente as confesións dos acusados obtidas mediante torturas—, que tamén foi seguida por unha campaña de parte da prensa española en contra do goberno e dos «verdugos», na que destacou o novo xornalista Alejandro Lerroux, director do diario madrileño republicano El País que co título de Las infamias de Montjuïc publicou durante meses os relatos dos torturados —ademais Lerroux emprendeu unha xira de propaganda pola Mancha e Andalucía—.
O asasinato
miniatura|O anarquista italiano [[Michele Angiolillo, autor do asasinato de Cánovas del Castillo.]] Michele Angiolillo era tipógrafo de profesión e estaba fichado pola policía italiana como anarquista. En 1895, fuxiu ao estranxeiro para eludi-la condena de mes e medio de cárcere por uns artigos subversivos que publicara. Estivo en Barcelona e probabelmente atopábase alí cando se produciu o atentado da Procesión do Corpus de xuño de 1896. Marchou entón a Francia, de onde foi expulsado en outubro, pasando a Bélxica e despois a Inglaterra. En Londres, coñeceu os relatos dos torturados no proceso de Montjuïc e mercou a pistola coa que asasinaría a Cánovas del Castillo.
Da capital británica dirixiuse a París onde se entrevistou co delegado dos insurrectos cubanos que loitaban contra España para lograr a independencia, Ramón Emeterio Betances, ao que pediu cartos para poder ir a España e asasinar a raíña-rexente María Cristina de Habsburgo-Lorena, ao rei menor de idade e ao presidente do goberno Antonio Cánovas del Castillo. Betances deulle certa cantidade aínda que lle dixo que reprobaba os asasinatos. En París, Angiolillo tamén se entrevistou co director do xornal anarquista L'Intransigeant, Henri Rochefort, que fora un dos medios que máis destacara na campaña internacional de denuncia das torturas de Montjuïc, e que tamén apoiaba a causa independentista cubana. esquerda|miniatura|Declaración de Angiolillo perante o consello de guerra que o xulgou. De París marchou a Madrid onde entrou en contacto co xornalista republicano e anticlerical José Nakens a quen se presentou como xornalista co falso nome de Emilio Rinaldini, e a quen pediu axuda. Nakens deulle algúns cartos e ao se despedir contoulle o seu proxecto de atentar contra a rexente, contra o presidente do goberno e tamén contra o novo rei Afonso XIII —entón un rapaz de 11 anos de idade—. Aquel non o creu, aínda que máis tarde Nakens confesou que, de saber que era certo, tampouco o tería delatado porque era un crime político. dereita|miniatura|300x300px|Fotografía do día da execución de Angiolillo. A principios de agosto de 1897, Angiolillo atopábase en Guipúscoa e o día 8, ao mediodía, disparoulle catro tiros de revólver ao presidente do goberno Antonio Cánovas del Castillo cando lía os xornais nun banco no balneario de Santa Águeda, no que pasaba uns días de descanso. Segundo o informe oficial, a primeira bala cruzou a cabeza de dereita a esquerda, saíndo polo oído, por riba da cella esquerda. A segunda tronzou a xugular, provocando un gran derramamento de sangue; a terceira, mentres caía ao chan, penetrou polas costas, cruzando o pulmón; a cuarta saíu moi desviada pola presenza dun tenente da Garda Civil que se achegou ao escoitar o ruído e que foi que o detivo.
O asasino foi detido e xulgado inmediatamente. Durante o xuízo xustificou o seu crime como unha represalia polas torturas ás que foran sometidos os sospeitosos polo atentado da procesión do Corpus de Barcelona no castelo de Montjuïc onde foran conducidos, e das que facía responsable ao presidente do goberno. Tamén declarou a súa solidariedade cos que vivían na miseria, o seu rexeitamento á inxustiza social e o seu amor ao anarquismo. Dixo tamén que actuara só, aínda que existen dúbidas de que isto fose verdade porque comentara os seus plans con varias persoas, a pesar de que tamén o negara durante o xuízo. Foi condenado á morte e a sentenza cumpriuse mediante garrote vil o 19 de agosto de 1897, só once días despois de cometer o asasinato. A execución levouna a cabo o burgalés Gregorio Mayoral Sendino
Repercusións
esquerda|miniatura|Debuxo do cadáver de Cánovas del Castillo realizado por [[Juan Comba García|Juan Comba sobre unha fotografía do conde de Aldana que se publicou nas páxinas de La Ilustración Española y Americana.]] A prensa europea e americana fíxose eco do suceso, especulando sobre se o atentado contra o presidente do goberno español formaba parte dunha vasta conspiración anarquista internacional. O diario The Times afirmou que o crime fora obra dun fanático e destacou que non había probas de que detrás del houbese unha organización internacional, mais pediu que a policía estivese alerta aínda que sen chegar a tomar medidas excepcionais.miniatura|Noticia da execución de Angiolillo aparecida no [[The New York Times do 22 de agosto de 1897, no que se di que morreu valientemente gritando Germinal. Tamén se di que en España se censurou a noticia.]] Para explicar o atentado The Times lembrou as torturas do Proceso de Montjuïc, polo que a súa sombra, como sinalou o historiador Juan Avilés Farré, «seguía enturbando a imaxe do Goberno español mesmo nos lutuosos días da morte de Cánovas». O asasinato de Cánovas pechou o ciclo de atentados terroristas anarquistas en España da década do noventa, pero a diferenza do ocorrido noutros países como Francia ou Estados Unidos, que tamén sufriron graves atentados naquela época e nos que xa non se reproduciron ao quedar o movemento anarquista completamente desprestixiado, en España «o anarquismo violento reapareceu en 1903 e a saga de crimes e atrocidades represivas manteríase durante décadas». Unha das posíbeis explicacións á persistencia do terrorismo anarquista en España, segundo Avilés Farré, estriba en «a resposta, á vez bárbara, ilegal e ineficaz das autoridades españolas». «A brutalidade represiva era en España un perverso sucedáneo da eficacia policial. Barcelona, en particular, carecía dunha forza policial suficientemente numerosa e capacitada para facer fronte ao desafío que representaron os atentados dos anos noventa. A falta de indicios, realizábanse redadas masivas e, a falta de probas, se torturaba aos principais sospeitosos». En cambio, en Francia «a policía fora eficaz e a xustiza severa (catro terroristas convictos e confesos foron guillotinados), pero acorde coas leis… Non houbo prolongadas detencións arbitrarias, nin torturas para obter confesións, nin sentenzas con dubidoso fundamento xurídico». «O resultado foi que en Francia a era dos atentados anarquistas rematou en 1894 para non rexurdir xamais».
Henri Hiro
Henri Hiro, nado en Moorea o 1 de xaneiro de 1944 e finado en Huahine o 1 de marzo de 1990, foi un poeta, dramaturgo e director de cinema da Polinesia Francesa.
Traxectoria
Hiro estudou teoloxía en Montpellier e volveu para Tahití en 1972, pero non se ordenou sacerdote. . Segundo a súa visión procedía dunha sociedade colonizada e arelaba volver aos valores tradicionais polinesios, e traballou para promover a lingua tahitiana, así como a cultura e identidade propia.
En 1979 realizou, xunto con Jean L'Hôte, o seu primeiro filme, Le Château, que trata da perda da identidade entre os mozos en Tahití. En Marae, de 1983, recreou unha cerimonia tradicional de entronización real e Te ora, que Hiro realizou con Bruno Tetaria en 1988, é un canto á natureza polinesia, presentando quince especies de árbores aos nenos. Publicou ademais dúas coleccións de poesías en tahitiano e montou espectáculos teatrais nos que integrou cantos polifónicos, danzas ou recitacións tradicionais.
Alexandra Kollontai
Alexandra Mihailovna Kollontai (en ruso Александра Михайловна Коллонтай), nada en San Petersburgo o 31 de marzo de 1872 e finada en Moscova o 9 de marzo de 1952, foi unha socialista e revolucionaria rusa.
Traxectoria
Naceu nunha familia de boa posición social e foi educada por un instrutor particular. Interesada desde moi nova polo marxismo, estudou Historia do traballo en Zúric, Suíza. Afiliouse ó Partido Obreiro Socialdemócrata Ruso en 1899.
Participou nos acontecementos revolucionarios de 1905, tras presenciar a matanza de obreiros fronte ó Palacio de Inverno, escribiu artigos e organizou as traballadoras rusas. Tivo que exiliarse a raíz da publicación dun artigo titulado Finlandia e o socialismo, en que animaba o pobo finlandés a sublevarse contra a ocupación rusa. Isto deulle a oportunidade de viaxar por toda Europa. Así, entrou en contacto con diversos partidos socialistas en Alemaña, Gran Bretaña ou Francia.
Opúxose activamente á primeira guerra mundial, polas súas motivacións imperialistas ó servizo da clase dominante. Neste sentido, participou na Conferencia de Zimmerwald en 1915. Nesta época tamén se uniu ós bolxeviques e viaxou por diversos países facendo campaña contra a guerra.
Poucos meses antes de outubro de 1917 foi elixida membro do Comité Central do Partido. Votou a favor da insurrección e da toma do Pazo de Inverno para construír así un Estado obreiro. Ó desatárense os sucesos que desembocaron na Revolución de Outubro, Alexandra Kollontai regresou a Rusia, onde foi elixida membro do Comité Executivo do Soviet de Petrogrado. Apoiou a Lenin na súa visión dos soviets como organismos para o exercicio do poder e a necesidade de superar a revolución burguesa coa revolución proletaria.
Trala toma do poder, Alexandra Kollontai foi elixida Comisaria do Pobo para a Asistencia Pública. Foi unha das que máis traballou a prol dos dereitos e liberdades das mulleres, e modificou aspectos das leis que subordinaban a muller ó home. Á muller rusa negábaselle o dereito ó voto e gañaba salarios menores traballando en peores condicións que os homes. A Revolución conseguiu asentar as bases para a igualdade real entre homes e mulleres coa liberalización das relacións familiares e sexuais. Aprobouse o divorcio e o dereito ó aborto, e outorgáronselles ás mulleres beneficios sociais en forma de salarios de maternidade, garderías e fogares para os nenos. Así mesmo, desenvolvéronse campañas de información para darlles a coñecer ás mulleres os seus novos dereitos.
En 1918 Kollontai foi unha das organizadoras do Primeiro Congreso de Mulleres Traballadoras de toda Rusia. Deste congreso naceu o Zhenotdel, un organismo dedicado a promover a participación feminina na vida pública e en proxectos sociais, e de xeito moi especial, a loita contra o analfabetismo. O Zhenotdel tiña a súa propia revista, Kommunistka (Muller Comunista) e Kollontai era parte do seu Consello editorial.
En 1921 Kollontai foi cofundadora da Oposición Obreira, que encabezou co dirixente dos traballadores metalúrxicos Alexander Shliápnikov. Formularon as consignas de entregar a dirección da economía a un Congreso de produtores, establecer a dirección das empresas e fábricas polos sindicatos e elixir os principais administradores polos traballadores. O Congreso do partido ordenou disolver este grupo, decisión que foi apelada sen éxito ante a Internacional Comunista.
Alexandra Kollontai quedou marxinada e perdeu a influencia política. En 1923 pasou ó servizo diplomático. Foi nomeada embaixadora da Unión Soviética en Noruega, co que se converteu na primeira muller da historia en ostentar este título. Posteriormente tamén o exerceu en Suecia e México. Tamén formou parte da delegación soviética na Liga das Nacións. Este exilio dourado salvouna primeiro das deportacións acontecidas a partir de 1927, que afectaron, entre outros, ós seus compañeiros da Oposición Obreira e á Oposición de Esquerda. Na década seguinte puido salvarse da execución, a diferenza dos antigos dirixentes bolxeviques.
Entre tanto, Stalin, aínda que apreciaba o papel das mulleres, revogou parte das medidas que lles garantían a plena igualdade e a súa emancipación completa. Foron penalizados novamente a homosexualidade (1934) e o aborto (1936), reactivouse a propaganda a favor da familia e reintroduciuse a educación segregada por sexos. Por outro lado, o divorcio non se prohibiu, mais si se complicou a súa execución, ó cobrarse polos trámites. Ademais, a moral tradicional volveuse impor nas relacións familiares e persoais. Foi só a masiva participación das mulleres soviéticas na guerra contra o nazismo o que lles devolveu os dereitos conculcados.
Baía de Santander
250px|miniatura|A baía de Santander desde un satélite A baía de Santander, está situada en Cantabria e é o maior estuario da costa norte de España, cunha extensión de 22,42 km², unha lonxitude de 9 km e unha anchura de 5 km. Debido á influencia de Santander e a súa área metropolitana, ao seu ao redor concéntrase case a metade da poboación da comunidade autónoma polo que a presión antrópica sobre esta lámina de auga é elevada.
A entrada á baía está precedida pola enseada de El Sardinero, onde se localiza a illa de Mouro. O acceso ao seu interior realízase por un estreito paso de mar situado entre a península da Magdalena, en cuxas proximidades situar o illote da Torre e a illa da Horadada, e o areal de El Puntal, unha longa barra lonxitudinal de praias e dunas que protexe as tranquilas augas internas da baía.
A morfoloxía orixinal da baía sufriu importantes cambios nos últimos séculos. Estímase que máis do 50% da extensión inicial desta foi enchida, desecándose unha importante superficie de marisma destinada a pasteiros, a ampliación do porto de Santander e a creación de áreas industriais, residenciais e de servizos. Na actualidade estanse levando a cabo accións moi puntuais naquelas zonas de alto valor ecolóxico susceptibles de ser recuperadas integrándoas de novo na dinámica mareal.
centro|miniatura|1000px|Vista da baía de Santander.
A Teixeira, Hermisende
A Teixeira (La Tejera en castelán e oficialmente) é unha localidade do concello de Hermisende, na provincia de Zamora (Castela e León). Encóntrase situada ao noroeste da provincia, próxima á provincia de Ourense e á fronteira coa rexión portuguesa de Trás-os-Montes. Pertence ás Portelas, unha subcomarca da bisbarra histórica e tradicional de Seabra. As localidades de Castromil, Hermisende, San Ciprao e Castrelos, xunto coa Teixeira, conforman o termo municipal de Hermisende. A Teixeira pertenceu a Portugal ata a Guerra de Restauración portuguesa.
Localización
Encravado no Val da Gamoneda, o seu termo limita con:
No seu termo nace o río Gamoneda, cuxas augas se desprazan en dirección sur para internarse na veciña Portugal. Neste último país entra a través da paraxe denominada Baceiro, sendo este último nome o que designará a este río durante o seu percorrido polo territorio luso, desprendéndose do seu orixinario nome de Gamoneda. O río Gamoneda ou o río Baceiro, son polo tanto dous nomes distintos que denominan a un mesmo río con orixe na Serra Gamoneda.
Historia
Existen antigas pegadas do seu antigo poboamento. Nas inmediacións da súa zona urbana atópase os restos dun antigo castro, denominado "Castelo de Moros", aínda que tamén se lle denominou "do mal veciño" e "Castelo do Rei Bamba. A tradición oral asóciao cun poboado mouro, aínda que os testemuños arqueolóxicos o vencellan e retrotraen aos castros celtas que existiron con anterioridad.
Patrimonio
O seu principal edificio é a igrexa parroquial da nosa Señora do Piar. Encóntrase situado no centro do pobo, despois de edificarse con pedra de granito labrada. A súa fábrica responde á arquitectura tradicional específica da bisbarra de Seabra. Esta parroquia pertenceu ata 1875 á Diocese de Astorga, despois de pertencer ata entón á de Ourense.
A fala
Un dos aspectos máis rechamantes desta localidade é a singularidade do seu fala, xurdida como consecuencia de factores históricos e socioculturais derivados da súa posición fronteiriza con Galicia e Portugal, e que actualmente amosa claras evidencias dunha notable influencia recibida da lingua galega e portuguesa.
A peculiaridade da fala de Hermisende e os seus anexos (A Teixeira, San Ciprián, Castrelos e Castromil) levou a algúns lingüistas a encadralo nalgunha das formas dos dialectos galego-portugueses, sen que exista na actualidade unha unidade doctrinal.
A formación desta fala se remonta á Idade Media, e ten a súa orixe no carácter fronteirizo do seu territorio, en constante disputa por parte dos distintos reinos existentes ao longo da historia, situación que provocou un continuo desprazamento da liña de fronteira e que, en máis dunha ocasión, situou a este territorio como terra de ninguén. Tamén houbo múltiples intentos por alcanzar unha delimitación oficial e definitiva, como a acaecida durante o reinado de Afonso IV de Portugal (1325-57), co nomeamento de comisións para a delimitación fronteiriza hispano-lusa.
Durante a Guerra de Restauración portuguesa (1640), as poboacións de São Cibrão, Ermesende e A Teixeira, ata entón portuguesas, desmarcáronse da causa do novo rei luso, Xoán IV de Portugal, e do sentir xeneralizado da provincia de Trás-os-Montes, motivo polo que ficaron definitivamente vencelladas a España.
639
Mortes
Historia ano a ano
NK-33
NK-33 é a designación dun motor foguete fabricado pola oficina de Kuznetsov nos anos 1970 e deseñado para ser usado na primeira etapa dos foguetes N1.
Características
Os motores NK-33 funcionan alimentados por osíxeno líquido e queroseno e teñen un pulo de 1638 kN.
Coa cancelación do foguete N1 os motores NK-33 quedaron almacenados a pesar de darse ordes para a súa destrución. Despois da caída da Unión Soviética os motores foron comprados por Aerojet e renomeados AJ26-62 para ser usado no foguete Antares (inicialmente coñecido como Taurus II), case 40 anos despois de ser fabricados.
Rafael Corrales
Rafael Corrales Valverde, nado en 1957, é un anarcosindicalista andaluz.
Traxectoria
Ocupou o cargo de Secretario xeral da Confederación Nacional do Traballo entre o 9 de xullo de 2005 e o 21 de xullo de 2007. Pertence á federación local de sindicatos de Sevilla, polo que esta cidade foi a sede sede do Secretariado Permanente do Comité Nacional da CNT durante ese período.
Durante a súa estadía no cargo afrontou conflitos como a folga de Mercadona (folga máis longa da historia de Cataluña) ou a Reforma Laboral do 2006. Tamén aconteceu neste período o traslado da sede da Fundación Anselmo Lorenzo.
Joaquín Satrústegui
Joaquín Satrústegui Fernández, nado en Donostia o 17 de outubro de 1909 e finado ibídem o 11 de marzo de 1992, foi un avogado e político monárquico español. Combateu no bando franquista durante a Guerra Civil Española, e evolucionou desde o ultraconservadurismo da súa mocidade cara a posicións liberais, sempre dentro dos sectores monárquicos. Foi un dos asistentes á conferencia do Movemento Europeo celebrada en Múnic en 1962 (denominada como "contubernio de Múnic" polo réxime franquista). Tras a morte de Franco foi elixido sucesivamente senador e deputado.
Guy Fawkes
Guy Fawkes, nado en York en 1570 e finado o 31 de xaneiro de 1606, tamén coñecido coma Guido Fawkes, nome que adoptou cando loitou no bando español, foi un membro dun grupo de católicos ingleses que planearon a fracasada conspiración da pólvora de 1605. Educouse na súa cidade natal de York. O seu pai faleceu cando el tiña 8 anos de idade, e tras isto a súa nai casou cun católico recusante. Fawkes converteuse ó catolicismo e viaxou ó continente, onde loitou na guerra dos Oitenta Anos no bando do Imperio Español católico contra os neerlandeses protestantes nos Países Baixos. Viaxou ata España procurando apoio para unha rebelión católica en Inglaterra sen éxito, onde coñeceu a Thomas Wintour, con quen retornou a Inglaterra.
Joaquín Satrústegui
Biografía
Satrústegui naceu no seo dunha familia monárquica, acomodada e con intereses navieiros de Donostia. O seu pai foi Enrique Satrústegui Barrié, barón de Satrústegui. Estudou Dereito na Universidade Central de Madrid, obtendo a licenciatura en 1932. Ampliou os seus estudos en Economía e Dereito Público na Universidade de Georgetown (Estados Unidos). Durante o período republicano formou parte de Renovación Española. O 17 de xullo de 1936, dentro das operacións do golpe de estado que deu inicio á Guerra Civil, formou parte do grupo de mozos militantes do partido monárquico que, liderados por Carlos Miralles, e seguindo ordes do xeneral Mola, ocuparon o porto de Somosierra, co obxectivo de facilitar o acceso a Madrid ás columnas que, desde o norte, debían tomar a capital. Durante a Guerra Civil, Satrústegui, que fixera o servizo militar nas milicias universitarias e obtido o grao de alférez, chegou a capitán de complemento dentro das filas do exército franquista.
Desexando restaurar a monarquía na persoa de Juan de Borbón, desde 1940, unha vez acabada a guerra enfrontouse a Franco, polo que foi multado e detido en varias ocasións. Foi candidato ás eleccións municipais por Madrid do 21 de novembro de 1954, xunto a Joaquín Calvo Sotelo, Juan Manuel Fanjul e Torcuato Luca de Tena, pero os seus interventores foron expulsados do colexio electoral ante o temor do réxime dunha vitoria desta candidatura. Fundou a organización clandestina Unión Española (1957), movemento liberal que propugnaba a forma de Estado democrático para España e recoñecía a Juan de Borbón, entón no desterro, como lexítimo rei de España. Participou no denominado Contubernio de Múnic, maio de 1962, polo que foi desterrado durante case un ano en Fuerteventura, xunto a Jaime Miralles e Fernando Álvarez de Miranda, entre outros.
Guy Fawkes
Wintour presentoulle a Robert Catesby, quen planeaba asasinar o rei Xacobe I e instaurar unha monarquía católica no trono. Os conspiradores alugaron unha cripta baixo a cámara dos lords, e Fawkes quedou ó cargo da pólvora que almacenaron alí. As autoridades, tras recibir unha carta anónima, comezaron unha procura no Palacio de Westminster nas primeiras horas do 5 de novembro, e atoparon a Fawkes protexendo os explosivos, tralo que foi arrestado. Nos días seguintes foi interrogado e torturado, confesando eventualmente. Xusto antes da súa execución o 31 de xaneiro Fawkes caeu da plataforma dende a que ía ser aforcado e partiu o pescozo, evitando así a agonía da subsecuente mutilación.
Fawkes pasou a ser sinónimo da conspiración da pólvora, fracaso polo que se conmemora en Inglaterra dende o 5 de novembro de 1605. Tradicionalmente quéimase a súa efixie nunha fogueira, habitualmente acompañada de fogos artificiais. Segundo Lewis Call, Fawkes está considerado coma "un instrumento potencialmente poderoso para a articulación do anarquismo posmoderno", exemplificado na máscara do protagonista da banda deseñada V for Vendetta e do filme homónimo.
Joaquín Satrústegui
Biografía
Co paso do tempo, converteuse nun activo defensor da integración de España na Comunidade Económica Europea, integrado nas plataformas de oposición ao franquismo e oposto á presenza de bases estadounidenses en España. En agosto de 1976, vinculou Unión Española á Federación de Partidos Demócratas e Liberais de Joaquín Garrigues Walker e ao Partido Liberal de Enrique Larroque, constituíndo a Alianza Liberal, da que foi elixido presidente. Colaborara coa oposición na Plataforma de Organismos Democráticos, coa que formou unha plataforma que se presentou ás eleccións de 1977 como Senador, sendo elixido como candidato máis votado pola Circunscrición electoral de Madrid na coalición electoral Senadores por la Democracia. No Senado integrouse no Grupo Progresistas e Socialistas Independentes, xunto a membros dos Partidos Socialista Popular e Esquerda Democrática, entre outros. Tras a disolución de Alianza Liberal, en decembro de 1977, fundou o Partido Liberal Progresista, do que foi nomeado presidente, pero que tamén se disolvería máis tarde. Finalmente, integrouse en Unión de Centro Democrático (UCD), partido que abandonou tras o desastre electoral de outubro de 1982. Foi deputado de UCD por Madrid na primeira lexislatura, na que foi vogal nas comisións de Asuntos Exteriores e Constitucional.
Guy Fawkes
Infancia e xuventude
Guy Fawkes naceu en 1570 en Stonegate, York. Foi o segundo de catro fillos de Edward Fawkes, un procurador e defensor da corte consistorial en York, e de Edith Fawkes. Os seus pais eran comungantes regulares da Igrexa de Inglaterra, tal e como foran os seus avós paternos. A súa avoa, nada Ellen Harrington, fora filla dun mercador prominente que serviu como Lord Mayor de York en 1536. Os familiares de Fawkes por parte de nai eran recusantes católicos e o seu curmán, Richard Cowling, convertérase en clérigo xesuíta. Guy era un nome pouco común en Inglaterra, pero considérase que podería ter sido popular en York por mor dun personaxe local notable, sir Guy Fairfax de Steeton.
Joaquín Satrústegui
Biografía
Estaba casado e tivo catro fillos, un deles Miguel Satrústegui.
Cercias, O Xobre ou O Maño, A Pobra do Caramiñal
Cercias é un lugar da parroquia do Xobre ou O Maño no concello coruñés da Pobra do Caramiñal, na comarca da Barbanza. Segundo o padrón municipal (INE 2012) ten 57 habitantes (31 homes e 26 mulleres).
Guy Fawkes
Infancia e xuventude
miniatura|esquerda|150px|[[Placa azul de Guy Fawkes en York]] Descoñécese o día concreto do seu nacemento, pero Fawkes foi bautizado na igrexa de St. Michael le Belfrey o 16 de abril. Como o período de tempo acostumado entre o nacemento e o bautismo era entón de tres días, considérase que con toda probabilidade naceu o 13 de abril. En 1568 Edith tivo unha filla de nome Anne, que faleceu ás sete semanas de nacer, en novembro dese ano. Tivo outros dous fillos despois de Guy: Anne (n. 1572) e Elizabeth (n. 1575), que casaron respectivamente en 1599 e 1594.
O seu pai finou en 1579, cando Fawkes tiña oito anos de idade. A súa nai volveu casar varios anos despois, co católico Dionis Baynbrigge (ou Denis Bainbridge) de Scotton, Harrogate. Considérase que Fawkes puido converterse en católico por mor das tendencias recusatorias da familia Baynbrigge, ademais das ramas católicas das familias Pulleyn e Percy de Scotton, pero tamén polo tempo que pasou en St. Peter's School en York. Un dos directores desta escola pasara uns 20 anos en prisión por recusación, e o seu director principal John Pulleyn procedía dunha familia de recusantes notables, os Pulleyn de Blubberhouses. Na súa obra de 1915 titulada The Pulleynes of Yorkshire, Catharine Pullein suxeriu que a educación católica de Fawkes proviña dos seus familiares por parte de nai, a familia Harrington, que eran coñecidos por amparar a curas. Algúns compañeiros de estudo de Fawkes foron John e Christopher Wright, ámbolos dous involucrados na posterior conspiración da pólvora, ademais de Oswald Tesimond, Edward Oldcorne e Robert Middleton, que se converterían posteriormente en curas.
Tras deixar a escola Fawkes entrou ó servizo de Anthony Browne, 1º vizconde de Montagu. O vizconde non apreciaba a Fawkes e despediuno ó pouco tempo. Posteriormente Fawkes comezou a traballar para Anthony-Maria Browne, 2º vizconde de Montagu, que sucedeu o seu avó ó cumprir os 18 anos de idade. Polo menos unha fonte afirma que Fawkes casou e tivo un fillo, pero non existen rexistros coetáneos que confirmen este feito.
Carreira militar
En outubro de 1591 Fawkes vendeu a súa casa en Clifton, herdada do seu pai. Viaxou ó continente para loitar na guerra dos Oitenta Anos no bando da España católica contra as Provincias Unidas, e dende 1595 ata a Paz de Vervins en 1598, contra Francia. Malia que Inglaterra non estaba naquel entón en operacións bélicas terrestres contra España, os dous países estaban aínda en guerra, e só pasaran cinco anos dende a Armada Invencible. Uniuse a sir William Stanley, un católico inglés e comandante veterano duns 50 anos de idade que recrutara a un exército en Irlanda para loitar na expedición de Leicester ós Países Baixos. Stanley estaba moi ben considerado por Isabel I, pero trala rendición deste de Deventer ós españois en 1587 cambiara de bando xunto gran parte das súas tropas para servir a España. Fawkes pasou a ser alférez, loitou no asedio de Calais en 1596, e no ano 1603 recibiu unha recomendación para unha capitanía. Ese mesmo ano viaxou a España procurando apoios para unha rebelión católica en Inglaterra. Aproveitou esta oportunidade para adoptar unha versión italiana do seu nome, "Guido", e no seu memorando describiu a Xacobe I coma "un herexe", que intentaba "expulsar a toda a seita papista fóra de Inglaterra". Malia que tivo unha recepción amable, a corte de Filipe III non lle ofreceu ningún apoio.
Conspiración da pólvora
miniatura|300px|Gravado coetáneo de oito dos trece conspiradores, por [[Crispijn van de Passe. Fawkes é o terceiro pola dereita.]] En 1604 Fawkes involucrouse cun pequeno grupo de católicos ingleses, liderados por Robert Catesby, que planeaban asasinar o rei protestante Xacobe I e substituílo pola filla deste, a princesa Isabel, terceira na liña de sucesión. O clérigo xesuíta e antigo amigo de escola de Fawkes, Oswald Tesimond, describiuno coma "agradable e de actitude feliz, oposto ás disputas e conflitos ... leal ós seus amigos." Tesimond declarou tamén que Fawkes era "un home de grande habilidade nos asuntos de guerra", e que fora esta mestura de piedade e profesionalismo o que lle granxeou o afecto dos seus compañeiros de conspiración. Antonia Fraser describiu a Fawkes coma "un home alto e de complexión poderosa, cun espeso cabelo loiro-castaño, un fluído bigote na tradición do seu tempo, e unha tupida barba loira-castaña", ademais de indicar que "era un home de acción ... capaz de debater de forma intelixente así coma posuír unha gran resistencia física, en certa forma para sorpresa dos seus inimigos". A primeira reunión dos cinco principais conspiradores tivo lugar o domingo 20 de maio de 1604 nunha pousada chamada Duck and Drake, no distrito Strand de Londres. Catesby propuxera unha reunión con anterioridade con Thomas Wintour e John Wright para asasinar o rei e o seu goberno facendo estoupar "o Parlamento con pólvora". Catesby convenceu finalmente a Wintour, quen nun primeiro momento opúxose ó plan, para que viaxase ó continente na procura de axuda. Wintour reuniuse co condestábel de Castilla, o espía galés exiliado Hugh Owen, e con sir William Stanley, quen afirmou que Catesby non recibiría apoio de España. Porén, Owen presentou a Wintour e Fawkes, que naquel entón xa levaba moitos anos fóra de Inglaterra, e polo tanto era un descoñecido no país. Wintour e Fawkes eran contemporáneos, ámbolos dous militantes e con experiencia de primeira man da pouca disposición de axuda por parte dos españois. Wintour comentoulle a Fawkes o seu plan, e en abril de 1604 volveron os dous a Inglaterra. As novas de Wintour non sorprenderon a Catesby quen, malia os rumores afirmativos por parte das autoridades españolas, temía que non recibirían unha resposta positiva.
Un dos conspiradores, Thomas Percy, obtivo un ascenso en xuño de 1604, conseguindo acceso a unha casa en Londres que pertencía a John Whynniard, o Gardarroupa do Rei. Fawkes instalouse coma caseiro e comezou a usar o pseudónimo John Johnson, facéndose pasar por servente de Percy. O reconto contemporáneo da prosecución do plan, tomado da confesión de Thomas Wintour, afirma que os conspiradores tentaron cavar un túnel por baixo da casa de Whynniard ata o Parlamento, aínda que esta historia puido ser unha invención do goberno, xa que non se atopou nin presentou ningunha proba da existencia dese túnel. O propio Fawkes non admitiu a existencia de devandito plan ata o seu quinto interrogatorio, e aínda así non foi capaz de localizar o túnel. De considerarse certa a historia, en decembro de 1604 os conspiradores estarían cavando o túnel cando escoitaron un ruído que proviña dun piso enriba deles. Fawkes saíu a investigar, e volveu coa nova de que a viúva do propietario estaba limpando un soto próximo, directamente baixo a cámara dos lords.
Nun intento de obter apoio estranxeiro, Fawkes viaxou en maio de 1605 ata o continente e informou a Hugh Owen do plan dos conspiradores. Nalgún punto da súa viaxe o seu nome chegou a oídos de Robert Cecil, 1º Conde de Salisbury, quen tiña unha rede de espías por toda Europa. Un deles, o capitán William Turner, foi quen o informou. Malia que a información que adoitaba fornecerlle a Salisbury habitualmente era un vago padrón de informes de invasións, sen incluír nada sobre a conspiración, o 21 de abril informou de como Tesimond levara a Fawkes, coñecido mercenario flamengo, ata Inglaterra, presentándolle "ó Sr. Catesby e amigos honorables da nobreza e outros que terían armas e cabalos preparados". Porén, o informe de Turner non mencionaba o pseudónimo de Fawkes en Inglaterra, John Johnson, e non lle chegou a Cecil ata finais de novembro, tempo despois de que se descubrira o complot.
Descubrimento do complot
miniatura|Descubrimento da conspiración da pólvora (c. 1823), por [[Henry Perronet Briggs]] Varios dos conspiradores estaban preocupados pola presenza de varios católicos no Parlamento durante a súa apertura. Na noite do 26 de outubro, lord Monteagle recibiu unha carta anónima advertíndolle de que se mantivese lonxe do mesmo, afirmando que "este parlamento recibiría un golpe terrible". Malia o coñecemento inmediato desa carta —informados por un dos serventes de Monteagle— os conspiradores decidiron continuar co seu plan, crendo que non se lle faría caso as sospeitas levantadas pola misiva. Fawkes comprobou o soto o 30 de outubro, e informou que todo estaba sen cambios. As sospeitas de Monteagle amentaron, poñendo o rei Xacobe en coñecemento da carta. O rei ordenoulle a sir Thomas Knyvet que organizase unha busca polos sotos baixo o Parlamento, que comezou a primeiras horas do 5 de novembro. Fawkes estaba no seu posto dende a noite anterior, armado cunha mecha curta e un reloxo que lle dera Percy para levar conta da hora. Atopárono saíndo do soto, pouco despois da media noite, e arrestárono. Dentro do soto descubriron os barrís de pólvora, agochados baixo unha morea de madeira e carbón.
Interrogatorio e tortura
Fawkes deu o nome de John Johnson e foi interrogado por primeira vez por membros da cámara privada do rei, mantendo unha actitude desafiante. Cando un dos lords lle preguntou que facía en posesión de tanta pólvora, Fawkes respondeulle que a súa intención era "facervos voar polos aires, mendigos escoceses, de volta as vosas montañas nativas". Identificouse coma un católico de 36 anos de idade procedente de Netherdale en Yorkshire, afirmando que o nome de seu pai era Thomas e o de súa nai Edith Jackson. Preguntándolle por varias feridas no seu corpo, explicou que eran debidas ós efectos dunha pleurite. Fawkes admitiu a súa intención de voar a casa dos lords, arrepentíndose de non conseguilo. A súa resolución gañoulle a admiración do rei Xacobe, chegando a declarar sobre Fawkes que tiña unha "resolución romana".
Sir William Waad, tenente da Torre, supervisou a tortura e obtivo a confesión de Fawkes. Nun rexistro do seu prisioneiro atopou unha carta, dirixida a Guy Fawkes. Para sorpresa de Waad "Johnson" mantivo o silencio sen revelar nada da conspiración ou dos outros autores. Na noite do 6 de novembro Fawkes falou con Waad, que a súa vez informou a Salisbury: "[Johnson] díxonos que dende que levou a cabo esta acción rezoulle tódolos días a Deus que faría o que sería polo ben da Fe Católica e por salvar a súa propia alma". Segundo Waad, Fawkes conseguiu durmir esa noite, malia a advertencia de que sería interrogado ata "conseguir o segredo interno dos seus pensamentos e tódolos seus cómplices", e ó día seguinte conseguiron rachar a súa compostura.
O observador sir Edward Hoby declarou: "Dende que Johnson chegou á Torre, comezou a falar inglés". Fawkes revelou a súa verdadeira identidade o 7 de novembro, e díxolle ós seus interrogadores que había cinco persoas involucradas na conspiración para matar o rei. Comezou a revelar os seus nomes o 8 de novembro, e detallou o seu plan de situar a princesa Isabel no trono. Na súa terceira confesión, do 9 de novembro, involucrou tamén a Francis Tresham. Dende o complot Ridolfi de 1571 os prisioneiros ingleses eran obrigados a ditar as súas confesións, antes de copialas e asinalas, se aínda eran capaces. Malia que non se sabe con certeza se foi torturado no poldro, segundo Fraser a evolución da sinatura de Fawkes demostra o sufrimento que tivo que soportar a mans dos seus interrogadores.
Xuízo e execución
O xuízo dos conspiradores comezou o luns 27 de xaneiro de 1606. Fawkes compartiu a barca dende a Torre ata Westminster Hall con sete dos seus compañeiros de conspiración. Deixáronos na cámara estrelada antes de levalos ata Westminster Hall, expostos un cadafalso construído a propósito para a ocasión. O rei e os seus familiares máis próximos atopábanse en segredo entre os espectadores cando os lords leron a lista de cargos. Fawkes foi identificado coma Guido Fawkes, "tamén chamado Guido Johnson". Declarouse non culpable, malia a súa aparente aceptación de culpa que amosara dende o momento que foi capturado.
miniatura|250px|Gravado de 1606 de [[Claes Jansz Visscher, representando a execución de Fawkes]] O xurado declarou culpables a tódolos acusados, e o lord xefe de Xustiza, sir John Popham, declarounos culpables de alta traizón. O fiscal xeral sir Edward Coke elaborou perante a corte que cada un dos condenados sería arrastrado de costas ata a súa morte por un cabalo, coa cabeza preto do chan, dándolles morte " a metade de camiño entre a terra e o ceo, non merecedores de ningún dos dous". Cortaríanlles os xenitais e queimaríanos perante os seus ollos, sacándolles o seu corazón e as súas entrañas. Posteriormente procederían a decapitalos e desmembralos, expoñendo as partes dos seus corpos para que se convertesen en "presa das aves salvaxes do aire". O testemuño de Fawkes e Tresham's sobre a traizón española leuse en alto, así coma as confesións relacionadas de forma específica coa conspiración da pólvora. A última proba que se indicou foi unha conversa entre Fawkes e Wintour, ós que mantiveran en celas adxacentes. Aparentemente pensaban que estiveran falando en privado, mais un espía do goberno escoitara a súa conversa. Cando os prisioneiros tiveron a oportunidade de falar, Fawkes explicou a súa declaración de non culpabilidade como ignorancia de certos aspectos da acusación.
O 31 de xaneiro de 1606 Fawkes e tres dos seus compañeiros –Thomas Wintour, Ambrose Rookwood e Robert Keyes– foron arrastrados dende a Torre ata Old Palace Yard en Westminster, en fronte do edificio que tentaran destruír. Os seus compañeiros de conspiración foron aforcados e desmembrados, sendo Fawkes o último vivo no cadafalso. Alí pediu o perdón do rei e do estado, mentres mantiña as súas "cruces e cerimonias" (prácticas católicas). Debilitado pola tortura e axudado polo verdugo, Fawkes comezou a subir pola escada ata o lazo, mais ben por saltar cara a súa morte ou por subir demasiado alto facendo que a corda non estivera ben posta, evitou a agonía da última parte da súa execución ó caer ó chan partindo o pescozo. O seu corpo xa sen vida foi desmembrado de todas formas, e seguindo o costume da época, as partes do seu corpo distribuíronse polas "catro esquinas do reino", para ser expostas como advertencia para outros posibles traidores.
Legado
miniatura|alt=Sketch of a group of children escorting an effigy|Procession of a Guy (1864) O 5 de novembro de 1605 animouse ós londinienses a celebrar o fracaso do complot de asasinato do rei prendendo fogueiras. unha acta do Parlamento declarou o 5 de novembro como un día festivo de acción de grazas, manténdose como tal ata 1859. Malia ser só un dos 13 conspiradores, Fawkes é o individuo que máis se asocia coa conspiración fallada.
En Gran Bretaña o 5 de novembro recibiu os nomes de noite de Guy Fawkes, Día de Guy Fawkes, Noite da Conspiración e Noite da Fogueira, este último con orixe directo na celebración orixinal do 5 de novembro de 1605. As fogueiras acompañáronse de fogos artificiais dende o ano 1650, converténdose en costume queimar unha efixie (habitualmente do Papa) a partir do ano 1673, ano no que o posible herdeiro ó trono Xacobe, duque de York, fixo pública a súa conversión ó catolicismo. Nestas fogueiras queimáronse tamén outras efixies de figuras notables que estiveron no punto de mira do enfado público en varias ocasións, coma por exemplo Paul Kruger e Margaret Thatcher, aínda que a maioría das efixies modernas queimadas foron de Fawkes. Os nenos adoitan crear o boneco ("guy") a partir de roupa vella, xornais e unha máscara. Durante o século XIX a palabra "guy" pasou a ter o significado dunha persoa cunha vestimenta estraña, pero no inglés americano perdeu a súa connotación pexorativa e pasou a usarse para referirse a calquera varón.
Guy Fawkes celébrase en ocasións nun brinde coma "o último home en entrar no Parlamento con intencións honestas". Segundo o historiador Lewis Call, Fawkes converteuse "nunha icona principal da cultura política moderna", e a súa cara converteuse "nun instrumento potencialmente poderoso para a articulación do anarquismo posmoderno" a finais do século XX, exemplificado na máscara que leva o protagonista da obra de banda deseñada V for Vendetta, que loita contra un ficticio estado inglés fascista.
Na cultura popular
miniatura|esquerda|A máscara de Guy Fawkes de [[V for Vendetta (banda deseñada)|V for Vendetta e da súa versión cinematográfica converteuse nun símbolo internacional de protesta a comezos do século XXI. ]] No programa de televisión da BBC titulado "100 Greatest Britons" de 2002, no que se destacaba a cen dos británicos máis prominentes de tódolos tempos, Fawkes situouse no posto número 30 en base á votación dos espectadores do programa. Tamén se lle fai mención no libro de Bernard Ingham titulado Yorkshire Greats, no que o autor destaca os 50 persoeiros máis notables de Yorkshire.
Fawkes e a conspiración da pólvora serviron como inspiración para a novela gráfica distópica de Alan Moore V for Vendetta, publicada no ano 1988. A idea de representar o protagonista coa vestimenta de Fawkes ocorréuselle a un dos artistas da novela gráfica, David Lloyd. Nesta obra o protagonista, chamado V, leva unha máscara de Guy Fawkes e executa un plan para facer voar polos aires a casa do Parlamento. A banda deseñada tivo unha adaptación ó cinema no ano 2005, dirixida por James McTeigue. Os activistas de Anonymous popularizaron a máscara que V leva no filme adoptándoa no seu símbolo e nas súas protestas públicas, e tamén foi habitual o seu uso por parte de participantes do movemento Occupy. Tanto Moore coma Lloyd declararon publicamente o seu agrado por que estes movementos usen o seu deseño da máscara en protestas contra a tiranía e a opresión.
A novela histórica de William Harrison Ainsworth de 1841 titulada Guy Fawkes; or, The Gunpowder Treason representa a Fawkes dunha forma empática, e transformouno para o público xeral nun "personaxe de ficción aceptable". Fawkes apareceu posteriormente en varios libros infantís e penny dreadfuls coma The Boyhood Days of Guy Fawkes; or, The Conspirators of Old London, publicado ó redor do ano 1905. Jules Verne escribiu en 1847 unha obra de teatro en verso titulada La Conspiration des poudres que non se chegou a publicar, inspirada nos feitos da conspiración da pólvora con Fawkes coma un dos personaxes da mesma. Pola súa banda o poeta T.S. Elliot mencionou a Fawkes no seu poema The Hollow Men, empregando as palabras "A penny for the Old Guy". Outra referencia literaria dáse na serie de Harry Potter, na que un fénix leva o nome de Fawkes.
Tanto a conspiración da pólvora coma o destino de Fawkes foron representados en varias ocasións en espectáculos de mimos e no teatro. Un dos primeiros exemplos da representación nun espectáculo de mimos foi Harlequin and Guy Fawkes's, the 5th of November, representada na Royal Opera House o 16 de novembro de 1835. Outra das obras inspiradas nel foi Guy Fawkes, or a game for a King, escrita por Albert Smith e William Hale, que se representou por primeira vez no ano 1855. A obra Guido Fawkes's, the Prophetess of Ordsall Cave, representada no Queen's Theatre de Manchester en xuño de 1840, estivo baseada na novela de Ainsworth, que así mesmo foi adaptada ó cinema no ano 1923 no filme titulado Guy Fawkes de Maurice Elvey.