cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Braseiro
Cheiro
Os adornos húmidos de rosa e vide producen un fume picante e cheiro doce e producen carbón, pero a menos que estean completamente secos (aderezados ou cocidos ao forno) como ocorre coa madeira, producen partículas canceríxenas no aire. Tamén se teñen engadido, ás brasas do braseiro, outros elementos aromáticos (sementes de lavanda, casca de laranxa). Unha tipoloxía semellante adicada a queimar subastancias aromáticas como o incenso, sería o incensario ou turíbulo.
Outros usos
Nalgunhas igrexas utilízase un braseiro para albergar un pequeno lume, chamado lume novo, que despois se usa para acender o cirio pascual durante a Vixilia Pascual.
A tradución xaponesa é hibachi, e empregábase principalmente para cociñar e en rituais culturais como a cerimonia do té xaponés.
Desde 1957, Dairy Queen usou a palabra "braseiro" na súa sinalización para indicar os lugares particulares que serven comida quente como perritos quentes e hamburguesas, etc.
As Pedreiras, Rubián de Cima, O Incio
As Pedreiras é un lugar da parroquia de Rubián de Cima, no concello lugués do Incio, na comarca de Sarria.
Salma Paralluelo
Salma Celeste Paralluelo Ayingono, nada en Zaragoza o 13 de novembro de 2003, filla de pai español de orixe catalá e nai ecuatoguineana, é unha futbolista e exvelocista española que xoga como extremo esquerda no Fútbol Club Barcelona da Liga F e na selección feminina de España. Foi campioa feminina Sub-17 e sub-20 da UEFA. a dúas veces medalla de ouro no Festival Olímpico da Xuventude Europea en atletismo.
Distincións
En 2019 se lle concedeu o Premio Princesa Leonor á deportista española menor de 18 anos máis destacada do aoo 2018.
Trygve Rovelstad
Trygve A. Rovelstad, nado en Elgin, Illinois, o 27 de setembro de 1903 e finado na mesma cidade o 8 de xuño de 1990, foi un escultor, medallista e deseñador de moeda estadounidense.
Traxectoria
Rovelstad naceu en Elgin, condado de Kane, Illinois, fillo dos inmigrantes noruegueses Anna Evasen e Theodor Rovelstad.
Recibiu a súa educación na Lowrie Grade School e na Elgin High School, onde comezou a expresar os seus dotes artísticos. Logo da súa graduación en secundaria, formouse en Arte no estudio de Nellie Fabyan en Geneva, Illinois, e despois foi aceptado para traballar prestixioso estudio Midway, do escultor Lorado Taft, ao tempo que asistía a clases nocturnas no Instituto de Arte de Chicago. Logo marchou a Nova York para ampliar estudos no Beaux Arts.
Ao seu regreso a Elgin, inicialmente modelou relevos en miniatura para o seu antigo mestre Lorado Taft e logo viaxou ao Oeste para estudar na Universidade de Washington, entre 1926 e 1928, onde se graduou en Escultura.
Obras
Durante a segunda guerra mundial, Rovelstad foi medallista na División Heráldica de Washington do Departamento de Guerra dos Estados Unidos, e a el débeselle a creación de varias condecoracións militares, entre elas a Insignia de Infantaría de Combate, a Lexión ao Mérito, a Estrela de Bronce, a Medalla da Ocupación de Alemaña ou a insignia de Women's Army Corps (ACS). E tamén foi autor de diversas medallas civís, como a conmemorativa do 50 aniversario do Chicago Coin Club en 1969, a dos Bombeiros de Chicago ou a do Sesquicentenario de Illinois. miniatura|260x260px|[[Medio dólar do Centenario de Elgin, Illinois, deseñado por Trygve Rovelstad.]] Un dos traballos polos que é máis recoñecido é o medio dólar do Centenario de Elgin, Illinois, unha moeda de prata conmemorativa desa efeméride, e que lle serviu para recadar fondos cos que financiar outro dos seus traballos senlleiros, o Pioneer Memorial, un conxunto escultórico sito na ponte da rúa Kimball e o río Fox, en Elgin, en homenaxe aos primeiros pioneiros asentados en Illinois, que non foi inaugurado ata o 11 de novembro de 2001, 11 anos despois do falecemento do seu creador. miniatura|260x260px|Conxunto [[Escultura|escultórico o Pioneer Memorial, en Elgin.]] Rovelstad tamén foi o autor do American Roll of Honor ("Lista de Honra Estadounidense"), un gran manuscrito con decoración de acuarelas no que están escritos á man os nomes dos 28.000 militares estadounidenses que morreron na defensa de Gran Bretaña antes do Día D, que lle foi entregado á Raíña Isabel II polo xeneral Dwight Eisenhower para a súa exhibición na capela americana da catedral de St. Paul en Londres.
Entre outras obras escultóricas, cabe citar tamén a estatua do senador Barr, na rotonda do Capitolio de Illinois.
Vida familiar
Rovelstad casou o 8 de xullo de 1950 con Gloria Germaine Michel (1926-1999), de Elgin, con quen tivo unha filla.
Os seus arquivos consérvanse na Universidade de Illinois.
Bioko Norte
Bioko Norte é unha das 8 provincias que compoñen a república de Guinea Ecuatorial, a segunda máis poboada, detrás da provincia Litoral, nas costas da rexión continental (Río Muni).
Situada na parte norte da illa de Bioko, limita ao sur coa provincia de Bioko Sur e ao oeste, norte e leste co golfo da Guinea. A súa capital é a cidade de Rebola, situada a poucos quilómetros ao sueste da capital do estado, Malabo. O seu gobernador é Salvador Bolekia, do Partido Democrático de Guinea Ecuatorial (un partido único que, desde a independencia, goberna a República).
Xeografía
300px|thumb|left|Sitación da provincia en Guinea Ecuatorial Localízase xeograficamente entre os 3º 40' N e os 8º 50' L, no golfo da Guinea, a uns 40 km ao oeste das costas do Camerún. O deshabitado illote Horacio, situado na costa norte da provincia (3.75917°N, 8.90833°W), conta cun faro.
O asentamento máis pequeno da provincia, Santiago de Baney, encóntrase na parte nordeste da provincia.
Na costa nordeste está a estación turística de Sipopo, que ten un hotel de 200 cuartos dirixido pola cadea hoteleira Sofitel, o "Sofitel Malabo Sipopo Le Golf".
Cuberta polo bosque tropical e con pouco desenvolvemento urbano, a parte central sur inclúe parte do Parque Nacional do Pico Basilé (antigo Pico de Santa Isabel), que é un volcán e a maior montaña da illa de Bioko, e ao tempo da Guinea Ecuatorial, cunha altura de 3 011 msnm. O parque nacional ten unha extensión de 330 quilómetros cadrados, e creouse no ano 2000.
Hai minas antipersoa nos bosques de Rebola, Baney e o val do Moca.
Demografía
A provincia está habitada por individuos da etnia Bubi que falan a lingua bubi.
O poeta Gerardo Behori Sipi Botau, nado en 1960 en Rebola e que agora vive nos Estados Unidos, é de ascendencia Bubi. Foi membro da Unión Bubi grupo sociopolítico e logo partido político creado para representar os intereses do pobo Bubi da illa de Bioko, que pretendía a incorporación da illa a España ou, no seu defecto, unha administración para a illa diferente da de Río Muni.
Así mesmo Juan Balboa Boneke, tamén nacido en Rebola, escritor e político ecuatoguineano (pai da cantante Concha Buika), membro do Movemento para a Autodeterminación da Illa de Bioko e que foi ministro nun dos gobernos de Teodoro Obiang até que, por discrepancias políticas, en 1994 exiliouse en Valencia.
División político-administrativa
A provincia está constituída polos seguintes municipios e distritos.
Quintela, Rubián de Cima, O Incio
Quintela é un lugar da parroquia de Rubián de Cima, no concello lugués do Incio, na comarca de Sarria.
Pousada, Rubián de Cima, O Incio
Pousada é un lugar da parroquia de Rubián de Cima, no concello lugués do Incio, na comarca de Sarria.
Francisco Varela Ouro
Francisco Javier Varela Ouro, nado en Antas de Ulla o 24 de setembro de 1891 e finado no mesmo concello o 6 de febreiro de 1955, foi un mestre e xornalista galego.
Traxectoria
Estudo no Seminario de Lugo. Fíxose mestre na escola Normal de Pontevedra. Foi mestre de Moreda (Monforte de Lemos) e dende 1929 de Antas de Ulla. Colaborou en Ilustración Gallega e foi colaborador habitual de La Voz de la Verdad. Finou en Antas de Ulla o 6 de febreiro de 1955.
Vida persoal
Casou en Pías con María Aurea Casal Fernández o 5 de agosto de 1918, e foi pai de Francisco Javier, María Raquel, María Esther, José Antonio, María Olga e Aurea María Jesús Varela Casal.
A Torre, Rubián de Cima, O Incio
A Torre é un lugar da parroquia de Rubián de Cima, no concello lugués do Incio, na comarca de Sarria.
Klara Dan von Neumann
Klára (Klari) Dán Von Neumann, nada en Budapest o 18 de agosto de 1911 e finada en San Diego, o 10 de novembro de 1963, foi unha científica estadounidense  pioneira na programación.
Traxectoria
Era filla de Károly - Karl Dán e Camila Stadler. O seu pai servira anteriormente no exército austrohúngaro como oficial durante a primeira guerra mundial, e trasladáronse a Viena para escapar de Béla Kun. Non volveron a Hungría ata que o réxime foi derrocado. A súa familia era rica e adoitaba organizar festas nas que Dán podía coñecer a moita xente de diferentes ámbitos.
Aos 14 anos, foi campioa nacional de patinaxe artística, e foi enviada a Inglaterra para estudar nun internado pouco despois.
Morreu en 1963 en circunstancias misteriosas: despois de abandonar unha festa en homenaxe á gañadora do Premio Nobel Maria Goeppert-Mayer, conduciu desde a súa casa ata a praia e morreu afogado. O seu cadáver foi atopado na praia de La Jolla. A policía considerou a súa morte como un suicidio.
Carreira
Dán foi unha das primeiras programadoras do mundo e axudou a resolver problemas matemáticos mediante código informático.
Escribiu o código usado na máquina MANIAC I desenvolvida por John von Neumann e Julian Bigelow no Laboratorio Nacional de Los Alamos. Tamén participou no deseño de novos controis para a ENIAC e foi unha das súas principais programadoras.
A Casanova, San Román do Mao, O Incio
A Casanova é un lugar da parroquia de San Román do Mao, no concello lugués do Incio, na comarca de Sarria.
Klara Dan von Neumann
Carreira
Aparece como unha figura relevante no libro de historia da computación "Turing's Cathedral: The Origins of the Digital Universe" de George Dyson.
Metilcobalamina
A metilcobalamina (mecobalamina, MeCbl ou MeB12) é un tipo de cobalamina, unha forma de vitamina B12. Difire da cianocobalamina en que o grupo ciano unido ao cobalto foi substituído por un grupo metilo. A metilcobalamina ten un centro octaédrico de cobalto(III) e pode obterse como cristais vermellos intensos. En canto á química de coordinación, a metilcobalamina é salientable como un claro exemplo de composto que contén enlaces metal–alquilo. Propuxéronse intermediarios metaloide–metilo durante a metanoxénese, na cal intervén a metilcobalamina.
A metilcobalamina é un equivalente fisiolóxico da vitamina B12, e pode usarse para previr ou tratar as patoloxías que se orixinan por falta de vitamina B12 (ver deficiencia de vitamina B12).
A metilcobalamina tamén se usa para o tratamento da neuropatía periférica, neuropatía diabética e como trtamento preliminar para a esclerose lateral amiotrófica.
A metilcobalamina que se inxire non se usa directamente como cofactor, senón que primeiro é convertida pola MMACHC en cob(II)alamina. A cob(II)alamina convértese despois noutras dúas formas, adenosilcobalamina e metilcobalamina, que se usan como cofactores. É dicir, a metilcobalamina primeiro é desalquilatda e despois rexenerada.
Segundo un estudo, é importante tratar a deficiencia de vitamina B12 con hidroxocobalamina ou cianocobalamina ou unha combinación de adenosilcobalamina e metilcobalamina, pero non a metilcobalamina soa.
Produción
miniatura|esquerda|300px|A metrilcobalamina lembra fisicamente as outras formas de vitamina B12, e aparece como cristais vermellos escuros que forman solucións transparentes con tons cereixa en auga.
A metilcobalamina pode producirse no laboratorio reducindo a cianocobalamina con borohidruro de sodio en solución alcalina, seguida da adición de ioduro de metilo.
Funcións
Este vitámero, xunto coa adenosilcobalamina, é un dos dous coencimas activos usados polos encimas dependentes de vitamina B12 e é a forma específica da vitamina B12 usada pola 5-metiltetrahidrofolato-homocisteína metiltransferase (MTR), tamén coñecida como metionina sintase.
A metilcobalamina participa na vía Wood-Ljungdahl, que é unha vía pola cal algúns organismos utilizan dióxido de carbono como a súa fonte de carbono para os compostos orgánicos. Nesta vía, a metilcobalamina proporciona o grupo metilo que se acopla ao monóxido de carbono (derivado do CO2) para formar acetil-CoA. O acetil-CoA é un derivado do ácido acético que se converte en moléculas máis complexas necesarias para o organismo.
Algunhas bacterias poden producir metilcobalamina. Xoga un importante papel no medio ambiente, no cal é responsable da biometilación de certos metais pesados. Por exemplo, o altamente tóxico metilmercurio orixínase pola acción da metilcobalamina. Neste papel a metilcobalamina serve como fonte de grupos "CH3+".
A falta de coblamina pode orixinar anemia megaloblástica e dexeneración subaguda combinada da medula espiñal.
Goimil, San Román do Mao, O Incio
Goimil é un lugar da parroquia de San Román do Mao, no concello lugués do Incio, na comarca de Sarria.
Lucio Calpurnio Pisón Cesonino (cónsul 148 a. C.)
Lucio Calpurnio Pisón Cesonino (en latín, L. Calpurnius C. f. C. n. Piso Caesoninus) foi un político e militar romano do século II a.C. pertencente á gens Calpurnia.
Familia
Pisón foi membro dos Calpurnios Pisones, a máis notable familia da gens Calpurnia, e fillo de Caio Calpurnio Pisón. Friedrich Münzer supuxo polo segundo cognomen de Pisón que foi en realidade un Cesonio adoptado por Caio Calpurnio. Foi irmán de Quinto Calpurnio Pisón e pai do seu homónimo Lucio Calpurnio Pisón Cesonino.
Carreira pública
Obtivo a pretura no ano 154 a.C. e foi destinado á Hispania Ulterior onde, en loita contra os lusitanos, foi derrotado por Púnico.
Foi elixido cónsul no ano 148 a.C. e foi enviado para conducir a guerra contra Cartago durante a Terceira guerra púnica, mais a dirixiu tan descoidadamente que foi derrotado polos habitantes das cidades de Clupea e de Hipona (ou Hippo Regius); e con tan pouca actividade que o pobo manifestou o seu descontento e, no ano seguinte, o mando pasou a Escipión Emiliano.
Hispano-Suiza Carmen
O Hispano-Suiza Carmen é un coche superdeportivo eléctrico de edición limitada producido polo fabricante español Hispano-Suiza, relanzado polos bisnetos herdeiros do fundador da empresa. Só se fabricaron en total 19 unidades do Carmen entre 2019 e 2021 a un custo de 1.500.000 euros por unidade (sen impostos). O nome do modelo fai referencia a Carmen Mateu Quintana, a neta do fundador da compañía. O Carmen foi deseñado utilizando como inspiración as liñas do clásico Hispano-Suiza H6B Dubonnet Xenia. Os responsábeis da marca aseguran que se producirán máis modelos a partir deste, durante o vindeiro quinquenio.
Historia
Hispano-Suiza Cars construíu e puxo en produción con éxito o primeiro automóbil español en levar esta marca dende a década de 1940. O Hispano-Suiza Carmen foi desenvolvido en dous anos e investíronse 20 millóns de euros no proxecto. O Carmen estreouse no Salón do Automóbil de Xenebra de 2019 en forma de cupé de dúas portas.
Hispano-Suiza construíu este hipercoche como resposta a outros autos eléctricos súper rápidos de compañías como Lotus e Rimac. O vehículo foi desenvolvido e fabricado (de xeito artesanal) en Barcelona; o seu sistema de propulsión foi desenvolvido en colaboración con QEV Technologies, e o 80% dos seus compoñentes foron fornecidos por fornecedores españois.
O deseño estilístico do coche estivo a cargo do estudio de deseño con sede en Barcelona Cero Design, dándolle unha estética que combina solucións estilísticas vangardistas e futuristas cunha estética retro remitida directamente ao Hispano-Suiza H6B Dubonnet Xenia. Amosábano claramente, entre outros, os pasos de roda cubertos sobre as rodas traseiras, así como unha parte traseira puntiaguda decorada con relevos e logotipos que facían referencia á histórica marca Hispano-Suiza.
O coche leva o nome de Carmen Mateu Quintana, neta de Damián Mateu, un dos fundadores de Hispano-Suiza e o seu primeiro presidente. Ela intentou restaurar Hispano-Suiza como empresa automotriz, e os fundadores de Hispano-Suiza Cars rendéronlle homenaxe.
O Carmen Boulogne
thumb|Hispano-Suiza Carmen Boulogne. En setembro de 2021, Hispano-Suiza presentou unha versión especial e limitada do seu hipercoche eléctrico, o Carmen Boulogne. O coche recibiu amplas modificacións visuais, perdeu as características cubertas das rodas traseiras e obtivo unha carrozaría de fibra de carbono negra sen pintar enriquecida con insercións de cor cobre. O automóbil tamén obtivo un sistema de propulsión máis potente, no que se engadiron dous motores eléctricos máis aos dous motores eléctricos estándar, logrando así unha potencia total de 1115 CV e 1600 Nm de par máximo. O coche acada os 100 km/h (62 mph) en 2,6 segundos e a velocidade máxima está limitada a 290 km/h (180 mph). A empresa planeou construír cinco unidades, con entregas programadas para 2022. O prezo do vehículo é 1.650.000 euros (sen impostos).
Pacios, San Román do Mao, O Incio
Pacios é un lugar da parroquia de San Román do Mao, no concello lugués do Incio, na comarca de Sarria.
Nacionalismo kurdo
dereita|miniatura|Bandeira de Kurdistán (en [[Lingua kurda|kurdo: Alaya Kurdistanê.]] dereita|miniatura|Rexión habitada polos kurdos segundo a [[Central Intelligence Agency|CIA (1992).]]
O nacionalismo kurdo (en kurdo: Kurdayetî, کوردایەتی) é un movemento político nacionalista que afirma que os kurdos son unha nación e defende a creación dun estado en Kurdistán, en oposición aos varios nacionalismos (turco, árabe, iraniano, iraquí e sirio) dos estados nos que habitan os kurdos.
As primeiras formas de nacionalismo kurdo teñen as súas raíces no Imperio Otomán, onde os kurdos eran un grupo étnico significativo. Coa partición do Imperio Otomán, os territorios con maioría kurda estiveron divididos entre os novos estados de Turquía, Iraq e Siria, sendo os kurdos unha minoría étnica significativa en cada un destes estados. Os movementos nacionalistas kurdos foron fortemente suprimidos en Turquía e os países de maioría árabe de Iraq e Siria, todos os cales temen unha potencial independencia do Kurdistán. Algúns kurdos de Irán tamén son nacionalistas, aínda que este movemento político é tradicionalmente máis feble en Irán que noutras partes de Kurdistán.
Amígdala tubárica
miniatura|[[Oído dereito externo e medio abertos desde a parte frontal. A amígdala tubárica está salientada en verde.]]
A amígdala tubárica ou tonsila tubárica (TA en latín tonsilla tubaria), tamén coñecida como tonsila de Gerlach, é unha masa de tecido linfoide situada a carón da trompa de Eustaquio. É unha das catro amígdalas ou tonsilas da zona farínxea que forman o anel de Waldeyer, que teñen funcións inmunitarias.
Estrutura
Cada unha das amígdalas tubáricas está situada detrás da abertura da trompa de Eustaquio do oído na parede lateral da nasofarinxe. É unha das catro grupos de amígdalas que forman o anel de Waldeyer, o cal está constituído polas dúas amígdalas palatinas, a amígdala farínxea (adenoide), e as amígdalas linguais.
Importancia clínica
A amígdala tubárica pode ser afectada pola amigdalite ou tonsilite. Porén, esta xeralmente afecta só as amígdalas palatinas.
Historia
A amígdala tubárica tamén se pode chamar tonsila de Gerlach. Está moi próxima ao torus tubarius (a base da porción cartilaxinosa da trompa de Eustaquio), polo cal ás veces se lle ten chamado tonsila do torus tubarius. Pero non se debe confundir este torus coa tonsila.
Alicia Hermida
Alicia Pérez Herranz, nada en Madrid o 26 de setembro de 1932 e finada en Villanueva de la Cañada o 9 de febreiro de 2022, foi unha actriz e profesora de interpretación española máis coñecida artisticamente como Alicia Hermida.
Traxectoria
Aínda que contaba cunha filmografía notábel, o labor interpretativo de Alicia Hermida destacou sobre todo en teatro, ademais dunha prolífica carreira en televisión.
Teatro
Tras finalizar os seus estudos de bacharelato, comezou a formar parte da Compañía de Teatro María Guerrero de Madrid. Da súa primeira etapa sobre o escenario destaca o papel interpretado na obra Plaza de Oriente, de Joaquín Calvo Sotelo; Medida por medida (1955), de Shakespeare; La hora de la fantasía (1955), de Anna Bonacci; El diario de Ana Frank (1957), de Frances Goodrich; La casamentera (1960), de Thornton Wilder; La viuda valenciana, de Lope de Vega; El jardín de los cerezos (1960), de Anton Chekhov, e La casa de Bernarda Alba (1964), de García Lorca.
En 1981 recorreu coa súa compañía La Barraca os mesmos escenarios nos que actuou no seu momento a compañía do mesmo nome fundada por Federico García Lorca durante a Segunda República. Posteriormente, pasaría a chamarse Escuela Alicia Hermida, dende a que a actriz impartía clases de interpretacíón. A súa dicción perfecta e o seu dominio do verso clásico convertérona nunha mestra de actores recoñecida.
Televisión
A súa presenza en televisión remóntase aos primeiros anos de TVE, debutando da man de Jaime de Armiñán na serie Galería de esposas. Seguirían, de novo con Armiñán, Mujeres solas (1960-1961) e Chicas en la ciudad (1961) e entre 1963 e 1965, Confidencias, protagonizada por Antonio Ferrandis. Despois deste proxecto, seguiu aparecendo con asidiudade na pequena pantalla, con personaxes interpretados nas obras de teatro televisado que se emitían nos anos 60 e 70 do século XX baixo o título de Estudio 1, Teatro de siempre, Novela, así como a serie Cristina y los hombres (1969), xunto a Elena María Tejeiro. Despois dun tempo alonxada da televisión, participou na serie Los negocios de mamá, protagonizada por Rocío Dúrcal, en 1997 para TVE. Recuperou boa parte da súa popularidade grazas ao papel de Valentina na serie Cuéntame cómo pasó (2001-2013). En 2010 interpretou a Sofía na versión española de Las chicas de oro. En 2011 interpretou a Maricarmen na adaptación española de Marco, e un ano máis tarde participou na serie Stamos okupa2. En 2016 interveu nun dos episodios da web serie Paquita Salas, de Javier Calvo e Javier Ambrossi, interpretando a Fina.
Cinema
O seu debut cinematográfico produciuse en 1960 co filme Maribel y la extraña familia, de José María Forqué, baseada na obra homónima de Miguel Mihura. A súa actividade cinematográfica no foi especialmente prolífica, aínda que destacan títulos como Gary Cooper, que estás en los cielos (1980), de Pilar Miró; Las bicicletas son para el verano (1984), de Jaime Chávarri; El bosque animado (1987), de José Luis Cuerda; Malena es un nombre de tango (1996), de Gerardo Herrero, e Carreteras secundarias (1997), de Emilio Martínez Lázaro.
Provincia de Cantón
A provincia de Cantón, tamén transcrito Guangzhou e Guangdong (en chinés, 广东, ; historicamente, 廣東 ) é unha provincia da República Popular Chinesa. Ten unha superficie aproximada de 177.900 km² e unha poboación de 104.303.132 habitantes. A capital da provincia de Cantón (Guangdong, Guangzhou) é a cidade de Cantón. A poboación está composta principalmente por habitantes de etnia han (99%), cun 0,7% dos habitantes do pobo zhuang e un 0,2% dos habitantes do pobo yao.
Cidades
A seguinte lista mostra as cidades máis poboadas da provincia de Cantón, sendo a cidade de Cantón a capital da provincia.
O xentilicio da provincia e da cidade en lingua galega é cantonés, cantonesa.
Teixiz, San Román do Mao, O Incio
Teixiz é un lugar da parroquia de San Román do Mao, no concello lugués do Incio, na comarca de Sarria.
Proceso de Haber
thumb|450px|Diagrama do proceso de Haber-Bosch. En química, o proceso de Haber ou proceso de Haber - Bosch é a reacción de nitróxeno e hidróxeno gasosos para producir amoníaco. A importancia da reacción radica na dificultade de producir amoníaco a un nivel industrial.
Ao redor do 78,1% do aire que nos rodea é nitróxeno molecular, N2. O elemento como molécula diatómica gasosa é moi estable e relativamente inerte debido ao enlace triplo que mantén os dous átomos fortemente unidos. Non foi até os primeiros anos do século xx cando este proceso foi desenvolvido para obter nitróxeno do aire e producir amoníaco, que ao oxidarse forma nitritos e nitratos. Estes son esenciais no ácido nítrico (HNO3) e fertilizantes (exemplo: nitrato de amonio (NH4NO3)).
Como a reacción natural é moi lenta, acelérase cun catalizador de ferro (Fe3+) e óxidos de aluminio (Al2O3) e potasio (K2O) permitindo que o equilibrio se alcance con maior rapidez. Os factores que aumentan o rendemento, ao desprazar o equilibrio da reacción cara aos produtos (Principio de Le Châtelier), son as condicións de alta presión (150-300 atmosferas) e altas temperaturas (200-300 °C), ​ resultando nun rendemento do 10-20%.
N2(g) + 3H2(g) ↔ 2NH3(g) + ΔH ...(1)
ΔH representa a variación de enerxía, tamén chamado entalpía, e equivale a -92,4 kJ/mol. Ao ser negativa, libera calor, polo que a reacción é exotérmica.
Historia
En 1910, Carl Bosch comercializou o proceso e asegurou aínda máis patentes. Haber e Bosch foron galardoados co Nobel de Química en 1918 e 1931 respectivamente, polos seus traballos e desenvolvementos na aplicación da tecnoloxía en altas presións e temperaturas.​ O amoníaco foi producido utilizando o proceso Haber (a un nivel industrial) durante a Primeira Guerra Mundial para a fabricación de nitratos e a obtención a partir diso de explosivos. Desta forma Alemaña puido prescindir do nitrato procedente de Chile, cuxo subministración estaba bloqueado polos británicos.
Aspectos económicos e ambientais
O proceso Haber produce máis de 100 millóns de toneladas de fertilizante de nitróxeno ao ano. O 8,27% do consumo total de enerxía mundial nun ano destínase a este proceso. Os fertilizantes que se obteñen son responsables tanto do sustento de máis dun terzo da poboación mundial debido a que a extracción de nutrientes do solo por parte da agricultura e gandaría é cuantiosa e polo tanto deben ser repostos de maneira artificial, aínda que o mal uso dos fertilizantes producen numerosos problemas ambientais pola erosión e o escurrimiento de nutrientes a napas e corpos de auga sendo o máis emblemático a eutrofización.
O impacto ambiental
Só o 17% do amoníaco usado como fertilizante é consumido polos humanos a través da comida. O resto acaba na terra ou no aire. As emisións en ausencia de interferencia humana son de 0,5 kg por hectárea e ano. A agricultura moderna multiplicou por 20 esta cifra, o que provocou a alteración do ciclo natural do nitróxeno aínda que o seu impacto global aínda non é moi coñecido.
Hai dous problemas directamente relacionados co amoníaco. Un é o da eutrofización das augas. Os nitratos acaban en mares e ríos, as algas e bacterias con exceso de nutrientes, acaban co osíxeno que necesitan outras especies. Doutra banda, o nitróxeno reactivo está a alterar o equilibrio atmosférico, enriquecendo o ozono da troposfera e reducindo o da estratosfera. Iso si, o amoníaco ten o efecto positivo da captura de CO2 en selvas e bosques debido á maior presenza de nitróxeno no aire.
Vilaverde, San Román do Mao, O Incio
Vilaverde é un lugar da parroquia de San Román do Mao, no concello lugués do Incio, na comarca de Sarria.
Zhongshan
Nome
O nome da cidade é un epónimo de Sun Yat-sen, tamén coñecido como Zhongshan. A cidade foi coñecida historicamente como Xiangshan ata 1925, despois da morte de Sun Yat-sen.
Divisións administrativas
A cidade de Zhongshan a nivel de prefectura non ten división a nivel de condado. O goberno da cidade xestiona directamente 24 divisións a nivel de cantón (6 subdistritos e 18 aldeas).
Arruxo, San Salvador do Mao, O Incio
Arruxo é un lugar da parroquia de San Salvador do Mao, no concello lugués do Incio, na comarca de Sarria.
Rousende, San Román do Mao, O Incio
Rousende é un lugar da parroquia de San Román do Mao, no concello lugués do Incio, na comarca de Sarria.
Periplasto
O periplasto é un tipo de cuberta celular que aparece nas algas criptomónadas, formado por varias capas de composición proteica. Outras algas teñen cubertas distintas, como as dinofíceas, que teñen un recubrimento chamado anfiesma, e as euglenas, cuxo recubrimento se chama película.
Estrutura
O periplasto interno pode estar formado por unha soa lámina como en Chilomonas paramecium, ou por múltiples placas de varios tamaños. O periplasto externo rodea a membrana plasmática. O periplasto interno está debaixo da membrana plasmática e pode ás veces, como ocorre en Komma caudata, ter unha disposición hexagonal de placas de periplasto superficial e estas están feitas de subunidades.
As placas superficiais están aliñadas de maneira exacta coa placa interna e rodeadas de bordos cristalinos cunha ocasional escama de escarapela con forma de roseta na superficie das placas. Describíronse en criptomónadas varios arranxos do periplasto distintos. Na parte do periplasto interno poden verse partículas intermembrana que penetran na membrana plasmática ata o protoplasma. Estas partículas intermembrana son maiores arredor dos límites entre as placas.
Outros recubrimentos alternativos
As dinofíceas teñen un recubrimento celular chamado anfiesma, con vesículas similares a cisternas nunha estrutura de forma tecal. Moitos dinoflaxelados teñen placas tecais máis grosas polas que reciben o nome de dinoflaxelados acoirazados.
O recubrimento dos euglénidos denomínase película.
Outros usos do termo
Os coanoflaxelados teñen un recubrimento celular tamén chamado periplasto, que é unha especie de matriz extracelular. Este recubrimento podería axudar a adherirse ao subtrato (nas especies sésiles) ou aumentar a resistencia hidrodinámica e eficiencia da alimentación (nas especies planctónicas).
The Annotated Alice
The Annotated Alice é un libro de 1960 de Martin Gardner que incorpora o texto dos principais contos de Lewis Carroll, As aventuras de Alicia no país das marabillas (1865) e Alicia do outro lado do espello (1871), así como as ilustracións orixinais de John Tenniel. Ten extensas anotacións que explican as referencias contemporáneas (incluíndo os poemas vitorianos que Carroll parodia), os conceptos matemáticos, os xogos de palabras e as tradicións vitorianas (como o xogo social snapdragon) que aparecen nos dous libros.
Historia
En 1990 publicouse unha secuela, More Annotated Alice. Esta secuela non contén as notas laterais orixinais, e as ilustracións de Tenniel son substituídas polas de Peter Newell. Tamén contén o capítulo "suprimido" titulado "The Wasp in a Wig" (A avespa nunha perruca), que Carroll omitiu do texto de Through the Looking-Glass por recomendación de Tenniel.
En 1999 publicouse The Definitive Edition. Combina as notas de ambas obras e presenta as ilustracións de Tenniel en calidade mellorada.
Gardner tamén compilou un volume complementario, The Annotated Snark, dedicado ao clásico poema de Carroll, The Hunting of the Snark.
En 2015 publicouse The Annotated Alice: 150th Anniversary Deluxe Edition, combinando os traballos anteriores de Gardner e ampliado por Mark Burstein, presidente emérito da Lewis Carroll Society of North America. Inclúe máis de 100 anotacións novas ou actualizadas, máis de 100 ilustracións de Salvador Dalí, Beatrix Potter, Ralph Steadman e outros 42 artistas e ilustradores (ademais da arte orixinal de Sir John Tenniel) e unha filmografía de todas as películas relacionadas con Alicia do estudoso de Carroll David Schaefer.
Nacionalismo libanés
O nacionalismo libanés (en قومية لبنانية) é un movemento nacionalista que considera aos libaneses como unha nación distinta e independente do mundo árabe. Esta ideoloxía considera aos libanesas como descendentes directos dos fenicios.
Esta ideoloxía ten as súas raíces na guerra sectaria do século XIX que se produciu entre os maronitas e os drusos no Monte Líbano. Tomou forma durante o período de entreguerras e no mandato francés de Siria, cando serviu principalmente como ferramenta para opoñerse ao nacionalismo árabe e para xustificar a existencia do nacente país, o Líbano.
Durante o século XX e a guerra civil libanesa, o nacionalismo libanés estivo asociado coas Falanxes Libanesas, as Forzas Libanesas, o Partido de Liberación Nacional e movementos secularistas como Gardiáns dos Cedros, o Bloque Nacional e o Partido de Renovación Libanesa, encabezado polo recoñecido poeta e filósofo libanés Said Akl.
O nacionalismo libanés vai aínda máis alá e incorpora visións irredentistas indo máis aló das fronteiras libanesas, buscando unificar todas as terras da antiga Fenicia arredor do actual Líbano. Isto vén do feito de que o actual Líbano, a costa mediterránea de Siria e o norte de Israel é a área que corresponde aproximadamente á antiga Fenicia e, como resultado, a maioría do pobo libanés identifícase coa antiga poboación fenicia desa rexión. Polo tanto, o país do Gran Líbano proposto inclúe o Líbano, a costa mediterránea de Siria e o norte de Israel.
Copa de Ouro da CONCACAF 2021
A Copa de Ouro CONCACAF 2021 (oficialmente 2021 CONCACAF Gold Cup) foi a décimo sexta edición da Copa de Ouro da CONCACAF, o campionato bienal internacional masculino de fútbol máis importante a nivel de seleccións en Norteamérica, Centroamérica e o Caribe organizado pola CONCACAF.
Estaba previsto que se celebrase do 2 ao 25 de xullo de 2021, pero posteriormente foi adiada e disputouse do 10 de xullo ao 1 de agosto. A selección de fútbol de México defenderá o título conseguido na edición anterior. Por vez primeira, o sistema Video Assistant Referee (VAR) foi utilizado no torneo.
Os Estados Unidos gañaron a súa sétima Copa de Ouro tras derrotar a México por 1-0 na final.
Formato de competición
O torneo divídese en catro fases:
Na fase de grupos os dezaseis equipos participantes divídense en 4 grupos de 4 equipos, cada equipo xoga unha vez contra os seus rivais de grupo cun sistema de todos contra todos, os equipos clasifícanse en grupos segundo os puntos obtidos en todos os seus partidos xogados, que son outorgados do seguinte xeito:
Os dous primeiros postos de cada grupo clasifícanse para os cuartos de final. Se ao final da fase de grupos dous ou máis equipos rematan empatados a puntos, aplícanse os seguintes criterios de desempate:
Nos cuartos de final, os 8 equipos clasificados forman 4 series de dous equipos, os gañadores de cada serie clasifican para as semifinais, os perdedores das semifinais xogan o partido polo terceiro posto e os gañadores disputan a final do torneo. Os partidos de cuartos de final e semifinais determináronse do seguinte xeito:
Cuartos de final
Semifinais
Os cuartos de final, semifinais e finais xóganse cun sistema de eliminación directa, se algún partido destas fases remata empatado despois dos noventa minutos de tempo regulamentario de xogo, xógase unha prórroga que consta de dous períodos de 15 minutos. Se a igualdade persiste, o gañador defínese mediante quenda de penaltis.
Sedes
O 22 de abril de 2021, a CONCACAF anunciou os nove estadios que acollerían a competición durante a fase de grupos, cuartos de final e semifinais. Mentres que o 13 de abril deuse a coñecer que a cidade de Las Vegas sería a anfitrioa da final. As sedes concentráronse en cinco estados: Arizona, Florida, Kansas, Nevada e Texas, sendo este último o que tivo un maior número de partidos, con seis estadios asignados en cinco cidades, xa que a área de Houston ofreceu dous campos de xogo para a edición.
Por outra banda, o DRV PNK Stadium de Fort Lauderdale acolleu os partidos para definir aos tres equipos que ocuparon os últimos postos para a Copa na súa fase clasificatoria.
Equipos participantes
En setembro de 2019, a CONCACAF oficializou o sistema de clasificación para a Copa Ouro 2021. Estableceuse a clasificación de 12 equipos en función dos resultados da fase de grupos da CONCACAF Nations League 2019-20, mentres que os 3 postos restantes concederíanse a través da Clasificación para a Copa de Ouro CONCACAF de 2021.
En setembro de 2020, a CONCACAF invitou á Selección de fútbol de Qatar pertencente á Confederación Asiática de Fútbol para esta edición.
O 9 de xullo de 2021, Curaçao declinou a súa participación por un gromo de COVID-19 no seu cadro, Guatemala foi invitada a tomar o seu lugar no Grupo A a dous días do seu debut, debido a que foi a selección que obtivo o segundo posto na fase de clasificación, tan só despois de Haití sendo así a mellor selección eliminada. A decisión foi aprobada por unanimidade polo Consello da CONCACAF.
En cursiva os países debutantes na competición. En negro os países invitados á competición.
Fase preliminar
Os primeiros 6 equipos da clasificación CONCACAF de agosto de 2020 foron predeterminados, segundo a súa posición, aos partidos 1 e 6, mentres que os outros seis equipos foron sorteados desde un bombo simple.
Deseguido amósase unha listaxe cos bombos correspondentes. Entre parénteses a súa posición na clasificación CONCACAF.
Árbitros
O 29 de xuño de 2021, a CONCACAF anunciou un total de 19 árbitros centrais, 25 árbitros asistentes e 12 árbitros asistentes de vídeo (VAR) designados para o torneo. Ademais, o Comité de Árbitros da CONCACAF aprobou a participación de 12 xuíces do Programa de Árbitros Avanzados Dirixido (TARP) da CONCACAF, que se adestraron con oficiais de elite para prepararse para futuras competicións. Amais, contou con árbitros invitados da CAF encabezados polo gambiano Bakary Gassama.
Resultados
Para máis información sobre cada encontro (aliñacións, trocos, sancións...) prema no resultado.
Fase de grupos
– Clasificado para os cuartos de final.
Clasificación xeral
As táboas de rendemento non reflicten a clasificación final dos equipos, senón que mostran o seu rendemento segundo a rolda final alcanzada. Se na segunda fase un partido está definido por penaltis, o resultado final do xogo considérase empate. (segundo a páxina oficial da competición)
Goleadores
En total houbo 89 goles marcados en 31 partidos, cunha media de 2.87 goles por partido.
Logo e slogan
O logotipo oficial deuse a coñecer o 28 de setembro de 2020, durante o sorteo final en Miami, Florida. O slogan oficial do torneo é "Esto Es Nuestro" (en galego: "Isto É Noso").
Balón oficial
O modelo Flight de Nike é o balón oficial do torneo.
Cancións e himnos oficiais
"Glorious" do grupo irlandés-canadense feminino All Saints é un dos himnos oficiais do torneo.
"Fútbol a la Gente" do cantante portorriqueño Guaynaa e o grupo mexicano de cumbia Los Ángeles Azules e "Pa'lante" do cantante colombiano Lao Ra e o DJ dominicano Happy Colors son as dúas cancións oficiais do torneo, seleccionadas por Univision como parte da súa cobertura.
"Juega" do dúo colombiano Cali y El Dandee no que participa a cantante xamaicana Charly Black é o himno oficial en castelán do torneo.
Patrocinadores
Anunciáronse os seguintes patrocinadores internacionais do torneo:
Culleres (instrumento musical)
As culleres, de madeira ou metal, son utensilios de cociña empregados na música tradicional galega para o acompañamento musical. Como instrumento correspóndelles a categoría de idiófonos de golpe.
Características
As culleres tócanse por parellas batendo unha coa outra para producir golpes e redobres cos que se acompañan melodías e cantos. O seu uso áchase estendido por toda Galiza e son hoxe fabricadas polos artesáns especificamente para este fin. Nas de madeira empréganse principalmente madeiras duras como o buxo ou o palisandro, debido á súa superior sonoridade.
Nacionalismo lezguio
250px|miniatura|Bandeira étnica dos lezguios. 250px|miniatura|Área dos lezguios na fronteira entre Rusia e Acerbaixán. O nacionalismo lezguio é un movemento político nacionalista que afirma que os lezguios son unha nación e defende a unidade do pobo lezguio, no presente dividido entre Rusia e Acerbaixán.
O nacionalismo lezguio ten connotacións irredentistas e persegue a creación do Lezguistán, unha entidade política unificada creada nas áreas de maioría lezguia que se atopan na fronteira entre a república de Daguestán (en Rusia) e Acerbaixán.
Historia
En xullo de 1990, creouse o Movemento Nacional Lezguio, "Sadval" (Unidade) na cidade de Derbent, Daguestán, Rusia (daquela a Unión Soviética). O movemento pedía a unificación do pobo lezguio porque se lles "negou a oportunidade de desenvolver a súa cultura" baixo o dominio soviético.
Sadval non atopou apoio en Acerbaixán, e ademais, foi citado polo atentado con bomba do 19 de marzo de 1994 no metro de Bakú durante o cal morreron 27 persoas. Existe evidencia de que o Servizo Secreto de Armenia participou na creación de Sadval, achegando financiamento, adestramento e armamento aos seus militantes.
Nacionalismo lombardo
dereita|miniatura|Unha das bandeira históricas da Lombardía (utilizado pola [[Liga lombarda e o Ducado de Milán).]] O nacionalismo lombardo é un movemento nacionalista, mais principalmente rexionalista, activo principalmente na Lombardía, Italia. O movemento procura máis autonomía ou mesmo a independencia da rexión da Lombardía e de todos os territorios vinculados lingüisticamente ou historicamente a Lombardía. Durante a década de 1990, estivo estreitamente conectado co nacionalismo padano.
Historia
miniatura|[[Giovanni Baratta: Alegoría da Lombardía (Bode-Museum, Berlín).]] Ao igual que no resto de Europe, durante o romanticismo houbo un espertar do sentimento nacionalista na Lombardía. A creación napoleópnica da República Cispadana, que posteriormente foi substituída pola Cisalpina, abriu as portas ao debate político sobre o status da Lombardía. Carlo Botta, un político piemontés, escribiu un libro titulado Proposition to the Lombards about a way of free government, onde reivindicou a necesidade dunha constitución para a Nación Lombarda, independente da francesa e inspirada na revolución. Ao mesmo tempo, Giuseppe Faroni propuxo un proxecto de constitución titulado Constitutional pole for the Lombard Republic.
Cyanocorax caeruleus
miniatura|250px|En voo miniatura|250px|Gralha-azul, ave símbolo do Paraná Cyanocorax caeruleus é unha especie de ave paseriforme da familia dos córvidos, unha das 17 comprendidas no xénero Cyanocorax.
Encóntrase no suroeste do Brasil (desde o estado de São Paulo até o de Rio Grande do Sul), chegando ao leste de Paraguai e o nordeste da Arxentina, en bosques da chamada Mata Atlántica, especialmente nos que abunda a especie Araucaria angustifolia.
É a ave símbolo do estado do Paraná.
Descrición
A especie foi descrita en 1818 polo ornitólogo francés Louis Jean Pierre Vieillot, baixo o nome de Pica coerulea, no vixésimo sexto tomo da súa obra Nouveau Dictionnaire d'Histoire Naturelle, dun espécime que encontrou no Paraguai.
Etimoloxías
Para a do xénero ver Cyanocorax.
O epíteto específico, caeruleus, deriva do nominativo singular do adxectivo latino cæruleus, -a, um, "azulado".
Sinónimo
Ademais de polo nome actualmente válido, a especie coñeceuse tamén polo sinónimo:
Características
Cyanocorax caeruleus ten unha lonxitude total de aproximadamente 40 cm, e pesa uns 270 g, e é o córvido máis grande de América do Sur. A súa plumaxe é de cor azul intenso coa cabeza e a parte superior do peito de cor negra contrastante. Os machos e as femias son semellantes, aínda que as femias normalmente son máis pequenas.
Nutrición
Aliméntase en gran medida de sementes, como as noces de Araucaria angustifolia, pero non se limita estritamente a isto, xa que tamén consome insectos e froitas.
Reprodución
A súa época de cría é de outubro a xaneiro. Este paxaro é un criador social. As femias poñen de 2 a 4 ovos no niño, que está feito con paus, e situado entre os 10 e os 20 m sobre o chan nunha árbore do xénero Araucaria.
Estado de conservación
A Unión Internacional para a Conservación da Natureza e dos Recursos Naturais, considerando que é probábel que esta especie, que habita nos bosques, estea diminuíndo con moderada rapidez en toda a súa área de distribución como resultado da destrución do seu hábitat, cualifica o seu status como NT (case ameazada).
Folclore e cultura
Cóntase que unha gralla negra estaba enriba dunha araucaria, cando se asustou polo son dun home que intentaba derrubar a árbore cunha machada. Entristecido pola destrución do seu fogar, o corvo voou ao ceo, cando escoitou unha voz que dicía que sería pintada coa cor do ceo e que sería gardián das árbores. E como gardián das araucarias, até as armas negarían o fogo cara a ela.
Este folclore baséase sobre todo no hábito que ten esta ave de enterrar sementes de araucaria para consumir posteriormente, favorecendo a propagación da árbore por toda a comarca, e sendo considerada a maior difusora da especie.
Pero, por riba, amosa a importancia que teñen para os habitantes de Paraná a araucaria e a gralla azul. Como quedou dito, é o símbolo oficial do estado de Paraná, dá nome ao máximo premio das artes teatrais de Paraná (Troféu Gralha Azu), e é a mascota do equipo de fútbol Paraná Clube, e figura no escudo deste equipo.
Tamén inspirou ao superheroe de cómics O Gralha (O Gralla), un superheroe creado por artistas de Curitiba.
Cereixido, San Salvador do Mao, O Incio
Cereixido é un lugar da parroquia de San Salvador do Mao, no concello lugués do Incio, na comarca de Sarria.
As Cortiñas, San Salvador do Mao, O Incio
As Cortiñas é un lugar da parroquia de San Salvador do Mao, no concello lugués do Incio, na comarca de Sarria.