cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hugin e Munin
Rexistro arqueolóxico
Un par de broches idénticos en forma de ave da idade do ferro xermánica de Bejsebakke, no norte de Dinamarca, poden ser representacións de Hugin e Munin. A parte traseira de cada ave presenta un motivo de máscara e os pés das aves teñen forma de cabezas de animais. As plumas das aves tamén están compostas por cabezas de animais. Xuntas, as cabezas dos animais nas plumas forman unha máscara na parte posterior do paxaro. As aves teñen un peteiro forte e colas en forma de abano, indicando que son corvos. Os broches estaban destinados a ser empregados en cada ombreiro, de acordo coa moda da idade de ferro xermánica. O arqueólogo Peter Vang Petersen comentou que se ben o simbolismo dos broches está aberto ao debate, a forma dos peteiros e as plumas da cola confirman que as representacións dos broches son corvos. Petersen afirma que "os ornamentos en forma de corvo usados en parella, segundo a moda da época, un en cada ombreiro, fan que os pensamentos se dirixan cara aos corvos de Odín e ao culto de Odín na idade do ferro xermánica". Petersen di que Odín está asociado ao disfrace e que as máscaras sobre os corvos poden ser retratos de Odín.
Os fragmentos do tapiz de Oseberg, pertencentes á era viquinga, no enterramento do barco de Oseberg en Noruega, presentan unha escena que contén dúas aves negras que asoman sobre un cabalo, talvez, orixinalmente conducindo un carro (como parte dunha procesión de carruaxes de cabalos no tapiz). Na súa análise do tapiz, a estudosa Anne-Stine Ingstad interpreta estes paxaros como Hugin e Munin voando sobre unha carroza cuberta que contén unha imaxe de Odín, comparando as imaxes de Nerthus testemuñadas por Tácito no século I.
Durante unhas escavacións en Ribe, Dinamarca, recuperouse un molde de fundición de metal da Era Viquinga e 11 moldes idénticos. Eses obxectos mostran un home con bigote empregando un casco que posúe dous adornos para a cabeza. O arqueólogo Stig Jensen propón que eses ornamentos da cabeza deben interpretarse como Hugin e Munin, e o portador como Odín. El observa que "hai representacións similares en todos os lugares aos que van os viquingos; do leste de Inglaterra a Rusia e naturalmente tamén no resto de Escandinavia".
En novembro de 2009, o Museo de Roskilde anunciou o achado e posterior exhibición dunha figuriña de prata nielada encontrada en Lejre, Dinamarca, que bautizaron como Odin de Lejre. O obxecto de prata amosa unha persoa sentada nun trono. O trono presenta cabezas de animais e está flanqueado por dous paxaros. O Museo de Roskilde identifica a figura como Odín sentado no seu trono Hliðskjálf, acompañado polos corvos Hugin e Munin.
Teorías
Certos estudosos teñen vinculado a relación de Odín con Hugin e Munin coa práctica xamánica. John Lindow, por exemplo, relaciona a capacidade de Odín de enviar o seu "pensamento" (Huginn) e a súa "mente" (Muninn) á viaxe en estado de transo dos xamáns. Con respecto á estrofa de Grímnismál onde Odín se preocupa polo regreso de Hugin e Munin, Lindow escribe: "sería consistente co perigo que o xamán afronta na viaxe do estado de transo".
Anthony Winterbourne relaciona a Hugin e Munin cos conceptos nórdicos de fylgja, concepto con tres características: as habilidades de mudanza de forma, a boa fortuna e o espírito gardián; e o hamingja, a dobre pantasma dunha persoa que pode aparecer en forma dun animal. Winterbourne afirma que "a viaxe do xamán a través das diferentes partes do cosmos está simbolizada polo concepto hamingja da alma que muda de forma e gaña outra dimensión simbólica para a alma nórdica na descrición dos corvos de Odín, Hugin e Munin". En resposta á crítica de Simek dos intentos de interpretar os corvos "filosoficamente", Winterbourne afirma que: "tales especulacións [...] simplemente fortalecen o significado conceptual plausible por outras características da mitoloxía" e que os nomes Hugin e Munin "exixen máis explicacións das que xeralmente se ofrecen".
A Heliand, unha adaptación en saxón antigo do Novo Testamento do século IX, difire das Sagradas Escrituras en que contén unha referencia explícita a unha pomba sobre o ombreiro de Cristo. En relación con isto, G. Ronald Murphy afirma que "ao colocar unha poderosa pomba branca non só sobre Cristo, senón mesmo no seu ombreiro, o autor da Heliand representa a Cristo non só como o Fillo do Todopoderoso, senón tamén como un novo Odín. Esta imaxe deliberada de Cristo trinfante na Terra cun espléndido paxaro sobre os ombros (seica o autor atopa ridículo que o paxaro sexa unha pouco belicosa pomba!) é unha imaxe coa que se pretende apouvigar os medos e arelas daqueles que lamentan a perda de Odín e que queren recuperar os símbolos e usos da vella relixión. Con esta imaxe, Cristo devén en deus xermánico, ao que asemade borboriña o Espírito do Todopoderoso".
Bernd Heinrich teoriza que Hugin e Munin, canda Odín e os seus lobos Geri e Freki, reflicten unha simbiose que se observa no mundo natural entre os corvos, os lobos e os seres humanos na caza:
Influencia moderna
Huginn e Muninn aparecen nas bandas deseñadas de Thor. A primeira aparición dos corvos foi no fascículo 274. Tamén apareceron en varias outras edicións do cómic, así como noutros cruzamentos do Universo Marvel, como Os Vingadores, Cristal, Dentes-de-Sabre e X-men. Durante o episodio Avengers Disassembled, no que ocorre unha serie de acontecementos que levan á fin do grupo, Thor ha de afrontar o Ragnarök. Na cronoloxía desas historias, Odín falecera meses antes ao enfrontarse con Surtur e Thor herda tanto o trono como os poderes do pai. Durante o Ragnarök, Thor perde eses poderes e os corvos dinlle que deberá superar os mesmos desafíos que atravesou seu pai para dar cabo ao Ragnarök.
Hugin Munin é unha banda de viking metal de Santos, São Paulo, Brasil, creada en 2007 e con varios álbums editados na súa carreira musical. O seu primeiro álbum comercial foi Viking Brothers (2009), ao que lle seguiu Ten Thousand Spears for Ten Thousand Gods en 2011, e en 2016 All Hail Odin.
A editorial galega Hugin e Munin recibe o seu nome dos corvos de Odín.
Oliver! (filme)
Oliver! é un filme británico dirixido por Carol Reed que foi estreado en 1968. Está baseado no musical homónimo, e a música e as letras foron escritas por Lionel Bart. O guión é obra de Vernon Harris. Tanto o filme como o musical están baseados na novela de Charles Dickens Oliver Twist. Na 41ª edición dos Oscar, Oliver! estaba nomeado a once Premios Oscar e gañou seis, incluíndo o de mellor filme, mellor director para Reed e o Oscar Honorífico para a coreógrafa Onna White.
O Cañotal, Ladra, Vilalba
O Cañotal é un lugar da parroquia de Ladra, no concello lugués de Vilalba, na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE en 2010 tiña un habitante (un home).
Halterio
Non confundir con haltera aparello ximnástico. miniatura|Halterios dunha [[típula (díptero).]] miniatura|Halterios dun [[estrepsíptero.]] Os halterios, tamén chamados balancíns, son pequenas estruturas en forma de maza, que son modificacións dun dos dous pares de ás nalgúns dos insectos alados.
Nos diferentes grupos
A maioría dos insectos alados teñen dous pares de ás (aínda que algúns, como os coleópteros só utilicen para o voo as ás do segundo par, primeiro está endurecido e funciona como coiraza cando o insecto está pousado (os élitros).
Na orde dos dípteros (moscas e mosquitos) ás ás posteriores modificáronse en halterios.
Mentres que nos da orde dos estrepsípteros, pequenos insectos parasitos de abellas, avespas e cascudas son as ás anteriores as que se transformaron en halterios.
Función
Estas estruturas axítanse rapidamente durante o voo. Conteñen os chamados órganos cordotonais, sinxelos órganos posicionais que funcionan como xiroscopios, informando ao insecto sobre a rotación do corpo durante o voo e a súa posición espacial.
Etimoloxía
A palabra halterio provén do grego antigo ἁλτῆρες altḗres, un derivado do veebo ἅλλομαι hállomai, 'saltar', 'lanzarse'. (Cf. ἅλμα hálma, 'saltando').
Estes ἁλτῆρες ou halteras eran un tipo de pesos duplos utilizados na Antiga Grecia, nos deportes, eran utilizados no levantamento de pesas (desta mesma orixe deriva o termo deportivo haltera, usado na halterofilia), e tamén como pesos na versión antiga do salto de lonxitude, que probabelmente consistía nun conxunto de tres saltos.
No salto, as halteras levábaas o atleta en ambas as mans para poder saltar a unha distancia maior. Talvez as deixaban caer tras o primeiro ou o segundo salto. Segundo evidencias arqueológxicas, o atleta balancearía os pesos cara a atrás e logo o botaba cara a adilante xusto antes do salto e faríaas pivotar cara a atrás xusto antes de liberalas e chegar ao chan. Desta manobra de balanceamento probabelmente deriven os sinónimos vulgares do galego e castelán balancín, do portugués balancim, e do catalán balancí, para halterio, haltere e halteri, respectivamente. No italiano só se usa o termo bilanciere.
Viruca Yebra
María Elvira Yebra Villanueva, coñecida como Viruca Yebra, nada en Sarria en 1959, é unha xornalista e escritora galega.
Traxectoria
Licenciada en Ciencias da Información polo Centro Universitario San Pablo C.E.U e diplomada en Relacións Públicas e Márketing pola Cámara de Comercio de Madrid. Comezou a súa carreira xornalística en El Ideal Gallego e no diario Ya. Colaborou en Debate Escolar e Triunfo. Traballou no Gabinete de Prensa de UCD en 1979. Foi xefa de Prensa da Escuela para la Democracia, do candidato a presidente do Goberno Landelino Lavilla (1982) e de Gerardo Fernández Albor (1984). En 1986 foi nomeada delegada da Xunta de Galicia en Madrid. Ese ano entrou a traballar para o ABC como xefa de sección de Vida social. Foi fundadora e primeira presidenta do Club de Periodistas Gallegos en Madrid e directora do Club Internacional de Marbella. Traballou en causas solidarias, asociacións e eventos para recadar fondos para a xente necesitada
Marquesado de Bendaña
O marquesado de Bendaña é un título nobiliario de carácter hereditario concedido por real despacho de Carlos II o 27 de outubro de 1692 a Rodrigo Antonio Falcón de Ulloa e Rivadeneyra, cabaleiro da Orde de Santiago, previo vizcondado de Parderrubias. Foille concedida a Grandeza de España o 19 de marzo de 1843.
A súa denominación fai referencia á parroquia de Bendaña, que actualmente pertence ó municipio de Touro (A Coruña).
Jay Tavare
Jay Tavare, nado o 23 de marzo de 1968 na Nación Navajo, nos Estados Unidos, é un actor amerindio de ascendencia navajo.
María Consuelo Araújo
María Consolo «Conchi» Araújo Castro, nada en Valledupar o 27 de outubro de, 1971, é unha política colombiana. Foi Ministra de Cultura no período 2002-2006 e Ministra de Relacións Exteriores desde o 7 de agosto de 2006 até o 28 de febreiro de 2007 durante o goberno de Álvaro Uribe Vélez,. Posteriormente, durante a segunda Alcaldía de Enrique Peñalosa, traballou como secretaria de Integración Social de Bogotá e como xerente de Transmilenio. Actualmente forma parte do equipo de Mañanas Blu con Néstor Morales.
Traxectoria
Araújo provén dunha familia moi ligada á política de Cesar. O seu pai, Álvaro Araújo Noguera, formou parte do goberno do presidente Alfonso López Michelsen, a súa tía Consuelo Araújo Noguera foi Ministra de Cultura do Presidente Andrés Pastrana e o seu irmán, Álvaro Araújo Castro, foi senador e líder do partido Alas Equipo Colombia.
Estudou Finanzas e Relacións Internacionais na Universidade Externado de Colombia e é especialista en Goberno, Xerencia e Asuntos Públicos da mesma institución. Foi directora do Xardín Botánico José Celestino Mutis durante a administración de Enrique Peñalosa como alcalde de Bogotá (1998-2000), e do "Instituto Distrital de Recreación y Deporte" da cidade, baixo o segundo goberno de Antanas Mockus (2001-2002).
Despois de renunciar ao seu cargo como chanceler pasou a traballar como directora de posgraos da facultade de Finanzas, Goberno e Relacións Internacionais da Universidade Externado de Colombia.
Está casada co fotógrafo arxentino Ricardo Mazalán e ten unha filla, Susana, nacida en 2002.
Ministra de Cultura e chanceler
miniatura|Araújo cos embaixadores William Wood dos Estados Unidos e Julio Aníbal Riaño de Colombia. Durante o primeiro mandato do presidente Álvaro Uribe Vélez (2002 - 2006), Araújo traballou como Ministra de Cultura. En 2006, tras unha crise diplomática provocada polos expresidentes Ernesto Samper e Andrés Pastrana, Araújo, que fora designada como futura embaixadora en México, foi nomeada chanceler en substitución de Carolina Barco quen pasou a substituír a Pastrana na embaixada de Estados Unidos, cargo que ocupou desde o 7 de agosto do mesmo ano.
A finais de 2006 o seu irmán, o senador Álvaro Araújo Castro e o seu pai foron acusados de presuntos vínculos con grupos paramilitares e de participar nun secuestro.
O 15 de febreiro a Corte Suprema de Xustiza ditou medida de aseguramento contra o seu irmán e ao día seguinte ordenou investigar polos mesmos delitos ao seu pai.
A pesar da insistencia do presidente Álvaro Uribe Vélez para que continuase no seu cargo, o 19 de febreiro a chanceler anunciou nunha rolda de prensa a súa renuncia afirmando que o seu pai e irmán eran inocentes dos cargos dos que os acusaban e que prefería estar libre de ataduras para axudar a demostrar a súa inocencia.
Tufiade, Santaballa, Vilalba
Tufiade é un lugar da parroquia de Santaballa, no concello lugués de Vilalba, na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2010 tiña 4 habitantes (2 homes e 2 mulleres).
Gran Premio de Mónaco de 1961
miniatura|dereita|250px|O [[Lotus 18 do Rob Walker Racing que Stirling Moss levou a vitoria no Gran Premio de Mónaco de 1961.]]
O Gran Premio de Mónaco de 1961 foi unha carreira de Fórmula Un celebrada o 14 de maio de 1961 no Circuíto de Mónaco en Monte Carlo, Mónaco. Foi a primeira carreira do Campionato do Mundo de pilotos de, e a primeira carreira do Campionato Mundial baixo as novas regulacións de motor de 1,5 litros.
Cualificación
As erráticas variacións anuais dos regulamentos de clasificación de Mónaco garantiron un lugar na grella para os equipos de fábrica e anteriores gañadores en 1961. Polo tanto os cinco equipos de fábrica adxudicáronse dúas prazas cada un na grella, mentres que Stirling Moss e Maurice Trintignant os obtiveron por puntos. Isto deixou a nove pilotos pelexando polos catro postos restantes. Quedou un quinto sitio cando Innes Ireland estrelouse durante a última sesión de adestramentos, rompéndose a perna. Moss logrou a pole position diante de Richie Ginther e Jim Clark, con Graham Hill e Phil Hill na segunda fila.
Carreira
Ginther adiantou Clark e Moss na primeira curva, pero Clark rapidamente tivo problemas coa bomba de combustible. Ginther caeu ao terceiro posto na volta 14, cando Moss e Bonnier pasaronlle case ao mesmo tempo. No primeiro cuarto de carreira, Moss xa tiña 10 segundos de vantaxe (no pouco potente Lotus 18 - Climax), pero os Ferrari de Hill e logo o de Ginther comezaron a pechar a brecha. A media carreira, Moss lideraba por 8 segundos, que baixaron a 3 segundos na volta 60. Ginther alcanzou o segundo lugar na volta 75 e tratou de pechar a brecha, pero Moss demostrou ser capaz de igualar os seus tempos de volta, a pesar da vantaxe en potencia de cabalos do 156.
Premio Vreneli
miniatura|[[Anverso dunha moeda suíza de ouro de 20 francos, coñecida como Vreneli, que lle dá o nome ao Premio Vreneli (gravador: Fritz Ulysse Landry)]] O Premio Vreneli foi un recoñecemento aos servizos no campo da numismática outorgado anualmente entre 1992 e 2008 pola revista especializada suíza Münzen-Revue con ocasión da Feira Mundial do Diñeiro.
O premio tomou o nome da denominación coloquial dunha popular serie de moedas de ouro suízas, coñecida como Vreneli por amosar nos seus anversos unha imaxe de Verena (Vreneli é o diminutivo en alemánico), a imaxe feminina que personifica a nacionalizade suíza, obra do gravador Fritz Ulysse Landry (1842-1927).
En 2008 entregouse por derradeira vez, xa que a partir de 2009 foi substituído polo World Money Fair Award.
Lugares de Vilarmaior
miniatura|dereita|[[Casa do concello de Vilarmaior.]] Galicia → Parroquias de Galicia → Lugares de Galicia → Lugares de Vilarmaior
Doroña
150px|miniatura|dereita|Igrexa de Santa María de [[Doroña, Vilarmaior|Doroña.]]
Goimil
150px|miniatura|dereita|Igrexa parroquial de San Cristovo ([[Goimil, Vilarmaior|Goimil).]]
Grandal
150px|miniatura|dereita|Igrexa parroquial de San Pedro ([[Grandal, Vilarmaior|Grandal).]]
Torres
150px|miniatura|dereita|[[Igrexa (arquitectura)|Igrexa de San Xurxo (Torres).]]
Vilamateo
150px|miniatura|dereita|[[Vilamateo, Vilarmaior|Vilamateo.]]
Vilarmaior
150px|miniatura|dereita|Vista do [[O Tres, Vilarmaior, Vilarmaior|Tres, o lugar máis poboado da parroquia (Vilarmaior).]]
Cánnabis (droga)
miniatura|Flores secas da planta Cannabis sativa. Os [[tricomas conteñen grandes cantidades de THC, CBD e outros cannabinoides.]]
O cánnabis é unha droga extraída da planta Cannabis sativa. Na súa forma vexetal chámase marihuana e na súa forma resinosa chámase haxix.
Trátase dunha substancia psicoactiva que se consome habitualmente por vía respiratoria, en forma de cigarro, aínda que tamén é posible o seu consumo por vía oral, normalmente en preparados ó efecto.
A marihuana preséntase en diferentes formas. A máis coñecida son as flores secas (normalmente os gromos das plantas femininas). Existe tamén o "aceite de cánnabis", en inglés honey oil ('aceite de mel'), que é un concentrado cuxa extracción xeralmente implica o uso de disolventes como o alcohol e os filtrados con carbón activo, o cal potencia os seus efectos.
Unha variedade manufacturada da marihuana é o haxix (que en árabe significa herba seca), e que é a secreción resinosa da planta (a resina), normalmente secada e cortada en bloques de cor castaña bastante escura e levemente verdosa e do que tamén existe unha variedade líquida ou hash oil (aceite de haxix).
Formas de consumo
A forma máis usual de consumo é en forma de cigarro leado á man: nestes casos úsanse directamente as follas ou os gromos, secos e desfeitos, ou ben a resina mesturada co tabaco louro. Outros métodos inclúen o uso de pipas comúns e de "narguiles" ou "cachimbas" (pipas de auga), para fumar o cánnabis mentres arrefría o fume, ou no caso dos "bongs", quitando o alcatrán ou as impurezas non desexadas.
O cánnabis úsase tamén na cociña, para a preparación de receitas como "space cake" ('torta espacial') e "hash brownies" ('bolos con haxix'). A inxestión por vía oral debe ser sempre ben medida, xa que desta forma se ingresa moita máis porcentaxe de THC que fumado ou vaporizado. Ademais, ao ser inxerido, o THC pasa polo fígado antes de chegar ao cerebro, sufrindo leves cambios no fígado, que converten o THC noutra substancia distinta, con máis poder psicodélico e que pode provocar ataques de pánico. Tamén pode tomarse disolvéndoo en copas de café, creando así un "bhang" (do hindi).
A posoloxía é variable, como é natural, e depende do xénero consumido e da persoa, aínda que algúns expertos no seu consumo informan que non se rexistra intoxicación letal ningunha (nin sequera intoxicación aguda) por vía respiratoria. A intoxicación aguda por vía dixestiva require grandes cantidades do produto.
Usos
Actualmente investíganse os usos médicos da marihuana para diversas enfermidades, o que xerou, de novo, certa polémica. Os seus defensores afirman que hai evidencias segundo as cales é beneficiosa para eliminar as náuseas da quimioterapia e, no tratamento contra a sida, o seu efecto estimulante do apetito axuda a combater a inapetencia. Tamén pode axudar a reducir a presión dos fluídos nos ollos asociados ao glaucoma. Hai numerosos estudios que demostraron que pode axudar a reducir o medo e os tremores da esclerose múltiple. Outras visións más restritivas afirman que actualmente existen tratamentos e medicacións, sempre legais, para conseguir os mesmos efectos que se poidan lograr coa marihuana, se ben os críticos argumentan que esa maior eficiencia non foi probada nin contrastada pola comunidade científica.
Efectos do consumo de cánnabis
Os efectos da marihuana dependen da interrelación de diferentes factores, como as características da substancia e a forma en que se consuma ou as características persoais do consumidor (personalidade, peso, idade, estado de saúde e de ánimo, así como as experiencias pasadas). Tamén dependen das circunstancias nas cales se consome a droga (compañía, lugar, legalidade). Basicamente a marihuana produce os seguintes efectos:
Cando se consome fumada, o fume é rapidamente absorbido polos pulmóns e chega ao cerebro nun curto período de tempo, polo cal os seus efectos comezan a notarse aos poucos minutos, alcanzando o seu pico máximo ao cabo duns trinta minutos e prolongándose por dous ou tres horas.
En canto ao seu potencial adictivo, é dicir, en canto á súa capacidade para xerar dependencia, o cánnabis non parece dar lugar a dependencia física, aínda que se describiu certa reacción de abstinencia en usuarios crónicos ao interromper o seu consumo, caracterizada por ansiedade, irritabilidade, perda de apetito, tremores e insomnio.
Por outra banda, pode conducir a certa dependencia psicolóxica, entendendo por tal a dificultade para experimentar determinadas sensacións e facer fronte a certas esixencias cotiás se non se está baixo os efectos da substancia.
Riscos
Debe terse en conta ademais que, para experimentar ao máximo os efectos desta substancia, os consumidores inhalan profundamente o fume, retéñeno ao máximo nos pulmóns e non usan filtro. Por outra banda, o consumo asociado de tabaco pode incrementar as probabilidades de que se dea algunha disfunción deste tipo no sistema respiratorio.
En canto ao sistema circulatorio, o consumo de cánnabis provoca de xeito case inmediato taquicardia, polo cal as persoas que padecen insuficiencia cardíaca ou hipertensión poderían ver empeorados os seus síntomas. Pode entorpecer a memoria, sobre todo, a memoria a curto prazo, o cal dificulta a retención dos sucesos que se viviron baixo os efectos da substancia. Tamén pode alterar a capacidade de concentración.
En caso de ser consumida con alcohol, esta combinación pode dar lugar a lipotimias (mareos ou desmaios) como consecuencia da acción vasodilatadora do alcohol e o aumento no consumo cerebral de osíxeno que provoca o THC. O cerebro necesita máis osíxeno do habitual e dispón dunha cantidade menor do mesmo.
Podería ademais xerar certos problemas psiquiátricos naqueles usuarios crónicos cunha condición esquizofrénica preexistente.
Lugares de Vilasantar
miniatura|dereita|[[Casa do concello de Vilasantar.]] Galicia → Parroquias de Galicia → Lugares de Galicia → Lugares de Vilasantar
Barbeito
150px|miniatura|dereita|Estrada de acceso a [[Meilá, Barbeito, Vilasantar|Meilá (Barbeito).]]
Mezonzo
150px|miniatura|dereita|Igrexa de Santa María de [[Mezonzo, Vilasantar|Mezonzo.]]
O Couce, San Pedro de Eume, As Pontes de García Rodríguez
O Couce é un lugar da parroquia de San Pedro de Eume no concello coruñés das Pontes de García Rodríguez na comarca do Eume. Tiña 6 habitantes no ano 2014 segundo datos do IGE, dos cales 3 eran homes e 3 eran mulleres.
Ácido gamma-linolénico
miniatura|dereita|300px|Ácido gamma-linolénico . [[Nomenclatura da IUPAC|Nome IUPAC: ácido todo-cis-6,9,12-octadecatrienoico.]] miniatura|dereita|Modelo do ácido gamma-linolénico. [[Número CAS: 506-26-3.]] miniatura|dereita|Modelo do ácido gamma-linolénico.
O ácido γ-linolénico, abreviado GLA (nome INN ácido gamolénico), é un ácido graxo poliinsaturado de 18 carbonos, que se encontra principalmente en aceites vexetais. É importante no metabolismo, no cal se sintetiza a partir do ácido linoleico, e utilízase tamén para tratar problemas inflamatorios e enfermidades autoinmunes, aínda que a súa eficacia é discutida.
Química
É un ácido graxo de 18 carbonos con tres dobres enlaces (poliinsaturado) de tipo cis, situados entre os carbono 6 e 7, 9 e 10 e 12 e 13. É un ácido graxo omega-6 (ou ω−6 ou n-6), o que significa que o primeiro dobre enlace contando desde o grupo metilo final (designado n ou ω) é o sexto enlace. A súa fórmula abréviase como 18:3 (n−6). É un isómero do ácido α-linolénico, o cal é un ácido omega-3 (ou n-3) que se encontra en diversos aceites vexetais.
Historia
O ácido gamma-linolénico illouse por primeira vez do aceite das sementes da planta Oenothera. Esta planta era utilizada polos indios norteamericanos para tratar as inflamacións. No século XVII, foi introducida en Europa, onde o seu aceite se fixo un remedio popular para curar todo tipo de males. En 1919, Heiduschka e Lüft extraeron do aceite das sementes de Oenothera ácido linolénico peculiar, que describiron, o que lle deron o nome de γ-linolénico. Máis tarde, Rilley caracterizou a súa estrutura química exacta.
Aínda que existen as formas α- e γ do ácido linolénico, non hai unha forma β. En realidade identificouse en certo momento unha forma β, pero que despois se viu que era un artefacto orixinado no proceso analítico.
Fontes na dieta
O ácido gamma-linolénico obtense de aceites vexetais como o aceite de GLA de cártamo (Carthamus tinctorius), aceite de Oenothera biennis, aceite das sementes de Ribes nigrum (groselleira negra), aceite de borraxe (Borago officinalis), e aceite de sementes de cánabo (Cannabis sativa). Tamén se encontra nas sementes comestibles de cánabo, avea, cebada, e na espirulina. O aceite de GLA de cártamo é unha nova forma concentrada que contén un 40% de GLA, e trátase dun aceite obtido por modificación xenética, xa que os aceites de cártamo normais non teñen GLA. O aceite de borraxe contén do 15 ao 20%, e o de Oenothera blennis do 8% ao 10%.
O corpo humano produce o ácido gamma-linolénico no seu metabolismo a partir do ácido linoleico (LA) por medio dunha reacción catalizada pola Δ6-desaturase (D6D), un encima que forma un dobre enlace no sexto carbono empezando polo final da cadea. O ácido linoleico consómese en cantidades suficientes na maioría das dietas, xa que abunda nos aceites de cociña e nas carnes. Porén, pode darse unha carencia de ácido gamma-linolénico cando se produce unha redución na eficiencia da conversión feita polo encima D6D (por exemplo, en persoas de idade avanzada ou cando hai deficiencias específicas na dieta) ou en determinadas doenzas nas que se produce un consumo excesivo de metabolitos do GLA.
Fonte de eicosanoides
A diferenza do ácido araquidónico e do ácido eicosapentaenoico, o ácido gamma-linolénico non pode orixinar leucotrienos. Porén, pode inhibir a formación de leucotrienos proinflamatorios a partir do ácido araquidónico.
Aínda que o ácido gamma-linolénico é un ácido graxo omega-6 ou n−6, que son un tipo de ácidos que en xeral son proinflamatorios, este ácido ten propiedades antiinflamatorias.
Medicina e saúde
miniatura|esquerda|O aceite da semente de Oenothera biennis é fonte de ácido gamma-linolénico. O ácido gamma-linolénico prescríbese ás veces en herboristería na crenza de que ten propiedades antiinflamatorias con poucos efectos secundarios ou para tratar trastornos inmunitarios, artrite, eccema, e síndrome premenstrual, pero a eficacia é discutida. Hai investigacións en marcha para estudar se o GLA ten propiedades anticanceríxenas.
O ácido gamma-linolénico pode tamén formar sales de litio, aumentando a solubilidade en auga. O composto resultante é o Li-GLA, tamén chamado gammalinolenato de litio. O Li-GLA está actualmnte na fase II de ensaio clínico para determinar se é útil no tratamento das infeccións por VIH.
Eccema atópico
O uso médico do ácido gamma-linolénico é controvertido. Moitas das investigacións sobre este ácido (no aceite de Oenothera) como suplemento dietético para tratar o eccema publicounas David Horrobin. Este investigador tamén fundou a compañía Scotia Pharmaceuticals, que vendeu este aceite como produto farmacéutico, o que deu lugar a unha gran controversia mesmo despois da súa morte. O certo é que hai datos contraditorios sobre a efectividade do ácido gamma-linolénico no tratamento do eccema. Nalgúns países como Reino Unido a Axencia Reguladora dos produtos da Saúde e Medicamentos (Medicines and Healthcare products Regulatory Agency) retiroulle a licenza ao ácido gamma-linolénico para o tratamento do eccema atópico. Porén, en EEUU o MedlinePlus do NIH (National Institute of Health) aínda indica que hai "boas evidencias científicas" (grao B) sobre a eficacia do aceite de Oenothera no tratamento do eccema e irritacións da pel, pero tamén advirte que se necesitan máis estudos amplos e ben deseñados.
Un estudo controlado do aceite de borraxe aplicado ao tratamento do eccema non encontrou que o ácido gamma-linolénico producise ningún beneficio; e mesmo tivo un rendemento inferior ao placebo.
Un pequeno estudo finlandés sobre o aceite de cánabo (que contén ácido gamma-linolénico) demostrou que aliviaba os síntomas do eccema (dermatite atópica).
Modesto Rodríguez Freire
Modesto Rodríguez Freire, nado en Ferrol en 1857 e finado en Buenos Aires, foi un xornalista galego.
Traxectoria
Emigrou a Buenos Aires en 1873. Trasladouse a Montevideo, onde se dedicou ao xornalismo traballando en El Uruguay de Tezanos e despois El Telégrafo Marítimo e El Cosmopolita. Regresou a Bos Aires onde participou na oposición contra a candidatura presidencial do xeneral Roca e ingresou en El Correo Español en 1874. Casou en 1880 coa médium tucumana Estela Guerineau. En 1894 fundou El Correo de España, que dirixiu ata 1902. En 1902 trasladouse a Tucumán onde fundou El Combate. Foi colaborador de El Constitucional, La Patria Argentina, Los Tiempos, Las Provincias e El Diario Español. Trazou en 1870 a vila Micaela Cascallares no partido de Tres Arroyos.
A Fraga Vella, Ladra, Vilalba
A Fraga Vella é un lugar da parroquia de Ladra, no concello lugués de Vilalba, na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2010 tiña 20 habitantes (13 homes e 7 mulleres).
Río Lagan
miniatura|260px|O río Lagan ó seu paso por [[Belfast.]] O río Lagan (Abhainn an Lagáin en irlandés e Lagan Wattèr en escocés do Ulster) é un dos principais ríos de Irlanda do Norte. Nace no monte Slieve Croob no condado de Down en dirección á cidade de Belfast, desembocando finalmente no Belfast Lough, no Mar de Irlanda.
Corpo de números alxébricos
En matemáticas, un corpo de números alxébricos (ou simplemente corpo numérico) F é unha extensión de corpos finita (e tamén alxébrica) dos números racionais ℚ. Así pois, F é un corpo que contén ℚ e ten dimensión finita cando se considera como un espazo vectorial sobre ℚ.
O estudo dos corpos de números alxébricos, e, máis xeralmente, das extensións alxébricas dos números racionais, é o tema central da teoría de números alxébricos.
Cuestións previas
A noción de corpo dos números alxébricos baséase no concepto de corpo. Un exemplo moi común de corpo é o conxunto dos números racionais, comunmente denotados por ℚ, xunto coas súas operacións usuais.
Outra noción necesaria para definir os corpos de números alxébricos é o de espazo vectorial. Na medida necesaria, os espazos vectoriais poden ser considerados como secuencias (ou tuplas) coas súas partes constituíntes que son elementos dun corpo fixado, como pode ser o corpo ℚ. Calquera par destas secuencias pode ser sumada mediante a suma das partes constituíntes unha a unha. Ademais, calquera destas secuencias pode ser multiplicada por un elemento c dun corpo fixado. Estas dúas operacións son coñecidas como suma de vectores e multiplicación escalar satisfacendo un número de propiedades que serven para definir os espazos vectoriais abstractamente. Os espazos vectoriais tamén poden ser de «dimensión infinita», ou o que é o mesmo, que as secuencias constituíntes destes espazos vectoriais teñen lonxitude infinita. Con todo, se o espazo vectorial consiste nun grupo de secuencias finitas o espazo vectorial dise que ten dimensión finita n.
Definición
Un corpo de números alxébricos é por definición un grao finito de extensión de corpos do corpo dos números racionais. Este grao de extensión de ℚ chámase simplemente grao.
Haxix
O haxix (do árabe حشيش [hashish] "herba") é unha droga psicotrópica derivada do cánnabis. De aspecto sólido, faise maleable coa calor. A súa cor pode variar do marrón avermellado ao negro, verdoso e coloración dourada. Adóitase fumar en pipa e mesturado co tabaco ou agromos de Cannabis. O seu contido en aceites ricos en cannabinoides (Tetra-Hidro-Cannabinol=THC) faino altamente intoxicante, con efectos psicoactivos que clasifican a certas variedades de plantas de cánnabis como droga branda. Produce un efecto distinto ó da marihuana e máis prexudicial para os pulmóns debido ao contido de alcatrán ó mesturalo co tabaco.
En realidade o haxix pode presentar varias tonalidades, formas e riqueza de THC. distintos (do 4% o 10%), dependendo do país de orixe; verde escuro tirando a marrón en Marrocos, negro do Líbano e Medio Oriente, negro como brea retorcida o nepalí. En ocasións o produto pode ser adulterado con pensos compostos ou esterco.
Ao haxix tamén se lle chama chocolate de maneira informal pola súa similitude. E, popularmente, segundo o seu contido de THC distínguense varios tipos de haxix, sendo máis activo canto máis tetrahidrocannabinol posúa. Así definimos logo: o apaleado, onde o haxix perde o seu nome; a ficha, ou costo, haxix de baixa calidade; o pole, diferénciase do costo en que é máis mol e oleoso, como a "barriña" (pola súa forma de elaborar despois, en barriñas que se enrolan cun papel canda o tabaco) e o "oviño" (pois encóntrase en forma de bóla oval), ambos moi maleábeis.
O haxix natural, fabricado tradicionalmente e que non leva aditivos nocivos, é como a marihuana, unha das drogas do OMS con menos dependencia física, mais si crea gran dependencia psicolóxica que en persoas psicopáticas leva a problemas de saúde graves.
SK Slavia Praha
O Slavia Praga (nome completo en checo: Sportovní klub Slavia Praha - fotbal, a.s.) é un dos principais clubs de fútbol da República Checa. Ten a súa sede está na cidade de Praga. Foi fundado o 31 de maio de 1892, sendo un dos clubs checos de fútbol máis antigos.
O seu principal rival é o Sparta Praga. O clásico, é considerado como a maior rivalidade do país, é coñecido como Derbie S.
O club xoga actualmente os seus partidos no Stadion Eden de Praga, que ten capacidade para 21.000 espectadores, inaugurado o 7 de maio do 2008. É considerado o estadio de fútbol máis moderno do país. Anteriormente, a súa sede era no Stadion Evžena Rošického.
A empresa que controla o club, a ENIC Sports Ltd, tamén controla clubs importantes en Europa como o Tottenham e o AEK Atenas.
Símbolos
O feito de que a camiseta sexa metade branca e metade vermella simboliza a dicotomía da vida.
Historia
Nos seus inicios, o club gañou numerosos campionatos e copas na rexión de Bohemia, mesmo mais que o Sparta, o seu principal rival. Na Copa do Mundo de 1934, a subcampioa Checoslovaquia posuía 8 xogadores do Slavia. Entre 1905 e 1930, o equipo era unha sensación europea, tendo gañado 134 dos 169 partidos que disputou.
Na primeira metade do século XX, era o club checo máis laureado, cuxos títulos incluían unha Copa Mitropa, principal torneo europeo da época, no ano 1938, eliminando nos cuartos de final ao Inter de Milán con marcadores de 9 a 0 en Praga, antes de perder por 3 a 1 en Italia. Na semifinal, derrotou ao daquela poderoso Genoa, perdendo por 4 a 2 en Italia, mais gañando por 4 a 0 en Checoslovaquia. Na final, venceu ao Ferencváros. Na capital checa, o partido empatou a 2, gañando en Hungría por 2 a 0, garantindo o título. O club xa fora subcampión na terceira edición do torneo, perdendo en 1929 a final contra o Újpest, de Hungría.
Os anos de éxito duraron ata a instauración do réxime comunista no país. Pola súa orixe na clase intelectual e estudantil, o Slavia foi perseguido polo goberno, e os seus mellores xogadores foron forzados a xogar no outro equipo da cidade, o Dukla Praga. O Slavia, que gañara dez campionatos checoslovacos antes do comunismo, gañou apenas un máis en 1947, e nas décadas seguintes viviu unha forte decadencia, chegando a disputar a segunda división. O club só se reafirmou coa fin do comunismo. Cando gañou o campionato checo de fútbol de 1996, rachando con case medio século sen títulos.
Nos anos posteriores viviu no dominio do arquirrival Sparta, que se consolidou como principal equipo checo coa decadencia do Slavia e do Dukla. O equipo viu como o seu rival gañaba dez títulos da liga ata volver gañala no 2008, sendo subcampión no 2009, recuperando o equilibrio co Sparta no que se refire aos campionatos checos: considerando os torneos da rexión disputados na época austro-húngara e os da época do Protetorado da Bohemia e Moravia (estado correspondente á actual República Checa durante a segunda guerra mundial), o Slavia é o equipo máis laureado con quince títulos, un máis que o rival.
Actualmente, con menos sona que outras rivalidades europeas, o Derbie S é recoñecido como un dos clásicos máis feroces do mundo. En toda a súa historia, apenas sete xogadores cambiaron dun club directamente ao outro.
Xogadores
O principal xogador da historia do club é probablemente o austríaco (despois nacionalizado checo) Josef Bican, un dos maiores goleadores de tódolos tempos, que en 8 tempadas no club marcou 328 goles.
Outros xogadores importantes foron os checos František Plánička (que disputou 969 partidas co Slavia dende 1923 ata 1939), Patrik Berger, Karel Poborský e Vladimír Šmicer.
Fondoreses, Requeixo, Chantada
Fondoreses é un lugar na parroquia de Requeixo, do concello de Chantada, na comarca de Chantada, pertencente a provincia de Lugo. No ano 2011 tiña 14 habitantes segundo datos do INE e do IGE deles 8 eran homes e 6 eran mulleres.
Roberto Carlos da Silva
Roberto Carlos da Silva, nado en Garça (Estado de São Paulo) o 10 de abril de 1973, é un futbolista brasileiro. Xogou de lateral esquerdo e Estivo en activo como xogador ata 2015, ano en que comezou a súa traxectoria como adestrador.
Comezou a súa carreira no União São João de Araras, xogou para o Palmeiras, Inter Milán, Real Madrid e foi 120 veces internacional coa selección nacional de fútbol do Brasil coa que gañou a Copa do Mundo de 2002. Desde o 2 de agosto de 2005 goza de dobre nacionalidade hispano-brasileira.
Traxectoria
Os seus primeiros pasos futbolísticos foron en 1980 en Araras unha cidade do Estado de Sao Paulo. O equipo onde comezou chamábase União São João. Con 14 anos chegou ó primeiro equipo, con 16 debutou na selección Sub-20 do Brasil e con 18 xogou no Palmeiras, sendo convocado coa selección do Brasil.
En 1995 deu o salto ó fútbol europeo recalando no Inter de Milán, para un ano despois incorporarse á disciplina do Real Madrid da man de Fabio Capello, onde xogou 11 temporadas converténdose no xogador non español con máis partidos xogados no Real Madrid.
Destacou pola súa velocidade, os seus remates fortes co seu pé esquerdo. Disto cabe destacar o espectacular gol de falta dende cerca do medio do campo que lle marcou á selección francesa no mundialiño do 97, previo ó mundial do 98. A nivel de logros gañou 4 ligas, 3 supercopas, 3 ligas de campións, a Supercopa de Europa e 2 Copas Intercontinentais.
O 9 de marzo de 2007 anunciou a declaracións á cadea de radio española Onda Cero, que ó final da tempada 2006-2007 deixaría de vestir a camiseta do Real Madrid. O 5 de xuño de 2007 firmou por 3 temporadas co Fenerbahçe turco.
Campionatos nacionais
Logrou co Palmeiras do Brasil nas tempadas 1993 e 1994 o Campionato Brasileiro; co Real Madrid de España nas tempadas 1997, 2001, 2003 e na 2007 a Liga Española, e tamén co Real Madrid conseguiu nas tempadas 1997,2001 e 2003 a Supercopa de España.
Copas internacionais
Co Brasil conseguiu a Copa América no 1997 e 1999, a Copa Confederacións no 1997, e a Copa Mundial de Fútbol no 2002; logo co Real Madrid logrou a Liga de Campións da UEFA en 1998,2000 e no 2002, a Copa Intercontinental nos anos 1998 e 2002 e gañou a Supercopa de Europa en 2002.
Anoushka Shankar
Anoushka Shankar, nada o 9 de xuño de 1981 en Londres, é unha músico e compositora bengalí/támil, famosa por tocar o sitar. É filla de Ravi Shankar e media irmá de Norah Jones.
A Infesta, Ladra, Vilalba
A Infesta é un lugar da parroquia de Ladra, no concello lugués de Vilalba, na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2010 tiña 14 habitantes (9 homes e 5 mulleres).
María Victoria Fernández-España
María Victoria Fernández-España y Fernández-Latorre, nada na Coruña o 12 de xuño de 1925 e finada en Madrid o 11 de xuño de 1999, foi unha xornalista, escritora —coñecida nestes ámbitos polo pseudónimo de Victoria Armesto— e política galega, deputada pola provincia da Coruña desde 1977 até 1986.
Primeiros anos
Victoria Armesto era filla de María Victoria Fernández-Latorre (filla do político liberal e fundador do xornal La Voz de Galicia Juan Fernández Latorre) e do enxeñeiro José Fernández-España Vigil, que faleceu cando ela tiña dous anos. A compañía de teatro Chévere adicou unha das súas obras á morte do seu pai e á súa influencia na chegada do ferrocarril a Galicia. Estudou o bacharelato no instituto da Coruña e no Colexio de Santa Isabel de Madrid. En 1945 comezou os seus estudos de xornalismo na Escuela Oficial de Periodismo de Madrid, graduándose en 1949.
Xornalista
Durante o seu período de formación na Escola de Xornalismo xa colaborara en La Voz de Galicia, onde chegou a entrevistar a Gala Murguía, filla de Rosalía de Castro. A pesar de cultivar a crónica social, e por momentos costumista, tamén se arriscou con pezas de carácter político. Aínda co ditador Francisco Franco vivo, Victoria Armesto atreveuse, por exemplo, a poñer en valor a Castelao, que para ela expresaba "a saudade dos emigrados pola terra lonxana e endexamais esquecida". Noutros artigos tamén defendeu o galego, a lingua propia de Galicia, ás veces para defender o seu uso —"Acerca de la conveniencia de hablar gallego", titulou unha das súas columnas— e outras para reprobar ao franquismo polo seu desprezo dos valores culturais e de idiomas como o galego. Na súa formación foi determinante o seu paso profesional por diferentes países. Un parágrafo dun dos seus artigos é máis que revelador: "A diferenza entre a falsa moral do franquismo e os principios democráticos acusábase para aqueles españois que, como era o noso caso, vivimos longas décadas nos Estados Unidos, Inglaterra e Alemaña. Nestes países, España e o seu peculiar sistema eran obxecto de constante crítica".
Comezou a publicar de xeito regular en La Voz de Galicia en 1949, polo xeral baixo o título "Madrid". Tratábase de crónicas urbanas e costumistas. Pero pronto cambiaría a súa vida e o seu traballo, baixo o común denominador do xornalismo. En 1950 casa con Felipe Fernández Armesto (Augusto Assía), e o seu matrimonio proxectouna decididamente cara ao mundo da prensa. Foi correspondente de La Voz de Galicia nos EUA, enviando tamén crónicas ao diario Pueblo de Madrid e á revista Semana.
Naceu rodeada de xornalistas e creceu con xornalistas. Até en parella. Ao xornalista ourensán coñeceuno por mor de facerlle unha entrevista. María Victoria e Felipe casaron o 15 de agosto de 1950, no pazo familiar de Miraflores. Desde entón, María Victoria asinou os seus artigos e libros como Victoria Armesto. Nese ano foron vivir a Nova York; as súas crónicas para La Voz de Galicia chegaron, primeiro, baixo o título de "Carta de Nueva York" e, posteriormente, co de "Carta de América".
Outros medios nos que pronto comezou a publicar foron o diario madrileño Pueblo e a revista Semana.
Escritora
En 1969, coa publicación de Galicia Feudal, o seu nome entrou no campo da divulgación histórica. Segundo Carlos Fernández, "cando Fernando Sánchez Dragó publicou Gárgoris y Habidis, una historia mágica de España, que obtivo o Premio Nacional de Literatura e vendas millonarias, ninguén parou a pensar que nove anos antes se editara Galicia Feudal de Victoria Armesto, onde, coa mesma erudición e superior estilo, a escritora e periodista coruñesa facía unha interpretación cosmolóxica da súa terra e poñía a historia ignorada e remota ao alcance de todos".
E Isaac Díaz Pardo engadiu: "Xa desde antes do seu matrimonio con Felipe Armesto, comezou a interesarse por un mundo que daquela se prohibía: o dos homes que entendían a restauración do feito diferencial de Galicia como unha esperanza; e foi buscando a información, tan cara de obter, sobre este mundo que subxacía marxinado, desterrado, logo dunha gran derrota".
Froito destes coñecementos nacerían libros como ''Los hijos cautivos de Breogán. El rastro de Castelao en América, ou Los liberales coruñeses''. En todos estes libro zumega o espírito liberal que encarnou María Victoria.
Política
Aínda que nunca militara en política, nas eleccións xerais do 15 de xuño de 1977, e por requirimento de Alianza Popular, presentou a súa candidatura ao Congreso dos Deputados como cabeza de lista pola provincia da Coruña, resultando elixida, igualmente que nas sucesivas eleccións de 1977, 1979 e 1982. Faleceu o 11 de xuño de 1999 en Madrid.
Foi vicepresidenta da Cámara Baixa nas dúas primeiras lexislaturas, e secretaria segunda tras ser elixida deputada nas eleccións de 1982, ademais de presidenta provincial de AP na Coruña.
En 1986 anunciou o seu abandono do partido e o seu pase ao Grupo Mixto da Cámara, en desacordo coa postura abstencionista de AP ante o referendo sobre a permanencia de España na OTAN de 12 de marzo de 1986, consulta para a que pediu o "si" ao considerar que "a abstención é equivalente a un non á OTAN e, en consecuencia, a un non a Europa". Nos comicios de 1986 non figurou en ningunha lista electoral, continuando dedicada ao seu labor xornalístico. En 1988 foi designada vicepresidenta do Consello de Administración de La Voz de Galicia.
Fillos
Juan Fernández-Armesto Fernández-España, que foi presidente da Comisión Nacional do Mercado de Valores desde 1996 a 2000.