cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Abioxénese
Como apareceu a vida?
O ARN está hoxe considerado como mellor candidato a primeira molécula biolóxica porque ten información para facer copias de si mesmo e os científicos pensan que a propia molécula podería dirixir o proceso, aínda que se descoñece como puido formarse dito ARN. Este ácido nucleico está composto por catro tipos de ribonucleótidos diferentes nos que o único que cambia duns a outros é a base nitroxenada, que pode ser adenina (A), guanina (G), citosina (C) ou uracilo (U). Os outros compoñentes son ribosa e ácido fosfórico.
Estrutura química das bases nitroxenadas. No ADN a timina substitúe ao uracilo do ARN.
As moléculas de ARN constrúense todas do mesmo modo, pero pode cambiar a orde na que se coloquen as bases, orixinando así diferentes mensaxes biolóxicas. Por outra parte, demostrouse recentemente que moléculas de ARN poden catalizar certas reaccións (actividade de ribozima). Isto é o que fai que moitos biólogos pensen que o ARN foi a primeira molécula capaz de autorreplicarse. Pero, no proceso de copiarse a si mesma ou autorreplicación, prodúcense con frecuencia cambios ou erros na orde de colocación das bases nitroxenadas. Estes erros, que son herdados polas moléculas fillas, chamámolos mutacións. As mutacións son a fonte da variabilidade dos seres vivos.
Estas células primitivas deberon de ser moi pequenas, e de forma esférica. Conterían enzimas e proteínas, e a súa información xenética localizaríase no ARN. Talvez consumían moitos tipos de moléculas orgánicas, como glícidos, nucleótidos e aminoácidos. Nalgún momento do proceso evolutivo produciríase a aparición do ADN ou ácido desoxirribonucleico, que substituíu ao ARN, na maior parte dos organismos, na función de almacenar a información para a síntese de proteínas.
Evolución biolóxica: cara á célula eucariota
miniatura|200px|[[Estromatólitos na baía de Shark, en Australia.]]
Hoxe sabemos que a vida apareceu na Terra hai uns 4.000 millóns de anos. En Warrawoona (Australia) hai xa anos J. W. Shopt atopou unhas formacións rochosas en forma de columnas ou de cúpulas chamadas estromatólitos que tiñan unha antigüidade duns 3.500 millóns de anos e, canda elas, fósiles que recordan fileiras de células semellantes ás das algas azuis ou cianobacterias.
Ricardo Pita Bermúdez
Ricardo Pita Bermúdez, nado en Betanzos e finado na mesma vila en setembro de 1897, foi un xornalista e político galego.
Abioxénese
Evolución biolóxica: cara á célula eucariota
Por outra parte, en Groenlandia atopáronse rochas sedimentarias formadas hai máis de 3.800 millóns de anos (son as máis antigas das encontradas até agora). A presenza de rochas sedimentarias proba que naquela época xa existía auga, indispensábel para a vida. Ademais, nestas rochas acháronse indicios da presenza de carbono.
Primeiro ministro de Barbados
miniatura|dereita|230px|Brasón de Barbados O primeiro ministro de Barbados é o xefe de goberno de Barbados. Esta é unha lista dos primeiros ministros de Barbados despois da independencia do Reino Unido de 1966 e tamén dos premiers, de 1954 ata o 1966.
Abioxénese
Evolución biolóxica: cara á célula eucariota
De calquera forma, parece que a vida puido orixinarse hai uns 3.800 millóns de anos con células semellantes ás das bacterias actuais.
A evolución posterior destas células primitivas pode esquematizarse do seguinte xeito:
Ricardo Pita Bermúdez
Traxectoria
Fillo do impresor ferrolán Ricardo Pita. Fundou e dirixiu El Brigantino en Ferrol e despois da revolución de setembro fundou e dirixiu na Coruña La Concordia. No Sexenio Democrático foi deputado provincial e gobernador civil de Santander (1872), Xaén (1872), Ávila (1873), Segovia (1873) e Soria (1874). Foi propietario de La Monarquía.
Esperante, Taboada
Santiago de Esperante é unha parroquia do concello de Taboada na comarca de Chantada, na provincia de Lugo. No ano 2007 tiña 138 habitantes, deles 66 eran homes e 72 eran mulleres, o que supón unha diminución de 5 habitantes en relación ao ano anterior, 2006.
Abioxénese
Teoría endosimbiótica
As causas e a maneira de producirse esta evolución cara á célula eucariota explícanse hoxe por dúas teorías principais: a autóxena e a endosimbiótica.
Segundo a teoría autóxena, formulada por F. J. A. Taylor e E. D. Dodson, o incremento progresivo do tamaño das células iría acompañado dun desenvolvemento de compartimentos no citoplasma, para o que a membrana celular se invaxinaría e iría formando a membrana nuclear e os demais compartimentos membranosos especializados (retículo endoplasmático, aparello de Golgi, mitocondrias, cloroplastos). Aínda que ten ao se favor, entre outras cousas, o feito de que todas as membranas celulares teñen a mesma estrutura —o que suxire unha orixe común, a partir da plasmática— ao non observárense na actualidade formas intermedias deste proceso, esta teoría non recibe hoxe moitas adhesións.
De acordo coa teoría endosimbiótica, debida á bióloga estadounidense Lynn Margulis (nada en 1938), unha gran bacteria anaerobia fagocitaría e incorporaría, sen dixerila, outra bacteria aerobia, pero de menor tamaño, establecéndose entre elas unha relación simbiótica, de maneira que a bacteria pequena acaba transformándose nunha mitocondria. Así podería formarse a primeira célula eucariótica heterótrofa, que podería dar lugar ás células dos animais e dos fungos.
Outro proceso de endosimbiose puido establecerse entre a célula eucariótica así formada e outra do tipo das cianobacterias actuais (autótrofa). Esta, máis pequena, podería converterse nun cloroplasto, formándose así unha célula antecesora das algas e dos vexetais. Posteriormente incorporaríanse bacterias do tipo das espiroquetas, que se converterían en centríolos, flaxelos e fibrilas. Estas novas estruturas intervirían na ordenación dos elementos do citoplasma. E o centríolo, ao longo do tempo, chegaría a controlar a ordenación dos cromosomas, o que podería ser a orixe da mitose.
A teoría da endosimbiose, ou da endosimbiose seriada, como tamén se a coñece, é a que conta con maior apoio da comunidade científica na actualidade. As principais probas ao seu favor son:
En todo caso, a teoría endosimbiótica non resolve completamente todos os interrogantes de como xurdiron as células eucarióticas a partir das procarióticas. Tampouco non explica como o material xenético do núcleo chegou a rodearse dunha membrana.
Modelos actuais
Non existe un modelo xeneralizado da orixe da vida. Os modelos actualmente máis aceptados constrúense dunha ou doutra maneira sobre certo número de descubrimentos acerca da orixe dos compoñentes moleculares e celulares da vida, enumerados na orde máis o menos aproximada na que se postularon:
A orixe das biomoléculas básicas, aínda que non se estableceu completamente, é menos controvertido que o significado e orde dos pasos 2 e 3. Os reactivos químicos inorgánicos básicos a partir dos cales se formou a vida son metano, amoníaco, auga, sulfuro de hidróxeno (H2S), dióxido de carbono e anión fosfato.
Aínda non se sintetizou unha protocélula utilizando os compoñentes básicos que teña as propiedades necesarias para a vida (o chamado enfoque "de abaixo a arriba"). Sen esta proba de principio, as explicacións tenden a quedar curtas. Non obstante, algúns investigadores están traballando neste campo como, por exemplo, Jack Szostak da Universidade Harvard. Outros autores argumentaron que un enfoque "de arriba a abaixo" sería máis probábel. Un destes intentos realizouno Craig Venter e colaboradores no Institute for Genomic Research. Utilizaba enxeñería xenética con células procariotas cunha cantidade de xenes progresivamente menor, intentando discernir en que punto se alcanzaban os requisitos mínimos para a vida. O biólogo John Desmon Bernal cuñou o termo biopoese para este proceso, e suxiriu que había un número de "estadios" claramente definidos que se podían recoñecer á hora de explicar a orixe da vida:
Bernal suxeriu que a evolución darwiniana puido comezar moi cedo, nalgún momento entre os dous primeiros estadios listados. Pódese argumentar que o cambio máis crucial que aínda segue sen recibir resposta por esta teoría é como estes "ladrillos" orgánicos relativamente simples polimerizan forman estruturas máis complexas, interactuando de modo consistente para formar unha protocélula. Por exemplo, nun ambiente acuoso, a hidrólise de oligómeros/polímeros nos seus constituíntes monoméricos está enerxeticamente favorecida sobre a condensación de monómeros individuais en polímeros. Ademais, o experimento de Miller produce moitas substancias que acabarían dando reaccións cruzadas cos aminoácidos ou terminando a cadea peptídica.
Hipótese de Wächstershäuser
miniatura|upright|[[Fumarola negra|Fumarolas negras. Algunhas teorías afirman que a vida xurdiu nas proximidades dalgún tipo de fonte hidrotermal submarina.]]
Outra posíbel resposta a este misterio da polimerización propúxoa Günter Wächtershäuser en 1980, na súa teoría do ferro-xofre. Nela postulou a evolución das rotas (bio)químicas como o fundamento da evolución da vida. Incluso presentou un sistema consistente para rastrexar as pegadas da actual bioquímica desde as reaccións ancestrais que proporcionaban rotas alternativas para a síntese de "ladrillos orgánicos" a partir de compoñentes gasosos simples.
Ao contrario que nos experimentos clásicos de Miller, que dependían de fontes externas de enerxía (como relampos simulados ou irradiación UV), os "sistemas de Wächstershäuser" veñen cunha fonte de enerxía incorporada, os sulfuros de ferro e outros minerais (por exemplo a pirita). A enerxía liberada a partir das reaccións redox deses sulfuros metálicos non só estaría dispoñíbel para a síntese de moléculas orgánicas, senón tamén para a formación de oligómeros e polímeros. Propón por iso a hipótese de que tales sistemas poderían ser capaces de evolucionar até formaren conxuntos autocatalíticos de entidades autorreplicantes metabolicamente activas, que serían as precursoras das actuais formas de vida.
O experimento tal e como foi levado a cabo rendeu unha produción relativamente pequena de dipéptidos (do 0,4 % ao 12,5 %) e unha produción aínda moi inferior de tripéptidos (0,003 %), e os autores advirtiron de que "baixo estas mesmas condicións os dipéptidos se hidrolizaban rapidamente". Outra crítica do resultado é que o experimento non incluía ningunha organomolécula que puidera con maior probabilidade dar reaccións cruzadas ou terminar a cadea (Huber e Wächsterhäuser, 1998).
A última modificación da hipótese do ferro-xofre propuxérona William Martin e Michael Russell en 2002. De acordo co seu escenario, as primeiras formas celulares de vida puideron evolucionar dentro das chamadas "fontes hidrotermais" (chemineas ou fumarolas negras) nas profundidades onde se encontran as zonas de expansión do fondo oceánico. Estas estruturas consisten en diminutas cavernas que están revestidas por delgadas paredes membranosas de sulfuros metálicos. Por tanto, estas estruturas resolverían varios puntos críticos dos sistemas de Wächstershäuser "puros" dunha soa vez:
Este modelo sitúa ao último antepasado común universal (LUCA, do inglés Last Universal Common Ancestor) dentro dunha cheminea negra, en lugar de asumir a existencia dunha forma de vida libre de LUCA. O último paso evolutivo sería a síntese dunha membrana lipídica que finalmente permitira ao organismo abandonar o sistema no interior da microcaverna das fumarolas negras e comezar a súa vida independente. Este postulado dunha adquisición tardía dos lípidos é consistente coa presenza de tipos completamente diferentes de lípidos de membrana en arqueobacterias e eubacterias (máis os eucariotas) cunha fisioloxía moi similar en todas as formas de vida noutros aspectos.
Outro asunto sen resolver na evolución química é a orixe da homoquiralidade. Por exemplo, todos os monómeros teñen a mesma "man dominante" (os aminoácidos son zurdos e os ácidos nucleicos e azucres son destros). A homoquiralidade é esencial para a formación de ribozimas funcionais (e probabelmente tamén de proteínas). A orixe da homoquiralidade podería explicarse simplemente por unha asimetría inicial por casualidade seguida dunha descendencia común.
Os traballos levados a cabo en 2003 por científicos de Purdue identificaron o aminoácido serina como a probábel raíz que provoca a homoquiralidade das moléculas. A serina forma enlaces particularmente fortes cos aminoácidos da mesma quiralidade, o cal dá lugar a un grupo de oito moléculas que poderían todas elas ser destras ou zurdas. Esta propiedade contraponse á doutros aminoácidos que son capaces de formar enlaces débiles cos aminoácidos de quiralidade oposta. Aínda que o misterio de por que acabou sendo dominante a serina zurda está sen resolver, os resultados suxiren unha resposta á cuestión da transmisión quiral: o como as moléculas orgánicas dunha quiralidade manteñen a dominancia unha vez que se establece a asimetría.
Teoría da praia radioactiva
Zachary Adam, da Universidade de Washington en Seattle, afirma que procesos mareais maiores que os actuais, producidos por unha Lúa situada a unha distancia moito menor, poderían concentrar partículas radioactivas de uranio e outros elementos radioactivos na marea alta nas praias primordiais onde deberon ser os responsábeis de xerar os compoñentes elementais da vida. De acordo cos modelos de computación publicados en Astrobiology un depósito de tales materiais radioactivos podería ter a mesma reacción nuclear autosostida que se dá no xacemento de uranio de Oklo, en Gabón. Esta area radioactiva subministra suficiente enerxía como para xerar moléculas orgánicas, como aminoácidos e azucres a partir de acetonitrilo procedente da auga. A monazita radioactiva tamén libera fosfatos solúbeis nos espazos que se encontran entre os grans de area, facéndoos bioloxicamente accesíbeis. Así pois os aminoácidos, azucres e fosfatos solúbeis poden producirse simultaneamente, de acordo con Adam. Os actínidos radioactivos, que entón se encontraban en maiores concentracións, puideron formar parte de complexos órganometálicos. Estes complexos puideron ser importantes como primeiros catalizadores nos procesos da vida.
John Parnell, da Universidade de Aberdeen, suxire que tales procesos formaron parte do "crisol da vida" nos comezos de calquera planeta rochoso até que este fora o suficientemente grande como para xerar un sistema de tectónica de placas que achegara minerais radioactivos á superficie. Posto que se cre que a Terra na súa orixe estaba formada por moitas "microplacas", daríanse condicións favorábeis para este tipo de procesos.
Homoquiralidade
Algúns procesos da evolución química deberían explicar a orixe da homoquiralidade, é dicir, o feito de que todos os compoñentes elementais dos seres vivos teñen a mesma quiralidade, sendo os aminoácidos levoxiros, e os azucres ribosa e desoxirribosa dos ácidos nucleicos dextroxiros, así como os fosfoglicéridos quirais. Pódense sintetizar moléculas quirais, pero en ausencia dunha fonte de quiralidade ou dun catalizador quiral, fórmase unha mestura 50/50 de ambos os enantiómeros, á cal se lle chama mestura racémica. Clark suxeriu que a homoquiralidade puido comezar no espazo, posto que os estudos sobre os aminoácidos do meteorito Murchison amosaron que a L-alanina era dúas veces máis frecuente que a forma D, e o ácido L-glutámico era tres veces máis prevalente que a súa contrapartida dextroxira. Suxeriuse que a luz polarizada tivo o poder de destruír un dos enantiómeros dentro do disco protoplanetario. Noyes demostrou que a desintegración beta provocaba a destrución da D-leucina nunha mestura racémica, e que a presenza de 14C, presente en grandes cantidades nas substancias orgánicas do ambiente primitivo da Terra, podería ser a causa. Robert M. Hazen publicou informes de experimentos realizados en distintas superficies cristalinas quirais que actuaban como posíbeis lugares de concentración e ensamblamento de monómeros quirais en macromoléculas. Unha vez estabilizado o sistema, a quiralidade podería seleccionarse favorabelmente pola evolución. Os traballos con compostos orgánicos encontrados en meteoritos tenden a suxerir que a quiralidade é unha característica da síntese abioxénica, posto que os aminoácidos actuais son levoxiros, mentres que os azucres son predominantemente dextroxiros.
Autoorganización e replicación
Se se considera, como a miúdo sucede, que a autoorganización e a autorreplicación son os procesos principais que caracterizan aos sistemas vivos, cómpre dicir que hai moitos tipos de moléculas abióticas que exhiben estas características nas condicións adecuadas. Por exemplo, Martin e Russel demostraron que a formación dun compartimento distinto do ambiente por membranas celulares e a autoorganización de reaccións redox autocontidas son os atributos máis conservados entre os seres vivos, e isto lévaos a argumentar que a materia inorgánica con estes atributos poderían estar entre os atributos máis probábeis do antepasado común de todos os seres vivos.
Das moléculas orgánicas ás protocélulas
A cuestión de como unhas moléculas orgánicas simples forman unha protocélula leva moito tempo sen resposta, pero existen moitas hipóteses. Algunhas destas postulan unha temperá aparición dos ácidos nucleicos (teorías denominadas "primeiro os xenes") mentres que outras postulan que primeiro apareceron as reaccións bioquímicas e as rotas metabólicas (as "primeiro o metabolismo"). Recentemente apareceron tendencias con modelos híbridos que combinan aspectos de ambas as dúas.
Modelos "primeiro os xenes": o mundo de ARN
miniatura|200px|[[Ácido ribonucleico|ARN coas súas bases nitroxenadas á esquerda e ADN á dereita.]]
A hipótese do mundo de ARN enunciouna Walter Gilbert, da Universidade Harvard, con base nos experimentos de Thomas Cech (Universidade de Colorado) e Sidney Altman (Universidade Yale) en 1980. Suxiren que as moléculas relativamente curtas de ARN poderían formarse espontaneamente de xeito que foran capaces de catalizar a súa propia replicación continua. É difícil calibrar a probabilidade desta formación. Expuxéronse algunhas hipóteses de como puido suceder isto. As primeiras membranas celulares puideron formarse espontaneamente a partir de proteinoides (moléculas similares a proteínas que se producen cando se quentan solucións de aminoácidos). Cando están á concentración correcta en solución acuosa forman microesferas que, segundo se observou, presentan unha conduta similar á dos compartimentos rodeados de membrana.
Un punto de vista lixeiramente distinto sobre esta mesma hipótese é a de que un tipo diferente de ácido nucleico, como os ácidos nucleicos peptídicos (ANP) ou os ácidos nucleicos de treosa (TNA) foron os primeiros en emerxer como moléculas autorreprodutoras para seren despois substituídas polo ARN.
Estadio Anxo Carro
O estadio Anxo Carro é un estadio de fútbol situado na cidade de Lugo. Inaugurado o 31 de agosto de 1974, serve de campo local ao Club Deportivo Lugo e pode albergar preto de 8000 espectadores.
Abioxénese
Modelos "primeiro os xenes": o mundo de ARN
Aínda quedan algúns problemas coa hipótese do mundo de ARN, en particular a inestabilidade do ARN cando se expón á radiación ultravioleta, a dificultade de activar e ligar os nucleótidos, a carencia de fosfato dispoñíbel en solución, requirida para construír a súa columna vertebral, e a inestabilidade da base citosina (que é susceptíbel á hidrólise). Recentes experimentos tamén suxiren que as estimacións orixinais do tamaño dunha molécula de ARN capaz de autorreplicación eran moi probabelmente amplamente subestimadas. Formas máis modernas da teoría do mundo de ARN propoñen que unha simple molécula era capaz de autorreplicación (que outro "mundo" por tanto evolucionou co tempo até producir o mundo de ARN). Neste momento, non obstante, as distintas hipóteses teñen insuficientes probas que o apoien. Moitas destas poden ser simuladas e probadas no laboratorio, pero a ausencia de rochas sedimentarias sen alterar desde un momento tan inicial na historia da Terra deixa poucas oportunidades de probar adecuadamente esta hipótese.
Modelos "primeiro o metabolismo": o mundo de ferro-xofre e outros
miniatura|200px|Chemineas de [[Tynagh (círculos escuros) xunto con burbullas. Segundo unha teoría os lugares onde xurdiu o metabolismo poderían ser semellantes a estas formacións.]]
Algúns modelos rexeitan a idea da autorreplicación dun "xene espido" e postulan a aparición dun metabolismo primitivo que puido proporcionar un ambiente para a posterior emerxencia da replicación do ARN. Unha das primeiras encarnacións desta idea foi a presentada en 1924 pola noción de Alexander Oparin de primitivas vesículas autorreplicantes que precederon ao descubrimento da estrutura do ADN. As variantes máis recentes dos anos 1980 e 1990 inclúen a teoría do mundo de ferro-xofre de Günter Wächtershäuser e modelos presentados por Christian de Duve baseados na química dos tioésteres.
Teoría da burbulla
As ondas que rompen nas costas crean unha delicada escuma composta por burbullas. Os ventos que varren o océano teñen tendencia a levar cousas á costa, de forma similar á madeira que se amorea á deriva nunha praia. É posíbel que as moléculas orgánicas puideran concentrarse nos bordos costeiros dun xeito parecido. As augas costeiras máis superficiais tamén tenden a seren máis cálidas, concentrando máis tarde as moléculas orgánicas por evaporación. Mentres as burbullas formadas maiormente por auga estalan rapidamente, ocorre que as burbullas de graxa son moito máis estábeis, dándolle máis tempo a cada burbulla en particular para levar a cabo estes cruciais experimentos.
Os fosfolípidos son un bo exemplo dun composto graxo que se cre que foi prevalente nos mares prebióticos. Debido a que os fosfolípidos teñen unha cabeza hidrofílica nun extremo e unha cola hidrofóbica no outro, teñen tendencia a formar espontaneamente bicapas lipídicas en auga. Unha burbulla de monocapa lipídica só pode conter graxa, mentres que unha burbulla de bicapa lipídica só pode conter auga, sendo un probábel precursor das modernas membranas celulares. Se unha proteína acaba incrementando a integridade da súa burbulla nodriza, entón a burbulla ten unha gran vantaxe e acaba situándose na cúspide da selección natural. A primitiva reprodución podería visualizarse cando as burbullas estalaban, liberando o resultado do experimento no seu medio circundante. Unha vez que se libera unha cantidade suficiente do "material correcto", poderíase lograr o desenvolvemento dos primeiros procariotas, eucariotas e organismos multicelulares. De modo similar, as burbullas formadas unicamente por moléculas similares a proteínas, chamadas microesferas, formaríanse espontaneamente baixo as condicións adecuadas. Pero non hai precursores probábeis das modernas membranas celulares, posto que as membranas celulares están compostas primariamente de compoñentes lipídicos máis que de compoñentes aminoacídicos.
Un modelo recente posto a punto por Fernando e Rowe suxire que o confinamento dun metabolismo autocatalítico non-enzimático dentro das protocélulas podería ser un modo de evitar o problema das reaccións colaterais que son típicas dos modelos de "metabolismo primeiro".
Autocatálise
O etólogo británico Richard Dawkins escribiu sobre a autocatálise como unha explicación potencial para a orixe da vida no seu libro A historia do antepasado (2004). Os autocatalizadores son substancias que catalizan a súa propia produción e teñen por tanto a propiedade de ser un replicador molecular simple. Neste libro, Dawkins cita experimentos levados a cabo por Julius Rebek e colaboradores no Sripps Research Institute de California no que combinan aminoadenosina e éster de pentafluorofenilo co autocatalizador éster triácido de aminoadenosina (AATE). Un sistema do experimento contiña variantes de AATE que catalizaban a súa propia síntese. Este experimento demostraba a posibilidade de que a autocatálise podía ser competente nunha poboación de entidades con herdanza, que podería interpretarse como unha forma rudimentaria de selección natural.
Teoría da arxila
Graham Cairns-Smith, da Universidade de Glasgow, presentara unha hipótese sobre a orixe da vida en 1985 baseada na arxila que foi adoptada como unha explicación plausíbel por só uns poucos científicos (incluíndo a Richard Dawkins). A teoría da arxila postula que as moléculas orgánicas complexas creceron gradualmente nunha plataforma de replicación non orgánica preexistente —cristais de silicato en disolución—. A complexidade das moléculas acompañantes que se desenvolvía como unha función das presións de selección en tipos de cristais de arxila extráese entón para servir á replicación de moléculas orgánicas independentemente da súa "pista de engalaxe" no seu silicato.
Cairns-Smith é un firme crítico doutros modelos de evolución química. Non obstante admite que, como moitos modelos da orixe da vida, o seu tamén ten defectos (Horgan 1991). É verdadeiramente "sacar a vida de debaixo das pedras".
Estadio Anxo Carro
Historia
O Anxo Carro está situado á beira do río Miño. Cabo do propio estadio encóntranse o Campo Municipal da Cheda e o complexo deportivo O Palomar, que inclúe un pavillón cuberto e tres canchas de tenis. Houbo un terceiro campo, o Emilio Núñez Torrón, no lugar que hoxe ocupa o aparcadoiro principal. Nos arredores tamén está o Pazo de Feiras e Congresos de Lugo. O estadio recibe o nome de Ángel Carro Crespo, benfeitor do deporte en Lugo e responsable da construción do campo vello amais de presidente do Círculo das Artes en 1934.
Foi inaugurado durante a segunda etapa do Lugo en Terceira División, con capacidade para 7.000 espectadores. A data de apertura deste estadio, que substituía ao antigo Anxo Carro (ou "campo de los Miñones") situado na zona da Praza de Viana do Castelo, foi o 31 de agosto de 1974. Para a súa inauguración disputouse un torneo triangular no que participaron, xunto ao Lugo, o Club Lemos e o Deportivo da Coruña. O CD Lugo venceu aos de Monforte na quenda de penaltis e perdeu a final cos herculinos por 1-0.
No ano 2001 o estadio foi remodelado e modernizado, xa que se atopaba nun estado de semi-ruína e desmellorado por sucesivas obras sen moita planificación. O proxecto de mellora foi deseñado polos arquitectos José Arias, Santiago Catalán e Eduardo Herráez. As obras incluíron unha remodelación das tres bancadas existentes, que pasaron a contar con cadeiras para tódolos seareiros, a reforma da planta baixa e a creación de novas fachadas. Co novo aspecto o estadio gañaba en calidade das súas instalacións, superiores á media da categoría na que militaba o equipo no momento (Segunda B), mais perdía en capacidade, que descendeu a 4.800 espectadores. O 3 de xaneiro de 2007 disputouse a final da Copa Xunta de Galicia 2006, que enfrontou o CD Lugo co Celta de Vigo (2-3).
Abioxénese
Modelo de Gold de "Biosfera profunda e quente"
O descubrimento dos nanobios (estruturas filamentosas máis pequenas que as bacterias que conteñen ADN) en rochas profundas, levou a unha teoría controvertida presentada por Thomas Gold a principios dos anos 1990 na que se expoñía que a vida se desenvolveu ao principio non na superficie da Terra, senón varios quilómetros baixo a superficie. Agora sábese que a vida microbiana é abundante a máis de cinco quilómetros baixo a superficie da Terra en forma de arqueobacterias, que se considera que se orixinaron ou antes ou aproximadamente ao mesmo tempo que as eubacterias, moitas das cales viven na superficie (incluíndo os océanos). Afirmou que o descubrimento de vida microbiana baixo a superficie doutro corpo do sistema solar daría un creto significativo a esta teoría. Tamén dicía que unha subministración de nutrientes dunha fonte profunda e inalcanzábel promovería a supervivencia porque a vida que xorde nun amoreamento de materia orgánica probabelmente consumiría todo o seu alimento e acabaría extinguíndose.
O mundo de lípidos
Hai unha teoría que afirma que as primeiras substancias autorreplicantes eran de tipo lipídico. Sábese que os fosfolípidos forman bicapas na auga se está sometida a axitación. Esta estrutura é idéntica á das membranas celulares. Estas moléculas non se encontraban na Terra primixenia, aínda que outras cadeas anfifílicas longas tamén forman membranas. Ademais, estes corpos pódense expandir por inserción de lípidos adicionais, e baixo unha expansión excesiva poden sufrir escisións espontáneas que conservan o mesmo tamaño e composición de lípidos en ambas as proxenies. A idea principal desta teoría é que a composición molecular dos corpos lipídicos é a primeira forma de almacenar información e a evolución conduce á aparición de entidades poliméricas como o ARN ou el ADN que poden almacenar información favorabelmente. Aínda non se falou de ningún mecanismo que apoie a teoría do mundo de lípidos.
O modelo do polifosfato
O problema con moitos dos modelos de abioxénese é que o equilibrio termodinámico favorece aos aminoácidos dispersos máis que aos seus polímeros, os polipéptidos; é dicir, que a polimerización é endotérmica. O que fai falta é unha causa que promova a polimerización. Unha solución ao problema pode encontrarse nas propiedades dos polifosfatos. Os polifosfatos fórmanse pola polimerización dos ións ordinarios de monofosfato (PO4−3) baixo a acción da radiación ultravioleta. Os polifosfatos poden catalizar a polimerización dos aminoácidos a polipéptidos, reducindo a barreira de enerxía e facendo así factíbel o proceso.
Hipótese do mundo de HAP
miniatura|Ensamblamento dun apilamento de HAPs
Postuláronse outras fontes de moléculas complexas, incluíndo algunhas de orixe extraterrestre, estelar ou interestelar. Por exemplo, sábese a partir de análises espectrais e directos que hai moléculas orgánicas en cometas e meteoritos. En 2004 un equipo de investigación detectou trazas de hidrocarburos aromáticos policíclicos (HAPs) nunha nebulosa. Estas son as moléculas máis complexas achadas no espazo até o momento. O uso dos HAP tamén foi proposto como precursor do mundo de ARN na hipótese do mundo de HAP. O Telescopio Espacial Spitzer detectou recentemente unha estrela, a HH 46-IR, que está formándose nun proceso similar ao do Sol. No disco de material que rodea a estrela hai unha gran variedade de moléculas que inclúen os compostos de cianuro, hidrocarburos e hidróxido de carbono. Tamén se atoparon HAPs por toda a superficie da galaxia M81, que está a 12 millóns de anos luz da Terra, confirmando a súa ampla distribución no espazo.
O modelo da ecopoese
O modelo da ecopoese desenvolvérono os científicos brasileiros Félix de Sousa e Rodrigues Lima. É un modelo que integra elementos e observacións de varios outros. Nesta teoría é o ambiente físico (οικόσ) o que promove a aparición da vida nos estadios temperáns en lugar de facelo na aparición ao azar de organismos que posteriormente condicionan o contorno, en especial en canto á acumulación de osíxeno. Propón que os ciclos xeoquímicos dos elementos bioxénicos, dirixidos por unha atmosfera primordial rica en osíxeno procedente da fotólise do vapor de auga evaporado dos océanos e hipercarbónica, puideron ser a base dun metabolismo planetario de carácter espacialmente continuo e global, que precedería e condicionaría a aparición gradual dunha vida como a actual, organizada en organismos descontinuos (individualizados).
Algunhas das súas predicións son as seguintes:
Hipótese da xénese múltipla
Produciríase a aparición de diferentes formas de vida case simultaneamente na historia temperá da Terra. . Dado que parece existir un único antepasado común entre todos os seres vivos, as outras formas estarían extinguidas, deixándonos fósiles a través da súa diferente bioquímica. Por exemplo, polo uso doutros elementos, como o arsénico en lugar do fósforo, e sobrevivindo como extremófilas ou simplemente permanecendo ignoradas ao seren análogas aos organismos actuais. Hartman, por exemplo, combina algunhas teorías propoñendo o seguinte:
Argumentos contrarios á orixe abioxénica
O moderno concepto de abioxénese sufriu as críticas dos científicos ao longo dos anos. O astrónomo Sir Fred Hoyle pronunciouse neste sentido baseándose na probabilidade de que a abioxénese suceda por azar. O físico Hubert Yockey criticaba a abioxénese no sentido de crela máis próxima á teoloxía que á ciencia. Outros científicos propuxeron contrapuntos á abioxénese, como Harold Urey, Stanley Miller, Francis Crick (biólogo molecular) e tamén cabería aliñar neste sentido a hipótese da panspermia dirixida de Leslie Orgel.
É difícil probar ou desmentir a abioxénese; por tanto, a hipótese ten moitas críticas, tanto da comunidade científica como desde posicións non científicas. Non obstante, a investigación e a xeración de hipóteses continúan coa esperanza de desenvolver un mecanismo teórico satisfactorio da abioxénese.
Hoyle
Sir Fred Hoyle, xunto con Chandra Wickramasinghe, foi un crítico da abioxénese. En concreto, Hoyle rexeitaba que a evolución química puidera explicar a orixe natural da vida: o seu argumento baseábase principalmente na improbabilidade de que os que se estima que foron os compoñentes necesarios chegaran a agregarse pola evolución química. Aínda que as teorías modernas tratan este argumento, Hoyle nunca viu a evolución química como unha explicación razoábel. Hoyle prefería a panspermia como unha explicación natural alternativa da orixe da vida na Terra.
Yockey
O teórico da información Hubert Yockey argumentaba que a investigación sobre a evolución química se enfronta aos seguintes problemas:
Nun libro que escribiu 15 anos despois, Yockey defendía a idea de que a abioxénese xurdiría a partir dun caldo primitivo é un paradigma errado:
Yockey, en xeral, manifesta unha actitude altamente crítica cara aos que dan creto ás orixes naturais da vida, a miúdo facendo uso de palabras como fe ou ideoloxía. As publicacións de Yockey fixéronse as favoritas nas mans dos creacionistas, aínda que el non se considera a si mesmo como creacionista.
= Notas =
Gold Dust Woman
"Gold Dust Woman" é unha canción do álbum Rumours da banda británica Fleetwood Mac. Composta e cantada por Stevie Nicks foi editada como cara-b do sinxelo "You Make Loving Fun". Xunto con "Rhiannon" e "Dreams", é considerada a canción máis característica de Stevie Nicks nas súas gravacións con Fleetwood Mac.
Na edición especial de 2 discos de Rumours, editada no ano 2004, incluíronse dúas demos de "Gold Dust Woman", unha das cales conta cunha melodía de voces e unha letra distinta que máis tarde se converterían no tema independente "If You Ever Did Believe" no ano 1997. Nicks gravou esta canción coa súa amiga Sheryl Crow como parte das primeiras sesións para o seu álbum do 2001 Trouble in Shangri-La, pero o tema foi escollido como tema principal da película protagonizada por Nicole Kidman e Sandra Bullock Practical Magic. Ata a data o tema só esta dispoñible no álbum desa banda sonora.
A canción orixinal de 1977 apareceu no ano 2011 como tema descargable para o videoxogo Rock Band 3.
Compañía General de Tabacos de Filipinas
thumb|250px|Placa recordando á Compañía A Compañía General de Tabacos de Filipinas foi a primeira gran multinacional española fundada por Antonio López y López en 1881 en Barcelona, España. O obxecto social da empresa, era sobre todo o cultivo, compra, fabricación, venda e explotación de tabacos de Filipinas, aínda que ampliou os seus horizontes máis aló do tabaco.
A empresa participou noutras actividades por motu propio como foron a creación da rede eléctrica de Manila ou da rede de tranvías da mesma cidade.
Laureano López Rodó
Traxectoria
Estudou Dereito na Universidade de Barcelona doutorándose na Universidade Central de Madrid trala guerra civil. En 1945 obtivo a cátedra de Dereito Administrativo da Universidade de Santiago de Compostela e en 1961 trasladouse a Madrid.
Membro do Opus Dei, está considerado como un dos principais impulsores da política económica de desenvolvemento da década de 1960 en España. A principios da década Franco confiou a política económica a un grupo de expertos que lle aconsellaron acabar coa autarquía e acercarse ao mercado común, seguindo as recomendacións do Banco Mundial e o FMI. O grupo, coñecido como os "tecnócratas" (termo despectivo utilizado por certos sectores do réxime criticando a súa falta de compromiso cos ideais do "Movemento"), sendo López Rodó un dos principais membros. A súa carreira política estivo moi vencellada ao almirante Carrero Blanco.
En 1956 foi nomeado Secretario Xeral Técnico da Presidencia de Goberno polo ministro da Presidencia Carrero Blanco, realizando unha reforma profunda da Administración Pública do Estado, ademais da creación da Escola Nacional de Administración Pública en 1960. Entre 1962 e 1973, como Comisario do Plan de Desenvolvemento (cargo elevado á categoría de Ministro sen carteira en 1965), dirixiu a preparación e aplicación dos tres Plans de Desenvolvemento Económico e Social que significaron un importante crecemento da economía española.
En xuño de 1973, ao ser nomeado Carrero Blanco Presidente do Goberno, converteuse en Ministro de Asuntos Exteriores, cargo no que só estivo uns meses, debido ao asasinato de Carrero en decembro dese ano. Entre 1974 e 1975 foi embaixador en Viena. Nas últimas Cortes franquistas formou un grupo parlamentario, o Grupo Parlamentario Regionalista.
Posteriormente foi elixido deputado por Barcelona no Parlamento de Cataluña, integrando o grupo de vinte escollidos para redactar o Estatuto de Autonomía de Cataluña de 1979. En 1979 abandonou a política por desacordos con AP, reincorporándose á súa cátedra da Universidade Complutense de Madrid e ao exercicio da avogacía.
Posicionándose a favor da modernización do réxime franquista e da súa evolución cara a unha monarquía parlamentaria similar a outras democracias occidentais, converteuse nun dos máis firmes partidarios do nomeamento do Príncipe Xoán Carlos como sucesor do Xeneral Franco á fronte da Xefatura do Estado, á vez que facilitou o camiño á Lei para a Reforma Política.
Foi académico numerario da Real Academia de Jurisprudencia y Legislación (1984), da Real Academia de Ciencias Morais e Políticas (1963) e da Real Academia de Ciencias Económicas y Financieras (1979). Doutor honoris causa polas universidades de Coímbra e Aix-Marseille. Membro numerario do Consello Superior de Investigacións Científicas (1953) e do Consello Internacional de Ciencias Sociais da Unesco (1981). Membro da Asociación Internacional de Dereito Comparado. Presidente do Comité Executivo do Instituto Internacional de Ciencias Administrativas (1977 a 1983).
É autor dun gran número de publicacións, artigos e traballos sobre teoría política e xurídico-administrativa, así como importantes Anteproxectos e Proxectos de Lei.
Torgeir Bryn
Torgeir Bryn, nado o 19 de agosto de 1964 en Oslo, é un ex xogador de baloncesto profesional noruegués, que cunha altura de 2,06 metros xogaba na posición de pivote. Bryn é coñecido por ser o primeiro xogador escandinavo da historia en xogar na NBA, sendo até a actualidade o único noruegués en facelo.
Traxectoria
Bryn retornou brevemente ao baloncesto en 2007 á ideade de 43 anos durante os anos 2007 e 2009 para xogar co Oslo Ammerud, onde coincidiu co seu fillo Martin Bryn.
Internacional
Torgeir Bryn foi internacional con Noruega en 111 ocasións, sendo o xogador que máis partidos xogou con esa selección da historia.
Andy Rautins
Andrew Jay "Andy" Rautins, nado o 2 de novembro de 1986 en Syracuse, Nova York, é un xogador canadense de baloncesto profesional.
NBA
Rautins foi elixido na 38ª posición do Draft da NBA de 2010 polos New York Knicks. Asinou un contrato por 2 anos o 12 de agosto de 2010.
Rautins fixo o seu debut na NBA o 9 de novembro de 2010 nun partido contra os Milwaukee Bucks. Xogou 8 minutos, nos cales anotou 3 puntos e repartiu 1 asistencia, na derrota por 107-80.
Liam Hemsworth
Liam Hemsworth, nado o 13 de xaneiro de 1990 en Melbourne, Victoria, é un actor australiano de cinema e televisión.
É irmán dos tamén actores Chris Hemsworth e Luke Hemsworth.
Orbest
Orbest é unha aeroliña portuguesa con sede en Lisboa e baseada no aeroporto de Lisboa que opera voos regulares e chárter de curto e longo alcance, principalmente fóra de Portugal en nome de touroperadores pero tamén fóra de España no nome da súa compañía irmá Evelop Airlines.
Frota
En novembro de 2020 a frota de Orbest estaba formada polos seguintes avións:
Ligazóns externas
Páxina web
Visitor (padrón de deseño)
En programación orientada a obxecto, o padrón de deseño visitor (visitante) é unha forma de separar o algoritmo da estrutura dun obxecto.
É un padrón de comportamento, que permite incluír novos métodos nunha clase sen que se teña que modificar.
Propósito
Representa unha operación sobre os elementos dunha estrutura de obxectos. Permítenos definir unha nova operación, ou modificala, sen cambiar as clases dos elementos sobre os que opera. Proporciona unha forma fácil e sostible de executar accións nunha familia de clases.
Motivación
Un compilador representa os programas como árbores de sintaxe abstracta, sobre os que executa operacións. Moitas operacións necesitan diferenciar distintos tipos de nodo na árbore como poden ser expresións, variables etc.
O problema que nos atopamos é a dificultade de entender, manter, modificar e estender posto que cada clase ten a súa parte correspondente de cada unha das operacións.
Unha posible solución sería agrupar as operacións relacionadas de cada clase nun obxecto e pasarllo como argumento a cada nodo da árbore. A este obxecto chamariámoslle visitante (visitor) e o elemento que visita ten que “aceptalo” para que execute a operación para ese elemento. Na aceptación, o elemento envíalle ao visitante unha petición específica para a súa clase con el mesmo como argumento.
Se queremos definir máis dunha clase visitante, temos que crear unha superclase abstracta e definir unha operación por cada tipo de nodo.
Aplicabilidade
Úsase o padrón Visitor cando:
Estrutura
centro|Estrutura.
Colaboracións
O cliente visitará a cada elemento da estrutura de obxectos cun visitante concreto (previamente creado por el). Cando se visita un elemento, este chama á operación do visitante correspondente a súa clase. O obxecto pásase como argumento para permitir ó visitante o acceso ó seu estado.
Aurelia (cráter)
Aurelia é un cráter complexo do planeta Venus, situado nas coordenadas 20,3° N 331,8° E. O cráter ten 31 km de diámetro e posúe paredes con chanzos, un chan moi brillante visto polo radar (algo moi infrecuente nos cráteres de Venus) e un pico central segmentado en varias partes, todas estas características fan que este cráter sexa clasificado coma complexo. Tamén cabe subliña-los regueiros (moi brillantes tamén) en forma de lóbulos, así coma os terreos escuros ó radar que rodean (case por completo) a todo o complexo do cráter. O nome do cráter recibiu o nome da nai de Xulio César, Aurelia.
Visitor (padrón de deseño)
Colaboracións
centro|Colaboracións.
Consecuencias
Se nun programa usamos visitantes, é moi fácil engadir novas operacións, xa que o visitante contén o código en lugar de cada unha das subclases individuais. Ademais, os visitantes poden conter as operacións relacionadas nunha soa clase, e así non ten que obrigar a cambiar ou derivar clases para agregar estas operacións. Grazas a isto, o programa é máis sinxelo de escribir e manter.
Os padróns de deseño suxiren que o visitante pode proporcionar unha funcionalidade adicional a unha clase sen cambiala, pero é máis práctico dicir que un visitante pode agregar funcionalidade a unha colección de clases e encapsular os métodos que utiliza.
É difícil engadir novas clases de elementos, xa que obrigan a cambiar os visitantes.
Facilita a acumulación de estados, é dicir, acumular resultados.
Exemplo de implementación
centro|ExemploImplementacion.
Mundial de Fútbol de 2026
A Copa do Mundo de 2026 será a 23ª edición do máximo campionato internacional de seleccións nacionais de fútbol organizado cada catro anos pola FIFA. O torneo terá lugar en 10 cidades dos Estados Unidos, 3 do Canadá e 3 de México, cuxa candidatura conxunta derrotou a de Marrocos o 13 de xuño de 2018 na votación levada a cabo no 68º Congreso da FIFA celebrado en Moscova. Será a primeira edición da Copa do Mundo de Fútbol organizada por tres países, e nela medrará o número de seleccións nacionais participantes de 32 a 48.
Sedes posibles
Na candidatura conxunta presentada polos tres países que acollerán a Copa do Mundo establecíase que o torneo tería lugar en 16 estadios xa existentes, e que dos 80 encontros que se disputarán ó longo do torneo, 60 terán lugar nos Estados Unidos, 10 no Canadá e 10 en México. Tanto no Canadá como en México xogaranse sete encontros da fase de grupos, dous encontros dos dezaseisavos de final e un encontro dos oitavos de final. A candidatura establecía 23 cidades candidatas con cadanseu estadio para acoller a Copa do Mundo, cifra que terá que ser reducida a 16.
Premio Comunicar en Igualdade
O Premio Comunicar en Igualdade é un recoñecemento que a Secretaría Xeral da Igualdade da Xunta de Galicia realiza aos traballos xornalísticos que defendan e difundan a igualdade entre as mulleres e os homes e a loita contra a violencia de xénero. Comezaron a entregarse no ano 2019. Ten dúas modalidades: a profesionais do xornalismo e a alumnado universitario e ten dotación económica.
A profesionais do xornalismo
1º Susana Rois Parga por As mulleres na opinión: un elefante rosa no medio das redaccións.
2º Sara Vila Alonso por O noso toque de queda.
Élie Bayol
Élie Marcel Bayol nado en Marsella o 28 de febreiro de 1914 e finado en La Ciotat) o 25 de maio de 1995 foi un piloto de carreiras francés, que competiu en Fórmula 1 para os equipos de O.S.C.A. e Gordini. Comezou a súa carreira en 1950 nas carreiras de Monomill DB-Panhards e progresou á Fórmula 2 e ás carreiras e subidas ao redor de Francia. O seu mellor resultado foi un cuarto lugar no Circuíto de Cadours, en 1951. En 1953 foi cuarto de novo en Pau e obtivo unha pole position en Albi. Tamén tivo éxito o mesmo ano gañando o Gran Premio de Fórmula 2 en Aix les Bains Circuit du Lac.
Premio Comunicar en Igualdade
A profesionais do xornalismo
3º Montserrat Dopico González por Sesé Mateo: a palabra que resiste a morte.