cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sonic hedgehog
Desenvolvemento do pulmón
Aínda que, SHH está asociado normalmente co desenvolvemento do cerebro e dedos, tamén é un importatne actor no desenvolvemento dos pulmóns. Os estudos feitos usando qPCR e knockouts demostraron que a SHH contribúe ao desenvolvemento embrionario dos pulmóns. A ramificación do pulmón de mamíferos ocorre no epitelio dos bronquios e pulmóns en desenvolvemento. A SHH exprésase no endoderma do intestino anterior (a máis interna das tres capas xerminais) no epitelio distal, onde os pulmóns embrionarios se están a desenvolver. Isto suxire que a SHH é parcialmente responsable da ramificación dos pulmóns. Atopáronse máis evidencias do papel da SHH na ramificación dos pulmóns co uso da qPCR. A expresión de SHH ocorre nos pulmóns en desenvolvemento arredor do día embrionario 11 e exprésase fortemente nas xemas dos pulmóns fetais pero pouco nos bronquios en desenvolvemento. Os ratos que son deficientes en SHH poden desenvolver unha fístula traqueoesofáxica (conexión anormal entre o esófago e a traquea). Adicionalmente, un modelo de rato knockout dobre (SHH-/- ) mostrou un escaso desenvolvemento pulmonar. Os pulmóns do knockout dobre SHH non conseguían realizar a lobación e ramificacion (os pulmóns anormais só desenvolvían unha rama comparados co fenotipo amplamente ramificado do tipo silvestre).
Posible función rexenerativa
Sonic hedgehog ten tamén unha función na rexeneración das células pilosas do oído dos mamíferos. Ao modular a actividade da proteína do retinoblastoma (pRb) na cóclea de ratos, sonic hedgehog permite que as céllas pilosas maduras que normalmente non poden volver a un estado proliferativo poidan dividirse e diferenciarse. As proteínas do retinoblastoma suprimen o crecemento celular ao impediren que as células retornen ao ciclo celular, impedindo dese modo a proliferación. Inhibir a actividade de Rb parece permitir que as células se dividan. Por tanto, sonic hedgehog, identificada como importante regulador de Rb, pode tamén ser unha característica importante para que volvan crecer das células pilosas despois dunha lesión no oído.
Procesamento
SHH sofre varias etapas de procesamento antes de ser segregada pola célula. A SHH acabada de sintetizar pesa 45 kDa e constitúe unha preproproteína. Como é unha proteína que se segrega contén unha curta secuencia sinal no seu extremo N-terminal, a cal é recoñecida pola partícula de recoñecemento do sinal durante a translocación ao retículo endoplasmático (RE), o primeiro paso na secreción dunha proteína. Unha vez que a translocación é completa, unha peptidase de sinal elimina a secuencia sinal no retículo endoplasmático. Alí a SHH sofre un autoprocesamento para xerar un dominio de sinalización (SHH-N) N-terminal de 20 kDa e un dominio C-terminal de 25 kDa, que non ten ningún papel sinalizador coñecido. A clivaxe é catalizada por unha protease no dominio C-terminal. Durante a reacción, engádese unha molécula de colesterol ao C-terminal do SHH-N. Así, o dominio C-terminal actúa como unha inteína e unha colesterol transferase. Outro resto hidrofóbico, un palmitato, engádese ao alfa-amino da cisteína N-terminal do SHH-N. Esta modificación cómpre para unha sinalización eficiente, e resulta nun incremento de 30 veces da potencia con respecto á forma non palmitilada, e lévaa a cabo un membro da familia da O-aciltransferase unida a membrana, chamado proteína-cisteína N-palmitoiltransferase, HHAT.
Robotnikinina
Atopouse un inhibidor potencial da vía de sinalización hedgehog que se denominou 'robotnikinina', en honor do inimigo do personaxe Sonic the Hedgehog o Dr. Ivo "Eggman" Robotnik.
Caroline Wozniacki
Caroline Wozniacki, nada o 11 de xullo de 1990 en Odense, é unha tenista danesa. Wozniacki é unha antiga número un da clasificación da WTA. Sendo a última vez o 23 de xaneiro de 2012, ocupou a primeira posición durante 67 semanas. Gañou o seu primeiro Grand Slam no Aberto de Australia de 2018 e recuperou a primeira posición do ránking WTA o 29 de xaneiro de 2018.
Dende o seu debut en 2005, mellorou ano a ano a súa posición na clasificación, ata chegar ó máis alto nos anos 2010 e 2011. Gañou 28 títulos individuais da WTA, incluíndo seis en 2010 e en 2011, o máximo conseguido nun ano por unha tenista da WTA de 2008 a 2011. Foi finalista do US Open en 2009 e no WTA Tour Championships de 2010 en Doha, onde perdeu contra Kim Clijsters. Ten ademais dous títulos de dobres da WTA.
Republic F-84F Thunderstreak
O Republic F-84F Thunderstreak foi un cazabobardeiro estadounidense turbojet con á en frecha. Aínda que evolucionou a partir do avión de á recta F-84 Thunderjet, o F-84F era un deseño novo. O RF-84F Thunderflash foi unha versión de foto-recoñecemento.
Guantánamo
Guantánamo é o nome dunha cidade situada no sueste de Cuba. É a capital da provincia de Guantánamo. A poboación é de preto de 208.000 habitantes, a gran maioría vivindo da cultura do azucre e do algodón.
Historia
Cando chegaron os españois, esta rexión estaba habitada por indíxenas taínos. Os taínos, caracterizados por ser oleiros e labregos, tamén foron un dos grupos máis rebeldes no seu rexeitamento aos conquistadores españois.
A cidade fundouse no ano 1796 co nome de Santa Catalina de Guantánamo no centro do val de Guantánamo, unha rexión fértil onde se estableceron numerosos muíños de azucre e trapiches, aproveitando a existencia de tres ríos de importancia económica: Bano, Jaibo e Guaso.
Durante a Guerra dos Dez Anos, as tropas comandadas polo xeneral Máximo Gómez intentaron invadir o val en dúas ocasións sen éxito. miniatura|Guantánamo e a base estadounidense de Guantánamo Bay O 4 de decembro de 1870, alcanzou a condición de vila e comezou un amplo desenvolvemento grazas á súa posición estratéxica en relación ao comercio de café que se cultiva nas montañas próximas, o azucre e outros produtos agrícolas.
O 24 de febreiro de 1895, Guantánamo únese á Guerra de Independencia de Cuba cando Pedro Agustín Pérez organiza a revolta na granxa "La Confianza" nos arredores da cidade.
Durante a Intervención dos Estados Unidos entre 1898 e 1902, a baía preto da cidade comezou a chamar a atención do goberno intervencionista debido ao seu gran potencial estratéxico para o control militar do Caribe occidental.
A Emenda Platt, lei do Congreso dos Estados Unidos imposta á primeira Constitución cubana a comezos do século XX, baixo a ameaza de que, se non se aceptase, a illa permanecería ocupada militarmente, estableceu a obrigación de ceder porcións de territorio para instalacións militares aos Estados Unidos. Non tardou moito en poñer en práctica ese requisito.
En decembro de 1903, Estados Unidos tomou posesión "ata que o necesiten" da baía de Guantánamo, a través do chamado Tratado Cubano-Americano. Desde entón ata a Revolución Cubana (máis de medio século) foi o centro para unha marcada influencia dos Estados Unidos e pola presenza de cidadáns estadounidenses. O goberno de Cuba considera que o enclave é ilegal e desde 1960 négase a recibir o pago simbólico anual do contrato de arrendamento de 5.000 dólares. Pedro Manuel Pérez regalou os terreos para a Igrexa e a Praza de Armas destinada aos exercicios das tropas españolas. Primeiro eran pequenos camiños de terra que conducían á igrexa; máis tarde os corredores e xardíns de cemento foron construídos de forma rectangular con pequenas paredes de pedra arredor.
Outro lugar moi importante na historia da cidade é o Parque 24 de Febreiro. A terra onde descansa foi doada por José Rafat en 1841 e nelas proxectouse a praza Isabel II, en honor da Raíña de España. No centro do parque levantouse unha base na que se colocaron anacos de moedas e pergameos con inscricións e datas. Esta base estaba destinada a recibir a estatua da raíña que nunca chegou. Esta praza chamábase tamén Praza da Constitución.
Guantánamo tornouse célebre despois da implantación, a 15 km da cidade, da base naval dos Estados Unidos de América de Guantánamo. É no interior desta base onde se encontra a prisión de Guantánamo, medindo 117,6 km² alugada polo goberno estadounidense por 4.085 dólares por ano.
Desde xaneiro de 2002 están encarcerados nesta base prisioneiros afgáns e iraquís acusados de cooperación cos grupos dos Talibáns e de al-Qaída, nunha área excluída de todo e calquera control internacional no relativo ás condicións de detención dos seus prisioneiros. Segundo a Cruz Vermella internacional, eses prisioneiros serían mesmo vítimas de tortura. É usada hoxe en día para torturar prisioneiros non respectando os dereitos humanos e a convención de Xenebra.
José Martí tornou Guantánamo mundialmente coñecida coa súa canción Guantanamera (a meniña de Guantánamo).
Many Moure
José Luís Moure Alonso, máis coñecido como Many Moure, nado en Matamá (Vigo) en 1957, é un baixista, guitarrista e cantante galego.
Traxectoria
Naceu na parroquia viguesa de Matamá e aos 4 anos marchou coa súa familia para Alemaña, preto da Selva Negra, onde viviu ata os 17 anos, cando volveu a Galicia. Pouco despois marchou a Madrid, onde comezou a tocar nalgúns grupos e a rexentar locais musicais.
Formou parte das bandas Rubi y Los Casinos e Palmera pero a fama chegoulle tras fundar xunto a Pablo Carbonell e Guillermo Piccolini o grupo Los Toreros Muertos. Publicaron catro álbums de estudio ata 1992. Tras unha tempada de inactividade volveron reunirse en 2007, continuando o grupo activo dende entón.
En 2016 publicou un disco en solitario poñéndolle música a unha selección de poemas do escritor cubano Nicolás Guillén.
Batalla de Clavijo
300px|miniatura|Tímpano da Batalla de Clavijo, na [[Catedral de Santiago de Compostela|Catedral de Santiago.]] miniatura|300px|Castelo de [[Clavijo.]] A Batalla de Clavijo, é un mítico enfrontamento que se considerou durante moito tempo unha das máis célebres batallas da Reconquista, dirixida polo rei Ramiro I de Asturias contra os musulmáns. A batalla teríase producido no denominado Campo da Matanza, nas proximidades de Clavijo, A Rioxa, o 23 de maio do ano 844. As súas características míticas (a intervención milagrosa do apóstolo Santiago), a súa condición de xustificación do Voto de Santiago, e a revisión que desde o século XVIII supuxo a crítica historiográfica de Juan Francisco Masdeu, fixeron que hoxe en día sexa considerada máis ben unha batalla lendaria, cuxa inclusión nas crónicas se debería ao arcebispo Rodrigo Jiménez de Rada, e que incluiría, mesturando e mitificando, datos doutras batallas de diferentes momentos e lugares, aínda que é en grandes trazos, a mitificación da segunda batalla de Albelda. Segundo o Diccionario de Historia de España, "a existencia desta batalla nin sequera expresase a un historiador serio". Porén, a batalla seguiu sendo celebrada como un elemento de conformación da historia nacional española. O que si sabemos, polas Crónicas Najerenses, é de campañas de Ramiro contra os árabes, mentres que as crónicas de Abderramán II falan de campañas mouras en Áraba, pero unhas e outras coinciden nas fortes loitas na área rioxana. Máis concretamente, as fontes asturleonesas contan que Ordoño I, o fillo de Ramiro I, cercou a cidade de Albelda e estableceu a súa su base no Monte Laturce, é dicir, o mesmo lugar onde a lenda sitúa a batalla de Clavijo. E os achados arqueolóxicos non deixan lugar a dúbidas: en Albelda combateuse, e moito. Tamén é a referencia histórica que Henrique IV de Castela e posteriormente o resto de monarcas empregaron para a creación e confirmación de privilexios ao Antigo e Ilustre Solar de Tejada, único señorío que mantívose desde entón ata a actualidade.
Descrición
miniatura|Imaxe de Santiago Matamouros en [[Carrión de los Condes.|esquerda]] A falsa batalla tería a súa orixe na negativa de Ramiro I de Asturias a seguir pagando tributos aos emires árabes, con especial incidencia no tributo das cen doncelas. Por iso as tropas cristiás, capitaneadas por Ramiro I, irían en busca dos musulmáns, con Abderramán II ao mando, pero ao chegar a Nájera e Albelda veríanse rodeados por un numeroso exército árabe formado por tropas da península e por levas provenientes de Marrocos, tendo os cristiáns que refuxiarse no castelo de Clavijo en Monte Laturce. Alí cóntase que Ramiro I tivo un soño no que aparecía o Apóstolo Santiago, asegurando a súa presenza na batalla e a vitoria. Segundo a lenda, ao día seguinte os exércitos de Ramiro I, xunto coa presenza do Apóstolo montado nun corcel branco, venceron aos seus opoñentes.
De acordo coa invención, o día 25 de maio na cidade de Calahorra o rei supostamente ditaría o voto de Santiago, comprometendo a todos os cristiáns da península a peregrinar a Santiago de Compostela portando ofrendas. Como demostrou Sánchez Albornoz, detalles e eventos da documentada Batalla de Albelda foron incorporados ao mito polo arcebispo Radal.
Iconografía
Para o historiador Jean Mitchel-Lanham, "aínda que apenas unha lenda, este evento ten producido unha das máis robustas iconas ideolóxicas da identidade nacional española", o Santiago ecuestre ou "Matamouros".
A batalla xerou numerosa iconografía relacionada, non só no reino de Galiza e no Camiño de Santiago, tamén en diversos lugares dos reinos de Castela e Portugal. Segundo Manuel Gago Mariño, as esculturas na base da Escaleira Maximiliana da Catedral de Santiago, construídas por Maximiliano de Austria (neto bastardo de Maximiliano I de Habsburgo), tamén están relacionadas con Clavijo.
miniatura|600px|centro|Relevo da Batalla de Clavijo no frontón do [[Pazo de Raxoi, obra de Xosé Ferreiro.]]
O Vento
Co topónimo O Vento podémonos referir a varios lugares de Galicia:
Outros lugares tamén inclúen no seu nome O Vento:
Berta Tapia
Traxectoria
En 1973 foi elixida concelleira no consistorio coruñés polo terzo familiar. Cando a finais de 1978 dimite o alcalde José Manuel Liaño Flores, ela era primeira tenente de alcalde e convértese en alcaldesa. Foi a primeira muller en ocupar a alcaldía na historia da cidade. Estivo no cargo catro meses, ata as eleccións municipais de 1979. En abril dese ano, pouco antes de abandonar María Pita, inaugurou a nova sede da Real Academia Galega, acto ao que asistiu o rei Xoán Carlos I. Despois, retirouse da vida política.
Jean-Loup Chrétien
Traxectoria
Chrétien é graduado en enxeñería aeronáutica pola L'Ecole de l' Air en 1959. Acadou a súa formación como piloto e ascendido a tenente en 1962, despois dun ano adestrando en avións modelo Mystere-4S. En setembro de 1979, como resposta a un ofrecemento da Unión Soviética feito en abril dese mesmo ano, Francia comezou un proceso de selección dun astronauta nacional para voar nunha misión soviética. O 12 de xuño de 1980 anunciouse que Chrétien era un dos dous finalistas, comezando a adestrar no Centro de Adestramento Cosmonauta Iuri Gagarin en setembro dese ano e voando na misión Soiuz T-6 dous anos máis tarde. Voaría máis tarde nas misións Soiuz TM-6, Soiuz TM-7 e finalmente no transbordador espacial Atlantis na misión STS-86, tras comezar a adestrar para a NASA en 1995.
Adam Drese
Adam Drese, nado en Weimar (actualmente en Turinxia, Alemaña, e daquela pertencente ao Sacro Imperio Romano Xermánico) ca. 1620 e finado o 15 de febreiro de 1701 en Arnstadt, foi un compositor e gambista alemán.
Traxectoria
Adam Drese estudou composición en Varsovia con Marco Scacchi alentado polo duque Wilhelm IV von Weimar. Ao seu regreso a Weimar foi nomeado mestre de capela (en alemán Kapellmeister) polo duque Wilhelm von Sachsen-Weimar en 1652, mais en 1662, despois da morte do duque, a capela foi disolta e Drese buscou un posto similar co duque Bernhard de Jena, para quen traballou en calidade de secretario e mestre de capela. Cando este duque morreu en 1678, Drese renunciou á música e non se soubo nada del ata que encontrou outro posto de mestre de capela ao servizo do conde de Schwarzburgo en Arnstadt, onde permaneceu ata a súa morte.
Obra
Ademais dun gran número de composicións e óperas que non chegaron aos nosos días, cómpre citar entre a súa produción un tratado de música instrumental titulado Erster Theil atlicher Allemanden, Couranten, Sarabanden, Balletten, Intraden und Arien (Jena, 1672). Gañou notoriedade na súa época polas súas melodías corais de poemas relixiosos de Georg Neumark na súa obra Das Poetisch-musikalische Lustwäldlein.
Era primo do tamén compositor Johann Samuel Drese (1644-1716).
Campo da Compañía
Características
A cara oeste da praza está presidida pola fachada principal do Colexio da Nosa Señora da Antiga, que alberga actualmente o Colexio dos Escolapios e foi fundado polo cardeal Rodrigo de Castro. A praza adquiriu o nome da Compañía pola Compañía de Xesús, á que o cardeal encomendou esta fundación.
A praza está formada por unha grande explanada de pedra, zonas verdes e árbores, un parque infantil e unha pista polideportiva. Está delimitada pola rúa Escultor Francisco Moure ao nordés e polo Paseo de Lugo ao sur, e á praza chegan as rúas Cardeal Rodrigo de Castro, Historiador Dalmiro de la Válgoma, Reboredo, Duquesa de Alba, Carude e Acea Nova.
Mariko Ebralidze
Mariko Ebralidze (xeorxiano: მარიკო ებრალიძე) é unha cantante xeorxiana que representará a Xeorxia no Festival de Eurovisión 2014 xunto a The Shin coa canción "Three Minutes to Earth".
O amor
O amor (en L'amore) é un filme italiano dirixido por Roberto Rossellini que foi estreado en 1948. Está protagonizado por Anna Magnani e Federico Fellini.
Estreouse en galego na TVG o 8 de setembro de 2001.
Sinopse
Está composto de dúas partes moi diferentes entre elas: a primeira, Una voce umana, ambientada no armario dun cuarto, a segunda, Il miracolo, principalmente ó aire libre, entre as asperezas da Costa Amalfitana, preto de Maiori, Atrani e Furore.
Igrexa católica rutena
A Igrexa católica bizantina rutena é unha igrexa particular oriental da Igrexa católica. A estrutura da igrexa é complexa, xa que non ten unha organización unificada.
A igrexa é unha das sucesoras da predicación dos santos Cirilo e Metodio entre os eslavos, e logo do Gran Cisma permaneceu na Igrexa ortodoxa de Constantinopla. Coa Unión de Uzhhorod de 1646 entrou en comuñón co resto da Igrexa católica.
Estadio La Magdalena
La Magdalena é un estadio de fútbol da cidade de Novelda, na Comunidade Valenciana. É un recinto deportivo municipal que alberga os partidos do Novelda Club de Fútbol, equipo que no 2013 milita na Terceira División.
O partido inaugural foi en 1949 co Valencia Club de Fútbol.
Xadeíta
A xadeíta é un mineral do grupo VIII (silicatos), segundo a clasificación de Strunz de fórmula Na(Ao,Fe3+)Si2Ou6. É un silicato aluminicosódico que cristaliza no sistema monoclínico; é un piroxeno translúcido de cor branca verdosa e de textura fibrosa. Utilízase en xoiaría. Atópase principalmente en Myanmar, Tíbet e nalgunhas partes da China. Tamén existen fontes de xadeíta en Guatemala.
O nome de xade refírese a dous tipos distintos de minerais, a xadeíta e a nefrita. miniatura|Xadeíta.
Antonio Pascual de Borbón
miniatura|150px|Zampoña andina.
Antonio Pascual de Borbón e Saxonia nado en Caserta, Reino de Nápoles, o 31 de decembro de 1755 e finado en San Lorenzo de El Escorial (Madrid), o 20 de abril de 1817), foi un infante de España, fillo de Carlos III e a súa esposa María Amalia de Saxonia, e irmán máis novo, por tanto, de Carlos IV de España e Fernando I de Borbón rei das Dúas Sicilias (e despois Fernando IV, rei de Nápoles).
Calidades do personaxe
Nacido no Palacio Real de Caserta, en Nápoles, o 31 de decembro de 1755, fillo de Carlos III e a súa esposa María Amalia de Saxonia, e irmán máis novo, por tanto, de Carlos IV de España e Fernando I de Borbón rei das Dúas Sicilias (e despois Fernando IV, rei de Nápoles).
Foi bautizado como Antonio Pascual Francisco Javier Juan Nepomuceno Ángel Raimundo Silvestre de Borbón e Sajonia.
Ao dicir dalgúns panexiristas, este bondadoso infante foi "o máis intelixente e laborioso dos fillos de Carlos III, despois do seu defunto irmán Gabriel e, ao igual que este foi celebrado como humanista, e moi devoto das belas artes".
Porén, non todos pensan o mesmo. Para algúns, o infante pasou á historia como un dos membros máis simples da Real Familia española.
Tamén está probado que tivo unha gran biblioteca, rica en impresos do século XVI que, á súa morte, pasou en parte a sos seus sobriños, entre eles a Fernando VII. Outra parte dispersouse, polo que non é raro encontrar o seu selo ou super libros en exemplares de moitas bibliotecas públicas ou privadas.
Segundo Pérez Galdós, en La Corte de Carlos IV, número 2 da Primeira Serie dos Episodios Nacionales, o infante:
Foi o tío máis querido de Fernando VII. Durante toda a súa vida foi un firme partidario do absolutismo, congregando en torno seu o máis florido do partido realista.
Matrimonio
Casou o 25 de agosto de 1795 no Palacio Real de La Granja de San Ildefonso, coa súa sobriña María Amalia de Borbón (filla de Carlos IV), que tiña tan só 16 anos de idade (el era 24 anos maior que ela).
O infante Antonio non volveu casar.
Época napoleónica
O infante Antonio Pascual era partidario do príncipe Fernando e, por tanto, aborrecía cordialmente ao da Paz.
Pero pouco tempo aguantou no cargo. Cando o infante veu que Madrid non era sitio seguro debido á agresividade das tropas francesas do mariscal Murat, gran duque de Berg, cuñado de Napoleón e o seu Lugartenente en España, na madrugada do día 4 de maio de 1808, fuxiu cara a Baiona a lume de carozo, abandonando as súas funcións de presidente da Xunta Suprema. Ao fuxir, o infante deixou unha carta ao decano da Xunta, Gil y Lemos, na que dicía:
No escaso tempo en que o infante Antonio exerceu a presidencia da Xunta Suprema (do 10 de abril ao 3 de maio) tomou algunhas decisións extravagantes que sorprenderon a varias xeracións de historiadores. Por exemplo, decretou que os empregados públicos andaran na punta dos pés por corredores e despachos dos seus departamentos para non distraer o traballo dos seus compañeiros, que os selos en seco de papel que se fixaban nos documentos, que eran redondos, fosen cadrados para que no recordaran ás Sagradas Formas, e que os calvos conservaran posto o sombreiro nos seus lugares de traballo (non considerou o infante que debera explicar os motivos desta última ocorrencia.
Durante a guerra de la Independencia compartiu con resto da familia real o encerro no castelo de Valençay. De regreso a España, desempeñou altos cargos oficiais. Foi durante toda a súa vida un firme partidario do absolutismo, e reuniu ao seu redor o máis significativo do partido absolutista.
Regreso a España
No ocaso do poderío de Napoleón este, polo tratado de Valençay de 11 de decembro de 1813, recoñeceu a Fernando VII como rei de España. Fernando recuperou así o seu trono e todos os territorios e propiedades da Coroa e os seus súbditos antes de 1808, tanto en territorio nacional como no estranxeiro; a cambio, avíñase á paz con Francia, o desaloxo dos británicos e a súa neutralidade no que quedaba de guerra, así como ao pago dunha pensión anual de 30 millóns de reais aos seus pais e de 2 millóns a María Luisa, a súa nai, cando quedara viúva. Tamén acordou o perdón dos partidarios de Xosé I, os afrancesados. Aínda que o tratado non foi ratificado pola Rexencia, Fernando VII foi liberado, se lle concedeu pasaporte o 7 de marzo de 1814, saíu de Valençay o 14, viaxou cara a Tolosa e Perpiñán, cruzou a fronteira española e foi recibido en Figueres polo xeneral Copons oito días despois, o 22 de marzo de 1814.
E con Fernando, regresou seu tío o infante Antonio Pascual. Non así o o seu pai Carlos, que permaneceu prisioneiro de Napoleón, residindo en Marsella, até a derrota final do emperador en 1814. Fernando VII mantivo ao seu pai desterrado, por temor a que lle disputara o trono. Carlos e a súa esposa morreron exiliados na corte papal, onde residiron no palazzo Borghese.
De regreso en España, o infante Antonio recibiu altos honores. A Universidade de Alcalá concedeulle o título de doutor e desde entón o seu sobriño o rei chamáballe xocosamente en público meu tío o doutor. Fernando VII, noutra humorada das súas, nomeouno Almirante, e o infante, de contado, pediulle o mando dunha escuadra que, naturalmente, o rei non lle concedeu.
O infante Antonio na cultura popular: "facer o primo"
Como é sabido, era costume protocolaria da Casa Real española durante o século XVIII que se lle dera o tratamento de Primo do Rei aos Grandes de España, tanto en privado como en documentos oficiais. O que non era nada raro, se pensamos na altísima consanguinidade que existía entre toda a realeza española e a de alén das fronteiras. Literalmente, todos eran primos.
Tras os acontecementos do 2 de maio de 1808, cando o pobo de Madrid se levantou en armas para impedir que o infante Francisco de Paula fora sacado do país e enviado a Francia, o xeneral francés Joachim Murat, cuñado de Napoleón e o seu Lugartenente en España, escribiulle varias cartas ao infante Antonio Pascual e a Xunta Suprema de Goberno que el presidía e que (teoricamente) daquela gobernaba España en ausencia do novo rei Fernando VII, e nas que, tras o correspondente e protocolario Señor Primo, señores membros da Xunta, exixía ao infante que tomara unha serie de medidas drásticas e impopulares contra o pobo levantado, tales como "anunciade que todo pobo en que un francés sexa asasinado será queimado inmediatamente", "que os que se encontren mañá con armas, calesquera que sexan e, sobre todo, con puñais, serán condenados como inimigos dos españois e dos franceses e que inmediatamente serán pasados polas armas", medidas ás que cedeu causando, loxicamente, un gran descontento na poboación.
Neste feito está a orixe da expresión facer o primo, coa connotación pexorativa do incauto que foi enganado ou manipulado a vontade, ao quedar o infante, aos ollos do pobo, como un babeco.
Falun
Falun é unha cidade sueca capital do municipio de Falun e do condado de Dalarna. No ano 2017 tiña 58 340 habitantes. Falun forma, xunto con Borlänge, unha área metropolitana con preto de 100 000 habitantes.
Falun foi orixinalmente famosa pola súa mina de cobre, e no presente é unha importante cidade industrial e de servizos aínda que a mina está pechada dende o ano 1992.
O Faluån é un río que separa a cidade en dúas partes. A mina de cobre de Falu está nun dos lados e durante séculos foi un dos maiores negocios de Suecia. Nesta parte do río os fume tóxico da mina contaminou o chan e poucas plantas medraban. Na outra parte, a onde o fume non chegaba, establecéronse un bo número de vilas. O centro da cidade está formado por clásicas rúas peonís con pequenas tendas.
No ano 2001 a cidade, a mina de cobre e as zonas mineiras de Falun foron engadidas á lista de lugares Patrimonio da Humanidade da Unesco. A Universidade de Dalarna, que ten uns 18 000 estudantes, ten un campus en Falun, próximo ao estadio nacional de esquí onde se celebrou varias veces o campionato mundial deste deporte, a última delas en 2015.
Elementos característicos de Falun son o Falu rödfärg (cor vermella tradicional nas casas suecas), o Falu rågrut (un tipo de pan duro), o Falu ättika (un tipo de vinagre) e o Falukorv (unha salchicha típica de Suecia).
Rosenborg Ishockeyklubb
O Rosenborg Ishockeyklubb ou Rosenborg IHK é un equipo de hóckey sobre xeo da cidade de Trondheim, Noruega. Actualmente xoga na máxima categoría do hóckey sobre xeo noruegués, a GET-ligaen. Xoga os seus partidos como local no Leangen Ishall, un pavillón con capacidade para 3.311 espectadores.
Historia
A causa do lockout de 2012 na NHL, Jack Skille dos Florida Panthers fichou polo RIHK. Skille non recibiu ningún salario do Rosenborg e foi o primeiro xogador da NHL en marchar a Noruega durante o lockout.
Lingua flexiva
En tipoloxía lingüística, parte da lingüística, e segundo criterios morfolóxicos, unha lingua flexiva (tamén chamadas flexionais ou fusionais) é unha lingua na que as palabras se forman engadindo ao lexema unha serie de afixos, pero de xeito que non hai unha correspondencia biunívoca entre morfemas e trazos semánticos ou funcións gramaticais.
Exemplos:
As linguas flexivas distínguense das linguas aglutinantes, das linguas illantes e das linguas polisintéticas.
Entre as linguas flexivas figuran especialmente moitas das indoeuropeas (entre elas o galego)
Ortigueira (homónimos)
O topónimo Ortigueira é un fitónimo que indica a presenza de ortigas. Pode referirse a:
Provincia de Jizzax
A provincia de Jizzax ou Jizzakh (en uzbeko Jizzakh viloyati, en ruso Жиззах вилояти) é unha división administrativa (viloyati) do Uzbekistán, na parte central do territorio uzbeko, con capital na cidade de Jizzax. Limita polo norte con Casaquistán, ao leste pola provincia de Sirdaryo, polo sur por Taxiquistán e polo oeste pola provincia de Samarcanda.
Janet Leigh
Jeanette Helen Morrison, nada en Merced (California) o 6 de xullo de 1927 e finada en Beverly Hills o 3 de outubro de 2004, foi unha actriz, cantante, bailarina e escritora estadounidense, coñecida como Janet Leigh.
Traxectoria
Leigh criouse en Stockton, California, nunha familia de clase traballadora.
No inverno de 1945–6, a actriz Norma Shearer estaba de vacacións en Sugar Bowl, un resort de esquí en Sierra Nevada, onde traballaban os pais de Leigh. Na entrada, Shearer viu unha foto de Leigh, que entón tiña dezaoito anos, tomada polo fotógrafo do club polo Nadal. Cando regresou aos Ánxeles, Shearer amosou a fotografía ao axente Lew Wasserman, da Metro-Goldwyn-Mayer (MGM), e axudou a Leigh a obter un contrato. Leigh realizou a súa primeira incursión real na interpretación aparecendo en programas de radio antes de debutar no cinema con The Romance of Rosy Ridge (1947) como interese romántico da personaxe de Van Johnson. Durante a rodaxe, o nome de Leigh foi cambiado primeiro a "Jeanette Reames" e logo a "Janet Leigh" e finalmente ao seu nome real, "Jeanette Morrison", porque "Janet Leigh" lembraba demasiado a Vivien Leigh. Porén, a Johnson non lle gustaba o nome e finalmente foi cambiado definitivamente a "Janet Leigh" (pronunciado como "Lee").
No principio da súa carreira apareceu en varios filmes populares de MGM que incluían unha gran variedade de xéneros, como Act of Violence (1948), Little Women (1949), Angels in the Outfield (1951), Scaramouche (1952), The Naked Spur (1953) e Living It Up (1954). Leigh interpretou sobre todo papeis dramáticos durante a segunda metade da década de 1950, en filmes como os de Safari (1956) e o filme negro de Orson Welles Touch of Evil (1958), mais o seu recoñecemento máis forte foi coa súa interpretación de Marion Crane en Psicose (1960), de Alfred Hitchcock, que lle valeu un Globo de Ouro e unha candidatura ao Óscar á mellor actriz secundaria.
O seu publicitado matrimonio con Tony Curtis acabou en divorcio en 1962, e tras protagonizar The Manchurian Candidate ese mesmo ano, Leigh reduciu o ritmo da súa carreira. Continuou a aparecer en filmes de xeito intermitente, incluídos Bye Bye Birdie (1963), Harper (1966), Night of the Lepus (1972) e Boardwalk (1979). A finais de 1975, debutou en Broadway nunha produción de Murder Among Friends. Tamén apareceu en dous filmes de terror coa súa filla, Jamie Lee Curtis: The Fog (1980) e Halloween H20: 20 Years Later (1998).
Ademais do seu traballo como actriz, Leigh escribiu catro libros entre 1984 e 2002, dous deles novelas. Faleceu en outubro de 2004 aos 77 tras unha longa batalla contra a vasculite, inflamación dos vasos sanguíneos.
Carl Espen
Carl Espen, nado en Bergen o 15 de xullo de 1982, é un cantante noruegués.
Traxectoria
Representou a Noruega no Festival de Eurovisión 2014 coa canción "Silent Storm".
Centipede Hz
Centipede Hz é o noveno álbum da banda estadounidense de pop experimental Animal Collective, publicado o 4 de setembro de 2012 a través do selo Domino Records. O disco marca o regreso do membro do grupo Deakin, que non participou na gravación e xira do anterior traballo da banda, Merriweather Post Pavilion (2009). Centipede Hz chegou ao número 16 na lista estadounidense Billboard 200.
María del Monte
María del Monte Tejado Algaba, nada en Sevilla o 26 de abril de 1962, é unha cantante española de sevillanas e de copla, así como presentadora de radio e televisión.
Traxectoria
Ademais da súa actividade artística como cantante de sevillanas e no mundo da copla, María del Monte é presentadora de programas en radio e televisión. En 1993-1994 presenta Vamos juntos de Canal Sur Radio. En 1995 pasa a ser presentadora en televisión, onde traballa para a terceira cadea no espazo semanal Quédate con la copla. Colaborou nos programas Gente joven de TVE en 1982, Los debates de Hermida en Antena 3 (2000), e en El Show de Flo en laSexta. En TVE presenta La canción de mi querer, Esa copla me suena (1998), Especial Feria de Abril. En 2000 ficha por Canal Sur Televisión e presenta Cántame (2000), Contigo (ata a tempada 2002), galas de verán e Nochebuena flamenca (2003), en 2004 presenta o Especial de Noiteboa, un ano máis tarde traballa para Forta en Shalakabula. Posteriormente presenta as galas de primavera, así como o especial 10 anos de Rocío e o programa especial Rocío Jurado, un ano despois, tamén participou no programa concurso de TVE ¡Mira quién baila! en 2005, e presenta o seu popular magazine diario en Canal Sur Televisión: La tarde con María.
En 2012 participa na segunda edición do exitoso programa de Antena 3 Tu cara me suena.
En 2022 tivo importancia para a normalización LGTBIQ+ a súa intervención no pregón no Orgullo Gay en Sevilla.
Härnösand
Härnösand é unha cidade sueca capital do municipio de Härnösand e do condado de Västernorrland. É chamada "a porta á Costa Alta" debido á proximidade á área Patrimonio da Humanidade de Höga kusten que se atopa a unhas poucas millas ao norte da cidade. No ano 2017 Härnösand tiña unha poboación de 25 190 habitantes.
Sant Joan d'Alacant
Sant Joan d'Alacant é un municipio do sur do País Valenciano integrado na área metropolitana de Alacant, na provincia de Alacant. A súa zona urbana dista 8 quilómetros do centro da cidade alacantina. Ten 21.681 habitantes segundo datos do INE de 2008.
Carballo, Verea, Verea
Carballo é un lugar da parroquia de Verea, no concello ourensá de Verea na comarca da Terra de Celanova. Segundo o IGE do 2009 tiña 110 habitantes (60 homes e 50 mulleres) o que supón unha diminución dun habitante con respecto a 2008. Este núcleo é a capital do concello de Verea.
Congreso de Viena
miniatura|320px|O Congreso de Viena por Jean-Baptiste Isabey, [[1819.]]
O Congreso de Viena foi unha conferencia entre embaixadores das grandes potencias europeas que tivo lugar na capital austríaca, entre o 1 de outubro de 1814 e o 9 de xuño de 1815, cuxa intención era a de restablecer as fronteiras de Europa tras a derrota de Napoleón I a primavera anterior, e reorganizar a forma e ideoloxía políticas do Antigo Réxime.
Os acordos tiveron vixencia nos territorios de Europa Central e do Leste até o final da primeira guerra mundial. Con todo, a paz conseguiuse mediante o estabelecemento do absolutismo. Viena converteuse no eixo central de Europa Occidental durante trinta anos grazas a este congreso.
Foi convocado polo emperador de Austria Francisco I, dicindo este ao final do congreso que a nova Europa era a Europa da Restauración. A pesar das medidas que se concertaron para manter baixo control os inimigos do Antigo Réxime, non se puido evitar a difusión das ideas liberais que provocaron as revolucións de 1830 e 1848.
Do Congreso xurdiu a Santa Alianza, formada por Austria, Prusia e Rusia, que dicían procurar os bens dunha mesma relixión, malia que estes tres non compartían crenzas. Logo formaríase o que se coñecería como a cuádrupla alianza, formada por Gran Bretaña, Prusia, Rusia, e Austria.
Participantes
Houbo dous protagonistas destacados. Dunha banda Klemens von Metternich, que malia presidir a conferencia e ser un mediador entre todas as nacións integradas no congreso, buscaba principalmente territorio para o seu país natal, Austria. Doutra banda Charles Maurice de Talleyrand, que actuaba en representación de Luís XVIII, e que conseguiu varios éxitos para Francia a pesar da derrota.
Estiveron presentes tamén Francisco I de Habsburgo e Federico Guillerme III de Prusia (acompañado de Hardenberg e Humboldt), xunto con representantes do Reino Unido, primeiro Lord Castlereagh e despois o Duque de Wellington (quen tivo que saír ao auxilio de Europa cando Napoleón escapou da illa de Elba mentres se estaba celebrando o congreso en 1815) e antigos aliados de Napoleón, como os reis de Saxonia e de Dinamarca. Tamén houbo españois (Pedro Gómez Labrador), portugueses (Pedro de Sousa Holstein, Conde de Palmela; António Saldanha da Gama; Joaquim Lobo da Silveira), Estados xermánicos (Hannover, Baviera e Württemberg), eslavos, nórdicos (Suecia) e enviados dos Estados Pontificios. Todos coincidiron en estar unidos e permanecer vixiantes contra os liberais, os republicanos e os ateos.
No tempo que durou o congreso, os participantes estiveron por Viena en residencias palacianas, dando paseos por parques e bosques. Todo estes lugares foron escenarios de lecer, banquetes e bailes; destes feitos naceu a frase do príncipe de Ligne: Le Congrés ne marche pas, il danse, e chegábanse a xuntar até máis de 2.000 cabalos e outros tantos cans nas cazarías que celebraban. Unha destas actividades de lecer contou cun concerto dunha cantata de Beethoven titulada O momento glorioso.
Cambios territoriais
Como resultado das negociacións sostidas no Congreso tomáronse as seguintes decisións:
Neda (homónimos)
O topónimo galego Neda pode facer referencia a:
Pascual I, antipapa
Blaise Pascual foi un antipapa que gobernou no 687, elixido como contraposición a outro antipapa, Teodoro. Pascual chegou a ser por breve tempo antipapa do papa Serxio I, ante quen finalmente cedeu o seu posto. Tras a consagración de Serxiio, Pascual conservou por un certo período o cargo de arcediago, pero logo foi deposto e recluído nun mosteiro onde morreu no 692.
Mary L. Cleave
Mary L. Cleave, nada en Southampton (Nova York) o 5 de febreiro de 1947, é unha astronauta estadounidense que formou parte das misións STS-61-B e STS-30. Pasou un total de 10,92 días no espazo.
Polidextrosa
A polidextrosa E 1200 é un substituto do volume de azucre pero non do seu sabor doce utilizado en varias aplicacións alimentarias como alimentos e bebidas dietéticas, suplementos dietéticos, chocolates, caramelos, petiscos, doces, marmeladas, lambetadas, xeados artesáns e industriais, galletiñas, tortas, repostería, iogures, bombóns de froita.
A polidextrosa actúa como axente de masa, espesante, estabilizante, humectante e axente de firmeza. É un carbohidrato especial cun 90 % de fibra. Achega 1 kcal/gr. É un substituto da graxa, permitindo mellorar a sensación dos alimentos na boca, a padalabilidade dos mesmos.
Mary L. Cleave
Traxectoria
Foi seleccionado pola NASA en maio de 1980 e participou nos voos STS-61-B e STS-30 como especialista de misión. Deixou a NASA en febreiro de 2007.
Polidextrosa
A polidextrosa e un similar da mesma, a maltodextrina, non aportan calorías porque o corpo non as pode dixerir. Resultan moi apropiadas para a preparación de produtos de pastelería, xa que dan ó alimento esponxosidade e textura, calidades que se perden ó substituír o azucre normal por outros edulcorantes. As súas claras vantaxes non implican que se poidan usar arbitrariamente, pois o seu exceso pode producir diarrea.
OU-540
A estrada OU-540 é unha vía que une a cidade de Ourense con Portugal. Esta estrada é a principal vía de comunicación coa cidade das Burgas para os 29.975 habitantes (2009) que residen nas comarcas da Terra de Celanova e a Baixa Limia, onde se atopan vilas como Celanova, Bande ou Lobios.
Orixinalmente formou parte da estrada nacional N-540.
Abadín, Alba, Vilalba
Abadín é un lugar da parroquia de Alba no concello lugués de Vilalba na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2021 tiña 21 habitantes (11 homes e dez mulleres), o que supón unha diminución respecto do ano 2015, cando tiña 28 habitantes (16 homes e 12 mulleres).
Atópase a unha distancia de 4,5 quilómetros do concello.
Cruz paté
A cruz paté ou cruz patada é aquela cruz cuxos brazos se estreitan ó chegar ó centro e se ensanchan nos extremos. O seu nomé provén de que os brazos deste tipo de cruz semellan patas. Existen moitos tipos de cruces paté.
Axis mundi
miniatura|A árbore [[Yggdrasil da mitoloxía nórdica era símbolo do axis mundi que atravesaba e comunicaba os tres mundos da realidade sacra.]] Axis mundi ou eixo do mundo é un símbolo ubicuo presente en numerosas culturas. A idea expresa un punto de conexión entre o ceo e a terra no que converxen todos os rumbos dun compás. Neste punto, as viaxes e as correspondencias son feitas entre reinos superiores e inferiores. A comunicación dos reinos inferiores pode ascender ós superiores e as beizóns destes reinos superiores poden descender ós inferiores e esparexerse por todos eles. Este espazo funciona como embigo e punto de partida do mundo.
O Axis mundi aparece en moitas rexións do mundo adoptando diversas formas. A imaxe é ó tempo feminina e masculina. Pode ter a forma de algo natural (unha montaña, unha árbore, unha columna de fume ou lume, unha parra, un talo) ou dun produto de manufactura humana (unha torre, unha escaleira, un alicerce, unha cruz, un campanario, unha corda, unha agulla). A imaxe aparece tanto en contextos relixiosos como seculares. O símbolo pode atoparse en culturas chamánicas ou baseadas en crenzas animistas, nas principais relixións do mundo e en civilizacións urbanas tecnoloxicamente avanzadas. En palabras de Mircea Eliade, "todo microcosmos, toda rexión inhabitada, ten un centro; isto é, un lugar que é sacro por enriba de todo".
Cruz paté
Posteriormente, foi utilizada polos cabaleiros teutónicos (o seu emblema era unha cruz paté negra sobre fondo branco) e máis tarde foi asociada a Prusia e ó Imperio alemán de 1871 a 1918. Os militares alemáns continuaron usando esta cruz despois de 1918. Unha versión da cruz de ferro é empregada polo exército alemán coma o seu símbolo e píntase en avións e vehículos militares.
Axis mundi
Antecedentes
Dentro do universo central coñecido, un lugar específico, a miúdo unha montaña ou outro lugar elevado, un sitio onde ceo e terra están máis achegados, ten o status de centro do centro, o  axis mundi . As altas montañas son tipicamente vistas como sacras polas xentes que viven preto delas. Nos cumes ou nas bases destas montañas a miúdo foron levantados santuarios. A montaña máis alta do Xapón, o Monte Fuji, dende hai tempo simbolizou o eixo do mundo na cultura xaponesa. As montañas Kunlun desempeñaron un papel semellante na China. Para os antigos hebreos, o Monte Sión representou este símbolo. As crenzas dos síux tomaron Black Hills como axis mundi. O Kailāsh é sacro para o hinduísmo e varias relixións do Tíbet. Os pitjantjatjara de Australia consideran Uluru un elemento central do seu mundo e a súa cultura. Na antiga Mesopotamia, os sumerios e os babilonios construíron montañas artificiais chamadas cigurats que foron consideradas as moradas dos deuses. As culturas precolombianas de México tamén erixiron grandes pirámides con escaleiras que conducían ó ceo; a cultura azteca por exemplo, situábao na conca de Anáhuac hoxe Cidade de México (de feito México significa: "No embigo da lúa"). Na contorna andina, o centro cerimonial de Chavin de Huantar era considerado tamén como axis mundi. A escaleira de Xacob é unha imaxe do axis mundi, tal como o é o Monte do Templo. Entre os cristiáns, este símbolo está expresado na cruz situada no Monte Calvario. Mosteiros de todas as relixións tenden, como os santuarios, a ser situados en puntos elevados.
Cruz paté
Esta cruz tamén se coloca diante do nome dun bispo que emite o imprimatur ou en determinados mapas e sinala o lugar onde se atopa unha localización cristiá.
A cruz paté é emblemática da rexión xeográfica do Vexin, no noroeste de Francia, onde se atopa en numerosos marcos e cruces de monumentos.
Unha versión da Cruz Paté é empregada por Teletón, un evento benéfico de axuda a nenos tolleitos, nas Teletóns de Chile, o Perú e o Uruguai.
Algunhas variantes das cruces paté:
Europa meridional
dereita|miniatura|230px|Os países sureños de Europa.
Europa meridional ou Europa do sur ás veces chamada a Europa mediterránea é unha subrexión do continente europeo. Actualmente non existe unha definición definitiva xa que hai moitos factores que inflúen coma a lingua, a relixión, a cultura, a historia e a xeografía. Xeralmente inclúense nesta definición a España, a Portugal, a Italia e a Grecia, xeralmente ós países mediterráneos do continente europeo. O sur de Francia e o 3% do territorio turco na Europa, adoitan incluírse nesta definición.
Definición xeográfica
Xeograficamente, o sur da Europa está constituído pola metade inferior do continente europeo. Esta definición considérase moi relativa xa que non inclúe límite ningún. Os Alpes e o macizo central europeo adoitan considerarse a barreira física entre Italia, Francia e o resto de Europa.
Definición xeográfica das Nacións Unidas
Para os seus traballos oficiais e publicacións, a Organización das Nacións Unidas clasifica ós seguintes países como parte da Europa meridional :
Definición climática
dereita|miniatura|230px|Mapa das zonas europeas con clima Mediterráneo.A definición climática do sur de Europa é moi semellante á das zonas con clima mediterráneo. O clima mediterráneo adoita definirse como definición da Europa meridional. Esta área é a zona tradicional de orixe dos principais produtos do sur da Europa coma o viño e máis o aceite de oliva.
A área mediterránea presenta en xeral paisaxes e hábitats semellantes.
Comité Olímpico Internacional
O Comité Olímpico Internacional (COI) (en inglés: International Olympic Committee, IOC, en francés: Comité international olympique, CIO) con sede en Lausana, foi creado o 23 de xuño de 1894 polo Barón Pierre de Coubertin en París co fin de revivir os antigos Xogos Olímpicos gregos.
Noelia Gómez
Noelia Gómez Calvo, nada en Rianxo o 6 de xaneiro de 1995, é unha xornalista e escritora galega.
Comité Olímpico Internacional
O COI coordina as actividades do Movemento Olímpico. Ademais está encargado de supervisar e administrar todo o concernente ós Xogos Olímpicos. É dono de todos os dereitos asociados ós símbolos olímpicos, a bandeira, himno, lema, xuramento e xogos. Controla os dereitos de transmisión dos Xogos, a publicidade e demais actividades conforme a Carta Olímpica. É o organismo internacional encargado de organizar e seleccionar as cidades que serán sedes dos Xogos Olímpicos cada 4 anos.
Noelia Gómez
Traxectoria
Cursou o Bacharelato de Artes Escénicas e Musicais no IES Salvador de Madariaga da Coruña, e o grao de Xornalismo na Universidade de Santiago de Compostela. Fixo un mestrado en Estudos Comparativos de Literatura, Arte e Pensamento pola Universidade Pompeu Fabra.