cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Wenceslao Calvo Garra
Traxectoria
Foi fillo do valenciano Alfonso Calvo Peñarrocha, que viñera a Lalín a traballar no servizo postal, e de María Garra Goyanes. A súa vez ela era filla do farmacéutico compostelán Wenceslao Garra Somoza e de Laura Goyanes Diéguez, filla do médico Gumersindo Goyanes. Foi bautizado cos nomes de Wenceslao Alfonso Luis.
Fixo a educación primaria coa súa parente Concepción Fernández Goyanes. Logo dunha breve estancia en Vilalba a familia mudouse a Requena, onde estudou bacharelato e coñeceu a que sería a súa muller, Raquel García de Leonardo, coa que casou en 1947. Co estoupido da guerra civil española regresa coa súa nai e a súa irmá a Lalín, e remata o bacharelato en Santiago de Compostela. Nesa época construíu unha pequena radio xunto ao seu amigo José Aller, sobriño de Ramón María Aller Ulloa.
Estudou medicina na Universidade de Valencia, onde traballou como profesor ao cargo das prácticas de anatomía patolóxica, departamento dirixido por Juan José Barcia Goyanes. Foi investigador no Instituto Ramón y Cajal, e cunha bolsa do Consello Superior de Investigacións Científicas continuou os seus estudos na cidade de Lisboa. Máis tarde repetiu experiencia cunha bolsa de estudos da Fundación Rockefeller para o Instituto Neurolóxico de Montreal.
Grazas a un traballo de neurofisioloxía obtivo o Premio Ramón y Cajal de Investigación Científica en 1950. No ano 1952 dirixiu a construción do palencefalógrafo, instrumento que permitía, mediante impulsos eléctricos, o estudo dos tumores cerebrais.
En 1965 trasládase á cidade alemá de Friburgo onde leva a cabo traballos sobre rexeneración da medula ósea destruída por radiacións nucleares. Posteriormente trasladase á Universidade de Ulm, onde consegue illar as células sanguíneo-formadoras as chamadas células tronco, células nai das células sanguíneas.
En Ulm estuda os efectos da radiación atómica do bombardeo atómico de Hiroshima e Nagasaki, e viaxou a Rusia para estudar os efectos da radiación tras o accidente de Chernóbil. Nesta liña investigadora estaba no camiño de conseguir a fabricación do sangue artificial para transfusións necesarias en caso de transplantes de órganos.
Sagas de cabalería
A primeira coñecida foi unha tradución de 1226 do Tristán de Tomé de Inglaterra. Karlamagnús saga recolle varios cantares de xesta relacionados con Carlomagno.
1057
Mortes
Historia ano a ano
Bovel
Bovel (Bovel en bretón, Bovèu en galó) é unha vila francesa do departamento de Ille e Vilaine, na rexión da Bretaña, en Francia.
Gala do Deporte Feminino Galego
A Gala do Deporte Feminino Galego é un evento organizado pola Asociación de Mulleres Deportistas Galegas (MUDEGA) para premiar o deporte feminino en Galicia así como ás súas deportistas e as entidades, medios e organismos que apoian e fomentan. Con este acto búscase lograr a visibilidade do deporte feminino e que os seus éxitos sexan recoñecidos pola sociedade. A primeira gala organizouse en 2011.
I Gala (2011)
Celebrouse no pazo da Cultura de Pontevedra, organizada en colaboración co Concello de Pontevedra e coa axuda da Secretaría Xeral para o Deporte.
II Gala (2013)
Celebrouse en Ames, organizada en colaboración co Concello de Ames
Victoria Míguez
Traxectoria
Míguez foi mestra de Couso (Coristanco), Tal (Muros) e dende 1932 da escola unitaria mixta de Vidán, onde desenvolveu o seu labor docente ata a súa xubilación. Destacou así mesmo pola súa faceta benéfica.
Gala do Deporte Feminino Galego
III Gala (2014)
Celebrouse no Porriño, organizada en colaboración co Concello do Porriño
Victoria Míguez
Traxectoria
A principal avenida de Vidán, hoxe un barrio compostelán, e unha asociación de veciños levan o seu nome en lembranza do seu traballo.
Gala do Deporte Feminino Galego
IV Gala (2016)
Celebrouse na Casa da Cultura de Allariz, organizada en colaboración co Concello de Allariz
V Gala (2017)
Celebrouse no Pazo Provincial de Pontevedra, organizada coa colaboración da Deputación de Pontevedra
VI Gala (2018)
Celebrouse no Museo Verbum de Vigo, organizada coa colaboración da Deputación de Pontevedra
VII Gala (2019)
Celebrouse no Auditorio Municipal de Vilagarcía de Arousa, organizada coa colaboración da Deputación de Pontevedra
Ara
O termo Ara pode referirse a:
Como topónimo pode referirse a:
Abreviaturas
As siglas ARA poden referirse a:
Pensado
O apelido Pensado pode referirse a:
Parques Nacionais da República de Irlanda
miniatura|dereita|220px|Localización dos parques nacionais en Irlanda. Os Parques Nacionais da República de Irlanda son seis e conforman unha rede de espazos protexidos de alto valor ecolóxico en Irlanda. Por data de nomeamento, o máis antigo deles é o de Killarney, establecido en 1932. Dende entón, outros cinco foron constituídos, sendo o máis recente o de Ballycroy. O máis pequeno é o coñecido como The Burren que conta con 15 km2.
1058
Mortes
Historia ano a ano
1614
Mortes:
Historia ano a ano
A Regata, Bordóns, Sanxenxo
A Regata é un lugar da parroquia de Arra do concello de Sanxenxo (Pontevedra). Segundo o IGE, tiña 18 habitantes en 2016 (9 mulleres e 9 homes), o que representa un lixeiro aumento respecto ó ano 2009, cando tiña 15 veciños, e 2004, cando eran 13.
Aeroporto de Glasgow
O aeroporto é propiedade de AGS Airports, que tamén ten e opera os aeroportos de aeroporto de Aberdeen e Southampton. Anteriormente pertencía e era operado por Heathrow Airport Holdings. As principais aeroliñas que operan nas súas instalacións son British Airways e Loganair, esta última usando o aeroporto como centro de conexións. Outras grandes compañías que usan GLA como base son easyJet, Jet2.com, Ryanair, Thomas Cook Airlines e Thomson Airways.
O aeroporto de Glasgow inaugurouse no ano 1966 e orixinalmente só operaba voos cara outras partes do Reino Unido e Europa. Comezou a ofrecer voos a outras partes do mundo que antes eran operados polo aeroporto de Glasgow-Prestwick, e que se converteu no aeroporto secundario da cidade sendo usado principalmente por aeroliñas de baixo custo, por operacións de carga e por voos chárter.
Sear, Bordóns, Sanxenxo
Sear é un lugar da parroquia de Bordóns, do concello de Sanxenxo (provincia de Pontevedra). Segundo o IGE, en 2016 tiña 88 habitantes (45 mulleres e 43 homes), o que representa un leve aumento respecto ó ano 2009, cando tiña 82 veciños, a mesma poboación que no ano 2004.
Vergéal
Vergéal (en Gwerial, en galó: Verjau) é unha comuna francesa do departamento de Ille e Vilaine, na Bretaña.
1059
Mortes
Historia ano a ano
A Ferreirúa de Abaixo, A Ferreirúa, A Pobra do Brollón
A Ferreirúa de Abaixo é unha aldea pertencente á parroquia da Ferreirúa, no concello da Pobra do Brollón.
Está situada a 414 m de altitude, o lado do río Picarrexo, que é bordeado por un paseo con bancos e árbores. Está preto da LU-653 que une A Pobra do Brollón co Incio.
Contaba no ano 2008 con 26 habitantes (14 homes e 12 mulleres).
Domingos Dosil
Domingos Dosil Cubelo, nado en Muros en setembro de 1943 e finado en Santiago de Compostela o 6 de febreiro de 2012, foi un líder do movemento asociacionista e político galego que foi alcalde de Muros dende 2007 ata o 2011, polo BNG.
Traxectoria
Mariñeiro da mercante, aos 18 anos tivo un accidente mentres se bañaba na praia, que o deixou tetrapléxico. Despois de varios meses de rehabilitación, estudou para técnico de radio e en 1982 participou na fundación de Adibismur, a Asociación de Discapacitados da Bisbarra de Muros. En 1984 pasou a ser o seu presidente e en 1991 fundou Cogami (Confederación Galega de persoas con Discapacidade), da que foi presidente ata 2007. Foi vogal de Cocemfe (o organismo español equivalente) así como presidente do Comité Español de Representantes de Minusválidos (Cermi) en Galicia.
Deu o salto á política en 2007 ao encabezar a lista electoral do BNG polo concello de Muros nas eleccións municipais de 2007.
Accedeu á alcaldía tras un polémico pacto co PP, cando a dirección do BNG dera a orde de darlle o seu apoio ó PSdeG-PSOE de Caridad González Cerviño que non tiña maioría absoluta. En decembro de 2010 perdeu as eleccións primarias do BNG de Muros ante María Xosé Alfonso, polo que non puido presentarse ás eleccións de 2011. Desta forma o 11 de xuño de 2011 foi substituído pola socialista Caridad González.
Vida persoal
Solteiro e sen fillos, faleceu como consecuencia de cancro. Foi incinerado e soterrado en Muros.
Zadagós, Piñeira de Arcos, Sandiás
Zadagós é un lugar da parroquia de Piñeira de Arcos pertencente ó concello de Sandiás. Segundo o IGE en 2010 tiña 63 habitantes (33 homes e 30 mulleres), once menos ca en 1999.
Patrimonio
Nel atópase a Casa do Fidalgo, do século XVIII, casa grande con capela hoxe restaurada e rehabilitada como casa de turismo rural. Preto dela está a capela de San Roque.
A carón do lugar hai un miliario (milla LXXI) da Vía Nova ou Vía XVIII que unía Bracara (Braga) con Asturica (Astorga) dedicado ó emperador Maximino e ó seu fillo Máximo (235-238 d.C.).
Círculo de Artesáns
O Círculo de Artesáns (Circo de Artesáns) é unha entidade coruñesa fundada por Jorge José Yáñez o 19 de marzo de 1847 baixo o nome oficial de Reunión Recreativa e Instructiva de Artesanos. En moitos casos, a presidencia do Círculo de Artesáns foi a antesala da alcaldía da cidade.
Historia
miniatura|260x260px|O circo de artesáns. Ateneo de Galiza. Documental da canle galega [[Nós Televisión.]] O Círculo de Artesáns creouse coa intención de establecer un punto de encontro para os comerciantes do centro da cidade da Coruña, especialmente da zona de Panadeiras. As súas actividades foron diversas e moi enriquecedoras para a cultura galega ao longo do tempo.
1884-1912
Ao inicio, a entidade contaba con 200 socios, mais chegaron até a cifra de 2000. Crearon unha sección de música e banda grazas aos socios inscritos como músicos. En 1884 convocaron os Xogos Florais, promovidos polo presidente da entidade, Jose Mª Quiroga, convertendo así o Circo nun dos focos máis efervescentes da cidade. Un ano despois de crearse, o 2 de setembro de 1885, levou a cabo unha homenaxe a Rosalía de Castro cunha velada no teatro Principal, presidida por Pardo Bazán, e que contou coa presenza de Castelar, quen prologara Follas novas, e de Rodríguez Carracido.
A sede trasladouse varias veces; no ano 1888 pasou dos locais en Juana de Vega ao café de Jose Mª Rodríguez na rúa Real, onde se deron festas musicais; en 1895 a San Andrés, un local ocupado anteriormente pola Tertulia de Confianza, a máis antiga das sociedades coruñesas, xa disolta naquel ano.
Baixo a tutela de Manuel Monteagudo, levan a cabo en 1906 a promoción do esperanto na cidade con materiais diversos: revistas, prensa, postais... Ese mesmo ano a Sección Ateneísta do Circo fundou a Universidade Popular, que contaba cun programa de conferencias impartidas por personaxes respectables como Casares Quiroga, o médico Enrique Hervada García-Sampedro e un longo etcétera. O domingo 30 de decembro inaugurouse nos seus salóns a Real Academia Galega. O ano seguinte tivo lugar unha homenaxe a Concepción Arenal.
1913-1927
En 1913 entrou a directiva encabezada por Manuel Casás que logrou superar a crise económica que padecía a sociedade e aumentar o número de socios, vivindo a Reunión un novo período de esplendor. Anovouse o edificio da sede da sociedade, establecendo a biblioteca no andar principal. En 1916 realizouse un festa da poesía en honra de Rosalía de Castro. Sofía Casanova recibiu o título de socia de honra en 1918 e nese ano o Círculo celebra unha homenaxe a Eduardo Pondal. En 1923 entrou unha nova xunta directiva presidida por Félix Estrada Catoira e na que figuraba Antón Villar Ponte como bibliotecario. Entre finais de 1926 e comezos de 1927 a entidade viviu unha importante crise por mor da invitación que realizara o presidente a Ángel Herrera Oria para ditar unha conferencia defendendo a censura de prensa. Como protesta Villar Ponte e outros socios abandonaron a sociedade e o presidente tivo que renunciar.
Ditadura franquista
A súa biblioteca sufriu a perda de máis mil volumes que foron incinerados pola acción censuradora.
Posguerra
Nos anos corenta comezaron a aceptar mulleres como socias, mais só podían asistir aos bailes. O teatro Principal (Rosalía de Castro) funcionaba como apéndice do Circo e no hotel Finisterre a entidade organizaba os grandes bailes de Entroido de posguerra.
Estrutura
A súa Xunta Directiva estivo formada durante moitos anos por intelectuais da burguesía liberal da cidade. Entre os seus presidentes atópanse Canuto Berea, Manuel Casás, Félix Estrada Catoyra, Enrique Hervada, José Pan de Soraluce, Rafael González Villar ou Ramón Fernández Cid.
Actualidade
No ano 2002 Áurea Rey converteuse na primeira muller en presidir a sociedade.
Na actualidade participan 153 socios e 47 familiares. Comparten espazo e actividades cun centro cívico municipal e atópanse somerxidos nunha crise.
En xaneiro de 2023, a Agrupación Cultural Alexandre Bóveda, trasladou a súa sede ao primeiro andar do edificio do circo.
Movemento do 26 de xullo
miniatura|Bandeira do Movemento do 26 de xullo O Movemento do 26 de xullo, ou M-26-J foi unha organización política e militar cubana creada no verán de 1953 por un grupo liderado por Fidel Castro que, logo do ataque aos cuarteis do exército en Santiago de Cuba, co fin de derrocar ao ditador Batista, reagrupaba aos sobreviventes. Tiña unha ideoloxía nacionalista, antiimperialista e democrática fundada nas ideas de José Martí.
Basketball Champions League
A Basketball Champions League (BCL), tamén coñecida como FIBA Champions League, é unha competición anual de clubs de baloncesto profesioanis organizada pola FIBA para equipos europeos. É a principal competición organizada por FIBA Europa, participando o equipo campión na Copa Intercontinental. Os clubs clasificanse ao torneo en función do seu desenvolvemento nas súa respectivas ligas nacionais. Excepcionalmente, algúns equipo poden participar por medio dunha invitación.
Historia
En outubro de 2015, a FIBA tentou recuperar o control da competición de clubs de alto nivel de Europa, ao propoñer unha nova competición, na que 16 equipos xogarían nun formato de liga, outorgando oito prazas garantidas a diferentes clubs. Porén, os mellores clubs europeos decidiron manter ese mesmo formato de competición mais dentro da Euroliga, polo que a FIBA anunciou o lanzamento dunha nova competición de clubs de baloncesto europea coa clasificación baseada no mérito deportivo.
Equipos
Os seguintes son os equipos participantes na edición 2023−24 da Liga de Campións de Baloncesto (entre paréntese posición que ocupou o equipo na súa competición doméstica).
Outros vinte e catros equipos competirán nunha fase previa para coñecer os outros tres equipos participantes.
Cardeita, Sandiás, Sandiás
Cardeita é un núcleo de poboación da parroquia de Sandiás, pertencente ó concello de Sandiás. Segundo o IGE en 2010 tiña 83 habitantes (38 homes e 45 mulleres), o que supón unha diminución respecto do ano 1999 cando tiña 112 habitantes.
Cóntase que os veciños de Cardeita foron quen de atopar nas terras asolagadas da lagoa de Antela unha trabe, un pote vello, un pozo con escaleiras e non sei si outras cousas procedentes da cidade de Antioquía á que Deus castigou por non socorrerlle cando veu a Galicia.
Nectario
Un nectario é toda glándula nun organismo vexetal capaz de producir e secretar néctar. Os nectarios son comúns en flores, ofrecendo unha fonte de líquidos e hidratos de carbono a animais, que así poden actuar na polinización das plantas, mais tamén pódense atopar nectarios en diversos outros órganos, coas máis diferentes finalidades.
Orixe
A evolución dos nectarios nas anxiospermas posiblemente foi relativamente tardía. Os grupos de Anxiospermas considerados "basais" polos métodos modernos de filoxenia raramente presentan secreción de néctar, ben sexa nas súas flores ou en calquera outro órgano. O nectario xorde en grupos máis derivados, xeralmente asociados ás flores. É posible que a secreción de néctar teña orixinalmente sido feita a través da propia epiderme dos pétalos, e a partir de aí irradiado para diferentes formas.
Nectarios florais
miniatura|esquerda|200px|Nectarios florais de camelia Os nectarios florais son glándulas cunha mesma función primordial, mais con características morfolóxicas completamente distinguidas, e, moitas veces, aparentemente sen calquera relación entre si.
É difícil determinar a forma máis común, mais hai 4 principais tipos de nectarios florais:
Normalmente acéptase que algunhas estruturas florais secretoras doutras substancias que non o néctar deriváronse de nectarios florais comúns. É o caso do xénero Clusia, que posúe un anel descontinuo de glándulas no centro da flor que producen un tipo de resina pegañenta apreciada por certas abellas, sen moita relación química co néctar común. Nalgunhas especies brasileiras do xénero Combretum hai glándulas como discos nectaríferos que secretam un xel consistente e pouco adocicado, apreciado por periquitos.
Nectarios extraflorais
miniatura|200px|esquerda|Nectarios extraflorais no envés das follas. A pesar da súa funcionalidade como un atractivo para polinizadores, os nectarios non se restrinxen á flores. Hai casos excepcionais de nectarios extraflorais coa función de promover a polinización. Ocorre principalmente en Euphorbiaceae (cuxas flores diminutas poden estar acompañadas por glándulas nas inflorescencias, próximas a elas). Xa na familia Marcgraviaceae, o pedicelo que sustenta a flor presenta unha estrutura semellante a unha xarra, pendente por un pedúnculo. No interior da xarra hai produción de néctar abundante. Os paxaros, e até mesmo algúns monos, obrigados a pousar sobre as flores para alcanzar o néctar, cárganse de pólen antes de partiren para outra inflorescencia.
É común a ocorrencia de glándulas nectaríferas en follas ou no talo, xeralmente cunha función protectora. A secreción de azucre, exposta e accesible de xeito doado, atrae formigas, que en contrapartida defenden esta fonte de alimento contra predadores. Isto acontece nalgunhas especies dos xéneros Impatiens, Sapium, Croton, Jatropha, Inga, e moitos outros.
Un dos exemplos máis asombrosos da función secundaria dos nectarios en protexer as plantas é o que ocorre no xénero Passiflora. Os principais predadores das follas de Passiflora son varias especies de bolboretas, que depositan seus ovos sobre as follas. Neste grupo, alén do nectario floral, a maior parte das especies presenta nectarios nas follas, sexa no seu limbo ou no pecíolo, na forma de pequenas clavas ou verrugas. Nalgunhas especies, eses nectarios conservan a súa funcionalidade como secretores de néctar, e actúan na atracción de formigas, que á súa vez preservan a súa fonte de alimento.
Non obstante, en certas especies, a capacidade de producir néctar destas glándulas foi suprimida, aínda que conservasen a súa morfoloxía orixinal. Aparentemente indefensos sen as formigas, estes Pasiflora teoricamente serían presas doadas. Mais nestas especies, os nectarios aparentemente inútiles asumen cores e formas semellantes aos ovos das bolboretas, cuxos vermes se alimentarían das súas follas. Ao entender estruturas semellantes a ovos da súa propia especie, as bolboretas ignoran estas plantas e procuran outras especies para desovar.
Lista de pistas de bobsleigh, luge e skeleton
Na actualidade, hai un total de 17 pistas de bobsleigh, luge e skeleton en uso en todo o mundo, para as competicións deses tres deportes. Todas as pistas, excepto a de St. Moritz en Suíza, que se refrixera naturalmente, son construídas con formigón armado e encanadas con refrixeración de amoníaco para deixar a pista á temperatura adecuada antes da carreira.
Pistas naturais de luge
Estas pistas, son camiños e estradas montañosas xa existentes que se adaptan para practicar o luge. A creación de relevos e uso de refrixeración artificial están prohibidos.
U-Boot
miniatura|dereita|240px|U-Boot alemán [[SM UC-1  da clase Tipo UC I (primeira guerra mundial).]] Un U-Boot é un submarino alemán da primeira guerra mundial, segunda guerra mundial ou posterior. O termo deriva do sistema da Mariña de Guerra alemá de nomear os seus submarinos cun U- seguido dun número, onde o U quere dicir Unterseeboot (literalmente, "barco submarino"), a palabra alemá para designar un submarino. Os obxectivos principais das campañas dos U-boot nas dúas guerras mundiais eran os navíos de carga que levaban subministracións e material bélico dende os Estados Unidos e o Canadá até Europa. Os submarinos do Imperio Austrohúngaro da primeira guerra mundial tamén se chamaban "U-boot".
1060
Mortes
Historia ano a ano
Provincia de Gitega
220px|dereita Gitega é unha das 17 provincias do Burundi, con capital a cidade homónima. Cunha extensión de 1 978,96 km², no 2007 tiña unha poboación estimada de 678 000 habitantes.
Concellos
Componse de 11 comunas:
Francisco Pazos
Francisco Pazos Martínez, nado en Covas (Meaño) en 1961, é un escultor galego.
Traxectoria
Tras rematar os seus estudos primarios formouse na Escola de Canteiros de Poio entre 1980 e 1985. Despois desta etapa crea o seu propio taller na súa vila natal, onde comezou a crear as súas primeiras obras. Entre 1991 e 2000 estivo na Escola de Canteiros como docente, actividade que abandonou para centrarse de cheo na creación artística.
Realiza escultura figurativa e abstracta utilizando como materiais principais a pedra e a madeira, combinándoas con ensambladuras caprichosas, utilizando roturas deliberadas e grampas innecesarias, o que confire ás súas obras un estilo propio e recoñecible. Tamén realiza cadros pintados sobre madeira e mobles de madeira ou combinados con outros materiais.
As súas obras trufan o concello de Meaño, e tamén están presentes en diversos lugares fóra de Galicia.
Cardeita
O topónimo galego Cardeita pode referirse a:
Piazza Venezia
dereita|miniatura|250px|Piazza Venezia, coa [[columna de Traxano vista dende o monumento de Vítor Manuel II.]] A  Piazza Venezia  é unha das prazas de máis sona da capital italiana, que leva o nome polo Palazzo Venezia. Atópase no centro de Roma, ó pé do Capitolio (Campidoglio, en italiano), no centro de comunicacións onde conflúen os principais eixos viarios da cidade: polo norte, a via del Corso que leva cara á piazza del Poopolo; cara ó sueste a Via dei Fori Imperiali que leva cara ó Foro Romano e ó Coliseo; cara ó suroeste, a Via del Teatro di Marcello, onde se atopan os restos do teatro e cara ó leste a Via Quattro Novembre que, en dirección oeste, colle o nome de Via del Plebiscito. Como é o centro de comunicacións, conflúen moitas liñas de autobús, unha parada de tranvía e está previsto que no ano 2020, aproximadamente, se inaugure unha parada de metro da nova liña C do suburbano romano. Precisamente, durante as obras realizadas no ano 2009 atopáronse uns restos arquelóxicos que se atribúen ó Athenaeum do emperador Hadriano.
O perfil da praza está dominado polo monumental Monumento Nacional a Vítor Manuel II, o primeiro rei da Unificación italiana, coñecido tamén polo nome de Vittoriano. Dende 1921, nel está situada a Tumba ó Soldado Descoñecido (Tomba del Milite Ignoto, en italiano).
Areas, Dorrón, Sanxenxo
Areas é un lugar da parroquia de Dorrón do concello de Sanxenxo (Pontevedra). Segundo o IGE, tiña 71 habitantes en 2016 (30 mulleres e 41 homes), o que representa un aumento respecto ó ano 2009, cando tiña 60 veciños, para alcanzar a poboación que tiña en 2004, cando eran 69 habitantes.
Zandvoort
Zandvoort é un concello na  provincia de Holanda Setentrional, Holanda. É un dos principais balnearios de praia dos Países Baixos, ten unha longa praia de area, bordeada pola costa. Tamén é a sede do circuíto de carreiras máis importante do país, o circuíto de Zandvoort.
Hai unha praia nudista situada a uns 2 km ao sur, con 6 cafés ou restaurantes, esténdese varios quilómetros máis ao sur. O municipio de Zandvoort está formado polas comunidades de Bentveld e Zandvoort; tiña unha poboación de 17.011 hbitantes en 2019.
Historia
thumb | left | Mapa topográfico de Zandvoort, 2014 Sábese que Zandvoort existía no 1100, chamada Sandevoerde (unha combinación de "area" e "voorde", que significa vao. Ata 1722 a zona estaba baixo o control dos  Señores de Brederode. A aldea dependeu da pesca durante moitos séculos ata o século XIX, cando comezou a transformarse nun balneario costeiro, seguindo o patrón establecido por cidades similares no Reino Unido. En 1828 inaugurouse o primeiro resort. Despois, moitas persoas salientables visitarían Zandvoort, incluída a Isabel de Wittelsbach de Baviera en 1884 e 1885. A mediados do mesmo século, comezou o cultivo da pataca nas dunas.
En 1881 abriuse a estación de ferrocarril preto da costa, seguida da conexión tranvía con Haarlem en 1899, o que aumentou enormemente o turismo de praia. En 1905, unha das primeiras películas de ficción holandesa filmouse na cidade De máisaventure van een Fransch heertje zonder pantalon aan het strand Zandvoort. Durante a segunda guerra mundial, Zandvoort resultou moi danada. O 23 de maio de 1942, prohibíuse o acceso á praia e varios meses despois a cidade quedou case completamente deshabitada. Os resorts e avenidas demolíronse para dar paso ás fortificacións costeiras do Muro Atlántico.
Despois da guerra, o crecemento da cidade acelerouse, correspondendo co crecemento do turismo. En 1948, construíuse o Circuíto Park Zandvoort, aloxando o Gran Premio dos Países Baixos durante varias décadas. Zandvoort segue sendo unha das principais localidades holandesas, onde case a metade de todo o emprego está relacionado co turismo. O cantante holandés Willem Duyn coa canción De Eerste Trein Naar Zandvoort ("Primeiro tren a Zandvoort"), inspirada na canción estadounidense Chattanooga Choo Choo unha crónica do caos e alboroto no primeiro tren costeiro, foi un éxito no verán de 1983.
Transporte
Zandvoort, torre da auga | thumb | right | 170px Zandvoort ten unha estación, con servizos cada media hora a Haarlem e Amsterdam, con servizos adicionais a Haarlem durante o verán. A estación é Zandvoort aan Zee railway station.
Lusacia
250px|miniatura|Situación de Lusacia en [[Europa.]] Lusacia é unha rexión europea situada no leste de Saxonia e o sur de Brandeburgo, na actual Alemaña, ocupando tamén partes de Silesia en Polonia e na República Checa.
O seu nome é Lausitz en alemán, Łužica en alto sorabo, Łužyca en baixo sorabo, Łużyce en polaco, Lužice en checo, Uůžyce en silesio e Lusatia en latín.
A Lusacia alemá
miniatura|250px|Mapa do século XVIII que mostra a Baixa Lusacia (en verde) e a Alta Lusacia (en amarelo).
Hoxe en día vive nela a minoría étnica eslava dos sorabos, cuxos antepasados, os milceni, se instalaron no territorio no século IX. Unhas 60 000 persoas desta rexión (o 10 % da poboación) aínda falan o sorabo, unha lingua eslava.
Na rexión distínguense dúas partes:
Rexións
As zonas máis ou menos naturais nas que se pode dividir a Lusacia alemá son:
Os lagos artificiais
A demanda de materiais combustíbeis medrou considerabelmente coa revolución industrial no século XIX e Lusacia transformouse nunha potencia na extracción mineira de lignito. As escavadoras dos xacementos avanzaron até que non se encontrou máis carbón, e o territorio da Baixa Lusacia quedou cuberto de cráteres.
Cando se esgotaron os xacementos de carbón, despois de varios anos comezaron a inundarse algúns cráteres e foron aparecendo os primeiros lagos, como o Silbersee, nos anos 1950. Nos anos 1970 comezou un plan de acondicionamento da rexión, e xurdiron os lagos Knappensee, Senftenberger See e Erikasee.
Tras a reunificación de Alemaña, nos anos 1990, os gobernos rexionais puxeron en marcha o proxecto Lausitzer Seenkette (actualmente Lausitzer Seenland) para recuperar as máis de cen mil hectáreas de terreo con alto contido en xofre e con falta de auga polo bombeo subterráneo das antigas explotacións mineiras.
A meta é transformar uns 130 km² en lagos artificiais para atraer o turismo e crear novas fontes de traballo, nunha das rexións máis castigadas polo desemprego en Alemaña. Os lagos estarán conectados entre si mediante unha rede de canles navegábeis, contando con distintas atraccións turísticas e deportivas. O proxecto, que supera os 5.000 millóns de euros, deberá estar completado en 2018, e 18 lagos conformarán a paisaxe.
miniatura|centro|800px|A rehabilitación das antigas canteiras da rexión constitúe un dos proxectos de recuperación medioambiental máis importantes dentro da [[Unión Europea.]]
Cidades e vilas
250px|miniatura|Expansión da cultura lusaciana (en verde), 1300 a 500 a.C.
As cidades máis importantes da Alta Lusacia son Bautzen, Görlitz, Löbau, Zittau, Hoyerswerda, Kamenz, Bischofswerda, Luban (Polonia) e Liberec (República Checa). Na Baixa Lusacia encóntranse Senftenberg e Cottbus. En Spreewald (lieralemente "bosque do Spree") están Lübben e Luckau.
Ao sur, cerca da fronteira de Bohemia, encóntranse algunhas grandes vilas, dedicadas á industria téxtil. Nesta rexión encóntranse construcións de madeira, representativas da arquitectura local tradicional. As vilas máis importantes son Großschönau, Ebersbach, Oppach, Sohland an der Spree e Wehrsdorf.
Algúns castelos e mansións antigas poden visitarse, e mesmo algúns, como o castelo de Lübbenau, están transformados en hoteis.
La historia oficial
La historia oficial é unha película arxentina, protagonizada por Norma Aleandro e Héctor Alterio. Estreouse o 3 de abril de 1985 e obtivo uns cantos galardóns, entre eles o Oscar e o Globo de Ouro, ámbolos dous ao mellor filme de fala non inglesa.
Sinopse
Unha profesora (Norma Aleandro) toma conciencia do ocorrido uns anos atrás durante a ditadura militar autodenominada Proceso de Reorganización Nacional. A volta dunha amiga exiliada, o descubrimento dos turbios manexos do seu home (Héctor Alterio) e a aparición dunha Avoa da Praza de Maio (Chela Ruiz) son unha bisagra na súa vida, que a levan a tomar conciencia política e a descubrir que a súa filla (Analía Castro) pode ser en realidade filla de desaparecidos.
Rosendo Bugarín Domínguez
Rosendo Bugarín Domínguez, nado en Tui en 1909 e finado na mesma vila en 1989, foi un político galego.
Traxectoria
Foi nomeado alcalde de Tui o 29 de xaneiro de 1944, permanecendo no cargo até o 11 de setembro de 1951. En maio de 1946 foi elixido procurador en Cortes como representantes de Municipios da provincia de Pontevedra.
Marta Darriba
Marta Darriba Quintián é unha xornalista galega.
Traxectoria
En 1996 licenciouse en Ciencias da Comunicación pola Universidade de Santiago de Compostela, e no ano 2010 rematou un máster de Comunicación e Educación pola Universitat Autònoma de Barcelona.
Presentou o Telexornal Serán da TVG, e dirixiu e presentou o matinal da TVG, Bos Días. Dende setembro de 2017 é redactora xefa dos informativos da TVG e presenta ao mesmo tempo o Telexornal Mediodía.
Nicolaus Michael Oppel
Nicolaus Michael Oppel (ás veces escrito o sen nome como Nikolaus), nado na vila de Schönficht, Alto Palatinado (hoxe no Land de Baviera) o 7 de decembro de 1782, e finado en Múnic o 16 de febreiro de 1820, foi un zoólogo especializado en herpetoloxía, taxónomo e ilustrador alemán.
Traxectoria
Oppel foi alumno e traballou como asistente de André Marie Constant Duméril (1774-1860) no Museo Nacional de Historia Natural de Francia de París catalogando e clasificando especies de réptiles.
En 1811 publicou un libro titulado Die Ordnungen, Familien und Gattungen der Reptilien, als Prodrom einer Naturgeschichte derselben (As ordes, familias e xéneros dos réptiles, como un pródromo dunha Historia Natural dos mesmos) no que estableceu a orde dos Squamata (escamosos) e as familias dos Cheloniidae (queloníidos) e os Colubridae (colúbridos), e a subfamilia dos Crotalinae (crotalinos), así como varios xéneros que aínda usan os taxónomos na actualidade.
Con Friedrich Tiedemann (1781-1861) e Joseph Liboschitz (1783-1824), foi coautor de Naturgeschichte der Amphibien (Historia Natural dos anfibios), publicada en 1817.
Abreviatura
A abreviatura Oppel emprégase para recoñecer a Nicolaus Michael Oppel como autoridade na descrición e taxonomía en zooloxía.
Liga Agrario-Redencionista
A Liga Agrario-Redencionista, constituída en xuño de 1910 foi un grupo político galego.
Historia e características
O 15 de xuño de 1910 desenvolveuse no Centro Gallego de Madrid un mitin que abriu unha serie de reunións do agrarismo galego na capital española. Entre os asistentes estaban os homes de Acción Gallega, Portela Valladares, Eduardo Vincenti e os dous principais orientadores do Directorio Antiforista de Teis, Prudencio Landín e Emilio Rodal. Nestes encontros Alfredo Vicenti suxeriu reunir os núcleos agrarios de Madrid e de Galicia para formar un gran partido que podería chamarse Partido Redencionista Agrario Gallego. A súa proposta foi reforzada por Rodal, que conseguiu que daquela xuntanza saíse a comisión elaboradora dos estatutos, integrada por Alfredo Vicenti, Portela Valladares, Eduardo Vincenti, Basilio Álvarez e Julián Estévez, presidente do Directorio de Teis.
Dúas semanas despois, con motivo da celebración dun banquete en homenaxe a Rodal no restaurante madrileño Labraña, constituíuse a Liga Agrario-Redencionista. Domiciliada provisionalmente no Centro Gallego de Madrid, tiña tres directores (Vicenti, Vincenti e Portela), un tesoureiro, un secretario (Basilio Álvarez) e seis vocais, a designar polas distintas asociacións agrarias. O seu programa limitábase á redención foral, que ocupaba a metade do breve manifesto redactado por Portela Valladares. As adhesións ao manifesto e á nova organización foron: o Directorio de Teis, as diversas sociedades antiforais, os lerrouxistas, os republicanos pontevedreses, a revista Acción Gallega, que actuou como o seu voceiro, e dos diarios republicanos El Liberal, El Radical e El País.
As súas accións parecían condenadas ao declive dende o primeiro momento, co que Eduardo Vincenti, xunto con outros deputados, presentou unha emenda sobre a cuestión foral á mensaxe da coroa, que a habilidade parlamentaria do presidente do Consello de Ministros, José Canalejas, neutralizou con promesas de tipo redencionista.
A partir de entón sucedéronse as confirmacións da desfeita: o 20 de setembro desapareceu Acción Gallega; Emilio Rodal, presidente honorario e delegado xeral do Directorio de Teis, presentou a súa renuncia a ámbolos cargos debido ao esquerdismo antimonterista da organización; Prudencio Landín tamén se separou ante as divisións internas; e o liderado de Portela Valladares extinguiuse en novembro, cando Canalejas o nomeou gobernador civil de Barcelona. Ademais, a maioría das sociedades agrarias galegas receaba dos políticos da Liga. Todo isto fixo escindir o agrarismo e preparou a definitiva desintegración do Directorio de Teis.
Cuadrilla de Campezo-Montaña Arabesa
A Montaña Arabesa, ou Cuadrilla de Campezo-Montaña Alavesa (en éuscaro: Kanpezuko-Arabako Mendialdea Koadrila) é unha das sete comarcas ou cuadrillas do territorio histórico de Áraba, no País Vasco.
A comarca da Montaña Arabesa sitúase ao sueste de Áraba, cunha superficie de 534,87 km² e unha poboación de 3.179 habitantes (2010). Inclúe os municipios de Arraia-Maeztu, Bernedo, Kanpezu, Lagran, Peñacerrada e Valle de Arana, así como as terras comunais da Parzonería de Encía e da Comunidade de Laño, Pipaón e Peñacerrada. Aglutina un total de 47 localidades. É unha comarca montañosa e moi pouco poboada.
O 35,7% da poboación laboral traballa na agricultura. O 32% dedícase á actividade industrial. Os servizos, grazas a unha actividade turística en alza, experimenta un importante desenvolvemento.
Concellos
(*) Non son concellos.
Barreiro, Dorrón, Sanxenxo
Barreiro é un lugar da parroquia de Dorrón do concello de Sanxenxo (Pontevedra). Segundo o IGE, tiña 109 habitantes en 2016 (56 mulleres e 53 homes), o que representa un lixeiro pero continuado descenso respecto ó ano 2009, cando tiña 115 veciños, e ó ano 2004, cando eran 117.
Félix António de Brito Capelo
Félix António de Brito Capelo nado o 8 de marzo de 1828 en Peniche, Leiria, Portugal, e finado o 16 de abril de 1879 en Lisboa, foi un biólogo e oceanógrafo portugués, pioneiro no estudo da ictioloxía e da aracnoloxía.
Foi irmán do almirante Hermenegildo Capelo.
Abreviatura
A abreviatura de Brito Capello emprégase para recoñecer a como autoridade na descriión e taxonomía e zooloxía.
Matt Wachter
Matthew Walter "Matt" Wachter, nado o 5 de xaneiro de 1976, é un músico estadounidense coñecido sobre todo por tocar o baixo nas bandas de rock alternativo 30 Seconds to Mars e Angels & Airwaves.
5-androstenediol
miniatura|dereita|5-androstenediol. [[Nomenclatura da IUPAC|Nome IUPAC: (3S,8R,9S,10R,13S,14S,17S)-10,13-Dimetil-2,3,4,7,8,9,11,12,14,15,16,17-dodecahidro-1H-ciclopenta[a]fenantreno-3,17-diol. Número CAS: 521-17-5.]]
O 5-androstenediol (androst-5-ene-3beta,17beta-diol ou 5-AED)  é un dos dous androstenediois (o outro é o 4-androstenediol, que se diferencia del pola posición do dobre enlace). É un esteroide, que é metabolito das hormonas androxénicas. Adquiriu importancia porque se investigou o seu potencial como unha contramedida para protexerse das radiacións. En EEUU foi estudado polo Instituto de Investigación de Radiobioloxía das Forzas Armadas (Armed Forces Radiobiology Research Institute) (AFRRI) e por Hollis-Eden Pharmaceuticals, que lle deron o nome comercial de Neumune e ensaiouse para o tratamento da síndrome de irradiación aguda.
Os ensaios clínicos feitos en monos Rhesus foron exitosos. Segundo un informe de Hollis-Eden, só o 12,5% dos 40 animais tratados con Neumune morreron en comparación co 32,5% no grupo tratado con placebo. Nos monos o Neumune diminuía a trombocitopenia e a anemia resultante dunha exposición a doses radioactivas moderadas e aumentaba as probabilidades de supervivencia en caso de irradiación forte. Nos humanos sans, aumentaba a taxa de plaquetas e de neutrófilos de igual maneira ca nos monos. Posteriormente, o Departamento de Saúde e Servizos Humanos dos EEUU (HHS) cancelou o contrato con Hollis-Eden en 2007.
O 5-androstenediol é un metabolito directo do esteroide máis abundante producido polo córtex suprarrenal humano, a deshidroepiandrosterona (DHEA). O 5-androstenediol sintetízase na glándula adrenal e nas gónadas a partir da DHEA por acción do encima 17beta-hidroxiesteroide deshidroxenase. Despois é metabolizado a testosterona polo encima 3beta-hidroxiesteroide deshidroxenase. O 5-androstenediol é menos androxénico ca o 4-androstenediol, e estimula o sistema inmunolóxico. Cando se administra a ratas in vivo, o 5-androstenediol ten aproximadamente 1/70 do poder androxénico da DHEA, 1/185 do da androstenediona, e 1/475 do da testosterona. O valor do 5-androstenediol como contramedida para a radiación débese principalmente a que estimula a produción de glóbulos brancos e plaquetas.
Os androstenediois téñense usado como esteroides anabolizantes.
Biosíntese
miniatura|esquerda|350px|[[Esteroidoxénese. O 5-androstenediol está na parte inferior esquerda.]]
Morgana en Esmelle
Morgana en Esmelle é unha novela en lingua galega escrita por Begoña Caamaño e publicada por Editorial Galaxia en 2012. Gañou o Premio Ánxel Casal da Asociación Galega de Editores ao mellor libro de ficción, o Premio da AELG á mellor obra de narrativa, o Premio da Crítica de narrativa galega e mais o Premio Antón Losada Diéguez de creación literaria no 2013.
Trama
miniatura|A sedición de Merlín, cadro de [[Edward Burne-Jones usado na capa do libro, 1864 (Birmingham Art Gallery).]]
No castelo de Tintaxel vive o rei Garlois, a súa muller Igraine e mais Morgana, a filla de ambos. Nunha batalla Garlois resulta malferido, e o mago Merlín logra que Uther de Pendragón, o nobre que derrotara a Garlois, adopte a aparencia deste e deixe preñada a Igraine. Froito da relación nace Artur. Anos despois, Merlín fai que Artur case con Xenebra, co propósito de convertelo en caudillo dos celtas en Britania e acadar a cristianización do seu pobo.
Narración
A novela, escrita en terceira persoa, alterna varios narradores: Felipe de Amancia, Merlín, a propia Morgana e as Crónicas de Ávalon. Os dous primeiros amosan unha visión persoal deses personaxes, e os textos tomados das Crónicas pretenden dar unha visión máis obxectiva.
A trama entronca coa Materia de Bretaña e co mundo fabuloso descrito por Álvaro Cunqueiro na terra de Miranda na obra Merlín e familia. Con todo, esta é unha novela que pretende botar sobre o asunto unha mirada feminina, resaltando o papel de Viviana e Morgana fronte ás pretensións de Merlín.
Electro Velvet
Electro Velvet é un dúo británico que representará ó Reino Unido no Festival de Eurovisión 2015 coa canción "Still in Love with You". O grupo está formado polos vocalistas Alex Larke e Bianca Nicholas.
Festival de Eurovisión 2015
Electro Velvet foi elixida pola BBC para representar ao Reino Unido no Festival de Eurovisión 2015 coa canción "Still in Love with You". A canción foi presentada o 7 de marzo do 2015 na BBC. A canción recibiu unha recepción negativa após o seu anunciamento.
Hieracómpolis
Nekhen ou Hierakonpolis (Ἱεράκων πόλις Hierakōn polis "Cidade do falcón", الكوم الأحمر) foi a capital relixiosa e política do Alto Exipto no final do Exipto prehistórico (c.  3200–3100 a.C.) e probablemente tamén durante o Período arcaico de Exipto (c.  3100–2686 a.Cc).
A tumba máis antiga coñecida con decoración pintada nas paredes de xeso está situada en Nekhen e crese que data aproximadamente do 3500-3200 a.C. Comparte imaxes distintivas con artefactos da cultura Gerzeh.
Centro de culto de Horus
Nekhen foi o centro do culto dunha deidade falcón, Horus de Nekhen, que levantou un dos máis antigos templos exipcios nesta cidade. Mantivo a súa importancia como centro culto para este patrón divino dos reis moito despois de que o sitio declinase.
As ruínas da cidade foron orixinalmente escavadas cara a finais do século XIX polos arqueólogos Ingleses James Quibell e Frederick W. Green.
miniatura|esquerda| Obxectos de marfil de Hieracómpolis Quibell e Green descubriron o "depósito principal", un depósito de fundación debaixo do templo, en 1894. Quibell orixinalmente foi adestrado por Flinders Petrie, o pai da exiptoloxía moderna, porén non puido seguir os métodos de Petrie. O templo foi un sitio difícil de escavar, polo que a súa escavación foi mal feita e logo mal documentada. Concretamente, o contexto de situación dos elementos que hai nel están mal rexistrados e, moitas veces, os informes de Quibell e Green son contraditorios.
O depósito principal data a principios do Imperio Antigo de Exipto, pero o estilo artístico dos obxectos do depósito indican que eran da Naqada III e foron trasladados ao depósito nunha data posterior. O outro elemento importante do depósito data claramente da prehistoria tardía. Este obxecto, a maza do Rei Escorpión, representa a un rei coñecido só polo ideograma do escorpión, agora. chamado Escorpión II, participando no que parece ser unha cerimonia de regadio ritual. Aínda que a paleta de Narmer é máis famosa porque mostra ao primeiro rei que leva as dúas coronas do Alto e Baixo Exipto, o cabezallo de Escorpión tamén indica algunha hostilidade militar temperá co norte ao amosar mortos, o símbolo do Baixo Exipto, colgado dos estandartes. {{sfn | Gardiner | 1961 | p = 403} }
Gran Premio de Portugal de 1987
O Gran Premio de Portugal de 1987 foi unha carreira de automobilismo de Fórmula Un, celebrada o 20 de setembro de 1987 no circuíto de Estoril. Foi a décimo segunda rolda da tempada de Fórmula Un de. Foi o 16º Gran Premio de Portugal e o cuarto que tivo lugar en Estoril. A carreira disputouse sobre 70 voltas ao circuíto de catro quilómetros para un distancia da carreira de 304 quilómetros.
Hieracómpolis
Centro de culto de Horus
John Garstang escavou en Hieracómpolis en 1905-06. Inicialmente esperaba escavar o sitio da cidade, pero atopou dificultades para traballar alí, e pronto dirixiu a súa atención sobre o "forte" do rei da segunda dinastía Khasekhemwy no seu lugar. Por baixo do "castro", Garstang escavou un cemiterio predinástico composto por 188 tumbas, que serviu a maior parte da poboación da cidade nos últimos períodos pre-dinásticos e dinásticos, revelando as prácticas de enterramento dos exipcios non da elite que vivían en Hieracómpolis.
Gran Premio de Portugal de 1987
A carreira foi gañada polo campión do mundo, o francés Alain Prost pilotando un McLaren MP4/3. Prost terminou 20 segundos por diante do piloto austríaco Gerhard Berger que pilotaba un Ferrari F1/87. Nelson Piquet terminou terceiro pilotando un Williams FW11B. A vitoria foi a 28º vitoria nun Gran Premio de Prost, eclipsando a marca de Jackie Stewart de todos os tempos.
A carreira viuse empañada por unha colisión de varios coches na primeira volta. Piquet e Michele Alboreto (Ferrari F1/87) chocaron ao principio, Derek Warwick (Arrows A10), Satoru Nakajima (Lotus 99T), Martin Brundle (Zakspeed 871), Christian Danner (Zakspeed 871), Philippe Alliot (Lola LC87), René Arnoux (Ligier JS29C) e Adrián Campos (Minardi M186) víronse todos involucrados no accidente subseguinte. Só Danner foi incapaz de reiniciar xa que o equipo Zakspeed só tiña un coche utilizable, que foi para Brundle.
Hieracómpolis
Posibles estruturas rituais
A estrutura en Hiercómpolis coñecida como "forte", erroneamnete, é un gran recinto de ladrillos de barro construído polo faraón Khasekhemwy da Segunda Dinastía. Parece ser semellante en estrutura e propósito ritual aos "fortes" identificados incorrectamente construídos en Abidos, todos sen aparente función militar. Descoñécese a verdadeira función destas estruturas, pero parecen estar relacionados cos rituais do reino e da cultura. A relixión estaba entrelazada inexorablemente coa realeza do Antigo Exipto.
A estrutura ritual construíuse sobre un cemiterio prehistórico. As escavacións alí presentes, así como o traballo posterior dos ladróns de ladrillos, prexudicaron seriamente as paredes e provocaron o colapso da estrutura. Durante dous anos, durante 2005 e 2006, o equipo dirixido por Friedman intentou estabilizar a estrutura existente e sustentar as áreas en perigo da estrutura con novos tixolos.