cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gaxate, A Lama
Demografía
Os habitantes desta parroquia van minguando co paso do tempo, debido á emigración das súas xentes a Portugal, Brasil e Europa, na súa maioría. Proba deste feito son as múltiples evidencias arquitectónicas que podemos admirar, como os pazos ou as casas señoriais, algunhas de estilo indiano. Os seus habitantes, con nostalxia, aínda lembran os anos dourados de Gaxate, onde abundaban as tardes de festa e cine, as xuntanzas, faladoiros e os primeiros paseos en coche.
Historia
Os restos arqueolóxicos achados no castro de Gaxate indican que foi unha zona habitada dende tempos remotos.
Durante o feudalismo, os nobres ocupaban o poder e posuían ostentosas casas que aínda hoxe se poden atopar. Máis tarde, no século XV, Gaxate pertenceu ao Condado de Soutomaior, e crese que Pedro Madruga e a súa esposa Dona Urraca tiveron casa en Gaxate.
Gaxate era un lugar innovador, foi a primeira parroquia do municipio e unha das primeiras da provincia que contou con luz eléctrica grazas á enerxía xerada por unha fábrica de electricidade alí situada.
Cañás, Cañás, Carral
Cañás é un lugar da parroquia de Cañás no concello coruñés de Carral na comarca da Coruña. Tiña 45 habitantes no ano 2016 segundo datos do INE dos cales 25 eran homes e 20 eran mulleres.
Berta Collado
Berta Collado Rivera é unha presentadora e periodista española nacida o 3 de xullo de 1979 en Talavera de la Reina, (Toledo), aínda que creceu en Navalmoral de la Mata (Cáceres), debido á vida profesional dos seus pais.
Traxectoria
Realizou traballos de prensa escrita en varias empresas e gabinetes de comunicación. Comezou no periodismo con 20 anos, chegando a licenciarse, e compaxinando a súa carreira con diferentes traballos relacionados co sector. Nada máis finalizar a súa carreira, realizou un máster en comunicación televisiva.
Ademais, antes xa realizara un curso en TVE de locución e presentación de programas de televisión e un ano de interpretación. Comezou en televisión no ano 2004, concretamente na cadea de televisións locais Punto TV, pertencente ao grupo Vocento.
En Onda 6 foi presentadora da segunda tempada do programa Do U Play?, dirixido por Nacho Niño. Máis tarde, os canais AXN e Sony en VEO contaron con ela para presentar o seu programa Insert Coin. Ademais, realizou traballos de modelo publicitaria para varias marcas, prestando a súa imaxe para Deuralde, protagonizou un vídeo das Fuerzas Armadas Profesionales, e colaborou en curtas.
No 2006 copresentou e fixo reportaxes no programa deportivo de Cuatro, Maracaná 06. En xaneiro de 2007 fixo de reporteira para Cuatro en U.V.E., producido por Cuarzo Producciones. O 3 de marzo de 2007 comezou a presentar Esta tarde con esta gente, un programa de humor producido por Zeppelin TV que só durou dúas fins de semana.
O 5 de novembro de 2007 incorporouse ao programa de La Sexta Sé lo que hicisteis... como reporteira de eventos políticos e deportivos, interpretando cada vez personaxes máis diversas. En outubro de 2008, Berta protagonizou a campaña "Somos Extremadura", con anuncios en solitario e xunto a outros personaxes famosos. En novembro de 2008, cando cumpriu un ano da súa incorporación a Sé lo que hicisteis..., Berta deixou o programa Insert Coin, que presentaba dende hai dous anos e medio, xa que o seu traballo como reporteira ocupaba case todo o seu tempo.
En febreiro de 2009, apareceu na portada da revista para homes FHM. En xuño de 2009, Berta foi nomeada a 22ª muller máis sexy do mundo polos españois votantes da prestixiosa revista FHM, onde apareceu na súa portada en febreiro.
No verán do 2009, Berta volveu a ter máis protagonismo en Sé lo que hicisteis.... Durante as vacacións do seu compañeiro Dani Mateo, Berta substitúeo facendo a sección de noticias "Berta y la actualidad". E no mes de agosto, cubriu as vacacións do seu compañeiro, Miki Nadal, facendo a súa sección. A principios do 2010, Berta Collado renovou o seu contrato con La Sexta e ademais de reportaxes e sketchs conta cunha sección diaria no plató. O 25 de febreiro do 2010 presentou, de forma puntual, o programa enteiro e por primeira vez, substituíndo á presentadora Patricia Conde. A partir do 5 de xullo do 2010, Berta converteuse na presentadora substituta do programa durante as vacacións de Patricia Conde e o programa pasou a chamarse "Sé lo que hicisteis.. verano".
En abril do 2010 anunciouse durante o Festival de cine español de Málaga que protagonizaría a súa primeira película, “Sin cita previa”, ó carón do seu compañeiro televisivo Miki Nadal. A rodaxe empezaría despois do verán, compaxinando o programa coa rodaxe e filmando as fins de semana, pero ao rexeitar Miki Nadal o papel na película, tal como anunciou no seu Twitter, Berta seguiu os pasos do seu compañeiro e non vai a interpretar o papel de protagonista en dita película.
Foi elixida polos lectores de terra.es a mellor reporteira da TV. Está considerada unha das 10 mulleres máis sexys de España. Movistar joven elixiuna 'La chica de la semana' en agosto do 2010. No 2010, foi nomeada a 11ª muller máis sexy do mundo e 7ª polos españois votantes da revista FHM. En outubro do 2010 foi portada da revista Must! magazine.
Foi galardoada co premio Top Glamour Mujer del Año á mellor comunicadora. O 11 de novembro do 2010 foi recoñecida como Rostro Revelación 2010.
No verán de 2016 substitúe a Inés Ballester como presentadora no programa Amigas y conocidas de TVE do que forma parte como colaboradora habitual desde 2015.
Gundemaro
miniatura|dereita|250px|Mapa político do Suroeste europeo arredor do ano 600 d.C onde se reflicten tres diferentes territorios baixo goberno visigodo; Galicia (Gallaecia), España (Hispania), e [[Septimania.]] Gundemaro, finado en Toledo no 612, foi un monarca visigodo que reinou no reino visigodo da Península Ibérica (Hispania), Septimania e reino de Galiza (Gallaecia) entre os anos 610 e 612.
Traxectoria
Tras encabezar a facción aristocrática descontenta e asasinar ao seu predecesor, Viterico, no ano 610 accede ao trono real. Desempeñara o cargo de gobernador da Septimania, o que lle permitiu sumar os apoios dos católicos e unha vez proclamado rei iniciou un período de represalias contra aqueles que se lle opuxeran.
Un conde da Septimania chamado Bulgar mantivo con Gundemaro un epistolario, Sex epistolae ad Gudamarum regem, et ad varios episcopos, recollido na Patrologia Latina de Migne e ofrece datos interesantes tanto de política interior como de política exterior do reino visigodo.
O seu curto goberno caracterizouse polas loitas contra os vascóns, que se espallaban ata o val do Ebro, e que Leovixildo tratara de sufocar infrutuosamente. Tamén iniciou un período de alianzas con reis francos merovinxios, que terminarían pouco despois coa súa morte natural segundo as crónicas (algo pouco habitual nos monarcas daquela época) en 612 na cidade de Toledo. Segundo a Chronica Regum Visigotthorum, Gundemaro reinou durante un ano, dez meses e 14 días.
miniatura|esquerda|Estatua de Gundemaro
A Lomba, Rubiós, As Neves
A Lomba é un lugar da parroquia de Rubiós, no concello pontevedrés das Neves. Segundo datos do Instituto Galego de Estatística do 2009 ten 55 habitantes (27 homes e 28 mulleres)
Marcia Cross
Traxectoria
Marcia é unha das tres fillas da parella formada por Janet, mestra, e Mark Cross, adestrador persoal. Cursou os seus estudos no Instituto de Marlborough High School. Tras rematar en 1980, pasou á escola de artes escénicas Juilliard, diplomándose en actuación en 1984. Nese mesmo ano comezou a actuar na televisión, no serial diúrno The Edge of Night, interpretando o personaxe de Liz Correll. Pouco despois mudou a súa residencia de Nova York aos Ánxeles e principou a actuar en filmes para televisión, como The Last Days of Frank and Jesse James, xunto a Johnny Cash e Kris Kristofferson. En 1986 uniuse ao elenco do serial One Life to Live, no papel de Kate Sanders que interpretou ata 1987. E logo comezou a facer papeis de actriz convidada en series de horario de máxima audiencia como Who's the Boss?, Quantum Leap, Knots Landing e Cheers e en 1992 a elixírona para interpretar a Kimberly Shaw no serial de hora emitido en horario de máxima audiencia Melrose Place, inicialmente ía participar nun único episodio pero impresionou de tal xeito aos produtores que se fixo un personaxe fixo, permanecendo ata a quinta tempada. Apareceu tamén en episodios de comedias como Seinfeld, Boy Meets World, Ally McBeal, Spin City e King of Queens, en papeis dramáticos en CSI, Strong Medicine, Profiler e Touched by an Angel.
Painted Dreams
Painted Dreams foi un serial radiofónico estadounidense, que está recoñecido como a primeira soap opera realizada nos Estados Unidos.
Desenvolvemento
O serial creouno Irna Phillips para a emisora WGN, comezou a emitirse o 20 de outubro de 1930, tiña unha duración de 15 minutos e seguía a relación dunha nai viúva americano-irlandesa, Mother Moynihan, coa súa filla. Ademais de escribila, Phillips tamén actuaba na serie ata 1932, cando debido a negativa da emisora a vendelo a unha cadea nacional, como resultado Phillips deixou a serie e creou outra, Today's Children para a emisora WMAQ co mesmo argumento e personaxes. En 1938 WGN vendeu a serie á CBS.
Constantino Céfalas
Constantino Céfalas (en latín Constantinus Cephalas, en grego Κωνσταντῖνος ὁ Κεφαλᾶς) foi un compilador grego bizantino que compilou a parte principal da antoloxía grega, parte que se coñece como antoloxía palatina. Compúxoa a finais do século X e no século XIV foi completada por Planudes.
Da súa vida particular non se coñece nada.
Estandarización da lingua galega
Cando se comezou a escribir de novo a lingua galega a comezos do século XIX non había memoria entre os novos escritores da literatura nin da escrita medieval polo que para escribiren a súa lingua tenderon a adaptar a ortografía da lingua castelá ao galego.
Galego popular
O galego que se empregou na escrita durante gran parte do século XIX estaba moi próximo ao galego falado, sen que a tradición literaria do galego medieval influíse significativamente, pero tampouco houbo realmente escritores dialectais puros, nos textos adoitan convivir solucións interdialectais. Nesta liña de achegamento á fala popular abundan os vulgarismos e os castelanismos, mesmo alternando con formas propias do galego, xa que era o castelán escrito o que actuaba como modelo para uns escritores que carecían de calquera referencia para o galego máis alá do galego popular. Pola contra case non aparecen hiperenxebrismos ou arcaísmos e as vacilacións na escolla e escrita do léxico era a norma. Contra 1880, no final do período, comezou o debate sobre que tipo de galego debería servir de base á lingua literaria, por unha banda estaban os defensores do galego popular, baseado na fala do rural, menos influída polo castelán, e pola outra os defensores dun galego culto, baseado no galego das vilas e cidades e máis castelanizado.
Galego enxebrista
A partir de finais do século XIX, con Antonio López Ferreiro, e sobre todo na época das Irmandades da Fala e a Xeración Nós procúrase a pureza da lingua, mesmo chegando na súa afirmación fronte ao castelán a distorsións do propio léxico galego e a prácticas diferencialistas que deron orixe aos coñecidos como hiperenxebrismos. O castelán deixou de ser o único referente para a creación do léxico novo, recorréndose fundamentalmente a arcaísmos, lusismos e estranxeirismos pero tamén a neoloxismos.
Os Ánxeles, Os Ánxeles, Brión
Os Ánxeles é un lugar da parroquia dos Ánxeles no concello coruñés de Brión, na comarca de Santiago.
O Lombo, Rubiós, As Neves
O Lombo é un lugar da parroquia de Rubiós, no concello pontevedrés das Neves. Segundo datos do Instituto Galego de Estatística do 2009 ten 9 habitantes (5 homes e 4 mulleres)
A Cuarta Parede
A Cuarta Parede é unha revista dixital de crítica de cine, a primeira escrita en galego (aínda que está tamén dispoñible en castelán).
Características
O seu primeiro número publicouse en febreiro de 2011. Os seus directores son o xornalista e crítico cinematográfico Víctor Paz Morandeira e Eloy Domínguez Serén, licenciado en Comunicación Audiovisual e director do documental Fillos de Sansón.
Ten as seguintes seccións:
Antoloxía palatina
miniatura|right|250 px|Antoloxía Palatina, p. 101 Antoloxía de Constantino Céfalas ou Antoloxía Palatina foi unha colección de epigramas destinada a conservar todo tipo de poemas. A compilación foi feita por Constantino Céfalas que viviu sobre o século X no reinado de Constantino VII Porfiroxénito.
Esta antoloxía xa non se consideraba unha obra complementaria da Grilanda de Meleagro como outras anteriores, senón unha obra totalmente nova con fontes orixinais. Salmasio atopouna na biblioteca do elector palatino de Heidelberg en 1606 e por iso é coñecida como antoloxía palatina; en 1632 foi levada ao Vaticano e entón tamén se coñeceu como Códice Vaticano da antoloxía grega.
Hospital El Bierzo
O Hospital El Bierzo ou Hospital O Bierzo é un centro sanitario da cidade española de Ponferrada (provincia de León, comunidade autónoma de Castela e León). Este hospital dá servizo á bisbarras do Bierzo e Laciana. Dispón de diversos servizos para que a zona estea asistida, pois o Hospital Universitario de León se encontra a unha media de 100 quilómetros de toda a bisbarra.
Historia
Na década dos 90 o crecemento da poboación do Bierzo e da cidade de Ponferrada creou un grave problema, pois o hospital de León atopábase moi afastado (100 quilómetros de media) do Bierzo, ao que lle correspondía dar asistencia a toda a provincia de León. O 12 de novembro de 1994 Narcís Serra, vicepresidente do goberno naquela época, inaugurou o Hospital del Bierzo.
Características
O hospital conta con 450 camas, 1 unidade de coidados intensivos, 2 ecógrafos, 4 laboratorios, 40 locais de consulta, 3 salas de partos, 12 quirófanos, 1 sala de reanimación, 1 sala de xogos e diversos servizos.
O hospital conta cun helicóptero que se utiliza para facer servizos vitais de urxencias en accidentes de estradas, en rescates de montaña ou para trasladar enfermos que non poidan ser tratados no hospital e teñan que trasladarse ao Hospital de León.
Accesos
Pódese acceder en coche dende fóra da cidade pola saída 394 da Autovía do Noroeste ou pola Avenida de Galicia, e dende a cidade de Ponferrada coas liñas do TUP (Transporte Urbano de Ponferrada) L2, L5A, L5B, L6, L7, F1, F3 e FE que unen o hospital co centro urbano, a zona antiga na zona alta ou barrios coma Flores del Sil ou La Placa
A Lama, A Lama
San Salvador da Lama é unha parroquia que se localiza no concello da Lama. Segundo o padrón municipal de 2013 tiña 649 habitantes (341 homes e 308 mulleres), cinco máis ca en 2004. Ten 22 entidades de poboación.
Carlota de Mónaco
Carlota Grimaldi, nada en Alxeria o 30 de setembro de 1898 e finada en París o 15 de novembro de 1977, foi filla natural de Luís II de Mónaco e de Marie Juliette Louvet.
Traxectoria
Non foi recoñecida polo seu pai até o 16 de maio de 1919, para que puidese exercer como herdeira ao trono monegasco, xa que seu pai non tivo fillos no matrimonio. Unha vez recoñecida concedéronlle os títulos de Princesa de Mónaco e duquesa de Valentinois. Casou en Mónaco o 19 de marzo de 1920 co conde Pierre de Polignac, do cal se divorciaría en 1933, deixando como froito do matrimonio dous fillos: Rainiero e Antoinette Grimaldi.
Fernando Arribas Arias
Fernando Arribas Arias, nado en Lugo en 1958, é un escritor e divulgador do patrimonio arqueolóxico galego.
Traxectoria
É diplomado en Profesorado de Educación Xeral Básica (especialidade de Ciencias Humanas) e licenciado en Humanidades pola Universidade de Santiago de Compostela. Traballa como técnico de difusión do Museo Provincial de Lugo. Foi membro da comisión territorial do Patrimonio Histórico-Artístico da Xunta de Galicia en Lugo (1987-1992) e da comisión técnica de Arqueoloxía da Xunta de Galicia (1987-1994). É socio-fundador de diversas asociacións relacionadas co patrimonio cultural e, actualmente, é o secretario da Asociación de Amigos do Conxunto Histórico-Artístico de Sargadelos. Conferenciante e investigador, preferentemente sobre cine e etnografía, desde 1993 (xunto con Xosé Manuel Blanco Prado) traballa no Proxecto Carboeira que ten por obxectivo o inventariado e catalogación dos cruceiros da Terra Chá.
Mangole
A illa Mangole (en indonesio: Pulau Mangole, tamén chamada anteriormente xulla Mangola. ) É unha illa de 1.228´5 km² nas illas Sula, que á súa vez forman parte das Illas Molucas en Indonesia. Atópase ao leste da illa Taliabu e ao norte da illa Sanana. No censo de 2010 uns 36.332 habitantes vivían na illa de Mangole. Na súa economía predomina a industria da madeira.
A costa de Mangole ten de ao redor de 295 km de longo, a súa capital é a localidade de Auphonia situada no suroeste. Mangole é, en gran medida, montañosa e boscosa.
Do mesmo xeito que as outras illas de Sula, pertencía ao Sultanato de Ternate. Os Países Baixos, a partir de 1683, convertérona na súa colonia, que se mantivo ata 1949. A continuación, pasou a formar parte da provincia de Maluku (Molucas). Posteriormente, desde 1999 integra a recentemente creada provincia de Maluku Utara.
A maioría dos seus habitantes pertencen ás etnias malaiopolinesias. Nun principio, os residentes de Mangole eran probablemente do leste de Célebes. A maioría da poboación practica o establecido polas crenzas aborixes. Nos últimos anos, con todo, a proporción que profesa o islam foi en aumento. Úsase oficialmente a lingua indonesia, aínda que localmente utilízase a lingua taliabu.
Ana Arias Saavedra
Ana Arias Saavedra, nada en Freán, Sirvián, Guntín o 15 de outubro de 1951, é unha escritora galega en galego e castelán.
Traxectoria
Pasou a súa nenez e xuventude en Lugo e titulouse en Corte e Confección. Tras sufrir unha forte depresión comezou a debuxar e escribir poesía e contos. Colabora nas revista Xistral, do Concello de Lugo, Eiva de Ferrol e en Galicia Digital.
Comunidade (Gales)
Historia e descrición
miniatura|esquerda|[[Barry é a comunidade con maior poboación.]] Ata 1974 Gales dividíase en parroquias civís, baseadas nas parroquias eclesiásticas, que quedaron suprimidas pola Lei de goberno local substituídas por comunidades, quedando todo o territorio galés encadrado en comunidades, incluídas as zonas urbanas, a diferenza de Inglaterra onde existen áreas non integradas nas parroquias.
Os Concellos da Comunidade teñen as mesmas funcións e poderes que os concellos parroquiais inglesas. Á cabeza está o alcalde (maer en galés). Pero non todas as comunidades teñen un Concello, naquelas con moi pouca poboación poden organizarse Asembleas da Comunidade. As grandes cidades como Cardiff están divididas en varias comunidades. En 2001 existían 869 comunidades en Gales, a superficie varía entre Rhayader con 13.945 hectáreas e Cefn Fforest  con 64 hectáreas. Barry é a comunidade con meirande poboación con 45.053 segundo o censo de 2001 e a de menor Baglan Bay, zona industrial sen residentes permanentes.
Casanova, Cañás, Carral
Casanova é un lugar da parroquia de Cañás no concello coruñés de Carral na comarca da Coruña. Tiña 15 habitantes no ano 2016 segundo datos do INE dos cales 6 eran homes e 9 eran mulleres.
Toponimia
Segundo Nicandro Ares Casanova coincide co latín: casa nova.
Nervio musculocutáneo
O nervio musculocutáneo é un nervio do membro superior orixinado polo tronco secundario anteroexterno ou superior. Toma as raíces raquídeas C5, C6, C7 e algunhas veces, tamén C4. Coma nervio, atópase na parte externa da axila e vai cara a parte interna do brazo, fura un músculo e pasa á superficie anterior do brazo, situándose entre o plano muscular superficial e o fondo. Segue descendendo e achégase á parte externa. No cóbado faise superficial e pasa pola canle bicipital. A este nivel dá dúas ramas terminais sensitivas puras, unha anterior e outra posterior.
Relacións
Na axila é a rama máis externa do plexo braquial. Na orixe aparece preto do nervio radial e xa no brazo pasa preto da arteria umeral. Na parte anterior fura o músculo coracobraquial e sitúase entre o bíceps braquial e o braquial anterior.
Ramas colaterais
Ao longo do seu traxecto dá as seguintes ramas colaterais sensitivas:
Tamén dá tres ramas motoras que constitúen o eixo neuromuscular do musculocutáneo, innervando aos seguintes músculos:
A guerra dos mundos
A guerra dos mundos (na versión orixinal The War of the Worlds) é unha novela de ciencia ficción do autor H. G. Wells. É a historia en primeira persoa das aventuras dun protagonista sen nome (e do seu irmán) en Surrey, Londres, cando o planeta Terra é invadido por marciáns. Escrito en 1895–97, é unha das primeiras historias que contan un conflito entre a humanidade e unha raza extraterrestre. Esta novela é unha das máis comentadas no eido da ciencia ficción.
Adaptacións
miniatura|left|border|125px|O trípode A guerra dos mundos tivo varias adaptacións cinematográficas, dramas de radio, libros de banda deseñada, videoxogos, series de televisión, e secuelas ou historias paralelas doutros autores.
Apache OpenOffice Writer
Apache OpenOffice Writer (ata decembro de 2011 OpenOffice.org Writer) é un procesador de texto que forma parte do conxunto de aplicacións libres de oficina Apache OpenOffice que se pode descargar desde Internet. Soporta o formato propietario .doc de Microsoft Word case na súa totalidade, ademais doutros formatos clásicos de documentos. O seu formato nativo de ficheiro está en formato en XML. Pode exportar a ficheiros PDF nativamente sen usar programas intermedios. É multiplataforma como a suite ofimática Apache OpenOffice, da que fai parte. A versión actual é a 4.1.1. miniatura|Apache OpenOffice Writer
Writer é tamén un potente editor HTML tan fácil de usar como un documento de texto. Só con entrar no menú Ver e seleccionar "Deseño para Internet" cambia o formato do cadro de texto, semellándose a unha páxina web, que se pode editar da mesma maneira que se fora un procesador de textos. Con el tamén se poden facer etiquetas, así como tarxetas de presentación facilmente, sen ter que modificar o formato dun documento de texto para isto. Tamén ten unha galería de imaxes, texturas e botóns.
Totalmente configurable, pódese modificar calquera opción de páxina, botóns, barras de ferramentas e outras opcións de lingua, autocorrección, ortografía etc. Existe un corrector gramatical de galego chamado Golfiño.
Ademais pode protexer documentos con contrasinais, gardar versións do mesmo documento, inserir imaxes, obxectos OLE, admite sinaturas dixitais, símbolos, fórmulas, táboas de cálculo, gráficos, hiperenlaces, marcadores, formularios etc.
Formatos
Pódense gardar en 21 formatos de arquivos de texto:
Catro tipos de documentos mestros:
Ademais pode exportar a:
Cándido Comesaña Álvarez
Cándido Comesaña Álvarez, nado en Santo André de Comesaña (Vigo) en 1872 e finado en Redondela o 22 de setembro de 1936, foi un zapateiro e político galego.
Traxectoria
Zapateiro en Coruxo. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido. Foi paseado no punto quilométrico 3 da estrada Redondela-Fornelos (actual PO-250), na parroquia de Reboreda, o 22 de setembro de 1936. Foi soterrado no cemiterio dos Eidos de Redondela.
Vida persoal
Casou con Concepción Comesaña.
Os arquivos do Pentágono
Os arquivos do Pentágono (en The Post) é un filme estadounidense de 2017 dirixido e producido por Steven Spielberg e escrito por Liz Hannah e Josh Singer. Está protagonizado por Meryl Streep como Katharine Graham, a primeira muller dona dun gran xornal estadounidense, e Tom Hanks como Ben Bradlee, o editor executivo de The Washington Post, xunto con Sarah Paulson, Bob Odenkirk, Tracy Letts, Bradley Whitford, David Cross, Bruce Greenwood, Carrie Coon e Matthew Rhys nos papeis secundarios.
Sinopse
Un encubrimento, que abrangueu catro presidentes dos Estados Unidos, empuxou a primeira editora dun gran xornal do país, Katharine Graham, de The Washington Post, e o seu editor xefe, Ben Bradlee, a participar nunha batalla sen precedentes entre xornalistas e o goberno coa publicación dos Papeis do Pentágono.
Xacemento arqueolóxico de Oreto y Zuqueca
miniatura|Parte central do xacemento. Ao fondo, o Cerro de los Obispos O xacemento arqueolóxico de Oreto y Zuqueca é un enclave con restos pertencentes a diferentes épocas, fundamentalmente ibérica, romana, visigoda e árabe.
O xacemento atópase no termo municipal de Granátula de Calatrava, unha localidade pertencente á provincia de Cidade Real. En concreto, áchase a aproximadamente 4 quilómetros ao sur da localidade, a tan só 100 metros do río Jabalón, no marco da ermida de Nuestra Señora de Oreto y Zuqueca, da cal toma o seu nome. Xeograficamente falando a disposición é inmellorable, pois, ademais do río, ao sur conta cunha pequena aglomeración de cerros de non moita altura, o cal permite que existan boas vías de comunicación coa área andaluza.
Este xacemento pódese visitar con guía os sábados, domingos e festivos desde as 10:00 ás 11:45.
Xeografía
O xacemento como tal consta de tres partes diferenciadas. Ao oeste atópase Cerro Domínguez, onde son perfectamente visibles nas súas ladeiras as diferentes terrazas que se corresponden cos restos existentes. A parte central, en chaira, está dominada pola actual ermida, ao redor dela pode visitarse a intervención arqueolóxica musealizada realizada nos últimos anos. Finalmente, ao leste, atópase o Cerro de los Obispos, de forma cónica. O conxunto do xacemento, aínda que pouco explorado, podería superar facilmente as 25 hectáreas de extensión.
Escavacións
miniatura|300x300px|O xacemento acondicionouse para facer máis fácil a visita. As escavacións arqueolóxicas do xacemento comezan no ano 1996. Algunhas estruturas xa eran visibles, como a Ermida, e ao ir a realizar unhas obras de face a consolidala e mellorar a súa conservación acháronse restos romanos -de entre os que destaca unha pía bautismal paleocristiá do século IV- e unha necrópole visigoda. Así, realizouse unha serie de escavacións de urxencia enfocadas neste sentido.
No ano 2000 retómanse as escavacións, e desde entón prodúcense de maneira regular en anos vindeiros. Deste xeito aparecen os primeiros achados musulmáns nese mesmo ano. Na seguinte campaña acháronse diferentes restos, aínda que fundamentalmente uns baños árabes. Xa no 2002, seguíronse consolidando esas estruturas, e séguense producindo achados na necrópole, chegando a niveis iberorromanos.
Na campaña de 2003 empézanse a realizar traballos de cara a converter o xacemento nun enclave turístico perfectamente visitable, aínda que se seguen escavando algunhas zonas -en especial o hammam árabe-. En 2004 localízase unha posible vila tardorromana, e moitas estancias visigodas.
A campaña de 2005 resultaría decisiva desde o punto de vista da musealización, pois está enfocada basicamente a crear os itinerarios turísticos, consolidar e "embelecer" os restos máis visibles e establecer unha serie de explicacións que fagan máis proveitosa a visita. Así, no verán de 2006 o xacemento abriría as súas portas.
Restos materiais
miniatura|300x300px|Forno de cal. Os restos do xacemento son, desde o punto de vista histórico, difíciles de separar, pois ao atoparse en diferentes niveis de ocupación superpostos é frecuente atopar estruturas de habitación con diferenzas cronolóxicas, de varios séculos, pegadas muro con muro.
Os restos máis visibles ou os máis importantes, son varios. En primeiro lugar hai unha impoñente necrópole -das máis voluminosas da Península Ibérica- que alberga gran cantidade de restos romanos, visigodos e árabes. Hai varias tumbas de fosa, e diversos enterramentos que axudan a comprender os usos funerarios destas épocas.
Doutra banda, a estrutura máis visible -e a cal foi a orixe das escavacións- é unha ermida, a cal dá nome ao xacemento. Na actualidade a súa interpretación ofrece dúbidas desde o punto de vista historiográfico, pois non só se solapa con parte do conxunto funerario senón que a súa planta parece ter continuidade espacial. Isto supón unha certa reutilización do espazo sacro a través das épocas.
Durante as campañas de escavación unha das estruturas que máis se estudou é o hamman árabe, é dicir, os baños. Atopáronse canalizacións, e puidéronse constatar estruturas de cara a integrar augas quentes e frías. Doutra banda, atopouse un forno para queimar cal, con restos dese material.
Tamén hai documentadas un gran número de estruturas habitacionais, de diferentes épocas.
Musealización
A zona na que se enmarca o xacemento é unha área de interese turístico desde o punto de vista arqueolóxico. Son moitos os xacementos que se poden atopar, ademais deste e o Cerro de La Encantada.
A posta en valor do funcionamento levouse a cabo establecendo un conxunto de pasarelas metálicas por encima do xacemento. Mesmo, na parte central hai unha sorte de atalaia que permite ver, de maneira global, o xacemento desde un punto de vista privilexiado.
Irtio
Irtio é unha banda galega de música folk creada no ano 1998.
Historia
As primeiras incursións de Irtio no mundo discográfico, veñen da man desta xeira de concursos. Pero non será até o ano 2003, cando Irtio publique o seu primeiro traballo en solitario: Mar de Pedra.
Gravado nos estudios Casa de Tolos, con Isaac Palacín e Segundo Grandío como técnicos de son, con colaboracións tan salientables como as de Anxo Pintos, Uxía ou o mesmo Isaac Palacín, e masterizado nos EUA por un dos enxeñeiros de son máis prestixiosos do mundo, Bob Katz, Mar de Pedra supuxo a confirmación definitiva da proposta musical de Irtio.
Un son anovador, con densas harmonías e ricos timbres, fresco, con sabor atlántico foi o que puideron degustar todos aqueles que se achegaron a este Mar de Pedra ao longo de toda a xeografía galega, percorrendo os festivais máis importantes do país.
Nesta nova entrega, Irtio proponnos unha viaxe de cores vivas, de optimismo, de posmodernidade pero sen perder de vista a nosa tradición oral. Unha viaxe cunha tripulación sólida e experimentada, arroupada da que sen dúbida será unha das voces masculinas máis importantes de Galicia, Rodrigo Cuevas.
Vórtice, este é o título co que a banda de folc galego, Irtio, retoma a súa actividade discográfica despois dunha pausa de case sete anos. Cunha formación máis asentada e experimentada, aínda que cunha liña de traballo e procedementos similares a Mar de Pedra, Irtio incorpora unha novidade substancial: a voz masculina de Rodrigo Cuevas.
Este folc posmoderno con sabor atlántico, ven a continuar aquel son anovador de Mar de Pedra co que sorprenderon no ano 2003, sen deixar de lado as raíces tradicionais. Este remuíño de sonoridades amalgamadas, densas tímbricas e as máis elaboradas sutilezas son o froito de anos de laborioso traballo e reflexión, no que se amosan a sensibilidade e a particular forma de entender a música tradicional e as músicas actuais.
Neste disco atopamos dous colaboradores de luxo, que veñen a elevar aínda máis o nivel interpretativo de Vórtice. Trátase dun dos violíns clásicos máis importantes deste país, Leonardo Blanco, profesor de violín del CMUS Superior de Vigo e asiduo colaborador nos directos de Irtio, e dos saxofóns de Ismael Porto, profesor de CMUS profesional de Ribadeo. Vórtice, ese fluír ascendente de aire, representa a volta á escena dunha das bandas de folc máis importantes da última década. Este novo proxecto supón ademais un punto de inflexión no futuro de Irtio, xa que logo se converten nos produtores da súa música.
Pequeniña é o primeiro single de Vórtice, unha reinterpretación da tradición oral galega na que Irtio amosa a súa particular visión deste pasodobre recollido nas terras de Gargamala. Cun inconfundible sabor atlántico, recrea unha das páxinas máis fermosas desta herdanza cultural.
Óptimo climático medieval
O óptimo climático medieval ou período cálido medieval foi un período de clima extraordinariamente caloroso na rexión setentrional do Océano Atlántico, que durou dende o século X ata o século XIV. Algúns estudosos tamén se refiren ó suceso como «anomalía climática medieval». O óptimo climático medieval cítase a miúdo nas discusións sobre cambio climático, quecemento global ou efecto invernadoiro. miniatura|
A investigación inicial
A investigación inicial do Óptimo Climático Medieval e da posterior Pequena Idade de Xeo realizouse principalmente en Europa, onde estes fenómenos foron moi obvios e estaban claramente documentados. Inicialmente creuse que os cambios de temperatura eran globais. Non obstante, esta visión foi cuestionada; o informe do Grupo intergobernamental sobre o cambio climático (GICC) do ANO 2001 resúmese dicindo:«(…) a evidencia actual non apoia períodos globalmente sincronizados de frío anómalo ou calor moderada, e os termos Pequena Idade de Xeo e Óptimo Climático Medieval parecen ter unha limitada utilidade como descrición de tendencias de cambios na temperatura media global ou de hemisferios en séculos pasados». Os rexistros de temperaturas globais obtidos a partir de bloques de xeo, aneis de árbores e depósitos lacustres demostran que, globalmente, a Terra puido ter unha temperatura lixeiramente máis fría (uns 0,03 graos Celsius) durante o 'Período Cálido Medieval' que a principios e mediados do século XX, pero algúns científicos consideran que non hai documentación suficiente da súa existencia no hemisferio austral. Os paleoclimatólogos, que desenvolven reconstrucións rexionais do clima en séculos anteriores, etiquetan o intervalo máis frío como Pequena Idade de Xeo e o intervalo máis caloroso como Óptimo Climático Medieval. Seguindo esta convención, outros científicos que estudan un suceso significativo do clima e ven que se atopa nos períodos da Pequena Idade de Xeo ou do óptimo climático medieval, asocian eses eventos ó período. Algúns sucesos do Óptimo Climático Medieval son eventos chuviosos ou eventos fríos en lugar dos eventos estritamente calorosos, particularmente na rexión antártica central, onde se observaron patróns climáticos opostos ós do Atlántico Norte. O Óptimo Climático Medieval coincide parcialmente co máximo na actividade do Sol denominado Máximo Medieval, que tivo lugar entre os anos 1100 e 1250.
Atlántico norte e rexións norteamericanas
Durante o Óptimo Climático Medieval, o cultivo da uva e a produción de viño creceron tanto no norte de Europa coma no sur de Gran Bretaña. Os viquingos aproveitaron a desaparición do xeo nos mares para colonizar Groenlandia e outras terras periféricas do norte do Canadá. O Óptimo Climático Medieval foi seguido pola Pequena Idade de Xeo, un período máis frío que duraría ata o século XIX, cando empezou o período actual de quecemento global. Na baía de Chesapeake, Maryland, os investigadores encontraron altas temperaturas durante o Óptimo Climático Medieval (entre 800-1300) e a Pequena Idade de Xeo (sobre 1400-1850), posiblemente relacionadas cos cambios na forza da circulación termohalina no Atlántico Norte. Os sedimentos demostran que o pantano de Piermont, o máis baixo do val do Río Hudson, móstrase seco nese período do Óptimo Climático Medieval de 800-1300. As prolongadas secas afectaron a moitas partes do occidente dos Estados Unidos e especialmente a parte oriental de California e a occidental da Gran Cunca, entre a Serra Nevada e mais as Montañas Rochosas. En Alasca, os tres intervalos de tempo experimentados de calor moderada comparable son: 1-300, 850-1200, e posteriormente 1800.
A datación mediante radiocarbono no Mar dos Argazos amosa que a temperatura na superficie do mar era aproximadamente 1 °C menor que hoxe hai aproximadamente 400 anos (a Pequena Idade de Xeo) e hai 1700 anos, e aproximadamente 1 °C maior que hoxe hai 1000 anos (durante o Óptimo Climático Medieval).
Outras rexións
Unha perforación de xeo ó leste da Bransfield Basin, na Península Antártica, identifica claramente os sucesos da Pequena Idade de Xeo e o Óptimo Climático Medieval. A perforación amosa un período claramente frío sobre o ano 1000–1100, ilustrando o feito de que durante o Óptimo Climático Medieval global había, rexionalmente, períodos de calor moderada e incluso de frío.
Os corais tropicais do océano Pacífico suxiren que as condicións relativamente frías e secas poden persistir coa configuración do fenómeno de El Niño e La Niña. Malia que hai unha escaseza extrema de datos de Australia sobre o Óptimo Climático Medieval e a Pequena Idade de Xeo, existe evidencia nos sedimentos do lago Eyre de que durante os séculos IX e X este permaneceu cheo aínda que con variacións de nivel.
A investigación dos sedimentos no lago Nakatsuna (no centro do Xapón), realizada por Adhikari e Kumon no 2001 verificou a existencia alí do Óptimo Climático Medieval e da Pequena Idade de Xeo.
As temperaturas obtidas a partir do estudo dunha estalagmita dunha cova de Nova Zelandia suxiren que o Período Medieval Cálido ocorreu entre 1050 e 1400, e que foi 0,75 °C máis cálido que o Período Cálido Actual. Nese país tamén se acharon evidencias do Período Medieval Cálido nos aneis dunha árbore duns 1100 anos.
Sisebuto
Sisebuto (? - 621), rei dos visigodos entre os anos 612 e 621. Sucedeu a Gundemaro, finado de morte natural no ano 612, e posiblemente pertencía á mesma facción do seu predecesor. A el atribúeselle a construción da igrexa de Santa Leocadia en Toledo, e que máis tarde foi sede de catro concilios relixiosos. Morreu en febreiro de 621 en Toledo en circunstancias estrañas, posibelmente envelenado, e foi sucedido polo seu fillo Recaredo II. miniatura|150px|esquerda|Estatua de Sisebuto en [[Toledo.]]
Traxectoria
miniatura|250px|Mapa político do Suroeste europeo arredor do ano 600 d.C onde se reflicten tres diferentes territorios baixo goberno visigodo; Galicia (Gallaecia), España (Hispania), e [[Septimania.]] Polas fontes coñecemos algunhas características persoais de Sisebuto. Desaprobaba o teatro (ao parecer era mal considerado, polo menos entre os católicos, xa que Isidoro de Sevilla tamén o desaprobaba) e nunha carta reprocha ao bispo Eusebio de Tarraco (que xa aparece como bispo no sínodo da Tarraconense de 614) o seu interese polas artes escénicas. Sabemos que nomeou bispos, porque na mesma carta na que increpaba a Eusebio, mandaba a este, como metropolitano, consagrar o portador da carta como bispo de Barcino. Opoñíase á entrada dos bispos nos mosteiros, desde cando o quixo facer Cecilio de Mentesa.
Foi un dos primeiros gobernantes en Europa en facer unha persecución aos xudeus.
Como escritor gozou de certa sona, grazas a un poema sobre os eclipses (a chamada Epistula sisebuti, coa colaboración de Isidoro de Sevilla ) e á obra Vida e paixón de San Desiderio, onde narra a vida do santo galo, executado en 606 ou 607 por orde do rei Teodorico de Borgoña e da súa avoa a visigoda Brunexilda, ambos enimigos de Gundemaro e outros reis visigodos.
Emilio Pita
Emilio Pita Robelo,   en ocasións nomeado erroneamente como Emilio Pita Romero   ou mesmo Emilio Pita Romelo, máis comunmente coñecido simplemente como Emilio Pita   , nado na Coruña o 15 de outubro de 1907 e finado en Buenos Aires o 7 de decembro de 1981, foi un poeta e musicólogo galego.
Traxectoria
Con doce anos de idade emigrou a Buenos Aires. Regresou a Galiza cando se proclamou a II República tomando contacto co Partido Galeguista e co nacionalismo galego. Viviu en Galiza durante os anos 1933 e 1934. Logo marchou de novo e non volveu a visitar a terra natal.
Pita, que comezara a traballar nunha casa comercial de Buenos Aires, foi un autodidacta que chegou a posuír unha grande formación literaria e musical.
Na década de trinta comezou a colaborar con publicacións nacionalistas da propia Galiza, escribindo artigos para a revista Nós de Santiago e Yunque de Lugo.
En 1942 publicou Jacobusland, o seu primeiro poemario, con ilustracións de Alfonso Daniel Rodríguez Castelao. Trátase dun libro onde sobreasae por riba de todo a traxedia da guerra civil, e no que o poeta pon de manifesto a inxustiza da barbarie e do exilio. Igualmente, apreciamos a nostalxia da Galiza tal e como era antes do conflito bélico. Para algúns autores, Jacobusland constitúe o máis claro antecedente á poesía social.
Outros libros de versos son Cantigas de nenos (1944), ''Os relembros. As cantigas (1959), O ronsel verdegal (1964) e Serán'' (1974). En 1963 presentou o poemario Polos camiños do pobo ao premio Rosalía de Castro do Centro Galego de Buenos Aires, libro que sería editado postumamente en 1999. Con motivo da aparición do seu libro ''Os relembros. As cantigas'', en 1959, fíxoselle unha homenaxe nos salóns do Centro Pontevedrés Bonaerense; alí estaban presentes diversas delegacións de centros galegos e interviron para falaren da figura e obra poética de Emilio Pita, Eduardo Blanco Amor e Ramón Suárez Picallo.
Compuxo numerosos poemas, algúns dos cales aparecen recollidos no Cancioneiro da loita galega, editado en México en 1943 polo Partido Galeguista. Xunto con Lorenzo Varela e Luís Seoane, é un dos primeiros escritores do social-realismo poético galego.
Alén de poeta e xornalista, o escritor herculino foi tamén musicólogo, o cal influirá de cheo na súa creación en verso, a cal garda unha manifesta relación coa música. De feito, a música e as cántigas valéronlle en máis dun poema para evocar a infancia e o paraíso perdido. O seu amor pola música galega levouno a fundar o cuarteto Ultreya coa finalidade de difundir a música tradicional galega. Con anterioridade participara na dirección artística do coro Lembranzas de Ultreya, fundado en 1932.
En 1981, Pita rematou os seus días en América do Sur. Non era verdadeiramente un exiliado, posto que se trata dun emigrante. Aínda así, o seu contacto cos exiliados era moi estreito, e colaborou desde o exterior coa causa do galeguismo.
Errare humanum est
Errare humanum est é unha locución latina que significa literalmente "o erro é humano". O noso refraneiro di: "ao mellor galgo escápaselle unha lebre". Considérase que o feito de equivocarse é intrínseco á natureza humana, polo que hai que aceptar os erros, e aprender deles para evitar que se repitan. A frase entrou na linguaxe común como un aforismo co que se busca mitigar un fallo, un erro, sempre e cando sexa esporádico e non se repita. A expresión latina completa é: errare humanum est, sed perseverare diabolicum; que traducida literalmente significa: "errar é humano, pero perseverar (no erro) é diabólico." En xeral esta locución é atribuída a Santo Agostiño de Hipona, pero podemos atopar varios precedentes noutros autores clásicos como Cicerón e outros escritores católicos temperáns. Aínda así é difícil asignarlle a paternidade definitiva da idea a algún autor, xa que é moi antiga e remóntase ó sentido común de todos os tempos.
Historia e variantes
O exemplo máis antigo podémolo atopar en Cicerón, (Filípica XII 5.), onde podemos ler: Cuiusvis hominis est errare: nulius nisi insipientis, in errore perseverare ("é propio de calquera home errar, pero ningún home agás o ignorante ten dereito a perseverar no erro").
Algunhas fontes atribúen erroneamente a paternidade desta locución a Séneca o Vello (55 a.C. aprox -. 40 d.C.), aínda que ten outra similar en Exc. Controv. 4.3.: "per humanos errores" ("por erros humanos").
No 1709, o poeta británimo Alexander Pope escribiu a variante: “cometer erros é humano, perdoar é divino”. A comezos do século XX, Buster Brown, un protagonista dos cómics de Richard F. Outcault, exclamou logo dunha tentativa fracasada de incubar ovos na mellor das poltronas de súa nai: “experiencia docet. Sic semper idem. Humanum est errare”. (A experiencia ensina. Así sempre permanecerá igual. É humano cometer erros.) Ao presidente dos Estados Unidos Theodore Roosevelt remóntase a variante: “fracasar é malo, pero é incluso peor non ter intentado nunca ter éxito”. No 2011, Lluís Llort propón outra: “pensar diferéncianos das bestas, errar, dos robots” nun artigo no que lle asigna, erroneamente, a paternidade do orixinal a Séneca.
Significado
O significado é claro: equivocarse é parte da natureza humana; non obstante, isto non pode ser un factor agravante para repetir un erro, senón un medio para aprender da experiencia.
Entroido Ribeirao
miniatura|Volante. miniatura miniatura|esquerda|Volantes bailando. O Entroido Ribeirao celébrase nas parroquias das ribeiras do río Miño, no concello de Chantada. No século XX facíase en Vilaúxe, Líncora, Nogueira de Miño e Santiago de Arriba. Nas primeiras décadas do século XXI só se mantén en Santiago de Arriba, organizado pola Asociación Entroido Ribeirao.
Outras manifestacións semellantes tiñan lugar en Ribeiras de Miño, parroquia do concello de Pantón situada na ribeira oposta do Miño. Tendo paralelismos cos entroidos rurais de Salcedo (A Pobra do Brollón) e da Provincia de Ourense (O Bolo, Verín, Xinzo de Limia ou Laza).
O tempo do Entroido comeza co domingo lambedoiro, segue o domingo corredoiro, e o domingo de Entroido, rematando co luns e martes de Entroido, co testamento, antes da desaparición da máscara.
Nos personaxes destaca o volante, vestido con faixas alternas de cores, amarelas e vermellas, e cun cinto que leva penduradas dúas ducias de campaíñas do gando. Na cabeza leva o pucho, unha estrutura cuberta de cintas e flores de papel, entre as que se coloca unha boneca. Acompañan o volante o peliqueiro, o meco e o maragato, personaxes descoidados na vestimenta, que tratan de protexer e abrir o camiño do volante.
No Entroido da ribeira tamén se representan pequenas pezas teatrais, coñecidas como oficios, obras satíricas realizadas polos propios veciños da ribeira.
Gran Premio da India
O Gran Premio da India foi unha carreira de Fórmula Un celebrada no Circuíto Internacional de Buddh en Greater Noida, Uttar Pradesh, India. A primeira carreira celebrada o 30 de outubro de 2011, foi gañada polo alemán Sebastian Vettel. A nova pista foi oficialmente homologada o 1 de setembro de 2011. Jaypee Sports International Limited é o organizador da carreira de Fórmula Un na India e asinou un contrato de cinco anos con Formula One Management (FOM) para acoller o campionato na India. Pero en agosto de 2013, a FIA anunciou a suspensión do Gran Premio da India.
Historia
Xa en 1997, houbo plans para albergar un Gran Premio da India en Calcuta.