cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lila (planta)
As lilas son as distintas especies do xénero botánico Syringa. Existen arredor de vinte especies aceptadas, das máis de 100 descritas, de fanerógamas na mesma familia cás oliveiras (Oleaceae), nativas de Europa e Asia. As lilas medran desde grandes arbustos a pequenas árbores, de 2 a 10 m de altura. As follas son opostas (ocasionalmente en grupos de tres), deciduas, e na maioría das especies simples e acorazonadas, e pinnadas nunhas poucas especies (por exemplo en S. laciniata ou S. pinnatifolia). As flores prodúcense na primavera, cada unha de arredor de 1 cm de diámetro, brancas, de cor rosa pálida ou máis xeralmente purpúreas, con catro pétalos, en longas panículas, e en varias especies cun forte recendo. A floración comeza logo de 80 a 110 día graos.
Cultivo e usos
As lilas florean nas pólas vellas, e producen máis flores se non se podan. Cando é podada a planta responde producindo pólas vexetativas (chupóns) con alta velocidade de crecemento e sen flores, nun intento de restaurar as pólas suprimidas; unha lila podada produce poucas ou ningunha flor durante dun a cinco ou máis anos, antes que a nova maduración sexa abonda para comezar a florear. As lilas non podadas florean cada ano. De todos os xeitos, debería practicarse regularmente unha poda metódica. Esta faise correctamente despois de finalizada a floración e antes que se formen os gomos.
Medran xeralmente mellor en solos lixeiramente alcalinos.
Os arbustos poden ser podados para previr o mildio, causado por unha pobre circulación do ar.
As lilas purpúreas simbolizan o primeiro amor e as lilas brancas a xuventude e a inocencia.
A madeira de lila é de gran fechado, de poros difusos, extremadamente dura e unha das máis mestas de Europa. O sámago é tipicamente cremoso e a cerna ten varias tonalidades de pardo e púrpura. Úsase para cadaleitos, instrumentos musicais, rabos de ferramentas e coitelos etc. Ao secar, tende a se curvar e xerar fendas. A madeira de lila común é máis dura cá de Syringa josikaea.
Etimoloxía
O nome científico do xénero Syringa deriva de syrinx (xiringa), referíndose ao estado oco das pólas novas dalgunhas especies.
Gaelic Grounds
Gaelic Grounds (en irlandés: Páirc na nGael) é un estadio situado na cidade irlandesa de Limerick propiedade da Gaelic Athletic Association na que se disputan partidos de hurling e fútbol gaélico.
Cynoglossus senegalensis
Cynoglossus cadenati é unha especie de peixe teleósteo da orde dos pleuronectiformes, suborde dos pleuronectoideos, familia dos cinoglósidos e subfamilia dos cinoglosinos, coñecido en galego como lingua de can de Senegal.
Gaelic Grounds
Historia
En 1926 a sección local da GAA mercou unha granxa na zona de Ennis Road para utilizalo como terreo de xogo, tras acondicionalo inaugurouse dous anos despois cun encontro de hurling xuvenil. En 1932 un comité encargado do desenvolvemento do campo tomou as primeiras medidas para a súa mellora: nivelar o terreo, erixir unha tribuna e pechar o terreo cun muro. Nos anos cincuenta xa tiña unha capacidade para 50.000 espectadores. En 1958 erixiuse unha nova tribuna e entre 1986 e 1988 remodelouse completamente o estadio, unha nova modificación realizouse en 2004 ao construírse unha tribuna con capacidade para 12.000 seareiros.
Cynoglossus senegalensis
Taxonomía
A especie foi descrita en 1858 polo naturalista alemán Johann Jakob Kaup, co nome de Arelia senegalensis.
Sinónimos
Ao longo do tempo foi coñecida, adem ais polo nome orixinario que lle puxo Kaup, tamén polos sinónimos:
Subespecies
Durante un tempo admitíronse tres subespecies, hoxe identificadas coas especies que se citan a continuación:
Características
É un peixe plano de corpo ovalado, coa marxe anterior da cabeza semicircular, e rematado nunha cola que se vai estreitando progresivamente, que pode chegar a medir até os 66 cm de lonxitude, aínda que os espécimes apañados na pesca adoitan rondar os 25 cm.
Hábitat, distribución e bioloxía
É unha especie mariña e de augas salobres, demersal, que habita en augas costeiras tropicais sobre fondos areosos ou lamacentos, a profundidades de entre os 10 e os 110 m, no Atlántico oriental, entre os 22° N e os 18° S, e entre os 18° W e os 14° E, desde o Mauritania até Angola.
Pesca
Cynoglossus senegalensis é unha especie comestíbel, que se pesca nas zonas 34 e 47 (Atlántico centro-oriental e Atlántico sueste, respectivamente).
Mi Tierra (Vilagarcía de Arousa)
Mi Tierra foi un semanario editado en Vilagarcía de Arousa en 1897.
Historia e características
Subtitulado Revista científico-literaria y de intereses generales, apareceu en febreiro de 1897. Periódico semanal redactado en castelán e galego dirixido por Lisardo Rodríguez Barreiro, que tiña como administrador a Manuel del Río Candamo. Publicou poemas e narracións do director e de Nicolás Taboada Fernández, Alfredo Brañas, Luis A. Mestre, Francisco Romero Blanco, J. M. M. Rodríguez Vázquez, Eladio Rodríguez González, Benito Losada Astray, Alfredo Vicenti, Juan Barcia Caballero e Francisco Añón. Permaneceu na rúa polo menos até abril de 1897.
Superjudge
Superjudge é o segundo álbum da banda estadounidense de stoner rock Monster Magnet, publicado o 6 de abril de 1993 a través do selo A&M Records.
Listaxe de cancións
Todos os temas compostos por Dave Wyndorf agás onde se indique.
Amaral (cráter)
Amaral é un cráter do planeta Mercurio. Ten un chan liso, con depósitos importantes o redor do cráter procedentes do material expulsado trala formación do cráter, posúe varios pequenos cráteres secundarios no seu interior e un de tamaño medio que está cara o norte (preto do bordo), o seu bordo é complexo, con moitos socalcos e chanzos, e sobre todo ten un complexo pico central. O cráter semella visiblemente máis novo cá superficie chea de cráteres que hai en torno a el.
O seu pico central
Pero a característica máis interesante de Amaral é o seu pico central. Este pico central está formado en realidade por un conxunto de pequenos picos moi fragmentados o redor dun macizo central máis grande e moito menos fragmentado. As características deste pico central son semellantes ás do cráter Eminescu, o cal posúe grandes formacións de depresións entre os riscos que forman o pico central, esta característica vista en Eminescu é un indicio para a procura destas depresións entre os riscos brillantes de Amaral.
A cor do pico central observada en imaxes realzadas en cor, tamén chama a atención. O pico central de Amaral aparece cun brillante azul en contraste coas tonalidades laranxas do material da superficie que hai nas proximidades. A cor diferente do pico central probablemente indica rochas con diferente composición química respecto das rochas que hai na veciñanza.
¡Tré!
¡Tré! (estilizado como ¡TRÉ!) é o décimo primeiro álbum de estudio da banda estadounidense de punk rock Green Day, publicado o 7 de decembro de 2012 en Australia, o 10 no Reino Unido e o 11 nos Estados Unidos a través do selo Reprise Records. É o terceiro disco da triloxía ''¡Uno! ¡Dos! ¡Tré!'', unha serie de álbums de estudio editados entre setembro e decembro de 2012. Green Day comezou a gravar material para o traballo o 14 de febreiro dese ano e rematou o 26 de xuño. ¡Tré! continúa ao disco de estilo power pop ¡Uno!, e ao de garage rock ¡Dos! O título do álbum é un recoñecemento ao batería da banda Tré Cool, que cumpríu 40 anos dous días despois do lanzamento do disco. Cool tamén aparece na portada do traballo. O álbum foi producido polo produtor habitual de Green Day, Rob Cavallo.
San Cosme, San Cosme de Barreiros, Barreiros
San Cosme é unha vila da parroquia de San Cosme de Barreiros no concello lugués de Barreiros na comarca da Mariña Oriental. Segundo o IGE, en 2011 tiña 580 habitantes (273 homes e 307 mulleres).
É a capital do concello.
L'Altet
250px|miniatura|Praia de l'Altet L'Altet é unha pedanía do municipio de Elx, na provincia de Alacant, situada na zona nordés do termo municipal. En 2010 contaba con 5.190 habitantes no seu casco urbano e 1.735 na urbanización costeira de Els Arenals del Sol.
Nela atópase o aeroporto de Alacant-Elx. O casco urbano está a 1 km da costa mediterránea. Conta coas praias de Els Arenals del Sol e L'Altet, esta última de alto valor ecolóxico e distinguida coa bandeira azul.
Bamburgh
miniatura|300px|A vila de Bamburgh, vista dende o castelo. Bamburgh é unha vila e parroquia civil, na costa de Northumberland, Inglaterra.
No ano 2001 tiña unha poboación de 454 habitantes, que se reduciu a 414 no censo de 2011.
Importancia do lugar
A parroquia é notábel por dúas razóns: o impoñente castelo de Bamburgh, con vistas á praia, que foi asede dos antigos reis de Northumbria, e a súa asociación coa heroína vitoriana Grace Darling, que está enterrada alí. Así mesmo está enterrado no seu cemiterio o ornitólogo, botánico e ilustrador Prideaux John Selby (1788-1867), que faleceu nesta vila.
A súa extensa praia de area fina recibiu a Bandeira Azul en 2005. As dunas de Bamburgh, consideradas Sitio de Especial Interese Científico, están detrás da praia. Bamburgh é un lugar moi popular entre os turistas, e está situado dentro da área costeira de Northumberland, declarada Área de Destacada Beleza Natural.
Historia
O lugar que hoxe ocupa o castelo de Bamburgh foi na antigüidade un castro (hillfort) dos celtas britanos, coñecido como Din Guarie, e pode que fora a capital do reino de Bernicia, o reino dos Gododdin, dede a fundación do reino contra 420 até 547, ano en que aparece a primeira referencia escrita do castelo. Nese ano a cidadela foi con quistada polos anglosaxóns gobernados por Ida de Bernicia (Beornice) conveténdose na residencia de Ida.
O autor británico tardomedieval Thomas Malory identificou o castelo de Bamburgh con Joyous Gard, o mítico castelo de Sir Lancelot da lenda do rei Artur e os cabaleiros da mesa redonda.
Bamburgh tamén aparece na serie de videoxogos de mundo aberto Forza Horizon 4 que se publicou en outubro de 2018.
Rafael Zaldívar
Rafael Zaldívar, nado en San Alejo en 1834 e finado en París o 2 de marzo de 1903, foi un médico e político salvadoreño, presidente do seu país entre 1876 e o 6 de abril de 1884, e novamente entre o 21 de agosto de 1884 e 1885.
Goethe-Institut
miniatura|300px|Sede do Instituto Goethe en [[Múnic.]] O Goethe-Institut (en galego Instituto Goethe) é unha institución alemá sen ánimo de lucro cuxo obxectivo é divulgar polo mundo, en especial en países non falantes de alemán, a lingua e a cultura de Alemaña. A súa principal actividade é o ensino da lingua alemá como segundo idioma, mentres que o seu segundo obxectivo é o de fortalecer as relacións culturais internacionais de Alemaña.
O instituto recibe o seu nome en homenaxe ao poeta alemán Johann Wolfgang von Goethe.
Historia
miniatura|Goethe-Institut en [[Praga.]] O Instituto Goethe foi fundado en 1951 como sucesor da Deutschen Akademie (fundada en 1925). Inicialmente o obxectivo principal foi o ensino da lingua alemá a profesores estranxeiros. A partir de 1953 o instituto comezou tamén a ofrecer cursos de alemán a estudantes, e no mesmo ano iniciou un programa para divulgar a lingua alemá noutros países. Entre 1959 e 1960 tódalas institucións culturais gobernamentais de Alemaña que existían ata aquela noutros países, foron unificadas, pasando a formar parte do Goethe-Institut na actualidade.
Durante o goberno de Willy Brandt, a importancia do Goethe-Institut creceu a nivel internacional durante os anos '70, pois formaba parte da política exterior alemá nesa época, a forte divulgación da lingua e cultura alemá.
En 1976 realizouse un "contrato de colaboración" entre o Goethe-Institut e o Auswärtiges Amt (similar á Secretaría de Negocios Estranxeiros). A partir de 1980 elaborouse un novo concepto válido a nivel nacional, polo cal cidades grandes e cidades con universidades pasarían a estar no ámbito de interese do Instituto para o estabelecemento dos seus centros de ensino.
Logo da caída do pano de aceiro en 1989 o instituto intensificou as súas actividades cara ao Europa do Leste, fundando alí novos centros de ensino.
Logo da fusión coa Inter Nationes o día 21 de setembro de 2000, unha institución fundada en 1952 polo Ministerio de Asuntos Exteriores para a divulgación de Alemaña no exterior, o Instituto pasou a denominarse Instituto Goethe Inter Nationes entre xaneiro de 2001 ata xullo de 2003.
En 2004 o Instituto abriu un centro de informacións en Pyongyang, ou sexa a primeira institución cultural occidental localizada en Corea do Norte.
Organización
O instituto é unha organización sen ánimo de lucro con sede en Múnic. Actualmente existen 13 centros do Instituto Goethe en Alemaña e 129 centros espallados en 81 países.
Exames
O instituto desenvolveu diversos exames para estudantes de alemán como idioma estranxeiro (Deutsch als Fremdsprache - DaF) en tódolos niveis: do A1 ata C2. Estes exames poden ser realizados en tódolos Institutos Goethe. Os exames básicos son:
Os Febreiros, San Martiño de Lanzós, Vilalba
Os Febreiros é un lugar da parroquia de San Martiño de Lanzós, no concello lugués de Vilalba, na comarca da Terra Chá.
República Soviética Federativa Socialista de Rusia
A República Soviética Federativa Socialista de Rusia (Росси́йская Сове́тская Федерати́вная Социалисти́ческая Респу́блика, РСФСР) foi a máis grande e máis poboada das quince Repúblicas soviéticas, e converteuse na Rusia actual trala caída da Unión Soviética.
O país estaba dirixido polo Presidente do Soviet Supremo da RSFS de Rusia (título máis recente). A súa capital era Moscova, tamén capital da Unión Soviética.
Nikita Khrushchev transferiu Crimea da RSFS de Rusia á RSS de Ucraína en 1955.
A RSFS de Rusia deixou de ser parte da URSS o 21 de decembro de 1991, 14 días antes de que a URSS deixase de existir. Tralo colapso da Unión Soviética en 1991, a RSFS de Rusia rexeitou a posibilidade dun sistema socialista e comezou reformas. Foi renomeada como Federación Rusa baixo o liderado do Presidente Boris Eltsin. Estivo na Comunidade de Estados Independientes (CEI), fundada trala disolución da URSS, practicamente formada por tódalas Repúblicas Soviéticas, excepto Letonia, Lituania, Estonia e Xeorxia (até 1993).
Viladaíde, San Cosme de Barreiros, Barreiros
Viladaíde é un lugar da parroquia de San Cosme de Barreiros no concello lugués de Barreiros na comarca da Mariña Oriental. Segundo o IGE, en 2011 tiña 44 habitantes (21 homes e 23 mulleres).
Konstantin Lopushansky
Konstantin Lopushansky, nado en Dnipropetrovsk o 12 de xuño de 1946, é un director de cine ucraíno.
Traxectoria
Foi discípulo de Andrei Tarkovskii, colaborando con el en diversas producións, chegando a ser o asistente de produción da película Stalker, considerada como unha das obras mestras do director ruso.
Merece destacarse seu filme Cartas dun home morto (Письма мёртвого человека; Pisma myortvogo cheloveka).
Blackwood
Blackwood (en galés Coed Duon) é unha vila galesa localizada á beira do río Sirhowy no condado de Caerphilly.
Fundouna John Hodder Moggridge, propietario dunha mina nos arredores, nos primeiros anos do século XIX coa intención de convertela nunha vila modelo na que habitasen os seus traballadores. Mais as deplorables condicións laborais que se daban na Revolución Industrial fixo que a localidade se convertese no centro do cartismo no sur de Gales nos anos 1830.
David Ethève
Traxectoria
En 1989, foi invitado ao Banff Center of the Arts do Canadá. En 1991, grazas a unha bolsa de estudos da Fundación Franco-Americana estudou con Janos Starker na Universidade de Indiana, nos Estados Unidos.
Ethéve incorporouse á Orquestra Sinfónica de Galicia no ano da súa formación, en 1992, como violoncello principal, onde permaneceu até a súa baixa definitiva por enfermidade uns meses antes da súa morte.
Actuou en numerosas ocasións como músico de cámara nos auditorios máis prestixiosos de Francia, así como na Casa da Radio deste país, dentro dos programas "France Musique" e "France Culture". Tamén tocou nos festivais de Barcelona, no Festival Mozart da Coruña e nos ciclos de concertos do Centro Galego de Arte Contemporánea, na Universidade de Santiago de Compostela e no Teatro Rosalía de Castro da Coruña.
En 2004 formou, co violinista Giovanni Fabris e o violista David Quiggle (que fora compañeiro seu na OSG) o Trío de corda Manuel Quiroga.
Foi tamén presidente do Comité de Empresa da OSG.
Ethève tamén traballou coa Joven Orquesta Nacional de España, e foi convidado, nos anos 2006 e 2007, por Alberto Zedda ao Festival Rossini de Pésaro para realizar o violoncello continuo das óperas do festival, entre outras Torvaldo e Dorliska, editada en deuvedé polo selo discográfico Dynamic de Xénova. Ademais, era un invitado habitual do ciclo de música de cámara New Performing Arts dos Estados Unidos e, como solista, destacan no seu currículo as súas actuacións coa Orquestra do Conservatorio de París, a Sinfónica de Galicia e a Sinfónica de Colombia.
Paralelamente ao seu traballo como instrumentista desenvolveu unha notábel actividade de dirección de orquestra, gravado bandas sonoras de películas como Os xirasoles cegos, Manolete ou El club de los suicidas.
Convento de Baltar
O convento de Baltar é un edificio de carácter relixioso situado no lugar de Baltar, na parroquia do Val (concello de Narón).
Historia
Foi construído como pazo no século XVI pola última marquesa de Lago-San Sadurniño, María de la Natividad Quindós y Villaroel, Duquesa de la Conquista e Condesa de Cumbres Altas. Por desexo de seu o lugar pasou a ser convento cando o cedeu aos frades claretianos. Da súa construción orixinal só quedan dous grandes brasóns en cantería. A reconstrución data de 1914 con grandes fiestras cadradas, a balconada e os canzorros nos tellados.
Desde a súa reconstrución a comezos do século XX a casa pasou de misión para promoción da fe na zona nos primeiros cincuenta anos, a colexio internacional nos seguintes 50, polo que pasaron preto de 200 sacerdotes. Tamén deu acubillo como albergue dun seminario de adolescentes misioneiros.
No edificio hai unha Capela do Sagrado Corazón cun retablo preciosista e a fonte de estilo barroco.
-970
Outros
Historia ano a ano
Catalpa
dereita|thumb|220px|Flores da catalpa común dereita|thumb|220px|Unha catalpa en Corea
Catalpa (das linguas norteamericanas catawba), é un xénero de árbores caducifolias da familia das bignoniáceas, nativo de rexións temperadas de América do Norte, as Indias Occidentais, e a Asia oriental.
En Galiza emprégase coma ornamental e árbore de sombra en xardíns urbanos e rúas; especialmente a especie Catalpa bignonioides.
Descrición
As catalpas medran de 10 a 25 m de altura, recoñecéndose doadamente polas súas grandes follas acorazonadas trilobuladas, con flores brancas ou amarelas en amplas panículas. Polo outono botan uns característicos froitos de 20 a 50 cm de lonxitude que lembran aos legumes, e que conteñen numerosas sementes miúdas e achatadas; cada semente ten dúas ás delgadas que axudan no esparexamento eólico. Ás veces as especies de Catalpa confúndense co tung pola semellanza das follas.
Ecoloxía
Son árbores axeitadas para sombra densa, sendo un popular hábitat para numerosos paxaros, fornecendo un bo abeiro contra a choiva e o vento.
A árbore é o alimento vexetal para o verme Catalpa sphinx.
A catalpa máis vella que se coñece áchase no parque do Capitolio do Estado de Míchigan (EUA) e plantouse en 1873.
Taxonomía
O xénero foi descrito por Giovanni Antonio Scopoli e publicado en Introductio ad Historiam Naturalem 170. 1777. A especie tipo é: Catalpa bignonioides O nome deriva dos catawba americanos nativos dos Estados Unidos que chamaban a árbore de catawba(o uso de Catalpa é un erro de transcrición do botánico Scopoli, que fixo a primeira descrición formal do xénero).
Especies
Catalpa brevipes Urb.
Catalpa bungei C.A.Mey.
Catalpa cassinoides Spreng.
Catalpa denticulata Urb.
Catalpa domingensis Urb.
Catalpa duclouxii Dode
O coleccionista de ósos
O coleccionista de ósos (en The Bone Collector) é un filme estadounidense de suspense psicolóxico dirixido por Phillip Noyce e producido por Martin Bregman. Está protagonizado por Denzel Washington e Angelina Jolie. Está baseada na novela homónima de Jeffery Deaver e conta a historia dun detective tetrapléxico, Lincoln Rhyme.
Catalpa
Especies
Catalpa ekmaniana Urb.
O coleccionista de ósos
Estreouse en galego o 25 de febreiro de 2012 a través da TVG.
Catalpa
Especies
Catalpa fargesii Bur.
Catalpa henryi Dode
Catalpa heterophylla Dode
Catalpa himalayensis Hort. ex Dippel
Catalpa hirsuta Spreng.
Catalpa kaempferi Siebold & Zucc.
Catalpa longisiliqua Cham.
Catalpa longissima (Jacq.) Dum.Cours.
Catalpa macrocarpa Ekman
Catalpa microphylla Spreng.
Catalpa nana Hort. ex Dippel
Catalpa oblongata Urb. & Ekman
Catalpa obovata Urb.
Catalpa ovata G.Don
Catalpa pottsii Seem.
Catalpa pubescens (Griseb.) Bisse
Catalpa pumila Hort. ex Wien.
Catalpa purpurea Griseb.
Catalpa silvestrii (Pamp. & Bonati) S.Y.Hu
Catalpa speciosa Warder ex Engelm. - Catalpa norteña
Catalpa thunbergii Hort. ex Wien.
Catalpa tibetica Forrest
Catalpa vestita Diels
Catalpa wallichiana Hort. ex Wien.
Julio García Comesaña
Julio García Comesaña, nado en Vigo en 1968, é un xestor e político galego, actual conselleiro de Sanidade.
Traxectoria
Licenciouse en Física na Universidade de Santiago de Compostela (1993) coa especialidade de Electrónica e fixo anos máis tarde un mestrado en administración sanitaria.
Comezou a traballar en radiofísica en 1993 no policlínico Povisa de Vigo, despois no hospital Universitari Vall d'Hebron, e finalmente no Hospital do Meixoeiro de Vigo, do que foi director de centro e posteriormente director operativo do hospital (2005-11). En 2013 foi nomeado subdirector xeral de ordenación asistencial e innovación organizativa do SERGAS. Foi director de procesos asistenciais da área sanitaria de Vigo, e en 2018 foi nomeado xerente da área sanitaria de Ourense. En 2019 pasou a ser xerente da área sanitaria de Vigo.
En setembro de 2020 foi nomeado conselleiro de Sanidade por Alberto Núñez Feijóo.
Xogo do abellón
O abellón (deriva de abella, do latín apicula, -ae, que realmente era o diminutivo de apis, -is) é un xogo infantil para nenos, ten varias versións, nunha xogan tres nenos ou mozos, un ponse no medio e coas mans na boca imita o zunido dun abellón e ao tempo que se move ten que lle dar labazadas aos outros dous e evitar que llas dean a el; noutra versión os rapaces maiores imitando o movemento e ruído dun abellón rodean a un máis pequeno, pícano co dedo e este ten que atinar quen lle dera a picada.
Río Dniéper
O Dniéper (en ruso: Днепр/Dnepr; en belaruso: Дняпро/Dnyapro, en ucraíno: Дніпро/Dnipro) é un río con 2290 km de percurso (o cuarto en Europa logo do Volga, o Danubio e o Ural).
Baxán
O topónimo Baxán pode referirse a:
Río Dniéper
Percorrido
O Dniéper desauga no mar Negro cun longo estuario, non lonxe da cidade de Odesa, a occidente da península de Crimea. O seu caudal medio na foz é de 1670 m³/s.
A conca hidrográfica do Dniéper abrangue unha área de 516 000 km², unha superficie maior que a de España, o que a torna na terceira en Europa, despois das do Volga e do Danubio.
Explotación económica
Nos últimos 800 km do río está regulado por unha serie de grandes encoros. Estes encoros son: o de Kíiv (Kyivs'ke) (922 km², cunha lonxitude de 110 km e unha largura de 12 km, presenta gran cantidade de algas), o de Kaniv (582 km²), o de Kremenchuk (2252 km²), o encoro de Dniprodzerzhin (567 km²), o de Zaporiz (410 km²) e o de Kakhov (2155 km²). As presas destes encoros son utilizados para producir enerxía hidroeléctrica, que representa sobre do 10% electricidade xerada en Ucraína.
Nome e historia
O río Dniéper é mencionado polo grego Herodoto no Século V a.C. como Borysthenes. Os historiadores romanos denominárono Danaper. O vello nome usado na época medieval, cando do Rus de Kíiv, era Slavutich.
O Dniéper foi de sempre a principal vía de comunicación nesta zona, facilitando as comunicacións entre o Mar Negro e o mar Báltico. A través desta ruta fluvial, viquingos e polacos, se moveron cara o sur.
Cidades ás beiras do Dniéper
Desde o seu nacemento até a desembocadura temos entre as cidades principais erguidas as súas orelas:
Luís IV de Alemaña
Luís IV, nado en Oettingen en 893 e finado en Regensburg en setembro de 911, chamado "o Neno", era fillo de Arnulfo de Carintia e rei da Francia Oriental e de Lotarinxia e o último representante carolinxio na Francia Oriental.
Traxectoria
Era o único fillo de Arnulfo e a súa muller Ota. Foi rei baixo rexencia desde a morte do seu pai en decembro de 899 ata a súa morte un ano despois.
Foi coroado rei en Forchheim por Hatto de Mainz, bispo dotado de gran prudencia e que gobernou o reino en tempos de gran turbulencia, exercendo unha especie de tutela sobre o monarca.
O seu breve reinado estivo marcado polo ascenso dos ducados hereditarios, as loitas entre os vasalos e os ataques dos húngaros. Estes últimos inflixiron unha grave derrota aos alemáns, que aceptaron pagarlles un tributo anual a cambio da terminación dos ataques.
Luís morreu célibe e foi enterrado preto de seu pai en Regensburg, e con el a rama carolinxia extinguiuse en Alemaña. Foi sucedido no trono xermánico por Conrado I, fillo da súa irmá e duque de Franconia.
Ferreiroa, San Martiño de Lanzós, Vilalba
Ferreiroa é un lugar da parroquia de San Martiño de Lanzós, no concello lugués de Vilalba, na comarca da Terra Chá.
Esporte Clube Flamengo Paraibano
Esporte Clube Flamengo Paraibano é un club de fútbol da cidade de João Pessoa, no estado da Paraíba.
Fundado en 2008, non se profesionalizou ata o ano 2011, inscribíndose para disputar o Campionato Paraibano da Segunda División.
O Esporte Clube Flamengo Paraibano xoga os seus partidos coma local no Estadio Leonardo Vinagre da Silveira, máis coñecido como Estádio da Graça. O estadio ten unha capacidade máxima de 6.000 persoas.
Apollodorus (cráter)
Apollodorus é un cráter de impacto do planeta Mercurio. Está situado preto do centro de Pantheon Fossae, que é un sistema de radial de grabens e fosas, situado na zona máis interior da Caloris Planitia. O chan, o bordo e paredes de Apollodorus amosan un material de baixo albedo, escavado durante o impacto de debaixo das brillantes chairas volcánicas que cobren a parte central de Caloris.
O cráter recibe o seu nome en honra a Apolodoro de Damasco, que foi o deseñador do Panteón de Roma.
Gran Premio de México de 1969
O Gran Premio de México de Fórmula 1 de celebrouse en Cidade de México o 19 de outubro de 19698. A carreira, que foi a décimo primeira e última da tempada de Fórmula Un de, a carreira foi o oitavo Gran Premio de México.
Ligazóns externas
''A menos que se indique o contrario, todos os resultados da carreira tomáronse de
Pavel Popovich
Pavel Romanovich Popovich, nado en Uzin (óblast de Kíiv) o 5 de outubro de 1930 e finado o 29 de setembro de 2009, foi un cosmonauta soviético que formou parte das misións Vostok 4 e Soiuz 14.
Traxectoria
Popovich graduouse na Escola de Pilotos Militares de Grozny en 1954 e na Academia da Forza Aérea Monino en 1968. Adestrouse para ser cosmonauta entre marzo de 1960 e xaneiro de 1961. Participou nas misións Vostok 4 e Soiuz 14, pasando 18,69 días no espazo. Durante a Soiuz 14 converteuse no primeiro comandante dunha estación espacial militar, a Saliut 3.
Hotel Chevalier
Hotel Chevalier é unha curtametraxe de 13 minutos de duración, escrita e dirixida por Wes Anderson que foi estreada en 2007 e funciona como prólogo do filme tamén de 2007 The Darjeeling Limited, do propio Anderson. Os seus actores, Jason Schwartzman e Natalie Portman, interpretan a unha pasada parella de namorados que se reúnen nunha habitación de hotel parisiense. Filmouse nun verdadeiro hotel de París por un pequeno equipo e foi autofinanciada por Anderson, quen preveu inicialmente facer unha obra independente. A súa estrea produciuse canda a longametraxe que acompaña, no Festival Internacional de Cine de Venecia o 2 de setembro de 2007, e fixo a súa estrea autónoma máis adiante nese mes nas Apple Store de catro cidades estadounidenses. O día despois da súa première, ofreceuse de balde na iTunes Store durante un mes, no que foi descargada máis de 500.000 veces. A curta acadou un amplo recoñecemento por parte da crítica que a comparou favorablemente con The Darjeeling Limited e gabou a súa riqueza e coidada preparación, algo que constitúe o selo de identidade do director texano.
Vertixe (filme)
Vertixe (en Vertigo) é un filme estadounidense dirixido e producido por Alfred Hitchcock que foi estreado en 1958. Está baseado na novela de 1954 D'entre les morts, escrita por Boileau-Narcejac. O guión é obra de Alec Coppel e Samuel A. Taylor. Está protagonizado por James Stewart como o detective John "Scottie" Ferguson, que foi retirado forzosamente debido á súa vertixe clínica. Scottie é contratado como invesatigador privado para seguir a unha muller, Madeleine Elster (Kim Novak) que se comporta dun xeito peculiar.
O filme foi rodado en San Francisco, California, e nos Paramount Studios de Hollywood. Popularizou o travelling compensado, un efecto da cámara que distorsiona a perspectiva para crear desorientación, para simular a acrofobia de Scottie. Como resultado do seu uso no filme, o efecto é referido a miúdo como "o efectoVertigo".
Sinopse
Scottie Fergusson (James Stewart) é un detective da policía de San Francisco que padece de vertixe. Cando un compañeiro cae ó baleiro dende unha cornixa mentres perseguen a un delincuente, Scottie decide retirarse. Gavin Elster (Tom Helmore), un vello amigo do colexio, contrátao para que vixíe á súa esposa Madeleine (Kim Novak), unha fermosa muller que está obsesionada co seu pasado.
Botos, Botos, Lalín
Botos é un lugar da parroquia de Botos, no concello dezao de Lalín. Segundo o IGE, a súa poboación no ano 2011 era de 31 persoas (14 homes e 17 mulleres).
Branquexamento do coral
Os corais que forman grandes estruturas nos ecosistemas dos arrecifes de coral de mares tropicais dependen da relación simbiótica con este protozoo, que lle dá ao coral a súa coloración, cunha cor específica para cada clado. Baixo estrés, o coral expulsa ás súas zooxantelas, o que lle dá unha tonalidade clara ou completamente branca, ao que se debe o termo "branquexamento".
Unha vez que o branquexamento comeza, tende a continuar incluso aínda despois de que cese o estrés. Se a colonia de coral sobrevive ao período de estrés, as zooxantelas moitas veces requiren de semanas a meses para recuperaren a densidade normal.
Tengu
dereita|miniatura|Tengu e un monxe budista, por [[Kawanabe Kyōsai.]]
Segundo a tradición budista os tengu eran demos perturvadores e presaxios de guerra. En ocasións, a súa imaxe foi suavizada cara a un espírito protector, aínda que perigoso, das montañas e dos bosques. Os tengu están asociados coa práctica ascética de Shugendō, e polo xeral represéntanse coas vestimentas dos seus seguidores, os yamabushi.
Pedrouzos
O topónimo galego Pedrouzos pode referirse a:
Catalpa común
A catalpa común (Catalpa bignonioides) é unha árbore frondosa de folla caediza orixinaria do sueste dos Estados Unidos de América en Alabama, A Florida, Xeorxia, A Luisiana, e Mississippi. Por este motivo tamén se lle coñece coma catalpa do sur.
É unha común árbore ornamental nas rúas e xardíns urbanos de Galiza. miniatura|dereita|240px|Froitos aínda inmaturos. dereita|miniatura|240px|Catalpa común dereita|miniatura|240px|Follas
Descrición
É unha árbore de follas caedizas 15 a 18 m de altura, cun toro de até 1 m de diámetro, coa casca pardo cinsenta. As follas son grandes, acorazonadas, de 2 a 3 dm de lonxitude e 1,5 a 2 dm de largo. As flores son de 2 a 4 cm, a xeito de trompeta, abrancazadas con tacas amarelas e violetas, en panículas de entre 20 a 40.
O froito é unha vaíña grande e longa (lembra aos legumes) de 2 a 4 dm de longo e 8 a 10 mm de diámetro, que fican nas pólas polo inverno. As vaíñas teñen numerosas sementes pardas achatadas con dúas ás delgadas.
Está emparentada coa Catalpa speciosa (Catalpa do norte), que se distingue polas panículas florais, con flores máis miúdas e máis numerosas.
Cultivo e usos
Úsase moito coma ornamental, tanto en pés illados coma formando fileiras nas rúas e avenidas. Atura a seca mais gusta dos solos húmidos e do sol. Tense naturalizado en todo o mundo. É unha especie que atura ben a polución. Por todos estes motivos é unha especie axeitada coma ornamental en Galiza.
A madeira é moi boa e dura, polo que o seu traballo non é doada; úsase moito para postes e travesas do camiño de ferro.
Propiedades
Principios activos: catalpina, ácido p-oxibenzoico e protocaquético.
Indicacións: febrífugo, lixeiramente narcótico, sedante, asmático. Tense usado coma sucedáneo da quinina para as febres dos pantanos e como colirio para o tracoma e na conxuntivite. As raíces son velenosas. Úsanse a casca e os froitos.
Taxonomía
O xénero foi descrito por Thomas Walter e publicado en Flora Caroliniana, secundum. . . 64. 1788. O nome deriva dos catawba americanos nativos dos Estados Unidos de América que a chamaban de catawba (o uso de Catalpa é un erro de transcrición do botánico Scopoli, que fixo a primeira descrición formal do xénero).
Arzón
O topónimo Arzón pode referirse a:
Historia de París
A orixe do nome da cidade de París atópase nun poboado dos galos Parisii arredor do século II a.C. co nome primitivo de Lutetia, rematando a evolución de cidade dos Parisii en París posiblemente no século IV. O destino de París está vinculada á conxunción de varios criterio xeográficos e políticos. É Clodoveo I o que decide no século V instalar os órganos fixos do poder político do reino na pequena cidade dos Parisii. Esta posición de capital será confirmada polos Capetos (dinastía fundado por Hugo Capeto), despois dunha paréntese de dous séculos durante a época Carolinxia (liñaxe de reis francos que leva o nome do máis famoso da liñaxe, Carlomagno).
A posición de París esta nunha encrucillada entre os itinerarios comerciais terreais e fluviais no corazón dunha rica rexión agrícola, polo tanto foi unha das principais cidades de Francia no transcurso do século X, con pazos reais, ricas abadías e unha catedral ; no transcurso do século XII París volveuse un dos primeiros centros en Europa para o ensino e as artes.
Que sexa a Fronde (movemento de rebeldía dos nobres contra a rexencia da nai do futuro Luís XIV, a Revolución francesa ou máis preto da actualidade maio do 68, París foi sempre o corazón de acontecementos que marcaron a historia de Francia.
Os parisii e Lutecia
O curso medio do río Sena, onde comeza a se remansar en amplos meandros, foi dende polo menos o século segundo antes da nosa era territorio dos galos Parisii, cuxa vila principal disque poida que estivese preto de Nanterre, onde se teñen atopado restos dun poboado dunhas 15 Ha.
Os romanos de César, que a conquistaron no 52 a.C. (resultando incendiada e destruída polos mesmos galos antes que entregada), refírense a ela coma Lutetia e esa foi a denominación que tamén lle deron a vila que fundaron uns dez quilómetros ao leste, augas arriba do río, na súa beira esquerda (en torno ao cambio de era).
Así, a Lutecia romana configúrase coma vila-vao sobor do Sena no sitio máis axeitado, aproveitando a Illa da Cité no medio do curso (dúas pontes de madeira dende o comezo, actuais Petit Pont e Grand Pont). A ruta norte-sur, importante arteria no entramado da Galia, convértese no cardo maximus da cidade (actual rue St. Jacques, rúa de Santiago), en cuxo punto máis elevado, no monte de Santa Xenoveva (actual Panteón), situarase o foro. Ao longo dos séculos I e II completarase a infraestrutura urbana co anfiteatro (Arenas de Lutecia), Termas de Cluny e teatro.
A partir da metade do século III ata finais do IV, a inseguridade no Imperio Romano conduciu ao repregamento e progresivo abandono da cidade altoimperial, refuxiándose a poboación minguada na protección da Illa da Cité. Deféndese cunha pequena muralla e un castrum no extremo oeste (residencia imperial en ocasións). No cardo máximo levántase unha basílica civil e non lonxe de alí (inmediacións de Nôtre Dame) posiblemente estivera a casa particular que servira de primeira igrexa cristiá.
París, capital dos francos merovinxios
miniatura|século VI Dende o 285 os pobos xermánicos tiñan atacado a cidade (que xa era chamada París); Atila e os seus hunos decidiron pasar de longo no 451 pero o rei franco Clodoveo I conquistouna finalmente facéndoa a súa capital no 508.
Os carolinxios deixaron a París nun segundo plano reducida a condado, e foron os seus condes quen, na defensa da cidade fronte aos ataques normandos na segunda metade do século IX, se significaron para a recuperación da súa importancia. Deles xurdiu a dinastía dos capetos, que reinarían sobre Francia e progresivamente farían de París a súa capital. Roberto o Piadoso reside frecuentemente nela facendo restaurar o palacio da Cité e as abadías (comezos do século XI).
Neste século tamén comeza o pulo de París coma cidade do ensino e a cultura. Ao primeiro en torno á catedral e cando o lugar queda pequeno, trasladarase a escola ao monte de Santa Xenoveva na beira esquerda, xermolo da Sorbona. Pola súa parte, a beira dereita (que comezara o seu desenvolvemento tralas destrucións normandas da outra beira) é xa un aglomerado de entidade urbana con varias parroquias (San Martin des Champs, St. Germain l'Auxerrois) e o mercado (praza de Greve) xunto a San Xervasio. A cidade comeza a bascular cara ao norte.
Esplendor medieval: Filipe Augusto e San Luís
miniatura|300px|século XIII Quizais sexa esta a época na que París define a súa personalidade, a que a levará a ser unha das máis importantes da historia. En primeiro lugar, hai que destacar o seu triplo carácter, expresado ademais na súa configuración física: a cité, a ville e a université.
Cité
Na illa que lle dá nome, foi sempre o corazón de París dende a época das invasións xermánicas. Sede dos poderes político (pazo real na punta oeste) e relixioso no extremo leste. En 1163, o bispo Sully emprende a tarefa de substituír a vella catedral merovinxia por unha acorde coa nova importancia da cidade e os novos métodos de construción: eríxese nun gótico exemplar a Catedral de Nôtre Dame.
Ville
Na beira dereita do Sena, a derradeira en ser urbanizada pero a de máis fácil expansión. Dende o comezo adquire un carácter comercial (a Hanse Parisienne): porto e praza do mercado na Greve que en 1137 e trasladado polo enorme aumento da actividade á zona das futuras Halles permanecendo alí por oito séculos.
Université
O terreo da antiga Lutecia na beira esquerda (rive gauche), arrasado polos bárbaros, vai sendo ocupado por diferentes colexios e institucións de ensino que constituirán a Universidade de París (Sorbona), de prestixio universal, e gran poder (independente do civil da cidade) e influencia na época.
Todo este conxunto será o que o rei Filipe Augusto unificará cunha gran muralla (1190-1220, 273 Ha). Para a súa mellor defensa ergue en 1202 unha fortaleza ao oeste na beira dereita: o primeiro Louvre. Ademais fai pavimentar as rúas principais da cidade.
O seu neto, San Luís rei (1226-70), engade no pazo da Cité a Sainte Chapelle, unha alfaia do gótico, coma culminación dun século de ouro para a capital e toda Francia.
Período de disturbios: Guerra dos Cen Anos, peste negra, guerras de relixión
O século XIV comezou con París coma a meirande cidade de Europa (220.000 h), pero de seguido viñeron as turbulencias. Nun ambiente de enfermidade e guerra, os burgueses revolvéronse contra o poder real reivindicando unha maior autonomía (Etienne Marcel, preboste de París e líder, instaura a casa do concello na praza de Grève). O rei Carlos V acabou coa revolta e construíu unha dobre defensa: contra o inimigo exterior, os ingleses, un novo cinto murario na beira dereita (1356-83 ); e contra o inimigo interior, os burgueses, mandou erixir no leste da cidade a fortaleza da Bastilla, que protexía as novas residencias reais (Hotel St.Pol, Hotel de Tournelles). A corte mantívose afstada da capital ata o século XVI e non volveu nunca ao centro da cidade, é dicir, á Cité.
O primeiro achegamento foi a decisión de Fancisco I de facer da fortaleza medieval do Louvre un pazo renacentista (1528-46). Nesta época comeza a preocupación pola estética urbana coas primeiras ordenanzas e regulamentos sobre materiais e alineacións. Así tamén levanta unha nova casa do concello axeitada para a cidade, o Hôtel de Ville (1533) (París, 1572).
Séculos XVII e XVIII : modelo de capital da monarquía absoluta
Será Henrique IV, trala fin das guerras de relixión, o primeiro monarca en elaborar un plan de traballos públicos para a expresión urbana do poder real. Inténtanse crear novos centros significativos cuxo paradigma será a invención da place royale (praza real), espazo urbano regular arredor da estatua do soberano convertido en foco perspectivo.
Un avance, rematando a punta oeste da Cité, será a Place Dauphine (1607) co Pont Neuf (primeira ponte en pedra e sen edificacións enriba, asemade de beira a beira aínda que en dous tiros); pero o exemplo por antonomasia é a Praza dos Vosgos (1605-12), no terreo da antiga residencia real de Tournelles, preto da Bastilla. Despois, xa a fins de século, na zona de expansión por riba do Louvre (distrito Richelieu), a Place des Victoires (1682-7) e a Place Vendôme (1698). miniatura|300px|Vista de París en 1618 coa ampliación de Richelieu miniatura|300px|Planta de París en 1705 cos primeiros bulevares no canto das murallas
Entre medias, no tempo de Luís XIII e o cardeal Richelieu, as propostas urbanas son da iniciativa privada. Así urbanízase a Illa de San Luís (1610-50), inmediata polo leste á da Cité. Ademais, como a avoa do rei, Catarina de Medici, mandara erixir un pazo con xardíns fóra de murallas, o das Tullerías, a necesidade de protexelo fixo preciso ampliar as fortificacións polo lado do Louvre (1563-1634), e todo o novo terreo gañado (coñecido coma distito Richelieu) urbanízase nos anos sucesivos. Así o propio pazo do cardenal coñecido hoxe coma Palais Royal.
En 1637, do deseño dos xardíns reais vaise encargar André le Nôtre, que pasará á historia coma o creador do xardín barroco (tamén en Versalles). Vai elaborar a idea dun espazo escenográfico realizado por grandes eixos en perspectiva. Co Xardín das Tullerías dá inicio a un grande eixo monumental que nos séculos seguintes definirá a París (futuros Campos Elisios ata o Arco do Triunfo). O primeiro fito será a Praza da Concordia (última das reais, 1755-63), enorme charnela de unión entre as Tullerías e a natureza; entre o Sena e a cidade.
Finalmente, co apoxeo da monarquía no reinado de Luís XIV, este manda facer de París unha "cidade aberta", a primeira que derruba as súas murallas (1664). No seu lugar, amplos e longos paseos arborados. Nace o boulevard. E no canto das portas de muralla, portas monumentais simbólicas. Así a Porta St.Denis (1672) e a Porta St.Martin (1679) pechando as dúas grandes rúas transversais homónimas da beira dereita. Asemade remata nestes anos a Cour Carré do Louvre (comezada por Francisco I), o corazón do pazo que conecta mediante unha longa á coas Tullerías.
Pola súa banda, na beira esquerda tamén comezan a se producir os primeiros desenvolvementos fóra dos antigos muros de Filipe Augusto que terán repercusión na configuración final da cidade: así o palacio de Luxemburgo mandado facer pola consorte de Luís XIII, María de Médicis, en 1612 e cuxos xardíns son hoxe o parque máis importante do centro de París; e lindando co barrio (faubourg) de St.Germain polo oeste, o gran conxunto dos Inválidos, hospital e igrexa, esta última (1679-91) exemplo magno do barroco francés. Case que un século máis tarde, Luís XV manda erixir no outeiro de Santa Xenoveva o Panteón (1754), alborecer dun novo estilo nun tempo novo, o neoclasicismo.
Revolución e Imperio
esquerda|miniatura|200px|Rúa de Saint Denis no 1802 miniatura|dereita|300px A finais do XVIII París vólvese a arrodear dun cinto pero con fins aduaneiros (Fermiers Generaux, 1785 . As portas (barrières) son deseñadas polo arquitecto visionario Claude Nicolas Ledoux . A corte residía en Versalles dende cen anos atrás e este afastamento da monarquía unido á crise económica e a crecente miseria do pobo, alentaron as novas ideas da Ilustración e foron causantes do estoupido da revolución francesa de 1789. Foron anos de destrución (a Bastilla demolida). Ata 1804 no que Napoleón Bonaparte faise coroar emperador en Notre Dame e nomea a París coma capital imperial. De seguido inicia un programa de obras para facela primeira de Europa: Arco do Triunfo, igrexa da Madeleine, Bolsa; e dende un punto de vista urbanístico, a Rúa de Rívoli, fundamental arteria leste-oeste, paralela ao río, uniforme e regulamentada nas súas elegantes fachadas, impostas coma modelo nas ordenanzas posteriores.
París, capital do século XIX : a construción da gran metrópole burguesa
O ferrocarril chegou a cidade en 1837 (Gare de St.Lazare) e de seguido cinco estacións máis que foron o preámbulo da revolución industrial e as súas consecuencias: grandes afluxos de poboación proletaria, suburbialización e condicións de vida miserables.
Con ese punto de partida, o século XIX foi o tempo dunha continua tensión dialéctica entre revolucións proletarias republicanas e restauracións monárquicas da gran burguesía liberal. E París foi o seu campo de batalla. As barricadas (1848) e a comuna (1871) tiveron coma contrapartida o segundo imperio de Napoleón III e a súa concepción da cidade coma gran capital moderna.