Agricultura
Idade Media
A introdución do uso de arados pesados (con rodas e orelleira) permitiu un cultivo máis profundo dos chans do norte de Europa (incorporouse ao longo do século XI nas rexións ao norte dos Alpes, mentres que os chans fráxiles da zona mediterránea seguían vinculados ao arado romano). Os muíños hidráulicos (posteriormente os de vento introducidos desde Persia) incrementaron de forma importante a produtividade do traballo, do mesmo xeito que a mellora paulatina dos apeiros agrícolas, como novos tipos de mallos, fouces e gadañas. miniatura|esquerda| Malla tradicional con un mallo (imaxe do [[Oriente Medio|Oriente Próximo).]] thumb|Debuxo dun campesiño medieval usando a gadaña. O cambio do boi polo cabalo como animal de tiro foi o resultado de dous avances tecnolóxicos —o uso da ferradura e o desenvolvemento da coleira — que permitían ao cabalo tirar de maiores cargas máis facilmente. Isto aumentou a eficiencia do transporte por terra, tanto para o comercio como para as campañas militares, e sumado á mellora xeral da rede de estradas aumentou as oportunidades comerciais para as comunidades rurais mellor comunicadas. Nalgunhas zonas con terras especialmente fértiles, introduciuse a rotación de cultivos de tres follas (rotación trienal, asociando un cereal de primavera ou unha leguminosa a un cereal de inverno), o que reducía ao 33 % no canto do 50 % a necesidade de barbeito fronte ao sistema de ano e vez, aumentando a produción e facéndoa máis diversificada. A posibilidade de abonado, estaba restrinxida á dispoñibilidade de gandería asociada, que, nas zonas e períodos en que se incrementou, tivo un importante impacto na vida campesiña, aínda que non sempre positivo para os agricultores, cuxos intereses estaban en contradición cos dos gandeiros, habitualmente de condición privilexiada (o Concejo de la Mesta e asociacións gandeiras similares nos reinos cristiáns peninsulares). O exemplo dos mosteiros, especialmente da Orde beneditina expandidos por toda Europa occidental (Cluny e Císter), estendeu prácticas agrícolas, de xestión das propiedades e de industria alimentaria. En zonas de Europa meridional (a Sicilia e a España musulmás), os árabes introduciron melloras agrícolas, especialmente en sistemas de regadío (noras de Murcia, gabias de Valencia), o aproveitamento das ladeiras (socalcos das Alpujarras), zonas inundables (arroz) e o cultivo intensivo de hortas, coa xeneralización das froiteiras mediterráneas (laranxeiras, amendoeiras) e todo tipo de verduras, que caracterizarán o estereotipo da alimentación dos campesiños sometidos destas zonas, de orixe musulmá, fronte aos conquistadores cristiáns (vilán farto de allos chamaba Don Quixote a Sancho). miniatura|Persoas traballando no cultivo de [[arroz.]] Estes cambios causaron un crecemento, tanto na variedade como na cantidade das colleitas, que tivo efectos importantes na dieta da poboación. O campo foi o gran protagonista na Plena Idade Media europea. Os recursos que achegaba a agricultura e a gandería eran a base da economía e a terra era o centro das relacións sociais, sendo a distribución dos seus excedentes a que permitiu a revolución urbana que se viviu entre os séculos XI e XIII, cume do período denominado óptimo medieval, beneficiado por un clima especialmente benigno. A taxa de crecemento media interanual da poboación europea durante o período 1000-1300 foi de 0,2 %. Entre as causas da redución da taxa de mortalidade que permitiu ese crecemento, leve pero sostido, suxeriuse a mellora na alimentación produto da incorporación do oitavo aminoácido, grazas ao consumo da lentella.