cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cultura dos vasos de funil
Adestramento
Se supón que a cultura dos vasos de funil é a primeira cultura agrícola do sur de Escandinavia, pero as opinións divídense sobre se introduciuse ou non pola migración. Despois da segunda guerra mundial, o consenso entre os estudosos escandinavos foi que a cultura se estendeu pacificamente na rexión por difusión cultural e que a poboación indíxena, entre eles os poboadores das culturas Ertebølle e Lihult, adoptaron a agricultura espontaneamente por mor dos cambios ambientais. Estrañamente, a cultura dos vasos de funil foi posteriormente desprazada ao sur do Lago Mälaren por unha cultura de cazadores-recolectores chamada cultura da cerámica perforada.
A cultura ten a súa orixe na costa sur do Báltico. Intentouse explicar a súa aparición no posible contacto que as poboacións de cazadores mesolíticas tiñan coas máis antigas poboacións labregas do sur. O uso de vasos de arxila na cultura Ertebølle desde ca. 4800 a.C. así como as machadas de pedra parece amosar que o contacto tivo lugar durante un período bastante longo. Os achados en Dinamarca demostran que houbo contacto coa Cultura da olería de bandas.
Asentamentos
Con excepción dalgúns asentamentos no interior, como a cidade de Alvastra, os núcleos de poboación situáronse preto dos da anterior cultura Ertebølle, xunto ao mar. As casas estaban construídas de ramas e barro e medían aproximadamente 12m × 6m. As aldeas dedicáronse principalmente a criar a ovellaas, vacas, porcos e cabras, pero tamén a pesca e a caza. Cultiváronse variedades primitivas de trigo e cebada en terreos que logo esgotaban a súa fertilidade, facendo que as poboacións se desprazasen a distancias curtas. Tamén houbo algunha explotación de recursos minerais, por exemplo na área de Malmö, desde onde se extraía sílex e vendíase a outras rexións, como o interior da Península escandinava. A cultura dos vasos de funil importaba de cobre Europa central, especialmente os puñais e machados.
Relixión e tumbas
miniatura| 100px | Olería dun dolmen en [[Västergötland, Suecia.]]
As casas construíronse arredor dunha tumba monumental, o que é un símbolo de cohesión social. As prácticas funerarias variaban segundo a rexión e a época, pero a inhumación parece que foi a regra. As tumbas máis antigas consistían en cámaras de madeira dentro de grandes túmulos, pero despois predominaron as tumbas de andadeiro e os dolmens. Orixinalmente, as estruturas funerarias posiblemente as cubrían de lama e a entrada a selaban cunha rocha. A cultura dos vasos de funil marca a aparición de tumbas megalíticas nas costas do Báltico e do Mar do Norte, un exemplo é Sieben Steinhäuser no norte de Alemaña. As estruturas megalíticas de Irlanda, Francia e Portugal son ​​máis antigas e non teñen relación directa con esta cultura.
100px |miniatura| Machado de [[Närke (Suecia), característico tanto da cultura dos vasos de funil como da cerámica perforada.]]
Probablemente as tumbas non se facían para calquera persoa falecida, senón só para unha elite. Nas tumbas, as persoas ofrecían vasos de olería que podían conter comida, así como machados e outros obxectos de sílex. Tamén se depositaban machados e olería en ríos e lagos preto das zonas de cultivo. Tamén se construíron grandes centros de culto rodeados de estacas, terrapléns e foxos. O maior destes centros é o atopado en Sarup, na illa de Funen, Dinamarca, que comprende 85.000 m² e o tempo de construción estimouse en 8000 días hábiles. Outro centro de culto importante é Stävie, preto de Lund, Suecia, que cobre 30.000 m².
Obxectos
A cultura toma o nome da súa característica olería, vasos e ánforas con pescozo en forma de funil, que se cadra se empregaron para beber. Un achado atribuído á cultura dos vasos de funil é a Pota de Bronocice, que ten o debuxo máis antigo coñecido dun vehículo con rodas. a pota data de ca. 4000 a.C.
miniatura| 100px | Machado de guerra poligonal, de [[Dalecarlia.]]
A tecnoloxía baseouse no sílex, do calforon importantes os depósitos de Bélxica, a illa de Rügen e Cracovia.
miniatura|100px | Tomahawk de dobre filo, de Scania.
Etnia e idioma
Pouco se sabe sobre as raíces étnicas ou lingüísticas da cultura. No contexto da hipótese dos Kurgans, a cultura é vista como non indoeuropea, representando o que Marija Gimbutas chamou cultura da vella Europa (ver cultura yamna).
Por outra banda, as publicacións holandesas mencionan funerais mixtos e propoñen o cambio rápido cara a cultura da olería cordada nun período de dúas xeracións, que tería lugar ao redor do 2900 a.C. en territorios daneses e holandeses da cultura dos vasos de funil.
O Carballo, Milmanda, Celanova
O Carballo é un lugar da parroquia de Milmanda no concello ourensán de Celanova na comarca da Terra de Celanova. Tiña 39 habitantes no ano 2011 segundo datos do INE e do IGE, dos cales 16 eran homes e 23 mulleres. Iso supón un mantemento da poboación respecto a 2010, cando tiña 39 habitantes (17 homes e 22 mulleres).
Aperta
miniatura|dereita|Representación artística dunha aperta lateral entre dúas irmás A aperta, apreixo ou o abrazo é un xesto no cal dúas ou máis persoas –xeralmente dúas– fican parcial ou completamente entre os brazos da outra. É usado, dependendo das culturas, como forma de demostración de afecto mutuo. Coa aperta podemos expresar sentimentos como cariño, amizade, amor, compaixón, saudade, agradecemento etc. Unha aperta en alguén pode demostrar tamén protección instintiva.
O abrazo consiste basicamente no envolvemento dunha persoa nos brazos da outra. É posíbel un abrazo "completo", cando as dúas persoas se abrazan entre si, ou un abrazo unilateral, cando alguén permanece inmóbil e a outra persoa a abraza. Xeralmente unha aperta é dada pola fronte de ambos, mais tamén pode ser dada de lado ou por detrás. Entre tanto, a expresión "aperta por detrás" pode ter un sentido sexual máis forte. Así mesmo, unha aperta pode ser colectiva e dada entre tres ou máis persoas ao mesmo tempo.
É posíbel tamén abrazar obxectos ou animais, como por exemplo unha árbore ou un pequeno can. Algunhas veces, abrazos entre amigos pode ser feito ou finalizado cuns golpiños nas costas.
Dependendo da intensidade e forma como é expresada, unha aperta pode formar parte da relación sexual dos seres humanos, espertando, tanto no home como na muller, sinais de libido. Ese tipo de aperta pode acompañar un bico apaixonado.
Impersoal
Unha aperta impersoal xeralmente é só "falada" e non se dá fisicamente co corpo. Especialmente no Brasil, é común despedirse dicindo "um abraço", mais moitas veces non abrazando de feito. Ese tipo de abrazo impersoal é un sinal de mínima intimidade, mais é común tamén entre persoas descoñecidas. Ao se despedir nunha carta, por exemplo, é relativamente común dicir "unha aperta". Na linguaxe de Internet iso pode ser aínda representado por dous corchetes, desta forma:  ou aínda por parénteses así:   (ou mesmo escrito coas letras "abç" en portugués, e non só en Internet, senón tamén nunha carta informal). Ese tipo de expresión, no entanto, non é tan común noutras linguas. Por exemplo, no inglés, "hug" pode ser íntimo de máis no caso de que sexa escrito ou falado e dificilmente ten o sentido impersoal.
Sexual
Na cultura popular brasileira, a aperta que expresa unha connotación sexual denomínase "amasso" ou "abraço quente". Un abrazo deste estilo consiste xeralmente en apalpar, apegarse ou apertar máis que nun abrazo común.
Abrazo-terapia
Hai quen acredita que abrazar sexa unha óptima terapia contra a tristeza e a depresión, pois o abrazo sería moito máis que un simple "apertón" de brazos, e que no momento que abrazamos afectuosamente a quen apreciamos, transmitimos alí emocións como o amor e a paz.
Abrazo de oso
O abrazo de oso é aquela aperta que acostuma demostrar todo o cariño que unha persoa sente polo outra. Este abrazo xeralmente é dado soamente por unha persoa, en canto a outra permanece cos brazos estendidos ao longo do corpo. Esta última será "vítima" dun abrazo forte.
Ledicia
miniatura|Unha aperta pode indicar alegría, como na imaxe despois de gañar nun partido de [[hóckey sobre xeo]] Unha aperta dáse moitas veces co significado de ledicia, cando por exemplo dous seareiros dun mesmo equipo gañan algún encontro importante ou algún título.
Infantil
Outrora os meniños e meniñas sempre gustaron de recibir este tipo de abrazo, pois nel xeralmente un adulto aperta con vigor até que o pícaro pida parar. Neste tipo de xogo onde o adulto desafía o meniño a gañar, o pequeno só pode reclamar se estiver sentindo que a aperta é moi forte. Mentres se xoga, exprésanse varios sentimentos entre as partes, como a confianza do picariño no adulto por saber que este non o machucará, a seguranza que o meniño sente na capacidade física do adulto e a perseveranza do cativo en tentar resistir máis tempo ao abrazo sen denotar fraqueza.
Ouzás, As Negradas, Guitiriz
Ouzás é un lugar da parroquia das Negradas no concello lugués de Guitiriz na comarca da Terra Chá. Tiña 6 habitantes no ano 2007 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales eran 4 homes e 2 mulleres, o que non supón ningún cambio con relación ao ano 2000.
A Fonte, Bascoi, Mesía
A Fonte é un lugar da parroquia de Bascoi no concello coruñés de Mesía na comarca de Ordes. Tiña 4 habitantes no ano 2016 segundo datos do INE dos cales 3 eran homes e 1 era muller.
O Couto, Pontecesures, Pontecesures
O Couto é un lugar da parroquia de Pontecesures no concello pontevedrés de Pontecesures, na comarca de Caldas. Segundo o IGE, en 2022 tiña 40 habitantes (21 homes e 19 mulleres).
Toponimia
A orixe do topónimo é o latín, que é un "(lugar) cercado", para poder defendelo mellor.
Condado de Argeș
O condado de Argeş (en romanés Judeţul Argeş) é unha provincia de Romanía con capital en Argeş.
A poboación desta provincia é de 652.625 habitants (en 2002) nunha superficie de 6.862 km², cunha densidade de poboación de 95 hab/km².
A maior parte da poboación está formada por romaneses (96%), e asentamentos xitanos, entre outros grupos.
Selección Xa!
Feito co propósito de reivindicar unha selección nacional galega, no disco colaboran futbolistas de primeira liña da época, como eran Fran e José Ramón do Dépor, Míchel Salgado do Celta e Nacho do Compostela.
A Aldea, Alxén, Salvaterra de Miño
A Aldea é un lugar da parroquia de Alxén, no concello pontevedrés de Salvaterra de Miño na comarca do Condado. Tiña 24 habitantes no ano 2015 segundo o IGE, dos cales 15 eran homes e 9 eran mulleres.
-54
Outros
Historia ano a ano
Alejandro Rodríguez Lema
Alejandro Rodríguez Lema, nado en Calo (Vimianzo) o 1 de xaneiro de 1938 e finado no mesmo concello o 4 de xullo de 2020, foi un político galego. Foi alcalde de Vimianzo durante vinte e catro anos, entre 1987 e 2011.
Traxectoria
Emigrou a Venezuela en 1957, onde militou en Acción Democrática, xerme do Partido Socialista Democrático. Retornou en 1969 para novamente marchar a Suíza, e por un tempo estivo en Londres. A principios dos anos setenta retornou e montou unha tenda en Casais. Nas primeiras eleccións democráticas foi o número dous da candidatura do PSdeG-PSOE, que a pesar de ter seis concelleiros estivo na oposición. Nas eleccións municipais de 1983 volveu se o segundo da lista do PSdeG, pero ao obter a alcaldía foi nomeado tenente-alcalde. Nas municipais de 1987 volveu repetir o segundo posto na lista, pero ao dimitir o alcalde aos poucos días de ser elixido, foi nomeado alcalde. Gobernou a capital de Soneira con maioría simple durante a primeira e sexta lexislatura e con maioría absoluta as catro intermedias. Foi deputado provincial de 2005 a 2007.
En marzo de 2009 foi expedientado pola executiva autonómica do PSdeG-PSOE por pedir que se non se votaba aos socialistas, se votase antes ao PPdeG que ao BNG nas eleccións ao Parlamento de Galicia, sendo en novembro dese mesmo ano definitivamente expulsado dado ó seu rexeitamento ás políticas de pactos da dirección do seu partido co Bloque Nacionalista Galego, partido o cal o sometía a unha dura oposición en Vimianzo e que incluso chegou a negociar un pacto co PPdeG en 2007 para afastalo da alcaldía.
En 2010 creou o partido Independientes por Vimianzo para afrontar as eleccións municipais de 2011 que acabaría por perder fronte o candidato do BNG Manuel Antelo, quen encabezou un pacto de goberno do PSdeG-PSOE. Non chegou a recollela acta de concelleiro e foi substituído na portavocía do partido pola súa sobriña Mónica Rodríguez Ordóñez.
En 2013 o partido que el lideraba foi un dos impulsores, xunto co PP e dous edís tránsfugas do PSdeG-PSOE, dunha moción de censura contra Manuel Antelo, que había roto o pacto cos socialistas en outubro de 2011. Esta iniciativa, encabezada por un dos edís exsocialistas, acabou por fracasar tras ser levada aos tribunais por irregularidades na súa tramitación.
Nas eleccións municipais de 2015 a súa sobriña Mónica Rodríguez Ordóñez foi a candidata polas listas do partido independente á alcaldía do Concello. En setembro dese mesmo ano anunciouse que el e máis o seu irmán Manuel serían xulgados por presuntos delitos de fraude e prevaricación administrativa por mor dun suposto concurso irregular e sobrecusto nas obras de construción da Casa da Cultural da capital municipal. .
En xullo de 2018 os membros de Independentes vovleron ao PSdeG-PSOE, con Mónica Rodríguez Ordóñez como candidata para as eleccións municipais de 2019. Finalmente, os socialistas lograron a vitoria e recuperaron a alcaldía vimiancesa.
Vida persoal
En outubro de 2009 protagonizou unha discusión con dous axentes da Garda Civil despois dun accidente de tráfico padecido por unha terceira persoa. Este incidente acabou con denuncias mutuas.
En abril de 2014 foi condenado por un delito de coaccións leves sobre a súa ex parella após a ruptura da relación sentimental que mantiñan.
Comisións Obreiras
A Confederación Sindical de Comisións Obreiras (CCOO) é un sindicato español, primeiro en número de persoas afiliadas e por delegados elixidos nas eleccións sindicais.
Fundouse en 1976 como confederación das diferentes Comisións Obreiras que existían na clandestinidade. Nas súas orixes o sindicato estaba profundamente ligado ao Partido Comunista, sendo moi habitual a dupla militancia no PCE e nas Comisións Obreiras clandestinas. Porén, nos estatutos a Confederación Sindical de CCOO defínese como independente de calquera partido. Actualmente o seu secretario xeral é Unai Sordo.
Tras rematar o ciclo electoral en decembro de 2019, aparece como a primeira central sindical de España.
En Galiza traballa coa denominación Sindicato Nacional de Comisións Obreiras de Galicia, fundado en 1978, e o seu secretario xeral é Xosé Manuel Sánchez Aguión.
Historia
miniatura|Sedes de CC.OO. e outros sindicatos en Tarragona. Após a guerra civil española (1936-1939), prohibíronse os partidos políticos e disolvéronse os sindicatos, cuxos militantes foron vítimas da represión do novo réxime ditatorial. Porén, os problemas laborais non desapareceron xunto cos sindicatos, e en 1947 tivo lugar en Biscaia a primeira folga do franquismo.
Poucos anos despois, na década dos 50, os sindicatos comezaron a organizarse na clandestinidade, e naceron as primeiras 'comisións' de traballadores e traballadoras. Tiñan carácter 'espontáneo' e estaban impulsadas polo PCE, movementos cristiáns obreiros e outros colectivos antifranquistas, constituíndo os xermolos das Comisións Obreiras.
Nos anos 60 as CCOO eran xa un movemento con certa organización e comezaron a infiltrarse no Sindicato Vertical, o único permitido no réxime. Así, traballadoras e traballadores que clandestinamente militaban nas Comisións Obreiras formaban parte das listas 'oficiais' ás eleccións sindicais, logrando importantes triunfos nas de 1966.
Porén, o ano seguinte as CCOO foron declaradas "subversivas e ilícitas", polo que os seus membros foron perseguidos e represaliados, con preto de 9.000 condenas ditadas no período 1966-1977 polo Tribunal de Orde Pública. Ademais, diferentes declaracións de estado de excepción, sobre todo entre 1969 e 1971, acabarían na detención e tortura de moitos dirixentes obreiros. Cabe sinalar tamén o Proceso 1001, mercé ao cal foron condenados a varios anos de cárcere os membros da Coordinadora Nacional de CCOO.
En 1975, coa morte de Francisco Franco, o réxime ditatorial comeza a desintegrarse e xorden presións para lograr a legalización dos diferentes partidos e das centrais sindicais. O Secretariado da Coordinadora Xeral de CCOO decidiu celebrar a Asemblea Xeral de CCOO en Madrid os días 27, 28 e 29 de xuño de 1976, pero as autoridades prohibírono.
Con todo, a dirección do sindicato decidiu celebrar clandestinamente a asemblea en Barcelona o 11 de xullo do mesmo ano. Constatada a imposibilidade de crear un sindicato unitario, decidiuse a creación da Confederación Sindical de Comisións Obreiras. O 27 de abril de 1977, logo da legalización dos partidos políticos, legalizáronse os sindicatos, co que CCOO puido constituírse xuridicamente. O primeiro congreso do sindicato foi en xuño de 1978 e Marcelino Camacho resultou electo secretario xeral.
Provincia de Toledo
A provincia de Toledo é unha provincia española, sita na parte occidental de Castela-A Mancha. A súa capital é a cidade de Toledo. Limita coas provincias de Madrid, Cuenca, Cidade Real, Badaxoz, Cáceres, e Ávila. O xentilicio que designa os seus habitantes é toledano.
A provincia conta cunha poboación de 615.618 habitantes (INE 2006), repartidos en 204 concellos, dos cales Talavera de la Reina é o máis poboado con 83.756 hab., o segundo municipio é Toledo (77.601 hab.), mentres que o menos populoso é Illán de Vacas, que, con 6 habitantes, tamén é o de menor poboación de España. A superficie provincial atinxe 15.370 km², sendo a 8ª máis extensa de España. A provincia comparte o Parque Nacional de Cabañeros coa de Cidade Real.
O río Texo é o máis importante da provincia e crúzaa de leste a oeste; pasa polas cidades de Talavera de la Reina e Toledo.
Ghost in the Shell 2: Innocence
Ghost in the Shell 2: Innocence é un filme xaponés dirixido por Mamoru Oshii que foi estreado no 2004. Secuela do filme de 1995 Ghost in the Shell. Está baseado no manga homónimo de Masamune Shirow.
Sinopse
No ano 2032, a fronteira entre seres humanos e máquinas reduciuse a niveis case imperceptibles. Neste contexto, un cyborg detective da unidade antiterrorista (Batou) investigará o caso dun robot con forma de muller, creado exclusivamente para satisfacer desexos sexuais, que asasinou o seu propietario. Batou deberá indagar nas profundidades da conciencia humana e na sociedade do momento; onde a diferenza entre os robots e os humanos é extremadamente difusa.
Metal industrial
O metal industrial é un xénero do heavy metal que procede da música industrial e de distintas formas do heavy metal, usando repetitivos riffs de guitarra, audios sampleados, sintetizadores ou liñas secuenciadas e voces distorsionadas. Importantes bandas do metal industrial son Rammstein, Ministry, Godflesh e KMFDM. A "banda dun só home" Nine Inch Nails axudou a que o xénero chegase a un público máis masivo, ao igual que Marilyn Manson.
SIGINT
SIGINT (acrónimo do inglés signals intelligence), é o termo usado para referirse á actividade de recompilación de información ou intelixencia por medio da interceptación de sinais de comunicacións entre persoas ou máquinas.
Categorías
SIGINT ten as seguintes subcategorias:
Moitas veces as actividades de COMINT son descritas como SIGINT, o que pode causar confusión.
Utilización
Cada vez a SIGINT é máis imprescindible para os militares, e tamén para os diplomáticos, dende o desenvolvemento das telecomunicacións e a súa aplicación militar, alén da mecanización que aumentou a velocidade e radio de actuación das forzas, como a Blitzkrieg e o uso do submarino e da aviación militar, que usan as comunicacións por radio.
Feitos que proban a importancia das SIGINT na guerra moderna:
Gaston Salmon
Gaston Salmon, nado en 1878 e finado en 1917, foi un tirador de esgrima belga, gañador dunha medalla olímpica.
Traxectoria
Participou nos Xogos Olímpicos de 1912 como membro do equipo belga de espada gañou unha medalla de ouro, competiu tamén en espada e sabre individual pero foi eliminado nas dúas na primeira rolda.
Alexandra de Dinamarca
Alexandra de Dinamarca, de nome completo Alexandra Carolina Marie Charlotte Louise Julia zu Schleswig-Holstein-Sonderburg-Glücksburg, nada o 1 de decembro de 1844 en Copenhague e finada o 20 de novembro de 1925 en Norfolk, foi raíña consorte do Reino Unido e os dominios británicos e emperatriz da India de 1901 a 1910, como esposa do rei Eduardo VII.
A súa familia era relativamente pouco coñecida, ata que o seu pai, o príncipe Cristián de Schleswig-Holstein-Sonderburg-Glücksburg, foi designado para suceder no trono danés a Frederico VII, o seu curmán arredado, co consentimento das grandes potencias. Á idade de dezaseis anos foi elixida como a futura esposa de Alberte Eduardo, príncipe de Gales, herdeiro da raíña Vitoria; casaron dezaoito meses máis tarde. Como princesa de Gales de 1863 a 1901, o período máis longo durante o cal alguén ostentou o título, gañou o agarimo do pobo británico e volveuse sumamente popular, o seu porte e estilo de vestir eran copiados polas mulleres conscientes da moda. A pesar de que foi excluída de ter calquera poder político, tentou sen éxito influír na opinión dos ministros e da súa familia para favorecer aos seus parentes que reinaban en Grecia e Dinamarca. As súas funcións públicas limitáronse á pouco controvertida actividade de participar en obras de caridade.
Primeiros anos
esquerda|miniatura|Lugar de nacemento de Alexandra: O palacio Amarelo (Det Gule Palæ) en [[Copenhague.]] A princesa Alexandra ou «Alix», como era coñecida dentro do seu círculo familiar, naceu o 1 de decembro de 1844, no palacio Amarelo, unha casa do século XVIII situada no número 18 de Amaliegade, xusto á beira do complexo do palacio de Amalienborg, en Copenhague.< Os seus pais foron o príncipe Cristián de Schleswig-Holstein-Sonderburg-Glücksburg e a princesa Luísa de Hesse-Kassel. A pesar de que a súa familia era de sangue real, viviu unha vida relativamente normal. Non posuían unha gran riqueza, os ingresos do seu pai, que proviñan dunha comisión do exército, eran de ao redor de 800 libras ao ano e a súa casa era unha propiedade de graza e favor que lles foi concedida sen pago de alugueiro. Hans Christian Andersen, o escritor e poeta danés, era convidado ocasionalmente á casa familiar para contarlles ós nenos historias infantís antes de mandalos a durmir.
O rei morreu en 1848 e o seu único fillo, Frederico, ascendeu ao trono. Frederico non tiña fillos, pasara por dous matrimonios infrutuosos e supúñase que era infértil. Isto causou unha crise de sucesión dinástica debido a que Frederico reinaba en Dinamarca e Schleswig-Holstein e cada unha tiña diferentes normas de sucesión. En Holstein, a Lei Sálica impedía a herdanza a través da liña feminina, mentres que tales restricións non se aplicaban en Dinamarca. Holstein, predominantemente alemán, proclamou a súa independencia e pediu a axuda de Prusia. En 1852, as grandes potencias mundiais convocaron a unha conferencia en Londres para discutir a sucesión danesa. Acordouse un precario tratado de paz que incluía a disposición de que o príncipe Cristián de Schleswig-Holstein-Sonderburg-Glücksburg sería o herdeiro de Frederico en todos os seus dominios e as demandas previas doutras persoas —que incluían as da sogra, cuñado e esposa de Cristián— foron subordinadas a esta decisión.
Ao príncipe Cristián déuselle o título de príncipe de Dinamarca e a súa familia mudouse a unha nova residencia oficial, o palacio Bernstorff. Aínda que a condición da familia aumentara, non houbo sequera un pequeno incremento nos seus ingresos e non participaban na vida cortesá de Copenhague, xa que se negaron a coñecer á terceira esposa e antiga amante de Frederico, Louise Rasmussen, porque tiña un fillo ilexítimo dun anterior amante. Alexandra compartía unha habitación no ático coa súa irmá Dagmar —que máis tarde sería emperatriz de Rusia—, facía a súa propia roupa e servía a mesa xunto coas súas irmás. Durante a súa estancia en Bernstorff, Alexandra creceu até converterse nunha nova muller; o capelán inglés en Copenhague ensinoulle o idioma inglés e foi confirmada no palacio de Christiansborg. Foi devota toda a súa vida e seguiu as prácticas da Alta igrexa. Xunto coa súa irmá Dagmar recibiu clases de natación da pioneira sueca da natación para mulleres Nancy Edberg.
Matrimonio e familia
dereita|miniatura|337x337px|Alexandra e [[Eduardo VII do Reino Unido|Alberte Eduardo en 1862.]] A Raíña Vitoria e o seu esposo, o príncipe Alberte, estaban preocupados por atopar unha noiva para o seu fillo e herdeiro, Alberte Eduardo, príncipe de Gales e decidiron solicitar á súa filla, a princesa herdeira Vitoria de Prusia, que os axudase a buscar unha candidata axeitada. Alexandra non foi a súa primeira elección, xa que os daneses estaban en desacordo cos prusianos no asunto de Schleswig-Holstein e a maior parte dos parentes da familia real británica eran alemáns. Finalmente, despois de rexeitar outras posibilidades, resolveron que Alexandra era «a única opción posible».
O 24 de setembro de 1861, a princesa Vitoria presentou ao seu irmán Alberte Eduardo a Alexandra en Expira, pero non foi até case un ano máis tarde o 9 de setembro de 1862 —despois do seu romance con Nellie Clifden e a morte do seu pai— que Alberte Eduardo propúxolle matrimonio a Alexandra no Castelo Real de Laeken, a casa do seu tío avó, o rei Leopoldo I de Bélxica. Uns meses máis tarde, Alexandra de Dinamarca viaxou ó Reino Unido a bordo do iate real Victoria and Albert II e desembarcou en Gravesend, Kent, o 7 de marzo de 1863. Sir Arthur Sullivan realizou unha composición musical especial pola súa chegada, e Alfred Tennyson, o poeta laureado, escribiu unha oda na súa honra:
esquerda|miniatura|317x317px|Alexandra co seu primoxénito, Alberte Vítor, en [[1864.]] A parella casou o 10 de marzo de 1863, na capela de St. George no Castelo de Windsor, nunha cerimonia oficiada por Thomas Longley, arcebispo de Canterbury. A elección da sede foi criticada pola prensa —xa que como estaba fóra de Londres sería difícil que o espectáculo fose presenciado por grandes multitudes de público—, os potenciais convidados —porque era difícil de chegar e tratábase dun lugar pequeno, algunhas persoas que esperaban invitación finalmente non foron convidadas— e os daneses —xa que só os parentes máis próximos de Alexandra foron convidados—. A corte aínda estaba de loito pola morte do príncipe Alberte, polo que as señoras foron restrinxidas a usar gris, lila ou malva. Durante a súa lúa de mel en Osborne House na illa de Wight, os alumnos do veciño Colexio Eton, que incluían a Lord Randolph Churchill, puideron observar ocasionalmente á parella.
A finais do ano seguinte, o pai de Alexandra ascendera ao trono de Dinamarca, o seu irmán Xurxo converteuse en rei dos helenos, a súa irmá Dagmar comprometeuse co Tsarévich de Rusia, Nicolao Aleksándrovich, e Alexandra dera a luz ao seu primeiro fillo. O ascenso ao trono de Cristián IX deu lugar a novos conflitos pola sorte de Schleswig-Holstein. A Confederación Alemá invadiu con éxito Dinamarca e reduciu a súa área en dúas quintas partes. Con gran irritación da raíña Vitoria e a princesa herdeira de Prusia, Alexandra e Alberte Eduardo apoiaron ao reino danés durante a guerra. A conquista prusiana de antigas terras danesas incrementou a profunda aversión de Alexandra cara aos alemáns, un sentimento que permaneceu con ela o resto da súa vida.
O primeiro fillo dos príncipes de Gales, Alberte Víctor, naceu a principios de 1864, dous meses antes de tempo. Alexandra dedicouse con devoción aos seus fillos, segundo a aia principal, a señora Blackburn: «Sentíase na gloria cando podía correr até a habitación dos nenos, poñer un mandil de flanela, bañalos ela mesma e velos durmir nas súas pequenas camas». A parella tivo seis fillos en total: Alberte Vítor, Xurxo, Luísa, Vitoria, Maud e Alexandre, que faleceu ás poucas horas do seu nacemento. Ao parecer, todos os fillos de Alexandra naceron antes de tempo; o biógrafo Richard Hough pensaba que a princesa enganaba deliberadamente á raíña Vitoria sobre a súa data probable de parto, xa que non quería que estivese presente nos nacementos. O nacemento do seu terceiro fillo en 1867, complicouse cun ataque de febre reumática que ameazou a súa vida e deixouna cunha coxeira permanente.
En público, Alexandra era digna e encantadora, en privado, cariñosa e alegre. Gozaba das actividades sociais como o baile e a patinaxe sobre xeo, era unha experta xinete e condutora de carruaxes. Tamén gozaba da caza, para consternación da raíña Vitoria, quen lle pediu sen éxito que deixase de practicala. Mesmo despois do nacemento do seu primeiro fillo seguiu socializando tanto como antes, isto provocou algunhas friccións entre a raíña e a nova parella, o que se agravaba aínda máis polo odio que Alexandra sentía polos prusianos e a parcialidade da raíña cara a eles.
Princesa de Gales
dereita|miniatura|Alexandra prin[[Circa|c esa de Gales c. 1870.]] Alberte Eduardo e Alexandra visitaron Irlanda en abril de 1868. Despois de estar enferma o ano anterior, a princesa empezaba a camiñar de novo sen a axuda dos dous bastóns de madeira e estaba embarazada do seu cuarto fillo. Levaron a cabo unha xira de seis meses por Austria, Exipto e Grecia entre 1868 e 1869. Esta xira incluíu a visita ao seu irmán, o rei Xurxo I de Grecia, aos campos de batalla de Crimea e, para ela soamente, ao harén do Jedive Ismail. En Turquía converteuse na primeira muller en sentar a cear co sultán —Abdülaziz—.
A residencia preferida dos príncipes de Gales era Sandringham House, e Marlborough House era a súa base en Londres. Os biógrafos coinciden en que o seu matrimonio foi feliz en moitos sentidos, con todo, algúns afirman que Alberte Eduardo non lle daba á súa esposa toda a atención que ela desexaba e que aos poucos a parella foise afastando, ata que a finais de 1871 o príncipe sufriu un ataque de febre tifoidea —a enfermidade que se cre matou ao seu pai—, o que produciu unha reconciliación. Estas afirmacións son cuestionadas por outros escritores, que sinalan os embarazos frecuentes de Alexandra ao longo deste período e usan as cartas familiares para negar a existencia dunha grave fisura. Con todo, Alberte Eduardo foi duramente criticado desde moitos sectores da sociedade, pola súa aparente falta de interese na grave enfermidade da súa muller, a febre reumática. Ao longo do seu matrimonio, o príncipe de Gales seguiu mantendo relacións con outras mulleres, entre elas a actriz Lillie Langtry; Daisy Greville, condesa de Warwick; Agnes Keyser e a distinguida muller de sociedade Alice Keppel. A maioría dos seus romances foron do pleno coñecemento de Alexandra, que mesmo máis tarde permitiu que Alice Keppel visitase ao rei no seu leito de morte. A princesa mantívose fiel durante todo o seu matrimonio.
Durante oito meses entre 1875 e 1876, o príncipe de Gales estivo ausente de Gran Bretaña mentres realizaba unha viaxe pola India, pero, para a súa consternación, Alexandra tivo que quedar en casa. O príncipe planeara unha viaxe cun grupo de homes e tiña a intención de dedicar a maior parte do tempo á caza e o tiro. Durante a xira, un dos amigos que viaxaba co príncipe, Lord Aylesford, foi informado pola súa esposa que ía deixalo por outro home: Lord Blandford, que á súa vez estaba casado. Aylesford estaba consternado e decidiu pedir o divorcio. Mentres tanto, o irmán de Lord Blandford, Lord Randolph Churchill, convenceu aos amantes de non fuxir xuntos. Preocupada pola ameaza de divorcio, Lady Aylesford tratou de disuadir ao seu marido de levar a cabo o procedemento, pero Lord Aylesford mostrouse inflexible e negouse a reconsideralo. Nun intento de presión para que Lord Aylesford abandonase a súa demanda de divorcio, Lady Aylesford e Lord Randolph Churchill acudiron con Alexandra e dixéronlle que se o divorcio procedía, o príncipe sería citado como testemuña e implicado no escándalo. Aflixida polas ameazas e seguindo o consello de Sir William Knollys e a duquesa de Teck, Alexandra informou á raíña, quen logo escribiu ao príncipe de Gales. O príncipe indignouse. Finalmente, os Blandford e os Aylesford divorciáronse en privado. Aínda que Lord Randolph Churchill desculpouse máis tarde, durante moitos anos o príncipe de Gales negouse a falarlle ou velo. esquerda|miniatura|Alexandra (dereita) coa súa nai (centro) e a súa filla maior, a [[Luísa de Saxonia-Coburgo-Gotha|princesa Luísa (esquerda) en 1893.]] Alexandra pasou en Grecia a primavera de 1877, mentres se recuperaba dun período de mala saúde e visitaba ao seu irmán o rei Xurxo de Grecia. Durante a Guerra Ruso-Turca (1877-1878), era claramente parcial contra Turquía e a favor de Rusia, onde a súa irmá estaba casada co Tsarévich, e fixo presión para que se realizase unha revisión da fronteira entre Grecia e Turquía que favorecese aos gregos. Alexandra e os seus dous fillos pasaron os seguintes tres anos separados, en gran medida porque os mozos foron enviados nun cruceiro por todo o mundo como parte da súa educación naval e xeral. A despedida estivo chea de bágoas e, como o demostra a súa correspondencia regular, botounos de menos terriblemente. En 1881, Alexandra e Alberte Eduardo viaxaron a San Petersburgo tras o asasinato de Alexandre II de Rusia, tanto para representar a Gran Bretaña, como para que a princesa puidese confortar á súa irmá Dagmar, que se converteu na tsarina.
Alexandra asumiu moitas responsabilidades en eventos públicos; en palabras da raíña Vitoria, «quitoume a tensión e a fatiga de moitas funcións. Abre bazares, asiste a concertos, visita hospitais no meu lugar... non só nunca se queixa, senón que se esforza por demostrar que gozou o que para outro sería un deber esgotador». Tomou un interese especial no Hospital de Londres, que visitaba con regularidade. Durante as súas visitas ao hospital coñeceu entre outros pacientes a Joseph Merrick, o chamado «Home Elefante». Polo xeral as multitudes aplaudían con entusiasmo a Alexandra, pero durante unha visita a Irlanda en 1885, sufriu un raro momento de hostilidade pública cando visitaba a cidade de Cork, sementeira do nacionalismo irlandés. Alberte Eduardo e Alexandra foron apupados por unha multitude de dúas ou tres mil persoas que levaban paus e bandeiras de cor negra. Alexandra superou riseira a difícil proba e a prensa británica describiu a visita desde unha óptica positiva e cualificou á multitude como «entusiasta». Como parte da mesma visita recibiu un Doutoramento en Música polo Trinity College de Dublín.
A morte do seu fillo máis vello, o príncipe Alberte Vítor, duque de Clarence e Avondale, en 1892, foi un duro golpe para a Alexandra. A habitación e as posesións persoais do príncipe mantivéronse tal como os deixara, do mesmo xeito que se fixo coas pertenzas do príncipe Alberte despois da súa morte en 1861. A princesa de Gales confesou: «Enterrei ao meu anxo e con el a miña felicidade». A correspondencia entre Alexandra e os seus fillos que aínda sobrevive indica que estaban moi unidos. En 1894, faleceu o seu cuñado, Alexandre III de Rusia, e o seu sobriño, Nicolao, converteuse no tsar. Durante eses días foi un sostén para a súa irmá, a emperatriz viúva; Alexandra durmiu, rezou e permaneceu xunto a ela as seguintes dúas semanas até o enterro de Alexandre.
Raíña consorte
miniatura|332x332px|Alexandra vestida para asistir á coroación o [[26 de xuño de 1902. Publicado polo The Illustrated London News no rexistro da cerimonia de coroación do rei Eduardo VII e a raíña Alexandra en 1902. Obra asinada por Samuel Begg.]] Coa morte da raíña Vitoria en 1901, Alberte Eduardo converteuse en rei co nome de Eduardo VII e Alexandra en raíña consorte. Dous meses despois, o seu fillo Xurxo e a súa nora María partiron nunha extensa xira polo imperio e deixaron aos seus pequenos fillos ao coidado de Alexandra e Eduardo, que adoraban aos seus netos. Ao regreso da parella, os preparativos estaban a punto e a coroación de Eduardo e Alexandra estaba próxima. Con todo, só uns días antes da data prevista en xuño de 1902, Eduardo caeu gravemente enfermo de apendicite. Alexandra substituíuno nun desfile militar e asistiu ás carreiras da Royal Ascot, nun intento por evitar a alarma social. Finalmente, a coroación tivo que ser posposta e Eduardo sometido a unha operación paia extirpar o apéndice infectado. Despois da súa recuperación, Alexandra e Eduardo foron coroados xuntos en agosto: el polo arcebispo de Canterbury, Frederick Amorne, e ela polo arcebispo de York, William Dalrymple Maclagan.
A pesar de terse convertido en raíña, as responsabilidades de Alexandra cambiaron moi pouco e mantivo a moitos dos servidores que tiña. A encargada da alcoba de Alexandra, Charlotte Knollys, permaneceu lealmente ao seu servizo durante moitos anos. O 10 de decembro de 1903, Charlotte, filla de Sir William Knollys, amenceu e achou a súa habitación repleta de fume. Espertou a Alexandra e guiouna a un lugar seguro. En palabras da gran duquesa Augusta de Mecklemburgo-Strelitz: «Debemos darlle crédito á vella Charlotte por salvarlle realmente a vida [a Alexandra]».
A raíña volveu facerse cargo dos seus netos cando Xurxo e María partiron nunha segunda xira, esta vez á India británica, durante o inverno de 1905-1906. O seu pai, o rei Cristián IX de Dinamarca, morreu en xaneiro de 1906. Desexosas de conservar os seus vínculos familiares, tanto entre si como con Dinamarca, Alexandra e a súa irmá, a emperatriz viúva de Rusia, compraron unha casa ao norte de Copenhague en 1907, Hvidøre, unha especie de refuxio privado.
Os biógrafos afirman que a Alexandra foille negado o acceso aos documentos informativos do rei e foi excluída dalgunhas das viaxes ao estranxeiro para evitar a súa intromisión en asuntos diplomáticos. Desconfiaba profundamente dos alemáns e opúxose sempre a calquera cousa que favorecese a súa expansión ou os seus intereses. En 1890, por exemplo, escribiu un memorando distribuído aos altos ministros británicos e ao persoal militar, advertíndolles contra o previsto intercambio da illa británica Heligoland, situada no mar do Norte, pola colonia alemá de Zanzíbar. No memorando sinalaba a importancia estratéxica da illa, que podería ser utilizada por Alemaña para lanzar un ataque ou por Gran Bretaña para conter unha agresión alemá. A pesar disto, o intercambio seguiu adiante. Os alemáns fortificaron a illa e, en palabras de Robert Ensor e como Alexandra predixera, «converteuse na pedra angular da posición marítima de Alemaña para a ofensiva, así como para a defensa». O Frankfurter Zeitung condenou abertamente a conduta de Alexandra e a súa irmá, a emperatriz viúva de Rusia, e afirmou que ambas foron «o centro da conspiración internacional antialemá». A raíña desprezaba e tíñalle desconfianza ao seu sobriño, Guillerme II de Alemaña, en 1900 chamábao «o noso inimigo interno». esquerda|miniatura|263x263px|Alexandra en [[1910.]] En 1910, Alexandra converteuse na primeira raíña consorte en visitar a Cámara dos Comúns durante un debate. Nunha extraordinaria situación sen precedentes, durante dúas horas, sentou na Galería das Damas con vistas á cámara mentres que se debatía o proxecto de lei do Parlamento, que pretendía reformar o papel da Cámara dos Lores. En privado, Alexandra estaba en desacordo co proxecto de lei. Pouco despois foi a visitar ao seu irmán, o rei Xurxo I de Grecia, en Corfú. Unha vez alí, chegoulle a noticia de que o rei Eduardo estaba gravemente enfermo, regresou de inmediato e chegou xusto un día antes da morte do seu marido. Nas últimas horas de Eduardo, administroulle persoalmente o osíxeno dun cilindro de gas para axudalo a respirar. Contoulle a Frederick Ponsonby: «Síntome coma se estivese convertida en pedra, incapaz de chorar, incapaz de comprender o significado de todo isto». Máis tarde ese mesmo ano, mudouse do palacio de Buckingham a Marlborough House, pero retivo a posesión de Sandringham House. O novo rei, o seu fillo Xurxo, pronto se enfrontou a ter que tomar unha decisión sobre o proxecto de lei do Parlamento. A pesar dos seus puntos de vista persoais, Alexandra apoiou a decisión do rei, para axudar a dar forza ao proxecto de lei no Parlamento a petición do primeiro ministro, pero en contra dos desexos da Cámara dos Lores, cando o partido reformador gañou as eleccións da Cámara dos Comúns.
Raíña nai
dereita|miniatura|A raíña Alexandra en 1923. Alexandra non asistiu á coroación do seu fillo en 1911, porque non era costume que unha raíña coroada asistise á coroación doutro rei ou raíña, pero polo demais seguiu o lado público da súa vida, dedicando tempo ás súas causas benéficas. Unha das tantas causas era o chamado «Día da rosa de Alexandra», no cal mulleres voluntarias vendían rosas artificiais feitas por persoas discapacitadas para apoiar aos hospitais. Durante a primeira guerra mundial, o costume de colgar as bandeiras dos príncipes estranxeiros investidos coa máis alta orde de cabalaría británica, a Orde da Xarreteira, na capela de St. George no Castelo de Windsor, foi obxecto de críticas, xa que os membros alemáns da orde estaban agora loitando contra Gran Bretaña. Alexandra uniuse ás peticións de «tombar as odiosas bandeiras alemás». Impulsado pola opinión pública, pero en contra dos seus propios desexos, o rei retirou as bandeiras, pero para consternación de Alexandra non só quitou «esas viles bandeiras prusianas», senón tamén as dos parentes hessianos da súa nai, que en opinión desta, eran simplemente «soldados ou vasalos baixo as ordes do brutal emperador alemán». O 17 de setembro de 1916, Alexandra atopábase en Sandringham cando se produciu un ataque aéreo desde un dirixible, pero o peor foi o que lle sucedería a outros membros da súa familia. En Rusia, o tsar Nicolao II foi derrocado e despois asasinado polos revolucionarios xunto á súa esposa e fillos. En 1919, a emperatriz viúva foi rescatada de Rusia polo HMS Marlborough e levada a Inglaterra onde viviu durante un tempo coa súa irmá Alexandra.
Alexandra conservou unha aparencia xuvenil até a vellez, pero durante a guerra envelleceu notablemente. Isto levouna a usar elaborados veos e moita maquillaxe, os cismóns dicían que parecía ter a cara «esmaltada». Non volveu realizar máis viaxes ao estranxeiro e comezou a sufrir problemas de saúde cada vez maiores. En 1920, estaloulle un vaso sanguíneo nun ollo, deixándoa temporal e parcialmente cega. Cara ao final da súa vida, a súa memoria e fala fóronse deteriorando. Morreu o 20 de novembro de 1925 en Sandringham, despois de sufrir un ataque ao corazón e foi soterrada nunha elaborada tumba xunto ao seu marido na capela de St. George no Castelo de Windsor.
Legado
esquerda|miniatura|Fachada principal do Alexandra Palace. Despois da voda de Alexandra co príncipe de Gales en 1863, iniciouse a construción dun novo parque e un «palacio do pobo» nun outeiro no norte de Londres, que incluía un centro de artes e unha sala de exhibicións pública, e que en honra da princesa foron nomeados Alexandra Park e Alexandra Palace. O palacio, chamado coloquialmente Ally Pally, alberga ademais unha sala de concertos, unha sala de conferencias, un museo, unha biblioteca, un teatro e salóns para eventos e banquetes, de feito, o seu salón de banquetes é considerado o máis grande de Londres.
Tiña pouca comprensión do manexo dos cartos. A administración das súas finanzas deixouse en mans do leal contralor, Sir Dighton Probyn, que realizou unha función similar para o rei Eduardo VII. En palabras do seu neto, Eduardo VIII —máis tarde, duque de Windsor—: «A súa xenerosidade era unha fonte de apuros para os seus asesores financeiros. Cada vez que recibía unha carta solicitando diñeiro, enviaba un cheque de inmediato, independentemente da autenticidade dos mendicantes e sen que o caso fose investigado». Aínda que non sempre foi extravagante —zurcía as medias usadas para reutilizalas e os seus vestidos vellos eran reciclados como fundas para mobles—, desestimaba as protestas sobre os seus fortes gastos cun movemento da man ou afirmaba que non escoitara. dereita|miniatura|Queen Alexandra Memorial, situado fronte ao [[palacio de St. James.]] Adoitaba esconder unha pequena cicatriz no pescozo, que probablemente foi resultado dunha operación da infancia, usando colares tipo gargantilla e escotes altos, co que estableceu modas que se usarían durante cincuenta anos. O efecto de Alexandra sobre a moda foi tan profundo, que as damas de sociedade mesmo copiaban o seu modo de camiñar «coxeando», despois da grave enfermidade que a deixou cunha perna ríxida en 1867. Prefería sobre todo as casas de moda de Londres, a súa favorita era Redfern, pero compraba ocasionalmente en Doucet e Fromont de París.
A raíña Alexandra foi representada na televisión británica por Deborah Grant e Helen Ryan en Edward the Seventh, Ann Firbank en Lillie, Maggie Smith en All the King's Men e Bibi Andersson en The Lost Prince. No cine foi representada por Pamela Abbott na película de 1979, Murder by Decree, e por Helen Ryan na película de 1980, The Elephant Man. Na obra de teatro de 1980, Motherdear, escrita por Royce Ryton, foi interpretada por Margaret Lockwood na súa última actuación.
Títulos e tratamentos
Por nacemento, Alexandra foi princesa de Schleswig-Holstein-Sonderburg-Glücksburg, co tratamento de Alteza Serenísima, como neta do duque Frederico Guillerme de Schleswig-Holstein-Sonderburg-Glücksburg. O 31 de xullo de 1853, o seu pai, o príncipe Cristián, foi nomeado príncipe de Dinamarca, polo cal, como princesa de Dinamarca, Alexandra recibiu o tratamento de Alteza Real. Despois do seu matrimonio o 10 de marzo de 1863 e antes de que o seu marido accedese ao trono foi princesa de Gales co tratamento de Alteza Real. Tralo falecemento de raíña Vitoria, o 22 de xaneiro de 1901, Eduardo VII ascendeu ao trono e Alexandra converteuse en raíña consorte do Reino Unido e emperatriz da India, recibindo os tratamentos de Maxestade e Maxestade Imperial. dereita|miniatura|200x200px|Escudo de armas da raíña Alexandra.
Honras
En 1901, Alexandra converteuse na primeira muller en ser investida como Dama Compañeira da Orde da Xarreteira desde 1495, como tal, a súa bandeira de armas estivo colgada durante toda a súa vida na Capela de St. George no Castelo de Windsor. Algunhas outras das honras que recibiu foron: Dama de primeira clase da Real Orde de Vitoria e Alberte, Dama da Imperial Orde da Coroa da India e Dama de Xustiza da Orde de San Xoán de Xerusalén. Así mesmo o 11 de febreiro de 1872 foi nomeada dama da Orde das Damas Nobres da Raíña María Luísa.