cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Virginia Gutiérrez de Pineda
Traxectoria
Educouse no Instituto Pedagóxico Nacional, na Escola Normal Superior e no Instituto Etnolóxico Nacional, entidade onde obtivo o seu grao de antropóloga en 1944. Viaxou a estudar na Universidade de California, en Berkeley, onde obtivo un máster en Antropoloxía Social e Médica (1953-1954). En 1962 culminou os seus estudos na Universidade Pedagóxica Nacional, doutorándose en Ciencias Sociais e Económicas. Foi elixida en 1967 como a muller do ano en Colombia, obtivo o premio Alejandro Ángel Escobar, a medalla Camilo Torres (1963), a medalla ó mérito  do congreso interamericano de familia (1983), en dúas ocasións foi bolseira da fundación Guggenheim. No 2015, en honra ós seus méritos o Banco da República escolleu a súa imaxe para aparecer no billete de $10.000 pesos que iniciou a súa circulación no ano 2016.
A Barreira, Tállara, Lousame
A Barreira é un lugar da parroquia de Tállara no concello coruñés de Lousame, na comarca de Noia. Segundo o padrón municipal (INE 2020) ten 18 habitantes (11 homes e 7 mulleres).
Corvillón, Cambados
San Mamede de Corvillón é unha parroquia que se localiza no norte do concello pontevedrés de Cambados na comarca do Salnés. Segundo o IGE en 2016 tiña 2.342 habitantes (1.219 mulleres e 1.123 homes), o que supón un aumento en relación ó ano 2010, cando tiña 2.210 veciños, e 2005 cando tiña 2.166 habitantes.
A parroquia está atravesada pola estrada PO-549 que une Cambados con Vilagarcía de Arousa, e mais polo corredor de alta capacidade VG-4.3. É unha parroquia costeira, da que os seus accidentes máis importantes son a punta de Tragove e numerosos illotes de reducidas dimensións. Bañan o territorio regatos pequenos.
Poboación
Evolución da poboación entre os anos 2000 e 2007:
Concurso de comida
miniatura|Unha competición de comida en 2005. Os concursos de comida ou competicións de comida son eventos organizados cuxo obxectivo é que os participantes inxiran grandes cantidades de comida nun determinado intervalo de tempo, normalmente pequeno. O tipo de comida varía, pero os tipos máis habituais son a coñecida como comida rápida e sobremesas. Estes concursos son populares principalmente no Xapón e nos Estados Unidos de América.
Historia
Tradicionalmente facíanse competición deste estilo nas feiras a comezos do século XX, pero a recente popularidade debese en parte a emisión da Nathan's Hot Dog Eating Contest, unha competición de comer bocadillos de salchicha que se celebra dende 1916. Recentemente esta competencia foi dominada polo competidor da IFOCE Takeru Kobayashi, quen gañou o concurso dende 2001 ata 2006. Kobayashi foi destronado en 2007 por Joey Chestnut.
Actualmente en España só se coñece a realización deste tipo de concursos de maneira oficial e coas normas postas ante notario na vila da Estrada, o Argentinos Burguer Hot Dog Challenge que o organiza o restaurante Argentinos Burguer, da mesma localidade. A súa primeira edición realizouse o 6 de setembro do 2012, contou con 21 participantes e cerca de 1000 persoas de público. O gañador conseguiu o título ao conseguir comer 10 bocadillos en 8 minutos, foi o local José Luis Campos Arjones. Este ano se celebrarase a segunda edición o sábado 7 de setembro.
Organizacións
Ademais da nomeada anteriormente, nos últimos anos apareceron novas organizacións coma a Federación Afeccionada de Comedores Competitivos que patrocina competicións de comida en varios restaurantes. Varias destas competicións teñen arredor de 20 competidores principais.
Jordi Sevilla
Jordi Sevilla Segura, nado en València o 19 de marzo de 1956, é un político español membro do PSOE e economista, foi Ministro de Administracións Públicas do Goberno de España (2004-2007).
Licenciado en Ciencias Económicas pola Universidade de Valencia, é funcionario por oposición, pertence ao Corpo Superior de Técnicos Comerciais e Economistas do Estado. Ademais está casado e ten tres fillos.
Escribiu varios artigos especializados e tres libros:
Publicou dúas novelas negras: La joven de la foto (2009) e El valle de los olivos (2011), as dúas protagonizadas polo detective Ricki Trullos.
Carreira política
Entre 1985 e 1991 foi asesor de Relacións Económicas Internacionais do gabinete da Presidencia do Goberno.
De 1991 a 1993 foi Xefe do gabinete do Ministro de Agricultura. De 1993 a 2000 Director do gabinete do Ministro de Economía e Facenda.
Entre 1998 e 2000 foi asesor do Grupo Parlamentario Socialista no Congreso.
Desde marzo de 2000 é deputado no Congreso pola provincia de Castelló e desde xullo de 2000 Secretario de Política Económica e Ocupación da Comisión Executiva Federal do PSOE.
O 18 de abril de 2004, coa vitoria do partido socialista nas eleccións xerais, foi nomeado Ministro de Administracións Públicas.
O 6 de xullo de 2007 foi relevado do cargo de Ministro de Administracións Públicas, sendo substituído pola anterior titular do Ministerio de Sanidade, Elena Salgado.
Oubiña, Cambados
San Vicenzo de Oubiña é unha parroquia que se localiza no norte do concello de Cambados. Segundo o padrón municipal en 2016 tiña 452 habitantes (229 mulleres e 223 homes), cinco menos ca en 2010 e 30 menos ca en 2005. Ten 12 entidade de poboación.
Carreiras de hámsters
miniatura|dereita|Carreiras de hámsteres. Na imaxe, un exemplar de hámster dentro da súa roda. As carreiras de hámsters son unha competición na cal os hámsters son colocados dentro dunha gaiola rolante ou nunha bóla -decote se preparan vehículos miniatura para as carreiras- e sobre unha serie de pistas ou circuíto de carreiras cunha certa pendente e 9 metros de lonxitude. O hámster que logra atravesa a liña de meta no máis curto espazo de tempo é o vitorioso. Segundo un informe de 2001, a plusmarca mundial está en 38 segundos.
Parque Zoolóxico de Praga
miniatura|Zoolóxico de Praga. O Parque zoolóxico de Praga ou Zoologická zahrada Praha, é un zoolóxico localizado na cidade de Praga, capital da República Checa. Foi inaugurado en 1931 co obxectivo de "avanzar no estudo da zooloxía, a protección da vida silvestre, e educar o público" no distrito de Troja, no norte de Praga. O zoolóxico ocupa 45 hectáreas e conta cuns 4.400 animais que representan 670 especies de todo o mundo. O Xardín Zoolóxico de Praga contribuíu de maneira significativa a salvar o cabalo de Przewalski. Durante moitos anos foi o maior criador da especie no mundo. En 2007 a revista Forbes Traveler colocou o zoolóxico de Praga entre os mellores zoolóxicos do mundo.
9ª edición dos Óscar
A 9.ª entrega dos premios Óscar tivo lugar o día 4 de marzo de 1937 no Biltmore Hotel dos Ánxeles (Estados Unidos). O mestre de cerimonias foi George Jessel.
Nesta cerimonia introducíronse os premios aos mellores actores e actrices secundarios. My Man Godfrey foi o primeiro filme candidato nas catro categorías de interpretación, mais non gañou ningún premio.
Premios
miniatura|dereita|150px|[[Frank Capra, mellor director]] miniatura|dereita|150px|[[Paul Muni, mellor actor]] miniatura|dereita|150px|[[Walter Brennan, mellor actor secundario]] miniatura|dereita|150px|[[Gale Sondergaard, mellor actriz secundaria]] miniatura|dereita|150px|[[Hal Roach, mellor curtametraxe de acción en vivo, un rolo]] Os gañadores aparecen en primeiro lugar e en grosas.
Pseudonó
miniatura|300px|Exemplo dun pseudonó presente no compoñente de ARN da [[telomerase humana. A secuencia procede de Chen e Greider (2005) .]] miniatura|300px|Estrutura tridimensional dun pseudonó do ARN da telomerase humana. (A) modelo de variñas (B) esqueleto. Baseado en PDB - 1YMO.
Un pseudonó (pseudoknot, falso nó) é unha estrutura secundaria de ácido nucleico formada por polo menos dúas estruturas en talo-bucle (stem-loop) nas cales a metade dun talo está intercalada entre as dúas metades do outro talo. A estrutura en pseudonó foi primeiro recoñecida no virus do mosaico amarelo do nabo en 1982. Os pseudonós préganse en conformacións tridimensionais con forma de nó pero non son verdadeiros nós topolóxicos. Máis ben o que se observa neles é que parte dun bucle forma parte do talo do bucle adxacente, producíndose unha especie de solapamento (ver a figura).
Significado biolóxico
Varios procesos biolóxicos importantes dependen de moléculas de ARN que forman estruturas en pseudonó. Por exemplo, o compoñente de ARN da telomerase contén un pseudonó que é esencial para a súa actividade. Varios virus utilizan unha estrutura en pseudonó para formar un motivo similar ao dos ARNt para infiltrarse na célula hóspede. A rexión pseudonó da ARNase P (un ribozima) é un dos elementos coa secuencia máis conservada na evolución. Os snoRNA de caixa H/ACA teñen unha secuencia de recoñecemento que forma pseudonós complexos co ARN obxectivo.
As moléculas de ARN con extensa estrutura terciaria a miúdo teñen considerables rexións pseudonó.
Predición e identificación
A configuración estrutural dos pseudonós non facilita a súa detección biocomputacional debido á súa sensibilidade de contexto e natureza solapada. O emparellamento de bases nos pseudonós non está encadeada (nested); é dicir, os pares de bases solapan uns con outros na posición da secuencia. Isto fai que a presenza dos pseudonós nas secuencias de ARN sexa máis difícil de predicir polos métodos estándar máis utilizados como Mfold e Pfold, que non serven para predicir estruturas en pseudonó presentes nunha secuencia a estudar, e só poderán identificar o máis estable dos dous talos do pseudonó. É posible identificar unha determinada clase de pseudonós utilizando estes métodos baseados na programación dinámica, pero estes métodos non son exhaustivos e presentan diversas dificultades, como tamén a presentan os novos métodos baseados na gramática libre de contexto estocástica.
Pseudonó de rango longo
miniatura|dereita|150 px|Estrutura secundaria dun pseudonó de rango longo. Un pseudonó de rango longo é un pseudonó que contén unha rexión bucle moi grande, e pode funcionar como un mecanismo de control transcricional.
Este tipo de pseudonós pénsase que regulan negativamente a expresión do operón IF3-L35-L20 de Escherichia coli. Este operón codifica o factor de tradución 3 (IF3) e as proteínas ribosómicas L35 e L20. Neste exemplo, a interacción ARN-ARN ocorre entre nucleótidos separados por unha rexión bucle de 300 nucleótidos.
Tamén se cre que se require un pseudonó de rango longo para a actividade do ribozima VS de Neurospora.
Roberto Devereux
Roberto Devereux ou Roberto Devereux, ossia Il conte di Essex (en galego Roberto Devereux, ou o conde de Essex) é unha traxedia lírica, ou ópera tráxica, de Gaetano Donizetti con libreto en italiano de Salvatore Cammarano baseado na traxedia Elisabeth d'Angleterre, de François Ancelot, aínda que Devereux foi o tema de alo menos outras dúas obras francesas: Le Comte d'Essex de Thomas Corneille e Le Comte d'Essex de La Calprenede. Esta ópera foi estreada o 29 de outubro de 1837 no Teatro di San Carlo de Nápoles protagonizada por Giuseppina Ronzi De Begnis, seguido por Venecia, con Caroline Ungher, Lisboa (1838), París con Giulia Grisi.
A ópera está inspirada libremente na vida de Robert Devereux, segundo conde de Essex, un influente membro da corte de Isabel I de Inglaterra. A trama de Roberto Devereux non era nada orixinal, derivada en principio do libreto de Felice Romani Il Conte d'Essex de 1833, orixinalmente con música de Saverio Mercadante; a viúva de Romani acusou a Cammarano de plaxio, aínda que a práctica de roubar tramas foi moi común entre os teatros de ópera rivais de Italia. É unha das numerosas óperas que Donizetti dicou á Era Tudor inglesa, xunt con Anna Bolena, Maria Stuarda e Il castello di Kenilworth.
Tense sinalado que, "aínda que a trama xoga coa historia, a ópera leva a súa propia marca de convicción dramática".
La pelota vasca, la piel contra la piedra
La pelota vasca, la piel contra la piedra é un filme documental dirixido por Julio Medem e estreado no 2003. Trata acerca da situación do País Vasco e Navarra, na que relata a situación do éuscaro, a historia de Euskadi Ta Askatasuna (ETA) e os Grupos Antiterroristas de Liberación (GAL), a situación dos presos de ETA, e as vítimas e ameazados do terrorismo, ademais de aspectos da historia do País Vasco e Navarra (cunha visión sobre os 7 territorios do País Vasco), desde as Guerras Carlistas, pasando polo bombardeo de Guernica ata a presentación do Plan Ibarretxe.
Características
O documental mestura imaxes aéreas do País Vasco, momentos diversos dun partido de pelota vasca, escenas de diversas películas anteriores sobre do tema do que trata, imaxes de diversos medios de comunicación e anacos de entrevistas a diversas persoas relacionadas con esta terra.
É un proxecto feito para 5 soportes: libro, cine, serie de televisión de 3 capítulos (emitida por TV3), páxina web (mediante uns vídeos a descargas, os Frontóns e Pelotaris) e DVD, aínda que tamén se fixo unha curtametraxe para o colectivo ¡Hay motivo!.
Carantoña, Tállara, Lousame
Carantoña é un lugar da parroquia de Tállara no concello coruñés de Lousame, na comarca de Noia. Segundo o padrón municipal (INE 2020) ten 69 habitantes (29 homes e 40 mulleres).
La pelota vasca, la piel contra la piedra
Características
Ademais das entrevistas gravadas por Medem, a película incorpora fragmentos de películas como Edurne, modista bilbaína (1924), El Mayorazgo de Basterretxe (1929), Around the World with Orson Welles (1955), Pelotari (1964), Ogro (1980), Pelota (1984), Vacas (1992), Días contados (1994), 40 ezetz (1999) e Yoyes (2000), así como de reportaxes de televisión.
Críticas
Tres dos ameazados por ETA que participan no documental, Gotzone Moura, Iñaki Ezkerra e Antonio Elorza estiveron en desacordo coa montaxe final da cinta e pediron a retirada das súas entrevistas. Medem respondeu que non era posible retirala antes da súa estrea en cines, pero non apareceron nos vídeos da web nin na montaxe de 7 horas do DVD.
O día da súa presentación no Festival de cine de San Sebastián, a Asociación Vítimas do Terrorismo pediu ó alcalde, Odón Elorza (participa na longametraxe) a retirada da cinta do festival, aínda que esta non se produciu.
Así mesmo, durante a Gala dos Premios Goya 2004, desde a semana anterior á Gala, a AVT convocou unha manifestación de protesta porque entre as nomeadas estaba o documental de Julio Medem, que segundo eles equiparaba a vítimas con vitimarios; entre as pancartas destacaban as de Non a Medem, e Non ó Pelota Vasco: a caluga contra a bala. Recordaban con isto as chapas dicindo Non á guerra (de Iraq) que actores e directores non dubidaron en levar durante a XVII edición dos Premios Goya.
Pola súa banda, os asistentes pecharon filas arredor do seu compañeiro, e luciron adhesivos como ''Medem Si. ETA Non ou Non ó Terrorismo, Si á liberdade de Expresión''. O documental non gañou o premio, aínda que as votacións se decidiran un mes antes (polo que a manifestación non tivo influencia no resultado).
Participantes
Estes son os que participan no filme - documental (cando a entrevista é noutro idioma, subtitulado evidentemente, indícase entre paréntese):
Na edición especial en DVD de La Pelota Vasca, La Piel Contra la Piedra, así coma nos vídeos da web, inclúense outras participacións:
Músculo esquelético
O músculo esquelético ou tecido muscular estriado esquelético é un tipo de músculo estriado que está baixo o control do sistema nervioso somático, polo que se controla voluntariamente. É un dos tres grandes tipos de tecido muscular; os outros dous son o músculo cardíaco (tamén de tipo estriado) e o músculo liso (non estriado). Como indica o seu nome, a maioría dos músculos esqueléticos están unidos aos ósos por feixes fibrosos de coláxeno chamados tendóns. A súa misión é realizar os movementos voluntarios do corpo.
O músculo esquelético está feito de compoñentes individuais denominados miocitos, "células musculares", "fibras musculares" ou miofibras. Os miocitos son células longas cilíndricas e multinucleadas, que se formaron pola fusión de mioblastos durante o desenvolvemento (un tipo de células proxenitoras embrionais) durante un proceso chamado mioxénese.
Placa
Placa pode referirse a::
Músculo esquelético
As miofibras están á súa vez cheas de miofibrilas. As miofibrilas están compostas por filamentos proteicos de actina e miosina repetidos en unidades chamadas sarcómeros, a unida funcional básica da fibra muscular. O sarcómero é responsable da estriación da fibra muscular esquelética (debido á superposición ordenada de filamentos en bandas) e constitúe a maquinaria básica necesaria para a contracción muscular. Os músculos son órganos formados por moitos feixes de fibras musculares unidas por tecido conxuntivo.
Estrutura das fibras musculares
As fibras musculares individuais fórmanse durante o desenvolvemento a partir da fusión de varias células inmaturas indiferenciadas coñecidas como mioblastos orixinando células multinucleadas longas e cilíndricas. A diferenciación neste estado complétase principalmente antes do nacemento e despois as células continúan crecendo en tamaño. O músculo esquelético mostra un patrón de bandas distintivo visto ao microscopio debido á disposición ordenada dos compoñentes do seu citoesqueleto no citoplasma das fibras musculares. As principais proteínas citoplásmicas son miosina e actina, tamén chamadas filamentos "grosos" e "finos", respectivamente, os cales forman unidades repetidas chamadas sarcómeros. A interacción da miosina e a actina é responsable da contracción muscular.
Cada orgánulo e macromolécula dunha fibra muscular está colocado de maneira que permita a súa función. A membrana plasmática denomínase sarcolema e o citoplasma coñécese como sarcoplasma. No sarcoplasma hai conxuntos de miofibrilas. As miofibrilas son longos feixes de proteínas de aproximadamente 1 micron de diámetro que conteñen miofilamentos. Os mionúcleos son aplanados e periféricos, xa que están presionados contra a cara interna do sarcolema. Estre as miofibrilas están as mitocondrias.
Aínda que as fibras musculares non teñen un retículo endoplasmático liso normal, presentan un tipo especial moi característico chamado retículo sarcoplásmico. O retículo sarcoplásmico rodea as miofibrilas e mantén unha reserva de ións calcio que cómpre para causar unha contracción muscular. Cun espazado periódico, presenta sacos con fondo dilatado coñecidos como cisternas terminais. Estas cruzan a fibra muscular dun lado a outro. Entre dúas cisternas terminais hai uns repregamentos tubulares invaxinados do sarcolema chamados túbulos transversos ou túbulos T. Os túbulos T son as vías a través das cales os potenciais de acción indican ao retículo sarcoplásmico que ten que liberar o calcio, causando a contracción muscular. En conxunto, dúas cisternas terminais e un túbulo transverso forman unha tríade.
Outro grupo de células, as células miosatélites encóntrase entre a lámina basal e o sarcolema das fibras musculars. Estas células son normalmente quiescentes pero poden ser activadas polo exercicio ou unha patoloxía e proporcionan mionúcleos adicionais para o crecemento muscular e a reparación.
Tipos de fibras
miniatura|dereita|Marcaxe da ATPase nunha preparación de músculo. As fibras de tipo II son escuras, debido ao pH alcalino da preparación. Neste exemplo, o tamaño das fibras de tipo II é considerablemente menor que as fibras de tipo I debido á atrofia debido á desnervación. Empréganse moitos métodos para a tipificación das fibras musculares, e é corrente que haxa unha certa confusión entre os métodos entre os non expertos. Dous métodos que se confunden habitualmente son a marcaxe histoquímica para a actividade ATPase da miosina e a marcaxe inmunohistoquímica para o tipo de miosina de cadea pesada (MHC). A actividade ATPase da miosina denomínase normalmente e de forma correcta simplemente como "tipo de fibra", e orixínase dos ensaios directos da actividade ATPase en varias condicións (por exemplo, de pH). A marcaxe da cadea pesada da miosina denomínase con máis exactitude "tipo de fibra MHC", por exemplo "fibras MHC IIa", e orixínase da determinación de diferentes isoformas de MHC. Estes métodos están moi relacionados fisioloxicamente, xa que o tipo MHC é o principal determinante da actividade ATPase. Póren, ningún destes métodos de tipificación é de natureza directamente metabólica, e non salienta directamente a capacidade oxidativa ou glicolítica da fibra. Cando se fai referencia xenericamente a fibras de "tipo I" ou de "tipo II", isto máis exactamente fai referencia á suma de tipos de fibras numéricos (I fronte a II) avaliadas pola marcaxe da actividade ATPase da miosina (por exemplo, fibras de "tipo II" quere dicir de tipo IIA + tipo IIAX + tipo IIXA... etc.).
A táboa que segue mostra a relación que hai entre estes dous métodos, limitada aos tipos de fibras humanas. Nótese a escritura con maiúscula de subtipos utilizada na tipificación de fibras pola ATPase fronte á tipificación MHC en minúscula, e que algúns tipos clasificados pola actividade ATPase conteñen en realidade moitos tipos MHC. Ademais, en humanos non se expresan os subtipos B nin b por ningún dos métodos. Os primeiros investigadores crían que os humanos expresaban un tipo MHC IIb, o que levou a que na clasificación pola ATPase se incluíse IIB. Porén, investigacións posteriores indicaron que a MHC IIb humana era de feito o tipo IIx, polo que é mellor denominar a IIB como IIX. O tipo IIb exprésase noutros mamíferos, polo que se pode atopar (correctamente) na literatura (xunto con IIB). Os tipos de fibras non humanas inclúen as verdadeiras fibras IIb, IIc, IId etc.
Outros tipos de métodos de tipificación das fibras están delineados menos formalmente, e existen en máis dun espectro. Tenden a estar enfocados máis ás capacidades metabólicas e funcionais (é dicir, oxidativa fronte a glicolítica, de tempo de contracción rápido fronte a lento). Como xa se indicou, a tipificación de fibras pola ATPase ou a MHC non mide directamente ou determina esas características. Porén, moitos dos métodos están ligados mecanicamente, mentres que outros están correacionados in vivo. Por exemplo, os tipos de fibras pola ATPase están relacionados coa velocidade de contracción, porque unha alta actividade de ATPase permite uns ciclos de formación de pontes cruzadas máis rápidos. Aínda que a actividade de ATPase é só un compoñente da velocidade de contracción, as fibras de tipo I son "lentas", en parte, porque teñen velocidades baixas de actividade de ATPase en comparación coa fibras de tipo II. Con todo, medir a velocidade de contracción non é o mesmo que un tipificado das fibras pola ATPase.
Debido a estes tipos de relacións, as fibras de tipo I e II teñen propiedades metabólicas, contráctiles e de unidade motora relativamente diferentes. A táboa que segue diferencia estes tipos de propiedades. Porén, debe terse presente que este tipo de propiedades (aínda que dependan en parte das propiedades das fibras individuais) tenden a ser só relevantes e a ser medidas a nivel de unidade motora e non de fibra individual.
Tradicionalmente, as fibras foron clasificadas segundo a súa cor, a cal reflectía o seu contido en mioglobina. As fibras de tipo I eran vermellas debido aos seus altos niveis de mioglobina. As fibras musculares vermellas adoitan ter máis mitocondrias e unha maior densidade local de capilares. Estas fibras teñen máis resistencia e tardan máis en fatigarse porque usan un metabolismo oxidativo para xerar ATP. As fibras de tipo II son menos oxidativas e son brancas debido ao seu nivel relativamente baixo de mioglobina e a súa dependencia dos encimas glicolíticos.
As fibras poden tamén clasificarse pola súa capacidade de contracción, en fibras de contracción rápida e lenta. Esta característica solápase en grande medida, pero non totalmente, coas clasificacións baseadas na cor, actividade ATPase, ou MHC.
Algúns autores definen a fibra de contracción rápida como aquela na que a miosina pode hidrolizar moi rapidamente o ATP. Isto inclúe na definición principalmente as fibras pola clasificación da ATPase de tipo II e as MHC de tipo II. Porén, as fibras de contracción rápida tamén presentan unha maior capacidade de transmisión electroquímica dos potenciais de acción e unha rápida liberación e captación de calcio no retículo sarcoplásmico. As fibras de contracción rápida dependen dun sistema glicolítico de curto prazo ben desenvolvido para a transferencia de enerxía e poden contraerse e xerar tensión a unha velocidade dúas ou tres veces maior que as fibras de contracción rápida. Os músculos de contracción rápida son moito mellores á hora de xerar curtas explosións de forza ou velocidade que os músculos lentos, pero fatíganse máis rapidamente.
As fibras de contracción lenta xeran enerxía para a resíntese do ATP por medio dun sistema de longo prazo de transferencia de enerxía aerobio. Entre elas están as fibras da clasificación pola ATPase de tipo I e as MHC de tipo I. Adoitan ter un baixo nivel de actividade de ATPase, unha velocidade de contracción máis lenta e unha capacidade glicolítica menos desenvolvida. Conteñen grandes volumes de mitocondrias, e altos niveis de mioglobina que lles dan cor vermella. Teñen unha alta concentración de encimas mitocondriais, polo que son máis resistentes á fatiga. Os músculos de contracción lenta dispáranse máis lentamente que os de contracción rápida, pero poden contraerse durante un período de tempo maior antes de fatigarse.
Pensábase tradicionalmente que o número total de fibras musculares esqueléticas non cambiaba. Porén, crese que non hai diferenzas en sexo ou idade na distribución das fibras, e os tipos relativos de fibras varían considerablemente dun músculo a outro e dunha persoa a outra. Os homes ou mulleres sedentarios (e os nenos pequenos) teñen un 45% de fibras de tipo II e un 55% de tipo I. Os deportistas de alto nivel adoitan ter patróns de distribución de fibras determinados; por exemplo, os atletas de probas de resistencia mostran un maior nivel de fibras de tipo I. Os atletas de probas de velocidade explosiva (sprints), necesitan grandes cantidades de fibras de tipo IIb (da clasificación tradicional das fibras). Os atletas de probas de media distancia teñen aproximadamente unha distribución igual de ambos os tipos de fibras. Este tamén adoita ser o caso dos atletas de probas de potencia muscular, como os lanzadores e saltadores. Propúxose que certos tipos de exercicios podían inducir cambios nos tipos de fibras esqueléticas presentes nos músculos. Crese que se unha persoa realiza exercicios de resistencia durante un período prolongado da súa vida, algunhas das fibras de tipo IIb transfórmanse en fibras de tipo IIa, aínda que non hai consenso sobre este aspecto. Pode ocorrer tamén que as fibras de tipo IIb experimenten unha potenciación da súa capacidade oxidativa despois dun adestramento prolongado en resistencia de alta intensidade, o cal vai levalas ata un nivel no que poidan realizar o metabolismo oxidativo con igual efectividade ca as fibras de contracción lenta das persoas non adestradas. Isto produciríase por un incremento no tamaño das mitocondrias e no número e os cambios asociados relacionados e non por un cambio de tipo de fibras.
Arquitectura e organización das fibras
A arquitectura do músculo refírese á disposición das fibras musculares en relación co eixe de xeración de forza do músculo. Este eixe é unha liña hipotética desde a orixe do músculo ata a súa inserción. Para algúns músculos lonxitudinais, como o bíceps braquial, este é un concepto relativamente simple. Para outros, como o recto femoral ou o deltoide, é máis complicado. Aínda que as fibras musculares dun fascículo son paralelas unhas a outras, os fascículos poden variar na súa relación con outros fascículos ou cos seus tendóns. As diferentes disposicións das fibras orixinan tres grandes clases de arquitectura no músculo esquelético: lonxitudinal, pennada (ou unipennada), e multipennada. Debido ás diferentes arquitecturas que poden ter, a tensión que pode crear un músculo entre os seus tendóns varía máis do que se esperaría simplemente polo seu tamaño e tipo de fibras que o forman.
Os fascículos dos músculos fusiformes, paralelos ou dispostos lonxitudinalmente, corren paralelamente ao eixe de xeración da forza, polo que en conxunto estes músculos funcionan de xeito similar ás fibras musculares grandes sinxelas. Hai variacións, e utilízanse a miúdo diferentes termos máis especificamente. Por exemplo, fusiforme indica unha arquitectura lonxitudinal cunha barriga muscular máis gorda (como o bíceps braquial), mentres que paralelo pode indicar unha arquitectura lonxitudinal con máis aspecto de fita (como o recto do abdome). Un exemplo menos común son os músculos circulares como o orbicular dos labios, no cal as fibras están dispostas lonxitudinalmente, pero describen un círculo desde a orixe da inserción.
As fibras dos músculos unipennados están todas orientadas co mesmo ángulo relativo con respecto do eixe de xeración de forza (pero non cero). Este ángulo reduce a forza efectiva de calquera fibra individual, xa que efectivamente tira fóra do eixe. Porén, debido a este ángulo, poden empaquetarse máis fibras no mesmo volume muscular, o que incrementa a área transversal fisiolóxica (en inglés, PCSA, Physiological cross-sectional area). Este efecto coñécese como empaquetamento das fibras, e, en termos de xeración de forza, supera sobradamente a eficiencia perdida pola orientación fóra do eixe. A compensación prodúcese na velocidade global de acurtamento do músculo e na excursión total. A velocidade de acurtamento global do músculo é reducida comparada coa velocidade de acurtamento das fibras, xa que é a distancia total de acurtamento. Todos estes efectos dependen do ángulo de pennación; a maiores ángulos maiores forzas xeradas debido ao aumento do empaquetamento das fibras e á área transversal fisiolóxica, pero con grandes perdas na velocidade de acurtamento e excursión do músculo. O músculo vasto lateral é un exemplo de arquitectura unipennada.
As fibras dos músculos multipennados están dispostas en múltiples ángulos en relación co eixe de xeración da forza, e son a arquitectura máis xeral e común. Dentro desta categoría caen varias orientacións das fibras, que se denominan: bipennada, converxente, e multipennada. Aínda que a determinación da área transversal fisiolóxica é máis difícil nestes tipos de arquitectura muscular, aplícase a mesma compensación que se mencionou antes.
As disposicións bipennadas son esencialmente "uves" de fibras amontoadas unhas sobre outras, como as do recto femoral.
As arquitecturas converxentes teñen forma de triángulo ou abano, con orixes musculares largas e insercións máis estreitas. A ampla variación dos ángulos de pennación desta arquitectura pode utilizarse para moitas funcións. Por exemplo, o músculo trapecio, que é un músculo converxente prototípico, contribúe tanto á elevación do ombreiro coma á súa depresión.
As arquitecturas multipennadas non están limitadas a un arranxo das fibras particular, senón que, cando se usa o termo especificamente, se refire xeralmente ao que esencialmente é unha combinación dos tipos bipennado e unipennado con disposición converxente das fibras. Un exemplo desta arquitectura é o músculo deltoide humano.
Fisioloxía celular e contracción
Ademais dos compoñentes actina e miosina que constitúen o sarcómero, as fibras musculares esqueléticas tamén conteñen outras dúas protreínas reguladoras importantes, a troponina e a tropomiosina, que son necesarias para a contracción muscular. Estas proteínas están asociadas coa actina e cooperan para impedir que esta interaccione coa miosina. As células do múisculo esquelético son excitables e están suxeitas a despolarización causada polo neurotransmisor acetilcolina, liberado na unión neuromuscular polas neuronas motoras.
Unha vez que a célula foi suficientemente estimulada, o retículo sarcoplásmico da célula libera ións calcio (Ca2+), que despois interaccionan coa proteína reguladora troponina. A troponina unida a calcio experimenta un cambio conformacional que causa o movemento da tropomiosina do seu lugar, o que deixa expostos os sitios de unión para a miosina que ten a actina (antes tapados pola tropomiosina). Isto permite que a miosina acceda a eles e se formen pontes cruzadas entre a actina e a miosina nun ciclo dependente do ATP, e que se acorte o músculo.
Vías de transdución de sinais
O fenotipo do tipo de fibra muscular esquelética en animais adultos está regulado por varias vías de sinalización independentes. Estas inclúen vías implicadas na vía Ras/proteína quinase activada por mitóxeno (MAPK), da calcineurina, da proteína quinase dependente do calcio/calmodulina IV, e do coactivador do proliferador do peroxisoma γ 1 (PGC1). A vía de sinlaización Ras/MAPK liga as motoneuronas e os sistemas de sinalización, acoplando a excitación e a regulación da transcrición para promover a indución dependente dos nervios do programa lento en músculos en rexeneración. A calcineurina, unha fosfatase activada polo Ca2+/calmodulina implicada na especificación do tipo de fibra dependente da actividade do nervio no músculo esquelético, controla directamente o estado de fosforilación do factor de transcrición NFAT, o que permite a súa translocación ao núcleo e produce a activación de proteínas musculares de tipo lento en cooperación coa proeína factor potenciador de miocitos 2 (MEF2) e outras proteínas reguladoras. A actividade da proteína quinase dependente de Ca2+/calmodulina está tamén regulada á alza pola actividade de motoneuronas lenta, posiblemente porque amplifica as respostas xeradas pola calcineurina de tipo lento ao promover as funcións do transactivador MEF2 e aumentar a capacidade oxidativa por medio da estimulación da bioxénese mitocondrial.
Os cambios inducidos pola contracción muscular no calcio intracelular ou as especies reactivas do oxíxeno proporcionan sinais a varias vías entre as que están as MAPKs, a calcineurina e a proteína quinase dependente do calcio/calmodulina IV para activar factores de transcrición que regulan a expresión xénica e a actividade encimática no músculo esquelético.
miniatura|400px|esquerda|Vías de sinalización no músculo esquelético que determinan as características especializadas das fibras musculares de contracción rápida ou lenta.
O activador transcricional de receptores nucleares PGC1-α (PPARGC1A), é importante para a regulación de varios xenes mitocondrias implicados no metabolismo oxidativo, e interacciona directamente con MEF2 para activar sinerxicamente os xenes musculares selectivos das fibras de contracción lenta (ST) e tamén serve como diana para a sinalización de calcineurina. Unha vía transcricional mediada polo do receptor activado polo proliferador do peroxisoma δ (PPARδ) está implicado na regulación do fenotipo da fibra muscular esquelética. Os ratos que levan unha forma activada de PPARd mostran un fenotipo de “resistencia”, cun incremento coordinado de encimas oxidativos e de bioxénese mitocondrial e unha maior proporción de fibras de contracción lenta. Desta maneira, por xenómica funcional, a quinase dependente de calcineurina, a quinase dependente de calmodulina, a PGC-1α, e o PPARδ activado forman a base dunha rede de sinalización que controla a transformación do tipo de fibra do músculo esquelético e o perfil metabólico que protexe contra a resistencia á insulina e a obesidade.
A transición desde o metabolismo aeróbico ao anaeróbico durante o esforzo muscular intenso require que varios sistemas se activen rapidamente para asegurar unha subministración constante de ATP para os músculos en funcionamento. Entre estes están un interruptor que cambia de combustibles metabólicos baseados en graxas a outros baseados en carbohidratos, unha redistribución do fluxo sanguíneo desde os músculos en repouso aos músculos en exercicio, e a eliminación de varios dos subprodutos do metabolismo anaeróbico, como o dióxido de carbono e o ácido láctico. Algunhas destas respostas están gobernadas por un control transcricional do fenotipo glicolítico das fibras de contracción rápida (FT). Por exemplo, a reprogramación do músculo esquelético dun fenotipo glicolítico de fibra de contracción lenta a un fenotipo glicolítico de fibra de contracción rápida implica ao complexo Six1/Eya1, composto de membros da familia da proteína Six. Ademais, identificouse o factor 1-α inducible por hipoxia (HIF1A) como un regulador mestre para a expresión de xenes implicados en respostas hipóxicas esenciais que manteñen os niveis de ATP nas células. A ablación xenética do HIF-1α no músculo esquelético foi asociada cun incremento da actividade de encimas limitantes da velocidade na mitocondria, o que indica que o ciclo do ácido cítrico e o aumento da oxidación dos ácidos graxos nestes animais pode estar compensando a diminución do fluxo da vía gicolítica. Porén, as respostas do HIF-1α mediadas pola hipoxia están tamén ligadas á regulación da disfunción mitocondrial por medio da formación excesiva de especies reactivas do oxíxeno na mitocondria.
Hai outras vías que tamén teñen influencia nas característicads do músculo adulto. Por exemplo, a forza física interna dun músculo pode liberar o factor de transcrición factor de resposta sérico (SRF) desde a proteína estrutural titina, o que orixina a alteración do crecemento do músculo.
Investigación
Para investigar as propiedades do músculo esquelético utilízanse moitas técnicas. A estimulación muscular eléctrica utilízase para determinar a forza e velocidade de contracción a diferentes frecuencias de estimulación, o que está relacionado coa composición de tipos de fibras e a mestura das mesmas nun determinado grupo muscular. As probas de músculos in vitro utilízanse para unha caracterización máis completa das propiedades do músculo.
B. K. Pedersen e os seus colegas demostraron que o músculo funciona en parte como un órgano endócrino ao segregar moléculas reguladoras como citocinas e outros péptidos, agora chamados miocinas. As miocinas crese que son mediadores nos beneficios para a saúde que ten o exercicio.
Patoloxías
As doenzas do músculo esquelético denomínanse miopatías, e as doenzas dos nervios denomínanse neuropatías. Ambas as dúas poden afectar á función muscular ou causar dor muscular, polo que con frecuencia se denominan enfermidades neuromusculares.
L'Escala
L'Escala é un municipio da comarca do Alt Empordà, na provincia de Xirona, Comunidade Autónoma de Cataluña, España. Está situado na metade norte da Costa Brava e nela atópanse as ruínas da cidade grecorromana de Empúries.
Xeografía
A vila de l'Escala está situada ao sur do Golfo de Roses, entre a antiga garganta do río Fluvià e Cala Montgó. Limita ao sur co municipio de Torroella de Montgrí.
O núcleo antigo de l'Escala está entre o mar Mediterráneo e un conxunto de outeiros dos últimos contrafortes do norte do macizo do Montgrí.
Xeoloxicamente o terreo é eminentemente calcario, con restos de limos e arxilas máis superficiais.
Demografía
As entidades de poboación do municipio son: L'Escala, Cinc Claus, Les Corts e Sant Martí d'Empúries.
Economía
250px|miniatura|right|Praia de l'Escala Inicialmente, a economía da vila baseábase na pesca. A praia de l'Escala utilizábase como porto e a vida de todos os habitantes xiraba arredor da pesca. Máis modernamente construíuse un porto pesqueiro e deportivo na zona de Riells. Actualmente, a economía baséase no turismo, como se pode comprobar pola gran cantidade de casas de veraneo e hoteis. Aprovéitanse a fondo as paisaxes naturais da vila e as ruínas de Empúries.
O produto máis característico de l'Escala son as anchoas con Denominación de Orixe. É tal a popularidade deste peixe que moitas tendas da vila dedícanse exclusivamente á súa venda.
Infesta, Monterrei
San Vicenzo de Infesta é unha parroquia do concello ourensán de Monterrei na comarca de Verín. No ano 2007 tiña 266 habitantes (145 homes e 121 mulleres) distribuídos en 2 entidades de poboación, o que supón unha diminución de 13 habitantes en relación ao ano 2000.
Anteridio
250px|miniatura|Anteridio (vermello) e [[oogonio (á beira á dereita) da carofícea ''Chara contraria.]]
O anteridio é unha estrutura que produce gametos sexuais masculinos e atópase nas algas, fungos, briófitas como os musgos e en certas plantas vasculares como fieitos e licopodios e en sementes.
No anteridio fórmanse os anterozoides ou espermatozoides móbiles, que logo fertilizan as oosferas, formadas nos órganos femininos, os oogonios. Tras cada fecundación fórmanse unha oóspora.
Nos musgos, fieitos e carofíceas, o anteridio posúe unha capa exterior de células estériles cubrindo o tecido esporóxeno; envoltura que está ausente nas demais algas e nos fungos. Nas plantas con semente (Spermatophyta), o anteridio redúcese ás células xeradoras dos grans de pole.
Ramiro de Maeztu
Ramiro de Maeztu y Whitney, nado en Vitoria o 4 de maio de 1875 e finado en Madrid o 29 de outubro de 1936, foi un destacado escritor español pertencente á xeración do 98.
Biografía
Fillo de nai inglesa e pai español, pasou a súa xuventude entre París e A Habana iniciándose no xornalismo. Transladouse a Madrid en 1897, iniciando unha importante colaboración con diversos xornais e revistas, como Germinal, El País, Vida Nueva, La España Moderna ou El Socialista, iniciando tamén amizade con varios intelectuais como Azorín ou Pío Baroja. Xunto a eles formou o chamado grupo dos tres, sendo autor destacado da xeración do 98.
Stratovarius
Stratovarius é un grupo finés de power metal formado en Helsinqui en 1984. Nas súas composicións utiliza abundantes coros e orquestración, con obxecto de manter unha atmosfera adecuada ós textos, configurando así auténticos himnos, apocalípticos ou non. Un tema común en moitas desas composicións é a ecoloxía, entendida como un prezo excesivo a pagar no primeiro mundo polo seu elevado desenvolvemento.
Tempada 1980 do Campionato Galego de Automobilismo
A tempada 1980 foi a 6ª edición do Campionato Galego de Automobilismo. Comezou o 10 de febreiro de 1980 na Subida a Manzaneda e rematou o 9 de novembro do mesmo ano no Rally San Martiño. O vencedor foi o coruñés Carlos Piñeiro.
Barbara Hutton
Barbara Woolworth Hutton, nada en Nova York o 14 de novembro de 1912 e finada en Beverly Hills o 11 de maio de 1979 foi unha celebridade, debutante, herdeira e filántropa estadounidense. Foi chamada "pobre nena rica" ("Poor Little Rich Girl") primeiro cando lle deron un luxoso e caro baile de presentación en sociedade en 1930, no medio da Gran Depresión, e despois debido a súa problemática vida privada.
Herdeira dun terzo das propiedades do magnate Frank Winfield Woolworth, Barbara Hutton foi unha das mulleres máis ricas do mundo. A súa infancia quedou marcada polo suicidio da súa nai cando ela tiña catro anos e o abandono do seu pai, que a levou a unha vida con dificultades para establecer relacións. Casada e divorciada en sete ocasións, recibiu grandes títulos estranxeiros, mais foi tratada maliciosamente, e en ocasións explotada, por varios dos seus maridos. Mentres en público era envexada polas súas posesións, a súa beleza e a súa aparente vida de lecer, en privado era profundamnete insecura, e ás veces buscaba refuxio no alcohol, as drogas e os homes.
Hutton tivo un fillo, Lance Reventlow, co seu segundo marido, mais era unha nai inconsistente e insegura e o posterior divorcio acabou nunha amarga batalla pola custodia. Máis adiante sufriu de anorexia nerviosa e quizais evitou novos embarazos. O seu fillo faleceu nun accidente de avión en 1972 con 36 anos, deixándoa devastada.
Primeiros anos
Nada en Nova York, Barbara Hutton foi a única filla de Edna Woolworth (1883–1917), filla de Frank W. Woolworth, fundador da compañía de tendas de mercadorías baratas Woolworth. O pai de Barbara era Franklyn Laws Hutton (1877–1940), rico cofundador da E. F. Hutton & Company (propiedade do irmán de Franklyn Edward Francis Hutton), respectado investidor bancario e corretor de bolsa neoiorquino. Era sobriña por matrimonio da herdeira dos cereais Marjorie Merriweather Post, que estivo casada durante un tempo (1920–1935) con E.F. Hutton; así, a súa filla, a actriz e herdeira Dina Merrill (nada como Nedenia Hutton), era curmá de Barbara Hutton. Dina Merrill contou en Biography of the Woolworths que por un tempo Barbara viviu con eles despois da morte do seu nai e o abandono do seu pai.
En 1924, a avoa de Hutton, Jennie (Creighton) Woolworth faleceu e legoulle 26,1 millóns de dólares. Outros 2,1 millóns en accións da herdanza de Edna colocáronse nun trust separado; ambos os dous trusts estaban administrado por Franklyn Hutton. Cando cumpriu vinte e un anos en 1933, o seu pai incrementara a súa herdanza a 42 millóns, sen incluír 8 millóns adicionais da súa nai, converténdoa na muller máis rica do mundo.
De acordo coas tradicións da clase alta de Nova York, Barbara Hutton tivo un luxoso baile de presentación en sociedade en 1930 polo seu 18 aniversario, en que os invitados das familias Astor e Rockefeller, entre outras, foron divertidos por estrelas como Rudy Vallee e Maurice Chevalier. O baile custou 60 000 dólares, unha auténtica fortuna nos tempos da depresión. A crítica do público foi tan dura que ela marchou a unha viaxe por Europa para fuxir dos ataques da prensa.
Hutton viviu na casa familiar do 4 East 80th Street no Upper East Side.
Arte e xoiaría
Ao longo dos anos, ademais dunha importante herdanza que incluía pinturas dos vellos mestres e importantes esculturas, tamén adquiriu persoalmente unha gran colección que incluía artes variadas, porcelana, xoias de gran valor, incluídas pezas históricas que pertenceron a María Antonieta e á emperatriz Uxía de Francia, e importantes pezas de Fabergé e Cartier. Entre as pezas de xoiaría estaba o diamante Pasha de 40 quilates, que ela adquiriu nun infrecuente corte octogonal mais logo mandar recorter nun brillante redondeado, baixándoo a 36 quilates.