cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ribadelouro, Tui
Santa Comba de Ribadelouro é unha parroquia que se localiza no concello de Tui. Segundo o padrón municipal de 2004 tiña 946 habitantes (515 mulleres e 431 homes), distribuídos en 22 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 976 habitantes. Segundo o IGE, no 2014 a súa poboación descendera ata os 832 habitantes, sendo 381 homes e 451 mulleres.
Xeografía
A parroquia está situada entre as ladeiras orientais da Serra do Galiñeiro e do Monte Aloia e o Río Louro. Alcanza a súa altura máxima nos 500 metros sobre o nivel do mar na Costa de Oia.
Na zona montañosa da parroquia hai varias covas graníticas. Entre elas está a Cova da Trapa, a segunda máis grande de Europa deste tipo, con máis dun quilómetro de galerías e cun río de 250 metros de longo.
Historia
Nesta parroquia son numerosos os achados arqueolóxicos prehistóricos. A primeira referencia histórica á parroquia é dun documento do ano 1112, no que se cita a esta parroquia polo nome da súa santa titular, Santa Comba. A actual igrexa parroquial foi construída no ano 1827.
Folclore
De acordo coas lendas locais, San Telmo faleceu na parroquia, no lugar coñecido como Ponte das Febres.
Deporte
A parroquia conta cun equipo de fútbol, o C. D. Ribadelouro, que actualmente xoga na Terceira Autonómica de Galicia.
Ángel Concheiro Coello
Traxectoria
Fillo de Antonio Concheiro Carro e neto de Antonio Concheiro Iglesias. Licenciado en Prehistoria e Arqueoloxía pola Universidade de Santiago de Compostela. Desenvolveu intervencións arqueolóxicas por toda Galicia, dirixindo os proxectos de escavación e conservación no Castro do Achadizo (Boiro), Castros de Punta Neixón (Boiro), Castro de Baroña (Porto do Son), Castro das Barreiras (Vimianzo) e asentamento aberto de Valdamio (Os Riós). Foi arqueólogo da Deputación da Coruña. Os seus dous principais campos de actuación son a Idade de Ferro e o mundo dos gravados rupestres da Idade de Bronce, sobre os que ten publicado artigos.
A Bouza, Santa Xiá de Monfero, Monfero
A Bouza é un lugar da parroquia de Santa Xiá de Monfero no concello coruñés de Monfero na comarca do Eume. Tiña 8 habitantes no ano 2010 segundo datos do INE, dos cales 3 eran homes e 5 eran mulleres.
Tui, Tui
O Sagrario da Catedral de Tui é unha parroquia que se localiza no concello de Tui. Segundo o padrón municipal de 2019 tiña 6.071 habitantes (2.905 mulleres e 3.166 homes), distribuídos soa nunha entidade de poboación homónima, o que supón un aumento do 17,6% en relación ao ano 1999, cando tiña 5.001 habitantes e un lixeiro aumento desde o ano 2014, cando a súa poboación era de 5.967 habitantes (2.804 homes e 3.163 mulleres).
Enerxía de activación
miniatura|dereita|180px|A faísca xerada por un dispositivo de [[aceiro golpeado contra un Ferrocerium prové a enerxía de activación para iniciar a combustión dun chisqueiro de Bunsen. A labarada azul sosterase autonomamente despois de que se extingan as faíscas.]] A enerxía de activación é a enerxía inicial necesaria para que unha reacción aconteza. Para que ocorra unha reacción química entre dúas substancias orgánicas que están na mesma solución é preciso fornecer unha certa cantidade de enerxía, xeralmente en forma de calor, que favoreza o encontro e a colisión entre elas. A enerxía tamén é necesaria para romper as ligazóns químicas existentes entre os átomos de cada substancia, o que favorece así que se formen outras ligazóns químicas e a síntese dunha nova substancia a partir de dúas iniciais.
Visión xeral
Coñecido como modelo de colisión, existen tres cousas necesarias nesta orde para que unha reacción aconteza:
De todos os xeitos, aínda que dúas moléculas colidan non sempre se vai producir unha reacción entre elas; xa que logo, unha colisión non é sempre un elemento suficiente. A segunda esixencia é que:
Para que a reacción ocorra entre dúas moléculas que coliden, deben colidir nunha orientación correcta e achegar unha cantidade de enerxía mínima. Cando as moléculas se aproximan, as súas electrosferas rexéitanse mutuamente. Para superar esta repulsión é necesario enerxía (enerxía de activación), que tipicamente a prové a calor do sistema; isto é, a enerxía de translación, vibración e rotación de cada molécula, aínda que algunhas veces sexa a luz (fotoquímico) ou o campo eléctrico (electroquímico). Se existe suficiente enerxía dispoñíbel, a repulsión supérase e as moléculas aproxímanse o suficiente como para que a atracción entre elas provoque un rearranxo das ligazóns covalentes.
A temperaturas baixas, a maioría das moléculas non terá enerxía suficiente para reaccionar. Con todo case sempre haberá un número de moléculas con suficiente enerxía independentemente da temperatura porque a temperatura é unha medida da enerxía media do sistema; de xeito que as moléculas individuais poden ter máis ou menos enerxía cá media. Ao aumentar a temperatura, a proporción de moléculas con máis enerxía cá enerxía de activación medra proporcionalmente, e conseguintemente a velocidade da reacción crece. A enerxía de activación é a enerxía en quilojoules necesaria para que 1 mol de reactante reaccione.
Fundamentación matemática
A ecuación de Arrhenius proporciona a relación entre a enerxía de activación e a velocidade en que se producirá a reacción. Na ecuación de Arrhenius, a enerxía de activación exprésase como
Onde A é o factor de frecuencia para a reacción, R é a constante universal dos gases, e T é a temperatura (en graos Kelvin). Canto maior a temperatura, máis facilmente a reacción superará a enerxía de activación. A é un factor espacial, que expresa a probabilidade de que as moléculas posúan unha orientación favorábel a establecer a colisión. Para que a reacción aconteza e sobrepase a enerxía de activación, a temperatura, orientación e a enerxía das moléculas deben ser substanciais; esta ecuación controla a suma de todas estas cousas. Unha regra xeral aproximada é que ao aumentar a temperatura en 10 graos dobrarase a velocidade da reacción, en ausencia de calquera outro efecto dependente da temperatura, debido a un aumento do número de moléculas que terá a enerxía de activación.
Columbus
Columbus é a cidade máis grande e capital do estado norteamericano de Ohio. Recibiu ese nome debido ao adiantado Cristovo Colón, foi fundada en 1812 na confluencia dos ríos Scioto e Olentangy, e asumiu as funcións de capital de estado en 1816. A cidade ten unha economía moi diversa baseada na educación, aseguradoras, coidados da saúde e tecnoloxía. Recoñecida como a oitava cidade populosa máis habitable nos Estados Unidos polo Money Magazine e como unha crecente cidade global En 2005 Columbus foi clasificada como a 15° cidade máis poboada dos Estados Unidos, con 730.657 habitantes, e a 32° área metropolitana máis grande dese país. Localizada cerca do punto xeográfico central do estado, Columbus é a sede do condado de Franklin, aínda que algunhas partes da cidade esténdense ata o de Delaware e Fairfield.
O nome Columbus úsase tamén para referirse á Área Metropolitana homónima, que inclúe outros municipios. De acordo ao censo norteamericano, a área metropolitana ten unha poboación de 1 725 570 habitantes e xunto a Marion e Chillicothe chega ás 1 953 575 persoas.
Século XIX
Logo de alcanzar a estrutura de Estado en 1803, as loitas políticas internas entre os líderes máis prominentes de Ohio acabaron na transferencia da capital do estado desde a cidade de Chillicothe a Zanesville e novamente cara á primeira. A lexislatura estatal eventualmente decidiu que unha nova capital, localizada no centro do estado, era unha necesidade. Varios dos pequenos poboados e cidades presentaron unha solicitude á lexislatura para ter a honra de converterse en capital estatal, pero na última instancia unha coalición de especuladores da terra, co apoio de Sullivant, fixeron a máis atractiva oferta á Asemblea Xeral de Ohio. Nomeada en honra a Cristovo Colón, a cidade capital foi fundada o día 14 de febreiro de 1812 sobre a beira superior oposta a Franklinton do río Scioto coñecida como "Canto do Lobo". Por entón, a área estaba cuberta por densos boques, usados só para a caza.
O Burough de Columbus [sic] foi oficialmente establecido o 10 de febreiro de 1816. Nove persoas foron elixidas para ocupar os cargos de Alcalde, Tesoureiro e outros. Aínda que a recente Guerra de 1812 trouxese prosperidade para a rexión, a subsecuente recesión e os reclamos polas terras ameazaron ao éxito da nova cidade.
A Estrada Nacional uniu a Columbus con Baltimore en 1831, que complementou unha nova unión da cidade co Canle de Ohio e Erie e facilitou un auxe demográfico. Unha onda de inmigración europea resultou no establecemento de dous enclaves étnicos nos arredores da cidade. Unha significante poboación irlandesa asentouse ao norte ao longo da rúa Naghten (actualmente Boulevard Nationwide), mentres os alemáns aproveitaron as terras baratas do sur, creando unha comunidade que se fixo coñecida como Die Alte Sud Ende (O vello final do sur). A poboación alemá de Columbus é responsable da construción de numerosas cervecerías, o Seminario Luterano Trindade, a Universidade Capital e por instituir o primeiro gardería dos Estados Unidos. miniatura|dereita|280px|O Concello Vello, terminado en 1872. Queimouse en 1921
Cunha poboación de 3.500 habitantes, Columbus foi oficialmente caratulizada como cidade o día 3 de marzo de 1834. A lexislatura realizou un acto especial aquel día, onde concedeu a autoridade lexislativa ao goberno municipal e a autoridade xudicial ao alcalde. As eleccións leváronse a cabo en abril daquel ano, e os votantes elixiron a John Brooks como o primeiro alcalde.
En 1850 o Ferrocarril de Columbus e Xenia converteuse no primeiro ferrocarril en entrar á cidade, seguido polo Ferrocarril de Cleveland, Columbus e Cincinnati en 1851. Os dous ferrocarrís comunicáronse na Union Station ao lado leste da rúa High xusto ao norte de Naughten (entón chamada North Public Lane). O tráfico férreo en Columbus incrementouse: cara a 1875 Columbus foi servido por oito ferrocarrís, e unha nova e mellor planeada estación foi construída.
Alfred Merrill Worden
Traxectoria
No ano 1971 participou na misión, protagonizando o primeiro paseo espacial no espazo profundo, de 38 minutos. Xunto cos seus compañeiros, foi posteriormente enxuiciado por aproveitarse persoalmente da súa misión para facer cartos, levando material de correos na viaxe, que venderon despois a unha empresa alemá. Despois do voo foi executivo no Ames Research Center da NASA en California dende 1972 a 1975, pasando logo á industria aerospacial privada. No 1974 publicou un libro de poesía, “Hello Earth: Greetings From Endeavour”.
Columbus
Século XIX
O 7 de xaneiro de 1857, a Statehouse de Ohio foi finalmente aberta ao público logo de oitenta anos de construción. Durante a Guerra Civil Estadounidense, Columbus foi sede do "Camp Chase", a maior base militar do exército federal, que albergaba a 26.000 tropas e sostiña como prisioneiros de guerra a máis de 9.000 Confederados. Máis de 2.000 soldados confederados están enterrados no lugar, o que o converte nun dos máis grandes cemiterios do norte do país. En virtude da lei de Morrill Land-Grant Colleges, a Facultade de Agricultura e Mecánica foi fundada en 1870 sobre o antigo estado de William e Hannah Neil.
Esforzos por revitalizar o Centro de Columbus obtiveron resultados moderados en décadas recentes. Nos anos 1970 vellas terras como a estación de trens Union Station e o hotel Neil House foron tirados abaixo para a construción de oficinas altas e vendelas polo miúdo como o Huntington Center. Novos desenvolvementos suburbanos como Tuttle Crossing, Easton e Polaris inhibiron o crecemento esperado para o centro. De todos os xeitos, coa adición do distrito Area, así como centos de centros de unidades residenciais, esforzos significantes de revitalización continúan na área céntrica.
Século XX
miniatura|280px|dereita|[[Arco (arquitectura)|Arcos nas rúas da veciñanza de Short North, no ano 2002]] Columbus gañouse o alcume de "A Cidade Arco" debido ás decenas de arcos de metal (antigamente de madeira) que atravesaron a rúa principal durante o século XX. Os arcos iluminaban a estrada e eventualmente foron o medio para proporcionar enerxía aos tranvías. Os arcos foron tirados abaixo e remplazados por postes de luces en 1914, pero no ano 2002 reconstruír no distrito de Short North debido ao seu interese histórico.
Os efectos da Gran Depresión non se sentiron demasiado en Columbus, a diversificada economía da cidade axudou nos prezos, lixeiramente mellores que os seus veciños do cinto de manufacturas. A segunda guerra mundial trouxo un tremendo número de novos empregos á cidade, e con iso outra onda demográfica. Esta vez, a maioría dos chegados eran emigrantes das "áreas rurais extraordinariamente deprimidas" de Appalachia, quen pronto formaría ao redor dun terzo da crecente poboación de Columbus. En 1948, o centro comercial "Town and Country" abriu as súas portas nos suburbios de Whitehall, que agora é considerado como un dos primeiros centros comerciais dos Estados Unidos. Coa chegada da autoestrada interestatal, creceu o desenvolvemento suburbano no centro de Ohio. Para protexer a taxa tributaria da suburbanización, Columbus adoptou unha política de unir os sumidoiros e as conexións de auga en anexión á cidade. A principios dos anos 1990, Columbus crecera tanto ata converterse na cidade máis grande de Ohio, tanto en superficie como en poboación.
Xeografía
miniatura|280px|O horizonte de Columbus, visto desde o Parque North Bank De acordo coa Oficina de Censos, a cidade ten unha superficie total de 550,5 km², dos cales 544,6 km² son terra e 5,9 km² son auga. A diferenza doutras cidades grandes do centro-oeste dos Estados Unidos, Columbus continúa ampliando o seu alcance por medio de extensións e anexiones, facéndoa unha das cidades con maior crecemento da nación, tanto en termos de xeografía, como en poboación. Diferenciándose de Cleveland e Cincinnati, cidades centrais das dúas áreas metropolitanas máis grandes de Ohio, Columbus está rodeada por poucos suburbios; desde os anos 1950 as anexiones fixéronse unha condición necesaria para prover de auga e servizo de sumidoiros, ao cal proporciona de dereitos rexionais en gran parte de Ohio Central. Esta política é acreditada coa preservación da base tributaria ante os suburbios norteamericanos e contribuíu a unha expansión económica continua, do mesmo xeito que outras cidades que usan políticas similares como San Antonio, Texas.
A confluencia dos ríos Scioto e Olentangy ocorre xusto ao oeste do centro de Columbus. Numerosos pequenos cursos de auga atravesan a superficie de Columbus, incluíndo o Alum Creek, o Big Walnut Creek e o Darby Creek. Columbus é considerada por ter unha topografía relativamente plana grazas a un gran glaciar que cubriu a maior parte de Ohio durante a Glaciación de Wisconsin. Con todo, hai diferenzas de elevación ao longo da superficie, co punto máis alto situado no condado de Franklin (345 msnm) preto de New Albany e o punto máis baixo onde o río Scioto deixa o condado (207 msnm) preto de Lockbourne. Os numerosos barrancos nas beiras dos ríos e enseadas axudan en dar algo de variedade á paisaxe. Polo que as árbores Caducifolios son comúns, como o arce, carballo, carya, nogueira, álamo, álamo de Virxinia e por suposto, o falso castiñeiro de Ohio.
Clima
Columbus está suxeito a un clima severo, típico do centro oeste dos Estados Unidos. Os tornados son posibles desde a primavera ata o outono, o máis recente ocorreu o 11 de outubro de 2006 causando danos F2 na escala Fujita-Pearson. Inundacións, xistras, e tormentas severas poden ocorrer durante todo o ano.
Paisaxe urbana
Na área próxima á Universidade de Columbus está poboada por unha alta concentración de estudantes durante o ano escolar (aproximadamente 50.000 persoas) e destácanse moitas casas antigas que foron convertidas en departamentos para o uso dos estudantes. A extensión da rúa principal que atravesa a área do campus ofrece aos estudantes abundancia de bares, sandwicherías, tendas de música e librerías. Entre medio de OSU e Worthington localízase Clintonville, onde poden atoparse unha mestura de casas de clase media xunto a antigas casas de pedra e fachada de ladrillos sobre o terreo accidentado. Máis ao oeste do centro, San Margherita é coñecida pola súa comunidade de inmigrantes italianos que arribaron no século XX.
Transportes
O plan de rúas da cidade orixínase no centro e esténdese cara ás veciñanzas máis antigas, seguindo un plano ortogonal coa intersección das rúas High Street (que atravesa a cidade de norte a sur) e a Broad Street (este-oeste) no seu centro. As rúas que van de norte a sur percorren doce graos ao oeste, en paralelo á High Street; as avenidas Fifth Avenue, Sixth Avenue, Seventh Avenue percorren a cidade de leste para oeste en forma perpendicular a High e paralela a Broad. O sistema de dirección comeza a súa numeración na intersección de Broad e High, incrementándose en magnitude coa distancia desa intersección.
Columbus está bisecada por dúas autoestradas interestatais, I-70 que ten unha dirección leste-oeste e a I-70 que percorre unha dirección norte-suroeste. As dúas interestatais combínanse no centro por aproximadamente 2,4 km nunha área localmente coñecida como "The Split", o punto de maior conxestión do tráfico en Columbus, especialmente nas horas pico. A US-40, tamén coñecida como Estrada Nacional, percorre a Columbus de leste para oeste, comprendendo a rúa principal cara ao leste do centro e a rúa Broad cara ao oeste. É cumpridamente recoñecida como a primeira autoestrada federal.
Columbus mantén un servizo municipal de autobuses chamado Central Ohio Transit Authority (COTA). Posuía unha estación de trens no centro coñecida como Union Station, con todo foi derrubada a finais dos anos 1970. Columbus é hoxe a segunda área metropolitana máis grande dos Estados Unidos (logo de Phoenix) sen servizo de trens para pasaxeiros. É servido polo Aeroporto Internacional Port Columbus, Aeroporto Internacional Rickenbacker, o aeroporto Don Scott Airport (que depende da Universidade Estatal) e o aeroporto Bolton Field.
Un moderno servizo de tranvías foi proposto para o centro e as áreas suburbanas. A ruta máis favorecida usaría a rúa High, desde o distrito de Brewery ata Short North. Non está claro de onde sacarían o diñeiro para o financiamiento e non se promulgaron plans firmes para a súa construción.
Demografía
Segundo o censo do 2000, había 711.470 persoas, 301.534 casas e 165.240 familias que residían na cidade. A densidade poboacional foi de 1.306,4/km². Había 327.175 unidades de aloxamento cunha densidade media de 600,8/km². A distribución racial da cidade era de 67,93% brancos, 24,47% negros, 0,29% nativos americanos, 3,44% asiáticos, 0,05% insulars do pacífico, 1,17% doutros lugares e 2,65% de dous ou máis razas. O 2,46% da poboación eran hispanos ou latinos de calquera raza.
A distribución por idades é do 24,2% para menores de 18 anos; 14% desde 18 ata 24 anos; 35,1% de 25 a 44 anos; 17,9% de 45 a 64 anos e un 8.9% para persoas de 65 ou máis anos idade. A idade media foi de 31 anos. Por cada 100 mulleres había 94,6 homes e por cada 100 mulleres de 18 anos ou máis, había 91,9 homes.
O ingreso medio para unha casa na cidade era de 37.897 $dólares e o ingreso medio dunha familia de 47.391 $dólares. Os homes tiñan un ingreso medio de 35.138 $contra o $28.705 das mulleres. O ingreso per capita da cidade era de 20.450. $Cerca do 10,8% das familias e o 14,8% da poboación atopábanse por baixo da liña de pobreza, incluíndo a un 18,7% destes que son menores de idade e un 10,9% que ultrapasan os 65 anos.
A área metropolitana de Columbus experimentou varias ondas de inmigración durante o século XX, incluíndo a grupos vindos desde Vietnam, Rusia, Somalia e unha inmigración en curso de México e outros países de Latinoamérica. Persoas de moitos outros países conviven tamén, relacionados co debuxo internacional da Universidade Estatal de Ohio. Como se dá en case todo Estados Unidos, hai unha menor asmilación que unha compartimentalización, con gran barrios monoétinocs en desenvolvemento. Esta afluencia fai presión sobre todas as institucións sociais, notablemente nas escolas públicas e o sistema de saúde.
Debido aos seus datos demográficos, que inclúen unha mixtura de razas e un bo nivel de ingresos, tanto en áreas urbanas, suburbanas como rurais, Columbus foi considerada como unha típica cidade norteamericana e fixéronse probas con novos produtos e a incorporación de grandes cadeas de comidas.
Economía
Columbus ten xeralmente unha economía forte e diversa, que está entre os primeiros 10 postos dos Estados Unidos, e a mellor do estado de Ohio. Como Columbus é a capital estatal, hai unha forte presenza gobernamental na cidade. Incluíndo a cidade, os condados, o estado e os cargos federais, os cargos gobernamentais é a fonte de traballo máis ampla que existe en Columbus.
Con aproximadamente 100.000 estudantes universitarios na área metropolitana, hai un gran número de persoas empregadas en institutos de educación superior. Os máis grandes son a Universidade Estatal de Ohio e a Universidade Comunitaria Estatal de Columbus, así como outros pequenos institutos universitarios e escolas.
Joanne Woodward
miniatura|Woodward en [[The Long, Hot Summer (1958)]] Joanne Gignilliat Trimmier Woodward, nada o 27 de febreiro de 1930 en Thomasville, Xeorxia é unha actriz estadounidense, casada con Paul Newman desde 1957 ata a súa morte en 2008.
Traxectoria
150px|miniatura|esquerda|Estrela no [[paseo da Fama de Hollywood]] Woodward é coñecida pola súa interpretación en The Three Faces of Eve (1957) pola que gañou un Óscar á mellor actriz.
Gabbanelli
Gabbanelli Accordions é unha compañía estadounidense dedicada á produción de acordeóns. Foi fundada en 1961 por Gianfranco Gabbanelli (nome en inglés: John Gabbanelli), un inmigrante italiano nacido en Castelfidardo, Italia. Despois do seu pasamento en 2003, o seu fillo Mike Gabbanelli é o presidente da compañía.
Ten a súa sede actual en Houston, Texas, Estados Unidos, e os acordeóns son feitos en Castelfidardo, Italia pola fábrica International Music Company.
Os acordeóns Gabbanellis son tocados por moitos artistas coñecidos da música norteña e tex-mex, como Ramón Ayala, Calibre 50, Los Tucanes de Tijuana, Intocable, Michael Salgado, Los Huracanes del Norte e moitos máis.
William Morris
William Morris, nado en Clay Hill Walthamstow, Inglaterra, o 24 de marzo de 1834 e finado o 3 de outubro de 1896, foi un artesán, pintor, poeta, escritor e activista político británico, fundador do movemento Arts and Crafts.
Oráculo de Delfos
miniatura|Tholos, no Oráculo de Delfos, unha acrópole consagrada ao deus [[Apolo|Apolo. Durante varios séculos deu miles de oráculos "sen errar". Tras a ocupación romana, o templo comezou o seu declive. Daquela os cristiáns desmantelárono utilizando os seus materiais e estatuas para construír basílicas.]] O oráculo de Delfos, no Santuario de Delfos, foi un lugar de consulta aos deuses, no templo sacro dedicado principalmente ao deus Apolo.
Situado en Grecia, na actual vila de Delfos, ao pé do monte Parnaso.
Das rocas da montaña brotan varios mananciais que forman distintas fontes. Unha das fontes máis coñecidas é a fonte Castalia, rodeada dun bosque de loureiros consagrados a Apolo.
Delfos
esquerda|miniatura|Localización de [[Delfos (Δελφοί) en Grecia, entre outros santuarios da rexión.]] Hai diversas propostas da orixe do topónimo de Delfos. Unha delas propón que vén de Delfino (Δελφινης), que era o nome do dragón mitolóxico que custodiaba o oráculo antes da chegada de Apolo. Tamén se escribiu que a súa orixe parte dun mito segundo o cal Apolo converteuse en golfiño para atraer un barco cretense, do que quería utilizar á xente como sacerdotes.
Pitón (Pitia)
miniatura|O Templo de Delfos foi dedicado a [[Apolo, deus da música, o medicamento, tamén representado como a luz de helios (sol).]] O santuario construíuse no lugar coñecido na antigüidade como Pito,nome que en grego presenta dúas formas. Este nome (que carece de etimoloxía aceptada) relaciónase co da gran serpe ou dragón que, segundo a mitoloxía, vixiaban o oráculo primitivo.
Orixes do santuario
O santuario apareceu despois desta do 800 a.C, cun altar, ao que seguiu un primeiro templo. O nome de Pito relaciónase na mitoloxía cunha gran serpe ou dragón Pitón fillo da deusa Xea (a Terra) que vixiaba un oráculo consagrado á súa nai. Unha tradición indica que Xea cedeu a Temis a súa parte e esta regalouno a Apolo.
Ácido alxínico
miniatura|300px|Estrutura [[molécula|molecular do ácido alxínico.]]
O Ácido alxínico, tamén chamado alxina ou alxinato, é un polisacárido aniónico abondoso na parede celular das algas pardas, onde desempeña unha función estrutural, xa que por medio da absorción de auga forma unha goma natural viscosa. En forma de extracto absorbe a auga rapidamente: é capaz de absorber 200-300 veces o seu propio peso en auga.
Tamén é producido por dous xéneros de bacterias, as Pseudomonas e as Azotobacter, nas que xoga un rol principal no desenvolvemento da súa vía anabólica. Os alxinatos bacterianos son útiles para a produción de micro- ou nano-estruturas para aplicacións médicas.
Estrutura
É un copolímero lineal con bloques homopoliméricos ligados entres si por ligazóns covalentes glucosídicas entre os seus carbonos de números 1 e 4. Os monómeros básicos son o β-D-manuronato (M) e o seu epímero α-L-guluronato (G).
Os monómeros poden aparecer en bloques homopoliméricos de (G) consecutivos, bloques M consecutivos ou alternando M e G (bloques MG). miniatura|200px|Argazo xigante.
Extracción e formas comerciais
As variedades comerciais do alxinato extráense das algas pardas, incluíndo os argazos xigantes (Macrocystis pyrifera), bucho bravo (Ascophyllum nodosum), e varios tipos de laminarias. Véndense en forma de sales (de aí a denominación alxinatos) principalmente de sodio; preparadas en grans, filamentos ou po. A súa cor vai do branco ao castaño-amarelado.
No medio acuoso, estas substancias poden formar unha solución coloidal sol (química) viscosa, un xel ou un precipitado, segundo a forza iónica e o pH do medio. A xelificación, en particular, ocorre cando certos catións divalentes están presentes, especialmente o calcio (Ca2+), ou cando o polímero é acidificado (transformado en ácido alxínico). As solucións coloidais de alxinatos compórtanse como fluídos non-newtonianos, exhibindo pseudoplasticidade e, baixo certas condicións, tixotropía (variación da viscosidade no tempo ao seren sometidos a tensión cortante).
Alxinato sódico
O composto químico chamado alxinato de sodio é o sal sódico do ácido alxínico. A súa fórmula empírica é NaC6H7O6. Extraese das paredes celulares das algas pardas.
Usos
Úsase en odontoloxía para facer impresións dentais.
O alxinato de sodio é un bo quelante para eliminar do corpo as toxinas radioactivas como o Iodo-131 e Estroncio-90 que ocuparon o lugar dos seus isótopos non radioactivos.
Tamén, dada a súa biocompatibilidade e fácil xelificación con catións divalentes como o Ca2+, é abondosamente usado en sistemas biotecnolóxicos de inmobilización celular e inmobilización enzimática, para a obtención de produtos como alcohois, ácidos orgánicos etc.
Nas artes culinarias, Ferran Adrià usouno por vez primeira para facer esferificacións, é dicir encapsulación de zumes de froitas ou verduras de xeito que estouren na boca ao tomalos. Combinouno con lactato de calcio para crear esferas de líquido arrodeadas dunha fina membrana xelatinosa. Por exemplo, o seu caviar de mazá.
Alxinato de calcio
O alxinato de calcio é o sal cálcico do ácido alxínico
Usos
É usado en vendas para queimaduras que favorecen a curación e se poden retirar con menos dor que as convencionais.
Amplamente usado en alimentos como estabilizador, espesante e emulsionante.
O seu uso como excipiente farmacéutico actualmente se limita a hidroxeles experimentais. As súas propiedades de viscosidade, adhesividade, elasticidade, rixidez e cohesividade foron estudadas e comparadas coas doutros hidroxeles. Asemade foi estudado o efecto dos ións de calcio sobre as súas propiedades reolóxicas (de comportamento fluído) para a administración oral.
Alamania
Historia
miniatura|290px|Expansión dos alamanos desde o século III ao VI Os alamanos eran orixinariamente unha alianza de varias tribos, todas pertencentes aos xermáns occidentais, que eran, antes de migrar ao rededor do río Main superior, un dos principais afluentes do Rin, en Alemaña. Unha das fontes máis recentes é o cognomen Alamannicus adoptado por Caracalla, que gobernou o Imperio Romano entre 211 e 217, e que se proclamou a si mesmo como vencedor destas tribos, coas que estableceu unha alianza. A natureza desta alianza segue sendo incerta. A alianza volveuse agresiva e os xermanos atacaron a provincia romana da Xermania Superior cando tiveron a oportunidade.
A partir do século I o Rin converteuse na fronteira entre a Galia romana e os poblos da Xermania. Os pobos xermanos e celtas situábanse a longo das dúas beiras. Estes territorios foron divididos polos romanos en dúas partes: a Xermania Superior (ao sur) e a Xermania Inferior (ao norte), ambas pertencentes á zona xeográfica do alto Rin.
A Xermania Superior siutábase entre o Rin e o Danubio superiores, incluíndo a Selva Negra, e era máis ampla que na actualidade. Os romanos chamárona Agri Decumates (os Campons Decumanos). O sentido de Decumates perdeuse e foi obxecto de moitas disputas. Segundo o clasicista inglés Michael Grant, a palabra probabelmente refírese a un termo celta antigo, indicando a división política da rexión en 'dez cantóns'. A única referencia antiga ao nome Agri Decumates aparece no libro de Tácito Germania.
Os romanos crearon o limes de Xermania, un conxunto de fortificacións establecidas na beira oeste do Rin, na provincia de Xermania Superior. Os guerreiros alamanos atravesaron a miúdo o limes para saquearen a provincia e logo retirarse aos Campos Decumanos despois de feitas as súas incursións. Pero foi na forma de confederación en que se asentaron, ao final do século IV, na meseta suíza e en parte da actual Baviera, o Tirol e, máis ao oeste, nos Vosgos alsaciáns, e chegaron as vales alpinos no século VIII.
Á caída do Imperio Romano, Alamania quedou baixo o dominio dos francos, e máis tarde formou parte do Sacro Imperio Romano Xermánico.
Grupo f/64
Antecedentes
Os últimos anos da década de 1920 e os primeiros da de 1930 foi un tempo de substancial axitación social e económica nos Estados Unidos. O país estaba atravesando a Gran Depresión, e a xente buscaba un respiro ás súas miserias cotiás. O oeste estadounidense era visto como a base para o futuro da recuperación económica debido a enormes proxectos de obras públicas como a presa Hoover. O público buscou noticias e imaxes do oeste porque representaba unha terra de esperanza nun mundo por outro lado sombrío. Foron atraídos cada vez máis ao traballo de fotógrafos como Ansel Adams, cuxas fotografías sorprendentemente detalladas do oeste americano foron vistas como un "testemuña pictórica... de inspiración e poder redentor".
Formación e participantes
O Grupo f/64 creouse cando os fotógrafos Willard Van Dyke e Ansel Adams decidiron organizar a algúns dos seus compañeiros co propósito de promocionar un principio estético común. Van Dyke era un aprendiz de Edward Weston, a a principios da década de 1930 creou unha pequena galería fotográfica na súa casa no 683 da rúa Brockhurst, en Oakland (California). El falou da galería 683 como a nosa forma de amosar o seu traballo á xente de Nova York que non os coñecía, facendo unha referencia directa a Stieglitz e á súa galería chamada 291. A galería/casa de Van Dyke converteuse nun lugar de reunión para un pechado círculo de fotógrafos que finalmente sería o núcleo do Grupo f/64.
En 1931 a Weston déronlle unha exposición no M.H. de Young Memorial Museum de San Francisco, e debido ao interese do público nesa mostra os fotógrafos que se reunían na casa de Van Dyke decidiron organizar unha exposición colectiva do seu traballo. Convenceron ao director do de Young Museum para darlles un espazo, e o 15 de novembro de 1932 abriría a primeira exhibición do Grupo f/64 a grandes multitudes.
Verniz
250px|dereita|miniatura|[[Mobiliario|Mobles con acabado superficial vernizado]] O verniz é unha película de acabado case transparente, usada xeralmente sobre madeira e outros materiais para protección, profundidade e brillo. A súa formulación tradicional contén aceite secante, resinas e un disolvente como augarrás, aínda que tamén se utilizan tamén derivados de petróleo como poliuretano ou epoxi. En oposición ás pinturas, o verniz non contén un pigmento para resaltar a textura ou a cor natural. É utilizado tamén como última capa sobre pintura, para a súa protección e para obter un efecto de profundidade. Aplicada como un líquido, cun pincel ou pulverizador, forma unha película ao secar en contacto co ar.
Grupo f/64
Formación e participantes
Un pequeno póster na mostra dicía:
Esta primeira exposición estivo formada por 80 fotografías, incluídas 10 de Adams, 9 de Cunningham, Edwards, Noskowiak, Swift, Van Dyke e Edward Weston, e 4 de Holder, Kanaga, Lavenson e Brett Weston. As impresións de Edward Weston foron vendidas por 15 dólares cada unha; as dos demais artista venderíanse por 10 dólares. A mostra durou seis semanas.
En 1934 o grupo publicou un aviso na revista Camera Craft que dicía: "O grupo F:64 inclúe entre os seus membros a nomes tan coñecidos como Edward Weston, Ansel Adams, Willard Van Dyke, John Paul Edwards, Imogene [sic] Cunningham, Consuela [sic] Kanaga e varios outros." Aínda que este anuncio implica que todos os fotógrafos da primeira mostra eran "membros" do Grupo f/64, non todos os individuos se consideraban como tales. Nunha entrevista posteriormente na súa vida Kanaga dixo: "Estaba nesa mostra de f/64 con Edward Weston, Imogen Cunningham, Willard Van Dyke e Ansel Adams, pero non estaba nun grupo, nin pertencín a nada nunca. Non era un membro".
Algúns historiadores da fotografía ven ao Grupo f/64 como unha facción organizada formada polos sete primeiros fotógrafos, e ven aos outros catro como asociados ao grupo en virtude da súa estética visual. Porén, nunha entrevista en 1997 Dody Weston Thompson dixo que en 1949 fora invitada a unirse ao Grupo f/64. Tamén contou que o seu marido Brett Weston, co que casara en 1952, tamén se consideraba a si mesmo membro. Isto suxire que é difícil delimitar absolutamente os membros en termos históricos ao ter cambiado a súa composición social informalmente durante os anos 30 e 40.
Nome e propósito
Hai algunha diferenza de opinión sobre como foi bautizado o grupo. Van Dyke recordou que nun primeiro momento el suxeriu o nome "US 256", que era entón a designación do Uniform System comunmente usada para aperturas moi pequenas en lentes de cámaras. Segundo Van Dyke, Adams pensou que o nome podería ser confuso para o público, e este último suxeriu "f/64", que era a correspondente configuración de apertura para o sistema focal que estaba gañando popularidade. Porén, nunha entrevista en 1975 Holder recordou que el e Van Dyke idearon o nome durante unha viaxe en ferri dende Oakland a San Francisco. En calquera caso, o nome converteuse no agora famoso Grupo f/64.
O termo f/64 refírese a unha configuración de apertura pequena nunha cámara de gran formato, a cal asegura unha gran profundidade de campo, o que fa que unha fotografía estea uniformemente nítida dende o primeiro plano ata o fondo. Unha pequena apertura ás veces implica unha longa exposición e polo tanto ter que elixir obxectos a fotografar quietos ou con movemento lento, como paisaxes e bodegóns, pero coa luz xeralmente brillante de California ese é un factor pouco importante á hora de escoller tema que o tamaño e a torpeza das cámaras, en comparación coas cada vez máis pequenas cámaras usadas en fotografía de acción e de reportaxe nos anos 30.
Isto correspóndese co ideal de fotografía directa que o grupo defendía en resposta aos métodos do pictorialismo que aínda estaban de moda nese momento en California (a pesar de que en Nova York había tempo que non se levaban).
A convención fotográfica contemporánea denota as aperturas de lente cunha barra, como f/22 ou f/64, pero nos seus escritos o grupo sempre usaba un punto no seu lugar, como en "f.64".
Historia
Tras a súa primeira mostra en 1932, os rexistros indican que algunhas ou todas esas fotografías foron expostas nos Ánxeles, Seattle, Portland e Carmel-by-the-Sea. Non hi listas detalladas das fotos desas mostras, polo que foi imposible dicir que imaxes foron expostas.
Cara 1934 os efectos da Gran Depresión estaban sentíndose por California, e o membros do grupo tiveron unha serie de complicadas discusións sobre as premisas da arte nese tempos económicos difíciles. Os efectos da depresión, xunto coa marcha de varios integrantes do grupo de San Francisco (como Weston que se mudou a Santa Barbara (California) para estr co fillo e Van Dyke que marchou a Nova York) levaron á disolución do Grupo f/64 cara finais de 1935. Moitos dos seus membros continuaron fotografando e agora son coñecidos como algúns dos artistas máis influentes do século XX.
As coleccións máis completas de impresións dos fotógrafos do Grupo f/64 atópanse na actualidade no Center for Creative Photography e no San Francisco Museum of Modern Art.
O Canedo, Santa Xiá de Monfero, Monfero
O Canedo é un lugar da parroquia de Santa Xiá de Monfero no concello coruñés de Monfero na comarca do Eume. Segundo o INE en 2010 estaba habitado por unha muller.
Disque Cool
Disque Cool é unha revista dixital en lingua galega que comezou a publicarse en abril de 2011, se ben foi oficialmente lanzada en maio do mesmo ano. É unha das páxinas de referencia da escena alternativa e indie de Galicia, e dedica os seus artigos ás novas tendencias en cine, música, tecnoloxía, moda ou decoración. O seu nome resulta da combinación dos termos "disque" (seica, din que) e "cool" (o que é tendencia).
Traxectoria
Logo da súa fundación en 2011, no seu primeiro ano tivo unhas 200 000 visitas de máis de 40 000 usuarios, cunha media de 2 000 visitas diarias.
No 2018 estaba clasificada no posto 22 entre os medios en galego máis visitados na rede.
Ismail Haniya
Ismail Haniyeh (en árabe: إسماعيل هنية), nado no 1962 en Gaza, é o maior líder político do grupo terrorista Hamas, un grupo que reivindicou numerosos bombardeos de suicidio sobre a civís, e foi nomeado para ser o próximo primeiro ministro da Autoridade Nacional Palestina. Segundo Al-Jazeera, " Haniyeh, a diferenza dalgúns outros líderes de Hamas, evitou suxerir ' a destrución de Israel '. " Haniyeh polo tanto é visto como un líder "pragmático" de Hamas. Foi proposto o 16 de febreiro de 2006 como o novo primeiro ministro despois da vitoria de Hamas nas eleccións lexislativas palestinas do 25 de xaneiro de 2006. Antes da elección, Haniyeh foi votado internamente no alto da lista de candidatos por Hamas, facéndose o contendor principal da posición, actualmente sostida por Ahmed Qurei.
Scioa
Scioa, ás veces escrito como Xoa, Shoa ou Shewa e, frecuentemente, co seu nome italiano Scioa ou Scioà (en ge'ez ሽዋ Šawā, moderno Šewā, en  amárico Šawā´ ), é unha rexión histórica de Etiopía.
A actual capital etíope, Addis Abeba, está situada no centro desta rexión.
Antigamente a rexión era un reino autónomo do imperio de Etiopía, e, tras a anexión de Abisinia polo Reino de Italia, foi unha gobernación, distrito ou provincia (governorato) da África Oriental Italiana, creada en 1939 e que existiu até 1941.
Historia
A África Oriental Italiana formouse o 15 de xaneiro de 1935 pola unión des colonias da Eritrea italiana e a Somalia italiana.
O 3 de outubro de 1935 os italianos invadiron Abisinia (Etiopía), que foi formalmente anexionada polo Reino de Italia o 9 de maio de 1936, quedando incorporada á África Oriental Italiana. O 1 de xuño seguinte estableceuse unha nova división interna pola cal creáronse seis gobernacións ou provincias: Eritrea (á que se agregou a rexión etíope da provincia de Tigré), Somalia italiana (á que se engadiu a rexión etíope do Ogadén), Galla e Sidama (país dos oromo e sur de Etiopía), Harar (nordeste de Etiopía), Amhara (noroeste) e Addis Abeba (centro).
As gobernacións de Galla e Sidama e de Amhara perderon, o 1 de xaneiro de 1939, unha parte dos seus territorios, que foron integrados na gobernación de Addis Abeba, que cambiou de nome polo de gobernación de Scioa (governorato de Scioà).
O 5 de abril de 1941 Addis Abeba foi ocupada polos británicos.
Rafael Martín Vázquez
Traxectoria
Pertenceu, xunto con Emilio Butragueño, Manuel Sanchís Hontiyuelo, Miguel González "Míchel" e Miguel Pardeza, á xeración de xogadores madridistas procedentes da canteira do "Castilla" popularmente coñecida como Quinta del Buitre e, aínda que non foi o máis recoñecido de entre todos eles, si foi talvez o máis dotado tecnicamente.
Tras ser formado nas categorías inferiores do Real Madrid e ser escollido mellor xogador do Mundial Xuvenil de 1981 debutou en partido oficial con 17 anos nun Murcia-Real Madrid. Co Real Madrid gañou seis trofeos de Liga e dúas Copas da UEFA.
A técnica individual de Rafael Martín Vázquez fixo del un dos mellores centrocampistas ofensivos do mundo no seu momento, aínda que o seu carácter reservado, o seu xogo excesivamente cerebral e a súa escasa brega sobre o terreo de xogo convertérono nun dos chibos expiatorios da esixente, e con frecuencia inxusta, afección madridista. Logo de protagonizar a mellor tempada da súa carreira co Real Madrid, a 1989/90 ás ordes do adestrador galés John Benjamin Toshack, Rafael Martín Vázquez converteuse nun dos xogadores máis codiciados do momento pero Ramón Mendoza, entón presidente do Real Madrid, negouse a relizar unha renovación ao alza do xogador, polo que este terminou aceptando a oferta do Torino italiano, no cal, malia ser o estranxeiro mellor pago do Calcio, nunca chegou a mostrar o sobresaínte nivel de xogo alcanzado na súa primeira traxectoria madridista.
Tralo seu errado paso polo equipo turinés, a carreira futbolística de Martín Vázquez foise diluíndo nun longo peregrinar de equipo en equipo (incluíndo o regreso ao equipo madridista entre 1992 e 1995) e de lesión en lesión, ata a súa retirada definitiva do fútbol activo no ano 1998.
Coa selección española xogou un total de 38 partidos e disputou o Mundial de Italia´90.
Actualmente, Rafael Martín Vázquez forma parte do persoal técnico do Real Madrid e colabora con diferentes programas de radio como comentarista.
Selección nacional
Martín Vázquez xogou 34 partidos coa selección española, incluíndo a Eurocopa 1988 e o Mundial de Fútbol Italia 1990. O seu debut produciuse o 23 de setembro de 1987, nun partido amigable contra Luxemburgo.
Vladimir Ćulafić Dokić
Vladimir Culafic Dokic, nado en Luge o 27 de novembro de 1951, é un exfutbolista serbio que xogaba na demarcación de dianteiro.
Traxectoria
Comezou a xogar na antiga Iugoslavia onde realizou unha ampla traxectoria, xogando no Borac Banja Luka, Buducnost Pec e OFK Belgrado, declarándose campión do campionato de Liga. Tamén foi internacional coa Selección de fútbol de Iugoslavia, coa que debutou en 1983.
Batalla de Teruel
Denomínase Batalla de Teruel ao conxunto de operacións militares que, durante a guerra civil española, tiveron lugar entre o 15 de decembro de 1937 e o 22 de febreiro de 1938 na cidade de Teruel e os seus arredores.
Antecedentes
As operacións militares do Bando Nacional conseguiran o control do norte de España e varias divisións preparábanse para un ataque definitivo sobre Madrid. A principios de decembro de 1937 o Alto Mando nacionalista planeaba a ofensiva no centro e coidou a súa fronte nordeste con bombardeos sistemáticos dos aeródromos de Aragón, que lle deron o control total do aire na zona de Guadalaxara.
Doutra banda, o mando republicano conseguira información fidedigna dun avance cara a Madrid preparado para o 18 de decembro. Tras os fracasos de Belchite e Brunete, a falta de resposta suporía unha derrota inminente en todas as frontes e Cataluña quedaría ao descuberto.
Durante a primeira quincena do mes, o Exército Republicano acumulou homes e material ao redor de Teruel, principalmente polo sur, e o río Alfambra. A fronte, en forma de cuña, tiña uns 60 km. Previamente foran acumulados efectivos na provincia de Zaragoza dentro do plan abortado de lanzar unha rápida ofensiva sobre Estremadura e cortar a zona controlada polos nacionalistas en dous.
As forzas en combate
O Exército Republicano contaba cuns 90.000 homes divididos en tres corpos de exército principais, o XVIII, o XX e o XXII (tamén integrado por parte do XXVII). Previamente, avións tipo Moscas e Chatos (Polikarpov I-15), ao redor de 120, foran trasladados aos aeródromos de Levante (Vilafranca del Penedès e Sabadell) para apoiar a ofensiva e fuxir dos bombardeos nacionalistas en Aragón. O xeneral Juan Hernández Saravia, xefe do Exército de Levante, preparou as operacións, do mesmo xeito que faría posteriormente na Batalla do Ebro.
Teruel atopábase defendida por unha liña de trincheiras e aramados que foran preparadas tempo antes, ao considerarse que representaba un saínte moi ameazado polos republicanos.
Inicio da ofensiva republicana
As tropas republicanas, seguras dunha vitoria fácil pola gran desproporción de material e homes entre os dous bandos, inician a ofensiva o 15 de decembro sobre as 15:00 horas, sen empregar apenas artillería nin aviación, con tres columnas de entrada.
miniatura|Avión Fiat CR.32 que loitou polo bando nacional
miniatura|Avión Polikarpov I-15 que loitou polo bando repúblicano
A aviación nacionalista, con temperaturas nos aeródromos de Castela de ata -10 °C, apenas pode ofrecer resistencia ao avance republicano. As divisións nacionalistas aínda non están preparadas para liberar aos asediados. O 19 de decembro algunhas tropas do xeneral Aranda chegan á fronte, pero o seu número é moi reducido e apenas poden facer nada. Ese mesmo día prodúcense os primeiros combates dentro da cidade, no cemiterio e o campo de fútbol. O 22 de decembro varias unidades republicanas entran na cidade de Teruel con apoio da artillería, que controla o perímetro da cidade, e ven os primeiros carros republicanos na emblemática Praza do Torico. A vitoria cómoda favorece un desenvolvemento precipitado dos movementos de tropas republicanas que sofren un gran número de baixas polo sistema de defensa pechado que ofrecen os nacionalistas, sabedores de que só un combate casa por casa pode parar a ofensiva.