cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Xene estrutural
Debate
Porén, os crecentes descubrimentos sobre a regulacón de xenes suxiren unha maior complexidade. A expresión de xenes estruturais é regulada por numerosos factores, como a epixenética (por exemplo por metilación), interferencia de ARN e outros. Os xenes reguladores e estruturais poden ser regulados epixeneticamente de forma idéntica, polo que non toda a regulación depende de “xenes reguladores”.
Hai tamén exemplos de proteínas que non se axustan ben a ningunha das categorías, como as proteínas chaperonas. Estas proteínas axudan ao pregamento doutras proteínas, un papel aparentemente regulador. Porén, estas mesmas proteínas tamén axudan ao movemento das proteínas chaperonadas a través das membranas, e foron agora implicadas en respostas inmunes (ver Hsp60) e na vía apoptótica (ver Hsp70).
Máis recentemente, atopouse que se producían microARNs a partir de espazadores transcritos de xenes de ARNr. Así, un compoñente interno dun xene estrutural é, de feito, regulador. Os sitios de unión dos microARNs foron tamén detectados dentro de secuencias codificantes de xenes. Tipicamente, os ARNs interferentes teñen como diana a 3’ UTR, pero a inclusión dos sitios de unión dentro da secuencia da propia proteína permite que os transcritos destas proteínas regulen os microARNs dentro da célula. Demostrouse que esta interacción ten un efecto na expresión e así unha vez máis un xene estrutural contén un compoñente regulador.
San Vicente, Ponteareas, Ponteareas
San Vicente é un lugar da parroquia de Ponteareas, do concello pontevedrés de Ponteareas, na comarca do Condado.
Sergio Sánchez Morán
Sergio Sánchez Morán, nado en Reus en 1984, é un programador e debuxante de cómics catalán.
Traxectoria
Morán comezou a editar o seu primeiro webcómic, ¡Eh, tío!, en abril de 2005. Desde entón compaxinou continuar publicándoo ininterrompidamente con diversos proxectos, entre os que destaca guionizar o webcómic El Vosque a partir de 2009 e a sección da revista El Jueves "Anunciado en Televisión". Estes dous últimos proxectos así como unha das series de ¡Eh, tío! foron editados en papel como álbums recompilatorios.
A Casería, Covas, Viveiro
A Casería é un lugar da parroquia de Covas, no concello de Viveiro, na comarca da Mariña Occidental.
Anaerobio aerotolerante
Hai tres clases de organismos anaerobios. Mentres que os organismos aerobios obrigados requiren oxíxeno para crecer e sen el morren, aos anaerobios obrigados o oxíxeno cáusalles danos, e os organismos aerotolerantes non poden utilizar o oxíxeno pero toleran a súa presenza, e, finalmente, os anaerobios facultativos poden utilizar o oxíxeno se este está presente, pero tamén poden crecer anaerobicamente se non hai oxíxeno.
A maioría dos anaerobios aerotolerantes posúen unha superóxido dismutase e unha peroxidase (distinta da catalase) pero non teñen catalase. Máis especificamente poden utilizar un sistema NADH oxidase/NADH peroxidase (NOX/NPR) ou un sistema glutatión peroxidase. Un exemplo de organismo anaerobio aerotolerante é a bacteria Cutibacterium acnes.
Tanto os organismos anaerobios facultativos coma os aerotolerantes poden realizar fermentacións en ausencia de oxíxeno, pero os aerobios facultativos cambian a un metabolismo aerobio cando o oxíxeno está presente (un fenómeno coñecido como efecto Pasteur). O efecto Pasteur utilízase por veces no laboratorio para distinguir entre anaerobios facultativos e aerotolerantes.
Valoura, Ponteareas, Ponteareas
Valoura é un lugar da parroquia de Ponteareas, do concello pontevedrés de Ponteareas, na comarca do Condado.
Escourido, Covas, Viveiro
Escourido é un lugar da parroquia de Covas, no concello de Viveiro, na comarca da Mariña Occidental.
O Pazo, Prado, Ponteareas
O Pazo é un lugar da parroquia de Prado, do concello pontevedrés de Ponteareas, na comarca do Condado. Segundo o IGE, en 2022 tiña 18 habitantes (10 homes e 8 mulleres).
Subunidade beta da hemoglobina
miniatura|En humanos o xene HBB está localizado no [[cromosoma 11 na posición p15.5.]] A subunidade beta da hemoglobina, tamén chamada hemoglobina beta ou β-globina, é unha proteína globina codificada no xene HBB, a cal, unida á alfa-globina (HBA), constitúe a forma máis común de hemoglobina nos humanos adultos, a hemoglobina A (HbA), proteína tetrámera α2β2 formada por dúas cadeas alfa e dúas beta. Esta subunidade ten 147 aminoácidos e un peso molecular de 15.867 Da.
Esta subunidade está codificada no xene HBB e as mutacións neste xene producen varias variantes das proteínas que están implicadas en trastornos xenéticos como a anemia falciforme e a beta-talasemia, así como caracteres beneficiosos como a resistencia xenetica á malaria. Descubríronse neste xene polo menos 50 mutacións causantes de enfermidades.
Locus xénico
A proteína HBB é producida polo xene HBB, que está localizado nun locus multixénico chamado locus da β-globina do cromosoma 11, situado no seu brazo curto na posición 15.4. A expresión xénica da beta globina e as globinas veciñas do locus da β-globina está controlado por unha soa rexión de control do locus (ou LCR, do inglés locus control region), o elelmento regulaorio máis importante no locus localizado augas arriba dos xenes da globina. A variante alélica normal é de 1600 pares de bases (bp) de lonxitude e contén tres exóns. A orde dos xenes no cluster da beta-globina é: 5' - epsilon – gamma-G – gamma-A – delta – beta - 3'.
Interaccións
A proteína HBB interacciona coa hemoglobina, alfa 1 (HBA1) para formar a hemoglobina A, a principal hemoglobina dos humanos adultos. A interacción é dobre. Primeiramente, combínanse unha HBB e unha HBA1, non covalentemente, para formar un dímero. En segundo lugar, dous destes dímeros combínanse para formar un tetrámero de catro cadeas, e así convértense na hemoglobina funcional.
Beta talasemia
A beta-talasemia é unha doenza causada por unha mutación xenética conxénita que afecta a un alelo (beta-talasemia menor) ou a ambos (beta-talasemia maior) da beta-globina no cromosoma 11. Os alelos mutantes poden ser de dous tipos: β0, no cal o corpo fabrica unha β-globina non funcional, e β+, no cal se produce unha pequena cantidade de β-globina normal. A beta-talasemia menor ocorre cando unha persoa herda un alelo beta normal e outro anormal (β0 ou β+). A beta-talasemia menor orixina unha anemia microcítica leve que adoita ser asintomática ou pode causar fatiga ou palidez da pel. A beta-talasemia maior aparece cando unha persoa herda dous alelos anormais. Estes poden ser dous alelos β+, dous β0 ou un de cada. A beta-talasemia maior é unha condición médica grave. A anemia grave empeza aos seis meses de idade. Sen tratamento médico prodúcese a morte antes dos 12 anos. A beta-talasemia maior pode ser tratada durante toda a vida por medio de transfusións de sangue ou transplante de medula ósea.
Segundo un estudo recente, a mutación de stop de ganancia Gln40stop no xene HBB é unha causa común de beta-tlasemia autosómica recesiva entre o pobo sardo (que vive case exclusivamente na illa de Sardeña). Os portadores desta mutación mostran un aumento no reconto de glóbulos vermellos. Como curiosidade, a mesma mutación foi tamén asociada cunha diminución nos niveis de LDL séricos nos portadores, polo que os autores suxiren que se debe á necesidade de colesterol para rexenerar as membranas celulares.
Anemia falciforme
Descubríronse máis de mil variantes naturais do xene HBB. Delas a máis común é a HbS, que causa a anemia falciforme ou drepanocítica. A HbS prodúcese por unha mutación puntual na cal o codón GAG é substituído polo GTG. Isto ten como resultado a substitución do aminoácido hidrófilo ácido glutámico polo aminoácido hidrófobo valina na posición 6ª (β6Glu→Val). Esta substitución crea un punto hidrófobo no exterior da proteína que se adhire á rexión hidrófoba dunha molécula de cadea beta de hemoglobina adxacente. Isto causará a aglomeración de moléculas HbS formando fibras ríxidas, causando que todo o glóbulo vermello tome forma de fouce (falciforme) nos individuos homocigotos (HbS/HbS). Ser homocigoto para o alelo mutante é un dos factores xenéticos máis letais, mentres que a condición heterocigota (HbS/HbA) fai aos individuos resistentes á malaria á vez que desenvolven un grao mínimo de anemia.
Hemoglobina C
A anemia falciforme está estreitamente relacionada con outra hemoglobina mutante chamada hemoglobina C (HbC), porque poden herdarse xuntas. A mutación HbC está na mesma posición na HbS, pero o ácido glutámico é substituído por lisina (β6Glu→Lys). A mutación é especialmente prevalente en poboacións de África occidental. A HbC proporciona unha protección case total contra o Plasmodium falciparum en individuos homocigotos (CC) e unha protección intermedia en individuos heterocigotos (AC). Isto indica que a HbC ten unha influencia máis forte que a HbS e predíxose que co tempo substituirá á HbS en rexións onde a malaria é endémicas.
Hemoglobina E
Outra mutación puntual en HBB, na cal o ácido glutámico é substituído por lisina na posición 26 (β26Glu→Lys), orixina a formación de haemoglobina E (HbE). A HbE ten unha asociación moi inestable entre as α- e β-globinas. Aínda que a proteína inestable ten un efecto leve, se se herda xunto coa HbS e trazos de talasemia, tórnase unha forma de β-talasemia que pode ser mortal. A mutación é de orixe relativamente recente, o que suxire que é resultado dunha presión selectiva contra a malaria falciparum grave, xa que o alelo en heterocigose impide o desenvolvemento da malaria.
Evolución humana
A malaria orixinada polo Plasmodium falciparum foi un importante factor selectivo na evolución humana. Influíu favorecendo mutacións no xene HBB en varios graos o que tivo como resultado a existencia e numerosas variantes da proteína HBB. Algunhas destas mutacións non son letais directamente e en vez diso confiren resistencia á malaria, especialmente en África, onde a malaria é epidémica. As persoas que son de descendencia africana evolucionaron para ter maiores taxas de mutantes HBB porque os individuos heterocigotos teñen uns glóbulos vermellos deformados que dificultan o ataque dos parasitos da malaria. Así, os mutantes en HBB son unha fonte de selección positiva nesas rexións e son importantes para a supervivencia a longo prazo. Ditos marcadores de selección son importantes para trazar os devanceiros humanos e a diversificación humana desde África.
El Vosque
El Vosque é un webcómic en español guionizado por Morán e debuxado por Laurielle.
Historia
A primeira páxina de El Vosque foi publicada en internet o 10 de abril de 2009. Desde entón, desenvolveuse a un ritmo aproximado dunha páxina semanal da historia principal, máis outra páxina, fóra da trama, dos chamados "Woodies". Trala súa publicación orixinal en internet, editáronse en papel os seis capítulos da serie, publicándose o sexto e último a finais do 2015.
Foi recoñecido co premio ó Mellor Webcómic na Expocómic de Madrid en 2012.
A última páxina da historia principal publicouse o 29 de novembro de 2015.
Trama
A trama desenvólvese no reino de El Vosque, habitado por toda clase de pobos, cada un deles dirixido por un rei. A historia comeza co asasinato do rei das árbores, o Olmo Vello. Dous gardas forestais (ou "madeiros") inician unha investigación para desenmascarar ao asasino e detelo.
Linda Lovelace
Linda Susan Boreman, nada en Nova York o 10 de xaneiro de 1949 e finada en Denver o 22 de abril de 2002, foi unha actriz porno estadounidense coñecida como Linda Lovelace célebre pola súa interpretación no filme hardcore de 1972 Deep Throat. Posteriormente converteuse en cristiá renacida e en voceira do movemento antipornografía.
Traxectoria
Linda Boreman naceu nunha familia de clase traballadora de Nova York, filla de John Boreman, oficial de policía que apenas estaba na casa, e Dorothy Boreman (Tragney), camareira que describiu como dura, dominante e pouco amorosa. Cando Boreman tiña dezaseis anos, a familia mudouse a Davie, Florida, despois de que o seu pai se retirase.
Síndrome de McKusick-Kaufman
A síndrome de McKusick–Kaufman, tamén coñecida como síndrome de McKusick-Dungy-Kaufman, é unha enfermidade xenética de tipo ciliopático. Foi descrita por Victor Almon McKusick en 1964 e posteriormente caracterizada por R. L. Kaufman e C. I. Dungy. A enfermidade caracterízase por presentar unha mutación autosómica recesiva do xene MKKS no locus 20p12.
Linda Lovelace
Traxectoria
Aos vinte anos deu a luz un fillo fóra do matrimonio, que a súa nai obrigou a que dese en adopción. Pouco despois volveu a Nova York para estudar informática. Alí tivo un accidente de tráfico polo que requiriu unha transfusión de sangue. Isto provocoulle unha hepatite que fixo que dezaoito anos despois precisase dun transplante de fígado.
Síndrome de McKusick-Kaufman
Clínica
Os signos e síntomas da enfermidade aparecen ao nacemento. Os doentes que presentan esta síndrome poden presentar hidrometrocolpos (no caso de seren mulleres), polidactilia postaxial e, en menor medida, defectos cardíacos. A polidactilia pode afectar a un só membro ou a varios. En caso de seren varóns, poden presentar hipospadias.
Linda Lovelace
Traxectoria
En 1972, fíxose célebre ao protagonizar o filme Deep Throat, que acadou unha popularidade sen precedentes e mesmo se publicou unha crítica en The New York Times. Deep Throat gañou 600 millóns de dólares, mais a Boreman só lle pagaron 1250 dólares, que foron confiscados polo seu marido. En decembro de 1973 debutou no teatro con Pajama Tops no Locust Theatre de Filadelfia. A produción non tivo éxito e a interpretación de Boreman foi mal recibida.
O seu matrimonio con Traynor rematou en 1973, cando ela conseguiu fuxir e o denunciou á policía. Desesperada, sen conseguir emprego, continuou a traballar como actriz porno, mais a súa carreira entrou en decadencia cando decidiu migrar de filmes pornos duros a producións máis suaves, incluídas Deep Throat II e Linda Lovelace for President, ambos fracasos de público.
En 1980, lanzou unha autobiografía titulada Ordeal, en que revelaba que foi vítima de violación, violencia doméstica, prostitución e pornografía. A obra, xunto cunha declaración nas comisións do Congreso, axudaron a investigar irregularidades na industria pornográfica. Co libro, pasou a ser activista contra a industria pornográfica.
O 3 de abril de 2002 sufriu un violento accidente automobilístico, cando o seu coche chocou contra un poste. Foi internada no Denver Health Medical Center, ficando en coma e falecendo semanas despois como consecuencia das múltiplas feridas por todo o corpo que atinxiron os seus órganos vitais. Marchiano e os seus dous fillos estaban presentes cando faleceu.
O Foro, Covas, Viveiro
O Foro é un lugar da parroquia de Covas, no concello de Viveiro, na comarca da Mariña Occidental.
Furcos, Covas, Viveiro
Furcos é un lugar da parroquia de Covas, no concello de Viveiro, na comarca da Mariña Occidental.
A Insua, Covas, Viveiro
A Insua é un lugar da parroquia de Covas, no concello de Viveiro, na comarca da Mariña Occidental.
A Laxe, Covas, Viveiro
A Laxe é un lugar da parroquia de Covas, no concello de Viveiro, na comarca da Mariña Occidental.
Carinatae
miniatura|Esqueleto de ave mostrando en azul o esterno cunha prominente quilla Carinatae (carenados) é o grupo formado por todas as aves e os seus parentes extintos que posúen quilla ou carena (en latín "carina") na parte externa do óso esterno, onde se ancoran os grandes músculos do peito necesarios para voar.
Definición
Xa en 1813 Merrem dividiu as aves en Carinatae e Ratitae (ratites), segundo tivesen quilla no esterno ou non, respectivamente. Tradicionalmente, as Carinatae foron definidas como todas as aves cuxo esterno ten quilla. A quilla é a forte crista media que discorre por toda a lonxitude da parte externa do esterno. É unha área moi importante para a inserción dos músculos do voo. Todas as aves voadoras teñen unha quilla pronunciada no esterno. As aves ratites, que non son voadoras, carecen dunha quilla forte. Así, as aves vivas foron divididas en carenadas (con quilla) e ratites (do latín ratis, 'balsa', referíndose ao seu esterno plano como o casco das balsas). A dificultade desta división filoxenética das aves era que algunhas aves voadoras carecían de quillas fortes e descendían directamente de aves que si a posuían. Exemplos son o kakapo, un papagaio non voador de Nova Zelandia, e o extinto dodo, un columbiforme da illa Mauricio. Ningunha destas aves son ratites. Ademais, a posición dos tinamús foi moi discutida, xa que están relacionados cos ratites e, aínda que non son bos voadores, teñen quilla. Por tanto, esta característica supostamente distintiva era doada de usar pero non ten nada que ver coas verdadeiras relacións filoxenéticas.
A partir da década de 1980, a Carinatae déuselle varias definicións filoxenéticas. A primeira era que se trataba dun clado baseado nun nodo que unía Ichthyornis coas aves modernas. Porén, en moitas análises esta definición sería sinónima do termo moito máis usado Ornithurae. Unha definición alternativa deuse en 2001, cando se denominou Carinatae a un clado baseado en apomorfía definido pola presenza de quilla no esterno.
A ave máis primitiva coñecida con quilla no esterno é Confuciusornis. Aínda que algúns espécimes desta ave troncal teñen esternos planos, algúns mostran unha pequena crista ósea que podería ter sostido unha crista cartilaxinosa.
O Amial, Prado, Ponteareas
O Amial é un lugar da parroquia de Prado, do concello pontevedrés de Ponteareas, na comarca do Condado.
O Charco, Prado, Ponteareas
O Charco é un lugar da parroquia de Prado, do concello pontevedrés de Ponteareas, na comarca do Condado.
Axiomas de Tarski
Os axiomas de Tarski, debidos a Alfred Tarski, son un conxunto de axiomas da parte substancial da xeometría euclidiana que é formulable en lóxica de primeira orde con identidade, e sen necesidade ningunha da teoría de conxuntos (por exemplo, aquela parte da xeometría euclidiana que é formulable como unha teoría elemental). Outros modelos de axiomatizacións da xeometría euclidiana son a dos axiomas de Hilbert e a dos axiomas de Birkhoff.
Xeneralidades
Nos primeiros tempos da súa carreira Tarski ensinou xeometría e investigou a teoría de conxuntos. O seu compañeiro de traballo Steven Givant (1999) explicou o punto de vista de Tarski:
Tal e como se fai noutras axiomatizacións modernas da xeometría euclidiana, Tarski emprega un sistema formal que consiste en cadeas de símbolos, chamadas sentenzas, cuxa construción respecta as regras sintácticas formais, e regras de demostración que determinan as manipulacións permitidas das sentenzas. A diferenza dalgunhas outras modernas axiomatizacións como a de Birkhoff e a de Hilbert, a axiomatización de Tarski non ten ningún outro obxecto primitivo mais que os puntos, así que unha variable ou unha constante non pode referirse a unha liña ou un ángulo. A razón de por que os puntos son os únicos obxectos primitivos é porque o sistema de Tarski é unha teoría de primeira orde, polo que nin tan sequera é posible definir as liñas como conxuntos de puntos. As únicas relacións primitivas (predicados) son "estar entre" e "congruencia" entre puntos.
A axiomatización de Tarski é máis curta que as dos seus rivais, nun sentido que Tarski e Givant (1999) fan explícito. É máis conciso que Pieri porque este tiña só dúas nocións primitivas mentres que Tarski presentou tres: punto, "estar entre" e congruencia. Tal economía de nocións primitivas definidas significa que o sistema de Tarski non é moi conveniente para facer xeometría euclidiana. Con todo, Tarski deseñou o seu sistema para facilitar a súa análise por medio das ferramentas da lóxica matemática, por exemplo para facilitar as derivacións das súas propiedades metamatemáticas. O sistema de Tarski ten a propiedade infrecuente de que todas as frases poden ser escritas mediante a forma existencial, un caso especial da forma normal prenexa. Esta forma escríbese con cuantificadores universais que preceden aos cuantificadores existenciais de modo que todas as frases poden ser reescritas da forma Este feito permitiu a Tarski probar que a xeometría euclidiana é decidible: existe un algoritmo que pode determinar a verdade ou falsidade de calquera enunciado. A axiomatización de Tarski tamén é completa. Isto non contradí o primeiro teorema de incompletitude de Gödel, porque a teoría de Tarski carece do poder expresivo necesario para interpretar a aritmética de Robinson.
Os axiomas
Alfred Tarski traballou na axiomatization das metatemáicas da xeometría euclidiana intermitentemente desde 1926 até a súa morte en 1983, con el mesmo (1959) anunciando o seu interese maduro no asunto. O traballo de Tarski e os seus estudantes na xeometría euclidiana culminou na monografía de Schwabhäuser, Szmielew e Tarski (1983), na que estableceu dez axiomas e o esquema de axioma mostrados abaixo, as metamatemáticas asociadas, e algo do tema. Gupta (1965) fixo contribucións importantes, e Tarski e Givant (1999) trataron a historia.
Relacións fundamentais
Tarski entón postulou dúas relacións primitivas:
A relación "estar entre" captura o aspecto afín da xeometría euclidiana; a congruencia, o seu aspecto métrico. A lóxica de fondo inclúe identidade, unha relación binaria. Os axiomas invocan a identidade (ou a súa negación) en cinco ocasións.
Os axiomas agrúpanse polo tipo de relación que invocan, ordenados, primeiro polo número de cuantificadores existenciais, despois polo número de sentenzas atómicas. Os axiomas débense ler como conclusións universais; por iso as variables libres terían que ser tomadas tacitamente como cuantificadores universais.
Axiomas de congruencia
Mentres a relación de congruencia é, formalmente, unha relación entre 4 puntos, tamén pode ser pensada, informalmente, como unha relación binaria entre dous segmentos lineares xy e zw. Os axiomas de reflexividade e de transitividade combinados proban:
O axioma de transitividade afirma que a congruencia é euclidiana, polo que respecta a primeira das "nocións comúns" de Euclides.
O axioma da identidade da congruencia establece, intuitivamente, que se xy é congruente cun segmento que empeza e finaliza no mesmo punto, entón x e y son o mesmo punto. Isto está estreitamente relacionado coa noción de reflexividade para relacións binarias.
Axiomas de ordenación
dereita|miniatura|Axioma de Pasch dereita|miniatura|Continuidade: φ e ψ dividen o segmento en dúas metades e o axioma afirma a existencia dun punto b que divide aquelas dúas metades Sexan φ(x) e ψ(y) fórmulas de primeira orde que non conteñan ningún caso libre de ningún a ou b. Tampouco haberá ningún caso libre de x en ψ(y) ou de y en φ(x). Entón tense o seguinte esquema de axioma:
Sexa r unha semirecta con punto inical a. Sexan as fórmulas de primeira orde φ e ψ definindo subconxuntos X e Y de r, tales que cada punto en Y está á dereita de cada punto de X (con respecto a un punto a). Entón existe un punto b en r entre X e Y. Isto é esencialmente a construción do corte de Dedekind, levado a cabo nun xeito que evita cuantificación sobre conxuntos.
Congruencia a a relación "estar entre"
dereita|miniatura|Dimensión superior Tres puntos equidistantes doutros dous puntos distintos forman unha liña. Sen este axioma, a teoría podería ter un modelo tridimensional ou dunha maior dimensión espacial.
Cada unha das tres variantes deste axioma, todas equivalentes xunto cos restantes axiomas de Tarski, ao postulado das paralelas de Euclides, ten unha vantaxe sobre os outros, a variante A non ten cuantificadores existenciais; a variante B ten o menor número de variables e de sentenzas atómicas; e a variante C require unicamente dunha noción primitiva, "estar entre". Esta variante é a habitualmente dada na literatura:
Sexa un segmento de liña que une o punto medio de dous lados dun triángulo dado. Ese segmento de recta será como moito a metade do terceiro lado. Isto é equivalente a que a suma dos ángulos interiores de calquera triángulo sexa igual a dous ángulos rectos.
Dado calquera triángulo, existe unha circunferencia que pasa por todos os seus vértices. dereita|miniatura|Axioma de Euclides: C
Dado un ángulo calquera e un punto calquera v no seu interior, existe un segmento de recta que contén a v, cun punto en cada lado do ángulo.
dereita|miniatura|Cinco segmentos
Comézase con dous triángulos, xuz e x'u'z' . Debúxanse os segmentos de recta yu e y'u', conectando un vértice de cada triángulo a un punto do oposto ao vértice. O resultado son dous triángulos divididos, cada un formado por cinco segmentos. Se catro segmentos dun dos triángulos son congruentes a cada segmento no outro triángulo, entón os quintos segmentos en ambos os dous triángulos teñen que ser congruentes.
Isto é equivalente á regra do lado-ángulo-lado para determinar que dous triángulos son congruentes; se os ángulos uxz e u'x'z'  son congruentes (existen triángulos congruentes xuz e x'u'z' ), e os dous pares de lados incidentes son congruentes (xu ≡ x'u'  e xz ≡ x'z' ), entón o par restante de lados é tamén congruente (uz ≡ u'z').
Discusión
Algunhas das outras propiedades da relación "estar entre" son derivables como teoremas incluíndo:
Os axiomas de dimensión superior e de dimensión inferior xuntos establecen que calquera modelo destes axiomas terá unha dimensión específica finita. Cambios adecuados nestes axiomas dan lugar a conxuntos de axiomas da xeometría eucidiana para dimensións 0, 1 e máis grande que 2. Decátese de que xeometría sólida non require novos axiomas, a diferenza do caso dos axiomas de Hilbert. Ademais, a máis baixa dimensión para a dimensión n é simplemente a negación da dimensión superior para a dimensión n - 1.
Cando o número de dimensións é máis grande que 1, a relación "estar entre" pode ser definida en termos de congruencia. Primeiro defínese a relación "≤" (onde ab \leq cd é interpretado como "a lonxitude de segmento ab é menor ou igual á lonxitude de segmento cd "):
No caso de dúas dimensións, a intuición é como segue: Para calquera segmento de liña xy, considerar o rango de posibles lonxitudes xv, onde v é calquera punto na mediatriz de xy. É evidente que mentres non hai un límite superior da lonxitude xv, hai un límite inferior, o cal ocorre cando v é o punto medio de xy. Así que se xy é máis curto ou igual a zu, entón o rango de lonxitudes posibles de xv será sempre superio ao rango de lonxitudes posibles de zw, onde w é calquera punto na perpendicular bisector de zu.
A relación "estar entre" pode ser definida usando a intuición de que a distancia máis curta entre dous puntos é unha liña recta:
O esquema de axiomas de continuidade asegura que a ordenación dos puntos nunha liña é completa (con respecto ás propiedades definibles de primeira orde). Os axiomas de Pasch e de Euclides son ben coñecidos. Extraordinariamente, a xeometría euclidiana require só o seguinte axioma adicional:
Escribamos wff para identificar unha fórmula ben formada (ou fórmula correcta sintaticamente) da xeometría elemental. Tarski E Givant (1999: 175) probaron que a xeometría elemental é:
Gupta (1965) probou a independencia dos axiomas citados arriba agás o de Pasch e o da reflexividade da congruencia.
A negación do axioma de Euclides leva á xeometría hiperbólica, mentres que eliminándoo obtense a xeometría absoluta. A xeometría euclidiana completa (en oposición á elemental) require ir máis alá da axiomatization de primeira orde: substitúe φ(x) e ψ(y) no esquema de axioma de continuidade con x ∈ A e y ∈ B, onde A e B son variables cuantificadas universalmente que varían sobre conxuntos de puntos.
Comparación con Hilbert
Os axiomas de Hilbert para o plano son un total de 16, e inclúen a transitividade da congruencia e unha variante do axioma de Pasch. A única noción invocada desde a xeometría intuitiva invocada nos comentarios aos axiomas de Tarski é a de triángulo. (As versións B e C do axioma de Euclides refírense a "círculo" e "ángulo," respectivamente.) Os axiomas de Hilbert tamén requiren as nocións de "raio", "ángulo," e a dun triángulo que "inclúe" un ángulo. Alén da relación "estar entre" e a congruencia, os axiomas necesitan a relación binaria "encima," vinculando un punto e unha liña. O esquema de axiomas da continuidade xoga unha función similar aos dous axiomas de continuidade de Hilbert. Este esquema é indispensable; a xeometría euclidiana na linguaxe deTarski (ou equivalente) non pode ser finitamente axiomatizada como teoría de primeira orde. Os axiomas de Hilbert non constitúen unha teoría de primeira orde porque os seus axiomas de continuidade requiren da lóxica de segunda orde.
Os primeiros catro grupos de axiomas de Hilbert para xeometría plana son bi-interpretables cos axiomas de Tarski agás a continuidade.
O Carrascás, Prado, Ponteareas
O Carrascás é un lugar da parroquia de Prado, do concello pontevedrés de Ponteareas, na comarca do Condado. Segundo o IGE, en 2022 tiña 25 habitantes (16 homes e 9 mulleres).
Tifis
miniatura|300px|Tifis e Argos construíndo a nave, baixo a dirección de Atenea (relevo romano, c. s. I, Museo Británico)
Na mitoloxía grega, Tifis foi o temoneiro que gobernaba o Argo, a nave na que se embarcaron os argonautas para tomar o vélaro de ouro. Era fillo de Hagnias, se ben outros autores fano fillo de Forbante e Hirmine ou de Tife (ou Sife). Pausanias escribiu que había unha pequena cidade chamada Tifa (ou Sifas), na Beocia, da que procedía Tifis; os habitantes facían gala de ser os mellores navegantes da rexión.
Coñecía abondo os ventos e o movemento dos astros, habilidades que lle proporcionara Atenea, se ben non participou nunca nas batallas desenvolvidas en terra firme polos seus compañeiros os argonautas. Grazas a un cunco máxico que lle regalara Medea, e que a ela llo dera Tritón, soubo o camiño a seguir para saír do lago Tritonis, en Libia, e volver ó mar.
Tifis morreu dunha enfermidade súbita estando os argonautas no palacio do rei Lico, no país dos mariandinos, na beira sur do Ponto Euxino (denominación clásica do Mar Negro), e foi substituído como temoneiro do Argo por Anceo, fillo de Poseidón, que continuou a viaxe ata a Cólquida.
A Carrasqueira, Prado, Ponteareas
A Carrasqueira é un lugar da parroquia de Prado, do concello pontevedrés de Ponteareas, na comarca do Condado. Segundo o IGE, en 2022 tiña 39 habitantes (21 homes e 18 mulleres).
Construción dun cuadrilátero por mediatrices
miniatura|360x360px|Primeira iteración da construción mediante as mediatrices dun cuadrilátero En xeometría, a construción dun cuadrilátero por mediatrices é un procedemento que produce un novo cuadrilátero a partir dun cuadrilátero dado usando as mediatrices trazadas polos lados do cuadrilátero inicial. Esta construción xorde naturalmente nun intento de atopar unha analoxía coa circunferencia circunscrita dun cuadrilátero no caso de que non ser cíclico.
Definición da construción
Supoñamos que os vértices do cuadrilátero Q veñen dadas por. Sexan as mediatrices dos lados  respectivamente. Así, as súas interseccións, cos subíndices considerados co módulo 4, forman o conseguinte cuadrilátero Q^{(2)}. A construción itérase en Q^{(2)} para producir Q^{(3)} etcétera.
Pódese obter unha construción equivalente facendo que os vértices de Q^{(i+1)} sexan os circuncentros dos 4 triángulos formados ao seleccionar combinacións de 3 vértices de Q^{(i)}.
Lodeiro, Covas, Viveiro
Lodeiro é un lugar da parroquia de Covas, no concello de Viveiro, na comarca da Mariña Occidental.
Nicolás Blanco Blanco
Nicolás Blanco Blanco, nado en Sada, é un político galego.
Traxectoria
Foi patrón maior da Confraría de Pescadores de Sada. Foi nomeado alcalde de Sada a finais de setembro de 1970. Cesou como alcalde en 1979.
Antón Rodríguez Casal
Antón Abel Rodríguez Casal, nado en Corme, Ponteceso, o 26 de xuño de 1952, é un arqueólogo e catedrático galego.
Traxectoria
É Catedrático de Prehistoria da Universidade de Santiago de Compostela.
Leontodon crispus
Leontodon crispus é unha especie de planta con flores da familia Asteraceae. Esta especie foi descrita por primeira vez por Vill. no ano 1779.
Alfredo Foni
Alfredo Foni, nado en Udine o 20 de xaneiro de 1911 e finado en Lugano o 28 de xaneiro de 1985, foi un futbolista e adestrador italiano, que xogaba como lateral dereito.
A súa actividade como futbolista estivo estreitamente vencellada á Juventus, equipo co que obtivo os seus maiores éxitos durante os seus trece anos de militancia no club. Conquistou co equipo piemontés a Serie A na tempada 1934/35 e dúas Copas de Italia. Formou xunto co lateral esquerdo Pietro Rava, compañeiro seu na Juventus e na selección italiana, unha das mellores liñas defensivas do fútbol italiano de todos os tempos, resultando decisiva tamén nas vitorias de Italia nos Xogos Olímpicos de 1936 e no Mundial de 1938. Foni e Rava son, xunto con Sergio Bertoni e Ugo Locatelli, os únicos futbolistas italianos en gañar ambas competicións.
Trala súa retirada desenvolveu unha carreira como adestrador durante tres décadas. Dirixiu varios equipos da Serie A, obtendo os seus maiores éxitos no Inter de MIlán, equipo co que gañou dous campionatos de liga consecutivos (1952/53 e 1953/54). A continuación foi seleccionador de Italia, fracasando no seu intento de clasificarse para o Mundial de 1958, e posteriormente gañou aínda unha Copa de Feiras coa Roma.
Como futbolista
Debutou aos 16 anos nas filas do Udinese, na entón Prima Divisione, a segunda categoría do fútbol italiano. En 1929 fichou pola Lazio, debutando na Serie A o 2 de febreiro de 1930 no partido entre ante o. Despois de dúas tempadas en Roma, trasladouse ao Padova, no que xogou tres anos. En 1934 fichou pola Juventus, á que chegou para substituír a Virginio Rosetta. Nos seguintes 14 anos converteuse nun emblema do club, co que disputou 266 partidos de liga, sen faltar a un só partido durante as primeiras sete campañas.
Nas súas trece tempadas na Juve, ademais de formar unha famosa parella de laterais con Pietro Rava, gañou o scudetto en 1935, o último do denominado Quinquenio de Ouro, e dúas Copas de Italia, en 1938 e en 1942. Despois de deixar o club piemontés, na tempada 1948/49 xogou no Chiasso suízo.
Selección italiana
Debutou coa selección italiana o 3 de agosto de 1936, durante os Xogos Olímpicos de Berlín, onde gañou a medalla de ouro, a única dos azzurri en toda a historia.
No Mundial de 1938 en Francia, quedou no banco no primeiro encontro ante Noruega, pero substituíu a Eraldo Monzeglio a partir do segundo partido contra Francia, formando parella defensiva con Rava. Foi titular tamén nas semifinais ante o Brasil e na final contra Hungría, conquistando o título en París grazas aos goles de Colaussi e Piola. Pechou a súa carreira internacional en 1942, despois de 23 partidos coa camisola azul.
Adestrador
Comezou a súa carreira como adestrador xa antes de colgar as botas como futbolista, facéndose cargo do Venezia na tempada 1947/48, na Serie B. Despois pasou polos bancos do Casale e do Pavia, na Serie C, antes de dirixir por primeira vez na máxima categoría, á fronte da Sampdoria, na campaña 1951/52. miniatura| Foni (de branco), adestrador do [[Football Club Internazionale Milano|Inter de Milán campión da Serie A na tempada 1952/53.]] Na tempada 1952/53 aterrou no Inter de Milán, gañando a liga na súa primeira tempada e repetindo scudetto na segunda, despois dunha dura loita coa Juventus. A continuación foi chamado para dirixir a selección italiana, formando parte da comisión técnica de adestradores que dirixiron a azzurra entre 1954-1958. Con todo, fracasou ao non conseguir clasificar o equipo para o Mundial de 1958, despois da derrota ante a modesta Irlanda do Norte que pasou á historia como o "desastre de Belfast".
Máis tarde adestrou ao Bologna, Udinese e, en dous períodos distintos, á Roma, coa que gañou a Copa de Feiras en 1961, vencendo na final ao Birmingham City inglés. Posteriormente foi seleccionador doutra selección nacional, a de Suíza entre 1964 e 1967, coa que disputou o Mundial de 1966 en Inglaterra, antes de regresar fugazmente ao Inter, no campionato 1968/69. Finalmente, a súa carreira como técnico rematou na década dos 70, tras as súas últimas experiencias co Bellinzona, o Mantova e o Lugano.
ACAB
miniatura|Un grupo de [[Anarquismo|anarquistas porta unha pancarta coa sigla A.C.A.B.]] ACAB é a sigla da frase inglesa All cops are bastards (en galego: «Todos os policías son uns cabróns»). Na actualidade úsase nalgunhas manifestacións para expresar rexeitamento á brutalidade policial.
Historia
A frase «All Coppers Are Bastards» apareceu por primeira vez en Inglaterra na década de 1920. Posteriormente, nas folgas obreiras da década de 1940 foi abreviado a «ACAB». En 1977 a sigla foi testemuñada por un xornalista de Newcastle upon Tyne, quen a viu escrita nas paredes durante unha estadía dunha noite na prisión. Foi usada polos movementos hooligan e skinhead ingleses. Na década de 1980, ACAB converteuse nun símbolo do movemento antisistema, en especial nas subculturas punk e skinhead.
Porén, o seu uso popularizouse desde a década de 1980. A banda británica de Oi!, The 4 Skins, popularizou o acrónimo ACAB en 1982 coa súa canción homónima.
Utilízase como sinónimo de ACAB o número 1312. Isto resulta da substitución das letras pola posición que ocupan no abecedario.
Apoloxía
miniatura|250x250px|Pintada coa inscrición completa nun muro en [[Múnic (Alemaña)]] miniatura|250x250px|ACAB (1312) en [[Chile]] miniatura|250x250px|Modificación do retrato de Francisco Ignacio Madero por colectivos [[Feminismo|feministas na Cidade de México]]
Galium glaucum
Galium glaucum é unha especie de planta con flores da familia Rubiaceae. É orixinaria de Europa e a súa distribución abrangue dende Portugal até Ucraína. Esta especie foi descrita por primeira vez por Linnaeus no ano 1753.
Taxonomía
Galium glaucum foi descrita por Carl von Linné e publicado en Species Plantarum 107, no ano 1753. Galium: nome xenérico que deriva da palabra grega gala que quere dicir "leite", en alusión ao feito de que algunhas especies foron utilizadas para callar o leite.
glaucum: epíteto latíno que quere dicir "glauca, de cor verde azulada". Número de cromosomas de Galium glaucum (Fam. Rubiaceae) e taxons infraespecíficos: 2n=22.
Ceca de Antioquía
A ceca de Antiochia foi un obradoiro monetario da Antigüidade establecido na cidade de Antioquía, na actual Turquía. Cuñou inicialmente moeda seléucida, a partir de Antíoco I (281-280 a. de C.), e, nunha segunda etapa, produciu moeda romana ao se constituír nunha das cecas imperiais romanas, dentro da provincia de Siria, a partir do emperador Vespasiano en 69.
Marcas de ceca
Da gran variedade de marcas de ceca características das moedas da ceca de Antioquía, estas son algunhas das máis frecuentes.
Período helenístico
miniatura|259x259px|[[Tetradracma seléucida a nome de Alexandre II (128-123 a. de C.). Ceca de Antioquía]] A historia numismática de Antioquía comeza xa pouco despois da súa fundación, coa cuñaxe das primeiras moedas a nome de Seleuco I (281-261 a. de C.). Estas primeiras emisións producíronse simultaneamente nas cecas das outras tres cidades importantes do Imperio Seléucida, que configuraban a denominada Tetrapole Siria: Seleucia Pireia, Laodicea e Apamea.
Durante varios séculos e case sen interrupción, a produción de moedas de ouro, prata e bronce da ceca de Antioquía foi moi considerable, como resulta esperable nunha das principais cidades comerciais da rexión naquela época.
De Augusto a Traxano (23 a. de C. - 117 d. de C.)
miniatura|[[Denario a nome de Vespasiano (60-79 d. de C.), cuñado en 72. Ceca de Antioquía ]] Logo da Batalla de Accio (31 a. de C.), Octavio Augusto (27-14 a. de C.), que seguía a ser o máximo representante do mundo romano, levou a cabo a primeira gran reforma monetaria do Imperio Romano (entre 23 e 20 a. de C.), que prevía para as provincias romanas de lingua grega disporen das súas propias moedas de tipo local ou provincial. As cecas onde se produciron estas moedas situáronse en lugares de importancia estratéxica do Oriente Romano: Alexandría, para Exipto; Antioquía (para Siria e as provincias limítrofes), e Cesarea para a Capadocia.
Hoxe temos noticia, a través do historiador Tácito (55-120), da cuñaxe de moedas romanas en Antioquía durante a guerra civil que implicou o daquela gobernador de Siria, Vespasiano, pouco despois de ser proclamado Imperator das tropas en Alexandría, o 1 de xullo de 69.
LATÍN: «Prima belli cura agere dilectus, revocare veteranos; destinantur validae civitates exercendis armorum officinis; apud Antiochensis aurum argentumque signatur, eaque cuncta per idoneos ministros suis quaeque locis festinabantur».
GALEGO: «A primeira medida da guerra consistiu en recrutar soldados e chamar os veteranos. Establecéronse cidades importantes para a fabricación de armamento: en Antioquía cuñáronse moedas de prata e de ouro, e todo administrado por axentes cualificados nos lugares indicados».
Durante o mandato de Traxano (98-117), Antioquía foi a principal das cecas provinciais para a emisión de dracmas e de tetradracmas. miniatura|[[Áureo a nome de Heliogábalo (218-222). Ceca de Antioquía ]]
Guerra civil e dinastía Severa (193-235)
Máis dun século despois cuñouse en Antioquía moeda a nome do pretendente Pescenio Níxer (193-194), gobernador de Siria, quen se opuxo a Septimio Severo (193-211) no curso dunha guerra civil e que estaba apoiado polos exércitos orientais. Precisamente o sostemento das nove lexións que o apoiaban foi o que motivou a realización destas emisións.
Considérase probable que Septimio Severo pechase a ceca, xa que castigou a cidade de Antioquía trasladando a capitalidade da provincia de Siria á próxima cidade de Laodicea, durante algúns anos, ata que o seu fillo, Caracalla (198-217), o persuadiu para perdoar a cidade polo seu apoio a Pescenio Níxer. Porén, a ceca reabriu puntualmente para unha efémera emisión a nome de Heliogábalo (218-222), da dinastía Severa.
Anarquía militar (235-286)
miniatura|[[Antoniniano a nome de Gordiano III (238-244). Ceca de Antioquía ]] A reapertura da ceca de Antioquía debeu producirse na época de Gordiano II (238-244), que emitiu ao seu nome antoninianos, e continuou activa con Filipo o Árabe (244-249). En Oriente, coa chegada de Valeriano (253-269) a Antioquía en 254 e o establecemento alí da sede imperial, a ceca existente ata o momento amosábase insuficiente para sufragar as necesidades militares da rexión, o que fixo necesaria a construción dun segundo obradoiro monetario, en 255. Coa derrota de Valeriano en 260, a ceca parou a cuñaxe de moeda durante uns anos a partir de 262, quizais ata Claudio II (268-270), que a reactivou.
Durante o mandato de Aureliano (270-275), iniciado logo da súa vitoria sobre a raíña de Palmira, Zenobia (267-272), emitiuse en Antioquía unha nova serie de áureos que conmemoraban a derrota desta e do seu fillo, Vabalato (267-272).
Da Tetrarquía a Constantino (285/296-324)
miniatura|[[Arxénteo a nome de Constancio I (305-306). Ceca de Antioquía (marca ANT )]] Despois de 274 é probable que a ceca se mantivese pechada durante un longo período e comezou a reactivarse con algunhas cuñaxes temporais, como as producidas a nome de Diocleciano (284-305) con motivo do seu ascenso ao trono imperial ou cando pasou algúns invernos na capital siria durante as campañas sasánidas de Galerio, entre 293 e 298.
Constantino e a súa dinastía (325-363)
miniatura|[[Sólido (moeda)|Sólido a nome de Constantino II (337-340). Ceca de Antioquía (marca: SMANA ) ]] Un novo período de esplendor da ceca de Antioquía produciuse cando Constantino I (306-337) se converteu no único Augusto, despois de 324, e especialmente cando o seu fillo, Costancio II (337-361), quedou a residir na cidade durante uns anos (entre 337 e 350), para defender o límite oriental dos avances sasánidas de Shapur II (309-379).
De Xoviano (363) ao século VII
miniatura|[[Bronce (AE2) a nome de Elia Facilia (379-395). Ceca de Antioquía (marca ANTE ) ]] As cuñaxes de Antioquía continuaron a nome de Xoviano (363-364), Valente (364-378), Graciano (375-383), Elia Flacila, consorte, esposa de Teodosio I o Grande (379-395), etc. Baixo Valente, a ceca volveu operar con dez obradoiros, que se reduciron a seis nos derradeiros meses do seu mandato, durante o interregno supervisado polo emperador occidental Graciano (367-383). Teodosio I eliminou outros dous obradoiros monetarios e deixou catro operativos ata o mandato de Teodosio II (408-450), cando se reduciron primeiramente a tres e logo a un só. A ceca afrontou un pechamento durante o período de Zenón (479-491), aínda que volveu estar operativa un tempo despois, xa no inicio do período bizantino, ata o seu pechamento definitivo nas primeiras décadas do século VII.
Proporción (arquitectura)
450px|dereita|Ordes clásicas
A proporción considera as relacións equilibradas entre os elementos dunha obra arquitectónica, as relacións xeométricas entre eles, e coa totalidade. É un concepto ligado ao de escala, que considera as relacións de tamaño dun obxecto con respecto á contorna e con outros obxectos.
Os elementos dun edificio son os volumes, os espazos cheos e baleiros, as estruturas e os elementos que a forman, e os detalles arquitectónicos que definen o espazo arquitectónico segundo unha unidade de medida. A relación entre as partes individuais é métrica e réxese en orixe pola xeometría euclidiana, a través dun módulo ou figuras como o círculo, o cadrado ou o triángulo.
Arquitectura grega
miniatura| A fachada oeste do [[Partenón]] A proporción na arquitectura alcanza a súa primeira teorización e valor na arquitectura grega, e está intimamente relacionada coa filosofía, as matemáticas e a música da Antigüidade clásica.