cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Erling Haaland
Fillo do internacional noruegués Alf-Inge Håland, formouse na canteira do Bryne, debutando co primeiro equipo en 2016, con só 15 anos. En 2017 fichou polo Molde onde pasou dous anos, ata que en xaneiro de 2019 asinou co Red Bull Salzburg, gañando dous títulos da Bundesliga austríaca e unha Copa de Austria. En decembro de 2019 foi traspasado ao Borussia Dortmund, no que militou dúas campañas e media, gañando a Copa de Alemaña na tempada 2020/21. No verán de 2022 fichouno o Manchester City de Pep Guardiola e conquistou a Premier League na súa primeira campaña, sendo elixido mellor xogador do campionato.
Le Guide de la famille parfaite
Le Guide de la famille parfaite é un filme canadense de 2021 dirixido por Ricardo Trogi. Está protagonizado por Louis Morissette e Catherine Chabot nos papeis de Martin Dubois e Marie-Soleil Blouin, cuxa incapacidade como parella crea problemas para Rose (Émilie Bierre), a filla de dezaseis anos de Louis do seu anterior matrimonio con Caroline (Isabelle Guérard).
Estreouse nos cinemas do Quebec o 14 de xullo de 2021. Foi distribuído internacionalmente a través de Netflix.
Erling Haaland
Foi internacional con Noruega en varias categorías inferiores e na Copa do Mundo sub-20 de 2019 gañou a Bota de Ouro despois de marcar a cifra récord de nove goles nun mesmo partido. En setembro de 2019 debutou coa selección de Noruega absoluta.
Julius Thomas Fraser
Julius Thomas Fraser, nado o 7 de maio de 1923 en Hungría e finado o 20 de novembro de 2010, foi un autor estadounidense de orixe maxiar que fixo importantes contribucións académicas ao estudo interdisciplinario do tempo e foi membro fundador da Sociedade Internacional para o Estudo do Tempo (ISST).
Traxectoria
Foi editor do volume fundamental Voices of Time - A Cooperative Survey of Man's Views of Time as Expressed by the Sciences and by the Humanities (1966) e editor fundador do KronoScope Journal en Study of Time. O seu traballo influíu moito no pensamento sobre a natureza do tempo en todas as disciplinas da física á socioloxía, a bioloxía até a relixión comparada, e foi unha figura fundamental no estudo interdisciplinario xeral da temporalidade. A súa obra influíu na obra do poeta Frederick Turner e do autor David Mitchell.
Santa Margarida, Os Remedios, Mondoñedo
Santa Margarida é un lugar da parroquia dos Remedios no concello lucense de Mondoñedo, na Comarca da Mariña Central.
O Valiño, Os Remedios, Mondoñedo
O Valiño é un lugar da parroquia dos Remedios no concello lucense de Mondoñedo, na Comarca da Mariña Central.
Zoñán, Os Remedios, Mondoñedo
Zoñán é un lugar da parroquia dos Remedios no concello lucense de Mondoñedo, na Comarca da Mariña Central.
La frontera
La frontera é un filme chileno de 1991 dirixido por Ricardo Larraín e protagonizado por Patricio Contreras e Gloria Laso. Larraín gañou o Oso de Prata ó mellor logro individual na 42ª edición do Festival Internacional de Cinema de Berlín. O filme foi seleccionado como candidato de Chile para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 64ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.
Forza Aérea da República Checa
A Forza Aérea da República Checa (checo: Vzdušné síly) é a forza aérea do Exército da República Checa. Xunto coas Forzas de Terra, a Forza Aérea é a maior forza militar checa. Con tradición de aviación militar que se remonta a 1918, a Forza Aérea checa, xunto coa Forza Aérea de Eslovaquia, sucedeu á Forza Aérea de Checoslovaquia en 1993. O 1 de xullo de 1997 o 3º Corpo de Aviación Táctica e o 4º Corpo de Defensa Aérea do Exército checo fusionáronse para formar un Cuartel Xeral da Forza Aérea independente.
A Forza Aérea é a responsable de asegurar a integridade do espazo aéreo checo a través do Sistema Integrado de Defensa Aérea da OTAN (NIADS), de proporcionar apoio aéreo próximo ás Forzas de Terra, e de realizar tarefas de transporte, incluídas as do goberno e voos de estado prioritarios. En tempos de paz a Forza Aérea contribúe en tarefas que se orixinan nas leis checas e en acordos interministeriais, como por exemplo servizos de ambulancia aérea ou SAR.
Quay (filme)
Quay é unha curtametraxe de 2015 editada, producida e dirixida por Christopher Nolan sobre os irmáns animadores Stephen e Timothy Quay. O filme estreouse no Film Forum de Nova York o 19 de agosto de 2015.
Forza Aérea da República Checa
Os cazas multirrol JAS-39C/D Gripen checos encárganse principalmente das tarefas relacionadas coa defensa aérea da República Checa e da OTAN dentro do sistema NATINAMDS. No chamado sistema de reforzo nacional os reactores subsónicos L-159 ALCA poderían ser despregados para realizar tamén estas tarefas. A vixilancia por radar do espazo aéreo da República Checa é responsabilidade do Rexemento de Control e Vixilancia do 26º Mando Aéreo en Stará Boleslav. En total sete compañías radiotécnicas están repartidas por todo o país para poder cubrir de forma continua todo o seu territorio.
Primeiros anos
A separación viu unha gran redución en tipos, números e bases. En 1994 creouse o 3º Corpo de Aviación Táctica. O caza máis novo no arsenal da Forza Aérea de Checoslovaquia era o MiG-29 (Izdelie 9.12). Como só había un kit de mantemento xeral, que foi entregado a Eslovaquia, e todo o material dividiuse ao 50%, os custos de mantemento dos Fulcrum checos sería moi alto. Xunto cos elevadísimos custos, os custos especulativos das pezas de reposto importadas dende Rusia, que chegaban a través de terceiras partes, tamén eran moi grandes, e isto levou ao cambio de 10 MiG-29 con Polonia por helicópteros de rescate PZL W-3A Sokół con aviónica e apoio de terra. Así, 10 cazas de superioridade aérea cambiáronse por 11 heicópteros lixeiros e a súa adquisición converteuse nun asunto fortemente discutido a mediados dos 90. Toda a carga de traballo pasou a mans dos MiG-23.
A Forza Aérea da nova época do Exército checo formouse efectivamente o 1 de xullo de 1997 cando 3º Corpo de Aviación Táctica e o 4º Corpo de Defensa Aérea uníronse. Os membros de ámbalas dúas unidades participaran en accións da OTAN dende o ingreso da República Checa na Alianza o 12 de marzo de 1999. A Forza Aérea comezou a revisar e actualizar as súas doutrinas e aeronaves, e considerou mercar un caza occidental. Os MiG-23MF retiráronse en 1994, os ML en 1998 e os MiG-21 establecéronse como un modelo provisional para o que sería un período de transición antes de mercar un caza novo, que sería o avión multirrol sueco Saab JAS 39 Gripen. Debido ás devastadoras inundacións que afectaron ao país en 2002 o acordo foi adiado.
Anos 2000
Unha nova licitación internacional foi publicada como unha solución provisional. O Gripen gañou novamente esta licitación, á que se presentaran seis competidores, cando a República Checa aceptou un arrendamento por 10 anos entre o goberno checo e o sueco que non implicaba a BAE Systems. As denuncias dos medios de subornos por parte de BAE Systems aos encargados de tomar a decisión durante a venda non levou a ningún lado nas investigacións xudiciais.
A independencia da Forza Aérea checa rematou o 1 de decembro de 2003 cando a forza converteuse en parte das novas Forzas Conxuntas do Exército Checo co posto de mando situado en Olomouc. Dentro da nova estrutura o comandante en xefe da Forza Aérea foi nomeado comandante en xefe adxunto das Forzas Conxuntas.
Anos 2010
A Forza Aérea operou con esta estrutura ata o 30 de xuño de 2013. No marco da reorganización do Exército, o 1 de xullo de 2013 estableceuse o independente Alto Mando da Forza Aérea da República Checa (Velitelství vzdušných sil), co cuartel xeral en Praga co novo comandante en xefe sendo o xeneral de brigada Libor Štefánik. Os antigos cuarteles xerais do Mando das Forzas Conxuntas e do Mando de Forzas de Apoio disolvéronse o 30 de xuño de 2013.
Co contrato do Gripen a piques de expirar en 2015, comezou a especularse sobre se este sería renovado ou se a forza aérea elixiría outro modelo de avión. O goberno checo agardaba organizar unha licitación para proporcionar 18 cazas supersónicos tras 2015. O JAS-39 Gripen foi aceptado como a opción máis efectiva coa infraestutura que xa se tiña, a disposición de persoal adestrado e a boa experiencia operacional previa. Porén, os antecedentes do contrato existente, especificamente o tema amplamente discutido da suposta corrupción, impediron que os políticos se conformasen con esta rápida solución, favorecendo no seu lugar unha licitación xeral con máis ofertas que poderían ser os F-16, F/A-18, F-15SE ou F-35A.
Tamén se discutiu como opción a creación dunha forza aérea non supersónica, debido aos altos custos e ao inútil que pode ser ter avións supersónicos nun país rodeado por aliados (todos son membros da Unión Europea e da OTAN, agás Austria). Neste escenario o subsónico L-159 convertiríase na espiña dorsal da forza aérea. O último Libro Branco de 2011 di claramente que a frota supersónica debe continuar para a protección da República Checa e para tarefas de cooperación dentro do Sistema Integrado de Defensa Aérea da OTAN. Doce avións monopraza e dous bipraza vense como suficientes para patrullar a República Checa, mentres que 18 poden apoiar co rol de vixilancianoutros países da OTAN. Unha solicitude de información preliminar pedía 18 avións.
O 16 de maio de 2014 o director xeral da axencia de defensa e exportación FXM e viceministro de defensa para adquisicións de defensa checo asinaron o "anexo da prórroga do contrato de arrendamento dos JAS-39", asegurando tamén a actualización e incremento de capacidades continua deses aparellos. O avión supersónico sueco equipará á Forza Aérea checa ata 2027 con opción a dous anos máis.
O minitro de defensa checo Martin Stropnický revelou plans para substituír o equipamento militar de deseño soviético con novas armas e para mercar helicópteros e radares para a Forza Aérea, agardando lanzar as licitación no ano 2015. En xuño de 2019 o Ministerio de Defensa presentou un contrato ao goberno para a compra de dous avións de transporte C-295 para substituír aos seus Yakovlev Yak-40. O 22 de agosto de 2019 o Primeiro Ministro Andrej Babiš anunciou que a Forza Aérea seleccionara unha oferta de Bell Helicopter por oito helicópteros UH-1Y Venom e catro AH-1Z Viper. O contrato da súa compra asinouse o 13 de decembro de 2019.
Aeronaves
dereita|miniatura|JAS-39C Gripen dereita|miniatura|W-3A Sokol
O Combarro, San Vicente de Trigás, Mondoñedo
O Combarro é un lugar da parroquia de San Vicente de Trigás no concello lucense de Mondoñedo, na Comarca da Mariña Central.
Katrine Marçal
Katrine Linda Mathilda Kielos, coñecida como Katrine Marçal, nada en Lund o 24 de outubro de 1983, é unha escritora e xornalista sueca. En 2023, vive en Londres.
Marçal é xornalista do diario sueco Aftonbladet, onde escribiu principalmente artigos sobre política financeira sueca e internacional e feminismo. Graduouse na Universidade de Uppsala. Tamén escribiu para Dagens Arena e foi escritora freelance para as páxinas culturais do xornal Expressen. En 2013, o xornal sueco Dagens Nyheter concedeu a Marçal o terceiro premio anual Lagercrantzen.
Obras
En 2012, Katrine Maçal publicou o libro Det enda könet (Quen preparou a cea de Adam Smith?) que fala da relación entre economía e patriarcado. No libro, analiza a historia da economía a través de Adam Smith, considerado o pai da economía. Marçal chama a atención sobre o feito de que non só existe un "segundo sexo" senón tamén unha "segunda economía".
En 2021, publicou Mother of Invention, un percorrido pola historia da innovación desde o punto de vista do feminismo.
La Luna en el espejo
La Luna en el espejo é un filme chileno de 1990 escrito e dirixido por Silvio Caiozzi. Estreouse na competición principal da 47ª edición do Festival Internacional de Cinema de Venecia, onde Gloria Münchmeyer gañou o Copa Volpi á mellor actriz. O filme foi escollido como candidato de Chile para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 63ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.
Criomicroscopia electrónica de varrido
A criomicroscopia electrónica de varrido (CryoSEM) é unha forma de criomicroscopia electrónica na que se obteñen imaxes dunha mostra hidratada pero fixada crioxenicamente utilizando o estado frío dun microsopio electrónico de varrido nunha cámara crioxénica. O arrefriamento conséguese xeralmente con nitróxeno líquido. A cryoSEM de mostras biolóxicas cun alto contido de humidade pode facerse máis rapidamente con menos pasos de preparación da mostra que na microscopia electrónica de varrido convencional. Ademais, o proceso de deshidratación necesario para preparar unha mostra biolóxica para a cámara do microscopio electrónico de varrido convencional crea numerosas distorsións no tecido orixinando artefactos estruturais durante a obtención das imaxes.
A Aldea, San Vicente de Trigás, Mondoñedo
A Aldea é un lugar da parroquia de San Vicente de Trigás no concello lucense de Mondoñedo, na Comarca da Mariña Central.
Test AUDIT
A proba para identificar trastornos co alcol (AUDIT), do inglés Alcohol Use Disorders Identification Test, é un cuestionario de dez elementos aprobado pola Organización Mundial da Saúde para detectar condutas perigosas relacionadas co consumo de alcol. Foi elaborado a partir dun estudo colaborativo feito pola OMS en diferentes países. Seleccionáronse para o AUDIT os mellores elementos dos aproximadamente 150 do estudo orixinal.
Emprégase de xeito común na sondaxe do consumo de alcol e problemas asociados. Ten utilidade en ámbitos como a atención primaria ou en centros hospitalarios. En función dos resultados, tamén pode ser útil para detectar o consumo abusivo e a alcolemia. As indicacións para a aplicación do AUDIT están traducidas a uns 50 idiomas.
Descrición
O test AUDIT consta de dez preguntas:
O AUDIT foi elaborado co obxectivo de ser aplicado a nivel internacional. O estudo orixinal da OMS incluíu pacientes de seis países, en representación de distintas rexións do mundo e de diferentes sistemas políticos e económicos. Máis de 300 análises posteriores permitiron garantir a súa veracidade e utilidade en diversas circunstancias. O emprego do AUDIT pode ser útil na adolescencia, con persoas adultas novas e en mulleres. Porén, non semella tan preciso en persoas de idades máis maduras. En determinados casos, o AUDIT ten mostrado maior efectividade na detección de consumos de risco que as exploracións físicas ou as análises de sangue.
O AUDIT-C
Existe unha versión abreviada do test, o AUDIT-C. Está composto polas tres primeiras preguntas do test orixinal, en relación específica coa cantidade de alcol consumida. É apropiado para unha médica ou médico confirmar posíbeis sospeitas de consumo de alcol.
O Pedroso, San Vicente de Trigás, Mondoñedo
O Pedroso é un lugar da parroquia de San Vicente de Trigás no concello lucense de Mondoñedo, na Comarca da Mariña Central.
Mirabilis jalapa
Mirabilis jalapa é unha especie de planta, a máis común das plantas ornamentais do xénero Mirabilis, a cal está dispoñible en varias cores. Mirabilis en lingua latina quere dicir marabilloso e Jalapa (ou Xalapa) é a capital estatal de Veracruz, en México. Mirabilis jalapa foi cultivado polos aztecas con propósitos medicinais e ornamentais.
As flores abren normalmente a partir da tarde ou ao anoitecer (especialmente entre as 4 e as 8 horas), dando lugar a un dos seus nomes comúns. As flores producen entón unha forte fragrancia de cheiro doce durante toda a noite e logo péchanse definitivamente pola mañá. Novas flores abren ao día seguinte. Chegaron a Europa en 1525. Hoxe en día, é común en moitas rexións tropicais e tamén se valora en Europa como unha planta ornamental (non resistente). É a flor estatal infantil de Connecticut co nome de Four O'Clocks de Michaela Petit.
Tenet (filme)
Tenet é un filme británico-estadounidense de 2020 escrito e dirixido por Christopher Nolan, que el mesmo produciu xunto con Emma Thomas. Está protagonizado por John David Washington, Robert Pattinson, Elizabeth Debicki, Dimple Kapadia, Michael Caine e Kenneth Branagh. O filme conta a historia dun axente secreto que aprende como manipular o fluxo do tempo para previr un ataque do futuro que ameaza con aniquilar o mundo presente.
Nolan dedicou máis de cinco anos a escribir o guión despois de cavilar sobre as ideas centrais de Tenet durante máis dunha década. A preprodución comezou a finais de 2018, co proceso de selección de elenco realizada en 2019. A fotografía principal durou seis meses dende maio até novembro, en Dinamarca, Estonia, a India, Italia, Noruega, o Reino Unido e os Estados Unidos. O fotógrafo Hoyte van Hoytema rodou en 70 mm e IMAX. As escenas de manipulación do tempo foron rodadas tanto cara a adienta como cara a atrás. Usáronse máis de cen buques e miles de extras.
A estrea foi posposta tres veces por mor da pandemia de COVID-19, mais finalmente estreouse no Reino Unido o 26 de agosto de 2020, e nos Estados Unidos o 3 de setemro de 2020 en IMAX, 35 mm e 70 mm. Foi un dos primeiros filmes de Hollywood en estrearse masivamente nos cinemas despois do confinamento da pandemia, e recadou 363 millóns de dólares en todo o mundo, converténdose no quinto filme con maior recadación de 2020. Porén, a recadación foi considerada un fracaso debido ó seu elevado orzamento de produción e comercialización e á escasa distribución nos cinemas durante a pandemia. O filme recibiu valoracións positivas, con eloxios ás secuencias de acción, efectos visuais, banda sonora, fotografía e interpretacións, mentres que a historia e a edición de son recibiron peores críticas. O filme recibiu dous nomeamentos ós Premios Óscar, ó mellor deseño de produción e mellores efectos visuais na 93ª edición dos premios.
Boris III de Bulgaria
Boris III de Bulgaria (en búlgaro: Борис III), nado en Sofía o 30 de xaneiro de 1894 e finado na mesma cidade o 28 de agosto de 1943, foi o penúltimo tsar de Bulgaria. Foi un monarca moi popular entre os seus súbditos, ademais dunha das figuras clave nos Balcáns durante o período de entreguerras e a segunda guerra mundial.
Era o fillo máis vello do tsar Fernando I e accedeu ao trono tras a abdicación do seu pai, acusado de levar a Bulgaria á derrota na Primeira guerra mundial. Asumiu, con só 24 anos, o goberno dun estado arruinado, ao bordo do caos e dividido entre os extremistas de esquerda e dereita. A pesar dos seus esforzos por estabilizar a vida política do seu país, Boris non puido contra o autoritarismo dos seus primeiros ministros Aleksandr Stamboliskii e Aleksandr Tsankov.
Boris foi un filántropo, que adoitaba viaxar polo país para axudar á poboación máis necesitada. Tamén visitou outros países en pro de mellorar a imaxe de Bulgaria tras a primeira guerra mundial. Foi durante un destes viaxes cando coñeceu á princesa Xoana de Savoia, con quen casou en 1930.
En 1934, a depresión económica e os conflitos políticos levaron a un golpe militar organizado e liderado por oficiais do Zveno, que instauraron un réxime ditatorial coa idea de establecer unha república. Boris recuperou o control ao ano seguinte e, para evitar unha nova crise política, impuxo ao país unha ditadura.
San Vicente, San Vicente de Trigás, Mondoñedo
San Vicente é un lugar da parroquia de San Vicente de Trigás no concello lucense de Mondoñedo, na Comarca da Mariña Central.
Boris III de Bulgaria
Contrario aos métodos brutais dos réximes totalitarios, Boris intentou en balde aproximarse ás democracias occidentais, pero a indiferenza internacional o levou a estreitar relacións coa Alemaña nazi. Como pacifista convencido, intentou manterse neutral durante a segunda guerra mundial; pero, en 1941, co exército alemán na fronteira búlgara, o monarca veuse obrigado a aliñarse co Eixo. A pesar da alianza formal, non participou militarmente no conflito e negouse a deportar aos xudeus cara Alemaña.
Oso negro americano
O oso negro americano ou oso negro (Ursus americanus), é unha especie de mamífero carnívoro da familia dos úrsidos e subfamilia dous ursinos, unha das catro actualmente viventes do xénero Ursus.
Boris III de Bulgaria
Familia e primeiros anos
dereita|100px|miniatura|Monograma.
Oso negro americano
Descrición
A especie foi descrita en 1780 polo médico, zoólogo e botánico alemán Peter Simon Pallas, nun traballo publicado en ''Spicil. Zool''. 14: 5.
Boris III de Bulgaria
Bautismo controvertido
O 30 de xaneiro de 1894, ás 5:18 da mañá, Fernando I de Bulgaria -por entón Fernando de Saxonia-Coburgo-Gotha e príncipe rexente de Bulgaria- e a súa esposa María Luísa de Borbón-Parma, anunciaban con 101 disparos de canón o nacemento do seu primeiro fillo, Boris, príncipe de Tarnovo.
Este nacemento produciuse nun momento en que Bulgaria atopábase nunha curiosa encrucillada política: un novo principado, que formaba parte do musulmán Imperio otomán e onde a maioría da poboación profesaba a fe ortodoxa, estaba gobernado por un matrimonio de católicos devotos. Naquela época, a relixión tiña unha grande importancia na rexión. O feito de que Fernando fose un oficial austríaco, fillo dun príncipe alemán aliado do Reino Unido, Augusto de Saxonia-Coburgo-Gotha, e dunha francesa, Clementina de Orleáns, e elixido por unha asemblea antirrusa fixeron que as relacións coa ortodoxa Rusia se deterioraran.
Cando Boris xa fora bautizado como católico, Fernando pensou en convertelo ao cristianismo ortodoxo. Un bautismo ortodoxo non só o achegaría ao seu pobo, senón tamén ao tsar Alexandre III de Rusia, que se negaba a recoñecer a súa posición. Con todo, esa decisión supoñía diversos riscos e a noticia conmocionou a toda a Europa católica. O papa León XIII ameazou a Fernando coa excomuñón, o emperador Francisco Xosé I de Austria con declararlle a guerra e a princesa María Luisa opúxose rotundamente á idea. Fernando dubidou pero, por razóns de Estado, tomou unha decisión: o 15 de febreiro de 1896, Boris converteuse ao rito ortodoxo e o tsar Nicolao II de Rusia, quen sucedeu a Alexandre III e estaba casado cunha neta da raíña Vitoria do Reino Unido, foi o seu padriño. Fernando foi excomungado e a súa esposa, indignada e avergoñada, deixou o país e levouse ao seu segundo fillo, o príncipe Cirilo, bautizado como católico.
Educación
miniatura|esquerda|Boris con cinco anos. O 31 de xaneiro de 1899, un día logo de dar a luz á princesa Nadezhda, a princesa María Luísa morreu por complicacións no parto, agravadas por unha pneumonía. A educación do príncipe Boris foi confiada á súa avoa paterna, a princesa Clementina de Orleáns, filla do rei Luís Filipe I de Francia. Coa súa morte, o 16 de febreiro de 1907, Fernando asumiu a responsabilidade da educación do fillo. Escolleu como titor do príncipe a un romando, pero elixiu persoalmente a todos os profesores, aos que lles esixiu que lle desen unha instrución rigorosa. Boris estudou todas as disciplinas que se ensinaban nas escolas búlgaras, ademais de francés e alemán. Máis tarde aprendería tamén italiano, inglés e ata albanés. A educación militar estivo a cargo de oficiais búlgaros.
Oso negro americano
Sinónimo
Ademais de polo seu nome actualment válido, a especie coñeceuse tamén polo sinónimo:
Boris III de Bulgaria
Educación
O seu pai inculcoulle a paixón polas ciencias naturais, disciplina que Boris continuou estudando ao longo da súa vida e da que se converteu nun verdadeiro especialista. Fernando tamén foi o responsable do gusto do príncipe pola mecánica, especialmente pola locomoción. En setembro de 1910, con só 15 anos, Boris aprobou os exames para mecánico ferroviario.
Con todo, a vida en palacio non era fácil para o mozo Boris. O seu pai, ou mellor o «monarca», como os fillos chamábano, era autoritario e violento. Arrogante e indiferente, con frecuencia facía chorar aos seus familiares cos seus comentarios sarcásticos. Salvo nas cerimonias oficiais, Boris non tiña ningún contacto co pobo búlgaro nin co mundo exterior. O palacio, alcumado por el como «a prisión», non lle ofrecía unha vida sinxela, nin fácil nin alegre.
Testemuña de grandes acontecementos
miniatura|dereita|O príncipe na adolescencia. O 22 de setembro de 1908, aproveitándose da crise política derivada da Revolución dos Mozos Turcos no Imperio otomán, Fernando declarou a Independencia de Bulgaria e proclamouse tsar, como Fernando I.
A partir de 1911, Boris conseguiu unha relativa liberdade do control paterno e empezou a viaxar para coñecer o mundo. Estas viaxes supuxeron a súa entrada no escenario internacional. Así, no mesmo ano, asistiu á coroación do seu primo Xurxo V do Reino Unido en Londres e ao funeral da raíña María Pía de Portugal en Turín, acontecementos nos que puido manter contacto coa realeza e outros xefes de Estado. O 1 de setembro de 1911, nunha visita ao seu padriño, o tsar Nicolao II, Boris foi testemuña presencial dun atentado que acabaría catro días despois coa vida do primeiro ministro ruso Piotr Stoliipin, durante unha representación na ópera de Kíiv.
Xisela (filla de Luís o Piadoso)
Xisela, nada arredor de 819/822 e finada despois de 874, era filla do emperador Luís I o Piadoso e de Xudite de Baviera. Seu pai deulle en 836 o dominio real de Annapes.
Matrimonio e descendencia
Xisela casou, probabelmente ao redor do 836, con Eberardo, marqués de Friúl, co que tivo dez fillos:
Oso negro americano
Subespecies
Dentro da especie recoñécense as seguintes subespecies:
Boris III de Bulgaria
Testemuña de grandes acontecementos
En xaneiro de 1912, Boris alcanzou a maioría de idade e converteuse en capitán e comandante dun rexemento. Co estoupido da primeira guerra dos Balcáns en outubro dese ano, conflito que uniu a serbios, gregos, montenegrinos e búlgaros contra o dominio otomán en Macedonia, o príncipe entrou a formar parte do Estado Maior do Exército e non dubidou en loitar nas liñas da fronte.
Trala vitoria na guerra, e ante a falta dun consenso sobre a partición do territorio macedonio, en 1913 Bulgaria decidiu atacar aos seus antigos aliados, dando principio á segunda guerra dos Balcáns, un conflito no que o exército búlgaro enteiro foi diminuído polo cólera. Como testemuña ocular dos feitos, Boris volveuse máis tarde un pacifista convencido.
Xisela (filla de Luís o Piadoso)
Matrimonio e descendencia
Eberardo e Xisela fundaron a abadía de Sainte-Calixte de Cysoing.
Oso negro americano
Características
Ursus americanus é o oso máis común de Norteamérica. É máis pequeno que o oso pardo e o oso polar, presentando unha cor de pel máis o menos escura (segundo as rexions onde habita vai da negra á branca, pasando pola roxa e a gris prateada).
Ten un corpo robusto, a cola curta, as orellas pequenas a arredondadas. Seu pelo escuro é curto e lacio. O perfil do rostro é recto, co fociño longo. As súas garras, curtas (menos de 50 mm), son negras e ganchudas. En distancias pequenas pode alcanzar unha velocidade de até os 40 km/h. Os machos chegan a medir 2,87 m de lonxitude, e as femias 2,55 m. A masa corporal vai de os 60 a os 280 kg para os machos, e dos 40 aos 180 kg nas femias.
Boris III de Bulgaria
Testemuña de grandes acontecementos
esquerda|miniatura|Boris III xunto aos seus irmáns. En 1915, Fernando I aliouse cos Imperios centrais e fixo que Bulgaria entrase na primeira guerra mundial. Boris protestou publicamente contra a decisión e foi apresado, por orde do seu pai, durante varios días (por esa actitude Francia e Reino Unido expresaron a súa gratitude ao príncipe en 1918). Posteriormente, foi nomeado oficial en misión especial nunha base militar do exército búlgaro. As súas funcións foron, en xeral, garantir a boa execución das operacións e coordinar as diferentes frontes. Cumprindo este papel, tivo a oportunidade de visitar a fronte e inspeccionar trincheiras, co que conseguiu trabar amizade con oficiais e soldados.
Tsar dos búlgaros
Baixo o reinado do seu pai, Bulgaria coñeceu diversos fracasos militares:
Premido polo pobo búlgaro e os vencedores, Fernando I abdicou o 3 de outubro de 1918 e partiu xunto cos seus fillos cara ao exilio en Coburgo. Ese mesmo día, o príncipe herdeiro foi proclamado tsar co título de Boris III.
Con todo, o seu reinado non empezou ben: as malas colleitas de 1917 e 1918, os racionamentos e a ocupación estranxeira deron impulso aos partidos de esquerdas: a Unión Nacional Agraria de Bulgaria e o Partido Comunista. No entanto, de todos os Estados derrotados en 1918, só Bulgaria seguía sendo unha monarquía.
Pola súa banda, Boris -illado da súa familia- só volvería ver ás súas irmás en 1921 e ao seu irmán Cirilo en 1926.
Oso negro americano
Distribución
A área de distribución actual de Ursus americanus sitúase entre os 69° 29' N até os 23° 14' N (cun rexistro incidental no estado mexicano de Hidalgo até os 21° 5' 30" N), e entre os 52° 49' L aos 164° 10' O.
Boris III de Bulgaria
Impotencia ante os réximes autoritarios
miniatura|dereita|Selo conmemorativo do primeiro aniversario da coroación de Boris III. O 6 de outubro de 1919, un ano despois da subida de Boris III ao trono, a Unión Agraria venceu nas eleccións e forzou ao tsar a nomear ao seu líder, Aleksandr Stamboliski, primeiro ministro. Moi popular entre os campesiños, que compoñían a maior parte da poboación, Stamboliski deixou clara a súa oposición á monarquía. Ao instituír unha «ditadura campesiña» gañouse a hostilidade das clases medias e dos militares.
A Unión Agraria gobernou o país ata o 9 de xuño de 1923, cando un golpe militar lle arrebatou o poder. Aleksandr Tsankov, un dos xefes golpistas, asumiu o goberno e implantou un réxime autoritario. Durante o seu goberno, Bulgaria viviu un período de gran inestabilidade. O 23 de setembro dese mesmo ano, houbo unha insurrección comunista que fracasou, e que serviu de pretexto para un «terror branco», durante o cal terrorismo e contraterrorismo causaron máis de vinte mil vítimas. Calcúlase que en 1924 houbo douscentos asasinatos por motivos políticos.
Os dous atentados
O 13 de abril de 1925, Boris III e outras catro acodes volvían de cazar en Arabakonak, preto da cidade de Botevgrad, cando foron emboscados nun atentado que acabou coa morte de dous membros do grupo. O condutor do tsar foi ferido de bala e perdeu o control do vehículo, que se estrelou contra un poste. Boris e os outros superviventes salváronse grazas a un autobús que pasaba por alí. Ese mesmo día, tamén o antigo xeneral e deputado Konstantin Georgiev foi asasinado.
Oso negro americano
Distribución
Habita nunha superficie xeográfica que vai desde o norte do Canadá e de Alasca até alcanzar as súas áreas máis meridionaiss nas mesetas do centro de México, nos estados de Querétaro, Guanajuato e Hidalgo; e das costas atlánticas ás costas do pacíficas de Norteamérica. Está presente en gran número de estados estadounidenses, en todas as provincias canadenses e en zonas agrestes das serras norteñas mexicanas dos estados citados.
Boris III de Bulgaria
A popularidade do tsar
miniatura|dereita|As princesas [[Nadezhda de Bulgaria|Nadezhda e Eudoxia, irmás de Boris III.]] Desde a súa subida ao trono, Boris foi afastado dos asuntos de Estado. Pasábase a maior parte do tempo completando as súas coleccións de flores silvestres e bolboretas e dedicándose á mecánica -especialmente de locomotoras- ou viaxando polo país. Visitaba cidades, pobos, fábricas e facendas, e comía e durmía nas casas dos agricultores. Eses actos crearon fortes lazos entre o tsar e o pobo búlgaro.
A personalidade do tsar aumentou a súa popularidade e a prensa retrataba constantemente o seu carácter «heroico», como cando salvou a seis acodes de afogarse no mar Negro en 1931, ou cando tomou o control do tren no que viaxaba en 1934, debido a unha avaría que acabou nun conato de incendio.
En 1926, Boris realizou a súa primeira viaxe ao exterior como tsar e elixiu como primeiros destinos Suíza e Italia. Percorreu Europa coa súa irmá, a princesa Eudoxia, ata 1930. Con todo, ante o temor de sufrir un novo atentado, viaxaba co pseudónimo de «conde Stanislaw Rilski de Varsovia» e só utilizaba o seu verdadeiro nome en actos oficiais. Visitou a Sociedade de Nacións, ao presidente francés Gaston Doumergue, ao presidente alemán Paul von Hindenburg, ao rei de Bélxica Alberte I, ao rei de Italia Vítor Manuel III e cazou co rei Xurxo V do Reino Unido. Tamén coñeceu a Albert Einstein e ao filósofo Henri Bergson. Na súa primeira reunión co Duce Benito Mussolini en Roma, declarou:
Oso negro americano
Estado de conservación
A Unión Internacional para a Conservación da Natureza e dos Recursos Naturais (UICN) cualifica o status desta especie como LC (pouco preocupante) porque está moi estendida e ocupa gran parte da súa distribución histórica. Estímase que a súa poboación é máis do dobre que a de todas as outras especies de osos xuntas. Dentro dos Estados Unidos, as poboacións foron expandíndose numérica e xeograficamente. A caza legal é a principal causa de mortalidade, e está ben controlada polas axencias de xestión estatais e provinciais dos Estados Unidos e o Canadá, respectivamente. A caza está prohibida en México. As ameazas a nivel poboacional só existen nalgúns lugares illados, e están relacionadas principalmente coa fragmentación do hábitat e os conflitos entre os osos e as persoas. Moitas axencias de xestión preocúpanse máis en controlar o crecemento da poboación desta especie, a través da recolleita legal, que en promover un maior crecemento e expansión xeográfica (o que podería aumentar os conflitos entre humanos e osos).
Boris III de Bulgaria
Unha tsarina para os búlgaros
Máis tarde, o matrimonio decidiu de común acordo bautizar aos seus dous fillos segundo o rito ortodoxo. A Santa Sé protestou:
Monarca absoluto
Bulgaria empezou a atravesar un período difícil. Coa fin dos atentados a situación interna mellorou, pero Bulgaria empezou a padecer os efectos da Gran Depresión. A produción industrial caera un 40 % en dous anos e o número de desempregados alcanzou os 200 000 para unha poboación de 7 millóns. O goberno elixido en 1931, do Bloque Popular, decepcionou debido á súa incapacidade de reverter a situación. A vitoria dos comunistas nas eleccións municipais de 1932 en Sofía levou ao Goberno a disolver rapidamente o Concello. miniatura|263x263px|A familia real de vacacións. A situación agravábase día a día. Por iso, un grupo de intelectuais e militares, a Zveno, decidiu dar un golpe de Estado. O 19 de maio de 1934, os coroneis Damian Velchev e Kimon Georgiev tomaron o poder e obrigaron a Boris a aceptar o novo goberno. Instaurouse unha ditadura corporativista que iniciou a recuperación do país, pero os seus líderes mostrábanse claramente contrarios á monarquía e planeaban establecer unha república. Boris decidiu tomar cartas no asunto. O 22 de xaneiro de 1935, oito meses logo da chegada ao poder de Georgiev, o tsar encargou ao xeneral Pentcho Zlatev que «cazase aos republicanos» e formase un novo goberno. Boris, que ata entón se mantivo apartado da vida política do país, asumiu os resortes do poder.
Instauración da ditadura real
Nun primeiro momento, Boris mantivo as bases do goberno de Georgiev. O novo gabinete estivo composto por tres xerais, tres membros dos principais partidos prohibidos e tres civís. De forma gradual, o tsar afastou aos militares do poder, fortaleceu o seu poder persoal e estableceu unha monarquía absoluta. El definiu este novo réxime como transitorio, coa ditadura do Zveno, ata a volta ao sistema parlamentario tradicional.
No outono de 1936 restauráronse a liberdade de prensa e o dereito de reunión política, pero os partidos políticos seguiron estando prohibidos. Nas eleccións municipais de 1937, as mulleres casadas e con fillos tiveron dereito ao voto. En 1938, a Asemblea Nacional foi reaberta para as eleccións lexislativas.
Aproximación á Alemaña nazi
De acordo co Tratado de Neuilly-sur-Seine, o exército búlgaro non podería ter características ofensivas, cláusula que o goberno solicitou revisar en moitas ocasións. En 1935 xurdiu a oportunidade cando Turquía, para defender os seus dereitos territoriais, fortaleceu militarmente a Tracia occidental. O equilibrio de forzas na rexión rompeuse e Bulgaria reclamou o dereito de defenderse ante eventuais ataques, un pretexto que fora aceptado para as grandes potencias.
Malia buscar o apoio francés e inglés para renovar o seu arsenal bélico, só o Reich alemán respondeu favorablemente aos búlgaros. Boris aceptou ofértaa pero evitou asinar un tratado de axuda militar con Alemaña.
Comercialmente, Bulgaria volveuse case dependente da Alemaña nazi. Esta última, que buscaba unha alianza con algún país que puidese cubrir a súa necesidade de alimentos, viu en Bulgaria unha especie de despensa e importaba preto do 70% todas as exportacións búlgaras. Malia a crecente prosperidade proveniente desa relación comercial, Boris temía someterse á hexemonía alemá e volveuse cara ás democracias occidentais.
Tsar diplomático
Desde 1935, Boris e Georgii Kioseivanov esforzáronse en establecer boas relacións coas democracias occidentais. O tsar foi en diversas ocasións a Francia e a Inglaterra intentando en balde pechar contratos comerciais. Durante un desas viaxes a Inglaterra, en agosto de 1938, ofreceuse como mediador entre o primeiro ministro Neville Chamberlain e Adolf Hitler sobre a Crise dos Sudetes. Acto seguido, Boris foi a Alemaña, onde tivo un encontro secreto co Führer. Tras esta entrevista, escribiulle a Chamberlain e aconselloulle manter contacto directo con Hitler e cederlle a rexión dos Sudetes
Boris non era un home facilmente manipulable. En 1935, cando a Sociedade de Nacións impúxolle sancións económicas a Italia trala invasión italiana a Etiopía, non dubidou en apoiar publicamente esta decisión. Mussolini recordoulle os lazos familiares que o unían á dinastía italiana, ao que Boris respondeu: «Non fago política servíndome dos meus sentimentos cara aos meus sogros».
As relacións entre os países balcánicos eran xa bastante tensas. Bulgaria sempre se negou a adherirse á «Entente Balcánica», un pacto que aparentemente fora creado para sufocar o irredentismo búlgaro, pois se viu obrigado a aceptar un statu quo que lle forzaba a renunciar de facto ás reivindicacións territoriais sobre os seus veciños. O seu rexeitamento alimentaba a desconfianza dos países asinantes: Romanía, Iugoslavia, Turquía e Grecia. Sorprendentemente, o 24 de xaneiro de 1937 asinouse un pacto de amizade entre Bulgaria e Iugoslavia.
Aínda que era un pacifista, Boris III cría que o irredentismo búlgaro podería ser resolto pola vía diplomática. Esta vía sería claramente favorecida por Adolf Hitler na segunda guerra mundial.
«Neutralidade»
En outubro de 1940, Mussolini invitou a Boris a participar con el na invasión de Grecia, o que permitiría a Bulgaria recuperar o acceso ao mar Exeo, pero a invitación foi rexeitada. Da mesma xeito, malia a presión que Hitler exercía sobre o tsar, non conseguiu que se unise ao Pacto Tripartito do 17 de novembro de 1940. Boris buscaba por todos os medios manterse neutral, polo que a invitación do Führer foi respondida cun «aínda non». Esta actitude fixo que Goebbels denomináseo «suxeito astuto e disimulado».
Preocupada coa visita a Hitler, o 19 de novembro a Unión Soviética propuxo a Boris un pacto bilateral, pero este tamén o rexeitou. Alarmados coa noticia, os nazis reiteraron a súa proposta o 21 de novembro, seguida doutra da Unión Soviética o 25 dese mesmo mes; intentando gañar tempo, Boris rexeitou amablemente ambas ofertas.
O novo aliado de Alemaña
250px|dereita|miniatura|Boris III e Adolf Hitler. En xaneiro de 1941, tralo fracaso italiano en Grecia, Hitler enviou axuda a Mussolini. As tropas alemás tiñan que atravesar Romanía e Bulgaria, polo que Boris foi obrigado a unirse ao Pacto Tripartito: Bodgan Filov asinou a adhesión o 1 de marzo de 1941. Ese mesmo día, o exército alemán entrou en territorio búlgaro. Con todo, Boris negouse a participar nas operacións militares, polo que os alemáns propuxéronlle en abril dese mesmo ano que as tropas búlgaras ocupasen os territorios xa conquistados de Tracia e Macedonia. Para abordar o problema do irredentismo, Alemaña concedeu a Bulgaria a administración de gran parte dos Balcáns, o que lle valeu a Boris o alcume de «O Reunificador». O 13 de decembro de 1941 Bulgaria declarou simbolicamente a guerra a Inglaterra e aos Estados Unidos, cos cales -debido á distancia xeográfica- o risco de confrontación militar era pouco probable.
Os xudeus búlgaros
O 29 de decembro de 1940, o goberno creou o «Brannik», organización xuvenil inspirada nas Xuventudes Hitlerianas. Catro días antes, a Asemblea Nacional aprobara a «Lei de Protección da Nación», a primeira medida antisemita, que afectaba a preto de cincuenta mil xudeus. Malia a rápida reacción popular contraria á aprobación da lei, esta entrou en vigor o 13 de xaneiro de 1941.
Atendendo unha esixencia de Hitler, que esixía a resolución da «cuestión xudía» en territorio búlgaro, o 26 de agosto de 1942 creouse unha comisión de asuntos xudeus, responsable no seu inicio de aplicar restricións á poboación hebrea: toque de queda obrigatorio, arresto domiciliario, racionamento de alimentos e uso da estrela amarela na roupa. Posteriormente, a comisión empezou a organizar a deportación de xudeus cara aos campos de concentración. Para asegurarse que as medidas fosen postas en práctica, Hitler enviou a Bulgaria a un especialista: Theodor Dannecker, oficial das SS.
Trala deportación de 11 363 xudeus que vivían nos territorios ocupados de Tracia e Macedonia, chegou a quenda dos que vivían en Bulgaria. A poboación, indignada, protestou enerxicamente; moitas personalidades mobilizáronse contra estas medidas, entre elas Dimitar Pešev, vicepresidente do Parlamento, e Estevo I, exarca metropolitano de Sofía, que simbolizaban este movemento e convenceron a Boris de negarse.
Os xudeus con cidadanía búlgara estaban relativamente a salvo da deportación a territorio ocupado polos alemáns. Con todo, todos os homes xudeus búlgaros de entre 20 e 40 anos de idade foron recrutados para traballos forzados logo de 1941, e en maio de 1943 o goberno do país anunciou a expulsión de 20 000 xudeus de Sofía cara ás provincias (en 1934, Sofía tiña aproximadamente 26 000 habitantes xudeus, quen representaban o 9 por cento da poboación total da capital). A policía reprimiu brutalmente as protestas organizadas por búlgaros xudeus e non xudeus. Ao cabo dunhas dúas semanas, expulsaran pola forza a case 20 000 xudeus.
En maio de 1943, o Goberno ideou un segundo intento de deportación. A poboación opúxose de novo e organizouse un grande acto que reuniu a preto de dez mil acodes ante o palacio do tsar. Boris, en liña co sentimento popular, asumiu a non deportación de xudeus e alegou ao enfurecido Führer que «necesitaba moito a "os seus" xudeus para o mantemento dos seus camiños». Grazas a esa decisión, os xudeus búlgaros puideron escapar dos campos de concentración.
Morte misteriosa
miniatura|dereita|Tumba de Boris III. miniatura|dereita|Escultura regalo da poboación de Osoi, coa inscrición: «Ao tsar Boris III, "O Libertador", de parte da agradecida Macedonia». En 1943, a guerra sufriu un cambio de signo coa batalla de Stalingrado e as cousas empezaron a complicarse para Alemaña. Ao darse conta disto, e querendo evitar o mesmo erro que o seu pai 25 anos antes, Boris iniciou contactos secretos con diplomáticos estadounidenses.
Ao coñecer estes rumores, Hitler convocouno o 14 de agosto de 1943 ao cuartel xeral da fronte oriental, próximo a Rastembork en Prusia Oriental. A reunión foi bastante tensa: o chanceler recordoulle todo o que lle debía a Alemaña sen que nunca se lle cobrou nada. Certamente, desde o inicio da guerra, Bulgaria nunca estivo moi involucrada no conflito. A súa axuda resumiuse ao envío dun equipo médico ao Fronte Oriental en outubro de 1941.
Hitler ordenou a Boris que dispuxese as súas tropas nunha nova fronte no suroeste, coa esperanza de dispersar as forzas soviéticas. O tsar negouse a atender esta proposta e abandonou o despacho tras 45 minutos de reunión, moi abatido. Volveu a Sofía o día seguinte nun avión alemán. Nove días logo da reunión, o 23 de agosto, sen que presentase síntomas de ningunha enfermidade, Boris empezou a padecer vómitos violentos. Cinco días despois, o 28 de agosto de 1943, aos 49 anos de idade, morreu o tsar Boris.
Esta «oportuna» morte é aínda moi controvertida. Algúns acusaron rapidamente a Hitler de haber envelenado ao testudo monarca coa expectativa da chegada ao poder dun goberno máis de acordo cos seus puntos de vista. O asunto nunca se resolveu e moitos aínda creen que Boris foi asasinado, aínda que non haxa probas diso. Segundo o diario do coronel alemán von Schoenebeck, residente naquela época en Sofía, os dous médicos alemáns que atenderon ao tsar -Sajitz e Hans Eppinger- creron que o rei morrera pola acción do mesmo veleno que Eppinger atopara dous anos antes no exame post mortem do primeiro ministro grego Ioannis Metaxás, un veleno lento que tarda semanas en facer efecto e provoca a aparición de manchas na pel da vítima antes da morte.
Durante o proceso ao que foi sometido polos comunistas en 1945 por colaboracionismo e traizón, o seu irmán, o príncipe Cirilo, declarou que Boris fora envelenado durante o voo de volta a Bulgaria o 14 de agosto. O piloto voara a unha altitude moi elevada e forzaría ao tsar a inhalar un veleno contido na máscara de osíxeno.
Porén, o informe da autopsia que se divulgou na época indicou que Boris III sufriu unha trombose na arteria coronaria esquerda, pneumonía bilateral, edema pulmonar e edema cerebral, e que morreu dun ataque cardíaco debido ao estrés que viña sufrindo.
Bulgaria tras a súa morte
miniatura|esquerda|[[Mosteiro de Rila, onde o tsar foi soterrado.]] A súbita desaparición do tsar levou ao trono ao seu fillo de seis anos, Simeón. Creouse un consello de rexencia composto polo seu tío, o príncipe Cirilo, o primeiro ministro Bogdan Filov -alcumado o «vice tsar»- e o ministro de Guerra, Nikola Mihov. Tamén se invitou a formar parte do consello de rexencia ao representante metropolitano da Igrexa ortodoxa búlgara, Filaret Lovchansky, pero este rexeitou a invitación.
Neste período, os Aliados pasaron á ofensiva. O Goberno intentou manterse neutral no conflito, pero xa era demasiado tarde: o 5 de setembro de 1944, a Unión Soviética declarou a guerra a Bulgaria. Ao día seguinte, unha revolta levou ao poder ao Fronte Patriótico, unha coalición dominada polos comunistas e pola «Zveno». O novo Goberno, presidido polo ex primeiro ministro republicano Kimon Georgiev, promoveu violentas purgas, durante as cales preto de dezaseis mil acodes foron executadas sen xuízo previo. En outubro de 1944 comezou unha serie de procesos que condenaron a 2730 persoas a morte; entre estas atopábanse diversos representantes do antigo réxime, como os tres rexentes, 22 exministros, 67 deputados, oito conselleiros do tsar e 47 oficiais superiores.