cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cornoces, Amoeiro
Patrimonio
A capela de Santo Estevo ou capela das Candelas, antiga igrexa parroquial, é unha construción da Baixa Idade Media. O seu adro era o antigo camposanto. Ten planta rectangular con peche de cachotaría, e un pórtico con cuberta na entrada apoiada sobre dúas columnas de pedra de labra ruda. A porta é alintelada e a cuberta a tres augas, de tella curva e cunha cruz de pedra no cumio. Ten pequenas xanelas na fronte e nos laterais. No interior garda as figuras de Santo Estevo e das Candelas. Esta última, de pedra en estilo románico, está asentada nun camarín dunha peza co Neno Xesús no colo e coa lenda ERA CLII.
Parque Nacional Ala Archa
O Parque Nacional Ala Archa é un espazo protexido alpino nas montañas de Tian Shan do Quirguicistán, foi establecido en 1962 e fixa a uns 40 km ao sur de Bixkek. O parque, que inclúe o desfiladeiro do río Ala-Archa e as montañas que o rodean, é un destino popular para excursionistas, sendeiristas, esquiadores, así como os alpinistas que pesquisan retos de xeo e rochas. O parque cobre uns 200 quilómetros cadrados, e a súa altitude varía duns 1500 metros á entrada, a un máximo de 4895 metros no Pico de Semenova Tian-Shanski, o pico máis alto da cordilleira Ala Tau do Tian Shan. Hai máis de 20 glaciares e uns 50 picos de montaña no parque. Amais dous ríos máis pequenos, o Adygene e o Ak-Sai.
En lingua kirguiz, o Archa (Арча), que dá nome ao parque, é un cimbro brillante ou de moitas cores de moita tradición no Quirguicistán, que usando o fume da queima de madeira, os kirguiz escorrentan aos malos espíritos. Malia iso, o archa non se planta preto da casa, porque se cre que mina a enerxía dos poboadores que viven preto do lugar.
Fauna
O terreo difícil e a ampla diversidade da vexetación causa unha gran variedade de vida salvaxe. Especialmente rica en composición de especias de aves. No territorio do Parque natural habitan 40 especies de mamíferos e máis de 163 especies de aves. Entre os mamíferos atópanse a cabra montesa, o leopardo das neves, o xabaril, o teixugo, o lobo e a marmota.
Brooks Wheelan
Brooks Patrick Wheelan, nado o 21 de agosto de 1986, é un actor, cómico, guionista, actor de dobraxe e cantante estadounidense. É coñecido por formar parte dos actores de Saturday Night Live na tempada 2013–2014.
Fontefría, Amoeiro
Santa Mariña de Fontefría é unha parroquia do concello de Amoeiro, na comarca de Ourense, provincia de Ourense. Segundo o IGE en 2014 tiña 165 habitantes (74 homes e 91 mulleres), o que supón un aumento con respecto ao ano 1999 cando tiña 136 habitantes.
Informe semanal
Informe semanal é un programa informativo que se emite semanalmente por La 1 de Televisión Española. Trátase do programa máis veterano da televisión en España con 40 anos sen interrupción de emisión en 2013, só superado polo informativo Telediario.
Con 4 décadas de emisión ininterrompida, configúrase como o programa informativo decano da televisión en Europa, ademais de ser o máis premiado da historia. Informe semanal está incluído no Libro Guinness dos Récords polo tempo que leva emitindo.
Formato
Baseado na estrutura do programa estadounidense da CBS 60 Minutes, o programa consiste na emisión de catro reportaxes sobre temas de actualidade nacional e internacional, política, económica, social ou cultural, duns dez a quince minutos de duración aos que dá paso un presentador.
Historia
Iniciou as súas emisións o 31 de marzo de 1973, baixo o título de Semanal informativo, emitindo reportaxes sobre o deportista Mariano Haro, a estrea da película A aventura do Poseidón, sobre fauna en Venezuela (realizado por Félix Rodríguez de la Fuente) e sobre o custo da vivenda en España. Desde entón emitiu máis de 6000 reportaxes. Actualmente, en cada programa emítense catro reportaxes de actualidade internacional, nacional, sociedade, cultura e espectáculos.
O programa foi creado e dirixido por Pedro Erquicia, para o que reuniu a un nutrido grupo de profesionais da televisión. O equipo orixinal estaba formado por Pedro Barceló, Javier Basilio, Rafael Martínez-Durbán, Carmen Sarmiento, Manu Leguineche, Aurelio Rodrigo, Agustín Mosteiro, Luís Leal Soto, Carlos Amann, Miguel Cruz, Emilio Martínez-Lázaro, José Antonio Silva, Enrique Suárez, José Manuel Donas e Carmen Hernanz.
Tras a substitución de Erquicia por Jorge Martínez Reverte en 1988, e durante certo tempo, introducíronse cambios de estrutura incorporando entrevistas en estudio.
Entre o anecdotario que acompaña a un programa de televisión con 40 anos de historia pode mencionarse a acusación lanzada en 1984 polo político do Partido Popular Rogelio Baón, de que o espazo servira de plataforma publicitaria a Steven Spielberg por unha entrevista ao director estadounidense emitida poucos días antes da estrea en España da película Gremlins da que era produtor.
En 1993 xerouse unha polémica cando El Mundo publicou a noticia de que redactores do programa adquiriran heroína por valor de 20.000 pesetas para lograr a aparición en pantalla dun heroinómano nunha reportaxe sobre o problema da drogadicción, o que provocou a presentación de querela contra o rotativo.
Tamén é destacable que durante o verán de 2000, a presentación do programa correu a cargo de quen máis tarde se convertería en Raíña de España, Letizia Ortiz Rocasolano.
En 2007 adoptouse, por un tempo, unha nova fórmula na presentación, consistente en que o espazo fose conducido cada semana por até sete diferentes xornalistas de TVE, presentadores de diferentes espazos informativos da cadea: Ana Blanco (Telediario 1), Lorenzo Milá (Telediario 2), Pepa Bueno (Los desayunos de TVE), Ana Pastor García (59 segundos), María Casado e David Cantero (Telediario fin de semana) e Beatriz Ariño, que completaba o elenco ao ser a presentadora única a etapa anterior á toma desta decisión.
En agosto de 2012, tras a substitución de Alicia G. Montano, o espazo pasa a estar presentado por Olga Lambea e editado por Jenaro Castro.
Acusacións de falta de neutralidade
A pesar de que desde sectores da crítica televisiva non aforraron eloxios sobre a seriedade e profesonalidade de Informe Semanal, o programa tampouco se viu exento de acusacións partidistas entre as formacións políticas de favoritismo político que tradicionalmente salpicaron aos servizos informativos da televisión pública en España for quen for o Partido no Goberno. Así:
Stanisław Suchodolski
Stanisław Jerzy Suchodolski, nado o 4 de maio de 1936 en Varsovia, é un numismático, historiador e arqueólogo polaco.
Informe semanal
Reporteiros
Entre os reporteiros que colaboraron co programa inclúense xornalistas como Sol Alameda, Juan Caño, Pedro Erquicia, Javier Basilio, Antonio Gasset, Jesús Hermida, Manu Leguineche, Manolo Alcalá, Rafael Martínez Durbán, Mercedes Milá, Ramón Colom, Almudena Ariza, Agustín E. Monasterio, Ana Cristina Navarro, Manuel Rubio, Carmen Sarmiento, Raúl Alda, Julio C. Alonso, Teresa Aranda, Cary Perals, Javier Pizarro, Juan Tortosa, David Solar, Rosa María Artal, Juan José Mardones, Elena Martí, Victoria Martínez, Angel Navarro, Luis Martín del Olmo, Mercedes Odina, Ana Celma, María Antonia Iglesias, José Infante, José Jiménez, Curro Aguilera, Manolo Guerra, Isabel Martínez Reverte, Ángela Rodicio, Juan Manuel Blázquez, Miguel Angel Viñas, Lisardo García, Manuel Artero, Jose Manuel Falcet, Pedro Pablo Menéndez, Outi Saarinen, Rosa de Santos, Arturo Villacorta, Carlos López, Angel Bermejo, María Jesús Cañellas, Mayte Pascual, Cándida Godoy, Pedro Soler, Juan Antonio Tirado, Zulema Larripa, Rosa María Calaf, y Vicente Romero.
Stanisław Suchodolski
Formación e vida académica
Xa no ámbito universitario, en 1954 comezou os seus estudos de Historia na Universidade de Varsovia, que culminou en 1957 cun mestrado en Arqueoloxía Polaca acadado co traballo titulado "A técnica de cuñaxe de moeda en Polonia na Alta Idade Media" (Technika bicia monet w Polsce we wczesnym średniowieczu), dirixido polo profesor e académico Witold Hensl. Logo continuou como alumno libre os seus estudos sobre Historia Medieval na mesma universidade, ata 1959, co profesor Aleksander Gieysztor. Finalmente, en 1961 logrou o seu doutoramento en Humanidades, dirixido por Ryszard Kiersnowski, coa tese "Casas de moeda na Polonia altomedieval dos séculos X a XII" (Mennictwo w Polsce wczesnośredniowiecznej od X do XII w.), publicada en 1973.
Entre os anos 1960 e 2006 desempeñou a súa actividade profesional no Instituto de Historia da Cultura Material (chamado desde 1992 Instituto de Arqueoloxía e Etnoloxía) da Academia de Ciencias de Polonia, en Varsovia. Nesa institución desenvolveu diversas funcións, como profesor asociado (1983), profesor titular (1991), membro e vicepresidente do Consello Científico (1981-1983 e 1990-1992) e xefe do Departamento de Arqueoloxía Medieval (1994-1996).
Investigación numismática
miniatura|280x280px|Stanisław Suchodolski (2º pola esquerda) nunha cea do [[Congreso Internacional de Numismática, Madrid 2003.]]
A súa tese de licenciatura non foi máis que o inicio dos seus estudos acerca da historia do diñeiro en Polonia, investigando a orixe da moeda no país. Para iso, logrou reunir todo o material dispoñible naquel momento en coleccións nacionais e estranxeiras e, sobre esa base, combinando metodoloxías clásicas con outras máis anovadoras, tanto arqueolóxicas como numismáticas, puido achegarse ás primeiras cuñaxes da dinastía dos Piastas. Nas décadas seguintes, complementou e revisou as súas investigacións, e, no Congreso Internacional de Numismática de Berlín (1997), expuxo a súa conclusión de que Miecislao I (960-992) aínda non emitira moeda, polo que os diñeiros que se lle atribuían foran cuñados polo seu neto, Miescislao II (1025-1031), como herdeiro ao trono.
Informe semanal
Premios
Durante tres décadas Informe semanal recibiu innumerables galardóns nacionais e internacionais. É un dos programas máis galardoados da historia da televisión. Proba diso é a obtención de varios Premios Ondas, o primeiro deles en 1975 (entre eles o de 1984 pola reportaxe sobre a morte de Francisco Rivera "Paquirri" ou a explosión do volcán Nevado del Ruiz en Colombia coas imaxes dos últimos instantes da vida da nena Omayra Sánchez, en 1985) e a obtención en once ocasiones dos premios TP (por votación dos lectores) como Mellor Informativo de Actualidade.
Stanisław Suchodolski
Investigación numismática
A partir de aí, e con fins comparativos, estudou a orixe da moeda noutros países veciños, como a República Checa, Hungría, Rusia ou Escandinavia. Mesmo expandiu a súa área de interese á Europa Occidental romana e logo carolinxia. Unha descuberta salientable no ámbito das emisións bizantinas foi a identificación dunha moeda inédita no tesouro de Maurzyce, emitida durante a rexencia da emperatriz Teófano Skleraina en 965.
Informe semanal
Premios
Nos últimos anos, o programa recibiu diferentes premios entre os que cabe destacar dúas medallas de prata no Festival de Televisión de Nova York por un documental sobre as "Brigadas Internacionais" e unha investigación sobre “Desaparecidos en Arxentina”. Así mesmo, o premio da Academia de Televisión como Mellor Programa Informativo e o premio concedido pola Agrupación de Telespectadores, como resultado dunha enquisa entre telespectadores e críticos de televisión de distintos medios.
Stanisław Suchodolski
Investigación numismática
Mais Suchodolski non descoidou os estudos sobre a numismática polaca posterior. Mediante a observación e a análise do número de cuños, a metroloxía e a lei das aliaxes de cuñaxe, logrou aproximarse á organización da actividade nas cecas, ás cantidades producidas e á política de emisións de cada gobernante, así como á súa rendibilidade económica. Máis tarde, sobre esta base, postulou a tese de que unha das razóns da resistencia contra Boleslao o Temerario (1076-1079), que o obrigou ao abandono do trono, foi a súa política monetaria, xa que algunhas moedas oficialmente de prata cuñadas durante o seu reinado contiñan ata un 90 % de cobre.
Suchodolski ampliou as súas investigacións a emisións monetarias non realizadas a nome dos monarcas e, entre elas, logrou identificar os diñeiros cuñados por Piotr Wszeborowic, un voivoda de Miecislao III (1138-1202). En tanto que analizaba o enorme tesouro que se acababa de descubrir en Głogów (máis de 20.000 moedas), foi aclarando as orixes da moeda do distrito de Silesia, e cambiou a atribución de varios tipos monetarios dos séculos XII e XIII.
No Congreso Internacional de Numismática de Bruxelas (1991), presentou as súas conclusións acerca da falta de concordancia entre a asignación dalgunhas emisións e o nome da autoridade que aparece nelas, xa que algunhas delas se presentan de xeito anónimo e noutras recórrese ao nome ou á simboloxía do pai ou mesmo do avó da autoridade que realmente ordena a cuñaxe.
Organizacións e sociedades científicas
Ao longo da súa carreira científica e académica, Suchodolski pertenceu a un bo número de entidades, algunhas delas desde postos de responsabilidade. Estas son algunhas das máis significativas:
Publicacións
Suchodolski foi un autor moi prolífico. Na súa produción editorial hai máis de 600 referencias de artigos en 11 monografías, delas catro en colaboración con outros autores. Esta é unha escolma do máis senlleiro da súa produción:
Murray Gell-Mann
dereita|miniatura|230px|Murray Gell-Mann na [[Universidade Harvard.]] Murray Gell-Mann, nado en Nova York o 15 de setembro de 1929 e finado en Santa Fe o 24 de maio de 2019, foi un físico estadounidense, galardoado co Premio Nobel de Física no ano 1969.
Traxectoria
Licenciado en física pola Universidade Yale e no Instituto de Tecnoloxía de Massachusetts, en 1955 comezou como profesor universitario na Universidade de California onde ocupou desde 1967 a cátedra de física teórica.
Investigacións científicas
Desde 1950 interesouse na investigación sobre as partículas elementais, recentemente descubertas e denominadas caón e hiperión.A súa clasificación permitiu nomear un novo número cuántico. As súas investigacións, primeiro con Abraham Pais e posteriormente con Kazuhiko Nishijima, permitiron a introdución dunha nova partícula, o hadrón, partícula que descubriu á vez o físico israelí Yuval Ne'emal. A teoría de Gell-Mann achegou orde ao caos ao descubrir preto de 100 partículas no interior do núcleo atómico. Estas partículas, ademais dos protóns e neutróns, estaban formadas por outras partículas elementais denominadas quarks. Estes quarks mantéñense unidos grazas ao intercambio de gluons.
En 1964 ingresou na NASA e postulou o modelo do quark, un modelo que tamén postulou independentemente George Zweig. A teoría moderna das interaccións dos quarks denomínase Cromodinámica cuántica, baseada basicamente sobre o traballo de Gell-Mann.
En 1969 outorgóuselle o Premio Nobel de Física polas súas contribucións e descubrimentos na clasificación de partículas elementais e as súas interaccións. Xunto a Richard Feynman, rivalizando con George Sudarshan e Robert Marshak, foi o primeiro en atopar a estrutura da forza nuclear débil en física. Este traballo seguiu co descubrimento inicial da violación da paridade de Chien-Shiung Wu, segundo as ideas suxeridas polos físicos Chen Ning Yang e Tsung-Dao Lee.
Premios Ondas 2002
Os Premios Ondas 2002, correspondentes á súa 49ª edición, foron entregados o 28 de novembro de 2002 no Teatre Tívoli de Barcelona (España).
A cerimonia foi presentada por Gemma Nierga (presentadora de La Ventana da Cadena SER) e o debutante Pablo Motos (presentador de No somos nadie en M80 Radio), en colaboración cos actores de El Terrat Santi Millán e José Corbacho, que amenizaron a gala. A festa contou coas actuacións musicais de Joaquín Sabina, Avril Lavigne, Luz Casal, Enrique Iglesias e María Jiménez. O acto foi retransmitido en aberto e en diferido por Canal +.
Previamente á gala, ó mediodía, o alcalde de Barcelona, Joan Clos, realizou o tradicional xantar con todos os premiados no Palacete Albéniz.
Shkodran Mustafi
Shkodran Mustafi, nado en Bad Hersfeld, Hessen, o 17 de abril de 1992, é un futbolista alemán que xoga como defensa central para o Arsenal FC da Premier League.
Río Elorz
O Elorz (en éuscaro: Elortz) é un río de Navarra, afluente do río Arga, que procede da vertente Oeste do Porto de Loiti. Ten unha lonxitude de 35 km e conforma unha conca de 282 km². Nace na Serra de Izco. Os seus principais afluentes son os ríos Unciti e Sadar, pola marxe dereita, e o barranco de Errekaldea, que provén do Porto do Carrascal, pola esquerda. Atravesa o seu val homónimo e entra en Pamplona polo sur da meseta de Donapea, no límite coa Cendea de Cizur, onde recibe ao río Sadar uns metros antes da Avenida de Aróstegui. Discorre despois encaixado baixo as ripas no barrio de Echavacoiz e continúa cara ao termo de Zizur Nagusia entre hortas desembocando finalmente no río Arga.
Belmonte de Miranda
Belmonte de Miranda (en asturiano: Miranda) é un concello do Principado de Asturias, en España.
Limita ao norte con Salas, ao leste con Grado, ao sur con Somiedo e Teberga, e ao oeste con Tineo. A capital deste concello é Belmonte. Conta cunha poboación de 1 855 habitantes (2008).
A súa capital, Belmonte, atópase a 200 metros sobre o nivel do mar, aínda que o seu territorio supera nun 70%, a media de 800 metros. Ten unha extensión de 208 km². O concello atópase a 56 quilómetros de Oviedo.
Ácimo
Denantes de se coñeceren os métodos para fermenta-la masa da fariña triga era moi popular o consumo do pan ácimo. En Arabia e o norte de África aínda é popular o pan ácimo seguindo os mesmos procedementos que se seguían hai séculos.
Os xudeus elaboran o matzá que se consome para conmemora-la saída dos israelitas de Exipto durante a celebración do Pessach, a Pascua xudía. Para a elaboración do matzá, só se poden usar cinco tipos de gra (trigo, orxo, espelta, centeo e avea) que, consonte a tradición xudía, non se poden empregar para ningún outro propósito durante a Pascua.
Na India e Paquistán elabóranse tortas ácimas chamadas chapatis.
No catolicismo, emprégase masa ácima na elaboración das hostias, que son despois consagradas durante a celebración da misa.
CEG
As siglas CEG poden referirse a:
ERGIC
O compartimento intermedio retículo endoplasmático-Golgi ou ERGIC polas súas siglas en inglés (de Endoplasmic Reticulum-Golgi Intermediate Compartment), tamén chamado agrupamento vesicular-tubular ou VTC (do inglés vesicular-tubular cluster), é un orgánulo das células eucarióticas. Este compartimento, formado por vesículas e túbulos, media no tráfico de produtos entre o retículo endoplasmático e o aparato de Golgi, facilitando a clasificación e distribución do cargamento das vesículas que viaxan entre os dous orgánulos. O compartimento foi descuberto en 1984, e foi definido por primeira vez como a localización na célula da lectina de membrana que se une á manosa chamada ERGIC-53.
Nos organismos mamíferos, as vesículas COPII que saen das zonas de evaxinación do retículo endoplasmático perden os seus recubrimentos e fusiónanse para formar o cluster vesicular-tubular (VTC) ou ERGIC. O transporte de volta (ou retrógrado) das vesículas COPI devolve de novo ao retículo endoplasmático moitas das proteínas residentes no retículo endoplasmático perdidas. O transporte de ida (ou anterógrado) move o contido do VTC á rede cis-Golgi, que é a cara receptora do aparato de Golgi.
Manuel Parrado
Manuel Parrado Carral, nado en San Román (Santiso) o 29 de setembro de 1946, é un bispo católico galego.
Traxectoria
En 1957 a súa familia emigra ao Brasil e establécese en São Caetano do Sul. Alí inicia os estudos sacerdotais e ordénano crego católico en 1972. O 3 de xaneiro de 2001 é nomeado bispo auxiliar da diocese de São Paulo. Por uns meses, entre 2006 e 2007 ocúpase dos asuntos económicos da diocese, e o 9 de xaneiro de 2008 é nomeado bispo, neste caso titular, da diocese de São Miguel Paulista, tamén na provincia eclesiástica de São Paulo.
RTGC
A Radio Televizija Crne Gore (RTCG) é a compañía pública de radio e televisión de Montenegro, ten a súa sede en Podgorica, membro asociado da Unión Europea de Radiodifusión desde xullo de 2001, converteuse en membro de pleno dereito logo da independencia de Montenegro en 2006.
Historia
A orixe da RTCG está en Radio Titograd que comezou a emitir en 1949, e que desde 1990 se chama Radio Crna Gora, en 1963 estableceuse o servizo de televisión.
Canles
RTCG ten tres canles de televisión, dous terrestres e un internacional vía satélite, tamén conta con dúas emisoras de radio.
Máis Galiza
Máis Galiza, antes chamada Máis BNG ou +BNG, foi unha forza política que naceu como unha corrente interna do Bloque Nacionalista Galego en 2009 e que nunha asemblea celebrada o 11 de marzo de 2012 decidiu saír do BNG e constituírse en partido político e máis tarde integrouse en Compromiso por Galicia.
Orixe
A corrente xorde na primavera de 2009, e nela agrúpanse militantes do BNG, que logo do fin do Goberno bipartito do PSdeG e o BNG tras as eleccións ao Parlamento do 1 de marzo de 2009, pretenden acometer unha renovación profunda do discurso e da praxe política do BNG, así coma ampliar a base social do BNG. Na Asemblea Xeral Extraordinaria do BNG realizada o 10 de maio en Santiago de Compostela, Máis Galiza presentou como candidato á portavocía nacional a Carlos Aymerich, deputado polo BNG no Parlamento de Galicia e ex-deputado no Congreso.
Posición no BNG
No mes de xullo de 2009, Máis Galiza fai a súa presentación pública e acorda profundar na renovación do BNG cun discurso, na súa opinión, actualizado á realidade da sociedade galega do século XXI a partir da experiencia adquirida polos nacionalistas no Goberno galego (2005-2009) e nos concellos. O 21 de novembro do 2009 constituíuse definitivamente coma corrente dentro do BNG.
Ideoloxía
Este colectivo defende que estas dúas ideas deberán traducirse na formulación de políticas destinadas a incrementaren o benestar e a calidade de vida das maiorías sociais de Galiza, a nivel social é entendido como un partido socialdemócrata de centro esquerda e acadaren a plena normalización da lingua e da cultura galega e a xeraren desenvolvemento autocentrado baseado no crecemento económico con políticas de redistribución, na conservación do medio ambiente e no progreso social.
Durante a XI Asemblea Nacional de Galiza Nova, a rama xuvenil de Máis Galiza, Entre todos, Galiza Nova presentou coma referentes para Galicia "as democracias escandinavas". En palabras do seu candidato á portavocía, Ínhigo Ansotegui, "Somos antiimperialistas como bos nacionalistas, pero os nosos modelos son as democracias avanzadas". Fronte a esta proposta, a Asemblea escolleu finalmente a presentada pola Unión da Mocidade Galega, que sinalaba os réximes políticos vixentes en Cuba, Venezuela, Bolivia e Ecuador coma modelos políticos a aplicar en Galiza.
Membros destacados
Os representantes públicos máis coñecidos de Máis Galiza durante a etapa no BNG foron Anxo Quintana, Carlos Aymerich, Sandra González, Ana Luísa Bouza, María Méndez, Manuel Antelo, Santi Domínguez, Xoán Bascuas, e Gonzalo Constenla.
Mocidades
Trala súa Asemblea Constituínte, a Mocidade Socialista Galega foi recoñecida, temporalmente, como o seu referente xuvenil ata a formación da súa propia organización, a Mocidade Nacionalista Galega que celebrou a súa asemblea fundacional o 13 de novembro de 2010 elixindo a Paulo Carlos López secretario xeral.
O 10 de marzo de 2012 a Mocidade Nacionalista Galega decide abandonar Galiza Nova para formar parte de Compromiso por Galicia.
Amalia
Amalia e a súa variante Amelia é un nome propio galego de muller, procede do xermánico. No ano 2010 levabáno coa forma Amalia 2.581 residentes en Galicia e coa variante Amelia 3.761.
Cefeida
miniatura| A imaxe do Hubble amosa a variable cefeida RS Puppis. Unha cefeida é unha estrela variable, xigante ou superxigante amarela, de 4 a 15 veces máis masiva que o Sol e de 100 a 30 000 máis luminosa, cuxo brillo varía de 0,1 a 2 magnitudes segundo un período ben definido de entre 1 e 135 días (deste feito deriva o seu nome de estrela variable). Nomeáronse a partir do prototipo que supuxo a estrela δ da constelación de Cepheus. A estrela Polar considerouse unha cefeida, polo menos ata 1994, cando parecía que o seu brillo se volvera estable, sen que aparecese explicación ningunha para ese cambio.
Historia
Henrietta Swan Leavitt, entre os anos 1910 e 1920, na Universidade de Harvard, clasificou as cefeidas das nebulosas de Magallães. Swan decatouse de que había unha relación entre os períodos das cefeidas e o seu brillo. Atopou unha relación entre o período de variación (o tempo entre dous máximos ou mínimos) e a media da luminosidade aparente desas estrelas e, xa que logo, a súa luminosidade absoluta, xa que a distancia das estrelas entre si no interior da nebulosa é insignificante en comparación á súa distancia á Terra. Por tanto, é suficiente medir a distancia dunha destas cefeidas (por exemplo, polo método da paralaxe), para obter unha relación xeral entre o seu período e a súa luminosidade absoluta e determinar a distancia de calquera outra cefeida observada. Esta medida realizouna por primeira vez Harlow Shapley en 1916, na universidade de Harvard,  quen concluíu a descuberta de Henrietta Leavitt. A partir desta data, as cefeidas convertéronse nunha referencia para medir a distancia das estrelas ou das galaxias máis afastadas no Universo. Por desgraza, este método está limitado á distancia máxima a que se pode observar unha estrela situada dentro dunha galaxia.
Características
Recente, aínda que de estrutura máis evolucionada que a do Sol, unha cefeida debe a súa enerxía luminosa ás reaccións de fusión nuclear que, na súa rexión central, transforman o helio en carbono. Débeselle a Arthur Eddington (1926) unha primeira explicación das variacións da luminosidade. A parte externa da estrela contrae e dilátase alternativamente, por causa dun desequilibrio das forzas ligadas á presión do gas e á gravidade. Estes movementos acompáñanse de cambios de temperatura responsables da variación periódica da luminosidade. O período de variación do brillo dunha cefeida representa arredor de dúas veces o tempo que lle leva a unha onda de presión propagarse desde o centro da estrela á súa superficie. Ese período depende do estado do medio atravesado pola onda e, xa que logo, constitúe unha valiosa fonte de información sobre a estrutura interna da estrela.
Papel no cálculo de distancias
As cefeidas xogan un papel moi importante como padróns das escalas de distancia no Universo, grazas á relación entre período e luminosidade que as caracteriza: unha cefeida e máis luminosa canto máis longo é o seu período de variación do brillo. Ao que se coñece o período dunha cefeida, doadamente medible, a relación entre período e luminosidade permite determinar o brillo intrínseco da estrela. Por unha simple comparación co seu brillo aparente, podemos deducir a súa distancia e, xa que logo, que da galaxia que alberga.
Ademais, despois da determinación da luminosidade dunha cefeida a partir da relación entre o período e luminosidade, cómpre coñecer que as galaxias, e daquela as cefeidas que conteñen, non son idénticas senón diferentes pola súa composición química. Isto é o que apareceu nos últimos anos coa análise de grande número de cefeidas detectadas en dúas galaxias veciñas, as nebulosas de Magallães.
A medición da luminosidade das cefeidas constitúe un dos moitos métodos existentes para determinar a distancia dunha estrela.
Parada de Amoeiro, Amoeiro
Santiago de Parada de Amoeiro é unha parroquia do concello de Amoeiro, na comarca de Ourense, provincia de Ourense. Segundo o IGE en 2014 tiña 302 habitantes (139 homes e 163 mulleres), o que supón unha diminución con respecto ao ano 1999 cando tiña 354 habitantes.
Albert Stroni
Traxectoria
Stroni comezou xogando en equipos albaneses, onde se revelou como un produtivo dianteiro, primeiro no Dinamo Tirana e posteriormente no Apolonia Fier (1990). Nese ano, e durante unha viaxe coa selección sub-21 de Albania a Sevilla, escapou do equipo e solicitou asilo político. As autoridades albanesas non lle deron a carta de liberdade para poder xogar ao fútbol en España, e regresou para xogar dúas tempadas no Apolonia. De aí saltou a fronteira para xogar no Partizan Belgrado serbio en 1992. Mais non tivo moitas oportunidades de ser titular, e rematou a tempada de volta no Dinamo Tirana.
Ao ano seguinte, e despois de probar con outros equipos españois (Leganés, Cádiz, Toledo ), veu xogar a unha SD Compostela que daquela militaba en Segunda e preparaba o ascenso a Primeira, pero por problemas administrativos non chegou a disputar un só partido. Marchou pois cedido ao Club Deportivo Ourense, que tamén estaba naquela altura en Segunda, pero tampouco conseguiu xogar ningún partido neste caso por problemas de disciplina. Como solución, fichou polo Lemos monfortino, onde se converteu nun dos xogadores máis importantes da súa historia: marcou un gol cada dous partidos que disputou, e conseguiu ascender a Terceira.
Despois Stroni iniciou un percorrido por diversos equipos. Primeiro foi á Ponte Ourense, á tempada seguinte á Gimnástica Segoviana, e na seguinte a tres equipos: o portugués Maia e os españois Mérida e Don Benito. En 2001 marchou a Francia a xogar co Angers, pero despois dunha pobre campaña volveu ao Lemos. En Monforte aínda xogou tres tempadas máis, combinando as tarefas de xogador coas de adestrador, e despois dun ano no Lalín, regresou ao Lemos, onde se retirou en 2010.
Na tempada 2010-2011 Stroni foi unicamente o adestrador do Lemos.
Como internacional
Stroni xogou para a Albania un total de 35 partidos, contabilizadas todas as categorías, mais só 3 partidos coa selección absoluta.
Vida persoal
Stroni abriu un concesionario de coches en Ourense.
Comité Olímpico Soviético
O Comité Olímpico Nacional da Unión de Repúblicas Socialistas Soviéticas (en Национальный Олимпийский комитет Союза Советских Социалистических Республик – НОК СССР) foi unha organización financiada polo goberno que representou a Unión Soviética no Comité Olímpico Internacional. O Comité Soviético organizou a participación soviética nos Xogos de Verán e de Inverno. O Comité Olímpico Internacional recoñeceu o Comité Soviético o 7 de maio de 1951 na 45.ª sesión do COI. Antes da década de 1950, a Unión Soviética rexeitou participar nas Olimpíadas por motivos ideolóxicos.
Oviedo, República Dominicana
Oviedo é un municipio da República Dominicana, situado na provincia Pedernales. O seu nome é na honra do cronista de Indias Gonzalo Fernández de Oviedo y Valdés. É o municipio máis meridional de todo o país e tamén da illa da Española.
Mouzós, Meixente, Sarria
Mouzós é un lugar da parroquia de Meixente, no concello lugués de Sarria, na comarca de Sarria. Segundo o IGE, en 2014 tiña 3 habitantes (1 home e 2 mulleres).
Santa Cristina de Cobres, Vilaboa
Santa Cristina de Cobres é unha parroquia que se localiza no concello de Vilaboa. Segundo o IGE en 2013 tiña 1.220 habitantes (613 mulleres e 6007 homes), distribuídos en 15 entidades de poboación, o que supón un aumento en relación ao ano 1999 cando tiña 1.132 habitantes.
Patrimonio
No límite coa parroquia de Vilaboa está o petróglifo de Chan dos Areeiros, con inscricións medievais.
Barón de Münchhausen
Karl Friedrich Hieronymus von Münchhausen, Barón de Münchhausen, nado o 11 de maio de 1720 en Bodenwerder (Baixa Saxonia) e finado o 22 de febreiro de 1797, foi un militar e señor rural alemán. Os relatos das súas aventuras serviron de base para a célebre serie As Aventuras do Barón de Münchhausen, compiladas por Rudolph Erich Raspe e publicadas en Londres en 1785. Son historias fantásticas e moi esaxeradas, propagadas sobre todo no xénero de literatura xuvenil.
Santa Cristina de Cobres, Vilaboa
Patrimonio
A igrexa parroquial foi construída en 1678. No arco do altar maior pode lerse unha inscrición facendo referencia ao papa Inocencio XI e ao abade Antonio Figueroa Lanços, cura da parroquia cando se construíu o templo. A igrexa ten planta de cruz latina, con dúas capelas adicadas á Virxe das Angustias (co-patroa) e a San Bieito. No presbiterio consérvase o escudo da familia Figueroa.
Barón de Münchhausen
As "aventuras"
Durante a xuventude Münchhausen serviu como paxe de Anthony Ulrich II, Duque de Brunswick-Lüneburg, e máis tarde entrou no exército ruso. Serviu ata 1750, participando en particular de dúas campañas contra os turcos. Ao volver a casa, comezou a espallar varias historias sobre as súas aventuras.
De acordo coas historias, recontadas por outros, os feitos incribles do Barón incluían viaxes en bolas de canón, xornadas pola Lúa e a fuga dun pantano ao tirar de si mesmo polos propios cabelos (ou polos cordóns das botas, dependendo da versión ).
Mundo de A Song of Ice and Fire
O mundo ficticio de A Song of Ice and Fire, no que as novelas de George R. R. Martin teñen lugar, está dividido en varios continentes. A meirande parte da historia ocorre no continente de Westeros, que está dividido nos Sete Reinos (o Norte, as Illas de Ferro, o Val de Arryn, as Terras do Oeste, as Terras da Tormenta, as Terras da Coroa e Dorne) e nunha área sen cartografar no norte, separada por un enorme muro de xeo. O vasto continente de Essos está separado de "Westeros" polo mar Estreito ("Narrow Sea"). As nacións estranxeiras máis achegadas a Westeros son as "Cidades Libres", un grupo de cidades estado independentes situadas na costa oeste do continente. As terras da liña costeira sur, chamadas as do mar de Verán, inclúen a baía dos Escravos e as ruínas de Valyria, o antigo fogar dos reis Targaryen. Ó sur de Essos atópase o continente de Sothoryos e Ulthos, que na narración está inexplorado.
Xavier Rodríguez Baixeras
Francisco Xavier Rodríguez Baixeras, nado en Tarragona en 1945, é un poeta, ensaísta e tradutor galego. É irmán do pintor Rafael Baixeras.
Traxectoria
Naceu en Tarragona, onde estaba destinado como militar o seu avó paterno, orixinario de Nois (Foz). O seu pai, galego, era secretario de administración local, exercía na Pobra do Caramiñal, a súa nai era catalá. Por tanto medra políglota en tres idiomas: catalán, castelán e galego. A familia marcha despois a Ribadeo. Alí fai os estudos primarios. En 1957 trasladáronse a Segovia ao ser nomeado o pai secretario da Deputación. En Segovia estuda o bacharelato. Pasa pola Universidade de Valladolid, e despois pola de Madrid, onde se licenciou en Filoloxía Románica.
En Madrid retomou o contacto con Galicia a través das clases que na delegación da UNESCO dirixía Ben-Cho-Shey. Tamén coñeceu a Reimundo Patiño, o último dos Brais Pinto en Madrid. En 1970 trasladouse novamente coa familia á Coruña, onde comezou a impartir clases no instituto Ramón Puga. Ao aprobar as oposicións obtivo praza en Palma, onde viviu tres anos. En 1977 trasladouse a Vigo onde entrou en contacto con escritores e xente da cultura, e comezou a escribir libros en galego e a súa actividade como tradutor. Amigo persoal de poetas e artístas da Movida viguesa dos 80, como Xosé María Álvarez Cáccamo, Fernán Vello ou Ramiro Fonte. Desde 2006, unha vez xubilado como profesor de lingua e literatura do instituto Castelao do Calvario de Vigo, pasou a residir en Salvador de Baía (Brasil) durante catro anos. Reside en Vigo alternando estadías en Nois (Foz) onde cultiva a poesía, ensaio e a tradución. Como tradutor traduciu ao galego a autores italianos, cataláns e de lingua portuguesa ao galego; tamén a autores galegos ao castelán e ao catalán. Participa activamente en recitais poéticos, presentacións, colaboracións literarias e congresos.
Castro de Elviña
200px|dereita|miniatura|Acceso á croa 200px|dereita|miniatura|Acceso sueste á croa 200px|dereita|miniatura|Alxibe
Descrición
O castro está formado por varios recintos con socalcos, separados por murallas. Entre elas, destaca a muralla da croa (o recinto máis elevado e central) cunha entrada monumental flanqueada por dous torreóns defensivos semicirculares entre os que se abre unha rampla e escaleiras de acceso empedradas. Nalgúns dos seus tramos, a muralla conservada ten unha anchura e altura superior aos catro metros. Na zona de socalcos, situada no sueste, pódense observar diferentes construcións, algunhas delas singulares no conxunto da cultura castrexa, como a fonte-alxibe rectangular e o templo do ídolo fálico; tamén se conservan diferentes casas, principalmente de formas cadradas, e a complexa "casa da Exedra" que daría abeiro a familias acomodadas. Ademais, no castro atopouse o famoso tesouro de Elviña (conservado no Museo Arqueolóxico e Histórico do Castelo de Santo Antón).
Fases de ocupación
Os resultados das escavacións permiten deducir a existencia de varias fases de ocupación:
As construcións máis notorias son:
Escavacións arqueolóxicas
As primeiras escavacións datan de finais dos anos 1940. O Concello da Coruña subvencionou as escavacións con 10.000 pesetas. Podéndose establecer distintas etapas no seu estudo:
É de salientar que o actual director das escavacións e os seus predecesores, exerce e exerceron o mesmo cargo no Museo Arqueolóxico e Histórico Castelo de Santo Antón.
Situación actual
O castro de Elviña foi declarado Monumento Histórico Artístico en 1962, o que non impediu que Fenosa instalase unha torreta de tendido eléctrico no medio da croa, que foi tirada o 12 de marzo de 2015.
Estanse a facer novas escavacións e traballos de consolidación incluídos no Proxecto Artabria, do concello da Coruña e apoiado pola Xunta de Galicia. Dito proxecto ten como finalidade a creación dun parque arqueolóxico dunhas 65 hectáreas dedicado non só á interpretación do sitio, senón tamén á súa contorna rural pouco alterada pola proximidade da cidade.
Como primeiro paso procedeuse á expropiación dunha superficie de 13 hectáreas centrada na croa. Ao proceder á limpeza da vexetación observáronse irregularidades no terreo que con anterioridade non foran advertidas. Nelas leváronse a cabo sondaxes que confirmaron que baixo delas ocultábanse novas murallas castrexas que ampliaban notablemente a superficie coñecida do castro, por riba das catro hectáreas. Advertíronse tamén novos restos de construcións na ladeira norte da acrópole, indicando que o poboado tiña unha continuidade aínda por delimitar fóra da muralla. Estes novos descubrimentos fano ser considerado un dos castros máis grandes do norte de Galicia.
Atopouse tamén unha nova entrada á croa polo suroeste nun punto no que a muralla ten catro metros e medio de grosor e uns tres de altura conservados, con restos de torres e camiño empedrado, así como unha construción de grandes dimensións no socalco exterior ao muro. Nesa zona, no interior da croa escaváronse algunhas pequenas casas ao redor dunha pequena rúa cun sistema de desaugadoiro datadas no séculos II a I antes de Cristo.
Resident Evil 5
Resident Evil 5, coñecido no Xapón como Biohazard 5 (バイオハザード5), é un videoxogo de survival horror, o sétimo da serie Resident Evil desenvolvido e publicado por Capcom o 5 de marzo de 2009 no Xapón e o 13 de marzo en Europa e Norteamérica para PlayStation 3 e Xbox 360. O 15 de setembro foi lanzada unha versión para Microsoft Windows. As primeiras tres semanas o xogo vendeu máis de 2 millóns de unidades en todo o mundo e ata xuño máis de 5 millóns, o que o converte no título máis vendido da serie. Para marzo do 2010 vendeu 2,96 millóns de unidades para PS3 e 2,60 millóns para Xbox 360.
Historia
Resident Evil 5 céntrase nas investigacións contraterroristas de Chris Redfield e Sheva Alomar en Kijuju, unha cidade ficticia de África. Ambos forman parte dun corpo antiterrorista denominado BSAA, que enviou aos dous axentes para investigaren a presenza en África de restos da organización Umbrella, empresa responsable dos feitos acontecidos nas anteriores entregas da serie. Durante as súas investigacións descobren un gromo de enfermidade derivado dunha serie de experimentos que a compañía Tricell realizou nesta rexión. Nos laboratorios africanos desta corporación crearon un novo patóxeno, un híbrido do virus T e das pragas que debutaron na serie en Resident Evil 4. Ao longo da misión, Chris Redfield atopa á súa antiga compañeira e anterior protagonista de Resident Evil 3: Nemesis, Jill Valentine.
Edicións especiais
O mesmo día da posta á venda da edición normal, puxéronse á venda varias edicións limitadas. No Xapón, a edición especial incorporaba, ademais do disco do xogo, unha bolsa, un libro de ilustracións e un pen-drive decorado co emblema de Tricell. En Europa a edición especial consistía nunha caixa metálica.
En marzo de 2010 foi lanzada unha nova edición, denominada Gold Edition (edición ouro), que contén o xogo e dous episodios novos, Desperate Escape e Lost in nightmares, unha serie de personaxes novas e un novo modo de xogo chamado The mercenaries reunion.
Contido descargable
Ás poucas semanas da saída do xogo en marzo de 2009 foi colgado o modo multixogador, denominado modo Versus. Está dispoñible tanto para Xbox 360 a través de Xbox Live como para Playstation 3, por medio de Playstation Network.
En febreiro de 2010 foi lanzado Lost in Nightmares en PSN e Xbox Live e en marzo, Desperate escape para as mesmas redes.
Crítica
A versión de Xbox 360 acadou un 85, mentres que a de PS3 acadou un 86.
Estrófades
As Estrófades (en grego Στροφάδια; en latín Strophades; tamén illas Stamfani; Strivali) son un grupo de dúas pequenas illas de Grecia nas illas Xónicas. Están situadas a uns 44 km ao sur-sueste da illa de Zante. Administrativamente forman parte do municipio de Zante.
A illa máis grande, Stamfani, está habitada por unha soa persoa, un monxe que vive na única edificación da illa, un impresionante monasterio antigo. A illa máis pequena chámase Arpía. Ningunha das dúas illas, moi rocosas, ten moita vexetación. As illas son propiedade da Igrexa Ortodoxa Grega, que prohibiu a caza. Hai unha gran presenza de aves, entre as que se pode atopar a Pardela cincenta (Calonectris diomedea) e paseriformes migratorias. Tamén hai unha gran migración primaveral de rulas (Streptopelia turtur).
As Estrófades na cultura
As illas Estrófades identificábanse co lugar onde habitaban as harpías. Virxilio afirma que as harpías conduciron os troianos desde as Estrófades (Eneida III, 209 ss). As illas tamén se mencionan na Divina Comedia e aparecen no capítulo 10 do Quinto libro de Gargantua e Pantagruel de Rabelais.
De acordo coa lenda, o nome das illas, que quere dicir "illas do retorno", fai referencia a Zetes e Calais, fillos de Bóreas, que viaxaron cos Argonautas. Zetes e Calais libraron a Fineo das harpías: lograron facer fuxir aos monstros pero non os mataron a petición da deusa do arco da vella, Iris, que lles prometeu que as harpías non volverían molestar a Fineo. As harpías foron «devoltas» ás Estrófades por Iris cando querían volver perseguir as criaturas.
Ligazóns externas
330px|left
Castro de Altamira, Taboexa
O castro de Altamira (tamén chamado habitualmente castro de Taboexa) é un asentamento castrexo situado xunto ó lugar de Altamira, parroquia de Taboexa, no concello das Neves.
Características
O castro non ten un tamaño excesivamente grande e está moi alterado por canteiras e destrucións recentes relacionadas co uso forestal. Porén, os restos mobles aparecidos no mesmo teñen unha especial relevancia. As primeiras intervencións arqueolóxicas realízanse nos anos 20 do século pasado, aparecendo xa unha gran cantidade de elementos metálicos. Posteriormente téñense realizado diversas intervencións científicas de escaso calado, ó mesmo tempo que aparecían achados casuais e se producían expolios intencionados. A intervención arqueolóxica máis importante e mellor documentada é a realizada en 1976 por Alfredo García Alén e P. Acuña Fernández. Dende entón teñen aparecido outros restos, moitos deles en superficie.
Pese a tratarse dun sitio arqueolóxico excepcional na provincia de Pontevedra, continúa sen unha xestión cultural adecuada, exposto á erosión, masa forestal incontrolada, incendios, expolios etc. Non obstante, entra dentro dos plans da Deputación de Pontevedra para unha actuación de conservación e posta en valor en varios castros da provincia.
Achados
O máis importante entre os achados mobles do castro é a colección de obxectos metálicos en bronce depositados e expostos nas vitrinas do Museo de Pontevedra: unha figuriña de Mercurio, varias figuras togadas, un pé, unha lucerna, un fragmento de sítula... A cantidade e calidade dos restos fan pensar ós investigadores na existencia dun taller de fundición de bastante importancia.
Ademais, o castro presenta nos afloramentos rochosos da súa croa varios gravados rupestres. Este conxunto foi declarado monumento histórico-artístico no ano 1974 (e, consecuentemente, hoxe é considerado legalmente Ben de Interese Cultural). O conxunto recibe o nome xenérico de "Gravado Rupestre Citania de Altamira".
Cándido Lorenzo
Traxectoria
Despois de estudar a primaria en Xinzo e a secundaria en Sarria, fixo estudos de teoloxía no mosteiro de Poio onde ingresou na Orde da Mercé e onde se ordenou como crego católico en 1954. En 1960 trasládase como sacerdote ao Brasil, e en 1969 é nomeado prelado de São Raimundo Nonato, en Piauí, ata que o 3 de outubro de 1981 convértese no bispo titular desa mesma prelatura, agora xa convertida en diocese, cargo no que permaneceu ata que se xubilou en 2002.
Trasalba, Amoeiro
San Pedro de Trasalba é unha parroquia do concello de Amoeiro, na comarca de Ourense, provincia de Ourense. Segundo o IGE en 2014 tiña 312 habitantes (158 homes e 154 mulleres), 16 menos ca en 1999.
Xentilicio
O seu xentilicio, de orixe castelanizante, é trasalbeño.
Patrimonio
No Chan da Ferradura localízanse unha serie de petróglifos.
Nesta parroquia está a casa museo de Ramón Otero Pedrayo, onde se entrega anualmente o premio Trasalba.
The Black Eyed Peas
The Black Eyed Peas é un grupo de hip hop, rap, R&B, Pop e música electrónica americano, fundada no 1995 nos Ánxeles (California). Seis veces gañadores do Grammy, o grupo está formado por will.i.am, Fergie, Apl.de.ap e Taboo, os catro como vocalistas.
Traxectoria
Dende o lanzamento do seu terceiro álbum, Elephunk, en 2003, o grupo chegou a ser unha das bandas máis con máis da década e un dos grupos máis influentes dos últimos anos. O seu primeiro hit mundial, "Where is the Love?" (2003), alcanzou as primeiras posicións nas listas de éxitos, conseguindo ser unha das cancións con máis éxito destes anos. Outro dos seus sinxelos foi "Shut Up", que liderou as posicións en todo o mundo, especialmente no continente e "Let's Get It Started", co cal gañou un Grammy e foi á categoría musical. O seu seguinte disco, Monkey Business, lanzado en 2005, tamén tivo éxito, conseguindo catro discos de platino nos Estados Unidos, e o segundo posto no Billboard. O álbum tamén conten os éxitos "My Humps" e "Don't Phunk With My Heart", o seu segundo e terceiro Grammy respectivamente, tamén conseguiu entrar no Top 10 da Billboard Hot 100.