cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Centro Gallego de Buenos Aires
A afluencia de socios continuou e obrigou a adquirir un edificio acorde coas novas necesidades, o que trouxo como consecuencia que no ano 1917, e mercé a unha subscrición popular, fóra adquirido o inmoble de Belgrano 2189, lugar no cal está emprazado actualmente. O mesmo foi comprado en 65.000 pesos, aínda que eran necesarios 41.000 pesos máis para a reedificación, motivo polo cal os integrantes de cada unha das comisións postulantes, vagaron de porta en porta, ata conseguir reunir os fondos. A obra comezou en 1918, inaugurándose o 2 de maio de 1920.
Anos máis tarde fíxose un chamamento á cooperación social, que deu como resultado un grande aumento no ingreso de socios, e novamente unha das primeiras decisións da Xunta Directiva, foi a construción do edificio anexo ao local de Belgrano 2171, facéndose cargo o propio presidente, Alfredo Álvarez, da dirección técnica e da compra de materiais a prezo de almacenistas. En 1923 foi a inauguración, sumando ás salas de clínica e cirurxía, 30 dormitorios cuxo mobiliario foi doado por significativas personalidades.
Entre 1923 e 1926 adquiríronse seis propiedades contiguas ao edificio social, por Belgrano, Pasco e Moreno. Emitíronse «obrigacións de 50 pesos cada unha sen interese, a cobrarse en cotas de 5 pesos mensuais e co compromiso, por parte do Centro, de reintegralas en cotas anuais, non menores do 10%». Como resultado desa subscrición a maioría dos contribuíntes doaron o importe en efectivo.
En 1929 comprouse o inmoble de Belgrano 2159. En 1931 convocouse un concurso de anteproxectos para a construción da primeira parte do Edificio Social nos terreos de Belgrano e Pasco, e elixiuse como gañadora a proposta dos arquitectos Calvo, Jacobs e Giménez. Para a cerimonia, na que se colocou a pedra fundamental, foi traída terra das catro provincias galegas.
A inauguración foi o 2 de maio de 1936. En 1938 adquiríronse dúas propiedades en Pasco 362 e 368, para a prosecución das obras. En 1940 iniciouse a construción da segunda etapa, en Belgrano e Pasco, que foi inaugurada en 1941.
Fontes de información
miniatura|dereita|350px|Biblioteca da [[Cidade da Cultura de Galicia.]] Chamamos fontes de información a todos aqueles recursos que conteñen datos formais, informais, escritos, orais ou multimedia. Divídense en tres tipos: primarias, secundarias e terciarias.
Tipos
As fontes primarias conteñen información orixinal, que puido ser publicada por primeira vez e que non foi filtrada, interpretada ou avaliada por ninguén máis. Son produto dunha investigación ou dunha actividade eminentemente creativa. Compoñen a colección básica dunha biblioteca, e poden encontrarse en formato tradicional impreso como libros e as publicación seriadas; ou en formatos especiais como as microfilmacións, os videocasetes e os discos compactos.
As fontes terciarias son guías físicas ou virtuais que conteñen información sobre as fontes secundarias. Forman parte da colección de referencia da biblioteca. Facilitan o control e o acceso a toda gama de repertorios de referencia, como as guías de obras de referencia ou a un solo tipo, como as bibliografías.
Tandaia
Tandaia é unha editorial galega en lingua castelá, pioneira na realización de sondaxes de mercado previos á publicación dos seus títulos mediante campañas de preventa. Foi fundada en 2014 polo escritor, dramaturgo e guionista coruñés Borja F. Caamaño. Con sede na Cidade da Cultura de Galicia en Santiago de Compostela, comercializa os seus títulos en España e América Latina. Cada ano outorga o Premio de Novela Tandaia e o Premio de Novela Juvenil CEPA.
Bossa nova
A bossa nova é un xénero musical de orixe brasileira que xurdiu a mediados do século XX, impulsado por un grupo de estudantes e músicos de clase media procedentes de Copacabana e Ipanema, nos barrios do Río de Xaneiro situados a rentes do litoral. En portugués vén dicir "o ritmo novo" ou "o vieiro novo". Trátase dun xénero moi popular no Brasil grazas á gravación dos temas Saudade de Bahia e Rosa Morena interpretadas por Dorival Caymmi, de Chega de Saudade interpretada por João Gilberto e composta por Antonio Carlos Jobim e Vinícius de Moraes, tres dos principais expoñentes deste xénero no Brasil.
Catalán ribagorzano
miniatura|Límites lingüísticos do ribagozano segundo Ramon Sistac miniatura|Os falares de transición ribagorzanos e a súa extensión local (segundo J. Montclús e A. Quintana en 1989)
O catalán ribagorzano (català ribagorçà) é un dialecto catalán propio das comarcas aragonesas da Ribagorza (vales dos ríos Isàvena e Noguera Ribagorzana) e da Llitera.
Características
Algunhas características do ribagorzano:
A Estrada, Trobo, Begonte
A Estrada é un lugar da parroquia de Trobo no concello lugués de Begonte na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2011 tiña 52 habitantes (27 homes e 25 mulleres).
Catalán ribagorzano
Léxico
O ribagorzano presenta palabras comúns ao resto dos dialectos pirenaicos do catalán:bres (berce), compartidas co aragonés: ababol ou babol (papoula), co gascón: auca (ganso) ou específicos: cotxo (can), amortar (apagar), tarna (anaco)
Leonor de Borbón
Traxectoria
Por ser filla do Rei de España recibe desde o seu nacemento o tratamento de Alteza Real e dignidade de Infanta de España. Ocupa o primeiro lugar na Liña de sucesión ao Trono de España e desprazou na mesma ás súas tías, a infanta Elena, a infanta Cristina e os seus respectivos fillos e fillas.
En virtude das regulas de sucesión recollidas no artigo 57 da Constitución española de 1978 é Princesa de Asturias (cos títulos anexos de Princesa de Xirona, Princesa de Viana, Duquesa de Montblanc, Condesa de Cervera e Señora de Balaguer) o día en que o seu pai ascenda ao trono, en tanto este non teña descendencia masculina; no caso de que así sexa, o irmán ou irmáns homes desprazarían a Leonor de Borbón e terían preferencia na liña de sucesión.
O 14 de xaneiro de 2006 no palacio da Zarzuela foi bautizada como Leonor de Todos los Santos polo Arcebispo de Madrid con auga do río Xordán. Os seus padriños foron os reis, Xoán Carlos I e Sofía.
As súas aparicións en público ata agora, como as da súa irmá Sofía, limítanse a tres ou catro ocasións ao ano (Inicio do curso escolar, Misa de Pascua, vacacións en Palma etc.)
A infanta Leonor asistiu por primeira vez, xunto coa súa irmá a infanta Sofía, a unha recepción oficial no Palacio Real de Madrid con motivo da vitoria da Selección de fútbol de España na Copa Mundial de Fútbol de 2010 o 12 de xullo de 2010 cos Reis, os Príncipes de Asturias e a infanta Elena.
A súa primeira aparición nun acto oficial foi o 30 de xaneiro de 2018, no Palacio de Oriente, con motivo da imposición, por parte do seu pai o rei Filipe VI, do lazo de dama da Orde do Vélaro de Ouro.
Debate sobre a sucesión ao Trono
O nacemento de Leonor avivou o debate público en España sobre a necesidade de reformar a Constitución española para eliminar a preferencia do home sobre a muller na orde para suceder no Trono, reforma que suscita a adhesión da maioría de forzas políticas e sociais e que se converte no único punto de acordo firme entre os partidos políticos á hora de emprender unha reforma eventual da Constitución.
En caso de ser reformada a Constitución neste aspecto, a Infanta podería converterse na cuarta muller que reine en España e, nese caso, prevalecería ante calquera irmán home.
Títulos e honras
O seu título completo é A súa Alteza Real, Dona Leonor de Todos os Santos de Borbón Ortiz, Princesa de Asturias, de Xirona e de Viana, Duquesa de Montblanc, Condesa de Cervera e Señora de Balaguer.
Desde o instante do seu nacemento ostentaba o tratamento de Infanta de España e desde a abdicación de Xoán Carlos I ostenta os títulos históricos dos herdeiros dos diferentes reinos hispanos:
O Piñeiro, Bacoi, Alfoz
O Piñeiro é un lugar da parroquia de Bacoi no concello lugués de Alfoz na comarca da Mariña Central. Segundo o IGE, en 2011 tiña 15 habitantes (9 homes e 6 mulleres).
Doenza conxénita
Unha doenza conxénita é aquela que se manifesta dende o nacemento, xa sexa producida por un trastorno ocorrido durante o desenvolvemento embrionario, durante o parto, ou como consecuencia dun defecto hereditario.
As exposicións a produtos químicos no medio ambiente poden prexudicar a función reprodutiva humana de moitas maneiras. Os sistemas reprodutivos masculinos e femininos son importantes sistemas de órganos, os cales son sensibles a numerosos axentes químicos e físicos. A ampla gama de resultados reprodutivos adversos inclúe unha redución na fertilidade, abortos espontáneos, baixo peso ó nacer, malformacións e deficiencias do desenvolvemento.
Relación das anomalías conxénitas co sexo
Moitos estudos atoparon que a frecuencia de aparición de certas malformacións conxénitas depende do sexo do neno.
Por exemplo, a estenose pilórica ocorre máis a miúdo en homes, mentres que a luxación conxénita de cadeira é de catro a cinco veces máis probable en mulleres. Entre os nenos cun ril, hai aproximadamente o dobre de homes, mentres que entre os nenos con tres riles hai aproximadamente 2,5 veces máis mulleres. O mesmo patrón obsérvase entre os bebés cun número excesivo de costelas, vértebras, dentes e outros órganos que nun proceso de evolución sufriron redución, entre eles hai máis mulleres. A anencefalia prodúcese con aproximadamente o dobre de frecuencia nas mulleres. A cantidade de nenos que nacen con 6 dedos é dúas veces maior que a cantidade de nenas.
Ó redor do 3% dos recentemente nados teñen unha "anomalía física importante", o que significa unha anomalía física que ten un significado cosmético ou funcional. As anomalías conxénitas físicas son a principal causa de mortalidade infantil nos Estados Unidos, e representan máis do 20% de todas as mortes infantís.
José García Morales
José García Morales, Maletas, nado en Vigo e finado no Porriño o 14 de agosto de 1945, foi un guerrilleiro antifranquista galego.
Flunitracepam
miniatura|dereita|250px|Flunitracepam. O flunitracepam (que tamén presenta entre outros os nomes comerciais de Rohypnol®, Fluscand®, Flunipam®, Ronalin® ) é unha droga da familia dos derivados da benzodiacepina. É un potente hipnótico, sedante, ansiolítico e relaxante muscular.
Manel Fuentes
Manel Fuentes Muixí, nado en Barcelona o 14 de xaneiro de 1971, é un xornalista catalán que desenvolveu a súa traxectoria profesional, esencialmente, como presentador de radio e televisión, tanto no ámbito catalán como a nivel estatal. Até finais de xullo de 2009 presentou o espazo Problemes domèstics de RAC1. Dende o mes de setembro dese mesmo ano ocupou a dirección e exerceu como presentador de El matí de Catalunya Ràdio; o 7 de xullo de 2013 anunciou a súa marcha.
Flunitracepam
Presentacións
Viña en doses de 1 mg, 2 mg e 5 mg pero, debido á súa extrema potencia e perigo, actualmente só está dispoñible en 1 mg. Cada tableta ten cuñado "Roche" dun lado, e o número 1 encerrado nun círculo indicando as doses de 1 mg.
Posoloxía e farmacoloxía
Como outras benzodiacepinas, o flunitracepam produce sedación, relaxación muscular, redución da ansiedade, prevención de convulsións. Os efectos son aproximadamente 10 veces máis potentes có diacepam. Aparecen ós 15 a 20 min despois da administración oral, e duran de catro a seis horas. Algúns efectos residuais persisten 12 h ou máis. Por vía oral absórbese o 80% de flunitracepam; en supositorios, o 50%.
Antigo Réxime
miniatura|dereita|300px|A [[Bastilla, fortaleza do rei en París usada como cárcere, era considerada como símbolo do Antigo Réxime polos seus inimigos, e a súa toma como o inicio da Revolución que levou ao Novo Réxime (1789). Os seus cascallos acabarían sendo obxecto dun comercio parecido ao que douscentos anos máis tarde tiveron os do muro de Berlín.]]
O Antigo Réxime (Ancien Régime en francés) é o termo utilizado polos revolucionarios franceses para se referir aos tempos anteriores ao inicio da Revolución francesa de 1789 (a monarquía absoluta de Luís XVI) e que pasou a denominar a organización social e política da Europa moderna, onde se fraguou a ruptura definitiva do feudalismo.
As súas principais características eran a monarquía absoluta baseada no dereito divino do rei, no cumio da pirámide social, e unha división social ríxida en tres estamentos: a aristocracia, o clero e o Terceiro Estado.
Todo isto pode aplicarse como equivalente a unha época que, practicamente, coincidiría co que se coñece como Idade Moderna.
L'Amour des trois oranges
L'Amour des trois oranges (en francés) ou en ruso Любовь к трём апельсинам (transliterado Lyubov' k tryom apel'sinam, traducible ao galego como O amor das tres laranxas) é unha ópera satírica en catro actos e un prólogo con música e libreto en ruso de Sergei Prokofiev composta en 1919. O seu libreto está baseado na obra teatral L'Amore delle tre melarance escrita por Carlo Gozzi en 1761, e baseada así mesmo no conto de fadas italiano homónimo escrito por Giambattista Basile. O libreto existe en dúas versións: unha en ruso (o orixinal) e unha en francés, traducido do ruso polo mesmo Prokofiev.
Antigo Réxime
Orixe do termo
Aínda que a súa utilización é contemporánea á Revolución, a maior responsabilidade da súa fixación no ámbito literario perténcelle a Alexis de Tocqueville, autor do ensaio l'Ancien Régime et la Révolution (O Antigo Réxime e a Revolución ). Nese texto indica precisamente que "a Revolución francesa bautizou o que abolía" (La Révolution française a baptisé ce qu'elle a aboli); Tocqueville dotou o concepto dunha confusa capacidade de oposición do Antigo Réxime fronte ao período medieval, que se fixo común na historiografía durante os séculos XIX e primeira metade do XX e que historiadores posteriores discutiron (especialmente François Furet).
Desde o punto de vista dos reaccionarios inimigos da revolución, o termo Antigo Réxime foi reivindicado cun punto de nostalxia, seguindo o tópico literario do paraíso perdido (ou o manriqueño calquera tempo pasado foi mellor). Talleyrand chegou a dicir que "os que non coñeceron o Antigo Réxime nunca poderán saber o que era a dozura do vivir" (ceux qui n'ont pas connu l'Ancien Régime ne pourront jamais savoir ce qu'était la douceur de vivre).
A aplicación do termo ás estruturas económicas e sociais atribúese a Ernest Labrousse, e foi difundido pola contemporánea Escola de Annales, con grande aceptación en España a través de hispanistas como Pierre Vilar ou Bartolomeu Bennassar. A súa utilización con este sentido, que non era usual antes, fíxose habitual polos autores do terceiro cuarto do século XX, como Antonio Domínguez Ortiz, Gonzalo Anes ou Miguel Artola, que terminaron por fixar o concepto na historiografía española. A aplicación do termo á historia das institucións españolas é moi anterior, pero parece que tamén se orixinou por influencia francesa, como é o caso da obra do hispanista do final do XIX Georges Desdevises Du Dézert, recollida por Antonio Rodríguez Vila en 1897.
L'Amour des trois oranges
Estrea
A ópera foi estreada pola Lyric Opera of Chicago o 30 de decembro de 1921 no Teatro Auditorium baixo a dirección do mesmo compositor na versión francesa (titulada L'Amour des trois oranges) que realizara xunto con Vora Janacopulos. O éxito de público foi grande, mais a crítica reprochou a ausencia de melodía. A súa primeira produción en ruso en tivo lugar en Petrogrado (actual San Petersburgo) en 1926, e dende aquela entrou no repertorio estándar de moitas compañías de ópera.
Antigo Réxime
Definición
miniatura|350px|Mapa de Europa de Herman Moll (1703). As cores utilizadas polo [[Cartografía|cartógrafo non designan entidades políticas existentes, senón máis ben o recordo das antigas divisións xeográficas de época romana (Galia, Italia, Xermania (Roma)), xunto con outras que si son efectivas (Imperios Turco e Ruso, Confederación Helvética, Reinos de Portugal, Suecia ou Polonia).]] Usando o vocabulario do materialismo histórico, o Antigo Réxime definiríase como unha formación económico social, é dicir, a combinación peculiar de modos de produción e relacións sociais para un ámbito espazo-temporal máis ou menos amplo, que constrúe a súa adecuada superestrutura política e que se xustifica pola súa correspondente ideoloxía. Para a súa localización en tempo e espazo pódense restrinxir a tres os requisitos que un "aspirante" debía cumprir para alcanzar tal denominación.
L'Amour des trois oranges
Estrea
Unha suite sinfónica, que contiña algunhas das mellores partes da ópera, conseguiu así e todo conquistar rapidamente as salas de concertos de todo o mundo. Só un cuarto de século máis tarde, e co crecente prestixio do compositor, os teatros de ópera recoñeceron o valor desta obra extraordinaria. É a ópera máis representada de Prokofiev, e aínda o sería máis de non ser pola súa complexidade e o gran número de personaxes que interveñen.
Antigo Réxime
Extensión
miniatura|350px|Recreación moderna que presenta as efectivas divisións políticas despois do [[Tratado de Westfalia (1648), que pecha a guerra dos Trinta Anos cun novo equilibrio europeo sobre o nacente concepto de relacións internacionais en pé de igualdade.]] O concepto de Antigo Réxime pode aplicarse con propiedade aos reinos da Europa occidental que tenden a definirse como estados-nación desde final da Idade Media. O primeiro exemplo foi, sen dúbida, Portugal. No final do século XV só podemos engadir Francia, Inglaterra e a Monarquía Hispánica. Inglaterra superará o concepto ao longo dos séculos XVI e XVII. Os demais, durante a crise do Antigo Réxime (1751-1848). Para o resto de Europa o concepto é de uso problemático (ver apartado outros países europeos neste mesmo artigo). Para o resto do mundo, unicamente América, durante o período que foi colonizada polas potencias europeas, podería (forzando moito o concepto) considerarse en algo semellante ao modelo vixente nas súas metrópoles. A Independencia americana coincide co final do Antigo Réxime; de feito, contribúe decisivamente a el. Os outros continentes son colonizados posteriormente, xa na época industrial ou Novo Réxime. O caso do Xapón representa unha formación económica social que, dalgún xeito, mostra semellanzas coas occidentais, polo que algúns autores lle aplicaron o concepto de feudalismo ou o de monarquía absoluta (non tanto o Antigo Réxime), e sería esa similitude (fronte á diferenza da China, un imperio hidráulico) xunto coa non submisión colonial, o que explicaría a posibilidade do seu acceso acelerado á modernidade na Era Meiji.Entre outros, Perry Anderson e Kohachiro Takahasi trataron o tema durante os debates historiográficos entre historiadores materialistas de mediados do século XX.
A duración temporal do Antigo Réxime coincidiría co que chamamos Idade Moderna: do século XV ao XVIII. Isto é válido tanto para Francia (desde o fin da guerra dos Cen Anos ata a Revolución francesa) como para España (de 1492 a 1808). No entanto, algún autor, como Arno Mayer, argumenta a persistencia de trazos propios do Antigo Réxime na Europa de final do século XIX e ata a primeira guerra mundial.
O modelo francés
miniatura|250px|A reconciliación de Henrique III e Henrique de Navarra, por [[Peter Paul Rubens|Rubens (1628). Un episodio da guerra dos tres Henriques, que terminou gañando o de Navarra, futuro Henrique IV de Francia.]] O Antigo Réxime tomado como modelo desenvolveuse en Francia ao emerxer a monarquía francesa da dinastía Valois do seu enfrontamento con Inglaterra na guerra dos Cen Anos, marxinando a rival casa de Borgoña e sometendo a maior parte dos "estados nobiliarios" máis ou menos turbulentos (Normandía, Provenza...). A volta da sede pontificia de Avignon a Roma tras a resolución do Cisma de Occidente supuxo unha diminución do control que chegara a alcanzar a monarquía francesa sobre a Igrexa, e Italia pasará a ser o principal taboleiro de xogo na disputa da hexemonía europea. Nese contexto Luís XI sería un bo exemplo de rei autoritario para o século XV. Francisco I, na primeira metade do XVI, non conseguiu prevalecer sobre o seu inimigo Carlos V, nin nas guerras europeas nin na expansión colonial, pero conseguiu asentar un poder interior indiscutible. O turbulento período que levará os seus sucesores ás guerras de relixión da segunda metade do século XVI terminará co breve pero decisivo reinado de Henrique IV que inaugura a dinastía dos Borbón. No reinado de Luís XIII e a minoría de idade de Luís XIV, validos como Richelieu e Mazzarino irán habilmente concentrando o poder real no medio dunha complicada conxuntura europea e interior (Guerra dos Trinta Anos e Fronda). Non se alcanzará acabar con este modelo ata a monarquía absoluta de Luís XIV, que puido facerse chamar o rei Sol.
Identificado, polo menos en teoría, o interese do Estado, o do Pobo e o do Rei, avánzase na construción dun mercado de dimensións nacionais, co apoio dun imperio colonial (que sofre grandes altibaixos ao albur das continuas guerras); modernízase a administración e os impostos (a gabela, a tallación) todo o que os privilexios estamentais ou territoriais permiten; conséguese a imposición do catolicismo (revogación do Edicto de Nantes) e o control da Igrexa (galicanismo); ou se prestixia o francés como a lingua común (e a culta de Europa, en substitución do latín) e o vehículo dunha puxante cultura (Molière, Racine, Corneille) que destrona ao Século de Ouro español, institucionalizada na Académie Française.
No entanto, a acumulación de contradicións entre a pechada sociedade estamental e a puxanza da burguesía levou á Revolución Francesa de 1789, que foi modelo das demais revolucións burguesas que transformaron os sistemas políticos europeos en monarquías constitucionais ao longo do século XIX ou repúblicas no horizonte da primeira guerra mundial.
Unión Deportiva Socuéllamos
O Unión Deportiva Socuéllamos é un club de fútbol español do concello de Socuéllamos, en Castela-A Mancha. Foi fundado en 1924 e compite no grupo 2 da Segunda División B. O seu campo é o Estadio Paquito Giménez, con capacidade para 3.000 espectadores.
Antigo Réxime
O caso español
miniatura|dereita|250px|O esmoleiro, de [[Bartolomé Esteban Murillo|Murillo. A cómoda posición da Monarquía Católica da España do Antigo Réxime, recibindo inmensas rendas de América que gasta nas guerras de Europa e nos luxos da corte, lonxe de buscar a modernización e o cambio social, valora a pobreza pola súa positiva dimensión teolóxica.]] O papel dos Reis Católicos foi decisivo. Os Habsburgo e os Borbóns van prolongando con variacións un sistema político entre a monarquía autoritaria e a monarquía absoluta, que se sustenta nun sistema económico e social ancorado no predominio dos estamentos privilexiados (nobreza e clero) e unhas cidades parasitarias da renda feudal e do Imperio ultramarino que non albergaban unha burguesía similar á francesa.
O éxito é indubidable, e avantaxou ao da monarquía francesa durante o século XVI: conséguese un conxunto territorial sen comparación (Filipe II puido dicir "nos meus dominios non se pon o sol") que, aínda que pouco cohesionado, pode ser eficazmente gobernado desde un centro localizable en Castela tras a Guerra das Comunidades (1521) e a elección de Madrid como capital política (1561); de Castela drénanse unha fabulosa cantidade de recursos impositivos (alcabalas, regalías, servizos dunhas Cortes comprensivas, Quinto real das remesas metálicas americanas) que se gastan na política europea que identifica os intereses da Monarquía Católica cos da causa do catolicismo. O éxito queda confirmado pola propia Lenda negra, explicada tanto pola realidade do cruel dominio sobre América (da que os propios colonizadores foron conscientes: polémica dos naturais), a represión da disidencia (á que se forzaba á asimilación, a expulsión ou a fogueira: conversos, mouriscos; ou as máis minoritarias condutas consideradas "contranaturais", a bruxaría e os mínimos focos de protestantes) e a impotencia dos seus inimigos, resignados a combater con propaganda antiespañola á potencia hexemónica (o paralelismo co antiamericanismo do século XX é claro). O control interior queda garantido por unha crecente burocracia (réxime polisinodial dos Consellos) que se implanta territorialmente a través dos vicerreis, (nos reinos) e os corrixidores (nas cidades). O control dos estamentos privilexiados lógrase pola submisión do clero (padroado rexio, reformas de Cisneros) e a nobreza, afeita a pór e quitar reis nas guerras civís castelás da Baixa Idade Media, das que a Guerra das Comunidades son o último episodio; o rei convértese en Gran Maestre das Ordes Militares (desde Fernando o Católico), implica á aristocracia na súa política de nomeamentos (institución da grandeza de España con Carlos V), e deixa claro que, en troco de exercer sen inxerencias, o poder político garántelles o poder social e económico (institución do morgado, leis de Toro). Os esmoucamentos de torreóns (que sofre ata Gonzalo Fernández de Córdoba, o Gran Capitán ao que se pediron as famosas contas da súa xestión en Italia) son unha clara mensaxe simbólica. Os postos burocráticos son unha boa bandeirola de enganche para a baixa nobreza e a burguesía. Na falta dunha policía digna de tal nome (a Santa Irmandade non pasou de ser un corpo militar), dispúñase da rede informativa e represiva da Inquisición (de cuxa submisión ao poder real é proba a súa utilización nalgún destacado caso, como o de Antonio Pérez).
O fracaso quedou claro coa decadencia. O brillo cultural do Século de Ouro non ocultaba que a economía, estimulada pola Revolución dos prezos do século XVI entra en declive no XVII, século de crise xeral que empuxará ao despoboamento en particular á Europa do Sur, moito máis a España, e máis aínda ao ata entón centro decisivo castelán. As solucións políticas (desorde monetaria, reformas fiscais repetitivas) non conseguiron máis que agravar a situación, e os intentos máis vigorosos de centralización (Unión de Armas do Conde-Duque de Olivares) precipitaron a crise de 1640.
O cambio de dinastía de 1700 (Filipe V de Borbón) produciu o encanamento do sistema cara a un absolutismo con características similares ao francés, que produce intentos benintencionados pero sempre errados: a racionalización fiscal como o Catastro de Ensenada, reformas ilustradas como as do Marqués de Esquilache (expulsado do poder polo Motín que leva o seu nome tras unha liberalización do prezo do trigo, ata entón sometido a taxa) ou o expediente da lei Agraria, eternamente tramitado, que pretendía resolver o fame de terra dos campesiños. A revolución francesa truncou as expectativas do reformismo.
O Antigo Réxime perdura brevemente no século XIX ata a Guerra da Independencia Española, cando, ao promulgarse a Constitución de 1812 en Cádiz abriuse o proceso de constitucionalismo. Por outra banda, o termo Antigo Réxime tivo o mesmo significado que en Francia, a pesar de que o final de devandito réxime non foi tan drástico como o francés. Após os anos de ocupación francesa e a derrota de Napoleón na Guerra da Independencia Española, produciuse a restauración absolutista, o que provocou a involución da política española ao Antigo Réxime durante a maior parte do reinado de Fernando VII. A súa sombra continuou presente durante o segundo terzo do XIX coas Guerras Carlistas, a pesar da sucesión de textos constitucionais, a chegada de liberais máis ou menos moderados ao goberno, case sempre tras pronunciamentos militares e de iniciarse unha modesta industrialización. A revolución de 1868 co derrocamento da Raíña Isabel II non pechou definitivamente a tentación involucionista, pero xa nun contexto completamente diferente: a Restauración de Afonso XII ou as Ditaduras de Miguel Primo de Rivera ou Franco, por moito que recuperase esta última a nostalxia do Imperio, teñen outra definición.
O caso de Galicia
O historiador Francisco Carballo fala de catro fases económicas en Galicia durante o Antigo Réxime:
Esta universidade, dotada dun número reducido de cátedras durante o reinado de Filipe II, vai gañando novas cátedras co tempo e no XVIII ten Artes, Teoloxía, Canons, Medicina, Leis, Anatomía e Matemáticas. A lingua das aulas universitarias era o latín, despois sumáselle tamén o castelán, mais sen acceder o galego. A dita Universidade dependía do Arcebispo e do Cabido, até secularizarse no XVIII. O certo foi que os xesuítas buscaban unha universidade propia en Monterrei e Monforte (non o conseguindo), e algo similar facían os monxes nalgúns mosteiros e os mendicantes dominicos, e sucedeu que houbo máis intelectuais dos centros monásticos e conventuais que da propia Universidade durante o Antigo Réxime.
A incorporación de novos cultivos vidos de América, o millo contra 1630, e máis serodiamente a pataca (tubérculo que se estenderá por toda Galicia a partir de 1770 en substitución das castañas, que antes se comían diariamente), produce unha fonda transformación agrícola, debido a que estes cultivos se adaptaron moi ben e melloraron a alimentación da poboación. Consecuencia directa será unha explosión demográfica precoz. A poboación galega duplicouse entre mediados do século XVI e a metade do século XVIII. O modelo demográfico galego resulta ser enormemente orixinal, con permanencia no tempo das fases alcistas. Deste xeito, a mediados do século XVIII Galicia terá 44 habitantes por quilómetro cadrado fronte aos 18 de Castela.
Outros países europeos
Como mostraba o mapa do comezo, a situación espacial de Europa era dunha extraordinaria complexidade, que non eliminaron nin os tratados de Westfalia (Münster e Osnabrück, 1648), nin os posteriores de Utrecht e Rastadt (1714). O que si produciron foi unha clara modernización das relacións internacionais, nun sentido pragmático que esquecía as fantasías medievais (herdanza do Dominium mundi) e o fundamentalismo relixioso aínda vixentes no século XVI. En 1648 os Habsburgo de Madrid resígnanse á independencia das Provincias Unidas e recoñecerán pouco despois a de Portugal, pero continúan controlando debilmente Italia e Flandres, ademais dun inmenso imperio americano cuxa xestión é cada vez máis problemática. Polonia expándese ao leste e sur. A ameazadora proximidade do imperio turco continuará ata o cerco de Viena de 1683. As monarquías escandinavas continúan dominando o Báltico, aínda que abandonarán os asuntos centroeuropeos aos esnaquizados principados alemáns, principais vítimas da Crise do século XVII, entre cuxas ruínas destaca o nacente reino de Prusia; xa libres de calquera inxerencia do Emperador (Habsburgo de Viena) que concentrará o seu interese nos seus estados patrimoniais de Austria. Francia, cun Luís XIV en minoría de idade que segue a guerra contra España ao mesmo tempo que sae dos seus problemas internos da Fronda, controla temporalmente Cataluña ata o tratado dos Pireneos, que a dividirá. Inglaterra, mergullada na guerra civil, parece un pigmeo territorial que nin sequera controla Escocia ou Irlanda (teoricamente comparten a persoa do mesmo rei, e debátense na simultánea guerra dos tres reinos); pero será o xigante do futuro, ao saírse do modelo do Antigo Réxime.
Para a maior parte da Idade Moderna en Inglaterra ou Holanda o termo Antigo Réxime non é aplicable dado que desde o século XVI ou XVII están no Novo Réxime económica, social e politicamente (ata tal punto non ve descontinuidade coa Idade Contemporánea, que a historiografía anglosaxoa chama Modern History ao período desde a Idade Media ata o presente).
En canto a como encaixar cada unha das pezas do resto deste crebacabezas europeo no concepto Antigo Réxime, xa se advertía ao comezo que, exceptuando Francia, Portugal e España, para o resto de Europa o termo é pouco significativo: na dividida Italia pódese identificar co dominio dos Habsburgo (desde a batalla de Pavía ata a Unificación). En Centroeuropa, a descomposición do Sacro Imperio, o ascenso dos Habsburgo, a Reforma protestante, a guerra dos Trinta Anos, e o xurdimento de Prusia foron debuxando e esvaecendo un panorama que non se aclarou ata a unificación Alemá, xa na Idade Contemporánea e con distintos criterios. Os países escandinavos desenvolveron monarquías nacionais desde a Idade Media, aínda que a definición da súa personalidade definitiva non chegou ata o século XX. A súa evolución económica e social foi de certo xeito similar á de Europa Occidental, intervindo nos procesos intelectuais clave (Renacemento, Reforma, Ilustración) e implicándose nos conflitos europeos, especialmente na guerra dos Trinta Anos en que foron decisivos. Polonia, non presenciará a formación da monarquía forte que intentou a dinastía Jogalia, senón unha república nobiliaria (que xogou ata a política de Europa Occidental coa elección dun rei Valois). Nos Balcáns o dominio turco (desde a toma de Constantinopla ata as guerras balcánicas de final do XIX) e en Rusia a época tsarista (de Iván o Terrible ata a Revolución Rusa de 1917) cobren a dimensión temporal, pero non a caracterización proposta: son vastos imperios que non poden medirse cos criterios da dinámica económica, social ou política do Antigo Réxime de Europa Occidental.
Características
miniatura|250px|[[Pieter Brueghel o Novo: O censo de Belén ou O pagamento do décimo (1566), un tema relixioso camuflado nunha escena costumista, ambientada no cru inverno do norte de Europa.]] miniatura|250px|[[Pieter Brueghel o Vello, pai do anterior, píntanos como Os segadores, no verán, confíanse aos ritmos anuais que repiten procesos de longa duración. A vida humana sométese a eles coa mesma fatalidade que ao pagamento dos impostos.]]
Economía e demografía
A propiedade da terra, principal factor de produción, estaba sometida a vinculacións que incluían os morgados en poder da nobreza, as mans mortas en poder do clero e as terras comunais dos concellos. A natureza compartida deste tipo de propiedade, cun propósito de permanencia no tempo, facía que non se podía dispor libremente dela, co que a existencia dun mercado libre de terras era imposible.
O mesmo podería dicirse do mercado libre para os outros dous factores de produción: nin capital (sospeitoso de representar unha forma de riqueza non compatible co modo de vida nobre ou clerical, e aínda lonxe da acumulación necesaria para unha revolución industrial) nin traballo (impropio dos privilexiados, e considerado como unha maldición bíblica) véndense libremente no mercado como mercadorías suxeitas ao libre xogo da oferta e demanda.
miniatura|250px|A Casa do Peso de [[Medina del Campo onde se gardaban os pesos e medidas oficiais para garantir os intercambios comerciais nas súas famosas feiras.]]
O comercio estaba controlado polos gremios e as asociacións gremiais, que controlaban a calidade e cantidade de produción que se realizaba todo o tempo. A aspiración a controlar a vida económica pretendía que só aqueles que pertencesen a un gremio ou tivesen autorización real podían dedicarse á fabricación e distribución de produtos, desde o máis rico dos obrigados do abasto ao máis miserable carniceiro. A misión de controlar a fidelidade do comercio era unha responsabilidade da autoridade desde tempos antigos (a mensa ponderaria do foro romano). No Antigo Réxime español dependía de institucións como o Repeso ou o Fiel Almotacén, controladas polos concellos (ou a Sala de Alcaldes na corte), que vixiaban a correcta aplicación das medidas nos intercambios, sobre todo os do comercio alimentario, o máis sensible para a paz pública. A dispersión metrolóxica (non coincidían as medidas de cada localidade) intentouse remediar co prestixio dalgunhas medidas locais, como a vara de Burgos, pero foi preciso agardar ao final do Antigo Réxime, cos traballos científicos de conformación do Sistema Métrico Decimal. Considerábase idóneo o acceso cos menores intermediarios posibles do produtor ao consumidor, e a revenda e todo tipo de especulación co prezo intentaba prohibirse, ata con sancións relixiosas (pecado-delito de usura) o cal non quere dicir que se conseguise sempre, como demostra a práctica da vida cotiá no mercado. Semellante pretensión non se irá materializando con eficacia ata a conformación do estado burgués liberal do Novo Réxime, como explica Michel Foucault. A apertura do mundo aos europeos coa Era dos descubrimentos trae como consecuencia a primeira economía-mundo. As compañías privilexiadas tomaban o control monopolístico de rutas e produtos (o cacao de Caracas primeiro para os Fugger, e logo para a Compañía Guipuscoana; o abastecemento de Madrid para os Cinco Gremios Maiores de Madrid...). As primeiras e máis eficaces foron as holandesas (WIC (West-Indische Compagnie) e VOC (Verenigde Oostindische Compagnie)), seguidas polas inglesas (Compañía Británica das Indias Orientais e Merchants Adventurers, que se basea nunha guilda anterior). Ambas as nacións (a través da bolsa de Ámsterdan e a de Londres) encabezan o nacente capitalismo comercial tras o saqueo de Antwerpen, que ata entón era a encargada de drenar cara ao norte de Europa os recursos americanos extraídos a través da monopolística Casa de Contratación de Sevilla ou o porto de Lisboa.
miniatura|250px|Barrière Saint-Martin, proxecto do visionario arquitecto [[Claude Nicolas Ledoux (1788). As aduanas interiores, os dereitos de pontados, rexistros e portados, como este, que controlaría o acceso dos produtos a París en vésperas da Revolución Francesa, eran características do Antigo Réxime.]]
A industria estaba entorpecida con excesivas regulamentacións e impostos. Existían aduanas internas; os pesos e medidas variaban segundo as rexións; algúns artigos, en especial os cereais (verdadeira base da pobre alimentación da maior parte da poboación), eran sometidos a unha obsesiva política de proteccionismo paternalista, co que ou ben debían consumirse no lugar de produción, ou ben estaban sometidos a taxa, ou de calquera modo facían imposible a seguridade da subministración; para outros aplicabanse dereitos de aduana (non só exteriores senón interiores aos estados) que en moitos casos anulaban o intercambio.
Non existe, polo tanto, liberdade económica nin competencia, xa que todo estaba controlado ora polos gremios, polas Corporacións ou polo propio Estado que, por veces, funcionaba como axente económico el mesmo: reais manufacturas como as de armamento (a Real Fábrica de Artillería da Cavada), ou de bens suntuarios (a Real Fábrica de Tapices, de Porcelana do Bo Retiro, de Cristal da Granxa) e as regalías ou os estancos de sal, tabaco (a Real Fábrica de Tabacos de Sevilla e a de Madrid), augardente e naipes. O mercantilismo nas súas variadas formas, metalismo, bullonismo, colbertismo, é a doutrina económica que xustifica a política económica dominante: o proteccionismo. Na maior parte das ocasións, consegue o contrario do que pretende. Nin o poder nin os teóricos da época dispón de instrumentos fiables de análise económica, e tampouco comprenden o funcionamento do sistema económico (que non é nin o do inexistente mercado libre nin o da autarquía aldeá medieval). Fisiocracia e libre comercio ou liberalismo económico aparecen no século XVIII como propostas alternativas que van abríndose camiño nunha conxuntura de transformación do sistema.
Sociedade
miniatura|Frei Martín de Biscaia repartindo pan aos pobres, de [[Francisco de Zurbarán (1639), Mosteiro de Guadalupe. A sopa boba dos conventos xustificaba socialmente tanto a estes como a forma de vida de pícaros e esmoleiros. Ningún deses grupos tería cabida nunha sociedade que respondese ao criterio burgués da ética do traballo.]] Outra das características principais do Antigo Réxime é a organización da sociedade en tres estamentos definidos desde o nacemento: dous estamentos privilexiados: nobreza (laica) e o clero (que na súa parte alta correspondía aos fillos segundoxénitos das familias nobres) estaban por encima do resto das persoas: o Terceiro Estado ou o Común (os campesiños, inmensa maioría da poboación, e os burgueses, comerciantes ou artesáns). Os dereitos das persoas non eran igualitarios, senón que, legalmente, os nobres laicos e eclesiásticos tiñan unha serie de privilexios que non tiñan os peiteiros. Aínda que os estamentos son pechados, non son impermeables, e é posible o paso dun non privilexiado a unha situación de privilexio, por ennobrecemento ou pola entrada no clero.
O papel que a exclaustración das ordes relixiosas, coa consecuente desamortización e o fin do celibato do clero secular, tivo na Reforma protestante é unha das cuestións que fixo afastarse do Antigo Réxime aos países que optaron por ela. Son os países católicos do suroeste de Europa (e Polonia) os que presencian o triunfo da Contrarreforma, que significa en termos sociais o triunfo da sociedade estamental: a configuración piramidal do clero, os tres votos do clero regular, o celibato do clero secular, a xustificación da presenza económica das institucións relixiosas (chegouse a dicir, desde a postura liberal-burguesa, que a Igrexa, cos décimos e as mans mortas creaba a pobreza que xustificaba a súa existencia) e a súa presenza a todos os niveis da vida, pública e privada.
A interpretación historiográfica da natureza da sociedade estamental deu orixe a un notable debate entre os que, próximos ao materialismo histórico (escola de Annales, ou de Past and Present), utilizan o concepto de clase, e os que, desde unha posición institucionalista (e tamén próxima ao funcionalismo sociolóxico e antropolóxico das perspectivas emic fronte ás perspectivas etic), prefiren falar dunha sociedade de ordes. Así, Roland Mousnier identifica a honra, o status e o prestixio como marcadores sociais máis significativos que a riqueza. Segundo esta perspectiva, a sociedade dividíase verticalmente segundo os rangos sociais (relacións de patronaxe ou clientelismo entre patrón e cliente: maîtres-fidèles), e non horizontalmente segundo as clases.
En particular, as elites da sociedade do Antigo Réxime poden entenderse como unha clase privilexiada formada por unha nobreza e un clero identificados nos seus intereses económicos e interpenetrados polas estratexias de vinculación familiar de terras e cargos na Igrexa, a burocracia, o exército e a corte (segundo a interpretación materialista); ou ben un conxunto non homoxéneo de ordes como a nobreza de espada e a nobreza de toga (noblesse d'épée e noblesse de roube) máis diferentes entre si que co campesiñado ou a burguesía (segundo a interpretación institucionalista ou funcionalista).
O papel da burguesía foi tamén obxecto de profundas controversias, pois se nalgúns casos e períodos parece ser o apoio principal dos monarcas para aumentar o seu poder, nunha alianza mutuamente benéfica para a formación dun mercado nacional e en detrimento das feudais: nobreza e clero; noutros parece que a monarquía non é senón a superestrutura que exerce o poder en beneficio das tradicionais clases dominantes, e os burgueses elevados* só esperan a oportunidade para "traizoar" á súa clase e ennobrecerse, abandonando os oficios viles e mecánicos polas profesións e artes liberais, cando non dar o paso definitivo da compra de terras, o matrimonio desigual con nobres empobrecidos e o definitivo ennobrecemento, moitas veces por simple compra ante uns reis sempre faltos de diñeiro. Sexa por esa razón, sexa por cuestións económicas, como a ruína da industria castelá, incapaz de aproveitar a oportunidade do mercado americano que si beneficia ao norte de Europa, a debilidade ou fortaleza da burguesía marca a diferenza entre uns casos nacionais e outros.
miniatura|Temeridade de [[Martincho na praza de Zaragoza, gravado da serie Tauromaquia de Goya (1815).]]
O mesmo podería dicirse do campesiñado: liberado da servidume en Europa Occidental desde a Baixa Idade Media (mentres que en Europa Oriental caía nela) pode atopar no Antigo Réxime unha oportunidade de participar do excedente produtivo cos señores que haberían de extraelo totalmente mediante coerción extraeconómica, segundo predí o modelo marxista. Ata que punto é posible ou non isto determinará a posibilidade de que xurda a figura do labrego rico (o orgulloso Pedro Crespo d´O Alcalde de Zalamea de Calderón de la Barca ou Camacho o rico do Don Quixote da Mancha de Cervantes) que poida comezar unha acumulación primaria de capital no campo. En todo caso, a famosa resposta do "vilán" Pedro Crespo ao "linaxudo" don Lope:
recórdanos, polo provocadora, que os campesiños non podían aspirar á mesma clase de honra que os nobres: non é para estes a honradez burguesa de ser fiable nos negocios, senón a opinión ou fama que ninguén puidese cuestionar da continuidade do sangue, garantida pola castidade das mulleres da familia (e que o propio Calderón encargouse de codificar en dramóns como A secreto agravio, secreta vinganza). Bastaba ser fillo de algo (fidalgo), provir dunha esclarecida estirpe, se é posible vir de godos. Polo menos os campesiños, sobre todo na metade norte da Península Ibérica (dalgún modo parecido aos ingleses libres de nacemento, que non teñen equivalente no campesiñado francés) participaban orgullosos na categoría de cristián vello, que lles puña imaxinariamente a maior altura que moitos nobres aos que o Tizón da nobreza infamaba por ter ascendencia cristiá nova. Mentres que o abismo social que separaba a orgullosa nobreza francesa dos humildes plebeos era considerado algo natural, e garantía da distinción das elites (aínda que creou tamén un enorme resentimento que explica a violencia revolucionaria), era un lugar común no século XVIII que os viaxeiros estranxeiros se asombrasen da ousadía da plebe británica, que parecía ter dereito a de berrar e empurrar a calquera, sen reparar en rangos, cando se cruzaba con el pola rúa. En España, o casticismo da aristocracia, que imitaba a vestimenta e a cultura popular dos simpáticos (por exemplo, a tauromaquia), non era un síntoma de igualdade, senón unha arma de loita social e ideolóxica contra os modernizadores afrancesados. A pesar da oposición da maior parte dos ilustrados, o público taurino é unha mostra interclasista que goza dunha politicamente inofensiva capacidade de decisión democrática no premio ao toureiro, e da posibilidade de identificación co encumbramento* individual dun personaxe proveniente das baixas capas sociais, como posteriormente ocorrerá co deporte. A función social é clara, e non nova: o entretemento amortece os conflitos (o Panem et circensis romano, expresión parafraseada na expresión galega Pan e Circo) e proporciona cohesión social e identidade. Posteriormente, cando o adxectivo perdera a súa carga revolucionaria, cuñouse o termo Festa Nacional para se referir aos touros.
Sistema político
miniatura|300px|As distintas partes do territorio francés, máis compacto que a Monarquía Católica pero igualmente difuso en cuestións de soberanía. miniatura|300px|O Imperio europeo de [[Carlos I de España|Carlos V foi a máxima expresión tanto de acumulación de poder como de diseminación territorial. En distintas cores, a herdanza da súa avoa materna, Isabel a Católica (azul), do seu avó materno, Fernando o Católico (laranxa), da súa avoa paterna, María de Borgoña (morado), e do seu avó paterno Maximiliano de Habsburgo (verde). O territorio de Milán non é herdado, senón conquistado en disputa con Francia, aínda que teoricamente tributario do Sacro Imperio, que obtivo por elección. Non se debe esquecer os territorios extraeuropeos que están en proceso de descubrimento e conquista.]]