cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Unha desolación
Unha desolación (en Une désolation) é unha novela de Yasmina Reza que foi orixinalmente publicada en 1999.
Foi traducido ó galego por Xavier Senín e foi publicado pola Editorial Hugin e Munin no ano 2016.
Tawhaki Vallis
Tawhaki Vallis é un val pouco profundo na superficie da lúa de Xúpiter, Ío. Está situado no hemisferio principal da lúa, nas planicies ecuatoriais da parte occidental de Media Regio, nas coordenadas 0,5° N 72,8° O. O val ten uns 190 km de longo, entre 0,5 e 6 km de ancho, e de 40 a 60 metros de profundidade. Debido á pouca profundidade, o escaso brillo e variacións de cor asociadas ó val, Tawhaki Vallis foi visto unha soa vez, nunha imaxe de gran resolución espacial, tomada pola sonda Galileo durante o encontro con Ío do 26 de novembro de 1999. A parte final do val, tanto no norte coma no sur, aparece cortada na imaxe, a causa do terminador solar, polo cal Tawhaki podería ser máis longo do que se estimou. O val recibiu o seu nome oficial, Tawhaki Vallis, no ano 2006, varios anos despois de que a Unión Astronómica Internacional lle dese nome a unha patera próximo, chamado Tawhaki Patera, recibindo pois este nome pola proximidade a esta patera; Tāwhaki é o deus do lóstrego na mitoloxía maorí.
Características
A análise da topografía de Tawhaki Vallis amosa que é coma unha canle de lava, erosionando a planicie de Media Regio a través da erosión termal. A canle ten forma de trenza, con illas no medio. Os cambios de anchura desta canle veñen dados polas diferenzas na topografía ou nas propiedades do substrato que forman as chairas. Xa que o chan da canle é máis baixo cás chairas que a rodean, a lava no pasado puido fluír a través dela, escavándoa a través da erosión termal, de xeito máis nítido do que o faría a lava nun estado pouco fluído ou lava fría. A teoría indica que Tawhaki Vallis é máis unha canle de lava fluída, o que corrobora a ausencia de diques nas súas dúas ribeiras. Isto significaría que a lava que fluíu pola canle tivo que ser parcialmente refrixerada ó longo dos seus case 200 km. Pero que o chan da canle sexa plano e a ausencia de cadeas de pequenos cráteres podería indicar a posibilidade de que Tawhaki Vallis sexa un tubo de lava colapsado, coma o Hadley Rille na Lúa. Dependendo da composición da lava e do substrato, Tawhaki Vallis puido formarse nun espazo de tempo de 400 a 600 días (para lava ultramáfica fluíndo sobre planicies ultramáficas), de 10 a 60 días (para lavas sulfurosas sobre chairas sulfurosas), ou dalgunhas horas a días se a lava a altas temperaturas fluíse sobre un substrato cun punto de fusión moito máis baixo, coma lava ultramáfica correndo sobre planicies compostas principalmente por sulfuros. Considerando que se precisa mante-la lava líquida tempo dabondo para que percorra estas grandes distancias e tendo en conta a duración típica dunha erupción que puidese xerar unha canle coma esta, a última posibilidade (lava a altas temperaturas fluíndo sobre un substrato cun punto de fusión moito máis baixo) é considerada a hipótese máis probable.
Observáronse canles coma Tawhaki Vallis preto de Zamama e Emakong Patera. Estas canles están claramente asociadas cos seus respectivos volcáns, pero baseándose nas imaxes dispoñibles, non se pode afirmar que unha erupción en Tawhaki Patera fose a responsable da formación de Tawhaki Vallis.
MHC de clase I
miniatura|Reprtesentación esquemática da MHC de clase I. As proteínas do MHC de clase I (do inglés major histocompatibility complex) tamén chamadas CMH de clase I (de complexo maior de histocompatibilidade) son unha das dúas grandes clases de moléculas do complexo maior de histocompatibilidade (as outras son as da clase II) que se encontran na superficie de case todas as células nucleadas do corpo dos vertebrados e nas plaquetas, pero non nos eritrocitos. Interveñen na activación do sistema inmunitario facendo a presentación do antíxeno aos linfocitos T citotóxicos. Como son características das células nucleadas son inexistentes ou escasas nas células que perderon o núcleo durante a maduración, como os glóbulos vermellos, ou nas que se orixinan como fragmentos de células, como as plaquetas, e a presenza dos antíxenos MHC de clase I nestas células anucleadas crese que se debe á actividade xenética das súas células precursoras nucleadas. A función das proteínas do MHC de clase I é expoñer na superficie celular fragmentos de proteínas procesadas no interior da célula (propias ou alleas) para que sexan recoñecidos polos linfocitos T, fenómeno chamado presentación do antíxeno. As células en estado normal son ignoradas polos linfocitos, pero as que conteñen proteínas alleas son atacadas polo sistema inmunitario, ao seren estas presentadas na superficie unidas ás moléculas do MHC de clase I. Como as moléculas do MHC de clase I presentan péptidos derivados de proteínas que estaban no citosol, a ruta da presentación das MHC de clase I denomínase con frecuencia ruta citosólica ou ruta endóxena.
Función
As moléculas do MHC I únense a péptidos xerados principalmente durante a degradación de proteínas citosólicas feita polo proteasoma. O complexoe MHC I:péptido insírese despois na membrana plasmática da célula. O péptido está unido á parte extracelular das moléculas do MHC de clase I, e a función do MHC de clase I é expoñer na superficie as proteínas de orixe intracelular e "presentalas" aos linfocitos T citotóxicos. Porén, as proteínas do MHC de clase I tamén teñen a capacidade de presentar péptidos xerados a partir de proteínas exóxenas, nun proceso chamado presentación cruzada.
Unha célula normal expón péptidos procedentes da degradación das proteínas normais celulares unidos ás moléculas MHC de clase I, pero estas non activan aos linfocitos T citotóxicos debido aos mecanismos de tolerancia inmunolóxica centrais e periféricos. Cando unha célula expresa proteínas alleas, como pode ser despois dunha infección viral, unha fracción dos MHC de clase I expón estes péptidos na superficie celular, e os linfocitos T citotóxicos recoñecerán e matarán á célula que llelos presente.
Alternativamente, as propias moléculas do MHC de clase I poden servir como un ligando inhibitorio para as células asasinas naturais (NK). A redución dos niveis normais de MHC de clase I na superficie celular, o cal é un mecanismo utilizado por algúns virus durante a evasión inmune ou por certos tumores, activa a actividade asasina das células NK.
Estrutura
As moléculas do MHC de clase I constan de dúas cadeas de polipéptidos, chamadas α e β2-microglobulina (b2m). As dúas cadeas están unidas non covalentemente por interacción entre a b2m e o dominio α3. Só a cadea α é polimórfica e está codificada por un xene do sistema HLA, mentres que a pequena subunidade b2m non é polimórfica e está codificada por outro xene completamente distinto. A cadea α consta de tres dominios, cunha ponte disulfuro en cada un. O dominio α3 abrangue todo o grosor da membrana e asoma ao exterior, onde interacciona co correceptor CD8 das células T; este dominio ten o extremo C-terminal da proteína dentro da célula. Os dominios α1 e α2 están pregados de modo que forman un suco onde se unen os péptidos que van ser presentados. As moléculas do MHC de clase I únense a péptidos que teñen unha lonxitude de 8-10 aminoácidos. A cadea α é unha glicoproteína, xa que leva un carbohidrato unido ao dominio α2.
Produción
miniatura|dereita|200px|Diagrama simplificado da degradación de proteínas citoplásmicas polo [[proteasoma, o seu transporte ao retículo endoplasmático polo complexo TAP, a carga no MHC de clase I, e o seu transporte á superficie da célula para realizar a presentación.]] Os péptidos son xerados principalmente no citosol polo proteasoma. O proteasoma é un complexo macromolecular con actividade proteolítica que consta de 28 subunidades. O proteasoma degrada proteínas intracelulares en pequenos péptidos que quedan libres no citosol. Os péptidos son translocados ao retículo endoplasmático, onde se unen ás moléculas do MHC de clase I, cuxo sitio de unión ao péptido está no lume do orgánulo.
Translocación e carga do péptido
A translocación do péptido desde o citosol ao lume do retículo endoplasmático realízaa o transportador asociado co procesamento do antíxeno (TAP). O TAP é un membro da familia do transportador ABC e é un polipéptido que abrangue todo o grosor da membrana heterodimérico que consta de TAP1 e TAP2. As dúas subunidades forman un sitio de unión ao péptido e dous sitios de unión ao ATP, que miran cara ao citosol. O TAP únese a péptidos no sitio citoplasmático e translócaos con consumo de ATP ao lume do retículo endoplasmático. Despois, cárgase o péptido na molécula do MHC de clase I no lume do retículo.
O proceso de carga do péptido implica a intervención doutras moléculas que forman un gran complexo multimérico que consta do TAP, tapasina, calreticulina, calnexina, e Erp57. A calnexina actúa estabilizando as cadeas α do MHC de clase I antes de que se una a elas a β2 microglobulina. Despois da ensamblaxe completa da molécula do MHC, disóciase a calnexina. A molécula do MHC cando non leva un péptido unido é inherentemente inestable e require a unión das proteínas chaperonas calreticulina e Erp57. Ademais, a tapasina únese á molécula MHC e serve para unila ás proteínas TAP, facilitando así a carga do péptido e a colocalización.
Unha vez que o péptido foi cargado na molécula do MHC de clase I, o complexo disóciase e abandona o retículo endoplasmático utilizando a vía secretora (retículo-vesículas-Golgi-vesículas-membrana) para chegar á superficie celular. O transporte das moléculas do MHC de clase I pola vía secretora implica varias modificacións postraducionais na molécula do MHC. Algunhas destas modificacións teñen lugar no retículo endoplasmático e supoñen algúns cambios nas rexións N-glicano da proteína (parte glicídica), seguidos de grandes cambios dos N-glicanos no aparato de Golgi. Os N-glicanos maduran completamente antes de atinguiren a superficie celular.
Eliminación do péptido
Os péptidos que non conseguen unirse ás moléculas do MHC de clase I no lume do retículo endoplasmático son evacuados do retículo endoplasmático polo canal sec61 e pasan ao citosol, onde poden sufrir un maior recorte do seu tamaño, e poden ser translocados pola TAP de novo ao interior do retículo endoplasmático para que intenten outra volta unirse ás moléculas do MHC de clase I.
Por exemplo, observouse unha interacción de sec61 coa albumina bovina.
Efecto dos virus
As moléculas do MHC de clase I cárganse con péptidos xerados pola degradación de proteínas citosólicas ubiquitinadas nos proteasomas. Como os virus inducen a expresión celular de proteínas virais, algúns destes produtos son marcados para a degradación, e os fragmentos de péptidos resultantes entran no retículo endoplasmático e únense ás moléculas MHC I. Desta maneira, chamada vía da presentación de antíxenos dependente do MHC de clase I, a célula infectada por virus indica ás células T que as proteínas anormais se producen como resultado da infección.
O destino da célula infectada por virus é case sempre a indución da apoptose por medio da inmunidade mediada por células, o que reduce o risco de que se infecten as células veciñas. Como resposta evolutiva a este método de vixilancia inmunitaria, moitos virus poden regular á baixa a expresión ou dalgún outro modo impedir a presentación de moléculas do MHC de clase I na superficie celular aos linfocitos T citotóxicos. Outra liña de defensa son as células NK. A diferenza dos linfocitos T citotóxicos, as células asasinas naturais (NK) son normalmente inactivadas cando recoñecen moléculas MHC I na superficie das células. Por tanto, en ausencia de moléculas MHC I, as células NK son activadas e recoñecen a célula como aberrante, o que seguramente se debe a que está infectada por virus que están intentando evadirse da súa destrución inmune. En varios cancros humanos tamén se observou esta regulación á baixa do MHC I, o que lle dá ás células transformadas a mesma vantaxe de supervivencia ao poder evitar a vixilancia inmunitaria normal que destruiría calquera célula infectada ou transformada.
1961
Este ano é declarado o Ano Mundial da Semente pola ONU.
Outros
Historia ano a ano
Batrachochytrium dendrobatidis
Batrachochytrium dendrobatidis, tamén coñecido como Bd ou o fungo quítrido dos anfibios, é un fungo quítrido que ameaza a poboación mundial de anfibios, ós que causa a doenza denominada quitridiomicose. Trátase dun fungo dulceacuícola. Ataca a pel dos anfibios, a cal é imprescindible para a súa homeostase hídrica e gasosa e defensa inmunolóxica, danando a capa de queratina. Está incluída na lista 100 das especies exóticas invasoras máis daniñas do mundo da Unión Internacional para a Conservación da Natureza.
Tiburóns serra
Co nome vulgar de tiburóns serra coñécense os condrictios elasmobranquios selaquimorfos pertencentes á orde dos pristioforiformes (Pristiophoriformes).
Non deben confundirse cos pristiformes (Pristiformes) ou peixes serra, tamén elasmobranquios, pero da superorde dos batoideos.
Descrición
Estes tiburóns presentan cun rostro dentado e alongado en forma de serra, que utilizan para remover o fondo lameiro ou areoso para buscar as súas presas, ás que atordoan e cortan con bruscos movementos da súa serra. Tamén exhiben no rostrto un par de longos bigotes.
Os dentes da serra alternan entre grandes e pequenos. Xunto cos hexanquiformes, os pristioforiformes (só unha especie destes), son os únicos tiburóns que teñen 6 branquias, en vez de as 5 ou 4 que teñen os outros.
Pola forma na que cazan, comen pequenos peixes, camaróns, luras e crustáceos que enoentran no fondo mariño.
Posibelmente a súa reprodución sexa ovípara, aínda que non está comprobado.
Aínda que teñen un aspecto similar, os tiburóns serra son distintos dos peixes serra. Estes últimos son máis grandes, non teñen bigotes e teñen as branquias de colocación diferente.
A maior parte das especies son obxecto de pesca comercial, e a súa carne considérase de excelente calidade; no Xapón úsase para realizar o típico prato kamaboko.
Xéneros e especies
Hai sete especies descritas de tiburóns serra, distribuídas en dous xéneros. A especie máis recente, Pristiophorus nancyae foi descuberta en 2011, e a amnterior, Pristiophorus delicatus, en 2008.
Xénero Pliotrema
Este xénero consta dunha soa especie, que se distingue das do xénero Pristiophorus por ter seis pares de fendeduras branquiais. Ademais, os seus dentes da serra rostral teñen prominentes cristas transversais.
Especie:
Xénero Pristiophorus
Os membros deste xénero teñen cinco fendeduras branquiais, e os seus dentes da serra rostral non pesentan cristas transversais.
Especies:
Julià de Jòdar
Julià de Jòdar, nado en Badalona o 28 de decembro de 1942, é un escritor catalán en lingua catalá. A súa obra magna é a triloxía L'atzar i les ombres, que comprende as novelas L'àngel de la segona mort, El trànsit de les fades e El metall impur.
Colabora regularmente en revistas culturais e outros medios de comunicación como prensa e radio.
O Campo de Medado, Soandres, A Laracha
O Campo de Medado é un lugar da parroquia de Soandres no concello coruñés da Laracha na Comarca de Bergantiños. Tiña 44 habitantes no ano 2009 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales eran 21 homes e 23 mulleres.
VEF Rīga
O VEF Rīga é un club profesional de baloncesto letón con sede na cidade de Riga, capital do país. Actualmente xoga na Latvijas Basketbola līga, a máxima categoría do baloncesto letón, na Liga do Báltico e na VTB United League.
Unicameralidade
miniatura|300px|Mapa dos [[Estados con parlamento ou congreso unicameral (en laranxa)]] A Unicameralidade é a práctica de ter un parlamento ou congreso composto dunha soa cámara. Usualmente os países con asembleas unicamerais son pequenos e homoxéneos e consideran unha Cámara alta como innecesaria.
Características
Os unicameralistas sinalan que unha cámara alta non ten sentido nunha democracia senón que simplemente adícase a duplicar a participación existente na cámara baixa. Argumentan que as funcións dunha cámara alta, tales como revisar un proxecto de lei aprobado, poden ser levadas adiante por parte de comisións parlamentarias.
En moitas situacións, estes Estados tiveron unha segunda cámara e logo abolírona. Isto pódese deber a que a segunda cámara obstruía o paso da lexislación ou por que se probou que non tiña efecto algún.
Ocasionalmente o termo unicameral emprégano os países que optaron por un sistema bicameral, para designar a unha iniciativa, unha votación, ou un acontecemento, que se dá en só unha das cámaras que compón o poder lexislativo.
Laxes, Baralla
San Pedro de Laxes é unha parroquia que se localiza no concello de Baralla. Segundo o padrón municipal de 2004 tiña 33 habitantes (21 mulleres e 12 homes), distribuídos en 2 entidades de poboación, o que supón o mantemento en relación ao ano 1999, cando tiña tamén 33 habitantes. Segundo o IGE, no 2014 a súa poboación descendera ata os 24 habitantes, sendo 16 homes e 12 mulleres.
Loser (canción)
"Loser" é unha canción do músico estadounidense de rock alternativo Beck, editado como sinxelo do seu terceiro álbum Mellow Gold inicialmente o 8 de marzo de 1993 a través do selo independente Bong Load Custom. Foi escrita por Beck e o produtor Carl Stephenson, e ámbolos dous produciron o tema xunto a Tom Rothrock.
Cando foi editado inicialmente, "Loser" comezou a ter difusión en varias emisoras de rock moderno, e a súa popularidade permitiulle a Beck conseguir un contrato coa subsidiaria de Geffen Records DGC Records. Despois de que a canción fose reeditada pola DGC, acadou o posto 10 na lista Billboard Hot 100 en abril de 1994.
"Loser" foi elixida a novena mellor canción dos anos 90 pola publicación musical de internet Pitchfork Media, na súa lista das 200 mellores cancións desa década, e Rolling Stone situona no posto 203 na súa lista de 2010 das 500 mellores cancións de todos os tempos.
Listaxe de cancións
Todos os temas por Beck, agás onde se indique.
Lebruxo, Baralla
San Tomé de Lebruxo é unha parroquia que se localiza no concello de Baralla. Segundo o padrón municipal de 2004 tiña 33 habitantes (17 homes e 16 mulleres), distribuídos en 3 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999, cando tiña 34 habitantes. Segundo o IGE, no 2014 a súa poboación descendera ata os 28 habitantes, sendo 16 homes e 12 mulleres.
Teixeira de Pascoaes
Joaquim Pereira Teixeira de Vasconcelos, nado en Amarante o 2 de novembro de 1877 e finado en Gatão o 14 de decembro de 1952, foi un poeta e escritor portugués, principal representante do Saudosismo. Usou o pseudónimo de Teixeira de Pascoaes.
Traxectoria
Teixeira de Pascoaes naceu no seo dunha familia aristocrática de Amarante, o segundo fillo (de sete) de João Pereira Teixeira de Vasconcelos, xuíz e deputado ás Cortes, e de Carlota Guedes Monteiro.
En 1883 iniciou os estudos primarios en Amarante e en 1887 ingresou no liceo da vila. En 1895 mudouse para Coímbra, onde terminou os seus estudos secundarios e en 1896 se inscribiu na facultade de Dereito da Universidade de Coímbra. Ao contrario da maioría dos seus camaradas, non formou parte da bohemia coimbrá, e pasaba o seu tempo no cuarto, a ler e a escribir.
Licenciouse en 1901 e estableceuse como avogado, primeiro en Amarante e, a partir de 1906, no Porto. En 1911, foi nomeado xuíz substituto en Amarante, cargo que exerceu durante dous anos. En 1913, con alivio, deu por terminada a súa carreira xudicial. Sobre a súa experiencia xurídica dirá: "Eu era um Dr. Joaquim na boca de toda a xente. Precisava de honrar o título. Entre o poeta natural e o bacharel à força, ia comezar um duelo que durou dez anos, tanto como o cerco de Tróia e a formatura de João de Deus. Vivi dez anos, num escritorio, a lidar com almas deste mundo, o mais deste mundo que é posíbel — eu que nacera para outras convivencias."
Sendo un propietario acomodado, non tiña necesidade de exercer ningunha profesión e pasou a residir na casa familiar en Gatão, preto de Amarante, coa nai e outros membros da súa familia. Dedicábase á xestión do patrimonio, á contemplación da natureza e á lectura e á escritura. Gatão pasou a ser lugar de peregrinación de innumerables intelectuais e artistas, nacionais e estranxeiros, que o ían visitar. No final da vida, foi amigo dos poetas Eugénio de Andrade e Mário Cesariny de Vasconcelos. Este último o elixiría como poeta superior a Fernando Pessoa, chegando a ser o organizador da reedición dalgúns dos textos de Pascoaes, así como dunha antoloxía poética, nos anos 70 e 80.
Pascoaes morreu ós 75 anos en Gatão, de bacilose pulmonar, algúns meses despois da morte da súa nai, en 1952.
Unha rúa leva o seu nome na Coruña.
Obra
Con António Sérgio e Raul Proença, foi un dos líderes do chamado movemento da Renascença Portuguesa e lanzou en 1910 no Porto, xuntamente con Leonardo Coimbra e Jaime Cortesão, a revista A Águia, principal órgano do movemento.
Palacio Nacional da Pena
O Palacio Nacional da Pena foi unha das residencias oficiais dos Reis de Portugal durante o século XIX. Atópase na cidade de Sintra, e foi declarado Patrimonio da Humanidade pola UNESCO no ano 1985. No ano 2007 foi incluído na lista das sete marabillas de Portugal por votación popular.
A construción do edificio comezou en 1838 por orde do rei Fernando II sobre as ruínas dun mosteiro que quedara destruído no terremoto de 1755. O palacio mestura estilos arquitectónicos como neogótico, neorenacentista, neoislámico, neomanuelino e colonial.
Historia da comunidade xudía da Coruña
miniatura|A rúa da Sinagoga, na cidade vella da Coruña, é un dos numerosos elementos da cidade que lembran a presenza xudía na mesma. Non se coñece con exactitude cando chegaron e se estableceron na cidade da Coruña persoas xudías, mais o primeiro documento da presenza hebrea data de 1375. A xudaría coruñesa foi medrando rapidamente ao longo da Baixa Idade Media. Pénsase que logo das persecucións que o pobo xudeu sufriu en Castela, un gran número de persoas xudías se refuxiou en Galicia en xeral, e na cidade herculina en particular. Sábese que a comunidade xudía coruñesa comerciaba con Castela e Aragón, e que en 1451 contribuíron ao rescate da xudaría de Murcia cunha elevada suma de cartos, o que podería demostrar a prosperidade da comunidade.
No século XV, a cidade herculina contaba cunha próspera comunidade xudía que, segundo Cecil Roth, era unha das comunidades hebreas máis ricas da península Ibérica, posuíndo varias Biblias en hebreo, entre as cales cita a Biblia de Cervera. Amais da prosperidade económica, a comunidade xudía herculina tiña unha relevante actividade cultural, destacando a maior escola de iluminadores hebreos de Europa, entre os que salientou a mediados do século XV Abrahán Ibn Hayyim, que era considerado o mestre máis distinguido do continente na arte de mesturar cores para iluminar manuscritos e que realizou un dos libros máis empregados en Europa a finais da Idade Media e nos inicios do Renacemento, o Tratado del arte de mezclar colores. A fama dos artistas iluminadores coruñeses queda patente na obra de Roth The Jews in the Renaissance, na que cita os xudeus coñecidos máis importantes nesta arte en Europa, se ben explica:
En 1492, os Reis Católicos asinaron en Granada o chamado Decreto da Alhambra, que obrigou as persoas que profesasen a relixión xudía a abandonaren o reino ou a convertérense ao cristianismo. Este feito provocou o exilio ou a conversión de moitas familias hebreas, moitas das cales se lles perdeu a pista.
A xudaría
Se ben a documentación conservada sobre a comunidade xudía na Coruña é escasa, si é suficientemente significativa como para que se poida considerar que houbese unha zona da cidade na que residisen maioritariamente persoas xudías, e que estaría nas proximidades das portas da muralla, como noutros casos como Monforte de Lemos.
Non se coñece con exactitude a localización da xudaría da cidade da Coruña, e téñense presentado varias hipóteses sobre a mesma: a tradición defende que o barrio xudeu coruñés estaría localizado dentro das murallas da cidade, na actual rúa da Sinagoga; outra posible localización é a zona coñecida como A Rabiada, no antigo barrio de Santa Lucía; e unha terceira hipótese defendida por outros autores afirma que ambas as xudarías coexistiron. Con todo, en base á carta de foro de 1494, a xudaría herculina situaríase na Cidade Vella, nas proximidades da actual Porta dos Ares:
Os documentos non permiten saber se a comunidade xudía vivía dispersa por toda a cidade e foi segregada logo de 1480 como aconteceu na cidade de Ourense, ou se dende o principio se estableceu en torno a unha rúa como fixo en Ribadavia.
O aspecto externo da xudaría coruñesa sería similar ao do resto de rúas da cidade: unha rúa ou conxunto de rúas sen pavimentar, xa que non foi ata o ano 1502 cando se iniciou o proceso de pavimentación das rúas.
Sinagoga e cemiterio
miniatura|250px|A [[estación da Coruña-San Diego, que dá servizo ao porto herculino, situada nas proximidades do peirao de San Diego, posible localización do antigo cemiterio xudeu.]] O achado casual de varias lápidas sepulcrais hebreas na zona da Palloza confirma a existencia dun cemiterio na cidade da Coruña. Aínda que non permiten coñecer o seu lugar exacto, pode supoñerse que estaría localizado no exterior da muralla, unha práctica habitual das comunidades xudías galegas. A localización do antigo cemiterio xudeu da cidade probablemente fora un illote coñecido como Pena ou Illa dos Xudeus situado no que na actualidade é o peirao de San Diego do porto coruñés. Os únicos vestixios conservados serían tres lápidas hebreas que se conservan no Museo Arqueolóxico Nacional de España, en Madrid. A hipótese de que a illa acolleu o ceciterio susténtase, amais de no hachado das lápidas, na súa localización fóra do casco urbano e en que para poder acceder a el era preciso cruzar un río, algo que esixía a tradición xudía.
A Castiñeira, Soandres, A Laracha
A Castiñeira é un lugar da parroquia de Soandres no concello coruñés da Laracha na comarca de Bergantiños. Tiña 2 habitantes no ano 2009 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales eran 1 home e 1 muller.
Rafael Picó Cañeque
Rafael Picó Cañeque, nado en Uceda (Guadalaxara) en 1895 e finado en Pontevedra o 20 de novembro de 1984, foi un enxeñeiro e político galego.
Traxectoria
Enxeñeiro de Camiños, Canais e Portos. Era enxeñeiro xefe das obras do porto de Pontevedra. Foi nomeado presidente da Deputación de Pontevedra polo Gobernador civil o 7 de xullo de 1942, permanecendo no cargo ata xuño de 1948. Foi procurador en Cortes (1946-1948).
Crinifer piscator
O Crinifer piscator é unha especie de paxaro da familia dos musofáxidos, un grupo de aves que habitan en África. Habita nas sabanas dende o extremo sur de Mauritania, o Senegal, Gambia, Guinea Bissau e Guinea, cara ó lest até o sur do Chad e a República Centroafricana, e tamén no suroeste da República Democrática do Congo e a zona limítrofe da República do Congo.
Hard-Fi
Traxectoria
A súa música chamou a atención do público coa canción "Hard to Beat". O éxito de "Hard to Beat" foi seguido de éxito trás éxito como "Cash Machine" e "Living for the Weekend", todos chegaron ós 15 principais no Reino Unido. O seu álbum debut Stars of CCTV saíu o 4 de xullo 2005, foi ben recibido, o NME nomeouno álbum do ano e recibiu un nomeamento para o premio Mercury e dous premios BRIT, Mellor Grupo Británico e Mellor Artista de Rock Británico ), tardando seis meses en chegar ó primeiro posto o 22 de xaneiro de 2006. Inicialmente entrara no posto número 6. O segundo álbum, Once Upon a Time in the West, saíu o 3 de setembro de 2007 e chegou ó primeiro posto na primeira semana.
Esponxa de Menger
miniatura|dereita A esponxa de Menger, ás veces chamada cubo de Menger é, en matemáticas, un conxunto fractal descrito por primeira vez en 1926 por Karl Menger mentres exploraba o concepto de dimensión topolóxica. Do mesmo xeito que a alfombra de Sierpinski constitúe unha xeneralización bidimensional do conxunto de Cantor, esta é unha xeneralización tridimensional de ambos os dous concpetos.
The Walking Dead (serie de televisión)
The Walking Dead é unha serie de televisión americana creada por Frank Darabont. Está baseada na serie de banda deseñada homónima The Walking Dead de Robert Kirkman, Tony Moore e Charlie Adlard. A serie está protagonizada por Andrew Lincoln que interpreta o papel de Rick Grimes, un policía da oficina do shériff que esperta dun coma e descobre que o mundo está dominado por zombis. El sae en busca da súa familia e atopa moitos outros superviventes ao longo do camiño.
A estrea de The Walking Dead realizouse o 31 de outubro de 2010 na canle de televisión por cable AMC dos Estados Unidos. A estrea internacional fíxose a primeira semana de novembro de 2010 a través da Fox International Channels. Baseándose na súa boa acollida, AMC renovou a serie para facer unha segunda temporada de 13 episodios, que se estreou o 16 de outubro de 2011. Tras dous episodios da segunda temporada, AMC anuncio que a serie tería unha terceira temporada, que comezaría o 14 de outubro de 2012. O 21 de decembro de 2012, AMC renovou The Walking Dead para unha cuarta temporada.
A serie foi ben recibida e tivo numerosos nomeamentos a premios, incluíndo un nomeamento ó Writers Guild of America Award e outro ó Globo de Ouro á Mellor serie dramática de televisión. A serie tivo tamén uns índices de audiencia altos, batendo varios rexistros das series por cable, como ter unha audiencia de 10,9 millóns de espectadores na estrea da terceira temporada e converterse na serie dramática por cable máis vista da historia.
Sinopse
The Walking Dead conta a historia dun pequeno fatado de sobreviventes a unha apocalipse zombi. A primeira temporada tiña lugar na súa maior parte na área metropolitana de Atlanta, e da segunda á cuarta na zona rural do norte de Xeorxia, na que o grupo anda á procura dun lugar seguro no que refuxiarse das hordas de "camiñantes" (como se denomina na serie aos zombis) depredadores, que devorar calquera cousa viva que collan, e que infectan os humanos cando os traban. A trama céntrase principalmetne nos dilemas que o grupo enfronta na súa loita por manter a súa humanidade no medio dos cambios que día a día acontecen nun mundo hostil.
Castellciutat
250px|miniatura|Vista de Castellciutat dende L'Horta del Valira. 250px|miniatura|O Castelo de Ciutat, visto dende [[La Seu d'Urgell.]] Castellciutat é unha entidade de poboación do concello de La Seu d'Urgell, na provincia de Lleida. É coñecido popularmente como Ciutat (cidade) malia a súa poboación, que era de 417 habitantes en 2016. A vila constituíu un concello independente ata 1975, cando foi anexionado ao de La Seu.
A localidade atópase ao oeste de La Seu d'Urgell, sobre un outeiro na marxe esquerda do río Valira, sobre o que se atopan os restos do antigo Castelo de Ciutat e tamén dunha cidadela. No centro da localidade destaca a igrexa parroquial de Sant Feliu.
Historia
Segundo Plinio o Vello e Estrabón, a primitiva cidade romana Orgellia, ocupada anteriormente polo poboado prehistórico de Arse-durgui, atopábase no outeiro de Castellciutat, camiño obrigado de Julia Lybica (Llívia) a Ilerda (Lleida), e polo tanto de grande importancia estratéxica. A cidade romana foi a capital dos ceretáns ou, segundo Ptolomeo, dos ilerxetes.
Non hai documentación sobre a súa cristianización, atribuída a un discípulo de Santiago o Maior, nin da erección do bispado de Urgell. Parece ser que este foi creado entre 516, data do concilio de Tarragona, no que non consta ningún bispo de Urgell, e 521, cando xa aparece mencionado. O primeiro bispo, venerado despois como santo, foi Xusto, que asistiu aos concilios da España visigótica nos anos 527 e 546. Nesas datas xa aparece a característica esencial da cidade medieval e que dará nome á cidade: a sé episcopal (en catalán seu).
Pouco despois de ser liberada polos francos do dominio musulmán, a cidade de Urgell foi destruída polos sarracenos e entrou en crise pola represión do bispo Félix. Por eses dous motivos, a sé episcopal foi trasladada a unha nova localización. Do outeiro baixou ao val, onde naceu o vicus Sedis Urgelli, actual cidade de La Seu d'Urgell. Castellciutat, despois de ser reconstruída, converteuse nunha fortaleza, residencia dos condes de Urgell ata a conquista de Agramunt e Balaguer (1105).
Porto Novo
Porto Novo, Porto-Novo ou Portonovo, oficialmente Porto-Novo e tamén coñecido como Hogbonou e Adjacé, é a capital oficial da Benín. É un porto sito nun entrante do golfo da Guinea, na parte suroriental do país. Porto Novo é a segunda cidade máis grande de Benín, detrás de Cotonou, porén supéraa en importancia cultural e política. O transpaís de Porto Novo produce aceite de palma, algodón e kapok. Nos anos 1990 foi descuberto petróleo en augas fóra da costa, produto que se converteu nun importante motor das exportacións.
Historia
Porto Novo foi probabelmente fundada a finais do século XVI polo pobo Gun. O actual nome foille dado polos portugueses, que aquí construíran unha feitoria no século XVII, con propósito de exportar escravos africanos para as Américas. O Reino de Porto Novo aceptou a protección francesa en 1863, como forma de rebater a intrusión británica. Porén, a presenza francesa non foi ben acollida polo veciño Reino de Abomey, o que resultou en guerra. En 1883, a mariña francesa desembarcou en Porto Novo e Cotonou, tendo Porto Novo sido incorporada á colonia francesa de Daomei, da cal se tornou capital en 1900. Varios anos despois da independencia, Dahomei trocou o nome para Benín.
Galerio
Traxectoria
Fillo dunha humilde familia, adicouse na súa xuventude a coidar gando, o que lle valeu o alcuño de Armentarius. A súa educación militar levouno a realizar unha brillante carreira militar baixo os emperadores Aureliano e Probo. Fillo adoptivo de Diocleciano, quen o nomeou César durante a Tretarquía no 293, casando ao mesmo tempo con Valeria, filla natural de Diocleciano. Recibiu para gobernar todos os Balcáns, excepto a Tracia.
Tanto o Augusto como o César dedicaron os seus esforzos a poñer paz nos territorios orientais, emprendendo a guerra contra os persas que ocuparan Armenia e Mesopotamia. Nun primeiro momento, Galerio foi derrotado polos persas, pero na segunda campaña derrotounos de tal xeito que chegou a recuperar todos os territorios e conseguiu a firma dunha paz que durou corenta anos.
No 303, Galerio instou a Diocleciano á persecución dos cristiáns, que se negaban a aceptar o culto ao emperador, un dos piares da recuperación política. Empréndese entón, especialmente na parte oriental do Imperio, a derradeira persecución contra a igrexa e a cristiandade, xa que foron derrubados templos e igrexas, perseguidos e martirizados moitísimos cristiáns. Foron expulsados do exército e de todos os cargos públicos, queimáronse libros sagrados e cando había algunha liorta, todo se resolvía matando algúns deles, xa que tiñan a culpa de todo. Posibelmente foi a persecución máis cruenta da historia do imperio.
Como Augusto
No ano 305, Diocleciano abdicou como prometera e obrigou a facer o mesmo a Maximiano no occidente. Galerio convértese en emperador da parte oriental do Imperio.
Pero tomando ao seu cargo o mesmo papel que desempeñara Diocleciano, el nomea os césares das dúas partes do Imperio. Os elixidos foron Flavio Valerio Severo para Occidente e Valerio Maximiano Daia para Oriente. Estes nomeamentos non sentaron ben en Occidente, xa que o augustus desa parte, Constancio I Cloro, tiña a intención de nomear o seu fillo Constantino e Maximiano coidaba que Maxencio, o seu fillo, tamén tiña dereitos sobor do trono occidental. A crise estaba servida.
O primeiro en actuar foi Maxencio, que se autoproclamou augustus en Roma, e chamou ao seu carón o seu pai, quen non tardou en secundar os planos do seu fillo. Galerio envía a sufocar esta rebelión a Severo II, que foi vencido e feito prisioneiro en Rávena. Levado a Roma e condenado a morte.
Mentres isto ocorría, Constancio estaba ocupado nunha campaña contra os pictos en Britania. Pero morre en Eboracum (York) no 306. Seu fillo Constantino vai cara a Britania, onde é elixido Augustus polas lexións.
Galerio atópase de súpeto cun grave problema. Tenta resolvelo invadindo Italia para rematar con Maxencio e Maximiano, pero é rexeitado e vai cara a Panonia. Diocleciano, dende o seu retiro tenta de arbitrar a situación, pero non ten moito éxito. No ano 308, xúntanse en Carnotum (Panonia) para arranxar a crise. Constantino é degradado a César, Maxencio é posto fóra da lei coma inimigo publico, Licinio é nomeado Augustus para reconquistar Italia e o Norte de África, mentres que en Oriente as cousas seguen igual que antes. Pero eran feridas que se pechaban en falso, xa que a elección de Licinio coma augustus sen pasar polo cargo de César non foi ben aceptada nin por Constantino nin por Maximiano, quen pouco despois tentaba de loitar contra o seu xenro con pouca sorte, xa que foi obrigado a se suicidar.
No ano 311, Galerio morre de morte natural. Pouco antes de morrer fai público un edicto de tolerancia para os cristiáns, emitido en Serdica, permitindo a reconstrucións das igrexas e o culto. Tal troco na súa actitude crese que foi debido á terrible enfermidade (posiblemente cancro) que o levou a pedir axuda ao Deus dos cristiáns.
Ramom Pinheiro Almuinha
Ramom Pinheiro Almuinha, "Chito", nado en Vigo en xuño de 1975, é músico, produtor e historiador musical galego.
Traxectoria
Discípulo de Moxenas, Ramom Pinheiro licenciouse en Historia na Universidade de Santiago de Compostela. Foi profesor de Historia da música galega no Conservatorio de Música Tradicional e Folque de Lalín, e director artístico da editorial discográfica Ouvirmos. Foi membro do Consello asesor do Arquivo Sonoro de Galicia do Consello da Cultura Galega, e docente de Historia da música galega na Central Folque (Compostela). Ten colaborado en diversas ocasións con grupos musicais, especialmente con Chouteira. É o director artístico da Central Folque-Centro Galego de Música Popular.
Lexo, Baralla
San Xoán de Lexo é unha parroquia que se localiza no concello de Baralla. Segundo o padrón municipal de 2004 tiña 80 habitantes (41 homes e 39 mulleres), distribuídos en 3 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999, cando tiña 90 habitantes. Segundo o IGE, no 2018 a súa poboación descendera ata os 58 habitantes, sendo 34 homes e 24 mulleres.
Santo Alberto, San Breixo de Parga, Guitiriz
Santo Alberto é un lugar da parroquia de San Breixo de Parga, no concello lugués de Guitiriz, na comarca da Terra Chá.
Medalla Fields
miniatura|dereita A Medalla Internacional para Descubrimentos Sobresaíntes en Matemáticas, coñecida polo nome de medalla Fields, é unha distinción que concede a Unión Matemática Internacional cada catro anos. Ante a carencia do Premio Nobel de matemáticas, instaurouse este premio aos mellores matemáticos en tempos anteriores da Segunda guerra mundial. Estas medallas concédense a un ou máis matemáticos. A súa orixe está no matemático John Charles Fields. Ademais, só se lles concede a matemáticos con idades non superiores aos 40 anos, cunha retribución de 10.000 euros.
Laureados
Listaxe dos premiados coa medalla Fields.
Acipenser
Acipenser é un xénero de peixes condrósteos, que é o tipo da subfamilia dos acipenserinos, da familia dos acipenséridos e da orde dos acipenseriformes.
Comprende 22 especies, segundo a clasificación do ITIS, ou 17, segundo a de FishBase, que son os esturións máis típicos, ou esturións propiamente ditos.
Etimoloxía
A etimoloxía de Acipenser é incerta; unha simple etimoloxía latina é improbábel debido ao feito da súa terminación en -er.
Porén, o termo podería derivar de acupensum vía acipensis seguida dalgúns reaxustes morfolóxicos, derivado de acus, que significa "agulla", e pensum termo que representaba a cantidade de la que debía tecerse nun día.
Acipenser designaría, daquela, o peixe coas barbelas en forma de agulla de calcetar, o que caracteriza ben o rostrum do animal.
Especies
Nota: Entre parénteses, os mares, ríos ou lagos onde vive cada especie ou, no seu caso, subespecie.
Nomes galegos dalgunhas especies
Lahuerta e Vázquez propoñen nomes galegos para algunhas das especies do xénero Acipenser que teñen maior importancia pesqueira e comercial:
A Cerqueira, Soandres, A Laracha
A Cerqueira é un lugar da parroquia de Soandres no concello coruñés da Laracha na comarca de Bergantiños. Segundo o Instituto Nacional de Estadística en 2009 tiña tres habitantes (un home e dúas mulleres).
Galería de imaxes da Baña
Galería de imaxes do concello da Baña na provincia da Coruña.
-147
Outros
Historia ano a ano
Pablo Pinillos
Pablo Pinillos Caro, nado en Murillo de Río Leza (A Rioxa) o 9 de xullo de 1974, é un exfutbolista español. Xogaba de defensa.
Traxectoria
A tempada 1999–00 xogou no CD Toledo, onde estivo un ano, para recalar posteriormente no SD Compostela, no que permaneceu até 2003. No club santiagués pousou espido xunto cos seus compañeiros para unha revista, para así denunciar que levaban sete meses sen cobrar.
Na tempada 2003–04 foi contratado polo Levante UD, co que conseguiu o ascenso a Primeira esa mesma tempada. Neste club coincidiu con Manuel Preciado, grazas ao cal o adestrador o chamaría na súa segunda tempada como adestrador do Racing de Santander. Por isto, en 2005, foi contratado polo Racing, club onde hoxe é un dos capitáns.
Marcou o seu primeiro en Primeira o 26 de abril de 2009, nun partido que enfrontou ao Athletic Club co Racing e que rematou con derrota (2–1). O seu segundo e de momento derradeiro gol Primeira logrouno o 23 de setembro de 2010, nun partido que enfrontaba ao Racing co Sevilla FC no estadio Ramón Sánchez Pizjuán.
Obstacle 1
"Obstacle 1" é unha canción da banda estadounidense de post-punk revival Interpol, editado como sinxelo do seu álbum Turn On the Bright Lights o 11 de novembro do 2002. Posteriormente o produtor Arthur Baker realizou un remix que foi lanzado o 15 de setembro de 2003. O seu vídeo musical foi dirixido por Floria Sigismondi.
Sinxelo de 2002
CD
Vinilo de 7"
Sinxelo de 2003
Remix CD (OLE594-2):
Vinilo de 7"
DVD
Kosmos 901
Kosmos 901 (Космос 901 en ruso), tamén denominado DS-P1-I Nº 19, foi un satélite artificial soviético lanzado o 5 de abril de 1977 mediante un foguete Kosmos 2I desde o cosmódromo de Plesetsk.
Características
Kosmos 901 foi o décimo noveno membro da serie de satélites DS-P1-I, adicados a servir como obxectivos dos radares militares terrestres para a súa calibración. Foi lanzado por un foguete Kosmos 2I e inxectado nunha órbita inicial de 845 km de apoxeo e 279 km de perixeo, cunha inclinación orbital de 71,0 graos e un período de 95,5 minutos.
Kosmos 901 reentrou na atmosfera o 28 de xuño de 1978.
Principio de Bernoulli
miniatura|dereita|250px|Esquema do principio de Bernoulli. O principio de Bernoulli, tamén denominado ecuación de Bernoulli ou trinomio de Bernoulli, describe o comportamento dun fluído movéndose ao longo dunha liña de corrente. Foi exposto por Daniel Bernoulli na súa obra Hidrodinámica (1738) e expresa que nun fluído ideal (sen viscosidade ni rozamento) en réxime de circulación por un conduto cerrado, a enerxía que posúe o fluído permanece constante ao longo do seu percorrido. A enerxía dun fluído en calquera momento consta de tres compoñentes:
A seguinte ecuación é a coñecida como "Ecuación de Bernoulli" (Trinomio de Bernoulli), e consta dos tres termos arriba citados.
onde:
Para aplicar a ecuación hai que ter en conta que:
Aínda que o nome da ecuación se lle debe a Bernoulli, a forma arriba exposta foi presentada por primeira vez por Leonhard Euler.
Un exemplo de aplicación do principio atopámolo nun fluxo de auga dunha tubaxe.
Características e consecuencias
Cada unha das partes desta ecuación ten unidades de lonxitude, e á vez representan formas distintas de enerxía; en hidráulica é común expresar a enerxía en termos de lonxitude, e fálase de altura ou carga. Así na ecuación de Bernoulli os termos adoitan chamarse alturas de velocidade, de presión e altura hidráulica; o termo z pódese agrupar con P/\gamma para dar lugar á chamada altura ou carga piezométrica.
Tamén podemos reescribir este principio en forma de suma de presións multiplicando toda a ecuación por \gamma, desta forma o termo relativo á velocidade denominarase presión dinámica, e os termos de presión e altura agrúpanse na presión estática. miniatura|450px|Esquema do efecto Venturi.
ou escrito doutro xeito máis simple:
onde
Igualmente podemos escribir a mesma ecuación como a suma da enerxía cinética, a enerxía de fluxo e a enerxía potencial gravitatoria por unidade de masa:
Así, o principio de Bernoulli pode ser visto como outra forma da lei da conservación da enerxía, é dicir, nunha liña de corrente cada tipo de enerxía pode aumentar ou minguar en virtude da diminución ou aumento das outras.
Esta ecuación permite explicar fenómenos como o efecto Venturi, xa que a aceleración de calquera fluído nun camiño equipotencial (con igual enerxía potencial) implicaría unha diminución de presión. Este efecto explica porque os obxectos lixeiros moitas veces tenden a saírse dun automóbil en movemento cando se abren as ventás. A presión do aire é menor fóra debido a que está en movemento respecto ao que se encontra no interior, onde a presión é necesariamente maior. De forma, aparentemente, contraditoria o aire entra no vehículo, aínda que isto acontece por fenómenos de turbulencia e capa límite.
Ecuación de Bernoulli e a Primeira Lei da Termodinámica
Da primeira lei da termodinámica pódese concluír unha ecuación esteticamente parecida á ecuación de Bernouilli anteriormente sinalada, pero conceptualmente distinta. A diferenza fundamental xace nos límites de funcionamento e na formulación de cada fórmula. A ecuación de Bernoulli é un balance de forzas sobre unha partícula de fluído que se move a través dunha liña de corrente, mentres que a primeira lei da termodinámica consiste nun balance de enerxía entre os límites dun volume de control dado, polo cal é máis xeral xa que permite expresar os intercambios enerxéticos ao longo dunha corrente de fluído, como son as perdas por fricción que restan enerxía, e as bombas ou ventiladores que suman enerxía ao fluído. A forma xeral desta, chamada así, "forma xenérica da ecuación de Bernoulli", é:
onde: