cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bacteriorrodopsina
A bacteriorrodopsina é unha bomba de protóns impulsada pola luz
A bacteriorrodopsina leva no seu interior unha molécula de retinal, que está unida á parte proteica ou bacterioopsina. Este retinal cambia a súa conformación (fotoisomerízase entre as formas cis e trans) cando absorbe un fotón de luz, orixinando o cambio conformacional da proteína que a rodea e a acción de bombeo de protóns. O retinal está enlazado covalentemente á Lys216 da proteína por medio dunha base de Schiff. Despois da fotoisomerización da molécula de retinal, o Asp85 da proteína convértese nun aceptor de protóns para o doante de protóns da molécula de retinal. Isto libera un protón desde o chamado "sitio de retención" (holding site) cara ao lado extracelular da membrana. A reprotonación da molécula de retinal polo Asp96 restaura a súa forma isomérica orixinal (ver figura). Isto ten como resultado que se libere un segundo protón do lado extracelular. O Asp85 libera o seu protón no "sitio de retención", onde poderá comezar un novo ciclo.
Bacteriorhodopsin retinal.png
miniatura|220px|[[Quimiosmose|Acoplamento quimiosmótico entre a enerxía do sol, a bacteriorrodopsina e a fosforilación realizada pola ATP sintase (formación de enerxía química) durante a fotosíntese na arquea halófila Halobacterium salinarum (sin. H. halobium). A parede celular non se ilustrou. ]] A molécula de bacteriorrodopsina é púrpura e é máis eficiente absorbendo luz verde (lonxitude de onda de 500-650 nm, cun máximo de absorción a 568 nm).
Comparación con outras proteínas
Hai moitas moléculas que teñen homoloxía coa bacteriorrodopsina, como a bomba de cloruro impulsada pola luz halorrodopsina (da cal tamén se coñece a súa estrutura cristalina), e algúns canais activados pola luz directamente como a canalrodopsina.
Todos os outros sistemas fototróficos das bacterias, algas, e plantas utilizan as clorofilas ou as bacterioclorofilas en lugar da bacteriorrodopsina das arqueas. Na fotosíntese destes organismos tamén se produce un gradiente de protóns, pero dun modo moi diferente e máis indirecto, no que intervén unha cadea de transporte de electróns que consta doutras varias proteínas. Ademais, as clorofilas contan coa axuda para a captura de enerxía da luz doutros pigmentos que forman as chamadas "antenas" dos fotosistemas; estes non están presentes nos sistemas baseados na bacteriorrodopsina. É posible que a fototrofia evolucionase independentemente polo menos dúas veces, unha vez nas bacterias e outra nas arqueas.
Copa de Europa 1960-61
A tempada 1960-61 da Copa de Europa de fútbol organizada pola UEFA disputouse entre outubro de 1960 e maio de 1961, e nel participaron 28 equipos de 27 países. Nesta 6ª edición da Copa de Europa o equipo portugués do SL Benfica acadou o seu primeiro título continental, vencendo na final disputada no Wankdorfstadion de Berna ao FC Barcelona.
Final
A esta final chegaron o FC Barcelona e o SL Benfica. Ámbolos dous conxuntos chegaban a unha final da Copa de Europa por primeira vez na súa historia, e polo tanto, nin uns nin outros tiñan este trofeo no seu palmarés, de xeito que nesta final nacería un campión inédito.
Os adestradores dos dous equipos eran Béla Guttman (SL Benfica) e Enrique Orizaola (FC Barcelona). Ningún deles tiña no seu palmarés ningún título europeo, e ámbolos dous debutaban nunha final.
O elixido para arbitrar esta final da Copa de Europa foi o suízo Gottfried Dienst.
O FC Barcelona de Luis Suárez e László Kubala chegaba á final despois de eliminar o Lierse SK en dezaseisavos de final, ó Real Madrid en oitavos de final, ó FC Hradec Králové en cuartos, e ó Hamburgo SV nas semifinais. A eliminación do Real Madrid nos oitavos de final supuxo a primeira eliminación do equipo branco nesta competición dende o seu nacemento. Pola súa banda, o SL Benfica de Eusébio tivo que eliminar o Heart of Midlothian FC escocés en dezaseisavos de final, ó Újpest FC húngaro en oitavos de final, ó AGF Århus dinamarqués en cuartos, e ó Rapid Viena en semifinais.
A desgraza do FC Barcelona neste encontro non se detivo no autogol de Ramalléts, xa que os xogadores culés mandaron ata catro balóns ós paus da portería benfiquista.
Este triunfo supuxo a primeira Copa de Europa da historia do SL Benfica.
Lingua aer
Distribución xeográfica
Fálase na aldea Jikrio Goth -na rexión de Hyderabad- e en Jamesabad -na rexión de Sindh-. Despois da independencia de Paquistán (1947) algúns emigraron á rexión de Kach Bhuj no Gujarat.
Alois Alzheimer
miniatura|dereita|Alois Alzheimer
Alois Alzheimer, nado en Marktbreit (Baviera) o 14 de xuño de 1864 e finado en Breslau o 19 de decembro de 1915, foi un psiquiatra e neurólogo alemán.
Traxectoria
Alzheimer estudou nas universidades de Tubinga, Berlín e Würzburg, onde se licenciou en Medicina en 1887. Ao ano seguinte estivo cinco meses asistindo a enfermas mentais, antes de ocuparse dunha consulta nun asilo mental de Frankfurt. Alí coñeceu ao neurólogo Franz Nissl (1860-1919). Gran parte do traballo de Alzheimer en patoloxía cerebral baséase no método de Nissl, que consistía nunha tintura de prata das seccións histolóxicas.
Comuna de Makemo
A comuna consta de catro comunas asociadas (Makemo, Katiu, Raroia e Taeng) e un total de once atois.
Alois Alzheimer
Traxectoria
Foi cofundador e copublicador da revista Zeitschrift für die gesamte Neurologie und Psychiatrie. Non escribiu ningunha obra en solitario.
Comuna de Makemo
2 Os tres atois forman as illas Raevski
Pepe Murcia
José Murcia González, máis coñecido como Pepe Murcia, nado en Córdoba o 3 de decembro de 1964, é un adestrador de fútbol español.
Traxectoria
Comezou adestrando equipos xuvenís de Andalucía coma o Alcázar, o Séneca ou o equipo xuvenil do Córdoba CF.
Na tempada 2005-06 tivo a súa grande oportunidade ao facerse cargo do primeiro equipo, xa que o adestrador inicial, o arxentino Carlos Bianchi, foi destituído mediada a tempada ao estar o equipo preto dos postos de descenso. Porén pese a un comezo moi prometedor que puxo ao equipo en posicións europeas rematou nunha discreta 10ª posición, polo que deixa o equipo.
A tempada seguinte fichou polo Xerez CD de Segund División cunha historia parecida ao do Atlético, quedando o equipo lonxe do ascenso. De Xerez pasou ao CD Castellón como revulsivo, misión que cumpriu ben.
Na tempada 2009-10 dirixiu o Albacete Balompié pero foi destituído antes de Nadal polo malos resultados. Ese mesmo ano el mesmo e o ex-celtista Notario tomaron parte nuns vergonzosos actos que ocorreron cando o equipo manchego visitou Vigo, que rematou con insultos e agresións que lle supuxeron ao xogador do Celta David Catalá catro encontros de sanción pese a que non estaba presente.
O 15 de febreiro de 2011 foi fichado polo UD Salamanca para substituír a Óscar Cano Moreno, pero só estivo 8 encontros na dirección do equipo ao non lograr enderezar o rumbo do equipo.
Escala maior
Unha escala maior é unha escala musical na que o intervalo entre a primeira nota (tónica) e a terceira é de dous tons (terceira maior). Evolucionou a partir do modo xonio da música grega e as súas notas son, en Do:
Pepe Murcia
Traxectoria
Ese mesmo ano decide emigrar e fichar polo FC Brasov, da Primeira División Romanesa pero dimite ao cabo dun mes por diferenzas coa dirección do club e problemas persoais, so dirixiría ao equipo en tres encontros pese a ter firmado por dúas tempadas.
Escala maior
Do-Re-Mi-Fa-Sol-La-Si, e os seus intervalos:
T-T-S-T-T-T-S
Piano
miniatura|300px|Piano de cola. Piano vertical. Un piano é un instrumento musical composto dunha serie de cordas metálicas de diferente lonxitude e diámetro, ordenadas de maior a menor no interior dunha caixa sonora. Estas cordas son percutidas por pequenos mazos impulsados por un teclado, producindo sons claros e vibrantes. Atendendo á súa forma e dimensión denomínanse verticais, de cola e media cola, ou de mesa. O piano apareceu en Italia a principios do século XVIII, volvendo a poñer en función os pequenos mazos ou martelos dos antigos clavicordios que o clavicémbalo, beliscando con pugas, desterrara. A innovación deste instrumento de corda percutida consistiu na posibilidade de matiza-la intensidade das notas e da-los “pianos” doces e de baixa forza, e os “fortes”, e por iso foi chamado pianoforte.
Invención do piano-forte
Creado ao principio do século XVIII polo italiano Bartolomeo Cristofori en Florencia (Italia), sobre o nome «piano-forte», o piano nace da evolución dun instrumento chamado clavicordio (século XV) e do timpanon (Idade Media).
A data de fabricación do primeiro piano forte por Bartolomeo Cristofori é incerta, pero un inventario realizado polos mecenas de Cristofori, a familia Medicis, indica a existencia dun instrumento de Cristofori en 1700. Cristofori non tería construído máis que unha vintena de piano-fortes antes da súa morte en 1731. Non quedan máis que tres hoxe en día, que datan dos anos 1720. O máis antigo dos mesmos atópase no Museo Metropolitano de Arte de Nova York.
Como instrumento de corda con teclado, o piano é semellante ao clavicordio, dende o punto de vista organolóxico, e ao clavecín, en termos estético-musicais. Estes tres instrumentos diferéncianse nos seus mecanismos de produción do son. Nun clavecín, as cordas son pulsadas por plectros. Nun clavicordio, as cordas son percutidas por pequenas púas de metal (tanxentes) que continúan en contacto coa corda ata que se deixa de premer a tecla. Nun piano, as teclas son percutidas por mazos, que rebotan inmediatamente deixando á corda vibrar libremente. miniatura|[[Bartolomeo Cristofori.]] O grande éxito de Cristofori foi atopar a solución, sen exemplos previos, ao problema fundamental mecánico do deseño do piano: o mazo de madeira cuberto de coiro debía golpear a corda, pero non permanecer en contacto con ela porque amortecía o son, como acontecía coas tanxentes que se mantiñan en contacto coas cordas do clavicordio. Por outra banda, o mazo debía volver á súa posición de descanso sen rebotar violentamente e, a ser posible, debía permitir repetir unha nota rapidamente. O mecanismo de percusión de Cristofori serviu como modelo para os numerosos enfoques diferentes para as accións de piano posteriores. Se ben os primeiros instrumentos de Cristofori fixéronse con cordas delgadas e foron moito máis silenciosos que o piano moderno, en comparación co clavicordio (o único instrumento de teclado anterior capaz de controlar minimamente os matices dinámicos a través do teclado) foron considerablemente máis fortes e podían manter mellor a potencia do son.
O piano non tiña un son estridente e metálico como o clavicordio ou o clave, senón que era un son moito máis suave e sostido. Ademais, os mazos estaban dotados dun sistema de escape mediante o cal era posible variar tanto o volume como o ton do son. Con el incrementábase notablemente a capacidade expresiva musical do instrumento, xa que ademais de producir un determinado son sempre ao mesmo volume e ton, como acontecía cos instrumentos antecesores, era posible producir sons con máis ou menos volume que outros e producir unha moi lixeira variación tonal. Todo isto dependía da forma de executar o teclado do piano: con movementos rápidos e bruscos das teclas producíanse sons de gran volume e brillantes; e con movementos lentos e pacificados xerábanse sons de menor volume e cun ton máis doce.
Cristofori chamouno gravicembalo col piano e forte. Este nome facía referencia á capacidade do instrumento de producir sons con diferentes intensidades, dependendo da presión exercida sobre as teclas: se apertabas forte o son era maior e se apertabas máis suavemente o son era menor; de aquí ven o nome que lle puxo inicialmente, pianoforte (derivado do italiano: piano: suave e forte: forte).
O novo instrumento construído por Cristofori mantívose relativamente descoñecido ata que o escritor italiano Francesco Scipione escribiu un entusiasta artigo sobre o piano en 1711, incluíndo un diagrama do seu mecanismo. Este artigo foi distribuído amplamente e a meirande parte da seguinte xeración de fabricantes de pianos iniciou o seu traballo debido á súa lectura. Un destes fabricantes foi Gottfried Silbermann, máis coñecido como fabricante de órganos, que tiña o seu taller en Freiberg. Os pianos de Silbermann son practicamente copias directas do piano inventado por Cristofori pero cunha importante adición: Silbermann inventou o precursor do pedal de resonancia moderno, que elevaba todos os apagadores das cordas á vez.
Silbermann mostroulle a Johann Sebastian Bach un dos seus primeiros instrumentos na década de 1730, pero a Bach non lle gustaba ese instrumento, alegando que as oitavas superiores eran demasiado suaves para permitir un completo rexistro dinámico, co que se gañou certa hostilidade con Silbermann. Ao parecer, as críticas foron atendidas e en 1747 Bach deu a súa aprobación ao instrumento e incluso actuou como axente na venda de pianos fabricados por Silbermann.
Dende o taller de Gottfried Silbermann, desenvolvéronse as famosas escolas de fabricación de pianos: a "Escola inglesa" que xurdiu a partir de dous discípulos de Silbermann, chamados Johannes Zumpe e Americus Backers, que emigraron a Londres, onde desenvolveron un piano que tiña o mesmo mecanismo que o de Cristofori aínda que con notables modificacións, que máis tarde sería denominado "mecanismo inglés"; e a "Escola alemá", aparecida a partir doutro discípulo de Silbermann chamado Johann Andreas Stein, que realizou outras modificacións ao mecanismo orixinal dun deseñador chamado Schroter, denominado "mecanismo alemán ou vienés".
Século XVIII: Primeiros fabricantes de pianos
Dende os primeiros pianos do italiano Cristofori ata os pianos actuais, producíronse moitos avances e melloras, pero o concepto e a idea fundamental para a súa construción continúan sendo as mesmas. Optimizáronse materiais para lograr unha mellor calidade de son, aumentouse paulatinamente o número de notas para ampliar a capacidade musical do instrumento e mellorouse o deseño para lograr un mellor rendemento. Porén, o concepto fundamental de pianoforte como un instrumento capaz de lograr sons fortes e suaves segue sendo o mesmo.
Anne Brontë
Anne Brontë, nada en Thornton (West Yorkshire) o 17 de xaneiro de 1820 e finada en Scarborough (North Yorkshire) o 28 de maio de 1849, foi unha escritora inglesa. A súa obra máis importante foi a novela The Tenant of Wildfell Hall, publicada en 1848 e considerada un clásico da literatura inglesa.
Piano
Século XVIII: Primeiros fabricantes de pianos
miniatura|Piano fabricado por [[Anton Walter en 1810.]] Entre os anos 1760 e 1830 a fabricación de pianos tivo unha grande expansión e sufriu grandes modificacións. Esta revolución foi unha resposta á preferencia dos compositores e pianistas por ter un piano cun son máis poderoso e sostido, e foi posible grazas aos avances tecnolóxicos xurdidos a partir da Revolución industrial, que estaba comezando. Algúns destes avances foron a alta calidade do aceiro das cordas, chamado especificamente corda de piano, así como a precisión da fundición para a produción de ferro fundido. Co tempo, a gama tonal do piano tamén foi en aumento e pasou das cinco oitavas da época de Mozart ás sete oitavas e un terzo ou máis dos pianos modernos.
En 1762 Henry Walsh realizou o primeiro concerto para piano en toda a historia en Dublín. O deseñador de pianos francés Sébastien Érard construíu en 1776 o piano rectangular, que era unha variante especial do piano de cola. En 1773 publicáronse as sonatas para piano Opus 2 de Muzio Clementi, que pretendían utilizar ao máximo os recursos do piano. En 1775 construíuse en Filadelfia o primeiro piano en Estados Unidos e en 1795 o primeiro piano vertical en Londres, deseñado por William Stodart. Pascal Taskin tamén fabricou algúns pianos entre os anos 1786 e 1790.
Os primeiros avances tecnolóxicos foron en gran medida grazas á empresa inglesa Broadwood, que xa tiña reputación polo ton esplendoroso e poderoso dos seus clavecíns. Broadwood construíu instrumentos que foron progresivamente máis grandes, máis fortes e máis vigorosamente construídos. Enviaron dous pianos a Joseph Haydn e Ludwig van Beethoven e foi a primeira empresa de fabricación de pianos cunha gama de máis de cinco oitavas: cinco oitavas e unha quinta no ano 1790, seis oitavas en 1810 (Beethoven utilizou as notas adicionadas na súas obras posteriores), e sete oitavas en 1820. Os fabricantes vieneses tamén seguiron estas tendencias, porén, as dúas escolas de piano utilizaron diferentes accións: o mecanismo de Broadwood era máis robusto e o dos instrumentos de Viena era máis sensible.
Curtis, Santa María de Lurdes, Curtis
Curtis é un lugar da parroquia de Santa María de Lurdes no concello coruñés de Curtis, na comarca de Betanzos. Segundo o IGE, en 2018 tiña 1.140 habitantes (548 homes e 592 mulleres).
Atol Katiu
Katiu é un atol de Tuamotu, na Polinesia francesa. Administrativamente é unha comuna asociada na comuna de Makemo. Está situado a 25 km ao nordés de Makemo e a 13 km ao norte das illas Raevski.
Xeografía
O atol ten unha forma ovalada de 27 km de longo e 12,5 km de ancho. A superficie emerxida é de 27 km². A lagoa interior, de 235 km², ten un paso navegable chamado Pakat.
A vila principal é Hitianau, situada ao norte á beira do paso. A poboación total é de 375 habitantes (censo do 2002), que viven principalmente do cultivo de perlas negras e da copra. Dispón dunha igrexa católica e dun aeroporto rexional inaugurado en 2001.
Historia
Foi descuberto o 1820 por Fabian Gottlieb von Bellingshausen que o chamou Osten-Saken ou Saken.
Novara Calcio
O Novara Calcio é un club de fútbol italiano da cidade de Novara, no Piemonte. Foi fundado en 1908 e actualmente compite na Serie B.
Altura
Altura pode referirse a:
Piano
Século XIX: impulso pola Revolución industrial
Unha das principais innovacións técnicas que axudaron a crear o son do piano moderno é a utilización do ferro fundido. Tamén o chamado "marco", o ferro fundido que se asenta sobre a caixa de resonancia, que serve como principal baluarte contra a forza exercida pola tensión das cordas. O aumento da integridade estrutural do ferro fundido permitiu o uso de cordas máis grosas, máis tensas e máis numerosas, en lugar das cordas de latón empregadas ata entón, que eran máis brandas e non soportaban tensións tan altas. Posteriormente usáronse cordas de aceiro, máis fortes que as de ferro e que permitían unha tensión aínda maior. Nun piano de cola moderno o total da tensión das cordas pode aproximarse ás 20 toneladas-forza. A peza sinxela de ferro fundido foi patentada en 1825 en Boston por Alpheus Babcock, combinando o enganche do marco (creado en 1821 e reclamado por Broadwood en nome de Samuel Hervé) e a barra de resistencia (creada por Thom e Allen en 1820, pero tamén reclamada por Broadwood e Érard). Máis tarde a empresa Chickering & Mackays patentou o primeiro marco de ferro dos pianos de cola en 1843. Os fabricantes europeos de pianos preferiron os marcos de ferro fundido ata principios do século XX, data no que o sistema estadounidense foi completamente adoptado.
Incluíronse outras innovacións no mecanismo do piano, como o uso de feltro nos mazos en lugar de recubrilos con coiro. Estes mazos de feltro foron empregados por vez primeira por Jean-Henri Pape en 1826. Ao ser un material máis consistente, permitía maiores rexistros dinámicos. Outras importantes innovacións técnicas desta época inclúen cambios na forma de fabricación das cordas, como o uso dun "coro" de tres cordas en lugar de dúas, agás para as das notas inferiores; e o uso de diferentes métodos de tensado. Co método de tensado over string, tamén chamado cross-stringing, a cordas colócanse de maneira superposta inclinadas verticalmente, con pontes de dúas alturas na caixa de resonancia en lugar de só unha altura. Isto permite cordas maiores, pero non necesariamente máis longas, para encaixar dentro do piano. O tensado over string foi inventado por Jean-Henri Pape durante a década de 1820 e foi patentado para o seu uso nos pianos de cola en Estados Unidos por Henry Steinway Jr. en 1859.
Ao longo do século XIX fundáronse numerosas compañías de fabricación de pianos. En 1928, Ignaz Bösendorfer fundou a súa en Austria e o ano 1853 supuxo un fito no que se refire á aparición de fábricas de pianos, xa que o alemán Heinrich Engelhard Steinweg emigrou a Estados Unidos e fundou en Nova Yprk a fábrica Steinway & Sons; Julius Blüthner fundou a súa compañía en Leipzig e Carl Bechstein fixo o propio en Berlín.
En 1863 Steinway & Sons deseñaron e fabricaron o piano vertical moderno con cordas cruzadas e unha única táboa harmónica, e en 1874 perfeccionaron o pedal tonal ou sostenuto, inventado en 1844 por Jean Louis Boisselot, que permitía un rexistro máis amplo. Ese mesmo ano, Julius Blüthner patentou o sistema aliquot, que incorporaba a cada grupo de tres cordas unha cuarta adicional máis elevada para incrementar a resonancia das mesmas e que non era percutida polo mazo, senón que vibraba en simpatía. En 1880 Steinway & Sons abriu unha sucursal en Hamburgo, o que incrementou a competencia no mercado europeo con Bechstein e Blüthner.
A partir dese ano xa pode falarse de piano moderno, tal e como se lle coñece hoxe en día, aínda que se realizaron modificacións posteriores ao deseño do piano pero demasiada transcendencia.
Piano de cola
miniatura|Piano de cola.
Nel as cordas están en posición horizontal. Os pianos de cola teñen unha cuberta superior abatible, de xeito que os sons producidos polas cordas saen ó exterior sen barreiras de tipo algún. Fabrícanse en varios tamaños. Este instrumento é actualmente utilizado por músicos de todas as partes do mundo
Piano vertical ou piano de parede
miniatura|Piano vertical.
O piano vertical constitúe unha variante. Nel, as cordas están en posición vertical. Tamén hai de distintos tipos:
Piano electrónico
O órgano electrónico ou teclado electrónico é unha invención do século XX. Ten a mesma aparencia do piano. A diferenza é que o son do órgano electrónico provén de medios de síntese electrónica. Ademais, pode reproducir o son de diferentes instrumentos e moitas veces incorpora cancións e ritmos predeterminados.
Os ritmos que veñen incorporados serven para tocar os acordes cunha soa tecla en diferentes estilos como valses, rock etc. Algúns órganos teñen un sistema de aprendizaxe, como el Yamaha Education System, o sistema de aprendizaxe de Casio ou o DoReMi de Roland. Con estes sistemas educativos pódese aprender cancións, xa que o sistema indica a tecla a premer. Pódese practicar incluso anacos de canción. Algúns modelos traen incorporado un metrónomo co que se pode sincronizar coa mesma velocidade da melodía.
O usuario pode gardar cancións creadas por el mesmo, para volver a escoitalas máis tarde. Tamén pode gravar unha melodía para cada man independentemente. Hai variedades que son sensibles ó tacto, é dicir, detectan a forza con que son premidas as teclas, como nun piano real e actúan en consecuencia, reproducindo o son con maior o menor volume.
Existen teclados electrónicos provistos dunha pantalla LCD na que se representa o pentagrama, a nota premida e as cancións. Teñen accesorios opcionais como o pedal ou conexións para ordenador. Deste xeito pódense transferir cancións desde o ordenador e viceversa.
Aínda que a calidade do son non é a dun piano e a forza coa que se tocan as teclas tamén é diferente, o órgano electrónico é unha opción máis económica que a dun piano real.
O piano na música
miniatura|As 12 Sonate da cimbalo di piano e forte detto volgarmente di martelletti compostas por [[Lodovico Giustini en 1732 foron as primeiras obras específicas para piano.]]
O piano na música clásica
Moitas obras, célebres na súa versión para orquestra, foron escritas inicialmente para o piano. Algúns exemplos son as Danzas húngaras de Johannes Brahms, Cadros dunha exposición de Modest Músorgski, Gimnopedias de Erik Satie ou Canción de primavera de Felix Mendelssohn-Bartholdy.
Á inversa, moitas obras do repertorio clásico foron transcritas para o piano como, por exemplo, as transcricións que realizou Franz Liszt das sinfonías de Ludwig van Beethoven ou as fantasías sobre temas de óperas. O piano é moi utilizado en música de acompañamento da voz en coros, lieder e melodías. Tamén se utiliza en música de cámara, a dúo con outro instrumento, que adoita ser o violín ou a frauta, en tríos, cuartetos ou quintetos con piano.
O piano é o instrumento pedagóxico por excelencia porque é un instrumento polifónico, polirítmico e de simple utilización, relativamente barato e bastante sonoro. Por iso é utilizado na maioría das clases de solfeo das escolas de música e dos conservatorios como o instrumento principal do pedagogo.
Formas musicais na música clásica
Na música romántica, ademais da sonata, aparecen formas máis libres e de orixes diversas como o nocturno, o impromptu, o scherzo, a balada, a fantasía, a mazurca, o valse, a rapsodia ou o preludio. Esta época verá tamén o nacemento do concerto para piano na súa forma moderna, xeralmente unha peza que necesita un dominio completo do instrumento.
Compositores destacados de música clásica
miniatura|[[Frédéric Chopin foi un destacado pianista e compositor romántico de obras para piano.]] As primeiras composicións específicas para piano apareceron en torno a 1732, entre as que destacan as 12 sonatas para piano de Lodovico Giustini tituladas Sonate da cimbalo di piano e forte detto volgarmente di martelletti.
No período barroco houbo moitos compositores destacados que compuxeron obras e concertos para instrumentos de teclado. Por iso non se lles pode considerar compositores para piano pero moitas das súas obras foron interpretadas posteriormente con dito instrumento. Entre eles destacan os alemáns Johann Sebastian Bach e Georg Friedrich Händel, os franceses Jean-Philippe Rameau e François Couperin, os italianos Domenico Scarlatti e Tomaso Albinoni e o frade español Antonio Soler.
No clasicismo destacan as obras para piano de compositores como Wolfgang Amadeus Mozart, Joseph Haydn, Ludwig van Beethoven, Muzio Clementi e outros menos coñecidos como Friedrich Kuhlau, Jan Ladislav Dussek e Anton Diabelli. Neste período tamén houbo outros compositores que crearon gran cantidade de sonatinas, rondós e variacións, en ocasións con fins didácticos.
O piano foi un instrumento representativo do romanticismo musical, non só no ámbito musical, senón tamén no técnico xa que, grazas aos avances tecnolóxicos froito da revolución industrial, o seu mecanismo foi mellorado substancialmente. Da mesma forma que o capitalismo influíu no modo de organización xerárquico das cadeas de produción, o piano utilizouse como ferramenta para conseguir a expresión musical e como axuda á composición. En dito período houbo importantes compositores como Felix Mendelssohn-Bartholdy, Frédéric Chopin, Franz Liszt, Robert Schumann, Franz Schubert, Johannes Brahms, Edvard Grieg e Isaac Albéniz que realizaron obras para piano. Do romanticismo tardío destacan compositores como Aleksandr Skriabin, Sergéi Rajmáninov e Gabriel Fauré.
Son poucos os compositores para piano que se poden considerar impresionistas. Destaca principalmente Claude Debussy que compuxo unha ampla variedade de obras para piano e para orquestra e grupos de cámara, ademais de 24 preludios, varias suites, estudos e outras obras. A sinfonía ou a sonata para piano foron composicións moi usadas polos compositores románticos e postrománticos, pero Debussy nunca compuxo ningunha obra deste tipo. Outro compositor francés que realizou obras deste estilo foi Maurice Ravel, aínda que se considera un compositor neoclásico máis ca impresionista. Compuxo un elevado número de obras para piano, que orquestrou na súa maioría, e tamén transcribiu para piano obras propias ideadas para orquestra.
Na música contemporánea compositores como Béla Bartók, Igor Stravinskii, Sergéi Prokófiev, Aaron Copland, Dmitrii Shostakóvich, Arnold Schönberg e Dmitrii Kabalevskii, entre outros, compuxeron unha ampla literatura pianística.
Francisco Calvo Jarrín
Francisco Calvo Jarrín, nado en Foz en 1911 e finado no mesmo concello en 1966, foi un mestre e xornalista galego.
Traxectoria
Foi alumno de Ramón Salgado Toimil. Estudou na Escola Normal de Santiago de Compostela e obtivo o título de mestre en 1928. Dirixiu o periódico Despertar de Foz en 1936.
Cornetada
A cornetada ou cencerrada é unha festa que organizan os veciños dun lugar para burlarse dos vellos ou viúvos que casan de segundas. Tamén recibe os nomes de chocallada, cencerrallada, cinzarrada ou cornetama.
Consiste na reunión fronte a casa do vello ou do novo matrimonio para formar balbordo con cornos, cornetas, chocallas, cinzarros, tixolas, latas ou calquera obxecto capaz de provocar sons enxordecedores e desapracibles. Pode realizarse só na véspera da voda ou prolongarse durante os días seguintes; na zona oriental da provincia de Lugo podía durar ata quince días.
Era común complementa-lo ruído de tales instrumentos con coplas burlescas alusivas ós contraentes (ós seus defectos físicos, alcumes ou outras circunstancias da parella):
Aínda que a causa máis común destas celebracións era a voda dun viúvo vello cunha moza máis nova ca el, tamén podían aplicarse contra os viúvos dos que se sospeitaba ou sabía que comezaba a manter relacións cunha moza, especialmente se se lles vía de palique a horas ou en lugares que os conveciños podían considerar sospeitosos.
A cornetada duraba ata altas horas da noite ou ata que a vítima se resignaba a convidar con viño ós participantes. Este convite a modo de compensación recibía o nome de paga-lo piso.
Eladio Rodríguez recolle no Ribeiro de Avia e noutras zonas de Ourense o costume de realizar estas cornetadas contra os mozos de fóra que viñan casar cunha moza da parroquia. Os mozos do lugar, que os vían como intrusos no que consideraban territorio propio e que se sentían prexudicados nas súas expectativas matromoniais, mostraban así o rexeitamento contra o foráneo, que se vía obrigado a paga-lo piso se quería continuar coas súas relacións coa moza do lugar. Esta fórmula de pago podía consistir nunha merenda, nunhas xarras de viño, paga-los músicos da festa ou outras compensacións similares. Adoitaba rematar cun baile o domingo á tarde, que recibía o nome de festa dos mozos.
Sebil, Cequeril, Cuntis
Sebil é un lugar da parroquia de Cequeril no concello pontevedrés de Cuntis na comarca de Caldas. Segundo o IGE en 2010 tiña 67 habitantes (28 homes e 38 mulleres), o que supón unha diminución respecto do ano 1999 cando tiña 80 habitantes.
Neste lugar naceu Xoán Xesús González en 1895.
Charlot
miniatura|dereita|Charles Chaplin caracterizado como Charlot Charlot é o nome da personaxe máis coñecida creada polo actor e director de cinema mudo Charles Chaplin. O nome provén da versión francesa de "the tramp" ("o vagabundo", en inglés). Un vagamundo risoño e inxel que engaiolou a varias xeracións grazas ao seu abrigo estreito, os seus pantalóns bombachos, o seu caxato, o seu bombín e o seu mostacho recto.
Metilación
En química, a metilación é a adición dun grupo metilo (CH3) a un substrato ou a substitución dun átomo ou grupo por un grupo metilo. A metilación é unha forma de alquilación cun grupo metilo, en lugar de por unha cadea carbonada grande como ocorre noutras alquilacións, que substitúe a un átomo de hidróxeno. Este termo utilízase en química, bioquímica, edafoloxía, e bioloxía.
Nos sistemas biolóxicos a metilación é catalizada por encimas; ditas metilacións poden estar implicadas en modificacións de metais pesados, a regulación da expresión xénica, a regulación da función proteica, e o procesamento do ARN. A metilación de metais pesados pode ocorrer tamén fóra dos sistemas biolóxicos. A metilación química de mostras de tecidos é tamén un método para reducir certos artefactos histolóxicos de tinguidura.
Epixenética
A metilación que contribúe á herdanza epixenética pode ocorrer por metilación do ADN ou por metilación das proteínas.
A metilación do ADN en vertebrados ocorre tipicamente en sitios CpG (sitios citosina-fosfato-guanina, que son sitios onde unha citosina está seguida por unha guanina na secuencia de ADN). Esta metilación orixina a conversión da citosina en 5-metilcitosina. A formación de Me-CpG está catalizada polo encima ADN metiltransferase. O ADN humano ten do 80 ao 90% dos sitios CpG metilados, pero hai certas áreas, chamadas illas CpG, que son ricas en GC (teñen un alto contido en guanina e citosina, e comprenden o 65% dos residuos CG), nos que non está metilada ningunha. Estas illas están asociadas cos promotores do 56% dos xenes de mamíferos, incluíndo todos os xenes que se expresan ubicuamente. Do 1 ao 2 % do xenoma humano son grupos CpG, e hai unha relación inversa entre a metilación CpG e a actividade transcricional.
A metilación de proteínas é un tipo de modificación postraducional que ten lugar normalmente nos residuos de aminoácidos arxinina ou lisina da secuencia da proteína. A arxinina pode ser metilada unha vez (arxinina monometilada) ou dúas (arxinina dimetilada), e nese caso pode ter ambos os grupos metilo situados nun nitróxeno terminal (arxinina dimetilada asimétrica) ou un en cada nitróxeno terminal (arxinina dimetilada simétrica). A reacción catalízana peptidilarxinina metiltransferases (PRMTs). A lisina pode ser metilada unha, dúas ou tres veces polas lisina metiltransferases. A metilación de proteínas foi máis estudada nas histonas. A transferencia de grupos metilo desde a S-adenosil metionina a histonas é catalizada por encimas chamados histona metiltransferases. As histonas que son metiladas en certos residuos poden actuar epixeneticamente para reprimir ou activar a expresión xénica.
Desenvolvemento embrionario
Aínda que os cromosomas das células somáticas reteñen os patróns de metilación parentais, durante o desenvolvemento das células xerminais os seus xenomas son desmetilatdos. Despois diso, ten lugar unha metilación de novo das células xerminais, modificando e engadindo información epixenética ao xenoma que depende do sexo do individuo.
Despois da fertilización dun ovocito e a formación do cigoto, o seu xenoma combinado é desmetilado e remetilatdo outra vez (coa excepción dos chamados xenes impresos). No estado de blástula, a metilación das células embrionarias é completa.
O proceso de desmetilación/remetilación denomínase "reprogramación". A importancia da metilación pode verse nos mutantes obtidos por knockout de xenes que carecen de ADN metiltransferase, que morren todos no estado de mórula.
Liga ACB 2003-04
A temporada 2003–04 da Liga ACB, celebrada entre o 4 de outubro de 2003 e o 13 de xuño de 2004, foi a vixésimo primeira temporada da máxima categoría do baloncesto español desde a creación da Asociación de Clubs de Baloncesto (ACB) para substituír á antiga Primeira División. Nesta edición mantívose o número de equipos, 18, e o formato da edición anterior. Os playoffs polo título foron disputados polos oito primeiros clasificados, mentres que os dous últimos equipos descenderon á Liga LEB. O campión desta edición foi o FC Barcelona, que conseguiu o seu décimo cuarto título de liga, décimo primeiro desde a fundación da Liga ACB, após vencer na final ao Adecco Estudiantes.
Metilación
Desenvolvemento embrionario
A conversión da 5-metilcitosina en 5-hidroximetilcitosina asóciase ás veces con nucleosomas inestables lábiles, que son con frecuencia reposicionados durante a diferenciación das células nai.
Liga ACB 2003-04
Playoffs
Fonte: DBasket
Metilación
Desenvolvemento posnatal
Hai crecentes evidencias de que a metilación exerce un papel na interacción de factores ambientais coa expresión xenética. As diferenzas en coidados maternos durante os primeiros 6 días de vida nas ratas inducen patróns de metilación diferencial nalgunhas rexións promotoras dos xenes, influíndo deste modo na expresión xénica. Ademais, os procesos que son aínda máis dinámicos, como a sinalización por interleucinas, están regulados por metilación.
A investigación en humanos mostrou que niveis altos repetidos de activación do sistema de estrés do corpo, especialmente na infancia temperá, poden alterar os procesos de metilación e orixinan cambios na química do ADN dun individuo. Os cambios químicos poden inutilizar xenes e impedir que o cerebro regule correctamente a súa resposta ao estrés. Os investigadores e clínicos atoparon unha ligazón entre esta desregulación neuroquímica e o desenvolvemento de problemas de saúde crónicos como a depresión, obesidade, diabetes, hipertensión, e enfermidades coronarias.
Cancro
O patrón de metilación converteuse nun importante tema de investigación. Diversos estudos atoparon que en tecidos normais, a metilación dun xene está principalmente localizada na rexión codificante, que é pobre en CpG. Ao contrario, a rexión promotora do xene non está metilada, a pesar da gran densidade de illas CpG nesa rexión.
No cancro, as dinámicas xenética e epixenética do silenciamento de xenes son moi diferentes. A mutación xenética somática produce un bloqueo da produción de proteínas funcionais no alelo mutante. Se a célula obtén unha vantaxe selectiva, as células expándense clonalmente dando lugar a un tumor no cal todas as células carecen da capacidade de producir proteínas. Ao contrario, o silenciamento de xenes mediado pola epixenética prodúcese gradualmente. Empeza cunha diminución sutil na transcrición, que promove unha diminución na protección das illas CpG da expansión da heterocromatina dos flancos e a metilación nas illas. Esta perda dá lugar a un incremento gradual de sitios CpG individuais, o cal varía entre copias do mesmo xene en diferentes células.
Defensa en bacterias
A metilación de adenosina ou citosina é parte do sistema de restrición-modificación de moitas bacterias. Os ADNs bacterianos son metilados periodicamente por todo o xenoma. Unha metilase recoñece unha secuencia específica e metila unha das bases nese secuencia ou preto dela. Os ADN estraños (que non están metilados da mesma maneira) que se introducen na célula bacteriana son degradados por encimas de restrición específicos de secuencia. O ADN xenómico bacteriano non é recoñecido por estes encimas de restrición. A metilación do ADN nativo actúa como un tipo de sistema inmunitario primitivo, o que permite á bacteria protexerse das infeccións por bacteriófagos. Estes enicmas de restrición son a base das probas de polimorfismo de lonxitude de fragmentos de restrición (RFLP), usadas para detectar os polimorfismos de ADN.
Aplicación na diagnose prenatal
Técnicas recentes de diagnóstico analizan o ADN fetal libre de células (ffDNA) que se encontra no sangue materno; porén, o ffDNA encóntrase en moi pequenas cantidades e é difícil de distinguir da maioría do ADN materno libre de células. Rexións específicas do xenoma están diferencialmente metiladas se comparamos o ADN fetal co ADN materno. Por exemplo, o promotor do xene do regulador autoinmune (AIRE) está moi metilado no ADN fetal pero está submetilado no ADN materno. Utilizouse a inmunoprecipitación de ADN metilado (MeDIP) para purificar o ffDNA do soro materno co propósito de facer unha diagnose prenatal da síndrome de Down.
En química
O termo metilación en química orgánica refírese ao proceso de alquilación usado para describir a cesión de grupos CH3. Isto realízase normalmente utilizando forntes de metilos electrófilas, como iodometano, dimetil sulfato, dimetil carbonato, ou menos comunmente cos máis potentes (e perigosos) reactivos metilantes de metil triflato, diazometano ou metil fluorosulfonato (metilo máxico), que reaccionan por medio de substitución nucleofílica SN2. Por exemplo un carboxilato pode ser metilado nun oxíxeno para dar un metil éster, un sal alcóxido RO− pode ser igualmente metilado para dar un éter, ROCH3, ou unha cetona enolato pode sufrir metilación no carbono para producir unha cetona distinta.
Por outra parte, a metilación pode implicar o uso de compostos de metilo nucleófilos como o metillitio (CH3Li) ou reactivos de Grignard (CH3MgX). Por exemplo, o CH3Li metilará a acetona, engadindo o metilo a través do carbonilo (C=O) para dar o alcóxido de litio do tert-butanol:
Metilación de Purdie
A metilación de Purdie é un método específico de metilación en oxíxenos de carbohidratos usando iodometano e óxido de prata.
Enema of the State
Enema of the State é o terceiro álbum da banda estadounidense de pop punk blink-182, publicado o 1 de xuño de 1999 a través do selo MCA Records.. Tras unha longa serie de actuacións en varios clubs e festivais, e varias gravacións independentes ao longo dos 90, Blink-182 déuse a coñecer no Warped Tour e en Australia despois do lanzamento do seu segundo disco, Dude Ranch (1997), e o seu éxito "Dammit". Para gravar o seu terceiro traballo o grupo contratou ao veterano produtor de punk rock Jerry Finn, que traballara anteriormente no álbum de Green Day Dookie (1994). Enema foi o primeiro álbum da banda en contar co batería Travis Barker, que substituíu ao membro orixinal Scott Raynor.
En abril do ano 2016 a revista Rolling Stone colocouno no posto 37 da súa lista dos 40 mellores álbums de punk de todos os tempos.
Lingua afade
O afade (afaë) é unha lingua chádica falada en Nixeria e o Camerún.
O Trabado, Couzadoiro, Ortigueira
O Trabado é un lugar da parroquia de Couzadoiro no concello coruñés de Ortigueira na comarca do Ortegal. Segundo o Instituto Galego de Estatística en 2009 estaba despoboado.
Lingua afade
Distribución xeográfica
Fálase en 12 vilas do distrito de Ngala, do estado de Borno (Nixeria), e no territorio limítrofe da provincia do Extremo Norte do Camerún.
Falantes
30.000 (2004)
Atol Hiti
Hiti é un dos tres atois das illas Raevski, no arquipélago das Tuamotu na Polinesia francesa. Administrativamente depende de Katiu, comuna asociada á comuna de Makemo.
Xeografía
É un atol ovalado de 9 km de longo e 6 km de ancho. A superficie emerxida é de 3,23 km² máis 6,97 km² de arrecifes. A lagoa interior, de 15 km², non ten ningún paso navegable. Datos do Institut de recherche pour lle développement Está situado a 6 km ao sueste de Tuanake. Esta deshabitado.
Historia
Foi chamado Louise ou Ofita polo francés Mauruc, e Clute ou Ohiti polo inglés Wilkes
Palleiro
miniatura|dereita|Palleiro na provincia da Coruña Un palleiro é unha morea de palla, tamén chamado meda ou palleira. Tamén recibe o nome de palleira a estrutura, xeralmente un alpendre, destinada a gardar a herba enxoita e a leña para queimar, denominada neste caso tamén pallal, pallar, pallarega ou pallete. O palleiro é moi común na tradición agrícola galega que aínda hoxe constitúe un elemento de importancia xa non só agrícola senón tamén a modo de tradición cultural.
Guaratinguetá
Guaratinguetá é un municipio brasileiro do estado de São Paulo. A súa poboación o ano 2007 era de 125.012 habitantes. A súa superficie total é 751,44 km².
Gorlois
Gorlois (en lingua galesa: Gwrlais) foi un lendario Duque de Cornualla e o primeiro marido de Igraine antes de casar con Uther Pendragon, de acordo coa lenda artúrica. Versións posteriores atribúenlle varios fillos, os máis famosos deles eran Elaine, Morgause e Morgana.
Palleiro
Adoita ter forma de cono, cun pau ergueito pousado no chan e a palla mallada disposta ao seu redor. O lugar habitual dunha palleira é a eira, malia que non calquera terreo pode ser acondicionado. Por culpa de evitar a choiva, moitas veces a palla é cuberta cun plástico protector que polo xeral é unha peza única de cor negra. Cínguese arredor da palla con cordeis, pedras que o asenten no chan ou outros trebellos similares.
Guaratinguetá
miniatura|250px|esquerda|Frei Galvão (António de Sant'Anna Galvão, primeiro santo brasileiro, nado na cidade.
Fundada en 13 de xuño de 1630, é a terra natal de Santo Antón de Santana Galvão, o primeiro santo católico nado no Brasil.
Palleiro
Etnoloxía
O palleiro formaba parte da vida agrícola. En Galicia o can autóctono recibe o nome de can de palleiro porque adoitaba durmir nas construcións destinadas a gardar a palla. Ao fillo ilexítimo ou natural tamén se lle coñece coma fillo de palleiro. O refraneiro galego está cheo de frases con este termo:
Outras frases:
Provincia de Artvin
miniatura|300px|Provincia de Artvin. A provincia de Artvin (en Turco: Artvin ili, en Xeorxiano: ართვინის პროვინცია) é unha provincia de Turquía, á beira do Mar Negro ao nordeste do país, facendo fronteira con Xeorxia.
Situada na rexión do Mar Negro ten unha superficie de 7.493 km² e unha poboación no ano 2013 de 169,334 habitantes. A capital da provincia é a cidade de Artvin.
Distritos
miniatura|Mapa dos distritos da provincia de Artvin. A provincia de Artvin divídese nos seguintes distritos (ilçeler):
Paio Rodríguez, Santa María de Lurdes, Curtis
Paio Rodríguez é un lugar da parroquia de Santa María de Lurdes no concello coruñés de Curtis, na comarca de Betanzos. Segundo o IGE, en 2011 tiña 8 habitantes (4 homes e 4 mulleres).
Steven Bochco
Steven Ronald Bochco, nado en Nova York o 16 de decembro de 1943 e finado na mesma cidade o 1 de abril de 2018, foi un produtor e guionista de televisión estadounidense. Participou en varias series e películas como Hill Street Blues , L.A. Law e NYPD Blue.
Traxectoria
Naceu nunha familia xudía. Os seus pais eran artistas, a nai pintora e o pai violinista. Estudou nunha escola de Música e Artes. En 1961 mudouse a Pittsburgh para estudar literatura e teatro. Graduouse co título de Bacharel en Teatro en 1966.
Traballou na Universal Studios, como escritor e despois como editor de historia, para as series Ironside, Columbo, McMillan and Wife, Griff, Delvecchio e The Invisible Man.
O seu maior éxito foi na cadea NBC co drama Hill Street Blues. Estivo emitíndose desde 1981 a 1987 e Bochco apareceu nos créditos como co-creador, ademais de escribir e producir a serie.
Despois deste éxito, participou en NYPD Blue (1993) con David Milch. Ademais presentou o proxecto de Murder One (1995-1997), Brooklyn South (1997) e City of Angels (2000).
Aquelcabo
O topónimo galego Aquelcabo pode referirse a:
Igraine
miniatura|[[Merlín collendo a Artur de Igraine. Ilustración de N. C. Wyeth para The Boy's King Arthur (1922).]] Igraine é segundo a lenda artúrica a nai do Rei Artur. Tamén coñecido en latín Igema, en galés como Eigr, en francés como Igeme, na obra Le Morte d´Arthur de Thomas Malory como Ygrayne -modernizada ás veces como Igraine- e na obra de Wolfram von Eschenbach "Parzival" como Amive). Convértese na muller de Uther Pendragon, pero o seu primeiro marido foi Gorlois, de cuxo matrimonio tivo como fillas a Elaine, Morgause e Morgana le Fay.