cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Escola Oficial de Idiomas de Ribadeo
dereita|miniatura|Casa do Óptico. A Escola Oficial de Idiomas de Ribadeo comezou como unha sección da de Lugo. Dispón na actualidade de ensino de inglés, francés, alemán e italiano. Ten a súa sede na Casa do Óptico (rúa da Virxe do Camiño, s/n.)
Heloderma suspectum
Vida e comportamento
miniatura|dereita|Un mostro do Xila no zoo de Bristol. H. suspectum sae da hibernación en xaneiro ou febreiro e aparéase en maio e xuño. O macho inicia o cortexo rastreando os cheiros da femia coa súa lingua. Se a encontra e a femia rexeita os seus avances, ela mórdeo e vaise. Cando o apareamento é exitoso, a copulación dura de 15 minutos a dúas horas e media. A femia pon ovos en xullo ou agosto, enterrándoos na area a uns 13 cm de profundidade. A deitada de ovos consta de 12 ovos; a media son 5. A incubación dura nove meses, xa que as crías saen de abril a xuño do seguinte ano. As crías saídas do ovo teñen unha lonxitude duns 16 cm e poden morder e inxectar veleno desde o primeiro momento. Os individuos xuvenís normalmente teñen bandas máis grandes de escamas rosas que os adultos, aínda que o monstro do Xila bandeado (H. s. cinctum) ten unha tendencia a conservar ese patrón de bandas. H. suspectum madura sexualmente entre os tres e cinco anos de idade. Despois de poñer os ovos, os adultos pasan gradualmente menos tempo sobre a superficie para evitar a parte máis cálida do verán (aínda que poden ser activos ao serán), e finalmente empezan a súa hibernación contra novembro.
Sábese pouco sobre o comportamento social de H. suspectum, pero observouse que realizan combates entre machos, nos cales o macho dominante sobe enriba do subordinado e suxéitao coas catro patas. Ambos os animais arquean o corpo, empurándose e retorcéndose nun esforzo por colocarse unha posición dominante. Este combate de loita libre finaliza cando a presión exercida os forza a separarse, aínda que os combates poden repetirse unha e outra vez. Os combates ocorren normalmente antes da estación de apareamento. Os que son máis fortes e resistentes crese que gañan máis a miúdo e teñen un éxito reprodutor maior. Aínda que estes réptiles teñen un baixo metabolismo e unha das menores velocidades en carreira rápida, teñen un dos valores maiores de alcance aeróbico (aerobic scope, o incremento no consumo do oxíxeno desde o repouso ao esforzo metabólico máximo) entre os lagartos, o que lles permite realizar unha actividade aeróbica intensa durante un período de tempo sostido. Os machos teñen alcances aeróbicos máis altos que as femias, probablemente porque a selección sexual para un trazo xenético vantaxoso en combate prolongado. H. suspectum poden vivir 20 anos na natureza e 30 en catividade.
Status de conservación
O aumento das zonas urbanizadas e a destrución do hábitat afectaron adversamente ás poboacións desta especie. En 1952 converteuse no primeiro animal velenoso ao que se lle deu protección legal nos Estados Unidos. A especie está na lista da IUCN como case ameazada. En 1963, o zoo de San Diego foi o primeiro zoo en conseguir que se reproducisen en catividade os monstros do Xila.
Relacións cos humanos
Aínda que H. suspectum é velenoso, os seus lentos movementos fan que teña un escaso perigo para os humanos. Porén, gañou unha reputación de ser temible e a miúdo as persoas mátano por medo. Entre as tribos indias nativas de América, este animal ten unha sona mixta. Os apaches crían que o seu alento podería matar un home, e os tohono O'odham e o pobo pima crían que posuía un poder espiritual que podía causar enfermidades. En contraste, o pobo seri e o yaqui crían que a pel deste animal tiña propiedades curativas.
O mostro do Xila apareceu en películas como The Giant Gila Monster, The Treasure of the Sierra Madre e Rango. .
No Vello Oeste americano os pioneiros crían en varios mitos sobre o monstro de Xila, como que o lagarto tiña alento fétido ou tóxico e que a súa mordedura era mortal.
No século XIX un dos primeiros en estudar cientificamente os efectos reais do veleno, moi esaxerados naquela época, foi o Dr. George Goodfellow de Tombstone, que publicou artigos en Scientific American e o Southern California Practitioner. , e mesmo fixo que un monstro o mordese para estudar en si mesmo os efectos.
Police Academy (serie animada)
Police Academy é unha serie animada de televisión de 1988-1989 baseada no personaxes de filme Police Academy.
Teoría da xeración espontánea
miniatura|200px|dereita|A teoría da xeración espontánea aplicábaselle a insectos, vermes e pequenos seres vivos (como os ratos), que non parecían xerarse por bioxénese.
A teoría da xeración espontánea supoñía que os seres vivos considerados inferiores nacían espontaneamente da materia orgánica en descomposición, ou ben da materia mineral cando esta se atopa en determinadas condicións, mentres que o home e os seres vivos superiores foran creados directamente por Deus.
Para demostrar esta teoría, os seus defensores baseábanse na (incorrecta) observación diaria: os vermes nacían na terra, na lama ou na carne en putrefacción; as moscas tamén na carne en descomposición; os ratos no lixo etc.
Esta antiga teoría biolóxica, hoxe tamén é coñecida como abioxénese e tamén como autoxénese, termo este último cuñado por Thomas Huxley en 1870 para se referir orixinalmente a aquela, en oposición á orixe da xeración por outros organismos vivos ou bioxénese.
O problema da orixe da vida
Aínda que a exacta complexidade da bioquímica celular dos seres vivos non foi coñecida até hai uns poucos anos, sabíase desde sempre que a estrutura de animais e plantas era moito máis complicada cá da materia inerte.
Hai xa moitos séculos que este coñecemento levou aos homes a preguntárense a orixe desta complexidade ou, o que é o mesmo, a orixe da vida. A humanidade, tradicionalmente, buscou unha explicación aos problemas relacionados coa orixe da vida. Diversos pobos primitivos resolveron a pregunta sobre la base de crenzas relixiosas, mitos e a intervención divina.
O problema da orixe da vida pode abordarse desde puntos de vista moi diversos. A converxencia de todos eles nunha única resposta é moi difícil, entre outros motivos, porque a maioría das solucións propostas non se poden probar, e forman parte dos dogmas relixiosos. Porén, cando se aborda o problema da orixe da vida desde unha perspectiva biolóxica, pódense poñer en evidencia feitos obxectivos e concretos que abren as portas a unha resposta verosímil.
Antigüidade
200px|miniatura|esquerda|Busto de Aristóteles conservado no [[Palazzo Altaemps, en Roma. Copia do orixinal de Lisipo.]]
A pouca base científica existente na antigüidade deu lugar a que a solución á pregunta da orixe da vida se achase en doutrinas máis filosóficas que científicas, entre as que destacou claramente a teoría da xeración espontánea, que tivo vixencia até o século XIX.
Os antigos exipcios e os babilonios crían que os ratos, os sapos e determinadas víboras nacían na lama do río Nilo, que as moscas, as abellas e algunhas larvas proviñan da suor e que os vermes xurdían dos alimentos en descomposición.
Séculos máis tarde, o filósofo grego Aristóteles (384 a.C. — 322 a.C.), manifestouse como un dos principais defensores desta teoría, e admitía que, en xeral, os seres vivos se orixinan doutros seres vivos semellantes, pero igualmente podían orixinarse da materia inerte. Describía como proba casos de xeración espontánea nas moscas, mosquitos e couzas, en vertedoiros de lixo, e mesmo a aparición de peixes a partir de algas en descomposición.
Escribiu numerosos documentos nos que describía diversos exemplos de xeración espontánea. Segundo as súas palabras:
Esta tendencia representárona sobre todo os filósofos chamados neoplatónicos (cómpre recordar que Platón foi o mestre de Aristóteles), á fronte dos cales estaba Plotino (século II a.C.), quen consideraba a xeración espontánea como o resultado da entrada na materia dun espírito vivificador.
Plotino foi o primeiro, pois, en expoñer o concepto de forza vital ou espírito vital, que tan utilizado foi polos vitalistas posteriores.
Tamén no século II a.C. o poeta romano Virxilio (76-19 a.C.) afirmaba que as abellas se orixinaban a partir do mel.
Idade Media
miniatura|200px|dereita|San Tomé de Aquino
Todo o pensamento da Idade Media está grandemente influído por Aristóteles e, por tanto, a crenza na xeración espontánea mantense, practicamente sen oposición, e mesmo arrequecéndose debido non a observacións científicas, senón a fantásticas fábulas.
Por exemplo, chegouse a dicir que as follas de determinadas árbores ao caeren á auga producían peixes, mentres que se caían en terra convertíanse en aves. Outra fábula falaba de certa árbore oriental que daba grandes froitos en cuxo interior se atopaba un cordeiro que permanecía unido polo ventre ao tronco da árbore; como proba aducían "ter comido a súa carne".
Ali ibn Abi Talib
Ali ibn Abi Talib (علي ابن أبي طالب, ʿAlī ibn Abī Ṭālib), coñecido simplemente como Alí, nado na Meca contra o ano 600 e finado en Kufa no 661, era primo e xenro de Mahoma, profeta do islam, como esposo da súa filla Fátima (Fatima bint Muhammad), con quen casou no ano 622. Cuarto califa do islam e o primeiro imán, segundo o xiísmo. Ali é importante tanto para os xiítas como para os sunnitas, politicamente e espiritualmente. As numerosas fontes biográficas sobre Ali son a miúdo sesgadas e seguindo liñas sectarias, pero coinciden en que era un musulmán piadoso, dedicado á causa do islam e un gobernante xusto de acordo co Corán e a Sunnah. Mentres os sunitas consideran a Ali o cuarta e último dos califas Rashidun (  os correctamente guiados  ), os musulmáns xiítas consideran a Alí como o primeiro imam despois de Mahoma debido á interpretación destes dos acontecementos en Ghadir Khumm. Os musulmáns xiítas tamén creen que Alí e os outros imáns xiítas (todos os cales son da familia Ahl al-Bayt, a familia directa de Mahoma) son os lexítimos sucesores de Mahoma. Ali tamén recibiu recoñecemento de diversas organizacións non musulmás, como as Nacións Unidas e a Organización Mundial para os Dereitos Humanos, pola súa gobernanza e xustiza social.
Teoría da xeración espontánea
Idade Media
Nesta época, os chamados padres de Igrexa, como San Basilio (igrexa oriental) ou Santo Agostiño (igrexa occidental), consideraban a xeración espontánea como unha verdade indiscutíbel, moi de acordo coa Biblia, sempre que se aceptar que o "espírito vivificador" da materia era insuflado por Deus.
Estas ideas foron tamén defendidas por San Tomé de Aquino (1225 - 1274), un dos principais teólogos da igrexa católica e os escolásticos, seus seguidores. San Tomé cría que ras, sapos e cobras se xeraban a partir da auga en estado de putrefacción. A teoría da xeración espontánea non era incompatible nin coas crenzas católicas nin con moitas outras crenzas relixiosas. E algúns autores citaban a Biblia, segundo a cal Deus creara a o home a partir do barro, como un argumento a favor da xeración espontánea.
Ali ibn Abi Talib
Traxectoria
Segundo os xiítas debería ter sido o sucesor de Mahoma, mais foi precedido por tres califas: Abu Bakr (632-634), Umar ibn al-Khattab (634-644) e máis Uthman ibn Affan (644-656).
O pai de Ali, Abu Talib, era un importante membro da poderosa tribo dos Banu Quraysh, aínda que un tanto vinda a menos economicamente, e tío paterno de Mahoma. Este último, que quedou orfo aínda noviño, foi acollido sendo un neno na casa de Abu Talib. Cando Alí tiña seis anos abandonou a casa paterna e púxose so protección de Mahoma, con quen se foi a vivir.miniatura|dereita|Ali ibn Abi TalibAlí estivo vivindo con Mahoma e Khadija, a esposa de Mahoma, desde que tiña cinco anos. Cando Alí tiña nove anos, Muhammad anunciou-se como o profeta do islam, e Alí se fixo o primeiro home a aceptar o islam. Foi a segunda persoa, logo de Khadija, a aceptar o islam. Segundo Sayed Ali Asgher Razwy en "Reformulación da historia do islam e dos musulmáns", "Ali e [o] Corán" creceron xuntos como "xemelgos" na casa de Muhammad Mustafa e Khadija-tul-Kubra. "
En 622, o ano da migración de Mahoma a Yathrib (agora Medina), Ali arriscou a súa vida durmindo na cama de Mahoma para facerse pasar por el e frustrar un complot de asasinato sobre Mahoma para que Mahoma puidese escapar en seguridade. Esta noite chámase Laylat al-Mabit. Segundo algúns ahadith, revelouse un verso sobre Alí sobre o seu sacrificio na noite de Hijra que di "E entre os homes está quen vende aos seus nafs (a sí mesmo) a cambio do pracer de Deus." Ali sobreviviu á trama, pero arriscou a súa vida quedándose na Meca para levar a cabo as instrucións de Mahoma: restaurar aos seus propietarios todos os bens e propiedades que foran confiscados a Mahoma. Ali foi entón a Medina con Fatimah bint Asad (a súa nai), Fatimah bint Mahoma (a filla de Mahoma) e outras dúas mulleres.
Durante os dez anos que Mahoma levou á comunidade en Medina, Ali era extremadamente activo no seu servizo como secretario e representante, servindo nos seus exércitos, sendo portador do seu estandarte en todas as batallas, líder de guerreiros en redadas e levando mensaxes e ordes. Como un dos tenentes de Mahoma e máis tarde o seu xenro, Ali era unha persoa con autoridade e prestixio na comunidade musulmá.
Ali distinguiuse por primeira vez como guerreiro en 624 na Batalla de Badr. A batalla comezou con Ali derrotando ao campión da Meca, Walid ibn Utba; un historiador describiu a vitoria de Alí na batalla como "o sinal do triunfo do islam". Ali tamén derrotou a moitos outros soldados mecanos na batalla. Segundo as tradicións musulmás, Ali matou entre vinte e trinta e cinco inimigos na batalla, a maioría concorda que foran vinte e sete; mentres que todos os outros musulmáns mataron outros vinte e sete.
Ali destacou na Batalla de Uhud, así como moitas outras batallas onde manexaba unha espada bifurcada coñecida como Zulfiqar. Tivo o papel especial de protexer a Mahoma cando a maioría do exército musulmán fuxiu da batalla de Uhud e dicíase "Non hai un mozo valente excepto Ali e non hai espada que preste servizo agás a Zulfiqar". Foi comandante do exército musulmán na Batalla do Foso onde derrotou ao lendario guerreiro árabe, Amr ibn Abd Al-Wud. Mahoma fixo a Alí comandante nesta batalla, afirmando que "entregarei o estandarte a un home que ama a Deus e ao seu mensaxeiro e é amado por Deus e o seu mensaxeiro. Volverá coa conquista". Despois desta batalla, Mahoma deu a Alí o nome de Asadullāh (o que significa "León de Deus") e eloxiouno dicindo: "Os golpes de Alí contra Amr ibn Abd al-Wud é maior que a adoración que tanto a humanidade como os xenios poidan facer ata o Día do Xuízo." Ali tamén defendeu a Mahoma na batalla de Hunayn en 630.
Muhammad designou a Ali como un dos escribas que escribiría o texto do Corán, que fora revelado a Mahoma durante as dúas décadas anteriores. A medida que o islam comezou a estenderse por toda Arabia, Ali axudou a establecer a nova orde islámica. Foi instruído para redactar o Tratado de Hudaybiyyah, o tratado de paz entre Mahoma e os Quraish en 628. Ali era tan fiable e de confianza que Mahoma pediulle que levase as mensaxes e declarase as ordes. En 630, Ali recitou a unha gran reunión de peregrinos na Meca unha parte do Corán que declarou a Mahoma e á comunidade islámica xa non estaban vinculados por acordos feitos antes aos politeístas árabes. Durante a conquista da Meca no ano 630, Mahoma pediu a Alí que garantise que a conquista sería incruenta. Ordenou a Alí que rompese todos os ídolos adorados polos Banu Aus, Banu Khazraj, Tayy e os da Ka'bah para purificalo logo da contaminación polo politeísmo dos tempos antigos. Alí foi enviado a Yemen un ano despois para difundir as ensinanzas do islam. Tamén foi encargado de resolver varias disputas e eliminar as revoltas de varias tribos.
Outra parte da vida de Alí comezou en 632, logo da morte de Mahoma e durou ata o asasinato de Uthman ibn Affan, o terceiro califa, en 656. Durante eses 24 anos, Ali non participou en ningunha batalla ou conquista, e tampouco asume ningún cargo executivo. Retirouse dos asuntos políticos, especialmente logo da morte da súa esposa, Fátima Zahra. Empregou o seu tempo para servir á súa familia e traballou como agricultor. Ali cavou moitos pozos e plantou xardíns preto de Medina e dotounos para o uso público. Estes pozos son coñecidos hoxe como Abar Ali ("os pozos de Ali").
Ali foi califa entre o 656 e o 661 durante a Primeira Fitna, un dos períodos máis turbulentos da historia musulmá. O asasinato de Uthman fixo que os rebeldes tivesen que seleccionar un novo califa. Isto atopouse con dificultades xa que os rebeldes foron divididos en varios grupos compostos polos Muhajirun, Ansar, exipcios, kufans e basritas. Houbo tres candidatos: Ali, Talhah e Al-Zubayr. Primeiro os rebeldes achegáronse a Ali, pedíndolle que aceptase ser o cuarto califa. Algúns dos compañeiros de Mahoma tentaron persuadir a Alí para que aceptase o cargo, pero rexeitou a oferta, suxerindo ser un conselleiro en lugar dun xefe. Talhah, Zubayr e outros compañeiros tamén rexeitaron a oferta do califato dos rebeldes. Polo tanto, os rebeldes advertiron aos habitantes de Medina que elixisen un califa nun día ou aplicarían unha acción drástica. Para resolver o punto morto, os musulmáns reuníronse na mesquita do profeta o 18 de xuño de 656 para nomear o califa. Inicialmente, Ali negouse a aceptalo, simplemente porque os seus partidarios máis vigorosos eran rebeldes. Con todo, cando algúns compañeiros notables de Mahoma, ademais dos veciños de Medina, instáronlle a aceptar a oferta, finalmente estivo de acordo. Pouco despois de que Ali fose califa, despediu aos gobernadores provinciais que foran nomeados por Uthman. Uthman nomeara aos seus familiares como gobernadores e noutras posicións de poder, e a insatisfacción pública con este nepotismo foi un dos factores que causaron unha rebelión contra el. Ademais, os gobernadores de Uthman foron amplamente coñecidos pola súa corrupción e saqueo. Os seus asesores dixéronlle a Ali que non sería prudente politicamente destituír aos gobernadores de Uthman de inmediato, pero negouse a ser cómplice da súa inxustiza e corrupción. Algúns dos gobernadores de Uthman foron substituídos, pero outros, como Muawiyah I (parente de Uthman e gobernador do Levante), rexeitaron someterse ás ordes de Ali. En tales circunstancias, produciuse un cisma que levou á primeira guerra civil na historia musulmá. Algúns musulmáns, coñecidos como Uthmanis, consideraron a Uthman un califa lexítimo e xusto ata o final, que fora asasinado ilegalmente. Algúns outros, que son coñecidos como partidos de Ali, creron que Uthman caera en erro, perdera o califato e foi executado legalmente pola súa negativa a reparar ou renunciar; así, Ali era o xusto e verdadeiro Imam e os seus oponentes son infieles. Esta non era a posición de Alí mesmo. Esta guerra civil creou divisións permanentes dentro da comunidade musulmá respecto de quen tiña o dereito lexítimo de ocupar o califato.O Primeiro Fitna, 656-661, seguiu o asasinato de Uthman, continuou durante o califato de Ali, e foi rematado pola asunción de Muawiyah do califato. Esta guerra civil (a miúdo chamada Fitna) lamenta como o fin da unidade temperá da ummah (nación) islámica.
Tradicionalismo
O tradicionalismo, na historia da filosofía, é a tendencia a sobrevalorar a tradición en canto ao conxunto de normas e costumes herdados do pasado. Trátase dunha postura conservadora fronte aos cambios, xa sexan de pequena ou gran magnitude. Cando un cambio é de gran magnitude denomínaselle revolución. Polo que os tradicionalistas son considerados contrarrevolucionarios ou reaccionarios. O tradicionalismo baséase en que a verdade é unha revelación divina. O erro, como se entende hoxe día, non é aprendizaxe, senón un castigo, polo tanto, a verdade non é asunto da razón, senón da autoridade, transmitada pola tradición.
Ali ibn Abi Talib
Traxectoria
Os dous exércitos acordaron finalmente resolver quen debe ser califa por arbitraxe. Finalmente, instóuselle a Ali a aceptar a Abu Musa. Amr ibn al-As foi nomeado por Muawiyah como árbitro. Sete meses despois, os dous árbitros reuníronse en Adhruh, a uns 10 quilómetros ao noroeste de Maan en Xordania, en febreiro de 658. Amr ibn al-As convenceu a Abu Musa Ash'ari de que tanto Ali como Muawiyah deberían renunciar e que debería ser elixido un novo califa. Ali e os seus partidarios quedaron atónitos pola decisión que reduciu o califa ao mesmo status que o de Muawiyah, que era un rebelde. Polo tanto, Ali foi sorprendido por Muawiyah e Amr ibn al-As. Cando os árbitros reuníronse en Daumet-ul-Jandal, organizáronse unha serie de reunións diarias para que puidesen discutir os asuntos. Cando chegou a hora de tomar unha decisión sobre o califato, Amr bin al-A'as convenceu a Abu Musa al-Ashari de ter a opinión de que deberían privar tanto a Alí como a Muawiya do califato e dar aos musulmáns o dereito de elixir o califa. Abu Musa al-Ashari tamén decidiu actuar en consecuencia. Segundo Poonawala, parece que os árbitros e outras persoas eminentes, coa exclusión dos representantes de Alí, reuníronse en xaneiro de 659 para discutir a selección do novo califa. Amr apoiou a Muawiyah, mentres que Abu Musa preferiu ao seu yerno, Abdullah ibn Umar, pero este negouse a presentar a elección por falta de unanimidade. Abu Musa entón propuxo, e Amr estivo de acordo, que depuxese a Alí e Muawiyah e someter a selección do novo califa a unha Shura. Na declaración pública que seguiu, Abu Musa observou a súa parte do acordo, pero Amr declarou a Ali deposto e confirmou a Muawiya como califa, enganando a Abu Musa. Ali negouse a aceptar o veredicto de renunciar e esixiu que se celebrase unha elección, e atopouse a si mesmo incumplindo a súa promesa de cumprir a arbitraxe. Ali protestou, afirmando que era contrario ao Corán e á Sunnah e, polo tanto, non vinculante. Despois intentou organizar un novo exército, pero só os Ansar, os restos da Qurra liderados por Malik Ashtar, e algúns dos seus clans seguiron sendo leais. Isto puxo a Alí nunha posición débil, mesmo entre os seus propios partidarios. A arbitraxe resultou na disolución da "coalición de Ali".
Teoría da xeración espontánea
Idade Moderna
miniatura|200px|dereita|Ambroise Paré.
Mesmo no Renacemento, época na que a observación dos fenómenos naturais é cada vez maior e máis exacta, séguese a admitir a teoría da xeración espontánea.
O cirurxián francés Ambroise Paré (1509 - 1590) afirmaba que desenterrara unha pedra oca e pechada, na que encontrara preso un enorme sapo. Segundo Paré, este animal só podería ter xurdido da humidade. 100px|miniatura|esquerda|William Harvey William Harvey (1578 - 1657), célebre polo descubrimento da chamada circulación maior do sangue, pese a pronunciar a famosa frase omnium vivum ex ovo ("todo ser vivo procede dun ovo"), segue admitindo a posibilidade da xeración espontánea para animais inferiores, como vermes e insectos.
No mesmo caso atópase o médico e alquimista belga Jan Baptista van Helmont (1580-1644), autor de numerosos traballos sobre fisioloxía vexetal, que non só admite a xeración espontánea, senón que incluso a apoia con determinadas observacións; aínda chegou a publicar unha receita para producir ratos a partir de grans de trigo e unha camisa de home suada.
Entre outras cosas, escribiu:
miniatura|esquerda|150px|van Helmont
Homes tan destacados como Descartes (1596 - 1650) e Newton (1642 - 1727), que estableceron leis exactas da natureza, aceptaron sen crítica ningunha a xeración espontánea.
Pero a partir do século XVII tamén se fixeron diversos experimentos que probaban que os seres vivos se forman unicamente a partir doutros seres vivos.
Algunhas destas experiencias servirían para evidenciar que os vermes, as moscas e outros animais dos considerados inferiores só aparecían en presenza dos correspondentes ovos, aínda que se continuara pensando que os microorganismos podían xurdir espontaneamente nos denominados caldos nutritivos.
Idade Contemporánea
miniatura|esquerda|200px|Retrato de Georges-Louis Leclerc, conde de [[Buffon, por François-Hubert Drouais.]] miniatura|dereita|[[Lamarck situou a xeración espontánea no punto de partida da evolución biolóxica.]]
O matemático, biólogo, cosmólogo e escritor Georges-Louis Leclerc, conde de Buffon (1707-1788) e o biólogo Jean-Baptiste de Monet, cabaleiro de Lamarck (1744-1829), ambos os dous franceses, mostráronse igualmente partidarios da xeración espontánea.
O prestixioso Buffon consideraba que a materia viva estaba formada por unidades, que el chamaba moléculas orgánicas. Estas unidades eran inmutábeis e, ao unírense entre elas, formaban os diferentes organismos vivos. Cando un organismo morría, as súas moléculas separábanse para recombinarse posteriormente dando lugar a outros organismos vivos.
Lamarck, pola súa parte, publicou, en 1809, a súa obra Filosofía zoolóxica, situando a xeración espontánea no punto de partida da evolución biolóxica.
No século XIX producíronse apaixonadas discusións entre os partidarios da xeración espontánea e os seus detractores. En xeral, aceptábase a falsidade da teoría da xeración espontánea para os organismos superiores, pero seguía manténdose a crenza da súa veracidade en relación cos microorganismos. Os científicos esforzáronse, daquela, na realización de experiencias de todo tipo para intentar probar ou refutar esta teoría.
Xa na segunda metade do século, no ano 1860, a Academia de Ciencias Francesa promoveu un concurso para resolver o dilema da xeración espontánea. Gañou o premio o microbiólogo francés Louis Pasteur (1822-1895) cunha serie de experiencias, perfectamente deseñadas (e que logo veremos), que non deixaban a menor dúbida: a materia viva non podía xurdir da materia non viva.
Os traballos de Pasteur víronse reforzados polas ideas do naturalista británico Charles Darwin (1809 - 1882) que propuxo que a vida, tal como hoxe a coñecemos, é o resultado dun longo e constante proceso de selección natural. Darwin sentou as bases da moderna teoría da evolución, que influíu de maneira determinante nas ideas científicas do momento e do pensamento moderno en xeral.
Un dos investigadores que se viron especialmente atraídos polos traballos de Darwin foi o bioquímico ruso Aleksandr Ivánovich Oparin (1894 - 1980), quen formulou a primeira teoría coherente sobre a orixe da vida na Terra. Oparin explicou esta orixe en termos de procesos químicos e físicos.
O experimento de Redi
miniatura|200px|esquerda|Francesco Redi
Como vimos, o primeiro en enfrontarse á teoría da xeración espontánea foi, xa no século XVII, foi Francesco Redi, que recorrera ao método científico, cousa infrecuente naquela época. Neste senso, particularmente importantes son as súas Esperienze Intorno alla Generazione degl'Insetti (Experiencias sobre a xeración dos insectos), de 1667.
Neste traballo, Redi demostrou que, polo menos para os organismos visíbeis, como as moscas, esta teoría era falsa. Para facer iso, preparou un sinxelo experimento consistente en deixar durante varios días uns anacos de carne de cobra nuns frascos, parte dos cales quedaban descubertos e parte pechados hermeticamente mediante un pergameo.
Ali ibn Abi Talib
Traxectoria
O 19 do Ramadán AH 40, que correspondería ao 26 de xaneiro de 661, mentres oraba na Gran Mesquita de Kufa, Ali foi atacado polo Kharixita Abd-al-Rahman ibn Muljam. Foi ferido pola espada envelenada de ibn Muljam mentres se prosternaba na oración do Fajr. Ali ordenou aos seus fillos que non atacasen aos Kharijites, senón que estipulaba que se sobrevivía, ibn Muljam sería perdoado, mentres que se morreu, ibn Muljam debería recibir só un golpe igual ao recibido. Ali morreu dous días despois o 29 de xaneiro de 661 (21 Ramadan AH 40). Al-Hasan cumpriu a Qisas (ollo por ollo) e deu o mesmo castigo a Ibn Muljam despois da morte de Alí.
Teoría da xeración espontánea
O experimento de Redi
Ao cabo dos días, o científico puido observar que na carne situada nos frascos abertos apareceran gran número de vermes, tal e como propoñía a teoría da xeración espontánea; non obstante, contradicindo dita teoría, nos frascos pechados non aparecía ningunha forma de vida. Evidentemente, este experimento demostraba que a aparición de vermes a partir de carne en putrefacción non sempre era posíbel.
Para despexar esta dúbida, Redi repetiu o experimento pero, dispoñendo, ademais de frascos abertos e frascos pechados hermeticamente con pergameo, outros cubertos con muselina napolitana que, aínda que é un tecido moi tupido, permite perfectamente o paso do aire. Tampouco nestes frascos apareceu signo de vida ningún. miniatura|300px|esquerda|Experimento de Redi. Uns anacos de carne dispóñense en fracos de vidro; no frasco aberto (1a e 1b) aparecen vermes (larvas de mosca) e moscas, mentres que no frasco pechado (2a e 2b) non se formaron nin moscas nin larvas).
O experimento de Redi non quedou simplemente nunha demostración da imposibilidade de crear vida a partir de carne en putrefacción: observando os vermes aparecidos nos frascos descubertos descubriuse que non eran outra cousa que larvas das moscas que durante o experimento voaran ao redor dos frascos.
A conclusión que Redi extraeu do seu experimento foi entón que os vermes que aparecían sobre a carne dos frascos descubertos proviñan dos ovos depositaban sobre a mesma, e non porque a carne en si fose a orixe, o que se demostraba porque, ao non poderen deixar as moscas ningún ovo nos frascos tapados, non aparecía neles ningún signo de vida. miniatura|dereita|200px|Anton van Leeuwenhoek
No traballo científico de Redi, ademais dos resultados obtidos, é esencial o método usado, que lle asegurou un posto de gran relevo na historia do método experimental.
Non é de estrañar, por tanto, que a polémica non quedara resolta. E poucos anos mas tarde un excepcional observador, o holandés Anton van Leeuwenhoek (1632 - 1723), biólogo afeccionado, coa axuda de lupas que el mesmo construía, descubriu a existencia dunha morea de seres microscópicos descoñecidos até o momento. Nunha das 365 cartas que lle dirixiu á ''Royal Society de Londres explicaba así as súas observacións:
A existencia destes pequenos seres fixo que os defensores da xeración espontánea volveran a adquirir auxe: admitirían que os animais superiores (incluídos os que antigamente consideraban como "inferiores") non nacían espontaneamente da materia orgánica en descomposición, pero manterían a súa teoría para os animálculos descubertos por van Leeuwenhoek. De novo comezaron as discusións e volveron a repetirse experimentos que permitiran comprobar as distintas teorías, aínda que agora todas elas se referían ao mundo microscópico descuberto polo sabio holandés.
A discusión entre Spallanzani e Needham
O ano 1765 o biólogo e abade italiano Lazzaro Spallanzani (1729 - 1799) repetiu o experimento de Redi utilizando pan en lugar de carne, obtendo resultados similares aos de Redi. Con Spallanzani quedou claro que os vermes que aparecían na carne eran en realidade larvas de mosca. No obstante iso, volvería a xurdir a polémica cando se consideraron caldos e infusións, que en contacto co aire volvíanse turbios e, co tempo, aparecían neles microorganismos.
O biólogo e sacerdote católico inglés John Turberville Needham (1713–1781) explicou a aparición de microorganismos como un caso máis de xeración espontánea. E quixo demostrar a súa posibilidade mediante a experimentación: para iso quentaba os recipientes e os caldos nutritivos onde cultivaba microorganismos que, segundo el, xurdían espontaneamente. Spallanzani replicoulle alegando que Needham non quentaba suficientemente os medios empregados como el, que facía ferver o caldo e o selaba hermeticamente despois (é dicir, o esterilizaba, que diriamos hoxe), co que o caldo se conservaba sen enturbarse. Pero Needham retrucou dicindo que, por unha banda, a excesiva calor destruía a forza vexetativa, responsábel da aparición de microorganismos e, por outra, que a calor viciaba o aire.
A maioría dos científicos contemporáneos déronlle a razón a Needham.
Os experimentos de Schwann
150px|dereita|Theodor Schwann
Un dos problemas experimentais máis interesantes que se discutiron naquelas épocas era o suscitado pola necesidade de oxíxeno para o desenvolvemento dos microorganismos. Moitos científicos argumentaban que o peche hermético dos recipientes esterilizados impedía a aparición de microbios por falta de osíxeno e que, con suficiente aire, estes orixinaríanse espontaneamente (como vimos que dicía Needham).
O triunfo de Pasteur
Recordemos que a Academia de Ciencias Francesa ofrecera un premio ao investigador que lograra solucionar o vello problema da veracidade ou falsidade da teoría da xeración espontánea. Dito premio foille concedido ao microbiólogo francés —en realidade, o fundador da microbioloxía— Louis Pasteur (1822-1895). O mérito de Pasteur foi enorme, xa que foi que de probar a invalidez dunha teoría —a da xeración espontánea— que se mantivera durante séculos. Os seus experimentos serviron para demostrar que a xeración espontánea tampouco era válida para os microorganismos.
Pasteur empezou por aclarar a presenza de microorganismos vivos no aire, e para iso ideou un mecanismo de aspiración do mesmo a través dun tubo obstruído con algodón-pólvora (nitrato de celulosa); despois de vinte e catro horas, e suspendida a aspiración, extraía o algodón e tratábao cunha mestura de éter e alcohol, co que se depositaban partículas sólidas. Lavaba este sedimento e o observaba ao microscopio: alí, efectivamente, achábanse microorganismos que necesariamente debían provir do aire aspirado a través do tubo.
Para demostrar que estes microorganismos que se atopaban no aire estaban vivos e eran a causa da descomposición dos líquidos orgánicos e non o resultado da mesma, Pasteur realizou a seguinte experiencia: introduciu líquidos orgánicos en recipientes de fondo redondo cuxos colos se estiraran e uniran a un tubo de platino que ía quentándose até poñérense incandescentes; o aire arrefriaba mediante unha corrente de auga antes de penetrar no recipiente; unha vez que o recipiente estaba cheo de aire, pechábase o colo á chama. Nestas condicións, os líquidos orgánicos mantíñanse inalterábeis. Quedaba, pois, demostrado que as infusións e os líquidos orgánicos postos en contacto co aire estéril non se alteraban, nin tampouco se producían no seu seo xéneses espontáneas de organismos vivos, e que calquera destes fenómenos dependía exclusivamente dos microorganismos do aire.
Outras moitas experiencias, cada vez máis perfeccionadas, seguiron a estas e o resultado final foi a comprobación definitiva de que a vida non pode proceder senón doutra vida preexistente, sendo por tanto desbotada para sempre a teoría da xeración espontánea, que permanecera vixente durante séculos e séculos.
Os traballos de Pasteur non só resolveron a polémica sobre a xeración espontánea, senón que introduciron novas técnicas, como a pasteurización —que leva o seu nome— e a esterilización, que seguen a utilizarse na actualidade. Ademais, Pasteur tamén destacou nas súas investigacións sobre os procesos de fermentación e vacinación.
Cova de Chauvet
miniatura|dereita|275px|Grupo de cabalos, na gruta de Chauvet A cova de Chauvet é un dos máis importantes e notábeis sitios prehistóricos europeos, rico en testemuñas, simbólicas e estéticas, do Paleolítico superior (Auriñaciense).
Localización
A gruta de Chauvet está situada en Francia, no concello de Vallon-Pont d'Arc, en Ardèche (rexión de Ródano-Alpes). Foi descuberta casualmente o 18 de decembro de 1994, polo espeleólogo afeccionado Jean-Marie Chauvet, que ía acompañado por dous amigos, Éliette Brunel e Christian Hillaire. En honra do descubridor a caverna foi denominada Chauvet (o nome anterior do sitio era Combe d'Arc).
Descrición
A caverna intérnase uns 500 metros na montaña. Foi creada durante séculos polo río Ardèche. De grandísima beleza, posúe longas paredes translúcidas de cristal e cúpulas iridescentes.
Tornouse famosa polo descubrimento, en 1994, de numerosas pinturas rupestres, datábeis na época do home de Cro-Magnon, no Paleolítico superior. O noso devanceiro habitaba na época esta zona que ofrecía unha paisaxe semellante á da tundra, desolada e fría.
A cova presenta pinturas e incisións rupestres de diversos animais, como bisontes, mamuts, rinocerontes, leóns, osos, cérvidos, cabalos, hienas, renos e enormes félidos escuros. Realizados nas cores fornecidas por elementos naturais, os animais representados suman máis de 500 obras, datábeis arredor de hai uns 32.000 ou 31.000 anos, o que converte estas figuras nunhas das máis antigas do mundo. Podemos teorizar que o lugar foi un importante santuario da época.
Particularidades
Coas cavernas de Lascaux (1940), Cosquer (1991) e Cussac (2000), a cova de Chauvet é unha das grutas principais descubertas en Francia pola calidade estética das súas obras.
Presenta ademais un moi grande interese científico, tanto desde un punto de vista arqueolóxico como desde o artístico rupestre. É unha das máis antigas cavernas ornamentadas do mundo, con mostras do período Auriñaciense. Os descubridores e o equipo que, logo do descubrimento, levaron o peso das investigacións so a dirección de J. Clottes, tomaron o máximo de cautelas indispensábeis para preservar non só as paredes, senón calquera posíbel pegada de actividade humana no chan ou noutros lugares.
A gruta é notábel porque foi ocupada por seres humanos en dúas fases moi antigas, no Auriñaciense (31.000 a 25.000 aprox.) e no Gravetiense (25.000 a 18.000 a.C.), consonte os resultados obtidos por J. Clottes. As representacións parietais foron realizadas só na primeira das etapas.
As datacións polo método do carbono 14, foron postas en dúbida en 2003 polos arqueólogos Christian Züchner, Paul Pettitt, Paul Bahn e outros, que coidan que estas pinturas son máis recentes, baseándose en criterios principalmente estilísticos. A cova de Chauvet porén goza dun elevado número de datacións directas, hoxe aceptadas pola maioría dos prehistoriadores. As investigacións efectuadas sobre o estilo artístico, mostran o caso dalgúns gravados probabelmente gravetienses, que recobren certas pinturas negras auriñacienses e testemuñan así a súa grande antigüidade (cf. E. Guy).
Estas pinturas testemuñan a mestría no uso de técnicas moi diversas (preparación das paredes, gravados, trazos de dedos, mans en positivo, pinturas, estampados etc.). Os temas abordados son esencialmente animalescos, como é o caso máis corrente da arte paleolítica. Porén, os animais que se din perigosos son aquí excepcionalmente frecuentes (leóns, rinocerontes, hienas, mamuts), en detrimento de animais máis clásicos, como cabalos e bisontes, que tamén figuran. A destacar unha figura híbrida, semihumana, semianimal.
Visita
Desde un principio decidiuse non abrir nunca a caverna ao gran público. Só expertos en prehistoria e arte, e algunha rara personalidade poderán acceder ao seu interior. Unha exposición sobre a cova de Chauvet exhíbese na localidade de Vallon-Pont-d’Arc.
Margaret Hamilton (científica)
Margaret Hamilton, nada en Paoli, Indiana o 17 de agosto de 1936, é unha científica, matemática e enxeñeira de software.
Traxectoria
Estudou matemáticas no Earlham College e tras graduarse mudouse a Massachusetts na procura de obter un posgrao. No seu lugar comezou a traballar como desenvolvedora de software no Instituto de Tecnoloxía de Massachusetts. Comezou traballando na programación de programas meteorolóxicos para a predición do tempo.
Durante a carreira espacial da Guerra Fría entre Estados Unidos e Rusia, Margarett converteuse na cabeza do equipo de programación da NASA para a misión de levar o home á Lúa. Conseguiu xunto cos seus compañeiros crear un software válido para unha viaxe de ida e volta á lúa. A maiores Hamilton inventou un programa que lle permitía ao ordenador dar prioridade e refugar tarefas innecesarias, o cal salvou os dous astronautas que ían a bordo, Neil Armstrong e Buzz Aldrin, de colidir ao chegar ao satélite.
Hamilton recibiu o premio á Medalla Presidencial de Liberdade en 2016 de man de Barack Obama, e fundou Hamilton Tecnologies, a súa propia compañía de programación de software.
1324
Mortes
Historia ano a ano
Kosmos 608
Kosmos 608 (Космос 608 en ruso), tamén denominado DS-P1-Yu Nº 66, foi un satélite artificial soviético lanzado o 20 de novembro de 1973 mediante un foguete Kosmos 2I desde o cosmódromo de Plesetsk.
Características
Kosmos 608 foi o sexaxésimo sexto membro da serie de satélites DS-P1-Yu e o quincuaxésimo noveno lanzado con éxito tralo fracaso dos lanzamentos do segundo, vixésimo terceiro, trixésimo segundo, cuadraxésimo, cuadraxésimo cuarto e quincuaxésimo cuarto membros da serie. Estaba adicado a servir como obxectivo para as probas antisatélites e antimísiles soviéticas.
Kosmos 608 foi inxectado nunha órbita inicial de 528 km de apoxeo e 281 km de perixeo, cunha inclinación orbital de 71 graos e un período de 92,2 minutos. Reentrou na atmosfera o 10 de xullo de 1974.
Arbelos
right|miniatura|250x250px|Un coitelo de zapateiro, chamado arbelos en grego. Arbelos (en grego ἄρβελος "coitelo de zapateiro") é unha figura xeométrica plana. Tómanse tres puntos A, B e C. Constrúense tres semicírculos con diámetros AB, BC e AC, situados nun lado desta liña. Á figura limitada por estes semicírculos, chámaselle arbelos.
Propiedades
300x300px
Marmancón, Marmancón, Ferrol
Marmancón é un lugar da parroquia de Marmancón no concello de Ferrol na provincia da Coruña. Tiña 84 habitantes no ano 2018 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística dos cales eran 37 homes e 47 mulleres, o que supón unha dimunución con relación ao ano 2004 cando tiña 248 habitantes.
As Seixas
O topónimo As Seixas pode referirse a:
José de Espronceda
Traxectoria
José de Espronceda foi fillo do militar Juan José Camilo de Espronceda y Pimentel, e de María del Carmen Delgado y Lara. Tivo tres irmáns máis, pero morreron novos. Estudou no Colexio de San Mateo de Madrid, onde tivo como profesor a Alberto Lista, ao que seguiu no colexio que fundara. Aos quince anos creou cos seus amigos Ventura de la Vega e Patricio de la Escosura unha sociedade secreta á que chamaron los Numantinos (1823-1825), segundo dicían, para vingar a morte de Rafael del Riego. Denunciado por iso en 1825, foi desterrado a un mosteiro de Guadalaxara durante cinco anos.
Posteriormente viaxou por Portugal, Bélxica, Países Baixos, Francia e Inglaterra —onde namorou de Teresa Mancha, filla do coronel liberal emigrado Epifanio Mancha— en condición de exiliado liberal. Participou nas vagas revolucionarias de 1830 xunto cuns antigos amigos seus. Pouco despois Teresa casou por orde do seu pai co comerciante Guillermo del Amo; porén, atopáronse de novo en París en 1833, regresando xuntos a España xunto con outros liberais, mercede á amnistía declarada pola morte de Fernando VII en 1833. En 1838 Teresa apartouse de Espronceda e pouco despois morreu.
Desde entón Espronceda dedicouse á política e ao periodismo. Enrolouse na Milicia Nacional, chegando a ser Primeiro Tenente da Compañía de Cazadores de Madrid. En 1841 foi nomeado secretario da Legación española en Den Haag e pouco despois foi elixido deputado progresista por Almería. Foi elixido parlamentario ante as Cortes Xerais en 1842 polo Partido Progresista. En 1842 morreu con 34 anos debido a unha difteria na larinxe. Tiña pensado casar con Bernarda de Beruete.
Obra
Durante a súa estancia no mosteiro, alentado polo seu mestre, comezou a escribir o poema histórico El Pelayo en oitavas reais, que deixou inacabado. Máis tarde escribiu a novela histórica Sancho Saldaña o el castellano de Cuéllar. En 1840 escribiu un tomo de Poesías que tivo grande éxito e repercusión. A compilación inclúe temas coma o pracer, a liberdade, o amor, o desengano, a morte, a patria, a tristeza, a dúbida ou a protesta social.
Considérase a Espronceda o poeta romántico español por excelencia a causa do seu talante byroniano. A súa poesía presenta ecos da de Lord Byron, sobre todo nos seus dous poemas narrativos máis extensos: El estudiante de Salamanca, sobre o tema do seductor don-xoanesco, que se pode considerar coma un acabado expoñente do xénero romántico lendario, considerado o mellor poema do seu xénero do século XIX, e o incompleto El Diablo Mundo (1841), heteroxéneo poema filosófico onde describe o home coma un ser de inocencia natural que sofre a realidade social e as súas maldades, no que se inclúe o famoso «Canto a Teresa», dedicado á súa amante Teresa Mancha, unha das máis grandes elexías amorosas. Tamén escribiu gran cantidade de poemas curtos, que denominó Canciones, destacando como o máis coñecido a «Canción del pirata»; tamén figuran «A Jarifa en una orgía», «El verdugo», «El mendigo», «El reo de muerte» ou a «Canción del cosaco», todos eles inspirados en personaxes marxinados ou excluídos da sociedade, co que por vez primeira aparece claramente formulado o tema social na lírica española. É tamén digno de mención o poema «Desesperación», obra que toma un ton catastrófico e gris, característico en parte da obra en xeral do poeta estremeño.
No «Himno al sol» e no poema «Óscar y Malvina» acércase tamén á poesía de James Macpherson, inventor do vate céltico Ossian. O estilo máis cultivado polo autor estremeño é algo amante dos efectos retóricos, pero flexible e inspirado nos seus mellores momentos.
Fai Tun Flai
Fai Tun Flai é un grupo musical de rock galego, formado en Quiroga en 2002.