cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Zona especial de conservación As Catedrais
Xeografía
A extensión da zona especial de conservación (ZEC) esténdese polas praias de San Miguel de Reinante, Augas Santas, Esteiro, As Illas, Os Castros, Areosa e Olga. Ten unha altitude media de 15 metros.
Hábitat e flora
A vexetación é a típica dos cantís e rochedos de costas expostas ao mar. Hai dunas móbiles embrionarias, dunas móbiles de litoral con feos (Ammophila arenaria) tamén chamadas dunas brancas, dunas costeiras fixas con vexetación herbácea (dunas grises), uceiras húmidas atlánticas de zonas mornas de Erica ciliaris e Erica tetralix, uceiras secas atlánticas costeiras de Erica vagans e bosques aluviais de amieiros e freixos. Os pasteiros salinos e o mato con formas de almofadas son as formacións máis comúns. Entre estes últimos están as torgueiras e toxeiras nas que destaca a presenza de Erica vagans, especie que en Galicia está restrita a algúns puntos do seu extremo setentrional.
Fauna
As praias acollen algunhas especies de aves limícolas nos meses invernais, e pódese observar a presenza da píllara pequena (Charadrius dubius) e virapedras (Arenaria interpres), mazaricos rabipintos (Limosa lapponica) e varias especies de pilros, coma o pilro tridáctilo e o pilro cinsento (Calidris maritima). Son relativamente frecuentes, tamén no inverno, as aves mariñas, entre as que podemos observar, ademais de gaivotas e corvos mariños, carráns (Sterna spp.), mascatos comúns (Sula bassana) e, incluso individuos illados de Mobella ártica e pequenas bandadas de patos mariños ou de parrulos pentumeiros comúns (Melanitta nigra).
Lexislación
O espazo foi considerado e delimitado como lugar de importancia comunitaria en 2001 e foi declarado como zona de especial protección en 2003 na Rede Natura 2000. O Monumento Natural da Praia das Catedrais acolle a esa praia e é de 29 ha.
Liga de Campións da CONCACAF
A Liga de Campións da CONCACAF é a máxima competición continental de fútbol a nivel de clubs en Norteamérica e Centroamérica. Organizado baixo distintas denominacións pola Concacaf dende 1962, o campión deste torneo acada o dereito a disputar a Copa Mundial de Clubs da FIFA que determina ó club de fútbol campión do mundo. O actual campión é o CF Monterrey, e os equipos máis laureados son o Club América e o Cruz Azul, ámbolos dous con 5 títulos.
Formato
24 equipos compiten cada ano polo campionato (4 de México, 4 dos Estados Unidos, 3 de Honduras, 3 de Panamá, 2 de Costa Rica, 2 de Guatemala, 2 do Salvador, 1 do Canadá e 3 da Unión Caribeña de Fútbol. A competición ten 5 roldas, que teñen lugar entre xullo e abril: O torneo comeza con 8 eliminatorias directas nas que se enfrontan os 16 equipos con peor acreditación. Os 8 gañadores pasan á seguinte rolda xunto cos 8 cabezas de serie que non tiveron que disputar esta rolda eliminatoria. Chegados a esta fase, os 16 equipos sepáranse en 4 grupos, de xeito que quedan 4 grupos con 4 equipos por grupo. Dispútase unha liguiña con 6 xornadas, ó remate da cal os 2 primeiros clasificados de cada grupos pasan á seguinte rolda. Nos cuartos de final enfróntanse entre si os 8 equipos en 4 eliminatorias directas a dobre encontro, de xeito que en cada eliminatoria enfróntanse un 1º fronte a un 2º da fase de grupos anterior. As semifinais son 2 eliminatorias directas a dobre encontro, ida e volta. Os dous equipos gañadores pasan á final do torneo. A final da Liga de Campións da Concacaf dispútase no formato de dobre encontro, ida e volta, nos estadios dos equipos protagonistas.
Palmarés
Os equipos mexicanos levan dominando esta competición dende a primeira edición até a actualidade, conquistando 27 das 46 edicións, grazas a equipos como o Cruz Azul, o Club América e o CF Pachuca, con 14 trofeos entre os 3 clubs. Con 6 títulos, o seguinte país mais exitoso na Liga de Campións da Concacaf é Costa Rica, grazas ós 2 equipos mais potentes da súa liga, o Deportivo Saprissa e o LD Alajuelense.
Inklings
miniatura|dereita|300px|Esquina do [[pub Eagle and Child, onde os Inklings se xuntaban.]] Os Inklings eran un cenáculo de académicos e escritores ingleses vencellados á Universidade de Oxford, a maior parte de eles cristiáns, que se reuniu en Oxford entre os anos trinta e os sensenta, aínda que a súa época máis intensa durou só até 1949. Os Inklings eran entusiastas da literatura, que ponderaban o valor da narrativa en ficción, e que impulsaban a escrita de fantasía.
Membros e reunións
miniatura|esquerda|O pub [[The Eagle and Child de Oxford onde se xuntaban os xoves á mañá.]]
Os membros máis regulares, moitos deles académicos na Universidade, foron C. S. "Jack" Lewis, J. R. R. "Tollers" Tolkien, Owen Barfield, Charles Williams, o fillo de Tolkien Christopher, o irmán máis vello de Lewis "Warnie", Roger Lancelyn Green, Adam Fox, Hugo Dyson, R. A. "Humphrey" Havard, J. A. W. Bennett, Lord David Cecil e Nevill Coghill. Outros asistentes menos frecuentes foron Percy Bates, Enid Blyton, Charles Leslie Wrenn, Colin Hardie, James Dundas-Grant, John David Arnett e Jon Fromke, John Wain, R. B. McCallum, Gervase Mathew, e C. E. Stevens. Outros convidados foron E. R. Eddison e o poeta surafricano Roy Campbell. Como era común naquel momento e lugar, todos os Inklings eran homes. Dorothy L. Sayers, ás veces considerada unha deles, era amiga de Lewis e de Williams, mais nunca asistiu ás súas xuntanzas.
O debate sobre literatura e teoloxía, e a lectura e crítica dos traballos sen finalizar dos membros eran as principais actividades. O Señor dos Aneis de Tolkien, Out of the Silent Planet de Lewis e All Hallows' Eve de Williams son algunhas das novelas que foron lidas por vez primeira aos Inklings. As reunións non eran totalmente serias, senón que transcorrían nun ambiente informal e de camaradaría.
Até 1949 as reunións dos Inklings celebrábanse polo xeral as noites dos xoves, nas habitacións de C. S. Lewis no Magdalen College. A miúdo xuntábanse tamén os xoves a mediodía no pub The Eagle and Child. Anos despois cambiaron de lugar, pasando ao The Lamb and Flag.
Enreguéifate
Enreguéifate é un proxecto impulsado polos concellos de Ames, Carballo, Santiago de Compostela e Teo que apoia a difusión da improvisación oral en verso para contribuír á promoción do galego.
A primeira edición foi no ano 2017. Premian a regueifa máis brava, a máis aguda, a máis diversa, a máis reivindicativa, a mellor falada e a mellor cantada.
Powerplant
Powerplant é o segundo álbum de estudio da banda estadounidense de indie rock Girlpool, publicado o 12 de maio de 2017 a través do selo Anti-.
Mariana Expósito
Mariana Expósito Castaño nada o 26 de febreiro de 1985 en Lugo, é unha actriz galega.
Traxectoria
Mariana comezou a interpretar no mundo do teatro con 14 anos. Estudou entre A Coruña e Madrid en diferentes escolas de arte dramática (Juan Carlos Corazza, Adán Black, Casahamlet...) e de canto (Pilar Lirio, María Adamuz). Completou a súa formación con seminarios dirixidos por Lorena García de las Bayonas, Consuelo Trujillo e Fernando Piernas, entre outros. Tamén tomou clases de locución, xornalismo, danza, equitación, surf, loita escénica e está especializada en artes teatrais e audiovisuais.
Vilaboa, Antas de Ulla, Antas de Ulla
Vilaboa é un lugar da parroquia de Antas de Ulla no concello lugués de Antas de Ulla na comarca da Ulloa.
Solla
A solla, tamén coñecida como solla de altura,  Pleuronectes platessa, Linnaeus, 1758, é un peixe teleósteo da orde dos pleuronectiformes, suborde dos pleuronectoideos, familia dos pleuronéctidos e subfamilia do pleuronectinos, pertencente ao xénero Pleuronectes, que vive nas costas do Atlántico, sobre fondos areosos ou lamacentos, ás veces de grava, desde o mar de Barents até o Mediterráneo occidental (golfo de León), así como nas costas de Islandia e do sur de Groenlandia.
Como todos os peixes da familia dos pleuronéctidos, ten o corpo aplanado, asimétrico, e os dous ollos situados no mesmo lado (dereito), na cara pigmentada.
Taxonomía
A especie foi descrita en 1758 por Linneo na 10ª edición do seu Systema Naturae.
Ao longo da historia foi coñecida polos seguintes sinónimos:
Estado de conservaión
Segundo a UICN, o status actual da especie é LC (pouco preocupante).
Fanerozoico
Na escala de tempo xeolóxico, o Fanerozoico é o máis recente eón, que se inicia hai preto de 542 millóns de anos e se estende ata o presente. Sucede o eón Proterozoico e dividese nas eras Paleozoica, Mesozoica e Cenozoica, da máis antiga para a máis recente.
Carlos Martínez Pardo
Carlos Martínez Pardo, nado o 19 de xaneiro de 1996 na Coruña, é un xogador galego de baloncesto. Na actualidade practica a modalidade de 3x3, da que é internacional coa selección española.
Traxectoria profesional
Comezou a xogar ó baloncesto nas categorías inferiores do Básquet Coruña, onde chamou a atención do Saski Baskonia, quen fichou ó xogador coruñés no ano 2010. Ó ano seguinte debutou en Liga EBA co UPV Álava.
Debutou co primeiro equipo do Baskonia en xaneiro de 2014, da man do adestrador Sergio Scariolo nun partido da Euroliga fronte ao Olympiacos, e na tempada seguinte saíu cedido ao Araberri da LEB Prata. Ao seu regreso debutou na Liga ACB co Baskonia, xogando catro partidos na parte final da tempada.
Na tempada 2015/16 marchou de novo cedido, esta vez ao Lucentum Alicante, tamén da LEB Prata. Ao volver da cesión desvinculouse do club vasco e fichou polo Oviedo, da LEB Ouro. En principio fichou só temporalmente para substituír ao lesionado Eduardo Hernández-Sonseca, pero o seu alto rendemento fixo que o club o renovase ata o final da tempada. Alí disputou 37 partidos, xogou as semifinais play-offs e gañou a Copa Princesa de Asturias. Ao ano seguinte marchou a Logroño, onde fichou polo CB Clavijo.
O 14 de xullo de 2018, anunciouse a súa volta ao equipo da súa cidade natal, o Leyma Coruña da Liga LEB Ouro. Na súa primeira tempada xogou unha media de 14,3 minutos por partido aportando 4,7 puntos e 2,4 rebotes en 23 encontros disputados e sufriu unha lesión que lle fixo perder un terzo da tempada. Foi renovado para unha segunda tempada na que apenas tivo continuidade co adestrador Sergio García, e en xuño de 2020 o club anunciou a súa saída, deixando así un oco libre para a ficha de Álex Llorca.
Tras a súa saída do equipo coruñés marchou a Onil, Alacant, onde participou na fundación do Onil 3x3, un equipo profesional de baloncesto 3x3.
Selección española
Foi internacional coa selección española de baloncesto sub-16, coa que disputou o Europeo de 2012 en Lituania e Letonia, e coa sub-18, coa que obtivo un quinto posto no Europeo de 2014 en Turquía.
En 2020 foi o primeiro galego convocado para a selección española de baloncesto 3x3.
Bianca e Falliero
Bianca e Falliero, o sia Il Consiglio dei Tre (en galego, Bianca e Falliero, ou o Consello dos Tres) é unha ópera en dous actos con música de Gioachino Rossini e libreto en italiano de Felice Romani baseado na obra de Antoine-Vincent Arnault Les Vénitiens ou Blanche et Montcassin. Foi estreada o 26 de decembro de 1819 no Teatro alla Scala de Milán.
Bianca e Falliero é a ópera número 30 do catálogo rossiniano, ocupa unha posición particular, de fronteira ou punto intermedio na traxectoria do compositor: é a quinta e última do compositor para o Teatro alla Scala de Milán, teatro no que Rossini trabaxara, de xeito intermitente mais con notables resultados, dende La pietra del paragone de 1812 a La gazza ladra de 1817, pasando por Aureliano in Palmira e Il turco in Italia. A súa última achega ao repertorio do teatro milanés clausura unha etapa de oito anos (1812-1819) frenéticos, vertixinosos, de auténtica galera, durante os cales compuxo nada menos que 27 óperas dos xéneros máis diversos, innovando e experimentando coas formas, e creando un paradigma operístico que gravitou sobre a creación lírica italiana e europea ata ben avanzado o Romanticismo. Logo de Bianca e Falliero, composta para a inauguración da tempada milanesa do Carnaval de 1819-1820, a nova década será testemuña dunha diminución radical do esforzo creativo de Rossini, que ata a súa retirada dos escenarios con Guillaume Tell (1829) compuxo nada máis que nove óperas (e varias delas son en realidade óperas anteriores reformadas), a unha por ano, primeiro en Italia e, logo da paréntese viaxeira de 1824, finalmente en París.
Esquecida durante século e medio, a súa recuperación en Pésaro en 1986, nunha produción de Pizzi con Horne, Ricciarelli e Merritt, gravada en disco, non supuxo un paralelo relanzamento nos escenarios internacionais similar ao que tiveron outras obras rossinianas (aínda que en Pésaro foi reposta no ano 1989), a pesar de gozar dunha edición nova discográfica por parte de Opera Rara no ano 2000. Porén, aínda poden escoitarse algúns fragmentos de cando en vez, como o cuarteto do momento cume da obra Cielo, il mio labbro ispira, e se cadra a aria de soprano Della rosa il bel Vermiglio.
Esta ópera case non se representa na actualidade, aparecendo nas estatísticas de Operabase cunha soa representación no período 2005-2010.
Argumento
Bianca ama a Falliero, un xove xeneral veneciano, mais seu pai prometeuna a Capellio. Bianca négase a asinar o contrato de voda, mais Falliero, que a apoiou, refúxiase na Embaixada Española, rompendo a lei de Venecia. Falliero debe ser xulgado polo consello de tres que figuran no título da ópera. Capellio, pai de Falliero e outro oficiall, percibe a sinceridade de Bianca, liberando a Falliero e rematando a ópera cun final feliz.
Orquestración
A partitura de Rossini prevé a utilización de:
Joshua Redman
Joshua Redman, nado en Berkeley (California) o 1 de febreiro de 1969, é un saxofonista e compositor de jazz que traballa para Nonesuch Records. Gañou o premio Thelonious Monk International Jazz Saxophone Competition de 1991.
Traxectoria
Joshua Redman era fillo do saxofonista tenor Dewey Redman e da bailarina Renee Shedroff. Seu pai era afroamericano e súa nai era xudía. Tocou varios tipos de música no Centro para Música Mundial en Berkeley, onde súa nai estudou baile indio. Ao largo dos seus estudos foi influenciado por músicos e grupos musicais como Jody Diamond, John Coltrane, Ornette Coleman, Cannonball Adderley,os Beatles, Aretha Franklin, osTemptations, Earth, Wind and Fire e Led Zeppelin meteron a Joshua máis profundamente na música. Comezou tocando o clarinete a idade de nove anos, pero un ano máis tarde, comezou co saxofón tenor, instrumento co que fixo a súa carreira musical.
Graduouse no Berkeley High School, no que formou parte do grupo de Jazz do instituto, e no 1991 graduouse en Harvard, a vez que foi aceptado pola Escola de dereito da Universidade de Yale. Algúns dos seus amigos convencerono para trasladarse para Nova York, e posteriormente viuse involucrado no mundo do jazz e empezou a relacionarse con outros grandes artistas do jazz da súa época como Peter Bernstein, Larry Goldings, Kevin Hays, Roy Hargrove, Geoffrey Keezer, Leon Parker, Jorge Rossy e Mark Turner.
Redman gañou o Thelonious Monk International Jazz Saxophone Competition no 1991, e aí empezou a súa verdadeira carreira musical. Despois disto, Redman conseguiu un contrato con Warner Bros. O seu primeiro álbum titulouse Choices e publicou o seu segundo álbum, Wish , cando era o líder dun cuarteto moi prestixioso, constituído polo guitarrista Pat Metheny, o baixista Charlie Haden, e o batería Billy Higgins. Este cuarteto tivo unha exitosa xira, só cun cambio na batería , Christian McBride por Billy Higgins. Logo seguiu a formar parte doutros cuartetos ata que se formou o trio Elastic, formado por Redmman,Sam Yahel e Brian Blade , que debutaron cun álbum chamado Yaya3 , e este trio pasouse a chamar Joshua Redman Elastic Band.
No 2000 Redman foi director artístico da Spring Season , organización non lucrativa que presenta jazz, SFJAZZ. Logo Redman e outros directores desta organización decidiron formar o Colectivo SFJAZZ, do que Joshua formaría parte e este proxecto estreouse no 2004 .No ano 2007 Redman comunicou que deixaba de formar parte tanto da SFJAAZ como do Colectivo SFJAAZ  para experimentar outras cousas na súa vida.
Polo 1995, Redman, saliu nunha novela de televisión como un dos personaxes principais e tamén compuxo a banda sonora para unha película (Love and Betrayal: The Mia Farrow Story, 1995). No 2009 Redman comezou a formar parte dunha nova banda colaborativa: James Farm, constituída polo pianista Aaron Parks, o baixista Matt Penman, e o batería Eric Harland. Publicaron o primeiro álbum en abril de 2011.
Sólido (moeda)
miniatura|Sólido a nome de [[Constantino II (317-337)]] O sólido (en latín: solidus) foi unha moeda romana do ouro da época do Imperio, introducida nos inicios do século IV en substitución do áureo, que, por mor da súa estabilidade, continuou a súa existencia en Bizancio ata o século XI, constituíndo a base dos sistemas monetarios de ambos os imperios.
Tras a súa desaparición, o sólido foi a base de diferentes moedas posteriores, con circulación en diferentes rexións do mundo.
Orixes
miniatura|220x220px|Moeda dun sólido e medio, [[Cuñaxe|cuñado a nome de Constantino en 327, no obradoiro monetario de Tesalónica]] O sólido foi creado por Constantino na súa reforma monetaria de 310, cun peso teórico de 4,5 gramos de ouro fino, para financiar o seu exército e as súas guerras civís. Na práctica, viña substituír o áureo como moeda de ouro, que fora instituído por Diocleciano, e pasou a se converter na unidade de conta do Imperio, en detrimento do denario de prata.
Cuñouse por primeira vez no obradoiro monetario de Tréveris, cara a 310, e máis adiante, logo da vitoria sobre Maxencio en 312, noutros de Italia, cun peso de 1/72 de libra (4,55 gramos), motivo polo que ás veces amosaba a marca LXXII (72). O sólido dividíase en 24 siliquas.
En adiante, Constantino foi quen de manter a estabilidade do peso do sólido, apoiado por feitos como a recuperación, en 324, do tesouro de guerra do seu adversario Licinio, e as confiscacións de metais preciosos que se conservaban en templos, en 331. Paralelamente, para a reposición regular das súas existencias de ouro e para asegurar efectivo para os seus elevados gastos, Constantino tivo que crear novos impostos, que cumpría pagar maioritariamente en ouro:
Ademais das emisións regulares de sólidos, existiron tamén múltiplos co valor dun sólido e medio, dous e aínda máis, que se cuñaron en tiraxes moi limitadas, co gallo de celebrar acontecementos tales como aniversarios imperiais ou nomeamentos dos altos funcionarios, e tamén para agasallos. Estas moedas non estaban destinadas á súa circulación efectiva.
Consolidación
A produción de sólidos, que dimunuíra tras a conversión en moeda dos tesouros de Licinio, volveu a coller pulo en 340, grazas a un novo fluxo de ouro proveniente de novos depósitos que comezan a explotarse arredor de 390.
miniatura|esquerda|Sólido a nome de [[Valente, coa marca OB no reverso, que acredita que é de ouro puro]] A garantía do peso do sólido era necesaria desde o punto de vista económico, aínda que se ía vendo comprometida polo desgaste natural das pezas causado pola circulación, e tamén pola fraude que supuñan os recortes e as limaduras dos cantos. Para estes efectos, o emperador Xuliano introduciu en 363 a figura duns funcionarios controladores en cada cidade grande do Imperio, responsables de comprobar o peso dos sólidos e de arbitrar nos conflitos producidos no comercio por este problema. Este corpo de funcionarios mantívose vixente baixo a dinastía valentiniana.
En 368, Valentiniano e Valente reforzaron o valor do sólido, pasando a lei do metal precioso do 95 % a máis do 99 %, garantida pola marca OB (obryziacus: "de ouro puro") no reverso dalgunhas moedas.
Baixo Teodosio, a creación das denominacións de medio sólido (semis ou semissis) e, especialmente, dun terzo de sólido (tremis ou tremissis), esta última con 1,5 gramos de ouro e moi amplamente cuñada, fixo máis accesible o uso das moedas de ouro polos particulares, polo que aumentou a súa difusión nos circuítos económicos.
Posición dominante
No contexto dun sistema monetario en que o peso e o valor das moedas de prata e de bronce flutuaban adoiro (xeralmente cara a abaixo), o sólido, cunha extensión uniforme polos territorios do Imperio, era a única moeda estable como base da expresión de débedas e prezos. Georges Depeyrot resúmeo así: "o sólido de ouro convértese no pivote da economía e dos cambios durante séculos".
Co sólido, o ouro pasou a ser a referencia para o sistema fiscal e os gastos imperiais. As taxas e as multas expresábanse nesta moeda e, en ocasións, nas súas fraccións, do mesmo xeito que os gastos militares, os honorarios e as recompensas excepcionais (de aí a palabra actual "soldo").
Na segunda metade do século IV, a produción anual de soldos estímase entre un e dous millóns de pezas, cantidade que de seguro se incrementaría os anos de grandes campañas militares.
O sólido nos imperios de Oriente e de Occidente
miniatura|Sólidos [[Mundo árabe|árabe-bizantinos. O de arriba, dos tempos do califa Muawiyah I (661-680); o de abaixo, do califato omeia, imitación dos sólidos de Heraclio (610-641)]] En 395, a derradeira separación do Imperio en Occidente e Oriente non cambiou a unidade do sistema monetario, ata tal punto que os sólidos emitidos en Constantinopla circulan con regularidade en Occidente.
Imperio de Oriente
No imperio oriental, déuselle a esta moeda a denominación grega de nomisma, aínda que no ámbito numismático é frecuente a alternancia entre ambas as denominacións (sólido e nomisma) para estas moedas orientais, ata a súa desvalorización do século X e a definitiva desaparición baixo o reinado de Aleixo I Comneno (1081-1118), cando foi substituída por unha nova moeda de maior pureza, chamada hyperpyron. Unha derivación dese sólido bizantino foi o denominado besante, que circulou fundamentalmente polo mundo árabe e en certas áreas do Mediterráneo.
Descendentes do sólido
O nome do sólido (lat: solidus) está na orixe de denominacións monetarias posteriores como "soldo" (con variantes idiomáticas como sol, sou, shilling, etc.), e doutras palabras do noso idioma, como "soldo" (salario) ou "soldado".
Munster Blackwater
O Munster Blackwater ou simplemente Blackwater, (en irlandés An Abhainn Mhór ou An Abha Mhór no dialecto de Munster) é un río irlandés que flúe a través dos condados de Kerry, Cork e Waterford. É un dos ríos de Irlanda nos que se dá mellor a pesca de salmóns e ten unha lonxitude total de 169 quilómetros.
Nace nas montañas Mullaghareirk do condado de Kerry, e atravesa as vilas de Mallow e Fermoy, xa no condado de Cork. Despois entra no condado de Waterford pasando por Lismore e Cappoquin, ata que finalmente desemboca no Mar Céltico.
Comarcas de Asturias
Véxase tamén
Comarcas de Asturias
Honeyblood
Honeyblood é unha banda escocesa de indie rock formada en Glasgow en 2012. Orixinalmente naceu como un dúo, pero no presente é o proxecto en solitario da guitarrista, vocalista e compositora Stina Tweeddale (nada o 23 de novembro de 1988).
Vilane, Antas de Ulla, Antas de Ulla
Vilane é un lugar da parroquia de Antas de Ulla no concello lugués de Antas de Ulla na comarca da Ulloa.
Comarca do Eo-Navia
A Comarca do Eo-Navia é unha das oito comarcas funcionais ou áreas de planificación territorial en que está dividido o Principado de Asturias para os efectos de homoxeneización espacial dos datos procedentes dos concellos nas estatísticas rexionais.
Todos os seus concellos excepto Valdés forman parte da coñecida como Terra Eo-Navia, na que se fala galego eonaviego.
Eón xeolóxico
Un eón xeolóxico é a división principal da escala de tempo xeolóxico. A Comisión Internacional sobre Estratigrafía da Unión Internacional de Ciencias Xeolóxicas recoñece no seu Cuadro Estratigráfico Internacional tres eóns, que son, do máis antigo para o máis recente, o Arqueano, o Proterozoico e o Fanerozoico. Outras fontes recoñecen aínda un cuarto eón anterior ao Arqueano, o Hadeano. O conxunto dos eóns anteriores ao Fanerozoico é chamado de Precámbrico (unha denominación obsoleta, con todo).
Asturies nun escaez
miniatura|300px|[[Obrint Pas na V edición en La Felguera o 7 de outubro de 2006.]]‎ Asturies nun escaez (Asturias non esquece en lingua asturiana) é o lema empregado nos concertos conmemorativos da Revolución de Asturias de 1934 promovidos por organizacións xuvenís vinculadas ó partido Andecha Astur, que comezaron no ano 2000 e que tiveron lugar en oito ocasións.
Lista de grupos participantes
Non Asturianos:
Explosión cámbrica
Historia e características
Ata o inicio do Cámbrico, a vida na Terra consistía basicamente en algas, bacterias, protozoos, celentéreos e poríferos. A fauna do período anterior ao Cámbrico é tamén coñecida como Fauna Ediacarana.
Mentres, nun curto espazo de tempo na escala xeolóxica (estimado en 5 millóns de anos), xurdiron practicamente todos os filos animais coñecidos, inclusive os precursores dos vertebrados, alén doutros que a ciencia non consegue clasificar, todos eles organismos mariños. O rexistro da existencia destes seres é evidenciado a través de fósiles atopados en poucos lugares do mundo, como en Burxes Shale, no Canadá ou na provincia de Yunnan, na China.
Formas de vida estrañas tomaron lugar nos océanos, xuntamente con trilobites, crustáceos, moluscos, anélidos, equinodermos e outros filos animais existentes hoxe en día. Animais como os Hallucixenia (non se sabe a que filo pertencía), que posuían sete pares de espiños nunha face e sete tentáculos terminando en vigorosas pinzas na outra (non se sabe cal sería seu dorso ou seu ventre), cun prolongamento en forma de tubo ou cilindro nunha extremidade e un espesamento na outra (non se sabe cal sería a súa parte anterior ou posterior); os Opabinia, con cinco ollos na súa cabeza e un órgao que dela se proxectaba, terminando nunha extremidade bifurcada; o Anomalocharis, un predador de 60 centímetros de lonxitude, semellante a un artrópodo; e o Pikaia, un verme posuidor dunha corda cartilaxinosa arredor dun nervio dorsal, probabelmente o primeiro cordado.
O único grupo de animais cun bo rexisto fósil que só apareceu despois do Cámbrico foi o filo Bryozoa, cuxos exemplares máis antigos pertencen ao Ordoviciano Inferior. Os fósiles coñecidos por Biota Vendiana (ou "biota Ediacarana"), que inclúen animais con espículas como as das esponxas e posibelmente tubos de vermes, apareceron no período que antecede ao Cámbrico, pero a localización destes fósiles nos filos hoxe en día coñecidos aínda está lonxe de estar esclarecida. O que non hai dúbida é que o Cámbrico foi unha época de extraordinaria innovación e evolución, non só en termos do número de especies, senón tamén no desenvolvemento de novos nichos e estratexias ecolóxicas, tales como a predación activa, a construción de abrigos subterráneos complexos e a aparición ou diversificación das algas mineralizadas de varios tipos, como as algas coralinas e as dasicladáceas verdes.
A Explosión Cámbrica desperta a curiosidade dos científicos, que cuestionan como a vida tería xerado subitamente, despois de millóns de anos de estabilidade e pouca diversidade, organismos tan diversos nun espazo tan curto de tempo, e por que isto xamais volveu a ocorrer. Algúns argumentan que, despois de millóns de anos xerando oxíxeno a través da fotosíntese, as algas permitiron o xurdimento de organismos aerobios complexos, que demandaban de máis oxíxeno para as súas actividades que as medusas e esponxas. Outros suxiren que cargas excepcionais de radiación emitidas por fontes externas provocarían mutacións xenéticas en altos índices, ocasionando as mudanzas morfolóxicas aleatorias observadas nos fósiles.
Boa parte desa diversidade (estímase no 85% de toda a vida no planeta) extinguiuse aínda no Cámbrico, hai preto de 490 millóns de anos, e algúns planos de organización nos animais xamais foron vistos novamente. A súa extinción en masa é máis facilmente explicada a través dunha mudanza brusca no clima do planeta (unha glaciación ou un efecto invernadoiro, talvez o impacto dun asteroide), que tería abalado os ecosistemas adaptados ás condicións anteriores, e seleccionado organismos máis adaptables a esas mudanzas.
Miguel Ángel Lotina
Miguel Ángel Lotina Oruechebarría, nado en Meñaka (Biscaia) o 18 de xuño de 1957 é un exfutbolista e actual adestrador de fútbol español. Xogaba na demarcación de dianteiro e destacou no desaparecido Logroñés, club do que é o máximo goleador histórico.
Como xogador
En Meñaka pasou a súa infancia Miguel Ángel Lotina, o menor de oito irmáns. Aprendeu castelán no colexio ben entrada a súa mocidade. Futbolista desde os 20 anos, sempre foi seguidor do Athletic de Bilbao. Dúas das súas irmás, Francisca e Begoña, eran misioneiras do Sagrado Corazón e estiveron en Kenya e o Camerún.
Empezou xogando no CD Munguía e no Gernika Club, en Terceira División, para pasar logo ao CD Logroñés. Militou oito tempadas no club rioxano, ascendendo de Segunda B a Primeira División e converténdose no máximo goleador da historia do club, con 102 goles. Tamén xogou dúas tempadas no CD Castellón entre 1981 e 1983.
Como adestrador
Xa como técnico, leva máis de 30 anos adestrando equipos de fútbol de tódalas categorías. Saltou á primeira plana cando dirixía ao CD Numancia, que entón militaba en Segunda B, despois de que na tempada 1995-1996 tivese unha incríbel racha na Copa do Rei eliminando a tres "primeiras" (Real Sociedad, Racing de Santander e Sporting) e tras estar a piques de eliminar tamén ao FC Barcelona. Lotina gañou un prestixio como adestrador, onde xa se estreara con anterioridade no CD Logroñés B durante tres tempadas. Precisamente foi este equipo quen o contratou para darlle a oportunidade de debutar como adestrador de Primeira División na campaña 1996-97.
Máis tarde dirixiu o CD Badajoz (1997-98), outra vez ó CD Numancia (1998-99), co que logrou o ascenso a Primeira; despois ao Osasuna, equipo que tamén levou a Primeira División (1999-2002); o Celta de Vigo, equipo que levou á Liga de Campións por primeira e única vez na historia (2002-2004), e o RCD Espanyol co que conseguiu a Copa do Rei (2004-06), onde demostrou humildemente o seu bo facer no complicado mundo dos bancos.
Non tan exitosa foi a súa tempada na Real Sociedad (2006-07), onde chegou iniciada a tempada e co equipo que antes adestrara José Mari Bakero nunha lamentable situación. Lotina tratou de reconducir a situación pero salvo Sávio o resto de fichaxes realizadas no inverno foron un auténtico fracaso (Herrera, Víctor López e Jesuli). Ademais en Donostia non chegaron nunca a entender o excesivo conservadorismo das súas formulacións coa gran necesidade de puntos que tiña o equipo, o cal unido ao primeiro descenso realista en 40 anos provocou a saída pola porta de atrás do adestrador.
O 19 de marzo de 2012, o Villarreal CF confirmou a súa contratación tras despedir a José Francisco Molina debido aos malos resultados e á posición do equipo na clasificación. Así, Lotina chegou co obxectivo de intentar manter en primeira división ao conxunto amarelo. Ao final da tempada o equipo descendeu a Segunda División.
Rips
Rips é o primeiro álbum de estudio da banda estadounidense de indie rock Ex Hex, publicado o 7 de outubro de 2014 a través do selo Merge Records.
Estufado
miniatura|dereita|Estufado de carne de porco. Un estufado é unha técnica culinaria consistente en guisar un alimento, especialmente carne, con aceite (ou mestura de aceite e graxa de porco), caldo, viño ou vinagre, allo, cebola e outros vexetais, e varias especias, nun recipiente pechado para que coza a lume baixo evitando no posíbel a evaporación e retendo, deste xeito, gran parte dos sabores e aromas dos alimentos cociñados.
Distínguese do asado porque este cocíñase en calor seco, dentro dun forno ou na brasa. Ás veces confúndese este procedemento co braseado, aínda que ambas as técnicas presentan diferenzas fundamentais. O braseado necesita dunha preparación previa do alimento (por exemplo: un marinado, ou un marcado) antes de ser estufado.
Etimoloxía
Segundo algúns autores a palabra provén do francés: étouffée, derivada de étouffer ('asfixiar'): cuire à l'étouffé, e que alude a que se fai pechado, en olas con tapa. É dicir afogado ou sen alento.
Pero outros opinan que vén do italiano stufare 'meter nunha estufa', 'quentar en estufa', en recipiente tapado, para que así se note ben a diferenza, por exemplo, co asado.
Características
A característica principal desta técnica culinaria é cociñar un alimento nun recipiente con pouco líquido, tapado, xeralmente cunha pequena cantidade de graxa. Os alimentos poden ir en cru pero, normalmente, a peza ou os anacos de carne –vitela, porco, coello, polo etc.– pásanse antes rapidamente pola graxa quente para que adquiran unha capa torrada, é dicir, para que as pezas queden seladas, operación previa que incrementa o sabor. A cebola, e os outros vexetais que se engadan, e tamén as patacas, tamén poden, e deben, pasarse pola tixola co fin de pochalas. Unha vez feito isto, xúntanse todos os ingredientes e déixanse cociñar a lume baixo
Esta técnica fai que os vapores emanados dos ingredientes circulen de tal forma que se transmiten os sabores, fundíndose no alimento principal. A arte do estufado consiste na elección adecuada dos ingredientes que acompañan á peza principal, así como do tempo que leve o proceso. Segundo unha crenza popular, os estufados teñen mellor sabor o día despois da súa elaboración.
Un estufado cos ingredientes referidos seméllase a un guiso pero, por ter unha cocedura lenta para apurar o mollo, o estufado ten xeralmente un sabor diferente ao do guisado.
Gertrude Stein
Gertrude Stein, nada en Allegheny (Pensilvania) o 3 de febreiro de 1874 e finada en París o 27 de xullo de 1946, foi unha escritora e poeta estadounidense.
Hadrosáuridos
miniatura|dereita|Edmontosaurus. Os hadrosáuridos (Hadrosauridae) son unha familia de dinosauros ornitópodos, que foron particularmente abundantes ao final do Cretáceo. Os hadrosaúridos viviron no que hoxe é Europa, Asia, América do Norte (que correspondían, ao final do Mesozoico, ao continente Laurasia) e Suramérica.
Características
Os hadrosáuridos eran dinosauros herbívoros de variados tamaños. A parte frontal dos seus fociños terminaba nun bico achatado, semellante ao dos patos actuais. A boca contiña unha serie de dentes molares, especializados na mastigación de plantas. Os hadrosáuridos presentaban marcados comportamentos gregarios, ademais de coidados parentales e sistemas de niños.
Os hadrosaúridos evolucionaron a partir dun devanceiro común cos iguanodóntidos.
Wilmington, Delaware
A cidade de Wilmington é a maior do estado de Delaware, nos Estados Unidos de América, e atópase localizada onde o río Christina e o regato de Brandywine desembocan no Delaware. É a capital do condado de New Castle, e un dos conos urbanos máis extensos da área metropolitana do val de Delaware. Foi fundada polo propietario Thomas Penn para o seu amigo Spencer Compton, conde de Wilmington, quen foi á súa vez o primeiro ministro durante o reinado de Xurxo II de Gran Bretaña.
Historia
A área que se coñece hoxe como Wilmington foi atopada por colonizadores suecos e finlandeses cara a 1638, establecendo o seu emporio en Nova Suecia. En 1655, os neerlandeses arribaron e fixéronse coas colonias destes. Logo, en 1664, comezaría a colonización inglesa, e a urbe rexeríase polas leis británicas, con grande influencia de comunidades desertoras, garantíndose o seu estatuto municipal en 1739 polo rei Xurxo II. Este último cambiou o nome de Willington —en honra a Thomas Willing, o primeiro "promotor" do lugar e que organizaría unha cuadrícula similar a aquela do barrio norte de Filadelfia— a Wilmington, posiblemente facendo mención a Spencer Compto, conde de Wilmington.
O máximo crecemento que experimentou a cidade foi durante a Guerra Civil Americana. Delaware, aínda que era oficialmente un Estado da Unión, foi dividido en reclamo de Confederados e soldados da Unión; a rexión setentrional do estado constituíu unha grande Unión, mentres que a zona sur foi ocupada con intereses confederados. O enfrontamento bélico demandou unha gran cantidade de bens e materiais. As vellas localizacións expandíronse, e moitas industrias emerxentes foron atraídas polo corazón urbano. Wilmington comezou a fabricar barcos, automóbiles, pólvora, calzados, carpas, uniformes, mantas e outros produtos manufacturados do mesmo uso. Por 1868, a cidade estaba producindo máis botes de ferro que o resto do país no seu conxunto, e proclamouse primeira na produción de pólvora e segunda en carruaxes e coiro. A prosperidade que trouxo a guerra aos comerciantes e fabricantes da cidade, favoreceu o crecemento cara ao oeste, con enormes residencias ao longo de rúas circundadas por verdes árbores. Este movemento foi incitado pola aparición do primeiro tranvía, que se instalaría en 1864 ao longo de Delaware Avenue.
A finais do século XIX tivo lugar a aparición de parques naturais. William Bancroft, un exitoso home de negocios de Wilmington, liderou o esforzo de crear zonas verdes na metrópole e foi enormemente influenciado polo traballo de Frederick Law Olmsted. O Rockford Park e o Brandywine Park deben a súa manutención ás súas xenerosas doazóns de terra e man de obra.
En 1860 había 21.250 persoas vivindo na cidade, e por 1920 a cifra ascendera a 110.168.
Ambas as dúas Guerras Mundiais estimularon o seu crecemento industrial. Producións vitais para tal empresa, como estaleiros, fundicións de aceiro, maquinaria e elaboracións químicas, operaban nunha base de vinte e catro horas. Outras industrias produciron bens como automóbiles, manufacturas en coiro e téxtiles.
O período de posguerra volveu incidir no expansionismo global de Wilmington. Na década de 1950 apreciouse un longo crecemento nos suburbios do norte e uníronse para o ensanche da cidade.
O estilo de vida cotián fíxose posible pola construción de amplas avenidas, estradas, pontes e a autovía interestatal 95, que acurtou a franxa que existía entre moitos dos máis estables veciñanzas de Wilmington, o que a longo prazo terminou por ocasionar algunhas perdas poboacionais. Novos proxectos de innovación urbana a mediados do pasado século, emparellaron bloques enteiros de vivendas no centro e leste da cidade. Os disturbios e o malestar civil tras o asasinato en 1968 do reverendo Martin Luther King, Jr. tamén motivaron á emigración urbana. O entón gobernador Charles Terry, Jr. despregou á garda nacional na cidade, a pesar de protestas por parte do alcalde, e mantívolles alí ata que culminase o seu mandato, en xaneiro de 1969. O fenómeno migratorio logrou tranquilizarse, e Wilmington foi capaz de manter unha poboación duns 70.000 habitantes nas últimas décadas.
Xeografía
Segundo o Departamento de Estatística e Censo de Estados Unidos, a cidade ten unha área estimada de 44,1 km²: 28,1 km² dos cales é terra e 16,0 km² de auga (36,25%).
A tan só 25 millas ao suroeste de Filadelfia, Pensilvania, áchase próxima a unha das cidades máis grandes do país. A estación de ferrocarril de Wilmington é unha das últimas paradas do sistema de transporte SEPTA de Filadelfia, e é adxacente á trixésima terminal en Amtrak. É o cruzamento da Interestatal 295 (Delaware-Nova Jersey-Pensilvania), sendo o seu fin Trenton, Nova Jersey, así como é unha das maiores concentracións da Interestatal 95.
Estas conexións de transporte e a súa proximidade xeográfica fan de Wilmington un dos puntos característicos dunha cidade dormitorio. Porén, a súa historia como a principal cidade de Delaware, o seu significante cono urbano, e o seu valor independente como un destino empresarial fan que lla considere un pequeno pero autónomo centro poboacional da área metropolitana de Filadelfia, ou como os locais perfieren chamarlle, do Val Delaware.
Demografía
Segundo as estimacións da Oficina do Censo dos Estados Unidos, residían 70.166 habitantes en xullo de 2019, o que supón unha contración dun 1% con respecto os datos de 2010. Destes, o 58,3% é negro ou afroamericano, o 35,6% branco, o 10,2% hispano ou latino, o 1,2% asiático, o 0,2% nativo americano e o 1,4% ten dúas ou máis razas. A veciñanza que non é cidadá dos Estados Unidos supón o 6%. O 22,7% ten menos de 18 anos e os maiores de 65 supoñen o 12,9%. O 26% dos habitantes viven na pobreza.
Pierre Alexis Ponson du Terrail
Pierre Alexis Ponson du Terrail, nado en Montmaur (Hautes-Alpes) o 8 de xullo de 1829 e finado en Bordeos o 20 de xaneiro de 1871, foi un novelista francés.
Foi un prolífico autor que produciu aproximadamente setenta e tres volumes nun espazo duns vinte anos. É lembrado hoxe especialmente pola creación do personaxe de Rocambole, do cal se deriva o adxectivo rocambolesco.
Amanda X
Amanda X é unha banda de mulleres de post-punk e power pop procedente de Filadelfia. A revista Billboard falou delas como "líderes na súa escena" e describiu as súas harmonías como thrash power-pop. Outros medios que se fixeron eco da banda foron Rolling Stone e The Guardian. A banda está composta pola batería Melissa Brain, a baixista Kat Bean e a guitarrista Cat Park. O seu son foi comparado ao de Sleater-Kinney.
Gojō
Gojō (五條市, ごじょうし, Gojō-shi) é un concello xaponés da prefectura de Nara. Está situado no centro da rexión de Kinki, ó oeste da prefectura, na illa de Honshu. A súa superficie é de 292,05 km² e a poboación de 35.213 habitantes (2009) e ten unha densidade de poboación de 121 hab./km².
O concello de Gojō limita co concello de Nosegawa, Totsukawa, Kamikitayama, Tenkawa, Kurotaki, Shimoichi, Ōyodo,Gose (da prefectura de Nara); de Chihayaakasaka, Kawachinagano (daprefectura de Osaca); de Hashimoto e Kōya (da prefectura de Wakayama).
Historia
A cidaded de Gojō foi fundada pola fusión de oito concellos do distorito de Uchi en 15 de outubro de 1957.
Neoxeno
miniatura|300px|Diorama representando a fauna do [[Mioceno.]]
O Neoxeno é un período superior do Terciario. Tradicionalmente definiuse como un período que agrupa o Mioceno e máis o Plioceno, pero unha proposta recente da Comisión Internacional de Estratigrafía (ISC) pretendía engadir as épocas do Plistoceno e Holoceno, continuando ata o presente.
Está separado do Paleoxeno pola fase sávica do pregamento alpino, que é a fase de máxima actividade. Iníciase coa desaparición das numulitas. Os fósiles máis característicos deste período son moluscos, microforaminíferos, mamíferos etc. Ó final do Neóxeno prodúcese a separación do mar Mediterráneo occidental e oriental. En América emerxe a franxa centroamericana, que pon en comunicación América do Norte con América do Sur. O clima sofre un notable arrefecemento. As principais formacións neoxenas de España están nas depresións dos ríos Guadalquivir e Ebro. A cunca do Vallés-Penedés é especialmente rica en mamíferos fósiles deste período.
Clima
O clima do Neoxeno era menos cálido e máis húmido que en tempos pretéritos, o que permitiu o desenvolvemento da vexetación con árbores fagais de follas planas e caducas, como as Quercus e as Fagus. A aparición de grandes pradarías proporcionaba o pasto adecuado ós grandes mamíferos probiscideos, como o Deinotherium e o Gomphotherium (mastodonte).
Mioceno
O clima do Mioceno era máis fresco que o da época precedente. No hemisferio norte, grandes áreas antes cubertas por espesos bosques convertéronse en grandes pradarías. No hemisferio sur xa se establecera un sistema circumplanetario de correntes oceánicas, que illaba a Antártida das correntes máis cálidas do resto do mundo. Isto favoreceu á desaparición dun gran casquete de xeo antártico. O continente antártico viuse sometido a unha primeira fase de glaciación. Este feito tivo como efecto inmediato un descenso do nivel dos océanos e, como consecuencia, o mar Mediterráneo deixou de estar comunicado co océano Atlántico, abrindo unha nova comunicación entre as faunas terrestres de Europa, África e Asia.
O Mediterráneo quedou reducido a uns poucos lagos salinos que deron lugar a depósitos de evaporitas. Dende o fondo do mar desecado, relevos como as Baleares ou Córsega e Sardeña aparecían como extraordinarias cordilleiras en medio dun deserto salino.
Plioceno
O inicio do Plioceno comporta un importante cambio climático. As temperaturas medias anuais subiron de novo, situándose entre 3 e 10 °C por riba das actuais. Por última vez na historia a Antártida viuse de novo libre de xeo e desenvolveuse unha vexetación de tipo temperado-subtropical. Como consecuencia, o nivel do mar subiu cerca de 60 metros.
Hai uns 2,5 millóns de anos produciuse un novo arrefecemento a nivel global. Este cambio foi moito máis importante que os anteriores, xa que con el se iniciou o ciclo de períodos alternantes glaciar-interglaciar que caracteriza dende entón ó noso planeta.
Xeotectónica
A elevación das grandes cordilleiras montañosas que comezara durante o Oligoceno seguiu adiante acabando de formar os Alpes en Europa, o Himalaia en Asia e as cadeas montañosas no continente americano. Estes sucesos correspóndense coa última fase da oroxenia alpina, fase Rodánica.
Norteamérica e Suramérica uníronse formando o Istmo de Panamá. A placa africana colisionou con Asia e unha incipiente dorsal abriu o mar Vermello e o golfo de Adén a vez que se produciu o conato de apertura de África oriental na dorsal dos Grandes Lagos. Non existía o estreito de Xibraltar como tal, un conxunto de arco illas bordeadas por arrecifes de coral estendíanse entre o norte de África e a Península Ibérica. No oeste de Norteamérica, a subdución da placa tectónica do Pacífico contribuíu á elevación de Serra Nevada e da cordilleira volcánica das Cascadas. Nesta época configurouse o istmo de Panamá. En Europa, os Alpes continuaron a súa ascensión polo movemento da tectónica de placas. Ó final do Mioceno, a colisión das placas africana e ibérica formara o sistema bético-rifeño e cortara a comunicación entre o Mediterráneo e no Atlántico. Ó iniciarse o Plioceno tivo lugar o afundimento do eixe da cadea montañosa Atlas-Bética, formándose a fosa que actualmente separa a Península Ibérica de Marrocos.
A vida no Neoxeno
miniatura|250px|[[Diorama representando a fauna do Mioceno.]]
Mioceno
Aparecen as gramíneas,que favoreceron o crecemento e desenvolvemento dos herbívoros. A fauna do Mioceno contempla a aparición do mastodonte, igual que o mapache e a donicela. Durante esta época, os grandes simios vivían en Asia e no sur de Europa.
Desaparecen os marsupiais en Norteamérica e Europa, mentres que en Australia e Suramérica seguen desenvolvéndose debido ó illamento xeográfico. Nestes continentes non se desenvolveron nin roedores nin primates.
Plioceno
Este período é considerado por moitos zoólogos como o clímax da “idade dos mamíferos”.