cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Jacqueline Kennedy Onassis
Asasinato e funeral do presidente John F. Kennedy
Despois de que a caravana de automóbiles aclamada pola multitude dobrase a esquina cara a Elm Street en Dealey Plaza, a Primeira Dama escoitou o que ela pensou que era unha motocicleta que petardeaba e non se deu conta de que foi un disparo ata que oíu berrar o gobernador Connally. En 8,4 segundos, soaran dous disparos máis e un deles impactou na cabeza do seu esposo. Case de inmediato, ela comezou a rubir á parte traseira do vehículo. O axente do servizo secreto Clint Hill dixo despois á Comisión Warren que pensou que ela, en shock, estivera a buscar sobre a carrocería partes do cranio do seu esposo que saíran voando. Hill correu cara ao automóbil e saltou sobre el, dirixíndoa de volta ao seu asento. Mentres Hill se paraba no parachoques traseiro, o fotógrafo de Associated Press Ike Altgens tomou unha fotografía que apareceu nas primeiras páxinas dos xornais de todo o mundo. Máis tarde Jaqueline testificou que viu as fotos "de min saíndo pola parte traseira. Mais non lembro iso en absoluto".
O presidente foi trasladado ao Hospital Parkland de Dallas. A petición súa, permitiuse á primeira dama estar presente na sala de operacións. Despois de que o seu esposo fose declarado morto, Jacqueline negouse a quitar a roupa manchada de sangue e, segundo os informes, lamentou lavar o sangue da cara e das mans, explicando a Lady Bird Johnson que quería "que visen o que lle fixeron a Jack". Continuou a empregar o traxe manchado de sangue cando chegou ao Air Force One e de pé ao lado de Johnson cando tomou o xuramento como presidente.
Kennedy tomou un papel activo na planificación do funeral de estado do seu esposo, e organizouno á maneira do servizo por Abraham Lincoln. Solicitou un cadaleito pechado, anulando os desexos do seu cuñado, Robert. O servizo fúnebre celebrouse na catedral de San Mateo Apóstolo en Washington, D.C. e o enterro levouse a cabo no Cemiterio Nacional de Arlington. Jacqueline conduciu a procesión a pé e acendeu a chama eterna, creada a petición súa, na tumba. Lady Jeanne Campbell informou a The London Evening Standard: "Jacqueline Kennedy deulle ao pobo estadounidense unha cousa da que sempre careceron: Maxestade".
Unha semana despois do asasinato, o novo presidente Lyndon Baines Johnson estableceu a Comisión Warren, dirixida polo presidente do Tribunal Supremo Earl Warren, para investigar o asasinato. Dez meses despois, a Comisión emitiu o seu informe co achado de que Lee Harvey Oswald actuara só cando asasinou o presidente Kennedy. En privado, á súa viúva importáballe pouco a investigación e afirmaba que, aínda que tivesen o sospeitoso correcto, non recuperaría o seu marido. Con todo, ela deu unha declaración á Comisión Warren.
Tralo asasinato a cobertura dos medios centrouse intensamente nela durante e despois do enterro, mais Jacqueline deu un paso atrás retirándose da vista pública oficial, á parte dunha breve aparición en Washington para honrar o axente do Servizo Secreto, Clint Hill, que escalara a bordo da limusina en Dallas para tratar de protexela a ela e o presidente.
Período do loito e aparicións posteriores
O 29 de novembro de 1963, unha semana despois do asasinato do seu marido, Kennedy foi entrevistada en Hyannis Port por Theodore H. White para a revista Life. Nesa entrevista, ela comparou os anos de Kennedy na Casa Branca co mítico Camelot do rei Artur, comentando que o presidente a miúdo reproducía a melodía principal do musical de Lerner e Loewe antes de retirarse á cama. Tamén citou a raíña Xenebra do musical, tratando de expresar como sentiu ela coa perda. A era da administración Kennedy a miúdo foi coñecida como a "Era de Camelot", aínda que os historiadores argumentaron posteriormente que a comparación non é apropiada, con Robert Dallek afirmando que "o seu esforzo de glorificar o seu esposo debe proporcionarlle un escudo terapéutico contra a dor inmovilizadora". Kennedy e os seus fillos permaneceron na Casa Branca durante dúas semanas despois do asasinato, ata o 6 de decembro de 1963.
Kennedy pasou 1964 de loito e fixo poucas aparicións públicas. No inverno seguinte ao asasinato, ela e os nenos quedaron na casa de Averell Harriman en Georgetown. O 14 de xaneiro de 1964, Kennedy fixo unha aparición televisiva dende a oficina do Fiscal Xeral, agradecendo ao público os "centos de miles de mensaxes" que recibira dende o asasinato e dicindo que fora sostida polo afecto dos Estados Unidos cara ao seu defunto esposo.
Comprara unha casa para ela e os seus fillos en Georgetown, mais vendeuna en 1964 e mecou un ático no piso 15 por 250 000 dólares no 1040 Fifth Avenue de Manhattan coa esperanza de ter máis privacidade.
Nos anos seguintes, Kennedy asistiu ás selectas dedicacións conmemorativas ao seu defunto esposo. Tamén supervisou a instauración da Biblioteca e Museo Presidencial John F. Kennedy, que é o depósito dos documentos oficiais da Administración Kennedy. Deseñado polo arquitecto I.M. Pei, está situado xunto ao campus da Universidade de Massachusetts en Boston.
A pesar de encargar ao historiador William Manchester a publicación autorizada do libro sobre a morte do presidente Kennedy, The Death of a President, Jacqueline foi obxecto dunha grande atención por parte dos medios en 1966-1967 cando ela e Robert Kennedy trataron de bloquear a publicación. Demandaron os editores Harper & Row en decembro de 1966; a demanda resolveuse ao ano seguinte cando Manchester eliminou pasaxes que detallaban a vida privada do presidente Kennedy. White viu a proba como unha validación das medidas que a familia Kennedy, en particular Jacqueline, estaba disposta a tomar para preservar a imaxe pública do presidente Kennedy.
Durante a guerra de Vietnam en novembro de 1967, a revista Life alcumou a Kennedy "embaixadora errante non oficial dos Estados Unidos" cando ela e David Ormsby-Gore, ex embaixador británico nos Estados Unidos durante a administración Kennedy, viaxaron a Camboxa, onde visitaron o complexo relixioso de Angkor Wat co Xefe de Estado Norodom Sihanouk. Segundo o historiador Milton Osbourne, a súa visita foi "o comezo da reparación das relacións entre Camboxa e os Estados Unidos, que estivera nun punto moi baixo". Tamén asistiu aos servizos funerarios de Martin Luther King en Atlanta, Xeorxia, en abril de 1968, a pesar da súa renuencia inicial debido ás multitudes e os recordatorios da morte do presidente Kennedy.
Relación con Robert Kennedy
Despois do asasinato, Kennedy confiou en gran medida no seu cuñado Robert F. Kennedy; ela observouno como o "menos parecido ao seu pai" dos irmáns Kennedy. El fora unha fonte de apoio despois de que ela sufrira un aborto involuntario ao principio do seu matrimonio; era el, non o seu esposo, quen quedou con ela no hospital. Despois do asasinato, Robert converteuse nun pai substituto dos seus fillos ata as eventuais demandas da súa propia familia numerosa e as súas responsabilidades, xa que o Fiscal Xeral lle esixiu que reducise a atención. Deulle crédito a Jackie por convencelo de que quedase na política, e ela apoiou a súa candidatura de 1964 para senador dos Estados Unidos desde Nova York.
A ofensiva do Tet de xaneiro de 1968 en Vietnam provocou unha caída nas cifras das enquisas de popularidade do presidente Johnson, e os asesores de Robert Kennedy instárono a participar na próxima carreira presidencial. Cando Art Buchwald lle preguntou se tiña intención de declinar, Robert respondeu: "Iso depende do que Jackie queira que faga". Ela reuniuse con el por esa época e animouno a postularse despois de aconsellarlle previamente que non seguise a Jack, senón que "fose el mesmo". En privado, ela estaba preocupada pola súa seguridade; cría que Robert era aínda máis odiado que o seu esposo e que había "tanto odio" nos Estados Unidos. Ela confioulle estes sentimentos, pero pola súa propia conta, el era "fatalista" como ela. A pesar das súas preocupacións, Jacqueline fixo campaña polo seu cuñado e apoiouno, e nun momento mesmo mostrou un absoluto optimismo de que a través da súa vitoria, os membros da familia Kennedy volverían ocupar a Casa Branca.
Pouco despois da medianoite do 5 de xuño de 1968, Robert Kennedy foi ferido de morte por disparos minutos despois de que el e unha multitude dos seus partidarios celebrasen a súa vitoria nas primarias presidenciais demócratas de California. Jacqueline Kennedy trasladouse aos Ánxeles dende Manhattan para reunirse coa súa esposa Ethel Kennedy, o seu cuñado Ted Kennedy e os outros membros da familia Kennedy á beira da súa cama do hospital. Bobby Kennedy nunca recuperou a conciencia e morreu 26 horas despois do tiroteo.
Matrimonio con Aristóteles Onassis
Despois da morte de Robert Kennedy, Jacqueline sufriru unha recaída da depresión que sufrira nos días posteriores ao asasinato do seu esposo, case cinco anos antes. Chegou a temer pola súa vida e a dos seus fillos, e dixo: "Se matan os Kennedy, entón os meus fillos son obxectivos. Quero saír deste país".
O 20 de outubro de 1968, Kennedy casou co seu vello amigo Aristóteles Onassis, un adiñeirado magnate do transporte naval grego que puido proporcionar a privacidade e a seguridade que buscaba para ela e os seus fillos. A voda tivo lugar en Skorpios, a illa grega privada de Onassis no mar Xónico. Despois de casar con Ari, tomou o nome legal de Jacqueline Kennedy Onassis (rexeitou perder o apelido Kennedy). O matrimonio tróuxolle unha considerable publicidade adversa. O feito de que Aristóteles estaba divorciado e a súa ex esposa Athina Livanos aínda vivía, levou á especulación de que Jacqueline podería ser excomungada pola igrexa católica, aínda que esa preocupación foi descartada explicitamente polo arcebispo de Boston, o cardeal Richard Cushing, como "parvadas".
Durante o seu matrimonio, a parella habitou seis residencias diferentes: o seu apartamento de quince cuartos na Quinta Avenida en Manhattan, a súa granxa de cabalos en Nova Jersey, o seu apartamento Avenue Foch en París, a súa illa privada Skorpios, a súa casa en Atenas e o seu iate de 99 m Christina O. Kennedy asegurouse de que os seus fillos continuasen en conexión coa familia Kennedy, facendo que Ted Kennedy os visitase a miúdo. Desenvolveu unha relación próxima con Ted e dende entón estivo involucrado nas súas aparicións públicas.
Anos posteriores
Despois da morte do seu segundo esposo, Kennedy regresou permanentemente aos Estados Unidos, dividindo o seu tempo entre Manhattan, Martha's Vineyard e o complexo Kennedy en Hyannis Port, Massachusetts. En 1975, converteuse en editora consultora en Viking Press, un posto que ocupou durante dous anos.
Despois de case unha década de evitar participar en eventos políticos, asistiu á Convención Nacional Demócrata de 1976 e asombrou os delegados reunidos cando apareceu na galería de visitantes. Renunciou a Viking Press en 1977 despois da falsa acusación por parte do diario The New York Times de que ela era responsable da publicación da novela de Jeffrey Archer, Shall We Tell the President, a cal se ambienta nunha futura presidencia ficticia de Ted Kennedy e describe un plan de asasinato na súa contra. Dous anos máis tarde, apareceu xunto á súa sogra Rose Kennedy en Faneuil Hall en Boston cando Ted Kennedy anunciou que ía desafiar o actual Presidente Jimmy Carter para o nomeamento demócrata á presidencia. Ela participou na seguinte campaña presidencial, que foi infrutuosa.
Trala súa renuncia a Viking Press, Jacqueline foi contratada por Doubleday, onde traballou como editora asociada cun vello amigo, John Turner Sargent. Entre os libros que editou para a editorial están The Cartoon History of the Universe de Larry Gonick, a tradución ao inglés dos tres volumes de Triloxía do Cairo de Naguib Mahfús (con Martha Levin), e as autobiografías da bailarina Gelsey Kirkland, a cantautora Carly Simon, e a icona da moda Diana Vreeland. Tamén alentou a Dorothy West, a súa veciña en Martha's Vineyard e último membro sobrevivente do Rexurdimento de Harlem, a completar a novela The Wedding (1995), unha historia multixeracional sobre raza, clase, riqueza e poder nos Estados Unidos.
Ademais do seu traballo como editora, Kennedy participou na preservación cultural e arquitectónica. Na década de 1970, dirixiu unha campaña de preservación histórica para salvar da demolición e renovar a estación Grand Central Terminal en Nova York. Unha placa dentro da terminal recoñece o seu papel prominente na súa preservación. Na década de 1980, foi unha figura importante nas protestas contra un rañaceos planificado en Columbus Circle que arroxaría grandes sombras sobre Central Park; o proxecto foi cancelado. dereita|miniatura|[[Ronald Reagan e a súa esposa Nancy Reagan con Kennedy en 1985.]] Kennedy Onassis continuou a ser obxecto de considerable atención da prensa, máis notoriamente en relación co paparazzis Ron Galella, quen a seguiu e fotografou mentres realizaba as súas actividades cotiás sen o seu permiso. Finalmente obtivo unha orde de restrición na súa contra, e a situación chamou a atención sobre o problema das fotografías dos paparazzis.
Dende 1980 ata a súa morte, Jacqueline mantivo unha relación próxima con Maurice Tempelsman, quen era o seu compañeiro e asesor financeiro persoal; era un empresario e comerciante de diamantes nado en Bélxica que estaba distanciado da súa esposa.
A principios da década de 1990, a ex Primeira Dama apoiou a Bill Clinton e contribuíu con diñeiro á súa campaña presidencial. Despois da elección, atopouse coa Primeira Dama Hillary Clinton e aconselloulle criar un neno na Casa Branca. No seu libro Living History, Clinton escribiu que Jackie Kennedy foi "unha fonte de inspiración e consello para min". A consultora demócrata Ann Lewis observou que Kennedy se comunicou cos Clinton "dunha maneira en que non sempre actuou para liderar os demócratas no pasado".
Enfermidade, morte e funeral
miniatura|180x180px|Tumba de Jacqueline Lee Kennedy Onassis no [[Cemiterio Nacional de Arlington|Cemiterio de Arlington.]] En novembro de 1993, Onassis caeu do seu cabalo mentres participaba nunha cazaría de raposos en Middleburg, Virxinia, e foi levada ao hospital para ser examinada. Descubriuse un ganglio linfático inflamado na ingua, o cal foi inicialmente diagnosticado polo médico como causado pola infección. A caída do cabalo contribuíu a unha deterioración da súa saúde durante os seguintes seis meses. En decembro, Onassis desenvolveu novos síntomas, incluíndo dor de estómago e ganglios linfáticos inflamados no pescozo, e foi diagnosticada co cancro chamado linfoma non hodgkiniano. Comezou a quimioterapia en xaneiro de 1994 e anunciou publicamente o diagnóstico cando declarou que o prognóstico inicial era bo. Continuou a traballar en Doubleday, pero en marzo o cancro estendeuse á medula espiñal e ao cerebro, e en maio ao fígado. Onassis fixo a súa última viaxe a casa dende o hospital presbiteriano de Nova York o 18 de maio de 1994. A noite seguinte ás 10:15 p.m., John F. Kennedy, Jr. anunciou á prensa a morte da súa nai, afirmando que estivera "rodeada dos seus amigos, a súa familia e os seus libros, e da xente e as cousas que amaba". Engadiu que "ela fíxoo á súa maneira e nos seus propios termos, e todos sentímonos afortunados por iso".
Mamadou Koné
Mamadou Koné, nado en Bingerville o 25 de decembro de 1991, é un futbolista marfilés. Xoga de dianteiro e o seu equipo actual é o K.A.S. Eupen belga.
Traxectoria
O 19 de xullo de 2019 fichou polo Deportivo da Coruña, cedido polo CD Leganés por unha campaña con opción de compra. Foi presentado en Abegondo uns días máis tarde.
O 12 de agosto de 2020, Koné foi traspasado ó K.A.S. Eupen belga.
Girolamo Fracastoro
Girolamo Fracastoro, nado en Verona o 17 de marzo de 1478 e finado en Affi o 8 de agosto de 1553, foi un médico e erudito italiano. Escribiu dous libros de alto interese na historia da medicina: un é un poema para informar sobre un mal novo aterrador en Europa, a sífilis; o outro libro é De contagionibus, que prové unha nova teoría sobre os contaxios das enfermidades, considerado como o primeiro texto que fala disto na historia da medicina. Renomeado médico, Fracastoro pertenceu ao renacemento italiano e ao humanismo clásico. Tiña un grande interese polos novos descubrimentos, como, por exemplo, en astronomía, onde se podería dicir dalgún xeito que se anticipou a Copérnico. Tamén fixo contribucións en aspectos médicos da botánica.
Biografía
esquerda|miniatura|200x200px|Estatua de Fracastoro na Praza dos Señores ([[Verona)]] dereita|miniatura|276x276px|Girolamo Fracastoro. dereita|miniatura|217x217px|Girolamo Fracastoro. Girolamo Fracastoro naceu na cidade veneciana de Verona en 1478. Estudou leis en Boloña antes de entrar na Universidade de Padua, ao redor de 1501. Naquela prestixiosa universidade, Fracastoro estudou matemáticas e filosofía, como tamén medicina, e obtivo o grao de bacharel no ano 1502. Foi profesor durante algo máis dun ano, pero logo retirouse a Verona a exercer a medicina, alcanzando o éxito e o recoñecemento.
Syphilis sive morbus Gallicus
Entre as moitas enfermidades que Fracastoro atendeu, había unha que parecía nova. Horrible na maioría dos seus síntomas, falábase dela ao longo de toda Europa, pero con distintos nomes: o "mal francés" ou o "proído napolitano" entre outros. Durante o século XVI xa se manexaba un termo común, "o mal francés". A esta enfermidade, Fracastoro chamouna sífilis, pero este nome non se fixo común até principios do século XIX.
Fracastoro publicou no ano 1530, Syphilis sive morbus Gallicus, obra dedicada ao Cardeal Pietro Bembo, un coñecido erudito, ademais de secretario papal. O poema ten 3 libros. No primeiro, Fracastoro describe os inicios da enfermidade e a confusión que causou. O segundo trata sobre os diversos tratamentos. E o terceiro texto é a historia alegórica dun pastor que se chama Syphillus, que por adorar un rei mundano, recibe o castigo do Deus Sol. En consecuencia sofre a enfermidade. O poema foi traducido a varias linguas e publicado en máis de 100 edicións. A súa extensa distribución, testemuñaba sobre a prevalencia e severidade da enfermidade.
De contagione et contagiosis morbis
O outro libro importante de Francastoro é De contagione et contagiosis morbis, publicado en 1546. É unha perspicaz comparación de observación e razoamento. A súa teoría ofrece tres posibilidades interrelacionadas para explicar a natureza do contaxio de enfermidades en xeral. A primeira, a enfermidade pode ser transmitida por contacto directo. A segunda posibilidade é a través do que el chamou "fomes". Estes son vectores de infección que hospedan a semente esencial do contaxio e esta causa a infección. A terceira categoría é a transmisión a distancia.
Últimos anos
Afamado e celebrado polas súas actividades académicas, Fracastoro foi honrado por príncipes e solicitado polos clérigos. Durante un tempo, o papa Paulo III nomeouno medicus ordinarius, polo que recomendou trasladar o Concilio de Trento a Boloña, para así evitar unha epidemia de peste. Pero Fracastoro pronto volveu á súa cidade, onde faleceu dun infarto o 8 de agosto de 1553, á idade de 75 anos. Logo de dous anos, os veroneses honrárono cun monumento en pedra situado na Praza dos Señores.
Raña
Enfermidade
Sarna: Enfermidade contaxiosa da pel provocada por ácaros parasitos que ocasionan primeiro ronchas e intenso proído e posteriormente chagas e caída de pelo ou cabelo.
Aparello de pesca
Raña: Aparello para pescar polbo formado por un pau ao que se unen varios anzois e se arrastra polo fondo dende unha embarcación.
Alicia de Larrocha
Alicia de Larrocha i de la Calle, nada en Barcelona o 23 de maio de 1923 e finada na mesma cidade o 25 de setembro de 2009, foi unha pianista e compositora española. Foi considerada unha das maiores lendas do piano do século XX. Reuters chamouna "a pianista española máis grande da historia", Time "unha das pianistas máis excepcionais do mundo" e The Guardian "a principal pianista española do seu tempo".
Gañou múltiples premios Grammy e o premio Príncipe de Asturias das Artes. Está recoñecida por dar maior popularidade ás composicións de Isaac Albéniz e Enrique Granados. En 1995, foi a primeira artista española en gañar o premio da UNESCO.
Traxectoria
Alicia de Larrocha naceu en Barcelona. Comezou a estudar piano con Frank Marshall aos tres anos. Ambos os seus pais eran pianistas e era tamén sobriña de pianistas. Actuou por primeira vez en público aos cinco anos na Exposición Internacional de Barcelona. O seu primeiro concerto foi aos seis anos na Feira Mundial de Sevilla de 1929, e fixo o seu debut con orquestra aos once anos. Contra 1943, as súas interpretacións xa se vendían fóra de España e comezou a facer xiras internacionais en 1947. En 1954 visitou os Estados Unidos coa Filharmónica dos Ánxeles. En 1969 actuou en Boston para a serie do Peabody Mason Concert. En 1966 comprometeuse cunha xira por Suráfrica que foi tan popular que se completaron outras tres xiras.
De Larrocha, escribiu Jed Distler, "comezou a compor aos sete anos de idade e continuou a facelo de cando en vez ata que cumpriu trinta anos, cun incremento prolífico na súa adolescencia tardía" e aínda que nunca interpretou as súas obras en público, deu á súa familia a posibilidade de dispoñer delas trala súa morte, o que fixeron.
De Larrocha fixo numerosas gravacións do seu repertorio de piano en solitario, en particular de compositores españois. É coñecida polas súas gravacións de Manuel de Falla, Enrique Granados, Frederic Mompou e Isaac Albéniz, así como as súas gravacións de 1967 das sonatas para teclado de Antonio Soler. Gravou para Hispavox, CBS/Columbia/Epic, BMG/RCA e London/Decca, gañando o seu primeiro Grammy en 1975 e o último en 1992, con case setenta anos. Recibiu o Premio Príncipe de Asturias das Artes en 1994.
De Larrocha dixo nunha entrevista de 1978 con Contemporary Keyboard, "non creo haxa un ‘mellor' de calquera cousa nesta vida. Diría, aínda así, que Granados era un dos grandes compositores españois, e que, na miña opinión, era o único que capturou o verdadeiro sabor romántico. O seu estilo era aristocrático, elegante e poético... completamente diferente de Falla e Albéniz. Para min, cada un deles é un mundo diferente. Falla foi quen realmente capturou o espírito da música xitana. E Albéniz creo que era máis internacional cós outros. Aínda que a súa música é española en sabor, o seu estilo é completamente impresionista".
Con apenas 1,50 metros de altura e mans pequenas para un pianista, nos seus anos máis novos era aínda así capaz de atacar todos os grandes concertos (os cinco de Beethoven, o número 1 de Liszt, o número 2 de Brahms, os números 2 e 3 de Rachmaninoff, os dous de Ravel, o número 3 de Prokofiev, os de Bliss e Khachaturian e moitos máis), así como as grandes obras de Granados, Albéniz e Falla. Tiña un "quinto dedo longo" e un "largo tramo entre o polgar e o dedo de índice" que a axudaron a estar máis dotada tecnicamente.
Segundo foi avanzando en idade comezou a tocar nun estilo diferente de música; nos seus recitais apareceron máis Mozart e Beethoven e converteuse en invitada regular no "Mostly Mozart Festival" do Lincoln Center for the Performing Arts en Nova York. En 2001, foi nomeada membro honoraria da Fundación para a Música Ibérica na Universidade de Cidade de Nova York. De Larrocha retirouse da interpretación ante o público en outubro de 2003, con 80 anos, despois dunha carreira de 76 anos.
Revitalización lingüística
miniatura|Sinal de tráfico en [[lingua irlandesa.]] A revitalización lingüística ou renacemento da lingua, é un intento de deter ou reverter o proceso de esmorecemento dunha lingua ou resucitar unha extinta. Entre os involucrados neste proceso pódense contar lingüistas, grupos culturais ou comunitarios ou gobernos.
Alicia de Larrocha
Traxectoria
Alicia de Larrocha morreu o 25 de setembro de 2009 no Hospial Quirón, Barcelona, aos 86 anos. A súa saúde empeorara dende que rompera a súa cadeira cinco anos antes. O seu marido, o pianista Juan Torra, con quen tivo dous fillos, faleceu en 1982.
Revitalización lingüística
A miúdo, diversos partidos traballan xuntos no mesmo proxecto. As linguas obxectivo da revitalización lingüística inclúense aquelas cun uso ou prominencia severamente minguada, chamadas linguas en perigo ou ameazadas, ou aquelas que só teñen uns poucos falantes anciáns, chamadas moribundas. Nalgúns casos, as técnicas de revitalización lingüística poden ser empregadas para tentar revivir linguas mortas. Malia que os obxectivos da revitalización varían moito dependendo do caso, todos teñen en común facer medrar o número de falantes e o uso da lingua, ou tentar manter o nivel actual da lingua para protexela da extinción.
Alicia de Larrocha
Lista de premios e nomeamentos
De Larrocha Gañou varios premios durante a súa vida. A súa extensa discografía foi recoñecida con catorce candidaturas aos Grammy (1967, 1971, 1974,1975 (X2), 1977 (X2), 1982 (X2), 1984, 1988, 1990, 1991, 1992) e gañou catro premios. Recibiu graos honorarios nas universidades de Míchigan, Middlebury College, Vermont, e Carnegie Mellon.
Revitalización lingüística
É preciso distinguir entre renacemento da lingua (a resurección dunha lingua "morta" sen falantes nativos vivos) e a revitalización da lingua (o rescate dunha lingua que está a "esmorecer"). Tense sinalado que o único caso exitoso de resurección lingüística completa, é o da lingua hebrea, xa que se creou unha nova xeración de falantes nativos sen ningún falante pre-existente como modelo.
Alicia de Larrocha
Lista de premios e nomeamentos
En 1994, recibiu o Premio Príncipe de Asturias das Artes.
Pazo de Soutoxusto
O pazo de Soutoxuste ou pazo de Soutoxusto é un pazo galego situado no concello pontevedrés de Redondela, na parroquia do Viso. A orixe do topónimo provén do lugar no que se atopa construído, tamén denominado do mesmo xeito.
Descrición
Foi propiedade de Esteban Barbeito Padrón.
Dardania (Europa)
Leva o seu nome polo pobo que habitaba a rexión na antigüidade, os dárdanos, unha antiga tribo indoeuropea.
Pazo de Soutoxusto
Descrición
Na actualidade atópase en estado de ruínas agás a torre, a cal aínda se conserva entre vivendas de construción recente. A capela que albergaba, a capela de San Vicente de Soutoxuste, tamén se conserva na actualidade, mais mudou a súa localización.
Saga do 22º Torneo das Artes Marciais
Esta saga comeza co final da saga anterior, cando o Mestre Mutenroi lle recorda a Son Goku que debe adestrarse para o gran torneo das artes marciais tres anos despois.
Sinopse
-Coñecen ao Mestre Corvo cos seus discípulos Ten Shin Han e Chaoz.
-Son Goku vence a Krilín nas semifinais e chega á final, Then Shin Han fai o mesmo con Jackie Chun.
-No transcurso da final Ten Shin Han renega do seu mestre por obrigalo a facer trampas.
Célula de Hadley
miniatura|300px|Velocidade vertical a 500 hPa, media de xullo en unidades de pascais por segundo. O ascenso (valores negativos) está concentrado preto do ecuador solar; o descenso (valores positivos) é máis difuso.
A célula de Hadley, denominada así en honra de George Hadley, é unha circulación atmosférica tropical de aire a escala global na que o aire ascende preto do ecuador, móvese en dirección aos polos a unha altura entre 10 e 15 quilómetros, descende nos subtrópicos, e despois volve cara ao ecuador preto da superficie. Esta circulación crea os ventos alisios, os cintos de chuvia tropicais e furacáns, desertos subtropicais e correntes en chorro.
En cada hemisferio, hai unha célula de circulación primaria chamada célula de Hadley a cada lado do ecuador, e dúas células de circulación secundaria en latitudes altas, entre 30° e 60°, chamadas células de Ferrel, e alén dos 60° as células ou vórtices polares. Cada célula de Hadley opera entre as latitudes de cero graos e de 30 a 40 graos norte e sur e é a principal responsable do tempo climatolóxico nas rexións ecuatoriais do mundo.
Mecanismo
A principal forza impulsora da circulación atmosférica é a distribución desigual da calor solar na Terra, que é máxima preto do ecuador e mínima nos polos. A circulación atmosférica transporta enerxía en dirección aos polos, o que reduce o gradiente de temperatura entre o ecuador e os polos. O mecanismo polo cal se realiza isto é diferente en latitudes tropicais ou extratropicais.
Hai unha célula de Hadley a cada lado do ecuador. Cada célula rodea o globo latitudinalmente e actúa transportando enerxía desde o ecuador ata aproxmadamente a latitude de 30º. Esta circulación presenta os seguintes fenómenos : A circulación de Hadley mostra unha variación estacional. Durante as estacións solsticiais (decembro-xaneiro-febreiro e xuño-xullo-agosto), a rama ascendente da célula de Hadley non aparece directamente sobre o ecuador senón máis ben no hemisferio que está en verán. Na media anual, a rama ascenddente está lixeiramente movida cara ao hemisferio norte, deixando paso a unha célula máis forte no hemisferio sur. Isto indica que hai un pequeno transporte neto de enerxía do hemisferio norte ao sur.
O sistema de Hadley proporciona un bo exemplo de circulación térmica directa. A eficiencia termodinámica do sistema de Hadley, considerado como un motor térmico, foi relativamente constante durante o período 1979~2010, e como media foi do 2,6%. Nese mesmo intervalo, a potencia xerada polo réxime de Hadley elevouse a unha velocidade media duns 0,54 TW ao ano; isto reflicte un incremento da entrada de enerxía ao sistema que se corresponde co incremento observado das temperaturas dos mares tropicais.
Fielato
alt=Fielato de Ribadeo na entrada pola parroquia da Devesa|miniatura|Fielato de [[Ribadeo na entrada pola parroquia da Devesa]] Fielato era o nome popular que recibían as casetas de cobro dos arbitrios e taxas municipais sobre o tráfico de mercancías, aínda que o seu nome oficial era o de estación sanitaria, xa que á parte da súa función recadatoria servían para exercer un certo control sanitario sobre os alimentos que entraban nas cidades. O termo fielato procede do fiel ou balanza que se usaba para a pesada. No Dicionario de la Administración Española de Marcelo Martínez Alcubilla no apartado referente á contribución de consumos, recóllense unha serie de artigos para o correcto funcionamento dos fielatos:
Célula de Hadley
Mecanismo
Porén, en conxunto, as células de circulación meridional medias como a circulación de Hadley non son especialmente eficientes en reducir o gradiente de temperatura ecuador-polos debido ás anulacións que se producen entre transportes de diferentes tipos de enerxía. Na célula de Hadley, tanto a calor sensible coma a latente transpórtanse en dirección ao ecuador preto da superficie, mentres que a enerxía potencial transpórtase por encima na dirección oposta, cara aos polos. O transporte neto resultante cara aos polos é de só un 10% deste transporte de enerxía potencial. Isto é en parte o resultado das fortes restricións impostas sobre a circulación atmosférica pola conservación do momento angular.
Fielato
Actualmente os fielatos foron substituídos por outros mecanismos cos que o Estado pode controlar a fiscalidade e a sanidade dos alimentos.
Outros usos
O xogador do Athletic Club Koldo Aguirre era coñecido polo sobrenome de O Fielato.
Robin Montgomerie-Charrington
Robin "Monty" Montgomerie-Charrington, nado en Mayfair (Londres) o 25 de xuño de 1915 e finado en Londres o 3 de abril de 2007, foi un piloto de automobilismo inglés.
Célula de Hadley
Principais impactos sobre a precipitación por latitude
A rexión na cal o movemento cara ao ecuador de masas de aire converxe e ascende denomínase zona de converxencia intertropical ou ZCIT. Dentro desa zona orixínanse unha banda de borrascas que producen intensas precipitacións.
Robin Montgomerie-Charrington
Traxectoria
Participou na Fórmula 3 de 500cc en 1950, obtendo modestos resultados a través dos anos 50 e 51. Participou nun Gran Premio de Fórmula 1 no Gran Premio de Bélxica de 1952 en Spa o 22 de xuño de 1952. Retirouse co seu Aston Butterworth con "problemas de motor" logo de 17 voltas e non logrou ningún punto de campionato.
Célula de Hadley
Principais impactos sobre a precipitación por latitude
O aire descendente é seco, xa que perdeu a maioría do seu vapor de auga ao condensarse e precipitar na rama ascendente da circulación da célula de Hadley. A medida que o aire descende, orixínanse humidades relativamente baixas conforme o aire quece adiabaticaemnte por compresión polo aire que está encima, producindo unha rexión de maiores presións. Os subtrópicos son zonas relativamente ausentes de convección ou de tormentas, que eran tan comúns no cinto ecuatorial. Moitos dos desertos do mundo están localizados nestas latitudes subtropicais.
Silver Rocket
"Silver Rocket" é o segundo sinxelo do álbum da banda de rock alternativo Sonic Youth Daydream Nation, editado en 1988. Foi colocada no posto 79 na lista das "100 mellores cancións de guitarra de todos os tempos" elaborada pola revista Rolling Stone.
Paulo Carril
Paulo Simón Carril Vázquez é un sindicalista galego, secretario xeral desde o 28 de maio de 2017, da Confederación Intersindical Galega (CIG) en relevo de Suso Seixo. É irmán do ex-líder do BNG na Coruña, Xosé Manuel Carril.
Oróns, Bamiro, Vimianzo
Oróns é un lugar da parroquia do Bamiro no concello coruñés de Vimianzo na comarca da Terra de Soneira). Tiña 18 habitantes no ano 2018 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística dos cales eran 8 homes e 10 mulleres.
Paulo Carril
Traxectoria
Concorreu como número 21 nas listas do BNG ás eleccións municipais de 1999 para a cidade da Coruña.
Foi secretario comarcal da CIG na Coruña de 2001 a 2013, ano no que é nomeado Secretario Confederal de Organización até a súa elección en 2017 como líder do sindicato nacionalista galego.
Célula de Hadley
Expansión da célula de Hadley
Hai algunhas evidencias de que a expansión das células de Hadley está relacionada co cambio climático. A maioría das rexións áridas da Terra están localizadas en áreas por debaixo da parte descendente da circulación de Hadley a uns 30º de latitude. Estes modelos mostran que a célula de Hadley se expandirá co incremento da temperaturamedia global (quizais uns 2º de latitude durante o século XXI. ). Isto podería orixinar grandes cambios nas precipitacións nas latitudes situadas nos límites das células. Os científicos temen que o quecemento global podería traer cambios nos ecosistemas nos trópicos profundos e que os desertos se farán máis secos e se expandirán. A medida que as áreas arredor dos 30º de latitude se vaian facendo máis secas, os habitantes da rexión recibirán menos chuvias que as que tradicionalmente esperan, o cal podería causar dificultades na produción de comida e a habitabilidade. Hai fortes evidencias de que houbo cambios paleoclimáticos na selva de África central contra o ano 850 a.C. Probas palinolóxicas (pole fósil) indican un cambio drástico no bioma da selva cara a un bioma de sabana aberta como consecuencia dun desecamento a grande escala non conectado necesariamente cunha seca intermitente senón quizais cun quecemento gradual. Unha hipótese que concorda cos datos é que unha diminución na actividade solar reduce a extensión latitudinal da circulación de Hadley e fai descender a intensidade do monzón de latitudes medias, orixinando un aumento do desecamento en África central e occidental e incrementando a precipitación en zonas temperadas ao norte. Mentres tanto, as bandas de borrascas en latitudes medias nas zonas temperadas incrementáronse e movéronse cara ao ecuador.
Robin Montgomerie-Charrington
Traxectoria
Máis tarde emigrou aos Estados Unidos.
Resultados Completos na Fórmula Un
(Chave) As carreiras en letra grosa indican pole position; as carreiras en cursiva indican volta rápida.
Obelisco de Axum
miniatura|250px|Obelisco de Axum na [[Rexión de Tigray, en Etiopía (2009).]]
O obelisco de Axum (en የአክሱም ሐውልት) é unha estela obelisco de granito do século IV e 24 metros de altura que se atopa na cidade de Axum, en Etiopía. Cun peso de 160 toneladas, está ornamentado con dúas portas falsas na base e conta con decoracións que semellan fiestras en tódolos seus lados. O obelisco remata nunha parte superior semicircular, que estaba encerrada por molduras metálicas.
Historia
O obelisco foi elaborado e erixido na cidade de Axum (actual Etiopía) durante o século IV por súbditos do reino de Axum, unha antiga civilización etíope. Posteriormente derrubouse, partíndose en tres anacos, probablemente a consecuencia dun terremoto, xa que a zona ten unha alta actividade sísmica. Nesas condicións foi atopado polo exército italiano a finais de 1935 durante a invasión italiana de Abisinia. En 1937, despois da guerra ítalo-abisinia, foi trasladado a Italia como trofeo de guerra polo réxime fascista. Chegou a Nápoles en barco o 27 de marzo de 1937 e foi levado a Roma. O 28 de outubro foi ensamblado na praza de Porta Capena, fronte o ministerio da África Italiana (máis tarde sé da FAO), co gallo do 15 aniversario da marcha fascista sobre Roma. Nun acordo coa ONU en 1947, Italia acordou devolver o obelisco. Nos seguintes 50 anos fíxose pouco por respectar ese acordo.
Repatriación
miniatura|250px|esquerda|Cerimonia inaugural da restauración do obelisco de Axum. Despois de anos de presión, o goberno italiano comezou o proceso de devolución do obelisco en abril de 1997. O primeiro paso foi desmantelalo para embarcalo a Etiopía en marzo de 2004. Porén, o proceso de repatriacion viuse entorpecido por varios obstáculos: a pista do aeroporto de Axum era curta de máis para un avión de carga, aínda que este só cargase coa terceira parte do obelisco; e o acceso a través do porto de Eritrea era virtualmente imposible debido a conflitos políticos entre Eritrea e Etiopía. Outra razón para o atraso na devolución do obelisco foi a declaración do goberno italiano de que non existían fondos suficientes para pagar o transporte. Os Estados Unidos de América negaron a súa axuda dicindo que os seus avións de carga estaban comprometidos na guerra de Iraq. Numerosos intentos por parte do profesor Richard Pankhurst non tiveron éxito até que un cidadán etíope-estadounidense ameazou ó goberno italiano cunha posible colecta virtual.
A pista no aeroporto de Axum foi entón acondicionada para facilitar o retorno do obelisco, cuxas partes se mantiñan nun almacén do aeroporto de Roma-Fiumicino até o 19 de abril de 2005, día no que se transportou a primeira peza. O obelisco, ó CHegar a Etiopía, permaneceu nun almacén mentres se decidía cal era a mellor opción para a súa restauración sen perturbar outros patrimonios na área.
A montaxe das partes comezou en xuño de 2008, ano no que o monumento volveu ter a súa forma e lugar orixinais, sendo inaugurado o 4 de setembro de 2008. Existen varios obeliscos en Eritrea e Etiopía, como o de Hawulti en Metera.
Especiación parapátrica
A especiación parapátrica ou parapátrida é un modo de formación de novas especies a partir de poboacións dunha mesma especie que viven en zonas de distrtibución que non se solapan significativamente, polo que, aínda que viven en zonas que son adxacentes, só aparecen xuntos nunha estreita zona de contacto, o que pode causar especiación en especies irmás co tempo. En bioxeografía este tipo de distribución das especies denomínase parapatría. Esta distribución xeográfica oponse á simpatría (viven na mesma área, solapándose) e alopatría ou peripatría (dous casos en que viven en distintas áreas).
Un exemplo, de incipiente especiación parapátrica son as poboacións da planta Anthoxanthum odoratum que viven en zonas mineiras contaminadas por metais pesados, xunto con poboacións adxacentes que viven un pouco máis lonxe en zonas xa non contaminadas. As poboacións que viven na zona contaminada desenvolveron adaptacións xenéticas para resistir a esa contaminación e ademais produciuse unha diferenza na época de floración con respecto ás poboacións de zonas non contaminadas, e un aumento da frecuencia de autopolinización, polo que na práctica se produce un illamento reprodutivo entre as poboacións, o que poderá co tempo dar lugar á formación de dúas especies irmás por especiación parapátrica.
Modelo de especiación parapátrica
No modelo de especiación parapátrica, a poboación dunha especie constitúe unha ou máis subpoboacións bioxeograficamente distintas cun solapamento continuo pequeno ou zona de contacto mínima entre as poboacións. Esta zona de contacto mínima pode ser o resultado dunha dispersión ou distribución desiguais, de barreiras xeográficas incompletas, ou expresións do comportamento animal diverxentes, entre outras cousas. Unha distribución de poboación parapátrica pode causar un apareamento non aleatorio e un fluxo xénico desigual, o cal pode despois producir un incremento no dimorfismo entre as poboacións. A especiación parapátrica é diferente da especiación alopátrica (na cal se formou unha barreira física absoluta entre dúas poboacións dunha especie), da especiación peripátrica (na cal unha subpoboación dunha especie entra nun novo nicho ecolóxico e queda xeograficamente illada), e da especiación simpátrica (na cal hai un polimorfismo xenético nunha poboación que é continua con igual fluxo xénico). Na especiación parapátrica, hai unha barreira intrínseca de apareamento non aleatorio e presións de selección distintas que crean un fluxo xénico desigual. A especiación parapátrica é a culminación deste efecto de fluxo xénico desigual, no cal o dimorfismo xenotípico entre as poboacións dá lugar a especiación da poboación e redefine a poboación como dúas ou máis especies irmás.
Gradientes ambientais
Debido á natureza continua da distribución das poboacións parapátricas, os nichos das poboacións solápanse a miúdo e producen un continuum no papel ecolóxico da especie ao longo dun gradiente ambiental. Mentres que nas especiacións alopátrica e peripátrica, nas cales subpoboacións xeograficamente illadas poden producir nichos discretamente separados, o fluxo xénico reducido da especiación parapátrica a miúdo produce unha clina na cal unha variación nas presións evolutivas causa que se produza un cambio nas frecuencias alélicas nun pool xénico entre poboacións. Este gradiente ambiental dá lugar finalmente a especies irmás xeneticamente distintas.
Exemplos
Ademais do exemplo da planta Anthoxanthum xa mencionado ao principio, outros exemplos son:
No lagarto da illa Martinica Anolis roquet, a variación dos trazos cuantitativos na cor da pel do pescozo e do dorso, patróns de cor, e proporcións corporais demostran unha incipiente especiación parapátrica entre conxuntos de poboacións adxacentes. Obsérvanse grandes diverxencias en trazos cuantitativos en asociación con diferenzas no hábitat en lugar de por alopatría xeográfica.
Na píntega de covas de Tennessee Gyrinophilus, utilizouse o tempo de migración cualitativo para inferir as diferenzas en fluxo xénico entre as poboacións de distribución continua que vivían en covas e as que vivían na superficie. Os resultados de tempos de migración media e fluxo xénico indicaron unha distribución heteroxénea e unha especiación continua parapátrica entre as poboacións.
Na ximnosperma de Norteamérica Ephedra, utilízase inferencia bayesiana de marcadores moleculares do ADN para estimar as diverxencias de especies irmás. Xéranse modelos de nichos ecolóxicos para especies irmás parapátricas e simpátricas, dos que resulta a evidencia dunha diverxencia de nichos parapátrica para o par de especies irmás E. californica e E. trifurca.
A especiación parapátrica pode ser asociada cunha selección dependente de paisaxe diferencial. Mesmo se hai un fluxo xénico entre dúas poboacións, unha forte selección diferencial pode impidir a asimilación e poden finalmente desenvolverse especies distintas. As diferenzas de hábitat poden ser máis importantes no desenvolvemento do illamento reprodutivo que o tempo de illamento. Os lagartos do Cáucaso Darevskia rudis, D. valentini e D. portschinskii poden todos hibridarse entre eles na súa zona de hibridación; porén, a hibridación é maior entre D. portschinskii e D. rudis, os cales se separaron antes entre eles pero viven en hábitats similares, que entre D. valentini e as outras dúas especies, que se separaron máis tarde pero viven en hábitats climaticamente distintos.
Aichi B7A
O Aichi B7A Ryusei (estrela fugaz) foi un bombardeiro en picado e torpedeiro xaponés usado durante a segunda guerra mundial. Foi deseñado segundo un requirimento de 1941 para substituír o torpedeiro B6N e o bombardeiro en picado D4Y. O seu prototipo voaría por primeira vez en maio de 1942. A súa produción rematou en maio de 1945 ao ser destruída a súa fábrica durante un terremoto.
Teanu
Teanu (ou Tevai) é a segunda illa en tamaño do grupo Vanikoro, na provincia de Temotu nas Illas Salomón. Atópase ao nordeste da illa principal do grupo, a illa Banie.
Teanu deu o seu nome ao Teanu, o idioma principal de Vanikoro. Este último é ás veces coñecido tamén como Puma.
Avenoiteira papuda
Características
Son aves pouco estudadas, cun tamaño medio e un peso de 95 gramos. Machos e femias son moi semellantes. Aínda que as plumas da cola e alas son lixeiramente maiores nos primeiros. Ademais as manchas brancas da cola e alas son máis intensas nos machos. A súa plumaxe está especialmente deseñada para a camuflaxe. Aliméntase de todo tipo de insectos, especialmente de lepidópteros.
Reprodución
O período de reprodución é moi longo, preto dos 110 días. Os ovos ponse directamente no chan, e normalmente as postas son de dous ovos. Estes son incubados durante 16-19 días. Os polos permanecen cos pais entre 18 e 22 días. As zonas de cría son espazos abertos con matogueiras baixas e dispersas. Porén os piñeirais e zonas de árbore son zonas de descanso.
Distribución
Ave restrinxida a zonas mornas de Europa e norte de África. A poboación europea oscila entre as 100.000 e 140.000 parellas, a maioría en España. En España tense reducido a súa poboación preto dun 25% na primeira década do século XXI. As causas son sobre todo os atropelos e á transformación dos hábitats debido á agricultura intensiva.
Passenger (cantante)
miniatura|Passenger en setembro de 2013. Mike Rosenberg, nado en Brighton and Hove o 17 de maio de 1984, é un compositor e cantante inglés de folk-rock, máis coñecido polo seu nome artístico Passenger.
Armando Rodríguez Ruidíaz
Armando Rodríguez Ruidíaz, nado na Habana, Cuba, en 1951 é un compositor, profesor, guitarrista e gaiteiro cubano.