cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Eudoxia de Bulgaria
Eudoxia de Bulgaria, nada en Sofía o 5 de xaneiro de 1898 e finada en Friedrichshafen o 4 de outubro de 1985, foi unha princesa de Bulgaria, durante algún tempo desempeñou o papel de primeira dama de Bulgaria, ata que o seu irmán Boris contraeu matrimonio coa princesa Xoana de Savoia.
Traxectoria
Naceu en Sofía, sendo a filla máis vella do rei Fernando I de Bulgaria e da súa primeira esposa, a princesa María Luísa de Borbón-Parma, que morreu ao darlle a luz a ela. Xunto coa súa irmá, a princesa Nadezhda, foi educada baixo a dirección da súa madrasta, a princesa Leonor de Reuss-Köstritz.
A Princesa Eudoxia nunca casou nin tivo descendencia, e residiu coa familia política da súa irmá Nadezhda, en Alemaña, onde morreu aos 87 anos.
ENIAC
miniatura|Betty Jennings e Frances Bilas traballando na ENIAC ENIAC, acrónimo de Electronic Numerical Integrator  And Computer (Computador e Integrador Numérico Electrónico),  foi unha das primeiras computadoras de propósito xeral. Era Turing-completa, dixital, e susceptible de ser  reprogramada para resolver «unha extensa clase de problemas numéricos». Foi inicialmente deseñada para calcular táboas de tiro de artillería destinadas ao Laboratorio de Investigación Balística do Exército dos Estados Unidos de América.
Os enxeñeiros John Presper Eckert e John William Mauchly lideraron o desenvolvemento, con Eckert dedicándose ao deseño de hardware e Mauchly ao deseño conceptual.
Modalidades
En xeral, foi considerado o primeiro ordenador de propósito xeral, aínda que este título pertence en realidade ao ordenador alemán Z1. Tamén está relacionado co Colosus, que foi usado para descifrar código alemán durante a Segunda Guerra Mundial e destruído tras o seu uso para evitar deixar evidencias, sendo restaurado para un museo británico. Era totalmente dixital, é dicir, realizaba os seus procesos e operacións mediante instrucións en linguaxe máquina, a diferenza doutras máquinas informáticas contemporáneas con procesos analóxicos. A súa primeira posta en marcha foi o 10 de decembro de 1945 e presentouse ao público o 14 de febreiro de 1946.
O ENIAC foi construído na Universidade de Pensilvania por John Presper Eckert e John William Mauchly, ocupando unha superficie de 167 m² e operando cun total de 17 468 válvulas electrónicas ou tubos de baleiro que á súa vez permitían realizar unhas 5000 sumas e 300 multiplicacións por segundo. Fisicamente, a ENIAC tiña 17 anos 468 tubos de baleiro, 7200 díodos de cristal, 1500 relés, 70 000 resistencias, 10 000 capacitores e cinco millóns de soldados. Pesaba 27 Toneladas, medía 2,4 mx 0,9 mx 30 m; utilizou 1.500 interruptores e relés electromagnéticos; requiría a operación manual duns 6.000 interruptores, e o seu programa ou software, cando requiría modificacións, levaba semanas de instalación manual.
A ENIAC elevou a temperatura do local a 50 °C. Para realizar as distintas operacións foi necesario cambiar, conectar e volver a conectar os cables como se facía, naquel momento, nas centrais telefónicas, de aí o concepto. Este traballo pode levar varios días dependendo do cálculo a realizar.
Un dos mitos que rodean este dispositivo é que a cidade de Filadelfia, onde se instalou, sufría desmaios cando o ENIAC veu correndo porque o consumo foi de 160 K W.
Ás 23:45 horas 2 de outubro de 1955 a ENIAC foi desactivada para sempre.
Fiabilidade
ENIAC utilizaba válvulas termoiónicas de base octal, comúns na súa época; Os acumuladores decimais fixéronse con válvulas 6SN7, mentres que as válvulas 6L7, 6SJ7, 6SA7 e 6AC7 usáronse para funcións lóxicas. Utilizáronse numerosas válvulas 6L6 e 6V6 como guías de pulso entre os cables que conectan cada bastidor ENIAC.
Algúns expertos en electrónica predixeron que as válvulas romperían con tanta frecuencia que a máquina nunca sería útil. Esta predición resultou ser parcialmente correcta: varias válvulas soplaban case todos os días, deixando a ENIAC inoperante. As válvulas de fabricación especial para durar longos períodos sen deterioración non estiveron dispoñibles ata 1948. A maioría destes fallos producíronse durante os encendidos ou paradas de ENIAC, cando os filamentos da válvula e os seus cátodos estaban sometidos a tensión térmica. Co simple e custoso acto de nunca apagar ENIAC, os enxeñeiros reduciron os fallos das válvulas a unha cifra aceptable dunha válvula cada dos días. O fallo continuo da válvula é un mito, segundo unha entrevista de 1989 con Eckert: "Unha válvula fallaría uns días por medio e puidemos descubrir o problema en menos de 15 minutos". En 1954 a ENIAC funcionou sen fallos durante 116 horas (uns cinco días).
Beneficios
Calcula a traxectoria de proxectís e realiza operacións matemáticas.
As programadores de ENIAC
Doutra banda, as mulleres dedicadas ao que hoxe en día considérase programación, a diferenza do sector masculino, non aspiraban a un emprego profesional en niveis superiores senón que se conformaban con postos de pouco renome no mundo da computación onde poder facer uso das súas capacidades. Segundo Herman  Goldstine  afirmou nunha entrevista o 16 de novembro de 1994, que foi o feito de que as mulleres non aspirasen a maiores cargos o que as convertía no traballador ideal. Os homes que traballaban en programación non o vían como unha meta senón como un traballo momentáneo para conseguir ingresos de forma rápida. Os programadores aspiraban a un emprego máis valorado e dedicábanse a competir entre eles, de modo que non poñían tanto esforzo e dedicación no seu traballo como as mulleres para as cales a programación constituía a súa única oportunidade laboral. En consecuencia, as mulleres eran máis meticulosas e rápidas que os homes neste traballo e recibían un soldo máis modesto, polo que a súa contratación supoñía numerosas vantaxes.
O grupo de programadoras do ENIAC estaba conformado por: Betty  Snyder  Holberton, Jean  Jennings  Bartik,  Kathleen  McNulty  Mauchly Antonelli,  Marlyn  Wescoff  Meltzer, Ruth  Lichterman  Teitelbaum e  Frances  Bilas  Spence, quen practicamente non aparecen nos libros de historia da computación, aínda que dedicaron longas xornadas a traballar coa máquina, utilizada principalmente para cálculos de traxectoria  balística e ecuacións diferenciais, contribuíndo ao desenvolvemento da programación de computadoras.
Cando a ENIAC converteuse posteriormente nunha máquina lendaria, os seus enxeñeiros fixéronse famosos, mentres que nunca se lle deu crédito a estas seis mulleres programadoras.
Aínda que as mulleres comezaron a ocupar postos relacionados coa enxeñaría e a ciencia na Segunda Guerra Mundial, a discriminación de xénero no lugar de traballo aínda estaba presente. O recoñecemento foi unicamente para os líderes masculinos, e as fotos publicitarias raramente mostraban contribucións femininas.
Rally de Vigo de 1990
Itinerario
Constou de catro treitos a catro pasadas por cada un deles. Incluíuse como novidade un treito inicial en Praia América, cuxo percorrido sorpresa non foi publicado ata pouco antes da carreira, para que non se puidese adestrar nel. Os outros tres treitos foron os habituais dos anos anteriores: Vilaza, Camos e Chenlo. En total percorréronse 220 quilómetros, dos cales 53 foron cronometrados.
Resumo
Coa ausencia do campión do ano pasado, Carlos Piñeiro, o favorito para a vitoria era Arturo Rial. Con todo, o piloto de Noia tivo que abandonar por mor dos múltiples problemas que estaba tendo co cambio do seu Citroën AX Sport. Isto foi aproveitado por Jorge Pérez e Luis Pérez, sobre un Renault 5 GT Turbo, para lograren a vitoria, primeira e única na súa traxectoria no campionato galego. En segunda posición quedou o equipo ourensán formado por Alfonso Pavón e Guillermo Díez, a bordo doutro Renault 5 GT Turbo. En terceira posición chegaron Manuel Senra e José Maceiras, que con todo sabían de antemán que o seu resultado non contaba para a clasificación final, pois o Peugeot 309 GTI 16v que estreaban non estaba homologado. Dese xeito, a terceira posición do podio foi ocupada por Juan Carlos Táboas (Citroën AX Sport).
O Granxo, Mosteiro, Outeiro de Rei
O Granxo é un lugar da parroquia de Mosteiro no concello lugués de Outeiro de Rei, na comarca de Lugo.
Pezós (homónimos)
Pezós é un topónimo galego, procedente do antropónimo latino Petiosus, presente na Terra Eo-Navia e que se pode referir a:
Pilar Tejo Mora-Granados
Traxectoria
Pilar Tejo Mora-Granados é directora técnica da Asociación Española de Fomento del Transporte Marítimo de Corta Distancia (SPC-España), tamén é socia-directora da empresa Teirlog-Ingeniería, especializada en consultoría e enxeñería de transportes e loxística, que conta con profesionais especialistas no sector da enxeñaría naval.
Ademais, Pilar Tejo Mora-Granados foi a directora de Salvamento Marítimo.
Foi a primeira muller en recibir o Premio AINE, concedido pola Asociación de Enxeñeiros Navais, en 2009, na categoría de Enxeñeiro Naval con Traxectoria máis Destacada durante o ano 2009. Este galardón foi entregado en recoñecemento ao seu labor como directora xeral de Salvamento Marítimo durante máis de cinco anos, e aos logros acadados durante ese tempo no Plan Nacional de Salvamento 2006-2009, para mellorar o servizo de salvamento e loita contra a contaminación e previr situacións de emerxencia no mar.
Ademais do seu labor dentro do sector, tamén imparte relatorios e charlas formativas e de orientación en diferentes institucións, tanto públicas como privadas, como a que se celebra no Ateneo de Madrid, ao abeiro da Fundación Philippe Cousteau “Unión de los Océanos" o 19 de xuño de 2007.
Tarxeta perforada
miniatura|300x300px|Unha tarxeta perforado típica para gardar datos, en branco A tarxeta perforada ou simplemente tarxeta é unha lámina feita de cartolina que contén información en forma de perforacións segundo un código binario. Estes foron os primeiros medios utilizados para ingresar información e instrucións a unha computadora nos anos 1960 e 1970. As tarxetas perforadas foron usadas con anterioridade por Joseph Marie Jacquard nos teares da súa invención, de onde pasou ás primeiras computadoras electrónicas. Coa mesma lóxica utilizáronse as cintas perforadas.
Posteriormente as tarxetas perforadas foron substituídas por medios magnéticos e ópticos de ingreso de información. Con todo, moitos dos dispositivos de almacenamento ópticos, por exemplo o CD-ROM, tamén se basean nun método similar ao usado polas tarxetas perforadas, aínda que por suposto os tamaños, velocidades de acceso e capacidade dos medios no século XXI non admiten comparación cos antigos medios de mediados do século XXX.
Historia
miniatura|Tarxetas perforadas dun gran órgano de danza alt=Museum of Science and Industry in Manchester, England.|esquerda|miniatura|Tarxetas perforadas nun tear de Jacquard En 1725, un francés fillo dun fabricante de órganos, Basile Bouchon, adapta o concepto dos mecanismos de reloxaría utilizados nas caixas de música á tarefa repetitiva dun tear operado a través dunha cinta perforada. Este invento será perfeccionado o 1728 polo seu asistente, Jean-Baptiste Falcon, que utilizará unha serie de tarxetas perforadas ligadas entre elas. En 1745 o enxeñeiro francés e inventor de autómatas mecánicos, Jacques de Vaucanson, aplica os seus coñecementos e crea o primeiro tear automático. Sobre a base destes dous inventos, en 1801 Joseph Marie Jacquard crea un famoso tear mecánico de tarxetas perforadas. Estas permitían que até os usuarios máis inexpertos puidesen elaborar complexos deseños na tea.
O matemático británico Charles Babbage, coñecedor dos traballos de máquinas calculadoras realizadas por Blaise Pascal e Gottfried Leibniz, tentou entre 1833 e 1842 construír varias máquinas que puidesen facer calquera tipo de cálculo, non só os referentes ao cálculo de táboas logarítmicas ou funcións polinómicas. Deseñou en primeiro lugar a máquina diferencial e posteriormente a máquina analítica. A unha conferencia de Babbage sobre a súa máquina, asistiu unha xove Ada Byron -matemática e escritora británica, filla de Lord Byron- quen dende ese momento quedou absolutamente fascinada deses inventos converténdose, con apenas 18 anos, na máis fiel colaboradora de Babbage, aportando importantes innovacións ao seu proxecto. Xunto á idea de utilizar as tarxetas perforadas para introducir tanto datos como ordes ao sistema, Ada suxeriu o cambio do sistema decimal ao sistema binario. O seu proxecto incluía dispositivos de entrada baseados nas tarxetas perforadas do tear Jacquard, un procesador aritmético, que calculaba números, unha unidade de control que determinaba que tarefa debía ser realizada, un mecanismo de saída e unha memoria onde os números podían ser almacenados até ser procesados. En 1842 o enxeñeiro e matemático italiano Luigi Federico Menabrea escribe Nocións sobre a máquina analítica de Charles Babbage, texto inicialmente publicado en francés. Ada, que nese momento era a esposa do conde de Lovelace e, por iso, levaba o seu apelido, púxose a traducir o libro de Menabrea. Enterado Babbage, animou a Ada Lovelace a comentar a tradución. En setembro de 1843 Lovelace publica na revista Scientific Memoirs, co título de "Sketch of the analytical engine invented by Charles Babbage"​ a tradución do libro de Menabrea engadindo como anexo o seu propio estudo sobre como facer funcionar a máquina, que triplicaba o texto de Menabrea, melloraba o novedoso invento das tarxetas perforadas do francés, mencionado por ela mesma, Jacquard, para que puideran ser reutilizadas nas tarefas cíclicas. Aquilo era o invento das subrutinas, peza chave na programación dos posteriores computadores. Nun dos apartados, describía con detalle as operacións mediante as cales as tarxetas perforadas "tecerían" unha secuencia de números na máquina analítica. O programa confeccionado por Ada Lovelace, sobre tarxetas perforadas, para a Máquina Analítica de Babbage, computaba na Nota G os números de Bernoulli, o que da idea dos seus coñecementos matemáticos e da súa capacidade para crear un programa, moito máis complexo e ambicioso que os pequenos programas ideados polo propio Babbage. Extrapolaba a primitiva estratexia dos teares a unha máquina de calcular. A idea de reutilizar as tarxetas confeccionadas para certo procedimiento, cada vez que fora necesario, dentro dun mesmo programa, era tan avanzada que nos seguintes cen anos non se escribiu nada mellor nesa materia. Namentres xa se estaba aproveitando a súa aportación na industria téxtil. Este código está considerado como o primeiro algoritmo especificamente deseñado para ser executado por un computador, aínda que ela nunca o puido probar xa que a máquina nunca chegou a construírse.
Herman Hollerith desenvolveu a tecnoloxía de procesamento de tarxetas perforadas de datos para o censo dos Estados Unidos de América de 1890 e fundou a compañía Tabulating Machine Company (1895) a cal foi unha das tres compañías que se uniron para formar a Computing Tabulating Recording Corporation (CTR), logo renombrada IBM. IBM manufacturou e comercializou unha variedade de unidades máquinas de rexistro para crear, ordenar, e tabular tarxetas perforadas, aínda logo de expandirse nas computadoras sobre o final da década do 50. IBM desenvolveu a tecnoloxía da tarxeta perforada como unha ferramenta poderosa para o procesamento de datos empresariais e produciu unha liña extensiva de unidades máquinas de rexistro de propósito xeral. Para o ano 1950, as tarxetas IBM e as unidades máquinas de rexistro IBM volvéronse indispensables na industria e o goberno. Do not fold, spindle or mutilate (Non dobrar, enrolar ou mutilar) é unha versión xeneralizada da advertencia que aparecía nalgunhas tarxetas perforadas, que se converteu nun lema na era da pos-Segunda Guerra Mundial (aínda que moita xente non tiña idea do que significaba spindle).
Dende 1905 até 1955, as tarxetas perforadas foron o primeiro medio para o ingreso e almacenamento de datos, e o procesamento en computación institucional e segundo os arquivos de IBM: «Por 1937 […] IBM tiña 32 prensas traballando en Endicott, N. E., imprimindo, cortando e apilando de 5 a 10 millóns de tarxetas perforadas cada día». As tarxetas perforadas eran usadas mesmo como billetes legais, así como cheques e bonos de aforro do goberno dos Estados Unidos de América. Durante a década do 60, as tarxetas perforadas foron gradualmente substituídas como primeira medida por almacenamento de datos en cintas magnéticas, mentres non chegaron computadoras mellores e máis capaces. As tarxetas perforadas foron aínda usadas habitualmente para ingreso de datos e programación até mediados da década de 1970, cando a combinación de almacenamento en discos magnéticos de máis baixo custo e terminais interactivas accesibles sobre minicomputadoras máis baratas fixeron obsoletas as tarxetas perforadas tamén para este rol. Con todo, a súa influencia continúa a través de moitas convencións de estándares e formatos de arquivos. As terminais que substituíron ás tarxetas perforadas, por exemplo a IBM 3270, mostraba 80 columnas de texto en modo texto, para compatibilidade co software existente. Algúns programas aínda operan coa convención de 80 columnas de texto, aínda que cada vez menos, mentres que sistemas máis novos empregan unha interface gráfica de usuario con tipos de fontes de ancho variable.
Hoxe en día, as tarxetas perforadas están obsoletas e foron substituídas por outros métodos de almacenamento, excepto para aplicacións especializadas.
Formatos das tarxetas
Nas primeiras aplicacións das tarxetas perforadas, todas usaban disposicións especificamente deseñadas e ao principio descoñecíase cal era a súa utilidade. Non foi senón até ao redor de 1928 que as tarxetas perforadas e as máquinas realizáronse "de propósito xeral". Os bits rectangulares, circulares ou ovalados de papel, denominábanse chad (recentemente, chads) ou chips (na xerga IBM). Os datos multicarácter, tales como palabras ou números grandes, conservábanse en columnas adxacentes da tarxeta, coñecidas como campos. Ao grupo de tarxetas chamábaselle mazo. Unha das esquinas superiores da tarxeta aparecía normalmente cortada, de maneira que aquelas tarxetas que non estivesen orientadas correctamente, ou as que tivesen diferentes cortes de esquina, puidesen ser facilmente identificadas. As tarxetas comunmente imprimíanse, para que a posición da fila e columna dunha perforación puidese ser identificada. Para algunhas aplicacións, a impresión podía incluír campos, nomeados e marcados con liñas verticais, logotipos e outros procedementos. miniatura|260x260px|Cartón estándar 5081 dun fabricante non-IBM Unha das tarxetas perforadas máis habitual foi a IBM 5081. É máis, era tan común que outros vendedores de tarxetas usaban o mesmo número (ver imaxe á dereita) e até os usuarios coñecían ese número.
O Hedrado, Mosteiro, Outeiro de Rei
O Hedrado é un lugar da parroquia de Mosteiro no concello lugués de Outeiro de Rei, na comarca de Lugo.
Tarxeta perforada
Formatos de tarxetas perforadas de Hollerith
A tarxeta perforada patentada por Herman Hollerith o 8 de xuño de 1887 e usada nas máquinas tabuladoras mecánicas no censo de 1890 dos Estados Unidos de América, era un anaco de cartolina de ao redor de 90 mm por 215 mm, con orificios redondos e 20 columnas. Esta tarxeta pode ser vista no sitio de Historia da Computación da Universidade de Columbia.
Pero non hai evidencia real que probe que algunha destas suxestións sexa correcta.
As tarxetas perforadas de 45 columnas de Hollerith están ilustradas en The application of the Hollerith Tabulating Machine to Brown's Tables of the Moon de Comrie.
Cartón perforado de 90 caracteres de UNIVAC
dereita|miniatura|260x260px|Formato en branco dun cartón Remington-Rand UNIVAC. Cartón cortesía do MIT Museum. O formato da tarxeta perforada de Remington-Rand UNIVAC tiña 45 columnas e buracos redondos, con dous xogos de 6 lugares para perforar en cada unha. As filas de cada xogo se rotulaban como 0, 1/2, 3/4, 5/6, 7/8 e 9.
Tarxetas perforadas de formato de 80 columnas de IBM
miniatura|260x260px|Cartón dun programa en Fortran: Z(1) = E + W(1) Este formato de tarxeta de IBM, deseñado en 1928, tiña buracos rectangulares, 80 columnas con 12 lugares de perforación cada unha, e un carácter para cada columna. O tamaño da tarxeta era de exactamente 187,325 mm por 82,55 mm. As tarxetas eran feitas de material liso, de 0,179 mm de ancho. Hai arredor de 143 tarxetas por cada polgada de espesor. En 1964, IBM cambiou de esquinas cadradas a redondeadas.
As 10 posicións inferiores representaban (de arriba abaixo) os díxitos do 0 ao 9. As dúas posicións superiores dunha columna eran chamadas perforación de zona 12 (superior), e perforación de zona 11. Orixinalmente só se codificaba información numérica, cunha perforación por columna, indicando o díxito. Podían ser agregados signos a un campo sobreperforando o bit menos significativo cunha perforación de zona: 12 para suma e 11 para resta. As perforacións de zona tamén tiñan outros usos no procesamento, como indicar un rexistro mestre.
Máis tarde foron introducidos códigos para letras maiúsculas e caracteres especiais. Unha columna con dúas perforacións (zona [12,11,0] + díxito [1-9]) era unha letra; 3 perforacións (zona [12,11,0] + díxito [2-4] + 8) era un carácter especial. A introdución do EBCDIC en 1964 permitiu columnas con até 6 perforacións (zonas [12,11,0,8,9] + díxito [1-7]). IBM e outros fabricantes usaron codificaciones moi diferentes para caracteres de tarxetas de 80 columnas. esquerda|miniatura|250x250px|Tarxeta perforada binaria Para algunhas aplicacións de computadora, foron usados formatos de números binarios, onde cada buraco representaba un único díxito binario (bit), cada columna (ou fila) era tratada como un campo dun bit simple, e calquera combinación de buracos estaba permitida. Por exemplo, as computadoras científicas da serie 704/709/7090/7094 de IBM, trataban cada fila como dúas palabras de 36 bit, usualmente en columnas de 1-72, ignorando as últimas 8 columnas (as 72 columnas eran seleccionadas usando un panel de control). Outras computadoras, como a IBM 1130 ou a System/360, usaban todas as columnas. Para a diversión do operador ou un visitante, en modo binario, as tarxetas podían ser perforadas en todas as súas posicións perforables posibles á vez, estas son chamadas tarxetas de encaixe.
O formato de tarxeta de 80 columnas dominou a industria, facéndose coñecidas só baixo o nome de tarxetas IBM, tanto que ata outras industrias tiveron que facer tarxetas e equipamento para procesalas.
Tarxetas mark sense
As tarxetas mark sense (electrográficas), desenvolvidas por Reynold B. Johnson en IBM, tiñan óvalos impresos que podían ser marcados cun lapis electrográfico especial. As tarxetas podían ser perforadas tipicamente con algunha información inicial, como o nome e lugar dun obxecto de inventario. Tanto a información que ía ser incluída, como a cantidade de unidades do obxecto en existencia, podía ser marcada nos óvalos. As perforacións de tarxetas cunha opción para detectar tarxetas mark sense podían entón perforar a información correspondente na tarxeta.
Tarxetas de apertura
miniatura|260x260px|Tarxeta de apertura (detalles suprimidos) As tarxetass de apertura teñen un buraco rebanado no lado dereito da tarxeta perforada. Un anaco de micropelícula de 35 mm que contén unha imaxe de microforma é montado no buraco. As tarxetas de apertura son usadas para diagramas de calquera disciplina da enxeñaría. A información sobre o diagrama, por exemplo o número de debuxo, tipicamente é perforado e impreso no resto da tarxeta. As tarxetas de apertura teñen algunhas vantaxes sobre os sistemas dixitais para arquivar información.
Tarxeta perforada IBM de 51 columnas
Este formato de tarxeta perforada IBM foi unha tarxeta de 80 columnas acurtada. O acurtamento ás veces realizábase cortando e quitando, no momento da perforación, un anaco dunha tarxeta de 80 columnas. Estas tarxetas foron usadas nalgunhas aplicacións de venda polo miúdo e inventarios.
Perforadora portátil de IBM
miniatura|Perforadora portátil de IBM (port-a-punch) Segundo os arquivos de IBM, «a División de Subministracións de IBM introduciu a perforadora portátil (Port-A-Punch) en 1958 como un rápido e preciso medio para perforar buracos en tarxetas IBM especialmente cualificadas. Deseñada para levar nun peto, a perforadora portátil fixo posible crear documentos de tarxetas perforadas en calquera lugar». O produto foi concibido para operacións de rexistro "no foco" —tales como inventarios físicos, boletos de traballo e enquisas estatísticas— xa que eliminaba a necesidade de preescribir ou escribir documentos fonte. Desafortunadamente, os buracos resultantes quedaban "peludos" e algunhas veces causaban problemas co equipo utilizado para ler as tarxetas.
Epiro
miniatura|Mapa do Epiro antigo. miniatura|Provincia romana de Epiro. miniatura|O Epiro medieval. miniatura|O [[despotado de Epiro.]] Epiro (en Ήπειρος, Epeiros, que significa 'continente') é unha rexión xeográfico-histórica dos Balcáns habitada na antigüidade por diversas tribos gregas e hoxe compartida por Grecia e Albania. Na actualidade a maior parte desta rexión é unha das 13 periferias de Grecia chamada periferia de Epiro, e a parte de Albania é coñecida como Epiro Setentrional. Os seus límites eran: ao norte con Iliria e Macedonia, ao sur co golfo de Ambracia e Etolia, ao leste con Tesalia e ao oeste co mar Xónico. O sector central e setentrional de Epiro durante a antigüidade clásica constituía a rexión chamada Molosia. O sistema montañoso chamado Pindo separa esta rexión de Tesalia.
Foi, e segue sendo, unha rexión agraria na que se cultiva sobre todo trigo e outros cereais, verduras, froitas, oliveiras e tabaco.
Toda a rexión mantivo frecuentes guerras coa súa veciña Macedonia, excepto no período no que os reis de Molosia crearon lazos de amizade con Filipo II de Macedonia que casou coa princesa Olimpia de Epiro, fila de Neoptólemo, e futura nai de Alexandre Magno. O seu máximo esplendor tívoo a finais do século IV e principios do III a. C., co rei Pirro. A súa principal cidade era Dodona, famosa polo seu oráculo e situada no reino subordinado de Molosia. Durante o reinado de Alexandre de Epiro, a residencia real foi establecida na cidade de Butrinto. No ano 146 a. C. pasou a formar parte do Imperio romano. No século IV, coa división do imperio, este pasou a ser parte do dominio oriental, tamén coñecido como imperio bizantino de Constantinopla. No século XIV constituía un reino medieval que chegou a ser vasalo de Albania; en 1430, a rexión encontrábase baixo o poder do Imperio otomán.
Liga Epirota
A liga Epirota foi unha federación do noroeste que uniu varias tribos (ethnè), entre finais do século IV e inicios do século II a. C. As principais tribos epirotas foron os molosos, os tesprotos e os caonios. A liga estaba dirixida por un hegemon ('xefe'), designado pola asemblea federal, quen moi a miúdo era o rei moloso.
A liga disolveuse en 170 a. C. a inicios da Terceira guerra macedónica, momento no que os molosos decidiron aliarse co rei de Macedonia Perseo, mentres que os tesprotios e os caonios optaron pola alianza cos romanos.
Santalla, Santalla de Alfoz, Triacastela
Santalla é un lugar da parroquia de Santalla de Alfoz, no concello de Triacastela, na comarca de Sarria.
Adela Zamudio
Traxectoria
Foi filla de Adolfo Zamudio e Modesta Rivero e irmá de Mauro, Arturo e Amadís. Estudou na escola católica de San Alberto, na súa cidade natal, até terceiro de primaria, pois nese tempo era a máxima educación que se lles ofrecía ás mulleres, durante o goberno de Mariano Melgarejo. Con todo, malia as dificultades que existían para as mulleres durante a súa adolescencia, continuou instruíndose a través da lectura.
Pelasgo
Tamén se coñecen co nome de Pelasgo algúns personaxes da mitoloxía grega:
Adela Zamudio
Traxectoria
A finais do século XIX, despois de o Partido Liberal asumir o goberno, comezou a traballar como profesora na escola onde se formou. En 1905 foi directora da Escuela Fiscal de Señoritas.
Arxileiro, Santalla de Alfoz, Triacastela
Arxileiro é un lugar da parroquia de Santalla de Alfoz, no concello de Triacastela, na comarca de Sarria.
Adela Zamudio
Traxectoria
Escribiu artigos para El Heraldo de Cochabamba en que desenvolvía os seus ideais progresistas, como a supresión do ensino relixioso. Tamén protestou contra a discriminación cara ás mulleres, reflectida en obras coma o seu poema Nacer hombre:
Outras das súas coñecidas poesías son La ciega e Cuando estés con una mujer, que serviron de inspiración para as mulleres que foron quen de desafiar as regras da época. Velaquí algúns fragmentos delas.
La ciega
Cuando estés con una mujer
O pensamento conservador predominante en sectores importantes da poboación boliviana non comprendeu o sentido destes versos (ou finxiu non comprendelos), e atribuíunos a algunha decepción amorosa. Porén, certamente a súa converteuse nunha vida de solteira longa e penosa, situación que reflicte o pseudónimo que usaba: Soledad. Tivo dificultades para falar de casamento civil, dunha profesión para a "parindera" do fogar, de reformas e de liberación feminina "nun ambiente estreito, infestado de beatas e prexuízos sociais". Con todo, Adela Zamudio "desafiou esta sociedade que non comprendeu as súas ideas revolucionarias en favor do seu sexo". esquerda|miniatura|Adela Zamudio en [[1900]] En 1901 fundou unha academia de pintura en Cochabamba. En 1916 creou o Liceo de Señoritas, do cal foi a primeira directora. Cando deixou o cargo, o centro foi rebautizado co seu nome.
Comezou a publicar os seus versos en 1877 co pseudónimo Soidade, no xornal El Heraldo, e cultivou tamén a prosa. Escribiu unha novela epistolar, Íntimas, "en torno ao clero corrupto e a hipocrisía circundante"; e relatos como La inundación, Noche de fiesta, La reunión de ayer, El velo de la Purísima ou El diamante.
Lydia Parada de Brown considera que "esta escritora boliviana foi unha das máis grandes de América, pero lamentabelmente non acadou a fama de Gabriela Mistral nin de Juana de Ibarbourou".
O 28 de maio de 1926 o presidente Hernando Siles Reyes coroou en Cochabamba a Adela Zamudio e recoñeceuna como a máis elevada representante da cultura en Bolivia. O reitor da Universidad Mayor de San Simón, Félix del Granado, afirmou nesa ocasión:
Nunha carta a Franz Tamayo, Adela Zamudio resume deste xeito a súa vida e cóntalle ao seu amigo un anaco da súa ascendencia.
Recoñecementos póstumos
miniatura|Unha das últimas fotos de Adela, en [[1926]] miniatura|Monumento a Zamudio situado ao norte do Prado de [[Cochabamba]] miniatura|Tumba de Adela Zamudio no cemiterio xeral de [[Cochabamba]] Adela Zamudio finou na súa cidade natal o 2 de xuño de 1928. Na súa tumba no cemiterio xeral de Cochabamba figura o epitafio que ela mesma escribiu:
Aos 52 anos do seu falecemento e en homenaxe ao seu nacemento, a presidenta Lidia Gueiler Tejada instituíu en 1980 o Día da Muller, que en Bolivia se celebra o 11 de outubro.
Na década de 1990 circulou un billete de cinco bolivianos coa imaxe de Zamudio.
A Municipalidade de Cochabamba instituíu na súa honra o Premio de Cuento Adela Zamudio, que se outorga desde 2006.
Helmut Bellingrodt
Helmut Bellingrodt, nado en Barranquilla o 10 de xullo de 1949, é un tirador olímpico colombiano que gañou dúas medallas olímpicas de prata. Obtivo para o seu país a primeira medalla nuns Xogos Olímpicos, en Múnic 1972, na modalidade de tiro ao xabarín. Volveu conseguir a medalla de prata nos Xogos Olímpicos de 1984. Ademais, foi campión mundial da modalidade, en 1974.
Lagares, Santalla de Alfoz, Triacastela
Lagares é un lugar da parroquia de Santalla de Alfoz, no concello de Triacastela, na comarca de Sarria.
San Salvador, Toldaos, Triacastela
San Salvador é un lugar da parroquia de Toldaos, no concello de Triacastela, na comarca de Sarria.
O Río, Mosteiro, Outeiro de Rei
O Río é un lugar da parroquia de Mosteiro no concello lugués de Outeiro de Rei, na comarca de Lugo.
Serviz, Güimil-Serviz, Barxas
Serviz é un lugar da parroquia de Güimil-Serviz no concello de Barxas que se localiza na comarca do Bierzo na provincia de León. Sitúase a 790 metros sobre o nivel do mar e segundo o INE no ano 2021 tiña 6 habitantes (2 homes e 4 mulleres), o que supón unha diminución en relación a 2010 cando tiña 9 habitantes.
Maceda, Mosteiro, Outeiro de Rei
Maceda é un lugar da parroquia de Mosteiro no concello lugués de Outeiro de Rei, na comarca de Lugo.
Fompernal, Toldaos, Triacastela
Fompernal é un lugar da parroquia de Toldaos, no concello de Triacastela, na comarca de Sarria.
Christof Boehringer
Christof Boehringer, nado en 1934, é un numismático e arqueólogo clásico alemán.
Traxectoria
Christof Boehringer é fillo do tamén arqueólogo e numismático Erich Boehringer (1897-1971).
Estudou Arqueoloxía Clásica e doutorouse na Universidade de Múnic en 1966. Logo exerceu como conservador da colección arqueolóxica e numismática do Instituto Arqueolóxico da Universidade de Gotinga desde 1967 ata a súa xubilación en 1999, aínda que segue vinculado a el na condición de "director académico xubilado".
Boehringer está especializado na moeda helenística e en diversos aspectos da numismática siciliana.
Na Universidade de Gotinga recibiu a súa habilitación para a docencia de Numismática Antiga en 1993.
En 1988 foi profesor visitante nos seminarios de verán da American Numismatic Society.
Publicacións
Esta é unha escolma dalgúns dos artigos publicados por Boehringer nas principais revistas numismáticas europeas do seu tempo, así como dos seus traballos monográficos máis salientables:
O Furco, Toldaos, Triacastela
O Furco é un lugar da parroquia de Toldaos, no concello de Triacastela, na comarca de Sarria.
Queixadoiro, Triacastela, Triacastela
Queixadoiro é un lugar da parroquia de Triacastela, no concello de Triacastela, na comarca de Sarria.
Balsa, San Fiz de Paz, Outeiro de Rei
Balsa é un lugar da parroquia de San Fiz de Paz no concello lugués de Outeiro de Rei, na comarca de Lugo.
O Castiñeiro, Vilavella, Triacastela
O Castiñeiro é un lugar da parroquia de Vilavella, no concello de Triacastela, na comarca de Sarria.
O Castro, San Fiz de Paz, Outeiro de Rei
O Castro é un lugar da parroquia de San Fiz de Paz no concello lugués de Outeiro de Rei, na comarca de Lugo.
Araceli Sánchez Urquijo
Araceli Sánchez Urquijo nada en Sestao en 1920 e finada en Cabuérniga en 2010, foi a primeira muller en traballar como Enxeñeira de Camiños en España en 1957.
Traxectoria
Araceli Sánchez Urquijo foi unha dos nenos evacuados ao estranxeiro para salvalos dos perigos e as privacións da guerra mentres as tropas franquistas invadían as súas zonas de orixe. Estes nenos coñecidos como os Nenos de Rusia, foron acollidos e ben atendidos en Rusia, vivindo nas Casas de Nenos. Educóuselles maioritariamente en español e ensinóuselles a apreciar a cultura española, pero utilizando o método soviético. Algúns dos nenos foron animados a aprender a falar ruso, pero non todos o aprenderon. A presenza dos nenos foi vista pola Unión Soviética como unha forma de apoiar publicamente á futura república socialista española que esperaban que xurdise da Guerra Civil, coidando da seguinte xeración da súa elite política.
Araceli Sánchez Urquijo instalouse nunha Casa de Nenos en Leningrado e quedou impresionada pola cantidade de xoguetes dispoñibles, pero aínda máis pola duración dos días debido á latitude setentrional da cidade. Posteriormente lembrou os seus primeiros anos en Rusia como os máis felices da súa vida. Co inicio da Segunda Guerra Mundial pecháronse as casas para nenos, que foron trasladados a aloxamentos máis parecidos a barracóns e integráronse nas escolas soviéticas. A invasión do exército nazi puxo en perigo aos nenos españois, que sufriron dificultades e privacións extremas xunto á poboación soviética en xeral. Desde finais da década de 1930 pediuse a repatriación dos nenos á España franquista. Non se lles permitiu regresar a España, xa que as relacións diplomáticas entre ambos os países afundíronse coa guerra, a pesar de que o líder soviético José Stalin consideraba agora embarazosa a presenza dos nenos. Tras a segunda guerra mundial, a maioría dos Nenos de Rusia sobreviventes instaláronse en Moscova ou nos seus arredores. Araceli Sánchez Urquijo foi unha dos 23 españois (entre eles 5 mulleres) que formaron parte dos primeiros 45 enxeñeiros hidroeléctricos na Universidade de Moscova.
Araceli Sánchez Urquijo licenciouse como enxeñeira civil en obras hidráulicas polo Instituto Enerxético de Moscova en 1949. Comezou a exercer como enxeñeira en Uzbekistán. Durante cinco anos traballou en Asia Central construíndo centrais hidroeléctricas e liñas eléctricas. Houbo un acordo para recoñecer os títulos soviéticos dos Nenos de Rusia exiliados durante a Guerra Civil Española. A finais de 1956, Araceli Sánchez Urquijo regresou a España. En 1957 comezou a traballar na empresa Isodel de Madrid, onde traballou ata a súa xubilación en 1987.
Fátima Pego
Fátima Pego Vilas, nada o 26 de marzo de 1986 en Bastavales, é unha cantante e presentadora galega.
Traxectoria
Desde meniña formou parte de coros infantís e participou en festivais e concursos. Estivo en diferentes concursos da TVG: O Tequele-Tequele, O Tequele-Show, Éxito, Canteira de cantareiros no Luar (con 18 anos) ... Estudou Canto, Solfeo, Piano e licenciouse en Comunicación Audiovisual na Universidade de Vigo.
En 2005 entrou na orquestra Suavecito (despois Palladium) na que estivo sete tempadas. Despois pasou á orquestra París de Noia de 2012 a 2018. De aí converteuse en cantante da Orquestra Panorama.
Begoña García-Zapirain
Begoña García-Zapirain Soto nada en Donostia o 14 de outubro de 1970, é unha recoñecida enxeñeira de Telecomunicacións española licenciada pola Universidade do País Vasco / Euskal Herriko Unibertsitatea (UPV/EHU) e doutora en Informática e Intelixencia Artificial pola de Deusto; especializada na innovación e desenvolvemento de novas tecnoloxías aplicadas á mellora da saúde, utilizando as novas tecnoloxías para mellorar a calidade de vida das persoas mediante a mellora dos tratamentos e do seguimento, en enfermidades e problemas asociados á discapacidade.
Traxectoria
Begoña García-Zaiparin Soto é Enxeñeira de Telecomunicacións pola Universidade do País Vasco, na que se licenciou en 1994, e doutorouse en Informática e Intelixencia Artificial por Deusto en 2004.
Entre 2002 e 2008 dirixiu o Departamento de Telecomunicacións da Universidade de Deusto e desde 2011 é profesora titular da devandita universidade.
En 2001 creou o grupo de investigación e-Life, que recibiu o premio ONCE Euskadi Solidario 2007 e está recoñecido na Rede Europea de Living Labs (ENoLL) e na rede de espazos sociais para a innovación.
Ionospheric Connection Explorer
Ionospheric Connection Explorer ou ICON, tamén coñecido como MIDEX 8 e Explorer 96, foi un satélite artificial da NASA lanzado o 11 de outubro de 2019 mediante un foguete Pegasus XL desde Cabo Cañaveral.
Carbaril
miniatura|Botando carbaril en spray en piñeiros. O carbaril (1-naftil metilcarbamato ; carbaryl) é un composto químico da familia dos carbamatos usado principalmente como insecticida. É ilegal na Unión Europea, pero non noutros países. Tamén se usa como medicamento veterinario. É un sólido cristalino branco.
Ionospheric Connection Explorer
Características
A misión de ICON era estudar a interacción entre a ionosfera terrestre e o medio interplanetario. Levaba os seguintes instrumentos a bordo:
ICON usaba un bus LEOStar-2 e tiña unha masa de 288 kg na engalaxe. Funcionou os dous anos previstos, estendéndose a súa misión ata que o 25 de novembro de 2022 perdeuse o contacto co satélite.
Carbaril
Historia
Antes vendíase co nome comercial Sevin, que era unha marca da Compañía Bayer. A marca Sevin foi despois adquirida por GardenTech, que eliminou o carbaril como ingrediente da maioría das formulacións de Sevin. Union Carbide descubriu o carbaril e introduciuno no mercado en 1958. Bayer mercou Aventis CropScience en 2002, unha empresa que incluía operacións co pesticida de Union Carbide. O carbaril pasou a ser un insecticida moi utilizado; por exemplo, en EUA era o terceiro máis usado en xardíns domésticos, agricultura comercial e protección forestal e de pasteiros.
Produción
O carbaril adoita producirse de forma barata por reacción indirecta de metil isocianato con 1-naftol.
Alternativamente, o 1-naftol pode ser tratado cun exceso de fosxeno para producir 1-naftilcloroformato, que se converte despois en carbaril por reacción con metilamina. O proceso anterior era o que se levaba a cabo na fábrica sinistrada en 1984 de Bhopal. En comparación, o último tipo de síntese usa exactamente os mesmos reactivos, pero en diferente secuencia, o que evita os posibles perigos do metil isocianato.
Bioquímica
Os insecticidas de carbamato son inhibidores lentamente reversibles do encima acetilcolinesterase. Parécense á acetilcolina, pero o encima carbamoilado sofre o paso de hidrólise final moi lentamente (minutos) comparado co encima acetilado xerado pola acetilcolina (microsegundos). Interfire co sistema nervioso colinérxico e causa a morte debido a que os efectos do neurotransmisor acetilcolina non poden ser casados pola acción da acetilcolinesterase carbamoilada.
Aplicacións
O desenvolvemento de insecticidas carbamatos considerouse un gran logro na industria dos pesticidas. Os carbamatos non teñen a persistencia dos pesticidas clorados. Aínda que e tóxico para os insectos, o carbaril é detoxificado e eliminado rapidamente polos vertebrados. Non se concentra nas graxas nin se segrega no leite, polo que é o favorecido en cultivos de alimentos en países como os EUA. É o ingrediente activo do xampú Carylderm usado para combater os piollos da cabeza ata que se elimina a infestación.
Ecoloxía
O carbaril mata tanto insectos prexudiciais (por exemplo, os mosquitos transmisores da malaria) coma insectos beneficiosos (por exemplo, abellas), e tamén mata crustáceos. Como é moi tóxico para o zooplancto, as algas das que este se alimentaba experimentan floracións. Boone e Bridges en 2003 atoparon que os comedores de algas máis grandes como o sapo Bufo woodhousii benefícianse deste efecto.
O seu uso está aprobado para máis de 100 cultivos nos Estados Unidos, pero é ilegal na Unión Europea e Angola.
Seguridade
O carbaril é un inhibidor da colinesterase e é tóxico para os humanos. Está clasificado como probablemente carcinóxeno pola Axencia de Proteción Ambiental dos Estados Unidos (EPA.) O seu LD50 oral é de 250 a 850 mg/kg para ratas e de 100 a 650 mg/kg para ratos.
O carbaril pode producirse usando metil isocianato (MIC) como intermediario. Unha fuga de MIC usado na produción de carbaril causou o sonado desastre de Bhopal na India, o accidente industrial máis letal da historia, acontecido en 1984.
Guimarás, San Fiz de Paz, Outeiro de Rei
Guimarás é un lugar da parroquia de San Fiz de Paz no concello lugués de Outeiro de Rei, na comarca de Lugo.
Liñares, San Fiz de Paz, Outeiro de Rei
Liñares é un lugar da parroquia de San Fiz de Paz no concello lugués de Outeiro de Rei, na comarca de Lugo.
Disciplina académica
miniatura|300x300px|Unha disciplina académica é un campo de estudo máis amplo. A disciplina pode mesmo ser subdividida en subdisciplinas, ás veces con polémicas ou discrepancias. Unha disciplina académica ou campo de estudo é o desenvolvemento do coñecemento sobre un tema específico, pensado ou investigado nunha escola superior, un centro de estudos ou investigacións, unha universidade ou un laboratorio. As disciplinas están en parte definidas e recoñecidas por publicacións científicas ou académicas, onde se expoñen resultados de procesos investigativos, e polos círculos académicos ou científicos aos que pertencen os investigadores.
Os campos de estudo teñen polo xeral numerosas ramas ou subdisciplinas e as liñas que as distinguen adoitan ser difusas, ambiguas e mesmo por veces arbitrarias.
Historia
Na Europa da Escolástica existían só catro facultades nunha universidade: Teoloxía, Medicina, Xurisprudencia e Arte. As disciplinas universitarias contemporáneas pertencen aos procesos de secularización comezados cara a mediados do século XIX cando o currículo tradicional medieval foi substituído polas linguas vernáculas e a súa literatura, a ciencia e as disciplinas tecnolóxicas como a física, a química, a bioloxía e a enxeñaría, que se agregaron ás catro facultades tradicionais.
A principios do século XX nacen novas disciplinas como a educación, a socioloxía ou a psicoloxía. Nas décadas de 1970 e 1980 produciuse unha "explosión" de novas disciplinas enfocadas a estudos cada vez máis específicos. Algunhas disciplinas foron deseñadas como preparación para o exercicio de carreiras e profesións como a enfermaría e a administración hospitalaria, entre outras. Finalmente comézase a falar de estudos interdisciplinarios en campos científicos como derivados doutros (por exemplo, segundo que aspecto da bioloxía se estude aparecen a bioquímica, bioenxeñaría, bioinformática etc. Ver Disciplinas da Bioloxía).
O Teixo, Vilavella, Triacastela
O Teixo é un lugar da parroquia de Vilavella, no concello de Triacastela, na comarca de Sarria.
Vilar, Vilavella, Triacastela
Vilar é un lugar da parroquia de Vilavella, no concello de Triacastela, na comarca de Sarria.
Vilavella, Vilavella, Triacastela
Vilavella é un lugar da parroquia de Vilavella, no concello de Triacastela, na comarca de Sarria.
Montemaior, San Fiz de Paz, Outeiro de Rei
Montemaior é un lugar da parroquia de San Fiz de Paz no concello lugués de Outeiro de Rei, na comarca de Lugo.
Paz, San Fiz de Paz, Outeiro de Rei
Paz é un lugar da parroquia de San Fiz de Paz no concello lugués de Outeiro de Rei, na comarca de Lugo.
Joseph Menna
Joseph F. Menna, nado o 17 de marzo de 1970 en Gloucester, Nova Jersey, é un escultor e deseñador e gravador de moedas e medallas estadounidense, que ocupa o posto de gravador xefe da Casa da Moeda dos Estados Unidos desde febreiro de 2019.
Como escultor desenvolve o seu traballo tanto en formatos tradicionais como en medios dixitais.
Xosé Díaz Díaz
O nome Xosé Díaz Díaz pode referirse a, entre outros:
Joseph Menna
A marca de gravador que estampa nas moedas e medallas da súa responsabilidade é JM.
Traxectoria
Logo de cursar a educación secundaria na Highland Regional High School, na súa localidade natal, Menna cursou os seus estudos artísticos na Universidade das Artes, en Filadelfia, onde se graduou en 1992. En 1994 acadou o grao de mestrado na Academia de Arte de Nova York, e posteriormente completou a súa formación artística na Academia de Arte e Industria Stieglitz, en San Petersburgo, na Liga de Estudantes de Arte, en Nova York, e no Centro de Escultura de Manhattan, na mesma cidade.