cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Huni
Huni (lectura orixinal descoñecida) foi un rei do antigo Exipto e o último faraón da Terceira dinastía de Exipto durante o período do Antigo Reino. seguindo a Lista de reis de Turín, comunmente atribúeselle un reinado de 24 anos, que rematou c. 2613 a.C.
A posición cronolóxica de Huni como o último rei da terceira dinastía é bastante segura, pero aínda hai certa incerteza sobre a orde de sucesión dos gobernantes a finais da 3ª dinastía. Tampouco está claro baixo que nome Helenizado o antigo historiador Manetón podería telo incluído na súa escrita histórica Aegyptiacae. O máis probable é que se identifique co nome helenizado Aches, como propón Winfried Barta. Moitos exiptólogos cren que Huni foi o pai e antecesor directo do rei Snefru, pero isto é cuestionado por outros eruditos. Os estudosos ven a Huni como unha figura confusa na historia exipcia, porque foi recordado durante moito tempo nas tradicións exipcias, pero só quedaron moi poucos documentos, obxectos ou monumentos.
Testemuñas
thumb | esquerda | 170px | Cono de granito descuberto en Elefantina e inscrito co cartucho de Huni Huni non é un faraón ben testemuñado, a maioría das testemuñas só o apuntan indirectamente. Só hai dous obxectos contemporáneos co seu nome.
O primeiro é unha estela cónica feita de granito vermello descuberto en 1909 na illa Elefantina. O obxecto ten 160 cm. de longo, 69 cm. de grosor e 50 cm. de ancho. A súa forma asemella a unha estela típica Benben, como se coñece das tumbas mastaba dos primeiros reis dinásticos. Na parte dianteira, o cono presenta un nicho rectangular cunha inscrición gravada no seu interior. A inscrición menciona un palacio real chamado "Palacio da diadema de Huni" e escribe o nome de Huni arriba dentro dun cartucho real. Os eruditos interpretan o nicho decorado como unha chamada "ventá de aparición". A parte inferior do marco da xanela está aplanada e alongada e mostra trazos dunha segunda inscrición, aparentemente igual que no interior da xanela. Non está completamente aclarado, onde se atopou exactamente o obxecto. Debido a que se atopou moi preto dunha pirámide escalonada, exiptólogos como Rainer Stadelmann propoñen unha posición na parte frontal do monumento ou incluso visiblemente incrustada nun dos pasos. Hoxe o cono de dedicación de Huni está exposto no Museo do Cairo como obxecto JE 41556.
O segundo descubrimento, descuberto en 2007, é unha cunca de pedra puída feita de magnesita, atopada en Abusir sur na tumba de mastaba AS-54, pertencente a un alto funcionario, cuxo nome aínda é descoñecido polos arqueólogos. A inscrición do recepente de pedra menciona o nome de Huni sen cartucho, pero co título Njswt-Bity. A ortografía dos xeroglíficos que forman o nome de Huni fai plausible a lectura como Njswt-Hw ou Hw-en-Niswt.
Huni tamén está testemuñado na mastaba L6 en Saqqara, atribuída ao alto dignatario Metjen e que data de finais da 3ª dinastía. Alí atopouse unha inscrición co nome do dominio real Hw.t-njswt.-hw ("Hut-nisut-hu") de Huni.
Huni é mencionado tamén na parte de atrás da pedra de Palermo na sección relativa ao reinado do rei da quinta dinastía Neferirkare Kakai, que aparentemente construíu un templo mortuorio. para o culto a Huni. Non obstante, o templo aínda non se atopou.
Finalmente, Huni está testemuñado no papiro Prisse, nas Instrucións de Kagemni, que probablemente datan da XXIII dinastía. O papiro dá unha indicación importante sobre a sucesión de Huni na columna II, liña 7:
A maioría dos eruditos hoxe pensan que este extracto pode fortalecer a teoría de que Huni foi o último rei da 3ª dinastía e inmediato predecesor do rei Snefru (o primeiro gobernante da 4ª dinastía).
Nome do cartucho de Huni
A identidade de Huni é difícil de establecer, xa que o seu nome transmítese principalmente como nome de cartucho e en diferentes variacións. A primeira mención ao seu nome de cartucho pode aparecer no cono de granito de Elefantina, que podería ser contemporáneo. Se non, as primeiras aparicións do cartucho de Huni pódense atopar na pedra de Palermo P1, que data da V dinastía e no Papiro Prisse da XIII dinastía. O cartucho de Huni tamén se pode atopar na tabela de Saqqara e no Canon de Turín, ambas as dúas datan da XIX dinastía. A lista Real de Abidos, que tamén data da XIX dinastía, omite misteriosamente o nome de Huni e dá no seu lugar o nome de "Neferkara I" que é descoñecido polos exiptólogos.
Tamén se discute a lectura e tradución do seu nome de cartucho. En xeral, existen dúas versións básicas do seu nome: unha versión antiga, a máis próxima ao orixinal (perdido), e unha versión máis nova, que parece estar baseada en interpretacións e lecturas erróneas.
thumb | right | 170px | Cartucho de Huni na parte traseira da pedra de Palermo no rexistro de Neferirkare. A versión anterior usa os signos xeroglíficos mecha de candea (signo Gardiner V28), brote de xunco (signo Gardiner M23), hogaza de pan (signo Gardiner X1) e liña de auga (sinal de Gardiner N35). Esta forma de escritura pódese atopar en obxectos do Antigo Reino como á dereita da pedra de Palermo (reinado de Neferirkare), a inscrición da tumba de Metjen, o vaso de pedra atopado en Abusir e o cono de granito de Elefantina. Mentres o vaso de pedra de Abusir escribe o nome de Huni sen cartucho, pero dá o título de "Niswt-Bity", todos os outros escritos do Antigo Reino sitúan o nome do rei dentro dun cartucho oval.
As versións ramesside usan os signos xeroglíficos "mecha de candea" (signo Gardiner V28), "home batendo" (signo Gardiner A25), "liña de auga" (signo Gardiner N35) e "brazo cun pau" '(Sinal Gardiner D40). O cartucho nº 15 da lista real de Saqqara escribe dous trazos verticais entre a liña de auga e o brazo batendo. O papiro Prisse omite a mecha da candea e o brazo batendo. O exiptólogo Ludwig Borchardt xa propuxera a comezos do século XX que as versións antigas e ramesside do cartucho se referían ao mesmo rei. Propuxo que os escribas de Ramesside erroneamente quitaron o signo juncus do título Niswt-Bity e coloárono ante o cartucho real, sen decatarse de que este signo formaba parte do nacemento orixinal, ou nome do trono de Huni. Tamén propuxo que a mecha da candea fose mal interpretada como o sinal de "golpear", tentando aos escribas de ramesside que colocasen detrás o xeroglífico dun home maltratado. Estas conclusións aínda hoxe son compartidas polos estudosos.
Seguindo a súa hipótese, Borchardt le o nome de cartucho de Huni como "Niswt Hw" ("rei Hu"). Non obstante, Hans Gödicke le no seu lugar Ny Swteh ("O que pertence aos batidores") e está convencido de que o nome de Huni era teofórico. En particular, compara a construción do nome de Huni coas dos reis Nynetjer ("O que pertence ao deificado de Horus") e Nyuserre ("O que pertence aos do poder de Re "). Rainer Stadelmann e Wolfgang Helck refutan firmemente a lectura de Gödicke, sinalando que ningún documento exipcio menciona unha divindade, persoa, lugar ou incluso un único termo coloquial chamado "Swteh". Así, non hai ningunha fonte gramatical que puidese usarse para facer un nome real "Ny Swteh". No seu lugar, Helck suxire unha lectura como Hwj-nj-niswt e tradúceo como "O enunciado pertence ao rei".
O posible nome de Horus de Huni
Descoñécese o nome Horus de Huni. Hai varias teorías para conectar o nome de cartucho "Huni" cos nomes contemporáneos de Horus.
A finais dos anos 60, o Museo do Louvre comprou unha estela que mostraba a un rei cuxo nome de Horus é Horus - Qahedjet ("a coroa de Horus está levantada"). Por motivos estilísticos, a estela pode datarse a finais da Terceira Dinastía e parece posible que se refira a Huni, cuxo nome Horus proporciona. Non obstante, as citas e a autenticidade puxéronse en dúbida varias veces e hoxe crese que a estela é falsa ou dedicada ao rei Tutmosis III (XVIII dinastía) mentres imitaba o estilo artístico da III Dinastía.
Peter Kaplony promove un nome sinistro atopado no fuste dunha pirámide inacabada en Zawyet el'Aryan. O monumento está conectado cun posible faraón chamado Bikheris. O nome en cuestión di Neb-hedjetnwb ("señor da coroa de ouro") e Kaplony que é o posible nome de Horus de Huni. Non obstante, exiptólogos como Aidon Dodson contradicen esta teoría e argumentan que "Neb-hedjetnwb", co seu xeroglífico dourado, debería ser o nome de Horus Dourado de Bikheris.
Outros exiptólogos, como Toby Wilkinson e Rainer Stadelmann, identifican a Huni co rei contemporaneamente ben testemuñado "Horus - Khaba" ("aparece a alma de Horus"). A súa identificación baséase na circunstancia de que os nome de Horus dos dous reis aparecen en vasos de pedra incisos sen máis notas orientativas. Foi unha moda que comezou coa morte do rei Khasekhemui (fin da II dinastía) e terminou baixo o rei Snefru (comezos da IV dinastía). Así, foi unha práctica moi típica da III dinastía. Ademais, Stadelmann apunta á Pirámide estratificada en Zawyet el'Aryan. Este monumento construído posiblemente por Khaba, xa que unha mastaba próxima contiña varias embarcacións de pedra co seu nome Horus. Dado que o Canon de Turín lle atribúe un reinado de 24 anos a Huni, Stadelmann sostén que este período de tempo encaixaría perfectamente para rematar a pirámide estratificada. Ademais, Stadelmann sinala a gran cantidade de impresións de selos de barro e cuncas de pedra descubertas e os puntos de descubrimento xeneralizados en todo Exipto. Na súa opinión, o contexto arqueolóxico tamén fala dun reinado máis duradeiro. Así, identifica a Khaba con Huni.
Familia
Unha posible esposa de Huni foi a raíña  Djefatnebty, cuxo nome aparece con inscricións de tinta negra en vasos de cervexa de Elefantina. O seu nome está guiado polo título de "o gran cetro de Hetes", converténdoa definitivamente nunha raíña consorte. Segundo unha interpretación de Günter Dreyer, a morte de Djefatnebty é mencionada xunto a varios acontecementos durante o reinado do rei Huni, aínda que non se menciona ningún rei na inscrición co seu nome. Dreyer está convencido de que as notacións se refiren ao 22º ano de reinado de Huni, xa que o canon de Turín acredítalle un reinado de 24 anos e ningún rei da III dinastía está probado arqueoloxicamente que gobernara tanto tempo. Non obstante, a interpretación de Dreyer non é normalmente aceptada.
Ata hoxe, ningún neno ou outro parente de Huni pode ser identificado e conectado con el con certeza. William Stevenson Smith e George Andrew Reisner propoñen identificar á raíña Hetepheres I (concubina de Snefru e nai do rei Queops; IV dinastía) como a filla do rei Huni. Hetepheres levaba o título feminino Sat-netjer ("filla dun deus"), o que levou a Smith e Reisner á conclusión de que isto podería ser un indicio para a posición da súa familia como filla de Huni. Neste caso, Hetepheres sería unha princesa herdeira e ao casar con Snefru asegurou a liña sanguínea da dinastía real Pero outros eruditos, como Wolfgang Helck e  Wilfried Seipel, suscitan fortes dúbidas contra esta teoría. Argumentan que o título de Hetepheres non revela explicitamente con quen estivo casada na súa vida.
Reinado
Non se sabe case nada do tempo de Huni no trono. O canon de Turín da a Huni un reinado de 24 anos, que é comunmente aceptado polos eruditos. No seu reinado non se coñecen actividades relixiosas ou militares.
Os únicos documentos contemporáneos, que permiten avaliar algúns acontecementos políticos e sociais durante o tempo de Huni, son as inscricións nas tumbas de altos funcionarios como Metjen, Khabausokar, A'a-akhty e Pehernefer. Estes datan do período de tempo desde o final da III dinastía ata o comezo da IV dinastía. Mostran que o reinado de Huni debeu ser o comezo do auxe do Antigo Reino. Por primeira vez as inscricións dan información explícita sobre a estrutura de poder do estado, con nomarcas e visires que exercen importantes poderes. Nas inscricións da tumba de Metjen tamén se menciona, por primeira vez na historia exipcia, que os títulos de altos cargos e sacerdotes só se transmitían por herdanza de pai en fillo.
Parece que Huni emprendeu algúns proxectos de construción. O Canon de Turín, que é bastante modesto sobre información adicional sobre os reis listados, atribúe a Huni a construcció dun determinado edificio, polo que Huni debeu ser homenaxeado en épocas posteriores. Desafortunadamente, o papiro está danado na columna correspondente e o nome completo do edificio perdeuse. Os exiptólogos Günter Dreyer e Werner Kaiser propoñen unha lectura como O que construíu Sekhem.... Cren que podería ser posible, que o edificio formase parte dun proxecto de construción a través de todo o terreo, incluíndo a construción de varias pequenas pirámides de culto.
Outro indicio de posibles proxectos de construción e cimentacións da cidade baixo o reinado de Huni podería estar agochado no nome da cidade histórica de Ehnas (hoxe máis coñecida como Heracleópolis Magna). Wolfgang Helck sinala que o nome do Antigo Reino desta cidade era Nenj-niswt e que este nome escribiuse exactamente cos mesmos xeróglifos que o nome de cartucho de Huni. Así, propón a Huni como fundador de Ehnas. Ademais, a inscrición da tumba de Metjen menciona un dominio mortuorio no nome de Letopolis. Os arqueólogos aínda non atoparon este edificio.
Despois da súa morte, Huni parece ter gozado dun culto mortuorio de longa duración. A pedra de Palermo, que foi feita máis de cen anos despois da morte de Huni, menciona as doazóns feitas a un complexo funerario do templo de Huni. O nome de Huni tamén se menciona no Papiro Prisse, unha proba máis de que Huni foi lembrado moito despois da súa morte xa que o papiro se escribiu durante a XII dinastía.
Pirámide de Meidum
thumb | right | 220px | A pirámide de Meidum, que inicialmente se cre que a iniciou Huni, agora crese que é exclusivamente obra de [[Snefru.]] A principios do século XX, a pirámide de Meidum foi a miúdo atribuída a Huni. Unha teoría de longa data afirmou que Huni comezara unha pirámide escalonada, semellante á do rei Zoser, Sekhemkhet e Khaba, pero arquitectonicamente máis avanzada e con pasos cada vez máis pequenos. Cando o rei Snefru subiu ao trono, simplemente cubriría a pirámide con lousas de pedra calcaria puídas, converténdoa nunha "auténtica pirámide". A estraña aparencia da pirámide explicouse nas primeiras publicacións por unha posible catástrofe edificatoria, durante a cal a cobertura da pirámide derrubouse e moitos obreiros foron esmagados. A teoría parecía estar fomentada pola duración descoñecida do reinado de Snefru. Daquela, os exiptólogos e historiadores non podían crer que Snefru gobernase o tempo suficiente para construír tres pirámides para el.
Non obstante, un exame máis detallado da contorna da pirámide revelou varias inscricións de tumbas e pintadas de peregrinos que eloxiaban a "beleza da pirámide branca do rei Snefru". Ademais piden oracións a Snefru e "á súa gran esposa Meresankh I". Ademais, as tumbas de mastaba circundantes datan do reinado do rei Snefru. O nome de Huni aínda non se atopou en ningún lugar preto da pirámide. Estes indicios levaron aos exiptólogos á conclusión de que a pirámide de Meidum nunca foi de Huni, senón un logro de Snefru, planificado e construído como un cenotafio. Graffitis ramesside revelan que a cuberta de pedra calcaria branca aínda existía durante a XIX dinastía e, polo tanto, comezou a caer lentamente despois dese período. O resto da cuberta de calcaria e as primeiras capas internas foron roubadas durante o período do Novo Reino e o período romano. Esta práctica continuou nos tempos cristiáns e islámicos, en particular durante as obras de construción dos árabes no século XII d.C. Os escritores árabes describen a pirámide de Meidum como unha "montaña con cinco chanzos". Finalmente, varios terremotos rexionais danaron o monumento.
Un terceiro argumento contra a teoría de que Snefru completou o proxecto de Huni son as novas avaliacións do tempo de Snefru no trono. Segundo o canon de Turín, Snefru gobernou durante 24 anos. Non obstante, durante o Antigo Reino os anos de goberno contábanse cada dous anos, cando se realizaban reconto de gando e recadacións de impostos, o que significaría que Snefru puido gobernar durante 48 anos. É posible que o compilador do Canon de Turín non tivese coñecemento desta circunstancia xa desaparecida ao redactar o seu documento e, en consecuencia, tería atribuído 24 anos a Snefru. Hoxe calcúlase que 48 anos de goberno permitirían a Snefru construír tres pirámides durante a súa vida. Ademais, exiptólogos como Rainer Stadelmann sinalan que era raro que os gobernantes do Antigo Reino usurparan ou remataren a tumba dun predecesor, o único que facía un rei sucesor foi enterrar e selar a tumba do seu antecesor.
Pirámide estratificada
thumb | 220px | right | A pirámide estratificada, atribuída a Khaba, que pode ser a mesma persoa que Huni. Como se mencionou antes, Rainer Stadelmann pensa que podería ser posible que Huni construíse a chamada Pirámide estratificada en Zawyet el'Aryan. Segundo Stadelmann e Jean-Phillipe Lauer, este monumento estaba case rematado cando a bandonaron. Non se sabe, porén, se o complexo subterráneo foi realmente usado para o enterro do rei. A necrópole da pirámide estratificada aínda está investigada de forma incompleta. Unha mastaba próxima (Mastaba Z500), que estaba integrada no complexo piramidal, contiña varias cuncas de pedra co nome Horus do rei Khaba. Así, a pirámide estratificada é comunmente coñecida igualmente como a pirámide de Khaba. Rainer Stadelmann propón unha identificación de Khaba con Huni. Sostén que o remate da pirámide durou un longo período de tempo e xa que o Canon de Turín lle atribúe un reinado de 24 anos a Huni, este período de tempo seguramente cubriu o tempo de construción necesario para a pirámide. Así, ambos nomes ("Huni" e "Khaba") poderían apuntar a un mesmo gobernante.
Pirámide de Lepsius - I
Unha misteriosa pirámide de ladrillo de barro, orixinalmente planeada para ser do tamaño da de Quefrén, descubríuse en Abu Rawash e documentouse por Karl Richard Lepsius, que a listou na súa lista de pirámides como ''Pirámide I '. A pirámide xa era unha morea de cascallos no momento da súa escavación: só quedaban 17 m. de capas de ladrillo. Non obstante, Lepsius descubriu un estreito corredor que baixaba a unha cámara case cadrada. Nel atopou un sarcófago de pedra toscamente esculpido. Lepsius datou a pirámide a finais da III dinastía e propuxo unha conexión co rei Huni.
Hoxe xa non se acepta esta teoría. En 1989, o exiptólogo Nabil Swelim examinou a pirámide con maior precisión e descubriu que estaba feita de pequenos ladrillos de barro, cunha cuarta parte do seu núcleo interno tallado nun leito de rocha natural. O núcleo de rocha contiña varias tumbas escavadas nas rochas que se remontan á V e VI dinastía. Swelim e outros exiptólogos, como Toby Wilkinson, sinalan que sería sorprendente que unha pirámide real fora completamente destruída menos de 300 anos despois da súa construción, para volver a usala en tumbas simples cortadas en rocha. Ademais, sinala a infrecuente posición xeográfica da pirámide: as pirámides do Antigo Reino construíanse normalmente en terras altas, mentres que a pirámide Lepsius I atópase nunha chaira plana. Así, a datación deste monumento a finais da III dinastía xa non parece sosteñible.
Pirámides estratificada de culto
Varias pequenas pirámides estratificadas ao longo do río Nilo tamén se atribuen a Huni. Esas pequenas pirámides tiñan unha función de culto e marcaban importantes propiedades reais. Non contiñan cámaras internas e non se empregaron para fins funerarios. Unha delas está situado no extremo oriental da illa Elefantina e descubriuse un cono de granito co nome de Huni nas proximidades en 1909. Polo tanto, esta pequena pirámide é a única que se lle pode atribuír a Huni con certa certeza. Algúns eruditos como Andrzej Ćwiek discrepan desta atribución porén, sinalando que podería ser polo menos posible que o cono de granito de Huni fose reutilizado en posteriores veces, cando os sacerdotes ramesside restauraron lugares cultos do período do Antigo Reino. A única pirámide estratificada de culto que se pode conectar definitivamente a un gobernante do Antigo Reino é unha pequena pirámide de pasos coñecida como a pirámide de Seila, situada no oasis de Faiyum. Atopáronse dúas grandes estelas co nome de Snefru diante da pirámide, indicando así ao rei responsable da súa construción. Dado que Snefru foi o probable sucesor inmediato de Huni, isto podería indicar con todo que as pirámides de culto construíronse na transición entre a III e a IV dinastías.
Enterro
O lugar de enterramento de Huni segue descoñecéndose. Dado que se pode excluír a pirámide de Meidum, os exiptólogos e arqueólogos propoñen varios lugares de enterramento alternativos. Como xa se sinalou, Rainer Stadelmann e Miroslav Verner propoñen a pirámide estraatificadaa en Zawyet el-Aryan como a tumba de Huni, porque identifican a Huni con Khaba, que á súa vez está ben conectada coa pirámide de estratos, xa que varias cuncas de pedra co seu nome de Horus atopáronse na necrópole circundante.
Como alternativa, Stadelmann propón unha enorme mastaba en Meidum como a tumba de Huni. A Mastaba M17 orixinalmente tiña aproximadamente 100 m. de largo por 200 m. de ancho e tiña aproximadamente de 15 a 20 m. de alto. A parte sobre o chan estaba feita con ladrillos de barro non queimados e chea de cascallos da segunda fase de construción da pirámide Meidum. A estrutura subterránea contiña un eixo de profundidade de 3,7 m. que conducía a un corredor e varias grandes capelas e nichos. A cámara funeraria foi saqueada na antigüidade, toda decoración resultou destruída e/ou roubada. O gran sarcófago toscamente tallado contiña os restos dunha momia violentamente desgarrada. Stadelmann e Peter Janosi pensan que a mastaba era ou a tumba dun príncipe herdeiro, que morreu como herdeiro do trono do rei Snefru, ou foi a tumba do propio Huni.
Miroslav Bárta propón a mastaba AS-54 en Abusir sur como o lugar de enterramento máis probable. Isto é promovido polo descubrimento dunha cunca de magnesita puída, que mostra o título de "niswt-bity" de Huni. A mastaba en si era bastante grande e contiña grandes nichos e capelas. Tamén contiña unha cantidade moi grande de pratos puídos, vasos e urnas. Contradictoriamente, case todos os vasos non están decorados, non se atopou ningunha inscrición nin talla nos obxectos. Así, aínda non se sabe o nome do verdadeiro dono. Só un vaso mostra claramente o nome de Huni, mentres que algúns outros poden mostrar pequenos rastros. Bárta ve así dúas posibilidades para o dono da mastaba: ou era un funcionario de moi alto rango, como un príncipe da época de Huni, ou o propio rei Huni.
As Dornas, Teixeiro, Lugo
As Dornas é un lugar da parroquia de Teixeiro no concello lugués de Lugo na comarca de Lugo.
Galegos, Saa, Lugo
Galegos é un lugar da parroquia de Saa no concello lugués de Lugo na comarca de Lugo.
Tántalo (mitoloxía)
miniatura|300px|O suplicio de Tántalo (Joseph Heinz o Vello, 1535)
Na mitoloxía grega, Tántalo foi un fillo de Zeus e da oceánide Pluto (filla de Cronos e Rea ou de Atlas ou de Océano). Foi un rei de Frixia ou do monte Sípilo, en Lidia (Asia Menor). É un dos eternos castigados no Tártaro, a parte máis profunda do Inframundo, xunto a Ixión, Sísifo e Ticio.
Foi padre de Pélope e Níobe, e algunhas fontes engaden a Bróteas, coa pléiade Dione. Por vía de Pélope, forman parte da súa descendencia personaxes como Agamenón e Menelao.
Zeus castigouno enterrándoo no monte Sípilo por perxurio, pois negoulle a Hermes haber recibido o can de Zeus que lle confiara Pandáreo. Pandáreo roubara o mastín de ouro que Rea deixara para coidar de Zeus meniño e deullo a Tántalo para que este o ocultara no monte Sípilo. Pero cando Pandáreo lle pediu que llelo devolvera unha vez que se calmou o escándalo polo roubo, Tántalo xuroulle por Zeus que nunca o vira nin escoitara falar do can. Aínda que Hermes recuperou o can, Zeus non deixou de castigar o perxurio cometido.
Posteriormente, Ilo, fundador da cidade de Ilión, a futura Troia, expulsouno de Asia Menor logo de que Apolo e Artemisa mataran a tódolos fillos de Níobe, que afirmara que merecía ser adorada en lugar de Leto, que só tivo dous fillos cando ela, Níobe, tiña catorce. Ilo acusouno de raptar ó seu irmán Ganimedes, un príncipe frixio de quen a lenda conta que era tan fermoso que Zeus se namorou del e, convertido en aguia, raptouno e levouno consigo ó monte Olimpo.
Pecado de orgullo
Pero o episodio máis característico da súa vida foi o que mereceu o castigo eterno de Zeus. Os diferentes mitógrafos discordan sobre a causa da cólera de Zeus, se ben coinciden no pecado de hybris de Tántalo.
Para uns, Tántalo asistía como invitado ós banquetes dos deuses, e este privilexio fíxolle envaecerse, e logo revelaba ós homes os secretos dos que aqueles falaban na súa presenza. Outros afirman que Tántalo roubaba o néctar e a ambrosía dos deuses para compartilo cos seus amigos mortais.
Unha terceira hipótese consiste en que Tántalo quixo poñer a proba ós deuses olímpicos e invitounos a un banquete, para o que mandou cociñar ó seu propio fillo Pélope, a quen matou, cortou en cachos e serviuno. Tódolos deuses recoñeceron a orixe da carne que lles ofreceu e rexeitaron comer, menos Deméter, que comeu a paleta esquerda antes de darse de conta, sexa por fame, sexa por estar pensando na súa filla, Perséfone, raptada por Hades. Zeus resucitou a Pélope, e resucitouno tan fermoso que Poseidón se namorou del e nomeouno o seu copeiro no Olimpo.
Tampouco existe unanimidade na forma en que foi castigado. Zeus levou á ruína ó seu reino e acabou con el. Uns din que foi condenado no Tártaro a estar baixo unha rocha en equilibrio precario, sempre ameazando con caer sobre el. Pero o castigo adoita describirse como unha fame e sede eternas: Tántalo estaría mergullado nun lago asomando tan só a cabeza, pero non podía beber porque, cando baixaba a boca, baixaba o nivel da auga ata non quedar máis auga que a da lama nos seus pés; sobre a súa cabeza estendíase unha rama cargada de diversas e suculentas froitas, pero tampouco podía comer porque, cando intentaba coller algunha, o vento levantaba a rama fóra do seu alcance. Sobre esta árbore, unha enorme pedra do monte Sípilo parece estar a piques de caer e esmagalo.
miniatura|200px|''Tántalo, gravado de Goya
Na Arte moderna, o mito de Tántalo utilizouse para simbolizar a imposibilidade de alcanzar un desexo longamente anhelado. Goya titulou un dos seus gravados da serie Os caprichos co nome de Tántalo, representando a un mozo abrazando unha muller morta (1797); no manuscrito que se conserva na Biblioteca Nacional desenvolvendo o significado das láminas consta a seguinte explicación: "Unha boa femia xunto a un vello que non a satisfai, ten esmorecementos, e é como o que ten sede, está xunto á auga, e non pode saboreala".
José Luis Diestro
José Luis Diestro Sáiz, nado en Santander o 19 de marzo de 1919 e finado o 17 de xuño de 1997, foi un futbolista e adestrador español. Xogaba como defensa e militou durante case toda a súa carreira como xogador no Real Oviedo, co que disputou 257 partidos oficiais.
Traxectoria
Debutou na Primeira División co Racing de Santander, na primeira xornada da tempada 1939/40, fronte ao Hércules. En 1942 fichou polo Oviedo, club no que militou durante as seguintes 12 tempadas, 10 delas na máxima categoría. Xogou un total de 257 partidos oficiais co club asturiano, sendo no momento da súa retirada un dos futbolistas con máis partidos da historia do club.
Posteriormente foi adestrador e dirixiu entre outros clubs o propio Oviedo, na Primeira División en 1965. Volveu adestrar o club ovetense na tempada 1978/79, logrando o ascenso a Segunda División.
Barreiro, Saa, Lugo
Barreiro é un lugar da parroquia de Saa no concello lugués de Lugo na comarca de Lugo.
Castro Alfonsín, Saa, Lugo
Castro Alfonsín é un lugar da parroquia de Saa no concello lugués de Lugo na comarca de Lugo.
Carnotaurus
Carnotaurus /ˌkɑːrnoʊˈtɔːrəs/ é un xénero de dinosauros terópodos que viviu en América do Sur durante o período Cretáceo Superior, probablemente hai entre 71 e 69 millóns de anos. A única especie é Carnotaurus sastrei. Coñecido por un único esqueleto ben conservado, é un dos terópodos mellor entendidos do hemisferio sur. O esqueleto, atopado en 1984, foi descuberto na provincia de Chubut d Arxentina a partir de rochas da Formación La Colonia. Carnotaurus é un membro derivado dos Abelisauridae, un grupo de grandes terópodos que ocuparon o gran nicho depredador nas masas de terra do sur de Gondwana durante o Cretáceo tardío. Dentro dos Abelisauridae, o xénero considérase a miúdo un membro dos Brachyrostra, un clado de formas de fociño curto restrinxido a América do Sur.
Carnotaurus era un depredador bípede de complexión lixeira, que mide entre 7,5 e 8 m (24,6 a 26,2 pés) de lonxitude e pesaba polo menos 1,35 toneladas métricas (1,33 toneladas longas; 1,49 toneladas curtas). Como terópodo, Carnotaurus era altamente especializado e distintivo.
Ron Mercer
Ronald Eugene Mercer, nado o 18 de maio de 1976 en Nashville, Tennessee, é un ex xogador estadounidense de baloncesto profesional.
Traxectoria profesional
Mercer foi seleccionado na 6ª posición do Draft da NBA de 1997 polos Boston Celtics. Tras dúas tempadas en Boston, foi traspasado ós Denver Nuggets xunto a Popeye Jones e Dwayne Schintzius, a cambio de Danny Fortson, Eric Williams, Eric Washington e unha futura elección do Draft. Na tempada 1999–2000 xogou 37 partidos cos Nuggets antes de ser traspasado ós Orlando Magic.
Para a tempada 2000–01, Mercer asinou cos Chicago Bulls, onde acadou 19.7 puntos por encontro na súa primeira tempada. Malia levar 16.8 puntos por partido, foi traspasado á metade da tempada seguinte xunto a Brad Miller, Ron Artest e Kevin Ollie ós Indiana Pacers, a cambio de Jalen Rose, Travis Best, Norman Richardson e unha elección da segunda rolda do Draft.
Cuíña, Saa, Lugo
Cuíña é un lugar da parroquia de Saa no concello lugués de Lugo na comarca de Lugo.
Ron Mercer
Traxectoria profesional
Antes do comezo da tempada 2003–04, foi traspasado ós San Antonio Spurs nun traspaso entre tres equipos. Foi cortado polos Spurs tras xogar 39 partidos.
Alfredo Hermida Losada
Alfredo Hermida Losada, finado en Monforte de Lemos o 4 de abril de 1937, foi un político galego.
Ron Mercer
Traxectoria profesional
Antes da tempada 2004–05, Mercer asinou cos New Jersey Nets.
Alfredo Hermida Losada
Traxectoria
Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 o comandante militar José Díaz Rodríguez nomeouno alcalde de Monforte de Lemos o 30 de xullo. Permaneceu no cargo ata o seu pasamento ocorrido en Monforte de Lemos o 4 de abril de 1937.
Wikipedia en muskogee
A Wikipedia en muskogee é a edición da enciclopedia libre Wikipedia en lingua muskogee. Foi pechada en 2007 por falta de actividade, mais o seu contido foi importado a Wikimedia Incubator.
Esta versión da enciclopedia contén artigos e  usuarios, dos cales  son activos.
Glicerol 1-fosfato
O sn-glicerol 1-fosfato é a base conxugada dun éster fosfórico do glicerol. É un compoñente dos lípidos éteres, que son comúns nas arqueas.
Biosíntese e metabolismo
O glicerol 1-fosfato sintetízase reducindo a dihidroxiacetona fosfato (DHAP), un intermediario da glicólise, coa sn-glicerol-1-fosfato deshidroxenase. A DHAP e o seu derivado o glicerol 1-fosfato tamén se poden sintetizar a partir de aminoácidos e intermediarios do ciclo de Krebs pola vía da gliconeoxénese.
O glicerol 1-fosfato é o material inicial para a síntese de novo de lípidos éter, como os derivados do arqueol e caldarqueol. É primeiramente xeranilxeranilado na súa posición sn-3 por un encima citosólico, o fosfoglicerol xeranilxeraniltransferase. Un segundo grupo xeranilxeranil engádese despois na posición sn-2 producindo o ácido arquetídico insaturado.
Enantiómero
Todos os organismos que non son arqueas, é dicir, bacterias e eucariotas, utilizan o enantiómero glicerol 3-fosfato para producir compoñentes das súas membranas celulares.
Eleccións xerais de Groenlandia de 2021
As eleccións xerais celebráronse en Groenlandia o 6 de abril de 2021, ó mesmo tempo que as eleccións locais. Inuit Ataqatigiit conseguiu ser o partido máis votado, gañando 12 dos 31 asentos no Inatsisartut. O partido no goberno, Siumut, acabou segundo con 10 asentos.
Contexto
En novembro de 2020, o Primeiro ministro Kim Kielsen foi derrotado nas eleccións primarias do partido Siumut, perdendo fronte a Erik Jensen. Porén, Kielsen permaneceu no cargo como primeiro ministro. A rivalidade crecente entre os dous e os desacordos sobre a cuestión da mina de Kvanefjeld levou a Demokraatit a desfacer a coalición de goberno, deixando a Siumut e Nunatta Qitornai con só 12 dos 31 escanos de Inatsisartut. Kielsen non puido formar unha nova coalición de goberno e o Inatsisartut votou para a celebración de novas eleccións.
A minaría de terras raras foi un tema central nas eleccións, sendo o depósito de Kvanefjeld, localizado no sur da illa, obxecto a audiencias públicas e campañas partidistas. Os metais de Groenlandia son empregados para a manufactura de compoñentes como turbinas de vento e vehículos eléctricos. O proceso é contaminante mais os recursos experimentaron un aumento de prezo por mor da crecente demanda de vehículos eléctricos. O uranio tamén está presente en Groenlandia, mais a extracción deste recurso conta cunha forte oposición dos residentes. Greenland Minerals Limited, unha compañía chinesa con sede en Australia artellou un proxecto para minar na área de Kvanefjeld dende 2007 e estaba no seu "obstáculo final".
O partido da oposición Inuit Ataqatigiit pediu unha moratoria sobre a extracción de uranio, poñendo en tela de xuízo o proxecto de minaría de terras raras, mentres que o partido gobernante, Siumut, expresou o seu apoio ao proxecto, citando o crecemento económico como unha razón clave. Nunha enquisa feita para coñecer a opinión pública sobre a minaría no xacemento de Kvanefjeld, o 63% opúxose a dita actividade, dos cales o 45% estaba "moi en contra. Outros temas, como a independencia, as políticas fronte a COVID-19, a polític externa e as opinións sobre as institucións democráticas foron considerados menos importantes en relación co debate a minaría.
Sistema electoral
Os 31 membros de Inatsisartut son escollidos por representación proporcional nunha única circunscrición nacional. Os asentos son repartidos empregando o método D'Hondt.
Árbore dos desexos
miniatura|250x250px| Desexos e ofrendas na árbore de Coldrum Long Barrow, [[Inglaterra]] Unha árbore dos desexos é unha árbore, normalmente distinguida por especie, localización ou aparencia, que se utiliza como obxecto de desexos e ofrendas. Estas árbores son identificadas como que posúen un valor relixioso ou espiritual especial. Os postulantes fan exvotos coa esperanza de que un desexo ou unha oración respondan a un espírito da natureza, un santo ou unha deusa, dependendo da tradición local.
Árbores de moedas
miniatura|250x250px| Árbore de moedas na [[abadía de Bolton]] Unha forma de exvoto é a ofrenda simbólica dunha moeda. As árbores de moedas atópanse en partes das illas británicas, como Irlanda, Escocia, norte de Inglaterra e Gales. A folclorista Ceri Houlbrook observou unha árbore de moedas en Aira Force, Cumbria, e veu que unha sucesión de polo menos doce familias pasaron polo lugar e decidiron meter moedas con martelo usando un anaco de pedra calcaria. En 2019, o National Trust for Scotland dixo "Durante moitos anos a xente martelou moedas en tocos e troncos de árbores como unha especie de exvoto para pedir un desexo". Nas nosas propiedades do bosque poderiamos toleralo sempre que fose a pequena escala, pero agora parece que despegou como algo "de moda" e está fóra de control".
Árbores Clootie
miniatura|250x250px| Unha árbore clootie no outeiro de Tara, Irlanda Pequenas tiras de tea, cintas ou contas de oración están atadas a algunhas árbores como ritual de curación ou para desexar boa saúde. Estes deben ser materiais que poidan marchitar facilmente. Tales árbores coñécense como árbores clootie e adoitan atoparse crecendo xunto aos pozos sagrados (tamén chamados pozos clootie) ou en lugares sagrados. Son comúns en Escocia, Irlanda e Cornualla.
Maceira wassail
O Apple Wassail (maceira) é unha forma tradicional de facer sidra practicada no West Country, Inglaterra. Os sidreiros visitan as árbores, onde cantan recitan un encantamento, deixan torradas enchoupadas de sidra nas pólas botan a bebida sobre as raíces. O obxectivo da cerimonia é bendicir as maceiras e desexar un bo rendemento e boa sorte para a colleita.
Árbores de zapatos
Nunha tradición cultural relacionada que se atopa en moitos lugares (desde a Galiza aos Estados Unidos) os suplicantes guindan zapatos ás árbores que se designan localmente como fontes da boa fortuna.
Outras tradicións culturais
miniatura|314x314px| Toco de árbore de Hopea odorata (ตะเคียน) con ofrendas preto dun santuario de Nang Ta-khian. Dan Sing Khon.
Yoko Ono
Desde a década de 1990 a árbore dos desexos xogou un papel importante en moitas das exposicións de Yoko Ono. A árbore dos desexos de Ono, instalada no Xardín de Esculturas do Museo de Arte Moderna de Nova York en xullo de 2010, fíxose moi popular, con contribucións de todo o mundo. A súa árbore dos desexos para Washington, DC no Museo Hirshhorn e Xardín de Esculturas instalouse tres anos antes.
Mandali Mendrilla
A deseñadora de moda Mandali Mendrilla deseñou unha colección de pasarela chamada Wish Tree Dress que se presentou na pasarela da Semana da Moda de Croacia en xuño de 2015. Mandali tamén deseñou unha instalación artística interactiva chamada Mandala of Desires (Blue Lotus Wish Tree) feita con "seda de paz" e tinta téxtil ecolóxica, exposta no Museo de Arte da China en Shanghai en novembro de 2015. Os visitantes foron invitados a poñer un desexo no vestido de escultura, que será levado á India e ofrecido a unha árbore dos desexos viva.
Alexander von Middendorff
Alexander von Middendorff (en ruso Алекса́ндр Фёдорович Ми́ддендорф Alekséndr Fyodorovich Míddendorf, nado 18 de agosto de 1815 en San Petersburgo, e finado o 24 de xaneiro de 1894 en Hellenurme, condado de Valga, Livonia, Estonia, foi un zoólogo e explorador ruso de orixe alemá (era un dos chamados alemáns do Báltico).
Traxectoria
Von Middendorff obtivo o seu título de Doutor en Medicina na Universidade de Tartu en 1837. Proseguíu os seus estudos en Berlín, Erlangen, Viena e Breslau.
En 1839 foi profesor asistente de zooloxía na Universidade de Kíiv.
Formou parte da expedición de exploración da península de Kola conducida por Karl Ernst von Baer.
Desde 1843 a 1845 explorou a península de Taimyr en Siberia por conta da Academia de Ciencias de San Petersburgo.
Publicou as súas observacións en catro volumes co título Reise in den äussersten Norden und Osten Sibiriens (1848-1875), onde describe os efectos do permafrost sobre a fauna e a flora.
Aos 40 anos obtén o cargo de secretario da Academia de Ciencias de San Petersburgo, en recoñecemento ás súas exploracións.
Hodoyoshi 4
Características
Hodoyoshi 4 forma parte dun conxunto de satélites experimentais de obervación terrestre deseñados pola Universidade de Tokio. Foi construído por NESTRA e ten unha masa de 64 kg. O seu sistema óptico ten unha resolución de 5 m, estabilízase nos tres eixos e o seu panel solar xera unha potencia de 100 W. Leva a bordo tamén un sistema de propulsión iónica e un sistema de comunicacións baseado no concepto de almacenar e reenviar.
Wikipedia en norfolk
Esta versión da enciclopedia contén artigos e  usuarios, dos cales  son activos.
Outeiro, Saa, Lugo
Outeiro é un lugar da parroquia de Saa no concello lugués de Lugo na comarca de Lugo.
Toponimia
A orixe do topónimo é o latín, que é unha parte alta ou elevación do terreo.
Javier Pardo Siota
Javier Pardo Siota, nado en Allariz o 1 de outubro de 1996, é un piloto de rallys galego. Foi subcampión do Campionato de Europa de Rally en 2022, así como campión da categoría ERC2 en 2021.
Traxectoria
É fillo do antigo piloto de rallys Francisco Javier Pardo, que corría habitualmente o Campionato de España de Rallys de Terra a bordo dun Subaru Impreza. A súa irmá Melissa Pardo Siota fixo de copilota tanto para pai como para fillo.
Iniciou a súa carreira como piloto en 2014, participando cun Fiat Punto HGT e con Iván Domínguez como copiloto en dúas probas de rallymix, así como no seu primeiro rally, o Rally Eurocidade Tui-Valença, correspondente ao Campionato de Galicia. En 2015 correu numerosas probas, entre elas a maioría de rallys do certame galego e do Campionato de España de Rallys de Terra, encadrado neste último dentro da Copa Kobe a bordo dun Toyota Aygo. Ademais, debutou no nacional de asfalto, conducindo un Suzuki Swift no Rally de Ferrol. No 2016 correu a bordo dun Peugeot 208 R2 e co apoio de Rallycar e AR Vidal, disputou o nacional de terra así como algunhas probas de asfalto, competindo nas categorías R2 e Júnior. Rematou a tempada gañando tres títulos do nacional de terra: a Copa de España de Pilotos, a Copa de España 2RM e e o Trofeo Júnior.
Continuou a súa progresión no 2017, no que a pesar de non comezar da mellor maneira posible, consolidouse como un dos pilotos máis rápidos do nacional de asfalto, acabando sétimo na xeral e proclamándose campión da categoría de dúas rodas motrices, da categoría júnior e da categoría R2. Durante esta campaña comezou a correr con Adrián Pérez, o seu copiloto habitual dende entón.
Na tempada 2018 deu un xiro á súa carreira, fichando polo equipo Suzuki co que disputou o Campionato de España de Rallys aos mandos dun Suzuki Swift R+ N5, rematando como campión júnior. Pola súa banda, disputou tamén o nacional de terra, conseguindo na segunda proba o seu primeiro podio absoluto nun rally, ao quedar terceiro en Pozoblanco. Obtivo bos resultados nas restantes probas e proclamouse subcampión absoluto, só por detrás de Xavi Pons, así como campión nas categorías júnior e N5. Disputou ademais o Rally Cristian López Herrero en Cantabria, conseguindo a súa primeira vitoria nun rally.
Na campaña 2019 seguiu vinculado ao equipo Suzuki no Campionato de España de Rallys, subindo por primeira vez ao podio no Rali do Cocido e rematando quinto na xeral do campionato. Logrou tamén varios podios no certame de terra, conducindo un Škoda Fabia R5, revalidando o seu título júnior do ano anterior e rematando de novo como subcampión absoluto, outra vez por detrás de Pons. En 2020 competiu cunha nova montura, un Suzuki Swift R4lly S, co que repetiu o quinto posto do nacional de asfalto e sumou un novo título júnior.
En abril de 2023 conseguiu a súa primeira vitoria a nivel nacional, na segunda proba do Súper Campionato de España de Rallys, o Rally Terras Altas de Lorca, onde superou a José Antonio Suárez para se colocar líder da competición.
Marisol Morandeira
María Sol Morandeira Morandeira, nada na Coruña en 1967 é unha funcionaria e política galega do PSdeG-PSOE.
Traxectoria
Funcionaria na Seguridade Social. Nas eleccións municipais de 2015 formou parte da candidatura do PSdeG-PSOE en Guitiriz, encabezada por Regina Polín Rodríguez, a cal recuperou o goberno do concello, se ben non saíu elixida. Nas municipais de 2019 encabezou a candidatura socialista en substitución de Polín e foi elixida alcaldesa por maioría absoluta. Nas municipais de 2023 foi reelixida alcaldesa con maioría absoluta.
A Raña, Saa, Lugo
A Raña é un lugar da parroquia de Saa no concello lugués de Lugo na comarca de Lugo.
Wikipedia en sotho
A Wikipedia en sotho é a edición da enciclopedia libre Wikipedia en lingua sotho.
Esta versión da enciclopedia contén artigos e  usuarios, dos cales  son activos.
Wikipedia en chichewa
A Wikipedia en chichewa (en Wikipedia mu Chewa) é a edición da enciclopedia libre Wikipedia en lingua chichewa.
Esta versión da enciclopedia contén artigos e  usuarios, dos cales  son activos.
María José Ulla
Traxectoria
O seu pai era de Consuegra (Toledo). Foi elixida Miss España en 1964 en Madrid. O evento, que contou con vinte e dúas participantes, celebrouse no Teatro Cervantes de Málaga o 9 de maio de 1964. Entre os organizadores do evento estaba o seu futuro esposo, o xornalista José Antonio Plaza, con quen casou cinco anos despois. Tiveron unha filla chamada Carmen.
Maria Firmina dos Reis
Maria Firmina dos Reis, nada en São Luís (Maranhão) o 11 de marzo de 1822 e finada en Guimarães (Maranhão) o 11 de novembro de 1917, foi unha escritora brasileira. É considerada a primeira novelista negra do Brasil. En 1859 publicou o libro Úrsula, considerada a primeira novela abolicionista da literatura brasileira. A novela conta a historia dun triángulo amoroso en que os personaxes son negros que cuestionan o sistema escravista.
Mocidade e familia
Maria Firmina dos Reis naceu na illa de Upaon-Açu, no estado de Maranhão, o 11 de marzo de 1822. Porén, foi bautizada o 21 de decembro de 1825, por mor dunha doenza que a afectou nos primeiros anos da súa vida. Segundo consta, Maria Firmina foi bautizada na parroquia de Nossa Senhora da Vitória, en São Luís do Maranhão. Foron os seus padriños o capitán de milicias João Nogueira de Souza e Nossa Senhora dos Remédios, mais non figuraba a súa paternidade nin a data de nacemento. En 1830 trasladouse coa familia á aldea de São José de Guimarães, no continente. Viviu un tempo na casa dunha tía materna de mellor posición económica.
María José Ulla
Traxectoria
Participou nas seleccións de Miss Mundo (Londres, 14 de novembro de 1964) onde conseguiu ser Top 15 e Miss Universo (Miami Beach, 1 de agosto de 1964), onde non conseguiu clasificarse. Posteriormente dedicouse á música, sendo unha das fundadoras do primeiro conxunto músico vocal feminino de España, "Las chic", xunto a Ángela Escribano, Isabel Anger e a dinamarquesa Doris Ken. Foi tamén unha empresaria de éxito no sector audiovisual.
Wikipedia en tswana
A Wikipedia en tswana é a edición da enciclopedia libre Wikipedia en lingua tswana
Maria Firmina dos Reis
Mocidade e familia
O 25 de xuño de 1847, co fin de inscribirse na oposición para mestra de primeiras letras na aldea de São José de Guimarães, Maria Firmina solicitou unha copia da partida de bautismo, pois daquela era requisito ter unha idade mínima de 25 anos. Desta vez constaba a data de nacemento e o nome da súa nai, Leonor Felipa, mulata libre. Esta fora escrava do comandante Caetano José Teixeira, finado en 1819, comerciante e terratenente de São José de Guimarães. Teixeira era propietario dunha importante sociedade mercantil ao final da época colonial e no comezo do Imperio.
Ningunha das dúas partidas de bautismo fan referencia ao nome do pai de Maria Firmina. Só consta na acta da súa defunción, o 17 de novembro de 1917, co nome de João Pedro Esteves. Era socio do antigo dono da nai de María Firmina, a escrava Leonor Felipa, na súa empresa comercial.
Wikipedia en tswana
Esta versión da enciclopedia contén artigos e  usuarios, dos cales  son activos.
Maria Firmina dos Reis
Mocidade e familia
Segundo algunhas fontes, sería curmá do escritor marañense Francisco Sotero dos Reis por parte da nai. Porén, descoñécese en que grao.