cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ovella
Reprodución
Sen a intervención humana, os machos poden loitar durante o estro para determinar que individuos poden aparearse coas femias. Os carneiros, especialmente os que non se coñecen, tamén loitarán fóra do período de celo para establecer o seu dominio; os machos poden chegar a matarse uns a outros se se lles permite mesturarse libremente. Durante o estro mesmo os carneiros normalmente amigables poden chegar a volverse agresivos cara aos seres humanos a causa do aumento dos seus niveis hormonais.
Despois do apareamento, as femias teñen un período de xestación duns cinco meses, e un parto normal dura dunha a tres horas. Aínda que algunhas razas poden parir regularmente camadas numerosas, a maioría teñen un ou dous cordeiros. Durante ou pouco despois do parto as nais e os seus cordeiros poden ser confinados nunha parideira, un compartimento pechado deseñado para permitir a observación atenta das nais e para reforzar o vínculo entre elas e os seus cordeiros.
miniatura|esquerda|Primeiros pasos dun cordeiro. A obstetricia ovina pode ser problemática. Ao criar selectivamente femias que producen descendencia múltiple e con maior peso ao nacer durante xeracións, os gandeiros provocaron que algunhas ovellas teñan dificultades para parir; atopar o equilibrio entre unha alta produtividade e a facilidade para o parto é un dos dilemas da cría de ovellas. No caso deste tipo de dificultades durante o parto, os gandeiros poden axudar á ovella mediante a extracción ou o reposicionamento dos cordeiros. Despois do nacemento, as femias rompen o saco amniótico (se non rompeu xa durante o parto) e comezan a lamber ao cordeiro para limpalo. A maioría dos cordeiros empezarán a poñerse de pé unha hora despois do nacemento, momento no que, en situacións normais, comezarán a mamar, recibindo o vital costro. Os cordeiros que ou ben non conseguen mamar ou que son rexeitados pola nai necesitarán axuda para vivir, ben a través da alimentación con biberón ou de acollemento por outra ovella.
Cando os cordeiros teñen varias semanas de idade levase a cabo o proceso de etiquetaxe nas orellas, descole e de castración; a esta idade tamén se adoita proceder á vacinación. A marcaxe ou a colocación de etiquetas numeradas nas orellas, ou a colocación dun identificador electrónico realízase para facilitar a posterior identificación do animal. O descole realízase para evitar a acumulación de sucidade na zona anal, que se causen golpes nos testículos ou nas ubres e para facilitar a monta. A castración realízase en cordeiros non destinados á reprodución e debe considerarse coidadosamente se é necesaria en cada rabaño en particular, aínda que algúns gandeiros optan por evitar o procedemento por razóns éticas, prácticas ou económicas. Os carneiros que deben ser sacrificados ou separados das femias antes de chegar á madurez sexual non adoitan ser castrados. O descole e a castración realízanse comunmente despois de 24 horas do nacemento, para evitar a interferencia coa vinculación materna e o consumo de costro, e xeralmente antes dunha semana, para minimizar a dor, a tensión, o tempo de recuperación e as complicacións. Manifestáronse obxeccións a estes procedementos por parte de grupos de defensa dos animais, pero os gandeiros deféndenos argüindo que solucionan moitos problemas prácticos e veterinarios e que só inflixen unha dor temporal. O primeiro ciclo de vacinación (xeralmente anticlostridial) adminístrase xeralmente ás 10 ou 12 semanas, cando se espera que a concentración de anticorpos maternos adquiridos de forma pasiva a través do costro caeu o suficiente como para permitir o desenvolvemento da súa inmunidade activa. Adóitanse revacinar anualmente ao redor de tres semanas antes do parto, para proporcionarlles altas concentracións de anticorpos no costro durante as primeiras horas despois do parto.
Saúde
miniatura |upright|Veterinario extraendo sangue a unha ovella para unha proba de resistencia á [[Mal das ovellas tolas|tembladeira.]] As ovellas poden ser vítimas de velenos, enfermidades infecciosas e lesións físicas. Como especie de presa, a súa natureza está adaptada para ocultar signos obvios de enfermidade, para evitar ser branco dos depredadores. Aínda así, algúns signos de mala saúde son evidentes; as ovellas enfermas comen pouco, balan en exceso e polo xeral móstranse apáticas. Ao longo da historia, gran parte do diñeiro e o traballo investidos na cría de ovellas dirixiuse a previr as doenzas ovinas. Historicamente, os pastores a miúdo creaban remedios mediante a experimentación nas súas granxas. En países como Estados Unidos, as ovellas non teñen a suficiente importancia económica para as compañías farmacéuticas como para levar a cabo os custosos ensaios clínicos necesarios para obter só un número relativamente limitado de medicamentos para uso ovino. Nestes casos os gandeiros recorren ao uso de medicamentos aprobados para outros animais, aínda que o seu uso está restrinxido nalgunhas xurisdicións e suxeito a certas restricións. Nos últimos tempos unha minoría de propietarios de ovellas empezaron a recorrer a tratamentos alternativos como a homeopatía, a fitoterapia e mesmo a medicina chinesa tradicional para tratar os problemas veterinarios ovinos; a pesar dalgunhas probas anecdóticas favorables, a eficacia da medicina veterinaria alternativa foi recibida con escepticismo polas revistas científicas. A necesidade de antibióticos e medicamentos antiparasitarios tradicionais está moi estendida e é o principal obstáculo para unha gandería ecolóxica ovina certificada.
Moitos criadores toman unha serie de medidas preventivas para evitar problemas de saúde. A primeira é asegurarse de que todas as ovellas están sas cando se compran. Outras dúas medidas preventivas fundamentais son o mantemento dunha boa alimentación e a redución da tensión nas ovellas. A reclusión, o illamento, os ruídos fortes, as situacións novas, a dor, a calor, o frío extremo, a fatiga e outros factores de tensións pode causar un enfraquecemento do sistema inmunitario, ou a produción de cortisol en cantidades que poden indicar problemas de saúde. A febre de embarque (mannheimiose neumónica, antes denominada pasteurelose) é unha enfermidade especialmente preocupante, que pode ocorrer como resultado da tensión que sofre en particular durante o seu transporte ou manexo. A dor, o medo e outros factores de tensións poden causar a secreción de adrenalina, que se se produce en cantidades significativas nos últimos días antes do sacrificio e pode afectar negativamente á calidade da carne ao provocar glicoxenólise o que elimina o substrato para a acidificación normal da carne tras o sacrificio, co que a carne se volve máis susceptibles á colonización por bacterias da putrefacción. Por todos estes problemas, un coidadoso control da tensión é esencial no manexo das ovellas.
Bandeira do Uruguai
A bandeira do Uruguai é un dos símbolos nacionais do Uruguai. Foi adoptado polas leis do país o 16 de decembro de 1828 e o 11 de xullo de 1830.
Ovella
Saúde
Outro coidado importante é a prevención da intoxicación. Os velenos máis comúns aos que poden estar expostas son os pesticidas en aerosol, os fertilizantes inorgánicos, os aceites dos motores da maquinaria agrícola ou o refrixerante dos radiadores, que lles resulta doce e atractivo ás ovellas, pero que contén etilenglicol.
miniatura|esquerda|Ovella infectada de [[Orf virus|boquera, unha enfermidade transmisible aos humanos a través do contacto directo ou por materiais infectados.]] Unha forma habitual de medicación preventiva para as ovellas son as vacinas e os tratamentos antiparasitarios. Os axentes biolóxicos son probablemente o problema de saúde máis frecuente do gando ovino e, dentro destes, os máis habituais son os parasitos, tanto externos como internos, que, ou ben son mortais, ou reducen a produtividade dos rabaños. Os vermes son os parasitos internos máis frecuentes; as ovellas inxérenos durante o pastoreo, estes incuban dentro da res e posteriormente son expulsados a través do sistema dixestivo, comezando un novo ciclo. Para o seu tratamento fornécenselle aos animais infectados medicamentos antiparasitarios orais, en ocasións tras contar o número de ovos de vermes nas feces da ovella para avaliar o nivel de infestación. Posteriormente adoitan trasladalas a un novo pasto para evitar a inxestión dos mesmos parasitos. Entre os externos (ectoparásitos) inclúense os piollos (en diferentes partes do corpo), dípteros melófagos coñecidos como carrachas da ovella, Gasterophilus haemorrhoidalis, Psorergates ovis e larvas de braquíceros. Os hipobóscidos son parasitos chupadores de sangue que causan desnutrición xeral e diminución da produtividade, aínda que non son mortais. Entre os braquíceros están as moscas da familia Oestridae e Calliphoridae, cuxas larvas causan unha enfermidade extremadamente destrutiva denominada míase. As moscas poñen os seus ovos en feridas ou la mollada e sucia de esterco; cando as larvas eclosionan penetran na carne da ovella, causándolle a morte se non se trata a enfermidade. as larvas de G. haemorrhoidalis introdúcenselles nos seos paranasais, causándolles molestias e dificultades respiratorias; os seus síntomas comúns son secrecións do conduto nasal, esbirros e movementos frenéticos da cabeza. Os parasitos externos poden ser controlados aplicando medicamentos ás costas das ovellas recentemente esquiladas, mediante pulverizadores ou por inmersión nunha fórmula antiparasitaria.
Tamén se ven afectadas por unha ampla gama de enfermidades bacterianas e virais. As enfermidades dos pezuños, como a pododermatite ou a escaldadura podal son tratados con bálsamos, pediluvios e outros remedios. Estas dolorosas enfermidades causan coxeira e dificultades na alimentación. A paratuberculose ovina é unha infección bacteriana do tracto intestinal, crónica e contaxiosa, que afecta as ovellas novas. A lingua azul é unha enfermidade transmitida por dípteros hematófagos, particularmente do xénero Culicoides, que causa febre e inflamación das membranas mucosas. O virus da peste de pequenos ruminantes é unha enfermidade viral altamente contaxiosa e a miúdo mortal que provoca febre, diarrea, pneumonía e úlceras na boca.
Depredadores
Os gandeiros utilizaron unha gran variedade de medidas para combater a depredación ao longo do tempo. Os pastores antigos e medievais facíano mediante a súa propia presenza, cans pastores e estruturas de protección, como cercas e cortes. As cercas (tanto normais como eléctricas), o peche en recintos pola noite e o parto e primeiros coidados en interiores continúan sendo amplamente utilizados. Os pastores de mediados do século utilizaban armas de fogo, trampas e velenos para matar os depredadores, causando diminucións significativas nas poboacións de depredadores. Coa aparición dos movementos ecoloxistas e de conservación, actualmente nos países máis desenvoltos o uso destes métodos adoita ser responsabilidade de organismos gobernamentais designados especialmente para este labor.
A década dos anos 1970 viu un rexurdimento do uso de cans pastores e o desenvolvemento de novos métodos de control de predadores por parte dos produtores de gando ovino, moitos deles non letais. Burros e lamas de vixilancia utilizáronse desde a década de 1980 para defender as ovellas, seguindo o mesmo principio básico dos cans pastores. O pastoreo xunto con outras especies, polo xeral con gando maior como vacas ou cabalos, pode contribuír a disuadir aos depredadores, mesmo se esas especies non protexen activamente ás ovellas. Ademais dos animais gardiáns, a gandería ovina actual pode utilizar elementos de disuasión non letais para os depredadores, como luces activadas por movemento ou alarmas ruidosas.
Importancia económica
miniatura|350px|Ovellas na [[Patagonia, Arxentina.]] As ovellas son unha parte importante da economía agrícola mundial, aínda que o seu status, antigamente fundamental, foi substituído en gran medida por outras especies de gando, especialmente os porcos, os polos e as vacas. En 2014 a China, Australia, India e Irán tiñan os maiores rabaños a nivel mundial, atendendo tanto as necesidades locais como de exportación de la e cordeiros. Outros países como Nova Zelandia teñen rabaños máis pequenos, pero conservan un grande impacto económico internacional debido á súa exportación de produtos ovinos. As ovellas tamén xogan un papel importante en moitas economías locais, como nichos de mercado centrados na agricultura ecolóxica ou sustentable e a produción orientada a clientes que demandan alimentos locais. Sobre todo nos países en vías de desenvolvemento, estes rabaños poden ser parte dunha agricultura de subsistencia en lugar dunha sistema de comercio. Tamén poden ser un medio de comercio en economías de troco. miniatura|esquerda|A cantidade de [[la fornecida polos gandeiros australianos aos distribuidores (toneladas/trimestre) vén decaendo desde 1990.]] As ovellas domésticas proporcionan unha gran variedade de materias primas. A la foi un dos primeiros produtos téxtiles, aínda que a finais do século os prezos comezaron a caer drasticamente como resultado da popularidade e os baixos prezos das fibras sintéticas. Para moitos gandeiros o custo da esquila é superior que o do posible beneficio do vélaro, polo que a subsistencia no negocio da produción de la resulta practicamente imposible sen os subsidios agrícolas. Ademais da industria téxtil, a la tamén se utiliza como material na fabricación de produtos alternativos para o illamento. No século a venda de produtos cárnicos é o sector empresarial máis rendible da industria ovina, aínda que se consome moita menos que a de pito, porco ou tenreira.
O velaro utilízase para a fabricación de roupa, calzado, alfombras e outros produtos. Os derivados do sacrificio tamén teñen valor: o sebo pode utilizarse para a fabricación de candeas ou xabón e os seus ósos e cartilaxes utilizáronse para fabricar artigos tallados como dados e botóns, así como pegamento ou xelatina; os intestinos das ovellas adultas pódense utilizar nas envolturas de embutidos, e os dos cordeiros como suturas cirúrxicas ou como cordas para instrumentos musicais e raquetas de tenis. Os seus excrementos pódense vender como fertilizantes naturais, e polo seu alto contido en celulosa, esterilizados e mesturados coa pasta tradicional, pódense utilizar na fabricación de papel. De todos os subprodutos da produción de ovellas, talvez o máis valioso é a lanolina, unha substancia graxa resistente á auga que se atopa de forma natural na la e que se utiliza como base para gran número de cosméticos e outros produtos.
Algúns gandeiros tamén sacan beneficio do gando ovino vivo. A subministración de cordeiros para organizacións xuvenís como o 4-H ou as competicións nas exposicións e feiras gandeiras adoitan ser un medio fiable para a venda de ovellas. Os gandeiros tamén pode optar por centrarse na cría dunha determinada raza de ovellas co fin de vender animais puros rexistrados, ou proporcionar un servizo de alugamento de carneiros para a cría. A cría de animais selectos pode chegar a ser moi rendible: en 2009 vendeuse un carneiro texel de pura raza por 231 000 libras, e en 2014 outro exemplar da mesma raza por 152 000 libras. Outra opción para obter rendibilidade dos ovinos vivos é o alugamento de rabaños para pastar como «servizo de cortacéspede»; estes servizos serven para manter baixo control malas herbas e vexetación non desexada e para diminuír o perigo de incendios.
A pesar da caída da demanda e do prezo dos produtos ovinos en moitos mercados, as ovellas teñen vantaxes económicas en comparación con outros tipos de gando. Non requiren as custosas infraestruturas utilizadas para encerrar ao gando que se utilizan na agricultura intensiva de polos ou porcos. É unha gandería que fai un uso eficiente da terra; unhas seis ovellas poden manterse utilizando a mesma superficie de terreo que necesitaría unha soa vaca ou cabalo. Comen moitos tipos de plantas indeseadas, como algunhas malas herbas nocivas, que a maioría de gando non toca e producen máis crías e a un ritmo máis rápido. Ademais, a diferenza da maioría das especies de gando, o custo da cría de ovellas non está necesariamente ligado ao prezo dos cultivos forraxeiros como os cereais, a soia ou o millo. Xunto co menor custo das ovellas de calidade, todos estes factores combínanse para supoñer uns menores gastos xerais para os produtores de gando ovino, o que implica un maior potencial de rendibilidade para o pequeno gandeiro. As ovellas son especialmente beneficiosas para os produtores independentes, como as granxas familiares con recursos limitados, pois a industria ovina é un dos poucos tipos de gandería que non foi integrada verticalmente pola agroindustria.
Alimentos de orixe ovina
A carne e o leite das ovellas foron un dos primeiros alimentos ricos en proteínas consumidos pola civilización humana despois da transición dunha sociedade baseada na caza e a recolección a unha agrícola.
A principios o século os maiores consumidores de carne de ovella eran os Estados Árabes do Golfo Pérsico, Nova Zelandia, Australia, Grecia, Uruguai, Reino Unido e Irlanda, cun consumo de entre tres e dezaoito kg por habitante e ano. A carne de ovino tamén é popular en Francia, África (especialmente no Magreb), o Caribe, o resto do Oriente Medio, India e partes da China. Este consumo reflicte a miúdo un pasado como produtores ovinos. En cambio, países como Estados Unidos consomen menos de medio kg de carne ovina por ano, mentres que consomen uns vinte e dous de porco e vinte e nove de vacún, e preferiblemente dos cortes máis caros, como as costeletas ou a coxa. Pola contra, nalgúns países a gastronomía que utiliza cortes cárnicos alternativos e despoxo constitúen pratos populares ou tradicionais. As gónadas de ovella son consideradas un manxar en moitas partes do mundo, e o tradicional haggis escocés elabórase a base de vísceras de ovella xunto con fariña de avea e cebola picada, todo iso embutido nunha bolsa feita co propio estómago do animal.
miniatura|esquerda|O [[Roquefort (queixo)|roquefort é un queixo producido con leite de ovella.]] Aínda que o leite de ovella aínda se consome fresca nalgúns países , hoxe en día utilízase sobre todo na produción de queixo e, en menor medida, iogur. Aínda que as ubres das ovellas teñen xeralmente só dúas mamilas, e producen un volume de leite moito menor que o das vacas, como a de ovella contén moita máis graxa, sólidos e minerais, é ideal para a elaboración de queixo. Outra vantaxe é que é resistente á contaminación durante o arrefriado debido ao seu maior contido de calcio. Entre os queixos elaborados a base de leite de ovella están o feta de Bulgaria e Grecia, o roquefort de Francia, o manchego de España ou o pecorino romano e o ricotta de Italia. Os iogures, especialmente algunhas variedades de labneh, tamén se poden producir a partir de leite de ovella. Moitos destes produtos a miúdo elabóranse con leite de vaca, especialmente cando se producen fóra do seu país de orixe. O leite de ovella contén un 4,8 % de lactosa, polo que pode afectar as persoas que sofren intolerancia a este disacárido.
Canto ó consumo de carne, mentres que a nivel nacional era de 2,36 kg por habitante e ano, en 2008, en Galicia era de 2,06 kg, fronte a un consumo total de carne de 50,58 e 52,56 kg por habitante e ano, respectivamente. Cómpre advertir que as estatísticas oficiais non discriminan o consumo de carne de ovino do de caprino pero, a efectos comparativos, lémbrese que en 2004 a produción de carne desta segunda especie foi de 117 toneladas fronte ás 624 toneladas da primeira.
En España
Segundo datos do Ministerio de Medio Ambiente e Medio Rural e Mariño, o censo do gando ovino en España vai descendendo lenta pero progresivamente desde cifras ó redor dos 24 millóns de cabezas en 1990 ata os 19.952.282 en 2008. Castela e León, con 4.145.751 cabezas, e Estremadura, con 4.107.161, son as comunidades con maior censo de gando ovino, mentres que Galicia contaba cun censo de 265.152 cabezas, distribuídas como segue:
Na ciencia
miniatura|A ovella [[Ovella Dolly|Dolly foi o primeiro mamífero clonado a partir dunha célula somática adulta.]] Polo xeral as ovellas son demasiado grandes e reprodúcense moi lentamente como para ser suxeitos ideais no ámbito da investigación, polo que non adoitan ser utilizados como organismo modelo. Con todo xogaron un papel clave nalgúns campos da ciencia, como o desenvolto polo Instituto Roslin de Edimburgo (Escocia) cando utilizou ovellas para unha investigación xenética que tivo uns resultados revolucionarios. Así, en 1995, dúas ovellas chamadas Megan e Morag foron os primeiros mamíferos clonados a partir de células diferenciadas. Un ano máis tarde, unha dorset finlandesa chamada Dolly, que a revista Scientific American cualificou como «a ovella máis famosa do mundo», foi o primeiro mamífero clonado a partir dunha célula somática adulta. Posteriormente Polly e Molly foron os primeiros mamíferos en ser á vez clónicos e transgénicos.
En 1998 publicouse un mapa de ligamentos xenéticos ovino, e en 2014 publicouse a secuenciación do xenoma das ovellas. En 2012 unha ovella transxénica chamada Peng Peng foi clonada por científicos chineses partindo do xene de C. elegans (un nematodo moi utilizado na investigación biomédica) co fin de aumentar nas ovellas a produción de graxas saudables para o consumo humano.
No estudo da selección natural, utilizouse a poboación de ovellas de Soay que quedaban no arquipélago de Saint Kilda para investigar a relación entre o tamaño corporal e a cor para o éxito reprodutivo. As ovellas de Soay poden ser de varias cores e a investigación trataba de explicar por que as máis grandes e escuras estaban en declive xa que este feito contradicía a regra xeral de que os membros máis grandes dunha poboación tenden a ter máis éxito na reprodución. As soays de Saint Kilda son suxeitos de estudo especialmente útiles porque están illadas.
En ciencias da conduta as ovellas utilizáronse en casos illados en estudos sobre recoñecemento facial, xa que o seu proceso mental de recoñecemento é cualitativamente similar ao dos seres humanos. As ovellas son un dos poucos animais nos que se examinou a posible base molecular da diversidade nas preferencias sexuais dos machos. Este traballo, levado a cabo pola Oregon Health & Science University, que estudaba os mecanismos que producen a homosexualidade nos carneiros, foi criticado por organizacións como People for the Ethical Treatment of Animals (PETA) que acusou os científicos de tentar curar a homosexualidade nas ovellas, feito que a universidade e os propios científicos negaron rotundamente.
En ocasións tamén se utilizan ovellas na investigación médica, especialmente para a investigación da fisioloxía cardiovascular, en áreas como a hipertensión arterial ou a insuficiencia cardíaca. As ovellas preñadas tamén son un modelo útil para o estudo da xestación humana, e utilizáronse para investigar os efectos da malnutrición e a hipoxia no desenvolvemento fetal.
Na cultura e a relixión
miniatura|A expresión «[[ovella negra» utilízase para referirse a un individuo que difire e ten mala reputación dentro dun grupo, especialmente na familia.]] As ovellas tiveron unha forte presenza na cultura de moitos países, especialmente nas zonas onde constitúen o tipo máis común de gando. Na literatura, especialmente nas fábulas, son as representantes típicas da bondade, mansedumbre e as poucas luces, en contraposición co lobo ou o raposo, que xeralmente representan a maldade ou a astucia, ou se utiliza o seu carácter gregario como representación da falta de autonomía e dependencia dun grupo, como en A revolta dos animais, de George Orwell. Tamén na música aparecen co mesmo rol, como en «Sheep», tema da banda británica de rock progresivo Pink Floyd, onde representan á xente común e corrente, que debe seguir ao pé da letra as indicacións dos seus superiores.
A expresión «lobo con pel de cordeiro» ou «lobo con pel de ovella», presente en varios idiomas, alude á hipocrisía ou a falsidade dunha persoa que se disfraza de débil ou inocente para conseguir os seus fins, polo xeral moralmente reprobables. Para indicar que cada un debe relacionarse ou casar cos da súa categoría ou con quen teña gustos parecidos utilízase o refrán «cada tal co seu igual». As ovellas adoitan aparecer en cancións infantís e nanas e, aínda que hai estudos científicos que o descartan, coloquialmente adóitase dicir que «contar ovellas» axuda a durmir e utilízase a miúdo en tiras cómicas, debuxos animados e outros medios de comunicación. A expresión «ovella negra» utilízase para referirse a un individuo que difire dos demais e que ten mala reputación dentro dun grupo, especialmente no ámbito familiar; este uso deriva da presenza indesexable para os pastores dunha ovella negra nun rabaño branco, xa que a súa la non é tan viable comercialmente. Outra expresión incorporada da gandería ovina é «mesturar churras con meriñas», para indicar que non deben mesturarse cousas que, aínda que parezan iguais, son distintas; a súa orixe provén das churras e as meriñas, dúas razas de ovella que, aínda que similares en aspecto, as primeiras son boas pola súa carne e as segundas pola súa la, polo que non deben cruzarse. miniatura|esquerda|[[Ritón de cerámica grega de figuras vermellas con forma de cabeza de ovella (ca. 460-450 a. C.).]] O simbolismo e os rituais relixiosos con ovellas xurdiron xa con algunhas das primeiras tradicións, mitoloxías e relixións no Antigo Oriente Próximo, Oriente Medio e a área mediterránea. Os cranios de carneiros (e de touros) ocupaban un lugar central nos santuarios do asentamento de Çatalhöyük no 8000 a. C. Na relixión do Antigo Exipto o carneiro era o símbolo de varios deuses: Jnum, Herishef e Amón (na súa encarnación como deus da fertilidade). Outras deidades, como a deusa babilónica Ishtar, o deus fenicio Baal Hammon ou o babilónico Ea-Oannes en ocasións represéntanse con trazos de carneiro. Na mitoloxía grega temos o mito do vélaro de ouro do carneiro alado Crisómalo
En astroloxía, Aries, o carneiro, é o primeiro signo do zodíaco grego clásico, e a ovella é o oitavo dos doce animais asociados co ciclo de doce anos do zodíaco chinés, relacionado co calendario chinés. En Mongolia, os shagai son unha antiga forma de dados feitos cos ósos astrágalos das ovellas que a miúdo se utilizan con fins de adiviñación. En Madagascar non comían ovellas, xa que se cría que eran encarnacións das almas dos antepasados. miniatura|Na iconografía cristiá [[Xesús de Nazaret|Xesús aparece representado como o Bo Pastor.]] As ovellas representan un papel importante en todas as relixións abrahámicas. Son os primeiros animais mencionados no Antigo Testamento, e Abraham, Isaac, Xacob, Moisés, o rei David e o profeta Mahoma eran todos pastores. Segundo o relato bíblico do sacrificio de Isaac, un carneiro é sacrificado como substituto de Isaac despois de que un anxo detivese a man de Abraham, feito que se conmemora durante o Eid al-Adha, unha das festas máis importantes do calendario musulmán. Tamén se sacrifican ovellas nalgunhas conmemoracións laicas da cultura islámica. Os antigos gregos e romanos tamén sacrificaban ovellas regularmente en prácticas relixiosas e os israelitas tamén as sacrificaban como parte do Korbán. Os símbolos ovinos, como o prato do Séder ou o soprado cerimonial dun shofar aínda están presentes nas tradicións xudaicas modernas. No cristianismo, os cristiáns congregados adoitan recibir o nome de “rabaño”, con Xesucristo como o «Bo Pastor». Os cordeiros son un elemento da iconografía cristiá do nacemento de Xesús. Algúns santos cristiáns son considerados patróns das «ovellas» ou os «pastores». Xesús tamén é representado como o cordeiro do sacrificio de Deus (Agnus Dei), e as celebracións da Pascua en Grecia e Romanía tradicionalmente contan cunha comida de cordeiro pascual. Na tradición cristiá, unha autoridade da Igrexa é coñecida tamén como pastor.
Diácono João Luiz Pozzobon
Diácono João Luiz Pozzobon é un barrio brasileiro da cidade de Santa Maria, Río Grande do Sur. O barrio está situado no distrito de Sede.
Vilas
O barrio ten as seguintes vilas: Conjunto Residencial Diácono João Luiz Pozzobon, Jardim Berleze, João Luiz Pozzobon, Loteamento Paróquia das Dores, Vila Cerrito, Vila Maringá.
Suéter
Suéter (ou Sueter) foi unha banda arxentina de estilo de new wave, pop rock e rock experimental. Foi formado en 1981 e oficialmente disolto en decembro de 2007.
Os seus membros variaron ao longo da súa carreira, sendo Miguel Zavaleta, cantante, compositor, líder e membro fundador, o único no que participou en todas as formas de agrupación.
Illa Hashima
Illa Hashima (端島), communmente chamada Gunkanjima (軍艦島; significa Illa acoirazado), é unha illa abandonada situada a uns 15 quilómetros da cidade de Nagasaki, no sur do Xapón. É unha das 505 illas deshabitadas da prefectura de Nagasaki. As características máis notables da illa son os seus edificios abandonados de formigón, sen perturbacións nin ruídos, salvo os da natureza e o ruído do mar. Mentres a illa é un símbolo da rápida industrialización do Xapón, tamén é un recordatorio da súa historia como un lugar de traballos forzados antes e durante a segunda guerra mundial.
A illa de 6,3 hectáreas era coñecida polas súas minas de carbón submarinas, descubertas en 1887, operaron durante a industrialización do Xapón. A illa alcanzou unha poboación máxima de 5 259 habitantes en 1959. En 1974, coas reservas de carbón achegándose ao esgotamento, a mina foi pechada e todos os residentes partiron pouco despois, deixando a illa efectivamente abandonada durante as seguintes tres décadas. O interese por ela volveu a aparecer nos anos 2000 debido ás súas ruínas históricas e converteuse gradualmente nunha atracción turística. Algúns muros exteriores colapsados ​​foron restaurados e abriron Hashima para os turistas o 22 de abril de 2009. O aumento do interese pola illa provocou unha iniciativa de protección como lugar de patrimonio industrial.
Etimoloxía
Illa acoirazado é unha tradución do alcume xaponés para a illa Hashima, Gunkanjima (gunkan que significa acoirazado, jima é a forma rendaku de shima, que significa illa). O alcume da illa proviña do seu parecido co acoirazado xaponés Tosa.
Historia
miniatura|Un bloque de apartamentos na illa, circa 1930 miniatura|Hashima Meiji-era, postal antiga de Nagasaki feita a man. miniatura|Hashima circa 1930 miniatura|Vista da illa en 2009
O carbón descubriuse por primeira vez na illa ao redor de 1810, e a illa habitouse continuamente desde 1887 ata 1974 como unha mina submarina. Mitsubishi Goshi Kaisha comprou a illa en 1890 e comezou a extraer o carbón das minas submarinas, mentres foron construídos diques e recheos de terra (que triplicaron o tamaño da illa). Á súa vez construíronse catro pozos mineiros principais (ata chegar a 1 km de profundidade), un dos cales se conectaba a unha illa veciña. Entre 1891 e 1974, ao redor de 15,7 millóns de toneladas de carbón foron extraídas das minas con temperaturas de 30 °C e un 95% de humidade.
A partir da década de 1930 e ata o final da segunda guerra mundial, os cidadáns reciclados coreanos e prisioneiros de guerra chineses foron obrigados a traballar baixo condicións moi duras e tratamentos brutais nas instalacións de Mitsubishi como traballadores forzados baixo as políticas xaponesas de mobilización durante a guerra. Durante este período, estímase que preto de 1 300 deses traballadores recrutados forzosamente morreron na illa debido a diferentes perigos, incluíndo accidentes subterráneos, esgotamento e desnutrición.
En 1959, a poboación da illa de 6´3 hectáreas alcanzou o seu pico de 5 259 habitantes, cunha densidade de poboación de 835 persoas por hectárea (83 500 hab./km²) na illa, ou 1 391 por hectárea (139 100 hab./km²) no barrio residencial.
Como o petróleo substituíu ao carbón no Xapón nos anos 60, as minas de carbón comezaron a cerrarse en todo o país e as de Hashima non foron unha excepción. Mitsubishi pechou oficialmente a mina en xaneiro de 1974, e a illa foi despexada de habitantes en abril. Hoxe en día as súas características máis notables son os edificios de vivendas de concreto abandonados e case aínda intactos, o dique e a súa distintiva forma de perfil. A illa foi administrada como parte da cidade de Nagasaki desde a fusión coa antiga cidade de Takashima en 2005. As visitas a Hashima foron autorizadas o 22 de abril de 2009, logo de 35 anos de peche.
Status actual
miniatura|Ruínas da mina, 2011
A illa foi propiedade de Mitsubishi ata 2002, cando foi transferida voluntariamente á cidade de Takashima. A cidade de Nagasaki, que absorbeu Takashima en 2005, exerce a xurisdición sobre a illa. O 23 de agosto de 2005 o concello permitiu a visita aos xornalistas. Naquela época, a cidade de Nagasaki planeaba a restauración dun peirao para os desembarcos turísticos en abril de 2008. Ademais, planeábase unha calzada de visitantes de 220 metros de lonxitude e prohibiuse a entrada a áreas inseguras. Debido ao atraso na construción do desenvolvemento, con todo, a finais de 2007 a cidade anunciou que o acceso público se atrasaba ata a primavera de 2009. Ademais, a cidade atopou problemas de seguridade derivados do risco de colapso dos edificios na illa debido ao significativo envellecemento.
Calcúlase que o desembarco de turistas só sería factible durante menos de 160 días por ano debido ao clima extremo da zona. Por razóns de eficacia de custo, a cidade considerou cancelar plans para ampliar a pasarela de visitantes aínda máis a uns 300 metros cara a parte oriental da illa e aproximadamente 190 metros cara á parte occidental da illa despois de 2009. Unha pequena porción da illa foi finalmente reaberta para o turismo en 2009, pero máis do 95% da illa está estritamente prohibida para as visitas. A reapertura completa da illa requiriría un investimento substancial en seguridade e desvirtuaría o estado histórico dos envellecidos edificios.
A illa recibe cada vez máis atención internacional non só polo seu actual patrimonio rexional, senón tamén polos restos complexos de vivendas non perturbadas que representan o período desde o período Taishō ata o período Shōwa. Tornouse nun tema frecuente de discusión entre os entusiastas das ruínas. Dado que a illa abandonada non tivo labores de mantemento, varios edificios derrubáronse, principalmente por danos causados polos tifóns e outros edificios están en perigo de colapso. No entanto, algúns dos muros exteriores colapsados foron restaurados con formigón.
Casa de Mañó
A casa de Mañó foi unha casa galega situada no concello pontevedrés de Redondela, na parroquia de Quintela.
Foi fundada por Gutiérrez Falcón de Soutomaior a finais do século XVI. Os brasóns e escudos da casa forman parte do Museo de Pontevedra.
Club de Futbol Joventut Mollerussa
O Club de Futbol Joventut Mollerussa é un club de fútbol español da cidade de Mollerussa, na provincia de Lleida. Foi fundado en 1930 e actualmente xoga na Preferent Territorial de Catalunya. O seu maior éxito foi a única tempada que o equipo xogou na Segunda División Española (1988-89).
Estadio
O campo de xogo onde o equipo disputa os seus partidos como local é o Camp Municipal d'Esports de Mollerussa, con capacidade para 4.000 espectadores, inaugurado en 1968.
Mariachi Vargas de Tecalitlán
miniatura|dereita|Mariachi Vargas en 1932 Mariachi Vargas de Tecalitlán é o nome dunha agrupación musical dedicada ás rancheiras creada en 1897 por Gaspar Vargas, e que en 2009 se atopa baixo a produción artística de Rubén Fuentes; asemade a dirección musical do grupo está a cargo de Pepe Martínez. A agrupación está conformada por dúas arpas, unha vihuela, unha guitarra, un guitarrón, dúas trompetas e seis violíns.
Mzuzu
miniatura|300px|Mzuzu Mzuzu (formalmente chamado Kaningina) é a capital da Rexión Norte de Malawi e a terceira cidade máis poboada de Malawi. A cidade ten uns 128.432 habitantes ademais de 20.000 estudantes da Universidade de Mzuzu, chegando aos 1,7 millóns persoas contando os arrabaldes da cidade. Está situado no distrito de Mzimba, no centro dunha rexión agrícola, co cultivo de té, caucho, e café.
A cultura da cidade está influída pola cultura tumbuka setentrional, empregando amplamente o tumbuka como lingua.
La Roda Club de Fútbol
La Roda Club de Fútbol é un club de fútbol español da cidade de La Roda, na provincia de Albacete. Foi fundado en 1999 e actualmente xoga no grupo XVIII da Terceira División.
Historia
La Roda CF foi fundado en 1999 con sucesor de varias entidades previas, comezou disputando a 2ª Rexional de Castela-A Mancha, conseguindo dous ascensos consecutivos a 1ª Rexional na 99/00 e a 3ª División na 2000/2001.
Na tempada 2003/04 disputou por primeira vez a fase de ascenso a Segunda División B, superando en primeira rolda ao Granada Club de Fútbol e caendo na final fronte ao Díter Zafra.
Na tempada 2009/10, La Roda proclamouse vencedora por primeira vez na súa historia do grupo XVIII da 3ª División, e volveu disputar a fase de ascenso, na que foi eliminado polo Coruxo Fútbol Club. Como campión de 3ª na tempada anterior, disputou por primeira na súa historia unha eliminatoria de Copa do Rei de fútbol na tempada 2010/2011 sendo eliminado a primeira eliminatoria polo CD Alcalá.
Na tempada 2010/11, acaba na 3ª posición, disputando a fase de ascenso a Segunda División B e conseguindo o mesmo tras eliminar consecutivamente a UP Langreo, CF Pozuelo de Alarcón e San Fernando CD.
Estadio
O campo de xogo onde o equipo disputa os seus partidos como local é o Estadio Municipal de Deportes de La Roda, con capacidade para 3.500 espectadores, inaugurado en 2002.
Kyūshū
Kyūshū (九州, きゅうしゅう) é a terceira maior illa do arquipélago xaponés. As principais cidades son Fukuoka, Kitakyūshū, Kumamoto e Kagoshima.
Xeografía
O terreo da illa é montañoso e conta co volcán activo máis grande do Xapón, o Aso que ten unha altitude de 1.592 m. Atópanse variada evidencia de actividade tectónica incluíndo numerosas lagoas termais. A máis famosas destas atópanse en Beppu ao nordés e en Aso, na rexión central da illa.
A rexión de Kyūshū (九州地方, kyūshū-chiho) contén sete prefecturas que se atopan na illa de Kyūshū.
A cidade máis populosa da illa é Fukuoka a cal é un porto e un centro da industria pesada. Kitakyushu tamén é unha cidade designada por decreto gobernamental e Ōmuta é outro centro industrial. O porto principal da rexión é Nagasaki.
Demografía
{| style="background:none;" cellspacing="2px"
Alcibíades
miniatura|Alcibíades ([[Roma, Museos Capitolinos), busto en mármore. Retrato idealizado, copia romana dun busto grego do século IV a.C.. O soporte e a súa inscrición (Alcibíades, [fillo] de Clinias, Ateniense) engadíronse posteriormente.]] Alcibíades Clinias Escambónidas (en grego: Ἀλκιβιάδης Κλεινίου Σκαμβωνίδης), nado c. 450 a. C. na Antiga Atenas e finado no 404 a. C. no Monte Elafos, Frixia, Imperio aqueménida, foi un prominente estadista, orador e estratego (xeneral) ateniense, fillo de Clinias e membro da familia aristocrática dos Alcmeónidas, do demo de Escambónidas, que tivo un papel destacado na segunda fase da guerra do Peloponeso (a guerra arquidámica) como conselleiro estratéxico, comandante e político.
Durante o transcurso da guerra do Peloponeso, Alcibíades cambiou a súa lealdade en varias ocasións. Na súa Atenas nativa, a principios dos anos 410 a. C., defendeu unha política exterior agresiva e foi un destacado defensor da expedición a Sicilia, pero fuxiu a Esparta cando os seus inimigos políticos presentaron cargos de sacrilexio contra el. En Esparta serviu como conselleiro estratéxico, propoñendo ou supervisando importantes campañas contra Atenas. En Esparta, con todo, a Alcibíades tamén lle xurdiron poderosos inimigos e viuse obrigado a desertar a Persia. Alí foi conselleiro do sátrapa Tisafernes ata que os seus aliados políticos atenienses lograron a súa restitución. Foi xeneral (estratego) durante varios anos máis, pero os seus inimigos conseguiron exilialo por segunda vez.
A expedición siciliana foi creación de Alcibíades, e os eruditos modernos teñen argumentado que se esa expedición estivera baixo o mando de Alcibíades en lugar do de Nicias, a expedición non se tería enfrontado ao seu desastroso destino. Nos anos que serviu a Esparta, Alcibíades desempeñou un importante papel na destrución da cidade de Atenas; a captura de Decelia (cf. guerra de Decelia) e as críticas rebelións dalgunhas das cidades e territorios baixo a influencia de Atenas ocorreron instigadas por el ou baixo a súa supervisión.
Unha vez devolto á súa cidade natal, con todo, tivo un papel crucial na serie de vitorias atenienses que levaron a Esparta a solicitar finalmente a paz con Atenas. Elixiu tácticas pouco convencionais, a miúdo gañando polis (cidades) a través da traizón ou a negociación en lugar do asedio.
As capacidades militares e políticas de Alcibíades resultaron ser a miúdo moi valiosas para calquera que contase coa súa lealdade, aínda que a súa capacidade para colleitar poderosos inimigos asegurou que nunca permanecese nun mesmo lugar durante moito tempo e, para cando terminou a guerra que axudara a reavivar a principios dos anos 410 a. C., os seus días de relevancia política eran un recordo do pasado.
Primeiros anos
miniatura|[[Jean-Léon Gérôme (1824-1904): Sócrates buscando a Alcibíades na casa de Aspasia, 1861.]] Alcibíades naceu en Atenas. O seu pai era Clinias. A súa nai era Dinómaca, a filla de Megacles, e podía seguir as orixes da súa familia ata Eurisaces e Áiax o Grande. A través da súa nai pertencía ao poderoso e controvertido genos (clan familiar) dos Alcmeónidas; Pericles e o seu irmán Arifrón eran curmáns de Dinómaca (o seu pai e a súa nai eran irmáns). O seu avó, tamén chamado Alcibíades, foi amigo de Clístenes, o famoso reformador constitucional do século VI a.C. Tras a morte de Clinias na batalla de Coronea no ano 447 a.C., Pericles e Arifrón foron os seus titores. Segundo Plutarco, Alcibíades tivo famosos profesores, como Sócrates, e foi formado na arte da retórica. Varios escritores gregos fan mención do seu comportamento indisciplinado.
Alcibíades tomou parte na batalla de Potidea en 432 a.C., onde Sócrates salvou a súa vida, favor que lle devolveu na batalla de Delio en 424 a.C.. Alcibíades tiña unha íntima pero (segundo idealizaron antigos relatos) casta relación con Sócrates, a quen el admiraba e respectaba, e quen se sentiu atraído pola súa beleza, pero non sucumbiu ás atraccións do rapaz. Segundo Plutarco, Alcibíades «temía e reverenciaba só a Sócrates, e desprezaba ao resto dos seus amantes».
Alcibíades casou con Hipareta, a filla de Hipónico III, un rico ateniense. Segundo Plutarco, Hipareta amaba ao seu marido, pero tentou divorciarse del porque frecuentaba ás heteras (cortesás). Viviu con el até a súa morte e deu a luz probabelmente a dous nenos, unha filla e un fillo, tamén chamado Alcibíades.
Ascenso
Alcibíades incrementou a súa preeminencia política cando empezou a avogar por unha liña agresiva ateniense tras a firma da Paz de Nicias. Este tratado fora unha tregua entre Esparta e Atenas asinada a metade da guerra do Peloponeso e chegou tras sete anos de enfrontamentos nos que ningún bando obtivera unha vantaxe decisiva. Os historiadores Arnold W. Gomme e Raphael Sealey opinan, e Tucídides comenta, que Alcibíades se ofendeu durante a negociación do tratado debido a que os lacedemonios negociaran con Nicias e Laques, e o deixaron a el de lado por mor da súa mocidade.
Unha serie de disputas acerca da interpretación do tratado conduciron aos espartanos a despachar embaixadores plenipotenciarios a Atenas para concluír todos os asuntos pendentes. Os atenienses, inicialmente, recibiron ben a estes embaixadores, pero Alcibíades reuniuse con eles en segredo antes de que fosen falar á ekklesía (a asemblea ateniense) e díxolles que a asemblea era arrogante e tiña grandes ambicións. Instounos a que renunciasen á súa autoridade diplomática de representar a Esparta e permitisen que el os axudase cos políticos atenienses a través da súa influencia. Os representantes estiveron de acordo e, impresionados coa previsión de Alcibíades, separáronse de Nicias, quen sinceramente quería chegar a un acordo cos espartanos. Ao día seguinte, durante a asemblea, Alcibíades preguntoulles que poderes lles concedera Esparta e responderon que non foran con plenos poderes. Isto estaba en directa contradición co que dixeran o día anterior e Alcibíades valeuse desta oportunidade para denunciar o seu carácter, sementar a sospeita sobre os seus obxectivos e destruír a súa credibilidade. Este truco incrementou o prestixio de Alcibíades mentres avergoñaba a Nicias, co que Alcibíades foi nomeado xeneral. Aproveitou o seu crecente poder para orquestrar a creación dunha alianza entre Argos, Mantinea, Elis e outros estados do Peloponeso, ameazados polo dominio de Esparta na rexión. Segundo Gomme, «era un grandioso plan para un xeneral ateniense á cabeza dun exército principalmente peloponeso marchar a través do Peloponeso burlándose de Esparta cando a súa reputación estaba máis baixa». Esta alianza, con todo, sería derrotada en última instancia na batalla de Mantinea.
Alcibíades non foi un dos xenerais involucrados na captura de Milo en 416 a.C. - 415 a.C., aínda que Plutarco o fai partidario do Decreto polo cal os homes de Milo foron asasinados e as mulleres e os nenos escravizados. O orador Andócides alega que Alcibíades tivo un fillo cunha destas mulleres escravizadas.
O seu prestixio e carisma acrentouse tras gañar nos Xogos Olímpicos do ano 416 a. C.
Expedición a Sicilia
En 415 a.C., chegaron a Atenas uns delegados da cidade siciliana de Sexesta, para solicitar axuda aos atenienses na súa guerra contra Selinunte. Dita solicitude foi debatida na asemblea e Nicias opúxose con vehemencia contra a intervención ateniense. Argumentou que a campaña sería moi custosa, á vez que atacaba as motivacións e o carácter de Alcibíades, que se erixiu no principal partidario da expedición. Doutra banda, Alcibíades argumentou que unha campaña neste novo territorio proporcionaría riquezas á cidade e ampliaría o imperio, igual que ocorrera anteriormente coas Guerras Médicas. Alcibíades prognosticou no seu discurso, (con esaxerado optimismo, segundo a opinión da maioría dos historiadores) que os atenienses poderían recrutar a aliados na rexión e impor o seu goberno a Siracusa, a cidade máis poderosa de Sicilia. A pesar da entusiasta defensa do plan por parte de Alcibíades, sería Nicias, e non el, quen transformaría unha modesta intervención no lugar nunha gran campaña e que faría pensar a todo o mundo que a conquista non só sería posíbel senón mesmo segura. A súa suxestión foi que o tamaño da frota se incrementase dunhas 60 embarcacións até as 140 galeras, e que as forzas alcanzasen 5 100 homes de infantaría pesada e uns 1 300 arqueiros, fondeiros e tropas lixeiras. O filósofo Leo Strauss subliña que a expedición siciliana superaba todo o emprendido por Pericles. A verdadeira intención de Nicias era asustar á asemblea coa súa alta estimación das forzas requiridas pero, en lugar de disuadir aos seus concidadáns, a súa análise fíxoo aínda máis desexábel. En contra dos seus desexos, Nicias foi nomeado xeneral, xunto con Alcibíades e Lámaco; os tres con plenos poderes para lograr que os intereses de Atenas en Sicilia se cumprisen.