cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Parque Nacional dos Lençóis Maranhenses
Inserido no bioma costeiro mariño, o parque é un expoñente dos ecosistemas de mangleiros, restinga e dunas, asociado a ventos fortes e choivas regulares. A súa gran beleza escénica, xunto cos paseos polos campos de dunas e a posibilidade de bañarse nas lagoas, atraen turistas de todo o mundo, que visitan o parque durante o ano enteiro.
Historia
O Parque Nacional foi creado en Maranhenses, en terras desocupadas pertencentes ó goberno a través do Decreto Nº 86060, emitido o 2 de xuño de 1981 pola Presidencia da República. A área do parque, de acordo co decreto de creación foi de 155.000 ha. O filme Casa de Areia foi gravado dentro do parque.
Aurora López
Aurora López López, nada en Sarria o 16 de xaneiro de 1948, é unha escritora e investigadora da literatura galega.
Traxectoria
É doutora en Filoloxía Clásica pola Universidade de Salamanca. Profesora titular de Filoloxía Latina na Universidade de Granada, traballa nos campos da comedia e da literatura escrita por mulleres.
Nájera
Nájera é un municipio da comunidade autónoma da Rioxa, atravesada polo río Najerilla.
Historia
Os estudos arqueolóxicos sinalan unha densa ocupación prehistórica dos outeiros que bordean a cidade actual e dos situados no seu termo municipal, polo menos desde a Idade de Bronce. Durante a Idade de Ferro apréciase un continuado proceso de concentración da poboación, que desembocará na aparición de poboados máis complexos compostos por vivendas rectangulares parcialmente escavadas na roca, construídas con armazóns de madeira e adobes (Cerro Molino). Estes poboados celtibéricos que atopan, e ás veces destrúen, os conquistadores romanos correspóndense aos poboadores berones que citan as fontes clásicas.
Durante o período romano, a Nájera actual forma parte de Tritium Magallum (Tricio), localidade situada a dous quilómetros.
Baixo dominio musulmán levántase un castelo-refuxio no cumio do cerro que domina Nájera, praza que será fundamental no control da Rioxa Alta e da fronteira cristiá.
Desde principios do século X menciónase Nájera nas narracións sobre as continuas loitas entre mouros e cristiáns. Á poboación déronlle os árabes o nome de Náxara ("Lugar entre penas" ou "Lugar ao mediodía") e ó seu río Nalia chamáronlle Najarilla.
A Crocha de Levante, Posmarcos, A Pobra do Caramiñal
A Crocha de Levante é un lugar da parroquia de Posmarcos no concello coruñés da Pobra do Caramiñal, na comarca da Barbanza. Segundo o padrón municipal (INE 2012) ten 122 habitantes (56 homes e 66 mulleres).
Mikey Welsh
Michael Edward "Mikey" Welsh, nado en Syracuse (Nova York) o 20 de abril de 1971 e finado en Chicago (Illinois) o 8 de outubro de 2011, foi un artista estadounidense coñecido por ser baixista da banda de rock alternativo Weezer. Welsh tocou co líder de Weezer Rivers Cuomo no tempo que este pasou en Boston durante o hiato da banda, nun grupo chamado Homie. Despois de que Matt Sharp decidise centrarse no seu proxecto The Rentals e abandonar Weezer Welsh foi o elixido para ocupar o seu lugar e tocou no grupo dende o ano 2000 ata agosto de 2001, cando sufriu unha crise nerviosa. Pouco despois retirouse da música para centrarse na súa carreira artística. Mikey morreu inesperadamente o 8 de outubro de 2011, cando tiña 40 anos de idade.
Leboreira
O topónimo galego Leboreira pode referirse a:
George MacDonald (escritor)
miniatura|dereita|George MacDonald George MacDonald, nado o 10 de decembro de 1824 en Huntly e finado o 18 de setembro de 1905 en Ashtead, Surrey, foi un escritor e reverendo escocés.
Orixes e familia
A historia familiar de George MacDonald hai que remontala á do clan MacDonald, unha das tribos escocesas máis importantes da Idade Media e Moderna. O clan MacDonald foi aniquilado polo clan Campbell en Glencoe en febreiro de 1692, pero algúns integrantes puideron escapar con vida. Entre eles estaba un chamado Ronald, que tivo un neto que participou como gaiteiro na batalla de Culloden, onde foron derrotados os rebeldes xacobitas polas tropas do rei de Inglaterra. Na altura da batalla de Culloden o gaiteiro tivo un fillo e con el marchou vivir, en situación de miseria, á vila de Huntly, no oeste de Escocia. O gaiteiro foi o bisavó de George MacDonald.
O seu avó, Charles Edward MacDonald, foi un emprendedor: montou unha branqueadora de fío e logo se dedicou aos servizos bancarios. Tivo dez fillos, dos que o segundo, George, e pai do escritor, se fixo cargo dunha pequena explotación agraria. Era unha familia de grandes conviccións relixiosas e de crenza calvinista. George MacDonald pai casou dúas veces, e nos dous casos con fillas de reverendos da Igrexa Libre de Escocia: da primeira, Helen MacKay, que falecería de tuberculose, nacerían seis fillos (entre eles George); da segunda, tres fillas.
George MacDonald naceu nunha casa da rúa Bogie —na actualidade rúa Duke—, no centro de Huntly, pero aos dous anos trasladouse coa familia a unha casa algo apartada, na ribeira do río, chamada The Farm, e onde botaría a infancia. Estudou na escola parroquial de Huntly durante longo tempo, iniciándose na doutrina tanto como na literatura, e en 1840 marcharía estudar a Aberdeen, a cidade máis próxima a Huntly. As dificultades económicas da familia eran importantes, e no verán de 1841 foi traballar para un castelo, probablemente o de Thurso, onde aproveitou unha gran biblioteca. Rematou en 1845 na escola, onde destacou sobre todo en química e en literatura. Como non tiña recursos para proseguir estudos universitarios, moveuse a Londres ese mesmo ano á procura dalgún traballo.
No púlpito
Ao chegar á capital inglesa MacDonald comeza a dar clases particulares aos nenos dunha familia, coa que ademais vive. Tamén toma contacto co congregacionalismo, un credo común en Inglaterra e que, a diferenza do anglicanismo e de xeito semellante ao calvinismo da Igrexa de Escocia, non tiña xerarquía, senón que as comunidades se organizaban autonomamente. En 1846 regresa a estudar, neste caso co obxectivo de converterse en reverendo no Colexio teolóxico Highbury. En 1847 comprométese con Louise Powell, a que habería de ser a súa muller. Dous anos máis tarde comeza a facer prácticas de reverendo, primeiro de forma ocasional e logo, no verán de 1849, na cidade irlandesa de Cork. Á súa volta a Inglaterra recibe a oferta da pequena parroquia de Arundel, a uns oitenta quilómetros ao suroeste de Londres.
Ese mesmo outono, e logo dunha visita á súa familia en Huntly, sufrirá un novo ataque de tuberculose que o deixará apartado das clases e do púlpito, e polo tanto sen recursos, durante moitos meses. Nese temo nacerá o seu cuarto fillo, Greville. Grazas ao diñeiro de lady Byron, mecenas, viúva de lord Byron e nai de Ada Lovelace, viaxan a descansar a Alxer, onde permanecerán ata abril de 1857, un pouco antes do nacemento de Irene. Á volta a Inglaterra instalaranse en Hastings, outra viliña do sur, dando por pechada a posibilidade de regreso a Manchester e con ela a carreira teolóxica. Nos primeiros días de 1858 publícanlle a primeira novela, Phantastes, coa que dá un xiro á súa carreira profesional e persoal: a literatura sería a partir dese momento o seu obxectivo principal.
Comezos literarios
En 1858 mórrelle outro irmán, tamén de tuberculose (xa lle morrera un irmán e unha medio irmá), e mais seu pai. Tamén lle nace a quinta filla, Winifred Louisa. Ao pouco Lady Byron convénceos de mudarse a Londres, onde finalmente se asentan no barrio de Camden. Alí George MacDonald comezará a moverse por algúns importantes círculos literarios e a dar conferencias, ao tempo que volta á docencia para nenas. En 1860 nácelles Ronald. Desas primeiras relacións en Londres destacan os escritores Matthew Arnold, Charles Kingsley, e o artista Arthur Hughes, quen será quen anos despois ilustre algunhas das súas obras máis famosas. Neste tempo comezará a súa amizade co poeta prerrafaelita John Ruskin.
Outra amizade fundamental, pero que non chegou a MacDonald a través de lady Byron, senón da consulta dun médico, foi Lewis Carroll. O matemático, que fixo rapidamente amizade cos fillos de MacDonald, converteuse nunha frecuente visita da súa casa. Os fillos de MacDonald foron os primeiros lectores de Alicia no país das marabillas, e os que meteron presión a Carroll para que publicase a obra. En 1862 nácelles o oitavo fillo, Robert Falconer, e múdanse ao barrio de Kensington á procura dunha vivenda maior, que coincide coa entrada de MacDonald nunha comunidade anglicana. Uns meses despois MacDonald publica a novela David Elginbrod.
Apoxeo da carreira
En 1872 ofrécenlle unha xira de conferencias polos Estados Unidos, seguindo o ronsel de Charles Dickens e Thackeray. A xira esténdese dende setembro dese ano ata abril de 1873, e visitan numerosas cidades, entre as que se poden destacar Boston, Nova York, Filadelfia, Washington, Providence, Pittsburgh, Columbus, Cincinnati ou Chicago, ademais das canadenses Hamilton, Toronto e Montreal. A xira foi un éxito económico e de público (con conferencias de ata 3.000 espectadores ), pero tivo graves efectos na saúde de MacDonald. O inverno da costa leste americana fíxolle abrochar a tuberculose de novo, e tivo que cancelar numerosas intervencións e coller longos períodos de repouso. A xira, durante a que se centrou sobre todo en Robert Burns e mais en Shakespeare, tamén lle valeu para tomar contacto co ambiente literario estadounidense e para facer amizade con Mark Twain.
En Bordighera, ademais, MacDonald volve ao púlpito, desta volta para a comunidade británica, mentres segue escribindo e mentres a familia continúa a representar diversas obras, ás veces en longas xiras por Inglaterra e Escocia, e outras veces mesmo en Italia. As obras de teatro duran ata 1889 cando xa se demostrou imposible contar cos pequenos actores, agora xa adultos: Ronald estaba en Carolina do Norte como mestre, Greville nun hospital en Londres traballando como médico e Grace falecera, tamén de tuberculose, en 1884.
Afastado dos círculos literarios de Londres, segue dando conferencias, e en 1891 dá a súa última gran xira por Escocia e por Inglaterra. Pero en novembro dese ano, xa de volta a Bordighera, mórrelle de tuberculose outra filla, Lilia, a maior e quen sempre termara da familia na súa ausencia. A morte de Lilia aféctalle máis ca ningunha outra, e a partir dese momento MacDonald, que seguirá publicando, só dará ao prelo outra obra maior: a novela Lilith (1895), precisamente co nome da súa filla falecida.
Últimos anos
Co teatro reducido a funcións caseñas sen a actriz principal, e sen vontade de dar conferencias nin prédicas, MacDonald dedicouse a escribir, ao tempo que a súa saúde enfraquecía. Deu aínda ao prelo varias novelas e libros de teoloxía, ata que en 1901 faleceu a súa muller Louisa. O seu fillo Robert, arquitecto, construíralle unha casa no sur de Inglaterra, e mudouse para aló. Máis tarde mudouse para a casa da súa filla Winifred, en Surrey, onde falecería dunha pneumonía en 1905. En decembro dese ano dúas das súas fillas levaron as súas cinzas a Bordighera e soterráronas coas da súa muller Louisa.
Traducións
Dúas das obras de George MacDonald foron verquidas ao galego:
Antropoceno
Antropoceno é o nome que se lle deu a unha nova época xeolóxica proposta por algúns científicos. Esta época comezaría cando as actividades humanas empezaron a ter un impacto global significativo sobre os ecosistemas e a xeoloxía da Terra. Con todo, nin a Comisión Internacional de Estratigrafía nin a Unión Internacional de Ciencias Xeolóxicas fixeron oficial polo de agora esta denominación como subdivisión recoñecida da escala de tempo xeolóxico, aínda que a proposta está tramitándose.
O Grupo de Traballo do Antropoceno reuniuse a mediados de 2016 para analizar as probas e valorar se o Antropoceno era unha verdadeira época xeolóxica. A proposta foi revisada pola Comisión Internacional de Estratigrafía ese mesmo ano. Unha vez aprobada alí, a proposta para adoptar o termo tería que ser ratificada pola Unión Internacional de Ciencias Xeolóxicas antes da súa adopción formal como parte da escala de tempo xeolóxico. En maio de 2019, o Grupo de Traballo do Antropoceno (AWG) votou a favor de enviar unha proposta formal á Comisión Internacional de Estratigrafía (ICS) en 2021, situando os posibles marcadores estratigráficos na metade do século XX. Este período coincide co inicio da chamada Grande aceleración, un período de tempo posterior á segunda guerra mundial durante o cal as tendencias dos sistemas da Terra e socioeconómicos se incrementaron de xeito drástico, e co da era atómica.
Malia non estar oficializado, na literatura científica empezou a estenderse o uso do termo "Antropoceno", e a Geological Society of America titulou a súa xuntanza anual de 2011 Archean to Anthropocene: The past is the key to the future. Non hai acordo sobre a data en que comeza o Antropoceno, mais algúns científicos propuxeron baseándose base nas evidencias atmosféricas, que se pode considerar que empeza coa Revolución Industrial, a finais do século XVIII. Outras teorías ligan o termo a eventos máis antigos, como a Revolución Neolítica, hai arredor de 12.000 anos. As probas sobre o impacto humano relativo, como a influencia do aumento do uso da terra, os ecosistemas, a biodiversidade e a extinción de especies, son controvertidas. Tamén se cre que o impacto humano cambiou significativamente o crecemento da biodiversidade, ou mesmo chegou a detela. Quen consideran que empeza en datas máis antigas sitúan o inicio do Antropoceno entre 14.000 a 15.000 anos atrás, segundo probas litosféricas. Isto fixo tamén suxerir que "o comezo do Antropoceno debería retrotraerse moitos miles de anos"; de modo que sería case síncrono co termo actual holoceno (practicamente serían sinónimos).
En xaneiro de 2015, 26 dos 38 membros do Grupo de Traballo do Antropoceno Internacional (International Anthropocene Working Group) publicaron un artigo no que se propoñía que a proba nuclear Trinity, realizada o 16 de xullo de 1945, fose o punto de inicio da nova época. Porén, unha significativa minoría apoia algunha das diversas datas alternativas que tamén se propuxeron. En marzo de 2015, un artigo publicado en Nature suxería que os anos 1610 ou 1964 poderían tomarse como o inicio do Antropoceno. Outros expertos sinalan o carácter diacrónico dos estratos físicos do Antropoceno e argumentan que o comezo e o impacto se estenden no tempo e non son reducíbles a unha soa data de comezo.
Etimoloxía
O nome Antropoceno é unha combinación das raíces gregas: anthropo- (ἄνθρωπος ) que significa "ser humano" e -ceno (de kainos), que significa "novo". Todas as épocas da era cenozoica rematan en "-ceno".
O biólogo Eugene Stoermer acuñou orixinalmentre o termo, pero Paul J. Crutzen reinventouno independentemente e popularizouno. Stoermer escribiu, "Empecei a usar o termo 'Antropoceno' na década de 1980, pero nunca o formalicei ata que Paul contactou comigo". Crutzen explicou, "Foi nunha conferencia onde alguén dixo algo sobre o holoceno. De repente pensei que estaba errado. O mundo cambiara demasiado. Así que dixen: 'Non, estamos no Antropoceno.' Simplemente, inventei a palabra de improviso. Todo o mundo quedou estupefacto. Pero parecía que impactara." O termo usouse primeiro en 2000 por Crutzen e Stoermer nun boletín do Programa Biosfera-Xeosfera Internacional (International Geosphere-Biosphere Programme). En 2008, Zalasiewicz suxeriu en GSA Today que unha época co nome Antropoceno é agora apropiada.
Xa en 1873, o xeólogo italiano Antonio Stoppani decatándose do incremento do poder e do efecto da humanidade sobre os sistemas da Terra denominouna 'era antropozoica'. Un termo similar, homoxenoceno (do grego antigo homo-, igual, e xeno-, tipo, kainos-, -ceno, novo [período]), foi usado por primeira vez por Michael Samways no seu artigo editorial no Journal of Insect Conservation (1999) titulado "Translocating fauna to foreign lands: here comes the Homogenocene". Samways usou o termo para definir a nosa época xeolóxica actual, na cal a biodiversidade está diminuíndo e os ecosistemas arredor do globo fixéronse máis similares entre si. O termo foi utilizado por John L. Curnutt en 2000 en Ecology, nunha curta lista titulada, "A Guide to the Homogenocene." Curnutt estaba facendo unha revisión do traballo de George Cox titulado Alien species in North America and Hawaii: impacts on natural ecosystems. Andrew Revkin acuñou o termo antroceno no seu libro Global Warming: Understanding the Forecast (1992), no cal escribiu: "estamos entrando nunha idade que podería algún día ser denominada, digamos, o antroceno. Despois de todo, é unha idade xeolóxica da nosa propia creación." O nome evolucionou a "Antropoceno", que parece un termo máis axeitado para o seu uso técnico.
Natureza dos efectos humanos
miniatura|300px|A Terra de noite, unha imaxe nocturna composta do mundo durante o Antropoceno.
Biodiversidade
Un artigo de opinión publicado o 13 de xullo de 2012 en New York Times polo ecoloxista Roger Bradbury predicía o fin da biodiversidade nos océanos, sinalando que os arrecifes de coral están condenados: "Os arrecifes de coral serán os primeiros, pero de seguro que non os últimos grandes ecosistemas que sucumbirán ao Antropoceno." Este artigo axiña xerou grandes discusións entre os conservacionistas; The Nature Conservancy rebateu a Bradbury na súa páxina web, defendendo a súa posición de protexer os arrecifes de coral a pesar dos impactos humanos continuados que causan a súa decadencia.
Nun par de estudos publicados en 2015, a extrapolación da extinción observada nos caracois de Hawai levou á conclusión de que "a crise de biodiversidade é real", e que o 7% de todas as especies da Terra puideron ter desaparecido xa. A predación humana pode considerarse como algo único na historia da vida na Terra, xa que está globalmente distribuída e o home funciona como un gran "superdepredador", que mesmo depreda os adultos doutros superdepredadores e con amplos impactos sobre as redes tróficas en todo o mundo.
Xeomorfoloxía
Os cambios no patrón de drenaxe imputables á actividade humana persistirán no tempo xeolóxico en grandes partes dos continentes onde o réxime xeolóxico é erosivo. Isto inclúe as rutas por onde se trazaron as autoestradas definidas pola súa nivelación e control de drenaxe. Os cambios directos na forma da superficie da Terra causados polas actividades humanas (por exemplo, canteiras, escavacións, paisaxismo) tamén quedarán rexistrados como impactos humanos.
Rexistro sedimentolóxico
As actividades humanas como a deforestación e a construción de estradas crese que elevaron os fluxos medios sedimentarios totais en toda a superficie da Terra. Porén, isto podequedar en parte enmascarado por outras causas; por exemplo, a construción de presas en moitos ríos implica que as taxas de depósitos de sedimentos nun determinado lugar non sempre parecen incrementarse no Antropoceno. Por exemplo, moitos deltas fluviais por todo o mundo están actualmente privados por causa das presas de boa parte dos sedimentos que antes lles chegaban, e están sufrindo subsidencia e non poden igualar o ascenso do nivel do mar que se está a producir. O incremento da erosión debido á agricultura e outras operacións hase reflectir en cambios na composición dos sedimentos e un incremento do seu depósito nalgún outro sitio.
Rexistro fósil
En áreas continentais cun réxime deposicional, as estruturas de grandes construcións de enxeñaría tenden a quedar enterradas e conservadas, xunto con residuos e cascallos. Os residuos e lastre botados polos barcos ou transportados polos ríos e regatos acumúlanse no ambiente mariño, especialmente nas zonas costeiras. Estes artefactos producidos polo ser humano quedan conservados na estrtigrafía e denomínanse "tecnofósiles".
Os cambios na biodiversidade quedan tamén preservados no rexistro fósil, e igualmente a introdución de novas especies.
Elementos traza
En termos de elementos traza, as sociedades modernas deixan tamén claras sinaturas. Por exemplo, no glaciar Fremont superior de Wyoming, hai unha capa de cloro nos núcleos de mostras de xeo desde a época dos programas de probas atómicas da década de 1960, e tamén unha capa de mercurio asociada coas centrais térmicas de carbón da década de 1980. Desde 1945 a 1951, produciuse chuvia radioactiva localmente arredor dos sitios onde se fixeron probas atómicas, mentres que desde 1952 a 1980, as bombas termonucleares deixaron un claro sinal global de exceso de 14C, 239Pu, e outros radionúclidos artificiais. As concentracións deses radionúclidos teñen un pico en 1964, unha das datas que se propuxeron como posible marca que sinala o punto de partida do Antropoceno definido formalmente.
A queima humana de combustibles fósiles tamén deixou claramente elevadas concentracións de carbono negro, cinzas inorgánicas e partículas carbonosas esféricas en sedimentos recentes por todo o mundo. As concentracións destes compoñentes increméntanse marcadamente e case simultaneamente por todo o mundo comezando en 1950.
Modelo do "Antropoceno temperán"
Aínda que unha gran parte dos cambios ambientais ocorridos na Terra crese que son unha consecuencia directa da Revolución Industrial, William Ruddiman argumentou que a época proposta do Antropoceno empezou antes, aproximadamente hai 8.000 anos co desenvolvemento das culturas agrícolas e sedentarias. Nese momento, os humanos estaban dispersos por todos os continentes menos pola Antártida, e a Revolución Neolítica estaba en marcha. Durante este período, os humanos desenvolveron a agricultura e a gandería para suplementar ou substituír a súa forma de subsistencia anterior de cazador-recadador. A esas innovacións seguíronlles unha onda de extincións, empezando polas de grandes mamíferos e aves non voadoras. Esta onda foi impulsada pola actividade directa do home (por exemplo, a caza) e as consecuencias indirectas do cambio no uso da terra para a agricultura.
Aínda que hai 8.000 anos o planeta mantiña só a uns poucos millóns de persoas e estaba aínda esencialmente prístino, algúns consideran que unha data temperá para o termo proposto do Antropoceno é axeitada, xa que foi o comezo do que despois serían impactos maiores.
Antigüidade
Outros poñen un momento da Antigüidade como comezo do Antropoceno. Un momento de inicio plausible para do Antropoceno podería ser hai uns 2.000 anos, que coincide co comezo da fase final do holoceno ou fase subatlántica.
Nese momento o Imperio Romano abranguía unha gran parte de Europa, Oriente Próximo e Norte de África. Na China as dinastías clásicas estaban florecendo. Os reinos medios da India desenvolveran xa a economía de maior tamaño do mundo antigo e medieval. O reino Napata/Meroítico estendíase polos actuais Sudán e Etiopía. Os olmecas controlaban o centro de México e Guatemala, e o pobo preincaico chavín controlaba grandes áreas do norte do Perú. Aínda que a miúdo estes reinos vivían de costas aos outros reinos máis afastados e separados por ecosistemas tampón, as áreas directamente impactadas por estas civilizacións e outras eran grandes. Ademais, algunhas actividades, como a minería, implicaban unha perturbación moito máis ampla das condicións naturais.
Revolución Industrial
Crutzen propuxo a Revolución Industrial como comezo do Antropoceno. Aínda que é evidente que a Revolución Industrial foi acompañada por un impacto humano global sen precedentes sobre o planeta, moitas das paisaxes da Terra xa foran profundamente modificadas antes polas actividades humanas. Por tanto, a datación do comezo dun período co nome de Antropoceno debería asignarse ao momento no que a humanidade se sumou ás outras forzas ambientais con capacidade de darlle forma ao planeta. Pero identificar ese momento é difícil, e mesmo é pouco realista querer identificar un Ano Cero para o comezo do Antropoceno. De feito, o impacto humano sobre a Terra foi crecendo progresivamente, con poucos períodos máis lentos substanciais. Lovelock propuxo que o Antropoceno empezou coa primeira aplicación do motor atmosférico de Newcomen (motor de vapor) en 1712. Ata entón, o nivel máximo de enerxía dispoñible en toda a historia humana estivera limitado a 1 kW por metro cadrado, procedente do sol.
Marcador do Antropoceno
Para caracterizar o Antropoceno cómpre utilizar un marcador que indique un impacto global substancial dos humanos no medio ambiente total, comparable en escala aos que están asociados con perturbacións significativas no pasado xeolóxico, en lugar de cambios menores na composición da atmosfera.
En abril de 2019, o Grupo de Traballo do Antropoceno (AWG) anunciou que votarían unha proposta formal para enviar á Comisión Estratigráfica Internacional, para continuar o proceso que iniciaran en 2016. En maio de 2019, 29 membros do total de 34 persoas que formaban parte do panel do AWG votaron a favor de facer unha proposta oficial en 2021. O AWG tamén adoptou por votación con 29 votos a favor que a data de comezo do Antropoceno se situase na metade do século XX. Identificáronse dez candidatos que podían ser considerados un estratotipo límite mundial ou GSSP (do inglés Global Boundary Stratotype Section and Point), un dos cales terá que ser elixido para incluílo na proposta final. Posibles marcadores son os microplásticos, os metais pesados ou os núcleos radioactivos deixados polas probas de bombas termonucleares.
O Antropoceno na cultura
O concepto de Antropoceno foi tamén abordado desde o punto de vista das humanidades, a filosofía, a literatura e as artes. No mundo erudito, foi suxeito dunha crecente atención en números especiais de revistas, conferencias, e informes académicos. O Antropoceno, a súa duración, e implicacións ecolóxicas formula cuestións sobre a morte e o fin da civilización, a memoria e arquivos, os obxectivos e métodos da investigación humanística, e as respostas emocionais ao "fin da natureza". Porén, tamén foi criticado como unha construción ideolóxica.
Festa do cabazo de Cabral
miniatura|260px|Cabazo A festa do cabazo de Cabral é unha festa gastronómica celebra o 3º domingo de novembro no Colexio Carballal de Cabral (Vigo) dende 1984, organizada pola Asociación Cultural O Coto.
Historia
Consiste na realización e mostra dun certo número de pratos diferentes que se poden facer con cabazo, como o caldo, flans, marmelada, chulas, pan, galletas, pisto, pasteis, empanadas de cabelo de anxo, sopaipillas ou licor de cabazo.
Para os cociñados, todos feitos de xeito artesanal por voluntarios da propia Asociación e outros colaboradores, utilízanse algunhas dependencias do colexio, diversas casas de socios e colaboradores e no día anterior á festa fanse nunha carpa auxiliar que se habilita ó lado da carpa da festa. Nos últimos anos, contan coa grande axuda de dúas panaderías que de xeito totalmente desinteresado, déixanlles empregar os seus fornos.
Utilízanse arredor de douscentos cabazos dunha media duns 40 quilos cada un, doados pola veciñanza e socios da Asociación. Tamén lles ofrecen cabazos doutras parroquias de Vigo e incluso doutros municipios dos arredores.
Para a realización da festa precísase a colaboración dunhas sesenta persoas, tanto para o sábado anterior como para o día da festa. Durante todo o proceso de preparación da Festa do Cabazo, chegan a colaborar ó redor de duascentas persoas diferentes.
Normalmente realízase unha pequena degustación gratuíta dalgúns dos pratos feitos con cabazo.
Prepáranse ademais envases de degustación que tódolos asistentes poden adquirir a prezos módicos ó longo de todo o día.
Tamén poderán facerse coa publicación sobre a Festa do Cabazo, na que se fala do cabazo e as súas cualidades, da Festa do Cabazo e os seus obxectivos e algunhas das receitas que fan.
Durante a Festa pódese ver tamén unha exposición sobre a historia da Festa do Cabazo, na que se mostra o proceso de cultivo, recollida, elaboración e degustación do cabazo.
Al-Andalus
miniatura|250px|Al-Andalus e os reinos cristiáns arredor do ano 1000. miniatura|[[Corán do século XII utilizado en Al-Ándalus.]]
Al-Andalus (en árabe: الأندلس) foi o nome dado á Península Ibérica polos seus conquistadores islámicos do século VIII, sendo empregado para se referiren á península independentemente do territorio politicamente controlado polas forzas islámicas.
Coa reconquista dos territorios polos cristiáns, descendentes dos hispanovisigodos, que se refuxiaran nas zonas do norte da Península, nun proceso que ficou designado historicamente por Reconquista, o nome Al-Andalus foise adecuando ó cada vez menor territorio baixo ocupación árabe-musulmá, na metade sur da península, aproximadamente a mesma area da antiga provincia romana Bética, cuxas fronteiras foran progresivamente empurradas para o sur, até a toma de Granada polos Reis Católicos.
Etimoloxía
O nome Al-Andalus apareceu por primeira vez como designación para a Península Ibérica en 716, nunha moeda bilingüe que foi alí acuñada. Nesa moeda a verba Span(ia), en latín, correspondía a Al-Andalus, en árabe.
Segundo Reinhardt Dozy (1820-1883), investigador neerlandés do islam, a verba Al-Andalus estaría relacionada ó vocábulo Vandalicia, nome que el afirmaba ter recibido a Bética romana cando os vándalos alí se asentaran entre 409 e 429 d.C.. Esta posición foi compartida por outros estudosos, entre eles Évariste Lévi-Provençal, mais nunca foi posible atopar probas documentais que mostren que a Bética foi algunha vez chamada Vandalicia.
O filólogo español Joaquín Vallvé Bermejo, na súa obra La división territorial de la España musulmana, afirma que Al-Andalus ten a súa orixe en Jazirat al-Andalus, a "illa do Atlántico" ou Atlántida. De acordo con este catedrático, a lenda da Atlántida de Platón foi transmitida para o mundo árabe antes do nacemento do islam no século VII, como revela a poesía preislámica, que xa fai referencia a un Al-Andalus.
Ciencia
A semellanza do que sucedeu no dominio artístico, os árabes e bérberes que se asentaron na Península Ibérica no século VIII comezaron por recorrer ós saberes legados pola civilización visigoda.
Parque Nacional Muddus
miniatura|Mapa. O Parque nacional Muddus atópase no norte de Suecia, na rexión de Norrbotterns Län.
Características
O hábitat predominante é a Taiga boreal. Existen zonas de bosque antigo moi ben conservadas. Nelas habitan importantes poboacións de alce e de pita do monte. O parque foi creado en 1942 e protexe unha superficie de 49.300 hectáreas.
Vexetación e fauna
Ademais das especies arbóreas típicas deste ambiente coma o bidueiro pubescente (subespecie tortuosa) e o piñeiro rubio, tamén atopamos o álamo tremo e o salgueiro cinsento. O estrato arbustivo tamén é importante, con diversas especies de liques e fentos. Ademais do alce, tamén se atopa o lince común e o oso pardo.Importante presenza de aves de presa, coma a avelaiona dos Urais, a curuxa gabián e o moucho de Tengmalm. Ademais o cisne bravo tamén cría no parque.
O Cruceiro Novo, Posmarcos, A Pobra do Caramiñal
O Cruceiro Novo é un lugar da parroquia de Posmarcos no concello coruñés da Pobra do Caramiñal, na comarca da Barbanza. Segundo o padrón municipal (INE) en 2012 tiña once habitantes (sete homes e catro mulleres).
A Crocha de Poñente, Posmarcos, A Pobra do Caramiñal
A Crocha de Poñente é un lugar da parroquia de Posmarcos no concello coruñés da Pobra do Caramiñal, na comarca da Barbanza. Segundo o padrón municipal (INE 2012) ten 153 habitantes (78 homes e 75 mulleres).
Gastrotheca cornuta
Gastrotheca cornuta, orixinalmente chamada Nototrema cornutum Boulenger despois de que fose descrita por George Albert Boulenger en 1898, é unha especie de ra da familia Hemiphractidae. É unha especie arborícola que habita en Colombia, Costa Rica, Ecuador e Panamá. O seu hábitat natural son as selvas das terras baixas e os bosques nubrados. Están ameazados pola destrución do hábitat.
Rosa Norström
Rosa Christina Norström (de solteira Rosa Christina Strokirk), nada o 13 de novembro de 1830 e finada o 24 de maio de 1944 en Estocolmo, foi unha numismática sueca.
Traxectoria
Rosa Norström era filla do tamén numismático Wilhelm Theodor Strokirk. En 1899 foi contratada pola Real Academia Sueca de Letras, Historia e Antigüidades (Vitterhetsakademin), entidade que naquela época acollía o Gabinete Numismático Real de Suecia (Kungliga Myntkabinettet). En 1903 accedeu á presidencia do Gabinete Numismático e exerceu este cargo probablemente ata 1915, cando Bror Schnittger tomou o relevo no posto.
Foi membro correspondente da Sociedade Numismática Sueca desde 1911.
Estivo casada con Nils Vilhelm Emanuel Norström, finado en 1897.
Parada das Achas, A Cañiza
Santiago de Parada das Achas é unha parroquia que se localiza no sur do concello da Cañiza na comarca da Paradanta. Segundo o padrón municipal de 2013 tiña 397 habitantes (194 mulleres e 203 homes) distribuídos en 53 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 830 habitantes.
Historia
No século XVI constituíuse a nova parroquia das Achas, segregándose os seus lugares de Parada.
O Quintario de Couso, Santalla, Ribeira de Piquín
O Quintario de Couso é un lugar da parroquia de Santalla no concello lugués da Ribeira de Piquín na comarca de Meira.
Georges Buchard
Traxectoria
Especialista na modalidade de espada, competiu por primeira volta nun campionato de Francia en 1921. participou con trinta anos nos Xogos Olímpicos de 1924 celebrados en París, gañando a medalla de ouro en espada por equipos e finalizando sétimo na proba individual. En 1925 logrou o seu primeiro campionato nacional francés, posición que repetiu en 1927. Nos Xogos Olímpicos de 1928 de Ámsterdan logrou dúas medallas de prata, individual e por equipos, metal que revalidou na proba individual nos Xogos Olímpicos de 1932 dos Ánxeles. Nestes mesmos xogos gañou, así mesmo, a medalla de ouro na proba por equipos. Finalmente, nos Xogos Olímpicos de 1936 de Berlín gañou a medalla de bronce na proba por equipos.
Ao longo da súa carreira gañou seis medallas no Campionato do Mundo de Esgrima, cinco delas de ouro.
El Eco de Porriño y Mos
El Eco de Porriño y Mos foi un periódico editado no Porriño entre 1916 e 1917.
Historia e características
Subtitulado Periódico independiente, apareceu o 16 de xaneiro de 1916. Tiña unha periodicidade quincenal. Órgano de José Carrera Ramilo, representante de Gabino Bugallal no distrito. Atacou ao médico Manuel Paz Varela. Aínda se publicaba en xuño de 1917.
Río Curaray
O río Curaray (tamén chamado río Ewenguno) é un río do Perú e do leste de Ecuador. É un afluente do río Napo, o cal forma parte da bacía do Amazonas. Ten unha lonxitude de 800 km, dos cales uns 414 km discorren polo territorio amazónico peruano do departamento de Loreto. Nas terras ao longo do río habitan varios pobos indíxenas, como os kichwa e os huaorani. O río é o fogar de caimáns e pirañas.
O caso Palm Beach
O río é coñecido internacionalmente polo "Caso Palm Beach". En 1956, misións evanxélicas estadounidenses construíron un campamento no banco de area que foi chamado por eles "Palm Beach", no río Curaray. Cinco misioneiros foron asasinados por membros da tribo huaorani durante a operación Auca, un intento de cristianizalos. Hoxe en día, a comunidade cristiá evanxélica huaorani emprega a miúdo o río Curaray como un sitio para bautizos.
Ex professo
Ex professo ou ex profeso (en latín: ex professo) é unha locución latina que significa literalmente "de propósito, con intención". Emprégase para expresar que se fixo unha cousa intencionadamente.
Claude Gregory
Claude Andre Gregory, nado o 26 de decembro de 1958 en Washington, D.C., é un ex xogador profesional de baloncesto estadounidense formado na Universidade de Wisconsin-Madison xogou na NBA e nas principais ligas de Europa como a LNB, a Lega e a ACB. Cunha altura de 2,03 metros xogaba na posición de pivote.
Universidade
Xogou durante catro tempadas cos Badgers da Universidade de Wisconsin-Madison, nas que fixo unha media 15,9 puntos e 8,2 rebotes por partido. Ten a marca de rebotes da historia dos Badgers, con 904. Na súa última tempada foi elixido o segundo mellor quinteto da Big Ten Conference.
Profesional
Foi elixido na cuadraxésimo primeira posición do Draft da NBA de 1981 por Washington Bullets, pero foi despedido antes do comezo da tempada. Acepta entón marchar a xogar á liga española fichando polo recentemente creado equipo do Zaragoza Skol, onde se converte no primeiro xogador estranxeiro en vestir a súa camiseta. Acabou a tempada como terceiro mellor anotador e segundo reboteador da liga. Ao ano seguinte ficha polo Baskonia onde acaba como máximo anotador da competición cunha media de 30,9 puntos por partido.
Regresa en 1984 para xogar nos Evansville Thunder da CBA, onde xoga ata que en 1985 asina un contrato de 10 días cos Washington Bullets, pero só disputa dous minutos repartidos en dous partidos nos que anota dous puntos. Volve á CBA para xogar dúas tempadas nos La Crosse Catbirds, sendo en ambas as elixido no mellor quinteto da liga e convocado para disputar o All-Star Game. A súa actuación na liga fíxolle merecedor de aparecer no equipo do 50 aniversario da competición.
Coa tempada 1987-88 bastante avanzada, ficha por dez días por Los Angeles Clippers, sendo renovado até o final da mesma. Alí disputa 23 partidos, 2 como titular, nos que fai unha media de 5,8 puntos e 4,1 rebotes. A súa mellor actuación sería nun partido ante Golden State Warriors, conseguindo un dobre-dobre, con 15 puntos e 12 rebotes. Ao ano seguinte regresa a Europa, para fichar polo Pau-Orthez da liga francesa, marchándose ao ano seguinte á liga italiana fichando polo Cantine Riunite Reggio Emilia, pero só disputa dous partidos nos que fai 15,5 puntos e 6 rebotes por partido antes de ser despedido. En 1990 ficha polo Dyc Breogán de Lugo da liga ACB, onde xoga 18 partidos nos que fai unha media de 18,4 puntos e 8,6 rebotes, sendo substituído no mes de decembro por Mike Giomi.
Shōgun
miniatura|dereita|200px|[[Minamoto no Yoritomo, primeiro shōgun do shogunato Kamakura.]]
Na historia do Xapón, o termo shōgun (将軍, lit. «comandante do exército») refírese a un rango militar e título histórico concedido directamente polo emperador. A verba shōgun é a abreviación de seii taishōgun (征夷大将軍, lit. «gran xeneral que acouga os bárbaros"), nomeamento que até 1192 fora temporal e era empregado para referirse ó xeneral que comandaba o exército enviado a combater os emishi, que habitaban no norte do país.
Durante o século XII e até o ano 1868, o shogun constituíuse como o gobernante de facto de todo o país, aínda que, teoricamente, o emperador era o lexítimo gobernante e dispoñía de autoridade no shogun para gobernar no seu nome. Durante este tempo, o emperador viuse obrigado a delegar completamente calquera atribución ou autoridade civil, militar, diplomática e xudicial a quen tivese este título.
Durante os primeiros contactos con Occidente e mesmo nalgúns países asiáticos, como na China, o shōgun era considerado como o «rei do Xapón», e descoñecíase a existencia de dúas estruturas de autoridade. Actualmente, algúns escritores e historiadores describiron o shogun con apelativos como «ditador militar» ou «xeneralísimo» coa finalidade de explicar as súas funcións a un público non familiarizado coa historia do país.
Ó longo da historia do Xapón existiron tres shogunatos. O primeiro estabeleceuno en 1192 Minamoto no Yoritomo, coñecido como shogunato Kamakura. Este goberno só foi controlado por tres membros do clan Minamoto, xa que o poder usurpouno o clan Hōjō, que baixo o título de rexentes nomeaban a shoguns marioneta, nenos e mozos que non ben cumpriran os vinte anos. O segundo shogunato é coñecido como Ashikaga e foi fundado en 1338 por Ashikaga Takauji. Durante este shogunato, quince membros do clan Ashikaga mantivéronse no poder até que un prominente militar do período Azuchi-Momoyama chamado Oda Nobunaga derrocou o shogun en 1573. O derradeiro foi o shogunato Tokugawa, instituído oficialmente por Ieyasu Tokugawa en 1603 e que rematou en 1868 despois da renuncia ó cargo de Tokugawa Yoshinobu, cando o emperador Meiji recuperou o seu papel protagonista na política do país e a figura do shogun foi abolida.
Xulio Gil
Xulio Gil Rodríguez, nado en Ourense en 1954, é un matemático e fotógrafo galego. Reside en Vigo.
Traxectoria
De pai vigués, viviu a infancia e a adolescencia na Rúa Aragón da cidade de Vigo. Estudou Enxeñería para logo pasar a Matemáticas. En Santiago de Compostela coñeceu o arqueólogo Antón Rodríguez Casal, que lle transmitiu a paixón pola prehistoria, que á súa vez o levou a comezar a relación co mundo da arte.
Expuxo por primeira vez en 1976 na praza da Princesa de Vigo. Teñen obra súa a Colección Caixanova e o Museo de Pontevedra.
En 1992 casou coa poeta Xela Arias, con quen en 1994 tivo un fillo, Darío; separaron no ano 2002.
Recoñecementos
Foi Premio da Crítica Galicia en Artes Plásticas e Visuais na XXXVI Edición, do ano 2013: " tendo en conta a calidade e orixinalidade da súa obra fotográfica, no marco dun longo proxecto de corenta anos que sigue vivo.".
Entrerríos, Posmarcos, A Pobra do Caramiñal
Entrerríos é un lugar da parroquia de Posmarcos no concello coruñés da Pobra do Caramiñal, na comarca da Barbanza. Segundo o padrón municipal (INE 2012) ten 2 habitantes (un home e unha muller).
O Foxo, Posmarcos, A Pobra do Caramiñal
O Foxo é un lugar da parroquia de Posmarcos no concello coruñés da Pobra do Caramiñal, na comarca da Barbanza. Segundo o padrón municipal (INE 2012) ten 9 habitantes (4 homes e 5 mulleres).
Marquesado de Bodonitsa
O Margraviato ou Marquesado de Bodonitsa (tamén Vodonitsa ou Boudonitza; en grego: Μαρκιωνία/Μαρκιζᾶτον τῆς Βοδονίτσας), hoxe Mendenitsa, Ftiótide (180 km ao noroeste de Atenas), foi un estado franco en Grecia despois da conquista pola Cuarta Cruzada. Foi concedida orixinalmente como unha posesión ao marqués Guido Pallavicini por Bonifacio, primeiro rei de Tesalónica, no ano 1204. O seu propósito orixinal era protexer o paso das Termópilas.
Imia/Kardak
Imia (Ίμια) en grego, ou Kardak en Turco é un conxunto de dúas pequenas illas despoboadas no Mar Exeo, situadas entre a cadea das illas gregas do Dodecaneso e a parte continental da costa suroeste de Turquía. Atópanse a 7 km. o oeste da costa da Provincia de Muğla, e a 10´2 km. ao leste da illa grega Kalymnos, e a 4´6 km. ao sueste do pequeno illote grego de Kalólimnos.
Tri Nations 2010
Formato
Nesta edición disputáronse un total de 6 partidos. Cada equipo xogou 2 partidos en casa e 2 fóra, un con cada equipo restante. O encontro que abriu esta edición 2010 do Tri Nations foi o Nova Zelandia - Suráfrica que se xogou o 10 de xullo no Eden Park en Auckland. O derradeiro partido xogárono Australia e Nova Zelandia en Sydney.
Marquesado de Bodonitsa
O marquesado sobreviviu á caída de Tesalónica despois da morte de Bonifacio, pero foi subordinado ao Principado de Acaia en 1248. O marquesado ademais sobreviviu á chegada da Compañía Catalá en 1311, pero caeu ante dúas familias venecianas nunha rápida sucesión: Cornaro (até 1335) e os Zorzi. Os Zorzi gobernaron o marquesado ata que os turcos otománs a conquistaron en 1414. Nicolò II continuou usando o título de marqués despois desa data, pero o territorio nunca foi recuperado.
Historia
En 1204 o rei latino de Tesalónica Bonifacio de Montferrato cedeu Bodonitsa como un feudo ao marqués Guido Pallavicini, a quen os gregos da rexión chamaron «Marquesópulo». O obxectivo do marquesado era defender o paso das Termópilas e os territorios do rei latino en Tesalia e Macedonia, que estaban ameazados polo exército grego de León Esguro. Inicialmente, o Marquesado de Bodonitsa estivo baixo a soberanía do emperador latino de Constantinopla. Posibelmente ao redor de 1248 converteuse en tributario do príncipe de Acaia até 1278, cando caeu baixo o goberno de Carlos I de Anjou.
O marqués de Bodonitsa Guido Pallavicini foi o principal conselleiro da viúva de Bonifacio de Montferrato, Margarida. En 1207 participara no movemento dos señores lombardos de Tesalónica. Finalmente, capitulou co emperador latino Henrique de Flandres, cando en 1209 as tropas imperiais chegaron á rexión.
Despois da caída do Reino de Tesalónica en 1224, Guido, atrincheirouse no castelo de Bodonitsa (Vriokastro), pondo unha forte resistencia contra o déspota de Epiro Teodoro Comneno Ducas e conseguiu así comprobar o descenso deste último cara ao sur. Ao redor de 1250 Bodonitsa estaba ameazada cando o emperador bizantino de Nicea Xoán III Ducas Vatatzés lanzou unha campaña contra o déspota de Epiro Miguel II Ducas, que aspiraba a expandir o seu control ao paso das Termópilas e a parte norte da Ática-Beocia franca. Uns anos despois, aprox. 1256, o marqués de Bodonitsa Ubertino Pallavicini estivo involucrado na disputa entre o príncipe de Acaia Guillerme II de Villehardouin e os triarcas de Negroponte.
Imia/Kardak
A súa superficie total é de 0´40 km². As illas son tamén coñecidas como Limnia en grego, ou İkizce en turco, ou como Heipethes nalgúns dos primeiros mapas do século XX. Imia / Kardak foi obxecto dunha crise militar e a posterior controversia sobre a soberanía entre Grecia e Turquía en 1996.
Marquesado de Bodonitsa
Historia
En 1311, a rexión foi atacada pola Compañía Catalá. Despois da severa derrota dos gobernantes francos de Romania polos cataláns na batalla do río Cefiso (1311), María dalle Carceri, a viúva de Alberto Pallavicini, o marqués de Bodonitsa, casou con Andrea Cornaro, señor de Karpatos, a quen lle deu a metade do Marquesado de Bodonitsa como dote. O marquesado, a pesar dos saqueos que sufrira polos cataláns, mantívose baixo o dominio de Cornaro até 1335, cando recaeu na familia veneciana de Zorzi. Os Zorzi gobernaron Bodonitsa ata que caeu ante os turcos otománs en 1414.
O Marquesado de Bodonitsa floreceu durante a segunda metade do século XIV, baixo o marqués Francis, que gozaba da confianza e o apoio dos venecianos. Ás veces, a rexión fora gobernada por mulleres como Isabel Pallavicini e Guglielma Pallavicini. Durante a súa longa historia o Marquesado de Bodonitsa e sobre todo o bispado latino da rexión converteuse a miúdo en branco dos piratas do golfo de Eubea.
Organización eclesiástica
En canto á organización eclesiástica, Bodonitsa foi un bispado (bispado das Termópilas), que quedou baixo a xurisdición do arcebispado latino de Atenas. Desde 1371, ou mesmo antes, o marquesado tiña un bispo ortodoxo (o bispo de Mendenitsa), quen quedou baixo o metropolitano ortodoxo de Larissa e despois, no século XV, baixo o metropolitano de Atenas. Cerca do castelo de Bodonitsa había un mosteiro ortodoxo, onde o metropolitano de Atenas Miguel Coniates buscara refuxio despois da conquista latina en 1204.
Tri Nations 2010
Clasificación e resultados
O campión da edición 2010 do Tri Nations foi a Selección de rugby de Nova Zelandia .
Marquesado de Bodonitsa
Pallavicini
Tomé herdou o margraviato tras unha disputa co viúvo de Isabel Antonio o Flamengo. Tomé era neto de Rubino, o irmán de Guido.
Zorzi
O primeiro Zorzi foi esposo de Guglielma.