cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Van (construción)
O elemento clave dun van é o lintel, ás veces a xeito de arco. O lintel ou traveseiro apoia nas xambas e estas na soleira (no caso de ocos nos muros) ou en piares noutras construcións, coma nas pontes.
Historicamente, tense coñecemento da utilización de vans alintelados xa dende a época mesopotámica, sendo os persas os primeiros en crealo mediante arcos.
Viana, Santa Cruz de Viana, Chantada
Viana é un lugar na parroquia de Santa Cruz de Viana, do concello de Chantada, na comarca de Chantada, pertencente a provincia de Lugo. No ano 2011 tiña 8 habitantes segundo datos do INE e do IGE deles 4 eran homes e 4 eran mulleres. En 2017 eran 6 habitantes, 3 mulleres e tres homes.
O lugar de Viana en conxunto pertence a tres parroquias: A Grade, Santa Cruz e San Pedro.
Toponimia
O topónimo ten unha orixe incerta. Pode ser un nome precelta co significado de monte. Tamén unha.
Algas comestibles
As algas comestibles son algas que se poden comer ou poden ser usadas para a preparación doutros alimentos.
Características
A maior parte das algas comestibles son algas mariñas bentónicas, quer dicir que viven suxeitas ao substrato (chan, rochas), ao contrario das planctónicas que son microscópicas e viven flotando na auga. Tamén hai algúns casos de algas comestibles que viven na auga doce, aínda que as máis destas son tóxicas.
Das catro divisións segundo a súa coloración: azuis (cianófitos), verdes (clorófitas), pardas ou castañas (feófitas) e vermellas (rodófitas), atopamos algas comestibles nas tres últimas. As algas azuis adoitan ser microscópicas.
O seu uso como alimento humano en Asia e no Pacífico
Unha alga vermella moi usada nesa rexión de Asia, e que coa globalización hoxe pasou a moitos máis países, é a touca (Porphyra umbilicalis), coñecida como Nori 海苔 no Xapón, Zicai 紫菜 na China, e Gim en Corea. Consómese en láminas secas e torradas coas que se embrolla o suxi, ou en faragullas como aditivo a outros pratos. No Xapón é tan apreciada que incluso se usa como agasallo de aninovo.
Observouse que os xaponeses poden dixerir os polisacáridos das algas, algo non normal nos humanos, debido á súa longa historia de consumo de Nori.
A wakame é a segunda alga máis consumida no mundo en alimentación directa, e procede case na súa totalidade das zonas de cultivo do Xapón, Corea e a China. É ingrediente dun prato moi popular da cociña asiática: a sopa miso.
Os nativos maorís da Nova Zelandia tradicionalmente usan algunhas especies de algas na súa alimentación, como a vermella Karengo (Porphyra columbina) e a verde Rimu (Caulerpa brownii).
O seu uso como alimento humano en Europa
As algas tamén se consomen en moitas sociedades tradicionais europeas, especialmente do norte e do oeste: Irlanda, Gales, Islandia, Noruega, Inglaterra, Francia.
O carrapucho (Chondrus crispus) é unha alga vermella que adoita ser servida como aperitivo coa cervexa nese país, amais de ser usada para a produción de aditivos alimentarios.
A nori atlántica ou touca é de consumo tradicional nos países célticos do norte. No País de Gales e Irlanda forma parte dun prato típico chamado laverbread, e os mineiros de Gales son grandes consumidores. Na Bretaña fan o bara mor (pan de mar, en bretón) con Kombu e Dulse, e pratos de sobremesa con Musgo de Irlanda.
Porén o uso das algas como verdura en occidente, máis que por influxo destes pobos costeiros, faise popular nas grandes cidades por influxo das poboacións orientais afincadas (sobre todo a través dos seus restaurantes). Tamén ten unha grande influencia a expansión do movemento macrobiótico na segunda metade do século XX, impulsado polos xaponeses Georges Ohsawa e Mishio Kushi
Se en tempos pasados houbo en Galicia consumo de algas como alimento, a semellanza dos países célticos do norte, é un costume que non chegou até os nosos días nin deixou pegadas evidentes nos usos sociais.
Pero nas últimas décadas tamén se colectan e cultivan para o consumo humano, posto que as rías e costas galegas son moi vizosas en algas, especialmente pardas. Se ben o seu consumo non é aínda masivo na poboación, vai penetrando na gastronomía a través das experiencias dos cociñeiros. A destacar as Xornadas Gastronómicas de Algas organizadas pola Xunta de Galicia a comezos dos anos 1990, e as actuais Aulas de cociña con algas, de Porto Muíños.
miniatura|esquerda|[[Cinta (algas)|Cinta de mar.]]
As wakames recolleitas en Galicia son, debido ás especiais características oceanográficas, as mellor adaptadas do atlántico europeo, presentando unha textura suave e un sabor doce "a mar". Por non ser unha alga tradicional das costas de Galicia aínda non ten nome popular galego, pero ben podía ser considerada como un grelo de mar, pola similitude de aspecto e textura con esa verdura.
A espaguete de mar ou cinta (Himanthalia elongata) é unha alga orixinaria do atlántico cunha grande produción en Galicia, e comercialmente descoñecida nos países asiáticos. A súa facilidade na recolleita, a súa riqueza nutritiva e os seus agradables sabor e textura fan dela unha das máis apreciadas en Europa.
Propiedades nutricionais
Son alimentos de alta calidade, pobres en graxas e con gran cantidade de fibra. Ademais proporcionan:
Minerais: todas elas posúen unha elevada concentración de minerais, entre os que destaca o iodo. Algunhas acadan valores récord como a espaguete de mar que pode ter ata dez veces máis ferro que as lentellas, e a wakame con máis calcio que o leite de vaca.
Proteínas: conteñen todos os aminoácidos esenciais.
Vitaminas: presentes en grandes cantidades, destaca a presenza da vitamina B12 (ausente nos vexetais terrestres) e da vitamina C que contribúe a asimilar o ferro proporcionado.
As poucas graxas que conteñen son principalmente insaturadas. A presenza de ácidos graxos esenciais como omega 3 e omega 6 axudan a diminuír o nivel de colesterol.
Ese efecto anticolesterol vese aínda reforzado polo tipo de fibras que conteñen. Ademais de fibras insolubles que favorecen o tránsito intestinal, conteñen unhas fibras solubles chamadas ficocoloides, que actúan como reguladores. Trátase duns polisacáridos (agar, alxinatos e carraxenatos) que 'enganchan' o colesterol e o expulsan do organismo.
San Xoán, Bamio, Vilagarcía de Arousa
San Xoán é un lugar da parroquia de Bamio no concello pontevedrés de Vilagarcía de Arousa, na comarca do Salnés, segundo consta no Nomenclátor de Galicia. Non obstante, o IGE non rexistra habitantes neste lugar no censo de 2016, polo que non se poden achegar datos da súa poboación.
Antilopininos
miniatura|240px|Cabezas de gacelas de varios xéneros [[Antidorcas ♂ (arriba á esquerda), Gazella ♂♂ (números 2 a 8), Eudorcas ♂♂ (parte inferior esquerda e dereita).]]
A dos antilopininos (Antilopini) é unha tribo de mamíferos artiodáctilos da familia dos bóvidos, subfamilia dos antilopinos.
Características
Viven en pequenas mandas que teñen un macho territorial como líder e, ás veces, únense con outras especies de gacelas. A súa pelaxe é brillante, de cor parda ou canela. A maioría das especies teñen listas negras e marcas faciais. As femias teñen os cornos moi curtos en comparación cos machos. Alcanzan velocidades máximas deaté 60 km/h, e teñen a capacidade de saltar e xirar bruscamente. Están ben adaptados á vida en contornos abertos.
Descrición
A tribo foi creada en 2003 polos científicos franceses Alexandre Hassanin, e Emmanuel J. P. Douzery, especialistas en filoxenia e anatomía comparada, no seu traballo "Molecular and morphological phylogenies of Ruminantia and the alternative position of the Moschidae". Systematic Biology 52 (2): 206-228.
La Excepción
La Excepción que Confirma la Regla (abreviado, La Excepción) é un grupo musical español de rap orixinario do distrito de Carabanchel na cidade de Madrid. Foi formado en 2003 por El Langui, Gitano Antón e La Dako Style.
George Ade
miniatura|George Ade George Ada, nado o 9 de febreiro de 1866 e finado o 16 de maio de 1944, foi un escritor e xornalista americano.
Obras
''Artie. A Story of the Streets and Town'', 1896 Pink Marsh: a Story of the Streets and Town, 1897 Doc'Horne, 1899 Fables in Slang, 1900 More fables, 1900 Forty modern fables, 1901 Girl proposition, 1902 People you know, 1903 The Sultan of Sulu; an original satire in two acts, teatro, 1903 Breaking into society, 1904 The College Widow, teatro, 1904
A Seaña, Meá, Mugardos
A Seaña é un lugar da parroquia de Meá no concello de Mugardos na provincia da Coruña. Tiña 61 habitantes no ano 2007 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales eran 28 homes e 33 mulleres, o que supón un aumento con relación ao ano 2003 cando tiña 54 habitantes.
A Pedreira, Meá, Mugardos
A Pedreira é un lugar da parroquia de Meá no concello de Mugardos na provincia da Coruña. Tiña 499 habitantes no ano 2007 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales eran 236 homes e 263 mulleres, o que supón unha diminución con relación ao ano 2003 cando tiña 592 habitantes.
Pobo británico
Malia que as primeiras identificacións como británicos datan da Baixa Idade Media, non foi até a creación do Reino de Gran Bretaña    en 1707 cando xurdiu o sentido de identidade nacional británica. A noción británica forxouse durante as guerras napoleónicas entre o Reino Unido e o Primeiro Imperio Francés, e desenvolveuse durante a época vitoriana. A complexa historia de formación do Reino Unido creou un "sentido particular de nacionalidade e pertenza" en Gran Bretaña e Irlanda; A británica converteuse nunha "identidade superimposta en identidades anteriores", como a inglesa, a escocesa, a galesa e a irlandesa, cuxas particularidades culturais resistiron a homoxeneidade da identidade británica. Por mor das duradeiras divisións etnosectarias, a identidade británica en Irlanda do Norte é controvertida, pero é mantida firmemente polo sector unionista da sociedade.
Adela de Pfalzel
Santa Adela, relixiosa merovinxia, naceu a fins do século VII e morreu entre o 735 e o 740.
Traxectoria
Filla de Dagoberto II de Austrasia, cando morreu o seu home, Alberico, entrou na vida monástica, fundou o mosteiro de Pfalzel, preto de Tréveris, actual Alemaña.
Foi a avoa de Gregorio de Utrecht, un dos evanxelizadores de Alemaña, e a Igrexa católica celebra a súa festa o 24 de decembro.
Pobo británico
Os británicos modernos son descendentes de diversos grupos étnicos que se asentaron nas Illas Británicas antes do século XI: poboacións prehistóricas, britanos, romanos, anglosaxóns, nórdicos e normandos. A progresiva unificación política das Illas Británicas facilitou o intercambio migratorio, cultural e lingüístico, ademais dos matrimonios mixtos entre ingleses, escoceses e galeses durante a Idade Media, a Idade Moderna e posterior. Dende 1922 produciuse un proceso de inmigración cara ó Reino Unido por xente procedente da República de Irlanda, da Commonwealth, da Europa continental e doutros lugares. Eles e os seus descendentes son maioritariamente británicos, e manteñen unha identidade británica, dobre o dual ou múltiple.
Os británicos son unha sociedade diversa, multinacional e multicultural, con "fortes acentos, expresións e identidades rexionais". A estrutura social do Reino Unido cambiou radicalmente dende o século XIX, cun declive da relixiosidade, un crecemento da clase media, e a partir da década de 1950, un incremento da diversidade étnica. A poboación do Reino Unido rolda os 62,5 millóns, cunha diáspora de 140 millóns concentrada en Australia, o Canadá, Suráfrica, Hong Kong, Nova Zelandia, os Estados Unidos de América, Irlanda, Francia e España.
O Pazo, Vilapedre, Vilalba
O Pazo é un lugar da parroquia de Vilapedre, no concello lugués de Vilalba, na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2010 tiña 4 habitantes (1 home e 3 mulleres).
Nanolitografía
A nanolitografía é unha rama da nanotecnoloxía que trata do estudo e a súa aplicación na fabricación de microestruturas de escala nanométrica, atinxindo modelos con cando menos  unha dimensión lateral comprendida entre o grandor dun átomo e 100 nm. Emprégase na nanocircuitería dos circuítos integrados semicondutores de punta integrada e nos sistema nanoelectromecánico.
Técnicas
A principal técnica empregada é a fotolitografía que pode producir modelos utilizando unha lonxitude de onda moi curta, actualmente 193 nm.
Lañas, Arteixo
Santa Mariña de Lañas é unha parroquia que se localiza no centro do concello de Arteixo na comarca da Coruña. Segundo o IGE en 2016 tiña 406 habitantes (207 mulleres e 199 homes) distribuídos en 5 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 473 habitantes.
Parroquias de Arteixo
miniatura|dereita|As trece parroquias que conforman o concello de Arteixo.
Relación sinal/ruído
Relación sinal/ruído ou relación sinal-ruído (abreviado SNR ou S/N, do inglés Signal-to-noise ratio) é unha medida utilizada en ciencia e enxeñaría que compara o nivel dun sinal desexado co nivel do ruído.
É definido como a proporción entre a potencia do sinal e a potencia do ruído. Como tal non ten unidades, aínda que habitualmente se expresa en unidades logarítmicas, en decibelios (dB).
Unha relación sinal/ruído maior que 1 (ou maior que 0 dB) indica que hai máis potencia de sinal que de ruído.
A Gallada de Piñeiro, Piñeiro, Mugardos
A Gallada de Piñeiro é un lugar da parroquia de Piñeiro no concello de Mugardos na provincia da Coruña. Tiña 287 habitantes no ano 2007 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales eran 141 homes e 146 mulleres, o que supón unha diminución con relación ao ano 2003 cando tiña 323 habitantes.
O Sordido, Bamio, Vilagarcía de Arousa
O Sordido é un lugar da parroquia de Bamio no concello pontevedrés de Vilagarcía de Arousa, na comarca do Salnés. Tiña 27 habitantes no ano 2016 segundo datos do IGE, dos que 13 eran mulleres e 14 homes, o que representa un descenso respecto ós anos 2010, cando eran 31 veciños, e 2005, cando eran 29.
Arta Dade
Arta Dade, nada en Tirana, Albania, o 15 de marzo de 1953, é unha política albanesa. É membro do Parlamento de Albania polo Partido Socialista de Albania desde 1997. Durante a súa carreira como política foi Ministra de Cultura e Ministra de Exteriores, sendo a primeira muller en ocupar este cargo. Actualmente é presidenta do Comité de Política Exterior.
Traxectoria
Despois de asistir á escola, de 1972 a 1975 estudou Literatura inglesa na Universidade de Tirana. Despois de completar os seus estudos, foi profesora na escola secundaria de idiomas Asim Vokshi entre 1975 e 1985, antes de traballar como conferenciante no departamento de estudos de inglés na universidade ata 1997. Cando empezou a súa carreira política. No parlamento representa ao Condado de Fier.
En 1991 converteuse en membro do Partido Socialista de Albania, o sucesor do previamente comunista Partido Laborista, e ó mesmo tempo membro na executiva do partido. En 1993 tamén se converteu en membro do foro de mulleres da actual Esquerda europea.
En 1996 postulouse con éxito como representante do PS para o Parlamento albanés e pertenceu a el durante o 15º período lexislativo de 1997 a 2001. Foi reelixida nas eleccións parlamentarias de 2001 e 2005 e foi membro do parlamento ata 2009. En xullo de 1997 foi nomeada Ministra de Cultura, Xuventude e Deporte por Fatos Nano e foi membro deste ata abril de 1998.
En setembro de 2001 foi nomeada sucesora de Paskal Milo polo primeiro ministro Ilir Meta como primeira ministra de Relacións Exteriores de Albania e ata 2021 a única. Ocupou este cargo ata xullo de 2002. Posteriormente, Ilir Meta asumiu o cargo de chanceler el mesmo baixo o novo primeiro ministro Fatos Nano.
Ademais, é autora de numerosos artigos de ciencias políticas e sociais.
Sciuscià
Sciuscià é un filme italiano de 1946 dirixido por Vittorio De Sica. A miúdo considerado como a súa grande obra mestra, o filme conta a historia de dous rapaces limpabotas que se meten en problemas coa policía despois de tentar conseguir os cartos para mercar un cabalo. Sciuscià é unha das primeiras mostras do neorrealismo italiano. En 1948, na 20ª edición dos Óscar, recibiu o premio ó mellor filme estranxeiro, o precursor do que logo sería o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa.
Orishas
300px|miniatura|Orishas (2020) Orishas foi un grupo musical cubano de hip hop. Foi formado en 1999 na Habana e disolveuse en 2010.
Vilame, Santa Cruz de Viana, Chantada
Vilame é un lugar na parroquia de Santa Cruz de Viana, do concello de Chantada, na comarca de Chantada, pertencente a provincia de Lugo. No ano 2011 tiña 20 habitantes segundo datos do INE e do IGE deles 9 eran homes e 11 eran mulleres.
Vilame debe ser un erro en lugar de Vilameá, nome que usa toda a xente na contorna e tamén existente noutros lugares. Nicandro Ares é desa opinión nos seus estudos.
Nicolas Lémery
Nicolas Lémery, nado o 17 de novembro de 1645 en Rouen e finado o 19 de xuño de 1715 en París, foi un químico francés, o primeiro en desenvolver teorías sobre as reaccións ácido-base, no ano 1680. Clasificou as substancias en tres grupos: mineral, vexetal e animal. Describiu un método para obter ácido sulfúrico. Explicou os incendios subterráneos, terremotos, tronos e relampos.
Fillo dun avogado protestante, procurador do parlamento de Normandía, iniciou a súa formación como aprendiz de farmacia á idade de 15 anos baixo as ordes dn mestre boticario, Pierre Duchemin, un seu tío materno, que se comprometeu a darlle "bebida, comida, lume, cama e apousento, e mostrarlle a mencionada arte e oficio".
Vida e obras
miniatura|esquerda|180px|Utensilios de Lémery no seu laboratorio. miniatura|180px|esquerda|Tradución inglesa do Cours de Chymie, de Lémery.
Lémery aprendeu as operacións farmacéuticas durante os seis anos que permaneceu como aprendiz na botica do seu tío e, a continuación, realizou o tradicional compagnonnage, unha viaxe de estudos que permitía aos aprendices completar a súa formación visitando boticas doutras poboacións da súa contorna, dirixíndose a París, onde traballou con Christophe Glaser, que neses anos se encargaba das clases de química impartidas no Xardín Botánico de París. Máis tarde dirixiuse a Montpellier e puido seguir algúns cursos na súa Facultade de Medicina.
Tras o seu paso por Montpellier, Lémery foi de novo a París, en 1672 para colaborar cun distinguido boticario da familia real que lle permitiu dispoñer dun rico laboratorio e comezar a impartir uns cursos de química que pronto o farían famoso. Non só asistiron ás súas clases os aprendices de boticario ou os médicos e os farmacéuticos en exercicio, como fora habitual nas décadas anteriores. Tamén figurou entre os seus oíntes algúns representantes da nobreza parisiense, incluíndo un notábel grupo de damas da corte, tal e como relataron algúns asistentes sorprendidos ante o que non tardaría en transformarse nunha das características da ciencia da Ilustración, a ampla popularidade das demostracións experimentais.
Alí obtén o título de mestre de farmacia en 1674 e o cargo de boticario do rei. Esta última circunstancia permitiulle ter independencia económica, e crea o seu propio laboratorio nun soto na rue Galand, onde impartiu numerosos cursos de química
Para dar a coñecer mellor as súas leccións de química, Lémery publicou, en 1675 o seu Cours de Chymie, obra que durante máis de cen anos constituíu a suprema autoridade química en Europa. Este libro tivo un enorme éxito. Segundo Fontanelle, era "unha ciencia totalmente nova que saía á luz e que despertaba a curiosidade das mentes”, unha ciencia finalmente desembarazada de toda referencia a cualidades ocultas, de toda xíria bárbara e tenebrosa. Vendeuse sempre, segundo Fontanelle, como se se tratase dun libro de galantería ou de sátira, e traduciuse ao latín, alemán, inglés, español e italiano.
Achábase entón Lémery no cumio da súa gloria científica e económica, e por iso rexeitou o ofrecemento do elector de Brandeburgo para ir a Berlín como catedrático de química. Pero pronto empezou a sufrir persecucións relixiosas pola súa condición de protestante, coa prohibición expresa de dedicarse á ensinanza e de exercer a farmacia.
Dedicouse entón a exercer a medicina en París, até que o edicto de Nantes estende aos médicos protestantes a prohibición de exercer a profesión. Con 40 anos e sen recursos económicos, Lémery non ten outra alternativa que converterse ao catolicismo con toda a súa familia, e así, en 1686, o rei Luís XIV lle permitiu restablecer o seu laboratorio de química en París e reabrir a súa botica. Esta última circunstancia non sen unha forte oposición dos seus colegas.
En 1699 reorganízase a Academia de Ciencias de París, e Lémery figurará entre os académicos asociados, anunciando o seu proxecto de estudar a fondo o antimonio en busca de medicamentos útiles, que culminará coa publicación do seu Tratado do antimonio (1707).
Morreu uns poucos anos máis tarde, o 19 de xuño de 1715, en París, tras sufrir fortes ataques de parálise e apoplexía. No eloxio fúnebre que lle dedicou Fontanelle, secretario da Academia de Ciencias, recoñecía de Lemery que "a maior parte de Europa aprendeu química de el, e a maioría dos grandes químicos franceses e estranxeiros lle renderan homenaxe polas súas ensinanzas".
Algunhas ideas
miniatura|Interacción dun ácido cun álcali, segundo Lémery.
Lémery opúxose á alquimia e expuxo moitos dos seus trucos, o que el chamou a arte sen arte, o principio da mentira, o medio labor. Definiu á química como "unha arte que ensina como separar as diferentes substancias que se encontran nun composto".
Recoñeceu cinco principios, tres activos (espírito do mercurio, aceite ou xofre e sal) e dous pasivos (auga ou flegma e terra).
Lémery usou a teoría corpuscular como base para dicir que consideraba que os ácidos, un dos principios activos, estaban formados por un conxunto de partículas aguzadas en movemento, mentres que os álcalis posuían zonas porosas nas que as puntas dos ácidos podían penetrar. Como resultado, os ácidos quebraban a resistencia dos álcalis e ocorría unha violenta reacción.
Lémery realizou unha serie de experiencias, que no seu conxunto foron habitualmente designadas polos autores do século XVII como a experiencia do volcán de Lémery.
Na presentación inicial do traballo de Lemery nas Mémoires de la Académie des Sciences francesa, afírmase que o mellor método para explicar a natureza é facela representar; isto fai posíbel producir no laboratorio os mesmos efectos a través de causas semellantes.
En verdade Lémery non realizou unha soa experiencia, como recentemente se afirmou polos autores que o citan, senón un conxunto de experiencias diferenciadas pola introdución dalgunhas alteracións nas condicións experimentais.
Paul Feyerabend
Paul Karl Feyerabend, nado en Viena o 13 de xaneiro de 1924 e finado en Zúric o 11 de febreiro de 1994, foi un filósofo da ciencia que ao longo da súa vida experimentou unha evolución constante (popperiano, antirracionalista, empirista, antiempirista, antipositivista, relativista...), sempre cun alto grao de anarquismo e criterio crítico.
Preeclampsia
A preeclampsia é unha complicación médica do embarazo, tamén chamada toxemia do embarazo, e asóciase a hipertensión inducida durante o embarazo e a elevados niveis de proteína nos ouriños (proteinuria). Debido a que a preeclampsia se refire a un cadro clínico ou conxunto sintomático, no canto dun factor causal específico, estableceuse que pode haber varias etioloxías para o trastorno. É posible que exista un compoñente na placenta que cause disfunción endotelial nos vasos sanguíneos maternos de mulleres susceptibles. Aínda que o signo máis notorio da enfermidade é unha elevada presión arterial, pode desembocar nunha eclampsia, con dano ó endotelio materno, riles e fígado. O único tratamento é o parto, sendo a indución do parto ou a cesárea os procedementos máis comúns. Pode aparecer até seis semanas posparto. É a complicación do embarazo máis común e perigosa, polo que debe diagnosticarse e tratarse axiña, xa que en casos graves pon en perigo a vida do feto e da nai. Caracterízase polo aumento da tensión arterial (hipertensión) xunto ó de proteínas nos ouriños (proteinuria), así como edemas nas extremidades.
Paul Feyerabend
Nos seus ensaios utilizou unha linguaxe clara e expresivo que influíse no lector, afastándose da linguaxe fría e aséptica que é unha das limitacións que, segundo Feyerabend, sofre un científico. Emprega constantes citas de filósofos marxistas (Lenin, Mao Zedong, Rosa Luxemburg...). Escribiu cunha paixón difícil de atopar en ningún outro filósofo da ciencia. Por iso as críticas negativas iniciais que recibiu o seu libro Contra o método custáronlle, como narra na súa autobiografía (Matando o tempo), unha fonda depresión.
Biografía
Participou na segunda guerra mundial no exército alemán. Ao finalizar esta comezou estudos de canto, escenografía, historia e socioloxía, mais pronto dirixiu o seu interese cara á física. Publicou o seu primeiro artigo, que versaba sobre a ilustración na física moderna, no que se amosaba fondamente positivista, na liña do Círculo de Viena. Doutorouse en 1951 e recibiu unha bolsa dun ano para estudar con Ludwig Wittgenstein, pero este morreu antes da chegada de Feyerabend ao Reino Unido, polo que escolleu a Karl Popper como supervisor, na London School of Economics. Ao acabar a bolsa regresou a Viena, onde traduciu ao alemán A sociedade aberta e os seus inimigos, de Popper. En 1955 trasladouse á Universidade de Bristol. PublicOU diversos artIGOS nos que se detectan claras influencias do racionalismo popperiano.
En 1959 nacionalizouse estadounidense. Comezou a escribir artigos nos que facía unha revisión crítica do empirismo. Introduciu na súa filosofía o concepto de inconmensurabilidade (aínda que o termo en si foi fixado posteriormente), que tamén atopamos en Wittgenstein e Kuhn, para referirse a teorías científicas disxuntas, é dicir, aquelas cuxos universos conceptuais son totalmente incompatibles e intraducibles entre si.
Cara a finais dos 60 os seus artigos comezan a revelar o seu xiro cara a unha especie de pluralismo teórico segundo o cal o mellor mecanismo para o progreso pasa por introducir o maior número posible de hipóteses alternativas, tal como publicou nun longo artigo en 1970 (Contra o método). Feyerabend planeou con Imre Lakatos, amigo seu, unha colaboración en forma dun libro de debate que se chamaría For and against method (A favor e contra o método). Aínda que a morte de Lakatos acabou co proxecto conxunto, Feyerabend publicou a súa parte como o seu primeiro libro baixo o título Contra o método (1975).
Nos seus seguintes libros Ciencia nunha sociedade aberta (1978), Ciencia como unha arte (1987) e Adeus á razón (1987), puntualizou e desenvolveu a súa epistemoloxía. Estes significaron un claro apoio ao relativismo, chegando a afirmar que en realidade a ciencia sofre cambios, pero non progreso. Morreu a consecuencia dun tumor cerebral para o que non existía tratamento eficaz. Enfrontado á terrible circunstancia da enfermidade que o levou á tumba, optou pola medicina tradicional, non pola maxia ou outro sistema de crenzas que, segundo el, sería tan válido como un apoiado pola ciencia. A súa autobiografía Matando o tempo publicou a título póstumo en 1995.
Primeira época
Os primeiros escritos amosan unha clara influencia popperiana. Afirmaba que a función da epistemoloxía non era describir como actúan os científicos, senón como deberían actuar. A súa epistemoloxía era totalmente metodolóxica, sen ningunha preocupación metafísica. Defendeu a multiplicación de teorías como o mellor camiño para o progreso.
Contra o método (1975)
Contra o método é unha crítica da lóxica do método científico racionalista, apoiada nun estudo detallado de episodios clave da historia da ciencia. Conclúe que a investigación histórica contradí que haxa un método con principios inalterables, que non existe unha regra que non se rompeu, o que indica que a infracción non é accidental senón necesaria para o avance da ciencia. Feyerabend denuncia que, malia iso, hai un esforzo continuo para encerrar o proceso científico dentro dos límites do racionalismo, de maneira que un especialista acaba sendo unha persoa sometida voluntariamente a unha serie de restricións no seu xeito de pensar, de actuar e, ata, de expresarse. A educación científica concíbese hoxe como unha simplificación da racionalidade que se consegue mediante a simplificación das persoas que participan na ciencia.
Feyerabend afirmaba que ningunha teoría sería nunca consistente con todos os feitos relevantes. Por exemplo, unha teoría da gravitación da entidade da de Newton tivo desde o principio serias dificultades de desviacións cuantitativas cos feitos observados. Isto non impediu que fora a dominante durante séculos e se considerase un modelo de teoría científica. Nestes casos, en lugar de desbotar a teoría polo seu desacordo cos feitos recórrese a unha aproximación ou ben invéntase unha hipótese ("unha hipótese ad hoc", di Feyerabend) que cubra a inconsistencia. A actitude habitual na filosofía da ciencia é desprezar estas hipóteses ad hoc por ir contra o método racionalista. Con todo, segundo Feyerabend, é un feito que tales hipóteses son abundantes no corpo da ciencia. Tamén Lakatos, un dos principais seguidores de Popper, opina que calquera nova teoría que se propoña para substituír a unha teoría refutada, no fondo non é máis que (e non podería ser doutro xeito) unha teoría ad hoc.
A ciencia nunha sociedade libre (1978)
Continúa coa súa análise da ciencia e do método que esta utiliza, criticando o status mítico que acadou na sociedade occidental como a mellor forma de adquirir coñecemento. A última parte do libro é unha autodefensa fronte á pésima acolleita que tivo Contra o método, onde acusa aos críticos de non telo entendido.
Adeus á razón (1987)
Feyerabend apóiase en Soren Kierkegaard e en diversos filósofos románticos e existencialistas para negar a racionalidade do mundo, ou máis ben a existencia dunha Razón abstracta dominante. A ciencia é como a arte no senso de que non hai un "progreso" nin unha "verdade" senón simples cambios de estilo.
Proclama as virtudes do pluralismo cultural. As ideas occidentais non son as mellores nin tampouco o ideal ao que debe aspirar a humanidade. Así mesmo, advirte que non se poden desprezar como inútiles sistemas de crenzas como a astroloxía ou a medicina alternativa, aos que atribúe un status equiparable ao da ciencia.
Artigos dos 80
Durante esta década publicou un gran número de artigos. Neles opina que a Razón e a Ciencia desprazaron as crenzas previas por un simple xogo de poderes, non por gañar ningunha argumentación.
A ciencia é en realidade unha aglomeración de ideas, non un conxunto unificado. Inclúe gran cantidade de compoñentes que proceden de disciplinas non científicas que son parte vital do proceso, e en realidade non hai razón para supoñer que o mundo posúe unha soa natureza. Pola contra, preséntasenos profundamente plural.
Illa de Jura
Jura (en gaélico escocés Diùra) é unha illa das Hébridas Interiores, en Escocia, contigua e ao nordés de Islay. A illa está recoñecida como National Scenic Area, que é un estatuto de conservación especial.
Cunha extensión de 366 km², e só arredor de 180 habitantes, ten unha densidade de poboación considerabelmente menor que a veciña Islay. O maior asentamento é a vila de Craighouse na costa leste. Craighouse é sede da única destilaría da illa, onde se fai o Whisky da illa de Jura. Na vila tamén está o único hotel, tenda e igrexa.
É estraño que unha vila do tamaño e a poboación de Jura, tan próxima ao territorio principal de Escocia, non conte cunha conexión directa por transbordador, aínda que en setembro de 2007 se iniciase un servizo de pasaxeiros a xeito de proba entre Craighouse e Tayvallich, no territorio principal. Porén, existe un pequeno transbordador para coches que opera a través do Estreito de Islay entre Port Askaig en Islay e Feolin Ferry en Jura. Desde Feolin Ferry unha estrada de carril único segue a liña costeira do sur e o leste da illa. Na punta sur da illa, a medio camiño entre Feolin e Craighouse, a estrada pasa por Jura House, cuxos xardíns, grazas ao seu aspecto sureño e resgardado, fan de fogar para exóticos espécimes de plantas procedentes de Australasia. Os xardíns están abertos ao público. Ao norte de Craighouse a estrada leva a Lagg, Tarbert, Ardlussa e alén. Un sendeiro privado vai desde a estrada até o extremo norte da illa.
A costa oeste de Jura non ten habitantes permanentes, mais acolle varias terrazas costeiras. Entre a punta norte de Jura e a illa de Scarba atópase o Golfo de Corryvreckan onde os remuíños fan que o paso sexa perigoso cando hai certos niveis na marea.
A illa ten unha grande poboación de cervos vermellos e é unha crenza xeneralizada que o nome de Jura provén de hjörtr, a palabra en Escandinavo antigo para "cervo". Os cervos evitan que a illa recupere a súa antiga paisaxe de fraga; de feito, antes dos cortes de árbores e a abundancia de cervos, críase que o nome da illa viña da "grande cantidade de tezos que crecían na illa";
Paps de Jura
A illa está dominada por tres montañas de cuarcita cónicas no seu lado oeste (coñecidas como Paps of Jura) que se alzan 762 m. Os tres maiores picos son:
As paps dominan toda a paisaxe da rexión e poden ser vistas desde Mull of Kintyre e, nun día claro, desde Skye e Irlanda do Norte. A ruta da carreira Isle of Jura Fell Race, celebrada cada ano, inclúe as tres Paps e outros catro outeiros.
Estes outeiros foron o tema da obra mestra de William McTaggart de 1902: The Paps of Jura agora exposta no Kelvingrove Art Gallery and Museum.
Literatura e cinema
Cara ao extremo norte de Jura, algunhas millas alén da fin da estrada asfaltada, atópase Barnhill, unha remota casa que foi o lar do novelista George Orwell, e onde rematou a súa novela Nineteen Eighty-Four. Á parte da conexión con Orwell, Jura é se cadra máis coñecida por un acontecemento que tivo lugar o 23 de agosto de 1994, cando Bill Drummond e Jimmy Cauty, coñecidos daquela como o grupo musical KLF, se filmaron a si mesmos queimando 1 millón de libras en billetes, nun varadoiro abandonado da illa.
O Camiño Grande, Piñeiro, Mugardos
O Camiño Grande é un lugar da parroquia de Piñeiro no concello de Mugardos na provincia da Coruña. Segundo o Instituto Galego de Estatística en 2007 tiña 244 (124 homes e 120 mulleres), 22 menos ca en 2003.
Friedenstag
Friedenstag (en galego Día de paz) é unha ópera nun acto con música de Richard Strauss, o seu Op. 81 e libreto en alemán de Joseph Gregor. Tivo a súa estrea no Nationaltheater de Múnic o 24 de xullo de 1938.
Historia
Strauss confiara en traballar novamente con Stefan Zweig nun novo proxecto logo da súa colaboración en Die schweigsame Frau, mais as autoridades nazis acosaran ao compositor pola súa colaboración Zweig, quen era de ascendencia xudía. Mentres que a idea para a historia procedía de Zweig, el suxeriu daquela a Gregor como colaborador "seguro" para que escribise o libreto. A influencia de Zweig na obra a pesar de todo persistiu na súa "forma e substancia dramática".
A ópera estreouse no Nationaltheater de Múnic o 24 de xullo de 1938 e foi adicada a Viorica Ursuleac e ao seu home Clemens Krauss, o personaxe principal e o director respectivamente. Strauss pretendía que Friedenstag fose parte dun programa dobre para que Karl Böhm a dirixise en Dresden, incluída como segunda parte a súa seguinte colaboración con Gregor, Dapnne.
Canadair CL-44
O Canadair CL-44 foi un avión de pasaxeiros e carga turbohélice canadense baseado no Bristol Britannia e desenvolvido por Canadair entre finais dos anos 50 e principios dos 60. A pesar de ser un aparello innovador, só se fabricou un pequeno número deles para a Royal Canadian Air Force (RCAF) (como o CC-106 Yukon), e para operadores comerciais de todo o mundo.
Friedenstag
Historia
En Alemaña, Friedenstag reviviu en Múnic en 1960 e en Dresden en 1995. Pamela Potter realizou un estudo analítico do subtexto pacifista e antibelicista da ópera. A ópera estreouse nos Estados Unidos baixo a dirección de Walter Ducloux na Universidade do Sur de California en 1967. A primeira produción profesional nos Estados Unidos foi na Santa Fe Opera o 28 de xullo de 1988 cun elenco que incluíu a presenza de Richard Lewis, Alessandra Marc, e Mark Lundberg.
A ópera tematicamente expresa sentimentos antibélicos, que John William describiu como "un determinado contrapeso ás políticas militaristas da Alemaña nazi". Isto fixo que se gardase a obra tralo inicio da segunda guerra mundial.
Esta ópera rara vez represéntase na actualidade, aparecendo nas estatísticas de Operabase con tan só dúas representacións no período 2005-2010.
Argumento
O comandante le a carta do Emperador á xente da cidade. O Emperador declarou que a cidade debe resistir e non renderse. A xente protesta enerxicamente e os 30 anos de guerra continúan. O comandante vese sacudido pola reacción e ordena a multitude que se disperse e agarde un novo sinal seu. Logo el ordena aos seus soldados que recollan a pólvora que hai na fortaleza e lle dean un fusil. O comandante lembra como o sarxento lle salvou a vida na batalla de Magdeburgo, e agora lle ofrece a posibilidade de saír da fortaleza, aínda que o sarxento non acepta. Após dar as grazas ao mensaxeiro italiano, o comandante ordénalle ás súas tropas que se poñan a traballar.
Maria, a muller do comandante, entra na cidadela, e escoita os comentarios da multitude sobre o seu home. Entra o seu home, dicindo que ela desobedeceu a súa orde de non entrar na cidadela. As súas voces contrastan no seu dúo, ela triste pola guerra, el exultante nela e dicindo como vai voar a fortaleza cos seus ocupantes dentro. Aínda así, o comandante ofrécelle a posibilidade de fuxir, pola súa seguridade. Maria comprométese a seguir ao carón do seu home.
Soa o ruído dun canón, un sinal aparente do ataque do inimigo. O sarxento entrégalle ao comandante o fusil, mais el non o empregará, preferindo combater. O seguinte son, no entanto, é de campás afastadas, e outros sons das campás da cidade súmanselles. O sarxento logo informa de que as tropas de Holstein se aproximan, pero non para atacaren, senón adornadas con serpentinas, flores e bandeiras brancas. O comandante pensa que é unha artimaña. O alcalde e o prelado, con todo, están encantados de ver esta procesión, confundíndoa co sinal que lles prometera o comandante.
O comandante Holstein entra entón para buscar o comandante, e cóntalle a nova de que a Guerra dos Trinta Anos rematou ese mesmo día coa sinatura dun armisticio. O comandante é duro no seu recoñecemento ao comandante Holstein, e insúltao ata o punto de que emprega a súa espada. O comandante Holstein acada a súa propia espada, mais non a usa. Maria entón lánzase entre os dous comandantes pedindo paz entre eles. De repente, os dous abrázanse. A ópera conclúe cun coro de reconcliación.
Orquestración
A partitura de Strauss require da utilización de:
En escena:
-661
Outros
Historia ano a ano
Ver
O topónimo Ver pode referirse a:
Economía de Galicia
A economía de Galicia áchase fortemente imbricada aos recursos naturais. Galicia destaca polos seus contrastes económicos: mentres a costa oeste, sede dos maiores centros de poboación, e tamén das industrias manufactureiras e de derivados da pesca, é próspera e incrementa a súa poboación (especialmente aquelas comarcas situadas no eixo da autoestrada AP-9), a zona rural das provincias de Ourense e Lugo presenta unha economía na que predomina aínda a compoñente rural, asentada no minifundio, ou pequenas explotacións agrícolas e/ou gandeiras.
Macromagnitudes e indicadores sociais
Galicia pasou neses últimos vinte anos (2000 a 2019) dun apenas 78 % da riqueza media por habitante española a algo máis do 90 %. Aínda no chega á media, pero anótase un acercamento importante. Este éxito non se debe a ter mellorado o seu peso na economía española, que só se mantén, senón a que a poboación galega perdeu peso en España.
O crecemento económico de Galicia foise movendo na media do conxunto de España pero como a poboación se mantivo, mentres que no conxunto de España aumentou, será por iso que avance cara a media española de riqueza per cápita. A parálise demográfica de Galicia é resultado dunha natalidade e duns saldos migratorios retraídos. Se ben medra a economía galega ao mesmo ritmo que o conxunto de España, só grazas ao estancamento demográfico se consegue mellorar a converxencia en riqueza por habitante.
Pasa outro tanto coa poboación dispoñible para traballar en Galicia (poboación activa): perde peso no conxunto de España. Será este un factor determinante de que as oportunidades de emprego, non sendo boas, non teñan sido moito peores. Esas oportunidades serían crecentes se Galicia mantén ou mellora a cota de ocupados no conxunto da economía española. Pero sucedeu todo o contrario. A economía galega medrou ao mesmo ritmo que o conxunto de España pero o emprego non o fixo ao mesmo ritmo, e pasou dun 6,5 a un 5,5 % do total español neses vinte anos. As taxas de paro (total e xuvenil) se ben algo minguaron, seguen a ser moi elevadas avaliadas en parámetros europeos.
Tampouco mellorou con claridade o benestar dos ocupados cando o avaliamos pola rateo de salarios baixos e de contratación temporal. Nos dous casos en 2019 superamos a media española. Durante este mesmo período os traballadores perderon peso na distribución da riqueza xerada no país. A rateo de desigualdade (cantas veces o vinte por cento máis rico supera a renda do vinte por cento menos rico da poboación) malia que algo se reduciu, en relación á media española, fíxoo aumentando en Galicia (de 4,8 a 5,2 veces). No indicador relativo as persoas xubiladas a práctica parálise do acercamento á media española na pensión mensual media tampouco pode considerarse un avance substantivo no benestar social neste 20 anos.
=== Evolución do PIB anual e do PIB per cápita de Galicia e a súa converxencia co PIB per cápita de España ===
Sector primario
O conxunto do sector primario galego supón o 4,5% do PIB e o 6,5% do emprego total da Economía de Galicia no ano 2019.
Illa de Lewis
Xeografía
A cidade principal de Lewis, a única cidade das Hébridas Exteriores, é Stornoway (Steòrnabhagh), pola que se cruza a Ullapool xa na Escocia británica. No censo de 2001 Lewis tiña unha poboación xeralmente residente de 16.872 habitantes.
Economía de Galicia
Agricultura
miniatura|Fileira de tractores agardando a descarga-la [[uva nas Bodegas Martín Códax.]] As industrias manufactureiras de produtos agrícolas están en pleno retroceso, caendo en mans foráneas as industrias de derivados lácteos e outras sufrindo unha reestruturación, como lle pasou á antiga industria estatal 'FRIGSA' ('Frigoríficos Industriales de Galicia') que acabou sendo desmantelada e tratando de ocupar o seu lugar unha serie de empresas moito máis pequenas. A agricultura, pois, pasou a un segundo plano dentro do sector primario. Nas explotacións agrícolas predomina o minifundio, xa que o 75% das explotacións posúen menos de 5 hectáreas. Porén só supoñen o 18% da superficie agraria. En canto ós cultivos destacan o de plantas forraxeiras, o de cereais (principalmente millo, seguido de centeo e trigo), o de patacas, e o de leguminosas. As froitas, as hortalizas e as viñas ocupan menor extensión, mais son moi rendibles. Entre as froitas sorprende o cultivo de kiwis, contando con 500 hectáreas a tal fin (o 62,5% do total a nivel español).
Illa de Lewis
Relixión
A relixión é importante en Lewis, e a maior parte da poboación pertence á Igrexa Libre de Escocia e á Igrexa de Escocia (ambas as dúas presbiterianas. O Sabbath (ou sexa, o domingo) obsérvase xeralmente coa maioría das tendas e servizos pechados, o que non é frecuente no Reino Unido, se ben algunhas comunicacións co resto de Escocia se seguen mantendo. Tamén existen templos católicos, mormóns e das Testemuñas de Xehová.
Economía de Galicia
Agricultura
A agricultura e gandaría pasaron nunha xeración de ser practicamente de subsistencia a ser de comercialización, e seguen a sufrir cambios debido ao impacto da incorporación na UE e ás condicións de entrada. O número de explotacións agrarias está caendo rapidamente, así como se está a concentrar a cota leiteira, por citar dous indicadores. No ano 2005 eran cultivadas unhas 166 mil hectáreas. A superficie agraria útil é das máis baixas da Unión Europea dos 15 (29,5% en 2004), só superior á de Grecia (28,9%), Finlandia (6,66%) e Suecia (7%).
Illa de Lewis
Lingua
Como en todas as Hébridas Exteriores, son oficiais administrativamente o inglés e o gaélico escocés, que é ademais unha das linguas de tradición histórica na comunidade, a canda o nórdico, xa extinto. Porén, tanto o antigo nórdico coma o gaélico teñen influído moito na fala inglesa, e por veces a lingua inglesa de Lewis soa máis a inglés de Irlanda que ao que habitualmente se escoita en Escocia. O 60% dos habitantes de Lewis falan o gaélico, mentres que un 70% poden lelo, escribilo ou entendelo.
Economía de Galicia
Pesca extractiva, marisqueo e acuicultura
miniatura|esquerda|[[Bateas na ría de Vigo.]]
Illa de Lewis
Sitios históricos
A illa de Lewis ten unha variedade de localizacións do interese histórico e arqueolóxico incluíndo: