cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Electricidade
Historia da electricidade
miniatura|right|[[Michael Faraday relacionou o magnetismo coa electricidade.]] Moito tempo antes de que existira algún coñecemento sobre a electricidade, a humanidade era consciente das descargas eléctricas producidas por peixes eléctricos. En textos do Antigo Exipto que datan do 2750 a. C. referíanse a estes peixes como “os tronadores do Nilo”, descritos como os “protectores” dos outros peixes. Posteriormente, os peixes eléctricos tamén foron descritos polos romanos, gregos, árabes naturalistas e físicos. Autores antigos como Plinio o Vello ou Escribonio Largo, describiron o efecto de adormecemento das descargas eléctricas producidas por peixes eléctricos e raias eléctricas; ademais, sabían que estas descargas podían transmitirse por materias condutoras. Os pacientes que sufrían de enfermidades como a gota e a dor de cabeza tratábanse con peixes eléctricos coa esperanza de que a forte sacudida puidera curalos. Posiblemente o primeiro achegamento ao estudo do raio e a súa relación coa electricidade, atribúese aos árabes, que antes do século XV tiñan a palabra árabe para raio (raad) aplicado ao raio eléctrico.
Anschluss
Consecuencias
Robert Kauer, presidente do Consello da Igrexa evanxélica, enviou un telegrama saudando a Hitler nos seguintes termos:
Electricidade
Historia da electricidade
En culturas antigas do mediterráneo sabían de certos obxectos, como unha barra de ámbar, que se podían fretar con la ou pel e podía atraer obxectos liviáns como plumas. Polo ano 600 a. C. Tales de Mileto fixo unha serie de observacións sobre a electricidade estática, onde creu que a fricción dotaba de magnetismo ao ámbar, ao contrario que minerais como a magnetita, que non necesitaban fretarse. Tales equivocouse ao crer que a atracción era producida por un campo magnético, aínda que hai unha relación entre o magnetismo e a electricidade, como probaría a ciencia máis tarde. Segundo unha controvertida teoría, os partos poderían ter coñecido a electrodeposición, baseándose no descubrimento en 1936 da batería de Bagdad, similar a unha cela voltaica, aínda que é moi dubidoso se o artefacto era de natureza eléctrica.
Anschluss
Consecuencias
Utilizando o mesmo argumento, os líderes socialistas e nacionalistas pediron aos seus seguidores a aceptación do Anschluss como un feito consumado.
Electricidade
Historia da electricidade
Mentres a electricidade se consideraba aínda pouco máis que un espectáculo de salón no século XVII, William Gilbert realizou unha coidadosa investigación da electricidade e o magnetismo, diferenciando o efecto producido por anacos de magnetita, da electricidade estática producida ao fretar ámbar. Ademais, acuñou o termo neolatino electricus (que á súa vez provén de ήλεκτρον [elektron], a palabra grega para ámbar) para referirse á propiedade de atraer pequenos obxectos despois de fretalos. Isto derivou no uso de "eléctrico" e "electricidade", facendo a súa primeira aparición en 1646 na publicación Pseudodoxia Epidemica de Thomas Browne.
Posteriormente, fixéronse novas aproximacións científicas ao fenómeno no século XVIII por investigadores sistemáticos como Henry Cavendish, Du Fay, van Musschenbroek e Watson. Estas observacións empezan a dar os seus froitos con Galvani, Volta, Coulomb e Franklin, e, xa a comezos do século XIX, con Ampère, Faraday e Ohm. Non obstante, a formulación dunha teoría que unificara a electricidade co magnetismo como dúas manifestacións dun mesmo fenómeno non chegou até as ecuacións de Maxwell en 1865.
Anschluss
Consecuencias
Austria deixou de ser unha nación independente e quedou dividida en 7 distritos análogos aos Reichsgaue da Alemaña nazi. Os seus funcionarios públicos e oficiais do Exército pasaron a depender dos seus pares alemáns, excepto aqueles expulsados dos seus postos por opoñerse ao nazismo ou porque os seus cargos resultaban inútiles en canto Austria perdeu a súa independencia. Da mesma forma todas as leis alemás, especialmente aquelas que prohibían a oposición política ao nazismo, entraron en vigor en Austria, xuntamente co aparello de represión política xa existente en Alemaña, encarnado na Gestapo e a SS. Pola súa banda, o violento antisemitismo do Terceiro Reich foi posto en práctica de inmediato por todo o territorio austríaco, tanto por nazis locais como polos axentes chegados de Alemaña. As grandes comunidades xudías de Viena e Graz foron prontamente sometidas á discriminación hitleriana e resultaron aniquiladas anos despois durante o Holocausto.
Sakura, Chiba
Sakura (佐倉市, さくらし, Sakura-shi) é un concello xaponés da prefectura de Chiba. Está situado no centro da rexión de Kanto e no centro-norte da prefectura, na zona norte da provincia histórica de Shimōsa, na parte leste da illa de Honshu. Ten 103,59 km² de superficie e unha poboación de 171.955 habitantes (2009) e unha densidade de poboación de 1.660 hab./km².
Anschluss
Consecuencias
En 1943, os aliados, mediante a Declaración de Moscova, recoñeceron a Austria como «a primeira vítima do nazismo» e comprometéronse a restablecer a súa independencia nacional, declarando nulo e sen valor o Anschluss. Porén, os asinantes da declaración tamén advertiron de que o nacional-socialismo austríaco e os seus adherentes asumían plenamente a culpabilidade que lles correspondese por participar en crimes de guerra, na mesma proporción que o Terceiro Reich.
Situación logo de 1945
Austria entrou a formar parte do III Reich desde marzo de 1938 ata o final da segunda guerra mundial, cando o goberno interino austríaco declarou o Anschluss null und nichtig («nulo e inválido») o 27 de abril de 1945, establecendo a Segunda República Austríaca. Os vencedores da guerra mantiveron Austria baixo ocupación militar durante varios anos, aínda que tratando a Austria sempre como un país distinto de Alemaña, sen executar unha división do país e mantendo un goberno civil nativo desde o primeiro momento (eventos que non ocorreron en Alemaña). Non se restituíu a plena soberanía austríaca senón tras difíciles negociacións entre a URSS e os EEUU sobre o futuro de Austria, ata que o Tratado para o Restablecemento de Austria Independente e Democrática foi asinado en Viena o 15 de maio de 1955, mentres unha declaración de neutralidade do país foi emitida o mesmo ano, apoiada pola URSS e os EEUU.
Electricidade
Historia da electricidade
Os desenvolvementos tecnolóxicos que produciron a primeira revolución industrial non fixeron uso da electricidade. A súa primeira aplicación práctica xeneralizada foi o telégrafo eléctrico de Samuel Morse (1833), que revolucionou as telecomunicacións. A xeración de electricidade industrialmente empezou cando, a finais do século XIX, se espallou a iluminación eléctrica das rúas e casas. A crecente sucesión de aplicacións que esta forma de enerxía produciu fixo da electricidade unha das principais forzas motrices da segunda revolución industrial. Este foi un tempo de grandes inventores, como Gramme, Westinghouse, von Siemens ou Alexander Graham Bell. Entre eles destacaron Nikola Tesla e Thomas Alva Edison, cunha revolucionaria maneira de entender a relación entre investigación e mercado capitalista que converteu a innovación tecnolóxica nunha actividade industrial. Desta guerra das correntes, corrente continua vs corrente alterna, gañaría Tesla co seu sistema trifásico, o que se usa actualmente.
Carga eléctrica
miniatura|right|Interaccións entre cargas de igual e distinta natureza. A carga eléctrica é unha propiedade da materia que se manifesta mediante forzas de atracción e repulsión. A carga orixínase no átomo, que está composto de partículas subatómicas cargadas como o electrón e o protón. A carga pode transferirse entre os corpos por contacto directo, ou mediante un material condutor, xeralmente metálico. O termo electricidade estática fai referencia á presenza de carga nun corpo, xeralmente causada por dous materiais distintos que se fretan entre si, transferíndose carga dun ao outro.
A forza actúa nas partículas cargadas entre si, e ademais a carga ten inclinación a estenderse sobre unha superficie condutora. A magnitude da forza electromagnética, xa sexa atractiva ou repulsiva, exprésase pola lei de Coulomb, que relaciona a forza co produto das cargas e ten unha relación inversa ao cadrado da distancia entre elas. A forza electromagnética é moi forte, a segunda despois da interacción nuclear forte, coa diferenza de que esa forza opera sobre todas as distancias. En comparación coa débil forza gravitacional, a forza electromagnética que afasta dous electróns é 1042 veces máis grande que a atracción gravitatoria que os une.
As cargas dos electróns e dos protóns ten signos contrarios, ademais unha carga pode expresarse como positiva ou negativa. Por convención, a carga que teñen os electróns asúmese como negativa e a dos protóns, como positiva, un costume que empezou cos traballos de Benjamin Franklin. A cantidade de carga represéntase co símbolo Q e exprésase en culombios, con símbolo C. Os electróns teñen a mesma carga de aproximadamente -1.6022×10−19 C. O protón ten unha carga que é igual e oposta, +1.6022×10−19 C. A carga non só está presente na materia, senón tamén pola antimateria, cada antipartícula ten unha carga igual e oposta á súa correspondente partícula.
A carga pode medirse de diferentes xeitos, un instrumento moi antigo é o electroscopio, que aínda se usa para demostracións nas escolas, agora superado polo electrómetro electrónico.
Corrente eléctrica
left|miniatura|Un [[arco eléctrico permite unha demostración da enerxía da corrente eléctrica.]] A corrente eléctrica é o movemento de cargas eléctricas. Esta pode estar producida por calquera partícula cargada electricamente en movemento; o máis frecuente é que sexan electróns, pero calquera outra carga en movemento se pode definir como corrente. Segundo o Sistema Internacional, a intensidade dunha corrente eléctrica mídese en amperios, de símbolo A.
Anschluss
Situación logo de 1945
O 27 de abril de 1945, cando a Wehrmacht fora expulsada de case todo o territorio austríaco, instaurouse un «goberno provisional austríaco» en Viena, que foi recoñecido polos Aliados e a URSS prontamente en tanto o novo réxime estaba conformado por líderes políticos opostos ao nazismo desde antes dos sucesos de 1938, como o estadista Karl Renner.
Electricidade
Corrente eléctrica
Historicamente, a corrente eléctrica definiuse como un fluxo de cargas positivas e fixouse o seu sentido convencional de circulación dirixindo o fluxo de cargas desde o polo positivo ao negativo. Máis adiante observouse que nos metais, os portadores de carga son electróns, con carga negativa, e que se desprazan en sentido contrario ao convencional. Certamente é que, dependendo das condicións, unha corrente eléctrica pode consistir nun fluxo de partículas cargadas nunha dirección, ou incluso en ambas direccións ao mesmo tempo. Mais faise normalmente uso da convención positivo-negativo para simplificar esta situación.
Anschluss
Situación logo de 1945
Ao terminar a segunda guerra mundial, pese a que se recoñeceu a Austria como «vítima da agresión nazi», foi preciso iniciar alí un proceso de desnazificación similar ao de Alemaña, ao ser evidente que antes e despois do Anschluss existía unha gran masa de varios miles de nazis austríacos que colaboraran de forma voluntaria e entusiasta co Terceiro Reich.
Millencolin
Millencolin é unha banda sueca de punk rock formada no mes de outubro de 1992 por Nikola Šarčević, Mathias Färm e Erik Ohlsson en Örebro. A principios de 1993 o batería Fredrik Larzon uniuse ao grupo. O nome Millencolin deriva do truco de skate chamado "melancholy".
Sakura, Chiba
O concello de Sakura limita cos concellos de Yachiyo, Chiba, Yotsukaidō, Yachimata, Shisui e Inba.
Electricidade
Corrente eléctrica
O proceso polo cal a corrente eléctrica circula por un material chámase condución eléctrica, e a súa natureza varía segundo as partículas cargadas e o material polo cal están circulando. Son exemplos de correntes eléctricas a condución metálica, onde os electróns percorren un condutor eléctrico, como o metal, e a electrólise, onde os ións (átomos cargados) flúen a través de líquidos. Mentres que as partículas poden moverse moi amodo, algunhas veces cunha velocidade media de deriva de só fraccións de milímetro por segundo, o campo eléctrico que as controla propágase case á velocidade da luz, permitindo que os sinais eléctricos se transmitan velozmente polos cables.
Campo eléctrico
miniatura|Liñas de campo saíndo dunha carga positiva cara a un condutor plano. O concepto de campo eléctrico foi introducido por Michael Faraday a principios do século XIX. Un campo eléctrico orixínase a partir dun corpo cargado e esténdese polo espazo que o circunda, producindo unha forza que exerce sobre outras cargas que están no campo. Un campo eléctrico actúa entre dúas cargas de forma moi parecida á que actúa o campo gravitatorio sobre dúas masas, e como tal, esténdese até o infinito e o seu valor é inversamente proporcional ao cadrado da distancia. Con todo, hai unha diferenza importante, a gravidade sempre actúa como atracción, mentres que o campo eléctrico pode producir atracción ou repulsión. Se un corpo grande como un planeta non ten carga neta, o campo eléctrico a unha distancia determinada é cero. Por iso a gravidade é a forza dominante no universo, a pesar de ser moito máis débil.
miniatura|180px|O motor eléctrico aproveita un efecto importante do electromagnetismo: unha corrente a través dun campo magnético experimenta unha forza no mesmo ángulo do campo e a corrente.
Potencial eléctrico
O concepto de potencial eléctrico ten moita relación co campo eléctrico. Unha carga situada nun campo eléctrico experimenta unha forza, e para levar esa carga a ese punto en contra da forza necesitou facer un traballo. O potencial eléctrico en calquera punto defínese como a enerxía requirida para mover unha carga de ensaio situada no infinito até ese punto. Xeralmente mídese en voltios, de símbolo V, onde un voltio é o potencial no que é necesario un xulio de traballo para atraer unha carga dun culombio desde o infinito. Esta definición formal de potencial ten unha aplicación práctica, aínda que un concepto máis útil é o de diferenza de potencial, e é a enerxía requirida para mover unha carga entre dous puntos específicos. O campo eléctrico ten a propiedade especial de ser conservativo, é dicir, que non importa a traxectoria realizada pola carga; todas as traxectorias entre dous puntos específicos consomen a mesma enerxía, e ademais cun único valor de diferenza de potencial.
Electromagnetismo
O electromagnetismo é a rama física que estuda os fenómenos eléctricos e magnéticos, resolta nunha teoría alicerzada por Faraday, pero formulada por primeira vez de modo completo por Maxwell. A formulación consiste en catro ecuacións diferenciais vectoriais, coñecidas como ecuacións de Maxwell, que relacionan o campo eléctrico, o campo magnético e as súas respectivas fontes materiais: densidade de carga eléctrica, corrente eléctrica, desprazamento eléctrico e corrente de desprazamento.
A principios do século XIX Ørsted demostrou cos seus experimentos a relación dos fenómenos magnéticos e eléctricos. A partir desa base Maxwell unificou en 1861 os traballos de físicos como Ampère, Sturgeon, Henry, Ohm e Faraday, nun conxunto de ecuacións que describían ambos fenómenos como un só, o fenómeno electromagnético.
Trátase dunha teoría de campos; as explicacións e predicións que dá baséanse en magnitudes físicas vectoriais e son dependentes da posición no espazo e do tempo. O electromagnetismo describe os fenómenos físicos macroscópicos nos que interveñen cargas eléctricas en repouso e en movemento, valéndose para isto de campos eléctricos e magnéticos e describindo os seus efectos sobre a materia.
miniatura|Un [[circuíto|circuíto eléctrico básico. A fonte de tensión V á esquerda proporciona unha corrente I ao circuíto, entregando enerxía eléctrica á resistencia R. Da resistencia, a corrente retorna á fonte, completando o circuíto.]]
Circuítos eléctricos
Un circuíto eléctrico é unha interconexión de compoñentes eléctricos tales que a carga eléctrica discorre por unha traxectoria cerrada, normalmente, con algún fin útil.
Os compoñentes dun circuíto eléctrico poden ser moi variados, pode ter elementos tales como resistores, capacitores, interruptores, transformadores e electrónicos. Os circuítos electrónicos conteñen compoñentes activos, normalmente semicondutores, exhibindo un comportamento non linear, que require de análises complexas. Os compoñentes eléctricos máis simples son os pasivos e lineares.
A resolución de circuítos de corrente alterna require a ampliación do concepto de resistencia eléctrica, aplicando a impedancia para incluír os comportamentos de bobinas e condensadores. A resolución destes circuítos pode facerse con xeneralizacións das leis de Kirchoff, pero require normalmente de métodos matemáticos avanzados, como o da transformada de Laplace, para describir os comportamentos transitorios e estacionarios dos mesmos.
Propiedades eléctricas dos materiais
miniatura|left|[[Configuración electrónica do átomo de cobre. As súas propiedades condutoras débense á facilidade de circulación que ten o seu electrón máis excéntrico (4s).]]
A nivel atómico
A posibilidade de transmitir corrente eléctrica nos materiais depende da estrutura e interacción dos átomos que os compoñen. Os átomos están constituídos por partículas cargadas positivamente (os protóns), negativamente (os electróns) e neutramente (os neutróns). A condución eléctrica nos condutores, semicondutores e illantes débese aos electróns da órbita exterior ou portadores de carga, xa que tanto os electróns interiores como os protóns dos núcleos atómicos non poden desprazarse con facilidade. Os materiais condutores por excelencia son metais, como o cobre, que usualmente teñen un único electrón na última capa electrónica. Estes electróns poden pasar facilmente a átomos contiguos, constituíndo os electróns libres responsables do fluxo de corrente eléctrica.
Os mecanismos a nivel atómico de condución eléctrica son peculiares nos materiais supercondutores e nos líquidos. Nos primeiros, a moi baixas temperaturas e como consecuencia de fenómenos cuánticos, os electróns non interaccionan cos átomos desprazándose con total liberdade (resistividade nula). Nos segundos, como nos electrólitos das baterías eléctricas, a condución de corrente é producida polo desprazamento de átomos ou moléculas completas ionizadas de modo positivo ou negativo.
Todo os materiais baixo campos eléctricos sofren, en maior ou menor grao, unha modificación das distribucións espaciais relativas das cargas negativas e positivas. Este fenómeno denomínase polarización eléctrica e é máis notorio nos illantes eléctricos debido a que grazas a este fenómeno impídese liberar cargas, polo que non conducen, característica principal destes materiais.
Condutividade e resistividade
Os materiais clasifícanse segundo a súa condutividade eléctrica ou resistividade en condutores, dieléctricos, semicondutores e supercondutores.
Xeración e transmisión
miniatura|esquerda|A [[enerxía eólica está en voga en moitos países.]] Até a invención da pila voltaica no século XVIII (Volta, 1800) non se tiña unha fonte viable de electricidade. A pila voltaica (e os seus descendentes modernos, a pila eléctrica e a batería eléctrica), almacenaba enerxía quimicamente e entregábaa de acordo a demanda en forma de enerxía eléctrica. A batería é unha fonte común moi versátil que se usa en moitas aplicacións, mais o seu almacenamento de enerxía é limitado, e unha vez descargada debe ser recargada (ou, no caso da pila, substituída). Para unha demanda eléctrica moito máis grande a enerxía debe xerarse e ser transmitida continuamente por liñas de transmisión condutoras.
Xeralmente, a enerxía eléctrica xérase mediante xeradores electromecánicos movidos polo vapor producido por distintas fontes de enerxía primarias, ou pola calor xerada por reaccións nucleares, ou doutras fontes como a enerxía cinética extraída do vento e da auga. A moderna turbina de vapor inventada por Charles Algernon Parsons en 1884 xera preto do 80 % da enerxía eléctrica no mundo usando unha gran variedade de fontes de enerxía. Este xerador non ten ningún parecido ao xerador de disco homopolar de Faraday, aínda que ambos funcionan baixo o mesmo principio electromagnético, que di que ao mover un campo magnético por un condutor produce unha diferenza de potencial nos seus cabos. A invención a finais do século XIX do transformador implicou transmitir a enerxía eléctrica dunha forma máis eficiente. A transmisión eléctrica eficiente fixo posible xerar electricidade en plantas xeradoras capaces de trasportala a longas distancias, onde fora necesaria.
Debido a que a enerxía eléctrica non pode ser almacenada facilmente para atender a demanda a unha escala nacional, a maioría das veces prodúcese a mesma cantidade que a que se demanda. Isto require dunha bolsa eléctrica que fai predicións da demanda eléctrica, e mantén unha coordinación constante das plantas xeradoras. Inda así, gárdase unha certa reserva de capacidade de xeración para soportar calquera anomalía na rede.
A demanda da electricidade medra rapidamente se unha nación se moderniza e a súa economía se desenvolve. Estados Unidos tivo un aumento do 12 % anual da demanda nas tres primeiras décadas do século XX, taxa de crecemento que é similar nas economías emerxentes de primeiros do século XXI como a India ou a China.
As preocupacións medioambientais coa xeración de enerxía eléctrica fixeron que a produción se dirixa ás enerxías renovables, en particular a enerxía eólica, hidráulica e solar fotovoltaica.
Anschluss
Situación logo de 1945
Ata a data é motivo de polémica histórica na sociedade austríaca determinar a cantidade real de simpatizantes nazis que existían en Austria no momento do Anschluss, así como o nivel de apoio popular que tivo a agresión alemá. En 1998, o goberno austríaco formou unha «Comisión Histórica» (Historikerkomission) co fin de avaliar a responsabilidade de Austria polas expropiacións contra os xudeus desde un punto de vista académico antes que legal. Iso non impediu as críticas de historiadores como Raul Hilberg ou Norman Finkelstein.
Electricidade
Aplicacións da electricidade
A electricidade ten moitas aplicacións, tanto para uso doméstico, industrial, medicinal, de transporte... Só por mencionar algunha pódese citar a electrónica, a electrosoldadura, os motores eléctricos, as máquinas frigoríficas, o aire acondicionado, os electroimáns, as telecomunicacións, a electroquímica, as electroválvulas, a iluminación e o alumeado, a produción de calor, os electrodomésticos, a robótica, os sinais luminosos... Tamén se aplica comunmente a indución electromagnética para a construción de motores movidos por enerxía eléctrica, que permiten o funcionamento de innumerables dispositivos.
Newcastle
Newcastle pode referirse a:
Electricidade
Descargas eléctricas atmosféricas
Son de orixe similar os raios globulares ou o fogo de San Telmo. Este último é común nos barcos durante as tormentas e é similar ao efecto coroa que se produce nalgúns cables de alta tensión.
Campo magnético terrestre
O campo magnético terrestre desvía as partículas cargadas provenientes do Sol (vento solar). Cando esas partículas baten cos átomos e moléculas de osíxeno e nitróxeno da magnetosfera, prodúcese un efecto fotoeléctrico mediante o cal parte da enerxía da colisión excita os átomos a niveis de enerxía tales que cando deixan de estar excitados devolven esa enerxía en forma de luz visible. Este fenómeno pode observarse a simple vista nas proximidades dos polos, nas auroras polares.
Mundo orgánico
O bioelectromagnetismo (ás veces denominado parcialmente como bioelectricidade ou biomagnetismo) é o fenómeno biolóxico presente en todos os seres vivos, incluídas todas as plantas, todos os animais, consistente na produción de campos electromagnéticos (maniféstanse como eléctricos ou magnéticos) producidos pola materia viva (células, tecidos ou organismos). Os exemplos deste fenómeno inclúen o potencial eléctrico das membranas celulares e as correntes eléctricas que flúen en nervios e músculos como consecuencia do seu potencial de acción. Non debe confundirse coa bioelectromagnética, que se ocupa dos efectos que produce unha fonte externa de electromagnetismo sobre os organismos vivos.
Impulso nervioso
280px|left|thumbnail|Gravado antigo mostrando a excitación do [[nervio femoral|nervio crural dunha ra mediante unha máquina electrostática.]] O fenómeno de excitación dos músculos das patas dunha ra, visto por Galvani no século XVIII, puxo en evidencia a importancia dos fenómenos eléctricos nos organismos viventes. Aínda que inicialmente se supuxo que se trataba dunha clase especial de electricidade, verificouse gradualmente que estaban en xogo as cargas eléctricas normais da física. Nos organismos con sistema nervioso as neuronas son as canles polas que se trasmiten aos músculos os sinais que mandan a súa contracción e relaxación. As neuronas tamén transmiten ao cerebro os sinais dos órganos internos, da pel e dos transdutores que son os órganos dos sentidos, sinais como dor, calor, textura, presión, imaxes, sons, ulidos e sabores. Os mecanismos de propagación dos sinais polas neuronas son moi diferentes aos dos da condución de electróns polos cables eléctricos. Consisten na modificación da concentración de ións de sodio e de potasio a ambos lados dunha membrana celular, xerándose así diferenzas de potencial, variables ao longo do interior da neurona, que varían no tempo, propagándose dun extremo ao outro da neurona a gran velocidade.
miniatura|Os pequenos buratiños na cabeza deste [[Esox lucius|lucio conteñen neuromastos do sistema da liña lateral.]] miniatura|O [[Torpedo (xénero)|peixe torpedo é un dos "fortemente eléctricos".]]
Uso biolóxico
Moitos peixes e uns poucos mamíferos teñen a capacidade de detectar a variación dos campos eléctricos nos que están inmersos, entre os que se contan os teleósteos, as raias e os ornitorrincos. Esta detección é feita por neuronas especializadas chamadas neuromastos, que nos ximnótidos se atopan na liña lateral do peixe.
A localización por medios eléctricos (electrorrecepción) pode ser pasiva ou activa. Na localización pasiva o animal só detecta a variación dos campos eléctricos circundantes, pero non os xera. Os "peixes pouco eléctricos" son capaces de xerar campos eléctricos débiles grazas a órganos e circuítos especiais de neuronas, cunha única función que é detectar variacións da contorna e comunicarse cos outros membros da súa especie. As voltaxes xeradas son inferiores a 1 V e as características dos sistemas de detección e control varían grandemente de especie a especie.
Trofeo Teresa Herrera 2000
A 55º edición do Trofeo Teresa Herrera celebrouse na Coruña o 12 de agosto de 2000 a partido único, senda esta a primeira vez que o Deportivo da Coruña asumiu a organización do trofeo.
O campión foi o propio Deportivo que derrotou na quenda de penaltis á Lazio, logrando o seu oitavo título. O arxentino Claudio López foi elixido mellor xogador do torneo.
Teodoro García Egea
Teodoro García Egea, nado en Cieza (Murcia) o 27 de xaneiro de 1985, é un político español, deputado por Murcia no Congreso durante as X, XI, XII, XIII e XIV lexislaturas e secretario xeral do Partido Popular dende o 26 de xullo de 2018 ata o 22 de febreiro de 2022.
Traxectoria
É enxeñeiro de Telecomunicación e doutor enxeñeiro pola Universidade Politécnica de Cartaxena. A súa actividade investigadora céntrase no procesado de sinal cerebral, o control, a automática e as redes inalámbricas. Tamén realizou estudos en mercadotecnia política e xestión de proxectos pola Universidade George Washington así como un programa de liderado de xestión pública en IESE. É profesor asociado do Grao Enxeñería de Telecomunicación na UCAM.
A nivel político, foi concelleiro no Concello de Cieza (2007-2009), onde se proclamou campión do mundo en lanzamento de óso de oliva (2008), director da Axencia de Xestión da Enerxía da Rexión de Murcia, secretario de área de tecnoloxía do PP da Rexión de Murcia e vicesecretario de formación de Novas Xeracións da Rexión de Murcia. En xaneiro de 2012 accedeu ao Congreso en substitución de Jaime García-Legaz e foi reelixido en 2015 e 2016.
O 26 de xullo de 2018 Pablo Casado, presidente do Partido Popular, nomeouno secretario xeral do PP. A súa xestión foi criticada por algúns sectores do partido e, finalmente, acabou presentando a súa dimisión o 22 de febreiro de 2022. Nos días previos, varios medios de comunicación sinalaron a unha suposta trama de espionaxe á presidenta da Comunidade de Madrid, Isabel Díaz Ayuso, dende a propia dirección do Partido Popular por mor do cobro dunha suposta comisión por parte do seu irmán. Isabel Díaz Ayuso sinalou nunha rolda de prensa a Pablo Casado e Teodoro García Egea o que provocou que este, como secretario xeral anunciase o inicio dun expediente contra Díaz Ayuso. Estes episodios causaron unha forte división dentro do Partido Popular, que sinalou como responsable a Teodoro García Egea. Ante as críticas e o cuestionamento interno, Teodoro García Egea presentou a súa dimisión.
Frederico III de Sicilia
Frederico III de Sicilia, nado o 1 de setembro de 1341 e finado o 27 de xaneiro de 1377, alcumado como o Sixelo ou o Simple, foi Rei de Sicilia desde 1355 até 1377 (desde 1372, rei de Tricarnia), e duque de Atenas e de Neopatria desde 1355 até a súa morte.
Adoita confundirse co seu antepasado Frederico II, que escolleu chamarse Frederico III por ser o terceiro fillo de Pedro III de Aragón.
Traxectoria
Era o segundo fillo de Pedro II de Sicilia e Isabel de Carintia. Sucedeu ao seu irmán Luís no trono do reino aos 14 anos, baixo a rexencia da súa irmá Eufemia, que se mantivo até 1357, nun contexto de loitas polo poder no que a Aragón e Nápoles disputábanse o reino e alentaban as loitas internas entre os Alagón e os Claramonte.
Os inicios do seu reinado de están chenos de guerras repetitivas contra os napolitanos. En 1356, Xoana I de Nápoles fíxose co control de Mesina e de Palermo, entre outras prazas, o que levou a Frederico III a aliarse con Aragón mediante a súa voda coa filla de Pedro o Cerimonioso, que tiña claras ambicións sobre o reino en virtude do seu casamento con Leonor de Sicilia e que accedeu a prestarlle axuda militar, coa cal puido facer fronte ás disensións internas e conter o avance napolitano.
En 1372 chegouse a un acordo de paz con Nápoles e a Santa Sé. Frederico III recoñeceuse feudatario e triburario de Nápoles, e deu a Xoana o título de raíña de Sicilia, aínda que el gobernaría o territorio como rei de Tricarnia, un acordo que o papa Gregorio IX sancionou.
Foi un rei trobador, do que se conserva unicamente un sirventés.
Matrimonio de descendencia
Frederico III casou con Constanza de Aragón, filla de Pedro IV de Aragón, o Cerimonioso. Do seu matrimonio naceu unha única filla, María, que casaría co herdeiro ao trono aragonés, Martiño o Mozo. Tras enviuvar, casou en segundas nupcias con Antonia del Balzo, pero non tivo descendencia e aos dous anos a súa esposa faleceu.
Atribúenselle dous fillos ilexítimos, dunha amante descoñecida.
Gran Premio de Portugal de 1996
O Gran Premio de Portugal de 1996 foi unha carreira de motor de Fórmula Un celebrada o 22 de setembro de 1996 no Autódromo do Estoril, Estoril, Portugal. Foi a décimo quinta carreira da tempada de Fórmula Un. A carreira de 71 voltas gañouna o Williams de Jacques Villeneuve por diante do seu compañeiro de equipo Damon Hill e o Ferrari de Michael Schumacher, tras superar a este último pola parte exterior da última curva mentres os dous dobraban ao lento Minardi de Giovanni Lavaggi (que no seu momento foi descrito polo comentarista da BBC TV Jonathan Palmer como "desesperadamente lento" e "estar aí por mor do seu diñeiro"). Esta vitoria, a cuarta da tempada de Villeneuve, asegurou que a batalla polo Campionato de Pilotos entre el e Hill se decidira ná última rolda no Gran Premio do Xapón de 1996 tres semanas máis tarde.
Benetton terminou cuarto, xusto atrás de Schumacher, mentres que Eddie Irvine no segundo Ferrari e Gerhard Berger no segundo Benetton sobreviviron a unha colisión na última volta para rematar quinto e sexto respectivamente.
Ata o momento, este Gran Premio de Portugal foi o último en celebrarse. Aínda que o evento estivo no calendario de, cancelouse cando o traballo de renovación en Estoril non se puido completar a tempo. Este foi tamén o último dobrete de Williams ata o Gran Premio de Malaisia de 2002.
Fene (homónimos)
O topónimo galego Fene pode referirse a:
Santiago García Rey
Traxectoria
Foi concelleiro de Ribadavia e nomeado primeiro tenente alcalde na corporación presidida por Benito Puga Fermoso en 1914. Foi nomeado alcalde de Ribadavia por Real orde a principios de 1916, dimitindo en setembro dese ano. Membro do Partido Liberal, foi elixido alcalde de Ribadavia o 2 de abril de 1920, permanecendo no posta ata a ditadura de Primo de Rivera. Presidente do Comité Republicano Radical Socialista de Ribadavia. Na República foi proclamado alcalde de Ribadavia polo delegado da Federación Republicana de Ourense Antonio Buján Pérez o 16 de abril de 1931. Elixido concelleiro nas eleccións de maio de 1931, o 5 de xuño foi elixido alcalde. En 1933 foi substituído por un breve período por Benito Gallego Montero. Foi destituído en 1935.
Publicou en 1904 un Almanaque judicial para 1905, e colaborou en El Tea.
Efecto barba verde
miniatura|arribaádereita|O efecto barba verde é unha forma de selección na que individuos con xenes que producen trazos observables peculiares seleccionan individuos que teñen ese mesmo trazo e, por tanto, o mesmo xene. Nesta ilustración os individuos aparéanse selectivamente con individuos coa mesma cor da cabeza.
O efecto barba verde (green-beard effect) é unha hipótese utilizada en bioloxía evolutiva para explicar o altruísmo selectivo entre individuos dunha especie. O comportamento altruísta é paradoxal cando se ve á luz das vellas ideas da teoría evolutiva que enfatizaban o papel da competición. A evolución do altruísmo explícase mellor por medio da visión da evolución centrada nos xenes, que fai unha interpretación da selección natural desde o punto de vista do xene, o cal actúa como un axente que ten o "obxectivo egoísta" (metaforicamente) de maximizar a súa propia propagación. Un xene para o altruísmo (de comportamento) selectivo pode ser favorecido pola selección natural se o altruísmo é dirixido principalmente a outros individuos que comparten ese xene. Como os xenes son invisibles, dito efecto require que aparezan marcadores perceptibles de comportamento altruísta.
Un efecto barba verde ocorre cando un alelo, ou un conxunto de alelos ligados, produce tres efectos expresados (ou fenotípicos), que son:
O portador do xene (ou un alelo específico) ten esencialmente a capacidade de recoñecer copias do mesmo xene (ou un alelo específico) noutros individuos. Mentres que a selección de parentesco implica o altruísmo con individuos relacionados que comparten xenes dun modo non específico, os alelos barba verde promoven o altruísmo cara a individuos que comparten un xene que é expresado por medio dun trazo fenotípico específico. Algúns autores tamén indican que os efectos barba verde poden incluír o rexeitamento dos individuos que carecen do xene barba verde. Isto pode ter o efecto de delimitar un conxunto de organismos dentro dunha poboación que se caracteriza porque os seus membros mostran un gran comportamento cooperativo entre eles, formando así un grupiño ou "irmandade" que pode ser vantaxoso para os seus membros que non necesariamente teñen que ser parentes.
Rosa Morena
Manuela Pulgarín González, nada en Badaxoz (Estremadura) o 11 de xullo de 1940 e finada na mesma cidade o 4 de decembro de 2019, foi unha cantante de copla, música popular, e actriz española, máis coñecida polo seu nome artístico Rosa Morena.
Efecto barba verde
O efecto barba verde podería incrementar o altruísmo nos fenotipos barba verde e, por tanto, a súa presenza na poboación, mesmo se os xenes axudan ao incremento de xenes que non son copias exactas; todo o que cómpre para o efecto barba verde é que expresen as tres características requiridas. Os alelos barba verde son vulnerables a mutacións que producen o trazo perceptible pero sen o comportamento colaborador.
Rosa Morena
Conseguiu a súa popularidade en España na década de 1970, logo de percorrer gran parte de América e os Estados Unidos cando aínda era unha moza con gran virtuosismo vocal pero pouco coñecida no seu propio país.
Efecto barba verde
A idea dun alelo de tipo barba verde foi proposta por William D. Hamilton nos seus artigos de 1964, pero o seu nome de "barba verde" procede dun exemplo que utilizou Richard Dawkins no seu libro The Selfish Gene de 1976 ("Eu teño unha barba verde e serei altruísta con calquera que teña barba verde).
Rosa Morena
Inicios
Rosa Morena naceu na rúa Felipe Checa na cidade de Badaxoz, filla dun mineiro e integrante dunha familia numerosa que se completaba cun nutrido número de irmáns (oito). Comezou a cantar na súa terra ao seis anos, onde obtivo o primeiro premio nun concurso musical "Jueves infantiles", organizado polo locutor de radio Julián Mojedano, no Teatro López de Ayala en 1953. En devandito certame imitaba a Antonio Molina, interpretando os temas "El macetero" e "A la sombra de un bambú". Foi alí onde empezou a facerse coñecida a través de presentacións en "Radio Extremadura", para logo, ao nove anos, presentarse no espectáculo teatral Los nardos extremeños xunto aos fillos de Porrina de Badajoz, realizando xiras por localidades da provincia de Badaxoz. Momentos nos que se estaba xestando o fenómeno do nenos prodixio.
Efecto barba verde
Exemplos
miniatura|arribaádereita|A teoría predí que os portadores do trazo se comportarán altruistamente con outros que teñan o mesmo trazo. Os biólogos evolutivos debateron sobre a validez do concepto dos xenes barba verde, indicando que sería extraordinariamente raro que un xene ou un conxunto de xenes ligados producisen tres efectos fenotípicos complexos. Estas críticas levaron a algúns a crer que simplemente non podían existir ou que só poderían presentarse en organismos menos complexos, como os microorganismos. Varios descubrimentos apoiaban a validez desta crítica.
Rosa Morena
Inicios
Aos doce anos debutou en Madrid á beira do mestre Millán, na Cabalgata fin de semana de Bobby Deglané e José Luís Pécker en Radio Madrid, interpretando "24 Cascabeles" de Antonio Molina. Onde tivo a oportunidade de coñecer a Lola Flores, Concha Piquer e Antoñita Moreno. Por devandita emisión uns produtores estranxeiros fixáronse nela ao escoitala cantar, polo que se presentaron nos estudos para coñecela persoalmente e ofrecerlle un contrato artístico.
Efecto barba verde
Exemplos
O concepto permaneceu como unha posibilidade teórica no modelo de xene egoísta de Dawkins ata 1998, cando se atopou o primeiro alelo barba verde na natureza, na formiga Solenopsis invicta. As raíñas das colonias polixínicas (con varias raíñas) son heterocigotas (Bb) no locus do xene Gp-9. A súa descendencia de obreiras pode ter tanto xenotipos heterocigotos (Bb) coma homocigotos (BB). Os investigadores descubriron que as raíñas homocigotas dominantes (BB), que na súa forma silvestre producen colonias monoxínicas (cunha soa raíña) en vez de polixínicas, son matadas especificamente cando se introducen en colonias polixínicas, xeralmente por obreiras hterocigotas (Bb) e non homocigotas (BB). Concluíron que o alelo Gp-9b está ligado a un alelo barba verde, o cal induce ás obreiras que levan este alelo a matar a todas as raíñas que non o teñen. Unha conclusión final foi que as obreiras poden distinguir as raíñas BB das raíñas Bb baseándose en pistas odoríferas.
Rosa Morena
Inicios
Nesta etapa empezou a actuar en teatros como Circo Price, Victoria, Boite Micheleta entre outros. E empezou a choiva de contactos: Francia, Bélxica, As Américas, Xapón. Ademais, tivo o seu primeiro contacto co cine participando como figurante na película Solomon and Sheba (1959), de King Vidor, antes de embarcarse á conquista do continente americano.
Efecto barba verde
Exemplos
O xene csA no mofo mucilaxinoso Dictyostelium discoideum, descuberto en 2003, codifica unha proteína de adhesión celular que se une a proteínas gp80 doutras células, o que permite a formación no solo do corpo frutífero multicelular. Mesturas de células knockout csA con células de tipo silvestre orixinan esporas, orixinadas en corpos frutíferos, que son nun 82% de tipo silvestre ou salvaxe. Isto débese a que as células de tipo silvestre son mellores para adherirse e combínanse máis eficazmente formando agregados; as células knockout son superadas. Sobre substancias máis adhesivas pero menos naturais, as células knockout poden adherirse; as células silvestres aínda poden adherirse mellor, siuándose preferentemente no talo.
Rosa Morena
América Latina
O primeiro lugar no que chegou unha vez que cruzou o mar foi Buenos Aires, facendo o seu debut americano no programa Circulares con Mancera, presentado por Pipo Mancera para Canal 9 (pasándose máis tarde a Canal 13 e titulándose “Sábados Circulares con Mancera”). Foi tal a expectación que causou na emisión, que Pipo Mancera a bautizou como a “bomba de España”, facéndose eco diso diarios arxentinos como o Clarín. Tempo máis tarde Canal 13 de Buenos Aires fíxoa unha das súas favoritas.
Efecto barba verde
Exemplos
En 2006, observouse un recoñecemento de tipo barba verde no comportamento cooperativo entre morfos de cor de lagartos do xénero Uta, aínda que os trazos parecían estar codificados por múltiples loci ao longo do xenoma.
Rosa Morena
América Latina
No Perú tivo oportunidade de coñecer a Chubby Checker, fixándose nela o produtor do mesmo, polo que lle propuxo levala aos Estados Unidos.
Efecto barba verde
Exemplos
Un exemplo máis recente, atopado en 2008, é un xene que fai que o lévedo de panadería se aglomere en resposta a unha toxina como o alcohol. Investigando a floculación, un tipo de autoadherencia presente xeralmente en agregacións asexuais, Smukalla et al. mostraron que Saccharomyces cerevisiae é un modelo da evolución do comportamento cooperativo. Cando este lévedo expresa o xene FLO1 no laboratorio, recupérase a floculación. A floculación é aparentemente protectora para as células FLO1+, as cales están protexidas de certos estreses (o etanol, por exemplo). Ademais, as células FLO1+ adhírense preferentemente unhas a outras. Os autores concluíron que a floculación está impulsada por este alelo barba verde.
Rosa Morena
América Latina
Asidua a actuar para hoteis de luxo como o Caribe Hilton, El Convento, o Casino de Viña del Mar, entre outros, reclamándoa en numerosas ocasións e compartindo cartel con artistas como Pepito Arvelo. Facendo xiras por Ecuador, Venezuela, Costa Rica, O Salvador, Panamá, República Dominicana etc. Abriu mercado a artistas españois, abrindo as portas dalgunhas salas de festas que permanecían pechadas aos mesmos.
Efecto barba verde
Exemplos
Un exemplo en mamíferos parece ser a estratexia reprodutora do rato Apodemus sylvaticus, o cal mostra cooperación entre espermatozoides. Os espermatozoides nesta especie engánchanse uns a outros formando trens de esperma, que poden moverse máis rápido xuntos do que o faría un espermatozoide por separado.
Rosa Morena
Nova York
Chegou aos EEUU, onde debutou no Liborio, o mellor cabaret latino de Nova York na década de 1960, onde actuaba xunto a artistas como Cándido Camero, Celia Cruz ou Olga Guillot, sendo descuberta pola "Williams Morris". Foi aí onde os xornalistas de diarios como The New York Times, Variety ou The New Yorker a bautizaron como “A cincenta de España”, pois nunha das súas actuacións no Liborio chegóuselle a partir o tacón dun zapato, perdendo o mesmo.
Participou durante unha gala benéfica no Radio City Music Hall (Madison Square Garden), retransmitíndose en formato de teletón en WOR-TV (Channel 9). Actuou co bongosero cubano Cándido Camero e o guitarrista español Sabicas. Tivo a oportunidade de coñecer alí a Frank Sinatra, Dean Martin, Judy Garland e Sammy Davis, Jr., ademais de compartir cartel tamén con outras celebridades. Este acontecemento foi organizado pola fundación UCP (United Cerebral Palsy) de Nova York, presidida por Leo Hausman. A artista obtivo o recoñecemento “Citation for Humanitarian Service and Outstanding Cooperation from United Cerebral Palsy of New York”. Posteriormente a esa gala, durante unha festa privada, chegou a actuar xunto a Ella Fitzgerald, coa que fusionou jazz e flamenco.
Foi nomeada “A mellor artista da Cidade dos Rañaceos”, sendo a primeira cantante de fala hispana en adquirir devandito galardón, o cal, só ostentaba a bailaora Carmen Amaya.
Chegou a actuar en The Ed Sullivan Show, programa estrela da televisión norteamericana, volvendo compartir cartel con Frank Sinatra, Dean Martin e Judy Garland. Traballou nalgúns dos clubs máis sofisticados de Manhattan, como The Blue Angel ou The Viennese Lantern, onde se conservaban testemuños do paso de Rosa Morena, o bulebule da España moderna. Ademais, participou como figurante no filme Robin and the 7 Hoods, protagonizado por Frank Sinatra, Dean Martin e Sammy Davis Jr., entre outros.
Regreso a España
Posteriormente e ao seu regreso a España foi levada a Madrid onde comezou unha carreira sumamente popular. A compañía discográfica Discos Belter enseguida contratouna para gravar no seu selo, con algúns dos mellores compositores do momento: O Mestre Quiroga, o Mestre Jaén, Francisco Naranjo etc.
Foi descuberta para o cine a través do programa de televisión "Gran Parada". Vírona uns produtores cinematográficos, gustoulles e contratárona para dez películas. Das cales, só chegou a rodar Flor salvaje (1965), de Javier Setó e El secreto de las esmeraldas (1966), de Sebastián Almeida, por decisión da artista. Traballando xunto a grandes actores da época como Luís Dávila, Antonio Prieto Puerto, Mónica Randall, Julio Pérez-Tabernero, entre outros. Actuou nas salas de festa máis importante de España, destacando Pasapoga Music Hall, onde chegou a ser primeira figura, destacando a súa imaxe na Gran Vía de Madrid, durante unha longa tempada e logrando conquistar definitivamente ao pobo español.
Época de esplendor: Anos setenta
A súa consagración chegou da man do tema “Échale guindas al pavo” en 1970, o cal, era unha versión pop da que interpretaron no seu momento Imperio Argentina e Lola Flores, pero con pouco éxito ambas. Con todo, a versión de Rosa Morena foi a que se popularizou, momentos nos que se empezaba a fusionar o flamenco e o pop, sendo ela unha das precursoras do xénero, xunto a Dolores Vargas e Encarnita Polo. A canción coroouna como a raíña do flamenco pop.
Esta canción chegou a ser nº 1 en España e gran parte de América latina, ademais, de ser coñecida en gran parte de Europa, Norteamérica e Xapón.