cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tskhinvali
Historia
A cidade viu os enfrontamentos entre a Garda do Pobo de Xeorxia e os campesiños osetos pro-bolxeviques durante o período de 1918 a 1920, cando Xeorxia logrou unha breve independencia de Rusia. A lei soviética foi establecida pola invasión do Exército Vermello en marzo de 1921, e un ano máis tarde, en 1922, Tskhinvali converteuse na capital do Óblast Autónomo de Osetia do Sur na República Socialista Soviética de Xeorxia. Posteriormente, a cidade pasou a ser en gran medida de Osetia debido á intensa urbanización e korenización ("nativización") da política soviética que favoreceu o fluxo de entrada dos osetos nas zonas rurais próximas a Tskhinvali. Era esencialmente un centro industrial, con serradoiros e plantas de fabricación, tamén tiña varias institucións culturais e educativas, como un venerado Instituto Pedagóxico (actualmente Universidade Estatal de Tskhinvale) e un teatro. De acordo co último censo Soviética (en 1989), Tskhinvali tiña unha poboación de 42.934 habitantes.
Durante a fase aguda do Conflito xeorxiano-osetio, Tskhinvali foi escenario de tensións étnicas e posterior enfrontamento armado entre forzas xeorxianas e de Osetia. O acordo de Sochi de 1992 de alto o lume deixou Tskhinvali en mans dos osetos.
2008 Guerra de Osetia do Sur
miniatura| Un edificio na cidade logo da [[Batalla de Tskhinvali  18 de agosto 2008]]
Tskhinvali foi bombardeado polo goberno de Xeorxia o 8 de agosto de 2008 cos sistemas de foguetes de artillería móbil BM-21 "Grad" nun intento para recuperar o control da república separatista de Osetia do Sur. Logo dos bombardeos, o exército xeorxiano invadiu a cidade nun intento de facerse co control da capital. O exército ruso respondeu ao día seguinte movendo as súas propias forzas na cidade e contraatacando ao exército xeorxiano. O 10 de agosto as forzas xeorxianas retiráronse de Tskhinvali que foi capturado polo exército ruso logo de intensos combates.
Unha parte considerable da poboación de Osetia do Sur (polo menos, 30.000 de 70.000 habitantes) fuxiu a Osetia do Norte-Alania antes ou inmediatamente despois do inicio da guerra. Con todo, moitos civís morreron durante o bombardeo e a seguinte Batalla de Tskhinvali (162 mortes de civís foron documentadas polo equipo ruso de investigadores and 365 - by the S.Ossetian authorities ). A cidade sufriu graves danos durante a batalla. O Barrio xudeu, un dos barrios exclusivos da cidade tamén foi destruído Andrey Illarionov visitou a cidade en outubro de 2008, e informou de que o barrio xudeu de feito estaba en ruínas, aínda que observou que as ruínas estaban cubertas de arbustos e árbores, o que indica que a destrución tivo lugar durante a Guerra de Osetia do Sur entre 1991 e 1992.
Con todo, Mark Ames, que estaba cubrindo a última guerra para The Nation, declarou que o principal barrio residencial de Tskhinvali, alcumado Shanghai debido a súa densidade de poboación (que é onde se atopan a maioría dos bloques de apartamentos de grande altura da cidade), e o antigo barrio xudeu, foron completamente destruídos.
Clima
Situado no Cáucaso, a 860 m. sobre o nivel do mar, Tskhinvali está no límite climático oceánico / continental húmido (Cwb/Dwb, de acordo coa Clasificación climática de Köppen), cunha precipitación media anual de 805 mm. Os veráns son suaves e os invernos son fríos, con nevaradas.
Presente
miniatura| right | 220px | 21 de agosto de 2008. [[Valery Gergiev co Teatro Mariinsky da ópera en Tskhinvali]] Tskhinvali funciona como a capital de Osetia do Sur. Antes da guerra de 2008 tiña unha poboación de aproximadamente 30.000 habitantes. A cidade quedou considerablemente empobrecida en ausencia dun acordo político permanente entre as dúas partes nas últimas dúas décadas.
A cidade contén varios monumentos da arquitectura xeorxiana medieval, coa Igrexa Kavti de San Xurxo sendo o máis antigo data dos séculos VII ao x.
Transporte
Había un servizo ferroviario antes de 1991 na estación de tren de Tskhinvali.
Cidades irmás
Tskhinvali está irmanada coas seguintes cidades:
Castro das Merelas
Castro das Merelas é un poboado castrexo de chaira fortificado situado na parroquia de Fisteus, no concello de Curtis.
Descrición
O castro está situado nunha peguena elevación do terreo ao pe dun terraplén natural. Ten unha orientación no eixe leste-oeste. A croa ten forma case circular duns 75 metros de diámetro. O antecastro está ao oeste, ten unhas medidas de 45 metros de leste a oeste e uns 60 m de norte a sur. O castro está moi alterado por traballos no agro e pola ampliación dun prado que corta a zona entre o castro e o antecastro.
O castro está catalogado e protexido por Patrimonio.
Pudin
miniatura|200px|Pudin de [[Nadal.]]
Un pudin é unha sobremesa doce, de orixe inglesa e consistencia cremosa, elaborada xeralmente con leite, pan esfaragullado, ovos, azucre e froitas ou froitos secos, que se cociña nun molde ao forno ou ao baño maría. Hoxe en día existente en moitas gastronomías, salientado na cociña inglesa e estadounidense, pode tamén estar composto de diferentes ingredientes dependendo da rexión: migallas de pan, biscoito, arroz, sémola etc. aglutinado con ovo e adubado ás veces con crema de ovo ou froitas diversas.
Hoxe en día é común como sobremesa en Galicia.
Etimoloxía
A palabra galega pudin  procede da inglesa pudding (pronunciada [pudiŋ]), e esta probabelmente da francesa boudin (pronunciada [budε ̃]), que pola súa parte deriva da latina botellus co significado de ¨embutido¨ facendo referencia á forma de envoltorio que teñen os pudins.
Características
Existen diferentes variantes do pudin; no seu sentido máis xeral acostuma ser doce (masa, leite, ovo, froitas etc) mais existen variantes salgadas semellantes ás salchichas ou embutidos, incluso de peixe.
Cando se serve como sobremesa adóitase acompañar de nata ou caramelo.
Tipos
A meirande parte dos pudins pertencen ás cociñas de orixe anglosaxoa.
Tempada 2017/18 do Club Deportivo Lugo
Durante a tempada 2017–18 o Club Deportivo Lugo competiu na Segunda División, sendo a sétima consecutiva na categoría desde o ascenso de 2012. Nesta temporada, por vez primeira na súa historia, o equipo conseguiu liderar a clasificación nalgún momento da temporada. O máximo goleador do equipo foi Cristian Herrera con 7 goles.
Material deportivo
Para a temporada 2017–18 o club mantivo como marca de camisetas a marca dinamarquesa Hummel.
''' Deseño do equipamento do CD Lugo. Tempada 2017−18 '''
MSH2
A proteína de reparación do ADN Msh2 tamén chamada homólogo 2 da proteína MutS ou MSH2 é unha proteína que nos humanos está codificada no xene MSH2 do cromosoma 2 e intervén na reparación do ADN. O MSH2 é un xene supresor de tumores e máis especificamente un xene de mantemento (caretaker) que codifica a proteína de reparación de discordancias no ADN MSH2, a cal forma un heterodímero con MSH6 orixinando o complexo de reparación de discordancias MutSα humano. Tamén se dimeriza con MSH3 para formar o complexo de reparación do ADN MutSβ. A MSH2 está implicada en varias formas de reparación do ADN, como a reparación acoplada á transcrición, recombinación homóloga, e a reparación por escisión de bases.
As mutacións no xene MSH2 están asociadas coa inestabilidade de microsatélites e algúns cancros, especialmente co cancro colorrectal non poliposo hereditario.
Importancia clínica
O cancro colorrectal non poliposo hereditario, ás veces chamado síndrome de Lynch, hérdase como un carácter autosómico dominante, no que herdar unha soa copia dun xene de reparación de discordancias mutado é dabondo para causar o fenotipo da enfermidade. As mutacións no xene MSH2 explican o 40% das alteracións xenéticas asociadas con esta enfermidade e son a súa causa principal, xunto coas mutacións MLH1. As mutación asociadas con este tipo de cancro están amplamente distribuídas en todos os dominios do MSH2, e entre as funcións hipotéticas destas mutacións baseadas na estrutura cristalina do MutSα están as interaccións proteína-proteína, a estabilidade da molécula, a regulación alostérica, a interface MSH2-MSH6 e a unión ao ADN. As mutacións na MSH2 e outros xenes de reparación de discordancias causan que os danos no ADN queden sen reparar, o que resulta nun incremento na frecuencia de mutación. Estas mutacións acumúlanse ao longo da vida dunha persoa e non terían ocorrido se a reparación do ADN tivese funcionado axeitadamente.
Inestabilidade de microsatélites
A viabilidade dos xenes de reparación de discordancias como MSH2 pode ser rastreada pola inestabilidade de microsatélites, unha proba biomarcadora que analiza as repeticións de secuencias curtas (microsatélites), que as células teñen moitas dificultades en replicar se non funciona un sistema de reparación de discordancias. Como estas secuencias varían na poboación, o número real de copias de repeticións de secuencias curtas non importa, igual que o número delas que os pacientes teñen é consistente dun tecido a outro co paso do tempo. Este fenómeno ocorre porque nestas secuencias hai tendencia a que se produzan erros cando actúa o complexo de replicación do ADN, os cales despois deben ser reparados polos xenes de reparación do ADN. Se estes non funcionan, co tempo prodúcense duplicacións e delecións destas secuencias, o que orixina que haxa diferentes cantidades destas repeticións no mesmo paciente.
O 71% dos pacientes de cancro colorrectal non poliposo hereditario mostran inestabilidade de microsatélites. Entre os métodos de detección da inestabilidade microsatélite están a reacción en cadea da polimerase (PCR) e os métodos inmunohistoquímicos (IHC); os da cadea da polimerase comproban o ADN e os inmunohistoqímicos examinan os niveis das proteínas de reparación de discordancias. "Actualmente, hai evidencias de que as probas universais para a inestabilidade de microsatélites (MSI) que empezan con probas de MSI baseadas en IHC ou en PCR son económicas, sensibles, específicas e son xeralmente amplamente aceptadas."
Función na reparación de discordancias
O dímero MutSα examina o ADN bicatenario no núcleo, buscando discordancias de bases. Cando o complexo encontra unha, repara a mutación de maneira dependente do ATP. O dominio MSH2 do MutSα prefire o ADP ao ATP, e o dominio MSH6 prefire o contrario. Os estudos indicaron que MutSα só escanea o ADN co dominio MSH2 e alberga ADP, mentres que o dominio MSH6 pode conter ADP ou ATP. MutSα asóciase despois co MLH1 para reparar o ADN danado.
O MutSβ fórmase cando MSH2 se acomplexa con MSH3 en vez de con MSH6. Este dímero repara bucles de inserción/deleción máis longos que o MutSα. Debido á natureza das mutacións que repara este complexo, este é probablemente o estado do MSH2 que causa o fenotipo de inestabilidade de microsatélites. As insercións e delecións de ADN grandes dóbranse intrinsecamente na dobre hélice do ADN. O dímero MSH2/MSH3 pode recoñecer esta topoloxía e inicia a reparación. O mecanismo polo cal recoñece as mutacións é tamén diferente, porque separa as dúas febras do ADN, o que o MutSα non fai.
Interaccións
A MSH2 presenta interaccións proteína-proteína con:
Deficiencias epixenéticas de MSH2 no cancro
Os danos no ADN parecen ser a causa principal subxacente no cancro, e as deficiencias na expresión dos xenes de reparación do ADN parecen subxacer en moitas formas de cancro. Se a reparación do ADN é deficiente, os danos no ADN tenden a acumularse. Dito exceso de danos no ADN pode incrementar a mutacións debido á síntese translesión tendente ao ero e a reparación tendente ao erro (ver, por exemplo, a unión de extremos mediada por microhomoloxía). Os danos no ADN elevados poden tamén incrementar as alteracións epixenéticas debido a erros durante a reparación do ADN. Ditas mutacións e alteracións epixenéticas poden dar lugar ao cancro.
As reducións na expresión dos xenes de reparación do ADN (usualmente causadas por alteracións epixenéticas) son moi comúns nos cancros, e son xeralmente moito máis frecuentes que os defectos mutacionais en xenes de reparación do ADN en cancros. Nun estudo de MSH2 en carcinoma de pulmón de células non pequenas non se encontrou ningunha mutación, pero o 29% deste tipo de cancro tiña unha redución epixenética da expresión de MSH2. Na leucemia linfoblastoide aguda non se encontraron mutacións de MSH2, mentres que o 43% de todos os pacientes desta leucemia mostraban metilación no promotor de MSH2 e o 86% dos pacientes desta leucemia que recaían tiñan metilación no promotor de MSH2. Porén, había mutacións noutros catro xenes en todos os pacientes de leucemia linfoblastoide aguda que desestabilizaban a proteína MSH2, e esta era defectiva no 11% dos nenos con esta leucemia e o 16% dos adultos.
A metilación da rexión promotora do xene MSH2 está correlacionada coa falta de expresión da proteína MSH2 no cancro esofáxico, no carcinoma de pulmón de células non pequenas, e no cancro colorrectal. Estas correlacións suxiren que a metilación da rexión promotora do xene MSH2 reduce a expresión da proteína MSH2. Tal metilación do promotor reduce a reparación do ADN nas catro vías nas cales participa a MSH2, que son: reparación de discordancias no ADN, reparación asociada á transcrición recombinación homóloga, e reparación por escisión de bases. Ditas reducións na reparación probablemente permite que se acumule un exceso de danos no ADN e contribúen á carcinoxénese.
As frecuencias de metilación do promotor de MSH2 en varios cancros diferentes son as indicadas na táboa seguinte.
Ramón Carredano
Ramón Carredano Cobas, nado en Noia en 1950 é un escritor galego.
Traxectoria
Profesionalmente é traballador da banca. Foi cofundador con Xosé Agrelo do grupo de teatro Candea. Segue vinculado ao teatro na Escola de Teatro Liceo de Noia. Colabora nas revistas Casa da Gramática do IES Virxe do Mar de Noia e Alameda do Liceo de Noia.
Obras
"Kwerty", 2022
PFC CSKA Moscova
O Club Profesional de Fútbol CSKA de Moscova (en ruso: Профессиональный футбольный клуб - ЦСКА) é un club de fútbol de Rusia, con sede en Moscova. Fundado en 1911, forma parte da entidade polideportiva rusa CSKA Moscova. É un dos clubs máis laureados do fútbol ruso, xa que conta con dez títulos de liga -nas súas edicións soviética e rusa- e unha Copa da UEFA. Actualmente xoga na Liga Premier de Rusia.
Esta entidade estivo historicamente ligada ao Exército Vermello, xa que era o club deportivo do exército soviético.
Historia
O CSKA foi fundado en 1911 por un grupo de esquiadores e é o club que, historicamente, estivo adxunto ao exército. As siglas CSKA —Tsentral’nuy Sportivnuy Klub Armiiy— significan en galego Club Deportivo Central do Exército. O CSKA gañou o campionato soviético en 7 ocasións (1946, 1947, 1948, 1950, 1951, 1970, 1991) e a Copa da Unión Soviética en 5 ocasións (1945, 1948, 1951, 1955, 1991).
Desde a disolución da URSS estivo baixo a sombra do Spartak de Moscova gañando só a Liga Rusa en tres ocasións (2003, 2005 e 2006), así como a Copa en 3 2002, 2005, e 2006.
San Miguel, Esteiro, Cedeira
San Miguel é un lugar da parroquia de Esteiro no concello de Cedeira na provincia da Coruña. Tiña 25 habitantes no ano 2007 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales eran 12 homes e 13 mulleres, o que non supón ningún cambio con relación ao ano 2003.
PFC CSKA Moscova
Historia recente
Recentemente, o club recibiu unha axuda económica de parte de Sibneft, unha compañía petroleira cuxa propiedade é de parte do millonario ruso Román Abramóvich, no entanto, el non ten gran interferencia nos asuntos do equipo xa que el é o dono do Chelsea de Inglaterra e de acordo ás regras da UEFA, só permítese a unha persoa ou corporación controlar só un club en caso de participar en competencias europeas.
O CSKA Moscova gañou a Copa da UEFA no ano 2005, derrotando ao Sporting de Lisboa 3-1, converténdose no primeiro club ruso en obter un título europeo.
Estadio
O PFC CSKA Moscova xoga actualmente no Arena Khimki xa que o club está construíndo un novo estadio en propiedade con capacidade para 30.000 espectadores sentados.
Cadro 2011-12
16px
Tucapel
miniatura|O escudo da comuna. Tucapel é unha cidade, municipio e unha comuna chilena da rexión de Biobío, situada na provincia homónima. A súa área é de 915 km2 e tiña un total duns 13.497 habitantes, segundo os datos do censo INE no 2012.
Avo (moeda)
O avo (do sufixo portugués: avo) é a moeda divisionaria da pataca macaense, como unidade monetaria de Macau, e, ata 1959, tamén o foi da pataca timorense, unidade monetaria do Timor portugués. En ambos os sistemas, 100 avos corresponden a unha pataca.
Moedas
miniatura|134x134px|Selo [[Macau|macaense co valor en avos]] Ata 1952 non se cuñaron moedas específicas para Macau. Para suplir esta necesidade circulaban moedas de 20 centavos da rexión chinesa de Cantón. En 1952 introducíronse as primeiras moedas de bronce de 5 e 10 avos, así como as de 50 avos de cuproníquel, xunto con outras expresadas na unidade principal (a pataca).
O latón substituíu o bronce nas moedas expresadas en avos da seguinte emisión, en 1967. En 1982 introduciuse unha nova serie de moeda divisionaria en latón con valores de 10, 20 e 50 avos. En 1993 as moedas de 20 avos cuñáronse de forma dodecagonal.
Billetes
O Banco Nacional Ultramarino emitiu en febreiro de 1920 os primeiros billetes de 5, 10 e 50 avos, que complementaban as primeiras series emitidas desde 1905 con valores expresados en patacas. En 1942 sumáronselle á serie os valores de 1 e 20 avos. En 1946 levouse a cabo unha terceira emisión de billetes divisionarios, con valores de 5, 10, 20 e 50 avos, e en 1956 proxectouse unha derradeira emisión, cos valores desde 1 a 20 avos (incluíndo o novo de 2 avos), da que se chegaron a imprimir en Londres algúns exemplares de proba, aínda que non chegaron a pórse en circulación.
Moedas
miniatura|133x133px|[[Selo postal|Selo timorense co valor en avos]] En 1945, o Banco Nacional Ultramarino comezou a emitir unha serie de moedas de 10 avos, 20 avos e 50 avos. As súas características metrolóxicas correspondíanse coas das portuguesas de 20 centavos e de 1 e 2½ escudos. Estas emisións detivéronse en 1951.
Queimador
Habitualmente vai asociado a unha caldeira ou a un xerador de calor para quentar auga ou aire, pero tamén se usa en procesos industriais para quentar calquera substancia, nos laboratorios (por exemplo o queimador de Bunsen) e nas cociñas de gas.
En función do seu tamaño, pode habelos desde un como un prendedor de cigarros para quentar unha tubo de ensaio até un xigantesco capaz de producir 30 000 KW ou máis.
O combustíbel usado pode ser gasoso, xeralmente gas natural, butano, propano etc.; líquido, xeralmente gasóleo (tamén fuelóleo) ou unha combinación de ambos (gas e gasóleo), en cuxo caso o aparello denomínase quemaidor mixto.
Hainos atmosféricos, que producen a chama a presión ambiente, e con soprador, onde un ventilador se encarga de aumentar a presión do aire necesario para a combustión, o que fai que se poida queimar máis cantidade de combustíbel e que o rendemento sexa superior.
Nalgúns países do Leste de Europa, como Polonia e Ucraína, adoitábase mesturar po de carbón con gas, para aumentar o poder calorífico do combustíbel, pero non é norma habitual hoxe en día.
Principio de funcionamento con combustíbel líquido
Unha bomba de gasóleo se encarga de someter o combustíbel líquido a unha elevada presión para que, ao introducilo por un tubo cara a unha boquilla cun orificio moi pequeno, saia pulverizado (como un aerosol) e mesturado con aire, que un ventilador se encarga de introducir no fogar da combustión. É xusto nese momento cando se produce unha ignición para prender unha chama, por medio dun eléctrodo de ignición.
Principio de funcionamento con combustíbel gasoso
Neste proceso non es necesario converter o líquido en gas. Introdúcese directamente o gas mesturado con aire no fogar e, mediante unha chispa, préndese a chama.
Neste sistema hai máis dispositivos de seguridade porque, ao contrario do que ocorre co gasóleo, o gas si arde en condicións ambientais. En cambio, no caso do gasóleo é necesario quentalo ou sometelo a presión para que arda.
Víctor Castro Balbuena
Víctor Ángel Castro Balbuena, coñecido como Víctor Castro, nado en Madrid en 1977 e residente en Vilagarcía de Arousa, é un filólogo español.
Traxectoria
É licencidado en filoloxía románica e filoloxía xermánica. En 2011 cursaba o doutoramento en lingüística na Universidade de Santiago de Compostela.
Viviu durante uns anos no estranxeiro, especialmente en países como Alemaña ou Finlandia; neste último, exerceu de asistente de castelán.
É coñecido polo seu paso polo programa Saber y Ganar de Televisión Española, onde se converteu no segundo concursante en acadar os 100 programas de forma continuada o 1 de xuño de 2011. Ademais, bateu a plusmarca de recadación económica, con 78.820€, que até daquela ostentaba o concursante maño José Manuel Dorado, con 73.780€.
En 2014 volveu participar en Saber y ganar en calidade de concursante emérito.
Entamoeba histolytica
miniatura|dereita|450px|Ciclo de vida de Entamoeba histolytica.
Entamoeba histolytica é unha especie de protozoo parasito anaeróbico ameboide, que infecta predominantemente a humanos e outros primates causando fundamentalmente diarrea. Outros mamíferos como cans e gatos poden ser infectados transitoriamente, pero non contribúen significativamente á transmisión. Estímase que E. histolytica infecta a uns 50 millóns de persoas en todo o mundo anualmente. Antes pensábase que ata o 10% da poboación mundial estaba infectada por ela, pero estas cifras eran anteriores a que se recoñecese (en 1993) que existía outra especie do xénero Entamoeba, morfoloxicamente igual, que producía polo menos o 90% das infeccións (asintomáticas), chamada E. dispar, que non causa doenza, pero que se detectaba como E, histolytica nas probas diagnósticas. Antes distinguíase entre E. histolytica patoxénica e non patoxénica, pero a non patoxénica considérase hoxe que é E. dispar. A OMS define amebíase como a enfermidade que produce E. histolytica. E. dispar non produce enfermidade.
Transmisión
O estadio activo do parasito (trofozoíto) existe só no hóspede e nas feces diarreicas frescas; os quistes sobreviven fóra do corpo do hóspede na auga, solo, e alimentos, especialmente se están en condicións húmidas. Os quistes morren rapidamente coa calor e a temperaturas de conxelación, e sobreviven só durante uns poucos meses fóra do seu hóspede. Cando se tragan os quistes causan infeccións ao desenquistarse (liberando trofozoítos) no tracto dixestivo. Informouse por primeira vez da natureza patoxénica de E. histolytica en 1875 por Lösch, pero non se lle deu o seu nome científico ata que a describiu Fritz Schaudinn en 1903. E. histolytica, como indica o seu nome (histo–lytica = destrutora de tecidos), é patoxénica; a infección pode ser asintomática ou orixinar disentería amebiana ou abscesos hepáticos amebianos. Entre os síntomas están: disentería fulminante, diarrea sangrante, perda de peso, fatiga, dor abdominal, e ameboma (granulomas). A ameba pode perforar a parede intestinal, onde causa lesións e síntomas intestinais, e pode chegar á circulación sanguínea. Desde alí, pode acadar diversos órganos vitais, xeralmente o fígado, e por veces os pulmóns, cerebro, bazo e outros. Unha manifestación común desta invasión é a formación de abscesos hepáticos, que poden ser mortais se non se tratan. No citoplasma das amebas poden verse ás veces eritrocitos fagocitados.
Morfoloxía
miniatura|dereita|Trofozoítos de Entamoeba histolytica que inxeriron eritrocitos. Poden distinguirse varias formas ou fases de desenvolvemento en E. histolytica, presentes durante as diversas fases do seu ciclo de vida, que son:
Ciclo de Vida
miniatura|dereita| Quiste inmaturo de Entamoeba histolytica (os quistes maduros teñen 4 núcleos).
O hábitat da E. histolytica é a parede e a luz do intestino groso, e en especial o cego, colon ascendente e o sigmoide e recto, lugar onde polo xeral ocorre a estase fecal.
Os quistes, de 15 µm, son formas esféricas, resistentes excretadas coas feces polas persoas infectadas. Tras inxerir auga ou alimentos contaminados, pasa sen modificación polo ambiente ácido do estómago, ata o cego e inicio do colon, onde se transforma en metaquistes, os cales rapidamente se dividen en oito trofozoítos, tamén amébicos. Os trofozoítos adhírense fortemente á mucosa do colon, multiplicándose e poden causar moitas doenzas. Algúns metaquistes transfórmanse en formas quísticas, que non se adhiren á mucosa e son expelidas nas feces.
A disentería amebiana ou amebíase é a forma de diarrea infecciosa con sangue e moco, causada por E. histolytica. Ademais disto a ameba pode atacar o fígado causando un abceso hepático amebiano.
Fisioloxía e patoxenia
miniatura|dereita|Úlcera intestinal amebiana causada por Entamoeba histolytica. E. histolytica aliméntase do bólo alimenticio que tragamos, bacterias intestinais, líquidos intracelulares das células que destrúe e ademais, ás veces fagocita células sanguíneas como os eritrocitos. Ten proteínas de membrana que poden formar poros nas membranas das células humanas, destruíndoas por choque osmótico, e adhesinas que lle permiten fixarse ás células da mucosa para non seren arrastradas polo fluxo da diarrea. Ademais, producen encimas proteases de cisteína, que degradan o medio extracelular humano, permitíndolle invadir outros órganos.
Hai varias cepas, a maioría practicamente inocuas, pero algunhas son moi patóxenas, e a infección xeralmente non xera imunidade posterior.
Gran parte do armamento encimático que se cre emprega E. histolytica e que probablemente lle confire o seu modo de acción patoxénica, sitúao entre os organismos chamados Zimodemo II. Pénsase que a presenza no organismo ou a capacidade de uso maior ou menor de dito arsenal encimático lle dá ás diferentes cepas as súas características virulentas, e son máis daniñas as que combinan o maior número destes compoñentes. O uso polo parasito dese repertorio encimático do grupo Zimodemo II é o método máis común para diferenciar entre un organismo patóxeno ou non patóxeno de E. histolytica. Algúns dos factores patoxénicos principais que aumentan a capacidade de causar dano ao hóspede humano, son:
Interacción patoxénica
E. histolytica pode modular a virulencia de certos virus humanos e ademais o protozoo é hóspede de certros virus específicos.
Fixéronse moitas investigacións sobre os virus que afectan a E. histolytica desde 1972 a 1979 realizadas por Diamond et al. En 1972, estes investigadores formularon a hipótese de que había dúas cepas virais distintas, poliédrica e filamentosa, dentro de E. histolytica que causaban lise celular. Quizais a información máis novidosa era que na cepa da ameba HB-301 a cepa do virus poliédrico non exercía un efecto negativo sobre o protozoo, pero si que orixinaba a lise celular nos protozoos da cepa HK-9. Aínda que Mattern et al. intentaron explorar a posibilidade de que estes virus protozoarios puidesen funcionar como o fan os bacteriófagos, non encontraron cambios significativos na virulencia de E. histolytica cando estaba infectada con estes virus. Porén, non se volveron a publicar investigacións sobre este asunto desde entón.
Diagnose e tratamento
Pode diagnosticarse en mostras fecais, pero é importante ter presente que non se pode distinguir doutras especies (como E, dispar) só co exame microscópico. Os trofozoítos poden examinarse en frotis fecais, e os quistes en mostras fecais ordinarias. Tamén se usan as técnicas ELISA ou o radioinmunoensiao (RIA).
Trátase por prescrición médica con fármacos como o metronidazol, iodoquinol, paromomicina ou furoato de diloxanida e tinidazol. Os abscesos hepáticos avanzados poden requirir cirurxía.
Resúmense na táboa algunhas das principais características da infección por E. histolytica.
Benedict Wong
Benedict Wong, nado en 1970 en Manchester, é un actor inglés de orixe chinesa.
Antonio Pichel
Antonio Pichel Lorenzo, nado en Carballo en 1951, é un filólogo e tradutor galego.
Formación e docencia
Cursou estudos de bacharelato no Colexio Leus de Carballo. Estudou na Universidade de Santiago de Compostela e licenciouse en Filoloxía Románica. Exerceu a docencia no ensino secundario e foi catedrático de francés na Coruña até a súa xubilación.
Formou parte do xurado examinador do Diplôme d´études de langue française, a cargo do Centre Français da Coruña, dependente da Universidade da Sorbona. Así mesmo, traballou uns anos como profesor no estranxeiro, en centros educativos como o Lycée Colbert de Thionville (1989), o Lycée Rousseau de Laval (1993), o Collège Maturin Règnier de Chartres (1995), o IUFM da Universidade de Chartres ou o Lycée Les Bourdonnières de Nantes (1998).
Tradución e labor ensaístico
No campo da tradución de empresa, colaborou con Axencias de Tradución de diferentes países, con traducións de tipo xurídico, económico, comercial e técnico.
Entre as obras literarias que traduciu do francés ao galego figuran o Diario íntimo de George Sand (Edicións Laiovento), Vermello e negro de Stendhal, Madame Bovary de Gustave Flaubert e 11 álbums da serie de banda deseñada Astérix, como Astérix o galo, Astérix gladiador ou Astérix en Hispania.
Tamén se ocupou de traducir ao galego El Regionalismo de Alfredo Brañas Menéndez, previa adaptación do castelán do século XIX.
Ten varias publicacións sobre Historia, Literatura e Lingua francesa.
Stromboli
miniatura|dereita|Sciara del fuoco (río de lume).
Stromboli (Struògnuli, grego antigo: Στρογγύλη, Strongulē) é unha pequena illa no Mar Tirreno, fronte á costa norte de Sicilia, que contén un dos tres volcáns activos en Italia. É unha das oito Illas Eolias, un arco volcánico ao norte de Sicilia. Este nome derívase do vello nome grego Strongulē que lle foi dado debido á súa forma redonda inchada. Stromboli tamén se refire á unha comida parecida á pizza, que se coñece tamén como calzone. A poboación da illa é de aproximadamente 500 habitantes. O volcán leva en actividade continua (con erupcións volcánicas), desde polo menos os últimos 2.000 anos; a miúdo é visible desde moitos puntos da illa e do mar circundante, dando lugar ao alcumo da illa "Faro do Mediterráneo". A máis recente erupción foi o 13 de abril de 2009. Stromboli atópase a 926 m sobre o nivel do mar, e a máis de 2.700 m. por encima do fondo do mar. Hai tres cráteres activos no pico. Unha característica xeolóxica significativa do volcán é a Sciara do Fuoco ("río de lume"), unha gran depresión en forma de ferradura xerada nos últimos 13.000 anos por varios colapsos no lado noroeste do cono. Dous quilómetros ao nordés atópase Strombolicchio, un tapón volcánico remanente do volcán orixinal.
O volcán
right|thumb | Erupción do Stromboli (animado) O monte Stromboli estivo en erupción case continua durante os últimos 2.000 anos. Mantense un patrón de erupcións no que as explosións prodúcense nos cráteres do cume, con leves erupcións de bomba volcánica incandescentes, en intervalos que van desde minutos a horas. Isto coñécese como erupción estromboliana, obsérvase tamén noutros volcáns en todo o mundo. As erupcións dos cráteres do cume adoitan dar lugar a unhas poucas rafagas curtas, suaves, pero enérxicos estoupidos, que alcanzan uns poucos centos de metros de altura, conteñen cinzas, fragmentos incandescentes de lava e bloques de pedra. A actividade do monte Stromboli é case exclusivamente de explosiva, pero prodúcense fluxos de lava nos momentos de alta actividade volcánica, en 2002 produciuse unha grande erupción, a primeira en 17 anos, causando o peche da illa aos non-residentes durante varios meses. E novamente en 2003, 2007 e 2013-14.
Asentamentos
right|thumb | Desde un helicóptero As dúas vilas de San Bartolo e San Vincenzo atópanse no nordés, mentres que a aldea máis pequena Ginostra está no suroeste. Administrativamente, son unhas frazione de Lipari.
A principios de 1900 uns poucos miles de persoas habitaban a illa, pero logo de varias emigracións, a poboación era duns poucos centos a mediados da década de 1950
742
Véxase tamén
Historia ano a ano
Ardeón, Esteiro, Cedeira
Ardeón é un lugar da parroquia de Esteiro no concello de Cedeira na provincia da Coruña. Tiña 1 habitante en 2018 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística que era 1 home.
Groselleira branca
Descrición
thumb|Grosellas verdes. Arbusto de entre 1 a 3 m de altura, densamente ramificado e cuberto de espiñas; as follas son trilobuladas ou pentalobuladas, profundamente crenadas, coas nervaduras ben marcadas. As flores son acampanadas, axilares, xorden solitarias ou en parellas, pedunculadas. O froito é unha falsa baga comestíbel de aparencia pilosa, semellante a unha uva branca e normalmente de cor verde, aínda que en ocasións se dan variantes arroibadas e púrpura escura, dáselle o nome galego de uva espiña (ou uva espín).
Distribución e hábitat
A groselleira espiñenta é nativa de Europa e mais do suroeste asiático. Medra de xeito espontáneo en zonas alpinas, penedentas e vizosas das rexións máis meridionais, dende o leste de Francia até o Himalaia ou a India peninsular. Na Gran Bretaña adóitase atopan en fraguiñas ou formando sebes, mais é unha planta cultivada dende hai tanto tempo que non é doado distinguir os exemplares bravos dos cultivados, ou se se pode considerar como flora nativa da illa. É común tamén nas abas baixas dos Alpes de Piemonte e Savoia e, non se sabe con certeza se xa os romanos a coñecían, aínda que se cre posíbel que Plinio o Vello fixera unha pequena alusión a ela nunha pasaxe da súa obra Naturalis Historia. En Galiza o seu cultivo é recente, aparecendo en xardíns particulares coma ornamental.
Cultivo
O xeito máis sinxelo de propagar as variedades é por espeques espichados polo outono; estes prenden axiña e nuns cantos anos forman uns bos arbustos froiteiros. Existe bastante discrepancia no xeito de os podar; é probábel cada situación requira diversos tratamentos. Os froitos nacen nos esporóns laterais e nos gomos do ano anterior, polo que se adoitan acurtar as pólas laterais no inverno, antes de que as xemas comecen a grelaren; hai quen reduce os gomos principais máis longos ao mesmo tempo, mentres outros prefiren tiralos polo verán, cando aínda son tenros.
Usos
As grosellas son ben coñecidas na elaboración de sobremesas doces, como tortas, batidos e crumbles. Poden conservarse secas, en xarope azucrado ou coma marmelada. Tamén se utilizan para aromatizar bebidas e licores o elaborar viño de froita.
Taxonomía
Ribes uva-crispa foi descrita por Carl von Linné e publicado en Species Plantarum 1: 201. 1753.
Alta Córsega
Alta Córsega (2B) (en francés: Haute-Corse, en corso: Corsica suprana) é un departamento francés situado na Córsega. Xunto con Córsega do Sur forma a Colectividade Territorial de Córsega.
Tubo de ensaio
dereita|miniatura|150px|Diferentes formas dun tubo de ensaio: A: forma común; B: para precipitacións, na centrifugadora; C: graduado.
Un tubo de ensaio consiste nun pequeno tubo de vidro (frecuentemente pyrex) ou de plástico (frecuentemente polipropileno), cun extremo aberto (que pode ter unha tapa ou un tapón) e o outro pechado e arredondado, que se utiliza nos laboratorios para conter pequenas mostras líquidas e para realizar reaccións a pequena escala, entre outras cousas.
Metodoloxía de uso para quentar mostras
Para quentar durante intervalos curtos de tempo á chama directa pode sosterse o tubo coa man, suxeitándoo pola parte superior. Se se desexa expoñer máis intensamente á calor é necesaria a utilización de pinzas. En ambos os casos debe terse a precaución de non apuntar coa boca do tubo cara a algunha persoa (para evitar proxeccións da mostra). Os tubos de ensaio non se deben encher máis alá do primeiro terzo.
Simbolismo cultural
Os tubos de ensaio foron utilizados nos procedementos químicos e biolóxicos e, xunto cos matraces de Erlenmeyer, as probetas e os vasos de precipitados, vense xeralmente como símbolos da ciencia e da experimentación científica.
741
Véxase tamén
Historia ano a ano
Ofrenda de Orestes e Pílades
Ofrenda de Orestes e Pílades é un grupo escultórico romano esculpido en mármore branco de Carrara que data en torno ó ano 10 a. C. Tamén se lle coñece como Grupo de San Ildefonso, de autor descoñecido. Tamén se identificou como posibles personaxes a Cástor e Pólux. As súas dimensións son 161 cm x 106 cm x 56 cm e un peso de 496 quilos. Exhíbese no Museo do Prado, nivel 0, sala 71. Ten como número de catálogo E00028.
Orestes, perseguido polas Erinias que o acosan por asasinar a súa nai Clitemnestra, marcha co seu amigo Pílades a Táuride (episodio que aparece en Ifixenia en Táurida de Eurípides), en busca da estatua de Artemisa que Apolo lle ordenou levar a Atenas como unha forma de purificarse. En Táuride ten lugar un episodio no que ambos se ofrecen cada un a sacrificarse polo outro, o que se toma como exemplo de amizade. Á súa volta a Atenas, levando a estatua de Artemisa, ofrecen un sacrificio a esta deusa, e ese é o momento que representaría este grupo escultórico.
Esta escultura chegou ó Museo do Prado procedente da Colección Real española, á que se incorporou reinando Filipe V de España. Antes estivo na Vila Ludovisi de Roma e na colección de Cristina de Suecia.
Jesús Louzán Giráldez
Jesús Louzán Giráldez, nado cara a 1899 e finado no Porriño o 26 de maio de 1966, foi un empresario e político galego.
Traxectoria
Dono da empresa Manufacturas del Caucho J. L. G. Na República foi presidente da sociedade deportiva "El pedal" en 1934. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 e trala destitución da xunta anterior, foi nomeado xefe local de Falange do Porriño en febreiro de 1937. En abril de 1939 agrediu ao secretario do Xulgado do Porriño Luis Román Santaló Junquera. Volveu ser nomeado xefe de Falange en agosto de 1939. Foi nomeado alcalde do Porriño o 27 de xaneiro de 1940. Foi destituído polo gobernador civil o 25 de xaneiro de 1941, aínda que foi reintegrado novamente ao cargo ata o seu cesamento definitivo en novembro de 1941.
Vida persoal
Casou con Carmen Avendaño Pazo, e foi pai de María del Carmen, María del Rosario e Roberto Louzán Avendaño.
NK Istra 1961
Estadio
O NK Istra 1961 xoga de local no Stadion Veruda, con capacidade para 3.000 espectadores.
Gran Serbia
miniatura|300px|Mapa da Gran Serbia proposto a finais dos anos 1980 polo [[Partido Radical Serbio de Vojislav Šešelj. Inclúe, ademais da Serbia Central e as rexións autónomas serbias de Voivodina e Kosovo, as Repúblicas de Montenegro, Macedonia do Norte e Bosnia e Hercegovina e, en Croacia, a Krajina e case toda a Dalmacia.]]
A ideoloxía principal deste movemento é unir a todos os serbios e a todos os territorios historicamente gobernados polos serbios (o que os nacionalistas chaman Terras Serbias) nun só Estado, reclamando para iso, dependendo da versión, diferentes rexións de moitos países circundantes, como as reclamacións de territorios das actuais Croacia, Bosnia e Hercegovina, Montenegro e Macedonia do Norte. Nalgunhas formas históricas, tamén incluían ampliacións maiores, pretendendo territorios de Albania, Bulgaria, Hungría e Romanía. A inspiración desta ideoloxía vén da memoria da existencia do Imperio serbio, relativamente grande e poderoso que existía en Europa sudoriental no século XIV, antes da invasión e ocupación otomá.
Definición
Porque na aplicación do termo Gran Serbia pódense recoñecer dúas correntes. A primeira relaciónase co obxectivo de lograr a unión de todos os serbios que viven en zonas doutros países nas que son maioría étnica nun só estado pero, na súa forma máis radical determinaría a inclusión en dito estado de rexións doutros países onde os serbios son unha minoría máis ou menos significativa. Desde 1918 aplicouse tamén, nesta acepción, a movementos tendentes á creación ou o mantemento dunha Iugoslavia na que os serbios fosen o pobo dominante étnica e politicamente.
A segunda corrente referiríase aos intentos de unir aos eslavos do sur (iugo-eslavos) pola simple expansión de Serbia, de modo que os supostos pobos irmáns veríanse forzados a adaptarse ás leis e aos costumes de Serbia. Por extensión, tras o establecemento de Iugoslavia, despois da primeira guerra mundial os opositores a esta unión acusaron historicamente aos seus defensores de impulsar a imposición do dominio serbio sobre Iugoslavia, relacionando este concepto co citado en primeiro lugar. Os defensores da Gran Serbia alegaban que o propio feito da creación de Iugoslavia respondía á necesidade de unir aos serbios baixo un só estado, e que reducir o liderado serbio sería entón atacar os fundamentos da propia existencia do país.
Precedentes históricos
250px|miniatura|Mapa étnico da República de Serbia, segundo o censo de [[2002 (excepto en Voivodina e Kosovo, que son do censo de 1991. En cor amarela, as zonas de maioría serbia. En cor maxenta, as de maioría albanesa. En cor caqui, as de maioría húngara. En cor verde, as de maioría bosníaca. En cor rosa, as de maioría eslovaca. En cor gris, as maioría búlgara. en cor azul, as de maioría gorani. En cor azul celeste, zonas de poboación mixta. ]]
Dun modo ou outro, as reclamacións sobre os territorios formaron nalgunha ocasión parte de Serbia xurdiron en numerosas ocasións durante os séculos XIX e XX, especialmente na expansión cara ao sur dos serbios nas Guerras balcánicas de 1912-1913, así como na expansión cara ao oeste e cara ao norte coa disolución do Imperio Austrohúngaro despois da primeira guerra mundial, e que se exacerbaron no desmembramento de Iugoslavia nos anos 1990.
Remourelle, Arante, Ribadeo
Remourelle é un lugar da parroquia de Arante no concello lugués de Ribadeo, na comarca da Mariña Oriental. Segundo o IGE, en 2022 tiña 63 habitantes (25 homes e 38 mulleres).
Gran Serbia
Precedentes históricos
Nel reivindicábase a unión dos pobos serbios que nese momento se encontraban en territorios estranxieros, divididos por aquel entón entre o Imperio austrohúngaro e o Imperio otomán. Estes territorios incluían gran parte da actual Croacia (o territorio ao leste da liña Virovitica-Karlovac-Karlobag), toda a actual Bosnia e Hercegovina, Kosovo, o norte de Albania e Macedonia do Norte. miniatura|esquerda|200px|O [[Principado de Serbia a mediados do século XIX.]]
Remourelle, Arante, Ribadeo
Toponimia
Aparece documentado historicamente por primeira vez como río Maurili. O topónimo deriva do latín rivus (río) seguido polo nome do seu posuidor, Maurilius ou Maurellus, diminutivos ambos de Maurus.
Arante, Ribadeo
San Pedro de Arante é unha parroquia do concello lugués de Ribadeo e eclesiasticamente ó arciprestado da Ría de Abres. Segundo o censo en 2004 tiña 271 habitantes, agrupados en 8 entidades e 5 lugares, cunha densidade media 19,2 hab/km². Segundo o IGE, no 2014 a súa poboación descendera ata os 204 habitantes, sendo 86 homes e 118 mulleres.
Gran Serbia
Precedentes históricos
Garašanin propón diversos métodos para estender a influencia serbia, especialmente centrados na propaganda e a interconexión con axitadores pro Serbia, con vistas a dispoñer dunha situación favorábel cando o Imperio otomán finalmente colapsase.
Remourelle, Arante, Ribadeo
Xeografía
De xeito amplo (ó ser o lugar de máis entidade dos da contorna, outros, como Rego de Mel, quedan englobados de xeito amplo) o lugar, na beira do monte Comado, está limitado ó norte e ó oeste polo concello de Barreiros, mentres o resto de beiras pertencen ó concello de Ribadeo: ó leste, Noceda (parroquia da Devesa) e ao sur a estrada LU-133 Reme-Vilamar. Á súa beira corre o rego de Lexoso, que máis adiante dá lugar ó río Grande.
Arante, Ribadeo
Xentilicio
O seu xentilicio é arantego.
Xeografía
Limita coas parroquias de Covelas, Cedofeita, Vidal e A Fórnea (Trabada) e Vilamartín Pequeno (Barreiros); tamén limita cara o norte cos montes de Penalonga e o Monte Mondigo. Entre os seus regatos e río destacan o Lexoso (cara ao nordeste) e o Arante (que fai de entronque co anterior e que, dirixíndose o sur, pasará a chamarse río Grande).
Gran Serbia
Precedentes históricos
Dito plan non se fixo público até 1897, e foi interpretado como un anteproxecto dirixido á unificación nacional serbia, reforzando as ideas nacionalistas pro serbias nas vilas lindeiras, considerados en dito informe como faltos de conciencia nacional propia. Sinalouse a alteración posterior do significado e a influencia do Načertanije, concretamente en dous sentidos. En primeiro lugar, o anteproxecto, orixinalmente propagandístico e preocupado polo derrubamento do Imperio otomán, converteríase despois nun proxecto dirixido a expandir a influencia e o control serbio incluso en terras que nunca formaran parte de Serbia. A outra alteración significativa sería o cambio nos métodos: inicialmente un plan de propaganda, transformado posteriormente en estratexia militar e, en ocasións, como no caso da Man Negra, en actividade terrorista.
Arante, Ribadeo
Xeografía
Aínda que é unha das parroquias máis montañosas de Ribadeo cunha altitude media de 440 m, ten dous vales: o sector central, regado polo río Arante e o sector norte, regado polo río Lexoso (que é onde vive a meirande parte da poboación).
As entidades de poboación son O Barredal (27), Os Bestilleiros (23), Cei (44), Cima de Vila (17), Fondo de Vila (23), A Ponte (14), Remourelle (98) e Vilamariz (25). Os lugares (que adoitan formar parte dalgunhas das entidades) son Os Fornos, A Madanela, As Pereiriñas, Portobragán e Rego de Mel.
Gran Serbia
Aparición do termo
O termo Gran Serbia aparece por primeira vez, e de maneira pública, cunha carga pexorativa, nun panfleto do socialista serbio Svetozar Markovic en 1872. O título Velijka Srbija/Gran Serbia expresaba nel a consternación do autor ante a posibilidade dunha expansión sen as necesarias reformas sociais e culturais, así como ante a posíbel confrontación con pobos veciños como croatas ou búlgaros. Posteriormente a valoración do termo iría variando, por exemplo en escritos do intelectual serbobosníaco Jefto Dedijer de finais do século XIX. Este imaxinaba a Serbia e Montenegro, os dous veciños con parentesco étnico dos territorios austrohúngaros, como o núcleo eslavo ao redor do cal se crearía un grande estado (máis amplo do que foi Iugoslavia) que uniría a todos os serbios, así como as zonas de similar procedencia, xa fose por seren pobos eslavos ou pola súa coincidencia relixiosa. Até ese momento, a situación non pasaba de ser unha discusión académica.
Arante, Ribadeo
Evolución da poboación
miniatura|324x324px|Padrón a comezos do século XXI Arante presenta unha tendencia ó despoboamento a comezos do século XXI: