cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Antigüidade clásica
Período helenístico (330 a 146 a.C.)
A Grecia clásica ingresou ao período helenístico co ascenso do reino de Macedonia e as conquistas de Alexandre o Grande. A koiné converteuse na lingua franca moito máis alá da Grecia mesma, e a cultura helenística interactuou coas culturas de Persia, Asia central, India e Exipto. Realizáronse avances significativos nas ciencias (xeografía, astronomía, matemáticas etc.), en particular cos seguidores de Aristóteles (Aristotelismo).
O período helenístico terminou co ascenso da República romana a un poder suprarrexional no século II a.C. e coa consecuente conquista de Grecia en 146 a.C.
República romana (séculos V-I a.C.)
miniatura|A extensión da [[república romana en 218 a. C. (vermello escuro), 133 a. C. (rosado), 44 a. C. (laranxa), 14 d. C. (	amarelo), despois 14 d. C. (verde) e unha extensión máxima baixo o goberno de Traxano, 117 d. C. (verde claro).]]
O período republicano da Roma antiga comezou co derrocamento da monarquía romana 509 a.C. e durou máis de 450 anos ata a súa subversión, por medio dunha serie de guerras civís, nun principado como forma de goberno e o período imperial. Durante o medio milenio da república, Roma emerxeu de ser un poder rexional no Latium a unha forza dominante en Italia e máis aló. A unificación de Italia baixo a hexemonía romana foi un proceso gradual, provocado por unha serie de conflitos no século IV e III: as guerras samnitas, guerras latinas e guerras pírricas. A vitoria romana nas guerras púnicas e nas guerras macedónicas estableceron a Roma como un poder suprarrexional para o século II a.C., seguida pola adquisición de Grecia e Asia Menor. Este incremento tremendo de poder foi acompañado por inestabilidade política e malestar social, factores que levaron á conxuración de Catilina, a guerra social e o primeiro triunvirato. Como resultado, a república romana transformouse no imperio romano na última metade do primeiro século a.C.
A Antiga Roma contribuíu grandemente co desenvolvemento do dereito, a guerra, a arte, a literatura, a arquitectura e a linguaxe en Occidente; e a súa historia continúa tendo grande influencia no mundo actual.
Imperio romano (século I a.C. ao século V d.C.)
miniatura|250px|A extensión do Imperio romano baixo o mandato de Traxano, 117 d.C. Determinar o final preciso da república romana é unha tarefa de disputa para historiadores modernos; Os cidadáns romanos desa época non se decataron que a república deixara de existir. Os "emperadores" temperáns da dinastía Xulio-Claudia mantiveron que a res publica aínda existía, aínda que baixo a protección dos seus poderes extraordinarios, e eventualmente retornaría á súa forma completamente republicana. O estado romano continuaba chamándose a si mesmo un res publica tanto tempo como o que mantivo o latín como idioma oficial.
Roma adquiriu un carácter imperial de facto desde a década de 130 a.C. coa adquisición de Galia, Iliria, Grecia e Iberia, e definitivamente coa anexión de Xudea e Asia no primeiro século a.C. Ao momento da máxima extensión do imperio baixo o mandato de Traxano (117 d.C.), Roma controlaba todo o mar Mediterráneo, así como a Galia, partes de Xermania e Britania, os Balcáns, Dacia, Asia Menor, o Cáucaso e Mesopotamia.
Culturalmente, o Imperio romano foi significativamente helenizado, pero tamén asumiu tradicións orientais sincréticas, tales como o mitraísmo, o gnosticismo e, máis particularmente, o cristianismo. O imperio comezou a declinar na crise do século III.
Antonio Santiago Seijo
Antonio Santiago Seijo, nado en Viveiro e finado no mesmo concello o 20 de agosto de 1941, foi un comerciante e xornalista galego.
Traxectoria
Comerciante e dono dunha librería en Viveiro, foi correspondente administrativo de El Ideal Gallego, e La Voz de Galicia en Viveiro. Foi presidente da sociedade recreativa Liceo Popular, e en 1927 foi elixido vogal da Cámara de Comercio de Lugo. Foi director de El Landro. Finou en Viveiro o 20 de agosto de 1941.
Vida persoal
Casou na Agualada con Gumersinda Martínez Cabuelo en 1935, e foi pai de Concepción, Álvaro, José, Antonia, Manuela, Josefa, Venancia, Hortensia, Dolores e Antonio Santiago Martínez.
Come on Down
Come on Down é o EP de estrea da banda estadounidense de grunge Green River, editado en maio de 1985 a través do selo Homestead Records.
O Labrego
O Labrego foi un periódico editado en Lugo entre 1891 e 1893.
Traxectoria
Subtitulado Somanario d'intreses rexionales e literatura, apareceu o 8 de xaneiro de 1891. Foi o continuador de A Monteira. Era unha publicación semanal, escrita enteiramente en galego, de intereses rexionais e literatura. Desapareceu en 1893.
Nos prólogos á edición facsimilar d'A Monteira (Xunta de Galicia, 1989), Xesús Alonso Montero escribe:
Santalla de Alfoz, Triacastela
Santalla de Alfoz é unha parroquia do concello lugués de Triacastela na comarca de Sarria. No ano 2007 tiña 82 habitantes (42 homes e 40 mulleres) distribuídos en 3 entidades de poboación, o que supón unha diminución de 7 habitantes en relación ao ano 2000.
Alissa White-Gluz
Alissa White-Gluz, nada o 31 de xullo de 1985 en Montreal é unha cantante canadense, coñecida por ser a anterior vocalista e membro fundadora do grupo The Agonist, e a vocalista dende 2014 do grupo sueco de Death metal melódico Arch Enemy.
The Agonist
No ano 2004 White-Gluz formou o grupo The Agonist xunto a Danny Marino e Chris Kells en Montreal, asinando posteriormente co selo Century Media Records e gravando tres álbums musicais de estudio.
Arch Enemy
miniatura|dereita|300px|Actuación de [[Arch Enemy en Colonia no 2016]] O 17 de marzo de 2014 Arch Enemy anunciou por medio dun comunicado de prensa que White-Gluz sería a substituta da anterior vocalista Angela Gossow. White-Gluz publicou unha mensaxe na súa páxina de Facebook dicindo que deixara o seu anterior grupo The Agonist, e que Vicky Psarakis sería a nova vocalista do mesmo. Posteriormente en agosto do 2015, White-Gluz afirmou nunha entrevista que os restantes membros de The Agonist foran os que a botaran do grupo.
Laxos, Cuntis, Cuntis
Laxos é un lugar da parroquia de Cuntis, no concello pontevedrés de Cuntis. Segundo o IGE do 2008 tiña 69 habitantes deles 34 homes e 35 eran mulleres, o que supón que diminuíu a poboación desde 2007.
Troián do Medio, Sofán, Carballo
Troián do Medio é un lugar da parroquia de Sofán no concello coruñés de Carballo na Comarca de Bergantiños. Tiña 20 habitantes no ano 2019 segundo datos do IGE, dos cales eran 8 homes e 12 mulleres.
357
Outros
Historia ano a ano
Pumarín de Abaixo, Vilachá, Becerreá
Pumarín de Abaixo é un lugar da parroquia de Vilachá no concello lugués de Becerreá na comarca dos Ancares. Segundo o IGE en 2011 tiña un habitante (unha muller).
La Lealtad Gallega
La Lealtad Gallega foi un periódico editado en Pontevedra en 1895.
Historia e características
Subtitulado ''Diario tradicionalista de Pontevedra. Órgano del Partido Carlista de la Provincia'', apareceu o 1 de xaneiro de 1895. Constaba de catro páxinas e editábase na imprenta de José Eiras García. Publicación deficiente no plano informativo, con predominio das noticias de carácter relixioso. A súa ideoloxía concretase no programa que inseriu nos primeiros números:
Desapareceu en xullo de 1895. Foi substituído por La Actualidad.
O Vilar, Sofán, Carballo
O Vilar é un lugar da parroquia de Sofán no concello coruñés de Carballo na Comarca de Bergantiños. Tiña 21 habitantes no ano 2019 segundo datos do IGE, dos cales eran 13 homes e 8 mulleres.
Vilar de Cancelada, Vilachá, Becerreá
Vilar de Cancelada é un lugar da parroquia de Vilachá no concello lugués de Becerreá na comarca dos Ancares. Segundo o IGE, en 2011 tiña 22 habitantes (10 homes e 12 mulleres).
Canal Nou Dos
Canal Nou Dos foi a segunda canle da Televisión Valenciana, pertencente ao grupo da Ràdio Televisió Valenciana (RTVV). Tiña vocación de servizo público e orientada a un público máis esixente. Caracterizábase polo seu contido cultural, divulgativo e deportivo. A súa oferta televisiva contaba con espazos infantís, coma Babaclub i Sambòrik, informativos, documentais, culturais (Encontres), deportivos (Minut a Minut) e con outros programas que pretendían a divulgación da cultura e tradicións valencianas. Canal Nou Dos emitía integramente en valenciano, a diferenza de Canal Nou que alternaba o valenciano e o castelán.
A súa audiencia estaba entre o 1 e o 3 % da cota televisiva.
Inicio de emisións e cobertura
Comezou as emisións regulares na festa do 9 de outubro de 1997 co nome de "Notícies 9", posteriormente cambiou de imaxe e marca pasando ao ser: "Punt Dos". O pasado 9 de outubro de 2005 cambiou de imaxe facéndoa máis moderna e dinámica. En setembro de 2010 cambiou de imaxe e marca pasando ao seu nome actual: Canal Nou Dos.
Balduíno VI de Flandres
Balduíno VI de Flandres, tamén coñecido como Balduíno de Mons, Balduíno de Hasnon ou Balduíno o Bo, nado c. 1030 e finado en 1070, foi fillo do conde Balduíno V e Adela de Francia (1009 - 1079), condesa de Corbie, e, polo tanto, pola súa nai, neto do rei de Francia Roberto II. Era por dereito propio conde de Flandres (1067 - 1070) e por matrimonio foi conde de Hainaut (1051 - 1070) (co nome de Balduíno I de Hainaut).
Traxectoria
En 1045 foi investido momentaneamente polo emperador Henrique III coa Marca de Antuerpen. En 1051, o seu pai casou con Riquilda, viúva do conde Herman de Hainaut, e tomou posesión deste territorio onde foi o primeiro Balduíno. Por causa da consanguinidade, os cónxuxes foron primeiro excomungados polo arcebispo de Cambrai actuando baixo a autoridade do Papa León IX, pero máis tarde foilles acordada unha dispensa papal en 1057 polo Papa Vítor II.
Como conde de Hainaut, Balduíno recoñeceu entre 1066 e 1070 o gremio de Valenciennes (Karitet). Por ter restaurado a Abadía de Hasnon en 1065, foi chamado alternativamente a Balduíno de Hasnon.
Conde de Flandres á morte do seu pai en 1067, o seu reinado estivo marcado pola fundación da Abadía de Grammont (Geraardsbergen) que recibiu privilexios en 1068. Sabéndose enfermo, organizou a súa sucesión durante a asemblea de Audenarde: ao fillo máis vello Arnulfo pasaría Flandres, baixo a tutela de seu irmán Roberto o Frisón; ao fillo máis novo, Balduíno, o Hainaut baixo a tutela da condesa Riquilda, a súa muller. No caso de morte dun dos fillos, o outro herdaría todo. Foi enterrado no mosteiro de Hasnon.
A pesar destas precaucións, a pronta morte de Balduíno deixou o condado de Flandres e o de Hainaut en disputa. O condado de Flandres logo foi apropiado por Roberto o Frisón, que se converteu en Roberto I de Flandres. O mozo Arnulfo III morrerá o ano seguinte na batalla de Cassel.
Matrimonio e fillos
Do seu matrimonio con Riquilda naceron tres fillos:
Girls Against Boys
Girls Against Boys é unha banda estadounidense de indie rock/post-hardcore, orixinalmente formada en Washington, D.C. en 1988 e actualmente baseada en Nova York.
Shirley Booth
Thelma Booth Ford, nada en Nova York o 30 de agosto de 1898 e finada en North Chatham, Massachusetts o 16 de outubro de 1992 foi unha actriz estadounidense de teatro, televisión, radio e cinema.
Traxectoria
Comezou a súa carreira interpretativa na adolescencia. Debutou en Broadway en 1925, onde participou en dramas, comedias e musicais, traballando con actores como Katharine Hepburn e Ralph Bellamy. Durante os anos corenta tamén actuou na radio.
A partir de 1961 protagonizou a serie televisiva Hazel. Retirouse en 1974.
Michael Theoklitos
Michael Theoklitos (*Melbourne, Provincia, Australia, 11 de febreiro de 1981), futbolista australiano, con ascendencia grega. Xoga de porteiro e o seu primeiro equipo é o Brisbane Roar da A-League de Australia.
Avaliación ambiental estratéxica
350px|miniatura|O [[lago das Pontes, construído de xeito artificial sobre os restos dunha mina a ceo aberto nas Pontes de García Rodríguez, precisou dunha AAE para a súa reaización.]] A Avaliación Ambiental Estratéxica (AAE) ou avaliación de plans e programas, como tamén se coñece no ámbito da Unión Europea, é unha eiva técnica e administrativa que ten como obxectivo a integración dos valores e os criterios medioambientais á hora de deseñar, aprobar e validar os diferentes plans e programas que potencialmente teñen efectos significativos para o medio ambiente. Ten un carácter puramente preventivo e anticipativo, permitindo incorporar adecuadamente os condicionantes ambientais en función das diferentes decisións estratéxicas adoptadas. Estes programas de avaliación son a base dos marcos ambientais empregados para os plans e proxectos derivados del que sexan precisos executar posteriormente.
As distintas normativas que regulan o procedemento de AAE teñen como obxectivo promover un desenvolvemento sustentable, acadar un elevado nivel de protección do medio e contribuír á integración dos aspectos ambientais na preparación e adopción de plans e programas, mediante a realización dunha avaliación ambiental estratéxica daqueles que poidan ter efectos significativos sobre o medio.
Tendo en conta as dúas consideracións precedentes, o proceso definido pola AAE obriga a ter en consideración os previsibles efectos ambientais dos plans e programas, ao mesmo nivel que os económicos e sociais.
Unha avaliación medioambiental estratéxica con resultado desfavorable recomendaría a non realización do proxecto, de xeito que o impacto medioambiental considérase inaceptable fronte ao beneficio estratéxico.
Vioño, Sofán, Carballo
Vioño é un lugar da parroquia de Sofán no concello coruñés de Carballo na Comarca de Bergantiños. Tiña 65 habitantes no ano 2019 segundo datos do IGE, dos cales eran 30 homes e 35 mulleres.
Avaliación ambiental estratéxica
Avaliación Ambiental Estratéxica en Galicia
300px|miniatura|esquerda|Manifestación en [[Carballo contra o proxecto da mina de Corcoesto, Cabana de Bergantiños, no 2013, e que contou con AAE desfavorables.]] A avaliación do impacto ambiental en Galicia vén recollida no artigo 5 da Ley 1/1995 de Protección Ambiental de Galicia, e ha de ser levada a cabo e todas os proxectos con repercusións ambientais significativas ou que afecte a hábitats sensibles.
Con base nunha documentación inicial entregada polo promotor, o órgano ambiental elabora un documento de referencia no que determina as variables e criterios de sustentabilidade que serán a base para a análise das alternativas propostas e para a avaliación dos efectos da alternativa finalmente seleccionada.
O Informe de Sustentabilidade Ambiental (ISA), deberá recoller o estudo das posibles alternativas mediante a súa confrontación cos criterios establecidos e xustificar a selección da alternativa que finalmente se consolide como proposta de planeamento.
A participación xoga un papel fundamental na AAE. O plan xunto co seu ISA correspondente serán sometidos ao proceso de participación e consultas establecido no documento de referencia. O resultado de dito proceso recollerase nun relatorio sobre a participación e consultas no que se describa o procedemento seguido e se xustifique como se toman en consideración as observacións e alegacións realizadas, así como os informes sectoriais recibidos.
Realizadas as consultas e con carácter previo á aprobación provisional, remitiranse ao órgano ambiental o documento proposta de planeamento, do que forma parte o ISA; o informe sobre a participación e as consultas, xunto coas copias dos informes sectoriais emitidos; e unha proposta de memoria ambiental.
Con esta información, o órgano ambiental redactará a memoria ambiental, a través da cal validará o procedemento de avaliación ambiental estratéxica, podendo establecer determinacións que deberán quedar recollidas no plan finalmente aprobado.
O plan ou programa aprobado porase a disposición do órgano ambiental, das administracións públicas consultadas e do público afectado, xunto coa documentación especificada no artigo 14 da Lei 9/2006.
Finalmente, o órgano promotor é responsable de realizar un seguimento dos efectos na sustentabilidade da aplicación do plan ou programa, no que poderá participar o órgano ambiental.
Arca da Piosa
miniatura|dereita|250px|Vista da cámara desde o noroeste. A Arca da Piosa é un dolmen situado no límite das parroquias de Muíño, no concello de Zas, e Baíñas, no concello de Vimianzo. Foi estudado en 1933 polo arqueólogo alemán Georg Leisner e atópase en bo estado de conservación.
Está situado preto dos dolmens de Pedra Moura de Monte Carneo, Pedra da Lebre e Pedra Cuberta. Foi declarada Ben de Interese Cultural en 2011.
Descrición
A cámara é poligonal, con 3,20 metros de lonxitude e consiste en catro esteos e unha tampa; o corredor está orientado cara o leste, é curto (1 m) e consiste en tres esteos cubertos por unha laxe partida en tres que, á súa vez, está cuberta por outra maior; esta tampa está a menor altura que a que cobre a cámara.
A lonxitude total do dolmen é de 8 m, e a mámoa é moi visible. As lousas coas que se construíu son de grandes dimensións, especialmente as tampas.
Kültepe
Kültepe (Colina de cinzas en turco, antigamente: Nesa, Kanesh) é unha cidade de Turquía en Anatolia. Fundada polos Hatti, foi o primeiro centro da cultura hitita, baixo o seu nome de Nesa; de aí que haxa quen denomina nesita á lingua hitita. Principal colonia asiria do século -XIX, co nome de Kanesh, Kültepe quedou como un centro hitita importante ata a caída do Imperio Hitita no século -XII.
O -1800 aparece baixo o goberno de Inara, seguido do seu fillo Warsama. Sobre o -1750 foi atacado por Anittas de Kushara, que a ocupou.
King Arthur (filme)
King Arthur é un filme dirixido por Antoine Fuqua e escrito por David Franzoni que foi estreado no 2004. Está protagonizado por Clive Owen como o Rei Artur, Ioan Gruffudd como Lancelot, e Keira Knightley como Xenebra.
Sinopse
Arturo (Clive Owen) é un soldado á orde de Roma que só desexa abandonar Britania para regresar á paz e estabilidade de Roma. Pero antes, unha última misión lévao a el e ós seus cabaleiros da Táboa Redonda (Lancelot, Galahad, Bors, Tristán e Gawain) á conclusión de que trala caída de Roma, Bretaña necesitará un rei, alguén que a defenda non só da ameaza da invasión saxoa, senón tamén que a guíe cara aos novos tempos. Baixo a guía de Merlín, e a valente e fermosa Xenebra, (Keira Knightley) Arturo terá que atopar a forza en si mesmo para mudar o curso da historia.
Toldaos, Triacastela
San Salvador de Toldaos é unha parroquia do concello lugués de Triacastela na comarca de Sarria. No ano 2007 tiña 77 habitantes (38 homes e 39 mulleres) distribuídos en 6 entidades de poboación, o que supón unha diminución de 14 habitantes en relación ao ano 2000.
Toponimia
O topónimo ten a súa orixe no asentamento poboacional nos séculos IX e X de grupos de xente chegados desde Toledo.
Rosa Ramalho
Rosa Ramalho OSE, de solteira, Rosa Barbosa Lopes, nada en São Martinho de Galegos (Barcelos) o 14 de agosto de 1888 e finada en decembro de 1977 foi unha oleira portuguesa.
Traxectoria
Filla dun zapateiro e dunha tecedeira, casou aos 18 anos cun oleiro e tivo sete fillos. Aprendeu a traballar o barro desde moi nova, pero interrompeu a actividade durante case 50 anos para coidar da familia. Soamente despois da morte do seu marido, e xa con 68 anos de idade, retomou o traballo co barro e comenzou a crear as figuras que a tornaron famosa. As súas pezas á vez dramáticas e fantasiosas, denotando unha imaxinación prodixiosa, distinguíanse doutros barristas e oleiros e proporcionaran-lle unha fama que superou fronteiras.
O descubrimento de Rosa Ramalho por parte da crítica artística e a súa divulgación nos medios "cultos" débese ao pintor António Cadros. Foi a primeira barrista a ser coñecida individualmente polo seu nome e tivo o recoñecemento, entre outros, da Presidencia da República, que o 9 de xuño de 1980 lle atribuíu o grao de Dama da Orde de Sant'Iago da Espada. En 1968 tíñalle sido tamén entregado a medalla "As Artes ao Servizo da Nación".
Gumersindo Montero
Gumersindo Montero Montero, nado na Coruña e finado en Sofía, foi un político galego.
Traxectoria
Emigrou a Cuba moi novo, onde foi un dos organizadores do Partido Comunista de Cuba, creado en 1925. Foi expulsado pola ditadura de Gerardo Machado en 1930 e volveu a Galicia. Participou na constitución do raio comunista da Coruña o 9 de xullo de 1931 e foi un dos dirixentes do PCE en Galicia. Presentouse ás eleccións de novembro de 1933 integrado na Candidatura de la Juventud Republicana co seu camarada Manuel Escariz Bugallo. En maio de 1935 foi "acoplado" á secretaría do raio comunista de Vigo. Participou na asemblea do 17 de maio de 1936 na que se organizou o referendo do Estatuto de Autonomía de Galicia e despois na campaña para pedir o SI, onde usou sempre o galego. Colaborou en Mundo Obrero. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 agochouse en Meirás con Juan Antonio Suárez Picallo e os sindicalistas Antonio Carballeira Muñiz, Manuel Prego Chas e José Mosquera Rey. Alí permaneceu máis de 20 anos. Despois puido saír de España e marchar a Bulgaria, falecendo en Sofia.
Rosa Ramalho
Traxectoria
Sobre a artista hai un libro de Mário Cláudio (Rosa, de 1988, integrado na Triloxía da man) e unha curtametraxe documental de Nuno Paulo Bouça (Á volta de Rosa Ramalho, de 1996). No presente dá nome a unha rúa da cidade de Barcelos e a unha escola EB 2,3 da parroquia de Barcelinhos. Hai tamén a posibilidade de que se veña a transformar a súa antiga taller, en São Martinho de Galegos, nun museo de olería co seu nome.
Goberno irlandés
O Goberno irlandés (en gaélico irlandés, Rialtas na hÉireann; en inglés, Government of Ireland) é o gabinete que exerce o poder executivo no Estado de Irlanda.
Características
Está liderado por un primeiro ministro que recibe o nome de Taoiseach. Segundo a Constitución irlandesa debe conter entre 7 e 15 membros, cada un dos cales está á fronte dun ministerio, e que deben ser membros do parlamento de Irlanda, o Oireachtas. O actual Taoiseach é Enda Kenny, do conservador Fine Gael.
María Cambrils
María Cambrils Sendra, nada en El Cabanyal (Valencia) en 1878 e finada en Pego o 22 de decembro de 1939, foi unha escritora e feminista española. Era autodidacta e chegou a formar parte da elite intelectual obreira como articulista e conferenciante. Publicou numerosos artigos na prensa obreira, especialmente El Socialista. É autora do libro Feminismo socialista (1925) un referente sobre os dereitos das mulleres e a acción feminista e socialista.
Traxectoria
Era filla de pai obreiro e nai analfabeta emigrados desde Pego (Alacant) a Valencia onde viviu a maior parte da súa vida. Casou probablemente moi nova con José Martínez Dols. Á morte deste a investigación sobre a súa vida indica que residiu nun convento sen identificar e que mesmo puido ser monxa durante unha tempada tras enviuvar. Nos seus escritos lembra a súa "vida conventual" e demostra o manexo de textos relixiosos con solvencia, con todo non se localizaron datos precisos. Tampouco se coñecen detalles de como se produciu o xiro da súa vida cando desde a década dos anos dez coñeceu o que foi o seu compañeiro José Alarcón Ferreiro, antigo líder anarquista nacido en Jumilla e membro do Partido Socialista Obreiro Español (PSOE) como ela.
Entre 1924 e 1933 escribiu centenares de artigos na prensa obreira, principalmente en El Socialista, medio no que practicamente foi a única muller que colaboraba con asiduidade, publicando os seus artigos xunto ás firmas do propio fundador Pablo Iglesias Julián Besteiro, Andrés Saborit, Indalecio Prieto ou Largo Caballero.
Tamén colaborou con El Pueblo, El obrero de Elche, Revista Popular, El Obrero Balear, El Popular, Mundo Obrero e La Voz del Trabajo.
Con frecuencia os seus textos viraban ao redor da situación das mulleres e a necesidade da acción feminista, tamén dentro do seu partido, a cuxos militantes reprochaba a miúdo non ser o suficientemente activos pola liberación das súas compañeiras.
En 1925 publicou en Valencia o libro Feminismo Socialista, prologado por Clara Campoamor, texto con gran repercusión que historiadoras consideran fundamental na evolución do feminismo de esquerdas, e unha das primeiras obras publicadas en castelán sobre a íntima relación entre ambos os conceptos, onde trata dun feminismo de clase comprometido coa época da España do primeiro terzo do século XX. Unha modesta edición sufragada por ela mesma, dedicada a Pablo Iglesias, a quen se refería como “venerable mestre”, e cuxa recadación destinaba á imprenta propia de El Socialista. "Todo home que adquira e lea este libro deberá facilitar a súa lectura ás mulleres da súa familia e das súas amizades, pois con iso contribuirá á difusión dos principios que convén coñeza a muller en ben das liberdades cidadás" apuntábase na introdución.
En 1933, por razóns de saúde trasladouse con José Alarcón a Pego, onde este foi concelleiro e secretario xeral da Agrupación Socialista, directivo da UXT e membro da Xunta de Administración da Casa do Pobo desde 1933 a 1939. Ao finalizar a guerra civil, e a pesar de que se recoñeceu que non tiña atribuídos delitos de sangue, Alarcón foi fusilado en Alacant xunto a Aquilino Barrachina e outros socialistas de Pego o 11 de abril de 1940. María Cambrils, atendida polas súas sobriñas durante unha enfermidade mentres Alarcón estaba no cárcere, faleceu o 22 de decembro de 1939. Foi sepultada nunha fosa sen nome e sen lápida.
Unha historia ignorada durante anos
O coñecemento dos aspectos biográficos de María Cambrils é recente. A única fotografía que se coñece dela foi publicada por primeira vez en 2004 por Elvira Cambrils. Mesmo, segundo conta a xornalista Rosa Solbes, nalgunhas contornas chegouse a pensar que María Cambrils era o pseudónimo dun home ata que se lograron testemuños de sobreviventes que ofreceron datos concretos da autora, como o veterano cenetista Leonardo Herández ou Juan Bautista Pons garda de asalto durante a Segunda República.
En abril de 2015 a Universidade de Valencia publicou unha monografía titulada María Cambrils, o espertar do feminismo socialista, na que se recolle a súa biografía, o seu libro Feminismo Socialista e mais dun centenar de artigos publicados entre 1924 e 1933 en El Socialista, El Obrero Balear, El Pueblo, Revista Popular... O traballo foi realizado pola xornalista Rosa Solbes, a historiadora Ana Aguado e o arquiveiro Joan Manuel Almela con prólogo de Carmen Alborch.
Feminismo socialista
Inspirada por August Bebel Cambrils escribiu: "as mulleres obreiras non podemos esquecer que a única forza política de solvencia moral francamente defensora do feminismo é o socialismo" e definiu a súa obra como "alegación contra a inxustiza, a opresión, o matrimonio indisoluble e as violencias coas afeccións do corazón.
Nos seus textos defende a imprescindible vinculación do socialismo co feminismo e cuestiona o papel da igrexa unha institución que, considera, nada conserva do espírito compasivo do defensor dos máis débiles. Son tamén temas habituais o voto feminino, o ensino, a maternidade, a investigación da paternidade, o feudalismo agrícola, o antifeminismo disfrazado, o divorcio, os avances e os problemas das mulleres noutros lugares do mundo e a organización feminina. Tamén se enfronta á misoxinia obreira, reprocha o que moitos dos seus compañeiros non se preocuparon pola igualdade e a formación das súas parellas e fillas e denuncia o que non loiten polo sufraxio. "A muller moderna -escribe- aspira a coparticipar do dereito, non a imporse, como sosteñen caprichosamente os inimigos do feminismo. Non queremos piedade senón xustiza".
Recoñecementos
Ao comezo da transición española, en 1976 un grupo de economistas socialistas en Valencia do que formaban parte entre outros Ernest Lluch e Dolors Bramon adoptou o nome de María Cambrils. Escribiron varios artigos no semanario Dous e Dous sobre a muller no contexto económico da época e a necesaria simultaneidade do feminismo e o socialismo.
En Bilbao o Centro de Información, Infancia, Mocidade e a Muller de Euskadi leva o seu nome.
A exposición "100 mulleres españolas que abriron o camiño á igualdade" organizada polo Instituto da Muller de España dedicoulle unha referencia na que apenas había información máis aló da portada do seu libro.
En xaneiro de 2016 o Consello pola muller e pola igualdade do Concello de Valencia incluíu o nome de María Cambrils na listaxe de nomes para incorporar ás rúas da cidade recuperando a historia das mulleres.
Eni de Anglia Oriental
dereita|miniatura|'Eni Tytling', segundo o rexistro do Textus Roffensis Eni foi un membro da dinastía Wuffinga que gobernou o reino de Anglia Oriental. Era fillo de Tyttla e irmán de Raedwald, que foron reis de Anglia Oriental.
Traxectoria
esquerda|miniatura|112x112px|Un mapa dos [[Anglosaxóns|reinos anglosaxóns]] Non hai evidencia histórica de que Eni chegase a ser rei de Anglia Oriental. As referencias principais a el proveñen da Historia Eclesiástica de Beda e da información contida sobre Anglia Oriental na Anglian colection. Esta información non é unha lista de reis, senón unha serie de filiacións xenealóxicas, (por iso non se menciona a Raedwald, que non foi antepasado directo de Eni).
É posíbel, pero non está indicado en ningún lugar, que Raedwald asociase a Eni como rexente ou sub-rei durante o período do seu propio ascenso, 616-624. As fontes que temos indican que Eorpwald, fillo de Raedwald, sucedeu ao seu pai.
Eni é identificado por Beda como pai de tres reis de Anglia Oriental, concretamente Anna (636-654), Aethelhere (654) e Aethelwold (654-664). Na Anglian colection é tamén o avó de Ealdwulf (664-713), cuxo pai era Æthelric. Tendo en conta que o poder real volveu a Ealdwulf en 664 despois do goberno dos seus tíos, suponse a miúdo que Æthelric era o irmán máis vello de Anna, Æthelhere e Æthelwold e podería ser Egric de Anglia Oriental, que compartiu trono con Sigeberht (629-634) e morreu con el en 636. Hereswitha, a nai de Ealdwulf, xa abandonara Anglia Oriental pola vida monastica na Galia por 647 (Beda, Historia, iv.23) e probabelmente Æthelric morrese tamén por entón..
Moitos dos descendentes de Eni parecen ser cristiáns e como membro da casa de Raedwald posibelmente participase dalgunha forma no bautismo de Raedwald, que tivo lugar en Kent baixo o patrocinio de Aethelberht antes de 616, de man dos misioneiros enviados por Gregorio I. O fillo de Eni, Anna, vivía presumibelmente en Exning en 631 cando a filla de Anna Aethelthryth (Santa Audrey) naceu alí. Exning esta preto da Illa de Ely, en Cratendune, onde o Liber Eliensis afirma que o propio Agostiño de Canterbury (m. 604) estableceu unha igrexa. É posíbel, por tanto, que o cristianismo dos descendentes de Eni teña as súas orixes na propia misión de Agostiño.
392
Outros
Historia ano a ano
Quod natura non dat, Salmantica non præstat
miniatura|333x333px|Fachada da Universidade de Salamanca. Quod natura non dat, Salmantica non præstat (en galego: "O que a natureza non dá, Salamanca non o outorga") é un proverbio latino que significa que unha boa instrución (encarnada aquí na universidade) non pode darlle a ninguén aquilo do que é incapaz pola súa natureza. Deste xeito, nin a intelixencia nin a memoria, nin a capacidade de aprendizaxe son cousas que a universidade lles poida ofrecer aos seus alumnos.
Burletta
En Inglaterra o termo comezou a ser empregado, a diferenza do burlesque, para obras líricas satíricas mais sen empregar parodia musical. As burlettas en inglés comezaron a aparecer nos anos 1760, sendo a primeira identificada como tal Midas, de Kane O'Hara, representada por primeira vez de xeito privado en 1760 preto de Belfast, e producida no Covent Garden en 1764. A forma envileceuse cando o termo burletta comezou a ser empregado para as ballad operas cómicas inglesas, como un xeito de evadir o monopolio na ópera de pertencente ao Covent Garden e ao Drury Lane. Logo da derogación da Licensing Act de 1737 en 1843, cando o uso do termo decaeu.
A palabra burletta foi tamén usada para scherzo -como música instrumental por compositores como Max Reger e Bartók. En América, a palabra foi ás veces usada como unha alternativa ao burlesque.
394
Mortes
Historia ano a ano
Rexionalismo castelán-leonés
O Rexionalismo castelán-leonés é un movemento político e cultural cuxo obxectivo é sinalar e preservar a identidade histórica e cultural de Castela e León, convertida hoxe en comunidade autónoma española. miniatura|Escudo de Castela e León.
Estatuto de Autonomía
O actual Estatuto de Autonomía de Castela e León declara no seu preámbulo que ''Os antigos reinos de Castela e León mantiveron ao longo dos séculos unha identidade histórica e cultural claramente definida dentro da plural unidade de España. Ao exercer, por abafadora maioría das súas institucións representativas provinciais e locais, o dereito á súa Autonomía, nos termos que establece a Constitución española, o pobo castelán-leonés expresou a súa vontade política de organizarse en Comunidade Autónoma, continuando así aquela identidade''. Froito do cal en xuño de 1978, Castela e León obtivo o acceso ao réxime preautonómico (a finais de 1977 obtivérao Cataluña) a través do Real Decreto Lei 20/1978, do 13 de xuño.
Historia do rexionalismo
En tempos da I República española (1873-1874), xa existiu o proxecto de crear un único estado federado castelán-leonés que agrupase as oito provincias de Castela a Vella coas tres provincias da Rexión de León, aínda que o fin da I República, a principios de 1874, fixo fracasar esta iniciativa.
En 1921, con motivo do cuarto centenario da batalla de Villalar, o Concello de Santander avogou pola creación dunha mancomunidade castelán-leonesa de once provincias. Idea que certos sectores mantiveron en anos posteriores.
Durante a Segunda República Española, sobre todo en 1936, houbo unha grande actividade rexionalista con epicentro en Valladolid favorable a unha rexión de once provincias, e mesmo se chegaron a elaborar unhas bases de estatuto de autonomía que se publicaron no xornal El Norte de Castela. O xornal Diario de León avogou pola formalización desta iniciativa e a constitución dunha rexión autónoma con estas palabras: unir nunha personalidade a León e Castela a Vella arredor á gran conca do Douro, sen caer agora en rivalidades  ('Diario de León' ' 22 de maio de 1936). Ao final, a Guerra Civil rematou coas aspiracións da autonomía para a rexión.
Trala morte do xeneral Francisco Franco, xurdiron organizacións rexionalistas, autonomistas e nacionalistas castelán-leonesas como Alianza Regional de Castilla y León (1975), Instituto Regional de Castilla y León (1976) e o PANCAL (1977). Hoxe en día as formacións rexionalistas de maior forza son Unidad Regionalista de Castilla y León, que foi creada en 1993, Candidatura Independiente, ámbalas dúas coa súa maior implantación na provincia de Valladolid e finalmente o Partido Regionalista de Castilla y León en 2010.
Actualmente e dende o ano 1976 celébrase en Villalar de los Comuneros cada 23 de abril o Día de Castela e León coma símbolo da Comunidade de Castela e León e de recordo aos comuneiros.
Meira, Cuntis, Cuntis
Meira é un lugar da parroquia de Cuntis, no concello pontevedrés de Cuntis. Segundo o IGE do 2008 tiña 154 habitantes deles 79 eran homes e 75 mulleres, o que supón que diminuíu a poboación desde 2007.
Vampire on Titus
Vampire on Titus é o sexto álbum de estudio da banda estadounidense de indie rock Guided by Voices, publicado no ano 1993 a través do selo Scat Records. A imaxe da portada é un Cordeiro vexetal de Tartaria do Libro das marabillas do mundo de Xoán de Mandeville.
Diferenzas entre o galego e o portugués
miniatura|300x300px|[[Mapa cronolóxico mostrando o desenvolvemento do galego (galician) e do portugués (portuguese).]]
As diferenzas entre o galego e o portugués son diversas e atópanse tanto a nivel fonético coma morfo-sintático, ademais de na ortografía e o léxico. Unha parte destas é o resultado da castelanización do galego ao longo dos dous séculos en que foi marxinado como lingua culta, os chamados Séculos Escuros. Aínda que ambas teñen unha orixe común, actualmente hai opinións diversas sobre se deben ser consideradas ou non linguas separadas, existindo algúns lingüistas, tanto galegos coma portugueses, que consideran que se trata de variedades diferenciadas da mesma lingua, mentres que outros as consideran linguas distintas.
As diferenzas
O tratamento da nasalidade é variable nas falas galegas, con diferente evolución nos dialectos portugueses; así, as tres terminacións do galego-portugués:
dan lugar en portugués ao ditongo nasal -ão, mentres que en galego sufriron evolucións diversas:
Nótese que existe flutuación entre o mantemento da nasalidade a través dunha monoptongación (irmão > irmán, en xeral, na área occidental) ou o mantemento do ditongo mediante a desnasalización (irmão > irmao, en xeral no centro e a área oriental). Con todo, existen pequenas áreas onde aínda existen vogais e ditongos nasais (na área oriental).
Outras diferenzas entre as variantes comúns non son aplicables á totalidade das falas: En galego existe o chamado ditongo indoeuropeo undefined, ui ou oi que substituíu á ou tónica latina en portugués luso-brasileiro (subsiste, con todo, dialectalmente en Portugal).
Estes ditongos son de tipo etimolóxico, fructu > fruito, luctare > luitar, auscultar > ascoltare > escoutar > escoitar > escuitar (análogo a multu > molto > mouto > moito > muito), a súa perda débese a relatinizacións modernas (séculos XVI-XVII), "luctar, "fructo", cando o "c-" deixouse de pronunciar. Un caso común ao galego e o portugués é "acto", orixinalmente actu > auto (auto-dá-fé), pero foi relatinizada a "acto".
En galego consérvase o pronome arcaico che que se alterna coa forma te, dependendo de se se fai referencia a un obxecto/complemento directo ou indirecto.
Tamén se conserva a forma de plural llelos (< lles+vos), e non a forma común atopada en portugués (lhos). O galego tamén conserva grupos de pronombres enclíticos, debido á existencia dun "pronome de solidariedade" (gal. non cho teño / por. não to tenho, não tenho isso que queres).
A comparativa ca ([do] que), do latín qua > ca, vai seguida do pronombre de dativo e non do pronome persoal: g. máis alto ca min / p. mais alto que eu.
Castelanismos en galego
Castelanismos en portugués
Helen Keller
Formación e recoñecementos
En 1904 graduouse como bacharel en filosofía polo Radcliffe College. A institución agraciouna co premio Alumno Destacado no 50° aniversario da súa formación. Falaba francés, latín e alemán.
Ao longo da vida foi agraciada con títulos e diplomas honorarios de institucións como a universidade Harvard, e universidades da Escocia, Alemaña, India e Suráfrica. En 1952 foi nomeada Cabaleiro da Lexión de Honra da Francia. Foi condecorada coa Orde do Cruceiro do Sur (Brasil) e coa do Tesouro Sagrado (Xapón), entre outras.
Foi membro honorario de varias sociedades científicas e organizacións filantrópicas nos cinco continentes.
En 1902 estreouse na literatura publicando a súa autobiografía The Story of my Life. Despois iniciou a súa carreira no xornalismo, escribindo artigos no Ladies Home Journal. A partir de entón non parou de escribir.
A Cancela, A Torre, Vilalba
A Cancela é un lugar da parroquia da Torre, no concello lugués de Vilalba, na comarca da Terra Chá.
Premios TP de Ouro 1995
Lista dos Premios TP de Ouro de 1995, entregados en 1996:
Partido Popular Europeo (grupo parlamentario)
O grupo parlamentario do Partido Popular Europeo ou PPE é o grupo europarlamentario demócrata-cristián do Parlamento Europeo. Ao longo da historia sempre foi un dos dous grupos maioritarios da Eurocámara. Está formado case na súa totalidade por parlamentarios que á súa vez pertencen a partidos englobados no Partido Popular Europeo, e de aí a coincidencia no nome co partido paneuropeo.
Historia
As orixes do grupo parlamentario democristián do Parlamento Europeo hai que buscalas no primeiro momento da historia comunitaria, na creación da Asemblea Común da Comunidade Europea do Carbón e do Aceiro, o 10 de setembro de 1956. Ao comezo do verán do ano seguinte xa existía un grupo parlamentario formado de xeito oficial, aínda que durante eses nove meses os deputados de centro-dereita dos seis estados asinantes cooperaran e traballaran conxuntamente.
Aínda que as formacións iniciais do PPE eran de tradición democristiá, as sucesivas ampliacións da Comunidade Económica Europea, Comunidade Europea e finalmente Unión Europea, levaron o grupo parlamentario do PPE a abrirse a outras tradicións conservadoras e de centro dereita, como as que encarnaban a formación grega de Nova Democracia ou o Partido Popular español, antes de toda a expansión comunitaria cara ao leste. Os conservadores británicos e dinamarqueses tentaron inicialmente manter un grupo parlamentario á parte, que se denominou Demócratas Europeos, pero durante a década dos noventa disolveron a entidade e incorporáronse ao grupo parlamentario do PPE (británicos) e ao grupo e mais ao propio Partido Popular Europeo os dinamarqueses. Pero mentres o grupo se ampliaba (incorporación da Forza Italia de Silvio Berlusconi, por exemplo) aparecían as primeiras fendas importantes causadas polo euroescepticismo.
Este núcleo euroescéptico recuperou o nome de Demócratas Europeos e brevemente o grupo parlamentario denominouse PPE-DE. Con esa composición, o PPE-DE converteuse no grupo parlamentario máis numeroso da Eurocámara logo das eleccións ao Parlamento Europeo de 1999. A crise para a aprobación dos orzamentos que enfrontou os democristiáns cos socialdemócratas, e que levou por diante a Comisión que presidía Jacques Santer, acabou tamén por dinamitar o propio grupo parlamentario. Logo das eleccións ao Parlamento Europeo de 2009 o Partido Conservador británico e o Partido Democrático Cívico checo abandonaron o PPE para formar canda outras formacións o grupo parlamentario dos Conservadores e Reformistas Europeos o 22 de xuño de 2009. Como consecuencia desa formación, o subgrupo dos Demócratas Europeos desapareceu e o grupo redenominouse como Partido Popular Europeo unicamente. Malia esta escisión, o grupo parlamentario do PPE continuou a ser o máis numeroso da Eurocámara.
Cargos de relevancia
O grupo democristián proveu de moitos dos grandes persoeiros da política europea. Así, deu quince presidentes do Parlamento Europeo (ou dos seus equivalentes anteriores), máis da metade de todos eles: os italianos Alcide de Gasperi (1954) e Giuseppe Pella (1954-56); o alemán Hans Furler, que o fixo en dous períodos, de 1956 a 1958 e de 1960 a 1962, e que foi o único presidente da Eurocámara que o foi en dúas ocasións; o francés Robert Schuman (1958-60); os belgas Jean Duvieusart e Victor Leemans, de 1964 a 1965 e dese ano a 1966, respectivamente; o francés Alain Poher (1966-69); os italianos Mario Scelba (1969-71) e Emilio Colombo (1977-79); o francés Pierre Pflimlin (1984-87); o alemán Egon Klepsch (1992-94); o español|José María Gil-Robles (1997-97); a francesa Nicole Fontaine (1999-02), o alemán Hans-Gert Pöterring (2007-09); e o polaco Jerzy Buzek do 2009 ao 2012, que foi o primeiro presidente do parlamento que procedía do Leste de Europa.
Ademais, tamén pertenceron ao PPE cinco presidentes da Comisión Europea: o alemán Walter Hallstein, que foi o primeiro presidente da Comisión entre 1958 e 1967, o italiano Franco Maria Malfatti de 1970 a 1972, o francés François-Xavier Ortoli, entre 1973 e 1977, o luxemburgués Jacques Santer (1995-1999), e o portugués José Manuel Durão Barroso, que estivo no posto entre 2004 e 2014 e que é o segundo presidente de máis duración no cargo por detrás do socialdemócrata Jacques Delors.
Organización
O PPE ten un presidente e un grupo de vicepresidentes, ademais dun tesoureiro e dun secretario-xeral.
Os presidentes do grupo do PPE foron:
Parlamentarios
Esta foi a composición inicial do grupo parlamentario do EPP, logo de cada unha das eleccións. Con posterioridade ás eleccións producíronse cambios, ademais de que os países entrantes recibían unha cota de europarlamentarios antes de que se producisen os comicios.
Fernando Fernández Rego
Fernando Fernández Rego, nado en Ferrol o 25 de maio de 1979, é un profesor, xornalista e escritor galego.
Traxectoria
Licenciouse en Química na Universidade de Santiago de Compostela e é docente no IES Castro Alobre]. É administrador da web musical LaFonoteca.net. Escribe en Mondosonoro, Rockdelux, [[Luzes de Galiza|Luzes e colabora con múltiples plataformas tanto dixitais como impresas. Tamén colaborou en Grial como coordinador da sección de música.
Xunto a Sergio Peck (Carrero Bianco) é o responsable do selo discográfico Ferror Records.
Graíces
O topónimo galego Graíces pode referirse a:
Porno for Pyros
Porno for Pyros é unha banda estadounidense de rock alternativo formada no ano 1992 nos Ánxeles (California) tras a separación de Jane's Addiction. O grupo formárono os membros dese grupo Perry Farrell (voces) e Stephen Perkins (batería), xunto con Peter DiStefano (guitarra) e Martyn LeNoble (baixo). O baixista Mike Watt foi membro da banda entre 1995 e 1998, e posteriormente en aparicións únicas nos anos 2020 e 2022.