cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Crataegus
Descrición
Estes arbustos ou arboriñas, medran na súa maioría até os 5–15 m de alto,. Posúen froitos miúdos en forma de pomo e (normalmente) teñen pólas espiñentas. O tipo máis habitual ten a casca cinsenta nos exemplares novos, desenvolvendo fendas lonxitudinais con cristas estreitiñas nas árbores máis idosas. As espiñas son poliñas miúdas apuntadas que se alzan quer doutras pólas, quer dende o toro, e teñen tipicamente 1–3 cm de longo (téñense documentdo de até 11,5 cm nun caso. page 97) As follas medran en espiral dispostas en longas pólas, e en acios nos gomos con espiñas ou ramiñas. As follas da meirande parte das especies teñen bordos lobulados ou serrados e son dunha forma algo variábel. O froito ten forma de baga, mais estruturalmente é un pomo que contén de 1 a 5 sementes que se asemellan á carabuña das ameixas, pexegos etc. que son froitos drupáceos na mesma subfamilia.
Ecoloxía
Moitas especies e híbridos úsanse coma ornamentais. O estripeiro común europeo, común en Galiza, úsase amplamente en Europa como sebe. En Galiza este uso non é común, empregándose tradicionalmente a árbore coma patrón para enxertar froiteiras. Téñense seleccionado varios cultivares da especie Crataegus laevigata polas súas flores rosas ou vermellas.
Taxonomía
O número de especies no xénero depende da interpretación taxonómica. Algúns botánicos noutrora recoñeceron milleiros de especies, moitas das cales son, realmente, microespecies apomícticas. Calcúlase que un número razoábel serían 200 especies, porén non queda claro cantas cómpre recoñecer, por mor a que "unha grande anaco da sinonimia, especialmente nos Crataegus de América do Norte, aínda non se arranxou."
Gobernación de Grodno
Historia
En 1796, co fin das particións de Polonia, foi creada a gobernación de Slonim, que incluía a rexión de Grodno. Este foi unido en 1797 coa gobernación de Vilna para formar a gobernación de Lituania. En 1801 foron novamente separadas, e a gobernación de Slonim mudou o nome polo de Grodno. Existiu até a primeira guerra mundial, cando foi ocupado polas forzas do Imperio Alemán.
Illa Kolchak
A illa de Kolchak ou Illa Kolchaka (en ruso: остров Колчака, ostrov Kolchaka), é unha illa no Mar de Kara localizada nunha área litoral de arrecifes no NE da península de Shturmanov. Atópase preto do extremo sur do arquipélago Nordenskiöld mais non forma parte del xeograficamente. Durante o período entre 1937 e 2005, foi coñecida como a illa Rastorguyev (en ruso: остров Расторгуева, ostrov Rastorguyeva)
Descrición
O clima na área é severo, con invernos longos e duros e adoita sufrir tormentas de neve e vendavais. O mar que arrodea a illa permanece cuberto de xeo durante o inverno e tamén aparecen bloques illados de xeo durante o verán, de xeito que a maior parte do ano está unida ao continente polo xeo.
Durante o verán está cuberta cunha vexetación de tundra, mais a maioría do ano permanece baixo unha capa de neve.
Mendizorrotza
250px|miniatura|Vista aérea de Mendizorrotza. Mendizorrotza é un barrio da cidade de Vitoria, no País Vasco. A súa poboación en 2010 era de 4.799 habitantes.
Illa Kolchak
Historia
esquerda|miniatura|264x264px|Monumento a Kolchak na illa do seu nome. A illa denominouse así en conmemoración do seu descubridor, o explorador Alexander Kolchak. Este uniuse entre 1900 e 1902 a unha expedición rusa polo Ártico (a Expedición Polar Rusa) dirixida por Eduard Toll que explorou moitas das illas do Mar de Kara, que eran pouco coñecidas. A finalidade principal da expedición era atopar a lendaria Terra de Sannikov.
Mendizorrotza
Nel atópanse o palacio de Ajuria Enea, residencia oficial do lehendakari do Goberno Vasco, e o estadio de Mendizorrotza, onde xoga os seus partidos o Deportivo Alavés. Outros lugares e edificios destacados son os montes Mendizabala e Mendizorrotza, o instituto Mendizabala e a escola oficial de idiomas.
Illa Kolchak
Historia
A primeira mención con esa denominación é de 1901, mais en 1937 o goberno soviético rebautizouna en memoria de Stepan Rastorguyev, a pesar de que xa existía outra illa con esa denominación no mesmo Mar de Kara (a outra pertencente ao grupo das Kamennyye). Finalmente, para evitar confusións, recuperou o nome orixinal o 15 de xullo de 2005.
En 2009, erixiuse na parte norte da illa un monumento a Kolchak.
Campionato de Galicia de fútbol 1924/25
O Campionato de Galicia da Serie A 1924/25 foi a décimo primeira edición do Campionato de Galicia de fútbol organizado pola Federación Galega de Fútbol. Comezou en outubro de 1924 e rematou en febreiro de 1925. O primeiro posto do torneo outorgaba a clasificación para a Copa de España.
Primeira volta
(1) A vitoria foi outorgada ó Celta porque o Unión Sporting aliñou xogadores non federados.
José Fernando Fernández Vázquez
José Fernando Fernández Vázquez, coñecido como Comandante Sotomayor, nado na Pobra do Caramiñal en 1904 e finado en Mérida (Venezuela) en 1986, foi un militar galego.
Traxectoria
Fillo de nai solteira. Traballador da conserva, militou no PSOE e fundou a agrupación socialista da Pobra do Caramiñal. Por problemas nas fabricas da conserva da Pobra foi detido e condenado ao desterro en Vilagarcía de Arousa onde traballou como albanel e coincidiu con José Domingo González Boullosa. En 1933 ingresou no Partido Comunista de España e presentouse as eleccións de 1933 como candidato polo PCE.
Cando se produciu o golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 estaba na Pobra e para evitar aos falanxistas que o perseguían fuxiu por mar, nunha lancha roubada, perseguido pola ría ata que arribou a un porto seguro. Co triunfo das forzas franquistas en Galicia ten que se refuxiar na serra do Barbanza permanecendo alí cun grupo de homes armados ata agosto de 1937 cando fuxiu a Portugal onde colaborou no afundimento dun buque alemán cargado con armas para o bando franquista antes de pasar á zona republicana.
Campo de concentración e exilio
Participou na resistencia francesa contra os nazis e estivo no campo de concentración de Auschwitz. En protesta polo abandono da loita armada saíu do PCE en 1948. Exiliado en Venezuela foi propietario dun pequeno taller de electricidade. Foi un dos fundadores do DRIL e participou no secuestro do Santa María. Pasou uns anos en Cuba como profesor de universidade e foi membro da secretaria permanente da Organización Latinoamericana de Solidariedade.
Vida persoal
Casou con Manuela Pou e foi pai de José, Rosa, Manuel, Santiago e Guillermo Fernández Pou.
Vixil, Boizán, Vilalba
Vixil é un lugar da parroquia de Boizán no concello lugués de Vilalba na comarca da Terra Chá.
Edafón
miniatura|430px|Composición do edafón. Tradución da lenda: Bacterias (actinomicetos), algas e fungos, miñocas, outra macrofauna, outra microfauna. En ecoloxía e pedoloxía (estudo dos solos) chámase edafón, ou, máis correcto etimoloxicamente, édafon, á biota específica do solo.
Etimoloxía
A palabra aplica ao solo (en grego antigo ἔδαφος, édafos, 'solo', 'pavimento') o modelo seguido coa palabra plancton.
Composición e características
A parte fundamental do édafon consiste en microorganismos procarióticos, fungos e pequenos animais. Como se pode ver no gráfico adxunto, o 80 % do édafon está formado por bacterias e algas e fungos, a partes iguais.
É posíbel diferenciar entre a edafoflora, formada polos compoñentes vexetales do édafon, e unha edafofauna, formada polos organismos animais. Tal distinción é útil na medida en que o é a distinción entre vexetais e animais, amplamente superada no estudo da diversidade biolóxica.
-733
Outros
Historia ano a ano
Hendrik Petrus Berlage
Traxectoria
Estudou no Instituto de Tecnoloxía de Zürich con Gottfried Semper. A súa obra máis importante é a Bolsa de Ámsterdan (1903), frecuentemente considerado o comezo da arquitectura moderna nos Países Baixos; a súa obra aproxímase ao Art Nouveau pola utilización de novos materiais, como o ferro, nos edificios, pero esteticamente achégase ao Jugendstil
Synkavičy
Synkavičy (en belaruso cirílico Сынкавічы) é unha localidade de Belarús, na rexión de Hrodna e no distrito de Zeĺva.
A maior atracción de Synkavičy é a súa igrexa fortificada medieval. É un templo gótico ortodoxo construído no século XIX, e é un dos edificios máis antigos de estilo gótico en Belarús.
Columbimorfos
O dos columbimorfos (Columbimorphae) é un clado de aves (considerado por moitos autores como granorde) de Aves da subclase das neornites, infraclase dos neognatos e superorde das neoaves.
Descrición
A grandorde foi descrita en 1790 polo ornitólogo inglés John Latham na súa obra A General Synopsis of Birds.
Etimoloxía
O nome científico Columbimorphae está formado polos elementos do latín científico columb- e -morphae, unidos por un -i- epentético para facilitar a pronuncia. O primeiro é a raíz do xénero tipo, Columba. E o segundo é a forma plural do adxectivo do latín científico morphus, derivado do grego antigo μορφή morphḗ, "forma".
Clasificación
A granorde comprende as seguintes tres ordes:
Filoxenia
As relacións filoxenéticas entre estas ordes establecéronse a partir dos resultados de análises xenéticas.
Análise anteriores tamén apoiaban un agrupamento similar,  aínda que as relacións próximas exactas diferían:
Algúns estudos indicaban que a relación máis próxima era entre as gangas e as pombas (a opinión tradicional), mentres que outros estudos indicaban que a relación máis próxima era entre os mesitos e as gangas.
Lista de marcas de automóbiles
Esta é unha lista das principais marcas de automóbiles xunto ao seu país de orixe:
Antigas marcas
Marcas que xa cesaron ou suspenderon a súa actividade.
Campionato Africano de Clubs
O Campionato Africano de Clubs é a máxima competición a nivel de clubs de hóckey a patíns que se disputa en África (o Campionato Africano de Clubs é en África o que a Liga Europea é en Europa). Esta competición está organizada pola FARS.
Fidias
miniatura|Hipotético aspecto da [[estatua olímpica de Zeus]] miniatura|Copia romana do [[século I ou II, da Atenea do Partenón, atribuída a Fidias]] Fidias, en grego Φειδίας / Pheidias (Atenas, – Olimpia, ), foi un escultor da Antiga Grecia, pintor e arquitecto, pertencente ao primeiro clasicismo grego.
Deseñou as xigantescas estatuas da deusa Atenea no Partenón de Atenas e a colosal Estatua de Zeus en Olimpia, no século V a.C.. Parece ser que parte das súas obras foron executadas en tempo de Pericles, que exerceu o goberno en solitario despois do ano 447 a.C..
Traxectoria
Medrou, estudou e traballou en Atenas. Tense informacións diversas da súa aprendizaxe. Tanto Hexias de Atenas como Axeladas de Argos ou o pintor Polignoto de Thasos poderían ter sido os seus mestres. En favor de Axeladas pódese dicir que o estilo das numerosas escolas dóricas pode verse nalgunhas das súas obras. Estudou con Mirón e Policleto discípulos de Axeladas. Probabelmente na súa familia había outros artistas, como o seu sobriño, o pintor Paneno; el mesmo foi pintor antes de pasar á escultura; traballou tamén por diversas cidades gregas.
Da vida de Fidias, pouca cousa máis se sabe á parte das súas creacións. Segundo Plutarco foi obxecto de ataque por parte dos inimigos políticos de Pericles, e morreu na prisión de Atenas o 332 a.C.. Segundo Filocoro, segundo cita un comentarista de Aristófanes, fuxiu a Elis o 337 a.C. onde esculpiu a grande estatua de Zeus por encarga do goberno da cidade, e máis tarde foi morto polos eleos o 332 a.C.. Por razóns diversas a primeira versión é máis probábel.
Obra
Plutarco, na súa Vida de Pericles, describe vivamente a intensa actividade artística que tivo lugar en Atenas durante o goberno deste estadista. Utilizou para decorar a súa propia cidade o diñeiro dos aliados atenienses para a defensa contra Persia: foi realmente afortunado que esta, despois de Xerxes, non intentase nada contra Grecia. Segundo Plutarco, "en todas aquelas obras Fidias foi o conselleiro e supervisor de Pericles". O escultor incluíu a súa cara, e a do xeneral, no escudo da súa estatua de Atenea Parthenos. E foi a través de Fidias que os inimigos políticos de en Pericles o atacaron.
É preciso ter en conta que non hai suficientes evidencias de que Fidias esculpise as estatuas do Partenón. Ningún escritor antigo llas atribúe, e raramente, ou nunca, realizou obras en mármore. Durante a antigüidade foi recoñecido polas súas estatuas de bronce ou ouro e marfil. Por outra parte, diferentes inscricións demostran que os bloques de mármore utilizados para os seus relevos do Partenón non serían levados na cidade ata o -434, que probabelmente fose unha data posterior á morte de Fidias. Tamén hai unha notábel diferenza de estilo entre estes e as súas obras certificadas. Polo tanto, é probábel que a maior parte ou toda a decoración do Partenón fose obra dos seus discípulos, como Alcamenes e Agoracrito.
As primeiras das súas grandes obras serían dedicacións en memoria de Maratón. En Delfos erixiu un gran grupo en bronce, abarcando as figuras de Apolo e Atenea, numerosos heroes áticos e o xeneral Milcíades. Na Acrópole de Atenas dispuxo unha colosal estatua de Atenea, visíbel desde ben lonxe mar adentro. En Pellene (na Acaia), e en Platea, creou dúas estatuas máis de Atenea, e tamén unha de Afrodita en marfil e ouro para o pobo de Elis.
Pero entre os propios gregos, as dúas obras de Fidias que máis eclipsaron todas as outras, e se converteron na base da súa fama, serían as colosais figuras en ouro e marfil de Zeus e Atenea Parthenos, as dúas de mediados do século -V. Da primeira só quedan pequenas copias en moedas de Elis, onde se aprecia a súa postura e detalles do corpo. O deus estaba sentado nun trono. O seu corpo, de marfil, e a súa roupa, de ouro. A súa cabeza era dun estilo máis ou menos arcaico: a máscara de Otricoli que se consideraba unha copia do seu corpo é certamente propia dun estilo cen anos posterior. Da Atenea Parthenos atopáronse dúas copias pequenas en mármore.
Actualmente consérvanse moitas estatuas da mesma escola de Fidias, pero son copias romanas, e non é seguro de que teñan exactamente o mesmo estilo. Adolf Frutwangler propúxose atopar unha estatua cuxa cabeza está en Boloña, o corpo en Dresde, unha copia da Atenea de Fidias en Lemnos, pero as súas argumentacións non son concluíntes. Como proba son moito máis satisfactorios algúns torsos de Atenea do século -V atopados en Atenas. O excelente torso de Atenea na École des Beaux Arts de París, que lamentabelmente perdeu a cabeza, poderían servir para imaxinar un orixinal de Fidias. O traballo de Fidias está caracterizado pola minuciosidade dos detalles, pola maxestade das figuras, e pola representación dos pequenos obxectos.
Os críticos da antigüidade valoran enormemente os méritos de Fidias. Especialmente loan o ethos ou nivel moral permanente das súas obras, comparado co das posteriores escolas "patéticas". Demetrio cualifica as súas estatuas de sublimes, e ao mesmos tempo precisas.
En 1958 uns arqueólogos atoparon o taller de Olímpia onde Fidias uniu as partes do Zeus criselefantino. Aínda había algúns restos de marfil, e a base dunha copa de bronce, onde estaba gravado "Pertenzo a Fidias".
Actor pornográfico
miniatura|As actrices porno [[Sophia Rossi, esquerda, e Jenna Jameson.]] Un actor pornográfico ou actor porno, é un actor ou actriz de cine porno que actúa en películas de temática pornográfica.
Industria
A industria pornográfica dos Estados Unidos é a primeira en desenvolver Star system, especialmente por razóns comerciais. Noutros países, por exemplo Alemaña, non se atopa ese fenómeno debido a que a maioría son actores afeccionados; a industria actual e recente europea extraeu moitos dos seus grandes actores e actrices pornográficos de países do denominado bloque do leste (Romanía, República Checa, Eslovaquia, Hungría etc.). Entre as pornostars francesas pódese citar, a Katsuni ou a máis recente Yasmine. No caso de España, fixéronse famosos, nos últimos anos, pornostars tanto masculinos (Nacho Vidal) como femininos: Celia Blanco, e recentemente, Rebeca Linares ou Fayna Vergara.
Historia
miniatura|Cartel de Deep Throat con Linda Lovelace A xeralmente recoñecida primeira estrela porno cun nome (escénico) específico e recoñecido foi Linda Lovelace dos Estados Unidos, a cal estelarizou a presentación de 1972 Deep Throat. O éxito desta película, a cal recadou centos de millóns de dólares mundialmente, e xerou unha avalancha doutras películas e estrelas pornográficas tales como Marilyn Chambers (Detrás da porta verde), Gloria Leonard (The Opening of Misty Beethoven), Georgina Spelvin (O diaño e a Srta. Jones), e Bambi Woods (Debbie Does Dallas).
A posibilidade de que a xente vexa películas para adultos na privacidade dos seus propios fogares, débese á popularidade do VHS (e logo o DVD) que crearon un novo mercado para adultos que excedeu o alcance da época previa, centrada en salas de exhibición. Adicionalmente, o predominio de Internet serviu como catalizador do incremento na venda de pornografía. A finais dos noventa, Jenna Jameson, Juli Ashton, Ashlyn Gere, Asia Carrera, Racquel Darrian, Tera Patrick, Briana Banks, Stacy Valentine, Jill Kelly, e Silvia Saint xurdiron como a nova onda de estrelas porno.
Tecido óseo
miniatura|400px|Sección dun óso longo mostrando a capa interna de tecido óseo esponxoso e a capa cortical de tecido óseo compacto.
O tecido óseo é un tipo de tecido conectivo ríxido con funcións estruturais e de soporte, que forma os ósos do esqueleto.
O tecido óseo é un tecido conectivo mineralizado. Fórmano as células chamadas osteoblastos, que depositan unha matriz proteica de coláxeno de tipo I e liberan ións calcio, magnesio, e fosfato, que se combinan coa matriz de coláxeno formando un mineral cristalino en forma de hidroxiapatito (tamén chamado hidroxilapatito). A combinación da parte mineral dura e do coláxeno flexible fai que o óso sexa máis duro e forte ca a cartilaxe sen facerse crebadizo.
Hai dous tipos de tecido óseo: compacto e esponxoso. O óso compacto consta de estruturas repetidas chamadas osteonas, osteóns ou sistemas haversianos, que son a súa unidade funcional e anatómica. Cada osteona está formada por capas concéntricas de matriz mineralizada, chamadas laminiñas concéntricas, que se depositan arredor dun canal central, tamén chamado canal de Havers, que contén vasos sanguíneos e nervios. O tecido óseo esponxoso está formado por unha rede de trabéculas de tecido mineralizado, que deixan ocos entre elas cheos de medula ósea vermella. miniatura|dereita|150 px|Estrutura mineral do óso esponxoso da cadeira.
miniatura|150px|dereita|Sección do óso compacto no que se ve o sistema haversiano.
Matriz ósea
A matriz ósea é a substancia intersticial do óso, entre a que están espalladas as células óseas, aínda que a matriz é a parte predominante. A matriz ten compoñentes orgánicos e inorgánicos. Os inorgánicos danlle ao óso a súa dureza e os orgánicos a súa elasticidade e forza tensil. Se só tivese material inorgánico o óso sería moi crebadizo, e se só tivese compoñentes orgánicos, tería moi pouca dureza.
Compoñentes inorgánicos
A cantidade de materia mineral do óso en peso seco está entre o 50 e o 65% do total, pero en individuos con ósos desmineralizados, como os que padecen raquitismo ou osteomalacia pode chegar a ser de só o 35%. Os compoñentes inorgánicos son os sales de fosfato cálcico que forman o mineral hidroxiapatito (Ca10[PO4]6[OH]2). Primeiro deposítase como hidroxiapatito amorfo e despois reordénase orixinando a forma cristalina. Os cristais dispóñense ordenadamente ao longo das fibras de coláxeno e son delgados cristaliños de 1,5-3 nm de grosor e 40 nm de longo. Tamén existe unha certa cantidade de ións carbonato, citrato, fluoruro, magnesio e sodio. Parece que o fluoruro pode substituír o OH nalgunhas moléculas de hidroxiapatita e que o carbonato pode situarse sobre a superficie dos cristais ou substituír o fosfato. Outros compoñentes inorgánicos son máis raros, pero poden incorporarse ao ósos se son inxeridos, como pasa co estroncio (Sr+) nas zonas contaminadas radioactivamente.
Células do tecido óseo
miniatura|150px|esquerda|[[Osteoblastos sintetizando o osteoide con dous osteocitos.]]
miniatura|150px|dereita|[[Osteoclasto multinucleado co seu citoplasma "escumoso".]] Nos ósos podemos distinguir catro tipos de células: células osteoproxenitoras, osteoblastos, osteocitos e osteoclastos. Só se indicarán as súas funcións e características máis básicas e remitimos aos artigos principais sobre elas.
As células osteoproxenitoras son células de orixe mesenquimática relativamente indiferenciadas, que conservan a capacidade de dividirse e diferenciarse. Atópanse nas superficies libres do óso, como o endósteo, parte interna do periósteo, no límite dos canais haversianos e nas metáfises. Están moi activas durante o crecemento e remodelación do óso e na curación de fracturas. Diferéncianse en osteoblastos, pero estes poden reverter a células osteoproxenitoras cando a osteoxénese remata.
Os osteoblastos son responsables da formación da matriz ósea, polo que se atopan nas zonas de crecemento do óso.
Os osteocitos son as células principais do óso situadas nas chamadas lagoas óseas do interior da matriz. Emiten prolongacións que atravesan os canalículos da matriz e conectan con outros osteocitos. Poden considerarse osteoblastos que quedaron rodeados de matriz e sufriron unha transformación. Cando se libera da súa lagoa durante a remodelación ósea, pode converterse en osteoblasto e célula proxenitora.
Os osteoclastos son células de gran tamaño multinucleadas, que se encontran en pequenas cavidades do óso chamadas lagoas de Howship, que teñen como función a reabsorción do óso. A célula ten un bordo con moitos pregamentos aplicada á superficie do óso, onde libera as substancias necesarias para a súa reabsorción. Nos se orixinan a partir das outras células do ósos, senón a partir da fusión de monocitos.
Tipos
Hai dous tipos de tecido óseo: o tecido óseo compacto, e o esponxoso. O tecido óseo compacto forma a parte externa moi dura dos ósos (óso cortical), e o esponxoso é o óso trabecular das epífises e capa máis interna das diáfises.
Tecido óseo compacto
O tecido óseo compacto ou laminar forma a diáfise dos óso longos e as capas externas dos demais ósos. O óso compacto está formado fundamentalmente pola matriz ósea mineralizada depositada en capas ou laminiñas de 3 a 7 microns de grosor. Na matriz hai pequenas cavidades (lagoas óseas) onde están situados os osteocitos e un complicado sistema de canais.
Sistemas de laminiñas
miniatura|300 px|Sección transversal de óso compacto, onde se aprecian as osteonas coas laminiña concéntricas e o canal de Havers no centro. Os puntos vermellos son osteocitos situados nas lagoas óseas desde as que parten os canalículos. As laminiñas do tecido óseo compacto poden dispoñerse de tres maneiras :
1) Laminiñas circunferenciais. Laminiñas que se estenden por toda a capa máis superficial do óso, tanto na parte externa por debaixo do periósteo coma pola interna por debaixo do endósteo (que recobre o oco da diáfise). Son láminas paralelas que se estenden ininterrompidamente por toda a circunferencia do óso.
2) Osteonas ou sistemas haversianos. Son a gran maioría e forman todo o interior da parede ósea. Son conxuntos cilíndricos de laminiñas dispostas concentricamente arredor dun canal central, chamado canal de Havers. Estas unidades cilíndricas poden ser longas, pero tamén se poden ramificar e anastomosar con outras. Nelas obsérvanse as lagoas óseas cos osteocitos e están atravesadas polos canalículos e polos canais de Volkman.
3) Sistemas intersticiais. Son fragmentos angulosos de laminiñas que enchen os ocos que quedan entre as osteonas. Os límites entre os sistemas intersticiais e as osteonas están ocupados polas chamadas liñas de cemento. Son restos de remodelacións óseas anteriores.
Sistemas de canais
O tecido óseo compacto está atravesado por diversos canais, que son :
1) Canais de Havers. Hai un canal de Havers no centro de cada osteona. É relativamente groso, de 22 a 110 micros de diámetro. Discorre, en xeral, lonxitudinalmente polo óso. No seu interior hai un ou dous vasos sanguíneos rodeados de tecido conxuntivo laxo, xeralmente capilares e vénulas, e ás veces arteriolas, polo que son canais vasculares. Arredor del dispóñense as laminiñas concéntricas das osteonas.
2) Canais de Volkman. Discorren, en xeral, transversalmente ou oblicuamente ás osteonas, atravesando as laminiñas. Conectan os canais de Havers entre si e cos vasos sanguíneos que entran no óso polo endósteo ou periósteo. Como levan vasos sanguíneos relativamente grosos son tamén canais de tipo vascular.
Tecido óseo esponxoso
miniatura|dereita|Cabeza (epífise) do [[fémur cortada. No centro vese o tecido óseo esponxoso, con medula ósea. A circunferencia rosa clara externa é de óso compacto.]] O tecido óseo esponxoso aparece nas epífises dos ósos longos, e no interior de ósos curtos, como as vértebras, e planos e na capa máis interna da diáfise dos ósos longos. Está moi vascularizado e xeralmente contén medula ósea vermella, onde ten lugar a formación das células sanguíneas (hematopoese). Comparado co óso compacto, ten unha maior área superficial e é moito menos denso e máis feble.
Está formado por óso laminar, pero que non forma osteonas, senón un conxunto de fragmentos angulosos de óso, que forman trabéculas, que non levan xealmente vasos sanguíneos no seu interior e deixan moitos ocos entre elas. As trabéculas son a súa unidade anatómica e fisiolóxica básica. Estas pezas angulosas de óso teñen osteocitos dentro de lagoas óseas e con canalículos que chegan á superficie das trabéculas.
Funcións
O tecido óseo desempeña numerosas funcións, entre as que están: Funcións directas:
Indirectamente:
Eva Yebra-Pimentel Vilar
Traxectoria
En 2006 foi nomeada directora da Escola de Óptica e Optometría da USC.
Cova Eirós
A cova Eirós é unha gruta natural sita en Cancelo, concello de Triacastela (Lugo), aos pés da serra do Oribio. A caverna, resultado de fenómenos cársticos sobre rocha calcaria, é un sitio arqueolóxico que forneceu materiais líticos pertencentes ao Paleolítico Medio e Superior, xunto con restos de fauna e flora da época. O 20 de agosto de 2012 fíxose público o achado de pinturas e gravados rupestres que se poderían remontar a 30.000 anos de antigüidade, sendo a primeira mostra de arte rupestre atopada en Galicia e que motivaron a súa declaración como Ben de Interese Cultural. .
Situación xeográfica
A cova áchase sita na aba norte do monte Penedo, na Serra do Oribio, entre as localidades de Cancelo e Vilavella, ambas as dúas no concello de Triacastela. De difícil acceso, está localizada sobre unha grande encosta que cae sobre o rego Bezcas, que flúe sobre o val de Cancelo.
Arqueoloxía e paleontoloxía
A caverna de cova Eirós vense escavando por paleontólogos, desde os inicios da década do 1990 debido as evidencias da ocupación desta polo oso das cavernas (Ursus spelaeus); atopándose nas escavacións restos de máis de 40 individuos desa especie e doutros mamíferos como cervos e cabalos, presentándose os resultados dos estudos en 1993. Destes viña resultar que a caverna representaba o límite de expansión occidental do Ursus spelaeus.
Nese mesmo ano 1993, iniciouse unha segunda campaña, neste caso arqueolóxica, na que se escavou na entrada da cavidade, lugar que se adoitaba ocupar no paleolítico nas covas; descubríndose un total de cinco niveis, tres deles con gran potencia arqueolóxica. Os dous primeiros revelaron industria lítica do Paleolítico Superior, principalmente realizada sobre cuarzo. Unha sondaxe no nivel inferior revelou que podía conter materiais máis antigos, do Paleolítico Medio
Encadramento
Os últimos achados de cova Eirós non son os primeiros que se realizan en Galicia pertencentes ao Paleolítico Medio (hainos no Baixo Miño e na depresión da cidade de Ourense, p.ex.), aínda que son escasos en conxunto pero esta gruta, ademais de subministrar unha interesante industria lítica (realizada en boa medida sobre cuarzo, un material difícil de traballar), permitirá coñecer a contorna ambiental que rodeaba nesa época os neandertalenses do Oribio. Isto facilitará tamén a comparación con outros xacementos coetáneos, especialmente do resto da Península Ibérica e, especialmente, os máis próximos.
A conservación de materiais orgánicos débese á condición de pH básico dos terreos calcarios nos que se localiza cova Eirós, o que non adoita acontecer na maior parte de Galicia, onde predominan chans ácidos que apenas permiten a conservación de restos orgánicos.
Campelos
O topónimo Campelos pódese referir a:
Bell 206
Orixe e JetRanger
miniatura|250px|YOH-4A O 14 de outubro de 1960 a Armada dos Estados Unidos de América solicitou respostas de 25 fabricantes de aeronaves a unha solicitude de propostas para o Helicóptero de Observación Lixeiro do Exército (LOH en inglés). Bell entrou na competición xunto con outros 12 fabricantes, como Hiller Aircraft e Hughes Tool Co., Aircraft Division. Bell enviou o deseño D-250, que sería designado YHO-4. O 19 de maio de 1961 Bell e Hiller foron anunciados como gañadores da competición de deseño.
Bell desenvolveu o deseño D-250 no helicóptero Bell 206, redesignado YOH-4A en 1962, e fabricou cinco prototipos para a fase de probas e avaliación do Exército. O primeiro prototipo voou o 8 de decembro de 1962. O YOH-4A tamén chegou a ser coñecido como "The Ugly Duckling" (O parrulo feo) en comparación cos outros aparellos do concurso. Tras un avance dos prototipos de Bell, Hughes e Fairchild-Hiller, o Hughes OH-6 foi escollido en maio de 1965.
Cando o YOH-4A foi eliminado polo Exército, Bell resolveu o problema de comercializar o aparello. Ademais do problema de imaxe, o helicóptero non tiña espazo de carga e só proporcionaba un aloxamento reducido para os tres pasaxeiros planeados. A solución pasou por unha fuselaxe redeseñada, máis elegante e esteticamente atractiva, engadindo 0,45 m3 de espazo para carga no proceso. Un executivo de Bell axudou a ese redeseño debuxando nun bosquexo dúas liñas que estendían a fuselaxe ata onde se atopaba coa cola. O redeseño foi designado Bell 206A, e o presidente da compañía President Edwin J. Ducayet chamouno JetRanger, que denota unha evolución do polular Model 47J Ranger.
LongRanger
O 206L LongRanger é unha variante estendida con asentos para sete ocupantes. A fuselaxe, alongada 76 cm, engade dous asentos mirando cara atrás entre as outras ringleiras. Dende 1975 Bell fabricou máis de 1 700 LongRanger de todos os tipos. En 1981 apareceu unha versión militar, o 206L TexasRanger. O 206L orixinal usaba un motor Allison 250-C20B, e unha serie de modelos mellorados incorporaron o motor en versións máis potentes; o 206L-1 usaba un 250-C28, e os 206L-3 e 206L-4 utilizaban o 250-C30P.
En 2007 Bell anunciou un programa de mellora para os 206L-1 e 206L-3 para modificar a aeronave para a configuración 206L-4; os avións modificados desígnanse 206L-1+ e 206L-3+. Entre as modificacións inclúese compoñentes estruturais da fuselaxe reforzados (incluída unha nova pluma de cola), unha transmisión mellorada e motor acualizado á versión L-1. Todas estas melloras incrementaron o peso máximo do aparello unhas 300 libras e aumentaron o seu rendemento.
O 24 de xaneiro de 2008 Bell Helicopter anunciou plans para remata a produción da versión Bell 206B-3 despois de que se cumprisen os compromisos presentes en 2010. Porén, a fabricación do 206L-4 continuaba adiante no ano 2018.
Gemini ST e TwinRanger
O nome TwinRanger data de mediados dos anos 80 cando Bell desenvolveu o Bell 400 TwinRanger, pero nunca entrou en produción.
En 1989 Tridair Helicopters comezou a desenvolver unha conversión con dous motores do LongRanger, o Gemini ST. O primeiro voo do prototipo tivo lugar o 16 de xaneiro de 1991 e a certificación da FAA chegou no mes de novembro. A súa certificación cobre a conversión dos LongRanger 206L-1, L-3 e L-4 á configuración Gemini ST. A mediados de 1994 o Gemini ST foi certificado como o primeiro aparello Single/Twin, permitíndolle operar cun motor ou dous en todas as fases do voo.
O Bell 206LT TwinRanger foi un novo modelo de produción equivalente ao Gemini ST de Tridair e estaba baseado 206L-4. Fabricáronse 13 206LT, o primeiro deles entregado en xaneiro de 1994 e o derradeiro en 1997. O TwinRanger foi substituído polo novo Bell 427, mentres que Bell pretende que o Bell 505 Jet Ranger X para substituír as versións dun só motor do 206 dende o 2015 e competir co Robinson R66.
Civís
miniatura|Bell 206B Jet Ranger III right|miniatura|Cola dun Bell 206B JetRanger
Museo Nacional Romano
miniatura|250px|Museo Nacional Romano. O Museo Nacional Romano (en Museo Nazionale Romano) é un conxunto de museos en Roma (Italia), dividido en varios lugares da cidade. Foi fundado en 1889 e inaugurado en 1890, durante o Risorgimento, co propósito de coleccionar antigüidades que van dende o século -V ao século III.
A primeira colección formouse coas coleccións arqueolóxicas do Museo Kircheriano e os numerosos novos descubrimentos en Roma durante o plan da cidade despois de que se convertese na nova capital do novo Reino de Italia. Inicialmente pretendíase que se mostrase nun «Museo Tiberino» (que nunca se levou a cabo), mais en 1901 o Estado outorgou o beneficio á institución da Vila Ludovisi e a importante colección nacional de esculturas antigas.
A súa base estabeleceuse no claustro do século XVI construído por Miguel Anxo en parte das termas de Diocleciano, que aínda son a súa base principal. Esta adaptación dos edificios a un novo propósito comezou para a Exposición de 1911 e acabou na década de 1930. Nos anos 1990, nunha transformación radical, as coleccións do museo dividíronse en catro lugares diferentes.
Oier Sanjurjo Maté
Oier Sanjurjo Maté, nado en Lizarra o 25 de maio de 1986, é un futbolista navarro. Xoga de defensa e o seu equipo actual é o Osasuna.
Traxectoria
Formouse no Osasuna Promesas, filial do equipo navarro, coma lateral dereito. Na tempada 2008/09 debutou co primeiro equipo pero nunca chegou a ter moita continuidade a causa das lesións polo que no verán de 2011 é cedido ao Celta de Vigo, que tiña o obxectivo de ascender a Primeira División Española.
No Celta o técnico Paco Herrera converteuno en defensa central cun moi bo resultado, sendo un dos piares do ascenso do equipo á máxima categoría, o que posibilitou que volvese a Pamplona como titular no CA Osasuna na tempada seguinte, doutra volta no lateral dereito.
James Stirling
James Stirling pode referirse a:
Dendrocigninos
Os dendrocigninos (Dendrocygninae) son unha subfamilia de aves anseriformes da familia dos anátidos.
Porén, algúns autores clasifícanos como unha familia independente, a dos dendrocígnidos (Dendrocygnidae), mentres que para outros sería unha tribo, dendrocininos (Dendrocygnini) dentro da subfamilia dos anserinos.
Algunhas clasificacións inclúen nesta subfamilia o xénero Thalassornis, que outros ás veces inclúen na súa propia subfamilia (Thalassorninae).
Etimoloxía
O nome da subfamilia está formado sobre a base do nome do xénero, Dendrocygna, coa desinencia -inae, propia dos nomes das subfamilias zoolóxicas.
En canto ao nome do xénero, fórmase co prefixo do latín científico dendro-, tirado do grego δένδρον déndron, árbore, e o o latín cygna, forma feminina de cygnus, cisne, termo derivado do grego κύκνος kýknos, co mesmo significado.
É dicir, o nome da subfamilia quere dicir, literalmente, 'os cisnes arborícolas'.
Descrición
A subfamilia abrangue oito especies de aves acuáticas de corpo esvelto, do tamaño dun pato pequeno, coas patas longas e o pescozo moi longo (que recorda en certo modo aos cisnes, as ás anchas e a plumaxe de cores variadas, semellante nos dous sexos (non hai dimorfismo sexual).
Comportamento e distribución
Andan, nadan e mergúllanse ben, e tamén voan, pousando nas ramas das árbores para descansaren. De costumes nocturnos e moi sociábeis, están amplamente difundidos polas rexións tropicais e subtropicais de América, África oriental, Madagascar, Asia meridional e sudoriental, Nova Guinea e Australia.
Aliméntanse sobre todo de materias vexetais, que atopan nos bosques pantanosos, lagos con frondosa vexetación acuática, estanques e pozas, e tamén en terreos cultivados e parques, como palmeirais e arrozais.
Teñen, como un dos seus nomes en castelán indica, patos silbadores, patos asubiadores (ou en inglés, whistling ducks), un canto que recorda un asubío.
Foro
O termo foro pode referirse a:
Como topónimo Foro pode referirse a:
Como hipocorístico pode referirse a:
Christopher Pallas
Christopher Pallas Lorenzo, nado en Xenebra o 19 de xaneiro de 1987, é un futbolista galego. Xoga de porteiro e o seu club actual é o Arzúa, da Terceira División RFEF.
Traxectoria
Naceu na cidade suíza de Xenebra, sendo seu pai de Cerceda e súa nai de Carballo. Tras instalarse a familia en Carballo, criouse futbolisticamente na canteira do Bergantiños FC, pasando logo polos equipos xuvenís do Montañeros e a Cultural Leonesa. Xogou despois varios anos no Cerceda, onde gañou a titularidade e onde se converteu nun dos mellores porteiros da Terceira División, disputando ata catro fases de ascenso a Segunda División B.
Na tempada 2013/14 volveu ao Bergantiños, naquel momento en Preferente, e tras lograr o ascenso ese mesmo ano, xogou seis tempadas máis co club carballés en Terceira División, exercendo como capitán e disputando outras tres fases de ascenso a 2ª B e unha histórica eliminatoria de Copa do Rei fronte ao Sevilla no estadio de Riazor.
En agosto de 2020, despois de non ser renovado polo Bergantiños, fichou polo Betanzos CF.
La Voz del Pueblo (Santiago de Compostela)
La Voz del Pueblo foi un periódico editado en Santiago de Compostela entre 1892 e 1893.
Traxectoria
Apareceu en marzo de 1892 como semanal. Foi voceiro do Centro Obreiro e da Agrupación Socialista de Santiago. Estaba dirixido por Eusebio Alonso Vieites.
Módem
miniatura|Módem ISA v.34 Módem é o acrónimo de modulador-demulador, un dispositivo que converte os sinais dixitais que emprega o ordenador en sinais analóxicos (modulación) para poder conectarse a través da RTB e os sinais analóxicos transmitidos polo cable de teléfono en dixitais (demulación).
Chester Bennington
Chester Bennington, nado o 20 de marzo de 1976 en Phoenix (Arizona) e finado o 20 de xullo de 2017 nos Ánxeles foi o vocalista da banda estadounidense de nu metal, Linkin Park. No ano 2013, tras a expulsión de Scott Weiland, Bennington converteuse tamén no vocalista da banda Stone Temple Pilots.
Módem
Os módems externos conéctanse ao porto serie do ordenador e á liña telefónica. Os módems internos son tarxetas de expansión do ordenador que se integran na placa base.
A velocidade do módem mídese en quilobits por segundo (Kbps).
Chester Bennington
Traxectoria
No 2009 sacou un disco coa súa banda paralela a Linkin Park, chamada Dead By Sunrise. O disco chamouse Out of Ashes, e caracterizouse por ter un son máis achegado ao rock tradicional.
Leet
Leet (ou 1337) tamén coñecido como eleet ou Leetspeak, é un alfabeto alternativo para o inglés usado principalmente en Internet. Baséase na substitución dos caracteres latinos por caracteres ASCII. Por exemplo, a escritura Leet de leet podería ser 1337 ou l33t; outros exemplos poderían ser Wiki escrito como \^/!|{! ou hacker escrito como #4><0|2 (literalmente: haxor).
O termo procede da pronuncia inglesa da palabra elite. Así o termo leet é utilizado como adxectivo para describir fazañas ou logros importantes, principalmente en videoxogos en liña e no seu contorno orixinal, as comunidades de hackers.
Pola súa forma podería considerarse unha linguaxe cifrada para comunicarse de forma non explícita, pero o seu uso foi estendéndose e xerando diferentes dialectos en moitos foros e comunidades en Internet.
Ortografía
Un dos puntos fortes do Leet é a súa aproximación única á ortografía, utilizando substitucións dunha ou varias letras dunha palabra por outros caracteres.
Para o uso máis casual de Leet, a estratexia primaria é utilizar homóglifos, símbolos que se asemellan de forma visual (en graos variábeis) ás letras ás que substitúen. O símbolo escollido é flexíbel. Calquera cousa á que o lector poida darlle sentido é válida. Con todo, esta práctica non é amplamente utilizada no Leet habitual; a miúdo é visto en situacións onde o uso do argot (coma unha "lingua secreta") é requirido para excluír aos novos usuarios (newbies ou n00bs na xerga inglesa e Leet) ou aos foráneos (outsiders) que non poden atoparlle sentido ao que len.
Outro uso para a ortografía Leet é a creación de contrasinais. Utilizando este método, un pode crear un contrasinal relativamente seguro aínda que sexa sinxelo de lembrar. En moitas ocasións as limitacións impostas por sitios web na lonxitude do contrasinal e nos caracteres permitidos (normalmente alfanuméricos e o guión baixo _) non permiten formas de Leet complexas.
Vocabulario
Moitas palabras orixinalmente Leet transcenderon e forman parte do argot actual de Internet.
Por outra banda novas palabras (ou variacións novas) aparecen pola necesidade de facer que o pseudónimo na rede sexa único. A medida que os servizos en Internet van medrando, o número de pseudónimos dispoñíbeis e cada vez menor. Mentres moitos usuarios desexan o pseudónimo "Galego", por exemplo, en moitos casos só un usuario poderá optar ao mesmo. Así aparecen degradacións ou transformacións máis ou menos Leet, coma "Galeg0", "G@L3G0", "g413g@". Dada a amplitude e constante evolución de Leet, hai moitas posibilidades de que moitos usuarios teñan "o mesmo" pseudónimo.
Variantes na lingua galega
Dado que o Leet só é un alfabeto, en moitas ocasións é adaptado para o uso en outras linguas alleas ao inglés. Un exemplo estendido é o uso do @ coma substituto do o e o a naquelas palabras que teñen diferenza de xénero. Por exemplo: galeg@s (significando tanto galegas como galegos).
Filmes propostos ó mellor filme internacional na 93ª edición dos Óscar
miniatura|Thomas Vinterberg, director do filme gañador Esta é unha lista dos filmes propostos na 93ª edición dos Óscar para o mellor filme internacional. A Academia das Artes e das Ciencias Cinematográficas (AMPAS) convidou ás industrias cinematográficas de varios países a presentar o seu mellor filme para o Óscar ó mellor filme internacional cada ano dende que o premio foi creado na edición de 1956. O premio é presentado anualmente pola Academia para un filme producido fóra dos Estados Unidos cun diálogo maioritariamente en lingua non inglesa. O Comité do Premio Internacional de Longametraxes supervisa o proceso e revisa todos os filmes enviados. A categoría foi anteriormente chamada mellor filme en lingua non inglesa, mais foi cambiado en abril de 2019 a mellor filme internacional, logo de que a academia considerase a anterior denominación como desfasada.
Na 93ª edición dos Óscar, os filmes candidatos deben terse estreado nos cinemas dos seus respectivos países entre o 1 de outubro de 2019 e o 31 de decembro de 2020. A data límite para presentar as propostas foi o 1 de decembro de 2020. Un total de 97 países enviaron filmes, cun récord de polo menos 93 deles aceptados. Tres países presentaron un filme por vez primeira. Lesoto presentou This Is Not a Burial, It's a Resurrection, o Sudán enviou Satamūt fīl-ʿišrīn, e Suriname enviou Wiren. Bután presentou Lunana: A Yak in the Classroom, logo de 21 anos sen presentar ningún candidato.
A lista curta de candidatos foi anunciada o 9 de febreiro de 2021, e por mor da pandemia de COVID-19, ampliouse a quince filmes no canto dos dez habituais. Ademais, ó contrario que anos anteriores, o Comité Executivo Internacional non poderá facer engadidos a esta lista. Os cinco nomeados foron anunciados o 15 de marzo de 2021.
Väinö Voionmaa
250px|miniatura|Väinö Voionmaa.
Kaarle Väinö Voionmaa (até 1906 Wallin), nado o 12 de febreiro do 1869 e finado en Jyväskylä o 24 de maio de 1947, foi un profesor finés, membro do parlamento de Finlandia, senador, ministro e chanceler. Tamén foi un dos políticos máis influentes durante os primeiros tempos da independente República de Finlandia.
Traxectoria
Voionmaa contribuíu a introducir perspectivas económicas e xeográficas nas escritas da hstoria finesas. Estudou os tempos do medievo e o xurdimento da sociedade industrial moderna.
Foi un dos senadores do senado de Tokoi senate en 1917 despois da declaración de independencia. Posteriormente sería ministro de Asuntos Exteriores no gabinete de Väinö Tanner (1926-1927). Foi tamén ministro de Comercio e Industria no terceiro gabinete de Aimo Kaarlo Cajander, e brevemente ministro de Asuntos Exteriores en 1938. Voionmaa foi tamén membro da delegación finesa na Liga de Nacións e en 1940 sería un dos asinantes do Tratado de paz de Moscova, que poñía fin á Guerra de Inverno entre Finlandia e a Unión Soviética.
-414
Outros
Historia ano a ano
Bosende, Carballido, Vilalba
Bosende é un lugar da parroquia de Carballido no concello lugués de Vilalba na comarca da Terra Chá.
Bothus guibei
Hábitat e distribución
É un peixe mariño, demersal, que vive en augas intertropicais, en fondos de entre os 15 e os 40 m de profundidade, entre os 5° N e os 2° S.
Distribúese polo Atlántico oriental, nas costas de Guinea Ecuatorial (incluínda a illa de Annobón, e o golfo de Biafra. Rexistrouse tamén na illa de San Tomé.
Pesca
Bothus guibei é unha especie comestíblel e péscase na área do Atlántico centro-leste.
Corpo esponxoso
miniatura|Debuxo dun pene no que se aprecian os corpos cavernosos e o corpo esponxoso. O corpo esponxoso é a máis pequena das tres columnas de tecido eréctil que se atopan no interior do pene (as outras dúas son os corpos cavernosos). Está situado na parte inferior do pene.
Fisioloxía
A súa función é evitar que, durante a erección, se comprima a uretra (o conduto polo que se expulsan tanto o seme como os ouriños). Cando o pene se atopa nese estado, contén soamente o 10 % do sangue, xa que os corpos cavernosos absorben o 90 % restante.
Existen estruturas e funcións correspondentes no clítoris das mulleres.
O glande é a derradeira porción e a parte máis ancha do corpo esponxoso.
Glande do pene
miniatura|Vistas anterior, posterior e lateral da glande dun pene. A glande do pene ou o bálano é a porción terminal do pene cuberta polo prepucio e formada pola ampliación do corpo esponxoso, no extremo anterior da cal desemboca a uretra. Adoita ser de cor avermellada ou rosada.