cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vilarigo, Fraialde, Pol
Vilarigo é un lugar da parroquia de Fraialde no concello lugués de Pol na comarca de Meira. Segundo o IGE, en 2013 tiña 7 habitantes (3 homes e 4 mulleres).
Parroquias de Pol
🇵🇱
Enrique Heraclio Botana
Enrique Heraclio Botana Pérez, nado en Mourente (Pontevedra) o 4 de decembro de 1871 e finado en Vigo o 27 de agosto de 1936, foi un dirixente socialista galego.
Traxectoria
Era medio irmán de Manuel Portela Valladares. Traballou como tipógrafo en Vigo, sendo un dos fundadores da UXT nesa cidade. Foi elixido presidente da Agrupación Socialista de Vigo, director do diario Solidaridad dende 1901, e organizador da folga de tipógrafos de 1905. miniatura|Heraclio Botana, traballando no seu despacho da Casa do Pobo de Vigo. En 1913 foi elixido concelleiro en Vigo polo PSOE. Presidente da Casa do Pobo da cidade, en 1931 foi un dos políticos e sindicalistas que proclamou a Segunda República en Vigo. Pouco despois, foi elixido deputado pola provincia de Pontevedra nas eleccións a Cortes Constituíntes de 1931. Defendeu a alianza dos socialistas cos sectores republicanos, se ben a radicalización do seu partido e a revolución de 1934 o apartaron da política.
O golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 sorprendeuno en Vigo, onde formaba parte do comité da Fronte Popular, e foi arrestado polos sublevados xunto a outros dirixentes de esquerda da cidade. Foi condenado a morte nun consello de guerra sumarísimo polo delito de traizón, sendo fusilado o 20 de agosto no camposanto de Pereiró xunto a outras personalidades como o alcalde Emilio Martínez Garrido ou os deputados Antonio Bilbatúa Zubeldía e Ignacio Seoane Fernández.
Estación de tren de Delft
A estación de tren de Delft (en neerlandés: Station Delft) é a principal estación ferroviaria desta localidade da Holanda Meridional, nos Países Baixos. Sitúase nunha sección das liñas ferroviarias máis antigas do país, que une as cidades da Haia e Rotterdam.
Instalacións anteriores
miniatura|esquerda|A antiga estación de Delft, en activo entre os anos 1885 e 2015 Inicialmente, a estación de tren de Delft situábase en Houttuinen, nas inmediacións das instalacións actuais, nun edificio que foi declarado en 2002 monumento nacional dos Países Baixos (rijksmonument). O primeiro tren que pasou por ela fíxoo o 31 de maio de 1847, tres días antes da apertura oficial ao público das instalacións.
O rápido incremento do número pasaxeiros e do transporte de mercadorías fixo necesaria a construción dunha nova estación, de maior tamaño, que foi inaugurada en 1885, ao do sur da estación primitiva. Ese segundo edificio, deseñado por Christiaan Posthumus Meyjes, goza dun indubidable valor histórico-artístico.
O edificio actual
Xunto cun novo túnel ferroviario de 2,3 quilómetros que discorre baixo o centro de cidade, a estación actual inaugurouse o 28 de febreiro de 2015. O edificio novo, que comparte as instalacións de estación con oficinas públicas municipais, foi deseñado pola empresa de arquitectura Mecanoo, de ámbito internacional e orixinaria da propia cidade de Delft. O proxecto incluíu tamén a reconstrución da estación de autobuses, novas paradas do tranvía e a mellora do aparcadoiro de bicicletas.
Ubaldo Chicharro
Ubaldo Chicharro García foi un político galego.
Estación de tren de Delft
Proxecto de zona ferroviaria de Delft
Desde 1964, o ferrocarril circulaba por Delft por un viaduto de dobre vía creado para eliminar os cruzamentos a nivel, concibido para mellorar a seguranza e a fluidez do tráfico pola cidade. Cada día pasaban por el entre 300 e 350 trens, e isto ocasionaba un importante problema de contaminación acústica. Para ver de solucionalo, en 1999 presentouse un proxecto de envergadura deseñado polo experto en planificación urbana catalán Joan Busquets, que consistiu na substitución do viaduto por dous túneles baixo a cidade. miniatura|O viaduto elevado polo centro da cidade A primeira fase das obras finalizouse en febreiro de 2015, e consistiu nun primeiro túnel con dúas vías operativas. Prevese que o antigo viaduto sexa derrubado en 2020 e se vexa substituído por un segundo túnel, con dúas novas vías, que discorra pola mesma traxectoria que o viaduto.
Ubaldo Chicharro
Traxectoria
Foi alcalde da Coruña entre o 1 de xaneiro e o 31 de decembro de 1841 e deputado provincial. Entre 1856 e 1862 foi presidente da Real Academia Galega de Belas Artes. Foi rexistrador da propiedade e avogado da  Real  Audiencia.
No eido da política, Chicharro lideraba  ó  sector  máis  radical  do  progresismo  coruñés. Alcanzou o grado de capitán da  Milicia  Nacional.
Feliciano López
Feliciano López Díaz-Guerra, nado en Portillo de Toledo o 20 de setembro de 1981, é un tenista español.
Logrou un total de 4 títulos ATP en individuais e chegou a sete finais. En dobres, gañou un título e foi finalista en catro ocasións.
Calvin Lockhart
Calvin Lockhart, nado como Bert Cooper o 18 de outubro de 1934 en Nassau e finado o 29 de marzo de 2007 na mesma cidade, foi un actor bahamés-estadounidense de cinema e teatro.
Pena Trevinca
Pena Trevinca é un pico da serra do Eixe, no macizo de Pena Trevinca, que fai fronteira entre as provincias de Ourense e Zamora. É o punto de maior altitude do territorio galego pois está a 2127 m sobre o nivel do mar.
Pena Trevinca é ademais un espazo natural galego declarado zona especial de conservación (ZEC) e parte dunha zona de especial protección para as aves (ZEPA) que abrangue o macizo montañoso dos vales glaciais galegos que rodean este pico. A ZEC atravesa parte dos concellos de Carballeda de Valdeorras, A Veiga, Viana do Bolo, Manzaneda e O Bolo. O motivo de protección radica en constituír un ecosistema subalpino galego ben conservado. Ademais, a parte zamorana de Pena Trevinca está recoñecida dentro do Parque Natural do Lago de Seabra e o pico ao completo como parte do lugar de interese xeolóxico dentro do "Altiplano da Serra Segundeira", que se estende por parte da Veiga e de Seabra.
Pico de Pena Trevinca e o macizo
O pico de Pena Trevinca coñécese tamén co nome de Pena Trevinca Sur (2127 m). Forma parte dunha serra do macizo de Pena Trevinca que rexistra varias altitudes superiores aos 2000 m, como Pena Negra (2123 m), Pena Surbia (2122 m) ou Pena Trevinca Norte (2041 m).
O grupo de picos de Trevinca están á cabeceira do río zamorano Tera e forman un val glacial. As serras menores que a rodean ocupan os espazos do leste e suroeste de Trevinca. O río Sil limítaas máis ao norte, e os ríos Bibei e Xares nacen na serra e limítana polo oeste.
O espazo natural de Pena Trevinca
O espazo natural declarado ZEC ampara a serra Calva e a parte da serra do Eixe. Entre os picos que protexe están Pena Survia, Pena Trevinca, Alto do Torno e o Alto da Corraliza.
A hidrografía do espazo inclúe a parte do río Bibei e case a metade do encoro de Pías, os altos do río Xares e Sanxil, o río da Canda, os rego dos Poulos ou do Couto, o rego da Fonfría e río da Camba na súa parte final xa no encoro do Vao.
Xeoloxía
O pregamento herciniano do macizo ibérico e os posteriores axustes modelaron as serras que rodean a Pena Trevinca. Pena Trevinca está a unha altura importante pero mostra caídas ao seu arredor de máis de 700 metros. Os efectos da glaciación do cuaternario formaron eses vales e deixaron chairas puídas con guías de rotura sobre das rochas abruptas. Arredor do arco do glacial vénse morenas. O pregamento no que está Trevinca é de xistos e cuarcitas do cámbrico-ordovícico. Noutras áreas do espazo natural hai solos de granitoides biotíticos, lousas ou filitas con xistos, cuarcitas brancas ou lousas homoxéneas. Na vertente zamorana os solos están formados por lousas. Desde o pico de Pena Trevinca pódese observar a forma en "U" do val fluvial de orixe glacial do río Tera. Na Pena Trevinca pódense observar pregamentos sinformes.
Clima
O macizo de Pena Trevinca ten un clima de alta montaña nos seus cumes e arredores. Os espazos que rodean a estes teñen climas centroeuropeos, de tipo perhúmidos mesotérmicos.
Flora
No ecosistema de Pena Trevinca hai as augas estancadas da montaña con vexetación oligotrófica ou mesotrófica. Nestas altitudes están presentes especies como o piorno galego. Arredor de lagoas e da auga, e en zonas altas hai turbeiras. Nos cumes das montañas hai queiroas de zonas temperás, como Erica ciliaris e Erica tetralix, e outras especies de lugares máis secos ou incluso alpinos e boreais. Algúns queiroas mostran toxos con elas.
Nos vales dos ríos hai comunidades de vexetación de brañas e ribeiras, e preto deles prados secos e matogueiras e gramíneas, como Nardus. Nas altitudes máis baixas hai prados de sega e sega de montaña.
Os bosques arredor dos ríos son de Alnus glutinosa e Fraxinus excelsior. Outros bosques fórmanos os carballos Quercus robur e Quercus pyrenaica. Ademais están presentes os soutos, as aciñeiras, os acivros e teixos de Taxus baccata.
As especies da flora que están presentes no catálogo galego de especies ameazadas son:
Teixadal de Casaio
O teixedal de Casaio e un bosque de máis de 300 teixos e de 6 hectáreas en Casaio (Carballeda de Valdeorras). É o bosque de teixos máis occidental de Europa.
Invertebrados
As especies da flora que están presentes no catálogo galego de especies ameazadas son:
Peixes
A especie de peixe que está presentes no catálogo galego de especies ameazadas son:
Anfibios e réptiles
As especies da anfibios e réptiles que están presentes no catálogo galego de especies ameazadas son:
Aves
Esta serra é unha ZEPA xa que é unha área prioritaria para algunhas aves de interese. Atópanse neste espazo natural a aguia real (Aquila chrysaetos), que está en perigo de extinción, charrela (Perdix perdix) e a Hyla arborea.
Algúns concellos do ZEC están dentro da área SEO/Birdlife de referencia IBA 011 “Serra da Cabrera” e que ocupa territorio ourensá, leonés e zamorano.
Mamíferos
As especies de mamíferos que están presentes no catálogo galego de especies ameazadas son:
Lexislación
A Pena Trevinca está na Rede Natura 2000 como ZEC desde o Decreto 37/2014 en 2014. O 19 de xuño de 2008 parte do espazo natural foi declarado polo goberno galego zona de especial protección para as aves "Pena Trevinca". Esta figura de protección abrangue un total de 22.510,3 hectáreas repartidas nos concellos de Carballeda de Valdeorras, A Veiga e Viana do Bolo.
As normativas municipais declararon como espazos de interese local:
Etimoloxía do topónimo
O seu nome é unha evolución de tri finnica, tres estremas.
Montes
O topónimo Montes pode referirse a:
Amais, como apelido pode referirse a:
Montecelo
O topónimo galego Montecelo pode referirse a:
Santá, Doso, Narón
Santá é un lugar da parroquia de Doso no concello de Narón na provincia da Coruña. Tiña 23 habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística dos cales eran 12 homes e 11 mulleres.
Lingua archi
A lingua archi é unha lingua caucásica nororiental falada polo pobo archi que habita na vila de Archib, no sur de Daguestán, Rusia, e noutras seis vilas máis pequenas.
É infrecuente polos seus numerosos fonemas e polo contraste entre as varias fricativas laterais velares xordas,, africadas laterais velares xordas e africadas laterais velares exectivas, , e unha forma fricativa velar lateral sonora,. É unha lingua ergativa con catro clases de substantivos e ten un salientable sistema morfolóxico con enormes paradigmas e irregularidades en tódolos niveis. Matematicamente, existen 1 502 839 formas posibles que poden derivar dunha única raíz verbal.
Led Zeppelin
Led Zeppelin foi un grupo de rock inglés fundado en 1968 polo guitarrista Jimmy Page trala disolución do seu anterior grupo, The Yardbirds. Coa colaboración do baixista John Paul Jones, ó que xa coñecía de antigos traballos, a inclusión de Robert Plant como vocalista e John Bonham como batería, quedaría conformada unha das bandas máis importantes da historia do rock, fundadores do Hard rock e mesmo do heavy metal. Tamén en toda a súa discografía se inclúen influencias de blues, reggae, soul, funk, jazz, música celta, folk e country.
Máis de 25 anos despois da súa disolución en 1980, os seus discos aínda se seguen vendendo e continúan a ser un grupo de grande influencia na música actual. Teñen vendido ó redor de 109 millóns de discos nos Estados Unidos e calcúlase que uns 300 millóns en todo o mundo.
Os comezos
O xerme da creación de Led Zeppelin xorde noutra banda de rock británica, The Yardbirds. No ano 66, trala marcha de Eric Clapton, entrou no grupo Jimmy Page para substituilo. Nun comezo entrou como baixista, pero rapidamente pasou a ser guitarrista principal xunto a Jeff Beck, cambiándolle o posto a Chris Dreja. Trala marcha de Beck, o grupo finalmente disolveuse, pero na mente de Page aparecera a idea da formación dun supergrupo ao estilo dos Yardbirds.
Xunto con Dreja tratou de crear The New Yardbirds a comezos do verán do 68. Pero finalmente Dreja decidiu abandonar a música, polo que Page, que pretendía seguir co seu proxecto, pensou en John Paul Jones, baixista e teclista experimentado a quen xa coñecía doutros traballos anteriores. Unido ao proxecto, a idea era contar cun batería e un vocalista. Para vocalistas tiñan varios candidatos pero todos rexeitaron a proposta, recomendándolles un cantante de blues coñecido polas súas actuacións en Birminghan, Robert Plant. Este aceptou e recomendou para a batería a John Bonham, amigo de Plant. Así quedaría conformada a banda.
A súa primeira actuación, aínda como New Yardbirds en Copenhague, por obrigacións contractuais, foi todo un fracaso. Foi debido a esta actuación que Keith Moon, nunha sesión de gravación con Page, describiu o grupo como un "ir montados nun globo de chumbo" (lead Zeppelin), do que derivaría o nome final da banda.
Despois de actuacións en clubs e algunha xira, gravaron con Atlantic Records o seu primeiro álbum, Led Zeppelin. Producido en trinta días, saíu ao mercado o 12 de xaneiro do 69). Nun principio, en Inglaterra non tivo moita acollida debido a que non editaran ningún single para promocionar o disco, cousa que non farán en toda a súa traxectoria como grupo. Pero trala primeira xira norteamericana resultou ser un éxito de crítica e público, alcanzando finalmente o posto número 6 nas listas Británicas e o número 10 en Estados Unidos. A famosa portada do disco, o zeppelin Hindenburg caendo en chamas, fixo que nunha actuación en Copenhaguen, por unha demanda de Eva von Zeppelin, tiveran que actuar como “The Nobs”, xa que a neta do inventor dos dirixibles negábase a que o grupo levase o nome da súa familia.
O segundo disco do grupo foi a súa consagración. Led Zeppelin II, publicouse o 22 de outubro de 1969, chegando ó número 1 das listas británica e americana. O álbum é puro hard rock, con temas potentísimos, que inspirarían a moitos grupos a seguir o camiño marcado por Led Zeppelin. Nesta época o grupo deixou de actuar en clubs e comezou a tocar en grandes auditorios e salas. Os concertos convertéronnse en espectáculos de varias horas con improvisación cos temas da banda e doutros músicos de blues e soul. Son xa míticos os solos de Bonham ou do baixo de Jones.
Coa publicación de terceiro álbum, Led Zeppelin III (5 de outubro de 1970), o grupo dei un xiro completo o seu estilo. Nesta nova publicación hai unha grande influencia do folk e da música celta, e os temas son máis intimistas e acústicos. Aínda así volveron acadar o número 1 en Inglaterra e os Estados Unidos, pero recibiron críticas por ese cambio dun rock duro ata unha música de tanta influencia folk. Pese a todo, neste ano o grupo xa era un dos maiores do mundo, chegando a adquirir un avión propio para os seus desprazamentos, chamado The Starship, reservando seccións enteiras de hoteis e protagonizando situación controvertidas que aínda lle daban máis fama.
A consolidación
O 8 de novembro de 1971 saíu á venda o seu cuarto álbum. Este apareceu sen título nin o nome do grupo, soamente con catro símbolos, como resposta ás críticas vertidas sobre a banda tras o seu terceiro traballo. Normalmente este disco é coñecido como Led Zeppelin IV pero tamén se xa lle dá o nome de ZOSO, Runes, Four Symbols, Four, Sticks ou mesmo Unnamed ("Sen título"). Neste disco conseguiron mesturar dun xeito maxistral o folk do anterior disco co hard rock do segundo, creando, a criterio de moitos, unha obra mestra. É o disco máis vendido do grupo e actualmemte, segundo a RIAA, é o cuarto disco máis vendido nos Estados Unidos, cuns 23 millóns de copias vendidas.
Unha das anécdotas máis curiosas sobre este disco é o rumor, que se estendeu rapidamente, de que unha das súas cancións, "Stairway to Heaven", a máis coñecida do disco, ao reproducila cara atrás podíanse escoltar mensaxes tatánicas. Este rumor estendeuse debido á coñecida afección do grupo polo ocultismo, as mitoloxías e mesmo a obra de Tolkien, afección que xa mostraran en anteriores cancións.
No seu afán por innovar e experimentar xorde o disco Houses of the Holy o 28 de marzo do 73. Nel aparecen matices musicais amplísimos, dende reggae até funk, pasando por blues, folk, rock, uso de sintetizadores e ata o uso de melotrón. Este disco seguiu o camiño dos anteriores e foi número 1 nos Estados Unidos e Inglaterra. Na xira americana, nun dos seus concertos, no Tampa Stadium (Florida), romperon os récords de asistencia a un concerto con 56.800 fans, superando a anterior marca en poder dos Beatles. Tamén nus dos seus concertos, no Madison Square Garden de Nova York, gravaronn unha película sobre ese concerto que retardaría a súa publicación ata 1976.
En 1975 decidiron formar o seu propio selo discográfico, Swang Song, para sentirse máis cómodos na produción das súas obras. Physical Graffiti sería o primeiro disco que publicarían co seu selo. Trátase do seu primeiro disco dobre; contén numerosas cancións, todas de gran calidade e de múltiples estilos. Obtivo boas críticas e tamén acadou o número 1 nas illas Británicas e en América. Neste ano volverib as súas xiras, que chegaron a ser apoteóticas e multitudinarias, sendo unha época extraordinaria para o grupo.
O fin dunha era
Pero esta situación mudou no verán dese mesmo ano (1975) cando Plant sufriu un grave accidente xunto coa súa muller mentres estaban de vacacións na Illa de Rodas. A longa recuperación provocou a cancelación de xiras e concertos, polo que decidiron meterse de novo no estudo para a gravación do seu seguinte disco Presence (16 de marzo de 1976), á que o propio Plant ía en muletas debido á súa recuperación. Este disco caracterízase pola ausencia total de sintetizadores e a inexistencia dalgunha canción acústica. (Tamén número 1 en Inglaterra e EEUU))
En outubro dese mesmo ano (1976) estrearonn a película The Songs Remains the Same. Nela mestúranse as gravacións de concerto do 73 no Madison Square Garden con secuencias de fantasía ideadas pola propia banda. Tamén publicaron a súa banda sonora co mesmo título. Pero de novo en 1977 a má sorte golpea a Robert Plant: neste ano morreu por unha infección estomacal o seu fillo Karac Pendra, de seis anos. O cantante sumiuse nunha grande depresión, chegando a pensar en deixar a banda.
Pese a todo, Plant recapacitou e gravaron o que ó final sería o seu último disco de estudio In Through the Out Door en agosto de 1978. Volveron colocarse no primeiro posto das listas inglesas e americanas pese a que nese tempo apareceran novos movementos como o disco e o punk con grande acollida. O principal valedor do disco foi John Paul Jones, que compuxo 6 das 8 cancións que conten o disco. Nas xiras do seguinte ano o grupo xa non se centrou tanto na improvisación, centrándose máis nas cancións en si, mostrando un nivel de profesionalidade musical impecable.
A partir de aquí xordiron numerosos rumores arredor da posible disolución do grupo. Debíase aos problemas da banda, como a adicción á heroína de Page, o alcoholismo de Bonham e os cambios de tendencias musicais, que rematan co tráxico final de Led Zeppelin. No 25 de setembro de 1980 morre o batería John Bonham afogado no seu propio vómito tras a inxesta de vodka durante unha festa en casa de Jimmy Page. Así a banda decidiu a súa separación.
Por mor do contrato discográfico que lles obrigababa á publicación dun disco máis, xunto coa negativa de gravar sen Bonham, en 1982 editase Coda, con material inédito anteriormente rexeitado para os outros discos e cortes de sesións en directo.
Pavillón alemán de Barcelona
O Pavillón alemán de Barcelona foi deseñado por Ludwig Mies van der Rohe e Lilly Reich como pavillón de Alemaña para a Exposición Internacional de Barcelona, celebrada en Montjuïc. Construído con vidro, aceiro e distintos tipos de mármore, trátase dunha obra simbólica do Movemento Moderno, considerada por moitos críticos como unha das catro pezas fundamentais deste movemento, xunto co edificio da Bauhaus de Walter Gropius, a vila Savoye de Le Corbusier e a Casa da Fervenza de Frank Lloyd Wright. Concibiuse para albergar a recepción oficial presidida polo rei Afonso XIII xunto ás autoridades alemás.
O pavillón foi desmantelado trala exposición en 1930, e en 1986, Oriol Bohigas impulsou a iniciativa de reconstruílo na súa localización orixinal, en Montjuïc, onde permanece aberto ó público.
Fundación Mies van der Rohe
É unha entidade pública sen ánimo de lucro, que xurdiu co propósito de reconstruír o vello pavillón na década de 1980. Ten como obxectivo afondar o debate sobre a arquitectura e o urbanismo moderno e contemporáneo, crear un arquivo documental sobre Mies van der Rohe e promover o estudo do arquitecto.
A Unión Europea concede os Premios Mies van de Rohe de Arquitectura Contemporánea, en conxunto coa Fundación. Teñen carácter bienal e o seu principal propósito e recoñecer e recompensar a calidade da produción arquitectónica en Europa.
Cantón, Outeiro de Rei, Outeiro de Rei
Cantón é un lugar da parroquia de Outeiro de Rei no concello lugués de Outeiro de Rei, na comarca de Lugo. Segundo o IGE, en 2013 tiña 159 habitantes (82 homes e 77 mulleres).
Discworld
miniatura|300px|dereita|Sinal da cidade de [[Wincanton, irmanada coa cidade do Mundodisco de Ankh-Morpork.]] O Discworld (en galego, Mundodisco) é unha creación do escritor Terry Pratchett. Trátase dun mundo consistente nun disco plano (rodeado por unha fervenza que flúe sen parar) que atravesa o espazo ao lombo de catro elefantes (Gran T'Phon, Tubul, Berilia e Jerakeen) que, á súa vez, viaxan sobre a coiraza dunha tartaruga mariña (Gran A´Tuin), a cal nada lenta e maxestosamente polo espazo. Un pequeno sol da voltas ao redor de Gran A'Tuin proporcionándolle ao Disco luz e calor. Está recollido na mitoloxía india un esquema do universo semellante.
Dende que se publicou a primeira novela, The Colour of Magic, en galego A cor da maxia, en 1983, a serie expandiuse para xerar libros e mapas relacionados co Discworld, adaptacións teatrais radiofónicas, series de debuxos animados, videoxogos, relatos curtos, música e adaptacións televisivas con personaxes reais.
Xeografía
Na xeografía do Discworld, as direccións cardinais non se expresan igual cás nosas (norte, sur, leste e oeste). Nun punto calquera do Discworld podemos estar mirando en dirección ao centro (dirección Eixe) ou cara a fóra (dirección cara á Beira). As dúas direccións perpendiculares ás anteriores son Dextro e Levo (xiro e contraxiro), xa que o Discworld xira sobre o seu eixe para que se sucedan as estacións. O clima na Beira é cálido, e vaise arrefriando a medida que nos movemos en dirección Eixe (cara ao centro).
Os deuses máis importantes deste mundo viven en Cori Celesti, a inmensa montaña nevada situada xusto no centro.
O Mar Circular, que como o seu propio nome indica, é un mar redondo, está rodeado por numerosos pobos, os cales forman parte do "mundo civilizado" (que segundo a definición do autor son os pobos bárbaros con diñeiro abondo como para poder manter os historiadores). Alí aséntanse Klatch, Omnia, Djelibeibi, Efebia e a cidade-estado de Ankh-Morpork (onde se atopa a Universidade Invisible e transcorren a maioría das novelas).
No outro hemidisco atópase o enorme Counterweight Continent (Continente Contrapeso), onde se encontra o rico e poderoso Imperio Ágata. A súa existencia estaba en dúbida ata que, ao principio de The Colour of Magic, se presenta en Ankh-Morpork o primeiro turista proveniente da rica nación.
A Maxia
O número oito é o número da maxia, e está presente alí onde ela intervén. Ademais, a semana ten oito días e existen oito estacións do ano. Os magos non poden pronunciar este número para evitar provocar efectos devastadores sobre o mundo, aínda que esta prohibición, estrita nas primeiras novelas, reláxase a medida que avanza a serie.
Outro elemento de perigo é a descendencia dos magos. O oitavo fillo dun oitavo fillo está especialmente capacitado para a maxia, e é por isto que os magos son célibes. Esta premisa dá lugar ó argumento de Sourcery.
Outra característica propia é que o son viaxa a maior velocidade que a luz, xa que esta se deslza lentamente debido ao campo máxico que rodea o disco. O lugar onde máis lento viaxa é nos profundos vales do pequeno e montañoso pais de Lancre, unha zona na que a maxia está presente en todas partes, e onde abundan as bruxas (entre elas Granny Weatherwax, Nanny Ogg e Magrat Garlick) e é tamén a terra natal do arquichanceler Mustrum Ridcully da Universidade Invisible.
Novelas futuras
Pratchett deu algúns detalles sobre as novelas coas que pretendía continuar a serie:
Institución Libre de Enseñanza
miniatura|Alumnos de educación primaria da Institución Libre de Enseñanza; fotografía de 1903 de [[Christian Franzen.]] A Institución Libre de Enseñanza (ILE) foi unha institución de ensino que se fundou en España no ano 1876 por un grupo de catedráticos (Francisco Giner de los Ríos entre outros), separados da Universidade con motivo da súa defensa da liberdade de cátedra en tempos nos que en España se quería axustar o ensino a normas dogmáticas. A súa separación obrigounos a seguir o ensino á marxe da estrutura estatal, creando un centro educativo privado, orientado en principio ó ensino universitario e logo ó primario e secundario.
Historia
Participantes destacados foron Francisco Giner, Joaquín Costa, Augusto González de Linares, Hermenegildo Giner, Federico Rubio, Gumersindo de Azcárate ou Nicolás Salmerón.
En 1881 comezou a segunda xeración de profesores, formados na mesma institución, como Manuel Bartolomé Cossío, Ricardo Rubio, Pedro Blanco, Ángel do Rego, José Ontañón, Pedro Jiménez-Landi, afianzando o proxecto e garantindo a súa continuidade.
Entre 1876 e a Guerra civil española (1936), introduciu en España as máis avanzadas teorías pedagóxicas e científicas da época, das que foi difusor o Boletín de la Institución Libre de Enseñanza no que colaboraron ou foron alumnos entre outros Bertrand Russell, Henri Bergson, Charles Darwin, John Dewey, Santiago Ramón y Cajal, Miguel de Unamuno, María Montessori, León Tolstoi, H. G. Wells, Rabindranath Tagore, Juan Ramón Jiménez, Gabriela Mistral, Benito Pérez Galdós, Emilia Pardo Bazán, Azorín, Eugenio D'Ors, Ramón Pérez de Ayala, Julián Sanz del Río, Antonio Machado Álvarez, Antonio Machado Ruiz, Manuel Machado Ruiz, Julio Rey Pastor, Luis Simarro, Nicolás Achúcarro, Francisco Barnés, ...
Reformas
A institución impulsou importantes reformas no terreo xurídico, educativo e social, así como a creación de institucións como o Museo Pedagóxico ou a Junta para Ampliación de Estudios e Investigaciones Científicas (da que dependeron o Centro de Estudios Históricos, o Instituto Nacional de Ciencias Físico-Naturales ou a Residencia de Estudiantes). Estas entidades desenvolveron entre 1907 e 1936 intentos de reforma científica e educativa, con iniciativas como o Instituto Escuela, as pensións para ampliación de estudos (no estranxeiro), as colonias escolares de vacacións, a Universidade Internacional de verán ou as misións pedagóxicas, que tiveron lugar na Segunda República.
O 14 de xuño de 1916, un ano despois da súa morte, creouse a Fundación Francisco Giner de los Ríos como entidade reitora e continuadora do seu labor. De 1916 a 1936 publícanse as Obras Completas de Giner. A derrota da República desencadeou a prohibición da ILE, a confiscación dos bens, un longo paréntese da súa actividade en España, aínda que se mantivo no exterior polos participantes exiliados.
Bell P-39 Airacobra
O Bell P-39 Airacobra foi un caza estadounidense da segunda guerra mundial. O seu prototipo voou por primeira vez en abril de 1939 e entrou en servizo en 1941, sendo un dos principais cazas dos Estados Unidos cando o país entrou na guerra. Foi usado tamén por Gran Bretaña e a Unión Soviética.
Tiña un esquema pouco habitual, co motor instalado detrás da cabina do piloto, no centro da fuselaxe, coa hélice no morro conectada por un longo eixo. Este feito deixaba a proa libre para a instalación dun canón de 37 mm e para montar un tren de aterraxe en triciclo, sendo o primeiro caza en utilizalo. Porén o resultado non foi moi satisfactorio, xa que o avión carecía dun turbocompresor eficiente, polo que o seu rendemento a grande altitude non era bo. Por esta razón foi rexeitado pola RAF para ser usado en Europa occidental, aínda que foi adoptado pola URSS, xa que na fronte oriental a meirande parte dos combates aéreos producíanse a media e baixa altura.
Xunto co derivado P-63 Kingcobra, o P-39 foi unha das aeronaves de á fixa máis exitosas fabricadas por Bell.
El ángel de Budapest
El ángel de Budapest é un telefilme dramático español baseado no libro Un español frente al holocausto, do xornalista e director executivo de radio Diego Carcedo, sobre a vida do diplomático español Ángel Sanz Briz en Budapest (Hungría) durante os anos da segunda guerra mundial.
Estreouse o 20 de decembro de 2011 en TVE1.
A rodaxe tivo lugar en Budapest desde o 9 de novembro até o 23 de decembro de 2010.
Argumento
O argumento céntrase en Ángel Sanz Briz, encargado de negocios da embaixada de España en Hungría durante a Segunda Guerra Mundial.
Sanz Briz salvou a vida a centos de xudeus durante o holocausto.
Paralelamente, unha historia romántica segue a vida amorosa de Antal, un xudeu húngaro que se enamora da filla dun funcionario da Cruz Frechada do goberno fascista húngaro.
Manuel Domínguez Sánchez
Traxectoria
Médico en Ponteareas. Amigo de Gabino Bugallal, foi seguidor seu. Foi alcalde de Ponteareas en 1890. Morreu en Ponteareas con 79 anos.
Vida persoal
Casou con Matilde Benavides Ojea e foi pai de Matilde, Álvaro, Manuel, María, Carmen, José e Purificación Domínguez Benavides.
Jack Garrick
John Andrew Frank Garrick, coñecido como Jack Garrick, nado en 1928 e finado o 30 de agosto de 2018 en Hamilton, Nova Zelandia, foi un ictiólogo neozelandés.
Traxectoria
Especializdado en elasmobranquios, publicou numerosos libros e artigos sobre a bioloxía de tiburóns e raias. En 1982 publicou unha taxonomía exhaustiva sobre os tiburóns do xénero Carcharhinus, onde identificou a Etmopterus baxteri como unha nova especie. Ademais foi a autoridade que decribiu varias especies doutros tiburóns.
Garrick foi profesor de zooloxía na Universidade Victoria de Wellington, na que foi nomeado catedrático en 1971.
Jack Garrick tivo un interese primordial na taxonomía de tiburóns e raias, e levou a cabo o primeiro mostraxe exploratorio de augas profundas utilizando redes de cono especialmente adaptadas, trampas con cebo e palangres, a profundidades superiores aos 2000 m. Mediante o uso destas técnicas innovadoras obtivéronse moitas especies novas e raras.
Especies dedicadas
Garrick descubriu os primeiros espécimes coñecidos do chamado "tiburón de río" ou "tiburon de Nova Guinea", especie inicialmente coñecida como unha Glyphis sp, que finalmente L. Compagno et al. ao facer a súa descrición formal déronlle o seu nome, Glyphis garricki.
Así mesmo, o chamado "tiburón gato de Garrick", Apristurus garricki, tamén foi nomeado na súa honra.
Abreviatura
A abreviatura Garrick emprégase para reoñecer a Jack Garrick como autoridade na descrición e taxonomía en zooloxía.
O Rodel, A Illa de Arousa, A Illa de Arousa
O Rodel é un lugar na parroquia da A Illa de Arousa do concello do mesmo nome, na comarca do Salnés, provincia de Pontevedra. No ano 2007 tiña 46 habitantes, dos cales 25 eran homes e 21 mulleres. O que supón un aumento de 2 habitantes en relación ao ano 2006.
A idade da inocencia (filme)
A idade da inocencia (título orixinal en inglés, The Age of Innocence) é un drama romántico dirixido por Martin Scorsese en 1993.
Sinopse
Newland Archer é un cabaleiro da alta sociedade da Nova York do século XIX que está prometido con May Welland, unha moza da súa mesma clase social. Pero todo cambiará cando coñeza á pouco convencional curmá de May, a condesa Olenska.
Roma antiga
Historia
Comeza coa fundación de Roma (no século VIII a. C.) e pode dividirse en tres etapas: a Monarquía, a República e o Imperio. A fundación de Roma está envolta nunha morea de lendas, que a arqueoloxía só pode corroborar en parte. Parece que o primeiro núcleo poboacional foi a aldea de Alba Longa e Roma foi unha extensión da mesma, e que os sete outeiros foron poboados por dous pobos diferentes, os sabinos e os latinos, pero o poboamento final dos outeiros non chegou ata o século VI a. C.
Monarquía
miniatura|esquerda|150px|Imaxe da loba romana que segundo a tradición deu de mamar os xemelgos [[Rómulo e Remo.]]
Segundo a tradición, ao primeiro rei, Rómulo, sucedérono Numa Pompilio, Tulio Hostilio (vencedor en Alba), Anco Marcio, e os reis etruscos Tarquinio o vello, Servio Tulio e Tarquinio o Soberbio. O derrocamento deste último polos nobres romanos no ano -509 inicia a República.
O suposto reinado de Rómulo é moi pouco verosímil, pero Numa Pompilio, é considerado o organizador da relixión oficial. Con Tulio Hostilio, chega a destrución de Alba Longa, á que Roma estaba sometida e foi tamén o primeiro lexislador do seu pobo. Coa expansión etrusca, chega a conquista deste pobo, e os seus reis deixaron importantes obras públicas na cidade, como o desecamento do pantano, onde máis tarde se construíu o Foro, que chegaría a ser o núcleo da vida pública da cidade e arredor do cal se organizaría o desenvolvemento urbanístico da cidade. A drenaxe do pantano fíxose a través da Cloaca Maxima, que xa quedaría dende entón como o eixo do sistema de sumidoiros. Os etruscos introduciron o alfabeto escrito, animando o comercio e a actividade económica en xeral. Co rei Servio Tulio, tivo Roma a súa primeira Constitución.
Seguramente a institución romana mais antiga sexa a gens unha unidade social baseada nun antepasado común. E posíbel que se formase pola unión de varias familias establecida nunha mesma veciñanza, que se reunían para tomar decisións que os afectaban colectivamente e celebraban os seus ritos relixiosos e fúnebres particulares e pechados aos estraños. Os membros da gens ou gentiles poderían ter clientes, isto é, persoas adscritas á gens pero alleas a ela, que lles prestaban servizo a cambio de protección. Máis tarde, coa promulgación da lei das Doce Táboas, as obrigacións mutuas quedaron fixadas e outorgaron ao cliente o dereito a recibir axuda en materia xudicial por exemplo, pero debía prestar apoio á gens de carácter militar, político e mesmo de diñeiro. Nesa época arcaica adoitaban ser campesiños que se adscribían á terra que traballaban cos conseguintes dereitos e obrigas. Dentro da gens foi gañando peso e autonomía a familia. Esta estaba sometida por enteiro ao paterfamilias que gobernaba aos seus fillos e escravos e era o titular dos bens. A familia era patrilineal, e no caso de que non houbese descendencia, as funcións do pai pasaban á rama colateral.
Outra agrupación importante foi a Curia, que proviña da antiga organización tribal das primitivas aldeas e era o terceiro nivel de encadramento social do individuo na Roma arcaica, xa que correspondía máis ou menos a sacerdotes, guerreiros e produtores. O nome de cada Curia vén do sitio onde se reunían, pero, co paso do tempo, estas reunións celebráronse no Palatino. Nun principio a Curia tiña un propósito relixioso á fronte se colocou un curio máximo. Outra funciono da Curia foi o recrutamento de infantes, xa que debía proporcionar unha centuria en caso dalgún conflito bélico.
Patricios e plebeos
Parece que nun primeiro intre, non habería antagonismo entre as dúas clases. A distinción viña máis ben da súa orixe: os patricios serían os descendentes dos pobos latinos establecidos en Roma, que se impuxeran aos autóctonos. Quizais os sabinos e os descendentes autóctonos serían a plebe. A estrutura social e impermeábel das gentes tería impedido ou dificultado as mesturas entre eles. Nos derradeiros tempos da monarquía, as diferenzas serían económicas, xa que o patriciado estaba maiormente dedicado á gandería, mentres que os membros da plebe eran agricultores e man de obra inmigrada.
En calquera caso, co paso dos séculos, os patricios iríanse constituíndo en clase, procurando acaparar os privilexios. Este acaparamento foi consagrado ao facerse co poder e proclamar a república.
Precisamente o nome de patricios vén de pater 'pai', cando uns senadores, representantes de determinadas gentes, reclamaron o carácter hereditario do seu cargo e o remataron obténdoo.
O rei e o Senado
A monarquía latina non era absoluta nin se herdaba. Non se sabe moi ben cales eran os criterios para nomear o rei, pero todo parece indicar que se fiaban dos augurios. Os poderes rexios estaban moi limitados polo Senado. En materia relixiosa, o rei desempeñaba o cargo de summus pontifex (o que tende as pontes entre os homes e os deuses). Outra competencia tamén era a fixación do calendario, ao que se procedía na época das kalendas. Na xuntanza do pobo comunicábaselles entón cales eran os días fastos e cales os nefastos, que se establecían tamén mediante augurios, e cando conviña entón convocar xuntanzas, cando administrar a xustiza.
Esta derradeira función corría a cargo do rei, aínda que dadas as atribucións do pater familias no ámbito da súa competencia, o rei viña a ser como un arbitro, sobre todo cando habería problemas entre dúas gentes. Parece que esta función xudicial ou arbitral estaba conectada coas súas funcións relixiosas.
En materia política tamén desempeñaría unha función unificadora e de mantemento da cohesión social. Foi o Senado co que compartiu o poder e fiscalizou a actuación deste. Seguramente a orixe do Senado hai que buscala na necesidade das primitivas aldeas había pouco unificadas de dispoñeren dunha Asemblea de orde superior na que estivesen representados os patres familias. Sabemos que inicialmente o constituían cen membros, cantidade que se triplicou durante a monarquía etrusca. Os poderes do Senado nesta fase non están claros, e pola mesma razón non están tampouco os do rei, é case seguro que compartían o exercicio da autoridade.
República
Na república, as atribucións do rei pasan a ser exercidas por dous cónsules durante un ano que poden, con permiso do Senado, designar un ditador con poderes case ilimitados pero temporais (seis meses). Co cambio de réxime comezan as largas loitas entre dúas clases sociais: os patricios e os plebeos, ao redor do ano 300 a. C. os patricios tiveron que ceder e os plebeos alcanzaron a igualdade legal (máis aparente que real). A causa disto foi a situación exterior de Roma, que ata o ano 202 a. C. estivo implicada sucesivamente en guerras contra os etruscos, os latinos, os volscos, os ecuos e os samnitas (guerras samnitas). Ao final destas guerras, Roma gobernaba toda Italia, e estendíase alén do Mediterráneo coa conquista de Taranto (272 a. C.) e, seguindo coa súa política de expansión enfróntase a Cartago nas guerras púnicas. Tras a derrota destes no ano 146 a. C., Roma pasa a controlar o norte de África. Nese mesmo ano Corinto foi arrasada e Macedonia conquistada, así Roma tiña o control das dúas beiras do Mediterráneo e emprendeu a conquista da Península Ibérica e das Galias.
Tras estas conquistas tivo lugar un intento de reforma agraria por parte dos irmáns Graco que trataba de mellorar a situación da plebe, cada día máis miserábel e numerosa, pero a tentativa fracasou e a nobreza seguiu conservando a súa superioridade. A guerra de Numidia fixo que Mario destacase pola captura do rei Iugurta no 105 a. C., comeza así unha crise social debida á rivalidade entre Mario (apoiado polas clases populares) e Sila (apoiado pola aristocracia), na que este último vence e se proclama ditador sen límite temporal (82 a. C.). No ano 60 a. C., tras a abdicación de Sila, Pompeio toma o poder e forma un triunvirato con Xulio César e Craso. A loita polo poder desencadeou unha guerra civil que deixou a César como ditador ata o seu asasinato en marzo do 44 a. C., a súa morte levou a unha guerra civil entre Marco Antonio e Octavio Augusto.
Imperio
miniatura|250px|Mapa da expansión romana durante o mandato do emperador [[Traxano.]] Tras a derrota de Marco Antonio no ano 27 a. C., o senado concédelle a Octavio o título sacrosanto de augusto, converténdose así no primeiro emperador e inaugurando a dinastía Xulio-Claudia; certo que Octavio non aboliu legalmente a República e compartía o poder co Senado, pero, na realidade, era el quen tomaba as decisións. O Imperio estableceu novas estruturas económicas, políticas e relixiosas para administrar un territorio cada vez máis grande. Octavio adoptou ao seu fillastro Tiberio ao que seguiron varias dinastías de emperadores.
Baixo o mando de Constantino I, no século IV, o cristianismo converteuse na relixión preponderante do Imperio. O emperador Xuliano o Apóstata tentou volver ao paganismo, pero con Teodosio I o cristianismo asentouse definitivamente nun Imperio que á súa morte, de feito, xa estaba invadido polos bárbaros e se desmembrou. Finalmente, no ano 476 Roma caeu nas mans dos visigodos ao mando de Alarico, só sobreviviu o Imperio Romano de Oriente, ata que en 1453 os turcos tomaron Constantinopla.
Sociedade
A vida romana propiamente dita tiña lugar nas cidades xa que este era o único modo civilizado de vida para os romanos, que asociaban a vida do campo cos pobos bárbaros, se ben é certo que os romanos ricos gozaban da natureza e gustáballes ter grandes vilas lonxe da cidade aínda que a estancia no campo podía resultar moi perigosa pois eran comúns os grupos de bandidos.
Clases sociais
A sociedade romana é ante todo unha sociedade con profundas divisións de clases, os cidadáns romanos dividíanse en patricios (pertencentes á nobreza) e plebeos (o resto do pobo). No ano 450 a.C, tras anos de loitas civís (e mesmo unha secesión da plebe) promúlgase a Lei das XII táboas, coa que os plebeos alcanzaron a igualdade legal, pero esta igualdade era máis aparente que real; os patricios tiñan o poder económico, o poder político (a pesar de os plebeos tamén teren representantes no senado, eran os patricios quen ocupaban os cargos políticos), relixioso e xudicial. A sociedade romana era unha sociedade pensada para acentuar as diferenzas entre as clases sociais, porque os patricios eran tamén os únicos en ter acceso á cultura. De todos modos, tanto os patricios como os plebeos estaban por riba do resto dos habitantes das provincias do Imperio, xa que posuían a categoría de cidadáns romanos, que lles outorgaba privilexios legais e tributarios, ademais do dereito ao voto. Co edicto de Caracalla (ou Cosntitutio Antoniana), promulgado no ano 212, todos os habitantes do Imperio foron declarados cidadáns romanos.
Os únicos que practicamente non melloraron a súa condición durante os 1000 anos de civilización romana foron os escravos, que non eran máis que simples obxectos, que realizaban o traballo manual, se ben é certo que algúns escravos realizaban labores intelectuais (os helenísticos) e nalgúns casos mantiñan relacións de amizade co señor (dominus) ou a señora (domina), que podían terlles agarimo ou mesmo permitirlles comprar a súa liberdade. Os escravos liberados chamábanse libertos e ocupaban unha posición moi baixa na escala social (carecían practicamente de dereitos), ademais moitos deles seguían mantendo relacións de fidelidade cos antigos donos. No século VI, o emperador Xustiniano I deu a cidadanía romana aos libertos.
A familia
A familia estaba baixo o mando do pai que tiña poder absoluto sobre a súa esposa e fillos (pater familias). Os fillos só se libraban da potestade do pai cando este finaba ou, no caso das mulleres, cando casaban (e pasaban a estaren baixo o mando do seu home). Ademais, os fillos tiñan que ser recoñecidos polo pai cando nacían, e se non eran abandonados, ou incluso o pai podía mandar matalos. Respecto ao matrimonio hai que aclarar que o concepto que tiñan os romanos del era moi diferente ao actual, para os romanos o matrimonio non se baseaba no amor senón que era unha mera cuestión reprodutiva. Así, eran frecuentes os divorcios que se levaban a cabo mediante a simple presentación dunha carta. Aínda así, hai que apuntar que a pesar de que o seu papel na sociedade era moi escaso, as mulleres eran respectadas.
Relixión
Por estraño que pareza, coñécense moi poucas fontes informativas da relixión romana xa que os historiadores romanos daban máis importancia a outros temas, como as conquistas do Imperio. As poucas fontes coñecidas dan a entender que a relixión romana se baseaba nuns ritos que se celebraban en actos públicos por sacerdotes ou maxistrados. Os ritos podían ser de dous tipos: o sacrificio ou a adiviñación. O sacrificio consistía en matar un animal para logo ser comido nun banquete polos sacrificadores. A adiviñación era unha especie de solicitude que facían aos deuses para que estes aceptasen as accións que ían realizar.
Os romanos tiñan un concepto de relixión moi diferente ao noso, para eles non era necesaria a fe, bastaba coa pietas (piedade), a adoración aos deuses mediante a celebración dos ritos.
Cada familia, gens, ou cidade tiña os seus deuses favoritos. En cada casa había un "altar" dedicado ao deus da familia que ás veces o era xa dende tempos ancestrais.
No século I a. C., ao primeiro emperador, Octavio, concédenlle o título de Augusto que o identificaba como un representante dos deuses na Terra, o que quere dicir que para romanos o emperador era unha especie de divindade terreal á que se rendía culto.
Os romanos non trataban de impoñer a súa relixión aos pobos conquistados e, polo xeral, eran respectuosos coas súas relixións, sempre que respectasen a pax deorum, que respectasen aos seus deuses. Os cristiáns foron perseguidos porque ademais de criticar o sacrificio, se negaban a render culto ao emperador e foron vistos como unha ameaza.