cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Castelo de Vilamarín
Exterior
Presenta unha planta poligonal irregular con sete esquinas, produto da incorporación dos varios engadidos ao longo do tempo e que da como resultado unha especie de hexágono alongado que semella un rectángulo. En palabras de Taboada Chivite trátase "de una composición insólita y de formulación ingeniosamente arbitraria"
Cinco torres con matacáns beirís apoiados en modillóns dominan o conxunto. Delas tres son de sección circular e dúas, as que dan cara o norte, de sección cadrada. Nos lados menos protexidos, o noroeste e o suroeste, unha barbacana duns seis metros de altura reforza o sistema defensivo. Nas alas noroeste e suroeste non necesitan de barbacana xa que o terreo baixa con moita pendente e xunto coa altura do muro exterior fannos inaccesibles.
Da torre da esquerda da portada parte un muro que limita a pequena rampla de acceso e cuxo deseño obriga a unha entrada acodada antes de alcanzar a porta.
O conxunto conserva as barbacanas, as seteiras e o camiño de ronda pola parte oeste. Porén, non conserva o seu ameado que foi substituído por unha cornixa moldurada con canos e gárgolas. Na sexto ángulo consérvase un garito de defensa apoiado sobre canzorros de sección circular.
Un reloxo de area en forma de patenilla coroa a torre da esquina suroeste. Noutro lugar un pecíolo de pedra un círculo biselado retrata a unha estrela bonachona ou exótico sol do que saen doce raios. No edificio os brasóns das armas dos Vilamarín permanecen a pesar da erosión do tempo.
En fronte ao castelo pódese ver unha capela e preto dela unha moderna estatua dun antigo guerreiro así como dous cabaceiros de madeira sobre tornarratos de pedra.
A Capela
A capela do século XVIII dedicada a San Gregorio Magno, é de planta rectangular e cóbrese con cuberta a dúas augas. Decórase con pilastras de sección nas esquinas e coroadas por molduras e remates piramidais rematados en bola. Tamén a fachada remátase na súa parte superior cunha cuádrupla moldura. Coroa a capela unha espadana de dous corpos separados por unha moldura e rematada nun pequeno frontón. A porta principal é alintelada e remarcada con molduras no exterior. Sobre a porta principal un pequeno rosetón. Ábrese outra porta no muro sur. En cada unha das fachadas laterais ábrese unha ventá rectangular.
Interior
miniatura|400px|Panorámica No interior as distintas dependencias organízanse ao redor dun patio aporticado (ao estilo romano), poida que o antigo patio de armas, e cunha galería aberta no piso alto. Deste patio parte unha escaleira de pedra que comunica co salón intermedio e co piso superior. No piso superior unha serie de salóns que comunican entre si e con accesos á galería con vistas ao patio. Algunhas destas portas presentan arcos carpaneis e outras son portas alinteladas.
A galería apoiase en catro grosos piares de vértices rebaixados situados nos ángulos. No piso alto ábrense ventás rectangulares. A un nivel inferior ábrense dúas ventás cara o norte e que corresponden a un salón situado nun nivel intermedio.
De especial interese é a cociña, situada no ángulo sur, cunha lareira con campá apoiada en capiteis moldurados. Nesta lareira estivo situada a pedra de armas hoxe en día colocada na entrada do castelo. A cociña ten acceso á torre situada no ángulo sur. Ten a cociña alaceas e fregaduxos conservando tamén o lousado de granito.
Na planta baixa as cortes, os almacéns e algunhas outras estancias que semella serviron de cárceres.
1095
Mortes
Historia ano a ano
Xunta Suprema Central
miniatura|Carlos IV. miniatura|Coas [[abdicacións de Baiona, Napoleón fíxose co trono de Carlos IV e de Fernando VII. Porén, a idea de que os Bonaparte querían transformar España nun estado máis parecido ao francés levaron a un rei con apenas experiencia a converterse en «O Desexado» por parte do pobo español.]]
A Xunta Suprema Central foi un órgano de goberno formado o 25 de setembro de 1808 que acumulou os poderes executivo e lexislativo españois durante a ocupación napoleónica de España.
Nela había representantes das Xuntas que se formaran nas provincias españolas como, entre outras, a que se formou na provincia de Sevilla o 27 de maio de 1808, que se chamou nun comezo Xunta Suprema de España e Indias, ou na da Coruña que o 5 de xuño do mesmo deu lugar á Xunta Suprema do Reino de Galicia. Ambas as dúas tiveron un papel moi importante na resistencia militar do sur e o noroeste de España, respectivamente, así como na comunicación con Inglaterra e coas colonias americanas.
A Xunta Suprema Central pasaría a chamarse en 1810 Consello de Rexencia de España e Indias.
O Tratado de Fontainebleau
miniatura|Repartición de [[Portugal segundo o tratado de Fontainebleau.]]
O 27 de outubro de 1807, na cidade francesa de Fontainebleau, o ministro plenipotenciario de España, o conselleiro de Estado e Guerra Eugenio Izquierdo, en nome e representación de Manuel Godoy, valido do rei de España Carlos IV, asina con Gérard Duroc, representante de Napoleón, o tratado de Fontainebleau, no que se acorda a invasión militar conxunta franco-española de Portugal para repartir este país entre Francia, España e o propio Godoy. Para iso, permitíase o paso por territorio español de 25.000 homes de infantaría e 3.000 de cabalaría do exército imperial francés.
Conforme ao tratado, unha vez invadido Portugal, este sería dividido en tres zonas:
En canto ás colonias, a súa división entre Francia e España adiábase para un acordo posterior.
A invasión de Portugal
Un corpo expedicionario francés, ao mando do xeneral Junot —que era tamén o comandante supremo do exército franco-español invasor— cruzaba, o 18 de outubro, o río Bidasoa, atravesaba España (non sen algún incidente), cruzaba a fronteira portuguesa por Alcántara o 20 de novembro e entraba en Lisboa, sen oposición ningunha por parte dos portugueses, o 30 de novembro.
Pola súa parte, o continxente español dividiuse en dúas partes: o exército do norte e o exército do sur. O do norte estaba formado polo exército de Galicia (uns 10.000 soldados) ao mando do seu Capitán Xeneral, Francisco de Taranco y Llano, ao servizo de Junot. Pasaron o Miño e entraron en Portugal pola vila de Valença, ocupando en poucos días o norte do país e establecendo a súa base na cidade do Porto. O exército do sur entrou por Badaxoz e, de contado, chegou a Setúbal. Deste xeito quedaban fóra do territorio español as tropas máis operativas do seu exército.
O 19 de novembro, é dicir o día anterior á chegada de Junot a Lisboa, a familia real portuguesa, encabezada polo Príncipe Rexente, futuro Xoán VI, e outras quince mil persoas, saíran cara ao Brasil, onde quedaría fixada a Corte até 1821.
O 1 de febreiro, contravindo o pactado en Fontainebleau, Junot depuxo formalmente á dinastía de Braganza e ao Consello de Rexencia designado polo príncipe rexente, e proclamou o goberno de Napoleón sobre a totalidade do territorio.
O inicio da ocupación francesa de España
A presenza de tropas francesas en España, a pesar do establecido no tratado, seguiu aumentando, e o pobo comezou a observalas como algo ameazante, xa que en lugar de continuar transitando cara a Portugal foron ocupando, sen ningún apoio do tratado, diversas localidades e prazas fortes.
Así, o 22 de decembro entrou outro exército francés, liderado por Dupont, con 22.000 efectivos de infantaría e 3.500 de cabalaría, sen contar coa anuencia da Corte española (de Godoy) e, o 9 de xaneiro de 1808, un terceiro exército, ao mando de Moncey, con 25.000 efectivos de infantaría e 2.700 de cabalaría, cruzou a fronteira. A mediados de febreiro os franceses presentáronse en Pamplona e, ante a reticencia de cederlles a cidadela, tomárona por sorpresa o 16 de febreiro.
Por outro lado, entrou un exército dirixido por Duhesme, con 11.000 homes de infantaría e 1.700 de cabalaría, en dirección a Valencia, e baixo ameaza, e temendo as autoridades a inimizade francesa, entraron o día 13 en Barcelona e o 28 de febreiro na súa cidadela.
Coa autorización de Godoy, esta vez, o 5 de marzo entregouse San Sebastián, mentres que o 18 de marzo se rendeu a cidadela de Figueres. Ademais, en marzo, formouse un novo exército, de 19.000 homes, ás ordes de Bessières.
Por outra parte, o xeneral Joachim Murat, cuñado de Napoleón, entrou en España en marzo de 1808 co rango de lugartenente xeral do Emperador e comandante do exército de 50.000 homes que formaban l'Armée d'Espagne. Murat debía ocupar Madrid (onde actuou como gobernador da capital) e esperar as ordes de Napoleón. Pese a todo iso, víase ao emperador francés, polo menos nas esferas oficiais, como protector de España.
O motín de Aranjuez
miniatura|Manuel Godoy, Príncipe de la Paz. miniatura|[[Reino de Etruria|Luís II de Etruria, Carlos Luís de Borbón-Parma.]]
Godoy, temeroso da presenza en España de 100.000 soldados franceses amigos, sen autorización, e sen saber cal era o seu verdadeiro obxectivo, decidiu trasladar á Familia Real a América, a exemplo do que fixera a portuguesa. A viaxe iniciouse o 13 de marzo encamiñándose cara a Aranjuez.
Os rumores de que proseguiría a viaxe dos reis o 17 ou o 18 de marzo, e as intrigas do Príncipe de Asturias Fernando e dun grupo de nobres que o apoiaban, desexosos de ver a Godoy fóra do goberno, puxo os ánimos alerta e, ante a confusión e alarma entre os empregados do palacio provocada pola saída de Pepita Tudó, unha turba de funcionarios procedeu ao saqueo da casa de Godoy. Novos tumultos producidos polo apresamento do valido levaron a Carlos IV a abdicar no seu fillo Fernando o 19 de marzo, para así salvar a vida do seu favorito.
Tendo Murat noticias do acaecido en Aranjuez, acelerou a súa marcha e entrou en Madrid o 23 de marzo. Ao día seguinte fíxoo o novo rei Fernando VII, que recibiu a Murat como un aliado.
O emperador de Francia xa advertira que en España existía un claro baleiro de poder político, pois tanto Carlos como Fernando acudían a el para pedir apoio para ás súas respectivas pretensións, ao que hai que engadir a vantaxe militar que lle outorgaba a ocupación de numerosas prazas españolas polas tropas imperiais e a presenza das mellores tropas españolas en Portugal. Cando Napoleón recibiu as novas o 26 de marzo, dispúxose a facer o cambio de monarca en España. Ao día seguinte propúxolle ao seu irmán Luís a coroa, e o 2 de abril saíu de París en dirección a Baiona, aínda que Murat estendeu o rumor de que iría a Madrid.
En España, os reis pais permaneceron en Aranjuez e, vendo como cambiara o seu status, foron aconsellados e inducidos polos franceses para que protestaran, asegurando que a abdicación fora forzada, decisión que o propio Murat apoiou, xa que deste xeito fomentaba a desunión da familia real e deslexitimaba ao novo rei.
As abdicacións de Baiona
miniatura|200px|O infante [[Antonio Pascual de Borbón, tío de Fernando VII, a quen este deixou de presidente da Xunta Suprema de España durante a súa ausencia en Baiona. (Museo do Prado).]] miniatura|O infante [[Carlos María Isidro de Borbón.]] miniatura|[[María Luísa de Parma, por Goya en 1789.]] miniatura|[[María Luísa de Borbón, raíña de Etruria.]] miniatura|[[Francisco de Paula de Borbón y Borbón-Parma, por Vicente López.]] miniatura|[[Manuel Godoy, retratado en 1792 por Francisco Bayeu.]]
A instancias de Murat, os reis pais trasladáronse ao Escorial o 9 de abril, aproximándoos así ao camiño de Francia. O trato que Murat reservaba ao novo rei Fernando VII era de total indiferenza, negándose a recoñecelo. O novo monarca, necesitado de apoios e recoñecemento internacional, proseguiu a política de estreitar lazos de amizade e alianza con Francia. Así, o 5 de abril mandou ao seu irmán Carlos ao encontro do emperador. Entre tanto, chegou a Madrid o xeneral Savary coa encarga de levar ao rei a un encontro con Napoleón quen, supostamente, ía de camiño a Madrid, para encontrarse con el en Burgos.
Mentres tanto Murat, despois de que saíra Fernando VII de Madrid, apertou á Xunta de Goberno para liberar a Godoy, levalo a Francia e influír así no ánimo dos reis pais. A excarceración tivo lugar o 20 de abril, debido ao temor da Xunta á reacción de Murat, e tamén ao convencemento de que con iso beneficiaría a causa do rei Fernando ante Napoleón. Godoy foi entregado aos franceses e chegou a Baiona o 26 de abril.
Murat, o día 16, comunicou á Xunta que o emperador Napoleón non recoñecía a outro rei que a Carlos IV, e que ía publicar unha proclama de Carlos IV na que indicaba que a súa abdicación fora forzosa. Porén, a Xunta respondeu que non se daría por enterada até que o propio Carlos llo comunicara, e pediu o secreto para dita resolución. En seguida, Murat púxose de acordo con Carlos IV quen desde o Escorial escribiu a Napoleón poñéndose nas súas mans, e ao seu irmán Antonio, presidente da Xunta, coa retractación da súa abdicación e a confirmación dos membros da Xunta Suprema tal e como a constituíra o seu fillo o rei Fernando VII.
Tanto pai como fillo demandaban de Napoleón axuda e apoio, e non cuestionaban a súa amizade; o primeiro, para recuperar o trono, e o segundo para lexitimar a súa posesión. Con este espírito emprenderon ambos os monarcas o camiño de Baiona. O 25 de abril, Carlos IV e a súa esposa, María Luísa de Parma, emprenderon viaxe a Baiona, a onde chegaron o 30 de abril, sendo recibidos e agasallados por Napoleón como os verdadeiros reis. A Fernando, recordémolo, non o recibira ninguén.
Tras un xantar con Napoleón o 20 de abril, o rei Fernando foi informado por Savary de que o emperador resolvera substituír os Borbóns pola familia Bonaparte, e Napoleón convenceu a Escóiquiz de que lle cedería o reino de Etruria e o casaría cunha princesa imperial a cambio da coroa española. Porén, as negociacións dilatáronse polo desexo de Napoleón de non empregar a violencia e de esperar aos reis pais, que chegaron o día 30.
Mentres, en Madrid, Toledo e Burgos crecía o descontento contra os franceses ante os rumores de que ía restaurar no trono a Carlos IV. En Madrid Murat facía ostentación das súas forzas, o que causaba a animadversión no pobo madrileño. O 1 de maio, a comitiva do gran duque de Berg foi asubiada polo pobo.
O seguinte —e transcendental— suceso provocouno unha misiva que Murat entregou á Xunta o 30 de abril, na que Carlos IV pedía a partida dos seus outros fillos: de María Luísa de Borbón, raíña de Etruria e o infante Francisco de Paula. Á primeira permitíuselle que obrara segundo a súa vontade, pero ao infante, tras negarse nun principio, autorizóuselle a saída para o 2 de maio. Corrido o rumor da partida, congregouse fronte ao palacio unha multitude que, ante a presenza do axudante de Murat, Auguste Lagrange, se enfureceu; a isto Murat respondeu sacando un batallón de soldados para dispersar aos manifestantes, o que provocou o levantamento de todo Madrid. Contido o levantamento, proseguiu a partida da familia real, o día 3, a do infante Francisco, e o 4 a do presidente da Xunta, o infante Antonio.
O 1 de maio en Baiona, Napoleón, despois de xantar cos reis pais e Godoy, citou a Fernando VII, ao que os seus pais, apoiados por Napoleón, meteron presión e ameazaron para que abdicase en favor de Carlos IV. Deste xeito, foille arrincada unha abdicación datada o 1 de maio e condicionada á reunión das Cortes en España, e sen presenza de Godoy. Pero Carlos IV rexeitou esta idea.
O 4 de maio chegou a Baiona un comisionado da Xunta Suprema, Evaristo Pérez de Castro Colomera, que lle comunicou ao rei Fernando as proposicións de actuación da Xunta, a resultas das cales o rei expediu dous decretos nos que afirmaba que se achaba sen liberdade, mandaba á Xunta que exercera en lugar seguro a plena soberanía no seu nome, e autorizaba a convocatoria de Cortes. Ese mesmo día o mariscal Duroc e Godoy, como plenipotenciarios, concluíron un tratado polo que Carlos IV cedía a coroa de España a Napoleón; por outro lado, ese mesmo día recibíronse as noticias do levantamento do 2 de maio en Madrid, e de novo Napoleón e os reis pais lle botaron a culpa do levantamento a Fernando e o ameazaron para que abdicara, cousa que fixo o 6 de maio.
Feitas xa as renuncias reais, faltaban as dos sucesores, que se levaron a cabo, mediante a xestión de Duroc e Escóiquiz, o 12 de maio en Bordeos, subscritas por Fernando, Carlos e Antonio. O infante Francisco de Paula non asinou dada a súa minoría de idade. A raíña de Etruria seguiu a mesma sorte de seus pais e irmáns.
Ultimadas as renuncias e establecidas as pensións que recibirían, a familia real española foi internada no castelo de Valençay, no centro de Francia.
Levantamento en España: o 2 de maio
miniatura|[[Monumento aos Heroes do Dous de Maio, inaugurado en Madrid en 1840.]]
O 2 de maio de 1808 ten lugar un levantamento popular e militar en Madrid contra os franceses, que se salda con fusilamentos masivos por parte das tropas napoleónicas o día seguinte. Neste contexto revolucionario xorden entre maio e xuño Xuntas en moitas capitais de provincia de España, cada unha cos seus exércitos, os seus depósitos de armas e de provisións e coas súas finanzas.
O afrancesamento do Consello de Castela, que aceptou nun primeiro momento o mandato de Napoleón Bonaparte, provocou conflitos ideolóxicos coas Xuntas, cuxo poder aumentaba á par do apoio do pobo, até que, finalmente, o Consello debeu resignarse a que foran estas, máis numerosas, as que ostentaran a soberanía. Pouco antes, o 10 de abril, constituírase unha Xunta Suprema de Goberno como representación do rei Fernando VII mentres durara a viaxe que emprendera a Francia. Porén, o poder efectivo quedara en mans de Joachim Murat, lugartenente en España e cuñado de Napoleón, que reducira á Xunta a un mero monicreque, simple espectador dos acontecementos.
O 27 de abril, Murat solicitou, supostamente en nome de Carlos IV, a autorización para o traslado a Baiona dos dous fillos deste que aínda quedaban na cidade, María Luísa, raíña de Etruria, e o infante Francisco de Paula. Aínda que a Xunta se negou nun principio, tras unha reunión na noite do 1 ao 2 de maio, e ante as instrucións de Fernando VII chegadas a través dun emisario desde Baiona, finalmente cedeu.
O 2 de maio de 1808, á primeira hora da mañá, unha multitude de madrileños comezou a concentrarse perante o Palacio Real. A xente coñecía a intención dos soldados franceses de sacar de palacio ao infante Francisco de Paula para levalo a Francia co resto da Familia Real, polo que, ao grito de "Que nolo levan!", parte do xentío asaltou o palacio. O infante asomouse a un balcón, provocando que aumentara o balbordo na praza.
Este tumulto foi aproveitado por Murat, que mandou un destacamento da Garda Imperial ao palacio, acompañado de artillaría, que fixo fogo contra á multitude. Ao desexo do pobo de impedir a saída do infante, uniuse o de vingar aos mortos e ao de desfacerse dos franceses. Con estes sentimentos, a loita estendeuse por todo Madrid.
miniatura|El dos de mayo de 1808 en Madrid ou La carga de los mamelucos. [[Francisco de Goya, 1814. Museo do Prado, Madrid.]]
A xente seguiu loitando durante toda o día utilizando calquera obxecto que fora susceptíbel de servir de arma, como pedras, agullas de coser, testos lanzados desde os balcóns... Así, os acoitelamentos, degolamentos e detencións sucedéronse nunha xornada sanguenta. Mamelucos e lanceiros napoleónicos extremaron a súa crueldade coa poboación, e varios centos de madrileños, homes e mulleres, así como soldados franceses, morreron na refrega. Goya reflectiría estas loitas anos despois, no seu lenzo El dos de mayo de 1808 en Madrid tamén coñecido como La Carga de los Mamelucos.
Aínda que a resistencia ao avance francés foi moito máis eficaz do que Murat previra, especialmente na Porta de Toledo, a Porta do Sol e no Parque de Artillaría de Monteleón, a súa operación de cerco permitiulle someter Madrid baixo a xurisdición militar e poñer baixo as súas ordes á Xunta Suprema de Goberno. Pouco a pouco, os focos de resistencia popular foron caendo.
miniatura|Monumento a Daoíz e Velarde na Plaza del dos de Mayo de Madrid.
Maria Teresa de Filippis
María Teresa de Filippis, nada en Nápoles o 11 de novembro de 1926 e finada en Scanzorosciate (Lombardía) o 8 de xaneiro de 2016, foi unha piloto de carreiras italiana. Foi a primeira muller en competir na Fórmula Un. Participou en cinco Grandes Premios do Campionato Mundial, debutou o 18 de maio de 1958, pero non anotou puntos no campionato. Aínda que tivo pouco éxito na súa carreira como piloto de Fórmula Un, gañou carreiras noutras series e é recordada como unha das pioneiras no deporte.
Xunta Suprema Central
Levantamento en España: o 2 de maio
Mentres se desenvolvía a loita, os militares españois permaneceron, seguindo as ordes do Capitán Xeneral Francisco Javier Negrete, acuartelados e pasivos. Só os artilleiros do Parque de Artillaría no Palacio de Monteleón desobedeceron as ordenes uníndose á insurrección. Os militares de maior graduación foron os capitáns Luis Daoíz y Torres, que asumiu o mando dos insurrectos por ser o máis veterano, e Pedro Velarde Santillán. Cos seus homes encerráronse no Parque de Monteleón e, tras repeler unha primeira ofensiva francesa ao mando do xeneral Lefranc, morreron loitando heroicamente. Outros xoves militares tampouco acataron a orde superior de non intervir e loitaron xunto a Daoíz e Velarde en Monteleón, como o tenente Jacinto Ruiz e os alféreces de fragata Juan Van Halen, que foi ferido de gravidade, e José Hezeta.
Maria Teresa de Filippis
Traxectoria
Foi unha amazona afeccionada nos seus anos de adolescencia. Á idade de 22 anos, de Filippis comezou a súa carreira no automobilismo. Dous dos seus irmáns dixéronlle que non era capaz de pilotar moi rápido, incitándoa a facer unha aposta de que ía ser lenta. Gañou a súa primeira carreira, pilotando un Fiat 500 nunha carreira de 10 quilómetros entre Salerno e Cava de 'Tirreni. Pasou a pilotar no campionato italiano de automóbiles deportivos, terminando segunda na tempada 1954. Ao ver o seu potencial, Maserati fichouna como piloto oficial.
Xunta Suprema Central
Levantamento en España: o 2 de maio
O 2 de maio non foi realmente a rebelión do Estado español contra os franceses, senón a das clases populares de Madrid contra o ocupante tolerado (por indiferenza, medo ou interese) por gran cantidade de membros da Administración. De feito, a entrada das tropas francesas fixérase legalmente, ao abeiro do tratado de Fontainebleau, cuxos límites, porén, pronto vulneraron.
miniatura|250px|El Tres de mayo de 1808 en Madrid ou Os fusilamentos na montaña do Príncipe Pío, de [[Francisco de Goya|Goya. Museo do Prado.]]
A represión foi cruel. Murat, non conforme con aplacar o levantamento, fixouse tres obxectivos: controlar a administración e o exército español, aplicar un rigoroso castigo aos rebeldes para escarmento de todos os españois e afirmar que era el quen gobernaba España. A mesma tarde do 2 de maio asinou un decreto no que se creaba unha comisión militar, presidida polo xeneral Grouchy, para sentenciar a morte a todos cantos se colleran coas armas na man ("Serán arcabuceados todos cantos durante a rebelión foran presos con armas"). O Consello de Castela publicou unha proclama na que se declaraba ilícita calquera reunión en sitios públicos e ordenando a entrega de todas as armas, brancas ou de fogo. Moitos militares españois colaboraron con Grouchy na comisión militar. Nestes primeiros momentos, as clases acomodadas semellaban preferir o triunfo das armas de Murat antes cás dos patriotas, compostas unicamente polas clases populares.
No chamado Salón do Prado ou Montaña do Príncipe Pío foron fusiladas 32 persoas o mesmo día 2 de maio, e outras 11 foron executadas noutros puntos da cidade (Cibeles, Recoletos, Porta de Alcalá e Bo Suceso). Ao día seguinte os franceses fusilaron a 24 persoas na Montaña do Príncipe Pío e a outras 12 no Buen Retiro. A cifra exacta de baixas foi obxecto de gran controversia, pero o historiador Pérez Guzmán, que revisou todos os arquivos dispoñíbeis en 1908, contabilizou 409 mortos, 39 deles militares, e 170 feridos, dos cales 28 eran militares. O resto dos mortos e feridos eran civís.
Maria Teresa de Filippis
Andaina na Fórmula Un
miniatura|[[Maserati 250F en 1957.]] Maserati lograra o éxito na Fórmula Un como fabricante de chasis na década de 1950, fornecendo a varios equipos e gañando numerosas carreiras. En. Juan Manuel Fangio gañou o título de pilotos nun Maserati 250F, a súa quinta e última vitoria no campionato. O equipo retirouse oficialmente do deporte a finais do ano, pero moitos dos coches quedaron, sendo pilotados por privados. O 18 de maio de 1958 de Filippis tivo a oportunidade de participar no Gran Premio de Mónaco, a segunda rolda da tempada de, nun dos 250Fs. Dos 31 participantes só a metade estableceron un tempo o suficientemente bo para cualificar, De Filippis quedou fóra da carreira xunto ao debutante e futuro presidente da Formula One Management e Formula One Administration Bernie Ecclestone. O tempo De Filippis de 1'50.8 foi estaba a 5,8 segundos do tempo de cualificación dos 16 máis rápidos que incluía aos futuros campións do mundo Mike Hawthorn, Jack Brabham e Graham Hill na súa primeira carreira. Fangio deu a de Filippis unha chea de consellos durante a tempada. Nunha entrevista de 2006, lembrou que Fangio díxolle: "Vostede vai demasiado rápido, toma demasiados riscos". O Gran Premio de Bélxica de 1958 permitiu a todos os pilotos competir sen ningún límite de tempo de cualificación. De Filippis clasificouse no último lugar, a case 44 segundos de Tony Brooks o pole position. Malia que dobrárona dúas veces na carreira de 24 voltas amañouse para terminar, aínda que no décimo e último lugar despois de que os outros nove coches non puideran terminar. Foi a única vez que rematou unha carreira.
Na seguinte carreira, o Gran Premio de Francia en Reims-Gueux o 6 de xullo de 1958, de Fillipis non puido competir. Afirmou nunha entrevista de 2006 que o director da carreira francesa, dixo "O único casco que unha muller debe usar é o que está no salón de peiteado" e impediulle participar.
Xunta Suprema Central
Levantamento en España: o 2 de maio
Murat pensaba que acabara cos ímpetos revolucionarios dos españois, poñéndolles medo e garantindo para si mesmo a coroa de España, que ambicionaba. Porén, o sangue derramado non fixo senón inflamar os ánimos dos españois e dar o sinal do comezo da loita en toda España contra as tropas invasoras. O mesmo 2 de maio pola tarde, na vila de Móstoles, ante as noticias horríbeis traídas por fuxitivos da represión na capital, un destacado político, Juan Pérez Villamil, Secretario do Almirantado e Fiscal do Supremo Consello de Guerra, fixo firmar aos alcaldes do pobo (Andrés Torrejón e Simón Hernández) un bando no que se chamaba a todos os españois a empuñar as armas en contra do invasor.
Maria Teresa de Filippis
Andaina na Fórmula Un
De Filippis tivo un mal resultado no Gran Premio de Portugal de 1958 en agosto. Cualificou no último lugar, máis de 15 segundos máis lenta que o coche diante dela, e só aguantou seis voltas antes de que o seu motor fallara. O 7 de setembro de 1958, comezou a o seu Gran Premio de casa no Autodromo Nazionale Monza desde o último lugar. Completou 57 das 70 voltas antes de ter que retirarse con problemas no motor. Como foi a 14ª retirada definitivo dos 21, podería haber clasificado oitava. De Filippis uniuse ao equipo Behra-Porsche RSK en pero de novo non puido cualificarse no Gran Premio de Mónaco. O seu tempo de 1'47.8 foi só tres segundos máis baixo que o de cualificación e un segundo por detrás do seu compañeiro de equipo Wolfgang von Trips. Foi o seu último intento de cualificar nun Gran Premio, aínda que ela continuou en activo no automobilismo.
Retirada das carreiras
1958 foi un ano tráxico na Fórmula Un coa morte de varios pilotos. O líder do equipo de Porsche Jean Behra morreu nun accidente nas carreiras o 1 de agosto de 1959 cando pilotaba na carreira de apoio para o Gran Premio de Alemaña de 1959 en AVUS. De Filippis debía pilotar nese evento e quedou desolada polas mortes de varios amigos durante a súa participación no deporte, especialmente a de Behra. Deixou os circuítos e deu as costas ás carreiras de motor durante 20 anos.
Xunta Suprema Central
O interregno: Murat, Lugartenente de Napoleón en España, e Xosé I
200px|miniatura|Joachim Murat, cuñado de napoleón, Mariscal de Francia, Príncipe do Imperio, Gran Duque Berg, Lugartenente de Napoleón en España (1808), Rei de Nápoles (1808). miniatura|200px|Xosé Bonaparte, irmán de Napoleón, que sería nomeado tras as abdicacións de Baiona rei de España co nome de Xosé I.
Maria Teresa de Filippis
Retirada das carreiras
De Filippis casou en 1960 e formou unha familia. Mantívose afastada de todas as formas de automobilismo ata 1979 cando se uniu ao Club Internacional de ex Pilotos de Gran Premio de F1, tomando o papel de Vicepresidenta en 1997. Tamén foi membro fundador do Maserati club, en 2004 pasaría a converterse no seu presidente.
Xunta Suprema Central
O interregno: Murat, Lugartenente de Napoleón en España, e Xosé I
Cando saíu o infante Antonio de Madrid, o 4 de maio, Murat presentouse na Xunta Suprema para formar parte dela, recibindo unha negativa inicial; pero volveu presentarse por sorpresa outra vez, nunha reunión na noite, e os restantes membros, querendo evitar males maiores, aceptárono. O 6 de maio a Xunta recibiu un decreto datado o día 4 polo que Carlos IV nomeaba a Murat, que era o lugartenente de Napoleón en España, como Lugartenente do Reino para que gobernara no seu propio nome (do rei Carlos), en virtude da autoridade que outorgaba a protesta da renuncia ao trono do 19 de marzo; e o 10 de maio recibiu os decretos de 5 de maio de convocatoria de Cortes e de traslado da Xunta a lugares seguros, e o de 6 de maio de renuncia de Fernando VII, que revertía os seus dereitos no seu pai Carlos IV.
Maria Teresa de Filippis
Legado
De Filippis foi unha pioneira no automobilismo, un deporte dominado polos homes, ningunha muller volvería a correr na Fórmula Un durante os seguintes 15 anos. A súa compatriota italiana Lella Lombardi competiu entre e  e segue sendo a única muller que terminou unha carreira de Fórmula Un nunha posición nos puntos. Outras catro mulleres competiron no deporte, a máis recente Giovanna Amati en.
Resultado completos na Fórmula Un
(Chave) As carreiras en letra grosa indican pole position; as carreiras en cursiva indican volta rápida.
Xunta Suprema Central
O interregno: Murat, Lugartenente de Napoleón en España, e Xosé I
Unha vez conseguidas as renuncias reais e a submisión das autoridades, en maio, Napoleón, depositario dos dereitos do trono, encomendou ao lugartenente do Reino e á Xunta Suprema de Goberno a convocatoria dunha Deputación xeral ou Asemblea de notábeis, de 150 persoas, que se reuniría en Baiona para tratar do estado do reino de España.
E o 25 de maio o propio Napoleón lanzou unha proclama aos españois na que indicaba que non ía reinar en España, confirmando a convocatoria da Asemblea de notábeis en Baiona e, de paso, confirmando no seu posto a Murat.
O 6 de xuño, ditou un decreto no que nomeaba ao seu irmán Xosé como rei de España. Ao día seguinte, Napoleón pediulle ao seu irmán, que viña de chegar a Baiona, que aceptara a coroa. Alí foi recoñecido como tal polas autoridades españolas presentes. Xosé aceptou a coroa o 10 de xuño, e confirmou a Murat como lugartenente do reino.
Xunta Suprema do Reino de Sevilla ou Xunta Suprema de España e Indias
miniatura|[[Francisco de Saavedra presidiu a Xunta Suprema de Sevilla durante a Guerra da Independencia.]]
O 27 de maio de 1808 créase a Xunta de Sevilla, que se autocualificou a si mesma como Xunta Suprema de España e Indias. Isto causou noutras Xuntas certo malestar polo presuntuoso nome. Porén, este nome deu unha imaxe de unidade e de Sevilla como a capital da España libre dos franceses.
A Xunta sevillana tiña un periódico, a Gaceta Ministerial de Sevilla, onde daba conta da formación da Xunta e das súas actividades. A Xunta decide enviar a Londres a Adrián Jácome, adepto ao duque de Kent, a ao xefe de escuadra, Juan Ruiz de Apodaca, para tratar de conseguir unha alianza cos ingleses. Ambos os dous saíron o 17 de xuño do porto de Cádiz no navío inglés A Vinganza. Así mesmo enviou a Cádiz a Eusebio de Herrera, Pedro de Creus e Enrique MacDonel para falar co almirante inglés Cuthbert Collingwood. Tamén se estudaría que Inglaterra axudara a evacuar aos soldados españois da Expedición española a Dinamarca, que foran enviados alí había uns meses para axudar a Napoleón. No barco A Vinganza ía tamén Rafael Lobo, ao que se lle deu a orde de pasar para o mar Báltico para intentar axudar ás tropas en territorio danés. A Xunta tamén enviou cartas a América para darlles conta ás autoridades da ocupación de España e a resistencia de Sevilla, antes de que Napoleón lles dera a súa versión dos feitos.
O 1 de xuño a Xunta enviou a Portugal ao comerciante Joaquín Rodríguez para que convencera a portugueses relevantes para que se levantaran contra os franceses. E o 6 de xuño proclama a Declaración de Guerra al Emperador de Francia, Napoleón I. A encomenda do comerciante Rodríguez tivo éxito, xa que ao pouco tempo chegou a Sevilla o mellor rexemento español que había en Portugal. Os soldados españois que estaban acantoados no Porto, que aínda eran máis numerosos, partiron para Galicia, a instancias da Xunta Suprema galega. Os propios portugueses, seducidos por estas iniciativas, rebeláronse contra os franceses e enviaron a varios comisionados do Alentexo para tratar do asunto coa Xunta sevillana, a pedir axuda e a ofrecer ademais os números postos defensivos que tiñan no Guadiana. A comezos de xullo chegarían boas noticias de Portugal. Todo o norte estaba en insurrección, e no Porto se formara unha Xunta a semellanza das españolas.
Mentres, as tropas napoleónicas foron descendendo desde Madrid cara ao sur, e xa pasaran da Serra Morena. Entón a Xunta de Sevilla enviou forzas de infantaría e cabalaría ao comandante encargado de combater aos franceses por aquela parte, Pedro Agustín Echévarri. Ademais enviou un pequeno tren con artillaría e mulas cargadas de municións para a defensa de Andalucía. O exército español sería derrotado en Alcolea; a noticia chegou a Sevilla o 8 de xuño, xerando alarma entre a poboación. Porén, a Xunta de Sevilla continuou cos seus esforzos organizando tropas e medidas políticas. Decidiu enviar unha posta ao xeneral Castaños para que se apresurara para vir a comandar o seu exército. Castaños detivérase na localidade malagueña de Ronda para tratar asuntos de auxilio co gobernador británico de Xibraltar. Porén, o correo non foi necesario, porque cando foi saír o correo xa chegara o xeneral a Sevilla e tratara co presidente da Xunta as operacións que ía levar a cabo; decidiron marchar ambos os dous a Carmona, que era o punto de partida de moitas tropas e onde debían reunirse todas elas. Nese momento reciben noticias de Cádiz sobre as accións contra a escuadra francesa de Rosilly. Tamén se presenta en Carmona James Withingham que, en nome do almirante Collingwood e o xeneral Spencer, ofreceu 6.000 ou 7.000 homes. Aínda que non se fixo uso deste ofrecemento, o xesto serviulle á Xunta de apoio moral.
En Carmona estábase formando un exército de 24.000 homes e 2.000 cabalos. Porén, aínda non se xuntaran os suficientes para frear ás tropas de Dupont, que contaba con 18.000 homes. No Puerto de Santa María desembarcaran de 4.000 a 5.000 ingleses, que esperaban a seren máis para atacar Portugal. Escribíronse cartas para que foran interceptadas polo inimigo, facéndose correr a voz de que había un continxente de 14.000 a 15.000 ingleses en axuda dos españois. Posteriormente, uníronse ao exército corpos de Ronda, Cádiz e lanceiros de Xerez. O presidente da Xunta regresou a Sevilla o 14 de xuño, e informou aos seus membros de que o exército contaba xa con 18.000 homes. Posteriormente, o groso das tropas españolas trasladouse a Utrera, onde se instalou o cuartel xeral. Pouco a pouco o exército foi ampliándose coa participación de homes procedentes de moitos municipios de Andalucía, como Ronda, Cádiz e Xerez da Fronteira.
O 16 de xullo a Xunta Suprema de Valencia redacta un manifesto no que solicita, a instancias do movemento xuntista, a creación dunha Xunta Suprema Central, uníndose á iniciativa que tomaran outros países europeos tamén invadidos polo emperador dos franceses. Deste manifesto, ademais, cabe salientar a chamada á súa constitución para poder recibir a axuda británica de maneira máis eficiente, o rexeitamento á participación das Xuntas locais e, en especial, o temor á independencia das colonias americanas.
Á Xunta sevillana chegaban noticias positivas de toda España: a Xunta de Asturias dicía que estaba organizando un exército de 20.000 homes ao mando do marqués de Santa Cruz, a Xunta de Valencia aseguraba que as súas forzas pasaban xa de 80.000 combatentes e a de Galicia dicía que estaba formando a fume de carozo un de 40.000 a 50.000 homes. En Cataluña, Aragón, Mallorca e Menorca tamén se organizou a resistencia.
O 14 de xullo chegou á Xunta de Sevilla un correo con noticias do exército. Este se agrupara en Bujalance e de alí marchou a Porcuna, onde o día 11 estaban reunidos todos os xenerais. Alí se incorporaron as tropas de Sevilla e as de Granada, formulouse o plan de ataque e distribuíronse os mandos. Tratábase dun exército de 32.000 homes.
O 15 de xullo chegou a Sevilla un comisionado da Xunta Suprema do Reino de Galicia informando que as Xuntas de Galicia, León e Asturias, reunidas en Lugo, declararan que estaban de acordo coa creación dunha capital política e de que se presentarían cos seus representantes no punto de reunión que se acordara. A de Sevilla contestou que estaba de acordo con ser o Corpo central proposto, e o comisionado de Galicia partiu para Córdoba, Granada e Murcia.
Iniciativa da Xunta Provincial da Coruña
A Coruña foi a primeira das cidades galegas en levantarse en armas contra os franceses. Segundo Díaz Otero,
Cabe preguntarse se estes rumores e este estado de inquietude estaban, ou non, provocados por algún grupo de persoas. A este respecto sábese que un grupo de paisanos se reunía secretamente con oficiais do exército, reunións ás que concorrían, entre outros, Manuel Pardo de Andrade e Sinforiano López. Ademais destes movementos, que poderiamos cualificar de internos, houbo algúns outros externos, que terían gran repercusión. Por exemplo, un enviado da Xunta de Asturias presentouse ante o rexente da Audiencia, Pagola, que, tras ser informado do levantamento asturiano, deulle ordes ao enviado de que marchara inmediatamente da cidade (para que non causara ningunha alteración da orde).
Producírase, así mesmo, por aqueles días, a chegada do capitán xeneral Filangieri, que viñera co obxecto de pacificar os ánimos, pero que, a causa dunha das súas medidas (o envío do rexemento de Navarra a Ferrol), no fixo senón exaltalos aínda máis.
Estes acontecementos revelan que a poboación da cidade non confiaba nas súas autoridades, crendo —e posibelmente non sen razón— que tanto as supremas autoridades militares, Filangieri e Biedma, como as civís, especialmente o rexente da Audiencia, estaban dispostos a entregarse aos franceses. Nestas circunstancias calquera chispa podía facer saltar o pobo, traballado subterraneamente por Sinforiano López e outros liberais. E a chispa saltou os días 30 e 31 de maio.
Efectivamente, despois da pacífica procesión cívica, acabáronse os tumultos do día 30 pero, ao día seguinte, mantívose a presión popular na rúa. Como as máximas autoridades militares e civís estaban reunidas na sede da Audiencia, novamente a multitude, sen dúbida alentada por Sinforiano López e outros liberais, pediu a gritos que se adoptaran medidas contra os franceses, que se nomearan xefes militares de confianza en substitución de Filangieri e Biedma, e que se defendera a relixión, a liberdade e a patria. Resultado desta presión foi a constitución dunha Xunta. Foi así como se levantou en armas a cidade da Coruña, a primeira en facelo en Galicia, cando as autoridades, representantes do Antigo Réxime e moi comprometidas con Godoy, daban mostras de moi pouco, nulo, entusiasmo por levantárense contra os franceses. Esta desconfianza, especialmente con respecto ao capitán xeneral Filangieri, non abandonou nunca aos galegos incluídos, segundo parece, os seus propios soldados que, temerosos de que entregara o exército de Galicia a Napoleón, o asasinaron pouco máis tarde.
A Xunta local da Coruña manifesta, desde o primeiro momento, a súa pretensión de se converter no núcleo dunha futura Xunta do Reino. Nun comunicado enviado polo presidente da Xunta Francisco de Biedma ás sete cidades con representación na Xunta do Reino o mesmo 31 de maio, dicía que
É dicir, a Xunta da Coruña, que en realidade era soamente local, convoca a Cortes para constituír unha Xunta Superior.
Este acordo é da maior importancia, xa que unha xunta local, que acaba de convocar a unha especie de Cortes de Galicia, sen esperar sequera a esta reunión, se autoproclama Xunta Suprema e Gobernativa de Galicia e se arroga o dereito a ditar providencias a todas as demais xuntas. Loxicamente estas medidas incomodaron as outras xuntas locais, especialmente á de Santiago, que se sentía preterida (o arcebispo estimaba que el tería que ser o Presidente da Xunta Suprema de Galicia), e que seguiu exercendo pola súa parte un poder practicamente soberano, iniciando deste xeito unha guerra aberta entre ambas as Xuntas.
Constitución da Xunta
O día 5 de xuño reuníronse na Coruña os representantes das sete cidades con voto na Xunta do Reino, convocada por Biedma o 31 de maio. A representación das sete cidades foi a seguinte:
Froito da primeira reunión foi unha proclama, asinada o mesmo o 5 de xuño, na que se reafirmaba no seu carácter de soberana (ante a ausencia de Fernando VII) e declara que os obxectivos supremos do alzamento eran a defensa da relixión, da patria e das vidas e facendas do pobo.
Actuacións da Xunta
A Xunta Superior estivo vixente até a chegada dos franceses a Galicia, en xaneiro de 1809 e, neste curto período de tempo, apenas seis meses, efectuou diversas e importantes actuacións, que podemos reunir en tres capítulos:
A Xunta asumiu o alto poder militar aínda que, como é natural, o delegou nunha Xunta de Guerra constituída por militares. Pero é a Xunta quen promove os alistamentos voluntarios e forzosos, efectuando un repartimento máis ou menos proporcional dos efectivos segundo a poboación de cada provincia.
O espírito militar que, como se vería posteriormente durante a guerra, animou a poboación galega, non debía de estar moi arraigado en xuño de 1808, xa que moitos dos chamados a filas procuraron escapar da patriótica chamada empregando os máis variados métodos, mesmo a automutilación, como se deduce dun documento militar da época:
Durante a súa actuación, a Xunta non fixo reformas substanciais no sistema contributivo. Tampouco creou un plan racional e extraordinario de recadación de fondos. Simplemente preferiu basearse en tres capítulos:
Aínda que non se poden cuantificar as entradas e saídas de diñeiro durante o período de goberno da Xunta (do 5 de xuño de 1808 a xaneiro de 1809), si é posíbel enumerar algúns capítulos importantes: A Xunta, como depositaria da soberanía, comportouse cara ao exterior como un reino independente. Enviou a Portugal ao brigadier Genaro Figueroa, con poderes e acreditacións, para que contactara cos patriotas portugueses xa en guerra contra os franceses. O resultado foi un pacto asinado no Porto o 4 de xullo de 1808 cuxo preámbulo rezaba:
Aristide Briand
Aristide Briand, nado en Nantes o 28 de marzo de 1862 e finado en París o 7 de marzo de 1932 foi un político francés considerado un dos precursores da unidade europea.
Xunta Suprema Central
Actuacións da Xunta
A outra fronte de actuación da diplomacia galega foi Inglaterra. O 16 de xuño de 1808 foron designados como representantes ou embaixadores da Xunta perante a corte de San Xaime Xoaquín Freire de Andrade e Francisco Bermúdez de Castro e Sangro: