cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Relixión muisca
Ritos funerarios
miniatura|esquerda|Momia muisca no [[Museo do Ouro de Bogotá.]] O cronista Pedro Simón relatou como os muiscas: «Non descoidaban os seus doentes como facían outras nacións cando estaban ás portas da morte, pois xuntábanse moitos a velo morrer, até que expirase». Por outra parte, «tiñan por ditoso ó que morría de algún raio ou por accidente ou morte repentina, xa que pasara sen dores esta vida». Este cronista describe ademais diferentes formas de enterramento. Unhas veces, secaban os corpos dos defuntos sobre fogóns; outras, eran enterrados dentro de templos ou bohíos; e outros eran enterrados directamente nos campos, envoltos nunha manta, e sobre a súa sepultura plantaban unha árbore. Juan de Castellanos engade que en sinal de dó, durante os enterros poñían mantas pintadas de cor vermella, e mesmo moitos tinguían tamén os cabelos desa cor.
O dó continuaba seis días con encontros familiares, en medio de cantos en lembranza do defunto, música, coca, chicha, e bolos de millo, como refire Pedro Simón: «A xente máis honrada choraba os seus defuntos outros seis días despois de enterrados, e aínda lles facían por algún tempo os seus aniversarios, convidando para estes os seus deudos e parentes que xuntos choraban ó defunto ó son duns tristes instrumentos e voces que cantaban en endechas os grandes feitos do defunto. Alegrábanse ó último con chicha e mascando hayo (...) A xente ordinaria convidaba para estes prantos, e con bolos de millo que daban ó fin deles ós convidados, quedaban acabadas as exequias».
Sacrificios
miniatura|dereita|200px|Os muiscas ofrecían [[tunjos.]] miniatura|dereita|200px|Os papagaios eran considerados seres con alma e eran sacrificados ós deuses.
Os muiscas ofrecían diversos materiais preciosos ós seus deuses; os tunjos, eran pequenas figuras antropomorfas ou zoomorfas feitas en ouro ou tumbaga (unha aliaxe de ouro, prata e cobre). Moitos dos tunjos que foron recuperadas en diferentes sitios arqueolóxicos muiscas atópanse no Museo do Ouro. Outras pezas ofrecidas eran esmeraldas, caracois, roupa e comida. Os papagaios e outros paxaros coloridos eran empregados en sacrificios rituais xa que eran considerados seres con alma.
Sacrificios humanos
Os sacrificios humanos eran realizados en contadas ocasións, aínda que deixaron de practicarse cando chegaron os conquistadores españois, e só se sabe que os muiscas os practicaban a través da tradición oral. Jiménez de Quesada escribiu que "só capturaban outras tribos, como os panches e outros, e usábanos para sacrificios humanos nas raras ocasións nas que os humanos eran ofrecidos", mentres que Lucas Fernández de Piedrahita decribiu que "os mellores sacrificios ós deuses eran aqueles de sangue humano".
Tódolos cronistas concordan en que na antigüidade as familias ofrecían un fillo ós sacerdotes para que o criasen como unha persoa sagrada (moxas), e cando esta cumpría quince anos (outras fontes falan de doce anos) estes moxas eran sacrificados. Isto era unha grande honra para a familia e para a vítima. O sacrificio realizábase extraendo o corazón do corpo ou penetrando o corpo con lanzas. Nos Coxíns do Zaque, os moxas eran sacrificados a Sué xusto antes do amencer.
Cerimonia de El Dorado
Na cerimonia muisca de El Dorado, que tiña lugar na lagoa de Guatavita, o Psihipqua tomaba posesión do trono do Zipazgo, co que adquiría a dignidade de Zipa. A descrición que en 1636 fixo o cronista Juan Rodríguez Freyle no seu libro Conquista y Descubrimiento del Nuevo Reino de Granada, máis coñecido como El carnero, recolle o testemuño dalgúns muiscas que viviran antes da chegada dos españois.
Despois do proceso previo polo que tiña que pasar o Psihipqua, herdeiro do trono do Zipazgo, este debía ir á lagoa de Guatavita a facer ofrendas ós deuses. Na beira da lagoa estaba preparada unha balsa de xuncos, aderezada e adornada de maneira vistosa. Na balsa había catro braseiros acesos nos que se queimaba moito moque, que era o incenso dos muiscas, e trementina, con outros moitos e diversos perfumes. Arredor da lagoa permanecían, como espectadores, toda a nobreza, os principais gobernantes e moitos vasalos, así como os güechas (guerreiros) e os chyquy (sacerdotes), adornados cada un coas súas mellores galas e con moitos fachos acesos arredor. Cando chegaba o Psihipqua, espíano completamente, untábanlle todo o corpo aceite de trementina e con ouro en po, de tal xeito que o seu corpo quedaba totalmente dourado. Logo subían na balsa, na cal ía de pé, e ós seus pés poñían tunjos de ouro e esmeraldas, como ofrendas para os deuses. Na balsa entraban os catro principais Uzaques (nobres de sangue puro), tamén espidos, e cada cal levaba o seu ofrecemento. Unha vez partía a balsa, moitos homes que estaban na beira comezaban a tocar instrumentos musicais: cornetas, fotutos, entre outros, e todos os asistentes aclamaban ó Psihipqua até que a balsa chegaba ó centro da lagoa. Nese intre, erguíase unha bandeira, que era o sinal para o silencio. Entón o Psihipqua facía o seu ofrecemento ós deuses, guindando todo o ouro e as esmeraldas na lagoa, e os Uzaques que ían canda el facían o mesmo cos seus ofrecementos. Despois, o Psihipqua mergullábase na auga para que o ouro en po se desprendese tamén como ofrecemento ós deuses. Cando remataban, baixaban a bandeira, e partindo a balsa de volta á beira, a música e as danzas comezaban arredor da lagoa, co cal quedaba investido o novo Zipa.
Fercoi, Cerdido, Cerdido
Fercoi é un lugar da parroquia de Cerdido no concello de Cerdido na provincia da Coruña. Tiña 16 habitantes no ano 2007 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales eran 9 homes e 7 mulleres, o que supón unha diminución en relación ao ano 2003 cando tiña 21 habitantes.
Teleósteos
Características
Presentan placas dentarias basibranquiais e premaxilares móbiles.
Clasificación
Clasificáronse como unha superorde dos Actinopterixios porque o grao de osificación do seu esqueleto era superior ó dos Condrósteos e Holósteos, pero hoxe considéranse unha infraclase.
Os Teleósteos comprenden 12 superordes coas seguintes ordes: miniatura|300px|[[Muxo]] miniatura|300px|[[Zamborca]] 300px|miniatura|[[Carpa]] miniatura|300px|[[Troita]]
Demon Days
Demon Days é o segundo álbum de estudio da banda virtual británica Gorillaz, publicado o 11 de maio do 2005 no Xapón e o 23 de maio no Reino Unido a través do selo Parlophone. O disco conta con colaboracións de De La Soul, Neneh Cherry, Martina Topley-Bird, Roots Manuva, MF DOOM, Ike Turner, Bootie Brown of the Pharcyde, Shaun Ryder, Dennis Hopper, o London Community Gospel Choir e o Children's Choir of San Fernandez.
Demon Days entrou nas listas ritánicas no número 1 e nas estadounidenses no número 6, superando ao seu álbum de estrea, Gorillaz. O disco vendeu seis millóns de copias en todo o mundo. Do álbum editáronse os sinxelos "Feel Good Inc.", "Dare", "Dirty Harry" e "Kids with Guns"/"El Mañana".
Blanca Fernández Ochoa
Blanca Nieves Fernández Ochoa, nada en Madrid o 22 de abril de 1963 e finada en Cercedilla en 2019, foi unha deportista española, destacada no esquí alpino. Era irmá do tamén esquiador Francisco Fernández Ochoa (1950-2006).
Foi a primeira muller española en conseguir unha medalla olímpica nuns Xogos Olímpicos de Inverno, concretamente a de bronce no slálom nos Xogos Olímpicos de Albertville 1992.
Traxectoria
Blanca foi a primeira filla que tivo o matrimonio formado por Dolores Ochoa e Francisco Fernández despois de cinco fillos homes. Naceu en Madrid cando a súa familia vivía no barrio de Carabanchel, pero axiña se trasladou cos seus pais e irmáns ao Porto de Navacerrada, que daquela contaba cunha poboación permanente moi reducida. Alí a súa infancia transcorreu en liberdade e en plena natureza entrando en contacto coa neve que cubría o porto durante case a metade do ano.
Con 11 anos e debido en gran parte ó éxito do seu irmán máis vello Paco (campión olímpico), Blanca trasladouse a un centro de adestramento con internado para deportistas de inverno en Vielha, no Pireneo de Lleida. Posteriormente uníronselle outros dos seus sete irmáns.
O 18 de xullo de 1991, con 28 anos de idade, contraeu matrimonio no Mosteiro do Escorial co italiano Danielle Fioretto, ó que coñecera con só 14 anos de idade cando esquiaba en Suíza. Acabaron divorciándose e contraeu segundo matrimonio con David Fresneda, con quen tivo dous fillos, David e Olivia, aínda que a unión tamén terminou en divorcio.
Participou como concursante en diversos programas de telerrealidade, como Supervivientes de Antena 3, El conquistador del Aconcagua, El conquistador del fin del mundo, ámbolos dous de EITB, e Splash! Famosos al agua de Antena 3 Televisión. Dende 2007 comezou a participar na empresa StarDreams, integrada por deportistas como Antonio Maceda, Julio Salinas, Albert Ferrer, Almudena Cid, Estela Giménez, Gervasio Deferr, Martín Fiz, Amaya Valdemoro, Fernando Romay ou Xavi Torres e dedicada principalmente ó asesoramento a directivos e executivos na mellora do rendemento laboral.
O 24 de agosto de 2019 foi vista por última vez, sendo denunciada a súa desaparición días despois, que deu inicio á uns traballos de busca sen precedentes na historia da Comunidade de Madrid. O seu corpo foi atopado preto do pico La Peñota, na contorna de Cercedilla, o 4 de setembro de 2019.
W. S. Van Dyke
Woodbridge Strong "Woody" Van Dyke, Jr., nado en San Diego (California) o 21 de marzo de 1889 e finado nos Ánxeles o 5 de febreiro de 1943 foi un director de cinema estadounidense.
Traxectoria
Nado en California, Van Dyke foi actor infantil no circuíto de vodevís. Durante os primeiros anos da súa vida adulta mudouse segundo cambiaba de traballo ata chegar a Hollywood. O seu primeiro emprego no cinema foi como axudante do director D.W. Griffith no filme Intolerance (1916). Ese mesmo ano interpretou a Charles Dickens no filme perdido Oliver Twist, no que tamén foi axudante do director.
Coa chegada do cinema sonoro converteuse nun dos directores máis responsables da Metro-Goldwyn-Mayer. Foi coñecido como "One-Take Woody" ou "One-Take Van Dyke" (“Woody-Unha-Toma”), pola rapidez coa que completaba as súas tarefas e para a MGM dirixiu todo tipo de xéneros cinematográficos. Foi candidato ao Oscar ao mellor director por The Thin Man (1934) e San Francisco (1936). Outros dos seus filmes máis recoñecidos foron "Eskimo/Mala the Magnificent", White Shadows in the South Seas e Tarzan the Ape Man (1932).
Ascendido a comandante antes da segunda guerra mundial, Van Dyke estableceu un centro de recrutamento dos marines no seu despacho da MGM, e foi das primeiras figuras de Hollywood en pedir a entrada dos Estados Unidos na guerra.
Liga ACB 2017-18
A tempada 2017-18 da Liga ACB, tamén chamada Liga Endesa por motivos de patrocinio, foi a 35ª edición da máxima competición ligueira entre clubs de baloncesto que se xoga en España. Comezou coa primeira xornada da liga regular o 29 de setembro de 2017, e rematou o 19 de xuño de 2018 co derradeiro partido das finais da ACB, onde o Real Madrid derrotou ó Kirolbet Baskonia para conseguir o seu 34º título.
Tempada regular
Xog = Encontros xogados; G = Encontros gañados; P = Encontros perdidos; P+ = Puntos a prol; P- = Puntos en contra; Dif = Diferenza de puntos
Xogadores da semana
Fonte:
Xogadores do mes
Fonte:
Doniños, Ferrol
San Román de Doniños é unha parroquia que se localiza no oeste do concello de Ferrol. Segundo o INE no ano 2018 tiña 803 habitantes (394 homes e 409 mulleres), distribuídos en 10 entidades de poboación.
Xeografía
Batería de San Carlos.|dereita|miniatura|250px miniatura|dereita|250px|Igrexa parroquial de San Román Nesta parroquia está a lagoa de Doniños, fronte á praia de Doniños, encaixada nun val arrodeado por covos mariños. A zona especial de conservación (ZEC) Costa Ártabra (que abrangue parte da comarca de Ferrolterra) acolle á praia de Doniños, o seu complexo dunar e a lagoa de Doniños, de case nove metros de profundidade.
Arrodeada por manchas boscosas de ribeira, destaca na súa vexetación a presenza de plantas acuáticas nas beiras da lagoa, como a ranunculus aquatilis, a potamogeton natans ou a nimphaea alba. A eleocharis acicularis e a litorella uniflora pódense atopar nas áreas encharcadas. As aves tamén abondan, coa presenza de exemplares de galiñolas, mergullóns, lavancos e cercetas.
A praia de Doniños é rectilínea, de area branca e fina, ventosa e con forte ondaxe sita nun contorno rural. Ten dúas zonas diferenciadas: Punta Penencia (pouco masificada) e Outeiro (máis ocupada). Trátase do principal centro de atracción na cidade de Ferrol para a práctica do surf, xunto con areais como Pantín, xa no concello de Valdoviño.
Dotada de Bandeira Azul, trátase dunha praia aberta, cunha lonxitude de 1,7 quilómetros. A súa ocupación é alta na tempada estival. É o areal máis próximo ao casco urbano de Ferrol (6 quilómetros).
Historia e patrimonio
A Punta do Castro (Castro de Lobadiz) son uns restos dun poboamento castrexo prerromano situado no límite norte do areal, no que se atoparon xoias e atributos de dignidade celtas, ademais dos restos dun castelo e as instalacións dunha batería de artillería de costa, servida pola Armada.
O 25 de agosto de 1800 tivo lugar a batalla de Brión. Unha dotación da Armada Inglesa composta por navíos de guerra e infantería tentou ocupar a cidade de Ferrol, desembarcando na praia de Doniños. Porén, as tropas do almirante Warren tiveron problemas coa resaca do mar, sendo as chalupas pasto dos canóns ferroláns. Contan as crónicas que "o camiño estaba ben defendido e o paso pola lagoa de Doniños era impracticable", polo que "a praia de Doniños contribuíu á derrota inglesa".
As Festas patronais son os días 9 e 10 de agosto.
Camp de les Corts
O Camp de les Corts (popularmente chamado Les Corts) foi o segundo estadio que tivo en propiedade o Futbol Club Barcelona na súa historia, tralo Camp del Carrer Indústria, e anterior ó Camp Nou. O equipo xogou os seus encontros como local neste estadio entre 1922 e 1957.
Historia
O FC Barcelona xogaba os seus encontros como local no Camp del Carrer Indústria, un estadio con capacidade para 6.000 persoas (1.500 sentadas e 4.500 a pe de campo) que quedou obsoleto e pequeno cando os éxitos do club comezaron a atraer mais afeccionados. A partir de 1919 o equipo gañou varias edicións da Copa do Rei e do Campionato de Cataluña (os únicos torneos existentes daquela) con xogadores míticos como Josep Samitier, Paulino Alcántara (máximo goleador histórico do club), Ricardo Zamora ou Emilio Sagi Barba.
Hans Gamper, o mesmo presidente que xa mandara construír o vello estadio en 1909, decidiu construír en 1922 un novo recinto moito máis grande e moderno para acoller a gran cantidade de seareiros que querían acudir a ver os encontros do equipo de fútbol.
As obras duraron só 3 meses, e o 20 de maio de 1922 tivo lugar a inauguración oficial do estadio (o primeiro con céspede do mundo) cun encontro amigable fronte ó equipo escocés do Saint Mirren FC. O estadio recibiu o nome de Les Corts por ser o nome do barrio no que foi construído. Daquela o estadio tiña unha soa tribuna e capacidade para 25.000 persoas. En 1926 foi ampliado para poder acoller ata 45.000 persoas.
Este novo estadio, sumado ós éxitos do equipo na Copa do Rei (títulos de 1925, 1926 e 1928) e no Campionato de Cataluña (títulos de 1924, 1925, 1926, 1927 e 1928) impulsaron o crecemento económico, social e institucional do club, que conquistou en 1929 a primeira edición do campionato nacional de Liga. Este crecemento posibilitou a creación en 1926 da nova sección de baloncesto.
Non obstante, o estadio tamén acolleu incidentes relacionados coa resistencia catalá ó centralismo da ditadura de Miguel Primo de Rivera (1922-1930). Un deses incidentes tivo lugar en 1925, cando o FC Barcelona organizou un encontro de homenaxe á influente entidade cultural do Orfeó Catalá, para o cal non tiña permiso. Cando soou o himno español, a multitude catalanista que enchía as bancadas do estadio de Les Corts asubiou á Marcha Real, o cal provocou que a autoridade gobernativa mandase pechar o recinto durante 6 meses. Gamper presentou pouco despois a súa dimisión como presidente do club por mor destes feitos. 300px|miniatura|esquerda|Maqueta de Les Corts no Museo do FCB. Nos anos trinta tivo lugar a Guerra Civil española, durante a cal o presidente do FC Barcelona, Josep Sunyol, foi executado, e as instalacións do club foron bombardeadas. En 1940 foi designado presidente un home afín ó franquismo, Enrique Piñeyro, IX Marqués da Mesa de Asta, que castelanizou o nome do club e modificou o escudo. En 1942 o equipo estivo a piques de descender.
Os bos resultados non volveron a Les Corts até mediados dos anos 40. O FC Barcelona conquistou as ligas dos anos 1945, 1948 e 1949. Nese ano 1949 o club celebrou o seu 50º aniversario conquistando ademais a súa primeira Copa Latina. En 1950 o presidente Agustí Montal contrata ó xogador húngaro László Kubala, e entre 1951 e 1953 o Barcelona conquista tódolos títulos nacionais posibles, así como a Copa Latina de 1952. Naqueles intres o estadio de Les Corts xa contaba cunha capacidade para 60.000 persoas, pero aquel equipo atraía a tanta xente que aínda así era pequeno.
Ari Thorgilsson
Ari Thorgilsson (Ari Þorgilsson, en islandés), tamén coñecido coma Ari o Erudito (Ari fróði, en islandés), nado en 1067 e finado o 9 de novembro de 1148, foi un historiador, escritor e o principal cronista medieval islandés.
Camp de les Corts
Historia
Tralo peche do estadio, comezou un lento proceso para recalificar os terreos sobre os que estaba construído, para poder ser vendidos por unha boa cantidade a algunha inmobiliaria que quixese construír vivendas, xa que naquel entón o lugar estaba cualificado como terreo verde. Finalmente as obras de demolición comezaron o 2 de febreiro de 1966.
Ari Thorgilsson
Traxectoria
Familiarizado coas crónicas latinas e en contacto coa tradición oral islandesa, é autor dos principais libros das sagas nórdicas: o Libro dos Islandeses, onde narra os sucesos principais da historia de Islandia dende o tempo do seu primeiro colono, o noruegués Ingólfr Arnarson, arredor do 870 e ata o 1120, e o Libro dos Reis, que conta a historia dos reis de Noruega. Probablemente fose tamén o autor do Libro dos Asentamentos, onde se refire ao descubrimento e colonización de Islandia, así como á xenealoxía dos seus primeiros poboadores
Xiao, Cerdido, Cerdido
Xiao é un lugar da parroquia de Cerdido no concello de Cerdido na provincia da Coruña. Tiña 20 habitantes no ano 2007 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales eran 13 homes e 7 mulleres, o que supón unha diminución en relación ao ano 2003 cando tiña 25 habitantes.
Valentín Alfonsín Somoza
Valentín Alfonsín Somoza, nado en Dodro en 1969, é un político galego de Xente de Dodro.
Traxectoria
Licenciado en empresariais, cun máster en mercadotecnia e mais empresario de transportes. Nas eleccións municipais de 2007 foi o candidato do PPdeG á alcaldía de Dodro, pero non logrou a maioría absoluta e gobernou un bipartito constituído polo PSdeG e o BNG co socialista Arturo Díaz á fronte.
Nas eleccións municipais de 2011 encabezou de novo a candidatura do PPdeG á alcaldía e foi elixido alcalde con maioría absoluta. Revalidou a alcaldía con maioría absoluta tralas municipais de 2015 e, ata 2017, compaxinou o seu cargo co de xerente da empresa que ten en Dodro. Nas municipais de 2019 perdeu a maioría absoluta e a alcaldía, que foi para o socialista Xabier Castro Tourís.
Para as municipais de 2023, foi excluído como candidato pola dirección provincial do partido, polo que encabezou a formación Xente de Dodro.
Tubantes
Os Tubantes eran un pobo xermánico que pertencía á liga dos francos. Estaban instalados na ribeira dereita do Rin inferior (Baixa Xermania).
O Barreiro, Quintas, Paderne
O Barreiro é un lugar da parroquia de Quintas no concello coruñés de Paderne, na comarca de Betanzos. Segundo o IGE, en 2011 tiña 10 habitantes (3 homes e 7 mulleres).
Travel Service Polska
'''Travel Service Polska Sp. z o.o.''' é unha aeroliña chárter polaca baseada en Varsovia. A compañía comezou a operar en maio do ano 2012 dende o aeroporto de Varsovia-Chopin. Travel Service Polska é unha subsidiaria da aeroliña checa Travel Service.
Frota
En maio de 2018 a aeroliña non estaba operando ningún avión. Dende a súa fundación en 2012 operou os seuintes aparellos:
A Costa, Quintas, Paderne
A Costa é un lugar da parroquia de Quintas no concello coruñés de Paderne, na comarca de Betanzos. Segundo o IGE, en 2011 tiña 31 habitantes (15 homes e 16 mulleres).
Río Yangtzé
260px|miniatura|Meandro do Yangtzé en Yunan: o río vira para o norte O Yangtzé é o río máis importante en lonxitude da China cun curso total de 6.300 km, que o converten o terceiro máis longo do mundo tras o Nilo e o Amazonas. É, así mesmo, o máis longo de Asia. Polo seu caudal medio é o cuarto río máis caudaloso da Terra, tras o Amazonas, o Congo e o Paraná-La Plata. Na súa conca, de case 1.800.000 km² de área, viven uns 350 millóns de habitantes. Ë navegábel nunha lonxitude de 2.800 km desde a Shanghai, na desembocadura, até Panzhihua, situándose no medio importantes cidades como Nanjing, Wuhan ou Chongqing, as tres antigas capitais chinesas.
Nomes
O seu nome oficial en chinés é Chang Jiang, que quere dicir simplemente «río longo». Adoita denominarse tamén Yangzi Jiang (en pinyin Yángzǐ Jiāng), que corresponde coa antiga transcrición Wade-Gilles Yang-tze-kiang; este nome alternativo é usado na zona do seu curso final e foi a primeira coñecida polos europeos, e ten sido traducido erradamente como Río Azul. En cantonés a súa denominación é Cheung Kong. En tibetano é coñecido como Dri Chu ou "Río da femia de iak" (dri designa o iak femia).
Xeografía
miniatura|esquerda|275px|Cultivo en socalcos na Garganta do Salto do Tigre (Yunnan) en 2005 miniatura|esquerda|275px|O Yangtzé en Wuhan
Curso alto
O Yangtzé nace a 5.405 m de altitude, no glaciar Gangjiajubu, sito na cara sur do pico Geladandong (6.621 m), que forma parte do cordal Tanggula Shan, na provincia de Qinghai. Aquí é denominado río Tuotuo, comezando xa a recoller os primeiros tributarios por baixo dos 5.000 m de altura.
miniatura|dereita|250px|Glaciar na cabeceira do Tuoto Moi encaixado, corre cara ao sur, delimitando a fronteira entre o Tíbet e a provincia chinesa de Sichuan, nun curso practicamente paralelo ao Mekong e ao Saluen. Aquí e denominado Jinsha (ou "río das areas douradas"). Nesta rexión atravesa as gargantas do Salto do Tigre, un canón de máis de 2.000 m de profundidade.
Curso medio
Nas proximidades da cidade de Dongchuan, vira bruscamente para o norte, serpenteando polos montes Hengduanshuan en Yunnan. Logo vira de novo, esta vez para o leste, e recibe importantes afluentes como o Yalong, o Min e o Jialing, que o transforman nun xigantesco curso de auga lamacento, impetuoso e cargado de refugos e lixos, orixinados polos 120 millóns de habitantes e labregos da conca de Sichuan.
Atravesa a inmensa aglomeración de Chongqing, a cuxa altura se lle xunta o Jialing, unha das maiores cidades do interior da China, con máis de 5 millóns de habitantes, pero que é tamén un gran foco contaminador.
Xusto na altura desta metrópole, o Yangtzé atravesaba as Tres Gargantas, tres enormes canóns no curso medio, e onde se construíu o que constitúe un dos maiores encoros do planeta. As Tres Gargantas forman un espectáculo extraordinario que atrae numerosos turistas, posibilitando o desenvolvemento da industria turística, baseada na navegación entre Chongqing e Yichang. As gargantas ofrecen unha atmosfera misteriosa, en especial cando a brétema e o orballo forman pinguiñas que envolven os cantís e as penedías rochosas que enmarcan o río. Na época das choivas estivais, o nivel das augas pode subir máis de 100 metros, tornando a navegación moi perigosa.
Curso baixo
Pasado ese tramo, o Chang Jiang continúa o seu curso cara á costa, mais agora anchéase e móvese con maior vagar, atravesando varios grandes lagos como os de Poyang e de Dongtin. Neste sector era onde se comezaban a ver os golfiños de auga doce (Lipotes vexillifer), practicamente xa dados por extintos. Porén, aínda se poden ver esturións, cullereiros e os crocodilos da China (Alligator sinensis).
En achegándose á costa do Mar da China oriental o río serpentea a través dos seus «nove meandros con forma de intestino» antes de desaugar nun enorme delta, ocupado por terras agrícolas, lagos e estanques, numerosos illotes e millares de hectáreas de canaveirais. Na desembocadura érguese a cidade portuaria de Shanghai, a maior metrópole chinesa. Ademais, está a conformarse a conurbación do Delta do Yangtzé.
Explotación hidroeléctrica
O encoro das Tres Gargantas, en Yichang (宜昌), Hubei, está sobre o Yangtzé. Levántase no límite da rexión montañosa do alto Yangtzé e a chaira do Yangtzé medio, onde agora está o encoro de Ghezouba, nun punto no que o río posúe un caudal de 14.300 m/s. A potencia prevista para o ano 2009 é de 22.500 MW. A central debería producir, a partir de entón, arredor de 85 TWh de electricidade por ano, é dicir 85.000 millóns de kw/h.
En 1980 os traballos de planificación ían a bo ritmo, pero en 1992 moita xente votou en contra do encoro. Porén, o goberno aprobou o proxecto, e o 14 de decembro de 1994 comezaron as obras. O encoro xa estaba a plena capacidade a finais de 2008.
Hidrometría
Caudais medios do Yantgsé (en m³/s) medidos na estación hidrométrica de Datong (Datos calculados no período de 1923-86, 64 anos)
A Graña, Ferrol
Santa Rosa de Viterbo da Graña é unha parroquia que se localiza no sur do concello de Ferrol, na provincia da Coruña. Segundo o IGE en 2018 tiña 433 habitantes (230 mulleres e 203 homes) distribuídos nunha soa entidade de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 541 habitantes.
Limita ao norte coa parroquia de Brión, ao leste coa Cabana, ao oeste con Brión e ao sur coa ría de Ferrol. O topónimo fai mención a unha antiga explotación gandeira ou agrícola.
A Sociedade Cultural Deportiva e Recreativa da Graña desenvolve actividades como o fútbol, remo, balonmán ou tenis de mesa.
Cenema
Este termo substitúe ao de fonema en Louis Hjelmslev e os lingüistas do Círculo de Praga. O cenema é unha figura de expresión que se opón a plerema, figura do contido.
Pleremática
Para o lingüista dinamarqués Louis Hjelmslev e para os membros do Círculo Lingüístico de Copenhaguen, a pleremática é a ciencia cuxo obxecto é definir os pleremas.
Os xarutos do faraón
Os xarutos do faraón (en Les Cigares du pharaon) é o cuarto álbum da serie As aventuras de Tintín, escrita e dirixida polo autor belga Hergé. A primeira edición en galego foi en 1986 pola Editorial Juventud con tradución de Valentín Arias López
A historia narra a historia do mozo belga e xornalista Tintín e o seu can Milú, que viaxan por Exipto cando descobren a tumba dun faraón cheo de exiptólogos mortos e caixas de xarutos. Seguindo o misterio destes xarutos, viaxa por toda Arabia Saudita e India e revela os segredos dunha empresa internacional de contrabando de drogas.
Despois de Tintín en América, Xarutos foi un éxito comercial, e publicouse en forma de ábum pouco despois da súa conclusión. Hergé continuou As aventuras de Tintín con O Loto Azul, cuxa trama seguiu desde Xarutos. A serie converteuse nunha parte determinante da tradición da banda deseñada franco-belga. En 1955, deseñouse e coloreouse co estilo distintivo de Hergé liña-clara para a republicación por Casterman. A análise crítica da historia centrouse na súa innovación e a 'Aventura' introduce os personaxes recorrentes de detectives Hernández e Fernández e o vilán Rastapopoulos. O cómic adaptouse para un episodio de 1991 da serie animada de Ellipse / Nelvana As aventuras de Tintín.
Sinopse
De viaxe nun cruceiro polo Mediterráneo, Tintín e o seu can Milú coñecen ao rico director de cine Rastapopoulos e ao excéntrico exiptólogo Filemón Ciclón. Cando dous policías (Hernández e Fernández) acusan a Tintín de contrabando de heroína, escapa do barco e únese a Ciclón na súa busca da tumba non descuberta do faraón Kih-Oskh. Tintín descobre que a tumba está chea de caixas de xarutos rotulados cun misterioso símbolo, pero el e Ciclón caen inconscientes despois de que un inimigo non visto os gasea. A continuación, son levados a bordo dun barco dentro de sarcófagos de madeira, capitaneado polo contrabandista Allan, pero para evitar a garda costeira Allan ordena larnzar os sarcófagos ao mar. É rescatado por un traficante que o desembarca en Arabia. Viaxando por terra, Tintín coñece a Sheikh Patrash Pasha, un gran fan seu, e atópase con Rastapopoulos gravando unha película. O exército local recruta a Tintín para despois arrestalo como espía, pero Hernández e Fernández o rescatan para podelo arrestar.
Non obstante, cando o exército descobre o seu escondedoiro, Tintín consegue eludir aos policías, os xemelgos tamén escapan. Subindo a un avión, Tintín escapa de Arabia pero queda sen combustible sobre a India, estrelandose na selva. Despois de salvar a un elefante, Tintín descobre a Ciclón, que se tornou toco como resultado de ser inxectado con zume de Rajaijah, "o veleno da tolemia". Tintín é hipnotizado por un faquir e encérrano nun manicomio, do que pronto escapa. Encontrándose co Maharaja de Gaipajama, os dous fanse amigos, co maharajés revelando que a súa familia loita desde hai tempo contra unha banda de contrabando de opio. Aparece o faquir e Tintín o segue, descobre o escondedoiro do cártel da droga e é capaz de capturar o cartel. Tintín recoñece o seu símbolo Kih-Oskh e entende que é a mesma organización que operaba en Exipto e Arabia. O faquir escapa e co líder enmascarado da conspiración secuestra ao fillo do maharaja. Tintín persegueos nun coche deportivo, rescatando ao rapaz e capturando ao faquir, mentres o líder cae nun abismo, aparentemente morrendo. Tintín regresa a Gaipajama, onde se celebra o seu regreso. Ao abrir un dos xarutos co misterioso símbolo de Kih-Oskh, Tintín explica ao Maharaja como se realiza o contrabando do opio en todo o mundo dntro dos xarutos.
Penso, Cerdido, Cerdido
Penso é un lugar da parroquia de Cerdido no concello de Cerdido na provincia da Coruña. Tiña 23 habitantes no ano 2007 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales eran 10 homes e 13 mulleres, o que supón unha diminución en relación ao ano 2003 cando tiña 27 habitantes.
Os xarutos do faraón
Características
A historia publicouse primeiro nas páxinas de Le Petit Vingtième, para o suplemento infantil de aparición semanal do xornal Le Vigntième Siècle, publicado entre o 8 de decembro de 1932 e o 8 de febreiro de 1934. Tamén en 1934 apareceu por primeira vez en álbum. En 1955 foi redibuxada e editada en cor. Orixinalmente levou o título de Tintín en Oriente.
Constitúe a primeira parte dunha aventura que prosegue no álbum seguinte, O Loto Azul. En Os xarutos do faraón aparecen por primeira vez algúns personaxes destacados da serie, como Hernández e Fernández, Rastapopoulos e Oliveira da Figueira.
Do mesmo xeito que os tres álbums anteriores (Tintín no país dos Soviets, Tintín no Congo e Tintín en América), consiste sobre todo nunha sucesión de peripecias sen relación entre si. A diferenza deles, con todo, por primeira vez Hergé confire certa unidade á trama mediante un elemento misterioso, os xarutos que dan título ao álbum. A historia reúne varios elementos típicos da literatura das revistas pulp: a maldición aos profanadores de tumbas, unha sociedade segreda e o misterio que envolve a identidade do xefe dunha banda de traficantes de opio.
Antecedentes
Georges Remi, máis coñecido co alcume de Hergé, era o editor e ilustrador de Le Petit Vingtième ("O pequeno século XX"), un suplemento para Le Vingtième Siècle ("O século XX "), un periódico católico romano, xornal belga conservador con sede na cidade natal de Hergé Bruxelas. Xestionado polo Abade Norbert Wallez director e protector de Hergé, o xornal anunciábase como un "Diario Católico para Doutrina e Información" e difundía un punto de vista fascista de extrema dereita. Segundo Harry Thompson, estas ideas políticas eran comúns en Bélxica na época, e o ambiente de Hergé estaba impregnado de ideas conservadoras que xiraban ao redor do "patriotismo, catolicismo, moral estrita, disciplina e inxenuidade".
miniatura|left | O descubrimento de Howard Carter da tumba de Tutankhamon (na foto) influíu en Xarutos.
Para a súa cuarta Aventura, Hergé estaba ansioso por escribir unha historia de misterio. Os anos 30 viron florecer novelas de misterio en toda Europa occidental co éxito de autores como Agatha Christie e Ellery Queen. A decisión de crear un escenario arredor da tumba de Kih-Oskh foi influenciada polo descubrimento do faraón en 1922 da tumba de Tutankhamon por Howard Carter e as afirmacións dos tabloides que o rodean sobre unha maldición dos faraóns. Hergé volveu a este tema en As 7 bolas de cristal (1948). O nome Kih-Oskh era unha alusión aos quioscos onde se vendía a Le Petit Vingtième. O símbolo de Kih-Oskh foi descrito por Hergé como unha distorsión do símbolo taoísta do Taijitu, co biógrafo Benoît Peeters pensando que predicía a "Marca amarela" que apareceu na banda deseñada Blake e Mortimer, A "M" amarela (1952-54 ) escrita polo posterior colaborador de Hergé Edgar P. Jacobs. Hergé foi axudado na produción dos xarutos do faraón polo seu axudante Paul "Jam" Jamin, que estaba fortemente influenciado polas revistas británicas The Humorist e Punch.
Hergé recibiu a influencia das obras publicadas do aventureiro e traficante francés Henry de Monfreid, en particular dos seus libros Secretos do mar vermello e O cruceiro do hashish. Logo de vivir a primeira guerra mundial, a Hergé non lle gustaba os comerciantes de armas e usou a Monfreid como base para o personaxe de traficante en Xarutos. A idea de corpos momificados que se aliñan ao longo dun muro foi adoptada a partir do libro de 1919 de Pierre Benoît L'Atlantide (Atlántida), que fora recentemente convertida nun filme en 1932 por Georg Wilhelm Pabst. As pinturas murais representada na portada de Le Petit Vingtième baseouse nun baixorrelevo de Hathor e Seti I aloxado no Louvre, París, mentres que o trono aparecido no soño de Tintín foi adoptado a partir do atopado na tumba de Tutankhamon. A inclusión da sociedade secreta que operaba a rede de contrabando foi influenciada polas teorías conspiratorias da dereita sobre a masonería, Hergé probablemente obtivo información sobre a confraría a partir dun artigo de 1932 de Lucien Farnoux-Reynaud na revista radical La Crapouillot (A casca do morteiro).
Publicación orixinal, 1931–32
O 24 de novembro de 1932, Le Petit Vingtième publicou unha entrevista ficticia entre Jamin e Tintin na que o xornalista anunciou que viaxaría a China a través de Exipto, India, Ceilán e Indochina. O 8 de decembro de 1932, a historia comezou a ser serializada no suplemento baixo o título de As aventuras de Tintín, reporteiro, en Oriente. Cando a historia comezou en Exipto en vez da China, Hergé rebautizou brevemente a historia como O asunto do Cairo. A historia non seguía ningún plan ou trama previa escrita, con Hergé como é habitual ideando a historia semana tras semana. No outono de 1934 publicouse a aventura nun álbum. Xarutos foi a primeira das Aventuras publicada por Casterman, con quen Hergé asinou un contrato a finais de 1933, aínda que para o seu pesar, demoraron a publicación ata o outono de 1934, despois do remate das vacacións de verán. En 1936 solicitaronlle con éxito que producira varias viñetas en cor que se inserirán na reimpresión do álbum.
Os xarutos do faraón viu a introdución de varios personaxes que terían un papel recorrente en As aventuras de Tintín. O máis salientables son os dous detectives, que inicialmente foron chamados "Axente X33 e Axente X33 bis." Na súa obra de Tintín de 1941 coescrita con Jacques Van Melkebeke, Tintin na India: O misterio do diamante azul , Hergé nomeounos "Durant e Durand", aínda que despois os rebautizou como "Dupont e Dupond." O tradutor galego da serie, Valentín arias, nomeounos como "Hernández e Fernández". Baseáronse nunha combinación estereotipada da policía belga da década de 1930 coas observacións de Hergé do seu pai e seu tío, Alexis e Léon Remi, que eran xemelgos idénticos.
A serie introduciu ao adversario de Tintín Roberto Rastapopoulos en Os xarutos do faraón, aquí representado como un famoso director de cine de Hollywood. Só no volume seguinte, O loto azul, tamén se revela como xefe dunha organización criminal internacional. O seu nome foi desenvolvido por un dos amigos de Hergé. Hergé pensou que era gracioso e decidiu usalo. Deseñou a Rastapopoulos como un italiano con apelido grego, pero o personaxe encaixaba cos estereotipos antisemitas dos xudeus. Hergé afirmaba que o personaxe non era xudeu. Un cuarto personaxe recorrente introducido nesta historia foi o comerciante portugués Oliveira da Figueira, que reaparecería tanto nas posteriores aventuras situadas en Oriente Medio como en Tintín no país do ouro negro e Stock de coque. Un dos personaxes centrais da historia foi Filemón Ciclón, un exiptólogo que é o estereotipo dun profesor excéntrico. A este respecto, é un prototipo para o personaxe de Tifón Tornasol, a quen Hergé introduciría despois en O tesouro de Rackham o Roxo.
Segunda versión, 1955
Na década de 1940 e 1950, cando a popularidade de Hergé aumentara, el e o seu equipo de Studios Hergé remodelaron moitas das aventuras orixinais de Tintín en branco e negro usando a ligne claire ] ("liña clara") estilo de debuxo que tiña desenvolvido para que se encaixasen visualmente cos novos relatos de Tintín. Os estudios reformatearon e colorearon "Xarutos do faraón" en 1955, foi o último dos primeiros traballos en sufrir este proceso. miniatura|300px|Lombo da edición en galego. Ao cortar a extensión da historia, Hergé eliminou varias escenas illadas que non engadian nada ao desenvolvemento da trama, como aquelas nas que Tintin se enfronta a un morcego, un crocodilo e unha serpe. A cidade árabe que Tintin e Milú buscaron na historia xa non se identificou como A Meca, mentres elimináronse os tres conselleiros do Maharaja  tamén se inseriron novos elementos. Hergé engadiu ao fondo unha representación de antigas pirámides exipcias. Hergé engadiu tamén o personaxe de Allan, que inicialmente apareceu na aventura posterior de 1941 O caranguexo das tenaces de ouro, e tamén apareceu como home de confianza de Rastapopoulos nos álbums posteriores. Hergé inseriu unha alusión ao seu amigo e colaborador Edgar P. Jacobs na historia ao incluír a un profesor momificado chamado EP Jacobinios na tumba exipcia.
Publicacións posteriores
Casterman publicou a versión orixinal en branco e negro en 1979 nun volume recompilado en lingua francesa con O loto azul e A orella rota, a segunda parte da colección os Archives Hergé. En 1983, publicaron unha versión facsímile do orixinal.
Astrid (satélite)
Características
Astrid 1 é o terceiro satélite científico sueco e adicouse a investiga-lo contorno de plasma da Terra, centrándose nos fenómenos relacionados coas partículas neutras para mellorar a comprensión do comportamento dos cintos de radiación e estudar a súa dinámica e morfoloxía. Astrid 1 é o primeiro microsatélite montado sobre a plataforma FREJA-C, cumprindo tamén a función de demostrador tecnolóxico.
O satélite estabilízase mediante xiro, co eixo de xiro apuntando cara o Sol. O sistema de datos ten unha memoria de 8 MB e as comunicacións teñen lugar a unha velocidade de 8 kbps e a unha frecuencia de 400 MHz cara a estación de terra situada en Kiruna. O satélite tamén fai un pase diario sobre a estación de Esrange, coa que se comunica en banda S a 128 kbps.
O tempo estimado de vida do satélite era dun ano, pero os instrumentos fallaron o 1 de marzo de 1995.
Instrumentación
A instrumentación foi deseñada polo Instituto Sueco de Física Espacial de Kiruna, e consiste en tres experimentos:
Cenemática
A Cenemática, para o lingüista dinamarqués Louis Hjelmslev e para os membros do Círculo Lingüístico de Copenhaguen, é a ciencia cuxo obxecto é o estudo das unidades mínimas distintivas, chamadas cenemas. Escolleuse este termo por poderse aplicar ás linguas hipotéticas, cuxa substancia da expresión non sería fónica.
A dama das camelias
A dama das camelias (en La Dame aux camélias) é unha novela escrita por Alexandre Dumas (fillo) publicada por primeira vez en 1848. Esta obra está inspirada nun feito real da vida de Alexandre relativo a un romance, que tivo lugar en 1847 segundo o propio autor, con Marie Duplessis, moza cortesá de París que mantivo distintas relacións con grandes personaxes da vida social. A novela pertence ó movemento literario que se coñecería como realismo, sendo unha das primeiras que formarían parte da transición do romanticismo.
Foi traducida ó galego por Antonia Vega Prieto e publicada pola Editorial Toxosoutos no ano 2005. Ese mesmo ano, foi publicada de novo cunha tradución de Vega Prieto dentro da colección Biblioteca Galega de Clásicos Universais.
Espazo e tempo
A novela está ambientada en París, e algúns lugares campestres próximos, como Bougival. Poderiamos situala arredor do ano 1840, durante a monarquía de Luís Filipe de Orleáns. A duración da trama é de aproximadamente tres anos, aínda que só durante un ano existe acción. A obra comeza cos funerais de Margarida Gautier, protagonista da obra.
Tema
Os principais temas da novela son a prostitución, reflectida na vida da protagonista Margarida Gautier, os seus costumes e amizades. Doutra banda, está presente a abnegación en diversos actos da protagonista, sobre todo con respecto ó seu amor por Armando Duval.
A obra tamén critica os prexuízos sociais, que radican no rexeitamento social de aceptar a Margarida, represéntanse no pai de Armando Duval, quen lle esixe sacrificios. Por último, aparecenen menor medida, os celos e a vinganza no personaxe de Armando Duval.
Coexisten dous narradores na novela, por unha banda un narrador editor quen coñece ó narrador protagonista, Armando Duval. Está escrita nunha linguaxe sinxela e estruturada en vinte e sete capítulos sen títulos.
Pontellas, Cerdido, Cerdido
Pontellas é un lugar da parroquia de Cerdido no concello de Cerdido na provincia da Coruña. Tiña 28 habitantes no ano 2007 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales eran 17 homes e 11 mulleres, o que supón unha diminución en relación ao ano 2003 cando tiña 33 habitantes.
Pedro Martínez Casal
Pedro Martínez Casal, finado en Pontevedra o 15 de xullo de 1926, foi un político galego.
Traxectoria
Foi concelleiro e alcalde de Pontevedra, presidente do Casino e da Sociedad de Socorros Mutuos. Casou con Soledad Muruais.
Austroglossus
Austroglossus é un xénero de peixes teleósteos da orde dos pleuronectiformes, suborde dos pleuronectoideos e familia dos soleidos.
Comprende dúas especies de linguados (en sentido amplo) propios das costas atlánticas de Suráfrica, coñecidas en galego como linguados austrais.
Etimoloxía
O nome Austroglossus' está formado polas formas do latín científico Austro-, derivado do latín clásico Auster, -tri, "vento do sur" e, por extensión, "o sur" (punto cardinal), e -glossus, forma masculina derivada do termo do grego antigo γλῶσσα glṓssa, "lingua", que forma parte do nome de moitos xéneros de peixes planos.
Especies
Na actualidade recoñécense no xénero as seguintes dúas especies:
Plerema
Por exemplo, un plerema do tipo "xénero-ela" (xénero natural femia, a non confundir co xénero gramatical feminino) minimiza o número de desvíos posíbeis, xa que dá conta de egua, que consiste en "cabalo + xénero-ela".
Castrillón
O topónimo galego Castrillón pode referirse a:
Martiño I de Aragón
Martiño I de Aragón, coñecido tamén como Martiño I o Humano ou Martiño o Vello, nado en Xirona en 1356 e finado en Barcelona en 1410, foi rei de Aragón, de Valencia, de Mallorca, de Sardeña e conde de Barcelona entre 1396 e 1410. Igualmente foi rei de Sicilia entre 1409 e 1410.
Traxectoria
Segundo fillo de Pedro IV de Aragón, o Cerimonioso, e da súa terceira muller Leonor de Sicilia. O seu pai buscaba casar a Martiño cunha persoa da alta nobreza e de gran riqueza, polo que invalidou un primeiro acordo para que casara con Xoana de Xèrica, e decantouse polos Luna. Así, María de Luna, filla e herdeira de Lope de Luna, o primeiro conde de Luna, e señor de Segorbe, cando aínda non cumprira os 8 anos, foi comprometida en matrimonio co infante Martiño e, tan pronto como cumpriu os 8 anos, foi entregada á raíña Leonor de Sicilia, esposa de Pedro IV, para que fose educada na Corte.
O matrimonio de Martiño e María celebrouse o 13 de xuño de 1372 na Catedral de Barcelona.
Nos últimos anos da vida do seu pai, Martiño mantivo unha posición de moderación en relación co enfrontamento que tiña co seu irmán máis vello, Xoán, o primoxénito, dominado pola súa esposa Violante de Bar, que levaba unha política máis ben francófila, contraria á anglófila que levaba a cabo o Cerimonioso e, en termos xerais, a tradicional da Coroa de Aragón. Co ascenso do seu irmán ao trono en 1387 foi nomeado duque de Montblanc e lugartenente seu. En 1375 falece a súa nai, da que herdará os seus dereitos sobre Sicilia, reino sobre o que reforzará a súa posición cando en 1379 acórdese o matrimonio entre o seu fillo e herdeiro con María de Sicilia que en 1377 herdará o trono siciliano tras a morte do seu pai Frederico III de Sicilia. Dada a minoría de idade de ambos os dous, o matrimonio non se celebrará ata 1390, e Martiño I será nomeado señor e rexente de Sicilia en 1380.
Tras a coroación en Palermo de María de Sicilia e Martiño o Mozo, que recibiu o título de Martiño I de Sicilia, unha facción da nobreza siciliana partidaria dos Anjou rebelouse contra os novos monarcas, o que obrigou a Martiño o Vello a pórse á fronte dunha frota e desprazarse a Sicilia para acabar coa insurrección. Mentres se atopaba inmerso na pacificación da illa, sorprendeulle en 1396 a morte do seu irmán o rei de Aragón Xoán I, e a noticia de que, ao morrer este sen sucesión masculina, a súa esposa María de Luna, que permanecera no Reino de Aragón, reclamara o trono no seu nome.