cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ALSEP
Despregamento
Os ALSEP ían gardados no compartimento de equipamento científico (SEQ, por Scientific Equipment) do módulo lunar en dúas partes diferentes. A base da primeira parte formaba a estación central, mentres que a base da segunda parte contiña o RTG. Na segunda parte atópase tamén unha subsección que adoitaba levar un ou dous experimentos e a montaxe da antena. Nos Apolo 12, 13 e 14, a segunda parte gardaba tamén o Lunar Hand Tool Carrier (HTC). O despregamento exacto de cada experimento variaba con cada misión. As seguintes imaxes mostran o procedemento típico, seguido polo Apolo 12.
Elementos comúns
Tódalas estacións ALSEP tiñan elementos en común:
Lista de misións
Cada misión levou un conxunto diferente de experimentos.
Apolo 11 (EASEP)
miniatura|200px|No Apolo 11, [[Buzz Aldrin simplemente levou o EASEP ata o punto de desplegue usando agarradoiras, a diferenza de no resto de misións, nas que se usou unha barra portadora.]] Tal como se indicou, o Apolo 11 non levou un ALSEP completo se non unha versión simplificada denominada Early Apollo Surface Experiments Package (EASEP). Dado que a EVA só había durar dúas horas e corenta minutos, a tripulación non tería tempo suficiente para despregar o ALSEP completo, posto que é unha operación dunhas dúas horas de duración. Ambos os paquetes ían almacenados no compartimento SEQ do módulo lunar.
Apolo 12
miniatura|dereita|200px|Disposición do ALSEP do Apolo 12.
O montante da antena gardábase na subsección. O soporte para o PSE, as ferramentas do ALSEP, a barra portadora e o HTC gardábanse na segunda parte do ALSEP.
Apolo 13
miniatura|dereita|200px|Disposición planeada para o ALSEP do Apolo 13. miniatura|esquerda|Unha gravación do impacto do S-IVB do Apolo 13 na superficie lunar detectado polo experimento sísmico pasivo do Apolo 12. Debido á cancelación da aterraxe non se despregou ningún experimento. Non obstante, a etapa S-IVB foi estrelada a propósito sobre a Lúa para proporcionar un sinal para o PSE.
O montante da antena gardouse na primeira parte do ALSEP. O soporte para o PSE, as ferramentas do ALSEP, a barra portadora e a broca gardábanse na subsección. O HTC ía na segunda parte do ALSEP.
Apolo 14
miniatura|dereita|200px|Distribución do ALSEP do Apolo 14.
O montante da antena gardouse na subsección. O soporte para o PSE, as ferramentas do ALSEP, a barra portadora e o HTC ían na segunda parte do ALSEP.
Apolo 15
miniatura|dereita|200px|Distribución do ALSEP do Apolo 15.
O montante da antena gardouse na subsección. O soporte para o PSE, as ferramentas do ALSEP e a barra portadora ían na segunda parte do ALSEP.
Apolo 16
miniatura|dereita|200px|Distribución do ALSEP do Apolo 16.
Apolo 17
miniatura|dereita|200px|Distribución do ALSEP do Apolo 17.
Os mouros no imaxinario popular galego
Foi reeditado en 1992 dentro da Biblioteca 114 de El Correo Gallego, co número 31, co título, algo máis curto, de Os mouros no imaxinario popular.
Contido
Segundo a mitoloxía popular galega, os mouros son seres que habitan en lugares onde a vida humana non se pode levar a cabo, como baixo da auga ou da terra, así como en pazos e castelos xigantes feitos nalgunhas ocasións de ouro. Deixaron a súa pegada en lugares como petróglifos e mámoas. A eles atribúeselles a construción de diversos túneles polos que se desprazaban de castro en castro, e nos que agochaban tesouros.
As súas actividades tiñan un certo parecido coas humanas e consistían basicamente en cociñar, manter o gando e as terras. Todos os seus utensilios (arados, xugos, ou mesmo potas e cubertos) son de ouro. Cando necesitan a axuda dos humanos, como pode ser para asistir a un parto ou para a matanza do porco, non dubidan en facelo. A relación que manteñen cos humanos non é moi ampla, pero si que negocian entre eles, e os mouros sempre lle pagan os servizos aos humanos en ouro.
Respecto dos tesouros, estes están case sempre encantados, e o que consiga desencantalo será o beneficiado. A forma de sinalar un tesouro pode ser a través dunha galiña cos seus pitiños, que pode ser o sinal da existencia do tesouro ou ser o mesmo tesouro baixo un encanto. Estes tesouros normalmente sitúanse nos lugares de habitabilidade frecuente do mouros e poden consistir en cadeas, trabes ou fíos de ouro, e tamén en forma de animal, que se transforma en ouro ao ser desencantado.
As mouras tamén teñen un papel moi importante no imaxinario galego, xa que son “supermulleres” dunha gran beleza. Caracterízanse por ter o pelo roxo e a pel moi clara. Tamén se compara coa muller humana, que realiza as tarefas da casa que non son nada recoñecidas por parte dos seus homes, pero son as que levan as contas da casa. As mouras adoitan aparecérselles aos homes en forma de animais para tentalos a desencantalas normalmente dicíndolles que lle quitara unha flor da boca e así poder casar coa moura. Se o home o facía, casaría con ela e faríase rico.
O libro remata cunha serie de relatos sobre o nomeado anteriormente.
Doxorrubicina
A doxorrubicina (DCI) ou hidroxildaunorrubicina (nome comercial adriamicina) é un fármaco amplamente utilizado na quimioterapia do cancro. É un antibiótico da familia das antraciclinas, cunha estrutura moi similar á da daunomicina (ou daunorrubicina), e, igual que esta é un axente intercalante do ADN. Úsase habitualmente no tratamento de moitas formas de cancro.
O fármaco adminístrase por medio de inxección. Comercialízase coas marcas Adriamicina PFS, Adriamicina RDF, ou Rubex. Ademais, Doxil é unha forma de administración de doxorrubicina encapsulada en liposomas creada polos Laboratorios Ben Venue de Johnson & Johnson (Myocet é unha forma do anterior non PEGilada, é dicir, non unida a polietilén glicol ou PEG). Os principais beneficios desta forma de administración consisten nunha redución da cardiotoxicidade. É un material fotosensible e ás veces recóbrese cun envoltorio de aluminio para evitar que lle afecte a luz.
Historia
O descubrimento da doxorrubicina foi precedido do da daunorrubicina. A súa historia remóntase á década de 1950, cando unha compañía de investigación italiana, Farmitalia Research Laboratories, comenzou unha liña de investigación que tiña o obxectivo de atopar compostos anticancerosos en microbios do solo. Illouse unha mostra de solo dos arredores de Castel del Monte, unha fortaleza italiana do século XIII. Neses traballos illouse unha nova cepa de Streptomyces peuceticus que producía un pigmento de cor vermella brillante. Tratábase dun antibiótico que mostraba unha boa actividade contra tumores murinos. Como un grupo de investigadores franceses descubriu o mesmo composto aproximadamente á vez, ambos os equipos acordaron chamar ao composto daunorrubicina, combinando o nome Daunos, unha tribo prerromana que habitaba na área onde o composto fora illado, coa palabra francesa para rubí, rubis, en alusión á cor. Os ensaios clínicos comezaron na década de 1960, encontrándose que o fármaco trataba con éxito a leucemia aguda e algúns linfomas. Porén, en 1967 observouse que a daunorrubicina podería producir efectos cardiotóxicos letais.
A Condomiña, Campo, O Irixo
A Condomiña é un lugar da parroquia de Campo no concello ourensán do Irixo na comarca do Carballiño. Está dividido polo regato do Muíño, pertencendo a outra parte á parroquia de Dadín. Segundo o INE e do IGE en 2011 a parte de Campo tiña dez habitantes (seis homes e catro mulleres).
Doxorrubicina
Historia
A doxorrubicina e a daunorrubicina poden considerarse os compostos prototípicos das antraciclinas. As posteriores investigacións deron lugar a outros antibióticos da familia das antraciclinas e actualmente estímase que existen uns 2000 análogos da doxorrubicina. En 1991 avaliáranse 553 deles nun programa de rastrexo do National Cancer Institute (NCI).
Biosíntese
A doxorrubicina é unha versión 14-hidroxilada da daunorrubicina, o seu precursor inmediato na ruta de biosíntese. A daunorrubicina é máis abondosa como produto natural, xa que a producen varias cepas silvestres de Streptomyces. En contraste con isto, só se encontrou incicialmente unha cepa non silvestre que produza doxorrubicina, Streptomyces peuceticus subespecie caesius ATCC 27952. Esta cepa foi creada por Arcamone e col. en 1969 mediante mutación dunha cepa produtora de daunorrubicina, aínda que non de doxorrubicina, polo menos en cantidades detectables. Posteriormente, o grupo de Hutchingson mostrou que en condicións ambientais especiais, ou realizando modificacións xenéticas, outras cepas de Streptomyces podían producir doxorrubicina. Este grupo tamén clonou moitos dos xenes necesarios para a produción de doxorrubicina, aínda que non todos eles foron completamente caracterizados. En 1996, o grupo de Strohl descubriu, illou e caracterizou o xene dox A, que codifica o encima que converte a daunorrubicina en doxorrubicina. En 1999, produciron unha Dox A recombinante, unha citocromo P450 oxidase, e encontraron que catalizaba múltiples pasos na biosíntese de doxorrubicina (DXR), incluíndo pasos que levan á daunorrubicina. Isto era significativo porque deixaba claro que todas as cepas produtoras de daunorrubicina tiñan os xenes necesarios para producir doxorrubicina, que é con diferenza a que ten máis importancia terapéutica das dúas. O grupo de Hutchinson continuou desenvolvendo métodos para mellorar o rendemento da produción de doxorrubicina para o proceso de fermentación industrial que se usa na súa produción comercial, non só introducindo plásmidos que codifican a doxorrubicina, senón tamén introducindo mutacións para desactivar encimas que que detraen precursores do produto para orixinar outros menos útiles, como por exemplo os glicósidos do tipo baumicina. Algúns mutantes triplos que tamén sobreexpresan Dox A tiñan a capacidade de dobraren a produción de doxorrubicina. Isto ten un interese que trascende o académico, xa que inicialmente a produción tiña un custo de 1,37 millóns de dólares por kg, e en 1999 a produción era de 225 kg ao ano. Outras técnicas de produción máis eficaces reduciron o prezo a 1,1 millóns de dólares por kg para a formulación non liposómica. Aínda que a doxorrubicina pode producirse semisinteticamente a partir da daunorrubicina, o proceso implica bromuración electrofílica, múltiples pasos, e o rendemento é pobre. Como a daunorrubicina se produce mediante fermentación, sería ideal que as bacterias puideran completar a síntese de doxorrubicina de forma máis eficaz. miniatura|Diagrama que mostra dúas [[moléculas de doxorrubicina intercalándose no ADN. De .]]
Mecanismo de acción
A porción cromófora aromática planar da molécula intercálase entre dous pares de bases consecutivos do ADN, mentres que o azucre daunosamina se sitúa no suco menor, interaccionando cos pares de bases situados a ambos os lados do lugar onde se intercala, tal e como puxo de manifesto a estrutura cristalina.
Uso clínico
miniatura|A doxorrubicina utilízase no tratamento de diversos tipos de cancro. Na imaxe, a doxorrubicina (de cor vermella característica) preparada para a súa administración intravenosa. A doxorrubicina utilízase habitualmente no tratamento dalgunhas leucemias e no linfoma de Hodgkin, e nos cancros de vexiga, de mama, estómago, pulmón, ovarios, tiroide, sarcoma de tecido brando, mieloma múltiple e outros. Algúns réximes de quimioterapia nos que podemos atopala son:
Terapia experimental
Unha terapia combinada de doxorrubicina con sirolimus (rapamicina), un potente fármaco inmunosupresor, mostrou efectos prometedores no tratamento de linfomas AKT positivos en ratos.
Algunhas investigacións nas que se acopla un anticorpo monoclonal de rato coa doxorrubicina para formar un inmunoconxugado mostraron a súa capacidade de eliminar unha infección por VIH-1 tamén en rato. Os tratamentos actuais con fármacos antirretrovirais aínda deixan reservorios de VIH no hóspede. Os inmunoconxugados poderían proporcionar un tratamento complementario a estes últimos para erradicar os linfocitos T que expresan os antíxenos do virus.
Efectos secundarios
Entre os efectos secundarios agudos da doxorrubicina están a náusea, o vómito e as arritmias. Tamén pode producir neutropenia (un descenso do reconto de leucocitos), e alopecia completa. Cando a dose acumulada de doxorrubicina atinxe os 550 mg/m², o risco de desenvolver efectos secundarios cardíacos increméntase drasticamente. A cardiotoxicidade por doxorrubicina caracterízase por un declive dependente da dose no número de mitocondrias e da fosforilación oxidativa. As especies reactivas do oxíxeno, xeradas pola interacción da doxorrubicina co ferro poden danar os cardiomiocitos (células cardíacas), provocando a perda de miofibrilas e a vacuolización citoplasmática. Ademais, algúns pacientes poden desenvolver eritrodisestesia palmo-plantar, ou síndrome man-pé, caracterizada por erupcións cutáneas nas palmas da man e plantas dos pés, con tumefacción, dor e eritema.
Debido a estes efectos secundarios e á súa cor vermella, a doxorrubicina ten ben merecido o seu apelativo de "demo vermello".
PSP
PSP é o acrónimo de:
Circuíto de Boavista
O Circuíto de Boavista foi un circuíto de carreiras urbano de Fórmula 1 en Porto, Portugal, usado dúas veces para albergar o Gran Premio de Portugal.
O trazado comezaba fronte o mar na "Esplanada do Rio de Janeiro", continuaba pola "Avenida da Boavista" (do cal o circuíto herdou o seu nome), e logo se curvaba a través de pequenos barrios residenciais ata volver á liña de meta. Sendo sede por primeira vez dun evento de automobilismo en 1958, o circuíto de Boavista levaba aos pilotos a incribles velocidades por entre pequenas casas, e por sobre rúas empedradas.
A carreira de 1960 foi moi desgastadora, pois só catro autos finalizaron dentro das 5 voltas do gañador Jack Brabham. Accidentes e problemas mecánicos terminaron cedo o día para pilotos como Moss, John Surtees, Phil Hill, Graham Hill, entre outros.
Anos recentes
O circuíto foi revivido en 2005, mantendo case o mesmo trazado con só axustes menores e uns cantos km que se lle engadiron. Actualmente cada dous anos córrese o Gran Premio Histórico do Porto, con autos de época dos anos 1930 e 1940, ademais de mostras de automóbiles novos e exhibicións. En 2007, o circuíto albergou unha carreira do World Touring Car Championship (WTCC).
Escoriscada, Cazás, Xermade
Escoriscada é un lugar da parroquia de Cazás no concello lucense de Xermade na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 0 habitantes.
Igrexa dos Santos Xusto e Pastor de Cuenca de Campos
A Igrexa dos Santos Xusto e Pastor é un templo católico que se atopa na localidade de Cuenca de Campos (provincia de Valladolid). Está declarado Ben de Interese Cultural.
O Vilar, Cerdido, Cerdido
O Vilar é un lugar da parroquia de Cerdido no concello de Cerdido na provincia da Coruña. Tiña 8 habitantes no ano 2007 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales eran 4 homes e 4 mulleres, o que supón unha diminución en relación ao ano 2003 cando tiña 12 habitantes.
Rañas
Os topónimos Rañas e As Rañas poden referirse a:
Igrexa dos Santos Xusto e Pastor de Cuenca de Campos
Descrición
Trátase dun edificio do románico mudéxar construído no século XVI.
Unha porta alintelada precedida dun pórtico permite acceder ó templo a través dunha das tres naves e a da Epístola. Ditas naves atópanse separadas por columnas da orde xónica e as armaduras que as cobren considéranse as mellores da provincia en arte mudéxar.
As zapatas das columnas que sosteñen o teito foron decoradas no renacemento con bustos representando ás virtudes.
Na capela maior destaca o artesoado que a cobre pola súa lacería, policromado e piñas de mozárabes.
O retablo, construído ó redor do ano 1580, conta con tallas dos santos Xusto e Pastor, entre outras atribuídas ó artista Pedro de Bolduque.
A igrexa conta cunha torre de ladrillo de dous corpos. O inferior alberga unha capela cuberta por bóveda de crucería gótica.
Tulsa, Oklahoma
Tulsa é unha cidade estadounidense, capital do condado de Tulsa, a segunda máis poboada do estado de Oklahoma con 385.635 habitantes e a 45 dos Estados Unidos. Ten 916.079 habitantes na súa área metropolitana en 2008.
Considéraselle, xunto a Houston, a Capital Mundial do petróleo, sendo coñecida tamén por ser o nacemento da famosa estrada Ruta 66.
Palemoninos
miniatura|240px|Macrobrachium formosense, o "camarón de Foromosa (Taiwán)". miniatura|240px|Macrobrachium rosenbergii, o "camarón xigante de Malaisia".
Os palamoninos (Palaemoninae) é unha subfamila de crustáceos decápodos carideos, unha das dúas nas que se subdivide a familia dos palemónidos (Palaemonidae), a maior delas e a única que comprende especies presentes no Atlántico nororiental; a outra, a dos pontoniinos (Pontoniinae) inclúe especies propias dos arrecifes de coral.
Características
Os palemoninos son principalmente carnívoros que comen pequenos invertebrados e detritos de peixes e outros animais, aínda que tamén poden comer algas).
Encóntranse en calquera hábitat acuático, excepto nas augas profundas.
Os xéneros máis importantes son Palaemon, que inclúe o camarón (Palaemon serratus) e Macrobrachium, o que alberga o maior número de especies, entre elas algunhas de interese comercial, como Macrobrachium rosenbergii.
Xéneros
A subfamilia dos palemoninos comprende, segundo Shane et al. e Grave et al., os xéneros seguintes:
miniatura|240px|Palaemon elegans, o "camarón elegante".
Porén, o Integrated Taxonomic Information System (2001), que manexa datos máis antigos, só recoñece estes 9:
Komissar (filme)
Komissar (en Комиссар) é un filme soviético do ano 1967, dirixido por Alexander Askoldow e baseado no relato V gorode Berdicheve (В городе Бердичеве) e que en galego sería Na cidade de Berdichev de Wassili Grossman. O filme foi proxectada na Berlinale de 1988.
Aquemenes (rei)
Traxectoria
Debido á falta de fontes históricas sobre Aquemenes, dubídase ás veces do seu reinado e da súa existencia. Pode ser un personaxe lendario. Mesmo pode ser que Darío I o inventase para lexitimizar o seu poder. Como Darío non era o herdeiro do anterior Xa, Ciro II), suponse que Darío inventou un devanceiro máis antigo compartido entre Ciro e el mesmo. Deste xeito podía reclamar a súa pertenza a unha liñaxe real.
En todo caso, a dinastía real persa de Darío en diante honrou a Aquemenes e críano o fundador da súa dinastía. Non obstante, moi pouco se recordaba acerca da súa vida e accións. Contando con que existise, Aquemenes foi un xefe guerreiro que guiou aos persas, ou a unha tribo de persas, como vasalo do Imperio Medo. Unha inscrición asiria da época do rei Senaquerib menciona que o rei asirio refugou un ataque dos Parsu, que moitos pensan que foi guiado por Aquemenes.
Os escritores da Grecia antiga danos algunhas informacións lendarias sobre Aquemenes: chámanlles á súa tribo os Pasargadae, e din que fora "criado por unha aguia". Platón, cando escribía sobre os persas, identificaba a Aquemenes con Perses, devanceiro dos persas na mitoloxía grega. De acordo con Platón, Aquemenes / Perses era fillo da raíña etíope Andrómeda e do heroe grego Perseo, e neto de Zeus. Escritores posteriores crían que Aquemenes e Perses eran persoas distintas, e que Perses era un devanceiro do rei.
A antiga versión greco-europea da historia asegura que a Aquemenes o sucedeu o seu fillo Teispes, que había levar aos persas a conquistaren e ocuparen a cidade de Anshan. O seu bisneto foi Ciro II, que venceu aos medos e fundou o Imperio persa. Con todo, nunca nos textos persas antigos se fai mención de Teispes como fillo de Aquemenes, senón como 'un aqueménida'. Así, o nome podería ter identificado só á familia e non necesariamente a unha persoa.
Vilariño, Xermade, Xermade
Vilariño é un lugar da parroquia de Xermade no concello lugués de Xermade na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 10 habitantes (4 homes e 6 mulleres).
Aríns, Santiago de Compostela
San Martiño de Aríns é unha parroquia que se localiza no concello de Santiago de Compostela na comarca de Santiago. Segundo o IGE en 2018 tiña 1.402 habitantes (713 homes e 689 mulleres) distribuídos en 15 entidades de poboación, o que supón un aumento en relación ao ano 1999 cando tiña 904 habitantes.
Fedro (Platón)
miniatura|dereita|250px
Aríns, Santiago de Compostela
Xeografía
Dentro da "Historia política, religiosa y descriptiva de Galicia", de Martínez de Padín, indícase que un dos ríos que bañan esta parte é o Aríns, do que recibe o nome a parroquia.
Fedro (Platón)
Fedro é un diálogo de Platón. O diálogo platónico Fedro é posterior a A República, e presenta moitas afinidades temáticas con O banquete. É da penúltima fase da obra platónica e foi escrito no ano 370 a.C.
Ligazóns externas
O Fedro en Grego antigo.
Aríns, Santiago de Compostela
Festas
A parroquia celebra as festas populares máis grandes a última fin de semana de agosto, e o seu patrón (San Martiño) o 11 de novembro.
Almati
Almati (en casaco cirílico Алматы, en latino Almatı), a antiga Alma-Atá e ata 1921 Verny, é a principal cidade de Casaquistán con 1 477 564 habitantes no 2013.
O nome significa das mazás por ser as maceiras orixinarias desta zona. En 1854 unha división de cosacos siberianos fundaron o forte Zailiysky preto da cordal de Tian Shan. Ao ano seguinte cambiouselle o nome a Verny. No terremoto de 1911 a cidade quedou desfeita, tan só a catedral ortodoxa se mantivo en pé.
En 1929 Almati converteuse na capital de Casaquistán. En 1991, coa independencia de Casaquistán, converteuse na capital dese estado ata 1998, no que se transladou a Astana.
Bring It On
Bring It On é un filme dirixido por Peyton Reed que foi estreado no ano 2000.
Sinopse
Historia sobre unha competición de "cheerleaders". As animadoras do equipo dos "Toro" teñen unha coreografía explosiva para facerse co trofeo do campionato nacional. Pero para a nova capitá, o camiño da vitoria torcese cando descobre que esta mesma coreografía foi roubada das animadoras dos "Clover" pola capitá anterior.
Aeroporto de Innsbruck
O aeroporto de Innsbruck, tamén coñecido como aeroporto de Kranebitten, é o aeroporto internacional máis grande do estado de Tirol, no oeste de Austria. Está situado a uns 4 quilómetros do centro de Innsbruck. O aeroporto, inaugurado no ano 1925, opera voos rexionais ao redor dos Alpes, ademais de tráfico internacional estacional a outros destinos europeos. Durante o inverno a actividade increméntase significativamente debido a o alto número de esquiadores que viaxan á rexión. No ano 2016 pasaron polas súas instalacións un total de 1 006 738 pasaxeiros, un 0,55% máis que no ano anterior.
Fábio Coentrão
Fábio Alexandre da Silva Coentrão, nado en Vila do Conde o 11 de marzo de 1988, é un futbolista portugués. Xoga de defensa e o seu club actual é o Sporting de Lisboa.
Traxectoria
Tras pasar polo Real Zaragoza na temporada 2009–10, asentouse como titular no lateral esquerdo do Sport Lisboa Benfica.
Reparación por escisión de nucleótidos
A reparación por escisión de nucleótidos (NER) é un mecanismo de escisión especialmente importante que elimina os danos no ADN inducidos pola luz ultravioleta (UV). Os danos no ADN por luz UV dan lugar a adutos do ADN voluminosos; estes adutos son principalmente dímeros de timina e 6,4-fotoprodutos. O recoñecemento dos danos orixina a eliminación dun curto segmento de ADN de febra simple que contén a lesión. A febra simple do ADN que non sufriu danos permanece no seu lugar e a ADN polimerase utilízaa como molde para sintetizar unha curta secuencia complementaria. A ligazón final coa que se completa a NER e se forma un ADN de dobre febra lévaa a cabo a ADN ligase. A NER pode dividirse en dúas subvías: NER xenómica global (GG-NER ou GGR) e NER acoplada á transcrición (TC-NER ou TCR). As dúas subvías difiren no xeito en que recoñecen danos no ADN, pero teñen en común o mesmo proceso para a incisión, reparación e ligazón da lesión.
A importancia da NER evidénciase polas graves doenzas humanas que se orixinan en mutacións xenéticas conxénitas que afectan ás proteínas da NER. O xeroderma pigmentoso e a síndrome de Cockayne son dous exemplos de doenzas asociadas á NER.
Reparación por escisión de nucleótidos en eucariotas
A reparación por escisión de nucleótidos é máis complexo en eucariotas que en procariotas, pero o principio xeral é similar. Hai 9 proteínas princiapis implicadas na NER en células de mamíferos. En deficiencias en certas proteínas que orixinan doenzas, os nomes das proteínas están asociados cos das doenzas. As denominacións das proteínas XPA, XPB, XPC, XPD, XPE, XPF, e XPG derivan de хeroderma pigmentoso, mentres que CSA e CSB son proteínas ligadas á síndrome de Cockayne. Adicionalmente, as proteínas ERCC1, RPA, RAD23A, RAD23B e outras participan tamén na reparación por escisión de nucleótidos. Unha lista máis completa de proteínas implicadas na NER pode consultarase máis abaixo.
A reparación por escisión de nucleótidos pode dividirse en dúas subvías: NER xenómica global (GG-NER) e NER acoplada á transcrición (TC-NER). Interveñen tres conxuntos distintos de proteínas no recoñecemento de danos no ADN en cada subvía. Despois do recoñecemento de danos, que é distinto en cada unha, as subvías converxen nos pasos da incisión dual, reparación e ligazón.
NER xenómica global (GG-NER)
miniatura|325px|esquerda|Ilustración esquemática da unión de proteínas implicadas na GG-NER.
A NER xenómica global repara os danos tanto na febra do ADN que se transcribe coma na que non se transcribe en xenes activos e inactivos de todo o xenoma. Este proceso non depende da transcrición. Esta vía emprega varias proteínas que "detectan o dano" como o complexo que se une aos danos do ADN (DDB) e o XPC-Rad23B, que constantemente revisan o xenoma e recoñecen distorsións da hélice: o complexo XPC-Rad23B é responsable do recoñecemento da distorsión, mentres que DDB1 e DDB2 (XPE) poden tamén recoñecer algúns tipos de danos causados pola luz UV. Ademais, a XPA realiza unha función de recoñecemento de danos que polo momento non foi ben definida. Despois da identificación dos sitios danados, recrútanse despois no ADN danado as seguintes proteínas de reparación para verificar a presenza de danos, escindir o ADN danado arredor da lesión e despois encher o parche da reparación.
Doenzas asociadas á GG-NER
As mutacións na maquinaria da GG-NER son responsables de moitos trastornos xenéticos como: xeroderma pigmentoso (XP): fotosensibilidade grave, altas taxas de cancro en áreas do corpo expostas ao sol, como a pel.
Reparación acoplada á transcrición (TC-NER)
En calquera momento dado, a maioría do xenoma nun organismo non está realizando a transcrición. Hai unha diferenza na eficiencia da NER entre as rexións do xenoma transcricionalmente silenciosas e as activas. Para moitos tipos de lesións, a NER repara máis rápido as febras transcritas de xenes activos transcricionalmente que as febras non transcritas e o ADN transcricionalmente silencioso.
A TC-NER e a GG-NER difiren só nos pasos iniciais do recoñecemento dos danos no ADN. A diferenza principal entre a TC-NER e a GG-NER é que a TC-NER non require proteínas XPC ou DDB para o recoñecemento da distorsión en células de mamíferos. En lugar diso, a TC-NER iníciasee cando a ARN polimerase queda atascada nunha lesión no ADN: a ARN polimerase bloqueada serve como un sinal de recoñecemento dos danos, que substitúe a necesidade de ter os complexos XPC-RAD23B e DDB con propiedades de recoñecemento de distorsións. As proteínas CS (CSA e CSB) únense a algúns tipos de danos no ADN en lugar de XPC-Rad23B.
Son posibles outros mecanismos de reparación, pero son menos exactos e eficientes.
Doenzas asociadas á TC-NER
A TC-NER iníciase cando a ARN polimerase queda atascada ao chegar a unha lesión no ADN e uns complexos proteicos axudan á polimerase a retroceder. As mutacións que afectan á maquinaria da TC-NER son responsables de múltiples trastornos xenéticos como:
Incisión dual
O encima clave que intervén na escisión dual é o factor de transcrición II H (TFIIH). Primeiramente, recrútanse o TFIIH e a XPG no sitio dos danos no ADN (XPG estabiliza a TFIIH). As subunidades TFIIH de XPD e XPB actúan como helicases 5'-3' e 3'-5', respectivamente, e axudan a desenrolar o ADN e xerar unha unión entre o ADN de dobre febra e o de febra simple arredor da burbulla de transcrición. Ademais de estabilizar a TFIIH, a XPG tamén ten unha actividade de endonuclease; corta os danos no ADN no lado 3' mentres que a proteína heterodímera XPF–ERCC1 corta no lado 5'. A incisión dual causa a eliminación dun ADN monocatenario cun oco de febra simple de 25 a ~30 nucleótidos. Os oligonucleótidos de ADN que contén o dano, escindido pequeno (sedDNA, do inglés small excised damage-containing DNA) son inicialmente liberados do dúplex en complexo co TFIIH pero despois disócianse de maneira dependente do ATP e únense á RPA. A inhibición da síntese de ADN de recheo de ocos e a ligazón dá lugar a unha acumulación na célula de sedDNAs unidos a RPA.
A proteína de replicación A (RPA) e XPA son as últimas dúas proteínas asociadas co principal complexo de reparación da NER. Estas dúas proteínas están presentes xa antes da unión de TFIIH, xa que interveñen na verificación dos danos no ADN. Poden tamén protexer o ADN de febra simple. Despois da verificación, faise a incisión no lado 5' e empeza a reparación do ADN antes da incisión do lado 3'. Isto axuda a reducir o ADN de febra simple que queda exposto durante o proceso de reparación.
Reparación e ligazón
O factor de replicación C (RFC) carga o antíxeno nuclear de célula proliferante (PCNA) sobre a febra de ADN. Isto permite que a ADN polimerases implicada na reparación (δ, ε e/ou κ) copie as febras non danadas por medio de translocación. A ADN ligase I e a endonuclease flap 1 ou o complexo ligase-III-XRCC1 selan a amosega para completar a NER.
A NER en procariotas: proteínas Uvr
miniatura|Representación esquemática de modelos da vía de reparación por escisión de nucleótidos controlada polas proteínas Uvr.
O proceso da reparación por escisión de nucleótidos é controlado en Escherichia coli polo complexo encimático da endonuclease UvrABC, que consta de catro proteínas Uvr: UvrA, UvrB, UvrC, e a ADN helicase II (ás veces chamada UvrD neste complexo). Primeiro, un complexo UvrA-UvrB fai unha revisión do ADN, na cal a subunidade UvrA é a encargada de recoñecer as distorsións na hélice, causadas por exemplo por dímeros de pirimidina. Cando o complexo recoñece ditas distorsións, a subunidade UvrA sae do complexo e despois chega unha proteína UvrC, que se une ao monómero UvrB e forma así un novo dímero UvrBC. A UvrB cliva un enlace fosfodiéster situado a 4 nucleótidos augas abaixo do lugar do dano no ADN, e a UvrC, pola súa parte, cliva un enlace fosfodiéster situado 8 nucleótidos augas arriba, creándose un segmento escindido de 12 nucleótidos. A ADN helicase II (ou UvrD) chega despois e elimina o segmento escindido ao romper activamente as pontes de hidróxeno entre as bases complementarias. O oco resultante énchese despois usando a ADN polimerase I e a ADN ligase. O proceso básico de escisión é moi similar en células eucariotas, pero nestas células xeralmente interveñen máis proteínas. O que ocorre en E. coli é un exemplo simple.
A modalidade da TC-NER tamén existe en bacterias, e realízase coa mediación da proteína TRCF (Mfd). A TRCF é unha ATPase SF2 que usa a hidrólise do ATP para translocarse sobre o ADN de dobre febra augas arriba da burbulla de transcrición e translocar cara adiante a ARN polimerase, iniciando así a disociación do complexo de elongación ternario da ARN polimerase. A TRCF tamén recruta a maquinaria de reparación de escisión de nucleótidos Uvr(A)BC por interacción física directa coa subunidade UvrA.
A NER e o cancro
miniatura|400px|As vías de escisión do ADN traballan en tándem para reparar os danos no ADN. Os danos non reparados ou o mal funcionamento das proteínas asociadas coa reparación por escisión poderían orixinar un crecemento celular non regulado e cancro. Aínda que en estudos históricos se obtiveron resultados contraditorios, a variación xenética ou a mutación nos xenes da reparación por escisión de nucleótidos poden ten un impacto sobre o risco de contraer cancro ao afectaren á eficacia da reparación. Os polimorfismos un só nucleótido (SNPs) e os SNPs codificantes non sinónimos (SNPns) están presentes a moi baixos niveis (<1%) na poboación humana. Se están localizados en xenes da NER ou secuencias regulatorias, tales mutacións poden afectar negativamente á capacidade de reparación do ADN o que ten como resultado un incremento da probabilidade de que se orixine un cancro. Aínda que non está caracterizado o impacto funcional de todos os polimorfismos, sábese que algúns polimorfismos nos xenes de reparación do ADN ou das súas secuencias regulatorias inducen cambios fenotípicos e están implicados no desenvolvemento do cancro. Un estudo de casos de cancro de pulmón encontrou unha feble asociación entre os polimorfismos SNP específicos de NER e o risco de cancro de pulmón. Os resultados indican que algunhas variacións polimórficas herdadas en xenes da NER causan predisposición ao cancro de pulmón e potencialmente a outros cancros.
A disfunción da NER orixina polimorfismos no ADN
Dous xenes importantes na vía da NER nos que se atopou que os seus polimorfismos tiñan un impacto funcional e fenotípico son os xenes XPD e XPC. O XPD, tamén chamado ERCC2, serve para abrir o ADN arredor do sitio dos danos durante a NER, ademais doutras actividades transcricionais. Os estudos mostraron que os polimorfismos no exón 10 (G>A)(Asp312Asn) e no exón 23 (A>T)(Lys751Gln) están ligados coa predisposición xenética a varios tipos e cancro. O xene XPC é responsable da codificación dunha proteína que recoñece o ADN durante a porción inicial da vía NER. Este xene pode ter polimorfismos no intrón 9 e SNPs no exón 15, que tamén foron correlacionados co risco de cancro. Un polimorfismo de inserción/deleción poli (AT) bialélico no intrón 9 do xene XPC está asociado cun incremento dos cancros de pel, mama e próstata, especialmente en poboacións do norte da India.
Impacto sobre o prognóstico do cancro
O estudo do cancro hereditario xeroderma pigmentoso (XP) axudou a identificar varios xenes que codificaban proteínas na vía da NER, dúas das cales son XPC e XPD. O xeroderma pigmentoso está causado por unha deficiencia homocigota que afecta á reparación de danos no ADN por UV (TC-NER), que multiplica por 1000 o risco do paciente de ter cancro de pel. En pacientes heterocigotos, o risco de cancro é esporádico mais pode predicirse baseándose nunha estimación analítica dos polimorfismos no xeroderma pigmentoso relacionados con xenes de reparación do ADN purificados de linfocitos. Nun estudo as taxas de recaída de cancros colorrectais en estadios II e III de alto risco, o polimorfismo 2251A>C en XPD (ERCC2) estaba correlacionado significativamente coa recaída temperá despois dun tratamento de quimioterapia. Os efectos dos xenes da NER polimórficos son aditivos, e canta maior frecuencia de variantes, maior risco de cancro hai.
Liuva I
Tras un período de discusión da nobreza, probábelmente xa o mesmo ano do falecemento de Atanaxildo (568) foi proclamado rei Liuva, que seguramente era o duque (dux) da Gallia Narbonensis.
A mala situación do reino visigodo debeu ser aproveitada polos francos, cuxos reis Sixeberto I e Gontrán I achegáronse a Arles probablemente 569. Gontrán cercou a praza e tras unha batalla vitoriosa tomouna.
Liuva I asociou ao trono ao seu irmán Leovixildo. Parece ser que entón Liuva decidiu controlar persoalmente a fronteira de Septimania, co fin de evitar novas perdas, e reservouse esta provincia para si. Talvez tamén a parte da Tarraconense baixo dominio visigodo, confiando o goberno das outras provincias (parte da Cartaxinense, Lusitania e parte da Bética) ao seu irmán Leovixildo, probablemente en 569, pouco logo dos sucesos de Arles.
Con esta decisión por parte Liuva, rompeu a tendencia dos anteriores reis godos, que nada máis chegar ao poder sempre intentaban afianzarse nel. A súa misión no norte do reino foi a de deter as incursións francas, que coa presenza de Liuva na zona non organizaron máis intentos de conquista sobre a Septimania, quedando Leovixildo pendente dos bizantinos que tiñan posesións no sur e o levante de Hispania e ameazaban con intentar conquistar novos territorios. Liuva, coa súa decisión de dividir o poder, sentou as bases para unha recuperación económica do reino godo, ademais de preparar a Leovixildo para o seu futuro reinado en solitario.
Liuva morreu probablemente en 572 e o seu irmán Leovixildo quedou como único rei.
Xosé Vilas Nogueira
Xosé Vilas Nogueira, nado en Vigo o 25 de xullo de 1936 e finado o 19 de agosto de 2010, foi un xurista e profesor galego.
Traxectoria
Licenciouse en Dereito na Universidade de Oviedo e doutorouse na de Santiago de Compostela en 1973, coa tese El proyecto de Estatuto de autonomía de Galicia bajo la II República española.
Como bolseiro do Goberno francés estivo en París, e logo tamén o estivo como bolseiro do Goberno español.
Comezou a docencia como profesor adxunto de Teoría do Estado da Facultade de Ciencias Económicas e Empresariais compostelá, e posteriormente foi catedrático de Ciencia Política e da Administración da Facultade de Ciencias Políticas e Sociais.
Realizou diferentes investigacións que divulgou en conferencias en diferentes centros, tanto de España coma no estranxeiro.
Integrado nun primeiro momento no Partido Obreiro Galego, participou no Consello de Forzas Políticas Galegas e na redacción das Bases constitucionais de 1977.
Colaborou con artigos en diferentes revistas e xornais, en especial en El Correo Gallego.
Formou parte da Asociación Española de Ciencia Política y de la Administración, e do Seminario de Estudos Galegos.
Retrato de Sebastián de Morra
O Retrato de Sebastián de Morra, ou o O bufón don Sebastián de Morra, é unha pintura ó óleo de Velázquez conservada no Museo do Prado (Madrid, España), dende a súa apertura en 1819. Pertence ó grupo de retratos de bufóns e «homes de pracer» da corte pintados por Velázquez para decorar estancias secundarias e de paso nos pazos reais, nos que, dado o seu carácter informal, o pintor puido ensaiar novos recursos expresivos con maior liberdade que nos retratos oficiais da familia real, coa súa carga representativa.
Historia
O cadro aparece citado por primeira vez no inventario do antigo alcázar de Madrid de 1666, en cuxa redacción interveu Juan Bautista Martínez del Mazo, xenro de Velázquez, onde se localiza na escaleira da Galería do Cierzo: «Otra pintura de bara y mª de alto casi en quadro [aproximadamente 125 x 125 cm] del enano morra de mano de diego belazquez», taxado en cen ducados. Con el, e taxado en 150 ducados, atopábase outro retrato de iguais características do bufón chamado El Primo, probablemente o pintado durante a «xornada de Aragón» de 1644 na localidade oscense de Fraga, dende onde se enviou a Madrid o 1 de xuño xa rematado.
Só un destes retratos se librou do incendio de 1734, pois no inventario das pinturas que se puideron salvar del figuraba unicamente un «Retrato dun anano orgl de Diego Velázquez» —e entre liñas: «corpo enteiro»— cunhas medidas aproximadas a 103 x 63 cm en marco dourado e tallado. Os estudos técnicos realizados no Museo do Prado demostran que o cadro estivo, en efecto, sometido durante algún tempo a un marco ovalado desas características; por mor diso foi cortado e logo recrecido en tres dos seus lados, operacións nas que sufriu outros danos e perdas de pintura.
Posiblemente poida identificarse co «retrato dun anano de corpo enteiro» que nun memorial de 1747 se recollía entre as obras traspasadas ó Palacio del Buen Retiro, pero en 1772 atopábase no Palacio Real de Madrid, onde seis anos despois copiouno Goya nun gravado ó augaforte coa inscrición: «Sacada y gravada del Quadro original de D. Diego Velazquez en que representa al vivo un/Enano del S. Phelipe IV. por D. Francisco Goya Pintor. Existe en el R. Palacio de Madrid/Aňo de 1778». En 1819, ingresou no Museo do Prado, onde en 1834 aínda figuraba sinxelamente como «Anano sentado no chan». Foi Pedro de Madrazo quen en 1872, no seu catálogo extenso das pinturas conservadas no museo, o chamou —cun signo de interrogación— «Retrato dun anano do Rei Felipe IV: D. Sebastián de Morra», que describía: miniatura|[[Diego Velázquez|Velázquez (atribuído), Retrato dun anano sentado no chan (Don Sebastián de Morra?), contra o 1645, Suíza, colección particular.]]
A Cervela, A Cervela, O Incio
A Cervela é un lugar da parroquia da Cervela no concello do Incio, na comarca de Sarria. Segundo o INE a súa poboación no ano 2017 era de 18 persoas (8 mulleres e 10 homes) e en 2018 27 (7 mulleres e 9 homes).
Aínda que o nome do lugar coincide co da parroquia, a igrexa está situada no lugar da Airexe.
Toponimia
O topónimo Cervela ten que ver cun nome de muller teriomórfico (forma de animal salvaxe),, diminutivo de.
Arquivo Histórico Provincial de Lugo
O Arquivo Histórico Provincial de Lugo é un centro de titularidade estatal e xestión transferida dende 1989 á Comunidade Autónoma de Galicia. Depende organicamente da Xefatura Territorial da Consellería de Cultura, Educación e Ordenación Universitaria de Lugo e, funcionalmente, da Subdirección Xeral de Arquivos, dentro da Secretaría Xeral de Cultura. Actualmente, custodia uns 18.000 m de documentación, procedente de todos os ámbitos e sectores da provincia. Presta servizo ao público, á administración e aos investigadores. Ten a súa sede nun edificio funcional situado na rúa Cambria, nas proximidades do centro da cidade.
Historia
O Arquivo Histórico Provincial de Lugo foi creado pola Orde do Ministerio de Educación Nacional do 10 de maio de 1951, como resultado dun longo proceso iniciado en 1938 polo Padroado Provincial de Arquivos, Bibliotecas e Museos, a partir da publicación do Decreto conxunto dos ministerios de Xustiza e Instrución Pública e Belas Artes do 12 de novembro de 1931, polo que se crean os arquivos históricos provinciais.
Instalouse provisionalmente nuns locais cedidos pola Deputación no Pazo Provincial, provisionalidade que se mantivo ao longo de 37 anos, dende 1951 ata 1988, data na que se constrúe un edificio propio.
De titularidade estatal e xestión transferida á Comunidade Autónoma de Galicia, de acordo coa lexislación vixente, o Arquivo Histórico Provincial de Lugo, é o encargado de recibir, custodiar e servir a documentación producida polos órganos da Administración periférica do Estado na provincia de Lugo, a documentación xudicial e tamén a producida polos órganos periféricos da Xunta de Galicia en Lugo. Ademais recolle documentación mediante compra, doazón ou depósito de fondos privados ou coleccións documentais. Forma parte do Sistema de Arquivos de Galicia e do Sistema Estatal de Arquivos.
Edificio
O edificio ten seis plantas, tres subterráneas, todas elas coas instalacións e coas medidas de seguridade precisas para o óptimo cumprimento das súas funcións, así como accesos e servizos para discapacitados.
Os depósitos sitúanse nas tres plantas subterráneas, capaces de albergar uns 20.000 metros de documentos nos compactos de que están dotados.
Langston Hughes
Langston Hughes, nado en Joplin (Missouri) o 1 de febreiro de 1902 e finado en Nova York o 22 de maio de 1967, foi un poeta, novelista e columnista estadounidense afroamericano. Foi un dos impulsores do Renacemento de Harlem.
Arquivo Histórico Provincial de Lugo
Edificio
Cada planta está dividida en tres depósitos, cada un de aproximadamente 200 m2, con pintura ignífuga e antifungos, con portas antiincendios, instalación eléctrica en tubos antideflagrantes, sistema de ventilación mecánica, control de temperatura e humidade, sistema de detección para fumes e extinción de incendios automática por auga micronizada. O acceso, que está nitidamente separado da zona de uso público, realízase a través de escaleiras e de montacargas, exteriores aos depósitos para evitar riscos.
Langston Hughes
Traxectoria
Naceu co nome de James Mercer Langston Hughes, fillo de James Nathaniel Hughes e Carrie Langston Hughes. O seu pai abandonou a súa muller e marchou a Cuba e México por mor do racismo da época nos Estados Unidos. Hughes viviu coa súa nai e coa súa avoa. As lendas que esta lle contaba tiveron un grande impacto en Hughes, pois a través delas descubriu a tradición oral afroamericana que o fixo sentirse orgulloso da súa raza.
Arquivo Histórico Provincial de Lugo
Fins
A finalidade do Arquivo baséase en tres preceptos recollidos na Constitución Española de 1978:
Langston Hughes
Traxectoria
Pasou boa parte da infancia en Lawrence (Kansas), e tras a morte da avoa viviu coa súa nai e co novo marido desta en Lincoln (Illinois) e Cleveland (Ohio), até entrar na Universidade de Columbia e comezar a época de Harlem. Por entón era adicto á marihuana.
Arquivo Histórico Provincial de Lugo
Obxectivos e funcións
O Arquivo naceu para recoller, servir e custudiar os protocolos notariais da provincia e, en virtude da lexislación que desenvolve as súas funcións, foi asumindo progresivamente outros fondos e documentos, como os dos órganos xudiciais provinciais ou os das administracións central e autonómica na provincia.
Langston Hughes
Formación
Mentres estaba na escola elemental, en Illinois, foi nomeado poeta da clase, porque (como el mesmo contou máis tarde) existía nos Estados Unidos o estereotipo de que os afroamericanos tiñan un gran sentido do ritmo: Estando aínda no instituto, en Ohio, comezou a escribir para o periódico escolar, editou o anuario e comezou a escribir os seus primeiros relatos, poesías e obras de teatro. Nesta época descubriu o seu amor polas letras e os autores que máis influirían na súa escritura: Paul Laurence Dunbar e Carl Sandburg. Esta influencia reflíctese no poema "When Sue Wears Red", no que por vez primeira incorporou o jazz, ou en "The Negro Speaks of Rivers", un dos seus poemas máis coñecidos.
Arquivo Histórico Provincial de Lugo
Obxectivos e funcións
Custodia tamén documentos de procedencia privada (asociacións, empresas, familias...) e, en depósito, os do Concello de Lugo.