cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Grecia
Grecia clásica
Herodoto e Tucídides son considerados os pioneiros do moderno estudo da historia no campo da procura filosófica, literaria, e científica. Polibio foi o primeiro en introducir no seu estudo o concepto de militar.
A filosofía introduciu literatura cos diálogos de Platón, mentres que o seu discípulo Aristóteles, na súa obra Poética, formulou o primeiro criterio da crítica literaria. Ambas as figuras literarias, no contexto das contribucións da filosofía grega nas épocas clásica e helenística, deron nacemento ao concepto de ciencia política, o estudo da evolución política e a crítica dos sistemas de goberno.
Grecia bizantina
miniatura|dereita|Evanxeo bizantino do [[século XI]]
A expansión do Cristianismo por todo o mundo grecorromano nos séculos IV, V e VI, xunto á Helenización do Imperio Bizantino que se produciu no período, levaría á formación dunha forma literaria única, que combinaba influencias cristiás, gregas, romanas e orientais (como as do imperio persa). Á súa vez, isto permitiu que se desenvolvese a poesía cretense, a sátira poética no Oriente grego, e o xénero histórico, con varios prominentes historiadores como Procopio de Cesarea.
Grecia moderna
No século XX, a tradición literaria grega moderna abrangue a obra de Constantino Cavafis, considerado unha figura clave da poesía do século XX, conmovedor Giorgos Seferis (cuxas obras e poemas aspiraron a unir a literatura da antiga e moderna Grecia) e Odysseas Elytis, quen gañaron o Premio Nobel de Literatura. Nikos Kazantzakis é tamén unha gran figura, con obras como A última tentación de Cristo e Cristo recrucificado recibindo recoñecemento internacional. Vassilis Vassilikos é cumpridamente traducido.
Educación
miniatura|Universidade Nacional e Kapodistríaca de [[Atenas]] A educación en Grecia é obrigatoria para todos os nenos entre 6 e 15 anos; é dicir, inclúe Primaria (Dimotiko) e o Ensino Secundario Inferior (Gymnasio). A vida dos estudantes na escola, con todo, pode comezar dende a idade de dous anos e medio (preescolar) en institucións (públicas e privadas) chamadas Vrefonipiakoi Paidikoi Stathmi (creches). Nalgúns Vrefonipiakoi Stathmoi hai tamén Nipiaka Tmimata (garderías) que funcionan como a Nipiagogeia (xardín de infancia). Despois de rematar o Gymnasio os estudantes poden continuar co Ensino Secundario Superior (Lykeio).
O nivel educativo público máis alto está dividido entre universidades, "Grandes Institucións Educativas" (Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα, Anótata Ekpaideytiká Idrýmata, "ΑΕΙ") e "Grandes Institucións de Formación Tecnolóxica" (Ανώτατα Τεχνολογικά Εκπαιδευτικά Ιδρύματα, Anótata Technologiká Ekpaideytiká Idrýmata, "ATEI"). Os estudantes son admitidos nestes centros de acordo aos seus resultados dunha proba a nivel nacional xusto despois de rematar o terceiro grao de Lykeio. Ademais disto os estudantes maiores de vente e dous anos poden ser admitidos na Universidade Helénica Aberta mediante unha especie de lotaría. A Universidade Nacional e Kapodistríaca de Atenas é a universidade máis antiga do leste mediterráneo.
Deportes
miniatura|Cerimonia de Inauguración dos [[xogos Olímpicos de 2004|Xogos Olímpicos de Atenas 2004.]]
A achega de Grecia aos Xogos Olímpicos foi destacada; dende a antigüidade coa creación dos orixinais Xogos de Olimpia, ata os modernos onde Atenas foi anfitrioa en dúas ocasións (1896 e 2004), ademais de ser tradicional participante desde a súa creación. Nos últimos Xogos Olímpicos do Verán, Grecia obtivo 6 medallas de ouro, 6 de prata e 4 de bronce para un total de 16. O único título mundial que obtivo Grecia foi en fútbol, cando no ano 2004 se coroou como Campioa da Eurocopa, ao derrotar a selección local, Portugal, por 1-0.
Tamén destacan os gregos no baloncesto, onde cultivaron varios éxitos: medalla de ouro no Europeo de 2005 e prata no mundial de Osaka de 2006. No europeo disputado en España, foron privados das medallas por desenvolver un xogo estático, na opinión dos mestres, aínda que a súa perseveranza en coller os rebotes foi eloxiada polos críticos. O que máis defendeu a actuación de Grecia no Europeo foi o adestrador ruso Mikhail Lukewisky. Mikhail non é un nome calquera para os afeccionados gregos, foi adestrador da selección Helena durante os anos 1992, 93, 94, 95 e 1996, conseguindo títulos como a medalla de bronce nos Xogos Olímpicos de Barcelona 92, ou o cuarto posto no Europeo de Budapest. Lukewisky é unha lenda viva do baloncesto grego. A nivel de clubs os equipos gregos son dos máis punteiros de Europa, destacando o Olympiakos Piraeus, o PAOK Tesalónica, o Panathinaikos ou o AEK Atenas.
Escritura tartesa
miniatura|[[Escrituras paleohispánicas.]] miniatura|Unha das propostas de signario tarteso. Adaptado de Rodríguez Ramos 2000. Right|miniatura|Fonte Velha ([[Bensafrim, Lagos).]] miniatura|Herdade da Abobada ([[Almodôvar).]]
A escritura tartesa, tamén coñecida como do suroeste (suroccidental) da Península Ibérica e como sudlusitana, é unha escritura paleohispánica moi similar, tanto pola forma dos signos como polo valor que os signos representan, á escritura ibérica suroriental. A diferenza desta, que expresa lingua ibérica, a escritura tartesa expresa unha lingua que non puido aínda ser relacionada con ningunha outra. Sobre a orixe das escrituras paleohispánicas non hai consenso: para algúns investigadores a súa orixe esta directa e unicamente vinculado ao alfabeto fenicio, mentres que para outros na súa creación tamén influiría o alfabeto grego.
Características
A diferenza das outras escrituras paleohispánicas, a escritura tartesa e a lingua que expresa non teñen unha denominación consensuada. A denominación máis neutra é a de escritura do suroeste da Península Ibérica, posto que só fai referencia á localización xeográfica das inscricións que usan esta escritura no cuadrante sudoccidental da Península Ibérica. Pero a denominación máis popular é a de escritura tartesa, aínda que non é unha denominación precisa, posto que as inscricións que usan esta escritura só aparecen marxinalmente no territorio no que as fontes clásicas sitúan o reino de Tartessos e, en cambio, concéntranse no territorio que as fontes clásicas atribúen aos conios. Unha terceira denominación é escritura sudlusitana, que fai referencia á súa posición xeográfica relativa respecto do territorio dos lusitanos.
Como o resto das escrituras paleohispánicas, esta escritura presenta signos con valor silábico, para as oclusivas, e signos con valor alfabético, para o resto de consoantes e vogais. A partir do punto de vista da clasificación dos sistemas de escritura non é nin un alfabeto nin un silabario, senón unha escritura mixta que se identifica normalmente como semisilabario. A característica distintiva desta escritura é a sistemática redundancia vocálica dos signos silábicos, fenómeno que nas outras escrituras paleohispánicas é residual. Este fenómeno foi descuberto por Ulrich Schmoll e permite clasificar a maior parte dos signos desta escritura en silábicos, vocálicos e consonánticos. Aínda así, o seu desciframento aínda non se pode dar por fechado, posto que non hai consenso entre os diferentes investigadores que fixeron propostas concretas.
Esta escritura escríbese moi maioritariamente de dereita a esquerda e o seu ámbito de uso é o cuadrante sudoccidental da Península Ibérica: fundamentalmente no Algarve e no Baixo Alentexo e residualmente en Andalucía occidental e Estremadura. Practicamente o único soporte sobre o que aparece son grandes lousas de pedra, preto dun centenar. O tipo de soporte e o feito de que practicamente todas apareceron fóra de contexto, impide precisar excesivamente a súa cronoloxía, aínda que, polos escasos exemplares que presentan algunha restrición cronolóxica, parece que deberían de ser do século V a.C. ou anteriores. Aínda así, tradicionalmente atribúeselles unha antigüidade que as podería facer remontar ata o século VII a.C., hipóteses que, de se confirmaren, a convertería na escritura paleohispánica máis antiga.
Porto Torres
miniatura|200px|Basílica de San Gavino Porto Torres é un concello italiano da provincia de Sassari, na rexión de Sardeña. Ten 22.217 (en 2008) habitantes e esténdese por unha área de 102 km², cunha densidade de poboación de 216 hab/km².
Fai fronteira co concello de Sassari.
Asedio
Na historia, os asedios probablemente xurdiron paralelamente co desenvolvemento das cidades e os grandes centros de poboación. As cidades antigas de Oriente Medio, por exemplo, xa amosan restos arqueolóxicos de murallas fortificadas. Durante o período dos Reinos Combatentes na China, hai probas tanto textuais como arqueolóxicas de asedios prolongados e do emprego de máquinas de asedio contra os defensores da cidade.
Durante o Renacemento e na Idade Moderna, os asedios dominaron a forma de guerra en Europa até o punto que Leonardo da Vinci, por exemplo, acadou gran parte do seu renome mediante o deseño de fortificacións no seu estudio. As campañas medievais xeralmente se deseñaban a través dunha sucesión de asedios. Porén, na era napoleónica, o emprego cada vez maior de canóns moi poderosos reduciu o valor das fortificacións, de xeito que xa nos tempos modernos, as trincheiras substituíron ás murallas, e os búnqueres substituíron ós castelos. Xa no século XX a importancia do asedio clásico foi declinando por mor da chegada da guerra móbil. Unha fortificación concreta deixou de ser tan decisiva como o era antes e, por isto, malia que aínda se facían asedios concretos, xa non eran tan importantes nin tan comúns como o eran antes, sobre todo pola facilidade coa se poden dirixir grandes volumes de poder destrutivo contra un só obxectivo estático.
Kosmos 1
Kosmos 1 (Космос 1 en ruso), tamén denominado DS-2 N°1 e mencionado ocasionalmente como Sputnik 11, foi un satélite artificial soviético lanzado o 16 de marzo de 1962 mediante un foguete Kosmos desde Kapustin Yar.
Características
Kosmos 1 foi o primeiro satélite da serie DS-2 e o primeiro do sistema de designación Kosmos. Foi inxectado nunha órbita inicial de 977 km de apoxeo e 216 km de perixeo, cunha incinación orbital de 49 graos.
Kosmos 1 reentrou na atmosfera o 23 de maio de 1962.
Waitakere United
O Waitakere United é unha franquía de fútbol de Nova Zelandia, da cidade de Waitakere. Foi fundado en 2004 e aínda que posúe poucos anos de vida é un dos clubs máis coñecidos de Oceanía.
Conseguiu tres veces a ASB Premiership, sendo o segundo equipo máis gañador, detrás do Auckland City FC, con quen comparte unha rivalidade importante. Os dous participan do derby de Auckland, o clásico máis importante do continente oceánico.
A nivel continental gañou en dúas ocasións a Ou-League, a máxima competición a nivel de clubs de Oceanía. Fíxoo nas edicións de 2007 e 2007/08. Grazas a estes dous títulos xogou en dúas oportunidades na Copa Mundial de Clubs da FIFA, en 2007 perdeu co Sepahan FC de Irán por 3-1. En 2008 non mellorou para nada o seu rendemento e caeu co Adelaide United 2-1.
Colexio Compañía de María de Vigo
Inaugurouse no ano 1886, fundada polas Relixosas da casa de Santiago de Compostela, constituíndo o primeiro colexio feminino de Vigo.
Dragon Ball Z
Dragon Ball Z (ドラゴンボールZ), tamén coñecido en Galiza como Dragón Z ou Bóla de Dragón Z, é unha serie de televisión de animación xaponesa de 291 capítulos de 25 minutos adaptada do manga de Akira Toriyama e producida polo estudio Tōei.
É a continuación do anime Dragon Ball. En Galiza emitiuse na década de 1990, dentro do programa infantil Xabarín Club da Televisión de Galicia. No 2005 reemitiuse na mesma canle, mais afirmou que sería a derradeira volta.
Argumento
Dragón Ball Z comeza cinco anos máis tarde que Dragon Ball, despois de casaren Son Goku e mais Chichi. Raditz, un misterioso guerreiro do espazo, chega á Terra para atopa-lo seu irmán, Son Goku. Foi así como Son Goku se decatou que vén dun planeta de guerreiros do espazo que foi derruído e do que só ficaron catro superviventes.
Éamonn Ceannt
Éamonn Ceannt, nado como Edward Thomas Kent o 21 de setembro de 1881 e finado o 8 de maio de 1916, foi un nacionalista irlandés, considerado un dos heroes do Alzamento de Pascua.
Biografía
Ceannt naceu en Glenamaddy, Ballymoe, Condado de Galway, como o maior de sete irmás. O seu pai era membro da Royal Irish Constabulary, e cando se retirou en 1892, trasladouse coa familia a Dublín. Aló foi onde o xove Edward comezou a interesarse polo nacionalismo irlandés. Uniuse á Conradh na Gaeilge (Liga Gaélica), adoptou a versión irlandesa do seu nome (Éamonn), e chegou ser mestre de uilleann pipes, tendo a ocasión de tocar para o Papa Pío X acompañado por varios curas irlandeses do exilio. Tamén traballou como contable no Concello de Dublín.
Vida persoal
En xuño de 1905, Éamonn Ceannt casou con Áine O'Brennan nunha cerimonia en irlandés. O seu fillo Ronán naceu en xuño de 1906. Áine Ceannt fundou posteriormente a Cruz Branca (White Cross en inglés) para axudar ás familias empobrecidas polas accións británicas ou que perderan o seu sustento na Guerra de Independencia.
Alzamento de Pascua
En 1913 fíxose membro da Irmandade Republicana Irlandesa, e máis tarde foi un dos membros fundadores dos Voluntarios Irlandeses. No Alzamento de Pascua de 1916, foi un dos primeiros membros do seu Comité Militar, e un dos sete asinantes da Proclamación de Pascua. Foi o comandante do IV Batallón de Voluntarios, e durante a revolta mantívose na South Dublin Union e na destilería Marrowbone Lane, cun cento de homes ás súas ordes, entre os cales destacaban os seus lugartenentes Cathal Brugha e William T. Cosgrave. A súa unidade loitou intensamente durante toda a semana, mais rendeuse cando así o ordenou o seu oficial superior, Patrick Pearse. A posición de Ceannt foi unha das que non fora derrotada na loita, como a de Éamon de Valera en Boland's Mill.
Ceannt foi encerrado na prisión de Kilmainham, sendo executado mediante fusilamento o 8 de maio de 1916.
Legado
A Ceannt Station da cidade de Galway, a principal estación de autobuses e ferrocarril do seu condado natal de Galway, reciben o sen nome en honor a Éamonn Ceannt, así como o Parque Éamonn Ceannt de Dublín. A Torre Eamonn Ceannt de Ballymun, demolida no 2005, tamén recibiu o seu nome del.
Códice
miniatura|dereita|[[Libro de Kells.]] miniatura|300px|O Becerro de Ouro, nunha miniatura medieval (facsímile) Un códice é un libro resultado da ensamblaxe de pregos manuscritos e, especialmente, os producidos desde a Antigüidade clásica até a Idade Media.
Historia
Ao principio, a partir dos séculos I e II, os códices escribíanse sobre pergamiño e, desde o século XIII, tamén en papel. A orixe está nas taboíñas de madeira rectangulares que se recobrían de cera polo interior e sobre as que se escribía cun punzón en Roma. Eran o equivalente dos cadernos actuais e utilizábanse para a correspondencia, as contas e os traballos escolares. O uso literario máis antigo de códices que se coñece é de finais do século I, cando Marcial experimentou co formato.
Esta presentación dos textos constituíu unha verdadeira revolución ao inicio da era cristiá porque ao contrario do rolo (volume), que impón unha lectura continua, o códice permite acceder aos capítulos (estrutura do texto) de maneira directa. Ademais, no códice podíase escribir polas dúas caras, co que se economizaba material. A súa adopción na cristiandade foi tan estendida que, como soporte da Biblia, o códice permitía aos cristiáns marcar a diferenza con respecto dos rolos sobre os que os xudeus lían a Torah.
O pergamiño substituíu o papiro gradualmente e a palabra liber, que designara os rolos de papiro, comezou a empregarse tamén para estes novos libros, que pola súa forma se parecían aos codices. Esta semellanza víase acentuada polas capas de madeira que os protexían. Os dous termos comezaron a confundirse xa no século III. Os rolos dominaron aínda en obras seculares até o século IV. Desde entón, cando o códice foi plenamente aceptado, até o Renacemento carolinxio do século VIII, moitas obras que non se copiaran de rolo a códice perdéronse para a posterioridade.
O códice melloraba o rolo en varios aspectos: podíase abrir en calquera páxina, o que facilitaba a lectura; as páxinas podíanse escribir polos dous lados, o que abarataba o seu custo; a protección que lle daban as capas facíao máis compacto e doado de transportar; finalmente, facía tamén máis fácil organizar documentos nunha biblioteca porque tiña un lombo estábel no que escribir o título do libro. O lombo usouse para o incipit, antes de que se desenvolvese o concepto propiamente de título durante época medieval.
Aínda que a maioría dos primeiros códices se facían de papiro, este era fráxil e os fornecementos, provenientes de Exipto, o único lugar no que medraba, escaseaban. Preferiuse pasar ao pergamiño porque, aínda que caro, era tamén máis duradeiro.
Os códices foron substituídos polos libros impresos. O estudo dos manuscritos desde o punto de vista da súa fabricación chámase codicoloxía; o dos documentos antigos en xeral é a paleografía.
Por extensión, o termo códice empregouse para as escolmas de leis (como o Codex Theodosianus) de onde deriva o uso actual do nome código en dereito. A imprenta non fixo desaparecer inmediatamente os códices: os de Leonardo da Vinci constitúen unha proba sorprendente disto.
Cómpre notar que as civilizacións mesoamericanas (Olmecas, Zapotecas, Maias, Toltecas, Aztecas etc.) inventaron escritura e papel independentemente do Occidente. Fálase tamén de códices para designar as súas obras que conteñen debuxos e lendas.
Os códices mesoamericanos tiñan a mesma forma que os europeos pero confeccionábanse con tiras longas dobradas de cortiza de figueira (amatl) ou doutras fibras vexetais e encalábanse antes de escribir.
Rally Mariña Lucense
Está organizada pola Escudería Mix Rallye Sport e é puntuable para o Campionato de Galicia de Rally. O seu primeiro gañador foi Iago Caamaño e o piloto máis laureado é Victor Senra, con dous triunfos.
Historia
Tras varios intentos de celebrar un rally na Mariña de Lugo, finalmente en 2019, a Escudería Mix Rallye Sport, que viña celebrando o desaparecido Rally Comarca da Ulloa, conseguiu sacar adiante a proba, que foi incluída como a última cita da tempada 2019 do Campionato de Galicia de Rally, a mediados de novembro. O parque pechado situouse en Viveiro e os treitos disputáronse polos concellos de Xove, O Vicedo e Cervo. Coa ausencia do xa campión galego Víctor Senra, o rally foi un duelo entre os dous seguintes clasificados do campionato, Alberto Meira e Iago Caamaño, sendo este último o primeiro vencedor da proba, cun Volkswagen Polo R5.
Stanisław Niewitecki
Stanisław Niewitecki, nado o 26 de abril de 1904 en Gołańcz, Voivodato de Gran Polonia, e finado o 5 de xaneiro de 1969 en Bydgoszcz, Voivodato de Cuiavia-Pomerania, foi un numismático e activista social polaco.
Xuventude
Stanisław Niewitecki naceu en Gołańcz, fillo de Kazimierz Niewitecki (1870-1949), un artesán, e de María Magdalena Zeidler (1877-1962).
Logo da súa graduación en 1918 nunha escola popular da súa cidade natal, Niewitecki continuou a súa educación na Escola Municipal de Economía de Bydgoszcz, cidade na que residiu o resto da súa vida. Desenvolveu a súa primeira actividade laboral no Banco Ludowy, en Gołańcz, e a partir de 1922 pasou a traballar no Banco Stadt Hagen, en Bydgoszcz. Despois da creba desta entidade bancaria en 1932, Niewitecki converteuse no seu liquidador. En 1937 puxo en marcha en Bydgoszcz a primeira planta de produción polaca de pan sueco, Chleb Szwedzki S-ka, que produciu diversos produtos de panificación e galletas destinados principalmente á mariña polaca. Dirixiu esta factoría ata o inicio da segunda guerra mundial e, durante os anos 1938 e 1939, tamén foi o xerente da fábrica Kauczuk, en Bydgoszcz, máis tarde chamada Stomil.
Ademais do traballo, nos seus anos de xuventude introduciuse no activismo social. De entre os seus múltiples focos de interese, o coleccionismo de moedas e o afonsamento na numismática foron sempre para el unha paixón. O 22 de novembro de 1935 contribuíu á fundación da Sociedade Numismática de Bydgoszcz, da que foi tesoureiro nos seus primeiros anos.
Guerra e posguerra
A guerra resultou ser un período extremadamente difícil, tanto para Stanisław Niewitecki como para a Sociedade Numismática de Bydgoszcz. No comezo da contenda foi levado a Lublin, onde estivo preso pola Gestapo durante un ano. Logo da súa liberación mudouse a Varsovia, onde coñeceu a súa futura esposa, Wanda Niewitecka. Ambos participaron no Alzamento de Varsovia en 1944: el na defensa civil e ela como enfermeira. Tras a sufocación do levantamento, a parella foi deportada a Alemaña, preto da fronteira neerlandesa, desde onde fuxiron cara a Bydgoszcz.
De volta en Bydgoszcz, Niewitecki traballou en diversas empresas, nas que desempeñou cargos de responsabilidade, e tamén desenvolveu as súas propias iniciativas empresariais. Mantívose activo profesionalmente ata 1960, cando pasou a ser pensionista por mor do seu deficiente estado de saúde.
Activismo social
Despois da guerra, participou unha vez máis na creación dunha nova organización numismática en Bydgoszcz. Formou parte do grupo de afeccionados que o 26 de outubro de 1954 fundou a rama de Bydgoszcz da Sociedade Arqueolóxica Polaca. Niewitecki dirixiu nos seus inicios unha sección de numismática dentro desa filial e, logo da segregación desa sección numismática en 1960, foi o seu presidente desde 1964 e non abandonou ese posto ata o seu falecemento.
Stanisław Niewitecki tamén foi un promotor moi activo en diversas actividades de índole deportiva, cultural, turística etc., e formou parte da directiva de entidades como a Sociedade de Remo de Bydgoszcz, a Asociación de Natación de Polonia, a Asociación Polaca de Esquí, a Sociedade de Turismo ou a Asociación Filatélica Polaca. Como membro do consello da biblioteca pública municipal, fixo grandes contribucións ao desenvolvemento dos círculos de amigos da biblioteca. Foi o impulsor da reconstrución do monumento a Henryk Sienkiewicz e da produción de medallas dedicadas a personaxes como Adam Grzymała-Siedlecki, Henryk Sienkiewicz e outros. En 1961, polos seus servizos, foi galardoado coa distinción de Cidadán Meritorio de Bydgoszcz (Bydgoszcz Zasłużonemu Obywatelowi).
Legado
Niewitecki morreu o 5 de xaneiro de 1969 e foi soterrado no cemiterio Nowofarny, en Bydgoszcz, e logo en 1972 trasladado ao cemiterio Junikowski, en Poznan. En recoñecemento aos seus servizos á comunidade numismática de Bydgoszcz, en 1970 a sección numismática e despois a rama de Bydgoszcz da Sociedade Arqueolóxica Polaca tomaron o seu nome, e en 1979 esta emitiu unha medalla na súa honra e na que se exhibe o seu busto. O museo Leon Wyczółkowski, de Bydgoszcz, adquiriu para a súa colección 1.162 moedas e billetes procedentes da importante colección persoal de Niewitecki.
En 1999, no trixésimo aniversario da súa morte, a súa viúva, Wanda Niewitecka, descubriu unha placa conmemorativa dedicada a Niewitecki na fachada do edificio no número 2 da rúa Jagiellońska, onde viviu a familia Niewitecki durante moitos anos.
En 2001, con motivo do 80 aniversario da filial de Poznan da Sociedade Numismática Polaca, emitiuse un medallón conmemorativo coas imaxes de Stanisław e Wanda Niewitecki, e en 2004, con motivo do 100 aniversario do nacemento do presidente da rama de Bydgoszcz, tivo lugar unha reunión cerimonial de numismáticos e da familia e os amigos de Stanisław Niewitecki.
En 2011, unha das rúas de Bydgoszcz recibiu tamén o seu nome.
Servignat
Servignat é unha vila francesa do departamento do Ain, na rexión de Auvernia-Ródano-Alpes.
Tecofileáceas
As Tecofileáceas (Tecophilaeaceae) son unha familia de plantas florais herbáceas e perennes que se reproducen por cormos, e pertencían á familia das liliáceas (Liliaceae) na clasificación clásica. A familia inclúe ao redor de 25 especies distribuídas en 8 xéneros.
Ingå
Ingå (en finés Inkoo) é un municipio de Finlandia situado na rexión de Uusimaa. En 2018 a súa poboación era de 5 481 habitantes. A superficie do termo municipal é de 954,02 km2, dos cales 604,12 km2 son auga. O concello ten unha densidade de poboación de 15,66 hab./km².
Limita cos concellos de Lohja, Raseborg e Siuntio.
O concello é bilingüe con minoría de falantes de finés e maioría de falantes en sueco.
Malores Villanueva
María Dolores Villanueva Gesteira, máis coñecida como Malores Villanueva, nada na Xesteira (Almofrei, Cerdedo-Cotobade) o 26 de xuño de 1982, é unha profesora e escritora galega.
Traxectoria
Estudou no Colexio Público Manuel Cordo Boullosa (Ponte Caldelas) e no IES Xunqueira II (Pontevedra). Licenciouse na Universidade de Santiago de Compostela (USC) en Filoloxía Galega, obtendo o Premio Nacional Fin de Carreira, e en Filoloxía Románica, licenciatura pola que recibiu o Premio Fin de Carreira de Galicia. O 20 de xaneiro de 2016 defendeu a súa tese de doutoramento: A Editorial Galaxia: proxecto e traxectorias 1950-1963, tema que volveu tratar nos 70 anos da Editorial.
Entre 2006 e 2011 foi secretaría dos Cursos de lingua e cultura galegas para estranxeiros e españois de fóra de Galicia e impartiu docencia na licenciatura e grao de Filoloxía Galega (USC) entre 2009 e 2011. Tamén foi Professora d'Estudis Gallecs (lectora da Xunta de Galicia) na Universidade de Barcelona. En xullo de 2017 aprobou as oposicións de secundaria en Lingua Galega e Literatura e comezou a impartir docencia no IES San Tomé de Freixeiro de Vigo e logo en 2019 con destino definitivo no IES Álvaro Cunqueiro da mesma cidade.
Antes de aprobar as oposicións foi Directora de edición e comunicación da Editorial Galaxia e desde 2018 editora externa.
Participou como xurado nos Premios da Crítica 2018 e no Premio Blanco Amor de novela e no Premio de Relato Breve Nélida Piñón. Coordinou o Premio Illa Nova de Narrativa e o Premio Viadutos de Novela do Concello de Redondela.
Colaborou en publicacións coma Grial, Revista Sarmiento, A Trabe de Ouro, Revista Murguía, Boletín da Real Academia Galega, Fronterad-Revista dixital, Tempos Novos, Estudos de Lingüística Galega, Informe de Literatura ou Madrygal. Revista de estudios gallegos. Algúns son críticas literarias, pero moitos outros teñen que ver coa situación lingüística durante o franquismo, os discursos, o galeguismo nese momento crucial. Tamén con artigos semanais en La Voz de Galicia.
Foi padroeira e secretaria da Fundación Penzol e da Fundación Premios da Crítica e formou parte dende o 1 de febreiro de 2016 do Consello Social da Lingua do Concello de Vigo. Tamén foi colaboradora externa do Instituto da Lingua Galega e participou en ProLingua. miniatura|Presentación de Feminicidio de [[Carme Adán na Casa das Campás o 31/01/2018. Coa autora e Luís Bará.]] Colaborou en Chamando á terra da Radio Galega, no Zig Zag da TVG e mesmo foi pregoeira da Festa do Petote en Carballedo (Cotobade) en 2011.
En 2023 dedicóuselle o Día das Letras Galegas a Francisco Fernández del Riego, do que Malores Villanueva é unha estudosa, polo que publicou artigos, libros (en Galaxia) e foi co-comisaria de exposicións con Malós Cabrera.
Publicacións
En obras colectivas:
Ramingstein
miniatura|Panorámica de Ramingstein. Ramingstein é un termo municipal austríaco pertencente ao Estado de Salzburgo, no distrito de Tamsweg.
Nick Oliveri
Nick Oliveri, nado nos Ánxeles (California) o 21 de outubro de 1971, é un músico estadounidense.
Traxectoria
En 2009 tocaba o baixo e canta na súa propia banda, Nick Oliveri and the Mondo Generator. Tamén fai actuacións en solitario tocando unha guitarra acústica. Foi membro da lendaria banda de desert rock Kyuss, e en 1998 uniuse a Queens of the Stone Age como vocalista e baixista.
As mulleres na Idade Media
miniatura|Os [[conventos cristiáns proporcionaban ás mulleres na Idade Media unha alternativa ó matrimonio.]] As mulleres na Idade Media reflectían a pirámide social xeral da Idade Media e, polo tanto, tiñan vidas moi diferentes segundo o estamento e a función para a que estivesen destinadas, mais, en xeral, adoptaban un papel subordinado respecto ao home, sendo relegadas á casa ou á vida relixiosa. Repetíase a relación de vasalaxe na esfera doméstica, onde os homes actuaban como os señores da casa. Aínda así, algunhas mulleres desafiaron estes modelos e cultivaron as ciencias, as artes e o pensamento.
As mulleres nobres
miniatura|esquerda|[[Fiar a man foi unha forma tradicional de traballo feminino (ilustración c. 1170).]] As mulleres nobres tiñan un papel fundamental no mantemento das alianzas e dinastías no poder, e o seu matrimonio era arranxado desde a infancia para facer alianzas políticas, aínda que non se realizase de forma efectiva até a puberdade. O marido pasaba a ter o control da vida da muller, que se mudaba a vivir nas súas posesións. Existía a figura do matrimonio secreto, no que unha parella casaba e consumaba a unión e despois anunciábaa en público para escapar de casamentos forzosos, mais era unha figura perseguida polas familias. A Igrexa, con todo, recoñecíao, para garantir a primacía do sacramento sobre as presións do poder secular. Os escritos destinados aos confesores conteñen moitas especificacións sobre sexo dentro do matrimonio, restricións que se aplicaban sobre todo para os días nos que non se podían manter relacións sexuais, e a fidelidade das mulleres para garantir a pureza do sangue dos herdeiros. O adulterio feminino foi castigado con dureza, porque interfería na sucesión lexítima, ademais de ser considerado un pecado de luxuria.
Dado que moitos matrimonios se celebraban entre homes máis vellos que as mulleres para garantir a fertilidade da esposa, a figura da viúva tornouse común. Se os nenos eran menores de idade, a viúva podía converterse na herdeira legal das terras do marido, feito que provocou que varias mulleres acadasen grandes cotas de poder. A esperanza de vida era, con todo, menor nas mulleres que nos homes, non só polas mortes durante o parto, senón por unha dieta insuficiente en ferro. Só as guerras e as epidemias equilibraban a pirámide demográfica. Esta situación revertiuse ao final do período, coa mellora xeral na alimentación.
Nos períodos e rexións onde a monarquía tiña máis poder, as raíñas adoptaron papeis máis activos, mentres que onde o poder real se diluía en favor de condes e baróns, as mulleres nobres perdían capacidade de acción.
miniatura|[[Leonor de Aquitania foi unha muller rica e poderosa.]] Unha das principais ocupacións das mulleres nobres era a costura. Fiar e bordar considerábanse actividades apropiadas para elas, xa que pertencían ao ámbito doméstico e impedíanlles estar ociosas, feito que podía facelas caer no pecado da preguiza ou a ocuparse de asuntos inadecuados. Tiñan cámaras separadas, con serventas de rango, para evitar que se mesturasen con potenciais amantes.
As mulleres que accederan a unha educación destacaron moitas veces polo refinamento da vida cortesá, como por exemplo aquela ligadas aos trobadores. A poesía e a música ocupaban unha boa parte do día destas persoas, que se mostraban como un modelo de elegancia para outras mulleres. A misoxinia da época viuse reflectida en numerosos escritos que criticaban o acceso das mulleres á formación e ridiculizaban a señora moi instruída. A Igrexa moitas veces advertía contra os tipos de libros que poderían ser axeitados para a mente feminina, xa que a lectura feminina aumentaba en tempo de paz pola cantidade de horas libres que tiñan as mulleres da liñaxe alta.
En ocasións, as mulleres tomaron parte na guerra, ou para defender o castelo dirixindo os soldados en ausencia ou morte do marido, ou como acompañantes dos seus maridos nas cruzadas, que, como campañas que duraban meses moitas veces trasladaban a xente de todo o feudo, incluíndo a familia, como por exemplo aconteceu con Berengaria de Navarra.
As relixiosas
Os mosteiros femininos ofreceron oportunidades de formación e liberdade para as mulleres fóra do control da familia. Moitas das pensadoras e artistas do período están ligadas á vida relixiosa, xa que lles permitía dedicar parte do seu tempo ao exercicio intelectual, como por exemplo Hildegard von Bingen. Isto foi evidente, especialmente entre as monxas de clase alta, que pagaron bos dotes ao ingresar para garantir o mantemento. Como non podían ser ordenadas, as súas funcións nos conventos foron semellantes ás das cortesás. As abadesas dirixían estes complexos, que podían acumular terras, doazóns, e actuar como feudos, e que se converteron nunha figura importante de poder político e relixioso.
María era o modelo a seguir e, polo tanto, dela imitábase a modestia e a fe incuestionábel en Deus. Isto levou a algunhas discusións entre os bispos e determinadas relixiosas, cuxa influencia non estaba ben vista entre as ordes masculinas e ás que se lles instaba a permanecer en silencio traballando nas tarefas domésticas e cantando loanzas a Xesús. O culto a María, de crecente importancia dentro da Igrexa Católica desde o século XI, acadou aínda máis prestixio nos conventos femininos, que parecían máis próximos á imaxe da Virxe. Influíu tamén nunha imaxe positiva da muller como ser anxelical que había que adorar e servir, mais tamén alguén fráxil e necesitado de protección. Este concepto coexistía co tradicional da muller como unha tentación, inspirado pola interpretación da figura de Eva.
Á marxe da entrada en mosteiros, existían moitos outros movementos relixiosos protagonizados por mulleres. O máis famoso é que o das beguinas, que non querían ser monxas, mais si vivir dedicadas a servir a Deus. Aínda que a miúdo vivían en beguinaxes ou centros comunitarios, non se apartaban da vida secular e estaban moi presentes no espazo urbano de varios países europeos, facendo o traballo social, instruíndose e educando as nenas. Esta tarefa pública combinábase coa meditación e a oración. Algunhas beguinas escollían unha vida solitaria, mantendo un celibato voluntario. En principio, foron eloxiadas pola súa piedade, mais logo foron perseguidas polo seu cuestionamento das estruturas da Igrexa e polas súas prédicas heterodoxas.
O estamento non privilexiado
As campesiñas compartían as tarefas de cultivar a terra, o coidado dos animais e algúns tarefas domésticas cos seus maridos. Normalmente, encargábanse da colleita dos froitos case en exclusiva. A lavandaría, a cociña e o coidado dos nenos tamén pertencía ás mulleres. A familia xeralmente tiña dúas comidas, xantar e cea, e ás veces tomábase un almorzo lixeiro se esperaba unha xornada dura fisicamente. Era necesario cociñar o pan no forno común, preparar as verduras e os complementos, e, se a familia tiña máis ingresos, asar unha peza de carne ou facer un guisado. Cada casa tiña unha lareira no cuarto principal, onde as mulleres da casa cociñaban e conservaban a comida afumándoa ou salgándoa para o seu consumo posterior.
Durante o feudalismo, os servos eran considerados unha propiedade máis do señor e, polo tanto, as parellas tiñan que pedir o seu consentimento para casar. Ademais, legalmente, o nobre tiña o dereito de pernada sobre a primeira noite coa noiva, aínda que esta relación adoitaba ter un valor simbólico. Para os campesiños non era necesario a miúdo facer oficial a unión, xa que non había moitos bens en conflito, e, polo tanto, a nova parella simplemente pasaba a vivir baixo o mesmo teito despois dunha festa coa veciñanza. Como ocorría nos estamentos privilexiados, a esposa dependía legalmente do seu marido para todo, e por esta razón ás veces, a viuvez era vista como unha liberación, porque, entón, a muller podía xestionar os bens da familia. Unha excepción a esta regra foi a rexión do País Vasco, onde o primeiro fillo herdaba sempre as terras da familia, fose un neno ou unha nena, e esta situación levou a mulleres casadas que controlaban as propiedades e os maridos.
As prostitutas
A prostitución ocasional era unha vía de saír da miseria, especialmente naqueles casos nos que o marido morría sen deixar suficiente herdanza. Esta coexistía coa prostitución como unha profesión, perseguida pola Igrexa e o dereito secular, mais amplamente presente nas cidades medievais e é incluso xustificada como unha necesidade para evitar a violación das mozas virxes antes do matrimonio. Por esta razón, os prostíbulos moitas veces dependían das autoridades. As feiras e os mercados eran lugares de intercambios sexuais frecuentes e os cortesáns alternaban as prostitutas con relacións forzadas ou consentidas coas serventas dos castelos.
Usaban moitas veces tecidos máis brillantes para atraer a atención. En varios documentos ínstase ás "mulleres virtuosas" a non imitar o seu modo de vestir. De feito, se unha muller levaba unha indumentaria considerada demasiado provocativa, non podía exixir despois dun xuízo reparacións no caso de ser violada ou asediada. Igualmente non podía aceptar agasallos que se considerasen agasallos propios de prostitutas, xa que a honra feminina (e, por extensión, a do home do que dependía cada muller) baseábase na fidelidade (ou castidade se non estaba casada), mais tamén nas aparencias de contención sexual.
As traballadoras
Un dos poucos oficios que regularmente realizaban as mulleres fóra da casa era o da asistencia ao parto. O traballo de parteira era recoñecido, durante toda a Idade Media, como unha tarefa exclusiva ou moitas veces complementaria. As neneiras e as nodrizas das clases podentes tamén podían ser profesionais. No século XII recolléronse consellos para levar a cabo estas tarefas nos textos nomeados Trotula, onde tamén se reuniu información ampla sobre a medicina das mulleres.
A finais da Idade Media aumentou o número de artesás e comerciantes, especialmente tendeiras relacionadas coa cervexa ou o téxtil, nas súas diferentes variantes. Hai testemuños das mulleres que emigraron do campo á cidade para poder ser independentes economicamente, para defender os dereitos da súa descendencia e escapar de matrimonios non desexados (o que tamén afectaría á herdanza da súa descendencia). Estas mulleres foron quen de prosperar como fiandeiras, serventas en casas alleas ou artesás, aínda que xeralmente cun salario menor que o dos homes da mesma profesión. Algunhas delas tiveron que traballar por un tempo limitado para gañar o dote que a familia tivo que pagar ao seu futuro marido. O custo da vida urbana, porén, fixo que estes contratos temporais se alongasen para sempre, especialmente no que se refire ao servizo doméstico.
Vestimenta feminina medieval
O vestido medieval comezou cunha camisa longa como unha túnica que servía como roupa interior e camisón se ía frío. Por riba ía o vestido para a rúa, que co paso dos séculos se fixo máis e máis ornamentado. Un corsé comprimía a cintura para resaltar as cadeiras. Os colorantes eran caros e escasos, e por esta razón as mulleres de clases inferiores usaba roupas de liño natural ou mergullado en pigmentos escuros, azuis ou negros, para ocultar as manchas. As mozas podían ir de azul ceo ou gris claro. As mulleres nobres, en cambio, optaban por tons máis luxosos e é ao costado dos azuis e púrpuras podían amosar vestidos vermellos e verdes de mangas cada vez máis amplas. Na Alta Idade Media podíase usar unha camisa sobre o vestido suxeita ao peito, peza que máis tarde pasou a suxeitarse polas costas para marcar o escote con ornamentos e filigranas. O busto era considerado máis fermoso se destacaba un peito triangular, porque denotaba xuventude, e, polo tanto, o vestido co tempo foi adaptandose para destacar esta forma.
Para cubrir o cabelo, sempre recollido agás entre as clases máis baixas porque se consideraba un símbolo erótico, as mulleres casadas levaban veos, un ornamento que inspirou o hábito de monxa clásico. Era sinal de beleza amosar unha fronte ampla, polo que aparecen aparellos para depilar o floco e diademas para suxeitar atrás o cabelo. Por razóns de modestia ou piedade, que estaba de moda entre as mulleres máis relixiosas, dentro e fóra da vida conventuais, levar unha segunda touca que se que se suxeitaba ao queixo.
SEAT
A Sociedade Española de Automóbiles de Turismo, máis coñecida polo seu acrónimo SEAT, é un dos principais fabricantes de automóbiles de España. Fabricou unhas 350.850 unidades o ano 2020. Desde 1990 é subsidiaria do Grupo Volkswagen de Alemaña.
Historia
miniatura|SEAT Zona Franca.
A compañía foi fundada en 1950 polo Instituto Nacional de Industria (INI) como medio para motorizar a España de posguerra e fabricaba os coches de Fiat, o principal fabricante de automóbiles de Italia, baixo licenza. O seu primeiro presidente foi José Ortiz Echagüe, o enxeñeiro fundador de CASA. O estado español mantivo unha participación importante na sociedade. Cando FIAT se retirou en 1980, o Grupo Volkswagen adquiriu a maioría das accións en 1986 converténdose no único accionista, ao adquirir a participación que mantiña o estado español.
O primeiro modelo foi o 1400, o cal se produciu nunha amplísima gama de versións. A súa produción comezou en 1953 e rematou coa versión C en 1963, a cal era moi similar á versión 1500 que lle sucedería un ano despois. O segundo modelo en saír da Zona Franca foi o SEAT 600, do que se fabricaron as versións N, D, E, L Especial, 800 e outras minoritarias ata 800.000 unidades aproximadamente. É o modelo máis emblemático de SEAT e tivo boa parte de responsabilidade no proceso de motorización da clase media española. A súa produción comezou en 1957 e rematou no verán de 1973. Tras el, chegou ás cadeas de produción o 1500, auténtico referente do luxo na España dos 60. En 1966 aparece o 850, concibido en Italia como un 600 mellorado (mellores acabados, maiores prestacións, menores defectos), o cal tivo tamén ampla difusión. En España apareceu unha inédita versión de 4 portas. Primeiro foi a versión de 4p «Curto», do que non se fixeron máis de 417 unidades, e posteriormente, o «Longo», de moito máis éxito, coupés e convertible á parte.
Tras o 850, chega en 1968 dende Italia o 124, coche do ano en Europa; é un dos puntos de inflexión non xa na historia de SEAT, senón tamén no mundo do motor español. O seu motor de 1.197 cm³, os seus 60 CV, os seus máis de 140 km/h de velocidade máxima e a súa ampla carrocería convertérono na primeira berlina familiar española de verdade. O seu éxito fixo que estivese 12 anos en produción, en dúas variantes principais (faro redondo 68-75 e faro cadrado «Pamplona» 75-80). É o modelo que serviu de base para posteriores modelos como o 1.430, aparecido en 1969, nunha categoría superior ao 124. O seu motor de 1.438 cm³ rendía 70 CV. Inesquecibles son as súas versións 124 Sport de dúas portas con motores 1600 e 1800 un expoñente do glamour da época xunto aos seus irmáns máis novos os SEAT 850 Coupé e Spider.
1973 é un ano memorable para SEAT; é o ano da chegada dos motores perquins que tantas glorias deron á marca e que tan recordados seguen sendo hoxe en día. Eran basicamente dous: 1.600 e 1.800; ambos os dous montáronse por primeira vez en España no substituto do 1.500, o 132, talvez o coche máis luxoso fabricado por SEAT, fabricado ata 1980. Posteriormente chegarían outras versións 2.000. En 1972, non obstante, tivo lugar outro dos grandes momentos de SEAT coa chegada do modelo 127 (1972-1984), primeiro tracción dianteira da marca, foi fabricado ata en tres versións diferentes, a última das cales, redeseñar, foi o «Fura» e Fura II para a exportación, chegou a ter unha versión «Crono» de grande rendemento co mítico motor 1430. Ademais, a diferenza de Italia, o 127 si contou con versión de 4 p, deseñada en España e amplamente exportada.
Tamén o 1979 se comeza coa fabricación dos Lancia Beta de SEAT, en versións Coupé e Hpe liftback, foron equipados co motor dous litros de Seat utilizado no 132 cunha cilindrada algo reducida fronte aos seus homólogos italianos por razóns fiscais e que supuxeron un substituto civilizado, xa con tracción dianteira e suspensión independente, das "tolas" (124 Sport) alcumados así polo comportamento que impoñía a súa concepción (tracción traseira e eixe ríxido)
En 1976 apareceu o 1200 Sport e despois o Sport 1430, deportivo con base de 127 e mecánica 124 concibido en España por Inducar, e a quen a chegada do 128 prexudicou en certa forma. En 1980 lanzárase o SEAT Panda, que a partir de 1986, baixo a denominación de «Marbella», seguiu a súa senda de éxitos ata 1997. En 1984, xa baixo supervisión Volkswagen, se lanzou o «Ibiza», con numerosas motorizacións System Porsche de novo desenvolvemento (1.2, 1.5 e 1.7) e unha variante diésel (1.7) de orixe Fiat e que conviviu algún tempo co Fura II.
Fábricas
SEAT dispón hoxe dunha planta de produción en Martorell, unha pequena cidade industrial situada na provincia de Barcelona. A fábrica de Martorell é unha das máis modernas de Europa, foi inaugurada polo rei Xoán Carlos I en 1993. No ano 2002 saíron desta fábrica máis de 450.000 automóbiles. Por outra banda, en 1976 comezou a produción do 124 renovado na fábrica de Landaben (Navarra), a cal tivera que adquirir instancias do Estado ante a crise de Authi. Hoxe esta fábrica é dirixida e produce modelos de Volkswagen, sendo independente do Grupo Seat.
SEAT dispón de organizacións de venda e de concesionarios propios en 70 países: España, Alemaña, Francia, México, Venezuela...
O número de empregados e traballadores era de 14.000 en 2011. Dispón dun propio centro de desenvolvemento, no que tamén se xerou o desenvolvemento de modelos doutras marcas do grupo, como o Audi Q5, e no que traballan adicionalmente 1.250 persoas
A compañía deseña os seus propios modelos de automóbiles, aínda que seguindo as pautas xerais do grupo Volkswagen. Para os efectos da estratexia de definición e posicionamento dos modelos, SEAT forma parte de Audi, xunto con Bentley e Lamborghini, todas elas á súa vez compañías do Grupo Volkswagen.
Modelos á venda
{| border="0" style="background:Snow; color:Black" align="top" class="sortable wikitable" ! style="background:Black; color:White" width="200 px" |Data ! style="background:Black; color:White" width="200 px" |Serie ! style="background:Black; color:White" width="600 px" |Descrición ! style="background:Black; color:White" width="100 px" |Imaxe ! colspan="4" |
Modelos ao longo da historia
{| border="0" style="background:Snow; color:Black" align="top" class="sortable wikitable" ! style="background:yellow; color:Black" width="200 px" |Data ! style="background:yellow; color:Black" width="200 px" |Serie ! style="background:yellow; color:Black" width="600 px" |Descrición ! style="background:yellow; color:Black" width="100 px" |Imaxe ! colspan="4" |
Modelos Segmento A
{| border="0" style="background:Snow; color:Black" align="top" class="sortable wikitable" ! style="background:Blue; color:White" width="200 px" |Data ! style="background:Blue; color:White" width="200 px" |Serie ! style="background:Blue; color:White" width="600 px" |Descrición ! style="background:Blue; color:White" width="100 px" |Imaxe ! colspan="4" |