cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Arnold (automóbil)
Historia
Un Arnold de 1896 estaba equipado co primeiro arranque automático do mundo, do enxeñeiro eléctrico H.J. Dowsing. Era un dynamotor xunto ao volante, deseñado para axudar aos coches a subir os outeiros e para arrincar o motor.
Consérvanse dous coches Arnold.
La Revue de Catalogne
La Revue de Catalogne foi unha revista que se publicou en Marsella en 1929 centrada na cultura catalá.
Human Rights Watch
Human Rights Watch (HRW, literalmente Observatorio dos Dereitos Humanos) é unha organización internacional non gobernamental que defende e realiza pescudas sobre os dereitos humanos. A sede da HRW está localizada na cidade de Nova York e a organización mantén tamén oficinas en Amsterdam, Beirut, Berlín, Bruxelas, Chicago, Xenebra, Xohanesburgo, Londres, Os Ánxeles, Moscova, París, San Francisco, Toquio, Toronto e Washington, D.C.. En 2014 abriu a súa primeira filial en América do Sur, en São Paulo.
La Revue de Catalogne
Características
Fundouse en marzo de 1929 dirixida e editada por Pierre Rouquette e artellábase en oito seccións: "Revue des Revue catalanes", "Les Lettres", "L'Érudition", "L'Humanisme", "La Musique catalane", "Le Théatre", "Les Arts"  e "La Catalogne à l'étranger". A meirande parte dos colaboradores eran franceses, mais tamén participaron xornalistas e escritores cataláns. Importante foi o apoio do escritor e político mallorquí Joan Estelrich, moi ligado ao líder da Lliga Regionalista Francesc Cambó. A intención era publicala mensualmente pero só saíron cinco números, o derradeiro o 1 de agosto.
Human Rights Watch
Human Rights Watch actúa por medio da creación de relatorios sobre a violación á Carta dos Dereitos Humanos, ben como a outras normas relativas a dereitos humanos a nivel internacional. Co obxectivo de chamar a atención da comunidade global sobre os abusos existentes, e tamén para crear presión sobre os gobernos, eses relatorios teñen cobertura nos medios de comunicación locais e internacionais. A súa metodoloxía é: investigar, denunciar e facer presión.
La Revue de Catalogne
Características
A revista centrábase na cultura catalá en todos os seus aspectos, dende a literatura á música pasando polas artes. Publicada integramente en lingua francesa, Roquette quería que fose o trazo de unión entre Cataluña e a elite internacional. Tecnicamente a revista inspirábase no formato de  La Nova Revista (1927-1929), revista cultural dirixida por Josep Maria Junoy.
Human Rights Watch
Historia
Human Rights Watch foi fundada por Robert L. Bernstein e Aryeh Neier como unha ONG estadounidense en 1978, co nome de Helsinki Watch, coa misión de monitorizar o cumprimento da Unión Soviética dos Acordos de Helsinqui. A Helsinki Watch adoptou a práctica de publicamente "nomear e avergoñar" gobernos abusivos a través de coberturas xornalísticas e a colaboración con formuladores de políticas. Ao expor internacionalmente as violacións dos dereitos humanos na Unión Soviética e nos seus socios europeos, a organización contribuíu ás transformacións democráticas da rexión ao final da década de 1980.
Deseguido fundouse Americas Watch en 1981, cando se estendían por América Central violentas guerras civís. Baseándose en extensas pescudas locais, Americas Watch non só relatou abusos por parte de gobernos senón que tamén usou as leis do dereito humanitario internacional para investigar e expor crimes de guerra cometidos por grupos rebeldes. Alén de aumentar a visibilidade dos países afectados, a organización examinou o papel desempeñado polos gobernos estranxeiros, particularmente o dos Estados Unidos, en fornecer apoio militar, financeiro e político a réximes abusivos.
Perfil
En conformidade coa Declaración Universal dos Dereitos Humanos, Human Rights Watch (HRW) oponse á violación dos dereitos humanos básicos, incluídas a pena de morte e discriminación baseada na orientación sexual. HRW tamén defende outras liberdades relacionadas cos dereitos humanos fundamentais, como a liberdade de relixión e a liberdade de prensa.
A Human Rights Watch publica relatorios de investigación da violación das normas internacionais establecidas na Declaración Universal dos Dereitos Humanos, alén doutras regras relacionadas aceptadas internacionalmente. Eses relatorios empréganse para chamar a atención internacional para os abusos e facer presión sobre os gobernos e as organizacións para repararen os crimes cometidos. Para a recada de informacións dos relatorios, envíanse pescudadores en misións coa finalidade de investigar situacións sospeitosas. Usando a diplomacia, fan contacto coas vítimas, describindo situacións públicas e historias de individuos, mentres proporcionan a seguranza necesaria en situacións críticas. Despois de seren publicados, estes relatorios xeran cobertura nos medios de comunicación locais e internacionais. As cuestións levantadas pola Human Rights Watch, nos seus relatorios inclúen a discriminación social e de xénero, a tortura, o uso militar da infancia, a corrupción política, os abusos en sistemas de xustiza penal, a legalización do aborto, e a violación do dereito internacional humanitario.
Anualmente a HRW publica o “Relatorio Mundial,” un resumo das condicións dos dereitos humanos en máis de 90 países e territorios. Actualmente na súa 25.ª edición, este almanaque reflicte o extensivo traballo de investigación que os pescudadores e outros funcionarios da HRW conduciron durante o ano, frecuentemente en compañía de activistas locais.
A Human Rights Watch tamén apoia escritores de todo o mundo que están a ser perseguidos polo seu traballo e precisan de asistencia financeira. Os subsidios Hellman/Hammett son financiados polo patrimonio deixado pola dramaturga Lillian Hellman e a súa parella, o novelista Dashiell Hammett. Alén de fornecer asistencia financeira, as subvencións Hellman/Hammett axudan a aumentar a atención internacional aos activistas que están a ser silenciados por defenderen os dereitos humanos.
Críticas
A HRW foi criticada por nesgo político polos gobernos nacionais que investigou pola violación dos dereitos humanos, pola NGO Monitor, e polo fundador da propia HRW, e antigo presidente, Robert L. Bernstein. As alegacións de inclúen influencia indebida da política do goberno dos Estados Unidos, afirmando que HRW ten preferencia contra Palestina (e concentra a atención no conflito árabe-israelí). A HRW tamén foi criticada por unha metodoloxía de investigación pobre e verificación de feitos laxa, e ignorando os abusos dos dereitos humanos dos réximes menos abertos. A HRW abordou a acusación publica e regularmente, frecuentemente negando as críticas aos seus relatorios e conclusións.
Segundo Democracy Now!, a HRW tamén foi criticada por ter unha "porta xiratoria" co goberno dos Estados Unidos, unha acusación que a HRW discute.
En 2020, o Consello de Administración da HRW descubriu que a Human Rights Watch aceptou unha doazón de 470 000 dólares do magnate inmobiliario saudita Mohamed Bin Issa Al Jaber, proprietario dunha empresa que a HRW "identificara como cómplice no abuso dos dereitos laborais", na condición da doazón non ser utilizada para apoiar a defensa LGBT en Oriente Medio e o norte de África. A doazón foi devolta e a Human Rights Watch emitiu unha declaración dicindo que aceptar o financiamento foi unha "decisión profundamente lamentábel" en resposta ao relatorio de investigación de The Intercept sobre a doazón.
École supérieure des sciences commerciales d'Angers
miniatura|ESSCA Business School A École supérieure des sciences commerciales d'Angers é unha escola de negocios con vocación internacional, con campus propios en Angers, Boulogne-Billancourt, Cholet, Lión, Bordeos, Aix-en-Provence, Budapest e Shanghai.
Descrición
Esta institución foi fundada en 1909. Imparte unha trintena de programas formativos -entre másters, MBA e formación para altos directivos- que contan coa tripla acreditación internacional de EQUIS, AACSB e AMBA.
A escola, cunha rede de 15.000 antigos alumnos, recibe anualmente ao redor de 5.000 estudantes.
Libro Vermello das Linguas Ameazadas
O Libro Vermello das Linguas en Perigo de extinción foi recollido por Tapani Salminen, publicado pola UNESCO, e recolle unha ampla lista de linguas de todo o mundo en perigo de extinción. Pódese consultar en liña e aparecen a maioría das linguas faladas por pobos indíxenas de todo o mundo. Aínda que foi actualizada por última vez no ano 2003, a UNESCO tamén publicou un atlas das linguas do mundo en perigo.
Hortigüela
Hortigüela é un concello español da provincia de Burgos (Castela e León). A súa poboación é de 101 habitantes (INE 2012).
Exeo Meridional
frame|dereita|O mapa mostra a situación da rexión en Grecia
Exeo meridional é unha das 13 rexións de Grecia. Está situada ao sueste do país e composta por illas situadas no mar Exeo. Entre elas atópase o arquipélago Dodecaneso.
RS-300
RS-300 é un tipo de bus para satélites fabricado pola empresa Ball Aerospace.
Características
O bus RS-300 deriva do BCP-2000, tamén de Ball Aerospace. Está deseñado para ser usado en satélites pequenos e de baixo custo e en particular para ser usado co lanzador Pegasus. Utiliza a aviónica ASPEN usada na nave nave Deep Impact da NASA, así como interfaces, formatos e sistemas estándar para abaratar custos. Entre os satélites que usan este bus están:
Orangután de Borneo
O orangután de Borneo (Pongo pygmaeus) é unha especie de orangután nativa da illa de Borneo. Á súa vez, o orangután de Borneo está dividido en tres subespecies: o orangután de Borneo do noroeste (Pongo pygmaeus pygmaeus), o orangután de Borneo do nordeste (Pongo pygmaeus morio) e o orangután de Borneo meridional (Pongo pygmaeus wurmbii). Xunto co orangután de Sumatra e o orangután de Tapanuli, conforma o único xénero de grandes simios de Asia. Esta especie é a máis numerosa, cuns 45.000 individuos vivindo en estado salvaxe, en contraposición cos 7.500 que se estiman de orangután de Sumatra e os 800 do orangután de Tapanuli.
Ao igual que os demais grandes simios, os orangutáns teñen unha intelixencia moi desenvolvida, sendo quen de empregar ferramentas e amosar patróns culturais en liberdade. Ademais diso, os orangutáns comparten aproximadamente o 97% do seu ADN cos humanos.
O orangután de Borneo é unha especie en perigo de extinción e as maiores ameazas para a súa supervivencia son a deforestación do seu hábitat, a caza e o tráfico ilegal dos seus individuos no mercado negro.
Scout E1
Scout E1 foi un foguete espacial dos Estados Unidos propulsado exclusivamente por propelente sólido e parte da familia de foguetes Scout. Estaba concibido como un lanzador de baixo custo, podendo lanzar cargas de ata 200 kg a órbitas baixas. Foi usado unha soa vez, desde a Base Vandenberg da Forza Aérea en California, para lanzar o satélite Explorer 52 (tamén coñecido como Injun 6) o 3 de xuño de 1974.
José Arjiz Salgado
José Arjiz Salgado, nado en Mourazos (Verín), foi un avogado, xornalista e político galego.
Traxectoria
Fillo de José Arjiz Pereira, capitán da Garda Civil, colaborou no periódico Nuevo Támega e foi director de España Nueva. Concelleiro en Verín dende finais dos anos corenta e tenente-alcalde, foi nomeado alcalde de Verín o 29 de setembro de 1963. Foi deputado provincial en 1964. Dimitiu como alcalde en 1975. O campo de fútbol de Verín leva o seu nome.
Vida persoal
Casou en Verín con Marichu Tresguerras en 1943.
Autumn Leaves
"Autumn Leaves" é unha canción do cantante macedonio Daniel Kajmakoski, escrita por el mesmo xunto a Aleksandar Mitevski e Joacim Persson.
A canción representou a Macedonia do Norte no Festival de Eurovisión 2015 en Viena, Austria. No Skopje Fest, a canción foi cantada en macedonio co nome Lisja Eesenski (Лисја есенски), pero finalmente será cantada en inglés no certame eurovisivo.
Rexión de Dnipropetrovsk
O Óblast de Dnipropetrovsk (en ucraíno: Дніпропетровська область, Dnipropetrovs’ka oblast’) é unha provincia sitúada no sueste da Ucraína. A súa capital é a cidade de Dnipropetrovsk, outras cidades importantes son Kriví Rih, Dniprodzerzhynsk e Nikopol.
Demografía
A súa poboación en 2015 rexistraba os 3.289.481 habitantes, segundo o Censo Popular da Ucraína de 2001 o 79'3 da poboación considérase de etnia ucraína e o 17,6% de etnia rusa. Para o 67% da poboación a lingua materna é o ucraíno e para o 32% o ruso. Aínda que o ucraíno ten estatuto oficial, na vida cotiá nas cidades predomina o ruso.
Etnografía
Outros – 0.95%;
Economía
A rexión e moi importante economicamente. Aquí fican os centros principais da siderurxia ucraína. Tamén hai fábricas importantes de maquinaria e industria química.
1 Mile North
1 Mile North é un dúo de música electrónica de Nova York formado polo guitarrista Jon Hills e o teclista Mark Bajuk. O grupo leva editados catro álbums de estudio e un LP compartido con Colophon e The Wind-Up Bird, ademais de varas gravacións caseiras e ao vivo. O seu último traballo ata a data, Tombs and Cocoons, foi publicado o 20 de febreiro de 2020.
Madonna
Madonna Louise Ciccone, nada en Bay City (Míchigan) o 16 de agosto de 1958, é unha cantante, compositora e produtora estadounidense, máis coñecida como Madonna. De ascendencia italiana e francocanadiense, o seu estilo musical abrangue a música disco, pop, dance e electrónica. Traballou de maneira máis intermitente como actriz, deseñadora de moda, escritora e directora de cinema. No 2000, o Libro Guinness das marcas publicou que Madonna é a artista feminina máis exitosa de todos os tempos, estimando que as vendas superan os 400 millóns de álbums e sinxelos vendidos en todo o mundo.
1 Mile North
A música da banda apareceu no documental de Steven Okazaki nomeado a un Óscar The Conscience of Nhem En, ademais de aparecer tamén en White Light/Black Rain: The Destruction of Hiroshima and Nagasaki do mesmo autor. A súa música tamén está na banda sonora do documental de 2013 Facing Fear, dirixido por Jason Cohen e nomeado a un Óscar en 2014.
Madonna
Denominada como Queen of Pop (Raíña do Pop), a cantante é unha icona popular internacional das últimas tres décadas. É unha estrela de rock coñecida por reinventar a súa imaxe, pola ambición, innovación e provocación nos seus vídeos musicais e espectáculos, e tamén polas súas polémicas persoais e polo uso de símbolos políticos, relixiosos e sexuais ao longo da súa carreira. Desde os seus inicios en 1983, co lanzamento do seu primeiro álbum Madonna e até o seu último disco Hard Candy, adquiriu e mantén un asombroso éxito e fama mundial, que atravesou distintas xeracións.
A traxectoria de Madonna é un exemplo do triunfo «self made», típico da cultura norteamericana, cos seus éxitos, fracasos e reaparicións. Dunha contorna un tanto gris e conservador, Madonna escapou a Nova York a finais dos anos 70 para dedicarse á música. Logrou múltiples recoñecementos, incluídos 7 premios Grammy dun total de 27 nomeamentos. O seu afán de superación como artista conduciulle a papeis protagonistas en películas como Evita, pola cal gañou o Globo de Ouro á mellor actriz. Pero Madonna tamén coñeceu momentos difíciles: a súa carreira no cinema foi desigual, e sufriu duras críticas, descenso comercial e dificultades persoais, que superou con renovados bríos.
É unha muller de negocios ben coñecida pola súa sagacidade comercial e a súa visión de futuro. O 16 de outubro de 2007, Madonna e a compañía produtora e promotora de concertos Live Nation anunciaron un acordo que supuña o final para a longa colaboración entre ela e Warner Bros.. A nova empresa promotora de concertos participará nos discos, xiras, merchandising, películas e outros proxectos musicais da cantante. Baixo os termos do acordo proposto, Madonna, de 50 anos, recibirá un cheque duns 18 millóns de dólares ao momento da firma, e un adianto duns 17 millóns por cada un do tres discos compactos que grave. Unha porción da compensación sería en accións. Este acordo representa para Madonna uns 120 millóns de dólares para os seguintes 10 anos.
Inicios
Naceu no barrio de Bay City da cidade de Detroit, baixo o nome de Madonna Louise Veronica Ciccone Fortin. Foi a terceira filla dun traballador de orixe italiana, Silvio "Tony" Ciccone, e dunha ama de casa franco-canadense, Madonna Fortin. A familia mudouse despois a Rochester Hills, localidade que algúns mencionan por erro como a natal da cantante.
A infancia de Madonna estivo marcada pola perda da súa nai, quen morreu cando ela tiña cinco anos de idade a consecuencia dun cancro de mama. O seu pai, ao morrer a súa esposa, uniuse sentimentalmente á aia da familia. Madonna tomou como unha traizón que o seu pai casase coa aia, polo que nunca acabou de aceptala e nunca volveu ter a mesma relación co seu pai. A relación paterno-filial arrefriouse considerablemente. Pero polo menos Tony inculcou en todos os seus fillos o hábito de estudar música.
A Madonna adolescente definiuse polo seu carácter algo rebelde, a súa actitude nunca pasiva e máis ben impaciente, e o seu temperán interese polos ídolos musicais. Bailaba o éxito de Nancy Sinatra, "These Boots Are Made for Walkin'", subida ás mesas. Tempo despois admitiu que neses anos quería chamar a atención e recobrar o agarimo do seu pai, que ela cría perder pola irrupción da súa madrastra.
Despois de varios meses de leccións de piano, Madonna convenceu ao seu pai para que a deixase tomar clases de ballet, no cal resultou ser unha bailarina nata. Asistiu á escola superior Rochester Adam High School, onde foi unha estudante de excelentes cualificacións, moi boa nos deportes e membro do equipo de animadoras. Despois de graduarse na escola superior en 1976, recibiu unha bolsa de baile para a Universidade de Míchigan, onde coñeceu ao mestre de ballet Christopher Flynn. Ademais de ser o mentor de Madonna no baile, mostroulle discotecas e aconselloulle que probase sorte no mundo do baile. A súa vea artística disparouse e en 1977, grazas ao apoio de Flynn, Madonna abandonou a universidade, tras só dous anos de asistencia, e foi a Nova York para seguir unha carreira profesional centrada na danza. Flynn faleceru anos despois, vítima da SIDA, e anos máis tarde Madonna dedicoulle a canción "In This Life" do seu álbum Erotica (1992). Sobre esa época Madonna dixo:
Madonna viviu durante os seus primeiros anos en Nova York graves problemas económicos, chegando a pasar fame. Vivía da hospitalidade dos seus noivos, traballou nunha serie de empregos mal pagos (como nun local de Dunkin' Donuts) e pousou espida nunha sesión fotográfica para a revista Playboy, material que saíu publicado cando xa era famosa. Tamén participou nalgunha película experimental, como A Certain Sacrifice, tachada de pornográfica. Despois dos anos, cando Madonna xa era famosa, moitas desas imaxes serían a causa de chantaxes fronte aos cales a artista tivo que loitar durante anos.
Durante esa dura época, estudou coa diva da danza moderna Martha Graham e co discípulo desta, Pearl Lang. Madonna máis tarde traballou con varias compañías de danza moderna, incluíndo a Alvin Ailey e Walter Nicks. A súa anónima carreira como bailarina foi prosperando progresivamente.
Traballou como bailarina en 1979 para a xira mundial do francés Patrick Hernandez, a estrela do música disco coñecida polo éxito "Born to be Alive". Dentro de dita xira, Madonna viaxou por primeira vez a París, onde empezou a cansarse ao ver que era tratada pola xente guapa como un bicho raro: «Mirábanme como dicindo: Mira que moza trouxo Patrick de Nova York». Ao parecer, deixou o traballo con Hernandez antes de tempo.
De volta nos Estados Unidos, coñeceu a Dan Gilroy, con quen, ademais de iniciar unha relación amorosa, crearía a súa primeira banda de rock, The Breakfast Club, en Nova York. Madonna empezou tocando a batería, despois tocaría a guitarra e finalmente sería brevemente a vocalista do grupo, antes de formar co seu novo noivo Stephen Bray o grupo Emmy and The Emmys en 1980. Despois terminou a súa relación con Bray, aínda que seguirían colaborando, e de feito Bray produciu algúns dos maiores éxitos de Madonna.
Tentando emprender unha carreira de solista, Madonna comezou a escribir e producir varias cancións de música synthpop e dance, as cales lle trouxeron fama local nos clubs de Nova York, particularmente en Danceteria e Kansas Kansas. Un demo ou maqueta, producida con Bray, chamou a atención dun popular DJ de Nova York, Mark Kamins, quen levou a cinta ao produtor de Sire Records, Seymour Stein.
1982-1985: Ascenso á fama
En 1982 Madonna escribiu unhas cantas cancións e Sire Records (selo discográfico dependente de Warner Bros.) pagou 5.000 dólares por canción. O seu primeiro sinxelo "Everybody", foi producido por Mark Kamins. Pero non se converteu nun éxito. Foi emitido nas radios de música R&B estadounidense coa falsa crenza de que Madonna era unha artista afroamericana. Cando se lanzou "Everybody" non aparecía ningunha fotografía dela na cuberta, pero semanas máis tarde aclarouse todo, cando a discográfica dixo, mediante un comunicado, que Madonna era branca. Isto provocou que perdese unha parte da audiencia negra que a empezaba a seguir. O seguinte sinxelo foi "Burning Up". Máis tarde graváronse seis novas cancións, co que xa había material suficiente para lanzar o seu primeiro álbum.
O seu álbum de estrea, Madonna, foi producido inicialmente por Reggie Lucas, pero debido a que non se chegou a un bo acordo, pasou a ser producido polo noivo de Madonna naquel entón, John "Jellybean" Benitez, quen o remesturou e mellorou. O disco era un compendio de cancións eurodisco ou dance infestadas de ritmo e sintetizadores, que pronto calaron no público. Nunha reedición posterior, o álbum foi titulado The First Album e cambiouse a portada en ton sepia por outro retrato de Madonna en cor.
Obtivo o oitavo posto nas listas de popularidade dos Estados Unidos, e conseguiu tres sinxelos que entraron ao Hot 100 (a lista das 100 máis populares): "Holiday", "Borderline" e "Lucky Star". Co tempo, gozaron de ampla difusión e televisáronse vídeoclips gravados para a súa promoción; Madonna apenas logrou vender tres millóns de copias no mundo, e un millón nos EUA, pero hoxe está certificado con 5 discos de platino (o máis recente, en outubro de 2000), e logrou vender 10,5 millóns de unidades no mundo.
Cando Madonna alcanzou a fama, as adolescentes quixeron imitar a súa forma de vestir que mostraba en revistas, actuacións en vivo e nos seus vídeos musicais. Tal forma de vestir estaba definida por saias sobre pantalóns de Capri, medias de rede, xoias coa cruz cristiá e o pelo osixenado, o que faría que a súa forma de vestir marcase unha tendencia feminina moi popular nos anos 80. A súa imaxe proxectada nese tempo foi a dunha moza sexy cunha mestura de dance e punk. Por outra banda, os seus vídeos seguían as mesmas liñas de artistas innovadores como Michael Jackson e Prince, que xa tiñan un notable éxito.
Estaba listo o material para o segundo disco cando a directora de cinema Susan Seidelman convidou a Madonna a participar na súa película Buscando a Susan desesperadamente, unha comedia sen grandes pretensións e cun orzamento austero. No outono de 1984 Madonna acepta actuar na película e gravar o tema da mesma. Alí comparte créditos coa actriz Rosanna Arquette de quen se di non estaba de acordo coa inclusión da cantante. A película estreouse cando o álbum Like a Virgin xa se lanzara ao mercado, de maneira que "Into the Groove", tema do filme que se imprimiu como cara "B" do sinxelo "Angel" nunha versión en vivo, logrou o 5º posto do Billboard estadounidense e o número 1 en Inglaterra, sendo incluído nunha nova edición do álbum Like a Virgin.
Outro dos sinxelos, "Material Girl", alcanzou o número dous nesa mesma lista, só pasado por "We are the World", un sinxelo de axuda para África de Michael Jackson. Madonna participou no concerto Live Aid celebrado ao fío da devandita canción. O álbum tamén contou con outros sinxelos como "Angel" e "Dress You Up".
O álbum logrou vender nos seus inicios 12 millóns de copias, e até hoxe vendeu máis de 20 millóns de copias, ademais de producir catro sinxelos que alcanzaron o Top 5 nos Estados Unidos e Gran Bretaña. Ademais, obtivo o seu primeiro disco de diamante nos EUA e no Canadá.
A súa interpretación no primeiro evento dos MTV Vídeo Music Awards, vestida de noiva, con liga, medias de encaixe, un cinto que rezaba Boy Toy e cantando sobre un pastel de voda, cunha coreografía suxestiva para a súa época, enfureceu a crítica, que a atacou argumentando que o seu estilo provocativo era usado para disfrazar a súa falta de talento. Isto só provocou que máis admiradores a seguisen e aumentase o seu xa prominente carreira.
En 1985 Madonna tivo unha breve aparición no filme Vision Quest como cantante dun club. A banda sonora da película contiña o seu segundo éxito pop número un, a balada nomeada ao Grammy "Crazy for You", xunto con "Gambler", número un nas listas británicas.
A estas alturas, Madonna era o ídolo de moda. En xullo de 1985, as revistas Playboy e Penthouse publicroan unhas fotografías en branco e negro que a cantante se fixo cara a 1978, cando traballaba ocasionalmente como modelo artística. Tales fotografías causaron balbordo nos medios de comunicación e fortes críticas á cantante, quen ao principio tratou de evitar a súa publicación, e ao non conseguilo, mantívose á vez quejosa e desafiante. Nun concerto de Live Aid, fixo unha declaración pública aos medios de comunicación: declarou que non quitaría a chaqueta, a pesar da calor, porque «eles poderían lembrar dentro de dez anos o que eu faga agora». Días despois, Madonna apareceu na portada do xornal NY Post declarando respecto das fotografías: «Non me avergoño».
1986-1991: Desenvolvemento artístico
A finais de 1985 o fenómeno Madonna era xa planetario, pero os seus detractores dábanlle poucos meses de vida. O previsible era que Sire insistise en explotar o filón con outro disco similar a Like a Virgin, pero Madonna tiña un arriscado as na manga: un cambio radical. Seguía co seu imitadísimo look, con abundante bixutería e suxeitadores negros como peza exterior (grande achega á moda de pasarela), pero xa estaba a elaborar un disco moi distinto.
O seguinte álbum de Madonna viu a luz en 1986: True Blue, con melodías e temáticas máis serias que os seus precursores. Incluía a canción "Papa Don't Preach", no videoclip da cal Madonna encarna a filla dun modesto inmigrante viúvo que queda embarazada sen casar. Para remachar o xiro estético total, loce roupa vaqueira e un pelo moi curto, tinguido de louro e mollado. Non é unha vampiresa, senón unha moza traballadora con problemas.
O álbum contaba coa balada emotiva "Live to Tell" que orixinalmente escribira para a película At Close Range, que protagonizaba o seu entón marido Sean Penn. Esta canción foi lanzada como adianto do álbum, e causou impacto xa que desvelaba unha Madonna nova: sen xoias, moi tapada de vestiario e cun ton de voz máis grave e compacto, grazas a clases de canto.
O álbum era tamén o primeiro que a acreditaba como produtora, ademais de contar coa colaboración de Patrick Leonard, quen se volvería o seu amigo e un colaborador a longo prazo. True Blue alcanzou o número un en varios países e vendeu pronto máis de once millóns de copias. Do álbum desprendéronse cinco sinxelos: "Live to Tell", "Papa Don't Preach", "Open Your Heart", "True Blue" e "La Isla Bonita", alcanzando os tres primeiros número un nas listas estadounidenses e os demais alcanzando o Top 5. Até a data, True Blue vendeu 22 millóns de copias no mundo e foi certificado con sete discos de platino nos Estados Unidos por máis de 7 millóns de copias.
Os vídeos musicais do álbum mostraron o interese de Madonna por elevar a súa calidade cinematográfica, incluíndo unha complicada dirección artística, cinematografía e argumento con personaxes como unha curtametraxe. Aínda que Madonna anteriormente inserira nos seus vídeos a súa expresión da sexualidade, esta vez engadiu iconas relixiosas, arquetipos sexuais e problemáticas sociais ao seu traballo, o que seguiría facendo nas súas producións seguintes. Un exemplo notable era o vídeo do sinxelo "Open Your Heart", o cal marcou a súa primeira colaboración co fotógrafo francés Jean-Baptiste Mondino. Nel, Madonna encarna a unha bailarina erótica, que é observada por clientes de varias tendencias sexuais: voyeur, gai, lesbiana... pero o contido escabroso do tema alixéirase cunha estética estilizada, con máis insinuacións que escenas explícitas, e cun final sorprendente, onde Madonna escapa do local de alterne cun fan, un inocente neno, co que baila polas rúas.
O 14 de xuño de 1987, Madonna iniciou o Who's That Girl Tour en Osaka (Xapón). Incluíu por primeira vez nunha xira a Europa, actuando en Inglaterra, Francia, Alemaña, Países Baixos e Italia, sendo gravado para o vídeo oficial "Ciao! Italia" o recital de Turín, que foi retransmitido por televisión. Esta xira supuxo o comezo da súa duradeira colaboración coas vocalistas Donna DeLory e Niki Harris, ademais de achegar os seus concertos a unha calidade de elaboración minuciosa, coas cancións ordenadas en bloques temáticos. Madonna rompeu marcas ao vender 150.000 entradas en 18 horas no Wembley Stadium. O obtido nos despachos de billetes do espectáculo do 13 de xullo no Madison Square Garden de Nova York doouse á American Foundation for Aids Research (AMFAR), unha entidade de loita contra a SIDA.
Esta xira ademais marcou o seu primeiro enfrontamento co Vaticano e co Papa, quen prohibiu á xente asistir aos concertos da cantante. Máis tarde, o Vaticano tamén expresou a súa desconformidade pola localización dunha estatua da cantante na cidade de Pacentro (Italia), lugar de orixe da familia paterna da estrela.
Ese mesmo ano, máis tarde, Madonna lanzou o seu primeiro álbum recompilatorio, You Can Dance, non moi novo e que ao parecer foi imposto pola discográfica. Incluíu un novo sinxelo titulado "Spotlight", cuxa letra dá ánimos a quen debute no mundo do espectáculo. Este álbum consistía en remixes dalgunhas das súas cancións máis coñecidas ("Holiday", "Everybody", "Physical Attraction", "Over and Over", "Into the Groove" e "Where's the Party"). Para a portada, elixiuse unha fotografía con fondo vermello, onde Madonna pousa vestida de negro ao estilo hispano, cunha chaquetilla toureira curta e chapeu cordobés colgado ás costas. Ditas fotos tomáronse tempo antes para unha campaña publicitaria de Mitsubishi, pero eran inéditas en boa parte do mundo pois se destinaron ao mercado asiático. O álbum apenas vendeu dous millóns de copias nos Estados Unidos no seu lanzamento.
En 1988, Madonna vive unha etapa de transición. O seu matrimonio con Sean Penn naufraga e cóntase que ela pediu o divorcio logo de sufrir malos tratos. Polas mesmas datas, Madonna fai unha incursión como actriz de teatro en Broadway, coa obra Speed the Plow, de David Mamet. As críticas foron mornas, pois se dixo que Madonna actuaba nerviosa e sen naturalidade.
En 1989 presentou o seu esperado cuarto álbum de estudio, Like a Prayer, outra sorpresa musical que gozou de excelentes críticas e foi considerada a súa mellor gravación até entón. No álbum combínanse os momentos de pop romántico e dance de "Express Yourself" e "Cherish" con temas de grande intensidade emotiva: "Oh Father", "Like a Prayer" ou "Promise to Try". O álbum esta considerado pola revista Rolling Stone no posto 237 dos 500 mellores álbums da historia, e a canción do mesmo nome no posto 300 das 500 mellores cancións.
Like a Prayer presentábase como un traballo moito máis reflexivo e persoal que os anteriores, aínda que o seu lanzamento viuse esporeado por un notable escándalo (seguramente calculado) polo vídeo musical da primeira canción promocionada, a que lle daba título. No vídeo, Madonna presencia un crime e acode a unha igrexa, onde de maneira milagrosa, unha estatua dun cristo negro cobra vida e acaríñaa. Acusada de blasfemia, Madonna viuse exposta a virulentas críticas, que supuxeron a rescisión dun contrato publicitario por parte de Pepsi... aínda que ela percibiu o diñeiro pactado.
O disco debutou como n° 11 nos Estados Unidos, aínda que tres semanas despois alcanzou o cobizado nº 1 dentro do Billboard 200 (o seu terceiro álbum número un nos Estados Unidos) e mantívose na devandita posición durante doce semanas consecutivas até alcanzar o platino ao mes do seu lanzamento. O álbum permaneceu un total de 277 semanas no Billboard 200 e alcanzou vendas por catro millóns de unidades nos EUA e 7 millóns no mundo enteiro. Ademais deulle a Madonna un novo nº 1 coa canción do mesmo nome do álbum, "Like a Prayer" (o seu sétimo sinxelo nº 1 nos Estados Unidos e o sexto nº 1 de Madonna no Reino Unido), colocando catro sinxelos posteriores ao primerdo dentro do Top 20, como "Express Yourself" no n° 2, "Cherish" no n° 2, "Oh Father" no n° 3 e o último sinxelo "Keep it Together" no n° 3 dentro do Billboard Hot 100. Curiosamente, a canción "Dear Jessie" non se lanzou nos EUA mais acadou o n° 1 no Reino Unido, ocupando dita posición durante 13 semanas e vendendo máis de 2 millóns de sinxelos só no Reino Unido.
O vídeo musical de "Express Yourself" supuxo outro fito no xénero, ao presentar a unha Madonna vampiresa e escrava sexual, que é retida nunha gaiola de ouro por un déspota. Cunha presuposta marca, Madonna lucía caros deseños de estilo anos 20 inspirados nos cadros de Tamara de Lempicka, como faría posteriormente no vídeo de "Vogue" (1990). No tramo final do vídeo, un obreiro escravo accede ao dormitorio de Madonna, que aparece espida de costas, tendida sobre sabas de seda.
A década de 1990 empezou para Madonna con resonantes éxitos, pero posteriormente certos proxectos de discutible audacia levaríana á súa maior crise profesional. Como noutras ocasións, terminaría superando a fochanca con novas producións musicais de incontestable acerto.
Para facer comercialmente infalible o atrevido disco, incluíuse como bonus track a canción discotequeira "Vogue", de estilo dance-house. Que alcanzo o número 1 nas listas dos Estados Unidos. Producida por Shep Pettibone, converteuse no éxito que consagrou de forma definitiva e a nivel mundial á artista estadounidense, pondo de moda (brevemente) o baile vogueing.
Para explotar o disco, Madonna levou a cabo unha xira mundial: o Blond Ambition Tour que pasou polo Xapón, Norteamérica e Europa. O 29 de xullo dese ano actuou en Vigo, no Estadio de Balaídos ante 20.000 persoas, con Siniestro Total como abreconcertos. Cantou algunhas das cancións cunha camiseta do Real Club Celta. A canle HBO decidiu transmitir o último concerto da cantante desde Niza (Francia), que tivo lugar no Stade de L'Ouest, onde obtivo a maior audiencia rexistrada na historia desa canle de televisión. Esta xira foi duramente criticada polo Vaticano, mentres que a prensa e o público eloxiárona pola súa extraordinaria posta en escena. A parte máis controvertida sucedía durante a segunda parte do concerto, cando Madonna aparecía no escenario cantando o seu éxito "Like a Virgin" sobre unha cama vermella, custodiada por dous bailaríns de aparencia andróxina (o seu vestiario incluía uns sostenes con conos en punta) e finalizaba dita canción simulando unha masturbación. Ademais, no momento en que culmina o seu orgasmo e a música detense para renovarse con "Like a Prayer", Madonna exclama God (Deus). Obviamente este foi o punto que enfureceu á Igrexa.
A xira foi todo un éxito a nivel mundial e plasmouse no famoso documental In the Bed with Madonna, para o cal a diva tivo unha cámara rexistrando todos os momentos que viviu durante o catro meses de xira. O título da reportaxe, estreado en cinemas, era enganoso: apenas incluía alusións sexuais, e Madonna empregaba a cama para recostarse nela cos seus bailaríns e conversar. Incluía escenas do recibimento de Madonna en Madrid, onde foi agasallada cunha festa por Pedro Almodóvar e a súa camarilla de actores predilectos. Antonio Banderas acaparou o interese de Madonna por unhas semanas, e a súa aparición na película axudou ao seu lanzamento como latin lover internacional.
Finalizando 1990 Madonna publicou o seu lucrativo disco de grandes éxitos, o cal resume o case oito anos de carreira da diva, incluíndo dous novos temas: "Justify my Love" e "Rescue Me",o cal se converteu no single con máis alto debut na lista Billboard dunha artista feminina. O primeiro logrou un éxito instantáneo, chegando a ser número 1 na mesma durante dúas semanas. O seu vídeo musical, o cal contiña escenas de sadomasoquismo e bondage, o seu erotismo forzou a súa censura en televisión ao ser considerado pornográfico, foi publicado por primeira vez na historia da música como vídeo-sinxelo, vendendo máis de 400.000 copias nos Estados Unidos. O álbum vendeu máis de 26 millóns de exemplares en todo o mundo (10 millóns só nos Estados Unidos), converténdose no disco de Madonna máis vendido até entón.
1992-1997: Controversia sexual e Evita
A provocación apuntada en "Justify my Love" seguiu en 1992 con Erotica, un álbum temático no que Madonna trataba basicamente o tema do sexo e o amor desde múltiples ópticas, apoiada en sons a medio camiño entre o club e o cabaret. A produción recaeu en Shep Pettibone, quen remesturara as versións de baile dos seus éxitos anteriores, e colaborou de maneira máis puntual André Betts. Ante a puxanza do novo formato CD, de máis capacidade que o disco de vinilo até entón habitual, Madonna e os seus produtores decidiron arriscar cun álbum complexo en canto a sons, de cancións alongadas con desenvolvementos instrumentais. Pero por algunha razón, o proxecto non alcanzou o éxito comercial desexado, e tras boas vendas iniciais, declinou rapidamente nas listas.
O rexeitamento á «Madonna porno» acrecentouse ao redobrarse a polémica polos proxectos paralelos que viron a luz simultaneamente: o libro Sex e o filme de suspense erótico Body of Evidence. A pretensión de Madonna, segundo ela relatou, era violentar ou tensionar as normas impostas pola hipocrisía que ela vía na sociedade norteamericana, que acepta mal todo o relativo ao sexo pero consómeo (privadamente) de forma masiva. Tamén se di que Erotica era un álbum demasiado audaz musicalmente para eses anos, e que as súas innovacións fosen mellor acollidas unha década despois. Sexa como for, Madonna contou cun brillante escuadrón de colaboradores para estes proxectos. Tanto no vídeo musical do primeiro sinxelo, "Erotica", como no libro Sex, participaron Ingrid Casares, Naomi Campbell, Joey Stefano, Isabella Rossellini, Tony Ward e Helmut Berger.
O álbum foi lanzado en outubro de 1992 á vez que o libro Sex. O disco debutou no posto nº 2 dentro do Billboard 200, vendendo 167.000 copias na súa primeira semana, permanecendo 53 semanas en lista e chegando aos 2 millóns de copias vendidas nos Estados Unidos e aos 5 millóns no mundo; cifras notables para calquera estrela pop, pero inferiores ao habitual en Madonna. As novas cancións "Deeper and Deeper", "Bye Bye Baby", "Rain" e "Erotica" foron presentadas por Madonna noutra polémica e controvertida xira en 1993, o Girlie Show Tour, coa que por primeira vez Madonna visitou países non incluídos en xiras anteriores. Por segunda vez a canle HBO decidiu transmitir o 18 de decembro de 1993 o show de Madonna ofrecido no Cricket Ground de Sydney (Australia). As críticas ao espectáculo foron desiguais, e causou certa controversia a inclusión dunha bailarina en top-less.
Naquela época Madonna participa ademais na película Sombras e néboa de Woody Allen, xunto a un amplo cadro de persoal que inclúe a John Malkovich, Mia Farrow, Jodie Foster, John Cusack e Kathy Bates.
En 1994 publica Bedtime Stories, álbum nomeado ao Grammy que supuxo outro envorco dentro das tácticas pendulares xa case habituais nela. É un traballo relaxado e doce, apartado do escándalo, que a diferenza do seu predecesor, presentábase como un álbum sinxelo e romántico, apoiado en sons urbanos, rap, drum'n'bass etc. Contén cancións de éxito, como a balada "Take a Bow", que se logrou consolidar como o maior éxito da cantante nos Estados Unidos ao ocupar o nº 1 durante sete semanas consecutivas. O primeiro sinxelo lanzado foi "Secret", onde algúns críticos quixeron ver metáforas sobre un embarazo e mesmo sobre unha parella de lesbianas. Outros sinxelos lanzados foron "Human Nature", onde Madonna escúsase sarcásticamente polas súas saídas de ton, e "Bedtime Story", co-producido pola cantante islandesa Bjork. O vídeo musical desta canción foi filmado en Nova York, Cuba e Florida e actualmente exhíbese no MoMA de Nova York.
En 1995, seguramente por esixencias do seu contrato con Warner Bros., Madonna publica o seu recompilatorio de baladas chamado Something to Remember, no cal incluíu moitas das súas grandes baladas como "Live to Tell" e "Rain", ademais dunha remestura do seu tema de 1984 "Love Don't Live Here Anymore", pertencente ao álbum Like a Virgin pero que non chegara a lanzarse como sinxelo. Para el rodou un vídeo musical novo, de certa complexidade pois se fixo nun só plano sen cortes, mediante unha cámara en movemento. Tamén se incluíron os temas "Forbidden Love", o éxito "Take a Bow" e "Something To Remember" do álbum I'm Breathless.
O álbum contén ademais, en colaboración con Massive Attack, a canción "I Want You", versión dun vello éxito de Marvin Gaye, e aquelas baladas coas que Madonna participara en bandas sonoras, como "I'll Remember", "This Used to Be my Playground" ou "Crazy for You". Para completar o disco sumáronse dous temas inéditos que foron lanzados como sinxelos: "You'll See" (na edición para Latinoamérica incluíuse a versión en castelán desta canción, chamada "Verás", traducida polo cantante arxentino Paz Martínez) e ademais a doce e sinxela "One More Chance", claramente inspirada no clásico "More Than Words" do grupo Extreme.
Mentres ocupaba un plano relativamente secundario na música dance dos Estados Unidos fronte ao pulo do grunge e as Boys Band, Madonna buscou a consagración como actriz en 1996, co papel protagonista na película musical Evita, interpretando a Eva Perón. Foi un esforzo titánico, tanto vocal como de interpretación, que culminou un longo proceso de preparación xa que o proxecto de película atravesara varios contratempos e interesara a moitas actrices de Hollywood. Madonna gañou o Globo de Ouro á mellor actriz en 1996 por ese papel, aínda que en contra de moitas predicións, non foi nomeada ao premio Oscar.
Editáronse dous discos coa música orixinal da película Evita, así como en formato sinxelo "Don't Cry for Me Argentina", que encabezou as listas de éxitos. Madonna foi convidada a cantar na 69ª entrega dos Oscar en 1997, onde interpretou un dos temas principais da película, "You Must Love Me", que resultaría gañador do Oscar á mellor canción orixinal. Aínda que o musical Evita fora xa composto na década de 1970, esta canción era nova e foi engadida por Andrew Lloyd Webber á película, podendo así optar ao premio.
Os logros de Madonna nesta época non foron só profesionais: durante un romance co adestrador cubano Carlos León, quedou embarazada (realizou en tal estado a rodaxe de Evita), dando a luz o 14 de outubro de 1996, nun hospital dos Ánxeles (California) á súa primeira filla, Lourdes María Ciccone León. A súa relación con Carlos León foi fugaz, e a prensa sensacionalista fíxose eco das acusaciónes a Madonna de usalo só «como doante de esperma».
Nos VH1 Fashion Awards, recibiu o primeiro premio Gianni Versace por manter vivo o espírito e a jovialidad do deseñador, e nos MTV Europe Music Awards recibiu dous premios: Mellor Disco e Mellor Artista Feminina do ano. Este premio foille outorgado pola irmá de Gianni, Donnatella, e un dos seus mellores amigos, Sting. Sucesivamente Madonna percorreu os 4 continentes concedendo entrevistas e presentacións persoais en promoción de Evita, coa singularidade de que acudía vestida á moda de Eva Perón, incluíndo vistosos chapeus e tocados de flores, aínda que engadía exuberantes escotes aos vestidos.
1998-2002: De regreso á prominencia comercial
O ascenso de Madonna na década dos 90, a partir do tropezo comercial de Erotica foi progresivo pero sorprendente nunha industria que esquece rapidamente ás vellas glorias. Así como Mariah Carey, logo de múltiples marcas de vendas, foi despedida por un só fracaso, Madonna tivo que gañar varios asaltos para recuperar o «cetro» de «raíña do pop». O seu traballo en Evita foi só un paso intermedio nun proceso que tentaría axuntar afán artístico e astucia comercial.
Unha das cuestións máis debatidas deses anos foi o seu cambio de residencia dos Estados Unidos a Gran Bretaña. Considerada desde sempre como icona xenuína da cultura norteamericana, Madonna sorprendeu cando anunciou a súa intención de instalarse de maneira estable en Londres. Ela argumentou que a súa nova relación co británico Guy Ritchie (logo o seu segundo marido) requiríao, e que el chegou a facerlle un ultimato: «Si queres formar unha familia estable, tes que vir aquí». Pero certos críticos musicais creron ver outras razóns. Segundo eles, as tendencias musicais de moda nos Estados Unidos (grunge, rap, R&B) estaban acurrunchando a Madonna, quen ademais sentía desencantada coa evolución do mercado, que daba éxito rápido a grupos de mozos e a princesas do pop como Britney Spears e Christina Aguilera. Ao se trasladar a Europa, un mercado máis fiel, Madonna retiña o seu status de estrela e podía coñecer de primeira man novos sons e produtores novos. Os resultados que obtivo nos anos seguintes confirmaron que a súa decisión foi acertada.
Madonna, despois do nacemento de Lourdes involucrouse na mística oriental e a cábala. O seu sétimo álbum de estudio Ray of Light reflicte este cambio na súa percepción e a imaxe. Madonna vestiu as súas vivencias persoais e introspectivas cos sons de Oriente, aos que se sumaron sons electrónicos, melodías a base de cordas por Craig Armstrong, un marcado gusto británico, e abandono da temática sexual como centro das súas cancións. Todo iso baixo a produción chave de William Orbit, quen outorgou sons líquidos e atmosféricos; o trazo máis característico do álbum. Orbit, do mesmo xeito que outros produtores posteriores de Madonna, era un produtor-prodixio de grande inventiva, pero que nas súas gravacións en solitario resultaba disperso e menos comercial.