cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Rexión de Murcia
Climatoloxía
A Rexión de Murcia goza dun clima mediterráneo de tipo semiárido, cuns invernos suaves (11 °C de media en decembro e xaneiro) e uns veráns calorosos (con máximas de 40 °C). A temperatura anual media é de 18 °C.
Cunhas precipitacións escasas duns 300 a 350 mm por ano, a Rexión ten entre 120 e 150 días ao ano onde o ceo está totalmente despexado. Abril e outubro son os meses con máis precipitacións, sendo frecuentes as trombas de auga nun só día.
A distancia respecto ao mar e o relevo fai que existan diferenzas térmicas entre a costa e o interior, sobre todo no inverno. Mentres que no litoral as temperaturas de cando en cando descenden de 10 °C, nas comarcas do interior non se adoita exceder os 6 °C e as súas precipitacións son maiores (ata 600 mm).
A marca absoluta de temperatura rexistrada en España foron os 47,8 °C rexistrados na cidade de Murcia o día 29 de xullo de 1876.
Hidrografía
miniatura|esquerda|O [[río Segura ao seu paso por Archena.]] A rede hidrográfica da Rexión de Murcia componse de forma fundamental polo río Segura; que constitúe o eixo principal da rede de drenaxes murciana, ao que hai que engadir uns eixos secundarios estruturados ao redor dos seus afluentes: Mundo, Alhárabe, Argos, Quípar, Mula e Guadalentín.
Este sistema hídrico canaliza o 95% das augas que se recollen na Rexión de Murcia, o resto son vertidas cara á costa mediterránea a través de multitude de ramblas. Excepto unha pequena parte do norte do municipio de Yecla que pertence á conca do Xúcar, e o extremo máis occidental dos termos de Moratalla e Caravaca que verten á do Guadalquivir, o resto do territorio murciano atópase baixo a unidade hidrológica do Segura.
O déficit de recursos hídricos que sofre a conca do Segura; motivado por ser unha conca de réxime pluvial mediterráneo levantino, impulsou ao longo do tempo diversas iniciativas gobernamentais que pretendían solucionar ou polo menos paliar devandito déficit. Algunhas das máis significativas son:
Historia
miniatura|División de Hispania realizada por [[Diocleciano no ano 298.]]
Idade Antiga
Á importante presenza da cultura ibera na zona, dominada polos bastetanos e os mastienos, hai que engadir a poderosa influencia fenicia a través das intensas redes comerciais e de asentamentos costeiros como a Punta dos Gavilanes en Mazarrón.
Os cartagineses desenvolveron posteriormente o seu máis importante área de actuación peninsular no Sueste ibérico. No Asdrúbal fundou un asentamento comercial na actual Cartagena, denominándoa Qart Hadasht (Cidade Nova en fenicio) do mesmo xeito que a súa homóloga africana, sendo conquistada no  por Escipión, que a rebautizou como Carthago Nova para diferenciala da Carthago africana.
Baixo o dominio romano o territorio da actual Rexión de Murcia formou parte, primeiro da provincia da Hispania Citerior, posteriormente á provincia Tarraconense, constituíndose no Baixo Imperio romano a Provincia Carthaginense. Nesta época Carthago Nova foi unha das principais cidades romanas de Hispania.
Ao longo do século V produciuse a invasión de diversos pobos bárbaros, instalándose os visigodos no último cuarto do século. Con todo no 552 o sueste hispano caeu en poder dos bizantinos de Xustiniano, creando a Provincia de Spania, cuxa capital foi Carthago Spartaria (Cartagena). Posteriormente os visigodos recuperaron as zonas do interior, desenvolvéndose baixo o seu control as cidades de Orihuela e Begastri.
No século VIII o Sueste volveu estar unido baixo o poder do dux visigodo Teodomiro. Este foi quen pactou cos musulmáns de Abd o Aziz no 713 o denominado Pacto de Teodomiro, polo que a zona quedaría como rexión autónoma, pasando a ser denominada como Cora de Tudmir. Coa dominación musulmá desenvolveuse a agricultura de regadío que tanta importancia tivo (e segue tendo nalgunhas comarcas) na economía murciana. A Cora de Tudmir tiña o seu capital en Orihuela, pasando posteriormente a Lorca. A partir do 825 Córdoba decidiu facerse máis presente na Cora polo que Abderramán II mandou fundar Mursiyya; a actual cidade de Murcia, que acabaría por converterse na capital da Cora de Tudmir ao longo do século X.
No século XI, durante os primeiros reinos de taifas xurdiu a Taifa de Murcia, un dos territorios en que se dividiu o Califato de Córdoba, fundada por Abu Abd al-Rahman Ibn Tahir con capital en Mursiyya (Murcia), logo da decadencia do Califato Omeia. Tras a Batalla de Sagrajas en 1086, a dinastía Almorábide estendeuse por todas as taifas reunificando Al-Ándalus.
No século XII, coa chegada dos almohades, xurdiu a segunda Taifa de Murcia da man de Ibn Mardanis (o Rei Lobo), que na súa loita anti-almohade dominou un territorio comprendido desde Xaén ata Albarracín. Durante o seu reinado, Mursiyya converteuse nunha das principais cidades de todo Al-Andalus. No 1172, o seu reino foi totalmente conquistado polos almohades. Con todo, en 1228, aproveitando a debilidade almohade tras a derrota das Navas de Tolosa, Ibn Hud sublevouse no Val de Ricote dando lugar á terceira Taifa de Murcia, pondo baixo o seu control todos os territorios que se mantiñan baixo dominio musulmán na Península, excepto Valencia e o Estreito. Tras o seu asasinato en 1238, e cun reino en recesión, os sucesores de Ibn Hud expuxeron a Fernando III o Santo o vasallaxe do reino musulmán de Murcia (1243).
A través do tratado de Alcaraz, a taifa de Murcia convertíase nun protectorado de Castela. Con todo diversos núcleos da taifa non acataron o acordo polo que o infante Afonso (futuro Afonso X) aplicou o dereito de conquista sobre Mula (1244) e Cartagena (1245). O resto da taifa permaneceu baixo autonomía musulmá. Con todo, en 1250 Castela decidiu crear a diocese de Cartagena, e en 1258 o adiantamento maior do Reino de Murcia. Os sucesivos incumprimentos do pactado en Alcaraz levaron á sublevación dos musulmáns murcianos en 1264. A rebelión foi definitivamente sufocada polas tropas de Xaime I o Conquistador en 1266, deixando un importante continxente de poboadores cataláns e aragoneses.
Durante o século XIV viviuse unha profunda crise económica e poboacional debido ás epidemias, as perigosas incursións granadinas, e os conflitos con Aragón.
Idade Moderna
A finais do século XV o Reino de Murcia perdeu o seu carácter fronteirizo ao producirse a conquista da zona oriental do Reino nazarí de Granada en 1488, na que tropas murcianas participaron activamente. O fin da fronteira permitiu un importante crecemento económico e poboacional ao longo de todo o século XVI.
A crise finisecular española do século XVI non chegaría ao Reino de Murcia ata ben entrado o século XVII, tras a expulsión dos mouriscos murcianos en 1613, o afundimento do importante sector sericícola en 1630, as posteriores epidemias de 1648 e as inundacións de 1651.
miniatura|Mapa do [[Reino de Murcia en 1795]] O século XVIII deu comezo coa Guerra de Sucesión, na que o Reino de Murcia tivo un importante papel na vitoria borbónica; na que destacou a acción do Cardeal Belluga, que foi nomeado vicerrei de Murcia por Filipe V. Durante esta centuria o reino viviu un auténtico século de ouro cun importante incremento da poboación (a cidade de Murcia chegou aos 70.000 habitantes), desenvolveuse a agricultura e a industria da seda, viviuse un esplendor artístico (co escultor Francisco Salzillo) e converteuse a Cartagena en capital do Departamento Marítimo do Mediterráneo, instalándose nela o Arsenal da armada.
Xa en pleno século XIX, tras a dura Guerra de Independencia que tivo desastrosas consecuencias na rexión, a reforma liberal de Javier de Burgos fixo desaparecer o Reino de Murcia en 1833 dando lugar á provincia de Murcia e a gran parte da provincia de Albacete. A partir de aquí deu comezo a denominada Rexión Murciana biprovincial, que duraría ata a Transición.
Municipios
A Rexión de Murcia está dividida en 45 concellos. Varios deles rozan ou incluso superan aos 1.000 km² de extensión, como Lorca (1.676 km²), que é o segundo municipio máis extenso do Estado español despois do de Cáceres, en Estremadura.
Comarcas
miniatura|Mapa comarcal Na Rexión de Murcia adóitanse distinguir 12 comarcas, aínda que non están nin recoñecidas nin delimitadas oficialmente. O Estatuto de Autonomía da Rexión de Murcia configura a comarca como un dos elementos da súa organización territorial, mais a Asemblea Rexional de Murcia non promulgou ningunha lei de comarcalización, polo que, de momento, tales comarcas carecen de personalidade xurídica.
Demografía
A Rexión de Murcia ten unha poboación de 1.461.979 habitantes dos cales case un terzo (30,2%) vive no municipio de Murcia. Esta cifra representa o 3,09% da poboación española. Ademais, tras Ceuta e Melilla, ten o saldo vexetativo e a taxa de natalidade máis elevadas do país.
No período 1991-2006 a poboación murciana creceu nun 29,32%, fronte ao 13,38% que crecera o conxunto nacional. Un 14,5% dos seus habitantes son de nacionalidade estranxeira segundo o censo INE 2007, catro puntos por encima da media española. As colonias de inmigrantes máis importantes son a marroquí, a ecuatoriana, a británica, a boliviana e a colombiana.
Linguas
O dialecto murciano é o dialecto romance natural e histórico do territorio que abarcou outrora o Reino de Murcia e ten as súas orixes nos séculos XIII e XIV cando sobre unha base lingüística esencialmente hispano-latina-arábiga mesturáronse diversas variantes lingüísticas que se atoparon alí (mozárabe, aragonés, castelán, catalán, árabe culto, árabe dialectal etc.) dando lugar ao pidgin lingüístico murciano.
Os primeiros documentos rexionais están escritos nunha variedade romance no que se albiscan unha serie de peculiaridades lingüísticas que posteriormente se achan no dialecto murciano.
No discurso académico lingüístico considérase ao murciano como un dialecto do castelán, doutra banda a RAE ata hai pouco consideraba ao murciano como un dialecto do aragonés.
A finais do século XIX, autores locais comezaron a usar o dialecto murciano para as súas composicións poéticas ou dramáticas, imbuídos polo auxe do costumismo ou o rexionalismo, destacando as figuras de Vicente Medina, Díaz Cassou, Martínez Tornel ou Frutos Baeza entre outros.
Un estudo realizado pola Universidade de Murcia determinou que a fala era o aspecto cultural rexional co que máis sentían identificados os murcianos.
Economía
A Rexión foi tradicionalmente agrícola debido ao seu bo clima e as súas terras fértiles. Con todo, tras as secas dos anos 1990, a construción e o turismo convertéronse nunha das bases da economía murciana (xa iniciados nos anos 60 coa construción de La Manga del Mar Menor) con empresas actuais como Polaris World, sendo un sector fortemente impulsado polo Goberno Rexional como co polémico megaproxecto de Marina de Cope, situado en parte do Parque Natural de Cabo Cope y Puntas de Calnegre. miniatura|Fábrica de ElPozo en [[Alhama de Murcia.]] Aínda así, a agricultura segue sendo un motor importante de desenvolvemento na Rexión, a cal é considerada a Horta de Europa. O sector primario murciano caracterízase pola súa produción intensiva e industrial, adicada en gran medida á exportación.
Tamén ten relevancia a industria, como a enerxética e petro-química, concretamente no polo industrial do val de Escombreras (Repsol, Enagás, Iberdrola, Gas Natural), a conserveira e alimentaria (con importantes firmas locais como Elpozo ou Simón-García Carrión, ou internacionais como Hero e Pepsico), a do moble (principalmente en Yecla), a farmacéutica (Hefame, Bayer) ou a naval (centrada nos estaleiros de Navantia en Cartagena).
Con todo, o sector que máis poboación murciana ocupa é o terciario. Cidades como Murcia son auténticos puntos de intercambio e de atracción comercial non só para o resto da Rexión de Murcia, senón tamén para importantes zonas das provincias veciñas de Alacant, Albacete e Almería. Cartagena exerce o seu influxo sobre a comarca do Campo de Cartagena e parte do litoral sur alacantino, mentres que Lorca faio coa poboación do Alto Guadalentín e o Bajo Guadalentín e tamén atrae a xentes da zona do Val do Almanzora e Los Vélez na provincia de Almería.
Goberno e Política
De acordo co Estatuto de Autonomía, os órganos institucionais da Rexión de Murcia son a Asemblea Rexional, o Presidente e o Consello de Goberno. miniatura|Porta renacentista do [[Palacio de San Esteban (Murcia). Sede da Presidencia e do Consello de Goberno]] A Asemblea Rexional de Murcia é o parlamento autonómico e representa ao pobo murciano. Ostenta a potestade lexislativa, aproba os orzamentos, e impulsa, orienta e controla a acción dos órganos executivos autonómicos. Está constituída por 45 deputados elixidos por un período de catro anos mediante sufraxio universal, libre, igual, directo e segredo nas cinco circunscricións electorais en que se divide a Comunidade. Ten a súa sede na cidade de Cartagena.
O Presidente da Comunidade Autónoma é elixido pola Asemblea Rexional de Murcia de entre os seus membros. Entre as súas funcións atópase a suprema representación da Rexión de Murcia e a ordinaria do Estado no seu territorio, a presidencia do Consello de Goberno, e a dirección e coordinación do poder executivo autonómico. Ten a súa sede no Palacio de San Esteban da cidade de Murcia.
O Consello de Goberno é o órgano colexiado que dirixe a política autonómica. Correspóndelle a función executiva, o goberno e administración da Comunidade Autónoma e o exercicio da potestade regulamentaria. Está composto polo Presidente, o Vicepresidente no seu caso, e os Conselleiros, que o Presidente nomea e separa libremente. Ten a súa sede Palacio de San Esteban da cidade de Murcia.
O Tribunal Superior de Xustiza da Rexión de Murcia é o órgano xurisdiccional no que culmina a organización xudicial no ámbito territorial da Comunidade Autónoma.
Outras institucións autonómicas son: o Defensor do Pobo da Rexión de Murcia, o Consello Xurídico da Rexión de Murcia e o Consello Económico e Social da Rexión de Murcia. Todos eles teñen a súa sede en Murcia.
Eleccións
Os resultados nas últimas eleccións á Asemblea Rexional de Murcia de 2015, celebradas o 24 de maio, foron:
Transporte
A rexión de Murcia conta cun único aeroporto, o Aeroporto de Murcia-San Javier, situado a 45 quilómetros da capital. Está en construción o Aeroporto Internacional da Rexión de Murcia, situado no municipio de Murcia. Por mar, o porto de Cartaxena é o máis importante.
As estradas vertebran todo o territorio, sendo as máis importantes a AP-7 e A-7, que pasan por Cartaxena e Murcia respectivamente, e a A-30, que une a comunidade con Albacete. A rede ferroviaria é ampla pero anticuada, aínda que a chegada da Alta Velocidade Española está en proxecto.
Turismo
miniatura|La Manga del Mar Menor. O clima e as praias da Rexión de Murcia, fana propensa ao turismo denominado de sol e praia. A costa murciana, chamada Costa Cálida, ten unha lonxitude de 170 km, onde se alternan grandes praias de area branca con outras máis pequenas e calas con cantís. Ademais, conta co Mar Menor, unha lagoa litoral con múltiples posibilidades turísticas. Como separación entre este lago salgado e o Mar Mediterráneo, álzase La Manga del Mar Menor.
Das 192 praias clasificadas na Rexión, 21 están cualificadas con bandeira azul e outras 19 posúen o selo Q de Calidade Turística outorgado polo Instituto para a Calidade Turística Española (ICTE), organismo dependente da Secretaría Xeral de Turismo do Ministerio de Economía, o que a converte na terceira comunidade autónoma con máis praias certificadas con este título, sendo Cartaxena, con 10, o municipio español con máis praias que posúen esta cualificación.
As posibilidades turísticas compleméntanse cun crecente interese polo turismo cultural e de cidade, concentrado nos catro núcleos históricos principais: Murcia, Cartaxena, Lorca e Caravaca de la Cruz. Na actualidade, o Teatro Romano de Cartagena é o monumento e espazo museístico máis visitado da Rexión.
A paisaxe murciana é máis variado do que poida parecer, e ofrece unha alta gama de actividades deportivas e de aventura como sendeirismo, espeleoloxía, voos térmicos (á delta, parapente), escalada, cicloturismo, paseos dacabalo, descensos fluviais (rafting, piraguas, kaiaks), caza e pesca. A meirande concéntranse en Serra Espuña, Valle de Ricote e o nordeste da Rexión. O turismo rural tamén se atopa en auxe, principalmente nos arredores de Caravaca de la Cruz, Totana, Moratalla e Cehegín.
Novas da Galiza
Novas da Galiza é un periódico mensual galego, editado polo grupo de comunicación Minho Media S.L..
Historia e características
Ten un carácter laico e considera que a soberanía reside no pobo galego e presidido pola tradición política da esquerda nacionalista galega. Dentro do grupo de xornais monolingües en galego, este medio caracterízase por defender o reintegracionismo lingüístico, é dicir, a unidade entre o galego e o portugués.
Novas da Galiza naceu en febreiro de 2002 e durante tres anos mantivo a distribución gratuíta, repartíndose en locais sociais, espazos alternativos e sedes de colectivos, con presenza tamén en Internet. En marzo de 2005 pasou a ser vendido nos quioscos, ampliando a súa cobertura territorial a toda Galiza. O xornal pon a disposición os números na súa hemeroteca virtual no mes seguinte á saída nos quioscos.
Remo
miniatura|222px|Remos de [[traíñas]] O termo remo pode referirse a:
Rem
Palasport Giacomo Del Mauro
O Palasport Giacomo Del Mauro, coñecido tamén como PalaDelMauro é un pavillón polideportivo situado na cidade de Avellino, na rexión da Campania, en Italia. Con capacidade para 5.100 espectadores, foi remodelado en 2008. Alberga os encontros como local do Air Avellino, equipo que compite na Lega Basket Serie A, máxima competición do baloncesto italiano. Tamén foi usado en partidos da Euroliga e tamén polo Divani&Divani Avellino, o principal equipo de voleibol da cidade.
Link (The Legend of Zelda)
Link é un personaxe ficticio protagonista da saga de videoxogos The Legend of Zelda, de Nintendo. Creado por Shigeru Miyamoto, apareceu por primeira vez no videoxogo The Legend of Zelda (1986). Cabe destacar que ó longo da saga existen diversos heroes co nome de Link, cada un coas súas características. Segundo o que di Ganondorf en The Wind Waker, podería tratarse dun mesmo heroe que renace ó longo das eras.
Características
Link é un mozo modesto cunha valentía lendaria, debido a que porta a Triforza do Valor. Nalgúns xogos da saga outórganselle certos títulos, como Heroe do Tempo en Ocarina of Time ou Heroe do Vento na súa encarnación de The Wind Waker.
É o portador da lendaria Espada Mestra, a cal usa para vencer ó mal. Link ten tamén momentos de valentía imprudente, como as dúas veces que intentou enfrontarse a Ganondorf en The Wind Waker e unha en Ocarina of Time, sen estar preparado aínda.
Canonicamente, Link é zurdo, aínda que isto cambiou varias veces ó longo do tempo. En A Link to the Past, Link cambia a man coa que sostén a espada dependendo do lado cara ó que estea mirando. Na versión de Wii de Twilight Princess, Link é destro, mais isto débese a que o xogo foi completamente invertido co obxectivo de acomodalo mellor ó modo de control.
Samir Nasar
Samir Nasar (en سمير نصّار), nado no Líbano o 5 de xullo de 1950, é un eclesiástico católico maronita, dende 2006 arcebispo de Damasco.
Traxectoria
Completou os estudos secundarios no seminario patriarcal de San Marón en Ghasir en 1974, e posteriormente estudou Teoloxía na Universidade San Xosé de Beirut e no Instituto Católico de Lión, graduándose en 1976. Posteriormente estudou Historia na Universidade Lión III.
O 10 de xuño de 2006 foi elixido arcebispo de Damasco polo Santo Sínodo da Igrexa Maronita. Recibiu a consagración episcopal o 26 de novembro de 2006 de mans do patriarca de Antioquía Nasrala Pedro Sufair.
USS Maine
O USS Maine (ACR-1) foi un acoirazado de segunda clase da Armada dos Estados Unidos. Pasou á historia porque a súa explosión no porto da Habana en febreiro do 1898 foi o detonante da guerra hispano-estadounidense.
En xaneiro de 1898 foi enviado á Habana para "protexer os intereses norteamericanos". Dúas semanas máis tarde, o 15 de febreiro, unha explosión ao redor das 21h40 voou a proa do barco, que se afundiu rapidamente, causando 266 vítimas. O capitán, Charles Dwight Sigsbee, e a oficialidade, que durmía no castelo de popa, sobreviviron.
A causa do afundimento do Maine aínda continúa sendo obxecto de especulacións. As especulacións inclúen desde un incendio non detectado nunha carboeira, imprudentemente localizada xunto aos pañois de munición, a unha mina naval e ao seu afundimento deliberado por algunhas das faccións interesadas; cubanos prol-españois, mariños españois, insurxentes cubanos ou mariños estadounidenses interesados en provocar o desencadeamento da guerra mediante unha operación de bandeira falsa.
Anton Shkaplerov
Anton Nikolaevich Shkaplerov, nado en Sebastopol o 20 de febreiro de 1972, é un cosmonauta ruso que formou parte das misións Soiuz TMA-22, Soiuz TMA-15M, Soiuz MS-07 e Soiuz MS-19 e foi membro das expedicións 29, 30, 42, 43, 54, 55 e 65 á Estación Espacial Internacional.
Traxectoria
Shkaplerov graduouse como piloto e enxeñeiro pola Escola Kachinsk de Pilotos da Forza Aérea en 1994 e na Escola Zukovskiy de Enxeñaría da Forza Aérea en 1997. Foi seleccionado como cosmonauta en maio de 2003, adestrándose entre xuño dese ano e xuño de 2005. Partipou nas misións Soiuz TMA-22, Soiuz TMA-15M, Soiuz MS-07 e Soiuz MS-19 e sendo membro das expedicións 29, 30, 42, 43, 54, 55 e 65 á Estación Espacial Internacional. Pasou un total de 533,23 días no espazo.
Fidalgo, Xustás, Cospeito
Fidalgo é un lugar da parroquia de Xustás no concello lugués de Cospeito na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 18 habitantes (10 homes e 8 mulleres).
Castro de Agudín, Cea, Vilagarcía de Arousa
Castro de Agudín é un lugar da parroquia de Cea no concello pontevedrés de Vilagarcía de Arousa, na comarca do Salnés. Tiña 239 habitantes no ano 2016 segundo datos do IGE, dos que 118 eran mulleres e 121 homes, o que representa un descenso continuado respecto ós anos 2010, cando eran 247 veciños, e 2005, cando eran 255.
No lugar existe un castro, chamado da Xaiba, que lle dá o nome. Nun incendio forestal sufrido na zona en agosto de 2016, maquinaria pesada abriu un cortalumes que estragou parte da muralla e algunhas edificacións ,
O Campo da Eirexe, San Fiz de Asma, Chantada
O Campo da Eirexe é un lugar na parroquia de San Fiz de Asma, do concello de Chantada, na comarca de Chantada, pertencente a provincia de Lugo.
A Irexa, Fanoi, Abadín
A Irexa é un lugar da parroquia de Fanoi no concello lugués de Abadín na comarca da Terra Chá. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2021 tiña 5 habitantes, dos cales 3 eran homes e 2 eran mulleres.
Toponimia
A orixe do topónimo é o latín, o lugar da igrexa.
Toosa
Na mitoloxía grega, Toosa (en grego antigo Θόωσα Thoōsa) era unha ninfa mariña filla de Forcis e Ceto e irmá das Gorgonas. Foi unha das amantes de Poseidón, con quen tivo ao ciclope Polifemo.
Probablemente foi unha deusa das perigosas correntes mariñas e concibiuse como unha muller serea cunha cola serpentina de peixe en lugar de pernas, de forma parecida ás súas irmás Escila e Equidna.
Old Aberdeen
miniatura|230px|A High Street de Old Aberdeen. miniatura|230px|Catedral de St. Machar. Old Aberdeen (Vello Aberdeen) é un barrio de Aberdeen, a terceira cidade de Escocia, que conta con máis de 190 000 habitantes.
Xeografía
En Old Aberdeen está a Catedral de St. Machar (século XV) e a Universidade de Aberdeen. É un barrio tranquilo e agradabelmente florido. O centro da cidade actual está cerca do porto, e é centro de actividades económicas relacionadas coa pesca, a construción naval e a industria petroleira.
Os muros das casas están construídos principalmente cun granito de cor gris clara extraído das canteiras da rexión. Este é o caso da Casa "Ross Provost", que actualmente alberga o Museo Marítimo.
Historia
Old Aberdeen foi orixinariamente un burgo separado, que foi erixido en burgh of barony o 26 de decembro de 1489. Foi incorporado á adxacente cidade de Aberdeen por lei do Parlamento en 1891. Na actualidade conserva o status de community councilun (consello comunitario).
The Seer
The Seer é o décimo segundo álbum de estudio da banda estadounidense de post-punk Swans, editado o 28 de agosto do 2012 a través do selo Young God Records. O produtor e líder Michael Gira financiou a gravación do disco coas vendas do álbum ao vivo We Rose from Your Bed with the Sun in Our Head. O traballo conta coas voces da cantante de Yeah Yeah Yeahs Karen O, as de Alan Sparhawk e Mimi Parker de Low, membros de Akron/Family, Ben Frost, Grasshopper de Mercury Rev e o antigo membro de Swans Jarboe.
Gornai, Xustás, Cospeito
Gornai é un lugar da parroquia de Xustás no concello lugués de Cospeito na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 20 habitantes (10 homes e 10 mulleres).
Elfo
miniatura|Älvalek, "Elf Play" de [[August Malmström (1866).]] Un elfo é un ser sobrenatural da mitoloxía e do folclore xermanos. Os elfos aparecen en numerosos textos en inglés antigo e antigo nórdico e aparecen no folclore tradicional británico e escandinavo.
Os elfos eran orixinalmente seres ambivalentes con certas habilidades máxicas que podían axudar ou obstaculizar os seres humanos, pero nas tradicións posteriores convertéronse en seres cada vez máis sinistros que aflixían ós seres humanos e ó gando de diversos xeitos. Na cultura popular moderna asociáronse coas fadas e a cultura románica. O movemento romanticista reviviu o interese polas crenzas da antigüidade, e os elfos entraron no século XX no xénero fantástico a través de traballos publicados por autores como J. R. R. Tolkien.
Georgi Shonin
Georgi Stepanovich Shonin, nado en Rovenki, Lugansk, o 3 de agosto de 1935 e finado o 7 de abril de 1997, foi un cosmonauta soviético que formou parte da misión Soiuz 6.
Traxectoria
Shonin graduouse como piloto e enxeñeiro pola Academia Zhukovsky de Enxeñaría Militar en Monino en 1968. Adestrouse como cosmonauta entre marzo de 1960 e abril de 1961. Partipou na misión Soiuz 6, pasando un total de 4,95 días no espazo e deixando o corpo de cosmonautas por razóns médicas. Posteriormente foi director do departamento NII-30 do Instituto Central de Investigación do Ministerio de Defensa. Faleceu o 7 de abril de 1997.
Lotario I de Francia
miniatura|Lotario I Lotario I de Francia, nado en Laon en 941 e finado en 986 foi rei carolinxio de Francia entre o 10 de setembro de 954 e o 1 de marzo de 986. Era fillo de Luís IV e Xerberga de Saxonia.
Ascenso ao trono
Foi coroado con trece anos no 954 na Abadía de Saint Rémi nunha cerimonia oficiada polo arcebispo Artaldo de Reims, logo da morte súbita do seu pai. Os seus comezos como gobernador estiveron baixo a tutela de Hugo o Grande, duque dos francos e conde de París, a pesar de ser inimigo do seu pai. Hugo foi compensado por este traballo co control sobre o Ducado de Aquitania e gran parte de Borgoña. Con este comezo, Lotario converteuse nun rei sen moita autoridade, rodeado de señores máis poderosos que el, que realmente eran inimigos velados, incluído Heriberto II de Vermandois que xa actuara de xeito traizoeiro co seu avó Carlos o Simple. No 955 Lotario e Hugo foron tomar Poitiers. Durante o cerco, Hugo morreu e o rei tomou ao seu cargo os seus fillos (Hugo Capeto e Henrique) poñéndoos baixo a custodia do seu tío materno, o arcebispo Brunón de Colonia.
Conflitos militares en Lorena
miniatura|esquerda|Lotario loitando contra Otón II. O conde Balduíno III de Flandres morrera en 962 despois dunha expedición contra os normandos en apoio do rei. Lotario foi a Flandres para tomar posesión do goberno, porque o fillo do falecido aínda era moi novo e así o dispuxera o avó do neno Arnulfo I. Por un tempo Lotario asumiu o control de Arras e Douai. Pero non conforme con isto quixo recuperar as terras da Lotarinxia que foran parte do reino dos seus antepasados e entrou en conflito co emperador Otón II. En 978, Lotario con Hugo Capeto cruzaron o río Mosa e atacaron o palacio imperial de Aachen cambiando a dirección da aguia imperial de Carlemagno virada cara ao oeste (Francia). Otón II vingouse o outono seguinte cunha incursión militar que chegou ata Reims, pasando por París e devastando a abadía de San Medardo en Soissons. As forzas de Lotario só conseguiron contraatacar a retagarda do exército de Otón cando regresaba á súa terra natal. Asinouse a paz en xullo de 980 en Margut-sur-Chiers.
O secuestro de Otón III
Á morte de Otón II, o 7 de decembro de 983, Henrique II de Baviera secuestrou o fillo de tres anos do emperador Otón III, coa esperanza de conseguir a coroa. O arcebispo de Reims Adalberón pediulle ao rei Lotario que se enfrontase a Henrique, pero o asunto resolveuse por si mesmo cando a mediados do 984 a emperatriz Teófana e o arcebispo de Mainz Willigis deron rescatado o neno.
Orixe da independencia catalá
miniatura|esquerda|O caudillo musulmán Almanzor arrasou moitos territorios cristiáns na Península Ibérica. En 985, o conde de Barcelona Borrell II enviou emisarios ao rei Lotario para pedir axuda para loitar contra a invasión de Almanzor, pero Lotario estaba enfermo e tiña problemas por resolver no condado de Verdún, e non lle enviou axuda ningunha. Isto motivou a ruptura definitiva da relación de vasalaxe dos condados cataláns coa coroa francesa. Para que quedase máis claro, o conde Borrell non asistiu á coroación dos seguintes reis nin lles rendeu homenaxe.
Os últimos días de Lotario
miniatura|Escultura do rei Lotario no museo de Saint Rémi. O descrédito de Lotario alcanzou tal punto que Xerberto de Aurillac escribiu nunha carta ao arcebispo Adalberon de Reims que: "Lotario é só rei de Francia de nome; Hugo [Capeto], pola súa banda, non só é de nome senón de feito e vontade". Non moito tempo despois, o arcebispo falou abertamente a favor dos Otónianos e tratou de influír en Hugo para que fixese o mesmo, mellorando a súa relación con Otón III. O rei deuse conta da situación e convocou un encontro con Adalberón baixo falsos pretextos e, unha vez alí, acusouno de traizón. Pero a asemblea foi disolta pola chegada de Hugo Capeto e o seu exército antes de que se chegase a pronunciar un veredicto. Dúas semanas despois, o 2 de marzo do 986 Lotario faleceu en Laon.
Matrimonio e descendencia
Casou con Emma de Italia, filla de Lotario II de Italia, coa que tivo dous fillos:
Lotario tivo dous fillos ilexítimos :
Igrexa ortodoxa finlandesa
A Igrexa ortodoxa finlandesa (en Suomen ortodoksinen kirkko) é unha igrexa ortodoxa autónoma do patriarcado ecuménico de Constantinopla en Finlandia. A igrexa ten o recoñecemento legal como igrexa nacional do país, xunto á Igrexa luterana evanxélica de Finlandia.
Ten orixe no traballo dos misioneiros medievais de Novgorod en Carelia, e foi parte da Igrexa ortodoxa rusa até 1923. Hoxe estrutúrase en tres dioceses, e conta con arredor de 58.000 fieis.
Torano Nuovo
miniatura|200px|Torano Nuovo Torano Nuovo é un concello italiano da provincia de Teramo, na rexión dos Abruzos. Ten 1.666 habitantes (en 2007) e esténdese por unha área de 10 km², cunha densidade de poboación de 166 hab/km².
Fai fronteira cos concellos de: Ancarano, Controguerra, Nereto, Sant'Egidio alla Vibrata e Sant'Omero.
Limo
miniatura|250px|Limo seco arrastrado polo [[Ike|furacán Ike, Galveston, Texas, EE.UU.]] O limo (do latín limus, 'lodo', 'barro', 'sedimento') é un material solto cunha granulometría comprendida entre á da area fina e á da arxila.
É un sedimento clástico incoherente transportado en suspensión polos ríos e polo vento, que se deposita no leito dos cursos de auga ou sobre os terreos que foron inundados.
Para que se clasifique como tal, o diámetro das partículas de limo ten que oscilar entre os 0,002 mm e os 0,06 mm.
É típico e famoso o limo depositado polo río Nilo despois das inundacións periódicas que achegaban terreo fértil para a agricultura desde o antigo Exipto até que este fluxo se interrompiu pola construción da presa de Asuán.
Pódense distinguir:
Granulometría
Dentro da clasificación granulométrica das partículas do solo, os limos ocupan o seguinte lugar na escala:
Antioquía
miniatura|O río Orontes ao seu paso por Antioquía. miniatura|Os muros de Antioquía subindo polo Monte Silpius na época das cruzadas. Antioquía (en turco: Antakya; ou "Αντιόχεια" en grego) é unha cidade que se atopa na rexión do Mediterráneo de Turquía. É a capital da provincia de Hatay e conta con 360.652 habitantes.
Historia
Antioquía ocupa un importante lugar na historia do cristianismo. Foi nesta cidade onde Paulo predicou o seu primeiro sermón cristián nunha sinagoga e onde os seguidores de Xesús foron chamados cristiáns por primeira vez (Feitos dos Apóstolos 11,26). Ao expandirse o cristianismo, Antioquía foi unha das sedes dos catro patriarcados orixinais, xunto con Xerusalén, Alexandría e Roma.
Antioquía foi chamada a Raíña de Oriente, situada sobre o camiño entre Oriente e Occidente e como tal un importante centro de comercio. Durante moitos séculos foi unha das principais cidades do Imperio Romano, cunha poboación de medio millón de habitantes. O emperador Aureliano erixiu varias estruturas públicas monumentais e logo Constancio II construíu unha catedral octogonal, a cal foi destruída nun terremoto no ano 526. Os persas capturaron a cidade no 540. Os bizantinos recuperaron Antioquía, pero finalmente sucumbiu ante os musulmáns no 636.
A cidade (انتاكيّة, Antākiyyah en árabe) permaneceu baixo control árabe ata 969, cando foi recuperada polo emperador bizantino Nicéforo II Focas. A cidade caeu novamente en 1085; esta vez, a mans dos turcos selxúcidas. Trinta anos despois foi conquistada polos cruzados durante a Primeira Cruzada e converteuse en capital do Principado de Antioquía. A maior parte dos séculos XII e XIII estivo baixo os cruzados, ata que foi capturada polo sultán mameluco Baibars en 1268. Este destruíu a cidade de tal xeito que nunca máis volveu ser unha cidade importante.
En 1517 foi conquistada polos otománs e pasa a formar parte do Imperio otomán ata o fin da primeira guerra mundial, pasando entón a formar parte da moderna Turquía, a pesar de que na actualidade siga sobrevivindo un forte sentimento sirio entre os seus habitantes. Antakya é hoxe a capital da provincia turca de Hatay.
Outras moitas cidades do imperio seléucida foron chamadas Antioquía, a maioría fundadas por Seleuco I Nicátor.
Urease
As ureases, son encimas que funcionalmente pertencen á superfamilia das amidohidrolases e fosfotriesterases. Son metaloencimas de elevado peso molecular que conteñen níquel. Catalizan a hidrólise da urea a dióxido de carbono e amoníaco mediante a seguinte reacción:
Máis especificamente, a urease cataliza a hidrólise da urea para producir amoníaco e carbamato, e posteriormente o carbamato se degrada por hidrólise espontánea producindo outra molécula de amoníaco e dióxido de carbono. Por tanto, o dióxido de carbono fórmase en dous pasos. A actividade da urease tende a incrementar o pH (faise máis básico) no medio, xa que produce amoníaco, unha molécula básica. As ureases están presentes en moitas bacterias, fungos, algas, plantas e algúns invertebrados, e tamén en solos, como un encima liberado no solo.
En 1926, James Batcheller Sumner, na Universidade Cornell, demostrou que a urease era unha proteína ao examinar a súa forma cristalizada. O traballo de Sumner foi a primeira demostración de que unha proteína pura podía funcionar como encima, e o que levou ao recoñecemento de que a maioría dos encimas son proteínas, e valeulle a concesión do Premio Nobel de Química de 1946. A urease foi o primeiro encima que foi cristalizado. A estrutura da urease foi resolta por primeira vez por P. A. Karplus en 1995.
Características
As ureases bacterianas están compostas por tres subunidades distintas, unha grande (α de 60–76kDa) e dúas pequenas (β de 8–21 kDa, e γ de 6–14 kDa), que xeralmente teñen unha estequiometría trímera (αβγ)3 cunha estrutura simétrica (nótese que a imaxe de arriba mostra a estrutura da unidade asimétrica, que é un terzo da verdadeira ensamblaxe biolóxica), e son encimas ricos en residuos de cisteína, os cales supoñen no encima unha masa de entre 190 e 300kDa.
Un encima excepcional é a urease das bacterias Helicobacter, que está composta por dúas subunidades, α(26–31 kDa)-β(61–66 kDa), e forma un complexo supramolecular dodecamérico de subunidades repetidas α-β, e cada par acoplado de subunidades ten un sitio activo, cun total de 12 sitios activos. Exerce unha función esencial para a supervivencia da bacteria, ao neutralizar o ácido gástrico permitindo que a urea entre no periplasma bacteriano por medio dun canal de urea de apertura regulada por protóns. A detección da presenza de urease utilízase para a diagnose das infeccións por Helicobacter pylori.
Todas as ureases bacterianas son exclusivamente citoplasmáticas (intracelulares), agás no caso da urease de H. pylori, que xunto coa súa actividade intracelular, ten unha actividade externa coas células hóspede. Todas as ureases de plantas son citoplasmáticas.
As ureases de fungos e plantas están feitas de subunidades idénticas (de ~90 kDa), normalmente ensambladas en trímeros e hexámeros. Por exemplo, a urease do feixón Canavalia ensiformis ten dúas subunidades estruturais e unha catalítica. A subunidade α contén o sitio activo, está composta por 840 aminoácidos por molécula (con 90 cisteínas), a súa masa molecular sen contar os ións de Ni(II) é de 90,77 kDa. A masa do hexámero cos seus 12 ións níquel é de 545,34 kDa. Está estruturalmente relacionada co trímero (αβγ)3 das ureases bacterianas. Outros exemplos de estruturas homohexaméricas de ureases de plantas son as da soia, das sementes de algodón e da fabácea Cajanus cajan.
Sitio activo
O sitio activo de todas as ureases coñecidas está situado na subunidade alfa. É un centro de níquel dimérico bis-μ-hidroxo, cunha distancia interatómica de ~3,5 Å; experimentos de susceptibilidade magnética na urease de Canavalia ensiformis indicaron que, os ións de Ni(II) coordinados octaedricamente con alto spin están feblemente acoplados antiferromagneticamente. Os ións níquel están ponteados por unha lisina carbamilada por medio dos seus átomos de oxíxeno e por un ión hidróxido. O Ni(1) está coordinado por átomos de N de residuos de histidinas e unha molécula de auga. Ni(2) está coordinado por dúas histidinas tamén por medio de átomos de N e adicionalmente por ácido aspártico por medio dos seus átomos de O e dúas moléculas de auga. Os estudos de espectroscopía de absorción de raios X (XAS) da urease de Canavalia ensiformis, Klebsiella aerogenes e Sporosarcina pasteurii (antes chamada Bacillus pasteurii) confirman que hai 5–6 ións níquel coordinados exclusivamente con ligandos O/N (dous imidazois por níquel).
As moléculas de auga están localizadas cara á abertura do sitio activo e forman un grupo tetraédrico que enche o sitio da cavidade con enlaces de hidróxeno, e aquí é onde se une a urea ao sitio activo para que teña lugar a reacción, desprazando as moléculas de auga. Os residuos de aminoácidos participan na unión do substrato, principalmente por medio de enlaces de hidróxeno, estabilizan o estado de transición catalítico e aceleran a reacción. Ademais, os residuos de aminoácidos implicados na arquitectura do sitio activo compoñen parte da solapa móbil do sitio, a cal actúa como unha cancela para o substrato. Os residuos de cisteína son comúns na rexión da solapa dos encimas, pero determinouse que non son esenciais na catálise, aínda que están implicados en posicionar outros residuos claves correctamente no sitio activo. Na estrutura da urease de Sporosarcina pasteurii a solapa encóntrase na súa conformación aberta, e a súa conformación pechada é aparentemente necesaria para a reacción.
Cando se comparan as subunidades α da urease de Helicobacter pylori e outras ureases bacterianas alíñanse coa urease da planta Canavalia ensiformis, o que suxire que todas as ureases son variantes evolutivas dun encima ancestral.
Hai que salientar que a coordinación da urea no sitio activo da urease nunca foi observada no estado de repouso do encima.
Actividade
A kcat/Km da urease no procesamento da urea é 1014 veces maior que a velocidade da reacción de eliminación non catalizada da urea. A proximidade da urea a grupos activos do sitio activo xunto coa correcta orientación da urea permiten que a hidrólise ocorra moi rapidamente. A urea soa (sen a presenza do encima) é moi estable debido ás formas de resonancia que pode adoptar. A estabilidade da urea débese á súa enerxía de resonancia, que foi estimada en 30–40 kcal/mol. Todas as formas de resonancia zwitteriónicas doan electróns ao carbono carbonilo facéndoo menos electrófilo e menos reactivo a un ataque nucleofílico.
Blakeley/Zerner
Un mecanismo para explicar a catálise desta reacción pola urease foi proposto por Blakely e Zerner. A reacción comeza cun ataque nucleofílico polo oxíxeno do carbonilo da molécula de urea sobre o Ni con coordinación 5 (Ni-1). Un ligando de auga debilmente coordinado é desprazado no seu lugar. Un par solitario de electróns dun dos átomos de nitróxeno da molécula de urea crea un dobre enlace co carbono central, e o NH2+ resultante do substrato coordinado interacciona cun grupo próximo cargado negativamente. Blakeley e Zerner propuxeron que este grupo próximo era un ión carboxilato.
Unha base desprotona un ligando hidróxido no Ni con coordinación 6. O carbono carbonílico sofre seguidamente o ataque dun oxíxeno electronegativo. Un par de electróns do dobre enlace nitróxeno-carbono volve ao nitróxeno e neutraliza a carga que había nel, mentres que o carbono con coordinación 4 adopta unha orientación tetraédrica intermedia.
Na rotura deste intermediario colabora despois un grupo sulfhidrilo dunha cisteína localizada preto do sitio activo do encima. Un hidróxeno enlázase a un dos átomos de nitróxeno, rompendo os seus enlaces co carbono, e liberando unha molécula de NH3. Simultaneamente, rompe o enlace entre o oxíxeno e o Ni con corrdinación 6. Isto deixa un ión carbamato coordinado ao Ni con corrdinación 5, que é despois desprazado por unha molécula de auga, rexenerando o encima.
O carbamato producido degrádase despois espontaneamente para producir outra molécula de amoníaco e ácido carbónico.
Hausinger/Karplus
O mecanismo proposto por Hausinger e Karplus trata de revisar algúns dos problemas que se daban na vía de Blakely e Zerner, e está enfocado ás posicións das cadeas laterais que forman ao peto de unión da urea. Baseándose nas estruturas cristalinas da urease da bacteria Klebsiella aerogenes, considerouse que a base xeral utilizada no mecanismo de Blakely, que era a His320, estaba demasiado lonxe da auga unida ao Ni2 para desprotonarse para formar o residuo de hidróxido atacante. Ademais, non se identificou o ligando ácido xeral que cómpre para protonar o nitróxeno da urea. Hausinger e Karplus suxiren un esquema de protonación inversa, no cal unha forma protonada do ligando His320 xoga o papel do ácido xeral, e a auga unida ao Ni2 está xa no estado desprotonado. O mecanismo segue a mesma vía, pero omite a base xeral (xa que non se necesita), e a His320 doa o seu protón para formar a molécula de amoníaco, que despois se libera do encima. Aínda que a maioría dos ligandos His320 e a auga unida non están nas súas formas activas (protonada e desprotonada, respectivamente), calculouse que aproximadamente o 0,3% do encima urease total estaría sempre activo. Aínda que loxicamente, isto implicaría que o encima non é moi eficiente, en contra do coñecemento establecido que se ten del, o uso do esquema de protonación inversa proporciona unha vantaxe no incremento da reactividade para a forma activa, compensando a desvantaxe. Ao situar o ligando His320 como un compoñente esencial do mecanismo tamén se ten en conta a rexión solapa móbil do encima. Como este ligando histidina forma parte da solapa móbil, a unión do substrato urea para a catálise pecha esta solapa sobre o sitio activo, e coa adición do patrón de enlaces de hidróxeno da urea con outros ligandos no peto, explícase a selectividade do encima pola urea.
Ciurli/Mangani
O mecanismo proposto por Ciurli e Mangani é un dos máis recentes a aceptados actualmente para explicar a catálise realizada pola urease, e está baseado principalmente nos diferentes papeis dos dous ións níquel do sitio activo. Un deles únese á urea e actívaa, mentres que o outro ión níquel se une á molécula de auga nucleofílica, activándoa. Nesta proposta, a urea entra na cavidade do sitio activo cando está aberta a solapa móbil. A estabilidade da unión da urea no sitio activo conséguese por medio dunha rede de enlaces de hidróxeno, que orientan o substrato na cavidade catalítica. A urea únese ao Ni con coordinación 5 (Ni1) co seu átomo de oxíxeno carbonílico. Aproxímase ao Ni con coordinación 6 (Ni2) por un dos seus grupos amino e seguidamente fai de ponte entre os dous centros de níquel. A unión do átomo de oxíxeno carbonílico da urea ao Ni1 está estabilizada polo estado de protonación da Hisα222 Nԑ. Ademais, o cambio conformacional desde o estado aberto ao pechado da solapa móbil xera un rearranxo do grupo carbonilo da Alaα222 de tal maneira que o seu átomo de oxíxeno apunta cara ao Ni2. As Alaα170 e Alaα366 están agora orientadas de modo que os seus grupos carbonilo actúan como aceptores de enlaces de hidróxeno cara ao grupo NH2 da urea, o que axuda á súa unión ao Ni2. A urea é un ligando quelante moi pobre debido ao baixo carácter de base de Lewis dos seus grupos NH2. Porén, os oxíxenos carbonílicos da Alaα170 e Alaα366 potencian a basicidade dos grupos NH2 e permiten que se unan ao Ni2. Por tanto, neste mecanismo, o posicionamento da urea no sitio activo é inducido polas características estruturais dos residuos do sitio activo, que están situados para actuar como doantes nos enlaces de hidróxeno nas proximidades do Ni1 e como aceptores nas proximidades do Ni2. A principal diferenza estrutural entre o mecanismo de Ciurli/Mangani e os outros dous é que incorpora unha urea que fai de ponte cun nitróxeno e un oxíxeno, que é atacada por un hidróxido que fai de ponte.
Acción na patoxénese
As ureases bacterianas son con frecuencia as que orixinan a patoxénese en moitas condicións médicas. Están asociadas coa encefalopatía hepática / coma hepático, cálculos de infección urinaria, e úlceras pépticas.