cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Estatuto de autonomía de Galicia de 1936
O novo proxecto de 1932
A proposta de Enrique Rajoy Leloup, concelleiro conservador de Santiago de Compostela, o alcalde Raimundo López Pol, republicano da ORGA, tomou a iniciativa de convocar a tódolos concellos do país para redactar e aprobar o novo Estatuto, cumprindo así o requisito constitucional de que fose aprobado pola asemblea de municipios. Para superar posibles prexuízos dos concelleiros ante as posicións nacionalistas do proxecto a aprobar, Rajoy insistiu nas vantaxes económicas que a autonomía podía reportar a Galicia, seguindo así as teses de Bóveda neste sentido, e denunciando a impasibilidade depresiva e suicida que se estaba amosando na política galega. miniatura|Portada do anteproxecto do 3 de xullo de 1932. Nomeouse unha Comisión Organizadora que xestionase unha primeira reunión con representantes dos concellos e forzas políticas e, a seguir, a asemblea de municipios. O 29 de maio reuníronse en Santiago políticos, sindicalistas, empresarios e intelectuais, que se manifestaron a favor do Estatuto. O 25 de maio, o pleno municipal de Vigo, unha das cidades máis reticentes, aprobara a asistencia á asemblea, aínda que sen maiores compromisos cá simple asistencia. En xuño, a Federación Gremial Patronal invita a Bóveda a dar unha conferencia sobre as xa mencionadas vantaxes económicas, conferencia que consegue mudar a actitude dos empresarios.
A asemblea de municipios tivo lugar no Paraninfo da Universidade de Santiago de Compostela o domingo 3 de xullo de 1932, presidida por Xaime Quintanilla, alcalde socialista de Ferrol, coa participación de dirixentes do Partido Republicano Gallego (a antiga ORGA), algúns membros do PSOE e de partidos conservadores e unha numerosa representación do Partido Galeguista. Tamén distintos persoeiros a título persoal, como Rodrigo Sanz.
Na asemblea acordouse crear unha comisión que redactase un novo proxecto de Autonomía axustado á Constitución pero tendo presente os textos anteriores e o Estatuto catalán que nese momento se debatía no Congreso. A comisión constituíuse baixo a presidencia de Salvador Cabeza de León (decano da Facultade de Dereito de Santiago e presidente do Seminario de Estudos Galegos, a entidade cultural de maior prestixio nese momento) e co concurso de Eladio Rodríguez (presidente da Real Academia Galega), Lugrís Freire (académico da RAG), Iglesias Corral (alcalde da Coruña), Rodrigo Sanz (presidente do Secretariado de Galicia en Madrid), Avelino López Otero (secretario do Partido Republicano Gallego), Santiago Montero Díaz (doutor en Filosofía e Letras), Jacobo Arias del Villar (enxeñeiro forestal), Alexandre Bóveda (en representación do Partido Galeguista) e Enrique Rajoy (concelleiro de Santiago e decano do Colexio de Avogados de Santiago), como secretario.
Nos dous meses seguintes rematouse a redacción, que se entrega o 4 de setembro. Os redactores explicaron que buscaron os puntos de coincidencia entre as forzas presentes e tan só houbo desacordo nos votos particulares que presentaron Rodrigo Sanz e Santiago Montero Díaz, no sentido de negar a cooficialidade do galego e reducir considerablemente o seu uso público.
O texto que se presenta a exame consta de 6 títulos (I: Preliminar; II: Poder Rexional; III: Atribucións da Rexión; IV: Facenda Rexional; V: Disposicións Xerais e VI: Réxime Transitorio) e 49 artigos. O proxecto definía Galicia como unha rexión autónoma, establecía a cooficialidade do galego e do castelán e deixaba en mans galegas numerosas competencias e atribucións, incluíndo a creación dun Dereito civil galego, como apéndice do dereito civil xeral. Os órganos de poder establecidos eran a Asemblea Lexislativa (cuxos deputados serían elixidos por tres anos por sufraxio universal mediante un sistema de representación proporcional), a Xunta de Galicia e o Presidente (elixido por catro anos mediante votación popular directa e secreta).
miniatura|Manifesto da Asemblea de Municipios de Galicia, 1 de novembro de 1932. Abriuse un período de información pública ata o 29 de setembro. O texto publicouse integramente en El Pueblo Gallego (Vigo), Vanguardia Gallega (Lugo), Heraldo de Galicia (Ourense), La Voz de Galicia e El Ideal Gallego (A Coruña) así como en El Eco de Santiago e El Compostelano (de Santiago) e n'A Nosa Terra. Neste último medio, o Partido Galeguista manifestaba que este non era o Estatuto desexable, que non era un fin senón un medio para conseguir o autogoberno de Galicia, á vez que criticaba a postura dos socialistas galegos, que acababan de rexeitar a autonomía no congreso que celebraran en Monforte.
Presentáronse distintas emendas que demostraron o desinterese das Deputacións, da maioría dos concellos e certas forzas políticas, especialmente as da dereita, de socialistas, anarquistas e comunistas. Unha destas emendas ó proxecto, presentada polo Círculo Mercantil de Vigo, foi a seguinte:
A Asemblea Rexional de Concellos que aprobará este proxecto celebrouse os días 17, 18 e 19 de decembro dese ano, na Facultade de Medicina de Santiago, coa presenza de representantes dos concellos galegos e numerosas entidades culturais e económicas, así como 15 deputados e outros persoeiros de sona. Contra os defensores do Estatuto aliñáronse o Partido Comunista, que consideraba que os nacionalistas que alentaban as autonomías eran burgueses e contrarrevolucionarios. Tamén o Partido Republicano Radical de Emiliano Iglesias o cualificaba como nacionalista disgregador. Outras razóns, como a capitalidade, eran a base da oposición da Cámara de Comercio da Coruña e os representantes deste concello. Por suposto, os partidos de dereitas, comezando polo partido de José Calvo Sotelo ou a Unión Regional de Derechas (a CEDA en Galicia), manifestaron claramente a súa oposición.
A asemblea estivo presidida por Bibiano Fernández Osorio-Tafall, alcalde de Pontevedra, e sentándose na mesa os presidentes das catro Deputacións e os alcaldes ou representantes da Coruña, Vigo, Ferrol e Mondoñedo. Tralo inevitable debate sobre a capitalidade e despois de introducir algúns cambios sobre o texto orixinal, procedeuse á votación na tarde do día 19, coa ausencia de representantes de sona, como os dos concellos de Vigo, Betanzos, Cambados e Monforte. Votaron a favor 176 concellos, o 77% dos concellos galegos, que representaban 444.785 electores, o 84,7 % da poboación. Outros 33 concellos non se pronunciaron, entre eles o da Coruña, acordándose que tomarían unha decisión antes de 15 días, entendéndose que se non se manifestaban en contra nese prazo, asumíase o voto favorable.
Entre eses cambios destaca o de postergar a decisión da capitalidade de Galicia ata a constitución da Xunta provisional, que sería a que elixiría entre Santiago e A Coruña, as dúas sedes en discusión. Non só foi A Coruña quen facía deste tema un principio irrenunciable, tamén Vigo, e foi a principal fonte de confrontación entre partidos e colectivos coruñeses e santiagueses, evidenciada nos tensos debates que mantiveron durante a Asemblea de municipios Iglesias Corral e Eladio Rodríguez, por unha banda, e Bóveda e Rajoy por outra. De feito, a escasa oposición ó Estatuto reflectía este desencontro. Nun intento de superar esta diferenza, nos debates chegou a propoñerse, como alternativas neutras, situar a capital de Galicia nas cidades de Melide, Mondoñedo ou Monforte de Lemos. O texto final quedou así:
O longo camiño cara ao Referendo (1933-1936)
miniatura|Cartel de [[Camilo Díaz Baliño a prol do estatuto.]] Trala aprobación na Asemblea cumpría dar o seguinte paso para a aprobación pola maioría dos concellos galegos. A tal fin, o 8 de xaneiro de 1933 constituíuse un Comité Central de Autonomía que solicitase do Goberno de Madrid a publicación urxente, a ser posible no mes seguinte, do decreto que convocase o referendo e, simultaneamente, organizase este. Este Comité estaba presidido por Bibiano Fernández Osorio-Tafall con Enrique Rajoy Leloup como Secretario, e nel negáronse a participar, como sempre, a Unión Regional de Derechas e os socialistas, comunistas e anarquistas. Non se puido conseguir este decreto coa prema desexada, entre outras razóns porque o propio Goberno Central, receoso das iniciativas autonómicas, non mostrou maior interese, aínda que contase co galego Casares Quiroga, da ORGA, como Ministro da Gobernación, con quen Castelao e outros deputados galeguistas se entrevistan o 14 de febreiro. A actitude obstrucionista de Casares xa viña producíndose, como se veu, desde que dous anos antes fora nomeado ministro, e foi duramente criticado por iso polos sectores nacionalistas na prensa da época (El Pueblo Gallego e A Nosa Terra), especialmente polo Partido Galeguista. Un claro exemplo é o seguinte texto que escribiu Castelao en 1933:
Casares non fixo outra cousa que poñer inconvenientes á convocatoria do referendo, e remíteos a Azaña, con quen se reúnen o día 17 de marzo. Azaña acordou comentalo con Casares e resolvelo en Consello de Ministros pero rematado o mes de marzo aínda non se publicara o Decreto, polo que o Partido Galeguista esixiu unha reunión do Comité de Autonomía, que se celebrou o día 26 con tan escasa asistencia que o presidente, Osorio Tafall, presentou a dimisión, aínda que non lle foi aceptada. Por fin, o Consello de Ministros tratou este punto o 17 de maio, e o Decreto asínase o 27 e publícase na Gaceta o 31.
O decreto deixaba en mans do Comité de Autonomía fixar a data do referendo, pero tampouco agora se deron os pasos necesarios para celebralo. Ó contrario, o Comité, reunido o 11 de xuño, decide comezar cunha rolda de consultas a partidos, institucións e entidades, co pretexto de acadar o maior consenso posible. O 1 de agosto, Bóveda protesta pola inactividade do Comité, que segue sen tomar unha decisión á espera, segundo explica, de saber a contribución económica á que están dispostas as Deputacións. Estes novos atrasos levaron a Osorio Tafall a presentar, de novo, a dimisión como presidente do Comité.
As circunstancias galegas e españolas (coma o errado golpe de estado de Sanjurjo o 10 de agosto) desaconsellaban convocar o referendo e o Comité decide adiar a convocatoria, algo no que Castelao e o Partido Galeguista nunca estiveron de acordo. Proba disto son os críticos artigos que se publican n'A Nosa Terra denunciando os desleigamentos e traicións ó pobo por parte de Casares Quiroga e outros.
A situación política continúa empeorando ó longo do ano e provoca a caída dos gobernos de Azaña, primeiro, e de Lerroux, coa convocatoria de eleccións xerais o 19 de novembro de 1933. Nesta ocasión triunfan os partidos de dereitas, manifestamente contrarios a calquera política autonomista, e instáurase o denominado Bienio negro ou bienio radical-cedista durante os anos 1934 e 1935.
Ante esta situación, o Comité de Autonomía, que xa anulara unha reunión o 17 de setembro "en vista de las circunstancias políticas acaecidas en España", reúnese o 3 de decembro e decide "adiar sine díe e mentres as circunstancias o aconsellen, o plebiscito do Estatuto". Este aprazamento durará dous anos, e o proceso estatutario só se volverá recuperar tralo triunfo da Fronte Popular en febreiro de 1936.
miniatura|275px|Texto íntegro en galego normativo (pdf).
1936: Vota o Estatuto
A vitoria da Fronte Popular en febreiro de 1936, na que se integrara o Partido Galeguista a cambio, entre outros temas, do seu compromiso de aprobar decontado o Estatuto de autonomía, permitiu a revitalización do proceso estatutario. O prezo deste pacto para o PG foi unha crise interna moi aguda, xa que un sector importante, encabezado por Vicente Risco, abandonou o partido para integrarse na chamada Dereita Galeguista, aínda que logo colaborarían no referendo.
Nestas eleccións xerais, o Partido Galeguista consegue 3 deputados (Castelao e Suárez Picallo por Pontevedra e Villar Ponte pola Coruña). Eles e mais todo o partido reactivan o debate e organizan, xa desde marzo, numerosos mitins e actos públicos, sós ou con outras forzas, por todo o país. A Nosa Terra publica, o 20 de marzo, o texto íntegro do Estatuto e en abril e maio sucédense os acordos favorables de distintos concellos, comezando polo da Coruña que pide a inmediata convocatoria do referendo e anuncia que achegará 50.000 pesetas, á vez que insta ós outros concellos a tomar unha postura similar. Axiña responden, no mesmo sentido, os concellos de Santiago, de Pontevedra, da Estrada, de Lalín, de Vigo e outros moitos; tamén a Deputación de Pontevedra que ofrece 30.000 pesetas.
O Comité Central da Autonomía reúnese en Madrid o 8 de maio cos deputados galegos recentemente elixidos, pero non se acorda ningunha data concreta. Volve reunirse, en Santiago, o 17 de maio, nunha asemblea na que participaron partidos, concellos, deputacións, sociedades culturais e agrarias etc, e na que unicamente faltaron os derrotados partidos de dereitas. Cómpre salientar a adhesión dos centristas Portela Valladares e Armando Peñamaría, que ofreceron tamén o apoio do diario El Pueblo Gallego, de Portela.
O 19 de maio Rajoy Leloup entrevístase con Casares Quiroga, para pedirlle a convocatoria urxente do plebiscito, pero Casares delega esa decisión no Comité. Por fin, reunido este no salóns de reunións do concello de Santiago o 31 de maio, fixa a data definitiva no 28 de xuño.
A campaña polo SI tivo unha alta participación e cantidade de medios empregados: editáronse un millón de exemplares do Estatuto, recorreuse ós novos medios de comunicación que representaban a radio, o cine e a megafonía, e ós mitins en tódalas cidades e vilas importantes e numerosas aldeas rurais, así como en Madrid. Durante a campaña, o aviador ferrolán Francisco Iglesias Brage participou lanzando desde a súa avioneta chuvias de folliñas voandeiras sobre as cidades galegas pedindo o SI ó Estatuto.
Tamén chamou a atención grazas ós carteis que crearon ó efecto artistas consagrados como Castelao (que debuxou dous), Maside (outros dous), Díaz Baliño e José López Bouza (baixo o pseudónimo Zeus), así como outros que empezaban a coller sona, como Luís Seoane, con 26 anos nese tempo, ou Isaac Díaz Pardo (que, con só 15 anos, debuxou catro carteis, un deles baixo o pseudónimo Xalo). A imprenta Roel, da Coruña, foi a que realizou a impresión da maioría dos carteis.
Fronte á ampla maioría de partidos, entidades e persoeiros que chamaban á participación e pedían o voto afirmativo, as posicións en contra foron moi escasas. A coalición de dereitas CEDA, de Gil Robles publicou un manifesto chamando á abstención porque a autonomía levaba a "esnaquizar a unidade nacional", postura na que coincidían Acción Popular e o Bloque Nacional de Calvo Sotelo. Os medios de prensa ligados coas organizacións da dereita (El Ideal Gallego, da Coruña, Faro de Vigo ou La Región, de Ourense) manifestáronse abertamente contra o referendo, mentres que La Voz de Galicia, que sempre foi crítica co movemento autonomista, deixou de mostrar hostilidade.
Pero o caso é que, comezado xuño, aínda non se convocara oficialmente o referendo. O día 14, o alcalde santiagués Ánxel Casal reclamou a publicación da convocatoria polos gobernadores ante Osorio Tafall, daquela subsecretario de Gobernación, quen propuxo adiar o referendo ata o 26 de xullo. Casal negouse e ameazou cunha dura reacción política, e o resultado foi que a convocatoria publicouse finalmente nos boletíns oficiais das catro provincias os días 15 e 16.
O Estatuto
Algúns dos principais artigos do Estatuto eran:
Texto da carteleiría
miniatura|275px|[[Luís Manteiga nun mitin pro-estatuto o 27/6/1936 en Lugo. ]] miniatura|[[Ánxel Casal convida os outros alcaldes a acudir ó Congreso o 15 de xullo.]]
Resultados do plebiscito
O 28 de xuño de 1936 celebrábase o plebiscito do Estatuto, no que votou o 74,56% do censo electoral (1 343 135 electores inscritos), participación altísima nesa época. Dos 1 000 963 votos emitidos, 993.351 foron a favor (o 99,24%), 6.161 en contra e 1.451 en branco.
O 15 de xullo de 1936, unha comisión en representación do Comité Central da Autonomía de Galicia entregaba ó Presidente das Cortes, Diego Martínez Barrio, o texto do Estatuto aprobado en referendo. Esta comisión estaba formada por unha nutrida representación de parlamentarios e políticos galegos, entre os que se encontraban Tafall e Rajoy (representando ó Comité), os presidentes das catro xestoras provinciais (en función de Deputacións), os alcaldes das catro capitais de provincia e mailos de Santiago, Vigo, Ferrol e Viveiro e un grupo de deputados galegos da Fronte Popular (Castelao, Elpidio Villaverde, Fernández de la Vega, Ramón Beade, Alfredo Somoza, Celestino Poza, Guiance Pampín etc.).
O día 17, a comisión entrevistouse con Manuel Azaña, Presidente da República, a quen Castelao lle dirixiu un breve discurso que remataba así:
Ó que Azaña respondeu:
miniatura|Depuración: pliego de cargos contra [[Xosé María Álvarez Blázquez|José Álvarez Blázquez.]] En calquera caso, o estoupido da Guerra Civil o día seguinte, 18 de xullo, rematou brusca e definitivamente o proceso. O estatuto galego nunca chegou a entrar en vigor por mor do triunfo do bando sublevado en Galicia tras o Golpe de Estado.
Últimos pasos
As Cortes republicanas, trasladadas a Cataluña, non admitiron a trámite o Estatuto ata o 1 de febreiro de 1938, na sesión celebrada en Montserrat, pero volveu quedar paralizado ante a negativa do Partido Socialista a nomear os seus representantes na Comisión. Por fin foi aprobado na reunión de Cortes da República celebrada en México en 1945, que recoñecen que "Galicia deixou expresada a súa vontade de Autonomía no texto do Estatuto plebisticado e aprobado polo pobo galego". Este recoñecemento non tivo efecto práctico ningún, pero conseguiu a homologación de Galicia coas autonomías catalá e vasca, unha de cuxas consecuencias foi o nomeamento de Castelao como ministro no goberno de Giral no exilio en 1946.
Tamén serviu como antecedente á hora de catalogar a Galicia como nacionalidade histórica cando se recuperou a democracia coa Constitución de 1978 e poder, así, acollerse ó procedemento e ás maiores competencias que establecía no seu artigo 151.
Segundo contou Castelao nunha longa carta a Rodolfo Prada en 1947, a documentación do Estatuto perdérase e esa falta do texto e do documento que demostrara o estado parlamentario trala entrega nas Cortes foi utilizado polo socialista Indalecio Prieto para atrasar a aprobación, último paso que faltaba por dar neste longo camiño. Explica esa desaparición no traslado dos arquivos das Cortes a París ante a caída de Barcelona en 1939, traslado realizado polo oficial maior do Congreso Miguel Cuevas, quen durante a dominación nazi, en pluma de Castelao, queimou, efeitivamente, o Arquivo, pero foi autorizado para eso e, pol-o visto, conserva a debida autorización, negándose a decir quén foi o autorizante. Castelao sempre dixo que detrás de todas esas manobras estaba a man dos socialistas de Prieto.
Ligazóns externas
dereita
Francisco Sampedro
Francisco Antonio Sampedro Ojeda, nado na Coruña en 1956, é un filósofo galego.
Traxectoria
Doutor en Filosofía e catedrático de Ensino Medio, e autor de ensaio filosófico e crítica literaria e política. A súa tese de doutoramento O imaxinario ideolóxico (1995) parte da ambigüidade e equivocidade do termo ideoloxía, para analizar os dous usos teóricos que comunmente se recoñecen: uso descritivo ou euloxístico, e uso pexorativo, como falsa conciencia. Mostra a pertinencia deste último uso para a análise do estatuto filosófico que a ideoloxía posúe no que varios autores recoñecen como a episteme do século XX, constituída polos discursos de Nietzsche, Marx e Freud. Pescuda o concepto de ideoloxía en Bacon e na Ilustración, e o nacemento da ideoloxía como ciencia das ideas en Desttut de Tracy, a teoría conservadora (Pareto, Sorel, Nietzsche...), o fenómeno da inversión ideolóxica en Marx e a teoría da ideoloxía de Althusser.
Á análise do concepto de ideoloxía dedicou os seus traballos Alain Badiou: filosofía, ideoloxía e suxeito, A tinta da xibia (sobre Barthes e a teoría marxista da ideoloxía) e Gianni Vattimo: debilidade e ideoloxía.
Traduciu e introduciu as edicións galegas de D'un désastre obscur de Alain Badiou; L'existencialisme est un humanisme de Jean-Paul Sartre, e Robespierre: une politique de la philosophie de Georges Labica. Ténse ocupado tamén da análise cultural e filosófica da obra de Vicente Risco (O nihilismo do inadaptado) e Rafael Dieste (Sobre a vella pel do mundo).
É correspondente en Galicia da revista francesa Multitudes e membro do consello de redacción d' A Trabe de Ouro.
Cherokee (homónimos)
Os cherokees son unha tribo nativa americana.
Silvicultura
miniatura|300 px|Cortiza amoreada. A [[sobreira é un das árbores máis prezadas do bosque mediterráneo.]] A Silvicultura (do latín silva, selva, bosque, e cultura, cultivo) é o cultivo dos bosques ou montes e tamén a ciencia que trata deste cultivo. Forman parte do seu campo a arte de crear ou conservar un bosque, e a teoría e a práctica de regular o establecemento dunha masa arbórea, a súa composición e desenvolvemento; para iso apóiase na xeografía, ecoloxía, edafoloxía e climatoloxía entre outras.
Cherokee (homónimos)
O termo Cherokee tamén pode facer referencia a:
Silvicultura
A silvicultura é moito máis nova que a agricultura. Os señores feudais de Europa Central comezaron a xestionar os seus bosques na Idade Media, con vistas á caza e ao favorecimiento de árbores especialmente valiosas para, por exemplo, a construción de barcos. A silvicultura como unha disciplina científica non emerxeu ata comezos do século XIX, cando Alemaña e Francia fundaron as primeiras escolas de enxeñaría forestal.
Forstwissenschaft
Guntiñas, Cereixa, A Pobra do Brollón
Guntiñas é unha aldea da parroquia de Cereixa, no concello lugués da Pobra do Brollón. Está situada a 416 metros de altitude, sobre o resto da parroquia.
En 2008 tiña unha poboación de 10 habitantes (3 homes e 7 mulleres).
El Alvedosa
Historia e características
Subtitulado Periódico semanal de intereses generales, apareceu o 15 de xuño de 1884. Entre os seus redactores figuraban Juan José Crespo Fernández, Antonio Orellana Pereira, Fernando Cristino Alfaya Pérez e Ramón Lorenzo.
Manuel Fernández Freijeiro
Manuel Fernández Freijeiro, nado en Pontedeume cara 1870 e finado en Ferrol o 18 de decembro de 1936, foi un político galego.
Traxectoria
Militar Auxiliar de Intendencia retirado. Na República foi alcalde de Cedeira e volveu ser alcalde a partir de marzo de 1936. Durante a súa estancia en Ferrol foi directivo do Real Coro Toxos e Froles. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 interviu nos primeiros momentos pero púxose enfermo e tomaron a dirección o tenente de alcalde José Vergara López e José Bernabé Martínez, do comité de resistencia cedeirense, que proclamaron nun bando a declaración de Estado de Guerra. Detido, foi xulgado en Ferrol por rebelión militar e condenado a pena de morte. Executado en Ferrol no castelo de San Felipe o 18 de decembro de 1936 canda o seu fillo Ginés Fernández Rodríguez e outros republicanos cedeirenses.
A Ponte Covas, Covas, Baralla
A Ponte Covas é un lugar da parroquia de Covas no concello lugués de Baralla na comarca dos Ancares. Segundo o IGE, en 2011 tiña 3 habitantes (1 home e 2 mulleres).
Patrimonio
A Ponte que dá nome ao lugar está sobre o río Neira. É unha ponte de cadeirao granítico e con tres arcos dos que o máis grande é o central, semicircular con quince metros de luz. A súa orixe é incerta, posiblemente románica.
Manimal
Manimal é unha serie de televisión estadounidense que emitida orixinalmente entre o 30 de setembro de 1983 até o 17 de decembro dese mesmo ano a través da canle NBC. A serie céntrase na personaxe de Dr. Jonathan Chase (Simon MacCorkindale), un home que posúe a habilidade de transformarse nos animais que elixa. El emprega esta habilidade para axudar á policía a resolver crimes.
Chaetophractus nationi
Chaetophractus vellerosus é unha especie de mamífero placentario da orde dos cingulados, familia dos dasipódidos (a única da  orde), e subfamilia dos eufractinos, unha das tres que integran o xénero Chaetophractus.
É un armadillo suramericano endémico do altiplanpo andino que habita no sur do Perú, oeste de Bolivia, extremo norte de Chile (Antofagasta e Tarapacá) e no norte da Arxentina (provincias de Catamarca, Jujuy, Salta e Tucumán).
Pontecabras, Alba, Pontevedra
Pontecabrasé un lugar da parroquia de Alba no concello de Pontevedra, na provincia de Pontevedra. Segundo o IGE, en 2022 tiña 55 habitantes (32 homes e 23 mulleres).
Toponimia
Recibe o seu nome por unha antiga ponte sobre o río da Gándara.
Rariz, Covas, Baralla
Rariz é un lugar da parroquia de Covas no concello lugués de Baralla na comarca dos Ancares. Segundo o IGE, en 2011 tiña 7 habitantes (3 homes e 4 mulleres).
Juan Carlos Cambas
Juan Carlos Cambas Outeda, nado en Bos Aires o 2 de setembro de 1967, é un pianista e aquelador galego.
Traxectoria
Fillo de galega de Meis e asturiano emigrados á Arxentina, Cambas ten formación de conservatorio como guitarrista clásico. Estudou na Arxentina e publicou o seu primeiro álbum en solitario en 1997 nese país. En 2002 estableceuse en Galicia e vive en Vilagarcía de Arousa. O seu primeiro álbum en Europa publicouse en 2007. Entre 2011 e 2019 traballou como pianista da cantante Dulce Pontes. En 2020 realizou unha campaña de micromecenado para editar un terceiro álbum, titulado 'A viaxe'.
Os seus discos exploran a música de raíz popular arxentina e están inzados de colaboracións con outros artistas. Ten participado no Festival de Cosquín en varias ocasións, e en 2010 foi o promotor do fillo do festival en Galicia, o Festival de Cosquín en Vilagarcía.
Colaboracións
Como artista de colaboracións, a lista de artistas que tocaron pezas en álbums del ou que compartiron escenario nalgún momento é moi extensa, desde Mercedes Sosa a Dulce Pontes, pasando por Suna Rocha, Domingo Cura ou o dúo BellónMaceiras.
Pobo cherokee
miniatura|dereita|[[Bandeira dos cherokees|Bandeira da Nación Cherokee.]] miniatura|dereita|Bandeira da Eastern Band Cherokee. miniatura|dereita|Bandeira da United Keetoowah Band of Cherokee Indians.
Os cherokees (en cherokee: ᏣᎳᎩ Tsalagi) son os nativos de Norteamérica que habitaban o territorio actual dos estados de Alabama, Xeorxia, Kentucky, Carolina do Norte, Carolina do Sur, Tennessee e Virxinia no sueste dos Estados Unidos cando os europeos contactaron con eles no século XVI. Con posterioridade, a maioría dos cherokee foron forzados a trasladarse á Meseta Ozark (Oklahoma). Os cherokees eran un dos pobos que se agrupaban nas "cinco tribos civilizadas".
Nogueiras, Cereixa, A Pobra do Brollón
Nogueiras é unha aldea da parroquia de Cereixa, no concello lugués da Pobra do Brollón. Está situada a 367 metros de altitude na beira do río Saa.
En 2008 tiña unha poboación de 11 habitantes (5 homes e 6 mulleres).
O Curro, Xuño, Porto do Son
O Curro é un lugar da parroquia de Xuño no concello coruñés de Porto do Son, na comarca de Noia. Segundo o padrón municipal (INE 2020) ten 95 habitantes (53 homes e 42 mulleres).
Guxilde, Alba, Pontevedra
Guxilde é un lugar da parroquia de Alba no concello de Pontevedra, na provincia de Pontevedra. Segundo o IGE, en 2022 tiña 53 habitantes (27 homes e 26 mulleres).
Plutarco
O nome de Plutarco pode referirse a:
Sanamede, Covas, Baralla
Sanamede é un lugar da parroquia de Covas no concello lugués de Baralla na comarca dos Ancares. Segundo o IGE, en 2011 tiña 3 habitantes (1 home e 2 mulleres).
Guxilde
O topónimo galego Guxilde pode referirse a:
Voo 522 de Helios Airways
O voo 522 de Helios Airways era un voo regular de pasaxeiros dende Larnaca, Chipre, ata Atenas. O día 14 de agosto de 2005 o Boeing 737-31S que operaba a rura esnafrouse matando os 121 pasaxeiros e tripulantes a bordo. Unha perda de presurización na cabina incapacitou a tripulación, deixando o avión voando co piloto automático ata que quedou sen combustible e descendeu chocando contra o chan preto de Grammatiko, en Grecia.
Antecedentes
O avión implicado no accidente, rexistrado inicialmente D-ADBQ, voara por vez primeira o 29 de decembro de 1997 e fora operado por DBA dende 1998. Foi arrendado por Helios Airways o 16 de abril de 2004, cando foi rexistrado como 5B-DBY e bautizado co nome de Olympia. Ademais deste avión, a frota de Helios tiña outros dous Boeing 737-800 e un Airbus A319-100 arrendados entregados o 14 de maio de 2005.
O avión chegara ao aeroporto de Larnaca ás 01:25 hora local do día do accidente. Tiña programada a súa saída para as 09:00 camiño ao aeroporto de Praga, cunha escala no aeroporto de Atenas, a onde tería que chegar ás 10:45. O capitán do voo era Hans-Jürgen Merten, un piloto alemán de 59 anos contratado por Helios para voos de vacacións, que levaba voando 35 anos e tiña 16 900 horas de voo. O primeiro oficial era Pampos Charalambous, un piloto chipriota de 51 anos con 7 549 horas de experiencia. Louisa Vouteri, unha grega de 32 que vivía en Chipre, substituíra a unha colega enferma como asistenta xefa do voo.
Accidente
Cando o avión chegara de Londres cedo esa mañá, a anterior tripulación informara dun selo dunha porta conxelado e de ruídos anormais que procedían da porta de servizo dereita da popa. Solicitaron unha inspección completa da porta que foi realizada por un enxeñeiro de terra que posteriormente realizou unha comprobación de fugas de presurización. Co obxectivo de realizar a proba sen necesitar os motores do avión, o sistema de presurización foi colocado en "manual". Porén, o enxeñeiro non o volveu a poñer en "auto" tras rematar a proba.
Despois de que o avión regresase ao servizo, a tripulación de voo pasou por alto a comprobación do estado do sistema de presurización en tres ocasións: durante o procedemento anterior ao voo, a comprobación antes da engalaxe, e a comprobación tras a engalaxe. Durante esas comprobación ninguén da tripulación de voo se decatou da configuración incorrecta. O avión engalou ás 9:07 co sistema de presurización en "manual", e a válvula de saída de popa parcialmente aberta.
Cando o avión trepaba a presión dentro da cabina foi decrecendo gradualmente. Cando pasou os 12 040 pés (3 670&nbspm), a bucina de advertencia da altitude da cabina soou. O aviso debería facer que a tripulación parase de subir, pero foi confundida por un aviso da configuración da engalaxe, que indica que o avión non está listo para a engalaxe, e só pode soar en terra.
Nos seguintes minutos acendéronse varias luces de avisos no panel sobre a cabeza dos pilotos. Unha ou dúas das luces de aviso do equipo de refrixeración indicaban un fluxo de aire baixo a través dos ventiladores de refrixeración (un resultado da baixada da densidade do aire), acompañadas da luz mestra de precaución. A luz do osíxeno dos pasaxeiros acendeuse cando, a unha altura duns 18 000 pés (5 500 m), as máscaras de osíxeno na cabina de pasaxeiros se despregaron automaticamente.
Pouco despois de que soase o aviso de altitude da cabina, o capitán chamou por radio ao centro de operacións de Helios e informou "a advertencia da configuración da engalaxe está activada" e "equipos de refrixeración normal e alternativo apagados". Entón falou co enxeñeiro en terra e repetidamente afirmou que as "luces do ventilador de refrixeración estaban apagadas". O enxeñeiro (o mesmo que realizara a comprobación antes de saír) preguntou "Podes confirmar que o panel de presurización está posto en AUTO?" Porén, o capitán, experimentando xa os primeiros síntomas de hipoxia, ignorou a pregunta e dixo, "Onde están os interruptores de refrixeración do meu equipo?". Esta foi a derradeira comunicación dende o avión.
O avión continuou trepando ata o nivel FL340, uns 34 000 pés (10 000 m). Entre as 09:30 e as 09:40 o ATC de Nicosia intentou repetidamente contactar co avión sen éxito. Ás 09:37, o avión pasou da Rexión de Información de Voo (FIR) de Chipre ao FIR de Atenas sen facer contacto co control de tráfico aéreo de Atenas. 19 intentos de contactar co avión entre as 10:12 e as 10:50 non obtiveron resposta, e ás 10:40 o avión entrou no patrón de espera para o aeroporto de Atenas aínda a FL340. Permaneceu no control de espera, baixo o control do piloto automático, durante os seguintes 70 minutos.
Dous cazas F-16 da Forza Aérea de Grecia foron enviados dende a base de Nea Anchialos para establecer contacto visual. Os cazas interceptaron o 737 ás 11:24 e observaron que o primeiro oficial estaba inmóbil nos controis e que o asento do capitán estaba baleiro. Tamén informaron de que as máscaras de osíxeno estaban colgadas na cabina de pasaxeiros.
Ás 11:49 o asistente de voo Andreas Prodromou entrou na cabina de mando e sentou no asento do capitán, quedando consciente usando unha subministración de osíxeno portátil. Prodromou tiña unha licenza de piloto comercial británica, pero non estaba cualificado para voar o Boeing 737. Os investigadores concluíron que a experiencia de Prodromou era insuficiente para que puidese facerse co control do avión baixo esas circunstancias. Prodromou saudou brevemente os F16, pero case apenas entrou na cabina o motor esquerdo apagouse debido á falta de combustible e o avión deixou o patrón de espera e comezou a descender. Dez minutos despois da perda de potencia do motor esquerdo o dereito tamén se apagou, e xusto antes das 12:04 o avión esnafrouse nuns outeiros preto de Grammatiko, a 40 km de Atenas, matando os 121 pasaxeiros e tripulantes a bordo.
Delfín Modesto Brandón
Delfín Modesto Brandón (na grafía portuguesa Delfim Modesto Brandão), nado en Tourém (Montalegre) en 1835, foi o penúltimo Xuíz ou Alcalde (Xefe de Estado) do Couto Mixto, de acordo coas súas memorias.
Traxectoria
Entre 1881 e 1885 serviu na administración postal española en Aguadilla, Porto Rico.
En 1904 completou un libro de memorias onde conta as últimas décadas do Couto Mixto ata a súa extinción. Estas memorias foron publicadas en castelán no 1907 como Interesante Historieta del Coto Mixto.
Pobo ambundu
Os ambundu, tamén coñecidos como o mbundu do norte, son un grupo étnico bantú que vive no noroeste de Angola, ó norte do río Kwanza. Os ambundu falan a lingua kimbundu, e tamén a lingua oficial do país, o portugués. Son o segundo maior grupo étnico do país. Os ambundu viven na rexión que se atopa ó leste da capital de Angola, Luanda. Son maioría nas provincias de Bengo e Malanje e en partes das provincias veciñas Cuanza Norte e Cuanza Sul. O xefe do principal reino Mbundu tiña o título de Ngola, que é a orixe do nome do país, Angola.
La Virgen del Camino
La Virgen del Camino é unha localidade do municipio de Valverde de la Virgen, na provincia de León. Atópase xunto ao arroio do Valle de la Virgen, a 920 metros de altitude. Debe o seu nome á aparición da Virxe do Camiño en 1505.
Nesta localidade atópanse o Aeroporto de León e o Aeródromo Militar de León, coa Academia Básica do Aire (Escola de Formación de Suboficiais do Exército do Aire).
A súa poboación é de 5.036 habitantes en (INE, 2021). A localidade está moi próxima á cidade de León, da que forma parte da súa alfoz.
Human (filme de 2015)
Sinopse
Human é un documental que recolle un conxunto de testemuños de persoas repartidas por todo o planeta Terra e das súas situación na vida. O realizador apoiouse nas entrevistas a máis de 2 000 persoas de 65 países. De entre tódalas entrevistas foron escollidas 110 intervencións. Os temas abordados foron o amor, a agricultura, a homosexualidade ou a inmigración.
Produción
O filme foi financiado pola Fundación Bettencourt Schueller, coa participación de GoodPlanet, France 2 e de Google.
Sanamede
Co topónimo Sanamede podemos facer referencia a:
Edicións do Cerne
Edicións do Cerne é unha empresa editorial de Santiago de Compostela creada en 1979.
Hermínio da Palma
Hermínio da Palma Inácio, nado en Ferragudo (Lagoa, Algarve) o 29 de xaneiro de 1922 e finado en Lisboa o 14 de xullo de 2009, foi un destacado loitador contra a ditadura de Salazar en Portugal.
Edicións do Cerne
Descrición
Fundada por Carlos Delgado e Luís Mariño a finais dos anos setenta. Destacou na edición de poesía, narrativa e ensaio, con autores como Salvador García-Bodaño, Ramón López-Suevos, Antón Costa Rico, Román Raña, Helena Villar Janeiro, Xesús Rábade Paredes, María Xosé Queizán, Xusto Beramendi, Tucho Calvo, Xosé Manuel del Caño, Xosé Vázquez Pintor ou Carlos Casares Mouriño.
Hermínio da Palma
Traxectoria
Oficial mecánico do Exército do Aire, oposto ao réxime salazarista, acusado de subversión foi expulsado do exército e encarcerado. Ao saír foi xefe dos servizos técnicos da KLM no aeroporto de Lisboa, acusado de sabotar avións militares portugueses en 1947 foi detido e enviado á prisión de Aljube, conseguiu fuxir e marchou a Marrocos primeiro e despois ao Brasil onde estableceu un taller de pezas de recambio para avións.
Edicións do Cerne
Descrición
Agrupou a obra completa de Fermín Bouza Brey e, dende 2011, dedicase aos facsímiles baixo a dirección de Xesús Couceiro Rivas.
Hermínio da Palma
Traxectoria
Membro do DRIL participou no secuestro do Santa María e en 1961 entrou clandestinamente en Portugal e secuestrou o avión da liña Casablanca-Lisboa da TAP co obxectivo de guindar folletos contra Salazar en Lisboa, tras esa acción, o primeiro secuestro dun avión comercial no mundo, volveu ao Brasil. En 1965 regresou a Portugal actuando no seo de LUAR, participou na súa primeira acción armada en 1967, roubo da sucursal do Banco de Portugal en Figueira da Foz, fuxiu a París e o goberno portugués solicitou a súa extradición que non lle foi concedida.
En 1968 pretendeu comezar unha insurrección armada tomando a cidade de Covilhã pero foi detido pola policía portuguesa antes de iniciala, conseguiu fuxir da prisión de Porto marchar a España onde foi detido ao ano seguinte pero o goberno español non concedeu a extradición ao portugués e residiu en varios países de Europa e o norte de África ata 1973 cando regresou a Portugal e foi detido pola PIDE, tras triunfar a Revolución dos Caraveis saíu da prisión e foi o xefe de seguridade do Partido Socialista e deputado na Asemblea de Lisboa polo PS.
Comarca de Requena-Utiel
Situación xeográfica
Limita polo norte e oeste con Castela-A Mancha (bisbarra de La Manchuela), ao nordés coa bisbarra de Los Montañeses, ao leste coa de Fosa de Buñol e ao sur coa do Val de Ayora. Delimitada pola Serra do Remedio ao norte, a Serra de Mira ao noroeste, Serras de el Tejo e Cabrillas ao leste, o río Cabriel ao sur e oeste. Sucada polo río Magro que nace en Utiel da unión do río Madre ou de Caudete e o corgo de La Torre. Dende o punto de vista xeográfico e histórico, a bisbarra de Requena-Utiel é en realidade parte da Manchuela.
A bisbarra forma unha meseta ou altiplano relativamente chaira, basculada de NON (900 m de altitude en Camporrobles) a SUESTE (600 m en Campo Arcís) e cunha altura media de 750 metros.
O clima é continental atenuado, con invernos moi fríos e prolongados con xeadas tardías, veráns calorosos con tormentas estivais e sarabiadas. O máximo de precipitacións prodúcese en outono e primavera.
Historia
Esta historia é característica de toda a zona. Xa en 1219 Utiel e en 1238 Requena son conquistadas polo Reino de Castela, entrevistándose ese mesmo ano en Requena os monarcas castelán e aragonés para acordar as novas fronteiras dos seus reinos. Pouco despois toda a bisbarra (agás de Sinarcas e Chera) xunto coa actual localidade conquense de Mira (provincia de Cuenca) constitúese como Comunidade de Vila e Terra, sendo nomeada Requena cabeza desta e outorgándoselle a esta Comunidade o Foro de Cuenca. En 1369 Requena é conquistada polo rei de Aragón, volvendo ao reino de Castela tres anos despois. Ata a unificación de todos os reinos da península cos reis católicos é unha constante os enfrontamentos entre as distintas vilas situadas nas fronteiras. Dende entón non volveron os enfrontamentos ata as guerras carlistas no século XIX, cando os distintos concellos da bisbarra toman partido por uns ou por outros. Nesas guerras, por exemplo Requena toma partido por Isabel II mentres que Utiel o fai polo infante Carlos. O 2 de xullo de 1837 rematan os enfrontamentos definitivamente e é proclamada a nova Constitución, xurada por todos os concellos.
Lingua
Se trata dunha bisbarra monolingüe castelá do interior da Comunidade Valenciana, no límite con Castela A Mancha, pois ata a súa incorporación á rexión valenciana no século XIX, Requena-Utiel pertenceu a Castela (concretamente á provincia de Cuenca).
Influencía castelá
miniatura|Situación da comarca dentro de Castela segundo as reclamacións castelanistas. Debido a que esta bisbarra, máis alá de divisións administrativas, foi ao longo da historia territorio de Castela, e a que as súas tradicións e costumes están aínda hoxe máis ligados á castelá provincia de Cuenca cá Comunidade Valenciana, diferentes partidos políticos castelanistas inclúen á bisbarra de Requena-Utiel como parte de Castela, pedindo a súa volta á provincia de Cuenca; así, por exemplo, agrupacións culturais e políticas castelanistas como Tierra Comunera, Izquierda Castellana, o Partido Castellano ou no seu día Comunidad Castellana son deste parecer. Tamén manifestaron esta opinión algúns líderes do desaparecido partido conquensista Independientes por Cuenca, como Antonio Melero.
No ámbito eclesiástico, pertenceu ao Bispado de Cuenca ata 1955.
José Benito Amado Boullosa
José Benito Amado Boullosa, nado en Marín o 19 de marzo de 1822 e finado en Pontevedra o 30 de marzo de 1886, foi un mariño, político e escritor galego. miniatura|page=217|[[Álbum de la Caridad. Juegos Florales de La Coruña en 1861.]]
Traxectoria
Procedente dunha familia de navieiros galegos, fixo estudos marítimos aínda que abandonou a profesión para se dedicar á política. Foi un activo xornalista, colaborou en La Distracción, e pertenceu a varias sociedades científicas e literarias. Foi elixido deputado por Pontevedra en 1854. En 1868 foi nomeado gobernador civil de Ourense e posteriormente de Pontevedra. Foi senador pola provincia de Pontevedra (1871-1872 e 1872-1873). Participou nos primeiros xogos florais de Galicia co poema "El canto de la negra", recollido no Álbum de la Caridad, que foi moi popular. Empregou ás veces o pseudónimo Juan de Lérez. Unha súa irmá, Serafina, casou co tamén escritor Xoán Manuel Pintos.
Obras
miniatura|page=4|"Saudades", publicado en [[O Tio Marcos d'a Portela (1876).]]
En galego
É autor de dúas composicións: "Saudades", publicado en O Tio Marcos d'a Portela (1876), e “A romería” (1882).
Clementina
A clementina (Citrus x clementina) é un froito cítrico híbrido, proveniente da hibridación entre a mandarineira e a laranxeira amarga, de onde provén ese característico sabor agre, pero á vez tamén doce. A clementina é coma unha mandarina de forma arredondada coa tona de cor laranxa escura, unha polpa zumarenta, xeralmente sen pebidas e de sabor doce.
Historia
Disque a orixe das clementinas foi unha hibridación accidental descuberta polo padre Clément Rodier a finais do século XIX. No xardín de laranxeiras amargas do seu orfanato en Misserghin, preto de Orán, Alxeria atopou un pé diferente a todos os demais que botaba un máis doce, do que gustaban moito os rapaces do orfanato. Na honra do freire, púxoselle o nome ao froito. O nome Clemente, á súa vez viría do latín clemens, -ntis, ‘clemente’, cognome romano, habitual na época cristiá, e empregado por dezasete papas e varios santos.
Con todo, hai outros autores que opinan que se orixinou na China moito antes. James Saunt comenta "Algunhas autoridades cren que é virtualmente idéntica á variedade coñecida como Mandarina do Cantón cumpridamente cultivada nas provincias chinesas de Guangxi e Cantón."
Outras clasificacións establecen as clementinas como mandarinas sen pebidas ou sementes, debido ao feito de seren froita híbrida.
Características
O froito das clementinas é un hesperidio. O froito é oval e pequeno, cunha monda delgada, lisa e brillante de cor laranxa intenso. Estónase doadamente e unha vez feito, pódese separar facilmente en zumentos cuarteiróns en número de oito a catorce. O froito non contén normalmente sementes (pebidas), o cal é unha característica moi apreciada.
Nalgúns países non se diferencian as clementinas das mandarinas: en alemán denomínaselle normalmente "Mandarine". Con todo non debe ser confundido con froitas semellantes como a popular satsuma, que é outro nome da xaponesa mikan.
Este tipo de cítrico introduciuse en California para o seu cultivo en 1914, aínda que xa se cultivou experimentalmente desde 1909 no Citrus Research Center da Universidade de California, Riverside. As clementinas cultiváronse tradicionalmente en Marrocos e España, estando no comercio de Europa dende hai moitos anos. Nos Estados Unidos creouse un mercado para este tipo de froita, cando o frío inverno de 1997 en Florida arrasou as plantacións de laranxa, incrementando o prezo destas e diminuíndo a súa dispoñibilidade. As clementinas de California están no mercado desde mediados de novembro até finais de xaneiro, por iso en certas zonas coñécense como "laranxas de Nadal".
As clementinas perden a súa característica de ser froitos sen sementes cando as abellas fertilizan as súas flores con pole doutras especies de cítricos achegadas. Por iso é frecuente que haxa disputas entre cultivadores de clementinas e apicultores que teñen as súas abellas nas inmediacións das leiras.