cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lince (zooloxía)
Cabeza
miniatura|A cabeza dos linces está provista de orellas triangulares rematadas nun pincel de pelos negros, e presenta patillas nas meixelas. Na foto, un [[Lynx pardinus.]] A cabeza dos linces, de forma arredondada e sostida por un curto pescozo, é tamén bastante característica. As orellas son triangulares, longas e ornadas cunha guedella de pelos negros chamada "pincel". Estes pinceis auriculares non se encontran máis que nas especies do xénero Lynx, aínda que tamén no caracal (Caracal caracal), o gato dos pantanos (Felis chaus) e certas razas de gato doméstico Sospéitase que lles serven para captar a dirección do vento. Os longos pelos nas meixelas, as chamadas "patillas", forman un colar que lles dá un aire un pouco mofletudo.
A utilidade da forma da cara dos linces, especialmente dos pinceis auriculares, foi moi discutida. Matjuschkin propuxo unha analoxía coa cara do bufo pequeno (Asio otus), moi redonda, con pequenas plumas ergueitas sobre a cabeza; as patillas ao redor das meixelas do lince formarían un espello parabólico que lles permitiría captar mellor os sons, en tanto que os pinceis mellorarían a localización da fonte sonora.
A dentición de leite dos linces non inclúe molares, e a orde de aparicións dos dentes é caninos - incisivos - premolares e, despois, para a dentición definitiva, incisivos - caninos - premolares - molares.
Tronco e extremidades
Os linces teñen unha forma moi recoñecíbel entre os félidos, e dificilmente poden confundirse coas especies doutros xéneros, salvo quizais co caracal. O corpo caracterízase por ter os membros posteriores moi desenvolvidos, o que é unha particularidade do xénero, xa que os outros félidos teñen case todos a parte anterior do corpo máis potente. . As patas son longas e as gadoupas voluminosas en comparación co resto do corpo; trátase dunha adaptación para desprazarse na neve: as largas gadoupas lles permiten desprazarse máis facilmente por unha espesa capa de neve actuando como as raquetas ou brenllas para a neve. Ademais, as almofadas moi largas silencian o ruído dos pasos e lles aseguran unha marcha totalmente silenciosa. Os linces exercen unha presión moi débil sobre o solo, mesmo en comparación con outros carnívoros; por exemplo, o lince común exerce unha presión sobre o solo tres veces máis débil que a do gato montés (Felis silvestris), e estímase unha relación entre 4,1 e 8,8 entre o Lynx canadensis e o coiote (Canis latrans). A pegada dos linces, tan longa como larga, recorda a do gato doméstico, e o seu rastro é case rectilíneo, sobre todo cando avanzan ao paso.
A cola é curta, como truncada, e mide apenas de 20 a 25 cm. A lonxitude total varía segundo as especies. O dimorfismo sexual é bastante aparente: os machos son, de media, unha cuarta parte máis grandes que as femias.
A cantidade de manchas e a cor da capa dos linces varían segundo as especies e a latitude. Cada individuo ten unha disposición particular das manchas. Das catro especies, o ibérico é o máis manchado, mentres o canadense ten poucas manchas ou ningunha. Ao norte, as capas son sobre todo de cor gris, mentres que no sur tenden cara ao roxo. Por regra xeral, as meixelas, o ventre, a parte interna das gadoupas, o *mento e o contorno dos ollos son de cor crema.
Dimensións
A especie máis grande é o Lynx lynx, que pode chegar a alcanzar os 30 kg de peso, e a máis pequena, a ibérica, que raramente chega aos 20.
Capacidades psíquicas
Como todos os félidos, os linces teñen unha visión moi sensíbel con baixa luminosidade (visión nocturna), e moi precisa para detectar o movemento. O sentido do olfacto é grande, pero non serve máis que para a comunicación intraspecífica (marcado do territorio, por exemplo), e nunca para a caza, como nos cánidos. As vibrisas, frecuentemente denominadas "bigotes", situadas no fociño, debaixo dos ollos, nas meixelas e nas gadoupas, como para todos os félidos, son un órgano do tacto moi sensíbel.
Os linces son todos bos nadadores cando lles fai falta, e excelentes saltadores, grazas aos seus membros posteriores particularmente adaptados para o salto Algúns linces cativos escapan saltando o valado. Como todos os félidos, os linces non son bos corredores de fondo. Isto pode estar relacionado co pequeno tamaño do corazón: o peso do corazón dun lince non representa máis que do 3,4 ao 6,4 ‰ da súa masa total. Os linces teñen tres maneiras de desprazárense: o paso, que é o modo máis utilizado, o trote, e o salto.
Solitarios e territoriais
Trátase de animais preferentemente forestais. O lince ibérico habita en bosques de tipo mediterráneo, mentres que o Lynx lynx e o Lynx canadensis alternan os de coníferas e os de árbores de folla caduca. Tamén poden habitar en zonas máis despexadas, como a tundra. O Lynx rufus é común tanto en bosques como nas grandes chairas e áreas de matogueiras do centro e oeste de Norteamérica.
Como todos os felinos, os linces son territoriais. O territorio do macho cobre o dunha ou o de varias femias. Porén, os territorios teñen, nos seus límites, "zonas neutras" polas que os linces poden circular sen que haxa enfrontamentos. O tamaño do territorio depende da densidade de presas e da especie de lince considerada. O territorio do macho pode alcanzar até 300 km2 en América do Norte. O lince macho é intolerante cos outros machos que atravesan seu territorio.
As marcas olfactivas, que permiten sinalar a súa presenza no territorio, déixanas frecuentemente nun soporte facilmente localizábel. Trátase a miúdo de proxeccións de urina e marcas de rabuñadas. As marcas son máis frecuentes no centro do territorio que na periferia.
Os linces son xeralmente solitarios, excepto as femias coas súas crías. Os únicos encontros entre macho e femia prodúcense no período da reprodución, durante a cal o macho segue á femia en todos os seus desprazamentos. .
Caza
As presas máis comúns son os lagomorfos (lebres e coellos) e roedores de certo tamaño, ás que se engaden de forma máis ocasional aves e ungulados de pequeno tamaño, como corzos e crías de cervos e muflóns. Os pequenos carnívoros, entre os que se inclúe o gato montés, tampouco escapan á súa depredación.
Os linces son sobre todo activos nos crepúsculos. Cazan principalmente á espreita. Como a maior parte dos félidos, xeralmente asfixian ás súas presas dunha trabada na gorxa, e non se serven das grosas gadoupas para golpealas. Poden percorrer o seu territorio á busca de presas varios quilómetros. A frecuencia da caza é dunha presa cada dous ou tres días. A taxa de éxito na caza varía moito segundo os individuos. Para o Lynx lynx estímase que as femias acompañadas dos seus pequenos teñen éxito na caza no 60 ou 70 % dos casos, os machos no 40 a 60 % e os subadultos no 10 ao 20 %. A distancia entre o ataque e a morte da presa é xeralmente de menos de vinte metros. Os linces non perseguen ás súas presas máis de douscentos metros (só o fan nun 5 % dos ataques).
As presas capturadas son diferentes segundo as especies e a época do ano. A maior parte do tempo aliméntanse de pequenas presas como os lagomorfos ou paxaros. O Lynx lynx é o único en atacar preferentemente pequenos ungulados como o corzo ou o rebezo, aínda que o Lynx rufus tamén ataca aos cervos virxinianos, e que o Lynx canadensis caza o reno. Os linces non son preeiros e refugan todo alimento en estado de descomposición demasiado avanzada.
Pizza
miniatura|250px|none|Pizza. miniatura|250px|none|Forno de pizza.
Lince (zooloxía)
Caza
Os linces poden atacar ao gando. A presión de depredación sobre os animais domésticos é moi variábel segundo as rexións. Téñense referido casos de linces especializados na caza de ovellas. Despois da reintrodución do lince, constatouse un aumento brusco dos ataques ao gando seguido dun período de estabilización. En Europa, a acción dos linces sobre o gando considérase como menor en comparación coas do lobo e do oso. Os linces non atacan nunca ao ser humano, incluso cando se aproxima ás crías.
Pizza
A pizza (voz it. ) é unha torta chá de trigo con queixo mozzarella, salsa de tomate e outros ingredientes, cocida ó forno, típica da cociña napolitana.
Lince (zooloxía)
Ciclo vital
miniatura|A pesar da protección da nai, a mortalidade das crías é importante. O ciclo de reprodución dos linces está sometido a grandes variacións. Así, o ciclo do Lynx canadensis está en estreita conexión co da lebre de raquetas (Lepus americanus) e a súa poboación flutúa cada dez anos. Igualmente, observacións sobre o lince eurosiberiano mostran que, segundo os anos, unicamente do 43 ao 64 % das femias paren cachorros.
Pizza
Aínda que se considera que a súa orixe está na gastronomía italiana, particularmente a napolitana, o seu consumo está estendido a case todos os países do mundo con diversas variantes locais que incorporan distintos ingredientes para cubrir a masa. Xunto coa hamburguesa, a pizza está considerada a comida máis difundida do mundo, como consecuencia da diáspora italiana que se estabeleceu en América ao longo do século XX principalmente en Nova York, Buenos Aires ou Chicago.
Lince (zooloxía)
Ciclo vital
A estación reprodutora é maioritariamente ao fin do inverno. Despois dunha parada nupcial de varios días, o macho volve ás súas ocupacións, mentres que a femia sae en busca dun lugar apropiado para facer a cama despois dunha xestación de arredor de dous meses.
Pizza
As técnicas e ingredientes para elaborar as pizzas diversificáronse enormemente. A masa normalmente é de forma circular, mais tamén hai pizzas con forma cadrada, con masas finas ou grosas, con fariñas que non son de trigo, sen salsa de tomate ou sen queixo.
Dende 1989, ten lugar anualmente en Italia o Campionato Mundial da Pizza que realiza varias competicións e premia a quen obteñan os tres primeiros lugares en cada unha delas. Na edición de 2018, participaron 773 pizzaioli (pizzeiros) provenientes de 44 países. En 2010, a Unión Europea recoñeceu á pizza napolitana como Especialidade Tradicional Garantida (ETG, en italiano Specialità Tradizionale Garantita) e, en 2017, a Unesco recoñeceu a arte dos pizzaioli napolitanos como Patrimonio Cultural Inmaterial da Humanidade.
Lince (zooloxía)
Ciclo vital
Ela soa, sen o concurso do pai, ensina a cazar ás súas crías, que abandonarán á nai algunhas semanas antes do nacemento dunha nova camada. Estes subadultos buscarán un novo territorio, aínda que a dispersión non é grande porque os inmaturos se instalan en territorios próximos dos xa ocupados.
Pizza
Historia
Os antecedentes da pizza atópanse no emprego do pan de trigo nas antigas culturas de Exipto, Persia, Grecia e Roma. Na época de Darío I o Grande (521-500 a. e. c.), os soldados persas comían un pan plano con queixo fundido e dátiles na parte superior. Na Antiga Roma, os soldados consumían un pan plano con aceite de oliva e herbas, similar á focaccia. Pans planos con engadidos similares atópanse en diversas culturas do Mediterráneo.
A pizza nas súas versións máis tradicionais, a marinara e a cuberta de salsa de tomate e mozzarella (napolitana), procede da cidade italiana de Nápoles. As primeiras referencias a fornos para pizza datan de finais do século XVII. A pizzaría 'Ntuono, trasladada en 1738 á zona de Port'Alba, atopábase en actividade dende 1732. Cara a mediados do século XVIII, en Nápoles había máis de oitenta pizzarías. Na primeira metade do século XIX considerábase unha «comida plebea», de napolitanos pobres. Xa na década de 1830, atópanse mencións a este prato, por exemplo no libro Napoli, contorni e dintorni (1830), escrito por un autor chamado Riccio. Pouco despois, en 1843, Alexandre Dumas publicou Le corricolo, unha crónica de viaxe na que rexistra as impresións da súa visita ao Reino de Nápoles en 1835. Nela adica varios parágrafos á pizza, á que sinala como a única comida dos napolitanos pobres (lazzaroni) no inverno e describe varios tipos, a maioría in bianco (sen tomate), aínda que menciona tamén as que levan ese froito: miniatura|230px|A [[Antica Pizzeria Port'Alba, en Nápoles, aberta dende 1738, é considerada a máis antiga do mundo.]]
Lince (zooloxía)
Ciclo vital
A lonxevidade dos linces é duns quince anos na natureza e de sobre os trinta en catividade.
Pizza
Historia
Nápoles diferenciouse por incorporar, na segunda metade do século XVII, o tomate proveniente de América á alimentación, namentres que noutros países europeos críase que era velenoso ou causante de enfermidades. As sementes de tomate provenientes de Perú na década de 1770 orixinaron unha variedade coñecida como tomate San Marzano, cuxa baixa acidez o fixo óptimo para a preparación de salsa. A combinación de pan, salsa de tomate e queixo deu a orixe a un alimento quente, apetecíbel e barato para os habitantes humildes da cidade. A vinculación coa pasta e a pizza no século xix fixo que o tomate se convertese nun ingrediente dominante da gastronomía italiana.
Lince (zooloxía)
Enfermidades e outras ameazas
Os lices son escasamente vectores da rabia. De mil linces de Eslovaquia capturados ou cazados en dez anos, univamente o 0,6 % estaban infectados polo virus da rabia. Ademais, os linces non desenvolven a forma agresiva da doenza e teñen tendencia a facer diminuír as poboacións de raposos (moi sensíbeis á rabia) por presión de predación. Por iso os decesos por enfermidade non representan máis que unha cuarta parte das motres totais. As tres cuartas partes das mortes dos adultos son debidas á actividade humana, sexa por unha presión de caza (autorizada ou furtiva), sexa polo tránsito rodado. Para os individuos novos, son sobre todo a fame e as enfermidades parasitarias as que dezman as poboacións (o 80 % dos novos non atinxen a idade de procrear no lince común).
Muá, Muá
Muá, Muá (título orixinal en inglés Kiss Kiss) é unha colección de relatos curtos de Roald Dahl, publicados conxuntamente en 1960 por Alfred Knopf. Foron traducidos o galego por Isabel Fortes e publicados por Ir Indo en 1990.
Contén os seguintes relatos:
Sen chegar a ser relatos de terror, estas son algunhas das historias máis macabras de Dahl. Sutilmente, o inxenuo castiga o malvado, mais tamén ao revés.
A maioría das historias son presentadas como narracións típicas, aínda que con personaxes imaxinativos. O horror de cada relato aparece construído arredor da implicación, pero non se relata explicitamente, polo que moitos dos finais, con morte ou situacións desagradábeis, só poden ser imaxinados.
Lince (zooloxía)
Inimigos
Os linces teñen poucos predadores naturais fóra do home. Segundo as especies, osos, lobos, pumas e glutóns ou carcaiús (Gulo gulo) poden atacar e matar un lince.
Distribución dos linces no mundo
O estado en que se encontra cada unha das catro especies de linces é moi variada. O Lynx rufus, o común e o Lynx canadensis presentan números bastante altos e amplas áreas de distribución, mientres que o lince ibérico, pola contra, é o felino máis ameazado do planeta, e o único que está na Categoría 1 da Lista Vermella de Especies da IUCN. miniatura|250px|[[Lince ibérico, a especie de félido máis ameazada do mundo.]] En tempos históricos a distribución do lince chegaba até Galicia e os Pireneos.
Lince ibérico
A poboación do lince ibérico redúcese a apenas 200 individuos, repartidos en pequenas áreas do suroeste da península Ibérica, entre as que destaca o Coto de Doñana. A pesar dos recentes éxitos do programa de cría en catividade levado a cabo en España, a especie aínda segue en declive por mor dos atropelos nas estradas, a destrución do seu hábitat e a escaseza crecente da súa base alimentaria, o coello europeo, debida fundamentalmente á mixomatose. Tamén se producen mortes cando os animais quedan atrapados en trampas para coellos e incluso ao seren cazados por furtivos, aínda que, por fortuna, isto último vai remitindo grazas á cada vez máis estreita protección gobernamental.
As outras tres especies
miniatura|dereita|Lynx lynx miniatura|dereita|Lynx canadensis
O grao de ameaza das outras especies é desigual cando se comparan subespecies ou poboacións entre si. Así, por exemplo, mentres que o Lynx lynx se considera abundante en termos relativos e as subespecies siberianas e do Extremo Oriente contan con miles de individuos, a súa presenza en Europa, Oriente Medio e o Himalaia fíxose rara, até o punto de que desapareceu por completo de numerosas rexións.
As principais ameazas para este animal son a destrución do seu hábitat e a caza, tanto deportiva como para explotar comercialmente a súa pel. miniatura|Un lince e a súa cría nun [[Billetes do rublo belaruso|billete de 10 rublos belarusos]] Na actualidade, practicamente todos os países europeos, con escasas excepcións como Belarús e Ucraína, prohibiron a caza deste animal ou a restrinxiron dalgunha maneira. Así mesmo, logrouse reintroducir a especie en Alemaña, Austria e Francia con éxito.
Menos ameazados (e non incluídos na Lista Vermella baixo ningunha variante) son o Lynx canadensis e o Lynx rufus. O primeiro é notabelmente abundante no Canadá e algunhas zonas dos Estados Unidos, como Alasca, Montana, Idaho e Washington; porén, a sobrecaza converteuno nunha rareza noutros estados como Utah, Minnesota e os de Nova Inglaterra, razón pola cal recibe protección do goberno estadounidense.
O Lynx rufus (chamado bobcat en inglés), é a especie máis adaptábel ao impacto da actividade humana, e continúa sendo abundante no sueste do Canadá e gran parte dos Estados Unidos e México, incluso naquelas zonas onde o Lynx canadensis non puido soportala e se extinguiu. Aínda así, existen algunhas rexións da Costa Leste e do Medio Oeste americano onde se documentou a súa desaparición a causa da substitución do medio natural por grandes extensións de cultivo e polígonos industriais.
Historia da taxonomía do xénero Lynx
A clasificación dos linces foi obxecto de debate: se debían de ser clasificados no seu propio xénero Lynx ou como un subxénero de Felis. En efecto, até os anos 1980, case todos os félidos estaban incluídos no xénero Felis, excepto os grandes felinos do xénero Panthera e o guepardo, do xénero Acinonyx. Esta era a clasificación de Simpson. A taxonomía actual admite que os linces pertencen ao seu propio xénero; pero os sinónimos Felis lynx, Felis rufus ou aínda Felis pardinus subsisten na literatura zoolóxica.
O número de especies de lince variou pouco, a pesar da gran flutuación morfolóxica, tanto en tamaño como da cor, dos diferentes individuos. Até sete especies foron propostas por Pocock e Balestri. Pero nos anos 1980, contemplábanse unicamente dúas especies, o lince común e o Lynx rufus. Outro modelo de dúas especies admitía unicamente o lince común e o lince ibérico. No seo do conxunto dos diferentes modelos de dúas especies, a única variación era a área de distribución do lince común que englobaba as do Lynx canadensis e a do ibérico: as especies actuais, sobre todo o Lynx canadensis e o lince ibérico serían entón subespecies do lince común Lynx lynx canadensis ou Felis lynx canadensis e Lynx (Felis) lynx pardinus.
O caracal, dada a similitude morfolóxica (cabeza, dentuadura, cola) foi clasificado durante moito tempo no xénero Lynx (como Lynx caracal). Pero a ausencia total de manchas e, despois, as análises xenéticas, desprazárono do xénero Lynx cara ao seu propio xénero Caracal. O Otocolobus manul formou parte temporalmente do xénero Lynx.
Análise xenética
A filoxenia baseouse durante moito tempo no estudo dos fósiles dos animais co fin de precisar a aparición e a evolución dunha especie. A filoxenia moderna apóiase esencialemente nas análises xenéticas por mor do número pouco importante de fósiles de félidos. O primeiro félido data de hai 11 millóns de anos. O devanceiro común das liñas Leopardus, Lynx, Puma, Prionailurus e Felis atravesarían o estreito de Bering e colonizarían América do Norte hai ao redor de 8 a 8,5 millóns de anos. Hai 7,2 millóns de anos, a liña dos linces diverxe da dos pumas. O derradeiro devanceiro común a todos os linces data de hai 3,2 millóns de anos, no Plioceno.
O lince de Issoire
miniatura|Restos óseos de lince nunha gruta en [[España.]] Aínda que os fósiles sexan raros entre os félidos, os linces son a excepción. O lince de Issoire (Lynx issiodoriensis) é xenalemente considerado como o devanceiro común do xénro Lynx. Cunha área de dispersión moi ampla, o Lynx issiodorensis presentaba unha morfoloxía próxima á dos felinos tendo as características dos linces: unha cola curta e a dentición de 28 dentes. Propuxéronse varias hipóteses sobre as "aparicións" dos linces modernos a través da forma intermediaria do lince de Issoire. Unha primeira hipótese suxire unha diverxencia en tres liñas distintas: L. pardinus, L. lynx, e L. rufus; nesta primeira hipótese, o L. canadensis descendería de L. lynx.
O lince de Issoire migraría a Norteamérica pol estreito de Bering durante a glaciación do Plistoceno, hai de 5 a 10 millóns de anos. Probas da súa presenza hai de 2,5 a 2,4 millóns de anos descubríronse en Texas. O lince de Issoire enseguida evolucionaría a unha forma intermedia Lynx issiodorensis kurteni, e despois cara ao actual Lynx rufus.
As primeiras formas de Lynx pardinus poderían derivar de fósiles atribuídos ao Lynx issiodorensis do Plistoceno medio, segundo Argant (1996), "Le Lynx des cavernes Lynx pardinus speleus ou Lynx spelea, cuxos restos se descubriron en grutas do Observatorio de Mónaco e de Balzi Rossi, de Grimaldi, en Italia, que posuía características intermedias entre o Lynx lynx e o Lynx pardinus. É posíbel que o Lince de Issoire evolucionara cara ao lince das cavernas que, a continuación evoluvionaría cara ao lince ibérico. Estudos sobre a morfoloxía e sobre o esqueleto do lince ibérico puxeron en evidencia a simpatria entre o lince ibérico e o lince común no suroeste de Europa durante o Plistoceno. As dúas especies son hoxe consideradas como alopátricas.
O Lynx lynx está máis afastado do Lynx issiodorensis que o lince ibérico. A dentición desta especie é diferente da dos outros linces e tamén é máis grande que as outras especies; unha hipótese propón que o lince común, orixinario de Asia, desprazaría ao Lynx pardinus á península ibérica. O Lynx canadensis e o lince común terían o mesmo devanceiro común asiático. Despois da primeira colonización que dera lugar ao Lynx rufus, outra forma de lince de Issoire faría unha nova colonización de América desde Asia que daría orixe ao Lynx canadensis moderno.
Clasificación clásica
A clasificación clásica sitúa o xénero Lynx na subfamilia dos felinos, que alberga historicamente a todos os félidos que non roxen. ─oCarnivora └─o Feliformia └─o Felidae ├─o Pantherinae └─o Felinae ├─o Numerosos xéneros tales como Prionailurus, Felis, Caracal,... └─o Lynx ├─o Lynx canadensis ├─o Lynx lynx ├─o Lynx pardinus └─o Lynx rufus
Clasificación filoxenética
A clasificación filoxenética divide os félidos en oito liñas distintas; os linces constitúen a quinta liña. As catro especies evolucionarían nesta orde: Lynx rufus, Lynx canadensis, lince común e lince ibérico.
Pizza
Historia
Malia que a pizza feita con pan, queixo, tomate e alfábega data polo menos de comezos do século XIX, un relato tradicional, que se probou historicamente falso, sostén que en xuño de 1889, en ocasión da visita a Nápoles da raíña de Italia, Margarida de Savoia, un cociñeiro da pizzaría Brandi chamado Raffaele Esposito quixo homenaxeala cunha pizza que levase as cores da bandeira italiana (branco, vermello e verde), utilizando mozzarella, tomate e alfábega, e chamouna pizza margherita (pizza margarida). Gentilcore avalía que a tradición da pizza margarida combina varios movementos históricos: por unha banda un proceso de difusión nacional dunha clásica comida napolitana, baixo o influxo da unificación italiana que incorporou o reino do sur da península, até entón baixo o poder dos Borbóns, o populismo da nova monarquía savoiana e o triunfo da cociña local sobre a francesa.
A diáspora italiana iniciada a mediados do século XIX, difundiu o gosto pola pizza a varios países de América e, finalmente, a todo o mundo.
Servir
miniatura|200px|right|Porción de pizza. miniatura|200px|Unha pizza conxelada. A forma tradicional de servila é en porcións triangulares separadas cun cortador de pizza especial, as porcións son xeralmente dun sexto ou un oitavo do tamaño da pizza completa. É típico comela sosténdoa coa man pola súa beira posterior, a cal forma unha especie de engrosamento redondeado onde non chegan os ingredientes.
Nalgúns lugares de Europa a pizza sérvese sen cortar en porcións, así os comensais poden dividila ó seu gusto. Aínda que non é unha maneira popular, tamén se pode dobrar a porción en forma de taco para previr queimarse cos ingredientes quentes na súa parte superior.
Na maioría dos países desenvolvidos as pizzas véndense en supermercados coma alimento refrixerado ou conxelado. Utilízase toda clase de tecnoloxía alimentaria para crear saborosas pizzas conxeladas. Os principais obstáculos foron evitar que a salsa se mesture coa masa e producir unha cortiza que se poida conxelar e requentar posteriormente sen quedar ríxida. Tradicionalmente, a masa está preforneada e o resto dos ingredientes foron precociñados aínda que, ultimamente, comezaron a aparecer pizzas con todos os ingredientes crus.
Tamén recentemente comezaron a se popularizar en varios países máquinas expendedoras automáticas que entregan a pizza recentemente enfornada a cambio dunhas moedas.
Ingredientes
Na súa forma básica, unha pizza é un pan chan, xeralmente de forma circular, cociñado nun forno con lume de leña uns 2-3 minutos e cuberto por diversos ingredientes. Os básicos para preparar a pizza margarita son: queixo mozzarella, salsa de tomate, aceite de oliva e alfábega. Pódense empregar outros ingredientes como salame, xamón, pementos, olivas, cebolas, champiñóns ou anchoas. A pizza pódese comer quente (xeralmente no xantar ou á cea) ou fría (xeralmente nun picnic).
Consoante bilabial
Unha consoante bilabial é unha consonante que se articula xuntando ambos os beizos.
Introdución
As consonantes bilabiais que posúen un signo distintivo en Alfabeto fonético internacional son:
! rowspan="2" | AFI ! rowspan="2" | Descrición ! colspan="4" | Exemplo ! Lingua ! Transcrición ! AFI ! Glosa
CCRD Perlío
O Círculo Cultural Recreativo e Deportivo Perlío (CCRD Perlío) é unha asociación que ten como obxectivo promocionar actividades recreativas, culturais de deportivas entre a veciñanza da parroquia de Perlío (Fene). Ademais promove o estreitamento de lazos, de amizade e unificación, á creación de hábitos saudables entre a comunidade mediante a organización das súas actividades deportivas.
Historia
Foi creada o 18 de agosto de 1959. Na primeira xunta xestora estiveron Antonio Rivera Seco e Juan A. Lamas Rivera. En 1961 Francisco Domínguez Rivera foi elixido primeiro secretario da asociación.
Actividades
Entre as actividades organizadas estaban o baile de reis, os bailes de entroidos, o baile das raíñas do Círculo, o baile das flores, o baile de outono, o baile aniversario e o baile de fin de ano, sempre acompañados por boas orquestras. Tamén se fixo homenaxe á Cultura Galega, coa Mostra da Cultura Galega nos primeiros anos e posteriormente coa semana das Letras Galegas con exposicións, conferencias, música, danza galega e teatro. Realizáronse actividades para a infancia, con semanas infantís.
Nos últimos anos leváronse a cabo degustacións nas festas gastronómicas.
Gestapo
A Gestapo, (pronunciado ) foi a policía secreta oficial da Alemaña Nazi. O termo vén da contracción de Geheime Staatspolizei: "policía secreta do Estado". Baixo a total administración de Schutzstaffel (SS), foi administrada pola Reichssicherheitshauptamt (RSHA) (servizo oficial da oficina central do Reich) e considerada como unha organización dual do Sicherheitsdienst (SD) (servizo de seguridade) e tamén unha Suboficina da Sicherheitspolizei (SIPO) (policía de seguridade). Estableceuse en abril de 1933 e disolveuse o 7 de maio de 1945 por orde do xeneral Dwight D. Eisenhower.
Fundación
A Gestapo creouse en abril de 1933 en Prusia, partindo da organización da Policía Secreta Prusiana. A Gestapo foi simplemente a primeira rama da Policía Prusiana coñecida como "Departamento 1A da Policía Estatal Prusiana".
O seu primeiro comandante foi Adolf Hitler, quen recrutou membros desde os departamentos de policía profesional e converteu a GESTAPO nunha axencia policial nacional, comparabel con moitos exemplos modernos, tales como a Oficina Federal de Investigación nos Estados Unidos. O rol da Gestapo como forza policial política non resultou evidente ata que Hermann Göring foi nomeado sucesor de Diels como comandante da Gestapo en Prusia. Göring recomendou ao goberno nazi estender o poder da Gestapo máis aló de Prusia ata abarcar toda Alemaña. Isto conseguiuno Göring excepto en Baviera, onde Heinrich Himmler (cabeza da SS) desempeñou o papel de presidente da policía de Baviera e usou as unidades locais da SS como forza policial política.
En abril de 1934, Göring e Himmler acordaron deixar de lado as súas diferenzas (debido en gran medida ao odio combinado das Sturmabteilung (SA)) e Göring transferiu toda a autoridade da Gestapo ás SS. Nese momento, a Gestapo foi incorporada dentro da Sicherheitspolizei e considerada unha organización irmá do Sicherheitsdienst.
A fin
miniatura|200px|Axentes da Gestapo detidos tras a fin da [[segunda guerra mundial.]] A medida que se acababa a guerra en Europa, o réxime Nazi utilizou a Gestapo co obxecto de esmagar calquera tipo de disidencia. Os últimos meses da guerra foron de grande actividade da policía política, xa que se detivo a todo opositor e posible desertor que puxese en cuestión a vontade de Hitler.
Os últimos redutos de funcionarios procederon a queimar os arquivos da Gestapo nas ruínas da capital durante a batalla de Berlín e participaron nesta contra os efectivos do Exército soviético que estaban loitando por conquistar o III Reich.
Un dos últimos combates de Berlín librouse nos sumidoiros e nas ruínas da Sede da Gestapo no número 8 da rúa Prinz Albrecht.
Logo de asinarse a rendición incondicional, o Alto Mando Aliado disolveu a Gestapo, o Partido Nazi, as SS e as demais organizacións estatais e paramilitares da Alemaña Nazi e arrestaron e executaron a moitos dos seus membros.
Durante o primeiro xuízo aos líderes nazis en Núremberg declarouse a Gestapo unha organización criminal e decretouse a súa disolución sen posibilidade de reconstitución.
Funcionamento
Formada por oficiais de policía de carreira e profesionais do Dereito, a súa organización e funcións foron rapidamente fixados por Hermann Göring despois de que Hitler accedese o poder en xaneiro de 1933. Rudolf Diels foi o primeiro xefe da organización.
A función da Gestapo era investigar e combater "todas as tendencias perigosas para o Estado". Tiña autoridade para investigar os casos de traizón, espionaxe e sabotaxe, ademais dos casos de ataques criminais ao Partido Nazi e ao Estado.
O poder da Gestapo que máis lle permitía abusar era a "Schutzhaft" ou "custodia preventiva", un eufemismo para designar os encarceramentos sen procedementos legais, tipicamente en campos de concentración. A persoa encarcerada mesmo tiña que asinar o seu propio "Schutzhaftbefehl" (o documento onde declaraba o seu desexo de ser encarcerada). Normalmente isto lográbase mediante a tortura.
Estrutura
OFICINA IV INVESTIGACIÓN DE OPOÑENTES - Heinrich Muller
The Fall on Deaf Ears
The Fall on Deaf Ears foi unha banda estadounidense procedente de El Paso, Texas que destacou por contar na súa formación con Cedric Bixler-Zavala, membro de At the Drive-In e The Mars Volta, na batería, e Clint Newsom, de Rhythm of Black Lines e The Hades Kick, na guitarra. The Fall on Deaf Ears fixo un post-hardcore semellante ao de grupos como The Nation of Ulysses e Circus Lupus, e tocou en directo con bandas como Propagandhi, Egon e Select Your Fighter. A banda só gravou un feixe de cancións antes de que a baixista Laura Beard e a guitarrista Sarah Reiser morresen nun accidente de coche en 1997 cando só tiñan 17 anos. Cedric Bixler-Zavala compuxo posteriormente a canción "Napoleon Solo" cando estaba en At The Drive-in, falando da traxedia.
Gumersindo López Figueroa
Gumersindo López Figueroa, coñecido como Lama Marín, nado en Merlán (Chantada) cara a 1891, foi un avogado e político galego.
Traxectoria
Estudou dereito na Universidade de Santiago de Compostela, rematando en 1931. Propagandista agrario, foi secretario do comité directivo da Federación de Sociedades Agrarias da provincia de Lugo dende 1923, e colaborou no seu órgano El Agro. Foi secretario da Federación de Agricultores de Chantada dende 1925, volveu ser elixido secretario contador da Federación en 1928. Foi elixido concelleiro de Chantada nas eleccións do 12 de abril de 1931. Foi o avogado de José Sabariz García, que sufriu un atentado nas eleccións de febreiro de 1936 e finou en marzo. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 abríronlle expediente de responsabilidade civil en 1937 e foille incoado expediente de Responsabilidades Políticas en 1940.
Kontovazaina
Kontovazaina (Κοντοβάζαινα) é unha municipalidade en Arcadia, Grecia. Á súa superficie é de	137,5 km², a súa poboación é de 2.048 habitantes (2001) e a densidade de poboación de 14,9 h/km² (2001). A altura media vai dos 960 aos 1080 metros.
Gran Premio de Italia de 1994
O Gran Premio de Italia de 1994 (oficialmente Pioneer 65° Gran Premio d'Italia ) foi unha carreira de Fórmula 1 que se disputou o 11 de setembro de 1994 en Monza. Foi a décimo segunda carreira da tempada de Fórmula Un de.
A carreira de 53 voltas foi gañada polo piloto británico Damon Hill, pilotando un Williams Williams - Renault, co austríaco Gerhard Berger segundo nun Ferrari e o finés Mika Häkkinen terceiro nun McLaren - Peugeot. O francés Jean Alesi logrou a pole position no outro Ferrari e liderou antes de sufrir unha falla na caixa de cambios na 15ª volta.
A vitoria permitiu a Hill poñerse a 11 puntos de Michael Schumacher no Campionato de Pilotos. Schumacher foi eliminado desta carreira e a seguinte en Portugal polas súas accións no Gran Premio do Reino Unido, o seu lugar en Benetton foi tomado polo finés JJ Lehto, que fora o seu compañeiro de equipo a principios da tempada.
O día logo da carreira, Lotus entrou en suspensión de pagos, con todo, competirían nas carreiras restantes da tempada de 1994. Lotus trouxera un motor Mugen actualizado a Monza, o que permitiulle a Johnny Herbert clasificarse como o cuarto mellor da tempada, pero as esperanzas de rematar nos puntos termináronse por unha colisión na primeira curva co Jordan de Eddie Irvine.
Antecedentes
O Gran Premio foi cancelado orixinalmente o 12 de agosto de 1994 cando os comisarios locais rexeitaron a solicitude de tallar 123 árbores por razóns relacionadas coa seguridade. As árbores en cuestión estaban situadas nas curvas de Lesmo, que carecían de áreas de escape adecuadas. Despois do anuncio, Gianni Letta, un subsecretario do gabinete italiano, foi a Cannes para reunirse co presidente da FIA Max Mosley para discutir o tema. A reunión, á que tamén asistiu o piloto de Ferrari e representante dos pilotos Gerhard Berger, acordaron cambios na forma da curva que reducirían a súa velocidade.
Bacillus cereus
Bacillus cereus é unha especie de bacterias grampositivas e beta hemolíticas con forma de bacilo, que vive nos solos e tamén é un patóxeno endémico. Algunhas cepas son patóxenas para os humanos e causan enfermidades alimentarias, mentres que outras poden ser beneficiosas como probióticos para os animais. É o causante da "síndrome do arroz fritido", xa que as intoxicacións por esta bacteria se contraían clasicamente ao comer pratos de arroz fritido que se tiveran durante horas á temperatura moderada dunha habitación (por exemplo ao preparar un buffet). B. cereus é un organismo anaerobio facultativo, e como outros membros do xénero Bacillus pode producir endósporas de resistencia. Os seus factores de virulencia son a cereolisina e a fosfolipase C.
Simbiose
B. cereus compite no tracto intestinal con outros microorganismos como Salmonella e Campylobacter, polo que a súa presenza reduce o número destes organismos. En animais que se consomen como alimentos como os pitos, coellos e porcos, úsanse algunhas cepas inofensivas de B. cereus como aditivo probiótico para reducir a presenza de Salmonella no intestino. Isto mellora o crecemento dos animais e a seguridade alimentaria para os humanos que consomen a súa carne.
Patoxénese
B. cereus é responsable dunha pequena parte das intoxicacións alimentarias (2–5%), que causan náuseas graves, vómitos e diarrea. As enfermidades alimentarias causadas por Bacillus prodúcense debido á supervivencia das endósporas da bacteria cando o alimento non foi correctamente cociñado. As temperaturas de cocción menores ou iguais a 100 °C permiten que sobrevivan algunhas esporas de B. cereus. Este problema agrávase cando o alimento é despois indebidamente refrixeradao, o que fai que as endósporas poidan xerminar. Os alimentos cociñados que non están pensados para un consumo inmediato ou un rápido arrefriamento e refrixeración deberían manterse a temperaturas por riba dos 60 °C. A xerminación e crecemento ocorre xeralmente entre os 10 e os 50 °C, aínda que algunhas cepas son psicrotróficas (sobreviven a temperaturas frías). O crecemento bacteriano orixina a produción de enterotoxinas, unha das cales é moi resistente á calor e a pHs entre 2 e 11. A súa inxestión orixina dous tipos de doenzas: síndromes diarreicas e eméticas (vómitos).
As síndromes diarreicas observadas en pacientes pénsase que se deben ás tres toxinas hemolisina BL Hbl, enterotoxina non hemolítica Nhe e citotoxina K CytK. Os xenes nhe/hbl/cytK están localizados no cromosoma da bacteria. A transcrición destes xenes está controlada por PlcR. Estes xenes están presentes tamén nos organismos taxonomicamente emparentados B. thuringensis e B. anthracis. Estas enterotoxinas prodúcense no intestino delgado do hóspede, e impiden a dixestión polos encimas endóxenos do hóspede. As toxinas Hbl e Nhe son toxinas formadoras de poros que están moi relacionadas coa toxina ClyA de Escherichia coli. As proteínas presentan unha conformación en "barril beta" que se pode inserir nas membranas celulares debido ao seu exterior hidrofóbico, e crea poros cunha parte interna hidrofílica. O efecto é a perda de potencial de membrana celular e finalmente a morte celular. A CytK é unha proteína formadora de poros máis relacionada con outras hemolisinas.
Críase anteriormente que o momento da produción da toxina podería ser a explicación dos dous posibles cursos da enfermidade, pero en realidade a síndrome emética é causada por unha toxina chamada cereulide, que se encontra só nas cepas eméticas e non é parte da dotación normal de toxinas de B. cereus. O cereulide é un polipéptido cíclico que contén 3 repeticións de 4 aminoácidos: D-Oxy-Le—D-Ala—L-Oxy-Val—L-Va (similar á valinomicina de Streptomyces griseus) producida por síntese de péptidos non ribosómicos. O cereulide crese que se une a receptores de serotonina 5-hidroxitriptamina 3 (5-HT3), activándoos e facendo que se incremente a estimulación nerviosa vagal aferente. Dous grupos independentes descubriron que está codificado en múltiples plásmidos: pCERE01 ou pBCE4810. O plásmido pBCE4810 comparte homoloxía co plásmido de virulencia pXO1 de Bacillus anthracis, que codifica a toxina do ántrax. Illados periodontais de B. cereus tamén posúen plásmidos de tipo pXO1. Como a maioría dos péptidos cíclicos que conteñen aminoácidos non proteinoxénicos, o cereulide é resistente á calor, proteólise e condicións ácidas.
B. cereus causa infeccións crónicas da pel que son difíciles de erradicar pero menos agresivas que a fascite necrotizante. B. cereus pode producir tamén queratite.
Diagnose
En caso de enfermidades de orixe alimentaria, a diagnose de B. cereus pode confirmarse polo illamento de máis de 105 células de B. cereus por gramo da comida implicada epidemioloxicamente no caso, pero esa proba normalmente non se fai porque a enfermidade é relativamente inofensiva e xeralmente de curta duración (autolimitada).
Prognose
As enfermidades de orixe alimentaria causadas por B. cereus está xeralmente autolimitada. A maioría dos pacientes eméticos (con vómitos) recupéranse nun período de 6 a 24 horas, pero nalgúns casos a toxina pode ser mortal.
Pobo inglés
Os ingleses (english people), son unha nación e grupo étnico nativo de Inglaterra, que fala a lingua inglesa. A identidade inglesa ten orixe medieval, cando eran coñecidos en inglés antigo como Angelcynn ("familia dos anglos"). O seu etnónimo provén dos anglos, un dos pobos xermánicos que migraron cara a Gran Bretaña durante o século V. Inglaterra é un dos países do Reino Unido.
Historicamente, a poboación inglesa descende de diferentes pobos — os antigos britanos e as tribos xermánicas que se asentaron en Britania despois da marcha dos romanos, incluíndo os anglos, os saxóns, os xutos e os frisóns. Coñecidos colectivamente como anglosaxóns, fundaron o que se convertería en Inglaterra (do inglés antigo Englaland) xunto cos dinamarqueses, normandos e outros grupos. Na Lei de Unión (1707), o Reino de Inglaterra foi sucedido polo Reino de Gran Bretaña. Co paso dos anos, a identidade e costumes ingleses foron identificados coa identidades e os costumes británicos en xeral.
Laxes de Orro, San Cristovo das Viñas, A Coruña
Laxes de Orro é un lugar da parroquia de San Cristovo das Viñas no concello coruñés da Coruña na comarca da Coruña. Atópase a carón do Birloque.
Hua Tuo
miniatura|dereita Hua Tuo, nado contra o ano 145 e finado no 220, foi un médico chinés famoso durante a era Han do leste e da era dos Tres Reinos. Foi a primeira persoa en realizar cirurxía coa axuda da anestesia, 1600 anos antes de que a práctica fose adoptada en Europa.
José Espinosa Rodríguez
José Espinosa de los Monteros y Rodríguez, nado no Porriño o 14 de febreiro de 1880 e finado en Vigo o 13 de decembro de 1966, foi un farmacéutico e historiador galego, cronista oficial de Vigo desde 1937.
Traxectoria
Licenciouse en Farmacia pola Universidade de Santiago de Compostela. Colaborou en La Voz del Miñor e Faro de Vigo e foi membro numerario da Real Academia Galega, na que ingresou o 18 de outubro de 1952, e correspondente da Real Academia da Historia e da Real Academia de Farmacia.
Eoceno
O Eoceno, unha división da escala temporal xeolóxica, é unha época xeolóxica da historia da Terra, a segunda do período paleóxeno na era cenozoica.
Comprende o tempo entre o final do paleoceno (hai 55,8 ± 0,2 millóns de anos) e o principio do oligoceno (hai 33,9 ± 0,1 millóns de anos).
Durante esta época formáronse algunhas das cordilleiras máis importantes do mundo, como os Alpes ou o Himalaia, e aconteceron varios cambios climáticos importantes como o máximo térmico do Paleoceno-Eoceno, que aumentou a temperatura do planeta e delimita o inicio desta época xeolóxica, o evento Azolla, un arrefriamento global que daría paso ás primeiras glaciacións, ou eventos de extinción masiva como a Gran Ruptura (en francés Grande Coupure, que marca o final do eoceno.
As aves predominaban sobre os demais seres, e os primeiros cetáceos comezaron o seu desenvolvemento. Ademais, a especie de serpente máis grande que existiu data do eoceno. Nesta época xeolóxica produciuse tamén unha grande expansión e diversificación das formigas. A Antártida comezou a época rodeada de bosques tropicais, e o finalizou coa aparición dos primeiros casquetes polares. Existen multitude de xacementos paleontolóxicos en diversos lugares do mundo que confirman estes feitos, como o sitio fosilífero de Messel, en Alemaña, ou a Formación Green River, en Norteamérica.
Etimoloxía
O nome eoceno, definido polo xeólogo británico Charles Lyell, provén das palabras gregas ἠώς eós, 'alba' e καινός kainós, 'novo', facendo referencia á aparición das ordes modernas de mamíferos durante esta época.
Subdivisións
O eoceno adoita subdividirse informalmente en eoceno inferior (ypresiense), eoceno medio (luteciense e bartoniense), e eoceno superior (priaboniense). É menos frecuente subdividilo en inferior e superior unicamente. Neste caso, o luteciense pasaría a formar parte do eoceno inferior, mentres que o bartoniense faría o propio no eoceno superior.
Cayenne
Cayenne é a capital da Güiana francesa, unha rexión de ultramar e  departamento de Francia en Suramérica. A cidade atópase nunha antiga illa situada na desembocadura do río Cayenne na costa do océano Atlántico. O lema da cidade é "fert aurum industria", que significa que "o traballo trae riqueza".
Xeografía
Cayenne está situada á beira do esteiro do río Cayenne no océano Atlántico. A cidade ocupa parte da illa Cayenne. Sitúase a 268 km. desde Saint-Laurent-du-Maroni e 64 km. desde Kourou.
Distancias a algunhas cidades:
Clima
Baixo a clasificación climática de Köppen, Cayenne ten un clima monzónico (Am). As temperaturas medias altas e baixas son case idénticas ao longo do ano, con media aproximadamente 30 °C e 23º respectivamente. Cayenne ve precipitacións copiosas durante o ano. A cidade ten unha longa estación húmida e unha tempada moi seca. A estación seca cobre só dous meses do ano (setembro e outubro) mentres que a estación húmida cobre o resto do ano. A precipitación obsérvase incluso durante a estación seca, un trazo comunmente visto en lugares con climas monzónicos tropicais. Cayenne promedia aproximadamente 3750 mm de choiva cada ano.
Administración
thumb|A comuna de Cayenne cos seus antigos [[cantóns do departamento da Güiana | cantóns a comezos dos anos 2010. (nota: os cantóns foron abolidos en 2015) ]]
Cayenne é unha comuna da República Francesa e, polo tanto, está rexida por un alcalde e un consello municipal. A actual alcaldesa é Marie-Laure Phinéra-Horth, exmembro do Partido Socialista Güianés, apoiada por varios partidos de esquerda. Marie-Laure Phinéra-Horth é alcaldesa de Cayenne desde 2010. É filla dun expresidente do Consello Xeral da Güiana Francesa, Stéphan Phinéra-Horth, do Partido Socialista Guianés, que gobernou o departamento da Güiana francesa de 1994 a 1998.
Historia
Ignorada polos exploradores españois, que atoparon a rexión demasiado cálida e pobre para ser reivindicada, a rexión non foi colonizada ata 1604, cando se fundou un asentamento francés. Con todo, axiña foi destruído polos portugueses que decidiron facer cumprir as disposicións do Tratado de Tordesillas. Os colonos franceses volveron en 1643 e fundaron Cayenne, pero víronse obrigados a marchar unha vez máis despois dos ataques amerindios. En 1664, Francia finalmente conseguiu establecer un asentamento permanente en Cayenne. Durante a seguinte década, a colonia cambiou de mans entre os franceses, os Países Baixos e o Reino Unido antes de ser restaurada para Francia. Foi capturada por unha forza anglo-portuguesa na invasión de Cayenne de 1809 e foi administrada desde Brasil ata 1814, cando regresou ao control francés. Despois da emancipación dos escravos, a cidade elixiuse como sitio para unha colonia penal na próxima illa do Diaño, que permaneceu entre 1846 e 1948.
A poboación da cidade creceu recentemente debido a altos niveis de inmigración (principalmente das Indias Occidentais e o Brasil) así como a unha alta natalidade.