cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Talybont-on-Usk
miniatura|Talybont-on-Usk Talybont-on-Usk, en Tal-y-bont ar Wysg, é unha comunidade de 719 habitantes, situado no sur de Powys en Gales, nas beira do río Usk. O 16,8% da poboación pode falar galés. A comunidade inclúe as aldeas de Talybont-on-Usk, Llansantffraed e Llanddeti. Tradicionalmente é unha zona de cría de ovella cunha importante industria da la.
Lúa chea
Lúa chea é un disco de estudio do músico español Juan Pardo. O álbum publicouse o 28 de setembro de 2003, baixo o selo EMI.
A Axilda
O topónimo galego A Axilda pode referirse a:
El Día (Donostia)
E Día foi un xornal vasco editado en Donostia entre 1930 e 1936.[1]
Historia
Fundouse en 1930, co subtítulo de "Diario guipuscoano de información", e viña substituír o desaparecido xornal rexionalista El País Vasco. A maior parte do capital da empresa editora estaba en mans de nacionalistas vascos, actuando como de feito como órgano de expresión do PNV. Pola dirección do xornal pasaron Francisco Javier de Landaburu e José Lecároz Goñi. Durante a Segunda República foi un dos xornais de maior difusión de Guipúscoa. Continuuou a se editar ata o inicio da Guerra civil e o seu derradeiro número saíu o 19 de xullo de 1936. Con posterioridade, nos seus antigos obradoiros editouse o diario falanxista Unidad.[4][5]
Garcia Martinz
Garcia Martinz (ou Martins) foi un trobador do século XIII, activo na corte de Afonso X.
Traxectoria
Non quedan datos biográficos, este feito, unido á escasa produción conservada e ao común do nome, impiden determinar a súa procedencia. Polo tanto, puido ser calquera dos Garcia Martinz documentados, durante o século XIII, en Portugal, Galicia e Castela. A vinculación con Pero da Ponte sitúano na corte de Afonso X.
Centurión
Os centurións comandaban unha centuria de soldados e había corenta en cada lexión entre os séculos V a III a.C., sesenta até a reforma de Mario (século I a.C.) e trinta despois. Conforme ascendía, pasaba a comandar unha cohorte e remataba como primus pilus ("primeira lanza" en latín) dunha lexión. Os centurións dunha cohorte eran pilus prior, pilus posterior, princeps prior, princeps posterior, hastatus prior e hastatus posterior nas cohortes II a X.
O uniforme do centurión diferenciábase en dous aspectos do uniforme regular: a crista do casco ía de lado a lado en vez de diante a tras e levaba glebas. O centurión tamén portaba como símbolo do seu rango unha vara de vide, que utilizaba ás veces para azoutar.
Cada centurión escollía un lugartenente (optio), así como os demais xefes de centuria: un portaestandarte (signifer), un corneta (cornicen) e un tesserarius, que cada noite recibía o contrasinal escrito nunha tabela (tessera). O primeiro centurión escollido da lexión (primus pilus) gozaba do rango máis alto.
Illa do Diaño
A Illa do Diaño (en francés "Île du Diable") é a illa máis pequena das tres Illas da Salvación (en francés Iles du Salut), localizada a 11 km da costa de Güiana Francesa ten unha área de 14 hectáreas. As súas coordenadas xeográficas son: 5°17'N, 52°35'W. A illa foi utilizada como unha colonia penal francesa, moi famosa pola brutalidade con que eran tratados os prisioneiros.
A illa é rochosa e esta cuberta de selva tropical. Ten unha altitude media de 40 metros sobre o nivel do mar. Foi aberta en 1851 por Napoleón III para albergar todo tipo de prisioneiros, desde asasinos a criminais políticos. A pesar de que os edificios administrativos se atopaban en Kourou en terra firme, co tempo todo o complexo foi chamado A Illa do Diaño.
Desde 1852 ata 1938 chegaron máis de 80,000 prisioneiros, e debido ás terribles condicións sanitarias da illa, a maioría nunca volveron ser vistos. A única forma de escapar era por bote, e logo debía superarse unha selva impenetrable, polo que poucos convictos lograron escapar.
Algúns sobreviventes deixaron relatos dos horrores do penal, entre eles atópase o anarquista Clément Duval, o autor de Papillon Henri Charrière e o famoso capitán Alfred Dreyfus, que estivo alí máis de catro anos ata que foi perdoado en 1899 e finalmente declarado inocente en 1906.
O penal foi clausurado en 1946 e a maioría dos prisioneiros regresou a Francia, aínda que algúns decidiron quedar na Güiana Francesa.
Marea (grupo)
Marea é unha banda de rock tanto urbano como hard rock que se formou a finais da década dos noventa en Berriozar (Navarra).
La Roca Maldita
La Roca Maldita é unha obra de literatura infantil do escritor madrileño Rubén Serrano, ilustrada polo debuxante Rubén Francia.
Argumento
Alba é a segunda de catro irmáns, fillos dun pescador dunha pequena vila costeira. Un día, o pescador regálalle a Alba unha preciosa cuncha mariña que quedara enganchada nas súas redes. Nela resulta habitar o espírito dun mariño que amaba tanto o mar que a súa alma quedou alí no canto de ascender ao Mundo dos Espíritos. Pouco despois, sobrevén a traxedia: o pai de Alba vese atrapado nunha tormenta e a súa barca termina estrelándose contra unha gran roca no medio do mar á que se coñece como "A Ladroa", debido a que rouba as almas dos mortos.
O pai de Alba acaba afogándose e a súa familia chora a súa morte durante días. Con todo, a rapariga non se resigna a quedar sen o seu pai, polo que, coa axuda de Nicolás, o espírito do mariño encerrado na caracola, aventúrase a ir até A Ladroa para descubrir o seu segredo e conseguir así que llo devolva.
Non sen dificultade, a moza logra desembarcar na Ladroa, onde atopa unha entrada que a leva até as profundidades. Alí dará cun escuro personaxe, que Alba deberá descubrir quen é e que resulta ser a mismísima Morte. Ao final, a Morte propón á rapariga que lle entregue outra alma a cambio da do seu pai. Alba está disposta a sacrificarse, pero Nicolás ofrécese a tomar o seu lugar para que ela poida reunirse co seu pai. Deste xeito, a Morte devolve ao pai de Alba á vida e ambos abandonan a roca maldita para regresar coa súa familia.
Cultura castrexa
A cultura castrexa foi un conxunto de manifestacións culturais do noroeste da Península Ibérica que durou desde finais da Idade de Bronce (século IX ou VIII a.C.) ata o século I d.C. A súa característica máis notábel son os poboados amurados coñecidos como castros (do latín castrum, campamento), dos que toma o nome; só reciben o nome de citanias determinados castros portugueses (como, por exemplo, o de Briteiros), onde esa palabra se emprega como topónimo do castro. A súa área de extensión chega ata os ríos Navia e Túa polo leste e o Douro polo sur.
Gérard Latortue
Gérard Latortue, nado en Gonaives o 19 de xuño de 1934 e finado en Boca Raton o 27 de febreiro de 2023, foi o Primeiro ministro de Haití dende o 12 de marzo de 2004 até o 9 de xuño de 2006. Foi un oficial das Nacións Unidas durante moito tempo, e durante o curto goberno de Leslie Manigat de 1988 foi brevemente ministro de exteriores de Haití.
Cultura castrexa
Desenvolveuse durante a Idade de Ferro sobre un forte substrato indíxena da etapa final da Idade de Bronce. A esta compoñente precastrexa sumáronselle influencias culturais centroeuropeas, atlánticas e mediterráneas; as primeiras serían consideradas tradicionalmente celtas e de aí a identificación tanto culta como popular e mítica que deu raíz ao celtismo. No lento período formativo, que duraría ata o século V a.C. os castros fóronse estendendo de sur a norte e da costa cara ao interior. Esta cultura desenvolveuse a continuación durante dous séculos e comezou a ser influenciada pola cultura romana no século II a.C. e continuou na forma de Cultura Galaico-romana despois da invasión romana e ata os séculos III ou mesmo o IV d.C.
Fases
A primeira fase da cultura castrexa desenvólvese dende finais do século IX ou comezos do VIII ata o século IV a.C. Nesta fase inicial xeneralízanse os poboados fortificados (en torno ao século IX a.C.). O castro máis antigo, correspondente a esta etapa, é o de Torroso.
A segunda fase vai dende comezos do século IV ata, segundo algúns, a incursión de Décimo Xunio Bruto o Galaico no século II a.C., segundo outros na transición do século II ao I a.C. Nesta fase media é cando aparecen novos modelos de ocupación do territorio, en ligazón con factores económicos de explotación agrícola. miniatura|esquerda|240px|Vista xeral do [[Castro de Viladonga.]]
A terceira fase vai dende a fin da etapa anterior ata a segunda metade do século I d.C., coincidindo coas reformas flavias. Nesta etapa final, tamén denominada "fase castrexo-romana", prodúcese en determinadas áreas (principalmente a zona meridional de Galiza e no Norte de Portugal) unha reorganización consistente na concentración da poboación en grandes núcleos de asentamentos e unha xerarquización dos castros. A conquista romana sucedida nesta fase durante as Guerras Cántabras, non supón a fin nin un troco importante no desenvolvemento da cultura castrexa.
A fin desta cultura sitúase máis adiante, na dinastía Flavia (segunda metade do século I d.C.), coa modificación na estrutura social e económica. A partir daquí comezaría o denominado período galaico-romano. Moitos castros abandónanse en favor das villae, aínda que outros continúan a ser habitados, mais moi influenciados pola cultura romana. Entre os castros que continúan ata fins do Imperio atópanse o de Fazouro e o de Viladonga.
A sociedade castrexa
miniatura|dereita|250px|Recreación dun núcleo familiar, na [[cividade de Terroso]] Era unha sociedade xentilicia, é dicir, carente de Estado. Non existe unha autoridade superior que coordene as accións dos distintos grupos sociais coa finalidade de manter a unidade do grupo. A cohesión social lógrase a través do funcionamento dunha serie de institucións, que nunhas ocasións agrúpanse e noutras confróntanse entre si.
Esta sociedade podería describirse como unha estrutura formada por unha serie de círculos concéntricos nos que se situarían unha serie de grupos sociais seguindo o número de membros:
En Galiza a situación social debeu ser a seguinte: por unha parte, habería unha aristocracia guerreira, con xefes pero sen reis. A súa orixe sería claramente céltica. Dentro dela, as mulleres posuirían as terras, das que se desinteresarían os homes, consagrados á actividade militar. Por baixo desta aristocracia teríamos unha poboación moi numerosa de orixe precéltica, que podería traballar as terras desta aristocracia (aínda que esta afirmación non pode manterse con seguridade).
A economía castrexa
A economía castrexa tiña unha base agrícola (cereais como o trigo, o millo miúdo ou paínzo, a cebada, leguminosas como as fabas e os chícharos, verzas, nabos etc.) e gandeira-pastoril (vacas, cabalos, ovellas, cabras, porcos e aves de curral), pero tamén se practicaban a caza (cervo e xabarín), a pesca (pescada, maragota, xurelo), o marisqueo (vieiras, mexillóns, ameixas, berberechos, caramuxos etc.) e a recollida de froitos (abelás, landras, arandos). É moi probábel que as terras explotadas fosen as próximas ao castro, que eran as máis doadas de traballar. Posibelmente, moitos dos antecastros fosen leiras ou hortas dedicadas ás leguminosas, como fabas ou chícharos. Tamén sabemos que recollían froitos, destacando as landras do carballo (xénero Quercus).
Entre os animais domesticados destacan o gando vacún, utilizado tanto para tiro como para a obtención de leite, e os gandos ovino, porcino e caprino, principal fonte de obtención de produtos cárnicos.
miniatura|185px|dereita|[[Metalurxia na Cividade de Terroso]] A práctica da caza foi escasa, estando documentada a caza de porcos bravos e de cervos. Así mesmo, practicaron o marisqueo (actividade característica dos castros costeiros, tendo unha grande importancia) e a pesca, tanto á beira (con redes ou anzois) como desde embarcacións, como demostra o achado de dúas piraguas da época castrexa no río Limia, preto de Lanheses, feitas en madeira de carballo (Quercus robur L.) entre os séculos IV e II a.C..
Existían a minaría (ouro, estaño, cobre, chumbo e ferro), a metalurxia e unha cerámica rexional, a cerámica castrexa. A ourivaría ten raíces na Idade de Bronce e foi recibindo influencias centroeuropeas e mediterráneas. As alfaias máis características son os torques, as braceiras e as arracadas. A escultura deuse máis ben na parte sur do territorio. De entre as armas destacan as espadas ou puñais "de antenas".
No que toca ao comercio, a nivel interior intercambiábanse metais, cerámica, mariscos e é posíbel que se utilizase (se damos creto a Estrabón) un certo tipo de moeda, consistente en pezas recortadas en prata. No apartado do comercio exterior, exportáronse metais ao sur da Península Ibérica, importándose cerámicas de luxo, contas de vidro e outros obxectos de valor.
A arte castrexa
Os habitantes dos castros traballaron a pedra, a cerámica e os metais.
A pedra non a utilizaron só para construír, senón tamén para a realización de moitos obxectos de uso cotián: muíños naviformes e circulares, bebedeiros, moldes para a fundición, amarradoiros, machados etc., ademais de usala para a plástica.
miniatura|220px|dereita|[[Torque (colar)|Torque ástur de ouro achado en Labra (ss. IV–II a.C., Museo Arqueolóxico Nacional, Madrid)]]
O metal máis traballado segue a ser o bronce: caldeiros con asas (en ocasións decoradas), puntas de lanza, empuñaduras de puñais de entenas, coitelos, aneis, contas de colar,... Tamén apareceron algúns restos de ferro. Especial importancia ten a ourivaría, coa realización de torques, brazaletes, diademas, amuletos,... con diversas técnicas: o estampado repuxado, filigrana, granulado, arracadas e colares articulados.
A plástica que conservamos está realizada en pedra, entre máis ou menos o cambio de era e a primeira metade do século I despois de Cristo. Son varios centos de labras e esculturas, que se poden clasificar en:
miniatura|200px|dereita|Habitáculo con forno (con moita probabilidade unha sauna) no [[castro de Punta dos Prados en Espasante. Non conserva a pedra formosa.]]
As crenzas castrexas
O panteón relixioso indíxena era numeroso, como revelan as inscricións de época galaico-romana, e completábase con cultos ou ritos relacionados con forzas, elementos ou manifestacións da Natureza. Descoñécense os ritos funerarios, xa que non se teñen atopado nin enterramentos nin incineracións. Coñecemos preto dun cento de nomes de deuses castrexos, pero non sabemos se son todos distintos, ou se algúns corresponden á mesma deidade, posto que podería darse o caso de que un mesmo deus ou deusa fose designado con distintos nomes segundo o populus na que nos atopásemos.
A Axilda, Presedo, Abegondo
A Axilda é un lugar da parroquia de Presedo no concello coruñés de Abegondo na comarca da Coruña. Tiña 8 habitantes no ano 2016 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 6 eran homes e 2 mulleres.
Cultura castrexa
As crenzas castrexas
Seguino as fontes textuais clásicas, pódese dicir que a concordancia entre a forma de loitar dos deuses da guerra e os guerreiros castrexos é total: combatían de xeito desordenado, sen seguir unha clara orde táctica, trataban de conseguir unha aparencia terríbel e ao mesmo tempo eran ladróns, co que quedaba clara a súa oposición á riqueza socialmente aceptada. Así pois, relixión e mitoloxía coinciden plenamente.
Liliana Cavani
Liliana Cavani, nada en Carpi o 12 de xaneiro de 1933, é unha directora e guionista italiana. Pertence a unha xeración de cineastas italianos da Emilia-Romagna que acadou o éxito na década de 1970, como Bernardo Bertolucci, Pier Paolo Pasolini e Marco Bellocchio. Os seus filmes adoitan ser intelectuais e ter preocupacións históricas. Ademais de filmes e documentais tamén dirixiu óperas.
Cultura castrexa
As crenzas castrexas
Dentro do Panteón castrexo existían unha serie de divindades que permiten estabelecer un paralelo entre a relixión castrexa e o folclore galego actual: son os deuses do camiño, coñecidos co nome latino de lares viales. Son deuses de carácter funerario e están encargados de conducir as almas dos mortos ao Alén. Réndeselles culto nas encrucilladas, onde se supón que converxen as ánimas dos mortos. Nelas erguéronse monumentos, constituídos por unha columna rematada en dobre ou tripla face, na que se realizadas libacións de aceite ou doutros produtos. Isto ponnos en relación co folclore actual da encrucillada, á que acode a Santa Compaña, agrupacións das ánimas dos defuntos que non están correctamente integradas no mundo dos mortos, xa que non están no Ceo nin no Inferno. Así mesmo, debemos ter en conta a existencia da figura do cruceiro, columnas similares ás mencionadas anteriormente, aínda que coroadas por un crucifixo. Da pervivencia dos ritos pagáns daba fe Martiño de Dumio no século VI despois de Cristo.
Liliana Cavani
Traxectoria
Cavani naceu en Carpi, preto de Módena na provincia de Emilia-Romaña. O pai de Cavani, arquitecto de Mantua, pertencía a unha familia conservadora burguesa de terratenentes. "O meu pai era un arquitecto interesado no desenvolvemento urbano. Levábame a museos. Traballou no planeamento urbano de Bagdad en 1956, cando Iraq estaba aínda baixo o control británico. A miña nai era moi forte, moi capaz e moi doce", explicou Cavani nunha entrevista. A súa nai sentía paixón polos filmes e levábaa ao cinema todos os domingos dende moi nova. Pola parte da súa nai proviña dunha familia de clase obreira de militantes antifascistas. O seu avó materno, sindicalista, introduciuna nas obras de Engels, Marx e Bakunin.
Cultura castrexa
Xeografía
miniatura|dereita|300px|Extensión e xeografía da Galiza castrexa, xunto con localización das [[Oppidum|oppida (elaborado a partir de J. Rodríguez Corral, A Galicia Castrexa).]] Como proceso cultural que foi, o mundo castrexo non tivo uns límites territoriais definidos, polo que é difícil definir uns. Porén, adoita afirmarse que a cultura castrexa abrangueu a Galiza actual, a parte occidental de Asturias ata o río Navia e o norte de Portugal, entre os ríos Miño e Douro. As zonas de influencia da cultura castrexa están máis discutidas: segundo algúns autores estas corresponderían a zonas limítrofes de León, Salamanca e Zamora; Asturias ata o río Sella; e Portugal ata Coímbra. Malia todo algúns investigadores renegan da existencia deste influxo cultural nestas zonas.
Liliana Cavani
Traxectoria
Graduouse en literatura e filoloxía na universidade de Boloña en 1960, escribindo unha disertación sobre o nobre e poeta do século XV Marsilio Pio. Intentou converterse en arqueóloga, profesión que axiña abandonou para perseguir a súa paixón polo cinema. Asistiu ao recoñecido "Centro Sperimentale di Cinematografia" de Roma, inaugurado por Benito Mussolini antes da segunda guerra mundial. Estudou realización de documentais e obtivo o seu diploma coa curtametraxe Incontro notturno (1961).
Xil Ríos
Xosé Antón Xil Ríos, coñecido artisticamente como Xil Ríos, nado en Moaña en 1948, é un cantante, compositor e cantautor galego.
Cultura castrexa
A lingua castrexa
miniatura|dereita|300px|Principais áreas lingüísticas na [[Península Ibérica, amosando en azul as linguas pre-celtas e celtas, c. 200 a.C.]] Á luz das pegadas deixadas na toponimia e nos restos epigráficos que chegaron a nós, considérase que na Gallaecia se falaba un tipo de lingua céltica pertencente ás linguas goidélicas denominada lingua galaica. Algúns autores arguméntano así:
Ademais, os defensores desta teoría baséanse tamén en estudos que afirman que os celtas británicos descenden de pescadores do norte da Península Ibérica.
Xil Ríos
Traxectoria
Provén dunha familia mariñeira. Comezou a súa traxectoria en 1971 no Festival "Dorna" de Vigo onde quedou segundo, tras Joan Baptista Humet co tema "Un anaco de pan". O seu primeiro sinxelo estreouse no Festival do Viño do Condado de 1972. Nel destaca o tema "Nosa Galicia", no que trata o problema da emigración. Tralo éxito deste tema, a primeira canción que el compuxo, foi bautizado polo escritor galego Xosé María Castroviejo como rapsoda de Moaña.
Liliana Cavani
Traxectoria
Cavani vive en Roma. A súa localidade natal, Carpi, estableceu a Associazione Fondo Liliana Cavani, onde os seus filmes se conservan e están dispoñibles para consulta.
Cultura castrexa
Pobos prerromanos
Os pobos e etnias prerromanas coñécense a través de Estrabón, Tolomeo e fundamentalmente Plinio. Este autor clásico fai mención á existencia de 61 pobos (dos que só se conservan 48 nomes) nos tres conventos xurídicos: asturicense, lucense e bracarense.
Xil Ríos
Traxectoria
Outro tema salientábel é "Aos meus amigos", que foi vetado na televisión española durante o franquismo debido á súa temática reivindicativa dos dereitos mariñeiros.
Cultura castrexa
Inicios dos estudos da cultura castrexa
O estudo e investigación da cultura castrexa conta con máis de cen anos de evolución. O iniciador foi Martins Sarmento a finais do século XIX. O seu labor foi continuado pola Sociedade Martins Sarmento e posteriormente por José Leite de Vasconcelos e mailo seu museo, o Instituto de Antropologia Mendes Corrêa e a Sociedade Portuguesa de Antropologia e Etnologia que é quen establece as primeiras comunicacións cos arqueólogos galegos entre os que destacaba Florentino López Cuevillas
Xil Ríos
Traxectoria
No ano 1973 gañou o Primeiro Premio e o Premio da Crítica no Festival do Miño. Cómpre destacar o contido social e crítico das letras de Xil Ríos, que é contemporáneo doutros autores como Voces Ceibes.
No 2004 publica o disco Vai e vén, que constitúe o seu maior achegamento ao folk. Nel colaboran artistas como Xosé Manuel Budiño, Susana Seivane ou Uxía Senlle.
No ano 2008 "2001 Producciones Artísticas SL" elabora o recompilatorio 15 cancións de ouro de Xil Ríos, onde se pode atopar unha escolma simbólica da súa traxectoria.
O traballo Son da Alma (2010), explora a fusión entre os ritmos latinos e a música tradicional galega. Nel colaboran músicos do talle de Willy Mondeja.
Universidade de Zaragoza
miniatura|dereita|Edificio Paraninfo - Antiga Facultade de Medicina e Ciencias A Universidade de Zaragoza é un centro de educación superior público, repartida xeograficamente entre os campus de Zaragoza, Huesca, Jaca, Teruel e La Almunia de Doña Godina, todos eles na Comunidade Autónoma de Aragón (España).
Fundada en 1542, reúne en 2008 a máis de 32.000 estudantes e 3.500 membros docentes entre os seus 22 centros e 74 titulacións e estudos propios. O seu actual reitor é Manuel López Pérez.
Historia
As orixes da ensinanza superior en Aragón remóntanse á lendaria Academia fundada en Huesca por Quinto Sertorio (século I a.C). En 1354 Pedro IV de Aragón funda a Universidade Sertoriana de Huesca, que desaparecerá en 1845. Máis tarde, grazas á Igrexa e por man do bispo Braulio, formaríanse as Escolas eclesiásticas con sede en Zaragoza. Estas evolucionarán entre os séculos XII e XIV até que, en 1474, créase o chamado «Estudo xeral de artes» de Zaragoza. Con todo, e debido á oposición encontrada, non foi até 1583 cando, da man do seu fundador (Pedro Cerbuna), se aproban os estatutos da nova Universidade de Zaragoza.
Algúns dos seus profesores ilustres foron Gaspar Lax, matemático; o humanista Juan Lorenzo Palmireno; o xurista José de Sessé; o pedagogo Pedro Simón Abril; o historiador Diego de Espés; o helenista Lorente; o xurista Portolés; o canonista Ejea; o botánico Florencio Ballarín Causada; o médico Ricardo Royo Villanova; o bibliógrafo Félix Latassa; e o xeógrafo Antillón y Montiano, primeiro director da Real Academia da Historia.
Entre os seus alumnos estiveron o humanista Miguel Servet; o historiador Jerónimo Blancas; o arcebispo Pedro Apaolaza Ramírez; o matemático Julio Rey Pastor; o político e escritor cubano José Martí; Santiago Ramón y Cajal, Premio Nobel de Medicina en 1906; Manuel Azaña, presidente da II República; a bibliotecaria María Moliner, autora do famoso Diccionario de uso del español; o cantautor e político José Antonio Labordeta e o debuxante Antonio Mingote.
Escolas e facultades
A Universidade de Zaragoza ten as seguintes escolas efacultades:
Reitores
Lista de reitores da Universidade de Zaragoza.
250px|miniatura|[[Manuel López Pérez|Manuel López, reitor desde 2008.]]
Umberto Tozzi
Umberto Tozzi, nado en Turín o 4 de marzo de 1952, é un cantante italiano.
Biografía
Nado en Turín, os seus pais eran emigrantes orixinarios de Rodi Garganico. É o irmán máis novo de Franco Tozzi, cantante de discreta popularidade dos anos 60, co que comezou a dar os seus primeiros pasos a nivel musical, facendo de guitarrista do grupo que o acompañaba nas xiras.
En 1968, ós 16 anos, formou parte de Off Sound, un grupo rockeiro de Turín. En Milán coñeceu a Adriano Pappalardo e forman un grupo de 13 persoas que recorren toda Italia co seu espectáculo musical.
Os anos setenta
En 1974 obtivo o seu primeiro éxito co tema "Un corpo un'anima", escrita con Damiano Dattoli, que despois foi interpretada por Wess e Dori Ghezzi, que ese ano gañaron o concurso "Canzonissima". Co mesmo Dattoli e Massimo Luca formou o grupo I Data, que iniciou o seu camiño co álbum Strada bianca (o seu único disco) lanzado pola casa discográfica de Lucio Battisti, que logrou vender moi poucas copias.
Presidente do Sudán do Sur
miniatura|130px|Escudo do Sudán do Sur. O presidente é o xefe de estado e o xefe de goberno do Sudán do Sur. Esta é a lista dos presidentes do Sudán do Sur despois de 2005.
Facultade de Química de Santiago de Compostela
miniatura|Edificio da antiga Universidade de Santiago, que albergou durante dous séculos a Facultade de Ciencias. Actualmente o edificio está ocupado pola [[Facultade de Xeografía e Historia de Santiago de Compostela|Facultade de Xeografía e Historia.]]
One Direction
One Direction (tamén coñecidos como 1D) é unha banda xuvenil anglo-irlandesa de pop establecida en Londres, composta por Niall Horan, Liam Payne, Harry Styles e Louis Tomlinson; o antigo membro, Zayn Malik deixou o grupo en marzo de 2015. Asinaron co selo discográfico de Simon Cowell Syco Records despois de acabar terceiros na versión británica do programa The X Factor en 2010. Contan cun grande éxito internacional, e lanzaron cinco álbums ó mercado Up All Night (2011), Take Me Home (2012), Midnight Memories (2013), Four (2014) e Made in the A.M. (2015) cos cales bateron récords, estiveron na maioría das listas musicais, e deron sinxelos exitosos como "What Makes You Beautiful", "Live While We're Young", "Story of My Life" e "Steal My Girl". Dende xaneiro de 2016, a banda iniciou un hiato indefinido e cada un dos membros continuou unha carreira en solitario.
Facultade de Química de Santiago de Compostela
A Facultade de Química da Universidade de Santiago de Compostela é un edificio situado no Campus Sur (ou Campus Vida) da Universidade de Santiago de Compostela. Deseñada en 1930 polo arquitecto Jenaro de la Fuente,, foi residencia estudantil até que en 1962 pasou a ser a Facultade de Ciencias. Está situada ao pé da Alameda de Santiago de Compostela, na Avenida das Ciencias, s/n. .
Presidente do Sudán do Sur
República do Sudán do Sur
O 9 de xullo de 2011 o Sudán do Sur gañou independencia.
Facultade de Química de Santiago de Compostela
Até 1962 os estudos de Ciencias impartíanse na actual Facultade de Xeografía e Historia de Santiago de Compostela, no antigo edificio da Universidade. A sección de Químicas estaba no terceiro andar, e os laboratorios no faiado.
Historia
miniatura|Panorámica do Campus Sur da [[Universidade de Santiago de Compostela, onde está situada actualmente a Facultade de Química (á esquerda, fóra da imaxe).]]
Tras a expulsión dos xesuítas en 1767 o rei Carlos III concédelle á Universidade de Santiago os terreos e edificios que esta orde relixiosa posuía en Santiago, comezando en 1769 a construción do novo edificio da Universidade, que foi inaugurado en 1805. Coa chegada do século XX rexístrase un aumento no número de alumnos, así como da oferta académica, coa conseguinte dotación de infraestruturas. Remátase en 1901 a ampliación do edificio central da Universidade, e constrúense os edificios da Facultade de Medicina (que, xunto coa de Farmacia, ocupaba o Pazo de Fonseca) co apoio de Eugenio Montero Ríos, a Facultade de Veterinaria (actual sede do Parlamento de Galicia) e o Colexio de Xordomudos (actual sede administrativa da Xunta de Galicia, en San Caetano). O edificio da Universidade central, rematado polas estatuas dos catro benfeitores e, enriba de todo, a escultura de Minerva e as Ciencias, grupo escultórico tallado polo noiés Xosé Ferreiro (1738-1830), que se retirou para ser instalado, en 1962, no novo edificio da Facultade de Ciencias no Campus Sur, daquela coñecido como A Residencia.
Durante a primeira metade do século XX o edificio da Universidade acollía a Facultade de Dereito (na planta baixa), a de Filosofía e Letras (sección de Historia) na primeira planta (onde está tamén o Paraninfo) e a de Ciencias (sección de Químicas) na terceira (e cuxos laboratorios estaban no faiado). Na segunda metade dese século, coas novas construcións no Campus Sur, o antigo edificio central converteuse na actual Facultade de Xeografía e Historia.
O Museo de Historia Natural
Ademais, a Facultade albergaba o Museo de Historial Natural "Luís Iglesias". Este museo ten a súa orixe no século XIX cando, no curso 1840-1841, se crea a "Cátedra de Historia Natural" e, asociado a ela, o "Gabinete de Historia Natural", que tiña como principal finalidade a docencia práctica. O seu primeiro director, Antonio Casares Rodríguez, foi quen iniciou o desenvolvemento deste Gabinete, coa recompilación de material existente na Universidade, a creación dun herbario e a recepción de exemplares de minerais doados por profesores e particulares. Diversas compras e doazóns, de coleccións e de exemplares diversos, foron arrequecendo o patrimonio del Gabinete durante a segunda metade do século XIX, especialmente até 1880. Nas dúas últimas décadas deste século, debido ao abandono por parte das autoridades universitarias e políticas, o Gabinete tivo unha época de decadencia, con notábeis perdas do seu patrimonio. A principios do século XX iniciáronse novas melloras e, no ano 1906 o Gabinete pasou á categoría de Museo de Historia Natural. Este Museo chegou a ocupar dúas plantas do antigo edificio da Universidade. No ano 1961 foi trasladado á antiga Facultade de Ciencias, hoxe Facultade de Química, facéndose cargo del o catedrático de Bioloxía e Xeoloxía Luís Iglesias, na honra do cal o Museo leva hoxe o seu nome. Actualmente está situado no parque de Vista Alegre. Este Museo constitúe o conxunto de patrimonio histórico-científico máis importante de Galicia, xa que, entre as coleccións que alberga, destacan as resultantes dos traballos de investigación dos máis importantes naturalistas e científicos galegos dos séculos XIX, XX e da actualidade.
Titulacións impartidas
Na actualidade, na Facultade de Química impártense as seguintes titulacións:
Equipo decanal
O actual equipo de goberno está formado por:
Departamentos
Imparten docencia na Facultade docentes dos seguintes Departamentos da USC:
Javier Valcarce Ocampo
Javier Valcarce Ocampo, nado en Lugo e finado na Coruña o 27 de febreiro de 1922, foi un avogado, escritor e xornalista galego.
Traxectoria
Estudou Dereito na Universidade de Santiago de Compostela e colaborou en El Estudiante e El Tricornio, que chegou a dirixir. En outubro de 1883 escribiulle a Rosalía de Castro para incluír neste xornal fragmentos de Cantares gallegos. Foi tamén redactor de El Eco de Santiago e Gaceta de Galicia.
Tras pasar por Mugardos, Cuenca, León e Santiago, instalouse en Pontevedra, onde era oficial do Goberno Civil, colaborou en Diario de Pontevedra, El Ciclón, Galicia Recreativa e El Ángel del Hogar, usando en ocasións os pseudónimos Ervija, Juan José e Un xeiteiro. En 1907 publicou La redención de foros, dedicado a Eduardo Vincenti e cun prólogo de Augusto González Besada, que gañou o Certamen Social y Literario de Pontevedra, convocado pola Asociación Protectora del Obrero, e que serviu como liña táctica para os inicios da loita agraria do Directorio de Teis.
Trasladouse despois a Palencia (1911) e finalmente á Coruña onde foi oficial primeiro do concello, funcionario do Goberno Civil e colaborou en El Ideal Gallego coa sección "Prosas rimadas" asinando co pseudónimo Pifartos.
Teatro
miniatura|La redención de los foros, 1907, con prólogo de [[Augusto González Besada.]]
Vida persoal
Casou con Camila García Gallego e foi pai de María Valcarce García e do tamén escritor Javier Valcarce García.
Prefectura de Kanagawa
A Prefectura de Kanagawa (神奈川県, かながわけん, Kanagawa-ken) é unha prefectura do Xapón, situada na zona sur-oeste da rexión de Kanto, e ao centro-leste da illa de Honshu. A súa capital é Yokohama-shi. A prefectura cobre 2.415,84 km² de superficie e habítana 8.964.892 persoas.
A prefectura fai fronteira coa prefectura de Shizuoka, a prefectura de Yamanashi e a prefectura de Toquio. Antes da Restauración de Meiji coñecíase como a provincia de Sagami (相模国) e unha parte da Musaxi (武蔵国).
Xeografía
dereita|300px|miniatura
Ascarís, Presedo, Abegondo
Ascarís é un lugar da parroquia de Presedo no concello coruñés de Abegondo na comarca da Coruña. Tiña 14 habitantes no ano 2014 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 7 eran homes e 7 mulleres.
Verónica Bolón
Verónica Bolón Canedo, nada en Carballo en 1984, é unha enxeñeira informática profesora e investigadora na Universidade da Coruña. En 2020 foi galardoada co premio Dona Tic o que outorga a Consellería de Políticas Dixitais e Administración Pública da Generalitat de Cataluña.
Traxectoria
Verónica Bolón é enxeñeira e doutora en Informática pola Universidade da Coruña (UDC). Tras realizar unha estadía posdoutoral na Universidade de Manchester, en 2016 incorporouse como profesora no Departamento de Ciencias da Computación e Tecnoloxías da Información da UDC, onde está integrada no grupo de investigación LIDIA (Laboratorio de I+D en Intelixencia Artificial) do CITIC, coordinado por Amparo Alonso Betanzos. Desenvolve a súa investigación no campo da Intelixencia Artificial, centrándose na aplicación social da  tecnoloxía: desenvolvendo algoritmos de aprendizaxe automática que axudan no diagnóstico de varias enfermidades ou en proxectos de detección de verteduras de petróleo nos océanos.
En 2018 recibiu unha Bolsa Leonardo da Fundación BBVA. Desde 2018 é Secretaria da Asociación Española para a Intelixencia Artificial. Está moi comprometida co fomento da vocación científico-tecnolóxica entre as nenas, coordinando o nodo da Coruña do proxecto Inspira STEAM. En 2020 foi elelixida nova académica de número da Academia Joven de España. En 2022 foi nomeada académica da Real Academia de Ciencias Exactas, Físicas e Naturais de España.
Denzil Douglas
Denzil Llewellyn Douglas, nado en 1953, foi Primeiro ministro de Saint Kitts e Nevis dende o 7 de xullo de 1995. Líder do Partido Laborista de Saint Kitts e Nevis.
Galería de imaxes da comarca do Baixo Miño
miniatura|dereita|272px|Comarca do Baixo Miño Galería de imaxes da comarca do Baixo Miño.
A comarca do Baixo Miño comprende os concellos da Guarda, Oia, O Rosal, Tomiño e Tui.
Alberto Lleras Camargo
Alberto Lleras Camargo, nado en 1906 e finado en 1990 foi un xornalista, diplomático e político que chegou a presidente de Colombia en dúas ocasións: de 1945 a 1946 e entre 1958 e 1962. Tamén foi presidente da extinta Unión Panamericana (1947-1948) e da Organización de Estados Americanos - OEA (1948-1954)
Linguas yolŋu
As linguas yolŋu (yolŋu matha: lingua da xente) son un grupo de linguas dos yolŋu, un pobo aborixe australiano que habita no nordeste de Terra de Arnhem, no norte de Australia.
Na cultura popular
Os filmes Ten Canoes (2006) e Charlie's Country (2013), ámbolos dous dirixidos por Rolf de Heer e protagonizados polo actor David Gulpilil, conteñen diálogos en linguas yolŋu. Ten Canoes foi a primeira longametraxe rodada completamente nunha lingua aborixe australiana, estando o diálogo na variedade ganalbiŋu de yolŋu matha.
Río Zapardiel
O Zapardiel é un río do noroeste da Península Ibérica, afluente do río Douro pola súa marxe esquerda. O seu caudal é escaso e moi contaminado nalgúns tramos. Ten unha lonxitude de 103 km percorrendo as provincias de Ávila e Valladolid, en Castela e León.
O río Zapardiel nace na Lagoa de San Martín de las Cabezas, no municipio de El Parral (Ávila), pasa por Fontiveros e despois por Medina del Campo, para desembocar, a unha altura de 673 msnm, pola marxe esquerda, no Douro, preto de Tordesillas (Valladolid). Aínda que o Zapardiel nunca tivo un caudal permanente (salvo no inverno), nos últimos anos secouse practicamente de todo; é, polo tanto, o que se chama un río transitorio (está sempre seco agás cando hai grandes descargas torrenciais).
Actualmente está sumamente degradado debido á escorrentía de nutrientes, pesticidas e herbicidas agrícolas, as verteduras urbanas e industriais, os entullos, a sobreexplotación de acuíferos para regadío, a industria ou o consumo humano dos termos municipais polos que pasa.
Percival James Patterson
Traxectoria
Formado en Inglaterra, Patterson entrou en política en 1969, cando foi elixido como deputado dun distrito no oeste da illa. Serviu como ministro nos gobernos de Michael Manley (1972-80, 1989-92). Está considerado como o primeiro líder nacional xamaicano de raza negra (a maioría dos seus predecesores foron mulatos, e un, Edward Seaga, de raza branca).
Sarah Wright
Sarah Fay Wright, nada o 28 de setembro de 1983, é unha actriz e exmodelo americana. Interpretou o personaxe de Paige Chase na serie Quintuplets. Ela coprotagonizou na comedia The Loop como Lizzy durante a primeira tempada. Ela tamén protagonizou na undécima tempada de CW no 7th Heaven como Jane, a mellor amiga de Andrea Morris' no personaxe de Margaret. Recentemente, ela apareceu como Sarah Mason, unha das mulleres cas que o personaxe de Patrick Dempsey tivo o encontro dunha noite no Made of Honor. No 2011, ela empezou un papel recorrente no CBS que na metade da tempada remplazouse pola comedia Mad Love, e ela mantén un pequeno papel como Millicent Gergich no NBC, Parks and Recreation.
Inicio da vida e carreira
Wright naceu en Louisville, Kentucky. Ela estaba involucrada nun drama local de nena, e converteuse en modelo aos 14 anos. A súa grande oportunidade chegou cando foi descuberta polos organizadores Mossimo, un concurso busca modelo, no 1999. O seu pai era un pastor nunha pequena comunidade chamada Uno, Kentucky. Ela estivo no LeGrande Fundamental e Hart County High School antes de se cambiar a Louisville para rematar a súa carreira de ensino medio.
Vida persoal
Wright é a filla máis vella de Robert, un pregador, e Debbie, unha dentista. Ela ten un irmán mais novo chamado Samuel, quen está no United States Marine. Wright casou con A. J. Mason no 2005, pero eles divorciáronse no 2006. Dende 2007, Wright matén unha relación co actor Eric Christian Olsen. No 2011, Olsen anunciou o seu compromiso nun episodio de The Talk. Eles casaron preto de Jackson Hole, Wyoming, o 23 de xuño de 2012.
O Reboledo, San Xoán de Río, San Xoán de Río
Xeografía
O Reboledo está situada a carón da estrada comarcal OU-706, que parte da OU-536 (Ourense-A Pobra de Trives) e que desde o cruzamento de Guistolas continúa por Mouruas e Domecelle, ata San Xoán de Río.
Cartemil
O topónimo galego Cartemil pode referirse a:
Kenneth Anthony
Kenny Davis Anthony, nado o 8 de xaneiro de 1951, é un político de Santa Lucía, que foi primeiro ministro do seu país de 1997 a 2006 e de novo de 2011 a 2016. Foi líder do Partido Laborista de Santa Lucía.
Os Bedugos, Presedo, Abegondo
Os Bedugos é un lugar da parroquia de Presedo no concello coruñés de Abegondo na comarca da Coruña. Tiña 8 habitantes no ano 2016 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 2 eran homes e 6 mulleres.
Xograr
miniatura|200px|Ilustración de dous xograres nun cancioneiro medieval.
Un xograr era un artista polifacético dedicado ao divertimento e entretemento durante a Idade Media en Europa.
Características
O xograr adoitaba ser capaz de tocar instrumentos, cantar, contar historias ou lendas, recitar poemas, realizar acrobacias, remedar, amais doutros xogos e destrezas. Habíaos especializados, así os xograres músicos tocaban sobre todo instrumentos de corda, en especial a viola, mais para interpretaren a lírica galega medieval facían un uso predominante da cítola. Aqueles xograres que tocaban instrumentos de vento e percusión considerábanse de pouca categoría.
Tipos
Namentres que o trobador era un poeta lírico e compositor, o xograr soamente interpretaba as composicións, non era por tanto un creador. O seu cometido era exclusivamente o de entreter. Dentro da primeira etapa da Idade Media, entre o século X e a primeira metade do século XIII predominaban os xograres épicos (poetas cultos en realidade) que recitaban (non sempre) tiradas e fragmentos de poesía narrativa ou biográfica. A partir da segunda metade do século XIII e no século XIV predominan máis os xograres líricos que recitaban a chamada "poesía cortesá".
En Galiza a tradición de xograres e trobadores entronca profundamente coa cultura popular e as súas figuras teñen un peso capital dentro da cultura galego-portuguesa.
Proteína adaptadora da clatrina
As proteínas adaptadoras da clatrina, tamén chamadas adaptinas, son proteínas adaptadoras do transporte vesicular asociadas coa clatrina. Estas proteínas sintetízanse nos ribosomas, e son procesadas no retículo endoplasmático e transportadas desde o aparato de Golgi á rede trans-Golgi, e desde alí, por medio de pequenas vesículas transportadoras, ao compartimento do seu destino final. A asociación entre as adaptinas e a clatrina é importante para a selección de cargamento e o seu transporte en vesículas. As cubertas de clatrina conteñen tanto clatrina (que actúa como armazón) coma complexos adaptadores que ligan a clatrina a receptores en vesículas recubertas. Os complexos proteicos asociados á clatrina crese que interaccionan coas colas citoplasmáticas de proteínas de membrana, o que leva á súa selección e concentración. Os dous tipos principais de complexos adaptadores de clatrina son as proteínas adaptadoras de transporte vesicular heterotrímeras (AP1-5), e os adaptadores GGA monómeros. As adaptinas están distantemente relacionadas con outros tipos importantes de proteínas de transporte vesicular, as subunidades coatómeros, que comparten entre o 16% e o 26% da súa secuencia de aminoácidos.
Brandián, Presedo, Abegondo
Brandián é un lugar da parroquia de Presedo no concello coruñés de Abegondo na comarca da Coruña. Tiña 13 habitantes no ano 2016 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 6 eran homes e 7 mulleres.
Proteína adaptadora da clatrina
Os complexos de proteínas adaptadoras (AP) encóntranse en vesículas revestidas e en depresións cubertas de clatrina. Os complexos de proteínas adaptadoras conectan as proteínas do cargamento e lípidos á clatrina nos sitios de evaxinación de vesículas, así como as proteínas accesorias de unión que regulan a ensamblaxe e desensamblaxe do revestimento (como AP180, epsinas e auxilina). En mamíferos hai diferentes complexos de proteínas adaptadoras. A AP1 é responsable do transporte de hidrolases lisosómicas entre a rede trans-Golgi e os endosomas. O complexo adaptador AP2 asóciase coa membrana plasmática e é responsable da endocitose. A AP3 é responsable do tráfico de proteínas a lisosomas e outros orgánulos relacionados. A AP4 está peor caracterizada. Os complexos de proteínas adaptadoras son heterotetrámeros compostos por dúas grandes subunidades (adaptinas), unha subunidade mediana (mu) e unha pequena subunidade (sigma). Por exemplo, na AP1 estas subunidades son a gamma-1-adaptina, a beta-1-adaptina, a mu-1 e a sigma-1, mentres que na AP2 son a alfa-adaptina, a beta-2-adaptina, a mu-2 e a sigma-2. Cada subunidde ten unha función específica. As adaptinas recoñecen e únense á clatrina por medio da súa rexión bisagra (caixa de clatrina), e recrutan proteínas accesorias que modulan a función das proteínas adaptadoras por medio dos seus dominios orella (apéndices) C-terminais. A mu recoñece sinais de clasificación baseados na tirosina en dominios citoplasmáticos de proteínas de cargamento transmembrana. unha función da clatrina e a endocitose mediada polo complexo AP2 é regular o número de receptores GABA(A) dispoñibles na superficie celular.
Lista de adaptinas
As adaptinas mostran unha similitude de secuencia con algunhas subunidades de COPI, polo que se pensa que teñen unha orixe evolutiva común. A adaptina é un heterotetrámero que consta de dúas grandes proteínas adaptinas (unha beta e outra máis dependendo do complexo), unha adaptina mediana (mu) e unha adaptina pequena (sigma). Hai varios tipos de adaptinas, cada unha relacionada cun diferente complexo de proteína adaptadora. As principais adaptinas son:
Un diagrama dos 5 complexos móstrase aquí
Miquel Àngel Riera
Miquel Àngel Riera foi un escritor mallorquino en lingua catalá, nado en Manacor (Mallorca) o 29 de abril de 1930 e finado en Palma de Mallorca o 20 de xullo de 1996. Estudou a carreira de dereito e exerceu como avogado, tamén fixo varios cursos de filosofía e letras.
Traducións o catalán
Poemes de l'enyorament, de Rafael Alberti, 1972
Cesáreo Briones Varela
Cesáreo Briones Varela, nado en Tafalla o 1 de setembro de 1904 e finado en Santiago de Compostela o 18 de abril de 1968, foi un practicante e político galego.
Traxectoria
Rexentou unha academia privada en Compostela. Interesado pola filosofía alemá. Casou con Sofía Cabana López, viúva de Marcelino Pasín Noya que fora asasinado polos franquistas. Foi amigo do anarquista Francisco Lorenzo, dono da taberna onde se reunían, que axudou a Ramos e a Briones, incluso á familia deste.
Ralph Gonsalves
Ralph Everard Gonsalves, nado en 1945, foi o primeiro ministro de San Vicente e as Granadinas desde o 29 de marzo de 2001. Líder do Partido Laborista Unido. Fillo de inmigrantes portugueses, Gonsalves doutorouse en politicoloxía na University of the West Indies en Xamaica, e en leis no recinto universitario de Barbados.
Illa Europa
miniatura|dereita|325px Illa Europa (en francés Île Europa), illa tropical de 28 km² de superficie, situada no canle de Mozambique, aproximadamente a metade de camiño entre Madagascar e Mozambique. Posúe 22´2 km de litoral pero non conta con portos.
Forma parte das Illas Dispersas do Océano Índico.
Ecoloxicamente, pertence á ecorrexión denominada matogueira xerófila das illas Europa e Bassas da India.
E-Prime
E-Prime (que significa English Prime) é un xeito de falar inglés sen usar o verbo "ser" ou "estar", en inglés to be, en calquera parte (be, is, am, are, was, were, been, being ). En cambio, un falante ou un escribente de E-Prime usa verbos diferentes como "facerse" (en inglés to become), "permanecer" (to remain), e "igualarse" (to equal) ou eles poden reconstruír a frase para mostrar quen ou que fai a acción.