cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ottmar Hitzfeld
Primeira etapa
Na tempada 2000/01 gañou o seu terceiro título consecutivo da Bundesliga e disputou unha nova final da Liga de Campións, conseguindo eliminar desta vez ao Manchester United e ao Real Madrid en cuartos de final e semifinais respectivamente. Na final disputada en San Siro contra o Valencia, Effenberg igualou o gol inicial de Mendieta e o partido decidiuse na quenda de penaltis, onde unha destacada actuación de Oliver Kahn propiciou o triunfo alemán. Hitzfeld converteuse así no segundo adestrador despois de Ernst Happel en gañar o título europeo con dous equipos diferentes.
Foi recoñecido de novo como mellor adestrador do mundo, e gañou a Copa Intercontinental contra o Boca Juniors arxentino, grazas a un gol de Samuel Kuffour. Con todo, o equipo só puido ser terceiro na liga. Recuperou o trono alemán na tempada 2002/03, gañando o título de liga con catro xornadas de antelación e sumando tamén unha nova DFB-Pokal. Na seguinte campaña o Bayern non conseguiu ningún título e Hitzfeld foi destituído en maio de 2004. O seu balance nesta primeira etapa no Bayern foi de 193 vitorias, 73 empates e 53 derrotas.
Segunda etapa
Hitzfeld tivo unha oferta para facerse coas rendas da selección alemá, pero preferiu tomar un descanso. O 1 de febreiro de 2007, tras o despedimento de Felix Magath, regresou ao Bayern de Múnic, que se atopaba fóra dos postos de Liga de Campións e a 8 puntos do liderado. Non conseguiu mellorar os resultados e o Bayern acabou cuarto, fóra da Liga de Campións por primeira vez en máis dunha década. Unha serie de fichaxes millonarias antes da tempada 2007/08 axudaron a Hitzfeld a levar ao club a unha nova fase de dominio do fútbol alemán, gañando a DFB-Ligapokal, a DFB-Pokal, e o campionato de liga. A campaña do Bayern na Copa da UEFA rematou na semifinal cunha humillante derrota por 4-0 ante o Zenit San Petersburg, posterior gañador do torneo. Durante a tempada, Hitzfeld anunciara que deixaría o club ao remate da campaña. Jürgen Klinsmann converteuse no seu sucesor. O seu último partido foi unha vitoria por 4-1 contra o Hertha BSC.
2008–14: selección de Suíza
miniatura| Hitzfeld durante unha rolda de prensa en 2012 No verán de 2008 asumiu o cargo de adestrador da selección suíza. O seu primeiro partido foi un amigable contra Chipre o 20 de agosto, que rematou cunha vitoria por 4-1. Con Hitzfeld ao mando, o equipo suízo logrou a clasificación para o Mundial de 2010 como primeiro de grupo. Xa en Suráfrica gañou o seu partido inaugural por 1-0 ante España, posterior campioa, pero perdeu 1-0 contra Chile e empatou 0-0 contra Honduras, quedando terceira no Grupo H e sen opcións de clasificarse para oitavos de final.
Fracasou no seu intento de clasificarse para a Eurocopa de 2012, quedando terceiro por detrás de Inglaterra e Montenegro no seu grupo de clasificación.
Si conseguiu a clasificación para o Mundial de 2014, levando a Suíza a dous Mundiais consecutivos por primeira vez dende a década de 1960. Conseguiuno despois de manterse invicto durante toda a fase de clasificación e lograr o primeiro posto, con 7 vitorias e 3 empates en 10 partidos. O 17 de outubro de 2013 anunciou que se retiraría despois do Mundial. Suíza quedou encadrada no grupo E, onde obtivo dúas vitorias (contra Ecuador e Honduras), e unha derrota (ante Francia), rematando na segunda praza e logrando así o pase á seguinte rolda. Nos oitavos de final foi eliminada pola Arxentina, cun solitario gol de Ángel Di María nos últimos minutos da prórroga. Foi o seu último encontro á fronte da selección helvética, sendo sucedido por Vladimir Petković.
Vida persoal
Casou con Beatrix Hitzfeld, coa que tivo un fillo.
Recoñecementos
Foi galardoado dúas veces pola IFFHS co premio ao mellor adestrador do ano, en 1997 e 2001. En 2001 a UEFA elixiuno mellor adestrador do ano e no 2008 recibiu o premio ao mellor adestrador do ano en Alemaña.
O estadio Ottmar Hitzfeld de Gspon, o estadio situado a máis altitude de Europa, leva o seu nome.
Como adestrador
Grasshopper
Escaravello bombardeiro
Os escaravellos bombardeiros son escaravellos carábidos pertencentes ás tribos Brachinini, Paussini, Ozaenini ou Metriini (en total máis de 500 especies) que se caracterizan por ter un mecanismo de defensa que consiste en exectar (bombardear) contra os animais que os ameazan un chorro de produtos químicos desagradables e irritantes desde o extremo do seu abdome, que fan un ruído ao saír. Por tanto, o nome non coresponde a unha especie, senón a moitas que teñen este comportamento e que pertencen a distintos taxons de carábidos.
O spray que botan prodúcese por unha reacción entre dous compostos químicos hipergólicos, a hidroquinona e o peróxido de hidróxeno, que se almacenan en dous depósitos do abdome do escaravello. Cando a solución acuosa de hidroquinonas e peróxido de hidróxeno chega ao que Eisner chamou "vestíbulo", uns catalizadores facilitan a descomposición do peróxido de hidróxeno e a oxidación da hidroquinona. A calor producida pola reacción leva a mestura preto do punto de ebulición da auga e produce gas que causa a exección. Os danos causados poden ser mortais para os insectos atacados. Algúns escaravellos bombardeiros poden dirixir o spray en moitas posibles direccións.
Esta capacidade fisiolóxica dos escaravellos bombardeiros foi posta por biólogos como un exemplo de evolución paso a paso.
Hábitat
miniatura|O escaravello bombardeiro australiano Pheropsophus verticalis Os escaravellos bombardeiros habitan en todos os continentes agás na Antártida. Viven normalmente en bosques ou pradeiras de zonas temperadas, pero poden encontrarse tamén noutros ambientes se teñen lugares húmidos onde poñer os ovos.
Comportamento
A maioría das especies de escaravellos bombardeiros son carnívoras, incluíndo as larvas. Cazan outros insectos pola noite, pero adoitan congregarse con outros da súa especie cando non están buscando activamente comida.
Anatomía
Teñen dúas grandes glándulas que se abren no extremo do seu abdome, que producen o spray. Cada glándula está composta por un vestíbulo de paredes grosas que contén unha mestura de catalases e peroxidases producida polas células secretoras que tapizan o vestíbulo. Ambas as glándulas comprenden un depósito de paredes finas e compresible que contén unha solución acuosa de hidroquinonas e peróxido de hidróxeno.
Mecanismo de defensa
Cando o escaravello se sente ameazado por outro animal, abre unha válvula que permite que a solución acuosa do depósito chegue ao vestíbulo. As catalases que tapizan a parede do vestíbulo facilitan a descomposicón rápida do peróxido de hidróxeno, como indica esta reacción:
Os encimas peroxidases facilitan a oxidación das hidroquinonas a quinonas (o benceno-1,4-diol convértese en 1,4-benzoquinona e analogamente para a metil hidroquinona), como indica esta reacción:
A reacción neta que se produce como suma das dúas anteriores reaccións teóricas é:
miniatura|Benzoquinona
O fluxo de reactivos na cámara de reacción e a subseguinte exección ocorren nunha serie duns 70 pulsos, a unha velocidade de 500 pulsos por segundo. A secuencia completa de eventos tarda só unha fracción de segundo. Estas pulsacións son causadas por repetidas microexplosións que son o resultado da presión continua no depósito e a apertura e peche oscilatorio da válvula que controla o acceso á cámara de reacción. Este mecanismo pulsado é beneficioso para a supervivencia dos escaravellos porque o sistema usa a presión en lugar da contracción muscular para exectar o spray a unha velocidade constante, aforrando a enerxía do escaravello. Ademais, a reintrodución de novos reactivos no vestíbulo onde se almacenan os encimas, reduce a temperatura da cámara, protexendo dese modo as peroxidases e catalases dunha desnaturalización térmica.
O que normalmente fai o escaravello é xirar o corpo para dirixir o chorro cara ao lugar aonde está o que desencadeou a resposta. As aperturas das glándulas dalgúns bombardeiros africanos poden xirar uns 270° e apuntar entre as patas do insecto, descargando o fluído en moitas posibles direccións con grande exactitude.
Evolución deste mecanismo de defensa
A historia evolutiva completa deste mecanismo de defensa único descoñécese, pero os biólogos explican que o sistema puido ter evolucionado a partir das defensas que se encontran noutros escaravellos por selección natural. Concretamente, os compostos de quinona son uns precursores químicos da esclerotina, unha substancia marrón producida polos escaravellos e outros insectos para endureceren o seu exoesqueleto. Algúns escaravellos almacenan ademias o exceso de quinonas fedorentas, incluíndo a hidroquinona, en pequenos sacos baixo a pel como un disuasivo contra predadores, e todos os carábidos (tanto os que son bombardeiros coma os que non) teñen este tipo de organización. Algúns escaravellos ademais mesturan o peróxido de hidróxeno, un subproduto común do metabolismo das células, coa hidroquinona; algunhas das catalases que existen na maioría das células fan o proceso máis eficiente. A reacción química produce calor e presión e algúns escaravellos aproveitan esta última para expulsar os compostos sobre a pel, como é o caso de Metrius contractus, que produce unha descarga escumosa cando o atacan. Nos escaravellos bombardeiros os músculos que impiden a filtración de fluídos desde os depósitos desenvolveron adicionalmente unha válvula que permite unha descarga máis controlada do veleno e o seu alongado abdome permite un mellor control da dirección de descarga.
A combinación única de características dos mecanismos de defensa dos escaravellos bombardeiros, con reaccións fortemente exotérmicas, fluídos quentes en ebulición e liberación explosiva dos produtos, foi aducida por creacionistas e partidarios do deseño intelixente como un exemplol de complexidade irreducible. Porén, biólogos como o taxónomo Mark Isaak sinalaron que a evolución paso a paso deste mecanismo puido ter ocorrido facilmente polos procedementos naturais habituais.
Alpheopsis
Alpheopsis é un xénero de camaróns da familia Alpheidae. Atópanse pola zona oriental do océano Pacífico.
Desmond D'Sa
Desmond D'Sa é un ambientalista surafricano que recibiu o Premio Goldman en 2014.
Alpheopsis
Especies
O xénero inclúe as seguintes especies:
Desmond D'Sa
É coñecido por protestar por cuestións de xustiza ambiental en Durban, Suráfrica, relacionadas co acceso a espazos verdes e a contaminación. A rexión ao redor da cidade é coñecida como o "Canellón do Cancro" debido ás máis de 300 instalacións industriais ao redor da cidade. Para abordar isto, fundou a South Durban Community Environmental Alliance. Esa rede tivo éxito en oporse a outros sitios contaminantes e deféndese para evitar a expansión do porto de Durban.
En 2011, a súa casa foi bombardeada pola súa defensa. Criado na era do Apartheid, inspirouse para integrar cuestións ambientais e de xustiza social no seu activismo.
Polo seu traballo recibiu un doutoramento honorario da Universidade Tecnolóxica de Durban.
Marilyn Bailey Ogilvie
Marilyn Bailey Ogilvie, nada o 22 de marzo de 1936, é unha historiadora da ciencia estadounidense, coñecida polo seu traballo centrado no papel que as mulleres xogaron no mundo da ciencia. Foi profesora na Universidade Bautista de Oklahoma, antes de converterse en comisaria da Historia das Coleccións das Ciencias e profesora na Universidade de Oklahoma.
Traxectoria
Ogilvie obtivo unha licenciatura da Universidade de Baker en 1957, un mestrado da Universidad de Kansas (1959) e un doutoramento en historia da ciencia da Universidade de Oklahoma en 1973.
Despois de traballar como profesora asociado e xefa de división na Universidade Bautista de Oklahoma de 1979 a 1991, Ogilvie volveu á Universidade de Oklahoma como conservadora das coleccións de historia da ciencia.
Ogilvie é comisaria emérita das Coleccións de Historia da Ciencia da Universidade de Oklahoma.
Publicacións
Selección de publicacións de Marilyn Ogilvie:
Dornier Do J Wal
O Dornier Do J Wal ("balea") era un hidroavión alemán bimotor dos anos 20 deseñado por Dornier Flugzeugwerke. O Do J foi designado Do 16 polo Ministerio do Aire do Reich (RLM) segundo o seu sistema de designación de avións de 1933.
Deseño e desenvolvemento
O Do J tiña unha á alta de parasol con puntais con dous motores de pistón montados en tándem nunha góndola central sobre a á; os motores tiñan unha configuración push-pull, apuntando unha hélice cara diante e a outra cara atrás. O casco facía uso dos contrafeitos patentados por Claudius Dornier nos seus lateriais, usados por primeira vez no anterior hidroavión deseñado por Dornier Zeppelin-Lindau Rs.IV do final da primeira guerra mundial. O Do J realizou o seu primeiro voo o 6 de novembro de 1922. O voo, ademais da meirande parte da produción ata 1932, tivo lugar en Italia debido ás restricións da aviación alemá tras a primeira guerra mundial segundo os termos do Tratado de Versalles. Dornier comezou a fabricar o Wal en Alemaña en 1931, e aprodución rematou en 1936.
Na versión militar (Militärwal) unha tripulación de dous a catro viaxaba nunha cabina aberta preto do morro do casco. Tiña unha metralladora na proa fronta a cabina, e unha ou dúas no medio do casco. Comezando por España, as versións militares entregáronse a Arxentina, Chile e os Países Baixos para ser usados nas súas colonias; tamén enviáronse exemplares a Iugoslavia, a Unión Soviética e, ao final da súa fabricación, a Italia e Alemaña. Os principais usuarios militares, España e os Países Baixos, fabricaron as súas propias versións baixo licenza. Varios países, destacando Italia, Noruega, Portugal, Uruguai e Alemaña, empregaron o Wal para tarefas militares.
A versión civil (Kabinenwal ou Verkehrswal)  tiña unha cabina de pasaxe no morro con espazo para 12 pasaxeiros, mentres que a cabina aberta de mando moveuse cara atrás. Os principais usuarios desta versión foron Alemaña, Italia, Brasil e Colombia.
O Do J estivo nun principio impulsado por dous motores Rolls-Royce Eagle IX de 355 cabalos. Versións posteriores usaron case cada motor dispoñible no mercado de fabricantes como Hispano-Suiza, Napier & Son, Lorraine-Dietrich, BMW, e incluso o motor estadounidense Liberty V-12. O 10 to-Wal usado por Deutsche Lufthansa para o seu servizo de correo no Atlántico Sur de 1934 ata 1938 tiña un alcance de 3 600 km e un teito de servizo de 3 500 m.
Máis de 250 Wals foron construídos por CMASA e Piaggio en Italia, CASA en España, Kawasaki no Xapón, Aviolanda nos Países Baixos e Dornier en Alemaña.
Viva Cuba
Viva Cuba é un filme cubano de 2005 dirixido por Juan Carlos Cremata e Iraida Malberti Cabrera, e escrito por Cremata e Manolito Rodríguez. Foi o primeiro filme cubano en ser galardoado co ‘Grand Prix Écrans Juniors' no Festival Internacional de Cinema de Cannes de 2005. Foi escollido como candidato de Cuba para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 78ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.
António Sérgio
Traxectoria
António Sérgio naceu na India Portuguesa e viviu parte da infancia en África. Xa en Lisboa, seguindo unha liñaxe de familiares militares, estudou no Colexio Militar e despois na Escola Politécnica e na Escola Naval. Axiña sentiu grande interese pola poesía e pola filosofía, debéndose o seu pronto ideario racionalista á lectura da Ética de Espinosa, ao estudo da xeometría analítica e ao interese pola obra de Antero de Quental.
Casou con Luísa Epifâneo da Silva (que asinou escritos pedagóxicos como Luísa Sérgio), con quen tivo unha grande camaradaxe intelectual. As súas dúas primeiras obras publicadas foron un volume de Rimas e unha obra filosófica sobre Antero de Quental onde reaccionou contra o naturalismo positivista.
En 1912 concorreu para lector asistente da sección de Filosofía da Facultade de Letras da Universidade de Lisboa, nun concurso ao que tamén se presentaron Leonardo Coímbra e Matos Romão, que habería de ser nomeado.
Tras estudos de posgraduado no Instituto Jean-Jacques Rousseau (1914-16), gran centro mundial do movemento da Escola Nova, onde estudou coa súa muller, e onde tratou a Édouard Claparède e a Adolphe Ferrière, participou no máis consecuente proxecto de reforma do Ensino Portugués elaborado durante a Primeira República (Proxecto Camoesas).
A súa vida aventurosa fíxoo vivir en diversos lugares (Lisboa, Río de Xaneiro, Londres, Xenebra, París, Santiago de Compostela, Madrid) o que favoreceu o seu asumido cosmopolitismo.
Durante o consulado sidonista (1918-19), lanza a revista Pela Grei (1918-1919), para a cal convoca diversos especialistas para presentar un programa de Fomento Nacional (tendo a parte económica sido bastante traballada por Ezequiel de Campos); nos anos de 1920 integra a dirección da Seara Nova (xunto con Raul Proença e Jaime Cortesão) e é nese cadro que vén a integrar o goberno de Álvaro de Castro (1923), asumindo a carpeta da Educación, co principal propósito de crear unha Xunta de Ampliación de Estudos, organismo autónomo que enviaría sistematicamente bolseiros ao estranxeiro para estudar, e que financiaría institutos de investigación e escolas modernas (o proxecto foi executado, sen a compoñente pedagóxica e sen o espírito democrático que inspiraba Sérgio, en 1929, coa creación da Xunta de Educación Nacional, antepasado do Instituto de Alta Cultura, do INIC e da FCT).
Co fin da Primeira República, vese grazas ao exilio residindo en París de 1926 até 1933.
De volta ao solo pátrio, tornouse un dos principais nomes do movemento cooperativista e do socialismo democrático; entre os seus compañeiros de loita contáronse Alves Correia, Mário Azevedo Gomes, José Régio, Bento de Jesus Caraça (con quen trabou unha polémica sobre a interpretación de Platón, cerca de 1945, onde a tensión entre marxismo e proudhonismo e idealismo racionalista está implícita), Manuel Antunes e moitas outras figuras da cultura portuguesa. A importancia das súas conexións políticas nótase perfectamente nesa época. Sérgio formou parte do Movemento de Unidade Democrática, xuntamente con nomes como Alves Redol, o xeneral Norton de Matos, Ruy Luís Gomes e Bento de Jesus Caraça (oposicionistas e excepcionais matemáticos), Irene Lisboa, Fernando Lopes Graza, Ferreira de Castro, Abel Salazar, Miguel Torga, Maria Lamas, Pulido Valente, Vitorino Magalhães Godinho, Mário Dionísio e Francisco Salgado Zenha (á data aínda estudante) e moitos outros.
Apoiou a candidatura de Humberto Delgado e desenvolveu ampla campaña en prol da cultura.
A partir de 1959, abandonou a intervención cívica activa e a pluma de escritor, vindo a falecer en 1969.
O seu nome perdura na toponímia portuguesa, en nomes de rúas. En Campo Maior (Portugal) existe mesmo un busto de António Sérgio na Avenida que tamén ten o seu nome.
Foi agraciado, a título póstumo, cos graos de Grande-Oficial da Orde da Liberdade (30 de xuño de 1980) e de Grande-Oficial da Orde Militar de Sant'Iago da Espada (3 de agosto de 1983).
António Sérgio, um homem que pensou Portugal foi o título da exposición na Sociedade Portuguesa de Autores (SPA) aos cincuenta anos da súa morte.
Pensamento
António Sérgio, moi influenciado polo socialismo de Proudhon por vía de Antero, non consideraba a cuestión república/monarquía importante por xulgar a cuestión social (melloría das condicións de vida das clases traballadoras) máis fundamental que a revolución política.
A súa acción e pensamento, inicialmente inspirados por figuras como Alexandre Herculano, Oliveira Martins e Antero de Quental, foi marcadamente volta para a reforma das mentalidades, para a comprensión histórico-sociológica de Portugal e para a problemática da educación; defendeu o modelo da escola-municipio, baseado no ideal de self-government e de educación cívica.
O seu pensamento inscríbese nunha constelación de pensadores cosmopolitas de ideario voluntarista como os seus contemporáneos, defensores da democracia e de ideais socialistas, entre os cales se contan John Dewey, Guglielmo Ferrero, Ramsay MacDonald e Georg Kerschensteiner.
A súa interpretación d a historia de Portugal, que foi amadurecendo en textos publicados entre 1913 e 1924, valorizou os factores socio-económicos (as dúas políticas nacionais: transporte e fixación) e de psicoloxía social (dicotomía ideal-típica entre particularismo e comunarismo, orixinaria da corrente sociolóxica francesa do grupo de La Science Sociale, onde se destacaron Edmond Desmolins, autor de À quoi tient la supériorité des anglo-saxons, e Léon Poinsard, que foi estudar a Portugal por convite de Manuel II, de que resultou a obra Le Portugal Inconnu, publicada en 1909); António Sérgio criticou as historias románticas que enaltecían os feitos guerreiros e a aventura norte-africana de D. Sebastião, esquecendo a pesada herdanza do colonialismo.
Durante a década de 1910, a súa intervención foi enmarcada polo movemento cultural da Renascença Portuguesa (onde pontificaban Teixeira de Pascoaes e Jaime Cortesão), movemento que Sérgio sempre considerou de natureza plural, op á idea de que opóndose por iso ao saudosismo de Pascoaes, cuxo valor restrinxía ao plano estético, podería servir de farol para a solución do problema nacional; polo contrario denunciou a teima da purificación e o parasitismo desde os Descobrimentos, enaltecendo o papel dos estranxeirados reformistas e dos que se inspiraban de corrente liberais cosmopolitas (Luís António Verney, Ribeiro Sanches e despois Alexandre Herculano, Almeida Garrett, Mouzinho de Albuquerque, Antero de Quental, Oliveira Martins).
No plano político, Sérgio considerou prioritaria a constitución dunha opinión pública e dunha elite, recrutada sobre a base social máis ampla, a cal fiscalizaría os representantes electos - esta sería unha condición fundamental para unha democracia efectiva, a cal, na acepción filosófica, equivalería ao réxime en que todo o ser humano estivese investido da dignidade que resulta do considerar sempre como fin en si e nunca como medio (Kant); por iso teorizou sobre a noción de elite, para o que se inspirou en Proudhon, Gabriel Tarde e Paul de Roussiers.
Durante a residencia en París de 1926 até 1933, tornouse amigo de Paul Langevin, frecuentando os cenáculos racionalistas onde Léon Brunschvicg era figura maior. Continuou non obstante a publicar os seus Ensaios, onde os temas literarios, históricos e filosóficos eran dominantes, sempre presentados nunha perspetiva pedagóxica e crítica (que se mantivo fiel ás intuicións maiores dos seus anos de formación) e a loitar polo retorno de Portugal á democracia.
Os anos de 1950 rodeouse dun grupo de mozos estudantes de ciencias (entre os cales se contou João Luís Andrade e Silva, discípulo de Louis de Broglie, que a volver de París iniciou de modo consecuente o ensino superior da Historia das ideas científicas), para os cales escribiu as Cartas de Problemática.
Para os seus detratores (bergsonistas, nacionalistas de feitura romántica ou integralista, marxistas-leninistas), o seu pensamento foi esencialmente polémico e datado; non obstante, o seu pensamento continuou a despertar vocacións en xente das ciencias sociais e exactas, que non se reclamando os seus discípulos senten ser decisiva a súa inspiración.
António Sérgio e a cultura
É importante unha referencia ao seu concepto de cultura. "Home culto (…) significará un individuo de xuízo crítico, afinado, obxectivo, universalista, liberto das limitacións de nacionalidade e de clase (…)." (…) e somos filósofos na proporción exacta en que nos liberamos dos límites que nos inculcan a raza, a nacionalidade, o sitio, o instante, o culto, o temperamento, a clase, o sexo, a moda, a profesión".
Neste campo, a súa actividade foi inmensa: fundou a revista Pola Grei (1918-1919); colaborou na revista Águia, con homes como Teixeira de Pascoaes ou Fernando Persoa; escribiu tamén na revista Seara Nova, a partir de 1923, onde se encontraron personaxes como Aquilino Ribeiro, Raul Brandão ou Azeredo Perdigão (máis tarde dirixente da Fundación Calouste Gulbenkian); colaborou nas revistas Homens Libres (1923) e Lusitânia (1924-1927) e no semanario Mundo Literário (1946-1948); foi director da Grande Enciclopédia Portuguesa e Brasileira; escribiu unha inmensa obra teórica en gran parte reunida nos Ensaios; lanzou en Portugal a idea do Cooperativismo, que se viría a revelar a súa obra máis duradeira, especialmente ao nivel das cooperativas de vivenda; fundou a Xunta Propulsora dos Estudos; difundiu o método Montessori; creou o ensino para discapacitados e o cinema educativo, tendo aínda tempo para fundar o Instituto Portugués do Cancro.
Foi amigo persoal de Adolphe Ferrière, Édouard Claparède e Paul Langevin - orientador do doutoramento de Louis de Broglie (Premio Nobel da Física en 1929); foi profesor, sobre todo da Universidade de Santiago de Compostela (en 1933), tendo, por todo isto, influenciado personaxes como o seu amigo Barahona Fernandes - un dos máis distinguidos psiquiatras portugueses -, o arquitecto Raul Lino, o pedagogo Rui Grácio ou Mário Soares. Pódese consideralo como un "Educador de Xeracións". Pretendía combater o ensino soamente baseado na memoria e adestrar os nenos no exercicio da democracia, vendo a escola como «modelo» para a sociedade. Entendía o ensino como factor de rexurdimento nacional e creador dunha elite humanista, sendo a cultura vista como produto da Democracia por oposición ao autoritarismo.
A acción política de António Sérgio
António Sérgio debe ser visto como político.
Henrique de Barros e Fernando Ferreira da Costa, foron amigos de Sérgio, e, como el, opositores do réxime de Salazar. Para ambos, Sérgio quería algo orixinal: un socialismo asociativista, liberador ou mesmo libertario, a crear de dentro para fóra, pacificamente, pola extensión gradual máis ilimitada do principio cooperativo. Home cultísimo e de gran curiosidade mental, lector permanente e crítico, coñecía ben as obras de Marx e non ignoraba a vida e as accións deste, mais "nunca foi marxista nin revelou tendencia para o ser, como é xeralmente sabido."
A loita política de Sérgio contra o réxime non parou e só esmorecia cando as circunstancias eran por de máis impeditivas da expresión do pensamento. Acabando por se convencer, tras o seu regreso ao país en 1933 e até ao fracaso da candidatura Norton de Matos, de que o sistema nunca se liberalizaría a punto de procurar quen o continuase ou o sucedese recorrendo a eleccións honestas, o pensador volveu ser conspirador activo e pasou de novo a privilexiar unha solución de índole militar.
En 1993, José Freire Antunes, na obra Salazar Caetano cartas secretas 1932-1968 volveu a afirmar o papel de António Sérgio nas dificultades do salazarismo, dicindo que o Presidente da República de entón, Craveiro Lopes, esixiu a Salazar a dimisión de Santos Costa, grande partidario do xefe do goberno - tendo Salazar cedido, despois de se sentir ameazado por Craveiro Lopes, que o podería cesar. "A campaña electoral de Delgado «á americana» mobilizou multitudes, convulsionando literalmente un país a que Salazar incutira a habitualidade bloqueadora das emocións." Era completamente distinta a acción do Partido Comunista da dos socialdemócratas, como Sérgio. António Sérgio viría a declarar que as eleccións foran unha "farsa indecorosa". Humberto Delgado dixo en público, en relación a Salazar, caso electo Presidente da República: "obviamente césoo". Mais en 1965, Humberto Delgado foi asasinado e Portugal mergullou cada vez máis nas guerras de África - desde 1961 - en Angola, Mozambique e Guinea-Bissau. En 1968 Salazar foi substituído por Marcelo Caetano e en 1974 as Forzas Armadas, finalmente, derrubaron o réxime que elas mesmas comezaran, en 1926.
Vemos hoxe o que foi a vida de Sérgio pola seguinte síntese:
O esencial da actividade política de Sérgio é sempre enquadrábel co seu aspeto teórico - a conexión á Democracia, á Liberdade, como vía para a Educación e Cultura.
Cacicado
O termo cacicado aplícase, en antropoloxía social, a unha das fases da evolución organizativa das sociedades tribais, concretamente ao máis avanzado deles, "que anuncia a forma estatal nas súas complexidades". É unha forma de organización moi típica dos clans de Polinesia e Micronesia, aínda que tamén se encontrou frecuentemente en Asia Central, entre os bantús en África, no Caribe e, en xeral, en toda América.
Organización xeral
A organización política do "cacicado" abrangue un ámbito rexional, a cuxa fronte se sitúan xefes militares e poderosas nobrezas primitivas, con economías diversificadas e de elevada produtividade. Trátase, polo tanto, dun modelo ben diferenciado da tradicional "tribo segmentaria", que se caracterizaba por estar escasamente dotada economicamente falando e politicamente fragmentada, con caudillos locais, de alcance limitado e sen privilexios. O "cacicado", en troques, responde a varios elementos estruturais e organizativos, conforme á descrición de Marshall Sahlins:
Loktudi
Loctudy, en bretón Loktudi, é unha cidade e comuna francesa, situada na rexión da Bretaña, departamento de Finisterre, no distrito de Quimper e no cantón de Guilvinec.
Toponimia
O nome provén de lok que significa lugar santo ou consagrado e de Tudy, do nome do santo fundador da primeira comunidade cristiá local do século V. Propúxose a equivalencia entre Saint Tudy e Saint Tugdual. O topónimo coincide en francés e bretón (Loctudy e Loktudi) pero as letras "c" e "y" non existen nesta lingua.
Irmandamento
O concello de Loktudi está irmandado desde 2018 con Ribadeo, que é un dos vinte e un concellos galegos irmandados con localidades bretoas (hai máis localidades bretoas, xa que Cambados está irmandado con seis localidades da baía do Mont-Saint-Michel). Constituíuse tamén a Asociación de Amizade Ribadeo-Loctudy.
María Luaces Méndez
María Luaces Méndez, nada en Ferrol en 1975, é unha cardióloga galega residente en Madrid.
Traxectoria
Estudou secundaria no IES Sánchez Cantón de Pontevedra, licenciouse en Medicina na Universidade de Santiago de Compostela (Premio extraordinario), doutorouse na Universidade Complutense de Madrid, especializouse en cardioloxía na Universidade de Pensilvania no campo de imaxe cardíaca avanzada: TAC cardíaco e Resonancia Magnética Cardíaca. Factores determinantes e implicaciones pronósticas del tamaño de la vegetación en el primer ecocardiograma transesofágico en la endocarditis infecciosa é a súa tese de doutoramento (2010, Madrid, ISBN 978-84-693-1125-7).
Foi profesora asociada de Patoloxía Xeral nos Graos de Medicina, Enfermería e Fisioterapia na Universidade Rei Xoán Carlos e desde 2016 na Universidade Complutense de Madrid. Integrada no Grupo de investigación: Mecanismos moleculares e celulares das alteracións metabólicas asociadas á obesidade.
Fernando Torcal
Fernando Torcal Cabadas, nado en Madrid o 16 de febreiro de 1940 e finado en Cesena o 15 de febreiro de 2000, foi un representante e promotor de fútbol español. Actuou como intermediario en fichaxes de destacados futbolistas da súa época e foi o principal artífice do éxito dos torneos amigables de verán en España, levando a organización de case todos eles, como o Teresa Herrera, o Ramón de Carranza ou o Joan Gamper.
Traxectoria
Comezou a traballar como administrativo na xestoría de seu irmán, ata que aos 20 anos se converteu no secretario do célebre representante de futbolistas Luis Guijarro. Aos 23 anos independizouse del, e despois de traballar un tempo xunto co exfutbolista Alfonso Aparicio, comezou a xestionar os seus propios negocios, principalmente os trofeos amigables de verán. En 1969 fixo de intermediario por primeira vez no Trofeo Teresa Herrera da Coruña, torneo que se encargou de organizar a partir de 1972. Durante ese tempo levou a participar no torneo a destacados clubs estranxeiros como o Bayern de Múnic de Franz Beckenbauer e Gerd Müller, ou o Ajax de Cruyff.
María Luaces Méndez
Traxectoria
Foi cardióloga no Complexo Hospitalario de Pontevedra, no Hospital Universitario de Fuenlabrada e desde 2012 está no Hospital Clínico Universitario San Carlos de Madrid. Co-Directora da Unidade de Innovación do Hospital San Carlos na que promove e acompaña nas accións innovadoras a nivel nacional e internacional con diferentes proxectos de transformación dixital. Colabora activamente co Massachusetts Institute of Technology (MIT) no desenvolvemento de novas aplicacións de biotecnoloxía.
É autora de múltiples publicacións sobre cardioloxía en revistas especializadas.
Fernando Torcal
Traxectoria
O seu éxito propiciou que en pouco tempo practicamente monopolizase o negocio dos torneos amigables en España, organizándoos case todos. Así, traballou na organización de trofeos como o Ramón de Carranza, o Joan Gamper, o Ciudad de Palma, o Costa del Sol, o Villa de Madrid ou o Cidade de Vigo. Como representante de futbolistas participou en numerosas fichaxes como a de varios futbolistas brasileiros que chegaron ao Deportivo da Coruña durante a presidencia de Augusto César Lendoiro (Rivaldo, Flávio Conceição, Luizão) ou a de Denílson polo Betis.
En novembro de 1999, a través da empresa que montou xunto a Francisco Monteiro "Todé", Continental Sports S.L., adquiriu o 100% do Ravena, club da Serie B italiana. Con todo, só tres meses despois faleceu dun infarto nun hotel de Cesena, onde negociaba a venda de parte do club para investir posteriormente no Logroñés. Faltaba un día para que cumprise os 60 anos de idade.
El Benny
El Benny é un filme cubano de 2006 dirixido e coescrito por Jorge Luis Sánchez. É unha historia baseada na vida do músico cubano Benny Moré. O filme inclúe versións novas das súas cancións interpretadas por músicos como Chucho Valdés, Juan Formell, Haila e Orishas. Foi escollido como candidato de Cuba para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 79ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.
Iris Duquesne
Iris Duquesne é unha activista climática francesa orixinaria de Bordeos. O luns 23 de setembro de 2019 presentou unha denuncia contra Francia, Alemaña, Arxentina, Brasil e Turquía. Xunto con outros quince rapaces de todo o mundo, incluída Greta Thunberg, denunciou a inacción dos líderes sobre o plan climático como unha infracción da convención da ONU sobre os dereitos do neno.
Suite Habana
Suite Habana é un filme cubano de 2003 dirixido por Fernando Pérez. Foi nomeado ó Premio Goya á mellor película estranxeira de fala hispana Foi escollido como candidato de Cuba para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 76ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.
Nada (filme)
Nada é un filme cubano de 2001 dirixido por Juan Carlos Cremata Malberti. Foi escollido como candidato de Cuba para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 75ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.
Virginie Demont-Breton
Virginie Élodie Marie Thérèse Demont-Breton, nada en Courrières o 26 de xullo de 1859 e finada en París o 10 de xaneiro de 1935, foi unha pintora francesa.
Biografía
O seu pai Jules Breton e o seu tío Émile Breton eran pintores coñecidos. A través do seu pai presentouse a outros pintores, sendo a máis influente Rosa Bonheur, que se converteu nun modelo e mentora de Virginie. Casou co pintor Adrien Demont en 1880.
A súa carreira artística comezou cedo debido a que tiña vínculos familiares con pintores, e rematou a súa primeira pintura aos catorce anos. Aos vinte anos expuxo no Salón onde recibiu unha mención de honra e, catro anos máis tarde, gañou unha medalla de ouro na Exposición de Ámsterdam.
En 1890, ela e o seu marido mudáronse a Wissant, unha pequena aldea da Côte d'Opale, onde construíron unha vila deseñada polo arquitecto belga Edmond De Vigne. Chamada "Typhonium", é de estilo neoexipcio e é Monumento Histórico desde 1985.
Demont-Breton expuxo o seu traballo no Palacio de Belas Artes, no Edificio Infantil e no Edificio da Muller na Exposición Mundial de Columbia de 1893 en Chicago, Illinois.
Foi presidenta da Unión de Mulleres Pintoras e Escultoras de 1895 a 1901, aínda que renunciou por un curto período de tempo en debido a un desacordo entre ela e a comunidade da Unión sobre o que ela consideraba os seus métodos de votación inxustos. Traballou con Hélène Bertaux no seu esforzo por abrir a École des Beaux-Arts ás estudantes; un obxectivo que se conseguiu en 1897. Grazas ao seu éxito neste esforzo, as mulleres artistas tiveron a oportunidade non só de estar presentes en ámbitos académicos, senón tamén de utilizar ferramentas artísticas que antes non estaban dispoñibles, como modelos de espidos. Foi a segunda muller en ser condecorada coa Légion d'honneur -a primeira muller fora a súa mentora Rosa Bonheur- en 1894, e converteuse en Oficial en 1914. O ano anterior, fora elixida para a Real Academia de Belas Artes (Antuerpen) en 1913.
Orixinalmente pintou retratos e escenas históricas pero, tras mudarse a Wissant, pasou a pintar os pescadores e as súas familias nun estilo costumista e realista. En 1889, Vincent van Gogh pintou a súa propia versión dunha das súas obras, L'Homme Est en Mer ("O seu home está no mar"). Tamén pintou escenas de maternidade.
César Souto Vilanova
César Souto Vilanova, nada en Noia en 1975, é un xornalista e escritor galego.
Traxectoria
Licenciado en Xornalismo pola Universidade de Santiago de Compostela. Xornalista da Televisión de Galicia dende 1998. Colaborou en Dorna. Os seus poemas figuran en A Different Eden / Un Edén diferente (Dedalus Press, 2021), antoloxía de ecopoesía de Irlanda e Galicia. Codirixiu as longametraxes documentais Os días afogados (2015) e Interregno (2020).
Literatura épica árabe
200px|right|thumb|O poeta e cabaleiro preislámico Antarah ibn Shaddad é o heroe dun popular romance árabe medieval.
Manuel Calderón de la Barca Herce Collantes
Manuel Calderón de la Barca Herce Collantes Varela, I marqués de Algara de Gres, nado en 1833 e finado na Coruña o 23 de febreiro de 1901, foi un político español.
Literatura épica árabe
A literatura épica árabe engloba a poesía épica e a fantasía épica na literatura árabe. Practicamente todas as sociedades desenvolveron contos populares que abarcan contos de heroes. Aínda que moitas destas son lendas, moitas están baseadas en feitos reais e en personaxes históricos.
Manuel Calderón de la Barca Herce Collantes
Traxectoria
Fillo máis vello de Saturnino Calderón Collantes. Estudou Dereito na Universidade de Santiago de Compostela, pola que foi doutor. Militou na Unión Liberal. Foi elixido deputado polo distrito de Celanova en 1858, volveu ser elixido deputado polo mesmo distrito en 1863, e polo distrito de Ourense en 1865. O 23 de decembro de 1875 o rei concedeulle o título de marqués de Algara de Gres en recoñecemento polos servizos do seu pai á monarquía. Foi senador pola provincia da Coruña en 1877 e 1878. Foi socio de número da Real Sociedade Económica de Amigos do País de Santiago e da Academia de Belas Artes da Coruña e vogal do Consello provincial de Agricultura, Industria e Comercio.
Recoñecementos
Cabaleiro gran cruz da Orde de San Gregorio o Magno e da de Villaviciosa de Portugal.
Literatura épica árabe
Poesía épica
Taghribat Bani Hilal é unha épica árabe que relata a viaxe dos Banu Hilal desde Exipto a Tunisia e a conquista desta última no século XI. Foi declarada unha das obras mestras do patrimonio oral e inmaterial da humanidade pola UNESCO en 2003.
No século XIII creouse un poema épico árabe titulado Antar baseado en Antarah ibn Shaddad, un guerreiro-poeta árabe-abisinio preislámico. En 1898, o pintor francés Étienne Dinet publicou a súa tradución de Antar, que levou a Antar bin Shaddad a coñecer a Europa. Seguíronlle unha serie de obras derivadas como Antar e Abla de Diana Richmond, que favoreceron a exposición occidental ás lendas de Antar bin Shaddad.
Literatura épica fantástica
197px|dereita|thumb|Pintura de Cassim, irmán de Alí Babá, de [[Maxfield Parrish.]] As mil e unha noites (Noites árabes) é facilmente a máis coñecida de toda a literatura árabe e que aínda conforma moitas das ideas que os non árabes teñen sobre a cultura árabe.
As historias de Aladino e Alí Baba, normalmente consideradas como parte dos Contos das mil e unha noites, non formaban parte en realidade dos Contos. Foron incluídos por primeira vez na tradución francesa dos Contos de Antoine Galland, quen os escoitou contados por un contacontos árabe tradicional e só existían en manuscritos árabes incompletos antes diso. O outro gran personaxe da literatura árabe, Sinbad, é dos Contos.
As mil e unha noites adoita situarse no xénero da literatura épica árabe xunto con outras varias obras. Adoitan ser, como os Contos, coleccións de contos ou episodios unidos nun longo conto. As versións existentes foron escritas na súa maioría relativamente tarde, despois do século XIV, aínda que sen dúbida moitas foron recollidas antes e moitas das historias orixinais probablemente sexan preislámicas. Os tipos de historias destas coleccións inclúen fábulas de animais, proverbios, historias de xihad ou propagación da fe, contos humorísticos, contos morais, contos sobre o astuto estafador Ali Zaybaq e contos sobre o bromista Juha.
A épica tomou forma no século X e alcanzou a súa forma definitiva no século XIV; o número e o tipo de contos variaron dun manuscrito a outro. Todos os contos de fantasía árabes eran frecuentemente chamados "Arabian Nights" cando se traducían ao inglés, independentemente de que aparecían en O libro das mil e unha noites, en calquera versión, e unha serie de contos son coñecidos en Europa como "Arabian Nights" a pesar de que existente en ningún manuscrito árabe.
Esta épica influíu en Occidente desde que foi traducida no século XVIII, primeiro por Antoine Galland. Escribiuse moitas imitacións, especialmente en Francia. Varios personaxes desta épica convertéronse en iconas culturais da cultura occidental, como Aladino, Sinbad e Alí Baba. Parte da súa popularidade puido xurdir do crecente coñecemento histórico e xeográfico, polo que os lugares dos que pouco se sabía e que as marabillas eran verosímiles tiñan que situarse máis "fai tempo" ou máis "lonxe"; este é un proceso que continúa, e finalmente culmina en que o mundo fantástico teña pouca conexión, se é o caso, con tempos e lugares reais. Unha serie de elementos da mitoloxía árabe e da mitoloxía persa son agora comúns na fantasía moderna, como xenios, bahamuts, alfombras máxicas, lámpadas máxicas, etc. Cando L. Frank Baum propuxo escribir un conto de fadas moderno que desterrase os elementos estereotipados, incluíu o xenio, así como o anano e a fada como estereotipos.
As mil e unha noites non foi a única historia de fantasía que existe na literatura épica árabe. Os guións de contos árabes foron descubertos en 1933 cando Hellmut Ritter, un orientalista alemán, tropezouse con el na mesquita de Ayasofya e traduciuno á súa lingua materna. Unha edición árabe foi impresa tardíamente en 1956. Contén historias do mundo árabe que se orixinaron no século X, a portada desta colección de historias árabes medievales perdeuse, pero a frase inicial da súa introdución declara que estes son "al-hikayat al-'ajiba wa'l-akhbar al-ghariba", que se traducen en inglés como "Tales of the Marvelous and News of the Strange". O sultán otomán Selim o Grim, venceu aos mamelucos en dúas grandes batallas en Siria e Exipto. O sultán celebrou a súa vitoria tomando manuscritos árabes e despois enviou a Istambul e distribuíu entre as mesquitas da cidade. Probablemente así foi como acabou na biblioteca da gran mesquita de Ayasofya o manuscrito de Tales of the Marvelous e News of the Strange. As historias son moi antigas, con máis de 1.000 anos de antigüidade. Seis destas historias foron máis tarde incluídas nas noites árabes, pero a maioría das historias son bastante novas e non se atopan nas historias das noites árabes. Tales of the Marvelous inclúe contos sobre o sobrenatural, romances, comedia, derring-do beduínos e unha historia que trata sobre a profecía apocalíptica. A páxina de contido indica que o manuscrito completo contiña 42 capítulos, dos cales só sobreviviron 18 capítulos con 26 contos.
A divina comedia de Dante Alighieri, considerada a épica máis grande da literatura italiana, derivou moitos trazos e episodios sobre o máis alá, directa ou indirectamente, de obras árabes sobre escatoloxía islámica: o Hadith e o Kitab al-Miraj (traducido ao latín en 1264 ou pouco antes como Liber Scale Machometi, "O Libro da Escaleira de Mahoma") sobre a ascensión de Mahoma ao Ceo e os escritos espirituais de Ibn Arabi.
Ciencia ficción
Al-Risalah al-Kamiliyyah fil Siera al-Nabawiyyah (O Tratado de Kamil sobre a biografía do profeta), coñecido en inglés como Theologus Autodidactus, escrito polo polímata árabe Ibn al-Nafis (1213-1288), é un dos primeiros coñecidos. novelas de ciencia ficción. Aínda que tamén é unha historia temperá de illas desertas e unha historia de chegada á maioría de idade, a novela trata varios elementos de ciencia ficción como a xeración espontánea, a futuroloxía, os temas apocalípticos, o fin do mundo e o fin do fin do mundo, a resurrección e o alén. En lugar de dar explicacións sobrenaturais ou mitolóxicas para estes acontecementos, Ibn al-Nafis intentou explicar estes elementos da trama utilizando o seu propio amplo coñecemento científico en anatomía, bioloxía, fisioloxía, astronomía, cosmoloxía e xeoloxía. O seu principal propósito detrás desta obra de ciencia ficción era explicar as ensinanzas relixiosas islámicas en termos de ciencia e filosofía. Por exemplo, foi a través desta novela que Ibn al-Nafis presenta a súa teoría científica do metabolismo, e fai referencias ao seu propio descubrimento científico da circulación pulmonar para explicar a resurrección corporal. A novela foi traducida máis tarde ao inglés como Theologus Autodidactus a principios do século XX.