cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Illas Peláxicas
Xeografía
Sen considerar pequenos puntos de agricultura, as illas atópanse deforestadas debido á talla indiscriminada e a desaparición dos cultivos ancestrais de oliveiras, cimbros e alfarrobeiras. Hai cincuenta anos, a maior parte do terreo dedicábase ao cultivo, e estaba cercada por muros de pedra. Actualmente, a economía local depende da pesca (esponxas de mar e industria conserveira), e o turismo en Lampedusa.
Reserva natural das illas Peláxicas
Creada en 2002, está considerada como espazo de interese natural pola Unión Europea. Alberga unha poboación autóctona de tartaruga boba (caretta caretta), que está en perigo de extinción por mor da pesca indiscriminada e o turismo. É o único sitio onde pon ovos regularmente no Mediterráneo.
Nafissatou Diallo
Nafissatou Niang Diallo, nada en Dakar en 1941 e finada en 1982, foi unha escritora senegalesa. De etnia wolof, quedou orfa cando tiña un ano e educouna unha avoa materna, escritora precoz comezou a escribir na súa infancia. Estudou na escola de comadroas de Dakar e no Instituto de Puericultura de Tolosa.
Tsarévich
Tsarévich, (en ruso: Царевич), é un termo eslavo para referirse ó fillo do tsar. O título de tsarévich era só utilizado para referirse ó herdeiro ó trono, o resto dos fillos do tsar tiñan o título de Gran Príncipe.
O último tsarévich de Rusia foi Aleksei Nikolaevich Romanov, fillo de Nicolao II de Rusia, nado en 1904 e asasinado en 1918 xunto ó resto da súa familia na casa Ipatiev de Ekaterinburgo durante a Revolución rusa.
En tempos anteriores, o título tamén se empregaba para os descendentes dos khanes (tsares) de Kazán, Kasimov, e Siberia logo de que estes fosen anexionados por Rusia.
Gran Sol
O Gran Sol (escrito ás veces como Grand Sol ou Gran Sole) é un caladoiro situado no Atlántico norte, entre os paralelos 48º e 60º, ao oeste das illas Británicas.
Destaca pola súa riqueza pesqueira sendo as principais especies obxectivo das frotas comunitarias: pescada, rapante, peixe sapo, bacallau, foguerio, bacalada, solla de altura, linguado... A frota galega, por limitación e cotas, céntrase na pescada (destacando os portos de Celeiro, Burela e A Coruña), o rapante (Vigo), o peixe sapo e o lagostino (este último na Coruña, principalmente). Tamén se collen naquelas augas outras capturas en menor volume coma: polbo, raia, pota, solla, xurelo, xarda, maruca, abadexo, escacho, ollomol, lura ou lirio.
Este caladoiro destaca tamén pola ferocidade dos seus temporais.
Desde antigo o caladoiro do Gran Sol foi explotado polos pescadores españois (especialmente os galegos) e portugueses, que navegan desde a costa cantábrica e atlántica para faenaren nas súas aguas.
O nome de Gran Sol provén do francés Grande Sole ("gran linguado"). Non se debe confundir co Box irlandés (Irish Box, en inglés), caladoiro este que está fóra do Gran Sol e que designa unha zona de pesca reservada acoutada entre paralelos e meridianos (box) ao redor da illa de Irlanda.
Convencionalmente os británicos diferencian o Gran Sol grande (Great Sole Bank) e o Gran Sol pequeno(Little Sole Bank). Estas zonas defínense para fins de protección da pesca, estando limitadas pola costa ou as liñas de latitude e lonxitude seguintes:
miniatura|Zona do Gran Sole segundo a consideran a efectos pesqueiros os armadores galegos. Exluiríanse as 12 millas de mar territorial e, normalmente, as augas do Cantábrico (Caladoiro Nacional).
No entanto, a pesar do convencionalismo británico, entre os mariñeiros e armadores galegos o termo Gran Sol é único e refírese as augas do Atlántico Oriental entre os paralelos 48º e 60º, o que se corresponde coas zonas ICES números VI, VII e VIII, excluíndose as zonas próximas a costa e incluíndo moitas das áreas vetadas para a frota do país.
Cepesca
Cepesca é a sigla coa que se coñece a Confederación Española de Pesca, alianza empresarial constituída en 2007 pola unión das tres principais patronais pesqueiras do Estado español —a Federación Española de Organizacións Pesqueiras (FEOPE), a Federación Española de Armadores de Buques de Pesca (FEABP) e a Organización Nacional de Asociacións Pesqueiras (ONAPE)—, alianza que deu como resultado un coloso empresarial da pesca europea: 41 asociacións de armadores de pesca —17 andaluzas, 13 galegas, 4 catalás, 2 valencianas, 2 vascas, 1 cántabra e 2 madrileñas—, 1 200 empresas pesqueiras, 1 400 embarcacións, 19 800 tripulantes e 350 000 toneladas de arqueo, o 75 % do total de España.
Estas cifras non só fan da Cepesca a organización máis importante do sector en Europa, senón tamén "unha das máis representativas do mundo", segundo fontes da nova confederación, que integra a toda a frota atuneira conxeladora, ao 90 % do palangre de fondo, a case toda a frota palangreira de superficie, á práctica totalidade dos arrastreiros da   Organización de Pescarías do Atlántico Norte (NAFO) e ao 95 % da frota do Gran Sol, á parte de representar a un bo número de armadores doutros segmentos de actividade.
A alianza das tres patronais é "un logro sen precedentes en España", e inspírase noutras fórmulas que xa se desenvolveron en países como o Reino Unido, Dinamarca, Noruega, Canadá ou Nova Zelandia.
Cepesca nace coa intención de "realizar unha mellor defensa dos intereses económicos e profesionais do sector pesqueiro e pretende converterse "nun interlocutor privilexiado das distintas Administracións". Entre as súas liñas de actuación figuran a loita contra a pesca ilegal, mellorar a competitividade das empresas e fomentar a vocación do pescador.
Nanna
miniatura|Nanna (1857) por [[Herman Wilhelm Bissen.]] Nanna é unha deusa na mitoloxía nórdica, filla de Nep e esposa de Baldr. Canda el formaba parte dos Æsir e vivía en Breiðablik, localizado en Asgard. Era a nai de Forseti xunto con Baldr. Cando Baldr foi asasinado por Höðr, foi vencida pola pena e tirouse á pira funeraria do seu esposo dentro do seu bote, Hringhorni.
Monetaria caputserpentis
Monetaria caputserpentis é unha especie de gasterópodos da familia Cypraeidae.
Descrición
A cuncha é oval e pequena, de 2 a 4 cm, de cor escura, as súas beiras, ás veces un pouco achatadas, son dunha cor castaña escura, case negra; mentres a parte superior é lixeiramente máis clara cunha constelación de pequenos puntos brancos. As extremidades anterior e posterior da cuncha presentan tamén marcas abrancazadas. O manto é delgado, escuro con grandes papilas brancas máis ou menos ramificadas.
Distribución
A especie atópase da África oriental ao Pacífico central ata as Hawai.
Agustín Rodríguez Santiago
Agustín Rodríguez Santiago, nado en Marín o 10 de setembro de 1959, é un exfutbolista galego. Xogaba de porteiro e pasou a maior parte da súa carreira no Real Madrid, co que gañou seis ligas, dúas Copas do Rei, dúas Supercopas e dúas Copas da UEFA. Na tempada 1982/83 gañou o trofeo Zamora como porteiro menos goleado da Primeira División. Xogous os seus últimos anos como profesional no Tenerife.
Traxectoria
Seguiu os pasos no fútbol de seu tío Pereira e comezou a xogar de porteiro. Formouse nas categorías inferiores do Real Madrid e pasou ao primeiro equipo na tempada 80-81, estreándose na primeira división o día 4 de abril de 1981 contra a UD Salamanca por mor dunha lesión de Mariano García Remón, o porteiro titular do equipo.
Entre 1981 e 1983 xogou con regularidade, conseguindo o trofeo Zamora na tempada 82-83 ao encaixar 25 goles en 29 partidos. A pesar dese bo comezo perdeu a titularidade ante a competencia de Miguel Ángel, Ochotorena e Francisco Buyo. Volvería recuperar o posto de titular na segunda metade da tempada 85-86 debido á lesión de Ochotorena, chegando a xogar dous partidos da Copa da UEFA, un deles o da final contra o 1. FC Köln, no que o Real Madrid gañou 5-3.
Agustín deixou o equipo ao remate da tempada 89-90 e fichou co CD Tenerife. Durante os seus catro anos no mesmo o equipo clasificaríase por ver primeira para unha competición europea (a Copa da UEFA).
Retirouse no ano 1994 despois de xogar 131 partidos en primeira división, e tras o seu retiro foi adestrador de porteiros durante un breve período de tempo no CD Tenerife.
Participou coa selección española nos Xogos Olímpicos de 1980 en Moscova. Foi un dos dous gardametas do combinado español, xunto a Paco Buyo, e disputou o partido contra Siria no Estadio Dinamo de Minsk (1-1).
Meirchion Gul
Meirchion Gul foi rei de Rheged, un reino Britónico na área do que se chamou o Hen Ogledd (hoxe no norte de Inglaterra). Reinou probabelmente a finais do século V.
Non se coñece moito sobre Meirchion. O seu epíteto significa o Delgado. É mencionado no Bonedd Gwŷr y Gogledd, un texto xenealóxico en galés medio, como fillo do igualmente escuro Gwrwst Lledlwm, un neto de Coel Hen. Dise tamén que foi o avó do moito mellor documentado Urien Rheged. Suponse que, como Urien, todos eles gobernaron Rheged.
Os seus dous fillos, Cynfarch Oer e Elidyr Llydanwyn, encabezan dúas dinastías posteriores. Cynfarch Oer foi o pai de Urien. Hai quen suxire que outro fillo, Elidyr Llydanwyn (o Forte e Fermoso), pai de Llywarch Hen, foi o gobernante dun non documentado 'Rheged Meridional'.
SIMBAD
SIMBAD foi creado para combinar o Catálogo de Identificacións Estelares (Catalog of Stellar Identifications, CSI) co Índice Bibliográfico de estrelas (Bibliographic Star Index) existentes en Meudon, un centro de computación creado en 1979, e ampliado máis tarde con fontes adicionais doutros catálogos e literatura científica. A primeira versión interactiva, coñecido como a versión 2, tornouse dispoñible en 1981. A versión 3, desenvolvida en linguaxe C e cargado para dispositivos UNIX no observatorio de Estrasburgo, foi presentado en 1990. En outono de 2006, comezou o lanzamento da versión 4 da base de datos, actualmente gardados no PostgreSQL, e con programación de apoio escrita completamente en Java.
O 14 de xuño de 2007, SIMBAD contiña información 3.824.195 obxectos con 11.200.785 nomes, e 209.451 referencias bibliográficas e 5.455.841 citas bibliográficas.
O asteroide 4692 SIMBAD (1983 VM7) recibiu o seu nome.
Transportador asociado co procesamento de antíxenos
O transportador asociado co procesamento de antíxenos (TAP) é unha proteína transportadora membro da familia do transportador de casete de unión ao ATP. Funciona entregando péptidos citosólicos no retículo endoplasmático, onde se une a moléculas nacentes de MHC de clase I.
A estrutura do TAP está formada por dúas proteínas: TAP-1 e TAP-2; ambas teñen unha rexión hidrófoba e unha rexión de unión ao ATP. Ensámblanse formando un heterodímero, que constitúe un transportador de catro dominios.
Función
O transportador TAP encóntrase no lume no retículo endoplasmático asociado co complexo de carga do péptido (ou PLC, do inglés peptide-loading complex). Este complexo formado pola β2 microglobulina, calreticulina, ERp57, o propio TAP, tapasina e MHC de clase I actúa mantendo unidas as moléculas do complexo maior de histocompatibilidade (MHC) ata que queden completamente cargadas con péptidos.
Transporte de péptidos
O transporte de péptidos mediado por TAP é un proceso de múltiples etapas. O peto de unión ao péptido está formado por TAP-1 e TAP-2. A asociación co TAP é un evento independente do ATP, "nun rápido paso de asociación biomolecular, o péptido únese ao TAP, seguido por unha lenta isomerización do complexo TAP". Suxeriuse que o cambio conformacional en estrutura desencadea a hidrólise do ATP, o que inicia o transporte de péptidos.
Para a translocación dos péptidos son necesarios ambos os dominios de unión a nucleótidos (NBD, nucleotide-binding domain), xa que cada NBD non pode hidrolizar o ATP en solitario. O mecanismo exacto do transporte non se coñece; porén, os descubrimentos realizados indican que a unión do ATP a TAP-1 é o paso inicial no proceso de transporte, e que o ATP unido a TAP-1 induce a unión de ATP a TAP-2. Tamén se demostrou que o desatraque da MHC de clase I cargada está ligada ao ciclo de tranporte de TAP causado por sinais procedentes da subunidade TAP-1.
Especificidade
A actividade de ATPase de TAP é moi dependente da presenza do substrato correcto, e a unión de péptidos é un requisito para a hidrólise de ATP. Isto impide malgastar ATP por medio da hidrólise independente de péptido.
Arxentita
miniatura|200px|Molécula de arxentita. A arxentita (do latín argentum, que significa "prata"), tamén chamada arxirita, é un sulfuro de fórmula Ag2S. Se é pura contén un 87,1% de prata. A acantita é unha pseudomorfa da arxentita, que se forma a unha temperatura inferior de 179 °C.
Aspecto
A arxentita preséntase en cristais hexaédricos e octoédricos; son escasos os cristais dodecaédricos. Con formas filiformes e arborescentes.
Depósitos
Preséntase en concentracións hidrotermais, de baixa temperatura, de sulfuros con outros minerais de prata. É abundante en Comstock Lode, Nevada.
Aplicacións
É unha das menas de prata máis importante.
Lingua dalecarliana
O elfdaliano ou dalecarliano (övdalsk para os nativos, e älvdalsmål ou älvdalska para os suecos, literalmente, lingua dos elfdalianos). É en realidade un dialecto do conxunto de dialectos que formaban o dalecarliano antigo, unha lingua escandinava propia, da rama escandinava oriental. O dalecarliano antigo era falado no condado ou comarca de Dalecarlia (Dalarna en sueco), hoxe só se fala nos municipios arredor do lago Silia (Silja en sueco) e sobre todo no municipio de Elfdalia (Älvdalen en sueco e Ölvdaln en dalecarliano). Algúns lingüistas (suecos principalmente) considérana un dialecto do sueco, mentres que outros lingüistas escandinavos sosteñen que é unha lingua propia. Os dialectos dalecarlianos mantiveron moitas características gramaticais e fonolóxicas arcaicas, moitas das que aínda son case idénticas ás do norreno - coma por exemplo, o uso da letra eth (Ð,ð), (que chegou a usarse no sueco antigo); mantén a nasalidade das vogais; conservación dos tres xéneros; etc. A pesar de estar clasificada dentro da rama escandinava oriental, mantén certas semellanzas cos dialectos neonoruegueses de Trendelag, o trendés (trøndersk en noruegués), que son clasificados na rama escandinava oriental xunto co neonoruegués ou nynorsk.
Bidual
O topónimo galego Bidual pode referirse a:
O Rañadoiro, Furco, Carballedo
Toponimia
O topónimo está relacionado con Raña: sitio raído ou arrasado pola auga ou terreo alto e de monte pobre
Preste Xoán
miniatura|O Preste Xoán como Emperador de Etiopía, entronizado sobre un mapa de África oriental nun atlas para á raíña María I de Inglaterra, (British Library, 1558). O Preste Xoán (en latín Presbyter Johannes) é un rei e patriarca lendario cristián popular na cultura europea entre os s. XII e XVII. Dicíase que rexía unha nación de cristiáns nestorianos evanxelizados por San Tomé, perdida entre os musulmáns e pagáns de Oriente. Os relatos sobre el reúnen diversas fantasías medievais populares, que o fan descendente dos reis magos e soberano dun reino cheo de riquezas, marabillas e criaturas estrañas.
Orixe da lenda
miniatura|O Preste Xoán da Crónica de Nuremberg de Hartmann Schedel, 1493 Aínda que a xénese inmediata non está clara, a lenda do Preste Xoán baséase fortemente nas máis primitivas historias sobre Oriente e os seus viaxeiros occidentais. Particularmente influentes foron as historias do proselitismo do apóstolo San Tomé na India, rexistradas especialmente na obra do s. III coñecida como os Feitos de Tomé. Este texto inculcou nos occidentais unha imaxe da "India" como lugar de marabillas exóticas e ofreceu as primeiras descricións de San Tomé establecendo alí unha seita cristiá, motivos que influíron longamente sobre os relatos do Preste Xoán. De maneira similar, noticias distorsionadas da evolución da Igrexa oriental en Asia tamén deron forma á lenda. Esta igrexa, tamén chamada nestoriana e que tiña o seu centro en Persia, gañara moitos adeptos nas nacións orientais e capturou a imaxinación occidental como un conxunto de cristiáns á vez exótico e familiar. Particularmente inspirador foi o éxito dos misioneiros nestorianos entre os mongois e os turcos de Asia Central; o historiador francés René Grousset suxire que unha das sementes da que xurdiu a historia talvez viñese do clan kerait, miles de cuxos membros se converteran ao cristianismo nestoriano pouco antes do ano 1000. Arredor do s. XII, os gobernantes kerait aínda adoitaban ter nomes cristiáns, o que alimentaría máis a lenda.
Amais, a base da tradición talvez estea na escura figura do cristianismo primitivo Xoán o Presbítero de Siria, cuxa existencia é inferida por primeira vez polo bispo e historiador da Igrexa Eusebio de Cesarea baseándose nas súas lecturas dos primeiros padres da igrexa. Un documento di que este home sería o autor das Epístolas de Xoán, e supúñase que fora o mestre do bispo mártir Papías, que á súa vez ensinou o propio mestre de Eusebio, Ireneo de Lión. Porén, alén o nome, pouco vincula esta figura, presuntamente en actividade a finais do s. I, coa lenda do Preste Xoán.
As posteriores historias sobre o Preste Xoán beben claramente nos textos literarios sobre Oriente, incluíndo o gran corpus medieval de literatura de viaxes e xeografía. Colléronse detalles de historias literarias e pseudohistóricas, como o relato de Simbad o Mariñeiro. Tivo especial influencia a novela de Alexandre, unha historia fabulosa sobre as conquistas de Alexandre Magno. Alén as devanditas fontes, a lenda comézase a difundir a principios do s. XII coa noticia de visitas dun arcebispo da India a Constantinopla, e dun patriarca da India a Roma na época do papa Calisto II (1119–1124). Non é posible confirmar estas visitas, aparentemente de cristiáns de San Tomé da India, pois as probas de ambas son informacións de segunda man. O que está comprobado é que o cronista alemán Otón de Frisinga informou no seu Chronicon de 1145 que o ano anterior atopouse cun tal Hugo, bispo de Xabala, Siria, na corte do papa Uxío III en Viterbo. Hugo era un emisario do príncipe Raimundo de Antioquía que despois do Asedio de Edesa polos sarracenos procuraba axuda occidental, e o seu consello incitou a Uxío a convocar á Segunda Cruzada. El dixo a Otón, en presenza do papa, que o Preste Xoán, un cristián nestoriano á vez crego e rei, nunha gran batalla, "non hai moitos anos" recuperara dos irmáns Samiardi, monarcas dos medos e de Persia a cidade de Ecbatana. Despois o Preste Xoán presuntamente dirixiuse a Xerusalén a rescatar Terra Santa, mais a suba das augas do Tigris forzouno a retornar ao seu país. O seu cetro de esmeraldas demostraba a súa fabulosa riqueza; a súa descendencia dos reis magos, a súa santidade.
A historia de Otón parece estar mesturada con feitos reais. En 1141, o Khanato de Kara-Khitai baixo Yelü Dashi venceu os turcos selxúcidas preto de Samarcanda. Entón os selxúcidas gobernaban Persia e eran a maior potencia no mundo musulmán, e a derrota de Samarcanda debilitounos substancialmente. Os súbditos de Kara-Khitan nesa época eran budistas e non cristiáns, e non hai razón para supor que Yelü Dashi xamais fora chamado Preste Xoán. Porén, varios vasalos de Kara-Khitan eran cristiáns nestorianos, o que debeu contribuír á lenda, como tamén a posibilidade de que os europeos, non familiarizados co budismo, suporían que se o seu caudillo non era musulmán, sería cristián. Calquera fose o caso, a derrota animou os Cruzados e inspirou unha esperanza de liberación desde Oriente, e é posible que Otón rexistrara a confusa información de Hugo para previr a compracencia dos patrocinadores europeos da Cruzada; de acordo con este relato, non se podía esperar axuda de ningún poderoso rei oriental.
Cartas do Preste Xoán
A credibilidade dada ás noticias foi tal que o papa Alexandre III enviou unha carta ao Preste Xoán co seu médico Filipe o 27 de setembro de 1177. Non hai máis rexistro sobre Filipo, pero o máis probable é que non tornase cunha resposta do Preste Xoán. A Carta continuou a circular, acumulando máis adornos con cada copia. En tempos modernos, a análise textual das versións hebreas da carta descubriu varias palabras italianas, e isto suxeriría que a orixe podería estar entre os xudeus do norte de Italia ou do Languedoc. De calquera xeito, o autor da Carta parece ser máis ben occidental, ben que o seu propósito non queda claro.
Imperio Mongol
miniatura| Ilustración na que se mostra o gobernante kerait Ong Khan como o Preste Xoán, en Le Livre des Merveilles, s. XV. En 1221, Jacques de Vitry, bispo de Acre, tornou da desastrosa Quinta Cruzada con boas noticias: o rei David da India, fillo ou neto do Preste Xoán, mobilizara os seus exércitos contra os sarracenos. Xa conquistara Persia, entón baixo o control do Imperio Corasmita, e tamén movíase cara a Bagdad. Este descendente do gran rei que vencera aos selxúcidas en 1141 proxectaba reconquistar e reconstruír Xerusalén. O polémico historiador e etnólogo soviético Lev Gumilev especulou que o moi reducido Reino de Xerusalén no Levante resucitou esta lenda para afoutar as experiencias cristiás e persuadir aos monarcas europeos, que perderan interese naquela época, para se involucrar en custosas cruzadas en rexións afastadas dos seus estados e asuntos.
O xurdimento do Imperio Mongol deu aos cristiáns occidentais a oportunidade de visitar terras que nunca antes veran, e botáronse en gran número polas seguras estradas do Imperio. A crenza de que un reino nestoriano existía en Oriente ou de que a salvación dos Estados Cruzados dependía dunha alianza cun monarca oriental, fixo enviar numerosos misioneiros e embaixadores cristiáns aos mongois, incluíndo o explorador franciscano Giovanni da Pian del Carpine en 1245 e Guillerme de Rubruck en 1253.
O vínculo entre o Preste Xoán e Xenxis Kan elaborouse por esta época, cando o Preste identificouse co pai adoptivo de Genghis, Toghrul, rei dos kerait, a quen os Jin deron o título de Ong Khan Toghrul. Cronistas e exploradores bastante fiables como Marco Polo, o historiador das Cruzadas Jean de Joinville, e o viaxeiro franciscano Odorico de Pordenone despoxaron ao Preste Xoán de moito da súa fachada sobrenatural, describíndoo como un monarca máis realista e terreal. Odorico localiza as terras de Xoán ao leste de Catai en ruta cara a Europa, e menciona a súa capital como Casan, que correspondería a Kazan, a capital tártara próxima a Moscova. Joinville describe a Xenxis Kan na súa crónica como un "sabio" que uniu todas as tribos tátaras e as conduciu á vitoria sobre o seu máis poderoso inimigo, o Preste Xoán. Guillerme de Rubruck di que un certo "Vut", señor dos kerait e irmán do "rei" nestoriano Xoán, foi vencido polos mongois baixo Genghis. Genghis fuxiu coa filla de Vut e casouna co seu fillo, e da súa unión naceu Möngke, o khan da época na que Guillerme escribiu. Segundo as Viaxes de Marco Polo, a Guerra entre o Preste e Genghis comezaron cando Genghis, novo gobernante dos rebeldes tátaros, pediu a man de filla do Preste Xoán. Anoxado porque o seu baixo vasalo fixera tal petición, o Preste Xoán negouna en malos termos. Na subseguinte guerra, Genghis triunfou e o Preste Xoán pereceu.
O personaxe histórico tras este relato, Toghrul, en efecto era un monarca cristián nestoriano derrotado por Genghis. Adoptara ao futuro khan tras a morte do seu pai Yesugei e foi un dos seus primeiros aliados, mais despois tiveron certa liorta. Tras o rexeito de Toghrul á proposta de desposar un fillo e unha filla súa cos fillos de Genghis, a fisura entre eles creceu ata que estalou a guerra en 1203. Genghis capturou a Sorghaghtani Beki, filla de Jaqa Gambu, irmán de Toghrul, e casouna co seu fillo Tolui; xuntos tiveron varios fillos, incluíndo Möngke, Kublai, Hulagu, e Ariq Böke.
A principal característica das historias do Preste Xoán desta época é a descrición do rei non como un heroe invencible, senón como un dos moitos adversarios derrotados polos mongois. Mais cando o Imperio Mongol derrubouse, os europeos comezaron a abandonar a idea de que o Preste Xoán realmente fora un rei de Asia Central. En calquera caso, tiñan poucas esperanzas de achalo alí, mentres que as viaxes pola rexión volvéronse perigosas sen a seguridade que o Imperio provera. En obras como The Travels of Sir John Mandeville e Historia Trium Regum de Xoán de Hildesheim, os dominios do Preste Xoán tenden a recobrar os seus aspectos fantásticos e xa non se localizan nas estepas de Asia Central, senón novamente na propia India, ou nalgún outro sitio exótico. Wolfram von Eschenbach vincula a historia do Preste Xoán co da lenda do Santo Graal. No seu poema Parzival, onde o Preste é o fillo da doncela do Graal e do cabaleiro sarraceno Feirefiz.
O erudito ruso Ph. Bruun en 1876 propuxo unha teoría que suxería que o Preste Xoán fora un dos reis de Xeorxia, que, na época das Cruzadas, experimentou un rexurdimento militar que desafiou o poder musulmán. Porén, esta teoría, ben que considerada cunha certa indulxencia por Henry Yule e algúns modernos historiadores xeorxianos, foi desestimada de plano por Friedrich Zarncke.
Etiopía
Marco Polo presentara Etiopía como unha magnífica terra cristiá e os cristiáns orientais tiñan unha lenda que dicía que unha nación un día se levantaría e invadiría Arabia, mais non localizaban alí o Preste Xoán. Entón, en 1306, 30 embaixadores etíopes do emperador Wedem Arad chegaron a Europa, e nun rexistro da súa visita menciónase o Preste Xoán como o patriarca da súa igrexa. Outra descrición dun Preste Xoán africano atópase na Mirabilia Descripta do misioneiro dominico Xordano, arredor de 1329. Ao falar da "Terceira India", Xordano rexistra moitas historias fantásticas sobre o país e o seu rei, de quen di que os europeos chaman Preste Xoán. miniatura|esquerda|250px|Preste Xoán das Indias. Sección dunha carta portulana. Marca: MS. Douce 391 Despois disto, unha localización Africana fíxose cada vez máis popular. O 7 de maio de 1487, dous enviados portugueses, Pêro da Covilhã e Afonso de Paiva, viaxaron en segredo por terra para reunir información sobre unha posible ruta marítima á India, mais tamén para pescudar sobre o Preste Xoán. Covilhã conseguiu arribar a Etiopía. Se ben foi ben recibido, foille prohibido partir. Enviáronse máis axentes en 1507, despois que os portugueses capturaron Socotra. Como resultado desta misión, e enfrontando a expansión musulmá, a raíña rexente Eleni de Etiopía enviou o embaixador Mateo ao rei Manuel I de Portugal e ao papa, á procura dunha coalición. Mateo chegou a Portugal vía Goa, e en 1520 tornou cunha embaixada portuguesa, xunto co crego Francisco Álvares. O libro de Francisco Álvares, que inclúe o testemuño de Covilhã, a Verdadeira Informação das terras do Preste João das Indias foi a primeira información directa sobre Etiopía, que aumentou grandemente o coñecemento europeo da época, xa que foi presentado ao papa, publicado e citado por Giovanni Battista Ramusio.
Cando en 1520 o emperador Lebna Dengel e o portugués estableceran contacto diplomático, Preste Xoán era o nome polo que os europeos coñecían ao Emperador de Etiopía. Porén, os etíopes xamais chamaran así ao seu emperador. Cando os embaixadores do Emperador Zara Yaqob asistiron ao Concilio de Florencia en 1441, ficaron confundidos cando os prelados insistiron en chamar ao seu monarca Preste Xoán. En balde eles tentaron explicaren que en ningures na listaxe de nomes rexios de Zara Yaqob existía tal título. Algúns escritores que usaban o título entendían que non era un nome honorífico local; por exemplo Xordano parece usalo simplemente porque os seus lectores o coñecían, non porque o crese auténtico.
Durante moitos anos sostívose que Etiopía era a orixe da lenda do Preste Xoán, pero os estudosos modernos cren que ela simplemente foi adaptada para que encaixase cun país como xa o fixera no s. XIII con Asia Central e Ong Khan. Os eruditos modernos non achan no material máis antigo nada sobre o Preste ou seu país que o faga máis identificable con Etiopía ca con outro sitio, e amais, os especialistas na historia de Etiopía efectivamente demostraron que a historia non se coñecía moito alí ata o contacto cos europeos. En 1751 o franciscano checo Remedio Prutky preguntou ao Emperador Iyasu II sobre esta identificación, e Prutky afirma que o home ficou "atónito, e díxome que os reis de Abisinia xamais se adoitaron chamar por ese nome." Nunha nota ao pé a esta pasaxe, Richard Pankhurst afirma que esta sería a primeira declaración rexistrada dun monarca etíope sobre a historia, que eles eran máis ben descoñecedores dese título ata o interrogatorio de Prutky.
Final da lenda e herdanza cultural
Os académicos do s. XVI como o orientalista alemán Hiob Ludolf demostraron que non hai relación local entre o Preste Xoán e os monarcas etíopes, e o lendario rei saíu do mapa para sempre. Mais a lenda afectou durante centos de anos a historia de Europa e do mundo, directa e indirectamente, animando aos exploradores, misioneiros, estudosos e cazadores de tesouros europeos.
A perspectiva de achar o Preste Xoán hai tempo que se esvaeu, mais a historia continuou a ser inspiradora no s. XX. O drama de William Shakespeare do ano 1600 Moito barullo por nada contén unha das primeiras referencias modernas ao rei lendario, igual ca El Burlador de Sevilla de Tirso de Molina. En 1910 o novelista e político británico John Buchan usou a lenda no seu sexto libro, Prester John, para complementar a trama sobre a insurrección zulú en Suráfrica. Este libro é un exemplo arquetípico da novela de aventura de principios do s. XX, e foi moi popular no seu día. Talvez por mor da obra de Buchan, o Preste Xoán apareceu nas revistas pulp e banda deseñadas durante todo o século. Por exemplo, Marvel Comics presentou o Preste Xoán nos Fantastic Four e Thor. Foi un personaxe secundario importante en varias historias da serie fantástica Arak: Son of Thunder de DC Comics.
O videoxogo de 1992 Castles II: Siege and Conquest contén unha sub-trama que involucra a busca do reino de Preste Xoán.
Charles Williams, membro do grupo literario do s. XX dos Inklings, fixo do Preste Xoán un protector mesiánico do Santo Graal no seu conto longo de 1930 War in Heaven. O Preste Xoán, ou como é chamado na triloxía, King John the Presbyter, tamén intervén na triloxía épica de Tad Williams, Memory, Sorrow and Thorn (1993) onde o Preste Xoán reune a maior parte da humanidade no continente fantástico de Osten Ard, moito antes dos acontecementos que ocorren nas novelas. O Preste e o seu reino tamén figuran con prominencia na novela Baudolino de Umberto Eco do ano 2000, onde o seu protagonista recruta aos seus amigos para escribir a Carta do Preste Xoán para o seu pai adoptivo Frederico Barbarroxa, pero é roubada antes que poidan mandala. Finalmente, Baudolino e compañía deciden visitar o marabilloso reino do crego, que remata sendo todo e nada do que eles esperaban.
Ferreira, O Valadouro
Santa María de Ferreira é unha parroquia do concello do Valadouro. Nela está situada a localidade de Ferreira, capitalidade do concello. Segundo o IGE en 2011 tiña 821 habitantes (412 homes e 409 mulleres).
Historia
A parroquia foi creada en 1896, segregándose os seus lugares da Laxe e de Santa Cruz do Valadouro.
Leonardo Rodríguez
Leonardo Rodríguez Díaz, nado en Lleida en 1877 e finado na mesma cidade o 27 de setembro de 1922, foi un político catalán.
Traxectoria
miniatura|150px|Leonardo Rodríguez e [[Alfredo García Ramos en Chantada, 1920.]] Avogado e economista. Militante do Partido Conservador, era un home de José Canalejas, que logo da súa morte se puxo baixo a protección de Augusto González Besada, foi deputado polo distrito de Lugo (1915-1916), e durante catro lexislaturas polo de Chantada (1916-1923). Chegou a identificarse co movemento das Irmandades da Fala. Nomeado director xeral de Comercio, Industria e Traballo, participou na primeira guerra mundial como cronista para El Mundo. Sucedeu a Baldomero Argente á fronte do Ministerio de Abastecementos entre febreiro e abril de 1919. Colaborou en diversos xornais, dirixiu o xornal Fígaro, fundou a Revista Económica y Finaciera e publicou ''Entre campos de batalla. Tomo I. Al margen de la guerra. Crónicas retrospectivas'' (1915).
O Rañadoiro
O topónimo O Rañadoiro pode referirse a varios lugares de Galicia:
Dvorana Železnik
O Železnik Hall (en serbio: Дворана Железник, Dvorana Železnik) é un pavillón de baloncesto situado no barrio de Železnik en Belgrado, Serbia. A cancha é actualmente fogar do KK FMP.
A cancha de baloncesto ten tres niveis e unha área de 4.500 metros cadrados. Con varias estruturas asociadas, representan un complexo deportivo e de negocios moderno. Á parte dunha cancha con capacidade para 3.000 espectadores, hai un bloque de hidromasaxe, un centro especializado en diagnóstico médico e un moderno ximnasio de 200 metros cadrados. O estadio conta con iluminación escénica e altofalantes de 6 kW. Tamén unha sala de trofeos, sala de prensa con capacidade para 40 persoas e un hotel cunha superficie de 1.000 metros cadrados para o aloxamento dos xogadores de baloncesto.
A Sariña, Chantada
San Vicente da Sariña é unha parroquia do concello de Chantada, situada preto da ribeira do río Miño, a 2 km da ponte de Portotide, e a 6 km da vila de Chantada. No ano 2019 tiña 26 habitantes distribuídos en 1,14 km², segundo datos do INE e do IGE, deles 22 eran homes e 22 eran mulleres.
Economía
As principais actividades desta parroquia baséanse na explotación dos recursos naturais propios desta terra; así, os seus habitantes dedicáronse dende sempre á venda de produtos naturais como os tomates, patacas, froita de tempada etc, nas feiras e mercados máis próximos e coñecidos, como son os de Chantada e Escairón, aínda que tamén existe actividade gandeira e sobre todo vitivinícola, debido en gran parte á cultura do viño promovida pola proximidade da coñecida Ribeira Sacra lucense.
Pódese apreciar certa actividade artesá, pois era a xente da parroquia quen facía coas súas propias mans as cestas para a recollida das uvas na vendima ou as olas de vimbio.
Ei-ichi Negishi
Eiichi Negishi (根岸 英一), nado o 14 de xullo de 1935 en Changchun, é un químico xaponés que realizou a maior parte da súa carreira na Universidade Purdue, Estados Unidos. Coñécello polo descubrimento do axuste de Negishi. Foi galardoado en 2010 co Premio Nobel de Química «por desenvolver reaccións químicas con catalizadores de paladio para crear compostos químicos sofisticados» xunto con Richard Heck e Akira Suzuki.
Traxectoria
Negishi naceu en Changchun, baixo control xaponés, capital do imperio de Manchukuo, agora a capital da provincia de Jilin na República Popular da China. Graduouse na Universidade de Toquio en 1958, e realizou un internado na empresa química e farmacéutica Teijin. Foise a estudar aos Estados Unidos e obtivo o seu doutoramento da Universidade de Pensilvania en 1963 baixo a supervisión do profesor Allan R. Day. En 1966 converteuse nun investigador postdoctoral na Universidade Purdue, e converteuse en profesor asistente en 1968, traballando co galardoado premio Nobel Herbert C. Brown. En 1979 foi nomeado profesor na Universidade de Syracuse. Nese mesmo ano, regresou á Universidade Purdue.
No ano 2000 foi galardoado co premio da Royal Society of Chemistry Sir Edward Frankland Lectureship''.
Historia de Chicago
miniatura|280px|dereita|Chicago A historia de Chicago é relativamente curta pero rica en acontecementos: a cidade fundouse oficialmente en 1833 e as tensións sociais ou étnicas marcaron o desenvolvemento da cidade. Chicago mantén un lugar importante na historia industrial e cultural dos Estados Unidos de América.
Antes de ser Chicago
En poucas ocasións é dado coñecer o comezo dunha cidade polo seu primeiro habitante, a primeira casa, a primeira familia. Ese é o caso de Chicago. Entre 1779 e 1784 o haitiano mestizo Jean Baptiste Pointe du Sable asentouse na beira norte da desembocadura do río Chicago no lago Michigan, no que era territorio dos indios algonquinos. Construíu unha cabana de madeira e desposou unha india potawatomi. Dedicouse ao comercio cos indios, exploradores e trampeiros.
En 1803, o exército dos Estados Unidos, despois de que os indios cederan o territorio, levanta un posto militar na beira sur do río, Fort Dearborn. En 1812 será atacado e destruído por aqueles, construíndose un segundo forte en 1816 e recuperándose a poboación do arredor pouco a pouco ata 1830.
Témporas
O termo témpora, que provén do latín tempora, significando estación, fai referencia orixinariamente ás estacións do ano. Hoxe en día, fai referencia ao comezo de cada unha das estacións do ano e, particularmente, a uns días concretos, previos ao comezo de cada unha delas. Emprégase unicamente en plural.
Popularmente, téñense empregado as témporas para tratar de predicir con moita antelación o tempo que vai ir en cada unha das estacións. Por outra banda, cómpre dicir que a tradición católica converteu estes días en días de xaxún e penitencia.
Cálculo das Témporas
Popularmente, téñense empregado as témporas para tratar de predicir o tempo que vai ir en cada unha das estacións seguintes ás témporas correspondentes. Aínda que os días de témporas son os mesmos en todas as partes, a interpretación que se fai delas sofre variacións segundo a zona.
Historia de Chicago
A grande expansión
Así e todo, soamente contaba daquela con 300 habitantes, cando unha decisión infraestrutural dará comezo a un crecemento urbano dos máis rápidos e extraordinarios da época (de 30.000 habitantes en 1850 a 300.000 en 1870 e 1 000 000 en 1890). Na construción da canle Illinois-Míchigan (que unía a rexión dos Grandes Lagos coa conca do Mississippi) escóllese como cabeceira a desembocadura do río Chicago. Para financiala fanse lotes de terreos edificables. De aí xorde o primeiro plano en cuadrícula da cidade (1830, ampliado deseguido en 1834 ). Tamén se dá unha saída axeitada á boca do río mediante unha canle que será o xermolo do futuro porto e constrúense as primeiras pontes. Nunha nova ampliación de 1836 inclúense os terreos que ocupaba o forte, e o exército concede a franxa de terra baleira ao sur pegada ao lago coma lugar de esparexemento nunca edificable, orixe do actual Parque Grant, o máis céntrico e paradigmático da cidade.
Témporas
Observación e predición
Para a predición meteorolóxica, cómpre observar o tempo que vai nas témporas correspondentes. Hai que ter en conta, non os meteoros puntuais como a choiva ou o sol, senón a dirección do vento, se o ceo está ou non cuberto e mesmo poden terse en conta fenómenos fenolóxicos, é dicir, aqueles que afectan a animais e plantas. A partir de aquí, a predición faise de distintos xeitos segundo a zona.
Metodoloxía
Os dous métodos de predición máis frecuentes son:
1.- Baseada no vento: A estación seguinte ás témporas terá como vento predominante o mesmo que fora predominante durante as súas témporas (hai quen só ten en conta a dirección do vento ás 00.00 horas de cada día de témporas ). Dependendo do efecto que o vento predominante teña en cada zona, ese será o tempo que irá, de xeito xeral, durante a estación. Por exemplo, durante as témporas de inverno obsérvase que o vento predominante é do sur. Se onde un vive o vento do sur trae polo xeral aire seco e ceos despexados, poderase prognosticar un inverno seco.
2.- Baseada na observación independente de cada día de témporas: segundo este sistema, obsérvase o tempo que vai en cada día de témporas. Cada mes da estación seguinte terá o mesmo tempo que cada un dos días de témporas respectivos. Exemplo: Durante as témporas de verán obsérvase que o mércores chove e vai vento sur cálido,o venres deixa de chover e continúa o vento sur, e o sábado sobe moito a temperatura e o ceo está despexado. Con isto, o primeiro mes do verán será, de xeito xeral, húmido e cálido, como o foi o mércores das súas témporas. O segundo mes, baixará a humidade e seguirán as temperaturas cálidas, coma o venres das súas témporas. O terceiro mes do verán será moi seco e caloroso, como o foi o sábado das súas témporas.
Historia de Chicago
A grande expansión
Pero foi o ferrocarril, a partir de 1848, o que contribuíu decisivamente a facer de Chicago, primeiro un centro de transportes, e despois unha gran metrópole. De feito converteuse no maior nó ferroviario do mundo. Gran, madeira e gando para todo o país e a exportación, industria transformadora, minería, industria do ferrocarril (Pullman), grandes almacéns, foron axiña actividades xeradoras de enormes cantidades de man de obra que atraían un continuo fluxo de inmigrantes das mais variadas procedencias.
Unha primeira medida de urxencia ante tal explosión poboacional foi a de crear unha rede de fornecemento de augas e sumidoiros que quitase da cidade a lama (completada ata fins de século coa reversión do curso do río e a construción do Sanitary and Ship Canal que permitía desaugar na conca do Mississippi no canto do lago).
Do Great Fire á Exposición Colombina: a escola de Chicago
miniatura|200px|dereita|Home Insurance Building (Le Baron Jenney, 1884)
En 1871 un grande incendio destrúe o centro da urbe. Na reconstrución posterior reglaméntase substituír a tradicional estrutura en madeira pola novidosa e audaz edificación en aceiro. Isto unido a outras innovacións técnicas na cimentación e a invención do ascensor permiten aos arquitectos deseñar edificios en altura nunca vistos, os rañaceos. E así foi como xurdiu un novo centro da cidade (o Loop ), distrito comercial e financeiro de grandes edificacións que hoxe identificamos como característico dunha metrópole. E o conxunto de arquitectos de talento que o fixeron posible (Le Baron Jenney, Burnham, Root, Hollabird, Roche, Richardson, Louis Sullivan e Adler), foron os membros dunha vangarda arquitectónica coñecida coma escola de Chicago.
Desgraciadamente, a pesar do seu éxito, a Exposición Universal Colombina de 1893 levouse finalmente a cabo nun estilo historicista anticuado. Foi ao sur da cidade, no actual Jackson Park, en terreos de recheo e xunto a Universidade de Chicago fundada un ano antes. O seu director, o arquitecto antes citado Daniel Burnham, foi o autor dun ambicioso Plan of Chicago en 1909 inspirado no París de Hausmann de grandes arterias-bulevares con monumentos focais. Inda que non se levase a cabo no seu conxunto, o ascendente sobor da planificación puntual da cidade foi enorme ata hoxe. Así por exemplo, a énfase no tratamento da ribeira do lago coma un continuo de parques e zonas dotacionais e recreacionais conseguidos a base de recheos; a ampliación do centro urbano ao norte do río mediante a continuidade da avenida Michigan a través dunha nova ponte (1920 ) e a idea do actual Navy Pier (1916 ).
Toda metrópole precisa para o seu desenvolvemento dun eficiente sistema de transporte masivo. En Chicago, no cambio de centuria, erixiuse un singular por ser maiormente elevado (por iso é coñecido coma the "L").
E o transporte metropolitano permitía a extensión de vastos suburbios residenciais. Foi aquí onde tivo lugar un novo feito fundamental para a historia da arquitectura contemporánea (complementario ademais do que significou a escola de Chicago para os centros urbanos): o arquitecto Frank Lloyd Wright, que traballara no estudio de Sullivan, deseña as súas primeiras vivendas ("prairie houses") cun estilo rectilíneo e orgánico, que será preludio e o converte nun dos pais do Movemento Moderno ( Robie House 1909).
Século XX
O crecemento espectacular continuou na nova centuria pero agora nunha metrópole cunha estrutura e personalidade xa ben definidas. Nos anos dos gánsters e a gran depresión, a inmigración é sobor de todo interior: dende 1910 afroamericanos do profundo sur dos Estados Unidos remontan o Mississippi fuxindo das duras condicións das antigas rexións escravistas. Instálanse fundamentalmente no South Side da cidade. Con eles traen o seu patrimonio musical único, convertendo a Chicago nun centro de primeira orde do blues e o jazz, pero tamén fortes tensións sociais.
En 1933 tivo lugar a Feira Mundial "a Century of Progress" nunha illa artificial xunto ao bordo meridional de Grant Park (actual aeroporto Merril).
Co desastre da segunda guerra mundial en Europa, chegaron a Chicago novos inmigrantes, desta vez elites intelectuais que farán da urbe un foco mundial do saber e a investigación (economía, tecnoloxía). Tamén no eido no que a cidade brillara a fins do XIX, a arquitectura, chegan figuras insignes, singularmente Mies van der Rohe, que proporcionarán un rexurdimento coñecido coma segunda escola de Chicago (Crown Hall no IIT, 1955 ; Farnsworth House nos límites da área metropolitana oeste, 1951 ).
Da súa man, proseguiuse coa tradición dos rañaceos xurdindo un estilo característico da cidade. Nos anos setenta construíronse os máis altos da época (John Hancock Center, torre Sears), ambición que chega ata hoxe co proxecto en marcha de erixir a Spire Tower (proxecto de Santiago Calatrava), que con máis de 600 metros de altura, será a máis alta de América.
miniatura|800px|centro
Pixies
Formación da banda
A través dun anuncio atoparon a Kim Deal, unha baixista de Ohio, que tocara antes na súa cidade natal nunha banda chamada The Breeders coa súa irmá, Kelly. Pouco despois recrutaron ao batería David Lovering (amigo de Deal), e así formaron Pixies. Reza a lenda que o nome da banda foi sacado aleatoriamente do dicionario por Joey (o nome pode traducirse como "fadas"). Foi tamén nesa época cando Charles decidiu, inspirado por Iggy Pop, mudar o seu nome para Black Francis.
Primeiro traballo, Come On Pilgrim
En 1986, os Pixies estaban tocando en Boston, nun concerto coa banda Throwing Muses, da guitarrista Tanya Donnevy (que máis tarde participaría en The Breeders). Ao representante de Throwing Muses e director dos Fort Apache Studios, Gary Smith, que estaba entre o público, gustoulle o son dos Pixies e ofreceulles a gravación dun disco. En marzo de 1987, a banda gravou 17 cancións. Esa demo sería coñecida como The Purple Tape, pola cor de fondo da cinta, e acabou caendo nas mans de Ivo Watts, un dos donos do selo inglés 4AD, que na época tamén era a discográfica de Throwing Muses. Impresionado co material, Watts contratou aos Pixies e lanzou un EP chamado Come on Pilgrim, que ten 8 dos 17 temas da demo orixinal de The Purple Tape.
Surfer Rosa
No ano seguinte a banda entrou no estudio para a gravación do seu primeiro LP, ao lado do produtor Steve Albini. O álbum Surfer Rosa foi lanzado na primavera de 1988 e recebiu boas críticas. A banda fíxose máis coñecida e acabou cambiando de selo, asinando pola Elektra Records.
Nestes primeiros dou discos dos Pixies a baixista Kim Deal asinou como Mrs. John Murphy, e incluso a única música composta por ela en Sufer Rosa, "Gigantic", é asinada con ese nome. Kim Deal usaría o seu auténtico nome a partir de Doolittle, xa coa Elektra.