cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Manifesto de Sandhurst
O manifesto
Foi asinado polo príncipe o 1 de decembro de 1874, mentres realizaba os seus estudos na academia militar Sandhurst, en Inglaterra. O manifesto redactouse formalmente co pretexto de contestar as felicitacións recibidas ao cumprir dezasete anos, que significaba a maioría de idade. O documento fora ideado e redactado por Antonio Cánovas del Castillo; no mesmo, dábase a coñecer o novo sistema político que se quería implantar, unha monarquía constitucional; é dicir, un novo réxime monárquico de tipo conservador e católico que defendía a orde social pero que garantía o funcionamento do sistema político liberal. O manifesto remata proclamando as esencias fundamentais que han rexer no seu reinado: «…nin deixarei de ser bo español nin, como todos os meus antepasados, bo católico, nin, como home do século, verdadeiramente liberal».
Carla Del Ponte
Fin do mandato e banlance das súas funcións no TPII
Unha das súas grandes mágoas foi a morte de Milošević, dun infarto (sic) na súa cela, o 11 de marzo de 2006. Quedábanlle á fiscal dez días, a razón de catro hores de audiencia cada día, ou sexa corenta horas, antes de pedir para o antigo xefe de Estado a sentenza final que sería, segundo ela, o recoñecemento da súa culpabilidade e a reclusión a perpetuidade. Ela xa tiña preparada a argumentación final. Declarou: "Foi unha decepción profesional porque iso debería ser un requisitorio histórico, pero sobre todo para as vítimas que esperaban unha xustiza que nunca poderán ter".
Despois de oito anos no cargo, Carla Del Ponte declarou partir "cun sentimento de decepción". Nunha entrevista a finais de 2001 sobre os crimes de guerra cometidos durante as guerras iugoslavas da década de 1990, Del Ponte dixo: "A xustiza para as vítimas e os superviventes require un esforzo a nivel internacional e nacional". E noutra, en Berlín, en outubro de 2010, a xa ex fiscal xeral rexeitou terminantemente as acusacións de testemuñas serbios que dicían que foran presionados nos xuízos polos crimes de guerra na ex Iugoslavia, reafirmando que os fiscais do Tribunal Penal Internacional da Haia "non imos ceder nunca" (sic) no esclaremento "deses horrorosos feitos e no castigo dos culpábeis.
Malversadores e narcotraficantes
A mediados dos anos 1990, conduciu unha investigación no caso do escándalo financeiro internacional que implicou ao ex predidente ruso Boris Eltsin, a súa familia e a varios dos seus colaboradores, acusados de teren participado no desvío e lavado de decenas de miles de millóns de dólares. Boris Eltsin desviaría, no affaire político-mafioso (o caso Mabetex), diñeiro destinado a sacar a Rusia do marasmo económico e que proviñan en gran parte do Fondo Monetario Internacional (FMI).
Bloqueou as contas bancarias suízas da primeira ministra paquistaní Benazir Bhutto, sospeitosa de corrupción e lavado de diñero co seu marido Asif Ali Zardari. Supostamente malversarían centos de millóns ou incluso miles de millóns de dólares.
No caso do affaire Mikháilov levou un procedemento en contra do ruso Serguéi Mikháilov, chamado "Mikhas", sospeitoso de ser un dos padriños da principal organización criminal da ex Unión Soviética, a Solntsevskaia. Foi detido preventivamente baixo a sospeita de violar as leis suízas que reprimían o branqueamento de diñeiro e a pertenza a unha organización criminal.
En 1995 bloqueou 130 millóns de dólares depositados por Raúl Salinas, o irmán máis vello do presidente mexicano Carlos Salinas de Gortari, en diversos bancos suízos, entre eles a banca Pictet, a banca Julius Baer e a filial suíza do Citibank de Nova York. O diñeiro proviña da corrupción, do desvío de diñeiro público e do tráfico de estupefacientes (especialmente de cocaína), que confirmaría as ligazóns entre o clan familiar Salinas e os cárteles da droga.
Outras acusacións sobre o asunto da ex Iugoalavia
En xaneiro de 2002 acusou ao presidente serbio en funcións Vojislav Koštunica de ser cómplice do presunto criminal de guerra Slobodan Milošević e de ser responsábel naquela época de refugar a súa extradición.
A polémica das acusacións de tráfico de órganos humanos
En 2008 denunciou no seu libro La caccia, Io e i criminali di guerra (A Caza, eu e os criminais de guerra), escrito en colaboración co reporteiro norteamericano de orixe croata Chuck Sudetic, que os albaneses de Kosovo realizaron contrabando de órganos humanos de serbios capturados pola UÇK na guerra de Kosovo, finalizada en 1999. O seu libro creou unha gran controversia internacional. As vítimas serían asasinadas, sufrirían operacións de ablación de órganos que serían vendidos a traficantes internacionais. Acusou especialmente ao que se convertería en primeiro ministro de Kosovo, o antigo dirixente do UÇK, Hashim Thaçi de estar implicado neste tráfico. Del Ponte expón así os detalles da atrocidade: 300 prisoneiros (adolescentes de boa saúde, mulleres, serbios e doutras nacionalidades eslavas) serían deportados durante o verán de 1999 de Kosovo a unha cidade do norte de Albania e internados nunha casa co fin de conseguir órganos destinados a clínicas estranxeiras para transplantes; os prisoneiros serían, segundo os casos, operados unha segunda vez, antes de seren asasinados.
En 2003 investigadores do TPII visitaron o lugar onde se presuntamente se levaron a cabo estes crimes e encontraron restos de sangue, pero non puideron confirmar se era sangue humana. Tamén encontraron unha xiringa e botellas, baleiras, de medicamentos que se utilizan en procedementos crúrxicos. . Aínda persisten zonas de sombras: para exportar estes órganos, deberían transportarse a través de montañas até os aeroportos cando, nese momento, a menos que se utilizaran helicópteros, serían necesarias moitas horas de viaxe, o cal é incompatíbel cun transplante en boas condicións.
Ademais, o silenzo de Carla Del Ponte durante todos eses anos parece inxustificábel. Xa intentara un proceso por "encubrimento de crime". Segundo a súa antiga portavoz no TPII, Florence Hartmann, Carla del Ponte "non ten evidencias para apoiar estas acusacións". No xornal suízo Le Temps denunciou como "irresponsábel" e "indigno" por parte da xuíza de presentar "como feitos certos o que, en realidade, foi imposíbel de probar". A ex fiscal, no seu libro, apunta a súa decepción despois de oito anos de batalla e expectativa", e precisa ela mesma que as probas eran "infelizmente insuficientes para levar a cabo unha investigación". Pero, desde entón, non manifestou ningunha reacción contra esta controversia.
En Suíza, a vergonza foi grande, e o Ministerio de Asuntos Exteriores ordeoulle a embaixadora que volvera o máis rapidamente posíbel ao seu posto na Arxentina, pregándolle ademais que renunciara a calquera promoción do seu libro. A organización Human Rights Watch, pola súa parte, afirmou que estas acusacións eran "críbeis". .
O Tribunal Penal Internacional para a ex Iugoslavia admitiu a gravidade das denuncias de Del Ponte, pero manifestou que a falta de probas sobre estes feitos impedía que fora levado perante os maxistrados do Tribunal.
Filme
En outubro de 2008 estreouse Le Liste de Carla ("A lista de Carla"), película documental do director suízo Marcel Schüpbach, que afonda nas actuacións de Del Ponte como fiscal xefe do TPII e explica como funciona realmente a xustiza internacional.
Alex von Falkenhausen Motorenbau
Logo da segunda guerra mundial, von Falkenhausen abriu un garaxe en Múnic onde tuneaba BMW 328 de antes da guerra, convertendo algúns deles en monoprazas, en 1948 pasou a construír a súa propia marca de coches co motor do 328. Como resultado en 1949, apareceu o Fórmula 2 AFM-1, pilotado por Hans Stuck, que logrou un terceiro lugar en Grenzlandring. AFM gañou no Autódromo de Monza con Stuck detrás do volante, superando aos Ferrari s de Alberto Ascari e Juan Manuel Fangio. Outros coches foron pilotados por Fritz Riess, Karl Gommann, Willi Heeks e Manfred von Brauchitsch. Para 1951 Stuck estaba desenvolvendo un motor V8 lixeiro deseñado por Richard Küchen e gañou a carreira de Grenzlandring F2 1951 co chamado AFM-4 "Küchen". Os campionatos mundiais de pilotos de e  leváronse a cabo baixo as regulacións da Fórmula 2, permitindo aos coches AFM competir en varias roldas do Campionato Mundial. Na tempada de, os coches eran cada vez menos competitivos e a marca e o equipo desvanecéronse, en 1954 Freiherr von Falkenhausen comezou a traballar para BMW outra vez, dirixindo a súa Rennsportabteilung (división de carreiras) nos seguintes 20 anos.
Participación no Campionato do Mundo: 1952-1953
A primeira participación de AFM nun Gran Premio do Campionato do Mundo foi cun coche de fábrica pilotado por Stuck no Gran Premio de Suíza de 1952. Stuck cualificou o coche na 14ª posición, superando a algúns nomes consagrados como Harry Schell, que pilotaba un Maserati do equipo Enrico Platé. Pero, estaba 14 segundos por detrás do tempo da pole do Ferrari oficial de Giuseppe Farina. Na carreira, Stuck caeu de xeito constante ata que o motor do Küchen falloulle na quinta volta.
A outra carreira da tempada de para os coches AFM foi o Gran Premio de Alemaña. Participaron varios coches de propiedade privada pilotados por Willi Heeks, Helmut Niedermayr, Ludwig Fischer e Willi Krakau, todos usando motores BMW en lugar do Küchen do equipo oficial. Nin Fischer nin Krakau empezaron a carreira, Niedermayr comezou no lugar 22, e Heeks cualificou o seu coche nun magnífico noveno posto. Clasificouse por diante de varios coches oficiais, incluíndo a Jean Behra no seu Gordini. Xa na carreira, Heeks aproveitouse dos problemas na primeira volta de Paul Pietsch no Veritas e de Ernst Klodwig no BMW, para subir ao 7 posto, onde permaneceu durante 5 voltas. Pero, na volta 6, comezou a sufrir co motor BMW do seu coche, e no final da oitava volta, estaba fóra. Mentres tanto, Niedermayr fixera unha progresión fantástica desde a súa posición inicial na grella. A retirada de Heeks deixou a seu compatriota en noveno lugar. Aproveitando os erros doutros, Niedermayr adiantara na pista, e cando o Gordini de Robert Manzon perdeu unha roda na novena volta, acadou o 8º lugar. Foi adiantado por Toni Ulmen, pilotando un Veritas ao final da carreira, pero aínda así levou o coche a meta en noveno lugar, a primeira vez que un AFM terminaba unha carreira do campionato.
AFM estaba de volta na pista en Alemaña ao ano seguinte. Stuck participou unha vez máis, esta vez de forma privada. Usando outro motor diferente, un Bristol seis en liña. Estaba acompañado no seu equipo privado por Günther Bechem e Theo Fitzau, que pilotaba o coche feito para Niedermayr. Niedermayr retirouse da competición logo de matar polo menos a 13 espectadores durante un accidente en Grenzlandring en 1952. Tanto Bechem como Fitzau utilizaban motores de BMW. Fitzau foi o mellor clasificado, no posto 21, máis de 80 segundos por detrás da pole de Alberto Ascari no Ferrari. Stuck foi 23º, mentres que Bechem, foi 30º, a máis de 2 minutos do tempo de Ascari, posiblemente grazas á extrema lonxitude do circuíto de Nürburgring. Stuck estaba fora na volta 1, cando o seu novo motor fallou. No final da volta 4, Bechem e Fitzau tiñan tamén problemas de motor similares.
A última aparición de AFM no campionato de F1 produciuse no Gran Premio de Italia a finais de ano, cando Stuck participou co seu coche novo. Clasificouse penúltimo, superando só a Johnny Claes co Connaught. Terminou 14º na carreira, polo simple feito de non tropezar con dificultades. Quedou 13 voltas por detrás do vencedor Juan Manuel Fangio.
Cando as carreiras de Gran Premio abandonaron a normativa F2 a finais de 1953, AFM retirouse da escena. O seu mellor resultado foi o noveno lugar de Niedermayr no Gran Premio de Alemaña de 1952.
Resultados Completos na Fórmula Un
(Chave) As carreiras en letra grosa indican pole position; as carreiras en cursiva indican volta rápida.
Présaras, Vilasantar
Idade Moderna
No século XVIII, Valentín Sánchez de Boado, un indiano regresado do Perú, construíu a igrexa e o pazo e contratou a Xosé Gambino para realizar o conxunto escultórico da igrexa.
Toponimia
O topónimo Présaras ten a súa orixe nas presuras (pressura, pressurae), un procedemento polo cal se ofrecían terras a colonos para que fosen poboadas e traballadas.
Patrimonio
miniatura|Igrexa de san Pedro de Présaras.
Festas e celebracións
As festas patronais en honor a San Pedro, celébranse na fin de semana do 29 de xuño na Carballeira. O 29 de setembro celébranse as festas de San Miguel.
Haaz Sleiman
Haaz Sleiman, nado en Beirut, é un actor libanés radicado nos Estados Unidos.
A Pedra do Sal, Noicela, Carballo
A Pedra do Sal é un lugar da parroquia de Noicela no concello coruñés de Carballo na comarca de Bergantiños. Non tiña habitantes no ano 2020 segundo datos do IGE.
Abrigueiro, Oleiros, Vilalba
Abrigueiro é un lugar da parroquia de Oleiros, no concello lugués de Vilalba, na comarca da Terra Chá.
José Domingo Cipriano Oreiro
José Domingo Cipriano Oreiro Rodríguez, nado o 24 de xaneiro de 1947 en Muros, é un político galego do PPdeG.
Traxectoria
Licenciado en Historia pola Universidade de Santiago de Compostela, estudou pedagoxía e comezou a dar clase para rapaces con dificultades cognitivas no IES de Carnota.
Militante do Partido Popular de Galicia, foi elixido deputado autonómico nas eleccións galegas de 1993. Permaneceu durante dous anos na cámara do Hórreo, ata que en 1995 foi elixido alcalde de Carnota nas municipais dese ano, ao obter a súa agrupación política 6 concelleiros.
En 2004 integrou a candidatura do Partido Popular de Galicia ao Congreso dos Deputados nas xerais dese ano, e resultou elixido. Volvería a ser o alcalde de Carnota logo das eleccións de 2007, cando obtivo 7 concelleiros, despois do mandato de Xosé Manuel García Martínez, do BNG. Abandonou o Congreso en 2008, e a alcaldía en 2011, cando foi substituído á fronte do concello carnotán por Ramón Noceda Caamaño, do BNG, que xa fora o alcalde da vila entre 1983 e 1989.
Hidrocarburo aromático policíclico
Os hidrocarburos aromáticos policíclicos, abreviados como HAP (ou tamén PAH, do inglés polycyclic aromatic hydrocarbons), tamén chamados hidrocarburos poliaromáticos, son compostos orgánicos do tipo dos hidrocarburos, que conteñen só carbono e hidróxeno, que están compostos de moitos aneis aromáticos (aneis orgánicos nos cales os electróns están deslocalizados). Formalmente, a clase defínese como compostos con ditos aneis que carecen de substituíntes que formen ramificacións na estrutura dos aneis. Un subconxunto deles son os hidrocarburos aromáticos polinucleares (PNAs, do inglés polynuclear aromatic hydrocarbons), que teñen aneis aromáticos fusionados, é dicir, que comparten un ou máis dos seus lados. O composto químico deste tipo máis simple é o naftaleno, que só ten dous aneis aromáticos, mentres que exemplos de tres aneis son o antraceno e o fenantreno.
Os HAPs son moléculas neutras, non polares que se encontran nos depósitos de carbón e alcatrán. Prodúcense tamén por combustión incompleta de materia orgánica (por exemplo, en motores e incineradoras, e cando se queima a biomasa en incendios forestais etc.).
Os HAPs poden tamén ser abondosos no universo, e suponse que se formaron nos primeiros dous mil millóns de anos despois do Big Bang, en asociación coa formación de novas estrelas e exoplanetas. Algúns estudos suxiren que os HAPs supoñen unha porcentaxe significativa de todo o carbono que hai no universo, e discútese a posibilidade de que os HAPs fosen os materiais de partida para a síntese abiotica dos materiais necesarios para dar orixe ás primeiras formas de vida.
Nomenclatura e estrutura
Moléculas aromáticas pequenas como o benceno non son HAPs, e xeralmente non se considera que os HAPs conteñan heteroátomos ou leven substituíntes.
Os HAPs máis comúns son os de aneis de cinco ou seis membros. Os que só están compostos por aneis de seis membros denomínanse HAPs alternantes, os cales inclúen os HAPs bencenoides. Os seguintes exemplos de HAPs varían no número e disposición dos seus aneis:
Propiedades fisicoquímicas e de enlace
Aínda que os HAPs son claramente compostos aromáticos, o grao de aromaticidade poden ser diferente en cada segmento de anel. Segundo a regra de Clar (formulada por Erich Clar en 1964) para os HAPs a estrutura de resonancia co maior número de sextetos п aromáticos disxuntos, é dicir, restos similares ao benceno, é o máis importante para a caracterización das súas propiedades.
Fontes e distribución
Os hidrocarburos aromáticos policíclicos encóntranse principalmente en fontes naturais como a creosota. Poden orixinarse pola combustión incompleta da materia orgánica. Os HAPs poden tamén producirse por procesos xeolóxicos cando os sedimentos orgánicos son transformados quimicamente en combustibles fósiles como o petróleo e carbón. As fontes dominantes de HAPs no ambiente proceden das actividades humanas. A queima de madeira e a combustión doutros biocombustibles como residuos de esterco ou colleitas contribúen a máis da metade das emisións anuais globais de HAPs, especialmente debido ao uso de biocombustible na India e na China. En 2004, os procesos industriais e a extracción e uso de combustibles fósiles supuxeron algo máis da cuarta parte das emisións globais de HAPs, dominando as emisións nos países industrializados. Os lumes forestais son outra fonte notable. Medíronse concentracións de HAPS no aire, solo e auga substancialmente máis altas en Asia, África e América Latina que en Europa, Australia e EUA/Canadá.
Os HAPs adoitan a atoparse en mesturas complexas. As temperaturas de combustión baixas, como as acadadas ao fumar tabaco ou queimarse os bosques, tenden a xerar HAPS de baixo peso molecular, mentres que os procesos industriais a alta temperatura xeran normalmente HAPs de maiores pesos moleculares.
En ambientes acuosos
A maioría dos HAPs son insolubles en auga, o cal limita a súa mobilidade no medio ambiente. A solubilidade acuosa dos HAPs diminúe aproximadamente de forma logarítmica a medida que aumenta a súa masa molecular.
Os HAPs de dous aneis, e en menor medida os de tres, disólvense en auga, facéndoos máis dispoñibles para a captación biolóxica e biodegradación. Ademais, os HAPs de dous a catro aneis volatilízanse o suficiente como para aparecer na atmosfera predominantemente en forma gasosa, aínda que o estado físico dos HAPs de catro aneis pode depender da temperatura. Ao contrario, os compostos de cinco ou máis aneis teñen baixa solubilidade en auga e baixa volatilidade; están, por tanto, predominantemente en estado sólido, unidos a polucionantes do aire particulados, aos solos, ou a sedimentos. En estado sólido, estes compostos son menos accesibles para a captación biolóxica ou degradación, incrementando a súa persistencia no ambiente.
Exposición humana
miniatura|[[Smog en O Cairo, Exipto. A contaminación do aire particulada, incluíndo o smog, é unha vía substancial de exposición humana aos HAPS.]] As emisións dos vehículos, como coches e camións, pode ser unha fonte substancial externa de HAPs na contaminación do aire particulada. Xeograficamente, as principais autoestradas son fontes de HAPs, que poden distribuírse na atmosfera ou depositarse nas proximidades. Os catalizadores dos vehículos estímase que dividen por 25 as emisións de HAPs dos vehículos de gasolina.
As persoas poden tamén estar expostas no seu traballo se este implica o uso de combustibles fósiles ou os seus derivados, queima de madeira, traballo con eléctrodos de carbono, ou a exposición aos escapes de motores diésel. Entre as actividades industriais que poden producir e distribuír HAPs están a produción de aluminio, ferro, e aceiro; a gasificación do carbón, destilación de alcatrán, extracción de petróleo de lousas; produción de coque, creosota, negro de fume e carburo de calcio; asfaltado de estradas e produción de asfalto; produción de goma de pneumáticos; produción ou uso de fluídos de metalistería; e actividades das plantas enerxéticas de carbón ou gas natural.
Teresa Alonso Parada
María Teresa Alonso Parada, nada en Salvaterra de Miño en 1912 e finada en Madrid o 19 de febreiro de 1993, foi unha pianista e musicóloga galega.
Hidrocarburo aromático policíclico
Distribución ambiental e degradación
miniatura|esquerda|Petróleo nunha praia de Corea despois dunha vertedura en 2007. Os HAPs dispérsanse tipicamente desde as fontes difusas de contaminación urbana e suburbana a través da escorrentía das estradas, augas residuais e circulación atmosférica e a posterior contaminación do aire particulada. Os sediemntos dos solos e os ríos situados preto de localizacións industriais como as fábricas que fabrican creosota, poden quedar moi contaminadas por HAPs. As verteduras de petróleo, creosota, po da minería do carbón, e outras fontes de combustibles fósiles poden tamén distribuír HAPs no ambiente.
Teresa Alonso Parada
Traxectoria
Ós 17 anos rematou a carreira de piano co Primeiro Premio e o Premio especial do Conservatorio. Bolseira pola Junta de Ampliación de Estudios, ofreceu algúns recitais en diferentes cidades españolas e trasladouse a París, onde continuou os seus estudos con Lazare Lévy. Alí, asistiu a cursos de Alfred Cortrot. En Leipzig recibiu os consellos de Robert Teichmüller, e en Viena fixo amizade con Emil von Sauer, que daquela era o profesor do Conservatorio. Máis tarde, comezou a súa etapa como un músico, o tempo no que Joaquín Turina definida como pianista de seda, pola finura do seu estilo.
En 1944 obtivo o posto de profesora de piano no Real Conservatorio Superior de Música de Madrid, e desde entón centrou a súa carreira no ensino. Entre os seus numerosos alumnos salientan José Ortiga, Rosa María Kucharski, Juan Alemán, Consolación Castro, Margarita Degeneffe, Flor Rodríguez, e Gloria de Loizaga.
Hidrocarburo aromático policíclico
Distribución ambiental e degradación
As algas e algúns invertebrados e microorganismos como os protozoos, moluscos, e moitos poliquetos teñen unha capacidade limitada de metabolizar os HAPs e bioacumulalos en concentracións desproporcionadas nos seus tecidos; porén, o metabolimo dos HAPs pode varias substancialmente nas distintas especies de invertebrados. A maioría dos vertebrados metabolizan e excretan os HAPs relativamente rápido. As concentracións de HAPs nos tecidos non se incrementan (biomagnificación) ao longo da cadea trófica.
Os HAPs transfórmanse lentamente orixinando unha ampla gama de produtos de degradación. A degradación biolóxica feita por microbios é unha forma dominante da transformación de HAPs no ambiente. Os invertebrados que se alimentan de terra como as miñocas aceleran a degradación dos HAPs, directamente polo seu metabolismo ou ao melloraren as condicións para as transformacións microbianas. A degradación abiótica na atmosfera e as capas superiores da superficie das augas poden producir derivados de HAPs nitroxenados, haloxenados, hidroxilados e oxixenados; algúns destes compostos poden ser máis tóxicos, hidrosolubles, e móbiles que os seus HAPs parentais.
Fontes menores
As erupcións volcánicas poden emitir HAPs. Certos HAPs como o perileno poden tamén xerarse en sedimentos anaerobios a partir de material orgánico, aínda que non se sabe se a súa produción deriva de procesos abióticos ou microbianos.
Saúde humana
O cancro é un importante risco para a saúde que se pode derivar da exposición a HAPs. A exposición a HAPs tamén foi asociada con doenzas cardiovasculares e un mal desenvolvemento fetal.
Teresa Alonso Parada
Traxectoria
Escribiu a obra Ensayo para un Nuevo Cuestionario Pianístico.
Hidrocarburo aromático policíclico
Cancro
Os HAPs foron ligados a cancros de pel, de pulmón, de vexiga, de fígado, e de estómago en estudos de modelos animais ben establecidos. Os compostos específicos clasificados por varias axencias gobernamentais como carcinóxenos humanos posibles ou probables identifícanse na sección de máis adiante "Regulación e vixilancia".
Significado histórico
miniatura|upright=.7|Debuxo do século XVIII de dúas persoas levando vasoiras para limpar chemineas.
Historicamente, os HAPs contribuíron substancialmente ao noso coñecemento dos efectos prexudiciais para a saúde da exposición a contaminantes ambientais, incluíndo a carcinoxénese química. En 1775, Percivall Pott, un cirurxián do Hospital de San Bartolomé de Londres, observou que o cancro escrotal era infrecuentemente frecuente entre os desfeluxadores que limpaban as chemineas e propuxo que a causa era a exposición laboral á feluxe. Un século máis tarde, Richard von Volkmann informou dun incremento dos cancros de pel entre os obreiros da industria do alcatrán de hulla en Alemaña, e a inicios da década de 1900 era amplamente aceptado que a exposición á feluxe e alcatrán de hulla incementaba as taxas de cancro. En 1915, Yamigawa e Ichicawa foron os primeiros en producir experimentalmente cancros de pel ao aplicar topicamente alcatrán de hulla nas orellas de coellos.
En 1922, Ernest Kennaway determinou que o compoñente carcinoxénico das mesturas do alcatrán de hulla era un compoñente orgánico composto só de carbono e hidróxeno. Este compoñente foi máis tarde asociado a un patrón fluorescente característico que era similar, aínda que non idéntico, ao do benz[a]antraceno, un HAP que se demostrou despois que causaba tumores. Cook, Hewett e Hieger asociaron o perfil fluorescente espectroscópico específico do benzo[a]pireno ao do compoñente carcinóxeno do alcatrán de hulla; era a primeira vez que se demostraba que un composto específico dunha mestura ambiental (alcatrán de hulla) era carcinóxeno.
Na década de 1930 e posteriormente, os epidemiólogos do Xapón, Inglaterra e EUA, como Richard Doll e outros, informaron de maiores taxas de mortes por cancro de pulmón entre os traballadores expostos a ambientes ricos en HAPs como os obreiros dos fornos de coque e os dos procesos de carbonización e gasificación do carbón.
Mecanismos da carcinoxénese
miniatura|upright=0.7|[[Aduto formado entre unha febra de ADN e unha molécula de epóxido derivado do benzo[a]pireno (centro); tales adutos poden interferir coa replicación do ADN normal.]]
A estrutura dun HAP inflúe na capacidade carcinoxénica do composto. Algúns HAPs carcinoxénicos son xenotóxicos e inducen mutacións que inician o cancro; outros non son xenotóxicos e afectan á promoción do cancro ou á súa progresión.
Os HAPs que afectan á iniciación do cancro son normalmente modificados primeiro quimicamente por encimas dando metabolitos que reaccionan co ADN, orixinando mutacións. Cando se altera unha secuencia de ADN nos xenes que regulan a replicación celular, o resultado pode ser un cancro. Os HAPs mutaxénicos, como o benzo[a]pireno, xeralmente teñen catro ou máis aneis aromáticos e tamén unha "rexión baía", un peto estrutural que incrementa a reactividade da molécula cos encimas metabolizantes. Metabolitos mutaxénicos dos HAPs son os diol epóxidos, quinonas, e catións de HAPs radicais. Estes metabolitos poden unirse ao ADN en sitios específicos, formando complexos voluminosos chamados adutos do ADN, que poden ser estables ou inestables. Os adutos estables poden causar erros na replicación do ADN, mentres que os adutos inestables reaccionan coa febra de ADN, eliminando unha base púrica (adenina ou guanina). Tales mutacións, se non son reparadas, poden transformar os xenes que codificaban proteínas normais de sinalización celular en oncoxenes que causan cancro. As quinonas poden tamén xerar repetidamente especies reactivas do oxíxeno, que poden danar independentemente o ADN.
Os encimas da familia dos citocromos (CYP1A1, CYP1A2, CYP1B1) metabolizan os HAPs a diol epóxidos. A exposición a HAPs pode aumentar a produción de encimas citocromo, que permite aos encimas converter os HAPs en diol epóxidos mutaxénicos a maiores velocidades. Nesta vía, as moléculas de HAPs únense ao receptor de hidrocarburos arilo (AhR) e actívano como un factor de transcrición que incrementa a produción dos encimas citocromos. Porén, a actividade destes encimas pode ás veces actuar inversamente e protexer contra a toxicidade dos HAPs, que non se comprende de todo ben aínda.
Os HAps de baixo peso molecular, con de 2 a 4 aneis aromáticos, son máis potentes como cocarcinóxenos durante o estadio promocional do cancro. Neste estadio, unha célula "iniciada" (é dicir, unha célula que mantivo unha mutación carcinoxénica nun xene clave relacionado coa replicación celular) é privada dos sinais de supresión do crecemento procedentes das súas células veciñas e empeza a replicarse clonalmente. Os HAPs de baixo peso molecular que teñen rexións baía ou similares poden desregular as canles de unións comunicantes, interferindo coa comunicación intercelular, e tamén afectan a proteínas quinase activadas por mitóxeno, que activan factores de transcrición implicados na proliferación celular. O peche das canles proteicas das unións comunicantes é un precursor normal da división celular. O peche excesivo destas canles despois da exposición a HAPs ten como resultado a desaparición dos sinais que regulan o crecemento normal da célula impostos pola súa comunidade local de células, o que permite que as células cancerosas iniciadas se repliquen. Estes HAPs non necesitan primeiro ser metabolizados encimaticamente. Os HAPs de baixo peso molecular son frecuenctes no ambiente, polo que supoñen un risco significativo para a saúde humana nas fases promocionais do cancro.
Doenzas cardiovasculares
A exposición durante a idade adulta a HAPs foi asociada tamén con enfermidades cardiovasculares. Os HAPS están entre o conxunto de contaminantes máis complexo do fume do tabaco e dos contaminantes do aire particulados e poden contribuír ás doenzas vasculares como resultado de estar exposto a eles.
En experimentos de laboratorio os animais expostos a certos HAPs presentaron un incremento de placas de ateroma (ateroxénese) nas arterias. Os mecanismos potenciais para a patoxénese e desenvolvemento de placas de aterosclerose pode ser similar aos mecanismos implicados nas propiedades mutaxénicas e carcinoxénicas dos HAPs. Unha hipótese destacada é que os HAPs poden activar o encima citocromo CYP1B1 nas células do músculo liso vascular. Este encima despois procesa metabolicamente os HAPs a metabolitos quinonas, que se unen ao ADN formando adutos reactivos que eliminan bases púricas. As mutacións resultantes poden contribuír ao crecemento non regulado das células do músculo liso vascular ou a súa migración ao interior da arteria, os cales son pasos no proceso de formación das placas. Estes metabolitos quinonas tamén xeran especies reactivas do oxíxeno, que poden alterar a actividade de xenes que afectan a formación de placas.
O estrés oxidativo que se produce despois da exposición a HAPs podería tamén orixinar unha doenza cardiovascular ao causar inflamación, o que foi recoñecido como un importante factor no desenvolvemento da ateriosclerose e a enfermidade cardiovascular. Os biomarcadores da exposición a HAPs en humanos foron asociados con biomarcadores inflamatorios que son considerados importantes preditores de enfermidade cardiovascular, o que indica que o estrés oxidatvo resultante da exposición a HAPs pode ser un mecanismo que conduce á enfermidade cardiovascular en humanos.
Impactos sobre o desenvolvemento
Moitos estudos epidemiolóxicos de persoas que viven en Europa, Estados Unidos, e a China asociaron a exposición in utero aos HAPs, a través da polución do aire ou da exposición no traballo dos pais, cun mal crecemento fetal, redución das funcións inmunitarias, e peor desenvolvemento neurolóxico, incluíndo un cociente intelectual máis baixo.
Regulación e vixilancia
Algunhas axencias gobernamentais, como as da Unión Europea e a NIOSH e a EPA en EUA, regulan as concentracións de HAPs no aire, auga e solo. A Comisión Europea restrinxiu as concentracións de oito HAPs carcinóxenos en produtos de consumo que están en contacto coa pel e a boca.
Os hidrocarburos aromáticos policíclicos identificados pola Autoridade de Seguridade Alimentaria Europea (EFSA), a Axencia de Protección Ambiental (EPA) dos Estados Unidos, e a Axencia de Substancias Tóxicas e Enfermidades Rexistradas (ATSDR) dos Estados Unidos debido á súa carcinoxenicidade ou xenotoxicidade e capacidade de ser monitorizados son os seguintes:
Detección e propiedades ópticas
miniatura|200px|dereita|O [[Telecopio espacial Spitzer captura as liñas espectrais dos HAPs, producindo esta imaxe de nebulosidade nun viveiro estelar. ]]
Existe unha base de datos espectral para rastrear os HAPs no universo (ver PAH IR Spectral database). A detección de HAPs en materiais faise a miúdo usando cromatografía de gas-espectrometría de masas ou cromatografía líquida con métodos espectroscópicos de ultravioleta-visible ou fluorescencia ou usando bandas indicadoras de test rápidos de HAPs.
Os HAPs posúen un espectro de absorbancia UV moi característico. Este adoita a posuír moitas bandas de absorbancia, que son únicas para cada estrutura anular. Así, para un conxunto de isómeros, cada isómero ten un espectro de absorbancia UV diferente. Isto é especialmente útil na identificación dos HAPs. A maioría dos HAPs son tamén fluorescentes, e emiten lonxitudes de onda características da luz cando son excitados (cando as moléculas absorben a luz). As estruturas electrónicas de electróns π estendidas dos HAPs son as que orixinan estes espectros, e tamén certos HAPs grandes mostran propiedades de semicondutores e outros comportamentos característicos.
Orixe da vida
miniatura|200px|dereita|Dúas estrelas extremadamente brillantes que iluminan unha néboa de HAPs nesta imaxe do Telescopio espacial Spitzer.
Os HAPs poden ser abundantes no universo. Parece que se formaron xa nos primeiros 2.000 millóns de anos despois do Big Bang, e están asociados coa formación de novas estrelas e exoplanetas. Máis do 20% do carbono do universo pode estar asociado con HAPs. Os HAPs considéranse posibles materiais iniciais para a formacións das primeiras formas de vida. A luz emitida pola nebulosa do Rectángulo Vermello e os datos das súas sinaturas espectrais suxiren a presenza de antraceno e pireno. Este informe foi considerado unha hipótese controvertida na cal se afirma que a medida que nebulosas do mesmo tipo que a do Rectángulo Vermello se aproximan ao fin das súas vidas, as correntes de convección causan que o carbono e hidróxeno do centro da nebulosa sexan capturados polos ventos estelares, e radien cara ao exterior. A medida que arrefrían, suponse que os átomos se enlazan uns con outros de varias maneiras e finalmente forman partículas dun millón ou máis de átomos. Witt e o seu equipo inferiron que os HAPs, que puideron ser fundamentais para a formación da primeira vida na Terra, necesariamente deben orixinarse nunha nebulosa.
Máis recentemente, detectáronse fulerenos (futbolenos) noutras nebulosas. Os fulerenos están tamén implicados na orixe da vida; segundo a astrónoma Letizia Stanghellini, "É posible que os futbolenos do espazo exterior proporcionasen as sementes da vida na Terra." En 2012, científicos da NASA informaron dos resultados de estudos análogos in vitro nos que os HAPs, suxeitos ás condicións do medio interestelar, son transformados por hidroxenación, oxixenación e hidroxilación, en compostos orgánicos máis complexos", un paso da vía que leva á formación de aminoácidos e nucleótidos, as materias primas das proteínas e o ADN, respectivamente". Ademais, como resultado destas transformacións, os HAPs perden a súa sinatura espectroscópica, que podería ser unha das razóns "para a ausencia de detección de HAPs nos grans de xeo interestelar, especialmente nas rexións exteriores das capas moleculares superiores de nubes densas e frías dos discos protoplanetarios."
Os HAPs detectáronse na atmófera superior de Titán, a lúa máis grande do planeta Saturno.
Monte Helicón
dereita|miniatura|Monte Helicón. dereita|miniatura|Joos de Momper: Helicón ou Visita de [[Minerva ás Musas. Museo Real de Belas Artes de Antuerpen.]]
O Helicón (grego Ἡλικών, Helikồn, latín Helicon, literalmente «o (monte) tortuoso», de ἥλιξ, hélix «espiral, zigzag») é unha montaña da rexión de Tespias, en Beocia (Grecia). Ten unha altura de 1748 metros. Está próximo ao monte Parnaso, entre o lago Copais e o golfo de Corinto. Na mitoloxía grega o Helicón está consagrado a Apolo e as Musas (as Helicónides) o mesmo que a fonte Hipocrene situada nel. O pico máis alto da serra é o actual Paleovuni (1524 metros).
Mitoloxía
A parte oriental estaba especialmente consagrada ás musas, e incluía a cova sacra das Musas (con numerosas estatuas que foron trasladadas por Constantino o Grande a Constantinopla, onde foron destruídas polo lume en 404), a fonte de Aganipe, que inspiraba aos que bebían dela, e a fonte de Hipocrene (probabelmente a actual Makarioitissa); as dúas fontes formaban os regatos Olmeios e Permesos, cuxa unión formaba o Haliarto, que desaguaba no lago Copais.
Facíanse uns xogos dedicados ás Musas (os Museia) na zona da cova, que hoxe leva o nome de San Nicolao, por un convento e unha igrexa construídos ao pé do propio monte Marandali, un dos principais. Estableceuse unha escola de poetas gregos fixada en Ascra (actual Pyrguáki), ao pé da montaña, que foi a residencia do máis famoso poeta da escola, Hesíodo.
Unha parte da serra, tamén dedicada ás Musas, levaba o nome de Monte Leibethrion (latín Leibethrium), e correspondería, probabelmente, ao actual Zagara ou a Granitza (este último é máis probábel que fose Lafistion, latín Laphystium), onde tamén había algunhas estatuas das musas e ninfas, as fontes de Leibethrias e Petra e unha cova dedicada ás ninfas leibetrianas.
Piñeiro, O Corgo
Santa María de Piñeiro é unha parroquia do concello do Corgo na comarca de Lugo. Tiña 71 habitantes en 2016, segundo datos do Instituto Galego de Estatística, 33 homes e 38 mulleres. O que supón un aumento de 6 habitantes respecto ao ano 2007 cando tiña 65 habitantes (29 homes e 36 mulleres), os mesmos que en 2000 (71).
Vilarmosteiro, O Páramo
Xeografía
Na parroquia de Vilarmosteiro encóntrase o Campo da Feira do Páramo. O Campo da Feira consta dunha carballeira de máis de 7 hectáreas. Ó redor do Campo da Feira o concello do Páramo foi construíndo distintos edificios públicos que pasaron a constituír un novo núcleo, O Páramo : o pavillón polideportivo, o centro médico, o colexio público, a casa do médico, e finalmente no ano 2006 o concello mudou a capital para este lugar e o novo edificio multiusos transformouse en casa do concello.
No ano 1976 comezaron a organizarse as Feiras e Festas de Primavera, co ánimo de recuperar a vitalidade na carballeira ante a ameaza da especulación urbanística. Estas feiras están organizadas pola Asociación de Amigos do Campo da Feira, creada por Jesús Méndez.
Historia
A primeira referencia histórica que se coñece de Vilarmosteiro é do ano 1229, cando Vivian Froyaz se bateu en preito coa Encomenda de Portomarín polo padroado da Igrexa de Vilarmosteiro. Este documento é o primeiro documento escrito en galego máis antigo da provincia de Lugo. Curiosamente o segundo documento máis antigo en galego da provincia inclúe tamén o topónimo Vilarmosteiro.
Festas
A parroquia organiza en torno ó día 27 de agosto a festa do San Vitorio, instaurada a finais do século XIX polo párroco Juan Benito Quiroga. O día 16 de setembro celébrase unha misa pola Santa Eufemia, patroa desde antes do ano 1229.
Galería de imaxes do Burgo, Culleredo
O Burgo, Culleredo.
Castro de Bemil
O castro de Bemil é un castro situado na parroquia de Bastavales, no concello coruñés de Brión.
Arqueoloxía
Non se ten noticia de que se realizasen campañas arqueolóxicas.
985
Mortes
Historia ano a ano
Frederick Forsyth
Frederick Forsyth, nado en Ashford en 1938, é un escritor británico.
Traxectoria
Estudou en Tonbridge School e na Universidade de Granada. En 1956 converteuse no piloto máis novo que nunca tivera a Royal Air Force. Logo de deixar a carreira militar en 1958 traballou como xornalista para pequenos xornais ata que en 1961 entrou en Reuters, foi correspondente en Francia, Bélxica, España, Alemaña Oriental, Alemaña Occidental e Checoslovaquia. En 1965 comeza a traballar para a BBC. Entre xullo e setembro de 1967 cubriu a Guerra de Biafra entre Biafra e Nixeria.
En 1968 deixou a BBC debido ás acusacións que as súas crónicas durante a Guerra de Biafra tomaran partido pola causa de Biafra e de falsificar informacións, e volveu a Biafra para cubrir a guerra pola súa conta.
En 1969 escribiu un libro sobre a Guerra de Biafra, The Biafra Story. Forsyth decidiu escribir unha novela coas mesmas técnicas de investigación que utilizaba no xornalismo, The Day of the Jackal, que se publicou en 1970 e que se converteu nun éxito de vendas internacional. Ao igual que o resto das novelas que publicou nos anos seguintes.
Centro de Investigacións Sociolóxicas
250px|miniatura|Logotipo do CIS 250px|miniatura|Sede do CIS na rúa Montalbán de [[Madrid.]] O Centro de Investigacións Sociolóxicas (CIS, en castelán: Centro de Investigaciones Sociológicas) é un organismo autónomo español que depende do Ministerio da Presidencia e que ten como obxectivo o estudo científico da sociedade española a través da realización de enquisas periódicas, por iniciativa propia do centro ou por petición doutros organismos.
Ademais da realización e arquivo de enquisas e algunhas investigacións cualitativas, o CIS edita unha revista de investigación, a Revista Española de Investigacións Sociolóxicas (Reis) e varias coleccións de libros especializados en distintas materias das ciencias sociais. Ademais, anualmente organiza un curso de posgrao de formación de especialistas en investigación social aplicada.
O CIS é o herdeiro do Instituto da Opinión Pública (IOP) que foi fundado en 1963 e remodelado en 1977. O CIS é un organismo autónomo dende 1990 e, dende 1995, réxese por estritas condicións legais de transparencia dos seus traballos e a difusión dos resultados.
Soraya Arnelas
Soraya Arnelas Rubiales, máis coñecida como Soraya, nada en Valencia de Alcántara (Cáceres) o 13 de setembro de 1982, é unha cantante española.
O seu debut discográfico comenzou con Corazón de fuego lanzado en 2005, baixo os sellos discográficos de Santarder Records e Vale Music. En total lanzou catro álbums de estudio e nove singles.
O 16 de maio de 2009, participou como representante de España no Festival de Eurovisión, con tema La noche es para mí.
Comezo artístico
miniatura|150px|Soraya nas festas de [[La Mercè, en Barcelona, en 2006]] Naceu o 13 de setembro de 1982 en Valencia de Alcántara (Cáceres). Creceu e criouse no seu pobo natal no que realizou os seus estudos escolares no colexio concertado Nuestra Señora de los Remedios, que alcanzan ata 2º de bacharelato. Tras traballar un tempo en Radio Frontera, a radio local, dedicouse á profesión de azafata de voo, traballo que durante a súa aprendizaxe permitiulle o dominio do inglés, francés e portugués.
Agadín de Abaixo, Oleiros, Vilalba
Agadín de Abaixo é un lugar da parroquia de Oleiros, no concello lugués de Vilalba, na comarca da Terra Chá.
Linda Hunt
Lydia Susanna Hunter, nada en Morristown (Nova Jersey) o 2 de abril de 1945 é unha actriz estadounidense, coñecida como Linda Hunt.
Traxectoria
Hunt naceu en Nova Jersey, e creceu en Westport, Connecticut. É unha das dúas fillas de Raymond Davy Hunter, vicepresidente de Harper Fuel Oil en Long Island, e Elsie Doying Hunter, profesora de piano. Estudou artes escénicas en Chicago.
Debutou no cinema en 1980 coa comedia musical de Robert Altman Popeye. Dous anos despois interpretou a Billy Kwan en O ano que vivimos perigosamente, adaptación de Peter Weir da novela homónima. Polo seu papel de fotógrafo chinés-australiano gañou o Óscar á mellor actriz secundaria, converténdose na primeira persoa que gañou un Oscar por interpretar un personaxe do sexo oposto.
No teatro triunfou entre outros no papel protagonista de Nai Coraxe e mais os seus fillos, de Bertolt Brecht.
Na televisión traballou en series como The Practice, Without a Trace e NCIS: Los Angeles.
Vida persoal
Hunt mantivo unha relación coa psicoterapeuta Karen Kline dende 1978, e cao que casou no 2008.
Dende 2011, Hunt é embaixadora da Best Friends Animal Society.
En xullo de 2018, a revista People informou de que estivera involucrada nun accidente de varios coches nos Ánxeles o que provocou que tivese que tomar case un ano de descanso da serie NCIS: Los Angeles.
Congostro
O topónimo galego Congostro pode referirse a:
Gran Premio do Canadá de 1991
O Gran Premio do Canadá de 1991 (oficialmente o 1991 Formula 1 Grand Prix du Canada) foi unha carreira de Fórmula 1 que se celebrou o 2 de xuño de 1991 no Circuíto Gilles Villeneuve, Montreal, Canadá. A carreira foi a quinta rolda da tempada. Foi o 29º Gran Premio Canadense e o 13º no Circuíto Gilles Villeneuve. A carreira de 69 voltas foi gañada por Nelson Piquet, pilotando un Benetton - Ford. Piquet levouse a vitoria número 23 e última da súa carreira na F1 despois de que o seu vello rival Nigel Mansell, manexando un Williams - Renault, repentinamente detívose a metade da última volta mentres lideraba por case un minuto. Stefano Modena obtivo o segundo lugar nun Tyrrell - Honda, mentres que o seu compañeiro de equipo de Mansell Riccardo Patrese foi terceiro, tras comezar desde a pole position.