cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Phalacrocoracidae
Os corvos mariños (Phalacrocoracidae) son unha familia de aves acuáticas. Aliméntanse dos peixes que capturan baixo a auga. Impúlsanse principalmente coas patas; poden mergullarse durante máis dun minuto, e alcanzan unha profundidade de aproximadamente 10 m. A diferenza das plumas da maioría das aves acuáticas, as plumas dos corvos mariños non son completamente impermeables, o que lles permite afundirse e mergullar con facilidade. Unha vez en terra, estenden as ás para secalas. Ademais, regulan o volume dos seus sacos aéreos.
Premio María Casares á mellor actriz secundaria
Os Premios de Teatro María Casares á mellor actriz secundaria outórgaos a Asociación de Actores e Actrices de Galicia ás mellores actrices de teatro da temporada anterior, en papeis non principais.
Phalacrocoracidae
Existen unhas 30 especies de corvos mariños, e é seguramente o corvo mariño grande o máis estendido. Vive en lagos e estuarios, así como nas costas e constrúe o seu niño en cantís ou en árbores. Ten un tamaño de até 90 cm de longo e pódese atopar en augas doces e costas de todo o mundo.
Premio María Casares á mellor actriz secundaria
Os galardóns
miniatura|Bouzas, premiada no 2000. miniatura|Patricia de Lorenzo, premiada no 2014. Os Premios María Casares galardoaron na categoría de mellor actriz secundaria as seguintes profesionais:
As actrices máis premiadas
Mónica García obtivo o premio en tres ocasións, mentres que Belén Constenla, Susana Dans e Rebeca Montero obtivérono en dúas.
Phalacrocoracidae
Pesca con corvo mariño
En certas localidades de China, como en Guilin, nas beiras do río Li ou no lago Erhai, utilízase o corvo mariño para a pesca. Átaselle un cordel na parte inferior do pescozo de forma que poida capturar un peixe, pero non tragalo. O pescador, unha vez que o corvo mariño capturou o peixe, extráello (xa que quedou aprisionado no pescozo), e dispono para efectuar novas capturas.
Taxonomía
A familia componse de tres xéneros:
1779
Outros
Historia ano a ano
James McNeill Whistler
miniatura|200px|Autorretrato.
James Abbott McNeill Whistler, nado en Lowell (Massachusetts) o 14 de xullo de 1834 e finado en Londres o 17 de xullo de 1903, foi un pintor estadounidense, relacionado co simbolismo. Viviu sobre todo en Francia e Inglaterra.
Traxectoria
Estudou en West Point, pero abandonou o exército e dedicouse á arte. En París adoptou un estilo de vida bohemio.
Obra
Na súa obra emprega termos musicais nos títulos das súas pinturas. Ten como os simbolistas crenza nas correspondencias e usa nos seus títulos palabras da música como sinfonía, harmonía etc.
Julio Jones
Quintorris Lopez "Julio" Jones, máis coñecido como Julio Jones, nado o 3 de febreiro de 1989 en Foley, no condado de Baldwin (Alabama), é un xogador profesional estadounidense de fútbol americano que xoga como wide receiver para os Atlanta Falcons da National Football League (NFL). Tras formarse na Universidade de Alabama, entrou na NFL no darft de 2011 onde polos Falcons no sexto lugar da primeira rolda.
Traxectoria
Nado en Foley (Alabama) Jones asistiu ao Foley High School da súa cidade natal, onde xogou no equipo de fútbol americano do instituto, os Foley Lions, como wide receiver e defensive end entre 2004 e 2007. No seu último ano, logrou 75 recepcións para 1.306 iardas e 16 touchdowns. Considerado un recruta de cinco estrelas por Rivals.com, foi catalogado como o wide receiver número un da súa promoción no país en 2008. O 6 de febreiro de 2008, anunciou en directo por ESPNU a súa decisión de unirse á Universidade de Alabama.
Eucort
Eucort (Eusebio Cortés SA) foi un fabricante español de automóbiles con sede en Barcelona a partir de 1945 ata 1953.
Nun intento de crear un "coche popular", o primeiro Eucort baséase nun deseño de DKW de antes da guerra. Inclúe un motor de dous tempos de 764 cc e dous cilindros. A inspiración de DKW tamén foi evidente no deseño de Tracción dianteira. O coche estaba dispoñible como un sedán de catro portas de estilo convencional, e como unha rancheira de tres portas.
O último modelo novo foi o Vitoria de 1950, que tiña un motor de tres cilindros e 1034 cc. En 1951, cando a empresa deixou de producir, fabricara aproximadamente 1.500 Eucorts, incluíndo versións para taxis e cabriolet. O negocio posteriormente entrou en liquidación.
Un vehículo desta marca pódese ver no museo do automóbil Collecció d'Automòbils de Salvador Claret en Sils (provincia de Xirona).
OpenCola
miniatura|dereita|Ingredientes de OpenCola. OpenCola é unha bebida de cola na que as instrucións para realizala están dispoñíbeis de balde e con acceso libre e poden ser modificadas. Calquera pode facer a bebida, modificar e mellorar a receita sempre que, ademais, rexistren as súas propias receitas baixo a Licenza de documentación libre de GNU.
Historia e características
Aínda que orixinalmente foi lanzada como unha ferramenta promocional para explicar o software de código aberto, as vendas da bebida continuaron medrando e chegaron a superar as 150.000 latas vendidas. A compañía OpenCola, con sede en Toronto, deuse a coñecer máis pola bebida que polo software que pretendía promover. Laird Brown, o responsábel da estratexia da compañía, atribúe o seu éxito á desconfianza que se estendeu ante as grandes empresas e "patentadores de case todo". A estratexia en 2010 de mercadotecnia deu un xiro e xa non promocionan o refresco na súa páxina web.
Rexión de Maule
Maule é unha das 16 rexións do Chile. A súa capital é a cidade de Talca.
Limita polo oeste co Océano Pacífico, polo leste coa Arxentina, polo norte coa Rexión de O'Higgins e polo sur coa Rexión de Ñuble.
División administrativa da Rexión
A Rexión de Maule, para efectos de goberno e administración interior, divídese en 4 provincias:
Para fins de administración local, as provincias subdivídense en 30 comunas.
Río Mississippi
O río Mississippi (en inglés Mississippi River) é despois do Missouri (afluente deste) o segundo río máis longo dos Estados Unidos de América. Considerados xuntos, forman a maior conca hidrográfica da América do Norte. Discorre entre o norte de Minnesota e o golfo de México e o seu curso ten unha orientación meridiana. O Mississippi ten unha lonxitude de 3.770 km, e só un dos seus afluentes, o Missouri, é máis longo en América do Norte. A lonxitude acumulada destes dous cursos de auga excede os 6.800 km, e a superficie da súa conca hidrográfica fan do Mississippi un dos ríos máis importantes do mundo e do Mississippi-Missouri un dos sistemas fluviais máis longos do planeta. Durante a época precolombiana, o Mississippi xa constituía unha importante vía de navegación, e os amerindios chamábano «Meschacebé», que significa «pai das augas». Hoxe en día, o río constitúe un elemento fundamental da economía e da cultura estadounidense.
O 11 de setembro de 1997 o presidente Bill Clinton designou dúas seccións deste río, o Alto e Baixo Mississippi, como un dos catorce ríos que integran o sistema de ríos do patrimonio estadounidense.
Xeografía
O nacemento do Mississippi está situado no extremo norte do lago Itasca (ao norte de Minnesota), a 450 msnm. O río alcanza pronto os 220 metros logo das fervenzas de Saint Anthony, preto de Minneapolis e únenselle os ríos Illinois e Missouri en St. Louis e o Ohio en Cairo.
miniatura|esquerda|250px|Lago «de ferradura» (oxbow) formado dun antigo [[meandro do Mississippi.]] Pódese dividir o curso do río en dúas partes: o Mississippi superior, desde o seu nacemento ata a confluencia co Ohio, e o Mississippi inferior, desde o Ohio ata a súa desembocadura. O río describe numerosos meandros, en particular entre Memphis (Tennessee) e o delta. A gran maioría pertencen á categoría de meandros de chaira aluvial (tamén chamados meandros libres ou divagantes), isto é, que teñen a súa orixe na dinámica do curso mesmo; trátase de meandros moi móbiles que concirnen a sectores húmidos ou abandonados como os «baious» do Sur. En varios lugares, certos meandros recortáronse e deixaron brazos mortos denominados oxbow ou «lagos en forma de ferradura».
A parte inferior do Mississippi é complexa: baious, lagos, bifurcacións, afluentes...
Conca hidrográfica
miniatura|250px|dereita|O Mississippi e os 10 [[Estados dos Estados Unidos de América|estados que atravesa ou dos que é fronteira.]] miniatura|250px|dereita|A [[conca hidrográfica do Mississippi, que drena 31 estados.]]
A conca hidrográfica do Mississippi é a máis grande de Norteamérica e a terceira do mundo, tras as do Amazonas e o Congo. A súa superficie total é de 3.238.000 km², é dicir un terzo do territorio dos Estados Unidos. A conca do Mississippi drena auga de 31 estados e é a fonte do 23 por cento do abastecemento de augas superficiais públicas dos Estados Unidos. Está dividida en seis subconcas, que corresponden aos cursos inferior e superior, así como aos principais afluentes: o Missouri (4.370 km), o Arcansas, o Ohio etc. Finalmente, a planicie inundable do sistema fluvial mide preto de 90.000 km². Máis de 72 millóns de persoas viven na conca do Mississippi, é dicir, un de cada catro cidadáns dos Estados Unidos.
O Mississippi drena a maior parte da zona comprendida entre as Montañas Rochosas e os Apalaches, salvo a zona próxima aos Grandes Lagos. Atravesa ou bordea dez estados (Minnesota, Wisconsin, Iowa, Illinois, Missouri, Kentucky, Arcansas, Tennessee, Mississippi e Luisiana) antes de desembocar no golfo de México, 160 km río abaixo de Nova Orleáns. A modo de anécdota pódese dicir que unha pinga de choiva que caia no lago Itasca tarda preto de 90 días en chegar ao golfo de México.
Réxime hidrolóxico e caudal
O Mississippi é un río cun caudal importante e poderosas enchentes, tendo en conta a natureza da conca que baña. Estas últimas pertencen en efecto á zona tépeda e non á zona intertropical como o Amazonas ou o Congo. Estes ríos teñen un caudal moi superior ao do Mississippi, pola abundancia das precipitacións sobre as súas concas.
O réxime hidrolóxico do Mississippi é complexo xa que o río é alimentado por afluentes moi diferentes: o curso superior ten un réxime pluvionival mentres que o curso inferior atravesa unha rexión subtropical húmida. O Mississippi recibe as augas do Missouri incrementadas polas do desxeo das neves das Montañas Rochosas na primavera. A súa parte inferior é alimentada por choivas abundantes no verán e ao principio do outono, con riscos ciclónicos na parte máis meridional.
Transporte de sedimentos
O Mississippi arrastra aluvión composto de areas e gravas que proveñen en gran parte das Montañas Rochosas. Os sedimentos, verteduras sólidas, no golfo de México oscilan entre 312 e 450 millóns de toneladas ao ano. É por causa destes materiais o que se formen as numerosas illas e o delta do Mississippi. Ao longo da maior parte do río a pendente é media ou pouco pronunciada, polo cal os depósitos sedimentarios son relativamente importantes. Este caudal sólido é mixto, composto por partículas en suspensión e sedimentos do fondo. En total, nun ano, o río transporta 131 millóns de toneladas de materias en suspensión na auga, dúas veces menos que o Amazonas.
Curso superior
miniatura|220px|esquerda|As fervenzas de Saint Anthony. esquerda|miniatura|220px|A confluencia do [[Río Ohio|Ohio e o Mississippi.]] O curso superior do Mississippi (Upper Mississippi River) vai desde as fervenzas de Saint Anthony (en Minneapolis) á desembocadura do río Ohio, preto da cidade do Cairo no estado de Illinois. Percorre 1.462 km seguindo unha traxectoria en dirección sur-este. O réxime do río é pluvionival con crecidas na primavera e choivas tempestuosas no verán. A canle ensánchase considerablemente logo da confluencia do río Minnesota. O río atravesa un val profundo cavado en leitos sedimentarios nunha rexión que non foi afectada polos glaciares de Wisconsin. O lago Pepin, que se formou fai preto de 9.500 anos, esténdese ao longo duns 35 km de lonxitude cunha profundidade media de cinco metros. Ten a capacidade de reter unha parte dos sedimentos e da polución que provén da parte máis elevada.
220px|miniatura|O río Mississippi na súa [[confluencia co río Missouri, ao sur de St. Louis.]]
Xusto ao norte de St. Louis, o Mississippi atópase co río Missouri proveniente do leste. As augas do Missouri están cargadas de sedimentos e de partículas arrincadas pola erosión. Nas décadas de 1950 e 1960 a construción de grandes encoros na conca hidrográfica do Missouri formou depósitos que reteñen os aluvións. Os acondicionamentos humanos afectaron amplamente ao Mississippi superior e a súa chaira aluvial.
Así, o río recibiu máis sedimentos, mentres que a canle aumentou por mor da urbanización e drenaxe das marismas. A construción de diques e a canalización aumentaron a sedimentación do leito fluvial. A chaira aluvial tamén foi transformada pola construción de terrapléns co fin de protexer as instalacións humanas das inundacións. As terras agrícolas substitúen desde hai tempo as zonas pantanosas e os bosques; estes últimos atópanse actualmente restrinxidos ás beiras do río ou ás illas e non miden máis que uns quilómetros de anchura. Con todo, os esforzos para cualificar porcións das beiras como reservas naturais protexidas permitiron salvagardar 800 km² do val do curso superior do Mississippi. As principais especies de árbores son: o pradairo prateado, o freixo (fraxinus), o olmo americano, o salgueiro negro, o álamo de Virxinia, o pradairo, o bidueiro negro, o lodoeiro (Celtis australis) etc. A vexetación acuática comprende as aneas, as lilas de auga, as elodeas, a vallisneria americana etc. A salicaria común é unha planta de orixe europea, introducida a principios do século ao longo das beiras do Mississippi.
Curso inferior
miniatura|dereita|250px|Mapa do curso inferior do río Mississippi. miniatura|esquerda|220px|[[Pantano e bosque de ciprés calvo no sur de Luisiana.]] O curso inferior (Lower Mississippi River) discorre ao sur da confluencia co río Missouri. O Mississippi continúa a súa traxectoria cara ao sueste e posteriormente cara ao sur logo da confluencia co Arcansas. A chaira aluvial caracterízase por numerosos meandros cargados de barro que multiplican por tres a lonxitude do curso. Trátase dun sector relativamente ancho, de pendente suave cara ao golfo de México, dominado por socalcos aluviais pouco elevados. As altitudes son pouco considerables, en xeral unhas decenas de metros por encima do nivel medio do mar. Á parte dos sectores rozados, subsisten as grandes zonas de pantano e de bosques. Tamén atopamos numerosos lagos de ferradura e meandros de grande amplitude. No sur de Cairo, a chaira aluvial ensánchase e faise menos profunda por mor da erosión dos leitos terciarios chamados bluffs. No baixo Mississippi, numerosos afluentes discorren paralelamente ao río ao longo dunha distancia bastante grande, antes de desembocar finalmente no río. O sur do Mississippi está sometido a un clima tropical marcado polos ciclóns a finais do verán e principios de outono. A xeada invernal evita xeralmente esta rexión. A paisaxe caracterízase por zonas húmidas e pantanosas, a miúdo insalubres, no delta do Mississippi e o baiou: trátase de brazos e de meandros abandonados polo río e que forman longas vías de auga estancada e constitúen unha rede navegable de varios milleiros de quilómetros.
Delta
miniatura|220px|esquerda|O [[Delta fluvial|delta do Mississippi, visto desde o espazo (falsas cores).]] O delta do Mississippi cobre unha superficie de 75.000 km² (máis de 400 km de anchura -de leste a oeste- e 200 km de profundidade -do norte ao sur), sobre a que viven uns 2,2 millóns de habitantes, a maioría na cidade de Nova Orleáns. Con todo, comparado con outros deltas, a densidade de poboación da rexión é relativamente escasa.
A desembocadura do Mississippi desprazouse moitas veces ao longo da historia. En 5.000 anos, o río cambiou nove veces de desembocadura e a actual data só do século X. Cando se construíu unha canle a principios do século XIX, o río buscou reunir o leito e a desembocadura do río Atchafalaya, a 95 km de Nova Orleáns.
O delta do Mississippi avanza aproximadamente 100 m ao ano, alimentado polos 730 millóns de toneladas de aluvión que deposita a razón de 6 decímetros ao ano sobre o fondo do seu leito, o que fai necesario un dragado constante para asegurar a navegación. Estes depósitos forman un inmenso abanico aluvial que gaña terreo sobre as augas do golfo de México debido á pouca profundidade das augas e da escasa amplitude das mareas. O lodo e o barro impiden ao río a posibilidade de serpentear.
A planicie deltaica do Mississippi inclúe as marismas costeiras de Luisiana e cobre 28.568 km². Caracterízase por unha rede complexa de brazos e de levantamentos naturais en disposición radial, río abaixo de Baton Rouge.
Comunidades ao longo do río
O río Mississippi é unha importante vía fluvial na que historicamente se concentrarón moitos e importantes asentamentos estadounidenses, como Memphis (TN) (646889 hab.), Minneapolis (MN) (382578 hab.), Nova Orleáns (A) (343829 hab.), St. Louis (MO) (319294 hab.), Saint Paul (MN) (285068 hab.) e Baton Rouge (A) (229553 hab.). miniatura|En Minnesota, o río Mississippi o seu paso a través de [[Área metropolitana de Minneapolis - Saint Paul|Twin Cities (2007)]] As principais áreas metropolitanas nas súas inmediacións son as seguintes: Moitas das comunidades ao longo do río Mississippi enumeranse a continuación; a maioría teñen un significado histórico ou tradición cultural que a relaciona co río. Están secuenciadas desde o nacemento do río ata o seu final. miniatura|Comunidade de abrigos para botes no río Mississippi en [[Winona, Minnesota|Winona, MN (2006)]] miniatura|O río Mississippi en Chain of Rocks ao norte de St. Louis (2005) miniatura|Vista da cidade de Memphis miniatura|O río Mississippi o seu paso por [[Baton Rouge, Luisiana|Baton Rouge]] miniatura|Silueta de Nova Orleáns, vista desde o Mississippi, no barrio de Algiers.
Fauna
O río Mississippi e o súa chaira aluvial albergan unha fauna e flora moi ricas que compón o maior sistema continuo de marismas do continente norteamericano. As polo menos 260 especies de peixes que viven no río, constitúen a cuarta parte de todas as existentes en América do Norte. O río serve de paso para a migración de numerosas aves: o 60% das aves de Norteamérica (326 especies) utilizan a conca do Mississippi nas súas migracións. No curso inferior do Mississippi, podemos contar 60 especies diferentes de mexillóns. O curso superior abriga a máis de 50 especies de mamíferos e 145 especies de anfibios e réptiles (incluído o coñecido aligátor, cuxa especie prospera de novo logo de estar ameazada de extinción a mediados do século XX). En todo o val do Mississippi atopamos mamíferos como o castor, o mapache boreal, a londra de río, o visón americano, o raposo vermello, a rata almizclera ou a mofeta raiada. Outros animais son comúns en América do Norte: o coiote, o cervo virxiniano, o esquío gris, o esquío raiado, o esquío voador do sur ou o lince.
Algúns mamíferos presentes no val do Mississippi:
Preservación do medio natural
Numerosas porcións do río son preservadas grazas a reservas naturais e moitos espazos están aínda poboados con árbores e alagados. O ecosistema do curso superior do Mississippi está protexido polo Upper Mississippi River National Wildlife and Fish Refuge que se estende desde Wabasha (Minnesota) ata Rock Island (Illinois) cun traxecto de preto de 500 km. Esta reserva cobre preto de 80.000 hectáreas situadas en catro estados distintos, e encárgase da protección de medios moi diversos (marismas, zonas húmidas, lagos, bosques de chaira aluvial, praias de area e vertentes).
Con todo, o ecosistema fluvial foi transformado polos seres humanos para adecualo ás súas necesidades de navegación e de desenvolvemento económico: unha gran parte da chaira aluvial sofre os excesos da agricultura intensiva e os afluentes verten cantidades importantes de aluvións, de fertilizantes e de pesticidas no Mississippi. As aglomeracións urbanas e os polígonos industriais ribeiregos supón tamén unha fonte de polución. Con todo, segundo un estudo levado a cabo polo Servizo Xeolóxico de Estados Unidos, as emisións de augas residuais diminuíron no curso superior do río (antes de St. Louis) desde a adopción da Clean Water Act en 1972. A situación é menos satisfactoria en St. Louis onde as concentracións de coliformes son importantes. As concentracións de pesticidas e de herbicidas proveñen da actividade agrícola: estas aumentan por baixo da confluencia co Missouri, ao drenar este último a rexión cerealista das Grandes Chairas. O EDTA (ácido etilendiaminotetraacético), utilizado na industria papeleira, a fotográfica ou a industria agroalimentaria, está menos presente no Mississippi que nos grandes ríos de Europa. Os PCB (Bifenilos policlorados) persisten nos sedimentos a pesar da súa prohibición. Unha parte do nitróxeno e o fósforo presentes na corrente inferior provén do Ohio que drena rexións industriais e agrícolas.
Acondicionamento do río e as súas consecuencias
Os grandes traballos de acondicionamento do Mississippi e os seus afluentes teñen un obxectivo triplo: limitar as inundacións, favorecer a navegación e loitar contra a erosión das marxes.
Loita contra as inundacións
miniatura|O Mississippi, o Missouri e o río Illinois preto de [[St. Louis, Missouri durante as inundacións de 1993.]] miniatura|A mesma localización en setembro de 2002, nunha imaxe do [[Landsat.]] Os proxectos que pretenden reducir os efectos dos desbordamentos do Mississippi son antigos e numerosos. A principios do século XIX, a idea do encanamento do río é preponderante: fundado en 1775, o Corpo de Enxeñeiros do Exército dos Estados Unidos (United States Army Corps of Engineers) emprende varios estudos e inicia grandes obras entre 1812 e 1815. Hai que esperar os anos 1860 para ver nacer un debate entre os que queren canalizar o Mississippi (James Buchanan Eads por exemplo) e os que non (Andrew Humphrey); a primeira opción prevalece finalmente. Empréndense grandes obras entre 1875 e 1880 na rexión do delta. Hoxe, o Corpo de Enxeñeiros do Exército mantén estes diques para conservar o curso habitual do río. Con todo, o efecto dos diques revélase ineficaz cando o nivel do río aumenta.
A crecida de 1927 revela o problema. Decídese entón transferir parte das augas do Mississippi ao seu afluente o río Atchafalaya (Project Flood). Os traballos diríxense tamén a verter gran cantidade de auga nos lagos do delta. Un sistema de estacións permite tamén vixiar o nivel do río e dar a alerta en caso de problemas.
O curso superior foi acondicionado con 37 encoros e esclusas (a maioría construídas nos anos 1930), co fin de manter unha canle de tres metros de profundidade para o tráfico fluvial. Tamén se construíron lagos artificiais para utilizarse na pesca e outras actividades de lecer náutico. Os encoros non teñen en cambio a función de regular o curso do río. En período de crecida, están simplemente abertos e deixan de funcionar. Logo de St. Louis o curso do río está menos canalizado, aínda que a miúdo está flanqueado por diques.
Outros cambios leváronse a cabo en resposta a tremores de terra ao longo da fálla de Nova Madrid, próxima a Memphis e St. Louis. En 1811 e 1812, sismos coñecidos baixo o nome de «terremotos de Nova Madrid», alcanzaron unha magnitude 8, e asegúrase que por un momento investiron a dirección da corrente do río. Estes cataclismos tamén crearon o lago Reelfoot, en Tennessee. Fóra de Davenport, a maioría das cidades que bordean o río están protexidas por peiraos sobrealzados ou diques.
Pequinés
O termo pequinés pode referirse a:
Río Mississippi
Importante vía de comunicación dos Estados Unidos
Se o Mississippi foi obxecto de colosais traballos de acondicionamento, é tamén porque é unha vía de comunicación esencial para o país. O dez por cento das mercancías dos Estados Unidos son transportadas sobre o seu curso. Desde a época precolombiana, o Mississippi é un medio fundamental para o transporte de mercancías. A súa orientación meridiana fai del un eixo esencial de penetración ao continente norteamericano e unha vía de acceso aos Grandes Lagos. Situado na desembocadura do Mississippi, Nova Orleáns desenvolveuse grazas a esta estratéxica situación. Hoxe, preto da metade do sistema fluvial Missouri-Mississippi é navegable. Barcos de 2,7 m de calado poden utilizar o seu curso e subir ata Minneapolis.
A partir de 1878, 29 esclusas son construídas entre Minneapolis e St. Louis co fin de permitir a navegación río arriba dos buques ata Minneapolis. Entre 1929 e 1942, suprimíronse 16 meandros no curso inferior para acurtar o traxecto dos barcos en preto de 240 km. As consecuencias destes traballos foron un aumento da pendente e da capacidade de erosión río arriba, e da sedimentación río abaixo.
O conxunto da rede hidrográfica do Mississippi e os seus afluentes alcanza os 8.000 km de lonxitude. Unha canle de navegación une o Mississippi co lago Michigan (á altura de Chicago), comunicando así o Mississippi cos Grandes Lagos. Outra canle, o Illinois Waterway, vai desde a desembocadura do río Chicago ata a confluencia do Illinois e o Mississippi. No sur, o Mississippi comunica Florida e Texas a través dunha canle lateral, o Gulf Intracoastal Waterway. Varias autoestradas comunican os centros urbanos do Mississippi coas diferentes fachadas marítimas do país.
Economía
As principais actividades económicas do val do Mississippi son a industria, o turismo, a agricultura e a acuicultura.
Campo petrolífero
miniatura thumb Un campo petrolífero é unha zona con abundancia de pozos dos que se extrae petróleo do subsolo. Debido a que as formacións subterráneas que conteñen petróleo esténdense sobre grandes zonas, posiblemente ao longo de varios centos de quilómetros, unha explotación completa leva varios pozos espallados ao longo dunha área. Ademais, pode haber pozos exploratorios que investigan os límites, tubaxes para transportar o petróleo a calquera lugar e locais de apoio.
Río Mississippi
Sector primario
O sector primario comprende as actividades ligadas á pesca fluvial e á acuicultura (cangrexos de río, suribís, ostras etc.) nos estados do sur. O porto de Empire-Venice situado sobre o delta é o primeiro da rexión en volume e o sexto dos Estados Unidos en valor. No medio mariño, as principais especies capturadas son o cangrexo de mar, o camarón e a alosa, da que a seu biótopo depende estreitamente do Mississippi.
Campo petrolífero
Xa que un campo petrolífero pode estar bastante afastado da civilización, establecelo pode ser un exercicio a maioría das veces extremadamente complicado, polo que respecta á súa loxística. Por exemplo, os traballadores teñen que realizar o seu labor alí durante meses ou anos, e requiren hospedaxe. Así mesmo, a hospedaxe e o equipamento require electricidade e auga. As tubaxes nas zonas frías poden necesitar ser quentadas. Un exceso de gas natural fai necesario o que se queime se non hai forma de facer uso do mesmo, o que require un forno, almacéns, e tubaxes para transportalo do pozo ao forno.
Existen máis de 40.000 campos petrolíferos estendidos aos longo do globo, tanto en terra como mar dentro. O maior é o Campo Ghawar en Arabia Saudita e o Campo Burgan en Kuwait, con máis de 60 mil millóns de barrís estimados en cada un. A maioría dos pozos petrolíferos son moito menores. Nos últimos tempos, a localización e as reservas coñecidas de campos de petróleo son un factor clave en moitos conflitos xeopolíticos.
Río Mississippi
Sector primario
A produción de madeira para papel ou como material de construción é importante sobre todo en Luisiana, no estado de Mississippi e en Arcansas. Os bosques do curso superior están máis preservados. A caza realízase desde a antigüidade, e aínda se practica no val do Mississippi, especialmente de animais de pel (mapaches, ratas almiscaradas, coipos), pero tamén os aligátores cuxa caza foi legalizada de novo en 1972. Luisiana produciu un total de 32.500 peles en 2002.
Os produtos cultivados no val do Mississippi varían con arranxo á latitude: no sur, o clima subtropical permite o cultivo do arroz, a cana de azucre, e o algodón. En certos sectores (Arcansas), é necesaria a irrigación. Pero en xeral, os condados que rodean o Mississippi dedícanse especialmente ao cultivo dos cereales, en particular a soia e o millo. As colleitas son exportadas facilmente por vía fluvial. A parte central da conca do Mississippi tamén é unha rexión gandeira, unha actividade que é fonte de polución (nitratos) para o río.
Os recursos minerais e de hidrocarburos concéntranse no sur: Luisiana é un dos principais produtores de petróleo, de gas natural e de sal nos Estados Unidos. Os 23.000 pozos de Plaquemines (delta do Mississippi) produciron máis de 21 millóns de barrís de petróleo cru en 2001. A chaira do Mississippi tamén proporciona arxila (Luisiana, Missouri), area e grava. Nas rexións do curso superior, tamén se explota o mineral de ferro (Minnesota) e xacementos de carbón bituminoso e antracitas (Illinois).
Sector secundario e produción de enerxía
miniatura|250px|[[refinaría de petróleo|Refinaría próxima a Nova Orleáns.]] As centrais eléctricas do val do Mississippi funcionan maioritariamente a base de carbón. As unidades máis importantes atópanse preto dos grandes centros urbanos. Sérvense das augas do río para o seu arrefriado. Sobre o curso inferior do Mississippi, atópanse 92 centrais que utilizan combustibles fósiles, 14 a biomasa e tres centrais nucleares. A central hidroeléctrica de Keokuk (Iowa) é a única deste tipo ao longo de todo o curso do Mississippi: foi construída en 1913 e produce cada ano 105 megavatios.
A industria é a principal actividade económica en valor e en número de asalariados. Os principais focos industriais atópanse nas grandes aglomeracións. O Mississippi desempeña un papel moi importante na localización das industrias: permite o transporte das materias primas e dos produtos acabados ou semiacabados. Ademais, a auga é utilizada en numerosas actividades, tales como a fabricación de papel (Memphis e Baton Rouge) ou o refinado. Sobre o curso inferior do río, as industrias principais son a química (a primeira industria en valor; ex: plásticos, fertilizantes), a industria agroalimentaria (o primeiro sector en número de asalariados; ex: produtos do mar, produtos derivados da soia, as bebidas), a transformación do petróleo e os transportes (construción naval en Avondale, Luisiana). instalacións petroquímicas e refinarías (Shell en Norco (Luisiana) e en St. Rose (Luisiana) están localizadas no corredor entre Baton Rouge e Nova Orleáns, xerando unha polución importante.
Sector terciario e navegación comercial
O sector terciario está dominado polo turismo, o lecer e a navegación comercial: en 1996, na esclusa de Dresbach en Wisconsin, o tráfico total era de 13,9 millóns de toneladas, entre os que estaban 9,5 millóns de toneladas de produtos agrícolas (principalmente millo). Os barcos transportan graneis (cereais, carbón, petróleo) ou bens de consumo transportados en contedores, máquinas así como produtos químicos. O tráfico fluvial non deixa de crecer: pasouse de 70 millóns de toneladas en 1960 a 500 millóns de toneladas en 2000. Este dinamismo é notable en comparación co tráfico dos demais ríos.
miniatura|250px|O [[Delta Queen atracado en Mud Island, Memphis, Tennessee, en maio de 2003.]]
Os numerosos parques estatais e reservas naturais do val do Mississippi atraen a turistas e a cidadáns da rexión. A diversidade do patrimonio histórico (lugares prehistóricos, fortes, barcos, plantacións, cidades con barrios históricos como Nova Orleáns, atraen a numerosos visitantes e estimulan a economía da rexión. O patrimonio cultural constitúe unha das riquezas do val do Mississippi: tradicións amerindias, a gastronomía de Luisiana, a herdanza musical en Memphis (blues) etc. O percorrido turístico chamado «The Great River Road» transcorre ao longo do río mostrando a cultura local e ofrecendo múltiples opcións de recreo. É tamén posible percorrer o río en barco, por exemplo sobre o famoso Delta Queen (que está catalogado como Lugar Nacional de Interese Histórico). As beiras tamén contan con varios casinos que ingresan cada ano varios centos de millóns de dólares e proporcionan milleiros de empregos.
Historia precolombiana
Os primeiros rastros de ocupación amerindia son antigos: os arqueólogos atoparon vestixios de poboadores indíxenas no delta que datan polo menos de 11.000 anos. 25. A civilización mississippiense, asimilada á cultura dos mound builders, era coñecida polas súas grandes construcións de túmulos en terra (lugares arqueolóxicos de Poverty Point ou Jaketown Site), que os natchez aínda utilizaban no momento da colonización francesa de Luisiana. Pero a maior cidade era Cahokia que contaba no século XII cunha poboación entre 15 e 30 mil habitantes. Os especialistas teñen a certeza de que o Mississippi servía como vía de comunicación antes da chegada dos europeos: os amerindios percorríano a bordo de canoas de cortiza; transportaban os troncos flotando no río. En Cahokia facían intercambios por cobre, nácar, carne de bisonte e de uapití. O río e os seus afluentes proporcionaban tamén pesca.
Cando os franceses exploraron o Mississippi, atoparon varios pobos amerindios: os síux no norte, quapaws na desembocadura do Arcansas, tamarois na confluencia co Missouri, choctaws no Mississippi inferior ou baiagoulas no delta.
Exploración e colonización europeas
miniatura|[[Hernando de Soto descobre o Río Mississippi.]] O 8 de maio de 1541, Hernando de Soto foi o primeiro europeo en alcanzar o Mississippi, que bautizou como Gran Río do Espírito Santo. A partir dos anos 1660, Francia decide a intrusión nos territorios españois do golfo de México, chegado así ata o que é o actual Canadá. Os obxectivos eran atopar un paso cara a China (Paso do Noroeste), explotar as riquezas naturais dos territorios conquistados (peles, minerais) e evanxelizar as poboacións autóctonas.
O 17 de maio de 1673, os franceses Louis Jolliet e Jacques Marquette inician a exploración do Mississippi, que coñecían baixo o nome síux Ne Tongo («o gran río») e ao que eles chamaron «río Colbert». Alcanzaron a desembocadura do Arcansas e volveron remontar o río tras comprobar que discorría cara ao golfo de México e non cara ao «mar de California» (océano Pacífico). Uns anos máis tarde, en 1682, Cavelier de La Salle e Henri de Tonti descenden tamén o Mississippi ata o seu delta. Constrúen o Fort Prud'homme que se converterá máis tarde na cidade de Memphis. En abril de 1682, a expedición chega á desembocadura do Mississippi; Cavelier de La Salle fai levantar unha cruz e unha columna que leva as armas do rei de Francia: a soberanía francesa esténdese desde ese momento á totalidade do val do Mississippi, chamado «Louisiane» (Luisiana) en honra do rei Luís XIV. A expedición utiliza o mesmo camiño cara ao Canadá e La Salle regresa a Versalles. Alí, este último convence ao ministro da mariña para que lle conceda o mando da Luisiana. Faille crer que esta está próxima a Nova España debuxando un plano sobre o cal o Mississippi aparece moito máis ao oeste que o seu curso real. Pon en marcha unha nova expedición, pero esta diríxese ao desastre: Cavelier de La Salle non consegue volver atopar o delta do Mississippi e é asasinado en 1687.
En 1698, Pierre Le Moyne d'Iberville explora á súa vez a desembocadura do Mississippi. Vinte anos máis tarde, o seu irmán Jean-Baptiste manda unha nova expedición á Luisiana. Este funda a cidade de Nova Orleáns, bautizada así en homenaxe ao rexente, o duque de Orleans, así como un forte preto da actual Baton Rouge. A principios do século XVIII, John Law crea a Compañía de Occidente ou «Compañía do Mississippi». Escravos negros son transportados desde as Antillas para traballar nas plantacións. Outras cidades son fundadas polos franceses, por exemplo St. Louis (1764).
Progresivamente, os franceses impón a súa presenza construíndo fortes ou postos comerciais en posicións estratéxicas do río: Forte Beauharnois no curso superior do río, Cahokia na confluencia co Missouri ou Forte de Chartres a beiras do río Meramec.
Os tratados de Utrecht (1712-1714) pon fin á guerra de sucesión española en Europa e consagran a regresión do poder de Francia na zona. A Luisiana permanece francesa, pero inqueda pola crecente influencia das colonias británicas. O rei trata de conter esta influencia ao leste dos Apalaches. Intenta unha aproximación con Nova España, situada ao oeste da Luisiana. Esta política está motivada polos seus lazos familiares pero tamén polo afán de lucrarse coas minas e o comercio das colonias españolas.
O Tratado de París (1763) pon fin á guerra dos Sete Anos e establece a cesión ao Reino de Gran Bretaña de toda a parte do val ao leste do Mississippi e a España as terras occidentais. Con todo, Francia forza a unha debilitada España a que lle ceda a Luisiana mediante o Tratado de San Ildefonso (1800); o mes seguinte, Napoleón venderá a enorme colonia aos Estados Unidos por 15 millóns de dólares, equivalentes a (80 millóns de francos) da época. Tal operación coñécese como a Compra da Luisiana. Desde o leste, os Estados Unidos xa tiñan previsto lanzarse á conquista do oeste: en 1795, a navegación comercial a través do Mississippi está aberta aos norteamericanos. En 1805, o exército estadounidense constrúe Fort Snelling na localización da actual cidade de Minneapolis.
Século XIX ata os nosos días
miniatura|[[Litografía representando ao Mississippi River Squadron forzando o bloqueo confederado a Vicksburg durante a guerra de secesión.]] miniatura|[[Martin Strel nadador que en 2000 percorrio o río en 68 días]] No século XIX, o Mississippi é coñecido polos bandidos que pululan polos arredores, entre os que se atopaba o asasino John Murrell, ladrón de cabalos e traficante de escravos da época, que tiña o seu cuartel xeral nunha illa. A súa notoriedade era tal que Mark Twain conságralle un capítulo do seu libro Vida no Mississippi. Este libro relata tamén as carreiras de barcos de vapor (steamboats ou steamers) entre os anos 1830 e 1870. O primeiro buque de vapor que navegou entre a confluencia do Ohio e Nova Orleáns foi o New Orleans en 1811, durante a serie de tremores de terra de Nova Madrid.
A economía de plantación escravista desenvólvese na primeira metade do século XIX e produce algodón e cana de azucre no sur. Os terratenentes ricos fanse construír belas mansións, algunhas sobrealzadas sobre alicerces de ladrillo para previr os riscos de crecidas do río.
Durante a guerra de secesión, o control do río convértese nun dos principais obxectivos. O 4 de xullo de 1863 logo dun asedio de corenta días, Vicksburg é tomado polo xeneral Ulysses S. Grant, o que lle permitía á Unión controlar o río Mississippi e dividir a Confederación en dous.
Coa chegada do ferrocarril, a vía fluvial do Mississippi atopa unha seria competencia: o tren permite comunicar as costas atlántica e pacífica dos Estados Unidos. O tráfico dos portos do leste excede en diante ao de Nova Orleáns.
Na primavera de 1927 o río saíuse do seu curso en 145 lugares e alagou 73,000 km² de terras, ata unha altura de 10 m e unha anchura de 30 km. En Cairo, as augas eleváronse ata 17 m. As inundacións provocaron a morte de 200 persoas e o desprazamento forzado doutras 500,000.
A pesar da magnitude das crecidas anteriores, foi en 1993 cando os Estados Unidos coñeceron a inundación máis devastadora e custosa (12 mil millóns de dólares) ata a actualidade. Precipitacións excepcionais durante a primavera e verán dese ano fixeron crecer o Mississippi e o seu afluente principal, o Missouri. Certas cidades foron alagadas durante máis de 200 días. O caudal do río excedeu 70,000 m³/s en St. Louis.
En 2002, o nadador esloveno Martin Strel descendeu o Mississippi ao longo de toda a súa lonxitude en 68 días, recibindo pola súa fazaña a felicitación oficial da Cámara de Representantes dos Estados Unidos.
Mississippi na cultura
miniatura|Huck e Jim, protagonistas de [[As aventuras de Huckleberry Finn nunha balsa no Mississippi. Gravado da edición de 1884.]]
Literatura
As primeiras descricións por escrito do Mississippi fanse nos libros de viaxe dos europeos en América do Norte. O escritor francés François-René de Chateaubriand (1768-1848) viaxou por Norteamérica a finais do século XVIII e escribiu varias obras con informes sobre a rexión do Mississippi: Atala (1801) e René (1802) desenvólvense entre amerindios de Luisiana.
Na literatura, o Mississippi está indisociablemente unido á obra do escritor estadounidense Mark Twain (1835-1910). Na súa novela autobiográfica Vida no Mississippi (Life on the Mississippi) comeza cunha breve historia do descubrimento do río por Hernando de Soto en 1541 e continúa con anécdotas sobre a formación de Twain como piloto de barco de vapor traballando como grumete dun piloto con experiencia e describe con detalle a ciencia de navegar sobre as augas, sempre cambiantes, do Mississippi. A trama de As aventuras de Huckleberry Finn desenvólvese ao longo do río, o cal percorre xunto ao seu grande amigo Tom Sawyer, protagonista de As aventuras de Tom Sawyer, obra tamén co Mississippi como protagonista. O Mississippi inspirou tamén a outro escritor estadounidense do século XIX, Herman Melville (1819-1891): na súa novela The Confidence-Man, os pasaxeiros dun barco de vapor cóntanse historias mentres descenden o río.
Resultados de Red Bull Racing na Fórmula 1
Como construtor
(Chave) Resultados en negra indican pole position; resultados en italica indican volta rápida.
2020 - 2023
(Chave) Resultados en negra indican pole position; resultados en italica indican volta rápida.
Río Mississippi
Literatura
O segundo capítulo (titulado The Master of the Mississippi) da serie de banda deseñada The Life and Times of Scrooge McDuck escrita por Don Rosa desenvólvese ao longo do río. Scrooge McDuck traballa nun barco e atópase por primeira vez aos «Golfos Apandadores».
Remontando o Mississippi (En remontant lle Mississippi) é o 16º álbum de Lucky Luke, publicado en 1961. Os debuxos son de Morris sobre un argumento de René Goscinny.
Resultados de Red Bull Racing na Fórmula 1
2020 - 2023
‡ O piloto non terminou a carreira, pero clasificouse ao completar máis do 90% da distancia da carreira. † Adxudicanse a metade dos puntos ao cubrirse menos do 75% da distancia da carreira.
Delta G
O Delta G foi un foguete espacial dos estadounidense en servizo entre 1966 e 1967.
Resultados de Red Bull Racing na Fórmula 1
2020 - 2023
O comezo da tempada 2010 viu a introdución dun novo sistema de puntos na F1.
miniatura|esquerda|200px|Vista frontal do Red Bull do 2006
Río Mississippi
Artes plásticas
Coa súa multitude de illas, os seus numerosos meandros, os seus bosques e a súa fauna, o Mississippi ofrece numerosos temas de inspiración aos artistas: o naturalista John James Audubon (1785-1851) descendeu o río e pintou as aves desta rexión. George Catlin (1796-1872) interesouse polas sociedades amerindias e á exploración do Mississippi. As paisaxes do curso superior do Mississippi e os barcos de vapor no río constitúen parte da obra de Edwin Whitefield (1816-1892) entre outros pintores. Sempre no século XIX, George Caleb Bingham (1811-1879), represento escenas de caza e da vida cotiá no Mississippi: o seu cadro Mississippi Boatman (1850) forma parte dunha serie dedicada aos barqueiros. Esta tradición foi recuperada por fotógrafos do século XX como Walker Evans (1903-1975), Arthur Rothstein (1915-1985) ou Robert Frank (1924-).
Música
O Mississippi e o seu delta son coñecidos por ser o berce do blues. O delta blues é un estilo que fai referencia directa a esta rexión: os músicos tiñan o costume de viaxar a través dos diferentes estados do delta como Mississippi, Arcansas, Luisiana, Texas e Tennessee. Moitos deles naceron ás beiras do río, como James Cotton, Muddy Waters, Skip James e Robert Johnson.
Delta G
Características
O Delta G foi un foguete lixeiro da familia de foguetes Delta que foi usado dúas veces entre 1966 e 1967, sen ningún fallo. Ámbolos dous lanzamentos serviron para poñer en órbita os satélites Biosat 1 e Biosat 2, adicados á investigación biolóxica no espazo.
Río Mississippi
Música
No século XX, a comedia musical The Show Boat, composta por Jerome Kern, ten como marco o mundo dos tradicionais barcos de vapor con roda de paletas. Ferde Grofé compuxo unha Mississippi Suite. A canción de Johnny Cash Big River tamén fai alusión ao Mississippi. O tema When the Levee Breaks (Cando os diques rompen) é unha canción de blues escrita en 1929 por Kansas Joe McCoy e Memphis Minnie. Ten por tema a gran crecida de 1927 e foi recuperada polo grupo de rock Led Zeppelin en 1971 no seu álbum Led Zeppelin IV.
Tamén podemos engadir a canción country Louisiana Woman, Mississippi Man interpretada polo dúo Conway Twitty - Loretta Lynn: esta canción evoca a barreira que o río intenta levantar fronte ao amor dun home de Mississippi e dunha moza de Luisiana.
Cinema
O Mississippi foi tomado como marco en numerosas películas: tres películas musicais tituladas Show Boat foron adaptadas da novela do mesmo título de Edna Ferber. A versión de 1951, protagonizada por George Sidney e Ava Gardner, tivo un grande éxito entre os espectadores norteamericanos.
As novelas de Mark Twain foron levadas en numerosas ocasións á gran pantalla desde os anos 1930, como The Adventures of Huckleberry Finn, filme de 1939 protagonizado por Mickey Rooney, ata producións recentes como a longametraxe dos estudos Disney The Adventures of Huck Finn de 1993, protagonizado por Elijah Wood e Courtney B. Vance. Tamén o filme musical de animación da Disney The Princess and the Frog (A princesa e o sapo en galego), tén como marco Nova Orleáns e o Mississippi.
Non só o Mississippi, senón moitos dos seus afluentes constituíron o escenario para un gran número de películas de Hollywood, entre as cales podemos destacar, ademais de moitas outras, Red River (Río Vermello), de 1948, un dos mellores westerns de Hollywood, dirixido por Howard Hawks e protagonizado por John Wayne, e Striking Distance (Estreada como Persecución mortal en España e Zona de impacto na Arxentina), con Bruce Willis e Sarah Jessica Parker como protagonistas, película que transcorre nos ríos Allegheny e Monongahela, que se unen en Pittsburgh, Pensilvania para formar o río Ohio. Nesta película os protagonistas son oficiais de policía da patrulla fluvial que actúa nestes tres ríos.
Sistema fluvial do río Mississippi
miniatura|esquerda|250px|Barco no Mississippi en [[Nova Orleáns]]