cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Evolución dos dinosauros
Sauropodomorfos
Os dinosauros utilizados para crear estes gráficos son (en orde coronolóxica): Eo Eoraptor; prosaurópodos Ri Riojasaurus, Pl Plateosaurus, Yu Yunnanosaurus, Ms Massospondylus, Ji Jingshanosaurus, An Anchisaurus, Lu Lufengosaurus, Yi Yimenosaurus; e saurópodos Sh Shunosaurus, Om Omeisaurus, Mm Mamenchisaurus, Ce Cetiosaurus, Dc Dicraeosaurus, Br Brachiosaurus, Eu Euhelopus, Ap Apatosaurus, Ca Camarasaurus, Dp Diplodocus, Ha Haplocanthosaurus, Am Amargasaurus, Ar Argentinosaurus (aprox.), Bo Bonitasaura, Q Quaesitosaurus, Al Alamosaurus, Sa Saltasaurus, Ra Rapetosaurus, Op Opisthocoelicaudia, Ne Nemegtosaurus.
As relacións entre a evolución dos grandes herbívoros e a das grandes plantas permanece confusa. Aproximadamente o 50% das plantas da época dos dinosauros eran coníferas; incrementáronse en número no Triásico ata que se estabilizaron hai uns 190 Ma. As cícadas formaron o segundo grupo máis grande ata hai uns 120 Ma. Os fentos estaban presentes en número bastante constante durante todo este tempo. As plantas con flor empezaron a aparecer hai uns 120 Ma e ao final do período substituíran as cícadas. Todos os dinosauros herbívoros parece que foron afectados negativamente polo evento de extinción de finais do Xurásico.
Terópodos
Con gran diferenza, os primeiros fósiles de Theropoda (sen contar os saurisquios basais) son os Coelophysoidea, que inclúen Coelophysis e outros, desde finais do Triásico e inicios do Xurásico, hai 227-180 Ma. A análise cladística ás veces conecta estes co grupo chamado Ceratosauria. As princiapis características de ambos son cambios na cintura pélvica e patas posteriores que difiren entre os sexos. Outros ceratosaurios apareceron primeiro a finais do Xurásico no oeste de Norteamérica.
A estes seguíronos os Tetanurae basais, cuxos fósiles se atoparon desde o Xurásico medio ata máis do final do Cretáceo temperán hai de 180 Ma a 94 Ma. Teñen unha ringleira de dentes maxilares relativamente curtos. Non todos se ramificaron na liña que daría os celurosauros ao mesmo tempo. Entre os tetanuros basais están os megalosáuridos, espinosáuridos, un clado diverso de alosauros e varios xéneros de afinidades menos seguras, incluíndo Compsognathus. Coa excepción de Compsognathus son de corpo grande. Os alosauros forman un clado diferenciado de longa vida que comparte varias características craniais. Inclúen os ben coñecidos Allosaurus e Sinraptor entre outros.
A gran radiación de Theropoda en moi diferentes clados de Coelurosauria debeu ocorrer a mediados de finais do Xurásico, porque Archaeopteryx xa existía hai nuns 152-154 Ma, e as análises cladísticas mostraron que moitos outros grupos de Coelurosauria se ramificaron antes desa época. As evidencias fósiles da China suxiren que os primeiros dinosauros emplumados apareceron entre os primitivos Coelurosauria. Os máis primitivos deles, por exemplo, o tiranosauroideo Dilong, tiñan plumas que eran simplemente fibras co interior oco que serían útiles para o illamento térmico pero inútiles para voar.
Ósos ocasionais e análises cladísticas apuntan a unha ramificación temperán dos Tyrannosauroidea a partir dos outros Theropoda, ocorrida no Xurásico medio, aínda que non aparecen esqueletos case completos antes de Eotyrannus desde hai 121-127 Ma, e os moitos parentes estreitos do propio Tyrannosaurus non aparecen ata hai 84 Ma, preto do final do Cretáceo tardío.
Os fósiles de Ornithomimosauria coñécense desde hai 127 a 65 Ma. A rama máis temperán saída da liña dos Ornithomimosauria crese que foi a de Harpymimus.
Os Therizinosauroidea son terópodos pouco comúns porque case todos son vexetarianos. Coñécense Therizinosauroidea fósiles desde hai 127 a 65 Ma.
Os manirraptores inclúen os Oviraptorosauria, Deinonychosaurs e birds. Caracterízanse por ter unha ulna cunha diáfise curva.
Os deinonicosauros, denominados así pola súa segunda deda do pé moi alongada e con forma de media lúa, están estreitamente relacionados coas aves. Comprenden dúas familias, Troodontidae e Dromaeosauridae. Coñécense fósiles de troodóntidos desde hai 127 a 65 Ma. Teñen un corpo de constitución máis lixeira e extremidades máis longas. O primeiro fósil de troodóntido coñecido noemado é Sinornithoides. Os dromeosáuridos fósiles coñécense desde hai uns 127 a 65 Ma coa excepción de Utahraptor. Os restos esqueléticos de Utahraptor son de hai uns 127-144 Ma. Isto é interesante porque de acordo cunha análise estatística recente, Utahraptor está aproximadamente tan lonxe do terópodo ancestral coma é posible estar, máis lonxe que Archaeopteryx. Os dromeosáuridos teñen unha segunda deda máis grande; esta familia inclúe dinosauros moi coñecidos como Dromaeosaurus, Deinonychus e Velociraptor.
As aves antigas (Avialae) comprenden tanto as Aves, que se definen como os decendentes do antepasado común das aves modernas e de Archaeopteryx, e o máis primitivo Epidendrosaurus. As aves fósiles esténdense desde hai 154 Ma e superando o evento de extinción do Cretáceo–Paleoxeno aos 65 Ma ata o presente. Atopáronse moreas de esqueletos completos do máis recente Confuciusornis, que é un representante temperán dos Ornithurae. Os ornituros teñen un pigóstilo óseo, ao cal están ancoradas as plumas da cola. Para máis detalles ver o artigo Evolución das aves.
Ornitisquios
Os Ornithischia, como indica o seu nome, teñen unha cintura pélvica similar á das aves, aínda que non son os antepasados das aves.
Condado de Salvaterra
A súa denominación fai referencia á localidade de Salvaterra de Miño (Pontevedra).
Evolución dos dinosauros
Ornitisquios
Os Heterodontosauridae son o grupo máis basal de Ornithischia. Os heterodontosáuridos son moi pequenos (lonxitude corporal < 1 m) e viviron desde o Triásico tardío ao Cretáceo temperán. Excepto Abrictosaurus todos teñen un canino superior curto e un canino inferior máis longo. As extremidades anteriores dos fósiles coñecidos son relativamente longos.
Os principais clados estaban xa establecidos a inicios do Xurásico. Os ornitisquios dividíronse en tireóforos con armadura e ornitópodos e marxinocéfalos sen armadura.
Tireóforos
A armadura da superficie corporal (escudos) é a característica máis salientable dos tireóforos. Scutellosaurus ten estes escudos pero polo demais difire pouco de Lesothosaurus. Ten unha cola longa e combinaba a postura bípede-cuadrúpede que o separa de todos os outros tireóforos incluíndo Stegosauria e Ankylosauria. Estes dous clados, aínda que diferentes en aparencia global, comparten moitas das características pouco comúns no cranio e esqueleto.
Os estegosauros son recoñecidos esencialmente pola prominente ringleira de placas sobre a espiña dorsal e as longas espiñas na cola. A maioría dos estegosauros, pero non Stegosaurus, teñen tamén unha espiña en cada ombreiro. Estas espiñas e placas evolcionaron a partir dos escudos superficiais máis temperáns. Huayangosaurus é o estegosauro máis vello e máis primitivo coñecido.
Os anquilosauros son doadamente recoñecibles pola súa ampla armadura corporal. O cranio está fortemente osificado. Moi cedo na súa evolución os anquilosauros dividíronse en Nodosauridae e Ankylosauridae, distinguidos por características do cranio.
Ornitópodos
Os hipsilolofondóntidos lembran máis estreitamente os seus antepasados que os heterodontosáuridos. As características máis distintivas son unha curta escápula e procesos prepúbicos con forma de bastón. O primeiro é Agilisaurus do Xurásico medio da China.
Os iguanodóntidos son un conxunto diverso pero morfoloxicamente moi similar de xéneros coñecidos por fósiles do Cretáceo tardío. Modificacións significativas son a evolución de baterías de dentes, un metacarpo unido por ligamentos e un postura da man dixitígrada. Tenontosaurus é o iguanodóntido máis basal. Outros son Iguanodon, Camptosaurus e Muttaburrasaurus.
Marxinocéfalos
right|500px Os Marginocephalia denomínanse así por teren unha plataforma de protección sobre a parte de atrás do cranio. Inclúen os paquicefalosauros e os ceratopsios.
Os paquicefalosauros caracterízanse polas súas grosas frontes na parte superior do cranio. O máis antigo coñecido é Stenopelix, do Cretáceo inicial de Europa.
Os ceratopsios, famosos por Protoceratops, Triceratops e Styracosaurus ilustran a evolución de cranios con marxes alongadas e cornos. Estas marxes, que lembran volantes ou gorgueiras, evolucionaron a partir das plataformas comúns a todos os marxinocéfalos. Os ceratopsios divídense en ceratopsios basais, incluíndo os Psittacosaurusde bico de papagaio e os neoceratopsios.
Diversidade dos cranios de ceratopsios. A) Esqueleto de Protoceratops. B) a I) Cranios. B) e C) Psittacosaurus de lado e vista superior. D) e E) Protoceratops de lado e pola parte superior. F) e G) Triceratops de lado e pola parte superior. H) e I) Styracosaurus de lado (sen a mandíbula inferior) e pola parte superior.
A evolución dos dinosauros ceratopsios comparte características coa evolución dalgúns grupos de mamíferos, ambos foron eventos "xeoloxicamente breves" que precipitaron a evolución simultánea de grandes tamaños corporais, derivadas de estruturas para a alimentación e "órganos de tipo corno variados."
A secuencia da evolución de ceratopsios no Cretáceo avanzou grosso modo partindo de Psittacosaurus (121 -99 Ma) a Protoceratops (83 Ma), e a (Triceratops 67 Ma e Styracosaurus 72 Ma). Nunha vista lateral do cranio de Psittacosaurus parécese pouco ao de Styracosaurus, pero visto desde arriba obsérvase unha disposición pentagonal similar.
Rexistro fósil
A maioría dos dinosauros fósiles atopáronse no Noriano-Sinemuriano, Kimmeridgiano-Tithoniano e Campaniano-Maastrichtiano. A continuidade das liñaxes a través dos ocos intercalados mostra que ditos ocos son artefactos de conservación en lugar de tratarse dunha redución en diversidade ou abundancia.
En moitos casos, as análises cladísticas mostran que as liñaxes ancestrais de variada duración caen neses ocos. A lonxitude de liñaxes ancestrais perdidas ían en 1997 desde hai 25 Ma (Lesothosaurus, Genasauria, Hadrosauroidea, Sauropoda, Neoceratopsia, Coelurosauria) a 85 Ma (Carcharodontosauridae). Como a radiación dos dinosauros empezou cun tamaño corporal pequeno, a historia temperán non rexistrada pode deberse a unha fosilización menos fiable de especies máis pequenas. Porén, para algunhas liñaxes que faltan, notablemente de Carcharodontosauridae e Abelisauridae, cómpren explicacións alternativas porque o período sen fósiles esténdese por etapas ricas en material fósil.
Tamaño corporal
O tamaño corporal é importante debido á súa correlación co metabolismo, dieta, historia vital, distribución xeográfica e taxa de extinción. A masa corporal modal dos dinosauros vai de 1 a 10 toneladas ao longo do Mesozoico e en todas as rexións continentais principais. Houbo unha tendencia a incrementar o tamaño corporal en moitos clados de dinosauros, incluíndo os Thyreophora, Ornithopoda, Pachycephalosauria, Ceratopsia, Sauropomorpha e Theropoda basais. Tamén ocorreron marcados decrecementos de tamaño corporal nalgunhas liñaxes, pero son máis esporádicos. O exemplo mellor coñecido é o decrecemento en tamaño corporal que conduciu á orixe das primeiras aves; Archaeopteryx pesaba menos de 10 kg, e as aves posteriores Confuciusornis e Sinornis eran do tamaño dunha pomba ou estorniño. Isto ocorreu para facilitar o voo.
Mobilidade
Os dinosauros ancestrais eran bípedes. A evolución dunha postura cuadrúpede ocorreu catro veces, entre os antepasados dos Euornithopoda, Thyreophora, Ceratopsia e Sauropodomorpha. Neses catro casos isto foi asociado cun incremento no tamaño corporal e nos catro casos a tendencia é unidireccional sen volta atrás.
Os dinosauros mostran un padrón de redución e perda de dedos na parte lateral da man (dedos III, IV e V). A función primitiva da man dos dinosauros é agarrar cun polgar parcialmente opoñíble, e non a de soportar o peso do corpo. A redución de dedos é unha das características definitorias dos tiranosáuridos, que só teñen dous dedos funcionais nunha extremidade anterior moi curta.
Efecto das fontes de alimento
O dinosauro ancestral era carnívoro. O herbivorismo entre os dinosauros orixinouse en tres ocasións, na orixe dos clados dos ornitisquios, sauropodomorfos e terizinosáuridos. As especies de terizinosáuridos son herbívoras ou omnívoras. O herbivorismo entre os ornitisquios e sauropodomorfos nunca se reverteu.
A coevolución potencial de plantas e dinosauros herbívoros foi obxecto dunha grande especulación. A aparición dos prosaurópodos no Triásico tardío foi ligado provisionalmente coa desaparición ou diversificación de tipos de flora nesa época. O ascenso dos ceratópsidos e os ornitópodos iguanodontes e hadrosáuridos no Cretáceo foi provisionalmente ligado á radiación das anxiospermas. Desafortunadamente, aínda non hai datos definitivos sobre as preferencias na dieta dos dinosauros herbívoros, á parte dos datos sobre a técnica de mastigación e os gastrólitos.
Bioxeografía
A fauna dinosauriana, que era relativamente uniforme cando empezou a fragmentación da Panxea, fíxose marcadamente diferentes ao final do Cretáceo. A bioxeografía está baseada nesta diversificación das especies ancestrais debido á aparición de barreiras xegráficas. A interpretación está limitada pola falta de evidencias fósiles no leste de Nortreamérica, Madagascar, India, Antártida e Australia. Non existen probas inequívocas da influencia bioxeográfica sobre as especies de dinosauros, pero algúns autores esbozaron os centros de orixe de moitos grupos de dinosauros, as diversas rutas de dispersión e os intervalos de illamento xeográfico.
Os dinosauros que proporcionaron evidencias bioxeográficas son os terópodos abelisáuridos de Suramérica e posiblemente doutras partes de Gondwana.
As relacións entre os dinosauros mostran evidencias abondosas de dispersión desde unha rexión do globo a outra. Os terópodos tetanuros viaxaron moito por todo o oeste de Norteamérica, Asia, Suramérica, África e Antártida. Os paquicefalosauros e ceratopsios mostraron claras evidencias de eventos de dispersión multidireccional múltiple ao longo de Berinxia.
Extinción
Aínda que algúns científicos propoñen que unhas erupcións volcánicas masivas puideron causar a extinción dos dinosauros non aviarios, (ver, por exemplo, Keller) o consenso actual é que o evento de extinción do Cretáceo–Paleoxeno, que ocorreu hai 66 Ma ao final do Cretáceo, foi o que causou a extinción de todos os dinosauros excepto a liña que xa dera lugar ás primeiras aves.
Ordoño IV
Ordoño IV, fillo de Afonso IV e da raíña Oneca Sánchez de Pamplona, e pai de Bermudo II, foi rei de Galiza entre os anos 958 e 960.
Traxectoria
Após a expulsión de Sancho I o Craso, foi coroado rei en Santiago de Compostela, igrexa a prol da cal despachou varios documentos. Chegou ao trono co apoio da nobreza galega, en especial o do bispo Rosendo de Celanova, e do conde de Castela Fernán González.
Reinou nun período turbulento do Reino de Galiza marcado polo enfrontamento entre irreconciliables faccións nobiliarias galegas, castelás, asturianas ou da Terra de Foris. A imposibilidade de poñer orde nesta caótica situación granxeoulle unha pésima fama reflectida nas crónicas cristiás e musulmás. Determinada historiografía coñéceo como Ordoño IV o Mao.
Os fracasos na gobernación propiciaron que os mesmos que o apoiaran, entre eles San Rosendo, optasen pola volta de Sancho, no ano 959. Sancho entrou en Zamora co apoio das tropas musulmáns do califa Al-Hakam II. Ordoño refuxiouse en Castela até que Fernán González foi feito prisioneiro polo rei de Navarra García Sánchez. Finalmente acudíu a Córdoba a solicitar a axuda militar do califa cordobés. Segundo o tratado acadado, Ordoño compometíase a non levantarse contra o islam e a entregar do seu fillo García como refén. Porén, apercibido Sancho, apresurouse a enviar tamén unha embaixada a Córdoba ofrecendo a súa vasalaxe. O monarca andalusí aviuse a recoñecer a Sancho como monarca a condición de que este desmantelase certas fortalezas próximas ao seu territorio. Ordoño faleceu pouco despois (no 962 ou 963) en circunstancias non esclarecidas.
José Campos Valiñas
José Campos Valiñas, nado en Forcarei, foi un agrarista e político galego.
Traxectoria
Concelleiro en Forcarei, foi secretario da Sociedad Agraria de Forcarei. Participou nas loitas agraristas dos anos vinte no norte de Pontevedra. Foi correspondente de El Progreso en Forcarei. Foi obxecto dun atentado político o 30 de maio de 1922. Foi procesado por desacato á autoridade en agosto de 1923. Despois da guerra foi propietario dunha fábrica de cirios en Teis.
Victor Mature
Primeiros anos
Mature naceu en Kentucky. O seu pai, Marcello Gelindo Maturi, despois Marcellus George Mature, era un coiteleiro Pinzolo (actualmente en Italia, mais daquela no Imperio Austrohúngaro), que emigrou aos Estados Unidos coa súa familia en 1912, para fuxir da dominación austrohúngara. A súa nai, Clara P. (Ackley), nacera en Kentucky de orixe suíza.
Na súa mocidade, Mature traballou co seu pai na coitelaría e, ás veces, como pescador. Estudou na Academia Militar de Kentucky. Un dos seus compañeiros de clase era o futuro actor Jim Backus, que posteriormente dobrou a personaxe “Mr. Magoo”, no famoso debuxo animado da década de 1960.
Esperando converterse en actor, estudou no Playhouse de Pasadena. Conseguiu unha audición para unha proba coa intención de conseguir un papel en Foise co vento en 1939, mais perdeu contra o seu compañeiro do Playhouse, George Reeves, o futuro Superman da televisión na década de 1950.
Após algúns papeis pequenos, Mature conseguiu o éxito cos seus primeiros papeis principais, sobre todo entre o público feminino, que o consideraba “un pedazo de home” ou “o sorriso máis cativador do mundo”, grazas ao seu porte de 1,89 metros e os seus ombreiros largos. A crítica xamais o tomou en serio como actor (e el mesmo admitía que non actuaba ben), aínda que converteu nun dos actores máis populares e solicitados por grandes directores nas décadas de 1940 e 1950, debido á súa masculina presenza na pantalla.
Arthur C. Clarke
Sir Arthur Charles Clarke, máis coñecido como Arthur C. Clarke, nado en Minehead, (Somerset) o 16 de decembro de 1917 e finado en Colombo o 19 de marzo de 2008, foi un escritor e inventor británico. Autor de obras de divulgación e ficción científica, como The Sentinel ou 2001: A Space Odyssey.
Victor Mature
Segunda guerra mundial
dereita|miniatura|250x250px|Victor Mature en uniforme militar Como moitos outros astros de Hollywood que se alistaron no Servizo de Guerra, como James Stewart, Alan Ladd e Clark Gable, Victor Mature intentou alistarse na armada durante a segunda guerra mundial, mais foi rexeitado polo seu daltonismo. Alistouse entón na garda costeira, onde serviu nun navío de transporte de tropas. Atravesou o Atlántico norte, incluída Normandía, o Mediterráneo e o Caribe. Estaba en Okinawa cando se lanzou a bomba atómica sobre o Xapón.
Arthur C. Clarke
Traxectoria
Xa de pequeno mostrou o seu fascinación pola astronomía, cun telescopio caseiro debuxou un mapa da lúa. Terminados os seus estudos secundarios en 1936, trasládase a Londres. Durante a segunda guerra mundial, serviu na Royal Air Force (Forza Aérea Real) como especialista en radares, involucrándose no desenvolvemento dun sistema de defensa por radar, e exercendo como instrutor da nacente especialidade. Concluída a guerra, publica o seu artigo técnico Extra-terrestrial Relays, no cal senta as bases dos satélites artificiais en órbita xeoestacionaria (chamada, no seu honor, órbita Clarke), unha das súas grandes contribucións á ciencia do século XX. Este traballo valeralle numerosos premios, bolsas e recoñecementos.
Nese período estuda matemáticas e física no prestixioso King's College de Londres, estudos que finalizou con honores. Tamén exerceu varios anos como presidente da Sociedade Interplanetaria Británica (BIS), feito que demostra a súa grande afección pola astronaútica.
Victor Mature
Volta a Hollywood e consagración
Coa fin da guerra, volveu a Hollywood e traballou máis que nunca. Os seus papeis en My Darling Clementine, de John Ford, en 1946, e Kiss of Death, de Henry Hathaway, que fora desenvolvida como vehículo para el, foron considerados os seus traballos máis destacados. Posteriormente, pasou a realizar papeis máis exóticos, principalmente en épicos, como Samson and Delilah, de Cecil B. DeMille (1949), The Robe, de Henry Koster (1953), Demetrius and the Gladiators, de Delmer Daves (1954) e The Egyptian, de Michael Curtiz (1954). Ata que xurdiu Charlton Heston, Mature foi o astro dominante do cinema “épico bíblico” que triunfaba en Hollywood. Mature aínda actuou en diversos filmes de comedia, criminais, guerra e western, interpretando aventureiros, cowboys, policías, soldados e mesmo nativos americanos. Xamais foi unha estrela con pretensións artísticas, mais continuou a se manter como un dos actores de máis éxito de público na década de 1950.
A partir da década de 1960, Mature diminiuíu o seu ritmo de traballo no cinema, interesándose máis en se dedicar ao golf e ao ramo imobiliario, onde destacou como corretor, mesmo abrindo a súa propia firma. En 1966, aceptou facer unha parodia del mesmo, interpretando un actor de mediana idade aínda tratando de facer de galán no filme Caccia alla volpe, dirixido por Vittorio De Sica.
Arthur C. Clarke
Traxectoria
Tamén son coñecidas as súas famosas leis de Clarke, publicadas no seu libro de divulgación científica Perfís do Futuro (1962). A máis popular (e citada) delas é a chamada "Terceira Lei de Clarke": Toda tecnoloxía dabondo avanzada é indistinguible da maxia.
Desde 1956 viviu na illa de Sri Lanka (antiga Ceilán), polo seu interese pola fotografía e a exploración submarina.
Victor Mature
O golf e os seus últimos anos
Mature dedicouse ao golf, e sempre dicía que era máis fácil xogar que actuar: "Realmente, eu son un xogador de golf. Esta é miña ocupación real. Eu nunca fun un actor, pregunte a calquera, particularmente, a todos os críticos".
Arthur C. Clarke
Traxectoria
Tamén no seu honor prestou o seu nome a un asteroide, 4923 e unha especie de dinosauro Ceratopsian, o Serendipaceratops arthurcclarkei descuberto en Inverloch, Australia.
Victor Mature
O golf e os seus últimos anos
Coa aceptación ou non da crítica, en 1984 Mature fixo un descanso no seu deporte favorito e fixo unha pequena interpretación nun telefilme, un remake de Samson and Delilah, onde aos 71 anos de idade interpretou o pai de Sansón. Foi o seu último traballo como actor.
Arthur C. Clarke
Clarke e a ficción científica
Comezou a escribir ficción científica ao finalizar a guerra. O primeiro conto publicado foi Partida de Rescate, que apareceu no o número de maio de 1946 de Astounding e que lle serviu como punto de partida dunha frutífera carreira. Entre os seus primeiros relatos destaca O sentinela (The Sentinel), que serviu de base para a súa novela 2001: Unha odisea do espazo (1968) e para a película do mesmo nome do director Stanley Kubrick.
Pódense diferenciar claramente tres etapas na súa produción:
Victor Mature
Vida persoal
É probábel que os tres primeiros divorcios fosen motivados polas aventuras amorosas de Mature fóra dos platós. Sábese que tivo relacións coas actrices Lana Turner, Susan Hayward, Rita Hayworth e Esther Williams. Williams, célebre estrela dos musicais da Metro, contou na súa autobiografía detalles explícitos da súa relación con Mature durante a rodaxe de Million Dollar Mermaid. Segundo Williams, o actor fixo o amor con ela, en plena madrugada, nunha praia que servía de localización para o filme mentres o resto do equipo e do elenco durmía, e que el foi un dos homes que máis a satisfizo nunha relación.
Arthur C. Clarke
Estilo
Moitos dos seus relatos iniciais xiran ao redor dunha trama científica, á que gustaba de adornar cun final sorprendente. Resolve a maioría das súas obras cun ton xeralmente aséptico, sen floreos nin artificios, deixando que sexan as ideas encerradas as que manteñan a atención do lector. Este estilo só se rompe para permitir certo grao de fino humor elaborado.
En canto aos seus temas, xiran en torno a dúas ideas fundamentais: optimismo polos beneficios do progreso científico (polo que destacou nunha época de certo desalento tralo lanzamento das bombas atómicas), e o encontro con especies e culturas superiores (sempre nun ton moi paternalista).
Como divulgador científico, foi sempre comparado (e equiparado) pola súa claridade e amenidade con outro coetáneo: Isaac Asimov.
The Guitar (The Lion Sleeps Tonight)
The Guitar (The Lion Sleeps Tonight) é un EP da banda estadounidense de rock alternativo They Might Be Giants, editado o 30 de xullo de 1992 a través do selo Elektra Records. A canción do título aparece tamén no seu álbum Apollo 18 (1992).
TomTom
TomTom é unha empresa neerlandesa fundada en 1991, fabricante de sistemas de navegación para automóbiles, motocicletas, PDA e teléfonos móbiles. Trátase do principal fabricante de sistemas de navegación en Europa, con oficinas en Ámsterdan, Londres, Taipei, Shanghai, Eindhoven, Estocolmo, Edimburgo, Madrid, Lisboa, Sidney, Berlín, Leipzig, Múnic, Milán, Istambul e París.
Boise, Idaho
Xeografía
Boise está situada no condado do Ada. Para distinguir entre a cidade capital de Idaho e o condado próximo de Boise úsanse os termos "cidade de Boise" ou de "Boise City". Boise City está situada en 43°36'49 " ao norte, 116°14'16 " ao oeste (43.613739, -116.237651)GR1.
Segundo a oficina de censo dos Estados Unidos, a cidade ten unha área total de 165,7 km². Destes, 165,2 km² é terra e 0,5 km² é auga. A área total é 0,33% auga.
Caldo
miniatura|[[Caldo galego.]] Caldo é un termo da cociña que designa a substancia obtida ao cocer en auga un ou varios xéneros. Dependendo do xénero hai varios tipos de caldos:
E ademais hai unha serie de preparacións específicas:
En Galiza emprégase decote en referencia ao caldo galego, prato que se compón xeralmente de verdura, patacas e carne, todo cocido con unto.
Hai moitos tipos de caldo:
Pinacoteca
miniatura|dereita|Galleria degli Uffizi en Florencia, unha importante pinacoteca italiana. Denomínase pinacoteca o museo que contén un acervo de pinturas. A orixe desta palabra, que significa «sala que contén unha colección de cadros», é a palabra latina "pinacotheca", derivada do grego antigo "pinacothêkê" : pinax+ akos, é dicir, cadro e caixa (thêké).
Características
As pinacotecas acostuman conter cadros de pintores nacionais e internacionais, mais xeralmente o acervo permantente está focado na arte nacional ou rexional. Decote é o lugar destinado a exposicións temporarias, e ás veces a obra de artistas de renome internacional.
Algunhas pinacotecas de renome son a Gemäldegalerie de Berlín, a Pinacoteca de París, a Alte Pinakothek e mais a Neue Pinakothek de Múnic, o Museo do Prado de Madrid, a Mauritshuis da Haia ou a Pinacoteca vaticana, un dos museos de arte pictórica da Igrexa Católica.
Tallahassee, Florida
Tallahassee é a capital do estado de Florida, Estados Unidos. En 2004 a súa poboación era de 156.512 habitantes e a da súa área metropolitana era de 255.500 habitantes. É tamén a sede do Condado de León.
Tallahassee é sede da Universidade Estatal de Florida e da Universidade A&M de Florida. Tamén é o centro rexional para comercio e agricultura. A cidade está servida polo Aeroporto Rexional de Tallahassee.
Historia
O nome "Tallahassee" é unha palabra da lingua amerindia Muskogeano que significa "vellos campos," ou "pobo vello." Moi probablemente referíase ao poboado seminola situado cerca do río onde anteriormente vivían membros da tribo Apalachee que se dedicaban ao cultivo con bastante éxito. Na rexión instalouse a Misión de San Luís de Apalache que fornecía de produtos agrícola á colonia española de San Agustín. A Misión de San Luís de Apalachee foi reconstruída como parte de acervo histórico da rexión.
En 1821 Florida foi cedida por España aos Estados Unidos e estableceuse un goberno territorial, pero debido ao impráctico de alternar a sede do goberno entre San Agustín e Pensacola, as dúas cidades máis grandes do territorio, o gobernador territorial William Pope Duval nomeou unha comisión para establecer un punto máis céntrico para a sede do goberno. A comisión escolleu o antigo asentamento amerindio de Tallahassee (a metade de camiño entre as dúas cidades), en parte grazas á beleza do lugar e as súas fervenzas. En 1845, Florida converteuse en estado con Tallahassee como capital.
Durante a Guerra de Secesión, Tallahassee foi a única capital de estado que non foi tomada polas forzas da unión.
Demografía
Segundo o censo de 2000, a cidade ten 150.624 habitantes, 63.217 fogares e 29.459 familias residentes. A densidade de poboación é de 607,6 hab/km². Hai 68.417 unidades residenciais cunha densidade media de 276,0 u.a./km². A composición racial da poboación da cidade é 60,42% Branca, 34,24% Afroamericana ou Negra, 0,25% Nativa americana, 2,40% Asiática, 0,05% Das illas do Pacífico, 0,97% doutras orixes e 1,67% de dúas ou máis razas. O 4,19% da poboación é de orixe Hispano ou Latino calquera sexa a súa raza de orixe.
Dos 63.217 fogares, no 21,8% deles viven menores de idade, 30,1% están formados por parellas casadas que viven xuntas, 13,2% son levados por unha muller sen esposo presente e 53,4% non son familias. O 34,7% de todos os fogares están formados por unha soa persoa e 6,0% deles inclúen a unha persoa de máis de 65 anos. A media de habitantes por fogar é de 2,17 e a tamaña media das familias é de 2,86 persoas.
O 17,4% da poboación da cidade ten menos de 18 anos, o 29,7% ten entre 18 e 24 anos, o 27,9% ten entre 25 e 44 anos, o 16,8% ten entre 45 e 64 anos e o 8,2% ten máis de 65 anos de idade. A mediana da idade é de 26 anos. Por cada 100 mulleres hai 89,5 homes e por cada 100 mulleres de máis de 18 anos hai 86,7 homes.
A renda media dun fogar da cidade é $de 30.571, e a renda media dunha familia é $de 49.359. Os homes gañan en media $32.428 contra $27.838 para as mulleres. A renda per cápita na cidade é $de 18.981. 24,7% da poboación e 12,6% das familias teñen entradas por baixo do nivel de pobreza. Da poboación total baixo o nivel de pobreza, o 21,6% son menores de 18 e o 8,4% son maiores de 65 anos.
Petrus Gonsalvus
Petrus Gonsalvus ou Pedro González, nado en Tenerife en 1537 e finado en Capodimonte, Viterbo, Italia, en 1618, foi un nobre español na corte de Henrique II de Francia. É famoso por ter hipertricose, enfermidade moi pouco frecuente, caracterizada polo exceso de cabelo no corpo. Por iso, é coñecido polo alcume de "Salvaje Gentilhombre de Tenerife" ou "Hombre Lobo Canario".
Biografía
Naceu coa enfermidade da hipertricose universalis conxénita en 1537 en Tenerife, logo da conquista da illa por parte de Alonso Fernández de Lugo. Sábese que era descendente de menceyes guanches. Aos dez anos, foi levado a Francia, para a corte do rei Henrique II, onde permaneceu 44 anos.
Por decisión do rei, Petrus Gonsalvus estudou humanidades e latín, lingua que era considerada a máis alta expresión da cultura, reservada só para a aristocracia e, polo tanto, sabela falar perfectamente era sinónimo de prestixio social. O rei tamén lle concedeu o dereito de anteposición de "Don" no seu nome, por ser descendente dun rei guanche.
En 1573, Petrus casou cunha parisiense da que só se coñece o nome, Catherine, e que moi posiblemente foi dama de honra da raíña Catarina de Médici. Tivo seis fillos, catro deles coa mesma enfermidade, entre eles Antonietta Gonsalvus.
Entre 1580 e 1590, Petrus Gonsalvus e a súa familia viaxaron a Italia e estiveron na corte de Margarida de Parma. A familia estableceuse en Capodimonte, en Viterbo, onde Petrus morreu en 1618 con 80 anos.
Resurrección
Ten dúas vertentes:
Etimoloxía
O termo "resurrección" significa poñerse recto "per se" -volver a vida-, o seu sinónimo é "resucitar". Procede do imaxinario relixioso exipcio, en concreto, aparece como tema central do coñecido Libro dos mortos, ou libro de instrucións para volver a vida; de onde pasaría ao imaxinario relixioso xudeu e cristiá. Usase no Novo Testamento en numerosas ocasións, p.ex. cando se fai referencia á resurrección de Lázaro.
A resurrección nas fontes do Novo Testamento
A resurrección de Xesús de Nazaret é presentada por Paulo de Tarso, nas súas cartas, como o acontecemento central da súa predicación. Significa a vitoria fronte a escravitude do pecado e a morte e é o motivo que fundamenta a esperanza cristiá de salvación. A súa significación consiste en que nin sequera a morte poderá arrincarnos do amor de Deus en Cristo Xesús (Rom. 9, 37-39).
Nos evanxeos, non se describe a resurrección, agás no Evanxeo de Pedro, que as igrexas consideran apócrifo. Nos sinópticos e en Xoán, recóllese a través dos relatos do sepulcro baleiro e as posteriores aparicións. Son elementos comúns:
Nalgún relato, asóciase a resurrección coa presenza viva de Xesús na hospitalidade ao forasteiro, no partir o pan, e nun novo entendemento das Escrituras que fan "arder o corazón" (relato de Lucas sobre os discípulos de Emaús).
Segundo o relato dos Feitos dos Apóstolos, coa forza do Espírito Santo, os primeiros discípulos predican a Resurrección de Xesús, a quen proclaman Cristo, como o cumprimento das promesas do Profetas a Israel.
A esexese
Entre teólogos e esexetas do conxunto das confesións cristiás existe certo consenso en afirmar que estes relatos non dependen literariamente uns doutros e se remiten a unha experiencia singular. Adoitan coincidir, tamén, en que a experiencia de Xesús resucitado, coñecida como experiencia pascual, marca o comezo do cristianismo mediante unha relectura vital dos acontecementos previos da predicación, condena e crucifixión de Xesús de Nazaret.
É dominante a opinión de que os relatos do sepulcro baleiro non forman parte da capa máis antiga da tradición (dátanse ao redor do ano 70) e teñen un carácter catequético ou kerigmático. Con todo, existen fórmulas de fe e oración que son moi próximas no tempo aos acontecementos e que dan testemuño da crenza como algo nuclear para as primeiras comunidades. Estas fórmulas poden rastrexarse mediante un procedemento da crítica textual nas cartas de Paulo de Tarso e nas denominadas Cartas de Pedro. Por exemplo en Cor. 15, 3-5.
Evolución da crenza
Inicialmente, a crenza na resurrección, en clave xudeu-cristiá, significaba a volta do home íntegro e unitario á unha vida definitiva e plena, con Deus e os irmáns. Esta concepción semita non concibe unha existencia humana sen corpo. Non existe palabra algunha para designar ao corpo como algo separado e distinto da alma.
É a influencia do dualismo grego de raíz platónica, a partir especialmente de Oríxenes, e difundida polos Pais da Igrexa, o que fai pasar esta crenza a ser entendida como unha reunión entre a alma inmortal e o corpo morto para a súa vivificación perpetua. O que se rexeitará moi cedo é que as almas inmortais por natureza foran preexistentes ao corpo e estiveran vencelladas a el en virtude dunha caída orixinal. O home é, por vontade do Deus Creador, corpo e alma; é bo que así sexa, por iso a redención plena consiste na reunificación de ambos para unha existencia feliz.
Teoloxía católica
Esta visión dualista está corrixida pola actual teoloxía católica. Autores como Hans Urs von Balthasar, Karl Rahner ou Joseph Ratzinger insisten en que unha alma descarnada non é un ser humano e que a materialidade da natureza será transfigurada, pero non volatilizada no espírito. O corpo, en canto constitutivo da persoa consonte a unha antropoloxía contemporánea, é o núcleo da personalidade e o medio psíquico e físico para a interrelación persoal e a experiencia vital co medio. A resurrección non é a mera reanimación dun cadáver, pero ha de ter forzosamente unha referencia directa á corporeidade. Deste xeito, a resurrección supón a restauración do cosmos ao final dos tempos. Non será unha creación distinta, senón a transformación e plenificación da única e soa creación para a Vida Eterna do home en comuñón cos outros en Deus.
O Catecismo da Igrexa católica, redactado en clave didáctica, segue a utilizar a terminoloxía de raíz dualista.
En canto á súa significación, os teólogos católicos fan fincapé en que o home non pode perecer total e definitivamente. Existe porque foi querido e amado por Deus. O amor pide eternidade polo que, en Deus, o amor é máis forte que a morte.
Teoloxía ortodoxa
A teoloxía ortodoxa segue moi pegada ao pensamento dos Pais da Igrexa de Oriente. Nos himnos litúrxicos, as igrexas proclaman que Cristo esnaquizou as portas do inferno, que levantou conxuntamente aos mortos, rompeu o aguillón da morte e, como Amigo dos homes, redimiu a Adán da maldición (kontakion do quinto domingo).
Para os teólogos bizantinos a mortalidade humana é unha traxedia individual e cósmica que Deus asume por amor, para que, mediante a resurrección de Cristo, poida a humanidade recobrar a vida perpetuamente feliz. Recollendo esta tradición, para teólogos actuais como Meyendorff ou Olivier Clément, coa resurrección a morte deixou de ser o único fin da existencia material. Así, o home é liberado do temor; a escravitude do pecado, que se basea no instinto de conservación e na separación entre os homes, perde o seu poder e deixa de ser inevitable.
Teoloxía evanxélica
Para autores como Karl Barth ou Eberhard Jüngel, o Fillo de Deus fíxose home, morreu e resucitou para a xustificación do pecador. Mediante a morte e a resurrección, igual que para a teoloxía católica e ortodoxa, Deus mesmo está actuando en Xesús. Pero a teoloxía evanxélica insiste en que esta actuación é exclusiva e definitiva; por ela e só por ela, gratuitamente e por soa graza, o home mortal e pecador é xustificado e salvado. Tal como afirmaba Martiño Lutero, a morte e a resurrección de Cristo abondan para a salvación do home e fan banais os méritos e as obras.
The Butcher Boy
The Butcher Boy é un filme irlandés dirixido por Neil Jordan que foi estreado en 1997.
Sinopse
Francie Brady é un adolescente que vive nun ambiente familiar que frustra tódolos seus desexos e soños. En pé de guerra contra a realidade que o rodea, busca desesperadamente un refuxio para esquecerse da súa vida.
Mikal Bridges
Mikal Bridges, nado o 30 de agosto de 1996 en Filadelfia, Pensilvania, é un xogador profesional estadounidense de baloncesto que xoga nos Brooklyn Nets da National Basketball Association (NBA). Con 1,98 metros de estatura xoga na posición de ala.
Traxectoria profesional
O 21 de xuño de 2018, Bridges foi seleccionado polos Philadelphia 76ers na 10ª posición do Draft da NBA de 2018, pero pouco despois foi traspasado ós Phoenix Suns a cambio de Zhaire Smith e unha futura elección da primeira rolda do Draft. O 6 de xullo de 2018, Bridges asinou cos Suns. Debutou na NBA o 17 de outubro de 2018 na vitoria dos Suns por 121–100 contra os Dallas Mavericks.
O 9 de febreiro de 2023, os Suns traspasaron a Bridges ós Brooklyn Nets xunto a Cameron Johnson, Jae Crowder e catro eleccións da primeira rolda do Draft, a cambio de Kevin Durant e T. J. Warren.
Linguas tupí-guaranís
As linguas tupí–guaranís son a subfamilia máis amplamente distribuída de linguas tupís de América do Sur. Inclúe unhas cincuenta linguas, incluíndo as máis coñecidas da familia, o guaraní e o tupí clásico.
Mínimo de Maunder
miniatura|300px|dereita|O mínimo de Maunder en 400 anos de actividade solar medida polo número de manchas solares O mínimo de Maunder é o nome dado ó período de 1645 a 1715, cando as manchas solares desapareceron da superficie do Sol, tal como observaron os astrónomos da época. Recibe o nome do astrónomo solar E.W. Maunder quen descubriu a carencia de manchas solares durante ese período estudando os arquivos deses anos. Durante un período de 30 anos dentro do Mínimo Maunder, os astrónomos observaron aproximadamente 50 manchas solares, mentres que o típico sería observar entre unhas 40.000 e 50.000 manchas.
As observacións das manchas solares
O mínimo de Maunder ocorreu entre 1645 e 1715 cando só se observaron aproximadamente 50 manchas en lugar das entre 40.000 e 50.000 manchas típicas. A actividade en manchas en períodos de 10 anos entre 1610 - 1681 é como segue: Durante o mínimo de Maunder había bastantes manchas solares para que puidesen extrapolarse ciclos de 11 anos. Os máximos ocorreron en 1674, 1684, 1695, 1705 e 1716. A actividade da mancha solar concentrouse entón no hemisferio do sur do Sol, salvo o último ciclo cando as manchas solares tamén aparecían no hemisferio norte.
A visibilidade destas manchas tamén está afectada pola rotación diferencial do Sol (distintas duracións da rotación solar en cada latitude):
A visibilidade das manchas está afectada porque as observacións se fan dende a eclíptica e o plano da eclíptica está inclinado 7° respecto ó ecuador do Sol (0° de latitude).
A pequena Idade de Xeo
O mínimo de Maunder coincidiu coa parte máis fría da chamada Pequena Idade de Xeo durante a que Europa, América do Norte, e quizabes o resto do mundo, sufriu invernos moi crus.
Se hai unha conexión causal entre a baixa actividade das mancha solares e os invernos fríos, é un tema que inda se discute. Algúns científicos cren que a variación solar é a responsable do cambio climático máis que o anhídrido carbónico (ver quecemento global).
Outras observacións
Investigacións recentes publicadas suxiren que a rotación do Sol sufriu un retardo na parte máis central do mínimo de Maunder (1666 -1700). Ó nivel actual do noso coñecemento da física solar, un Sol máis grande e máis lento implica necesariamente un Sol máis fresco e que proporciona menos calor á Terra. (O mecanismo que fai que unha estrela se expanda e contraia é aínda incerta, inda que moitas estrelas sofren pulsacións).
miniatura|300px|Os acontecementos da actividade solar quedaron gravados no carbono radioactivo. A máis baixa actividade solar durante o mínimo de Maunder afectou á cantidade de radiación cósmica que alcanzou a Terra. O cambio resultante na produción de carbono-14 durante ese período causou inexactitude na datación por carbono radioactivo ata que este efecto foi descuberto.
Descubríronse outros mínimos históricos das manchas solares ou polo análise de carbono-14 nos testemuños de xeo ou nos aneis das árbores ; estes inclúen o Mínimo de Spörer (1450 -1540), e o Mínimo de Dalton (1790 -1820). En total parece haber 18 períodos de mínimos de manchas solares nos últimos 8.000 anos, e os estudos indican que o Sol permanece un cuarto do seu tempo nestes mínimos.
Sociedade Portuguesa de Numismática
A Sociedade Portuguesa de Numismática (SPN) é unha entidade asociativa de carácter cultural, instituída na cidade portuguesa do Porto en 1952, que ten como obxectivo a promoción e o desenvolvemento da investigación numismática e do coleccionismo de moedas.
Nacemento
A idea da creación do que despois sería a Sociedade Portuguesa de Numismática xurdiu no seo dos coloquios promovidos no Café Flórida, do Porto, por un grupo de persoas afeccionadas á numismática e de coleccionistas de moedas. O 29 de maio de 1950, este grupo constituíuse como comisión fundadora dunha asociación numismática chamada, nas súas orixes, Instituto Numismático de Portugal, que xa o 31 de maio dese mesmo ano cambiou o nome a Associação Numismática de Portugal. O 5 de xullo de 1950, a comisión organizadora da nova entidade, presidida por Mário Rodolfo Revisioni Ramires aprobou a denominación definitiva de Sociedade Portuguesa de Numismática, que quedou constituída formalmente coa aprobación dos seus estatutos e co seu rexistro o día 12 de marzo de 1952. Na primeira asemblea xeral da nova sociedade, os días 15 e 17 de abril de 1952, elixiuse a súa primeira directiva, presidida por José de Barros da Rocha Carneiro, que estivo no cargo ata xaneiro de 1954.
No artigo primeiro dos estatutos da Sociedade Portuguesa de Numismática establécense como obxectivos a promoción de estudos numismáticos de carácter científico, o fomento da afección pola numismática, a colaboración con outras entidades para a salvagarda dos achados numismáticos, o establecemento de ligazóns con outras institucións semellantes doutros países e, finalmente, a edición dunha revista ilustrada que estude o patrimonio numismático e medallístico de Portugal. Con estes propósitos, a Sociedade Portuguesa de Numismática levou a cabo a publicación dun bo número de monografías e varias publicacións periódicas, dispuxo para os seus asociados unha importante biblioteca especializada e organizou diversos eventos numismáticos.
Sede
A súa primeira sede, de carácter provisional, era nunhas modestas instalacións das rúas de São Francisco e Santa Catarina, mais en 1972 pasou a ter unha sede propia definitiva, coa adquisición dun edificio no número 664 da rúa de Costa Cabral, unha casa burguesa de finais do século XIX, onde a sociedade instalou os seus servizos administrativos, a biblioteca, o museo, as salas de xuntas e outros espazos onde os asociados efectúan os seus intercambios e outras actividades diversas.
Eventos numismáticos
Ao longo da súa historia, a SPN organizou ou participou na organización de diversos encontros científicos, ciclos de conferencias e exposicións, entre os que cabe salientar os seguintes:
Museo
A Sociedade Portuguesa de Numismática conta cun museo, en constante ampliación e reformulación, que amosa o acervo numismático e medallístico da entidade, reunido ao longo das súas máis de seis décadas de existencia. A colección constituíuse fundamentalmente á base de doazóns dos seus asociados, entre as que merecen ser destacadas as de tres dos seus fundadores: José de Barros, o primeiro presidente, cuxa doazón constitúe a base da colección de moeda antiga da SPN; Eduardo Niepoort, que legou a súa importante colección de medallas sobre o Porto; e o coronel Mário Ramires, a quen se lle debe un nutrido conxunto de moedas portuguesas.