cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hemofilia
Tratamento
Como medicamento utilízase principalmente desmopresina para desprender Factor VIII dos vasos sanguíneos, cabe resalta que non se debe utilizar a aspirina convencional pois esta é un antiagregante plaquetario, e non deixase facer un trombo nalgunha laceración corporal, isto sería un agravante para o estado do paciente. E como medida evidente, atópase a subministración do factor faltante por vía intravenosa xa sexa por medio de reservas como plasma fresco conxelado, crioprecipitados, pero como medida recomendada, factor liofilizado do factor para utilizar.
Estes avances fan que existan enormes expectativas de tratamento mediante terapia xénica, que consistiría na introdución de xenes en células determinadas do doente, que serían capaces de combinarse co material xenético existente, achegando a información que falta para fabricar a proteína deficitaria causante da enfermidade.
A fisioterapia tamén é clave no tratamento da hemofilia, por unha parte como profilaxe, aconsellando e programando actividades físicas e deportes con riscos mínimos, que preveñan a aparición de lesións músculo-esqueléticas por unha deficiente condición física, e por outra parte, con respecto ó tratamento das lesións, colaborando na resolución do episodio hemorráxico, actuando sobre a inflamación, diminuíndo a dor percibida e facilitando a recuperación da función perdida, evitando ou minorando as secuelas.
Prognóstico
Hoxe en día a supervivencia dun paciente con hemofilia é alta, mercé a subministración por vía intravenosa do factor antihemofílico. As persoas que padecen esta enfermidade poden levar unha vida practicamente normal cun tratamento axeitado.
Herdanza
miniatura|esquerda
Asesoramento xenético
Nas familias nas que algún membro estea afectado é importante detectar as mulleres con risco de ser portadoras e realizar o asesoramento xenético. O ideal é realizar este asesoramento antes de que calquera muller con risco da familia pense na posibilidade de ter descendencia.
O asesoramento debe considerar dous aspectos: os datos que indican a gravidade das manifestacións hemorráxicas e o coñecemento de que aas mulleres dunha familia con parentes con hemofilia son moi probablemente portadoras da enfermidade.
A familia debe coñecer as implicacións da enfermidade, como se herda, a probabilidade de que volva presentarse e as alternativas que existen. O asesoramento xenético debe ser un proceso educativo e informativo, pero de ningún modo impositivo.
Mato Groso
Mato Groso é un estado brasileiro localizado ó oeste da rexión Centro-Oeste. Ten como límites o Amazonas e Pará ao norte; Tocantins e Goiás ao leste; ao sur Mato Groso do Sur; e o estado de Rondonia e Bolivia ao oeste. Ocupa unha superficie de 906.806,9 km². A súa capital é Cuiabá. As principais cidades són: Cuiabá, Varzea Grande, Juína, Rondonópolis, Sinop, Barra do Garças e Alta Floresta.
Historia
Polo Tratado de Tordesillas, o territorio do actual estado de Mato Grosso pertencía á España, pero coa Unión Iberica en 1580 esa exclusividade de dominio español desapareceu. Coa descuberta de ouro en súas terras por bandeirantes (desbravadores) orixinarios de San Paulo o 1718, comezou o poboamento da rexión. En 1719 fundouse a freguesía de Cuiabá, actual capital do estado.
En 1750 co Tratado de Madrid tornouse territorio portugués. Posteriormente o Tratado de Santo Ildefonso confirmou os novos límites dos territorios portugués e español nas Américas, e a rexión de Mato Grosso tornouse definitivamente portuguesa.
Coa independencia do Brasil o 1822 a rexión tornouse provincia do Imperio. Posteriormente coa república, tornouse estado. En 1977 a través dunha lei, o sur do estado emancipouse como unidade federativa, tornando-se o estado de Mato Groso do Sur.
Paraplagusia
Paraplagusia é un xénero de peixes teleósteos da orde dos pleuronectiformes, suborde dos pleuronectoideos, familia dos cinoglósidos e subfamilia dos cinoglosinos.
O xénero comprende seis especies propias da rexión Indo-Pacífica, onde se encontran comunmente en augas pouco profundas sobre fondos lamacentos ou areosos. A especie máis grande alcanza os 35 cm de lonxitude.
Taxonomía
O xénero foi creado en 1865 polo naturalista e ictiólogo neerlandés Pieter Bleeker.
Sinónimos
Ademais de polo nome Paraplagusia, o xénero foi coñecido polo sinónimo Rhinoplagusia Bleeker, 1870.
Especies
Na actualidade no xénero recoñécense as seguintes 6 especies:
Porén, algúns autores consideran unha especie máis, Paraplagusia unicolor (Macleay, 1881), mentres que outros, como Kottelat, cambian o nome de Paraplagusia blochii (Bleeker, 1851) polo de Paraplagusia bleekeri Kottelat, 2013.
Makatea
Makatea é unha illa das Tuamotu, na Polinesia francesa. Administrativamente é unha comuna asociada á comuna de Rangiroa. Está situada ao noroeste do arquipélago, a 230 km ao nordés de Tahití e a 82 km de Rangiroa.
É unha das poucas illas das Tuamotu que non é un atol. É unha plataforma elevada de coral a 80 m sobre o nivel do mar, de 7,5 km de longo e 7 km de ancho. A superficie total é de 24 km²;. O guano das aves mariñas alagou a lagoa formando, co coral calcáreo, unha area fosfatada. O fosfato foi explotado desde o 1917 ata a acabarse no 1966.
A vila principal é Moumu, con 94 habitantes no censo de 2003. A actividade principal é a agricultura, a produción de copra e o comercio de caranguexos de coco. Atópanse os raros restos do único camiño de ferro da Polinesia, hoxe abandonado.
Antigamente era denominada Papa Tea, que quere dicir «roca branca». Foi descuberta en 1722, polo neerlandés Jakob Roggeveen que a chamou Recreación. Tamén se coñeceu como a illa de Roggeveen. esquerda|318px|Makatea
BUSCatermos
Descrición
É un banco de terminoloxía multilingüe accesíbel a través de Internet.
Nun inicio naceu como un buscador de terminoloxía para a comunidade universitaria, mais, en 2012, abriuse ao libre acceso. Nese momento tiña información sobre 150000 conceptos con máis de 450000 entradas. Desde 2013, é posíbel consultalo desde teléfonos intelixentes e tabletas tanto no sistema operativo Android como no iOS.
-558
Outros
Historia ano a ano
Corrente eléctrica
Ao falarmos de corrente eléctrica, desde un punto de vista xeométrico, podemos considerar tipicamente tres situacións:
Historia
A utilización da tecnoloxía da corrente eléctrica comezou cara á metade do século XIX co telégrafo e a galvanización, para as dúas aplicacións utilizábase a potencia que fornecían as primeiras baterías. En 1866 Werner von Siemens utilizou o principio da dinamo de Søren Hjorth para crear o primeiro xerador eléctrico comercial, que se vendía como máquina para a ignición a distancia das cargas explosivas. A partir de 1880 desenvolveu máquinas cada vez máis grandes para responder ás necesidades crecentes de enerxía eléctrica. Ao principio as redes de corrente eléctrica utilizabanse para prover electricidade para o alumado público ou doméstico con lámpadas de descarga, de arco ou de incandescencia. Outra das primeiras utilizacións da corrente eléctrica foi nos faros dado que as lámpadas eléctricas daban unha intensidade de luz superior ás antigas candeas ou lámpadas de queroseno. Como resultado da evolución da tecnoloxía apareceron as primeiras centrais eléctricas que ao principio se baseaban nas turbinas hidráulicas e os motores de vapor. A partir de principios do século XX a dispoñibilidade de turbinas de vapor de gran potencia fará que esta tecnoloxía convértase no principal medio de produción de corrente eléctrica.
Nos últimos anos do século XIX produciuse o que se chama a guerra das correntes, os contendentes eran o corrente continua e o corrente alterna, que se decantó en favor da corrente alterna. A corrente alterna é hoxe en día o xeito fundamental de transporte da enerxía eléctrica e ofrece grandes vantaxes:
Pero a corrente alterna tamén presenta algúns inconvenientes, por exemplo que a variación constante da tensión obriga a que os aparellos eléctricos sexan alimentados a través dun rectificador. Outro problema é a aparición de potencia reactiva á rede eléctrica, o que levou a partir da segunda metade do século XX á aparición das redes de transporte de corrente continua de alta tensión.
A corrente continua pode ser almacenada en acumuladores xunto coa rede ferroviaria (e tranviaria) constitúe un mercado interesante que xustifica a vixencia deste tipo de corrente. Desde o punto de vista de hoxe en día, ata baterías de gran tamaño serían demasiado pequenas para almacenar cargas importantes. O desenvolvemento da electrónica de potencia pode converter facilmente un tipo de corrente no outro, e podémolos atopar xuntos, por exemplo nos modernos trens multisistema.
Definición
A magnitude dunha corrente eléctrica a un punto determinado é a derivada con respecto ao tempo da carga eléctrica:
Formalmente escríbese como:
A cantidade de carga Q que flúe por unidade de tempo t é I, que é a intensidade da corrente. A intensidade da corrente eléctrica a pesar de ter unha intensidade, unha dirección e un sentido é unha cantidade escalar, porque se suma de xeito escalar como o demostra a lei dos nos. Non obstante a densidade da corrente está vinculada a unha magnitude vectorial chamada densidade de corrente.
O campo eléctrico realiza un traballo sobre as cargas, prodúcese unha transferencia de potencia dende o campo cara ás cargas en movemento. Este traballo vén dada por:
A potencia desenvolvida polo campo eléctrico é entón:
Intensidade de corrente eléctrica
O símbolo convencional para representar a intensidade de corrente eléctrica (isto é, a cantidade de carga Q que flúe por unidade de tempo t) é o I, orixinal da alemán Intensität, que significa intensidade.
Unha cuestión que moitas veces chama a atención é a definición do ampere coma unidade fundamental, a partir da cal, multiplicando polo segundo (a unidade de tempo), se define o coulomb (a unidade de carga) coma unha unidade derivada. Isto é, considérase a corrente eléctrica como magnitude fundamental, e non así a unidade de carga eléctrica que deriva dela.
Métodos de medición
Como toda corrente produce un campo magnético asociado, podemos tentar medir este campo para determinar a intensidade da corrente. O efecto Hall, a bobina de Rogowski e sensores poden ser de grande axuda neste caso.
Para medir a corrente, pódese utilizar un amperímetro, este nome vén do amperio que é a unidade en que se mide a corrente eléctrica. Para efectuar a medida da intensidade da corrente circulante, o amperímetro debe situarse en serie, é dicir, nunha configuración de conexión na que os bornes ou terminais dos dispositivos se conectan secuencialmente, para que o dispositivo sexa atravesado pola corrente. A pesar de práctico, isto pode levar a unha interferencia excesiva no obxecto de medición, como por exemplo, desmontar unha parte dun circuíto que non podería desmontarse. Isto implica que o amperímetro debe posuír unha resistencia interna o máis pequena posible, para que non produza unha caída de tensión apreciable. Para iso, no caso de instrumentos baseados nos efectos electromagnéticos da corrente eléctrica, estarán dotados de bobinas de fío groso e con poucas espiras. Nalgúns casos, para permitir a medida de intensidades superiores ás que poderían soportar as bobinas e os órganos mecánicos do aparello sen destruírse, dótaselles dunha resistencia de moi pequeno valor colocada en paralelo coa bobina, de modo que soamente pasará por esta unha fracción da corrente principal. Esta resistencia adicional recibe o nome de shunt.
Corrente convencional (o sentido da corrente)
miniatura|Esquema que representa o sentido do fluxo dos portadores de carga positivos e negativos dentro dun condutor. As frechas vermellas grosas da dereita representan o sentido convencional. A Corrente convencional definiuse, nos albores da ciencia da electricidade, como o fluxo de cargas positivas, é dicir, as cargas que se movían do polo positivo ao polo negativo. Nese momento aínda non se coñecía a estrutura dos átomos e non se podía imaxinar que nos condutores sólidos as cargas positivas están fortemente ligadas aos núcleos dos átomos e, xa que logo, non pode haber ningún tipo de fluxo de cargas positivas neste tipo de materiais. Con todo cando a física subatómica constatou este feito o concepto anterior era moi estendido e arraigado, sendo amplamente utilizado nos cálculos e na análise de circuítos.
Por esta razón histórica este sentido segue sendo utilizado hoxe en día e recibe o nome de sentido convencional de circulación da corrente eléctrica. En calquera tipo de condutor flue no sentido oposto ao fluxo neto das cargas negativas ou no sentido do campo eléctrico establecido polo condutor. Na práctica calquera corrente eléctrica pode ser representada como un fluxo de portadores de carga positiva sen que iso derive na aparición de erros de cálculo ou de calquera outro problema práctico.
Tamén temos casos onde son electróns (cargas negativas) os que se están a mover, aínda que é máis sensato falar de ocos ou lacunas positivos a se moveren. Isto é o que acontece en semicondutores do tipo p.
A velocidade da corrente eléctrica
As partículas cargadas que se moven causando corrente eléctrica non sempre o fan en liña recta. Nos metais, por exemplo, seguen uns camiños desordenados, pulando dun átomo para outro, mais xeralmente impulsadas na dirección do campo eléctrico. A velocidade coa cal se puxan pódese calcular pola ecuación:
onde
Densidade superficial
A corrente eléctrica I relaciónase coa densidade superficial de corrente eléctrica K a través da fórmula
A densidade superficial de corrente pódese definir tamén a partir do estado de movemento das partículas cargadas que a xeran, como a integral sobre as partículas:
onde
Densidade volumétrica
Do mesmo xeito a corrente eléctrica I relaciónase coa densidade volumétrica de corrente eléctrica K a través da fórmula
onde, no SI,
Pódese definir tamén como:
onde
Lei de Ohm
miniatura|Un circuíto eléctrico sinxelo. A relación entre a intensidade eléctrica (i), a voltaxe (V) e a resistencia (R) ven dada pola [[Lei de Ohm: i=V/R.]] A lei de Ohm describe a relación entre a intensidade e a tensión nunha corrente eléctrica: a diferenza de potencial (V) é directamente proporcional á intensidade de corrente (I) e a resistencia (R). Esta razón exprésase a través da ecuación:
onde
Electromagnetismo
A corrente eléctrica pódese medir directamente cun galvanómetro, pero este método comporta romper o circuíto, o que ás veces é un inconveniente. Para evitar cortar o circuíto, pódese utilizar a detección do campo magnético que xera. Os aparellos que utilizan este método son, entre outros, os sensores de efecto Hall ou a bobina de Rogowski.
O cabaleiro da man no peito
O cabaleiro da man no peito é un óleo sobre lenzo pintado contra o 1578 e 1580, a súa primeira etapa española.
A persoa retratada era de identidade descoñecida, mais hoxe considérase que é Juan de Silva y Ribera, III marqués de Montemayor e notario maior de Toledo, pero até hai especulábase que podía ser unha configuración de Miguel de Cervantes Saavedra.
Dekada '70
Dekada '70 é un filme filipino de 2002 dirixido por Chito S. Roño. Foi escollido como candidato de Filipinas para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 76ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.
Boselafinos
A dos boselafinos (Boselaphini) é unha tribo de mamíferos artiodáctilos ruminantes da familia dos bóvidos e subfamilia dos bovinos, que responde á máis antiga radiación dos bovinos actuais.
Esta tribo comprende actualmente tan só dous xéneros con cadansúa especie de antílopes orixinarios do subcontinente Indio.
Descrición
Os boselafinos actuais son os últimos superviventes dunha forma moi similar á dos antepasados de toda a subfamilia dos bovinos. Os fósiles máis antigos da tribo, como Eotragus, datan do mioceno, hai uns 16 ou 18 millóns de anos. Estes fósiles posuían cornos moi similares aos dos machos pertencentes ás dúas especies actuais, aínda que nalgúns casos tamén estaban presentes nas femias.
Ambas as especies existentes teñen características anatómicas e condutuais relativamente primitivas, e as femias teñen cornos. Habitan nos bosques da India, dada vez máis escasos, e tenden a evitar as chairas abertas.
O nilgó introduciuse no sur de Texas, Estados Unidos, onde unha poboación de algo menos de 15.000 animais proporciona un seguro para a súa supervivencia a longo prazo.
Taxonomía
A subfamilia foi establecida en 1907 polo zoólogo alemán Theodor Christian Bernhard Knottnerus-Meyer, na súa obra Über das Tränenbein der Huftiere: vergleichend-anatomischer Beitrag zur Systematik der rezenten Ungulata.
Especies
Tribo Boselaphini
Economía do Sudán
Ata a segunda metade de 2008 a economía do Sudán creceu rapidamente grazas ó aumento da produción e dos prezos do petróleo, así como do investimento estranxeiro. O crecemento anual superou os 10% entre o 2006 e o 2007. O país comenzou a exportar petróleo o 1999.
Dende o 1997 o país traballa con o Fondo Monetario Internacional para poñer en funcionamento reformas macroeconómicas, incluíndose a flutuación da taxa de cambio. A produción agrícola permanece importante, pois emprega 80% da forza de traballo.
-302
Véxase tamén
Historia ano a ano
Brahman (vaca)
miniatura|Brahman en [[Avaré.|272x272px]] A raza de gando brahman ten a súa orixe no gando cebú levado orixinariamente aos Estados Unidos de América proveniente da India.
Cruzouse extensivamente con Bos taurus, o gando europeo. Ambos son membros da familia dos bóvidos.
O brahman caracterízase por unha chepa no seu lombo e polas súas orellas brandas longas. As cores máis comúns son branco, gris e vermello. O brahman posúe unha capacidade notable de adaptación e supervivencia. Pode alimentarse con pastos inadecuados e é moi resistente a pestes de insectos, parasitos, enfermidades e a climas extremos.
O gando brahman pode desprazarse grandes distancias para obter auga. O brahman desenvólvese onde outro tipo de gando apenas pode sobrevivir.
Carrie (filme)
Carrie é un filme de terror estadounidense dirixido por Brian De Palma que foi estreado en 1976. Está baseado na novela homónima de Stephen King.
Sinopse
Carrie White, unha tímida adolescente que vive coa súa nai, unha fanática relixiosa, é obxecto das burlas constantes dos seus compañeiros de instituto. Cando a rapaza sofre un ataque de histeria ó ter a súa primeira menstruación nas duchas do ximnasio, a unha das súas compañeiras ocórreselle gastar unha broma macabra durante a festa de graduación. O que todos ignoran é que Carrie posúe poderes telecinéticos.
Baraka (filme)
Baraka é un filme documental non narrativo de 1992 dirixido por Ron Fricke. O filme foi comparado con Koyaanisqatsi, o primeiro da triloxía "Qatsi" de Godfrey Reggio para os cales Fricke exerceu como director de fotografía. Foi o filme máis recente en ser fotografado en formato 70mm Todd-AO, e o primeiro filme da historia en ser restaurado e escaneado en resolución 8K.
Contido
Baraka é un filme documental sen narrativa ou voz. Explora temas a través dun recompilatorio de espectáculos naturais, vida, actividade humana e fenómenos tecnolóxicos rodados en 24 países de tódolos continentes durante 14 meses.
Entre as localizacións do filme encóntranse a Igrexa do Santo Sepulcro de Xerusalén, o templo Ryōan-ji de Quioto, o lago Natron de Tanzania, os campos de petroleo en chamas de Kuwait, un volcán activo en Hawai, unha terminal de metro chea, as celebracións tribais dos masai en Kenya, e os monxes do mosteiro Dip Tse Chok Ling.
Xeométridos
miniatura|[[Selenia tetralunaria unha especie da subfamilia Ennominae.]] upright|miniatura|Scopula sp. miniatura|Tetracis cachexiata (Ohio). Os xeométridos (Geometridae), xeralmente chamados xeómetras, son unha familia de avelaíñas dentro da orde dos insectos lepidópteros. O seu nome deriva do latín geometra e este do grego antigo γεωμέτρης ('xeómetra, medidor da terra'), facendo referencia ao modo en que as súas larvas, parecen "medir a terra" a medida que se moven arqueando e estendendo os seus corpos. É unha familia de avelaíñas moi grande, cunhas 35.000 especies descritas. Un exemplo moi coñecido é a Biston betularia, que foi moi estudada en xenética de poboacións. Algúns xeométridos son pragas agrícolas.
Adultos
A maioría non son grandes, duns 3 cm de envergadura alar, pero poden medir desde 10 a 50 mm, e unhas poucas especies (por exemplo, as Dysphania) son aínda meirandes. Teñen órganos timpánicos pares evidentes na base do abdome (ausentes en femias non voadoras).
Eirugas
dereita|miniatura|Unha eiruga xeométrida [[camuflaxe|camuflada co aspecto dunha ramiña rota.]] dereita|miniatura|Locomoción da eiruga.
O nome Geometridae fai referencia ao modo de locomoción da eiruga, a cal carece de complemento completo de propatas (ou pseudópodos) que teñen outras eirugas de lepidópteros, posuíndo só dous ou tres pares no extremo posterior en vez dos cinco pares normais. Como ten estes apéndices nos dous extremos do seu corpo, a eiruga suxéitase coas súas patas anteriores e ergue o extremo posterior, arquéase ata chegar ao primeiro punto de suxeición e despois suxéitase coas propatas do extremo posterior e avanza ata acadar un novo punto de suxeición máis adiante, creando a impresión de que está a medir "a palmos" o seu percorrido. A Trichoplusia ni e a Chrysodeixis includens pertencen a outra familia a pesar que tamén arquean o seu corpo ao andar. En moitas especies de xeométridos as eirugas miden 25 mm de longo. Adoitan ser verdes, grises ou pardas e ocúltanse dos seus depredadores confundíndose co fondo do seu ambiente ou imitando ramiñas. Moitas destas eirugas, cando son molestadas, póñense ergueitas sobre as súas propatas e permanecen inmóbiles para pareceren ramiñas. Algunhas teñen xibas ou filamentos. Son gregarias e xeralmente lisas. Algunhas comen liques, flores ou pole, mentres que outras, como as especies hawaianas do xénero Eupithecia, son carnívoras.
Sistemática
A clasificación das especies coa sistemática de 1990 non está xa actualizada en moitos casos. As familias son distribuídas provisionalmente nunha secuencia filoxenética, desde as máis basais ás máis avanzadas. Tradicionalmente, as Archiearinae considerábanse as máis antigas, xa que as súas eirugas teñen propatas ben desenvolvidas. Porén, agora parece que as Larentiinae son realmente máis antigas, como indican as súas numerosas plesiomorfias e datos de secuencias de ADN. Ou ben son unha liñaxe extemadamente basal de Geometridae —xunto coas Sterrhinae—, ou poderían considerarse unha familia separada de Geometroidea. En canto aos Archiearinae, algunhas especies que foran tradicionalmente situadas neles agora parece que pertencen a outras subfamilias; en conxunto parece que nuns poucos casos, as propatas que se perderan orixinalmente nas xeómetras máis ancestrais reevolucionaron como un atavismo.
Sterrhinae, cunhas 2.800 especies, principalmente tropicais, podería pertencer á mesma familia que Larentiinae. Exemplos:
Desmobathrinae – pantropical
Geometrinae, cunhas 2,300 especies nomeadas, principalmente tropicais
Archiearinae, holárticas e do sur dos Andes e Tasmania, aínda que estas últimas parecen pertencer a Ennominae, as larvas teñen todas as propatas pero a maioría son reducidas.
Oenochrominae, nalgúns tratamentos utilízase como un taxon papeleira para xéneros que son difíciles de situar noutros grupos.
Alsophilinae, cuns poucos xéneros de defoliadores de árbores, poderían pertencer á Ennominae, tribo Boarmiini
Ennominae, cunhas 9.700 especies, incluíndo algunahs que son pragas defoliantes, con distribución global
Xéneros de Geometridae incertae sedis son: miniatura|dereita|[[Hydriomena? protrita (fósil), holotipo de á anterior.]] Os taxons fósiles de Geometridae inclúen:
Associação Juventude de Viana
A Associação Juventude de Viana é un club de hóckey a patíns portugués da localidade de Viana do Castelo. O seu equipo sénior xoga na Liga portuguesa. O Juventude de Viana, como é frecuentemente coñecido, foi fundado o 1 de decembro de 1976 por 6 amigos.
O Reguengo, Vilachambre, Baralla
O Reguengo é un lugar da parroquia de Vilachambre no concello lugués de Baralla na comarca dos Ancares. Segundo o IGE, en 2011 tiña 21 habitantes (11 homes e 10 mulleres).
Barazón, Santiso
Santa María de Baranzón é unha parroquia que se localiza no leste do concello de Santiso na comarca da Terra de Melide. Segundo o padrón municipal de 2018 tiña 130 habitantes (67 homes e 63 mulleres) distribuídos en 4 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 2004 cando tiña 176 habitantes e 1999 cando tiña 194 habitantes.
Hippolyte Lucas (escritor)
Hippolyte Julien Joseph Lucas, nado en Rennes o 20 de decembro de 1807, e finado en París o 16 de novembro de 1878, foi un escritor francés.
Carreira literaria
Lucas comezou a súa carrreita literaria na prensa, en Le Globe, e despois colaborou en Le National, en Le Charivari e en Le Siècle. O poeta elexíaco fixo con Évariste Boulay-Paty un drama inspirado sobre Lord Byron, pero foi rexeitado como inrrepresentábel no Odéon. En realidade, o carácter de Lucas, a súa educación cristiá, o seu progresismo, os seus gustos clásicos, as súas elexías suaves en tons e matices, predispuxérono ao gran teatro lírico, pero frecuentou máis aos románticos que aos parnasianos, que o aconsellaron apartarse destes últimos.
En 1830, a revolución estala. En xullo, desenvolvéronse tres días de revoltas, os chamados "tres gloriosos" nos que os republicanos se levantaron contra Carlos X, que sería substituído por Luís Filipe. O Globo converteuse no órgano dos sansimonistas; Hippolyte Lucas deixouno e volveu a Rennes.
Lucas tomou parte activa no movemento literario. Cooperou nos anos 1832-1833 na Revue de Bretagne, asinando o primeiro editorial. Chateaubriand, Lamennais, Lamartine, Alfred de Musset, Fontan, Emile Souvestre, Ernest Hello, Brrizeux, Boulay-Paty, Édouard Turquety colaboraron nela. Foi nesta revista na que Hippolyte Lucas popularizou o seu nome polos retratos elegantes, reproducidos por un número bastante grande de periódicos.
En 1834 volve a París e publica Le Cœur et le Monde, que alcanza un grande éxito. En 1836, Hippolyte Lucas publicou Caractères et portraits de Femmes, onde foi comparado con La Bruyère.
En 1842 dedicouse ao teatro, e tivo moitos éxitos na súas comedias, dramas, vodeviles e óperas bufas, asociado a compositores como Adolphe Adam, Félicien David, Vogel, e outros. Tamén se inspirou no teatro clásico inglés e español. Shakespeare, Moore, Lope de Vega, Calderón e Alarcón inspiráronlle varias pezas.
Como historador publicou Histoire philosophique et littéraire du théâtre français en 1843 e Histoire des guerres civiles en 1847.
Hippolyte Lucas presentou a candidatura á dirección da Comédie-Française, que foi apoiada pola prensa. Lucas contribíu poderosamente á fundación da Société des gens de lettres, e formou parte do seu primeiro comité. Foi bibliotecario do Arsenal en 1860. Faleceu en 1878.
Carlos Otero Díaz
Carlos Gilberto Otero Díaz, nado en San Fiz de Asma (Chantada) o 30 de xaneiro de 1932 e finado en Santiago de Compostela o 19 de marzo de 2005,, foi un economista e político galego. En 1982 foi nomeado primeiro Conselleiro de Economía e Finanzas da Xunta de Galicia.
Traxectoria
Estudou dereito na Universidade de Santiago de Compostela (1952-1956) licenciándose con premio extraordinario. Entre outros sitios viviu en Madrid e Italia, regresando a Santiago de Compostela no 1966 para asumir a cátedra de Economía Política, Facenda Pública e Dereito Fiscal.
Formou parte do primeiro goberno autonómico, en 1982 aceptou o cargo de conselleiro de Economía no executivo de Xerardo Fernández Albor. Novamente o 6 de novembro de 1986 foi nomeado titular de Economía e Facenda da Xunta de Galicia.
O 28 de febreiro de 1991 entrou a formar parte do Consello de Contas e posteriormente foi nomeado como Conselleiro Maior.
Ziynet Sali
Ziynet Sali é unha cantora turcochipriota-británica famosa na República Turca do Norte de Chipre e Turquía.
Cuautitlán, Estado de México
Cuautitlán é un concello do centro do Estado de México, en México. Limita ao norte con Teoloyucan e Zumpango, ao sur con Tultitlán, ao leste con Tultepec, Nextlalpan, Melchor Ocampo e ao oeste con Tepotzotlán e Cuautitlán Izcalli. Abrangue unha superficie de 42,50 km² e a súa poboación era de 140 059 habitantes no ano 2010. A cabeceira municipal é Cuautitlán de Romero Rubio.
Avemetatarsalia
Avemetatarsalia (avemetatarsalios) é o nome dun clado establecido polo paleontólogo británico Michael Benton en 1999 para referirse a todo o grupo coroa dos arcosauros que están máis próximos ás aves que aos crocodilos. Inclúe un subgrupo definido de forma similar, os Ornithodira. Un nome alternativo é Pan-Aves, que contén todos os animais, vivos ou extintos, que están máis relacionados coas aves que cos crocodilos. Outro termo similar que se definiu en 1986 cunha composición semellante foi o de Ornitosuchia.
Os membros deste grupo son os Dinosauromorpha, Pterosauromorpha, o xénero Scleromochlus e Aphanosauria. Os dinosauromorfos conteñen as formas máis basais, incluíndo Lagerpeton e Marasuchus, e tamén formas máis derivadas, como os dinosauros; as aves, segundo a maioría dos científicos modernos, pertencen a estes últimos como membros dos terópodos. Os pterosauromorfos conteñen Pterosauria, os cales polo que se sabe foron os primeiros vertebrados con capacidade de voo verdadeiro. Os afanosauros son un grupo recoñecido recentemente de arcosauros da liña aviaria carnívoros cuadrúpedes exclusivos do Triásico.
Orixe
Os arcosauros da liña aviaria aparecen no rexistro fósil no piso Anisiano do Triásico medio hai uns 245 millóns de anos, representados polo dinosauriforme Asilisaurus. Porén, no Triásico temperán as pegadas fosilizadas (icnitas) atopadas en 2010 nas montañas Świętokrzyskie (Santa Cruz) polacas poden pertencer a un dinosauriomorfo máis primitivo. Se esta interpretación é correcta, entón a orixe dos avemetatarsalios sería atrasada ata o piso Olenekiano, hai uns 249 millóns de anos. As pegadas polacas máis antigas deste tipo clasifícanse no icnóxeno Prorotodactylus e foron realizadas por un pequeno animal cuadrúpede descoñecido, mais as pegadas fosilizadas chamadas Sphingopus, atopadas nos estratos do Anisiano temperán, mostran que os dinosauromorfos bípedes moderadamente grandes apareceron hai uns 246 millóns de anos. Os rastros mostran que a liñaxe dos dinosauros apareceu pouco despois da extinción do Permiano-Triásico. A súa idade suxire que o ascenso dos dinosauros foi lento e prolongouse a gran parte do Triásico. Os trazos primitivos atopados nos Teleocrater cuadrúpedes, mostran que o seu último antepasado común tiña moitas características de crocodilo, e que as características típicas do grupo evolucionaron máis tarde.
Clasificación
miniatura|esquerda|200px|Michael Benton acuñou o nome do clado Avemetatarsalia
En 1986, Jacques Gauthier definiu o nome Ornithosuchia (que fora acuñado previamente por Huene) para denominar un clado baseado nunha rama incluíndo todos os arcosauros máis estreitamente relacionados coas aves que cos crocodilos. No mesmo ano, Gauthier acuñou e definiu tamén un clado lixeiramente máis restritivo baseado nun nodo, o Ornithodira, que contiña o último antepasado común dos dinosauros e os pterosauros e todos os seus descendentes. Paul Sereno en 1991 deulle unha definición diferente a Ornithodira, na cal se engadiu explicitamente Scleromochlus. Converteuse así nun grupo potencialmente máis grande que o Ornithodira de Gauthier. En 1999 Michael Benton concluíu que Scleromochlus quedaba fóra da concepción orixinal de Gauthier de Ornithodira, polo que nomeou un novo clado baseado na rama para este propósito: Avemetatarsalia, nomeado a partir dos últimos membros superviventes do clado, as Aves, e pola articulación do nocello metatarsal que era un carácter típico do grupo. Avemetatarsalia foi definido como todos os Avesuchia máis próximos aos Dinosauria que aos Crocodylia. En 2005, Sereno expresou a opinión de que Ornithodira non era un concepto útil, mentres que Avemetatarsalia si.
Nunha revisión de 2005 da clasificación dos arcosauros, Phil Senter intentou resolver este conxunto confuso de terminoloxias aplicando unha estrita prioridae de nomes baseándose en cando e como foran definidos por primeira vez. Senter sinalou que Ornithosuchia, o nome que máis cedo se utilizara para o grupo total de arcosauros máis próximo ás aves que aos crocodilos, debería ser o nome válido para o grupo, e tiña precedencia sobre os nomes posteriores con idéntica definición, como Avemetatarsalia e Pan-Aves. Aínda que isto foi seguido por algúns investigadores, outros continuaron usando Avemetatarsalia ou Ornithodira, ou seguiron a idea de Senter pero con reticencia. Mike Taylor (2007) por exemplo indicou que, aínda que Senter estaba no correcto ao afirmar que Ornithosuchia tiña prioridade, este é un nome "non desexable" porque probablemente exclúe a familia epónima Ornithosuchidae, e cuestionou a utilidade de usar o criterio de prioridade antes que se implante o PhyloCode para regulalo. De feito, o nome Ornithosuchia pode ser "ilegal" baixo as normas do PhyloCode porque non inclúe o seu taxon epónimo como parte da súa definición.
Cladograma segundo Nesbitt et al. (2017):
-->
Magnolia
Magnolia é un xénero cuns 120 especies de plantas da familia das Magnoliáceas. Localízanse principalmente no leste de América do Norte, América central, sueste de Asia e América do Sur.
Orixe do nome
O xénero leva o nome de Pierre Magnol, botánico de Montpellier (Francia). A primeira especie identificada deste xénero foi M. virginiana, atopada por uns misioneiros enviados a América do Norte na década de 1680. Atopouse tamén alí a coñecida M. grandiflora, xa no século XVIII.
Evolución
A magnolia é unha antiga familia que evolucionou antes de que aparecesen as abellas, polo que as flores desenvolvéronse de xeito que puidesen ser polinizadas por escaravellos. Coma consecuencia, posúen duros carpelos para evitar a súa deterioración. Atopáronse exemplares fosilizados de M. acuminata con 20 millóns de anos e puidéronse identificar plantas pertencentes á familia Magnoliaceae que datan de hai 95 millóns de anos. Outra característica distintiva das magnolias é a ausencia de sépalos ou pétalos; no canto posúen tépalos, termo que se acuñou para se referir a este elemento intermedio.
Especies seleccionadas
A listaxe de especies a seguir foi adaptada a partir da que usa a Magnolia Society. Non representa a última palabra na subclasificación do xénero Magnolia, xa que un consenso claro aínda non se acadou. A listaxe está dividida en subxéneros, 12 seccións e 13 subseccións. Cada especie indícase do mesmo xeito: Nome botánico Autoridade do binomio. - Nome común galego, se o ten (Rexión na que se atopa)
Subxénero Magnolia
Os estames ábrense dividíndose pola fronte mirando ao centro da flor. Caducifolio ou siempreverde. Flores producidas despois das follas.
300px|miniatura|right|[[Magnolio (Magnolia grandiflora.]]
Subxénero Yulania
Os estames ábrense dividíndose nos lados. Caducifolio. As flores producidas principalmente antes de agomaren as follas (agás M. acuminata).
Sección Yulania
300px|miniatura|right|[[Magnolia liliiflora.]]
Sección Michelia
300px|miniatura|right|Magnolia × alba.
Luis María de la Torre y de la Hoz
Luís María de la Torre y de la Hoz Quintanilla y Vega, nado en Anaz (Cantabria), o 24 de maio de 1827 e finado en Madrid o 3 de marzo de 1901, foi un avogado e político español. Durante a rexencia de María Cristina de Habsburgo-Lorena foi ministro de Graza e Xustiza.
Traxectoria
En 1849, despois de estudar no Real Seminario de Nobres e no Colexio Borbón de París, obtivo en 1849 o seu doutoramento en Dereito pola Universidade Central de Madrid.
Recoñecementos
En 1875, recibiu o título de Conde de Torreanaz. Foi membro da Orde de Calatrava, e cabaleiro mestre da Real Maestranza de Cabalería de Ronda. Foi académico da Real Academia de Ciencias Morales e Políticas e da Academia de Xurisprudencia e Lexislación. miniatura|Necrolóxica de Luis María de la Torre y de la Hoz
Xulio Ferreiro
Xulio Xosé Ferreiro Baamonde, nado na Coruña o 18 de outubro de 1974, é un xuíz, profesor universitario e político galego. Foi o alcalde da cidade da Coruña entre 2015 e 2019. Actualmente é o decano da Facultade de Dereito da Coruña.
Traxectoria Profesional
Licenciado en Dereito pola Universidade da Coruña (1997) e doutor pola mesma universidade coa tese La protección de la Víctima en el proceso penal. Foi maxistrado suplente da Audiencia Provincial de Lugo. É profesor titular de Dereito Procesual na Universidade da Coruña.
Atol Manihi
Manihi é un atol das Tuamotu, na Polinesia Francesa. Está situado ao noroeste do arquipélago, a 500 km de Tahití. É un atol ovalado de 27 km de longo e 8 km de ancho rodeado por moitos illotes e un paso ao interior da lagoa profundo e navegable. Cerca do paso, ao extremo suroeste, atópase a vila principal de Paeua, cun aeródromo. A poboación total é de 818 habitantes (datos do censo de 2007). Na lagoa hai moitas granxas de cultivo de perlas. É un dos primeiros lugares onde se comezou a cultivar as apreciadas perlas negra características das Tuamotu.
Xulio Ferreiro
Traxectoria política
A súa traxectoria política comezouna como membro dos CAF, afiliado á CIG e militante do BNG até 2012.
Atol Manihi
Probablemente foi poboado a partir do ano 600 dC. Atópanse dúas plataformas cerimoniais antigas, os marae polinesios, construídos con bloques de coral. Os primeiros europeos en chegar foron os neerlandeses Le Maire e Schouten, en 1616. Foi o primeiro lugar do Pacífico onde puideron proverse de auga, e chamárona Waterlandt (terra de auga).
Xulio Ferreiro
Traxectoria política
En 2015 encabezou a candidatura de Marea Atlántica á alcaldía da Coruña. Esta candidatura quedou en segundo posto nas eleccións locais do 25 de maio de 2015 por unha diferenza de 28 votos, por detrás da candidatura do Partido Popular, que encabezaba Carlos Negreira. O 13 de xuño de 2015, Xulio Ferreiro foi investido alcalde da cidade cos apoios do PSdeG e o BNG.
Atol Manihi
miniatura|esquerda|200px|Manihi, lagoa e motu. miniatura|esquerda|200px|Casa na vila de Turipaoa.
Xulio Ferreiro
Marea Atlántica - Alcaldía da Coruña
Ademais da alcaldía, Ferreiro asumiu as áreas de Oficina Orzamentaria, Transparencia, Seguridade Cidadá, Seguridade Xurídica e Política Lingüística. Tamén se encargou de presidir desde entón a presidencia da Corporación Municipal.
Durante a campaña electoral, a Marea Atlántica promovera un texto de medidas urxentes para os seus primeiros cen días de goberno, tras a súa investidura como alcalde, empezou a traballar de cara a poñelas en práctica; nesa orde, o 22 de xuño reuniuse en María Pita co grupo Salvemos Bens e anunciou a súa intención de cumprir o seu compromiso en campaña para paralizar o proxecto do museo da historia da automoción no parque de Bens, e crear unha liña de autobús que conectara a cidade co parque. Esta foi a primeira gran decisión que tomou, e contou co rexeitamento por parte do PP, quen criticaba que Ferreiro non se reunira con todas as partes implicadas antes de tomar a decisión e de poñer o proxecto do museo en perigo. O PSOE, outrora favorable á construción do museo en Bens, trocou a súa postura e manifestouse a favor dun cambio na situación pero procurando que o proxecto seguira na Coruña.
O 25 de xuño, Xulio Ferreiro reuniu 50 asociacións de veciños no salón de plenos para dialogar sobre a situación da cidade. O 26 de xuño, por primeira vez na historia, e coincidindo coa celebración do día do orgullo, despregouse no concello unha bandeira do arco da vella.
Outra das decisións polémicas, tras a do museo, que se anunciaron eses días, foi a modificación do contido das festas da cidade; anuláronse precontratos con cantantes como Rosario (que finalmente si actuou ) ou Miguel Bosé, e tamén se suprimiron as axudas ao certame das casas rexionais que se celebraba todos os anos, aducindo os elevados custos que supuñan, e anunciou unha recondución do presuposto;  coma contrapartida fíxose un Noroeste Pop Rock máis longo e descentralizado en distintos escenarios.
En Marea
Ferreiro foi un dos impulsores de En Marea baseándose na súa experiencia na Marea Atlántica. Se ben nun inicio foi un dos principais apoios ao liderado de Luís Villares en 2016 logo dun ano tiña amosado publicamente desacordo coas decisións que a dirección da fronte de partidos estaba a tomar.
Vida persoal
Está casado e ten dous fillos. A vida familiar de Ferreiro saltou temporalmente á palestra dos media españois cando, ao pouco de ser elixido alcalde e durante unha entrevista radiofónica en directo con Pepa Bueno, o rexedor foi interrompido polos seus propios fillos con berros e choros por mor do almorzo, queixas que puideron ser escoitadas por toda audiencia.
Declarado seareiro e pequeno accionista do Deportivo da Coruña é habitual a súa presenza na bancada de Riazor.
-303
Véxase tamén
Historia ano a ano
Quebraosos
O quebraosos  ou crebaosos  (Gypaetus barbatus) é unha ave de rapina da famila Accipitridae. A envergadura das súas alas, que pode acadar 2,9 metros, fan del unha das meirandes aves voadoras. Con só entre 225 e 250 parellas reprodutoras é unha das aves de rapina máis escasas de Europa.
A última cita documentada en Galicia data de xullo de 1858 polo que pode considerarse extinguida na nosa comunidade.
Cuautitlán
O topónimo náhuatl Cuautitlán (antes escrito Cuauhtitlán) significa "Entre as árbores". Pode referirse a:
Quebraosos
Descrición
Miden entre 94 e 125 cm de longo, teñen unha envergadura alar de entre 2,30 e 2,83 m e pesan de 4,5 a 7 kg.
Os exemplares adultos teñen a plumaxe moi contrastada. A parte superior é negra agrisada, a cabeza, o pescozo e a parte inferior do corpo son de tons que van do branco ó avermellado. Destacan na cabeza as plumas negras en xeito de barba que lle caen sobre do bico. Os ollos teñen o anel esclerótico de cor vermella. A intensidade do vermello relaciónase co estado de excitación do animal: canto máis excitado está máis brillante é o vermello. O iris dos ollos é amarelo. As alas son longas, relativamente estreitas e afiadas cara ás puntas, que deixan caer lixeiramente cara a abaixo cando planean. O rabo é longo, con forma de cuña, ó contrario que no resto de voitres que presentan rabos moito máis curtos.
Os exemplares novos son case totalmente negros agrisados. Ata que teñen entre 5 e 7 anos non adquiren as cores de adulto. O dimorfismo sexual é moi pouco evidente: a femia é lixeiramente maior có macho e posúe un peteiro máis longo e afiado.
miniatura|esquerda|240px|Cabeza de quebraosos, vista lateral amosando a "barba" e a aurícula negra, detrás da boca. Distínguense claramente dos voitres típicos do xénero Gypaetus polas alas máis estreitas e o rabo máis longo. É un planador experto ó que abonda cunha lixeira corrente ascendente para poder deslizarse sobre os cumes das montañas e entre os acantilados.
Distribución xeográfica
Na actualidade ten unha distribución disxunta. Vive tanto en áreas montañosas de África como nos Pireneos, algunhas áreas e montañas dos sur de Europa, e en montañas do suroeste e centro de Asia, Mongolia e a China central. Dentro desta área tan ampla diferéncianse dúas subespecies: Son aves sedentarias, que permanecen ó longo do ano no mesmo territorio.
A especie desapareceu por mor da caza, da rexión dos Alpes, entre finais do século XIX e principios do XX. Grazas a un programa lanzado no 1978 pola WWF austríaca e a sociedade zoolóxica de Frankfurt conseguiuse a reintrodución da especie no 1986. Esta consistiu na solta controlada de inviduos criados en catividade en diferentes zoolóxicos europeos. miniatura|340px|Distribución do quebraosos verde: rexións onde crían regularmente x vermello: repoboacións.
Hábitat
O quebraosos é unha ave típica de zonas montañosas e alpinas por riba da liña de crecemento das árbores. Precisa da presenza de correntes térmicas ascendentes e ter á súa disposición auga fresca. Sonlle tamén fundamentais a disposición de nichos axeitados nas paredes verticais para poder face-lo niño e a presenza no seu territorio de depredadores grandes coma, no caso de Europa, o lobo ou as grandes aves de rapina, para poder aproveitar os restos das súas capturas.
En Europa as rexións montañosas nas que viven teñen alturas que van dos 1.500 ós 3.000 metros mentres que no Himalaia acadan alturas de ata 7.800 metros. En Etiopía aparecen, porén, en altitudes moito máis baixas, a só 300 m sobre o nivel do mar.
Cada parella ou grupo familiar ocupa un territorio que vai dos 100 ós 400 km², tamaño que se incrementa moito durante o inverno, cando a dispoñibilidade de alimento é menor. De tódolos xeitos só son agresivos contra conxéneres e outras aves na área inmediata ó niño.
Alimentación
miniatura|240px|Cabeza de quebraosos, vista frontal Os quebraosos viven exclusivamente de prea, agás polo consumo ocasional de tartarugas terrestres na cunca do Mediterráneo. En África observouse que comen tamén a placenta de gando doméstico e animais salvaxes.
A base da súa alimentación (un 80% do total), son os ósos e restos de animais mortos. Os exemplares novos teñen que consumir as partes musculares dos cadáveres, mentres que os adultos poden alimentarse case exclusivamente do miolo dos ósos. Un adulto precisa entre 250 e 400 gramos de ósos ó día. Para rompe-los ósos en anacos de tamaño axeitado, déixanos caer dende grande altura sobre as pedras. As tartarugas capturadas son abertas cun sistema semellante ó que utilizan para quebra-los ósos.
Póusanse a certa distancia dos cadáveres antes de achegárense a estes á pé. Almacenan os restos non consumidos en despensas preto do niño ou das zonas de repouso.