cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Célula nai pluripotente inducida
Moléculas de ARN
Os micro ARNs son moléculas curtas complementarias de secuencias de ARN mensaxeiro (ARNm) que bloquean a súa tradución a proteínas, inhibindo especificamente a expresión final dos xenes. A expresión de moléculas de microARN específicas de ES (tales como miR-291, miR-294 e miR-295) aumentaban a eficiencia da reprogramación ata un nivel similar ao método que usa proteínas. Os microARNs quizais actúan bloqueando a expresión de represores dos catro ou algún dos catro factores de transcrición de Yamanaka. Un obstáculo para o uso da reprogramación por ARN é a súa inestabilidade. Porén, poderíanse usar ARNs con modificacións estabilizadoras (5-metilguanosinas ou pseudouracilos), que ademais de seren máis estables e teñen menor probabilidad de mutaxénese insercional. Outro obstáculo quizais máis importante, é que os ARN exóxenos provocan respostas antivirais innatas nas células diana.
Xenes que inducen reprogramación
A xeración de células iPS depende de que se usen os xenes axeitados para a indución da reprogramación. Ata agora identificáronse os Oct-3/4 e varios membros da familia dos xenes Sox (Sox1, Sox2, Sox3, Sox15) como xenes indispensables para inducir a reprogramación. Por outra parte, xenes tales como os das familias dos factores Kruppel (Klf1, Klf2, Klf4, Klf5), Myc (c-myc, L-myc, N-myc), Nanog e LIN28, identificáronse como xenes implicados en aumentar a eficiencia de reprogramación. Máis en detalle:
Confirmación da identidade das células iPS
miniatura|400px|Tres células/tecidos de liña xerminal diferenciadas a partir de iPSC: [[neuronas (ectoderma), cartilaxe (mesoderma) e células caliciformes intestinais (endoderma).]] As células iPS son moi similares ás células ES tanto en rato coma en humanos nos seguintes aspectos: propiedades celulares, pluripotencia e reprogramación epixenética. O estudo destes aspectos emprégase para confirmar se unhas determinadas células iPS son pluripotenciales ou non.
miniatura|300px|Esquema de [[cigoto, mórula e blastocisto rodeado de trofoblasto no desenvolvemento natural dun embrión. Un cigoto totipotencial de rato ou humano despois dunha fase de mórula na que todas as células son iguais, diferénciase a células internas (blastocisto) e células externas (trofoblasto). As células ES de rato e humanas que forman o blastocisto dos embrións temperáns diferénciase aos distintos tecidos que darán lugar ao embrión completo mentres que as capas máis exteriores (trofoblasto) se diferencian a tecidos extraembrionarios, tales como a placenta. O trofoblasto illado sen o blastocisto non pode desenvolver embrións. Cómpre que haxa células ES no interior do trofoblasto para poder obter o desenvolvemento dun embrión.]]
Aplicacións: modelos, medicina rexenerativa e ciencia básica
As células iPS estanse aplicando ao estudo de doenzas xenéticas humanas: i) como modelos in vitro de enfermidades para desenvolver medicamentos específicos, ii) considerando o seu uso como posible tratamento individual en medicina rexenerativa, e iii) utilizándoas para investigación básica. Para adiantarse a estas posibles aplicacións, xa se comezou a pensar na organización de bancos de células nai.
miniatura|500px|Esquema da xeración e aplicacións das células iPS. As células iPS poden derivarse de cada paciente. Unha vez obtidas, amplifícanse por división celular e parte delas consérvase conxelada en nitróxeno líquido. As súas aplicacións son: i) como modelos in vitro de enfermidades para desenvolver medicamentos específicos, ii) para o seu uso como posible tratamento individual en medicina rexenerativa, e iii) utilizalas para investigación básica.
Jorge Julio Rocha
Jorge Eliécer Julio Rocha, nado en El Retén o 4 de abril de 1969, é un boxeador colombiano que competiu dende 1989 até 2003. Foi medallista olímpico nos Xogos Olímpicos de 1988 en Seúl. Retirouse en 2003 logo de 49 pelexas (44 gañadas e 5 perdidas).
Entre o 9 de outubro de 1992 e o 23 de outubro de 1993 foi campión mundial de boxeo na categoría galo. Volveu selo entre o 28 de xullo de 1997 e o 8 de xaneiro de 2000 cando perdeu o cinto contra Johnny Tapia.
S one strane
S one strane é un filme de 2016 dirixido por Zrinko Ogresta. É unha coprodución internacional entre Croacia e Serbia. Estreouse na sección Panorama da 66ª edición do Festival Internacional de Cinema de Berlín. O filme recibiu unha Mención Especial polo xurado de Cinema Europeo. Foi escollido como candidato de Croacia para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 89ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.
Lingua náhuatl de Ometepec
A lingua náhuatl de Ometepec é unha variedade da lingua náhuatl falada polo pobo náhuatl nos estados de Guerrero e Oaxaca, en México. Os dialectos das tres áreas onde se fala o náhuatl de Ometepec son o suficientemente distintos como para seren considerados linguas separadas.
Mabel Mosquera
Mabel Mosquera Mena, nada en Quibdó o 1 de xullo de 1969, é unha halterófila colombiana. Comezou na halterofilia en 1999.
Competiu na proba de 55 kg feminina nos Xogos Olímpicos de 2004. Levantou 197,5 kg en total, conseguindo a medalla de bronce en Atenas, Grecia.
Transdisciplinariedade
miniatura|Representación gráfica de Transdisciplinariedad A transdisciplinariedade ou transdisciplinaridade é unha estratexia científica que visa á unidade do coñecemento. Procura estimular unha nova compresión da realidade articulando elementos que pasan entre, a través, e alén das disciplinas, na busca da compresión da complexidade do mundo real. É unha abordaxe da investigación que trata de crear un enfoque holístico. Aplícase aos esforzos de pescuda centrados en problemas que cruzan os límites de varias disciplinas, como a investigación sobre sistemas de información efectivos para a investigación biomédica (ver bioinformática), e poden referirse a conceptos ou métodos que orixinalmente foron desenvoltos por unha disciplina, pero son agora usados por outras, como a etnografía (método de investigación de campo desenvolvido en antropoloxía pero que agora é amplamente usado por outras disciplinas).
O Belmont Forum explicou que un enfoque transdisciplinario está a permitir achegamentos e análises nas comunidades científicas e non científicas, e facilita unha forma sistémica de abordar un desafío. Isto inclúe iniciativas que apoian o desenrolo de capacidades requiridas para a formulación e implementación transdisciplinaria exitosa de accións de investigación.
Aplicado á resolución de problemas
Nos países de fala alemá, Transdisziplinarität refírese á integración de diversas formas de investigación e inclúe métodos específicos para relacionar o coñecemento na resolución de problemas. Unha conferencia celebrada en 2003 na Universidade de Gotinga mostrou os diversos significados de multidisciplinariedade, interdisciplinariedade e transdisciplinariedade, e fixo suxestións para converxer sen eliminar os usos actuais.
A transdisciplinariedade xorde cando os expertos participantes interactúan nunha discusión e diálogo abertos, dando igual peso a cada perspectiva e relacionándoos entre si. Isto é difícil debido á abafadora cantidade de información involucrada, e debido á inconmensurabilidade dos idiomas especializados en cada campo de experiencia. Para sobresaír nestas condicións, os investigadores non só necesitan un profundo coñecemento das disciplinas involucradas, senón tamén habilidades de moderación, mediación, asociación e transferencia.
Uso máis amplo
A transdisciplinariedade tamén se utiliza para definir unha unidade de coñecemento máis aló das disciplinas.
Jean Piaget introduciu este uso do termo en 1970 no Seminario de Niza, e en 1987, o Centre International de Recherches et d`Études Transdisciplinaires (Centro Internacional de Investigación Transdisciplinaria - CIRET) adoptou a Carta de Transdisciplinariedade.
O 1º Congreso Mundial de Transdisciplinariedade realizouse en Portugal, en novembro de 1994 coa colaboración do CIRET e apoio da UNESCO, onde se deu unha definición do concepto:
* Artigo 3: "(...) A Transdisciplinaridade non procura a dominación de varias disciplinas, mais a abertura de todas as disciplinas ao que as atravesa e as supera. (...) É complementaria da aproximación disciplinar; fai emerxer da confrontación das disciplinas novos datos que as articulan entre si e que nos dan unha nova visión da natureza e da realidade."
* Artigo 7: A transdisciplinaridade non constitúe nin unha nova relixión, nin unha nova filosofí­a, nin unha nova metafísica, nin unha ciencia das ciencias."
Así­ tan complexo canto os problemas que tenta solucionar, tense a transdisciplinaridade, que por ser tan sutil, ser a liña tenue que une e serve de li­mite entre o compromiso e o individualismo de cada disciplina, que non posúe unha definición exacta, e ao mesmo tempo é un dos máis necesarios conceptos cando tratamos de formación e educación.
No enfoque CIRET, a transdisciplinariedade é radicalmente distinta da interdisciplinariedade. A interdisciplinariedad, como a pluridisciplinariedade, refírese á transferencia de métodos dunha disciplina a outra, permitindo que a investigación se estenda alén dos límites disciplinarios, pero permaneza dentro do marco da investigación disciplinaria.
Como indica o prefixo "trans", concirne ao que se atopa á vez entre as disciplinas, a través das diferentes disciplinas e alén de cada disciplina individual. O seu obxectivo é a comprensión do mundo presente, dos cales un dos imperativos é a unidade xeral do coñecemento. Para haber esa dita transdisciplinaridade, é preciso haber un pensamento organizador, chamado pensamento complexo. Pola creación dun meta-punto de vista e non dun punto de vista. O verdadeiro problema non é facer unha adición de coñecemento, é organizar todo o coñecemento.
Outra característica definitoria fundamental da investigación transdisciplinaria é a inclusión das partes interesadas na definición dos obxectivos e estratexias da investigación para incorporar mellor a difusión da aprendizaxe producida pola investigación. A colaboración entre as partes interesadas considérase esencial  - non só a nivel de colaboración académica ou disciplinaria, senón a través da colaboración activa con persoas afectadas pola investigación e as partes interesadas baseadas na comunidade. De tal maneira, a colaboración transdisciplinaria vólvese singularmente capaz de involucrarse con diferentes formas de coñecer o mundo, xerar novos coñecementos e axudar aos interesados a comprender e incorporar os resultados ou as leccións aprendidas pola investigación.
Basarab Nicolescu define a transdisciplinariedade a través de tres postulados metodológicos: a existencia de niveis de realidade, a lóxica do terceiro incluído e a complexidade. En presenza de varios niveis de Realidade, o espazo entre disciplinas e máis aló das disciplinas está cheo de información. A investigación disciplinaria concirne, como máximo, a un mesmo nivel de realidade; ademais, na maioría dos casos, só se refire a fragmentos dun nivel de Realidade. Pola contra, a transdisciplinariedade concirne ás dinámicas procreadas pola acción de varios niveis de Realidade á vez. O descubrimento destas dinámicas pasa necesariamente polo coñecemento disciplinario. Aínda que non é unha nova disciplina ou superdisciplina, nútrese da investigación disciplinaria; Á súa vez, a investigación disciplinaria aclárase mediante o coñecemento transdisciplinario dunha maneira nova e fértil. Neste sentido, a investigación disciplinaria e transdisciplinaria non é antagónica senón complementaria. Como no caso da disciplina, a investigación transdisciplinaria non é antagónica, senón complementaria da investigación multidisciplinariedade e interdisciplinariedade. Un dos expoñentes da primeira xeración de profesionais transdisciplinarios arxentinos Pablo Tigani define á transdisciplinariedad como: Un esquema onde un investigador formado en varias disciplinas integra os seus coñecementos, e constrúe un fío condutor que atravesa unha problemática en toda a súa integridade para resolvela a través de decisións consistentes. Hoxe en día, a transdisciplinariedade é un campo académico consolidado que está a dar lugar a novas investigacións aplicadas en todo o mundo. En América Latina, a investigación de Javier Collado en 'Gran Historia' representa unha ecoloxía entre o coñecemento científico e a sabedoría ancestral de pobos orixinarios, como Pobos indíxenas en Ecuador. En abstracto, o ensino da Gran Historia nas universidades do Brasil, Ecuador, Colombia e a Arxentina implica unha visión transdisciplinaria que integra e unifica diversas epistemas que están en, entre e alén das disciplinas científicas, é dicir, inclúen a sabedoría ancestral, espiritualidade, arte e outras dimensións esquecidas na historia da ciencia, especialmente polo enfoque positivista.
Arte e humanidades
Como en calquera outra rama de estudo a transdisciplinariedade pódese atopar nas artes e humanidades. Isto é porque o estudo deste vasto campo susténtase doutras ramas de coñecementos. Un exemplo disto poderíase ver no estudo da evolución de obras artísticas. Tense que apoiar da historia, arqueoloxía, química, óptica e moitas outras disciplinas. As artes en si non teñen o enfoque no seu campo senón o que poden expresar alén das limitacións dela, en ideas/versións do que é o ser. As artes pois convértense en ferramentas necesarias para a transformación e evolución da aprendizaxe, encarnando o significado da transdisciplinariedade.
María Luisa Calle
María Luisa Calle Williams, nada en Medellín o 3 de outubro de 1968, é unha ciclista colombiana. Nos Xogos Olímpicos de 2004, gañou unha medalla de bronce en ciclismo, sendo o primeiro deportista colombiano en gañar unha medalla neste deporte. Foi obrigada a devolver a medalla despois dun test positivo no estimulante heptaminol. A medalla foille regresada despois de que o resultado fose demostrado como incorrecto.
Mario Frustalupi
Gañou dous títulos da Serie A, un co Inter de Milán e outro coa Lazio.
Traxectoria
Deu os seus primeiros pasos como futbolista no Orvietana, equipo da súa cidade, co que debutou na tempada 1957/58. Pasou logo aos xuvenís da Sampdoria, debutando aos 20 anos co primeiro equipo na Serie A o 5 de maio de 1963, nun partido contra o Torino no que marcou un gol. Xogou durante oito tempadas coa Sampdoria, un deles na Serie B, sumando 202 partidos en liga e 21 goles.
No verán de 1970 foi traspasado ao Inter de Milán, nunha operación na que entraron tamén o galego Luis Suárez e Dino Spadetto, que pasaron a ser xogadores da Sampdoria. Permaneceu en Milán dúas tempadas, onde tivo que competir polo seu posto con Sandro Mazzola. Gañou o título da Serie A na tempada 1970/71 e disputou a Copa de Europa 1971/72 no lugar de Mario Corso, sendo titular na final, onde o equipo caeu derrotado ante o Ajax no estadio de Rotterdam por 2-0, con dous goles de Cruyff.
Ao ano seguinte foi traspasado á Lazio de Tommaso Maestrelli, a cambio de Massa máis unha cantidade de diñeiro. No equipo romano viviu os mellores anos da súa carreira deportiva, sendo un dos artífices do primeiro título de liga da historia da Lazio na tempada 1973/74. Disputou todos os encontros daquela histórica campaña, actuando como organizador do xogo no campo.
En 1975 marchou ao Cesena, levando o equipo romañolo a conseguir o mellor resultado en liga da súa historia, sexto, e clasificándose así para a Copa da UEFA.
En outubro de 1977 fichou polo Pistoiese, onde xogou durante as seguintes catro tempadas. Foi un dos xogadores que na tempada 1979/80 conseguiron o primeiro e único ascenso á Serie A do equipo toscano.
Finalmente retirouse do fútbol en 1981, con 39 anos. Ao longo da súa carreira acumulou un total de 364 partidos e 34 goles na Serie A e 123 encontros e 6 goles na Serie B.
Trala retirada
Trala súa retirada como futbolista abriu un concesionario de Lancia, colaborando tamén co Pistoiese, club do que foi director deportivo e presidente.
Morte
O 14 de abril de 1990 viaxaba cara a Cervinia, para se reunir coa súa familia, cando o Lancia Thema que conducía chocou contra un Volkswagen Golf no que viaxaban outras catro persoas, membros dunha mesma familia, falecendo os cinco no acto.
Kyōsuke Kindaichi
Kyōsuke Kindaichi (金田一 京助), nado o 5 de maio de 1882, e finado o 14 de novembro de 1971, foi un lingüista xaponés, coñecido principalmente polos seus ditados de yukar, ou sagas do pobo ainu, así como polo seu estudo do dialecto Matagi. É o autor do dicionario Meikai Kokugo Jiten.
Traxectoria
Kindaichi naceu en Morioka, na prefectura de Iwate. O seu fillo Haruhiko Kindaichi tamén foi un destacado lingüista. Foi un poeta activo e tivo bos contactos con Ishikawa Takuboku.
Na cultura popular
Unha versión ficticia de Kindaichi aparece no anime Woodpecker Detective's Office.
Lingua náhuatl de Guerrero
A lingua náhuatl de Guerrero é unha variedade da lingua náhuatl falada no estado de Guerrero en México por unhas 125.000 persoas do pobo náhuatl. Tamén é coñecida como azteca de Guerrero. Fálase en varios concellos do Río Balsas incluíndo Tepecoacuilco de Trujano, Huitzuco de los Figueroa, Atenango del Río, Copalillo, Mártir de Cuilapan, Zitlala, Tixtla de Guerrero, Mochitlán, Quechultenango, Chilapa de Álvarez, Ahuacuotzingo, Olinalá, Atlixtac, Zapotitlan Tablas, Ayutla de los Libres, Cualác, Huamuxtitlán, Xochihuehuetlán, Tlapa de Comonfort, Alpoyeca, Xalpatláhuac e Alcozauca de Guerrero. Escríbese en alfabeto latino. Existen materiais de vídeo para o ensino da lingua, ademais dun dicionario nesta lingua. É unha lingua coa estrutura suxeito-verbo-obxecto. As palabras tenden a ser longas con afixos e clíticos.
Fonoloxía
O náhuatl de Guerreiro non é tonal. Un 'l' longo pronúnciase 'j'l (hl) na variedade de Guerrero, polo que a palabra para 'casa', que é 'calli' noutras variedades do náhuatl, pronúnciase 'calli' ou 'káhli' en Guerrero.
Linguas náhuatls centrais
As linguas náhuatls centrais forman un grupo de variedades da lingua náhuatl faladas en México central, nas rexións de Puebla central, Tlaxcala, Veracruz central, Morelos, Estado de México e Guerrero.
Manuel Chao Dobarro
Manuel Chao Dobarro, nado en Ferrol o 29 de agosto de 1964, é un avogado galego.
Traxectoria
Considerado un dos principais responsables da fundación do Exército Guerrilheiro do Povo Galego Ceive (EGPGC). Foi encarcerado en maio de 1986 por tentativa de atraco a un banco das Pontes. Pasou dous anos nunha prisión de León e logrou fuxir. En maio de 1990 foi localizado en Países Baixos e detido no paso fronteirizo de Melles o 21 de setembro de 1991, cando circulaba nunha autocaravana de matrícula portuguesa. Foi detido o 21 de setembro de 1991 na fronteira de Lleida. Xulgado pola Audiencia Nacional, foi condenado a dous anos e mdio de cárcere. O 31 de xaneiro de 1992 foi xulgado pola Audiencia Nacional por un delito de roubo de detonadores e mecha e outro material explosivo, co resultadom de absolución. En abril de 1992 foi condenado polo Xulgado do Penal número un de Lugo a catro meses de arresto maior por un delito de quebrantamento de condena. En novembro de 1992 foi condenado pola Audiencia Provincial de Lugo a seis meses e un día de prisión menor e o pago de 120.000 pesetas, polo roubo cometido en Mondoñedo en 1986. Xulgado 2 de febreiro de 1993 na Audiencia Nacional polo atentado ao chalé de Manuel Fraga, foi absolto. Xulgado na Audiencia Nacional o 11 de abril de 1994, foi condenado a 17 anos. Saíu en liberdade condicional o 13 de agosto de 1999. Exerce como avogado.
José Carou
José Carou Rey, nado en Rianxo en 1969, é un profesor e escritor galego.
Traxectoria
Licenciado en Filosofía pola Universidade de Santiago de Compostela, é profesor de Filosofía no IES Espiñeira de Boiro.
Primeiro ministro de Ruanda
O primeiro ministro de Ruanda é o xefe de goberno de Ruanda.
Salvador Barbeito Doval
Salvador Barbeito Doval, nado en Portonovo (Sanxenxo), 1 de setembro de 1946 e finado o 4 de xullo de 1976 en Buenos Aires (Arxentina), foi un docente e relixioso palotino de orixe galega e nacionalidade arxentina asasinado canda outros catro membros da Sociedade do Apostolado Católico no chamado "Masacre de San Patricio".
Primeiro ministro de Ruanda
Un total de once persoas exerceron o cargo dende a súa creación en 1961 (durante a Revolución Ruandesa) ata os nosos días. O actual primeiro ministro de Ruanda é Édouard Ngirente, que tomou posesión o 30 de agosto de 2017.
Salvador Barbeito Doval
Mocidade e formación
Naceu en Portonovo (Sanxenxo), fillo de Salvador Barbeito Martínez, mariñeiro, e Rosario Doval Solís. Xunto cos seus pais e unha irmá máis nova, emigrou á Arxentina en 1949 instalándose en Lanús, antes de trasladarse á Buenos Aires. Ingresou no Seminario Menor e, logo, en 1965 completou a súa formación eclesiástica no Seminario Maior da arquidiocese de Buenos Aires. Tamén fixo estudos de Filosofía e Pedagoxía no Centro Superior de Educación Católica para exercer como profesor.
Participou como catequista en diferentes colexios e na parroquia de San Patricio, levada polos palotinos irlandeses, onde tamén lideraba un grupo xuvenil chamado Ateneo. Profesionalmente, con 27, en 1974, asumiu a reitoría do colexio San Marón da capital arxentina, ligado á Igrexa Católica Maronita. Decidido a ordenarse como sacerdote, en novembro de 1975, ingresou no noviciado palotino que a comunidade do Sociedade do Apostolado Católico abrira en San Patricio.
Asasinato
miniatura|Fotografía forense dos corpos dos falecidos na Masacre de San Patricio e a tira de Mafalda Logo do golpe de Estado contra María Estela Martínez de Perón, e a implantación da ditadura militar, o párroco de San Patricio, padre Kelly, fixo unha homilía na que alertaba da deterioración da convivencia cívica e a pobreza. As súas palabras foron polémicas entre algúns sectores do barrio de Belgrano e sinalou á comunidade palotina.
Na madrugada do 4 de xullo de 1976 foron asasinados os membros da comunidade palotina de San Patricio na reitoral da parroquia, na rúa Etcheverría con Estomba. Os cadáveres foron atopados polo organista á primeira hora da mañá aliñados e boca abaixo, sobre o corpo de Salvador Barbeito fora colocada unha tira de Mafalda na que se sinalaba a unha porra dicindo "este é o pauiño de abolar ideoloxías". Con xiz escribírase na porta "Polos camaradas dinamitados en Seguridade Federal. Venceremos! Viva a Patria!" en referencia a un atentado dos Montoneros contra unha comisaría de policía uns días antes. E, tamén, nunha alfombra "Estes zurdos morreron por seren adoutrinadores de mentes virxes e son M.S.T.M" en referencia á corrente Movemento de Sacerdotes do Terceiro Mundo, que dentro da Igrexa católica arxentina buscaba participar na renovación teolóxica de logo do Concilio Vaticano II incidindo na reivindicación social. O episodio, coñecido co nome da "Masacre de San Patricio" foi o maior ataque violento contra a Igrexa Católica na Arxentina.
As investigacións xudiciais posteriores non lograron aclarar os feitos, aínda que se considera que o asasinato foi responsabilidade dun grupo de tarefas da Escola de Mecánica da Armada.
Considerados mártires pola súa orde, en 2005 o entón cardeal arcebispo de Buenos Aires, Jorge Bergoglio, logo papa Francisco, impulsou a súa beatificación facéndose eco das peticións de canonización que existían na Arxentina dende 2001.
Cabezán, Ferreira, O Valadouro
Cabezán é un lugar da parroquia de Ferreira, no concello lucense do Valadouro na comarca da Mariña Central.
A Castellana, Ferreira, O Valadouro
A Castellana é un lugar da parroquia de Ferreira, no concello lucense do Valadouro na comarca da Mariña Central.
Alan de Nantes
Alan de Nantes, tamén coñecido como Alan da Bretaña (corresponderíalle o nome de Alan III, pero no se lle aplica máis que raramente, e tampouco se utiliza moito o nome Alan II da Bretaña; ás veces menciónase como Alan III de Nantes, aproveitando que Alan III da Bretaña foi o único Alan que non foi conde de Nantes), nado despois de 981 e finado en 990, foi un nobre normando, que foi duque da Bretaña (de jure) e conde de Nantes durante tan só dous anos, desde 988 a 990.
Traxectoria
Alan era fillo e sucesor de Guerech da Bretaña e da súa esposa Aremburga de Ancenis.
Sucedeu ao seu pai (morto en 988) como duque e conde cando era moi novo, e morreu, segundo a Chronique de Nantes, de enfermidade no ano 990.
A súa morte permitiu a Conan I da Bretaña, conde de Rennes, que xa matara ao pai de Guerech (e ao irmán deste Hoel I) ocupar Nantes, onde construíu o castelo do Bouffay, para confiar o goberno da cidade ao su aliado o bispo Orscand de Vannes, e proclamarse duque da Bretaña.
Os Pinos, Ferreira, O Valadouro
Os Pinos é un lugar da parroquia de Ferreira, no concello lucense do Valadouro na comarca da Mariña Central.
The Good, the Bad & the Queen
Formación e álbum de estrea
The Good, the Bad & the Queen comezou como un proxecto en solitario de Damon Albarn con produción de Danger Mouse. Porén, en xullo de 2006 o proxecto convertérase nunha banda co baixista de The Clash Paul Simonon, o guitarrista de The Verve Simon Tong, e o batería de Fela Kuti Tony Allen. Albarn coñecera a Simonon na voda do cantante de The Clash Joe Strummer en 1997, e Tong traballara con Albarn na xira do álbum de Blur Think Tank de 2002, enchendo o espazo que deixara Graham Coxon tras a súa marcha. Allen contactou con Albarn tras escoitar o sinxelo de Blur de 2000 "Music Is My Radar", que fai referencia a el.
The Good, the Bad & the Queen realizou o seu primeiro concerto nun pub en Devon o 20 de outubro, seguido por unha actuación no London Roundhouse o 26 dese mes como parte do BBC Electric Proms. A banda publicou o seu primeiro sinxelo, "Herculean", o 30 de outubro. O 12 de decembro o grupo realizou un concerto segredo para lanzar a súa xira diante de 300 fans no Wilton's Music Hall, Londres.
O 12 de xaneiro de 2007 o grupo lanzou o segundo sinxelo, "Kingdom of Doom", que se converteu no seu primeiro sinxelo en entrar no Top 20. O 2 de abril de 2007 apareceu o seu terceiro sinxelo, "Green Fields", que chegou ao número 51 na súa primeira semana.
The Good, the Bad & the Queen editou o seu álbum autotitulado de estrea o 22 de xaneiro de 2007. Foi votado pola Observer Music Magazine como mellor álbum de 2007. Nese momento, Albarn dixo que The Good The Band And The Queen era o título do álbum e non o da banda, indicando que o grupo non tiña nome. Simonon dixo: "non bautizamos propiamente á banda, porque un nome é para un matrimonio".
Albarn dixo que o grupo "terminara permenentemente" en 2007; porén, reuniuse para actuar no carnaval Love Music Hate Racism en 2008. Tong e Simonon apareceron no seguinte proxecto de Albarn, o álbum de Gorillaz Plastic Beach (2010), e participaron na xira do disco. En novembro de 2011, The Good, the Bad & the Queen realizou un concerto no Coronet Theatre de Londres polo 40 aniversiario de Greenpeace, sendo a primeira vez que tocaba en case tres anos. Allen e Tong apareceron na banda sonora de Albarn para a ópera Dr Dee (2012) e Allen colaborou novamente con Albarn no álbum de 2012 Rocket Juice & the Moon.
Reunion e Merrie Land
En outubro de 2014 Albarn anunciou que fora composto un novo álbum e que estaba agardando para gravalo. En abril de 2017, nunha nova entrevista con Q, informouse de que aínda se estaba preparando un novo álbum pero que os recentes eventos causaran que o grupo comezase de novo. Albarn dixo a Q que o Brexit "lles dera un marabilloso punto de partida".
Tras un intervalo de sete anos dende que os membros do grupo tocaran por última vez xuntos en 2011, a banda lanzou o tema "Merrie Land" do seu segundo álbum do mesmo nome o 23 de outubro de 2018 coa publicación do seu vídeo musical en YouTube. Posteriormente fixeron a súa primeira aparición pública en sete anos tocando a canción no programa Later…With Jools Holland on30 de outubro de 2018. O 5 de novembro de 2018 interpretaron o segundo sinxelo, "Gun to the Head", no mesmo programa.
O 17 de outubro de 2018 a banda anunciou o seu segundo álbum, Merrie Land, producido por Tony Visconti. Foi editado o 16 de novembro, cando “xurdiron as circunstancias axeitadas", a través do novo selo Studio 13 creado por Albarn. Este álbum foi descrito por Albarn como “unha reticente carta de despedida” respostando ao proceso do Brexit que se estaba a producir e a "unha serie de observacións e reflexións sobre o carácter británico en 2018".
A banda realizou o seu primeiro concerto para este traballo en Tynemouth o 26 de novembro de 2018, sendo o inicio dunha xira de oito datas polo Reino Unido. Despois a banda comezou unha xira europea dende marzo ata agosto de 2019. O 16 de agosto de 2019, no derradeiro concerto da xira de promoción do álbum no Lowland Festival, Albarn díxolle á audiencia: "Este é o noso derradeiro concerto. Despois disto, puf. Feito". Allen morreu en abril de 2020.
Cegoña (instrumento de tortura)
miniatura|200px|Imaxe dunha cegoña conservada no Museo da tortura de [[Friburgo de Brisgovia|Friburgo.]] A cegoña é un instrumento de tortura que pola súa simpleza non amosa a primeira ollada a dor que pode causar, posto que en aparencia a súa principal función é a de simplemente inmobilizar a vítima. A cegoña é un aparato feito de ferro que suxeitaba o condenado polo pescozo, mans e nocellos, e sometíao a unha posición incómoda que provocaba cambras nos músculos rectais e abdominais, e a poucas horas por todo o corpo. A vítima que estaba suxeita a este instrumento sufría de cambras de diferente magnitude, nesta orde: primeiro nos abdominais e rectais, logo nos pectorais, cervicais e nas extremidades. Ao cabo dunhas horas, a dor volvíase insufrible e continua, sobre todo en abdome e recto. Mentres se sufrían estas terribles dores, o condenado podía ser queimado, mutilado ou batido até a morte.
Alan III da Bretaña
Alan, ou Alano III de Rennes, nado en 997 e finado o 1 de outubro de 1040, foi un nobre normando que foi conde de Rennes e duque da Bretaña entre 1008 e 1040.
Primeiros anos
Alan era fillo do duque Godofredo I e da súa esposa Havoisa de Normandía,
Sucedeu ao seu pai en 1008, porén, tendo en conta de que era menor de idade, a súa nai exerceu a rexencia, mentres que o seu irmán Ricardo II de Normandía asumiu a tutela do ducado da Bretaña.
En 1010 unha gran rebelión campesiña, que se estendeu desde o ducado de Normandía ao da Bretaña, puxo en serio risco a rexencia de Havoisa, que animou ao seu fillo para que levara aos nobres a esmagar a rebelión.
Últimos anos
En 1037, á morte do arcebispo de Ruán, Roberto, o goberno de Normandía quedou en mans de Alan e o seu primo Xilberto de Brionne, que designaron para a sede vacante ao arcebispo Mauger de Ruan, tratando de gañar o apoio deste para o duque Guillerme.
O 1 de outubro de 1040, mentres asediaba un castelo rebelde en Vimoutiers, Ducado de Normandía, Alan morreu de repente. Segundo Orderico Vita, foi envelenado por normandos. Non moito despois, Xilberto de Brionne tamén foi asasinado mentres cabalgaba cuns amigos.
Familia
En 1018 Alan casou con Berta de Blois, de quen tivo dous fillos: Despois do 14 de maio de 1046, a súa viúva casou en segundas nupcias con Hugo IV de Maine.
Rescate da cova Tham Luang
miniatura|250px|Persoal e equipos de rescate na entrada da cova. En xuño e xullo de 2018, un equipo de fútbol xuvenil e o seu adestrador foron rescatados da cova de Tham Luang Nang Non, na provincia de Chiang Rai, no norte de Tailandia. Doce membros do equipo, que tiñan entre 11 e 16 anos de idade, e o seu adestrador de 25 anos entraron na cova o 23 xuño após unha sesión de práctica do fútbol. Pouco despois, unha forte chuvia monzónica asolagou o sistema de covas, bloqueando calquera posible saída e quedando atrapados no interior profundo.
Entre o 8 e o 10 de xullo, os 12 rapaces e o seu adestrador foron rescatados da cova por un equipo internacional. O esforzo de rescate implicou a máis de 10.000 persoas, incluíndo máis de 100 mergulladores, decenas de traballadores de rescate, representantes de preto de 100 axencias gobernamentais, 900 policías e 2.000 soldados. Foron necesarios dez helicópteros policiais, sete ambulancias, máis de 700 bombonas de mergullo e bombear máis de mil millóns de litros de auga fóra das covas.
Saman Kunan, un SEAL da Mariña Tailandesa de 37 anos, morreu de asfixia durante un intento de rescate o 6 de xullo mentres regresaba a unha base de espera na cova despois de entregar bombonas de mergullo ao grupo atrapado. O ano seguinte, en decembro de 2019, o mergullador de rescate e o SEAL da Mariña Tailandesa Beirut Pakbara morreu por unha infección no sangue contraída durante a operación.
Ulpiano Checa
Ulpiano Fernández-Checa y Sanz, nado en Colmenar de Oreja, o 3 de abril de 1860, e finado en Dax o 5 de xaneiro de 1916, foi un pintor, escultor, cartelista e ilustrador español.
Traxectoria
Ulpiano Checa naceu o 3 de abril de 1860 na localidade madrileña de Colmenar de Oreja, no número 5 da antiga "rúa de las Damas", que no presente leva o nome do pintor. Dende moi pequeno manifestou ter calidades para o mundo da arte. Con trece anos coñeceu, na súa vila natal, a José Ballester, marido dunha veciña de Colmenar, que era propietario do Café de la Concepción, na Corredera Baja en Madrid. En 1873 José Ballester, despois de consultar a Luis Taberner, artista recoñecido en Madrid, decidiu levar a Ulpiano xunto coa súa familia á capital. Ulpiano Checa instalouse na casa de Ballester, quen pagou todos os seus estudos, sendo o seu protector e mecenas. Checa estabeleceu amizade co fillo de José Ballester, Eduardo Ballester Estrecha, co que conviviu durante os anos da súa estancia en Madrid, de 1875 a 1884. ligazón=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b8/Torre_de_Colmenar_de_Oreja_%28Ulpiano_Checa%29.jpg/220px-Torre_de_Colmenar_de_Oreja_%28Ulpiano_Checa%29.jpg|esquerda|miniatura|Torre de Colmenar de Oreja, acuarela sobre papel, 52,1 x 37cm. Torre de Colmenar de Oreja como estaba antes do incendio de 21 de agosto de 1886. Apuntamento tomado dende o Zacatín por Ulpiano Checa. Obra doada pola igrexa de Santa María a Maior ao Museo de Ulpiano Checa. Estudou na Escola de Belas Artes e Oficios, e en 1875, ingresou na Real Academia de Belas Artes de San Fernando, na que estivo até 1880; durante a súa estadía na Academia obtivo tres medallas (perspectiva, debuxo do antigo e roupaxes e teoría e historia das belas artes) e dúas bolsas para pintura de historia. As súas boas cualificacións permitíronlle traballar como profesor adxunto de Pablo Gonzalvo na materia de perspectiva entre 1879 e 1884. Durante a súa estancia como pensionado na Academia Española de Belas Artes de Roma, Ulpiano Checa colaborou coa revista La Ilustración Española y Americana. Traballou como axudante de Manuel Domínguez na decoración do Palacio de Linares e na Basílica de San Francisco o Grande, os dous proxectos decorativos máis importantes de Madrid durante as últimas décadas do século. Tamén decorou o café do seu protector con vidreiras de motivos florais.
Con motivo do segundo centenario da morte de Calderón de la Barca, realizou as súas primeiras colaboracións como ilustrador na revista. Interesado polo devir artístico, moveuse dentro dos círculos culturais madrileños, e participou como socio fundador na creación do Círculo de Belas Artes de Madrid.
En 1884, obtivo a pensión de número na sección de pintura de historia na Academia de Belas Artes de Roma. Os seus traballos foron moi destacados. Un ano despois, durante o último curso da súa pensión, viaxou a París e participou no Salón dos Campos Elíseos co rapto de Proserpina, o que provocou discrepancias dentro da academia española. Tras finalizar os seus estudos, solicitou a pensión de mérito para a Academia en Roma, pero esta recaeu sobre Mariano Benlliure.
Checa fixou a súa mirada en París, que por aqueles anos xa se situou como o epicentro cultural europeo. En 1889, estabeleceuse na capital francesa e participou na Exposición universal deste ano co lenzo En la iglesia, que foi premiado coa terceira medalla. Coñeceu a Matilde Chayé, muller pertencente a unha familia acomodada de orixe gascón e en 1890 contraeu matrimonio. Checa cambiou a súa residencia definitivamente e viviu entre París e Bagnères-de-Bigorre, localidade situada nos Altos Pireneos onde a familia Chayé, moi apreciada dentro da comunidade, tiña unha residencia. Pero nunca esqueceu as súas orixes, e regresou a España en diversas ocasións para pasar tempadas de descanso e visitar a amigos e familiares en Colmenar de Oreja. O seu espírito inquieto e a súa posición económica permitíronlle viaxar por medio mundo e isto converteuno nun artista de fama internacional.
Morte
Logo de estoupar a primeira guerra mundial, xa doente, deixou París para instalarse en Bagnères-de-Bigorre. En pouco tempo trasladouse á próxima localidade de Dax, onde morreu o 5 de xaneiro de 1916. Por expreso desexo do pintor, os seus restos mortais foron trasladados a Colmenar de Oreja, onde foi sepultado o día 20 dese mesmo mes.
Rebuxento, Ferreira, O Valadouro
Rebuxento é un lugar da parroquia de Ferreira, no concello lucense do Valadouro na comarca da Mariña Central.
Colin M. Kraay
Colin Mackennal Kraay, nado en Hampstead, Londres, o 23 de marzo de 1918, e finado en Oxford, o 27 de xaneiro de 1982, foi un numismático británico.
Traxectoria
Kraay, logo da súa educación secundaria no Lancing College, en West Sussex, cursou os seus estudos universitarios de Ciencias da Antigüidade a partir de 1937 no Magdalen College, da Universidade de Oxford. Logo de acadar o primeiro grao en 1939, colaborou con Alan Wace nas escavacións de Micenas.
O seu período de formación interrompeuse pola II guerra mundial, na que tivo que participar nas forzas armadas do Norte de África e en Italia. Acabada a guerra, entre 1946 e 1947 puido retomar os seus estudos en Oxford, onde en 1953 presentou a súa tese The aes coinage of Rome and its subsidiary mint in the West, A.D. 68-81. En 1948 comezou a traballar no gabinete numismático do Museo Ashmolean, dependente da mesma universidade, como responsable de moeda da Antiga Grecia na coñecida como Heberden Coin Room. Entre 1975 e 1982 ocupou alí o posto de conservador.
Kraay dedicouse inicialmente á moeda da Antiga Roma, aínda que o seu contacto coa moeda grega nas coleccións do Museo Ashmolean fixo que pasase a sentirse máis interesado nela. En 1976 publicou un resumo sobre o seu traballo coas moedas gregas dos períodos arcaico e clásico, e en 1974, xunto con Margaret Thompson e Otto Mørkholm, publicou An Inventory of Greek Coin Hoards, a obra de referencia para os tesouros gregos.
Entre 1970 e 1974 foi o presidente da Royal Numismatic Society, de Londres.
San Pedro de Augüeira
San Pedro de Augüeira é un topónimo galego que se pode referir a:
San Pedro de Augüeira, Pezós, Pezós
San Pedro de Augüeira é un lugar da parroquia de Pezós no concello de Pezós que se localiza no occidente de Asturias.
Situado a 455 metros sobre o nivel do mar, o casarío localízase a 6 km da vila, e capital do concello, de Pezós e está deshabitado dende 2010.
Cinema quinqui
O xénero alcanzou o seu máximo esplendor a finais da década de 1970 e na de 1980, debido á grande inseguridade cidadá que vivía o país na época. Rodáronse numerosas películas e sagas, a gran maioría dirixidas por José Antonio de la Loma e Eloy de la Iglesia.
Características
É moi frecuente que nestes filmes un delincuente habitual se converta en actor e se interprete a si mesmo ou a outro delincuente a quen coñece ou coñeceu, co fin de darlle maior realismo.
Moitas destas películas, biográficas ou pseudobiográficas, narran a vida dun certo delincuente, a súa contorna, as súas falcatruadas, a exclusión social sufrida ou as torturas sufridas en comisaría, entre outros. O delincuente, pertencente decote ao pobo caló ou á etnia moinante, adoita ser presentado como "nobre" e fiel a certos valores, como a lealdade grupal, o amor a unha muller ("arrebatada" en ocasións a un clan ou grupo social rival) ou a preocupación polo benestar da súa familia.
O tema central do cine quinqui é a delincuencia e a marxinalidade que a rodea, incluíndo o mundo da droga. Son habituais as escenas de toxicómanos preparando doses de heroína, "xutándoa" (inxectándoa), drogados ou co "mono" (síndrome de abstinencia).
Nalgúns casos móstrase o protagonista en situacións en que delinque co obxectivo de axudar economicamente a súa familia.
Tamén é común ver escenas eróticas e mesmo explicitamente sexuais.
Reflicte unha gran crítica social e ataca de xeito directo moitos estamentos sociais aos que se acusa de corrupción ou desigualdade: políticos, corpos policiais, clases adiñeiradas, consumismo etc.
Outro tema habitual é o roubo de coches e posteriores persecucións por estradas secundarias ou grandes cidades entre os quinquis e a Policía Nacional.
O argot utilizado nestas películas pretende imitar o habitual de barrios humildes, de ambientes delituosos, así como algunhas palabras do caló.
Un dos personaxes máis famosos foi Juan José Moreno Cuenca, El Vaquilla, (1961-2003), de quen se fixo unha película biográfica.
Películas de cine quinqui
Dentro do cine quinqui houbo varios directores. Porén, destaca a filmografía de José Antonio de la Loma (1924-2004), considerado o pai do xénero, e Eloy de la Iglesia (1944-2006).
Actores do cine quinqui
miniatura|Sonia Martínez
Yvonne Brill
Yvonne Madelaine Brill (de nacemento Claeys), nada en Winnipeg o 30 de decembro de 1924 e finada o 27 de marzo de 2013, foi unha enxeñeira aeroespacial canadense-estadounidense. Durante a súa vida profesional participou en diferentes programas espaciais dos Estados Unidos, incluíndo a NASA e o International Maritime Satellite Organization.
Traxectoria
Os seus pais eran inmigrantes belgas. Estudou na Universidade de Manitoba onde foi disuadida de estudar enxeñaría por ser muller, motivo polo que estudou química e matemáticas. Tras graduarse integrouse no proxecto RAND, enfocado no deseño e construción dos primeiros satélites sen tripulación, foi neste momento que comezou a traballar en propulsión.
Vida profesional
O traballo de Brill en sistemas de propulsión contribuíu a desenvolvementos significativos. Desenvolveu o concepto para un novo motor de foguete, un sistema de propulsión con hidracina que mantén a un satélite nunha órbita xeoestacionaria fixa durante máis tempo que outros métodos e cunha carga útil maior. É o sistema de propulsión que empregan os satélites de comunicacións para manterse en órbita.
Tamén estivo involucrada no sistema de propulsión de TIROS (Television Infrared Observation Satellite) o primeiro satélite meteorolóxico.
Brill faleceu por complicacións do seu cancro de peito en Princeton, New Xersei, o 27 de marzo de 2013.
A Granda, Budián, O Valadouro
A Granda é un lugar da parroquia de Budián, no concello lucense do Valadouro na comarca da Mariña Central. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2021 tiña 9 habitantes, dos cales 6 eran homes e 3 eran mulleres.
Yvonne Brill
Premios e recoñecementos
En 1980, Harper's Bazaar e DeBeers Corporation outorgáronlle o seu premio Diamond Superwoman á súa carreira profesional. En 2001 foi galardoada coa Medalla de Servizo Público Distinguido da NASA. Brill recibiu o Premio American Institute of Aeronautics and Astronautics (AIAA) en 2002 e a Medalla John Fritz da American Association of Engineering Societies (AAES) en 2009. En 2011, o presidente Barack Obama outorgoulle a Medalla Nacional de Tecnoloxía e Innovación.
Foi elixida para a Academia Nacional de Enxeñaría en 1987. Foi nomeada membro da Sociedade de Mulleres Enxeñeiras (SWE) en 1985 e recibiu o seu máis alta honra, o Premio ao Logro, o ano seguinte.
A cátedra Yvonne C. Brill do Instituto Americano de Aeronáutica e Astronáutica (AIAA) noméase na súa honra e preséntase anualmente.
A Amarela, Budián, O Valadouro
A Amarela é un lugar da parroquia de Budián, no concello lucense do Valadouro na comarca da Mariña Central. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2021 tiña 11 habitantes, dos cales 4 eran homes e 7 eran mulleres.
Lingua náhuatl da Huasteca
A lingua náhuatl da Huasteca (en Cuextecapan nahuatlahtolli) é unha variedade da lingua náhuatl falada na rexión da Huasteca, en México por máis dun millón de persoas do pobo náhuatl. Os seus falantes distribúense na devandita rexión entre os estados de Hidalgo (variedade oriental) e San Luis Potosí (occidental). É falada polos huastecos como segunda lingua. É, ademais, a variante de náhuatl máis falada. Ethnologue divide o náhuatl da Huasteca en tres linguas: a "central" falada no estado de Hidalgo (196.000 falantes e con código nch), a "oriental" falada en Veracruz (493.000 falantes e con código nhe) e a "occidental" falada en San Luis Potosí (400.000 falantes e con código nhw), xa que xulgan que se require literatura separada para representar cada unha, mais sinalan que hai un 85% de intelixibilidade mutua entre as variedaes oriental e occidental.
A radio XEANT-AM emite en náhuatl da Huasteca.
San Pedro de Augüeira, San Martín de Ozcos, San Martín de Ozcos
San Pedro de Augüeira é un lugar da parroquia de San Martín de Ozcos no concello de San Martín de Ozcos que se localiza no occidente de Asturias.
Situado a 467 metros sobre o nivel do mar, a aldea localízase a 5 km da vila, e capital do concello, de San Martín de Ozcos e en 2021 tiña unha poboación de 1 habitante.
Linguas náhuatls occidentais
As linguas náhuatls occidentais forman un grupo de variedades da lingua náhuatl faladas no oeste de México. Estas linguas son:
A lingua pochuteca podería pertencer a este grupo.
Budián de Redeiro, Budián, O Valadouro
Budián de Redeiro é un lugar da parroquia de Budián, no concello lucense do Valadouro na comarca da Mariña Central. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2021 tiña 10 habitantes, dos cales 4 eran homes e 6 eran mulleres.
Casal de Diego, Budián, O Valadouro
Casal de Diego é un lugar da parroquia de Budián, no concello lucense do Valadouro na comarca da Mariña Central. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2021 tiña 11 habitantes, dos cales 7 eran homes e 4 eran mulleres.