cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Le Strade Nuove e il sistema dei palazzi dei Rolli di Genova
O Rolli de Xénova
Máis tarde, estes pazos acolleron a moitos visitantes famosos a Xénova durante o seu Gran Tour, un itinerario cultural por Italia.
Hoxe, Palazzi dei Rolli como nome colectivo representa o conxunto dos pazos máis prestixiosos do centro histórico de Xénova, especialmente ao longo das chamadas Strade Nuove, as "Novas Rúas" construídas pola aristocracia xenovesa no cumio do poder económico de Xénova nos séculos XVI e XVII (Via Giuseppe Garibaldi, antigamente Strada Nuova ou Via Aurea, Via Cairoli, antigamente Strada Nuovissima), e vía Balbi, agora sede da Universidade de Xénova). none|thumb|300x300px|O Rolli oficial da República de Xénova
Historia
Entre a primeira metade do século XVI e a primeira metade do XVII, a nobreza xenovesa iniciou un coidado planeamento urbanístico para transformar a cidade medieval existente e iniciar unha importante expansión urbana cara ao Norte. O movemento de ampliación dos antigos pazos e a construción de novos suntuosos foi impulsado pola extraordinaria riqueza que chegou á cidade mediante prósperas actividades de financiamento a varias potencias europeas. En particular, a aristocracia xenovesa financiou as custosas empresas da Coroa española, como o exército de mercenarios que España mantivo en Flandres desde 1566 ata a paz de Westfalia en 1648. A clase dominante de Xénova, mesturando nobreza de sangue con novas riquezas mercantís, buscaron reforzar o seu prestixio coa construción de grandes palacios urbanos e vilas suburbanas de infrecuente esplendor.
Os Rolli, ou, máis precisamente, os Rolli degli alloggiamenti pubblici di Genova (en italiano para "Listas dos aloxamentos públicos de Xénova") foron listas oficiais establecidas en 1576 polo Senado xenovés, unha institución aristocrática que tomou protagonismo como consecuencia das reformas oligárquicas do Príncipe e do Almirante Andrea Doria, para determinar os pazos dos que dispoñía o Goberno para garantir que a República de Xénova puidese ofrecer un aloxamento axeitado aos hóspedes máis notables que visitaban habitualmente a cidade, como príncipes, reis, diplomáticos ou autoridades relixiosas. O feito de que non se elixise un só palacio, senón moitos, foi un sinal de que as autoridades da República de Xénova consideraban a toda a cidade como un "pazo real republicano".
Os Palazzi dei Rolli subdividíronse en función do seu prestixio en tres categorías, co tamaño, a beleza e a importancia como criterios principais para seleccionar se cada palacio era apto para acoller cardeais, príncipes e vicerreis, señores feudais, embaixadores ou gobernadores. Só tres palacios se consideran axeitados para albergar aos máis altos dignatarios, como papas, emperadores, reis e cardeais e príncipes máis importantes: o Palazzo Doria Spinola en Salita Santa Caterina, o Palazzo Grimaldi Doria Tursi na actualidade, vía Garibaldi e o Palazzo Lercari Parodi, tamén na actual Via Garibaldi.
Patrimonio da Humanidade
Le Strade Nuove e o sistema dos Palazzi dei Rolli convertéronse en Patrimonio da Humanidade en 2006. Os criterios para esta selección foron explicados pola UNESCO do seguinte xeito: none|thumb|300x300px|Mapa da Strade Nuove e do Palazzi dei Rolli incluídos no Patrimonio da Humanidade da UNESCO
O Palazzi dei Rolli incluído no Patrimonio da Humanidade
Estes son os corenta e dous pazos incluídos actualmente pola UNESCO no Patrimonio da Humanidade:
Os Palazzi dei Rolli non incluídos na lista da UNESCO
Aínda se conservan os seguintes Palazzi dei Rolli pero, debido á partición ou ao uso alterado, non foron incluídos no Patrimonio da Humanidade da UNESCO:
Os días Rolli
En 2009, despois de que os Palazzi dei Rolli recoñecéranse como Patrimonio da Humanidade da UNESCO, o Concello de Xénova iniciou os chamados Rolli Days, dedicados á visita gratuíta de edificios públicos e privados. Cada vez proponse un itinerario diferente, con estudantes de arte, arquitectos e guías profesionais que ofrecen visitas guiadas, case todas de balde.
Os Rolli Days teñen lugar dúas veces ao ano, normalmente durante unha fin de semana de maio e outra en setembro. Unha excepción a esta regra fíxose con motivo do décimo aniversario do recoñecemento da UNESCO en 2016, cando se dedicaron tres fins de semana aos Rolli Days en abril, maio e outubro.
O número de edificios salientables abertos ao público durante os Rolli Days aumentou co paso do tempo. Máis recentemente, tamén se engadiron á oferta turística pazos non pertencentes orixinalmente ao sistema Rolli (como exemplo, algúns edificios históricos da Universidade de Xénova), vilas suburbanas e igrexas.
Palazzo Grillo sede da Fundación De André
Un dos pazos Rolli, o Palazzo Grillo na Piazza delle Vigne, foi destinado pola propiedade para albergar a Fundación leva o nome de Fabrizio De André, famoso compositor de Xénova. A inauguración das instalacións foi en 2019, décimo aniversario da súa morte en 2009.
No interior da vivenda, situada no centro de Xénova, hai unha cafetería e restaurante, un auditorio, salas públicas (aulas e información) dedicadas ao estudo da escola xenovesa de cantautores, a última planta da residencia é un lugar de encontro entre invitados.
FAI está en proceso de completar a rehabilitación e restauración de Villa Saluzzo Bombrini, no barrio de Albaro, coñecido como Il Paradiso e habitado na súa mocidade por De André.
Eleccións ao Parlamento de Cataluña de 1999
As eleccións ao Parlamento de Cataluña de 1999 celebráronse o 17 de outubro de 1999, as sextas eleccións ao Parlamento de Cataluña dende a recuperación da democracia. Tivo unha participación do 59,20 por cento. As eleccións foron anticipadas dous meses, pois debían terse celebrado o domingo 19 de decembro de 1999.
Malia que a formación que recibiu máis votos foi o Partit dels Socialistes de Catalunya, liderado por Pasqual Maragall, foi Convergència i Unió a formación que obtivo máis escanos, debido ao sistema electoral, que dá ás provincias menos poboadas maior peso no parlamento do que lles correspondería proporcionalmente por poboación.
O candidato de CiU á Presidencia da Generalitat, Jordi Pujol, foi elixido presidente ao contar co apoio dos votos do Partido Popular na investidura, en virtude do Pacto do Majestic, asinado por CiU e o PP en 1996 polo que se comprometían a apoiarse mutuamente.
San Cosmede, Vilar, Sarria
San Cosmede é un lugar da parroquia de Vilar, no concello lugués de Sarria, na comarca de Sarria.
A Airexe, Labio, Lugo
A Airexe é un lugar da parroquia de Labio no concello lugués de Lugo na comarca de Lugo.
Vilanova, Vilar, Sarria
Vilanova é un lugar da parroquia de Vilar, no concello lugués de Sarria, na comarca de Sarria.
Labio, Labio, Lugo
Labio é un lugar da parroquia de Labio no concello lugués de Lugo na comarca de Lugo.
O Couto, Labio, Lugo
O Couto é un lugar da parroquia de Labio no concello lugués de Lugo na comarca de Lugo.
Toponimia
A orixe do topónimo é o latín, que é un "(lugar) cercado", para poder defendelo mellor.
Coral Polifónica Follas Novas
A Coral Polifónica Follas Novas é unha agrupación coral, da cidade da Coruña, fundada en 1944 como continuadora da Sociedad Coral y recreativa Follas Novas nada na cidade herculina en 1930.
Traxectoria
A agrupación tomou o seu nome da célebre obra de Rosalía de Castro, e traballou nos seus inicios a música popular galega e as súas danzas principalmente. En 1948 levou a cabo unha reorganización que ampliou a formación, pasando a poñer o foco na polifonía, a música relixiosa, madrigalista, así como na música escénica.
Xosé María Rivera Arnoso
Xosé María Rivera Arnoso, nado en Fene o 9 de decembro de 1944, é un político galego.
Traxectoria
Nas primeiras eleccións democráticas encabezou a candidatura do BN-PG e foi elixido alcalde de Fene co apoio do PSdeG-PSOE e do PCG. Continuou como alcalde con maioría absoluta ata 2007. Foi membro do Consello Nacional do Bloque Nacionalista Galego. Abandonou o BNG en 2007.
O Seixo, Labio, Lugo
O Seixo é un lugar da parroquia de Labio no concello lugués de Lugo na comarca de Lugo.
Vilar de Arriba, Vilar, Sarria
Vilar de Arriba é un lugar da parroquia de Vilar, no concello lugués de Sarria, na comarca de Sarria.
Prateiro, Labio, Lugo
Prateiro é un lugar da parroquia de Labio no concello lugués de Lugo na comarca de Lugo.
Vilar de Abaixo, Vilar, Sarria
Vilar de Abaixo é un lugar da parroquia de Vilar, no concello lugués de Sarria, na comarca de Sarria.
A Ribeira, Vilar de Sarria, Sarria
A Ribeira é un lugar da parroquia de Vilar de Sarria, no concello lugués de Sarria, na comarca de Sarria.
Vilachá, Labio, Lugo
Vilachá é un lugar da parroquia de Labio no concello lugués de Lugo na comarca de Lugo.
Vilar de Sarria, Vilar de Sarria, Sarria
Vilar de Sarria é un lugar da parroquia de Vilar de Sarria, no concello lugués de Sarria, na comarca de Sarria.
Vilarrairo, Vilar de Sarria, Sarria
Vilarrairo é un lugar da parroquia de Vilar de Sarria, no concello lugués de Sarria, na comarca de Sarria.
Aos amores serodios
Aos amores serodios é unha obra narrativa de Ricardo Carvalho Calero publicada en 1979 en Grial, nº 63, Vigo. Foi reeditada en 1982 en A gente da Barreira e outras histórias e en 1984 na Narrativa completa.
Trama
O home que agarda a morte tamén ama a vida, durmir cunha moza remoza ao vellos segundo din.
Erik Larsson é un pseudónimo de Carvalho Calero. O poema foi tamén publicado no seu libro Futuro condicional.
Características
É unha narración moi completa e heteroxénea na súa estrutura, con varios narradores e unhas coordenadas espazo-temporais relacionando a literatura galega coa portuguesa e a alemá.
A Ribeira, A Broza, O Saviñao
A Ribeira é un lugar da parroquia da Broza no concello do Saviñao, na comarca da Terra de Lemos.
Eleccións ao Parlamento de Cataluña de 1995
As eleccións ao Parlamento de Cataluña de 1995 celebráronse o 19 de novembro de 1995, as quintas eleccións ao Parlamento de Cataluña trala instauración da democracia en España, e o restabelecemento da Generalitat de Cataluña en 1977. Foron convocadas a votar 5.079.981 persoas maiores de 18 anos e con dereito a voto en Cataluña. As eleccións serviron para escoller os 135 parlamentarios da segunda lexislatura democrática. Acudiron a votar 3.232.959 persoas, uns 400.000 votantes máis que en 1992, o que deu unha participación do 63,64 por cento, a cifra máis alta dunhas eleccións autonómicas catalás.
As eleccións foron anticipadas cinco meses, xa que debían terse celebrado o domingo 14 de abril de 1996. As eleccións de 1995 supuxeron un punto de inflexión na tendencia política: a alta participación significou que, respecto ás eleccións de 1992, perderan escanos os dous grandes partidos, Convergència i Unió (10) e o PSC (6), en beneficio do Partido Popular, que gañou 10 escanos, ERC que sumou 2, e Iniciativa per Catalunya que gañou 4 novos escanos.
Raúl Juliá
Raúl Rafael Juliá y Arcelay coñecido como Raúl Juliá, ás veces escrito en inglés sen acentos gráficos, nado o 9 de marzo de 1940 e finado o 24 de outubro de 1994, foi un actor de cine, televisión, teatro, voz e radio portorriqueño.
Eleccións ao Parlamento de Cataluña de 1995
Trala formación do Parlamento de Cataluña, o candidato de Convergència i Unió, Jordi Pujol, tivo que negociar co Partido Popular a abstención dos seus deputados para poder ser investido por quinta vez consecutiva Presidente da Generalitat de Cataluña. A investidura logrouse con maioría simple na segunda votación, xa que na primeira non conseguiu a maioría absoluta da cámara. O PSC abstívose tanto na primeira como na segunda votación como xesto de boa vontade cara a CiU. ERC votou en contra na primeira e abstívose na segunda. ICV mantivo o seu voto en contra en ámbalas votacións.
Raúl Juliá
Primeiros anos
Juliá naceu o 9 de marzo de 1940 en San Juan, Porto Rico e criouse na cidade de Nova York. Estudou na Universidade de Fordham e no Colegio San Ignacio de Loyola.
Traballo humanitario
miniatura|210x210px| Juliá en xuño de [[1984|esquerda]] Durante a súa vida, Juliá continuou coa labor solidaria realizada polos seus pais durante a súa infancia, dedicándose a actividades sociais e educativas. As súas contribucións foron recoñecidas cunha invitación para unirse ao New York Council for the Humanities. Gran parte do traballo benéfico de Juliá centrouse na mocidade en risco, a comunidade latinoamericana e as artes, patrocinou programas de escritura de guións nos institutos e apoiou a actores novos. Para promocionar outros artistas latinoamericanos, Juliá prestou activamente o seu apoio á Organización Hispana de Actores Latinos (HOLA, polas siglas en inglés) e cofundou Visiones Luminosas. Juliá colaborou con cineastas independentes de Porto Rico actuando nas súas producións gratuitamente ou recibindo un salario reducido. Juliá tamén promoveu a aceptación e cooperación interracial como membro de Racial Harmony e serviu como presidente da Joseph Papp Celebrity Coalition for Racial Harmony.
Como parte do seu traballo para The Hunger Project, Juliá fixo doazóns mensuais a un banco de alimentos. Tamén promoveu o programa en televisión e radio, exerceu de narrador de vídeos bilingües sobre o Proxecto e participou en múltiples galas benéficas en nome da organización. En 1994, o goberno do Salvador recoñeceuno polo seu activismo polos Dereitos humanos. Durante a súa visita ao país, visitou a tumba de Romero, describindo posteriormente a súa experiencia nunha peza publicada en Freedom Review.
Pasamento
Juliá morreu o 24 de outubro de 1994 dun cancro de estómago e dun ictus en Manhasset, Nova York, aos 54 anos.
Notas
<references group="" responsive="1">
Véxase tamén
Bibliografía
Vilachá, Ribas de Miño, Lugo
Vilachá é un lugar da parroquia de Ribas de Miño no concello lugués de Lugo na comarca de Lugo.
Agrelos, A Broza, O Saviñao
Agrelos é un lugar da parroquia da Broza no concello do Saviñao, na comarca da Terra de Lemos.
Vilariño, Labio, Lugo
Vilariño é un lugar da parroquia de Labio no concello lugués de Lugo na comarca de Lugo.
Ángel Concheiro Nine
Angel Joaquín Concheiro Nine, nado en Ordes o 16 de novembro de 1951, é un científico galego autor de diversos artigos de relevancia internacional no eido dos sistemas de administración de fármacos e a medicina rexenerativa.
Traxectoria
Estudou o bacharelato no Colexio Peleteiro cando se chamaba Minerva. Licenciouse e fixo o doutoramento en Química e Farmacia pola Universidade de Santiago de Compostela (USC). Farmacéutico especialista en Farmacia Industrial e Galénica, e en Análise e Control de Medicamentos e Drogas.
Entre os anos 1983 e 1988 foi profesor titular e desde 1988 Catedrático de Farmacia e Tecnoloxía Farmacéutica da Universidade de Santiago de Compostela. ao mesmo tempo, foi secretario da Facultade de Farmacia dende abril do 1984 ata abril do 1986 e vicedecano da Facultade de Farmacia dende abril do 1986 ata maio do 1989. Tamén foi director do Instituto Universitario de Farmacia Industrial da USC do 1997 ó 2004. Foi drector do Departamento de Farmacia e Tecnoloxía Farmacéutica da USC, dende outubro do 2004 ata outubro do 2012, e do Departamento de Farmacoloxía, Farmacia e Tecnoloxía Farmacéutica da USC, do 19 de decembro de 2018 até o 19 de febreiro do 2019.
Estivo na vicepresidencia do Comité de Avaliación de Medicamentos (CODEM-VET) dende o ano 2005 ata o 2012, ano no que acadou a Presidencia da Axencia Española de Medicamentos e Produtos Sanitarios (AEMPS).
Asemade, foi Socio Fundador e Presidente da Sociedad Española de Farmacia Industrial y Galénica (SEFIG) do 1999 ó 2004. Posteriormente ingresou na Real Academia de Farmacia de Galicia da cal é Académico Numerario. Dende o ano 2020, pasa a ser Director-Comisario do Instituto de Materiais da USC (iMATUS).
Campo de traballo
A súa investigación céntrase no deseño e avaliación de sistemas de administración de fármacos para cesión controlada, vectorizada e en resposta a estímulos, os entramados poliméricos e hidroxeles intelixentes e imprinted, os sistemas biomiméticos, a modificación superficial de produtos sanitarios para carga e cesión de fármacos (produtos de combinación) ó prever a formación de biofilm microbiano, e a preparación de andamiaxes poliméricos para medicina rexenerativa.
Con máis de 330 publicacións e un gran número de citas, en decembro de 2022, acadou o posto 11 no h-index e Farmacoloxía e Farmacia en España. Amais, forma parte do 2% dos científicos máis citados e influíntes do mundo segundo a base de datos elaborada pola Universidade Stanford, SciTech Strategies e Elsevier.
Premios e recoñecementos
Foi galardoado co premio PSWC Research Achievement Award 2010 da International Pharmaceutical Federation (FIP) e a American Association of Pharmaceutical Scientists (AAPS) “in recognition of his significant contribution to the advancement of pharmaceutical sciences during the course of a most distinguished career” ("en recoñecemento á súa importante contribución ao avance das ciencias farmacéuticas ao longo dunha carreira moi distinguida"), e co premio BIOGA (2ª edición, ano 2015) á Mellor Idea Empresarial por Lentimed Medical Devices S.L.
Agroxoi, A Broza, O Saviñao
Agroxoi é un lugar da parroquia da Broza no concello do Saviñao, na comarca da Terra de Lemos.
Louella Parsons
Louella Rose Oettinger, nada en Freeport (Illinois) o 6 de agosto de 1881 e finada en Santa Monica (California) o 9 de decembro de 1972, foi unha guionista e primeira columnista de cinema estadounidense, coñecida como Louella Parsons. Foi contratada por William Randolph Hearst a causa da súa defensa da amante de Hearst, Marion Davies, e converteuse nunha influente figura de Hollywood. No seu cumio, as súas columnas eran lidas por vinte millóns de persoas en 400 xornais de todo o mundo.
Permaneceu como a indiscutible "raíña dos rumores de Hollywood" ata a chegada da ostentosa Hedda Hopper, con que reñeu durante anos.
Primeiros anos
Parsons naceu como Louella Rose Oettinger en Freeport, filla de Joshua Oettinger e Helen Stein, ambos os dous xudeus. Tivo dous irmáns, Edwin e Fred e unha irmá, Rae. En 1890, a súa nai, viúva, contraeu matrimonio con John H. Edwards e marcharon vivir a Dixon, Illinois. Mentres estaba na escola secundaria, Parsons obtivo o seu primeiro traballo nun xornal como editora de drama para o Dixon Morning Star.
Ela e o seu primeiro marido, John Parsons mudáronse a Burlington, Iowa. Nesta cidade Parsons viu o seu primeiro filme, The Great Train Robbery, de 1903.
Cando o seu matrimonio finalizou, Parsons mudouse a Chicago, onde comezou a escribir guión para filmes para Essanay Studios. Tamén escribiu o libro How to Write for the Movies.
Carreira
En 1924 Parsons comezou a escribir a primeira columna de rumores nos Estados Unidos para Chicago Record Herald. William Randolph Hearst mercou o xornal en 1918 e Parsons foi despedida do seu emprego, xa que Hearst non descubrira aínda que os filmes e as personalidades deles eran noticia. Parsons mudouse a Nova York e comezou a traballar para o New York Morning Telegraph escribindo unha columna semellante, que atraeu a atención de Hearst en 1922; despois dunha negociación sagaz por ambas as partes ela asinou un contrato e uniuse ao xornal de Hearst New York American.
En 1925 Parsons contraeu tuberculose e comunicáronlle que lle quedaban seis meses de vida. Mudouse a Arizona polo clima seco e despois aos Ánxeles, California, onde decidiu permanecer; coa doenza en remisión volveu traballar converténdose en columnista sindicada de Hollywood para Hearst. Mentres ela e o magnate das publicacións desenvolveron unha relación forte e a súa columna en Los Angeles Examiner chegou a aparecer en máis de seiscentos xornais de todo o mundo, cun público de máis de vinte millóns de lectores e Parsons foise convertendo nunha das voces máis poderosas da industria do cinema coa súa asignación diaria de rumores. Segundo a amante e protexida de Hearst, Marion Davies, nas súas memorias publicadas postumamente The Times We Had, Parsons animou os seus lectores a “dar unha oportunidade a esta rapaza”, mentres que a maioría dos críticos desprezaban a Davies. Por este motivo, Hearst contratou a Parsons.
Parsons tamén realizou numerosas aparicións como ela mesma en filmes como Hollywood Hotel (1937), Without Reservations (1946) e Starlift (1951).
Últimos anos e morte
Parsons ten dúas estrelas no Paseo da Fama de Hollywood de Hollywood, un polo cinema no 6418 Hollywood Boulevard e un pola radio no 6300 Hollywood Boulevard.
Memorias
En 1944, escribiu as súas memorias, The Gay Illiterate, publicada por Doubleday, Doran and Company, que se converteu nun bestseller. Seguiuno outro volume en 1961, Tell It to Louella, publicado por G.P. Putnam's Sons.
Nas súas historias persoais, eliminou elementos significativos para aliñar a súa vida co catolicismo que comezou a practicar na mediana idade. Dicía que o seu primeiro marido falecera nun barco de transporte de volta á casa da primeira guerra mundial, deixándoa viúva en lugar de ser unha nai solteira divorciada. O seu segundo matrimonio e divorcio de Jack McCaffrey é omitido.
Vida persoal
Parsons casou tres veces. Primeiro co axente da propiedade e corretor John Dement Parsons, con que casou en 1905. Desta unión, tiveron unha filla chamada Harriet que naceu o 23 de agosto de 1906 e que se converteu en escritora para unha revista californiana. Tamén foi unha das poucas mulleres produtoras no sistema de estudios, aínda que tivo que loitar polo seu lugar a pesar da influencia da súa nai.
Parsons divorciouse de John en 1914. Un ano despois casou con John McCaffrey Jr. A parella divorciouse posteriormente.
O seu terceiro matrimonio foi co cirurxián dos Ánxeles Harry Martin (a quen chamaba "Docky") en 1930; Martin serviu no corpo médico do exército durante a primeira e a segunda guerras mundiais. A súa especialidade eran as enfermidades venéreas e chegou ao posto de oficial xefe médico da Twentieth Century Fox. Continuaron casados ata a morte de Martin o 24 de xuño de 1951.
Trala morte de Martin, foi parella do escritor de cancións Jimmy McHugh, que a presentou a moitas das sensacións musicais adolescentes da época, incluído Elvis Presley. A parella era habitual en festas, estreas e locais nocturnos como Dino’s Lodge en Sunset Strip.
Albariza, A Broza, O Saviñao
Albariza é un lugar da parroquia da Broza no concello do Saviñao, na comarca da Terra de Lemos.
Amédée Louis Michel Lepeletier
Amédée Louis Michel Lepeletier, tamén coñecido como Amédée Louis Michel Lepeletier, conde de Saint-Fargeau e Amédée Louis Michel Lepeletier de San Fargeau, e ás veces grafado Amédée Louis Michel Le Peletier, nado en París o 9 de outubro de 1770, e finado en Saint-Germain-en-Laye (Yvelines) o 23 de agosto de 1845, foi un naturalista e zoólogo francés especializado en entomoloxía (especielmente en himenópteros), e un colaborador da Encyclopédie.
Traxectoria
Lepetelier foi membro fundador da Société entomologique de France, a máis antiga deste tipo no mundo, da que foi o seu arquiveiro en 1832 e o seu presidente o ano seguinte, sucedendo a Audinet-Serville.
Tamén foi membro de varias sociedades científicas, incluíndo a Société linnéenne de París, a Academia de Dijon, a Sociedade de Historia Natural de París, a Sociedade de Historia Natural de Moscova e a Sociedade de Historia Natural de Versalles.
Algunhas obras
Textos completos en liña:
O Caínzo, Lamas, Lugo
O Caínzo é un lugar da parroquia de Lamas no concello lugués de Lugo na comarca de Lugo.
A Broza, A Broza, O Saviñao
A Broza é un lugar da parroquia da Broza no concello do Saviñao, na comarca da Terra de Lemos.
Vilarvente, Labio, Lugo
Vilarvente é un lugar da parroquia de Labio no concello lugués de Lugo na comarca de Lugo.
Antonia Louisa Brico
Antonia Louisa Brico, nada en Rotterdam en 1902 e finada en Denver en 1989, foi unha pianista e directora de orquestra holandesa radicada nos Estados Unidos.
Foi a primeira muller que liderou a Orquestra Filharmónica de Berlín e a de Nova York, e é un exemplo de superación e perseveranza. Durante varias décadas do século XX, loitou incansabelmente por se facer un lugar na música clásica e salvar a discriminación de xénero.
Foron alumnas súas Philippa Schuyler, pianista prodixio e compositora, e Judy Collins, música de folk.
Primeira etapa (1902-1926)
Antonia Louisa Brico naceu o 26 de xuño de 1902 en Rotterdam. Non hai datos reais dos seus pais biolóxicos. Foi adoptada polo señor Wolthuis e foi inscrita como Wilhelmina Wolthuis. Emigraron aos Estados Unidos, á cidade dos Ánxeles en 1907. Alí comezou a recibir clases de piano. Desde a primeira vez que tivo a oportunidade de escoitar o pianista e director de orquestra Paul Steindorff, tivo claro que quería dedicarse á dirección de orquestra.
En 1919 formouse no Instituto de Educación Secundaria e descubriu que fora adoptada. A continuación marchou da casa e perdeu a relación e o contacto cos seus pais adoptivos. Matriculouse na Universidade de California en Berkeley, para estudar artes liberais. Finalizou a carreira con matrícula no ano 1923, traballou catro anos como axudante do pianista e director Paul Steindorff (naquel momento da Ópera de San Francisco) que foi o seu primeiro mentor musical. As aspiracións de Brico eran o ensino e a dirección de orquestra, mais só podía acceder á primeira; nesa altura, a dirección non era un traballo accesíbel para as mulleres. Así foi como, alegando o seu nome orixinal (Antonia Brico), emigrou a Nova York para estudar piano cun dos pianistas máis influentes da época, Sigismond Stokowski. Fíxoo durante dous anos. Finalmente, en 1926, mudaríase a Hamburgo, deixando atrás unha América da adolescencia con pouco recoñecemento persoal e profesional.
Segunda etapa (1926-1942)
En 1926 viaxou a Hamburgo, onde Karl Muck (que fora director da Orquestra Sinfónica de Boston) dirixía a Filharmónica da cidade. Grazas a unha carta de presentación, conseguiu que Karl Muck, un dos directores máis aclamados no momento, se convertese no seu mentor musical. Formou parte do pouco alumnado que Muck tivo, estudando con el catro anos. Tamén se converteu na súa axudante para conseguir unha aprendizaxe continua. Completou a formación europea asistindo a clases de dirección da Berlin State Acadamy of Music e converteuse na primeira graduada estadounidense da súa historia no ano 1927.
En 1930, aos 28 anos, debutou como directora cunha orquestra moi recoñecida, dirixindo a Filharmónica de Berlín converténdose na primeira muller que o fixo. A crítica ao concerto foi extraordinariamente boa.
A pesar das boas críticas de Berlín, Brico non gozou da mesma aceptación nos Estados Unidos, onde volveu buscar un traballo estábel como directora titular de orquestra. Dirixiu a Orquestra Sinfónica de San Francisco e dos Ánxeles, mais só como directora invitada. Nas probas que fixo para converterse en residente da segunda foi rexeitada. Así, durante o período 1930-1932, volveu aventurarse en Europa, onde o seu talento era moi apreciado. Viaxou con varias orquestras por Polonia, Alemaña e os Balcáns, mais en 1932 regresou aos Estados Unidos, desta vez definitivamente.
Durante os primeiros anos trinta, malia as dificultades que comportaban nesa altura o ser muller para ser directora de orquestra, debeu ser un personaxe de importancia social crecente. Esta etapa pode ser considerada a máis produtiva malia ter que afrontar nela as intolerancias máis radicais. En 1933 debutou como directora de orquestra na cidade de Nova York, onde se asentou. Actuou coa Musicians' Symphony Orchestra (unha das orquestras estadounidense máis prestixiosas do momento) no Metropolitan Opera House. As críticas foron moi boas. De feito, programouse un segundo concerto, e incluso un terceiro; mais non se levaron adiante pola negativa do tenor solista, John Charles Thomas, porque unha muller directora faríalle perder protagonismo.
Unha das empresas máis destacadas da carreira de Antonia Brico foi a creación en 1934 da New York Women's Symphony. Tras outro intento infrutuoso de atopar un traballo como directora residente, fundouna para reclamar a muller como instrumentista e música, como alguén que puidese tocar perfectamente o corno inglés ou o trombón. Esta tarefa social pasou desapercibida. Contou co prestixioso apoio de La Guardia, naquel momento alcalde de Nova York, e de Eleanor Roosevelt, a primeira dama do país. A primeira tempada da New York Women Symphony foi o de 1935 e ata 1939 (ano no que van comezar a admitir homes co conseguinte cambio de nome da orquestra Brico Symphony Orchestra) funcionou con éxito.
A década de 1930 foi a época de ouro para Antonia Brico. En 1938, probablemente debido á sona que lle deu estar á cabeza da Women's Symphony, converteuse na primeira muller da historia en dirixir a Orquestra Filharmónica de Nova York. Foi no estadio Lewis, nun concerto encabezado pola primeira Sinfonía Sibelius, que volveu a recibir boas críticas. No mesmo ano, Brico asumiría a produción de ópera, Hansel e Grettel de Humperdinck, que se estreaba na New York Hippodrome Opera. Tamén foi invitada a dirixir a Orquestra Sinfónica da Rexión de Baía de San Francisco (da que temos dúas fotografías que ilustran perfectamente a situación de Brico no panorama musical e social do momento). Pero non todos estiveron de acordo co seu ascenso social e cultural. De feito, a pesar dos éxitos dos que estamos a falar, a directora aínda non puido obter un lugar permanente nunha orquestra. Todos os proxectos que chamamos ata agora eran simples comisións, ou proxectos autoiniciados. E neste contexto, tamén hai que destacar que a súa estrea en Nova York como directora non foi totalmente plácida. Dous dos principais directores da Orquestra Filharmónica de Nova York, Charles Guggenheimer e Arthur Johnson, publicaron artigos no Times - nos que criticaban a todas as directoras femininas ás que invitou a orquestra con críticas de aspectos extramusicais.
Non tivo acceso ao circuíto musical da época malia dirixir con éxito as mellores orquestras do mundo e continuaba sen o recoñecemento profesional que daba o feito de ser residente nunha delas.
Terceira etapa (1942-1971)
En 1946, volvería a Europa, onde o seu talento foi máis recoñecido. Dirixe en Suecia, Austria e Holanda e é convidada por Sir Adrian Boult no Royal Albert Hall de Londres. Alí dirixiu a London Symphony Orchestra, e Jean Sibelius, que xa a vira dirixindo nos Estados Unidos durante os anos 30, estivo presente na sala e quedou abraiado. De feito, convidouna a organizar un festival monográfico en Helsinqui dedicado á súa música.
Tivo unha intensa relación con varias persoas. Sibelius foi unha delas: Brico mantivo amizade con el desde o seu coñecemento en 1937 ata a morte do compositor en 1957. Sibelius foi o vínculo de Antonia con Europa, onde conseguiu os seus cargos como directora invitada. As notas de Antonia Brico (que se converteu nunha autoridade musicolóxica nas sinfonías do compositor finlandés) nas partituras de Sibelius axudaron a musicoloxía a afondar en moitos aspectos da súa produción.
Antonia Brico volvería aos Estados Unidos para quedar. En 1947, un grupo de músicos afeccionados contactou con ela para ofrecerlle o único traballo de directora residente que dirixiu. Esta foi a Denver Bussinessmen's Orchestra, un pequeno conxunto que dirixiu ata o final da súa carreira. Falamos así dunha extensa etapa do século XX, de 1947 a 1981, durante a cal Brico permaneceu nun anonimato case por completo. Conduciu só cinco concertos ao ano coa súa pequena orquestra, renomeada en 1967 pola Brico Bussinessmen's Orchestra. Tamén dirixiu a Asociación de Ópera de Denver, a súa Orquestra de cordas para mulleres e a Orquestra Filharmónica de Boulder, combinando todas estas actividades coa docencia. Brico, con todo, sentíase baleira.
Cuarta etapa (1971-1989)
A vida de Antonia Brico cambiou en 1971, cando Judy Collins, unha cantante de folk do momento, decidiu rodar un documental sobre a súa biografía. Judy Collins estudara piano de adolescente (nos anos 50) con Brico en Denver e mantivera unha estreita relación. Para intentar dar a coñecer a súa historia, presentou o documental Antonia: a Portrait of the Woman, codirixido con Jill Godmilow, en 1974. A obra retrata a historia dunha muller que a finais do século XX non pode comprender como a discriminación por razón de xénero aínda lle segue cortando as ás.
Os dous únicos concertos con repercusión nos medios para a directora foron programados durante a última parte da súa vida, poucos anos despois da súa xubilación explícita. En 1977 Brico ofreceu o último recital, coa Brooklin Philarmonia, e en 1981 deixou definitivamente a dirección: a súa vocación pedagóxica, con todo, permaneceu activa durante algún tempo. A vida de Antonia sacudiu en 1988 despois dunha rotura ósea e faleceu un ano despois nunha residencia de Denver, Bella Vita Towers.
Historiografía sobre Antonia Brico
Hai unha carencia de fontes directas, non existen biografías autorizadas, artigos que sinalen de maneira explícita a súa relevancia no mundo da música clásica.
A maioría dos únicos artigos que teñen a Antonia Brico como tema central da súa discusión foron publicados por editoriais universitarios estadounidenses (sen posibilidade de difusión) e (xunto con outras mulleres artistas do século XX) para algunhas revistas mensuais, tamén americanas. As únicas fontes directas que podemos atopar en Internet son biografías contrastadas en blogs, páxinas web de sociedades musicais e diversas recensións xornalísticas (a maioría obituarios). Non obstante, Antonia Brico gañou un posto no dicionario de Susan Ware sobre "Notable American Women", e a principios dos anos 70 fíxose un documental sobre a súa vida, cuxo impacto foi importante.
No cine
A película De Dirigent de 2018 está baseada na súa vida.
A Casilla, Lamas, Lugo
A Casilla é un lugar da parroquia de Lamas no concello lugués de Lugo na comarca de Lugo.
Charlie Chaplin
Sir Charles Spencer "Charlie" Chaplin, nado en Walworth (Londres, Inglaterra) o 16 de abril de 1889 e finado en Corsier-sur-Vevey (Suíza) o 25 de decembro de 1977, foi un actor, director de cine e compositor inglés que acadou a fama na era do cine mudo. Converteuse nunha icona mundial a través da súa personaxe "Charlot" (The Tramp en inglés, "O vagabundo"), e é considerado unha das figuras máis importantes da historia da industria do cine. A súa carreira abrangue máis de 75 anos, dende a súa nenez na época vitoriana ata un ano antes da súa morte ós 88 anos.
A súa infancia estivo marcada pola pobreza e as dificultades. Como o seu pai estaba ausente e a súa nai tiña dificultades económicas, estivo dúas veces nun hospicio antes de cumprir os 9 anos. Cando tiña 14, a súa nai foi ingresada nun hospital mental. Chaplin comezou a interpretar dende moi cedo, pasando por salóns musicais e máis tarde traballando como actor e cómico. Con 19 anos entrou na prestixiosa compañía de Fred Karno, quen o levou canda el a América. Chaplin fixo a súa primeira aparición no cine no filme de Keystone Studios, Making a Living (1914). Axiña desenvolveu a súa personaxe de Charlot e conseguiu moitos admiradores. Chaplin dirixiu os seus propios filmes dende o comezo da súa carreira, e continuou a mellorar a súa arte trasladándose ás corporacións de Essanay, Mutual e First National. En 1918, xa era unha das persoas máis coñecidas do mundo.
En 1919, Chaplin co-fundou a distribuidora United Artists, que lle outorgou o control completo sobre os seus filmes. A súa primeira longametraxe foi O cativo ("The Kid", 1921), seguida por A Woman of Paris ("Unha muller de París", 1923), The Gold Rush ("A febre do ouro", 1925) e The Circus ("O circo", 1928). Rexeitou adaptarse ó cine sonoro durante a década dos anos 1930, producindo filmes sen diálogo como City Lights ("Luces de cidade", 1931) e Modern Times ("Tempos modernos", 1936). Chaplin introduciu a mensaxe política no seu seguinte filme, The Great Dictator, (O gran ditador 1940), no que satirizaba a Adolf Hitler. A década de 1940 estivo marcada polas controversias e a súa popularidade decaeu rapidamente. Foi acusado de ter simpatías comunistas e de casar con mulleres moito máis novas ca el, ó tempo que sufriu un escándalo de paternidade. O FBI abriulle unha investigación, e Chaplin foi forzado a deixar os Estados Unidos e asentarse en Suíza. Abandonou a personaxe de Charlot nos seus derradeiros filmes, coma Monsieur Verdoux (1947), Limelight ("Luces de escenario",1952), A King in New York ("Un rei en Nova York", 1957) e A Countess from Hong Kong ("Unha condesa de Hong Kong", 1967).
Chaplin escribiu, dirixiu, produciu, editou, protagonizou e mais compuxo a música de moitos dos seus filmes. Era un gran perfeccionista, e a súa independencia económica permitíalle pasar anos no desenvolvemento e produción dunha película. Os seus primeiros filmes caracterízanse polo estilo slapstick combinado co pathos, tipificados nas andainas de Charlot contra a adversidade. Así mesmo, nos seus filmes trataba temas políticos, sociais e autobiográficos. En 1972, como parte dunha renovada apreciación do seu traballo, recibiu un "Óscar honorífico" polo "incalculable efecto na arte de facer filmes durante este século".
Infancia e adolescencia: os anos no music-hall
miniatura|A nai, [[Hannah Chaplin.]] Charles Spencer Chaplin naceu o 16 de abril de 1889, seguramente en East Street, en Walworth, Londres, aínda que unha carta descuberta en 2011 afirmaba que nacera nunha caravana de Black Patch Park, un campamento xitano de Smethwick, preto de Birmingham. Era fillo de dous artistas de music-hall: Charles Chaplin, pai e Hannah Harriette Hill, cantantes e actores de variedades de orixe xudeu, que no seu momento acadaron un razoable éxito. Non obstante, os seus proxenitores divorciáronse ben logo que Chaplin naceu e o neno quedou ao coidado da súa nai, que tivo que se ocupar ela soa del e mailo seu irmán. Lamentablemente, Hannah Harriette Hill non era unha muller moi equilibrada, e ao longo da súa vida pasou por diversos sanatorios mentais. En 1896, incapaz de conseguir un traballo, tivo que deixar a Charlie e a seu medio irmán Sydney nun orfanato en Lambeth. En 1903, cando Chaplin contaba 12 anos, o seu pai morreu alcoholizado, o que provocou un ataque de tolemia na súa nai. A muller tivo que ser ingresada no Cane Hill Asylum preto de Croydon, lugar onde permanecería ata 1921 cando Chaplin a trasladou a California. Hannah morrería en 1928.
A súa nai, Hannah, estaba no cumio da súa carreira artística co pseudónimo de Lily Harvey, cando a voz lle empezou a fallar. En 1894, o seu trilo quebrouse no medio dunha canción e o empresario mandou subir o pequeno Charles, de cinco anos, ó escenario, onde imitou a voz da súa nai incluíndo o desfalecemento final, para diversión do público. Así a todo, era un neno enfermizo que tivo que estar acamado durante semanas por mor dunha doenza grave. Charles Chaplin e mailo seu irmán foron á escola para nenos pobres de Hanwell, sufrindo unha severa disciplina e soportando as burlas dos seus compañeiros máis afortunados.
O cine mudo: os inicios na Keystone
Porén, Chaplin tivo inicialmente algunhas dificultades para afacerse ao estilo da Keystone, ademais de que era inexperto no cine. Con todo, axiña logrou adaptarse e crear o seu propio estilo. Enseguida desenvolveu o seu personaxe do vagabundo (Charlot), rapidamente recoñecido e aplaudido polo público. Consecuentemente, foi gañando control creativo sobre as súas interpretacións e finalmente mesmo puido dirixir os seus filmes. En poucos anos converteuse na estrela da Keystone, claramente diferenciado do resto da produción do estudio. Xa en 1914 gañaba na Keystone a desorbitada cifra de 150 dólares semanais. Nese ano realizou a primeira longametraxe cómica da historia: Tillie's Punctured Romance.
A fama durante o período mudo
Precisamente, en 1914, Chaplin decidiu abandonar a Keystone e entrar nun estudio acabado de fundar: Essanay Studios, onde o seu salario pasou a ser de 1.250 dólares semanais, ademais de percibir 10.000 dólares adicionais por asinar o contrato. Para a Essanay chegaría a facer 14 filmes de dúas bobinas.
En 1916 pasou á Mutual e comezou a gañar 10.000 dólares semanais máis os 150.000 que percibiu pola sinatura do contrato. En 1917 asinou coa First National cun salario dun millón de dólares anuais, a cantidade máis alta pagada a un actor ata daquela.
En 1919, canso de que os seus proxectos cinematográficos estivesen en mans doutros, fundou con Mary Pickford, Douglas Fairbanks e David Wark Griffith, os estudios United Artists. Tal era a súa ansia de liberdade creativa que en 1923 presentou A Woman of Paris, que dirixía pero na que non actuaba (agás unha breve e desapercibida aparición) en contra da opinión de todos, e que resultou un fracaso nos Estados Unidos.
miniatura|Con [[Jackie Coogan no filme O cativo.]]
O cine sonoro de Chaplin durante a década de 1930
A chegada do cine sonoro en 1927 supuxo para moitos cómicos do slapstick a fin das súas carreiras (por exemplo, Buster Keaton). Chaplin, ao contrario ca outros cómicos mudos, resistiuse teimosamente ao avance do sonoro ao longo da década de 1930. Só en 1940, con O gran ditador, unha sagaz sátira contra o fascismo cando aínda nos Estados Unidos predominaba a idea de non intervir na segunda guerra mundial, Chaplin realizou a súa primeira película sonora.
En 1931, Chaplin acadou o punto máximo da súa popularidade nos Estados Unidos con City Lights. Foi un momento doce, pero Chaplin simpatizaba neses anos coa esquerda política. Modern Times (1936) é unha crítica da explotación laboral e da pobreza. Estas filias políticas ían darlle problemas durante os anos seguintes cando o anticomunismo se espallou polo país.
Os escándalos da súa vida privada e a perda de popularidade nos EUA
Dende mediados da década de 1930, o público norteamericano foi desapegándose de Chaplin. Aínda que conseguira o éxito nos Estados Unidos seguía mantendo a nacionalidade británica, e esta foi unha das acusacións que empezaron a verterse contra el durante o macartismo.
Por outra banda, Chaplin viu exposta duramente á luz pública a súa vida privada e a súa preferencia por mulleres moito máis novas, case adolescentes. O 23 de outubro de 1918 casara con Mildred Harris; el tiña 28 anos e ela 16. Tiveron un fillo que morreu e unha vida matrimonial desastrosa, divorciándose en 1920. Máis tarde, o 26 de novembro de 1924 volveu casar con Lita Grey, moza á que coñecera durante a preparación de The Golden Rush. El tiña entón 35 anos e ela 16 e estaba embarazada. Tiveron dous fillos pero o matrimonio foi un inferno para Chaplin. O divorcio en 1926 foi un grande escándalo. Lita acusou a Chaplin de adulterio e de perversidade sexual. O tribunal asañouse co artista, quen acabou pagando 825.000 dólares á súa exmuller. Cando o xuízo rematou, os cabelos de Chaplin volvéranse canos. A publicación nos xornais das actas xudiciais, que incluían moitos detalles, supostos ou reais, da súa vida íntima con Lita, provocaron unha campaña aberta en contra de Chaplin.
Non obstante, en xuño de 1936 Chaplin volveu casar en segredo cunha moza máis nova; el tiña 47 anos e a noiva, a actriz Paulette Goddard, 26. Foi un matrimonio feliz aínda que acabaron divorciándose en 1942. Chaplin comezou a verse coa actriz de 22 anos, Joan Barry. Despois de rematada a relación, a actriz acusouno publicamente de ser o pai do fillo que esperaba. En maio de 1943 iniciouse un terrible xuízo no que, aínda que durante as audiencias as probas sanguíneas demostraron fidedignamente que Chaplin non era o pai da criatura, foi condenado a pagarlle unha pensión de 75 dólares semanais ao rapaz ata que cumprise os 21 anos. Máis adiante, Chaplin relacionouse coa filla do dramaturgo Eugene O'Neill, Oona O'Neill. Casaron o 16 de xuño de 1943, cando el tiña 54 anos e ela 17. Pero foi un matrimonio feliz e longo. Trouxeron oito fillos ao mundo.
As décadas de 1940 e 1950: o exilio dos Estados Unidos
Esa azarosa vida amorosa non lle atraeu o fervor público. Máis aínda, as súas inclinacións políticas, o feito de insistir na súa nacionalidade británica e o acoso feroz dos xornais espertaron a xenreira dos antigos admiradores. A estrea da incomprendida Monsieur Verdoux en 1947, a partir dunha idea orixinal de Orson Welles, afastouno definitivamente do público.
Cando en 1952 Chaplin saíu dos Estados Unidos cara Inglaterra, presuntamente para unha estadía breve, sospeitábase que estaba a piques de ser chamado polo Comité de Actividades Antiamericanas. Ademais, presuntamente, o xefe do FBI, Edgar Hoover, ordenara elaborar un informe contra Chaplin. Tamén o fisco andaba á procura do inglés. Así que o cómico decidiu permanecer indefinidamente en Europa e instalouse en Suíza. Só regresaría fugazmente en abril de 1972 para recoller un Óscar honorífico.
Con todo, en 1952 aínda puido estrear Limelight unha amarga historia sobre cómicos vidos a menos.
Fóra dos Estados Unidos logrou realizar dous filmes máis. A King in New York, (1957) era unha atrevida sátira sobre o macartismo e sobre os Estados Unidos que ninguén apreciou no seu momento e que tardaría vinte anos en coñecer unha estrea no país. A Countess from Hong Kong (1967) pechou a súa filmografía. Tratábase da segunda película que dirixía sen interpretala. Pero Chaplin perdera o toque. Era unha boa película aínda que completamente fóra da época en que foi realizada. O empeño saldouse cun rotundo fracaso en recadación. Mais era igual; Chaplin, con fracasos e escándalos ás costas, xa era unha figura consagrada.