cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
O perfume
Segunda parte
Grenouille marcha cara ao sur. Por vez primeira sae de París, e descobre un mundo sen olores humanos nin producidos pola actividade humana. Muda o seu propósito inicial, e guiado polo seu fino olfacto, evita poboacións, camiña de noite e dorme de día, até chegar a un lugar deserto nos montes de Cantal. Encantado co descubrimento dunha cova, Grenouille pasa alí sete anos (época que coincide coa Guerra dos Sete Anos entre Francia e Inglaterra), alimentándose de musgo, lique e pequenos animais, e acudindo á súa memoria olfactiva para crear un propio mundo interior.
O pracer que lle produce este mundo interior racha o día que se decata de que el mesmo non posúe olor propio. Despois do pánico inicial, diríxese de novo cara ao sur. Chega a unha pequena vila, e escusa o seu aspecto (longas guedellas e barba, unllas como gadoupas e roupas desfeitas) dicindo que o mantiveran sete anos secuestrado nunha cova. O marqués de Taillade-Espinasse toma a Grenouille baixo a súa protección, porque ve na súa historia a oportunidade de demostrar a súa teoría do fluído letal, que segundo el xorde da terra, e do que Grenouille debía estar completamente contaminado. Tras un proceso de desintoxicación, lavado e afeitado no palacio do marqués en Montpellier, Grenouille aparece como un cabaleiro. Co permiso do marqués, compón un perfume nun laboratorio, para simular un olor corporal propio. Para facelo, amais dos ingredientes propios dun perfume, bota outros máis desagradables para simular o olor humano. Deste xeito, a xente decátase da súa presenza e é quen de aceptalo máis facilmente ca antes. Entón decide continuar o seu camiño cara a Grasse.
Terceira parte
Capítulos 35 a 50: Grenouille chega a Grasse e concreta o seu plan para facer o perfume perfecto. Abarca 3 anos.
Xa en Grasse, explorando os olores da vila, descobre un aroma que lle recorda inmediatamente ao da rapaza de pelo vermello de París. Ebrio co seu descubrimento, decide esperar dous anos a que a nena, chamada Laura Richis, floreza, tempo que aproveita para aprender como poder conservar a esencia do aroma.
Consegue emprego, baixo unhas condicións miserables, no obradoiro de Madame Arnulfi, dirixido polo amante desta, o oficial Druot. Alí aprende un novo modo de obter a alma olorosa das flores, impregnándoas con graxa animal fundida á que máis tarde se lle engade alcohol, e lavada para obter o aceite esencial. A través deste procedemento, Grenouille descobre que é posible mesmo reter o olor dos máis variados obxectos ou seres, como o pomo dunha porta, unha pedra ou un cadeliño.
Un ano despois da chegada a Grasse comenza a matar fermosas rapazas virxes, se ven Grenouille só aprecia a cualidade do seu olor. Aparecen mortas mesmo nas súas propias casas, espidas e sen o seu cabelo, que Grenouille recolle para crear a base do perfume que quere culminar co aroma de Laura. Debido aos crimes, na vila decrétase o toque de queda, pero con todo seguen a aparecer raparigas, até un total de 24 mozas asasinadas.
Uns meses máis tarde deteñen en Grenoble a un home ao que acusan dos crimes de Grasse, pero Antoine Richis, pai de Laura, teme máis ca nunca pola súa filla, pois cre que ela é a causa principal dos demais crimes. Foxe con ela de Grasse, pero Grenouille os persegue guiado polo olor, e mátaa nunha posada dunha aldea costeira. Completa así o seu perfume máis preciado.
Varios días despois é detido en Grasse, logo de que o pousadeiro dese a súa descrición; na leira onde está a cabana en que vive atopan os vestidos e cabelos das rapazas mortas. É condenado a morrer de vagar, coas articulacións quebradas. Porén, o día da execución aparece impregnado do seu último perfume, e as 10.000 persoas que foran ver a súa morte piden o indulto e, embriagados e entolecidos polo aroma de amor que xorde de Grenouille, acaban todas sucumbindo nunha grande orxía.
Grenouille séntese decepcionado, xa que o perfume fai que sexa amado (o propio Richis quere mesmo adoptalo), pero isto non é o que el sente pola xente, senón que os odia. Sente que non é no amor onde atopará a satisfacción, senón no odio que sente polas demais persoas, posto que este é o único sentimento real que experimentou na súa vida.
Cuarta parte
Capítulo 51: Regreso a París e morte de Grenouille.
Grenouille volve a París, onde chega o caloroso 25 de xuño de 1767. Pola noite achégase ao mercado onde naceu, e mestúrase coa xente do lugar: miserables, esmolantes, prostitutas e criminais. Unha vez alí, baleira o contido do perfume sobre a súa cabeza, provocando que as trinta persoas que alí estaban, crendo estar en presenza dun anxo, entolezan. Lánzanse sobre el, agárrano, aférranse a el e todos intentan gardar para si un pedazo. No frenesí resultante terminan por devorar a Grenouille, borrándoo por completo a súa existencia, e volven a casa cun sentimento de felicidade extrema, ao decatarse de que, por primeira vez, fixeron algo por amor.
Adaptacións
O perfume foi traducido a 46 linguas, con 15 millóns de exemplares vendidos. A maioría das edicións levan na capa un detalle da pintura Xupiter e Antíope de Antoine Watteau. A axila espida de Antíope simboliza a sedución por medio do olor corporal.
A obra foi levada ao cinema en 2006 co título homónimo de Das Parfum – Die Geschichte eines Mörders, con dirección de Tom Tykwer.
Foi adaptado ao galego inicialmente por Luís Fernández Rodríguez, e publicado en 2006 por Sotelo Blanco. Posteriormente foi traducido por Patricia Buxán e publicado por Faktoría K en 2021.
Reádigos, O Irixo
Santa Baia de Reádigos é unha parroquia do concello do Irixo na comarca do Carballiño, na provincia de Ourense. No ano 2007 tiña 31 habitantes, deles 12 eran homes e 19 eran mulleres, o que supón unha diminución de 1 habitante en relación ao ano anterior, 2006.
Loenzo
O topónimo galego Loenzo pode referirse a:
A Barca, Poio (San Salvador), Poio
A Barca é un lugar da parroquia de Poio (San Salvador) no concello pontevedrés de Poio na comarca de Pontevedra. Segundo o IGE, en 2022 tiña 737 habitantes (368 homes e 369 mulleres).
Ao norte limita coa Caeira, ao sur con Portosanto, ao leste co río Lérez e Pontevedra (á que está unida a través da ponte da Barca) e ao oeste coa Porteliña.
Loenzo, Rubiáns, Vilagarcía de Arousa
Loenzo é un lugar da parroquia de Rubiáns no concello pontevedrés de Vilagarcía de Arousa, na comarca do Salnés. Tiña 95 habitantes no ano 2016 segundo datos do IGE, dos que 58 eran mulleres e 37 homes, o que representa un descenso respecto ós anos 2010, cando tiña 96 veciños, e 2005, cando eran 104.
Tempada 2018-19 da Primeira División Galega de hóckey a patíns
A tempada 2018-19 da Liga Sénior Masculina Autonómica comezou o 21 de setembro de 2018 e finalizou o 10 de febreiro de 2019. Na competición tomaron parte un total de 12 equipos, dos cales tres eran o segundo equipo doutro equipo na mesma categoría.
Logo da disputa das 22 xornadas de liga regular o AA Dominicos "A" da Coruña proclamouse campión da categoría e clasificouse para a disputa da OK Liga Bronce xunto co tamén coruñés Compañía María "A" (2º clasificado) e o Escola Lubiáns de Carballo (3º clasificado). O AA Dominicos foi ademais o equipo máis goleador da competición con 176 goles e o menos goleado, encaixando tan só 37 goles, mentres que o HC Borbolla "B" foi o equipo menos goleador (44 goles) e o que máis goles encaixou con 177.
O máximo goleador da competición foi Marcos Martínez Ramilo, do Escola Lubiáns, que anotou un total de 50 goles en 21 partidos.
Sistema de competición
A liga disputouse en formato de todos contra todos a dobre volta, polo que cada equipo xogou un total de 22 partidos de liga regular. Ao finalizar esta fase os tres primeiros clasificados disputaron a OK Liga Bronce cos tres primeiros clasificados da Liga Sénior Asturiana, e os dous primeiros clasificados da Liga Norte, para decidir os equipos que ascenderían á OK Liga Prata.
Nathaniel Lyon
Nathaniel Lyon, nado o 14 de xullo de 1818 e finado o 10 de agosto de 1861, foi o primeiro xeneral da Unión en morrer no decurso da Guerra Civil americana; é célebre polas súas accións no estado de Missouri no inicio do conflito. Trátase dunha figura controvertida na historia americana. Algúns apoian a súa rápida acción e liña dura para frear o secesionismo en Missouri, outros bótanlle en cara as súas accións contra a poboación civil como o Incidente de Camp Jackson, que polarizou os sentimentos dos cidadáns de Missouri sobre a cuestión da secesión.
Primeiros anos e carreira
Lyon naceu nunha granxa en Ashford, Connecticut, fillo de Amasa e Kezia Knowlton Lyon, mais xa dende mozo odiaba a vida da granxa. Os seus parentes loitaran na Guerra de Independencia dos Estados Unidos, e el tiña a determinación de seguir as súas pegadas. En 1837 entrou na Academia Militar de West Point, graduouse o décimo primeiro da súa promción en 1841.
Asignado ao 2º Rexemento de infantería, serviu con el nas Guerras Semínolas e na Guerra mexicano-americana. A pesar de estar en contra da participación estadounidense na guerra de México, promocionou a primeiro tenente polo seu "notable valor na captura de artillería ao inimigo" na batalla de Cidade de México e actuou como capitán nas batallas de Contreras e Churubusco. Logo enviárono á fronteira, onde participou no masacre dos indios pomo en Clear Lake (California) en 1850 "Bloody Island Massacre Despois de ser reasignado para Fort Riley, Kansas, Lyon deveu un acérrimo abolicionista e republicano (con lazos con prominentes republicanos radicais), mentres servía nos conflitos fronteirizos entre Kansas e Missouri coñecido como "Bleeding Kansas." En xaneiro de 1861 escribiu sobre a crise secesionaista, "Xa non é útil apelar á razón, senón á espada."
Arsenal de Saint Louis
miniatura|300 px|Monumento a Lyon en Saint Louis En marzo de 1861, Lyon chegou a Saint Louis á fronte da compañía D do 2º de Infantería dos Estados Unidos. No tempo a poboación e o estado de Missouri era relativamente neutro na disputa entre Norte e Sur, mais o gobernador Claiborne Fox Jackson era un destacado simpatizante sureño, como tamén o eran moitos dos lexisladores estatais. Lyon estaba preocupado pola posibilidade que Jackson intentase tomar o arsenal federal de Saint Louis no caso que o estado se secesionase xa que as forzas defensivas da Unión eran insuficientes para evitar a captura. Tentou fortalecer as defensas, mais contou coa oposición dos seus superiores, entre eles o xeneral de brigada William S. Harney a cargo das tropas estadounidense ao oeste do Mississippi. Lyon utilizou a súa amizade con Francis Preston Blair, Jr., para conseguir o nomeamento de comandante do arsenal para si. Cando estalou a Guerra Civil e o presidente Abraham Lincoln pediu tropas para derrotar a Confederación, Missouri recibiu o encargo de fornecer catro rexementos, o gobernador Jackson rexeitou a petición e ordenou á Garda Estatal de Missouri reunirse fóra de Saint Louis coa finalidade de adestrarse na autodefensa.
Lyon estaba grandemente implicado na milicia paramilitar do Partido Republicano, os Wide Awakes, de Saint Louis, aos que armara e que pretendía utilizar para defender o arsenal, xa enviara unha parte do armamento a Illinois en segredo. Lyon estaba ao tanto dunha operación clandestina da Confederación que transferiu a artillería capturada no arsenal militar de Baton Rouge ao campamento da Garda Estatal de Missouri en Saint Louis. O 10 de maio dirixiu os rexementos de voluntarios de Missouri e ao 2º de Infantería contra o compamento, forzando a súa rendición. Mentres Lyon marchaba cos seus prisioneiros por Saint Louis cara ao arsenal producíronse revoltas na cidade. A situación provocou o Incidente de Camp Jackson ao disparar as tropas de Lyon contra unha multitude de civís, ferindo cando menos 75 e matando 28 persoas.[1] Morreron tamén dous soldados federais e tres milicianos, e outros resultaron feridos. Descoñécese quen disparou primeiro, algunhas testemuñas afirmaron que fora un manifestante bébedo, e outros afirmaron que se disparou sen provocación. Lyon foi, así e todo, promovido a xeneral de brigada co mando sobre as tropas da Unión en Missouri. Asumiu o mando do Exército do Oeste o 2 de xullo.
Batalla de Wilson's Creek
miniatura|Lyon a cabalo O 13 de xullo, Lyon acampou en Springfield, Missouri, cuns 6.000 soldados da Unión. A Garda Estatal de Missouri estaba aproximadamente 120 quilómetros ao suroeste de Lyon e baixo o mando de Price, xuntándose coas tropas de Benjamin McCulloch a finais de xullo, sumando en total estas forzas confederadas uns 12.000 homes, planeando atacar Springfield, comezaron a marcha cara o nordeste o 31 de xullo. Os exércitos encontráronse no alborecer a uns poucos quilómetros ao sur de Springfield o 10 de agosto na Batalla de Wilson Creek. A Lyon, quen xa fora ferido dúas veces na loita, disparáronlle na cabeza, perna, e peito[5] e morreu mentres dramaticamente reagrupabga os seus homes, superados en número polos confederados. A pesar da derrota do Exército de Unión en Wilson Creek, a acción rápida de Lyon neutralizou a efectividade das forzas prosureñas en Missouri, permitindo ás forzas da Unión aseguraren o estado.
Destino dos restos de Lyon
Na confusión da retirada unionista de Wilson Creek, o corpo de Lyon quedou no campo de batalla e foi descuberto polas tropas confederadas. Enterrouse provisoriamente na granxa dun soldado da Unión preto de Springfield ata que se puidera entregar á familia de Lyon. Finalmente os restos soterráronse nun terreo da familiaa en Eastford, Connecticut, onde unha multitude estimada en 15.000 persoas atendeu o funeral. Ergueuse un cenotafio en memoria de Lyon no Cemiterio Nacional de Springfield.
Legado
O 24 de decembro de 1861 o Congreso dos Estados Unidos aprobou unha resolución agradecéndolle os seus servizos eminentes e patrióticos. Levan o seu nome o condado de Lyon, Iowa, o condado de Lyon, Kansas, o condado de Lyon, Minnesota, o condado de Lyon, Nevada, tamén dous fortes levaron o seu nome durante a Guerra Civil americana, Fort Lyon en Colorado e Fort Lyon, Virxinia.
Notas
]]
Escrita cuneiforme
miniatura|300px|Escrita cuneiforme nunha táboa de arxila da colección Kirkor Minassian na [[Biblioteca do Congreso dos Estados Unidos.]]
A escrita cuneiforme é a forma máis temperá coñecida de expresión escrita da que se atoparon restos arqueolóxicos. Creada polos sumerios a finais do cuarto milenio a.C., a escrita cuneiforme xurdiu como un sistema de pictogramas. Co tempo, as representacións pictóricas simplificáronse e fixéronse máis abstractas, dando lugar ao que se coñece como escrita cuneiforme.
Desenvolvemento
Os primeiros pictogramas fixéronse sobre táboas de arxila en columnas verticais, cunha pluma fabricada a partir dun estilo de cánabo afiado. Dous desenvolvementos posteriores fixeron o proceso máis rápido e doado. Por unha banda, a xente comezou a escribir de esquerda a dereita en filas horizontais (rotando tódolos pictogramas en sentido levoxiro 90º no proceso). Por outra banda, usouse un novo estilo de punta de cuña que se introducía na arxila, o que deu lugar a caracteres en forma de cuña (cuneiformes). Mediante o axuste da posición relativa da táboa fronte ao estilo, o escribán podía usar unha única ferramenta para unha ampla variedade de signos.
Esta táboas podíanse cocer en fornos para dar lugar a un rexistro permanente, ou podíanse reciclar se non era necesario que perdurasen. Moitas das táboas atopadas polos arqueólogos consérvanse porque se cocían accidentalmente no momento en que exércitos atacantes prendían lume ao edificio onde se gardaban.
A maioría das adaptacións posteriores da escrita cuneiforme preservaron polo menos certos aspectos do alfabeto sumerio. O acadio escrito incluía tanto símbolos fonéticos do silabario sumerio, como logogramas lidos como palabras completas. Moitos signos no alfabeto eran polivalentes, cun significado á vez fonético e logográfico. Cando o alfabeto cuneiforme se adaptou para escribir a lingua hitita, engadiuse ao alfabeto unha nova capa de pronunciacións logográficas acadias, co resultado de xa non se coñecer a pronunciación de moitas palabras hititas convencionalmente escrita con logogramas. A complexidade do sistema ten certa semellanza co xaponés clásico, escrito nun sistema de escrita derivado do chinés. Algúns destes sinogramas foron usados como logogramas e outros como caracteres fonéticos. O xaponés contemporáneo distingue graficamente os logogramas (kanji) dos caracteres silábicos (kana) pero á parte diso é un sistema similar.
Esta complexidade deu lugar a varias versións simplificadas do sistema de escrita. O persa antigo escribíase nun subconxunto de caracteres cuneiformes simplificados, que formaban un simple alfabeto semi-silábico. Utilizaba bastantes menos trazos en forma de cuña que o asirio, xunto cuns cantos logogramas para palabras que aparecían con frecuencia, como "deus" ou "rei". A lingua ugarítica escribíase usando o alfabeto ugarítico, un alfabeto padrón de estilo semítico (un abjad) que se escribía co método cuneiforme.
O uso do arameo chegou a ter gran difusión durante o imperio asirio e o alfabeto arameo foi substituíndo gradualmente o cuneiforme. A última inscrición cuneiforme coñecida, un texto astronómico, data do ano 75 a.C..
Descifrado
miniatura|esquerda|Escrita cuneiforme O coñecemento da escrita cuneiforme estaba perdido ata que en 1835 Henry Rawlinson, un oficial da armada británica, atopou algunhas das inscricións de Bisitún nun acantilado en Bisitún en Persia. Talladas durante o reinado do rei Darío I de Persia (522 a.C. - 486 a.C.), consistían en textos idénticos nas tres linguas oficiais do imperio: o persa antigo, o babilonio, e o elamita. A inscrición de Bisitún permitiu o descifrado da escrita cuneiforme, igual que a pedra de Rosetta para os xeroglíficos exipcios. É mérito de Grotefend os primeiros pasos do seu desciframento.
Rawlinson deduciu acertadamente que o persa antigo era un alfabeto silábico e descifrouno correctamente. Traballando de forma independente, o asiriólogo irlandés Edward Hincks tamén contribuíu ao descifrado. Logo de traducir o persa, Rawlinson e Hincks comezaron a traducir os outros. En gran medida foron axudados polo descubrimento da cidade de Nínive por parte de Paul-Émile Botta en 1842. Entre os tesouros descubertos por Botta estaban os restos da gran librería de Asurbanipal. Este arquivo real contiña varios miles de táboas de arxila cocida con inscricións cuneiformes.
Por 1851 Hincks e Rawlinson podían ler xa 200 signos babilonios. Axiña se lles uniron outros dous criptólogos, o estudante de orixe alemá Julius Oppert e o orientalista británico William Henry Fox Talbot. En 1857 os catro homes coñecéronse en Londres e tomaron parte nun famoso experimento para comprobaren a precisión das súas investigacións.
Edwin Norris, secretario da Real Sociedade Asiática, deulles a cada un deles unha copia dunha inscrición recentemente descuberta do reino do emperador asirio Tiglath-Pileser I. Un xurado de expertos foi convocado para examinar as traducións resultantes e certificar a súa exactitude.
En tódolos puntos esenciais as traducións dos catro expertos coincidían. Houbo por suposto algunhas pequenas discrepancias. O inexperto Talbot cometera algúns erros e a tradución de Oppert contiña algunhas pasaxes dubidosas debido a que o inglés non era a súa lingua materna. Pero as versións de Hincks e Rawlinson eran virtualmente idénticas. O xurado declarouse satisfeito e o descifrado da escrita cuneiforme acadia pasou a ser un fait accompli.
Transliteración
A escrita cuneiforme ten un formato específico de transliteración. Debido á polivalencia do sistema de escrita, a transliteración non é unicamente sen perda, senón que ademais pode conter máis información que o documento orixinal. Por exemplo, o signo DINGIR nun texto hitita pode representar tanto a sílaba hitita an, ou pode ser parte dunha frase acadia, representando a sílaba il, ou pode ser un sumerograma, representando o significado sumerio orixinal, deus.
Unicode
O sistema de escrita cuneiforme foi aceptado para a súa inclusión nunha futura versión de Unicode:
Yakovlev Yak-40
O Yakovlev Yak-40 (ruso: Яковлев Як-40; designación OTAN: Codling) é un reactor rexional soviético deseñado por Yakovlev. O avión trimotor realizou o seu voo de estrea o 21 de outubro de 1966 e fabricouse dende 1967 ata 1981. O avión foi introducido en setembro de 1968 e exportouse a partir de 1970.
Desenvolvemento
A principios dos anos 60 as rutas troncais soviéticas, tanto internacionais como internas, estaban servidas pola aeroliña estatal Aeroflot usando avións a reacción ou turbohélices, pero os servizos locais, moitos dos cales se operaban dende pistas de herba, eran servidos por avións obsoletos con motores de pistóns como os Ilyushin Il-12, Il-14 e Lisunov Li-2. Aeroflot quería substituír eses vellos aparellos cun avión con turbinas, sendo a oficina de deseño Yakovlev a encargada de deseñalo. Non se solicitaba unha velocidade alta, pero o avión debería ser capaz de operar con seguridade e fiabilidade en aeroportos pobremente equipados con pistas sen pavimentar curtas, de menos de 700 metros, e en malas condicións meteorolóxicas.
Yakovlev estudou tanto deseños turbohélice como a reacción para cumprir cos requisitos, e incluso estudou deseños de engalaxe e aterraxe verticais, pero finalmente decantouse por un trirreactor de á recta con capacidade para 20-25 pasaxeiros. Os motores serían os novos turboventiladores AI-25 desenvolvidos por Ivchenko en Zaporozhye, Ucraína.
Deseño
O Yak-40 é un monoplano con ás baixas e rectas en saínte, unha gran cola en T e un tren de aterraxe triciclo retráctil. A cabina de pasaxeiros atópase diante das ás, coa pequena parte traseira da fuselaxe levando os tres motores turboventilador, dous montados nos laterais e o terceiro na fuselaxe alimentado por un "conducto S", así como unha unidade de potencia auxiliar para permitir o arranque do motor sen apoio terrestre en aeródromos primitivos. Os tres motores AI-25 son motores de dous eixos con 14,7 kN. Os motores non teñen "jetpipes", e inicialmente tampouco inversores de pulo.
A fuselaxe presurizada ten un diámetro de 2,4 metros, e a cabina de pasaxeiros ten unha configuración estándar de entre 24 e 27 asentos en filas de tres, aínda que pode levar 32 pasaxeiros en filas de catro asentos. Os pasaxeiros entran ao avión a través dunhas escaleiras aéreas ventrais na fuselaxe traseira.
A á está equipada con grandes solapas ranuradas no bordo posterior, pero non ten outros dispositivos de alta sustentación, confiando na baixa carga alar da aeronave para dar o rendemento de engalaxe e aterraxe necesario en pistas curtas. As ás únense na liña central do avión, co largueiro principal que as atravesa de punta a punta. As ás lbergan depósitos de combustible integrais cunha capacidade de 3 800 litros. O aparello ten unha gran deriva, cun ángulo cara a trás de 50 graos para mover o plano de cola cara atrás para compensar a curta fuselaxe traseira. Os estabilizadores horizontais son rectos.
O Yak-40 foi o primeiro avión de pasaxeiros soviético deseñado para os requisitos de aeronavegabilidade occidentais.
Arterias dixitais palmares propias
As arterias dixitais palmares propias son un conxunto de arterias da man que discorren paralelas ás falanxes, por debaixo de cadenseu nervio dixital dorsal. Abastecen de sangue parte da palma da man, especialmente na área das articulacións interfalánxicas. Anastomósanse coas arterias dixitais dorsais en varios puntos, irrigando diversos tecidos da man.
A arteria palmar do dedo maimiño é unha póla directa da arteria cubital, que sae por debaixo do músculo palmar curto, mentres que o resto derivan das arterias dixitais palmares comúns.
Boeing 717
O primeiro pedido tivo lugar en outubro de 1995 e McDonnell Douglas e Boeing fusionáronse en 1997, antes de que comezase a súa produción. O primeiro voo realizouse o 2 de setembro de 1998 e entrou en servizo en 1999 xa co nome de Boeing 717. A súa fabricación rematou en maio do 2006, despois de que se construísen 156 exemplares.
Precedentes
Douglas Aircraft desenvolveu o DC-9 para ser o compañeiro de curto alcance do seu cuadrimotor DC-8 a principios dos anos 60. O DC-9 foi un deseño completamente novo, que usaba dous motores Pratt & Whitney JT8D montados na parte traseira da fuselaxe, unha á pequena e moi eficiente e unha deriva en T. O DC-9 voou por vez primeira en 1965 e entrou en servizo ese mesmo ano. Cando a súa produción rematou en 1982 fabricáranse un total de 976 avións.
A serie McDonnell Douglas MD-80 entrou en servizo en 1980. O deseño era a segunda xeración do DC-9. Tratábase dun DC-9-50 alongado e cun maior peso máximo na engalaxe, ademais de estar equipado cos motores da seguinte xeración Pratt and Whitney JT8D-200. Preto de 1.200 MD-80 serían entregados entre 1980 e 1999.
O MD-90 deseñouse a partir da serie MD-80. Apareceu en 1989 e realizou o seu primeiro voo en 1993. O MD-90 era máis longo, contaba cunha "cabina de cristal" (instrumentación electrónica) e cun máis potentes, silenciosos e eficientes motores V2525-D5, coa opción de poder instalar os mellorados V2528. Só se fabricarían 117 MD-90.
MD-95
A historia do MD-95 comezaría en 1983 cando McDonnell Douglas describiu un estudo chamado DC-9-90. Durante os primeiros anos 80, cando a produción da familia DC-9 se afastaba das máis pequenas Series 30 cara as maiores Super 80 (posteriormente rebautizada como MD-80), Douglas propuxo unha versión máis pequena do DC-90 para encher o oco deixado polo DC-9-30. Bautizado como o DC-9-90, o avión foi revelado en febreiro de 1983 e sería 7,72 metros máis curto que o DC-9-81, tendo unha lonxitude total de 37,34 metros. Propúxose o motor JT8D-200 de 76 kN de pulo, aínda que o CFM56-3 tamén foi considerado. Cunha capacidade de 117 pasaxeiros, o DC-9-90 levaría a á do DC-9 con extensións na punta de 0,61 metros, en lugar de levar as do MD-80 que tiñan moita maior superficie. Sobre o papel o avión tiña un alcance duns 2.800 quilómetros, coa opción de poder incrementalo ata os 3.700, e un peso bruto de 51.000 kg.
O DC-9-90 foi deseñado para satisfacer as necesidades da nova regulación da industria do transporte aéreo nos Estados Unidos, porén, o deseño dunha fuselaxe curta para o MD-80 foi proposta como resultado da recesión nos negocios a principios dos 80. Cando McDonnell Douglas desenvolveu unha versión máis pequena do MD-80, sinxelamente encolleu o avión para crear o MD-87, en lugar de ofrecer un avión máis lixeiro con menor pulo semellante ao DC-9-30. Cos seus motores relativamente máis potentes, o MD-87 converteuse esencialmente nun avión para tarefas especiais que non podía competir co novo modelo de 100 asentos que estaba sendo desenvolvido. Aínda que era un avión excelente para roles especializados, o MD-87 non vendeu realmente pola súa conta, limitando as súas vendas a aeroliñas que xa operaban outros modelos da serie MD-80.
A principios de 1991 McDonnell Douglas revelou que estaba considerando novamente desenvolver unha versión especializada de 100 asentos da familia MD-80, que inicialmente foi bautizada como MD-87-105 (105 asentos). O novo modelo sería 2,4 metros máis curto que o MD-87.
Despois da sinatura por parte de McDonnell Douglas, Pratt & Whitney e a Axencia Nacional Chinesa de Importación e Exportación Aero-tecnolóxica dun memorando de entendemento para desenvolver unha versión de 105 asentos do MD-80, McDonnell Douglas anunciou no Paris Air Show de 1991 o deseño dunha nova versión de 105 pasaxeiros que sería designada como MD-95. O nome "MD-95" foi elixido para reflectir o ano no que pretendía comezar as entregas. McDonnell Douglas ofreceu por primeira vez o avión á venda en 1994. Cunha lonxitude total de 37,31 metros, e un peso bruto na engalaxe de 53.700 kg, o que McDonnell Douglas propoñía era moi semellante so deseño do DC-9-90 de 1983.
A principios de 1994 o MD-95 rexurdiu tendo aínda máis semellanzas co DC-9-30. De feito as especificacións do avión en termos de peso, dimensións e capacidade de combustible eran case idénticas. Os principais cambios con respecto ao modelo proposto en 1991 eran unha redución da fuselaxe ata os 36,37 m (a mesma lonxitude que o DC-9-30), e o uso da á orixinal do DC-9, de 28,47 metros. No tempo da redifinición, McDonnell Douglas dixo que agardaba que o MD-95 medrase nunha familia de avións capaz de incrementar o alcance e a capacidade de pasaxe.
O MD-95 desenvolveuse para satisfacer o mercado que precisaba substituír os primeiros modelos do DC-9, que estaban a piques de chegar aos 30 anos. O proxecto MD-95 foi unha revisión completa do sistema, indo ao deseño orixinal do DC-9-30 e reinventándoo para o transporte moderno con novos motores, nova cabina e sistemas máis modernos. Historicamente, os modelos acurtados tiveran baixas vendas, e exemplos disto, ademais do MD-87, foron o Boeing 747SP, o Boeing 737-600, o Airbus A318 e o Airbus A340-200.
Scandinavian Airlines System, un vello cliente de McDonnell Douglas, elixiu o Boeing 737-600 como o seu modelo de 100 asentos en vez do MD-95 en marzo de 1995. Posteriormente, en outubro dese ano, a compañía estadounidense ValuJet faría un pedido de 50 MD-95, con 50 opcións máis de compra. O presidente de McDonnell Douglas, Harry Stonecipher, considerou que iniciar a produción do MD-95 sobre este pequeno pedido foi un risco menor. O pedido de ValuJet foi o único que se recibiría en dous anos.
Motores
Durante 1993 McDonnell Douglas parecía estar favorecendo un programa de extensión de vida do DC-9-30, baixo o nome DC-9X, para continuar a súa presenza no mercado dos avións de 100-120 asentos, en vez de concentrarse no novo MD-95. Na súa avaliación das melloras de motor dispoñibles para o DC-9X McDonnell Douglas atopou que o motor BMW Rolls-Royce BR700 sería o candidato ideal, e o 23 de febreiro de 1994 o BR700 foi escollido como única planta motriz para o avión.
Lugar de produción
McDonnell Douglas planeaba realizar a montaxe final do MD-95 na China, como parte do programa Trunkliner, polo cal McDonnell Douglas negociara construír ata 150 MD-90 nese país. O contrato MD-90 Trunkliner finalizou en xuño de 1992 sendo contruídos tan só 40 avións, 20 MD-80T e 20 -90T. O MD-80 fora construído baixo lcenza en Shanghai dende os anos 80. Porén, a principios de 1993 a compañía estadounidense dixo que estaba considerando lugares fóra da China, e estaba buscando localizacións alternativas para a liña de montaxe. En 1994, McDonnell Douglas buscou socios globais para compartir os custos de desenvolvemento. Tamén comezou a buscar un lugar de montaxe de baixo custo. O Halla Group de Corea do Sur foi escollido para fabricar as ás; Alenia de Italia a fuselaxe; Aerospace Industrial Development Corp. de Taiwán a cola; ShinMaywa do Xapón o estabilizador horizontal; e unha división de fabricación de Korean Air Lines o morro e a cabina de mando.
O 8 de novembro de 1994, McDonnell Douglas anunciou que a montaxe final realizaríase na antiga planta de Douglas no aeroporto de Long Beach, California. Porén, posteriormente seleccionou a Dalfort Aviation en Dallas, Texas, para montar o MD-95. A principios de 1995 aadministración e os sindicatos en Long Beach chegaron a un acordo para manter baixos os custos salariais durante avida do programa MD-95 e McDonnell Douglas cancelou o acordo preliminar con Dalfort.
Cambio de nome e comercialización
Despois de que McDonnell Douglas fose mercada por Boeing en agosto de 1997, a meirande parte dos observadores da industria agardaban que Boeing cancelase o desenvolvemento do MD-95. Porén, Boeing decidiu seguir adiante co deseño baixo un novo nome, Boeing 717. Aínda que semallaba que Boeing saltárase a designación de modelo 717 cando o 720 e o 727 seguiron ao 707, o nome 717 foi o número de modelo da compañía para o transporte militar C-135 Stratolifter e para o avión de repostaxe en voo KC-135 Stratotanker. 717 tamén fora usado para promocional un primeiro deseño do 720 entre as aeroliñas antes de modificalo para satisfacer as demandas do mercado. Un historiador de Boeing destaca que o avión de repostaxe en voo da USAF era designado "717-100" e o avión de pasaxeiros "717-200". A falta dun amplo uso do nome 717 deixouno dispoñible para aplicalo ao MD-95.
Ao principio Boeing non tivo máis éxito vendendo o 717 que McDonnell Douglas. Incluso o pedido orixinal de 50 avión non era unha certeza no caótico mercado tras a desregularización nos Estados Unidos. A montaxe do primeiro 717 comezou en maio de 1997. O avión foi presentado o 10 de xuño de 1998 e o seu primeiro voo foi o 2 de setembro dese ano. Tras as probas de voo, o avión conseguiu a súa certificación o 1 de setembro de 1999. A súa primeira entrega foi ese mesmo mes a AirTran Airways, o novo nome de Valujet. Os servizos comerciais comezaron no seguinte mes. Trans World Airlines (TWA) pediu 50 717 en 1998 cunha opción por outros 50 avións.
A decisión de Boeing de seguir adiante co 717 comezou a dar os seus froitos lentamente. Os primeiros operadores do 717 estaban encantados coa súa fiabilidade e o atactivo para os pasaxeiros e decidiron pedir máis. A pequena aeroliña rexional australiana Impulse fixo un contrato de aluger de longo prazo por cinco 717 a principios de 2000 para iniciar unha espansión nas súas rutas principais. O ambicioso movemento non puido competir coas grandes aeroliñas, e Impulse foi vendida a Qantas en maio de 2001.
Aos poucos meses, as habilidades do 717 fixéronse evidentes para Qantas, sendo máis rápido que o BAe 146, e conseguindo unha maior fiabilidade que outros avións do seu tipo. Os custos de mantemento eran baixos: segundo AirTran Airways, unha inspección C, por exemplo, levaba tres días e realizábase cada 4 500 horas de voo (os seus anteriores DC-9 requirían 21 días para unha inspección C). O deseño do novo motor Rolls-Royce BR715 e relativamente doado de manter. Qantas mecou máis 717 para substituír a súa frota de BAe 146, e outros pedidos chegaron de Hawaiian Airlines e Midwest Airlines.
Boeing comercializou activamente o 717 en varias grandes aeroliñas, incluída Northwest Airlines, que xa operaba unha gran frota de avións DC-9, e Lufthansa. Boeing tamén estudou unha versión alongada de maior capacidade do 717, que sería chamada 717-300, pero decidiu non continuar co novo modelo, por medo a que competise co seu propio 737-700. A produción do 717 orixinal continuou. Boeing seguía pensando que o mercado dos 100 asentos sería o suficientemente lucrativo como para apoiar tanto ao 717 como ao 737-600, o máis pequeno da serie 737 Next-Generation. Aínda que o avión era semellante en tamaño, o 737-600 adaptábase mellor ás rutas de longa distancia, mentres que o máis lixeiro 717 era máis eficiente en rutas rexionais curtas.
Pioneers
Pioneers é unha cancións da banda inglesa de post-punk revival Bloc Party, editada como sinxelo do seu disco de estrea Silent Alarm no ano 2005. Foi lanzado a través do selo Wichita Recordings e acadou o número 18 na lista británica de sinxelos. Debido a un erro de imprenta aparece co nome "The Pioneers" na listaxe de cancións. As copias do sinxelo aparecen numeradas na esquina superior esquerda.
14 de maio
O 14 de maio é o 134º día do ano do calendario gregoriano e o 135º nos anos bisestos. Quedan 231 días para finalizar o ano.
Nacementos
miniatura|100px|Robert Owen.
Mortes
miniatura|100px|August Strindberg.
Outros
Os 366 días do ano
La Losilla
La Losilla é un concello español da provincia de Soria. A súa poboación é de 15 habitantes (INE 2012) e ocupa unha superficie de 7,90 km².
Ferenc Puskás
Ferenc Puskás (en húngaro Puskás Ferenc), nado en Kispest (Budapest) o 2 de abril de 1927 e finado na mesma cidade o 17 de novembro de 2006, foi un lendario futbolista e despois adestrador húngaro. Está considerado coma un dos mellores xogadores de tódolos tempos e un dos goleadores máis efectivos, anotando 84 goles en 85 encontros internacionais para a selección húngara e 511 goles en 533 encontros na liga húngara de fútbol e na liga española de fútbol.
Traxectoria
Durante os anos 50 converteuse no capitán e nunha das estrelas da selección húngara coñecida coma o Aranycsapat ("Equipo de ouro" en húngaro). Con Puskás estaban outros lendarios futbolistas coma Sándor Kocsis, Zoltán Czibor, József Bozsik ou Nándor Hidegkuti.
Puskás xogou para o Honvéd ata 1956, ano no que estoupou a Revolución Húngara. Este feito colleu ós xogadores fóra do país, por mor dunha eliminatoria de Copa de Europa contra o Athletic de Bilbao. Moitos negáronse a volver, e tentaron sacar ás súas familias de Hungría o antes posible. En 1958 ficha polo Real Madrid e alí xúntase con outros grandes xogadores coma Alfredo Di Stéfano, Francisco Gento, Raymond Kopa, Héctor Rial ou José Santamaria.
O que máis destacaba de Ferenc Puskás era o seu mortífero disparo coa perna esquerda, que non deixou de reportarlle goles ao longo de toda a súa carreira. Foi o máximo anotador da Liga Húngara en catro ocasións. Amais, nunha delas, en 1948, foi tamén o máximo anotador europeo (Bota de Ouro). Tempo despois, cando marchou ao Real Madrid gañou catro veces o Trofeo Pichichi e anotou sete goles en dúas finais da Copa de Europa
En 1995 foi galardoado coma o máximo anotador do século XX pola IFFHS.
O 17 de novembro de 2006 Puskás morre en Budapest á idade de 79 anos.
Infancia e xuventude
O seu nome de pila era Ferenc Purczeld, apelido de orixe xermana. Á idade de dez anos o seu pai, tamén futbolista do Kispest FC, trocou seu apelido por Puskás, que o seu fillo Ferenc adoptou de inmedianto. Unha tradución aproximada desta verba pode ser "escopeta".
Comeza a súa carreira coma xove promesa do Kispest, sendo o seu pai o adestrador do equipo. Neses anos empregaba outro nome Miklós Kovács, para poder aparentar unha idade maior da que realmente posuía, o que lle permitía xogar con rapaces maiores ca el. . Oficialmente asinou contrato coa escuadra ós doce anos.
Entre os seus xoves compañeiros estaba seu amigo da infancia e futuro membro do "Equipo de Ouro" József Bozsik.
O seu debut con primeiro equipo do Kispest FC foi en novembro de 1943, nun encontro contra o Nagyvárad.
Hungría
En 1949 o Ministerio de Defensa Húngaro toma o control do Kispest, converténdoo no equipo de fútbol do Exército Húngaro e trocándolle o nome por Honvéd. Por mor disto, os xogadores comezaron a obter rangos militares. Por exemplo, o propio Puskas chegou a ser Maior, de aí que os ingleses o alcumaran "The Galloping Major". .
Sendo o club do exército, empregaron levas para fichar ós mellores futbolistas húngaros. Así conseguiron as fichaxes de estrelas coma Zoltán Czibor e Sándor Kocsis. .
Puskás fixo o súa estrea coa selección o 20 de agosto de 1945, nun encontro contra a Austria que rematou coa vitoria dos maxiares por 5-2. Aquí anota o primeiro dos seus goles co combinado maxiar.
En total anotaría 84 goles en 85 encontros incluíndo dous tripletes á Austria, un a Luxemburgo e catro a Albania. .
Xunta Zoltán Czibor, Sándor Kocsis, József Bozsik e Nándor Hidegkuti formaría o núcleo dan lendaria escuadra que ficou 32 encontros sen coñece-la derrota.
Ao longo desta etapa de imbatibilidade gañaron a medalla de Ouro nos Xogos Olímpicos de 1952, vencendo a Iugoslavia por 2-0 na final disputada en Helsinqui. Puskás anotaría catro goles no torneo. . A pesar deste éxito aínda foi máis sonada a lección de fútbol que lle deron a Inglaterra no Estado de Wembley, cando en 1953 os derrotaron por 3-6. Isto converteunos no primeiro equipo da Europa continental en gañarlle á selección inglesa na súa propia casa. . A humillación para os ingleses non remataría aquí. Ao ano seguinte, 1954, devólvenlles a visita e xogan un encontro en Budapest. Os maxiares vencen de novo, desta volta por 7-1. Puskás anotou dous goles en cada encontro contra Inglaterra.
En 1953 tamén conseguen gaña-la Copa Dr. Gerő, un trofeo entre seleccións nacionais da Europa Central que tardou cinco anos en completarse. Hungría remata na cabeza da clasificación con once puntos e Puskás é nomeado máximo anotador do torneo con 10 goles. O encontro que lles deu o trofeo foi a vitoria contra a Italia por 0-3 nun encontro disputado na cidade de Roma.
En 1954 disputase o Mundial de Suíza onde os húngaros son uns dos claros favoritos para alzarse co título de campión. Os dous primeiros encontros sáldanse con apisoantes vitorias a prol dos maxiares: 9-0 contra Corea do Norte e 8-3 contra Alemaña do Oeste, Puskás anotou un total de tres goles. Neste último encontro sofre unha mancadura no nocello que o vai afastar do once inicial ata a final.
Tras vencer ó Brasil no que se deu en chamar "A batalla de Berna", gánanlle tamén a Uruguai, plantándose na final.
O derradeiro e máis importante encontro do torneo ía enfrontar de novo ós húngaros contra a Alemaña do Oeste. O adestrador, Gusztáv Sebes decidiu que Puskás tiña que xogar a pesar de non terse recuperado totalmente do golpe no nocello. Aínda así, ós seis minutos de xogo anota o primeiro tanto para os maxiares. Czibor marca o segundo pouco despois e a vitoria semella encarrilada. Mais a escuadra xermana consegue empata-lo encontro antes do descanso.
Quedando só seis minutos para o remate do encontro, Alemaña adiántase no marcador grazas a un disparo coa perna esquerda de Helmut Rahn que bate a Grocsis. Catro mintus despois, Puskás empata de novo mais o tanto é anulado por un máis que dubidoso fóra de xogo. Ó final, 3-2 para os xermanos.
En 1956 o Honvéd clasifícase para a Copa de Europa, e son emparellados co Athletic de Bilbao na primeira rolda. No estado de San Mamés a escuadra vasca imponse por 3-2 e antes de xogarse o encontro de volta estoupa a Revolución Húngara en Budapest. Os xogadores maxiares néganse a retornar a Hungría neses intres e conseguen que se poida disputa-lo encontro en Bruxelas. .
A volta remataría cun resultado de empate 3-3 mais o Honvéd cae por un 6-5 no total da eliminatoria. Unha vez eliminados, sacan ás súas familias de Hungría e realizan unha xira con obxectivo de gañar algúns cartos, xa que neses intres case non tiñan ni para comer. A pesar da oposición da FIFA e das autoridades húngaras viaxan por Italia, Portugal, España e o Brasil. Tralo seu retorno á Europa os xogadores escollen cada un cadanseu camiño. Algúns coma Bozsik retornaron a Hungría, namentres que outros coma Czibor, Kocsis ou Puskás procuraron novos clubs na Europa do Oeste.
España
Despois do seu rexeitamento a regresar a Hungría, xogou uns cantos encontros amigables co RCD Español. Neses momentos os clubs italianos do A.C. Milan e a Juventus tentaban facerse cos seus servizos, mais a UEFA promulgou unha sanción de dous anos que lle impedía poder xogar en Europa. Neses anos estivo vivindo primeiro en Austria e logo marchou cara Italia.
Tras cumprirse o prazo da sanción quixo fichar por algún club italiano, máis a súa idade (31 anos) e o seu peso fixeron que non recibira oferta algunha dos clubs máis importantes do Calcio. . De calquera xeito, sorprendentemente o Real Madrid interesouse por contratalo e aquí, en 1958, comeza a segunda etapa da súa carreira futbolística.
Na súa primeira tempada de branco, a 1958/59, Puskás anotou catro tripletes, o primeiro deles xa no seu segundo encontro, o 21 de setembro de 1958 contra o Sporting de Gijón. En xaneiro el e mais Alfredo Di Stéfano conseguen un triplete por cabeza nun encontro contra a UD Las Palmas. Outras das súas actuacións memorables foron contra o Elche CF, facéndolle catro goles na 60/61 e cinco na 61/62. En 1963 faille dous tripletes ó FC Barcelona, un no Estadio Santiago Bernabéu e outro no Camp Nou.
En total, nas oito tempadas nas que ficou no Madrid, xogou 180 encontros de liga, anotando 156 goles. Nas súas seis primeiras tempadas rematou a liga cun mínimo de 20 goles e gañou o Trofeo Pichichi en catro ocasións: 1960, 1961, 1963 e 1964, con 26,27,26, e 20 goles respectivamente. Estes tantos axudaron á escuadra merengue a gaña-la liga cinco veces consecutivas entre os anos 1961 e 1965, así coma unha copa do xeneralísimo en 1962. Puskás anotou os dous goles do seu equipo na final contra o Sevilla FC.
De calquera xeito, ó ano seguinte comeza a campaña europea cun triplete contra o Jeunesse Esch, e na semifinal anotaría outros tres goles contra o FC Barcelona. A final contra o Eintracht Frankfurt pasaría á historia, co propio Ferenc e Alfredo Di Stéfano coma protagonistas indiscutibles. O encontro rematou 7-3, con catro goles de Puskás e tres de Di Stéfano.
Nas seguintes campañas europeas, aínda anotaría outros tres tripletes máis, incluíndo o da famosa vitoria do Benfica ó Madrid por 5-3, onde Eusébio foi a grande estrela da escuadra portuguesa.
En 1962, Puskás colle a cidadanía española e chegaría a xogar catro encontros coa súa selección, participando no Mundial de 1962 no que non conseguirían pasar da primeira rolda, a pesar de contar con xogadores coma, amais do propio Puskás, Alfredo Di Stéfano, Francisco Gento ou Luis Suárez.
Adestrador
Tralo seu retiro coma xogador, emprende unha carreira de adestrador que o levará a percorrer medio mundo. O seu primeiro traballo foi no Hércules CF, no ano 1967.
En 1970 colle o mando do club grego do Panathinaikos FC, e ó ano seguinte lévao ata a final da Copa de Europa, que perde contra o Ajax Amsterdam de Johan Cruyff por 2-0. A día de hoxe segue a ser o único club do país helénico en chegar á final desta competición. Puskás ficou alí ó longo de cinco anos, durante os cales tamén se fixo con dous títulos de liga(1970 e 1972). Todos estes éxitos fixeron del un auténtico ídolo entre os seareiros do club, que aínda o consideran o mellor adestrador que endexamais tiveron.
Puskás porase á fronte dunha selección nacional por vez primeira en 1976, adestrando a Arabia Saudita. Despois dun ano, abandonaría o cargo para volver a Grecia, desta volta ó AEK Athens, conseguindo o sétimo campionato de liga para o club
En 1979 viaxa a Exipto co gallo de adestrar ó Al-Masry, unha das escuadras da primeira división exipcia. Ficará alí tres anos.
No ano 1985 volve a Suramérica, desta volta ó Paraguai, onde se fai cargo do Sol de América e despois do Cerro Porteño.
A derradeira escuadra que adestrou foi o South Melbourne Hellas australiano, conseguindo o campionato de liga no ano 1991. Logo de tres anos, volta finalmente a Hungría. Aquí tomará o mando da selección nacional ao longo dun ano, para despois retirarse definitivamente do fútbol profesional.