cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Holocausto
As políticas antisemitas do nazismo
Paralelamente ás decisións gobernamentais respecto diso, fóronse incrementando as chamadas  Einzelaktionen ou accións individuais contra os xudeus por parte de elementos das SA, actos violentos e sádicos contra eles. Especialmente virulentos foron os altercados producidos no centro de Múnic o 18 e o 25 de maio de 1935, culminación dunha longa campaña incitada polo gauleiter Adolf  Wagner, ministro do Interior de Baviera. Con todo, o rexeitamento da poboación obrigou a sinalar como culpables a uns supostos «grupos terroristas».
En 1934 publicouse tamén o libro de Ernst  Bergmann titulado Vinte e cinco puntos da relixión alemá, no que se afirma que Jesús non era xudeu senón un guerreiro nórdico asasinado polos xudeus; doutra banda, fundouse o «Instituto de Bioloxía Hereditaria e Investigación sobre as Razas» na Universidade de Frankfurt.
A finais de 1934, uns 50 000 xudeus emigraron de Alemaña.
Como comentario ás mesmas, Hitler utilizou por primeira vez expresións tallantes respecto ao futuro que lles podería esperar aos xudeus, se as leis non chegasen a ser suficientes para controlalos; en concreto, falou da posibilidade de deixar o problema en mans do Partido Nacionalsocialista para que lle buscase unha solución definitiva (zur endgültigen Lösung).
Nesta liña, emitiuse ese mesmo mes de setembro a primeira orde de aplicación da lei de Cidadanía do Reich pola que ningún xudeu podía ser xa cidadán do mesmo, o que implicaba que non podían votar sobre asuntos políticos, nin exercer cargos públicos. Ademais, distinguíase aos xudeus completos (o que tiñan tres avós xudeus, como mínimo) dos parciais (dous avós xudeus e que non fose practicante nin tivese cónxuxe xudeu), isto é, a categoría do mestizo ou  Mischlinge, categoría na que entraron entre 250 000 e 500 000 cidadáns. Á súa vez, o mestizo podía ser de primeiro e segundo grao (un avó xudeu e ser practicante ou ter cónxuxe xudeu).
O 7 de setembro de 1936 creouse un imposto do 25 % sobre todos os bens xudeus de Alemaña.
En 1937 Hitler declarou que durante os dous ou tres anos seguintes a cuestión xudía haberíase de arranxar dun modo ou outro, e a finais dese ano, coa consecución do pleno emprego en Alemaña, a intención de expropiar e eliminar os xudeus da economía alemá fíxose clara. Consecuentemente,
O 9 de xuño a principal sinagoga de Múnic foi incendiada polos nazis e o 10 de agosto a de Núremberg. O 15 de xuño todos os xudeus con algunha condena previa, independentemente da súa gravidade, foron detidos. O 25 restrinxiuse a atención dos médicos xudeus a pacientes xudeus e un mes despois canceláronselles as súas licenzas. Ao tempo, deuse orde de que todos os xudeus de Alemaña solicitasen tarxetas especiais de identificación e que, como segundo nome, os homes xudeus tomasen o xenérico de Israel e as mulleres o de Sara (un ano despois, en agosto de 1939, emitiuse por parte das autoridades nazis unha listaxe de nomes permitidos para os nenos xudeus). O 6 de xullo ordenouse que desaparecese antes de fin de ano calquera negocio xudeu. O 20 de setembro todas as radios de propiedade xudía foron confiscadas e desde o 27 de setembro, prohibíuselles aos xudeus exercer a avogacía e desde o 5 de outubro todos os seus pasaportes foron marcados cun gran « J» vermello.
O 28 de outubro Alemaña expulsou aos 17 000 xudeus con cidadanía polaca, que quedaron abandonados na fronteira, en Zbaszyn, ao non aceptalos Polonia. O 15 de novembro todos os alumnos xudeus foron expulsados das escolas alemás.
Ramón Ferreira
Ramón Ferreira López, nado en Chantada en 1921 e finado en Miami o 7 de novembro de 2007, foi un escritor galego.
Holocausto
Períodos
Convencionalmente divídese en dous períodos: antes e despois de 1941. No primeiro período varias medidas anti-semitas (anti-xudeus) foron tomadas en Alemaña e máis tarde en Austria. En Alemaña, seguindo as leis de Nuremberg (1935), os xudeus perderon os seus dereitos de cidadanía, de ocupar cargos públicos, de practicar determinadas profesións, de casar con alemáns non xudeus ou de recibir unha educación pública. As súas propiedades e negocios foron rexistrados e ás veces confiscados. Actos continuos de violencia foron perpetrados contra os xudeus e a propaganda oficial incitaba ós "verdadeiros alemáns" a odialos e temelos. Conforme o desexado, o resultado foi unha emigración en masa, reducindo á metade a poboación xudía en Alemaña e Austria.
A segunda fase, durante a segunda guerra mundial comeza en 1941, cando a persecución se espalla por toda a Europa ocupada polos nazis e implicou traballos forzados, fusilamentos en masa e campos de concentración, que eran a base da "purificación da raza alemá" idealizada polo ditador de orixe austríaca Adolf Hitler.
miniatura|200px|Korczak and the Ghetto's Children, escultura de Boris Saktsier ([[1978), Yad Vashem Memorial, Israel (localizada na Praza Janusz Korczak)]] Para manter viva a memoria do Holocausto, o Parlamento israelí aprobou no 1953 a Lei do Memorial, na que se fundaba o Yad Vashem.
Ramón Ferreira
Traxectoria
Chegou a Cuba con oito anos coa súa nai e os seus irmáns. Estudou no Centro Gallego de La Habana. Viaxou aos Estados Unidos en 1946 e fixo cursos de fotografía en Boston. Volveu á Habana, estableceuse como fotógrafo e dedicouse a escribir narrativa e teatro. Recibiu mencións polo conto "El Pozo" en 1949 e "Tiburón" en 1950, e ese ano gañou o premio do concurso internacional co relato "Bagazo". O seu libro Tiburón y otros cuentos recibiu o Premio Nacional de Cuentos da Dirección de Cultura do Ministerio de Educación en 1951. A súa obra teatral Donde está la luz tivo unha mención no concurso do Patronato del Teatro. En 1957 comezou a dirixir G. E. Noticias e ese mesmo ano recibiu o Premio Tirso de Molina do Instituto de Cultura Hispánica de Madrid por El mar de cada día que foi recomenda para a súa publicación polo xurado do concurso da Casa de las Américas en 1960. En 1959 estreou a peza teatral El hombre inmaculado. En 1960 marchou a México, establecéndose en Porto Rico onde viviu ata 1999, cando se trasladou a Miami.
Holocausto
A Noite dos cristais rotos o comezo das deportacións e os guetos
miniatura|A noite dos cristais rotos en Magdeburgo miniatura |Ruínas da [[sinagoga Ohel Yaakov en Múnic]]
En marzo de 1938 Alemaña anexionouse Austria, e con ela incorporou á súa poboación de preto de 200 000 xudeus austríacos. Como ferramenta para alcanzar a aspiración nazi de liberar a Alemaña da poboación xudía, Viena converteuse no primeiro lugar no que se poñería en práctica a que sería, a partir de entón, unha constante política nazi: a deportación da comunidade xudía do seu territorio. Previamente, houbo
O antisemitismo xa presente en Austria serviu para desbordar as medidas antixudeas, ata o punto de que chegaron a servir de modelo para as tomadas na propia Alemaña. Unha campaña de detencións provocou o traslado duns mil xudeus a campos de concentración, entre eles o de Mauthausen.
Entre as medidas e accións tomadas contra os xudeus de Austria máis destacables, estiveron que se lles privou da cidadanía, que as súas organizacións e congregacións perderon toda financiamento gobernamental e que, ademais, nos primeiros meses de anexión, os bancos vieneses de propiedade xudía pasaron a mans dos nazis.
A consecuencia inmediata diso foi unha onda de emigración xudía tanto de Alemaña como de Austria (o 4 de xuño, por exemplo, emigrou de Viena Sigmund Freud, con 82 anos). A Conferencia internacional de Evian, promovida polos Estados Unidos en Francia co obxecto de tratar o tema dos refuxiados xudeus, resolveuse con pretextos xerais por parte de todos os países presentes, os que terminaron por non acoller a un número substancial de xudeus que solicitaban refuxio.
Á fronte da xestión do procedemento industrial para a emigración forzada dos xudeus de Viena, situouse desde a mesma primavera de 1938 a Adolf Eichmann. En seis meses, expulsou a preto de 45 000 xudeus e antes de maio de 1939 máis do 50 % da poboación xudía (uns 100 000) foise de Austria. En outubro de 1939, invadida xa Polonia, iniciouse a deportación dos xudeus austríacos cara a campos de traballos forzados nese país. En febreiro de 1941 iniciouse a deportación a guetos en Polonia ocupada, como os de Kielce e Lublin, onde se foron enviando uns 1000 xudeus de Viena cada semana.
Outra consecuencia directa do pogromo foi que Reinhard Heydrich asumiu a coordinación centralizada da Cuestión Xudía.
As agresións non só foron realizadas polos fanáticos ideolóxicos do partido nazi, senón tamén por alemáns correntes. Non houbo esta vez protestas públicas significativas por parte das igrexas.
Dous días despois, o goberno alemán reforzou as consecuencias do pogromo impoñendo unha multa de mil millóns de marcos alemáns á comunidade xudía alemá polo que se cualificou como unha "actitude hostil" cara ao Reich e o seu pobo. Durante a reunión na que se decidiu a medida, suxeríronse diversas medidas discriminatorias moitas das cales serían aprobadas por Hitler o mes seguinte. Mediante elas púxose practicamente fin á actividade empresarial dos xudeus, á súa liberdade de movemento e ás súas relacións co resto da poboación alemá.
Ademais, 30 000 xudeus foron detidos e levados a campos de concentración, onde chegaron a morrer uns 10 000.
A radicalización da actitude cara os xudeus foi reflectida por un artigo do 24 de novembro de 1938 no xornal das SS, Das Schwarze Korps, no que se afirmaba que
Dous meses despois, no prazo dunha semana, faría dúas declaracións explícitas sobre as súas intencións respecto dos xudeus: por unha banda, o 21 de xaneiro de 1939, en palabras dirixidas ao ministro de Asuntos Exteriores checoslovaco, Hitler indicou que os xudeus serían destruídos e que a súa provocación do 9 de novembro de 1918 non lles habería de saír gratis, senón que sería vingada; doutra banda, o 30 de xaneiro, pronunciou un discurso no Parlamento alemán que habería de gravitar sobre todas as decisións que en diante se tomarían sobre a cuestión xudía. Alardeando dunha aptitude profética, afirmou:
Hitler lembraría a súa profecía dúas veces en 1942 e tres en 1943, aínda que asociándoa a unha data equivocada, o 1 de setembro de 1939, como forma de vincular o inicio da guerra aos xudeus.
Previamente, no contexto das súas iniciativas diplomáticas para conseguir que a comunidade internacional se fixese cargo da poboación xudía alemá, Hitler declarara dous meses antes ao ministro de Defensa de Suráfrica, Oswald Pirow, que xa adoptara unha decisión irrevogable sobre eles e que un día haberían de desaparecer de Europa.
Como consecuencia desta situación, e tras o establecemento, ademais, en xaneiro da Oficina de Emigración xudía dirixida polo xefe da Gestapo Heinrich Müller, a emigración xudía aumentou considerablemente, tanto a legal como a ilegal, a cal levou cara a Palestina a uns 27 000 xudeus antes do fin de 1940.
O 30 de abril de 1939 promulgouse unha lei que prohibía a xudeus e non xudeus compartir o mesmo bloque de pisos; como consecuencia diso, creáronse casas xudías e guetos nas grandes cidades que fixeron aumentar o illamento social da poboación xudía. A obrigatoriedade de portar a insignia amarela que entrou en vigor en 1939, asentou definitivamente ese illamento e conduciu á segregación dos xudeus dun modo drástico.
Políticas xenocidas en Europa
miniatura|Estes traballadores escravos soviéticos, polacos e holandeses, internados no [[campo de concentración de Buchenwald, ingresaron no campamento cunha media de 72,5 kg cada un. Despois de 11 meses, o seu peso medio era de 31,75 kg (16 de marzo de 1945) ]] Tras as distintas anexións e invasións de países e outros territorios durante a guerra, o principal obxectivo de Hitler foi o xenocidio racial dos mesmos, en tanto que pasaran a formar parte da Grande Alemaña. Como corolario deste obxectivo e das consecuencias naturais dunha guerra, dous foron os grandes problemas co que se atopou o nazismo: o reasentamento dos deportados e dos prisioneiros de guerra, e a manutención dos mesmos. E aínda que, en parte, a política de exterminio foi unha saída a ambos os problemas, xa en setembro de 1939 había constancia das ideas de Hitler sobre a administración de Polonia:
A conquista de Polonia, neste sentido, provocou unha transformación no tratamento da “cuestión xudía”. De súpeto, Alemaña atopouse con tres millóns de xudeus máis que xestionar. O trato que se lle deu, como xudeus do leste que eran e por tanto especialmente desprezados e deshumanizados, foi especialmente bárbaro, bastante máis aló do trato dado aos xudeus de Alemaña e Austria. En parte, iso foi debido á maior liberdade, dado que quedaba lonxe a opinión pública alemá e as restricións legais correspondentes, que se deu ao partido e á policía para tomar iniciativas individuais autónomas. A invasión de Iugoslavia e Grecia en abril de 1941 terminou por ser, tamén, un desastre para os miles de xudeus que alí vivían.
Isto quere dicir que durante o período 1939-1941, os nazis non chegaron a elaborar unha política clara e coherente sobre que facer cos xudeus, os polacos e o medio millón de xermanos de pura raza que foron «repatriados» a territorios anexionados por Alemaña. Só cando o Warthegau empezou a colapsarse cos xudeus chegados de Alemaña e cando a invasión da URSS multiplicou o problema do movemento e a manutención de persoas, empezouse a pensar máis seriamente na elaboración de plans máis ou menos precisos para solucionar tales problemas.
Neste sentido,
Ao pouco de ser nomeado ministro dos Territorios Ocupados do Leste, en novembro de 1941, Rosemberg explicitou estas ideas declarando que eses territorios estaban chamados a ser o lugar de resolución da cuestión xudía; na súa opinión, tal cuestión só podía resolverse mediante a erradicación biolóxica de todos os xudeus de Europa, expulsándoos alén dos Urais ou erradicándoos dalgunha outra maneira.
A política antisemita na Polonia ocupada
miniatura|Evacuación do [[Gueto de Cracovia. Familias xudías diríxense en dirección á estación ferroviaria de Prokocim para o seu " reasentamento". Destino das mesmas: Auschwitz, marzo de 1943.]] miniatura|Mapa do Holocausto na Polonia ocupada durante a [[segunda guerra mundial, con seis campos de exterminio: Auschwitz-Birkenau, Belzec, Chelmno, Majdanek, Sobibór e Treblinka. Marcados en vermello figuran tres sitios remotos onde se perpetuaron matanzas en masa: Bronna Gora, Ponary e Polonka. A estrela de seis puntas indica vinte cidades polacas con guetos. Con cadrados negros figuran seis dos principais campos de concentración.]]
Os plans nazis para a reformulación racial de Europa atoparon nos 3 300 000 xudeus de Polonia un campo de experimentación para o xenocidio en masa. Se para o nazismo, os polacos eran seres inferiores os xudeus polacos o eran aínda máis. A maioría dos xudeus europeos vivía en Polonia e Europa Oriental. A Polonia ocupada, baixo o Goberno Xeral, foi o país onde se estableceron os principais campos de exterminio: Auschwitz-Birkenau, Chelmno, Belzec, Treblinka, Sobibór e Majdanek. A Auschwitz-Birkenau os primeiros prisioneiros non xudeus chegaron o 14 de xuño de 1940.
Polo demais, na área ocupada polo Exército Vermello desde o 17 de setembro, a sorte dos xudeus (tanto os residentes como os refuxiados ante o avance alemán) foi tamén mala: 100 000 deles morreron nos procesos de deportación a Siberia e moitos houberon de resignarse a regresar á zona ocupada polos alemáns, debido á situación insustentable cos soviéticos.
Á vez que entre o 1 de setembro e o 25 de outubro de 1939 desenvolvíase en todo o país a Operación Tannenberg, executada polas SS «Einsatzgruppen», cuxo resultado foi o asasinato de preto de 10 000 intelectuais e membros da nobreza e o clero polacos co obxecto de eliminar a resistencia local, desde principios da invasión as accións contra os xudeus fóronse sucedendo. Por exemplo, o 8 de setembro, o grupo operativo especial do Servizo de Seguridade das SS, que repetiría accións similares noutras zonas, asasinou en Będzin a un grupo de nenos xudeus e incendiou a sinagoga e casas veciñas, á vez que disparaba indiscriminadamente os xudeus cos que se atopaba pola rúa. O resultado foi de 500 xudeus mortos.
O 11 de setembro, nunha reunión en Cracovia, comunicóuselle a Udo von Woyrsch, xefe do mencionado Grupo Operativo, unha orde de Himmler pola cal instaba a tomar as medidas máis duras posibles contra os xudeus para que, movidos polo terror, se despracen cara ao leste abandonando a zona controlada polos alemáns. O 21 de setembro, Reinhard Heydrich, xefe das SS, ordenou aos Einsatztruppen que, en colaboración coas autoridades civís e militares, iniciasen unha serie de concentracións dos xudeus en guetos e deportacións masivas de cidadáns cara ao leste (desde o 29 de novembro, a pena de morte era o castigo para quen non se presentase á deportación). Toda comunidade xudía por baixo dos 500 individuos quedou disolta e enviada a guetos e campos de concentración.
Para ese efecto, estableceuse un departamento das SS, o Rasse- und  Siedlunghauptamt («Oficina Principal -ou central- para a Raza e o  Reasentamento»), para xestionar a  xermanización da zona conquistada e o benestar dos colonos alí enviados. Os seus membros contaban con catro semanas de adestramento para a avaliación racial e biolóxica, que se baseaba en vinte e un criterios físicos (quince eran fisonómicos). A clasificación obtida utilizaba descricións como
O 7 de novembro comezaron as deportacións dos xudeus do oeste de Polonia, procedemento reforzado pola orde de Heydrich dada o 12 dese mesmo mes para que todos os xudeus do Warthegau fosen trasladados para deixar sitio aos asentamentos de alemáns de raza aria. Entre o 26 de outubro e principios de febreiro de 1940 os nazis deportaron e  reasentaron a uns 78 000 xudeus nunha reserva situada no sueste de Polonia, na rexión  Lublin-Nisko. Os testemuños dos alemáns de clase media que se encargaron de desaloxar e preparar as granxas polacas para os colonos, subliñan a idea de que para eles o sufrimento de polacos e xudeus era «ou ben invisible ou ben aceptable, cando non xustificado».
O 11 de novembro, nos arredores de Ostrow Mazowiecka, produciuse un dos primeiros asasinatos masivos de xudeus polacos por parte dos nazis. Acusados pola poboación local de incendiar parte da cidade, a policía alemá matou entre 162 e 500 xudeus. O 12 de decembro instaurouse no leste da Grande Alemaña un período obrigatorio de traballos forzados para os xudeus de entre 14 e 60 anos. Uns meses despois, en maio de 1940, lanzouse unha nova ofensiva contra os intelectuais polacos denominada «Operación de Pacificación Extraordinaria».
En resumo, coa invasión de Polonia en setembro de 1939, os nazis atopáronse con que o imperio alemán había incorporado á súa poboación a dous millóns de xudeus polacos (posteriormente, un millón deles, da Polonia oriental, como resultado do pacto nazi-soviético pasarían a formar parte da Rusia comunista). Esta situación, que se repetiu en menor medida con cada conquista alemá (120 000 xudeus máis dos territorios checos, por exemplo, etc.), puxo aos nazis ante o problema de como lograr territorios judenrein, isto é, «libres de xudeus».
Entre setembro e decembro establecéronse as divisións administrativas para Europa do leste, de onde se tentaría expulsar á forza aos xudeus: a Gran Danzig (norte de Polonia), Prusia Occidental (norte de Europa no Báltico), a Gran Prusia Oriental (norte de Europa no Báltico) e a zona do oeste de Polonia anexionada, que os nazis denominaron «Warthegau» («Reichsgau Wartheland»), cuxa capital era Pousen (Poznan), e que desempeñaría un papel crucial na xénese da Solución Final. Creouse tamén o coñecido como Goberno Xeral en Polonia, zona administrativa que non quedou incorporada á Grande Alemaña e onde os nazis situarían os seus campos de concentración e exterminio; foi nomeado xefe Hans Frank e Cracovia, importante comunidade xudía, sería designada como o seu capital. De acordo coas indicacións expresas de Hitler, o Goberno Xeral constituíuse como un territorio autónomo con respecto do Reich, e nel, lugar de destino do resto de xudeus de Polonia, púxose en práctica unha loita étnica sen límites.
En liñas xerais,
As figuras máis importantes na administración do territorio foron Arthur Greiser, gobernador do Reich e gauleiter do partido nazi, e Wilhelm Koppe, xefe das SS e a policía da rexión, que sería, probablemente, quen tomase a iniciativa de empezar o xenocidio na zona.
En setembro de 1939 expuxéronse, en distintas directrices do Xefe da Policía de Seguridade Reinhard Heydrich, as liñas definitorias do que entón se entendía como obxectivo final en relación aos xudeus: concentralos nas grandes cidades polacas para a continuación  deportarlos cara a unha reserva ao leste do río Vístula. A estas alturas, estaba xa claro que
O 21 de setembro emitiuse un decreto administrativo no que Heydrich, distinguindo entre un obxectivo final a longo prazo e unhas medidas preliminares a curto prazo, ordenaba, no ámbito destas últimas, que os xudeus de Polonia fosen concentrados nas cidades máis grandes, preto dos cruces de liñas de tren con vistas á deportación. Unha semana despois, Himmler especificou noutra orde que todos os xudeus do oeste de Polonia (o  Warthegau) debían ser  deportados ao centro do país co fin de deixar sitio aos alemáns que ían ocupar a zona.
Na primeira quincena de decembro, levou a cabo a primeira deportación: detívose en Pousen a 88 000 polacos e xudeus e trasladóuselles ata o Goberno Xeral (os homes aptos e sans eran, con todo, enviados a Alemaña a traballar forzosamente). Doutra banda, estas deportacións de centos de miles de xudeus supuxo que desde finais de 1939, empezásense a establecer guetos por toda Polonia; o primeiro, erixido en decembro, estivo na cidade de Łódź (na que entre o 15 e 17 de novembro os nazis destruíran todas as sinagogas), precisamente no Warthegau. Simultaneamente, establecéronse traballos forzados para todos os xudeus da Polonia anexionada; os non aptos para o traballo (nenos, mulleres e enfermos) foron confinados en guetos.
Con todo, avanzado 1940, Hans Frank recibiu unha petición, á que se negou, para albergar na zona da súa xurisdición a un cuarto de millón de xudeus provenientes do gueto de  Łódź, dos que quería librarse o Warthegau. Á súa vez, Göring tivo que prohibir en marzo do mesmo ano que os xudeus das zonas orientais do Reich fosen deportados sen máis á Polonia anexionada. A imposibilidade de facerse cargo deles, tanto nun como noutro caso, fixo pensar xa que a solución ao problema xudeu tería que ser outra. Neste sentido, en xuño, Heydrich informou a Ribbentrop de que a solución para os tres millóns e cuarto de xudeus baixo dominio de Alemaña habería de ser «territorial».
O 25 de maio de 1940, Himmler presentáralle a Hitler un memorándum secreto titulado «Reflexións sobre o trato aos pobos de raza estranxeira do leste» no que falaba do «pobo  subhumano do leste» e da necesidade de utilizalos como man de obra. Explicitamente, rexeitaba o exterminio físico (por antialemán e bolxevique), preferindo o reasentamento e división de grupos sobre a base dun criterio racial. Respecto dos xudeus, expresaba a súa esperanza de que estes desaparecesen de Europa a través dunha grande emigración dos mesmos a África ou algunha outra colonia.
Entre as solucións alternativas, que lles foron presentadas aos representantes xudeus tras a crise no proceso de deportacións materializada nunha reunión celebrada o 31 de xullo de 1940 en Cracovia onde, ante a evidencia exposta por parte de Greiser da masificación no Warthegau (no gueto de Litzmannstadt-Łódź había xa 250 000 xudeus), suxeriuse a posibilidade da emigración a Palestina ou a de envialos a Madagascar. Esta última idea estaba no aire desde que en 1937 o goberno polaco tratara de chegar a un acordo con franceses e británicos para enviar alí a un millón de xudeus polacos. Tras a capitulación de Francia, Franz Rademacher, responsable alemán de asuntos xudeus na chancillería, elaborou un  memorándum que prevía a deportación de catro millóns de xudeus de Europa á illa. A idea quedou descartada a principios de 1942.
Entre maio e decembro de 1940, miles de xudeus de Polonia foron enviados á nova fronteira soviética para construír fortificacións.
Os guetos
miniatura|Ponte que unía os dous sectores do Gueto de Varsovia Os alemáns comezaron a levantar guetos nada máis invadir Polonia. A súa finalidade inicial era a de concentrar transitoriamente aos xudeus, antes de ou ben deportarlos cara ao leste, ou ben recluílos en campos de concentración de traballos forzados ou de exterminio da mesma Polonia. Con todo, dadas as terribles condicións en que se desenvolvía a vida neles (hacinamento extremo, carencia de servizos sanitarios adecuados e proliferación de enfermidades), supuxeron tamén unha morte lenta para moitos dos seus habitantes.
Os principais guetos na Polonia ocupada, en funcionamento entre 1939 e 1941, foron os de Varsovia, Minsk, Łódź, Radom, Piotrkow, Lublin, Kielce, Czestochowa, Bedzin (con 27 000 xudeus, un 45 % da poboación, tras diversas mortes e deportacións, o gueto foi liquidado en agosto de 1943), Sosnowiec, Tarnow e Cracovia (onde había 60 000 xudeus, o 25 % da poboación total).
O maior de todos os guetos da Polonia ocupada por Alemaña foi o de Varsovia, cunha superpoboación que chegou a alcanzar o medio millón de xudeus nun espazo de 3,3 quilómetros cadrados. En outubro de 1940 terminouse de recluír nel a todos os xudeus da cidade e foi illado do resto da mesma en novembro. En abril de 1941 chegaron máis de 40 000 xudeus deportados desde Alemaña e Bélxica. Tanto en Varsovia como en Łódź, preto dunha cuarta parte dos xudeus morreron por mor das enfermidades, a fame e a crueldade á que eran sometidos.
Simultaneamente, desde novembro de 1939, ordenouse a constitución de consellos xudeus nas comunidades xudías para encargarse da aplicación precisa e inmediata das directrices emitidas polas autoridades alemás. Entre as súas funcións, estivo a xestión da concentración dos xudeus das zonas rurais en cidades con ligazóns ferroviarias ou preto de vías férreas, pero sobre todo a de actuar de ligazón entre a poboación e as autoridades nazis.
A finais de 1940, xa existía a percepción de que os guetos non tiñan visos de disolverse a través das deportacións, aínda a pesar de que as condicións de vida no seu interior estaban a empeorar dramaticamente. En marzo de 1941, o que fora responsable da acción de eutanasia que entre 1939 e 1941 asasinara a 70 000 enfermos mentais en Alemaña, Victor Brack, propuxo aplicar métodos de esterilización a entre 3000 e 4000 xudeus por día.
Con todo, houbo numerosas dúbidas acerca de como tratar exactamente aos xudeus por parte de quen se tiña que enfrontar á xestión directa das deportacións e á aplicación de determinadas medidas. En concreto, houbo dúbidas acerca de como tratar aos xudeus alemáns, como o demostrou, por exemplo, a indecisión á hora de xestionar o futuro dos xudeus que había en Minsk, sobre moitos dos cales se tiñan dúbidas acerca do seu grao de ascendencia aria e que, por tanto, poderían ser susceptibles dun trato radicalmente diferente do dedicado aos xudeus rusos. Simultaneamente, había dúbidas tamén en relación á aplicación da estrela amarela como distintivo dos xudeus do Reich (Alemaña, Austria e o protectorado checo). En todo caso, a estrela (chamada polos nazis  Pour le Sémite, en relación irónica coa condecoración  Pour le Mérite) converteuse nun distintivo obrigatorio (baixo pena de morte) para todos os xudeus dunha idade superior aos dez anos en todos os territorios ocupados. En Polonia, a estrela, de cor azul sobre fondo branco, foi obrigada para os xudeus que aparecesen en público desde o 23 de novembro de 1939.
En xeral, as cautelas do nazismo viñan provocadas polas dificultades de ocultar á opinión pública alemá determinadas accións e decisións aplicadas sobre eses cidadáns alemáns; así as cousas, o Reich non foi declarado judenrein ata xuño de 1943.
Cara a novembro de 1941, expúxose tamén se os xudeus do leste deberían ser respectados no caso de que fosen útiles como traballadores para a industria armamentística. Á pregunta de Heinrich Lohse (comisario do Reich para Ostland) se debían ser liquidados sen ter en conta consideracións prácticas, o Ministerio do Reich para os Territorios Ocupados respondeu que as consideracións de tipo económico non debían terse en conta. Polo demais, remitiu a resolución doutras dúbidas ao xefe superior das SS e a policía.
Entre as primeiras solucións locais estivo o fusilamento de xudeus á súa chegada ao Báltico desde Alemaña. Así mesmo, en novembro, baixo ordes do xefe da policía das SS da zona, comezouse a construír un pequeno campo de exterminio en Belzec (municipio de Lublin) co fin de matar os xudeus non aptos para o traballo.
miniatura|O [[26 de febreiro de 1942, unha carta dirixida ao diplomático alemán Martin Luther, foi redactada por Reinhard Heydrich durante a Conferencia de Wannsee para solicitar a Luther asistencia administrativa para a implantación da "Solución final á cuestión xudía" (Endlösung der Judenfrage). Memorial House of the Wannsee Conference]] Despois, tras o comezo da invasión da Unión Soviética, antes do final de 1941, dous millóns de prisioneiros soviéticos morreran xa de fame en campos de concentración alemáns.
A política de deportacións co obxecto de dar cabida a alemáns, que na primavera de 1940 levara ao Goberno Xeral a 128.011 xudeus, terminou provocando numerosas queixas tanto por parte daqueles que botaban en falta a man de obra para a guerra que eses xudeus representaban, como por quen como Frank vían como o territorio baixo a súa xestión empezábase a ver conxestionado por eses deportados.
A política antisemita nos Balcáns
Ion Antonescu, ditador romanés que se fixo co poder en setembro de 1940, recibiu en xuño de 1941 unha serie de directrices de parte de Hitler coas que se lle instruía acerca de como tratar aos xudeus no seu territorio (aínda cando Antonescu xa aprobara previamente numerosas leis antixudías): reclusión en guetos aos que vivían en cidades e exterminio inmediato dos que fosen localizados no campo. Desde ese mesmo mes, empezáronse a desenvolver masacres en distintas localidades (Iaşi: probablemente, 10 000 vítimas; Besarabia e Bucovina: miles de xudeus fusilados e moitos encerrados en guetos; Odesa: centos fusilados ou aforcados, 19 000 metrallados e logo queimados; Bogdanovka: 5000 xudeus queimados vivos e 43 000 fusilados; Domanovka: 18 000 fusilados; etc.).
En Iugoslavia, parte de Serbia quedou baixo ocupación alemá. A loita contra a resistencia incluía nesta aos xudeus e comunistas. Aos xudeus, ademais de asasinalos, impuxoselles nalgúns lugares o uso da estrela xudía, excluironos de diversas ocupacións e expropióuselles parte das súas propiedades sen compensación por iso.
miniatura|Grupo de 15 xudeus de Plovsiv, Bulgaria En Bulgaria, país inicialmente aliado ao Eixo, promulgáronse leis  antisemitas incluíndo a posta en funcionamento de traballos forzados (1940-41), pero os trens nunca partiron. A deportación de 1943 foi cancelada debido á resistencia, que contou co apoio da igrexa cristiá ortodoxa de Bulgaria e da opinión pública. En 1944, cando Bulgaria rompeu con Alemaña e uniuse á coalición antihitleriana, aos xudeus búlgaros restituíronselles todos os dereitos dos que foran privados. O xornalista búlgaro Samuel Francés expresou que:
Antes da segunda guerra mundial vivían en Bulgaria un 48 mil xudeus; ao terminar a guerra, o seu número chegaba case a 50 mil.
A Estibada
O topónimo galego A Estibada pode referirse a:
Holocausto
A invasión da Unión Soviética
O punto de inflexión respecto da política antixudía do nazismo produciuse a partir da invasión da Unión Soviética, iniciada o 22 de xuño de 1941; nada máis entrar no país e nos territorios controlados por este, o exército alemán e os catro grupos operativos do Servizo da Seguridade das SS, coas súas unidases operativas, e a axuda de varios batallóns policiais, comezaron a matar os civís resistentes, e aos xudeus do Partido Comunista (aos que se responsabilizaba de alentar aos  partisanos), e a todos os prisioneiros de guerra xudeus.
Cumprían, así, unha serie de directivas criminais que ordenaban o asasinato dos comisarios políticos do exército soviético («Orde dos Comisarios» de 6 de xuño de 1941) e as indicacións recibidas nas sesións informativas dadas por Heydrich, aos líderes do Einsatzgruppen e as súas  subunidades, os Einsatzkommandos, acerca da súa función na retagarda, reunións onde se fixo explícita a orde de Hitler de eliminar os xudeus rusos.
Noutra orde de cousas, a decisión de Stalin de deportar a centenares de miles de alemáns do Volga, como consecuencia da entrada de Alemaña en Ucraína, convenceu a Hitler a facer uso tamén da deportación, cara aos territorios do leste, dos xudeus da Europa central. Unha idea á que era en principio remiso, mentres houbese guerra, e que, unha vez aceptada, fixo abandonar definitivamente a posibilidade de envialos a Madagascar, plan ademais inviable naqueles momentos nos que Gran Bretaña mantiña o seu dominio marítimo.
Esas deportacións expuxeron o problema de onde colocar aos xudeus e que facer con eles. Naqueles momentos xa era un problema para o exército alemán o reter e alimentar aos tres millóns de prisioneiros de guerra soviéticos. Consecuentemente, decidiuse non usar os campos de prisioneiros e optar polos guetos masificados que xa había en Minsk, Riga e, sobre todo, Łódź.
miniatura|Unidades de matanza nazi (Einsatzgruppen) executan familias xudías de Kíiv en Ivangorod, Ucraína, 1942. En setembro, Himmler (que desde xullo tiña un control absoluto sobre as medidas de seguridade que houbesen de adoptarse nos territorios conquistados no leste, incluída a eliminación de calquera ameaza de subversión) avisou a Arthur Greiser de que uns 70 000 xudeus (alemáns e checos) ían ser enviados ao gueto de Łódź; 20 000 foron enviados ao mes seguinte.
A imposibilidade material de soster os guetos tan cheos de xente incentivou a maquinación do asasinato en masa como unha resposta nazi ante esa situación. A fame e o frío mataron a moitos xudeus, e desde xaneiro de 1942 empezou a usarse o gaseamento en Chelmno.
Respecto da actividade criminal en durante a invasión, foron especialmente relevantes as matanzas perpetradas polas brigadas das SS e a  Einsatzgruppen. Tras unha orde de Himmler de principios de agosto («todos os homes xudeus deben ser fusilados. Empuxen ás mulleres xudías aos pantanos»), unha brigada fusilou a máis de 25 000 xudeus en menos dun mes na zona dos pantanos de Pripet. Máis adiante, as ordes de fusilamento estendéronse a nenos e mulleres. Así, por exemplo, a unidade comandada por Friedrich Jeckeln, que operaba na zona de Kíiv, chegou a fusilar ata outubro a máis de 100 000 xudeus entre homes, mulleres e nenos.
A "solución final"
O eufemismo co que os nazis identificaron nos seus documentos e declaracións os seus plans genocidas respecto da poboación xudía europea foi «Solución final á cuestión xudía» (Endlösung der Judenfrage, en alemán). O primeiro uso do termo deuse nunha circular de Adolf Eichmann, do 20 de maio de 1941, na que aludía a esa solución como unha futura vía no tratamento dos xudeus europeos, tras comunicar que Göring prohibía a emigración de xudeus de Francia e Bélxica.
Coa aprobación e sanción por parte de Hitler das distintas fases de intensificación, a Solución Final, como proceso, arrincou na primavera de 1941 coa planificación da «Operación Barbarroxa» e a propaganda para persuadir ao pobo alemán acerca da conspiración xudeu-anglosaxoa (Estados Unidos xa incluídos) contra Alemaña; ampliouse durante o verán co paso a un xenocidio a grande escala na Unión Soviética recentemente invadida (radicalizado no outono pola deportación masiva cara ao leste ordenada por Hitler dos xudeus do Reich, Bohemia e Moravia) e encamiñouse cara ao seu pleno desenvolvemento entre decembro (unha vez declarada a guerra aos Estados Unidos) e a primavera de 1942, cando xurdiu definitivamente un programa coordinado de exterminio que se materializaría na matanza perpetrada nos distintos campos.
O 16 de xullo de 1941, o xefe do Servizo de Seguridade (SD) en Pousen, Rolf-Heinz Höppner enviou a Adolf  Eichmann, da Oficina Principal de Seguridade do Reich en Berlín, un informe titulado Solución á cuestión xudía, no que recollía as conclusións de diversas discusións respecto diso entre distintos organismos do Reich. A idea principal que se expoñía no informe era a de concentrar a todos os xudeus do Warthegau nun campo para 300 000 persoas situado preto do centro da produción de carbón, para que os xudeus aptos para o traballo puidesen ser explotados. Ademais, sinalábase, en relación cos xudeus que non puidesen traballar e con aqueles aos que non fose posible alimentar, que habería que considerar seriamente se a solución máis humana non sería terminar con eles mediante algún tipo de preparado de efecto rápido. Polo demais, suxeríase a esterilización de todas as xudías para liquidar o problema xudeu nesa mesma xeración. Así, pois, o informe destacaba a idea de xenocidio nunha fase embrionaria.
Posteriormente, o 31 de xullo, Göring asinou un documento, que se supón redactado a partir dun borrador de Eichmann, no que se instaba a Heydrich para que se encargase de levar a cabo os preparativos necesarios para «a solución completa da Cuestión Xudía dentro da esfera de influencia alemá en Europa», probablemente co sentido de buscar aínda unha solución territorial do tipo de tentar un traslado dos xudeus alemáns e doutros lugares de Europa a unha reserva situada máis aló dos Urais.
Esa solución territorial dependía, por unha banda, dunha vitoria rápida de Alemaña sobre a Unión Soviética e, por outro, dun cambio nos plans de Hitler, que aínda tiña en mente usar aos xudeus alemáns como reféns e que non quería que fosen deportados ao Leste. Con todo, en setembro as ideas empezaron a cambiar, cando, probablemente, Rosemberg convenceu a Hitler de utilizar a deportación de xudeus como forma de represalia polas deportacións de alemáns do Volga a Siberia por parte dos soviéticos. Hitler ordenou en setembro, cando os Einsatzgruppen emprenderan o xenocidio total na Unión Soviética, a deportación inmediata dos xudeus de Alemaña, Austria e Checoslovaquia.
miniatura|esquerda|Carta de [[Hermann Goering a Reinhard Heydrich acerca da Solución final.]] No outono de 1941, Heinrich Himmler, encargado principal de levar a cabo o plan que conducía a exterminar ás tres cuartas partes de todos os xudeus europeos, deu a orde ao xeneral das SS Odilo Globocnik (xefe das SS para o distrito de Lublin) de aplicar un plan para matar sistematicamente os xudeus residentes no Goberno Xeral. “Aktion Reinhard” foi o nome en clave dado á operación por Heydrich (que fora o encargado de preparar a "Solución final" e que foi asasinado por partisanos checos en maio de 1942).
Contexto inmediato
A finais de 1940, a Alemaña nazi asasinara xa a uns 100 000 xudeus en toda Europa. En Romanía, por exemplo, un dos países máis antisemitas antes da guerra, foi eliminada a metade da súa poboación xudía tras o estalido desta: máis de 350 000 xudeus foron asasinados por parte dos Einsatzgruppen e das propias tropas nacionais romanesas.
A partir de 1941, cando o asasinato en masa de xudeus se converteu en política de Estado, a cifra aumentou exponencialmente; só ese ano, morreron 1 000 000. En xullo de 1941, o Reino Unido, a través do desciframento de códigos, era xa coñecedor dos masacres de xudeus soviéticos.
Ao longo dese ano, foi a política xenocida efectuada contra os xudeus rusos a que, iniciándose a invasión da Unión Soviética, monopolizou a atención dos xerarcas nazis, política que se atopa na orixe mesmo do Holocausto
Tras unha primeira instrución de Heydrich o 17 de xuño aos comandantes dos Einsatzgruppen acerca da posta en práctica da Solución final, nunha orde do 2 de xullo de 1941, el mesmo realizou unha serie de indicacións xenéricas aos xefes superiores das SS e a policía no leste sobre a necesidade de matar xudeus, saboteadores, subversivos e funcionarios do Komintern (ademais de instigar ás poboacións locais para desencadear  pogromos contra os xudeus). A limitación do alcance da orde parece ser unha estrataxema co fin de xustificar dalgunha maneira os fusilamentos en masa que a Wehrmacht e outras autoridades estaban xa practicando.
É probable, por tanto, que nesas reunións informativas houbese xa indicacións indirectas de aniquilar aos xudeus, de forma que puidesen ser comprendidas de distintas maneiras.
Un mes despois, nunha conferencia de planificación, Hitler afirmou que había que aniquilar a calquera que se interpuxese no camiño de Alemaña.
Unha mensaxe do 1 de agosto de Heinrich Müller, xefe da Gestapo, indicaba que había que presentar informes continuos a Hitler acerca dos traballos dos Einsatzgruppen no leste. Tamén, a mediados do verán determinados elementos radicais do nazismo convenceran a Goebbels da necesidade de eliminar os xudeus da retagarda, das cidades alemás; o primeiro paso foi marcalos cunha estrela amarela, algo que Hitler aceptou a mediados de agosto.
Todo o anterior, e moi especialmente a actividade desenvolta polos Einsatzgruppen, correspóndese con testemuños e probas documentais que apuntan a que o mandato de Hitler acerca de asasinar a determinado tipo de xudeus rusos (sobre todo, dependendo da súa idade e sexo) foi transmitido aos Einsatzkommandos no mes de agosto. O asasinato xeneralizado, que culminaría cos fusilamentos masivos de finais de setembro en Babi-Yar (33 771 homes, mulleres e nenos), non sería ordenado explicitamente por Hitler, senón que este daría o seu apoio a unha suxestión de, probablemente, Himmler, a partir das impresións transmitidas polos comandantes locais que tiñan ao seu cargo os fusilamentos.
Polo demais, demostrouse que a Wehrmacht colaborou cos Einsatzgruppen implicándose directamente no asasinato de case dous terzos dos prisioneiros de guerra soviéticos, moitos dos cales serían os primeiros en probar as cámaras de gas de Auschwitz, e que aproximadamente 1 300 000 xudeus (unha cuarta parte de todos aqueles que morreron no Holocausto) ademais foron asasinados por ela.
A mediados de agosto, coa invasión da Unión Soviética xa en marcha, Hitler non só insistía na relación entre unha nova guerra mundial e a aniquilación dos xudeus, senón que aceptou a deportación cara ao leste dos xudeus que aínda quedaban en Alemaña. A situación destes, como se reflicte nos testemuños de Victor Klemperer, foise deteriorando con celeridade, ata o punto de que unha lei de decembro de 1941 impoñía a pena de morte como castigo para practicamente calquera infracción cometida por un xudeu. Aos non deportados (por exemplo, aqueles que formaban parte de matrimonios mixtos), sometianos a traballos forzados.
En outubro, Heydrich precisou aínda máis que a deportación tiña que afectar a todos os xudeus dos territorios ocupados por Alemaña.
Así, pois, a finais de 1941 estaba a aplicarse un programa de exterminio, no que interviñan tanto as autoridades militares alemás, como a policía, as SS, as milicias locais e os administradores civís dos distintos territorios. Con todo, estaba tamén claro que a intensidade reclamada por Himmler non se podía alcanzar a base, sobre todo, dos fusilamentos en masa. Doutra banda,
A alternativa posta en práctica de inmediato foi o gaseamento, que se estivo aplicando ata agosto de 1941 na operación de eutanasia T-4. O doutor August Becker, que se describía como «especialista nos procesos de gaseamento utilizados no exterminio dos enfermos mentais», xunto con outro persoal da devandita operación, foi trasladado por Himmler á Oficina Central de Seguridade do Reich en Berlín. Pola súa banda, Albert Widmann, o inventor da cámara de gas estándar que fora empregada no programa de eutanasia, estivo a colaborar no leste para asasinar a enfermos mentais bombeando monóxido de carbono ao interior de habitacións; como resultado da súa presenza, Arthur Nebe, xefe do grupo operativo B da zona de Minsk e Mogilev, ideou o uso dunha camioneta hermeticamente pechada na que se introducía os gases do seu tubo de escape, mecanismo de asasinato aprobado por Heydrich.
Himmler aprobou en outubro a construción en Belzec dun campo que servise de base para as camionetas de gas; tamén en Chelmno estableceuse outro centro similar, de onde saían as tres camionetas que se utilizaban para asasinar os xudeus (e xitanos, tamén) transportados desde o gueto de Łódź, co obxecto de ir deixando sitio, como noutros guetos, para os xudeus que ían chegando desde todas partes de Europa. Estas camionetas podían matar a 50 persoas á vez durante o traxecto de 16 km entre o gueto e o campo, onde eran enterradas en gabias. Por este procedemento, en Chelmno foron asasinadas 360 000 persoas. A finais de 1941 os catro grupos operativos estaban a empregar un total dunhas 30 camionetas. Tamén en Serbia fíxose uso dunha camioneta de gas; a principios de maio de 1942, máis de 7 500 xudeus morreran nela.