cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Paleta de Narmer
Face posterior
A zona intermedia é a de máis destacada desta face e simboliza o poder e a vitoria do rei unificador, Narmer, que, unha vez máis, é representado como a figura de maiores dimensións e que usa, nesta escena, a coroa branca (hedjet) do Alto Exipto e a cola bovina, peza usada en acontecementos solemnes. Axeonllado aos seus pés do lado dereito está unha figura agarrada polos cabelos simbolizando o inimigo (posibelmente un libio), a derrota das rexións conquistadas, cuxo nome probabelmente é o que aparece a carón da cabeza. Ao lado esquerdo do rei, nunha posición máis recollida, está novamente o portador de sandalias. Do lado dereito, sobre a cabeza da vítima, xorde unha imaxe composta de significado ambiguo (o Deus falcón Horus asegura unha corda atada a unha cabeza na base dun ramallo de seis flores de papiro), onde se pode establecer a relación entre o faraón e o deus como diferentes representacións da mesma entidade. As flores de papiro interprétanse como as marismas do delta do Nilo, como que a batalla foi nunha zona de marismas ou como que foron seis mil os inimigos vencidos.
A zona inferior presenta dúas figuras espidas e barbadas contorsionadas (non se sabe se a correr ou escarranchadas no chan), moi posibelmente representacións do inimigo derrotado. Os símbolos que aparecen a carón das súas cabezas son unha muralla e un nó.
Convencións
Esta peza ten moitas particularidades propias da etapa artístico en que se creou, mais posúe tamén moitos dos elementos que permanecerán inmutábeis ao longo de 3.500 anos, as convencións de representación.
Dun modo xeral, pódese dicir que a paleta presenta xa o estilo claro, racional e sintético que tanto caracteriza a arte exipcia posterior, a división do espazo en niveis horizontais ben demarcados, a descrición inmóbel e solemne dun acontecemento importante descrito de modo simbólico (desproporcións dimensionais entre figuras de acordo coa súa importancia, p. ex.) e narrada por xeróglifos.
Interpretación
Nun momento posterior comezaría un proceso de expansión ou reconquista por parte do Alto Exipto, que remataría co inicio do Período Dinástico, mesmo que a unificación non sería total e polo tanto non tería desaparecido a identidade de cada un dos estados, o que ocasionaría que en momentos de crise do poder central os territorios predinásticos se separarían. Durante os primeiros reis aínda se produciron enfrontamentos.
Hai mesmo quen pensa que no Norte non chegou a existir unha monarquía única, senón pequenos territorios equivalentes aos nomos posteriores, cada un deles cun gobernante propio, que terían sido conquistados por un estado unificado do Sul. Outros investigadores argumentan que o motivo destas conquistas se debeu ao control das inundacións do río Nilo e a obtención do metais, o que tería motivado un enfrontamento no Sur que se tería estendido cara ao Norte.
No ámbito relixioso tamén se poden apreciar certas características relacionadas coa unificación de Exipto, como no caso dos mitos, sendo o máis coñecido o de Osiris ou as loitas entre Horus e Set. Hoxe en día outras teses, as maioritarias, consideran que as decoracións desta paleta e doutros obxectos similares contemporáneos describen acontecementos concretos. Nicholas Miller interprétaos como auténticos resumos dos acontecementos máis destacados do ano de reinado do gobernante no que foron ofrecidos tales obxectos ao templo, poñendo en garda contra a tentación de tomar os acontecementos como necesariamente importantes e "históricos".
Carlos Torres
Á súa volta a Galicia adestrou á selección galega xuvenil, ao Fabril, ao Deportivo da Coruña, ao Compostela e ao Sporting Sada.
Como futbolista
Comezou a xogar ao fútbol en varios equipos coruñeses como o Cantábrico, o Alameda (onde coincidiu con Luis Suárez e Lázaro Candal) ou o Sin Querer. No verán de 1950 fichou polo Xuvenil e ao ano seguinte pasou ao Fabril. Aos 16 anos realizou unha xira por Portugal co Deportivo da Coruña pero non chegou a xogar ningún partido.
En novembro de 1952 asinou co Celta de Vigo. Debutou na Primeira División nun partido fronte ao Sporting de Gijón no Molinón. Disputou 119 partidos co club vigués en cinco tempadas e anotou 42 goles.
No verán de 1957 fichou polo Espanyol de Barcelona. No partido do seu debut anotou dous goles fronte ao Valladolid e rematou a súa primeira tempada con 12 goles. Xogou catro campañas e media máis no club catalán, disputando a Copa de Feiras e eliminando en 1961 ao FC Barcelona da Copa do Xeneralísimo nunha eliminatoria na que lle marcou dous goles a Ramallets no Camp Nou. Ese mesmo ano, nunha xira co equipo por América do Norte, sufriu unha fractura de peroné, que o mantivo afastado dos terreos de xogo un tempo. Viviu tamén un descenso a Segunda e deixou o club na metade da tempada 1962/63, na que o equipo ascendeu de novo.
En xaneiro de 1963 chegou ao Málaga, no que xogou seis partidos no que restaba de tempada e non puido evitar o descenso a Segunda. Xogou unha tempada máis no Málaga e ao remate desta volveu a Barcelona, onde se puxo ás ordes de Kubala de novo no Espanyol. Con todo, acabou fichando polo Deportivo da Coruña en xaneiro de 1965.
Debutou co Deportivo na xornada 20 fronte á UD Las Palmas, e foi titular nos restantes partidos da tempada, pero non puido evitar o descenso do club a Segunda. Ao remate da campaña emigrou a Venezuela. En Caracas fichou polo Deportivo Galicia, onde xogou dúas tempadas conquistando dúas Copas Venezuela.
Como adestrador
Ao seu regreso a Galicia substituíu a Chao á fronte da selección galega xuvenil, coa que chegou durante tres anos consecutivos ás semifinais do Campionato de España.
No verán de 1973, coa chegada de Manuel Sánchez Candamio á presidencia do Deportivo da Coruña, Torres foi elixido para ser o adestrador do Fabril, así como o segundo adestrador do primeiro equipo do club. En outubro de 1973 colleu as rendas do primeiro equipo, substituíndo ao chileno Fernando Riera, despois dun mal inicio de tempada con só unha vitoria nos primeiros oito partidos. Aínda que comezou con catro vitorias consecutivas, os resultados empeoraron a partir de aí, e foi cesado en xaneiro, despois de catro derrotas seguidas. Continuou como segundo adestrador do equipo e dende setembro de 1975 compaxinou o cargo coa súa segunda etapa como seleccionador galego xuvenil, tarefa compartida con Pepe Villar.
En xuño de 1976 converteuse no novo técnico da SD Compostela, que viña de ascender á Terceira División. Con Torres no banco o equipo santiagués logrou esa mesma tempada o ascenso á nova Segunda División B. Renovou por un ano máis e dirixiu o cadro branquiazul na súa primeira tempada na categoría pero o equipo acabou descendendo, polo que deixou o cargo ao remate da campaña 1977/78.
En agosto de 1979 fichou como adestrador do Sporting Sada. Con este equipo realizou unha xira por Venezuela en 1980.
Fóra do fútbol
Exerceu tamén como enfermeiro e rexentou durante anos a cafetería Tres Torres na Coruña. Faleceu na cidade herculina en 2020 aos 86 anos de idade.
-629
Outros
Historia ano a ano
André André
André Filipe Brás André, coñecido futbolisticamente como André André, nado en Vila do Conde o 26 de agosto de 1989, é un futbolista portugués. Xoga de centrocampista e o seu equipo actual é o FC Porto.
Traxectoria
Fillo do futbolista António André, André André deu os seus primeiros pasos no fútbol nas categorías inferiores do Varzim SC. En 2006 deu o salto ao primeiro equipo e o 20 de xuño de 2010 anunciouse a súa contratación polo Deportivo da Coruña, para xogar no seu filial.
O 24 de novembro anunciouse que o xogador deixaba a disciplina branquiazul e rotornaba a Portugal por motivos estritamente persoais. Igualmente, os dereitos do xogador seguen a ser do Deportivo.
Leirado, Valongo, Cortegada
Leirado é un lugar da parroquia de Valongo no concello ourensán de Cortegada na comarca do Ribeiro. Tiña 29 habitantes no ano 2011 segundo datos do INE e do IGE, dos cales 9 eran homes e 20 mulleres.
Río, Láncara
San Martiño de Río é unha parroquia do concello de Láncara na comarca de Sarria, na provincia de Lugo. No ano 2007 tiña 95 habitantes, deles 53 eran homes e 42 eran mulleres, o que supón unha diminución de 3 habitantes en relación ao ano anterior, 2006.
Noa (lingüística)
Noa é o termo permitido cando unha designación non se pode utilizar por ser considerada tabú, é dicir que acarrea castigos ou perigo polo menos.
O vocábulo noa procede de linguas polinésicas, como o seu antónimo tabú, este propiamente significa "sagrado" e indica algo prohibido polo seu carácter sagro, interdición que se estende á mesma palabra que designa ese algo. Noa é o termo que substitúe ao prohibido. Nalgunhas linguas, como o francés úsase para este concepto o sintagma mot taboué, que en castelán tense traducido por palabra tabuizada.
A introdución de noa para referirse a certas realidades lingüísticas existentes no galego, débese ao polígrafo Xesús Alonso Montero, nun artigo do ano 1969. Alonso Montero empregou os conceptos desenvolvidos por Otto Jespersen nunha publicación do ano 1947.
Eufemismo e noa
En canto eufemismo designa un termo ou unha expresión que substitúe outra real, pero que non se debe pronunciar, semellaría que sobraría noa como vocábulo técnico. Porén o campo semántico do eufemismo abrangue un rango maior, pois o termo ou a expresión eufemística substitúen un amplo elenco de termos que se refiren en moitos casos a regras de urbanidade, ao considerarse inadecuado, polo menos en certos medios sociais, o uso dun determinado vocábulo sexa por delicadeza ou por decencia, pero non estritamente por tabú.
O tabú en Occidente
Aínda que as sociedades occidentais, rara vez manteñen tabús nun sentido rigoroso, o certo é que en determinadas sociedades ou, polo menos, en certos estratos das mesmas, existen prohibicións tácitas sobre determinados actos ou cousas e os termos que as designan, prohibicións que subsisten por tradición, superstición ou ben por medos, sexan reais ou infundados. Así na Galiza, a prohibición de erguer a máscara dun participante no Entroido estaba terminante prohibida para quen coñecese os costumes seculares e, incluso, podería comportar a morte de quen transgredise a interdición. Para Andalucía é moi coñecido que hai un consenso social moi forte para non utilizar o nome real da cobra, que leva a usar universalmente o vocábulo bicha.
Algúns vocábulos noa
Como os suxeitos ao respecto dos cales subsisten tabús, ben que atenuados, nas nosas sociedades, en boa medida desacralizadas e racionalistas, a lista de termos noa non pode ser demasiado extensa. Alonso Montero foi quen chamou a atención para realidades galegas nas que se usaban termos noa, mostrando o seu uso para o lobo, o raposo, a cobra e a donicela, animais respecto os cales o campesiñado, como noutras partes de Europa, mantén temores ou prexuízos, que o levan a usar un termo de substitución en vez de usar o seu nome universal.
O lobo
Atribúelle Alonso Montero as designacións no seguintes: Xan, tío Xan, amigo, compañeiro, "gitano", perico, perillán, o outro.
En opinión do autor a voz noa é máis utilizada de noite que polo día, e para unha concreta ("o amigo") en San Xoán de Alba, por terras de Vilalba, úsase máis polo inverno. O autor chama a atención para o feito de que o animal non perdese, con todo, o seu vello nome indoeuropeo.
A raposa
O mesmo nome raposa, é en orixe noa tamén, mais non substituíu completamente o antigo nome, derivado do latín vulpes, de vella xinea indoeuropea, que subsiste no norte do territorio galego como golpe. Si desapareceu en español ou en francés (actualmente é renard, que substituíu a goupil, vivo aínda na Idade Media).
Pódense indicar como noa: galiñeiro, Marica, García, Pedro.
A cobra
O propio nome, cobra, subsiste como derivado do latín vulgar colubra. Son noa: bicha e bicho, pezoña, leiteira, suíña, retorta, rastreiriña.
O nome de leiteira, e a expresión "a que bebe o leite", alude á espallada superstición de que gusta de zugar o leite de mamíferos (incluídas mulleres).
A donicela
O cancioneiro popular alerta sobre o perigo da mordedura deste animal. O termo latino era mustela, que non deixou derivados en galego. Un bo grupo de termos galegos derivan do latín domina "señora", pola forma do vulgar domna, á que se lle engadiron diversos sufixos diminutivo-afectivos. Aparece así: doniña, donicela, donosiña, delonciña, dona das paredes, e semellantes, que en orixe son termos noa meliorativos. Porén, desde a época medieval, na que se documentan algunhas das formas, sufriron un desgaste, que levou a utilizar unha serie de termos noa novos: bonitiña, garridiña, lindiña, churrusqueira, feitiña etc, estes tamén de carácter meliorativo; porén outros son pexorativos: borracha, ladra, farrapeira, gataleiteira, farragacheira etc.
Sacerdotes
En medios mariñeiros de pescadores, o sacerdote ou cura é un termo tabú, cuxa vista ou mención poden malograr a mellor xornada ou campaña de pesca. Non se pode mencionar. Como noa usan unha serie de termos: xames, xamentendes, corvo, meco, "piquero", negro, pandullo,...
Cancro
Adoita eludirse o nome da enfermidade, o mal e o bicho, son dúas voces noa.
O Demo
Pode ser aludido con nomes noa, para evitar asín invocalo: pereno, nemigo, proviso, sucio etc.
O ovos e os pelachos
Os pelachos, as crías dos paxaros, e os ovinos, reciben denominacións noa infantís. A crenza popular coida que cando se descobre un niño de ave, non se pode aludir o seu contido (ovos, ou crías) con o seu nome real, pois os pais paxaros poderían escoitalo é entón trasladar ou abandonar o niño. Para os ovos úsase areas, pedras, pedriñas e seixos. Para os paxaros sapos ou sapiños. en ambos dous casos son denominacións da Galicia oriental, aínda que Sarmiento indica a de seixos para os ovos nas súas "Coplas".
Berrogain-Laruns
Berrogain-Laruns en francés, Berogaine-Lahüntze en éuscaro, é unha localidade e comuna francesa situada no departamento de Pireneos Atlánticos, na rexión de Aquitania e o territorio histórico vascofrancés de Zuberoa.
Os Cruceiros
O topónimo galego Os Cruceiros pode referirse a:
Antonio Pena Abal
Antonio Pena Abal, nado en Cuntis en 1968, é un político galego do PPdeG.
Erupción volcánica
dereita|miniatura|310px|Erupción hawaiana. Unha erupción volcánica é unha emisión máis ou menos violenta na superficie terrestre ou doutro planeta, de materias procedentes do interior do globo. Exceptuando os géyseres, que emanan auga quente, e os volcáns de lodo, cuxa materia, en gran parte orgánica, provén de xacementos de hidrocarburos relativamente preto da superficie, as erupcións terrestres débense ós volcáns, rexistrándose desde o 8000 a.C ata o inicio do século XXI unhas 7.900 erupcións.
Antonio Pena Abal
Traxectoria
Nas eleccións municipais de 2003 encabezou a candidatura do PPdeG á alcaldía de Cuntis, posto que repetiu nas municipais de 2007. Nas municipais de 2011 volveu ser cabeza de lista do PPdeG e foi elixido alcalde como candidato da forza máis votada pola falta de acordo entre o PSdeG-PSOE e o BNG. . Nas eleccións de 2015, volveu presentarse a candidatura á alcaldía polo PPdeG. Foi a forza máis votada, aínda que non foi elixido alcalde debido ao tripartito entre PSdeG-PSOE, BNG e VECIÑANZA. Foi elixido alcalde Manuel Campos Velay.
Erupción volcánica
Fases dunha erupción volcánica
A modalidade das erupcións depende da natureza química do magma, da densidade e tensión do vapor da fase gasosa e da natureza xeolóxica da zona.
Antonio Pena Abal
Traxectoria
Fóra da política é profesor de francés no instituto de Barro. Tamén leva a Asociación Amigos da Monxa do Penedo, asociación que se centra en dar a coñecer a madre María Antonia, coñecida na vila de Cuntis como "A Monxiña do Penedo", fundadora do Convento do Carme de Santiago de Compostela, sendo este o primeiro da Orde do Carmelo en Galicia.
Erupción volcánica
Materiais expulsados
Nunha erupción volcánica despréndense os seguintes produtos:
Tipos de erupcións
Algúns indicadores do tipo de erupción e do índice de explosividade son: a forma e o tamaño do cono volcánico, a altura acadada pola columna eruptiva e o radio de acción arredor do volcán.
miniatura|Erupción estromboliana
Viloira
O topónimo Viloira pode referirse a:
Estación de Lugo
A estación de Lugo é unha estación de tren de Adif situada na cidade de Lugo. Ten servizos de longa e media distancia operados por Renfe.
Situación ferroviaria
A estación atópase no punto quilométrico 432,1 da liña férrea de ancho ibérico que une León e A Coruña, entre as estacións de Rábade e Laxosa. O tramo é de vía única e está sen electrificar.
Historia
O ferrocarril chegou a Lugo o 10 de outubro de 1875 coa o apertura do tramo A Coruña-Lugo da liña férrea entre Palencia e A Coruña por parte da Compañía dos Ferrocarrís de Asturias, Galicia e León que tivo que embarcarse nunhas obras de gran complexidade debido á orografía do terreo nalgunhas zonas. En 1885, a mala situación económica da empresa concesionaria obrigoulle a fusionarse coa potente Compañía dos Camiños de Ferro do Norte de España. En 1941, Norte foi nacionalizada e integrada na recentemente creada RENFE quen xestionou a estación ata a súa separación en Adif e Renfe Operadora o 31 de decembro de 2004.
O 4 de agosto de 2010, Fomento, o Concello de Lugo e a Xunta de Galicia asinaron un acordo para a construción da nova estación intermodal de Lugo que integrará tren e autobús e que se situará na localización da actual estación de tren. A obra abrirá as portas á chegada do AVE á cidade. O 29 de abril de 2011 Fomento aprobou un anteproxecto de estación con forma de ponte presentada por Eptisa Servicios de Ingeniería, Junquera Arquitectos e Calter Ingeniería. Unha vez asinado o contrato o prazo de execución será de 27 meses.
A estación
O edificio de viaxeiros é unha estrutura de dous pisos de planta alongada e rectangular que loce un aspecto clásico. Sitúase no centro da cidade preto da muralla romana e da zona vella. Conta con dúas plataformas, unha lateral e outra central ás que acceden tres vías. Outras catro vías completan as instalacións. Os cambios de plataforma realízanse grazas a un paso subterráneo. Recentemente adaptouse a estación para persoas discapacitadas subindo a altura das plataformas para que estas persoas poidan subir facilmente aos trens. Construíronse dous ascensores que se comunican co paso subterráneo para ser usados para equipaxes, carriños de bebés e persoas discapacitadas.
Dispón de venda de billetes, atención ao cliente, aseos e cafetería. Todo o recinto está equipado con servizos adaptados para as persoas con minusvalía. No exterior existe un aparcadoiro situado enfronte do edificio, unha parada de taxi e outra de autobuses urbanos.
Longa distancia
Actualizado a 18 de xuño de 2016.
Media distancia
Actualizado a 18 de xuño de 2016.
Misticismo
O misticismo é un estado de unión inefable co sagrado que adoita traducirse nunha experiencia de éxtase. Adquire diversas significacións consonte a filosofía ou a relixión de quen o experimenta. Denomínase así tamén a doutrina ou conxunto de doutrinas que estudan e promoven a experiencia mística.
Tipos e características
No budismo a experiencia mística pódese identificar co nirvana no que o ego se disolve no nada tras acadar a iluminación mediante unha esforzada disciplina física e espiritual. Isto ten precedentes que perduran no hinduísmo onde a personalidade se esvae no gran océano divino fundíndose o atman co Brahma.
No xudaísmo a principal corrente mística denomínase Cábala. O fillo de Isaac, Xacob cambiou o seu nome polo de Israel (forte con Deus, e o que loita contra Deus) tras unha experiencia mística de loita coa divindade. Aquí a experiencia non supón a dilución da personalidade senón a súa purificación e reafirmación individual e colectiva. A experiencia de Moisés coa silveira ardente tradúcese nun mandato de liberación da escravitude de Exipto. O canto erótico do Cantar dos Cantares, sen perder o seu contido de sexualidade carnal, ten unha lectura mística que completa o seu sentido onde Deus é o amado e Israel a amada. Este cántico será a referencia simbólica e literaria do misticismo cristián.
Filósofos neoplatónicos como Plotino describen unha experiencia de fusión co Un que pode ser cualificada de mística.
Historia de Hangzhou
Fundación e ascenso
Fundada no tempo da dinastía Qin (221 aC-206 aC) e coñecida primeiro co nome de Qiantang, seica ao principio o asentamento se situaba nos outeiros do oeste e sur do lago que vai seres central na conformación urbana da vila. De feito era daquela unha albufeira, pois a chaira costeira onde aparece asolagábase polo efecto das mareas no río Qiantang.
Misticismo
Tipos e características
No cristianismo, a experiencia non é de fusión nin de esvaemento senón de comuñón. Nas Igrexas Siríacas Católica e Ortodoxa seguen moi vivas a nivel litúrxico as experiencias místicas que se trasladaron aos cantos de Efrén o Sirio. Na Igrexa Ortodoxa Copta a vida ascética de Antón Abade segue a ser exemplo a imitar. Na Igrexa Apostólica Armenia os poemas místicos de Narek son un dos cumes literarios da lingua armenia. Na Igrexa Ortodoxa a espiritualidade pneumatolóxica recolle a tradición de Pais da Igrexa como Gregorio de Nisa e pervive a través do pensamento de Gregorio Palamas e as súas vivencias sobre as energeias divinas propias do hesicasmo.
Historia de Hangzhou
Fundación e ascenso
Co paso dos séculos as restricións para o desenvolvemento nos outeiros fixeron natural a progresiva mudanza á chaira oriental do lago o que iba a precisar de grandes labouras de defensa necesaria de inundacións e a conversión da albufeira en lago de auga doce para o abastecemento da poboación. Esta estrutura montaña-lago-cidade vai resultares modélica coma exemplo do shan-shui paisaxístico e poético chinés e anómala ou heterodoxa respecto aos canons Zhou do urbanismo reticular tradicional.
Misticismo
Tipos e características
Na Igrexa Católica teñen particular importancia os escritos e predicacións de Bernardo de Claraval e Hildegarda de Bingen na Idade media, así como o misticismo do século de ouro español con Tareixa de Xesús e Xoán da Cruz.
No Islamismo unha corrente mística por antonomasia é o sufismo
Historia de Hangzhou
Fundación e ascenso
A configuración básica tivo a súa rúbrica no tempo da dinastía Sui (581-618) coa construción das murallas da cidade e o Gran Canal que, comunicándoa co norte da China, a convertían en importante centro de comercio e transporte do imperio. Foi tamén entón cando adquiriu o nome de Hangzhou. Na época da dinastía Tang consolidouse este organismo e a construción dun dique (Bai-sha, 824) que segregaba o apéndice norte da albufeira deu lugar ao Lago Oeste actual (Xihu) que foi dragado.
Capital real e imperial
A disgregación do imperio chinés no final dos Tang (período das Cinco Dinastías e Dez Reinos) converteu a Hangzhou en capital do Reino de Wuyue (co nome de Xifu, 907-978). Foi unha época de esplendor económico (comercio co Xapón e Corea), cosmopolitismo cultural (da man do budismo) e construtivo (ademais de templos e santuarios, construción dun complexo sistema de diques e canles que fixeron da chaira costeira unha das rexións agrícolas máis prósperas da China).
A capital foi estendida grandemente cun novo cinto de murallas e un primitivo complexo palacial apareceu nos outeiros do sueste do lago. Este continuou enriquecéndose con templos e pagodes arredor (Pagode Baochu, 963) asemade con novos diques (o dique Su de 2,8 km no 1089 que o dividía en dous con seis pontes) ademais do seu dragado e limpeza.
Así non foi estraño que, trala absorción do reino pola dinastía Song do Norte, cando o advento dos Song do Sur no século XII Hangzhou fora elixida a súa capital imperial. Se xa era unha das cidades máis poboadas do extremo oriente converteuse na maior do mundo (acadou ó menos o medio millón de habitantes) ata que Nanjing e Pequín a sobrepasaron na época Ming (mediados do século XIV).
"A máis magnífica e nobre cidade do mundo", Marco Polo
Renomeada Lin'an, a capital dos Song Meridionais que describiu Marco Polo (quen a chamou Kinsai, capital ) foi o refuxio da civilización chinesa nese tempo, cando o norte estaba ocupado polos manchús da dinastía Jin. A grande expansión comercial baseada nunha puxante industria da porcelana e dos téxtiles e o forte incremento poboacional (froito tamén do grande afluxo do norte conquistado) a converteron en metrópole política, cultural, artística e científica da época.
Época Ming e Qing
Trala conquista mongol a capital Yuan foi instalada en Dadu (Pequín). Aínda así Hangzhou continuou a seres un importante porto ata o século XVI cando aquel progresivamente se entupiu . A perda da capitalidade ocasionou a ruína e abandono da cidade imperial ao sur. Pola contra, a urbe estendeuse ao leste cunha ampliación de murallas. O Lago Oeste foi enriquecido con novos diques e pavillóns sobre illas artificiais.
No período da dinastía Qing (1644-1912) a cidade era o maior centro da produción e comercio de seda do país. Un recinto amurallado no centro da vila, á beira do lago, foi reservado á elite militar manchú. Nesa época Hangzhou comezou a teres sona coma lugar de lecer (retiro dalgúns emperadores Qing) que ata hoxe mantén como un dos destinos turísticos principais dos chineses (vg. reutilización das ourelas do Gran Canal coma corredor de turismo cultural).
Século XX
Entre 1907 e 1913 as murallas foron demolidas, primeiro no leste para a construción do ferrocarril. Despois, coa fundación da República da China en 1912, as da cidadela interior manchú caeron abrindo así definitivamente a cidade ao lago (unha serie de parques na ribeira foron implementados). No soar foi planificada unha área de comercio, o Mercado Novo, que aínda que sen respectar os antigos trazados hoxe constitúe o centro de Hangzhou. A urbe estendeuse ao longo do Gran Canal ao norte e sur. En 1937 foi inaugurada a Ponte do Río Qiantang.
A industrialización veu da man da República Popular da China na segunda metade do século e Hangzhou comezou o proceso de metropolización que tense acelerado nas últimas décadas cun extraordinario crecemento favorecido pola súa proximidade a Shanghai.
Óbidos
O topónimo Óbidos pode referirse a:
Ronfe, Láncara
San Pedro de Ronfe é unha parroquia do concello de Láncara na comarca de Sarria, na provincia de Lugo. No ano 2007 tiña 98 habitantes, deles 49 eran homes e 49 eran mulleres, o que supón un mantemento no número de habitantes en relación ao ano anterior, 2006.
Kustavi
Kustavi (en sueco Gustavs) é unha localidade da rexión de Finlandia Propia, Finlandia. Ten unha poboación de 890 habitantes segundo o censo de 2012, o que a converte na localidade máis pequena da rexión.
Benthamia
Benthamia é un xénero de orquídeas pertencente á subfamilia Orchidoideae dentro da familia Orchidaceae. Ten 75 especies.
Españolada
miniatura|Mary, la españolita, prototipo do mito romántico de España, recuperado por [[Franz von Stuck en 1916.]] Españolada é un termo despectivo para se referir, dende un punto de vista esaxerado, ao que se entende como tipicamente español. O estereotipo máis frecuente reduce a diversidade de culturas e tradicións do ámbito hispánico ao tópico da realidade andaluza.
Historia e características
Esta deformación da imaxe de España ten a súa orixe no século XIX, cando o Romanticismo puxo de moda o mito español, provocando unha peregrinación de escritores europeos, primeiro ingleses e despois e sobre todo franceses, entre eles ambos os dous Alexandre Dumas, Théophile Gautier, Victor Hugo ou Prosper Mérimée, cuxa obra Carmen, foi considerada por Francisco Ayala, como o berce da España mítica, territorio exótico e diferenciado con respecto a Europa. Algunhas obras de artistas do costumismo romántico andaluz teceu o conxunto de tópicos arredor de Andalucía (bandoleiros, xitanos, toureiros, bailaores, tonadilleras etc).
Xosé Luís Franco Grande
miniatura|Placa conmemorativa instalada na súa casa de Vigo Xosé Luís Franco Grande, nado en Tebra (Tomiño) o 17 de febreiro de 1936 e finado en Vigo o 31 de marzo de 2020, foi un escritor, lexicógrafo, poeta e avogado galego. Foi membro do Consello da Editorial Galaxia e membro de número da Real Academia Galega dende 1998. Da súa obra destacan títulos como Vieiro choído, Entre o si e o non ou o Diccionario galego-castelán.
Primeiros anos e vila natal
A súa infancia e primeira xuventude transcorreron en Tebra, onde os seus pais eran mestres de primeiro ensino. O seu pai era Avelino Franco. Estudou o bacharelato no Instituto Santa Irene de Vigo, onde coincidiu con Bernardino Graña. O seu imaxinario popular dos seus eidos nativos tingue a totalidade da súa obra literaria. Intimista, pero tamén descritivo, aborda con lirismo a paisaxe da súa infancia, superando, segundo estudosos da súa obra "a tódolos escritores da súa xeración". A súa vila natal, Tomiño estará presente de forma directa ou indirecta en todas as súas obras. Nesta contorna xeográfica recolleu moitas variantes dialectais que incorporou na súa obra Diccionario galego-castelán.
Estudos e activismo
Comezou Filosofía e Letras e despois licenciouse en Dereito na Universidade de Santiago de Compostela. Alí coñeceu a Ramón Lugrís que o poñerá en contacto con outros galeguistas Comezou a exercer a profesión de avogado na Coruña (con Sebastián Martínez-Risco) e despois en Vigo e ata a súa xubilación en xuño de 2001 foi asesor xurídico da Caixa de Aforros de Vigo, logo Caixanova. Foi varias veces galardoado nas Festas Minervais e obtivo tamén o Premio Eduardo Pondal do Centro Gallego de Buenos Aires. miniatura|Diccionario galego-castelán, Galaxia, 1968. Para entender o papel de Franco Grande nas letras galegas é imprescindible saber que el e a súa xeración son a ponte entre a Xeración Nós, moitos deles mortos, e outros, os sobreviventes sometidos á crueldade da represión franquista. A Xeración Galaxia, como se deu en chamar a estes sobreviventes do galeguismo da posguerra, conforma unha nova xeración de mozos forxados na Universidade compostelá na continuación do labor regaleguizador iniciado no primeiro terzo do século XX. Franco Grande tivo unha participación decisiva no traballo que desenvolveu a Editorial Galaxia. O seu libro Os anos escuros relata con migalleira análise ese proceso no que van xurdindo novos valores, tanto no ámbito literario como na dinamización cultural e política. miniatura|esquerda|Xosé Luis Franco Grande cos Reis de España
Creador literario
A obra literaria de Franco Grande abrangue tódolos campos, iniciándose durante a súa etapa de estudante en Compostela, onde obtén en cinco ocasións o primeiro premio e a flor natural nas Festas Minervais. Con 19 anos de idade, o Centro Gallego de Buenos Aires outorgoulle o Premio Eduardo Pondal polo seu libro de poemas Brétemas do vieiro (inédito); en 1957 publicou a peza teatral Vieiro choído. O seu libro de poemas Entre o si e o non (1967) foi galardoado co Premio Nacional de Literatura "Rosalía de Castro". No 1968 publicou a súa obra de vital importancia para a lingua galega, o Diccionario Galego-Castelán publicado pola Editorial Galaxia o 25 de outubro de 1968. Unha obra que había ser necesaria, imprescindible, un par de anos máis tarde cando se incorpora o estudo da lingua galega no sistema educativo. Ese dicionario foi un instrumento de vital importancia para que varias xeracións de galegos e galegas tivesen a oportunidade de coñecer a lingua galega. Esta obra foi reeditada moitas veces ata completar un total aproximado de medio millón de exemplares vendidos. Os dicionaristas adoitan falar do "Franco Grande" como unha denominación que marcou unha época. Pertence a Xeración das Festas Minervais e ó movemento literario Escola da Tebra.
Son salientables os milleiros de colaboracións como articulista nos medios de comunicación, sempre defendendo a identidade galega e as súas manifestacións culturais (La Noche, Ínsula, Aturuxo, Vida Gallega, Grial, La Voz de Galicia, Boletín da Real Academia Galega etc.).
Escribiu artigos en revistas especializadas sobre Sebastián Martínez-Risco, Ramón Otero Pedrayo, Eduardo Pondal, Xaime Isla Couto, Camilo Gonsar, Xosé María Álvarez Blázquez, Xosé Landeira Yrago… miniatura|Entre o si e o non incluíuse na [[Biblioteca Galega 120.]] Foi autor de varias pezas teatrais, e cultiva tamén o ensaio e a crítica literaria. A proposta de Ramón Piñeiro, Marino Dónega e Domingo García-Sabell, ingresou na Real Academia Galega en 1978, pronunciando o 3 de xullo de 1998 o discurso de ingreso O antigo réxime nunha familia do Baixo Miño, que foi respondido por Luz Pozo Garza. No ano 2021, a Real Academia Galega conmemorou o Día da Poesía coa súa obra.
Lexicógrafo
No 1968 publicou a súa obra de vital importancia para a lingua galega, o Diccionario Galego-Castelán publicado pola Editorial Galaxia o 25 de outubro de 1968. Unha obra que había ser necesaria, imprescindible, un par de anos máis tarde cando se incorpora o estudo da lingua galega no sistema educativo. Ese dicionario foi un instrumento de vital importancia para que varias xeracións de galegos e galegas tivesen a oportunidade de coñecer a lingua galega. Esta obra foi reeditada moitas veces ata completar un total aproximado de medio millón de exemplares vendidos. Os dicionaristas adoitan falar do "Franco Grande" como unha denominación que marcou unha época.
Dinamizador cultural
O labor do tomiñés non só se limitou a traballar no campo da literatura. Dirixiu un espazo radiofónico -Raíz e Tempo- que emitía semanalmente na emisora "La Voz de Vigo" nunha franxa horaria de moita audiencia; participou como fundador da Asociación Cultural de Vigo, a única asociación de marcado carácter galeguista creada na década dos anos sesenta; neste período Cintia, unha cantautora catalá, gravou na discografía Digsa, o poema "Venceremos Nós" (Joan Baez, Xosé Luís Franco Grande, Xosé Manuel Beiras). Anos despois converteuse no himno das mobilizacións estudantís que se produciron en Santiago de Compostela no 1968 contra o franquismo. Foi conferenciante e participou na creación do Partido Socialista Galego na clandestinidade. Formou parte do consello reitor do Instituto Galego de Análise e Documentación Internacional.
Vida persoal
Casou con María dos Anxos Barreiro e tivo dúas fillas, Rosalía (avogada) e Navia (xornalista), e catro netos. O seu nome aparecerá nas "listas de sangre" do 23F, como un dos 500 nomes galegos que debían ser represaliados no caso de que triunfase o golpe de Tejero.
Poesía
miniatura|Vocabulario galego-castelán (1972). Galaxia.
Obras colectivas
miniatura|Placa en [[Redondela. ]]
Anfipático
miniatura|Os [[fosfolípidos son un exemplo de molécula anfipática.]]
Un composto anfipático ou anfifílico é aquel que posúe unha parte hidrofílica ou polar (con afinidade pola auga) e unha parte hidrofóbica ou apolar (sen afinidade pola auga). A parte hidrófila formará pontes de hidróxeno coa auga, e a hidrófoba non. Exemplos de substancias anfipáticas son os xabóns e deterxentes ou os fosfolípidos das membranas biolóxicas.
O carácter anfipático dalgunhas moléculas é a base de certas áreas da química e bioquímica, como o estudo do polimorfismo de lípidos. Os compostos orgánicos que conteñen grupos hidrofílicos en ambos os extremos dunha cadea hidrocarbonada bastante longa denomínanse bolaanfifílicos; a presenza dos dous extremos hidrófilos aumenta a súa solubilidade.
Arrast-Larrebieu
Arrast-Larrebieu en francés, Ürrüxtoi-Larrabile en éuscaro, é unha localidade e comuna francesa situada no departamento de Pireneos Atlánticos, na rexión de Aquitania e no territorio histórico vascofrancés de Zuberoa.
Anfipático
Estrutura e propiedades
O grupo hidrófobo das moléculas anfipáticas é tipicamente unha grande cadea hidrocarbonada, da forma CH3(CH2)n, con n > 4. O grupo hidrófilo dunha molécula anfipática pode pertencer a algunha das seguintes categorías:
Ás veces, os compostos anfipáticos teñen varias partes hidrofóbicas, varias hidrofílicas ou varias de ambas. As proteínas e algúns copolímeros en bloques son exemplos.
Como resultado de ter unha parte hidrófila e outra hidrófoba, algúns compostos anfipáticos poden disolverse en auga e en certa medida en solventes apolares. Os compostos anfipáticos disólvense formando micelas.
Cando se sitúan nun sistema inmiscible bifásico formado por un solvente acuoso e outro orgánico, o composto anfipático particiónase nas dúas fases. A extensión das porcións hidrofílicas e hidrofóbicas determina a extensión do particionamento.
Exemplos de compostos anfipáticos
Hai moitos exemplos de moléculas que presentan propiedades anfifílicas ou anfipáticas:
Os surfactantes baseados en cadeas hidrocarbonadas son un exemplo. A súa rexión polar ou hidrófila pode ser iónica ou neutra. Algúns son: dodecilsulfato sódico (aniónico), cloruro de benzalconio (catiónico), cocamidopropilbetaína (zwitteriónica) e o octanol (alcohol de cadea longa neutro).
Funcións biolóxicas
miniatura|dereita|Estruturas formadas polos fosfolípidos en solución acuosa: [[liposomas, micelas e bicapas (membranas).]] Os fosfolípidos, un tipo de moléculas anfipáticas, son os principais compoñentes das membranas celulares. A súa natureza anfipática determina o modo en que se forman as membranas. Dispóñense en bicapas lipídicas, nas que os seus grupos polares se sitúan nas partes externas da membrana, en contacto co medio acuoso, e as súas cadeas hidrófobas sitúanse na parte interna da bicapa, lonxe do contacto coa auga. Deste xeito, a membrana consta dunha rexión apolar central situada entre dúas rexións polares.
Moitas outras substancias anfipáticas, como as pepducinas, interaccionan fortemente coas membranas biolóxicas ao inserir a súa porción hidrofóbica dentro das membranas, e expoñer a súa porción hidrofílica ao medio acuoso, alterando o seu comportamenteo físico e ás veces interrompéndoas.
Aplicacións
As principais aplicacións son:
Raphidophyceae
As rafidófitas, ou Raphidophyceae (antes denominadas cloromónadas, Chloromonadophyceae ou Chloromonadineae ) son un pequeno grupo de algas unicelulares mariñas e de augas doces.
As rafidófitas teñen células de tamaño grande, entre 50 e 100 μm, e sen parede celular. Os cloroplastos son elipsoidais. Distínguense por ter clorofilas a, c1 e c2 e dúas membranas no retículo endoplasmático dos cloroplastos. Os pigmentos accesorios que teñen son o β-caroteno e diadinoxantina. As rafidófitas de augas doces son verdes e as mariñas son amarelas, xa que posúen o carotenoide da fucoxantina. Posúen un par de flaxelos que saen da mesma invaxinación. O flaxelo anterior é lamelado con mastigonemas, e o posterior nu. O anterior bordea pola parte traseira a célula, por un afundimento ventral da célula. Ao contrario doutros heterocontófitos, as rafidófitas non posúen puntos de fotorecepción, puntos "oculares", que pola contra son comúns neste grupo.
As rafidófitas aparecen en múltiples ecosistemas acuáticos. Nos sistemas fluviais, é máis habitual que aparezan en augas doces máis ácidas, como o son as pozas. As especies mariñas adoitan formar parte dos afloramentos do verán en sistemas costeiros. Un caso é a súa presenza ligada ás mareas vermellas da costa exterior xaponesa, onde adoitan interromper a pesca malia que non producen afloramentos tóxicos.
Os grupos máis próximos son as Eustigmatophyceae e as Chrysophyceae.
Especies mariñas
As especies mariñas son eurialinas e euritérmicas, co cal persisten en amplas condicións de salinidade e temperatura.
Moitas das especies mariñas producen neurotoxinas. Toxinas que producen, como a brevetoxina, afectan aos peixes despolarizando os nervios que controlan o ritmo cardíaco, reducindo a presión sanguínea e transporte de osíxeno, co que se acaba na súa morte. A mortalidade de peixes pola asociados a mareas vermellas dáse nas costas xaponesas por especies do xénero Chattonella e Heterosigma, durante o período de estratificación das augas cálidas do verán. Outro caso de toxicidade é o de Heterosigma na costa de Rhode Island cando as concentracións de nitróxeno son baixas.
Especies de augas doces
As rafidófitas aparecen frecuentemente nos fondos con lama e pozas, onde as macrófitas son abundantes. Especies como as do xénero Vacuolaria teñen unha fase libre na columna de auga, onde teñen unha forma oval e flaxelos que saen do súa zona ventral, e outra en estado aletargado, onde teñen unha forma esférica e viven dentro dunha matriz xelatinosa.
Ciclo de vida
Especies como Chattonella antiqua seguen un ciclo de vida cunha fase haploide e outra diploide. Os cistes que forman son haploides e xermolan dando células haploides flaxeladas e libres. Estas poden diploidizar e continuar o crecemento celular. A poboación pode medrar por mitose. Nesta fase poden iniciar unha meiose e enquistarse, na fase haploide.
Clasificación
A última clasificación é a seguinte:
Burjassot
Burjassot é un concello da Comunidade Valenciana, pertencente á provincia de Valencia, situado na zona oeste da área metropolitana de Valencia, na comarca da Horta Nord. Ten 37.402 habitantes (INE 2008).
Xeografía
Burjassot atópase situada ao noroeste da cidade de Valencia, dentro da súa área metropolitana. A superficie do termo é case cha. Con todo, na zona occidental do municipio existen unhas pequenas elevacións do terreo que acadan unha alzada máxima de sesenta metros que serven de límite á Horta de Valencia. Como toda a comarca, posúe un clima mediterráneo.
Pódese acceder a esta localidade a través das liñas 1 e 4 do Metro de Valencia.
Localidades limítrofes
O termo municipal de Burjassot limita coas localidades de Godella, Paterna e Valencia todas elas da provincia de Valencia.
Accesos
Pola súa proximidade á capital converteuse nun importante nó de comunicacións para a comarca, sendo atravesado o seu termo pola liña 1 de Metro Valencia e a liña T4, así como liñas de autobuses da EMT e do Consorcio Municipal de Transportes (CMT). Por estrada é posible chegar pola CV-35 (pista de Ademuz / Av. Corts Valencianes) e pola Avenida de Burjassot da capital valenciana.
Demografía
A poboación de Burjassot ascende a 37.402 habitantes en 2008. Tralo importante incremento demográfico experimentado nas décadas de 1960 e 1970, produciuse un estancamento de poboación nos anos oitenta, debido fundamentalmente ao conciso termo municipal que actualmente está urbanizado nun 70% da súa superficie restando só unha escasa zona de horta que está separada do casco urbano polas vías da liña 1 de Metro Valencia.
O casco urbano atópase conurbado co da localidade de Godella ( e esta á súa vez con Rocafort), co barrio valenciano de Benimàmet e co barrio paternero de Santa Gemma.
Economía
miniatura|esquerda|120px|Agricultura. miniatura|dereita|120px|Universidade de Valencia. O seu escaso termo municipal áchase urbanizado no seu maior parte existindo unha pequena zona de horta onde se cultivan laranxeiras, hortalizas, cultivos forraxeiros e tubérculos.
O sector primario, outrora o máis importante, é actualmente testemuñal. Pola súa banda, o sector secundario está representado basicamente por industrias dedicadas á cerámica, vidro, téxtil, de transformados metálicos, madeira e mobles, alimentación e confección, habendo desaparecido nestes últimos anos dúas grandes industrias dedicadas ao xoguete e á fabricación de cemento.
Por todo iso cada vez cobra unha maior importancia o sector terciario, destacando o comercio, transportes e comunicacións, os servizos financeiros e servizos comunais. Tendo gran relevancia económica os servizos xerados en torno ao campus universitario.
José Luís Gómez Núñez
José Luís Gómez Núñez, finado en Tui o 4 de febreiro de 2015, foi un político galego.
Traxectoria
Foi concelleiro da UCD en 1979. En 1983 foi elixido polo Partido Demócrata Liberal que encabezaba Juan Manuel Diz Guedes. Nas municipais de 1987 presentouse por Unión Tudense e foi tenente de alcalde con Juan Miguel Diz Guedes de alcalde. Logo da dimisión de Diz Guedes, foi elixido alcalde o 24 de xaneiro de 1990. En 1991 ingresou no PSdeG-PSOE e foi o seu candidato á alcaldía nese ano e en 1995, logrando 5 e 3 concelleiros respectivamente, quedando na oposición fronte ao candidato do PPdeG Miguel Ángel Capón Rey que logrou a maioría absoluta e foi elixido alcalde. En febreiro de 1998 apoiou unha moción de censura encabezada polo que fora ata uns meses atrás concelleiro popular Antonio Fernández Rocha, se ben non entrou no goberno deste. En 1999 logrou tan só 1 concelleiro e renunciou á acta o 28 de outubro dese mesmo ano.
Fátima Monteagudo Pereira
Fátima Monteagudo Pereira, nada en Cuntis en 1978, é unha política galega do PSdeG-PSOE.
Traxectoria
Licenciada en Empresariais. Nas eleccións municipais de 2003 foi a número dous da candidatura do PSdeG-PSOE á alcaldía de Cuntis. Foi elixida alcaldesa de Cuntis o 8 de xullo de 2005 logo da dimisión de Eduardo Rey Rodríguez. Nas municipais de 2007 encabezou a candidatura do PSdeG e foi elixida alcaldesa grazas a un pacto co BNG. Nas municipais de 2011 volveu ser cabeza de lista do PSdeG pero ao non haber acordo co BNG foi elixido alcalde o candidato da lista máis votada, Antonio Pena Abal (PPdeG).
Aeroporto de Mostar
O aeroporto de Mostar é un aeroporto preto de Mostar, en Bosnia e Hercegovina, situado na vila de Ortiješ, a 7,4 quilómetros ao sueste da estación de ferrocarril da cidade.
Eduard Romanyuta
Eduard Romanyuta (en Едуард Едуардович Романюта) é un cantante, compositor, músico, actor e presentador de TV ucraíno. A súa carreira musical comezou cando tiña 4 anos. Cando tiña 5 anos, Eduard actuou no Pazo Ucraína, Kíiv, Ucraína, onde persoalmente o Presidente de Ucraína L. Kuchma felicitouno polo seu talento. En 1999-2002, particiou no Presindent's Christmas Trees, en Kíiv, facendo máis de 170 actuacións.
En 2015 representou a Moldavia no Festival de Eurovisión 2015 coa canción "I Want Your Love".
Festival de Eurovisión 2011
O 26 de febreiro de 2011, Eduard intentou representar a Ucraína coa súa canción Berega quedando nun sétimo lugar de 19 participantes.
Festival de Eurovisión 2012
O 18 de febreiro de 2012, intentou representar ao seu país outra vez, esta vez cantando I'll never let go quedando nun quinto lugar de 21 participantes.
Festival de Eurovisión 2013
O 23 de decembro de 2012, intentou por terceira vez representar a Ucraína no Festival de Eurovisión 2013, pero quedou nun terceiro lugar de 20 participantes. Esta foi a última vez que Eduard intentou representar a Ucraína.
As Cabazas
O topónimo As Cabazas pode referirse a:
O Muíño Vello
O topónimo galego O Muíño Vello pode referirse a:
Robert Bruce Merrifield
Robert Bruce Merrifield nado en Fort Worth (Texas) o 15 de xullo de 1921 e finado en Cresskill (Nova Jersey) o 14 de maio de 2006, foi un bioquímico e profesor universitario estadounidense, galardoado co Premio Nobel de Química do ano 1984.