cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cálculo estocástico
O proceso estocástico máis coñecido ao que se aplica o cálculo estocástico é o proceso de Wiener (chamado así en honor a Norbert Wiener), que se usa para modelar movementos Brownianos tal e como os describiu Albert Einstein e outros procesos físicos de difusión no espazo de partículas suxeitas a forzas aleatorias. Dende a década dos 70 do século XX, o proceso de Wiener ten sido utilizado con frecuencia nas matemáticas financeiras para modelar a evolución no tempo de prezos de accións e bonos.
As principais compoñentes do cálculo estocástico son o cálculo de Itō e as técnicas de variacións relacionadas (cálculo de Malliavin). Por motivos técnicos a integral de Itō é a máis usada para clases xerais de procesos, pero a relacionada integral de Stratonovich tamén se emprega con frecuencia na formulación de problemas (especialmente en disciplinas de enxeñería.) A integral de Stratonovich pode expresarse en termos da integral de Itō. Outra vantaxe de integral de Stratonovich é que permite expresar algúns problemas nun sistema de coordenadas invariable, e é polo tanto de axuda cando o cálculo se desenvolve en espazos distintos de Rn.
O Teorema da converxencia dominada non se pode aplicar á integral de Stratonovich, polo que é moi difícil probar resultados sen expresala como en forma de integrais de Itō.
Integral de Stratonovich
A integral de Stratonovich pódese definir en termos da integral de Itō
A notación alternativa
taén se emprega para denotar a integral de Stratonovich.
Aplicacións
Unha aplicación moi importante do cálculo estocástico dáse nas finanzas cuantitativas.
Xuízo por Traizón de 1956
O Xuízo por Traizón (Treason Trial en inglés e traducido tamén como Proceso por Traizón, Proceso por alta traizón e Proceso da traizón)  é o nome dado ó proceso xudicial que tivo lugar entre 1958 e 1961 en Suráfrica contra 156 persoas, maioritariamente membros do Congreso Nacional Africano (CNA) e do Partido Comunista Surafricano. Foron acusados de alta traizón (hoogverraad en afrikaans) e de conspiración a escala nacional. Igualmente acusóuselles de querer derrocar o goberno por medio da violencia e de querer substituílo por un Estado comunista. Estas acusacións podían ser castigadas coa pena de morte. Os primeiros arrestos producíronse en decembro de 1956 e os primeiros procesos comezaron en 1958. Logo de 3 anos de procedementos xudiciais, foron liberadas sucesivamente máis de 70 persoas. Os últimos acusados, 30 inculpados en total, entre os que se atopaban Nelson Mandela e Ruth First, foron absoltos finalmente o 29 de marzo de 1961. Os xuíces estimaron que a Coroa non lograra probar que o CNA usase a violencia para derrocar o goberno.
Antecedentes e fase preparatoria
En xuño de 1956, en Kliptown, o Congreso do Pobo reuniu tres mil delegados de organizacións antiapartheid e adoptou a Carta da Liberdade; posteriormente, o 5 de decembro de 1956, a policía procedeu ó arresto de 144 militantes do CNA e dos seus aliados, entre os que se atopaban Albert Lutuli e Nelson Mandela. Unha semana despois foron arrestadas outras doce persoas incluíndo a Walter Sisulu. En total, a policía detén 156 persoas (105 negros, 21 indios, 23 brancos e 7 mestizos), entre eles a toda a dirección nacional do CNA. Son formalmente acusados e encerrados durante 15 días na prisión de Fort en Xohanesburgo antes de seren liberados baixo fianza.
O obxectivo ó que apuntaba o goberno, como ente acusador, era o de desintegrar a Alianza do Congreso que agrupaba varias organizacións antiapartheid. O período cuberto pola acusación ía dende o 1 de outubro de 1952 até o 13 de decembro de 1956 e abranguía principalmente a Campaña de desafío, as manifestacións polo desprazamento forzado dos habitantes de Sophiatown e a participación dos inculpados na redacción da Carta da Liberdade. Esta foi presentada polo goberno como unha declaración de principios revolucionarios, pois a súa aplicación implicaba o derrocamento a través da violencia do goberno e a destrución do estado surafricano tal como existía nese entón. Os retidos foron acusados igualmente de querer estabelecer un réxime comunista en Suráfrica (os movementos comunistas eran ilegais grazas a unha lei adoptada a comezos dos anos 50). Para o goberno, baseado no antigo dereito holandés aplicable en Suráfrica, os acusados eran culpables de alta traizón, o que era considerado como «unha intención hostil de perturbar, debilitar ou pór en perigo a independencia ou a seguridade do Estado».
A fase preparatoria do proceso tivo lugar diante dun tribunal de primeira instancia de Xohanesburgo e durou once meses. Durante este período, os cargos foron examinados un a un para determinar se había materia para enviar os acusados diante da Corte Suprema. En decembro de 1957, a corte anuncia que abandonaba os cargos existentes en contra de 61 dos acusados (quedando 95 interpelados). Entre estes 61 liberados atopábanse Oliver Tambo e Albert Lutuli.
Proceso
O proceso comezou o 3 de agosto de 1958 nunha antiga sinagoga de Pretoria transformada en tribunal. A alta corte especial creada para este caso estaba composta por tres xuíces (e non dun só como era o habitual) dende logo todos brancos, pero sobre todo coñecidos pola súa proximidade co partido no poder, o Partido Nacional. A defensa logrou recusar un dos xuíces, quen foi substituído por un xuíz reputado de ser imparcial. Ó cabo dunha semana, a estratexia xurídica disposta pola defensa comezou a dar os seus froitos: a corte anula unha das dúas acusacións relativa á lei sobre a prohibición do comunismo. Tras dous meses de proceso e diante do enfraquecemento dos cargos, a Coroa presentou un novo cargo contra 30 dos acusados. A mediados de 1959, para as outras 62 persoas que restaban, a corte pronunciouse a prol da súa liberación a falta de probas. A morte de Oswald Pirow en outubro de 1959 é un golpe serio que afectou a eficacia e a agresividade do xa debilitado equipo acusador. O seu substituto non tiña a elocuencia nin a mordacidade do seu predecesor. Este, por exemplo, non puido facer nada cando unha das principais testemuñas da parte acusatoria, o profesor Andrew Murray, errou nun contrainterrogatorio da defensa e admitiu que a Carta da Liberdade é un documento humanitario que podía perfectamente representar a reacción e as aspiracións naturais dos non brancos de Suráfrica.
O ente acusador presentou as súas conclusións o 10 de marzo de 1960 e catro días máis tarde, a defensa comeza a facer declarar ás súas testemuñas. Porén, durante a quenda de Albert Lutuli de testificar, no sur de Transvaal, o 21 de marzo ocorre a matanza de Sharpeville, feito que interrompe durante varios días (até o 31 de marzo) o proceso. A principios do mes de abril o CNA é suspendida e, declarado o estado de emerxencia, os acusados son recluídos na prisión de Pretoria. A estes outórgaselles permisos de saída durante os fins de semana. O estado de emerxencia finalmente é levantado o mes de agosto permitindo que os detidos regresen ós seus domicilios, case todos situados en Xohanesburgo ou os seus arredores.
722
Véxase tamén
Historia ano a ano
New York Knicks
Os New York Knicks (ou New York Knickerbockers) son un equipo de baloncesto profesional que ten a súa base na cidade de Nova York. Xogan na División Atlántico da Conferencia Leste da National Basketball Association (NBA). Fundada en 1946, a organización foi membro fundador da Basketball Association of America (BAA), e se converteu en membro da NBA en 1949.
Os Knicks son un dos dous equipos da NBA orixinal que aínda están na súa cidade orixinal; os outros son os Boston Celtics. Durante os seus primeiros anos na liga tiveron moito éxito e xogaron habitualmente os playoffs. A comezos de 1950, os Knicks chegaron tres anos consecutivos ás Finais da NBA, perdendo as tres finais.
Galardóns individuais
MVP da Tempada da NBA
Rookie do Ano da NBA
Xogador Defensivo do Ano
'''Adestrador do Ano da NBA
Xogador Máis Deportivo da NBA
Máximo anotador da NBA
Primeiro Equipo All-NBA
Segundo Equipo All-NBA
Terceiro Equipo All-NBA
Primeiro Equipo Defensivo da NBA
Segundo Equipo Defensivo da NBA
Primeiro Equipo de Rookies da NBA
Segundo Equipo de Rookies da NBA
Ordoño I de Oviedo
Ordoño I, nado en Oviedo no 821 e finado no mesmo lugar o 27 de maio de 866, foi rei de Galiza desde o ano 850 até o seu falecemento.
Traxectoria
Segundo as Crónicas afonsinas, morou na corte ovetense até os nove anos, idade na que se trasladou a Lugo, onde completou a súa educación e iniciou a súa formación militar. No ano 842, faleceu o rei Afonso II, o "casto", sen deixar sucesores directos. Nepociano, un nobre palatino, ocupou daquela o trono co soporte da aristocracia da parte máis oriental do reino. Porén, o seu pai Ramiro I foi coroado tamén na catedral de Lugo, marchando a continuación cos seus partidarios contra Oviedo, onde depuxo a Nepociano e asumiu a coroa. En 847, con 26 anos, o agora príncipe herdeiro Ordoño, casou cunha nobre chamada Munia ou Muniadonna, probabelmente orixinaria das zonas montañosas do Bierzo ou do Courel. Deste matrimonio nacerían, cando menos, seis fillos.
Reinado (850-866)
miniatura|Ordoño I no Libro dos testamentos|esquerda|222x222pxOrdoño subiu ao trono en Oviedo no ano 850, após o falecemento do seu pai Ramiro. Case inmediatamente tivo que sufocar unha sublevación, instigada polos Banu Qasi de Zaragoza, nas terras dos vascóns, na altura “os confíns da Gallaecia”.
A arelas expansivas musulmáns fortaleceron a alianza dos galegos co nacente reino cristián de Navarra. Ao seu rei, daquela García Íñiguez, e ao propio Ordoño, "o rei de Galiza e o rei dos vascos", dirixíronse en 854, as xentes da taifa de Toledo na busca de auxilio na súa revolta contra o emir de Córdoba. Ordoño enviou un continxente militar que foi severamente derrotado na batalla de Guadalacete.
Tralo fracaso, o gobernador de Zaragoza, Musa ibn Musa, comezou a fortificar a cidade de Albaida (a actual Albelda de Iregua), no alto Ebro. Alarmados pola construción da fortaleza, os reis de Galiza e Navarra lanzaron os seus exércitos contra ela, destruíndoa na chamada batalla de Albelda, no ano 859.
Ordoño enfrontou tamén durante o seu reinado a a segunda vaga de ataques viquingos á costa galega. Durante o verán do ano 858, os lordomani internáronse pola ría de Arousa tratando de chegar até Iria, principal sé relixiosa de Galiza. Debido ao asalto, os relixiosos buscaron refuxio nas murallas dun lugar próximo: Compostela. Finalmente, un aristócrata chamado Pedro organizou a defensa e conseguiu expulsar os invasores, destruíndo ducias de naves da súa frota. Por causa da demostrada vulnerabilidade de Iria, o Papa Nicolao I permitiu o traslado da sé iriense a Compostela. Ordoño ampliou señorío da cidade e doou importantes bens patrimoniais a igrexa compostelá. Consta tamén o apoio do rei a outros centros eclesiásticos como o mosteiro de Samos.
Fortóns, Cedeira, Redondela
Fortóns é un lugar da parroquia de Cedeira, no concello pontevedrés de Redondela, na comarca de Vigo. Segundo o IGE, en 2012 tiña 218 habitantes (105 homes e 113 mulleres).
A Casanova, Régoa, Cedeira
A Casanova é un lugar da parroquia de Régoa no concello de Cedeira na provincia da Coruña. Tiña 10 habitantes no ano 2007 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales eran 5 homes e 5 mulleres, o que non supón ningún cambio con relación ao ano 2003.
Toponimia
Segundo Nicandro Ares Casanova coincide co latín: casa nova.
Briozoos
Os briozoos (Bryozoa, do grego βρύον brýon, "musgo", e ζωον zōon, "animal"), o que xustifica o nome que lle dan algúns de animais musgo, tamén chamados polizoos (Polyzoa) e ectoproctos (Ectoprocta, do grego εκτός ektós, "fóra", "afora", e πρωκτόσ prōktós, "ano"). son un filo de pequenos animalis coloniais, que presentan un lofóforo, coroa de tentáculos ciliados que serven para captar alimento, nos que o ano se abre fóra de diita coroa tentacular.
Describíronse unhas 5.700 especies maioritariamente mariñas; só unhas 50 viven en auga doce.
Durante anos clasificáronse xunto aos entoproctos, nos que o ano se abre dentro da coroa tentacular, pero hoxe dubídase de que ambos os grupos estean realmente relacionados.
Son animais triblásticos, deuteróstomos e esquizocelomados, con tentáculos lofoforais retráctiles nunha vaíña tentacular. Carecen de nefridios e de aparato circulatorio. Estes animais posúen algúns caracteres que os achegan aos protóstomos, porén outras características como a orixe do mesoderma ou a natureza do celoma aproxímanos máis aos deuteróstomos.
Características
O Phylum Briozoa está composto por unhas 4.500 especies vivas e máis de 4.000 especies fósiles atopadas.
As súas principais características son:
Anatomía
A suma dos individuos completos constitúen unha colonia. Un zooide ou zoecio está formado por dous tipos de individuos: unha teca protectora que recibe o nome de cistidio e o encargado da alimentación ou polípido. Trátase, por tanto, de dúas partes dun mesmo animal. O conxunto dos zooides que forman a colonia leva o nome de zoario.
Reprodución
O briozoos son dioicos (incluso os membros dunha mesma colonia poden ter sexos diferentes) ou hermafroditas. Teñen os ovarios situados de varias maneiras: unidos ao funículo (prolongación da parede do corpo que ten fibras musculares e atópase suxeitando o cego gástrico) ou unidos á parede do corpo ou ao tubo dixestivo. Os óvulos e espermatozoides forman embrións que ás veces se incuban dentro do celoma e se liberan ao dexenerar o pólipo adulto. Poucos individuos poñen os seus ovos directamente no mar.
Muras (homónimos)
O topónimo galego Muras pode referirse a:
RwandAir
RwandAir Limited é a aeroliña nacional de Ruanda. A compañía opera servizos domésticos e internacionais cara África, Europa e Oriente Medio dende a súa base principal no aeroporto de Kigali.
Frota
thumb|[[Airbus A330-200]] En agosto de 2017 a frota de RwandAir estaba formada polos seguuintes avións:
723
Véxase tamén
Historia ano a ano
HindIII
HindIII ("Hin de tres") é un encima de restrición de tipo II específico de sitio que foi illado da bacteria Haemophilus influenzae, que corta a secuencia de ADN palindrómica AAGCTT en presenza do cofactor Mg2+ por hidrólise.
A clivaxe (corte) desta secuencia entre as AA orixina extremos 5' monocatenarios que sobresaen ou colgan a cada lado no ADN bicatenario chamados extremos cohesivos, pegañentos ou adherentes, que teñen secuencias complementarias:
5'-A |A G C T T-3'
3'-T T C G A| A-5'
As endonucleases de restrición utilízanse como mecanismos de defensa dos organismos procarióticos no seu sistema de restrición-modificación. A súa función principal é protexer o hóspede contra a invasión do ADN alleo, fundamentalmente o ADN dos bacteriófagos.
Estrutura do encima
A estrutura de HindIII é a dun homodímero bastante complexo. Igual que outras endonucleases de restrición de tipo II, crese que contén un núcleo estrutural común que consta de catro follas β e unha soa hélice α. Cada subunidade contén 300 aminoácidos e a masa molecular predita é de 34.950 Da. Malia a importancia deste encima en bioloxía molecular e na tecnoloxía do ADN, disponse de pouca información sobre o mecanismo de recoñecemento do ADN e clivaxe dos enlaces fosfodiéster do ADN. Porén, crese que HindIII utiliza un mecanismo común de recoñecemento e catálise do ADN que tamén se encontra noutros encimas de tipo II como EcoRI, BamHI, e BglII. Estes encimas conteñen o motivo de secuencia de aminoácidos PD-(D/E)XK que coordina o Mg2+, un catión requirido para clivar o ADN na maior parte das enconucleases de restrición de tipo II. O cofactor Mg2+ crese que se une a moléculas de auga e lévaas aos centros catalíticos do encima. A diferenza das endonucleases de restrición de tipo II máis documentadas, a HindIII é peculiar en que ten pouca ou ningunha actividade catalítica cando o Mg2+ se substitúe por outros factores, como Mn2+.
Mutaxénese dirixida a sitio
Aínda que temos pouca certeza sobre as relacións entre estrutura e catálise nas endonucleases de tipo II, a mutaxénese dirixida a sitio de recoñecemento da HindIII proporcionou moita información sobre cales eran os aminoácidos chave implicados. En particular, as substitucións de Asn por Lys nos residuos 125 e Leu por Asp no residuo 108 fan decrecer significativamente a capacidade de unión ao ADN e a función catalítica de HindIII. Noutro estudo de mutaxénese atopouse que unha mutación no residuo 123 que cambiaba Asp por Asn reducía a actividade encimática. A pesar de que este residuo é con máis probabilidade o responsable do desenrolamento do ADN e da cordinación de moléculas de auga máis que da interacción directa co nucleófilo que produce o ataque, a súa función específica é descoñecida.
Mecanismo proposto
Aínda que os encimas de restrición clivan en secuencias específicas do ADN, primeiramente teñen que unirse ao ADN de forma non específica antes de que poidan localizar o seu sitio de restrición. Como media, o encima de restrición forma uns 15-20 enlaces de hidróxeno coas bases da secuecncia de recoñecemento. Coa axuda de interaccións de van der Waals, estes enlaces facilitan cambios conformacionais no complexo ADN-encima, que orixinan a activación dos centros catalíticos.
Non hai evidencias suficientes para saber cal é o mecanismo exacto de clivaxe do ADN por HindIII, pero as análises de mutaxénese de sitio combinadas con estudos máis detallados de catálise medada por ións metálicos en EcoRV levaron a propoñer o seguinte mecanismo catalítico. Proponse que durante a hidrólise do ADN por EcoRV o residuo catalítico Lys-92 estabiliza e orienta a molécula de auga nucleófila atacante, mentres que o carboxilato do Asp-90 estabiliza o anión hidróxido saínte por coordinación co Mg2+. Ademais, a función encimática depende da correcta posición do Asp-74, o que suxire que ten un papel en incementar a nucleofilidade da molécula de auga que realiza o ataque.
Como resultado dos experimentos de mutaxénese de sitio xa mencionados, propúxose que a Lys-125, Asp-123, e Asp-108 de HindIII funcionan de xeito similar á Lys-92, Asp-90, e Asp-74 de EcoRV, respectivamente. A Lys-125 posiciona a molécula de auga atacante, mentres que o Asp-108 aumenta a súa nucleofilidade. O Asp-123 coordina o Mg2+, o cal á súa vez estabiliza o ión hidróxido saínte. a
Usos en investigación
A HindIII e outros tipos de endonucleases de restrición de tipo II son moi útiles na investigación moderna, especialmente no mapado e secuenciación do ADN. A diferenza dos encimas de restrición de tipo I, os de tipo II realizan clivaxes do ADN moi específicas. As de tipo I recoñecen secuencias específicas pero clivan ao ADN en puntos aleatorios distintos do seu sitio de recoñecemento, mentres que os de tipo II clivan só en puntos determinados no seu sitio específico de recoñecemento ou preto. Desde o seu descubrimento a inicios da década de 1970, os encimas de restrición de tipo II revolucionaron a maneira en que os científicos traballan co ADN, principalmente en enxeñaría xenética e bioloxía molecular.
Os principais usos dos encimas de restrición de tipo II como HindIII son a análise e clonación de xenes. Demostraron ser sistemas ideais para o estudo das interaccións proteínas-ácidos nucleicos, relacións estrutura-función, e o mecanismo de evolución. Serven para facer bos ensaios para o estudo de mutacións xenéticas pola súa capacidade de clivar especificamente o ADN, o cal permite eliminar ou inserir ADN. Con eles pode modificarse, inserir ou quitar xenes específicos.
Eddie Palmieri
Eduardo Palmieri, nado en Nova York o 15 de decembro de 1936, é un músico estadounidense de ascendencia corso-portorriqueña recoñecido coma un dos pioneiros da música salsa. É irmán do teclista Charlie Palmieri. Foi ademais un artista precoz, pois formaría parte da súa primeira orquestra á idade de 14 anos.
O Poulo, Santa María de Neda, Neda
O Poulo é un lugar da parroquia de Santa María de Neda no concello de Neda na provincia da Coruña. Tiña 173 habitantes no ano 2015 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales eran 89 homes e 84 mulleres.
Tide, Régoa, Cedeira
Tide é un lugar da parroquia de Régoa no concello de Cedeira na provincia da Coruña. Tiña 2 habitantes no ano 2007 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales eran 1 home e 1 muller, o que non supón ningún cambio con relación ao ano 2003.
Mutations
Mutations é o sexto álbum de estudio do músico estadounidense de rock alternativo Beck, editado o 3 de novembro de 1998 polo selo Geffen Records. A pesar de ter menos éxitos nas listas que o seu predecesor Odelay, Mutations estableceu a Beck como un artista ecléctico e innovador pola súa mestura de xéneros, incluíndo tropicalia, bossa nova, country e blues. O álbum gañou o Grammy ao mellor álbum de música alternativa.
Listaxe de cancións
Todos os temas por Beck Hansen.
Manuel Fernández Silvestre
Manuel Fernández Silvestre, nado en El Caney, entón na Capitanía xeneral de Cuba o 16 de decembro de 1871, e finado en Annual o 22 de xullo de 1921, foi un militar español, comandante xeral de Ceuta (1919-1920) e de Melilla (1920-1921), no transcurso da Guerra do Rif, e principal responsable, como comandante en xefe do exército español, do Desastre de Annual.
Mocidade
Nado na Capitanía xeneral de Cuba, era fillo do tenente coronel de artillaría Víctor Fernández y Pentiaga, casado con Eleuteria Silvestre Quesada. O 30 de agosto de 1889, ós 17 anos de idade, ingresou na Academia Militar de Toledo, onde coincidiu con outro destacado personaxe, Dámaso Berenguer y Fusté, dous anos máis novo. Pasou á Academia de Cabalaría o 9 de xullo de 1891. Graduouse como segundo tenente de cabalaría ós 21 anos, o 9 de marzo de 1893.
Magdeburg
Magdeburg é unha cidade alemá capital do estado de Saxonia-Anhalt. Segundo o censo correspondente ao ano 2011 ten 232.364 habitantes.
María Josefa Acevedo de Gómez
María Josefa Acevedo de Gómez, nada en Bogotá o 23 de xaneiro de 1803 e finada en Pasca o 19 de xaneiro de 1861, foi unha escritora colombiana que destacou en literatura costumista; as súas obras teñen unha forte inclinación cara a un sentido moral.
Josefa Acevedo de Gómez foi a primeira escritora civil da historia de Colombia; por iso, a temática da súa obra, en contraste co misticismo da escritora relixiosa Francisca Josefa del Castillo e doutras relixiosas, fai referencia ó amor filial, ó amor romántico, á moral social, a historia e os costumes.
Calendario musulmán
O Calendario musulmán é lunar. Baséase en ciclos lunares de 30 anos (360 lunacións, de tradición sumeria). Os 30 anos do ciclo divídense en 19 anos de 354 días e 11 anos de 355 días. Os anos de 354 días chámanse anos simples e divídense en seis meses de 30 días e outros seis meses de 29 días. Os anos de 355 días chámanse intercalares e divídense en sete meses de 30 días e outros cinco de 29 días. Anos e meses van alternándose. É dicir, cada 33 anos musulmáns equivalen a 32 anos cristiáns. As intercalacións fanse engadindo un día ao final do mes de dulhiyah nos anos 2º, 5º, 7º, 10º, 13º, 16º, 18º, 21º, 24º, 26º e 29º de cada ciclo de 30 anos.
O ano musulmán componse de 12 meses de 30 ou 29 días:
Se consideramos a diferenza de días entre o calendario lunar e o solar, e o feito de comezar o ano en datas diferentes, darémonos conta da dificultade de establecer unha correspondencia entre o calendario musulmán e o cristián. Existen táboas de correspondencia de anos, pero para un cálculo rápido e aproximado serven as seguintes fórmulas:
Para pasar do ano musulmán ao cristián G = H + 622 – (H/33) Para pasar do ano cristián ao musulmán H = G – 622 + (G - 622/32) Onde: G = ano cristián (ano gregoriano) H = ano musulmán (héxira)
Estas fórmulas serven para establecer a correspondencia de anos musulmáns e cristiáns dun xeito aproximado. Para establecer a correspondencia dunha data concreta a cousa é case imposible, e ata os historiadores admiten un erro dun día máis ou menos. A causa deste desfase é que o inicio e o fin de cada mes regúlase segundo o ciclo lunar observable, o que leva a introducir un día de máis cando as observacións non coinciden co cálculo teórico.
Francisco Fernando de Austria
Nacemento e primeiros anos
Foi o fillo máis vello do arquiduque Carlos Luís de Austria, (irmán máis novo do emperador Francisco Xosé) e da súa segunda dona, a princesa María Annunciata das Dúas Sicilias. Cando só tiña doce anos, o seu curmán, Francisco V de Módena morreu, e nomeou Francisco Fernando como o seu herdeiro, a condición de que engadise o apelido De Leste ao propio. Francisco Fernando entón converteuse nun dos homes máis ricos de Austria.
Cando naceu, non había motivo para crer que se convertería no herdeiro do trono austrohúngaro. Proporcionóuselle a estrita educación que era normal nun arquiduque con énfase na aprendizaxe da historia e na formación dun carácter moral. Dende 1876 até 1855 o seu titor foi o historiador Onno Klopp. En 1877 Francisco Fernando entrou no exército, co rango de terceiro tenente.
De mozo, Francisco Fernando desenvolveu dúas grandes paixóns: a caza e viaxar. Calcúlase que matou máis de cinco mil cervos ao longo da súa vida. En 1883 visitou Italia por primeira vez para ver as propiedades que lle deixara o Duque Francisco V de Módena. En 1885 visitou Exipto, Palestina, Siria e Turquía. En 1889 viaxou a Alemaña.
En 1889 a vida de Francisco Fernando cambiou radicalmente, o seu curmán, o príncipe herdeiro Rodolfo, suicidouse na súa cabana de caza en Mayerling, deixando o pai de Francisco Fernando, o arquiduque Carlos Luís, como o primeiro na liña sucesoria ao trono. Polo tanto, o máis probable era que Francisco Fernando, á súa vez, o sucedese.
Matrimonio e familia
miniatura|250px|esquerda|Arquiduque Francisco Fernando (á dereita) coa súa familia.
En 1895 Francisco Fernando coñeceu a condesa Sofía Chotek nun baile en Praga. Para ser unha posible parella dun membro da dinastía Habsburgo, debíase pertencer a unha das dinastías reinantes -ou que reinase- en Europa. Os Chotek non eran unha desas familias, aínda que eles incluían entre os seus antepasados, na liña feminina, a príncipes de Baden, Hohenzollern-Hechingen, e Liechtenstein.
Sofía era dama de compañía da arquiduquesa Sabela, dona do arquiduque Federico, duque de Teschen. Francisco Fernando comezou a visitar a vila do arquiduque Federico en Pressburgo/Pozsony (actualmente Bratislava). Sofía escribiu a Francisco Fernando durante a súa convalecencia por tuberculose cando foi enviado á illa de Lošinj, no mar Adriático. Mantiveron a súa relación en segredo durante máis de dous anos.
A arquiduquesa Sabela asumiu que Francisco Fernando estaba namorado dunha das súas fillas. En 1889, con todo, este esqueceu o seu reloxo nun dos campos de tenis da súa casa. Ela abriu o reloxo, esperando atopar alí a fotografía dunha das súas fillas; no seu lugar, atopou a foto de Sofía, a cal foi inmediatamente despedida tralo suceso.
Francisco Fernando rexeitou a posibilidade de casar con ninguén máis. O papa León XIII, o tsar Nicolao II de Rusia, e o emperador alemán Guillerme II, enviaron representacións para falar en favor de Francisco Fernando ante o emperador Francisco Xosé, argumentando que un desacordo entre Francisco Xosé e Francisco Fernando sería perturbador para a estabilidade da monarquía.
Finalmente, en 1899, o emperador permitiulle casar con Sofia, coa condición de que o matrimonio fose morganático e que os seus descendentes non tivesen dereitos sucesorios. Sofía non compartiría o rango do seu esposo, nin o seu título, precedencia ou privilexios; como tal, non aparecería normalmente en público ao seu carón.
A voda celebrouse o 1 de xullo de 1900, en Reichstadt (hoxe Zákupy) en Bohemia; Francisco Xosé non acudiu, nin o fixo ningún arquiduque, incluídos os irmáns de Francisco Fernando. Os únicos membros da familia imperial que estaban presentes eran a madrastra de Francisco Fernando, María Teresa, e as súas dúas fillas. Despois do matrimonio, Sofía recibiu o título de Princesa de Hohenberg (Fürstin von Hohenberg) co trato de A súa Serena Alteza (Ihre Durchlaucht). En 1909, déuselle o máis importante título de Duquesa de Hohenberg (Herzogin von Hohenberg) co tratamento de A súa Alteza (Ihre Hoheit). Isto incrementou o seu status considerablemente, pero aínda estaba no cerimonial da corte por detrás de tódalas arquiduquesas. Cando algunha cerimonia requiría que a parella aparecese, con outros membros da realeza, Sofía era forzada a permanecer moi por baixo da liña de importancia, separada do seu marido.
Os fillos de Francisco Fernando foron:
Asasinato
miniatura|dereita|1911 Graf und Stift Rois De Blougne tourer que conducía ao arquiduque Francisco Fernando cando foi asasinado
O 28 de xuño de 1914, aproximadamente ás once da mañá, Francisco Fernando e a súa dona foron asasinados en Saraxevo, capital da provincia austrohúngara de Bosnia e Hercegovina, por Gavrilo Princip, membro da Nova Bosnia e un dos varios asasinos organizados pola Man Negra. O acontecemento, coñecido como o Asasinato de Saraxevo, foi un dos desencadeamentos da primeira guerra mundial.
É moi pouco coñecido o seu costume de levar a roupa sempre impecablemente repasada e abotoada; ata tal punto levou este gusto pola pulcritude que se facía coser a roupa durante os desfiles ou paradas militares, para evitar que as solapas abrisen co vento. No día do atentado, o feito de levar a casaca cosida impediu que se lle puidese socorrer a tempo, tapándolle a ferida de bala ou detendo o fluxo de sangue cun simple pano, o que orixinou unha hemorraxia abundante e a consecuente morte.
Francisco Fernando foi soterrado coa súa dona Sofía no Castelo de Artstetten, Austria.
Eicosanoide
En bioquímica os eicosanoides (o termo máis usado ) ou icosanoides (a IUPAC prefire este último actualmente ) son lípidos con función sinalizadora ou mediadora orixinados pola oxidación de ácidos graxos esenciais de 20 carbonos do tipo omega-3 e omega-6.
Funcionan en vertebrados e invertebrados exercendo un complexo control sobre diversos sistemas corporais, principalmente na inflamación ou inmunidade, e como mensaxeiros no sistema nervioso central. As redes de control que dependen dos eicosanoides están entre as máis complexas do corpo humano.
Os eicosanoides ω-6 son xeralmente proinflamatorios; e os ω-3 teñen unha actividade proinflamatoria moito menor. As cantidades e o equilibrio entre estes lípidos na dieta dunha persoa afectan ás funcións que os eicosanoides controlan no corpo, con efectos sobre as enfermidades cardiovasculares, os triglicéridos, presión sanguínea e artrite. Fármacos antiinflamatorios como a aspirina e outros antiinflamatorios non esteroideos (AINEs) actúan reducindo a síntese de eicosanoides.
Existen catro grandes familias principais de eicosanoides: prostaglandinas, prostaciclinas, tromboxanos e leucotrienos. Os tres primeiros pertencen ao grupo dos prostanoides. Outras familias menores de tipo eicosanoide, chamadas eicosanoides non clásicos ou novos son as lipoxinas e eoxinas, entre outros. As familias divídense en dúas ou tres series separadas, que derivan dun ácido graxo esencial ω-3 ou ω-6. As diferentes actividades destas series explican en gran medida os efectos sobre a saúde das graxas ω-3 e ω-6.
Nomenclatura
"Eicosanoide" (do grego eicosa-, que significa "vinte") é o termo colectivo utilizado para designar a todos os derivados osixenados de tres diferentes ácidos graxos esenciais de 20 carbonos (para unha discusión sobre o significado de "ácido graxo esencial" véxase dita páxina). Eses tres ácidos graxos son: O uso actual máis común limita o termo eicosanoides aos leucotrienos (LT) e os tres tipos de prostanoides (prostaglandinas ou PG, prostaciclinas ou PGI, e tromboxanos ou TX). Estes son os denominados "eicosanoides clásicos"  e esta é a definición de eicosanoide que se utilizará neste artigo. Porén, existen outras varias clases de compostos que tecnicamente poden tamén denominarse eicosanoides, e que se denominan "eicosanoides non clásicos", entre os cales están: hepoxilinas, resolvinas, isofuranos, isoprostanos, lipoxinas, epi-lipoxinas, ácidos epoxieicosatrienoicos (EETs) e endocannabinoides.
Na táboa resúmense os principais eicosanoides "clásicos" e "non clásicos".
Cada eicosanoide desígnase por unha abreviación de 4 caracteres, que se compón de:
William Jones (matemático)
miniatura|William Jones.
Eicosanoide
Nomenclatura
Ademais, a estereoquímica pode diferir e indícase con letras gregas, por exemplo, PGF2α. Tamén pode aparecer a/b. A PGF2a/b indica a orientación dos hidroxilos (-OH) en comparación co anel: a = os hidroxilos están orientados cara ao mesmo lado, e b = cara a lados opostos.
William Jones (matemático)
Sir William Jones, nado en Llanfihangel Tre'r Beirdd - Anglesey en 1675 e finado en Londres o 3 de xullo de 1749, foi un matemático galés coñecido pola súa proposta de empregar a letra grega π como símbolo matemático do número pi, letra que xa utilizara anteriormente William Oughtred. Euler foi o que a popularizou. Foi pai de William Jones, considerado o pai da indoeuropeística.
Traxectoria
Jones publicou diversas Synopsis Palmariorum Matheseos en 1706, trátase dun traballo que pretende introducir os principiantes nos teoremas de cálculo diferencial e das series infinitas. A navegación foi un tema que interesou a Jones ata tal punto que o seu primeiro traballo publicado é un compendio sobre a arte de navegar. En 1731 publicou Discourses of the Natural Philosophy of the Elements.
Eicosanoide
Biosíntese
A osixenación que orixina os eicosanoides está catalizada por dúas familias de encimas:
Os eicosanoides non se almacenan nas células, senón que son sintetizados a medida que son necesarios. Derivan de ácidos graxos que forman parte da membrana plasmática e envoltura nuclear.
A biosíntese dos eicosanoides empeza cando a célula é activada por un trauma mecánico, citocinas, factores de crecemento ou outros estímulos. (O estímulo mesmo pode ser un eicosanoide procedente dunha célula veciña; as vías de estimulación son complexas). Isto desencadea a liberación dunha fosfolipase na membrana celular. A fosfolipase viaxa desde alí ata a membrana nuclear. Alí, a fosfolipase cataliza a hidrólise de ésteres de fosfolípidos (pola fosfolipase A2) ou de diacilglicéridos (pola fosfolipase C). Isto libera un ácido graxo esencial de 20 carbonos. Esta hidrólise parece ser a reacción limitante da síntese dos eicosanoides.
Os ácidos graxos poden liberarse por algunha das varias fosfolipases que existen. Delas, a fosfolipase A2 citosólica tipo IV (cPLA2) é a principal, xa que as células que carecen de cPLA2 xeralmente non poden sintetizar eicosanoides. A fosfolipase cPLA2 é específica de fosfolípidos que conteñen ácido araquidónico, ácido eicosapentaenoico ou GPLA na posición SN2. A cPLA2 pode tamén liberar o lisofosfolípido que orixina o factor activador das plaquetas.
Peroxidación e especies reactivas do osíxeno
Despois, o ácido graxo libre osixénase seguindo varias posibles vías, que se indican no esquema. As rutas seguidas (por medio da lipoxixenase ou da COX) engaden osíxeno molecular (O2). Aínda que o ácido graxo é simétrico, os eicosanoides resultantes teñen quiralidade; e a oxidación ten lugar con grande estereoespecificidade.
A oxidación dos lípidos é perigosa para as células, especialmente cando ocorre preto do núcleo. Existen elaborados mecanismos que preveñen as oxidacións indesexadas. A COX, e as lipoxixenases e fosfolipases están estreitamente controladas; e hai polo menos oito proteínas que se activan para coordinar a xeración de leucotrienos. Varias delas existen en múltiples isoformas.
A oxidación pola COX ou pola lipoxixenase libera especies reactivas do osíxeno e os produtos iniciais na xeración de eicosanoides son peróxidos moi reactivos. O LTA4 pode formar adutos co ADN tisular. Outras reaccións das lipoxixenases xeran danos celulares; en modelos de ratos está implicada a 15-lipoxixenase na patoxénese da aterosclerose. A oxidación na xeración dos eicosanoides está compartimentalizada, o que limita os danos causados polos peróxidos. Os encimas que biosintetizan os eicosanoides (por exemplo, glutatión-S-transferases, epóxido hidrolases e proteínas transportadoras) pertencen a familias que teñen funcións moi relacionadas coa detoxificación celular. Isto suxire que a sinalización por eicosanoides puido evolucionar a partir da detoxificación das especies reactivas do osíxeno.
A ruta dos prostanoides
[[Ficheiro:Prostanoid synthesis unlabeled.svg|miniatura|350px|
Numerais = Compostos prostanoides: 1 Prostaglandina H2; 2 Prostaglandina E2; 3 Prostaglandina F2; 4 Prostaglandina A2; 5 Prostaglandina B2; 6 Prostaglandina D2; 7 Prostaglandina J2; 8 Prostaglandina I2 (prostaciclina); 9 6-ceto-prostaglandina Fα; 10 Tromboxano A2. Texto = Encimas: A. Prostaglandina E sintase; B. Prostaglandina E 9-cetorredutase; C. Prostaglandina D sintase; D. Prostaciclina sintase; E. Tromboxano-A sintase.]]
A ciclooxixenase (COX) cataliza a conversión dos ácidos graxos esenciais libres en prostanoides (prostaglandinas, prostaciclina, tromboxanos) nun proceso en dous pasos. Primeiro, engádense dúas moléculas de O2 en forma de enlaces peróxido, e fórmase un anel de 5 átomos de carbono no medio da molécula. Isto forma un intermediato inestable de curta vida, a prostaglandina G (PGG). Despois, un dos enlaces peróxido elimina un só osíxeno, formando a PGH.
As tres clases de prostanoides vanse orixinar a partir da PGH. Todos teñen o característico anel no centro da molécula, pero difiren nas súas estruturas. Os compostos de PGH (precursores de todos os demais) teñen o anel de 5 carbonos, no que hai unha ponte de dous osíxenos (un peróxido). Como se mostra no exemplo da figura anterior das Estruturas dalgúns eicosanoides, as prostaglandinas derivadas conteñen un só anel insaturado de 5 carbonos. Nas prostaciclinas, este anel está unido a outro anel con osíxeno. Nos tromboxanos o anel faise de 6 membros e cun osíxeno. Os leucotrienos non teñen anel.
Varios fármacos reducen a inflamación bloqueando a síntese de prostanoides, como a aspirina.
A ruta dos leucotrienos
''Véxase Leucotrieno.
O encima 5-lipoxixenase (5-LO) utiliza a proteína activadora da 5-lipoxixenase (FLAP) para converter o ácido araquidónico en ácido 5-hidroperoxieicosatetraenoico (5-HPETE), que se reduce espontaneamente a ácido 5-hidroxieicosatetraenoico (5-HETE). O encima leucotrieno A sintase actúa sobre o 5-HPETE converténdoo en leucotrieno A4 (LTA4), o cal pode ser convertido en LTB4 polo encima leucotrieno A4 epóxido hidrolase. Os eosinófilos, mastocitos, e macrófagos alveolares utilizan o encima leucotrieno C4 sintase para conxugar o glutatión con LTA4 formando LTC4, o cal será transportado fóra da célula, onde se lle elimina un residuo de ácido glutámico, dando lugar ao LTD4. O leucotrieno LTD4 é despois escindido por dipeptidases para formar LTE4. Os leucotrienos LTC4, LTD4 e LTE4 conteñen todos cisteína e denomínanse cisteinil leucotrienos.
Funcións e farmacoloxía
Os eicosanoides exercen un complexo control sobre varios procesos do noso corpo, como a inflamación ou a inmunidade, e como mensaxeiros no sistema nervioso central. Nos humanos os eicosanoides funcionan como hormonas locais (ver autacoides) que son liberadas pola maioría das células, actúan sobre a mesma célula que os produciu ou sobre células veciñas (por tanto, son mediadores autócrinos e parácrinos), e despois son rapidamente inactivados.
Os eicosanoides teñen unha curta vida media, de só segundos ou poucos minutos. Os antioxidantes da dieta inhiben a xeración dalgúns eicosanoides inflamatorios, por exemplo, o trans-resveratrol inhibe a tromboxanos e a algúns leucotrienos. A maioría dos receptores de eicosanoides son membros da superfamilia do receptor acoplado á proteína G.
As series ω-3 e ω-6
O ácido araquidónico (AA; 20:4 ω-6) sitúase ao inicio da cascada do ácido araquidónico, formada por máis de 20 vías de sinalización mediadas polos eicosanoides, que controlan un amplo conxunto de funcións celulares, especialmente as que regulan a inflamación, inmunidade e o sistema nervioso central.
Na resposta inflamatoria outros dous grupos de ácidos graxos esenciais inician cascadas de reaccións que son paralelas e compiten coa cascada do ácido araquidónico. O ácido eicosapentaenoico ou EPA (20:5 ω-3) dá lugar á cascada competidora máis importante. O ácido dihomo-gamma-linolénico ou DGLA (20:3 ω-6) dá lugar a outra cascada menos importante. Estas dúas cascadas paralelas suavizan os efectos inflamatorios do ácido araquidónico e os seus produtos. Unha inxestión escasa na dieta destes ácidos graxos esenciais menos inflamatorios, especialmente os ω-3, está asociada con varias enfermidades relacionadas coa inflamación, e talvez con algunhas enfermidades mentais.
Segundo os National Institutes of Health dos Estados Unidos e a National Library of Medicine hai evidencia de nivel "A" de que un incremento na inxestión na dieta de ácidos graxos ω-3 mellora os resultados da hipertrigliceridemia, a prevención de enfermidades cardiovasculares secundarias e a hipertensión. Hai evidencias de nivel "B" (evidencia científica boa) de que un incremento na dieta de ácidos graxos ω-3 é boa para a prevención primaria das enfermidades vasculares, artrite reumatoide e na protección contra a toxicidade da ciclosporina utilizada en pacientes aos que se lles realizou un transplante de órganos. Tamén sinalan que hai evidencias preliminares que indican que os ω-3 da dieta poden mellorar os síntomas de varios trastornos psiquiátricos.
Ademais da influencia sobre os eicosanoides, as graxas da dieta poliinsaturadas modulan a resposta inmunitaria por medio doutros tres mecanismos moleculares: (a) alteran a composición e función das membranas celulares, incluíndo a composición das balsas lipídicas; (b) cambian a biosíntese de citocinas e (c) activan directamente a transcrición de xenes. Deles a acción dos eicosanoides é a mellor estudada.
Mecanismos de acción dos ω-3
440px|miniatura|dereita|Fontes de ácidos graxos esenciais: Produción e metabolismo dos ácidos graxos esenciais para formar eicosanoides. En cada paso, as cascadas dos ω-3 e ω-6 compiten polos encimas.
Os eicosanoides formados a partir de ácido araquidónico xeralmente promoven a inflamación. Os que se forman a partir do ácido eicospentaenoico e do ácido gamma-linolénico ou GLA (vía ácido dihomo-gamma-linolénico ou DGLA) teñen xeralmente efectos menos inflamatorios, ou son inactivos, ou mesmo antiinflamatorios. A figura mostra as rutas de síntese dos ω-3 e -6, xunto cos principais eicosanoides formados a partir do ácido araquidónico, ácido eicosapentaenoico e ácido dihomo-gamma-linolénico.
Complexidade metabólica
As vías de sinalización dos eicosanoides son complexas, polo que é difícil caracterizar a acción dun eicosanoide en particular. Por exemplo, a PGE2 únese a catro receptores, nomeados EP1–4. Cada un é codificado por un xene individual, e algúns existen en varias formas (isoformas). Cada receptor EP á súa vez asóciase cunha proteína G. O receptor EP2, EP4 e unha das isofromas do EP3 tenden a asiociarse cunha variedade Gs. O facelo aumenta o AMP cíclico con efectos antiinflamatorios. O receptor EP1 e outra isoforma do EP3 únense á proteína Gq, incrementando o calcio intracelular, o que é proinflamatorio. Finalmente, outra isoforma do receptor EP3 únese á proteína Gi, diminuíndo o AMPc e ao mesmo tempo incrementando o calcio intracelular. Moitas células do sistema inmune expresan múltiples receptores que se unen a estes sistemas aparentemente opostos.
Pénsase que a PGE3 derivada do ácido eicosapentaenoico ten un efecto algo distinto neste sistema, pero non se coñecen ben as súas características.
Papel na inflamación
Desde a antigüidade recoñecíase que os signos principais da inflamación eran: calor, dor, inchamento e rubor. Os eicosanoides están implicados en cada un destes signos.
Por exemplo, o rubor ou eritema da zona inflamada que aparece cando nos pica un insecto, débese á acción rápida vasoconstritora do TXA2 que se libera inmediatamente despois da picada. A zona pode momentaneamente quedar máis pálida, pero pouco despois o TXA2 media a liberación de vasodilatadores como PGE2 e LTB4. Os vasos sanguíneos dilatados aumentan o fluxo sanguíneo e a zona ponse máis colorada. O edema ou inchamento débese a que o LTB4 fai que os vasos sanguíneos sexan máis permeables. O plasma fíltrase desde os vasos e acumúlase no tecido connectivo circundante, provocando que inche. No proceso tamén se liberan citocinas proinflamatorias. A hiperalxesia ou incremento da dor débese ao incremento da actividade do encima COX-2. Isto eleva os niveis de PGE2, sensibilizando as neuronas da dor. A febre e aumento de calor na zona afectada débese a que a PGE2 é tamén un potente axente pirético. A aspirina e outras drogas similares (antiinflamatorios non estereoideos ou AINEs) bloquean as rutas da COX e deteñen a síntese de prostanoides, limitando a febre ou a calor de inflamacións localizadas.
Acción dos prostanoides
Os prostanoides median os síntomas locais da inflamación: vasoconstrición ou vasodilatación, coagulación, dor e febre. A inhibición da ciclooxixenase, especificamente a isoforma inducible COX-2, é o modo de acción característico das AINEs (antiinflamatorios non esteroideos), como a aspirina. A COX-2 é responsable da dor e inflamación, e a COX-1 é responsable das accións de coagulación plaquetarias.
Os prostanoides activan os membros do PPARγ da familia esteroidea/tiroide dos receptores de hormona nucleares, influíndo directamente na transcrición de xenes.