cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Berardius bairdii
Reprodución
Existe unha grande incerteza en torno á reprodución do Berardius bairdii. Os estudos dos animais capturados nas costas xaponesas indican que a xestación podería durar entre 10 e 17 meses. Probabelmente as femias paren cada tres anos. Esta especie representa unha excepción entre os cetáceos polo feito de que os machos maduran antes e parecen vivir moito máis que as femias, polo que sempre hai máis machos sexualmente maduros que femias na poboación. Os machos de máis idade probabelmente desempeñan un papel social importante. Algúns investigadores especularon que os machos talvez colaboren no coidado das crías destetadas, o que permitiría que as femias deran a luz máis a miúdo.
Status e conservación
Non existe ningunha estimación sobre a poboación mundial destes zifios, pero é probábel que sexan máis dunhas poucas decenas de miles. Só se sabe que na costa occidental dos EEUU hai uns 4 000 (excluíndo os de Alasca). Os censos do Xapón permitiron facer unha estimación duns 6 000 animais, dous terzos dos cales residirían na costa pacífica. Nos últimos anos o goberno xaponés estableceu un cota anual de capturas dun máximo de 54 espécimes.
Estes zifios explotáronse máis no pasado. Entre 1948 e 1986 matáronse case 4 000 (con máis de 300 no ano 1952). Ademais, os baleeiros rusos informaron ter capturado 176 entre 1933 e 1974, e os que faenaban nas costas norteamericanas mataron uns 60 entre 1912 e 1966. Cada ano morren algúns a causa das artes de pesca, sobre todo cando quedan atrapados en redes de deriva colocadas en augas profundas. Na actualidade esta especie está cualificada pola IUCN como sen datos suficientes (CC) para dar unha información sobre a súa situación.
Vilar, Ames, Ames
Vilar é un lugar da parroquia de Ames no concello coruñés de Ames na Comarca de Santiago. Xunto co lugar de Pedrouzos tiñán 106 habitantes no ano 2009 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 56 eran homes e 50 mulleres.
Fina Birulés
Fina Birulés Bertran, nada en Xirona o 29 de marzo de 1956, é unha profesora de filosofía española fundadora na Universidade de Barcelona do Seminario "Filosofía e Xénero". É unha das máis recoñecidas especialistas na obra de Hannah Arendt.
Traxectoria
É profesora de filosofía na Universidade de Barcelona e foi profesora visitante nas universidades de Porto Rico, Chile, Parma, Florencia e Viena.
En 1990 fundou na Universidade de Barcelona o Seminario "Filosofía e Xénero" no que xunto con Rosa Rius e outras investigadoras traballou na recuperación da obra e o pensamento das filósofas, unha recuperación -dixo- na que non só se xoga o paliar unha inxustiza histórica pola súa exclusión da cronoloxía, senón o poder emendar importantes lagoas teóricas do discurso dominante. alt=Fina Birulés na conferencia inaugural de "Girlsss" no CCCB|esquerda|miniatura|Fina Birulés na conferencia inaugural de "Girlsss" no CCCB. A súa tarefa de investigación articulouse ao redor de dous núcleos: subxectividade política, historia e acción e cuestións de teoría feminista e estudo da produción filosófica feminina, con especial atención á obra de Hannah Arendt de cuxa obra é unha das súas principais tradutoras ao castelán. Tamén investigou o traballo de filósofas do século XX como Simone Weil, Sarah Kofman, Rachel Bespaloff, Simone de Beauvoir e Françoise Collin.
Vida persoal
Foi compañeira sentimental da escritora Maria Mercè Marçal.
Publicacións
É tradutora de varias obras de filosofía contemporánea, autora de numerosos ensaios e editora de volumes colectivos sobre o pensamento de Hannah Arendt e outras pensadoras contemporáneas (Filosofía y género, El género de la memoria, En torno a Hannah Arendt, con Manuel Cruz; Pensadoras del Siglo XX. Aportaciones al pensamiento filosófico y político e Lectoras de Simone Weil, os dous con Rosa Rius).
Entre as súas principais obras atópanse:
A Fonte, Abegondo, Abegondo
A Fonte é un lugar da parroquia de Abegondo no concello coruñés de Abegondo na Comarca da Coruña. Segundo o IGE, en 2022 tiña 22 habitantes (9 homes e 13 mulleres).
Comité Olímpico Nacional Sanmarinés
miniatura|250px|Logo do Comité Olímpico Nacional Sanmarinés. O Comité Olímpico Nacional Sanmarinés (en Comitato Olimpico Nazionale Sammarinese) é o Comité Olímpico Nacional que representa a San Marino. Foi creado no ano 1959 e recoñecido oficialmente polo Comité Olímpico Internacional ese mesmo ano. O seu primeiro presidente foi Federico Bigi e a primeira participación olímpica de San Marino foi en Roma 1960, participante dende entón en cada edición dos Xogos de Verán, agás en 1964.
Nos Xogos Olímpicos de Inverno participou por primeira vez na edición de Innsbruck 1976.
Carlos Osoro
Carlos Osoro Sierra, nado en Castañeda o 16 de maio de 1945, é un eclesiástico católico latino, arcebispo de Madrid dende 2014.
Traxectoria
O 27 de decembro de 1996 o papa Xoán Paulo II nomeouno bispo de Ourense. Recibiu a ordenación episcopal o 22 de febreiro de 1997, de mans do nuncio Lajos Kada, e tivo como co-consagradores principais ao arcebispo metropolitano de Santiago de Compostela, Julián Barrio, e ao bispo de Tui-Vigo, Xosé Diéguez Reboredo.
O 7 de xaneiro de 2002, Xoán Paulo II trasladouno á arquidiocese metropolitana de Oviedo.
O 8 de xaneiro de 2009 o papa Bieito XVI nomeouno arcebispo metropolitano de Valencia.
O 28 de agosto de 2014 o papa Francisco trasladouno á arquidiocese metropolitana de Madrid.
Calcio Catania
O Calcio Catania é un club de fútbol italiano da cidade de Catania, en Sicilia. Fundouse en 1908 e compite na Serie D.
Estadio
dereita|miniatura|Seareiros do Catania no Stadio Angelo Massimino.
Lista das moedas de peseta de España
Goberno Provisional (1868-1871)
O Goberno Provisional cuñou as primeiras moedas con valor facial en pesetas e céntimos de peseta como unidade oficial do Estado, cos seguintes valores:
As moedas de prata de 20 céntimos non se cuñaron para a circulación habitual, senón que se trata dunha edición especial feita para atender a demanda dos coleccionistas da época. A moeda de ouro de 100 pesetas considérase unha proba e non saíu á circulación.
Cómpre sinalar que as características técnicas das moedas non se alteraron nas seguintes edicións ata a II República, aínda que os deseños foron adaptándose, ao longo dese tempo, ás circunstancias históricas que ía atravesando o país.
Amadeu I (1871-1873)
Durante o reinado de Amadeu I de Savoia, cuñáronse unicamente moedas de prata de 5 pesetas (pesos) para a circulación, entre os anos 1871 e 1873. As moedas datadas en 1874 e 1875 realmente foron cuñadas xa durante o reinado de Afonso XII, aínda que mantendo a tipoloxía anterior.
As pezas de 25 e de 100 pesetas de ouro son consideradas probas numismáticas e non estiveron destinadas ao seu uso como moeda.
Afonso XII (1874-1885)
A nome de Afonso XII (1874-1885) emitíronse as seguintes moedas:
Afonso XIII (1886-1931)
A nome de Afonso XIII (1886-1931) cuñáronse as seguintes moedas:
Segunda República Española (1931-1939)
Durante a segunda República (1931-1939) deixaron de emitirse moedas en metais nobres a partir de 1934; utilizouse o ferro por primeira vez e apareceron as primeiras pesetas en aliaxe de cobre (latón), feito que, pola cor destas pezas, deu lugar á denominación popular de "peseta rubia".
Primeira serie (1975-1980)
A primeira serie do reinado de Xoán Carlos I (1975-2001) supón unha continuación da anterior, de Francisco Franco, e abrangue desde o primeiro ano de reinado ata a aparición da serie conmemorativa en 1980.
Segunda serie: Copa Mundial de Fútbol de 1982 (1980-1982)
A segunda serie de moedas de Xoán Carlos I emitiuse en conmemoración do Campionato Mundial de Fútbol que tivo lugar en España en 1982:
Xogos Olímpicos de Berlín
Xogos Olímpicos de Berlín pode facer referencia ás seguintes edicións dos Xogos Olímpicos:
Lista das moedas de peseta de España
Cuarta e derradeira serie (1989-2001)
A derradeira serie de moedas con valor facial en peseta estaba composta polas seguintes moedas:
Juventud
Juventud foi o nome de varias publicacións:
Copa do Rei de Rugby 2013-2014
Na tempada 2013-2014 disputouse a 81ª edición da Copa do Rei de rugby, o torneo nacional máis antigo do rugby español. Organizado pola F.E.R., acadaron o dereito a competir no torneo os oito equipos que ocuparon os primeiros postos na táboa da División de Honra unha vez rematada a primeira volta da liga regular.
Na final, xogada no Estadio Nueva Balastera de Palencia o 27 de abril de 2014, o VRAC Quesos Entrepinares de Valladolid acadou o seu terceiro título copeiro derrotando por 40 a 18 ó Bathco Independiente de Santander, equipo que disputaba a primeira final da súa historia.
Formato
O formato do torneo contou con 3 fases eliminatorias:
Participantes
Os oito equipos participantes saíron do campionato nacional de liga na súa División de Honra. Acadaron o dereito a participar na Copa do Rei os oito primeiros equipos da táboa ó remate da primeira volta.
Así quedou a táboa da liga trala primeira volta (os oito equipos clasificados para disputar a Copa do Rei están marcados en cor azul):
Santa Colomba de Somoza
Santa Colomba de Somoza é un concello español da provincia de León (Castela e León) situado na comarca da Maragatería. A súa poboación é de 505 habitantes (INE 2012).
Uña
Uña pódese referir a:
Meitnerio
O meitnerio (anteriormente chamado unnilennio) é un elemento químico da táboa periódica de símbolo Mt e número atómico 109. É un elemento sintético cuxo isótopo máis estable é o Mt-266, que ten unha vida media de 3,4 ms. O seu nome homenaxea a Lise Meitner.
Xogos Olímpicos de Helsinqui
Xogos Olímpicos de Helsinqui pode facer referencia ás seguintes edicións dos Xogos Olímpicos:
Beade, Abegondo, Abegondo
Beade é un lugar da parroquia de Abegondo no concello coruñés de Abegondo na comarca da Coruña. Segundo o Instituto Galego de Estatística ten 67 habitantes (29 homes e 38 mulleres).
Xogos Olímpicos de Toquio
Xogos Olímpicos de Toquio pode facer referencia ás seguintes edicións dos Xogos Olímpicos:
Trinquet
O trinquet é o recinto no que se xoga á pelota valenciana. Enténdese que é o específico da Escala i corda e do Raspall, as dúas modalidades profesionais, pero os frares castellonencos, as galotxetes de Monòver, e o trinquet do Abdet (de 1772), tamén reciben o nome de trinquets a pesar de seren diferentes.
dereita|miniatura|O trinquet de Pedreguer preparado para xogar á [[Escala i corda]]
O recinto
É unha pista pechada de forma rectangular e tamaño variábel, que oscila aproximadamente entre os 8,5 e 11 m de ancho e de 45 a 60 m de longo. Tódalas paredes están pintadas de branco para contrastar co negro da pelota de coiro de vaca.
As paredes máis longas, denominadas muralles, están marcadas por unhas raias verticais (os blaus) numeradas do cero ao dez. Estes blaus (azuis) non teñen hoxe en día ningunha función, pero nas modalidades antigas as ratlles aproveitábanse como fitos onde se producía a raia (véxase Llargues).
As paredes máis curtas, situadas ás costas de quen fai o dau e do equipo que fere (saca), chámanse frontóns. Teñen unha alzada de entre 4 e 6 metros. A pelota que pega nos frontóns poderá ser xogada de rexeitamento, pero sen que pegue un segundo bote.
Por riba dos frontóns adoitan estar as galerías, unha especie de palco con chanzos para o público. Ademais das galerías tamén se pode sentar nas llotgetes, que tanto a de arriba como a de baixo son un espazo reducido normalmente reservado para seareiros experimentados, xa que a pelota chega a miúdo e, por tanto, é un lugar perigoso. As llotgetes fan esquina ao frontón do dau coa muralla da dereita.
As escaleiras son catro chanzos situados na muralla da esquerda do dau. Entre todos a alzada chega aos 2 m, o primeiro deles, o que se levanta da terra, é un pouco máis elevado que os outros e recibe o nome de careta. No Raspall toda pelota que chega ás escaleiras considérase inmediatamente parada, o que significa que se detén o xogo e se raspa a pelota dende o centro da pista á altura onde se parou. Na Escala i corda a pelota pode rodar ou botar polas escaleiras e só estará parada cando o público, estático, impida o seu movemento, entón farase la caiguda d'escala (a caída da escaleira).
Baixo a corda, e a rente da escaleira, hai unha laxa de cor diferente ás outras (ou un círculo) que recibe o nome de llosa ou pedra. Marca o punto onde o feridor (xogador que saca) debe botar a pelota para ferir (sacar).
Tamén na Escala i corda é fundamental o dau, un cadrado de arredor de 3 m pintado á terra sito na esquina das escaleiras co frontón. Ao comezo de cada quinze (xogada da pelota valenciana) o feridor deberá tirar a pelota despois de que esta bote a certa alzada da muralla, se non cae dentro é falta, a esta xogada díselle ferir.
Rematando os ángulos dos frontóns coa terra hai o tamborí, un bisel duns 45º, que se considera aire, é dicir, non se conta o bote que a pelota faga alí. Os tamborins engaden un elemento imprevisto ao percorrido da pelota, posto que pode botar e levantar o voo facilitando a xogada, ou pegar ás xuntas e caer rápida e recta á terra sen dar tempo de reacción.
O público
Unha das características da pelota valenciana é a proximidade do público ao xogo, mesmo podendo estar no medio. Os seareiros poden escoller, cando entran ao trinquet, onde sentar. Os máis prudentes poderán ver a partida desde as galeries e os máis valentes poderán sentar nas llotgetes.
Na modalidade de Escala i corda unha cantidade mínima pero selecta poderá sentar tamén baixo a corda (1,80 m de alzada) que divide a cancha en dúas metades. Pero a meirande parte do público senta nas escaleiras.
No Raspall o público sabe que os pelotaris non van voar a pelota e séntense seguros. Así pois senta todo ao longo das escaleiras. Na Escala i corda, porén, só está permitido sentar na metade das escaleiras correspondente ao rest.
Tipos de trinquets
Tódolos trinquets son diferentes, tanto nas medidas, como no material de construción das paredes ou a terra, como na forma das llotgetes ou a alzada das galerías. Así pois, cada un ten unhas características que o fan único e que facilitan ou entorpecen o estilo de cada pelotari. Por exemplo, dun trinquet pódese dicir que é mentider (mentireiro) cando as paredes son rugosas e os rebotes saen irregularmente, ou se pode dicir que é un trinquet reboter cando é curto e as pelotas chegan facilmente aos frontóns.
Por tanto, ao longo do tempo e das partidas, os afeccionados e os propios xogadores foron escollendo e denominando os seus trinquets preferidos. Entre os máis destacados está o Trinquet de Pelayo en Valencia, onde actualmente se disputan as partidas máis importantes de Escala i corda, ou o Trinquet el Zurdo de Gandia, coñecido como a Catedral do Raspall. O trinquet máis antigo en pé é o Trinquet do Abdet, construído no 1772. É un supervivente doutros tempos, co que é especial tanto nas medidas (moito máis reducidas) como pola modalidade (Pelota grosa), unha clase de Llargues en trinquet.
Retransmisións televisivas
Cando Canal 9 (e actualmente Punt 2) comezou a retransmitir partidas de pelota valenciana en trinquet atopouse co problema de como visualizar en todo momento unha pelota rapidísima de poucos centímetros de diámetro nun espazo pechado de case 60 m de longo, co engadido de que hai público no medio.
Unha retransmisión normal conta con 4 cámaras: unha elevada na llotgeta do dau e dúas baixo a corda (cando se xoga a escala i corda), todas elas protexidas por un voluntario que as escuda cunha madeira por se a pelota impacta; para os planos xerais adoita haber unha cámara na galería do dau ou do rest. En caso de que a partida sexa de Raspall as cámaras baixo a corda son substituídas por outras na escaleira, entre o público.
Iron Monkey
Iron Monkey é un filme producido en Hong Kong dirixido por Yuen Woo-ping que foi estreado en 1993. Está protagonizado por Donnie Yen, Yu Rongguang, Jean Wang, Angie Tsang e Yuen Shun-yi
Sinopse
O doutor Yang só atopa un método para facer triunfar a xustiza na provincia dun malvado gobernador: roubar ós ricos durante as súas nocturnas incursiones como o enmascarado xusticeiro "Mono de ferro", para dárllelo ós pobres.
Havalina
Havalina (pronúnciase coa hache muda) é unha banda madrileña de rock formada no ano 2001 co nome de Havalina Blu, que mudaron no 2007 ao actual. O seu nome está relacionado co tema que pecha o álbum dos Pixies Bossanova (1990), titulado precisamente "Havalina". A súa formación orixinal ven de bandas como Sugar Kane, formada por Charlie Bautista e Manuel Cabezalí, ou Rosebud que formarían posteriormente con Sara Iglesias e Andrés Romero. Da composición orixinal da banda só se mantén Manuel Cabezalí, ao que se lle engadiu Javier Couceiro Arroyo, no 2004, e Jaime Olmedo, no 2014, despois do anuncio en redes sociais do baixista, Ignacio Celma, de que abandonaba a formación por motivos persoais.
Inicios da banda (2001-2002)
Tras a disolución de Sugar Kane no 2001, dous dos seus membros (Manuel Cabezalí e Charlie Bautista) formaron en Madrid a finais de ano Rosebud. Este novo conxunto compoñíano os ditos Cabezalí (guitarra e voz) e Bautista (guitarra e voz) máis Sara Iglesias (baixo) e Andrés Romero (batería).
Pouco mais de medio ano despois, no 2002, o grupo mudou o nome para Havalina Blu. Pasado o verán, Sara Iglesias deixou o grupo por vez primeira, ocupando o seu posto Alejandro Muñoz. O 1 de novembro deron un concerto na desaparecida sala Ritmo y Compás (na madrileña rúa Conde de Vilches), no que presentaron temas do que sería pouco despois o seu primeiro álbum de estudio: Uncoloured Songs, que gravaron no local de ensaio.
Uncolored Songs (2003-2004)
A comezos do 2003 deron comezo coa gravación do seu primeiro álbum, que foi bautizado co título do seu quinto corte, "Uncolored Song". Todos os temas foron compostos e escritos en inglés por Charlie Bautista (sete temas) e Manuel Cabezalí (seis temas). Participaron como músicos tanto Bautista (que engadiu os teclados do álbum) como Cabezalí, Romero e Muñoz, engadíndoselle a recentemente substituída Sara Iglesias no baixo do tema "The Moon Through Your Window", tema mesturado por Domingo Patiño (ex-membro de Hermino Molero y La Máquina Humana e de Domingo y los Cítricos). A produción e masterización foi enteiramente realizada pola propia banda. O deseño da portada do disco, totalmente azul e coas grafías en branco, foi obra de Cabezalí. Os temas que contivo foron os seguintes:
No 2004 Andrés Romero e Alejandro Muñoz abandonaron a banda, cubrindo o seu posto Javier Couceiro, e regresando Sara Iglesias.
From Bed to Bed (2005)
Comezou a gravación do seu segundo álbum, From Bed to Bed, que se lanzou ao ano seguinte.
A Woman or Two (2006)
No 2006 ficharon por Junk Records e gravaron o seu terceiro álbum, A Woman Or Two.
Creación de Havalina (2007)
No 2007 Sara Iglesias abandonou novamente a formación, sendo substituída por Nahúm García. Ademais, son fichados pola oficina de management e contratación TodoAzul.
Junio (2008)
No 2008 publicaron un novo álbum, Junio, por primeira vez completamente en español, e gravaron o seu primeiro videoclip co corte Noches sin Dormir.
h (2012-2014)
No 2012, a banda lanzou ao mercado h, o seu cuarto disco de estudio en español. A banda anunciou datas e saíu de xira para presentar o seu novo traballo.
No 2013 o conxunto anunciou concertos para celebrar o vixésimo aniversario do disco dos Smashing Pumpkins, Siamese Dream. Para iso, contaron coa axuda do antigo compoñente do grupo, Charlie Bautista. Os concertos homenaxe sucedéronse en Madrid e, en 2014, en Barcelona.
No 2014, o baixista Ignacio Celma anunciou a través de Facebook que abandonaba a banda por motivos persoais. Substituíuno Jaime Olmedo, amigo da banda, que xa tocara en suplencia de Celma nalgún concertos.
Islas de Cemento (2015-2016)
No 2015 publicaron o seu quinto disco de estudio en castelán, titulado "Islas de Cemento", co que se embarcaron nunha intensa xira por toda España.
Muerdesombra (2017)
Na actualidade a banda encóntrase traballando no que será o seu sexto álbum como Havalina.
Álbums
miniatura|250px|[[Setlist do baixista do concerto de Havalina en Compostela o 13 de maio de 2017.]]
Sinxelos
miniatura|250px|Entrada do concerto de Havalina en [[Santiago de Compostela|Compostela o 13 de maio de 2017.]]
Ventín, Biduído, Ames
Ventín é un lugar da parroquia de Biduído no concello coruñés de Ames na comarca de Santiago. Tiña 187 habitantes no ano 2009 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 78 eran homes e 109 mulleres. miniatura|dereita|220px|CEP Plurilingüe de Ventín. Neste lugar atópase o CEP Plurilingüe de Ventín.
Zahrad
Zareh Yaldcyan (en Զարեհ Յալտըզճյան, "Zareh Yaltëzč̣yan" (ISO 9985) ), nado no distrito de Nişantaşı (Constantinopla) o 10 de maio de 1924 e finado en Istambul o 20 de febreiro de 2007, foi un poeta turco-armenio, máis coñecido como Zahrad (en Զահրատ, "Zahrat" (ISO 9985) ).
Criouse coa súa avoa materna tras perder ao seu pai ao tres anos. Graduouse nunha escola mequitarista e empezou a estudar medicina, pero deixou a medicina ao terceiro ano. Casou en 1963 con Anaîs Antreassyan.
Herrera
Herrera é unha localidade da provincia de Sevilla, Andalucía, España. No ano 2006 contaba con 6.342 habitantes. A súa extensión superficial é de 53 km² e ten unha densidade de 119,66 hab/km². As súas coordenadas xeográficas son 37º 22' N, 4º 50' W. Atópase situada a unha altitude de 254 metros e a 120 quilómetros da capital de provincia, Sevilla.
Carlos Fernández Castro
Carlos Antonio Fernández Castro, nado o 9 de xullo de 1956 en Santiago de Compostela, é un político galego. É diplomado en Relacións Laborais pola USC.
Carreira política
Comenzou como concelleiro polo PSdeG-PSOE no concello de Santiago de Compostela entre 1983 e 1987, onde ostentou as delegacións de Persoal, Reforma Administrativa, Seguridade Cidadá e Tráfico, e Normalización Lingüística. Foi deputado provincial da Deputación da Coruña de 1983 a 1990. Nas eleccións de 1987 preséntase, por vez primeira, como candidato á alcaldía do concello de Ames, cargo que non acadará nas sucesivas eleccións ata as eleccións do 2003, cando resulta elixido grazas á suma dos votos do BNG. Nas eleccións do 2007, xa con maioría simple, opta polo goberno en minoría que mantería durante catro anos. A finais de 2010 ten que enfrontarse a unha importante folga de traballadores do lixo e nos comicios de 2011 sae derrotado polo PPdeG, que consegue a maioría absoluta.
Outros cargos
No sindicato UGT-Galicia destaca o traballo na Secretaría de Organización, entre outros cargos a nivel galego e estatal. Tamén formou parte do Consello Galego de Relacións Laborais na primeira etapa da súa fundación. En novembro de 2007 foi elixido presidente da Fegamp, apoiado polo maior peso de PSdeG e BNG en concellos e deputacións. Porén, logo das municipais de 2011 o PPdeG colleitou a maior parte das alcaldías e tres das catro deputacións, co que a finais de ano Carlos Fernández tivo que deixar a presidencia. Fernández non abandonou a FEGAMP, con todo, e pasou a ocupar un posto executivo interno, abandonando a vida política e renunciando á concellería no concello de Ames.
Apocalyptica
miniatura|140px|Perttu Kivilaakso miniatura|dereita|180px|Apocalyptica en concerto miniatura|150px|Perttu Kivilaakso e Paavo Lötjönen Apocalyptica é un grupo de música de Helsinqui, Finlandia, que se caracteriza por facer heavy metal utilizando violoncellos.
Historia
A orixe do grupo remóntase ao ano 1992 na academia de música Sibelius, onde varios amigos facían versións das súas bandas de metal favoritas cos seus violoncellos. Nun principio tocaban en campamentos e festas por diversión, pero logo empezaron a tocar en clubs.
No ano 1996, mentres tocaban no Heavy Metal Club Theatre, Kari Hynninen, representante do celo Zen Garden viunos e propúxolles gravar un disco. Como a maioría das súas versións eran de Metallica, gravaron un disco exclusivamente con cancións de dita banda, nacendo así Plays Metallica by Four Cellos. En 1998 lanzaron o seu segundo álbum, Inquisitión Symphony comezando a súa primeira xira mundial. Este álbum estaba composto por versións de Metallica e outras bandas coma Sepultura, Pantera ou Faith No More, ademais de tres temas compostos por Eicca Toppinen. Tras este álbum Antero Manninen abandonou a banda para continuar os seus estudos de música clásica, e foi substituído por Perttu Kivilaakso. Este non puidera entrar na banda anteriormente debido a que era menor de idade.
No ano 2000 cambiaron de discográfica e lanzaron o seu terceiro álbum, Cult, composto case esclusivamente por composicións de Eicca Toppinen, ademais de dúas versións de Metallica e outra do compositor Edvard Grieg, "Hall of the mountain king". Neste álbum fixeron por primeira vez colaboracións vocais. Un ano despois sacaron o seu primeiro DVD en vivo, Live. Co cambio de discográfica houbo fortes discusións entre Eicca Toppinen e Max Lilja, ata o punto de que este último abandonou a banda. Como non había quen o substituíse o grupo pasou a ser un trío e Antero Manninen regresa á banda só para acompañalos nalgúns directos. No ano 2002 lanzaron o seu primeiro recompilatorio, The best of Apocalyptica.
No ano 2003 lanzaron o seu cuarto albúm, Reflections, onde se abandonan as versións e se inclúen composicións de Eicca Toppinen e de Perttu Kivilaakso. Tamén engaden batería a algunhas cancións, tras tocar en directo con Dave Lombardo, antigo batería de Slayer. Na súa xira invitaron ó batería Mikko Sirén, que pasou a formar parte oficial da banda no ano 2005. En ese mesmo ano lanzaron o seu quinto álbum de estudio, Apocalyptica.
No ano 2006 sacan o seu segundo recompilatario como conmemoración do décimo aniversario da banda, Amplified, a Decade of Reinventing the Cello. Ese mesmo ano sacaron o seu segundo DVD en vivo, The Life Burn Tour.
En maio de 2007 Helsinqui foi a cidade anfitrioa do festival de Eurovisión, e Apocalyptica tocaron tres temas no intermedio entre as actuacións e as votación. Catro meses máis tarde lanzaron o seu sexto álbum de estudio, Worlds Collide.
Entre febreiro e marzo de 2010 realizaron a súa xira Kaamos Tour, onde tocan os seus dous novos temas "Sacra" e "Beautiful", do seu álbum 7th Symphony, gravado no Sonic Pump Studios en Finlandia e no Studio City en Los Ángeles.
Versións
Metallica
Faith No More
Sepultura
Pantera
Slayer
David Bowie
Edvard Grieg
Cancións de nadal
Un Express de l'Avenir
Dalgunha maneira, este relato supón unha das primeiras referencias ao proxecto (até o momento so unha hipótese) de túnel transatlántico.
O Barral, Mañón, Mañón
O Barral é un lugar da parroquia de Mañón no concello coruñés de Mañón, na comarca do Ortegal. Segundo o IGE, en 2011 tiña 4 habitantes (2 homes e 2 mulleres).
Garcia de Resende
Garcia de Resende, nado en Évora en 1470 e finado na mesma cidade o 3 de febreiro de 1536, foi un poeta, cronista, músico, pintor e arquitecto portugués.
Gaiola
Unha gaiola é un receptáculo pechado con paredes feitas de reixas de arame de metal, madeira, vime ou outro material resistente, que se emprega para manter animais cativos, especialmente os paxaros. A forma e o tamaño depende do animal ao que se mantén capturado, e adoitan ter no seu interior caixas para a comida e bebedoiros para a auga.
Garcia de Resende
Traxectoria
Fillo de Francisco de Resende, fidalgo da corte de Afonso V de Portugal, "criado" do bispo da diocese de Évora Garcia de Meneses, a quen Xoán II de Portugal doou o 28 de xuño de 1484 unha Herdade no termo de Évora, e da súa muller Beatriz Boto, que viviu en dita vila.
Fonte hidrotermal
miniatura|Cheminea branca emitindo [[dióxido de carbono líquido no respiradoiro Champagne do volcán Eifuku Noroeste, fosa das Marianas.]] miniatura|Cheminea negra hidrotermal mariña. Unha fonte hidrotermal (tamén ás veces respiradoiro hidrotermal, cheminea hidrotermal ou fumarola hidrotermal) é unha fisura na superficie da codia continental ou oceánica do planeta na cal se emiten materiais acuosos quentes xeotermais. As fontes hidrotermais encóntranse xeralmente preto de lugares volcanicamente activos, que adoitan ser áreas nas que as placas tectónicas se están movendo, cuncas oceánicas, e puntos quentes. As fontes hidrotermais existen porque a Terra é xeoloxicamente activa e ten grandes cantidades de auga na súa superficie e no interior da codia. Tipos comúns destas fontes nos continentes son as fontes de augas termais, fumarolas e géyseres. Baixo o mar, as fontes hidrotermais poden formar estruturas chamadas fumarolas negras ou chemineas negras se emiten un líquido escuro, ou fumarolas brancas ou chemineas brancas se emiten un líquido claro. Comparadas coa maioría do fondo do mar profundo, as áreas arredor das fontes hidrotermais submarinas son máis produtivas bioloxicamente, e a miúdo albergan complexas comunidades que dependen troficamente dos compostos químicos disolvidos que saen cos fluídos hidrotermais. As bacterias quimiosintéticas e arqueas forman a base da cadea trófica, que sostén a vida de diversos organismos, entre os que hai vermes tubícolas xigantes, ameixas, lapas e gambas. Fontes hidrotermais activas crese que existen tamén noutros corpos celestes como na lúa Europa de Xúpiter, e especúlase que en Marte existen antigas fontes hidrotermais.
Propiedades físicas
miniatura|esquerda|Neste [[diagrama de fase, a liña punteada verde ilustra o comportamento anómalo da auga. A liña continua verde marca o punto de fusión e a liña azul o punto de ebulición, mostrando como varía coa presión.]]
Garcia de Resende
Traxectoria
En 1490 era mozo da cámara de Xoán II (1481-1495), e o ano seguinte o seu moço de escrevaninha ou secretario particular, cargo que exercía aínda en Alvor, onde o soberano veu a falecer. Cóubolle ser designado secretario-tesoureiro da fastosa embaixada liderada por Tristão da Cunha, enviada por Manuel I (1495-1521) ao papa León X. Os últimos anos de vida pasounos en Évora, onde era propietario.
Fonte hidrotermal
Propiedades físicas
As fontes hidrotermais do océano profundo fórmanse normalmente ao longo de dorsais mesooceánicas, como a dorsal do Pacífico Leste e a dorsal mesoatlántica. Neses lugares a tectónica de placas está facendo que se separen as placas e se forme nova codia oceánica.
A auga que aflora dos respiradoiros hidrotermais do leito do océano consiste principalmente en auga de mar que penetrou no sistema hidrotermal ata chegar preto do foco volcánico circulando por fallas e sedimentos porosos ou estratos volcánicos, xunto con algo de auga magmática liberada polo magma que xorde. Nos sistemas hidrotermais terrestres, a maioría da auga que circula nos sistemas das fumarolas e géyseres é auga meteórica (das precipitacións atmosféricas) e auga subterránea que se coa ata o sistema termal desde a superficie, pero tamén xeralmente contén unha porción de auga metamórfica orixinada por procesos de metamorfismo hidrotermal, auga magmática, e augas salgadas formacionais sedimentarias que se liberan polo magma. A proporción de cada unha varía segundo a localidade.
Garcia de Resende
Traxectoria
Como moitos homes do Renacemento, Garcia de Resende tiña moitas facetas: trobaba, tanxía, deseñaba e pénsase que era entendido en arquitectura militar.
Fonte hidrotermal
Propiedades físicas
A temperatura ambiente normal das augas que hai a esas profundidades é de 2 °C, pero a auga emerxe das fontes a temperaturas entre 60 e 464 °C. (Se a auga baixa a grandes profundidades pode quentarse mesmo se a zona non é volcánica). Debido á alta presión hidrostática á que está sometida a auga ás profundidades desde as que ascende nas zonas hidrotermais, a auga pode estar en estado líquido ou en forma de fluído supercrítico a esas temperaturas. O punto crítico da auga (pura) é 375 °C a unha presión de 218 atmosferas. A unha profundidade de 3.000 metros, a presión hidrostática da auga do mar é maior de 300 atmosferas (xa que a auga salgada é máis densa que a doce). A esa profundidade e presión, a auga de mar faise supercrítica a unha temperatura de 407 °C (ver gráfico). Porén, o incremento de salinidade a esa profundidade pon á auga preto do seu punto crítico. Así, a auga que emerxe das partes máis quentes dalgúns respiradoiros hidrotermais pode ser un fluído supercrítico, que posúe propiedades físicas intermedias entre as dun gas e as dun líquido. Ademais de estar superquentada, a auga é tamén extremadamente ácida, e a miúdo chega a pHs de 2,8, que aproximadamente é o que ten o vinagre.
Tres exemplos de fontes hidrotermais do tipo das chemineas negras son o Sister Peak (Campo hidrotermal de Comfortless Cove, -4.8°N, -12.36667°W, profundidade 2996 m), a Shrimp Farm e Mephisto (Campo hidrotermal Red Lion, -4.8°N, -12.38333°W, profundidade 3047 m), que están localizados na dorsal mesoatlántica preto da illa Ascensión. Crese que levan activas desde que un terremoto abaneou a rexión en 2002. Destes respiradoiros emerxen fluídos de tipo vapor de fases separadas. En 2008, medíronse alí temperaturas de saída constantes de ata 407 °C, e o pico máximo rexistrado chegou a 464 °C. Estas condicións termodinámicas excedían o punto crítico da auga de mar, e son as temperaturas máis altas medidas ata agora no leito mariño. Esta é a primeira evidencia dunha interacción directa magmática-hidrotermal nunha dorsal oceánica que se estende lentamente.
Garcia de Resende
Traxectoria
Algúns historiadores considérano o iniciador do ciclo dos Castros, pois as súas trobas referentes á morte de Inés de Castro son o máis antigo documento poético coñecido versando sobre o asunto. Escribiu a Miscelânea en redondillas, curiosa anotación de personaxes e de acontecementos, nacionais e europeos. Nesa obra atribúe en versos a Gil Vicente a innovación da comedia de costumes en Portugal, cando o teatro da época se limitaba a ser un mixto de teatro litúrxco e teatro pastoril, conforme afirma Clovis Monteiro que transcribiu o seguinte fragmento da citada obra e no cal é tamén citado Juan del Encina:
Mais o que tornou Resende coñecido foi o Cancioneiro Geral, publicado en 1516, que reuniu as composicións poéticas producidas nas cortes de D. Afonso V (1438-81), D. João II e D. Manuel I, téndolle redactado un prólogo dedicado ao príncipe D. João e composto as corenta e oito trobas con que encerra a obra.
Fonte hidrotermal
Propiedades físicas
Os estados iniciais dunha cheminea hidrotermal empezan co depósito do mineral anhidrita. Despois precipitan sulfuros minerais de cobre, ferro, e cinc nas gretas da cheminea, facéndoa menos porosa co paso do tempo. O crecemento das chemineas pode ser de ata 30 cm diarios nalgunhas medicións. Unha exploración realizada en 2007 de fontes hidrotermais do océano profundo en augas das illas Fixi comprobou que aquelas fontes eran unha fonte significativa de ferro disolvido.
Garcia de Resende
Traxectoria
En 1933 o Concello de Lisboa homenaxeou o escritor dando o seu nome a unha rúa na Calzada de Carriche.
Fonte hidrotermal
Chemineas negras e brancas
As chemineas negras ou fumarolas negras son un tipo de fonte hidrotermal do fondo oceánico, típida de zonas abisais e hadais, con forma de cheminea que emiten nubes de materiais negros, xeralmente con partículas con altos niveis de minerais de xofre ou sulfuros. Fórmanse en campos termais de centos de metros de largo cando a auga superquentada procedente do interior da codia terrestre sae ao fondo do océano. Ao precipitaren os minerais disolvidos forman as chemineas e tamén poden orixinar depósitos de sulfuros minerais masivos.
As chemineas negras descubríronse en 1977 na dorsal do Pacífico Leste polos científicos da Institución Oceanográfica Scripps. Foron observadas desde o vehículo ALVIN, unha especie de submarino de grandes profundidades da Institución Oceanográfica Woods Hole. Hoxe sábese que existen chemineas negras nos océanos Atlántico e Pacífico, a unhas profundidades medias de 2100 metros. As chemineas negras máis septentrionais son un grupo de cinco chamadas Castelo de Loki, descubertas en 2008 por científicos da Universidade de Bergen a 73°N, na dorsal mesoatlántica entre Groenlandia e Noruega. Estas chemineas negras son interesantes porque están nunha zona máis estable da codia terrestre, onde as forzas tectónicas son menores e, en consecuencia, os campos hidrotermais son menos comúns. As chemineas negras máis profunda coñecidas están localizadas na fosa das illas Caimán, no Caribe a 5,000 m de profundidade.
As chemineas brancas ou fumarolas brancas emiten minerais dunha cor máis clara que os sulfuros das chemineas negras, como os que conteñen bario, calcio e silicio. Estas fontes hidrotermais adoitan estar asociados a plumas magmáticas de temperaturas máis baixas.
Comunidades biolóxicas
As comunidades dos respiradoiros hidrotermais poden manter esa gran cantidade de vida porque eses organismos dependen de bacterias quimiosintéticas para alimentarse. A auga das fontes hidrotermais mariñas é rica en minerais en disolución e pode manter unha grande poboación de bacterias quimioautótrofas. Estas bacterias usan compostos de xofre, principalmente sulfuro de hidróxeno, un composto químico que é moi tóxico para os demais organismos, para produciren materia orgánica por medio de quimiosíntese.
O ecosistema así formado é dependente da continua existencia do campo de respiradoiros hidrotermais como fonte primaria de enerxía, e non da luz solar. Porén, aínda que xeralmente se di que estas comunidades existen independentemente do sol, algúns deses organismos si dependen do oxíxeno producido polos organismos fotosintéticos e que acaba disolto no mar, pero hai outros que son anaeróbicos.
As bacterias quimiosintéticas crecen formando grosos tapetes que atraen a outros organismos, como os crustáceos anfípodos e copépodos, que se alimentan directamente desas bacterias. Organismos máis grandes, como caracois e outros moluscos, gambas, cangrexos, vermes tubícolas, peixes, e polbos, constitúen unha cadea trófica con relacións entre predadores e presas por riba do nivel dos produtores primarios. As principais familias de organismos que se encontran arredor das fontes hidrotermais do leito do mar son anélidos, pogonóforos, gasterópodos, e crustáceos, xunto con grandes bivalvos, vermes vestimentíferos, e gambas "sen ollos", todos os cales constitúen a masa principal dos organismos non microbianos.
Os vermes tubícolas, que poden crecer ata os dous metros de lonxitude, forman unha parte importante da comunidade que vive arredor das fumarolas hidrotermais. Non teñen boca nin tracto dixestivo, e, igual que os vermes parasitos, absorben os nutrientes producidos polas bacterias que viven dentro dos seus tecidos. Encóntranse uns 285 miles de millóns de bacterias en 30 gramos de tecido destes vermes tubículas. Os vermes tubícolas teñen plumas vermellas que conteñen hemoglobina. A hemoglobina combínase con sulfuro de hidróxeno e transfire este ás bacterias que viven dentro do verme. A cambio, a bacteria nutre ao verme con compostos carbonados. As dúas especies de vermes tubículas que habitan as fontes hidrotermais son Tevnia jerichonana, e Riftia pachyptila. Outra comunidade que se descubriu, denominada "Cidade das Anguías", alberga unha importante poboación de anguías. Porén, os invertebrados son os que normalmente dominan as fontes hidrotermais. A Cidade das Anguías está localizada preto do cono volcánico de Nafanua, nas costas da Samoa Americana.
Outros exemplos de fauna única que habita estes ecosistemas son o gasterópodo de pé escamoso Crysomallon squamiferum, unha especie de caracol cun pé reforzado por escamas feitas de ferro e materiais orgánicos, e o verme de Pompeia (Alvinella pompejana), que pode soportar temperaturas de ata 80 °C.
En 1993, xa se coñecían arredor de 100 especies de gasterópodos que habitaban nos respiradoiros hidrotermais, Nas fontes hidrotermais mariñas descubríronse unhas 300 novas especies, e moitos deles son "especies irmás" doutras que se encontran en áreas hidrotermais xeograficamente separadas. Propúxose que antes de que a placa norteamericana pasase pola zona onde hoxe está a dorsal mesooceánica, había unha soa rexión hidrotermal bioxeográfica no Pacífico leste. A barreira xeográfica que se orixinou despois deu comezo á diverxencia evolutiva das especies nas diferentes localizacións. Os exemplos de evolución converxente observados entre distintos respiradoiros termais considérase que son unha das principais probas da teoría da evolución por selección natural.
miniatura|Diagrama do [[ciclo bioxeoquímico nunha fumarola hidrotermal do océano profundo.]]
A gran maioría das bacterias das chemineas non son fotosintéticas, pero atopouse unha especie de bacteria fototrófica que vivía preto dunha cheminea negra na costa de México a unha profundidade de 2500 m. A esas profundidades non chega a luz, polo que bacterias da familia das Chlorobiaceae utilizan a feble luz que emite a cheminea negra para facer a fotosíntese. Este é o primeiro organismo que se descubriu na natureza que usa exclusivamente unha luz diferente da solar para facer a fotosíntese. Noutras chemineas encóntranse as bacterias quimiosintéticas xa mencionadas.
Estanse a descubrir decote novas e raras especies na veciñanza das chemineas negras. O verme de Pompeia atopouse na década de 1080 e o gasterópodo de pé escamoso en 2001 durante unha expedición ao campo de chemineas hidrotermais Kairei do océano Índico. Este último utiliza sulfuros de ferro (pirita e greixita) para construír a estrutura das súas escleritas dérmicas (partes do corpo endurecidas), en lugar de carbonato cálcico como é o máis habitual. As extremas presións que hai a unha profundidade de 2500 m (uns 25 megapascais ou 250 atmosferas) crese que xogan un papel na estabilización do sulfuro de ferro para propósitos biolóxicos. Estas coirazas de armadura sérvenlles probablemente como defensa contra as rádulas velenosas de caracois depredadores que viven nesa comunidade.
Teorías biolóxicas
Aínda que o descubrimento das chemineas hidrotermais é relativamente recente, a importancia deste descubrimento deu lugar a novas teorías biolóxicas e bioatmosféricas.
A biosfera quente profunda
Un artigo sobre produción de hidrocarburos abioxénica de 2008 da revista Science utilizou datos dos experimentos no campo hidrotermal da Cidade Perdida para explicar como pode ocorrer a síntese abiótica de hidrocarburos de masa molecular lixeira a partir de dióxido de carbono emitido do manto en presenza de rochas ultramáficas, auga, e cantidades moderadas de calor.
Orixe hidrotermal da vida
Propúxose que a síntese de aminoácidos puido ter ocorrido en zonas profundas da codia terrestre e que estes aminoácidos eran posteriormente emitidos xunto cos fluídos dos respiradoiros hidrotermais a augas máis frías, onde as baixas temperaturas e a presenza de minerais arxilosos tería promovido a formación de péptidos e protocélulas. Esta é unha hipótese atractiva debido á abundancia de CH4 (metano) e NH3 (amoníaco) presente nas rexións con fontes hidrotermais, unha condición que non se daba na primitiva atmosfera da Terra. Unha importante limitación para esta hipótese é a falta de estabilidade das moléculas orgánicas a altas temperaturas, pero suxeriuse que a vida se tería orixinado fóra das zonas con máis altas temperaturas. Hai numerosas especies de extremófilos e outros organismos que viven actualmente arredor de fontes hidrotermais do océano profundo, o que indica que este é un escenario posible.
Exploración
Os ecosistemas quimiosintéticos que rodean os respiradoiros hidrotermais foron descubertos no rift das illas Galápagos, que forma parte da dorsal do Pacífico Leste, en 1977 por un grupo de xeólogos mariños liderados por Jack Corliss da Universidade do Estado de Oregón. En 1979, os biólogos volveron a ese rift utilizando o submerxible DSV Alvin, da ONR do Instituto Oceanográfico Woods Hole, para examinaren as comunidades das fontes hidrotermais cos seus propios ollos. Ese mesmo ano, Peter Lonsdale publicou o primeiro informe científico sobre a vida nunha fonte hidrotermal mariña.
En 2005, a compañía de exploración mineral Neptune Resources NL solicitou e foille outorgada unha concesión de 35.000 km² con dereitos de exploración no arco das Kermadec na Zona Económica Exclusiva de Nova Zelandia para explorar posibles depósitos masivos de sulfuro no fondo oceánico, que son unha nova fonte potencial de sulfuros de chumbo, cinc e cobre formados por campos de fontes hdrotermais modernos. En 2007 anunciouse o descubrimento dunhas fontes hidrotermais no océano Pacífico no mar aberto en fronte de Costa Rica, denominadas campo de fontes hidrotermais Medusa (nome dado pola Medusa con serpes na cabeza da mitoloxía grega). O campo hidrotermal Ashadze (a 13°N na dorsal mesoatlántica, a 4.200 m de profundidade) foi o campo hidrotermal de augas a alta temperatura máis profundo coñecido ata 2010, ata que se descubriu o sitio Piccard (a 18.55°N, -81.71667°W, e unha profundidade de 5.000 m) nunha exploración dun grupo de científicos do Jet Propulsion Laboratory da NASA e o Instituto Oceanográfico Woods Hole. Este sitio está localizado na elevación Mid-Cayman de 110 km de longo e de expansión ultralenta, situada na fosa das Cayman no Caribe. (vídeo: ).
Explotación
As fontes hidrotermai submarinas, nalgúns casos, deron lugar á formación de reservas minerais explotables polo depósito de sulfuros masivos de fondo oceánico. Os xacementos do Monte Isa en Queensland, Australia, son un excelente exemplo, agora situado en zona continental.
Recentemente, as compañías de exploración mineral, puladas polos elevados prezos no sector dos metais básicos durante a década de 2000, dirixiron a súa atención á extracción de recursos mineris de campos hidrotermais do leito mariño. En teoría, son posibles reducións significativas do custo dunha posible explotación, en principio cara.