cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mercedes Roldós
Traxectoria
Licenciada en Medicina e Cirurxía e especialista en bioquímica clínica, traballaba como doutora do hospital universitario de Gran Canaria ata a súa entrada na política. Militante do Partido Popular, foi elixida deputada en 1999 por esta formación no Parlamento das Canarias, en representación de Gran Canaria. En 2003 repetiu escano, e ademais foi voceira de Sanidade da súa formación, ata que nas eleccións españolas de 2004 resultou escollida deputada polo Partido Popular. En 2007 abandonou o Congreso dos Deputados tras ser elixida novamente deputada no Parlamento das Canarias na súa VII e VIII Lexislatura, ocupando o cargo de Conselleira de Sanidade do Goberno das Canarias (formado por Coalición Canaria e Partido Popular) entre o 2007 e o 2010. Foi tamén senadora pola Comunidade Autónoma das Canarias entre 2015 e 2016. O 16 de decembro do 2016 o Consello de Ministros noméaa Delegada do Goberno nas Canarias, cargo que ocupa actualmente e no que substitúe a Enrique Hernández Bento.
É membro da Sociedade Española de Biopatoloxía.
Crooner
A denominación crooner aplícase a certos cantantes masculinos que interpretan un tipo concreto de baladas. Esta palabra é de orixe estadounidense e en inglés ten connotacións semellantes a trobador. Un crooner adoita posuír unha voz grave e normalmente faise acompañar por unha orquestra ou unha Big Band. Orixinalmente aplicábase de xeito pexorativo, o que supuxo que moitos cantantes considerados como tal renegaran do termo. Este foi o caso de Frank Sinatra, quen declarou que non cría que el ou Bing Crosby foran crooners. En Galicia, un exemplo de crooner podería ser Pucho Boedo.
Evolución
150px|miniatura|Bing Crosby. O crooning ten as súas raíces no Bel canto da ópera italiana e nos intérpretes vocais de jazz. Algúns crooners, como Frank Sinatra, Bing Crosby ou Dean Martin tamén incorporaron outros xéneros na súa música, como o blues ou o dixieland. Converteuse na música vocal máis popular nos Estados Unidos desde os anos 1920 até comezos dos anos 1960, coincidindo cos inicios da radio e as gravacións musicais. Unha proba deste éxito era o show radiofónico Kraft Music Hall, conducido por Bing Crosby e emitido entre 1935 e 1946, o cal era seguido cada semana por 50 millóns de persoas.
Decadencia
Logo de 1954 a música popular nos Estados Unidos estivo dominada por outros xéneros, especialmente o rock and roll, mentres a música doutros cantantes modernos como Perry Como ou Matt Monroe era cualificada como easy-listening. Algúns crooners seguiron mantendo a súa popularidade entre os seguidores do pop máis tradicional, como no caso de Tony Bennett, Tom Jones, Engelbert Humperdinck ou John Crooner Jr.
Crooners clásicos
Entre os crooners clásicos pódense destacar, ademais dos mencionados anteriormente, a Lucho Gatica, Nat King Cole, Andy Williams, Paul Anka, Sammy Davis Jr., Nino Bravo, Neil Sedaka, Bobby Darin ou Del Shannon. Na actualidade pódense considerar crooners a cantantes como Al Martino, Harry Connick Jr, David Bowie, Jens Lekman, Jean Sablon, Roger Cicero, Jamie Cullum, Michael Bublé, Morrissey, Pucho Boedo, Engelbert Humperdinck, Bryan Ferry, Raphael Gualazzi, Enrique Guzmán, Julio Iglesias ou Luis Miguel.
Influencia
Máis recentemente, outros cantantes, especialmente no pop alternativo, tamén recibiron unha grande influencia dos crooners. Este é o caso de Mark Lanegan de Screaming Trees, Chris Isaak, Jarvis Cocker de Pulp, Adam Green de Moldy Peaches, Neil Hannon de The Divine Comedy, Stuart Staples de Tindersticks, Richard Hawley, Jay-Jay Johanson, Mario Biondi ou Matteo Brancaleoni.
Álvaro Valiño
Álvaro Valiño, nado na Coruña en 1977, é un deseñador gráfico galego de recoñecido prestixio no ámbito internacional.
Traxectoria
Ten traballado para National Geographic, The Guardian, Il Corriere della Sera ou The Washington Post.
These Are the Good Times People
These Are the Good Times People é o quinto álbum da banda estadounidense de rock alternativo The Presidents of the United States of America, publicado o 11 de marzo de 2008. Trátase do seu primeiro disco en contar con Andrew McKeag no lugar de Dave Dederer no "guitbass".
Listaxe de cancións
Todos os temas compostos por Chris Ballew agás ode se indique.
Os Xicos, Regoela, Cabanas
Os Xicos é un lugar da parroquia de Regoela no concello coruñés de Cabanas, na comarca do Eume. Tiña 24 habitantes no ano 2007 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales eran 8 homes e 16 mulleres, o que supón unha diminución con relación ao ano 1999 cando tiña 29 habitantes.
Äänekoski
Äänekoski é unha cidade de Finlandia situada na rexión de Finlandia Central. En 2018 a súa poboación era de 19 092 habitantes. A superficie do termo municipal é de 1 138,39 km2, dos cales 253,82 km2 son auga. O concello ten unha densidade de poboación de 21,58 hab./km².
Reportaxe
Características
Na reportaxe audiovisual ou fotográfica as accións deben ser espontáneas, mentres que no documental as situacións aínda sendo verosímiles poden ser preparadas. Na reportaxe radiofónica a desexable presenza física do xornalista no lugar dos feitos pode ser compensada pola súa interrelación cos protagonistas a través do teléfono.
Äänekoski
Limita cos concellos de Kannonkoski, Konnevesi, Laukaa, Saarijärvi, Uurainen, Viitasaari e Vesanto, este último pertencente á rexión veciña de Savonia do Norte.
Reportaxe
Características
En canto á súa estrutura, a reportaxe é capaz de integrar calquera posibilidade narrativa (pódese intercalar o lead dunha noticia cunha entrevista ou declaracións acoutadas) no que non caben valoracións persoais. A entrevista e a enquisa utilízanse como elementos auxiliares no que a explicación de feitos se refire.
Äänekoski
O concello é unilingüe en finés.
Reportaxe
Características
Aquí descríbese a personalidade, tanto obxectiva como subxectivamente, é dicir, coa maior cantidade de detalles e circunstancias que enmarcan a súa existencia.
Unha reportaxe de descrición deixará ó lector coa sensación de coñecer a fondo á persoa entrevistada: as súas virtudes, defectos, habilidades, sentimentos, preferencias persoais, o seu pasado, os seus valores actuais e a súa visión e ambición cara ó futuro.
Tipos
A clasificación da reportaxe pódese levar a cabo con base en criterios de contido ou puramente formais. Tamén se pode clasificar a reportaxe pola estrutura que adopta (docudrama, documental, series, informativos especiais...)
Non hai que confundir a gran reportaxe co documental, cuxa principal característica é a súa atemporalidade, xa que en xeral o seu obxecto está desligado da actualidade inmediata. Con todo, ambos admiten unha certa seriación, a pesar de que a reportaxe ten que estar ancorada na actualidade.
Tampouco hai que confundir a gran reportaxe (que se basea no relato de feitos presenciados polo xornalista) co informe, xénero que se utiliza moitas veces para anunciar acontecementos de grande interese (por exemplo, a visita dun dignatario estranxeiro), como consecuencia de informacións de relevo que os responsables da cadea consideran que deben ser coñecidas pola sociedade con certa profundidade (un descubrimento científico) e tamén como ponte entre dous momentos de actualidade (un conflito bélico onde se resume o máis importante que ocorreu, porque se prevé unha acción de importancia próxima).
Lista de grupos de post-rock
Esta é unha lista de grupos de post-rock, onde ordenadas alfabéticamente aparecen as bandas máis relevantes deste movemento musical.
Manuel Ángel Couto
Manuel Ángel Couto, nado no Río Tenorio (Cerdedo-Cotobade) en 1807 e finado en Caldas de Reis o 1 de abril de 1861, foi un avogado, xuíz e xornalista galego.
Traxectoria
O seu pai era notario en Ponte Caldelas. Estudou Dereito na Universidade de Santiago de Compostela, e foi xuíz en Pontevedra, Lalín, A Cañiza (1855), Béjar e Pontedeume. Foi membro das Xuntas Revolucionarias de Pontevedra de 1843, 1846 e 1854. Foi redactor de Las Musas del Lérez, colaborou en La Distracción e El País e dirixiu El Ferro-Carril, La Perseverancia e El Esquilón. Traballou nun dicionario bilingüe castelán-portugués, que non se chegou a completar. Asinaba ás veces co pseudónimo Fray Gustavo de la Fe.
Grupo (matemáticas)
Historia
O concepto de grupo xurdiu do estudo das ecuacións polinómicas comezado por Évariste Galois durante a década de 1830. Despois de contribucións desde outros campos como a teoría dos números e a xeometría, a noción xeneralizouse e estableceuse fortemente en torno a 1870.
A definición formal de grupo (G, *) foi formulada por Ferdinand Georg Frobenius en 1887, advertindo que os teoremas que demostraba dependían unicamente dos axiomas propostos e non tiña que acudir ao grupo das permutacións que empregaban os seus antecesores Cauchy, Jordan e Sylow.
Unha teoría especialmente rica foi desenvolvida para grupos finitos, culminada co teorema de clasificación de grupos simples, completado en 1983. Así mesmo, desde mediados da década de 1980 a teoría de grupos xeométricos, que estuda os grupos de xeración finita como obxectos xeométricos, converteuse nunha área particularmente activa na teoría dos grupos.
Definición
Un grupo é un conxunto, G, cunha operación binaria «•» que compón dous elementos calquera a e b de G para formar outro elemento denotado como a • b o ab. Para poder cualificar como un grupo a (G, •), deben satisfacer catro propiedades:
Asociatividade
Elemento neutro
Elemento inverso
A orde na que se realiza a operación do grupo pode ser significativa, é dicir, o resultado de operar o elemento a co elemento b non é necesariamente igual que o resultado de b con a; a expresión pode non ser certa. Os grupos nos que si se cumpre chámanse grupos abelianos, en honor a Niels Henrik Abel.
Partido Nazonalista Republicán de Ourense
O Partido Nazonalista Republicán de Ourense foi un partido republicano federal de tendencia galeguista.
Historia
Fundouse en 1931 para concorrer ás eleccións a Cortes Constituíntes de 1931, coaligado coa Federación Republicana Gallega e o Partido Radical-Socialista. Ramón Otero Pedrayo saíu elixido deputado con 35 443 votos, quedando primeiro na cidade de Ourense, pero Risco con 19 615 votos queda fóra das Cortes.
Entre os seus membros estaban Vicente Risco, Florentino López Cuevillas e Xaquín Lorenzo e o seu vicepresidente era Arturo López Trasancos. Contaba con 24 agrupacións locais, a máis numerosa a de Ourense tiña 70 afiliados. miniatura|300px|Fundación do [[Partido Galeguista (histórico)|Partido Galeguista en decembro de 1931.]] Foi un dos partidos que participou na creación do Partido Galeguista en decembro de 1931.
Xi
miniatura|150px|dereita|Maiúscula e minúscula da letra xi. Nome da décimo cuarta letra do alfabeto grego (ξῖ); equivale ao /ks/. Minúscula ξ, maiúscula Ξ. Adoita transcribirse como x. Como signo numérico representaba o sesenta. En maiúscula serve tamén para designar o décimo cuarto canto da Ilíada de Homero e en minúscula o décimo cuarto da Odisea.
Pilar Iglesias Osorio
Pilar Iglesias Osorio, nada en Monforte de Lemos en 1932 e finada o 15 de marzo de 2015 en Lugo, foi unha política e líder asociativa galega.
Traxectoria
Xa de nena trasladouse a vivir a Lugo coa súa tía Pura Osorio, que estaba casada co mestre, escritor e historiador Narciso Peinado. Na súa nenez viviu entre Baamonde, onde o seu tío exercía o maxisterio, e Lugo. Pilar foi preparada polo seu tío nos seus estudos. Máis adiante, vivindo xa en Lugo, contraeu nupcias con Manuel Reboredo, fillo do fundador da Librería Reboredo, en Lugo. Con grandes dotes para as relacións públicas, Pilar destacou sempre polo seu labor social, pois foi fundadora da Asociación Lucus de Amas de Casa, e presidenta de Unicef en Lugo.
En 1989 preséntase aos comicios lexislativos, na lista do Partido Popular de Galicia. Non sae elixida deputada por Lugo, pero dous anos despois integrou a candidatura desa formación nas locais de 1991 e si saíu escolleita. Ademais, nese ano o Partido Popular conseguiu a vitoria na cidade de Lugo, e Iglesias pasou a ser concelleira de goberno baixo a alcaldía de Tomás Notario Vacas.
Catro anos despois, nas eleccións de 1995, repetiría concellería, neste caso baixo a dirección de Joaquín García Díez. Grazas ao seu vencello co Partido Popular dirixiu as Aulas da Terceira Idade de Lugo, foi vogal de servizos sociais na Federación Española de Municipios e Provincias e delegada para Lugo do think tank conservador Fundación Cánovas del Castillo. Tamén foi vicepresidenta da Comisión Nacional da Muller. Volveu concorrer ás eleccións de 1999 e volveu ser elixida concelleira, mais neste caso o Partido Popular pasou á oposición.
En 2003 deixou a política activa e dedicouse plenamente ao asociacionismo, onde fundou distintos colectivos tanto de ámbito local como estatal, como a Asociación para o Desesenvolvemento Sociocultural, Formación e Emprego (ASFEM), a Asociación de Familias e Mulleres do Medio Rural (AFAMMER), a Asociación de Consumidores e Usuarios en Marcha (CONUMAR) e a Federación Galicia Ceuta Cantabria (GALICECAN).
Samede, Viós, Abegondo
Samede é un lugar da parroquia de Viós no concello coruñés de Abegondo na comarca da Coruña. Tiña 16 habitantes no ano 2016 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 7 eran homes e 9 mulleres.
Maximino Daia
240 px|miniatura|[[Follis acuñado por Maximino Daia na ceca de Antioquía]] Caius Galerius Valerius Maximinus (Iliria, arredor do 270 - Tarso, agosto de 313) foi un emperador romano.
Traxectoria
Maximino Daia era fillo dunha irmá do emperador Galerio, quen o adoptou. O seu nomeamento como césar tivo lugar despois da abdicación de Diocleciano no 305, encarregándose das provincias de Siria e as provincias orientais. Os acontecementos de occidente, coa Conferencia de Carnutum, onde saíu Licinio elixido coma Augustus, non ían resolver a situación, pero Maximino Daia non trocou a súa política nin a súa lealdade a Galerio. No ano 310, estando xa Galerio moi enfermo, declarouse augustus, pero nada trocou até a morte do seu tío no 311.
No 312, Maxencio, que usurpara o trono en Italia, fíxose o seu aliado, xa que estaba enfrontado con Constantino. Pero este era aliado de Licinio, o que converteu a Maximino Daia no seu inimigo.
Maxencio foi derrotado e Constantino quedou coma augustus da parte occidental do Imperio. O acordo ao que chegaran Maximino Daia e Licinio pola repartición das terras quedou rachado e o enfrontamento de ambos os dous era claro. Con motivo dunha xuntanza en Milán no 313 entre Licinio e Constantino o grande, Maximino viu a oportunidade para atacar a Licinio. Pero este, cun pequeno pero organizado exército, venceu na batalla de Campus Ergenus, e Maximino fuxiu disfrazado de escravo.
Chegou a Nicomedia e tratou de fortificar as portas de Cilicia, pero non aguantou a presión de Licinio, quen o perseguiu até Tarso, onde o venceu e lle dá morte en agosto do 313.
Toda a súa familia foi condenada a morte e executada. A súa esposa foi tirada viva ao río Orontes, ao igual que outras moitas mulleres cristiás que fixera tirar Maximino Daia.
Gale Sondergaard
Edith Holm Sondergaard, coñecida como Gale Sondergaard, nada en Litchfield, Minnesota o 15 de febreiro de 1899 e finada nos Ánxeles (California) o 14 de agosto de 1985 foi unha actriz estadounidense.
Traxectoria
Tras comezar a súa carreira como actriz no teatro, debutou no cinema en 1936 no filme Anthony Adverse, polo que se converteu na primeira gañadora do Oscar á mellor actriz secundaria. Na seguinte década continuou traballando en filmes.
En 1930 casou co director teatral e cinematográfico Herbert Biberman. Na caza de bruxas de principios da década de 1950 foi acusado de comunista e incluído na lista dos Hollywood Ten. Por este motivo a carreira de Sondergaard quedou detida. Anos despois volveu participar nalgúns filmes e series de televisión.
O Pombal, Meira, Moaña
O Pombal é un lugar da parroquia de Meira, no concello pontevedrés de Moaña na comarca do Morrazo. Segundo o IGE, en 2022 tiña 227 habitantes, dos cales 117 eran homes e 110 eran mulleres.
Claudiano Bezerra da Silva
Claudiano Bezerra da Silva, coñecido como Kaká, nado en São José do Belmonte o 16 de maio de 1981, é un futbolista brasileiro. Xoga de defensa e o seu equipo último equipo foi o Anadia FC portugués.
Traxectoria
O 31 de xaneiro de 2013 anunciouse a súa fichaxe polo Deportivo da Coruña, cedido até o final da tempada 2012–13. Nesa primeira campaña co club coruñés participou en 6 encontros e non logrou ningún gol.
Cancro de próstata
miniatura|dereita O cancro de próstata ou cáncer de próstata é aquel cancro que se desenvolve nun dos órganos glandulares do sistema reprodutor masculino chamado próstata. O cancro prodúcese cando algunhas células prostáticas mutan e comezan a multiplicarse de maneira deconstrolada. Estas tamén poderían propagarse dende a próstata cara a outras partes do corpo, especialmente os ósos e os ganglios linfáticos orixinando metástases.
Esta afección pode causar dor, micción dificultosa ou disfunción eréctil, entre outros síntomas.
O día 15 de setembro celébrase o Día Europeo da Saúde Prostática.
Características
A enfermidade desenvólvese máis frecuentemente en individuos maiores de 50 anos. É o segundo tipo de cancro máis común en homes. Con todo, moitos que desenvolven o cancro de próstata nunca teñen síntomas, nin son sometidos a terapia. Diversos factores, incluíndo a xenética e a dieta, foron implicados no seu desenvolvemento, pero até o 2005, as modalidades de prevención primaria coñecidas son insuficientes para eliminar o risco de contraer a enfermidade.
A detección leva a cabo principalmente pola proba en sangue do antígeno prostático específico, chamado PSA (acrónimo inglés de prostate-specific antigen) ou por exploración física da glándula prostática (tacto rectal). Os resultados sospeitosos tipicamente dan lugar á posterior extracción dunha mostra tisular da próstata (biopsia), que é examinada en microscopio.
O tratamento pode incluír cirurxía, radioterapia, quimioterapia, ou ben unha combinación de todas. A idade e o estado de saúde xeral do afectado, tanto como o alcance da diseminación, a aparencia dos tecidos examinados ao microscopio e a resposta do cancro ao tratamento inicial, son vitais na determinación do resultado terapéutico. Debido a que o cancro de próstata é unha enfermidade que afecta preferentemente a homes maiores, moitos deles morrerán por outras causas antes de que o cancro poida propagarse ou causar síntomas.
Miles Plumlee
Miles Christian Plumlee, nado o 1 de setembro de 1988 en Fort Wayne, Indiana, é un xogador americano de baloncesto profesional.
Traxectoria profesional
Plumlee foi elixido na 26ª posición do Draft da NBA de 2012 polos Indiana Pacers. Durante a tempada 2012-13 foi asignado en varias ocasións ós Fort Wayne Mad Ants da NBA Development League.
O 27 de xullo de 2013, foi traspasado ós Phoenix Suns xunto a Gerald Green e unha elección da primeira rolda do Draft de 2014 a cambio de Luis Scola.
O 19 de febreiro de 2015, Plumlee foi traspasado xunto a Tyler Ennis ós Milwaukee Bucks, como parte dun acordo entre os Suns, os Bucks e os Philadelphia 76ers.
O 2 de febreiro de 2017, Plumlee foi traspasado ós Charlotte Hornets a cambio de Spencer Hawes e Roy Hibbert.
O 20 de xuño de 2017, Plumlee foi traspasado xunto a Marco Belinelli e a 41ª elección do Draft de 2017 ós Atlanta Hawks, a cambio de Dwight Howard e a 31ª elección do Draft de 2017.
O 7 de xullo de 2019, Plumlee foi traspasado xunto a Solomon Hill ós Memphis Grizzlies, a cambio de Chandler Parsons. O 19 de outubro de 2019, foi cortado polos Grizzlies.
Alfred Molina
Alfred Molina, nado o 24 de maio de 1953 en Paddington, Londres, é un actor inglés. Coñecido polos seus papeis nos filmes Na busca da arca perdida, Prick Up Your Ears, The Man Who Knew Too Little, Spider-Man 2, Maverick, Species. Especies asasinas, Not Without My Daughter, Chocolat, Frida, Steamboy, The Hoax, Prince of Persia: The Sands of Time, The Da Vinci Code, A Panther in the Basement, An Education e The Sorcerer's Apprentice.
Estádio Roberto Santos
O Estádio Roberto Santos, ou simplemente Estádio de Pituaçu, é un estadio de fútbol situado no barrio de Pituaçu, en Salvador, pertencente ao Estado da Bahia. Ten capacidade para 32.400 espectadores.
Foi inaugurado o 11 de marzo de 1979 cun encontro entre o Bahia e o Fluminense de Feira. A maior asistencia tivo lugar o 2 de abril de 1995, cando 25.000 persoas viron o derby entre o Bahia e o Vitória.
Ousmane Issoufi Maïga
Ousmane Issoufi Maïga, nado en 1945, foi o primeiro ministro de Malí dende o 29 de abril de 2004.
Escudo portugués
miniatura|175px|1 escudo (1987) miniatura|175px|20 escudos (1987) miniatura|175px|200 escudos (1991) O Escudo portugués, simbolizado polo cifrão (como o símbolo do dólar [$], pero con dúas barras verticais), foi a moeda oficial de Portugal antes do euro. O escudo deu orixe a outras variacións de Escudo nas colonias portuguesas africanas e asiáticas.
O seu código segundo a norma ISO 4217 é PTE.
A seu nome provén da imaxe que aparecía representada nas primeiras moedas dese valor: un escudo. Eran de ouro de 18 quilates, e valía 50 marcos.
Historia
No reinado de Duarte de Portugal apareceu o medio-escudo de ouro, do que non se coñece nin o deseño. No reinado de Xoán V cuñáronse tamén as dobras, múltiplos do escudo. Tamén nos reinados de Xosé I, María I e Xoán VI se cuñaron escudos.
Despois de 1914, debido á crise provocada pola primeira guerra mundial, o escudo-papel (billetes) experimentou un descenso vertixinoso de valor, acadando a súa menor correspondencia en ouro en xullo de 1924. Desde o segundo semestre de 1926 ata abril de 1928 o escudo sufriu novas desvalorizacións, como consecuencia de dous aumentos de circulación, do agravamento da débeda flutuante interna e externa, e do case total esgotamento das reservas de ouro que o Tesouro Nacional posuía en Londres.
Moedas
As moedas en circulación antes da chegada do euro eran as seguintes:
Última serie
A última serie de cédulas portuguesas, composta de cinco valores, estaba dedicada a importantes navegantes da época dos descubrimentos portugueses. centro|613px
Malinche
miniatura|Figura de cera de Malinche. Malinalli Tenépatl, tamén coñecida como Malintzin, e a Malinche, nada en Copainalá (Chiapas) en 1502 e finada contra 1529, foi unha tradutora mexica.
Traxectoria
Naceu quizais na clase alta da sociedade mexica. Segundo Bernal Díaz del Castillo, os pais de Malintzin eran señores e caciques dun pobo chamado "Painala". O historiador Gómez de Orozco supón que o nome do seu pai era o que sinala como "Chimalpain", ou sexa, "Malintzin Tenepal". Este era un cacique nobre señor que casou, segundo o costume, cunha "señora de vasalos e Estados", tamén de nobre orixe, chamada "Cimatl", cacique de Xaltipa, a cal segundo se di era "nova e fermosa".
Foi cedida como escrava aos caciques maias de Tabasco despois dunha guerra entre os maias e os aztecas da zona. Malintzin foi parte dun tributo cedido ao partido gañador, pois esa era a tradición entón. Foi dada como tributo sendo aínda nena, polo que falaba con fluidez a súa lingua materna, o náhuatl, e a lingua dos seus novos amos, a maia. Segundo o relato de Díaz del Castillo, Malintzin reencontrouse coa súa nai e o seu medio irmán despois da conquista de México, cando estes xa foran convertidos ao cristianismo e utilizaban os nomes de Marta (a nai) e Lázaro (medio irmán). O pai de Malintzin faleceu sendo ela aínda nena, polo que a súa nai casou co irmán do pai de Malinche e Lázaro foi froito deste matrimonio.
Como tal escrava foi regalada a Hernán Cortés o 15 de marzo de 1519 polos caciques de Tabasco, xunto con outras 19 mulleres, algunhas pezas de ouro e un xogo de mantas, despois de que Cortés derrotase os tabasqueños na chamada "Batalla de Centla". Tras bautizala e imporlle o nome de "Marina" foi regalada á súa vez a Alonso Hernández Portocarrero, un dos seus capitáns, Cortés descobre que Malintzin fala náhuatl e empeza a utilizala como intérprete náhuatl-maia, ocupándose Jerónimo de Aguilar (náufrago español que estivera cativo e que foi rescatado por Cortés en Cozumel) da tradución maia-español. Así, co uso de tres linguas e dous intérpretes, levaron a cabo todos os contactos entre españois e aztecas, ata que Malintzin aprendeu castelán.
Coñécese polos nomes Malintzin, Malinalli (transliteraciones ao castelán do nome orixinal; o sufixo tzin engadíase ao nome para indicar xerarquía e nobreza), ou ben A Malinche, que é a forma máis común de referirse a ela. Tamén como Marina, sempre expresado como dona Marina.
É indubidábel que, máis aló do seu servizo como intérprete, Malintzin asesorou os españois sobre os costumes sociais e militares dos nativos, e posibelmente realizou tamén tarefas do que hoxe chamariamos "intelixencia" e "diplomacia", xogando un papel importante durante a primeira parte da conquista. Tivo un fillo de Cortés, Martín, primoxénito pero ilexítimo; logo daría Cortés o mesmo nome de Martín ao seu primeiro fillo lexítimo, que tivo con Juana de Zúñiga. Cortés posteriormente en Orizaba casou a Malintzin cun fidalgo, Juan Jaramillo, de quen se sabe que ela tivo outra filla, María Jaramillo. Hai constancia de que Malintzin morrera xa en 1529, por documentos das xestións do seu viúvo para volver casar.
Ao parecer Malintzin faleceu enferma de vexigas por unha epidemia que houbo en 1528 ou 1529. Tivo un papel relevante na conquista de México. Bernal Díaz del Castillo encomia repetidamente o seu compromiso cos conquistadores e o seu valor na batalla. Lembra tamén a alegría dos españois cando souberon que Marina sobrevivira á Noite Triste.
En 1960, empezaron as intervencións feministas cara á figura da Malinche. A obra de Rosario Castellanos foi particularmente significativa e, no seu posterior poema, a Malinche, describiuna non como traidora, senón como vítima. En xeral, as feministas mexicanas defenderon á Malinche véndoa como unha muller atrapada entre dúas culturas, forzada a facer decisións complexas, e que, en última instancia serviu como nai dunha nova raza.
Robert H. Grubbs
Robert H. Grubbs, nado en Possum Trot (Kentucky) o 27 de febreiro de 1942 e finado o 19 de decembro de 2021, foi un químico e profesor universitario estadounidense, galardoado co Premio Nobel de Química do ano 2005.
Traxectoria
Iniciou os seus estudos de Química na Universidade de Florida, continuounos na Universidade de Columbia (Nova York) e finalizounos na californiana de Stanford en 1969.
Pouco despois, entrou como profesor axudante na Universidade de Míchigan, onde en 1973 foi promovido a profesor asociado, pero cinco anos máis tarde regresou a California para exercer como catedrático de Química no Instituto Tecnolóxico de California (Caltech), posto no que continuou ata o seu falecemento.
Investigacións científicas
Xunto ao francés Yves Chauvin e o seu colega estadounidense Richard R. Schrock comparte o Nobel de Química 2005 polo seu traballo na área da metátese olefínica.
San Marcos, Regoela, Cabanas
San Marcos é un lugar da parroquia de Regoela no concello coruñés de Cabanas, na comarca do Eume. Tiña 26 habitantes no ano 2007 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales eran 15 homes e 11 mulleres, o que supón un aumento con relación ao ano 1999 cando tiña 25 habitantes.
O Souto, Viós, Abegondo
O Souto é un lugar da parroquia de Viós no concello coruñés de Abegondo na Comarca da Coruña. Tiña 9 habitantes no ano 2016 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 4 eran homes e 5 mulleres.
Sghaïr Ould M'Bareck
Sghair Ould M'Bareck (en árabe: اصغير ولد مبارك), nado en 1954, é un político de Mauritania, Primeiro Ministro do seu país dende o 6 de xullo de 2003 ata o 7 de agosto de 2005, logo dun golpe militar.
Balvís, Vizoño, Abegondo
Balvís é un lugar da parroquia de Vizoño no concello coruñés de Abegondo na comarca da Coruña. Tiña 19 habitantes no ano 2016 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 10 eran homes e 9 mulleres.
Estádio Eládio de Barros Carvalho
O Estádio Eládio de Barros Carvalho, popularmente coñecido como Estádio dos Aflitos por estar localizado no barrio dos Aflitos, na cidade de Recife, no Brasil; é o estadio usado polo equipo de fútbol Clube Náutico Capibaribe. Foi inaugurado o 25 de xuño de 1939. O nome é unha homenaxe a Eládio de Barros Carvalho, presidente do club durante 14 mandatos.
Válka s Mloky
Válka s Mloky ("A guerra das píntegas") é unha novela satírica de ciencia ficción en lingua checa do xornalista e escritor Karel Čapek, publicada en 1936 en Praga. Nesta obra Čapek narra mediante múltiples personaxes os sucesos que preceden o descubrimento das píntegas xigantes identificadas polos científicos como Andrias scheuchzeri, deténdose na reacción da prensa, nas respostas que intenta dar a comunidade científica, e na oportunidade que ven os empresarios para utilizalas como man de obra barata. Así, empezan a xurdir similitudes co colonialismo, o comercio de escravos, a explotación laboral, a produción capitalista, o fascismo e os nacionalismos, que, ao estar representados por píntegas intelixentes nunha orde mundial moi similar á real, adquiren un sentido irónico e satírico polos acontecementos, a todas luces lóxicos, que transcorren en consecuencia.
Contexto
A comezos da década de 1930 o panorama mundial era incerto. O Nacionalsocialismo alemán tomaba forza e maior popularidade, e a Unión Soviética comezaba a consolidarse como potencia militar, mentres que Checoslovaquia permanecía aínda inestable. Čapek foi desde o principio admirador do fundador do Estado de Checoslovaquia, Tomáš Garrigue Masaryk, quen influíu profundamente na súa obra. Escribiu en tres volumes Hovory s T. G. Masarykem ("Conversas con T. G. Masarykem", 1928-1935), unha biografía intelectual baseada en entrevistas co político.
Karel Čapek era xa un escritor recoñecido en vida, principalmente no seu país. En 1936 estaba considerado candidato a recibir o Premio Nobel de Literatura, con seis novelas publicadas e seis obras de teatro, amais de artigos, contos e cartas de viaxes. Mais a presión da Alemaña nazi impediu que recibise o premio un antifascista declarado. Así, Čapek permaneceu case descoñecido en boa parte da Europa occidental, e os sucesos que seguiron á súa morte frearon a distribución dos seus libros. En 1938, cando faleceu, os nazis estaban a piques de invadir Checoslovaquia, polo cal se tiveron que ocultar as súas obras durante o período de guerra polo seu contido polémico, logrando reimprimirse en curtos períodos durante a posguerra.
Trama
Válka s Mloky desenvólvese coa intervención de distintos personaxes, ningún deles protagonista, cun collage de relatos, historias, recortes de periódico e discusións altamente científicas. Os personaxes máis importantes son tres checos: o capitán J. van Torch (mariño que descobre as píntegas xigantes na costa de Sumatra), G. H. Bondy (empresario e membro de comités consultivos), e o señor Povondra (empregado do señor Bondy e coleccionista asiduo de recortes de periódico sobre as píntegas xigantes).
A novela está dividida en tres libros. No primeiro desenvólvese a historia que segue ao descubrimento das píntegas e o principio da súa comercialización como man de obra barata e a discusión científica e periodística que xorde arredor. No segundo, as cuestións políticas comezan a facerse presentes, e fálase do comezo dunha utopía na que os grandes proxectos son viables grazas ao traballo de millóns de píntegas; fanse diques, constrúense illas artificiais, amplíanse países e a economía está en constante expansión debido á alimentación das píntegas e ao abastecemento de ferramentas. Pola súa parte, as criaturas van desenvolvendo a súa intelixencia e capacidade de fala, pero tamén a súa submisión. No terceiro libro, despois de múltiples discusións entre o lugar e o trato que merecían as píntegas, e despois de discutirse os seus dereitos, de proporcionarlles educación adecuada e de recoñecer parcialmente a súa capacidade de raciocinio, comezan a volverse máis recorrentes os problemas coas píntegas. Estas aumentan en número e vólvense máis esixentes até iniciar un conflito no que os humanos non queren negociar nin aceptar o caos que crearon até que se volve demasiado evidente.
Narración
Čapek mestura a linguaxe literaria coa coloquial. Imita e parodia distintos tipos de xornalismo, a linguaxe científica e as expresións de científicos, avogados, políticos, empresarios e burócratas segundo o seu modo de expresarse e razoar. Utiliza notas de periódico -ás veces en idiomas descoñecidos-, artiglos científicos con distintas posturas e intervencións de personaxes secundarios que comparten reflexións sobre o tema desde distintos puntos de vista. Logra así impregnar de realismo os sucesos e decisións que se toman seguindo unha lóxica tan estrita que permite entrever o absurdos que resultan.
Gustav Ludwig Hertz
Gustav Ludwig Hertz, nado en Hamburgo o 22 de xullo de 1887 e finado en Berlín o 30 de outubro de 1975, foi un físico alemán. Era sobriño de Heinrich Rudolf Hertz. Foi o gañador do Premio Nobel de Física de 1925 polos seus estudos, en cooperación con James Franck, sobre o paso de electróns a través dun gas.
Traxectoria
Hertz era fillo dun avogado, o doutor Gustav Hertz, e Auguste Hertz (nada Arning). Iniciou os seus estudos na escola Johanneum, de Hamburgo. Posteriormente matriculouse na universidade de Göttingen en 1906, e pasaría tamén polas de Múnic e Berlín, ata graduarse en 1911. Conseguiu un cargo como axudante de investigación no Instituto de Física da Universidade de Berlín en 1913, pero ao desatarse a primeira guerra mundial, foi mobilizado en 1914, e ferido de gravidade na fronte en 1915.
Volveu á Universidade de Berlín como profesor en 1917, e posteriormente, trasladouse a Holanda para traballar, entre 1920 e 1925, no laboratorio de lámpadas incandescentes de Philips situado en Eindhoven. En 1925 foi elixido profesor residente e director do Instituto de Física da Universidade de Ache. En 1928, tras volver a Berlín, ocupou o cargo de director do Instituto de Física da Universidade tecnolóxica de Charlottenburg.
Cos nazis controlando totalmente o país, Hertz abandonou o seu cargo en 1935 por razóns políticas para volver á industria como director do laboratorio de investigación da compañía Siemens.
En 1945, tras a segunda guerra mundial, trasladouse á Unión Soviética, onde volveu traballar como xefe dun laboratorio de investigación ata 1954. Ese ano recibiu o cargo de director do Instituto de Física da Universidade Karl Marx en Leipzig. Nomeado profesor emérito en 1961, retirouse e viviu posteriormente en Leipzig e Berlín.
Miguel Cerulario
Miguel I Cerulario, en grego medieval  Μιχαήλ Α' Κηρουλάριος, e en latín Michael I Cerularius, nado en Constantinopla contra o ano 1000 e finado o 21 de xaneiro de 1059, foi patriarca de Constantinopla do 25 de marzo de 1043 ao 2 de novembro de 1058.
Gustav Ludwig Hertz
Traxectoria
Gustav Hertz morreu o 30 de outubro de 1975 en Berlín.
Manne Siegbahn
Karl Manne Georg Siegbahn, nado en Örebro o 3 de decembro de 1886 e finado en Estocolmo o 26 de setembro de 1978, foi un físico sueco que recibiu en 1924 o Premio Nobel de Física.
Traxectoria
Karl Manne Siegbahn foi nomeado doutor en 1911 na Universidade de Lund. O título da súa tese foi Magnetische Feldmessungen (Medidas do campo magnético). Foi premiado coa medalla Hughes en 1934 e coa medalla Rumford en 1940.
Gustav Ludwig Hertz
Traxectoria
O profesor Hertz casou en 1919 con Ellen (nada Dihlmann), que morreu en 1941. Tiveron dous fillos, ambos físicos: o doutor Hellmuth Hertz, profesor no Colexio Técnico de Lund, e o doutor Johannes Hertz, que traballou no Instituto de Óptica e Espectroscopia da Academia Alemá de Ciencias, en Berlín. Volveu casar con Charlotte (nada Jollasse) en 1943.
Miguel Cerulario
Traxectoria
En 1056, rexeitou aliarse con Teodosio, curmán do emperador Constantino IX Monómaco na súa loita polo poder contra Miguel VI. Sábese, con todo, que se opuña á facción que estaba no poder en Constantinopla. Foi enviado ao exilio, pois o emperador sospeitaba que quería ocupar o seu posto. Unha vez morto, fíxose regresar o seu corpo a Constantinopla para o enterrar con grande pompa. Miguel Psellos, un dos seus máis vivos opositores, escribe unha oración fúnebre e un panexírico. Cerulario era extraordinariamente popular e o poder vixente quería aproveitarse do fervor do pobo con vistas aos seus propósitos. A súa sobriña, Eudocia Makrembolitissa, muller do emperador Constantino X, fará del o portaestandarte da independencia da Igrexa Ortodoxa con respecto á romana despois do cisma de 1054.
Gustav Ludwig Hertz
Carreira científica
Os estudos iniciais de Hertz para a súa tese doutoral estaban relacionados coa absorción infravermella do dióxido de carbono en relación coa presión e a presión parcial. Xunto con Franck, levou a cabo diversos estudos sobre o impacto de electróns, que lles conduciron ao seu famoso experimento: en 1914, Hertz e Franck deseñaron o experimento Franck-Hertz, que confirmaba e apoiaba de forma elegante o modelo atómico de Bohr e abría as portas á mecánica cuántica formulada por Max Planck. Xusto antes da súa mobilización, atopábase realizando estudos e medidas sobre o potencial de ionización de varios gases.
Manne Siegbahn
Investigacións científicas
As súas investigacións científicas céntranse no ámbito da espectroscopia mediante raios X, razón pola que foi galardoado co Premio Nobel de Física en 1924.
Recoñecementos
Na súa honra bautizouse ao asteroide (10446) Siegbahn descuberto o 16 de outubro de 1977 por Cornelis Johannes van Houten, Ingrid van Houten-Groeneveld e Tom Gehrels.
Fehérvár Football Club
O Videoton Football Club é un club de fútbol húngaro da cidade de Székesfehérvár. Fundouse en 1941 e compite na Nemzeti Bajnokság I.
Gustav Ludwig Hertz
Carreira científica
Posteriormente, demostrou as relacións cuantitativas entre as series de liñas espectrais e a perda de enerxía dos electróns ao chocar con átomos.
En 1925, el e Franck reciben o Premio Nobel de Física.
Ao volver a Berlín en 1928, aplicouse de forma incansable á reconstrución do Instituto de Física. Durante o seu período como director, foi o responsable do descubrimento dun método para separar isótopos de neon mediante unha "fervenza de difusión".
Hertz publicou moitos traballos, tanto en solitario como de forma conxunta con Franck, sobre o intercambio cuantitativo de enerxía entre electróns e átomos, así como sobre a separación de isótopos.
Hertz era membro da Academia de Ciencias Alemá en Berlín, así como da Academia de Ciencias de Göttingen, membro honorario da Academia de Ciencias Húngara, membro da Academia de Ciencias Checoslovaca, e membro estranxeiro da Academia de Ciencias da U.R.S.S..
Ademais do premio Nobel, recibiu a Medalla Max Planck da Sociedade Alemá de Física.
Paul Bérenger
Paul Raymond Bérenger, nado en Curepipe o 26 de marzo de 1945, é un político de Mauricio.
Traxectoria
Líder do Movemento Militante Mauriciano, foi Primeiro ministro de Mauricio dende 2003 ata 2005.
Couso, Meira, Moaña
Couso é un lugar da parroquia de Meira, no concello pontevedrés de Moaña na comarca do Morrazo. Segundo o IGE, en 2022 tiña 366 habitantes, dos cales 186 eran homes e 180 eran mulleres.
As dez pragas de Exipto
miniatura|Augaforte ilustrando a primeira praga (1775-1779) As dez pragas de Exipto (מכות מצרים ou Makot Mitzrayim) tamén coñecidas coma "As dez pragas" ou "As pragas bíblicas" son unha serie de desgrazas coas que, segundo o Antigo Testamento e a Torá, Deus castigou ós exipcios para que o faraón deixara marchar ós hebreos de Exipto.
Clasificación das pragas
Pódense dividir estas pragas segundo quen as padeceu:
Romariz, As Trabancas, Agolada
Romariz é un lugar da parroquia das Trabancas, no concello pontevedrés de Agolada, na comarca do Deza. Segundo o INE, no 2008 tiña 17 habitantes (8 homes e 9 mulleres), o que supón unha diminución de 4 habitantes con respecto ao ano 2000.
Ana Torroja
Ana Torroja Fungairiño, nada en Madrid o 28 de decembro de 1959, é unha cantante española, unha das voces máis coñecidas da música pop do país. Foi a vocalista do grupo Mecano, xunto aos irmáns José María e Nacho Cano, cos que conseguiu un éxito espectacular en España e outros países.
Traxectoria
Ana é a máis vella dunha familia numerosa de 6 irmáns. Ten 2 irmás (Celia e Laura) e tres irmáns (Yago, Javier e Carlos). Comezou a súa etapa escolar nun liceo bilingüe en El Viso (barrio de Madrid) próximo á casa familiar naquel momento, na rúa Raimundo Fernández Villaverde. Posteriormente estudou nun colexio relixioso de Teresianas. Sendo unha nena conta que cantaba, a cambio dunha galleta, o "frère Jacques". O seu pai tocaba ben o piano e os Torroja estaban en contacto coa música a través dos seus pais e avós. Ana e José María Cano coñecéronse nunha festa que se celebraba no madrileño paseo da Habana no ano 1974, sendo ambos moi novos (14-15 anos aproximadamente). Nun principio José María sentiuse máis atraído pola irmá máis nova de Ana, Celia. Con todo, ao pouco tempo de se coñeceren, Ana e José María comezaron a vivir unha relación amorosa de adolescentes que durou uns 3 anos segundo ambos manifestaron nalgunhas entrevistas, probablemente ata o traslado de José María a Valencia despois do verán de 1977.
Un salto a fama con Mecano
Ana Torroja comeza a súa carreira musical en 1977 formando un dúo totalmente afeccionado con José María Cano á volta deste último a Madrid en 1979. Máis tarde uníuselles o irmán de José María, Nacho, para formar o grupo español que "máis discos vendeu en todo o mundo", Mecano. Ana achegou a Mecano a súa peculiar voz e dotoulle dun toque ambiguo, xa que os temas do grupo, ao estaren escritos polos irmáns Cano, case sempre reflectían un punto de vista masculino. A isto contribuíu o aspecto un tanto masculino que Ana mostrou durante a segunda e última etapa do grupo, entre 1986 e 1992.
Puntos cardinales e “Ana, José, Nacho”
Tras a última xira do grupo, en 1992, Ana decidiu emprender a súa carreira como solista, para o que buscou produtores e compositores. Foi un traballo difícil, xa que ela quería un estilo diferente ao imposto polo grupo Mecano, e pasaron máis de dous anos de traballo (1995-1997) ata que, na cidade de Londres, a artista presentou o seu primeiro material, chamado “Puntos Cardinales”. Neste xoga cos medios tempos e arranxos orquestrais emparentados coa factura da balada romántica latina. Tamén se editou unha versión para o mercado francés, “Points Cardinaux”, que incluíu tres temas en devandito idioma, "Les Murs" (adaptación de "A Contratiempo"), "Je T'ai Tellement Aimé" (adaptación de “Te he querido tanto”) e "Ananta" (adaptación de "Como Sueñan Las Sirenas").
Á espera do regreso de Mecano, en 1995 interpreta "Cada historia" xunto a Sole Giménez do grupo Presuntos Implicados. En 1997 colaborou xunto con Abed Arzié no tema "Media Lúa" do álbum “Comparsa” do grupo francés Deep Forest. Tamén realizou unha colaboración, co cantautor Jason Hart, no tema "Hold On" do álbum “If I Were You”, que máis tarde é publicado en 2005. A promoción deste disco viuse interrompida polo fugaz regreso do seu antigo grupo en 1998, entón lanzan ao mercado o disco “Ana, José, Nacho”, do cal esperábanse concertos. Ao final, lamentablemente J. M. Cano, na entrega dos premios Amigo '98, anuncia a separación definitiva do grupo.
Pasajes de un sueño e o retorno aos escenarios xunto a Miguel Bosé
Logo en 1999 retoma a súa carreira, publicou o seu seguinte traballo, “Pasajes de un Sueño”, aquí transmite o seu carácter latino e cosmopolita, con ritmos latinos, con sabor a cumbia, a merengue e a son, que ao seu propio parecer serviulle de experimento na procura da súa identidade e para saber que "ese non era o seu sitio". Como parte da promoción deste álbum, Torroja iniciou xunto Miguel Bosé o tour “Girados”, en maio de 2000, unha xira por toda España, Estados Unidos e parte de América Latina, que concluíu a principios do seguinte ano e que significou a súa volta aos escenarios. Nesta xira interpreta temas de Mecano, sen os Cano, e da súa etapa como solista, pero aínda acompañada. A xira iniciou en Latinoamérica cun set list que incluía temas como "Cachitos de un sueño", "La fuerza del destino" e "Como tú", pero ao pisar España o espectáculo foi renovado. Esta segunda versión, na que se removeron algúns temas e agregáronse outros, foi levada novamente a México a finais de ano, e é a que quedou rexistrada no disco dobre e DVD homónimo. Devandito álbum non inclúe o concerto completo, que duraba preto de tres horas, senón unha selección. O álbum foi disco de platino en España e de ouro en México. Esta xira finaliza en febreiro de 2001 no Festival de Viña de Mar en Chile.
No ano 2001 Ana intentou recobrar o seu público francés, conquistado na época de Mecano, lanzando o álbum “Ana Torroja”, do cal se escoitou o tema inédito "Mes prières", pero sen maior transcendencia. Este álbum completouse cunha xira por diferentes cidades francesas, pero foi, segundo os propios comentarios da cantante, o seu máis sonoro fracaso, con todo o seu paso por Francia foi o que lle permitiu producir o seu seguinte traballo. Ana colaborou no disco “Mujer”, en axuda da loita contra o cancro. Deste disco extraeuse un CD sinxelo promocional que incluía o tema cantado por Ana, "Clara", entre outros. A continuación colaborou na gravación do disco “Duetos 2”, do artista mexicano Armando Manzanero, xunto ao que interpreta o tema de "Nada personal".
Frágil
En 2003 publica o álbum “Fragil”, no que presentou a súa proposta pop máis xenuína e atopa o seu sitio e identidade, que a fixo presentarse por primeira vez soa en vivo, nunha breve xira por América e Europa. Foi o material que a consolidou como solista, e co cal logra ademais numerosos nomeamentos e premios como o Grammy Latino, Premios Shangay (España) e os Premio Oye (México). A pesar das boas críticas, o público non acolle tan ben o disco. A par da promoción que Ana fixo do seu disco, participou tamén xunto co italiano Gigi D’Alessio, na gravación do tema inédito "Un Nuevo Beso". Isto, de acordo a Ana, deuse pola voz tan particular de Gigi e o seu carisma. Ademais de interpretar o tema "Sweet Lullaby" no disco de grandes éxitos de Deep Forest, “Essence of Deep Forest”.