cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Medios de comunicación na Baía de Tampa
Radio
O mercado radiofónico de Tampa é o décimo noveno maior dos Estados Unidos, segundo Arbitron Research. Hai máis de 70 emisoras de radio, divididas practicamente a partes iguais entre frecuencias AM e FM. Clear Channel Communications é o maior propietario de emisoras da zona, seguido por Cox Broadcasting e CBS Radio. Ademais, moitas emisoras da zona de Orlando pódense escoitar na zona noroeste da área metropolitana.
Copríncipes de Andorra
dereita|230px Os copríncipes de Andorra representan a xefatura do estado independente do Principado de Andorra, segundo establece a súa Constitución aprobada o 14 de marzo de 1993 e promulgada o 28 de abril do mesmo ano. Esta representación compártese en igualdade e a título persoal, entre o bispo de La Seu d'Urgell e o presidente da República francesa.
Historia
A orixe da figura dos copríncipes remóntase ao século XI, cando se estableceu un principio de repartición feudatario entre dous vasalos do conde de Urgell: o Bispo de Urgell e o conde de Caboet. Cando este último pasou a ser posesión do vizconde de Castellbó, a repartición transmitiuse nas mesmas condicións no ano 1186. Posteriormente, os de Castellbó integráronse no Condado de Foix dando continuidade a unha nova transmisión no 1226. Os tratados, segundo o código feudal de Pareatges de 1278 e 1288, puxeron fin a un período de disputas e confirmaron as prerrogativas de ambos os señoríos entre o bispo Pere de Urtx e o conde Roger Bernardo III de Foix.
O bispado de Urgell permaneceu baixo tutela do condado de Barcelona e a coroa de Aragón máis tarde integrada na coroa española, mentres que o condado de Foix pasou en 1479 a ser posesión dos territorios bearneses do Reino de Navarra, tamén chamados de Baixa Navarra, dando orixe a unha serie de transmisións do título dentro do ámbito francés. É por entón que o señorío compartido adquire o rango de coprincipado.
Transmisións do coprincipado francés
A Baixa Navarra integrouse no Reino de Francia en 1589 coa chegada ao trono de Henrique IV, momento a partir do cal os reis sucesivos tamén se titularon de France et de Navarre. Luís XIII decidiu en 1620 unir o título de rei de Navarra e os seus dereitos transmitidos do coprincipado de Andorra, na coroa de Francia.
Tras a revolución francesa de 1789, a I República renunciou ao coprincipado ata que en 1806 o emperador Napoleón Bonaparte volveu exercer de copríncipe, considerando que o decreto real de 1620 transmitira a parte de soberanía francesa de Andorra ao estado francés, calquera que fose a súa forma de réxime. Seguindo este principio, os actuais presidentes da república francesa son copríncipes de Andorra. A Constitución andorrana de 1993 adoptou esta forma tradicional de representación.
Constitución
A figura do Coprincipado está recollida no Título III, dos artigos 43 ao 49 da Constitución do Principado de Andorra de 1993. Segundo a Constitución, os copríncipes son a representación suprema do Estado e simbolizan a continuidade, independencia e espírito de equilibrio nas relacións cos estados veciños de Francia e España, desde a tradición medieval dos acordos de Pareatge. Os copríncipes arbitran e moderan as institucións e poderes públicos pero a súa responsabilidade política é transmitida ás figuras do Cap de Govern ou a do Síndic Xeral, que confirman os seus documentos, teñen liberdade para designar membros ao Consell Superior da Justícia e ao Tribunal Constitucional. Pola súa banda o copríncipe episcopal só ten un papel de consulta pois os seus propios atributos eclesiásticos impiden a súa participación en actividades políticas e de goberno.
Euroliga 2003-04
A Euroliga 2004-05 foi a quinta edición da máxima competición de clubs de baloncesto de Europa dende a súa organización pola Unión de Ligas Europeas de Baloncesto (ULEB). Incluíndo as edición desta competición organizadas por FIBA Europa é a edición número corenta e oito. Nesta edición compitiron vinte e catro equipos de trece estados distintos.
Os catro mellores equipos, nesta edición o Maccabi Elite israelí, o Panathinaikos grego, o CSKA Moscova ruso e o Tau Cerámica español disputaronse o título na Final Four, nesta edición xogada no Olimpiyskiy de Moscova, capital de Rusia. A final disputárona o Maccabi Elite de Tel Aviv, e o Tau Cerámica de Vitoria. Finalmente proclamouse campión o equipo israelí tras vencer por doce puntos de diferenza, 90 o 78, o que supuxo o seu quinto campionato até esta edición.
Raith Rovers F.C.
O Raith Rovers Football Club é un equipo de fútbol escocés, da vila de Kircaldy e que actualmente xoga na Scottish First Division. De longa e recoñecida traxectoria, con diversos títulos, é un dos clubs con máis afeccionados regulares da segunda categoría escocesa. O seu nome procede da batalla de Raith, disputada no ano 596 nalgún lugar ao oeste de Kircaldy, se ben non existe na actualidade ningún poboamento habitado con ese nome.
Historia
Se ben houbo un antigo club chamado Raith Rovers que se fusionou co que agora é o Cowdenbeath F.C. en 1882, foi fundada a entidade actual en 1883 en Kircaldy. Ao comezo xogaban no Robbie's Park, pero en 1891 mudáronse ao estadio de Stark's Park onde aínda xogan na actualidade. O club axiña gañou a posición do equipo máis importante da vila, e en 1902 é admitido na Liga escocesa de fútbol. Despois de xogar por varias tempadas na Segunda división, ascende e disputa o seu primeiro partido na Primeira división en 1909.
Logo de décadas xogando en divisións menores, regresa á xa chamada división de honra escocesa de fútbol en 1993, pero descende ese mesmo ano. Na tempada seguinte, xogando en primeira, conseguiu o seu maior título, a Copa da liga ao derrotar o Celtic F.C. na quenda de penaltis (6-5) despois de igualar a dous tantos a final. Ese mesmo ano regresou á división de honra, e como consecuencia de vencer na Copa da Liga, clasificouse por primeira vez na súa historia para xogar en Europa, na Copa da UEFA. Nela derrotou en primeiro lugar os campións feroeses do Gøtu Ítróttarfelag e os islandeses do Íþróttabandalag Akraness, pero caeu en terceira rolda diante do Bayern Múnic, que nesa tempada levaría o título continental. Co diñeiro obtido ese ano, o Raith Rovers remodelou o campo de fútbol, integrando bancadas norte e sur: ao partido de inauguración, celebrado en 1996 convidaron o propio Bayern, o que derrotaron por 1-0.
Axiña o club regresou ás divisións inferiores, onde se mantén na actualidade. Para facer fronte á crise económica, e para loitar contra os promotores inmobiliarios que desexaban mercar o equipo e mais o predio do campo de fútbol, o Raith Rovers iniciou unha campaña de captación pública de capital que finalizou con éxito. Asesorou o proceso Gordon Brown, daquela ministro de economía e na actualidade primeiro ministro británico, que é seareiro do club.
O Raith Rovers e Galicia
Ao remate da tempada 1921-1922, os xogadores do Raith Rovers remataran terceiros, e foron premiados polo equipo directivo cunha viaxe ás Canarias, onde aproveitarían para disputar partidos amigábeis, o que era un costume dos conxuntos británicos daquel tempo. O barco que o levaba ata as Canarias, o Highland Loch, encallou preto de Corrubedo o 1 de xullo de 1922. O barco foi levado ao porto de Vigo para a súa reparación: presentaba un furado na quilla duns 15 metros de longo por tres de alto, e todos os pasaxeiros rescatados sen problemas. O 2 de xullo partiron de novo cara ás Canarias noutro buque. Os escoceses derrotaron no serán dese día 1 de xullo a un conxunto de fútbol vigués, por 2-1.
Marrás, Maceda, Melide
Marrás é un lugar da parroquia de Maceda no concello coruñés de Melide, na comarca da Terra de Melide. Segundo o IGE, en 2020 tiña 8 habitantes (7 homes e 1 muller).
Revista Galaica
Revista Galaica foi o nome de dúas publicacións:
Marrás, Maceda, Melide
Topónimo
Segundo Manuel Mosquera Mandra é unha palabra grega usada no latín, por esa razón acaba sendo aguda, e que fai referencia a un lugar para estacionar carros, ben sexa para comer as bestas de tiro, ben sexa en espera de ser remolcados. Xeralmente viaxaba o carro, non as bestas de tiro que facían só o tramo de mutatio a mutatio. O transporte de gran facíase en toneis e era competencia do Estado ao igual ca o da annona (intendencia militar). O seu transporte requiría control e vixilancia, por iso ese estacionamento de carros estaba próximo ao campo marzo.
MANDRAS>manrras>marras
Manrras, no encontro das tres consoantes /n-d-r/ consérvase en principio o /n/ facendo forte o /R/. Finalmente o son forte /rr/ acaba absorbendo o /n/. .
Predrag Mijatović
Predrag Mijatović, nado en Podgorica (daquela Titogrado, pertencente a Iugoslavia) o 19 de xaneiro de 1969, é un exfutbolista montenegrino. Xogaba de centrocampista ofensivo ou dianteiro e foi internacional coa selección iugoslava e Serbia e Montenegro.
Continuo dialectal
Introdución
Un xeito de formalizar que constitúe un complexo dialectal, é que dentro dun conxunto de dialectos xeográficos póidase construír unha cadea lingüística de variedades V1, V2, ..., Vn, tales que:
Cómpre ter en conta que aínda que o criterio de intelixibilidade idealmente debería poder axudar a diferenciar as variedades dunha lingua das variedades doutra lingua diferente, na definición usual de lingua existen condicionantes extralingüísticos diferente da intelixibilidade mutua. Isto pode verse considerando un par de exemplos dentro das linguas xermánicas. Dun lado o dinamarqués, o sueco, o noruegués son mutuamente intelixibles aínda que por factores socio-políticos considérase que son linguas diferentes. Doutro lado varias das variedades rurais etiquetadas como "alemán" son intelixibles para falantes de variedades de "neerlandés" pero non para falantes doutras variedades do alemán.
Exemplos
As variedades de alemán e neerlandés formaban ata comezos de século un continuo xeolectal. Así os moitos dialectos etiquetados usualmente como formas de alemán, neerlandés ou afrikaans forman un único continuo dialectal con tres estándares literarios recoñecidos. Aínda que o neerlandés e o alemán non son mutuamente intelixibles, hai numerosos dialectos de transición que si o son. De acordo co paradigma Ausbausprache - Abstandsprache - Dachsprache, estes dialectos poden considerarse Abstandsprachen (é dicir, "linguaxes autónomas"). Con todo, poden verse tamén como dialectos dunha única lingua, asumindo a existencia dunha lingua estándar común a través da cal sexa posible a comunicación. Tal situación denomínase diglosia.
As linguas romances de Portugal, España, Francia e Italia foron propostas como exemplo de continuo xeolectal. Aínda que máis modernamente os dialectos intermedios que permiten construír a cadea lingüística tenden á desaparición. Con todo, para seguir a cadea de dialectos mutuamente intelixibles non serve calquera camiño. Entre Portugal e Francia, a cadea de dialectos ha de pasar necesariamente por Galicia, o dominio lingüístico astur-leonés de sur a norte (Mirandés, Leonés e Bables asturianos de oeste a este) e máis adiante polo Pireneo Aragonés e por Cataluña.
As linguas esquimós forman unha cadea dialectal ao longo do ártico canadense, na que cada variedade é altamente comprensible coas variedades próximas situadas en xeral ao leste e ao oeste, pero nas que variedades extremas como o inupiatum de Alasca non é comprensible co Nunatsiavummiutut do Norte de Labrador, malia que existe intelixibilidade destas variedades con outras intermedias.
O paiute meridional abrangue un conxunto de dialectos que forman, en realidade, por un conxunto de dialectos da familia utoazteca que forman un complexo dialectal.
O mixteco.
O cree entre as linguas algonquinas.
Linguas turcas.
Outros Continua
Ás veces a definición xeográfica de contiuum xeolectal espállase a outros contextos, por exemplo, ás variedades diastráticas ou variantes sociais. Con iso lógrase definir un continuum sociolectal.
Exemplos de continua sociolectais serían:
Renovación Española
Renovación Española foi un partido político español monárquico afonsino e conservador presente durante a Segunda República Española. Fúndase en Madrid o 1 de marzo de 1933.
Traxectoria
O partido estivo liderado ao primeiro por Antonio Goicoechea ata que en 1934 José Calvo Sotelo se fixo cargo da súa dirección e converteuno no referente da dereita máis extrema. O 8 de decembro de 1934, Calvo Sotelo xunto con Pedro Sáinz Rodríguez, que foi elixido vicepresidente, constituíron o Bloque Nacional, no que incorporarían personalidades de Renovación Española xunto cos carlistas e outros monárquicos de dereita. O asasinato do seu líder o 13 de xullo de 1936, foi un dos detonantes do pronunciamento militar que deu comezo á guerra civil española.
Foi un partido de cadros, cuns 5.000 militantes. Nas eleccións de 1933 obtivo 38 deputados e nas eleccións de 1936, 22 escanos.
Transmutación das especies
Transmutación das especies é un termo utilizado na historia da bioloxía, para describir o cambio dunha especie noutra. A terminoloxía era habitualmente utilizada en tempos predarwinianos, noutras "hipóteses do desenvolvemento" (un dos termos utilizados por Darwin) e na "teoría de gradación regular", utilizada por William Chilton o xornal The Oracle or Reason. "Transformación" é outra palabra utilizada, neste contexto, en lugar de "transmutación".
Os pensadores preevolucionistas dos séculos XVIII e XIX tiveron que crear os termos para expresar as súas ideas, e a terminoloxía non quedou uniformada até un tempo despois da publicación da orixe das especies. A palabra "evolución" foi un concepto posterior, pódese atopar na obra de 1851 de Herbert Spencer Social Statistics e noutra anterior, pero non tivo uso estendido até entre os anos 1865 e 1870.
Allier
Historia
Allier é un dos 83 departmentos orixinais creados trala Revolución francesa o 4 de marzo de 1790. O departamento de Allier foi creado a partir da división das antigas provincias de Auvernia e Bourbonnais.
Xeografía
O departamento de Allier pertence á rexión de Auvernia. ao seu arredor atópanse os departamentos de Cher, Nièvre, Saona e Loira, Loira, Puy-de-Dôme, e Creuse.
O departamento é percorrido polos seguintes ríos:
Economía
Allier é a área máis produtiva da rexión de Auvernia. A súa capital, Vichy é coñecida polas súas augas, as cales son exportadas por todo o mundo.
Demografía
As principais cidades do departamento son Montluçon, Vichy, e Moulins. O resto do departamento está poboado por pequenos núcleos de poboación, na súa maioría situados ao longo dos ríos. En xeral, o departamento atópase dispersamente poboado. Durante o século XIX a poboación do departamento medrou considerabelmente grazas ao crecemento das industrias de Montluçon e Moulins, e polo desenvolvemento de Vichy grazas ás súas augas. Naquel tempo o departamento contaba cunha poboación arredor dos 420.000 habitantes. Trala primeira guerra mundial, a poboación estabilizouse, medrando en menor medida durante a década de 1960. Dende aquela, a poboación caeu dos 386.533 habitantes en 1968 ós 344.721 en 1999.
Selección artificial
O concepto de selección artificial emprégase no marco dunha técnica de control e de manexo da reprodución. Esta selección consiste en elixir os fenotipos dos organismos que se cultivan ou se crían.
Deste xeito, a selección artificial implica unha manipulación das características que se herdan. A través da ciencia, é posible incrementar a frecuencia con que se presentan os cambios xenéticos nas sucesivas xeracións. Esta particularidade permite orientar a evolución das especies de acordo ás necesidades do ser humano.
Polo xeral a selección artificial oriéntase á obtención de exemplares diferenciados para a reprodución. A partir das novas xeracións, comezan a xurdir exemplares coas características desexadas de maneira estable.
É posible desenvolver a selección artificial para favorecer a reprodución de exemplares que conten coas características desexadas ou mesmo para lograr xustamente o contrario: que non se produza a reprodución de exemplares que teñen características non desexadas. A selección artificial adoita ser motivo de debate xa que ten implicancias éticas. O ser humano, ao utilizar a ciencia para seleccionar fenotipos, modifica a selección natural: é dicir, altera o curso da natureza segundo as súas necesidades. En moitos casos, de todos os xeitos, a selección artificial é aceptada sen demasiados cuestionamientos xa que se volve unha necesidade. O incremento da poboación mundial, por exemplo, esixe unha produción maior de alimentos: a selección artificial pode axudar a que as plantas comestibles crezan máis rápido e con maior capacidade de resistencia.
Guerra das Galias
A guerra das Galias foi un conflito militar librado entre o procónsul romano Xulio César e as tribos galas entre o ano -58 e -51. No curso destas, a República romana someteu á Galia, extenso país que abranguía dende o Mediterráneo ata a Canle da Mancha. Os romanos tamén realizaron incursións a Britania e Xermania, pero estas expedicións non chegaron a transformarse en invasións en grande escala. A Guerra das Galias culminou na Batalla de Alesia en -52, onde os romanos puxeron fin á resistencia organizada dos galos. Esta decisiva vitoria romana supuxo a expansión da República romana sobre todo o territorio galo. As tropas empregadas durante esta campaña conformaron o exército co que o xeneral marchou sobre a capital da República.
Pese a que César xustificou esta invasión como unha acción defensiva preventiva, a maioría dos historiadores coinciden en que o principal motivo da campaña foi potenciar a carreira política do xeneral e cancelar as súas grandes débedas. Porén, ninguén pode obviar a importancia militar deste territorio para os romanos, que tiñan sufrido varios ataques por parte de tribos bárbaras que chegaron tanto da Galia como do norte francés. A conquista destes territorios permitiu a Roma asegurar a fronteira natural do río Rin.
Esta campaña militar é descrita extensamente polo propio Xulio César na súa obra De bello Gallico (traducida ó galego no 2019 por Alfonso Blanco Quintela baixo o título A guerra da Galia, fonte histórica de maior importancia sobre esta campaña e obra máis importante do xeneral. O libro é tamén unha obra mestra de propaganda política, xa que César estaba sumamente interesado en influír ós seus lectores en Roma.
Contexto político
No ano -58, Xulio César rematou o seu consulado en Roma. O ex-cónsul estaba moi endebedado desde o seu edilato, mais, sendo membro do Primeiro Triunvirato (a alianza política composta por el mesmo, Marco Licinio Craso e Pompeio) obtivera o goberno de dúas provincias: Galia Cisalpina e Ilírico. Cando Quinto Cecilio Metelo Céler, gobernador da Galia Transalpina, morreu de forma inesperada, César foi nomeado tamén gobernador desta provincia. Mediante votación, levada a cabo no Senado, ditaminouse que César gobernara sobre estes territorios durante o sorprendente período dun lustro.
Inicialmente, César contaba con catro lexións veteranas baixo o seu mando directo: Legio VII, Legio VIII, Legio IX Hispana e Legio X. César coñecía persoalmente a maioría (talvez a todas) esas lexións, posto que fora gobernador da Hispania Ulterior en -61 e xunto a elas fixera magas nunha campaña contra os lusitanos. Entre os seus legados encontrábanse seus curmáns Lucio Xulio César e Marco Antonio, Tito Labieno, Décimo Xunio Bruto Albino, Caio Trebonio, Aulo Hircio e Quinto Tulio Cicerón (irmán máis novo de Marco Tulio Cicerón). Ademais, César tiña a autoridade legal para recrutar máis lexións e tropas auxiliares se así o cría conveniente.
Probablemente, a ambición de César era realizar unha campaña que o enxalzara e aliviara a súa situación económica, pero é discutible que elixira os galos como obxectivo inicial. O máis probable é que César estivese planeando unha campaña contra o reino de Dacia, nos Balcáns.
Por outra parte, as tribos galas eran civilizadas, ricas e atopábanse completamente divididas. Moitas delas comerciaban con mercadores romanos e foran xa influídas pola cultura romana. Algunhas incluso mudaran os seus sistemas políticos, abandonando a monarquía tribal para instalar repúblicas inspiradas na romana.
Os romanos respectaban e temían os galos e as tribos xermánicas. Había só 45 anos, no ano -109, que Italia fora invadida por unha gran migración xermana e rescatada tras varias sanguentas e custosas batallas lideradas polo xeneral Caio Mario. Había pouco tempo, a tribo xermánica dos suevos migrara ao territorio da Galia encabezada polo seu líder, Ariovisto. Parecía que as tribos volveran poñerse en movemento, e iso ameazaba de novo a existencia da República.
Migración helvecia
miniatura|200px|Un mapa da [[Galia no século -I onde pode verse a posición relativa dos helvecios e os sécuanos.]] No ano -61, instigados por Orxétorix, os helvecios comezaron a planificar e organizar unha migración masiva. Os líderes dos helvecios non estaban satisfeitos coa extensión do seu territorio, cercados polas tribos xermánicas, os sécuanos celtas e os romanos da Galia Narbonense. En materia diplomática, Orxétorix negociou cos sécuanos e os heduos, e estableceu tamén contactos persoais e unha alianza con Cástico e Dúmnorix, chegando incluso a casar coa filla do último. César acusou os tres homes de ansiar ser coroados reis. Durante tres anos, os helvecios preparáronse para a guerra, trazando plans e enviando emisarios a varias tribos galas para procurarse salvocondutos e alianzas.
No -58 a tribo de Orxétorix deuse conta da súa ambición e xulgaron o seu líder. Aínda que conseguiu escapar, acabou morrendo e sospeitouse que incluso puidera terse suicidado. Non obstante, todo este asunto non evitou que os helvecios continuaran adiante cos seus plans. Debido ás súas loitas constantes e distancia, os helvecios eran unha tribo guerreira e o seu gran número de habitantes representaba unha grande ameaza para calquera que se lles opuxese. Cando se puxeron en marcha, o 28 de marzo segundo os datos que achega César, incendiaron todas as súas aldeas e vilas para eliminar calquera tentativa de retirada. Tamén se uniron a eles outras tribos veciñas: os ráuracos, os tulingos, os latobicos e os boios. Ante eles, había dúas rutas posibles: a primeira era a través do perigoso e complicado Pas de l'Ecluse, situado entre a cordilleira do Xura e o río Ródano; a segunda, que era moito máis simple, levaríaos á vila de Xenebra, onde o lago Léman desemboca no Ródano e unha ponte permitía o cruzamento do río. Estas terras pertencían aos alóbroxes, unha tribo que fora sometida por Roma e, polo tanto cuxo territorio se encontraba baixo a esfera de influencia da República romana.
No Lago Léman
Por aquelas, César atopábase en Roma, deixando unha única lexión na Galia Transalpina encontrándose esta en perigo. Ao ser informado destes acontecementos, inmediatamente apresurou a súa marcha cara a Xenebra e, ademais de ordenar a leva de varias tropas auxiliares, ordenou a destrución da ponte. Os helvecios enviaron unha embaixada baixo o mando de Nameio e Veruclecio para negociar o paso do seu pobo polo seu territorio, prometendo non provocar ningún dano. César estancou as negociacións, tratando de gañar tempo para que as súas tropas fortificasen as súas posicións ao outro lado do río mediante unha muralla de case cinco metros de alto e unha gabia que corría paralela a esta.
miniatura|300px|left|Mapa da Guerra das Galias. Cando a embaixada regresou, César rexeitou de maneira oficial a súa petición e advertiunos de que calquera intento de cruzar o río pola forza sería contrarrestado. Rexeitáronse inmediatamente varios intentos. Os helvecios regresaron sobre os seus pasos e iniciaron negociacións cos sécuanos para que os deixasen pasar pacificamente. Tras deixar a súa única lexión baixo a dirección do seu segundo ao mando, Tito Labieno, César dirixiuse rapidamente cara á Galia Cisalpina. Alí asumiu o mando das tres lexións situadas en Aquileia e recrutou outras dúas novas lexións, a Legio XI e a Legio XII. Á fronte destas cinco lexións, César cruzou os Alpes polo camiño máis curto, atravesando territorios hostís e enfrontándose ao seu paso a varias tribos.
Persecución dos helvecios
Mentres tanto, os helvecios xa cruzaran o territorio dos sécuanos e saqueaban as terras dos heduos, ambarros e alóbroxes. Estas tribos, incapaces de enfrontarse a eles, solicitaron axuda a César como aliadas de Roma. César accedeu e sorprendeu os helvecios cando atravesaban o río Arar (o actual río Saona). Tres cuartas partes dos helvecios xa cruzaran, pero o outro cuarto, os tigurinos (un clan helvecio), permanecía na marxe oriental. Tres lexións, baixo o mando de César, emboscaron e derrotaron os tigurinos na Batalla do Arar, causándolles grandes perdas. Os tigurinos superviventes fuxiron ao bosque próximo.
Tras a batalla, os romanos construíron unha ponte sobre o Arar para perseguir os demais helvecios, estes enviaron unha embaixada liderada por Divicón, pero as negociacións fracasaron. Os romanos mantiveron a súa persecución durante quince días ata que tiveron problemas de subministración. Aparentemente, Dúmnorix estaba facento todo o posible por atrasar a chegada desta subministración, polo que os romanos abandonaron a persecución e dirixíronse para a fortaleza hedua de Bibracte. A sorte cambiou e os helvecios comezaron a perseguir os romanos, fustrigando a súa retagarda. César escolleu un alto próximo para plantar batalla e as lexións romanas detivéronse para enfrontarse aos seus inimigos.
Chegada dos suevos
Tras a vitoriosa campaña, varios aristócratas galos de case todas as tribos acudiron a felicitar a César pola súa vitoria. Reunidos nun consello galo para discutir certas cuestións, invitaron a Xulio César.
Nesta reunión os delegados queixáronse de que, debido ás loitas entre os heduos e os arvernos, estes últimos contrataran un gran número de mercenarios xermánicos. Os mercenarios, liderados por Ariovisto, rei dos suevos, traizoaran os arvernos e tomaran como reféns varios dos fillos dos aristócratas galos. Ademais, gañaran distintas batallas, recibindo moitos reforzos, co que a situación estaba descontrolada.
As negociacións
Entón, César mandou emisarios a Ariovisto, propoñéndolle unha reunión, para discutir o asunto, pero Ariovisto negouse, dicindo que non confiaba en César, e era moi custoso trasladar o seu exército ao sur. César respondeulle dicíndolle, que entón el pasaría a ser o seu inimigo, debido aos agravios que fixeran aos aliados de Roma, e terse negado a entrevistarse cos seus aliados.
César soubo de que Ariovisto ameazaba con tomar Vesontio, a principal cidade dos secuanos, que ademais era unha praza fortificada fácil de defender, polo que este marchou coas súas lexións e impediu que fose tomada. En Vesontio, os soldados de César empezaron a temer os xermanos, a excepción da décima, lexión na que César confiaba, pero este temor esfumouse cando Ariovisto lle pediu a César unha entrevista baixo a condición de que ambos bandos levaran unicamente xinetes, de maneira que era difícil tender unha emboscada.
Ao chegar o día sinalado, César e Ariovisto entrevistáronse, pero a reunión foi inútil, xa que a cabalaría de Ariovisto atacou a romana no medio da entrevista, polo que César retirouse, ordenándolle aos seus cabaleiros que non atacasen para que despois non circulase o rumor de que el fora quen comezara coa batalla. Uns días despois, Ariovisto pediulle a César que mandara emisarios para seguir negociando, pero, á chegada do emisario romano, este foi arrestado por Ariovisto.
Batalla dos Vosgos
Aproveitando a desvantaxe psicolóxica dos xermanos, César marchou coas súas lexións cara ao campamento inimigo, conseguindo o seu flanco esquerdo impoñerse con celeridade, o flanco dereito en cambio tivo que ser reforzado para alzarse coa vitoria. Cando souberon o resultado da batalla ao outro lado do Rin, os suevos desistiron de cruzar o río e seguir conquistando a Galia.
Conflito cos belgas
No -57, César volveu intervir nun conflito entre as tribos galas cando marchou contra os belgas, que habitaban a zona que hoxe en día conforma aproximadamente o territorio de Bélxica e ademais atacaran unha tribo aliada con Roma. O seu exército sufriu un ataque por sorpresa mentres acampaba preto do río Sambre e estivo a punto de ser derrotado, pero logrou rearmarse grazas á súa disciplina e á intervención de César en persoa durante o conflito. Os belgas sufriron grandes perdas e finalmente rendéronse cando viron imposible lograr a vitoria.
Expedicións punitivas
miniatura|250px|Un mapa da Galia onde poden apreciarse todas as tribos e cidades mencionadas na Guerra das Galias. O ano seguinte, -56, César centrou a súa atención nas tribos da costa atlántica, principalmente na tribo dos vénetos, que habitaban na rexión de Armórica (a actual Bretaña). Esta tribo reunira unha confederación de tribos para combater a Roma. Os vénetos eran un pobo marítimo e consturíran unha frota no golfo de Morbihan, polo que os romanos deberon construír galeras e realizar unha campaña pouco convencional por terra e mar. Unha vez máis, César venceu os galos na batalla do Golfo de Morbihan, saqueando o territorio dos derrotados.
Entre o -56 e o -55, as tribos xermanas dos usípetes e os téncteros (que sumaban de 150 a 180 mil persoas, aínda que segundo César eran 400 mil) cruzaron o Rin, establecendo o seu campamento no Mosa. Desde alí, a cabalaría xermana atacou un campamento romano e matou uns 6000 romanos. César reuniu o seu exército e comezou as negociacións cos xermanos; pero cando a cabalaría destes se afastou para pacer, o romano atacou o campamento inimigo, matando ou capturando 100.000 deles, na súa maioría mulleres, nenos e anciáns. En consecuencia, ambas tribos xermanas volveron ao seu país cos sobreviventes.
César conduciu as súas forzas ao outro lado do Rin no -55 para levar a cabo unha expedición punitiva contra os xermanos. Con cerca de 40 mil homes construíu unha ponte e cruzou o río, os xermanos retiráronse ante o avance romano e non presentaron batalla. O propio César estimaba en 430 mil guerreiros xermanos a forza a combater aínda que hoxe se considera unha esaxeración. Non obstante, os suevos, contra quen principalmente se dirixira a expedición, xamais chegaron a ser atacados.
As campañas do ano -55 e principios do -54 causaron gran controversia durante moitos séculos. Foron incluso controvertidas na época dos contemporáneos de César, e en especial entre os seus opositores políticos, que as censuraron como un custoso exercicio destinado ao engrandecemento persoal. En épocas modernas, os expertos dividíronse entre quen critican o claro plan imperialista de César e quen defenden os beneficios xerados na Galia por medio desta expansión do poderío romano.
Consolidación e revoltas
miniatura|Un [[denario de prata romano coa cabeza dun galo cativo no -48, logo das campañas de César.]] No invierno do -54 ao -53, o descontento entre os galos subxugados provocou un gran levantamento, cando os eburóns do nordeste da Galia se rebelaron baixo o seu líder, Ambiórix. Quince cohortes romanas foron aniquiladas en Atuátuca (Atuatuca Tungrorum, a actual Tongeren en Bélxica) e unha gornición comandada por Quinto Tulio Cicerón logrou sobrevivir ao ser socorrida por César xusto a tempo. O resto do -53, ocupouse cunha campaña punitiva contra os eburóns e os seus aliados, de quen se di foron practicamente exterminados polos romanos.
Revolta de Vercinxetórix
No ano -52, o xefe averno Vercinxetórix rebelouse unindo todos os pobos galos baixo o seu mando, a excepción dos heduos, a quen o seu maxistrado Divicíaco mantiña aliados a Roma. Vercinxetórix e os seus galos decidiron non facer enfrontamentos directos, senón utilizar a táctica de terra queimada. Xulio César, que se encontraba na Cisalpina, ao sabelo cruzou os Alpes, para encontrarse con que Vercinxetórix invadía a Galia transalpina, mentres que os habitantes romanos da Galia sometida por César eran asasinados. Xulio César marchou con dúas lexións a Narbona, capital da transalpina, e enviou o legado Tito Labieno ao norte para someter os rebeldes da rexión. Os que ían invadir a transalpina, comandados por Lucrecio, ao ver que César os atacaría, retrocederon en busca de Vercinxetórix. Xulio César aproveitou isto tomando as cidades das tribos rebeldes do sur da Galia, principalmente as dos carnutes e alobogres. Entón, Vercinxetórix decidiu queimar todas as cidades galas que foran difíciles de defender para privar así de subministracións a César. O xefe galo ordenoulle á tribo dos biturigues que abandonasen e queimasen a súa capital, Avárico. Mais estes confiaban nas súas murallas e negáronse. Ante isto, Vercinxetórix acampou fora da poboación, pero non puido impedir o sitio dos romanos. Os romanos construíron murallas ao longo do seu campamento, mentres que os biturigues alzaban as súas murallas a medida de que as torres de asedio romanas eran construídas. Un día chuvioso, cando os biturigues menos o esperaban, Xulio César atacou a cidade, tomándoa tras unhas horas de combate. Este triunfo, permitiulle recoller todas as provisións que necesitaba.
Tras a batalla de Avárico, Vercinxetórix, que estaba a uns cantos miles de pasos da cidade retirouse á capital dos avernos, Xergovia, unha cidade situada nun alto de difícil acceso, e protexida por un muro e douscentos mil soldados galos. César tomou seis lexións e marchou cara a Xergovia, pero encontrouse con que Vercinxetórix queimara todos as pontes que había sobre o río Liger (río Loira), polo que se lle dificultaba o acceso a Xergovia, xa que en caso de querer construír unha ponte, sería destruída polas tropas galas que estaban ao outro lado do río, cerca de Gorgobina. Entón, Xulio César, enviou a metade do seu exército cara ao sur, para que o inimigo pensase que se estaba retirando. Ao ver isto, os galos marcharon cara ao sur para impedir que se construíra unha ponte alí. Entre tanto, Xulio César e a outra metade do exército construíron unha ponte e cruzaron o río. Ao día seguinte, cando os galos se decataron, foron atacalo, deixando pasar polo río a outra metade dos romanos. Ao saber que estes tamén estaban dese lado do río, os galos fuxiron a Xergovia. Cando Xulio César chegou a Xergovia, instalou dous campamentos, un ao pé da costa e outro na metade desta. Xulio César esperaba recibir axuda dos seus aliados heduos, pero resultou que o seu maxistrado Divicíaco morrera e que o novo non era moi capaz. Os inimigos políticos do novo maxistrado decidiron aliarse con Vercinxetórix e inventaron que Xulio César asasinara algúns nobres heduos, e dixeron aos reforzos que debían levarlle a Vercinxetórix a cabeza de César, pero cando os heduos se achegaban, Xulio César, a través de espías sabía o planeado, e marchou cara ao campamento heduo cos nobres que segundo dicían algúns, asasinara. Ao ver que estes estaban vivos, desculpáronse ante Xulio César e uníronse a el.
Cando Vercinxetórix chegou a Alesia, enviou uns soldados seus pedirlle reforzos aos galos, xa que só tiña 80 mil homes. César, que o estaba perseguindo, ao ver as fortificacións da cidade gala, deixou de lado a idea de atacala e optou por sitiala. Para iso, construíu sete campamentos fortificados, apoiados por redutos nos puntos claves. Logo, construíu un foso de seis pasos de profundidade sobre toda a circunferencia de Alesia para impedir a fuxida dos sitiados e ao lado do foso, construíu unha muralla de tres pasos de altura. Para impedir a chegada de reforzos aos sitiados, construíu, a cen pasos da outra muralla, tres fosos de seis pasos de profundidade, e unha muralla de tres pasos de altura, situada arriba dun terraplén de catro pasos de altura. Ás murallas, colocoulles unha torre cada vinte pasos e de dez pasos de altura. A muralla interior, aproximadamente, medía dezaseis mil pasos de lonxitude, mentres que a exterior medía vinte e seis mil. Debido á escaseza de víveres, os sitiados expulsaron as mulleres e os nenos, para aforrar provisións. Tras varias semanas, chegaron catrocentos mil galos de reforzo comandados por Comio, un aliado de Vercinxetórix, tamén de orixe averna. Comio realizou algunhas escaramuzas de cabalaría, que fracasaron, así que decidiu utilizar a súa inmensa infantaría para atacar a César. A media noite, avanzaron os catrocentos mil homes de Comio ata a muralla que gornecía os cincuenta mil homes de César. Ao chegar, fixeron ruído, para que os sitiados saísen de Alesia e atacasen. Así se fixo, pero, despois de reencher o foso, retiráronse.
Ao día seguinte, Comio, dividiu o seu exército en dous, para que un atacase a muralla romana, e o outro marchou cara a unha parte da circunferencia que, pola natureza do terreo, os romanos non a puideran fortificar, mentres que Vercinxetórix saía da cidade, obrigando a Xulio César a combater, non só quintuplicado en número, senón a facelo por ambos flancos. O forte romano non protexido estaba defendido por dúas lexións comandadas polo legado Labieno. Con todo, cando a muralla foi queimada polos galos, Xulio César tivo que loitar en desvantaxe, e decidiu ir en axuda de Labieno, quen estaba sendo atacado por varios flancos. Entón, César, enviou o legado Marco Antonio coa cabalaría e dúas lexións a saír do campamento pola parte que non estaba sendo atacada, e que atacara pola retagarda os galos de Comio, quen, ao ver a Antonio e os seus xinetes, fuxiron en desbandada, e os sitiados rendéronse, xunto co seu xefe, que foi arrestado.
No ano seguinte, -51, producíronse campañas de pacificación contra os carnutes e os belóvacos. No -50 persistiu a resistencia, en Uxeloduno, que foi rendida por César despois de cortar o seu abastecemento de auga. Tratábanse de tarefas de "limpeza" e rebelións menores, pero o control de Roma sobre a Galia non se viu comprometido seriamente ata o século II.
Resultado da contenda
Ademais, segundo Plutarco, os resultados da guerra foron 800 cidades conquistadas, 300 tribos sometidas, un tributo de máis de 40 millóns de sestercios para César, un millón de prisioneiros vendidos como escravos e outros tres millóns mortos en batalla (estímase que a poboación gala era duns 3 a 15 millóns de habitantes antes da guerra). Aínda que os historiadores antigos son coñecidos por esaxeracións deste tipo, certamente a conquista da Galia por parte de Xulio César foi a maior xesta militar desde as campañas de Alexandre Magno.
Análise da estratexia
O triunfo romano na Guerra das Galias debeuse a unha combinación de astucia política, a campañas efectivas e a unha maior capacidade militar que os seus opoñentes galos. César levou a cabo unha política de "divide e conquista" para acabar cos seus inimigos, poñéndose do lado de tribos individuais durante as súas disputas con opoñentes locais. Reuniu de forma sistemática información sobre as tribos galas para identificar as súas características, debilidades e divisións, o que á súa vez lle permitía poder librarse delas.
Moitos soldados das tropas de César eran galos, así que o conflito non foi simplemente unha guerra entre romanos e galos. Certamente o seu exército era unha entidade cosmopolita en extremo. O seu núcleo constaba de seis, máis tarde dez, lexións de infantaría pesada, co apoio do equivalente a dúas máis en campañas posteriores. Dependía de aliados estranxeiros para a súa cabalaría e infantaría lixeira, recrutándoos entre as tribos numidias, cretenses, hispanas, xermánicas e galas. César empregaba as súas forzas de maneira sumamente efectiva, estimulando o orgullo das unidades individuais para que realizasen un maior esforzo.
Os opoñentes galos de César eran considerablemente menos hábiles que os romanos en termos militares. Podían dispoñer de inmensos exércitos pero sufrían falta de flexibilidade e disciplina. Os guerreiros galos eran opoñentes feroces e isto era admirado polos romanos (véxase o Galo moribundo), pero carecían de disciplina no campo de batalla. As súas tácticas estaban restrinxidas a cargar en masa sobre os seus inimigos, e a súa falta de cohesión tornábaos incapaces de ser sofisticados durante os enfrontamentos. Tampouco tiñan un apoio loxístico e non podían permanecer no campo tanto tempo como os romanos.
Por outro lado, tamén é posible que a derrota gala se debese á enorme debilitación sufrida por varias das súas xeracións a causa da constante guerra contra os invasores xermánicos, quen eran sometidos á custa da perda de grandes cantidades de guerreiros.
A Guerra das Galias na literatura e a cultura
A principal fonte histórica acerca da Guerra das Galias son os Comentarios sobre a guerra das Galias do propio Xulio César, un dos mellores exemplos que aínda se conservan de prosa en latín sen adornos. Co paso do tempo, converteuse en obxecto de intenso estudo por parte dos latinistas e unha das fontes clásicas en prosa que se utilizan tradicionalmente como textos para a ensinanza do latín moderno.
A Guerra das Galias transformáronse nun contexto popular para a ficción histórica moderna, en especial en Francia e Italia. Claude Cueni escribiu unha novela semihistórica, Il druido di Cesare, sobre un druída ficticio, servente de César, que gardaba o rexistro das campañas de César. Ademais, o cómic Astérix transcorre pouco despois da Guerra das Galias.
Xulio César só menciona dous militares de baixa graduación, dous «centurións excepcionalmente valentes», Tito Pulón e Lucio Voreno (libro V, cap. 44). Estes dous personaxes protagonizan a serie de televisión Rome, da HBO, que se desenvolve xusto tras a batalla de Alesia.
Bandeira de Kenya
A bandeira de Kenya (en Bendera ya Kenya) foi adoptada oficialmente o 12 de decembro de 1963.
Deseño
As cores da bandeira foron especificadas polo Kenya National Archives.
350px|esquerda|Construción
-53
Outros
Historia ano a ano
Breitkopf & Härtel
Breitkopf & Härtel é unha editorial musical alemá. Fundada en 1719 en Leipzig (Saxonia), é a editorial musical máis antiga do mundo. Breitkopf & Härtel foi o editor orixinal da obra de Johann Sebastian Bach, así como doutros compositores destacados. Actualmente a sede da compañía está na cidade alemá de Wiesbaden (Hessen), e conta tamén con sedes nas cidades de Leipzig, París (Francia) e Londres (Reino Unido), así como na cidade alemá de Taunusstein.
Fundada por Bernhard Christoph Breitkopf, foi posteriormente adquirida por Gottfried Christoph Härtel, con quen a empresa iniciou unha estreita colaboración para a publicación de partituras dos máis importantes compositores como Beethoven, Mendelssohn, Schumann, Liszt, Wagner, ou Brahms.
Inicios
miniatura|O Goldener Bär de Leipzig foi durante 135 anos a sede da editorial. A editorial foi fundada na cidade alemá de Leipzig por Bernhard Christoph Breitkopf no ano 1719, probablemente o día 24 de xaneiro. Inicialmente a editorial adicouse á impresión de libros. Uns anos despois da súa fundación, Breitkopf adquiriu o local da pousada "Goldener Bär" ("O oso dourado"), situado ao carón das igrexas de Santo Tomás e San Nicolás, e o oso heráldico segue a ser na actualidade o símbolo da editorial.
En 1725 a editorial sacou unha Biblia hebrea como primeira publicación importante. Non foi ata 1736 cando Breitkopf publicou o libro de corais de Bach Schemellis Gesangbuch, que marcaría a súa evolución cara a edición musical, anunciando o brillante futuro da compañía na publicación de partituras de música clásica. En 1745 Bernhard Christoph Breitkopf deixoulle a editorial ao seu fillo Johann Gottlob Immanuel Breitkopf, quen entre 1754 e 1755 traballou no perfeccionamento da impresión musical mediante tipos móbiles, o que daría como resultado pouco despois no tipo de imprenta "Breitkopf Fraktur". Deste xeito, Johann Gottlob acadaría renome no campo da impresión, mais tamén cómpre destacar a súa destacada lista de compositores, de Telemann a Haydn e Carl Philipp Emanuel Bach, sendo os seus catálogos temáticos de gran valor aínda nos nosos días.
Adquisición da compañía por G.Ch. Härtel
miniatura|esquerda|Gottfried Christoph Härtel tomou o control da compañía en 1795. En 1795 a editorial atravesaba dificultades económicas e o editor de Leipzig Gottfried Christoph Härtel tomou o control da compañía, incluíndo o seu apelido ao nome da editorial, pasando a denominarse dende ese momento Breitkopf & Härtel, e pasou a empregar a litografía como técnica de impresión. Dous anos despois da entrada de Härtel, a editorial fíxose cargo da publicación do xornal musical Allgemeine musikalische Zeitung, dirixido por Friedrich Rochlitz. Esta relación entre Breitkopf & Härtel e o xornal prolongouse ata 1848, ano no que a publicación desapareceu para volver de novo en 1866 da man da imprenta de Leipzig, que a editou durante os tres anos seguintes.
A principios do século XIX e ata 1872, Gottfried Christoph Härtel comezou a fabricación do pianoforte, o que provocou que a editorial gañase prestixio no eido musical, de feito pianistas como Franz Liszt ou Clara Schumann valoraron moi positivamente os pianos de cola Breitkopf.
A partir de 1809 comezan as primeiras edicións sucesivas e sen interrupción do Op. 67 (Sinfonía Nº 5) ata o Op. 86 (Misa en Do Maior) de Beethoven a raíz dunha visita de Härtel ao compositor alemán en Viena, aínda que anteriormente Breitkopf & Härtel xa publicara as primeiras edicións do seu Quinteto de corda Op. 29 e das súas Variacións para piano Op. 34 e Op 35. Posteriormente faríanse cargo da editorial sos seus sobriños netos Raymund (1810-88) e Hermann (1803-75), comezando na década de 1830, Breitkopf & Härtel unha duradeira e frutuosa colaboración cos representantes da xove xeración de compositores románticos coa publicación de obras como o Cuarteto Nº 2 Op. 9 de Mendelssohn (1830), o Carnaval Op. 9 de Schumann (1837), os Poemas sinfónicos de Liszt (1848), Lohengrin de Wagner (1850), ou os Op. 1 a 5 de Brahms (1854), e outras obras de Schubert, Chopin ou Berlioz, óperas de Meyerbeer, Donizetti, Bellini e Lortzing.
Nos anos 1876 e 1877, Breitkopf & Härtel publicou a primeira edición das obras completas de Wolfgang Amadeus Mozart baixo o título Alte Mozart-Ausgabe. Xa en 1850 a editorial comezara a publicar edicións completas da obra de Bach, ás que lle seguiron as de Beethoven (1862) e Mendelssohn (1874), e continuarían coas doutros compositores como Schumann (1879), Schubert (1884), Berlioz (1900). Nesa época comezou a editar a chamada "Volksausgabe Breitkopf & Härtel" (VA), que despois de poucos anos a súa primeira serie recompilou case todas as obras de concerto máis significativas de épocas pasadas; desta edición xurdiría en 1913 a "Edition Breitkopf", que segue a publicarse na actualidade.