cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Extremo Oriente ruso
En Rusia, a rexión adoita ser denominada simplemente «Extremo Oriente», o que implica unha posíbel confusión co significado internacional de Extremo Oriente na tradución. Esta última é normalmente referida en Rusia como a Rexión Asia-Pacífico (Азиатско-тихоокеанский регион, abreviado como АТР) ou "Asia oriental" (Восточная Азия).
Munio Páez
Traxectoria
Munio foi tamén patrón da igrexa galega, facendo doazóns á Catedral de Lugo (1123), á Catedral de Santiago e ao clero regular de Sar (1141). Aínda que non aparece mencionado na Historia compostellana entre os que homenaxearon a Afonso VII na súa sucesión en 1126, sábese por fontes documentais que estivo en Zamora o 13 de abril cando Afonso estaba alí para recibir a homenaxe da aristocracia galega.
Extremo Oriente ruso
Demografía
Segundo o censo ruso de 2002, o Distrito Federal do Extremo Oriente tiña 6 692 865 habitantes, a maioría nas zonas do sur. Tendo en conta a extensión do distrito, dita poboación tradúcese en pouco máis dunha persoa por quilómetro cadrado, o que converte a rexión nunha das menos densamente poboadas no mundo. A poboación do Extremo Oriente ruso sufriu un rápido declive desde a disolución da URSS.
Munio Páez
Traxectoria
Munio casou con Lupa Pérez, filla de Pedro Froilaz de Traba e Urraca Froilaz. Casaron o 30 de outubro de 1130. En decembro de 1147, posiblemente despois da morte de Muño, Lupa, chamándose Deo devota (devota a Deus), fixo unha doazón aos monxes cistercienses do mosteiro de Santa María de Monfero coa condición de que dixesen unha misa pola súa alma e a do seu marido anualmente o 30 de setembro, o día despois do día de San Miguel. Anteriormente patrocinara Monfero en xullo de 1137 e volvera a volver en agosto de 1150. En abril dese mesmo ano mercara un terreo en San Cristovo de Dormeá, onde, o 1 de outubro de 1152, fundou un mosteiro. Cando o novo mosteiro recibiu un privilexio real de Fernando II o 8 de novembro de 1157, Lupa aínda vivía. Os fillos de Munio foron Aldonza, Elvira, Fernando, Pedro e Teresa.
Extremo Oriente ruso
Demografía
O 75% da poboación é urbana. En 2002, as cidades máis poboadas eran:
Ramón Toimil Saavedra
Ramón Toimil Saavedra, nado en Mugardos en 1943 e finado en Mugardos o 8 de febreiro de 2020, foi un político galego do PSdeG-PSOE.
Traxectoria
Operario de Bazán. Afiliado do PSdeG-PSOE dende 1981, foi concelleiro en Mugardos tralas eleccións municipais de 1983 e 1987, cando encabezou a candidatura Rosa Gómez Limia. Foi candidato á alcaldía nas municipais de 1991 e foi elixido alcalde co apoio do PPdeG, feito polo cal foi expulsado do partido xunto cos demais concelleiros, dado que se lles indicara que debían favorecela investidura de Esquerda Unida, que fora a candidatura máis votada. Porén, dita suspensión foi levantada por Ferraz en decembro de 1994, e en xaneiro de 1995 volveron formar parte do PSdeG, sendo de novo candidato á alcaldía por esta formación nas eleccións municipais dese mesmo ano. Nestas, foi reelixido alcalde como cabeza da candidatura máis votada, gobernando en minoría. Tralas municipais de 1999 volveu ser elixido, pero nesta ocasión mediante un pacto con Esquerda de Galicia e o BNG. Nas municipais de 2003 perdeu a alcaldía en favor do BNG, co que gobernou en coalición ata setembro de 2005. Non se presentou de novo en 2007 e retirouse da primeira liña política.
Ácido quermésico
O ácido quermésico é un ácido monocarboxílico e unha tetrahidroxiantraquinona, concretamente a 3,5,6,8-tetrahidroxi-9,10-antraquinona, substituída por grupos metilo e carboxilo nas posicións 1 e 2, respectivamente.
Etimoloxía
A raíz quernes- deriva do árabe qirmiz, "cochinilla".
Fórmula química
A súa fómula molecular é C16H10O8, e o seu nome na IUPAC é ácido 3,5,6,8-tetrahidroxi-1-metilo-9,10-dioxoantraceno-2-carboxílico.
Propiedades
É unha tintura natural vermella intensa, illada nas especies de insectos hemípteros da superfamilia dos cocoideos (cochinillas) pertencentes ao xénero Kermes, especialmente de Kermes vermilio, a cochinilla do carrasco, así chamada porqie vive como parasito no carballo carrasco.
Ten un papel como metabolito animal e como colorante para tinguir.
Johan Nunez Camanez
Johan Nunez Camanez foi un trobador ou xograr do século XIII.
Obra
Consérvanse oito cantigas: cinco cantigas de amigo e tres cantigas de amor. As oito cantigas conteñen unha certa unidade temática e, segundo ordénense, poden formar unha peza dramático-narrativa dialogada entre tres personaxes.
Nuno Porco
Traxectoria
Consideróuselle un xograr ao servizo do trobador Nuno Rodríguez de Candarei, con todo, a súa posición nos cancioneros dentro do grupo denominado xograres galegos fai supor a súa orixe galega e que estaría activo entre 1240 e 1280. Xavier Ron Fernández cre que o seu apelido puido ser Porto no canto de Porco, no entanto, o apelido Porco atopouse en documentos do mosteiro de Melón. Carolina Michaelis sostivo que é un dos xograres máis antigos da lírica galego-portuguesa. Pertence á xeración de xograres que contribuíron a elevar as expresións cotiás a lingua artística.
Obra
Consérvanse unha cantiga de amor e unha cantiga de amigo. A cantiga de amigo destaca no seu xénero.
Peliceira
O topónimo galego Peliceira pódese referir a:
Pai de Cana
Pai de Cana ou Pai da Cana foi un trobador e crego galego do século XIII. autor de composicións da lírica galego-portuguesa.
Biografía
Pola súa posición nos cancioneiros sábese que era crego. Está documentado entre 1243 e 1283, foi cóengo da catedral de Santiago e administrador da diocese de 1281 a 1283, nese período tamén desempeñou o cargo de abade da colexiata de Santa María de Valladolid. En novembro de 1283 formaba parte do séquito de Afonso X. Tivo propiedades na cidade de Santiago de Compostela, tamén hai unha rúa co seu nome na cidade.
Obra
Consérvanse dúas cantigas de amigo.
Trofeo Teresa Herrera 2021
O torneo celebrouse en circunstancias especiais debido á pandemia de COVID-19, disputándose cunha asistencia limitada a 5000 espectadores.
Palabras xaponesas de orixe portuguesa
Contexto
Durante os séculos XVI e XVII, no chamado período Nanban, xesuítas portugueses, así como galegos (naquela época, o idioma galego e o portugués arcaico eran practicamente idénticos) e de varios reinos da Coroa de Castela, tiveron presenza no arquipélago xaponés até a persecución relixiosa a comezos do período Edo (Shogunato Tokugawa), que culminou coa expulsión en 1639, cando o cristianismo pasou á clandestinidade.
Polo tanto, era inevitábel que algunhas palabras de lingua xaponesa se tivesen orixinado no portugués. A maioría destas palabras reférense a produtos e costumes que chegaran por primeira vez ao Xapón a través dos comerciantes portugueses. O número de palabras portuguesas no xaponés é, segundo Fernando Venâncio Peixoto da Fonseca máis de catrocentas; en Tai Whan Kim, no seu traballo O portugués elemento en Xaponés: unha crítica curvey con glosario, as palabras de orixe portugués que atopamos son centos. A lingua portuguesa era aprendida nos templos budistas xaponeses, segundo João Barros, no século XVI e XVII. No auxe da influencia portuguesa no Xapón, preto de 4000 palabras de orixe portuguesa foron utilizadas. Non hai rexistro de palabras da lingua portuguesa que chegaron ao xaponés debido á inmigración xaponesa a Brasil, porén, o xaponés que se fala no Brasil incorpora, como era de esperar, varias palabras do portugués falado no Brasil.
Arigatô
En contra da crenza popular, "arigato" (有難う) non se orixina da expresión portuguesa obrigado. De feito, "arigato" é a forma moderna do xaponés arcaico "arigatashi" que consiste na aglutinación de "Ari" do verbo "Aru" (ser, ser, existir) e "Katashi" un adxectivo que significa dificultade. A expresión orixínase da forma en que os budistas eloxiaban dúas divindades e daban grazas polas ensinanzas budistas. Literalmente, a expresión significa "Hai dificultade", algo así como "Teño dificultade para expresar o meu agradecemento ante o teu acto".
Tempura
O nome das empanadas de legumes e verduras fritidas é certamente de orixe portuguesa, pero probabelmente non se orixina da palabra "tempero" como se di popularmente.
No século XVI, os católicos abstíñanse de comer carne nos días de "Témporas", os tres días de xaxún semanal, en cada unha das catro estacións. Os portugueses no Xapón comían nestes días só verduras e peixe, que adoitaban ser empanados e fritidos, para asombro dos xaponeses que os consumían crus ou cocidos. Os xaponeses cristianizados polos xesuítas tamén comezaron a consumiren frituras durante as Têmporas, polo que a palabra, que derivou en "Tempura" pasou a asociarse no Xapón aos empanados vexetais.
Ne
Esta palabra é utilizada para destacar o que acaba de ser dito. En portugués, o "né" tamén ten a mesma función, sendo unha contracción da frase "Não é?". Con todo, é moi probábel que se trate dunha mera coincidencia.
Casimiro Vilares Quintana
Casimiro Vilares Quintana, coñecido como Barraqueiro, nado en Becerreá cara a 1912 e finado en Xixón o 26 de febreiro de 1942, foi un mestre e guerrilleiro antifranquista galego.
Traxectoria
Estudo maxisterio na Escola Normal de Santiago de Compostela, rematando en 1931. Foi mestre interino en Neira de Xusá (1932-1933). En 1936 era mestre interino na Horta (Agüeira). Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 fuxiu. Foi destituído como mestre en setembro. Encartado na causa 853/37 por rebelión e roubo a man armada, foi reclamado polo Xulgado Militar de Lugo en agosto de 1937. Foi reclamado polo xuíz de Becerreá na instrución do expediente da Comisión Provincial de Incautación de Bens en decembro de 1937. Volveu ser reclamado polo xuíz militar de Lugo acusado de auxilio á rebelión na causa 304/39 xunto con Antonio Ulloa Regueiro en abril de 1939. Volveron ser reclamados polo Xulgado Militar de Lugo en xuño de 1939. Como resultado do proceso de depuración do maxisterio foi separado do servizo e baixa na escala en febreiro de 1940. Foi detido en 1940, ingresando na cadea de Lugo o 9 de febreiro. Foi trasladado ao cárcere de Oviedo o 25 de novembro de 1940. Xulgado en Xixón foi condenado a morte e fusilado o 26 de febreiro de 1942.
Anton Pannekoek
alt=Anton Pannekoek en 1920|miniatura|Anton Pannekoek en 1920.
Anton Pannekoek, nado en Vaassen o 2 de xaneiro de 1873 e finado en Wageningen o 28 de abril de 1960, foi un astrónomo e comunista holandés.
Traxectoria profesional
Con trinta anos rexistrou a variabilidade de Polaris, confirmada vinte anos despois. Mellorou a medida de distancias estelares, facilitando a aceptación das dimensións recoñecidas hoxe do universo. Estudou atmosferas estelares.
No 1931 produciu a curva de crecemento de Deneb, sendo considerado o pai da astrofísica dos Países Baixos.
Obtivo a Medalla de Ouro da Real Sociedade astronómica dos Países Baixos en 1951. Fundou o Instituto Astronómico da Universidade de Amsterdam, e foi membro da Real Academia das Artes e as Ciencias dos Países Baixos.
Levan o seu nome un asteroide e un cráter lunar.
Traxectoria política
En 1898 uniuse ó Partido Socialdemócrata, de corte comunista. Despois da primeira guerra mundial e a escisión do partido, uniuse ó Partido Comunista Holandés. Foi fundador do comunismo denominado 'consellista', que situaba a autonomía obreira no centro da actuación. Desenvolveu unha aguda crítica da Revolución Rusa, con ideas contrarias a Lenin ou a Trotski.
Fenda dixital
A fenda dixital é calquera distribución desigual no acceso, uso ou impacto das tecnoloxías da información e a comunicación entre grupos sociais. Estes grupos poden definirse con base a criterios de xénero, xeográficos ou xeopolíticos, culturais... Debido ó alto custo das TIC, a súa adopción e utilización é moi desigual en todo o mundo.
O termo fenda dixital describe unha fenda de acceso e uso da tecnoloxía da información e da comunicación. Tradicionalmente considerábase unha cuestión principalmente de acceso. Dende 2013, cunha penetración a nivel global de teléfonos móbiles de máis do 95%, a desigualdade relativa exponse entre aqueles que teñen máis e menos ancho de banda e máis ou menos habilidades asociadas.
América Latina converteuse nunha das rexións máis proactivas do mundo en relación coa inclusión da tecnoloxía nos seus sistemas educativos. Estas políticas públicas apuntan a mellorar a inclusión social, a democratización do coñecemento e a redución da fenda dixital.
Concepto
O termo procede do inglés "dixital divide", utilizado durante a Administración Clinton (aínda que a súa autoría non se pode asegurar con total precisión). Mentres que nalgunhas referenzas, cítase a Simon Moores coma o acuñador do termo outros autores, como Hoffman, Novak e Schlosser refírense a Lloyd Morrisett como o primeiro en empregalo para referirse á fractura que se podía producir nos Estados Unidos entre “conectados” e “non conectados”, se non se superaban, mediante investimentos públicos, as graves diferenzas entre territorios, razas e etnias, clases e xéneros. en infraestruturas e axudas á educación. En todo caso, durante aquela administración publicáronse unha serie de informes baixo o título Falling through the Net, nos que se deixaba constancia do estado que este fenómeno tiña na sociedade estadounidense a finais dos anos noventa.
A partir desta orixe algúns autores, en castelán, prefiren o termo "fractura digital" ou "estratificación digital", por ser moito máis expresivo sobre o que realmente significa. Na tradución a outras linguas romances, coma o francés, tamén se optou polo termo de "fracture". Non obstante, a meirande parte dos autores hispanos decántase polo de "fenda", máis suave e politicamente correcto. Algunhas outras expresións que foron usadas para referirse á fenda dixital son "divisoria dixital", "brecha inforcomunicacional" e "abismo dixital".
Outros autores estenden o alcance da fenda dixital para explicala tamén en función do que se denominou analfabetismo dixital, que consiste na escasa habilidade ou competencia dun gran sector da poboación, especialmente entre aqueles nados antes da década de 1960, para manexar as ferramentas tecnolóxicas de computación e cuxo acceso aos servizos de Internet é polo tanto moi escaso.
Segundo os estudos realizados por Eurostat, a fenda dixital fai referencia á “distinción entre aqueles que teñen acceso a Internet e poden facer uso dos novos servizos ofrecidos pola World Wide Web, e aqueles que están excluídos destes servizos”. Trátase dunha separación entre as persoas segundo a súa capacidade para utilizar as Novas Tecnoloxías da Información e a Comunicación (TIC) de forma eficaz e aquelas que non teñen acceso ás mesmas, ou téndoo, non saben utilizalas.
Distínguense dous aspectos diferenciais, os que son habitualmente denominados como fenda dixital de primeira e segunda orde (ou primeira e segunda fenda dixital). No primeiro caso, faise referencia ás desigualdades no acceso, en tanto a segunda fenda está vinculada ó coñecemento e aos usos en relación coas Tics (Gómez e Ospina 2002; Proenza, F. 2012; Finkelievich e Prince, 2007, Rivoir 2010). Aínda que a variable xeracional impacta notablemente na fenda dixital, múltiples causas explican estas desigualdades. Variables como xénero, localización territorial, nivel de ingresos, etnia, entre outras, contribúen de maneira relevante á existencia e profundización de ambalas dúas fendas.
A fenda dixital non só refírese ao acceso as TIC, senón que tamén o acceso a ela, neste sentido implica:
Aspectos teóricos
Algúns dos primeiros autores que abordaron o problema da fenda dixital dende unha aproximación sistemática e socialmente profunda foron Herbert Schiller e William Wresch. De maneira xeral, estes autores expoñían a necesidade de incluír tódolos sectores da poboación no acceso á información dispoñible a través das novas tecnoloxías da información e a comunicación, así como das posibles vantaxes derivadas de tal acceso. Para Pippa Norris, trátase dun fenómeno que implica tres aspectos principais: a fenda global (que se presenta entre distintos países), a fenda social (que ocorre no interior dunha nación) e a fenda democrática (que se refire á que existe entre quen participan e quen non participan dos asuntos públicos en liña).
Outra corrente de investigadores centráronse en aspectos cuantitativos da fenda dixital, destacando as diferenzas estadísticas no acceso ás tecnoloxías da información e da comunicación, segundo un extenso abanico de variables socio-demográficas entre as que destacan o sexo, a idade, o nivel de ingresos, a escolaridade, a raza e o lugar de residencia.
Martha Annie Whiteley
Martha Annie Whiteley, nada o 11 de novembro de 1866 e finada o 24 de maio de 1956, foi unha farmacéutica e matemática inglesa e unha das inventoras do gas mostaza, que se lesionou o brazo mentres facía probas. O gas mostaza utilizouse moito durante a primeira guerra mundial. Por outra banda, foi unha das defensoras do papel da muller no sector químico. Identifícase como unha das 175 caras da química segundo a Royal Society of Chemistry británica.
Fenda dixital
Aspectos teóricos
Un dos aspectos máis recentes que foi analizado sobre a fenda dixital, ten que ver non samente co acceso a Internet, senón coa calidade de dito acceso e a dispoñibilidade de conexións de banda ancha que permitan acceder ó contido multimedia en tempos e custos adecuados ó contexto dos usuarios.
De forma específica, o investigador neerlandés Jan A.G.M. van Dijck identifica catro dimensións no acceso: a motivación para acceder; o acceso material; as competencias para o acceso; e o acceso para usos avanzados (ou máis sofisticados). Expón que a fenda dixital está en constante evolución, dado o rexurxir de novos usos tecnolóxicos, que son apropiados máis rapidamente por aqueles que teñen o acceso de forma máis permanente e de mellor calidade, determinado polo ancho de banda.
West Side Story (filme de 2021)
West Side Story é un filme estadounidense sen estrear dirixido e coproducido por Steven Spielberg, cun guión de Tony Kushner e coreografías de Justin Peck. O filme é unha adaptación do musical homónimo de 1957 obra de Arthur Laurents, Leonard Bernstein e Stephen Sondheim, que á súa vez está vagamente baseado na obra de Shakespeare Romeo e Xulieta. O guión do filme está previsto para ser máis achegado ó orixinal de Broadway do que foi a adaptación de 1961 dirixida por Robert Wise e Jerome Robbins. Está protagonizado por Ansel Elgort e Rachel Zegler, con Ariana DeBose, David Alvarez, Mike Faist, Josh Andrés Rivera, Ana Isabelle, Corey Stoll, Brian d'Arcy James e Rita Moreno nos papeis secundarios.
Fenda dixital
Aspectos teóricos
A fenda dixital segundo Serrano e Martínez (2003) citado pola OEI (2014) defínese como: "A separación que existe entre as persoas (comunidades, estados, países ...) que utilizan as Tecnoloxías da Información e a comunicación (TIC) coma unha parte rutinaria da súa vida diaria e aquelas que non teñen acceso ás mesmas e que, aínda que as teñan non saben coma utilizalas". De acordo con Eurostat, a fenda dixital fai referencia á "distinción entre aqueles que teñen acceso a Internet e poden facer uso dos novos servizos ofrecidos pola World Wide Web, e aqueles que están excluídos destes servizos". miniatura|[[Wikimaratón|Editatón de xénero e fenda dixital realizada en IIPE UNESCO (2015).]]
Contexto da sociedade da información
A inclusión dixital, sostén este sector da sociedade civil, hai que pensala como un asunto colectivo, non individual, onde os beneficios sociais hai que velos en relación aos que se xeran para as comunidades, organizacións, familias e grupos que sacan proveito das tecnoloxías, aínda que non teñan acceso a estas. A eficacia das políticas de inclusión dixital dependerán das posibilidades de integración do coñecemento nos propios obxectivos dos seus beneficiarios, considerando que non existe un só modelo, senón moitas posibles sociedades da información e da comunicación adaptadas segundo as diferentes necesidades e obxectivos individuais e comúns dun planeta para nada homoxéneo.
A través do comercio electrónico e dos e-servizos, da redución dos custos de conexión, mellorando a eficiencia dos gobernos e servizos públicos e favorecendo o rol do sector privado, crearase unha "contorna favorable" para lograr a redución das desigualdades entre fóra e dentro dos Estados, sempre segundo a OMC.
Tales voces críticas sosteñen que, de novo, se propoñen vellas lóxicas que nunca promoveron cambios significativos e que, ao contrario, deron lugar a novas relacións de dependencia e acentuaron as desigualdades existentes: o hardware, por exemplo, está pensado en Occidente, o que supón para o Sur novas formas de traballo, moitas veces feminina e infantil, nas industrias de ensamblaxe, reforzando a destrución dos lazos sociais e da economía de explotación e aumentando exponencialmente a polución tecnolóxica.
Dende outros contextos, expúxose equiparar a existencia das fendas dixitais con aspectos pedagóxicos da formación en tódolos ámbitos. A cada fenda dixital deberíalle corresponder unha similar dende a didáctica. A este concepto en construción denominóuselle directamente "fenda didáctica"
Fenda dixital de xénero
miniatura|Muller trraballanco coa máquina electrónica de procesamento de datos [[IBM 704, utilizada para facer cálculos na investigación aeronáutica (21 de marzo de 1957).]] A fenda dixital de xénero é unha das variables máis relevantes relacionados co atraso das mulleres na incorporación ó mundo das novas tecnoloxías e o uso de Internet. As diferenzas de acceso entre homes e mulleres se dan en tódalas sociedades actuais, tanto en contextos de economías avanzadas coma de economías en desenvolvemento. Igualmente, Arenas Ramiro destaca que "As desigualdades existentes entre homes e mulleres no terreo das novas tecnoloxías e internet, teñen diferentes manifestacións, que van dende o acceso, pasando pola intensidade do uso, até o tipo de uso que se lles dá, sen esquecer, loxicamente, os factores económicos e socioculturais que as rodean".
As mulleres aproveitan cada vez máis as tecnoloxías da información e comunicación (TIC) en tódalas esferas da vida. Pero o mesmo tempo se produce unha fenda de xénero manifesta no so no menor numero de mulleres usuarias das TIC, senón tamén na persistencia das desigualdades estruturais específicas de xénero que constitúen barreiras para seu acceso e uso. Ó principio da aparición das TIC, se partía da idea de que non existía a fenda dixital, senón que o atraso dalgúns sectores, colectivos e países, era un estadio que se superaría co paso do tempo e co crecemento económico (bastaría con ofrecer ordenadores para que a xente os utilizase). Porén, hoxe constátase que hai diversos tipos de fenda dixital e que esta persiste e adquire novas formas; ademais da fenda de acceso, hai unha fenda de uso, unha fenda de contidos e unha fenda de habilidades tecnolóxicas.
Fenda dixital xeográfica
Segundo este enfoque, o “pobre dixital” é unha persoa que carece, sexa por falta de acceso –consideración de oferta— ou pola falta de coñecemento de como se utiliza ou pola falta de ingresos –consideracións de demanda—, da información e da comunicación que se accede a través das tecnoloxías dixitais. Poden ser considerados pobres dixitais quen non utilizan as TIC, sexa por falta de oferta ou de capacidades de utilización. A isto, pódeselle sumar a carencia de información acerca das vantaxes de utilizar o TIC. Identificar as principais causas da fenda dixital utilizando este esquema conceptual, permite definir, alineamientos de política pública a implementar que permitan achicar as fendas dixitais –ou devandito en termos de Barrantes, reducir a pobreza dixital- de maneira máis eficiente.
Estas diferenzas maniféstanse así mesmo entre homes e mulleres, idades, status social, paralelamente ás "fendas" de sempre: o acceso á sanidade, á educación e mais a mortalidade infantil, a fame e a pobreza.
Cifras globais
Segundo Internet World Stats, en 2019 hai 4.536 millóns de internautas conectados, con porcentaxes de cobertura do total da poboación que oscilan entre o 89% en Estados Unidos e o 88% en Europa, ata o 40% no continente africano. No medio, a cobertura en América Latina e o Caribe alcanza o 69%. Os datos de 2021 da Unión Internacional de Telecomunicacións mostran que no conxunto do planeta a porcentaxe de usuarios conectados é do 63%, dos que a maioría son dos países desenvolivos, un 90% deles usan internet, fronte a só un 27% de usuarios conectados nos países meno desenvolvidos (PMD). A distribución rexional tamén é desigual: en Europa están conectados o 87% da poboación; no continente americano, o 81%; na Comunidade de Estados Independentes (as antigas repúblicas ex-soviéticas), o 82%; nos países árabes, o 66%; no resto dos países asiáticos e no Pacífico, o 61% e, en África, o 33%.
O informe SITEAL 2014 para América Latina, baseado na Unión Internacional de Telecomunicacións da ITU, revela datos de penetración da banda ancha fixa (2010-2013) cun crecemento do 5,28% ao 7,35%. O informe destaca que este incremento está en pleno desenvolvemento na rexión xunto co crecemento exponencial da banda ancha móbil nos dous últimos anos, que pasou de 9 accesos por cada 100 habitantes en 2011 a máis de 28 no segundo semestre de 2013. Cabe destacar o crecemento da telefonía móbil na rexión, que pasou do 5,26% en 2011 ao 117,72% en 2014.
Estratexias para diminuír a fenda dixital
Expúxose a necesidade de estimular non só o acceso, senón tamén o uso e o empoderamiento das novas tecnoloxías, xa que estas poden efectivamente incidir en procesos de desenvolvemento, combatendo as demais fendas que subxacen á dixital.
Con todo, algúns traballos concluíron en que moitas destas iniciativas responden a visións optimistas sobre o impacto das tecnoloxías da información e a comunicación no desenvolvemento, e conciben que o problema da fenda dixital resolverase mediante a introdución de computadores persoais con acceso a Internet. Aspectos coma a capacitación dos usuarios e a creación de contidos culturalmente adecuados a cada contexto, son frecuentemente deixados de lado. De forma similar, as comunidades receptoras nestes procesos de equipamento tecnolóxico, poucas veces son tomadas en conta, o que afecta a sustentabilidade a longo prazo de proxectos desta natureza.
Exclusión dixital
A exclusión dixital vén provocada en moitos casos pola falta non só de acceso, senón de accesibilidade, polas barreiras no acceso universal, isto é, para tódalas idades e (dis)capacidades. Tamén prodúcese en situacións de peche e prisión. A Declaración Universal de Dereitos Emerxentes (DUDHE) aprobada en 2007 deixou definido o dereito á tecnoloxía en relación co dereito á comunicación no seu artigo 5.8., recoñecendo «o dereito de tódalas persoas e de toda comunidade a comunicarse cos seus semellantes por calquera medio da súa elección. Para ese efecto, toda persoa ten dereito ó acceso e o uso das tecnoloxías da información e da comunicación, en particular internet». A exclusión dixital implica así unha situación de violación de dereitos humanos.
Consecuencias da fenda dixital
Unha das consecuencias da fenda dixital é o atraso, así como a dificultade que enfrontan as persoas para saír de condicións de pobreza por ter problemas na toma de información pola falta de acceso a novos coñecementos o que leva a esta parte da sociedade á ignorancia e falta de comunicación social pola limitación de información que ademais os limita a actividades primarias. Cabe resaltar que a implementación da dixitalización debe facerse con moita responsabilidade, e educar no seu uso á poboación.
En España
España ocupa o posto #34 no World Economic Forum Networked Readiness Index (índice que mide como os países aproveitan as oportunidades ofrecidas polo TIC), lonxe de países da súa contorna como Finlandia, Suíza, Alemaña, Francia ou EE. UU. Nestes países a porcentaxe de fogares con acceso a algún tipo de conexión de banda ancha sitúase apenas entre o 50-60%, cunha penetración bastante afastada das outras grandes economías da UE.
A falta de conexión a Internet ou a facilidade de acceso ten consecuencias graves dende o punto de vista da exclusión social. En primeiro lugar, a fenda dixital xera un tipo de exclusión xeográfica, tendo coma as zonas máis afectadas as rurais e as zonas suburbanas que se enfrontan a posibles fallos do mercado e á falta de investimento en TIC e nas súas infraestruturas. En segundo lugar, atopamos un tipo de exclusión catalogado como xeracional: as persoas maiores teñen un nivel de penetración e unha taxa de uso moi inferior aos demais grupos de idades. Finalmente, e contando con que a economía dixital supón xa un 5,7% do PIB do país, as persoas con baixos recursos económicos non poden acceder á información e as ferramentas que ofrece a contorna dixital, sufrindo así mesmo unha descapitalización que ten un alto prezo en termos educativos e de acceso e mantemento no mercado. En termos económicos, a brecha dixital ten un custo social de 1300 millóns de euros en España.
Así mesmo, a fenda dixital vese incrementada polos prezos ofrecidos polas operadoras. No caso de España, a Comisión Europea advertíu de que os prezos do ADSL están por encima da media da UE. De feito, España sitúase entre os países OCDE coa banda ancha máis cara.
Rita Corral Aller
Rita Corral Aller, nada en Lugo o 5 de maio de 1853, foi unha poeta galega.
Traxectoria
Filla de Dimas Corral Rebellón. Orfa de pai e nai mudouse coas súa irmás Clara e Consuelo a Santiago de Compostela en 1868. Publicou poemas en castelán en El Heraldo Gallego e El Diario de Santiago. Foi membro correspondente da Real Academia Galega, creada en 1906.
Vida persoal
Casou con José García de Castro Calviño en xaneiro de 1875, e foi nai de María del Consuelo Herminia García de Castro Corral, que casou con Enrique Veiga Varela en 1897.
Catatonía
A catatonia é un trastorno do comportamento motor que pode ter unha causa psicolóxica ou neurolóxica. A súa forma máis coñecida implica unha posición ríxida e inmóbil que pode durar horas, días ou semanas. Pero tamén pode referirse á axitación motora sen propósito mesmo sen estímulos ambientais. Unha forma menos extrema de catatonía implica unha actividade motora moi lenta.
Clasificación
miniatura| O estado catatónico pode ser producido por drogas psicotrópicas, mesmo usadas só unha vez. Catatonia divídese en:
Causas
Varias condicións médicas poden causar catatonía, especialmente afeccións neurolóxicas e psiquiátricas:
Faustino Suárez
Primeiros anos con Senra (1995-2000)
En 1995 logrou a súa primeira vitoria, o Rally de Porriño, a bordo dun Peugeot 306 Maxi, e ao ano seguinte gañou o Rally Villa de Luarca asturiano. En 1997 conseguiu a súa primeira vitoria no Campionato de Galicia de Rally, o Rally do Albariño. En 1998 venceron no Rally de Ferrol e en 1999 proclamáronse subcampións galegos por detrás de Germán e Estrella Castrillón, despois de gañar o Rally Botafumeiro e o Albariño e quedaren segundos por detrás dos Castrillón no Cocido, en Narón e en Ferrol. Chegaron á última proba, o Rally de Noia con só 15 puntos menos que Castrillón e lideraron a carreira ata o último treito onde o coche sufriu un fallo eléctrico, tendo que abandonar e perdendo o campionato a falta de só catro quilómetros. A tempada 2000 foi un novo duelo entre eles e os Castrillón, repartíndose as vitorias das sete probas, sendo catro delas para o equipo Senra-Suárez. Con todo, o seu abandono por avaría en Narón e descualificación por exceso de penalizacións no Albariño impediulles gañar o seu primeiro título.
Catatonía
Causas
O amobarbital, as benzodiacepinas ou a TEC (electroconvulsoterapia) pódense usar para diferenciar causas máis orgánicas das máis psiquiátricas. Deben utilizarse probas psicolóxicas e neurolóxicas durante a administración do fármaco para comprobar que o paciente mellora ou deteriora.
Síntomas
miniatura| As posicións poden parecer incómodas para os observadores e poden manterse durante horas, días ou semanas. É unha síndrome complexa que consiste principalmente en:
Faustino Suárez
Pentacampión de Galicia (2001-2005)
Comezaron 2001 cunha vitoria no Rali do Cocido, e cun terceiro posto no Rally de Noia. Na proba noiesa Germán Castrillón, que chegara en primeiro lugar, foi descualificado pola falta dun libro de ruta da súa copiloto, Estrella Castrillón. Como protesta os Castrillón abandonaron o campionato (anos despois a xustiza proclamounos vencedores daquel rally). Sen Castrillón achandouse o camiño de Senra e Suárez ao título. Gañaron a continuación no Botafumeiro e quedaron cuartos no Rally da Coruña, este último do Campionato de España de Rallys. Tras a proba coruñesa e despois de que Senra lle vendese o seu Peugeot 306 a Toño Villar, comezaron a utilizar outro Peugeot 306 Maxi Kit Car, comprado en Francia e que fora utilizado por François Delecour e por Gilles Panizzi no Campionato de Francia de Rally e no Campionato do Mundo de Rally. Con este coche lograrían os seus maiores éxitos durante as seguintes dúas décadas. Gañaron as seguintes probas do rexional en Narón, no Rally do Lacón e no Albariño, e proclamáronse por primeira vez vencedores do Campionato de Galicia de Rally. Revalidaron o título ao ano seguinte, tras gañar no Cocido, en Narón, no Albariño, e lograren a súa terceira vitoria no Rally de Ferrol. En 2003 venceron no Cocido, Noia, Albariño e San Martiño, abandonaron por avaría en Narón e Ferrol, e non participaron no Rally San Froilán por diferenzas coa organización, chegando ao Rally Botafumeiro, última proba do campionato, con Bamarti e o copiloto Manuel Campos como únicos rivais para o título. A Senra e Suárez bastáballes con quedar entre os cinco primeiros para proclamarse tricampións galegos e conseguírono de forma cómoda subindo ao podio en terceira posición, por detrás de Bamarti e Campos (primeiros) e Pedro e Marcos Burgo (segundos).
Catatonía
Síntomas
A evolución da catatonía trae ao paciente unha discapacidade intelectual crecente e a actividade motora excesiva aparentemente non ten ningún propósito e non está influenciada por estímulos externos. A pregunta pode influír alguén como axente causante.
Faustino Suárez
Pentacampión de Galicia (2001-2005)
A tempada 2004 comezou para Senra e Suárez cun terceiro posto no Rally do Cocido, un abandono en Noia e a súa ausencia no 1º Rally Salón Automóbil de Vigo, sendo a vitoria nas tres probas para o piloto Toño Villar, tamén do equipo Senra Sport. Con todo, lograron a vitoria nas seguintes catro probas do calendario, Albariño, Narón, Baixa Limia e Botafumeiro, proclamándose por cuarta vez campións de Galicia, con 53 puntos de vantaxe sobre o segundo, Bamarti. Comezaron a tempada 2005 con dúas vitorias nos tres primeiros rallys (Cocido e Sur do Condado). No terceiro rally, o Albariño, a vitoria foille concedida inicialmente a Bamarti, pero horas despois e tras revisar os tempos Senra e Suárez foron proclamados campións. En xuño Bamarti comproulle a Toño Villar o 306 que pertencera a Senra anos atrás, co obxectivo de derrocar ao dumbriés. Estreouse con el na cuarta proba, o Rally Cidade de Narón, que comezaron liderando Senra e Suárez, cando o rally foi suspendido tras a morte do copiloto Alberto González Lamigueiro. Renunciaron a participar no Rally de Ourense e no Rally San Froilán e proclamáronse campións de Galicia por quinta vez tras gañar o Rally Botafumeiro.
Derrota fronte a Bamarti e Campos (2006-2008)
A tempada 2006 comezou cun desastroso Rally do Cocido, no que Senra e Suárez tiveron que empezar empurrando o seu coche na saída, antes de picar unha roda, recibir unha sanción de medio minuto e sufrir unha saída de pista, co que só puideron ser sextos. A vitoria foi para Bamarti e Manuel Campos. Na segunda proba do campionato, o Rally de Noia, unha avaría e unha sanción por chegar tarde ao terceiro tramo fixeron que só puideran ser quintos, sendo a vitoria para Pedro Burgo e seu irmán, con Bamarti e Campos segundos. No Albariño, terceira cita do galego, tiveron que abandonar cando ían terceiros tras saírse na segunda pasada por Moraña, indo parar a vitoria ás mans de Bamarti. Volveron ao podio nos dous seguintes rallys, en Narón, onde conseguiron a vitoria na proba por diante de Burgo e Bamarti, e no Sur do Condado, onde quedaron segundos tras Bamarti, que se proclamou campión na seguinte proba (Rally Ourense-Baixa Limia), á que Senra e Suárez non se presentaron. En 2008 só apareceron esporadicamente nalgún rally como o de Noia, onde quedaron sextos, ou o Rally Comarca da Ulloa, no que quedaron segundos.
Catatonía
Síntomas
A contracción de certos grupos de músculos, provoca actitudes estereotipadas, aínda sen cesar os movementos voluntarios coñecidos como estereotipias.
Faustino Suárez
Período de menos actividade (2009-actualidade)
En 2009 competiron no Rally de Noia, onde non puideron rematar ao romper o motor do seu Peugeot 306, cando rodaban en segunda posición. Participaron tamén no Rally Botafumeiro de 2009 subindo ao podio en segunda posición por detrás de Pedro Burgo e Marcos Burgo. Nos seguintes catro anos as súas participacións en competición foron escasas. Gañou o Rally de Noia de 2010 e participou tamén en varias competicións de Portugal como o CAM Rali Festival en Braga, ao que subiu ao podio en 2012 (3º). En 2014 disputou varios rallys en Portugal, quedando segundo no Rali São João de Braga e cuarto no CAM Rali Festival. Competiu tamén con Senra en varias probas da primeira edición do Campionato de Galicia de Rallymix, que combina asfalto con terra, cun mellor resultado dun cuarto posto no Rallymix A Gudiña (1º da clase 3), onde participaron co Peugeot 309 GTI de Senra.
Catatonía
Diagnóstico diferencial
Non se debe confundir con:
Epidemioloxía
Entre os pacientes diagnosticados con síntomas catatónicos, o 77% presenta trastornos afectivos e só o 7% presenta esquizofrenia.
Faustino Suárez
Período de menos actividade (2009-actualidade)
Comezou o 2015 cun cuarto posto no CAM Rali Festival portugués e co segundo lugar final no Rally de Noia. En setembro participou no tráxico Rally da Coruña de 2015, onde ocupaba xunto a Senra a terceira posición cando a proba foi cancelada despois de que o accidente dun piloto causara a morte de sete espectadores. Logo participaron co Peugeot 306 no I Rallye Rías Altas Histórico, do Campionato de España de Rallys para Vehículos Históricos, logrando a vitoria absoluta, con case dous minutos de vantaxe sobre o segundo. En novembro quedou segundo no Rallymix Concello de Barbadás (1º entre os carrozados) e en decembro sétimo nunha nova edición do CAM Rali Festival. En xuño de 2016 participou no berciano Rallysprint Villa de Fabero, quedando en terceiro lugar.
Catatonía
Tratamento
miniatura| A terapia electroconvulsiva é un tratamento eficaz, rápido, seguro e recomendado para a catatonía de causa psiquiátrica. Inicialmente, iníciase o tratamento sintomático. En casos de axitación motora, as benzodiazepinas en doses altas poden mellorar a condición en media hora. O lorazepam é un dos tratamentos de primeira liña. Pódense usar antipsicóticos, pero con precaución debido ao risco de provocar hipotensión e a síndrome neuroléptica maligna que agravan aínda máis o caso.
Os antidepresivos pódense usar para reducir os síntomas depresivos e o carbonato de litio para reducir os síntomas maníacos e depresivos.
Faustino Suárez
Período de menos actividade (2009-actualidade)
En xaneiro de 2017 quedou cuarto no CAM Rali Festival e en febreiro obtivo o oitavo posto no Rally da Coruña. Participaou en setembro en Asturias no Gr. A Legend Rally, onde quedou en quinta posición e pechou o ano coa vitoria no segundo CAM Rali Festival do ano, en Braga. En febreiro de 2018 participou con Senra no Rally da Coruña, mais abandonaron no tramo de Cerceda. En abril competiron no Rally de Noia, rematando en 16ª posición. No ano 2019 correron de novo o Rally da Coruña, logrando a oitava posición final. En abril quedaron cuartos no Rally de Noia, ás portas dun podio culminado por Víctor Senra.
Catatonía
Tratamento
O topiramato, ao producir antagonismo do glutamato mediante a modulación dos receptores AMPA, pode ser útil cando se identifica un exceso de glutamato.
Historia
Crese que, en algúns casos, o paciente podería ser enterrado en vida. En 1749 o danés Jacob Winslow cuestionou os métodos para certificar a morte. Isto xa non se produce porque na actualidade hai unha serie de probas que se realizan antes de declarar a morte do individuo.
Manuel Fernández Núñez
Manuel Fernández Núñez, coñecido como Chaparrín, nado en Becerreá cara a 1911 e finado en Lugo o 6 de maio de 1940, foi un guerrilleiro antifranquista galego.
Traxectoria
Camareiro en Becerreá. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido o 22 de novembro. Estivo preso no depósito municipal de Becerreá, pero logrou fuxir con Antonio Ulloa Regueiro e outros 14 presos o 7 de decembro. Integrouse no grupo de Antonio Ulloa que actuaban pola comarca dos Ancares. Encartado na causa 190/37 por rebelión militar, foi reclamado polo Xulgado Militar de Lugo en agosto de 1937. Foi reclamado polo xuíz de Becerreá na instrución do expediente da Comisión Provincial de Incautación de Bens en decembro de 1937. Detido en 1940, foi xulgado en Lugo por rebelión militar e condenado a morte. Foi executado nas tapias do cuartel da Garda Civil de Lugo o 6 de maio de 1940.
Lucio Virxinio
Lucio Virxinio (en Lucius Virginius ou Lucius Verginius) foi un militar romano que viviu no século V a.C. e formou parte da gens Virxinia.
Traxectoria
Era centurión e serviu no exército romano no monte Álgid. Foi advertido por algúns amigos dos plans do decénviro Apio Claudio Craso contra a súa filla Virxinia e volveu a Roma, a pesar do intento de Claudio de arrestalo antes de abandonar o campamento.
Ao día seguinte compareceu no xulgado coa súa filla e pediu a axuda dos seus amigos. Lucio Icilio, o prometido da moza, pediu xustiza. Pero Apio Claudio, que quería satisfacer a súa luxuria, entrou a presidir a corte con arrogancia e rodeado de numerosos clientes. Decretou que a moza fose considerada escrava e levada á súa propia casa, pero cando a quixeron levar, o pobo impediuno. Apio Claudio ordenou aos líctores que expulsasen á xente, e os clientes armados saíron para colaborar na expulsión. Todos se retiraron e deixaron a Virxinio e á súa filla sós diante do xulgado. O pai pediulle ao decénviro que falase con el en privado un momento, e conseguiu retirarse a un lado do Foro, que era onde se celebraba o xuízo. Lucio Virxilio, colleu un coitelo de carniceiro dun dos postos e matou á súa filla dicindo: "Non é posible que te manteña libre". Apio Claudio quixo arrestalo pero a multitude cedeu, correu ata a porta da cidade e refuxiouse no seu campamento.
Tanto o campamento como a cidade levantáronse contra os decénviros, que foron privados do seu poder e restableceuse a antiga forma de goberno. Virxinio foi elixido tribuno da plebe inmediatamente (449 a.C.). Por orde súa, Apio Claudio foi levado a prisión para agardar o xuízo, pero alí acabou coa súa propia vida para evitar unha morte máis ignominiosa.
Nguyễn Thị Kim Ngân
Nguyễn Thị Kim Ngân, nada en Châu Hòa o 12 de abril de 1954, é unha política vietnamita. Presidenta da Asemblea Nacional de Vietnam dende o 31 de marzo de 2016 e membro do Politburó do Partido Comunista de Vietnam como segunda en rango despois do secretario xeral Nguyễn Phú Trọng.
Traxectoria
miniatura|esquerda|En 2015 durante unha xuntanza co secretario de traballo dos Estados Unidos miniatura|En maio de 2016 co presidente dos Estados Unidos, [[Barack Obama]] Ngân naceu nunha pequena vila do distrito de Giồng Trôm na provincia de Bến Tre. Seus pais eran membros da Fronte Nacional de Liberación de Vietnam en territorio controlado poa República de Vietnam, e debido á ausencia do seu pai, que participaba en operacións da organización, educouse coa nai. En 1973 foi a Saigón para estudar na súa universidade pero a caída de Vietnam do Sur en 1975 interrompeu os seus estudos. Tamén realizou estudos de xestión financeira e de xestión de crédito na Universidade de Finanzas. Coa asunción do poder en Vietnam do Sur polo Goberno Revolucionario Provisorio de Vietnam do Sur entrou a traballar na administración con destino no departamento financeiro e económico da 8ª Rexión entre agosto de 1975 e febreiro de 1976. Dende marzo de 1976, e xa co Vietnam unificado en xullo, traballou no departamento de finanzas da provincia de Bến Tre. O 9 de decembro de 1981 entrou no Partido Comunista de Vietnam, efectivo un ano despois. Ao longo dos anos foi ascendendo no seu traballo ata chegar a dirixir o departamento en outubro de 1991. En abril de 1995 recibiu o nomeamento de viceministra de finanzas e permaneceu no posto ata agosto de 2002, e en abril de 2001 entrou no comité central do PCV. En marzo de 2006 volveu asumir o posto pero en maio converteuse na nova viceministra de comercio. En maio de 2007 entrou como deputada na Asemblea Nacional e en agosto dese ano fíxose cargo do ministerio de traballo, inválidos e asuntos sociais, posto que mantivo ata xullo de 2011, durante os últimos meses do seu mandato tivo que facer fronte ao rescate dos traballadores vietnamitas en Libia. En xullo de 2011 elixírona vicepresidenta da Asemblea Nacional e en maio de 2013 entrou no Politburó do PCV. O 31 de marzo de 2016 xurou como presidenta da Asemblea Nacional.
Holaspis laevis
Holaspis guentheri é unha especie de lagarto da familia dos lacértidos, subfamilia dos lacertinos, e tribo dos eremiadinos, unha das dúas integradas no xénero Holaspis.
Descrición
A especie foi descrita en 1896 polo zoólogo e explorador austríaco, especializado en herpetoloxía e entomoloxía, Franz Werner, no seu traballo "Über einige Reptilien aus Usambara (Deutsch-Ostafrika)", publicado en Verhandlungen der Kaiserlich-Königlichen Zoologisch-Botanischen Gesellschaft in Wien 45: 190-194.
Etimoloxías
Para a do xénero, ver Holaspis.
O epíteto específico, laevis procede do latín laevis, que significa "suave".
Sinónimos
Ademais do nome actualmente válido (2022), a especie coñeceuse tamén polos sinónimos:
Nota taxonómica
Anteriormente Holaspis laevis era considerado unha subespecie de Holaspis guentheri.
Distribución
Holaspis laevis está distribuído pola África central e oriental, encontrándose en Camerún, Costa do Marfil, Ghana, Guinea Ecuatorial, Kenya, Malaui, Mozambique, Nixeria, República Democrática do Congo, Serra Leoa, Tanzania e Uganda.
Conservación en viveiros
Case todos os espécimes de Holaspis no comercio de mascotas son de H. laevis. A cría en cativerio produciu un aumento da información sobre a bioloxía de Holaspis.