cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Viño
A industria en Galicia
O sector presenta unha forte actualización tecnolóxica, aínda que o ritmo de creación de adegas diminuíu e os investimentos en melloras fronte ás novas creacións chegaron ó 75% dun total 14 millóns de euros. O número de empresas embotelladoras é de 725, das cales son 6 de augardentes, 71 envasadoras de viño e 644 embotelladoras de viño. A capacidade conxunta das 28.000 hectáreas (só 4.000 nas provincias setentrionais) chega a 200 millóns de quilos de uva e 90.000 hl anuais.
Denominacións de orixe galegas
Antes de falar das características do sector, cómpre definir o concepto de Denominación de Orixe, que designa o nome xeográfico da zona empregado para designar un produto da vide, do viño ou dos seus alcois que teñan cualidades ou características diferentes, debido ó medio natural ou á elaboración. Enténdese que o produto merece esta asignación xeográfica cando acada con carácter permanente unha difusión e coñecemento dabondo no mercado, ou cando menos un prestixio notable, ou teña mercados no exterior. As denominacións están rexidas polo Consello Regulador, composto polo Ministerio de Agricultura, produtores, adegueiros e traballadores: xunto co Instituto Nacional de Denominacións de Orixe e a Xunta de Galicia, son os que propoñen as características que logo se certificará en toda a produción (límites xeográficos, graduación alcohólica, variedades vitivinícolas etc.).
As adegas asociadas á Denominación de Orixe distribúense así:
dereita|250px
Rías Baixas
Consta de cinco subzonas: o Salnés distribúese por Cambados, Meaño, Meis, Portas, Ribadumia, Sanxenxo, Vilanova de Arousa, Barro, Caldas de Reis e Vilagarcía de Arousa, rodeando á ría de Arousa; o Condado repártese entre Arbo, Crecente, As Neves, Salvaterra de Miño e A Cañiza; o Rosal inclúe Tomiño, Tui e O Rosal; Soutomaior; Ribeira do Ulla, a máis recente.
O albariño é a súa produción monovarietal de máis éxito. A produción é de baixa graduación, de viño branco e sen crianza, e expórtase cada vez máis a mercados do norte peninsular (especialmente Barcelona e Madrid) e exteriores (Alemaña, os Estados Unidos, o Reino Unido, Francia, Suíza, o Xapón e Suecia). A denominación é a maior produtora galega, xa que 55 das súas adegas producen máis de vinte e cinco mil litros e unhas vinte superan os setenta e cinco mil.
Ribeira Sacra
Moi noviña, esta denominación do Sur lugués abrangue tamén o Norte ourensán. A súa xeografía é moi particular: encanonada no Miño e no Sil, con pendentes de 40-100%, alturas de 300–800 m e os socalcos, bocarribeiras e pataos aterrazados ás veces con anchos inferiores a un metro.
O nome provén da cantidade de conventos e mosteiros da zona. O cultivo vinícola remóntase ós romanos e é un dos máis meritorios e agochados da Península Ibérica: para poder protexelo do despoboamento, o envellecemento, a disgregación parcelaria ou a falla de distribución comercial e iniciativas cooperativas, creouse o Centro de Investigación e Valoración da Viticultura de Montaña.
Ten cinco subzonas: Quiroga-Bibei (entre Montefurado e O Courel), Chantada, Ribeiras do Miño (na gorxa do Miño), Amandi e Ribeiras do Sil (nos vales do Sil e o Cabe ata Monforte). As variedades máis cultivadas son o mencía e o godello, pero tamén están autorizadas o albariño e treixadura. A zona está en plena expansión, con gran grao de modernización e calidade, o que sen dúbida lle agoira boas expectativas.
Ribeiro
Esta denominación distribuíse polos vales do río Arnoia, o río Avia e o Miño (delimitando tres Ribeiros ou subzonas) e é das máis coñecidas no ámbito nacional. As uvas brancas autorizadas son treixadura, torrontés, loureira e albariño coma autóctonas e Xerez e Macabeo coma foráneas. As tintas son mencía, ferrón, sousón, brancellao e garnacha. Malia a súa aposta pola incorporación tecnolóxica e técnica e a súa enorme tradición, veu decaer o seu prestixio nos últimos anos.
Monterrei
Tamén noviña (catro adegas), pero con carácter provisional xa en 1972 dada a súa tradición vitivinícola, esténdese por Verín, Monterrei, Castrelo do Val e Oímbra. Pode ter uvas de tipo palomino, verdello, dona Branca, Alacant, mencía, gran negro e mouratón.
Valdeorras
No poñente ourensán, entre o Sil e o Xares e abranguendo os concellos de A Rúa, Carballeda de Valdeorras, Larouco, O Barco de Valdeorras, O Bolo, Petín, Rubiá e Vilamartín de Valdeorras, esténdese esta denominación de antiga tradición pero pouco coñecida. As súas variedades de uva son godello, mencía, (as máis importantes) palomino, dona Branca, garnacha tinta ou de Alacant, gran negro, María Ardoña e merenzao.
Principais produtores
No ano 2005 os maiores produtores mundiais de viño foron: Francia, Italia, España, Estados Unidos, Arxentina, China, Australia, Suráfrica, Alemaña, Chile, Portugal, Romanía, Rusia, Hungría e Grecia. No 2003 os líderes en volume de exportación por cota de mercado mundial foron: Francia (22%), Italia (20%), España (17%), Australia (8%), Chile (6%), EEUU (5%), Portugal (4%) e Alemaña (4%).
Canto ás exportacións, no ano 2010 España foi o primeiro país exportador de viño a granel, con 880 millóns de litros, seguida por Italia (744), Australia (356) e Chile (294).
Facatativá
Época precolombiana
Anoxados por non atopar o tesouro de Tisquesusa, os españois regresaron a Funza, e só algúns días despois se decataron de que o zipa morrera aquela noite
Ante a debilidade de Chiayzaque, cacique de Chía e lexítimo sucesor de Tisquesusa, Zaquesazipa asumiu o mando do zipazgo.
Conquista e Colonia
A fundación no sitio actual, por parte dos españois, dáse no medio do antigo "Tocatativa" e "O Cercado". Os españois Alonso Olalla Herrera e Hernando de Alcocer realizan en 1561 o "Ritual de Conquista", esixido naquel entón pola Coroa Española, e decláranse fundadores de Facatativá e Bojacá. Outórgaselle a Olalla Herrera a encomenda de Facatativá e a Alcocer a de Bojacá.
Na Colonia ábrese o camiño que de Santafé de Bogotá conducía a Honda. Facatativá, pola súa posición estratéxica, toma grande importancia no Novo Reino de Granada. Nesta época, a extensión do resgardo indíxena increméntase ó converterse nun importante punto comercial entre a capital, o río Magdalena e a cidade de Guaduas.
O 25 de maio de 1781 José Antonio Galán dirixiuse a Facatativá para deter a Juan Francisco Gutiérrez de Piñeros. Galán atacou, venceu e fixo prisioneiros ós homes do vicerrei. Foron os primeiros disparos que se ouviron no Altiplano Cundiboyacense contra os españois. Galán regresou a Facatativá o día seguinte para liberar ós prisioneiros. Nese momento chegaban polo oeste 25 arcabuceiros que a Real Audiencia enviara para a axuda dos vencidos. Galán saíu ó seu encontro e obtivo un segundo triunfo.
O 30 de maio, partiu para Guaduas, deixando unha nova administración política en Facatativá. O 2 de febreiro de 1782 é feito prisioneiro e executado en Santafé. A súa cabeza foi exhibida na praza principal de Facatativá.
O 9 de maio de 1830 Simón Bolívar pasa por última vez por Facatativá.
En 1851 estabelécese o primeiro servizo de ómnibus de Colombia entre Facatativá e Bogotá. En 1856 eríxese a Parroquia de Facatativá. O 1 de novembro de 1865 emítese dende Facatativá a primeira mensaxe telegráfico. Devandita mensaxe estaba dirixido ó presidente Manuel Murillo Toro. O mesmo ano, vótase en Facatativá a quinta Constitución de Cundinamarca. As maquinarias da imprenta expropiada El Tradicionalista son repartidas entre Facatativá, Zipaquirá e La Mesa.
Burato negro estelar
Propiedades
Na teoría da relatividade xeral, un burato negro podería existir con calquera masa. Pero canto menor sexa a masa, maior ten que ser a densidade da materia para que se forme un burato negro. Non se coñece ningún proceso que poida producir buratos negros con masas menores dunhas poucas veces a masa solar. Se existen buratos negros tan pequenos, son probablemente buratos negros primordiais. Ata 2016, o burato negro estelar máis grande coñecido tiña 15,65±1,45 masas solares. En setembro de 2015, descubriuse un burato negro de 62±4 masas solares estudando ondas gravitacionais que se formaron nun evento de fusión de dous pequenos buratos negros. En abril de 2008, a NASA e outros informaron do descubrimento de que XTE J1650-500  era o burato negro de menor masa coñecido, cunha masa de 3,8 masas solares e un diámetro de só 24 km. Porén, esta afirmación foi posteriormente rectificada, xa que a súa masa máis probable é de 5 a 10 masas solares.
Sistemas binarios compactos de raios X
Os buratos negros estelares en sistemas binarios próximos son observables cando a materia se transfire desde unha estrela compañeira ao burato negro. A liberación de enerxía na caída cara á estrela compacta é tan grande que a materia quéntase ata temperaturas de varios centos de millóns de graos e radia en forma de raios X (astronomía de raios X). A presenza do burato negro é, por tanto, observable en raios X, mentres que a estrela compañeira pode observarse con telescopios ópticos. A liberación de enerxía nun burato negro e estrela de neutróns son da mesma orde de magnitude. Os buratos negros e as estrelas de neutróns son a miúdo difíciles de distinguir.
Porén, as estrelas de neutróns teñen propiedades adicionais. Mostran rotación diferencial, e teñen un campo magnético e presentan explosións localizadas (explosións termonucleares). Sempre que se observen esas propiedades, o obxecto compacto do sistema binario é unha estrela de neutróns.
As masas derivadas proceden de observacións de fontes compactas de raios X (combinando datos de raios X e datos ópticos). Todas as estrelas de neutróns identificadas teñen unha masa por debaixo de 2,0 masas solares. Ningún dos sistemas compactos cunha masa por riba de 2,0 masas solares mostra as propiedades dunha estrela de neutróns. A combinación destes factores fai máis probable que esta clase de estrelas compactas cunha masa por riba de 2,0 masas solares sexan de feito buratos negros.
Nótese que esta proba da existencia de buratos negros estelares non é enteiramente observacional, senón que depende de consideracións teóricas: Pódese pensar que estes obxectos masivos en sistemas estelares binarios non poden ser outra cousa que buratos negros. Unha proba directa da existencia dun burato negro sería que se puidese observar a órbita dunha partícula ou nube de gas que cae dentro do burato negro.
Entrambos Ríos, Ramil, Castro de Rei
Entrambos Ríos é un lugar da parroquia de Ramil no concello lugués de Castro de Rei na comarca da Terra Chá.
Burato negro estelar
Candidatos
A nosa Vía Láctea contén varios candidatos a buratos negros de masa estelar que están máis próximos á Terra que o burato negro supermasivo da rexión do centro galáctico. A maioría destes candidatos forman parte de sistemas binarios de raios X nos cales o obxecto compacto arrastra materia da súa compañeira por medio dun disco de acreción. Os probables buratos negros nestas parellas teñen unha masa que varía entre 3 e máis de 12 masas solares.
San Cosme de Piñeiro, A Pastoriza
San Cosme de Piñeiro é unha parroquia do concello da Pastoriza na comarca da Terra Chá, na provincia de Lugo. No ano 2007 tiña 138 habitantes, deles 64 eran homes e 74 eran mulleres, o que supón unha diminución de 0 habitantes en relación ao ano anterior, 2006.
Kawa (filme)
Kawa é un filme neozelandés de 2010 dirixido por Katie Wolfe. Está protagonizado por Calvin Tuteao no papel de Kawariki. Trátase dun drama romántico baseado na novela Nights in the Gardens of Spain do escritor maorí Witi Ihimaera.
Sinopse
Conta a historia de Kawariki (Calvin Tuteao), un home maorí en aparencia felizmente casado con Annabelle (Nathalie Boltt). O seu pai, Hamiora (George Henare), retírase e de acordo coa tradición maorí, Kawariki debería estar preparado para substituír o seu pai como cabeza de familia. Porén, debe manter a súa integridade e revelar o seu segredo que mantén dende a súa nenez, a súa homosexualidade. Durante anos, loitou contra eses sentimentos, mais frecuenta baños gais e ten unha relación amorosa con Chris (Dean O'Gorman).
Panteras Negras
Nome dado frecuentemente ao Black Panther Party (Partido Pantera Negra), orixinariamente chamado Black Panther Party for Self-Defense (Partido Pantera Negra para a Autodefensa), organización afroamericana estadounidense fundada en Oakland (California) en 1966 por Huey P. Newton, Bobby Seale e David Hilliard.
Ideario político
O partido rexeitará o integracionismo e as posturas de non violencia de Martin Luther King deixando claro desde os seus comezos que non se comprometerían de ningún xeito coas estruturas do poder branco. Escollen organizarse baixo o termo "autodefensa", como principio oposto á non violencia. Moi influenciados polo movemento polos Dereitos Civís e sobre todo polo pensamento de Malcom X, o partido botará a andar pouco despois do seu asasinato baixo o "Programa dos Dez Puntos".
Queremos terra, pan, vivenda, educación, roupa, xustiza e paz.
O grupo partiu dunhas posicións iniciais firmemente asentadas no nacionalismo negro, aceptando soamente membros afroamericanos. Porén, o aumento da súa importancia social na década dos 60 levou a Newton e a Seale e reconsiderar esas posturas e a rexeitar o nacionalismo negro como un novo xeito de racismo. A organización evolucionou entón até posturas máis próximas a un socialismo revolucionario con raíces marxistas-leninistas. A consecuencia dese fenómeno, os Panteras Negras mudarán o seu lema "Black Power!" (Poder Negro!) por "All Power To The People!" (Todo o poder para o pobo! ou Poder Popular!) máis acorde co ideario socialista.
Accións sociais
No seu traballo coa comunidade destacou o "Programa de almorzo gratuíto para nenos", encadrado dentro de diversas accións que tentaban reparar os altos niveis de anemia e desnutrición da poboación negra, inicialmente só na zona de Oakland. Entre outras accións levaron a cabo tamén a habilitación de clínicas gratuítas, e realizaron probas de anemia, un servizo de ambulancias gratuítas e programas de rehabilitación de alcólicos e drogadictos. É de destacar que a loita contra as drogas foi un dos puntos máis importantes do seu ideario, pois considerábanas unha arma de dominación e alleamento da clase dominante sobre a poboación. Parte das súas accións neste sentido pasaron tamén pola difusión de propaganda contra o seu consumo e pola sabotaxe das operacións do narcotráfico. Ademais, o seu programa social incluía clases gratuítas de dereito e economía, así como de autodefensa e primeiro auxilios. Tamén promoveron a distribución gratuíta de roupa, e un servizo de transporte para uso de familiares das persoas presas.
Autodefensa
Tamén se comprometeron na creación de patrullas de autodefensa, formadas por homes armados que levaban unha copia do Código Penal de California, demostrando así que non violaban ningunha lei. A súa misión era a de protexer a poboación negra da brutalidade policial. Tales patrullas entraron en conflito numerosas veces coa policía, producíndose numerosos mortos e feridos. En 1970 polo menos 34 membros dos Panteras Negras foran asasinados pola policía, forza que á súa vez reivindicaba 14 mortos e numerosos feridos de entre as súas filas. As tensión entre a organización e a policía agraváronse cada vez máis, sobre todo no que atinxía aos axentes afroamericanos, obxectivo prioritario da organización por consideralos colaboracionistas.
Represión e Decadencia
En 1967 o FBI comezará a investigar os grupos afroamericanos, entre eles os Panteras Negras. Sospéitase que dentro desas tácticas de control incluíanse prácticas de infiltración, sabotaxe e asasinato, que se supoñen orixe das múltiples disensións internas que deixarían o partido practicamente inoperante xa en 1970.
Produto das accións do FBI, os Panteras Negras entraron en conflito cos Blackstone Rangers, unha cuadrilla da cidade de Chicago. Porén en California o conflito forxouse coa organización United Slaves (Escravos Unidos), que en 1969 asasinaron aos responsábeis locais dos Panteras Negras Bunchy Carter e John Huggins. Sospéitase tamén da instigación dun infiltrado do FBI George Sams no asasinato do militante Alex Rackley a mans dos seus propios compañeiros de partido, tras sinalalo como un informador.
A partir de 1970 os Panteras Negras ficarán divididos en varias faccións, das que destacan dúas tendencias fundamentais, unha liderada por Huey P. Newton e David Hilliard máis próxima ao espírito de servizo á comunidade e aos principios da autodefensa, e outra máis partidaria dunha estratexia de confrontación próxima á loita armada. Produto deste cisma foi o xurdimento en 1971 do Black Liberation Army (Exército Negro de Liberación), un grupo paramilitar que xa existía solapadamente na parte máis radical da organización.
Influencia e descendencia política
Produto da influencia contemporánea dos Panteras Negras, xurdiron grupos tan relevantes como o Gay Liberation Front (Fronte de Liberación Gai), os White Panthers (Panteras Brancas), os Brown Berets (Boinas marróns), ou os Gray Panthers (Panteras Grises). En 1989 un grupo orixinariamente escindido forma o New Black Panther Party (Novo Partido Pantera Negra) en Dallas, Texas, en confrontación cos restos do partido orixinal, en 1999 pasará a integrarse na organización Nation of Islam (Nación do Islam). En 2004 formouse con moitos dos antigos membros unha nova "National Alliance of Black Panthers", (Alianza Nacional de Panteras Negras) tentando revitalizar o antigo movemento.
Merelle, Xavestre, Trazo
Merelle é un lugar da parroquia de Xavestre no concello coruñés de Trazo na comarca de Ordes. Tiña 62 habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 28 eran homes e 34 eran mulleres.
Roger Golay
Roger Golay, nado en Xenebra o 23 de setembro de 1959, é un político suízo, presidente desde 2012 do Movemento dos Cidadáns Xenebrinos.
Traxectoria
Policía de profesión, co grao de mariscal (suboficial superior na policía cantonal xenebrina). Deputado no Gran Consello do cantón de Xenebra desde o 9 outubrode2005, e reelixido en 2009 mais en 2013.
Koziyat rog
Koziyat rog (en Козият рог) é un filme búlgaro de 1972 dirixido por Metodi Andonov, e protagonizado por Anton Gorchev e Katya Paskaleva. O filme está ambientado na Bulgaria do século XVII, onde a muller de Kara Ivan é violada e asasinada por catro señores feudais otománs.
O filme gañou o Premio Especial do Xurado no Festival Internacional de Cinema de Karlovy Vary. Foi escollido como candidato de Bulgaria para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 45ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.
Galea
O termo Galea pode referirse a:
Yeast display
A yeast display ou yeast surface display (que se poden traducir por exhibición ou exposición en lévedos ou exhibición na superficie de lévedos) é unha técnica de enxeñaría de proteínas que usa a expresión de proteínas recombinantes incorporadas á parede celular dun lévedo para illar e realizar enxeñaría de anticorpos.
Desenvolvemento
A técnica da yeast display foi publicada por primeira vez polo laboratorio do profesor K. Dane Wittrup. A tecnoloxía foi vendida a Abbott Laboratories en 2001.
Funcionamento
Unha proteína de interese é exhibida como unha fusión coa proteína Aga2p na superficie do lévedo. A proteína Aga2p é utilizada de forma natural polos lévedos como mediadora nos contactos célula-célula durante o apareamento de células de lévedos. A exhibición dunha proteína vía Aga2p proxecta a proteína no exterior da superficie da célula, minimizando as interaccións potenciais con outras moléculas na parede celular do lévedo. O uso da separación magnética e a citometría de fluxo en conxunción coa biblioteca de yeast display é un método moi efectivo de illar ligandos de proteínas de alta afinidade contra case calquera receptor por medio de evolución dirixida.
Estación de Padrón
Media Distancia / Rexionais
miniatura|Estación de Padrón, [[2010.]]
Yeast display
Vantaxes e desvantaxes
Entre as desvantaxes están os tamaños de biblioteca mutante máis pequenos comparados cos métodos alternativos e a glicosilación diferencial en lévedos comparada coas de células de mamíferos. Estas desvantaxes non limitaron o éxito da yeast display en diversas aplicacións, como na enxeñaría de afinidade de unión a ligandos monovalentes coa máxima afinidade da que se teña informado para unha proteína sometida a enxeñaría (Boder, E.T. 2000). Actualmente, a biblioteca de yeast display creada por Boder xa non está dispoñible, xa que a liña celular INVSc1 de Invitrogen xa non está dispoñible debido a problemas de IP.
Os métodos alternativos para a evolución de proteínas in vitro son o mammalian display, phage display, ribosome display, bacterial display e mRNA display.
Eleccións ao Parlamento Europeo de 2019
As eleccións ao Parlamento Europeo de 2019 tiveron lugar entre o 23 e o 26 de maio dese ano, e celebraranse en todos os países que, nesa data, formaban parte da Unión Europea.
En febreiro de 2018, o Parlamento Europeo aprobou reducir o número de escanos de 751 a 705 pola saída do Reino Unido da Unión. Unha vez posposto o chamado Brexit, celebráronse eleccións ao Parlamento tamén no Reino Unido, volvéndose á repartición orixinal de escaños por estado membro na cámara.
Data e sistema electoral
As eleccións celebráronse entre o xoves 23 e o domingo 26 de maio, para seguir os costumes dos distintos países sobre o día habitual de votación. No caso de Chequia e Francia, houbo dous días de votación.
En España, celebráronse ao mesmo tempo as eleccións municipais e autonómicas (excepto Andalucía, Cataluña, Galicia, a Comunidade Valenciana e o País Vasco).
Sistema electoral
O voto é obrigatorio en Bélxica, Grecia, Chipre e Luxemburgo, e optativo en todos os demais países. Os países que teñen unha participación tradicionalmente máis alta son dous onde o voto é obrigatorio, pois Bélxica e Luxemburgo rondan o 90% de participación. Ademais, a participación tende a superar o 50% en Malta, Italia, Irlanda, Dinamarca, Chipre (obrigatorio), Letonia e Grecia (obrigatorio). Os países do leste europeo son máis abstencionistas con estados como Eslovaquia, Polonia, Lituania ou Croacia que se moven ao redor do 20-25% de participación.
Hai 66 circunscricións electorais. A maior parte dos países teñen unha única circunscrición, pero existen algúns que teñen varias: Polonia ten 13 circunscricións, e o Reino Unido 12; Francia ten 8 e Italia 5; Irlanda e Bélxica teñen tres cada unha.
O sistema máis común é o de listas abertas e voto proporcional, pero tamén existen excepcións precisamente nos países con máis electores: Alemaña, Francia, España. Romanía, Grecia, Portugal e Hungría teñen listas pechadas. É dicir, o 60% dos eurodeputados son escollidos en listas pechadas. Ademais, Irlanda, Malta e a circunscrición de Irlanda do Norte no Reino Unido teñen un sistema de voto transferible, onde se van descartando as opcións que teñen menos votos e considerándose segundas, terceiras, e demais opcións de preferencia do votante.
Novidades
Estes comicios presentan como principais novidades fronte aos de 2014 un repartimento de escanos lixeiramente diferente. A saída do Reino Unido, que tiña 73 eurodeputados, permitiu un novo repartimento dos pesos dos países. Porén, a incerteza sobre a saída británica, e sobre se finalmente terán lugar eleccións europeas no Reino Unido, pode afectar o número final de escanos a repartir e a súa distribución.
Candidaturas e cabezas de lista
Os comicios celebráronse en España o 26 de maio. Os 54 eurodeputados españois foron elixidos nunha circunscrición única, polo que as listas e candidatos foron as mesmas en todo o país, aínda que algúns partidos e coalicións adaptaron o seu nome á lingua dalgunhas comunidades e mostraron na papeleta só os nomes dalgúns dos compoñentes da lista. Esta é a lista completa de candidaturas e os seus cabezas de lista:
Resultados globais europeos
É moi complexo ofrecer unha panorámica xeral de resultados por partidos, dado que a afiliación a cada grupo parlamentario europeo é individual. Ademais, a propia formación de grupos ou non dependerá dos resultados das eleccións e dos pactos posteriores.
O PPE é o grupo parlamentario de centro-dereita europeo, e recolle no seu seo a maior parte dos partidos conservadores do continente, entre eles o PP, afiliados ao Partido Popular Europeo. A S&D é o grupo parlamentario socialdemócrata, e recolle tamén a maior parte dos partidos de esquerda moderada europea, como o PSOE. A maior parte destes partidos pertencen á súa vez ao Partido Socialista Europeo. Estas dúas formacións ocuparon tradicionalmente a maior parte dos euroescanos.
Ademais existen no Parlamento Europeo un grupo restante, o Grupo Europarlamentario dos Non Inscritos, que recolle diversas formacións políticas que non atopan acomodo nos grandes grupos. Moitas destas formacións son de ultradereita e outras de perfil populista, socioliberal ou conservador.
Disolución de Iugoslavia
miniatura|280px|Iugoslavia antes da súa disolución. Lenda (Repúblicas e rexións autónomas): 1. [[Bosnia e Hercegovina 2. Croacia 3. Macedonia do Norte 4. Montenegro 5. Serbia 5a. Kosovo 5b. Voivodina 6. Eslovenia ]] [[Ficheiro:Breakup of Yugoslavia-TRY2.gif|dereita|miniatura|280px|A desintegración de Iugoslavia. Serie animada de mapas na que se mostra a desintegración de Iugoslavia; as diferentes cores representan as áreas de control.
{{legend|#FE0000|República Federal Socialista de Iugoslavia}} {{legend|#C00000|República Federal de Iugoslavia; Serbia e Montenegro; Serbia}} {{legend|#0000FE|Croacia}} {{legend|#FFFF00|Eslovenia}} {{legend|#800080|Macedonia do Norte}} {{legend|#008000|Bosnia e Hercegovina}} {{legend|#808080|Montenegro}} {{legend|#FF9933|Kosovo}}]] miniatura|280px|Península dos Balcáns. Neste mapa pode verse como a antiga [[Iugoslavia ocupaba toda a parte centrooccidental da península, quedando fóra, ao suroeste, Albania, ao leste, Bulgaria e ao sur, Grecia e a Turquía europea, abarcando ademais parte da Europa central, por riba do Danubio (norte de Eslovenia, norte de Croacia e Voivodina, en Serbia). ]]
O termo disolución de Iugoslavia refírese a unha serie de conflitos e irregularidades políticas, incluíndo varias sanguentas guerras, que acabaron ocasionando o desmembramento de Iugoslavia, a República Federal Socialista de Iugoslavia (SFR de Iugoslavia ou, simplemente, SFRI).
A República Federal Socialista de Iugoslavia era un país que ocupaba os Balcáns centrooccidentais e unha parte da Europa Central, unha rexión do sur de Europa cun conflito étnico histórico, arrastrado desde moitos séculos.
O Estado era un conglomerado de seis repúblicas e dúas provincias autónomas, que estaba dividido segundo as etnias, o que facía que fose un país con sete fronteiras, seis repúblicas, cinco nacionalidades, catro idiomas, tres relixións, dous alfabetos e un líder que, na década de 1990, se desmembrou en varios países independentes.
As oito entidades federadas pasaron a seren seis repúblicas: Eslovenia, Croacia, Bosnia e Hercegovina, Macedonia do Norte, Montenegro, Serbia, e dúas provincias autónomas dentro desta última: Kosovo i Metohija e Voivodina.
Bosnia e Hercegovina non existira como estado etnicamente mixto desde 1465, e ademais non tiña unha maioría étnica clara, co 44 % de musulmáns, o 33 % de serbios e o 18 % de croatas, ademais doutras minorías. Dado que a estrutura demográfica de Bosnia comprendía unha poboación de serbios e croatas próxima ao 50 % do total, e con ideas de independencia baseadas nas etnias máis que na nación, o control deste territorio volveu a abrirse a diferentes interpretacións, e grandes zonas de Bosnia, Croacia e Serbia chegarn a ser zonas en disputa.
Os elementos máis importantes que fomentaron a discordia foron a formación do Reino de Iugoslavia, a guerra civil e o xenocidio levados a cabo polo Estado Independente de Croacia durante a segunda guerra mundial, a idea da "Gran Serbia" e as adaptacións balcánicas da doutrina do Paneslavismo.
Colapso económico e clima internacional
Iugoslavia era un estado único, diferente tanto dos países occidentais, de economía libre de mercado, coma dos da Europa Oriental (os de "detrás do pano de aceiro"). O seu presidente, o ditador Josip Broz Tito, era un dos membros principais do "terceiro mundo" ("países non aliñados") ou "grupo dos sete", que era unha alternativa ante os países máis poderosos. E o que é máis importante, Iugoslavia actuou como un estado tampón entre Occidente (Estados Unidos e os seus aliados) e a Unión Soviética (e os seus aliados) e tamén evitou que a URSS tivese unha saída ao mar Mediterráneo. Pero a xente dicía que "Iugoslavia tiña sete fronteiras, seis repúblicas, cinco nacionalidades, catro idiomas, tres relixións, dous alfabetos e un líder". miniatura|150px|O mariscal [[Josip Broz Tito|Tito.]]
Problemas estruturais
A Iugoslavia de Tito caracterizábase por emprender reformas constantes que non lograban resolver os problemas nacionais claves. Ademais, o sistema federal, debido ás crecententes tensións nacionlistas e ao desexo do Partido Comunista (a Liga dos Comunistas de Iugoslavia) de "apoiar a autodeterminación nacional" comezou a saír de control.
Isto propiciou a creación de Kosovo, cunha importante maioría albanesa, como unha rexión autónoma de Serbia, establecida pola constitución de 1974, igual que a de Voivodina, provincia con numerosos minorías étnicas, especialmente húngaros e xitanos.
Esta constitución non recoñecía o poder do goberno central sobre as rexións autónomas, o que non só agravou os temores dos serbios de que quedase "unha Serbia débil para unha Iugoslavia forte", senón que tamén feriu a base da identidade nacional de Serbia. A maioría dos serbios ven a Kosovo como "o berce da nación", e non aceptan a posibilidade de perdela permitindo que se poboe maioritariamente de albaneses.
Esta importancia capital de Kosovo débese á memoria da terríbel derrota dos exércitos serbios e aliado commndados polo knez (príncipe) Lazar Hrebeljanović, de que se dixo que fora traizoado en Kosovo Polje (Batalla de Kosovo) contra os turcos otománs. A devastadora derrota representou o final do reino e o imperio serbios e os seus estados sucesores e o comezo de case cincocentos anos de dominio dos otománs (1389-1868). Porén, os primeiros rexistros da batalla non datan até cen anos despois da mesma, e en forma de poema. O xiro romántico outorgado a este episodio da historia contribuíu á natureza sagrada e venerábel da rexión de Kosovo.
A Iugoslavia sen Tito. Rexurdir do nacionlismo
Os anos 1980 trouxeron unha profunda crise aos países socialistas balcánicos. En certa forma, recibían agora os efectos da recesión das economías capitalistas durante a década anterior. Tamén coñecían o fracaso na captación de mercados terceiromundistas, onde non podían competir coas multinacionais occidentais. Pero non só a conxuntura internacional ía ser decisiva no proceso de derrubament das ditaduras balcánicas.
Os réximes comunistas lograran considerábeis éxitos na industrialización e elevaran o nivel cultural e certos aspectos da calidade de vida dos seus pobos, como quedou dito. Porén, iso fixérase co custe dun crecente estancamento da agricultura, dunha represión totalitaria das máis elementais liberdades individuais e do enriquecemento dun sector privilexiado de dirixentes políticos e sindicais, que estenderan a corrupción nos aparatos estatais e nas grandes empresas.
Os primeiros sinais dun cambio na situación déronse xa en Iugoslavia na década anterior. A estreita relación da economía iugoslava con Occidente fíxolle sufrir os efectos da crise de 1973 (a crise do petróleo), que se traduciu nunha retracción do comercio e nun aumento das desigualdades entre as rexións máis ricas —Eslovenia, Croacia— e as máis pobres —Macedonia, Kosovo—. Por outra parte (ou talvez como consecuencia disto), o nacionalismo particularista comezou a adquirir forza, sen que a reforma constitucional de 1971, que limitaba aínda máis os poderes do goberno federal, detivera o proceso.
A crise do petróleo de 1973 sumouse ás barreiras do comercio con Occidente, freando bruscamente os trinta anos de crecemento económico desmesurado. Para contrarrestar este efecto, Iugoslavia solicitou préstamos do Fondo Monetario Internacional (FMI) e caeu nunha débeda externa moi elevada. Como condición para recibir os préstamos, o FMI demandou a liberación do mercado no país. Contra 1981, Iugoslavia tiña unha débeda acumulada de 19,9 millóns de dólares. Outra preocupación era a taxa de desemprego, que alcanzou un millón de parados contra 1980. Este problema agravouse coa "improdutividade xeral do sur", a cal non só somerxeu a Iugoslavia máis aínda na catástrofe, senón que tamén irritou a Eslovenia e Croacia. Unha década de pobreza resultou nunha frustración e resentimento crecentes contra a "clase alta" serbia e cara ás minorías que se vían beneficiadas pola lexislación gobernamental. As ganancias de Iugoslavia caeron nun 25 % desde 1979 a 1985. Contra 1988 a débeda chegou aos 4,5 mil millóns de dólares estadounidenses, e en 1989 alcanzou os 6,2 miles de millóns, sendo un 19 % da débeda total do mundo.
Así, suscitáronse problemas con Croacia (novembro-decembro de 1971), que o ano seguinte provocaron un gran reaxuste no partido e reflectíronse en diversos atentados no exterior e na desarticulación de redes de terroristas (xullo de 1972). A partir de 1974 produciuse un cambio de orientación e modificouse novamente a Constitución, esta vez en sentido centralista, mentres se endurecía a represión dos disidentes. Esta nova Constitución, promulgada o 27 de febreiro de 1974, trataba ademais de trazar as futuras vías do socialismo iugoslavo, reforzando as bases da autoxestión e tratando de afrontar globalmente os problemas políticos e económicos de Iugoslavia como paso previo á sucesión de Tito.
Esta produciuse á súa morte, acaecida en 1980, que deu paso efectivo á presidencia colectiva, formada por oito representantes das seis repúblicas e as dúas rexións autónomas, con presidente de rotación anual entre eles. Esta nova versión da federación esencialmente converteu a Iugoslavia nunha confederación, cuestionando a lexitimidade do réxime e xerando resentimento nas repúblicas máis ricas do norte, Eslovenia e Croacia, máis desenvolvidas e que se sentían continuamente frustradas pola súa incapacidade de elevar o seu nivel de vida, xa que tiñan que subsidiar o desenvolvemento das repúblicas máis pobres no que describían como "o burato negro económico". Este resaltaba as vastas diferenzas na calidade de vida nas distintas repúblicas.
A presdencia rotatoria houbo de enfrontarse de contado á violencia xerada polas reivindicacións da minoría albanesa de Kosovo (que constituía o 90 % da poboación desa provincia autónoma de Serbia) e a crecentes dificultades económicas. Na segunda metade da década adoptáronse medidas radicais, reformando o sistema de autoxestión, liberalizando paulatinamente a economía e tolerando as actividades dunha oposición non comunista que, en 1989-90, comezou a obter soados triunfos electorais nalgunhas repúblicas (Eslovenia, Croacia, Bosnia e Hercegovina).
A Perestroika
miniatura|150px|[[Mikhail Gorbachev|Mikhail Serguéievič Gorbachev en 1987.]] A chegada ao poder na URSS de Mikhail Gorbachev en 1985, e a aplicación do seu programa de reformas —Perestroika— abriu unha etapa de profundos cambios na Europa oriental.
Non se trataba dunha imposición soviética, senón dunha auténtica quebra da orde económica, política e social.
Peza fundamental do equilibrio europeo, Iugoslavia enfrontouse ao iniciarse a década dos noventa a un futuro difícil, ante a repunta das nacionalidades disolventes e a perda de apoio social do comunismo.
En 1991 Eslovenia e, máis tarde, Croacia, declararon a súa independencia, que non foi aceptada por Serbia que, gobernada polos antigos comunistas de Slobodan Milošević, esmagou as autonomías de Voivodina e Kosovo e, coa axuda do seu incondicional Montenegro, aspiraba novo á formación da Gran Serbia, reclamando os territorios croatas onde hai maioría —ou nesmo minoría— de serbios.
Os novos chetniks, apoiados abertamente polo exército federal (en mans serbias), emprenden a "liberación" destes territorios, cuxas autoridades serbias, á súa vez, se proclaman autónomas respecto de Croacia e desexan integrarse en Serbia (Eslavonia oriental —a parte croata da mesma—, a Krajina croata, a Banovina). Mentres, en Bosnia e Hercegovina, entre Serbia e Croacia, os serbios, croatas e musulmáns (bosníacos) facían equilibrios para non verse involucrados no conflito serbo-croata, pois temían seren repartidos entre estes, quedando Bosnia reducida a un pequeno país musulmán. E Macedonia do Norte, ao fin, tamén proclamou a súa soberanía, que non foi admitida nin por Serbia, nin por Bulgaria, nin por Grecia.
Os vellos problemas rebrotaban para cuestionar, unha vez máis, a viabilidade do estado iugoslavo. E os acontecementos vividos ao longo de 1992 parece que, definitivamente, facían desaparecer o soño da unión dos eslavos do sur.
Coa perestroika e a glásnost na Unión Soviética, Occidente sentiuse tan seguro de coñecer as intencións da URSS que Iugoslavia deixou de considerarse como un centro de importancia estratéxica. Pese a que Belgrado non fomentou alianzas e pese ás súas importantes relacións coa Comunidade Europea e cos Estados Unidos, a administración de Ronald Reagan especificamente apuntou á economía iugoslava nunha operación secreta en 1984. En Europa Oriental elaborouse en 1982 unha versión censurada, descartada en 1990. O último abogou por "estender os esforzos para promover unha 'revolución calada' para derrocar aos gobernos e partidos comunistas", mentres se pretendía integrar aos países da Europa Oriental nunha economía orientada cara ao mercado.
O status quo externo, do que dependía o Partido Comunista para ser viábel, estaba comezando a desaparecer. Ademais, a caída do socialismo en Europa Central e Occidental causara, unha vez máis, conflitos, contradicións e discordias etno-relixiosas en Iugoslavia. O seu status sen alianzas resultou nunha serie de préstamos por parte de ambos os bloques (o capitalista e o socialista). Este contacto cos Estados Unidos en Occidente abriu os mercados de Iugoslavia antes do que no resto do continente.
O odio nacionalista
O odio foi sempre a clave das guerras en Iugoslavia. Odios nacionalistas potenciados por odios relixiosos. Unhas diferenzas que se afondan máis aínda pola memoria histórica. A crueldade da guerra de Croacia, cos serbios entrando pola brava na sitiada cidade de Vukovar, por exemplo, non se entenden sen saber que durante a Segunda Guerra Mundial os croatas asasinaron na anexionada Bosnia a 700 000 serbios só polo feito de seren serbios (ademais doutros cantos centos de miles de musulmáns). Os arrepiantes relatos de serbios contra musulmáns, e ao revés, en Serbia-Hercegovina, tampouco non se comprenden fóra do fanatismo que enfronta a islámicos e ortodoxos. Igual que mañá pode suceder en Kosovo, fronte aos albaneses (ou aos serbios). Ou en Macedonia, auténtico puzzle de nacionalidades.
O mosaico nacionalista
Cunha poboación total de máis de 22 millóns de habitantes, en 1991 a distribución das distintas nacionalidades en Iugoslavia era a seguinte:
(*) Serbia Central é o nome co que se adoita coñecer á República de Serbia excluídas as oprovincias de Voivodina e Kosovo.
Pero cómpre engadir que estes habitantes non se concentraban nas súas respectivas repúblicas e provincias, senón que, dentro de cada unha delas, a distribución das nacionalidades era a seguinte:
(*) Entre os outros inclúense, en porcentaxes aproximadas referidas á totalidade da poboación de Iugoslavia: romaneses (xitanos), 0,7 %; turcos, 0,5 %; eslovacos, 0,4 %; romaneses, 0,2 %; búlgaros, 0,2 %; valacos, 0,1 %; rutenos, 0,1 %; checos, 0,1 %; italianos, 0,1 %; ucraínos, 0,1%; alemáns, 0,1 % e, con menos do 0,1 %, rusos, xudeus, polacos e gregos.
Un nacionalista serbio asasinou en Saraxevo ao herdeiro do imperio Austro-Húngaro o 28 de xuño de 1914 e aí se data o comezo da primeira guerra mundial. E que un nacionalista croata asasinou en Marsella ao rei iugoslavo (serbio) Alexandre I en 1934, e a partir de aí veuse abaixo a posibilidade de construír un novo país.
Dous nacionalistas musulmáns e un croata ametrallaron, o 1 de marzo de 1992, aos asistentes a unha voda serbia en Saraxevo, e esa faísca contribuíu a desencadear o posterior conflito de Bosnia. A historia, desde logo, non a fan os exaltados, pero a súa presenza contribúe a provocar a parte irracional de todos os conflitos.
Rexurdimento no nacionalismo serbio
Nos anos previos ao discurso de Milošević, Kosovo convertérase nun tema central na política serbia. A provincia recibira amplos dereitos de autonomía na Constitución iugoslava de 1974, en beneficio da poboación albanesa, maioría na provincia. A reafirmación do nacionalismo albanés, a discriminación contra os serbios polas forzas policiais predominantemente albanesas da provincia e o goberno local, e un empeoramento da economía conduciu a un gran número (ao redor de 100.000 entre 1961 e 1987) de serbios e montenegrinos a abandonar a zona a principios da década de 1980.
Na Conferencia dos comunistas iugoslavos de finais de 1989 cortouse o diálogo. Os líderes non puideron chegar a un acordo sobre como loitar coas cambiantes presidencias. Ademais, moitos membros xa non estaban dispostos a rescatar ao que vían como un barco afundido.
Croacia e Eslovenia declararon as súas independencias e desatouse a Guerra dos Dez Días en Eslovenia en 1991. Despois dunha semana, os eslovenos alzaráonse coa vitoria e comenzou a disolución de Iugoslavia.
As guerras iugoslavas
As guerras e outros feitos bélicos que puxeron fin ao estado iugoslavo, coñecidos como guerras iugoslavas, foron unha serie de conflitos nos territorio da antiga Iugoslavia que se sucederon durante dez anos, entre 1991 e 2001, e que comprenderon dous grupos de guerras sucesivas que afectaron ás seis ex repúblicas iugoslavas e outros conflitos nos que se implicaron as potencias occidentais.
250px|miniatura|[[Guerras iugoslavas, en 1993.]]
Estas guerras caracterizáronse polos conflitos étnicos entre os pobos de Iugoslavia, principalmente entre os serbios por un lado e os croatas, bosníacos e albaneses por outro, aínda que tamén, nun principio, entre bosníacos e croatas en Bosnia e Hercegovina.
As guerras iugoslavas terminaron con gran parte de Iugoslavia reducida á pobreza, con desorganización económica masiva e inestabilidade persistente nos territorios onde ocorrían as peores loitas. Foron os conflitos máis sanguentos en solo europeo desde a fin da segunda guerra mundial, dos que resultaron nunhas de 130 000 a 200 000 mortes e millóns de desprazados dos seus fogares. Foron tamén os primeiros conflitos desde a Segunda Guerra Mundial nos que se xulgaron formalmente os xenocidas, e nos que moitos dos individuos claves participantes foron consecuentemente acusados por crimes de guerra.
Co paso dos anos foi tomando corpo a hipótese, mantida por algúns medios (especialmente nos pro serbios), de que varias potencias mundiais, especialmente Alemaña e os Estados Unidos crearon o ambiente propicio para a fragmentación do país, a través da venda de armas ás repúblicas independentistas e da manipulación dos medios de comunicación, sobre todo con fins económicos.
Estes coflitos poden dividirse en tres grupos:
1986-1989
En 1986, a Academia Serbia de Ciencias e Artes contribuíu significativamente ao aumento do nacionalismo en Serbia, como se redactou nun memorándum no que se trataron algúns temas como a posición dos serbios como o pobo máis numeroso de Iugoslavia. Sendo a maior república iugoslava en territorio e poboación, a influencia de Serbia sobre as provincias de Kosovo e Voivodina reduciuse extraordinariamente coa Constitución de 1974, a cal lles deu a estas provincias unha ampla autonomía longamente demandada. O goberno da República Socialista de Serbia estaba moi restrinxido na toma de decisións e na súa execución que se aplicarían nas provincias. Estas tiñan un voto nó Consello Presidencial Federal (consello de oito membros composto por un representante de cada unha das seis repúblicas e as dúas provincias autónomas, como quedou dito), o cal non sempre fallaba a favor de Serbia propiamente dita.
O líder comunista serbio Slobodan Milošević, que se fixo cargo da Liga de Comunistas de Serbia en 1987, pediu restablecer o poder que tiña Serbia antes de 1974. Outras repúblicas, especialmente Eslovenia e Croacia, denunciaron este movemento como un renacemento da hexemonía serbia. Milošević logrou suprimir a autonomía de Voivodina e de Kosovo, e puido instalar representantes partidarios seus nas provincias e, por tanto, no Consello Presidencial Iugoslavo. O pincipal instrumento que reducira a influencia serbia anteriormente, comezou a utilizarse para aumentala: no consello de oito membros, Milošević contaba con catro votos como mínimo —o seu propio para Serbia—, o de Montenegro e, desde entón, os de Voivodina e Kosovo.