cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Penalobeira, Agar, A Estrada
Penalobeira é un lugar da parroquia de Agar no concello pontevedrés da Estrada na comarca de Tabeirós - Terra de Montes. Tiña 18 habitantes no ano 2011 segundo datos do INE e do IGE, dos cales 7 eran homes e 11 mulleres. Iso supón unha diminución da poboación respecto a 1999 cando tiña 24 habitantes (9 homes e 15 mulleres).
Tubo de ebulición
conmarco|Un tubo de ebulición é moi semellante a un tubo de ensaio. Un tubo de ebulición é un pequeno recipiente cilíndrico empregado para quentar substancias nun queimador Bunsen. Basicamente, ten a mesma forma ca un tubo de ensaio, aínda que é un 50 % maior, e as súas paredes son máis grosas.
As súas maiores dimensións permiten que as substancias do seu interior poidan ferver con forza, algo que non ocorre no tubo de ensaio, que é estreito de máis. Cando se quenta un líquido no interior dun tubo de ensaio este pode botarse por fóra con moita violencia, xa que as burbullas de gas non teñen espazo para escapar sen arrastrar o líquido que as rodea.
Os tubos de ebulición fanse de vidro borosilicatado (tamén coñecido como "vidro pírex") por causa da resistencia deste material ás altas temperaturas.
Pedro Burgo
Pedro Burgo Vilanova, nado en Lugo o 8 de novembro de 1979, é un piloto de rally galego, que foi tres veces campión de Galicia (en 2008, 2009 e 2012).
Inicios
É sobriño do piloto lucense dos anos 70 e 80 José Luis Vilanova, e foi por el que se iniciou no mundo do motor. Debutou no Rally de Ferrol en 1994 cun Peugeot 205. Ao ano seguinte gañou a Copa Pirelli do campionato galego, título que repetiu en 1996 levando un Citroen AX.
Desafío Peugeot Galicia (1997-1998)
En 1997 comezou a competir xunto a seu irmán Marcos como copiloto e gañou a primeira edición do Desafío Peugeot Galicia, ademais de quedar terceiro na clasificación absoluta e primeiro do grupo N. En 1998 volveu gañar o Desafío Peugeot Galicia, así como o campionato do grupo N e finalizou segundo o campionato galego por detrás de Germán Castrillón. miniatura|Pedro Burgo en 2008.|alt=
Trofeo Citroën e Copa Renault (1999-2003)
En 1999 deu o salto ao Campionato de España, competindo cun Citroën Saxo VTS no Trofeo Citroën, onde finalizou segundo por detrás de Miguel Fuster. No ano 2000 conseguiu de novo o segundo posto en dita copa, esta vez por detrás de Javier Piñeiro, e ademais logrou a vitoria no Rally de los Oscos do Campionato de Asturias. Repetiu subcampionato do Trofeo Citroën no 2001 por detrás de Rantur e finalmente logrou alzarse co trofeo no 2002.
No ano 2003 pilotou un Renault Clio Sport co que participou na Copa Renault nacional, rematando en quinta posición. Ademais disputou as tres últimas probas do campionato galego a bordo dun Mitsubishi Lancer Evo VII, quedando cuarto no Rally San Froilán e no Rally de Ferrol e segundo no Botafumeiro, por diante de Manuel Senra e só por detrás de Bamarti.
Campión nacional do grupo N e primeiras vitorias (2004-2007)
En 2006 competiu co Evo VIII en Galicia, co que logrou catro vitorias (Noia, Baixa Limia, San Froilán e Botafumeiro), proclamándose por segunda vez subcampión de Galicia, por detrás só de Bamarti. Ao mesmo tempo disputou o Campionato de España cun Mitsubishi Lancer Evo IX, conseguindo a súa primeira vitoria nacional ao gañar o Rally de Ferrol por diante de Sergio Vallejo e de Rantur. Rematou como quinto clasificado do nacional, campión da Mitsubishi Evo Cup e campion do grupo N por segunda vez. Na seguinte tempada gañou os rallys de Noia, Narón e Sur do Condado, rematando o ano como terceiro clasificado do campionato galego, por detrás de Bamarti e Luis Vilariño. Ademais conseguiu dous terceiros postos no Campionato de España, nos rallys de Cantabria e Rías Baixas, clasificándose como oitavo na xeral final e cuarto do grupo N.
Tricampión de Galicia (2008-2012)
esquerda|miniatura|Pedro Burgo e [[Marcos Burgo no Rally Rías Baixas de 2015]] En 2008, xunto a seu irmán Marcos, gañou o seu primeiro Campionato de Galicia de Rally, despois de dominar con absoluta autoridade co seu Evo VIII, gañando sete dos oito rallys, coa única excepción do Rally do Albariño, onde abandonou por rotura. Ademais co Evo IX disputou con bos resultados o Campionato de España, destacando o segundo posto no Rally de Ferrol, e proclamouse campión do grupo N por terceira vez. En 2009 repetiu título no certame galego, de novo con Mitsubishi Lancer Evo VIII, despois de lograr cinco vitorias e rematar con máis de 200 puntos de vantaxe sobre o segundo clasificado, Alberto Meira. En 2010 quedou segundo no Rally Comarca da Ulloa, por detrás de Meira, centrándose a continuación no Campionato de España, a bordo dun Mistubishi Lancer Evo X. Logrou gañar na derradeira proba, o Rally Comunidad de Madrid, despois de quedar segundo en Ferrol, terceiro en Serra Morena e de obter catro cuartos postos. Rematou terceiro absoluto e segundo do grupo N. En 2011 competiu en Galicia, cun Ford Focus. Gañou os rallys de Narón, San Froilán e Ourense-Baixa Limia e quedou segundo no Cocido, pero só puido ser quinto na xeral final, a máis de 800 puntos do campión, Iván Ares. En 2012 gañou o Rally de Noia, o Comarca da Ulloa, o Sur do Condado e a primeira edición do Ribeira Sacra, mentres que quedou segundo no Rally San Froilán, resultados que lle valeron para proclamarse campión galego por terceira vez. En 2013 participaron en poucas probas e con numerosos problemas.
Porsche 997 e subcampionatos de España (2014-2018)
En 2014 vendeu o Focus e adquiriu un Porsche 997. Debutou con el no 25º Rally Botafumeiro, pero tivo que retirarse pola rotura da carcasa da caixa de cambios. A continuación abandonou tamén no 50º Rally Rías Baixas. En xuño quedou segundo, por detrás de Iván Ares, no Rally Cidade de Narón e terceiro no Rally de Ourense. En xullo disputou con Salvador Belzunces de copiloto o Rally Cristian López Herrero, do campionato cántabro, logrando a vitoria. A continuación abandonou no Rally do Bierzo, subiu ao podio en segunda posición no Rally de Ferrol, e quedou terceiro no San Froilán e no Ourense-Ribeira Sacra. Rematou a tempada como sexto no campionato galego e 13º no campionato de España (4º entre os GT). esquerda|miniatura|Pedro e [[Marcos Burgo co Porsche 997 no Rally de Ourense de 2016.]] Comezou a tempada 2015 nas Illas Canarias, onde disputou tres rallys seguidos: o Rally Villa de Santa Brígida, o Rally Villa de Adeje e o Rally Illas Canarias, os dous últimos puntuables para o Campionato de España. Rematou segundo nos dous primeiros e terceiro no último. A continuación quedou cuarto no Rally Serra Morena e cuarto tamén no Rías Baixas, nos dous casos por detrás de Miguel Fuster, Iván Ares e Sergio Vallejo nesa orde, e abandonou no Rally de Ourense por problemas mecánicos. En agosto quedou terceiro no Rally de Ferrol e non participou nas tres últimas citas do campionato, polo que rematou na quinta posición final. Na parte final do ano disputou o Rally Ourense-Ribeira Sacra, rematando en segunda posición tras Iván Ares e correu con Estela Seoane de copiloto o CAM Rali Festival de Portugal, rematando tamén en segunda posición, superado só por Sergio Vallejo.
No 2016 quedou terceiro co Porsche nos tres primeiros rallys do campionato español, gañados os tres por Cristian García, mentres que nas seguintes dúas probas levou un Peugeot 208 T16, quedando quinto en Ferrol e abandonando en Santander logo dunha saída de pista. Volveu ao Porsche no Rally de Ourense, onde volveu subir ao podio en terceira posición, sendo a vitoria para Christian García e o segundo posto para Iván Ares. Na seguinte cita, o Rally Princesa de Asturias, sufriu unha dobre picada de roda, polo que perdeu todas as opcións de rematar arriba, quedando finalmente en 36º lugar. A continuación venderon o Porsche 997 e disputaron o Rally Villa de Llanes cun Mitsubishi Lancer Evo X, co que quedaron en sexta posición. Correron o Rally de La Nucía-Mediterráneo, penúltima proba do calendario nacional, de novo co Porsche 997, que lles foi cedido polo equipo ao que llo venderan. Remataron o rally na terceira posición e campionato na segunda. Tamén ese ano disputou a Subida a Tamaimo, en Tenerife, a bordo dun Ferrari 360 Rally, quedando en terceira posición entre os turismos. miniatura|[[Porsche 997 de Pedro e Marcos Burgo no Rally Rías Baixas de 2017.|alt=]] En 2017 correu a bordo dun Škoda Fabia R5, co que quedou segundo nos rallys Princesa de Asturias e Santander e terceiro nos de Ourense e Ferrol, resultados que sumados a catro cuartos postos noutros tantos rallys e a outro noveno posto, valéronlle para proclamarse subcampión de España por segundo ano consecutivo, esta vez por detrás do cambrés Iván Ares. Tamén en 2017 disputou a Subida a Barlovento, na illa de La Palma, cun Ferrari 360, rematando en sexta posición. A principios de 2018 anunciou a súa retirada dos rallys. Con todo, en outubro de 2018 volveu competir na canaria Subida a Tamaimo, conducindo de novo un Ferrari 360. Rematou en quinta posición.
Rally Dakar (2020)
A principios de 2019 anunciou que participaría con seu irmán Marcos na seguinte edición do Rally Dakar. Acudiu a Arabia Saudita da man do Galimplant Team, cun vehículo do fabricante canadense BRP co que competiu na categoría dos SSV. Despois de dúas boas primeiras etapas, coas que se colocou 15º da clasificación xeral, sufriu unha avaría no turbo na terceira etapa e non puido pasar polos puntos de control, polo que quedou descualificado. Con todo, puido seguir correndo o rally, aínda que sen contaren os seus tempos para a clasificación. Na sexta etapa falloulles o radiador, polo que tiveron que parar no medio da etapa e pasar a noite no deserto, para finalmente abandonar o rally.
Lingua lachi
O lachi é unha lingua kra que se fala na República Popular da China e en Vietnam.
Antonio Palacios
Antonio Palacios Ramilo, nado no Porriño o 8 de xaneiro de 1874 e finado en Madrid o 27 de outubro de 1945, foi un arquitecto galego.
Traxectoria
Estatua a Antonio Palacios no Porriño.|miniatura|200px Antonio Luciano Juan Palacios Ramilo naceu na rúa de Ramón González do Porriño. Seu pai era madrileño, mais de ascendencia galega, e fora a Galicia para traballar como axudante de obras públicas na liña de ferrocarril en obras entre Guillarei e Valença do Minho. Afincouse no Porriño ao casar con Jesusa Ramilo de Nieves, veciña da localidade. O matrimonio tivo sete fillos, dos cales Antonio era o menor.
En 1892, Palacios marchou para Madrid para estudar arquitectura, obtendo o título en 1900, sendo posteriormente profesor de debuxo na Escola de Arquitectura de Madrid. Aínda que acabou por radicarse na capital de España, onde casou con Adela Ramírez, practicamente todos os veráns pasaba as súas vacacións na súa localidade natal, excepto nos últimos anos nos que parou en Vigo. miniatura|Hospital de Jornaleros de Maudes. O éxito profesional acaeulle moi loguiño, ao gañar xunto co seu compañeiro Joaquín Otamendi o concurso de edificación do Pazo de Comunicacións de Madrid. Tal fortuna levou aparelladas unha serie de honras. Así, en 1916 foi nomeado membro da Academia de Ciencias históricas e artísticas de Toledo, en 1922 foi nomeado membro da prestixiosa Academia de Belas Artes de San Fernando de Madrid, mentres en 1934 Vigo nomeouno Arquitecto Honorario, e até aínda foi distinguido como cóengo da catedral de Ourense polas obras de reforma que acometera na mesma. Ademais Palacios desempeñou cargos oficiais, como o de arquitecto-xefe do Ministerio de Fomento.
Durante os anos da guerra civil, Palacios permaneceu en Madrid, adicándose a completar o plano de urbanización desa cidade, que acometera anos antes. Ó acabar a guerra, o seu proxecto foi rexeitado pola Xunta de Reconstrución por ser considerado inviable economicamente. miniatura|O Banco Río de La Plata en [[Madrid.]]
Nos últimos anos da súa vida, Palacios estivo doente dos ollos, que o levaron á perda paulatina da súa capacidade de visión, o que non lle impediu traballar en obras como a igrexa da Vera Cruz do Carballiño. Mantivo ademais, neses anos, aberto un obradoiro arquitectónico en Vigo, no que traballou no proxecto do ensanche da cidade olívica, que lle fora encargado xa en 1930. Faleceu en Madrid o 27 de outubro de 1945, na súa casa de "El Plantío", sendo sepultado nesa cidade. O 30 de outubro de 1976, os seus restos foron trasladados para o camposanto municipal do Porriño, onde descansan na actualidade.
Madrid
A figura de Palacios supuxo para Madrid a introdución dunha imaxe moderna: o seu persoal estilo monumentalista, herdeiro tanto da obra do seu mestre Otto Wagner como da arquitectura histórica española, condicionou en boa medida a percepción urbana da cidade. A el débese a construción das primeiras liñas do metro, e os seus deseños de accesos ás estacións aínda se contemplan hoxe en día. En cambio, os seus templetes de acceso da Rede de San Luis e Sol non chegaron á actualidade.
O Pazo de Comunicacións de Madrid (1904-1918) foi a súa primeira obra. Realizada en colaboración co seu socio Joaquín Otamendi, mostra un exterior con forte influencia do gótico salmantino e dos Entretiens de Viollet-le-Duc, aínda que no sistema estrutural e na busca de sinceridade nos acabados interiores así como no mobiliario, se atopan influencias de Wagner e das vangardas arquitectónicas do momento. miniatura|Unha das bocas do [[Metro de Madrid, deseñadas por Palacios.]] Outras obras súas foron o Círculo de Belas Artes de Madrid (1919-1926), o Banco do Río da Plata (Banco Central), hoxe sede central do Instituto Cervantes (Madrid, 1910-1919), o Hospital de Jornaleros de Maudes (Madrid, 1908) ou o Banco Mercantil e Industrial de Madrid (1933-1945).
Galicia
miniatura|Igrexa da Veracruz do [[O Carballiño|Carballiño.]] En Galicia realizou diversas obras, o Teatro García Barbón de Vigo (1910-1927), a Virxe da Rocha en Baiona (1912), o Banco de Viñas Aranda (Vigo, 1942), o Templo Votivo do Mar (Panxón) ou a Igrexa da Veracruz (O Carballiño).
Nas súas estancias en Galicia foi asiduo visitante do Pazo de Lourizán onde tiñan lugar longos parladoiros con Eugenio Montero Ríos e outros intelectuais destacados da época.
Foi membro numerario da Academia de Belas Artes de San Fernando, e en 1924 foi nomeado fillo predilecto da súa vila natal. Na súa memoria, o Concello do Porriño instituíu en 1999 o premio anual de arquitectura en granito Antonio Palacios.
Plan do Ensanche de Vigo
Palacios intentou levar a cabo un proxecto racionalista para o ensanche de Vigo, que nunca chegou a callar na cidade olívica. Para intentar convencer o pobo vigués e as autoridades da necesidade do mesmo para a cidade, que daquela comenzaba a crecer a gran velocidade, Palacios deu dúas conferencias no Teatro García Barbón os días 5 e 6 de setembro de 1934. No seu discurso expresou a súa preocupación polo que podería acontecer se ese proxecto non se levaba a cabo:
Resto de España
miniatura|[[Palacio de Comunicacións de Madrid.]]
Lugares de Fisterra
miniatura|dereita|[[Casa do concello de Fisterra.]] Galicia → Parroquias de Galicia → Lugares de Galicia → Lugares de Fisterra
Autoexame de mama
miniatura|230px|Autoexame de mama en seis pasos. Os pasos 1-3 implican a inspección do peito cos brazos ó lado do corpo, detrás da testa, e nos lados. O paso 4 é a apalpada do peito. O paso 5 é a apalpada da [[mamila. O paso 6 é a apalpada do peito deitada.]] O autoexame mamario é un método sinxelo que implica que a propia muller palpe os seus seos en busca de posibles cambios, vultos, pregamentos ou inchazóns. Se se realiza con regularidade e de xeito correcto, pode axudar na detección precoz dalgúns tipos de cancro de mama, aínda que a súa fiabilidade non é absoluta e non debe substituír os métodos de monitorización como as mamografías.
Gonzar, Portomarín
Santa María de Gonzar é unha parroquia do concello de Portomarín na comarca de Lugo, na provincia de Lugo. No ano 2007 tiña 49 habitantes, deles 28 eran homes e 21 eran mulleres, o que supón un incremento de 1 habitante en relación ao ano anterior, 2006.
Kathy Wilcox
Kathi Lynn Wilcox, nada o 19 de novembro de 1969, é unha músico estadounidense. É a baixista de The Julie Ruin e tocou en bandas como Bikini Kill, The Casual Dots e The Frumpies.
Gonzar, Portomarín
Camiño de Santiago
Gonzar é unha localidade da etapa Portomarín-Palas de Rei do Camiño Francés a Santiago de Compostela.
Kathy Wilcox
Traxectoria
Wilcox foi ao The Evergreen State College onde estudou cine e traballou con Tobi Vail nunha tenda de bocadillos. Durante ese tempo ela e as súas amigas Kathleen Hanna e Vail collaboraron nun fanzine feminista titulado Bikini Kill. As tres mulleres recrutaron á guitarrista Billy Karren e formaron unha banda feminista tamén chamada Bikini Kill. Wilcox proporcionou voces, baixos e baterías para o grupo, que estivo activo ata o ano 1997 e é considerado unha das bandas definitivas do movemento riot grrrl. Wilcox despois actuou nas bandas The Feebles, The Frumpies, Star Sign Scorpio e colaborou con Christina Billotte e Steve Dore en The Casual Dots. No presente traballa coa súa compañeira en Bikini Kill Kathleen Hanna na banda The Julie Ruin.
Wilcox colaborou co membro de Fugazi Brendan Canty na canción principal do programa para nenos orientado ao punk Pancake Mountain.
Observación
A observación é unha actividade realizada por un ser vivo (por exemplo, un ser humano), que detecta e asimila a información dun feito, ou o rexistro dos datos utilizando os sentidos como instrumentos principais. O termo tamén pode referirse a calquera dato recollido durante esta actividade.
Observación na ciencia
O método científico inclúe os seguintes pasos:
Observación na filosofía
A observación en termos filosóficos é o proceso de filtrar información sensorial a través do proceso de pensamento. A entrada recíbese ou percíbese por algún dos cinco sentidos para despois ser analizada xa sexa a través do pensamento racional xa do pensamento irracional. Por exemplo: un individuo X "ve" a un pai golpear ao seu fillo, entón o individuo X "observa" e cualifica tal acción como boa ou mala. As deducións sobre se as condutas son boas ou malas poden basearse só en preferencias e non necesariamente na construción de relacións, ou estudos das consecuencias derivadas da conduta observada. Co paso do tempo as impresións almacenadas na conciencia relativas ás observacións, xunto coas conseguintes relacións e consecuencias, permitirán ao individuo X construír un concepto acerca das implicacións morais dun comportamento.
A característica definitoria da observación, en filosofía, é que trata de extraer conclusións, así como de construír puntos de vista persoais acerca de como manexar o cualificar situacións similares no futuro, en lugar de rexistrar simplemente algo que sucedeu. Porén, segundo Jiddu Krishnamurti, a observación non implica a elaboración de conclusións e a creación de puntos de vista persoais, facendo fincapé na non acumulación de coñecementos. Esta observación, afirma, permite que a mente sexa libre.
O papel da observación na arte
Observar é mirar as formas e imaxes con atención e estudar as súas calidades visuais e o seu significado.
O gran debuxante español de banda deseñada Jesús Blasco cría que "a primeira condición para chegar a ser un bo ilustrador, consiste en cultivar e desenvolver perfectamente o espírito de observación".
Observación na investigación cualitativa
É unha técnica de recolección de datos que explora, describe, comprende, identifica e xera hipóteses sobre ambientes, contextos, subculturas e a maioría dos aspectos da vida social. Os tipos de observación son:
Lapsia ja aikuisia
Lapsia ja aikuisia (cuxo título completo é Lapsia ja aikuisia – kuinka niitä tehdään?) é un filme finlandés de 2004 dirixido por Aleksi Salmenperä. O filme foi escollido como candidato de Finlandia para o Óscar ó mellor filme internacional na 85ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.
Un bo home
Un bo home (en Un buen hombre) é un filme de 2009 dirixido por Juan Martínez Moreno. Estreouse na 12ª edición do Festival de Málaga, en abril de 2009.
Rodada en Alacant e na Coruña, orixinalmente en lingua castelá, estreouse en galego con 5 copias en cinemas comerciais. Tamén se emitiu en galego o 27 de maio de 2016 a través da TVG. Conta cun DVD editado con pista de son en galego.
Sinopse
Vicente e Fernando son dous amigos e docentes na Facultade de Dereito. Unha tarde, de xeito casual, Vicente é testemuña de como Fernando mata a súa muller. Non o delata á policía, mais tampouco entende nin perdoa o seu amigo, por mor da súa relixiosidade e sentido moral. Porén, os acontecementos deixarán en evidencia a dobre moral dos personaxes.
Galardóns e nomeamentos
Premio do Público no Festival de Cine Español de Annecy.
José Luis Puente Domínguez
José Luis Puente Domínguez, nado o 31 de marzo de 1918 en Santiago de Compostela e finado na mesma cidade o 12 de febreiro de 2006, foi un médico galego, especializado en anatomía e patoloxía cirúrxica.
Traxectoria
En 1942 acadou a praza de profesor auxiliar de Anatomía e trasladouse cunha bolsa a Viena, onde estivo traballando como axudante no Instituto Anatómico que dirixía Eduard Pernkopf, anatomista austríaco que acabaría sendo reitor da universidade vienesa. Precisamente de Pernkopf, naquela altura un membro destacado do Partido Nazi, traduciu os seis tomos da Topographische Anatomie des Menschen, coñecido como o Atlas Pernkopf. En 1945 recibe outra bolsa, neste caso do CSIC, para ir formarse ao Porto: alí traballou co anatomista portuense Hernâni Monteiro.
Accedeu á cátedra de Anatomía na Universidade de Salamanca en 1948, e ficou na capital salmantina até que se trasladou, en 1952, á Universidade de Santiago de Compostela. Dous anos despois, en 1954, foi escollido catedrático de Histoloxía e de Patoloxía Cirúrxica. Nas súas investigacións traballou a patoloxía biliar e da mama, así como en temas de citometría de cancro de colon e de mama.
A partir de 1960 traballou tamén na sanidade pública española, como cirurxián. Xubilouse en 1987 e desde aquela foi profesor emérito da Universidade de Santiago, e académico da Real Academia Española de Medicina, primeiro como correspondente logo xa, a partir de 1991, de pleno dereito. Ingresou na Academia o 21 de maio de 1991, para ocupar a cadeira de neurocirurxía, cun discurso de ingreso titulado O ensino da cirurxía.
Tamén foi presidente da Asociación Española de Cirurxiáns durante dous anos, entre 1982 e 1984.
Lugares de Frades
miniatura|dereita|[[Casa do concello de Frades.]] Galicia → Parroquias de Galicia → Lugares de Galicia → Lugares de Frades
Franco malgaxe
O franco malgaxe (código da ISO 4217: MGF -Malagasy Franc-) foi a moeda oficial de Madagascar até o 1 de xaneiro de 2005. Cada franco dividíase en 100 céntimos.
Historia
O franco malgaxe foi introducido o 1 de xullo de 1925 polo goberno francés como moeda da daquela colonia francesa de Madagascar. A emisión da moeda correspondíalle ao Banco de Madagascar (Banque de Madagascar), cuxo nome se convertería en Banco de Madagascar e as Comores' cando as Illas Comores se converteron nun territorio francés separado de Madagascar. O 26 de decembro de 1945 creouse o franco CFA, unidade monetaria común para os territorios africanos franceses. Nesa data, o franco CFA de Madagascar e Comores, que tiña o valor común do franco CFA, aínda que cos seus propios billetes e moedas, substituíu ao franco malgaxe como moeda oficial.
Independencia de Madagascar
Trala proclamación da independencia de Madagascar, o banco central empezou a emitir novas moedas e billetes en 1963, co seu valor ligado ao do franco CFA. En 1972, baixo o goberno militar do Xeneral Gabriel Ramanantsoa, Madagascar abandonou a zona CFA, estabelecendo un novo franco malgaxe.
Dende entón, o franco malgaxe sufriu numerosas desvalorizacións até converterse nunha moeda de cotización flotante. O 1 de xaneiro de 2005, o ariary, unidade de contar tradicional equivalente a cinco francos (similar ao antigo peso ou duro da peseta), converteuse na moeda oficial de Madagascar, aínda que tamén circulan francos.
Oso
A dos úrsidos (Ursidae) é unha familia de mamíferos da orde dos carnívoros que inclúe animais de grandes dimensións coñecidos como osos, incluíndo o oso panda.
Aspecto
Todos os osos teñen en común a pelaxe densa que pode ser de distintas cores segundo o oso, un rabo curto e un bo sentido do olfacto e do ouvido. Son animais corpulentos, aínda que isto depende, en último grao, da dieta de cada animal, e mesmo son quen de alzarse en pé sobre as patas posteriores. Posúen un fociño longo e orellas arredondadas.
Hábitat
O osos adáptase a unha gran variedade de ambientes, desde os trópicos ao Ártico, e da selva até a banquisa. Normalmente son animais moi solitarios e non permanecen uns con outros máis que períodos moi curtos. Certas especies, como o oso polar (Ursus maritimus) e o oso pardo (Ursus arctos), poden ser perigosos para os humanos. Defenden, en especial, os seus territorios e tocos.
Comportamento
Nas rexións temperadas e frías os osos pasan o período invernal nun estado de sono profundo e prolongado, que vén sendo denominado, erradamente, como estadio de letargo, e que é mais apropiado denominar como período de repouso invernal, portque, de feito, aínda que o seu organismo non consome alimento nin auga, o certo é que durante este tempo a súa temperatura corpórea non baixa moito, e as súas funcións fisiolóxicas, pese a reducírense, desenvólvense consonte á regra. As femias mesmo corren o risco de parir e ter que aleitar a prole. Mais a causa deste longo estado de torpor, as crías son de dimensións moi reducidas con respecto do tamaño da nai (até un 1/600 menores), aforrando así gastos elevados de enerxía, ora no parto, ora no aleitamento.
Alimentación
Son omnívoros, aínda que algúns posúen unha dieta baseada só en carne, como ocorre co oso polar. Comen tamén liques, raíces e bagas. Son capaces de capturar peixes en cursos de auga. Cazan, especialmente, na tarde e na alba, salvo que haxa seres humanos na contorna.
Reprodución
A época de reprodución dos osos é moi breve. Reprodúcense de maneira estacional, polo común logo do período de hibernación. As crías nacen desdentados, cegos e pelóns. O habitual son camadas de 1 a 3 crías, que permanecerán coa nai durante uns seis meses. Primeiro alimentados co leite materno; logo de tres meses comezarán a cazar en compaña da nai. Despois xa son xebrados, mais ficarán aínda nas mesmas paraxes durante tres anos. Ao cabo duns sete anos xa atinxen a madurez sexual.
Teñen unha esperanza de vida de entre 25 a 40 anos, segundo as especies.
Clasificación
Familia Ursidae
Relacións filoxenéticas
Os úrsidos son unha familia de evolución tardía, e comparten cos cánidos un antepasado común. Comparten trazos cos prociónidos (mapaches), os otaríidos (leóns mariños) e os odobénidos (morsas).
The Possession
The Possession é un filme estadounidense de terror dirixido por Ole Bornedal, que foi estreado no 2012.
Oso
Relacións filoxenéticas
O mapaches e os osos diverxeron hai ao redor de 30 Ma. Tremarctos ornatus (o oso de anteollos) separarouse dos outros osos hai uns 3 Ma. As seis especies distintas de osos apareceron hai uns 6 Ma. O rexistros fósiles e as análises de ADN permitiron demostrar que o oso polar e o oso pardo se separaron hai tan só uns 200 000 anos.
Sainte-Chapelle
miniatura|280px|Capela superior. A Sainte-Chapelle (Santa Capela en galego ou co nome completo Capela real da Île de la Cité) é unha capela gótica situada na Île de la Cité (Illa da Cidade) no centro de París (Francia), construída no século XIII por Luís IX (San Luís). Foi proxectada en 1241, iniciada en 1246 e concluída moi axiña, sendo consagrada en abril de 1248. Está considerada unha das obras principais do período radiante da arquitectura gótica. Foi construída para acoller as reliquias adquiridas polo rei Luís IX, polo que foi considerada coma un enorme relicario. As paredes foron substituídas por grandes fiestras que filtran a luz grazas ás vidreiras polícromas.
The Possession
Sinopse
O filme comeza cunha muller maior intentando abrir unha estraña caixa. Antes diso, pon música clásica e faise con auga bendita e un martelo. Antes de poder destruír a caixa, é violentamente lanzada por toda a habitación por unha forza invisible. Cando entra o seu fillo, este atópaa inconsciente no chan. Días despois, no xardín da súa casa, celébrase un mercado de barrio. A pequena Emily e o seu pai mercan "a caixa" e lévana á casa. A partir dese intre, comezan a ocorrer sucesos moi estraños: multitude de avelaíñas invaden a súa casa, a nena ten cada vez peor aspecto e reacciona con agresividade ante calquera cousa. O pai, sospeitando que a caixa está relacionada con estes feitos, visita a un rabino que lle di que a caixa contén un espírito demoníaco que consumirá á súa filla a menos que consigan devolvelo á caixa mediante un exorcismo.
Oso
Unha clasificación controvertida
Houbo numerosos debates sobre a posición filoxenética dos pandas (o maior e o menor) e os mapaches, desde situalos a todos na familia dos prociónidos, até situar o xénero Ailuropoda nunha familia propia, a dos ailuropódidos. Porén, recentes análises xenéticas mostran que o panda xigante é un parente moi próximo dos osos, polo que a mairoía dos autores o sitúan dentro da familia dos úrsidos como único representante actual da subfamilia dos ailuropodinos, mentres que a clasificación do panda menor (Ailurus fulgens) aínda se discute.
Distribución xeográfica
650px|centro|miniatura|          [[Ailuropoda melanoleuca
Helarctos malayanus
Melursus ursinus
As Sinas, Vilanova de Arousa, Vilanova de Arousa
As Sinas é un lugar da parroquia de Vilanova de Arousa, no concello pontevedrés de Vilanova de Arousa na comarca do Salnés. Segundo o IGE, en 2016 tiña 535 habitantes (270 mulleres e 265 homes), o que representa un notable aumento respecto ós anos 2010 e 2005, cando tiña 432 veciños en ámbolos censos.
Oso
Distribución xeográfica
Tremarctos ornatus
Ursus americanus
Sainte-Chapelle
O servizo da Santa Capela
Grazas a un privilexio ligado á coroa de Francia, o clero da capela non dependía do bispo nin da parroquia no perímetro da cal a casa do Concello (Conciergerie) da Cité se sitúa, é dicir a parroquia de San Bertomeu. Para que esta exención non fose rexeitada polo bispo de París, este non foi convidado á cerimonia de consagración, que foi presidida polo legado apostólico e mailo arcebispo de Reims. En 1273, o Papa une oficialmente o clero da Santa Capela á Santa Sé.
Oso
Distribución xeográfica
Ursus thibetanus
Adrasto
Adrasto, personaxe da mitoloxía grega. Rei de Argos, fillo de Tálao.
Oso
Distribución xeográfica
Ursus arctos
Ursus maritimus]]
Adrasto
Lenda e características
Vítima da rivalidade dinástica, para se salvar tivo que fuxir a Corinto, onde reinaba Polibia. Consegue facerse co trono de Sición, ao casar coa herdeira. Ao morrer seu pai, faise rei de Argos, grazas á axuda de Anfiarao.
Sainte-Chapelle
Arquitectura
miniatura|right|280px|Exterior da Sainte-Chapelle vista dende [[Palacio da Xustiza de París|Palacio da Xustiza (Palais de Justice)]] O proxecto seica se deba a Pierre de Montreuil que a ergueu nun curto período: de 1242 a 1248. Este edificio é unha obra mestra do gótico radiante, ao punto que algúns consideran que sinala o apoxeo ou cume desta arte. Concibida coma un xoieiro destinado a conter reliquias debía servir, tamén, coma capela real construída dentro do mesmo palacio, na Illa da Cité. Superpóñense nela dúas capelas, a inferior, na planta terrea, para a xente común, e a superior, no sollado, para a corte do rei, como era costume nas construcións dos palacios reais da Idade Media. En principio, non se podía acceder á capela alta mais que por medio das galerías superiores do pazo xa que non se contemplou a construción de escaleira exterior ningunha.miniatura|Plantas da Sainte-Chapelle. Na dereita, a capela superior e, na esquerda, a capela superior.
Adrasto
Lenda e características
Tivo dúas fillas, Arxia e Deipile. Adrasto consulta o oráculo de Delfos para elixirlles esposos: o oráculo, enigmaticamente, recoméndalle dar ás fillas ao león e ao xabarín que combaten na súa casa.
Sainte-Chapelle
Capela baixa (ou inferior)
A capela baixa, dedicada á Virxe, accesíbel para a xente común e ao servizo do palacio soporta a capela alta (ou superior). O teito, sostido por infinidade de columnas atura o peso de todo o edificio; a capela baixa construíuse pola súa utilidade funcional e arquitectónica xa que permitiu aliviar ao máximo a construción da capela alta e soportar todo o peso da mesma. Esta parte ten planta de salón con tres naves; a do centro maior; de detallada decoración polícroma. A superior ten unha nave de 20 m de altura. Sobre cada pilastra érguese a estatua dun apóstolo. A esvelteza das curtas columnas fai que a bóveda semelle máis lixeira.
Adrasto
Lenda e características
Un día chegaron á súa casa dous heroes exiliados: Polinices de Tebas e Tideo de Calidone; cando combatían no patio do seu palacio, Adrasto acudiu para os afastar e concedeulles en matrimonio as súas fillas.
Sainte-Chapelle
Capela baixa (ou inferior)
Dende o punto de vista decorativo, distínguense dous tipos de columnas na Capela Baixa: as columnas azuis decoradas con flores de lis, símbolo da realeza francesa, e as columnas vermellas decoradas con castelos de ouro, símbolo de Castela, por ser Luís IX fillo de Branca de Castela.
A capela alta (ou superior)
As paredes da capela alta foron practicamente suprimidas, reemprazándoas por altas fistras grandes que deixan pasar a luz. As vidreiras representan escenas relixiosas. Foron deseñadas situando os personaxes reais segundo os seus cargos, así as que representan o rei David ou o rei Salomón están situados preto do rei.
Adrasto
Lenda e características
Dirixiu a expedición para repoñer a Polinices no trono de Tebas, pero fracasou.
Sainte-Chapelle
A capela alta (ou superior)
As vidreiras constitúen un conxunto homoxéneo; as cores dominantes son o azul, o vermello e o amarelo que dan, á capela, un corido moi característico.
As fiestras da nave, de 15,35 metros de alto, por 4,70 metros de largo, áchanse divididas por catro oxivas, por riba das cales hai un rosetón de seis lobos e dous cuatrilóbulos (elemento en forma de trevo de catro follas). As fiestras da ábsida de 13,45 metros de alto, por 2,10 de largo, só teñen dúas oxivas e tres trilóbulos (elemento en forma de trevo). As escenas das vidreiras representan:
O rosetón (lado sur), de 9 metros de diámetro, representa a Apocalipse.
Ram Nath Kovind
miniatura|250px|Ram Nath Kovind. Ram Nath Kovind, nado o 1 de outubro de 1945, é o décimo cuarto e actual Presidente da India. Foi o 35º Gobernador de Bihar, dende 2015 até 2017 e foi membro do Parlamento dende 1994 até 2006. Foi o líder do Partido Bharatiya Janata. Kovind foi escollido como candidato á presidencia pola coalición gobernante ADN e gañou as eleccións presidenciais de 2017. É o segundo líder dalit (intocable) en ser elixido para este posto. Asumiu o cargo o 25 de xullo de 2017.
Antes de entrar na política, foi avogado durante 16 anos e exerceu no Tribunal Superior de Deli e no Tribunal Supremo até 1993.
Abanqueiro, Boiro
San Cristovo de Abanqueiro é unha parroquia que se localiza no sur do concello coruñés de Boiro na comarca do Barbanza. Segundo o IGE en 2011 tiña 1745 habitantes (888 mulleres e 857 homes), 132 menos ca en 1999. Ten 11 entidades de poboación.
En 1845 tiña uns 764 habitantes.
Etimoloxía
A etimoloxía do topónimo Abanqueiro non se debe á existencia dunha fervenza. Existe a hipótese de que deriva de "banco de ostras" debido á abundancia deste marisco no litoral abanqueirés. Debido á recolección masiva xa apenas quedan ostras na zona.
Xeografía
Fundamentalmente rodeada de mar destacan as praias de Quintáns, Portomouro, A Fontenla e Mañóns, esta última recoñecida coa Bandeira Azul.
Kai
Kai (甲斐市, かいし, Kai-shi) é un concello da prefectura de Yamanashi no Xapón. Está situada ó sueste da rexión de Chūbu e no centro da prefectura, no centro da illa de Honshū. A súa superficie é de 71,94 km², a poboación de 74.058 habitantes (2009) e ten unha densidade de poboación de 1.030 h/km².
Abanqueiro, Boiro
Economía
O marisqueo é unha das súas máis importantes fontes de ingreso. A empresa conserveira Rianxeira ten a súa orixe nesta parroquia.
Kai
O concello de Kai limita cos concellos de Hokuto, Nirasaki, Minamiarupusu, Shōwa e Kōfu.
Abanqueiro, Boiro
Patrimonio
No adro da románica igrexa de San Cristovo de Abanqueiro atopáronse restos dun baldaquino en pedra coas figuras da Virxe, un anxo e San Xoán apóstolo.
Pepe, Agar, A Estrada
Pepe é un lugar da parroquia de Agar no concello pontevedrés da Estrada na comarca de Tabeirós - Terra de Montes. Tiña 12 habitantes no ano 2011 segundo datos do INE e do IGE, dos cales 7 eran homes e 5 mulleres. Iso supón un aumento da poboación respecto a 1999 cando tiña 11 habitantes (6 homes e 5 mulleres).
Sonar
O sonar (do inglés SONAR, acrónimo de Sound Navigation And Ranging, ‘navegación por son‘) é unha técnica que usa a propagación do son baixo a auga (principalmente) para navegar, comunicarse ou detectar outros buques. Dous tipos de tecnoloxía comparten o nome "sonar": o sonar pasivo esencialmente escoita o son feito por outros navíos e o sonar "activo" que emite os pulsos de sons para a escoita dos ecos.
O sonar pode usarse como medio de localización acústica, funcionando de forma similar ao Radar, coa diferenza de que en lugar de emitir sinais de radio empréganse impulsos sonoros e magnéticos. De feito, a localización acústica usouse no aire antes que o radar, sendo aínda de aplicación o SODAR (exploración vertical aérea con sonar) para a investigación atmosférica.
O termo «sonar» úsase tamén para aludir ao equipo empregado para xerar e recibir o son. As frecuencias usadas nos sistemas de sonar van desde as intrasonicas ás extrasónicas (entre 20 Hz e 20 000 Hz), a capacidade do oído humano. Con todo, neste caso habería que referirse a un hidrófono e non a un sonar. O sonar ten ambas capacidades, pode ser utilizado como hidrófono ou como sonar.
Existen outros sonares que non abarcan o espectro do oído humano, (cazaminas); poden comprender varias gamas de alta frecuencia, (80 kHz ó 350 kHz), por exemplo. Gañan en precisión á hora de determinar o obxecto, pero perden en alcance. O estudo do son baixo a auga coñécese como acústica submarina ou hidroacústica.
Historia
Aínda que algúns animais (como golfiños e morcegos) usaron probablemente o son para a detección de obxectos durante millóns de anos, o uso por parte de humanos foi rexistrado por vez primeira por Leonardo da Vinci en 1490. Dicíase que se usaba un tubo metido na auga para detectar barcos, pondo un oído no seu extremo.
No século XIX usáronse campás subacuáticas como complemento aos faros para avisar do perigo aos mariñeiros.
O uso de son para a «ecolocalización» submarina parece ser impulsado polo desastre do Titanic en 1912.
A primeira patente do mundo sobre un dispositivo deste tipo foi concedida pola Oficina Británica de Patentes ao meteorólogo inglés Lewis Richardson un mes despois do afundimento do Titanic, e o físico alemán Alexander Behm obtivo outra por un resoador en 1913.
O canadense Reginald Fessenden traballando para Submarine Signal Company en Bostón comezou a construír un sistema experimental en 1912, un sistema que foi probado no porto de Boston e finalmente nun cúter de Miami, U.S. Revenue (agora Garda Costas), no Gran Banco de Terra Nova (Canadá). Neste test Fessenden fixo unha demostración de sondaxe, comunicouse baixo a auga mediante código Morse e medio a distancia dun eco. (Detectou un iceberg nun rango de dúas millas de distancia, aínda que era incapaz de determinar en que dirección se achaba.)
ASDIC
En 1916, baixo o patrocinio do Consello Británico de Invencións e Investigacións, o físico canadense Robert William Boyle encargouse do proxecto do sonar activo con Albert Beaumont Wood, construíndo un prototipo para probas a mediados de 1917, mentres tanto no mesmo laboratorio Albert Beaumont Wood encargábase da mellora de sistemas de escoita pasiva. Este traballo, para a División Antisubmarina da British Naval Staff, foi realizado no máis absoluto segredo, e usaba cristais de cuarzo piezoeléctricos para producir o primeiro aparello de detección subacuática de son activo do mundo. 250px|dereita|miniatura|HMS Antrim primeiro barco en probar o sonar Para 1918 tanto Francia como o Reino Unido construíran sistemas activos, aínda que os británicos estaban considerablemente máis avanzados. Probaron o seu ASDIC (Allied Submarine Detection Investigation Committee, así eran coñecidos os equipos de detección activa) no HMS Antrim en 1920 e empezaron a produción de unidades en 1922. A 6ª Flotilla Destrutora tivo buques equipados con ASDIC en 1923. Un buque-escola antisubmarino, o HMS Osprey, e unha flotilla de adestramento composta por catro buques estableceuse na Illa de Pórtland en 1924. O Sonar QB estadounidense non chegou ata 1931.
Co inicio da segunda guerra mundial, a Mariña Real Británica tiña cinco equipos para diferentes clases de buques de superficie e outros para submarinos, incorporados nun sistema de ataque antisubmarino completo. A efectividade dos primeiros ASDIC estaba limitada polo uso das cargas de profundidade como arma antisubmarina. Isto esixía que o buque atacante pasase sobre o contacto mergullado antes de lanzar as cargas, o que facía perder o contacto do sonar co obxecto nos momentos previos ao ataque. O ataque esixía, pois, disparar ás cegas, período no que o comandante do submarino podía adoptar con éxito medidas evasivas. Esta situación remediábase usando varios buques cooperando xuntos e coa adopción de «armas de lanzamento dianteiro», como o Hedgehog e máis tarde o Squid, que lanzaban as cargas a un branco situado diante do atacante e xa que logo aínda en contacto ASDIC. Os desenvolvementos durante a guerra desembocaron nuns equipos ASDIC que usaban diferentes formas de onda, permitindo que os puntos cegos fosen cubertos continuamente. Máis tarde empregáronse torpedos acústicos.
Ao comezo da segunda guerra mundial a tecnoloxía británica de sonar foi transferida aos Estados Unidos. A investigación sobre o sonar e o son submarino ampliouse enormemente, particularmente neste país. Desenvolvéronse moitos novos tipos de sonar militar, entre eles as sonoboias, o sonar somerxible e o de detección de minas. Este traballo formou a base dos desenvolvementos de posguerra destinados a contrarrestar os submarinos nucleares. O sonar seguiu desenvolvéndose en moitos países para usos tanto militares como civís. Nos últimos anos a maioría dos desenvolvementos militares estiveron centrados nos sistemas activos de baixa frecuencia.
SONAR
Na segunda guerra mundial Estados Unidos usou o termo SONAR para os seus sistemas, acrónimo acuñado como equivalente de RADAR. En 1948, coa formación da OTAN, a estandarización de sinais levou ao abandono do termo ASDIC en favor de SONAR.
Factores de rendemento do sonar
O rendemento da detección, clasificación e localización dun sonar depende da contorna e do equipo receptor, ademais do equipo emisor nun sonar activo ou do ruído radiado polo branco nun sonar pasivo.
Propagación do son
O funcionamento do sonar vese afectado polas variacións na velocidade do son, especialmente no plano vertical. O son viaxa máis lentamente na auga doce que na auga do mar. En calquera auga a velocidade do son vén dada polo módulo de elasticidade e a densidade de masa. O módulo de elasticidade vese afectado pola temperatura, as impurezas disoltas (normalmente a salinidade) e a presión, sendo menor o efecto da densidade. Segundo Mackenzie, a velocidade do son, c (en m/s), na auga do mar é aproximadamente igual a: Onde T é a temperatura (en graos Celsius, para valores entre 2 e 30 °C), S a salinidade (en partes por millón, para valores de 25 a 40) e D a profundidade en m (para valores entre 0 e 8.000 m). Esta ecuación empírica é razoablemente precisa para os rangos indicados. A temperatura do océano cambia coa profundidade, pero entre 30 e 100 m hai un cambio a miúdo notable, chamado termoclina, que divide a auga superficial máis cálida das profundas máis frías que constitúen o groso do océano. Isto pode dificultar a acción do sonar, pois un son que se orixine nun lado do termoclino tende a curvarse ou refractarse ao cruzalo. O termoclino pode estar presente en augas costeiras menos profundas, onde con todo a acción das ondas mestura a miúdo a columna de auga, eliminándoo. A presión da auga tamén afecta a propagación do son, aumentando a súa velocidade á presións maiores, o que fan que as ondas sonoras se refracten afastándose desde a zona de maior velocidade. O modelo matemático de refracción denomínase Lei de Snell.
As ondas sonoras que se radian cara ao fondo do océano curvanse de volta á superficie en grandes arcos debido á presión crecente (e xa que logo maior velocidade do son) coa profundidade. O océano debe ter polo menos 1.850 m de profundidade para que as ondas sonoras devolvan o eco do fondo en lugar de refractarse de volta á superficie, reducindo a perda do fondo e o rendemento. Nas condicións adecuadas estas ondas sonoras concentraranse preto da superficie e serán refrexadas de volta ao fondo repetindo outro arco. Cada foco na superficie denomínase zona de converxencia, formando un anel no sonar. A distancia e anchura da zona de converxencia depende da temperatura e salinidade da auga. Por exemplo, no Atlántico Norte as zonas de converxencia atópanse aproximadamente cada 33 millas náuticas (61 km), dependendo da época do ano. Os sons que poden oírse desde só unhas poucas millas en liña directa poden pois ser tamén detectados centos de millas máis lonxe. Con sonares potentes a primeira, segunda e terceira zonas de converxencia son bastante útiles; máis aló delas o sinal é demasiado débil e as condicións térmicas demasiado inestables, reducindo a fiabilidade dos sinais. O sinal se atenúa naturalmente coa distancia, pero os sistemas de sonar modernos son moi sensibles, podendo detectar brancos a pesar das baixas relaciones sinal-ruído.
En augas pouco profundas a propagación é xeralmente por reflexos repetidos na superficie e o fondo, podéndose producir perdas considerables.
A propagación do son tamén se ve afectada pola absorción da propia auga así como da superficie e o fondo. Esta absorción cambia coa frecuencia, debéndose a diferentes mecanismos na auga mariña. Por isto o sonar que necesita funcionar en distancias longas tende a usar frecuencias baixas, de forma que se minimicen os efectos da absorción.
O mar contén moitas fontes de ruído que interfiren co eco ou firma do branco desexado. As principais fontes de ruído débense ás ondas e a navegación. O movemento do receptor pola auga tamén pode producir ruído de baixa frecuencia, en función da súa velocidade.
Características do branco
O branco dun sonar, como un submarino, ten dúas características principais que inflúen sobre o rendemento do equipo. Para o sonar activo son as súas características reflectoras, coñecidas como «forza» do branco. Para o sonar pasivo, a natureza do ruído radiado polo branco. En xeral o espectro radiado consistirá nun ruído continuo con liñas espectrais, usadas para clasificalo.
Tamén se obteñen ecos doutros obxectos mariños tales como baleas, ronseis, bancos de peixes e rochas.