cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Androstenediona
Función endócrina
Nas mulleres, a androstenediona é liberada ao torrente sanguíneo polas células da teca folicular ovárica. A función que ten é fornecer substratos de androstenediona para a produción de estróxeno nas células da granulosa, xa que estas células carecen de 17,20-liase, que se require para a síntese de androstenediona. De igual xeito, as células tecais carecen do encima aromatase requirido para a produción de estróxenos. Por tanto, as células tecais e granulosas traballan conxuntamente para formaren o estróxeno.
Historia
A androstenediona foi fabricada como un suplemento dietético, a miúdo chamado andro (ou andros) e vendida en países como EEUU. O andro nos Estados Unidos era legal e podía mercarse sen receita médica e era de uso común polos bateadores nas Grandes Ligas de Béisbol na década de 1990. Porén, desde 1997 a androstenediona está prohibida pola Axencia Mundial Antidopaxe, e nos Xogos Olímpicos.
Ademais, nos Estados Unidos a Lei de Control de Esteroides Anabólicos de 2004 (Anabolic Steroid Control Act of 2004) e a modificación da Lei de Substancias Controladas (Controlled Substance Act) prohibiu o uso de esteroides anabolizantes, e a androstenediona foi considerada como tal (sorprendentemente, dada a pouca evidencia que hai de que teña propiedades anabolizantes), polo que tamén está prohibida desde 2005. A súa venda foi xa prohibida alí en 2004 pola FDA, alegando que o medicamento posúe riscos significativos para a saúde asociados comunmente cos esteroides.
O Proxecto Andro
O "Proxecto Andro", levado a cabo por investigadores médicos da East Tennessee State University, mostrou que o suplemento "Andro" (androstenediona/androstenediol) non incrementa a masa nin a forza muscular.
Efectos biolóxicos
Un estudo indicou que a androstenediona incrementa os niveis séricos de testosterona durante un período de oito horas en homes cunha dose de 300 mg por día, pero unha dose de 100 mg non ten efectos significativos nos niveis de testosterona. Porén, os niveis de estradiol aumentaron despois de administrar doses de 100 mg ou de 300 mg. O estudo tamén informou que os niveis séricos de estróxenos e testosterona produciron efectos moi distintos entre individuos. Unha revisión de 2006 resumiu varios estudos que examinaron os efectos da androstenediona no adestramento de forza. A doses entre 50 mg e 100 mg por día, o andro non tivo efectos na forza nin no tamaño muscular nin tampouco nos niveis de graxa corporal. Outro estudo utilizou unha dose diaria de 300 mg de androstenediona combinado con varios outros suplementos, e tamén encontrou que non había un incremento na forza muscular comparado cun grupo control que non tomou os suplementos. Os autores do estudo especularon que niveis suficientemente altos poderían levar a un incremento no tamaño e forza muscular. Porén, debido á prohibición federal dos suplementos con androstenediona, é difícil levar a cabo novas investigacións sobre os seus efectos positivos e negativos. Os autores do estudo tamén concluíron que a xente non debería usar suplementos con androstenediona debido á falta de evidencia de efectos beneficiosos, e pola ampla variación na resposta individual ao suplemento, e o risco de efectos secundarios descoñecidos.
Como a androstenediona é en parte convertida en estróxenos, as persoas que tomen este suplemento poden ter efectos secundarios estroxénicos, aínda que ningún dos estudos citados no parágrafo anterior usaron doses suficientemente altas para tiraren conclusións.
Placa norteamericana
Límite
Nos tempos recentes (en termos xeolóxicos), a placa Norteamericana absorbeu, por proceso de subdución, a outras dúas placas. A placa de Kula, situada orixinariamente ao norte de onde hoxe está a placa Juan de Fuca que desapareceu por completo e a placa de Farallón. Esta última, que se esta afundindo dende o período Xurásico, ocupaba unha gran parte do leste da Placa Norteamericana e so cando comezou a desaparecer entraron en contacto coa placa pacífica e a norteamericana, dando lugar a diversos accidentes como a falla de San Andrés. A placa Juan de Fuca, a placa de Cocos e placa de Nazca son os restos que aínda quedan da antiga placa de Farallón.
Kosovo (homónimos)
Kosovo é un topónimo moi utilizado nos países eslavos, derivado da palabra kos (cirílico: кос), que significa merlo.
Mangosta raiada
miniatura|No lago Manyara, [[Tanzania.]] A mangosta raiada (Mungos mungo) é unha especie de mangosta que habita xeralmente nas rexións centrais e orientais de África. Vive na sabana, en bosques abertos e pradarías, e aliméntase principalmente de escaravellos e diplópodos. As mangostas raiadas empregan diferentes tipos de goridas para refuxiarse, incluíndo os montículos das térmites. Mentres que a maioría das especies de mangostas teñen vidas solitarias, as mangostas raiadas viven en colonias cunha complexa estrutura social.
Laura Branco
Laura Blanco de la Barrera, nada en Foz en 1984, é unha escritora galega.
Traxectoria
Licenciada en Filoloxía Portuguesa no 2007 e en Filoloxía Galega no 2008 pola Universidade de Santiago de Compostela, onde obtivo o Diploma de Estudos Avanzados no 2009.
Explorer 51
Explorer 51, tamén denominado AE-C (Atmospheric Explorer C), foi un satélite científico da NASA pertencente á seria Atmosphere Explorer lanzado o 16 de decembro de 1973 desde o Centro Espacial de Cabo Cañaveral a bordo dun foguete Delta 1900.
Características
A misión de Explorer 51 foi estudar a termosfera, a transferencia de enerxía na mesma e os procesos que determinan o seu estado. Tamén estudou os procesos fotoquímicos asociados á absorción da radiación solar ultravioleta facendo medicións coordinadas dos reactivos e a enerxía solar incidente.
O satélite tiña forma poliédrica cun diámetro duns 1,4 metros. Foi inxectado nunha órbita inicial de 4263 km de apoxeo, 150 km de perixeo e 68,1 graos de inclinación orbital que foi cambiada varias veces durante o primeiro ano de misión mediante o sistema de propulsión de a bordo para baixar o perixeo ata os 129 km. Máis tarde o perixeo foi aumentado de novo ata os 390 km e a órbita foi circularizada. A órbita volvía a elevarse cada vez que o arrastre atmosférico facía que o satélite baixara ata os 250 km de altura.
Explorer 51 estabilizábase mediante xiro, co eixo de xiro perpendicular ó plano orbital. A alimentación eléctrica era proporcionada por células solares e os datos obtidos podían enviarse ou en tempo real ou ser gardados na grabadora de a bordo para ser transmitidos máis tarde.
Explorer 51 reentrou na atmosfera o 12 de decembro de 1978.
Instrumentos
O satélite levaba instrumentos para medi-la radiación solar ultravioleta, a temperatura, composición e densidade dos ións positivos, das partículas neutras e dos electróns, para medir as emisións do resplandor atmosférico, os espectros de enerxía dos fotoelectróns e dos fluxos de protóns e electróns con enerxías de ata 25 keV.
Resultados
Os datos de Explorer 51 serviron, entre outras cousas, para obter a distribución angular de carga arredor do satélite e poder comparala cos datos de Explorer 31 e modelar as emisións do ión hidroxilo na atmosfera terrestre.
Historia de Santiago de Compostela
175px|miniatura|[[Códice Calixtino]] A historia de Santiago de Compostela remóntase a prehistoria, a cultura castrexa, a pegada dos romanos, e como punto de inflexión o achado do enterramento do Apóstolo Santiago. A partir dese momento a cidade conformarase contorno ao centro de poder representado polo Arcebispo de Santiago e a súa representación física, a Catedral. O Camiño de Santiago marcou dende entón o devir da cidade.
Orixes
No territorio que actualmente ocupa a catedral de Santiago existía un poboado romano, que se tende a identificar como a mansión romana de Aseconia que existiu entre a segunda metade do século I e o século V. O poboado desapareceu pero permaneceu unha necrópole vencellada a explotacións mineiras que tivo uso quizais ata alén da época do Reino Suevo de Galicia, chegando ata o século VII.
O nacemento de Santiago como se coñece agora está ligada á descuberta (presumible) dos restos do Apóstolo Santiago entre o 820 e o 835, a elevación do rango relixioso dos restos, a Universidade e na actualidade á capitalidade de Galiza.
Santuario medieval
Pouco a pouco foise desenvolvendo a cidade, primeiro estableceuse unha comunidade eclesiástica permanente a carón dos restos atopados formada polo bispo de Iria e os monxes de Antealtares, espontaneamente asentouse unha poboación heteroxénea, aínda que fundamentalmente estaba formada por emigrantes procedentes das aldeas próximas, que foi aumentando a medida que progresaba a peregrinación por razóns relixiosas por todo o occidente peninsular, reforzado polo privilexio concedido por Ordoño II no ano 915 polo que se establecía que calquera que permanecera corenta días sen ser reclamado como servo pasaba a ser considerado como un home libre con dereito a residir en Compostela. O primeiro habitante coñecido de Compostela é, de feito, un estranxeiro: Bretenaldo Franco, cuxa mención máis antiga corresponde ó ano 955.
O santuario foi adquirindo relevancia política. Deste xeito nel foron coroados monarcas do Reino de Galicia e do Reino de León como Sancho Ordóñez; Ordoño IV, Sancho I ou Bermudo II. Como consecuencia, a cidade foi destruída por Almanzor o 10 de agosto do ano 997, que tan só respectou o sartego do apóstolo, tras a volta dos habitantes comezou a reconstrución, o bispo Cresconio a mediados do século XI dotou á cidade dun cinto de foxos e unha muralla como medida defensiva. Malia a ameaza de excomuñón no concilio de Reims, reivindicou para ela a condición de Sé Apostólica.
No ano 1075 o bispo Diego Páez deu comezo á construción da catedral románica, o aumento da peregrinación fai de Compostela un lugar de referencia relixiosa en Europa, aumentando a súa importancia, que se ve recompensada tamén politicamente, acadando na época do Arcebispo Diego Xelmírez a categoría de metropolitana para a igrexa compostelá (1120). A autoridade da Igrexa de Santiago estendíase sobre a maior parte das dioceses do nacente reino de Portugal e sobre a maioría das do León. Santiago era, asemade centro dun gran señorío feudal gobernado polos bispos de Compostela que ía dende o río Iso ata o Atlántico. Dende Santiago organizouse a resistencia armada fronte ás invasións normandas que coñecía ao Reino de Galicia como Jakobsland (País de Santiago).
Fito importante, dende o punto de vista político, foi a coroación por Diego Xelmírez de Afonso Raimúndez, o futuro Afonso VII na catedral compostelá como rei de Galicia. Dende o punto de vista relixioso, porén, hai que salientar a concesión do privilexio do Ano Santo xubilar xacobeo, mediante a Bula Regis Aeterni polo papa Alexandre III en 1181. Dende o punto de vista social, debe mencionarse o prematuro levantamento burgués contra Diego Xelmírez e a raíña Urraca en 1117.
Nestes anos redactouse o Códice Calixtino, un conxunto de textos reunidos nos anos finais do arcebispado de Diego Xelmírez e que se presentaba como da autoría do Papa Calisto II, fonte fundamental da Historia do peregrinación a tumba do Apóstolo.
No tempo no que acada o arcebispado Berenguel de Landoria Santiago de Compostela estaba levantada en armas, dende o ano 1318, encabezada polo nobre Afonso Suárez de Deza. A solución ó conflito produciuse no denominado día da ira, o 16 de setembro de 1320, cando no castelo da Rocha Forte os líderes da revolta foron asasinados. Tralos acontecementos, o 27 de setembro, asínase a paz.
Entre os séculos XII e XIII foise artellando a rede de rúas dentro do recinto amurallado. A chegada da Peste Negra a cidade supuxo unha forte recesión demográfica, a partir de 1380 recuperou poboación e no século XV tiña entre 4 e 5.000 habitantes.
Idade Moderna
miniatura|Claustro do [[Colexio de Fonseca.]]
A fundación da Universidade no ano 1495 por Lopo Gómez de Marzoa e o labor do arcebispo Alonso III de Fonseca danlle un novo pulo a atracción de Santiago, en particular en Galiza, atracción que continuará tendo aínda a pesar do descenso relativo da importancia da cidade.
Pola súa parte o Cabido Compostelán dirixido polo Deán Diego de Muros III promoveu outras obras de grande importancia e cun carácter propio do humanismo, o Hospital Real e o Estudo Vello, xermolo da futura Universidade e outras accións que conformaron o Santiago que chegou ata os nosos días.
Foi sede da Real Audiencia do Reino de Galicia dende 1508, pero a presión eclesiástica, fixo que se trasladara a Coruña en 1578.
As reformas do poder monacal da orde bieita marcaron o renacemento de San Martiño Pinario e San Paio de Antealtares o que contribuíu a dar azos a unha intensa actividade construtiva.
A principios do século XVII prodúcese un período de decadencia na cidade. O italiano Cesare Baronnio, confesor do Papa Clemente VII, na súa obra Annuales Eclesiásticos puxo en cuestión a peregrinación do Apóstolo a Hispania. Este dato foi recollido no Breviario Romano producindo un grave dano a cidade das peregrinacións. O Cabido Compostelán conseguiu pouco tempo despois que se modificase o Breviario, pero unha nova dificultade tivo que ser salvada; a Orde dos Carmelitas, nos anos 1617 e 1626, promoveron a Santa Tareixa como Copatroa de España, cas perdas económicas que significaba para Santiago. De novo o Cabido logrou, coa axuda de importantes persoeiros da sociedade do momento como Quevedo, devolverlle ao Apóstolo á situación de único Patrón de España.
miniatura|esquerda|Torre do reloxo de [[Domingo de Andrade.]]
Aínda houbo un novo feito similar, no ano 1643 as Cortes propoñen un novo copatrón de España, a San Miguel Arcanxo, pero esta proposta decaeu moi rápido xa que nese mesmo ano Filipe IV estableceu a Santiago como único patrón de España e estableceu, todos os 25 de xullo, unha ofrenda rexia de 1.000 escudos de ouro ao arcebispado de Santiago, e unha gran pensión por 20 anos para sufragar a realización dun gran retablo na súa honra (que se comezou a construír no ano 1658). Estes feitos produciron unha bonanza económica que fixo posible custear novas construcións e reformas que se multiplicaron por toda a cidade, obras nas que se plasmou un estilo propio e ao mesmo tempo universal, o barroco compostelán.
Esplendor Barroco
A prosperidade do cabido catedralicio e dos mosteiros fixo de Santiago un centro artístico punteiro. Nun primeiro momento comezaron a traballar no taller da Catedral unha serie de mestres de obras e arquitectos foráneos, como José Vega y Verdugo (procedente de Madrid), o portugués Francisco de Antas, o salmantino José Peña de Toro, o cántabro Melchor de Velasco ou o Arquitecto Real Pedro de la Torre.
Neste taller e no de San Martiño Pinario formáronse un grupo de arquitectos galegos que cara ao ano 1670 tomaron as rendas das obras que se estaban a desenvolver en toda a cidade. Figuras egrexias como o compostelán Diego de Romay, Domingo de Andrade (torre do reloxo), Frei Tomás Alonso, o leonés Frei Gabriel de Casas, Pedro de Monteagudo, Simón Rodríguez (fachada do Convento de Santa Clara), Castro Canseco (retablo de San Paio de Antealtares, Clemente Fernández Sarela (Casas do Cabido e do Deán) ou Fernando de Casas Novoa (fachada do Obradoiro) fixeron de Santiago un conxunto barroco de alto nivel a escala mundial. As magnificencia e as peculiaridades do estilo arquitectónico destas personalidades fan que se fale de "barroco compostelán". O arcebispo mecenas por excelencia foi Frei Antonio de Monroy.
Santiago ata a actualidade
Malia a forza da Igrexa, xurdiron iniciativas ilustradas como a Sociedad Económica de Amigos del País de Santiago. Pero trala ocupación francesa e o fito do Batallón Literario contra a ocupación, Santiago transfórmase nun baluarte carlista. A Igrexa de Santiago arela restaurar un Reino de Galicia tradicionalista dentro dunha monarquía española consonte aos parámetros do Antigo Réxime.
En Santiago naceu en 1800 o primeiro xornal galego, El Catón Compostelano. Avanzado o século XIX existen fábricas de tipo artesanal de curtidos, chocolate e gasosas. Pero a loita contra o inmobilismo verase freada polo atraso das vías férreas (non hai tren á Coruña ata 1943).
No século XX Santiago será testemuña dun renacer galeguista co Seminario de Estudos Galegos e a Asemblea de municipios que no albor da Segunda República se amosou maioritariamente favorable á redacción do estatuto de autonomía. A sublevación militar de 1936 acabou con esa alborada. O alcalde galeguista Ánxel Casal foi fusilado.
A aprobación do Estatuto de Autonomía de Galicia de 1981 nomeaba Santiago de Compostela como capital galega, obtendo como consecuencia un novo pulo na fin do século XX que contrarrestou amplamente o decrecemento relativo da importancia como cidade universitaria ó creárense en 1989 a Universidade de Vigo e a Universidade da Coruña.
A Torre, Abadín, Abadín
A Torre é un lugar da parroquia de Abadín no concello de Abadín na provincia de Lugo. Tiña 22 habitantes en 2015 (15 homes e 7 mulleres) segundo datos do IGE. Iso supón unha diminución da poboación respecto a 2013 cando tiña 23 habitantes (15 homes e 8 mulleres).
Pedreiras, Abadín, Abadín
Pedreiras é un lugar da parroquia de Abadín no concello de Abadín na provincia de Lugo. Tiña 68 habitantes en 2015 (28 homes e 40 mulleres) segundo datos do IGE. Iso supón unha dimunición da poboación respecto a 2009 cando tiña 73 habitantes (30 homes e 43 mulleres), e a volta a datos de 2003 cando tiña tamén 68 habitantes.
Adeus, Charlie
Estreouse en galego o 11 de novembro de 1986 a través da TVG.
Eladio Pérez Romero
Traxectoria
Concelleiro en Ourense, foi nomeado alcalde en abril de 1909, permanecendo no cargo até xuño dese ano. Deputado provincial, foi vicepresidente da Deputación. Foi elixido presidente da Deputación de Ourense en agosto de 1921. Na Segunda República militou no Partido Radical, foi nomeado membro da Comisión Xestora da Deputación en febreiro de 1934, permanecendo no cargo até decembro de 1935.
Vida persoal
Casou con María Avila Domínguez.
Parlamento escocés
350px|miniatura|dereita|Parlamento Escocés O Parlamento escocés (en inglés, Scottish Parliament, en gaélico escocés Pàrlamaid na h-Alba e en escocés Scots Pairlament) é o lexislativo unicameral de Escocia. Atópase situado na zona de Holyrood, na cidade de Edimburgo ao remate da Milla real, a principal arteria histórica da capital. Por iso ao parlamento escocés se lle coñece informalmente por Holyrood. Está composto por 129 deputados que se escollen democraticamente cada catro anos por un sistema mixto proporcional e directo, isto é, 73 deputados proceden da elección de 73 circunscricións e 56 repártense proporcionalmente conforme oito rexións distintas.
O primeiro parlamento de Escocia, tamén chamado os Estados de Escocia, foi a cámara lexislativa do Reino de Escocia, e funcionou dende comezos do século XIII ata que a monarquía independente se fusionou co Reino de Inglaterra conforme a Lei da Unión de 1707, para formar o Reino de Gran Bretaña. Como consecuencia, tamén o Parlamento de Escocia se fusionou co Parlamento de Inglaterra para formar o Parlamento de Gran Bretaña, que ten a súa sede en Westminster, en Londres.
Aztlán
Aztlán é o fogar ancestral lendario dos Aztecas. Na lenda é representado como unha illa nun lago localizado no que agora é o norte de México (ou posiblemente o sueste dos Estados Unidos), desde o cal os primeiros aztecas emerxeron ó principio do cuarto mundo. A palabra Azteca, raramente usada polos Mexicas (outro nome dado ós aztecas) para describirse a si mesmos, deriva da palabra Aztekatl, que significa "de Aztlán". As características deste lugar teñen un rol que non vai máis aló da lenda da cal di que o deus Huitzilopochtli lles ordenou que partisen deste país.
Parlamento escocés
Logo do referendo escocés de 1997 onde os escoceses apoiaron amplamente a recuperación da institución lexislativa, o actual parlamento estableceuno a Lei de Escocia de 1998, que lle devolve algunhas capacidades a esta nación. Esta lei define tamén as competencias da cámara sinalando explicitamente aqueles asuntos que lle corresponden unicamente xestionalos a Westminster, entre os que se atopan a lei que rexe esta cámara así como a capacidade para aumentarlle ou reducirlle competencias. A primeira sesión do novo parlamento tivo lugar o 12 de maio de 1999.
O seu presidente actual (en funcións) é George Reid, que renunciou voluntariamente a súa militancia nacionalista para poder desempeñar mellor o seu cargo de presidente.
Aztlán
O significado da palabra é lugar da brancura ou lugar das garzas (do náhuatl azta=paxaros brancos + tlan (tli)=arraigado (lugar de orixe).
Parlamento escocés
Historia
Antes da Lei da Unión de 1707, Escocia era un reino independente cunha cámara lexislativa propia chamada os Estados de Escocia. Nas conversas iniciais da época, os escoceses suxeríronlles aos ingleses que o seu parlamento continuase existindo, pero non lles foi aceptado.
Durante estes tres séculos, o Parlamento escocés seguiu sendo un importante elemento da identidade nacional escocesa e producíronse en 1914 distintas peticións para que fose devolto, pero a primeira guerra mundial foi unha boa escusa para arquivalas. Un súpeto avance do nacionalismo escocés durante os últimos anos sesenta impulsou as demandas dalgúns pola autodeterminación e pola independencia, e levou o goberno laborista de Harold Wilson a crear a Comisión Kilbrandon para a reforma da constitución británica en 1969. Un dos obxectivos da comisión era examinar as posibilidades de dotar a Escocia dun maior autogoberno dentro dun único estado: o Reino Unido. Kilbrandon publicou o seu informe en 1973 recomendando o establecemento dun Parlamento escocés elixido directamente polo pobo e que puidese lexislar sobre a maioría dos asuntos internos de Escocia.
Aztlán
Durante a conquista española de México, a historia de Aztlán gañou importancia e foi divulgada por Frei Diego Durán (1581) e outros como un paraíso, libre da enfermidade e da morte, que existiu nalgunha parte no norte afastado. Estas historias axudaron a iniciar expedicións dos españois no que agora é o suroeste dos Estados Unidos.
Parlamento escocés
Historia
Nese tempo o descubrimento de pozos petrolíferos no Mar do Norte e a conseguinte campaña publicitaria do Partido Nacional Escocés (SNP) co slogan É petróleo escocés, fixeron medraron aínda máis os apoios tanto a prol da independencia como a prol do SNP. O argumento da formación nacionalista era que a explotación do petróleo non estaba a beneficiar a Escocia tanto como debería. A suma deses acontecementos levou ao primeiro ministro Wilson a iniciar medidas para a devolución do lexislativo, se ben non foi ata 1978 cando as propostas chegaron ao Parlamento británico. Nos termos da Lei de Escocia de 1978, debería constituírse un parlamento en Edimburgo se a maioría do electorado escocés votaba ao seu favor nun referendo. A consulta popular tivo lugar o 1 de marzo de 1979, pero non acadou o apoio abondo conforme sinalaba aquela lei. O 52% votou a favor, pero ese 52% só representaba un 40% do electorado, porque se producira unha abstención próxima ao terzo dos votantes.
Aztlán
Aztlán tamén dá o seu nome a varios movementos políticos hispánicos nos Estados Unidos, tales como o Consejo revolucionario y Gobierno provisional de Aztlán y de Mecha, tamén coñecido como Movemento Estudiantil Chicano de Aztlán. Nesta conexión, refírese a miúdo a ambicións irredentistas de independencia ou unión con México para os estados do suroeste dos Estados Unidos, que México controlou antes do Tratado de Guadalupe Hidalgo en 1848.
Parlamento escocés
Historia
A devolución do Parlamento regresou ao plano electoral coa súa inclusión no programa do laborista Tony Blair, nado el mesmo en Edimburgo. O 11 de setembro de 1997 votouse en referendo a prol da creación dunha nova asemblea lexislativa que tivese capacidade para variar as taxas impositivas. Como consecuencia desa decisión popular, o goberno promulgou a Lei de Escocia de 1998 e o 1 de xullo de 1999, logo das primeiras eleccións ao parlamento escocés, se constituía a nova cámara. A súa primeira sede, con carácter provisional, ocupouna na Igrexa de Escocia da Milla real, en Edimburgo.
O edificio
dereita|miniatura|250px|Cámara de debate do parlamento dereita|miniatura|250px|Edificio do Parlamento escocés, na súa fachada sur. En primeiro termo un museo de ciencias naturais, e ao fondo, [[Leith e o estuario do Forth]] Dende setembro de 2004 a sede oficial do Parlamento escocés é o Edificio do Parlamento escocés, no barrio de Holyrood, en Edimburgo. Foi deseñado polo arquitecto catalán Enric Miralles, e componse dun conxunto de edificios con forma de folla, con cuberta herbosa, que queren mesturarse co parque adxacente e cos depósitos de pedras que proceden de construcións anteriores. Polo seu interior espállanse distintos motivos xeométricos baseados no cadro de Henry Raeburn do Reverendo patinando, unha auténtica icona da arte escocesa. Gabletes encadeados e o horizonte de barcas dadas a volta do Garden Lobby completan a súa arquitectura. A raíña Isabel II inaugurou o novo edificio o 9 de outubro de 2004.
Mentres a construción do edificio se prolongaba (e iso foi durante tres anos máis do previsto) o Parlamento tivo a súa sede no Sala da Asemblea Xeral da Igrexa de Escocia, a uns centos de metros de Holyrood, tamén en Edimburgo. As fotografías oficiais e as entrevistas para a televisión a miúdo teñen lugar nun patio anexo ao Parlamento, que lle pertence á Universidade de Edimburgo. Ademais, e de maneira puntual, o Parlamento escocés reuniuse no Consello Rexional de Strathclyde, en Glasgow en maio de 2000 e na Universidade de Aberdeen, en maio de 2002.
Ademais, en marzo de 2006, unha das trabes do teito esvarou do seu soporte e quedou bailando sobre as bancadas do conservadores. O debate na cámara houbo de suspenderse e os traballos parlamentarios dirixíronse ao Hub de Edimburgo durante unha semana, mentres se levaban a cabo as inspeccións correspondentes.
Cargos
Despois de cada elección ao Parlamento escocés, e ao comezo dos tempos parlamentarios, os deputados elixen un de entre eles para que acceda ao cargo de Presidente do Parlamento escocés así como dous secretarios. Ao presidente e aos dous secretarios escóllenos os 129 deputados en votación secreta, a única que pode ter estas características segundo o seu regulamento.
O labor principal do presidente do Parlamento escocés é o de ordenar os procedementos da cámara, e nesa tarefa tanto el como os seus secretarios teñen que ser imparciais. Durante os debates estes tres cargos están axudados por un administrativo especialista en procedemento, así como por un administrativo que ten como función controlar o sistema de voto e os reloxos do parlamento. Ademais, a área da presidencia ten ao seu cargo un funcionario que asegura que todo funciona correctamente e que tanto o persoal como o inmoble e os recursos están listos para o seu emprego.
O presidente tamén ten como misión distribuír os tempos na cámara, e representar institucionalmente o Parlamento, tanto fóra como dentro de Escocia.
Na actualidade
Na actualidade os cargos, que están en funcións ata a formación dun novo parlamento, son estes:
Dentro do Goberno escocés existe unha carteira para Asuntos Parlamentarios, que se encarga de facer fluídas as relacións entre o executivo e o lexislativo. A súa ministra, en funcións, é Margaret Curran.
Composición
O Parlamento escocés ten 129 deputados. As últimas eleccións celebráronse o 6 de maio de 2021
Velaquí a distribución actual de escanos. En números en letras grosas escríbense os deputados conforme se atopen actualmente (agora, maio de 2021).
Emilio Madariaga
Emilio Madariaga y Rojo, nado na Coruña o 24 de novembro de 1887 e finado en Madrid o 18 de marzo de 1920 foi un escultor galego.
Traxectoria
Este escultor, pertencente a mesma xeración que Francisco Asorey, foi irmán do diplomático e escritor Salvador de Madariaga (eran once irmáns). Formouse en París, sendo quizais o único galego e un dos poucos españois que coñeceu e estudou a obra de Auguste Rodin directamente. Máis tarde, obrigado pola Primeira guerra mundial, trasladouse a Madrid. miniatura|300px|Madariaga no estudio madrileño, rodeado das súas obras, co médico Rodríguez e o seu busto. Foi autor de obras como Amor divino; Alma castelá; un busto do seu irmán (Museo de Belas Artes de Asturias); Inxenua (Museo de Salamanca); Dor; Retrato dun filósofo, Retrato do Sr. Cuervo; Dama eslava; Luxuria; Amor profano ou o busto do médico José Rodríguez Martínez, exposto na praza de Ourense da Coruña, entre outras.
Finou prematuramente, á idade de 33 anos.
Ian Anderson
Ian Scott Anderson, nado o 10 de agosto de 1947, é un cantante, compositor e multi-instrumentista escocés, coñecido polo seu traballo como líder e frautista da banda británica Jethro Tull.
Instrumentos
Anderson toca varios instrumentos como a guitarra eléctrica e acústica, o baixo, o bouzouki, a balalaika, o saxofón, a harmónica ou varios tipos de whistles.
Como frautista, Anderson é autodidacta: o seu estilo, moitas veces baseado en gran medida do lingua aleteada (frullato), e ocasionalmente cantando e tarareando mentres tocaba, estivo influenciado por Roland Kirk.
Estilo e influencias
A súa famosa pose de tocar cunha soa perna chegou por casualidade: estivera tocando a harmónica nunha perna para poder suxeitar o soporte do micrófono coa outra, e un xornalista describiuno por erro como o frautista que tocaba unha perna no Marquee de Londres. Decidiu aproveitar esa fama aínda que con certa dificultade ao principio. Máis tarde sorprenderíalle ver imaxes de varias iconas divinas tocando a frauta nunha soa perna como Krishna e Kokopelli.
O estilo da súa música mestura folk, jazz, blues, rock e pop. As súas letras adoitan ser complexas, cheas de trabalinguas, críticas ácidas á sociedade e á relixión, ou alegorías de fantasía e/ou país ou vida medieval. No documental de DW Eine Welt ohnen Beethoven?, Ian Anderson recoñeceu que o músico alemán é unha das influencias non só na súa música senón en todo o rock e outras músicas actuais.
Actividade empresarial
Anderson posúe máis de corenta granxas de salmón, moitas delas en Chile.
Almonacid de la Cuba
Toponimia
O nome vén da cuba, a presa construída polos romanos no século I da era actual para o aproveitamento do río Aguas (ou río Aguasvivas) afluente do río Ebro e que se segue a empregar a día de hoxe, e sobre a que pasa a estrada CV-645.
O nome de Almonacid vén dun mosteiro da época visigótica, do latín MONASTERIUS a través do mozárabe, como o catalán monestir pero co paso de ST a Z como en Caesaragusta -> Zaragoza.
Historia
Al Udri dá unhas informacións interesantes sobre hisn al-Munastir que permiten unha correcta identificación nun texto escrito en árabe:
Yakut expón con brevidade que:
O monte do Lobo foi unha importante posición da artillaría Republicana durante a batalla de Belchite (1937, no marco da Guerra Civil Española). Está localizado a 2 km ao leste de Almonacid de la Cuba. As covas foron conservadas e están abertas para visitar.
Xarope de millo
miniatura|Xarope de millo sobre unha superfície escura.|300px O xarope de millo é un líquido doce e pegañento utilizado como adozante para as confeitarías. Faise a partir de amidón de millo e está composto principalmente de glicosa. Contén unha cantidade alta de maltosa e mercurio. O xarope de millo úsase na industria culinaria para transformar a textura do alimento, aumentar volume, previr a cristalización do azucre e potenciar o sabor.
O termo xeral de xarope de glicosa úsase máis frecuentemente como sinonimo de xarope de millo, xa que nos Estados Unidos de América se fai normalmente a través do amidón de millo. Tecnicamente, o xarope de glicosa é calquera líquido de amidón hidrolisado de monosacáridos, disacáridos e sacáridos da cadea grande, e pódese facer a partir de calquera fonte de amidón: trigo, mandioca e pataca son as outras fontes máis usadas.
Xarope de ipeca
thumb|Froitos da planta [[Ipeca.]] O xarope de ipeca é un xarope, utilizado para provocar o vómito, feito cunha planta brasileira chamada ipeca.
O seu uso emético xa era coñecido polos indíxenas e, mesmo antes da súa comercialización iniciada por Adrien Helvetius, fora descrito por Guilherme Piso en História Natural do Brasil, de 1648.
Utilizábase nalgunhas situacións de intoxicación por algunhas substancias.
Hai que ter en conta de que non pode ser utilizado en tódalas situacións en que existe un diagnóstico de intoxicación, porque nalgúns casos o vómito pode ser extremamente perigoso. Importante lembrar os riscos á xente con problemas musculares específicos, así como a dexenerción do músculo cardíaco. Usado por algúns en casos de bulimia, o uso de IPECA era recomendado en casos de envelenamento ou intoxicación, mais o seu uso continuo por motivos de trastornos alimentarios pode causar unha seria lesión ao músculo cardíaco sendo necesario ao fin, un transplante de corazón para salvar a vida do paciente.
Frecuencia
miniatura|dereita|325px|Cinco [[Onda (física)|ondas sinusoidais con diferentes frecuencias (a azul é a de maior frecuencia). Repare que a lonxitude da onda é inversamente proporcional á frecuencia.]] miniatura|Cambios de frecuencia de onda. Frecuencia é un termo empregado nas matemáticas e na física para indicar a velocidade de repetición de calquera fenómeno periódico. Defínese como o número de veces que se repite un fenómeno na unidade de tempo.
A unidade de medida da frecuencia é o hertz (Hz), onde 1 Hz é un suceso que ten lugar unha vez por segundo. Esta unidade era orixinariamente «ciclo por segundo» (cps), hai outras unidades para indicar a frecuencia de revolucións por minuto (rpm), ou para indicar as pulsacións do corazón e o tempo musical, os «pulsos por minuto» (bpm, do inglés beats per minute).
Definicións
miniatura|Tres luces flutuando ciclicamente, con frecuencias (f) de 0,5 [[Hz (arriba), 1 Hz (centro) e 2 Hz (abaixo). O período (T), mostrado en segundos é o recíproco da frecuencia]] Para procesos cíclicos como a rotación, as oscilacións ou as ondas, a frecuencia defínese como o número de ciclos por unidade de tempo. En disciplinas da física e a enxeñaría como a óptica, a acústica ou a radio, adoita denotarse a frecuencia coa letra latina f ou a grega \nu ou ν (ni). A relación entre a frecuencia e o período T dun suceso que se repite ou dunha oscilación vén dada por
Unidades
A unidade derivada do Sistema Internacional para a frecuencia é o hertz (Hz), que recibe o seu nome polo físico alemán Heinrich Hertz; un hertz significa que o suceso se repite unha vez cada segundo. Previamente a unidade denominouse ciclo por segundo (cps).
A unidade tradicional da medida empregada para a rotación en aparellos mecánicos é revolucións por minuto, que se abrevia r/min ou rpm. 60 rpm equivale a un hertz.
Frecuencias de ondas
A frecuencia dunha onda é a cantidade de veces que alcanza a súa amplitude máxima (ou mínima) polo tempo transcorrido, que garda unha relación inversa co concepto de lonxitude de onda, a maior frecuencia, menor lonxitude de onda e viceversa. A frecuencia f é igual á velocidade v da onda, dividida pola lonxitude de onda λ (lambda):
Período e frecuencia
Por unha cuestión de conveniencia, as ondas máis longas e lentas, como as ondas do mar, tenden a ser descritas a partir do período no canto da frecuencia. Pola contra, as ondas máis curtas, como as sonoras ou as de radio (o espectro radioeléctrico), adoitan ser descritas baseándose na súa frecuencia. Estas convencións móstranse na seguinte táboa:
Frecuencia de mostraxe
miniatura|Mostraxe dun sinal analóxico. A frecuencia de mostraxe é un dos parámetros básicos que caracterizan o proceso de conversión analóxico-dixital nos sistemas electrónicos de procesamiento de información. Nun sistema electrónico, a información ten que ser codificada nun sinal eléctrico que varía a súa voltaxe co tempo. Falamos de sinal analóxico se varía continuamente no tempo, e de sinal dixital se só presenta un número finito de valores discretos ó longo do tempo. O proceso de mostraxe consiste a converter un sinal analóxico nun sinal dixital medindo e gravando, en momentos específicos do tempo (instantes de mostra), o valor instantáneo do sinal analóxico. A secuencia destes valores, as mostras tomadas, é o sinal dixital. O dispositivo que realiza a conversión de analóxico a dixital do sinal é un conversor analóxico-dixital. A frecuencia de mostraxe é o número de mostras gravadas nun segundo: o Teorema de mostraxe de Nyquist-Shannon, establece que, para que poidamos reconstruír o sinal analóxico a partir das mostras, fai falta que a frecuencia de mostraxe sexa como mínimo o dobre da frecuencia máis alta do sinal analóxico que se tenta dixitalizar:.
Frecuencia angular
En electrodinámica clásica, na física teórica e nalgunhas aplicacións é conveniente utilizar un concepto adicional, a frecuencia angular. É unha cantidade física escalar que mide a frecuencia do movemento de vibración ou rotación. No caso do movemento de rotación, a frecuencia angular é igual ó módulo da velocidade angular. No SI e no CGS, mídese en radiáns por segundo, e a súa magnitude é a do inverso do tempo (os radiáns son adimensionais). A relación entre a frecuencia angular
ω
f
.
Numericamente, a frecuencia angular representa o número de ciclos (ou vibracións, ou rotacións) por cada 2π segundos. A introdución do concepto de frecuencia angular (na súa dimensión básica, radiáns por segundo) permite simplificar moitas das fórmulas da física teórica e a electrónica. Así, a frecuencia angular da resonancia dun circuíto LC é, mentres que a frecuencia ordinaria de resonancia é. O aspecto a favor da frecuencia angular é que os factores 2π e 1 / (2π), que aparecen en moitas das fórmulas (cando se utilizan os radiáns como unidade de medida de ángulos), desaparecen coa introdución da frecuencia angular.
Frecuencia na música
En música, os sons audibles caracterízanse por unha cantidade fisiolóxica: a altura, que é, sinxelamente, a frecuencia fundamental do son correspondente. A altura tamén se expresa en hertzs (Hz). O espectro de frecuencias audibles polo oído humano esténdese desde os 20 Hz aos 20000 Hz aproximadamente.
Por convención, escolleuse a frecuencia de 440 Hz como a frecuencia de referencia para afinar os instrumentos musicais. O motivo é que esta é a frecuencia da nota La3: a nota musical "La" na terceira oitava.
Desde o punto de vista matemático, é posible realizar varios cálculos entre as notas musicais e as súas frecuencias. Se duplicamos unha frecuencia obtemos unha oitava, mentres que se sumamos unha frecuencia e a da súa oitava inferior obtemos unha quinta. Entón, a suma de dúas oitavas inferiores dános unha terceira maior. Por exemplo:
Aínda así, temos que considerar que estes intervalos son puros e non temperados.
En teoría da probabilidade
No marco da teoría da probabilidade a frecuencia relativa dun acontecemento é un dos conceptos fundamentais, xunto coa probabilidade real. Terminoloxicamente defínese como a relación entre o número de mostras que cumpren un certo acontecemento, respecto ó número total de mostras realizadas. A frecuencia relativa do acontecemento pode ser calculada só despois da mostraxe. A frecuencia relativa caracterízase pola estabilidade: de acordo cos resultados das observacións, para un número bastante grande de experimentos levados a cabo en condicións idénticas, o indicador non cambia e flutúa ó redor dunha certa constante.
En estatística matemática
miniatura|Exemplo: variables de A nunha mostra estatística dun conxunto B de dimensión 50 (N). En estatística pódense distinguir até catro tipos de frecuencias:
Outros tipos de frecuencia
A frecuencia angular ω defínese como a taxa de variación do movemento angular, θ, (durante a rotación), ou a taxa de variación da fase da forma de onda senoidal (por exemplo, oscilacións e ondas), ou como a taxa de alteración do argumento da función seno:
A frecuencia espacial é análoga á frecuencia temporal, mais o eixe do tempo substitúese por un ou máis eixes do movemento espacial. Por exemplo:
onde o número de onda, k, ten como unidade no SI radiáns por metro (rad/m). No caso de máis dunha dimensión espacial, o número de onda é unha magnitude vectorial.
Metroloxía
Para medir a frecuencia úsanse frecuenciómetros de diferentes tipos, incluíndo: para medir a frecuencia dos polos - con electróns e condensador, para determinar as frecuencias dos compoñentes espectrais -, resonancia, contadores de frecuencia heterodina e analizadores de espectro. Para reproducir unha frecuencia determinada con precisión utilizando diferentes medidas (patróns de frecuencia de alta precisión), sintetizadores de frecuencia, xeradores de sinaisetc. Pódense comparar as medidas cun comparador de frecuencia ou utilizar un osciloscopio usando a curva de Lissajous.
Cálculos
O cálculo da frecuencia do acontecemento pode obterse contando o número de ocorrencias do acontecemento nun prazo determinado de tempo. O número resultante divídese pola lonxitude do intervalo de tempo correspondente. Por exemplo, se nun período de 15 segundo obtense unha medida homoxénea de 71 acontecementos, a frecuencia será:
Se o número de mostras é pequeno, unha técnica máis precisa é medir o intervalo de tempo para un número predeterminado de ocorrencias do acontecemento, e non contar o número de acontecementos dentro dun período predeterminado.
Utilizando este último método introdúcese entre o cero e a primeira lectura aleatoria de erro medianas marco, e isto pode dar lugar a erros na frecuencia mediana calculada  Δf = 1/(2 Tm), ou un erro relativo de  Δf / f = 1/(2 f Tm), onde Tm é o intervalo de tempo, e f - a frecuencia de medición. O erro diminúe a medida que a frecuencia aumenta, de forma que o problema é máis significativo nas frecuencias baixas, onde o número de mostras 'N' é pequeno.
Uso de estroboscopios
O uso dun estroboscopio, dispositivo especial que xera escintileos brillantes de luz intermitente cunha temporización previamente calibrada, permite calcular a frecuencia de obxectos en vibración ou con movementos rotatorios. A fonte de luz diríxese ao obxecto en rotación, e auméntase ou diminúese gradualmente a frecuencia dos raios. Cando a frecuencia da luz estroboscópica se equipara coa frecuencia de rotación ou vibración do obxecto, é dicir cando un ciclo completo de oscilación con regreso á posición orixinal prodúcese no intervalo entre dous escintileos, a luz estroboscópica sobre o obxecto parece estacionaria. A partir de aquí, o valor obtido da frecuencia pódese ler coas diferentes lecturas. Este método, porén, ten un inconveniente: se a velocidade do obxecto (x) é igual á luz estroboscópica de frecuencia (e), pero a proporcionalidade é un número enteiro (2x, 3x, etc.), posto que o obxecto baixo estas situacións devolve unha iluminación que parece estática.
Uso de frecuenciómetros
As frecuencias altas mídense normalmente cun frecuenciómetro. É un dispositivo electrónico que avalía a frecuencia dun certo sinal repetitivo, e mostra o resultado en hertzs nunha pantalla dixital. Os procesos cíclicos que non son inherentemente eléctricos (por exemplo, a frecuencia de rotación ó redor dun eixe, vibracións mecánicas ou ondas de son) poden converterse previamente nun sinal eléctrico (mediante algún tipo de transdutor), e entón tratalo da forma normal. Na actualidade, estes dispositivos son capaces de alcanzar un rango de até 100 GHz (na práctica, esta cantidade supón un límite polos métodos directos de medición). As frecuencias máis altas mídense mediante técnicas indirectas.
Técnicas indirectas de medición
Ademais dos contadores de frecuencia habituais, a miúdo mídense indirectamente os sinais electromagnéticos mediante osciladores locais (é dicir, conversores de frecuencia). Se partimos dun sinal de referencia coñecido, e combinámolo cun mesturador de frecuencia non-lineal (por exemplo un díodo), obtemos un sinal heterodino, ou alternativamente obsérvase unha diferenza de frecuencia entre os dous sinais da fonte. Se esta diferenza é suficientemente pequena, o sinal resultante pode ser captado polo mesmo contador. En consecuencia, mediante este proceso pódese estimar a diferenza da frecuencia respecto do sinal coñecido e, por tanto, a frecuencia do sinal orixinal. Se se necesita chegar a frecuencias máis altas, pódense empregar sucesivas etapas de mesturado. Na actualidade, está a investigarse a aplicación deste método indirecto nos sinais na banda do infravermello e o espectro visible.
Radiación electromagnética
A radiación electromagnética propágase en forma de ondas transportando enerxía. Este tipo de radiación inclúe desde a luz visible ás ondas de radio, pasando polas microondas. A luz visible que percibimos cos nosos ollos é só unha pequena fracción do espectro electromagnético e está composta por un certo número de cores (violeta, azul, cian, verde, amarelo, laranxa, vermello) que corresponden a certos intervalos de frecuencias. Na táboa da dereita móstranse algunhas frecuencias do espectro electromagnético, e na de abaixo as frecuencias das diferentes cores da luz visible.
A radiación ultravioleta (habitualmente simbolizada como UV) que nos chega do Sol é un exemplo común de radiación que non é visible para os nosos ollos. A pesar de non ser visible aféctanos, e por iso utilizamos filtros especiais nos nosos lentes de sol e cremas para protexernos dos seus efectos.
Outra propiedade das ondas electromagnéticas é a lonxitude de onda. A lonxitude de onda é inversamente proporcional á frecuencia, de tal maneira que as ondas electromagnéticas de frecuencia máis alta teñen unha lonxitude de onda curta e viceversa. No baleiro, a lonxitude de onda descríbese como onde c é a velocidade da luz. Nunha contorna no cal a velocidade da velocidade de fase sexa c diferente da velocidade no baleiro (c = c / n, e n o índice de refracción), a relación entre a lonxitude de onda e a frecuencia é:
Outra característica é o número de onda, que é igual ó número de veces que vibra unha onda nunha unidade de distancia: k = 1 / λ. A miúdo, este valor multiplícase polo factor 2π, por analoxía coa frecuencia circular habitual, ks = 2π / λ. No caso da onda electromagnética: