cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Alicia do Reino Unido
Guerra austro-prusiana
Alicia e Luís sempre estiveron en contacto durante a guerra. Alicia pedíalle que non se arriscase demasiado e Luís contestáballe que non se preocupase. O pánico chegou a Darmstadt e levou os mozos do exército a desertar dos seus postos, deixando só os sentinelas do palacio defendendo a cidade. O comportamento histérico dun xeneral que entrou altivo nun hospital gritando «Veñen os prusianos, que cada un deféndase a si mesmo», á unha da mañá, enfureceu a Alicia. Co tempo, asinouse un tratado de paz entre Prusia e Hesse, e Luís escribiulle á súa esposa dicíndolle que xa estaba «a salvo». Os dous reencontráronse por casualidade na rúa, e despois foron visitar xuntos os feridos. Os prusianos ocuparon Darmstadt e Alicia dedicou moito tempo a coidar os enfermos e os feridos. Era amiga de Florence Nightingale, quen conseguiu reunir diñeiro en Inglaterra para enviarllo a Alicia, e esta seguiu os seus consellos sobre a limpeza e a ventilación dos hospitais.
Malia sentirse aliviada coa fin da guerra, Alicia quedou conmocionada co comportamento das tropas prusianas en Hesse. Berlín ocupou as liñas ferroviarias e os telégrafos do gran ducado, e pediu tres millóns de floríns de indemnización a Hesse. Alicia escribiulle á súa nai quen, á súa vez, escribiu a Vitoria, que lle respondeu que non podía facer nada por aliviar «a posición dolorosa e preocupante na que a nosa querida Alicia se atopa», pois era «un dos resultados inevitables desta horrible guerra». O tsar ruso interveu pedíndolle ao rei de Prusia que deixase ao gran duque que quedase co seu trono. O feito de que Alicia fose irmá da princesa herdeira tamén influíu na xenerosidade prusiana. Con todo, a Alicia enfureceuna que a princesa Vitoria visitase a rexión conquistada de Homburg, que pertencera a Hesse, pouco despois de que se convertese en territorio prusiano.
David Strauss
miniatura|dereita|[[David Strauss, con quen Alicia mantivo unha relación de amizade.]] Alicia fíxose amiga do teólogo David Strauss, unha figura controvertida da época. En 1835, Strauss publicara a obra Das Leben Jesu, kritisch bearbeitet ("A vida de Xesús, criticamente elaborada", 1835-1836), onde defendía que a Biblia non podía interpretarse literalmente como a palabra de Deus, unha óptica que rozaba a herexía en círculos ortodoxos. A perspectiva de Alicia era similar á do teólogo e cría que a sociedade vitoriana da súa época estaba representando a Deus dunha forma que sería «irrecoñecible para os primeiros cristiáns». Strauss tamén lle ofrecía a Alicia o tipo de compañeirismo intelectual que o seu marido non podía darlle e, por iso, era invitado moitas veces para ler en privado para Alicia. A amizade floreceu e Strauss foi presentado á irmá de Alicia, Vitoria e ó seu cuñado Frederico, e invitárono a ir a Berlín. En 1870, Strauss quixo dedicar a súa nova obra Voltaire a Alicia, pero tivo medo de pedilo e entón ela pediulle a este que lle adicase o libro. Con todo, a amizade de Alicia con Strauss enfureceu a emperatriz Augusta, que denominou a Alicia «unha completa atea», tras coñecer o pensamento do teólogo.
1871: relacións políticas e familiares
miniatura|dereita|Alicia en 1875. En xaneiro de 1871 creouse o Imperio alemán e a opinión de Alicia quedou dividida: sentíase orgullosa por ver a unificación de Alemaña, pero triste por ver o seu marido obrigado a loitar no bando prusiano na guerra franco-prusiana. Os dous estiveron separados durante un ano enteiro e víanse só nas pequenas pausas da guerra. Alicia lamentábase do «infeliz que fora o ano pasado». Viaxou ata Balmoral para visitar a súa nai, pero como estaba recuperándose de dúas enfermidades graves, Alicia sentía que non era ben recibida. Por iso, Alicia e Luís quedaron cos príncipes de Gales en Sandringham, onde Luís puido ir de caza. Con todo, pouco antes da data de partida destes, o príncipe de Gales enfermou de febre tifoide e o seu estado chegou a ser crítico, aínda que tras un período axitado puido recuperarse.
Trala recuperación do príncipe, a raíña quería, por riba de todo, que os agasallos pola súa boa saúde fosen para a princesa de Gales e non para Alicia. A raíña aínda recordaba que Alicia se opuxera á súa elección para o marido da princesa Helena, e a relación entre elas seguiu empeorando ata a morte de Alicia. Á raíña non lle gustaba a idea de ver Alicia aleitando os seus fillos, nin o seu interese pola xinecoloxía ou o corpo humano. Cando a irmá de Alicia, Luísa, casou o 21 de marzo de 1871, a raíña escribiulle a Luísa: «preferiría non ter que atoparma [a Alicia] axiña que, pois sei como é a súa curiosidade e, aínda peor e é algo que non me gusta dicir da miña propia filla, sei como é de pouco delicada e mesmo groseira (...) cando Lenchen me visitou en 1869 e lle contei estas cousas, aquela pobre cristiá quedou conmocionada». A raíña tamén se irritaba coas cartas de Alicia onde se queixaba da súa pobreza e dos seus intentos por animala cando a visitaba. Vitoria estaba satisfeita coa súa tristeza e non quería que ninguén a animase. O feito de que a Alicia non lle gustase o illamento funerario da súa nai empeorou aínda máis a relación.
Últimos anos
miniatura|dereita|Alicia cos seus fillos en 1876. A traxedia alcanzou a Alicia o 29 de maio de 1873, cando o seu fillo máis querido, Frederico, a quen chamaba «Frittie», morreu tras caer 6 metros desde unha fiestra. O neno padecía hemofilia e, malia recuperar o coñecemento, non foi posible parar a hemorraxia interna. Alicia nunca conseguiu recuperarse deste golpe e escribiulle á súa nai, dous meses despois:
Porén, as atencións da raíña estaban dirixidas ao seu fillo, o príncipe Alfredo, que estaba prometido á gran duquesa María Aleksandrovna de Rusia. O tsar negouse a levar a súa filla ata Inglaterra para supervisar a voda e, no canto diso, insistiulle á raíña para que se atopase coa familia en Alemaña. Alicia apoiou esta idea e, o mesmo día que escribira á raíña para falarlle de Frederico, esta respondeulle de forma seca:
Trala morte de Frederico, Alicia sentiuse máis próxima ao seu fillo Ernesto e á súa filla recentemente nada, María. En 1875 retomou os seus deberes públicos, que incluían recadar fondos así como traballo médico e social, que sempre lle interesaron moito. Mantivo sempre unha correspondencia activa coa reformista social Octavia Hill. Con todo, nestes anos, a relación co seu marido empezou a deteriorarse. A finais de 1876, foi a Inglaterra para tratarse dunha curvatura no ventre e quedou en Balmoral mentres se recuperaba. Alí escribiu unha carta na que criticaba o infantilismo das cartas do seu marido: «se os meus fillos me escribisen cartas tan infantís –só pequenas historias– de onde comeron, de onde estiveron, etc. sen dar a súa opinión, nin ningunha observación ou comentario, sorprenderíame. Imaxina como quedo cando es ti o que me escribes así». O 3 de outubro de 1876 escribiulle outra carta desesperada a Luís:
Ao día seguinte, Alicia escribiu unha carta moito máis curta a Luís na que lle dicía que estaba ansiosa por reencontrarse con el e que esperaba que «a miña carta non che preocupase –pero é mellor ser honesta cos meus sentimentos–».
Gran duquesa
miniatura|dereita|Alicia cara 1869. A pesar dos problemas conxugais, Alicia seguiu sendo un forte apoio do seu marido, censurando a quen non lle recoñecían os seus talentos e habilidades. O 20 de marzo de 1877, o pai de Luís, Carlos, morreu, converténdoos a ambos os dous en herdeiros ao trono. O 13 de xuño dese mesmo ano, o tío de Luís, Luís III, morreu e eles convertéronse en grandes duques de Hesse. Con todo, a falta de popularidade de Alicia en Darmstadt fixo que ela e os seus fillos pasasen os meses de xullo e agosto en Houlgate, en Normandía, onde Luís os visitaba con frecuencia. A gran duquesa sentíase doída pola súa reputación en Darmstadt e empezou a sentirse cada vez máis frustrada debido á súa mala fama no gran ducado. En agosto de 1877, Luís escribiulle, expresándolle a súa esperanza de que «a amargura da auga salgada che faga esquecer a amargura que agora sentes por Darmstadt. Por favor, amor meu, non fales mal do reino cando me una a ti, porque estragarías a felicidade de verte de novo».
Alicia tomou a peito as palabras de Luís e respondeulle:
A carta de resposta de Luís «fixo a Alicia chorar» e, tras este incidente, as cartas de Alicia a Luís empezaron a ser máis valentes e a eloxiar a capacidade de Luís para tomar decisións só.
O regreso de Alicia e Luís a Darmstadt foi moi celebrado, algo que ela non esperaba. Con todo, as obrigas eran moi esixentes e iso levou a Alicia a escribirlle á súa nai «todo dáme medo». Usou a súa nova posición para reformar as condicións sociais en Darmstadt, pero cría que a súa nova responsabilidade de Landesmutter (nai do pobo) esixíalle moito esforzo. Noutra carta dirixida á súa nai, escribiu que as súas obrigas eran «máis do que podía aguantar moito tempo». Sentía igualmente angustia por un rumor que dicía que fora cruel coa tía de Luís, a gran duquesa viúva Matilde, así como doída por unha carta pouco simpática da raíña Vitoria. Alicia queixouse a Luís de que esa carta «fíxome chorar de rabia (...) oxalá estivese morta e probablemente non falta moito para darlle ese gusto a mamá». Con todo, non queda constancia de que puido causar ese ataque de rabia.
O Nadal de 1877 foi un descanso para Alicia, pois a súa familia volveuse unir e ela adoraba a súa filla pequena, María. Estaba demasiado cansa para asistir á voda da súa sobriña, a princesa Carlota, en Berlín en xaneiro de 1878. En lugar diso, introduciuse no mundo das artes e as ciencias e distanciouse dos protocolos sociais. Con todo, seguía sentindo a pesada carga das súas obrigas. No outono de 1878, a raíña Vitoria pagoulle unhas vacacións á familia gran ducal en Eastbourne. Alicia cumpriu varias das súas obrigas reais na viaxe e visitou a súa nai en Osborne antes de volver ao novo palacio de Darmstadt preto de final de ano.
Enfermidade e morte
En novembro de 1878 o palacio viuse afectado por unha epidemia de difteria. A filla máis vella de Alicia, Vitoria, foi a primeira en enfermar tras queixarse dunha dor de garganta na noite do 5 de novembro. Foille diagnosticada difteria a mañá seguinte e a doenza estendeuse rapidamente a outros catro fillos de Alicia: Alexandra, María, Irene e Ernesto. O seu marido contaxiouse pouco despois. Isabel foi a única que non enfermou e foi enviada ao palacio da avoa.
Alicia foi enterrada o 18 de decembro de 1878 no mausoleo gran ducal en Rosenhöhe, nos arredores de Darmstadt, coa bandeira do Reino Unido cubrindo o ataúde. Erixiuse un monumento especial sobre a súa sepultura, que representaba Alicia coa súa filla María nos brazos, concibido por Joseph Boehm. Alicia foi a primeira filla da raíña Vitoria que morreu. Esta viviu aínda máis de vinte anos e viu morrer dous fillos máis (Leopoldo e Alfredo) antes da súa morte en 1901.
Devanceiros
Devanceiros de Alicia do Reino Unido
Marineda City
PC City
Causou certa polémica na rede ao intentar impedir que un blogueiro tirara fotos da tenda.
Inditex
En Marineda City ten Inditex tendas das súas marcas empregando o centro comercial como proba dos novos deseños de tendas. Alí estreouse a nova imaxe de Zara, Pull and Bear, Bershka ou Lefties.
Deportienda
No centro comercial hai unha Deportienda, a tenda oficial do Real Club Deportivo da Coruña, onde se poden atopar os seus produtos oficiais. Ten unha superficie de máis de 100 metros cadrados.
Starbucks
Desde outubro de 2016 o centro comercial conta cunha cafetería Starbucks, primeira aberta en Galicia.
Denny Hulme
Entre o seu debut en Mónaco en 1965 e a súa última carreira no Gran Premio dos Estados Unidos de 1974, comezou 112 Grandes Premios, logrando oito vitorias e 33 podios. Tamén terminou terceiro na posición xeral en e.
Hulme demostrou versatilidade dominando a Canadian-American Challenge Cup (Can-Am) no Grupo 7 sports cars. Como membro do equipo McLaren que gañou cinco títulos consecutivos entre 1967 e 1971, gañou o campionato individual de pilotos dúas veces e foi subcampión noutras catro ocasións.
Logo da súa estancia na Fórmula Un con Brabham, Hulme correu para McLaren en varios formatos -Fórmula 1, Can-Am, e nas 500 Millas de Indianápolis. Hulme retirouse da Fórmula Un ao final da tempada de, pero continuou correndo nas Australian Touring Cars.
Hulme foi alcumado 'The Bear' ("o oso"), debido á súa "natureza agresiva" e "rasgos duros". Con todo, tamén era "sensible (...) incapaz de expresar os seus sentimentos, agás nun coche de competición." Durante a súa carreira, Hulme pilotou os coches máis potentes da súa época. Correu en F1, F2, Indycars, Berlinas/Turismos, CanAm e carreiras de resistencia, todo durante a mesma tempada. Logo de retirarse da F1, ata pilotou en carreiras de camións.
Hulme morreu dun ataque ao corazón mentres conducía un BMW M3 durante a Bathurst 1000 en Australia, converteuse no sétimo excampión da Fórmula Un en morrer, e o primeiro en morrer dee causas naturais (logo de tres accidentes nas carreiras, dous accidentes na vía pública e un accidente cunha aeronave).
Sugar Kane
O seu vídeo musical foi dirixido por Nick Egan. Rodouse en Nova York e amosa á banda actuando no medio dun desfile de moda de roupa "grunge". As pezas de roupa, de feito, son parte dunha colección realizada polo deseñador de moda Marc Jacobs, chamada Grunge Collection, para Perry Ellis en 1992. Marc é tamén un bo amigo de Kim Gordon e da banda. O vídeo tamén destaca por ser primeira aparición na pantalla da actriz Chloe Sevigny.
Denny Hulme
Inicios da carreira profesional
Denny Hulme deixou a escola e púxose a traballar nun garaxe. Gañou o diñeiro suficiente para comprar un MG TF, para entrar rapidamente nas carreiras de montaña. Logo dun impresionante progreso comprou un Cooper-Climax, para posteriormente, ser elixido como piloto de Nova Zelandia para Europa. Unha vez alí, traballou como mecánico no garaxe de Jack Brabham en Chessington e empezou a achandar o seu camiño no seu camiño do automobilismo.
Sugar Kane
Versión británica
A edición estadounidense ten unhas caras-b semellantes ao sinxelo "Youth Against Fascism", e a británica (tanto en CD coma en 10") ten un listaxe de temas semellante ao EP Whores Moaning. Nesta última edición o tema "Sugar Kane " ven subtitulado coa frase "the short and sweet version".
Denny Hulme
Inicios da carreira profesional
En 1961 presentouse en Le Mans co equipo Abarth, antes Ken Tyrrell invitara ao neozelandés para competir no seu equipo de Fórmula 2. Logo de varias actuacións impresionantes, o seu antigo xefe Jack Brabham, chamou a Hulme para unirse ao equipo de F2 da lenda australiana. A parella dominou o campionato dese ano, acadando un dobrete no Campionato de Europa.
1965-1966
Logo de facer numerosas aparicións en carreiras no validas para o campionato con Brabham, finalmente Denny recibiu a chamada que esperaba, facendo o seu debut no Campionato Mundial en 1965 en Mónaco. Máis tarde ese ano, gañou os seus primeiros puntos, pola cuarta posición no inmenso Circuíto de Charade en Francia.
1966 foi a primeira tempada completa Hulme na Fórmula Un. Logo da saída de Dan Gurney, converteuse no número dous de Brabham detrás do mesmisimo Jack Brabham. Acabando cuarto ese ano. Un terceiro lugar en Reims en Francia, un segundo por detrás de Brabham en Brands Hatch, e a volta máis rápida en Zandvoort, antes de que os problemas de acendido o fixeran abandonar a carreira.
1967
O Campionato de 1967 foi esencialmente un asunto interno a maior parte do ano para o equipo Brabham, aínda que o novo Lotus 49 deu Jim Clark e Graham Hill a oportunidade de volver a gañar. Con todo, dúas vitorias nas 11 carreiras do Campionato, en Monte Carlo e Nürburgring (o "Inferno Verde"), e unha serie de podios, deron vantaxe a Hulme. Gañou o campionato por cinco puntos a Brabham, e outros cinco a Jim Clark. Hulme foi o primeiro (e ata a data, o único) Campión do Mundo de Fórmula Un de Nova Zelandia.
1968-1974
left|thumb | USGP 1968 en Watkins Glen Foto por Bob Sanderson.
En 1968 fichou polo equipo McLaren, propiedade do seu compatriota Bruce McLaren. A carreira de Suráfrica, que se celebrou no lendario circuíto de Kyalami, foi difícil para o equipo. A pesar de ter que usar os vellos motores BRM V12 nun vello chasis M5A, Denny acadou o quinto posto.
Na carreira española no Jarama, Hulme rematou segundo, e acadou dúas vitorias máis ese ano en Monza e no Canadá, deixándoo cunha remota posibilidade de reter a coroa do Campionato contra Graham Hill e o mozo Jackie Stewart.
A carreira de Cidade de México, determinou o campión dese ano, pero por desgraza para Denny un fallo na suspensión do seu McLaren fíxoo abandonar.
1969 foi un desastre para Hulme: a versión revisada do chasis M7A tivo problemas de fiabilidade, e Hulme só logrou 20 puntos, logrando unha vitoria, ironicamente, á luz dos acontecementos da tempada anterior, na carreira final en México. Hulme terminou a tempada en sexta posición na clasificación de pilotos.
Canle Brabantse Turfmarkt (Delft)
Brabantse Turfmarkt é o nome dunha canle e da súa rúa anexa, na zona antiga da cidade surholandela de Delft, nos Países Baixos. Cara ao sur, esta canle conflúe coa canle Achteron.
Denny Hulme
1968-1974
1970 trouxo unha nova década, pero a sorte de Hulme non cambiou. O xefe do equipo e grande amigo Bruce McLaren morreu, mentres probaba o McLaren M8D para a CanAm, o que afectou a Denny. Tivo outro problema ese mesmo ano, cando sufriu queimaduras nas mans cun lume de metanol durante a práctica das 500 millas de Indianápolis. Como resultado, perdeuse o Gran Premio de Holanda en 1970. Sen inmutarse, logrou un cuarto lugar no campionato con 27 puntos.
Canle Brabantse Turfmarkt (Delft)
Historia
O nome desta canle débese á turba (neerlandés: turf) que se esparexeu pola súa rúa anexa e que foi traída da provincia de Brabante.
Denny Hulme
1968-1974
En 1971 o equipo McLaren estaban en desorde. Hulme acadou as volta rápida no Canadá e os Estados Unidos ese ano, pero os resultados eran difíciles de conseguir. Denny terminou noveno na clasificación de 1971.
Canle Brabantse Turfmarkt (Delft)
Historia
Esta canle formaba parte no século XIII do límite oriental de Delft, determinado por unha vía principal constituída polas canles Achterom, Brabantse Turfmarkt, Burgwal e Verwersdijk.
Denny Hulme
1968-1974
Sorprendentemente, Hulme só anotou unha pole position na súa carreira na F1, en 1973 en Kyalami. Con todo, Hulme foi eclipsado polo seu amigo e compañeiro de equipo Peter Revson en 1973, e terminou sexto a 12 puntos do seu compañeiro.
Canle Brabantse Turfmarkt (Delft)
Historia
A parte norte de Brabantse Turfmarkt e a zona de Burgwalgracht foron ocupadas en 1860 para aumentar o espazo dispoñible para o mercado de gando que se celebraba na praza Beestenmarkt.
Denny Hulme
1968-1974
El e Revson construíron unha grande amizade e camaradería na F1 e tamén competiron xuntos na serie Can-Am. Cando Revson deixou McLaren a finais de 1973 para unirse á Shadow, Hulme quedou decepcionado.
Logo do Gran Premio do Brasil no que Denny finalizou en duodécima posición, comezaron as probas en Kyalami. Revson perdeu o control do seu coche, batendo de fronte contra as barreiras. Hulme tratou en balde de salvar a vida do seu amigo, pero foi en balde. Despois do accidente Hulme anunciou a súa despedida. Con todo, á parte de gañar a carreira arxentina e quedar segundo en Austria, non fixo unha gran tempada, e retirouse dignamente ao final do ano.
Canle Brabantse Turfmarkt (Delft)
Actividade comercial
Todos os xoves hai un mercado de flores en Brabants Turfmarkt. No sitio web oficial do Concello de Delft (en neerlandés) Ademais, os sábados de 9:00 a 17:00 celébrase alí un popular mercado de produtos da horta.
Denny Hulme
Resultados completos na Fórmula Un
(Chave) As carreiras en letra grosa indican pole position; as carreiras en cursiva indican volta rápida.
Resultados na Fórmula 1 fora do campionato
(key) (Carreiras en grosa indican pole position) (Carreiras en cursiva indican volta rápida)
Vilar, Soutolongo, Lalín
Vilar é un lugar da parroquia de Soutolongo no concello de Lalín. Tiña 47 habitantes en 2015 (20 homes e 27 mulleres) segundo datos do IGE. Iso supón unha diminución da poboación respecto a 2007 cando tiña 53 habitantes (22 homes e 31 mulleres).
Aldar
O topónimo galego Aldar pode referirse a:
-2270
-2271 < -2270 < -2269
Véxase tamén
Historia ano a ano
Picassent
Picassent é un concello da Comunidade Valenciana que se atopa na bisbarra da Horta Sud.
Xeografía
Picassent está situado no extremo suroeste da Horta valenciana, sendo o seu medio climático típico mediterráneo. Nos outeiros próximos á vila levantáronse nas últimas décadas varias urbanizacións residenciais; a Creueta, a Canyada del Císcar, El Alter etc..
Historia
No 1237, Xaime I entregou o sitio a Roderic Çabata ( "Rodericus Çabata, miles, alqueriam de Pichaçen, totam, idus octobris" . Llibre do Repartiment do Regne de València), a quen sucedeu o seu fillo Eiximén. Permaneceu despoboado de musulmáns despois de 1248 mais, a causa do fracaso da repoboación de cristiáns, o señor tivo que admitir de novo á poboación islámica.
Agnès Ximénez Sabata herdou o señorío e transmitiuno ao seu fillo Fernando de Aragón, bastardo de Pedro III o Grande, que o vendeu a Ramón Boïl en 1347. Esta familia dispón do señorío ata que no 1367 pasa á familia Castellà que no 1451 compraron Espioca. Ramón Castellà vendeu o señorío a Ramón Peixó, no ano 1511.
Despois da guerra de sucesión española, adquire a propiedade o Marqués de Dues Aigües que a mantivo até a abolición dos señoríos. Segundo Jeroni Munyós, a mediados do século XVI, tiña 65 veciños que a finais do século, segundo unha memoria elaborada na vila, chegaron a ser 493 habitantes. Cavanilles, no 1794, consigna 390 veciños. Madoz, a mediados do século XIX achega a cifra de 2.121.
Economía
Antigamente predominaban os cultivos de secaño, pero a construción do caldeirón Real do río Xúcar a finais do século XVII, transformou a zona oriental do termo en regadío, predominando actualmente os cultivos de laranxeira. Parte importante da economía de Picassent, son tamén, o comercio, os servizos, a construción e a industria, destacando o seu polígono industrial en plena fase de expansión.
Placa antártica
A placa antártica é unha placa tectónica que cobre a Antártida e que se estende cara a fóra. Sitúase debaixo dos océanos circundantes, abarcando case 17 millóns de quilómetros cadrados.
Límites
Os límites da placa antártica son:
Praha hlavní nádraží
thumb|Praha hlavní nádraží dende o parque. thumb|O antigo hall Art Nouveau como café en outubro do [[2005 (o café só existiu ata setembro do 2012).]] thumb|A antiga entrada principal, actualmente entrada ao Café Fanta (Fantova Kavárna). A Praha hlavní nádraží (en galego Estación Principal de Praga, abreviada como Praha hl.n) é a estación máis grande e importante de Praga (República Checa).
Historia
A estación foi aberta en 1871 baixo o nome Franz Josef Station en homenaxe ao Arquiduque Francisco Xosé. Durante a Primeira República e entre 1945 e 1953 a estación foi chamada Wilsonovo nádraží (en galego Estación Wilson) en honor ao Presidentes dos Estados Unidos de América Woodrow Wilson. A súa estatua permaneceu no parque en fronte da estación ata a súa destrución polas autoridades alemás cando os Estados Unidos tomaron parte na Guerra en 1941. A nova estatua de Woodrow Wilson atópase agora no lugar (2012). No 2010, na estación operaron 132.560 trens e por ela pasaron 22 millóns de pasaxeiros.
O edificio Art Nouveau da estación e o vestíbulo da estación foron construídos entre 1901 e 1909, sendo deseñados polo arquitecto checo Josef Fanta, no lugar da antiga estación neorrenacentista. A estación foi ampliada cunha nova terminal construída entre 1972 e 1979, incluíndo a estación de metro e unha rúa principal no teito da terminal. A construción da nova terminal requiriu da utilización de boa parte do parque, e a construción da rúa cortou o vestíbulo neorrenacentista da estación á cidade. No 2011 rematou unha nova remodelación da estación por parte da empresa italiana Grandi Stazioni, que a alugou por espazo de 30 anos dende 2002.
Servizos de longa distancia
A estación é un importante centro de transportes internacional, contando con servizos a Alemaña (Munich/Nuremberg, Bavaria-Bohemia RE (Regio-Express) e servizos de EuroCity/EuroNight a Berlín, Dresden e Hamburg); Polonia, Eslovaquia, Austria, Hungría, Suíza, Países Baixos, Serbia, e Croatia no verán. As liñas son operadas por trens express, así como por trens Pendolino ČD Class 680.
Servizos nacionais
Ademais das liñas internacionais, da Estación Principal de Praga saen trens cara as principais cidades checas como Brno, Plzeň, České Budějovice e Olomouc.
Atol Enewetak
dereita|miniatura|300px|Vista aérea de Enewetak e Parry. Enewetak (ou Eniwetok) é un atol das Illas Marshall situado no Océano Pacífico. Componse de 40 illotes cunha área de 5,85 km² e unha lagoa interior de 80 km de circunferencia. En 1999 a poboación ascendía a 820 persoas.
Praha hlavní nádraží
Transporte urbano
A estación conta cunha estación da Liña C Metro de Praga, así como numerosas liñas de tranvía fora da estación.
Atol Enewetak
Forma un distrito lexislativo da Cadea Ralik nas Illas Marshall. É o segundo atol máis occidental da cadea Ralik, e atópase a 305 km ao oeste de atol Bikini. O goberno dos Estados Unidos chamou ao atol "Eniwetok" ata 1974, cando cambiou a súa denominación oficial a "Enewetak" (xunto con moitos outros nomes locales das illas Marshall) para reflectir máis adecuadamente a súa pronunciación correcta.
Praha hlavní nádraží
Transporte urbano
thumb|left|800px|Entrada principal (antes da reconstrución)
Atol Enewetak
Historia
Os humanos habitaron o atol hai polo menos 2.000 anos. Enewetak non foi coñecido polos europeos ata que en 1529 a expedición do navegante español Álvaro de Saavedra Cerón desembarcou no atol, bautizándoo baixo o nome de "Los Jardines". Posteriormente, en 1794 foi visitada pola corveta mercante británica Walpole, e foi denominada "Brown Range" (de aí o nome xaponés "Atol Brown") e, nos anos seguintes, por unha ducia de buques antes da creación da colonia alemá das Illas Marshall en 1885. Xunto co resto das Illas Marshall, Enewetak foi capturado pola Armada Imperial Xaponesa en 1914 durante a primeira guerra mundial. Os xaponeses administraron a illa, pero a maioría dos asuntos locais deixáronos en mans dos líderes locais tradicionais ata o inicio da segunda guerra mundial.
Tras o final da Guerra, Enewetak quedou baixo o control dos Estados Unidos, como parte do Territorio en Fideicomiso das Illas do Pacífico ata a independencia das Illas Marshall en 1986.
Atol Jemo
Jemo é un atol deshabitado no Océano Pacífico, da cadea Ratak nas Illas Marshall ao nordés de Likiep. A illa é de forma ovalada, e ocupa o extremo suroeste dunha estreita cordilleira submarina que se estende cara ao nordés por varios quilómetros. A súa superficie total é de só 0´16 km². A illa usase tradicionalmente como unha reserva de alimentos para os habitantes de Likiep.
Atol Enewetak
Proba nuclear
Aos residentes locais permitíuselles regresar na década de 1970 e o 15 de maio de 1977, o goberno dos Estados Unidos ordenou aos militares a descontaminación das illas. Isto fíxose mediante a mestura da terra contaminada e dos residuos das distintas illas, con cemento Portland que se enterrou nun dos cráteres da explosión. O cráter atopábase no extremo norte de Runit, que é unha illa no lado leste do atol. Isto converteu o cráter nun montículo esférico de 25 m de alto que se cubriu cunha grosa capa de cemento de 46 cm, chamado "Cactus Dome". O goberno dos Estados Unidos declarou as illas seguras para vivir en 1980.
En 2000, os habitantes de Enewetak foron indemnizados con 340 millóns de dólares en danos por perda de uso da terra, o desprazamento forzado e os problemas de saúde entre a poboación. Esta indemnización non inclúe a suma anual de 6 millóns de dólares que paga o goberno dos EE.UU. para a educación e a saúde nas Illas Marshall.
The Rapture
The Rapture foi unha banda estadounidense de dance-punk procedente de Nova York. O grupo mestura influencias de distinto xéneros, entre os que se inclúe post-punk, acid house, disco, electrónica e rock, sendo pioneiros dentro do post-punk revival.
Nikolai Kyurkchiev
Traxectoria
Naceu nunha familia arromanesa orixinaria de Voskopojë (Albania) que se instalara na capital búlgara a mediados do século XIX. Estudou filoloxía na Universidade de Sofia, é un membro activo da comunidade arromanesa, participou no sitio web armanlu e na revista da comunidade arromanesa de Bulgaria, Noi Armânjlji tu Bulgaria, escribiu poesía recollida en antoloxías e é autor do Dictsionar Arman-Bulgar (1994), da gramática Limba a Armânjlor (1996) e de varias antoloxías de literatura arromanesa.
-2215
-2216 < -2215 < -2214
Arcos, Vilamartín de Valdeorras
San Lourenzo de Arcos é unha parroquia que se localiza no sueste do concello de Vilamartín de Valdeorras. Segundo o padrón municipal de 2004 tiña 226 habitantes (113 homes e 113 mulleres), distribuídos en 1 entidade de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 251 habitantes. Segundo o IGE, no 2014 a súa poboación descendera ata os 166 habitantes, sendo 91 homes e 75 mulleres.
Guerra anfibia
A guerra anfibia refírese á utilización de poder de fogo naval, loxística e estratexia, para proxectar unha forza militar nunha praia.
En tempos anteriores era o principal método de envío de tropas a un terreo descontinuo en poder do inimigo. Na era moderna a guerra anfibia persiste na forma de inserción de unidades comando por medio de minisumerxíbeis, botes patrulla e lanchas tipo Zodiac.
Na guerra moderna, unha chegada anfibia de tropas de infantería a unha praia é a máis complicada de todas as manobras militares. A toma require un intricado nivel de coordinación de numerosos especialistas militares, incluíndo o fogo aéreo, naval, transporte, planeamento loxístico, equipo especializado, guerra en terra, tácticas, e un extensivo adestramento nos aspectos desta manobra por parte do persoal involucrado.
-2214
Véxase tamén
Historia ano a ano
Elena María Moreno
Elena María Moreno González, nada en Santander en 1941, é unha política galega.
Traxectoria
Estudos de Bacharelato Superior e Secretariado. Empregada de banca, foi xefa do Banco da Muller (Banco de Bilbao) en Vigo. Foi deputada pola provincia de Pontevedra por UCD na lexislatura constituínte (1977-1979) e na I lexislatura (1979-1982).
-2206
-2207 < -2206 < -2205
Bathysolea
Monolene é un xénero de peixes teleósteos da orde dos pleuronectiformes, suborde dos pleuronectoideos e familia dos bótidos.
Encóntranse nos océanos Atlántico oriental e Pacífico occidental.
As especies deste xénero son de pequenas dimensións.
Taxonomía
O xénero foi descrito en 1916 polo zoólogo francés Louis Roule.
Etimoloxía
O nome Bathysolea vén da forma do latín científico bathy-, que deriva do grego antigo βαθύς bathýs, "profundo", e o latín científico solea, que era o nome que lle daban os romanos a unha certa especie de linguado, debido ao seu aspecto que recordaba a sola dunha sandalia (en latín clásico, solea, -ae). Literalmente: "linguado das profundidades".
Especies
Na actualidade no xénero recoñécense estas catro especies:
A última delas está presente nas augas de Galicia, á que Villanueva e Vázquez dan o nome de linguado de fondo.
Vsevolod Pudovkin
Vsevolod Illarionovich Pudovkin (en Все́волод Илларио́нович Пудо́вкин), nado o 16 de febreiro de 1893 en Penza e finado o 20 de xuño de 1953 foi un director, actor e guionista ruso que desenvolveu teorías influentes sobre a montaxe. As obras mestras de Pudovkin son a miúdo comparadas coas do seu contemporáneo Sergei Eisenstein, pero mentres que Eisenstein empregou a montaxe para glorificar o poder das masas, Pudovkin preferiu concentrala na coraxe e resistencia do individuo.
Pedreiras
O topónimo Pedreiras pode referirse a:
Miguel Sanmartín
Miguel Sanmartín Losada, nado na Estrada en 1932 é un avogado e político galego.
Traxectoria
Licenciado en Dereito pola Universidade de Santiago de Compostela (1954). Dende 1960 exerce como avogado. Foi deputado provincial polo terzo de Entidades (1971-1979) e representante da Deputación de Pontevedra na Xunta de Galicia (1978) na que desempeñou a Consellería de Interior. Foi deputado pola provincia de Pontevedra por UCD na I lexislatura (1979-1982). En 1979 foi designado representante dos Parlamentarios da provincia de Pontevedra na Segunda Xunta de Galicia, na que foi Conselleiro de Administración Local. Foi designado coordinador do Grupo de Parlamentarios de UCD na Asemblea de Parlamentarios Galegos para a redacción do Proxecto de Estatuto de Galicia.
Carlos Díaz Gestal
Carlos Díaz Gestal, máis coñecido como O Xestal, nado en Monte Alto (A Coruña) o 8 de agosto de 1933 e finado na mesma cidade o 4 de xaneiro de 1993, foi un humorista e cantante galego. .
Traxectoria
Paralelamente á súa carreira de humorista, colaborou e formou parte de numerosos coros e agrupacións folclóricas, como Cántigas da Terra, Follas Novas, Toxos e Froles ou Aires de Bergantiños, da que foi fundador en 1985.
Despois de pasar a súa infancia entre Oleiros e Sada, e percorrer o mundo para actuar en diversos centros galegos da emigración, Carlos Díaz asentouse nas parroquias carballesas de Lema e Rebordelos. A súa vinculación coa comarca de Bergantiños fixo que participase activamente nas loitas contra a privatización do areal e lagoa de Baldaio.
Tras o seu pasamento, foi enterrado no cemiterio parroquial de San Martiño de Razo (Carballo).
Saxitario (constelación)
Saxitario (do latín Sagittarius) é unha constelación do zodíaco, xeralmente representada coma un centauro sostendo un arco. Saxitario atópase entre Scorpius ó oeste e Capricornus ó leste.
Características destacables
esquerda|180px As estrelas máis brillantes forman un asterismo facilmente recoñecible, a Teteira, a súa asa está formada polas estrelas ζ Sagittarii, τ Sagittarii, σ Sagittarii e φ Sagittarii, o tello por φ Sagittarii, λ Sagittarii e δ Sagittarii, o corpo da Teteira fórmano ζ Sagittarii, φ Sagittarii, δ Sagittarii e ε Sagittarii, sendo o "picho" as estrelas δ Sagittarii, ε Sagittarii e γ Sagittarii.
En Saxitario atópanse dúas cefeidas visibles a simple vista, X Sagittarii e W Sagittarii. A Estrela Pistola (en inglés Pistol Star) atópase nesta constelación; invisible a simple vista, é porén unha das estrelas máis luminosas da galaxia. A variable KW Sagittarii é unha das estrelas coñecidas de maior tamaño.
É unha constelación moi frecuentada polos afeccionados á astronomía, xa que nela atópanse gran cantidade de obxectos do espazo profundo, cúmulos estelares e nebulosas. Ó oeste de γ Sagittarii atópase o centro galáctico da Vía Láctea.
Estrelas principais
esquerda|150px|miniatura|Representación medieval de Saxitario.
Obxectos Notables do espazo profundo
Vista dende a Terra, a Vía Láctea presenta a súa parte máis densa a través de Saxitario, que é onde está o centro da galaxia. Por iso pódense atopar aquí moitos cúmulos e nebulosas:
Mitoloxía
300px|miniatura|Saxitario o Arqueiro.
Existía gran controversia entre os mitólogos antigos sobre se esta constelación representaba ou non a un Centauro. Eratóstenes e Hixino inclinábanse pola opinión de que non era un centauro afirmando que ningún centauro tiña usado. Defenderon que se trataba dun sátiro chamado Croto, que vivía na compaña das Musas no monte Helicón. Croto, ademais de inventa-lo arte de disparar frechas, inventou o aplauso, mentres escoitaba ás Musas. Estas, compracidas, pedíronlle a Zeus que puxera a Croto entre as constelacións. Para outros, coas súas dúas caras, animal e humano, Saxitario era o centauro Quirón que criou a Xasón, Aquiles e Eneas. Famoso como profeta, doutor e sabio, era fillo de Filira e Cronos, tamén pai de Zeus, quen sorprendido no acto, converteuse en garañón e fuxiu ó galope deixando a Filira. Ela, desgustada polo seu fillo medio-home, medio-cabalo, converteuse así mesma nun tilo*.
As antiga lendas gregas subliñan que Saxitario era un centauro, fillo de Saturno e Filira e que se converteu a si mesmo en cabalo para escapar da súa celosa muller, Rhea.
Carboxisoma
miniatura|dereita|420px|Os carboxisomas son orgánulos bacterianos limitados por unha cuberta proteica. Á esquerda unha imaxe de [[microscopio electrónico de carboxisomas, e á dereita un modelo da súa estrutura.]] Os carboxisomas son microcompartimentos bacterianos que conteñen encimas implicados na fixación do carbono. Están constituídos por unha cuberta proteínica poliédrica de aproximadamente 80 a 140 nanómetros de diámetro. Pénsase que estes compartimentos concentran CO2 para superar a ineficiencia da RuBisCo (o encima limitante da actividade do ciclo de Calvin, que é o principal na fixación do carbono, e funciona mellor con concentracións altas de CO2). Estes orgánulos atópanse en todas as cianobacterias e en moitas bacterias quimiotróficas que fixan dióxido de carbono. En concreto, encontramos carboxisomas en todas as cianobacterias, algunhas bacterias nitrificantes e tiobacilos.
Os carboxisomas son un exemplo dun amplo grupo de microcompartimentos proteínicos con diferentes funcións, pero con estruturas similares baseadas na homoloxía das dúas familias de proteínas das cubertas proteicas.
Descubrimento
esquerda|miniatura|350px|(A) [[Micrografía electrónica de transmisión|Micrografía electrónica de células de Halothiobacillus neapolitanus. As frechas sinalan carboxisomas. (B) Imaxe de carboxisomas illados intactos de H. neapolitanus. Barras de escala de 100 nm. ]] Os primeiros carboxisomas observáronse en 1956 con microscopio electrónico na cianobacteria Phormidium uncinatum e na década de 1960 observáronse obxectos poliédricos similares noutras cianobacterias. Estas estruturas denomináronse en 1961 corpos poliédricos e nos anos seguintes foron atopados tamén nalgunhas bacterias quimiotróficas que fixaban dióxido de carbono (por exemplo, Halothiobacillus, Acidithiobacillus, Nitrobacter e Nitrococcus).
Estrutura
Estruturalmente, os carboxisomas son icosaédricos, ou case icosaédricos, e miden tipicamente de 80 a 120 nm de diámetro. O carboxisoma presenta unha cuberta externa composta por uns poucos miles de subunidades proteicas, as cales encapsulan os dous encimas fixadores de carbono, a anhidrase carbónica e a RuBisCO. As proteínas que forman a cuberta foron caracterizadas estruturalmente por cristalografía de raios X. A proteína que constitúe a maior parte da cuberta forma un hexámero cilíndrico. Estes hexámeros son as unidades básicas de construción da cuberta. Datos estruturais de raios X suxiren que os hexámeros se ensamblan uníndose lateralmente para formar unha capa molecular moi apertada, que constitúe a cuberta externa. Entre os hexámeros hai pequenos poros que poden servir como vía de difusión de substratos (bicarbonato e ribulosa 1,5-bisfosfato) e produtos (3-fosfoglicerato) que entran ou saen do carboxisoma. Aminoácidos cargados positivamente situados nos poros poderían axudar na difusión de substratos e produtos cargados negativamente. Outros compoñentes estruturais menores da cuberta que se caracterizaron son proteínas pentaméricas, que se pensa que ocupan os vértices da cuberta icosaédrica.
Certas cápsidas víricas están construídas tamén con proteínas hexámeras e pentámeras, pero non se sabe se existe algunha relación evolutiva entre as cápsidas virais e os carboxisomas bacterianos. Estudos de criotomografía electrónica confirmaron a xeometría icosaédrica do carboxisoma, e permitiron ver no seu interior as moléculas encimáticas, seguramente a RuBisCO, disposta formando unhas cantas capas concéntricas. Ademais, os carboxisomas observados de formas non icosaédricas poden explicarse naturalmente dentro da elástica teoría das cubertas delgadas heteroxéneas.
Estudos feitos en Halothiobacillus neapolitanus demostraron que as cubertas baleiras con forma e composición normais ensámblanse en mutantes con carboxisomas carentes de RuBisCO, o que suxire que a bioxénese da cuberta do carboxisoma e a acumulación dos seus encimas son dous procesos independentes pero funcionalmente ligados. É intrigante que se visen casos en que os carboxisomas de Halothiobacillus neapolitanus acumulan especies de RuBisCO quiméricas e heterólogas e que é a subunidade grande da RuBisCO a que determina se o encima se acumula dentro dos carboxisomas ou non.
Saxitario (constelación)
Mitoloxía
Saxitario é representada coma un centauro armado cun arco tal coma era vista polos gregos. En culturas máis antigas, coma por exemplo os babilonios, era representada coma ó deus Pabilsag (o cal posuía as e cabeza de león).
Na mitoloxía grega, Saxitario era moitas veces identificado coma Quirón, aínda que esta identificación era máis usual coa constelación de Centaurus. A constelación Sagitta foi considerada algunhas veces coma unha frecha disparada por Saxitario.
1810
Acontecementos
miniatura|Proezas de Galicia ([[PDF).]]
Epperly
Quincy David "Quin" Epperly, nado en Floyd (Virxinia) o 3 de marzo de 1913 e finado o 7 de xaneiro de 2001, foi un construtor de coches de carreiras estadounidense.
Traxectoria
Fillo de John Wesley e Iowa Texas Epperly. Logo de completar un curso por correspondencia en "Teoría de construción de aeronaves", Epperly trasladouse ao sur de California en 1940 para traballar na Lockheed e Pacific Airmotive. Durante a guerra, uniuse á Coast Guard Reserve para pasar as tardes despois do traballo de servizo na Base da Patrulla de Gardacostas de Wilmington.
A finais da década de 1940, foise a traballar a construír carrozarías de coches de carreiras con Frank Kurtis. A mediados da década de 1950 Epperly abriu o seu propio taller, onde deu un enfoque radical ao deseño de coches de carreiras, colocando o motor de catro cilindros Offenhauser de lado, en lugar de en posición vertical, como era o costume para os bólidos Indy da época. Chamada a "deposición Offy", permitía unha mellor aerodinámica a alta velocidade e a distribución do peso na pista ovalada.
Tamén construíu a carrozaría do primeiro Spirit of America marca de velocidade en terra, fóra da súa tenda en Gardena, California. Mantívose ocupado moito despois da súa xubilación, reparando bloques de motor de carreiras actuais e históricos de todo o mundo, así como restaurando con mestría coches de carreira antigos.
Quizais a súa máis notable restauración foi o motor para o Cooper Type 54-Climax, que, en mans de Jack Brabham, comezou a "revolución do motor traseiro" en Indianápolis.
O seu último gran proxecto era completar a restauración da carrozaría do seu propio Demler Special #99 en 1998. O Demler terminara segundo nas 500 Millas de Indianápolis de 1958.
Os coches Epperly competiron en cinco carreiras do Campionato Mundial de Fórmula 1 en, , , e  nas 500 Millas de Indianápolis, gañando as carreiras en 1957 e 1958.
José Antonio Gago
José Antonio Gago Lorenzo, nado en 1932 e finado o 10 de outubro de 1994, foi un político galego.
Mundial de Fútbol de 2010 - Grupo B
O Grupo B da Copa do Mundo de Fútbol de 2010, realizada en Suráfrica, estivo composto por catro equipos, que se enfrontaron entre si nun total de seis encontros. Ao termo dos mesmos os dous con maior cantidade de puntos clasificáronse á seguinte fase, neste caso con nove puntos e  con catro.
Na última clasificación Mundial da FIFA que viu a luz antes da celebración deste mundial (maio de 2010), ocupaba o sétimo posto,  o trece,  o lugar número vinte e un, e  o corenta e sete. A media do grupo correspondía ao lugar número vinte e dous, con exclusión da máis baixa clasificación, o rango medio era de catorce. O equipo que ocupou o primeiro lugar deste grupo,, enfrontouse contra o segundo do grupo A,. O segundo lugar do grupo,, enfrontouse contra o primeiro do grupo A,.
José Antonio Gago
Traxectoria
Arquitecto técnico de profesión, foi xestor administrativo. Foi presidente da Asociación Provincial de Autoescolas, vocal da Cámara de Comercio de Vilagarcía de Arousa e tenente de Alcalde do concello de Vilagarcía de Arousa ata abril de 1979. Foi elixido deputado pola provincia de Pontevedra por UCD na lexislatura constituínte (1977-1979) e na I lexislatura (1979-1982). Presidente do Partido Demócrata Popular, foi deputado no Parlamento de Galicia polo Partido Popular na II lexislatura (1985-1989).
Mundial de Fútbol de 2010 - Grupo B
Partidos
A fase de grupos constou de seis partidos, cun total de tres partidos xogados por cada selección. Segundo o sistema de competición da FIFA, cada equipo acumulaba unha puntuación en función dos seus resultados: 3 puntos por vitoria (até 1994 eran só 2), 1 por empate, 0 por derrota. De acordo coa mesma, o catro equipos foron ordenados en forma descendente. No caso de que houbese dous ou máis con igual cantidade de puntos, os criterios de desempate foron os seguintes:
Arxentina - Corea do Sur
miniatura|Arxentina - Corea do Sur
Gondwana
miniatura|300px|Unha interpretación da fase temperá de separación de Laurasia e Gondwana.
Gondwana é un antigo bloque continental que resultou da porción meridional da Panxea, cando se estendeu o mar de Tetis cara ao oeste. De Gondwana xurdiron Suramérica, África, Australia, o Indostán, Madagascar e a Antártida, ao longo do Cretáceo.
Telégrafo
O termo telégrafo pode referirse a:
William Harrison Ainsworth
miniatura|Caricatura de William Harrison Ainsworth.
William Harrison Ainsworth, nado en Manchester en 1805 e finado en Reigate en 1882, foi un escritor británico. Cultivou o xénero histórico, publicou máis de 40 novelas. Influíu na escrita de Charles Dickens.
Traxectoria
En 1826 coa novela Sir John Chiverton fíxose tan popular que o mesmo Walter Scott mostra interese polo autor.
En 1834 o inmenso éxito de Rookwood, baseado nas aventuras de Dick Turpin, permitiulle unha ampla independencia económica.
Orlacs Hände
Orlacs Hände e un filme alemán dirixido por Robert Wiene que foi estreado en 1924.
Sinopse
Orlac, un pianista famoso, perde ambas mans nun accidente. Os médicos deciden transplantarlle as mans de Vasseur, un asasino condenado a morte. A operación é un éxito, pero dende ese intre o pianista comeza a verse embargado por impulsos criminais. Ten pesadelos e ve o rostro dun home que cre que é Vasseur.
Batz
miniatura|220px|Batz de [[Cantón de Berna|Berna do século XV. A/ Oso heráldico. MONETA BERNENSIS . R/ Cruz e flores de lis. +SANCTVS VINCENCIVS ]] O batz (plural batzen) foi unha moeda, inicialmente de prata e posteriormente de billón, aparecida no cantón suízo de Berna no século XV co valor de dous grosos ou catro kreuzer e que se mantivo vixente en diversos territorios suízos, do sur de Alemaña e do norte de Italia ata mediados do século XIX cando, no sistema decimal de Suíza, equivalía a dez rappen ou a décima parte dun franco.