cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Leptis Magna
Historia como cidade
No 439, Leptis Magna e o resto das cidades de Tripolitania caeron baixo o control dos vándalos cando o seu rei, Xenserico, capturou Cartago aos romanos e converteuna na súa capital. Por desgraza para o futuro de Leptis Magna, Xenserico ordenou a demolición das murallas da cidade a fin de disuadir o seu pobo de rebelarse contra o dominio vándalo. Tanto o pobo de Leptis como os vándalos pagaron un alto prezo por isto, cando no 523 un grupo de asaltantes bérberes saqueou a cidade.
Belisario reconquistou Leptis Magna no nome de Roma dez anos máis tarde, no 534, el destruíu o reino dos vándalos. Leptis converteuse nunha capital de provincia do Imperio Romano de Oriente (ver Imperio Bizantino), pero nunca se recuperou da destrución causada nela polos bérberes. Foi a sede dun masacre dos xefes bérberes da confederación tribal Leuathae por parte das autoridades romanas no ano 543. Na época da conquista árabe de Tripolitania na década do 650, a cidade foi abandonada salvo por unha gornición bizantina.
Historia como sitio histórico
Hoxe en día, Leptis Magna é a sede dalgunhas das ruínas máis impresionantes da época romana.
Parte dun antigo templo foi levado de Leptis Magna ao Museo Británico en 1816 e instalado en Fort Belvedere residencia real de Inglaterra en 1826. Na actualidade atópase na parte de Windsor Great Park.
Descubrimentos no ano 2005
En xuño de 2005, revelouse que os arqueólogos da Universidade de Hamburgo, que estaban traballando ao longo da costa de Libia, descubriran un mosaico de 30 pés de lonxitude e cinco colores creado durante o 1º ou 2º século. Os mosaicos con representacións mostran cunha claridade excepcional un guerreiro en combate cun cervo, catro mozos que loitan cun touro salvaxe no chan, e un fatigado gladiador descansando e mirando o seu opoñente morto. Os mosaicos decoraban as paredes dunha piscina de auga fría nuns baños públicos dentro dunha vila romana en Wadi Lebda en Leptis Magna. O mosaico do gladiador é sinalado polos estudosos como un dos mellores exemplos da arte do mosaico figurativo visto nunca, unha "obra mestra comparable en calidade co Mosaico de Issos en Pompeia". Os mosaicos foron descubertos orixinalmente no ano 2000, pero mantivéronse en segredo para evitar saqueos. Actualmente atópanse en exhibición no Museo de Leptis Magna.
Na guerra civil de 2011
Houbo informes de que Leptis Magna foi utilizada como escudo para tanques e vehículos militares das forzas de Gaddafi durante a Guerra civil en Libia en 2011. Cando se lle preguntou pola posibilidade de levar a cabo un ataque aéreo no sitio histórico, a OTAN negouse a descartar a posibilidade de tal acción dicindo que non foran capaces de confirmar o informe dos rebeldes de que as armas estaban escondidas no lugar.
The Walking Dead
The Walking Dead (o morto andante ou os mortos andantes en galego) pode referirse a:
Planctomicetos
Os planctomicetos (Planctomycetes) son un filo de bacterias esencialmente acuáticas, que se atopan en mostras de augas mariñas, salobres e doces, ou en chans. Reprodúcense por xemación. En estrutura, son organismos de forma oval e teñen unha especie de prolongación fina chamada talo ou pedúnculo situado no seu extremo non reprodutor, que lles axuda a fixarse durante a reprodución. Estes filamentos que forman parécense aos que forman os fungos e por esta característica foron nomeados Planctomycetes, que significa 'fungos flotantes' (pero non son fungos).
Cavalier-Smith postulou que os Planctomycetes estaban dentro do clado das Planctobacteria do gran clado Gracilicutes.
Estrutura
Os organismos que pertencen a este grupo carecen de peptidoglicano nas súas paredes celulares. O peptidoglicano é un importante heteropolímero presente na maioría das paredes celulares das bacterias que serve como un compoñente básico da súa estrutura. En Planctomycetes as paredes están feitas de glicoproteínas ricas en glutamato, polo que son máis ben do tipo das capas S. Como non teñen peptidoglicano son insensibles á penicilina. Teñen apéndices con forma de talo (prostecas), que serven para a fixación.
Os Planctomycetes teñen estruturas internas que son máis complexas do que normalmente se agardaría nos procariotas. Algúns planctomicetos teñen membranas internas. Presentan dous compartimentos separados por membranas, que son o pirelulosoma ou riboplasma, que contén os ribosomas e proteínas relacionadas, e por fóra del está o parifoplasma sen ribosomas en situación periférica. Carecen de núcleo no sentido eucariota, pero o material xenético (zona do nucleoide) pode ás veces, como ocorre en Gemmata, estar rodeado por unha dobre membrana especial, e toda a estrutura está dentro do compartimento do pirelulosoma ou riboplasma. Algúns planctomicetos que oxidan amoníaco en anaerobiose aínda teñen outro compartimento máis que contén encimas, o anamoxosoma. Só o grupo dos Epixenosomas, un grupo de bacterias relacionadas con Verrucomicrobia, teñen unha estrutura máis complexa entre as bacterias.
Este compartimento nuclear dalgúns planctomicetos apoia a teoría da orixe autóxena do núcleo eucariota (orixinado por membranas internas), fronte á teoría endosimbiótica (formado pola endosimbiose con outra célula), aínda que isto non quere dicir que os planctomicetos estean emparentados cos eucariotas.
O material xenético do nucleoide está máis concentrado ca o doutras bacterias, que xeralmente está moi espallado por todo o centro da célula.
Recentemente, viuse que a especie de Planctomycetes Gemmata obscuriglobus pode captar grandes moléculas do exterior por un proceso que lembra á endocitose que presentan os eucariotas.
Xenoma
A secuenciación do ARN mostra que os planctomicetos están relacionados cos Verrucomicrobia e posiblemente con Chlamydiae. Varias vías metabólicas esenciais non están reguladas por operóns, o cal é pouco usual en bacterias. Atopáronse varios xenes por comparación das secuencias, que son similares a xenes atopados en eucariotas. Un exemplo é unha secuencia xénica de Gemmata obscuriglobus, que ten unha homoloxía significativa coa do xene da integrina alfa-V, unha proteína que é importante na transdución de sinais transmembrana en eucariotas.
Ciclo de vida
O ciclo biolóxico de vida de moitos planctomicetos presenta alternancia entre unha fase de células sésiles e outra de células flaxeladas nadadoras. As células sésiles experimentan xemación formando as células flaxeladas, que nadan durante un tempo antes de que se asentan e se unen para empezar a reprodución.
Filoxenia
No cladograma móstrase a taxonomía actualmente aceptada deste grupo baseada na LPSN (List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature) e a filoxenia baseada no ARNr 16S da LTP 106 do Proxecto The All-Species Living Tree.
Notas: ♠ Cepas atopadas no NCBI pero non na LSPN. ♪ Procariotas dos que non existen cultivos puros (axénicos) illados ou dispoñibles, é dicir, que non se puideron cultivar ou que o cultivo non dura moito tempo.
Os Caseiros, Baroncelle, Abadín
Os Caseiros é un lugar da parroquia de Baroncelle, no concello lugués de Abadín, na comarca da Terra Chá.
Conocybe cyanopus
Conocybe cyanopus é unha especie do xénero Conocybe que contén o composto psicoactivo psilocibina. Foi escrita orixinalmente coma Galerula cyanopus por George Francis Atkinson en 1918, pasou a clasificarse no xénero Conocybe por Robert Kühner en 1950.
El Bombardino
El Bombardino foi un periódico editado en Betanzos en 1903.
Traxectoria
Subtitulado Instrumento musical de esta localidad, apareceu o 22 de febreiro de 1903. O fundador e propietario era R. Fernández Abella, que tamén era o director. O último apareceu o 17 de maio de 1903.
Pessach
miniatura|Matza A Pessach, ou Pascua, en hebreo פֶּסַח ("saltar"), é unha das festividades xudías máis importantes, xunto co Iom Quipur. A observancia desta festa é maioritaria na comunidade xudía, mesmo entre as persoas non relixiosas. Dura unha semana, e as datas varían segundo o calendario hebreo. Conmemorase a saída de Exipto dos fillos de Israel.
Historia
Na historia bíblica, Deus manda dez pragas contra Exipto por non deixar marchar os xudeus, que vivían baixo a escravitude. Na última praga, o espirito de Deus acaba cos fillos primoxénitos dos exipcios, pasando sen facer ningún mal por entre as casas dos israelís ("saltándoas", de aí o nome da festa). Trala morte dos primoxénitos de Exipto, o Faraón deixa marchar os israelís.
Datación e duración
A Pascua comeza o décimo quinto día do mes de Nisan, que normalmente cae en marzo ou abril do calendario gregoriano conmemorando tamén a festa da primavera, sendo a época da seitura do orxo , pero se por calquera razón o orxo non estaba aínda maduro, o que indicaba que a primavera non era inminente, intercalábase entón un segundo mes de Adar aínda que cando menos desde o século IV a data fixábase matematicamente.
Tradicións
A primeira cea familiar de Pascua chámase Seder Pessach. Durante esta cea, un dos membros da familia, normalmente o pai de familia, conta a historia do Éxodo, logo das tradicionais catro preguntas do fillo máis novo que comezan polo tradicional "Por que é esta noite diferente das demais?".
Copa do Mundo de Rugby 1991
A Copa do Mundo de Rugby de 1991 foi a segunda edición da copa do mundo de rugby que estivo organizada por Irlanda, Francia e as nacións que conforman o Reino Unido. Tivo lugar entre o 3 de outubro e o 2 de novembro de 1991. Esta competición é organizada pola International Rugby Board (IRB).
Foi o primeiro mundial de rugby que se disputou en Europa e o primeiro título que gañou o equipo australiano, que derrotou o combinado de Inglaterra por 12 a 6 na final disputada no Twickenham Stadium de Londres.
Equipos participantes
Na Copa do Mundo de Rugby de 1991 participaron 16 nacións, das cales a metade se clasificaron logo dunha rolda eliminatoria, e a outra metade clasificáronse automaticamente ao se disputaren os cuartos de final da Copa do Mundo de 1987.
Dos representantes americanos ningún se clasificou automaticamente, polo que todos tiveron que disputar unha rolda clasificatoria clasificándose como 1º Canadá, Arxentina no 2º lugar e finalmente no 3º posto Estados Unidos. Nos representantes de Asia e Oceanía clasificáronse automaticamente Australia (semifinalista en 1987) e Fixi (cuartofinalista da edición anterior) e Nova Zelandia (campión da edición anterior), mentres que Samoa e o Xapón tiveron que disputar unha rolda clasificatoria na que finalizaron 1º e 2º respectivamente. O único representante de África foi Cimbabue, que se clasificou na rolda eliminatoria. Finalmente, os representantes europeos foron Irlanda (cuartofinalista en 1987), Gales (semifinalista en 1987), Escocia (cuartofinalista en 1987), Inglaterra (cuartofinalista en 1987 e organizador) e Francia (finalista) aos que acompañaron Italia (1º clasificado da rolda eliminatoria) e Romanía (2º da rolda eliminatoria).
Pessach
Tradicións
Xunto co festival de Pentecoste (Shavout) e Tabernáculos (Succot), a Pascua xudía era unha das festividades tradicionais polas que se facía peregrinación ao Templo de Xerusalén.
A Pascua noutras relixións
O cristianismo fundamenta a celebración da Pascua na Última Cea de Xesucristo. Esta, segundo a Biblia, ocorreu durante a celebración da pascua xudía, na que Xesús modificou o seu significado, no que deu a chamarse a "Nova Alianza", en oposición á "Vella Alianza", en referencia ao pacto do pobo de Israel con Deus a través da Torá. A celebración pascual na relixión cristiá está relacionado co corpo e o sangue de Xesucristo, a través do pan e o viño. Nalgunhas comunidades cristiás celebran a Pascua á maneira xudía para rememorar a forma de vida de Xesús.
O samaritanismo, relixión irmá do xudaísmo, segue celebrando a Pascua dunha maneira moi parecida á xudía, con algúns matices.
961
Outros
Historia ano a ano
Mina (arma)
miniatura|Mina. miniatura|Soldados dos Estados Unidos retirando minas. A mina é unha carga explosiva con ou sen metralla, que se activa ao pasar o inimigo.
É unha arma normalmente cega, isto é, que non distingue entre amigos, inimigos e neutrais, polo que o seu emprego implica riscos. Adóitase empregar como arma para prohibir o paso a tropas ou unidades inimigas por unha zona determinada.
Existen as minas mariñas, estas con dispositivos submarinos destinados a estoupar por contacto, por efecto acústico, magnético ou de presión. Esas minas poden ou non estar amarradas. As normas que rexen o emprego de minas marítimas son obsoletas con respecto ao progreso da tecnoloxía.
Tamén existen as minas terrestres. O método de disparo pode ser moi variado. Desde sistemas manuais ou de presión ata sistemas electrónicos complexos (acústicos, magnéticos etc... )
O nome provén das antigas minas de principios da idade moderna, que eran galerías subterráneas que se facían baixo as fortificacións inimigas, poñendo ao final deses túneles unha carga explosiva para derribar os muros da fortaleza.
Fritz Haber
Fritz Haber, nado en Breslau, Wrocław, (Polonia), antes Alemaña, 9 de decembro de 1868 e finado en Basilea, Suíza, 29 de xaneiro de 1934, foi un químico alemán galardoado co Premio Nobel de Química do ano 1918.
O Xestal, Gondaísque, Vilalba
O Xestal é un lugar da parroquia de Gondaísque no concello lugués de Vilalba na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2015 tiña 9 habitantes (5 homes e 4 mulleres).
Fritz Haber
Traxectoria
De 1886 a 1891 estudou na Universidade de Heidelberg con Robert Bunsen, na Universidade de Berlín no grupo de A. W. Hoffmann, e no Colexio Técnico de Charlottenburgo (hoxe Universidade Técnica de Berlín) xunto a Carl Liebermann.
Casou en 1901 con Clara Immerwahr. Antes de iniciar a súa propia carreira académica traballou no negocio de química do seu pai e no Instituto de Tecnoloxía de Zúric con Georg Lunge.
Investigacións científicas
miniatura|200px|dereita|Fritz Haber (1905) Foi profesor do Instituto de Tecnoloxía Química de Karlsruhe e foi nesta época (desde 1894 ata 1911) cando el e Carl Bosch desenvolveron o proceso de Haber, que consiste na formación catalítica de amoníaco sintético a partir de nitróxeno molecular e hidróxeno, en condicións atmosféricas de alta temperatura e presión e que logo, por oxidación en presenza dun catalizador, pode transformarse en ácido nítrico.
O proceso Haber-Bosch foi un fito para a industria química, pois separou a produción de produtos químicos nitroxenados -tales como fertilizantes, explosivos e materias primas químicas- dos depósitos naturais, especialmente do nitrato de sodio. Esta repentina dispoñibilidade de fertilizantes nitroxenados evitaría a crise de poboación anunciada por Malthus.
Este descubrimento, facilitou a Alemaña producir de xeito industrial explosivos, sen necesidade de depender da maior fonte de nitratos do mundo naqueles momentos, as reservas de salitre depositadas nas costas do norte de Chile, en mans de capitais ingleses nese momento.
En 1918 foi galardoado co Premio Nobel de Química por este traballo, aínda que non puido recibilo ata 1920 debido á polémica que dita concesión suscitou dentro da comunidade científica, que non lle perdoaba o seu papel máis que activo na primeira guerra mundial. Fritz Haber organizou o departamento de guerra química do ministerio da Guerra de Alemaña durante a primeira guerra mundial (entre os anos 1915 e 1917). Foi responsable do desenvolvemento das primeiras armas de destrución masiva que se coñecen, varios gases venenosos, entre eles o gas mostaza, que se empregaron no campo de batalla. En devandita guerra, Fritz propuxo ao estado utilizar gas cloro contra o inimigo. Os militares ofrecéronlle unha compañía de infantería e 5000 botellas metálicas cheas do gas. A estratexia de Haber saldouse con 15000 vítimas no campo dos aliados e o suicidio da súa esposa, a cal opúxose á acción.
Tamén investigou activamente as reaccións de combustión, a separación do ouro da auga, os efectos de absorción e a electroquímica. Gran parte do seu traballo desde 1911 ata 1933 foi realizada no Instituto de Física e Electroquímica en Berlin-Dahlem, instituto que hoxe en día leva o seu nome.
Foi tamén galardoado coa medalla Rumford da Royal Society de Londres en 1932.
Obras publicadas
A súa principal obra titúlase Thermodynamik technische Gasreaktionen (1905).
Moshchena
Moshchena é unha vila de Ucraína, Oblast de Volyn. Cunha área urbana duns 581 habitant. Como poboación existe desde o século XVI.
Pereiroá, Bolaño, Castroverde
Pereiroá é un lugar da parroquia de Bolaño no concello lugués de Castroverde na comarca de Lugo. Segundo o IGE, en 2013 tiña 25 habitantes (16 homes e 9 mulleres).
O Couto, Dorneda, Oleiros
O Couto é un lugar da parroquia de Dorneda no concello de Oleiros, na provincia da Coruña. Segundo o padrón municipal (INE 2012) ten 225 habitantes (115 homes e 110 mulleres).
Toponimia
A orixe do topónimo é o latín, que é un "(lugar) cercado", para poder defendelo mellor.
Burgás, Xermade
Santa Baia de Burgás é unha parroquia do concello lugués de Xermade na comarca da Terra Chá. No ano 2007 tiña 242 habitantes, deles 125 eran homes e 117 eran mulleres, o que supón unha diminución de 20 habitantes en relación ao ano 2000.
Aeroporto de St. Louis Lambert
St. Louis ten dous aeroporto comerciais servindo a síúa área metropolitana. St. Louis Lambert é o principal, e o aeroporto MidAmerica St. Louis, a 59 quilómetros ao leste, serve como aeroporto metropolitano secundario. Os dous aeroportos están conectados pola liña vermella do tren lixeiro MetroLink de St. Louis.
Bautizado na honra de Albert Bond Lambert, medallista olímpico e prominente aviador de St. Louis, o aeroporto fíxose famoso no século XX grazas á súa asociación con Charles Lindbergh, o seu innovador control de tráfico aéreo, o seu status como centro de conexións de Trans World Airlines e a súa icónica terminal. Deseñado por Minoru Yamasaki, o edificio inspirou a terminais do aeroporto internacional John F. Kennedy en Nova York e do aeroporto Charles de Gaulle en París.
Provincia de Logroño
thumb|right|200px|Antiga bandeira da [[Deputación Provincial de Logroño, actualmente en desuso.]] thumb|200px|Antiga provincia de Logroño na rexión histórica de [[Castela a Vella.]] A Provincia de Logroño, actualmente denominada A Rioxa, foi unha provincia española que formaba parte da rexión histórica denominada Castela a Vella.
O territorio da actual comunidade autónoma formou parte durante o século XVIII das intendencias de Burgos e Soria, quedando incluída en 1810 case por completo na prefectura de Burgos, tras a división territorial proposta polo rei Xosé Bonaparte.
O 15 de outubro de 1821, as cortes decidiron dar á rexión a denominación de provincia do Reino de España, que pasaría a denominarse provincia da Rioxa, aínda que a medida quedou sen efecto por orde de Fernando VII. Non sería ata o Real Decreto de 30 de novembro de 1833, cando Javier de Burgos crease a división administrativa liberal definitiva, e fose a rexión recoñecida como provincia, pero coa denominación de provincia de Logroño.
Antes da actual autonomía da Rioxa, a provincia pertenceu brevemente ao Ente Preautonómico de Castela e León.
Reivindicacións para que fose denominada A Rioxa
O deputado Tomás Ortiz de Solórzano y Ortiz de la Puente funda na cidade de Haro o 28 de agosto de 1931 o partido católico Acción Riojana integrado na CEDA. O tamén deputado deste grupo Ángeles Gil Albarellos reivindica a denominación en Diario de la Rioja.
O nome dado á nova provincia non foi cuestionado durante case século e medio de vixencia. Son as formulacións de reforma administrativa do Estado, nacidos ao desaparecer a ditadura franquista, os que pon en marcha a reivindicación de que a provincia deixe de chamarse de Logroño e pase a denominarse da Rioxa.
En 1976 comezáronse a oír as primeiras reivindicacións dentro da polémica da rexionalización. Naquel momento, o diario Nueva Rioja realizou unha enquisa expondo a pregunta "Débese cambiar o nome da provincia. Logroño ou Rioxa?", que deu como resultado posicións atopadas e o comezo dun debate na Administración.
Poussières de vie
Poussières de vie é un filme de 1995 dirixido por Rachid Bouchareb. É unha coprodución entre Francia, Alxeria, Hong Kong, Bélxica e Alemaña. Foi nomeado en representación de Alxeria para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 68ª edición dos premios.
Provincia de Logroño
Tramitación e promulgación da lei de cambio de nome
No primeiro semestre de 1977 comezaron a darse os primeiros trámites burocráticos para solicitar o cambio de nome da provincia. Para iso abriuse un Expediente no que se integraba como parte fundamental o Informe realizado polo Instituto de Estudos Rioxanos que xustificaba historicamente a modificación. Tras completarse a documentación o 22 de xullo de 1977, foi remitida ao Goberno Civil para que seguise o conduto legal cara ao Ministerio do Interior. O cambio de nome foise convertendo nun tema de máxima importancia nas reivindicacións autonómicas e rexionais.
A tramitación do cambio foise dilatando no tempo, provocando repetidas queixas contra a Administración.
Finalmente o 12 de setembro de 1980 o Congreso dos Deputados aprobaba a proposición de Lei do Senado pola que a provincia de Logroño pasaba a denominarse Provincia da Rioxa.
O día 15 de novembro de 1980 era promulgada a Lei 57/1980 sobre o cambio de nome.
León Viejo
León Viejo é un lugar onde orixinalmente foi fundada a cidade nicaraguana de León. A cidade foi inscrita na lista do Patrimonio da Humanidade pola UNESCO no 2000.
O asentamento foi creado en 1524 e abandonado en 1610 logo dun terremoto, e os habitantes asentáronse noutro lugar, razón pola cal chámase León Viejo.
Abeledo de Abaixo, Abeledo, Abadín
Abeledo de Abaixo é un lugar da parroquia do Abeledo no concello lugués de Abadín na comarca da Terra Chá.
Ian Ashley
Ian Hugh Gordon Ashley (nado o 26 de outubro de 1947 en Wuppertal, Alemaña) é un expiloto de competición británico que competiu na Fórmula 1 cos equipos Token, Williams, BRM e Hesketh.
Ashley empezou a competir en 1966 cando fixo un curso na Escola de Carreiras Jim Russell. Era rápido pero errático, e pronto gañou o alcumo de "Crashley" (xogo de palabras co seu apelido e crash, accidente en inglés). Chegou á Fórmula 5000 en 1972 e foi un piloto punteiro en 1973. Fixo o seu debut na Fórmula Un en, pilotou brevemente para o equipo Williams o ano seguinte. A súa sorte empeorou a mediados dos setenta na Fórmula Un. Converteríase en vítima de dous desagradables accidentes en circuítos que deixaron de utilizarse na Fórmula Un pouco despois dos seus dous accidentes. Durante 1975, no gran premio alemán en Nürburgring onde durante a práctica, estrelouse fortemente na difícil sección de Pflanzgarten e rompeu ambos nocellos, e durante a práctica para o Gran Premio do Canadá de 1977 no Circuíto de Mosport Park en 1977, pasou sobre unha fochanca, volcou o seu Hesketh, saltou a barreira e estrelouse contra unha torre da televisión. Nunca volveu competir na Fórmula Un.
En 1985 fixo o seu debut no Campionato da CART no Miami Grand Prix. Presentouse nas 500 Millas de Indianápolis de 1986 pero o coche non apareceu na pista. Con todo, participou en tres carreiras en 1986 e terminou noveno no Mid-Ohio Sports Car Course, suficiente para lograr o posto 28º no campionato. Non terminou nos seus outros dous comezos en 1986. Tamén tivo unha sóa participación na Indy Lights en Pocono Raceway e terminou sexto. Fixo unha aparición máis na CART en 1987, de novo en Miami, pero tivo problemas no tren motriz.
Logo da Fórmula Un, construíuse unha carreira como piloto de avións para executivos nos Estados Unidos. Con todo, en 1993 volou ás carreiras, pilotando un Vauxhall no British Touring Car Championship. Logo disto, correu brevemente en motocicletas con [sidecar].
En novembro de 2009, competiu na Fórmula Ford por primeira vez en máis de 40 anos pilotando un Elden MK8 no Trofeo Walter Hayes en Silverstone.
esquerda | 250px | Ashley correndo unu [[LDS F1|LDS-Alfa Romeo]]
Resultados completos na Fórmula Un
(Chave) As carreiras en letra grosa indican pole position; as carreiras en cursiva indican volta rápida.
Nostián, Visma, A Coruña
miniatura|Situación de Nostián no concello da Coruña. Nostián é un lugar da parroquia de Visma no concello da Coruña. Segundo o padrón municipal (INE 2014) ten 78 habitantes (36 homes e 42 mulleres), o que non supón ningún cambio en relación ao ano anterior.
Campionato Mundial de Motocrós 2019
Constou de 18 probas, comezou en Neuquén o 3 de marzo, e rematou en Shanghai o 15 de setembro.
Calendario e resultados
O campionato foi disputado nun total de dezaoito Grandes Premios en Europa, Oriente Medio, Asia e América do sur. Cada Gran Premio constou de dúas mangas.
O Gran Premio de Shanghai, previsto inicialmente para o 1 de maio, foi aprazado para setembro por mor da intensa chuvia e o Gran Premio de Hong Kong, que ía ser a última proba do Mundial, foi cancelado, deixando a Shanghai como o último Gran Premio da tempada.
Na categoría raíña, MXGP, Jeffrey Herlings era o defensor do título, tras gañar en 2018 o seu primeiro campionato mundial de MXGP e o cuarto en total. Pero unha rotura de nocello así como outra lesión de Tony Cairoli, achandaron o terreo para que Tim Gajser gañase o seu segundo título de MXGP.
Na categoría MX2, defendía o título Jorge Prado, tras gañar o seu primeiro mundial en 2018. O dominio do piloto galego foi case absoluto gañando 31 das 36 mangas e saíndo vitorioso de 16 Grandes Premios, batendo así a marca histórica de vitorias nunha tempada, antes en posesión de Herlings.
Campionato de pilotos
,
Clasificación de pilotos
,
Abeleiras, Présaras, Vilasantar
Abeleiras é un lugar da parroquia de Présaras, no concello coruñés de Vilasantar, na comarca de Betanzos. Segundo o Instituto Nacional de Estadística a súa poboación en 2018 era de 16 habitantes (5 homes e 11 mulleres).
Boeing 777
O Boeing 777 é unha familia de avión de pasaxeiros bimotor, de longo alcance e fuselaxe ancha desenvolvida e fabricada por Boeing. Trátase do bimotor máis grande do mundo, e pode transportar de 314 a 396 pasaxeiros a unha distancia de entre 9 704 e 15 844 km. Coñecido tamén como o "Triplo Sete" (Triple Seven), entre as súas características distintivas están os motores turboventilador de maior diámetro en calquera aeronave, seis rodas en cada tren de aterraxe principal, unha sección completamente circular da fuselaxe e a súa terminación de cola en forma de coitela. Desenvolvido consultando a oito das principais aeroliñas do mundo, o 777 deseñouse para substituír os modelos de fuselaxe ancha máis vellos e como ponte entre as capacidades dos modelos 767 e 747. Como primeiro avión de Boeing fly-by-wire, ten controis informatizados e trátase tamén do primeiro avión comercial deseñado enteiramente por ordenador.
A data de 2017 o 777 presentábase en dúas lonxitudes de fuselaxe. A variante orixinal 777-200 entrou en servizo comercial no ano 1995, seguida pola de máis alcance 777-200ER en 1997. A versión alongada 777-300, con 10,1 metros máis de lonxitude, comezou a operar en 1998. As versións iniciais 777-200, -200ER e -300 están equipadas con motores General Electric GE90, Pratt & Whitney PW4000 ou Rolls-Royce Trent 800. As variantes de longo alcance 777-300ER e ultralongo alcance 777-200LR entraron en servizo en 2004 e 2006 respectivamente, mentres que a versión 777F de carga estreouse en febreiro de 2009. Estas variantes están equipadas con motores General Electric GE90 e puntas de ás inclinadas de maior tamaño. O 777-200LR é o avión de pasaxeiros con maior alcance do mundo, coa capacidade de voar a máis de medio mundo, posuíndo o récord do voo máis longo sen paradas dun avión comercial.
United Airlines foi a primeira aeroliña en operar co 777, o 7 de xuño de 1995. A data de xullo de 2017, uns 60 clientes fixeran pedidos por un total de 1 939 unidades de tódalas variantes, con 1 507 entregadas. A variante máis común é a 777-300ER, con 748 unidades entregadas de 823 pedidos. Emirates opera a meirande frota de avións 777, con 161 aeronaves de pasaxeiros e carga a data de xullo de 2017. O 777 viuse involucrado en seis accidentes aéreos con perda de fuselaxe a data de outubro de 2016. O accidente do voo 214 de Asiana Airlines en xullo de 2013 foi o seu primeiro accidente con vítimas mortais en 18 anos de servizo.
O 777 está entre os modelos máis vendidos de Boeing. As aeroliñas adquiriron este avión pola súa eficiencia enerxética en comparación con outros deseños de fuselaxe ancha e incrementaron o seu uso en rutas transoceánicas. Entre os seus competidores directos están o Airbus A330-300 e o Airbus A350 XWB, ademais do A340 e do McDonnell Douglas MD-11. O 787 Dreamliner, que entrou en servizo no ano 2011, comparte varias características de deseño e unha cualificación de tipo común para pilotos co 777. En novembro de 2013 Boeing anunciou o desenvolvemento das versións melloradas 777-8 e 777-9, coñecidas colectivamente coma 777X, que incluirían ás compostas, motores GE9X e tecnoloxías máis avanzadas que xa foran desenvolvidas para o 787. A compañía prevé que a nova serie 777X entre en servizo no ano 2020.
Antecedentes
A comezos da década de 1970 o Boeing 747, o McDonnell Douglas DC-10 e o Lockheed L-1011 TriStar convertéronse na primeira xeración de avións de pasaxeiros de fuselaxe ancha en entrar en servizo. En 1978 Boeing deu a coñecer tres novos modelos: o bimotor Boeing 757 para substituír o 727, o bimotor 767 para competir co Airbus A300 e o concepto de trirreactor 777 para competir co DC-10 e co L-1011. Os 757 e 767 de tamaño medio entraron no mercado con éxito, debido en parte ás regulamentacións dos anos 1980 sobre estándares operacionais a longa distancia de bimotores (ETOPS) que rexían as operacións de bimotores transoceánicos. Estas regulamentacións permitían que os bimotores realizasen cruces oceánicos ata unhas tres horas de distancia dos aeroportos de desvío de emerxencia. Baixo a normativa ETOPS, as aeroliñas comezaron a operar o 767 en rutas transoceánicas de longa distancia que non requirían a capacidade dos avións máis grandes. O trirreactor 777 foi descartado posteriormente tras unha serie de estudos de mercado que favorecían ás variantes 757 e 767. Boeing quedou cun oco de tamaño e rango na súa liña de produtos entre o 767-300ER e o 747-400.
A finais dos anos 1980 os modelos DC-10 e L-1011 estaban próximos a súa data de retiro, o que levou ós fabricantes a desenvolver deseños que os substituísen. McDonnell Douglas estaba naquel entón traballando no MD-11, un sucesor alongado e mellorado do DC-10, mentres que Airbus estaba desenvolvendo os modelos A330 e A340. En 1986 Boeing deu a coñecer unha proposta para un 767 alongado, coa designación provisional de 767-X, co obxectivo de centrarse no mercado dos substitutos de primeira xeración de avións de fuselaxe ancha coma o DC-10, e para complementar ós modelos 767 e 747 na liña da compañía. A proposta inicial contaba cunha fuselaxe máis longa e unhas ás máis grandes que o 767, ademais de contar con winglets. Os plans posteriores aumentaron a sección transversal da fuselaxe pero mantiveron a cabina de voo, o morro e outros elementos xa existentes do 767.
As aeroliñas non quedaron impresionadas coas propostas do 767-X, procurando no seu lugar unha sección transversal aínda máis ancha, configuracións interiores totalmente flexibles, capacidade de alcance curta a intercontinental e un custo operacional menor ó de calquera variante de 767. Os requisitos das aeroliñas para os grandes avións estaban volvéndose cada vez máis específicos, sumándose á cada vez maior competencia entre fabricantes. Cara o ano 1988 Boeing decatouse de que a única resposta a isto sería un deseño novo, o que finalmente se converteu no bimotor 777. A compañía optou pola configuración de dous motores por mor do éxito de deseños anteriores, do desenvolvemento de motores proxectados e dos beneficios obtidos grazas a redución de custos. O 8 de decembro de 1989 Boeing comezou a enviar ofertas ás aeroliñas para o modelo 777.
Fase de deseño
miniatura|250px|[[Cabina de cristal dun 777-200ER de Transaero Airlines]] A fase de deseño para o novo birreactor de Boeing foi diferente á dos seus avións comerciais anteriores. Por primeira vez oito das principais aeroliñas do mundo (All Nippon Airways, American Airlines, British Airways, Cathay Pacific Airways, Delta Air Lines, Japan Airlines, Qantas e United Airlines) tiveron un papel no desenvolvemento da aeronave. Isto afastábase das prácticas habituais da industria, xa que os fabricantes normalmente deseñaban o avión cunha participación mínima do cliente. As oito aeroliñas que axudaron no proceso de deseño foron coñecidas dentro de Boeing coma o grupo "Working Together" (traballando xuntos). Na primeira reunión de grupo que tivo lugar en xaneiro de 1990, entregóuselles un cuestionario de 23 páxinas ás aeroliñas, preguntándolles que era o que querían no novo deseño. No mes de marzo dese mesmo ano, Boeing e as aeroliñas acordaron unha configuración de deseño básica: unha sección transversal da cabina semellante á do 747, con capacidade de ata 325 pasaxeiros, interiores flexibles, unha cabina de cristal, controis fly-by-wire e un 10% menos de custo asento por milla que o A330 e o MD-11. Boeing designou á súa fábrica en Everett, onde se concentraba a produción do modelo 747, como a planta de montaxe final para o 777.
O 14 de outubro de 1990 United Airlines converteuse no cliente de lanzamento do 777, realizando un pedido de 34 avións con motores Pratt & Whitney por un valor total de 11 000 millóns de dólares cunha opción de compra doutros 34. A fase de desenvolvemento coincidiu co programa de substitución de United dos seus modelos DC-10. United requiría que o novo avión fose capaz de voar tres rutas diferentes: de Chicago ata Hawai, de Chicago ata Europa, e sen escalas dende Denver, un aeroporto hot and high, ata Hawai. A certificación ETOPS era tamén unha prioridade para United, tendo en conta a porción de voo sobre auga das rutas a Hawai. En xaneiro de 1993 un equipo de deseñadores de United uniuse a equipos doutras aeroliñas e a deseñadores de Boeing na fábrica de Everett. Os 240 equipos en total, con ata uns 40 membros cada un, encargáronse de case 1 500 cuestións de deseño de compoñentes individuais do avión. O diámetro da fuselaxe incrementouse para adaptarse a Cathay Pacific, o modelo de referencia fíxose máis longo para All Nippon Airways, e as indicacións de British Airways deron lugar a unha maior flexibilidade interior e a opcións de maior peso operativo.
O 777 foi o primeiro avión comercial deseñado enteiramente por ordenador. Todos os bosquexos de deseño foron creados cun sistema de software CAD tridimensional coñecido como CATIA, fornecido por Dassault Systemes e IBM. Isto permitiulles aos enxeñeiros montar un avión virtual dentro dunha simulación, para revisar calquera posible interferencia e verificar que os milleiros de partes encaixaban de forma axeitada, reducindo desta forma os posibles custos de ter que volver a facelas. Boeing desenvolveu o seu propio sistema de visualización de alto rendemento, FlyThru, posteriormente chamado IVT (Integrated Visualization Tool), para apoiar a colaboración nas revisións de deseño a grande escala, ilustracións de produción e outros usos dos datos CAD fóra do campo da enxeñería. Nun primeiro momento os enxeñeiros de Boeing non estaban convencidos das capacidades do software CATIA, polo que construíron unha maqueta física da sección do morro para verificar os seus resultados. A proba obtivo tanto éxito que cancelaron a fabricación de maquetas adicionais por consideralas non necesarias.
Fabricación e probas
miniatura|esquerda|Boeing 777 N777UA, que serviu no programa de voos de probas do 777 e foi o primeiro 777-200 en servizo con [[United Airlines, engalando do Aeroporto de Ámsterdam-Schiphol en 2005.]] O proceso de fabricación incluíu unha importante compoñente internacional, cun nivel sen precedentes de subcontratación global para un avión de pasaxeiros de Boeing, só excedido polo posterior 787. Entre os contribuidores internacionais estaban Mitsubishi Heavy Industries e Kawasaki Heavy Industries para os paneis da fuselaxe, Fuji Heavy Industries, Ltd. para a sección central das ás, Hawker de Havilland para os elevadores e Aerospace Technologies of Australia para o temón. Un acordo entre Boeing e Japan Aircraft Development Corporation, representando a contratistas aeroespaciais xaponeses, fixo destes últimos un socio de risco compartido cun 20% de participación en todo o programa de desenvolvemento. O modelo inicial 777-200 foi lanzado con opcións de motores de tres fabricantes, General Electric, Pratt & Whitney e Rolls-Royce, permitindo que as aeroliñas escollesen os motores de entre tres empresas competidoras. Cada un destes fabricantes acordou desenvolver un motor na clase de impulso de 340 kN e superior para o 777.
Para acomodar a fabricación do seu novo avión, Boeing dobrou o tamaño da súa fábrica de Everett cun custo de case 1500 millóns de dólares, proporcionándolle espazo para dúas novas liñas de ensamblaxe. Desenvolveron novas metodoloxías de produción, incluíndo unha máquina xiratoria que podía rotar os subconxuntos da fuselaxe 180 graos, permitíndolle aos traballadores acceder ás seccións superiores do corpo da aeronave. A montaxe principal do primeiro avión comezou o 4 de xaneiro de 1993. Ao comezo do proceso de produción, o programa xa tiña acumulados 118 pedidos en firme, con opcións de compra para 95 avións máis, por parte dun total de 10 aeroliñas. O investimento total no programa estimouse en máis de 4000 millóns de dólares por parte de Boeing, con 2000 millóns máis por parte dos seus provedores.
O 9 de abril de 1994 presentouse o primeiro 777, co número WA001, nunha serie de 15 cerimonias realizadas durante ese día para dar cabida aos 100000 convidados. O primeiro voo tivo lugar o 12 de xuño dese mesmo ano, baixo o mando do xefe de pilotos de probas John E. Cashman. Este voo marcou o inicio dun programa de probas de 11 meses, máis extenso que calquera outro programa anterior de Boeing. Nove avións equipados con motores General Electric, Pratt & Whitney e Rolls-Royce realizaron probas de voo en diversas localizacións que ían dende o aeródromo no deserto da base Edwards da Forza Aérea en California pasando polas fríxidas condicións de Alasca, principalmente no Aeroporto Internacional de Fairbanks. Para satisfacer os requirimentos ETOPS realizáronse oito voos de 180 minutos de duración cun só motor. A primeira unidade construída empregouse para unha campaña de probas non destrutivas de Boeing dende 1994 a 1996, e proporcionou datos para os programas -200ER e -300. Trala finalización das probas de voo, o 777 recibiu certificacións de aeronavegabilidade por parte da Administración Federal da Aviación estadounidense (FAA) e da Joint Aviation Authorities europea (JAA) o día 19 de abril de 1995.
Entrada en servizo
Boeing entregoulle o primeiro 777 a United Airlines o 15 de maio de 1995. A FAA outorgou unha autorización de 180 minutos ETOPS ("ETOPS-180") para os avións equipados co motor Pratt & Whitney PW4084 o 30 de maio, converténdose no primeiro avión de pasaxeiros en ter unha cualificación ETOPS-180 ao entrar en servizo. O primeiro voo comercial tivo lugar o día 7 de xuño, dende o Aeroporto de Londres-Heathrow ata o Aeroporto Internacional de Washington-Dulles.
O 12 de novembro de 1995 Boeing entregoulle o primeiro modelo con motores General Electric GE90-77B a British Airways, que realizaría o seu primeiro voo comercial cinco días despois. Os servizos iniciais víronse afectados por problemas de desgaste na transmisión, o que provocou que a aeroliña retirase temporalmente a súa frota de 777 para voos transatlánticos en 1997. Os avións de British Airways volveron a estar plenamente operativos a finais dese mesmo ano, e General Electric anunciou que levaría a cabo melloras nos seus motores.
O primeiro avión con motores Rolls-Royce Trent 877 foi entregado a Thai Airways International o 31 de marzo de 1996, completando desta forma a introdución dos tres motores desenvolvidos inicialmente para o avión. Cada unha das tres combinacións de avión e motor obtivo a certificación ETOPS-180 dende o momento da súa entrada en servizo. En xuño de 1997 os pedidos acadaron a cifra de 323 unidades para 25 aeroliñas, incluídas as compañías de lanzamento que realizaran pedidos de exemplares adicionais. Os datos da súa actuación en servizo estableceron as consistentes capacidades do avión en rutas transoceánicas de longo percorrido, o que deu lugar a que conseguisen vendas adicionais. En 1998 a frota completa de 777 chegou a acumular un total dunhas 900 000 horas de voo.
Variantes iniciais
miniatura|250px|777-200ER de [[Malaysia Airlines]] Tralo modelo orixinal Boeing desenvolveu a variante con maior peso bruto do 777-200, de maior alcance e capacidade de carga. Inicialmente denominado 777-200IGW, o 777-200ER realizou o seu primeiro voo o 7 de outubro de 1996, recibindo as certificacións da FAA e a JAA o 17 de xaneiro de 1997, e entrando en servizo con British Airways o 9 de febreiro dese mesmo ano. Cun maior rendemento en rutas de longo alcance, esta variante converteuse na máis pedida do avión durante a década dos anos 2000. O 2 de abril de 1997 un -200ER de Malaysia Airlines bautizado como "Super Ranger" superou o récord de distancia sen escalas polo gran círculo, realizando un voo en dirección leste dende Boeing Field en Seattle ata Kuala Lumpur, percorrendo unha distancia de 10 823 millas náuticas (20 044 km) en 21 horas e 23 minutos.
Trala introdución do -200ER Boeing centrou a súa atención nunha versión alongada da aeronave. O 16 de outubro de 1997 o modelo 777-300 realizou o seu voo de estrea. Cuns 73,9 m de lonxitude, o -300 converteuse no avión de pasaxeiros máis longo producido ata ese momento (ata a aparición do A340-600), e tiña un 20% máis de capacidade que o modelo de lonxitude estándar. O -300 conseguiu a súa certificación de tipo por parte da FAA e da JAA de forma simultánea o 4 de maio de 1998, e entrou en servizo con Cathay Pacific o 27 de maio de 1998.
Versións de maior alcance
Dende os comezos do programa de desenvolvemento, Boeing considerou fabricar variantes de moi longo alcance. Os plans iniciais centráronse na proposta dun 777-100X, unha variante acurtada do -200 cun peso reducido e un maior alcance, semellante ó do 747SP. Porén, este modelo -100X tería unha menor capacidade de pasaxeiros que o -200 malia manter uns custos de operación semellantes, o que suporía un maior custo por asento. A finais dos anos 90 os plans de deseño mudáronse para desenvolver versións de maior alcance dos modelos xa existentes. En marzo de 1997 a xunta directiva de Boeing aprobou as especificacións para os modelos 777-200X/300X: 298 pasaxeiros en tres clases cun alcance de máis de 15 900 km (8 600 millas náuticas) para o 200X e 12 200 km (6 600 mn) con 355 pasaxeiros nunha disposición de tres clases para o 300X. O plan incluía obter a certificación para o 200X en agosto de 2000, para introducilo en setembro dese mesmo ano, mentres que a introdución do 300X sería en xaneiro de 2001.
Precisábase un motor máis potente duns 440 kN e un maior impulso, o que deu lugar a negociacións entre Boeing e os fabricantes de motores. General Electric ofreceuse a desenvolver o motor GE90-115B, mentres que Rolls-Royce propuxo desenvolver o Trent 8104. En 1999 Boeing anunciou que chegara a un acordo con General Electric, quen superara desta forma as propostas dos seus rivais. Como parte deste acordo con General Electric, Boeing aceptou ofertar só motores GE90 nas novas versións do 777.
O segundo modelo de longo alcance, o 777-200LR, presentouse o 15 de febreiro de 2005 e completou o seu voo de estrea o 8 de marzo dese mesmo ano. O -200LR recibiu a certificación da FAA e da EASA o 2 de febreiro de 2006, e a primeira entrega a Pakistan International Airlines foi o 26 de febreiro de 2006. O 10 de novembro de 2005 o primeiro -200LR conseguiu o récord de voo dun avión de pasaxeiros máis longo sen escalas, voando 11 664 millas náuticas (21 602 km) en dirección leste dende Hong Kong ata Londres. Cun tempo total de 22 horas e 42 minutos, este voo excedeu o alcance estándar de deseño do -200LR e quedou rexistrado no Libro Guinness dos Récords.
O modelo de carga, o 777F, presentouse o 23 de maio de 2008. O seu voo de estrea, que utilizou o deseño estrutural e as especificacións de motor do -200LR xunto cos tanques de combustible derivados do -300ER, tivo lugar o 14 de xullo de 2008. A certificación de tipo por parte da FAA e da EASA recibiuna o 6 de febreiro de 2009, e a súa primeira entrega para Air France tivo lugar o 19 de febreiro dese mesmo ano.
Melloras e actualizacións
A finais de 2011 a FAA asignou unha cualificación tipo común para o 787 e o 777, permitindo que os pilotos cualificados nalgún dos dous modelos puidesen operar ámbolos dous, grazas ás súas características de deseño semellantes. O 787, de menor tamaño, representou a primeira fase dunha iniciativa de substitución de modelos de aeronaves denominada Boeing Yellowstone Project. Segundo diversos informes, o 777 podería ser substituído eventualmente por unha nova familia de aeronaves, as Yellowstone 3, deseñadas en base a tecnoloxías presentes no 787. miniatura|250px|777-300ER de [[All Nippon Airways]]
A finais dos anos 2000 o 777 tiña unha cada vez maior competencia potencial por parte do modelo planeado de Airbus A350 XWB, así como das variantes internas propostas para o 787, ámbolos dous presentando unha potencial mellora no consumo de combustible. A consecuencia disto, o 777-300ER recibiu un paquete de melloras para o motor e a aerodinámica para reducir a fricción e o peso. En 2010 esta variante recibiu un incremento adicional de 2 300 kg de peso máximo sen combustible, equivalente a unha carga maior de entre 20 e 25 pasaxeiros. Os seus motores GE90-115B1 recibiron unha mellora de entre un 1 e un 2,5% de impulso para pesos de engalaxe maiores en aeroportos a grande altitude. A compañía planeou máis cambios para finais de 2012, incluíndo a posibilidade dunha extensión da envergadura das ás, así coma outros cambios maiores coma unha á composta, un novo motor e diferentes lonxitudes de fuselaxe. Segundo un artigo Emirates estivo traballando con Boeing no proxecto, xa que posiblemente sería o cliente de estrea para as novas versións do 777. China Airlines realizou un pedido de dez aeronaves 777-300ER para substituír os 747-400s en rutas entre Taipei e Os Ánxeles e Nova York, declarando en Aviation Week and Space Technology que o custo por asento do 777-300ER era dun 20% menos que os do 747.