cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Domitila Barrios de Chungara
Folga de fame de 1978
A persecución que sufriu a líder mineira só serviu para aumentar o alcance da súa palabra e da causa que representaba. En 1975 chegou a ser ouvida xa en escenarios internacionais. O ano seguinte, cando o seu testemuño foi plasmado no libro Si me permiten hablar..., de Moema Viezzer, o seu prestixio transcendeu as fronteiras de Bolivia.
World Atlas of Language Structures
O World Atlas of Language Structures (WALS) é unha base de datos das propiedades estruturais (fonoloxía, gramática, léxico) das linguas a partir de materiais descritivos. Foi publicado orixinalmente por Oxford Prensa Universitaria como libro con CD-ROM en 2005, e tivo unha segunda edición en Internet en abril de 2008. É mantido polo Instituto Max Planck de Antropoloxía Evolutiva e pola Biblioteca Dixital Max Planck. Os editores son Martin Haspelmath, Matthew S. Dryer, David Gil e Bernard Comrie.
Domitila Barrios de Chungara
Candidatura á vicepresidencia
esquerda|miniatura|214x214px|Capa do libro "Si me permiten hablar...". Testimonio de Domitila Chungara, una mujer de las minas de Bolivia En 1978 foi a primeira muller en encabezar, como candidata á vicepresidencia co dirixente campesiño Casiano Amurrio, unha fórmula electoral en representación da Fronte Revolucionaria de Esquerda (FRI), hoxe extinta. Malia a fórmula non ser de todo exitosa en cuestións electorais, marcou un fito inaugural no proceso democrático que chegou até a actualidade. A figura de Domitila Barrios sintetizou causas que aínda hoxe manteñen plena vixencia, como a participación das mulleres e as poboacións campesiñas e obreiras no liderado de Bolivia.
World Atlas of Language Structures
O atlas achega información sobre a localización, a filiación lingüística e as características tipolóxicas dunha gran cantidade de linguas do mundo. Interactúa cos mapas de OpenStreetMap. A información do atlas publícase baixo a licenza Creative Commons Recoñecemento 4.0 Internacional. Forma parte do proxecto Cross-Linguistic Linked Data organizado polo Max Planck Institute for the Science of Human History.
Domitila Barrios de Chungara
Candidatura á vicepresidencia
Tamén foi nomeada para o Premio Nobel da Paz de 2005, xunto con Ana María Romero de Campero e Nicolasa Machuca, entre 1 000 mulleres destacadas do mundo. Un ano antes creara o Movimiento Guevarista, agrupación política que pretendía representar a loita do pobo.
Finou de cancro de pulmón na cidade de Cochabamba o 13 de marzo de 2012 aos 74 anos de idade.
Homenaxes
O Goberno Nacional de Bolivia declarou 3 días de dó nacional e condecorouna de maneira póstuma coa Orde do Cóndor dos Andes. A distinción foille imposta polo presidente Evo Morales, quen chegou ao val para render homenaxe á dirixente das mulleres mineiras.
En 2012 desvelouse na súa honra un busto no Cemiterio Xeral de Cochabamba, onde se atopa a súa sepultura.
Caecum trachea
Caecum trachea é unha especie de molusco gasterópodo. Foi descrita por primeira vez por Montagu en 1803.
Desnorte Rock
O Desnorte Rock foi un festival musical de música rock, metal e punk en galego, que se celebrou na estación da Gudiña en 2015 e en 2016, organizado pola asociación cultural Porcoteixo.
Desnorte Rock 2015 (22 de agosto)
miniatura|[[NAO en concerto no festival Desnorte Rock da Gudiña.]]
Calliopaea bellula
Calliopaea bellula é unha especie de molusco gasterópodo. Foi descrita por primeira vez por D'orbigny en 1837.
Follente, Bemil, Caldas de Reis
Follente é un lugar da parroquia de Bemil, no concello pontevedrés de Caldas de Reis, na comarca de Caldas. Segundo o IGE, en 2020 tiña 210 habitantes (96 homes e 114 mulleres), o que supón unha diminución respecto ao ano 1999, cando contaba con 264 habitantes (137 homes e 127 mulleres).
Xeografía
Esta aldea está situada na banda oeste da parroquia de Bemil, a tan só tres quilómetros do núcleo urbano de Caldas de Reis, do que a separa o pequeno monte da Canle. Ao sur do lugar ábrese a extensa chaira fluvial do río Umia, do que o río Follente é tributario. Cara o norte e oeste atópase delimitado polos primeiros contrafortes do Monte Xiabre, onde se localiza o monte veciñal en man común xestionado pola Comunidade de Montes da parroquia (CMVMC de Bemil).
Follente constitúe legalmente un único núcleo de poboación, mais dentro del se distinguen varios agrupamentos de casas, ou "barrios". Algúns dos principais son: Moar, O Regueiro e As Senras
A paisaxe de Follente presenta similitudes coa doutros asentamentos rurais tradicionais das Rías Baixas. Nese sentido, o espazo construído da aldea atópase no punto de transición entre as abas do Xiabre e o fondo do val do río Umia; deixando así libres os terreos de maior pendente, por unha banda, e os de maior produtividade agraria, pola outra. En canto a este último aspecto, o retroceso da actividade agraria plásmase no avance de especies arbustivas e arbóreas sobre o antigo mosaico de pequenas parcelas de cultivo.
Debido ás altas precipitacións rexistradas no alto do Xiabre, e á súa condición de val inundable, son frecuentes as enchentes invernais do Río Follente, que cobren de auga as veigas máis meridionais do lugar.
Historia e patrimonio
O lugar presenta evidencias de ocupación humana desde cando menos a Idade do Ferro, entre as que sobresae o achado do Tesouro de Caldas, no veciño lugar da Canle. Do período castrexo, destaca a presenza dun castro a escasos 500 metros do núcleo, atribuído ao pobo prerromano dos Cilenos. Este castro foi estudado a raíz dos traballos realizados en 1997 con motivo da construción do gasoduto Valga-Tui, ficando pendentes novas escavacións que permitan divulgar os seus valores históricos e culturais. miniatura|Vista parcial de Follente (Bemil) desde As Senras.As edificacións labregas tradicionais, en moi variable estado de conservación, están construídas en pedras de cachotaría. Asemade, as novas vivendas ocupan na súa maior parte o óco deixado polas previas, ou emprázanse naquelas áreas intersticiais entre os diferentes barrios da aldea, de xeito que se mantén un núcleo compacto e unha dispersión da urbanización reducida. En Follente cóntanse numerosos hórreos (cabanas), que na súa maioría se compoñen dunha estrutura de granito, con carpintaría de madeira pintada en tons escuros. Non existen no lugar exemplos de arquitectura relixiosa, mais si conta cun campo da festa propio, onde se celebra a festividade da patroa. Outros elementos de interese son as fontes, entre as que destaca pola súa calidade a coñecida como Fonte de San Lourenzo, que se atopa ao pé do monte comunal e conta con lavadoiro de seu.
A principal festividade da aldea é a dedicada á Virxe das Dores (fin de semana antes do 15 de setembro), que ten dous días festivos: o primeiro coa tradicional verbena e o segundo cunha misa e procesión campestre e un xantar de confraternidade con varios centos de veciñas. Nesta celebración, e máis na do Sacramento, un matrimonio da parroquia de Bemil adoitaba preparar o Ramo, que é unha pequena estrutura de madeira adornada con diversos motivos, como flores, froitos e un grande Roscón de Caldas.
En Follente, coma no resto da parroquia de Bemil, era popular até mediados do século XX o rito do "Anghenido" (Enganido), que buscaba a curación de nenos enfermos co baño nunha fonte situada preto da igrexa parroquial. A localización de dita fonte, na coñecida como Carballeira dos Xitanos, foi destruída no ano 2007 coa construción do vial de circunvalación da N-550.
Economía
A actividade agraria, a máis importante até a década dos anos 70, decaeu de xeito dramático até reducirse ao autoconsumo familiar puntual. Os cultivos de millo e de horta, outrora extensos, son cada vez máis reducidos, mentres que o único que mantén certa vitalidade é o viñedo. En canto á actividade silvícola, a principal fonte de ingresos está vencellada ao piñeiro e ao eucalipto, tendo iniciado a CMVMC de Bemil os traballos de repoboación con especies autóctonas. Existe un proxecto de concentración parcelaria aínda non executado.
Outro oficio con certa raigame foi o de fogueteiro, o cal xa desapareceu por completo.
En Follente houbo até datas recentes dúas tendas-taberna, onde se ofrecían produtos de primeira necesidade. Actualmente permanece aberto un destes negocios, na principal praza pública da aldea. Alén disto, existe un almacén de distribución de froitas e hortalizas e un campo de paintball.
Marie-Louise Paris
Marie-Louise Paris, coñecida como Mademoiselle Paris, nada en Besançon o 20 de outubro de 1889 e finada en Sceaux (Francia) o 28 de abril de 1969, foi unha enxeñeira francesa pioneira na formación científica das mulleres. En 1925  fundou o Instituto electro-mecánico feminino, máis tarde Escola Politécnica Feminina.
Traxectoria
Marie-Louise Paris era a a maior de 6 irmáns. A temperá morte do seu pai puxo en dificultades a súa familia, pero non impediu que estudaran. Despois de licenciarse en ciencias, continuou os seus estudos en París e obtivo o título de licenciada en ciencias na Sorbona.
En 1921, formouse como enxeñeira, como a súa irmá Hélène, na Escola de Mecánica e Electricidade de París, que lles abriu o acceso a outras escolas superiores: saen en 1922 as dúas tituladas da sección especial do Instituto Electrónico de Grenoble e logo baixo supervisión por Louis Barbillion.
De volta a París e exercendo diversos traballos (traballa, por exemplo, para a instalación do servizo de sinalización na estación de Laon ), frecuentou o mundo dos enxeñeiros e da educación superior, incluído Gabriel Koenigs, profesor na Facultade de Ciencias de París, Paul Langevin, Léon Guillet, director da escola central, Léon Eyrolles, director da Escola de Obras Públicas, Paul Appell, reitor da Academia de París e Edouard Branly, que axudan a lexitimar a creación dunha escola superior reservada ás mulleres.
Apaixonada pola aviación, tomou leccións de voo en Caudron en Guyancourt e produciu un prototipo de avión de pasaxeiros, exposto no programa de aviación en 1936. Nomeou a Hélène Boucher (postumamente) e Maryse Bastié, madriñas das promocións da Escola Politécnica Feminina, respectivamente en 1938 e 1945, e a Henri Farman padriño da promoción de 1947.
Marie-Louise faleceu a causa da diabetes, dentro da escola que pasou toda a súa vida fundando e desenvolvéndose.
Fundación da Escola Politécnica de Mulleres
Marcada pola ausencia de mulleres durante os seus estudos no Instituto Electrónico de Grenoble (eran 4 tituladas na súa clase de 605 estudantes ), obtivo, en 1925, soa e sen fondos, a autorización para ocupar temporalmente (finalmente durante 21 anos) o anfiteatro da CNAM para fundar o Instituto Electro-Mecánico da Muller. O instituto electro-mecánico feminino abre as súas portas o 4 de novembro de 1925
A formación foi inicialmente impartida pola propia Marie-Louise Paris, apoiada por dous profesores, de debuxo e mecánica ( Gabriel Koenigs ), e a súa iniciativa, orixinal para a época, levouna a ser invitada ao VII Congreso de química industrial para discutir o acceso das mulleres ás carreiras industriais.
Despois de varios problemas de diñeiro e a contratación de varios profesores, Marie-Louise Paris cambiou o nome do seu instituto en 1933 para renomealo Éscola Politécnica Feminina co fin de consolidar e diversificar o seu ensino, e prolongar a escolarización de 2 a 3 anos.
En 1956, tras a expulsión da escola do CNAM e unha década de vagar dun lugar a outro (especialmente nas escolas secundarias La Fontaine, Jules-Ferry e Janson de Sailly ), Marie-Louise Paris mercou unha vila en Sceaux para instalar a súa escola.
Recoñecementos
Un centro de investigación da Escola de enxeñeiros da EPF leva o seu nome e unha estatua de busto que leva a súa efixie está presente no campus escolar.
Dende o 2 de setembro de 2019, por iniciativa da Unión de Transportes Conxuntos da área metropolitana de Grenoble, a estación de tranvía anteriormente chamada CEA Cambridge, na liña B do tranvía de Grenoble, chámase Marie-Louise Paris - CEA.
Lois III o Cego
Lois o Cego, nado c. 880 e finado o 5 de xuño de 928, foi rei de Provenza dende o 11 de xaneiro de 887, rei de Italia dende o 12 de outubro de 900, e brevemente Emperador do Sacro Imperio Xermánico, como Lois III, entre 901 e 905. Era o fillo de Bosón, o rei usurpador de Provenza, e Ermengarda, unha filla do Lois II o Mozo. Polo seu pai, era un Bosónido, mais pola súa nai, un Carolinxio. Foi cegado após unha invasión errada de Italia no ano 905.
Anselm Peñas
miniatura|150px|[[Murchisonella africana, especie descrita en 2013 por Peñas e Rolán]] Anselm Peñas, nado en Sitges en 1943, é un malacólogo español.
Traxectoria
Membro da Associació Catalana de Malacologia, da Sociedad Española de Malacología e da Societá Italiana di Malacologia, colaborou, entre outras institucións, co Museo Nacional de Ciencias Naturales de Madrid, co Museo Nacional de Historia Natural de Francia de París, co Natural History Museum of United Kindom de Londres, e co Zoologisches Museum de Berlín.
Segundo o Rexistro Mundial de Especies Mariñas (WoRMS), Anselm Peñas é un dos dous principais autores, xa que describiu máis especies desde o ano 2000 até o 2017.
Describiu 748 novas especies, e 6 novos xéneros (Afroturbonilla, Bouchetmella, Helodiamea, Perheida, Ovalina e ''Maricarmenia).
Numerosas das moitas descricións de especies fíxoas coa colaboración do seu colega galego Emilio Rolán.
Papilionoidea
miniatura|Battus philenor, [[eiruga]] miniatura|Papilio polyxenes, [[pupa]] miniatura|Pieris virginiensis, [[Pieridae]] Papilionoidea é unha superfamilia monofilética de lepidópteros ditrisios que inclúe todas as familias de bolboretas diúrnas. A súa circunscrición actual coincide coa delimitación tradicional do clado Rhopalocera, e suxire que as superfamilias Hesperioidea e Hedyloidea non son válidas.
Nomenclatura
Durante moitos anos, os ropalóceros tiveron o rango taxonómico de suborde no que se incluían as bolboretas diúrnas, en contraposición da suborde Heterocera, ou bolboretas nocturnas (trazas, falenas e outras, ou "moths" para os anglófonos). Esta antiga división dos lepidópteros en dúas subordes quedou superada pola cladística moderna que demostrou que se trataba dunha clasificación artificial e, na actualidade, os lepidópteros se subdividen nas subordes Aglossata, Glossata, Heterobathmiina e Zeugloptera. O termo ropalócero é frecuentemente utilizado, pero inapropiado segundo as regras de nomenclatura e o coñecemento actual sobre o grupo. Demostrouse que o clado conformado polas seis familias de bolboretas diúrnas forman un grupo monofilético xunto coa familia Hedylidae, a este grupo asignóuselle o rango de superfamilia e o nome correcto é Papilionoidea.
A característica que se usaba para separar os ropalóceros dos heteróceros era a forma das antenas; na maioría dos ropalóceros as antenas son longas, delgadas e acaban un engrosamento ou maza, mentres que nos heteróceros, as antenas teñen formas moi diversas e variadas segundo as familias.
Familias de Papilionoidea
Segundo a clasificación tradicional, Papilionoidea incluía cinco familias:
Pero a circunscrición actual, agrega ás familias Hesperiidae e Hedylidae, anteriormente consideradas como superfamilias independentes (Hesperioidea e Hedyloidea respectivamente).
Evolución e Bioxeografía
As análises filoxenéticas recentes suxiren que todas as sete familias forman un clado monofilético, cos Papilionidae como grupo irmán do resto das familias de Lepidoptera:
Interaccións bióticas
miniatura|250x250px|Bolboreta da subfamilia [[Charaxinae]] As larvas das bolboretas da superfamilia Papilionoidea reportáronse comendo en máis de 6000 especies de plantas de polo menos de 2200 xéneros e 212 familias, incluíndo 204 familias de plantas anxiospermas. Soamente 260 especies foron reportadas en plantas non anxiospermas ou utilizando recursos alternativos. Dentro das anxiospermas, todas as sete familias, e polo menos 36 das 41 subfamilias de papilionoidea foron reportadas comendo no grupo de ordes das rósidas (fábidas e málvidas segundo o APG III), dentro deste grupo a familia Fabaceae é a que se reportou máis frecuentemente. A familia Poaceae, dentro das plantas monocotiledóneas, é a segunda familia máis frecuentemente reportada como planta hospedera para as bolboretas de tres subfamilias de Hesperiidae e a subfamilia Satyrinae (Nymphalidae).
Calliostoma granulatum
Calliostoma granulatum é unha especie de molusco gasterópodo. Foi descrita por primeira vez por Born en 1778.
Bea Seijas
Beatriz Seijas Couce, nada en Ferrol o 15 de marzo de 1974, é unha ex xogadora de fútbol sala e adestradora galega. Xogaba de á-peche e tivo unha longa carreira desenvolvida en tres equipos, o Sal Lence, o CD Ourense e o Ourense CF, gañando tanto a liga de Primeira División como a Copa de España cos tres clubs. Retirouse aos 45 anos, acumulando no seu palmarés cinco ligas, seis Copas e dous galardóns como mellor xogadora de España.
Dende 2020 adestra a selección alevín feminina de Galicia.
Calliostoma conulus
Calliostoma conulus é unha especie de molusco gasterópodo. Foi descrita por primeira vez por Carl von Linné en 1758.
Bea Seijas
Traxectoria
En 1998 deixou o equipo xunto a Nuria Iglesias, trasladándose ambas a Ourense para xogar no CD Ourense. No seu primeiro ano gañou a liga e a Copa. Cando o club desapareceu pasou a xogar no novo Ponte Ourense, co que ascendeu dende as categorías rexionais ata conquistar unha nova liga na tempada 2010/11. Continuou no club ourensán durante os seguintes oito anos, sumando ao seu palmarés a Copa de España de 2017. Retirouse aos 45 anos de idade, despois de xogar o seu último partido en xuño de 2019 fronte ao Burela Pescados Rubén.
Tras a súa retirada formou parte do equipo técnico do Ourense Envialia e dende xaneiro de 2020 adestra a selección galega feminina alevín.
Selección nacional
Xogou coa selección española de fútbol sala dende a súa mesma creación en 1990. Foi a autora do primeiro gol da historia do equipo, no partido inaugural contra a selección galega en Carballo, e ao día seguinte xogou tamén o primeiro encontro internacional contra a selección de Portugal no Pavillón da Gándara de Narón. Disputou un total de 40 partidos coa selección.
Xogou tamén na selección galega, da que foi capitá, e coa que conquistou cinco Campionatos de España de Seleccións Territoriais.
Palmarés
Sal Lence
CD Ourense
Ourense CF
Selección de Galicia
Unlimited Love
Unlimited Love é o duodécimo álbum dos Red Hot Chili Peppers, publicado o 1 de abril de 2022. Está producido por Rick Rubin, e é o primeiro disco dende a volta de John Frusciante quen deixou a banda en 2009 e regresou en 2019, substituíndo a Josh Klinghoffer.
Listaxe de cancións
Todos os temas escritos por Anthony Kiedis, Flea, John Frusciante e Chad Smith.
Dirk Willems
Dirk Willems (morto o 16 de maio de 1569; tamén escrito Durk Willems) foi un mártir holandés anabaptista que é máis famoso por escapar da prisión pero que logo se volveu para rescatar ao seu perseguidor, que caera a través do xeo fino mentres perseguía a Willems, para despois ser capturado, torturado e asasinado pola súa fe.
Biografía
Willems naceu en Asperen, Gelderland, Países Baixos. Foi rebautizado (anabaptista) cando era mozo en Róterdam, rexeitando así o bautismo infantil que practicaban naquela época tanto os católicos como os protestantes establecidos nos Países Baixos, que tería recibido anteriormente. Esta acción, maáis a súa continua devoción á súa nova fe e o bautismo de varias outras persoas na súa casa, levou á súa condena pola Igrexa Católica Romana nos Países Baixos e á súa posterior detención en Asperen en 1569.
Willems estivo detido nun palacio residencial convertido en prisión, do que escapou usando unha corda feita con trapos atados. Usando isto, puido saír da prisión ata o foso xeado. Un garda deuse conta da súa fuxida e perseguiuno. Willems puido atravesar o xeo fino dun estanque conxelado, o Hondegat, debido ao seu peso máis lixeiro despois de subsistir coas racións da prisión. Porén, o garda que o seguía caeu polo xeo e pediu axuda mentres loitaba na auga xeada. Willems volveu para salvar a vida do seu perseguidor, e así foi recapturado. O seu antigo perseguidor afirmou o seu desexo de deixar ir a Willems, pero o burgomestre "recordoulle ao perseguidor o seu xuramento", o que fixo que o perseguidor se apoderase de Willems.
A continuación, Willems foi detido ata que foi condenado por un grupo de sete xuíces, quen, citando a "persistencia obstinada na súa opinión" de Willems, ordenou que fose queimado na fogueira o 16 de maio de 1569, así como que se confiscasen todos os seus bens "en beneficio da súa maxestade real". Willems foi executado en Asperen, e cun forte vento do leste soprando ese día, o lume foi afastado da parte superior do corpo do condenado, prolongando así a súa torturante morte. Informouse de que o vento levou os seus berros ata o próximo Leerdam, onde se escoitou que exclamaba cousas como "O Señor, meu Deus" etc., máis de setenta veces. O alguacil que estaba a cabalo preto estaba tan entristecido polo sufrimento de Willems que lle dixo ao verdugo: "Envía ao home cunha morte rápida". Aínda que non se sabe se o verdugo obedeceu a esta petición, sábese que Willems finalmente morreu alí, "con gran firmeza", e "tras entregar a súa alma nas mans de Deus".
Legado
Hoxe, é un dos mártires máis célebres entre os anabaptistas, que inclúen menonitas e amish, así como un heroe popular entre os residentes modernos de Asperen. Un drama histórico baseado na súa vida, Dirk's Exodus, foi escrito en 1989 por James C. Juhnke. En 2018, unha estatua de Dirk Willems foi presentada no museo Mennonite Heritage Village en Steinbach, Manitoba.
Lingua ópata
O ópata é unha lingua morta, ou ben dúas linguas estreitamente relacionadas, da familia uto-azteca, outrora falada polo pobo ópata no norte de Sonora, en México e no sueste de Arizona, nos Estados Unidos. Crese que xa estaba morta en 1930, e Carl Sofus Lumholtz informou que os ópata se "mexicanizaron" e perderon a súa lingua e costumes cando viaxaban por Sonora na década de 1890.
Brigantinos
Os brigantinos (en Brigantini) eran unha antiga tribo celta de Gallaecia, un pobo galaico lucense que viviu na costa norte da actual Galicia, arredor da Brigantium, identificada coa actual vila de Betanzos. Por este nome tamén son coñecidos os actuais habitantes de betanzos, sendo brigantinos sinónimo de betanceiros. É considerada por Luís Monteagudo como unha das tres subtribos dos ártabros, xunto cos lapatiancos e os nerios.
Lingua ópata
Nome
O ópata tamén recibe os nomes de tegüima, teguima, tehuima, tehui, eudeve, eudeva, heve, dohema, jova, joval, tonichi, sonori e ure.
Clasificación
O ópata foi considerado durante moito tempo como parte das linguas taracahítas, mais esta xa non se considera unha unidade xenética válida.
Ámbar birmano
miniatura|Á dunha [[libélula Burmalindenia nun cabochón de ámbar birmano, mostrando a típica coloración vermella do ámbar. Barra de escala = 5 mm]] O ámbar birmano, tamén coñecido como burmita ou ámbar de Kachin, é un ámbar procedente do Val de Hukawng no norte de Myanmar (antes Birmania). O ámbar data de hai uns 100 millóns de anos, durante o final do Albiano e o inicio do Cenomaniano, idades pertencentes ao período cretáceo medio. Este ámbar ten un significativo interese paleontolóxico debido á diversidade de flora e fauna que contén como inclusións, especialmente artrópodos, incluíndo insectos e arácnidos, pero tamén aves, lagartos, serpes, ras e restos fragmentarios de dinosauros. O ámbar coñécese e foi comercialmente explotado desde o século I d.C., e coñécese pola ciencia desde a metade do século XIX. A investigación do depósito causos controversia debido ao seu presunto papel no financiamento do conflito interno en Myanmar e as perigosas condicións de traballo nas minas onde se obtén.
Contexto xeolóxico, ambiente deposicional e idade
En Noije Bum, localizado nunha cordilleira, o ámbar encóntrase dentro de rochas clásticas de gran fino, normalmente verdosas ou verde cincentas, cor orixinada pola mestura dos grans que o constitúen de cor negra, amarela, gris e verde clara. As rochas de gran fino son principalmente arenitos de gran fino ou moi fino, con capas de limo e lousa sefdimentaria e horizontes delgados persistentes lateralmente (1–2 mm de grosor) de carbón. Tamén aparecen intecalacións masivas de calcaria micrítica de 6-8 cm de grosor, que a miúdo conteñen material vexetal convertido en carbón. Esta asociación de facies adoita ter arredor dun metro de grosor e normalmente é de capas delgadas e laminadas. Asociado coas facies de gran fino hai un conxunto de facies medias consistentes principalmente en arenitos de gran medio a fino que tamén conteñen capas de limolita, lousa sedimentaria e conglomerado, xunto cun horizonte persistente de conglomerado. Atopouse un espécime do ammonites Mortoniceras nunha capa de arenito de 2 metros sobre o horizonte de ámbar, xunto con gasterópodos e bivalvos indeterminados. A datación uranio-chumbo de cristais de circón de clastos volcánicos dentro dos horizontes que conteñen ámbar deu unha idade máxima de 98,79 ± 0,62 millóns de anos (Ma), o que fai que o depósito sexa do inicio do Cenomaniano. Datos non publicados de Wang Bo sobre outras capas suxiren un intervalo de idades de deposición de polo menos 5 millóns de anos. Non parece que o ámbar sufrise un transporte significativo desde que se endureceu ou foi redepositado. Os estratos no xacemento son máis novos cara ariba, con dirección norte nordés e buzamento de 50-70 graos leste e sueste ao norte da cordilleira e dirección entre sur sueste e sueste e buzamento de 35-60 graos suroeste ao sur da cordilleira, o que suxire que o xacemento está no flanco noroeste dun sinclinal que se introduce baixo a superficie cara ao noroeste. Tamén existe unha falla menor cunha clara fariña de falla, aínda que parece que non tivo un desprazamento signifcativo. Coñécense outros varios lugares, como o Khanjamaw coñecido xa na época colonial e os sitios máis recentes de Inzutzut, Angbamo e Xipiugong, preto de Tanai. O xacemento de Hkamti ao suroeste da cunca de Hukawng determinouse que é significativamente máis vello, datando de inicios do Albiano arredor de 110 Ma e, por tanto, considérase distinto.
Paleoambiente
miniatura|Unha cuncha de Puzosia (Bhimaites) xuvenil en ámbar birmano O paleobosque do ámbar birmano considérase que era unha selva tropical, situada preto da costa, onde a resina foi transportada despois a un ambiente mariño pouco profundo. A presenza da cuncha dun espécime xuvenil morto do ammonites Puzosia (Bhimaites), catro cunchas de gasterópodos mariños (incluíndo Mathilda) e isópodos litorais ou supralitorais incrustados nun cacho de ámbar con area da cuncha, xunto co crecemento de crinoideos isocrínidos, corais e ostras na superfice dalgunhas pezas de ámbar indica condicións mariñas na deposición final. Ademais, perforacións feitas polos bivalvos foládidos en espécimes de ámbar xunto con polo menos un foládido que quedou atrapado foron interpretadas como que mostran que a resina estaba aínda fresca e non endurecida cando estaba sendo desprazada a áreas mareais. Porén, os foládidos en cuestión, que pertence ao xénero extinguido Palaeolignopholas, foron despois interpretados como especies de auga doce, e a presenza de numerosos insectos de auga doce indican que o ambiente inicial de deposición era unha sección augas abaixo de estuario ou de auga doce dun río, e o bosque estenderíase por unha zona de ríos costeiros, deltas fluviais, lagos, albufeiras e baías costeiras. O ambiente boscoso puido ser favorable aos incendios, igual que nos modernos pantanos tropicais de turba, baseándose na presenza de plantas adaptadas ao lume e restos de plantas queimadas atopados no ámbar.
Fauna e flora
A lista de taxons atopados é extraordinariamente diversa, cunhas 42 clases, 108 ordes, 569 familias, 1017 xéneros e 1379 especies descritas a finais de 2019, cunhas 300 especies descritas só en 2019, a gran maioría (94%) das cales eran artrópodos. Unha lista completa de taxons ata finais de 2018 poden encontrarse en Ross 2018 E un suplemento que abrangue máis do ano 2019 poden encontrarse en Ross 2019b. Para sermos breves, non se mostra aquí unha lista completa de taxons e a clasificación é principalmente a nivel de familia.
Invertebrados
Coñécense unha 1000 especies de invertebrados destes depósitos, incluíndo, os membros máis antigos dos Palpigradi (Electrokoenenia) e Schizomida (Mesozomus), o onicóforo máis antigo (Cretoperipatus) e os únicos membros fóslies coñecidos dos Mesothelae e Ricinulei desde o Paleozoico. Chimerarachne é unha araña troncal única que aínda posúe cola, con formas similares coñecidas só no Paleozoico.
Acariformes
miniatura|[[Immensmaris|Immensmaris chewbaccei (Acariformes:Smarididae)]]
Coñécesen 20 familias de acariformes do ámbar birmano, incluíndo: Anystidae, Archaeorchestidae, Bdellidae, Caeculidae, Cheyletidae, Enantioppiidae, Eremaeidae, Erythraeidae, Eupodidae, Gymnodamaeidae, Malaconothridae, Microtrombidiidae, Neoliodidae, Oribatellidae, Oribotritiidae, Resinacaridae, Smarididae, Trombellidae, Trombidiidae e Tuckerellidae.
Opiliones
Atopáronse espécimes de nove families de opilións no ámbar birmano, incluíndo: Beloniscidae, Epedanidae, †Halithersidae, †Mesokanidae,†Monooculricinuleidae, ?Pyramidopidae Sclerosomatidae, Stylocellidae e Tithaeidae.
Pseudoscorpiones
miniatura|Procheiridium judsoni (Pseudoscorpiones:[[Cheiridiidae)|alt=]] Descubrír4onse tamén 12 familias de pseudoescorpións, que son: Atemnidae, Cheiridiidae, Cheliferidae, Chernetidae, Chthoniidae, Feaellidae, Garypinidae, Hyidae Ideoroncidae, Neobisiidae, Pseudocheiridiidae e Withiidae.
Schizomida
Só se coñece unha familia de esquizómidos do ámbar birmano: Hubbardiidae
Palpigradi
Coñécese un xénero de palpígrados: Electrokoenenia, que pertence aos Eukoeneniidae
Amblypygi
Atopáronse dous xéneros de amblipixios: Kronocharon e Burmacharon, que non pertencen a ningunha familia existente.
Solfugae
Coñécese un xénero de solífugos: Cushingia, que non pertence a ningunha familia existente.
Ricinulei
Coñécense tres xéneros de Ricinulei: Hirsutisoma, ?Poliochera (un taxon polo demais do Carbonífero) e Primoricinuleus, todos de familias extinguidas.
Myriapoda
miniatura|[[Burmanopetalum inexpectatum (Callipodida)|alt=]] Coñécense 16 familias de miriápodos, que son: Anthroleucosomatidae, †Electrocambalidae, Tingupidae, Glomeridellidae, Andrognathidae, Paradoxosomatidae, Polydesmidae, Polyxenidae, Synxenidae, Polyzoniidae, Siphoniulidae, Siphonophoridae, Siphonorhinidae, Zephroniidae, Cambalidae, Scolopendrellidae e †Burmanopetalidae.
Entognatha
Coñécense 8 familias de entognatos: Campodeidae, Japygidae, Isotomidae, †Praentomobryidae, Tomoceridae, Neanuridae, Odontellidae e Sminthuridae.
Archaeognatha
Atopáronse dúas familias de arqueógnatos: Machilidae e Meinertellidae
Zygentoma
A única familia de Zygentoma atopada é Lepismatidae
Ephemeroptera
miniatura|Vetuformosa buckleyi (Ephemeroptera) Coñécense 7 familias de efémeras: †Australiphemeridae, Baetidae, Ephemeridae, Heptageniidae, †Hexagenitidae, Isonychiidae, Prosopistomatidae.
Odonata
Coñécese 20 familias de odonatos procedentes do ámbar birmano, que son: Aeshnidae, †Araripegomphidae, †Burmacoenagrionidae, †Burmaeshnidae, †Burmagomphidae, †Burmaphlebiidae, Calopterygidae, Coenagrionidae, Dysagrionidae, Gomphaeschnidae, Gomphidae, Hemiphlebiidae, Libellulidae, Lindeniidae, Megapodagrionidae, †Mesomegaloprepidae, †Paracoryphagrionidae, Perilestidae, Platycnemididae e Platystictidae.
Hymenoptera
miniatura|[[Diversinitus|Diversinitus attenboroughi (Hymenoptera:†Diversinitidae)]] Describíronse espécimes dunhas 50 familias de himenópteros neste ámbar empezando coas publicacións de Cockerell, que describiu especies dos grupos dos Bethylidae e Aulacidae entre 1917 e 1920. A familia monotípica Melittosphecidae só se coñece polos fósiles do ámbar birmano das especies Melittosphex burmensis e tamén se coñecen oito especies de Aptenoperissus da familia monotípica Aptenoperissidae. Burmomyrma rossi, que orixinalmente foi descrita como unha formiga Aneuretinae, foi traspasada á familia extinguida de crisidoideos Falsiformicidae. Atopáronse varias especies de Formicidae pertencentes a Baikuris (indet.) Camelomecia janovitzi, Ceratomyrmex ellenbergeri, 11 especies de Gerontoformica, 3 especies de Haidomyrmex, Linguamyrmex vladi, 2 especies de Zigrasimecia, Dhagnathos autokrator, Chonidris insolita, Aquilomyrmex huangi, Protoceratomyrmex revelatus e Linguamyrmex brevicornis. Outras familias son: Ampulicidae, Braconidae, Cephidae, Ceraphronidae, Chalcididae, Chrysididae, Crabronidae, Diapriidae, Dryinidae, Embolemidae, Evaniidae, Gasteruptiidae, Geoscelionidae, Heloridae, Ichneumonidae, Megalyridae, Megaspilidae, Mymaridae, Mymarommatidae, Pelecinidae, Platygastridae, Rhopalosomatidae. Rotoitidae, Sapygidae, Scelionidae, Sclerogibbidae, Scolebythidae, Sepulcidae, Sierolomorphidae, Siricidae, Sparasionidae, Sphecidae, Stephanidae, Tiphiidae, Vespidae, Xiphydriidae, †Angarosphecidae, †Aptenoperissidae, †Bryopompilidae, †Burmorussidae †Burmusculidae, †Chrysobythidae, †Dipterommatidae, †Diversinitidae, †Falsiformicidae, †Gallorommatidae, †Ohlhoffiidae, †Panguidae, †Plumalexiidae, †Maimetshidae, †Myanmarinidae, †Othniodellithidae, †Peleserphidae, †Praeaulacidae, †Proterosceliopsidae, †Serphitidae, †Spathiopterygidae, †Syspastoxyelidae e varios taxosns incertae sedis. miniatura|Bamara groehni (Diptera:[[Psychodidae)|alt=]]
Diptera
Coñécense unhas 40 familias de dípteros no ámbar birmano, como son: Acroceridae, Anisopodidae, Apsilocephalidae, Apystomyiidae, Asilidae, Atelestidae, Blephariceridae, Bombyliidae, Cecidomyiidae, Ceratopogonidae, Chaoboridae, Chironomidae, Corethrellidae, Culicidae, Diadocidiidae, Dolichopodidae, Empididae, Hybotidae, Ironomyiidae, Keroplatidae, Limoniidae, Lygistorrhinidae, Mycetophilidae, Mythicomyiidae, Nemestrinidae, Phoridae, Pipunculidae, Platypezidae, Psychodidae, Ptychopteridae, Rachiceridae, Rhagionidae, Scatopsidae, Sciaridae, Stratiomyidae, Tabanidae, Tanyderidae, Tipulidae, Valeseguyidae, Xylomyidae, †Archizelmiridae, †Chimeromyiidae, †Eremochaetidae, †Eucaudomyiidae, †Mysteromyiidae, †Rhagionemestriidae, †Tethepomyiidae, †Zhangsolvidae e varios taxons incertae sedis.
Coleopterans
miniatura|Electroxyra (Coleoptera:Cyclaxyridae)
Atopáronse exemplares dunhas 90 familias de coleópteros neste ámbar, como: Aderidae, Anthicidae, Anthribidae, †Apotomouridae, Belidae, Boganiidae, Bostrichidae, Brachypsectridae, Buprestidae, Cantharidae, Carabidae, Caridae, Cerambycidae, Cerophytidae, Cerylonidae, Chrysomelidae, Ciidae, Clambidae, Cleridae, Cucujidae, Cupedidae, Curculionidae, Cyclaxyridae, Dascillidae, Dermestidae, Dytiscidae, Elateridae, Elmidae, Endomychidae, Eucinetidae, Eucnemidae, Geotrupidae, Glaresidae, Gyrinidae, Heteroceridae, Histeridae, Hybosoridae, Hydraenidae, Hydrophilidae, Jacobsoniidae, Kateretidae, Laemophloeidae, Lampyridae, Latridiidae, Leiodidae, Lepiceridae, Lucanidae, Lycidae, Lymexylidae, Melandryidae, Meloidae, Melyridae, †Mesophyletidae, Micromalthidae, Monotomidae, Mordellidae, †Mysteriomorphidae, Nemonychidae, Nitidulidae, Oedemeridae, Ommatidae, Passalidae, †Parandrexidae, †Passalopalpidae, Passandridae, Phloeostichidae, Prostomidae, Psephenidae, Ptiliidae, Ptinidae, Ptilodactylidae, Ripiphoridae, Salpingidae, Scarabaeidae, Scirtidae, Scraptiidae, Silphidae, Silvanidae, Smicripidae, Sphaeriusidae, Staphylinidae, Tenebrionidae, Tetratomidae, Thanerocleridae, Throscidae, Trogidae, Trogossitidae e Zopheridae. miniatura|Parababinskaia (Neuroptera:†[[Babinskaiidae)]]
Neuroptera
Entre os neurópteros do ámbar birmano hai representantes de 20 familias, que son: †Araripeneuridae, Ascalaphidae, †Babinskaiidae, Berothidae, Chrysopidae, Coniopterygidae, †Corydasialidae, Dilaridae, †Dipteromantispidae, Hemerobiidae, Ithonidae, Kalligrammatidae, Mantispidae, †Mesochrysopidae, Myrmeleontidae, Nemopteridae, Nevrorthidae, Nymphidae, Osmylidae, Psychopsidae, Rachiberothidae, Sisyridae e varios taxons incertae sedis.
Hemiptera
miniatura|[[Mimaplax|Mimaplax ekrypsan (Hemiptera:†Mimarachnidae)]] Unhas 60 familias de hemípteros están representadas nos fósiles do ámbar birmano. Son as seguintes: Achilidae, †Albicoccidae, Aleyrodidae, Aphrophoridae, Aradidae, †Berstidae, †Burmacoccidae, †Burmitaphidae, Callaphididae, Cercopidae, Cicadellidae, Cicadidae, Cimicidae, Cixiidae, Coccidae, Coreidae, Cydnidae, Dictyopharidae, †Dinglidae Dipsocoridae, †Dorytocidae, Enicocephalidae, Fulgoridae, Gelastocoridae, Gerridae, †Hodgsonicoccidae, Hydrometridae, Issidae, †Jubisentidae, †Juraphididae, †Katlasidae, Kinnaridae, †Kozariidae, †Lalacidae, Leptopodidae, †Liadopsyllidae, †Macrodrilidae, Margarodidae, Matsucoccidae, †Mimarachnidae, †Minlagerrontidae, Miridae, Monophlebidae, Naucoridae, Nabidae, †Neazoniidae, Ochteridae, Ortheziidae,†Palaeoleptidae, †Parvaverrucosidae, †Perforissidae, †Protopsyllidiidae, †Procercopidae, Pseudococcidae, Reduviidae, Schizopteridae, †Sinoalidae, †Tajmyraphididae, Tettigarctidae, Tingidae, Tropiduchidae, Velocipedidae, Veliidae, †Weitschatidae, Xylococcidae, †Yetkhatidae, †Yuripopovinidae e varios taxons incertae sedis como Mesophthirus, que antes se cría que era un ectoparasito, pero que despois se determinou que era un cocoideo basal.
Dictyoptera
Coñécese 20 familias de dictiópteros procedentes deste ámbar, que son: Blaberidae, †Blattulidae, Blattidae, †Caloblattinidae, Corydiidae, Ectobiidae, †Olidae, †Liberiblattinidae, †Alienopteridae, †Manipulatoridae †Umenocoleidae, Nocticolidae, †Pabuonqedidae Termites (†Archeorhinotermitidae, Hodotermitidae, Stolotermitidae, Termitidae e Mastotermitidae) e o mántido Burmantis.
Clan Boyd
O Clan Boyd (en Clann Buidhe) é un clan escocés das Terras Baixas, recoñecido como tal polo Lord Lyon King of Arms.
Ámbar birmano
Mecoptera
Atopáronse 6 familias de mecópteros, que son: Bittacidae, Eomeropidae, Meropeidae, †Orthophlebiidae, †Pseudopolycentropodidae e †Aneuretopsychidae. miniatura|Burmacompsocus (Psocoptera:[[Compsocidae)]]
Psocoptera
Atopáronse as seguintes 10 familias de psocópteros: †Archaeatropidae, Compsocidae, †Cormopsocidae †Empheriidae, Liposcelididae, Manicapsocidae, Pachytroctidae, Prionoglarididae, Psyllipsocidae, Sphaeropsocidae e Trogiidae.
Orthoptera
Atopáronse 7 familias de ortópteros neste xacemento, que son: †Elcanidae, Gryllidae, Mogoplistidae, Ripipterygidae, Tetrigidae, Tettigoniidae e Tridactylidae
Trichoptera
Atopáronse representantes de 8 familias de tricópteros, que son: Calamoceratidae, †Dysoneuridae, Helicopsychidae, Hydroptilidae, Odontoceridae, Philopotamidae, Polycentropodidae e Psychomyiidae.
Dermaptera
miniatura|[[Astreptolabis|Astreptolabis laevis (Dermaptera:Pygidicranidae)|alt=]] Cinco familias de dermápteros están representadas no ámbar birmano; entre elas: Anisolabididae, Diplatyidae, Labiduridae e Pygidicranidae.
Embioptera
Coñécesen 4 familias de embiópteros procedentes do ámbar, que son: Clothodidae, Oligotomidae, Notoligotomidae e †Sorellembiidae.
Strepsiptera
Coñécense 2 familias de estrepsípteros: †Cretostylopidae e †Phthanoxenidae
Lepidoptera
Neste ámbar atopáronse representantes de 6 familias de lepidópteros, que son: Agathiphagidae, Douglasiidae, Gelechiidae, Gracillariidae, Lophocoronidae e Micropterigidae.
Megaloptera
Só se atopou unha especie de megalópteros: Haplosialodes liui da familia Sialidae.
Phasmatodea
Coñécense 4 familias de fasmatodeos: †Archipseudophasmatidae, Phasmatidae. †Pterophasmatidae e Timematidae miniatura|164x164px|Rohrthrips jiewenae
Thysanoptera
Entre os fósiles de tisanópteros hai representantes de 5 familias, que son: Aeolothripidae, Melanthripidae, †Rohrthripidae, Thripidae e Stenurothripidae. miniatura|Largusoperla billwymani, a member of Plecoptera
Plecoptera
Atopáronse dúas familias de plecópteros: Perlidae e †Petroperlidae.
†Permopsocida
Coñécese unha familia de permopsócidos procedente do ámbar: †Archipsyllidae miniatura|Zorotypus pecten
Zoraptera
Dos zorápteros coñécense moitas especies de Zorotypus e o xénero monotípico Xenozorotypus.
Nematoda
Coñécense 5 familias de vermes nematodos: Cosmocercidae, Heterorhabditidae, Mermithidae, Thelastomatidae e Aphelenchoididae
Nematomorpha
Atopouse un xénero de nematomorfos: Cretachordodes (Chordodidae, Gordioidea)
Mollusca
miniatura|Cuncha de Archaeocyclotus, un membro de [[Cyclophoridae]] Ademais dos xa mencionados ammonites (Puzosia (Bhimaites), cefalópodo) e de cunchas de gasterópodos mariños, atopáronse sete familias de gasterópodos terrestres: Diplommatinidae, Pupinidae, Achatinidae, Punctidae, Valloniidae, Assimineidae e Cyclophoridae miniatura|Espécime [[holotipo da ra Electrorana]]
Vertebrados
Aínda que o depósito é coñecido sobre todo polas súas inclusións de invertebrados, taménnse atoparon algunhas de vertebrados. Un dos descubrimentos máis notables foi unha cola de dinosauro terópodo ben conservada, con plumas preservadas. Tamén se atoparon fósiles de aves enantiornitinas incluíndo exemplares xuvenís e ás parciais e pés ben conservados,    incluíndo o taxon diagnóstico Elektorornis. Electrorana é unha ra ben conservada atopada neste xacemento. Outros espécimes notables son serpes embrionarias. Describíronse no depósito varios espécimes de lagartos incluíndo unha osga coas almofadiñas dos dedos ben conservadas (Cretaceogekko). e un posible anguimorfo troncal miniaturizado (~2 cm) (Barlochersaurus) Tamén se atopou un cranio completo de lagarto Oculudentavis.
Un dos espécimes de "lagarto" foi inicialmente descrito como camaeleónido, pero realmente era un anfibio albanerpetóntido. Foi descrito en 2020 como o novo xénero e especie Yaksha perettii. miniatura|227x227px|[[Radula (planta)|Radula cretacea]]
Bryopsida
Coñécese dous xéneros de briópsidos das ordes Dicranales e Hypnodendrales.
Pteridopsida
Atopáronse representantes de 5 familias de pteridópsidos, que son: Cystodiaceae, Dennstaedtiaceae, Lindsaeaceae, Pteridaceae, Thyrsopteridaceae e varios xéneros de Polypodiales incertae sedis.
Pinophyta
Dúas familias de pinópsidos teñen representantes entre os fósiles atopados no depósito: Araucariaceae e Cupressaceae, incluíndo Metasequoia.
Anxiospermas
Coñécense do depósito 11 especies de anxiospermas de 9 xéneros, incluíndo membros de Cornaceae, Cunoniaceae, Lauraceae, ?Monimiaceae e Laurales incertae sedis, Poales incertae sedis e outras anxiospermas incertae sedis.
Myxogastria
Atopáronse esporocarpos de balores mucilaxinosos mixogástridos existentes do xénero Stemonitis.
Dictyostelia
Describiuse no depósito un posible dictiostélido Paleoplastes burmanica.
Historia
Hai referencias ao ámbar en fontes antigas chinesas, que din que procedía da Provincia de Yunnan e datan do século I d.C., segundo o Libro dos últimos Han e o comercio de ámbar coa China levaba producíndose séculos. Isto foi confirmado por análises de espectroscopia infravermella de transformada de Fourier (FTIR) de artefactos de ámbar da dinastía Han do leste (25 - 220 d.C.). A primeira mención en fontes europeas fíxoa o crego xesuíta Álvaro Semedo, que visitou a China en 1613, onde o describe como "extaído de minas e ás veces en grandes pezas, é máis avermellado que o noso ámbar, aínda que non tan limpo". A propia localidade era coñecida polos exploradores europeos desde a década de 1800, cunha visita ao val de Hukawng de Simon Fraser Hannay en 1836–1837. Nesa época os principais produtos das minas do val eran sal, ouro e ámbar, e a maioría do ouro e ámbar era comprado por comerciantes chineses. Hannay visitou as propias minas de ámbar o 21 de marzo de 1836 e sinalou que os últimos 5 quilómetros antes de chegar ás minas estaban inzados de numerosos pozos escavados abandonados, de ata 3,6 metros de profundidade, de onde se extraera ámbar no pasado. As minas movéranse cara os montes próximos despois nunha serie de dez pozos, pero non había ámbar á vista, o que suxire que os mineiros posiblemente esconderan o ámbar que atoparan ese día antes que chegase a expedición. Os traballos mineiros realizábanse manualmente daquela co uso de paus de bambú afiados e pequenas pas de madeira. As pezas de ámbar máis finas obtíñanse nos pozos máis profundos, e as que eran amarelas claras sacábanse de profundidades de 12 metros. O ámbar que se extraía comprábase a cambio de prata ou trocándoo por chaquetas, sombreiros, potas de cobre ou opio, entre outras mercadorías. O ámbar mixto ou de menor calidade vendíase por desde 1/2 tical a 4 rupías por cada sihr (unidade de masa asiática). As pezas que se considerabsan de alta calidade ou axeitadas para usos ornamentais eran descritas como caras e o prezo variaba dependendo da claridade e cor. As mulleres do val levaban pendentes de ámbar como parte das súas xoias. En 1885 as terras da dinastía Konbaung foron anexionadas ao Raj británico (dominio da coroa británica) e o Dr. Fritz Noetling realizou unha inspección da área en nome do Servizo Xeolóxico da India. A investigación final antes da independencia de Birmania en 1947 foi realizada polo Dr. H.L. Chibber en 1934, que proporcionou a descrición máis detallada dos xacementos de burmita.
Historia das investigacións
A primeira investigación das inclusións do ámbar birmano publicouna en 1916 Theodore Dru Alison Cockerell, que inicialmente concluíu que o ámbar era do Mioceno. Porén, el posteriormente decatouse da natureza arcaica dos insectos que contiña e chegou á conclusión de que o ámbar tiña que ser máis antigo.