cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gregory House
Médico no Princeton-Plainsboro
Os médicos do equipo de House son, durante as tres primeiras tempadas da serie, o doutor Eric Foreman (Omar Epps), a doutora Allison Cameron (Jennifer Morrison) e o doutor Robert Chase (Jesse Spencer). Ao final da terceira tempada, o equipo disolveuse.
Durante a cuarta tempada, House pouco a pouco seleccionou a tres novos membros: a Dra. Remy «Trece» Hadley (Olivia Wilde), o Dr. Chris Taub (Peter Jacobson), e o Dr. Lawrence Kutner (Kal Penn). Durante a quinta tempada, Kutner suicidase cun disparo na cabeza, deixando moi tristes aos demais membros do equipo.
Relación con Lisa Cuddy
Por mor dos métodos pouco convencionais que House emprega cos seus pacientes e ás súas controvertidas perspicacias, habitualmente adoita discutir coa súa xefa. No entanto, mesmo a pesar das demandas que acumula o equipo de House, Cuddy négase a despedilo e considérao como un dos mellores médicos do hospital. Durante a quinta tempada, aínda que parece que o médico e a súa xefa teñen unha relación amorosa, House descobre que se trata de imaxinacións súas provocadas polo uso excesivo da vicodina. Por iso, decide ingresar voluntariamente no Hospital Psiquiátrico Mayfield e dáse conta de algo: o único que controla a dor da súa perna é resolver os enigmas médicos. De novo no Princeton-Plainsboro, House recoñece que está namorado da súa xefa e decide conquistala. Porén, os seus esforzos non lle serven de nada: ela ten unha relación con Lucas Douglas (Michael Weston), un detective que House contratou no pasado para que espiase a Wilson.
No último capítulo da sexta tempada, House acode a un edificio derrubado por un guindastre. Alí, baixo os cascallos, atópase cunha moza chamada Hanna que necesita ser atendida: ten a perna baixo os restos do edificio. House, que acaba estabelecendo unha relación de amizade con ela, négase a amputarlle a perna, pero ao final non ten máis remedio. O que o médico non imaxina é que a moza morra por un embolismo graxo causado pola devandita amputación e iso déixalle frustrado. Xa na súa casa, House decide volver tomar vicodina e, xusto nese intre, chega Cuddy. Dille que deixou a Lucas e que en realidade está namorada del.
Durante a primeira metade da sétima tempada, House enfróntase á nai de Cuddy e descobre que ela e a súa filla non se levan moi ben. Ademais, aínda que nun principio cre que Rachel (a nena pequena que adoptou Cuddy) é parva, finalmente acaba encariñándose con ela. Pero todo cambia cando Cuddy enferma e House recae na vicodina por toda a ansiedade que sofre. Ela decide romper con el, xa que quería estar cunha persoa que realmente puidese sentir e compartir a súa dor. A ruptura provoca que House faga cousas arriscadas ou estúpidas, só para distraerse da súa amargura: lánzase a unha piscina dende o balcón dun hotel ou casa cunha ucraína chamada Dominika (Karolyna Widra) para que consiga a residencia nos Estados Unidos.
Porén, o máis grave é que House rouba un medicamento experimental, probado unicamente en ratas, que ten por obxectivo restaurar nervios e músculos danados. No entanto, cando descobre que este medicamento causa tumores malignos nas áreas afectadas, el descobre que ten tres na perna. Pouco despois, pola noite intenta extirpalos na bañeira do seu cuarto de baño, pero ao non conseguilo, chama de emerxencia a todos os seus coñecidos de confianza e a única que responde á súa chamada é a súa ex parella, Cuddy. Ela trasládao ao hospital, onde é atendido de emerxencia e asegúrase, a petición de House, de que non lle amputen a perna de non ser estritamente necesario. Xa pola mañá House esperta no hospital medianamente recuperado e fala con Wilson. Este pídelle que deixe de facer parvadas e comece efectivamente a enfrontar a súa dor. House fala con Cuddy e dille o frustrado e ferido que se sente.
Cando House decide aceptar a súa ruptura, a modo de simbolismo, decide devolverlle a Cuddy un cepillo do pelo. Cando chega a casa da doutora e ve que ten unha cita, tolea e estampa o seu coche contra o salón da súa xefa. Ela decide deixar o hospital e el, malia escapar dos Estados Unidos, é detido e ingresa en prisión.
Derradeira tempada
No derradeiro capítulo da serie, finalmente, House desaparece do hospital para evitar ser arrestado. O médico espértase nun edificio en chamas, despois de consumir heroína co seu paciente drogadicto, que acaba falecendo por sobredose. No medio da desesperación, House experimenta alucinacións con dúas persoas do seu pasado (a doutora Amber Volakis e o doutor Lawrence Kutner) que o axudarán a resolver o enigma de como chegou á súa situación actual e que o levarán a reflexionar sobre os seus problemas e a decidir se seguir vivindo ou deixarse morrer. Aparentemente, House non logra saír vivo do sitio en chamas.
No seu funeral, Wilson pronuncia un discurso no que encomia (e tamén critica) ao seu mellor amigo. Nese intre, recibe no seu teléfono móbil unha reveladora mensaxe que di: «Cala, idiota!». É House, que finxiu a súa morte para non volver a prisión e poder gozar con Wilson dos seus derradeiros cinco meses de vida. Despois disto, Wilson reúnese con House, quen lle explica como finxiu a súa morte. Wilson dille a House que está a arruinar a súa vida, que despois de que el morra xa non poderá volver practicar a medicina e que pasará anos no cárcere. House contéstalle: «Estou morto, Wilson. Como queres pasar os teus derradeiros meses de vida?». Por mor de que House marchase do Princeton-Plainsboro, o doutor Robert Chase convértese no novo xefe do departamento de diagnóstico.
Na seguinte secuencia aparecen House e Wilson na ponte dunha estrada coas súas motocicletas. Wilson empeza a declarar en voz alta: «Cando o cancro se empece a pór moi mal...», pero House interrómpeo: «O cancro é aburrido», sentenza. Acto seguido, os dous soben ás motocicletas e afástanse pola estrada.
Personalidade
thumb|220px|Vicodina, a droga á que é adicto o personaxe de Gregory House. O personaxe de House frecuentemente amosa o seu enxeño astuto e incisivo de maneiras excéntricas. Goza separando ás persoas e a miúdo búrlase das súas debilidades. House precisamente descifra as historias da xente baseándose no seu aspecto ou na súa personalidade. O Dr. James Wilson di que «namentres algúns médicos teñen o complexo de Mesías, House ten o complexo do "Cubo de Rubik"; necesita resolver o enigma». House xeralmente espera o maior tempo posíbel iñantes de coñecer aos seus pacientes, aínda que prefire non facelo. Cando os ve, amosa métodos pouco ortodoxos e usa tratamentos non convencionais. Porén, sorpréndeos con diagnósticos rápidos e acertados, logo de parecer que non estaba a prestar atención. Esta habilidade demóstrase nunha escena na que House diagnostica a unha sala de espera completa en menos dun minuto, namentres sae do hospital.
O seu carácter atribúeselle polo xeral á dor crónica na súa perna (como resultado dun infarto) polo cal necesita un bastón. Segundo Stacy Warner, a súa ex noiva, era parecido iñantes do infarto, namentres que a súa xefa Lisa Cuddy declarou que iñantes da cirurxía era un «molesto egocéntrico e narcisista, ao igual que na actualidade». Pola dor crónica na perna, House toma vicodina todos os días, e como resultado desenvolveu unha adicción á droga. Acepta que ten unha adicción, pero di que a mesma non é un problema porque non interfere co seu traballo nin coa súa vida.
É ateo e antiteísta, polo que se burla abertamente dos colegas ou pacientes que mostran algún nivel de crenza en calquera aspecto relixioso. Prefire non crer na vida despois da morte, porque convertería á vida «nunha proba». House frecuentemente di «todo o mundo mente», pero, de broma, remarcou que estaba a mentir cando dixera iso no último episodio da primeira tempada. House critica o protocolo social pola súa carencia dun propósito racional e a súa pouca utilidade. Nun episodio, explica canto envexaba a un paciente autista porque a sociedade permitíalle ao paciente esquecer os refinamentos que el debía sufrir. Máis tarde no mesmo episodio, o Dr. Wilson suxire que House padece a síndrome de Asperger, a cal se caracteriza por un número de síntomas presentes en House, tales como a dificultade de aceptar as regras sociais, a súa soberbia e a súa resistencia ao cambio, etc. House frecuentemente contrata o servizo de prostitutas, unha actividade da que o Dr. Wilson frecuentemente repréndelle. Probou todo tipo de drogas, chegando mesmo a consumir LSD para curarse unha hemicrania e até realizou experimentos e operacións na súa propia persoa para probar algunha teoría, como cando tentou «medio matarse» para comprobar se en realidade existía o ceo ou o inferno. House é un forte inconformista e dálle moi pouca importancia á opinión que poidan concibir as demais persoas sobre el. Ao longo da serie, mostra un desprezo sardónico cara ás figuras de autoridade. House amosa unha indiferenza constante perante a súa propia aparencia, tendo unha barba permanente e vestíndose de maneira informal, con pantalóns vaqueiros e unha camiseta. Evita vestir a tradicional bata branca para evitar que os pacientes o recoñezan como médico. House non ten unha vida social moi activa, e o seu único amigo é o Dr. James Wilson. Wilson coñeceu a House iñantes do infarto e coidouno cando a relación de House con Stacy terminou. O feito de que o Dr. Wilson se mude ao apartamento de House logo do seu matrimonio marrado simboliza o refuxio emocional que atopa no seu amigo. Aínda que frecuentemente se analizan e critican o un ao outro, Wilson arriscou a súa carreira para protexer a House. Este admitiu silenciosamente, en varias instancias, que aprecia a presenza de Wilson, mesmo nomeándoo como o seu mellor amigo. Cando Wilson renuncia ao seu emprego e á súa amizade con House e se muda de Nova Jersey na quinta tempada, House desespérase para recuperar ao seu amigo, contratando a un detective privado para perseguilo. Finalmente, reconcílianse no funeral do pai de House.
Unha mostra máis disto lévase a cabo na sexta tempada, na cal Wilson, ao verse comprometido cun paciente, decide doarlle parte do seu fígado e pide a presenza de House no momento da operación, ao que nun principio négase argumentando que se o perde estará realmente só.
Os tons de House no teléfono móbil son «MMMBop» do grupo Hanson para chamadas do seu equipo de diagnóstico, e «Dancing Queen» de ABBA para o seu único amigo, James Wilson.
Vilafofe, San Xusto da Repostería, Palas de Rei
Vilafofe é un lugar da parroquia de San Xusto da Repostería no concello lugués de Palas de Rei, na comarca da Ulloa.
San Domingos, San Xusto da Repostería, Palas de Rei
San Domingos é un lugar da parroquia de San Xusto da Repostería no concello lugués de Palas de Rei, na comarca da Ulloa.
Àurea Rosa Clavé i Soler
Àurea Rosa Clavé i Soler, nada en Barcelona o 29 de setembro de 1856 e finada na mesma cidade o 4 de febreiro de 1940, foi unha directora, mestra e compositora de música catalá.
Traxectoria profesional
Foi filla de Isabel Soler Bosch e Josep Anselm Clavé, con quen aprendeu piano, música e dirección coral. De feito, este iniciouna na música e, malia morrer cando a moza tiña dezaoito anos, fixo dela unha profesional. Este, ademais, dedicoulle a contradanza coreada titulada "Àurea Rosa". Especúlase que ás veces era Àurea quen dirixía os Cors de Clavé cando el estaba indisposto.
Comezou a compoñer facendo algúns arranxos das pezas corais do seu pai para banda ou orquestra. A súa obra considérase esporádica, aínda que as obras que se coñecen foron estreadas. Crese que podería haber máis composicións inéditas. Tamén foi profesora de piano no Conservatori Municipal de Barcelona. En 1882 foi elixida raíña dos Xogos Florais na 24ª edición do certame.
Vida persoal
Pertenceu á loxa Lealtad n. 6, a primeira Cámara de Adopción (masonaría feminina) de Barcelona, na que se iniciou en 1879.
Frederic Soler "Pitarra", letrista dalgunha das súas composicións, finou o 4 de xullo de 1885. Inicialmente ía ser soterrado no Panteó de Cataláns Il·lustres, mais aínda non estaba rematado. Àurea Rosa, daquela, ofreceu o panteón familiar situado no Cemiterio Oriental para albergar temporalmente os restos. Con todo, non foi ata 1964 cando, por iniciativa de Manuel Franch, os restos de Pitarra foron trasladados ao Cemiterio do Suroeste.
A disputa polo legado de Josep Anselm Clavé
Josep Anselm Clavé fundou a Asociación General de Coros Euterpenses para apoiar o seu labor de divulgación musical. Trala súa morte en 1874 xurdiu unha disputa entre as sociedades corais e as herdeiras (Àurea e a súa nai) pola presidencia da organización. O conflito rematou coa fundación por parte de Àurea e a súa nai da súa propia entidade, a Asociación Euterpense, en 1887. A nova asociación tiña unha revista titulada El metronomo, dirixida primeiro por Josep Rodoreda e despois polo marido de Àurea, Conrad Ferrer. A revista, ademais de promocionar a asociación, tamén serviu para reclamar os dereitos de interpretación das obras de Clavé para as súas herdeiras, xa que daquela pertencían á sociedade coral creada polo mestre.
Obras
La maioría das súas obras seguen aínda perdidas e só se ten constancia da súa estrea a través de documentos.
San Xusto, San Xusto da Repostería, Palas de Rei
San Xusto é un lugar da parroquia de San Xusto da Repostería no concello lugués de Palas de Rei, na comarca da Ulloa. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2021 tiña 29 habitantes, dos cales 14 eran homes e 15 eran mulleres.
Àurea Rosa Clavé i Soler
Obras
En 2008 atopouse a partitura de L'Agrahiment no arquivo musical da Sociedade Coral Erato de Figueres, cando se clasificou e ordenou este arquivo, con máis de 400 obras, para facelo accesíbel na rede. A obra levaba máis dun século desaparecida e volveuse representar.
Campo Maior, Ulloa, Palas de Rei
Campo Maior é un lugar da parroquia de Ulloa no concello lugués de Palas de Rei, na comarca da Ulloa. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2021 tiña 5 habitantes, dos cales 3 eran homes e 2 eran mulleres.
Dragon (foguete sonda)
Dragon foi o nome dunha serie de foguetes sonda franceses de dúas etapas que estiveron en servizo entre 1962 e 1973.
Características
Os foguetes Dragon estaban formados por dúas etapas: unha primeira Stromboli e unha segunda Belier nalgunha das súas variantes. Así, o Dragon 1 usaba unha Belier I como segunda etapa, o Dragon 2 unha Belier II e o Dragon 3 unha Belier III.
Podían chegar a alturas de ata 560 km e foron usados para o estudo da atmosfera superior e da ionosfera, así como para a observación do Sol en raios X e ultravioleta
Rexeneración
miniatura|As [[Estrelamar|estrelas de mar rexeneran os seus membros.]] miniatura|Especie de lagarto rexenerando o rabo. En bioloxía, a rexeneración é o proceso de renovación, restauración, e crecemento que fai aos xenomas, células, organismos, e ecosistemas resilientes a acontecementos ou flutuacións naturais que causan perturbación ou dano. Tódalas especies teñen capacidade de rexeneración, dende as bacterias até os humanos. A rexeneración pode ser ora completa onde o novo tecido é o mesmo que o tecido perdido, ora incompleta onde despois do tecido necrótico vén a fibrose. No seu nivel máis elemental, a rexeneración está mediada por procesos moleculares de regulación xénica. Porén, a rexeneración en bioloxía adoita facer referencia a procesos morfoxénicos que caracterizan os trazos de plasticidade fenotípica que permiten aos organismos multicelulares reparar e manter a integridade dos seus estados fisiolóxicos e morfolóxicos. Por enriba do nivel xenético, a rexeneración está fundamentalmente regulada por procesos celulares asexuais. A rexeneración é diferente da reprodución. Por examplo, o xénero hydra realiza a rexeneración mais reprodúcese polo método da xemación.
Bela powisiana
Bela powisiana é unha especie de molusco gasterópodo. Foi descrita por primeira vez por Philippe Dautzenberg en 1887.
Scydosella
Scydosella é un xénero de escaravellos que consta dunha soa especie (taxon monotípico) chamada Scydosella musawasensis. A especie considérase o insecto de vida libre máis pequeno que existe, e, por tanto, o escaravello de menor tamaño. Pertence aos Ptiliidae, que teñen ás cunhas espiñas parecidas a plumas. Descubriuse en Nicaragua, e describiuno en 1999 Wesley Eugene Hall do Museo do Estado da Universidade de Nebraska. O descubrimento inicial constaba de moi poucos espécimes e as súas medidas exactas non eran concluíntes. Debido ao seu diminuto tamaño, eran difíciles de observar baixo o microscopio despois da conservación. O tamaño xeralmente aceptado era de 0,300 mm de lonxitude. O 8 de febreiro de 2015, Alexey Polilov da Universidade do Estado de Moscova Lomonosov recolleu 85 espécimes no parque nacional de Chicaque, Colombia. Foron descubertos sobre unha capa de fungos dos cales se alimentan. Deses espécimes puido facerse unha medida exacta e encontrouse que o individuo máis pequeno era de só 0,325 mm de longo. O individuo máis grande era de 0,352 mm de longo e a lonxitude media de todos os espécimes era de 0,338 mm. O corpo é alongado e de forma oval, de cor marrón amarelada e as antenas están divididas en 10 segmentos.
As Ferrerías, Ulloa, Palas de Rei
As Ferrerías é un lugar da parroquia de Ulloa no concello lugués de Palas de Rei, na comarca da Ulloa.
Illa Amami-Ōshima, Illa Tokunoshima, parte norte da Illa Okinawa e Illa Iriomote
Historia
Seleccionado por primeira vez como sitio candidato en 2003, o nomeamento orixinal engadiuse á Lista provisional en 2016, despois da avaliación inicial da UICN, en 2018 a candidatura retirouse para a súa revisión, antes de volver a presentarse ao ano seguinte, tras unha avaliación posterior, en 2021 a UICN recomendou a inscrición en xullo do nomeamento revisado. A UNESCO votou a súa inclusión como Patrimonio da Humanidade en 2021.
Disputa de nomeamento
Na longa historia da campaña de rexistro, este sitio candidato foi renomeado polo menos dúas veces. Cando un panel de científicos naturais o engadiu formalmente á lista tentativa de nomeamento do Xapón, recibiu o nome de Ryūkyū Shotō. Isto seguiu unha convención de ciencias naturais pero é incompatible coa definición oficial proporcionada polo goberno xaponés, que exclúe as illas Amami do Ryūkyū Shotō. Ademais, as illas Amami e a prefectura de Kagoshima no seu conxunto manifestaron unha forte oposición a que se impoña a etiqueta Ryūkyū. A finais de 2015, o comité da UNESCO recomendou ao Xapón "desde unha perspectiva técnica" que utilizase unha designación precisa das áreas obxecto de nomeamento. Como resposta, o sitio candidato foi renomeado de novo ao nome actual e altamente descritivo en 2016.
Compoñentes
O Patrimonio da Humanidade en serie comprende cinco compoñentes en catro illas:
Biodiversidade
Dentro da superficie total de 426,98 km² atópanse unhas 1.819 plantas vasculares, 21 mamíferos terrestres, 394 aves, 21 anfibios, 36 réptiles terrestres e 267 peixes do interior, incluíndo endémicos como o coello Amami, Rail de Okinawa e Gato Iriomote. Das anteriores, 189 especies de plantas vasculares son endémicas (aprox. 10% das número total de especies atopadas), así como 13 mamíferos terrestres (62%), 5 aves, 18 anfibios (86%), 23 réptiles (64%) e 14 peixes continentais. Das 6.153 especies de insectos, 1.607 son endémicas.
Feliciano Canto López
Feliciano Canto López, nado en Lugo cara a 1884 e finado na mesma cidade o 17 de xuño de 1964, foi un perito agrícola e político galego.
Traxectoria
Neto de Francisco Andrés López Fernández. Estudou o bacharelato en Lugo. Perito agrícola de Lugo, foi elixido presidente da Asociación de Peritos Agrícolas da provincia de Lugo en 1927, e continuou como presidente en 1932. Foi secretario da Liga de Amigos de Lugo. Na ditadura de Primo de Rivera foi nomeado concelleiro de Lugo en 1927. Dirixiu Galicia Agrícola e colaborou en El Progreso, Vanguardia Gallega, El Pueblo Gallego, Vida Gallega,  Voz y Voto e nas Hojas Divulgadoras do Ministerio de Agricultura. Afiliado a Izquierda Republicana, logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi separado do servizo e baixa na escala en xaneiro de 1937, e abríronlle expedientes de responsabilidades políticas. Reincorporado ao servizo, foi nomeado perito superior de primeira clase do Corpo Pericial Agrícola do Estado en febreiro de 1954. Finou en Lugo o 17 de xuño de 1964.
Belgrandiella rolani
Belgrandiella rolani é unha especie de molusco gasterópodo. Foi descrita por primeira vez por Boeters en 1986.
Ladricelo, Ulloa, Palas de Rei
Ladricelo é un lugar da parroquia de Ulloa no concello lugués de Palas de Rei, na comarca da Ulloa. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2021 tiña 1 habitante, un home.
Holaspis guentheri
Etimoloxías
O epíteto específico, guentheri, é unha homenaxe que Gray lle fixo a Albert Günther (1830-1914), un zoólogo do Museo Británico nacido en Alemaña.
Características
Ver Holaspis.
Hábitat e distribución
Holaspis guentheri vive na África occidental, no sur de Serra Leoa, Guinea, Liberia, Ghana, Togo, Benín, Nixeria, e o Camerún. No norte do Camerún existen poboacións residuais na rexión de sabana guineana (a 30 km ao nordeste de Tignère, até os 1 000 m de altitude).
En África central pode encontrarse na Guinea Ecuatorial, no Gabón, na República Centroafricana, na República do Congo, no norte e no oeste da República Democrática do Congo e no sur e no noroeste de Angola. Esta especie vive tamén en África oriental desde o noroeste de Tanzania (Bukoba) ao sueste de Uganda (bosque de Budongot, e rexións ao oeste do lago Vitoria).
Erik Maell
Erik Maell, nado en Columbus, Ohio, é un ilustrador e deseñador de moedas estadounidense.
Traxectoria
Erik Maell cursou estudos superiores de Belas Artes no Columbus College of Art and Design, da súa cidade natal, no que se graduou en 1994, cunha dobre especialización en Belas Artes e Ilustración.
A súa obra pictórica foi obxecto de exposicións, tanto individuais como colectivas, en América e en Europa, e como ilustrador traballou en diversos ámbitos, como a industria editorial, o deseño publicitario, a creación de logotipos e o deseño de páxinas web.
Ademais, Erik Maell foi elixido polo Banco Central de Chipre para deseñar, xunto coa ilustradora chipriota Tatiana Soteropoulos, os anversos nacionais dese país da serie completa de moedas do euro, desde a dun céntimo ata a de dous euros, que comezaron a emitirse en 2002.
En 2015, Maell publicou un libro titulado Mona Lisa Reimagined, no que compila unha serie de varios centos de recreacións desta mítica pintura.
Guitar, Ulloa, Palas de Rei
Guitar é un lugar da parroquia de Ulloa no concello lugués de Palas de Rei, na comarca da Ulloa. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2021 tiña 9 habitantes, dos cales 6 eran homes e 3 eran mulleres.
Perrá, Ulloa, Palas de Rei
Perrá é un lugar da parroquia de Ulloa no concello lugués de Palas de Rei, na comarca da Ulloa. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2021 tiña 12 habitantes, dos cales 7 eran homes e 5 eran mulleres.
Iridium
miniatura|256px|Un satélite Iridium en exposición. Iridium é un sistema de comunicacións por satélite que proporciona servizos de voz e datos por todo o mundo.
Características
Os satélites Iridium están distribuídos en planos orbitais de 86,4º de inclinación e 780 km de altura e interconéctanse entre si para reenviar os sinais ao punto do planeta que sexa necesario. Foron construídos por Motorola e Lockheed Martin usando o bus LM-700A e eran lanzados en grupos de varios con cada foguete. A constelación Iridium foi substituída por Iridium-NEXT a partir de 2016.
Pedro Eanes Solaz
Pedr' Eanes Solaz (Tamén, Pero Eanes Solaz, Pedro Eanes Solaz e Pedro Anes Solaz) foi un trobador galego do século XIII.
Biografía
Non se conserva ningún dato biográfico seu. Intúese a súa orixe galega, concretamente en Pontevedra, por unha cantiga de amor na que expresa o seu propio namoramento e contén referencias a un convento de Nogueira.
Obra
Consérvanse sete obras: tres cantigas de amigo, dúas cantigas de añor e dúas cantigas de escarnio e maldicir. Unha das súas maiores contribucións á lírica galego-portuguesa é a frase “edoi lelia doura”, á que Rip Cohen e Federico Corrente atribúenlle orixe árabe e traducen coma: E hoxe tócame a min. Este poema foi versionado por José Mário Branco e Amancio Prada.
Robert Fernández
Roberto Fernández Bonillo, coñecido como Robert, nado en Betxí o 5 de xullo de 1962, é un exfutbolista español que xogaba principalmente como centrocampista.
Disputou máis de 800 partidos como profesional ao longo de 22 tempadas entre 1979 e 2001, sendo o futbolista con máis tempadas no fútbol profesional español (empatado con Rubén Castro). Acumulou 439 partidos e 95 goles na Primeira División, repartidos entre o Valencia, o Barcelona e o Villarreal, e 235 encontros en Segunda.
Foi internacional coa selección española durante case unha década, participando nun Mundial e nunha Eurocopa.
Traxectoria
Nado en Betxí, formouse na canteira do Villarreal, pasando logo ás filas do Castellón, co que debutou na Segunda División aos 17 anos, na primeira xornada da tempada 1979/80, contra o Elche. Dous anos despois fichou polo Valencia CF, debutando na súa primeira tempada tanto en Primeira División como na Copa da UEFA. Marcou un total de 42 goles nas seguintes cinco tempadas co club valenciano, pero acabou descendendo na última delas, a 1985/86.
Fichou entón polo FC Barcelona, co que marcou un total de 12 goles na súa primeira tempada, un deles na vitoria por 2-1 sobre o Real Madrid.
Foi titular indiscutible no centro do campo nos catro anos que xogou en Barcelona, conquistando dúas Copas do Rei e a Recopa de Europa 1988/89, ademais de dous subcampionatos de liga. Disputou un total de 196 partidos co club catalán, marcando 47 goles.
En 1990 regresou a Valencia, co que xogou durante as seguintes cinco tempadas, acadando os 322 partidos oficiais co club entre as dúas etapas, con 70 goles na súa conta.
En 1995 volveu ao Villarreal, na Segunda División. Disputou un total de 158 partidos co club amarelo en catro tempadas, a última delas na Primeira División, despois de ascender na 1997/98. A continuación xogou dúas tempadas máis co Córdoba CF en Segunda, antes de retirarse no 2001, con case 39 anos e despois de máis de 800 partidos como profesional.
Trala súa retirada tivo unha breve carreira como adestrador, dirixindo tres equipos da súa comarca natal: o Valencia B, o Orihuela CF e o Alzira. Na campaña 2004/05 adestrou durante cinco xornadas o Córdoba en Segunda, sendo o segundo dos catro adestradores do equipo esa tempada, na que o club acabou descendendo a Segunda DIvisión B.
Selección española
Foi 29 veces internacional coa selección española entre 1982 e 1991. Debutou nunha vitoria 1-0 ante Islandia en Málaga o 27 de outubro de 1982. Foi parte do combinado español que participou na Eurocopa de 1984 en Francia e tamén no Mundial de 1990 en Italia. Marcou o seu único gol coa selección en novembro de 1990, nun partido contra Checoslovaquia.
Paco Rabanne
Francisco Rabaneda Cuervo, nado en Pasaia o 18 de febreiro de 1934 e finado en Porsall (Gwitalmeze / Ploudalmézeau, Bretaña) o 3 de febreiro de 2023, foi un deseñador de moda vasco -bretón coñecido como Paco Rabanne, que se fixo célebre como un enfant terrible do mundo da moda francesa da década de 1960.
Primeiros anos
Rabanne naceu na localidade vasca de Pasaia, na provincia de Guipúscoa. O seu pai, o coronel republicano Francisco Rabaneda Postigo, foi executado polas tropas franquistas durante a guerra civil española e está soterrado nunha foxa común en Santoña. A súa nai foi costureira xefa na primeira casa de alta costura de Cristóbal Balenciaga en Donostia e trasladouse coa súa familia coa apertura de Balenciaga en París en 1937, por mor da guerra civil.
A mediados da década de 1950 en París, mentres estudaba arquitectura na École Nationale des Beaux-Arts, Rabanne gañou cartos facendo esbozos de moda para Dior e Givenchy, e de zapatos para Charles Jourdan. Con todo, posteriormente traballou co principal promotor francés de formigón armado, Auguste Perret, traballando alí durante máis de dez anos.
Carreira
miniatura|150px|Traxe de plástico e metal de Paco Rabanne, 1967 Comezou a súa carreira na moda creando xoias para Givenchy, Dior e Balenciaga e fundou a súa propia casa de moda en 1966. Utilizou materiais pouco convencionais como metal, papel e plástico e deseños extravagantes para a súa alta costura metálica. Para a estrea da súa marca homónima en 1966, presentou "Manifesto: 12 vestidos inusitables en materiais contemporáneos".
Rabanne foi coñecida polo traxe verde que levaba Jane Fonda no filme de ficción científica Barbarella de 1968. Françoise Hardy foi unha gran fan dos deseños de Rabanne. Para a xira de 1996 e o conseguinte álbum Live à Bercy, a cantante Mylène Farmer encargou a Rabanne os traxes para os concertos en directo.
En 1968, comezou a colaborar coa compañía de fragrancias Puig, o que deu lugar a que a empresa comercializase os perfumes de Rabanne. En 1976, a compañía construíu unha fábrica de perfumes en Chartres. Na década de 1980, no Brasil, perdeuse o rexistro da súa marca de perfumes masculinos debido a unha sentenza xudicial de que a marca nunca estivera presente oficialmente no Brasil a pesar da forte publicidade e dunha forte conciencia local. O tribunal razoou que debido a que o distribuidor local de Puig estaba introducindo perfumes de contrabando no Brasil, a empresa non podía amosar o xustificante do pago dos dereitos de importación. Levou seis ou sete anos recuperar a súa marca no Brasil.
Outras actividades
En 1994, Rabanne escribiu o libro ¿Comezou a conta atrás? A través da escuridade ata a iluminación.
En 2005, Rabanne abriu en Moscova a primeira exposición dos seus debuxos. O seu razoamento para mostrar os debuxos daquela foi: "Teño 72 anos e quería presentar os meus debuxos este ano antes de desaparecer deste planeta. Non llos ensinei a ninguén, agás a Salvador Dalí, que hai 30 anos me dixo que seguise". Un dos debuxos en branco e negro representaba un neno soltando unha pomba e un globo branco no ceo, que segundo dixo se inspirou na cerimonia de conmemoración do ataque de Beslan de 2004 en Osetia do Norte, no que morreron 319 reféns, incluídos 186 nenos. Rabanne quería que o diñeiro polo que vendese o debuxo fose para as mulleres de Beslan.
Excentricidades
Paco Rabanne foi famoso polas súas excéntricas declaracións na televisión. Afirmou que viviu varias vidas (incluída a dunha prostituta nos tempos de Luís XV), que coñeceu a Xesús nunha vida anterior, que viu a Deus tres veces, que foi visitado por extraterrestres, que asasinou a Tutankamón e que tiña 75 000 anos.
En 1999, anunciou que aos dezasete anos tivera visións de parisienses en chamas lanzándose ao Sena e que, tras estudar outras profecías concordantes, chegou á conclusión de que a estación espacial Mir ía caer sobre Francia no momento da eclipse solar do 11 de agosto de 1999 e que os seus restos causarían milleiros de mortos en París e na rexión de Gers. O 10 de maio de 1999 comprometeuse publicamente a non facer máis predicións se a Mir non chocaba contra París ese día. Porén, afirmou ter unha aparición da Virxe María dicíndolle que continuase coas predicións.
A pesar do fracaso deste último golpe, que ensuciou a súa reputación entre o público e os medios de comunicación, continuou a aparecer regularmente na prensa especializada, tratando máis o tema das súas chamadas experiencias paranormais que o da moda.
Mary Taylor Brush
Mary Taylor Brush (Mary Taylor Whelpley), nada en Boston o 11 de xaneiro de 1866 e finada en Dublín, New Hampshire o 29 de xullo de 1949, foi unha aviadora, artista, deseñadora de avións e pioneira do camuflaxe estadounidense.
Traxectoria
Mary Taylor Whelpley era filla de María Luisa (de solteiraBreed) Whelpley e James Davenport Whelpley.
Coñeceu a George de Forest Brush mentres estudaba na Art Students League de Nova York, onde el era o seu profesor. Despois de fuxir con el, casaron na cidade de Nova York en 1886, no seu vixésimo aniversario. Inicialmente mudáronse a Quebec e regresaron a Nova York dous anos despois. A finais da década de 1890, a súa saúde deteriorouse e trasladáronse brevemente a Florencia, Italia, para recibir tratamento. Pasarían algún tempo nesa zona cada ano antes da primeira guerra mundial.
En 1890 ou 1901, George comprou Townsend Farm en Dublín, New Hampshire, onde a familia pasara as vacacións anteriormente, e mudáronse alí. Brush foi o tema principal da arte do seu marido desde principios da década de 1890 ata a primeira guerra mundial, xa que pintou moitas imaxes dela "Nai e fillo" con varios dos seus fillos. A familia foi unha vez veciña de Amelia Earhart, e ela e Mary Taylor fixéronse amigas.
Carreira
esquerda|miniatura|Debuxo de Mary Taylor Brush de 1917 da Mary Taylor Brush foi unha das primeiras mulleres aviadoras, que se formou como piloto antes do estalido da primeira guerra mundial. Ela deseñou e patentou avións. Partes dun dos seus avións sobreviven e están expostas no Eagles Mere Air Museum, Pensilvania desde 2011. Tamén desenvolveu camuflaxe para avións.
Ela e o seu marido, o seu fillo máis vello Gerome (n. 1888), e o seu amigo Abbott Handerson Thayer deseñaron métodos de camuflaxe e contribuíron aos esforzos de enmascaramento dos avións durante a primeira guerra mundial. Thayer e os Brushes aplicaron os principios da arte á enxeñería para desenvolver e propoñer deseños de camuflaxe militar. Ao principio, probou os deseños de camuflaxe do seu marido, despois comezou a experimentar cos seus propios deseños nun monoplano Morane-Borel comprado en 1916. Unha patente de 1917 presentada por Mary Taylor afirmou que era "capaz de producir unha máquina que é practicamente invisible cando está no aire".
Berthella plumula
Berthella plumula é unha especie de molusco gasterópodo. Foi descrita por primeira vez por Montagu en 1803.
Tatiana Soteropoulos
Tatiana Soteropoulos, nada en Nicosia, é unha pintora, ilustradora e deseñadora de moedas greco-chipriota.
Traxectoria
Aínda que naceu en Nicosia, Tatiana Soteropoulos instalouse en Grecia coa súa familia logo da invasión turca de Chipre en 1974.
Ademais, Tatiana Soteropoulos foi elixida polo Banco Central de Chipre para deseñar, xunto co artista estadounidense Erik Maell, os anversos nacionais sese país da serie completa de moedas do euro, desde a dun céntimo ata a de dous euros, que comezaron a emitirse en 2002.
Lembit Lõhmus
Lembit Lõhmus, nado en Mustla, condado de Viljandi, o 25 de setembro de 1947, é un ilustrador e deseñador de moedas estoniano.
Traxectoria
Logo de finalizar o seu ensino secundario, Lõhmus cursou estudos superiores de Arte entre 1969 e 1975, primeiro na Escola de Arte de Tartu e posteriormente na Universidade de Arte de Talín (actualmente Academia de Artes de Estonia).
Logo do seu período formativo, entre 1975 e 1977 dirixiu a sección de Artes Aplicadas do Museo de Arte de Estonia.
Nos anos seguintes exerceu como artista gráfico independente e como deseñador de interiores. Tamén é autor de máis de medio milleiro de mataselos e ex libris, e entre 1989 e 1992 foi o presidente do Club de Ex Libris de Talín.
Os seus deseños foron obxecto de exposicións internacionais, tanto individuais como colectivas, en países como Letonia, Lituania, Alemaña, Moldavia, Finlandia, Dinamarca, Polonia e Austria.
Lõhmus foi tamén o autor dos deseños de máis de 200 selos de correos, primeiro para o servizo postal da Unión Soviética e despois para o de Estonia, así como para outros países. Ademais foi elixido polo Banco Central de Estonia para deseñar o anverso nacional común a toda a serie de moedas do euro, desde a dun céntimo ata a de dous euros, que comezaron a emitirse en 2002.
Berthella stellata
Berthella stellata é unha especie de molusco gasterópodo. Foi descrita por primeira vez por Antoine Risso en 1826.
San Vicente, Ulloa, Palas de Rei
San Vicente é un lugar da parroquia de Ulloa no concello lugués de Palas de Rei, na comarca da Ulloa. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2021 tiña 23 habitantes, dos cales 10 eran homes e 13 eran mulleres.
Noctuoideos
A dos noctuoideos (Noctuoidea) é unha superfamilia de insectos lepidópteros.
Descrición
A superfamilia foi descrita en 1809 polo entomólogo francés Pierre André Latreille.
A Capela, Vilar de Donas, Palas de Rei
A Capela é un lugar da parroquia de Vilar de Donas no concello lugués de Palas de Rei, na comarca da Ulloa.
Amniocentese
miniatura|400px|Amniocentese A amniocentese é un procedemento médico usado principalmente para a diagnose prenatal de anormalidades cromosómicas e infeccións fetais. e tamén para o discernimento prenatal do sexo. Neste procedemento tómase por medio dunha punción unha mostra dunha pequena cantidade de líquido amniótico, que contén células de tecidos fetais, o cal se encontra dentro do saco amniótico que envolve o feto en desenvolvemento. O ADN fetal obtido é examinado para buscar anormalidades xenéticas. A palabra aminiocentese procede do grego antigo ἀμνίον amníon, a membrana embrionaria interna que rodea o feto, e κέντησις kéntēsis, que significa picar, é dicir, a punción que se fai para extraer a mostra de líquido amniótico.
A razón máis común para realizar unha amniocentese é determinar se o feto ten certos trastornos xenéticos ou anormalidades cromosómicas, como a síndrome de Down. A amniocentese (ou outro procedemento diferente chamado biopsia de vilosidades coriónicas) pode servir para diagnosticar estes problemas no útero. Estes exames prenatais poden ser útiles para as persoas que esperan un fillo e os médicos, xa que permiten avaliar a saúde fetal e os posibles tratamentos.
Realízase cando a muller entre as 15 e 20 semanas de xestación. As mulleres que deciden facer esta proba adoitan ser principalmente as que teñen un risco importante de ter un fillo con problemas xenéticos ou cromosómicos, en parte porque é unha proba invasiva que supón un pequeno risco para o feto. Este proceso pode usarse para coñecer o sexo do feto e, por tanto, nalgúns países está sometido a restricións legais.
Historia
A amniocentese empezouse a desenvolver para o discernimento do sexo na década de 1950. Entre 1959 e 1967 desenvolveuse máis a técnica e os resultados foron presentados na Conferencial do Memorial de William Blair-Bell no RCOG de Londres en 1965 e publicáronse maiores avances nas edicións de 1970 e 1977 de Scientific Foundations of Obstetrics and Gynaecology.
Ata mediados da década de 1970 os procedementos de amniocentese facíanse 'ás cegas‘, xa que non se utilizaba o apoio da ecografía. Os doutores Jens Bang e Allen Northeved de Dinamarca foron os primeiros que informaron da realización de amniocenteses guiadas por ecografías en 1972. As biopsias de vilosidades coriónicas realizounas por primeira vez o biólogo italiano Giuseppe Simoni en 1983. A utilización de ultrasóns a tempo real (ecografías) faise agora durante todos os procedementos invasivos porque é máis seguro para o feto e para a precisión dos resultados.
Diagnose xenética
Ao inicio do embarazo a amniocentese utilízase para a diagnose de problemas xenéticos, cromosómicos ou outros no feto, tales como:
Desenvolvemento pulmonar
A amniocentese pode utilizarse para comprobar o desenvolvemento pulmonar fetal. A falta de madureza pulmonar pode incrementar o risco de síndrome de dificultade respiratoria neonatal. O desenvolvemento pulmonar fetal pode testarse medindo a cantidade de surfactante pulmonar no líquido amniótico en embarazos de máis de 30 semanas. Disponse de varios tests, como o da proporción lecitina/esfingomielina (L/S)), a presenza de fosfatidilglicerol (PG) ou a proporción surfactante/albumina (S/A).
Infección
A amniocentese pode detectar infeccións polo descenso do nivel de glicosa, unha tinguidura de Gram que mostre a presenza de bacterias ou unha cantidade de leucocitos anormal.
Decompresión de polihidramnios
O polihidramnios ou acumulación de fluído amniótico que produce un aumento da necesidade de realizar un parto por cesárea, pode aliviarse por amniocentese de descompresión. A amniocentese pode utilizarse tamén para diagnosticar causas potenciais de polihidramnios.
Rotura prematura das membranas
Unha indicación para a amniocentese que cada vez se aplica máis é o exame da posibilidade de rotura de membranas prematura, antes do termo da xestación, na que a medida de certos marcadores de inflamación no líquido amniótico pode ser de grande axuda. Se a IL-6 do líquido amniótico, un marcador de inflamación, está elevada, o feto ten un risco alto e pode considerarse adiantar o parto.
Riscos
A propia amniocentese non está exenta de riscos, aínda que xeralmente son baixos. A amniocentese realízase entre a 15ª e 20ª semanas de embrazo, e realizala antes pode orixinar danos no feto. Ás veces utilízase o termo "amniocentese temperá" para designar as realizadas entre as semanas 11ª e 13ª.
As complicacións que pode ter a amniocentese son o parto prematuro, dificultade respiratoria fetal, deformidades posturais, a corioamnionite, o trauma fetal e a aloinmunización da nai. Estudos feitos na década de 1970 estimaron orixinalmente o risco de abortos relacionados coa amniocentese arredor de 1 de cada 200 (0,5%). Tres estudos máis recentes de 2000-2006 estimaron a posibilidade de perda do bebé relacionada con este procedemento nun 0,6-0,86%. Un estudo máis recente (2006) indicou que este risco era en realidade moito menor, arredor de só 1 de cada 1600 casos (0,06%). A diferenza dos estudos previos, as cifras deste estudo só reflicten as perdas do bebé que son resultados de complicacións da propia amniocentese e exclúen os casos en que os pais deciden abortar debido aos resultados desfavorables proporcionados pola proba, que mostraron anormalidades no feto. Comparada coa amniocentese, o risco de aborto asociado coa biopsia de vilosidades coriónicas crese que é de aproximadamente 1 de cada 100, aínda que esta proba pode facerse ata catro semanas antes e pode ser preferible se a posibilidade de defectos xenéticos se pensa que é máis alta.
O embolismo de fluído amniótico tamén se describiu como un posible resultado da amniocentese. Riscos adicionais son a perda de fluído amniótico e hemorraxias. Ambs teñen especial importancia porque poden orixinar un aborto espontáneo.
Implicacións sociais
O diagnóstico prenatal de anormalidades cromosómicas pode ter inconvenientes sociais, xa que a tecnoloxía cambia a maneira en que a xente pensa sobre a discapacidade e a familia. Nun sentido a amniocentese ofrece unha forma de control do estado do embarazo, pero noutro orixina unha responsabilidade que provoca ansiedade por ter que tomar decisións racionais sobre aspectos complexos, emocionais e con derivacións culturais.
Avaliación con ecografía
Antes de que se realice o procedemento, o feto analízase con ultrasóns (ecografía) para determinar se é viable ou se observa algunha anormalidade. A ecografía determina a localización da placenta, a posición e movementos fetais e as características do líquido amniótico. Esta información é utilizada para determinar o tipo de agulla que se vai utilizar e como se debe realizar o procedemento.
Preparación
O abdome da nai trátase e límpase cun antiséptico antes da intervención. Utilízase un xel estéril que se aplica sobre o abdome antes de facer o escáner ecográfico cunha sonda de ultrasóns. Estas medidas reducen o risco de infección. As ferramentas usadas no procedemento cúbrense con heparina para previr coágulos.
Inserción da agulla
Guiándose polas imaxes da ecografía que se fai no mesmo momento de realizar a amniocentese, insírese unha agulla que atravesa a parede abdominal da nai, despois a parede uterina e finalmente o saco amniótico. O médico pica entón o saco nunha zona onde non está o feto e extrae aproximadamente 20 mL de líquido amniótico. Este procedemento pode realizarse cunha agulla simple ou dobre baseándose en factores individuais de cada paciente e a preferencia do médico. Da mostra extraída de 20 mL de líquido amniótico, os primeiros 2 mL son normalmente descartados debido á probable mestura con células sanguíneas maternas para asegurar unha alta calidade da mostra.
Recomendacións post-intervención e análise
Se se van utilizar para a diagnose xenética prenatal, as células fetais son separadas por centrifugación da mostra extraída. Estas células son células que se desprenden do feto, por exemplo da pel, e flotan no líquido amniótico. As células cultívanse nun medio de cultivo, despois son fixadas e tinguidas. Examínanse os cromosomas das células ao microscopio buscando anormalidades. As anormalidades máis comunmente detectads son a síndrome de Down (trisomía 21), a síndrome de Edwards (trisomía 18) e a de Turner (monosomía X). Tamén se analiza a mostra buscando posibles infeccións e inflamacións intraamnióticas.
Despois da intervención, aconséllase á paciente permanecer en casa descansando durante as primeiras 24 horas, pero permítense actividades normais como a hixiene persoal. En canto ao feto, a punción sélase e o líquido amniótico perdido recupérase nunhas 24–48 horas. Unha semana despois da intervención, a nai é sometida a outra ecografía para confirmar a viabilidade fetal e avaliar a curación do lugar da punción.
Células nais
O fluído amniótico pode ser unha fonte de células nai multipotentes mesenquimais, hematopoéticas, neurais, epiteliais e endoteliais.
Unha potencial vantaxe de usar células nais amnióticas en vez das obtidas de embrións é que se evitan os problemas éticos que aducen os activistas antiaborto, ao obtérense liñas pluripotentes de células indiferenciadas sen danar ao feto nin ter que destruír un embrión. Estas células nais poderían tamén evitar o rexeitamento doante/receptor en transplantes, se se usan para tratar ao mesmo individuo do que proceden, que foi ata agora o principal obstáculo do uso de células derivadas de células nais en terapias.
Utilizando células nais amnióticas preparáronse por enxeñaría válvulas cardíacas artificiais, traqueas funcionais, células musculares, adiposas, óseas, cardíacas e hepáticas. Os tecidos obtidos de liñas de células amnióticas son prometedores para o seu uso en pacientes que teñen enfermedades/malformacións conxénitas cardíacas, hepáticas, pulmonares, renais e cerebrais.