cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Antillas Maiores
dereita|miniatura|220px|Antillas Maiores ou Grandes Antillas As Antillas Maiores ou Grandes Antillas son un grupo de illas no mar Caribe localizadas ao leste do Iucatán (México) e sueste da Florida (Estados Unidos) e ao oeste das Antillas Menores ou Pequenas Antillas. O grupo está composto polas illas de Cuba, Xamaica, A Española ou Haití (República Dominicana e Haití) e Porto Rico. As Bahamas, aínda que veciñas, non integran esta unidade xeográfica.
509
Véxase tamén
Historia ano a ano
Antillas Maiores
As Grandes Antillas descansan sobre un macizo submarino común e están atravesadas por unha cadea abrupta e elevada de montañas, cuxos picos máis altos oscilan entre dous e tres mil metros que culminan na Española (no Pico Duarte con 3.087 m) e declina, a ambos os dous lados, en Cuba, Xamaica e Porto Rico. Esas montañas están compostas de pedra calcaria, con afloramento doutras rocas, todas elas moito máis antigas cás de orixe eruptivo das Pequenas Antillas e sen pegadas de actividade volcánica recente. As Bahamas, pola contra, son illas de orixe coralino. Antigamente as Bahamas nin sequera se consideraban como parte das Antillas, aínda que na actualidade se engloban como un terceiro grupo dentro delas (Grandes Antillas, Pequenas Antillas e as Bahamas).
Río Noceda (homónimos)
Río Noceda pode referirse a:
How Do You Do!
"How Do You Do!" é unha canción escrita por Per Gessle, o primeiro single lanzado polo dúo de pop sueco Roxette do seu álbum Tourism. A canción unicamente se mantivo oito semanas no Billboard Hot 100 alcanzando a posición 58 nos Estados Unidos, pero foi un grande éxito no outro lado do Atlántico, alcanzando a segunda posición en Alemaña, Suecia e Países Baixos, e alcanzando o número 13 no Reino Unido.
Vaipolorío
Vaipolorío é un colectivo que nace en Pontevedra en novembro de 2001 ante a necesidade de recuperar o río dos Gafos, cunha gran deterioración medioambiental. Naceu con 35 socios fundadores, sen cota algunha. Na actualidade (2010), considera que calquera persoa que colabore nas súas actividades, forma parte do colectivo.
Historia e características
Recolle a testemuña doutras asociacións que comezaran esa tarefa, como a Asociación Cultural Chan do Vilar de Figueirido, a Asociación de Veciños San Andrés de Figueirido, a Asociación Cultural O Toxal de Bértola, a Asociación Cultural San Cibrán de Tomeza, a Asociación de Veciños Heroes do Campo da Porta de Salcedo e a Asociación de Veciños Río Gafos de Pontevedra.
O seu ámbito territorial de actuación son os concellos de Vilaboa e Pontevedra. O seu domicilio social está no edificio de Preescolar de Cabanas, en Salcedo.
As súas fins son: "a promoción, o coidado, a defensa, a limpeza e o manteñemento do río dos Gafos, así como todas aquelas actividades e accións que vaian en beneficio do dito río e do seu entorno, en todo o seu percorrido, dende o seu nacemento en Figueirido (Vilaboa) ata a súa desembocadura na ría de Pontevedra."
As actividades realizadas son a limpeza periódica do río e das súas marxes, a creación de rutas e obradoiros medio ambientais, a catalogación de flora e fauna, ou a recuperación da toponimia.
Luisa Castro
Luisa Castro Legazpi, nada en Foz o 6 de xaneiro de 1966, é unha escritora e columnista galega en galego e castelán.
Traxectoria
Contraeu matrimonio co filósofo Xavier Rubert de Ventós, de quen se separou posteriormente, volvendo residir a Santiago de Compostela.
Traduciu ao castelán o libro de relatos Arraianos, de Xosé Luís Méndez Ferrín. Traballa como colaboradora habitual de La Voz de Galicia, El Mundo e El País.
Narrador intradiexético
O narrador intradiexético é aquel narrador ou narratario (aquel ó cal o narrador se dirixe) que está presente como personaxe na historia que está relatando. Oponse ao narrador extradiexético.
Luisa Castro
Traxectoria
Nos últimos anos foi directora do Instituto Cervantes de Nápoles, de Bordeos e de Dublín onde reside.
Camelia do Xapón
A camelia do Xapón ou xapoeiro (Camellia japonica) é a especie máis coñecida do xénero Camellia. Chamada simplemente camelia ou roseira de inverno, é un arbusto procedente de oriente pertencente á familia Theaceae. Moi común nos xardíns de Galicia, tense chamado a flor das Rías Baixas. É tamén a flor oficial do estado de Alabama nos Estados Unidos.
Distribución e hábitat
Atópase brava na China (Shandong e leste de Zhejiang), Taiwán, Corea do Sur e sur do Xapón. Medra en bosques, cunha altitude entre 300 e 1100 m. Adaptouse ben ás condicións climáticas e edáficas dalgunhas zonas de clima temperado e solos acedos coma o sur de Galicia. Moi común nos xardíns das Rías Baixas.
Descrición
A camelia C. japonica é unha arboriña ou arbusto de flor, duns 1,5 a 6 m de altura, que ocasionalmente acada os 11 m de alto. Algunhas variedades cultivadas incluso superan os 72m². As pólas máis novas son pardas ou púrpuras, tornándose cinsentas cos anos. As follas son alternas e coriáceas de cor verde escura brillante pola face anterior e verde pálida pola cara posterior, normalmente de 5 a 11 cm de longo por 2,5 a 6 cm de largo, cun pecíolo groso duns 5 a 10 mm de longo. As follas rematan en punta e os bordos son lixeiramente aserrados.
Silvestre, florece entre xaneiro e marzo. As flores aparecen ao longo das pólas, especialmente cara as puntas destas e van normalmente sentadas nas mesmas ramas. Poden ir soas ou en parellas, e teñen uns 6 a 10 cm de diámetro cando estás completamente abertas. Hai arredor de nove bracteolas verdosas e nove sépalos. As flores da camelia brava e variedades pouco evoluídas teñen soamente seis ou sete pétalos de cor branca ou rosada, cada un duns 3 a 4,5 cm de longo e 1,5 a 2,5 cm de largo. As variedades cultivadas chegan a ter moitos pétalos. Os estames son numerosos duns 3 cm de longo, e fican ocultos nas variedades con numerosos pétalos centrais.
O froito consiste nunha cápsula en forma de bóla con tres compartimentos (lóculos), cada un cunha ou dúas sementes castañas de 1 ou 2 cm. A froitificación dáse entre setembro e outubro nas variedades bravas.
As eirugas dalgúns lepidópteros, coma a avelaíña: (Ectropis crepuscularia) aliméntanse das follas de camelia do Xapón. Os paxaros xaponeses chamados paxaros dos ollos brancos (Zosterops japonica) polinizan a Camellia japonica.
Taxonomía
miniatura|dereita|300px|A vella camelia do [[parque de Castrelos, en Vigo.]]
O xénero Camellia tomou o nome do xesuíta e botánico George Kamel. O nome da especie japonica deullo Carl von Linné en 1753 a causa de que Engelbert Kaempfer foi o primeiro en describir a planta cando estaba no Xapón.
Na Flora da China distínguense dúas variedades:
Historia do cultivo
miniatura|''Camelia do Xapón no xardín do castelo de [[Pillnitz, Alemaña]] A Camellia japonica aparece xa nas pinturas de porcelana chinesa dende o século XI. As primeiras pinturas adointa amosar a flor sinxela de cor vermella. Porén, unha flor branca aparece no pergamiño das Catro Pegas da dinastía Song.
O primeiro que trouxo a camelia a occidente foi Engelbert Kaempfer aló polo 1692, cirurxián xefe da compañía holandesa Dutch East India Company. Polo que as camelias comezaron a cultivarse en Europa no século XVIII.
Crese que foi Robert James de Essex, Inglaterra, o primeiro que levou a camelia a Inglaterra en 1739. Carl Peter Thunberg doou ao xardín botánico de Kew catro espécimes de camelia do Xapón, e unha camelia máis en 1780 ao xardín botánico do castelo de Pillnitz preto de Dresden en Alemaña, que aínda hoxe sobrevive e mide 8,9 m de alto e 11 m de diámetro.
As Camellia japonica máis vellas de Europa atópanse en Vila Nova de Gaia (Portugal), e en Caserta (Italia), ademais da do castelo de Pillnitzer (Alemaña). Todas elas plantáronse probabelmente a finais do século XVIII.
A camelia entrou en Galicia probabelmente a principios do século XIX dende Portugal. As camelias do Xapón máis antigas que se coñecen en Galicia e que aínda sobreviven son as do parque Castrelos (Quiñones de León) en Vigo. O xardín créase en tempos do primeiro marqués de Alcedo, existindo costancia de que o marqués de Loureiro en 1860 cultivara as primeiras camelias provenientes do seu alcouve de Portugal. O cultivo continuou co noveno Marqués de Valladares, a cargo de persoal inglés. Desa época conservamos un impresionante exemplar de C. japonica no xardín de buxos inglés na parte traseira do pazo.
Condicións de cultivo
Normalmente, a camelia non se dá ben en climas moi fríos. Porén téñense producido cultivares resistentes. Gostan da sombra, dos solos bastante acedos, húmidos e con boa drenaxe. En solos lamentos as raíces tenden a prodrecer.
Cultivares
A camelia do Xapón apréciase polas súas flores, que, segundo a súa forma, poden ser dos seguintes tipos : Hai máis de 2000 cultivares desenvolvidos. A gama de cores das flores vai dende o vermello até o branco pasando polo rosa; ás veces con variedades multicolores, con raias ou con pintas. Os cultivares inclúen: 'Elegans' con grandes flores rosadas con estrías brancas; 'Guilio Nuccio' con pétalos rubios ou rosado e estames amarelos; 'Mathotiana Alba' con flores brancas, e Tsar con flores dobres de cor encarnada ; 'Alba Plena' de flores moi brancas ; 'Unryu' con debuxos en zig-zag. “Unryu” significa “dragón nas nubes” en xaponés. Outro tipo pouco común é a chamada camelia cola de peixe ou C. japonica 'Kingyo-tsubaki'. As puntas das follas desta planta semellan a colas dos peixes.
Algúns cultivares galegos son: 'Cidade de Vigo', 'Bo Nadal', 'Leonor Magariños', 'Do Pozo' ou 'Millarenga'.
Doenzas
Algunhas patoloxías producidas por fungos ou algas producen manchas nas follas que fan que aparezan puntos prateados e redondeados no face das mesmas, e poden facer incluso que caian. Mofo negro, máculas foliares; bugallos foliares ou podremias florais (que fan que estas tornen pardas e caian); podremia das raíces; e chancros causados polo fungo: Glomerella cingulata, que penetra polas feridas que a planta poida ter.
Entre as pragas, algúns insectos atacan a camelia como o escaravello Pantomorus cervinus, a cochinillas fariñentas Planococcus citri e Pseudococcus longispinus, os gurgullos Otiorhyncus salcatus e Otiorhyncus ovatus, ou a Fiorinia theae.
Algunhas enfermidades fisiolóxicas poden ser os danos resultado da salinidade do solo; cloroses causadas pola falla de certos elementos nutritivos no solo; a caída dos gomos ou botóns foliares por mor de exceso de auga, altas temperaturas, ou incluso a causa de ter testos demasiado pequenos que afogan a raíz.
Outros problemas poden ser os edemas ou queimaduras polo sol (asolamento). Non se sabe moito de problemas víricos na C. japonica.
A camelia na cultura
As camelias son vistas como símbolos de boa sorte no Aninovo e na primavera chinesa e incluso serven coma ofrendas para os deuses.
Unha das plantas máis importantes relacionadas coa camelia do Xapón é a Camellia sinensis, de onde vén a planta do té. Esta planta non acostuma usarse en xardinaría porque, a diferenza da japonica, ten unha flores brancas moi miúdas. Tampouco a planta do té entrou a formar parte na historia da arte coma a Camellia japonica. Porén tense usado moito en medicina tradicional durante a dinastía Shang. Primeiro fora usada para beberaxes durante a dinastía Zhou.
Gilbert
Gilbert é unha localidade situada no condado de Maricopa, no estado estadounidense de Arizona. Atópase ao sueste de Phoenix, na súa área metropolitana. No censo de 2011 tiña unha poboación de 211 951 habitantes e unha densidade de poboación de 1 181,04 persoas por km².
Orixe
Constituída en xullo de 1920, Gilbert foi principalmente unha comunidade agrícola impulsada pola liña de ferrocarril e a construción do encoro de Roosevelt e os Eastern and Consolidated Canals. Seguiu sendo unha aldea agrícola durante moitos anos e foi coñecido coma "Hay Capital of the World" ("Capital mundial do feo") entre 1911 ata finais de 1920.
Xeografía
Segundo a Oficina do Censo dos Estados Unidos, Gilbert ten unha superficie total de 176,5 km², da cal 176,02 km² corresponden a terra firme e 0,48 km² son auga.
Clima
Gilbert posúe un clima árido, con invernos suaves e veráns calorosos. Normalmente, de finais de outono a principios da primavera o tempo é suave, sendo a temperatura mínima de 15 °C. Entre novembro e febreiro son os meses máis fríos (temperaturas entre 4 e 24 °C), aínda que non son infrecuentes as xeadas.
Aproximadamente a mediados de febreiro, as temperaturas comezan a subir de novo, con días cálidos e frías noites de vento. O verán de Arizona, de maio a agosto, caracterízase por unha calor seca que oscila entre os 32 e os 44 °C. En áreas desérticas pódense rexistrar puntualmente temperaturas que superan os 45 °C. Debido en gran medida ao clima árido, teñen lugar decote grandes oscilacións de temperaturas entre o día e a noite, mesmo de ata 28 °C nos meses de verán. A maior temperatura rexistrada en Gilbert foi de 48 °C. Non son raras as temperaturas moi baixas, pois adoitan afectar ao estado os sistemas de aire frío vidos dos estados do norte e do Canadá, facendo que as temperaturas caian por debaixo dos 10 °C.
Economía
A taxa de desemprego en Gilbert é dun 7,5 %, cun crecemento do emprego dun -0,12 %. O crecemento do emprego futuro nos próximos dez anos prevese que sexa o 32,26 %.
A taxa de impostos en Gilbert sobre as vendas é dun 7,8 %. O imposto sobre a renda é dun 3,36 %.
A renda per cápita é de 27 979 dólares. O ingreso familiar medio é de 72 828 dólares.
Educación
A cidade de Gilbert divídese en zonas, nunha parte atópanse as Escolas Públicas de Gilbert, mentres que noutra parte se atopan os distritos, incluíndo o Distrito Escolar Unificado de Chandler, as Escolas Públicas de Mesa, e o Distrito Escolar Unificado de Higley.
Miyakonojō
Miyakonojō (都城市, みやこのじょうし, Miyakonojō-shi) é un concello da prefectura de Miyazaki no Xapón. Está situada en parte leste da rexión de Kyūshū e ao sur da prefectura, a illa de Kyūshū. Ten 653,31 km² de superficie e unha poboación de 167.865 habitantes (2009) e unha densidade de poboación de 257 h/km².
O concello de Miyakonojō limita cos concellos de Takaharu, Nojiri, Miyazaki, Mimata, Nichinan, Kushima (son da prefectura de Miyazaki); Sibushi, Soo e Kirishima (son da prefectura de Kagoshima).
Myioborus ornatus
Descrición
A Myioborus ornatus mide entre 13 e 13,5 cm de longo. A plumaxe das súas partes superiores é de cor agrisada oliváceo moi escura e o das inferiores amarela intensa. A parte frontal do su píleo e fronte tamén son de cor amarela, chegando a ter certo ton alaranxado; en contraste, a parte traseira é negra, cun fino parche branco a modo de orella branca. As poboacións occidentais (M. o. chrysops) teñen o resto da parte frontal da facaiana amarela e só a medialúa branca no extremo posterior das cobertoiras auriculares, mentres que as poboacións orientais (M. o. ornatus) teñen ademais a parte frontal das cobertoiras auriculares e o lorum brancos. A cola é negra con rectrices laterais brancas. Os seus ollos e o seu peteiro puntiagudo son negros.
O Farragoto, Requián, Betanzos
O Farragoto é un lugar da parroquia de Requián no concello coruñés de Betanzos na comarca de Betanzos. Tiña 11 habitantes no ano 2010 segundo datos do INE, dos cales 5 eran homes e 6 eran mulleres.
Ramón Parada Justel
Ramón Parada Justel, nado en Esgos o 11 de marzo de 1871 e finado en Ourense o 13 de maio de 1902, foi un pintor galego, pertencente á chamada xeración Doente.
Traxectoria
Estudou o Bacharelato no Instituto da capital provincial entre 1883 e 1888, para ingresar a continuación na Real Academia de San Fernando en Madrid, co número un. O proveito nos estudos artísticos fixo que a Deputación ourensá o pensionase en Roma, cidade á que chegou en 1894. Regresou a Ourense, con estancias en Esgos, dedicándose á pintura paisaxística, vida campesiña e costumes, ademais de pintura histórica e relixiosa dentro das correntes da época. Diversos organismos provinciais, como a Deputación ou o Goberno Civil adquiren obras súas. Regresou a Madrid en 1897. A enfermidade comezouno a minar en 1901, falecendo ao ano seguinte. A súa irmá doou algunhas das súas obras ao Museo Arqueolóxico Provincial de Ourense.
Estilisticamente Parada Justel sitúase no modernismo, aínda que nalgunhas obras paisaxísticas acusa influencias do impresionismo. Foi discípulo de José Garabal Louzao (en Galicia) e de Ferrán (en Madrid).
Narrador extradiexético
O narrador extradiexético é aquel narrador ou narratario (aquel ó cal o narrador se dirixe) que non está presente como personaxe na historia que está relatando. Oponse ao narrador intradiexético.
Accipiter
Accipiter é un xénero de aves de presa das familia Accipitridae (accipítridos). O xénero comprende unhas 50 especies, das cales en Galicia viven dúas: o azor (Accipiter gentilis) e o gabián (Accipiter nisus). Poden distinguirse anatomicamente dos seus parentes pola falta de forame (burato) procoracoide. Non obstante, hai dúas especies un tanto anormais que se sitúan tamén neste xénero que posúen dito forame pero que se distinguen pola secuencia de ADN. Isto garantiza a súa diferenciación do antigo xénero Hieraspiza.
Os Accipiter existentes oscilan en tamaño desde o A. minullus, no cal os machos máis pequenos miden 20 cm de longo, 39 cm de envergadura alar e pesan 68 g, ao A. gentilis, no cal as femias máis grandes miden 64 cm de longo, cunha envergadura alar de 127 cm e un peso de 2.200 g. Estas aves son delgadas, con ás arredondadas, anchas e curtas e unha longa cola que lles axuda a manobrar en voo. Teñen longas patas e longas e agudas gadoupas que usan para matar as presas, e un bico agudo e ganchudo na punta co que se alimentan. As femias adoitan ser máis grandes que os machos. A miúdo emboscan as sñuas presas, principalmente pequenos paxaros e mamíferos, capturándoos despois dunha curta persecución. O seu patrón de voo típico é unha serie de batidos de ás seguidos dun curto planeo. Encóntranse xeralmente en áreas de bosques ou arbustos.
O xénero Accipiter foi creado polo zoólogo francés Mathurin Jacques Brisson en 1760. O nome procede da palabra latina que significaba 'falcón', procedente de accipere, que significaba 'agarrar, atrapar'.
Especies en orde taxonómica
miniatura|dereita|A. badius cun lagarto (Calotes sp.) en [[Hyderabad, India]] miniatura|dereita|A. fasciatus, [[Kurwongbah (Queensland, Australia)]]
Entre as especies extintas están:
Burato procoracoide
A presenza ou ausencia de forame ou burato procoracoide (tamén forame coracoide ou fenestra coracoide) é unha das características nas que hai que fixarse para distinguir este xénero. Trátase dun burato no proceso frontal do óso coracoide, por onde pasa o nervio supracoracoide. Nalgúns grupos de paxaros pode estar presente como unha simple amosega ou incisura; ou a amosega pode estar parcialmente ou debilmente pechada con tecido óseo. Noutros grupos de aves esta característica está completamente ausente.
Este burato está xeralmente presenta na maioróia das aves e presa, pero está ausente en case todos os maioría Accipiter estudados, polo que esta ausencia propúxose como unha cracterística de diagnóstico.
Un estudo dos esqueletos dos accipítridos encontrou incisuras procoracoides (diferentes dos buratos) nalgúns espécimes das aguias Aquila gurneyi e A. chrysaetos, pero non noutras catro especies de Aquila. A amosega está variablemente aberta ou debilmente osificada en Spizastur melanoleucos, Lophoaetus occipitalis, Spizaetus ornatus e Stephanoaetus coronatus. Tamén Buteo brachyurus e B. hemilasius teñen incisuras, diferindo doutras 17 especies de Buteo.
En Circus o forame é variable, non só entre as especies senón nos ósos de distinto lado dun mesmo individuo. Xeralmente está aberto ou ausente, per opode estar pechado por unha trabécula ósea. As investigacións realizadas en filoxenia xenética indican que Circus está relacionado con Accipiter.
A amosega está tamén ausente ou practicamente indistinguible en Harpagus bidentatus.
Urotriorchis macrourus ten un burato procoracoide ben desenvolvido, o que suxire unha separación de Accipiter. Pode estar relacionado coa tribo Melieraxini.
Filoxenia xenética
Análises de xenética molecular indican que Accipiter é parafilético cos Circus, mesmo se os dous grupos difiren en hábitos de caza e forma corporal. Hai tres ou catro clados de Accipiter, con Circus, Megatriorchis e Erythrotriorchis mesturados.
Pè a Corsica
Pè a Corsica é unha coalición política nacionalista corsa creada en 2015 pola unión da independentista Corsica Libera (CL) e da autonomista Femu a Corsica.
Historia
Pè a Corsica gañou as eleccións á Asemblea de Córsega do ano 2015. Nas lexislativas francesas de 2017 conseguiu tres dos catro deputados de Córsega, obtendo por primeira vez o nacionalismo corso representación na Asemblea Nacional.
Aeroporto de La Palma
O Aeroporto de La Palma é un aeroporto xestionado por Aena, que está localizado na costa leste da illa de La Palma, entre os municipios de Villa de Mazo e Breña Baja, 7 km ao sur da capital da illa, Santa Cruz de la Palma.
O aeroporto mantén múltiples conexións diarias coas illas de Tenerife e Gran Canaria, así como conexións semanais con El Hierro e Lanzarote. Tamén ofrece varias frecuencias semanais con Madrid e con algunhas cidades europeas (principalmente de Alemaña, Países Baixos e Reino Unido).
Barclaycard Arena (Hamburgo)
O Hamburger Barclaycard Arena (orixinalmente chamado Color Line Arena) é un pavillón multiusos situado na cidade de Hamburgo, Alemaña. Inaugurouse no 2002 e conta cunha capacidade de 16.000 espectadores. Está ao lado do Imtech Arena e xunto ao Volksbank Arena no barrio de Bahrenfield.
Neste polideporivo xogan como locais o club de balonmán HSV Hamburg e o equipo de hóckey sobre xeo Hamburg Freezers. Ademais, este multiusos albergou a fase final do Campionato Mundial de Balonmán Masculino de 2007 e varios dos combates de boxeo de Wladimir Klitschko.
Eventos impotantes
En novembro do 2005, a WWE organizou un evento como parte do tour das Survivor Series.
O 19 de outubro do 2010, o músico Sting realizou un concerto coa Royal Philharmonic Orchestra.
Tallard
Xeografía
O concello tiña 1.298 habitantes (conforme o censo de 1999, nunha extensión de 15,02 km². Está situado a 20 quilómetros ao sur de Gap, sobre a estrada que vai dende esta vila ata Marsella. No termo municipal atópase o aeródromo de Gap-Tallard.
Tarántula
miniatura|200px|dereita|Brachypelma sp., unha das arañas chamadas tarántulas en América.
Características
miniatura|dereita|200px|Un gran licósido, denominado tarántula en Europa. As da familia Theraphosidae caracterízanse por teren patas longas que acaban en poutas, e o corpo revestido de pilosidade. Habitan rexións temperadas e tropicais de América, Asia, África e Oriente Medio. Cando aínda están a medrar, pasan por unha fase na que mudan a pel (ecdise). Contrariamente a outros arácnidos, as tarántulas non producen veleno, se ben os pelos das súas costas e abdome segregan substancias urticantes se se senten ameazadas. O seu tamaño medio está entre 15 e 25 centímetros (coas patas estendidas), pero existen especies que poden acadar maiores dimensións, como a Teraphosa blondi, que vive na América do Sur.
O nome procede do italiano tarantola e alude á cidade de Taranto, na Puglia, rexión italiana meridional que posúe un clima mediterráneo seco que permite que sexan abundantes estas arañas. A súa popularidade ten que ver co efecto supostamente mortal da súa picadura, que en realidade non é tan grave coma a dun par de arañas máis pequenas, Loxosceis rufescens e Latrodectus tredecimguttatus (viúva negra), que tamén se encontran na rexión. Supúñase que unha axitación constante como a que produce a picadura (tarantismo) era a forma apropiada de combater os seus efectos e deuse en chamar tarantela a certa danza que ten un ritmo veloz semellante a eses movementos. Atribuíase a Pirro, rei do Epiro, importar a araña desde o seu país de orixe (no norte de Grecia) como unha forma de guerra biolóxica na súa contenda cos romanos.
Carballo Torto, Vilarraso, Aranga
Carballo Torto é un lugar da parroquia de Vilarraso no concello coruñés de Aranga na comarca de Betanzos. Segundo o Instituto Nacional de Estadística en 2009 tiña 62 habitantes (35 homes e 27 mulleres).
Historia
Carballo Torto aparece citado na sentenza de 1385 do xuíz real polo preito dos veciños contra o señorío de Sobrado dos Monxes polos abusos que sufrían:
Battles
Battles é unha banda estadounidense de rock experimental, fundada no ano 2002 na cidade de Nova York por Ian Williams (antigo membro de Don Caballero e Storm & Stress). Na actualidade está composta polo guitarrista e teclista Ian Williams, o guitarrista e o batería John Stanier (anteriormente en Helmet, Tomahawk e The Mark of Cain). Anteriormente tamén tocaron en Battles o compositor e vocalista Tyondai Braxton e o guitarrista e baixista Dave Konopka (antigo membro de Lynx). A banda editou catro álbums de estudio ata a data, sendo o máis recente Juice B Crypts, editado no ano 2019.
O grupo está recoñecido como un dos m¡ais innovadores do math rock das décadas de 2000 e 2010, loubando a cr¡itica o seu son único. En 2007, Pitchfork escribiu que "Battles fixo máis por estender a idea dunha have banda de carne e óso mellorada pola tecnoloxía que ninguén outro dende Disco Inferno".
Historia
Battles formárona no ano 2002 o guitarrista e teclista Ian Williams, o batería e percusionista John Stanier, o baixista e guitarrista Dave Konopka e o guitarrista, teclista e vocalista Tyondai Braxton.
Despois de máis dun ano de sesións de improvisación a banda gravou co seu amigo Emery Dobyns nos Dubway Studios de Nova York. En xuño de 2004 publicaron o EP C a través de Monitor Records e no mes de setembro apareceu o B EP a través de Dim Mak Records. A banda tamén publicou o sinxelo "Tras" antes de fichar por Warp Records. Warp recompilou esas primeiras gravacións e lanzounas como un álbum, titulado EP C / B EP, en febreiro de 2006.
510
Véxase tamén
Historia ano a ano
Battles
Historia
O segundo álbum de Battles, Gloss Drop, publicouse o día 6 de xuño de 2011 e contou con invitados como Gary Numan, Kazu Makino e Yamantaka Eye. A banda realizou unha xira na primavera para promocionar o disco. No mes de decembro dese mesmo ano o grupo foi a comisaria do festival de All Tomorrow's Parties "Nightmare Before Christmas" en Minehead, Inglaterra, xunto con Les Savy Fav e Caribou. Dende febreiro a abril de 2012 a banda editou unha serie de catro EPs en vinilos de 12", titulada Dross Glop, con remesturas dance de todos os temas de Gloss Drop realizadas por varios artistas, como Gui Boratto, Kode9 e Hudson Mohawke. Un álbum recompilatorio coas 11 remesturas (máis unha non incluída nos EPs, "Sundome") foi lanzado o 16 de abril de 2012.
O seu terceiro álbum, La Di Da Di, publicouse o día 18 de setembro de 2015 a través de Warp Records. O disco estivo precedido por unha sesión ao vivo de catro temas do álbum en Nova York. O streaming só estivo dispoñible durante 24 horas nun loop constante.
Konopka deixou a banda en 2018, aínda que a súa marcha non foi confirmada ata maio de 2019. Battles realizou o seu primeiro concerto como dúo no mes de xullo de 2019 no Dour Festival en Bélxica. O seu cuarto álbum, Juice B Crypts, apareceu o 18 de outubro dese ano. O disco conta con colaboracións de Shabazz Palaces, Sal Principato de Liquid Liquid, Xenia Rubinos e Merrill Garbus de Tune-Yards.
En decembro de 2021 anunciouse que a banda xiraría por América do Norte en abril e maio de 2022 como abreconcerto na xira de Primus A Tribute to Kings.
Bamiro
O topónimo galego Bamiro pode referirse a:
Río dos Gafos
O río dos Gafos é un curso fluvial galego, de 10,83 km de longo, que desemboca na ría de Pontevedra. Transcorre en boa parte paralelo á vía portuguesa do Camiño de Santiago. Agás nos seus últimos 600 metros, ten unha orientación sur-norte, cousa estraña nun río das Rías Baixas.
Toponimia
A súa denominación varía polos lugares que atravesa. É coñecido como Cocho, Regheiro, Das Veighas da porta e Da Estación en Figueirido; Toxal en Bértola, Tomeza en Tomeza e Salcedo e Menexo, Estación, Palamios, Da Goleta, Da Taboada e Dos Gafos en Pontevedra. O seu nome provén da existencia en Pontevedra dun hospital de leprosos xunto ó desaparecido templo da Virxe do Camiño, chegando os seus xardíns ata a beira do río.
Curso
Nace no Mato da Xestiña, lugar da Boullosa (Figueirido, Vilaboa), e desemboca no barrio pontevedrés das Corvaceiras. Os seus afluentes son pola esquerda o rego de Antiguidá, río Miñoto ou Filgueira e Ponte Bala; pola dereita, os ríos de Bois, O Barco, Pombal e Pintos.
Características
miniatura|dereita|Ponte da Condesa, entre Tomeza e Salcedo. miniatura|dereita|Río dos Gafos desbordado pola chuvia no barrio do Gorgullón. O seu caudal está marcado pola pluviosidade das estacións do ano. Se ben en outono e inverno adoita ir cargado, no verán leva menos auga, en parte tamén polo uso excesivo das súas augas para o rego de leiras e predios, ben con canles, ben mediante bombeo.
O seu leito adoita transcorrer á beira de asentamentos humanos, polo que as súas marxes se ven acotío alteradas pola agricultura, as obras públicas e as infraestruturas. Estes cambios implican danos, ás veces irreparables, e o río sofre un grande impacto de fertilizantes, pesticidas e herbicidas que afectan á biodiversidade. A pesar destes impactos e da súa proximidade a importantes núcleos de poboación, o río mantén un importante valor ecolóxico; destacando a presenza de lontras como bioindicador do actual bo estado das augas.
Biodiversidade
No biotipo das áreas naturais, na primeira parte do seu percorrido, o río transcorre por zonas de sotobosque con fentos, liques, brións, silveiras, xilbarbeiras e mesmo lúpulo, con plantas e arbustos como estripos, abruñeiros, e loureiros.
Nos seus bosques de ribeira hai bastante diversidade, podendo dividirse estes en tres categorías:
Patrimonio
O río xa aparece mencionado no libro Viaxe a Galicia do Padre Sarmiento (1745). Tamén aparece, xunto cos seus afluentes, na Carta xeométrica de Galicia de Domingo Fontán (1845), e no mapa da provincia de Pontevedra de Francisco Coello (1856). O Padre Amado Carballo conta en 1762 que as árbores do seu paseo eran plantadas polos frades do Convento Dominico.
Ten un total de 16 pontes, e ata mediados do século XX funcionaron lavadoiros e muíños. Desde a década dos 60, no barrio pontevedrés de Campolongo flúe por un treito soterrado de canalización durante 525 metros.
Dado que ata o século XX non houbo auga corrente nas casas (a primeira foi o Palacete dos Mendoza no 1897), as súas augas foron utilizadas como lavadoiros públicos, sendo moi concorridos xa que estaba prohibido lavar no curso do Lérez. Con posterioridade estes lavadoiros terían maiores comodidades, contando incluso con luz eléctrica.
O río foi abandonado á maleza e as súas beiras aparecían nos últimos anos cheas de residuos. Pero coa chegada do século XXI naceu o colectivo Vaipolorío, creado por un grupo de veciños. Se ben a súa actividade inicial era basicamente limpar o río, posteriormente comezaron outras como a creación dunha ruta, obradoiros medioambientais, catalogación de flora e fauna e a recuperación da toponimia. Estas actividades foron recoñecidas cos premio Cidade de Pontevedra no ano 2001, outorgado polo Concello de Pontevedra, no apartado de institucións, pola defensa do medio ambiente natural, e o Premio Amigos de Pontevedra, outorgado no 2004 pola Asociación Amigos de Pontevedra, tamén no apartado de institucións, polo traballo de recuperación do río dos Gafos.
No ano 2007, co apoio da Consellería de Medio Ambiente, o Concello acondicionou as marxes do río no treito urbano, con paseos e pasarelas de madeira.
Lendas
Cóntase que no río hai un lugar chamado Poza da Moura, onde vivía unha fermosa moura. Un día presentouse ante un labrego que apacentaba a súa vaca e díxolle que esta estaba preñada, e que ía ter un becerro e unha becerra. Como mostra de agradecemento pola boa nova que acababa de darlle, pídelle que cando teña lugar o parto, que bote a xovenca no pozo.
En efecto, pasado o tempo, a vaca pare pero o home acorda vender a xovenca na feira, coa que esperaba maior ganancia, e botar ó macho no pozo. Ó facelo, o río revolveuse e apareceu a moura sentada nunha pedra da beira, cunha grade de madeira. Recrominoulle ó home o seu comportamento e díxolle que, se cumprira o que ela lle dixo, agora tería unha grade de ouro.
Cóntase tamén que no río dos Gafos, en Figueirido, vive un trasno que, o día de Aninovo achégase a algunha persoa e asubíalle na orella (de aí que tamén o chamen demo asubiador). Como consecuencia, esa persoa pasará todo o ano escoitando asubíos e sen saber de onde poden vir. Menos mal que no seguinte Aninovo o trasno buscará outra persoa a quen asubiar e aquel quedará libre do encanto.
Máis grave é a presenza nas beiras do río, ó seu paso por Salcedo, do Rachador, un personaxe que actúa como un lobishome, violando e matando mulleres. Ata agora, ninguén puido descubrilo e, por tanto, os seus crimes continúan sen castigo.
Patio
miniatura|dereita|250px|Patio dos Leóns da [[Alhambra de Granada]]
Patio (do latín pactus a través do occitano pàtu) é unha zona aberta situada no interior dun edificio.
Pode estar rodeado completamente polo resto de pezas do edificio, ou ben por tapias que o separen doutros patios veciños ou da rúa. En todo caso é unha zona sen teito. Pode ter algunha parte cuberta pero neste caso esa zona non terá separación algunha co resto do patio. Como moito algunha columna ou arcada para soportar a estrutura do alpendre ou soportal.
En edificios altos de vivendas existen patios interiores para dar iluminación a todas as habitacións de cada piso. O fondo do patio adoita ser privado anexo á vivenda da planta baixa ou primeira, unha zona común accesible ou pechada, ou ben inaccesible por motivos de seguridade. Estes patios poden coincidir con outros análogos de edificios veciños e tamén quedar cun lado aberto á rúa para obter maior iluminación.
O chan dos patios pode ser acabado de baldosas ou de formigón, ou ben unha zona axardinada. En calquera caso, adoita dispor dun sistema de drenaxe ou de evacuación da auga de choiva e evitar así a súa acumulación. As casas romanas adoitaban dispor dun depósito de auga, ou impluvium, que se enchía directamente coa choiva.
En Andalucía dáse especial importancia aos patios e nalgunhas vilas e cidades como Córdoba organízanse festas e concursos para incentivar o seu coidado e decoración.
Lista de mares lunares
lang=es|miniatura|300px|Cara visible da Lúa Esta é unha listaxe dos maria (grandes e escuras chairas basálticas) da Lúa. Tamén se inclúe océanos e as súas variantes denominadas lacus, palus e sinus. O sistema de nomenclatura lunar moderna foi introducida no 1651 por Giovanni Batista Riccioli e o seu mapa da Lúa foi debuxado por Francesco Maria Grimaldi, ao que se lle dedicou o nome dun cráter.
Lagos
Un conxunto de variantes son os lagos lunares ou lacus (termo latino para  lago  ), que son chairas máis pequenas de orixe semellante:
Baías e pantanos
Outro conxunto de variantes son os sinus (termo latino para  baía  ) e palus (termo latino para  pantano  ).
Algunhas fontes tamén listan o Palus Nebularum ("Pantano das Néboas"), en , mais esta designación aínda non foi recoñecida oficialmente pola UAI.
Shirley Temple
Shirley Jane Temple nada en Santa Monica (California) o 23 de abril de 1928 e finada en Woodside, no mesmo estado, o 11 de febreiro de 2014, foi unha ex-diplomática estadounidense e antiga actriz infantil. Protagonizou máis de 40 películas de cinema durante os anos 30.
Traxectoria
miniatura|dereita|220px|Shirley Temple, [[1933.]] Ninguén sabe cando Shirley Temple comezou a facer películas xa que os Estudos FOX fixeron un certificado de nacemento falso. Entre finais de 1931 e 1933 apareceu en dúas series de curtas para Educational Pictures. A súa primeira serie, Baby Burlesks, satirizaba as películas e política recentes. As series foron consideradas polémicas por algúns telespectadores pola súa representación de nenos pequenos en situacións adultas. A súa segunda serie en Educational, Frolics of Youth, foi un pouco máis aceptable e fixo o papel dunha irritante irmá máis nova nunha familia suburbana contemporánea.
Mentres traballaba para Educational Pictures, Temple tamén interpretou moitos papeis de figurante en diferentes películas. Finalmente asinou con Fox Film Corporation (que máis tarde se fusionou con 20th Century Pictures para converterse en 20th Century Fox) a finais de 1933 despois de aparecer en Stand Up and Cheer! con James Dunn. Máis tarde, fixo parella no cinema con Dunn en varias películas.
Amorne estaría con Fox até 1940, converténdose na actriz máis lucrativa para o estudo. O seu contrato foi corrixido varias veces entre 1933 e 1935, e foi prestada a Paramount para un par de películas exitosas en 1934. Durante catro anos sólidos, figurou como a estrela máis popular dos Estados Unidos. Para mantela na súa infancia, o certificado de nacemento de Shirley fora alterado. Só no seu duodécimo aniversario deuse conta de que tiña de feito trece.
A súa popularidade gañou tanto a súa adulación pública como a aprobación dos seus colegas. Mesmo con cinco anos, o selo das súas actuacións era o seu profesionalismo: sempre tiña as súas frases memorizadas e os seus pasos de baile preparados cando a rodaxe comezaba. Foi a primeira receptora do Óscar Xuvenil en 1935. Setenta anos máis tarde, Temple é aínda a intérprete máis nova de toda a historia do cinema en recibir esta honra. Foi tamén a actriz máis nova en engadir as pegadas de pés e mans no exterior do Grauman's Chinese Theatre.
Bandeira de Uzbekistán
A bandeira de Uzbekistán (en Oʻzbekiston davlat bayrogʻi/Ўзбекистон давлат байроғи) foi aprobada na oitava sesión extraordinaria do concilio supremo da República de Uzbekistán o 18 de novembro de 1991.
As 12 estrelas representan as 12 divisións administrativas (viloyat) do país. A raia azul representa o ceo, a raia branca representa a xustiza, e a raia verde representa a hospitalidade, as dúas raias vermellas representan a forza. A lúa crecente representa a renovación e o reaparecer do país, ademais da base islámica tradicional.
Xeoquímica
miniatura|300px|Mapa do cambio estimado do [[pH superficial dos océanos desde o século XVIII ao século XX.]] A xeoquímica é unha especialidade das ciencias naturais que, sobre a base da xeoloxía e da química, estuda a composición e dinámica dos elementos químicos na Terra, determinando a abundancia absoluta e relativa, distribución e migración dos elementos entre as diferentes partes que conforman a Terra (hidrosfera, atmosfera, biosfera e xeosfera) utilizando como principais testemuñas as transformacións dos minerais e as rochas compoñentes da codia terrestre, co propósito de establecer leis ou principios nos cales se basea tal distribución.
Historia da Xeoquímica
A xeoquímica como disciplina formal inclúe moito da historia da química e da xeoloxía pero, como ciencia que trata da historia dos elementos químicos no planeta Terra, unicamente puido formarse unha vez que se fixo real a noción de elemento químico, cando se "penetrou" na construción atómica e na configuración electrónica.
A alquimia
al-kīmiyaˀ (الكيمياء) ou al-khīmiyaˀ (الخيمياء) era un termo árabe que se refería a unha certa "arte exipcia" desenvolvida por un grupo de persoas selectas (sacerdotes) do antigo imperio exipcio.
O termo utilizábano para referirse a "aquel que sabe". A palabra Al´Chímia orixinouse en Exipto contra o século III a.C. e difundiuse en Europa no século XII polo contacto entre árabes, xudeus e cristiáns en España, especialmente na Escola de tradutores de Toledo e outras institucións semellantes e, máis tarde, no século XIII, nas guerras das Cruzadas.
A palabra derivou a alquimia, cuxo principal obxectivo era a transmutación dun elemento noutro (especialmente, do chumbo en ouro.
A alquimia era unha antiga práctica protocientífica e filosófica que combinaba elementos da química, a metalurxia, a física, a medicina, a astroloxía, a semiótica, o misticismo, o espiritualismo e a arte. A alquimia practicouse no Antigo Exipto, a India, a China, a Grecia antiga e o Imperio romano, no Imperio islámico e, despois, en Europa até o século XIX, nunha complexa rede de escolas e sistemas filosóficos que abrangue polo menos 2 500 anos.
Co desenvolvemento das ciencias experimentais, a partir do século XVIII, algunhas prácticas alquímicas establecéronse como ciencia verdadeira, a química.
Lembranzas de Ultreya
Lembranzas de Ultreya foi unha agrupación coral que se fundou en 1932 en Bos Aires no seo da colonia galega, dirixiuno Emilio Pita. Desapareceu en 1939 ao se integrar na Casa de Galicia.
Espérame
Espérame é unha novela de Xosé Antonio Perozo sacada ao prelo en marzo de 2006.
Blondie
Blondie é unha bandas musical estadounidense, considerada unha das máis exitosas e orixinais da década de 1970, parte da chamada New Wave, e precedente estético e musical do pop dos oitenta.
Espérame
Na cuberta aparece representando á protagonista do libro a actriz Dorotea Bárcena.
Blondie
Traxectoria
De orixe neoiorquino, iniciaron a súa andadura musical en 1975 xunto a outras bandas locais como The Ramones, dentro do recentemente xurdido movemento punk rock. Os seus primeiros concertos na sala CBGB supuxeron unha plataforma para dar a coñecer á banda en Nova York.
A imaxe da banda, liderada pola vocalista Deborah Harry, comezou a atraer a atención do público, converténdose así nunha das bandas musicais mais exitosas do mundo.
A carreira de Blondie continuou cos seus posteriores álbums: "Eat to the beat" (1979), que incluía cancións convertidas logo en íconos do pop como "Atomic", "Dreaming" ou "Union city blue"; e posteriormente "Autoamerican" (1980), que incluíu os temas "The tide is high" e "Rapture" Estados Unidos, curiosamente, o primeiro tema da historia no cal unha muller branca interpreta un rap; xunto a outros que paseaban por terreos musicais distintos como o rock épico, o jazz, a música disco e ata as seccións de vento metal de son latino.
O seu último disco, "The hunter", foi o menos popular de todos os realizados pola banda, e coincidiu co declive da mesma en 1982, separándose ao ano seguinte, tamén debido a unha enfermidade de orixe xenética que padecía o guitarrista Chris Stein. Deborah Harry, líder da banda e voz e imaxe (que xa editara un álbum en 1981 chamado "Koo Koo"), emprendeu unha carreira en solitario con certo éxito aínda que sen igualar a popularidade de Blondie,ademais de participar nalgunhas películas e series de televisión como actriz invitada. Algúns dos seus temas como solista foron "I want that man" ou "French kissin in the USA", durante a década dos 80. Na década dos 90, Debbie Harry participou en diversos proxectos musicais colaborando en traballos de artistas alternativos, e tamén traballou coa banda de jazz "The Jazz Passengers".
En 1998, os 4 membros da formación orixinal de Blondie, isto é, Deborah Harry como vocalista, Clem Burke como batería, James Destri como teclista e Chris Stein como guitarrista emprenderon unha reconstitución da banda, que correspondeu cun par de temas publicados a nivel internacional: "Maria" e "Nothing is real but the girl", pertencentes ao disco "Non exit", líder de vendas a nivel mundial. A banda reiniciou así a carreira que detiveran anos atrás, demostrando unha vez máis que as grandes bandas nunca morren.
Actualmente a banda atópase en activo, editando un novo disco "The curse of Blondie" (2003), que contén temas electrónicos e guitarreiros ("Good boys", "Undone", "Goldenrod"), e manteñen tamén actividade en canto a concertos.
Considerados a día de hoxe como unha das bandas máis interesantes e influentes do pop rock, multitude de artistas tan dispares como The Strokes, Madonna, Garbage, Non Doubt, Blur ou The Sounds confesaron a súa admiración pola mítica banda neoiorquina, e Blondie converteuse na única banda que conseguiu números un en tres décadas consecutivas. Ademais, Debbie Harry está incluída no libro Guinness dos Récords, como a cantante mais madura da historia en conseguir un número un nas listas de éxitos de UK con "Maria". En (2006), Blondie foron incluídos no cobizado Salon da Fama do Rock.
Clorofila
miniatura|Vista microscópica dos cloroplastos, os cales teñen clorofila, presentes nunha folla de planta. As clorofilas son unha familia de pigmentos que se encontran nas cianobacterias e en todos aqueles organismos que conteñen plastos nas súas células, o que inclúe as plantas e os diversos grupos de protistas que se denominan algas.
Función
A función das clorofilas é a absorción de enerxía luminosa na variante da fotosíntese que chamamos fotosíntese oxixénica, a que é característica dos organismos antes enumerados.
Os Carneiros, Vilarraso, Aranga
Os Carneiros é un lugar da parroquia de Vilarraso no concello coruñés de Aranga na comarca de Betanzos. Tiña 8 habitantes no ano 2009 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 4 eran homes e 4 eran mulleres.
Clorofila
Función
Ademais do papel citado, o de pigmento primario da antea fotosintética, as clorofilas abundan nos fotosistemas como pigmentos auxiliares, os que se van transferindo a enerxía de excitación da maneira mencionada no parágrafo anterior.
Estrutura química
A estrutura da molécula de clorofila ten dúas partes: un anel de porfirina substituída (con pequenos grupos ligados, substituíntes) e unha cadea longa chamada fitol.
O anel de porfirina é un tetrapirrol, con catro aneis pentagonais de pirrol ligados para formar un anel maior que é a porfirina. A hemoglobina do sangue e outras proteínas conteñen tamén unha porfirina, que nesoutro caso constitúe o principal dun grupo hemo; e tamén se encontra porfirina na estrutura da vitamina B12. O grupo hemo contén un átomo de ferro (Fe); a porfirina da clorofila leva en lugar equivalente un átomo de magnesio (Mg). A absorción de determinados picos do espectro de radiación (ver gráfica de máis abaixo) é unha propiedade daquelas moléculas orgánicas que conteñen dobres enlaces conxugados (dobres enlaces alternando con enlaces simples); pode verse nas fórmulas desenvolvidas contiguas que o anel porfirínico é rico en tales enlaces.
O fitilo (ou resto de fitol; chamamos resto ou refugallo á parte dunha molécula incorporada á estrutura doutra maior) é unha cadea hidrocarbonada con restos de metilo (-CH3) ao longo. Ten, como todas as cadeas orgánicas baseadas só en C e H, un carácter “hidrófobo”; é dicir, que repele a auga. A cadea do fitilo serve para ancorar a molécula de clorofila na estrutura anfipática dos complexos moleculares en que residen as clorofilas.