cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Deschampsia setacea
Descrición
Esta especie, característica da Europa atlántica, límitase en España a catro poboacións, illadas entre si e inestables polo risco de perda do seu hábitat. Atópanse en Cantabria, A Coruña e Lugo onde habita en ambientes moi húmidos, sometidos a inundacións periódicas: brezais e outras comunidades higróﬁlas, xunto a pozas e lagoas.
Taxonomía
Deschampsia setacea foi descrita por (Huds.) Hack. e publicado en Catalogue Raisonné des Graminées de Portugal 33. 1880. Deschampsia: nome xenérico outorgado na honra do botánico francés Louis Auguste Deschamps.
setacea: epíteto latino que significa "con cerdas".
Fernando Morena
Fernando Morena Belora, nado en Punta Gorda, Montevideo, o 2 de febreiro de 1952, é un exfutbolista uruguaio que xogaba como dianteiro. Considerado un dos mellores dianteiros uruguaios de tódolos tempos, é o máximo goleador histórico da Primeira División do Uruguai con 230 goles en 244 partidos, e tamén o máximo goleador da historia do Peñarol, co que marcou un total de 350 goles oficiais, sendo esta a cifra máis alta dun futbolista cun só club uruguaio.
Gañou con Peñarol seis campionatos de liga e foi o máximo goleador da competición durante seis tempadas consecutivas entre 1973 e 1978 e unha sétima en 1982. É ademais o segundo máximo goleador da historia da Copa Libertadores, con 37 goles, cifra só superada polos 57 de Alberto Spencer. Foi o máximo goleador en tres edicións do torneo (1974, 1975 e 1982), proclamándose campión na última delas, na que marcou o único gol na final contra o Cobreloa.
Foi 53 veces internacional coa selección uruguaia, coa que disputou o Mundial de 1974 e gañou a Copa América de 1983.
Ceca de Mediolanum
A ceca de Mediolanum foi un obradoiro monetario do Imperio Romano en funcionamento na antiga cidade de Mediolanum (a actual Milán) a partir de 260, co emperador Galieno (260-268).
Fernando Morena
No Uruguai
ligazón=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/52/Penarol_morena_tomando_mate.jpg/150px-Penarol_morena_tomando_mate.jpg|esquerda|miniatura|191x191px| Morena bebendo [[mate en 1982.]] Formouse como futbolista nas categorías inferiores do Racing Club de Montevideo, pasando en 1969 ao River Plate de Montevideo. O 5 de outubro de 1969, con 17 anos, debutou na Primeira División, competición na que marcou 32 goles durante os seguintes tres anos.
Ceca de Mediolanum
A ceca situábase ao pé do foro romano de Milán, aproximadamente onde agora está a moderna Via Moneta (chamada así en conmemoración da ceca).
Fernando Morena
No Uruguai
As súas actuacións chamaron a atención do Peñarol, que o fichou en 1973. Na súa primeira etapa co equipo negro e amarelo gañou catro campionatos da Primeira División e foi o máximo goleador da liga seis anos consecutivos, entre 1973 e 1978.
Ceca de Mediolanum
Marcas de ceca
De entre as diversas marcas de ceca utilizadas estas son algunhas das máis frecuentes: MD (Mediolanum), MED (Mediolanensis), MDOB (Mediolanensis Obrizyacum), MDPS (Mediolanensis Pustulatum; "prata pura"), PM (Prima Mediolanum), SM (Secunda Mediolanensis), TM (Tertia Mediolanensis), etc.
Fernando Morena
No Uruguai
Foi tamén o máximo goleador da Copa Libertadores en 1974 e 1975. Durante eses anos gañou tamén numerosos torneos amigables en América e Europa, como o Trofeo Teresa Herrera da Coruña, do que gañou as edicións de 1974 e 1975 e no que marcou 5 goles, cifra só superada por Juanito.
Ceca de Mediolanum
Historia
LATÍN: ''«Mediolani mira omnia, copia rerum, innumerae cultaeque domus, facunda virorum ingenia et mores laeti, tum duplice muro amplificata loci species populique voluptas, circus, et inclusi moles cuneata theatri, templa Palatinaeque arces opulensque moneta et regio Herculei celebris sub honore lavacri; cunctaque marmoreis ornata peristyla signis moeniaque in valli formam circumdata limbo. Omnia quae magnis operum velut aemula formis excellunt nec iuncta premit vicinia Romae''.
Fernando Morena
En España
En agosto de 1979 trasladouse a España, ao ser traspasado por 42 millóns de pesetas ao Rayo Vallecano, equipo adestrado polo seu compatriota Héctor Núñez e onde coincidiu cos tamén uruguaios Custodio e Roberto Álvarez. Titular indiscutible, saíu no once inicial en tódolos partidos de liga, liderando o ataque con 21 goles (incluíndo senllos tripletes ante Málaga e Burgos), aos que sumou outros sete na Copa do Rei. A pesar das súas boas cifras, que o colocaron como o cuarto máximo anotador da tempada, a só 3 goles do Trofeo Pichichi que levou Quini, o equipo madrileño completou unha mala campaña e acabou descendendo a Segunda.
Ceca de Mediolanum
Historia
miniatura|[[Dupondio de Xulio César atribuído á ceca de Mediolanum e cuñado en 45 a. de C.]]
Fernando Morena
En España
No verán de 1980 foi traspasado ao Valencia por uns 60 millóns de pesetas. Titular en case tódolos encontros da tempada, foi, con 24 tantos, o máximo goleador do equipo, que contaba entre as súas filas tamén co destacado dianteiro arxentino Mario Kempes, e marcou ante o Nottingham Forest o gol que lle deu ao club valenciano a primeira Supercopa de Europa da súa historia.
Heb Sed
thumb|150px|Escultura de [[Alabastro do faraón Pepri I Antigo Reino, vestido para celebrar o seu Heb Sed, c. 2362 a.C., Museo de Brooklyn]]
O Festival Sed (ḥb-sd, pronunciación convencional ; tamén coñecido como Heb Sed ou Festa da renovación real) era unha cerimonia do antigo Exipto que celebraba o reinado continuo dun faraón. O nome está tomado do deus lobo exipcio, un dos nomes dos cales era Wepwawet ou Sed.
O propósito desta festa parece ser a renovación da forza física e da enerxía sobrenatural do faraón.
thumb | 280px | Tabela [[homónima do faraón Den describindo o seu "Heb Sed", atopado na súa tumba de Abidos. Museo Británico.]]
Está documentado, xunto con outros festivais exipcios, na Pedra de Palermo desde a época da primeira dinastía, e durou ata a período tolemaico, cando esta cerimonia traducíuse ao grego como festa dos trinta anos. Algúns faraóns, como Amenhotep III e Ramsés II, parecen celebrar o seu primeiro Heb Sed durante os anos 30 ou 31 do seu reinado e despois cada tres anos, estimando que esta era a regra xeral, para celebrar a festa, aínda que houbo algunhas excepcións.
Historia
Non hai ningún manuscrito que relate claramente este festival, quedando só inscricións pictóricas como únicos testemuños, onde se representan diversos episodios pero sen especificar a orde de eventos. Un dos conxuntos de escenas mellor conservados atopouse no templo solar do faraón Nyuserra-Iny, en Abu Gurab, aínda que os baixorrelevos do templo están espallados por diversas coleccións.
Ceca de Mediolanum
Primeiro período da ceca (251-274)
Porén, o desenvolvemento dunha ceca estable correspóndelle ao período imperial, durante a crise do século III, a partir do emperador Decio (249-251 d. de C.). A partir de aí, seguiron as emisións monetarias desta ceca co seu sucesor, Treboniano Galo (251-253).
Elizabeth Carne
Elizabeth Catherine Thomas Carn, Phillack, Cornualla, 16 de decembro de 1817 e finada en Penzance, Gran Bretaña, o 7 de setembro de 1873, foi unha autora, filósofa natural, xeóloga, concóloga, coleccionista de minerais e filántropa británica. Nos seus últimos anos, despois da morte do seu pai, tamén se fixo banqueira. Hoxe probablemente situaríamos as súas contribucións á ciencia no ámbito da ecoloxía humana.
Fernando Morena
Regreso a Peñarol
En novembro de 1982 disputou a súa primeira e única final da Copa Libertadores, diante do Cobreloa chileno. O partido de ida no Estadio Centenario de Montevideo rematou sen goles e no encontro de volta no Estadio Nacional de Santiago de Chile Morena foi o autor do único gol, dándolle así o cuarto título continental ao seu club. Foi ademais o máximo goleador do torneo, por terceira vez na súa carreira.
Elizabeth Carne
Xeóloga e autora
Desde 1858 ata a súa morte fíxose cargo da empresa do seu pai, como directora do Penzance Bank fundado polo seu avó, William Carne, en 1795 (Batten, Carne e Oxnam). Tamén herdou a afección do seu pai pola xeoloxía e escribiu catro artigos. Foi a primeira muller en ser elixida membro da Royal Cornish Geological Society. Tamén foi unha das primeiros membros, coas súas amigas Caroline Fox e Anna Maria Fox, da Royal Cornwall Polytechnic Society en Falmouth, Cornualla.
Ceca de Mediolanum
Primeiro período da ceca (251-274)
En 260 e 261 produciuse unha importante serie de moedas, composta por 23 tipoloxías diferentes de antoninianos, coñecida como "serie das lexións", onde estas aparecían representadas cos seus nomes, as súas insignias, os seus símbolos e as súas lendas.
Fernando Morena
Regreso a Peñarol
Dúas semanas despois xogou no Estadio Nacional de Toquio a Copa Intercontinental diante do Aston Villa, proclamándose campión ao vencer por 2-0.
Heb Sed
Historia
Os festivais Sed celebráronse o primeiro día do mes de Tybi na estación de Peret, máis ou menos o primeiro mes de inverno e duraban 10 días.
Elizabeth Carne
Xeóloga e autora
Colaborou en moitos artigos para a 'London Quarterly Review ' e foi autora de varios libros.
Ceca de Mediolanum
Primeiro período da ceca (251-274)
miniatura|[[Antoniniano de Aureliano cuñado no terceiro obradoiro da ceca de Mediolanum (marca de ceca TM ), en 274 d. de C.]]
Foi neste primeiro período, a partir de 262, cando nas emisións de Mediolanum empezou a aparecer na súa marca de ceca a indicación do obradoiro concreto (officina) onde se cuñaba a moeda, coas iniciais P(rima), S(ecunda) e T(ertia) precedidas pola inicial M(ediolanum). Aquí Galieno cuñou tamén áureos e quinarios de ouro e de prata, así como dupondios e ases. Entre finais de 267 e os inicios de 268, durante o asedio de Mediolanum por parte de Galieno contra Aureolo (que tiña alí o seu cuartel xeral), a ceca produciu moedas a nome do usurpador Póstumo, postulado como emperador da Galia (áureos e antoninianos). Derrotado Aureolo e logo morto Galieno, a ceca pasou novamente a cuñar moeda imperial baixo Claudio o Gótico, entre 268 e 270, con emisións de áureos e antoninianos, así como pequenas cantidades de dupondios e ases. Posteriormente, baixo Aureliano (270-275) abriu unha cuarta officina, antes da clausura da ceca en 274, en beneficio da veciña ceca de Ticinum, que tiña seis obradoiros activos.
Segundo período da ceca (291?-327)
A ceca de Mediolanum reabriu durante a tetrarquía de Diocleciano (284-305), cando Maximiano (286-310) escolleu Mediolanum como a súa capital en torno a 290 ou 291. Deste xeito, reactiváronse dous dos catro obradoiros da época de Aureliano e, a partir de 302, reabriuse tamén o terceiro para a produción de follis para toda a tetrarquía, nos que o busto do emperador se amosa laureado (294-295) ou "radiado" (299). Entre 307 e 312 a ceca cuñou moeda a nome de Maxencio (306-312) e, logo da batalla da Ponte Milvio, pasou a Constantino I (306-337), que chegou a abrir unha cuarta officina en 324, aínda que acabou por pechar as cecas cecas de Ticinum e de Mediolanum en 326-327, deixando abertas en Italia unicamente a ceca de Aquileia e a de Roma.
miniatura|[[Sólido (moeda)|Sólido de Valentiniano I cuñado na ceca de Mediolanum (marca de ceca MD ) en 390 d. de C.]]
Terceiro período da ceca (352-404?)
Durante o reinado de Costancio II (337-361), en concreto en novembro de 352, reactivouse novamente a ceca de Mediolanum, cando este emperador escolleu a cidade como a súa capital imperial durante polo menos un lustro, logo de derrotar a Magnencio (350-353). Estas novas emisións, unicamente en ouro e en prata, levaban as marcas de ceca SMMED, MED , MDOB (ata 389) e posteriormente MD , para os valores en ouro, e MDPS e MD no caso das de prata.
A actividade desta ceca, con todo, limitouse aos períodos en que o emperador (ou o usurpador, de ser o caso) residía na cidade de Mediolanum. En ausencia desta autoridade, permanecía inactiva. Desde 395 ata 404 concentrouse en Mediolanum toda a produción de moeda de ouro e de prata para as provincias do norte, con emisións de múltiplos excepcionais en ambos os metais. Co traslado da capitalidade do Imperio Romano a Rávena e a conseguinte apertura da nova ceca de Rávena, a de Mediolanum comezou a diminuír progresivamente as súas emisións ata o seu terceiro pechamento, ca. 404.
miniatura|[[Sólido (moeda)|Sólido de Valentiniano III cuñado na ceca de Mediolanum ca. 430-455]]
Cuarto período –romano-bárbaro– (452?-526?)
Finalmente, a ceca reactivouse novamente coa caída dos hunos de Atila e o posterior asedio a Milán, ao final dos cales se lle atribúe ao emperador Valentiniano III (425-455) a emisión de novas moedas coa lenda VICTORIA AUGGG.
Heb Sed
Historia
A pesar da antigüidade do Festival Sed e aos centos de referencias ao mesmo ao longo da historia do antigo Exipto, os rexistros máis detallados das cerimonias ademais do reinado de Amenhotep III proceden maioritariamente de "ciclos de relevos do faraón da quinta dinastía Neuserra ... no seu templo ao sol en  Abu Ghurab, de Akhenatón no leste de Karnak, e nos ciclos de relevos do faraón Osorkón II da  XXII Dinastía ... en Bubastis."
Ceca de Mediolanum
Cuarto período –romano-bárbaro– (452?-526?)
Os derradeiros emperadores en cuñar moeda en Mediolanum foron: Avito (455-456), Maioriano (457-461), Libio Severo (461-465), Antemio (467-472), Glicerio (473-474), Xulio Nepote (474-475), Zenón (474-491) e finalmente Teodorico o Grande (493-526), que cuñou sólidos, tremissis, siliquas a nome de Anastasio I Dicoro (491-518).
Tahúres Zurdos
Tahúres Zurdos é un grupo de rock orixinario de Potasas (Navarra) cuxa carreira se estendeu entre 1987 e 2004.
Heb Sed
Historia
thumb|left|Detalle dunha etiqueta de ébano do faraón [[Den da Primeira Dinastía, que o representa correndo ao redor dos marcadores dos límites rituais como parte do festival Sed]]
Tahúres Zurdos
Historia
A formación orixinal do grupo era Aurora Beltrán (voz, e guitarra), Manuel Lolo Beltrán (irmán de Aurora e tamén guitarra), Luis Salcedo (baixo) e Javier Lizarazu Puntxes (batería).
Lolo e Aurora proveñen da vila mineira de Potasas. Desa vila, e da existencia nela dun casino onde os traballadores da mina gastaban o soldo, vén o nome de "tahúres" que bautiza o grupo. A cuestión de "zurdos" é relativa a que tanto Aurora como Lolo son zurdos. As orixes do grupo remóntanse a Pamplona e a unha serie de actuacións dos seus membros no País Vasco, Navarra e outros lugares do norte de España.
Con 40.000 pesetas gravaron unha maqueta que máis tarde sería un disco homónimo.
O relativo éxito dos seus dous primeiros discos serviulles para fichar por EMI con Nieve negra e máis tarde con outras discográficas.
En 1990 Juan Manuel Ugarte incorporouse ao grupo (baixo).
Heb Sed
Historia
Hai probas claras dos primeiros faraónsm que celebraron o Heb Sed, como o faraón Den da Primeira Dinastía e o faraón Zoser da  Terceira dinastía. Na Pirámide de Zoser hai dúas pedras lindeiras na súa corte Heb Sed, que se atopan dentro do complexo da pirámide. Tamén se lle mostra celebrando o Heb Sed nunha porta falsa dentro da súa pirámide.
Ceca de Mediolanum
Edificio
miniatura|323x323px|Situación da ceca de Mediolanum nun plano da cidade
Heb Sed
Historia
As festas Sed implicaban elaborados rituais no templo e incluían procesións, ofrendas e actos de devoción relixiosa como o levantamento cerimonial dun piar djed, a base ou sacro dunha columna vertebral bovina, un símbolo fálico que representa a forza, "potencia e duración do goberno do faraón". Un dos primeiros festivais Sed dos que hai probas importantes é o do faraón da VI dinastía Pepi I Meryre no documento dos Anais de pedra de Saqqara do Sur. Os máis fastuosos, a xulgar por inscricións sobreviventes, foron os de Ramessés II e Amenhotep III. Os festivais Sed aínda foron celebrados polos faraóns da época libia como Shoshenq III, Shoshenq V, Osorkon I, que tivo o seu segundo Heb Sed no seu 33º ano e Osorkon II, que construíu un gran templo en Bubastis cunha pasarela de granito vermello decorada con escenas deste xubileu para conmemorar o seu propio Heb Sed.
Os faraóns que seguiron a tradición típica, pero non reinaron ata os 30 anos tiveron que contentarse con promesas de "millóns de xubileos" no alén.
Varios faraóns parece que desviáronse da tradición de 30 anos, en particular dous faraóns da XVIII Dinastía, Hatshepsut e Akhenatón, gobernantes nunha dinastía que se estaba recuperando da ocupación por parte de estranxeiros, restablecéndo e redefinindo moitas tradicións.
Hatshepsut, unha faraona moi exitosa, celebrou o seu xubileu Sed en Tebas no que algúns historiadores da época victoriana insisten foi só o décimo sexto ano de reinado, pero ela fixo isto contando o tempo no que foi a primeira consorte do seu débil marido e algunhas recentes investigacións indican que exerceu a autoridade xeralmente reservada para os faraóns durante o seu reinado, actuando así como gobernante en vez de como a súa gran esposa real, e estas tarefas asignáronse á súa real filla. Á morte do seu marido, o único varón elixible da familia real era un fillastro e sobriño seu que era un neno. Fíxose consorte e, pouco despois, foi coroada faraón. Algúns exiptólogos, como Jürgen von Beckerath no seu libro Cronoloxía dos faraóns exipcios, especulan que Hatshepsut puido celebrar o seu primeiro xubileu Sed para celebrar os 30 anos da morte do seu pai, Thutmose I, de quen derivou toda a súa lexitimidade para gobernar Exipto. Designou a súa filla para á máxima oficina administrativa do seu goberno, dándolle a experiencia dun correxente ao gobernar moitos aspectos da súa burocracia. Isto reflicte unha afirmación oracular apoiada polos sacerdotes de Amón-Ra de que o seu pai a nomeou herdeira do trono.
Akhenatón fixo moitas modificacións nas prácticas relixiosas co fin de eliminar o dominio absoluto no país polos sacerdotes de Amón - Ra, aos que consideraba corruptos. A súa reforma relixiosa puido comezar coa súa decisión de celebrar o seu primeiro festival Sed no seu terceiro ano de reinado. O seu propósito podería ser obter unha vantaxe fronte ao poderoso templo, xa que un festival Sed era un xubileu real destinado a reforzar os poderes divinos do faraón e o liderado relixioso. Ao mesmo tempo, afastou a súa capital da cidade que controlaban estes sacerdotes.
Principais cerimonias do festival Sed
thumb|280px|Baixorelevos que mostran o "Heb Sed" de [[Snefru. MMNY.]]
Fernando Morena
Últimos anos
En 1984, despois de recuperarse da grave lesión sufrida coa selección na Copa América e dun breve paso polo Flamengo, chegou á Arxentina, onde fichou polo Boca Juniors. Co equipo de Buenos Aires disputou só 7 partidos, nos que marcou un gol. A continuación regresou ao Peñarol, no que se retirou o 28 de decembro de 1984. Uns días antes marcara diante de Defensor o seu 230º gol no campionato uruguaio, marca que ningún outro futbolista foi quen de igualar.
Ceca de Mediolanum
Edificio
As investigacións arqueolóxicas aínda non identificaron definitivamente o antigo edificio onde comezaron as cuñaxes de moeda en Mediolanum. O certo é que na Via Moneta (topónimo indicativo da presenza da antiga ceca), a principios do século XX (1908), durante a construción do edificio o Banco de Italia, saíron á luz as paredes de lastro dun edifico rectangular de 44 x 16,85 metros, entre a propia Via Moneta e a Via Armorari, orientado de NO a SE, segundo a orientación do veciño foro romano de Milán, que podería identificarse como a primeira ceca da cidade.
Fernando Morena
Últimos anos
Con todo, acabou por volver calzar as botas en 1986, para disputar co club da súa vida a Copa Libertadores, na que xogou seis partidos e marcou un último gol diante do Boca Juniors. Foi o seu 350º gol oficial co Peñarol, récord que ningún outro xogador puido igualar en ningún club uruguaio.
Selección uruguaia
Foi 53 veces internacional coa selección uruguaia, coa que marcou un total de 22 goles. Debutou o 27 de outubro de 1971, marcando un gol na vitoria por 3-0 sobre Chile. Foi convocado por Roberto Porta para o Mundial de 1974, no que disputou como titular os tres partidos do equipo, que acabou eliminado na primeira fase.
Disputou a Copa América de 1975 e marcou un gol nas semifinais contra Colombia, pero o equipo de Juan Alberto Schiaffino non conseguiu o pase á final. En 1983 participou na súa segunda Copa América, marcando un gol no partido inaugural da súa selección diante de Chile. No segundo encontro, contra Venezuela, marcou o segundo gol uruguaio, minutos antes de sufrir unha fractura de tibia e peroné tras unha dura entrada de René Torres, que supuxo o fin da súa carreira como internacional. O seu equipo, con todo, acabou proclamándose campión desa Copa América.
Como adestrador
Trala súa retirada adestrou varios equipos no Uruguai, en España e en Chile. Comezou no Peñarol en 1988, pasando logo polos bancos do River Plate uruguaio, Real Murcia, Huracán Buceo, Rampla Juniors e Colo Colo. Deixou os labores de técnico tras unha segunda etapa con Peñarol en 2005. En 2009, foi designado Director de Relacións Institucionais de Peñarol. ligazón=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f7/Fernando_Morena_%281974%29.jpg/150px-Fernando_Morena_%281974%29.jpg|miniatura|170x170px| Morena co Uruguai no Mundial de 1974
Tahúres Zurdos
Historia
En 1992 actuaron con éxito no festival Actual, en Logroño.
En 1997 publicaron Tak cun rock menos severo. O disco contiña unha versión de Piece of my heart de Janis Joplin.
En 2004 gravaron en directo o seu último disco, Directo - 17 años
O grupo despediuse en 2004, tras dezasete anos de carreira musical e nove discos.
O grupo reuniuse no verán de 2019 para un concerto benéfico, tras o cal anunciaron algúns máis por toda España a partir do Nadal dese mesmo ano.
Influencias
Nas súas cancións obsérvase unha influencia de The Who, Led Zeppelin, David Bowie ou Lou Reed.
Membros
O grupo separouse en 2004, tras 17 anos en activo.
Aurora Beltrán
Aurora Beltrán Gila, nada en Pamplona, o 26 de agosto de 1964, é unha cantante española. Liderou os grupos Belladona e Tahúres Zurdos, e tras a disolución dos últimos en 2004, segue a súa carreira en solitario.
Traxectoria
Aurora Beltrán nace o 26 de agosto de 1964 en Pamplona, aínda que desde moi pequena viviu en Potasas (Beriáin, Navarra). Sendo nena padece unha enfermidade que a obriga a permanecer moitas horas sentada. Para que o tempo non se lle faga tan longo, o seu pai regálalle unha guitarra. Aos 13 anos compón a súa primeira canción, Muerte ven, que grava no seu primeiro disco con Tahúres Zurdos.
Sendo moi nova comeza a percorrer bares de Pamplona interpretando cancións, ela tocando o violín e El Drogas tocando a guitarra. A mediados dos anos 1980 comeza a súa andaina musical como guitarrista do grupo navarro Belladona, que tras gravar un elepé, Las mujeres y los negros primero, disólvese.
Marquesado de Valadares
O Marquesado de Valadares é un título nobiliario creado o 6 de xuño de 1673 polo rei Carlos II de España a favor de Luis Sarmiento de Valladares e Meira, I vizconde de Meira.
Aurora Beltrán
Traxectoria
En 1987 forma en Pamplona, xunto ao seu irmán Lolo e dous vellos coñecidos, o grupo Tahúres Zurdos. Gravan unha maqueta e dan concertos en Navarra e outros lugares do norte de España. Desta forma conseguen gravar en 1988 o seu primeiro disco, Tahúres Zurdos, co selo Ohiuka. Tras este disco chega outro co mesmo selo discográfico e pasan a gravar con EMI.
Marquesado de Valadares
O vizcondado de Meira foi outorgado o 21 de xullo de 1670 polo rei Carlos II de España a Diego Sarmiento Valladares, bispo de Plasencia e inquisidor xeral de España, para o seu sobriño paterno Luis Sarmiento de Valladares e Meira, que logo sería nomeado I marqués de Valadares. miniatura|Ermida do [[Monte Alba, reedificada no s. XVII polo I Marqués de Valadares.]]
Aurora Beltrán
Traxectoria
Aurora Beltrán grava con Tahúres Zurdos un total de oito discos de estudo, dous recompilatorios, un acústico e un directo que repasa toda a súa carreira. Este último disco en directo grávase na Sala Noboo de Tudela, o 5 de decembro de 2003, e sae á venda en abril de 2004 co título 17 anos (co selo discográfico Do it records). 17 anos supón o ramo final para a carreira do grupo durante o seu dezasete anos de existencia. En 2004, meses despois de sacar o directo á venda, o grupo disólvese.
Marquesado de Valadares
Denominación
miniatura|O hoxe chamado [[Centro de Visitantes Cambón|Edificio Cambón foi a residencia urbana dos marqueses de Valadares durante séculos.]] A súa denominación fai referencia á parroquia de Valadares, hoxe pertencente ao concello de Vigo, na provincia de Pontevedra. miniatura|150px|Milagros Elduayen, Marquesa de Valladares.
Aurora Beltrán
Traxectoria
Entón Aurora Beltrán comeza a dar unha serie de concertos acústicos acompañada por Eva Rada, corista e instrumentista de Tahúres Zurdos durante os últimos anos do grupo, mentres prepara temas novos que incluiría no seu primeiro traballo en solitario.
Non sería até o ano 2007 cando Aurora Beltrán grava o seu primeiro disco en solitario, Clases de Baile, no que colaboran Enrique Bunbury, Loquillo e Carmen París. Clases de Baile sae á venda en marzo de 2008 e conta con nove temas, oito deles compostos por Aurora ademais de Candy de Iggy Pop, adaptado ao castelán por ela.
En 2008 colabora achegando un tema inédito no disco benéfico "Música en defensa de los animales"
En setembro de 2009 realiza unha xira por varias cidades de Estados Unidos: Nova York, Jersey City, Boston, Filadelfia.
Aurora Beltrán ten colaboracións, tanto en gravacións de estudo como en directos, con grupos e artistas españois tales como Kutxi Romero, Babylon Chat, Estrago, La Fuga, Big Member, Los Secretos, Amaral, Burning, Luz Casal, Barricada, Rosendo, Mägo de Oz, Rafa Pons, Sin Tregua, Lilith, Enblanco, Básico, Porretas, Garaje Jack, Sínkope e Mercedes Ferrer.
En setembro de 2011 grava en directo o seu novo disco "Museo Púrpura" no Teatro Arteria Campos Elíseos de Bilbao. Na gravación acompáñana Eva Rada, Israel Santamaría e Rosa Cedrón (Luar na lubre). Museo Púrpura é o espazo onde se expoñen as pezas de coleccionista que compoñen este álbum, o último da cantautora. Un recompilatorio de clásicos con novos arranxos, e un tema inédito gravado en castelán e en inglés titulado "Invicta" escrito desde a enfermidade renal crónica que ten diagnosticada desde 2005 da que fala a artista:
“Agora, quítolle absolutamente a importancia a todo, porque a importancia, realmente, dáslla ti ás cousas. Iso axúdame a ter ilusión e seguir. «Invicta» fala disto, de que non podes perder a fe, como di unha das frases da canción: «Debilitada quizais, pero xamais vencida». Creo que é algo que nos pode pasar a moitísima xente, por iso, estou a colaborar con ALCER, Federación Nacional de Asociacións para a loita contra as enfermidades do ril, para que esta canción, lles axude tanto como a min a manter a ilusión pola vida, que cada día nos regala o seu abrazo. E como a música é universal, graveina en estudo tamén en inglés e decidín incluíla tamén no disco.”
Consciente da delicada situación que atravesa a música, Aurora Beltrán aínda ten moito que ofrecerlle ao público: “creo que o importante, á marxe de modas, idades e ideoloxías, é transmitir algo moi común no xénero humano. Todos pasamos por momentos bos, malos, tristes, surrealistas... E cando sabes dar nese punto é cando conectas coa xente”.
O 28 de febreiro de 2012, a artista Aurora Beltrán recibiu o Premio Global da Música Aragonesa na súa décimo terceira edición. É un premio especial á traxectoria dunha persoa, colectivo ou institución que, sen nacer en Aragón, teña un estreito vínculo coa terra. O 14 de xuño de 2012, a súa terra envórcase con ela, outorgándolle un recoñecemento á súa carreira artística na VIII Gala da Música Navarra.
En xullo de 2019, anunciouse a volta aos escenarios de Tahúres Zurdos. En agosto de 2019, a revista Rock Estatal dedicou a súa portada a Aurora Beltrán, para realizar un percorrido histórico pola súa biografía e última etapa.
Henning Jensen
Henning Jensen, nado en Nørresundby o 17 de agosto de 1949 e finado en Aalborg o 4 de decembro de 2017, foi un futbolista dinamarqués, que xogaba como dianteiro. Militou entre outros clubs no Borussia Mönchengladbach, no Real Madrid e no Ajax, gañando os respectivos campionatos nacionais de liga cos tres equipos. Foi 21 veces internacional coa selección de Dinamarca, coa que marcou 9 goles.
Traxectoria
Nacido en Nørresundby, comezou a xogar ao fútbol no Nørresundby BK na cuarta división do fútbol dinamarqués. Xogando na banda dereita do ataque, debutou coa selección de Dinamarca en maio de 1972 e marcou o seu primeiro gol nun partido de clasificación para os Xogos Olímpicos de 1972 contra Romanía. Ese mesmo ano, e sen ter xogado nunca na primeira división danesa, foi fichado polo Borussia Mönchengladbach alemán.
Militou catro anos no Mönchengladbach, compartindo dianteira co seu compatriota Allan Simonsen. Gañou dous campionatos da Bundesliga, unha DFB-Pokal e a Copa da UEFA na tempada 1974/75. Disputou un total de 177 partidos oficiais co club alemán, marcando 58 goles.
En 1976 fichou polo Real Madrid, converténdose no primeiro futbolista dinamarqués da historia do club, e xogou nel durante os seguintes tres anos, gañando os campionatos de liga nas tempadas 1977/78 e 1978/79. Disputou 102 partidos oficiais coa camiseta do club branco, nos que marcou 19 goles, 4 deles contra o FC Barcelona.
En 1979 mudouse aos Países Baixos para xogar no Ajax. Alí coincidiu con outros futbolistas daneses como Frank Arnesen, Søren Lerby e Jesper Olsen. Na tempada 1979/80 gañou a Eredivisie e alcanzou as semifinais da Copa de Europa, onde o equipo neerlandés foi eliminado polo Nottingham Forest.
En 2006, foi nomeado pola Unión Danesa de Fútbol entre os candidatos ao premio ao mellor futbolista dinamarqués de tódolos tempos, xunto a Preben Elkjær, Brian Laudrup, Michael Laudrup, Morten Olsen, Peter Schmeichel, Allan Simonsen e Jon Dahl Tomasson.
Faleceu o 4 de decembro de 2017 a causa dun cancro.
Xiana Méndez
Xiana Margarida Méndez Bértolo, nada o 27 de xullo de 1977 en Pontevedra, é unha economista galega. Desde xuño de 2018 é Secretaria de Estado de Comercio no goberno de Pedro Sánchez.
Traxectoria
Entre os anos 2013 e 2015, desempeñou diferentes postos na Dirección Xeral de Política Económica do Ministerio de Economía, chegando a especializarse nos sectores do transporte, infraestuturas e crédito oficial.
A partir do mes de agosto de 2015, pasou a ser a Conselleira Económica e Comercial da Embaixada de España en Ecuador, situada na cidade de Quito.
Vida persoal
É irmá da xeógrafa Elena Méndez Bértolo e do psicólogo Constantino Méndez Bértolo.
Herba da agulla
A herba da agulla (Erodium maritimum) é unha especie de planta herbácea da familia Geraniaceae. É unha especie que se distribúe pola área mediterránea-atlántica, principalmente no litoral. É unha especie rara na maioría da súa área de distribución e é obxecto de medidas de protección locais.
Eleocharis parvula
Eleocharis parvula é unha especie de planta espermatófita do xénero Eleocharis e da familia Cyperaceae. Foi descrita por vez primeira por Johann Jakob Roemer e Josef August Schultes, mais o seu nome definitivo foille concedido por Link ex Bluff et al.
Distribución e hábitat
A súa distribución abrangua as costas norteamericanas, case todo o litoral europeo e algúns puntos norteafricanos. En España, atópase en poboación moi illadas en Asturias, Cantabria e Galicia.
Transportador de monoaminas
miniatura|280px|Transportador de dopamina (DAT-6)
Os transportadores de monoaminas (MATs) son proteínas que funcionan como transportadores integrais da membrana plasmática regulando as concentracións de neurotransmisores monoamina extracelulares. Hai tres grandes clases de transportadores de monoaminas (SERT, DAT, NET) que son responsables da recaptación dos seu neurotransmisores aminas asociados (serotonina, dopamina, norepinefrina). Os transportadores de monoaminas están localizados xusto fóra da fenda sináptica (peri-sinapticamente), transportando o exceso de transmisor monoamina desde a fenda sináptica de volta ao citoplasma da neurona presináptica. A regulación destes transportadores acontece xeralmente por fosforilación e modificación postraducional. Debido á súa importancia na sinlización neuronal, os transportadores de monoaminas están normalmente asociados cos fármacos usados para o tratamento de trastornos mentais así como con drogas recreativas. Os compostos que teñen como diana os transportadores de monoaminas van desde medicamentos como unha ampla variedade de antidepresores tricíclicos, inhibidores da recaptación de serotonina selectivos como a fluoxetina (Prozac) ata medicamentos estimulantes como o metilfenidato (Ritalin) e a anfetamina nas súas moitas formas (Adderall, Dexedrine) e derivados metanfetamina (Desoxyn) e lisdexamfetamina (Vyvanse). Ademais, drogas como a MDMA ("éxtase") e alcaloides naturais como a cocaína exercen os seus efectos en parte polas súas interaccións cos transportadores de monoaminas, ao bloquearen a limpeza que fan os transportadores da dopamina, serotonina, e outros neurotransmisores na sinapse.
Transportador de dopamina (DAT)
O transportador de dopamina (DAT) é o responsable da captación dependente de Na+/Cl− de dopamina (DA) extracelular. Os DATs poden encontrarse no sistema nervioso central, onde están localizados na substancia negra e a área tegmental ventral. Tamén se encontran no sistema nervioso periférico, onde están localizados no estómago, páncreas, e tamén en linfocitos. Varias quinases foron asociadas á regulación do DAT, como a PKA, PKC, PI-3K, ERK1, ERK2, Akt, CaMKII, CDK5 e MAPK.
Transportdor de serotonina (SERT)
O transportador de serotonina (SERT) é o responsable da recaptación dependente de Na+/Cl− de serotonina (5-HT) extracelular. No sistema nervioso central o SERT atópase localizado no córtex cerebral, nas rexións CA1 e CA3 do hipocampo, así como nos núcleos do rafe medio e dorsal. No sistema nervioso periférico o SERT localízase no tracto intestinal, glándulas adrenais, placenta, pulmóns e plaquetas. A expresión do SERT nas plaquetas utilízase para recapturar 5-HT do medio extracelular e usalo posteriormente para a activación das plaquetas. A regulación do SERT foi ligada á diminución aguda do Ca2+ intracelular, á inhibición da calmodulina, CaMKII, Src, proteína quinase activada por mitóxeno p38, PKC e á activación de NOS/GMPc.
Estrutura e mecanismo
miniatura|Estrutura cristalina do transportador de dopamina. As rexións extracelular, transmembrana e intracelular móstranse en cor turquesa, azul e rosa, respectivamente. Baseado na estrutura de Penmansta et. al. (Nature, 2013). Os transportadores de monoaminas son membros do grupo de transportadores de mebrana neuronais específicos de substrato dependentes do Na+/Cl− pertencentes á familia do xene SLC6. Os transportadores de monoaminas son grandes proteínas integrais de membrana compostas por 12 dominios transmembrana conectados por bucles intracelulares e extracelulares. Os extremos NH2 e COOH terminais das proteínas transportadoras de monoaminas están localizados no citoplasma das células presinápticas. Todos os transportadores de monoaminas conteñen sitios para a fosforilación por proteína quinases feita pola proteína quinase dependente do AMPc, proteína quinase C (PKC) e proteína quinase dependente do Ca2+/calmodulina.
Os transportadores de monoaminas realizan a captación de monoaminas pola unión secuencial e cotransporte de ións Na+ e Cl−. O gradiente de concentración iónica xerado pola ATPase de Na+/K+ da membrana plasmática proporciona a forza impulsora para a captación de monoaminas mediada polo transportador. No caso dos transportadores de norepinefrina e serotonina transpórtanse á célula un ión Na+ e outro Cl− xunto cunha molécula de norepinefrina ou de serotonina (5-HT), respectivamente. No caso do transportador de dopamina transpórtanse dous ións Na+ e un Cl− xunto cunha molécula de dopamina. Cando se alteran os gradientes iónicos (increméntase o K+ extracelular ou diminúen o Na+ ou Cl− extracelulares) os transportadores poden funcionar á inversa, o que ten como resultado un efluxo neto de substratos e cara ao exterior da neurona.
Para volver a unha conformación orientada cara ao exterior da célula, o transportador de serotonina require o transporte de K+ intracelular. Non hai probas de que outros transportadores necesiten este requisito.
A fosforilación exerce un papel clave no funcionamento dos transportadores de monoaminas. Cando o transportador de serotonina é fosforilado pola vía dependente de PKC, prodúcese a internalización do transportador. A internalización do transportador de serotonina reduce a captación de serotonina (5-HT). Eventos de fosforilación similares ocorren nos transportadores de dopamina e norepinefrina, diminuíndo a capacidade das células de transportar monoaminas.
Trastornos asociados e tratamentos
Crese que os transportadores de monoaminas son factores que inflúen en varias condicións neurolóxicas debido ao seu papel na recaptación das monoaminas dopamina, norepinefrina (noradrenalina) e serotonina. Entre estas condicións están trastorno por déficit de atención con hiperactividade (TDAH), depresión, abuso de drogas, enfermidade de Parkinson, esquizofrenia e síndrome de Tourette. As probas que apoian esta crenza son que os transportadores de monoaminas, DAT, NET e SERT, son importantes sitios diana para fármacos terapéuticos usados no tratamento de trastornos do estado de ánimo. Utilízanse varios fármacos para tratar síntomas destas doenzas que bloquean os transportadores de monoaminas, o cal ten como resultado un incremento das monoaminas extracelulares. Ademais, sábese que os niveis de transportadores de monoaminas están alterados en moitas destas condicións psiquiátricas e neurolóxicas. Finalmente, propúxose que as variacións polimórficas nos xenes dos transportadores de monoaminas están asociados con condicións como a depresión e o TDAH.
Trastorno por déficit de atención con hiperactividade (TDAH)
Observouse que a hiperactividade, falta de atención e impulsividade no TDAH está relacionada co funcionamento anormal do trasnportador da dopamina (DAT) e a súa regulación. A hipofunción dopaminérxica no córtex frontal e os ganglios baisais é unha carcterística neurobiolóxica observada no TDAH. Os psicoestimulantes que potencialmente inhiben o DAT, como o metilfenidato e a anfetamina, son eficaces no tratamento do TDAH. O metilfenidato (Ritalin) inhibe tanto o DAT coma o NET, o cal ten como resultado un incremento da dopamina e norepinefrina extracelulares que poden rapidamente unirse ás células postsinápticas. O metilfenidato ten como diana o DAT funcionando como un inhibidor da recaptación non selectivo. O metilfenidato non é un inhibidor do SERT.
Depresión
Observouse que a patoloxía da depresión implica a disfunción dos circuítos de neurotransmisores monoamina no sistema nervioso central, especialmente de serotonina e norepinefrina. Os inhibidores da recaptación de serotonina selectivos (SSRIs) son os antidepresivos máis amplamente utilizados e entre eles están a fluoxetina (Prozac), o citalopram (Celexa) e a fluvoxamina (Luvox). Estes fármacos inhiben a recaptación de serotonina desde o espazo extracelular cara ao terminal sináptico ao inhibiren selectivamente o SERT. Observouse recentemente que a serotonina, norepinefrina e dopamina poden estar implicadas na depresión. Por tanto, fármacos como a venlafaxina e paroxetina están utilizándose como antidepresivos efectivos que inhiben selectivamente tanto o SERT coma o NET. O antidepresivo tricíclico desipramina é un fármaco antidepresivo que é un inhibidor relativamente selectivo da captación de norepinefrina. Estudos sobre a inhibición do NET correlaciónanse coa actividade antidepresiva.
Esquizofrenia
A regulación do NET está ligada á alteración da transmisión da dopamina e comportamentos típicos da esquizofrenia. A nisoxetina é un inhibidor do NET que reverte algúns dos comportamentos de tipo esquizofrénico. As actividades do NET regulan o equilibrio da norepinefrina e da dopamina. Ademais, para unha limpeza normal da dopamina cómpre un DAT funcional, o cal suxire que a disfunción do DAT pode contribuír á esquizofrenia.
Psicoestimulantes
O DAT é tamén a diana de varios "bloqueantes do DAT" como a anfetamina e a cocaína. Estes compostos inhiben a acción do DAT e, en certa medida, a doutros transportadores de monoaminas, mais os seus efectos están mediados por diferentes mecanismos.
Os transportadores de monoaminas son dianas establecidas de moitos axentes farmacolóxicos que afectan a función cerebral, como os psicoestimulantes cocaína e anfetamina. A cocaína e a anfetamina empregan diferentes mecanismos que en ambos os casos orixinan un incremento de monoaminas extracelulares ao diminuíren a recaptación. Os psicoestimulantes afectan principalente o DAT, aínda que hai un certo grao de inhibición no SERT e NET. Os grandes incrementos na dopamina sináptica teñen como resultado un aumento da estimulación de neuronas diana que se cre crean as sensacións provocadas pola cocaína.
Cocaína
Os efectos estimulantes e eufóricos da cocaína xéranse cando a cocaína inhibe a recaptación de dopamina polo DAT, o cal orixina un incremento de dopamina extracelular. A dopamina pode despois unirse máis doadamente ás neuronas, o cal sobreestimula as células. A cocaína é un inhibidor competitivo non selectivo dos transportadores de monoaminas, que comparte un mecanismo similar ao utilizado polo metilfenidato. A cocaína interacciona co DAT, SERT e NET, pero o comportamento e efectos reforzantes da cocaína dependen da súa inhibición do DAT e do incremento da dopamina extracelular.
Anfetamina
A diferenza da cocaína, a anfetamina entra na neurona postsináptica directamente a través da membrana neuronal ou a través de transportadores de monoaminas, competindo pola recaptación con outros neurotransmisores. Unha vez dentro, únese ao TAAR1 ou entra nas vesículas sinápticas a través do VMAT2. Cando a anfetamina se une ao TAAR1, reduce a taxa de emisión de impulsos do receptor postsináptico e desencadea a sinalización da proteína quinase A e proteína quinase C, o que ten como resultado a fosforilación do transportador. Despois, os transportadores fosforilados funcionan á inversa ou retíranse á neurona presináptica e deixan de transportar. Cando a anfetamina entra nas vesículas sinápticas a través do VMAT2, as monoaminas son liberadas no citosol.
Historia da investigación
O campo de investigación sobre os tansportadores de monoaminas empezou hai aproximadamente cinco décadas cos traballos de Julius Axelrod sobre os NETs. Axelrod acabou por recibir un premio Nobel por estas investigacións, que levaron ao descubrimento dos DATs e SERTs e das consecuencias asociadas coas interaccións de antidepresivos e psicoestimulantes coas proteínas transportadoras de monoaminas. Desde os estudos iniciais de Axelrod, a comprensión das propiedades farmacolóxicas e funcionais das proteínas transportadoras de monoaminas foi esencial para descubrir tratamentos terapéuticos para moitos trastornos mentais. Durante a década de 1990 varias técnicas de clonación usando transportadores de monoaminas serviron para dilucidar a estrutura xenética destas proteínas. En 1991 Susan Amara e os seus colegas determinaron a secuencia de aminoácidos do NET, descubrindo as súas semellanzas de código relativamente grandes coas do transportador de GABA.
Actualmente están realizándose investigacións para comprender como funcionan os transportadores de monoaminas e como son regulados observando os dominios funcionais e estruturais descubertos recentemente destas proteínas. Na última década grazas á posibilidade de distorsionar especificamente xenes dos transportadores de monoaminas en modelos animais así como as imaxes obtidas in vivo conseguíronse grandes progresos en estudos asociados con trastornos psiquiátricos e do movemento. Investigacións en marcha están tentando aclarar en que medida os cadoiros de quinases, as proteínas que interaccionas cos transportadores e a fosforilación contribúen á regulación dos transportadores de monoaminas.
180px|miniatura|16e, un inhibidor híbrido dos transportadores de monoaminas.
Axentes que actúan sobre o transporte de monoaminas dobres e triplos (SNRIs e TRIs)
Debaixo hai exemplos de fármacos que actúan directamente inhibindo simultaneamente dous ou máis transportadores de monoaminas. Os inhibidores da recaptación de serotonina-norepinefrina (SNRIs) actúan bloqueando tanto os SERTs coma os NETs. Os inhibidores de recaptación triplos (TRIs) actúan bloqueando os DATs, NETs e SERTs simultaneamente. A maioría dos fármacos antidepresivos modernos funcionan principalmente bloqueando os transportadores de recaptación. Os SSRIs como a fluoxetina (Prozac) e os SNRIs con venlafaxina son os principais tipos de fármacos que se administran no tratamento de primeira liña da depresión e ansiedade.
Blough (2002) mostrou que os transportadores de monoaminas presentaban un "dominio de unión ao fenilo remoto"
João Mendonça
João Francisco Mendonça Júnior, nado en Luanda o 16 de decembro de 1929 e finado o 15 de xaneiro de 2012, foi un futbolista portugués, de orixe angolana. Xogaba de dianteiro e era irmán dos tamén futbolistas Fernando e Jorge Mendonça.
Traxectoria
Naceu en Luanda, capital da África Occidental Portuguesa. Súa nai era angolana e seu pai un portugués enviado a Angola para traballar no Observatorio Meteorolóxico. Este foi fundador do Sporting Clube de Luanda. A familia trasladouse logo a Portugal. Alí comezou a xogar xunto a seus irmáns na canteira do Sporting de Lisboa. Militou no Juventude de Évora, no Vitória de Setúbal, no Torreense, e no Sporting de Braga.
En 1958 chegou a Galicia xunto aos seus irmáns Fernando e Jorge para tentar salvar ao Deportivo da Coruña do descenso á Terceira División, cando só faltaban unhas poucas xornadas para o remate da tempada e o club ocupaba postos de descenso directo. Pero finalmente non puido xogar debido a problemas burocráticos, aínda que si o fixeron seus irmáns. Regresou entón a Portugal, onde xogou de novo no Vitória e logo no Gil Vicente.
Saab 32 Lansen
O Saab 32 Lansen é un avión militar transónico bipraza deseñado e fabricado Saab de 1955 a 1960 para a Forza Aérea de Suecia (Flygvapnet). Construíronse tres variantes principais do Lansen como avión de ataque (A 32A), caza (J 32B), e recoñecemento (S 32C). Durante a súa longa vida operacional o Saab 32 tamén operou como plataforma de guerra electrónica e remolcador de brancos.