cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Djémila
En 1982, Djémila converteuse en Patrimonio da Humanidade da UNESCO pola súa singular adaptación da arquitectura romana a un ambiente montañoso. Os edificios máis significativos no antigo Cuicul inclúen un teatro, dous foros, templos, basílicas, arcos, rúas e casas. As ruínas excepcionalmente ben conservadas rodean o foro de Harsh, unha gran praza pavimentada cunha entrada marcada por un maxestoso arco.
Cuicul romana
Djémila é xunto a Timgad e Tipasa unha das tres colonias romanas máis importantes da actual Alxeria
A cidade, co nome de Cuicul, construíuse 900 m por riba do nivel do mar durante o século I d.C. (ano 96) como unha gornición militar romana situada nun estreito altiplano triangular na provincia de Numídia. O terreo é algo accidentado, localizado na confluencia de dous ríos. O seu nome é o dun pobo ou un lugar Bérber que non se latinizou. left | thumb | 400px | Cuicul no mapa de Numidia, ao sur de Milevium e Cirta.Atlas Antiquus, H. Kiepert, 1869
Os construtores de Cuicul seguiron un plan estándar cun foro no centro e dúas rúas principais, o Cardo Maximus e o Decumanus Maximus, que compoñen os eixes principais. A cidade estaba inicialmente poboada por unha colonia de soldados romanos de Italia, e eventualmente converteuse nun gran mercado comercial. Os recursos que contribuíron á prosperidade da cidade eran esencialmente agrícolas (cereais, olivos e granxas).
A Antigüidade tardía viu a Cuicul seguir cunha dinámica vida urbana: construíuse un barrio cristián con basílica e batistério, na parte sur da cidade e unha basílica civil, as luxosas casas dos nobres non pararon de engrandecerse, equipando-se con baños privado e cun espazo considerable para recepcións (basílicas privadas). A casa de Europa ou de Castorius revelan este estilo de vida dos ricos e os líderes e conservaron unha gran decoración en mosaicos. thumb | left | 230px | Djemila, o cardo maximus. "Cuicul" foi ocupado no 431 polos vándalos que perseguiron o catolicismo ata a súa saída provisional logo de acordos con Xenserico en 442.
A cidade foi abandonada lentamente logo da caída do Imperio Romano durante os séculos V e VI. Houbo algunhas melloras baixo o emperador Xustiniano I, con reforzos nos muros, pero caeu no esquecemento a finais do século VI.
Dado o estado de conservación das ruínas, a cidade foi inscrita na lista de Patrimonio da Humanidade en 1982.
Residentes notábeis
Varios importantes africanos romanizados naceron en Cuicul:
Barcelona Bus Turístic
alt=|miniatura|220x220px|Bus Turístico xunto á [[Casa Milà.]] O Barcelona Bus Turístic é un servizo de autobuses turísticos da cidade de Barcelona, que dispón de 3 rutas e unha frota de 74 autobuses. Está xestionado polo consorcio de Turisme de Barcelona e TMB.
Historia
A historia do bus turístico en Barcelona iníciase durante a década de 1920 cando a empresa de autobuses Roca e dúas compañías máis presentan proxectos para crear un bus turístico. Non é ata 1929, con motivo da Exposición Internacional celebrada na cidade, que a Companyia General d'Autobusos (CGA) e o Patronat Nacional de Turisme crean dúas liñas de autobuses turísticos con orixe en Barcelona. Unha chamábase Circuíto Interior e a outra Gran Circuíto de Luxo e funcionaron durante todo o ano da exposición. Despois os autobuses destas liñas destináronse á liña Barcelona-Mollet del Vallès, actualmente explotada por Sagalés.
O 25 de xuño de 1987 xurdiu de novo, 58 anos despois, baixo o nome de "liña 100 Descobrim Barcelona", só na época estival. As primeiras circulacións foron con dous autobuses Pegaso Monotral 6038, 6226 e 6042, equipados con aire acondicionado.
En 1997, cando o Bus Turístico cumpría 10 anos, apareceron moitas novidades: o 22 de marzo cambiou de imaxe con novos autobuses e creouse o billete que servía para dous días. Un ano máis tarde, en 1998, abriuse unha segunda liña, a 101. Dende entón houbo dúas liñas: a L100 ou Sur, e a L101 ou Norte. Pouco despois, no ano 2000, o período de servizo alongouse a todo o ano.
Abu Zabi
Abu Zabi  ou Abu Dhabi (en ابوظبي, Abū Ẓabī) é unha cidade dos Emiratos Árabes Unidos, capital do país e do Emirato de Abu Zabi, o máis grande dos sete emiratos membros dos EAU. Fundada en 1760 é a capital do emirato dende 1793.
Barcelona Bus Turístic
Historia
En 2002, para conmemorar o Ano Gaudí, o Barcelona Bus Turístic adoptou o nome de Bus Gaudí.
Abu Zabi
En 2014 tiña 1´5 millóns de habitantes, sendo a segunda cidade do país tras Dubai. Construída sobre unha illa en forma de T, no sueste do Golfo Pérsico, comunícase con terra por unha ponte. Máis do 80% da poboación son forasteiros que residen temporalmente.
Ata 1960 era unha cidade sen luz eléctrica nin outros servizos esenciais, pero o descubrimento de petróleo no emirato mudou rapidamente as circunstancias e Abu Zabi converteuse nunha metrópole moderna. Actualmente Abu Zabi é unha cidade moderna de grandes rañaceos e dispón dun aeroporto internacional a 25 km ó sueste. É considerada a cidade máis rica do mundo, cunha renda per cápita de 30 000 dólares.
Abu Zabi alberga oficinas do goberno federal, é a sede do goberno dos Emiratos Árabes Unidos, a residencia da familia do Emir de Abu Zabi e do Presidente dos Emiratos Árabes Unidos, que naceu nesta familia. O rápido desenvolvemento e urbanización de Abu Zabi, xunto cos relativamente altos ingresos medios da poboación, transformaron a cidade nunha gran e avanzada metrópole. Hoxe a cidade é o centro político do país e das actividades industriais, e un dos principais centros culturais e comerciais, debido á súa posición como a capital, Abu Zabi representa ao redor de dúas terceiras partes dos preto de 400 $ mil millóns da economía dos Emiratos Árabes Unidos.
Barcelona Bus Turístic
Historia
En 2004, con motivo do Fórum Universal das Culturas, creouse unha nova liña, a ruta verde, que progresivamente foise consolidando ata a actualidade. En 2012, por exemplo, funcionou entre o 30 de marzo e o 4 de novembro.
Abu Zabi
Historia
Abu Zabi está chea de evidencias arqueolóxicas que apunta ás civilizacións, como a Cultura Umm an-Nar, asentada alí desde o terceiro milenio antes de Cristo. Tamén se atoparon asentamentos fóra da moderna cidade de Abu Zabi, pero máis preto da moderna cidade de Al Ain. Hai evidencia de civilizacións ao redor da montaña de Hafeet (Jebel Hafeet). Esta situación é moi estratéxica, xa que é a segunda montaña máis alta dos Emiratos Árabes Unidos, polo que tería unha gran visibilidade. Tamén contén unha gran cantidade de auga nos seus mananciais e lagos.
A orixe do nome "Abu Zabi" é incerto. Significa "Pai da gacela", literalmente traducido do árabe, refírese probablemente as poucas gacelas que habitan no emirato. Segundo Bilal al-Budoor, asistente do subsecretario de Asuntos Culturais do Ministerio de Cultura, Mocidade e Desenvolvemento Comunitario "A zona tiña unha gran cantidade de zibaa [cervos (plural)], e foi alcumada por iso. "Unha vella historia fala dun home que adoitaba perseguir veados [zabi (cervo - singular)] e foi nomeado como "pai" do animal. O nome orixinal de Abu Zabi foi Milh "sal", posiblemente referíndose á auga salgada do Golfo Pérsico, ou as antigas marismas que rodeaban a cidade. Algúns beduínos chaman a cidade de Umm Zabi (nai da gacela), mentres que os rexistros británicos refírense ao lugar como Abu Dhabi. Segundo algúns relatos históricos, o nome de Abu Zabi foi utilizado por primeira vez hai máis de 300 anos. A primeira palabra de Abu Zabi pronúnciase "Bu" polos habitantes da costa occidental da cidade. Na parte oriental da cidade, a pronunciación é "Abu".
Barcelona Bus Turístic
Historia
En 2007 incorporouse unha audioguía a bordo para os usuarios, dispoñible en 10 idiomas: catalán, castelán, inglés, francés, italiano, portugués, alemán, ruso, xaponés e chinés. Actualmente está dispoñible en 16 idiomas.
José Martínez Fontenla
Traxectoria
Licenciado en Dereito pola Universidade de Santiago de Compostela, foi figura do republicanismo da Coruña, fundou e dirixiu o periódico El Tribuno entre 1886 e 1887. Foi concelleiro e alcalde accidental da Coruña (1901-1902). Era o xefe do Partido Republicano Autónomo da Coruña.
Barcelona Bus Turístic
Usuarios
Evolución dos usuarios
Abu Zabi
Historia
Os beduínos Bani Yas asentáronse orixinalmente no Oasis de Liwa. Esta tribo foi a máis importante na zona, e ten máis de 20 ramas. En 1793, a rama Al Bu Falah emigrou á illa de Abu Zabi, na costa do Golfo Pérsico debido ao descubrimento de auga potable alí. Unha das familias dentro desta sección foi a familia Al Nahyan. Esta familia é a dos gobernantes de Abu Zabi de hoxe.
Abu Zabi desenvolveu o negocio da extracción e venda de perlas. Segundo fontes do mercado perlífero, o Golfo Pérsico é a mellor zona de perlas. Os mergulladores somerxíanse durante un minuto e medio, ata trinta veces ao día. Non había tanques de osíxeno e calquera outro tipo de dispositivo mecánico estaba prohibido. Os mergulladores só tiñan unha pinza de coiro no nariz e proteccións nas mans para protexelos mentres buscaban ostras. Os mergulladores non cobraban por día de traballo, pero recibían unha porción das ganancias da tempada.
No século XIX, como resultado dos tratados (coñecidos como "treguas" que deron a costa o seu nome) firmados entre Gran Bretaña e os xeques dos Estados Árabes do Golfo Pérsico, Gran Bretaña converteuse na influencia predominante na zona. O obxectivo principal do interese británico era protexer a ruta comercial á India dos piratas, de aí o nome anterior da zona, a "Costa dos piratas". Despois de eliminar a piratería, entraron en xogo outras consideracións, como a necesidade estratéxica dos británicos de excluír outras potencias da rexión. Trala súa retirada da India en 1947, os británicos mantiveron a súa influencia en Abu Zabi cando creceu o interese no potencial petroleiro do Golfo Pérsico.
Na década de 1930, o comercio de perlas decaeu, pero creceu o interese nas posibilidades dos recursos petroleiros da rexión. O 5 de xaneiro de 1936, Petroleum Development (Trucial Coast) Ltd (PDTC), unha empresa asociada con Irak Petroleum Company, firmou un contrato de concesión co gobernante, Sheikh Shakhbut bin Sultan al Nahyan, para a busca de petróleo. Foi seguido por unha concesión de setenta e cinco anos, asinado en xaneiro de 1939. Con todo, debido ao terreo desértico, a exploración estaba chea de dificultades. En 1953, D'Arcy Exploration Company, a sección de exploración de BP, obtivo unha concesión en mar a fóra que logo foi transferida a unha empresa creada para operar a concesión: Abu Dhabi Marine Areas (ADMA) era unha empresa conxunta entre BP e Compagnie Française des Pétroles (posteriormente Total). En 1958, o usando unha plataforma de perforación mariña, a ADMA Enterprise, atopouse petróleo no campo Umm Shaif a unha profundidade de ao redor de 2.699 m. Seguido en 1959 polo descubrimento en terra por PDTC en Murban Nº3.
En 1962, a compañía descubriu o campo de Bu Hasa e ADMA en 1965 descubriu o campo offshore de Zakum. Hoxe en día, ademais dos campos petroleiros mencionados, os principais campos produtores en terra son Asab, Sahil e Shah, e no mar son al-Bunduq, e Abu al-Bukhoosh.
En 1904, o explorador alemán, Hermann Burchardt, tomou moitas fotografías de sitios históricos en Abu Zabi, fotos que agora se atopan no Museo Etnolóxico de Berlín.
Xeografía
miniatura|Abu Zabi visto desde o satélite SPOT A cidade de Abu Zabi atópase na parte nordeste do Golfo Pérsico na Península Arábiga. É nunha illa a menos de 250 m. da parte continental e está unida ao continente polas pontes Maqta, Mussafah e xeque Zayed. A illa de Abu Zabi está tamén conectada á Illa Saadiyat por unha autoestrada ponte de cinco carrís. A ponte Al-Mafraq conecta a cidade coa Illa Al Reem e completouse a principios de 2011. Trátase dunha ponte de intercambio de varios pisos e ten 27 carrís que permiten uns 25.000 automóbiles por hora. Hai tres pontes principais no proxecto, o máis grande ten oito carrís, catro saen da cidade de Abu Zabi e catro que entran.
A maior parte da cidade de Abu Zabi atópase na propia illa, pero ten moitos suburbios no continente, por exemplo: Khalifa City A, B e C; Al Raha Beach; Al Bahia City A, B, e C; Al Shahama; Al Rahba; Between Two Bridges; Baniyas; Al Shamkha; AL Wathba e Mussafah Residential.
Clima
Abu Zabi ten un clima árido (Clasificación climática de Köppen BWh). Pódense esperar ceos azuis asollados durante todo o ano. Os meses de xuño a setembro son xeralmente moi cálidos con temperaturas máximas medias por encima de 38 °C. Durante este tempo, as tormentas de area prodúcense de forma intermitente, nalgúns casos, reducindo a visibilidade a uns poucos metros.
A tempada máis fresca é de novembro a marzo, que oscila entre moderadamente de quente a frío. Este período tamén pódese ver unha densa néboa nalgúns días. Na media, xaneiro é o mes máis frío do ano, mentres que xullo e agosto son os máis quentes.
Pedro Armendáriz
Pedro Gregorio Armendáriz Hastings, nado en Churubusco (Cidade de México) o 9 de maio de 1912 e finado nos Ánxeles o 18 de xuño de 1963, foi un actor da chamada "Época de Ouro do cinema mexicano", ademais de traballar tamén en Hollywood e en Europa.
Traxectoria
Era fillo do mexicano Pedro Armendáriz García-Conde e a estadounidense Adela Hastings. Viviu cos seus pais en Texas e estudou en California, onde rematou a súa carreira de enxeñaría na Escola Politécnica de California.
Ao acabar os seus estudos mudouse á Cidade de México, onde se empregou como ferrocarrileiro, guía de turistas e xornalista da revista bilingüe México Real. Foi descuberto polo director de cine Miguel Zacarías cando Pedro recitaba o monólogo de Hamlet a unha turista estadounidense. Filmou a súa primeira película aos 22 anos e, desde aquela, actuou en ducias de filmes alternando o cine mexicano co estadounidense. Foi o actor favorito de Emilio Fernández, con quen realizaría algunhas das súas mellores películas como Soy puro mexicano (1941), Flor Silvestre (1942), María Candelaria (1943), Bugambilia (1945), Enamorada (1946) ou La Perla (1947), alternando con figuras tan míticas como Dolores del Río e María Félix. Tamén participou en producións de Francia, España, Italia e Inglaterra. En Hollywood, foi coñecido polo seu traballo en filmes como Fort Apache (1948), e ten actuado ás ordes de directores como John Ford, John Huston ou Michael Curtiz.
En 1956 participou na película The Conqueror producida por Howard Hughes. Esta foi rodada no estado norteamericano de Utah nunha época na cal o goberno norteamericano realizaba probas nucleares no veciño estado de Nevada. 91 das 220 persoas involucradas na produción da película enfermaron de cáncer e 46 destas morreron a consecuencia desta enfermidade, entre elas, os actores John Wayne (cancro de estómago e pulmón), Susan Hayward (cancro de cerebro), Agnes Moorehead (cancro de pulmón), John Hoyt (cancro de pulmón). Ademais destes, o director da película, Dick Powell (cancro de glándulas linfáticas) tamén finou. Pedro Armendáriz empezou a sufrir dores na cadeira e anos despois atopóuselle cancro. Ao saber da súa mortal enfermidade e que tiña metástase, durante a súa estancia no hospital da Universidade de California nos Ánxeles (UCLA) Pedro optou polo suicidio cun tiro no peito o 18 de xuño de 1963.
LNB Pro A
A LNB Pro A (nome completo: Ligue Nationale de Basket Pro A; do francés: Liga Nacional de Baloncesto Pro A), coñecida por motivos de patrocinio como Betclic Élite, é a máxima categoría do baloncesto profesional masculino en Francia. Organizada pola Ligue Nationale de Basket (LNB) desde 1987, a competición existe desde o ano 1921. Os dous últimos equipos da competición ao final da temporada descenden á LNB Pro B, mentres que os oito primeiros compiten nunha eliminatoria de playoffs polo título.
Formato
Todos os 18 equipos da LNB Pro A xogan entre eles dúas veces durante a fase regular da liga. Ao final desta fase, os oito primeiros equipos da clasificación clasíficanse para as eliminatorias polo título. Por outra banda, os dous peores equipo descenden á LNB Pro B.
Até a temporada 1985–86 o campión de liga decidíase por unha final a partid oúnico, ou soamente polo campión da fase regular. Porén, desde esa temporada o formato da final mudou en numerosas ocasións:
Desde a temporada 2003–04 até a 2006–07 a Liga Pro A tivo 18 equipos, descendendo en anos seguintes até 16. Con todo, a partir da temporada 2014-15 a competición recupéranse os 18 equipos grazas a un sistema de wild-card (comodín).
Equipos
Os seguintes son os equipos que compiten na temporada 2022−23 da LNB Pro A.
Manuel Rodrigues Lapa
Manuel Rodrigues Lapa, nado en Anadia (Aveiro) o 22 de abril de 1897 e finado na mesma vila o 28 de marzo de 1989, foi un filólogo portugués, que fixo varios estudos sobre o galego.
Biografía
Estudou na Universidade de Lisboa, onde se doutorou coa tese Das Origens da Poesia Lírica em Portugal na Idade Média (1930). Nese mesmo ano dirixe a súa atención para Galiza, e publica Os vilancicos: o vilancico galego nos séculos XVII e XVIII, obra na cal estuda vilancicos nos que aparecen galegos a os recitar. Dous anos despois efectúa a súa primeira visita a Galiza.
Foi afastado da facultade de Letras en 1935 por motivos políticos e a súa oposición ao goberno de António de Oliveira Salazar. A partir de aí dedicouse ao xornalismo (dirixiu O Diabo) e ás investigacións literarias. No ano 1935 edita na revista Seara Nova un número especial dedicado ao poeta Eduardo Pondal.
Foi encarcerado o 6 de xaneiro de 1949. En 1957 exiliouse no Brasil, onde deu clase en varias universidades, e onde realizou investigacións sobre o século XVIII en Minas Gerais. Regresou a Portugal despois do 25 de abril.
En repetidas ocasións volverá publicar sobre o galego e Galiza nos anos seguintes. En 1965, a súa edición das cantigas de escarnio e maldicir imprímese en Vigo. En 1973, Rodrigues Lapa publica un artigo na revista lisboeta Colóquio / Letras, onde se proclama partidario de que o galego se escriba con ortografía portuguesa. O artigo reeditouse en Grial, o que provocou unha viva polémica, na que toman postura en contra intelectuais galegos, como Ramón Piñeiro, Álvaro Cunqueiro e Ramón Otero Pedrayo, ente outros; e a favor Valentín Paz Andrade, Ernesto Guerra da Cal, Ricardo Carballo Calero e outros.
En 1981 realizou a que sería a súa última visita a Galiza, para presentar un libro do seu amigo Carballo Calero. Por esta altura padecía xa problemas de saúde que dificultaban os seus desprazamentos. En 1989 falecería na súa morada de Anadia.
Sobre Galicia
miniatura|Cantigas d'escarnho e de mal dizer.
Poesía homoerótica hispano-árabe
miniatura|El Sah Abás e un paxe. Muhammad Qasim, [[1627; Museo do Louvre, París. A figura do copeiro era habitual na poesía homoerótica árabe en xeral, conxugando tanto o xénero báquico (خمريات jamriyyat) como o amor homosexual (مذكرات mudhakkarat).]]
Existe unha recorrente presenza de poemas de carácter homoerótico na poesía hispanoárabe. A literatura erótica, a miúdo da máis alta calidade, floreceu na cultura islámica nunha época na que a homosexualidade, introducida como un refinamento cultural na cultura omeia, xogaba un papel importante nela.
Historia e características
Entre os reis andalusíes a práctica da homosexualidade con mozos era bastante corrente; entre eles, o abadí Al-Mu'tamid de Sevilla e Yusuf III do reino nazarí de Granada escribiron poesía homoerótica. A preferencia polos cristiáns escravos no canto de mulleres ou efebos da súa propia cultura contribuíu a provocar a hostilidade dos reinos cristiáns. Tamén entre a comunidade xudía de al-Ándalus a homosexualidade foi incluso normal entre a aristocracia.
A contradición entre a condenatoria legalidade relixiosa e a permisiva realidade popular foi superada mediante o recurso a unha sublimación neoplatónica, o «amor udrí», dunha ambigua castidade. O obxecto de desexo, xeralmente un criado, escravo ou prisioneiro, invertía o rol social na poesía, converténdose en dono do amante, do mesmo modo que sucedeu co amor cortés da Europa medieval cristiá.
O homoerotismo presente na poesía andalusí establece un tipo de relación similar ó descrito na antiga Grecia: o poeta adulto asume un papel activo fronte a un efebo, que asume o pasivo, o que chegou a producir un tópico literario, o da aparición do bozo que permite, dada a ambigüidade descritiva dos poemas, tanto nas imaxes como nos usos gramaticais, identificar o sexo do amante descrito. Gran parte da poesía erótico-amorosa da época dedícase ó copeiro ou escanciador de viño, combinando os xéneros báquico (خمريات jamriyyat) e homoerótico (مذكرات mudhakkarat).
Comezou a florecer na primeira metade do século IX, durante o reinado de Abderramán II, emir de Córdoba. A caída do Califato de Córdoba no século XI e o subseguinte dominio dos almorábides e a división nos reinos de taifas, descentralizaron a cultura por todo al-Ándalus, producindo unha época de esplendor na poesía. A invasión almohade trouxo o xurdimento de novas cortes literarias nos séculos XII e XIII. A maior autonomía feminina nesta etnia norteafricana fixo aparecer un maior número de poetisas, algunhas das cales escribiron tamén poemas que cantaban a beleza feminina.
Contexto
A civilización desenvolvida no Califato Omeia dende Córdoba competía coa da Europa cristiá e incluso chegou a superala. Tras a morte de Carlomagno no ano 814 e o posterior declive do seu Imperio, a única cidade que rivalizaba con Córdoba en Europa era Constantinopla, capital do Imperio bizantino e situada ó outro extremo do continente. Os califas de Córdoba superaban ós seus contemporáneos bizantinos en cultura. A literatura, en especial a poesía, foi cultivada con entusiasmo, como sucedía en todos os países árabes; durante a época, o árabe chegou a superar ó latín como lingua nas obras sobre medicina, astronomía e matemáticas; os cristiáns da península aprendían árabe para perfeccionar un expresivo e elegante estilo, e eruditos de toda a Europa cristiá viaxaban a Toledo ou a Córdoba para realizaren os seus estudos. É probable que mantivesen un estándar de administración pública superior: moitos dos súbditos cristiáns e xudeus preferían o goberno dos infieis, cuxa lexislación non era máis intolerante que as leis cristiás.
Cerveiro, Goá, Cospeito
Cerveiro é un lugar da parroquia de Goá, no concello de Cospeito, na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 8 habitantes (3 homes e 5 mulleres).
Poesía homoerótica hispano-árabe
Contexto
Tras a conquista árabe no ano 711 produciuse un florecemento único na Península Ibérica da poesía homoerótica, que repetía un fenómeno do mundo islámico en xeral, con paralelismos na lírica erótica de Iraq, Persia, Afganistán, a India, Turquía e países do norte de África como Exipto, Tunisia e Marrocos. As antoloxías de poesía medieval islámica das grandes capitais árabes mostran, ó longo de case un milenio, a mesma corrente de homoerotismo apaixonado que se atopa nos poemas de Córdoba, Sevilla ou Granada.
A homosexualidade, consentida baixo a base dunha tolerancia coránica xeral aos pecados da carne, introduciuse como un refinamento cultural entre os Omeyas, pese ás protestas dalgunhas escolas xurídicas. Así, Ibn Hazm de Córdoba foi tolerante co homoerotismo, mostrando só a súa reprobación cando se mesturaba con algún tipo de inmoralidade pública, actitude que, polo que parece, compartían os seus contemporáneos.
Tanto no filosófico como no literario o clasicismo grego foi coñecido e respectado polos autores andalusís, cuxa labor de tradución e compilación foi esencial na supervivencia de moitos textos clásicos. Moitos dos temas da poesía andalusí, como o eloxio da beleza efébica, beben directamente da poesía homoerótica grega, que coñeceron a través de traducións dende a época da gran biblioteca da Córdoba do califa omeia Hisham II.
Nuova AMG Sebastiani Basket Rieti
O Nuova AMG Sebastiani Basket, tamén coñecido como NSB e Nuova Sebastiani Basket, foi un equipo profesional de baloncesto italiano, fundado en 1998 na cidade de Rieti (no Lacio) e desaparecido en 2010, un ano despois de trasladarse a Nápoles. Estaba considerado como o sucesor do AMG Sebastiani Basket, equipo que gañou a Copa Korać en 1980.
Historia
O club é considerado o sucesor do antigo AMG Sebastiani Basket Rieti, equipo que competiu na Serie A nos anos 1970 e 1980, chegando a gañar a Copa Korać en 1980. En 2009, o club trasladouse dende Rieti a Nápoles, mais foi excluído da liga en abril de 2010 por problemas económicos.
Nomes
O club, dependendo do patrocinador, foi coñecido cos seguintes nomes:
Poesía homoerótica hispano-árabe
A lei islámica e a homosexualidade
A severidade e a intolerancia que caracterizaban o xudaísmo e o cristianismo tradicionais en materia sexual reapareceron nas leis da terceira relixión abrahámica. Respecto á homosexualidade, algunhas importantes escolas, como a do teólogo Malik de Medina ou a do literalista Ibn Hanbal, contemplaban a pena de morte, xeralmente por lapidación. Outras escolas de leis máis liberais reduciron o castigo á flaxelación, xeralmente cen lategazos.
Porén, outros aspectos da cultura islámica mostran certa contradición coa severidade, herdada do Vello Testamento, que dominaba a legalidade do islam a este respecto. A actitude popular era moito menos hostil co homoerotismo e os visitantes europeos sorprendíanse da relaxada tolerancia con este tema entre os árabes, que non parecían encontrar nada contranatural nas relacións entre homes e rapaces. Nos tratados árabes medievais sobre o amor, esta chamada "intoxicación emocional" é provocada non só polo amor das mulleres, senón tamén polo de rapaces e outros homes. Mentres no resto de Europa era penada coa fogueira, en al-Ándalus a homosexualidade era común e intelectualmente prestixiosa; a obra de autores como Ibn Sahl de Sevilla, explícita neste sentido, levouse a todos os confíns do mundo islámico como exemplo de poesía amorosa.
Casqueiros, Xunqueiras, Pazos de Borbén
Casqueiros é un lugar da parroquia de Xunqueiras, no concello pontevedrés de Pazos de Borbén, na comarca de Vigo. Segundo o IGE, en 2022 tiña 29 habitantes (15 homes e 14 mulleres).
Poesía homoerótica hispano-árabe
A lei islámica e a homosexualidade
A única mención de Ibn Hazm ó lesbianismo en O colar da pomba é, en aplicación do islam, condenatoria. Pero as referencias árabes ó lesbianismo non son tan aparentemente condenatorias: menciónanse polo menos unha ducia de romances entre mulleres en The Book of Hind, ela mesma unha lesbiana arquetípica; perdeuse un Tratado sobre o lesbianismo (Kitab al-Sahhakat) do século IX, e traballos posteriores sobre erotismo árabe contiñan capítulos sobre este tema. Algunhas mulleres en al-Ándalus tiveron acceso á educación e puideron escribir libremente. Nos seus poemas, o amor por outra muller está tratado do mesmo xeito que o dos poetas homes por outros homes.
miniatura|Manuscrito B do [[Poema de Yuçuf (anónimo do século XIV). Na azora XII do Corán, Yūsuf é presentado como un home cuxa arrebatadora beleza provoca o amor.]]
En parte esta tolerancia ó homoerotismo é debida a que o islamismo non recoñece unha separación tan marcada entre a carne e o espírito como o cristianismo e ten aprecio polo pracer sexual. Outras razóns poderían ser estéticas: no Corán é un home, Yūsuf (o patriarca cristián Xosé), quen na azora XII é presentado como o máximo representante da beleza. En tal texto coránico móstrase tamén o concepto platónico de que o amor nace da beleza, de modo terrible, arrebatador. García Gómez sinala na súa introdución a O colar da pomba que os musulmáns chaman "al-iftitān bi-l-suwar" ó "trastorno ou conmoción que sofren as almas ó contemplaren a beleza concretada en formas harmoniosas", ilustrándoo coa historia das nobres exipcias que se cortan os dedos mentres pelan laranxas, arrebatadas pola beleza de Yūsuf.
Entre os reis andalusíes a práctica da homosexualidade con mozos era bastante corrente; Abderramán III, Alhakén II (quen tivo descendencia por primeira vez á idade de 46 anos, cunha escrava vasca cristiá que se travestía á moda de Bagdad, coma se fose un efebo), Abd Allah da Taifa de Granada, o nazarí Muhammed VI; entre eles, o abadí Al-Mu'tamid da Taifa de Sevilla e Yusuf III do Reino nazarí de Granada escribiron poesía homoerótica; Abderramán III, Alhakén II, Hisham II e Al-Mu'tamid mantiveron abertamente haréns masculinos. Consta que os hispanoárabes preferían como compañeiros sexuais ós cristiáns e cristiás escravos antes que ás mulleres ou ós efebos da súa propia cultura, o que provocaba a inimizade e as continuas hostilidades dos reinos cristiáns. É coñecido o martirio do neno cristián Paio por resistirse ós desexos de Abderramán III, primeiro califa omeia de Córdoba, feito polo que foi posteriormente canonizado.
Tamén entre a comunidade xudía de al-Ándalus a homosexualidade foi incluso normal entre a aristocracia. Citando o tomo colectivo Aspects of Jewish Culture in the Middle Ages (1979), en España había "unha cultura cortesá e aristocrática caracterizada por un individualismo romántico [no cal había] unha intensa exploración de todas as formas da sexualidade liberadora: heterosexualidade, bisexualidade, homosexualidade". O pracer homosexual non só era frecuente, senón que se tiña por máis refinado entre os acomodados e os cultos; polo que parece, existen datos que indican que os prostitutos sevillanos a principios do século XII cobraban máis que as súas compañeiras femininas e tiñan unha clientela de clase máis elevada. As prostitutas quedaban relegadas á plebe urbana e, sobre todo, ós campesiños que visitaban as cidades.
Homoerotismo na literatura andalusí
Para superar a contradición entre a legalidade relixiosa e a realidade popular, a literatura árabe recorreu a un curioso hadiz atribuído ó mesmo Mahoma: "Aquel que ama e se mantén casto e oculta o seu secreto e morre, morre como un mártir". O poeta, aprehensor de beleza, víase impelido a cantar a beleza masculina. A sublimación do amor cortés a través do neoplatonismo, de cantar a beleza corporal transcendida en Beleza ideal, permitía ó poeta expresar os seus sentimentos homoeróticos sen perigo de censura moral.
O amor homosexual (مذكرات mudhakkarat) como tema literario deuse no ámbito da poesía en todo o mundo árabe; o xurista e literato persa Muhammad ibn Dawud (868-909) escribiu ós dezaseis anos o Libro da flor, unha antoloxía dos estereotipos da lírica amorosa que dedica amplo espazo ós versos homoeróticos; Emilio García Gómez salienta que a angustia de Ibn Dawud, debida á paixón homoerótica que sentiu toda a súa vida por un dos seus compañeiros de escola (a quen lle dedicou o libro), foi un resorte que lle conduciu a concretar un platonismo que García Gómez identifica como un "anhelo colectivo" na cultura árabe de reconducir un "nobre caudal espiritual" que non atopaba saída. Ibn Dawud revestiuno co mito árabe do "amor udrí", cuxo nome provén da tribo dos Banu Udra, que ven significar "Fillos da Virxindade": un idealismo refinado creado polos retóricos orientais, unha "ambigua castidade", segundo García Gómez, que era "unha mórbida perpetuación do desexo".
Tanto a tradición punitiva como a sentimental figuran na literatura andalusí, e destacadamente nos escritos do seu máis coñecido teórico do amor, Abu Muhammad 'Ali ibn Ahmad ibn Sa'id ibn Hazm (994-1064), máis coñecido como Ibn Hazm, que di do amor n'O colar da pomba:
Para Ibn Hazm, o amor escapa ó control do home, "é unha especie de natureza, e o home só ten poder sobre os movementos libres dos seus órganos". N'O colar da pomba, nunha mestura de xeneralizacións teóricas e exemplificacións ou anécdotas persoais (aínda que a gran maioría se refiren ó amor heterosexual, especialmente por hermosas esclavas), intercálanse repetidamente as historias de homes que se namoran doutros homes. En ocasiones a atribución é escura, dado que o texto, referíndose neutralmente ó ser amado, pode estar dedicado tanto a un home como a unha muller:
Da influencia bagdadí de Ibn Dawud os andalusís aprenderon as regras do xogo do amor cortés: a inasequibilidade do ser amado porque pertence a outro (non por adulterio, senón porque xeralmente se trataba dun escravo doutro dono); o espía, o amigo favorable, o calumniador... forman parte dunha serie de figuras preestablecidas que acompañaban ós amantes na súa historia.
miniatura|[[Abu Nuwas (747-815) escribiu poesía de carácter homoerótico.]]
Outro dos poetas que cantaron os placeres ilícitos do vino e os efebos foi Abū Nuwās al-Hasan Ibn Hāni' al-Hakamī, máis coñecido como Abu Nuwas (Ahvaz, Irán, 747 - Bagdad, 815). O amor homoerótico que celebraba é similar ó descrito na antiga Grecia: o poeta adulto asume un rol activo fronte a un adolescente que se lle somete. O interese polos efebos era completamente compatible co interese polas mulleres; ambos compartían un papel socialmente subordinado, feito que na poesía se enfatizaba mostrándoos como membros dunha clase inferior, ou escravos ou cristiáns cativos.
Cabe salientar que, así como o rol activo non era socialmente condenado, o adulto que tomaba un papel pasivo na relación homosexual era obxecto de escarnio. Por iso a diferenza de idade entre amante e amado era crucial nunha relación homosexual; de aí que a aparición do velo facial no efebo fose un topos extremadamente popular na poesía homoerótica árabe, porque marcaba a transición a unha situación insostible, aínda que enseguida xerou unha resposta na defensa da beleza que se mantiña nun mozo plenamente barbado.
Estrofas e xéneros da poesía árabe clásica
A poesía árabe clásica usaba tres tipos básicos de versos ou formas estróficas: a casida, unha oda longa e monorrima; a qita ou quita, fragmento ou poema breve e monorrimo sobre un só tema ou imaxe; e a muwassah ou moaxaja, unha forma estrófica que apareceu máis tarde. Estes dous últimos dedicábanse usualmente a cuestións relacionadas cos placeres da vida, descricións do viño e do seu consumo, o amor ou expresións de pesar polo efémero de tales praceres.
Dous xéneros ou temáticas nos que pode atoparse poesía homoerótica son a jamriyyat ou khamriyyat (poesía báquica) e o xénero erótico-amoroso, o ghazal ou gazal, que segundo o sexo do obxecto de desexo pode coñecerse como mu'annathat, se é dedicado a unha muller, ou mudhakkarat se é dirixido a homes novos. Unha inmensa maioría deste tipo de poesía refírese ó copeiro, combinando o tema báquico e o erótico.
Séculos IX e X. Época omeia
A poesía erótica comezou a florecer en al-Ándalus baixo o mandato de Abderramán II (792-852) no daquela Emirato de Córdoba. O seu neto Abd Allah I (844-912) xa escribiu versos amorosos para unha «gacela de ollos escuros», segundo recolleu Ibn Hazm. A ambigüidade nos usos gramaticais estendíase ás imaxes utilizadas para describir a beleza tanto dos efebos como das doncelas, dificultando saber o sexo do amante descrito. Existían, porén, algúns indicios que en ocasións quedan enmascarados nas traducións: algúns termos femininos, como gacela e lua, en árabe son masculinos. Outro indicativo era a alusión do velo facial, o bozo que aparece no rostro do efebo tanto diminuíndo a súa beleza como aumentando o seu atractivo ó evidenciar a súa masculinidade.
Ibn Abd Rabbihi (Córdoba, 860-940), poeta das cortes de Abd Allah I e Abderramán III e un dos máis temperáns representantes das belas letras andalusíes, escribiu sobre un mozo no típico ánimo de sometemento ó amado.
Outro dos temas da poesía árabe era a poesía báquica (خمريات jamriyyat), celebrando, pese ás prohibicións relixiosas, o viño e a embriaguez; en ocasións mesturábase co homoerotismo na figura do copeiro ou escanciador. Así, algúns poetas foron máis explícitos e menos castos na expresión da súa paixón, como Ali ibn Abi l-Husayn (m. 1038):
Era relativamente frecuente na poesía amorosa árabe que o obxecto de desexo fose un escravo ou cativo. Non era estraño que se tratase de xente blonda; o mesmo Ibn Hazm sinalaba que varios califas se inclinaban pola cor loura, incluso que moitos deles, por herdanza materna e dada esta preferencia familiar, eran louros e de ollos azuis. Yusuf ibn Harun ar-Ramadi (926-1013) escribiu sobre un escravo louro:
Noutro poema, Ar-Ramadi deu proba da súa bisexualidade narrando unha noite de paixón cun efebo e unha escrava: "Estendía a miña man ó pavo real unhas veces / e outras retirábame cara a rula". Ar-Ramadi, panexirista de Almanzor e un dos máis destacados poetas cordobeses do século X, chegou a namorarse tanto dun mozo cristián que facía o sinal da cruz cando bebía viño. Cando a súa turbulenta carreira política o levou a prisión, namorouse dun escravo negro: "Mirei nos seus ollos e embriagáronme... Eu son o seu escravo e el é o meu señor". Esta submisión e inversión dos roles sociais na poesía árabe aseméllase ó romanticismo de cabalerías da Europa medieval cristiana.
Cabe mencionar tamén a Ibn Hani ibn Sa'dun (c. Sevilla, 927-972) que destacou no Califato de Córdoba polo atrevemento da súa lírica. Nas súas poesías, que conxugaban as correntes clásicas de tradición beduína coas renovacións modernistas, practicou o xénero do autoeloxio ou a xactancia (fajr), facendo gala tanto da súa homosexualidade como da súa adscrición ó xiísmo, facción do islam perseguida no seu tempo polos Omeias.
Século XI, o esplendor da poesía árabe clásica
A caída do Califato Omeia e a fragmentación subseguinte nos reinos de taifas produciron un éxodo dos poetas ás distintas cortes que se formaron, descentralizando a cultura a todo al-Ándalus. Ó crecer o número de cortes creceu o de poetas, e a posibilidade de que xurdiran bos creadores.
Córdoba
En Córdoba destacou a figura do extraordinario poeta e filólogo Ibn Suhayd (992-1035), fillo dun ministro de Almanzor. Ibn Suhayd presentábase como un personaxe cínico e libertino, imaxe que el mesmo se encargou de difundir e que pode lembrar a Lord Byron. Cultivou os xéneros modernistas, que cantaban os praceres da vida: o amor, o viño, a caza, o sentimento grato da natureza, porque reflectían a súa forma de vivir, a súa evidente actividade báquica e bisexual, a súa actitude en contra do establecido. Nun dos seus poemas, tras describir unha festa con mulleres novas en flor, aparece un paxe real, un efebo adolescente e efeminado:
miniatura|400px|Os reinos de taifas en 1080.
O máis aclamado lírico desta época é o cordobés Ibn Quzman (c. 1080-1160), considerado un dos grandes poetas medievais. Alto, louro e de ollos azuis, Ibn Quzman foi un bohemio irreverente que levaba e facía gala dunha vida licenciosa. A súa figura lembra a do bagdadí Abu Nuwas na corte de Harun al-Rashid, tamén completamente liberal no canto ó seu homoerotismo.
Cando alguén lle recordou que quen é serio nesta vida será recompensado co Paraíso, o irreverente Ibn Quzman respondeulle estar no Paraíso nesta vida, vindicando o seu libertino estilo de vida:
Golpeado pola pobreza ó final dos seus días, e encarcelado repetidas veces acusado de herexía pola súa actitude de desafío ás autoridades relixiosas, Ibn Quzman acabou os seus días dedicado ó ensino nunha mesquita.
Sevilla
Sevilla converteuse nun reino independente, unha taifa, baixo a soberanía dos Banu 'Abbad, unha rica e aristocrática familia de provincias que gobernou con intelixencia, falta de escrúpulos, ambición, valor, orgullo e unha elevada sensibilidade estética, e que conduciu a Sevilla a ser a capital poética da Al-Ándalus dos reinos de taifas. A poesía sevillana adquiriu un novo grado de exquisitez e beleza formal no reinado de Al-Mutadid (Sevilla, ? - 1069), rei da taifa de Sevilla (1042-1069). Un dos mellores poetas da súa corte, na que os ministros eran poetas e os poetas ministros, foi o seu propio fillo Al-Mu'tamid (1040-1095). Dende ben novo uniulle unha «amizade equívoca e apaixonada» con outro dos grandes poetas da época, Ibn Ammar (1031-1086), tamén coñecido como Ibn Ammar ou Abenamar, do que foi discípulo en Silves. Desterrado por Al-Mutadid a Zaragoza para evitar a perniciosa influencia sobre o seu fillo, Ibn Ammar escribiu unha casida ó rei pedindo perdón, pero talvez a mención das súas diversións e das súas noites de mocidade con Al-Mutamid en Silves provocou que a casida non tivese efecto:
Pese a queixarse do seu destino en Zaragoza, Ibn Ammar puido dedicar aos seus gazais, xénero que dominou con mestría, ós belos efebos da corte de Ibn Hud. Á morte de Al-Mutadid, o novo rei Al-Mutamid mandou traer de novo ó seu antigo amigo e amante, e xuntos gobernaron Sevilla, como rei e ministro. Ó final das súas vidas a súa relación torceuse por un enfrontamento de Ibn Ammar, daquela gobernador de Murcia, co rei de Valencia; Al-Mutamid escribiu unha casida satírica, na que ridiculizaba as orixes humildes de Ibn Ammar. Na casida coa que lle respondeu o poeta burlábase dos abadíes, da esposa e fillos de Al-Mutamid, e acusáballe de sodomía, lembrando os días de Silves:
Levante
Os antigos funcionarios do califato apoderáronse das provincias do Levante da Península Ibérica, o Sarq al-Ándalus, que coa chegada das elites cordobesas tivo un gran desenvolvemento urbanístico e cultural. Ibn Jafaya de Alcira (1058-1139) pode considerarse un dos mellores poetas modernistas de al-Ándalus. Destacou especialmente polo desenvolvemento do tema modernista do xardín (rawdyyāt), ata o punto que a lírica sobre a natureza foi denominada en al-Ándalus, en referencia ó seu apelido, de estilo jafayyi. Na súa poesía realizaba encadeamentos sutiles de imaxes, cargadas de connotacións a outros temas, entre eles o homoerotismo; nun rawdiyyat, a descrición dun xardín introduce un sorriso, un exército, o viño na súa copa que é un cabalo e finaliza nun belo mozo. É indicativo o uso do termo «lua» (de xénero masculino en árabe) para referirse ó rapaz:
Séculos XII e XIII. Época almohade
Iso non significou o abandono da poesía amorosa, na que o homoerotismo seguiu estando presente nunha nova forma preciosista. Emilio García Gómez sinala que as metáforas, gastadas polo uso se lexicalizaron para, posteriormente, xerar novas metáforas que poderían chamarse de «segunda potencia». Describindo un efebo, nuns versos que combinan a comparación lexicalizada da auga rizada como unha cota de malla e a cor roiba das laranxas, Safwan ibn Idris de Murcia (1165-1202) escribiu:
A poesía homoerótica feminina
Outro sector que podía acceder ás tertulias nas que se creaba a poesía eran as escravas non concubinas. Tamén no amor eran máis libres: debido a que os árabes consideraban necesario que o amado tivese a liberdade de outorgar o seu amor, os escravos de ambos sexos asumían, tanto na literatura como no mundo real, o papel de señores dos seus amantes, un dos tópicos do amor cortés árabe. As que máis se relacionaban co ambiente literario eran as cantoras (qiyan), que recibían unha esmerada educación para satisfaceren tanto física como esteticamente ó home. Sendo o talento máis prezado o musical, as cantoras aprendían centenares de versos e eran capaces de improvisar composicións propias.
O amor descrito polas poetisas é o tópico do amor cortés árabe; en contraste coa poesía homoerótica, o amado non é descrito fisicamente, salvo nalgunhas excepcións. En moitos casos a súa obra chega como un eco da voz e do punto de vista masculinos, e chegan a cantar a belleza feminina allea, simulando un amor sáfico que algúns autores dubidan que tivese un paralelo na vida real, como é o caso das irmás Banat Ziyad de Guadix, Hamda e Zaynab, ás que os autores atribúen indistintamente a autoría dos poemas conservados baixo o seu apelido. Nun dos seus poemas exprésase a paixón dunha das irmás por unha moza, deixando a dúbida de se é realmente homoerotismo ou un mero tópico literario:
Cabe salientar a figura da princesa Wallada bint al-Mustakfi (994-1077 ou 1091), á que se chamou «a Safo andaluza». Filla do Califa de Córdoba Muhammad III, a morte do seu pai en 1025 deixoulle unha fortuna en herdanza que lle permitiu converter o seu fogar nun lugar de paso para escritores. Tivo unha relación escandalosa co tamén poeta Ibn Zaidun, en cuxas antoloxías adoitan recollerse os poucos poemas seus que nos chegaron. Segundo as crónicas, a princesa Wallada prendouse de Muhya bint al-Tayyani, filla dun vendedor de figos cordobés, e coidou da súa educación ata convertela en poetisa. Suponse unha relación lésbica entre elas, pero non hai evidencias.
Traducións e antoloxías
Aínda que os poemas de amor dedicados a mozos son numerosos na literatura andalusí, o homoerotismo andalusí ten sido un tema apenas estudado, e a perda de materiais (en especial da época nazarí) foi enorme, debido á cega destrución a mans dos cristiáns conquistadores, como a gran queima de manuscritos ordenada polo Cardeal Cisneros. Os cristiáns esaxeraron a extensión da libertinaxe andalusí, especialmente as prácticas homosexuais; considerárona unha doenza, moi atraente superficialmente, pero non só contaxiosa, senón incurable. Aínda que no século XIV o reino nazarí de Granada non representaba ameaza ningunha para Castela, houbo un medo esaxerado ás invasións do sur. Esta actitude perdurou ata a idade contemporánea; segundo Claudio Sánchez-Albornoz, «sen a Reconquista, tería triunfado a homosexualidade, tan practicada na España moura».
Daniel Eisenberg menciona a presenza dunha pequena antoloxía «no capítulo "Perversión" do libro homofóbico de Claudio Sánchez-Albornoz, De la Andalucía islámica a la de hoy (1983)»; tamén destaca os Poemas arábigoandaluces de Emilio García Gómez, publicado nun momento de liberalización a final da década de 1920, como a primeira colección en alcanzar unha atención xeral; así como a tradución que fixo este da obra completa de Ibn Quzman, Todo Ben Quzman (Gredos, 1972); e unha terceira colección traducida por García Gómez, El libro de las banderas de los campeones.