cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tailandia
O Reino Ratthanakosin
O primeiro recoñecemento dunha potencia occidental na rexión foi o Tratado de Amizade e Comercio co Reino Unido de Gran Bretaña e Irlanda en 1826. En 1833 os Estados Unidos iniciaron contactos diplomáticos con Siam. Porén foi durante reinados posteriores, os de Mongkut (Rama IV, 1851-1868) e o seu fillo Chulalongkorn (Rama V, 1868-1910), cando estabeleceu un verdadeiro achegamento coas potencias occidentais. A pesar da súa independencia, a influencia occidental provocou durante este período que se producisen algúns cambios. O tratado anglo-siamés de 1909 estabeleceu a fronteira moderna entre Siam e a Malaisia británica e unha serie de tratados con Francia fixaron as fronteiras orientais con Laos e Camboxa, territorios anteriormente controlados e reclamados por Siam.
A fin da monarquía absoluta
miniatura|Ananda Mahidol (Rama VIII). En 1932, unha revolución esparexemento de sangue resultou no establecemento dunha monarquía constitucional. O Rei Prajadhipok (Rama VII) aceptou inicialmente o cambio, mais logo abdicou en favor do seu sobriño de dez anos Ananda Mahidol (Rama VIII). Ao abdicar, Prajadhipok dixo que a obrigación dun gobernante era reinar para o ben de toda a xente e non dunha selecta minoría. O 8 de decembro de 1941, poucas horas despois do ataque a Pearl Harbor, o Xapón esixiu o dereito de trasladar tropas a través de Tailandia á fronteira malaia. Os xaponeses desembarcaron en Bangkok e outros lugares ao longo da costa leste, onde se enfrontaron co exército tailandés entre seis e oito horas antes de renderse. Tras varias negociacións, Tailandia concédelle ao Xapón o dereito de libre tránsito polas súas froiteiras, para días despois, o 21 de decembro, asinar unha alianza cun protocolo secreto. Este protocolo estabelecía que Toquio acordaba axudar a Tailandia a recuperar territorios perdidos ante as potencias coloniais, mentres que pola súa banda Tailandia daría asistencia ao Xapón na súa guerra contra os aliados.
Despois da derrota do Xapón en 1945, Tailandia foi tratada como un país derrotado polos británicos e franceses, aínda que coa axuda dun grupo de tailandeses coñecido como Seri Thai e o apoio dos Estados Unidos mitigáronse as consecuencias. Tailandia non sería ocupada por estes, mais debería devolver o territorio obtido dos británicos e os franceses. No período da posguerra, Tailandia gozou de boas relacións cos estadounidenses, aos que viu como un protector ante as revolucións comunistas sucedidas nos países veciños.
En 1946 falece o rei Mahidol en circunstancias algo misteriosas. A explicación oficial foi que se disparou accidentalmente mentres limpaba a súa arma, aínda que hai que cre que se suicidou ao non poder soportar a derrota do Xapón na guerra. O seu sucesor sería o seu irmán Bhumibol Adulyadej (Rama IX), quen segue a ser o Xefe de Estado actualmente. En 1947 o novo rei asina e promulga unha nova constitución polo que se crea un novo parlamento de dúas cámaras: o Senado e a Casa de Representantes. Dende entón, Tailandia estivo dominada por militares, experimentando máis de vinte golpes de estado e contragolpes, con intervalos breves de democracia. Despois de que en 1962 a revolución comunista triunfase no norte do país, Estados Unidos colaborou co goberno de Bangkok contribuíndo a reforzar o exército e a policía e establecendo bases militares, as cales non foron evacuadas até 1976. Por mor disto Tailandia sufriu numerosas confrontacións con Camboxa e viuse comprometida no conflito vietnamita.
A Revolución de 1973
miniatura|300px|Monumento á Democracia en [[Bangkok, construído en 1940 conmemora a fin da monarquía absoluta en 1932. Foi escena de manifestacións masivas en 1973, 1976, 1992 e 2010.]] En outubro de 1973 producíronse manifestacións masivas en Bangkok esixindo o fin do réxime militar. O xeneral Thanom Kittikachorn respondeu con forza e até setenta manifestantes foron asasinados as rúas, algo nunca visto en Tailandia. Esta intervención violenta do réxime militar incitou ao Rei Rama IX a facer a súa primeira intervención na política tailandesa retirando o seu apoio ao réxime militar. O 14 de outubro de 1973, o xeneral Thanom Kittikachorn dimitiu e abandonou o país. Estes acontecementos reveláronse como unha revolución dentro da política tai. Por primeira vez, a burguesía urbana, dirixida polos estudantes, derrotara ás forzas combinadas da vella clase reinante e do exército, á vez que gañaran a bendición aparente do Rei para realizar unha transición cara a plena democracia, simbolizada por unha nova Constitución que prevía unha lexislatura totalmente democrática elixida.
Con todo, Tailandia non producira aínda unha clase política suficiente como para facer funcionar esta nova democracia. As eleccións de xaneiro de 1975 non produciron unha maioría estable e unha nova elección en abril de 1976 tivo os mesmos resultados. O veterano político Seni Pramoj e o seu irmán Kukrit Pramoj alternáronse no poder, mais non foron capaces de crear unha reforma coherente do sistema político. A forte subida dos prezos do petróleo en 1974 levou a unha recesión e á inflación, debilitando a posición do goberno. O xesto político máis popular realizado na democracia foi o fixar a retirada das forzas americanas de Tailandia. Isto coincidiu coa abolición da monarquía de 600 anos en Laos e a vitoria comunista en Vietnam. Con todo, os conservadores obtiveron mellores resultados nas eleccións de 1976 que os que tiveran nas de 1975. A esquerda do movemento estudantil non aceptou esta vitoria e continuaron manifestándose a favor de cambios radicais.
No final de 1976, a opinión da burguesía moderada volveu as costas aos ideais dos estudantes da Universidade Thammasat. O exército e os partidos de dereitas loitaron contra os estudantes con grupos paramilitares tales como os "Exploradores de Pobos" ou o "Red Gauss". En outubro, cando o ditador Kittikachorn volve a Tailandia para entrar nun mosteiro, as manifestacións de estudantes chocaron contra os contramanifestantes e axentes dos servizos de intelixencia resultando en violencia. O 6 de outubro, o exército enviou os paramilitares contra os manifestantes e utilizou isto, na cal centenares de estudantes foron torturados e asasinados, para suspender a Constitución e retomar o poder.
Historia recente
miniatura|left|[[Thaksin Shinawatra.]] Os anos posteriores a 1973 estiveron marcados polas loitas para definir as políticas do Estado. Durante a maior parte da década de 1980, Tailandia foi gobernada por Prem Tinsulanonda, un home de forte inclinación democrática que restaurou a política parlamentaria. En 1992 o último gobernante militar, Suchinda Kraprayoon, renunciou ao poder en resposta a grandes protestas populares apoiadas polo rei. Dende entón, Tailandia é unha democracia participativa moderna. En 1997, a crise financeira asiática castigou con dureza a Tailandia. O valor do baht tailandés caeu en picado, de 25 bahts por dólar pasou a 56. Mais superou a crise e o crecemento do seu PIB no 2003 foi do 7%.
En 2001, Thaksin Shinawatra, do partido Thai Rak Thai (พรรคไทยรักไทย, lit. Os tailandeses aman aos tailandeses; TRT) convértese en Primeiro Ministro tras gañar as eleccións celebradas ese mesmo ano e en 2005 renova o seu mandato por outros catro anos. Shinawatra era moi popular entre as clases máis pobres tanto urbanas como rurais por mor dos seus programas populistas. O seu goberno foi atacado polas elites que vían perigo na súa ditadura parlamentaria. Con todo, durante este período aumentan as acusacións de, entre outras cousas, coacción da liberdade de prensa, compra de votos, utilización do poder para favorecer as súas empresas, abusos policiais na guerra contra o narcotráfico e incapacidade de frear a insurxencia islamita do sur do país. A mediados de 2005, Sondhi Limthongkul, un coñecido magnate dos medios de comunicación, converteuse no crítico máis importante de Thaksin. Finalmente Sondhi e os seus aliados crearon un movemento de protesta masiva máis tarde unificado baixo o nome de Alianza Popular pola Democracia (PAD).
En abril de 2006 vólvense celebrar eleccións e Thaksin revalida de novo o cargo. Porén, tralo boicot da oposición ao novo goberno, a Corte Suprema sentencia a anulación dos resultados electorais e a convocatoria dunha nova cita electoral. O 19 de setembro de 2006, despois da disolución do Parlamente e estando Thaksin en Nova York, os militares do autodenominado "Consello para a Reforma Democrática" (คณะปฏิรูปการปกครองในระบอบประชาธิปไตย อันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข, Khana Patirup Kan Pok Khrong Nai Rabop Prachathipatai An Mi Phra Maha Kasat Song Pen Pramuk), baixo o mando de Sondhi Boonyaratglin, toman o poder cun golpe de estado. Unhas eleccións xerais o 23 de decembro de 2007 restauraron o goberno, liderado por Samak Sundaravej do Partido do Poder do Pobo (พรรคพลังประชาชน, Phak Palang Prachachon).
A mediados de 2008, a Alianza Popular para a Democracia (PAD) liderou as grandes protestas contra o goberno do primeiro ministro Sundaravej, a quen criticou polos seus vínculos co ex primeiro ministro Shinawatra. O 26 de agosto de 2008, os manifestantes ocuparon ilegalmente varios ministerios para obrigar ao goberno a ceder ás demandas. A partir do 29 de agosto os manifestantes comezaron a interromper infraestruturas ferroviarias e aéreas, incluíndo o aeroporto de Suvarnabhumi. Os manifestantes non foron nunca perseguidos. O caos terminou en decembro, cando se foron disoltos tres dos partidos que formaban o goberno polo Tribunal Constitucional debido a unha fraude electoral. Despois desta sentenza, moitos dos socios da anterior coalición desertaron e sumáronse ao principal partido da oposición, o Partido Demócrata. O 3 de xullo de 2011, o partido da oposición Pheu Thai gañou as eleccións xerais, converténdose en Primeira Ministra de Tailandia Yingluck Shinawatra, irmá do derrocado Thaksin Shinawatra.
Xeografía
Cun total de 513.120 km² (198.120 millas cadradas), Tailandia é o 51º Estado maior do mundo en relación á superficie total. Situada no centro do sueste asiático, a posición de Tailandia como eixo da zona influenciou moitos aspectos da súa sociedade e da súa cultura, xa que controla o único paso terrestre dende Asia até Malaisia e Singapur.
Relevo
O sur de Tailandia consiste no estreito istmo de Kra, o cal se ensancha na península Malaia. Politicamente, hai seis rexións xeográficas que se diferencian das outras na poboación, os recursos básicos, características naturais e o nivel de desenvolvemento social e económico.
Hidrografía
miniatura|O [[río Chao Phraya|Chao Phraya atravesando Bangkok.]] miniatura|O [[Golfo de Tailandia.]] Os ríos Chao Phraya e Mekong son o principal recurso das zonas rurais de Tailandia, xa que produción dos cultivos céntrase nas marxes destes dous ríos e os seus afluentes. O Golfo de Tailandia, que abarca 320.000 km² (124.000 millas cadradas) é alimentado polos ríos Chao Phraya, Mae Klong, Chupar Pakong e Tapi. Esta zona contribúe de xeito importante tamén co sector turístico, debido ás súas augas pouco profundas ao longo das costas da Rexión Sur e o Istmo de Kra. O Golfo de Tailandia é tamén un dos centros industriais do país, destacando o porto de Sattahip, o principal do reino, e a entrada do porto de Bangkok.
O mar de Andaman está considerado o recurso natural máis prezado de Tailandia, xa que alberga os resorts máis populares e luxosos de Asia. Phuket, Krabi, Ranong, Phang Nga e Trang, xunto coas súas exuberantes illas, esténdense ao longo das costas deste mar, patio de recreo dos ricos e a elite asiática e mundial, a pesar do tsunami de 2004.
Alén diso hai plans para a creación dunha conexión loxística entre o mar de Andaman e o Golfo de Tailandia. Este proxecto coñécese, de forma análoga ás canles de Suez e a Panamá, co nome de Canle de Tailandia. Esta idea é recibida positivamente pola clase política tailandesa, xa que reduciría as taxas cobradas polos portos de Singapur, melloraría as relacións coa China e a India, os tempos de envío serían máis baixos, aumentaría a seguridade dos buques debido aos temidos piratas do estreito Malaio e apoiaría a política do Goberno de Tailandia de ser o centro loxístico do sueste asiático. A canle sería un gran proxecto de enxeñaría cuns custos estimados de entre 20 e 30 mil millóns de dólares.
Clima
A estación seca é máis curta no sur debido á proximidade do mar en tódalas zonas da península Malaia. Con poucas excepcións, tódalas áreas do país reciben choiva en abundancia, aínda que a duración da estación das choivas e a cantidade de choiva varían moi substancialmente segundo a rexión e a altitude. O nordés ten unha estación seca longa e a súa terra porosa retén pouca auga, polo que o seu potencial agrícola vese limitado.
Política e goberno
Durante a vixencia da Constitución de 1997 o sistema político estaba baseado nunha monarquía constitucional, cos poderes do Estado separados ao modo occidental, no que a figura do Monarca, como Xefe de Estado, tiña unha función representativa aínda que era, ao mesmo tempo, o defensor do budismo tai. O poder lexislativo residía na Asemblea Nacional de Tailandia, un sistema bicameral composto polo Sapha Phuthaen Ratsadon (Cámara Baixa), que consistía nunha Cámara de Representantes con 500 escanos, e no Wuthisapha (Senado) con 200 escanos. Os membros de ambas as cámaras eran elixidos por sufraxio universal. O máis alto nivel xudicial ocupábao o Tribunal Supremo ou Sandika, cuxos xuíces eran designados polo monarca. O poder executivo formábao un Primeiro Ministro e un goberno de 26 membros que respondía ante a Asemblea Nacional.
miniatura|left|135px|[[Bhumibol Adulyadej.]] O 19 de setembro de 2006, as forzas do Real Exército Tailandés tomaron Bangkok nun golpe de estado que derrocou ao Primeiro Ministro Thaksin Shinawatra. A Xunta Militar que formaron os golpistas estivo presidida polo xeneral Sonthi Boonyaratglin que aboliu a Constitución, disolveu os poderes executivo, xudicial e lexislativo, impuxo a lei marcial e prohibiu as actividades políticas, estabelecendo ademais a censura de prensa e o control das comunicacións. Os argumentos que presentaron os golpistas foi a grave crise do sistema político como consecuencia de presuntas irregularidades financeiras do Primeiro Ministro deposto. Tras un breve período, o Consello para a Reforma Democrática (nome co que se autodenominou a Xunta Militar), obtivo o beneplácito do Rei Bhumibol Adulyadej e nomeou un novo poder executivo, así como ditou unha Constitución provisional. O novo Primeiro Ministro dende o 1 de outubro foi o xeneral Surayud Chulanont. O mesmo día entrou en vigor un texto constitucional provisional que mantiña a monarquía, aínda que reservando para a Xunta Militar, denominada Consello de Seguridade Nacional, a facultade de modificar o goberno e de elixir a Asemblea Constituínte, a cal tiña que redactar no prazo dun ano un novo texto constitucional.
miniatura|[[Yingluck Shinawatra.]]Despois de aprobarse a Constitución definitiva en 2007 celebráronse unhas eleccións xerais, as cales deron a vitoria ao Partido do Poder do Pobo liderado por Samak Sundaravej, home vinculado a Thaksin Shinawatra. Unha vez formado o novo Goberno, desatouse unha grave crise política nos poucos meses liderada pola Alianza do Pobo para a Democracia, que obrigou á dimisión de varios ministros antes do verán de 2008. Altercados en Bangkok, obrigaron a declarar o estado de emerxencia e, finalmente, á dimisión do primeiro ministro Sundaravej por mor dunha sentenza que lle condenaba por presentar un programa gastronómico en televisión, considerado polo tribunal como unha actividade privada ilícita para un membro do goberno.
O 17 de setembro, a Asemblea Nacional elixiu como novo primeiro ministro a Somchai Wongsawat, cuñado de Thaksin Shinawatra e tamén membro do Partido do Poder do Pobo. Con todo, o país viviu un longo período de crise até 2010. Ese ano as Camisas Amarelas, integradas na Alianza Popular para a Democracia, conseguiron derrubar o goberno de Somchai Wongsawat e a Asemblea Nacional elixiu como novo primeiro ministro ao líder do Partido Demócrata, Abhisit Vejjajiva. O goberno de Abhisit non estivo exento de enfrontamentos civís, nesta ocasión cos Camisas Vermellas, integrados na Fronte Unida Nacional pola Democracia contra a Ditadura, que ocuparon Bangkok na primavera de 2010. O desaloxo dos Camisas Vermellas polo exército deixou decenas de mortos. En 2011 celebráronse novas eleccións xerais, dando a vitoria por maioría absoluta a Yingluck Shinawatra, irmá máis nova do ex Primeiro Ministro Thaksin.
Conflito de Pattani
miniatura|left|180px|Bandeira de Pattani. Tailandia controlou a comezos do século XV a península Malaia até Malaca, manténdose en gran parte da península, incluíndo Temasek (Singapur), algunhas illas de Andaman e unha colonia en Xava. Porén, os británicos utilizaron a forza para recuperar as terras e garantir a súa suzeranía sobre o sultanato malaio. Moitos dos estados do norte do sultanato ofrecían agasallos anuais ao rei tailandés, normalmente en forma de flor dourada, un xesto de homenaxe e recoñecemento de vasalaxe. Co tratado anglo-siameses, Tailandia renunciou á soberanía sobre as agora son as provincias setentrionais malaias, Kedah, Perlis, Kelantan e Terengganu en favor dos británicos, mentres que estes cederon a Tailandia as provincias de Satun e de Pattani.
miniatura|As provincias meridionais de Tailandia, amosando as áreas de maioría malaia.Esta situación está a producir un conflito étnico na rexión de Pattani, de maioría malaia, que inclúe as tres provincias máis meridionais de Tailandia: Pattani, Yala, Narathiwat e partes de Songkhla. Porén, a violencia estase a estender tamén noutras provincias. O Partido Comunista de Malaia decidiu negociar a paz cos gobernos de Malaisia e Tailandia despois de que perdese os seus apoios de Vietnam e da China por mor da Revolución Cultural. Porén, o conflito separatista, en marcha dende a segunda guerra mundial, intensificouse no ano 2004.
Antes, entre febreiro e agosto de 2003, o estado tailandés realizara unha campaña militar contra as organizacións de narcotraficantes, no que unhas 51.000 persoas foron arrestadas e 2.000 mortas. Xa en xullo de 2005 o ex-Primeiro Ministro de Tailandia, Thaksin Shinawatra, asumiu poderes de emerxencia para facer fronte á insurxencia, mentres que en setembro de 2006 sería o Comandante Sonthi Boonyaratkalin que recibiría un aumento extraordinario de poderes executivos para combater os disturbios. Pouco despois, a pesar das tentativas de reconciliación, a insurxencia continuou e intensificouse, aumentando ano a ano os mortos no conflito, que acadan no final de 2010 os 4.100. En marzo de 2011, o goberno recoñece que a violencia vai en aumento e que non é un conflito que se podería resolver en poucos meses.
Divisións administrativas
Tailandia divídese en 76 provincias (en tailandés: จังหวัด, changwat) reunidas en cinco grupos, nalgúns casos as provincias do leste e do oeste agrupándose. O nome de cada provincia é o da súa cidade capital (เมือง, mueang), utilizando ás veces ese prefixo (Mueang ou Muang) para evitar confusión coa provincia. Coa excepción da provincia de Songkhla, a capital é a cidade máis grande da provincia. Por exemplo, a capital da Provincia de Chiang Mai (Changwat Chiang Mai) é Ching Mai ou Mueang Chiang Mai. Hai ademais dous distritos especiais: a capital Bangkok (Krung Thep Maha Nakhon) e Pattaya, aínda que o de Bangkok posúe o mesmo rango que unha provincia, e polo tanto é habitualmente considerado unha.
A zona máis poboada e a de maior densidade de poboación é a capital, Bangkok. A provincia de maior superficie é Nakhon Ratchasima e a máis pequena Samut Songkhram. En canto aos mínimos, a provincia con menor densidade de poboación é Mae Hong Son e menor poboada a de Ranong. A última provincia en nacer foi Bueng Kan no ano 2011.
Cada provincia está administrada por un gobernador nomeado polo Ministro do Interior, sendo a única excepción é a cidade de Bangkok, onde se elixe o gobernador por votación. As provincias están divididas á súa vez en 877 distritos (อำเภอ, amphoe). Os cincuenta distritos de Bangkok son chamados khet (เขต), mais son habitualmente chamados amphoe, incluso nalgúns documentos oficiais. Algunhas partes das provincias circundantes á capital, son ás veces coñecidas como Gran Bangkok (ปริมณฑล, pari monthon). Os distritos divídense á súa vez en tambon (ตำบล, comunas ou sub-distritos) e muban (หมู่บ้าน, poboados).
Rexións
Tailandia é ás veces dividida en diferentes grupos de rexións, sendo a máis coñecida a división en seis rexións utilizada nos estudos xeográficos e a división en catro agrupacións coherente co sistema de agrupación administrativa Monthon utilizado no pasado polo Ministerio de Interior. Estas rexións supoñen a subdivisión máis grande do país, con todo, a diferenza das provincias, non teñen ningún tipo de carácter administrativo, senón que se utilizan con fines estatísticos, xeográficos ou xeolóxicos.
O sistema de subdivisión de seis rexións é o máis habitual actividades científicas ou xeográficas. Este sistema, que data de 1935, formalizouse en 1977 polo Comité Xeográfico Nacional nomeado polo Consello Superior de Investigacións Científicas. As seis rexións son as seguintes:
O sistema de catro rexións é utilizado normalmente para algúns fins administrativos e estatísticos, e incluso como agrupamento cultural. Inclúe ás rexións occidental e oriental dentro da rexión central, mentres que as provincias de Sukhothai, Phitsanulok, Phichit, Kamphaeng Phet, Phetchabun, Nakhon Sawan e Uthai Thani forman parte da rexión setentrional. As catro rexións son:
O Departamento Meteorolóxico de Tailandia divide o país en seis rexións para fins meteorolóxicos. Diferénciase do sistema de catro rexións en que a Oriental considérase unha rexión separada, a Meridional divídese entre as costas leste e oeste e en que as provincias de Nakhon Sawan e Uthai Thani forman parte da Central.
Agricultura
miniatura|190px|Campos de cultivo de Tailandia vistos dende o aire. A participación da agricultura no PIB de Tailandia está a diminuír considerablemente nos últimos decenios, supoñendo actualmente tan só o 12% do mesmo. Con todo, a agricultura aínda representa máis do 25% do total dos ingresos de exportación. Debido á que a produtividade da man de obra é relativamente baixa, o sector contribúe co 46% do emprego total. Os produtos agropecuarios constitúen o 15% das exportacións (incluídas as invisibles), mais porcentaxe que lles corresponde nas importacións é bastante máis reducido (menos do 5%), debido sobre todo ás abundantes subministracións de alimentos de produción local. Nestas circunstancias, cabe esperar que un sistema de comercio mundial sen distorsións e compatible cos principios do mercado dispense grandes beneficios a Tailandia.
O cultivo, procesado e exportado dos produtos agrícolas, en especial do arroz, foron tradicionalmente o principal sustento da economía tailandesa. A pesar de que o país foi un dos máis prósperos de Asia, a súa dependencia do monocultivo de arroz volveuno moi vulnerable á flutuación dos prezos no mercado e a variación de colleitas. O goberno levou a cabo campañas para reducir na medida do posible esta vulnerabilidade, instituíndo programas de desenvolvemento orientados á diversificación da economía e á promoción de métodos de cultivo científicos, en particular naqueles que consisten na rega mediante o anegamento dos campos de arroz, que permiten que as colleitas sexan máis ou menos estables mesmo durante anos de seca.
Gandaría e pesca
En canto á pesca, os lugares máis importantes no país, son o Mar de Andaman, o Golfo de Tailandia, e os ríos Río Mekong e Chiang Mai. A pesca está organizada para evitar conflitos entre a pesca industrial e a pesca de escala. As grandes especies de pesca de auga doce son: a perca xigante, a carpa siamesa, o peixe gato e o cabeza de cobra xigante. En canto ás especies de mar, as máis importantes son: o atractosteus, o barbo de Xava, o barbo de Hampala, o tucunaré, litiánidos e o tambaqui.
Turismo
miniatura|300px|O Wat Phra Kaew de [[Bangkok, capital de Tailandia, un dos monumentos máis visitados.]] Turismo contribúe á economía de Tailandia máis que a calquera outro país asiático, considérase que a achega do turismo supón o 6% do PIB. Un dos principais motivos polos que os turistas viaxan son as praias e relax. A pesar dos problemas cos insurxentes no sur, o turismo en Bangkok está a aumentar considerablemente nos últimos anos. Ademais, o forte aumento no turismo procedente doutros países asiáticos contribúe en gran medida á economía do país, incluso cando o baht está a gañar forza en comparación coa maioría doutras moedas nos últimos anos. En 2007, uns 14 millóns de turistas visitaron Tailandia. Dentro da industria do turismo tailandesa é coñecido o turismo sexual, aínda que a prostitución é ilegal en Tailandia.
A flexibilización da crise monetaria, o vigoroso crecemento da economía chinesa, a situación política interna relativamente estable despois da crise política tailandesa de 2008, e o pouco impacto da pandemia de gripe de 2009, cambiaron o panorama turístico para o ano 2010. Tailandia experimentou un descenso de visitantes internacionais dun 16% no primeiros seis meses de 2009, pero o últimos catro meses de 2009 viron o retorno de turistas estranxeiros a Tailandia, cun marcado aumento nos meses de novembro e decembro.
A nivel de turismo cultural, o país caracterízase polas súas ruínas e templos, destacando moito a súa cultura milenaria. As organizacións turísticas promoven as coñecidas "Sete Marabillas de Tailandia", sete motivos cos que invitan a visitar o país: o "Thainess" (a forma de vivir tailandesa), "Terra dos tesouros e a historia", as "Praias (diversión, sol, surf e serenidade)", a "natureza", o "País do sorriso saudable (relax e spa)", as "Novas tendencias" e os "Festivais internacionais".
Moeda
Durante a dinastía que inaugurou Rama I introduciuse un novo tipo de moeda chamada Bala. Nun principio estas pezas consistían en anacos de prata que levaban unha contramarca real, ás veces acompañada por unha marca chamada chakra ou ollo da deusa Vishnu. Do símbolo real existen varios punzóns que permiten coñecer baixo que monarca se realizou cada contramarca. Existen moedas que están contramarcadas só cun destes símbolos, pero outras presentan dous ou tres símbolos á vez. Estas curiosas contramarcas estampábanse para facilitar a circulación das moedas estranxeiras dentro do país e aumentar o seu valor.
A moeda de Tailandia é actualmente o baht (en tailandés: บาท, símbolo: ฿, código ISO 4217: THB). Divídese en 100 satang (สตางค์). A emisión de moedas e billetes é responsabilidade do Banco de Tailandia. A súa equivalencia en euros a mediados de 2013 era 0,024 € por baht, e en dólares americanos de $ 0,032. Porén, o valor do baht varía constantemente no mercado de divisas, sendo ademais a única divisa aceptada dentro do país.
Educación
miniatura|A [[Universidade de Chulalongkorn.]] O Ministerio de Educación administra e regula o ensino no país. No ano 2005, o goberno asignou 262.938 millóns de baht, preto do 22% do orzamento nacional, á educación. Con datos dese mesmo ano, Tailandia ten un dos niveis máis altos de alfabetización na rexión asiática co 92,6%.
A Constitución garante doce anos de educación básica de balde. A educación formal divídese en catro etapas: o primeiro nivel (Prathom 1-3) abarca os tres anos da escola elemental; o segundo nivel (Prathom 4-6) do cuarto ao sexto grao; o terceiro nivel (Matthayom 1-3) inclúe os primeiros tres anos da educación secundaria; e o cuarto e último nivel (Matthayom 4-6) comprende os últimos tres anos correspondentes ao bacharelato. Os tailandeses están obrigados a asistir seis anos á escola elemental e polo menos os primeiros tres anos da escola secundaria, así como a facer o NET (Exame de Educación Nacional) despois de cada nivel. Ao graduarse da secundaria, é necesario realizar outros dous exames para continuar co ensino superior: o O-NET (Exame Ordinario de Educación Nacional) e o A-NET (Exame Avanzado de Educación Nacional).
As carreiras máis solicitados no ensino universitario público e privado de Tailandia son Medicina, Tecnoloxías da información, Humanidades e Artes. Porén, está a gañar popularidade nos últimos anos a opción de estudar Dereito ou Empresariais no estranxeiro. Tódolos estudantes que aspiran a ingresar na universidade teñen que obter o CUAS (Sistema Central de Admisión Universitaria), que consiste nun 50% nos resultados do O-NET e o A-NET e noutro 50% a media de notas obtidos dende o cuarto nivel. Máis da metade das provincias en Tailandia teñen a chamada Universidade Rajabhat, unha institución educativa para profesores formalmente coñecida como o Instituto Rajabhat. O máis antigo centro universitario do país é a Universidade de Chulalongkorn, fundado o 26 de marzo de 1917.
Relixión
Preto do 95% dos tailandeses son budistas da tradición theravada. Os musulmáns son o segundo grupo relixioso máis grande de Tailandia co 4,6% da poboación. Nas provincias meridionais de Tailandia, Pattani, Yala, Narathiwat e parte de Songkhla e Chumphon domina a poboación musulmá, formada por tailandeses e malaios étnicos. Moi a miúdo os musulmáns viven en comunidades separadas dos non musulmáns. O extremo sur de Tailandia é na súa maioría etnicamente malaio, sendo a maioría deles sunnitas. Os cristiáns representan o 0,5% da poboación. Unha comunidade pequena pero influente de sikhs e algúns hindús viven tamén nalgunhas cidades do país, fortemente involucrados no comercio menor. Hai tamén unha pequena comunidade xudía, con presenza desde o século XVII. Desde 2001, os activistas musulmáns manifestáronse contra o goberno central debido á suposta corrupción e os prexuízos étnicos por parte dos funcionarios.
Cultura
miniatura|left|250px|O [[budismo theravada é moi respectado en Tailandia.]] As tradicións tailandesas están influenciadas polas culturas da India, a China, Camboxa, Laos, Myanmar e o resto do sueste asiático. A relixión nacional é o budismo theravada, o cal evolucionou co tempo para incluír moitas das crenzas rexionais procedentes do hinduísmo, o animismo, así como o culto aos antepasados. O calendario oficial en Tailandia baséase na versión oriental da era budista, é dicir, 543 anos antes do calendario gregoriano. Por exemplo, o ano 2023 é o en Tailandia.
Diversos grupos étnicos poboan Tailandia, algúns dos cales son marxinados, ás veces solapándose cos países veciños, Myanmar, Laos, Camboxa e Malaisia, mediando o cambio entre a súa cultura local tradicional, a tailandesa nacional e as influencias culturais globais. A diáspora chinesa forma tamén parte importante da sociedade tailandesa, sobre todo nos arredores de Bangkok. A súa exitosa integración permitiu a este grupo ocupar cargos de poder económico e político. Empresas chino-tailandesas prosperan como parte dunha rede máis grande de empresas chinesas que operan nos mercados do sueste asiático.
Un aspecto da cultura tailandesa moi coñecido é o seu saúdos tradicional, o wai (ไหว้, AFI : [wâːj]). Nunha xuntanza entre dúas persoas, normalmente o primeiro en saúdas é o máis novo dos dous, o cal xunta ás súas mans, cos dedos apuntando cara arriba, e inclina a cabeza até tocar as mans coas cara, polo xeral acompañando coas seguintes palabras "Sawasdee khrap", para os falantes masculinos, ou "Sawasdee ka" para as mulleres. O máis maior é, entón, quen responde do mesmo xeito. miniatura|O wai dunha parella tailandesa. A parte da idade, o status social e a posición, como no caso de xente pertencente ao goberno, teñen tamén influencia en quen realiza o primeiro wai. Por exemplo, aínda que un pode ser considerablemente máis maior que un Gobernador provincial, polo xeral é o visitante quen realiza o primeiro saúdo. Cando os nenos marchan para a escola, adoitan realizar o wai a seus pais para amosar o seu respecto por eles. O wai é un sinal de respecto e reverencia polo outro, semellante ao saúdo "namaste" da India e o Nepal.
Do mesmo xeito que na maioría das culturas asiáticas, o respecto aos antepasados é unha parte esencial da práctica espiritual tailandesa. Os tailandeses teñen un forte sentido da hospitalidade e a xenerosidade, mais tamén un forte sentido de xerarquía social. A antigüidade é un concepto importante na cultura tailandesa. Os anciáns tradicionalmente rexen as decisións familiares ou cerimonias, e os irmáns máis vellos teñen obrigacións con respecto dos máis novos. Os tabús en Tailandia inclúen tocar a cabeza de alguén ou apuntar cos pés, xa que a testa está considerada a parte máis sacra e os pés a parte máis sucia.
A sociedade tailandesa está a ser influenciada nos últimos anos grazas á ampla dispoñibilidade prensa e os medios de comunicación plurilingües. Hai en circulación algúns xornais ingleses e moitos tailandeses e chineses, mesmo as revistas tailandeses máis populares utilizan titulares en inglés como factor glamour. Moitas das grandes empresas en Bangkok operan en inglés e outros idiomas. Tailandia é o maior mercado da prensa no sueste asiático, cunha circulación estimada de máis de 13 millóns de exemplares diarios en 2003. Incluso no interior do país, fóra de Bangkok, florecen os medios. Segundo o directorio do Departamento de Relacións Públicas de Prensa de Tailandia 2003-2004, nas dezanove provincias de Isan, a rexión nordés, hai 116 xornais en circulación xunto coa radio, a televisión e o cable.
Linguas
miniatura|300px|Nome completo de [[Bangkok escrito co alfabeto tailandés.]] O idioma oficial de Tailandia é o tailandés (ภาษาไทย, phasa thai; AFI : [pʰaːsaːtʰaj]), tamén coñecido como siamés ou "tai". É o idioma nacional e oficial de Tailandia, lingua nai da etnia tailandesa. O tailandés é unha lingua tai pertencente á familia de linguas tai-kadai. Crese que as linguas tai-kadai teñen a súa orixe no que é actualmente o sur da China, mentres algúns lingüistas propuxeron que están relacionadas coas familias austroasiática, austronesia ou sino-tibetana. É unha lingua tonal e analítica, o que combinado cunha ortografía complexa e unha fonoloxía distintiva, dificulta o estudo do idioma aos que non coñezan previamente unha lingua relacionada.
O tailandés conta con alfabeto propio (อักขระเขมร), derivado do alfabeto camboxano, inspirado na letra brahmi das linguas indoarias. Do mesmo xeito que os birmanos adoptaron o alfabeto Mon, que tamén ten orixes índicas, os tailandeses adoptaron unha forma modificada de alfabeto camboxano para crear o seu propio sistema de escritura. Mentres que a máis antiga inscrición coñecida en camboxano data do ano 611 d.C., as inscricións en alfabeto tailandés comezaron a aparecer ao redor de 1292. As súas características máis notables inclúen:
Gastronomía
miniatura|Prato de Pad Thai. A gastronomía de Tailandia caracterízase pola súa mestura equilibrada de sabores ácidos, salgados, doces e picantes. O ingrediente principal na cociña tailandesa é o arroz, que pode ser ingrediente en sopas, estar fritidos ou simplemente cocido. Outros ingredientes que se usan comunmente son os pementos picantes, os allos, os fideos e o leite de coco. En carnes emprégase sobre todo o polo e o porco. Entre os condimentos máis comúns atópanse o curry verde ou vermello, sementes de coandro, salsa de soia e salsa de peixe.
O almorzo tailandés consiste en xeral de arroz con polo, porco, allo e gambas. Isto é acompañado por ovo fritido e cogombro en vinagre. Con todo, a comida máis importante é a cea. Nesta pódense apreciar os mellores pratos. Atópanse presentes a sopa, o arroz ou polo e o peixe preparados de diversas maneiras. Un dos principais pratos é a carne estilo árabe, unha mestura de carne de cordeiro e tenreira condimentada con comiños, cravo e outras especias.
Algúns dos pratos máis famosos son o Pad Thai, fideos de arroz con salsa de tamarindo; o Nam Prik Pao, Salsa de chile tostado con chalotas, allo e esquías; o Khao Mangal, polo con arroz fervido en caldo de galiña e leite de coco; o Ped Dang, asado de polo ao xenxibre; o Sukijakithai, carne e peixe rebozados en ovo con verduras; o Nevayum, carne tallada con ensalada; o Tom Kha Gai, sopa de raíz de galanga; o Kaeng Kari Kai, polo ao curry suave; ou o Tom Yum, sopa picante e ácida.
Noé
miniatura|245px|dereita|A [[Arca de Noé, Französischer Meister, Magyar Szépművészeti Múzeum, Budapest. c.1675.]] Noé, fillo de Lameque, neto de Metuxalén, é o personaxe bíblico que tería recibido ordes de Deus para a construción dunha arca, para salvar a Creación do Diluvio.
Mitoloxía
A historia de Noé atópase no libro da Xénese, sendo o seu nome mencionado por primeira vez en 5:29, ocorrendo a súa morte, no 9:29, con 950 anos. O relato conta que Noé era descendente da liñaxe de Sete, e viviu nunha época en que as outras liñaxes humanas (a partir dos descendentes de Caín e dos propios parentes de Noé, probabelmente) se amosaban corrompidas. Deus entón decidiu eliminar a poboación mundial provocando unha grande inundación, poupando, porén, a Noé e a súa familia, que se mostraron bos aos seus ollos. Entón Deus enviou un anxo a Noé, ordenándolle a construción dunha grande embarcación, onde reuniría todos os animais da terra durante os 40 días de Diluvio. Noé entón reuniu unha parella de cada especie e abrigou a súa familia no interior da arca. 40 días despois, cando a choiva cesou e a auga comezou a devalar, Noé soltou unha pomba, que lle trouxo unha folla de oliveira, indicando que a terra xa estaba seca. A arca tería ficado encallada no alto dunha montaña, supostamente sobre o Monte Ararat, na Armenia
A Noé e os seus descendentes cóubolles a tarefa de poboaren a Terra. A fonte extra-bíblica de Flavio Xosefo detalla en pormenores a descendencia de Noé, e cales pobos de cada un dos seus fillos e netos terían dado orixe. A vida de Noé despois do Diluvio, no entanto, está curiosamente deturpada polo alcoholismo. En certa altura, embebedárase co viño producido da súa propia videira de tal xeito que se atopou nu na súa tenda. O seu fillo Cam viuno e chamou os seus irmáns para que o cubrisen. Cando recobrou a consciencia, Noé maldixo a Cam e mais a seu neto Canaá, así e todo, beiceu os seus outros fillos, Sem e Xafet.
A historia de Noé ten un forte significado simbólico sobre boa parte da historia de Israel, principalmente durante o período da conquista de Canaá narrada no libro de Xosué. A maldición de Noé certamente foi usada polos pobos semitas (ou sexa, descendentes de Sen, cuxos hebreos forman parte) como xustificativa para a conquista da terra de Canaán (ocupada polos cananeos, alegadamente descendentes de Canaá, neto maldito de Noé).
Suráfrica
A República de Suráfrica é unha república situada no extremo sur do continente africano, cunha liña de costa de 2.798 quilómetros entre os océanos Atlántico e Índico. Limita ao norte con Namibia, Botswana e Cimbabue; ao leste con Mozambique e Eswatini; mentres que Lesoto é un país independente completamente rodeado polo territorio surafricano.
Suráfrica é coñecida pola súa variedade de culturas e linguas, sendo recoñecidos pola súa constitución once idiomas oficiais, dos que dous son de orixe europea: o afrikaans, unha lingua que xurdiu principalmente do neerlandés, e o inglés surafricano. Aínda que o inglés é a lingua máis utilizada na vida pública e de negocios, é tan só a quinta lingua máis falada nos fogares.
Ademais das linguas, o país é tamén etnicamente diverso. Ao redor do 79,2% da poboación surafricana é de orixe negra africana, dividida nunha gran variedade de grupos étnicos que falan diferentes linguas bantús, nove das cales teñen carácter oficial. En Suráfrica tamén viven grandes comunidades de europeos, hindús e etnicamante mixtas. Ao redor dunha cuarta parte da poboación carece de emprego e vive con menos dun €|euro ao día. Suráfrica é tamén un dos membros fundadores da Unión Africana, da cal posúe a economía máis grande de tódolos membros. Tamén foi membro fundador das Nacións Unidas e é membro entre outras organizacións da Commonwealth de Nacións, da Organización Mundial do Comercio ou do Fondo Monetario Internacional.
Etimoloxía
O nome "Suráfrica" provén da situación xeográfica do país no extremo sur do continente africano. Trala constitución do país chamouse Unión Surafricana, reflectindo así a súa orixe pola unión de catro antigas colonias británicas. Dende 1961 a forma longa do nome é "República de Suráfrica". En inglés coñécese como Republic of South Africa, mentres que en neerlandés chamouse Republiek van Zuid-Afrika até 1983, cando foi substituído pola forma en afrikaans Republiek van Suid-Afrika. Dende 1994 a "República de Suráfrica" ten nome oficial en cada unha das súas 11 linguas oficiais, que son os seguintes:
Mzansi, que deriva do termo xosa uMzantsi e significa "sur", é un nome coloquial para Suráfrica.
Historia
África do Sur é un dos estados-nacións máis antigos de África. Cando os primeiros colonos neerlandeses chegaron a ela no 1652, África do Sur estaba habitada por tribos africanas como os khoi, os san, os xosa e os zulús. Inglaterra foi conquistando progresivamente o poder aos neerlandeses, contra os cales trabaron tres guerras: a guerra Anglo-Holandesa e mailas dúas guerras dos Boers. No 1910 as catro repúblicas da rexión uníronse para formar a Unión da África do Sur. No 1931 África do Sur tornouse un Dominio británico totalmente soberano. No 1961 tornouse nunha república.
Véxase tamén a historia do Apartheid
Política
A Asemblea Nacional ten 400 membros, electos en representación proporcional. O Consello Nacional de Provincias, que substituíu o Senado no 1997, está composto por 90 membros representando cada unha das nove provincias de África do Sur, alén das grandes cidades.
Xeografía
miniatura|Mapa da Suráfrica. África do Sur ten unha paisaxe variada. Na parte occidental, esténdese unha gran meseta composta en parte por deserto e en parte por pastos e sabanas, cortada polo curso do río Orange e do seu principal afluente, o Vaal. Ao sur, érguense as cordilleiras do Karroo e, ao leste o Drakensberg, a maior cadea montañosa da África meridional. Ao norte, o curso do río Limpopo serve de fronteira con Botswana e Zimbabwe. O clima varía entre unha pequena zona de clima mediterráneo, no extremo sur, na rexión do Cabo, a desértico ao noroeste. No Drakensberg hai áreas con clima de montaña. A maior cidade é Xohanesburgo. A Cidade do Cabo, Durban e Pretoria son outras cidades importantes.
Jacques Cartier
Jacques Cartier, nado en Saint-Malo, Bretaña (Francia) o 31 de decembro de 1491 e finado o 1 de setembro de 1557 no mesmo lugar, foi un explorador francés. Fíxose coñecido polas súas tres viaxes ao Canadá, nas que buscou o Paso do Noroeste, que permitiría unha ruta entre o Océano Atlántico e o Océano Pacífico polo norte de América. Nestas viaxes converteuse no primeiro explorador do Golfo de San Lourenzo (1534) e descubridor do Río San Lourenzo (1534), cartografando esa costa e denominándoa por primeira vez como Canadá.
Suráfrica
Divisións administrativas
miniatura|Mapa das provincias e distritos da Suráfrica.
Cando o apartheid rematou no 1994, o goberno surafricano tivo que integrar os antigos ¨Bantustans¨ semi ou independentes na estrutura política de Suráfrica. Para acabaren con isto, aboliron as catro antigas provincias de Suráfrica (Provincia do Cabo, Provincia de Natal, Estado Libre de Orange e Transvaal) e substituíronas por outras nove. As novas provincias son moito máis pequenas cás antigas, teoricamente para dar unha mellor facilidade ao goberno de cada unha sobre os distintos municipios. cont As nove provincias están dividas en 52 distritos, seis dos cales son áreas metropolitanas ou concellos de clase A e os 46 restantes distritos municipais ou concellos de clase C, á súa vez estes 46 distritos municipais divídense en 231 concellos locais ou concellos de clase B. As novas provincias son:
Jacques Cartier
Traxectoria
Fillo de Jamet Cartier e Josselin Jansart, non se coñece moito sobre a súa infancia. Casou o 2 de maio de 1520 con Catherine, filla do condestábel de Saint-Malo, Jacques des Granches, matrimonio que mellorou notablemente a súa posición social.
Suráfrica
Economía
miniatura|dereita|A [[Bolsa de Xohanesburgo é a meirande bolsa de valores de todo o continente africano.]] Suráfrica posúe unha economía mixta que é a segunda máis grande de África despois de Nixeria. Tamén ten un Produto Interior Bruto elevado se se compara con outros países da África subsahariana. Malia isto, Suráfrica aínda padece unha alta taxa de pobreza e desemprego, situándose como un dos dez países do mundo con maior desigualdade económica, segundo o Coeficiente de Gini.
Ao contrario da maioría dos países pobres do mundo, Suráfrica non ten unha economía informal importante, xa que segundo as estimacións da OCDE, só un 15% dos empregos de Suráfrica pertencen ao sector informal, unha porcentaxe moi baixa cando se compara co 50% do Brasil e a India ou o 75% de Indonesia. A OCDE atribúe esta diferenza a que Suráfrica ten un sistema de benestar máis xeneralizado. As investigacións do Banco Mundial amosan que Suráfrica ten unha das maiores diferenzas entre o Produto Nacional Bruto per capita e o Índice de Desenvolvemento Humano, fenda só superada por Botswana.
Miravet
Miravet é un concello de Cataluña, pertencente á provincia de Tarragona. Está localizado na comarca de Ribera d'Ebre.
Suráfrica
Economía
Despois de 1994, as políticas do goberno reduciron a inflación, estabilizaron as finanzas públicas e atraeuse capital estranxeiro, aínda que o crecemento económico estivo por debaixo da media. Dende o 2004 a economía repuntou de modo significativo, cun consecuente incremento do emprego. Porén, os inmigrantes ilegais están implicados principalmente no comercio informal e a economía somerxida, polo que moitos seguen a vivir en malas condicións. Ademais, as políticas migratorias tornaron máis restritivas a partir de 1994.
Jacques Cartier
Traxectoria
Por outro lado tamén se cre que en 1524 participou na expedición que por encargo de Francisco I, dirixiu o mariño italiano Giovanni da Verrazzano; esta sería a primeira misión europea que explorou a costa atlántica de América do Norte dende Carolina do Sur ata Nova Escocia e Terra Nova.
Suráfrica
Economía
Suráfrica tamén é un destino turístico popular e unha boa parte dos ingresos do país proveñen do turismo. Os principais países cos que comercia Suráfrica sen contar outros países africanos son Alemaña, os Estados Unidos, a China, o Xapón, o Reino Unido e España.
Jacques Cartier
Primeira viaxe (1534)
miniatura|300px|Ruta da primeira viaxe de Cartier. No ano 1534 o rei de Francia encoméndalle o mando dunha expedición co propósito de atopar o Paso do Noroeste, que permitiría navegar entre o Océano Atlántico e o Pacífico polo norte de América e establecer unha ruta comercial con Asia. Partiu de Saint-Malo o 20 de abril de 1534 ao mando de dous barcos e sesenta e un homes, tardando vinte días en chegar a Terra Nova.
Suráfrica
Economía
A agricultura contribúe ao 10% do emprego formal do país, sendo esta unha porcentaxe relativamente baixa en comparanza a outras partes de África. Non obstante, tamén dá traballo a moitos temporeiros e supón o 2,6% do PIB do país. Por mor do clima árido, só o 13,5% do solo pode ser empregado para cultivos e tan só o 3% da terra ten alto potencial de cultivo.