cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Clara Ponsatí
Actividade política
O 5 de novembro de 2019 Llarena emitiu outra euroorde contra Ponsatí que se devolveu a España para clarificación. Finalmente, o 14 de novembro de 2019 declarou diante a xustiza escocesa que a deixou en liberdade sen lle retirar o pasaporte e fixou a vista para o 12 de decenbro de 2019 pero Ponsatí, que fora nas listas de Lliures per Europa nas eleccións europeas do 26 de maio de 2019 sen resultar elixida, converteuse en europarlamentaria tras o Brexit, ao aumentar en cinco os europarlamentarios españois o que supuxo a suspensión do procedemento de extradición ao considerar a xustiza escocesa que o posto lle concedía inmunidade.
Río Irtysh
Case todo o río é navegábel entre abril e outubro, cando a superficie non se atopa conxelada e polo río navegan barcos de pasaxeiros e de carga. A cidade de Omsk posúe o maior porto fluvial da Siberia Occidental. As importantes centrais hidroelétricas en Öskemen (1952) e en Bakhtarminsk (1959), preto da fronteira entre Kazhakhstán e a China, empregan as augas do Irtysh.
O río alimenta o canal Irtysh-Karaganda que irriga as áridas estepas do Kazakhstán.
Historia
Varios pobos mongois e turcos ocuparon as ribeiras do río durante séculos. Nos séculos XV e XVI, os cursos medio e baixo do Irtysh estaban dentro do kanato tártaro de Sibir, conquistado polos rusos na década de 1580. No século XVII, o kanato de Zungaria, formado polo pobo mongol dos oirat, converteuse no estado veciño do sur de Rusia, e controlou a parte alta do Irtysh. Mentres tanto, fundáronse as cidades rusas de Omsk (1716), Semipalatinsk (1718), Ust-Kamenogorsk (1720) e Petropavlovsk (1752).
O Imperio Qing conquistou o estado de Zungaria na década de 1750. A fronteira entre o Imperio Ruso e os Qing (actual fronteira entre Rusia e Kazakhstán no norte e entre Mongolia e a China no sur) estableceuse no século XIX.
Referencia cultural
O río Irtysh serve de fondo ao epílogo da novela de 1866 de Fiódor Dostoievski Crime e castigo.
Conxa Borrell
Concepción Borrell Bernaus, máis coñecida como Conxa Borrell, é unha prostituta, educadora sexual, sindicalista e militante polos dereitos das traballadoras sexuais española, actual líder e portavoz de APROSEX e do Sindicato OTRAS. Chegou á fama como cara visible de OTRAS, o primeiro sindicato de prostitutas español, debido á polémica xerada en torno á súa constitución.
Comezos na prostitución e creación de APROSEX
Conxa Borrell comezou a prostituirse no 2006, baixo o pseudónimo de Paula VIP. ​​ Até entón, estando casada, tiña dous traballos (un deles de contable), pero a necesidade de cartos por problemas económicos e débedas do seu home, así como a idea de poder pagar o colexio do seu fillo, lévana a introducirse no mundo da prostitución. ​​​ Mantivo nun principio o seu traballo de contable polas mañás, mentres se prostituía polas tardes.​ Saíu do armario como puta, ante familia e amizades, no ano 2010.
No 2012, concienciada perante a necesidade de defenderse dos estigmas sexuais que afectan ás traballadoras sexuais, creou APROSEX, definida nas súas palabras coma a primeira organización integrada e dirixida exclusivamente por traballadoras sexuais de España.​ Esta asociación suscitaría polémica no seo do feminismo español polos seus cursos para ser prostituta, os seus obradoiros sexuais para mulleres e o seu financiamento.​​​ Dentro dos devanditos obradoiros, Borrell encargaríase persoalmente de levar o curso de aprendizaxe para ser prostituta.​​​   Tamén faríase cargo dun blog de terapia sexual asociado á organización. ​ Ademais, como presidenta e cara visible de APROSEX protagonizaría as súas primeiras polémicas, destacando un encontro con Lidia Falcón en 2014.
Creación do Sindicato OTRAS
Tras dous aos de estudo do sindicalismo español, en agosto de 2018, Borrell, Sabrina Sánchez e outras compañeiras traballadoras sexuais crean o Sindicato OTRAS e rexístrano exitosamente no BOE. Este feito provoca un terremoto político en España, ao dicir respecto a isto Magdalena Valerio, ministra de traballo interina, que lle meteron un "gol pola escuadra", sendo o comezo dunha dura polémica no seo do PSOE que implicaría a Susana Díaz e a Pedro Sánchez. Esta polémica só remataría co cesamento de Concepción Pascual, a entón directora general de trabajo, quen tramitara a inscrición de OTRAS no BOE.
No medio da tormenta política subseguinte á creación de OTRAS, Borrell sería entrevistada por medios de alcance nacional, como El Español, ou Libertad Digital. Ademais, protagonizaría novos enfrontamentos na televisión con Nuria González, da asociación cultural l'Escola, e con Elisa Beni, quen chegou a insultar a Borrell pola súa defensa do traballo sexual. En 2019, sería entrevistada por Eldiario.es para xustificar a necesidade da participación de OTRAS no greve do 8 de marzo dese ano.
En abril de 2021, Borrell sería novamente entrevistada en El Mundo, onde criticaría os ataques políticos de Carmen Calvo e Irene Montero (respetivamente, nese momento, a vicepresidenta primeira do Goberno de España e a ministra de Igualdade) á prostitución española, e falaría do banco de alimentos do Sindicato OTRAS, posto en marcha como axuda ás traballadoras sexuais do Estado ante a crise da Covid.​ Tras a legalización dos estatutos do Sindicato OTRAS polo Tribunal Supremo en xuño de 2021, Borrell declarou a súa intención de reunirse, en tanto representante de OTRAS, coa patroal do sector do sexo español, con Irene Montero, e coa ministra de Traballo Yolanda Díaz.
Arum italicum
Arum italicum é unha especie fanerógama da familia Araceae.
Descrición
Planta vivaz, perenne, herbácea e rizomatosa de 25-40 cm cun rizoma horizontal de 2 cm. As súas follas son acusadamente saxitadas de máis de 20 cm, semellantes a lanzas, xa que os seus pecíolos chegan a medir até 25 cm. As flores aseméllanse a un acio pequeno de 1 cm e atópanse nun espádice que se diferenza do vermello-ocre do Arum maculatum en que é de cor amarela. Florece na primavera. Os froitos son bagas vermellas agrupadas nun acio. miniatura|Follas. miniatura|Inflorescencia miniatura|Ilustración en Flora Batava
Distribución e hábitat
Orixinaria da Europa mediterránea até a Asia central, é moi frecuente en sebes, ribazos e alamedas.
Taxonomía
Arum italicum foi descrita por Philip Miller e publicada en The Gardeners Dictionary:... oitava edición 8: 2. 1768.
italicum: epíteto xeográfico que alude á súa localización en Italia.
Mergus octosetaceus
Mergus octosetaceus é unha especie de ave da orde das anseriformes, familia dos anátidos e subfamilia dos merxinos, unhas das catro incluídas no xénero Mergus.
Descrición
A especie foi descrita en 1817 polo ornitólogo francés Louis Jean Pierre Vieillot, na páxina 222 da súa obra:
Non ten sinónimos nin subespecies.
Características
Ten a cabeza e o fino pescozo anegrados, presentando un logo copete nucal, o dorso é de cor parda escura, cun amplo espello alar branco, máis notábel en voo. O ventre é barreado de cor parda ocrácea. O pico é longo e fino, de cor negra. As patas son avernelladas.
Hábitat e distribución
O seu hábitat de cría son os ríos pouco profundos, rápidos e fluídos do sur e o centro do Brasil e o leste de Paraguai. Na Arxentina está presente na provincia de Misiones soamente.
Bioloxía
Aniñan nas cavidades dunha árbore e, posibelmente, nas cavidades de rochas. Comen peixes, principalmente anguías pequenas, larvas de insectos e caracois.
Monumento natural
Mergus octosetaceus foi declarado monumento natural da provincia de Misiones na Arxentina pola ley nº 3320 sancionada o 22 de agosto de 1996.
Estado de conservación
Esta especie está en perigo de extinción crítico. As poboaciónes reducíronse debido á contaminación dos ríos, á destrución dos bosques e a extensión da agricultura. A poboación actual estímase en menos de 250 parellas.
Rexistros recentes no Brasil indican que o estado da especie pode ser lixeiramente mellor do que se pensaba. Porén, o resto da poboación coñecida aínda é extremadamente pequena e fragmentada, e é probáblel que a perturbación do hábitat, os encoros, e a contaminación dos ríos estean provocando un continuo descenso.
Por estes motivos, a Unión Internacional para a Conservación da Natureza e dos Recursos Naturais catalogou o seu status como CR (en perigo crítico de extinción). Pero máis informacións sobre o tamaño da poboación (en particular se supera os 250 individuos maduros) e sobre a estrutura da subpoboación pode provocar a súa inclusión no futuro na categoría "en perigo de extinción".
Vincetoxicum nigrum
A Vincetoxicum nigrum é unha especie da familia das asclepiadáceas.
TPS Naiset
Historia
Debutou na máxima categoría do hóckey sobre xeo feminino finlandés na tempada 1990-91, finalizando na quinta posición dun total de sete equipos, e non se clasificou para a postempadaa.
O equipo regresou á máxima categoría na tempada 2018-19 xunto con Vaasan Sport, ampliándose deste xeito o número de equipos participantes na Naisten Liiga a dez.
Vincetoxicum nigrum
Descrición
Similar a Vincetoxicum hirundinaria, pero non tan alta, coa maioría de talos sarmentosos e as follas moi puntiagudas. Flores púrpura escura.
Distribución e hábitat
Portugal, centro e sur de España, sur de Francia, Baleares e Italia. Habita en matogueiras e lugares rochosos. En bosques de cerquiños.
Araujia sericifera
Araujia sericifera Brot. é unha especie fanerógama pertencente á familia das apocináceas. Utilízase como planta ornamental. miniatura|Flores. miniatura|Ilustración miniatura|Típico froito antes de esparexer sementes
Especie invasora
Especie nativa de América do Sur, foi introducida en Europa e en moitas outras rexións como planta ornamental e actualmente é considerada daniña. A súa distribución actual esténdese máis aló da súa área orixinaria natural abarcando o sur de Europa, Suráfrica, América do Norte (California, Xeorxia), Australia e Nova Zelandia.
España
Debido ao seu potencial colonizador e constituír unha ameaza grave para as especies autóctonas, os hábitats ou os ecosistemas, esta especie foi incluída no Catálogo Español de Especies Exóticas Invasoras, regulado polo Real Decreto 630/2013, de 2 de agosto, estando prohibida en España a súa introdución no medio natural, posesión, transporte, tráfico e comercio.
Taxonomía
Araujia sericifera foi descrita por Félix de Avelar Brotero e publicada en Transactions of the Linnean Society of London 12: 62–70, pl. 4–5. 1818.
Araujia: nome xenérico que foi outorgado en honra do botánico portugués António Araújo de Azevedo, 1º Conde de Barca (1754-1817).
sericifera: epíteto latino que significa que "leva seda" e refírese aos seus pelos sedosos que rodean as sementes.
He (letra)
O he é a quinta letra de moitos abjad ( alfabeto ) semíticos, incluíndo en fenicio,  en siríaco, ה en hebreo, hā ' ه en árabe e hoi ሀ en amárico. Foneticamente correspóndese o son / h /.
Está presente en Unicode como U + 05D4 ה hebrew letter he.
Orixe
A letra fenicia he 𐤄  deu orixe á grega Epsilon (Ε), o Latín E e o cirílico Е.
Alfabeto árabe
esquerda|miniatura|100x100px|Letra árabe hā escrita de forma illada
No alfabeto árabe esta letra chámase هاء (hā) e é a vixésimo sexta letra dese abjad. Procede dos alfabetos nabateos e arameos da letra fenicia he.
Representaba o son consonántico ou a fricativa glotal xorda. Isto levou a moitos erros ortográficos, o que levou a este segundo uso o emprego unha nova letra: a hamza ( ء ), facendo do alif as funcións de apoio deste último e doutros signos. O ha está ligado á seguinte letra da palabra. Tamén co precedente, sempre que iso non é alif, dāl, ḏāl, rā, zāy ou wāw, que nunca están ligados á letra posterior.
Hāʾ úsase como sufixo para indicar a posesión (en terceira persoa do singular); por exemplo, كِتَاب kitāb ("libro") convértese en كِتَابُهُ kitābu-hu ("o seu libro") coa adición do hāʾ ao final; o posuidor está implícito no sufixo. Outro exemplo, هُوَ يَقْرَأُ كِتَابُهُ, ( xaqraʼu kitāba-hu, "le o seu libro") indica máis claramente o posuidor.
O sufixo hāʾ engadido a un verbo representa un obxecto masculino (يَقْرَأُهُ, yaqraʾu-hu, "el léeo").
A forma feminina desta construción nos dous casos é ـهَا -hā.
Alfabeto hebreo
A letra ou he, aínda que tamén chamada hei, é a quinta letra do alfabeto hebreo. Tamén leva o valor numérico de cinco. Procede do alfabeto arameo da letra fenicia he. Ademais, a letra he é a que se usa como artigo definido en hebreo, onde se engade directamente ao nome.
Pronunciación
esquerda|miniatura|Representación, coa letra he repetida, do nome de [[Deus nunha Biblia sefardí (século XIV)]] En hebreo moderno, este grafema transcribe, en teoría, o fonema / h /, pero na práctica é unha letra muda. Tamén se pode usar como mater lectionis, é dicir, para marcar unha vogal, normalmente para transcribir como marca feminina e, como resultado da xeneralización deste uso, resultou ser a única letra que pode recibir o diacrítico.
Simboloxía
A letra he, ה, atópase dúas veces no nome propio atribuído a Deus YHWH (יהוה). Xa que logo, simboliza a divindade, a bondade e a pregaria, tamén se relaciona coa creación do mundo polo alento de Deus. Ademais, a letra he flanqueada por un apóstrofo, 'ה, é a abreviatura de "polo amor de Deus».
No xogo de Dreidel, cada un dos catro lados do bailarete ten unha letra: נ ג ה ש que son as iniciais da frase "Nes Gadol Haya Sham", traducido como "un gran milagre ocorreu alí". Cando os nenos xogan con el durante a Hanukkah, se a parte superior cae sobre ה (He), gáñase a metade do pozo (H[e] como "Halb!", A metade en alemán e yiddish). Se hai un número impar de pezas no bote, o xogador toma a metade do bote redondeado cara arriba ao número enteiro máis próximo
Alfabeto siríaco
No alfabeto siríaco, a quinta letra é ܗ (en siríaco clásico: ܗܹܐ - hē). O valor numérico de hē é 5. Procede do alfabeto arameo da letra fenicia he.Representa o son / h /.
Alfabeto amárico
No alfabeto amárico esta letra chámase ሆይ (hoi). É a primeira letra do alfabeto amárico. No dicionario amárico, as letras hoi, ḥäwṭ e ḫarm están na mesma sección. Todas elas representan o son /h/. Hoi procede do alfabeto surárabe do xeróglifo exipcio A28.
Uso
O alfabeto amárico é un alfasilabario onde cada símbolo corresponde a unha combinación de vocal + consoante, é dicir, hai un símbolo básico ao que se lle engaden símbolos para marcar a vocal. As modificacións da letra ሀ (hoi) son as seguintes:
Xeroglífico exipcio
Cando este xeroglífico é un fonograma pronúnciase como [h]. Pola contra, cando se trata dun ideograma, representa vivenda ou granxa, tal e como se recolle na lista de Gardiner, grupo O4.
Ramón Leopoldo Márquez Vázquez
Ramón Leopoldo Márquez Vázquez, nado en Tui cara a 1916 e finado no mesmo concello o 19 de agosto de 1936, foi un sindicalista e político galego.
Traxectoria
Foi detido en xuño de 1935 con Domingo Páramos Núñez e outros, acusados do incendio da igrexa de Baldráns. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 participou na resistencia aos militares sublevados en Tui e foi asasinado o 19 de agosto.
Tesouro de Imphy
O tesouro de Imphy é un conxunto dun centenar moedas carolinxias descuberto por casualidade en 1857 no municipio de Imphy, no departamento francés de Nièvre.
O conxunto, formado exclusivamente de diñeiros de prata, foi adquirido na súa totalidade por Gustave de Ponton d'Amécourt, e o seu estudo permitiu avanzar no el coñecemento das cuñaxes deste período.
Descuberta
Durante unhas escavacións para instalar tubaxes dun desaugadoiro, preto de Imphy, unha pequena localidade na beira dereita do Loira, coñecido pola súa industria metalúrxica, os obreiros descubriron a un metro de profundidade unha vasilla de cerámica que contiña un centenar de moedas. O achado foi comunicado debidamente ás autoridades e as moedas puideron ser estudadas inicialmente por Adrien Prévost de Longpérier, antes de que o lote fose adquirido por Gustave de Ponton d'Amécourt, fundador da Sociedade Francesa de Numismática.
En 1886, na venda das coleccións de Ponton d'Amécourt, un diñeiro de Carlomagno procedente do tesouro de Imphy foi adquirido polo Gabinete de Medallas da Biblioteca Nacional de Francia.
Composición
esquerda|miniatura|Diñeiro de [[Carlomagno, da ceca de Tours (768-781), procedente do tesouro de Imphy, adquirido polo Gabinete de Medallas da BNF.]]
No momento da súa descuberta, o tesouro estaba formado por 63 diñeiros cuñados a nome de Pipino o Breve, catro de Carlomán I e 32 de Carlomagno, todos eles en moi bo estado de conservación, así como outra moeda indescifrable. Estas pequenas moedas de prata teñen un diámetro de 18 milímetros e un peso de entre 1,2 e 1,3 gramos.
O interese do achado reside na variedade de deseños e a diversidade de cecas, xa que había 44 tipos principais, dos que 30 estaban representados por un único espécime. Ademais, cunha soa excepción, todas as moedas estaban fabricadas con cuños diferentes.
Na época en que se descubriu, moitas das moedas e das cecas onde foran cuñadas eran totalmente descoñecidas, e o seu estudo permitiu importantes avances no coñecemento das emisións carolinxias, asunto sobre o que se coñecía moi pouco naqueles momentos.
Vincetoxicum hirundinaria
miniatura|Vincetoxicum hirundinaria. A Vincetoxicum hirundinaria é unha especies da familia das asclepiadáceas. miniatura|334x334px
Descrición
Erecta, case glabra, a miúdo perenne retorta de até 120 cm. Follas amplamente ovadas a amplamente lanceoladas agudas, pelosas en nervios e marxes por baixo. Flores brancas ou amarelas, de 3-10 mm de diámetro, nunha inflorescencia laxa de parte superior bastante palna. Lóbulos corolinos 5, ovados, carnosos, con escamas membranosas 2/3 o longo dos lóbulos. O froito é un par de folículos fusiformes. Especie moi variable. Florece a final de primavera e no verán.
Hábitat
Bosques, malezas, ribeiras secas, noiros pedregosos, mellor en chans calizos.
Distribución
Gran parte de Europa, excepto Islandia, Gran Bretaña e Irlanda.
Principios activos
Contén alcaloides, ácido cloroxénico e ácido sinápico, flavonoides e cetonas terpénicas. Heterósidos ésteres como a vincetoxina (parecida á condurangina). Tamén contén amidón.
Medicina popular
É diurética, sudorífica, expectorante e depurativa. Tomada en grandes cantidades é tóxica e provoca vómitos e diarreas.
Rally de Ourense de 2020
O Rally de Ourense de 2020 foi a 53ª edición de dito rally. Foi a primeira proba da tempada 2020 do Campionato de España de Rallys e celebrouse o 25 de xullo de 2020. O vencedor foi o madrileño Pepe López, conducindo un Citroën C3 R5.
Itinerario
O itinerario reduciuse respecto ás edicións anteriores, pasando a disputarse nun só día e con catro treitos a dúas pasadas cada un: A Peroxa e Toén pola mañá e Amoeiro e O Carballiño pola tarde. O percorrido total 425,11 km dos cales 123,56 son cronometrados.
Castelos de Augustusburg e Falkenlust en Brühl
Os Palacios de Augustusburg e Falkenlust forman un complexo histórico en Brühl, Renania do Norte-Westfalia, Alemaña, que foi catalogado como Patrimonio da Humanidade cultural da UNESCO desde 1984. Os edificios están conectados polos espazosos xardíns e as árbores do Schlosspark. O Palacio de Augustusburg (Schloss Augustusburg) e os seus parques tamén serven de recinto para os concertos do Palacio de Brühl.
Historia
Os palacios construíronse a principios do século XVIII polo Arcebispo -  Elector de  Colonia, Clemens August de Baviera] ] da familia [[Wittelsbach. Os arquitectos foron Johann Conrad Schlaun e  François de Cuvilliés. O bloque principal do palacio de Augustusburg é un edificio en forma de U con tres plantas principais e dous niveis de faiados. A magnífica escaleira deseñouna por Johann Balthasar Neumann.
Os xardíns deseñáronse por Dominique Girard. Tamén se deseñou un elaborado xardín de flores para unha área ao sur dos palacios, pero reestruturouno Peter Joseph Lenné no século XIX e convertiuno nun xardín paisaxístico. Os intentos de renovación da zona resultaron difíciles debido á escasa dispoñibilidade de material de orixe.
Falkenlust deseñouno François de Cuvilliés e construíuse de 1729 a 1740, ao estilo do refuxo de caza de Amalienburg no parque do Palacio de Nymphenburg.
Wikipedia en guaraní
A Wikipedia en guaraní (en Vikipetã avañe'ẽme) é a edición da enciclopedia libre Wikipedia en lingua guaraní. Foi creada en 2005, grazas á colaboración entre o lituano Šarūnas Šimkus, daquela un adolescente, e o académico paraguaio David Galeano Olivera.
En decembro de 2012, Wikimedia Argentina publicou un caderno, "Vikipetã mbo’eha kotýpe", dedicado a esta versión da enciclopedia virtual.
Esta versión da enciclopedia contén artigos e  usuarios, dos cales  son activos.
Potencial de quecemento global
miniatura|O [[forzamento radiativo (influencia no quecemento) dos gases atmosféricos de efecto invernadoiro de longa vida acelerouse ata case duplicarse nos últimos 40 anos. ]] O potencial de quecemento global ou índice GWP (do inglés global warming potential) é unha medida de canta radiación térmica infravermella sería absorbida nun período de tempo dado por un gas de efecto invernadoiro engadido á atmosfera, expresada como un múltiplo da radiación que sería absorbida pola mesma masa engadida de dióxido de carbono. Mide a intensidade con que un gas inflúe no quecemento global comparado co. O GWP é 1 para o. Para outros gases depende da intensidade con que o gas absorbe radiación térmica infravermella, da rapidez coa que o gas abandona a atmosfera e o período de tempo que está sendo considerado. O equivalente de dióxido de carbono (e ou eq ou -e) calcúlase a partir do GWP. Para calquera gas é a masa de que quentaría a Terra en igual medida que a masa dese gas. Así, proporciona unha escala común para medir os efectos climáticos de diferentes gases. Calcúlase como GWP multiplicado pola masa do outro gas.
O metano ten un GWP (en 100 anos) de 27,9, que significa que, por exemplo, unha fuga dunha tonelada de metano equivale á emisión de 27,9 toneladas de dióxido de carbono. De xeito similar, unha tonelada de óxido nitroso, procedente de arrozais ou do esterco por exemplo, equivale a 273 toneladas de dióxido de carbono.
Valores
O dióxido de carbono é a referencia. Ten un GWP de 1 sen importar o período de tempo utilizado. As emisións de causan un incremento das concentracións atmosféricas de  que durarían miles de anos. Estimacións dos valores de GWP en 20, 100 e 500 anos fanse e revísanse periodicamente en informes do Grupo Intergobernamental sobre o Cambio Climático (IPCC polas súas siglas en inglés de Intergovernmental Panel on Climate Change). O informe de 2023 é o Sexto Informe de Avaliación do IPCC (grupo de traballo I). Os anteriores eran o Segundo Informe de Avaliación do IPCC (1995), o Terceiro de Informe de Avaliación do IPCC (2001) , o Cuarto Informe de Avaliación do IPCC (2007) e o Quinto Informe de Avaliación do IPCC (2013).
Neuroestética
miniatura|255px|Organización funcional do [[córtex cerebral humano ]] miniatura|387x387px|AirTubes de Doron Gazit. Boa parte do seu labor artístico pretende concienciar, nas súas palabras, contra o [[quentamento global]] A neuroestética é un fenómeno relativamente recente, unha subdisciplina ou escola da estética empírica. Esta disciplina ten como obxectivo o estudo das percepcións estéticas, da arte e da música ou das experiencias estéticas, a través dun enfoque científico.
Potencial de quecemento global
Valores
Aínda que os informes recentes reflicten unha exactitude máis científica, os países e empresas continúan usando os valores SAR e AR4 por unha mellor comparación dos seus informes de emisión. O AR5 non considera os valores a 500 anos, pero introduciu as estimacións GWP incluíndo a retroalimentación ou feedback clima-carbono (f) cunha considerable incerteza.
Neuroestética
A neuroestética utiliza técnicas da neurociencia en particular para experimentar e explicar experiencias estéticas a nivel neurolóxico. Segundo Yannick Bressan: “Nun sentido científico, a neuroestética é unha rama da neurociencia cognitiva que estuda precisamente as vías neuropsicolóxicas da creación artística. Permite unha mellor comprensión das fontes da creación pero tamén da súa elaboración psíquica e da necesidade do compromiso do artista, a adhesión emerxente (PAEm) do espectador e o papel do artista antes, durante e despois do acto creativo”.
Potencial de quecemento global
Valores
O IPCC inclúe na lista moitas outras substancias non mostradas aquí. Algunhas teñen un alto GWP pero soamente a unha baixa concentración na atmosfera. O impacto total de todos os gases fluorados é estimado no 3% de todas as emisións de gases de efecto invernadoiro.
Os valores da táboa asumen que se analiza a mesma masa de composto; orixínanse distintas proporcións da conversión dunha substancia noutra. Por exemplo, a queima de metano dando dióxido de carbono reduciría o impacto do quecemento global, pero nun factor menor de 25:1 porque a masa do metano queimado é menor que a masa de dióxido de carbono liberado (proporción 1:2.74). Para unha cantidade inicial dunha tonelada de metano, que ten un GWP de 25, despois da combustión habería 2,74 toneladas de, cada tonelada ten un GWP de 1. Isto é unha redución neta de 22,26 toneladas de GWP, reducindo o efecto do quecemento global nunha proporción de 25:2.74 (aproximadamente 9 veces menos).
Neuroestética
alt=Alt text|miniatura|387x387px| Os investigadores están a vincular a neurociencia coas artes visuais. [[Mona Lisa de da Vinci ]] miniatura|380x380px|Obra [[Cubismo|cubista de Juan Gris]]
Potencial de quecemento global
Uso no Protocolo de Quioto e na UNFCCC
Baixo o Protocolo de Quioto, o informe internacional estandarizado da Conferencia das Partes de 1997, decidiu (na decisión 2/CP.3) que se utilizarían os valores de GWP calculados no Segundo Informe de Avaliación do IPCC para converter as emisións de varios gases de efecto invernadoiro en equivalentes comparables de.
Neuroestética
Historia
A neuroestética é un campo da ciencia experimental que ten como obxectivo combinar a investigación psicolóxica coa estética investigando "a percepción, produción e resposta á arte, así como as interaccións con obxectos e escenas que evocan unha intensa sensación, moitas veces de pracer". O campo recentemente desenvolvido busca, entre outras cousas, atopar conexións neuronais de xuízo estético e creatividade. Arguméntase que a estética visual, é dicir, a capacidade de asignar diferentes graos de beleza a certas formas, cores ou movementos, é un trazo humano adquirido despois da diverxencia das liñaxes humanas.
Potencial de quecemento global
Uso no Protocolo de Quioto e na UNFCCC
Despois dalgunhas actualizacións intermedias, en 2013 este estándar foi de novo actualizado na xuntanza de Varsovia da Convención Marco sobre Cambio Climático das Nacións Unidas (UNFCCC, decisión 24/CP.19) e pasou a usarse un novo conxunto de valores GWP sobre un período de 100 anos. Publicaron estes valores no Anexo III, e tomáronos do Cuarto Informe de Avaliación do Grupo Intergobernamental sobre o Cambio Climático, que se publicara en 2007.
Esas estimacións de 2007 aínda se usaron para comparacións internacionais ata 2020, aínda que as últimas investigacións sobre os efectos do quecemento atoparon outros valores, como se mostran na táboa anterior. Os valores de 2007 son os da táboa seguinte:
Neuroestética
Historia
Unha cuestión central para o campo é, por exemplo, se as preferencias artísticas ou estéticas están guiadas por un conxunto de leis ou principios universais. Ademais, búscase a razón evolutiva da formación e características destes principios. Crese que identificar os circuítos cerebrais implicados nos xuízos estéticos (por exemplo, mediante o uso de imaxes cerebrais) pode axudar a identificar a orixe destas respostas.
Enfoques do estudo
miniatura|260x260px|Aparello para [[Imaxe por resonancia magnética|imaxes por resonancia magnética]] Os investigadores que se destacaron no campo combinan os principios de psicoloxía da percepción, a bioloxía evolutiva, déficits neurológicos e a anatomía funcional do cerebro co fin de abordar o significado evolutivo de beleza que pode ser a esencia da arte. Considérase que a neurociencia é un camiño moi prometedor para a procura da avaliación cuantificada da arte.
Potencial de quecemento global
Importancia do horizonte temporal
O GWP dunha mestura de gases pode obterse a partir da media da fracción de masa ponderada dos GWPs dos gases individuais.
Neuroestética
Enfoques do estudo
Co obxectivo de descubrir regras xerais sobre a estética, un enfoque é a observación de suxeitos ao ver a arte e a exploración da mecánica da visión. Proponse que as sensacións agradábeis se derivan da activación repetida das neuronas debido aos estímulos visuais primitivos tales como liñas horizontais e verticais. Ademais da xeración de teorías para explicar isto, existen as leis de Ramachandran, é importante utilizar a neurociencia para determinar e comprender os mecanismos neurológicos implicados.
Potencial de quecemento global
Importancia do horizonte temporal
Comunmente, os reguladores utilizan un horizonte temporal de 100 anos.
Neuroestética
Enfoques do estudo
O vínculo entre áreas específicas do cerebro e a actividade artística é de grande importancia para o campo da neuroestética. Isto pódese aplicar tanto á capacidade de crear como de interpretar arte. Un enfoque común para descubrir mecanismos neuronais é a través do estudo de individuos, concretamente de artistas, con trastornos neuronais como a síndrome savant ou algún tipo de lesión traumática. A análise da arte creada por estes pacientes proporciona información valiosa ás áreas do cerebro encargadas de captar a esencia da arte.
Potencial de quecemento global
Vapor de auga
O vapor de auga contribúe ao quecemento global antropoxénico, pero tal como se define o GWP, este índice é insignificante para a H2O: unha estimación dá un GWP a 100 anos de -0,001 e 0,0005.
Neuroestética
Enfoques do estudo
O goce estético dos individuos pode ser investigado mediante experimentos de imaxe cerebral. Cando os suxeitos ven confrontados con imaxes dun nivel particular da estética, as áreas específicas do cerebro que se activan poden ser identificadas. Arguméntase que o sentido da beleza e o xuízo estético presupón un cambio na activación do sistema de recompensa do cerebro.
Potencial de quecemento global
Vapor de auga
A H2O é o gas de efecto invernadoiro máis forte, porque ten un profundo espectro de absorción infravermella con máis bandas de absorción e máis anchas que as do CO2. A súa concentración na atmosfera está limitada polas temperaturas do aire, así que o forzamento radiativo polo vapor de auga incrementa o quecemento global (con retroalimentación positiva). Pero a definición do GWP exclúe os efectos indirectos. A definición do GWP está tamén baseada en emisións e as emisións antropoxénicas de vapor de auga (torres de refrixeración, irrigación) son eliminadas pola precipitación en cuestión de semanas, así que o seu GWP é insignificante.
Críticas e outras medidas
O potencial de cambio da temperatura global (GTP polas súas siglas en inglés) é outro modo de comparar os gases. Mentres que o GWP estima a radiación térmica infravermella absorbida, o GTP estima o aumento resultante na temperatura superficial media mundial nos seguintes 20, 50 ou 100 anos, causada por un gas de efecto invernadoiro, en relación co aumento de temperatura que causaría unha masa igual de. Para calcular o GTP cómpre modelizar como o mundo, especialmente os océanos, absorbe a calor. O GTP publícase nas mesmas táboas do IPCC xunto co GWP.
Propúxose que unha variante do GWP denominada GWP* serve para contabilizar mellor os polucionantes de curta vida (SLCP, en inglés) como o metano, relacionando un cambio na taxa de emisións de polucionantes de curta vida cunha cantidade fixa de. Porén, o GWP* foi criticado tanto pola súa idoneidade como medida coma polas características de deseño inherentes que poden perpetuar inxustizas e desigualdades entre países.
Neuroestética
Enfoques do estudo
Un aspecto crucial da investigación é se o xuízo estético se pode considerar como un proceso de abaixo a arriba impulsado por neuronas primitivas ou como un proceso de arriba a abaixo cunha cognición de alto nivel. Hai que definir conceptos filosóficos abstractos de nivel superior e a relación neuronal. Suxírese que a experiencia estética é unha función da interacción entre a construción de imaxes orientada á atención de arriba abaixo e de abaixo cara arriba. Noutras palabras, as persoas sen adestramento aplican automaticamente o hábito de identificar obras de arte a través da visualización, utilizando un control de arriba abaixo para reducir este hábito pode ter que implicar unha percepción estética. Isto suxire que os artistas mostran diferentes niveis de excitación que os non artistas.
Potencial de quecemento global
Cálculo do potencial de quecemento global (GWP)
Como o GWP dun gas de efecto invernadoiro depende directamente do seu espectro infravermello, o uso da espectroscopia infravermella para estudar os gases de efecto invernadoiro ten unha importancia central para comprender o impacto das actividades humanas sobre o cambio climático global.
Neuroestética
Enfoques do estudo
Exploráronse recentemente respostas estéticas a diferentes tipos de técnicas de arte. O cubismo é das máis radicais formas occidentais de arte, coa finalidade proposta de obrigar ao espectador a descubrir elementos menos inestables do obxecto a representar. Elimina interferencias tales como a iluminación e o ángulo de perspectiva para capturar obxectos tal como son. Isto pode ser comparado a como o cerebro mantén a identidade dun obxecto a pesar das condicións variables. A arte moderna, de representación, e impresionista tamén se estudou co propósito de expor os sistemas de procesamiento visual. Con todo, ven involucrados os xuízos estéticos.
Potencial de quecemento global
Cálculo do potencial de quecemento global (GWP)
Igual que o forzamento radiativo proporciona unha maneira simplificada de comparar os diversos factores que se cre se inflúen entre si no sistema do clima, os potenciais de quecemento global (GWPs) son un tipo de índice simplificado baseado nas propiedades radiativas que poden utilizarse para estimar futuros impactos potenciais das emisións de distintos gases sobre o sistema do clima en sentido relativo. O GWP está basesado en varios factores, como a eficiencia radiativa (capacidade de absorción infravermella) de cada gas en relación á do dióxido de carbono, así como a velocidade de decaimento da abundancia de cada gas (a cantidade que se retira da atmosfera nun período de anos dado) en relación co dióxido de carbono.
O Grupo Intergobernamental sobre o Cambio Climático (IPCC) proporciona valores xeralmente aceptados para o GWP, os cales cambiaron lixeiramente entre 1996 e 2001. Unha definición exacta de como se calcula o GWP pode encontrarse no Terceiro Informe de Avaliación de 2001 do IPCC. O GWP defínese como a proporción do forzamento radiativo integrado no tempo da liberación instantánea de 1 kg dunha substancia traza en relación ao de 1 kg dun gas de referencia:
Neuroestética
Teorías pioneiras
miniatura|esquerda|[[Semir Zeki en 2016]]
Potencial de quecemento global
Cálculo do potencial de quecemento global (GWP)
onde TH é o horizonte temporal sobre o cal se está facendo o cálculo; ax é a eficiencia radiativa debida a un incremento dunha unidade na abundancia atmosférica da substancia (é dicir, Wm−2 kg−1) e [x](t) é o decaimento en abundancia dependente do tempo da substancia despois da súa liberación instantánea no tempo t=0. O denominador contén as cantidades correspondentes do gas de referencia (é dicir, CO2). As eficiencias radiativas a x|undefined e ar non son necesariamente constantes no tempo. Aínda que a absorción de radiación infravermella por moitos gases de efecto invernadoiro varía linearmente coa súa abundancia, uns poucos deles mostran un comportamento non linear nas abundancias actuais e futuras (por exemplo, CO2, CH4 e N2O). Para eses gases, o forzamento radiativo relativo depende da abundancia e, por tanto, do escenario futuro adoptado.
Neuroestética
Leis de Semir Zeki sobre o cerebro visual
Semir Zeki é profesor de Neuroestéticas no University College de Londres. El ve a visión da arte como un exemplo da variabilidade do cerebro. Por tanto un enfoque neurolóxico á fonte desta variabilidade pode explicar experiencias subxectivas particulares, así como os rangos de capacidades para crear e experimentar a arte. Zeki teoriza que os artistas inconscientemente usan técnicas para crear arte visual para estudar o cerebro. Zeki suxire que:
Potencial de quecemento global
Cálculo do potencial de quecemento global (GWP)
Como todos os cálculos do GWP son unha comparación co que non é linear, todos os valores de GWP están afectados. Asumir outra cousa distinta do que se fixo arriba levaría a obter menores GWPs para outros gases do que levaría unha aproximación máis detallada. Para aclarar isto, mentres que incrementar o ten un efecto cada vez menor sobre a absorción radiativa a medida que as concentracións en ppm aumentan, gases de efecto invernadoiro máis potentes como o metano e o óxido nitroso teñen diferentes frecuencias de absorción térmica que o, que non se enchen (saturan) tanto coma no , así que o aumento das ppm destes gases é moito máis significativo.
Equivalente de dióxido de carbono
O equivalente de dióxido de carbono (CO2e ou CO2eq ou CO2-e) dunha cantidade de gas calcúlase a partir do seu GWP. Para calquera gas, é a masa de CO2 que quentaría a Terra tanto como a masa dese gas. Proporciona unha escala común para medir os efectos do clima de diferentes gases. Calcúlase como o GWP multiplicado pola masa do outro gas. Por exemplo, se un gas ten un GWP de 100, 2 toneladas do gas teñen un CO2e de 200 toneladas, e 9 toneladas do gas teñen un CO2e de 900 toneladas.
Neuroestética
Leis de Semir Zeki sobre o cerebro visual
miniatura|[[Natureza-morta con melón, de Monet]] miniatura|Xanelas, obra do pintor cubista [[Robert Delaunay|R. Delaunay]]
Potencial de quecemento global
Equivalente de dióxido de carbono
A escala global, os efectos de quecemento dun ou máis gases de efecto invernadoiro na atmosfera poden tamén expresarse como unha concentración atmosférica equivalente de CO2. O CO2e pode entón ser a concentración atmosférica de CO2 que quentaría a Terra tanto coma unha determinada concentración dalgún outro gas ou de todos os gases e aerosois da atmosfera. Por exemplo, un CO2e de 500 ppm representaría unha mestura de gases atmosféricos que quentaría a Terra tanto coma o farían 500 ppm de CO2. O cálculo da concentración atmosférica equivalente de CO2 dun gas de efecto invernadoiro atmosférico ou aerosol é máis complexo e implica as concentracións atmosféricas de ditos gases, os seus GWPs e as proporcións das súas masas molares respecto da masa molar do CO2.
Neuroestética
Leis de Semir Zeki sobre o cerebro visual
El propón dúas leis supremas do cerebro visual:
Potencial de quecemento global
Equivalente de dióxido de carbono
Os cálculos do CO2e dependen da escala de tempo elixida, normalmente 100 ou 20 anos, xa que os gases decaen en abundancia na atmosfera ou son absorbidos naturalmente a diferentes velocidades.
Neuroestética
Constancia
A pesar dos cambios que se producen no tratamento dos estímulos visuais (distancia, ángulo de visión, iluminación etc.), o cerebro ten a capacidade única de reter o coñecemento sobre as propiedades constantes e esenciais dun obxecto e refugar propiedades dinámicas irrelevantes. Isto non se aplica só á capacidade de ver sempre un plátano como a cor amarela, senón tamén o recoñecemento de caras en ángulos variábeis.
Potencial de quecemento global
Equivalente de dióxido de carbono
As seguintes unidades son de uso común:
Por exemplo, a táboa de arriba mostra os GWP do metano sobre 20 anos, que é 86, e do óxido nitroso, que é de 289, así que as emisións de 1 millón de toneladas de metano ou de óxido nitroso son equivalentes ás emisións de 86 ou 289 millóns de toneladas de dióxido de carbono, respectivamente.
Neuroestética
Abstracción
Este proceso refírese á coordinación xerárquica onde unha representación xeral pode dividirse en moitos detalles, permitindo ao cerebro procesar de forma eficiente estímulos visuais. Pode que a capacidade de abstracción evolucionase como unha necesidade debido ás limitacións da memoria. En certo xeito, a arte exterioriza as funcións da abstracción no cerebro. A neurobioloxía cognitiva descoñece o proceso de abstracción. Non obstante, Zeki formula unha interesante cuestión de se hai unha diferenza significativa no patrón de actividade cerebral durante a visualización da arte abstracta xa que é oposto á figuración.
Oito leis da experiencia artística de Ramachandran
miniatura|esquerda|[[Vilayanur S. Ramachandran en 2011]] Vilayanur S. Ramachandran e o seu grupo de investigadores como William Hirstein, desenvolveron unha teoría. Estas "leis" combínanse para desenvolver conceptos subxacentes de experiencia artística humana. Aínda que non abranguen todo o que hai sen dúbida moitos outros principios da experiencia artística, os teóricos afirman que proporcionan un marco para a comprensión de aspectos das artes visuais, a estética e o deseño. Aínda que a proba destes principios pode proporcionar cuantitativamente evidencias futuras sobre áreas específicas do cerebro responsables dun tipo de atractivo estético, a teoría enfróntase a obxeccións filosóficas e históricas.
Principio de intensidade máxima
Este efecto pódese aplicar ao recoñecemento de patróns humanos e da preferencia estética. Algúns artistas tentan capturar a esencia de algo co fin de evocar unha resposta emocional directa. Noutras palabras, tratan de facer un rectángulo 'super' para chegar ao espectador a ter unha resposta mellorada. Para capturar a esencia de algo, un artista amplifica as diferenzas dese obxecto, ou o que a fai única, para resaltar as características esenciais e reducir a información redundante. Este proceso imita o que as áreas visuais do cerebro evolucionaron para facer e con máis forza activa os mesmos mecanismos neuronais que se activan orixinalmente polo obxecto orixinal.
Algúns artistas fan fincapé en compoñentes creativos tales como o sombreado, o relevo e a iluminación nunha medida que non ocorrería nunha imaxe real. Estes artistas poden estar inconscientemente producindo unha maior actividade nas áreas específicas do cerebro dunha maneira que non é evidente para a mente consciente. Cabe sinalar aquí que unha parte importante da experiencia da arte non é reflexión por parte das audiencias conscientemente.
Illamento
O illamento dun só sinal visual axuda a que o organismo asigne atención á saída dun único módulo co que poderá gozar de maneira máis eficaz o cambio das dimensións representadas nese módulo. Noutras palabras, hai unha necesidade de illar as formas visuais antes de que este aspecto se amplifique. Esta é a razón pola que un debuxo de esquema ou esbozo é ás veces máis eficaz como arte que a fotografía. Por exemplo, un debuxante pode esaxerar certos trazos faciais que son únicos para o carácter e eliminar outras formas que comparte, tales como os tons de pel. Esta característica prevén que características únicas non desvirtúen a imaxe. Por esta razón, pódese predicir que un debuxo de esquema pode ser esteticamente máis agradábel que unha fotografía a cor. A fotografía, porén, tanto a cor coa en branco e negro, e tanto estática coma en movemento pode actuar tamén como arte seguindo o mesmo principio, illando outros sinais determinados.
A atención dos espectadores é dirixida cara a esta única área que permite que cada un se centre nesta fonte de información. As melloras introducidas polo artista observáronse máis coidadosamente como resultado da amplificación da activación e reforzo do sistema sistema límbico.
Agrupamento
Un exemplo de agrupamento perceptivo é a delimitación dunha figura no fondo. A estética pode rastrearse na necesidade evolutiva de que os organismos incentiven a descubrir obxectos, como depredadores, desde ambientes ruidosos. Por exemplo, cando se ven as manchas de tinta, os segmentos do sistema visual da escena vencen ou superan a camuflaxe e unen un subconxunto das manchas. Isto pódese lograr de forma máis efectiva se o sistema límbico se retroalimenta á primeira vista en todas as fases do procesamento visual que leva ao descubrimento do obxecto. A idea clave é que, debido aos recursos de atención limitados, a retroalimentación constante facilita a sistematización das características nas etapas anteriores e ao descubrimento dunha pista que produce activación límbica e isto leva a prestar atención a características importantes. Aínda que non é espontáneo, este reforzo é a fonte da agradable sensación. O descubrimento do obxecto é agradábele e, polo tanto, a revelación fai que o organismo se agarre á imaxe.
Isto permite a unión temporal, debe ser comunicado por un sinal ao sistema límbico para o reforzo que é unha fonte de experiencia estética.
Contraste
A lei do contraste implica eliminar información sobre como centrar a atención. As células da retina, o corpo lateral e a cortiza visual responden predominantemente ás cores superficiais claras e non homoxéneas. Os gradientes suaves son moito máis difíciles de detectar polo sistema visual en vez de divisións segmentadas de tons que resultan en bordos facilmente detectables. Os contrastes debido ao bordo poden ser fáciles de ollar. David H. Hubel e Torsten Wiesel demostraron previamente a importancia das diferentes respostas das neuronas visuais para a orientación e a presenza de bordos. Isto pode apoiar a importancia evolutiva xa que as rexións de contraste son ricas en información de reforzo que require atención. En contraste co principio de agrupación, as características contrastantes están moi próximas.
Percepción
O mecanismo garante que a loita está a reforzar para que o espectador segue buscando até o descubrimento. Desde un punto de vista de supervivencia, isto pode ser importante para a procura continua dos depredadores. Ramachandran suxire pola mesma razón que un modelo cuxas cadeiras e seos están a piques de ser revelados é máis provocativa que un que xa está completamente espido. Un significado que está implícito é máis atractivo que un que é explícito.
O punto de vista xenérico
O sistema visual busca interpretacións que se basean en máis dun punto de vista único. Por exemplo, nunha imaxe de paisaxe, interpretarase un obxecto en primeiro plano e ocultarase un obxecto no fondo, en lugar de asumir que a figura de fondo ten unha peza que falta.
En teoría, se un artista está a tratar de agradar á vista, debe evitar tales coincidencias. Con todo, en certas aplicacións, a violación deste principio poden tamén producir un efecto agradábel.