cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Historia dos eslavos do sur
A minoría étnica albanesa ao sur de Serbia foi tamén fonte de tensión (e aínda o é) e, ante os enfrontamentos do exército iugoslavo coa guerrilla kosovar, transformada en Exército de Liberación de Kosovo (UÇK), cando este territorio, aínda oficialmente parte de Serbia, declarou a súa independencia o 22 de setembro de 1991, non recoñecida internacionalmente, provocou a intervención estranxeira (a denominada Guerra de Kosovo). Despois do bombardeo da OTAN á República Federal de Iugoslavia, rematada a guerra, a partir de 1999, a administración do territorio kosovar quedou, de forma temporal, a cargo da ONU e, por mandato do Consello de Seguridade, nas mans da Misión de Administración Interina das Nacións Unidas en Kosovo (MINIURSO) e da OTAN.
Porén, o status de Kosovo é motivo de controversia. Serbia considera que Kosovo é unha provincia autónoma dentro do seu propio territorio, de conformidade coa súa constitución e coa Resolución 1244 do Consello de Seguridade das Nacións Unidas. Por iso, o goberno serbio non intervén directamente na administración deste territorio desde 1999. O novo goberno provisional de Kosovo declarou unilateralmente, outra volta, a súa independencia de Serbia o 17 de febreiro de 2008 (co apoio tácito de Estados Unidos e de parte da Unión Europea), instaurando a República de Kosovo. Serbia, Rusia, España e outros países non aceptaron este feito unilateral nin recoñecen a República de Kosovo como Estado soberano.
Tras a aprobación e promulgación da Carta Constitucional de Serbia e Montenegro pola Asemblea da República Federal de Iugoslavia o 4 de febreiro de 2003, a República Federal de Iugoslavia pasou a ser a unión de Estado de Serbia e Montenegro. Finalmente, o 21 de maio de 2006, nun plebiscito, o 55,5% da poboación apoiou a independencia de Montenegro, que foi proclamada o 3 de xuño de 2006.
Iliria
Iliria é unha antiga rexión histórica de Europa que, na súa maior extensión, incluía a parte occidental da península Balcánica, na costa oriental do mar Adriático, no que hoxe son Croacia, Serbia, Bosnia, Montenegro e Albania.
Os primeiros signos de grupos de poboación fixos, aínda que escasos, no territorio do que foi Iugoslavia, remóntanse ao paleolítico inferior, como o demostran os xacementos de Montenegro, norte de Bosnia, Croacia e Eslovenia.
No neolítico floreceu unha cultura agrícola-gandeira, a cultura danubiana, estendida a Serbia e Bosnia, que arrequeceu con diferentes achegas na Idade de Bronce. Esta cultura presenta os seus centros máis importantes en Starčevo, cuxa cerámica está decorada con motivos xeométricos en espiral; Vinča, obra de comunidades agrícolas relativamente estábeis que posúe unha cerámica bastante diversificada, como pequenas estatuas e vasos antropomorfos e, finalmente, Butmir, en Bosnia, con cerámica decorada con meandros e espirais.
Ao comezo da Idade de ferro desenvolveuse en Bosnia, especialmente no altiplano de Glasinać, unha cultura caracterizada polo gran número de túmulos, ricos en armas, relacionados cos de Serbia.
Tamén habitaban a zona, especialmente ao sur, os tracios, antigo pobo de estirpe indoeuropea. Eran sobre todo gandeiros, e foron moi apreciados como soldados mercenarios polos gregos da época clásica. Nunca chegaron a alcanzar a etapa urbana e a súa organización era feudal, con base na tribo. miniatura|250px|esquerda|Área aproximada do asentamento das tribos ilirias na antigüidade.
Esta rexión foi coñecida na antigüidade polos nomes gregos 'Iλλυρία (Illyría) ou Iλλυρίδα (Illyrída), e, posteriormente, polo latino Illyria e tamén Illyricum.
Neste marco apareceron a finais do II milenio a.C. (contra o ano 1000 a.C.) poboacións ilirias procedentes do norte. Os ilirios (en grego ιλλυρόι, illyrói) eran unha heteroxénea coalición de tribos das que pouco se sabe. Suponse que a un número indeterminado destas as unía unha lingua iliria común.
O feito de que o territorio sufrise invasións dos galos contra o 400 a.C. (que deixou poucos vestixios) e o descoñecemento dos autores clásicos, fai difícil precisar a orixe dos diferentes grupos. En xeral, pódese dicir que Iliria ía do Neretva (antigo Naro) ao Drina (Drilo) e que ao leste quedaban os tribalios. Esta descrición é conforme a diversos autores até o século II e en especial Estrabón e Tácito.
Considérase aos ilirios como un pobo indoeuropeo procedente do círculo da cultura de Lusacia. Orixinariamente vivían baixo unha organización tribal cun xefe electivo e un consello de anciáns, pero constituíron máis tarde federacións e reinos máis ou menos efémeros; no sur, máis en relación coa cultura grega, fundaron o Epiro, que se distinguiu da verdadeira Iliria.
Os ilirios impuxéronse aos tracios e ocuparon as rexións do NO da península Balcánica, desde o Danubio até o golfo de Ambracia, e do Adriático aos montes Šar. As principais tribos eran as dúas dálmatas, ardieos, dárdanos, albanos, taulantios, molosos, trespotos, vénetos, dauros e mesapios; estas tres últimas alcanzaban o leste de Italia.
O gran número de tribos independentes obstaculizou a formación dun estado "nacional" até mediados do século III a.C., en que apareceu no sur do país un reino ilírico con capital en Scodra (Escodra, hoxe Shkodër, en Albania), e outra federación de pobos con sede en Delminium (capital dos dálmatas no século II a.C., antes da conquista romana, onde hoxe se localiza Tomislavgrad, Bosnia e Hercegovina).
Progresivamente foron chegando ás costas colonos gregos que deron orixe a emporios como Epidauro e Apolonia (hoxe en Albania). Naturalmente, a cultura grega está mellor documentada en Macedonia e ao longo das costas, pero a súa influencia fíxose sentir tamén máis ao interior.
Mesia
Mesia (en grego antigo Μοισία, Moisía; en latín Moesia) é unha rexión xeográfica e histórica situada ao sur do curso inferior do Danubio, nas actuais Serbia, Bulgaria (norte) e Romanía (extremo sueste). Estaba delimitada:
Inicialmente poboada por tribos tracias, instaláronse nela colonos gregos a partir do século VIII a.C., no litoral do mar Negro.
A lingua autóctona, o mesio, da que se dispón de poucos coñecementos, suponse que pertencía ao grupo tracio-ilírico, un conxunto de linguas que agrupaba o mesio, o dacio, o misio e o tracio.
Dacia
Na antigüidade, especialmente segundo as fontes romanas, Dacia era o país da Europa centrooriental habitado polos dacios, que os gregos denominaban xetas. dereita|miniatura|200px|O país dos [[dacios.]] dereita|miniatura|200px|O reino de [[Dacia na época de Berebistas (82 a.C.).]] Aproximadamente, esta rexión estaba delimitada ao sur polo río Danubio (daquela chamado Istros) ou ás veces tamén polos Balcáns (daquela Hemus), incluíndo así a rexión de Dobruia, habitada polos xetas e onde entraron en contacto co mundo grego; ao leste, polo mar Negro (Pontus Euxinus) e polo río Dniéster (Tyras), aínda que había moitos asentamentos dacios entre o Dniéster e o río Bug; e ao oeste, polo río Tisza (Tisia), aínda que ás veces tamén se contaban áreas situadas entre este río e o Danubio medio. Corresponde, por tanto, aos estados actuais de Romanía e Moldavia e a pequenas partes dos de Bulgaria, Serbia, Hungría e Ucraína.
Entre os anos 82 a.C. e a conquista romana do 106 da nosa era, existiu un reino dacio de extensión variábel. A súa capital, Sarmizegetusa, foi destruída polos romanos, pero a nova cidade que estes fundaron para dirixir a nova provincia tomou en parte o seu nome (Ulpia Traiana Augusta Dacica Sarmizegetusa).
Estaba poboada polos xetas ou dacios e as tribos dos tiras e os teuriscos, presuntamente de etnia tracia. Tucídides dixo que xa vivían alí a mediados do século VI a.C., durante a expedición de Darío I de Persia, e máis tarde seguiron a Sitalces como a cabeza da confederación tribal tracia dos odrisios.
Os dacios ou xetas pertencían á familia ilirio-tracia. As tribos dacias tiñan relacións pacíficas e belicosas cos outros pobos veciños, como os celtas, os antigos xermánicos, os sármatas e os escitas, pero foron máis influídos ca eles polos antigos gregos e romanos. Estes últimos, finalmente, conquistarían e asimilarían lingüística e culturalmente aos dacios.
A relixión dos dacios tiña unha certa influencia da relixión helénica. Así, posuía todo un panteón de deuses que se identificaban con algún elemento do medio natural.
Durante a expedición de Filipo II de Macedonia a Tracia, os tribais ocupaban as rexións entre o Danubio e os Balcáns. Foran desprazados recentemente polos kelts, que probabelmente eran un pobo celta, que expulsaran os xetas cara á outra ribeira do río.
Alexandre o Grande, o 335 a.C., encontrou aos xetas á outra banda do Ister, cuns dez mil guerreiros e catro mil cabaleiros. Alexandre atravesou o río de noite e por sorpresa, e derrotou aos xetas, conquistando a súa capital.
O ano 292 a.C., Lisímaco de Tracia, nunha guerra agresiva contra os xetas, entrou até o corazón do país, pero nas chairas de Besarabia cortáronlle a retirada e tivo que renderse.
Durante a invasión dos galos (celtas), os xetas estiveron en guerra con eles, pero foron derrotados e milleiros foron vendidos como escravos en Atenas (nesta época están documentados moitos escravos cos nomes de Geta ou Dacus ou Davus). Despois, parece que os xetas desaparecen e xurdiron os dacios.
Non está claro o por que pasaron de dicirse xetas a dicirse dacios. Estrabón dixo que eran dous pobos diferentes e que os xetas vivían á beira do mar Negro, e os dacios na parte occidental, nas fontes do Ister. No século I a.C. os romanos denominaban a rexión como Dacia e todo fai pensar nun só pobo no que a tribo dos dacios adquiriría a hexemonía e a dos xetas a perdería.
Neste período, os dacios enfrontáronse frecuentemente cos romanos sen resultados decisivos para ningunha das dúas partes, até que os dacios, baixo o rei Decébalo, derrotaron ao emperador Domiciano e o obrigaron a negociar a paz en condicións desfavorábeis, incluso coa obriga do pagamento dun tributo anual a Dacia.
Decébalo utilizou a paz para rearmarse. Atacou aos iacigos, que eran aliados dos romanos, acolleu desertores romanos e, finalmente, arrestou a Longinus e fixo saber que non o liberaría até a evacuación romana do país e a compensación polos gastos militares. Longinus envelenouse e o senado romano declarou a guerra a Decébalo.
Durante esta segunda guerra dacia (105), Traxano atravesou o Danubio polo lugar chamado Portas de Ferro, onde fixo construír a célebre ponte flotante (iniciada contra o 103), e dirixiu unha parte do exército cara á Aluta, mentres el mesmo dirixía o resto polo val do Orsova e marchaba directamente contra a capital de Decébalo, Sarmizegethusa, que os dacios non puideron defender e incendiaron antes de fuxir ás montañas. Decébalo e outros nobres suicidáronse para evitaren caer en poder dos romanos. Traxano entrou na capital o 106.
Macedonia
miniatura|250px|O territorio da [[Macedonia (rexión histórica)|Macedonia histórica repártese hoxe entre Grecia (Macedonia grega), a República de Macedonia, Bulgaria (provincia de Blagoevgrad), Albania (Mala Prespa e Golo Brdo) e Serbia (Prohor Pčinjski e Gora).]] miniatura|250px|Expansión de Macedonia durante o [[Reino de Macedonia|Reino.]] miniatura|250px|O [[Reino de Macedonia á morte do rei Filipo II (336 a.C.).]]
A Macedonia histórica estendíase polo centro da península Balcánica, limitada ao sur por Tesalia e ao leste por Tracia. O seu territorio estivo habitado desde o neolítico, e actualmente está repartido entre varios países: Grecia, a República de Macedonia (ou Antiga República Iugoslava de Macedonia), e Bulgaria, pero tamén, segundo certos mapas, por algúns pequenos territorios de Albania oriental e de Serbia meridional.
O nome Macedonia, en grego Μακεδονία (Makedonía) é moi antigo. Existen tres teorías sobre a orixe deste nome.
De acordo coa mitoloxía grega, Macedón era o nome do xefe da tribo que se asentaría na rexión e que fundaría o Reino de Macedonia. De acordo con Heródoto, os μακεδνοί (makednoí) eran unha tribo doria.
O nome tamén podería derivar do adxectivo μακεδνός (makednós), que significa "alto", usado por Homero para designar unha árbore na Odisea e que segundo o gramático Hesiquio de Alexandría sería unha palabra do dórico que significaría "grande" ou "pesado". Comunmente crese que tanto os macedonios coma os seus antecesores makednoí eran considerados como persoas de grande estatura.
Unha terceira hipótese suxire que o nome makedónes significaría "habitantes das terras altas", de acordo cun termo do antigo idioma macedonio, μακι-κεδόνες (maki-kedónes, "do alto planeta").
É moi complicado chegar a saber con toda exactitude a orixe destes pobos. Sábese que se agrupaban en tribos e cada unha tería o seu propio rei. O groso da poboación eran pastores que coidaban o gando dos nobres. Estes últimos eran ademais grandes cazadores e bos guerreiros. O historiador grego Tucídides (ca. 460 a.C. - 400 a.C.) describe a estes poboadores como un conxunto de pobos dispersos, en cada un dos cales se implantara unha monarquía, que loitaban e competían entre si, de maneira que o relato da súa consolidación está cheo de alianzas e conflitos entre os diversos grupos e reis aspirantes á hexemonía.
Contra o século XII a.C. aquela sociedade transformouse en reino, gobernado polos arxéadas. Contra o 640 a.C. Pérdicas I ocupaba toda a chaira macedónica, pero sen podermos falar, aínda, dun poder centralizado.
Os macedonios comezaron a expandirse, a partir do 730 a.C., cara ás chairas costeiras, quizais debido á presión demográfica que afectou a todo o norte dos Balcáns, exercida polos cimerios sobre os tracios ao leste, e polos ilirios ao oeste. A expansión dos macedonios concluíra a finais do século VI a.C. e o reino emerxeu a principios do século V a.C. xa plenamente constituído, aínda que cunha estrutura arcaica e laxa.
Parte dos pobos conquistados polos macedonios foron expulsados ou exterminados, pero outra parte permaneceu e asimilouse aos macedonios. A comunidade dos pobos macedonios reunía todos os territorios que recoñecían a autoridade do rei. Macedonia era un reino dotado dunha estrutura moi pouco centralizada e que se compoñía de dúas partes esenciais:
Cando a autoridade real era débil, os príncipes da Alta Macedonia tendían a converterse practicamente en monarcas independentes, a desenvolver unha política propia e contraria aos arxéadas, e a establecer vínculos de solidariedade cos seus veciños ilirios ao oeste do Pindo.
Os obxectivos básicos do rei de Macedonia eran asegurar, en primeiro lugar, a estabilidade dinástica; en segundo lugar, controlar as dinastías dependentes da Alta Macedonia e, por último, consolidar as fronteiras do reino ante ilirios, tracios e calcídicos e, en menor medida, epirotas e peonios.
A comezos do século V a.C. Macedonia era xa un estado rexido por unha aristocracia militar e terratenente. Durante o reinado de Arquelao I (413-399 a.C.) estableceuse a capital en Pella.
Posteriormente Macedonia atravesou duros avatares até chegar ao reinado de Filipo V (221-179 a.C.), aliado de Aníbal na II guerra púnica. Así se produce o enfrontamento con Roma
A conquista romana
A finais do século III a.C. o reino de Iliria, con capital en Skodra (Escútari) ao norte da Albania actual, estendíase por Montenegro, a Croacia meridional até a sur do río Neretva. miniatura|250px|[[Illyricum (provincia romana)|Iliria no Imperio romano.]] miniatura|dereita|250px|Provincias romanas de Illyricum (que comprendía [[Dalmacia e os SO de Panonia ou baixa Panonia), Panonia, Mesia, Dacia, Tracia e Macedonia.]] miniatura|250px|Dioceses de Illyricum (Diocese de Panonia), [[Dacia e Macedonia no ano 400.]]
No século III a.C. os ataques piratas dos ilirios polas cidades adriáticas deron motivo aos romanos para emprenderen campañas contra eles. Os territorios dos Balcáns foron incorporándose paulatinamente ao imperio romano, comezando por Macedonia.
No Mediterráneo oriental, a República romana enfrontouse sucesivamente aos monarcas dos estados helenos xurdidos do imperio de Alexandre o Grande: aos reis macedonios Filipo V no ano 197 a.C. e Perseo no 168 a.C. nas Guerras macedónicas, e dividiu o país en catro repúblicas, con capitais en Anfípolis, Tesalónica, Pella e Pelagonia. Máis tarde Roma acabou coa independencia nominal destas repúblicas para converter a toda Macedonia en provincia romana, rexida por un gobernador residente en Tesalónica. Derrotou tamén a Antíoco III de Siria o ano 189 a.C., na Guerra romano-siria. Macedonia, Acaia e Epiro convertéronse en provincias romanas o ano 146 a.C.
Os romanos, en 168 a.C., despois dunha guerra de 30 días conquistaron a capital (Skodra) e Iliria foi incorporada a Roma. Producíronse algunhas revoltas, a última das cales foi en Dalmacia. Pero desde o ano 12 d.C. Dalmacia quedou totalmente sometida.
A rexión foi teatro da confrontación entre Xulio César e Pompeio. Despois da extensión da conquista romana até o Danubio baixo Augusto, en 9 a.C. creouse a provincia romana de Iliria. No ano 10, esta provincia foi dividida en Panonia e Dalmacia e o termo Iliria caeu en desuso.
En Iliria os romanos crearon no ano 27 a.C. unha provincia senatorial que comprendía as actuais Albania, Montenegro, gran parte de Bosnia e Croacia, Dalmacia e a parte occidental de Serbia. Porén, a submisión das belicosas tribos do interior non foi completa até o reinado de Augusto (campaña de Tiberio, ano 9 a.C.).
A provincia foi posta baixo dependencia directa do emperador, quen a gobernaba por medio dun procónsul residente en Salona, pero as revoltas que se produciran aconsellaron manter unha forza militar importante na rexión e o 11 a.C. foi convertida en provincia imperial con P. Cornelius Dolabella como legatus (legado). Ás cidades máis importantes, como Epidauro, Narona, Salona e Iader (Zadar), enviáronse colonias de veteranos que as converteron en centros de irradiación da cultura latina, como o demostra a progresiva extensión de factorías romanas no interior.
A provincia, sen capital determinada, dividiuse en conventos xurídicos subdivididos en decurias; Scardona, Salona (con 382 decurias segundo Plinio) e Narona. Iadera, Salona, Narona e Epidauro de Iliria foron colonias romanas e Apolonia de Iliria e Corcira cidades libres. Crese que o legado só tiña xurisdición sobre unha parte e que a zona interior dependía do gobernador de Panonia. Salona acabou sendo a capital provincial. O historiador Dión Casio e o seu pai Casio Aproniano, foron gobernadores de Iliria.
A romanización desta rexión recibiu grande impulso tamén polo recrutamento de nativos ilirios, primeiramente para cohortes auxiliares e, despois, tamén para as lexións. Na provincia ilírica, grazas á sagaz administración romana, floreceu ben pronto o comercio, favorecido polas lexións establecidas ao longo dos Sava, Drina e o Danubio. Exportábase gran, animais e madeiras para a construción, e até ferro, ouro e prata.
E aí empezou todo o problema. Coa división do Imperio, o patricio Marcelino asegurou o control da parte occidental e dominaba o mar Adriático mediante unha frota. Pero Iliria quedou de contado en poder dos visigodos, empuxados polos bizantinos, e Alarico foi recoñecido magister militum en 398 polos bizantinos e, en 405, polo emperador de Occidente.
Quen eran os eslavos?
Pouco é o que se coñece sobre a orixe e as primeiras etapas da historia dos pobos eslavos. A partir das fontes clásicas e das evidencias arqueolóxicas, propuxéronse diversas hipóteses un algo vagas que sitúan o seu hábitat primitivo nalgún punto das vastas chairas que se estenden entre os ríos Elba e Dniéper.
Arqueólogos polacos e checos localizan o seu berce nun amplo espazo da Europa oriental, limitado de oeste a leste polo Vístula e o Dniéper e, ao sur, polos contrafortes setetrionais dos Cárpatos. Alí, ao longo da Idade de Bronce, as xentes da cultura de Trzciniec e da súa sucesora, a puxante cultura lusaciana dos Campos de Urnas, configuraran un substrato étnico no que, conforme a estas teses, sería posíbel rastrexar a orixe dos pobos eslavos.
A chegada das invasións escitas desde Ucraína, no século VIII a.C., propiciaría a emigración dalgúns grupos, tanto cara ao oeste, até contactar cos xermanos na rexión do Río Elba, como cara o leste, cara ás concas do Dnister e o Pripiat, onde se converteron en veciños de escitas e sármatas, pobos nómades das estepas do sur da actual Rusia.
Os especialistas aprecian nestes primitivos eslavos orientais fortes influencias helenas e iranias, procedentes dos contactos cos seus veciños nómades e, a través deles, coas colonias gregas do mar Negro. As conxecturas sobre este proceso foron tan variadas como, en xeral, carentes de base.
Pero sexa cal for a orixe dos eslavos, o certo é que, nos primeiros séculos da nosa era, constituían un conxunto de tribos sedentarias, denominadas no século I por Plinio o Vello e Tácito veneti (vénetos), que falaban unha mesma lingua e compartían un similar grao de desenvolvemento cultural, e cuxa organización social estaba abandonando a etapa xentilicia para dar paso a unións territoriais máis ou menos estábeis, nas que o goberno das asembleas tribais perdía terreo en beneficio dos xefes militares e dunha aristocracia terratenente favorecida pola lenta introdución do sistema escravista.
A partir do século III o ámbito eslavo foi sacudido polos grandes movementos migratorios que alteraron profundamente a face de Europa. Primeiro foron os xermanos, un de cuxos pobos, o ostrogodo, emigrara á rexión do Vístula e despois á Rusia meridional. Baixo o reinado de Hermanarico os ostrogodos someteron as tribos eslavas da rexión.
No ano 375 os hunos, nómades de orixe turco-mongol que acababan de atravesar os Urais procedentes da Siberia meridional, destruíron o reino xermano e estableceron sobre as súas ruínas un novo imperio que alcanzaría o seu apoxeo con Atila, a mediados do século V, para desaparecer rapidamente á súa morte.
Os movementos de pobos desencadeados por estas invasións afectaron aos eslavos, que iniciaron unha lenta diáspora. Os grupos máis meridionais, fuxindo das devastacións provocadas polos nómades ou aproveitando os espazos baleiros que deixaban as migracións doutros pobos, dispersáronse desordenadamente, tendencia favorecida pola inestabilidade das súas dúas grandes unións tribais, os antes, establecidos na Ucraína occidental, e os esclavenos, situados máis ao oeste, na actual Moldavia. Iso explica, sen dúbida, a existencia no século VI dunha Croacia Branca no sur da actual Polonia, ou dunha Serbia Branca, a patria dos sorabos, localizada no leste de Alemaña, entre os ríos Weser e Oder.
Tras a caída do Imperio romano e o abandono de varias tribos xermánicas das zonas que ocupaban para trasladárense ao sur, xunto a unha explosión demográfica, as distintas comunidades que constituían a etnia eslava trasladáronse por todo o continente europeo.
Neste pobos eslavos pódense distinguir tres grupos:
A conquista dos Balcáns polos eslavos do sur
Tras a caída do imperio de Atila, os antes -posibelmente mesturados con elementos de orixe sármata e huna- levantaron un rudimentario estado nas rexións situadas ao noroeste do mar Negro, que foi destruído a mediados do século VI polos ávaros, outro pobo nómade procedente de Asia que, tras fundar un estado (567), en pouco tempo se fixeron co control das terras situadas entre o Danubio e os Urais. Os antes desapareceron entón da historia, mentres que os seus vasalos, porén, iniciaran unhas décadas atrás unha masiva migración cara ao sur, probabelmente incitados por unha considerábel presión demográfica.
miniatura|esquerda|250px|As tribos eslavas a mediados do século VIII.
Os eslavos do sur (iugo-eslavos) penetraron así na península Balcánica, franqueando en cinco ocasións o Danubio (entre 493 e 543). En torno ao 517 os cronistas gregos rexistran as primeiras incursións destes eslavos meridionais no limes danubiano. Máis ao leste, na Panonia recentemente abandonada polos longobardos, establecéronse outros grupos eslavos, entre os que figuraban eslovenos, serbios e croatas, que realizaron repetidas incursións en Dalmacia, Iliria e Macedonia desde os tempos de Xustiniano (527-565), favorecidos pola dispersión de forzas a que obrigaba a enorme extensión das fronteiras do Imperio de oriente.
Estes grupos eslavos darían lugar, máis tarde, ás futuras nacionalidades de serbios, croatas e eslovenos, aínda que sen formaren nese momento entidades políticas específicas. Eran pobos agropecuarios, reunidos en zadrugas ou agrupacións familiares, asociadas en župas, que eran gobernadas polo župan, que se vía secundado en tempos de guerra polo voivoda.
Ante as novas circunstancias impostas polos ávaros, os eslavos alcanzaron o Adriático (614). Ao mesmo tempo, os esclavones, convertidos en vasalos e soldados mercenarios dos ávaros, participaron nas loitas destes contra Bizancio e comezaron a establecerse por toda a península Balcánica.
Constantinopla, Tesalónica e outras grandes cidades coñeceron repetidos asedios de bandas eslavas e ávaras, aínda que era o medio rural o que sufría as peores consecuencias das correrías de saqueo. Durante o reinado do emperador Heraclio (610-641), as costas e illas do Exeo e do Adriático padeceron tamén as incursións marítimas dos acabados de chegar, que incluso estableceron colonias no Peloponeso. Reducida ás comarcas litorais, a autoridade imperial desaparecera practicamente dos Balcáns.
A penetración dos eslavos non era tan só unha conquista militar, senón que implicaba tamén un proceso de colonización que, tras unha primeira etapa de incursións devastadoras, conduciu ao asentamento de grandes comunidades campesiñas eslavas. En Iliria, Macedonia e outras rexións, as poboacións autóctonas (tracios, celtas e ilirios) foron forzadas a buscar refuxio nas áreas costeiras, mentres que noutras zonas sufriron unha lenta asimilación no seo das novas sociedades eslavizadas.
Nos Balcáns occidentais produciuse a colonización máis intensa. Tras romper en reiteradas ocasións o limes ilirio, os eslavos terminaron ocupando as terras do interior, absorbendo a poboación nativa ou relegándoa aos portos de Dalmacia.
A mediados do século VII, con excepción das zonas litorais, o territorio da Iugoslavia contemporánea era un país eslavo.
Desde os seus asentamentos na actual Hungría, os eslovenos ocuparon os contrafortes orientais dos Alpes, os cursos superiores dos ríos Sava e Drava e, na súa época de maior expansión, a área danubiana, desde Linz até Viena.
A cabalo do Danubio, na Panonia meridional e en Iliria, establecéronse os croatas, mentres que os serbios penetraron máis ao sur, até as comarcas montañosas que se estenden entre o río Morava e o litoral montenegrino.
O resto do territorio iugoslavo contemporáneo repartírono outros pobos menores: os narentanos, na Dalmacia meridional, onde axiña se converteron en audaces piratas; os zachlumjanos na actual Hercegovina; os duklianos e druguviches en Macedonia etc.
Este conxunto de pobos, organizados en pequenas comunidades independentes, como vimos, basculou ao longo dos séculos VII e VIII entre a submisión ao khanato ávaro e as crecentes influencias culturais e políticas que procedían do ámbito heleno (Imperio Bizantino) e dos reinos xermánicos do oeste: bávaros, francos, lombardos etc.
Paulatinamente, a sedentarización permitiu a consolidación do poder dunha caste aristocrática de guerreiros vinculados á družina, (ou druzhina) séquito do xefe militar ou príncipe, knez (ou kniaz), ou o župan. Iso, e as dificultades que presentaba a complicada orografía montañosa dos Balcáns occidentais, favoreceu a aparición de numerosos principados que terminarían conformando as actuais nacionalidades balcánicas.
O reino de Samo
miniatura|esquerda|200px|O rei Samo.
Aproveitando unha derrota dos ávaros ante os bizantinos, o comerciante franco Samo (falecido en 658), sublevou aos eslavos contra os ávaros (623), formando con axuda franca un efémero reino que se estendía sobre gran parte das tribos eslavas (checos, moravos, eslovenos e algúns do sur), desde o Elba até as proximidades do Adriático. É o primeiro gobernante eslavo do que se coñece o nome.
Existe controversia sobre a súa nacionalidade. Segundo a historiografía francesa era franco, como afirma Fredegario no Fredegarii Chronicon, onde di que é do Pagus Senonagus, polo que a maioría dos autores antigos quixeron ver aí Senonico (rexión de Sens, Yonne, Francia).
Pero outros autores pensan doutra forma. ''Mais la plupart des historiens de la France se sont obstinés à voir "Sens" dans l'expression de Fredegaire. S'<span style="background-color: rgb(255, 145, 145);" title="el"><span style="background-color: rgb(255, 145, 145);" title="el"><span style="background-color: rgb(255, 145, 145);" title="el">il  s'agissait de Sens, <span style="background-color: rgb(255, 145, 145);" title="el"><span style="background-color: rgb(255, 145, 145);" title="el"><span style="background-color: rgb(255, 145, 145);" title="el">il   <span style="background-color: rgb(255, 145, 145);" title="e, cando non é o símbolo químico do itrio"><span style="background-color: rgb(255, 145, 145);" title="e, cando non é o símbolo químico do itrio"><span style="background-color: rgb(255, 145, 145);" title="e, cando non é o símbolo químico do itrio">y   aurait civitas ou urbs et non pagus; <span style="background-color: rgb(255, 145, 145);" title="el"><span style="background-color: rgb(255, 145, 145);" title="el"><span style="background-color: rgb(255, 145, 145);" title="el">il   <span style="background-color: rgb(255, 145, 145);" title="e, cando non é o símbolo químico do itrio"><span style="background-color: rgb(255, 145, 145);" title="e, cando non é o símbolo químico do itrio"><span style="background-color: rgb(255, 145, 145);" title="e, cando non é o símbolo químico do itrio">y   aurait Senonia ou Senonum civitas et non Senonagus. Ce nom anciennement donné à Soignies aussi bien que 'Sonegiœ' et 'Sogniacum' dans le moyen âge, vient pourtant de Senones, parce que Soignies fut fondée à ce que l'on croit, au temps de Clovis, par des marchands de Sens, que le roi de Tournai <span style="background-color: rgb(255, 145, 145);" title="e, cando non é o símbolo químico do itrio"><span style="background-color: rgb(255, 145, 145);" title="e, cando non é o símbolo químico do itrio"><span style="background-color: rgb(255, 145, 145);" title="e, cando non é o símbolo químico do itrio">y  attira. Voyez Bruzen de la Martinière etc. in "Fastes Militaires"'': Pero a maioría dos historiadores de Francia empeñáronse en ver "Sens" na expresión de Fredegario. É dicir, se o fora, habería unha civitas ou urbs e non un pagus; habería unha Senonia ou Senoiam civitas e non un Senonagus. Este nome dado antigamente a Soignies así como 'Sonegiœ' e 'Sogniacum' na Idade Media, vén porén de Senones, porque Soignies foi fundada, polo que se cre, no tempo de Clovis, polos comerciantes de Sens, que o rei de Tournai aí atraera. Véxase Bruzen de la Martiniere etc. in "Fastes Militaires" V. infra.
Martin Bousquet explica que as notas marxinais que facían de Pago Senonago, pro senonico (o senonés) son erróneas e que el considera que Pago Senonago é Sengaw (o territorio do Sennne), é dicir, Soignies, Hainaut, (Bélxica).
Porén, para outros, segundo a Conversio Bagoariorum et Carantanorum (Conversión dos bávaros e os carantanios), escrita ao redor do ano 872 en Salzburgo, Samo era un comerciante carantanio, isto é, esloveno. miniatura|250px|O reino de Samo na súa máxima expansión.
Samo comerciaba coas tribos eslavas. Era un xefe de escolta militar das caravanas de mercadores. Todos os anos, desde o final do século V, os ávaros entraban na terra dos eslavos para saqueala. Quedaban alí durante todo o inverno, reducindo aos eslavos como escravos e tomando as súas esposas e fillas como concubinas. Os eslavos organizan en 620 a súa defensa, e escollen a Samo como xefe. Cando os ávaros regresaron ao ano seguinte, foron completamente derrotados.
Samo decide quedar. Pagán ao igual que os seus compañeiros de combate, con eles vive como un líder militar ao servizo das tribos eslavas, encargado de organizar a súa defensa. As tribos que o recoñecen como Príncipe son os moravos e os checos, e pode que a extensión xeográfica alcanzase Eslovaquia, a Baixa Austria e Carintia. As fronteiras do reino de Samo son en realidade pouco coñecidas, pero probabelmente ían máis alá das fronteiras actuais da República Checa.
Sen dúbida as tribos pagaban tributo ao príncipe e aos seus exércitos, pero o groso dos recursos proviñan do saqueo dos países circundantes. Os eslavos, dirixidos polo rei Samo, lograron derrotar todos os ataques dos ávaros. Pero tamén se viron obrigados a loitar contra os francos, xa que houbo incidentes con comerciantes deste pobo asasinados, e aos quen tamén se lles roubaran os bens.
O evento máis famoso foi a vitoria do exército de Samo contra o exército real dos francos dirixido polo mesmo rei, Dagoberto I, no ano 631. Samo é atacado no seu bastión de Wogastisburg, en latín castrum Wogastisburc (a situación exacta desta fortificación non se coñece), polo que se coñece como a batalla de Wogatisburg. Como consecuencia da dura derrota dos francos, os sorabos abandonáronos e uníronse ao reino de Samo.
Samo tivo 12 esposas e deixou á súa morte 22 fillos e 15 fillas. Pero o seu intento non prosperou, e o reino de Samo desapareceu sen rastro á súa morte (658).
Samo reinou desde o ano 623 até o 658, e estableceu o primeiro estado eslavo do que se ten rexistros históricos, unindo baixo o seu reino aos checos, sorabos, moravos (eslovacos) e carantanios (eslovenos). Achados arqueolóxicos indican que o "Imperio" abarcaba os actuais territorios da República Checa, Eslovaquia, Austria, Lusacia e Eslovenia.
A cristianización
A destrución do estado ávaro polos francos (799) supuxo un importante cambio no rumbo histórico dos Balcáns occidentais. Até ese momento, os pobos eslavos da rexión mantiñan uns trazos culturais comúns, coa mesma lingua de orixe indoeuropea e unha relixión que rendía culto a deuses de simbolismo moi complexo, como Perun, Dazbog ou Veles, xunto a unha ampla gama de demos e espíritos inferiores.
Contra o ano 640, os misioneiros enviados polo emperador bizantino Heraclio realizaron as primeiras conversións entre eslovenos e croatas, pero os progresos do cristianismo foron sumamente lentos ao principio.
Os eslovenos, no século VIII, e a maioría do pobo croata, no IX, integráronse na órbita de Roma. Misioneiros francos e italianos converteron ao catolicismo a estes pobos pagáns, ao tempo que adaptaron o alfabeto latino ás súas peculiaridades lingüísticas. Carlomagno completou a cristianización desta rexión noroccidental, incorporándoa á obediencia de Roma e fundando o bispado de Nin. A incorporación do cristianismo de rito occidental tivo grande importancia para o futuro histórico da rexión; en primeiro lugar separouna doutros pobos de orixe eslava (Moravia) ou eslavizados (Bulgaria), que adoptaran o rito oriental; e, por outra parte, afastábaa da esfera de influencia bizantina, aproximándoa á área xermánica.
En contrapartida, Bizancio enviou a Cirilo e Metodio no século IX a evanxelizar aos croatas no rito oriental. No principado de Moravia (tamén coñecido como Imperio da Gran Moravia), ao norte do Danubio, estes dous monxes gregos crearon contra o ano 865 unha liturxia eslavónica e un sistema de escritura, o glagolítico, adecuado para a transcrición da fonética eslava, e que os seus discípulos simplificaron no alfabeto cirílico.
Tales instrumentos, adoptados polo clero bizantino, facilitaron a rápida creación dunha Cristiandade oriental, mediante a evanxelización de serbios, búlgaros e rusos.
Contra finais do século IX o knez Mutimir converteuse ao cristianismo da igrexa oriental, que foi predicado en Serbia polos discípulos de Cirilo e Metodio. Contra 925 creouse un bispado nacional serbio dependente da Igrexa Búlgara, con sede en Ras (actual Novi Pazar).
A ruptura entre os patriarcados de Roma e Constantinopla (Cisma de Oriente) repercutiu dramaticamente nos Balcáns occidentais, o que se pon de manifesto especialmente na diferenciación de serbios e croatas: falantes dunha mesma lingua (o serbocroata), posuirán en adiante credos relixiosos e alfabetos distintos e buscarán referentes culturais irreconciliábeis. Unha circunstancia que marcaría, por riba das dubidosas diferenzas étnicas, as peculiaridades nacionais de cada pobo.
Introdución
Entre a chegada dos eslavos nos séculos VI e VII e a conquista turca nos séculos XIV e XV, os Balcáns occidentais coñeceron o desenvolvemento dun complexo sistema de estados que non só encheu o oco deixado pola paulatina desintegración do Imperio Bizantino, senón que delimitou o proceso de configuración das nacionalidades que hoxe se reparten a península.
Na maioría dos casos resulta fácil apreciar nestas primeiras formacións estatais trazos identificativos das actuais realidades nacionais de croatas, serbios, búlgaros, albaneses etc. Así, neste período, configúranse, a partir dun tronco común, as linguas eslavas meridionais: o esloveno; o serbocroata, falado en Serbia, Croacia, Bosnia, Hercegovina e Montenegro; o búlgaro e os diversos dialectos macedonios, procedentes do búlgaro medieval, pero con fortes influencias serbias.
O que resulta practicamente imposíbel -por máis que algunhas interpretacións interesadas o intenten- é definir uns límites históricos precisos do territorio nacional de cada un dos actuais pobos balcánicos con anterioridade, polo menos, á invasión otomá. E iso porque os reinos balcánicos medievais tiveron unha traxectoria sumamente axitada, que dilataba ou reducía continuamente as súas fronteiras, que conducía con intermitencia á súa desaparición como estados soberanos e, sobre todo, que levaba aparellado un continuo trafego de poboacións, agravado posteriormente coa conquista turca, que fai moi difícil delimitar as zonas de poboamento dos diferentes grupos étnicos.
Describir con certo detemento a evolución deste mosaico de estados sería sumamente prolixo, pero é obrigada unha breve referencia aos principais, xa que durante este período callaron boa parte das místicas nacionalistas que tanto peso exerceron sobre os destinos dos Balcáns contemporáneos.
Desaparecido o reino de Samo, os eslovenos mantivéronse independentes baixo os seus príncipes até que a renovada presión dos ávaros fixo que, ao mando do voivoda Borut, chamasen no seu auxilio aos bávaros, recoñecendo a soberanía dos seus duques (745).
A dependencia militar con respecto a Baviera abriu o camiño á xermanización e cristianización dos eslovenos. A finais do século VIII Carlomagno conquistou Baviera e esmagou o estado ávaro (791-799), chegando á costa dálmata (803), co que o territorio esloveno entrou na órbita do Imperio carolinxio. O territorio foi incorporado como marca fronteiriza. Polo tratado de Aquisgrán (812) reguláronse as zonas atribuíbeis aos imperios carolinxio e bizantino. A presenza franca plasmouse na "Carantania" ou "Gran Carantania" (Karantani ja), ducado autónomo que deu concreción aos eslovenos.
Tras a conquista franca, nun principio, mantívose a ficción dun principado esloveno vasalo, pero axiña a aristocracia eslava gobernante en Karantanija (Gran Carantania) foi substituída por funcionarios francos e italianos ao servizo das marcas de Baviera e do Friul e dos bispados de Salzburgo e Aquilea, encargados da cristianización do país. miniatura|250px|Expansión do Imperio franco (481-814). miniatura|250px|Carantania ca. 828. miniatura|250px|Gran Carantania 952-1180. miniatura|250px|Situación do Ducado de Friuli en 750.
A insatisfacción que isto producía entre os eslavos conduciu, a comezos do século IX, a un levantamento popular esloveno-croata encabezado por Ljudevit Posavski, pero esta revolta foi reducida polas tropas carolinxias. Desde entón, Eslovenia uniu a súa sorte á do Sacro Imperio Romano Xermánico.
En 843 o principado carantanio foi abolido, mentres comezaba a desenvolverse, lenta pero irreversibelmente, un movemento de colonización xermana que iría reducindo o territorio esloveno aos seus confíns meridionais e máis montañosos.
O territorio sufriu a continuación (comezos do século X) as incursións periódicas dos maxiares. Esta irrupción dos húngaros en Panonia introduciu unha cuña entre os eslavos e reduciu considerabelmente o ámbito do poboamento esloveno no leste.
Fronte á nova ameaza húngara, o emperador Otón I o Grande reorganizou a antiga marca franca como ducado de Carantania (que incluía Eslovenia), entidade político-militar separada, que pronto se subdividiu en principados feudais: condados de Carintia e Carniola e ducado de Estiria, ao norte, e Marcas do Drava, Istria e Friuli, ao sur.
Nos séculos seguintes, os territorios do sur sufriron a influencia de Venecia e os do norte xermanizáronse. Os sucesores de Otón I fomentaron a colonización xermana e o aumento do poder da nobreza alemá sobre unha poboación campesiña eslava que, a pesar de todo, logrou manter en moitas zonas os seus trazos culturais.
Estiria
A colonización por parte dos bávaros, que desde principios do século VIII foi avanzando de forma pacífica cara ao leste, impúxose, apoiada pola expansión misioneira do bispado de Salzburgo, nas terras estirias até finais do século IX.
Aínda que a vitoria dos húngaros sobre os bávaros (907) acabou coa soberanía alemá en Estiria, mantívose porén a mestura das etnias alemá e eslava.
Ao extinguirse a casa dos Otakar (1192), o ducado pasou a mans dos seus parentes, os austríacos Babenberg e, ao extinguirse á súa vez estes en 1246, desencadeouse unha longa loita pola herdanza.
Tras o intento efémero do emperador Frederico II de deixar que Estiria se administrara directamente por medio de funcionarios, como unha especie de provincia imperial, terminou a loita entre os dous competidores principais, Bohemia e Hungría, na Paz de Ofen (1254), que adxudicou Estiria a Hungría. Pero o poder opresor desta conduciu á rebelión da nobreza estiria, que se uniu a Otakar de Bohemia. Este obtivo Estiria na Paz de Viena (1260).
Pero despois da vitoria de Rodolfo I sobre Otakar, Estiria pasou, xuntamente con Austria, aos Habsburgo, e estivo sometida a esta dinastía até 1918.
Carintia
Desde mediados do século IX o territorio de Carintia foi devastado por continuas invasións húngaras, ás que puxo fin Otón I ao vencer aos maxiares na batalla de Lechfelde (955). Otón II incorporou Carintia ao ducado de Baviera (976), do que se separou a finais do século X.
Foi gobernada sucesivamente polos condes de Suabia (1047-1056), polos duques de Eppenstein (1077-1122), pola dinastía Sponheimer (1122-1269) e polos condes de Gorizia-Tirol (1286-1335), e a continuación pasou a integrar os dominios alpinos da casa de Habsburgo (1335).
Carniola
Durante o reinado de Henrique IV foi cedida ao patriarcado de Aquilea, e entón foi cristianizada e colonizada por alemáns. Máis tarde (1282-1335) quedou baixo o dominio dos Habsburgo.
Friuli
Ao afundirse o Imperio Romano, os longobardos (lombardos) apoderáronse do interior do territorio, e despois deles os francos, mentres que Aquilea logrou manter a súa independencia durante algúns séculos.
Carlomagno fundou a Marca de Friuli, dividida despois en catro ducados. Máis tarde, o Friuli udinés formou parte da República de Venecia, mentres que a provincia de Gorizia pasou a depender de Austria.
Trieste
Foi unha cidade independente desde 948, baixo o control dos seus condes-bispos. Pero cobizada polos venecianos, estes apoderáronse dela en 1202. En 1382 púxose baixo a protección de Leopoldo III de Habsburgo.