cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Anaerobio obrigado
Metabolismo enerxético
Os anaerobios obrigados converten os nutrientes en enerxía por medio da respiración anaerobia ou a fermentación. Na respiración anaerobia, o piruvato xerado na glicólise é convertido en acetil-CoA. Este é despois degradado por medio do ciclo do ácido cítrico e a cadea de transporte de electróns. A respiración anaerobia difire da respiración aerobia en que usa un aceptor de electróns distinto do oxíxeno na cadea de transporte de electróns. Exemplos de aceptores de electróns alternativos son o sulfato, nitrato, ferro, manganeso, mercurio e monóxido de carbono.
A enerxía producida na respiración anaerobia e na fermentación (é dicir, o número de moléculas de ATP xeradas) é menor que na respiración aerobia. Isto explica por que os anaerobios facultativos, que poden metabolizar enerxía tanto aerobicamente coma anaerobicamente, fano preferentemente aerobicamente. Isto pode observarse cando se cultivan anaerobios facultativos en caldo de tioglicolato.
Ecoloxía e exemplos
Os anaerobios obrigados encóntranse en ambientes carentes de oxíxeno como o tracto gastrointestinal de animais, o océano profundo, augas estancadas, vertedoiros de lixo, nos sedimentos profundos do solo. Exemplos de xéneros bacterianos anaerobios obrigados son: Actinomyces, Bacteroides, Clostridium, Fusobacterium, Peptostreptococcus, Porphyromonas, Prevotella, Propionibacterium e Veillonella. As especies de Clostridium son bacterias formadoras de endósporas e poden sobrevivir en concentracións de oxíxeno atmosféricas cando están en forma dormente. O resto das bacterias da lista non forman endósporas.
Varias especies dos xéneros Mycobacterium, Streptomyces e Rhodococcus son exemplos de anaerobios obrigados que se encontran no solo. Os anaerobios obrigados poden atoparse nos tractos dixestivos de humanos e outros animais e comúns no primeiro estómago dos ruminantes.
Exemplos de xéneros de fungos anaerobios obrigados son os fungos do rume Neocallimastix, Piromonas e Sphaeromonas.
Barroselo, Xinzo, Ponteareas
Barroselo é un lugar da parroquia de Xinzo, do concello pontevedrés de Ponteareas, na comarca do Condado.
Moritz Pasch
Moritz Pasch, nado en Breslau (Prusia) o 8 de novembro de 1843, e finado en Bad Homburg o 20 de setembro de 1930, foi un matemático alemán de orixe xudía especializado en xeometría, o primeiro en describila de forma puramente axiomática.
Traxectoria
Pasch empezou estudando química na Universidade de Breslavia, pero pronto se cambiou ás matemáticas a suxestión do seu profesor, Heinrich Schröter, quen finalmente dirixiu a súa tese de doutoramento (1865). Despois dun tempo en Berlín, onde estudou con Karl Weierstrass e Leopold Kronecker, conseguiu a súa habilitación docente na Universidade de Giessen en 1870.
Toda a súa carreira académica (1870-1911) desenvolveuse nesta universidade, sendo un profesor extraordinario desde 1873, profesor titular a partir de 1875 e catedrático desde 1888, en substitución do falecido Heinrich Baltzer. Tamén foi decano da facultade en 1883 e reitor da universidade en 1893-94.
En 1911 retirouse da docencia, pero continuou unha activa investigación. Morreu durante unha viaxe de vacacións.
Investigacións
A Pasch débeselle a primeira axiomatización moderna da xeometría. No seu libro Vorlesungen über die neuere Geometrie (Leccións sobre xeometría moderna) (1882, 2.ª ed. 1926), baseado nas clases que estivera dando desde 1873, declarou a súa intención de establecer explicitamente todos os conceptos e proposicións básicas da xeometría proxectiva (axiomas), derivando deles todos os resultados da disciplina de forma estritamente lóxica e insistindo na idea de que o conxunto de axiomas ten que ser completo. Neste aspecto é o antecedente máis directo da axiomatización (hoxe considerada canónica) feita por David Hilbert uns anos máis tarde (1899).
Marina Bekh-Romanchuk
Marina Bekh-Romanchuk (en Марина Олександрівна Бех-Романчук), nada en Moroziv o 18 de xullo de 1995 é unha atleta ucraína (salto de lonxitude).
Cabreira, Xinzo, Ponteareas
Cabreira é un lugar da parroquia de Xinzo, do concello pontevedrés de Ponteareas, na comarca do Condado.
Elemento fosforescente
miniatura| Exemplo de fosforescencia O elementos fosforescentes son compostos químicos que emiten luz cando se expoñen a luz dunha lonxitude de onda diferente (é dicir, de distinta cor).
Terminoloxía
A palabra fosforescente provén do grego antigo φωσφόρος (phosphoros = portador de luz) a través do latín phosphŏrus. O lexema φῶς, φωτός (phos, photos = luz, de luz) provén da raíz indoeuropea *bha- (brillar), mentres que o sufixo -scere que marca procesos durativos, como en abastecer ou permanecer e de aí -scente indica un proceso (como adolescente, é "en proceso de ser adulto").
O fosforescentes non conteñen o elemento químico fósforo, que comparte etimoloxía. Úsanse en moitos tipos de iluminación, incluíndo lámpadas fluorescentes onde cambian a luz ultravioleta producida polo vapor de mercurio excitado en luz visible.
Química
A química dos fosforescentes varía moito dependendo de para que se vaia utilizar. Inclúen materiais "que brillan na escuridade" que se poden atopar en diversos obxectos, xoguetes ou iluminación de seguridade de emerxencia para edificios. Utilízanse nas pantallas dos televisores de tubos catódicos de estilo máis antigo para facer visible a luz dun feixe de electróns. Tamén se poden usar para detectar visiblemente radiacións ionizantes. Os díodos emisores de luz son dispositivos que adoitan usar fosforescentes para obter unha determinada cor ou temperatura de cor.
Barxelas, Xinzo, Ponteareas
Barxelas é un lugar da parroquia de Xinzo, do concello pontevedrés de Ponteareas, na comarca do Condado.
A Bergoa, Xinzo, Ponteareas
A Bergoa é un lugar da parroquia de Xinzo, do concello pontevedrés de Ponteareas, na comarca do Condado.
Charrasquiño
O charrasquiño, ou carrasquiño, é un baile agarrado galego similar ao valse.
Características
De compás ternario, o baile foi recollido en distintos concellos do occidente galego: Tordoia, Carcacía, Caldas de Reis, etc. Acompáñase con canto e pandeiretas, as cantareiras determinan o seu ritmo polas cantigas que botan e que son acompañadas polos bailadores. O baile atópase, con variantes en nome, música e letra, por toda a península ibérica.
ICEM Surf
ICEM Surf é un programa informático de deseño industrial asistido por ordenador, tamén coñecido como CAD, que se utiliza para crear superficies dixitais 3D para deseño de automoción e deseño industrial. Este programa úsase para crear superficies de clase A utilizando o método de modelaxe de superficies de Bézier.
O seu rival semellante é Autodesk Alias.
Historia
Máis tarde, VW Surf púxose a disposición comercial doutras compañías de automóbiles e pasou a chamarse ICEM Surf e presentouse unha empresa conxunta ICEM Technologies para comercializar e apoiar o programa informático. Máis tarde, a mediados da década de 1990 tras o éxito europeo, a división seccionouse e pasou a formar parte de Control Data Systems, Inc., cuxo primeiro produto CAD/CAM foi lanzado en 1978. Durante un breve período ICEM Technologies formou parte de PTC e despois volveu ser unha empresa independente. Dende 2007 ICEM Surf forma parte de Dassault Systemes.
Ligazóns externas
Páxina oficial de Icem Surf
A Fichoca, Xinzo, Ponteareas
A Fichoca é un lugar da parroquia de Xinzo, do concello pontevedrés de Ponteareas, na comarca do Condado.
Programa Fulbright
O Programa Fulbright (incluíndo o Programa Fulbright-Hays) é un programa de bolsas de estudos (Fulbright Fellowships e Fulbright Scholarships), fundado polo senador J. William Fulbright e patrocinado pola Oficina de Asuntos Educativos e Culturais do Departamento de Estado dos Estados Unidos, gobernos doutros países e sector privado. O programa estableceuse para mellorar o entendemento mutuo entre o pobo dos Estados Unidos e outros réximes mediante o intercambio de persoas, coñecementos e técnicas. dereita|miniatura| J. William Fulbright, Senador Creador do Programa de Bolsas O programa foi creado grazas aos esforzos do senador de Arkansas J. William Fulbright, quen obtivo a súa aprobación polo Senado en 1946. Está considerado un dos programas máis prestixiosos para fomentar a educación intercultural do mundo e opera en 144 estados-nación. Máis estudantes de Fulbright recibiron premios Nobel que ningún outro programa académico; por exemplo, en 2002 había dous Nobel.
Premio Fulbright
Creado en 1993, o Premio Fulbright para o Entendimento Internacional é unha láurea, con recursos mantidos pola Fundación Coca-Cola, que outorga 50.000 dólares a personalidades que destacaron polo entendemento entre cidadáns, culturas ou nacións.
Os seus homenaxeados foron:
Cosmic Vision
miniatura| [[Logotipo do programa Cosmic Vision.]]
Cosmic Vision, tamén coñecido como Cosmic Vision 2015-2025, é un programa de misións científicas a longo prazo da Axencia Espacial Europea (ESA) que se desenvolve entre os anos 2015 e 2025, e é o sucesor do programa científico a longo prazo Horizon 2000.
Historia
O concepto do programa foi proposto en 2004 e definido nun grupo de traballo posterior celebrado en París, para establecer máis a fondo os obxectivos nos campos da astronomía e astrofísica, da exploración do sistema solar e da física fundamental.
Nos primeiros meses de 2006 formulouse un plan decenal que debía responder a catro preguntas clave:
En marzo de 2007 abriuse formalmente un concurso no que se produciron 19 propostas de misións de astrofísica, 12 de física fundamental e 19 propostas de misións para coñecer o sistema solar.
En marzo de 2012 a ESA anunciou que comezara a traballar nunha serie de misións científicas de clase pequena. A primeira misión seleccionada do tipo "S-Class" tería un financiamento de 50 millóns de euros e sería lanzada en 2017.
Clase pequena (S)
As misións de clase pequena ou S (Small class, S-class) non custarán á ESA máis de 50 millóns de euros. En marzo de 2012 propúxose unha primeira convocatoria de propostas de misións. Recibíronse preto de 70 propostas. En outubro de 2012, seleccionouse a primeira misión de clase S:
Clase media (M)
Os proxectos de clase media (Medium class, M-class) son substancialmente de tipo autónomo (independentes e non requiren apoio suplementario) cun financiamento duns 500 millóns de euros. As dúas primeiras misións de clase M, M1 e M2, foron seleccionadas en outubro de 2011:
Clase grande (L)
Orixinalmente estaba previsto que os proxectos L-class (Large Class) se levasen a cabo en colaboración con outros socios cun compromiso de gasto para ESA que non superase os 900 millóns de euros. Porén, en 2011, tras os recortes no orzamento financeiro dos Estados Unidos, as posibilidades de participación da axencia NASA reducíronse co aprazamento de programas e a redución das colaboracións internacionais.
Seleccionáronse tres misións de clase L:
Clase rápida (F)
O 16 de maio de 2018, con motivo do Comité do Programa Científico (Science Programme Committee, SPC) da ESA, engadiuse unha nova clase de misións: a chamada Fast Class (rápida). Esta clase presenta misións sinxelas para ocasións especiais, que se lanzarán xunto cunha misión de clase M:
Misións de oportunidade
En ocasións, a ESA contribúe a misións conxuntas dirixidas por outras axencias espaciais. Estas misións inclúen:
Cantigas dun pobo
Cantigas dun pobo é un álbum recompilatorio do grupo de folk galego Fuxan os Ventos. Foi publicado en 1982, baixo o selo Smash. O álbum foi editado inicialmente en casete. En 1983 foi reeditado en LP por Fontana Records.
Os temas "Canto de cego" (4), "Alalá da pena" (8) e "Fuxan os ventos" (10) pertencen ao primeiro álbum do grupo, Fuxan os ventos (1976). Os temas "Romance de Rufina" (2) e "O carro" (5) pertencen ao segundo álbum, O tequeletequele (1977). Os temas "Pandeiretada" (1), "Sementeira" (3), "A Carolina" (6) e "Muller" (7) pertencen ao terceiro álbum do grupo, Sementeira (1978). O tema "Catro mancebos" (9) pertence ao cuarto álbum do grupo, Galicia canta ó neno (1978)
Club de Roma
O Club de Roma é unha asociación internacional creada o 8 de abril de 1968 con sede en Alemaña que se ocupa de diversas cuestións da política internacional. Os fundadores foron Alexander King e Aurelio Peccei.
Chamou a atención do público co informe The Limits to Growth, publicado en 1972 e coñecido como informe Meadows, que prevía que o crecemento económico non podería continuar indefinidamente debido á limitada dispoñibilidade de recursos naturais, en concreto do petróleo. Foi publicado en galego pola Editorial Galaxia co título «Os límites do crecemento. Informe para o proxecto do club de Roma sobre os retos da humanidade».
A crise do petróleo de 1973 acentuou a preocupación polo problema. Algunhas das previsións máis temidas realizadas polo Club de Roma na década de 1970 sobre o esgotamento dos recursos aínda non se cumpriron.
Segundo a súa páxina web, está formada por ''“científicos, economistas, empresarios, altos cargos, xefes de Estado e ex xefes de Estado dos cinco continentes que están convencidos de que o futuro da humanidade non está decidido e que todo ser humano. pode contribuír á mellora das nosas sociedades".'' O presidente do capítulo español do club é, desde 2001, Isidre Fainé.
As Fonteíñas, Xinzo, Ponteareas
As Fonteíñas é un lugar da parroquia de Xinzo, do concello pontevedrés de Ponteareas, na comarca do Condado.
Fixón, Xinzo, Ponteareas
Fixón é un lugar da parroquia de Xinzo, do concello pontevedrés de Ponteareas, na comarca do Condado.
Mingei
miniatura|Olaría tradicional xaponesa do século XVII. Este obxecto é unha das inspiracións do movemento Mingei O Mingei (民芸運動) é un movemento de arte xaponés, baseado principalmente en olaría e cerámica, e inspirado no movemento inglés Arts & Crafts. Foi teorizado polo filósofo e deseñador Yanagi Sōetsu como resposta á industrialización da sociedade xaponesa debido á influencia occidental, e como unha reflexión sobre o papel das tradicións da arte nun mundo modernizado. Desenvolveuse durante os anos 20 e 30 do século XX, que corresponden ao final da era Taishō e ás dúas primeiras décadas da era Shōwa. Porén, o rexeitamento da industralización occidental foi acompañado dun interese mutuo na arquitectura e artesanía dos xaponeses cara aos movementos modernos de integración de artesanía e arte, como a Bauhaus (Shōji Hamada, precursor do movemento Mingei, exporía con Marguerite Wildenhain e outros da escola de Dessau), e pretendían que a través da artesanía e a deseño da arquitectura tradicional os xaponeses adoptasen, cando menos, un estilo de vida mixto e non directamente occidental.
Historia
O termo Mingei foi acuñado por Sōetsu en colaboración cos ceramistas Hamada Shoji e Kawai Kanjiro en 1925, como unha abreviación da frase 民衆的な工芸 (, 民衆的な工芸 (minshū-teki-na kōgei)), que quere dicir artesanía creada polo pobo. En 1926 os tres amigos decidiron construír un museo dedicado ao Mingei no Xapón, que recibiu o nome de Nihon Mingeikan (Museo de Artesanía Popular do Xapón) e que abriu as súas portas en 1936. A asociación Nihon Mingei Kyokai tamén foi creada por eles para promover a creación do museo e obter financiamiento, ademais de publicar a revista Kōgei (Artesanía) a partir de 1931. Posteriormente outros artistas e artesáns sumáronse aos seus preceptos, como o oleiro británico Bernard Leach, o deseñador téxtil Keisuke Serizawa e o gravador Shiko Munakata.
A teoría Mingei
O Mingei está baseado nuns preceptos estéticos, en especial a procura dunha beleza superior e a valorización dos produtos creados por grupos de artesáns anónimos, liberados do ego e do desexo de enriquecerse. Este concepto de beleza baseado sobre a moral e a procura de elevación espiritual está firmemente vinculado á filosofía budista. A nivel xaponés, o Mingei está influenciado pola estética Wabi-sabi.
Ademais, os produtos deste movemento deberían ser feitos a man, accesibles, utilizados pola xente e útiles, idea emparentada coa crítica do modelo de produción industrial proposta por William Morris a finais do século XIX en Inglaterra. En concreto, o movemento Arts and Crafts estaba centrado na dicotomía occidental entre as artes decorativas e as belas artes, valorizando as primeiras, mentres que o movemento Mingei puña a súa atención os obxectos artesanais de uso corrente - chamados getemono no Xapón. O concepto de creación artesanal colectiva tamén está inspirado polos gremios medievais europeos, sobre os cales Sōetsu fixera estudos na súa mocidade. Estes produtos debían ser representativos da tradición local da rexión na que foron producidos.
A influencia sobre algúns alumnos xaponeses do ceramista inglés Bernard Leach que se uniron ao Mingei, fai que se poida falar de certa continuidade do estilo anglo-xaponés da era victoriana. Na arquitectura, Frank Lloyd Wright foi un declarado admirador da estética xaponesa e Walter Gropius, director da Bauhaus viaxou ao Xapón e describiu as bondades da simplicidade xaponesa, escribíndolle a Le Corbusier que alí estaba todo o que eles estaban a procurar formalmente. Nunha influencia de ida e volta, algúns arquitectos xaponeses estudaron en Europa, como é o caso de Iwao Yamawaki na Bauhaus.
Zenobia Camprubí
Traxectoria
miniatura| Dedicatoria de Juan Ramón Jiménez a Zenobia Os pais de Zenobia, Raimundo Camprubí e Escudero (Pamplona 1846-Madrid 1924), enxeñeiro civil de raíces catalás, e Isabel Aymar Lucca, unha portorriqueña de familia culta e rica, casaron en Porto Rico e chegaron vivir en Barcelona. Tiñan unha casa de verán en Malgrat e a súa filla naceu alí. Foi educada pola súa avoa e a súa nai dentro dunha gran liberdade que cuestionaba o papel que lle asignaran como muller. Viviu a súa infancia entre Nova York, Madrid e Barcelona, onde xa tiña titores particulares. Comezou a escribir en 1902. Con 15 anos escribiu en inglés para a revista St. Revista Nicholas Illustrated para nenos e nenas (1903). En 1902 comezou a súa carreira literaria escribindo a historia autobiográfica Malgrat e nos anos seguintes publicou algúns relatos en inglés en revistas americanas.
Despois da separación dos seus pais, viviu nos Estados Unidos desde os 18 aos 22 anos. Realizou un curso de literatura inglesa na Universidade de Columbia (1908-1909). Entrou en contacto co feminismo americano e leu clásicos ingleses e españois; tamén naceu o seu interese pola obra de Rabindranath Tagore. En 1909, despois dunha estadía nos Estados Unidos, regresaron a Barcelona e Madrid, onde a coñeceron como "la americanita". Coñeceu a Juan Ramón Jiménez (1913) de quen traducira parte da súa obra ao inglés. Regresou a Nova York onde casou en 1916.
En 1916 casou con Juan Ramón Jiménez, a quen coñecera na Residencia de Estudiantes e, a partir dese momento, a súa vida orientouse en tres liñas: axudar ao seu marido nas súas tarefas profesionais (sería tradutora, editora de estilo, secretaria, axente ...), continuar coas traducións de Tagore -coa colaboración do seu marido- e apoiar todo tipo de actividades sociais: colaborou con El Ropero de Santa Rita e La Visita a Domicilio e en 1919 fundou a asociación La enfermera un domicilio en Madrid, un servizo sanitario sen ánimo de lucro. O Lyceum Club Femenino fundouse en 1926 e foi elixida secretaria.
Escribiu un diario en español onde se recollen as súas impresións. Regresaron a España a Moguer na casa do poeta e viviron en Madrid (1916-1936), ata o exilio debido á guerra. Realiza frecuentes visitas a Barcelona. Participa en proxectos de mulleres como La enfermera a domicilio (1919) e é a secretaria do "Comité para la Concesión de Becas a Mujeres Españolas en el Extranjero" da JAE. Foi membro do Comité Internacional do Lyceum Club de Madrid (1926). Neses anos ten unha empresa de exportación de cerámica nos Estados Unidos e unha tenda de arte popular que actúa como punto de encontro de moitas mulleres ricas e progresistas.
En 1931 comeza a sufrir unha grave enfermidade. Marchan en 1936, cando estalou a Guerra Civil, a Washington DC e de alí a Cuba, onde ela non quere estar. Escribe un diario en inglés que durará vinte anos. Por primeira vez son economicamente precarios malia vivir no hotel. Participa no Lyceum Club da Habana (1937-1939). Traballa como secretaria, correctora, transcritora e tradutora do seu marido.
En abril de 1939, poucos días despois da entrada das tropas franquistas en Madrid e do final da guerra civil, Carlos Martínez-Barbeito xunto cos escritores Félix Ros e Carlos Sentís, identificándose como membros do Servicio Nacional de Prensa y Propaganda do novo réxime, entraron no piso de Zenobia Camprubí e Juan Ramón Jiménez, no número 38 da rúa Padilla e intimidaron a persoa que quedara ao coidado da casa, rexistraron e requisaron canto quixeron, sen dar explicacións nin dar rexistro do confiscado, no que foi un verdadeiro saqueo. Martínez Barbeito diría que se xuntara con ese grupo "espontáneamente" sen ter que ver co resto do grupo e que a súa participación no suceso era para consevar o requisado «por manos cuidadosas» Entre o roubado figuraba o diario de Marga Gil, que empezaría a saír no diario ABC en febreiro de 1997, meses antes da morte de Martínez Barbeito.
Zenobia e Juan Ramón marcharon en1939 desde Cuba aos Estados Unidos ata 1950, onde traballou como profesora de literatura na Universidade de Maryland mentres o seu marido entraba en estados depresivos, sen traballo nin ingresos. Zenobia obtivo unha praza de profesora na Universidade de Río Piedras. Morreu en 1956 a raíz dunha operación de 1951 en Porto Rico, onde marcharan polo seu marido.
Legado
Camprubí está considerada como unha das pioneiras no feminismo en España, membro destacada do Lyceum Club Feminino xunto a Victoria Kent, desde o que reivindicou constantemente unha maior presenza da muller en todos os ámbitos da sociedade. Entre as súas moitas iniciativas de carácter humanitario, destacaron varias campañas a favor das nenas e nenos españois vítimas da Guerra Civil, realizadas desde a súa residencia en Nova York. Da súa actividade no mundo das letras, sobresaen as primeiras traducións ao castelán da obra de Rabindranath Tagore como, por exemplo, o libro inicialmente escrito por W.W. Pearson Shantiniketan, traducido ao castelán co nome Morada de paz (1919). Tamén é digna de mención a súa constante difusión da cultura e a lingua españolas, especialmente nos ambientes literarios de Estados Unidos, desde o seu posto de profesora na Universidade de Maryland.
Timoglobulina
A timoglobulina (medicamento fabricado pola compañía Sanofi) é unha preparación de inmunoglobulinas antihumanas de timocitos feita de anticorpos policlonais purificados derivados de coellos. Aínda que estes anticorpos teñen diversas especificidades, o seu principal mecanismo de inmunosupresión crese que é a depleción de célula T. A timoglobulina está actualemnte aprobada para o seu uso clínico en Europa e os Estados Unidos para o rexeitamento de aloenxertos renais, prevención da enfermidade de enxerto contra hóspede e condicións que impliquen a insuficiencia da medula ósea, incluíndo a anemia aplástica e ten usos adicionais en indicacións non especificamentge aprobadas.
Fuxan os ventos (recompilatorio)
Fuxan os ventos é un álbum recompilatorio do grupo de folk galego Fuxan os Ventos. Foi publicado en 1982, baixo o selo Smash. Editouse unicamente en casete.
Os temas "Alalá da pena" (3), "O afiadore" (5) e "Miña nai" (9) e "Irmaus" (10) pertencen ao primeiro álbum, Fuxan os ventos (1976). Os temas "Romance de Rufina" (2) e "O carro" (6) pertencen ao segundo álbum, O tequeletequele (1977). Os temas "A Carolina" (1), "Muiñada" (4), "Sementeira" (7) e "Foliada das olas" (8) pertencen ao terceiro álbum, Sementeira (1978). O tema "Catro mancebos" (11) pertence ao cuarto álbum, Galicia canta ó neno (1978).
Sadako Ogata
Sadako Ogata, (緒方 貞子 Sadako Ogata ) nada en Toquio como Sadako Nakamura o 16 de setembro de 1927 e finada ibídem o 22 de outubro de 2019, foi unha mestra, diplomática e conferenciante xaponesa, antiga Alta Comisionada das Nacións Unidas para os Refuxiados. Despois de rematar o seu mandato, foi nomeada presidenta da Axencia de Cooperación Internacional do Xapón o 1 de outubro de 2003.
Traxectoria
Ogata era membro do Club de Roma.
Actividades para a ONU
De 1982 a 1985 foi a representante xaponesa da Comisión de Dereitos Humanos des Nacións Unidas. En 1990, traballou brevemente como experta independente na Comisión de Dereitos Humanos da ONU en Myanmar.
De 1991 a 2000 Sadako Ogata foi a Alta Comisionada das Nacións Unidas para os Refuxiados (ACNUR). Foi elixida por primeira vez pola Asemblea Xeral das Nacións Unidas en 1990 para un mandato de tres anos e tomou posesión o 1 de xaneiro de 1991. En 1993 foi elixida por outros cinco anos e de novo en 1998 por dous anos. ACNUR nese tempo, na década de 1990, interveu no xenocidio de Ruanda e no conflito bélico da antiga Iugoslavia (guerras iugoslavas).
O seu sucesor neste cargo en 2001 foi o holandés Ruud Lubbers.
A principios de 2002, Ogata rexeitou a oferta do primeiro ministro Jun'ichirō Koizumi de suceder ao ministro de Asuntos Exteriores destituído Makiko Tanaka.
Familia
Sadako Ogata era bisneta de Inukai Tsuyoshi ; o seu avó materno era o antigo ministro de Asuntos Exteriores Kenkichi Yoshizawa.
O sogro de Ogata era o antigo vice-primeiro ministro Taketora Ogata,
Conferencia de Paz de París (1919)
250px|miniatura|George, Orlando, Clemenceau e Wilson, o "comité dos catro", durante un descanso nas negociacións de Versalles A Conferencia de Paz de París foi a reunión en 1919 dos Aliados despois do armisticio para acordar as condicións de paz trala primeira guerra mundial cos países das Potencias Centrais (Alemaña, o Imperio Otomán, Bulgaria, Austria e Hungría), estes dous últimos como representantes do desaparecido Imperio Austrohúngaro. Os aliados comezaron os seus labores de negociación entre si o 18 de xaneiro de 1919 baixo a dirección do "Comité dos Catro": Wilson, Clemenceau, Lloyd George e Orlando,  aínda que os que realmente dirixiron as negociacións foron os tres primeiros. Aos países vencidos non se lles deixou asistir a estas reunións, así que os que decidiron o futuro dos vencidos, foron os países vencedores, que tiñan distintas posturas.
Tratados
A partir de xuño de 1919 presentáronse os tratados para a súa sinatura aos países derrotados.
Tratado de Versalles
Das moitas disposicións do tratado, unha das máis importantes e controvertidas rezaba que Alemaña e os seus aliados aceptasen toda a responsabilidade de causar a guerra e, baixo os termos dos artigos 231-248, desarmarse, realizar importantes concesións territoriais e pagar indemnizacións aos estados vencedores. O Tratado foi socavado de xeito temperán por acontecementos posteriores a partir de 1922 e foi amplamente violado nos anos trinta coa chegada ao poder do nazismo.
Tratado de Saint-Germain-en-Laye
O Tratado de Saint-Germain-en-Laye foi asinado o 10 de setembro de 1919 entre as potencias aliadas e Austria. Neste tratado establecíase o desmembramento da antiga monarquía dos Habsburgo, o Imperio Austrohúngaro, e Austria quedou limitada a algunhas zonas en que se falaba só o alemán.
Mediante este tratado recoñecíase a independencia de Hungría e a creación dos novos estados de Checoslovaquia (con Bohemia, Moravia, Silesia e Eslovaquia) e Iugoslavia (con Eslovenia, Bosnia e Hercegovina, parte de Dalmacia, Croacia e Voivodina). Hungría cedería Transilvania, parte do Banato e Bucovina a Romania, algo que se concretou no Tratado de Trianon, e Burgenland a Austria.
Unha cláusula importante era a prohibición de revisar ou revogar a independencia de Austria, co fin de impedir unha unión política e/ou económica con Alemaña (Anschluss), sen a autorización da Sociedade de Nacións, xa que trala perda do seu imperio os austríacos pensaron na posibilidade da unificación fracasada en 1866 trala Guerra Austro-Prusiana.
O Tratado de Trianon, asinado posteriormente entre os aliados e Hungría, completa o proceso de desmembramento do Imperio Austrohúngaro.
Con este tratado, a metade dos doce millóns de habitantes do imperio que eran de lingua alemá quedaron fóra da nova República de Austria, como foron os Sudetes en Checoslovaquia, a rexión do Tirol do Sur, con capital en Bolzano (Italia), e algunhas comunidades en Hungría e Transilvania. Isto levou a problemas que precederon a segunda guerra mundial.
A desintegración do Imperio Austrohúngaro causou tensións e dificultades entre as novas nacións. Austria quedou reducida a un territorio de 80 000 km2 cunha poboación duns 6 millóns de habitantes, un terzo dos cales vivían en Viena, que se converteu nunha capital moi grande para un país tan pequeno. Prohibíuselle unirse a Alemaña e foi obrigada a pagar compensacións de guerra e reducir o seu exército a 30 000 soldados.
Tratado de Neuilly
O Tratado de Neuilly-sur-Seine foi asinado o 27 de novembro de 1919 en Neuilly-sur-Seine (Francia) entre Bulgaria e as potencias vencedoras na primeira guerra mundial.
De acordo co estipulado no tratado, Bulgaria recoñecía o novo Reino de Iugoslavia, pagaba 400 millóns de dólares en concepto de indemnización e reducía o seu exército a 20 000 efectivos. Ademais, perdía unha faixa de terreo occidental en favor de Iugoslavia e cedía Tracia occidental a Grecia, polo que quedaba sen acceso ao mar Exeo.
O tratado foi coñecido en Bulgaria como a "Segunda Catástrofe Nacional", sendo a primeira a súa derrota na Guerra Balcánica de 1913.
Tratado de Trianon
Hungría proclamou a súa independencia fronte a Austria o 16 de novembro de 1918. As fronteiras temporais de facto de Hungría foron as mesmas que as trazadas polas liñas da tregua de novembro-decembro de 1918. En comparación co antigo Reino de Hungría, esas fronteiras non incluían:
A Tripla Entente pediu recoñecer a Hungría os novos territorios pertencentes a Romanía, a través dunha liña trazada ao longo do río Tisza. Sen a posibilidade de rexeitar eses termos, mais tampouco querendo aceptalos, os líderes da Primeira República Húngara dimitiron e os comunistas chegaron ao poder. Formouse a República Soviética Húngara e organizouse rapidamente un Exército Vermello Húngaro. Ese exército tivo nun principio éxito en contra das lexións checoslovacas e chegou preto da antiga fronteira de Galicia (polaca), separando dese xeito as tropas checoslovacas das tropas romanesas. O 1 de xullo de 1919 asinouse o cesamento de hostilidades entre o Exército Vermello e as tropas checoslovacas, mentres que as tropas romanesas cruzaron o río Tisza, derrotaron o Exército Vermello e ocuparon Budapest o 4 de agosto de 1919.
West Area Computers
A unidade chamada West Area Computers (Calculistas da área Oeste) era un grupo completamente afroamericano de mulleres matemáticas que traballaron no Langley Research Center da NACA (predecesora da NASA) desde 1943 até 1958. O grupo, un subconxunto dos centenares de mulleres matemáticas que empezaron a carreira de investigación aeronáutica durante Segunda Guerra Mundial, estaba orixinalmente suxeito ás leis Jim Crow de Virginia, estando obrigadas a utilizar baños e cafetarías segregados.
Conferencia de Paz de París (1919)
Tratado de Trianon
O estado húngaro foi restablecido pola Tripla Entente, quen axudou ao almirante Horthy a chegar ao poder, no mes de novembro de 1919. En decembro dese mesmo ano unha delegación húngara foi convidada á Conferencia de Paz de Versalles. As fronteiras definitivas de Hungría foron establecidas polo Tratado de Trianon, asinado o 4 de xuño de 1920. Ademais dos territorios mencionados anteriormente, Hungría perdeu outros territorios ocupados como parte do Imperio Austrohúngaro:
West Area Computers
Durante a década de 1940 o Langley Research Center da NACA comezou a recrutar mulleres afroamericanas con títulos universitarios, para traballar como calculadoras humanas ou calculistas. As responsabilidades da West Area Computers incluían o procesamiento de datos, así como colaborar con outros equipos da NACA sobre unha base temporal, segundo fóra necesario.
Conferencia de Paz de París (1919)
Tratado de Trianon
Segundo ao Tratado de Trianon, as cidades de Pécs, Mohács, Baja e Szigetvár, temporalmente baixo administración iugoslava, pasaron a Hungría. Un comité asignou pequenas partes do norte dos antigos distritos Árva e Szepes a Polonia, posto que aí vivía unha maioría de poboación polaca.
West Area Computers
Segundo un estudo non publicado da profesora Dr. Beverly E. Golemba sobre os primeiros computadores de Langely, os outros grupos de mulleres non sabían nada sobre as West Area Computers. Aínda así, tanto as mulleres, brancas como as de cor entrevistadas polo Dr. Golemba, lembraron que cando os equipos de ambos  grupos foron asignados a un proxecto conxunto, "todas traballaron conxuntamente á perfeccíón”.
Conferencia de Paz de París (1919)
Tratado de Sèvres
miniatura|upright=1.7|Repartición de [[Anatolia e Tracia de acordo ao Tratado de Sèvres de 1920, derrogado polo Tratado de Lausanne en 1923]] Os dirixentes de Francia, do Reino Unido e dos Estados Unidos declararon os seus diferentes obxectivos en relación co Imperio Otomán durante a Conferencia de Paz de París, 1919.
West Area Computers
Supervisadas orixinalmente por mulleres brancas, en 1949, a NASA finalmente puxo ao mando á matemática Dorothy Vaughan, converténdose na primeira directora afroamericana a cargo do grupo. Dorothy Vaughan traballou en Langley desde 1943 até o seu retiro en 1971.
Conferencia de Paz de París (1919)
Tratado de Sèvres
O Tratado deixaba o Imperio Otomán sen a maior parte das súas antigas posesións, limitándoo a Istambul e parte de Asia Menor. En Anatolia Oriental creábase un estado autónomo para os kurdos (Kurdistán), e varios distritos pasaban a Armenia (a República de Armenia independizouse de Rusia en 1918) para formar a Grande Armenia. Grecia recibía Tracia Oriental, Imbros, Ténedos e a rexión de Esmirna. Recoñecíase a separación de Exipto, Hedjaz e o Iemen; mentres que Mosul, Palestina e Transxordania pasaban á administración británica e Siria, Líbano e Alexandretta á administración francesa, que tamén recibía unha zona de influencia en Cilicia. Chipre quedou para os británicos que xa o administraban e Castellorizo para os italianos cunha área de influencia na rexión de Antalya. A navegación nos estreitos sería libre e controlada por unha comisión internacional.
West Area Computers
En 1958, cando a NACA fixo a súa transición á NASA, as instalacións segregadas, incluíndo as oficinas das West Area Computers, foron abolidas.
Conferencia de Paz de París (1919)
Tratado de Sèvres
O Tratado logrou a expulsión do Imperio Otomán de Europa. Isto fora o soño do cristianismo durante case cincocentos anos dende a Liga Santa e púxose a condición ao imperio que nunca podía ser reactivado de novo na súa antiga forma.
Outros
Configurouse un novo mapa político de Europa creándose novos estados (Polonia, Checoslovaquia, Hungría, Iugoslavia, Finlandia, Estonia, Letonia e Lituania). Ratificáronse as fronteiras dos países vencidos. Tamén se creou o coñecido como "cordón sanitario" para illar o mundo capitalista do comunista.
West Area Computers
Mulleres notables
A matemática Katherine Johnson, que foi condecorada en 2015 coa Medalla Presidencial da Liberdade, uniuse ao grupo das West Area Computers en 1953. Sendo posteriormente reasignada ao Langley Flight Research Center, onde fixo un gran traballo que inclúe a análise da traxectoria para o voo orbital do astronauta John Glenn no Proxecto Mercury MA-6. Mary Jackson tamén traballou na Unidade das West Area Computers, baixo a dirección da matemática Dorothy Vaughan, O traballo destas tres mulleres (Vaughan, Johnson, e Jackson -entre outros centenares de mulleres) foi rememorado na película de 2016 Hidden Figures.
Conferencia de Paz de París (1919)
O Xapón e a cuestión da igualdade racial
miniatura|150px|[[Makino Nobuaki, xefe da delegación do Xapón]] A delegación do Xapón, encabezada por Makino Nobuaki, expuxo o recoñecemento da igualdade racial nos estatutos da Sociedade de Nacións, mais a súa petición non foi atendida. Desde o principio a delegación xaponesa non foi tratada igual que os catro grandes e non só se lles asignou un posto no extremo da mesa das negociacións, senón que os seus membros tiveron que soportar comentarios denigratorios e chistes racistas (o presidente francés Georges Clemenceau, por exemplo, queixouse de ter que estar xunto aos «feos» xaponeses nunha cidade chea de atractivas mulleres loiras; o presidente australiano Billy Hughes, defensor total dunha Australia Branca, fixo chistes sobre o canibalismo en referencia aos pobos do Pacífico). No curso do debate sobre a igualdade racial, cando ao británico Lord Balfour se lle argumentou que na Constitución dos Estados Unidos se recoñecía que «todos os homes son creados iguais», el respondeu que non cría que «un home de África central fose creado igual que un europeo». Entón Makino pediu que se votase a proposta e conseguiu que fose aprobada pola maioría dos países representados na conferencia, mais a oposición do Reino Unido e dos seus Dominios, especialmente Australia, foi tan radical que finalmente o presidente norteamericano Woodrow Wilson dictaminou que o voto quedaba anulado debido á disconformidade expresada por varios países. Como sinalou o ensaísta Pankaj Mishra, a resolución en que se rexeitaba a igualdade racial «ía ser lembrada durante décadas polos nacionalistas xaponeses».
West Area Computers
Protesta contra a segregación
Algunhas das Computadoras do Oeste participaron en pequenos actos de protesta contra a segregación en Langley. Moitas producíronse no comedor  segregado, xa que ás mulleres de cor prohibíaselles entrar na cafetería dos brancos. Miriam Mann retirou repetidamente os carteis que indicaban onde podían sentar as "mozas de cor" para comer. Tanto Katherine Johnson como  Mary  Winston Jackson negáronse a utilizar as cafeterías  segregadas e comían exclusivamente nos seus pupitres. Katherine Johnson tamén se negou a utilizar os baños segregados, xa que estaban no lado oposto do campus, polo que utilizou un baño non sinalizado. Despois de descubrir que os homes do seu equipo asistían a reunións para compartir información importante sobre as súas tarefas actuais, Katherine Johnson tamén comezou a asistir a estas reunións a pesar de que ningunha outra muller foi convidada a participar. Participou intensamente nestas reunións facendo preguntas e participando nos debates.
Conferencia de Paz de París (1919)
O Xapón e a cuestión da igualdade racial
Segundo este mesmo autor, Wilson non apoiou a proposta xaponesa (que no fondo respondía os principios expresados nos 14 Puntos) porque, ademais de que podía poñer en cuestión a lexislación antiasiática dos Estados Unidos, «temía perder o apoio dos británicos e dos seus aliados australianos. En gran medida, a anglofilia cegaba a Wilson e os seus asesores (na súa maioría membros da elite branca anglosaxoa e protestante da costa leste), o que lle impedía ver a paixón anticolonial que existía en Asia e África».
West Area Computers
Protesta contra a segregación
Christine Darden converteuse en enxeñeira despois de demostrar que posuía todas, se non máis, as habilidades dos enxeñeiros masculinos e pediu ser trasladada ao grupo de enxeñeiros en lugar de seguir sendo unha informática. Gloria Champine dende a Oficina de Igualdade de Oportunidades apoiou o ascenso de Darden.
Conferencia de Paz de París (1919)
Consecuencias
Os vencidos, sobre todo Alemaña, quedaron coa sensación de que foron tratados inxustamente (revanchismo e nacionalismo), que, entre outras cousas, causaría o estoupido da segunda guerra mundial. Ademais non se resolveu o problema das nacionalidades, quedando en evidencia o principio teórico das negociacións.
Esparabán
O esparabán, é un baile agarrado galego mestura da muiñeira co pasodobre.
Características
O baile do esparabán documentouse na zona do Incio. É un baile en parellas dividido en dúas partes, unha primeira na que se baila un pasodobre, e unha segunda, a ritmo de muiñeira, na que as parellas se desprazan facendo un paso cabalgado. É moi similar á muiñeira corrida, diferenciándose desta só pola existencia dun desprazamento lateral nas partes da muiñeira.
Radiación monocromática
En física, a radiación monocromática é radiación electromagnética cunha única frecuencia constante. Cando esa frecuencia forma parte do espectro visible (ou preto del) adoita empregarse o termo luz monocromática. A luz monocromática é percibida polo ollo humano como unha cor espectral.
Cando a radiación monocromática se propaga a través do baleiro ou nun medio transparente homoxéneo, ten unha única lonxitude de onda constante.
Monocromaticidade práctica
Ningunha radiación pode ser totalmente monocromática, xa que iso requiriría unha onda de duración infinita como consecuencia da propiedade de localización da transformada de Fourier (cf. coherencia espectral ). Na práctica, a radiación "monocromática" - mesmo procedente de láseres ou liñas espectrais - sempre consta de compoñentes cunha gama de frecuencias de ancho distinto de cero.
Xeración
A radiación monocromática pódese producir por varios métodos. Isaac Newton observou que un feixe de luz do sol podía estenderse por refracción nun abano de luz con cores variables; e que se un feixe de calquera cor en particular se illaba dese ventilador, comportábase como luz "pura" que non podía descompoñerse máis.
Cando os átomos dun elemento químico en estado gasoso están sometidos a unha corrente eléctrica, a unha radiación adecuada ou a unha temperatura suficientemente alta, emiten un espectro luminoso cun conxunto de liñas espectrais discretas (compoñentes monocromáticos), que son características do elemento. Este fenómeno é a base da ciencia da espectroscopia, e é explotado en lámpadas fluorescentes e os chamados sinais de neon.
Un láser é un dispositivo que xera radiación monocromática e coherente mediante un proceso de emisión estimulada.
Propiedades e usos
Cando a radiación monocromática interfire consigo mesma, o resultado poden ser franxas de interferencia visibles e estables que se poden usar para medir distancias moi pequenas ou grandes distancias con moi alta precisión. A definición actual do metro baséase nesta técnica.
Na técnica de análise espectroscópica, unha mostra de material exponse a radiación monocromática e mídese a cantidade que se absorbe. A gráfica de absorción en función da frecuencia da radiación adoita ser característica da composición do material. Esta técnica pode empregar radiacións que van dende as microondas, como na espectroscopia rotacional, até os raios gamma, como na espectroscopia de Mössbauer.
Fúrcula
En aves
A fúrcula funciona como un puntal entre os ombreiros das aves e articúlase con cada unha das escápulas das aves. Xunto co óso coracoide e a escápula, forma unha estrutura única chamada canle triósea, que alberga un forte tendón que conecta os músculos supracoracoides co úmero. Este sistema é o responsable de elevar as ás durante a batida de recuperación. miniatura|Fúrcula de [[galiña|polo]] Como o tórax é comprimido polos músculos de voo durante a batida das ás cara abaixo, as partes superiores da fúrcula sepáranse, alargándose ata un 50% da súa largura en repouso, e despois contráense. Películas de raios X feitas a estorniños en voo demostraron que, ademais de reforzar o tórax, a fúrcula actúa como un resorte na cintura pectoral durante o voo. Expándese cando as ás se empuxan cara atrás e péchase cando as ás se elevan. Ao actuar como un resorte, a fúrcula pode almacenar algo da enerxía xerada pola contracción nos músculos do peito, expandindo os ombreiros lateralmente e despois liberando a enerxía durante a batida de elevación das ás a medida que a fúrcula volve elasticamente á súa posición normal. Isto, á súa vez, impulsa os ombreiros cara a liña media do corpo. Aínda que o estorniño ten unha fúrcula forte e moderadamente grande para un paxaro do seu tamaño, hai moitas especies nas que a fúrcula está completamente ausente, por exemplo os atricornítidos, algúns tucanos e os capitónidos, algúns bufos, algúns papagaios, turacos e mesitornítidos. Estas aves poden perfectamente voar malia non teren fúrcula. Estas aves teñen tamén especies estreitamente emparentadas nas que a fúrcula é vestixial, reducida a unha delgada banda de ligamento osificado, aparentemente sen unha función definida. Noutras especies evolucionou a fúrcula na dirección oposta, xa que incrementou o seu tamaño e fíxose demasiado ríxida ou masiva como para poder actuar como resorte. En aves voadoras potentes como as grúas e falcóns, os brazos da fúrcula son grandes, ocos e bastante ríxidos.
Nas aves, a fúrcula pode tamén axudar á respiración ao contribuír a bombear aire a través dos sacos aéreos.
En réptiles
miniatura|Modelo proposto para a evolución da fúrcula. Varios grupos de dinosauros terópodos presentan tamén fúrcula, entre eles os dromaeosáuridos, ovirraptóridos, tiranosáuridos, troodóntidos, celofísidos e alosauroides. A presenza de fúrcula é importante no estudo da orixe das aves.
Dada a presenza en dinosauros diplodócidos de interclavículas, Tschopp e Mateus (2013) propuxeron que a fúrcula é unha interclavícula transformada e dividida, en troques dunhas cavículas fusionadas.
No folclore
O costume que hai nalgúns países de tirar dúas persoas por cada un dos cabos do óso para que rompa e ver quen queda co cacho máis grande, porque a ese se lle cumprirá un desexo, desenvolveuse ao longo de inicios do século XVII.
José Rodríguez Saavedra
José Rodríguez Saavedra, coñecido como Saavedra, nado no Freixo (Posmarcos, A Pobra do Caramiñal) en 1893 e finado en Palmeira (Ribeira) o 5 de decembro de 1974, foi un carpinteiro e escritor galego.
Traxectoria
Deseñador e construtor de barcos autodidacta. Chegou a Palmeira en 1916 para construír barcos no varadoiro de Insuela. Foi o construtor do Ría de Arosa en 1935, un vapor de 80 toneladas. Escribiu a novela Pandilla de eminencias (Vigo, Numen, 1961), protagonizada polos hóspedes dunha fonda de Huelva, case todos de orixe galega.
Nanoaerobio
miniatura|[[Bacteroides fragilis.]] Os nanoaerobios son organismos que non poden crecer en presenza de concentracións micromolares de oxíxeno (como os microaerófilos), pero poden crecer en presenza de concentracións nanomolares de oxíxeno. Un exemplo é a bacteria Bacteroides fragilis. O termo nanoaerobio (nanaerobe) foi proposto en 2004 para os organismos que poden respirar niveis nanomolares de oxíxeno e que viven mellor en condicións anóxicas. Requiren a expresión dunha cadea respiratoria de oxíxeno. B. fragilis utiliza unha citocromo oxidase de tipo bd. Recentes estudos suxiren que a respiración en baixas concentracións de oxíxeno é un proceso antigo que foi anterior á aparición da fotosíntese oxixénica.