cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Alemaña
Xeografía
O territorio de Alemaña cobre 357.021 km², sendo 349.223 km² de terra e 7.798 km² de auga. É o sétimo maior país por área de Europa e o 63° maior do mundo. Esténdese dende as altas montañas dos Alpes (o punto máis elevado é o Zugspitze con 2.962 m) no sur ata as costas do mar do Norte (Nordsee) e do mar Báltico (Otsee) no norte. Entre os dous está presente un bosque que liga as terras altas do centro ás terras baixas do norte, sendo o punto máis baixo o Neuendorfer/Wilstermarsch a 3,54 m baixo o nivel do mar, atravesadas por algúns dos maiores ríos de Europa como o Rin, o Danubio e o Elba.
Por mor da súa localización central, Alemaña comparte fronteiras con máis países europeos que calquera outro estado no continente. Os seus veciños son a Dinamarca ao norte, Polonia e a República Checa ao leste, Austria e Suíza ao sur, Francia e Luxemburgo ao suroeste e Bélxica e os Países Baixos ao noroeste.
Relevo
En Alemaña distínguense tres grandes rexións fisiográficas: unha chaira de terras baixas ao norte que forma parte da chaira noreuropea, unha área de mesetas no centro denominada a Alemaña Media, e unha rexión montañosa ao sur. As terras baixas, que conforman a chaira de Alemaña do Norte, teñen un relevo variado que engloba diversos vales fluviais e un gran terreo poboado de breixos.
A rexión central, cuxos límites aproximados están entre a cidade de Hannover ao norte e o río Main ao sur, abrangue un territorio composto de suaves montañas, vales fluviais, ríos e concas ben definidas.
As cadeas montañosas inclúen ao oeste as cordilleiras Eifel e Hunsrück, no centro as montañas Taunus e Spessart, e ao leste a cordilleira de Fichtelgebirge. Porén, é ao sur onde se encontran os montes máis altos do país, todos eles nos Alpes Bávaros, no estado de Baviera:
En microescala, a superficie alemá está a sufrir cambios de altitude, en particular na cunca do Ruhr, baixando o nivel da súa superficie nesa zona ata 5 mm/ano.
Hidrografía
miniatura|O [[Rhin, en Mayence, Renania-Palatinado.]] A continuación enuméranse os maiores ríos de Alemaña, coa súa lonxitude total, a lonxitude do tramo que atravesa Alemaña, e a cidade maior que atravesa a súa conca fluvial.
Os ríos máis longos que flúen integramente por Alemaña desembocan no Mar do Norte:
miniatura|O lago Tegern, [[Alta Baviera, Baviera.]]
Clima
miniatura|dereita|Paisaxe [[Alpes|alpina no sur de Baviera.]] Gran parte de Alemaña ten un clima temperado no cal predominan os ventos húmidos occidentais. O clima é moderado pola Corrente Norte-Atlántica, a extensión norte da Corrente do Golfo. As augas quentes traídas por esa corrente afectan as áreas litorais do Mar do Norte incluíndo a península da Xutlandia e a área ao longo do Rin, que corre en dirección ao Mar do Norte.
Biodiversidade
miniatura|esquerda|A [[aguia é unha ave protexida da caza e o animal heráldico nacional.]] Fitoxeograficamente, Alemaña está dividida entre as provincias do Atlántico Europeo e Centro Europeo da Rexión Circumboreal dentro do Reino boreal. O seu territorio pode ser subdividido en catro rexións bioxeográficas: os remanentes forestais do Atlántico, os bosques mixtos do Báltico, os bosques mixtos da Europa Central e os bosques de anxiospermas da Europa Occidental. A maior parte de Alemaña está cuberta por terras arables (33%) ou bosques e fragas (31%). Só o 15% do territorio está cuberto por pastos permanentes.
As plantas e animais que se poden atopar son os xeralmente comúns da Europa central. Faias, carballos e outras árbores de folla caduca constitúen un terzo dos bosques; as coníferas están aumentando como resultado da reforestación. Abetos e piñeiros predominan nas montañas superiores. Hai moitas especies de fentos, flores, fungos e musgos. Abundan peixes nos ríos e no mar do Norte. Os animais salvaxes inclúen porcos bravos, veados salvaxes, monflóns, raposos, teixugos, lebres, e un pequeno número de castores. Varias aves migratorias cruzan Alemaña na primavera e no outono.
Medio ambiente
miniatura|dereita|O maior [[parque eólico do mundo está instalado en Alemaña.]] A Alemaña é coñecida pola súa consciencia ambiental. Os alemáns consideran que o home é unha das principais causas do quecemento global. O país está comprometido co Protocolo de Quioto e varios outros tratados para promover a biodiversidade, os baixos padróns de emisións, a reciclaxe, a utilización de enerxías renovábeis e apoia o desenvolvemento sustentábel a nivel global.
O goberno alemán deu inicio a unha ampla actividade de redución de emisións e as emisións globais do país están caendo. Con todo, Alemaña ten unha das máis elevadas taxas de emisións de dióxido de carbono per cápita da UE, aínda que significativamente menor en comparación con Arabia Saudita, Australia, Canadá ou os Estados Unidos.
As emisións a partir de produción de enerxía proveniente da queima de carbón e as industrias contribúen para a polución do ar. A choiva ácida, resultante das emisións de óxidos de nitróxeno e xofre, é prexudicial para os bosques. A polución no Mar Báltico a partir de refugallo bruto e efluentes industriais nos ríos na antiga Alemaña Oriental foron reducidas. O goberno do ex-chanceler Schröder anunciou a intención de acabar co uso da produción de electricidade a partir de enerxía nuclear. Alemaña está traballando para cumprir o compromiso da Unión Europea de identificar áreas de preservación natural de acordo coa directiva de Flora, Fauna e Hábitats da UE. Os perigos naturais son as enchentes fluviais na primavera e os fortes ventos que ocorren en tódalas rexións.
Política e goberno
miniatura|esquerda|O [[Edificio do Reichstag|Reichstag, sede do Bundestag.]] Alemaña é unha república federal, democrática, representativa e parlamentaria. O sistema político alemán opera baixo un marco establecido no documento constitucional de 1949 coñecido como a Grundgesetz (Lei Fundamental). Ao chamar o documento Grundgesetz, en lugar de Verfassung (constitución), os autores expresaron a intención de que sería substituído por unha constitución axeitada unha vez que Alemaña fose reunificada como un só estado. As emendas á Grundgesetz xeralmente requiren unha maioría de dous terzos de ámbalas dúas cámaras do parlamento; os artigos que garanten os dereitos fundamentais, a separación de poderes, a estrutura federal, e o dereito de resistir aos intentos de derrocar a constitución son válidos en perpetuidade e non poden ser modificados. Malia a intención inicial, a Grundgesetz segue en vigor logo da reunificación alemá en 1990, aínda que con algunhas modificacións. miniatura|Frank-Walter Steinmeier, presidente federal dende 2017 O Bundeskanzler (chanceler federal) é o xefe do goberno e exerce o poder executivo, semellante ao papel dun Primeiro Ministro noutras democracias parlamentarias. Angela Merkel ocupa este posto dende o 2005. O poder lexislativo recae no parlamento composto polo Bundestag (Dieta Federal) e o Bundesrat (Consello Federal), que en conxunto forman un único tipo de órgano lexislativo. O Bundestag é elixido mediante eleccións directas respectuosas da representación proporcional. Os membros do Bundesrat representan aos gobernos dos dezaseis estados federais e son membros dos gabinetes de estado. Os respectivos gobernos estatais teñen o dereito de nomear e mudar os seus enviados en calquera momento. Dende 1949, o sistema de partidos estivo dominado pola Unión Demócrata Cristiá (CDU) e o Partido Socialdemócrata de Alemaña (SPD), aínda que os partidos máis pequenos, como o Partido Democrático Libre (FDP, que ten membros no Bundestag dende 1949) e Alianza 90 - Os Verdes (Die Grünen, que controla escanos no Parlamento dende 1983) desempeñan tamén un papel importante.
O xefe de Estado alemán é o Bundespräsident (presidente) elixido pola Bundesversammlung (convención federal), unha institución integrada polos membros do Bundestag e un número igual de delegados estatais enviados polos parlamentos do Länder (Landtage). Frank-Walter Steinmeier é o actual presidente dende 2017, cando sucedeu a Joachim Gauck. O segundo funcionario alemán máis alto na orde de precedencia é o Bundestagspräsident (presidente do Bundestag), que é elixido polo Bundestag, sendo responsable de supervisar as sesións do corpo. O terceiro, e máis alto oficial da Xefatura do goberno é o chanceler, que é designado polo Bundespräsident logo de ser elixido polo Bundestag. O chanceler pódese mudar de xeito construtivo a través dunha moción de non confianza por parte do Bundestag, onde simultaneamente se elixe un sucesor. O brazo xudicial inclúe o Tribunal Constitucional, chamado Bundesverfassungsgericht, que pode bloquear calquera acto de lexislación ou administración se estes foren considerados inconstitucionais.
Divisións administrativas
Alemaña está dividida en dezaseis estados federados (en alemán: Bundesländer, singular Bundesland).
Lexislación
O poder lexislativo está dividido entre a federación e os estados. A lei fundamental estipula que os estados deben seguir as disposicións do poder lexislativo a nivel estatal, salvo casos designados pola propia lei fundamental. A lei federal prevalece sobre a lei de cada estado, xa que o poder lexislativo reside no nivel federal. O Bundesrat é o órgano federal a través do cal os estados participan na lexislación nacional. Cada estado ten os seus propios tribunais constitucionais.
Economía
miniatura|esquerda|240px|[[Frankfurt, cidade global financeira.]] Alemaña, polo desenvolvemento da súa economía, é considerada en termos xerais como a terceira potencia mundial e a primeira de Europa. En 2006 o seu Produto interior bruto (PIB) pasou os 3 billóns de dólares estadounidenses. As súas bazas industriais son diversas; os tipos principais de produtos fabricados son medios de transporte, aparellos eléctricos e electrónicos, maquinaria, produtos químicos, materiais sintéticos e alimentos procesados. É un foco de riqueza e iso reflíctese na economía do centro de Europa. Cunha infraestrutura de estradas amplas e un excelente nivel de vida, é unha das nacións máis desenvolvidas do mundo.
Francia é o máis importante socio comercial de Alemaña e viceversa. En 2005, Francia cun 10,2%, volveu ser o principal destino das exportacións alemás e a orixe do 8,7% das importacións. En 2006, máis do 14 % das exportacións francesas tiveron como destino a Alemaña e preto do 17 % do total das importacións francesas proveu de Alemaña. Os países da Unión Europea son os principais compradores dos produtos alemáns (Reino Unido o 7,8% e Italia o 6,9% en 2005). O principal socio comercial de Alemaña fóra de Europa son os Estados Unidos, país ao que en 2005 realizou o 8,8% das súas exportacións e do que recibiu o 6,6% das súas importacións. O Deutsche Bundesbank e o Banco Central Europeo (BCE) teñen a súa sede central na cidade de Frankfurt.
Porén, a crise económica exerce tamén a súa influencia sobre Alemaña, afectándoa en dous modos diferentes. Por un lado, a crise de débeda que afecta fundamentalmente os países mediterráneos ten permitido ao país teutón conseguir financiamento nos mercados internacionais a un interese practicamente nulo, ao preferir os especuladores mercar débeda alemá escasamente rendible a expoñerse a unha perda de capital mediante a adquisición de débeda soberana de países insolventes. . Pero por outro lado, a dependencia do comercio alemán con respecto aos outros países da Unión Europea provocou unha desaceleración na evolución do seu PIB en 2012 e unha caída dos pedidos industriais. En conxunto, durante a actual crise económica o PIB alemán recuou un 4,7 %, como consecuencia do descenso das súas exportacións, aínda que este dato non se reflectiu nun aumento do desemprego, grazas principalmente a un mercado de traballo fortemente regulado, coa participación dos traballadores nos equipos de dirección das empresas, con escasa marxe para a flexibilidade laboral.
Infraestruturas
miniatura|O [[Aeroporto de Frankfurt é o terceiro de Europa en número de pasaxeiros.]] Dende que nos anos 1930 a Alemaña nazi iniciase a construción da primeira rede de autoestradas en grande escala no mundo, o país dispón de vías de comunicación rápidas (Autobahnen) que suman preto de 12.000 km cubrindo a totalidade do territorio. Ademais conta con máis de 40.000 km de estradas, o que o converte no país con maior densidade de vías para vehículos. A totalidade de autoestradas do país son gratuítas para vehículos particulares; dende 2005, os camións de carga deben pagar unha peaxe que se desconta automaticamente vía satélite, unha vez que o camión deixa a ruta, e que é porcentual ao número de quilómetros percorridos.
Por outra banda, as enerxías renovables representan un papel crecente no desenvolvemento do país, especialmente dende que o partido político Alianza 90 - Os Verdes formou parte do goberno central. Cidades como Friburgo dispoñen de modernas instalacións para o aproveitamento da enerxía solar. As grandes rexións industriais, como conca do Ruhr, rexión Rin-Main ou Colonia, desenvolveron un dinamismo económico que mantén a súa base industrial e que ademais soubo implementarse na área dos servizos.
Demografía
miniatura|Cidades alemás maiores de 100 000 habitantes. Con 82 millóns de habitantes é o primeiro país da Unión Europea e o segundo de Europa en poboación, superado tan só por Rusia. A afluencia á zona occidental de alemáns doutros puntos do país e de inmigrantes de diferentes nacionalidades, así como a tendencia ao estancamento do crecemento vexetativo, teñen sido as principais características da evolución demográfica.
A maior parte da poboación descende de diversos grupos xermánicos que se estabeleceran na rexión centroeuropea no primeiro milenio antes da era cristiá. Eses grupos compartían a mesma lingua, aínda expresada en moitos dialectos, mais presentaban características étnicas heteroxéneas que se acentuaron ao longo da historia como consecuencia da fusión con outros pobos, como os celtas e os eslavos. Na moderna Alemaña, as diferenzas humanas e lingüísticas das distintas rexións téñense atenuado, aínda que a prolongada división política teña xerado certas peculiaridades culturais que distinguen ós alemáns do leste daqueles do oeste.
A chegada de inmigrantes á Alemaña occidental na segunda metade do século XX compensou as perdas humanas ocasionadas pola segunda guerra mundial, estimadas en cerca de tres millóns de persoas, na maioría xente nova do sexo masculino. Ademais da poboación de orixe xermánica, conviven na antiga Alemaña occidental diversas minorías étnicas de nacionalidade alemá, como xudeus, eslavos e dinamarqueses, así como franceses descendentes dos hugonotes fuxidos do seu país a finais do século XVII.
miniatura|esquerda|270px|Nenos nunha gardería de [[Freital.]] Os traballadores inmigrantes, chegados á Alemaña sobre todo nas décadas de 1960 e 1970, eran principalmente turcos, iugoslavos, italianos, gregos, españois e portugueses. A emigración galega á Alemaña remóntase a finais do século XX, e no 2005 o número de galegos en Alemaña cífrábase nuns 90 000, agrupados en once centros galegos.
Na Alemaña Oriental, que constituíu un país autónomo entre 1949 a 1990, as perdas humanas provocadas pola guerra foron compensadas co ingreso de varios millóns de alemáns expulsados de Polonia, de Checoslovaquia e de Hungría. Con todo, as dificultades económicas derivadas do pagamento das indemnizacións de guerra e da política de coletivización estimularon o movemento migratorio para a Alemaña Occidental, calculado en 1,7 millóns de persoas.
Cunha taxa de fertilidade de 1,41 (2008) por muller, Alemaña posúe unha das taxas máis baixas do mundo, aínda que esta cifra constitúe unha mellora fronte aos 1,39 fillos do ano 2006. As estatísticas federais estiman que a poboación do país diminuirá ata estancarse entre os 69 e 74 millóns no ano 2050 (69 millóns asumindo unha inmigración neta de +100.000 por ano; 74 asumindo unha inmigración de +200.000 por ano).
No censo do ano 2004, Alemaña contaba con sete millóns de cidadáns estranxeiros rexistrados, así mesmo, o 19% da poboación tiña a súa orixe total ou parcialmente nun país estranxeiro. O maior grupo de estranxeiros, con 2,3 millóns, provén de Turquía, o resto provén na súa maioría do continente europeo, sendo os países que máis estranxeiros achegan Italia, Serbia, Grecia, Polonia e Croacia. Como consecuencia das restricións das antigas leis de inmigración e petición de asilo, o número de inmigrantes que buscan asilo ou reclaman a nacionalidade alemá (a maioría da antiga Unión Soviética) está sufrindo un retroceso dende o ano 2000.
Relixión
dereita|miniatura|A [[Catedral de Colonia, á beira do río Rin, é Patrimonio Mundial da UNESCO.]] As principais confesións relixiosas en Alemaña son o luteranismo e o catolicismo, respectivamente, con 32,9% e 32,3% de fieis. Preto do 24,9% de alemáns se declararon non relixiosos ou ateos. Seguen como minorías, o islamismo (4%), seguido polo xudaísmo e o budismo (ambos con 0,25%). O hinduísmo ten só 90.000 seguidores (0,1%), mentres outras relixións corresponden a 50 mil persoas ou o 0,05% da poboación alemá.
Dende Martiño Lutero, e a Reforma protestante, Alemaña foi escenario de conflitos relixiosos entre os seguidores de Lutero, posteriormente chamados luteranos, xeralmente máis numerosos no norte, e os católicos, por regra xeral máis fortes no sur. No entanto, a distribución das relixións está lonxe de ser homoxénea.
Zonas cunha poboación predominantemente católica son Baviera (onde precisamente naceu o papa Bieito XVI) e Renania. Zonas cunha poboación predominantemente luterana son os estados do leste e do norte. No norte, ao longo da fronteira cos Países Baixos, hai tamén presenza de calvinistas. En canto aos non relixiosos, incluíndo ateos e agnósticos, son crecentes en número e proporción, unha tendencia constatada tanto en Alemaña canto noutros países europeos. En Alemaña concéntranse principalmente na antiga Alemaña Oriental e nas áreas metropolitanas.
Educación
miniatura|220px|esquerda|A Técnica de [[Múnic, segunda mellor universidade alemá segundo QS World University Rankings.]] A responsabilidade da supervisión educativa recae principalmente nos estados federais a título individual, mentres que o goberno só ten un papel secundario. O xardín de infancia é de carácter opcional, e imparte educación para todos os nenos entre tres e seis anos, despois, a escolarización é obrigatoria polo menos durante dez anos. A educación primaria adoita durar catro anos e as escolas públicas non están estratificados nesta etapa. En contraste, a educación secundaria inclúe catro tipos de escolas sobre a base da capacidade do alumno segundo o determinado polas recomendacións do profesorado: o Gymnasium, que inclúe a maioría de nenos considerados máis aptos para o estudo, prepara aos estudantes para os estudos universitarios e a asistencia dura oito ou nove anos, dependendo do estado; o Realschule ten unha gama máis ampla de especial interese para estudantes intermedios e dura seis anos; o Hauptschule prepara alumnos para o ensino profesional, e o Gesamtschule combina o tres enfoques. miniatura|A Universidade de [[Heidelberg é a máis antiga de Alemaña.]] O Informe PISA, avalía as habilidades dos estudantes de 15 anos de idade nos países da Organización para a Cooperación e o Desenvolvemento Económico e unha serie de países socios. En 2006, os escolares alemáns melloraron a súa posición con respecto a anos anteriores, clasificándose (estatisticamente) nun nivel superior de forma significativa á media (rango 13) nas ciencias, e non de modo significativo por encima ou por baixo da media en matemáticas (rango 20) e habilidades de lectura (rango 18). As diferenzas socio-económicas son elevadas, e o rendemento dos alumnos é máis dependente deste factor que na maioría doutros países.
Neste sentido, e sobre todo tras os malos resultados dos informes PISA 2000 e 2003, existen elementos do sistema educativo alemán fortemente criticados. A Comisión de Dereitos Humanos da ONU criticou a falta dunha igualdade real de oportunidades por mor da selección excesivamente temperá dos escolares, que desaproveitaría o potencial do 44% dos escolares. A integración dos alumnos estranxeiros, o papel da Hauptschule como escola das capas inferiores, a falta de creatividade e a escaseza de horas lectivas son outros puntos polémicos.
Para entrar nunha universidade, os estudantes de secundaria necesitan aprobar o exame Abitur, aínda que tamén é posible entrar na universidade cun Fachabitur, o cal é un Abitur especializado, por exemplo, en economía. Os estudantes que posúan un diploma dunha escola de formación profesional poden entrar nunha Universidade de Ciencias Aplicadas. A maioría das universidades alemás son de propiedade estatal. En todas as universidades hai que pagar os impostos administrativos, os cales son entre 50 e 200 euros. Nalgúns Estados ademais hai que pagar por dereitos de matrícula que ascenden até os 500 euros por semestre. As universidades son recoñecidas a escala internacional. Na clasificación THES 2006, dez universidades alemás foron clasificadas entre as primeiras duascentas do mundo.
Sociedade
miniatura|O [[Oktoberfest en Múnic.]] Alemaña realizou en 2006 a campaña de mercadotecnia «Terra das ideas» co fin de promoverse durante a fase final da Copa Mundial de Fútbol. En 2008 retomouse o proxecto. «Terra das ideas» céntrase nas innovacións recentes nas institucións públicas e privadas, nas universidades e institutos de investigación, nas empresas e inclusive en proxectos sociais e culturais. Dende a celebracións do Mundial de fútbol de 2006, a percepción interna e externa da imaxe do país cambiou. Nas enquisas realizadas a nivel mundial coñecidas como Índice de GMI Anholt, o país ocupou a segunda posición. Tomáronse en conta criterios económicos, a reputación do país en termos de cultura, política, os seus cidadáns e o seu atractivo turístico.
Alemaña é tanto legalmente como culturalmente un país tolerante cos homosexuais. As unións de homosexuais permitíronse dende o ano 2001, aínda que estas non teñen todos os dereitos dun matrimonio heterosexual perante a lei. Gays e lesbianas poden adoptar legalmente aos fillos da súa parella.
Segundo datos de 2011, Turquía, con 1 607 161 persoas censadas, é a orixe maioritaria dos inmigrantes establecidos en Alemaña. Séguenlle Italia (520 159 persoas), Polonia (468 481 persoas), os antigos estados integrantes da ex-Iugoslavia, Serbia e Montenegro (404.690 persoas) e Grecia (283.684 persoas).
Os alemáns investiron 58 000 millóns de euros en viaxes internacionais en 2005, o cal os converte en campións mundiais en viaxar. Os destinos máis populares foron Austria, España, Italia e Francia.
Lingua
Os dialectos do alemán varían en diferentes graos do alemán estándar. Estes dialectos proveñen das diferentes variedades locais das antigas tribos alemás. Moitos deles son dificilmente inintelixibles para os falantes da lingua estándar, xa que moitos se diferencian na sintaxe, fonoloxía e léxico. Un exemplo disto é o bávaro, arredor da cal existe un debate lingüístico arredor da súa entidade. Hai quen a clasifica como un dos diversos dialectos do alemán e hai quen a considera propiamente unha lingua.
En todo o mundo, o alemán é falado por 100 millóns de falantes nativos (na súa maioría en Europa) e 80 millóns de non nativos. A lingua alemá e a lingua nai de 90 millóns de persoas (18%) na Unión Europea. Canto ao coñecemento de linguas estranxeiras, o 67% dos alemáns son quen de falar unha lingua estranxeira, mentres que o 27% di poder falar dúas.
Cultura
miniatura|[[Ludwig van Beethoven.]] Alemaña é a miúdo chamado Das Land der Dichter und Denker (a terra dos poetas e dos pensadores). A cultura alemá comezou moito antes do xurdimento de Alemaña como nación-estado e abranguiu toda a zona de fala alemá. Dende os seus alicerces, a cultura en Alemaña formouse polas principais correntes intelectuais e populares en Europa, tanto relixiosas como laicas. Como resultado, é difícil identificar unha determinada tradición alemá separada do marco máis amplo da cultura europea. Outra consecuencia destas circunstancias é o feito de que algunhas figuras históricas, tales como Wolfgang Amadeus Mozart e Nicolás Copérnico, entre outras, aínda que non foron cidadáns de Alemaña no sentido moderno, deben ser considerados no contexto do eido cultural alemán para comprender o seu traballo.
miniatura|110px|Blaues Pferd I, [[Franz Marc (1911).|esquerda]] En Alemaña desenvolvéronse algúns dos principais compositores de renome da Música clásica europea, con inclusión de Johann Sebastian Bach, Ludwig van Beethoven, Johannes Brahms e Richard Wagner. Dende o ano 2006, Alemaña constitúe o quinto mercado da música no mundo e influíu na música pop e rock a través de artistas como Kraftwerk, Scorpions e Rammstein.
Ciencia
miniatura|esquerda|150px|[[Wilhelm Conrad Röntgen|Wilhelm Röntgen, descubridor dos raios X.]] Alemaña é o fogar dalgúns dos máis destacados investigadores en diferentes eidos da ciencia. De feito preto de 100 alemáns (de nacionalidade ou orixe) foron laureados co Premio Nobel. O traballo de Albert Einstein e Max Planck foi crucial para a fundación da física moderna, que Werner Heisenberg e Max Born desenvolveron aínda máis. Os seus devanceiros foron físicos como Hermann von Helmholtz, Joseph von Fraunhofer, e Daniel Gabriel Fahrenheit. Wilhelm Conrad Röntgen descubriu os raios X, un logro que lle fixo ser o primeiro gañador do Premio Nobel de Física en 1901. En Alemaña e outros países os raios X denomínanse "Röntgenstrahlen" (raios de Röntgen). O traballo de Heinrich Rudolf Hertz no eido da radiación electromagnética foi fundamental para o desenvolvemento das modernas telecomunicacións. Wilhelm Wundt é célebre por desenvolver o primeiro laboratorio de psicoloxía, á que deu a categoría de ciencia. Alexander von Humboldt e o seu traballo como científico natural e explorador foi fundacional para a bioxeografía. miniatura|dereita|Automóbil [[Benz de 1885.]] Numerosos importantes matemáticos tiveron como berce Alemaña,  entre os que se atopan Carl Friedrich Gauss, David Hilbert, Bernhard Riemann, Gottfried Leibniz, Karl Weierstrass e Hermann Weyl. Alemaña foi tamén fogar de famosos inventores e enxeñeiros, como Johannes Gutenberg, quen se acreditou a invención da imprenta de tipos móbiles en Europa; Hans Geiger, o creador do contador Geiger, e Konrad Zuse, que construíu o primeiro ordenador dixital totalmente automático. Inventores, enxeñeiros e mais industriais, coma o conde Ferdinand von Zeppelin, Otto Lilienthal, Gottlieb Daimler, Rudolf Diesel, Hugo Junkers e Karl Benz contribuíron a dar forma moderna ao automóbil e á tecnoloxía do transporte aéreo.
Importantes institucións de investigación son a Sociedade Max Planck, o Helmholtz-Gemeinschaft e a Sociedade Fraunhofer. Estas traballan de xeito independente ou vencelladas externamente ao sistema universitario contribuíndo nunha medida considerable á produción científica. O prestixioso premio Gottfried Wilhelm Leibniz concédese a 10 científicos e académicos cada ano. Cunha adxudicación máxima de 2,5 millóns de euros, é un dos premios de investigación máis altamente dotados no mundo.
Literatura e filosofía
miniatura|[[Nietzsche|Friedrich W. Nietzsche.]] A literatura alemá remonta á Idade Media. Considérase a primeira poeta nada en Alemaña a Hrosvitha de Gandersheim, quen elaborou a súa obra en latín. Posteriormente, son cruciais as obras de escritores como Walther von der Vogelweide e Wolfram von Eschenbach. Diversos autores e poetas alemáns gañaron gran renome, incluíndo Johann Wolfgang von Goethe e Friedrich Schiller. As coleccións de contos populares publicados polos Irmáns Grimm popularizou o folclore alemán no plano internacional. A influencia de autores do século XX inclúen Thomas Mann, Bertold Brecht, Hermann Hesse, Heinrich Böll e Günter Grass.
A influencia de Alemaña na filosofía é historicamente significativa e moitos notables filósofos alemáns contribuíron a dar forma á filosofía occidental dende a Idade Media. Gottfried Leibniz e as súas contribucións ao racionalismo, Immanuel Kant, Georg Wilhelm Friedrich Hegel, Friedrich Wilhelm Joseph Schelling e Johann Gottlieb Fichte que forxaron o idealismo, Karl Marx e Friedrich Engels formularon a teoría comunista, Arthur Schopenhauer desenvolveu a composición de pesimismo metafísico, Friedrich Nietzsche desenvolveu o Perspectivismo, a obra de Martin Heidegger en Ser e Tempo, e as teorías sociais de Jürgen Habermas foron especialmente influentes.
Medios de comunicación
Alemaña é o mercado de televisión maior de Europa, cuns 34 millóns de fogares que dispón de televisión. As numerosas cadeas públicas rexionais e nacionais organízanse de acordo coa estrutura política federal. Ao redor do 90% dos fogares alemáns teñen cable ou televisión por satélite, e os telespectadores poden elixir de entre unha variedade de libre acceso pública e as canles comerciais.
O país é o fogar dalgúns dos maiores conglomerados de medios de comunicación, incluíndo Bertelsmann e a editorial Axel Springer.
Cine
esquerda|180px|O Berlinale Palast durante o festival do ano [[2007|miniatura]] O cine alemán foi especialmente influente durante os anos da República de Weimar cos expresionistas alemáns como Robert Wiene (O gabinete do Doutor Caligari) e Friedrich Wilhelm Murnau. Da órbita cultural alemá foi o cineasta austríaco Fritz Lang, quen desenvolveu a súa carreira entre Alemaña e Estados Unidos, autor de obras de culto coma Metropolis (1927) ou Der Testament des Dr. Mabuse (1933). A época nazi produciu obras significativas como a película Münchhausen (1943) ou o controvertido traballo da directora Leni Riefenstahl.
Recentemente, o austríaco nado en Múnic Michael Haneke tense perfilado coma un dos mellores cineastas do cine europeo. Obras coma Das Weiße Band (2009), Palma de Ouro no Festival de Cannes e Globo de Ouro á mellor película estranxeira, e Amour (2012), que engadiu aos premios anteriores o Óscar á mellor película de fala non inglesa, foron mundialmente recoñecidas.
O Festival de Cine de Berlín, celebrado anualmente dende 1951, é un dos festivais de cine máis prestixiosos. A cerimonia anual dos Premios do Cine Europeo celébrase cada dous anos na cidade de Berlín, onde se atopa a Academia do Cine Europeo. Os estudos Babelsberg, en Potsdam, son os máis antigos de grande escala no mundo e constitúen un centro internacional para a produción de películas.
Deporte
miniatura|O [[Allianz Arena, estadio do Bayern München e do Mundial 2006.]] A participación de Alemaña nos Xogos Olímpicos é unha das máis destacadas dende que se realiza este evento. O país organizou os Xogos Olímpicos de Verán en 1936 en Berlín, e en 1972 Alemaña Occidental fixo o propio en Múnic. A Federación Alemá de Deportes (DSB) conta con preto de 27 millóns de membros en ao redor de 91.000 clubs. Segundo datos desta organización, aproximadamente a terceira parte da poboación do país realiza a práctica deportiva a través dun club ou asociación nalgunha das preto de 127.000 instalacións de carácter deportivo que existen no territorio.
Pola súa banda a Federación Alemá de Fútbol (DFB) conta con máis de 26.000 clubs, totalizando 6 millóns de membros, a maior membresía de entre todas as federacións deportivas no mundo. O arraigamento deste deporte fixo que a Selección de fútbol de Alemaña consiga tres títulos mundiais (en 1954, 1974 e 1990); e tres Eurocopas (1972, 1980 e 1996). Así mesmo o país foi sede dos campionatos mundiais de 1974 e 2006. Alemaña tamén se destaca no fútbol feminino, categoría na que conquistou dúas coroas de campioa do mundo, en 2003 e en 2007.
miniatura|esquerda|130px|[[Michael Schumacher.]] A nivel de clubs destacan equipos como o Bayern Múnic, o máis laureado do país e á súa vez, un dos clubs maiores de Europa. O seu maior fito foi o gañar tres Copas de Europa de xeito consecutivo (1974, 1975 e 1976. Posteriormente gañaría no ano 2001). Tamén están o Hamburger SV, o Borussia Dortmund, clubs que tamén gañaron a Copa de Europa, en 1983 e 1997, respectivamente; á parte doutros campións europeos como o Bayer Leverkusen, Borussia Mönchengladbach, Werder Bremen e Schalke 04.
En canto ao automobilismo, Alemaña é unha das nacións principais a nivel mundial. Con numerosos automóbiles gañadores de carreiras como condutores alemáns. Precisamente o condutor con máis éxito da Fórmula 1 na historia é o alemán Michael Schumacher, sete veces Campión do Mundo e un dos deportistas mellor pagados da historia.
Tamén o ciclismo é un deporte popular en Alemaña e un dos mellores ciclistas dos tempos recentes, Jan Ullrich, gañou o Tour de Francia en 1997 e finalizou segundo en cinco ocasións. O país obtivo dúas medallas de ouro en Campionatos masculinos de hóckey herba en 2002 e 2006 e na categoría feminina ostenta dúas medallas de ouro nos torneos de 1976 e 1981. Outros deportes destacados a nivel de público son o balonmán (disciplina na que o país destaca tanto a nivel de clubs como de seleccións, proclamándose campioa do mundo, de Europa e olímpica en diversas ocasións, así como numerosos segundos e terceiros postos), tenis, baloncesto (destacando a figura de Dirk Nowitzki), hóckey sobre xeo, así como o bíatlon ou o esquí alpino.
Gastronomía
miniatura|[[Currywurst.]] A cociña alemá varía enormemente dunha rexión a outra. As rexións do sur de Baviera e Suabia, por exemplo, comparten unha cultura culinaria con Suíza e Austria. Carne de porco, carne de vacún, e aves de curral son as principais variedades da carne consumida en Alemaña, coa carne de porco como a máis popular. Ao longo de todas as rexións, a carne adoitase comer en forma de salchicha. Máis de 1.500 diferentes tipos de salchichas prodúcense en Alemaña. Os chamados alimentos orgánicos teñen unha cota de mercado no país de ao redor do 3,0% e estímase que sexa unha tendencia crecente.
Un dito popular en Alemaña é: «Almorzar como un emperador, comer como un rei e cear como un esmoleiro». O almorzo é usualmente unha selección de cereais e mel ou marmelada con pan. Algúns alemáns comen embutidos ou queixo con pan para o almorzo. Máis de 300 tipos de pans son coñecidos en todo o país.
Ao ser un país de inmigrantes, Alemaña adoptou moitos pratos internacionais. Pratos italianos como a pizza e a pasta, ou turcos e árabes como o kebab están ben establecidos, sobre todo nas cidades maiores. Os restaurantes chineses e gregos están tamén considerablemente espallados ao longo do país.
Aínda que o viño é cada vez máis popular en moitas partes de Alemaña, a bebida nacional é a cervexa. De feito o coñecido festival Oktoberfest está adicado a esta bebida. En Alemaña o consumo de cervexa por persoa está diminuíndo, pero con 116 litros por ano está aínda entre os máis altos do mundo. De 18 países occidentais enquisados, o consumo per cápita de refrescos resultou ser inferior á media (14ª na lista), mentres que o consumo de mollo de froitas é un dos máis altos (terceiro na lista).
Festividades
miniatura|Celebración do día da Reunificación alemá en [[Bremen.]]
Véxase tamén
125px|dereita
Trufas, Santaballa, Vilalba
Trufas é un lugar da parroquia de Santaballa, no concello lugués de Vilalba, na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2010 tiña 39 habitantes (22 homes e 17 mulleres).
Bristol Britannia
O Bristol Type 175 Britannia foi un avión de pasaxeiros de medio a longo alcance británico fabricado por Bristol Aeroplane Company a partir de 1952 para voar ao longo do Imperio Británico. Durante o seu desenvolvemento perdéronse dous prototipos e os seus motores turbohélice demostraron ser susceptibles á formación de xeo nas súas entradas, polo que a súa entrada en servizo atrasouse mentres se buscaban solucións.
Cando rematou o seu desenvolvemento xa entraran en servizo reactores puros, e finalmente só se fabricaron 85 Britannia ata que a súa produción rematou en 1960. Porén, o Britannia está considerado un dos fitos no deseño de avións de pasaxeiros turbohélice e foi popular entre os seus usuarios. Foi coñecido como "o xigante susurrante" polo silencioso que era exteriormente e polo seu voo sueve, aínda que o interior non era tan tranquilo.
Canadair mercou unha licenza para fabricar o Britannia no Canadá, producíndose outras 72 unidades de distintas variantes. Estas foron o alongado Canadair CL-44/Canadair CC-106 Yukon, e o enormemente modificado Canadair CP-107 Argus de patrulla marítima.
Orixes
En 1942, durante a segunda guerra mundial, o Reino Unido necesitaba concentrarse na construción de bombardeiros pesados, deixando a fabricación de avións de transporte aos Estados Unidos. Isto deixaría ao Reino Unido con pouca experiencia na produción de transportes ao final da guerra, polo que en 1943 un comité dirixido por Lord Brabazon of Tara investigou o futuro mercado de aeronaves civís británico. O Comité Brabazon pediu que se desenvolvesen varios avións segundo as súas especificacións para as necesidades da aviación civil británica.
Bristol gañou os contratos Type I e Type III, entregando o seu deseño Type I, o Bristol Brabazon en 1949. O requerimentos do Type III, a Especificación C.2/47 emitida en abril de 1947 polo Ministerio de Abastecemento, coincidía coa solicitude de 1946 de British Overseas Airways Corporation (BOAC) dun avión de alcance medio. As especificacións solicitaban un avión capaz de transportar 48 pasaxeiros e que estivese impulsado por motores radiais Bristol Centaurus ou polo motor diésel turbocomposto Napier Nomad. Tamén se consideraron turbohélices como opcións, pero ese tipo de motor era tan novo que Bristol non podía garantir o seu rendemento.
Aínda que se consideraron as propostas internas "X" para conversións de Lockheed Constellation con motores Centaurus 662 ou "Y" para a produción baixo licenza do Constellation a finais de 1946, BOAC decidiu que prefiría un deseño completamente novo. Tras a disputa entre o Ministerio de Abastecemento e BOAC polos custos, o visto e prace do proxecto en xullo de 1948, recibindo a designación da compañía de Model 175. Pedíronse tres prototipos sendo o primeiro o Mk 1 (Centaurus 662), e os outros dous o Mk 2 (que serían equipados con motores turbohélice Bristol Proteus que estaban sendo desenvolvidos).
En outubro de 1947, co traballo xa en marcha, Bristol decidírase por un deseño impulsado polo Centaurus cun peso bruto de 47 000 kg e unha carga útil de 6 000 kg. A anticipada ruta entre Karachi e o Cairo necesitaba un límite de 48 asentos con suficiente combustible para a longa etapa. O 5 de xullo de 1949 o Ministerio de Abastecemento pediu cinco prototipos deste tipo co trato de que BOAC mercaría 25 unidades de produción. BOAC mercou opcións por 25 avións o 28 de xullo impulsados polo Bristol Centaurus, pero para ser equipados co Bristol Proteus cando estivese dispoñible.
Redefinición e prototipos
miniatura|251x251px|O prototipo Britannia 101 G-ALBO En novembro de 1948 o Type 175 foi revisado novamente para acomodar 74 pasaxeiros cunha maior envergadura nunha versión contemplada de longo alcance destinada a rutas imperiais e transatlánticas de longa distancia en lugar das rutas imperiais de media distancia planeadas orixinalmente. Reflexionando, BOAC decidiu que só o motor Proteus era viable, necesitando máis redeseños eliminando a opción do Centaurus. Porén, altas personalidades dentro de BOAC, como o vicepresidente Whitney Straight, consideraban o motor Proteus "un artiluxio osoleto". A pesar dos desexos de BOAC de ter un motor turbohélice, o proxecto do Type 175 dependía de que o Proteus pasase unha proba de tipo de 150 horas.
Durante o mes de abril de 1950 elixiuse o nome de Britannia para o avión. A designación Britannia 101 aplicouse aos dous primeiros prototipos, que estaban impulsados polos primeiros Proteus 625, o sucesor da serie 600 que xa completara as probas de tipo.
O primeiro prototipo, rexistrado G-ALBO, co xefe de pilotos de proba de Bristol A.J. "Bill" Pegg aos mandos voou por vez primeira o 16 de agosto de 1952 no aeródromo de Filton. Durante o voo de estrea os control de voo super sensibles levaron a un salvaxe cabeceo antes de que Pegg recuperase o control. Durante a aproximación un fume encheu a cabina e o tren de aterraxe principal atascouse temporalmente, despregándose completamente pouco antes de aterrar. Os problemas arranxáronse e en setembro a prototipo foi autorizado a participar na exhibición SBAC de 1952 SBAC en Farnborough, onde os espectadores falaron sobre o silencioso que era o grande avión. En novembro de 1952, Popular Science informou que en 1954 BOAC tería 25 deses aparellos en rutas como Londres-Toquio sobre o Ártico e o Polo Norte.
Atrasos
Porén, en 1953 e 1954, tres de Havilland Comets esnafráronse sen explicación algunha, o que levou ao Ministerio do Aire a demandar que o Britannia se sometese a longas probas.
Moviment d'Unificació Marxista
O Moviment d'Unificació Marxista foi un partido político catalán independentista de esquerdas formado en 1976 por ex-militantes do Partit Socialista d'Alliberament Nacional dels Països Catalans e unha escisión do Front Nacional de Catalunya chamada col.lectiu Combat. Partidario de participar nas primeiras eleccións xerais españolas formou con outros grupos da esquerda a Candidatura d'Unitat Popular cap el Socialisme. En 1978 uniuse co Partit del Treball de Catalunya para formar o Bloc Català dels Treballadors. A pesar de reclarmarse unha organización dos países cataláns carecía de infraestrutura fóra de Cataluña.
Hugin e Munin
300px|miniatura|O par de corvos Hugin e Munin pousados nos ombreiros de Odín nunha ilustración do [[século XVIII tirada dun manuscrito islandés.]] Hugin e Munin son, na mitoloxía nórdica, un par de corvos asociados co deus Odín. Hugin e Munin viaxaban ao redor do mundo coñecido como Midgard escolmando as novas e recompilando información para Odín. Os datos sobre Hugin en Munin encóntranse nas Eddas, compilacións de poemas do século XIII, principais fontes do actual coñecemento da mitoloxía nórdica; na Edda en prosa e no Heimskringla, escritos no século XIII por Snorri Sturluson; no Terceiro Tratado Gramatical, compilado no século XIII por Óláfr Þórðarson; e na poesía dos escaldos.
Arnadelo, Santa Mariña do Monte, San Sadurniño
Arnadelo é un lugar da parroquia de Santa Mariña do Monte no concello coruñés de San Sadurniño, na comarca de Ferrol. Segundo o IGE, en 2011 tiña 5 habitantes (2 homes e 3 mulleres), o que supuña unha diminución con respecto ao ano 2006 cando tiña 5 habitantes.
Hugin e Munin
Ambas as aves eran enviadas á alba a recoller información e regresaban pola tarde. Pousábanse nos ombreiros do deus e rumoreaban todas as noticias. O nome Hugin provén do nórdico antigo Huginn e significa "pensamento", mentres que Munin significaría en nórdico antigo "memoria" ou "mente".
Na Edda poética, un Odín disfrazado expresa o seu temor pola hipótese de que non poidan regresar dos seus voos diarios. A Edda en prosa explica que Odín é coñecido como "deus-corvo" debido á súa asociación con Hugin e Munin. Tanto na Edda prosaica como no Terceiro Tratado Gramatical, os dous corvos son descritos pousados nos ombreiros de Odín. No Heimskringla, detállase que Odín dera a Hugin e a Munin a capacidade de falar.
Outros retratos de Odín cos corvos poden encontrarse en bracteatas douradas do período das migracións, en placas do casco da Era de Vendel, nun par de broches idénticos en forma de ave da idade do ferro xermánica, en obxectos da Era viquinga representando a un home de bigote con casco e unha parte do século X ou XI da Cruz de Thorwald. O papel de Hugin e Munin como mensaxeiros de Odín tense asociado a prácticas xamánicas, ao estandarte do corvo nórdico, ao simbolismo xeral do corvo entre os pobos xermánicos, e aos conceptos nórdicos de fylgja e de hamingja.
Características
230px|miniatura|[[Odín entronizado e suxeitando a súa lanza Gungnir, cercado polos seus corvos, Hugin e Munin, e lobos, Geri e Freki; ilustrado por Carl Emil Doepler en 1882.]] No poema Grímnismál da Edda poética, o deus Odín (disfrazado de Grímnir) achega ao mozo Agnarr informacións sobre os compañeiros de Odín. El fálalle ao príncipe sobre os lobos de Odín, Geri e Freki, e na estrofa seguinte do poema, declara que Hugin e Munin voan diariamente por todo o mundo Midgard. Grímnir di que se preocupa coa hipótese de que Hugin nunca máis regrese e tamén teme por Munin:
Na primeira parte da Edda prosaica, Gylfaginning (capítulo 38), a figura entronizada de Hár conta a Gangleri (rei Gylfi disfrazado) que dous corvos chamados Hugin e Munin sentan nos ombreiros de Odín. Os corvos contan a Odín todo o que ven e oen. Odín envía a Hugin e Munin para fóra ao amencer e os paxaros voan por todo o mundo antes de volver á hora do xantar. Como resultado, Odín é informado de moitos eventos. Hár engade que é a partir desta asociación que Odín é coñecido como "deus-corvo". A estrofa mencionada enriba de Grímnismál é así citada.
Na segunda parte da Edda prosaica, Skáldskaparmál (capítulo 60), Hugin e Munin aparecen nunha lista de nomes poéticos para corvos. No mesmo capítulo, preséntanse fragmentos da obra de Einarr Skúlason. Neses fragmentos, Munin é citado como nome común de 'corvo' e Huginn é citado como un kenning de 'prea'.
Na Saga dos Ynglings do libro Heimskringla, proporciónase un relato evemerizado da vida de Odín. O capítulo 7 describe como Odín tiña dous corvos e que lles concedera o don da fala. Eses corvos voaban por toda a terra e levaban informacións, facendo que Odín tornase "moi sabio no seu coñecemento".
Rexistro arqueolóxico
miniatura|Unha [[bracteada (DR BR42) que representa unha figura referida a un cabalo rodeado por un paxaro.]] miniatura|Placa dun casco da [[era Vendel caracterizando unha figura montando a cabalo, suxeitando unha lanza e un escudo, e confrontada cunha serpe.]] miniatura|Unha parte da Cruz de Thorwald (á esquerda), vestixio dunha parte da pedra rúnica erguida en Kirk Andreas na [[Illa de Man.]] As bracteadas de ouro (tipos A, B e C) do período de migración (séculos V e VI) posúen unha representación dunha figura humana sobre un cabalo, termando dunha lanza e rodeada por un ou, moitas veces, por dous paxaros. A presenza de aves levou á identificación iconográfica da figura humana co deus Odín, flanqueado por Hugin e Munin. Como descrición dos corvos na Edda en prosa de Snorri, unha ave é ás veces representada no oído do ser humano ou na orella do cabalo. As bracteadas foron encontradas en Dinamarca, Suecia e Noruega, amais unha pequena cantidade encontrada en Inglaterra e no sur de Dinamarca.
O xermanista austríaco Rudolf Simek afirma que estas bracteadas poden representar a cura dun cabalo de Odín e as descricións das aves a través do cabalo poden indicar que os corvos estaban curando o cabalo. Simek di que iso pode indicar que os corvos de Odín non foron inicialmente meros compañeiros de Odín no campo de batalla, senón tamén "axudantes de Odín na súa función de veterinario".
As placas do casco da era de Vendel (dos séculos VI ou VII) encontradas nunha sepultura en Suecia amosan unha figura con casco sostendo unha lanza e un escudo, montando un cabalo e escoltada por dous paxaros. A placa foi interpretada como Odín acompañado por dous paxaros: os seus corvos.