cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Imperio Mongol
Yassa
Xenxis Kan tiña un código de leis chamado yassa, que reunía tradicións do pobo, ademais dos seus pensamentos e inquedanzas sobre como debía exercerse o goberno. Baixo o mandato de Xenxis Kan, todos os individuos (a condición de que fosen nómades) e as relixións eran consideradas iguais pola lei mongol, mentres que eran discriminados os pobos sedentarios, en especial os chineses. Permitía o uso da tortura e exoneraba aos médicos do pago de impostos.
O yassa era escrito en rolos de papel almacenados en volumes que só podían ser vistos polo Khan ou os seus asesores máis próximos, aínda que as regras que contiña eran amplamente coñecidas por todos e respectadas.
Meritocracia
Xenxis Kan prefería reinar a través das aristocracias locais, aínda que se estas se lle opuñan non tiña reparo en eliminalas. Con todo, entre os mongois, aplicou unha meritocracia: os títulos e cargos eran asignados tendo en conta o valor mostrado na batalla ou a lealdade, en contraposición co antigo sistema de herdanza a través da familia.
Liberdade de culto
No imperio mongol coexistían moitas relixións distintas cun grao limitado de liberdade de culto. Co pasar dos anos Xenxis Kan comezou a desenvolver un intenso interese polas relixións que percorrían a Ruta da Seda pois estaba convencido de que nelas podería atopar, mediante feitizos e ritos máxicos, o segredo da inmortalidade. En consecuencia, concedeuse liberdade de culto total e exonerouse aos sacerdotes do pago de impostos. Isto deu como resultado que a Ruta da Seda se convertese nun foro de diálogo inter-relixioso como nunca antes existira na Historia da Humanidade.
Comercio
Os mongois valoraban as súas relacións comerciais cos países veciños, e mantiveron a súa política de apertura ao comercio durante as súas conquistas e expansión. Todos os mercadores e embaixadores que tivesen a documentación adecuada e autorización, eran protexidos mentres viaxaban polos seus dominios, razón pola cal intensificouse o comercio terrestre, do Mediterráneo á China, a través de rutas ben mantidas e transitadas xa que non había medo aos bandidos. Con todo, os mongois non tiveron moita influencia no comercio marítimo.
Conquistas
Tras unificar as tribos mongois, o seguinte obxectivo de Xenxis Kan foi a China, na época dividida en varios reinos, de entre eles o imperio Jin ao nordeste, os Xixia ao norte e os Song ao sur. En 1215 Pequín foi conquistada, tras un longo cerco. A rexión ficou ao cargo do xeneral Muqali.
Axiña foi a vez do imperio da Corasmia, cuxos dominios incluían os actuais Uzbekistán, Kirguizistán, Turkmenistán, Taxiquistán e Afganistán. Contra o cal emprendeu unha sanguenta guerra de 1219 a 1221. Cidades como Samarcanda e Bucara foron arrasadas.
Tras a súa morte o seu imperio foi dividido entre os seus fillos. A Sibéria Occidental e o Casaquistán ficaron con Jochi, porén como este tamén morreu algúns meses despois, os seus dominios foron divididos entre Batu e Orda; O Turquestán ficou con Djaghatai, no que viría a ser despois o Khanato de Djaghatai; a Mongolia ficou con Tolui e o norte da China con Ogodai.
En 1229 o seu fillo Ögödei sucedeuno, continuando coas guerras de expansión. Na China terminou de destruír os Xixia, conquistou a cidade de Kaifeng en 1234, rematando así a conquista da rexión norte e iniciando a guerra contra os Song do sur, alén de conquistar por completo a Corea. No Oriente Medio destruíu as últimas resistencias de Khwarezm e conquistou a Persia. Porén o seu maior feito sen dúbida foi a campaña contra a Europa, comandada por Batu Khan e Subedei. Tras derrotaren aos búlgaros do Volga, os varios principados rusos foron devastados e conquistados, reducíndoos á vasalaxe. En decembro de 1240 Kíiv foi conquistada e o ano seguinte nun ataque triplo foron invadidos Polonia, Hungría e Romanía. Os exércitos polacos e alemás foron vencidos na batalla de Legnitz e os húngaros na batalla de Mohi. Ao final de 1241 Subedei estaba discutindo planos de invadir o norte da Italia, Austria e os estados xermánicos, porén debido á morte de Ögödei tal campaña foi abortada, xa que tiveran que volver á Mongolia para elixir o próximo khan. No camiño de volta devastaron Croacia, Serbia e Bulgaria, que se converteron en vasalos dos mongois.
Nos anos 1250, só no goberno de Mongke, fillo de Tolui, as conquistas foron retomadas. Especial significación tiveron as comandadas con grande autonomía por Hulagu Khan: en 1256 os asasinos da Persia foran destruídos e en 1258 Bagdad foi conquistada, poñendo fin ao agonizante Califato Abasida. Axiña foi a vez da Siria. Ao mesmo tempo na Europa hai un novo ataque contra Polonia, liderado polo xeneral Nogai. Velaí que en 1259 Mongke morre e Hulagu Khan tivo que volver para a elección do novo khan, e as forzas de gornición que mantivo foron derrotadas e expulsadas polos mamelucos, liderados por Baibars, que lles inflixiu en 1260 unha derrota na batalla de Ain Jalut, en Palestina.
miniatura|200px|dereita|Retrato chinés de Khublai Khan, realizado pouco despois da súa morte. Khublai Khan, ao asumir o poder, iniciou novas guerras de conquista, todas elas contra os países veciños da China. A súa política volcada totalmente cara a China contribuíu a fragmentación do Imperio, a medida que non daba atención aos territorios máis remotas do Imperio. Dentro das guerras emprendidas por Khublai están a conquista dos Song, que rematou en 1279, así conquistando toda a China e fundando unha nova dinastía, a Yuan. Fora da China promoveu dous ataques contra o Xapón en 1274 e 1281, que foran frustrados por tempestades marítimas que destruíron a frota mongol, alén de ataques contra os actuais Vietnam, Camboxa, Mianmar e Xava, tamén sen moita importancia.
Lonely Revolutions
Lonely Revolutions é un recompilatorio da banda escocesa de rock alternativo Biffy Clyro, editado o 23 de agosto do 2010 polo selo 14th Floor. Está formado polas caras-b do quinto álbum do grupo, Only Revolutions. Inicialmente só se publicaron 300 unidades en vinilo de 12", e posteriormente lanzáronse 1.000 copias en CD.
Listaxe de cancións
Todos os temas compostos por Biffy Clyro.
Arquea metanóxena
As arqueas metanóxenas ou metanóxenos son microorganismos procarióticos que producen metano como resultado do seu metabolismo en condicións anaeróbicas. Todos se clasifican dentro das arqueas, un grupo de procariotas diferente das bacterias. Son comúns en zonas pantanosas, onde son responsables da produción do gas dos pantanos, e no tracto dixestivo de animais como os ruminantes e humanos, onde son responsables do contido de metano das flatulencias humanas e arrotos dos ruminantes. Nos sedimentos mariños a metanoxénese está xeralmente confinada a aqueles lugares onde non hai sulfatos, nas capas sedimentarias menos superficiais. Ademais, as arqueas metanoxénicas exercen unha función indispensable nos tratamentos anaeróbicos das augas residuais. Outras arqueas son extremófilos, que se encontran en chemineas hidrotermais submarinas e fontes termais ou na rocha da codia terrestre, a varios km de profundidade. Os organismos metanóxenos non deben confundirse cos metanótrofos, que non producen, senón consomen o metano como fonte de enerxía.
Descrición física
Os metanóxenos son xeralmente formas cocoides (esféricas) ou bacilos (forma de bastonciños). Existen unhas 50 especies descritas de metanóxenos, que non constitúen un grupo monofilético (non teñen o mesmo devanceiro), aínda que todas pertencen ás Archaea.
Os metanóxenos son organismos anaeróbicos e non poden funcionar en condicións aeróbicas. Son moi sensibles á presenza de osíxeno mesmo en niveis de trazas. Xeralmente, non poden soportar o estrés do osíxeno por un tempo prolongado.
Porén, Methanosarcina barkeri é excepcional porque posúe un encima superóxido dismutase (SOD), e pode sobrevivir máis ca outros metanóxenos en ambientes osixenados.
Algúns metanóxenos, chamados hidroxenotróficos, usan o dióxido de carbono (CO2) como fonte de carbono, e o hidróxeno como axente redutor.
Papa (alimento)
miniatura|Porridge, papas de avea e leite.
Arquea metanóxena
Descrición física
A redución do CO2 en metano en presenza de hidróxeno faise segundo a seguinte reacción:
Parte do CO2 reacciona co hidróxeno para producir metano, o cal crea un gradiente electroquímico a través da membrana da célula, que é utilizado para xerar ATP por quimioósmose. Polo contrario, as plantas e algas usan auga como axente redutor.
Papa (alimento)
Especificamente chámanse papas ao alimento que se obtén cocendo fariña en auga ou leite, normalmente condimentada con sal, azucre ou outros ingredientes que poderían ser touciño entrefebrado, allos e pemento. Cando a fariña é de millo cocida en auga a ferver ou leite, denomínase papas de millo (sobremesa común en Galicia) e tamén polenta As papas adoitan servirse quentes nunha cunca ou nun prato.
Arquea metanóxena
Descrición física
Os metanóxenos carecen de peptidoglicano nas súas paredes, un polímero que se encontra na parede celular das Bacteria pero non nestas Archaea. Algúns metanóxenos teñen unha parede celular composta de pseudopeptidoglicano. Outros teñen polo menos unha disposición paracristalina na parede (capa S) feita de proteínas que se unen unhas a outras como un puzzle.
Vieiro, Viveiro
San Cibrao de Vieiro é unha parroquia do concello lugués de Viveiro na comarca da Mariña Occidental. No ano 2007 tiña 595 habitantes (294 homes e 301 mulleres) distribuídos en 27 entidades de poboación, o que supón unha diminución de 35 habitantes en relación ao ano 2000.
Arquea metanóxena
Os metanóxenos en ambientes extremos
Os metanóxenos desempeñan un papel ecolóxico vital nos ambientes anaeróbicos ao eliminaren o exceso de hidróxeno e produtos de fermentación que foron producidos por outras formas de vida. Os metanóxenos prosperan tipicamente en ambientes nos cales non hai outros aceptores de electróns distintos do CO2 (como o osíxeno, nitrato, ferro trivalente, e sulfato). Nas rochas basálticas profundas de áreas próximas ás dorsais oceánicas, poden obter o seu hidróxeno das reaccións de serpentinización da olivina, como se observou no campo hidrotermal da "Cidade perdida" (no Atlántico).
A rotura termal de moléculas de auga e a radiólise da auga son outras posibles fontes de hidróxeno.
As arqueas metanóxenas son axentes fundamentais na remineralización do carbono orgánico nos sedimentos das marxes continentais e outros sedimentos acuáticos con moita materia orgánica. Nas condicións axeitadas de presión e temperatura, o metano bioxénico pode acumularse de depósitos masivos de hidrato de metano, o que supón unha significativa fracción de carbono orgánico nos sedimentos das marxes continentais e representa unha reserva importante dun potente gas de efecto invernadoiro.
Atopáronse metanóxenos en varios ambientes extremos do planeta: enterrados a varios km de profundidade nos xeos de Groenlandia, ou vivindo no chan quente e seco do deserto. Poden reproducirse a temperaturas de 15 a 100 graos Celsius. Sábese que son as arqueas máis comúns nos hábitats subterráneos profundos.
Outro estudo descubriu metanóxenos nos ambientes máis inhóspitos da Terra. Os investigadores estudaron ducias de mostras de solo e vapor de cinco desertos distintos de Utah, Idaho e California nos Estados Unidos de América, e do Canadá e Chile. Deles, cinco mostras obtidas do solo e tres mostras de vapor tomadas en Utah presentaron signos de conter metanóxenos viables.
Algúns científicos propuxeron que a presenza de metano na atmosfera marciana pode ser un indicativo da presenza de metanóxenos nativos dese planeta.
Moi relacionados cos metanóxenos están os oxidadores anaeróbicos do metano, os cales utilizan o metano como un substrato xunto coa redución do sulfato e nitrato. A maioría dos metanóxenos son produtores autótrofos, pero os que oxidan CH3COO- (acetato) clasifícanse como quimiótrofos.
Outros hábitats onde se encontran metanóxenos
Ademais dos hábitats extremos xa mencionados, podemos resumir os outros hábitats onde se encontran metanóxenos da seguinte maneira:
Metabolismo fermentativo
Aínda que a maioría do metano mariño bioxénico é o resultado da redución do dióxido de carbono (CO2), unha pequena cantidade deriva da fermentación do acetato (CH3COO-).
Nas vías fermentativas, o ácido acético sofre unha reacción de dismutación para producir metano e CO2:
Esta reacción está encimaticamente catalizada. Transfírese un electrón do grupo carbonilo (doante de electróns) do carboxilo ao grupo metilo (aceptor de electróns) do ácido acético para producir CO2 e gas metano.
As Archaea que catabolizan acetato para producir enerxía denomínanse acetotróficas ou aceticlásticas. As arqueas metilotróficas son as que utilizan tamén compostos metilados como as metilaminas, metanol, e metanetiol (conteñen encimas metiltransferases co aminoácido especial pirrolisina).
Papa (alimento)
Historia
As papas foron unha comida tradicional en gran parte do norte de Europa e Rusia dende a antigüidade. O orxo era o gran que se adoitaba usar, aínda que podían usarse outros cereais ou legumes, segundo os costumes locais. Eran principalmente un savoury, con diversas carnes, raíces, verduras e herbas engadidas coma condimentos. As papas podían cociñarse nun pote sobre carbón ou leña, ou quecerse nun cunco de barro máis barato engadindo pedras quentes até ferver. Até que o pan con fermento e os fornos para cocelo se fixeron comúns en Europa, as papas foron o xeito típico de arranxar e comer cereais. Tamén se usaban acotío coma comida para os reclusos das prisións británicas, polo que «facer papas» (doing porridge) se converteu en sinónimo dunha condena na cadea. Na cociña española pode verse como durante o Al-Ándalus o autor Ibn Razin al-Tuyibi no seu libro de receitas inclúe un capítulo sobre o tema. Posteriormente outros autores inclúen capítulos de papas nos seus tratados culinarios, como Martino da Como (Liber de arte coquinaria).
En moitas culturas modernas, as papas tómanse coma almorzo, engadíndolles a miúdo azucre, leite ou crema, mais no almorzo tradicional escocés fanse con sal. Algúns fabricantes de cereais para almorzo venden versións listas para tomar. As papas son un dos xeitos máis sinxelos de dixerir cereais ou legumes, e úsanse tradicionalmente en moitas culturas como comida para alimentar os doentes. Tamén son habitualmente consumidas por deportistas adestrándose para os seus eventos.
María Goyri
María Amalia Goyri y Goyri, nada en Madrid o 29 de agosto de 1874 e finada na mesma cidade o 28 de novembro de 1954, foi unha escritora, investigadora, profesora, filóloga, pedagoga e feminista española. Foi tamén a primeira estudante oficial de Filosofía e Letras da universidade española (1896) e formou parte da vangarda de defensores dos dereitos da muller. Os seus estudos sobre o romanceiro español, xunto co seu home Ramón Menéndez Pidal, sentaron as bases da investigación neste campo.
Premios María Goyri
A Universidade do País Vasco estabeleceu o "Premio María Goyri á inclusión de perspectiva de xénero nos traballos de fin de máster" que outorga dende o ano 2012 en marzo co gallo do Día Internacional das Mulleres.
Saint-Benoît, Ain
Saint-Benoît é unha vila francesa do departamento do Ain, na rexión de Ródano-Alpes.
Akranes
miniatura|dereita|300px|Peirao de Akranes, Islandia.
Akranes é unha cidade portuaria de 6.549 habitantes (estimación do 1 de xullo do 2008) na costa oeste de Islandia.
Historia
A historia da cidade remóntase á época dos asentamentos, cando 880 persoas de orixe irlandesa se estableceron na zona, unha rexión fértil aos pés do monte Akrafjall. A mediados do século XVII, o bispo Brynjólfur Sveinsson do arcebispado de Skálholt trasladou varias embarcacións para comezar a pesca pola zona, creando o primeiro porto pesqueiro de todo o país. Esta actividade mantívose ata a actualidade. En 1864 a cidade obtivo garantías do rei dinamarqués para converterse en centro comercial, o que impulsou o estabelecemento de moitas empresas dedicadas ao intercambio de produtos do interior do país por produtos marítimos.
A cidade comezou a formarse no século XIX a partir da vila de pescadores, e en 1942 foi oficialmente catalogada como cidade e nos anos seguintes experimentou o maior aumento de poboación da súa historia. Espérase que a cidade continúe a medrar nos próximos anos por mor do crecemento industrial e polas melloras das comunicacións coa capital. En 1998 inaugurouse un túnel de 5,57 km por baixo do Hvalfjörður, un dos maiores túneles submarinos do mundo, reducindo a distancia entre Akranes e Reiquiavik en 45 km. A industria foi o maior e crecente fonte xeradora de emprego. O comercio tamén é un importante creador de emprego xa que Akranes funciona como centro de servizos e comercio para unha extensa área rural que a rodea.
Outros datos de Akranes
Akranes ten unha longa tradición futbolística e o seu equipo, o IA Akranes, foi moitas veces o gañador da Liga islandesa. Siggi Jonsson, ex-centrocampista do Sheffield Wednesday e do Arsenal, naceu en Akranes e foi xogador do IA durante tres tempadas.
Torre de Babel
miniatura|250px|[[A torre de Babel (Brueghel)|A torre de Babel, por Pieter Brueghel.]] miniatura|300px|Gravado A confusión das linguas de [[Gustave Doré (1865).]]
A Torre de Babel (en מִגְדַּל בָּבֶל, Migddal Bāḇēl) é un mito etiolóxico da Xénese e do Tanakh (tamén chamada a Biblia hebrea ou o Antigo Testamento) que explica a orixe das diferentes linguas. Segundo esta historia, a humanidade unida descendente dos superviventes do diluvio falaba unha soa lingua e migrou dende o leste até a terra de Shinar (en שנער). Acordaron contruír unha cidade e unha torre para acadar o reino de Deus, no ceo. Vendo isto, Deus confundiu as súas falas para que non puideran entenderse entre eles e se esparexeran polo mundo.
A Torre de Babel foi asociada con coñecidas estruturas segundo estudosos modernos, como a construción de Etemenanki, un cigurat adicado ó deus mesopotámico Marduk, construído durante o reinado de Nabopolasar, rei de Babilonia (c. -610). O Gran Cigurat de Babilonia tiña unha altura 91m. Alexandre o Grande ordenou a súa demolición circa de -331 para unha reconstrución que a súa morte impediu. Unha historia sumeria con algúns elementos comúns aparece en Enmerkar e o Señor de Aratta.
Historia
miniatura|Representación medieval alemá da construción da torre (c. 1370). A historia da cidade de Babel aparece na Xénese 11:1–9. Todos os habitantes da Terra falaban a mesma lingua. Despois de migrar dende o leste, a xente asentouse na terra de Shinar. Axiña comezaron a facer ladrillos e construír unha cidade e unha torre para chegar até o ceo, para honra de si mesmos e para non dispersarse polo mundo. Deus ollou cara a cidade e a torre, e comprobou que como un pobo cunha soa lingua, nada do se propuñeran era imposible. Por iso, Deus baixou dos ceos e confundiu ós homes na súa fala, para que non puideran entenderse entre eles, e tiveran que deter a construción da cidade e da torre. Así, a cidade chamouse Babel.
Etimoloxía
A frase "Torre de Babel" non aparece na Biblia; senón "a cidade e a súa torre" (en אֶת-הָעִיר וְאֶת-הַמִּגְדָּל) ou só "a cidade" (en הָעִיר). "Babel" significa "Porta de Deus", do acadio bab-ilu (𒁀𒀊 𒅋𒌋), de bab "porta" + ilu "Deus")." Segundo a Biblia, a cidade recibía o nome "Babel" da palabra hebrea balal, que significa "desordenar".
esquerda|miniatura|200px|Miniatura da [[Biblia Morgan, c. 1240, A construción da Torre de Babel.]] miniatura|Torre de Babel no Corpus de [[Pontecesures.]]
Supercopa de España de hóckey a patíns
A Supercopa de España de hóckey a patíns é unha competición que se disputa anualmente, ao principio da tempada, entre o campión da OK Liga e o campión da Copa do Rei da tempada anterior. Se o campión da Copa coincide co da Liga, o finalista da primeira participa na Supercopa. Dispútase de xeito oficial todos os anos dende 2004, sendo o FC Barcelona o equipo máis laureado, con 11 títulos.
Bomb City
Bomb City é un filme americano de 2017 dirixido por Jameson Brooks e co-escrito por Jameson Brooks e Sheldon R. Chick. O filme está baseado na morte de Brian Deneke, un homicidio que revelou o enfrontamento cultural existente entre os estadounidense locais e a comunidade punk de Amarillo, Texas, e o resultado do subseguinte xuízo que expón un debate sobre a xustiza no sistema xudicial americano. O título do filme fai referencia a un dos alcumes da cidade de Amarillo, polas súas instalacións de armas nucleares.
Sinopse
Brian é un adolescente de Amarillo, Texas, seguidor da música punk. Na cidade, sendo conservadora, alberga moitos mozos que asisten a concertos de punk, enfrontándose habitualmente cos mozos dun equipo de fútbol do instituto local: The Tascosa rebels. Os dous grupos acaban leando nun aparcadoiro unha noite, acabando na morte de Brian Deneke atropelado por un coche. Mentres tanto vaise vendo o xuízo, e mostrando o veredicto final de non culpábel.
Produción
O filme era o primeiro filme dirixido por Jameson Brooks. Brooks escribiu o guión cun amigo oriundo de Amarillo, Sheldon Chick, e Chick produciu o filme con Major Dodge. As escenas para o filme foron rodadas en Dallas, Amarillo, Rockwall e Denton, Texas. A fotografía foi dirixida por Jake Wilganowski.
Estrea
Bomb City foi vista por primeira vez no Festival de Cine Internacional de Dallas a pincipios de 2017. O filme foi visto de novo o 23 de xaneiro de 2018 no Centro Globe-News de Artes de Amarillo. Despois de exposión, o filme entón expúxose en 17 cidades.
Recepción
Na páxina de Rotten Tomatoes, o filme tiña un índice de aprobación do 75% baseado en doce opinións, cunha nota media de 6.1/10. En Metacritic, o filme tiña unha puntuación media de 65 sobre 100, baseada en cinco críticas, describindo "xeralmente opinións favorábeis".
Saint-Bernard, Ain
Saint-Bernard é unha vila francesa do departamento do Ain, na rexión de Ródano-Alpes.
Champiñón
Os champiñóns (do francés champignon, procedente do latín vulga r campiniolus, derivado de campania ‘do campo’) chamados formalmente agáricos e tamén chamados cogordas son fungos do xénero Agaricus. O máis coñecido é o champiñón común Agaricus bisporus.
Trátase dun cogomelo de cor branca, co sombreiro redondo, que cando chega á súa madurez esténdese, pero sempre co bordo cara a dentro. As láminas son brancas en principio, pasando a rosadas e despois marróns. É comestíbel, e se ten as láminas de cor marrón, é mellor quitarllas.
Especies (selección)
En Galiza existen varias especies bravas coma o fungo dos lameiros ou fungo pequeno das febras (Agaricus campestris), a bóla de neve (Agaricus arvensis) ou a bóla de neve dos bosques (Agaricus silvicola). A maioría dos champiñóns son comestíbeis. Especies tóxicas como Agaricus xanthoderma caracterízanse por un cambio de cor en amarelo cromo cando se cortan. Algunhas especies salientábeis deste xénero son:
Manuela García Freire
Manuela García Freire, nada en Présaras, é unha bibliotecaria e política galega, que foi alcaldesa de Vilasantar de 2007 a 2011.
Traxectoria
Presentouse por primeira vez á alcaldía de Vilasantar nas eleccións de 1999, obtendo dous concelleiros para o BNG. Nas seguintes eleccións (2003) mellorou os resultados conseguindo un concelleiro máis e finalmente no ano 2007, fíxose coa maioría absoluta, desbancando a José Manuel Taboada García, quen levaba 25 anos na alcaldía. Durante a súa lexislatura acometéronse numerosas obras como a traída de auga en Présaras ou a posta en marcha da concentración parcelaria de Barbeito.
Aguís, Os Blancos
San Martiño de Aguís é unha parroquia do concello ourensán dos Blancos na comarca da Limia. No ano 2007 tiña 234 habitantes (121 homes e 113 mulleres), 58 menos ca en 2000. Ten cinco entidades de poboación.
Depredación
miniatura|upright=1.35|Un [[oso polar como depredador alimentándose dunha foca barbuda en Svalbard, Noruega]] A depredación é unha interacción biolóxica na que un organismo, o depredador, mata e devora a outro organismo, a presa. Forma parte dunha familia de comportamentos de alimentación comúns que inclúen o parasitismo e a micropredación (que normalmente non matan o hóspede) e o parasitoidismo (que sempre acaba matando o hóspede). É distinto do comportamento preeiro de alimentarse de presas mortas, aínda que moitos depredadores tamén o practican; superpónse cos herbivorismo, xa que os predadores de sementes e os fruxívoros destrutivos tamén son depredadores.
Os depredadores poden buscar ou perseguir activamente presas ou esperalas, moitas veces ocultas. Cando se detecta unha presa, o depredador valora se a ataca. Isto pode implicar emboscada ou depredación de persecución. Se o ataque ten éxito, o depredador mata a presa, elimina calquera parte non comestible como a cuncha ou as espiñas e cómea.
Os depredadores están adaptados e adoitan estar moi especializados para a caza, con sentidos agudos como a visión, o oído ou o olfacto. Moitos animais depredadores, tanto os vertebrados como os invertebrados, teñen gadoupas ou dentes afiados para agarrar, matar e cortar as súas presas. Outras adaptacións inclúen o furtivismo e o mimetismo agresivo que melloran a eficiencia da caza.
A depredación ten un poderoso efecto selectivo sobre as presas, e as presas desenvolven adaptacións antipredadores como coloración de advertencia, sinais de alarma, camuflaxe, mimetismo ou espiñas e químicos defensivos. Ás veces, depredadores e presas atópanse nunha carreira de armamentos evolutiva, un ciclo de adaptacións e contraadaptacións. A depredación foi o principal motor da evolución dende polo menos o período Cámbrico.
Definición
miniatura|As [[Pompilidae|avespas araña paralizan e finalmente matan os seus hóspedes, mais considéranse parasitoides, non depredadores.]] No nivel máis básico, os depredadores matan e comen outros organismos. Porén, o concepto de depredación é amplo, defínese de forma diferente en diferentes contextos e inclúe unha gran variedade de métodos de alimentación e algunhas relacións que teñen como resultado a morte da presa non se denominan xeralmente depredación. Un parasitoide, como unha avespa de Darwin, pon os seus ovos dentro ou sobre o seu hóspede; os ovos eclosionan en larvas, que comen o hóspede, e morre inevitablemente. Os zoólogos xeralmente chaman isto unha forma de parasitismo, aínda que convencionalmente se pensa que os parasitos non matan os seus hóspedes. Pódese definir que un depredador difire dun parasitoide en que ten moitas presas, capturadas ao longo da súa vida, mentres que a larva dun parasitoide só ten unha, ou polo menos ten o seu abastecemento de alimentos nunha soa ocasión.
Andrés Barros Dacosta
Andrés Barros Dacosta, nado en Sabarís (Santa Cristina da Ramallosa, Baiona) o 20 de febreiro de 1924 e finado en Vigo o 30 de outubro de 2008, foi un avogado, empresario e político galego.
Traxectoria
Fillo de Andrés Barros Arbones e Joaquina Dacosta Domínguez, estudou dereito na Universidade de Santiago de Compostela. Foi director-xerente da Asociación Nacional de Fabricantes de Conservas de Pescados y Mariscos (ANFACO), xerente do Plan de Explotación Marisquera de Galicia, e un dos promotores da creación do Centro Técnico Nacional de Conservación de Produtos da Pesca (CECOPESCA). . Director da Revista Industria Conservera.
En abril de 1979 participou da vida política da cidade de Vigo na lista da UCD. Malia ser a candidatura máis votada, saíu escollido alcalde Manoel Soto Ferreiro e Barros Dacosta converteuse en portavoz e xefe da oposición pola renuncia de Víctor Moro, cabeza de lista.
Foi membro do comité executivo da World Fishing Exhibition celebrada en Vigo no 1985.
Vida persoal
Casou con María del Rosario Puga de la Peña e tiveron cinco fillos.
Selección de fútbol de Kiribati
A Selección de fútbol de Kiribati (Kiribati national football team) é o equipo que representa a Kiribati en competicións internacionais de fútbol. EStá controlada pola Asociación de fútbol das Illas Kiribati (Kiribati Islands Football Association). Kiribati está afiliado á Confederación de Fútbol de Oceanía (CFO), mais non é membro da Federación Internacional de Fútbol Asociación (FIFA).
En toda a súa historia, a selección de Kiribati tan só disputou once encontros, todos nos Xogos do Pacífico: tres en 1979, catro en 2003 e catro en 2011. En once partidos, Kiribati marcou sete goles e recibiu 126. Alén da OFC, Kiribati é tamén membro da ConIFA.
Xogadores
''Última selección de Kiribati até a data. Os xogadores corresponden aos convocados para os Xogos do Pacífico do 2011.''
Godeidos
miniatura|300px|Xenotoca eiseni Os Godeidos (Goodeidae, Jordan 1923) son unha familia de peixes teleósteos, incluída na orde dos Ciprinodontiformes (Cyprinodontiformes). Son peixes de auga doce e endémicos de México e Nevada (Estados Unidos). Inclúe coñecidos peixes de acuario, como o Xenotoca eiseni (mexcalpique de cola vermella).
Características
Son case todos vivíparos, con fecundación interna. Os machos presentan os radios anteriores da aleta anal fusionados, máis curtos e algo separados do resto da aleta, o que se interpreta como un posible órgano copulador primitivo denominado pseudophallus. As femias posúen un ovario único central (fusión dos dous ovarios). Os embrións e os individuos acabados de eclosionar presentan unha estrutura similar a un cordón denominada trophotaeniae, que funciona a modo dunha placenta.
Unha única aleta dorsal, algo posterior. Aletas pectorais de inserción baixa. Pedúnculo caudal ben diferenciado.
Detectouse unha redución significativa nas poboacións destes peixes nos últimos anos, principalmente debida a alteracións antropoxénicas do seu hábitat, como a contaminación, eutrofización e desertización. Esta redución cifrouse nun 80%.
Clasificación
Divídense en dúas subfamilias e 19 xéneros, con 40 especies:
Le Journal d'une femme de chambre
dereita|miniatura|Octave Mirbeau, Célestine.
Le Journal d'une femme de chambre (Diario dunha camareira) é unha novela francesa de Octave Mirbeau, publicada en 1900. Foi traducida a trinta idiomas, mais aínda non conta cunha versión en galego.
Trama
Célestine narra en primeira persoa algúns dos acontecementos da súa vida de empregada como camareira ou criada. No texto a autora denuncia a domesticidade como unha forma de escravitude dos tempos modernos  e exhibe os segredos repugnantes da burguesía. Mirbeau escandalizou os contemporáneos.
Adaptacións
A obra foi levada ao cinema en catro ocasións:
Andijon
Andijon é unha cidade de Uzbekistán, capital da provincia homónima. En 2012 tiña 580.619 habitantes, e está localicada no val de Ferghana, preto da fronteira con Quirguisia.
Historia
Andijon foi unha importante parada na ruta da seda, a medio camiño entre Kashgar e Khodjend. É o lugar de nacemento de Zahiruddin Babur, o fundador da dinastía mongol da India, en 1483. Rusia tomou a cidade en 1876, durante a campaña que o Xeneral Slobelev efectou para suprimir unha insurrección contra o Khan de Kokand. En 1898 a rexión de Andijon sublevouse contra Rusia, a gornición rusa da cidade conseguiu sufocala con moi poucas baixas. En 1902 un terremoto derrubou a maioría dos edificios da cidade.
Economía
Andijon é un centro industrial nunha área de regadío que produce froitas, algodón e seda.
Pallars
miniatura|Localización do Pallars O Pallars é un territorio ribeirego do río Noguera Pallaresa, situado entre os Pireneos e a serra do Montsec, na provincia de Lleida. A súa capital histórica é Sort.
Na división comarcal establecida en 1936, o territorio de Pallars quedou subdividido nas comarcas do Pallars Sobirà (a zona setentrional), con capital en Sort, e o Pallars Jussà (a meridional), con capital en Tremp. En devandita división, agregáronse á comarca de Pallars Jussà os territorios ribeiregos do Noguera Ribagorzana da provincia de Lleida. A división comarcal de 1988 segregaría estes territorios do Pallars Jussà, e outorgaríalles a consideración de comarca co nome de Alta Ribagorça, coa súa capital en El Pont de Suert.
Véxase tamén
Grafschaft Pallars
Petula Clark
Sally Olwen Clark (CBE), nada en Epsom (Surrey) o 15 de novembro de 1932, é unha cantante, actriz e compositora británica coñecida como Petula Clark. É célebre polas súas cancións de éxito nos anos 1960, en especial "Downtown", "I Know a Place", "My Love", "Colour My World", "A Sign of the Times" e "Don't Sleep in the Subway". Con máis de 68 millóns de discos vendidos no mundo, converteuse na artista británica máis prolífica, segundo se rexistra no Guinness World Records.
Traxectoria
Clark naceu en Surrey (Inglaterra), filla de Doris (de solteira Phillips) e Leslie Noah Clark. Ambos os seus pais eran enfermeiros en Long Grove Hospital. Durante a segunda guerra mundial viviu coa súa irmá na casa dos seus avós en Newbridge, Caerphilly (Gales), nunha pequena casa de pedra sen electricidade nin auga corrente. O seu avó era mineiro.
Dende moi nova se interesou en diferentes producións. O seu primeiro público foi en Colliers' Arms en Abercanaid, preto de Merthyr Tydfil. De nena cantou no coro da capela e demostrou talento para as imitacións. O seu pai introduciuna no teatro cando a levou a ver a Flora Robson nunha produción de 1938.
En outubro de 1942, con nove anos, debutou na radio cando acudiu a unha retransmisión da BBC co seu pai. Estaba alí para intentar enviar unha mensaxe a un tío que estaba no estranxeiro, mais o programa retrasouse por un ataque aéreo. Durante o bombardeo, o produtor pediu que alguén actuase para tranquilizar o público e ela ofreceuse a cantar "Mighty Lak' a Rose", con grande éxito. Despois repetiu a interpretación no programa, o que a levou a unhas 500 aparicións en programas para entreter as tropas.
Con só trece anos fixo a súa primeira incursión na gran pantalla co filme A Medal for the General. Ese mesmo ano tamén participou en Strawberry Roan, Query e I Know Where I’m Going!; este foi o principio dunha longa filmografía. Outros dos seus filmes significativos foron Dance May (1950), The Gai Dog (1954), Daggers Drawn (1964) ou Never never Land (1982), entre outros.
Aos vinte e dous anos arrincou simultaneamente unha brillante carreira na música. Estreouse coa canción "The Little Shoemaker", á que seguiron "Alone" e "Sailor", canción que chegou a ser número un en 1960. Precisamente nesta década en que todas as súas cancións se convertían en éxitos, decidiu trasladarse a Francia tras contraer matrimonio con Claude Wolf.
Martí Genís i Aguilar
Martí Genís i Aguilar, nado en Vic en 1847 e finado en 1932, foi un escritor catalán que pertence a Renaixença catalá.
Petula Clark
Traxectoria
Musicalmente o seu maior éxito foi a canción "Downtown", do compositor Tony Hatch, sinxelo que se colocou no número un no Reino Unido e nos Estados Unidos de acordo á lista de Billboard no ano 1964. Tivo un segundo número un nos Estados Unidos en 1966 coa canción "My Love".
A fama que logrou na música ofreceulle a posibilidade de traballar na televisión en producións de grande éxito.
Martí Genís i Aguilar
Traxectoria
Estaba familiarizado coa literatura grega e romana desde os seus anos de seminario, complementados con lecturas dos principais escritores románticos europeos. Colaborador da prensa local, en 1865 escribiu o seu primeiro artigo, e ao longo dos anos escribiu para Diario de Vic, La Renaixença, La Veu de Catalunya ou La Il.lustració catalana.
En 1867 publicou os seus primeiros poemas na escolma de poetas locais La garba muntanyesa, cunha poesía tipicamente romántica. En 1868 escribiu o drama Lo paquetaire, e nunha época no que a novela catalá estaba aínda por desenvolver publica Julita (escrita en 1869, publicouse en 1874 en La Renaixença), novela romántica, á que seguen Sota un tarot (1876), La Merce de Bellamata (1878), De la batalla de Vic a l'acció de Roda (1881), Novel.les (1882), Passavents (1887), La Reineta de Cadí (1892).
Co comezo do século XX diminúe a súa contribución ás letras cataláns, centrándose sobre todo en escribir contos, dos que publicará varias escolmas.
Adolf Anderssen
Karl Ernst Adolf Anderssen, nado en Wrocław o 6 de xullo de 1818 e finado na mesma vila o 13 de marzo de 1879, foi un xadrecista alemán.
Traxectoria
Anderssen viviu na súa cidade natal a maior parte da súa vida. Graduouse no instituto público de Breslau para posteriormente asistir á Universidade, onde estudou matemáticas e filosofía. Despois de se licenciar traballou como profesor de matemáticas. A relación de Anderssen co xadrez comezou aos nove anos, cando o seu pai lle aprendeu a xogar. Non foi un neno prodixio, a primeira vez que saíu á luz pública foi en 1842, cando publicou algúns problemas de xadrez, e sobre todo coas súas colaboracións na revista Schachzeitung (despois chamada Deutsche Schachzeitung).
Londres 1851
En 1848 xogou unha partida co xogador profesional Daniel Harrwitz. Por mor disto foi convidado para ser o abandeirado do equipo de xadrez de Alemaña no primeiro trofeo mundial de xadrez que se ía celebrar en Londres. No torneo venceu a Lionel Kieseritzky, József Szén, Staunton e Marmaduke Wyvill, gañando o torneo.
Andersson gañou fama por dúas das súas partidas, nas que venceu pola combinación de notables sacrificios de pezas. Na primeira, xogada contra Lionel Kieseritzky e chamada Xogo inmortal, sacrificou un alfil, dúas torres e finalmente a raíña. Na segunda partida, xogada en Berlín en 1852 contra Jean Drusfesne, o sacrificio de pezas foi máis modesto, e denominouse Xogo Sempreverde.
Nos anos seguintes, moitos considerárono o xogador máis importante do mundo. En 1858 derrotouno o norteamericano Paul Morphy en París.
Londres 1862
En 1862 regresou e gañou a primeira liga todos contra todos en Londres, gañou doce partidas e só perdeu fronte a John Owen. En 1866 xogou e perdeu con Wilhelm Steinitz. A partida introduciu algunhas ideas novas na estratexia do xadrez.
Baden-Baden 1870
Case ao final da súa vida chegoulle o logro máis importante, ao vencer, en Baden-Baden en 1870, o torneo máis intenso xogado na época. El rematou de primeiro, diante de Steinitz, Neumann e Blacburne. En Leipzig 1877 quedou en segundo lugar, foi a súa última grande vitoria.
Franco Battiato
Francesco "Franco" Battiato, nado en Jonia (hoxe Riposto, en Sicilia) o 23 de marzo de 1945 e finado en Milu o 18 de maio de 2021, foi un cantautor, compositor e cineasta italiano e, co pseudónimo de Süphan Barzani, tamén pintor. As cancións de Battiato conteñen elementos esotéricos, filosóficos e relixiosos e moveuse por xéneros como o pop experimental, a música electrónica, o rock progresivo, a new wave, a ópera lírica ou a música étnica.
Colaborou con persoeiros como o violinista Giusto Pio ou o filósofo Manlio Sgalambro. Xunto coa cantante Alice, representou a Italia no Festival de Eurovisión 1984 coa canción "I treni di Tozeur".
Os primeiros sinxelos
Battiato trasladouse a Roma en 1964, para posteriormente pasar a Milán. Tras abandonar os estudos universitarios publicou dous sinxelos para a revista Nuova Enigmistica Tascabile, que ofrecía discos e cancións célebres interpretadas por cantantes pouco coñecidos. Nestes sinxelos o artista aparece co nome de Francesco Battiato.
O primeiro, que aparecía cunha foto de Battiato na portada, contiña unha versión de "L'amore è partito", de Beppe Cardile e Anita Harris, que fora presentada ó Festival de Sanremo de 1965. O segundo contiña un tema orixinal de Alain Barrière, "...e più ti amo", traducido por Gino Paoli.
A canción protesta
En 1967 Giorgio Gaber conseguiulle un contrato coa discográfica Jolly, entrando no mundo da "protesta", moi de moda naquela época. O primeiro sinxelo foi "La torre", seguido de "Il mondo va così". Tivo tamén unha experiencia como actor teatral, recitando o papel de Tino Carraro en Much ado about nothing de William Shakespeare. Colaborou tamén con Gaber escribindo a famosa "...e allora dai!", presentada no Festival de Sanremo de 1967, e "Gulp Gulp", coñecida pola trasmisión televisiva Diamoci del tu.
O período romántico
No 1968 cambiou de selo discográfico, pasando á Philips e abandonando o xénero de protesta para achegarse ó romántico, máis inmediato e de consumo sinxelo. Rexistrou dous temas que a casa discográfica neerlandesa publicou no 1971 ("Vento caldo" e "Marciapiede") e obtivo un paso discreto con "È l'amore", no que os arranxos clasicistas ó pianoforte e unha voz coral permitían xa entrever o que sería o Battiato futuro. No 1969 participou con bo resultado no Disco per l'estate co tema "Bella ragazza".
Experimentación coa vangarda
O nome de Battiato apareceu no 1972 nun LP de jazz rock progresivo obra do grupo Osage Tribe chamado Arrow Head. Colaborou tamén no disco Area di servizio, de Riccardo Pirolli, usando o pseudónimo "Genco Puro & CO": neste disco Battiato cantaba en tres cancións: "Giorno d'estate", "Nebbia" e "Biscotti e the". Foi fundamental a participación no disco de Juri Camisasca La finestra dentro elemento pouco coñecido da música de vangarda destes anos.
Música experimental e vangarda colta
Desde o 1971 adicouse á música experimental con amplo uso de electrónica, cunha serie de álbums para a etiqueta Bla Bla: Fetus (1972, cunha portada que foi censurada naquela época), Pollution (1973), Sulle corde di Aries (1973), Clic (1974) e M.elle le Gladiator (1975). Un tema deste primeiro período, "Propiedad prohibida" (1974) foi empregado como cabeceira do programa Tg2 Dossier.
No 1976 pasou á produtora Ricordi, que distribuíu os seus seguintes discos, e adicouse á vangarda colta con tres álbums pouco vendidos pero moi apreciados pola crítica: Battiato (1977), Juke Box (1978) e L'Egitto prima delle sabbie (1978). Con L'Egitto prima delle Sabbie, experimentou cun só acorde repetido ó pianoforte, adxudicándose no 1977 o Premio Stockhausen de música contemporánea. Neste período comezou a colaboración con Giusto Pio, co que asumiu a dirección musical dalgúns espectáculos de Giorgio Gaber, como Polli d'allevamento.
O gran recoñecemento
No 1978 publicou un 45 revolucións publicado usando o pseudónimo Astra: os dous temas, escritos con Pio (se ben Battiato utilizou o pseudónimo "Albert Kui"), tituláronse "Adieu" e "San Marco" (cun texto en francés entre ambos). Co paso á EMI no 1979 volveu á canzone, con influxos orientais e sen ceder ó gusto imperante, e obtivo un extraordinario e meritorio recoñecemento do público en álbums como L'era del cinghiale bianco (1979), Patriots (1980), La voce del padrone (1981, o primeiro 33 revolucións italiano que superou o millón de copias vendidas ), L'arca di Noè (1982), Orizzonti perduti (1983), Mondi lontanissimi (1985), Fisiognomica (1988), Giubbe rosse (1989, o seu primeiro álbum en directo), Come un cammello in una grondaia (1991), Caffé de la Paix (1993) e L'ombrello e la macchina da cucire (1995), o último álbum con EMI.
Varias cancións desta época foron éxitos en Italia e no estranxeiro, como "L'era del cinghiale bianco", "Prospettiva Nevskji", "Bandiera bianca", "Centro di gravità permanente", "Voglio vederti danzare" ou "I treni di Tozeur", coa que acadou o quinto posto no Festival de Eurovisión 1984 acompañado de Alice. Na súa música advírtese unha profunda e constante busca da espiritualidade, como nos temas "E ti vengo a cercare", "L'oceano di silenzio" e "L'ombra della luce".
Colaboracións
Con Giuni Russo, cantante lírica de excelente calidade vocal, obtivo un gran recoñecemento con "Un'estate al mare" (1982). O momento máis importante da colaboración con esta artista foi coa realización do álbum Energie (1981), grande exemplo dos elementos innovadores do primeiros anos 80. Con Giuni colaborou firmando os arranxos do seu testamento musical, a canción "Morirò d'amore" coa que participou no Festival de Sanremo de 2003.
Os numerosos proxectos
A partir do 1985, moi sorprendido da colosal acollida non só en Italia, senón tamén en España e gran parte de Europa (aínda que menor nos países anglosaxóns) adicouse á creación de numerosos proxectos alleos á música pop, acollidos tamén con grande interese.
No 1985 fundou unha casa editorial propia, L'Ottava, que, en colaboración con Longanesi, publicou catorce libros de autores varios, dos que algúns se republicaron na casa editorial Neri Pozza, ligada á temática esotérica e en particular ó pensamento de Georges Ivanovitch Gurdjieff. No 1989 fundou unha produtora discográfica homónima da casa editorial, que publicou seis discos de música étnica e celta.
Escribiu Evoluzione evoluzione evoluzione e a editorial Mondadori no 2005 publicou o seu Ideogrammi.
Compuxo tres óperas líricas, Genesi (1987), Gilgamesh (1992) e Il cavaliere dell'intelletto (1994). En 1992 foi o primeiro músico occidental que actuou en Iraq baixo o réxime de Saddam Hussein (Concerto di Baghdad, publicado no 2006 en DVD), e foi o autor do ballet Campi magnetici, presentado no 2000 no Maggio musicale fiorentino.
Con Manlio Sgalambro
A partir de 1994 iniciou unha colaboración co filósofo Manlio Sgalambro e a casa discográfica Virgin con álbums de boa acollida comercial como L'imboscata (1996), Gommalacca (1998), Ferro battuto (2000) Dieci stratagemmi (2004). O novo dúo presentou a voz de Patty Pravo en "Emma Bovary" que se incluía no álbum da cantante veneciana Notti guai e libertà.
Pintura
Arredor de 1990, Franco Battiato comezou a practicar coa pintura como unha especie de experimento de autoanálise e mellora de si mesmo. Battiato afirmou que a habilidade no deseño e na pintura non son características innatas nos humanos, como moitos críticos pretenden.
Desde 1993 a súa actividade pictórica levouno a organizar mostras persoais en Italia e no mundo: Roma, Catania, Florencia, Estocolmo, Miami e Göteborg; unha das súas exposicións foi organizada en colaboración con Piero Guccione. Desde o inicio da súa actividade produciu moitas obras baixo o pseudónimo de Süphan Barzani.
Cine
Despois da súa experiencia como actor teatral en 1967, nos 70 probou sorte co cine. No 1973 tivo un pequeno papel como actor no filme de Corrado Farina Baba Yaga, protagonizado por Carrol Baker.
Compuxo diversas bandas sonoras, colaborando sobre todo co veronés Giacomo Battiato (homónimo pero non parente), en Brunelleschi (1974) e no filme Una vita scellerata (1990) sobre a figura de Filippo Brunelleschi e Benvenuto Cellini, e co seu compatriota Pasquale Scimeca, firmando a música do filme Il giorno di San Sebastiano (1992). Algúns temas seus foron utilizados por Antonello Aglioti no filme Il giardino dei ciliegi (1992), onde a actriz Marisa Berenson cantaba "Luna indiana", e sobre todo Nanni Moretti, que o cita explicitamente en Bianca (1983, co tema "Scalo a Grado") e Palombella rossa (1989, co tema "E ti vengo a cercare").