cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Guy Mairesse
Traxectoria
En 1949 Mairesse uniuse ao equipo de Vallée, Ecurie France, para correr no Talbot-lago e quedou cuarto en Pau e no quinto lugar en Albi. En 1950 terminou segundo en Le Mans con Pierre Meyrat usando un Talbot dun só asento. > Cara a finais desta tempada, o equipo de Vallée pechouse e Mairesse comprou o coche de Le Mans e un Talbot-Lago T26C que usou para participar no Gran Premio de Italia de 1950, do que se retirou e nos Grandes Premios de Suíza e Francia en 1951, terminando 11 voltas por detrás e "non clasificado" respectivamente. A partir de entón os seus compromisos comerciais reduciron a súa participación nas carreiras e vendeu os seus automóbiles en 1952 aparecendo con pouca frecuencia nos coches doutros propietarios.
400px|thumb|left|Mairesse no [[Gran Premio de Francia de 1951 nun Talbot-Lago T26C]]
Resultados completos na Fórmula Un
(Chave) As carreiras en letra grosa indican pole position; as carreiras en cursiva indican volta rápida.
Illas do Comandante
Administrativamente pertencen ao krai de Kamchatka da Federación de Rusia.
Xeografía
As illas do Comandante constitúen o grupo máis occidental das illas Aleutianas, aínda que estean separadas do resto da cadea por varios centos de quilómetros. O grupo consiste na illa de Bering (95 km por 15 km), a illa Medni (55 km por 5 km) e quince pequenas illas e illotes, a maior das cales son Toporkov Kamen (0,15 km²) e a illa Ariy, que están entre 3 e 13 km ao leste da illa de Bering.
O seu relevo é un pouco diverso, comprendendo montañas moi pregadas, mesetas volcánicas, socalcos e montañas baixas. A súa orixe xeolóxica é volcánica: son antigos volcáns, extintos hai moito tempo, que xurdiron no bordo da placa pacífica e a placa norteamericana. O punto máis elevado é o pico de Steller (755 m), na illa de Bering. O punto máis alto na illa de Medny e o pico Stenjeger (647 m).
O clima é temperado e marítimo, con frecuentes precipitacións (220-240 días/ano). Os frescos veráns son notoriamente neboentos.
Poboación
A única localidade habitada permanente é a aldea de Nikolskoye, no extremo noroeste da illa de Bering, cunha poboación estimada de 750 habitantes en 2005. A poboación está composta case na súa totalidade por rusos (dous terzos) e aleutas (u terzo).
A maioría das illas, así como gran parte do hábitat marino adxacente (36 486,79 km²), forma parte da Reserva Natural das illas do Comandante» (Komandorsky Zapovednik). A economía baséase principalmente na pesca, a recolección de cogomelos, a administración da Reserva Natural, o ecoturismo e os servizos públicos.
Os habitantes, rusos e aleutas cazan baleas e pescan peixes e outros animais mariños.
Disputas territoriais
Dous grupos máis pequenos de illotes rochosos cerca da illa Medny, as chamadas Rochas do león de Mar (Сивучий Камень, Sivuchy Kamen) e as Rochas da lontra mariña (Камни Бобровые, Kamni Bobrovyye), son considerados por algunhas persoas como territorio dos Estados Unidos Porén, o goberno dos Estados Unidos non fai ningunha reclamación das illas, e recoñéceas como territorio ruso.
Flavio Eutropio
Flavio Eutropio (en latín: Flavius Eutropius) foi un historiador romano do século IV, magister memoriae de Constantinopla, e cronista de Xuliano o Apóstata na súa expedición contra os persas no ano 363.
Traxectoria
Non se coñece demasiado sobre a súa vida e puidese ser que baixo o seu nome se confundan os feitos de diversos personaxes homónimos. Pero a maior parte do seguro que se sabe sobre el procede dos datos que fornece el mesmo no seu Breviarium historiae romanae (en galego, Epítome ou compendio de historia romana). As copias conservadas da súa obra chámano clarísimo e consular, así que é indubidábel que debeu chegar aos máis altos postos do estado romano. Marcelo Empírico relaciónao con Ausonio, o que podería indicar a súa orixe bordelesa, pero o seu nome é grego e a opinión máis corrente admite que debía ser de orixe oriental e sobriño do rétor Acacio de Cesarea.
Estivo en Antioquía, onde se reencontrou co emperador Xuliano o Apóstata, do cal era fervente partidario. E entrou na administración imperial como magister epistularum ou secretario redactor de cartas de Constancio II (337-361). El mesmo afirma que participou ou estivo na expedición que Xuliano fixo na primavera do ano 363 contra os persas. Despois de ser praeses Ciliciae en 367-369, converteuse en magister memoriae do emperador Valente, ao cal dedicou o seu Breviarium historiae romanae en data indeterminada. Parece non ser anterior a 367 (data da primeira expedición contra os godos do emperador Valente, a quen a dedicatoria dá o título de Gothicus Maximus) nin posterior ao 9 de agosto de 378 (data da morte deste emperador) (cf. Eutropio, Breviarium... dedicatoria).
En 371 el ou alguén do seu mesmo nome converteuse en procónsul de Asia. E durante o seu mandato foi acusado por Festo de participar no complot de Teodoro, polo que foi relevado das súas funcións. Absolto por falta de probas, abandonou Asia para volver a Roma, onde foi comes rerum privatarum do emperador Graciano. Por entón escribiuse co defensor do paganismo e aristócrata romano Símaco, e esta relación e a ausencia no seu Breviarium de todo feito concernente aos cristiáns –salvo unha reserva cara á política relixiosa de Xuliano– induce a crer que Eutropio era de confesión pagá. Entre 379 e 381, Teodosio I nomeouno prefecto da provincia de Ilírico. En 387, compartiu o consulado ordinario con Valentiniano II, unha honra moi destacada.
Obras
Eutropio compuxo un Breviarium historiae romanae ou "Compendio de historia romana" en dez libros. Foron escritos durante o goberno de Valente e conta sen demasiada retórica a historia de Roma desde a súa fundación até a época final do emperador Xoviano (364) e a subida ao poder de Valente.
Até o libro VI nárrase a historia dos reis de Roma e do período republicano. No VII trátase sobre as dinastías Xulio-Claudia e Flavia concluíndo co asasinato de Domiciano. Os libros VIII ao X conságranse aos sucesores de Domiciano até o reinado de Xoviano. Coidadosamente compilado, sobresae pola súa imparcialidade e o seu estilo claro, aínda que o seu latín xa non é o clásico. Estes méritos convertérono durante moito tempo en libro de ensino.
Para o período republicano, Eutropio dependeu dun epítome de Tito Livio; para as partes posteriores, parece usar a obra biográfica de Suetonio e o perdido e hipotético Enmannsche Kaisergeschichte. No final, tamén puido empregar á súa propia experiencia persoal.
O Breviarium foi continuado até o tempo do emperador romano oriental Xustiniano o Grande por Paulo Diácono, e esta versión foi á súa vez ampliada polo historiador lombardo Landolfo Sagax (c. 1000), e levada até a época do emperador León V o Armenio (813-820) na Historia Miscella.
Das traducións gregas de Peanio (ao redor de 380) e Capitón Licio (século VI), a versión do primeiro consérvase case completa. A mellor edición de Eutropio é de H. Droysen (1879); contén a versión grega e as edicións ampliadas de Paulo Diácono e Landolfo. Tamén existen numerosas edicións e traducións en inglés.
Ambiente
dereita|miniatura|300px|Unha [[lagoa, onde existen especies en ambientes como os acuáticos ou os terrestres.]] O ambiente (ou o medio), en ecoloxía, defínese como os elementos bióticos e abióticos que rodean aos organismos, ou ás poboacións, e que determinan a súa capacidade de supervivencia, o seu desenvolvemento e a súa evolución. O conxunto de condicións externas que afectan a esas condicións poden ser de tipo social e cultural, e nalgúns contextos, incluso políticas e económicas. As dimensións dos ambientes varían desde escalas microscópicas ao conxunto da terra e son incontables. Os ambientes pódense clasificar segundo as súas características, por exemplo, en ambientes mariños, atmosféricos ou terrestres. Cando se lle presta atención aos espazos ocupados polas especies, o termo ambiente adoita ser un sinónimo de hábitat.
Os espazos onde as actividades humanas tiveron un efecto de transformación importante do ambiente "natural", como a construción de cidades e urbanizacións ou transformado a terra en labradío intensivo, pódese definir como ambientes de antroposfera.
O "día mundial do ambiente" celebrase o 5 de xuño.
Étimo
A palabra "ambiente" procede do latín ambiens, -ambientis, e esta de ambere, "rodear", "estar a ambos lados". A palabra "medio", como substantivo, procede do latín medium (forma neutra) e como adxectivo, do latín medius (forma masculina). O termo "medio ambiente" é redundante.
Dominios
miniatura|left|Estrutura en capas da terra: (1) o núcleo interno, (2) o núcleo externo, (3) o manto (4)e manto superior, (5) a litosfera e (6) a codia terrestre. Os ambientes terrestres danse en catro grandes dominios onde se poden producir a interacción entre os organismos vivos con factores bióticos ou abióticos: a litosfera, a hidrosfera, a atmosfera e a biosfera. Nestes dominan os medios rochosos, acuosos, aéreos ou bióticos, respectivamente. Nalgúns casos defínese a criosfera como un ambiente propio, independente da hidrosfera, e a pedosfera (que é o conxunto de solos) como unha parte propia da litosfera.
Interaccións entre a vida e os ambientes
As formas de vida que están presentes arestora estano porque conseguiron adaptarse, ou o estiveron conseguindo, as condicións de ambiente que ocupan. Factores abióticos como a temperatura, a luz, a humidade, os nutrientes dos solos ou outros, condicionan ás especies dentro do ambiente. Do mesmo xeito, as formas de vida modifican as condicións dos ecosistemas, coa produción de recursos ou a creación de novos nichos. Así, a liberación de oxíxeno á atmosfera foi un fito evolutivo que determinou os patróns bioxeoquímicos do planeta e modificaron os ambientes presentes no planeta. Deu pé a que aparecesen as plantas, e logo a vida animal, no evento da grande oxidación.
Ersan İlyasova
Ersan İlyasova, nado o 15 de maio de 1987 en Eskişehir, é un xogador profesional turco de baloncesto. Con 2,08 m xoga na posición de ala-pivote.
Europa
İlyasova empezou xogando ao baloncesto no Fenerbahçe Ülker de Turquía, equipo que o cedeu na 2003-04 ao Yesilyurt Istanbul, da 2ª división turca. Durante a tempada 2004-05 debutou co Ülke con quen gañou a Copa. Fixo 3,9 puntos e 3,5 rebotes por partido, participando co equipo na Euroliga. Foi membro da selección turca cadete e júnior. En xullo de 2006 logrou a medalla de prata no Europeo sub-20 de Esmirna, onde se alzou co MVP. En 2003 tamén logrou idéntica medalla pero cos cadetes. Naquela competición tivo de media 20.5 puntos, 10 rebotes e 3.3 roubos.
NBA
160px|miniatura|esquerda|İlyasova co [[FC Barcelona.]] Foi elixido por Milwaukee Bucks en segunda rolda (posto 36) do draft de 2005 e asinou un contrato de dous anos o 23 de agosto de 2005. Durante a 2005-06 foi enviado aos Tulsa 66ers da NBDL, polo que non xogou ningún partido na NBA. As súas medias foron de 12.5 puntos e 7 rebotes.
Na tempada 2006-07, e debido á praga de lesións que arrasou aos Bucks (especialmente Bobby Simmons, Charlie Villanueva e Michael Redd), contou con oportunidades para demostrar a súa valía, e así o fixo. Asinou a súa mellor actuación o 17 de xaneiro de 2007 ante Chicago Bulls con 22 puntos e 9 rebotes, logrando o seu tope en ambas categorías. Durante ese mes de xaneiro, as súas medias disparáronse a 9,5 puntos e 4,7 rebotes. En marzo fixo 6,8 puntos e en abril 7,8 puntos e 3,4 rebotes. Os seus números ao finalizar a súa tempada como novato na liga foron de 6,1 puntos e 2,9 rebotes.
Trátase dun dos xogadores aos que se lle presupón maior proxección dentro da liga. Con 19 anos contou con minutos na súa primeira tempada en Milwaukee Bucks. Durante a segunda metade da tempada fixo en moitas ocasións as veces de 6º home. Ten un físico privilexiado que lle permite ser versátil, xogar tanto por fóra como por dentro, onde non adoita facelo. A súa especialidade radica no tiro exterior e, a pesar da súa altura, gústalle xogar moito máis por fóra, onde aproveita mellor as súas calidades.
En 2007 asina un contrato por dous anos polo AXA Barcelona da Liga ACB, regresando en xullo de 2009 ao equipo de Wisconsin co que asinou por tres tempadas.
Seixo Branco
O Seixo Branco é como se coñece un filón branco de cuarzo situado na costa de Dexo-Serantes, facilmente recoñecible dende o mar, e que, inclusive serve de orientación aos navegantes pola zona.
miniatura|dereita|Vista do Seixo Branco dende o cantil miniatura|dereita|Vista do Seixo Branco dende o mar
Situación
Está dentro da zona especial de conservación (ZEC) Costa de Dexo, que ocupa o tramo costeiro comprendido entre o faro de Mera e o porto de Lorbé, entre as rías de Ares e Betanzos, e Ría da Coruña no denominado Golfo Ártabro. Este espazo natural, de gran riqueza biolóxica, demais está declarado como monumento natural.
A perspectiva panorámica na súa proximidade permite contemplar o cabo Prior, a ría de Ares e a cidade da Coruña, coa Torre de Hércules. Tamén se divisa dende el o illote coñecido como A Marola, que inspirou o refrán mariñeiro "Quen pasou A Marola, pasou a mar toda", facendo referencia á bravura do mar nesta zona da costa.
Natureza
Resultan interesantes, ademais, as formacións xeolóxicas que se dan nos acantilados da zona. Trátase de covas mariñas chamadas furnas, orixinadas pola erosión superior do vento e a erosión inferior do mar. Coa marusía, a auga canalízase polas cavidades e acelérase dado o estreitamento, saíndo á superficie a modo de chorro pulverizado. Entre elas cabe destacar A Regocha, Ollo Pequeno e Ollo Grande.
O clima oceánico húmido consegue manter unhas temperaturas pouco flutuantes ao longo do ano. A fauna que habita estes cantís está composta principalmente por aves mariñas, como a gaivota patiamarela (Larus michahellis) e o corvo mariño cristado (Phalacrocorax aristotelis). Entre as plantas especializadas que enraízan nas fírgoas dos saíntes graníticos está a armeria pubigera e unha especie moi predominante, o toxo (Ulex europaeus).
Historia e turismo
A súa situación estratéxica converteu este lugar nunha localización dunha batería militar deseñada antes da guerra civil e abandonada a partir da segunda guerra mundial.
Pouco antes de chegar a Seixo Branco, está o faro de Mera e un pequeno centro de interpretación na que foi a antiga casa do fareiro.
Tamén se atopa preto o castro de Subiña, exemplo representativo da cultura castrexa. Trátase dun recinto duns 150 metros de diámetro, fortificado en dúas estruturas circulares concéntricas, aínda sen escavar.
David Regades
David Regades Fernández, nado en Vigo en 1973, é un político galego do PSdG-PSOE.
miniatura|page=5|Papeleta das [[Eleccións xerais de España de 2023|Eleccións xerais de 2023.]]
Traxectoria
É técnico especialista da rama Administrativa e Comercial na especialidade de Contabilidade e técnico en prevención de riscos laborais. Membro das XSG. Tralas eleccións municipais de 2007 foi o xefe de gabinete de Abel Caballero como alcalde de Vigo. Tralas municipais de 2011 foi elixido concelleiro e pasou a encargarse das áreas de Fomento (anteriormente Vías e Obras) e Contratación no goberno de Caballero. Seguiu á fronte de ditas áreas tralas municipais de 2015, pasando a ser tamén deputado na Deputación de Pontevedra, onde os socialistas lograron por primeira vez a presidencia e pasou a encargarse da área de Asistencia a Municipios.
Foi elixido Secretario Provincial do PSdeG na Provincia de Pontevedra tras vencer nas primarias de decembro de 2017 ao redondelán Eduardo Reguera, sendo ratificado no correspondente Congreso. Foi nomeado Delegado do Estado no Consorcio da Zona Franca de Vigo o 6 de xullo de 2018 polo goberno de Pedro Sánchez, renunciando aos seus cargos no concello e na deputación. Dende a Zona Franca fixo diversas xestións para a dinamización económica non só de Vigo senón de municipios de toda a Provincia de Pontevedra. Compaxina este cargo coa Secretaría Provincial dos socialistas, á fronte da cal o partido gañou as eleccións xerais, municipais e europeas de 2019, quedando ademais a poucos votos de lograla maioría absoluta na Deputación de Pontevedra. No Congreso de febreiro de 2022 revalidou a Secretaría Provincial do partido.
Provincia de Surin
Distritos
esquerda|150px|Mapa dos distritos A provincia subdivídese en 17 distritos (amphoe), e logo estes debúllanse en 158 comunas (tambon) e 2011 poboados (muban).
Espartaco
Espartaco foi un soldado e gladiador do século I a. C.
Traxectoria
Naceu nunha familia de pastores; seguiu a profesión dos pais, mais reducido á miseria enrolouse no exército romano, co que combate en Macedonia como soldado auxiliar. A dura disciplina a que era obrigado e os numerosos episodios de racismo que tivo que sufrir na milicia, convencérono para desertar.
Capturado, foi tratado como traidor e condenado primeiro como escravo, e logo, arredor do 75 a. C., foi destinado como gladiador. Espartaco acabou sendo vendido a Lentulus Batiatus, un organizador de espectáculos residente en Capua, onde rexentaba unha escola de gladiadores (ludo). Espartaco foi obrigado a combater contra bestas feroces e contra outros gladiadores, como era uso naquel tempo, para divertir non só o pobo, senón tamén a aristocracia.
A revolta inicial
No ano 73 a. C., Espartaco e arredor duns 70 individuos, armados, máis escaparon da escola capuana, fuxindo ata refuxiarse nas proximidades do monte Vesuvio, cerca da actual cidade de Nápoles, onde se lles axuntaron outros escravos rurais.
O grupo percorreu a comarca, saqueándoa. Logo destacáronse ao lado de Espartaco varios xefes secundarios, de orixe gala, chamados Crixus, Castus, Gannicus e Oenomus. Máis escravos fuxidos uníronse ao grupo ata chegar a formar un exército, suxeríndose un total de 120.000 persoas.
Dado que a proporción de escravos a respecto dos cidadáns romanos era elevada, a rebelión escravista constituíase nun serio perigo para Roma. O Senado decidiu enviar un exército de sobre 3.000 homes contra os rebeldes, ao mando do pretor Claudius Glaber. Sitiaron os rebeldes no Vesuvio, mais Espartaco conducindo os seus homes do lado contrario do monte, pillou polas costas o exército romano, que masacraría no ataque. Glaber perdeu a vida alí.
Marcha cara ao norte
As forzas de Espartaco derrotaron dúas novas lexións enviadas contra eles. Os escravos, que incluían anciáns, nenos e mulleres, retiráronse máis ao Sur para descansar durante o inverno. Na primavera puxeron marcha cara ao norte, con mentes de atinxir a Galia.
Alarmado o Senado, enviou dous cónsules contra eles, Xelio Publícola e Gneo Cornelio Léntulo Clodiano, cada un con dúas lexións. Os galos e xermanos, que se separaran, so mando de Crixus, foron derrotados e mortos, polas lexións de Publicola. Mentres, Espartaco derrotou a Léntulo primeiro, e despois a Publícola, na Italia central, en Piceno. Seguindo cara ao norte, en Mutina (hoxe Módena) derrotaron outra lexión, conducida por Gaio Cassio Longino, gobernador da Galia Cisalpina (o Norte de Italia).
Retorno ao sur
En aparencia, Espartaco intentaba conducir as súas xente fóra de Italia, cara á Galia transalpina, e talvez pensaría alcanzar Hispania para unirse á rebelión de Quinto Sertorio. Porén mudou este plano e retornou para o Sur, segundo as fontes antigas por presións dos seus seguidores. Isto é visto hoxe como un grave erro. Quizais as vitorias anteriores volvéronos confiados de máis. Polo demais, algúns pensan que unha boa parte do grupo, conseguiu cruzar os Alpes e regresar aos seus países.
O resto marchou cara ao sur, derrotando dúas lexións máis mandadas por Marco Licinio Craso, que era naquela altura a persoa máis rica de Roma. A finais do ano 72 a. C., acamparon en Rhegium (hoxe Reggio Calabria), xa cerca do estreito de Messina, no mesmo extremo meridional da península itálica. Espartaco negociou con piratas de Cilicia para que os recollesen na illa de Sicilia. A comezos do ano 71 a. C., oito lexións romanas, de novo a mando de Craso, cercaron as forzas de Espartaco en Calabria. O asasinato de Quinto Sertorio en Hispania, facilitou que o Senado puidese conseguir a chegada desde a Península Ibérica de Pompeio; tamén foi chamado Lúculo, que estaba de campaña, no Norte de Anatolia, contra o rei Mitrídates VI do Ponto.
Espartaco conseguiu romper as liñas de Craso, tentando atinxir Brundisium (actual Brindisi), pero Craso manobrando ben cortoulle o paso, o que obrigou aos escravos a presentar batalla no río Silarus (hoxe río Sele), onde foron derrotados. Logo da batalla, foron rescatados 3.000 romanos presos no campamento escravo. Máis de 6.000 seguidores de Espartaco foron crucificados ao longo da Vía Apia, entre Roma e Capua (na que quizais puideron estar expostos durante anos).
Mais aínda uns 5.000 escravos puideran escapar. Fuxiron cara ao norte, pero foron derrotados por Pompeio, que volvera xa desde Hispania. Pompeio foi capaz de presentarse como finalizador da guerra, de xeito que foi recibido clamorosamente en Roma, en tanto Craso recibiu honras menores.
Descoñécese se Espartaco morreu na batalla de Silarus ou se sobreviviu e foi crucificado despois. O cadáver de Espartaco non foi atopado nunca. Craso, anos máis tarde, sería derrotado e perdería a vida, nunha campaña en Oriente, contra Partia.
Kehys-Kainuu
miniatura|200px|Localización da subrexión de Kehys-Kainuu en Finlandia. A subrexión de Kehys-Kainuu (en finés Kehys-Kainuun seutukunta) é unha das dúas subdivisións da rexión de Kainuu. En 2017 tiña unha poboación de 21 804 habitantes.
Poboación
A seguinte táboa amosa a tendencia demográfica da subrexión cada cinco anos dende 1980.
Bioloxía evolutiva do desenvolvemento
A bioloxía evolutiva do desenvolvemento (tamén evolución do desenvolvemento ou, informalmente, evo-devo) é un campo da bioloxía que compara os procesos de desenvolvemento de diferentes organismos para determinar as relacións ancestrais entre eles, e para descubrir como evolucionaron os procesos de desenvolvemento. Trata sobre a orixe e evolución do desenvolvemento embrionario, explica como as modificacións do desenvolvemento e os procesos de desenvolvemento levan á produción de novas características (por exemplo a evolución das plumas), o papel da plasticidade do desenvolvemento na evolución, a maneira en que a ecoloxía ten un impacto sobre o desenvolvemento e o cambio evolutivo, e os aspectos do desenvolvemento que son a base da homoplasia e a homoloxía.
Principios básicos
A teoría da evolución de Charles Darwin está construída sobre tres principios: selección natural, herdanza, e variación. No tempo en que Darwin escribiu as súas obras, os principios nos que se baseaba a herdanza e a variabilidade eran mal coñecidos. Porén, na década de 1940s, os biólogos incorporaron as leis de Mendel da xenética para explicar ambos, obtendo como resultado a síntese evolutiva moderna. Con todo, ata as décadas de 1980 e 1990, nas que se dispoñía xa de moitos datos detallados de secuencias de ADN moleculares comparativas de diferentes tipos de organismos, non empezou a haber unha comprensión ampla das bases moleculares dos mecanismos do desenvolvemento.
Así, as orixes da bioloxía evolutiva do desenvolvemento proceden tanto da mellora das técnicas de bioloxía molecular aplicadas ao desenvolvemento, coma do recoñecemento das limitacións do neodarwinismo clásico aplicado á evolución fenotípica. Algúns investigadores da evo-devo consideran que están ampliando e mellorando a síntese evolutiva moderna ao incorporaren os descubrimentos da xenética molecular e da bioloxía do desenvolvemento nunha síntese evolutiva ampliada.
A bioloxía evolutiva do desenvolvemento pode distinguirse doutras aproximacións anteriores á teoría evolutiva porque se centra nunhas poucas ideas esenciais. Unha destas é a modularidade: como foi amplamente aceptado, os corpos das plantas e animais son modulare, é dicir, están organizados en partes distintas na súa anatomía e desenvolvemento. A miúdo estas partes están repetidas, como dedos, costelas, e segmentos corporais. A evo-devo procura as bases xenéticas e evolutivas desta división do embrión en distintos módulos, e do desenvolvemento parcialmente independente de ditos módulos.
miniatura|220px|Escherichia coli, bacteria na que se descubriu o [[operón lac.]]
Outra idea central recoñece que algúns produtos xénicos funcionan como interruptores, mentres que outros actúan como sinais difusibles. Os xenes xeralmente codifican proteínas, algunhas das cales actúan como compoñentes estruturais da célula e outras fano como hormonas, receptores e encimas que regulan varias vías bioquímicas do organismo. A maioría dos biólogos que traballan na síntese evolutiva moderna asumiron que un organismo reflicte directamente os xenes que o compoñen. A modificación de vías bioquímicas existentes ou a evolución de novas (e, finalmente, a evolución de novas especies de organismos) depende de mutacións xenéticas específicas. Porén, en 1961, Jacques Monod, Jean-Pierre Changeux e François Jacob descubriron na bacteria Escherichia coli un xene que funcionaba só cando era "encendido" por un estímulo ambiental. Posteriormente, os científicos descubriron xenes específicos en animais (entre eles un grupo de xenes que conteñen o motivo do ADN homeobox, chamados xenes Hox), que actúan como interruptores para outros xenes, e podían ser inducidos por outros produtos xénicos, os morfoxenes, que actúan de forma análoga aos estímulos externos en bacterias. Estes descubrimentos atraeron a atención dos biólogos ao feito de que os xenes poden ser "encendidos" ou "apagados" selectivamente, en vez de estaren sempre activos, e que especies moi diferentes (por exemplo, moscas da froita e humanos) poden usar os mesmos xenes durante a embrioxénese (por exemplo, os xenes do "xogo de ferramentas xenéticas do desenvolvemento", ver máis abaixo), simplemente regulándoos de forma diferente.
De xeito similar, a forma dos organismos pode ser influenciada por mutacións nas rexións promotoras dos xenes, que son secuencias de ADN ás que se unen os produtos dalgúns xenes e así controlan a actividade dese xene ou doutros xenes, que non sempre son secuencias que codifican proteínas. Este descubrimento suxeriu que a distinción esencial entre diferentes especies (mesmo de diferentes ordes e filos) pode deberse en menor medida ás diferenzas no seu contido de produtos xénicos que ás diferenzas espaciais e temporais na expresión de xenes conservados. A implicación que ten que os grandes cambios evolutivos na morfoloxía corporal estean asociados con cambios na regulación dos xenes, en vez de coa evolución de novos xenes, suxeriu que Hox e outros xenes "interruptores" poden xogar un papel principal na evolución, algo que contradí a síntese neodarwinista estrita.
Outro foco da evo-devo é a plasticidade do desenvolvemento e fenotípica, que é a base do recoñecemento de que o fenotipo dun organismo non está unicamente determinado polo seu xenotipo. Se a xeración de fenotipos é condicional, e depende de inputs externos ou ambientais, a evolución pode avanzar seguindo unha ruta de "fenotipo primeiro", e os cambios xenéticos seguirían (en vez de iniciar) a formación de cambios no fenotipo, como poden ser os cambios en estruturas corporais (morfoloxía). Mary Jane West-Eberhard discutiu isto no seu libro de 2003 Developmental plasticity and evolution.
Historia
No libro On the Origin of Species (1859), Charles Darwin propuxo a evolución por medio da selección natural, unha teoría central na moderna bioloxía. Darwin recoñeceu a importancia do desenvolvemento embrionario para comprender a evolución, e o modo en que o patrón de ramificación de Baer concordaba coa súa propia idea de descendencia con modificación:
Ernst Haeckel (1866), no seu empeño de realizar unha síntese da teoría de Darwin co lamarckismo e a Naturphilosophie, propuxo que "a ontoxenia recapitula a filoxenia", é dicir, o desenvolvemento do embrión de cada especie (ontoxenia) repite completamente o desenvolvemento evolutivo desa especie (filoxenia), no modelo linear de Geoffroy en vez de seguindo a idea de Darwin de evolución ramificante. O concepto de Haeckel explicou, por exemplo, por que os humanos, e todos os vertebrados, teñen fendas branquiais e colas no seu desenvolvemento embrionario inicial. A teoría da recapitulación foi despois desacreditada. Porén, serviu como un pano de fondo para un renovado interese na evolución do desenvolvemento unha vez que foi establecida a síntese evolutiva moderna (aproximadamente de 1936 a 1947). As outras dúas ideas de Haeckel sobre a evolución do desenvolvemento foilles mellor: argumentou na década de 1870 que os cambios temporais na aparición (heterocronía) e a posición no corpo (heterotopía) de aspectos do desenvolvemento embrionario impulsarían a evolución ao cambiar a forma do corpo dun descendente en comparación co dun devanceiro. Tivo que pasar un século antes de que a evo-devo mostrase que estas ideas eran correctas.
Stephen Jay Gould chamou á explicación da recapitulación da evolución "adición terminal"; como se cada avance evolutivo fose engadido como un novo estadio ao reducir a duración de todos os estadios antigos. A idea estaba baseada en observacións de neotenia. A heterocronía de Haeckel é un mecanismo xeral para o cambio evolutivo, o que permite que calquera temporalización cambie en calquera combinación.
D'Arcy Thompson no seu libro de 1917 On Growth and Form postulou que as taxas de cecemento diferencial poderían producir variacións na forma. Mostrou as semellanzas subxacentes nos plans corporais e como as transformacións xeométricas poderían utilizarse para explicar as variacións.
Edward B. Lewis descubriu os xenes homeóticos, que están na raíz da disciplina emerxente da evo-devo en xenética molecular. En 2000, unha sección especial de Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS) dedicouse a "evo-devo", e un número enteiro do Journal of Experimental Zoology Part B: Molecular and Developmental Evolution dedicouse aos tópicos claves da evo-devo da innovación evolutiva e novidade morfolóxica.
Xogo de ferramentas xenéticas do desenvolvemento
Expression de todos os 8 [[xene Hox|xenes Hox na mosca Drosophila melanogaster|miniatura|dereita|400px]]
O xogo de ferramentas xenéticas do desenvolvemento (developmental-genetic toolkit) consiste nunha pequena fracción dos xenes no xenoma dun organismo, cuxos produtos controlan o seu desenvolvemento. Estes xenes están moi conservados entre os distintos filos. As diferenzas en despregamento dos xenes do xogo de ferramentas afectan ao plan do corpo e ao número, identidade, e patróns das partes do corpo. A maioría de xenes do xogo de ferramentas (toolkit) son compoñentes de vías de sinalización, e codifican factores de transcrición, proteínas de adhesión celular, proteínas receptoras da superficie celular (e ligandos de sinalización que se unen a eles), e morfoxenes (certas moléculas) segregados. Todos eles participan en definir o destino de células indiferenciadas, xeran patróns espaciais e temporais, que á súa vez forman o plan corporal do organismo. Entre os máis importantes dos xenes do xogo de ferramentas están os do cluster ou complexo dos xenes Hox. Os xenes Hox codifican factores de transcrición e conteñen o motivo do ADN de unión a proteínas chamado homeobox máis amplamente distribuído, e funcionan na determinación dos patróns do eixe do corpo. Así, especifican combinatoriamente a identidade de rexións do corpo particulares, polo que os xenes Hox determinan onde crecerán as extremidades e outros segmentos do corpo nun embrión en desenvolvemento ou larva. Un xene do xogo de ferramentas paradigmático é Pax6/eyeless, que controla a formación do ollo en todos animais. Descubriuse que produce os ollos en ratos e Drosophila, mesmo cando se facía que o Pax6/eyeless do rato se expresase en Drosophila.
Isto significa que unha gran parte da evolución morfolóxica que sufriron os organismos é un produto da variación no xogo de ferramentas xenéticas, polo que os xenes cambian o seu patrón de expresión ou adquiren novas funcións. Un bo exemplo do primeiro é o agrandamento do peteiro no pimpín de Darwin Geospiza magnirostris, no cal o xene BMP é responsable dun peteiro máis grande nesta ave, en relación con outros pimpíns.
A perda das patas nas serpes e outros escamosos é outro bo exemplo de xenes que cambian o seu patrón de expresión. Neste caso o xene distal-less está moi subexpresado ou non expresado en absoluto nestes animais nas rexións nas que se formarían as patas noutros tetrápodos.
Isto apoia a teoría de Marc Kirschner e John C. Gerhart da variación facilitada, que di que a novidade evolutiva morfolóxica é xerada polos cambios regulatorios en varios membros dun gran conxunto de mecanismos conservados do desenvolvemento e da fisioloxía.
Desenvolvemento e orixe da novidade
Entre os resultados máis sorprendentes e, quizais, antiintuitivos (desde o punto de vista neodarwinista) das investigacións recentes en bioloxía evolutiva do desenvolvemento está que os plans corporais e morfoloxía dos organismos de moitos filos diferentes non se reflicten necesariamente en diversidade a nivel de secuencias de xenes, incluíndo os do xogo de ferramentas xenéticas do desenvolvemento e outros xenes implicados no desenvolvemento. Os xenes desas especies tan diversas son máis parecidos do que se esperaría polo aspecto dos animais. De feito, como indicaron Gerhart e Kirschner, hai un aparente paradoxo: "onde debiamos esperar atopar variación, atopamos conservación, unha falta de cambios".
Mesmo dentro dunha especie, a aparición de novas formas na poboación non se correlaciona xeralmente con niveis de variabilidade xenética suficiente como para explicar toda a diversidade morfolóxica. Por exemplo, hai unha variación significativa na morfoloxía das extremidades entre as píntegas e tamén nas diferenzas no número de segmentos nos cempés, mesmo cando as respectivas variacións xenéticas son baixas.
Entón, unha cuestión principal nos estudos de evo-devo é explicar de onde procede a novidade morfolóxica se a novidade que observamos ao nivel dos diferentes clados non sempre se reflicte no xenoma. Ademais dos mecanismos neodarwinistas como a mutación, translocación e duplicación de xenes, a novidade pode tamén xurdir por cambios impulsados polas mutacións na regulación xénica. O descubrimento de que esta non se debe a diferenzas nos xenes senón a alteracións na regulación xénica, introduciu un elemento novo importante na teoría evolutiva. Diversos organismos poden ter xenes para o desenvolvemento moi conservados, pero uns mecanismos regulatorios moi diverxentes para eses xenes. Os cambios na regulación xénica son efectos de "segunda orde" dos xenes, que se orixinan pola interacción e temporalización da actividade das redes de xenes, que é diferente do funcionamento dos xenes individuais na rede.
Unha teoría xenética da evolución morfolóxica
O descubrimento da familia de xenes Hox homeóticos nos vertebrados na década de 1980 permitiu aos investigadores en bioloxía do desenvolvemento avaliar empiricamente os papeis relativos da duplicación xénica e da regulación xénica con respecto á súa importancia na evolución da diversidade morfolóxica. Varios biólogos, incluíndo Sean B. Carroll suxiren que os "cambios nos sistemas de xenes reguladores en cis" son máis significativos que os "cambios no número de xenes ou función das proteínas". Estes investigadores argumentan que a natureza combinatoria da regulación transcricional permite que haxa un rico substrato para a diversidade morfolóxica, xa que as variacións no nivel, patrón ou temporalización da expresión xénica poden proporcionar máis variabilidade para que actúe a selección natural que a que proporcionan só os cambios no produto xénico.
Carroll, ao facer unha revisión dun cuarto de século de traballos na teoría xenética da evolución morfolóxica, propuxo oito principios nos que basear esa teoría, fundamentalmente que a forma (plan corporal) evoluciona en gran medida por medio de cambios na expresión de proteínas moi conservadas, e que eses cambios ocorren principalmente por medio de mutacións nas secuencias reguladoras en cis que regulan grandes redes de xenes por medio de loci do desenvolvemento pleiotrópicos. Os oito principios de Carroll son:
Consolidación de cambios epixenéticos
As alteracións epixenéticas da regulación do xene ou a xeración de fenotipos que son consolidados seguidamente por cambios ao nivel de xenes constitúen outra clase de mecanismos de innovación evolutiva. Os cambios epixenéticos inclúen a modificación do material xenético debido á metilación e outras alteracións químicas reversibles, e a remodelación non programada do organismo por efectos físicos ou outros efectos ambientais debido á plasticidade inherente dos mecanismos do desenvolvemento. Os biólogos Stuart A. Newman e Gerd B. Müller suxeriron que os organismos aos inicios da historia da vida multicelular eran máis susceptibles a esta segunda categoría de determinación epixenética que os organismos modernos, proporcionando unha base para os cambios macroevolutivos iniciais.
Bioloxía ecolóxica evolutiva do desenvolvemento
A bioloxía ecolóxica evolutiva do desenvolvemento (eco-evo-devo) é un campo que integra a investigación da bioloxía do desenvolvemeno e a ecoloxía para examinar as súas relacións coa teoría evolutiva. Os investigadores neste campo estudan conceptos e mecanismos como a plasticidade do desenvolvemento, herdanza epixenética, aimilación xenética, construción de nicho e simbiose.
Cuestións claves
Armin Moczek e 22 colegas, ao revisaren o campo completo da evo-devo en 2015, sinalaron que esta unifica varias disciplinas biolóxicas como a evolución, desenvolvemento, paleontoloxía, neurobioloxía, bioloxía celular, bioloxía molecular, xenética cuantitativa, o estudo das enfermidades humanas e a ecoloxía. Identificaron cuestións que están no corazón de todas esas disciplinas ás que a evo-devo debería poder dar resposta, e indicaron que debería tamén informar para tomar decisións sobre políticas a seguir e para mellorar a ciencia da educación.
Desde o punto de vista de Moczek e os seus colegas, a evo-devo transformou xa a comprensión en 4 áreas da bioloxía evolutiva:
A evolución seguiu camiños específicos, que quedaron rexistrados en parte nos xenomas de diferentes especies (os mecanismos da evo-devo mostran como poden ocorrer os cambios) e parcialmente tamén no rexistro fósil (as probas paleontolóxicas que mostran que iso de feito aconteceu). A evo-devo pode así esclarecer a palaeontoloxía, e xa o fixo en casos como a explicación das orixes das complicadas coirazas das tartarugas, exclusivas deste grupo de réptiles.
Othonoi
Othonoi (grego: Οθωνοί), ou, Fano é a máis occidental das illas gregas nas illas Xónicas, situada ao noroeste de Corfú. Trátase dunha comunidade, da Prefectura de Corfú. No século 19 a illa adoitaba ser a capital das illas Diapontia, que consistía nas illas de Fano, Marlera e Mathrachi. A maioría dos habitantes da illa poden atopar as súas orixes en Paxoi xa que os habitantes destoutra illa se asentaron en Fano a partir da década de 1570 por Venecia. Nunha cova, preto da praia de Ammos Aspros (areas brancas), tradicionalmente crese que foi o lugar onde Calipso tivo cativo a Ulises.
Jacopo della Quercia
Biografía artística
miniatura|200px|Madonna da Humildade, National Gallery, Washington
Nado en Siena, probabelmente entre o 1371 e o 1374. Seu pai era ourive e tallista en madeira, chamado Piero d’Angelo di Guarnieri, e a súa nai, Maddalena. Arredor de 1386 trasladouse coa súa familia a Lucca, onde entrou a traballar nun obradoiro con o escultor Antonio Pardini.
No 1401 participou no concurso para a execución da porta norte do Baptisterio de Florencia.
En Ferrara
En setembro de 1403 estaba en Ferrara para executar no Duomo a marmórea Madonna da milgranda, terminada en 1408. No estilo destas obras transparéntanse os influxos do gótico internacional, que o autor fai propios nunha estancia en Bologna.
En Lucca
Entre 1406 e 1407, realiza o monumento funerario de Hilaria del Carretto, na catedral de San Martino de Lucca obra encargado polo marido daquela, Paolo Guinigi, señor de Lucca, nel 1405. A iconografía deriva da Borgoña, con o retrato da defunta, ricamente vestida, que xace deitada nun cadaleito, e un cadeliño aos pés, símbolo da fidelidade conxugal; os laterais do cadaleito están decorados con putti, motivo tomado dos sarcófagos clásicos.
En Siena
No 1409 foille encargada a Fonte Gaia, na praza do Campo en Siena, na que traballou desde 1414 até 1419. A obra era un tanque rectangular circundado en tres lados por un alto paramento, no que os dous lados curtos acollen baixorrelevos coa Creación de Adán e o Expulsión do Paraíso e, en pilastras anteriores a estatuas de vulto redondo de Rea Silvia e Acca Larencia. No paramento máis longo e central a Madonna con o Neno, nun trono, arrodeada de Virtudes e Anxos. Nos relevos as figuras emerxen da superficie apenas definidas por un perfil oval con efectos de movemento circular; nas dúas estatuas de vulto redondo, as figuras seguen un perfil serpentino, equilibrando coa cabeza a curva do costado. A obra foi substituída por unha copia realizada en 1858 por Tito Sarrocchi, entanto o que ficaba do orixinal consérvase no museo do hospital Santa Maria della Scala, na Praza do Duomo.
Últimos anos
Do 1421 é o grupo entallado en madeira da Anunciación, executado para a Colexiata de San Gimignano.
Para a capela da familia Trenta na Basílica de San Frediano, en Lucca, fixo, en 1422, algunhas tumbas e o políptico esculpido: as figuras deste último son alongadas e serpentinatas, consonte o estilo do gótico internacional.
De 1425 a 1434, traballou na decoración do portal central da basílica de San Petronio en Bologna. O ciclo comprendía relevos con historias da Xénese e da mocidade de Cristo. As figura son dinámicas e macizas. Nestas escenas obtén éxitos impresionísticos que serán retomados posteriormente por Miguelanxelo.
No ano 1435 traballa no monumento fúnebre de Bentivoglio, na igrexa de San Giacomo Maggiore de Bologna.
O seu irmán Priamo della Quercia foi pintor, aínda que sen relevancia artística.
Árbore de levas
A árbore de levas é un eixo con resaltos que, ao xirar, abre e fecha as válvulas dunha máquina, principalmente dun motor de combustión interna. O eixo é accionado directamente pola máquina, conectándoo á cambota, xirando en sincronía con esta, ás mesmas revolucións nun motor a dous tempos e á metade nun motor a catro tempos.
Lingua silesiana
Distribución
En xeral, os falantes do idioma silesiano moran na rexión de Alta Silesia, situada entre o suroeste de Polonia e o nordeste da República Checa. Actualmente, o silesiano é falado frecuentemente na área entre a fronteira histórica de Silesia no leste, e unha liña de Syców ata Prudnik no oeste, así coma na área de Rawicz (Khazaks). Ata o ano 1945 o silesiano foi falado tamén en enclaves de Baixa Silesia, coma o baixo silesiano foi falado pola maioría étnica alemá naquela rexión.
De acordo co último censo en Polonia (2011), arredor de 509 000 persoas declararon que o silesiano era a súa lingua principal, e aproximadamente 0,2 millóns declaráronse de nacionalidade silesiana. Porén, o número total de falantes do silesiano (a maioría dos cales non o consideran coma unha lingua separada) supera os dous millóns. Tamén hai arredor de 100.000 falantes do dialecto checo silesiano.
Alfabeto
O alfabeto silesiano escríbese con 34 letras do alfabeto latino:
Exemplo
O Nosopai en silesiano, polaco e checo
Silesiano
Polaco
Checo
Dialecto ou lingua
Algúns estudosos consideran o silesiano como un dos catro dialectos principais do polaco,   mentres que outros considérano unha lingua distinta do polaco. Algúns silesianos considéranse unha minoría étnica en Polonia.
Nirvana
miniatura|280px|dereita|[[Buda é o máis famoso dos que alcanzaron este estado de iluminación. Estatua dun Buda sedente, da dinastía Tang, na provincia de Hebei.]] O nirvana é o estado que resulta da extinción dos desexos, e da eliminación da conciencia de ser un individuo, que se alcanza mediante a meditación e a iluminación.
Etimoloxía
Provén do termo sánscrito nirvāṇa (निर्वाण), que significa literalmente extinción, sopro (dunha lámpada).
O concepto de Nirvana, aínda que hoxe en día adoita situarse nun contexto puramente budista, en realidade probén das tradicións ióguicas Sramanas cuxo orixe se remonta, cando menos, aos primeiros séculos do primeiro milenio antes de Cristo.
Noutros idiomas dise:
Definición
No contexto relixioso, este termo pasa a aplicarse nas relixións xurdidas na India como o hinduísmo, budismo, xainismo, para indicar un estado de cesamento da actividade mental corrente e que significará unha liberación espiritual. Dependendo de cada contexto relixioso, o nirvana ten diferentes implicacións. As dúas relixións máis importantes respecto da súa influencia en Occidente son a hinduísta e a budista (predicada por Siddhārtha Gautama Buda).
Como non se pode definir o nirvana con palabras, adóitase delimitar polo que non é:
Segundo Erwin Schroedinger, Premio Nobel de Física no ano 1933, "O Nirvana é un estado de puro coñecemento beatífico... Non ten nada que ver co individuo, o ego, ou a súa ficticia separación".