cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Frank Lloyd Wright
Primeiros anos
Frank Lloyd Wright naceu na cidade agrícola de Richland Center, Wisconsin nos Estados Unidos, en 1867. Orixinalmente chamado Frank Lincoln Wright, cambiou o seu nome despois do divorcio dos seus pais, para honrar o apelido galés da familia materna, os Lloyd Joneses. O seu pai, William Carey Wright (1825 - 1904) foi un orador admirado no ámbito local, profesor de música, avogado ocasional e ministro itinerante. William Wright coñeceu e casou coa mestra de escola do condado, Anna Lloyd Jones (1838/39 - 1923), o ano anterior, cando foi contratado como superintendente das escolas do Condado de Richland. Orixinario de Massachusetts, William Wright fora un ministro baptista, pero que máis tarde se uniu á familia da súa muller na fe do unitarismo. Anna foi un membro da grande, próspera e moi coñecida familia dos unitarianos Lloyd Jones, que emigrara de Gales a Spring Green, Wisconsin. Os pais de Wright foron persoas comprometidas con intereses idiosincrásicos que pasaron a Frank. Na súa biografía, a súa nai declarou, cando estaba a esperar o seu primeiro fillo, que chegaría a construír bonitos edificios. Decorou o seu berce con gravados das catedrais inglesas arrincados dunha revista para fomentar a ambición do bebé. A familia trasladouse a Weymouth en 1870 porque William era ministro dunha congregación pequena.
En 1876, Anna visitou a Exposición Universal de Filadelfia e viu unha exposición dos bloques educativos, creados por Friedrich Wilhelm August Fröbel. Os bloques, coñecidos como Agasallos Froebel, eran o fundamento do seu innovador concepto de xardín de infancia. Como mestra capacitada, Anna estaba emocionada polo programa e comprou un conxunto de bloques para a súa familia. O mozo Frank pasaba moito tempo xogando cos bloques. Estes tiñan formas xeométricas e podían montarse en varias combinacións para formar varias composicións tridimensionais. Wright na súa autobiografía fala sobre a influencia destes exercicios no seu enfoque de deseño. Moitos dos seus edificios caracterízanse pola claridade xeométrica que presentan. miniatura|Casa de Wright en [[Oak Park, Illinois|Oak Park.]]
A familia Wright tivo problemas financeiros en Weymouth e volveu a Spring Green, onde o clan Lloyd Joneses, podería axudar a William a atopar traballo. Asentáronse en Madison onde William impartiu clases de música e serviu como secretario da Sociedade Unitaria acabada de formar. Aínda que William foi un pai distante, compartía o seu amor pola música, especialmente as obras de Johann Sebastian Bach, cos seus fillos.
Pouco despois de que Frank cumpriu 14 anos -en 1881- os seus pais separáronse. Anna fora infeliz durante algún tempo coa incapacidade de William para manter a súa familia e pediulle que marchase. O divorcio concretouse en 1885, despois de que William demandase a Anna pola falta de afecto físico. William deixou Wisconsin despois do divorcio e Wright afirmou que xa non volveu ver o seu pai. Neste momento o segundo nome de Frank foi cambiado de Lincoln a Lloyd. Como o home que quedaba na familia, Frank asumiu a responsabilidade financeira da súa nai e das súas dúas irmás.
Wright asistiu a unha escola secundaria de Madison, pero non hai probas que se houbese graduado. Foi admitido na Universidade de Wisconsin-Madison como estudante especial en 1886. Alá uniuse á fraternidade Phi Delta Theta, tomou clases a tempo parcial durante dous semestres, e traballou cun profesor de enxeñaría civil, Allan D. Conover. En 1887, Wright deixou a escola sen ter un título (aínda que se lle concedeu un doutoramento honorario en Belas artes pola Universidade en 1955). Trasladouse a Chicago, que aínda se estaba reconstruíndo polo grande incendio de Chicago de 1871, e uniuse ao estudo de arquitectos de Joseph Lyman Silsbee. Despois dun ano, deixou Silsbee e traballou para a empresa de Adler e Sullivan como aprendiz de Louis Henri Sullivan.
En 1889, casou coa súa primeira muller, Catherine Lee "Kitty" Tobin (1871-1959), comprou terras en Oak Park, e construíu a súa primeira casa co seu estudo incorporado. A súa nai, Anna, pronto seguiu a Wright na cidade, onde lle comprou unha casa adxacente á súa residencia. O seu matrimonio con Kitty Tobin, a filla dun rico empresario, elevou o seu status social, e fíxoo máis coñecido.
A partir de 1890, asignóuselle todo o traballo de deseño residencial da empresa. en 1893, Louis Sullivan descubriu que Wright aceptara encargos privados. Sullivan sentiuse traizoado porque o seu empregado favorito deseñara casas "ás súas costas", e pediu a Wright que deixase a empresa. Cunha necesidade constante de fondos para manter a súa crecente familia, Wright deseñara outras casas para complementar os seus escasos ingresos. Wright refírese a estas casas como o seu deseño "pirata". Están situadas preto da casa de Frank Lloyd Wright, en Chicago Avenue en Oak Park. Despois de deixar Sullivan, Wright practicou coa súa propia casa.
En 1896 escribe un credo coas súas conviccións titulado Work Song e, no 1901, pronuncia a súa conferencia The Art and Craft of rhe Machine.
Esta práctica foi un notable compendio de deseños arquitectónicos creativos. En 1901, Wright completara aproximadamente 50 proxectos, incluíndo moitas casas en Oak Park.
Será no ano 1905 cando Wright viaxe por primeira vez ao Xapón e empece a sentir interese polos gravados que se realizan neste país.
Escola Prairie
miniatura|esquerda|[[Casa Darwin D. Martin, Buffalo.]] Entre 1900 e 1917, os seus deseños residenciais foron casas da Escola Prairie (escola pradaria), denominada así porque o deseño é considerado como un complemento do territorio de pradarías ao redor de Chicago. Estas casas son edificios baixos con pouca profundidade, de teitos inclinados, liñas de ceo limpo, beirís e terrazas con materiais inacabados. Trátase de casas unifamiliares, fortemente integradas na súa contorna. As cubertas sobresaen considerablemente das fachadas e as xanelas forman unha secuencia continua horizontal. O núcleo central das vivendas constitúeo unha gran cheminea, ao redor da cal se dispoñen as habitacións. As casas teñen o mérito de ser os primeiros exemplos de espazos abertos.
Wright creou un novo concepto respecto dos espazos interiores dos edificios, que aplicou nas súas casas de campo, pero tamén nas súas outras obras. Wright rexeita o criterio existente até entón dos espazos interiores como habitacións pechadas e illadas das outras, e deseña espazos nos cales cada habitación ou sala ábrese ás outras, co que consegue unha gran transparencia visual, unha profusión de luz e unha sensación de amplitude e apertura. Para diferenciar unha zona da outra, recorre a divisións de material lixeiro ou a teitos de altura diferente, evitando os peches sólidos innecesarios. Con todo isto, Wright estableceu por primeira vez a diferenza entre "espazos definidos" e "espazos pechados".
miniatura|Hillside Home School, 1902, [[Taliesin (estudio)|Taliesin, Spring Green.]] Hai moitos exemplos deste traballo en Buffalo como resultado da amizade entre Wright e Darwin D. Martin, un executivo da compañía de xabón Larkin. En 1902, a Compañía Larkin decidiu construír un novo edificio administrativo. Wright chegou a Buffalo e deseñou non só os primeiros esbozos para o edificio de administración de Larkin (acabado en 1904, derrubado en 1950), senón tamén as casas de tres dos executivos da empresa:
A Casa Westcott foi construída en Springfield, nalgún momento entre 1907 e 1908. Non só incorpora o deseño do innovador estilo Prairie, senón que tamén reflicte a súa paixón pola arte xaponesa e a cultura nos trazos característicos do deseño tradicional xaponés. É a única casa prairie construída en Ohio, e representa unha importante evolución do concepto Prairie de Wright. A casa ten unha ampla pérgola, cuberta cunha intricada celosía de madeira, conectando un garaxe separado coa casa principal característica de só algúns deseños de Wright posteriores ao estilo Prairie.
Outras casas de Wright consideradas obras mestras do último período Prairie (1907-1909) son a casa Robie en Chicago e en Avery e a Casa Queene Coonley en Riverside, Illinois. A Casa Robie, coa súa alza, o beirado do tellado, apoiado por unha canle de aceiro de 34 metros de longo, é o máis espectacular. As súas áreas de estar e comedor, atópanse practicamente nun espazo ininterrompido. Este edificio tivo unha profunda influencia nos novos arquitectos de Europa despois da Primeira guerra mundial e é ás veces denominada a "pedra angular da modernidade". Con todo, o traballo de Wright non foi coñecido polos arquitectos europeos até a publicación do Portfolio Wasmuth.
Europa e os problemas persoais
miniatura|Foto aérea de Taliesin, Spring Green, Wisconsin.
En 1903, Wright deseñou unha casa para Edwin Cheney, un veciño de Oak Park, e inmediatamente cativouse da esposa de Cheney, Mamah Borthwick Cheney. Mamah Cheney foi unha muller moderna con actividades fóra de casa. Era unha pioneira feminista e Wright víaa como o seu equivalente intelectual. Os dous namoráronse, a pesar de que Wright levaba casado durante case 20 anos. A miúdo, daban paseos no automóbil de Wright a través de Oak Park, e convertéronse no tema da cidade. A esposa de Wright, Kitty, segura que esta unión desvaneceríase como as outras, negouse a concederlle o divorcio. Tampouco Edwin Cheney llo concedería a Mamah. En 1909, mesmo antes de que a Casa Robie estivese rematada, Wright e Mamah Cheney fuxiron a Europa, deixando ás súas parellas e fillos atrás. O escándalo que estalou practicamente destruíu as posibilidades de Wright de practicar a arquitectura nos Estados Unidos.
Os estudiosos sosteñen que en 1907 sentiu que fixera todo o que podía facer co estilo prairie, en particular desde o punto de vista das casas unifamiliares. Wright non estaba a recibir grandes encargos para edificios comerciais ou públicos, e frustrouse.
O que levou a Wright a Europa foi a oportunidade de publicar o conxunto da súa obra con Ernst Wasmuth, quen en 1909 comprometeuse a publicar o seu traballo neste continente. Esta oportunidade tamén permitiu a Wright profundar na súa relación con Mamah Cheney. Wright e Cheney abandonaron os Estados Unidos por separado en 1910 para reunirse en Berlín, onde se atopaban as oficinas de Wasmuth.
Os dous volumes do Portfolio Wasmuth publicáronse en 1910 e 1911 en dúas edicións, creando a primeira grande exposición da obra de Wright en Europa.
Wright permaneceu en Europa por un ano (aínda que Mamah Cheney volveu aos Estados Unidos un par de veces) e instalouse en Fiesole, Italia. Durante este tempo, Edwin Cheney concedeulle o divorcio a Mamah, a pesar de que Kitty negouse a concederllo ao seu marido. Despois do retorno de Wright aos Estados Unidos a finais de 1910, Wright persuadiu á súa nai para comprar uns terreos para el en Spring Green, Wisconsin. Os terreos compráronos o 10 de abril de 1911, atopábanse xunto aos terreos da familia da súa nai, os Lloyd-Jones. Wright empezou a construírse unha nova casa, á cal denominou Taliesin, en maio de 1911. O tema recorrente de Taliesin tamén tiña orixe materna: Taliesin na mitoloxía galesa foi un poeta, mago e superheroe. O lema da familia era Y Gwir yn Erbyn y Byd que quere dicir "a verdade contra o mundo". Foi creado por Iolo Morgannwg, que tamén tivo un fillo chamado Taliesin, e o lema segue sendo utilizado hoxe como berro dos druídas e o xefe Bardo do Eisteddfod de Gales.
En 1916, coa firma do contrato para a proxección do novo Hotel Imperial, Wright abrirá un estudio en Toquio. En 1922 abriu un estudio nos Ánxeles.
Máis problemas persoais
En 1922, a primeira muller de Wright, Kitty, concedeulle o divorcio, aínda que Wright tivo que esperar un ano ata que se puido casar coa súa nova parella, Maude "Miriam" Noel. En 1923 morreu a nai de Wright, Anna (Lloyd Jones) Wright. Wright casou con Miriam Noel en novembro de 1923, pero a súa adicción á morfina levou ao fracaso o matrimonio en menos dun ano. En 1924, despois da separación, pero aínda casado, Wright coñeceu a Olga (Olgivanna) Lazovich Hinzenburg, nunha actuación en Chicago do ballet Petrogrado. Empezaron a vivir xuntos en Taliesin en 1925, e Olgivanna pronto quedou embarazada da súa filla, Iovanna. Iovanna naceu o 2 de decembro de 1925.
Xoán III de Portugal
Xoán III de Portugal, alcumado O Piadoso ou O Pío dada a súa devoción relixiosa, nado o 7 de xuño de 1502 e finado o 11 de xuño de 1557, foi Rei de Portugal. Sucedeu en 1521 ó seu pai, D. Manuel I, morto no auxe do seu poder aos 52 anos de idade, que reinou durante 26 anos.
Frank Lloyd Wright
Máis problemas persoais
En 1926, o exmarido de Olga, Vlademar Hinzenburg, solicitou a custodia da súa filla, Svetlana. En Minnetonka, Minnesota, Wright e Olgivanna foron acusados de violar a Mann Act e foron detidos en outubro de 1926. Os cargos retiráronse posteriormente.
O divorcio de Miriam Noel non chegou até 1927, e unha vez máis, Wright viuse obrigado a esperar un ano até volver casar. Wright e Olgivanna casaron en 1928.
John Cassavetes
John Cassavetes nado en Nova York o 9 de decembro de 1929 e finado nos Ánxeles o 3 de febreiro de 1989, foi un guionista, actor e director de cine estadounidense.
Traxectoria
Cassavetes creou unha forma americana de cinéma vérité co seu uso innovador da cámara de cine, perspectiva intensamente emocional, e a énfase na improvisación. O crítico Ray Carney denominouno pai do cinema independente americano.
Xoán III de Portugal
Traxectoria
Ascendeu ao trono cando Portugal posuía cidades fortificadas no Norte de África e os seus mariñeiros tiñan navegado nos océanos Atlántico, Índico e Pacífico, espallándose polas illas atlánticas, polas costa occidental e oriental de África, India, Malaisia, Illas do Pacífico e posiblemente Australia, a China e o Brasil. Destacada entre as potencias europeas desde o punto de vista económico e diplomático, mais o país non chegaba a un millón e medio de habitantes. Durante o seu reinado Portugal adquiriu novas colonias en Asia - Chalé, Diu, Mumbai, Baçaim e Macau.
Borja Pérez
Francisco de Borja Pérez Ouro, nado o 23 de xuño de 1976 na Coruña, é un ex xogador profesional de baloncesto galego formado na canteira do Baloncesto León. Cunha estatura de 1,94 metros xogaba na posición de aleiro. É fillo de Alfredo Pérez, un dos xogadores máis importantes da historia do baloncesto estatal.
Frank Lloyd Wright
Máis problemas persoais
En 1927 comezou a escribir a serie de artigos titulados In the Cause of Architecture que se publicarán mensualmente na revista The Architectural Record. No 1932, funda a comunidade Taliesin Fellowship que comezará a publicar no 1934 o primeiro número de Taliesin, revista creada por Wright.
Proxectos notables despois do período Prairie
miniatura|[[Casa da fervenza, Bear Run, Pensilvania (1937).]] miniatura| esquerda| First Unitarian Society Meeting House, Madison, WI (1947).
Durante a turbulenta década de 1920, Wright deseñou Graycliff, unha das súas residencias máis innovadoras da época, e a precursora Casa da Fervenza (Fallingwater). Graycliff construíuse entre 1926-1929 por Isabelle e Darwin Martin, nun cantil con vistas ao lago Erie, ao sur de Buffalo, Nova York. Wright deseñou un complexo de tres edificios con extensos terreos que incorporan balcóns e terrazas en beiril, "tiras" de xanelas, e unha "pantalla" transparente ás xanelas obtendo vistas do lago no edificio máis grande, Isabelle Martin R. House. Os edificios amplamente luminosos de Graycliff foron deseñados no estilo "orgánico de Wright," e foron construídos en pedra calcaria da praia próxima, estucos de cor ocres cálidos e teitos de cores vermellas. Wright deseñou para os terreos de Graycliff motivos baseados na auga que se fan eco do lago Erie ao que miran: un estanque, unha fonte, xardíns afundidos, paredes de pedra cunha fervenza que rodea a propiedade. No solsticio de verán, alíñase Graycliff coa posta de sol no lago Erie, tal como Wright previra.
Outra das residencias privadas máis famosa de Wright é a Casa da Fervenza, construída desde 1934 até 1937 para o señor e a señora Edgar J. Kaufmann Sr., en Bear Run, Pensilvania, preto de Pittsburgh. Foi deseñada segundo o desexo de Wright para situar os ocupantes preto da contorna natural, cun regato e unha fervenza corrente por dentro do marco da construción. A construción é unha serie de balcóns e terrazas en beiril, usando pedra calcaria para todas as verticais e formigón para as horizontais. A casa custou 155.000$, incluídos os honorarios do arquitecto de 8.000 dólares. Os mesmos enxeñeiros de Kaufmann sostiveron que o deseño non era sólido. Este informe foi rexeitado por Wright, aínda que o contratista engadiu -en segredo- aceiro adicional para os elementos horizontais de formigón. En 1994, Robert Silman Associates examinou o edificio e elaborou un plan para restaurar a estrutura. Na década de 1990, engadíronse uns apoios de aceiro en beiril inferior ata que se puidese facer unha análise estrutural detallada. En marzo de 2002, aplicouse formigón pretensado á terraza inferior.
Tamén na década de 1930, Wright deseñou a primeira casa Usonian. Destinadas a ser casas moi prácticas para clientes de clase media, os deseños baséanse nunha xeometría simple pero estilosa. Máis tarde utilizará formas elementais á construción do  First Unitarian Meeting House construído en Madison, Wisconsin, entre 1946 e 1951.
No 1938, deseña o número de xaneiro de Architectural Forum que se dedica á súa obra, e protagoniza a portada da Revista Time.
Wright é o responsable dunha serie de conceptos moi orixinais de desenvolvemento suburbano unidos baixo o termo de Broadacre City. Propuxo a idea no seu libro A cidade que desaparece en 1932, e deu a coñecer un modelo de 3,7 m2. da praza desta comunidade do futuro, mostrándoo en varios escenarios nos anos seguintes. Estivo a desenvolver a idea até a súa morte. miniatura|[[Salomon R. Guggenheim Museum, Nova York (1959).]]
As súas casas Usonian estableceron un novo estilo para o deseño dos suburbios que foi unha característica de incontables desenvolvedores. Moitas das características dos modernos fogares norteamericanos remóntanse a Wright: os planos abertos, as laxas sobre bases de calidade e unha simplificación das técnicas de construción que permitiu máis mecanización ou polo menos máis eficiencia na construción.
O Salomon R. Guggenheim Museum de Nova York ocupou a Wright durante 16 anos (1943-1959) e é probablemente a súa obra mestra máis recoñecida. O edificio levántase como unha espiral beige na Quinta Avenida, e o interior é similar ao interior dunha cuncha. A súa xeometría única central estaba destinada a permitir aos visitantes gozar facilmente das coleccións de pinturas xeométricas non obxectivas do Guggenheim, collendo un ascensor até o nivel superior e vendo as obras de arte andando nun lento descenso, mediante unha rampla en espiral. Desgraciadamente, cando o museo estivo rematado, unha serie de detalles importantes do deseño de Wright foron ignorados, entre outros o seu desexo de que o interior fose pintado dunha cor branqueado. Ademais, o Museo deseña algunhas exposicións para ser vistas andando polo corredor curvo en lugar de camiñando dende o nivel superior.
miniatura|Price Tower en [[Bartlesville, Oklahoma.]] O único rañaceos construído dos deseñados por Wright é a Price Tower, con 19 pisos e 67 metros de altura en Bartlesville, Oklahoma. É tamén unha das dúas estruturas orientadas verticalmente de Wright, a outra é a Torre de Investigación Johnson Wax de Racine, Wisconsin. A Price Tower foi encargada por Harold C. Price de H.C. Price Company, unha empresa química local. Abriuse ao público en febreiro de 1956. O 29 de marzo de 2007, foi designada como Punto Histórico Nacional pola United States Department of the Interior e é un dos 20 Puntos Históricos do estado de Oklahoma.
No 1956, o alcalde de Chicago declara o 17 de outubro Día de Frank Lloyd Wright.
Morte
O 4 de abril de 1959, Wright foi hospitalizado por dores abdominais e foi operado o 6 de abril. Parecía que estaba a recuperarse, pero morreu tranquilamente o 9 de abril. Despois da súa morte, o legado de Wright estivo afectado durante anos. O último desexo da súa terceira esposa Olgivanna fora que Wright, ela e a filla do seu primeiro matrimonio fosen incinerados e soterradas xuntos nun xardín memorial construído no Taliesin West. Segundo os seus propios desexos, o corpo de Wright quedara no cemiterio de Lloyd-Jones, xunto á capela de Unity, preto de Taliesin, en Wisconsin. Aínda que Olgivanna non tomara medidas legais para mover os restos de Wright, e contra os desexos doutros membros da familia, así como a lexislatura de Wisconsin, en 1985, os restos de Wright foron eliminados da súa tumba por membros da Taliesin Fellowship, incinerados e enviados a Scottsdale, onde despois foron soterrados no xardín memorial. O sitio orixinal da súa tumba en Wisconsin, agora baleira, segue marcada co nome de Wright.
Posicionamento
miniatura|160x160px|Frank Lloyd Wright nunha [[Medallas de ouro American Arts|medalla da serie American Arts.]] Wright aplicou o termo de arquitectura orgánica, definíndoa como aquela na que a construción se deriva directamente do medio natural. Dende os inicios da súa carreira rexeitou os estilos neoclasicistas e vitorianos que imperaban a finais do século XIX. Opúxose á imposición de calquera estilo, convencido de que a forma que se lle outorga a un edificio debe estar vinculada á súa función (o que máis tarde se nomearía funcionalismo), ao medio e aos materiais empregados na súa construción. Por iso, reconóceselle como un arquitecto que soubo combinar os materiais de acordo coas súas posibilidades estruturais e estéticas. Wright foi pioneiro na utilización de novas técnicas construtivas, como os bloques de formigón armado prefabricados e as innovacións no campo do aire acondicionado, a iluminación indirecta e os paneis de calefacción. Un deses exemplos é o Edificio Larkin en Buffalo de 1904, que foi o primeiro edificio de oficinas en con aire acondicionado, ventás dobres, portas de vidro e mobles metálicos. Outro exemplo é o Hotel Imperial de Toquio que destaca polas súas innovacións estruturais, polo seu sistema antisísmico para gañar flexibilidade (empregou unha estrutura apoiada nuns cimentos que flotan sobre un leito de barro), razón pola que non sufriu ningún dano no terrible terremoto do ano seguinte ao da súa terminación.
Xoán III de Portugal
Traxectoria
Antonio Mota, Francisco Zeimoto e Antonio Peixoto chegaron ao Xapón sendo os primeiros europeos a visitar este arquipélago. Comezou a colonización do Brasil. Ao mesmo tempo deuse o abandono dalgunhas cidades fortificadas en Marrocos, como Safim, Azamor, Arzila, Aguz e Alcácer-Ceguer, debido ao custo da súa defensa contra os ataques dos xerife musulmáns. Coa Inglaterra intensificou as relacións comerciais, o mesmo acontecendo cos países do Báltico e Flandres.
Houbo sen dúbida un aire de renovación cultural no seu reinado, preponderante na afirmación do renacemento portugués. Na literatura aparece o poeta máis coñecido mundialmente Luís de Camões, así como Garcia de Resende, Sá de Miranda, Bernardim Ribeiro e João de Barros. Na náutica xurdiu Pedro Nunes, na botánica Garcia de Orta, na arquitectura Francisco de Holanda, Miguel de Arruda e Xoán de Castillo. Outros nomes foron Luís Vives, André de Resende, Damião de Góis, Xoán de Rouen e Nicolás Chanterrene. Erasmo dedicoulle unha das súas obras e o rei tería pensado desde o contratar a profesor da nova universidade de Coímbra, creada en 1537. Foi no seu reinado que se crearon bolsas de estudo no estranxeiro e o Colexio das Artes.
Xoán III era, con todo, moi relixioso, o que o tornou dócil diante do poder da igrexa e permeable á introdución da Inquisición en 1536, pois o movemento luterano era xa unha realidade europea. As consecuencias sociais foron desastrosas, pois provocou inseguridade nos cristiáns novos, obrigando ao exilio a moitos comerciantes xudeus, facendo que os recursos fosen financiados con empréstitos estranxeiros.
Sucedeulle o seu neto, D. Sebastián, xa que ningún dos seus fillos sobreviviu á súa morte. miniatura|500px|centro|O Imperio portugués durante o reinado de Xoán III
Frank Lloyd Wright
Posicionamento
Outro achegamento fundamental á arquitectura moderna foi o dominio da planta libre, coa que obtivo espazos moi interesantes que fluían entre estancias. É este o concepto que manexou nas casas da pradaría. Wright trataba á casa como un organismo humano, no que o seu centro era a cheminea, que funcionaba como o corazón da casa, tanto por producirse a vida ao seu carón, como por ser o punto que quecía o espazo.
Este arquitecto é moi coñecido pola grande importancia que a vexetación tiña nas súas representacións, das que se conservan numerosas mostras de elaborados debuxos, nos que puña especial interese nos detalles vexetais, chegando incluso a inventarse especies non coñecidas.
Queer
O movemento Queer encarna o desexo de superación das limitacións do tradicional (e controvertido) activismo do movemento LGTB. Principalmente nos Estados Unidos, Canadá e Inglaterra -durante os 70 e 80- as asociacións de dereitos civís do movemento LGTB produciran, a propósito, unha imaxe do gai positivo, aquel gai home, branco, profesional e de clase media. O Queer propúxose acabar con este estereotipo sexista, clasista e racista das relacións ligadas á sexualidade. Estando á marxe social como unha subcultura, non moi popular mesmo no medio gai. O Queer sustenta unha postura ben análoga á do anarco-feminismo, principalmente no relativo á loita pola igualdade entre sexos, á non violencia e á anti-homofobia. Obviamente, tamén se sitúa na integridade anarquista, por ese motivo, a súa tendencia á aproximación e á constante aglutinación con algúns movementos contraculturais.
Maiar
Os Maiar son uns seres fantásticos creados por J. R. R. Tolkien. Son os de menor rango dos Ainur que entraron en Eä no comezo dos tempos.
Uurad
Uurad ou Ferat, fillo de Bargoit (finado en 842) foi un rei dos pictos, quizais dende 839 até 842. Ningunha das dúas versións coñecidas das listas de reis da crónica picta ofrecen a mesma versión do seu nome. Ferat ou Uurad en picto, é a forma máis común, pero tamén é coñecido como Feradach.
A interpretación de Thomas Owen Clancy da pedra de Drosten poderían converter a Ferat un dos dous monarcas pictos cuxo nome aparece nunha pedra picta, sendo o outro Caustantín mac Fergusa.
Unha versión da historia orixinal de St Andrews di que foi escrita por Thana, fillo de Dudabrach, en Meigle, no reino de "Pherath, fillo de Bergeth".
Os fillos de Uurad foron Bridei, Ciniod e Drest, que loitaron polo poder entre os pictos con grupos familiares liderados por Bruide, fillo de Fokel e Kenneth MacAlpin (Cináed mac Ailpín).
Se isto é un home
Se isto é un home, no orixinal Se questo è un uomo, é un libro de Primo Levi publicado en 1947.
Argumento
Primo Levi relata a súa vida e a dos seus compañeiros no campo de concentración de Auschwitz-Birkenau entre 1944 e 1945. Sometidos a fame, sede, frío, violencia, medo e falta de solidariedade, os prisioneiros habitaron un non-lugar onde as condicións para a vida humana quedaron suspendidas e no que sobrevivir resultaba practicamente imposible.
Tradución
En 2019 foi publicada en galego por Edicións Xerais en tradución de Xoán Manuel Garrido Vilariño.
Escudo güianés
260px|miniatura|Límites do escudo güianés.
O escudo güianés ou escudo das Güianas, macizo güianés ou simplemente Güiana, é unha rexión xeográfica situada ao nordeste de América do Sur.
Xeoloxía
miniatura|Mapa físico do escudo güianés. miniatura|Monte [[Roraima (monte)|Roraima, na fronteira entre Venezuela, Güiana e o Brasil).]]
O escudo Güianés é unha formación xeolóxica moi antiga, unha das zonas máis antigas da Terra, que se estende por Venezuela (a Güiana Venezolana), Brasil (Güiana Brasileira), Güiana, Suriname, Güiana Francesa e unha pequena parte de Colombia, (parte da Rexión Amazónica, no departamento de Guainía).
Os seus límites son o río Orinoco ao norte e ao oeste, e a selva amazónica ao sur. Ten unha forma irregular e está constituído, desde o punto de vista xeolóxico, por un macizo ou escudo antigo da era precámbrica, cunha cobertura sedimentaria tamén moi antiga, formada por arenitas e cuarcitas moi resistentes á erosión.
Esta cobertura sufriu un levantamento e pregamento case desde o momento da formación do planeta Terra, que deu lugar a unhas mesetas moi altas e rematadas por pendentes moi verticais, chamadas tepuis, un termo de orixe indíxena (da lingua pemón) que significa "montaña".
Nesta zona encóntrase a fervenza máis alta do mundo, o Salto Ángel (Kerepakupai Vená, en pemón, que significa "salto do lugar máis profundo"). o salto de auga máis alto do mundo, cunha altura de 979 m (807 m de caída ininterrompida),  Está no Parque Nacional Canaima, no estado de Bolívar, Venezuela, que foi declarado Patrimonio da Humanidade pola UNESCO en 1994.
Fauna, flora e xea
É unha das rexións con maior biodiversidade do mundo. A Güiana conta con máis de 2.200 especies de vertebrados.
Nalgúns sectores es rochas están cubertas de sedimentos que conteñen importantes depósitos de minerais, entre eles de ferro e bauxita, que se explotan intensamente.
Almacén de datos
miniatura|350x350px|Descrición dun Data Warehouse. No contexto da informática, un almacén de datos (do inglés data warehouse) é unha colección de datos orientada a un determinado ámbito (empresa, organización etc.), integrado, non volátil e variable no tempo, que axuda á toma de decisións na entidade na que se utiliza. Úsase para reportaxes e análises de datos e considérase un compoñente meollo da intelixencia empresarial. Trátase, sobre todo, dun expediente completo dunha organización, máis aló da información transaccional e operacional, almacenado nunha base de datos deseñada para favorecer a análise e a divulgación eficiente de datos (especialmente OLAP, procesamento analítico en liña). O almacenamento dos datos non debe usarse con datos de uso actual. Os almacéns de datos conteñen a miúdo grandes cantidades de información que se subdividen ás veces en unidades lóxicas máis pequenas dependendo do subsistema da entidade do que procedan ou para o que sexan necesario.
Data marts
Os Data marts son subconxuntos de datos dun  data warehouse para áreas específicas.
Entre as características dun data mart destacan:
Vantaxes
Hai moitas vantaxes polas que é recomendable usar un almacén de datos. Algunhas delas son:
Inconvenientes
Utilizar almacéns de datos tamén expón algúns inconvenientes, algúns deles son:
Adolphe Sax
Antoine Joseph Sax, coñecido como Adolphe Sax, nado en Dinant en 1814 e finado en 1894, foi un inventor belga de instrumentos musicais.
Traxectoria
En 1857 Sax foi profesor de saxofón no Conservatorio de París. Tamén contribuíu ao desenvolvemento do clarinete baixo.
Teodorico, antipapa
Teodorico, finado en Cava de' Tirreni, Salerno, en 1102, foi antipapa entre 1100 e 1101.
Traxectoria
Os seguidores do falecido antipapa Clemente III, de forma secreta entronizaron ao bispo de Albano, como sucesor de Clemente III na antiga Basílica de San Pedro, co nome pontifical de Teodorico, pero máis adiante sería forzado a abandonar Roma e traído ante o papa Pascual II, quen o condenou, declarouno antipapa, e enviouno ao mosteiro da Cava, en Salerno. Alí morrería meses máis tarde en 1102, segundo o epitafio que se conserva na cripta do mosteiro.
Foi sucedido no cargo polo antipapa Alberte en 1102.
Broken Keys
Broken Keys é un filme libanés de 2020 dirixido por Jimmy Keyrouz. Foi escollido como candidato do Líbano para o Óscar ó mellor filme internacional na 93ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.
Sinopse
Un pianista tenta reconstruír o seu instrumento logo de que fose destruído por ISIS.
Bonet
Malia que inicialmente a intención do seu creador era construír un vehículo de catro rodas, así constatado nos planos orixinais, finalmente conformouse cun triciclo debido aos problemas técnicos que lle foron xurdindo durante a construción do seu invento. Aínda así, o Bonet pasou á historia como o primeiro "automóbil" construído na península polo feito de que os planos e a patente así o especificaban.
Pódense ver senllas reproducións do triciclo Bonet na Colección de Automóbiles Salvador Claret de Sils e no Museo da Automoción de Salamanca.
Trần Đại Quang
Trần Đại Quang, nado en Ninh Bình, Vietnam do Norte, o 12 de outubro de 1956 e finado en Hanoi o 21 de setembro de 2018, foi un profesor de matemáticas e político vietnamita, que foi presidente do Vietnam do 2 de abril de 2016 até a súa morte en 2018.
Bonet
Historia
Francesc Bonet construíu o seu triciclo na fábrica de xéneros de punto que rexentaba. Unha vez construído, cara ao verán de 1890, empezou a circular polo Passeig de Gràcia, a miúdo acompañado do pai da soprano Josefina Huguet (a quen Bonet dera formación musical), do empresario Bertrand e do mecánico que mantiña o artefacto. Hai constancia que a súa velocidade era equiparable ao paso dunha persoa sobre terreo plano, pero o triciclo era case incapaz de superar pendentes lixeiras por exemplo a que hai entre a Gran Vía e a Carrer del Consell de Cent, subindo polo Paseo de Gràcia. Para facelo, facía falta que os pasaxeiros baixasen do triciclo e empuxasen mentres Bonet aceleraba.
Despois do invento de Bonet, non hai ningunha outra noticia de vehículos de motor en Cataluña (nin na península) ata a aparición dos La Cuadra e de dous vehículos movidos por caldeira de vapor (patentados por Eugeni Bresson en Barcelona no ano 1900).
Características técnicas
O triciclo Bonet constaba dun chasis formado por dous largueiros irregulares e simétricos. Un conxunto de barras paralelas e bielas desprazaba a forza motriz á roda traseira. A suspensión baseábase en oito béstas semielípticas colocadas en catro grupos de dous. Fai falta mencionar que entre as modificacións introducidas para a realización práctica da súa obra, o feito de que as catro rodas dos planos orixinais transformáronse en só tres (dúas directrices diante e unha motriz detrás, as tres recubertas de goma), por certos problemas coa dirección e o diferencial. Díxose que foi xustamente o descoñecemento deste dispositivo por parte de Bonet a principal causa do paso das catro rodas previstas ás tres finais.
A potencia do motor trasladábase á roda motriz traseira por medio dunha correa e unha polea de 8 polgadas, con tensor en marcha por medio do desprazamento do eixe posterior grazas ao accionamento do pedal, situado no chan, xusto diante do condutor.
Prestacións
O triciclo Bonet era capaz de acadar unha velocidade máxima de 12 km/h.
Un home de Vilameán
Un home de Vilameán é unha novela histórica de Xoán Bernárdez Vilar, publicada en 1976. Trata sobre a orixe e evolución da Revolta irmandiña.
Historia e características
O protagonista é Pedro Bas, veciño de Vilameán (Tomiño), que farto da deplorable situación na que se atopaba o campesiñado por mor dos impostos do clero e os abusos da nobreza, decide integrarse na Santa Irmandade.
Edicións
En 1975 gañou o Premio Alfredo Somoza, convocado polo Patronato da Cultura Galega de Montevideo. O libro foi publicado ao ano seguinte, co subtítulo de Anatomía dunha revolución.
Dende 1983 pertence ao fondo bibliográfico de Edicións Xerais, e dende 1990 está na súa colección Narrativa, co subtítulo de Anatomía da revolución irmandiña. A edición inclúe unha táboa histórica, bibliografía consultada e dous mapas, un das Rías Baixas e outro de Galicia.
Hera
Hera (Xuno na cultura romana) foi a principal esposa de Zeus, raíña do Olimpo. Protectora do matrimonio, é envexosa e ás veces celosa -dende logo, con motivos- do seu marido. Nunca perdoou ao príncipe troiano Paris que pospuxera a súa beleza á de Afrodita no famoso Xuízo de Paris.
miniatura|esquerda|Hera, medallón dun kylix. Odiaba as mulleres amadas polo seu marido e os fillos que delas tivo: ben o sufriu Heracles durante toda a súa vida.
Comisión Baleeira Internacional
A Comisión Baleeira Internacional (CBI), en inglés, International Whaling Commission (IWC), é un organismo internacional creado o 2 de decembro de 1946 pola Convención Internacional para a Regulación da Caza de Baleas, mediante un acordo asinado en Washington. A Comisión fundouse coa finalidade de regular a caza e o comercio de cetáceos.
A sede central da CBI encóntrase en Brighton, Inglaterra.
Consta de tres comités principais:
Tradicionalmente, a CBI reúnese anualmente nos meses de maio ou xuño.
Cada estado participante está representado por un comisionado, que pode asistir acompañado de expertos e asesores.
Antecedentes
De acordo con Philip Hoare, os intentos por chegar a acordos internacionais para controlar a caza de cetáceos remóntanse polo menos a 1935. Nese ano, a Liga de Nacións auspiciou un primeiro borrador que só foi aprobado por Gran Bretaña e Noruega, as dúas maiores nacións baleeiras naquelas datas, que en conxunto representaban o 95 % das máis de 30 000 baleas que se cazaban anualmente.
O ano seguinte produciuse o primeiro intento de crear unha Conferencia Internacional Baleeira, pero só asistiron dous dos membros convocados, Gran Bretaña e Noruega. Alemaña enviou un observador coa misión de deixar en claro que quería "completa liberdade de acción, pois era o principal consumidor mundial de aceite de balea".
En 1937 celebrouse en Londres unha conferencia internacional con representantes de Suráfrica, Estados Unidos, Arxentina, Australia, Alemaña, Irlanda, Nova Zelandia, Gran Bretaña e Noruega. Na intervención de Gran Bretaña, o entón Ministro de Agricultura e Pesca advertiu que "a balea azul sería exterminada se as cousas seguían como andaban, e a industria baleeira do Antártico pronto tería que pechar". Nesta conferencia pactouse que se prohibiría, mediante normas legais internacionais, a caza peláxica durante nove meses do ano. Así mesmo, dictaminouse a protección total das femias e as súas crías, e establecéronse zonas de reserva onde os buques baleeiros non poderían entrar.
A moratoria de 1986
Na década de 1970 asistiu ao inicio do movemento mundial contra a caza de baleas. En 1972, a Conferencia das Nacións Unidas sobre o Medio Ambiente Humano celebrada en Estocolmo aprobou unha proposta que recomendaba unha moratoria de dez anos na caza comercial de cetáceos para permitir que as poboacións destes animais pudieran recuperarse. Os informes da Convención sobre o Comercio Internacional de Especies Ameazadas en 1977 e 1981 identificou a varias especies de baleas en perigo de extinción.
En 1982 a CBI determinou a fin da caza comercial, a través dunha moratoria internacional sobre a caza de baleas, que se fixo efectiva na temporada 1985-1986. Mentres Islandia e Corea do Sur usaron o regulamento para conseguir permisos especiais, Xapón, Noruega, Perú e a Unión Soviética desafiaron a decisión e continuaron cazando, xa que, segundo estes estados, a moratoria non se baseaba no asesoramento do Comité Científico. Xapón e Perú, finalmente, cambiarían de posición debido ás presións exercidas polos Estados Unidos.
A pesar da moratoria, o artigo VIII da Convención que regulamenta a caza da balea permite a captura con fins científicos. Valéndose desta excepción, Xapón oficialmente recoñece a prohibición comercial, pero iniciou a caza científica de baleas. Con este argmento, Xapón caza unhas 400 baleas ao ano.
Requírese unha maioría do 75 % dos países membros para revogar a medida.
Países membros
A CBI está conformada na actualidade por 88 países membros, entre os cales se encontran Alemaña, Arxentina, Brasil, Chile, Colombia, Ecuador, Estados Unidos, España, Reino Unido, México, Países Baixos e Nova Zelandia.
Dentro dos países membros da CBI hai dúas posturas:
Dienas Lapa
miniatura|Rainis foi un dos principais editores do xornal Dienas Lapa foi un xornal que se publicou en Riga entre 1886 e 1905 e en 1913 e 1914. Foi un dos xornais letóns máis populares da súa época, editado unha sociedade de axuda mutua de artesáns de Riga. O seu primeiro editor foi Fricis Bergmanis, que lle deu ao xornal unha tendencia de reivindicación social, Pēteris Stučka foi o editor entre 1888 e 1891 e de novo en 1895-1897 e entre 1891 e 1895 foino o escritor Jānis Pliekšāns (Rainis), Eles dous déronlle ao xornal unha liña marcadamente marxista. Tiña aproximadamente 2000 subscritores. En 1897 as autoridades pechárono e tras algúns meses volveu saír pero cunha orientación máis moderada, non obstante en 1903 as autoridades volvérono prohibir durante algúns meses. En 1905 as autoridades pecharon definitivamente a publicación, e en 1913 volveu ao prelo durante un ano.
Triplo salto
dereita|200px|miniatura|Jonathan Edwars, plusmarquista mundial O triplo salto é unha proba olímpica de atletismo. A modalidade require unha combinación de velocidade e técnica do atleta. miniatura|[[International University Sports Federation - Gwangju 2015 - Men's Triple Jump Final, Dmitrii SOROKIN (RUS 17.29) wins Gold.]]
Técnica
O triplo salto consiste nunha combinación de tres saltos sucesivos que terminan coa caída nunha caixa ou foxo de area. A proba iníciase cunha carreira de impulso. O primeiro salto comeza co atleta saltando dende a táboa de batida sobre a súa perna de engalaxee remata aterrando na pista con esa mesma perna. No seguinte salto ou paso, o atleta inmediatamente salta coa perna de engalaxe aterra no chan coa perna oposta. No último salto, o saltador salta con esa mesma perna de non-engalaxe e cae na caixa de area corrixindo o equilibrio a través da rotación horizontal dos brazos. A fase de salto é moi semellante á de salto de lonxitude.
Unha "falta", tamén coñecida como "rabuñadura" ou salto perdido, acontece cando o saltador supera a marca de engalaxe da táboa de batida, perde o foxo totalmente, non segue a secuencia dos pasos correctamente ou non realiza o salto no tempo asignado (normalmente preto dun minuto).
O obxectivo do triplo salto é lograr a máxima distancia do taboleiro á area. Para facelo, un factor esencial consiste en que o atleta para preservar tanta velocidade dianteira logre ao principio do salto, na secuencia das 3 fases, transmitir todo o tempo unha parte considerábel da enerxía horizontal en enerxía vertical en cada fase. . A medición da lonxitude realízase dende a pegada máis próxima deixada polo atleta na area até a táboa de batida. A táboa de batida está a 13 m do comezo do foxo de area para os homes e a 11 m para as mulleres, aínda que sempre hai a posibilidade de colocar táboas máis preto.
Historia
O triplo salto forma parte da competición olímpica desde a primeira edición moderna, en Atenas 1896. O primeiro campión olímpico da modalidade foi o estadounidense James Connolly. O Xapón dominou a modalidade entre Amsterdam 1928 e Berlín 1936. O soviético Viktor Saneyev conquistou tres medallas de ouro olímpicas consecutivas entre 1968 e 1976. O 16 de xuño de 1985, o estadounidense Willie Banks saltou 17,97 metros en Indiana, EUA. Banks pediu palmas ao público para marcar o ritmo da súa carreira até o salto. O récord foi superado por Jonathan Edwards en 1995, con 18,29 m. A proba feminina estreouse nos Xogos de Atlanta en 1996, e o récord mundial foi establecido pola ucraína Inessa Kravets en 1995, con 15,50 m.
Un concurso estándar de triplo salto, está composto por seis intentos, os tres primeiros para tódolos atletas e os tres últimos para os oito mellor clasificados, denominados saltos de mellora. En caso de ser 8 ou menos atletas, todos pasarán á mellora. Gañará o atleta que mellor marca realice, en caso de empate comprobarase a segunda mellor marca de cada un deles e así sucesivamente.
Festival de Eurovisión 2015
O LX Festival da Canción de Eurovisión celebrouse na cidade austríaca de Viena os días 19, 21 e 23 de maio de 2015 , despois de que a súa representante Conchita Wurst obtivese a vitoria coa canción «Rise Like A Phoenix» na edición de 2014. Esta foi a segunda vez que Austria organizou un festival de Eurovisión, sendo a última ocasión en 1967 tras a súa vitoria en 1966. O eventro foi conducido por primeira vez na historia por un trío de mulleres: Mirjam Weichselbraun, Alice Tumler e Arabella Kiesbauer. A gañadora da edición anterior, Conchita Wurst, actuou como presentadora nas conexións coa denominada Green Room.
O espectáculo tivo unha audiencia de máis de 200 millóns de espectadores en todo o mundo. Nesta edición participaron 40 países, 39 dos cales participaron en calidade de membros activos da UER. Chipre e Serbia retornaron ao concurso tras unha paréntese dun ano, así como a República Checa tras cinco anos de ausencia. Por outro lado, Ucraína anunciou a súa retirada desta edición por problemas políticos e económicos. Con motivo do 60º aniversario do Festival, Australia tamén foi invitada a competir, sendo a primeira vez na historia de Eurovisión que participa un país que só é membro asociado da UER.
O lema desta edición foi Building Bridges ('Contruíndo pontes' en galego). En palabras dos organizadores, o eslogan desta edición trata de facer referencia ao carácter unificador da música sen importar fronteiras, culturas e idiomas, e ademais fai referencia ao primeiro obxectivo do certame, que era unir aos países despois da segunda guerra mundial.
Segundo as listas das casas de apostas, durante varias semanas o favorito para gañar o certame era Suecia, seguido por Italia, Australia, Estonia, Eslovenia e Finlandia. Non obstante, este último caeu en semifinais. Polo contrario, Rusia, Bélxica e Letonia convertéronse nos países que máis subiron as súas probabilidades de vitoria, chegando mesmo a superar a moitos dos anteriores.