cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Crisipo de Soli
Vida
Crisipo foi fillo de Apolonio de Tarso pero crese que naceu en Solis. Era moi pequeno de estatura e pode ser que adestrara como corredor de larga distancia. Sendo mozo perdeu a súa herdanza cando esta foi confiscada pola tesouraría do rei. Trasladouse a Atenas, onde se converteu en discípulo de Cleantes, que era a cabeza da escola estoica. Dise tamén que asistiu ós cursos de Arcesilao e do seu sucesor Lacides, na Academia platónica.
Crisipo lanzouse con entusiasmo no estudo do sistema estoico. Foi coñecido pola súa audacia intelectual e a confianza en si mesmo, a cal se demostrou, entre outras cousas, na frase que se supón que lle fixo a Cleantes: «só preciso saber os dogmas, pois acharei despois as demostracións».
Crisipo foi un escritor prolífico. Dise que rara vez se ía sen escribir 500 liñas ó día; compuxo máis de 705 obras. Os seus opositores acusárono de encher os seus libros con frases doutros. Foi considerado difuso e escuro nas súas declaracións e descoidado no estilo, pero as súas habilidades foron moi ben valoradas, e chegou a ser visto como unha autoridade preeminente para a escola.
Morreu durante a olimpíada 143 (208-204 a. C.), á idade de 73 anos. Dióxenes Laercio dá dúas explicacións diferentes da súa morte. No primeiro relato di que Crisipo foi presa de vertixes ó beber viño sen diluír nunha festa, e morreu pouco despois. No segundo relato di que estaba vendo un burro comer algúns figos e exclamou: "Agora dálle ó burro unha copa de viño puro para regar os figos", e morreu dun ataque de risa. O seu sobriño Aristocreón levantou unha estatua na súa honra en Cerámico. Crisipo foi sucedido como xefe da escola estoica polo seu discípulo Zenón de Tarso.
Dos seus escritos, ningún sobreviviu, excepto algúns fragmentos integrados nas obras de autores posteriores, como Cicerón, Séneca, Galeno, Plutarco de Atenas, entre outros. Ademais fragmentos de dúas obras de Crisipo consérvanse entre os papiros achados na Vila dos Papiros de Herculano.
Filosofía
Crisipo esperaba non só defender o estoicismo contra as agresións do pasado senón tamén contra calquera posible ataque no futuro. Tomou as doutrinas de Zenón de Citio e Cleantes e cristalizounas no que se converteu o sistema definitivo do estoicismo. Explicou en detalle as doutrinas físicas dos estoicos e a súa teoría do coñecemento e creou gran parte da súa lóxica formal. En resumo, Crisipo fixo do sistema estoico o que era. Dicíase que "sen Crisipo non tería habido Stoa".
Lóxica
Crisipo escribiu moito sobre o tema da lóxica e creou un sistema de lóxica proposicional.
Proposicións
Crisipo define unha proposición como "o que é capaz de ser negado ou afirmado como é en si mesmo" e deu exemplos de proposicións como "é día" e "Dión está camiñando". Distinguiu entre proposicións simples e non simples, que na terminoloxía moderna son coñecidas como proposicións atómicas e moleculares. Unha proposición simple é unha afirmación elemental como "é día". As proposicións simples únense para formar proposición non simples mediante o uso de conectivos lóxicos. Segundo o conectivo usado Crisipo enumera cinco tipos de proposicións moleculares.
Proposicións condicionais
Crisipo adoptou unha visión moito máis rigorosa sobre as proposicións condicionais que os primeiros lóxicos que debateron este tema non dando lugar así a paradoxos. Para el unha condicional é certa se a negación do consecuente e loxicamente incompatible co antecedente. Isto corresponde á condicional estrita actual.
Siloxística
Crisipo desenvolveu un sistema de dedución no que fixo uso de cinco tipos de argumentos básicos ou formas argumentais chamadas siloxismos indemostrables, os cales desempeñan o papel de axiomas, e catro regras de inferencia polas cales os siloxismos complexos poderían ser reducidos.
Física
Crisipo insistiu na unidade orgánica do universo e na correlación e independencia mutua de todas as súas partes. Dixo "o universo é a súa propia alma e a súa propia mente controladora". Os obxectos están feitos de materia inerte e sen forma e unha alma de información, pneuma, que proporciona a forma á materia indiferenciada. O pneuma mantén o universo como unha unidade e isto constitúe a alma dos seres humanos. Os elementos cambian un noutro por un proceso de condensación. Primeiro o lume convértese en aire,logo o aire en auga e finalmente a auga en terra. O proceso de disolución ten lugar na orde inversa,a terra convértese en auga, a auga en aire e o aire en lume. Cada alma humana é parte da alma universal. A alma humana foi dividida por Crisipo en oito facultades: os cinco sentidos, o poder de reprodución, o poder da fala e da "parte dominante", que está situado no peito e non na cabeza. Segundo el as almas de persoas sabias sobreviven máis tempo despois da súa morte. Ningunha alma individual pode sobrevivir cando o universo é renovado.
Ética
Crisipo ensinou que a ética dependía da física. Nas súas teses físicas declarou: " pois non hai outro ou máis axeitado camiño para abordar o tema do ben e do mal sobre as virtudes ou felicidades que proceden da natureza de todas as cousas e da administración do universo". O obxectivo da vida, dicía Crisipo, é vivir de acordo coa propia experiencia do curso real da natureza. A natureza individual dunha persoa é parte da natureza de todo o universo e, polo tanto, a vida debe ser vivida de acordo coa propia natureza humana, así como a do universo. As persoas teñen liberdade, e esa liberdade consiste na emancipación dos desexos irracionais (luxuria, riqueza, posición na vida, dominación...) e de someter a vontade á razón.
Os estoicos admitiron entre o ben e o mal unha terceira clase de cousas, o indiferente. Das cousas moralmente indiferentes no mellor inclúese a saúde, as riquezas e a honra e no peor a enfermidade e a pobreza.
Os estoicos buscaron ser libres das emocións ingobernables, as cales consideraban contrarias á natureza. As paixóns ou emocións son o elemento perturbador no xuízo correcto. Crisipo escribiu todo un libro sobre a terapia das emocións. As paixóns son como enfermidades que deprimen e esmagan a alma, polo que tratou de erradicalas. Mediante a aplicación da razón a emocións como a codicia, o orgullo e a luxuria, un pode entender o dano que causan.
Psámate (lúa)
Psámate, (ou en grego Ψαμάθη), tamén coñecido coma Neptuno X, é un satélite irregular de Neptuno con movemento retrógrado. Esta lúa foi descuberta por Scott S. Sheppard e David C. Jewitt no 2003 usando un telescopio Subaru de 8,2 metros. Psámate recibiría o nome dunha das Nereidas. Antes do anuncio do seu nome oficial o 3 de febreiro do 2007 (IAUC 8802), recibiu a designación provisional de S/2003 N 1. .
Historia de Harbin
A historia urbana de Harbin comeza en 1898 pola creación dun ferrocarril, sobre un territorio do cal se atoparon rastros de ocupación humana dende a idade de pedra. Harbin, hoxe volveu ser a capital da provincia chinesa Heilongjiang, na rexión de Manchuria.
O Ferrocarril de Manchuria
miniatura|250 px|A vella estación de Harbin.
O nordés da China (Manchuria) a finais do século XIX foi o teatro dunha pugna de intereses contrapostos entre as potencias emerxentes de Rusia e o Xapón e a agonizante dinastía Qing. Froito desa loita, en 1896 os rusos obteñen a concesión para a construción dunha liña de ferrocarril que acurtaba substancialmente o percorrido do Transiberiano ata Vladivostok. O ano seguinte, a concesión amplíase con outra liña que en T viraría cara ao sur ata o estratéxico porto de Port Arthur (hoxe Dalian).
A elección do punto crucial do T foi a metade do percorrido, unha vez atravesado o río Songhua (importante vía de transporte de materiais e onde había un bo fondeadoiro). Alí xa existía, na beira sur, unha aldea pesqueira (Tienjia, Vello Harbin; Harbin significa secadoiro de peixe). Entre a aldea a salvo de inundacións e os primitivos peiraos no río corría un camiño.
Ese lugar foi o primeiro asentamento dos traballadores do ferrocarril pero deseguido, en 1898, planeouse a erección dunha nova cidade, a orixe da actual Harbin.
Plan da nova cidade de Harbin
O plan ideado aliñaba a trama urbana coa liña do tren onde o terreo se elevaba sobor da chaira anegable polo río, tendo as costas un afluente daquel, o Majiagou. Inspirada en modelos urbanos europeos (Plan Cerdà para Barcelona por exemplo) de grandes eixos en retícula con outros diagonais, retomaba o vello trazado do camiño aos peiraos como principal avenida entre a estación e o vello Harbín (Zhongshan Road), cunha praza central (Praza do Museo) que ata hoxe se mantivo como corazón da urbe. Os edificios eran de corte occidental coa impronta rusa (a igrexa de S.Nicolás erixiuse no centro da praza do Museo). Na parte oeste do plano, seguindo o trazo curvo ferroviario, un cinto verde e mazás circulares.
O T ferroviario, no entanto, dividía a zona en sectores que axiña deron orixe a dous novos barrios na zona inundable. Xunto aos peiraos do río apareceu o distrito Daoli, comercial ao longo da Rúa Central (Rúa Chinesa ao comezo) e con almacéns e industria relacionada co ferrocarril na parte oeste. As rúas seguían unha orientación perpendicular ao Songhua dende a estación. Fóra da concesión, de maneira improvisada xurdiu ao leste o distrito Daowai, para traballadores chineses e refuxiados.
O gran problema deste organismo urbano, evidente dende o comezo e que aínda hoxe lastra o planeamento da cidade, era a desconexión dos tres distritos e a súa difícil ligazón polo permanente conflito entre o ferrocarril como barreira e as diferentes zonas urbanizadas. Soamente a Ponte Arco da Vella xunto a estación servía de unión efectiva.
A cidade creceu con rapidez e despois de 1905, coa progresiva perda da influencia rusa pola súa derrota fronte ao Xapón, converteuse nun centro cosmopolita de comercio internacional con dezaseis consulados (de 35.000h en 1903 a 286.000 en 1919 con preto de 50.000 rusos brancos refuxiados trala Revolución de Outubro e unha importante colonia xudía).
Ocupación xaponesa
En 1932 os xaponeses ocupan Manchuria creando o estado monicreque de Manchukuo. Comezan a implementar plans para construíren infraestruturas que permitan unha forte industrialización da rexión.
Para Harbin deseñan o Plan do Gran Harbin de 1934, que se ben non se materializa, en parte pola irrupción da IIGM, marcará fortemente o desenvolvemento futuro da urbe. Concibido para unha metrópole dun millón de habitantes, proxectaba un novo eixo central (Hexing Road) ao sur da vía de Vladivostok cun novo centro comercial e outro administrativo separados por un parque nas ourelas do Majiagou, máis aló do cal se estendía a cidade ata o Vello Harbin e polo sur en retícula de grandes lotes cuadrangulares. Dispoñendo a industria ao longo do Songhua, finalmente un gran cinto verde arrodeaba o conxunto. Levouse a cabo a idea do anel, pero foi ferroviario cunha nova ponte sobre o gran río e outra estación na liña de enlace do conxunto polo leste. Todo o cal non fixo máis que agravar o conflito ferrocarril-cidade. Tamén resultaba difícil a extensión da urbe ao norte do Songhua polas súas períodicas inundacións. En todo caso os modelos urbanísticos seguían a ser occidentais e nada inspirados na tradición chinesa.
Posguerra e desenvolvemento recente
Despois da guerra, a situación periférica e interior da cidade converteuna nun centro da industria pesada e militar da nova República Popular da China, o que supuxo un forte crecemento poboacional e urbano.
No Plan Mestre de 1957 volveuse reforzar o vello eixo que unía a estación coa Praza do Museo como corazón da futura metrópole, pero recollendo un influxo do de 1934. Gañáronse terreos ferroviarios e industrias na ribeira do distrito Daolí (os peiraos foron trasladados á de Daowai) para o Parque Stalin (hoxe Jiuzhan) e, na beira norte, desenvolveuse outro parque (Taiyangdao), co famoso certame escultórico en xeo que se celebra anualmente.
O boom económico e construtivo experimentado por China nas últimas décadas, coa apertura aos capitais estranxeiros, traduciuse, especialmente nas grandes cidades, cunha mellora das infraestruturas e renovación urbana xeneralizada (no centro, substitución dos vellos barrios por grandes conxuntos comerciais con rañaceos) do que Harbin non quedou á marxe. O cal non deixa de ter sentido nunha cidade que dende o comezo creceu segundo modelos alleos.
Spirulida
Spirulida é unha orde de moluscos cefalópodos que só comprende unha especie viva, Spirula spirula, da suborde Spirulina (espirulinos), pero tamén varios taxons extinguidos.
Siliqua
miniatura|300x300px|[[Moeda romana dunha siliqua a nome do emperador Xoviano (363-364) cuñada ca. 363. Peso: 2,02 gr. Anverso: D N IOVIANVS PF AVG; busto drapeado, diademado e acoirazado do emperador. Reverso: VOT V MVLT X, e, no exergo, SMN.]] miniatura|300x300px|Siliqua a nome do usurpador [[Constantino III, usurpador|Constantino III (407-411) cuñada en Tréveris. Peso: 1,86 gr. Anverso: D N CONSTAN-TINVS P F AVG; busto diademado, drapeado e acoirazado do emperador. Reverso: VICTORI-A AAVGGG; Roma sedente, sostendo Vitoria sobre globo coa man dereita e lanza invertida coa esquerda, e, no exergo, TRMS.]] Siliqua (ás veces adaptado como silicua) é un termo latino adoptado no ámbito numismático contemporáneo para denominar as pequenas moedas de prata do Imperio Romano e de Bizancio emitidas entre os séculos IV e VII, cun peso de entre dous e tres gramos e un valor próximo a medio miliarense.
A problemática da denominación
No momento do seu nacemento, a palabra latina siliqua designaba unha unidade de peso definida como a vintecatroava parte do peso dun sólido.
O termo provén da expresión siliqua graeca, unha semente de alfarrobeira que no sistema romano de unidades de peso era equivalente a un sexto de escrúpulo (scrupulum) ou 1/1728 da libra romana (arredor de 0,19 gramos).
Xa en época contemporánea, aplicouse esta denominación a varias moedas que, en todo caso, tiñan a equivalencia de 1/24 do sólido de ouro (o cal pesaba 1/72 da libra romana) e, xa que logo, representaban un valor dunha siliqua de ouro en valor.
Segundo cálculos actuais, dado que o ouro valía aproximadamente 14 veces máis que a prata na antiga Roma, unha moeda de prata deste tipo tería un peso teórico de 2,7 gramos, aínda que non hai evidencias históricas suficientes que avalen esta hipótese. Tal incerteza non evitou que o termo se aplique hoxe tanto a moedas de prata de Constantino (306-329) que chegan a pesar na práctica 3,4 gramos, como a outras máis tardías de Constancio II (337-361) cun peso de arredor de 2,2 gramos e un diámetro de 18 mm (ás veces estas últimas denomínanse siliquas lixeiras ou reducidas, para as diferenciar).
Historia
As primeiras siliquas apareceron durante o reinado de Constantino I, cun peso de 2,24 gramos, que coincidía coa metade do que tiña o sólido de ouro. Cara a 353, o peso da siliqua baixou ata os dous gramos e foi unha moeda profusamente emitida por Constancio II e por Xuliano (361-363).
Estas moedas conmemoran xeralmente os aniversarios imperiais, exhibindo adoito nos seus reversos expresións de bos desexos para os anos de reinado como VOTA MVLTA, circunscritas en coroas florais.
É habitual que as emisións de siliquas se producisen na Bretaña e nas rexións de Renania e do Danubio, onde se asentaban os exércitos, e é probable que se cuñasen a partir de doazóns para pagamento de primas aos soldados, en tanto que a parte oriental do imperio utilizaba maioritariamente a moeda de ouro.
As numerosas emisións de siliquas continuaron baixo os Valentinianos. As usurpacións primeiro de Máximo (383-388) e despois de Constantino III (407-411) foron financiadas mediante a redución da siliqua ata arredor de 1,35 gramos, o que provocou que os particulares recortasen as siliquas emitidas anteriormente, que roldaban os dous gramos.
Logo da última división do Imperio en 395, Valentiniano III (424-455) foi o derradeiro emperador que emitiu siliquas, aínda que esta denominación continuou formando parte do sistema monetario do imperio Bizantino coa mesma relación de 1/24 do nomisma de ouro.
-452
Outros
Historia ano a ano
Raque
dereita|miniatura|150px Raque é a designación dada ao eixo central de estruturas biolóxicas ramificadas, como plumas das aves, follas pinnuladas e formas biolóxicas semellantes. Pode referirse a:
-471
Acontecementos
miniatura|esquerda|Un óstrakon dos que serviron para desterrar a Temístocles.
Outros
Historia ano a ano
Altruísmo
miniatura|Dar [[esmola aos pobres adóitase considerar unha acción altruísta.]] O altruísmo é un principio e práctica moral que implica comportarse procurando o benestar doutros seres humanos ou animais, sendo un concepto oposto ao egoísmo. Considérase unha virtude en moitas culturas e un aspecto fundamental de varias tradicións relixiosas e cosmovisións seculares.
Etimoloxía
O termo "altruísmo" foi acuñado en lingua francesa polo filósofo francés Auguste Comte, como altruisme, concepto antónimo do egoísmo, que á súa vez derivaba do italiano altrui, que proviña do latín alteri, que significa "outras persoas".
Búfalo (homónimos)
A palabra búfalo é o nome común de varios mamíferos artiodáctilos ruminantes da familia dos bóvidos, subfamilia dos bovinos, de formas corpulentas, parecidos aos bois domésticos, pero cos cornos máis largos na base:
Ademais, algúns denominan búfalo, erroneamente, ao bisonte americano (especie Bison bison).
Por outra parte,
Véxase tamén
Buffalo
Eleonora Duse
Inicios
Cóntase que naceu nun vagón de tren e que o seu primeiro papel o interpretou aos catro anos, xa que a súa familia era de actores teatrais. Os seus pais foron os actores Alessandro Vincenzo Duse e Angelica Cappelletto. O seu primeiro papel protagonista realizouno aos 14 anos cando encarnou a Xulieta de Shakespeare.
Matrimonio
En 1881 casou con Tebaldo Checchi, unión da que naceu a súa filla Enrichetta. En 1885 aceptou un contrato para unha xira por América do Sur, e entón a súa fama, xa excepcional en Italia, excedeu as fronteiras. Nesta época coñeceu o libretista e compositor Arrigo Boito, de quen aprendeu o valor do estudo e da elevación espiritual e cultural.
D'Annunzio
En 1894 produciuse o seu primeiro encontro con D'Annunzio, que estaba entón na cúspide da súa fama. O triunfo obtido en París con Il sogno di un mattino di primavera (1897), obra deste autor, convenceuna de que atopara o creador da traxedia moderna. Dende entón o seu repertorio estivo formado case exclusivamente por obras deste autor. Esta relación terminou en 1910, cando o polémico escritor se involucrou en asuntos políticos (o escritor foi precursor do fascismo italiano) e se despreocupou totalmente de Eleonora.
A ruptura deses amores e unha crise espiritual levárona, despois do seu éxito con La locandiera de Goldoni, en 1909, a abandonar inesperadamente o teatro; este retiro durou doce anos.
Última época
Durante a guerra de 1914-18 a actriz prodigou a súa asistencia aos feridos e deu recitais nas frontes.
Reapareceu ante o público en Turín en 1921 con Fruen fra havet, de Ibsen, negándose a ser maquillada e preocupándose tan só de ofrecer ao público non unha ficción, senón o froito dunha ansiosa procura da verdade interior. Tras engadir ao seu repertorio outras obras, reemprendeu unha nova etapa da súa vida artística, iniciando outra xira por Norteamérica, onde a sorprendeu a morte en Pittsburgh.
Romaría da tortilla de Laro
miniatura|250px|Tortilla de Laro.
A Romaría da Tortilla é unha festa gastronómica na que se exalta a tortilla de patacas. No ano 2013, foi declarada festa de interese turístico.
Ten lugar cada ano na parroquia de Laro no concello de Silleda. Celébrase o venres da primeira fin de semana de agosto desde 1989. A Romaría é moi popular pola zona da comarca do Deza e arredores, e reúne ao redor de 10.000 persoas todos os anos
Organización
A noite da romaría empeza sobre as 8 do serán, momento no que a asistencia de xente é xa moi elevada. Horas máis tarde ten lugar o pregón, a cargo dun persoeiro. Rematado o discurso de exaltación do produto, comezan as distintas charangas e grupos musicais e percorrer metodicamente a carballeira, enchendo de son cada un dos seus recunchos.
Como ven sendo habitual dende fai anos, os veciños da parroquia elaboran tortillas, o mesmo día da romaría, e logo repártense entre os asistentes. A comisión de festas pon a disposición do público a carballeira, onde cada quen instala a súa mesa para cear. O viño é gratuíto, pedíndose como único requisito que se colabore coa festa mercando unha xarra co logotipo da edición da romaría.
Existe un servizo de autobuses, con saída e retorno dende varios puntos.
Spirulina
Spirulina pode referirse a:
Bent Larsen
Bent Larsen, nado en Tilsted, preto de Thisted, o 4 de marzo de 1935 e finado en Buenos Aires o 9 de setembro de 2010, foi un xadrecista dinamarqués varias veces candidato ao título mundial. Na década dos 60, foi considerado un dos mellores xogadores non soviéticos xunto con Lajos Portisch e Robert Fischer. No "match do século" (URSS contra o Resto do mundo) de 1970 defendeu o primeiro taboleiro, mentres que Fischer ocupou o segundo.
Dejan Dražić
Dejan Dražić (en serbio cirílico: Дејан Дражић) nado o 26 de setembro de 1995 en Sombor é un futbolista profesional serbio que xoga na demarcación de extremo esquerdo no Real Valladolid da Liga 1|2|3.
Traxectoria
Formado nas categorías inferiores do FK Partizan e FK Teleoptik tras un período de proba no Rubin Kazan ruso asinou o seu primeiro contrato profesional en 2013 co OFK Beograd. O bo papel co equipo serbio na primeira división do país levárono a fichar polo Celta de Vigo no verá de 2015.
República de Nova Granada
miniatura|Mapa da República de Nova Granada. República da Nova Granada foi o nome que recibiu a república unitaria creada polas provincias centrais da Gran Colombia trala disolución desta en 1830. Mantivo ese nome desde 1831 até 1858, cando pasou a chamarse Confederación Granadina. O seu territorio abranguía os actuais países de Colombia, Panamá e no seu momento de máxima extensión, chegouse a disputar coa República Federal de Centro América e con Gran Bretaña, a soberanía sobre a Costa dos Mosquitos, hoxe en Nicaragua.
Historia
Trala disolución da Gran Colombia, dos territorios que conformaban os departamentos do norte e sur, xurdiron dous novos países denominados Estado de Venezuela e Estado de Ecuador. As provincias que xeograficamente ocupaban a parte central da desintegrada Gran Colombia, que nese entón comprendía os antigos departamentos de Boyacá, Cauca, Cundinamarca, Magdalena e Istmo decidiron formar un novo Estado. Na época de República da Nova Granada caracterizouse por cambios políticos, sociais e económicos, os cales ocasionaron disputas e enfrontamentos entre diversos sectores sociais.
Mediante o Convenio de Apulo (levado a cabo o 28 de abril de 1831), o xeneral Rafael Urdaneta, último presidente da Gran Colombia, entregou o mando a Domingo Caicedo (3 de maio de 1831).
Marisa Soto
María Luísa Soto Meijomence, nada en Silleda o 19 de decembro de 1955 e finada en Lebosende (Leiro) o 17 de agosto de 1998, foi unha actriz galega.
Vida e traxectoria
Licenciada en Farmacia, profesión que nunca exerceu, actuou en obras de teatro, sendo habitual nas primeiras montaxes do Centro Dramático Galego; en películas como Divinas palabras de José Luis García Sánchez (1987), Continental de Xavier Villaverde (1989) ou A metade da vida de Raúl Veiga (1993), así como en televisión, colaborando na serie da TVG Pratos combinados e outros programas, dende 1995 ata a súa morte.
Filmes
miniatura|Placa conmemorativa na casa natal.
Homenaxes
Dende 1997 leva o seu nome un dos premios María Casares: o Premio de Honra Marisa Soto, que concede a xunta directiva da AADTEG, e que recaeu en Agustín Magán, Maruxa Villanueva ou Luís Álvarez Pousa, entre outros, e en institucións como o Padroado de Cultura do Concello de Narón.
En Silleda, na súa casa natal, hoxe Casa da Xuventude, ten a súa sede a Escola Municipal de Teatro "Marisa Soto". Dende o ano 2009, este edificio leva o seu nome, pasando a denominarse Casa da Xuventude Marisa Soto.
Cooperación
A cooperación consiste no traballo en común levado a cabo por parte dun grupo de persoas ou entidades maiores cara a un obxectivo compartido, xeralmente usando métodos tamén comúns, en lugar de traballar de forma separada en competición. miniatura|400px|dereita|Exemplo de cooperación
A cooperación é a antítese da competición; con todo, a necesidade ou desexo de competir con outros é un impulso moi común, que motiva en moitas ocasións aos individuos a organizarse nun grupo e cooperar entre eles para poder formar un conxunto moito máis forte e competitivo.
A nivel social, a cooperación humana en áreas como a agricultura e a construción pode tomar a forma de cooperativas, ou, alternativamente, negocios tradicionais. Moita xente apoia a idea de que a cooperación é a forma ideal de xestión dos asuntos humanos. Con todo, certas formas de cooperación son consideradas ilegais en numerosos países. Non só no caso trivial de persoas ou grupos que cooperan para a comisión de delitos, senón tamén desde a perspectiva do comercio, no caso de actividades de cooperación para alterar o acceso a recursos, ou o seu prezo (por exemplo, o Cártel ou cartel).
Suxeríronse varios mecanismos para explicar a aparición de cooperación entre humanos ou en sistemas naturais.
En bioloxía dáse na simbiose; é como dicir o mutualismo biolóxico, diferenciándose nun mutualismo é necesario obrar mutuamente para un mesmo fin en beneficio mutuo.
O dilema do prisioneiro
Ata se todos os membros dun grupo se benefician da cooperación, o propio interese pode non favorecer a cooperación. O Dilema do Prisioneiro codifica este problema e foi obxecto de moita investigación, tanto a nivel teórico como experimental.
Curiosamente, este e outros resultados en economía experimental mostran que os humanos frecuentemente actúan de forma máis cooperativa do que ditaría o simple interese persoal. Unha posible razón para iso é que nunha situación de dilema do prisioneiro repetida no tempo fai que a non cooperación se castigue máis, e que se premie máis a cooperación do que podería suxerir o problema orixinal. Suxeriuse que este é un posible mecanismo para explicar a evolución de emocións complexas e comportamento social en animais superiores.
Hai catro condicións esenciais que tenden a ser necesarias para que xurda un comportamento cooperativo entre dous individuos:
O efecto de mercado
Este modelo baséase no feito de que en moitas situacións existe unha relación inversa entre a eficiencia obtendo un recurso concreto e a cantidade dese recurso que un pode obter de forma activa. Nesta situación, resúltalle máis rendible a cada individuo ou entidade especializarse en producir un recurso concreto e obter os demais recursos mediante comercio. Esta situación pode aplicarse a contornas con dúas ou máis produtores, de forma independente ou en competencia con outro produtor ou conxunto de produtores.
O efecto de mercado tamén se aprecia en sistemas naturais; existen numerosos exemplos no mundo dos símios, os peixes limpadores etc... Como exemplo sinxelo e aplicado a sociedades humanas teriamos modelos baseados en comercio internacional, por exemplo o mercado do petróleo. Os países árabes controlan a produción de grandes cantidades de petróleo, pero necesitan tecnoloxía de países occidentais para poder extraelo. A solución pasa pola cooperación a través do comercio.
Paul Ehrlich
Paul Ehrlich, nado en Strehlen, Silesia, hoxe chamado Strzelin, localizado en Polonia, o 14 de marzo de 1854 e finado en Hamburgo o 20 de agosto de 1915, foi un eminente bacteriólogo alemán, gañador do premio Nobel de Medicina en 1908, premio compartido co ruso Ilya Mechnikov en recoñecemento ao traballo de ambos os dous no terreo da química inmunolóxica.
-457
Outros
Historia ano a ano
Maria Elisabetha Lämmerhirt
Maria Elisabeth Lämmerhirt, nada o 24 de febreiro de 1644 en Erfurt (actualmente en Turinxia, Alemaña; daquela pertencente ao Sacro Imperio Romano Xermánico) e finada o 1 de maio de 1694 en Eisenach, foi a nai de Johann Sebastian Bach.
Traxectoria
Era filla de Valentin Lämmerhirt (ou Lemmerhirt), un peleteiro e cocheiro de Erfurt. O 8 de abril de 1668 casou co seu amigo da infacia Johann Ambrosius Bach. A parella deixou Erfurt en 1671 e estableceuse en Eisenach, onde en 1685 naceu o seu oitavo fillo, Johann Sebastian Bach. Este non foi o primeiro enlace dun membro da súa familia con outro da familia Bach, xa que a súa medio irmá Hedwig Lämmerhirt foi a segunda esposa do tío avó do seu esposo, Ambrosius, Johannes Bach (1604-1673), músico municipal e organista en Erfurt.
A súa media irmá Martha Dorothea foi a avoa do compositor e lexicógrafo Johann Gottfried Walther, que se converteu en amigo de Johann Sebastian.
Cefradina
Cefradina é un antibiótico beta-lactámico pertencente á primeira xeración de cefalosporinas. Xa non está comercializada nalgúns países coma España ou Estados Unidos.
Espectro de acción
Ten actividade fundamentalmente fronte a bacterias grampositivas, aínda que é menos activa que cefadroxilo ou cefazolina. Presenta leve actividade fronte a bacterias gramnegativas, tales coma Escherichia coli e Proteus mirabilis.
Dosificación
Existen formulacións orais e intravenosas. A dose oral estándar é de 500 miligramos cada 12 horas. A dose debe reducirse en insuficiencia renal.
Embarazo
Non hai datos claros sobre o emprego de cefradina durante o embarazo. No leite materno poden detectarse trazas de cefradina, polo que se recomenda precaución durante a lactación.
Alex Len
Oleksiy "Alex" Len, nado o 16 de xuño de 1993 en Antratsyt, é un xogador ucraíno de baloncesto profesional que xoga nos Sacramento Kings da National Basketball Association (NBA).
Traxectoria profesional
O 27 de xuño de 2013, Len foi elixido na 5ª posición do Draft da NBA de 2013 polos Phoenix Suns. Asinou oficialmente cos Suns o 29 de agosto de 2013.
O 3 de agosto de 2018, Len asinou un contrato de dous anos e 8.5 millóns de dólares cos Atlanta Hawks.
O 6 de febreiro de 2020, Len e Jabari Parker foron traspasados ós Sacramento Kings a cambio de Dewayne Dedmon.
O 23 de novembro de 2020, Len acordou cos Toronto Raptors un contrato por un ano. O acordo fíxose oficial o 29 de novembro de 2020. Tras xogar 13 partidos cos Raptors, foi cortado o 19 de xaneiro de 2021.
O 22 de xaneiro de 2021, Len asinou cos Washington Wizards.
O 13 de agosto de 2021, Len asinou cos Sacramento Kings.
Castro de Vilarullo
O castro de Vilarullo é un castro de chaira situado no lugar do Castro de Vilarullo, na parroquia e concello de Curtis.
Descrición
De sección circular mide uns 120 metros de diámetro. Ten grandes muros defensivos, nalgunhas zonas de máis de 20 metros de altura. O recinto conta con dous accesos, un ao leste e outro ao oeste. A croa é unha castiñeira con grandes pedras. O recinto, na cara N-O, está afectado por labores agrícolas. O castro está circundado pola cara sur por unha pista forestal que delimita as plantacións de eucaliptos.
Louise Weiss
Louise Weiss, nada en Arras o 25 de xaneiro de 1893 e finada en Magny-les-Hameaux o 26 de maio de 1983, foi unha xornalista, escritora, feminista e política francesa.
Traxectoria
miniatura|Reconstitución do salón parisiense de Louise Weiss no Museo de Saverne. Louise Weiss naceu no seo dunha familia cosmopolita de Alsacia. O seu pai, Paul Louis Weiss, enxeñeiro de minas, foi un distinguido protestante alsaciano orixinario de La Petite-Pierre. Os antepasados da súa nai, Jeanne Javal, eran xudeus orixinarios da pequena localidade alsaciana de Seppois-le-Bas. Creceu en París e converteuse en profesora contra o desexo da súa familia, obtendo igualmente un título da Universidade de Oxford. Entre 1914 e 1918 traballou como enfermeira de guerra e fundou un hospital en Côtes-du-Nord. Entre 1918 e 1934 publicou a revista L'Europe nouvelle; posteriormente, até a segunda guerra mundial, promoveu o sufraxio feminino. En 1936 foi candidata ás eleccións parlamentarias, presentándose no quinto distrito de París.
Durante a guerra participou activamente na Resistencia e foi redactora xefe da revista clandestina "Nouvelle République" entre 1942 e 1944. En 1945 fundou o Instituto para a Polemoloxía xunto a Gaston Bouthoul en Londres. Percorreu Oriente Medio, o Xapón, a China, Vietnam, África, Alasca, India, etc., realizou documentais e publicou libros sobre as súas diferentes viaxes. En 1979 converteuse en europarlamentaria representando ó partido gaullista.
Multilingüismo
miniatura|dereita|Vídeo do [[Goberno de Gales sobre como o bilingüismo aumenta as notas dos alumnos nas escolas (subtítulos en galego).]] miniatura|dereita|Panel en tres linguas distintas: támil, inglés e hindi. O multilingüismo ou plurilingüismo fai referencia ao uso de dúas (bilingüismo) ou máis linguas por parte dun individuo ou dunha comunidade de falantes. A nivel mundial, os individuos multilingües ou políglotas reboran o número de monolingües.
Valor
miniatura|''[[O triunfo do Valor sobre o Tempo, cadro de Giovanni Domenico Tiepolo.]] Un valor é unha calidade dun suxeito ou obxecto. Os valores son agregados ás características físicas ou psicolóxicas, tanxibles do obxecto; é dicir, son atribuídos ao obxecto por un individuo ou un grupo social, modificando, a partir desa atribución, o seu comportamento e as súas actitudes cara ao obxecto en cuestión. O valor é unha calidade que lles confire ás cousas, aos feitos ou ás persoas unha estimación, sexa negativa ou positiva.
Características
Pódese dicir que a existencia dun valor é o resultado da interpretación que fai o suxeito da utilidade, o desexo, a importancia, o interese ou a beleza do obxecto. É dicir, a valía do obxecto é, en certa medida, atribuída polo suxeito de acordo cos seus propios criterios e a súa interpretación, produto dunha aprendizaxe, dunha experiencia, a existencia dun ideal incluso da noción dunha orde natural que transcende o suxeito en todo o seu ámbito.
Valores como honestidade, lealdade, identidade cultural, respecto, responsabilidade, solidariedade, amor, tolerancia, sinceridade etc. son fundamentais para a convivencia pacífica da sociedade.
Con todo, como en moitos dos temas antropolóxicos pódese considerar que a liberdade ou a solidariedade máis que valores persoais ou sociais son os seus fundamentos de valor, o que delimita o ámbito axiolóxico. Como calidades apreciadas polo suxeito só adquiren o rango de valores no momento en que son alcanzadas como prácticas persoais e/ou colectivas. Noutras palabras, a liberdade non é un valor polo contido do concepto ou por ser apreciada como unha práctica desexable dun determinado grupo social; a liberdade é un valor cando é apreciada e exercida polos suxeitos, é dicir, demanda situacións praxeológicas, é o exercicio da liberdade nunha comunidade. Isto coñécese como dialéctica obxecto-suxeito, relación recíproca entre o obxecto considerado como valioso polo pensamento e a práctica do suxeito de hábitos virtuosos.
Tipos de valores
Existen diversos tipos de valores, como son os valores económicos, os sociais e os morais ou espirituais. A axioloxía non pode xerarquizar os valores; cada un ten aspectos ou propiedades importantes e ademais interactúan entre si. Son antivalores aqueles que desvalorizan o mundo na súa riqueza natural e espiritual.
Lista de raíces indoeuropeas
Esta é unha lista das raíces protoindoeuropeas máis comúns. En xeral só se ofrece a lingua máis representativa de cada unha das ramas do indoeuropeo. Todas as palabras se amosan na súa declinación máis representativa.
Festa do lacón de Silleda
miniatura|250px|Xamóns e lacóns.
A festa do lacón é unha festa gastronómica que se celebra na parroquia de Silleda, no concello do mesmo nome, todos os anos a mediados do mes de xullo coincidindo coas festas do verán da vila.
Na Praza da Feira Vella reúnense ó redor de 1.500 persoas, edición tras edición, para degustar os lacóns asados con viño.
Buzz Osborne
Roger "Buzz" Osborne, nado en Montesano, Washington o 25 de marzo de 1964, coñecido como Buzz Osborne ou como King Buzzo, é o guitarrista, vocalista, compositor e tecnicamente o único membro fundador da banda The Melvins. Tamén é fundador e guitarrista das bandas Fantômas e Venomous Concept. Foi tamén amigo no instituto de Kurt Cobain e o baixista da súa primeira banda, Fecal Matter, en 1986. Tamén colaborou con outros artistas como Cows e Tool.
Biografía
Osborne comezou escoitando música de Aerosmith e Ted Nugent cando tiña uns 12 anos e despois duns poucos anos interesouse polo punk rock. . A comezos dos 80 Osborne fundou Melvins con Matt Lukin e Mike Dillard, os cales asistían tamén ao Montesano High School, onde se graduaron en 1982. Melvins comezaron a tocar hardcore punk acelerado despois de que Osborne fose introducido a bandas como Black Flag, Flipper e Millions of Dead Cops por un amigo doutro estado. Cando Dillard deixou o grupo en 1984 recrutaron a Dale Crover, e os ensaios da banda movéronse a unha habitación da casa dos pais de Crover en Aberdeen, Washington. Melvins comezaron a tocar cancións máis lentas e pesadas.
En 1986 a banda publicou o seu EP Six Songs a través de C/Z Records (posteriormente editado como Eight Songs, 10 Songs e 26 Songs) que foi gravado ao vivo nun dous pistas o 8 de febreiro dese ano. No mes de decembro gravaron o seu primeiro álbum, Gluey Porch Treatments, no Studio D en Sausalito, California, e este publicouse en 1987 a través de Alchemy Records.
En 1988, Osborne mudouse con Crover a San Francisco, onde a banda gravou o seu seguinte álbum, Ozma, en maio de 1989.
Osborne, xunto co resto dos Melvins, coñecía aos membros de Nirvana. Cando se separou o anterior grupo de Dave Grohl, Scream, este achegouse a Osborne para pedirlle consello. Como resposta Osborne presentoulle a Kurt Cobain e Krist Novoselic. A influencia dos Melvisn pode verse claramente na música de Nirvana, especialmente no traballo da época de Bleach.
En 1997 Osborne apareceu no vídeo promocional de "All I Want" de The Offspring, como un pianista enmascarado. Osborne tamén aparece no vídeo do tema de Beck "Beercan", que ten un sampler da canción dos Melvins "Hogleg."
Buzz uniuse a Tool en directo na súa xira do Ænema. Melvins tamén abriron concertos para Tool nesa xira. En 1998 creou a banda Fantômas xunto co vocalista de Faith No More Mike Patton, coa que continua en activo a día de hoxe.
O derradeiro álbum de Fantômas é Suspended Animation, publicado en 2005. Trátase dun álbum conceptual que se centra no tema das vacacións e conta cun frenético son punk rock. O disco foi un éxito comercial, chegando ao número 7 da lista Top Heatseekers e ao 12 da Top Independent Albums da revista Billboard.
No ano 2014 King Buzzo anunciou a súa primeira xira acústica en solitario xunto cun EP de 10" titulado This Machine Kills Artists e un álbum posterior, do mesmo nome, apareceido en xuño a través do selo Ipecac Recordings.
Almada Negreiros
José Sobral de Almada Negreiros, nado en Trindade (San Tomé) o 7 de abril de 1893 e finado en Lisboa o 15 de xuño de 1970, foi un artista multidisciplinar, pintor, escritor, poeta, ensaísta, dramaturgo e novelista portugués vinculado ao grupo modernista ou vangardista. Tamén foi un dos principais colaboradores da revista Orpheu.
Traxectoria
Almada Negreiros naceu na Roça da Saudade, freguesía da Trindade, San Tomé e Príncipe, o 7 de abril de 1893. Foi o primeiro fillo de António Lobo de Almada Negreiros, tenente de cabalaría natural de Aljustrel, administrador do Concello de San Tomé, e da súa muller Elvira Sobral de Almada Negreiros, unha mestiza con fortuna paterna natural desa illa e que morreu en 1896. Os primeiros anos da súa infancia pasounos en San Tomé. En 1900 o seu pai foi nomeado encarregado do Pabillón das Colonias na Exposición Universal de París; Almada e o seu irmán António foron internados no Colexio Xesuíta de Campolide, Lisboa, onde estarán ata 1910, despois de que en outubro de 1910 coa revolución republicana a escola foi pechada e Almada entrou na Escola Internacional, tamén en Lisboa.
En 1913 tivo a súa primeira exposición individual, mostrando 90 debuxos. En 1915, xunto con Fernando Pessoa e Mário de Sá-Carneiro, publicou poemas e textos no Orpheu revista artística, que introduciu a arte e literatura vangardista en Portugal. Este ano mesmo Almada Negreiros escribiu o famoso Manifesto Anti-Dantas e por extensión, un humorístico ataque contra o máis tradicional e burgués da xeración máis vella. De 1915 é O Sonho da Rosa,.
En 1917, co obxectivo de presentar ao público portugués a estética Futurista, Almada Negreiros publicou, xunto con Santa-Rita Pintor, a revista Portugal Futurista, escribindo o Ultimátum Futurista, ("Ultimátum Futurista ás xeracións portuguesas do século "). Promoveu unha conferencia, Sessão Futurista.
Entre os anos 1918 e 1920 viviu en París. Para axudarse traballou como bailarín e como obreiro nunha fábrica. En 1920 regresou a Lisboa. En 1925 produciu dúas pinturas para o famoso café en Lisboa, A Brasileira. En 1927 foi a Madrid onde escribiu para varias publicacións españolas, incluídas Cronica e La Farsa. Neste tempo mesmo escribiu El Uno, tragédia de la Unidad.
Xa en Portugal, nos anos seguintes a súa produción artística foi moi abundante converténdose nun artista clave no vangardismo portugués, influído polo Cubismo e, principalmente, polo Futurismo. A súa función durante o réxime autoritario de António de Oliveira Salazar foi aínda así ambigua, actuando como un artista (facendo murais públicos, pinturas ou carteis de propaganda) e un provocativo crítico da sociedade portuguesa do seu tempo.
En 1934 casou coa pintora Sarah Afonso (13 de maio de 1899 -14 de decembro de 1983). En 1934 a parella tivo o seu fillo único, José Afonso de Almada Negreiros.
Foi tamén un actor e un bailarín, entendendo que todas as formas de arte están intimamente enlazadas.
-459
Outros
Historia ano a ano
Almada Negreiros
Proxección
Mais a intervención pública de Almada e a súa obra non marcaron só o primeiro cuarto do século XX. Ao contrario de compañeiros próximos como Amadeo de Souza-Cardoso e Santa-Rita, ambos mortos en 1918, a súa acción prolongouse ao longo de varias décadas, sobrepóndose á da segunda e terceira xeración de vangardistas. A contundencia das súas intervencións iniciais iría despois abrandar, cedendo o lugar a unha actitude máis lírica e construtiva que abriu camiño para a súa obra plástica e literaria da madureza. Eduardo Lourenço escribe: "Estraño arco de vida e arte o que une Almada «Futurista e todo», Narciso do Exipto da provocante xuventude, ao mago hermético correcto de encontrar os anos 40, «a chave» de si e do mundo no «número imanente do universo»".
Ao longo da vida traballou nunha enorme diversidade de áreas e medios de expresión, deseño e pintura, ensaio, novela, poesía, dramaturxia, até o bailado, que Fernando de Azevedo clasifica de "fulgurante dispersión". Sen se fixar nun dominio único e preciso, o que emerxe é sobre todo a imaxe do artista total, inclasificábel, onde o todo supera a suma das partes. Tamén neste aspeto Almada se diferencia dos seus pares máis notábeis, Amadeo de Souza-Cardoso e Fernando Persoa, cuxa concentración nun territorio único, exclusivo, foi condición necesaria á realización das obras máximas que nos deixaron como legado.
Personalidade incontornábel, a inserción de Almada Negreiros na vida e na cultura nacionais é extremamente complexa; segundo José Augusto França, del fica sobre todo a imaxe de "portugués sen mestre" e, tamén, traxicamente, "sen discípulos".
Algunhas obras
miniatura|200px|Almada Negreiros en pintura de Bottelho.
Caixa de música
Características
Estas caixas funcionan por medio duns remaches situados nun cilindro xiratorio ou disco, que ao ser tocados por un cepillo de metal, emiten sons, que combinados orixinan a música como tal. Foron desenvolvidas sobre a base dun tipo de caixas musicais do século XVIII e chamados co termo francés carillons á musique. Algunhas das caixas de música máis complexas tiñan tamén un minúsculo tambor e pequenas campás, ademais do cepillo metálico. Alec Templeton, un ávido coleccionista de caixas de música e músico profesional, decatouse de que o ton das caixas musicais non é similar ao de ningún instrumento musical concreto.
Aeroporto de Adana-Şakirpaşa
O aeroporto de Adana-Şakirpaşa é un aeroporto internacional turco situado en Adana. Serve principalmente á rexión de Çukurova, e en menor medida ás provincias que a rodean, debido aos seus voos domésticos frecuentes e a varios servizos a destinos internacionais. Con 5,6 millóns de pasaxeiros en 2017, é o sexto aeroporto máis concorrido de Turquía e o 80º de Europa.
Pobo tairona
miniatura|Territorio histórico do pobo tairona. Os taironas foron un grupo indíxena que habitaba nos departamentos colombianos de Magdalena, Guajira e do Cesar, nas faldras da Serra Nevada de Santa Marta, incluíndo as concas dos ríos Guachaca, Don Diego, Buritaca e a zona baixa costeira comprendida dentro do Parque Nacional Natural Tayrona.
Gran Premio de Portugal de 1990
O Gran Premio de Portugal de 1990 foi unha carreira de Fórmula 1 que tivo lugar o 23 de setembro de 1990 no Autódromo do Estoril. Foi a décimo terceira rolda da tempada de Fórmula Un de. A carreira foi o 19º Gran Premio de Portugal e o sétimo en Estoril. Disputáronse máis de 61 voltas, das 71 voltas programadas, ao circuíto de catro quilómetros para unha distancia de carreira de 266 quilómetros. A carreira terminou antes de tempo logo dun accidente que implicou ao piloto italiano Alex Caffi nun Arrows A11B e o xaponés Aguri Suzuki nun Lola LC90.
Pobo tairona
Trátase dun grupo de filiación chibcha. Presúmese que o nome tairona poida estar relacionado cos termos teyuna e teiruna, que se atoparon en varias linguas dos pobos indíxenas que aínda sobreviven na serra de Santa Marta, todos eles de filiación arhuácica-magdalénica. Entre estes pobos atópanse os kogui, que presumiblemente poidan ser descendentes dos tairona. Sobre a lingua dos kogui, suxírese que hai certo parentesco coa antiga lingua dos tairona; na actualidade aínda hai preto de 7 mil falantes de kogui-tairona.