cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Locomoción acuática
Propulsión a chorro
Todos os cefalópodos poden moverse por propulsión a chorro, pero isto consome moita enerxía en comparación coa propulsión por movementos da cola que utilizan os peixes. A eficacia relativa da propulsión a chorro diminúe a medida que aumenta o tamaño do animal. Desde o Paleozoico, como a competición cos peixes facía que a eficacia locomotora fose crucial para a supervivencia, a propulsión a chorro quedou nun segundo plano, mentres que as aletas e tentáculos se utilizaban para manter unha velocidade constante. Porén, o movemento de parada e aceleración orixinado polos sucesivos chorros continúa sendo útil porque pode orixinar explosións de alta velocidade, útiles para capturar unha presa ou escapar dun depredador. De feito, isto fixo que os cefalópodos sexan os invertebrados mariños máis rápidos en tramos curtos, e poden superar á maioría dos peixes. A auga ben oxixenada entra na cavidade do manto do molusco e pasa polas branquias por medio da contracción musculr desta cavidade, e a auga utilizada expúlsase polo sifón ou hipónomo, creado por un pregamento no manto. O movemento dos cefalópodos é xeralmente cara atrás, xa que a auga é forzada a saír pola parte anterior a través do sifón, pero a dirección pode ser controlada en parte apuntando o sifón en diferentes direccións. A maioría dos cefalópodos flotan (é dicir, teñen unha flotabilidade neutra), polo que non necesitan estar nadando para manterse a flote. As luras nadan máis lentamente que os peixes, pero utilizan máis enerxía para xerar a velocidade. A perda de eficacia débese á cantidade de auga que a lura pode acelerar expulsándoa da cavidade do manto. As luras nadan absorbendo auga na súa cavidade do manto e expulsándoa polo sifón. A eficiencia de Froude do seu sistema de propulsión é dun 0,29, que é moito menor que a dun peixe da mesma masa.
As medusas usan unha cavidade para a auga dun só sentido que xera unha fase de ciclos continuos de propulsión a chorro seguidos dunha fase de descanso. A eficiencia de Froude é de 0,09, o que indica que é un método moi custoso de locomoción. O custo metabólico da locomoción das medusas é alto cando se compara cun peixe de igual masa.
Outro dos animais que se propulsa a chorro ten problemas semellantes de eficacia. As vieira, usan un deseño similar ao das medusas, nadan abrindo e pechando rapidamente a cuncha, que absorbe a auga e expúlsaa polos lados. Esta locomoción utilízase como un medio para escapar dos predadores como as estrelas de mar. Despois, a cuncha actúa como un hidrodeslizador que contrarresta a tendencia das vieiras a afundirse. A eficiencia de Froude é baixa para este tipo de movemento, de 0,3, o cal é a razón pola que só se usa como mecanismo de escape de emerxencia para os predadores. Porén, a cantidade de traballo que teñen que facer as vieiras é mitigado pola bisagra elástica que conecta as dúas valvas do molusco.
Moito do traballo feito polos músculos da vieira para pechar a cuncha é almacenado como enerxía elástica no tecido abdutor, que actúa como un resorte que abre a cuncha. A elasticidade causa que o traballo feito contra a auga sexa baixo a causa das grandes aberturas que ten a auga para entrar e as pequenas aberturas por onde ten que saír. O traballo inercial da propulsión a chorro da vieira é tamén baixo. Debido ao baixo traballo inercial, os aforros de enerxía creados polo tecido elástico son tan pequenos que son desprezables. As medusas poden tamén usar a súa mesoglea elástica para expandir a súa campá. O seu manto contén unha capa de músculo situado en medio de fibra elástica. As fibras musculares discorren arredor da campá circunferencialmente mentres que as fibras elásticas corren polo músculo e ao longo dos lados da campá para impediren o seu alongamento. Despois de facer unha soa contracción, a campá vibra pasivamente á frecuencia de resonancia para volver a encher a campá. Porén, a diferenza das vieiras, o traballo inercial é similar ao traballo hidrodinámico debido ao modo en que as medusas expulsan a auga, por medio dunha grande abertura a baixa velocidade. A causa disto, a presión negativa creada pola cavidade vibrante é menor que a presión positiva do chorro, o que significa que o traballo inercial do manto é pequeno. Así, a propulsión a chorro considérase unha técnica de natación pouco eficaz.
Peixes
miniatura|Os peixes epipeláxicos, como este [[atún vermello, teñen un perfil fusiforme para maximizar a velocidade en liña recta, cunha cola forcada e un corpo liso fusiforme.]] miniatura|Moitos peixes de arrecife, como este peixe anxo [[Holacanthus ciliaris, teñen un corpo aplanado como unha torta, con aletas pectorais e pélvicas que actúan co corpo aplanado para maximizar a manobrabilidade.]]
Moitos peixes nadan por medio de ondulacións dos seus corpos ou movendo as aletas. As ondulacións crean compoñentes de impulso cara adiante complementadas por unha forza cara atrás, forzas laterais que gastan parte da enerxía, e unha forza normal que está entre o impulso cara adiante e a forza lateral. Os diferentes peixes nadan ondulando distintas partes do seu corpo. Os peixes que teñen forma de anguía ondulan todo o seu corpo en secuencias rítmicas. Os peixes hidrodinámicos, como o salmón, ondulan as porcións caudais do corpo. Algúns peixes, como os tiburóns, teñen aletas fortes e ríxidas que crean unha sustentación dinámica e unha propulsión. É común nos peixes uilizar máis dunha forma de propulsión, aínda que sempre teñen un modo dominante de natación. Observáronse cambios na locomoción en peixes de arrecife xuvenís de varios tamaños. Dependendo das súas necesidades, os peixes poden alternar rapidaemnte entre os batidos sincronizados das aletas e os batidos alternantes.
Segundo o Libro Guinness dos Récords de 2009, Hippocampus zosterae (un cabaliño de mar anano) é o peixe de movementos máis lentos, cunha velocidade máxima de só 150 cm por hora. Os cabaliños de mar son moi malos nadadores, que nadan movendo a aleta dorsal, e utilizan as aletas pectorais (localizadas detrás dos ollos) como temóns, e non teñen aleta caudal.
Propulsión pola aleta caudal e o corpo
Distínguense os seguintes tipos de locomoción:
Propulsión por aletas pares medias
Distinguimos os seguintes tipos de locomoción:
Hidrodeslizador
Os hidrodeslizadores, hidroás ou aletas, utilízanse para empurrar contra a auga e crear unha forza normal para proporcionar impulso, propulsando o animal pola auga. As tartarugas mariñas e pingüíns baten as súas aletas hidrodeslizadoras para crear sustentación. Algunhas aletas pares, como as pectorais do tiburón Triakis semifasciata, poden cambiar de ángulo en varios graos, o que permite ao animal elevarse, descender ou manterse ao mesmo nivel na columna de auga. A redución da área sperficial da aleta axuda a minimizar a resistencia, e, por tanto, incrementa a eficiencia. Independentemente do tamaño do animal, a calquera velocidade determinada, a sustentación máxima posible é proporcional á (área da á) x (velocidade)2. Os golfiños e baleas teñen grandes aletas hidrodeslizadoras caudais horizontais, mentres que as dos peixes son verticais. A natación "de toniña", avanzando ascendendo e baixando e ás veces asomando á superficie ou saltando (como se ve en cetáceos, pingüíns e pinnípedes) pode aforrar enerxía se se están a mover rápido. Como a resistencia da auga se incrementa coa velocidade, o traballo requirido para nadar unha unidade de distancia é maior a maiores velocidades, pero o traballo necesario para saltar unha unidade de distancia é independente da velocidade. As focas propúlsanse pola auga coa súa aleta caudal, mentres que os leóns mariños crean impulso só coas aletas pectorais.
Natación por arrastre ou resistencia
miniatura|140px|Os peixes de movementos máis lentos son os [[cabalo de mar|cabalos de mar]]
Cando un animal se move por un fluído, créase fricción porque as moléculas do fluído colisionan co organismo. A colisión orixina unha resistencia que se opón o movemento do peixe, o que é a causa de que a maioría dos peixes sexan fusiformes, xa que esta forma reduce a resistencia ao orientarse en paralelo coa forza de resistencia, o que permite que as correntes pasen sobre o extremo afiado do peixe. Esta forma de fuso hidrodinámica permite un uso máis eficiente da enerxía de locomoción. Algúns peixes planos poden aproveitar a resistencia de presión ao teren unha superficie inferior plana e unha superior curvada; esta presión permite unha fácil ascensión do peixe.
Os nadadores por resistencia usan un movemento cíclico no que empuxan a auga cara atrás nun batido potente, e levan de novo o membro cara adiante no batido de recuperación ou de regreso. Cando empuxan directamente a auga cara atrás, isto move o seu corpo cara adiante, pero cando levan o membro de volta á posición inicial, empuxan auga cara adiante, o que os impulsa a eles para atrás en certa medida, e así oponse á dirección á que se dirixe o corpo. Esta forza de oposición denomínase arrastre. O arrastre do batido de retorno causa que os nadadores por resistencia ou arrastre empreguen unha estratexia diferente que os nadadores de sustentación. Reducir a resistencia do batido de retorno é esencial para optimizar a eficiencia. Por exemplo, os patos reman pola auga coas patas estendendo as membranas palmadas dos pés a medida que a auga se move cara atrás, e despois cando os pés regresan a diante xuntan as membranas para reducir o pulo da auga cara adiante. Algo similar obsérvase nos escaravellos acuáticos, cuxas patas teñen uns pelos que estenden para recoller e mover a auga cara atrás no batido potente, pero que se colocan planos cando o apéndice se move cara adiante no batido de retorno. Ademais, as patas dos escaravellos acuáticos teñen unha parte lateral máis ancha e que se mantén perpendicular ao movemento cando as empuxan cara atrás, pero despois rotan a pata cando esta se move de regreso cara adiante, para que así a parte delgada colla menos auga e encontre menos resistencia.
Os nadadores por resistencia reducen a eficiencia da súa natación debido á resistencia que afecta á súa velocidade óptima. Canto menos resistencia encontre o peixe, máis doado lle será manter unha velocidade alta. A morfoloxía dos peixes pode estar deseñada para reducir a resistencia, polo que a súa feitura xeral é fusiforme. O custo do movemento é moito maior para os nadadores por resistencia, e cando se desvían da súa velocidade óptima, os nadadores por resistencia están moito máis tensionados enerxeticamente que os nadadores por sustentación. Hai procesos naturais que actúan para optimizar o uso da enerxía, e crese que os axustes das taxas metabólicas poden compensar en parte as desvantaxes mecánicas.
Os animais semiacuáticos comparados cos animais completamente acuáticos mostran unha exacerbación da resistencia. O seu deseño que lles permite moverse fóra da auga limita a súa eficiencia dentro da auga. Na natación pola superficie da auga están expostos ao arrastre da onda de resistencia e isto está asociado cun maior custo que na natación mergullados. Nadar por debaixo da suerficie exponos á resistencia debido aos batidos de retorno dos seus membros e a presión, pero principalmente á fricción. A resistencia friccional débese á viscosidade dos fluídos e a características morfolóxicas. A resistencia da presión é debida á diferenza do fluxo de auga arredor do corpo e tamén está afectada pola morfoloxía. Os organismos semiacuáticoss encontran que a forza de resistencia increméntase cando están dentro ou fóra da auga, xa que non están especializados para ningún dos dous hábitats. A morfoloxía das londras e castores, por exemplo, debe axustarse ás necesidades dos dous medios. O seu pelame diminúe o seu carácter fusiforme e crea unha resistencia adicional. O ornitorrinco pode ser un bo exemplo dun animal intermedio entre os nadadores por resistencia e por sustentación porque ten un mecanismo de remo similar ao da oscilación pectoral baseada na sustentación. As extremidades dos organismos semiacuáticos están reservadas para o uso en terra e o seu uso na auga non só incrementa o custo da locomoción, senón que tamén os limita no modo baseado na resistencia. Aínda que os nadadores por resistencia son menos eficientes, poden producir máis impulso a baixa velocidade que os nadadores por sustentación. Tamén se cre que son mellores na manobrabilidade debido ao grande impulso producido.
Anfibios
miniatura|[[Sapo común (Bufo bufo) nadando]]
A maioría dos anfibios teñen un estadio larvario acuático, que herdou dos seus antepasados peixes o movemento de tipo anguiliforme e unha cola comprimida lateralmente. As formas adultas tetrápodas correspondentes, incluso na subclase dos urodelos que conservan a cola, son ás veces acuáticos só en pequena medida (como no xénero Salamandra, cuxa cola perdeu as características axeitadas para unha locomoción acuática), pero a maioría dos urodelos, desde os tritóns á salamandra xigante Megalobatrachus, conservan unha cola comprimida lateralmente para utilizala na súa vida que é considerablemente acuática, o cal pode orixinar un movemento de tipo caranxiforme.
Dos anfibios sen cola da subclase dos anuros (ras e sapos) a maioría son pouco acuáticos na súa vida adulta, pero na minoría que son principalmente acuáticos encontramos por primeira vez o problema de adaptar a estrutura sen cola dun tetrápodo á propulsión acuática. O modo en que a usan non está relacionado con ningún dos utilizados polos peixes. Coas súas patas traseiras flexibles e pés palmados executan uns movementos das patas traseiras parecidos aos da natación de estilo braza dos humanos, pero de forma bastante máis eficaz, xa que as súas patas son máis hidrodinámicas.
Réptiles
miniatura|[[Crocodilo do Nilo (Crocodylus niloticus) nadando]]
Os réptiles descenden de antepasados que eran Amphibia con cola. Desde o punto de vista da propulsión acuática, entre os membros modernos da clase Reptilia con cola, os da orde Crocodilia son os mellores nadadores, e usan as súas colas moi comprimidas lateralmente nun modo de propulsión esencialmente caranxiforme.
Os Cheloniidae (tartarugas) atoparon unha sinxela solución ao problema da natación dos tetrápodos por medio da transformación das súas extremidades anteriores en aletas con forma de á de alta proporción de aspecto, na cal imitan un modo de propulsión parecido ao das aves máis requintado incluso que o das raias Myliobatidae.
miniatura|esquerda|[[Tartaruga mariña verde inmatura en augas pouco profundas de Hawai]] miniatura|Réptil fósil [[Macroplata (pliosauro).]]
Locomoción con aletas
miniatura|Anatomía esquelética comparada dun otárido e un fócido típicos
Os réptiles acuáticos como as tartarugas mariñas e especies extintas como os pliosauroides usaban fundamentalmente as súas aletas pectorais para propulsarse pola auga e as aletas pélvicas para manobrar. Durante a natación moven as súas aletas pectorais nun movemento dorso-ventral, causando un movemento cara adiante. Durante a natación, fan rotar as súas aletas anteriores para diminuír a resistencia da auga e incrementar a eficiencia. As tartarugas mariñas acabadas de eclosionar exhiben varias habilidades de comportamento que lles axudan a orientarse cara ao océano e a identificar a transición da area e a auga. Se se rotan na dirección incorrecta, as crías poden countrarrestar as forzas que actúan sobre eles corrixíndoas coas súas aletas pectorais e pélvicas e redirixíndose cara ao océano aberto.
Entre os mamíferos os otáridos nadan principalmente coas súas aletas frontais, usando as aletas posteriores como temón, mentres que os fócidos moven as súas aletas lateralmente, impulsando o animal pola auga.
Reaccións de escape
200px|miniatura|Representación animada da reacción de escape dunha lagosta mariña|esquerda
Algúns artrópodos, como as lagostas mariñas e camaróns, poden propulsarse cara atrás rapidamente movendo vigorosa e repetidamente a súa cola, o que se chama reacción de escape dos caridoides.
Variedades de peixes, como os teleósteos, tamén usan arrancadas rápidas para escapar dos predadores, que se caracterizan pola contracción muscular da cola que fai que o animal se curve cara a un lado adoptando forma de C. Despois, a contracción muscular ocorre no lado oposto para que o peixe entre nun estado de natación estable con ondas de ondulación que percorren o corpo. A potencia do movemento de dobrar o corpo procede de fibras musculares de contracción rápida localizadas na rexión central do animal. O sinal para realizar esta contracción procede dun conxunto de células de Mauthner, que simultaneamente envían un sinal aos músculos nun lado do peixe. As células de Mauthner son activadas cando algo altera o peixe como poden ser estímulos visuais ou sonoros.
As arrancadas rápidas divídense en tres etapas. A primeira etapa, que se denomina batido preparatorio, caracterízase por curvar inicialmente o corpo con forma de C con pequenos atrasos causados pola resistencia hidrodinámica. Na segunda etapa, o batido propulsor, implica que o corpo se dobre rapidaemnte para o outro lado, todo o cal pode ocorrer moitas veces. Na etapa tres, a fase de descanso, os peixes regresan ao estado de natación estable normal e as ondulacións do corpo empezan a cesar. Os músculos grandes localizados na porción central dos peixes son máis fortes e xeran máis forza que os músculos da cola. Esta asimetría na composición muscular causa as ondulacións do corpo que se producen na etapa 3. Unha vez que a arrancada rápida se completou, a posición dos peixes ten certo nivel de impredicibilidade, que axuda ao peixe a sobrevivir aos predadores.
Eficiencia
nf = 2 U1 / (U1 + U2)
Minimización da resistencia
As diferenzas de presión ocorren fóra da capa límite (capa de fluído xusto sobre a superficie) dos organismos nadadores debido á alteración do fluxo arredor do corpo. A diferenza de presión entre as superficies superior e inferior do corpo é o arrastre de presión, que crea unha forza dirixida cara abaixo sobre o obxecto. O arrastre friccional, por outra parte, é resultado da viscosidade do fluído na capa límite. Unha maior turbulencia causa maior arrastre friccional.
A forma do corpo dun organismo nadador afecta á resistencia resultante. Os corpos longos e delgdos reducen o arrastre de presión ao seren hidrodinámicos, mentres que os corpos curtos e arredondados reducen o arrastre fricional; por tanto, a forma óptima dun organismo depende do seu nicho. Os organismos nadadores fusiformes probablemente experimentan a maior redución de arrastre de presión e friccional.
A secreción de mucus na superficie do organismo pode reducir o arrastre friccional experimentado polo organismo.
Flotación
Moitos organismos acuáticos/mariños desenvolveron órganos para compensar o seu peso e controlar a súa flotabilidade na auga. Estas estruturas, fan que a densidade do seu corpo sexa moi próxima á da auga que os rodea. Algúns hidrozoos, como os sifonóforos, teñen flotadores cheos de gas; os cefalópodos Nautilus, Sepia e Spirula teñen cámaras de gas dentro das súas cunchas; e a maioría dos peixes teleósteos e moitos peixes lanterna (Myctophidae) posúen vexiga natatoria. Moitos organismos acuáticos e mariños poden tamén estar compostos con materiais de baixa densidade. Os teleósteos de augas profundas, que non teñen vexiga natatoria, teñen pouca cantidade de lípidos e proteínas, ósos moi densos, e tecidos acuosos que manteñen a súa flotabilidade. Algúns fígados de tiburón teñen abundancia de lípidos de baixa densidade, como o escualeno ou ésteres de cera (que tamén se encontran nos Myctophidae carentes de vexiga natatoria), que lles proporcionan flotabilidade.
Os animais nadadores que son máis densos que a auga deben xerar forza de sustentación ou adaptarse a unha forma de vida bentónica. Para evitar afundirse é necesario o movemento do peixe para xerar sustentación hidrodinámica. A miúdo, os seus corpos actúan como hidrodeslizadores, o que é máis efectivo cando o corpo é plano. Con pequenos ángulos de inclinación, a sustentación é maior nos peixes planos que nos peixes con corpos estreitos. Os peixes de corpos estreitos usan as súas aletas como hidrodeslizadores ou hidroás mentres que os seus corpos permanecen horizontais. En tiburóns, a cola heterocerca impulsa a auga cara abaixo, creando unha forza cara arriba e impulsando o tiburón cara adiante. A sustentación xerada é complementada polas aletas pectorais e a posición do corpo nun ángulo ascendente. Suponse que os atúns usan principalmente as aletas pectorais para xerar sustentación.
O mantemento da flotabilidade é metbolicamente caro. Gástanse grandes cantidades de enerxía en manter un órgano especial para a flotabilidade, axustando a composición e exercendo tensión física para estar en movemento. Propúxose que a sustentación pode ser xerada fisicamente a un custo enerxético baixo nadando cara arriba e planeando cara abaixo, nun movemento tipo "remontar e planear", en vez de nadar constantemente nun mesmo plano.
Temperatura
A temperatura pode tamén afectar grandemente á capacidade dos organismos acuáticos de moverse pola auga. Isto débese a que a temperatura non só afecta ás propiedades da auga, senón tamén aos organismos que están na auga, xa que a maioría teñen un intervalo específico ideal de temperatura para que funcione ben o seu corpo e metabolismo.
O coeficiente de temperatura Q10, o factor ao cal aw incrementa a velocidade cun incremento de temperatura de 10 °C, utilízase para medir canto depende da temperatura o rendemento ou prestación dun organismo. A maioría incrementan a súa taxa a medida que a auga se fai máis quente, pero algúns teñen límites a isto e outros encontran maneiras de alterar eses efectos, como por endotermia ou usando músculos máis rápidos.
Por exemplo, Crocodylus porosus, o crocodilo de auga salgada, incrementa a súa velocidade de natación desde os 15 °C aos 23 °C de temperatura da auga, e despois chega ao seu pico de natación desde os 23 °C aos 33 °C. Porén, o seu rendemento empeza a declinar cando as temperaturas soben máis dese punto, o que mostra que hai uns límites no intervalo de temperaturas ás que esta especie pode render idealmente.
Submerxencia
Canto maior é a parte do corpo do animal que está mergullada cando nada, menor é a enerxía que ten que utilizar. Nadar na superficie require dúas ou tres veces máis enerxía que facelo completamente mergullado. Isto débese á onda de proa que se forma na parte frontal cando o animal está empuxando a superficie da auga ao nadar, creando unha resistencia extra.
Evolución secundaria
miniatura|O pingüín [[Pygoscelis antarcticus saltando da auga]] miniatura|A "natación de can" dun can.
Aínda que os tetrápodos perderon gran parte das súas adaptacións naturais á natación cando evolucionaron a unha vida terrestre, moitos recuperaron a capacidade de nadar e mesmo volveron a unha vida completamente acuática.
Os animais primaria ou exclusivalmente acuáaticos orixináronse por unha reevolución dos tetrápodos terrestres en varias ocasións. Son exemplos anfibios como os tritóns; réptiles como os crocodilos, tartarugas mariñas, serpes mariñas, ictiosauros, plesiosauros e mosasauros; mamíferos mariños como os cetáceos (baleas, golfiños etc.), pinnípedes (focas, leóns mariños, morsas) e londras mariñas, e aves como os pingüíns. Entre os invertebrados varias especies de insectos teñen adaptacións para a vida e locomoción acuática, como as larvas de libélulas, os hemípteros coríxidos, e escaravellos como os ditíscidos. Hai tamén arañas acuáticas, aínda que adoitan preferir outros modos de locomoción baixo a auga distintos da natación.
Moitas serpes son excelentes nadadoras, como as anacondas, que se desenvolven mellor movéndose na auga que en terra.
Moitos monos nadan regularmente no seu estado natural, como o Nasalis larvatus, o macaco cangrexeiro e o macaco rhesus.
Natación humana
A natación veñen practicándoa os humanos desde épocas prehistóricas; o rexistro máis antigo de natación remóntase ás pinturas da Idade de Pedra de hai uns 7 000 anos. A natación competitiva empezou en Europa arredor de 1800 e formaba parte dos primeiros Xogos Olímpicos de 1896 de verán celebrados en Atenas, aínda que non de forma comparable aos campionatos contemporáneos. Ata 1908 non se aplicaron regulamentacións, establecidas pola Federación Internacional de Natación que rexen a natación competitiva.
Saelred de Essex
Saelred ou Selered de Essex, finado en 746, foi rei de Essex de c. 709 a 746.
Traxectoria
O seu dereito ao trono debeuse a ser descendente de Sledd de Essex, o fundador da súa dinastía. Parte do seu reinado produciuse conxuntamente con Swaefberht, quen se pensa que puido gobernar na parte de Middlesex. A súa data de morte coñécese por unha entrada na Crónica anglosaxoa, a pesar de que as circunstancias non foron precisadas.
Saelred foi sucedido por Swithred, neto de Sigeheard. O fillo de Saelred, Sigeric, sucedeu a Swithred.
Como os seus predecesores, Saelred non foi un gobernante independente, senón dependente do reino de Mercia. .
Ligazóns externas
Saelred en Prosopography of Anglo-Saxon England.
Efialtes de Atenas
Efialtes (en grego antigo: Ἐφιάλτης) finado en -461, foi un antigo político ateniense do século -V, que se converteu no xefe do partido democrático de Atenas, a partir de -465, e que se opuxo ao aristócrata Cimón, cabeza do partido aristocrático. Xunto con Pericles, emprendeu unha serie de reformas políticas e sociais.
Efialtes é considerado por moitos historiadores modernos, como o político que marcou o inicio da "democracia radical", pola que Atenas sería famosa en diante. Efialtes, con todo, non viviría durante moito tempo para participar desta nova forma de goberno. En -461, foi asasinado a instigación de oligarcas resentidos, e o mando político de Atenas pasou ao seu adxunto: Pericles.
Primeiras accións
Efialtes aparece na historia primeiro como estratego ao mando dunha frota ateniense no mar Exeo, en -465. Sostiña que Esparta rivalizaba con Atenas pola hexemonía, e dirixiu en balde a campaña contra o envío de reforzos aos espartanos durante a rebelión dos hilotas (-462). Despois, en agosto do -463, de rexeitamento á petición de axuda militar de Esparta para acabar cunha revolta dos hilotas. Cimón, o político ateniense máis destacado da época, era pro-espartano e avogou por enviar axuda argumentando que Grecia non debía permitirse coxear, nin Atenas verse privada da súa compañeira de xunta. Efialtes, mentres tanto, argumentou que Esparta e Atenas eran inimigas por natureza, e que Atenas debía alegrarse da desgraza de Esparta mellor que axudala a recuperarse. Cimón, con todo, venceu no debate, e foi enviado a Esparta con 4.000 hoplitas.
Ataque ao Areópago
En -462, Efialtes e os seus aliados políticos empezaron a atacar ao Areópago, un consello composto de antigos arcontes que era unha forza tradicionalmente conservadora baixo o control da aristocracia, dado que estas maxistraturas estaban restrinxidas ás clases máis ricas. Segundo Aristóteles e algúns historiadores modernos, Atenas fora gobernada, desde aproximadamente o -478, baixo unha informal «Constitución Areopaxita», baixo o liderado de Cimón de Atenas. Na época das Guerras Médicas alcanzou un prestixio considerábel e un influente papel político: tras a vitoria sobre os persas, o Areópago intentou impedir a democratización do sistema apoiando a Cimón. Logo do mais as atribucións do Areópago non estaban moi definidas pois dende as reformas de Clístenes algunhas das competencias do Consello dos Cincocenteos (Bulé) e o Areópago se solapaban.
O asunto de maior polémica entre as institucións era o control dos arcontados. Logo do seu exercicio, estes maxistrados rendían contas ante o Areópago, aínda que os sectores reformistas esixían que fose a Bulé a encargada de facelo reclamando o control popular sobre a xestión. Efialtes empezou a súa campaña contra este corpo axuizando a certos membros por mala administración. Cara o ano 462 a. C, Efialtes persuadiu á Asemblea para reformar o Areópago, limitou o seu poder e deixoulle unicamente xurisdición para os casos de homicidio e crimes relixiosos; e a administración das propiedades sacras. Efialtes propuxo á Ecclesia, ou asemblea popular, unha serie radical das reformas que dividiu os poderes, tradicionalmente exercidos polo Areópago, entre o consello democrático da Bulé, a propia Ecclesia, e os tribunais populares. Deste xeito, a Bulé gañou o control dos arcontes e poderes xudiciais para asegurar a orde pública.
Algúns historiadores argumentaron que Cimón e os seus hoplitas estaban aínda no Peloponeso na época desta proposta, mentres que outros argumentaron que a proposta foi despois do seu regreso. Aqueles que sitúan as propostas durante a ausencia de Cimón, suxiren que tentaron derrocalo ao seu regreso, mentres que aqueles que cren que estaba presente durante as propostas, cren que se opuxo a elas no debate inicial. Todos están de acordo en que a súa resistencia foi condenada ao fracaso, debido ao feito de que o seu exército de hoplitas foi despedido polos espartanos groseiramente, acción que demoleu o prestixio político de Cimón e doutro atenienses pro-espartanos.
Morte e legado
O éxito das reformas de Efialtes foi seguido polo ostracismo de Cimón, que deixou a Efialtes e a súa facción o control do estado, aínda que a democracia ateniense ben establecida dos anos posteriores non se asentou aínda completamente; as reformas de Efialtes parecen ser soamente o primeiro paso do programa do partido democrático. Efialtes, con todo, non viviría para ver o desenvolvemento adicional desta nova forma de goberno. No -461, foi asasinado por un tal Aristódico de Tanagra, como parte dun complot oligárquico. Pericles, o seu aliado político encargaríase de terminar a transformación gobernamental e dirixir a Atenas durante varias décadas.
A traxedia As Euménides, de Esquilo, testemuña en certa medida as ideas e sentimentos espertados no pobo ateniense por estas novas medidas.
Moucide, O Valadouro
Santo Estevo de Moucide é unha parroquia do concello lugués do Valadouro, na comarca da Mariña Central. En 2011, segundo o IGE, tiña 204 habitantes (104 homes e 100 mulleres).
Xeografía
Vizosa grazas ás augas do río Moucide, que desemboca na parroquia de Cordido en Foz, e é afluente do río das Fontes de Moucide. Cerca do Monte da Mina hai unha pequena fervenza que é famosa na parroquia, e un pozo artificial, creado por se houbese algún incendio.
Predomina o eucalipto e é salientable a presenza de fauna tradicional dos bosques lugueses como o corzo, o raposo, o xabaril e o azor.
Historia
Ata mediados do século XIX a parroquia de Moucide estaba integrada no concello de Foz, do que se segregou entre 1858 e 1860 para unirse ao entón chamado Tierra Llana del Valle de Oro, hoxe O Valadouro.
A estrutura da paisaxe urbanizada é a habitual dos lugares galegos, coa igrexa dominando. A escola, que se fixo cos cartos dos valdourenses na Habana, xunto coa explotación mineira en que se extraía caolín, hoxe abandonada, no Monte da Mina, achegan trazos da realidade económica que o lugar viviu outrora.
Patrimonio
A igrexa de Santo Estevo de Moucide ten un retablo maior barroco, no que está presente unha Santa Lucía datada no século XIV. O retablo dereito e a cruz procesional son do século XVI.
Bento da Cruz
dereita|miniatura|O escritor portugués cando foi recoñecido como Arraiano Maior da Raia Seca (Entrimo, 2011). Bento Gonçalves da Cruz, nado en Peirezes (Montalegre) o 22 de febreiro de 1925 e finado en Porto o 25 de agosto de 2015, foi un escritor e médico portugués.
Traxectoria
Ingresou no seminario con 15 anos, onde permaneceu ata os 21. En 1948 comezou a estudar Medicina na Universidade de Coímbra, rematando en 1955. Despois de exercer como médico na rexión de Barroso, estableceuse en Porto en 1971. Tras xubilarse viviu na súa aldea natal, na casa restaurada que pertencera ao seu avó.
Política do fillo único
dereita|miniatura|«Por favor, polo ben do país, usa un método anticonceptivo». (arriba) Cartel promocionando a planificación familiar ou política de control da poboación nos suburbios de Nanchang (Dean Jiujiang Xian), provincia de [[Jiangxi. O control da poboación e a política de fillo único nas zonas urbanas, foi unha das políticas nacionais básicas da República Popular da China para controlar a superpoboación.]] A política dun fillo por parella ou política do fillo único é unha medida de control da poboación establecida en zonas urbanas de China, vixente entre o ano 1979 e finais do 2015, co obxectivo de establecer un radical control da natalidade que reducise o crecemento da poboación excesivo ou superpoboación. China é o país máis poboado do mundo, alberga a quinta parte da poboación mundial.
O goberno chinés introduciu a política en 1978 para aliviar os problemas sociais e ambientais da China. A política é polémica tanto dentro como fóra da China debido ás cuestións que expón; debido á maneira na cal se aplicou (para algunhas persoas agresiva), e debido ás preocupacións polas consecuencias económicas e sociais negativas. No entanto, exames recente emprendidos polo centro de investigación do banco da China, demostraron que preto do 75% da poboación, apoia a política.
En febreiro de 2008 o oficial do goberno chinés, Wu Jachutomiko, dixo que a política do sempai sería reconsiderada.
A política facíase cumprir a nivel provincial a través de multas na renda ou pago da familia e doutros factores. En novembro de 2013, no Terceiro Pleno do 18 Comité Central do Partido Comunista Chinés (PCCh), tomouse a decisión de permitir ter dous fillos ás parellas nas cales o pai ou a nai non teñan irmáns. Esta medida supón un cambio na controvertida política do fillo único.
En outubro de 2015 China abandonou definitivamente esta política, mantendo con todo, un límite de dous fillos por parella. A implantación da nova política será gradual; as parellas que desexen ter un segundo fillo seguirán un proceso de solicitude simplificado.
1949- Natalismo inicial da revolución comunista
A doutrina oficial da revolución comunista de 1949 sobre a demografía e o crecemento da poboación pasou a ser parte da ortodoxia marxista: non hai problema na cantidade de poboación senón na produción, sen propiedade privada non haberá problema de repartición da produción e a alimentación para unha poboación numerosa.
En palabras de Mao Zedong:Non todos defendían o natalismo nacionalista, o presidente da Universidade de Pequín Ma Yinchu consideraba necesaria a planificación familiar xa en 1950, razón pola que foi cesado-.
1953 - Intentos de control da natalidade: primeiro censo moderno
A raíz do primeiro censo moderno de 1953, que revela unha poboación de 583 millóns de persoas as autoridades chinesas móstranse receptivas ao neomaltusianismo dominante no pensamento demográfico occidental deses anos.
1963/1966 - Redución da fecundidade polo matrimonio tardío
Porén, retómanse algunhas medidas indirectas dirixidas ao control da poboación como a promoción das virtudes do matrimonio tardío. Así, os primeiros anos da década de 1960 -nas cidades- redúcese a fecundidade case á metade entre os anos 1963 e 1966.
1972 - Antinatalismo e políticas de control poboacional
É en 1972, cando o partido comunista chinés asume como unha política nacional de primeira orde o control do aumento da poboación e promove, a pesar da reticencia dalgúns dirixentes, unha campaña de carácter nacional, coa creación de supervisores e estruturas administrativa e seccións específicas nas comisarías urbanas para o control rigoroso da poboación. No medio rural envíanse conselleiros médicos co fin de informar e facilitar o acceso e distribución de anticonceptivos.
1979 - Instauración da política de fillo único
miniatura|350px|Evolución da poboación na China As proxeccións demográficas derivadas das inercias demográficas a finais da década de 1970, se non se corrixían, apuntaban a crecementos enormes e insostibles da poboación, que impedirían os programas de desenvolvemento, económicos e modernización que se estableceron nesa época polo goberno chinés.
O obxectivo era conseguir a estabilización da poboación no ano 2000, unha vez alcanzados os 1.200 millóns de habitantes. Para iso establécese o obxectivo do fillo único en todo o país -con excepcións en territorios considerados especiais ou para algunhas minorías étnicas-.
Era un obxectivo radical e sen precedentes. Combinouse a propaganda, a presión social, o establecemento de beneficios e penalizacións económicas.
Así, as parellas cun só fillo, se deciden non ter máis, obteñen unha certificación que lles outorga distintos beneficios: baixa de maternidade máis prolongada, servizos pediátricos preferentes, asignación prioritaria de vivenda... chegando a recibir axudas en diñeiro.
Con todo, no medio rural, a forza da tradición fai que a fecundidade sexa moito maior, polo que os controis son moi rigorosos: séguese potenciando o atraso no matrimonio -en 1980 prohíbese o matrimonio antes dos 22 e os 20 anos de homes e mulleres respectivamente-, e o atraso para ter o primeiro fillo.
2015 - Fin da política de fillo único - Novos límites
En outubro de 2015 China abandonou definitivamente esta política, mantendo con todo, un límite de dous fillos por parella. A implantación da nova política será gradual; as parellas que desexen ter un segundo fillo seguirán un proceso de solicitude simplificado.
Política de fillo único na China
En abril de 2007 un estudo realizado pola Universidade de California, Irvine demandou ser o primeiro estudo sistemático da política, atopando que fora útil.". Outros informes demostraron envellecemento da poboación e crecemento demográfico negativo nalgunhas áreas.
Crecemento demográfico e redución do índice de fertilidade
Desde a introdución da política de fillo único en 1972, o índice de fertilidade na China caeu de tres nacementos por muller en 1980 (xa unha redución aguda de preto de cinco nacementos por muller a principios dos anos 70) a aproximadamente 1.8 nacementos en 2008. (O termo familiar "nacementos por muller" formalízase xeralmente como o Índice de fertilidade total(TFR), un termo técnico en análise demográfica, que significa o número medio de fillos que nacerían a unha muller no seu curso de vida se ela experimentase os índices de fertilidade específicos á súa idade).
En total, China estima que ten 300 a 400 millóns de persoas en 2008 coa política dun-neno. Chinese authorities thus consider the policy as a great success in helping to implement China's current economic growth. A redución no índice de fertilidade e crecemento demográfico reduciu a severidade dos problemas que veñen coa superpoblación, como epidemias, os tugurios, servizos sociais ateigados (tales como saúde, educación, aplicación de lei), e a tensión no ecosistema por abuso da terra fértil e produción de altos volumes de lixo. Con todo, mesmo coa política dun-neno, "China aínda ten un millón máis nacementos que mortes cada cinco semanas".
As estimacións de estudante e oficiais da fertilidade chinesa total actual (o número medio de nenos que unha muller ten na vida) varían sobre unha ampla gama, de preto de 1.3 a 2.0: Os estudos de demográficos chineses, financiados en parte polo fondo da ONU para as actividades de poboación, demostraron que combinar o alixeiramento e o coidado médico de pobreza cos obxectivos flexibles para a planificación familiar era máis eficaz na redución de fertilidade que a aplicación vigorosa dos obxectivos moi ambiciosos de redución da fertilidade.
Relaxación da política de fillo único
240px|miniatura|Evolución da natalidade na China En novembro de 2013, no Plenario do Comité Central do Partido Comunista Chinés, tomar a decisión de relaxar a política do fillo único. Esta decisión foi tomada pola Asemblea Nacional Popular, o máximo órgano lexislativo, tras unha semana de deliberacións e un mes e medio despois de que o partido anunciáseo.
Fin da política de fillo único
No mes de outubro de 2015 un cambio na lexislación informou de que se permitiría a todas as parellas casadas do país ter 2 fillos de forma universal. A axencia oficial Xinhua foi a que deu a noticia tras o peche do Plenario do Comité Central do Partido Comunista Chinés, unha reunión de catro días durante a cal as súas 205 membros e 170 suplentes acordaron o 13º Plan Quinquenal. Este importante documento, que verá a luz este ano 2016, contén as guías mestras da política económica e social que seguirá o país entre os anos 2016 e 2020.
No texto, Xinhua declaraba que a China “abandona a política do fillo único” e “porá en marcha outra que permita a cada parella ter dous fillos como resposta proactiva ao envellecemento da súa poboación”, aínda que en ningún momento daba detalles de como se implantará.
Na actualidade, China conta cunha poboación superior aos 1.300 millóns de persoas. O principal problema é o envellecemento poboacional xuntamente coa diminución da capacidade laboral. Este envellecemento fai que cada vez haxa menos xente en idade de traballar e faría crecer máis os desequilibrios sociais, o que prexudica á economía do país.
Varios estudos, entre eles un das Nacións Unidas, estiman que no ano 2050 haberá no país preto de 440 millóns de persoas maiores de 60 anos. Todos coinciden en sinalar que esta cantidade suporá unha presión enorme para os recursos do Estado, polo que necesitaban investir a tendencia canto antes. Ademais, tamén se espera que, desde o ano 2010 e até o 2030, o número de traballadores chineses descenda en 57 millóns.
Ismael Serrano
Biografía
Estudou Física na Universidade Complutense de Madrid e nesta época empezou a tocar nos locais madrileños do circuíto da canción de autor, como a Libertad8 ou Galileo, dándose a coñecer até o punto de que a coexistencia entre ciencia e música fíxose incompatible e deixou sen concluír unha carreira universitaria que lle estaba comezando a desencantar. En 1997 gravou o seu primeiro álbum, Atrapados en azul, no que recuperaba a canción protesta e que inclúe a súa canción máis coñecida, "Papá cuéntame otra vez" e outros temas como "Vértigo" ou "Un muerto encierras". Co seu primeiro traballo conseguiu o disco de platino en España e deuse a coñecer en América Latina (disco de ouro na Arxentina).
Continuou a súa carreira co seu segundo disco, La memoria de los peces (1998), co mesmo éxito (que conseguiu desde un principio con singles moi vivos como "Últimamente" e "Tierna y dulce historia de amor") e volveu conseguir o disco de platino en España. Neste disco Ismael preocupábase polos problemas de América do Sur en cancións como "Vine del norte" -con relación a Chile- e "A las madres de mayo" -con relación a Arxentina-, e facía unha homenaxe á República con "Al bando vencido".
En 2000 publicou o seu terceiro traballo Los paraísos desiertos, disco co que evolucionaba musicalmente introducindo novos ritmos como o jazz. Con este álbum tamén conseguiu o disco de platino e ademais un nomeamento aos Premios Goya á Mellor Canción Orixinal por "Km. 0", canción incluída na banda sonora da película de mesmo nome, dirixida por Juan Luis Iborra e Yolanda García Serrano.
Ostrácodos
Os ostrácodos (Ostracoda), do grego όστρακον, óstrakon, 'cuncha' e ειδής, eidés, 'con aspecto de', son unha clase de crustáceos da que se identificaron unhas 70.000 especies, das cales só 13.000 existen actualmente, agrupadas en varias ordes. Son crustáceos de pequeno tamaño, normalmente de 1 mm de longo, pero poden variar de 0,2 a 30 mm (no caso de Gigantocypris). Os seus corpos son aplanados lateralmente e están protexidos por unha "cuncha" quitinosa ou calcaria de dúas valvas. A bisagra entre as dúas valvas está na parte superior (dorsal) do corpo. Os ostrácodos agrúpanse para a súa clasificación segundo a súa morfoloxía básica, pero os grupos poden non ser monofiléticos, e as súas filoxenias moleculares permanecen ambiguas.
Ecoloxicamente os ostrácodos mariños poden formar parte do zooplancto, pero o máis común é que forman parte do bentos (animais do fondo mariño). Moitos ostrácodos, especialmente os Podocopida, tamén se encontran na auga doce, e coñécense especies terrestres de Mesocypris do solos de bosques húmidos de Suráfrica, Australia e Nova Zelandia. Teñen dietas moi variadas, e o grupo inclúe carnívoros, herbívoros, preeiros e filtradores.
En 2008 coñecíanse unhas 2.000 especies e 200 xéneros de ostrácodos non mariños. Porén, unha gran porción da súa diversidade aínda está por describir, localizada en puntos quentes de biodiversidade non documentados de hábitats acuáticos temporais de África e Australia. Da diversidade específica e xenérica coñecida dos ostrácodos non mariños, a metade (unhas 1.000 especies e 100 xéneros) pertencen a unha familia (de entre un total de 13 familias), a dos Cyprididae. Moitos Cyprididae ocoren en corpos de auga temporais e teñen ovos resistentes á seca, reprodución mixta/partenoxenética, e a capacidade de nadar. Estes atributos biolóxicos preadaptáronos para poder orixinar exitosas radiacións neses hábitats.
Fósiles
miniatura|Os grandes ostrácodos Herrmannina do [[Silúrico (Ludlow) no xacemento de Soeginina (Formación Paadla) no leste da illa Saaremaa de Estonia.]]
Os ostrácodos son "con diferenza os artrópodos máis comúns no rexistro fósil" e os seus fósiles encóntranse desde o Ordovícico temperán ao presente. M. B. Hart realizou un esquema do perfil de microfauna zonal baseado nos foraminíferos e ostrácodos. Atopárose ostrácodos de auga doce en ámbar do Báltico de idade eocena, que presumiblemente foi arrastrado polas augas durante inundacións.
Os ostrácodos foron especialmente útiles para a biozonación de estratos mariños a escala local ou rexional, e son indicadores moi valiosos de paleoambientes a causa da súa abundancia, pequeno tamaño, facilidade de conservación, xeralmente con mudas, caparazóns bivalvos calcificados; as valvas son microfósiles frecuentes.