cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Conflito sexual
Elección críptica da femia
A elección críptica da femia está dentro dos conflitos dos padróns reprodutivos. A elección críptica da femia orixínase dos procesos que ocorren despois da penetración, que permiten que a femia fertilice preferentemente ou produza descendencia cun macho de determinado fenotipo. Pénsase que se a elección críptica da femia lle proporciona beneficios xenéticos indirectos en forma dunha descendencia máis adaptada, calquera fenotipo do macho que limite a elección críptica da femia induce un custo para a femia. A miúdo, a elección críptica da femia ocorre en especies poliandras ou polígamas.
A especie de grilo Gryllus bimaculatus é unha especie polígama. Múltiples apareamentos incrementan o éxito da eclosión da posta de ovos que se hipotetiza é o resultado de incrementar as posibilidades de atopar un esperma compatible. Por tanto, está no interese da femia aparearse con múltiples machos para incrementar a fitness xenética da descendencia; porén, os machos preferirían enxendrar máis descendencia das femias e tratarán de impedir que a femia teña múltiples apareamentos vixiando a posibilidade de apareamento para excluír machos rivais.
De xeito similar, demostrouse que as especies poliandras da araña Pisaura mirabilis teñen unha elección críptica da femia. A entrega dun agasllo nupcial por un macho incrementa a proporción de esperma retido pola femia (coa duración da copulación controlada).
Coidados parentais
O investimento parental dáse cando ambos os proxenitores coidan os ovos ou as crías, o que ten como resultado un incremento da fitness da descendencia. Aínda que intuitivamente pode asumirse que como proporcionar coidados á descendencia proporcionaría beneficios xenéticos indirectos a ambos os parentes, non habería moito conflito sexual; porén, xa que ningún deles está interesado na fitness xenética do outro, é máis beneficioso ser egoísta e cargar o custo dos coidados parentais no outro sexo. Por tanto, cada membro da parella exercería selección sobre o outro membro para proporcionar máis coidados, creando un conflito sexual. Adicionalmente, como é beneficioso para un dos membros desenvolver adaptacións en canto aos coidados parentais a expensas do outro, é probable que no outro membro evolucionen contraadaptacións para evitar ser explotado, creando unha situación que pode predicirse pola teoría de xogos.
Na especie de escaravellos Nicrophorus defodiens hai coidados biparentais; porén, os machos da especie reinician a liberación de feromonas despois de aparearse coa femia primaria para atraer máis femias para incrementar o seu rendemento reprodutivo. Porén, o interese da femia é poder monopolizar os coidados parentais do macho e a provisión de comida á súa descendencia. Por tanto, a femia morde e intenta expulsar o macho da súa percha de sinalización e interferir cos intentos de apareamento secundario do macho para impoñer a monogamia ao macho.
miniatura|Un [[ferreiriño de cara negra cantando.]]
O ferreiriño de cara negra (Remiz pendulinus) macho constrúe un elaborado niño e pode unirse a el ou non unha femia en calquera estado da construción. Despois da posta de ovos, hai unha incubación estritamente uniparental e coidados á descendencia; porén, ambos os proxenitores poden adoptar o papel de coidador. As femias proporcionan os coidados nun 50-70% das crianzas de fillos iniciadas, mentres que os machos proporcionan os coidados un 5-20% das veces, pero aproximadamente o 30%-35% das veces deixan morrer os ovos, que adoitan ser 4 ou 5 ovos viables, o que é un custo considerable para ambos os proxenitores. Porén, o feito de abandonalos tamén representa un gran custo para o proxenitor que os abandonou. Por tanto, o momento do abandono faise moi importante. O momento óptimo para os machos depende do status da posta, e como resultado o macho entra frecuentemente no niño e permanece preto durante o período de posta de ovos. Para as femias é importante non abandonar o niño demasiado cedo para que o macho non abandone tamén os ovos, pero tamén non facelo demasiado tarde non sexa que o macho abandone antes de que o faga a femia. As femias adáptanse sendo moi agresivas cara aos machos que tratan de achegarse ao niño así como escondendo un ou máis ovos para que os machos non teñan toda a información da situación da posta.
O éxito na crianza dos ferreiriños de cara negra suxire un conflito de intereses entre os machos e femias nunha poboación silvestre: abandonando a posta, cada proxenitor incrementa o seu éxito reprodutivo, aínda que o abandono reduce o éxito reprodutivo da súa parella. Este tira e afrouxa entre machos e femias sobre os coidados parentais suxeriuse que impulsa estratexias de crianza dos fillos flexibles nesta especie. Porén, na especie moi relacionada Anthoscopus minutus ambos os proxenitores incuban os ovos e crían os fillos. Un factor que contribúe á decisión de crianza é a paternidade fóra da parella (ou extra-parella), xa que nesta especie menos do 8% das crías procedían de relacións fóra da parella, mentres que no R. pendulinus un 24% das crías procedían de relacións fóra da parella.
Noutras especies de paseriformes, como Rupicola rupicola, así como outras especies que forman leks, o conflito sexual mesmo pode non manifestarse nos coidados parentais. As femias destas especies teñen a tendencia a seleccionar machos para aparearse con eles e ser fertilizadas, e as femias crían os fillos soas nos seus niños.
Manuel Torres Picón
Manuel Torres Picón, nado en Santiago de Compostela en 1902, foi un carpinteiro e sindicalista galego.
Traxectoria
Fillo de Felipe Torres e Marcedes Picón. Carpinteiro. Afiliado á CNT dende 1928, foi tesoureiro do seu sindicato por dous meses. Representou ao Sindicato de Zoqueros de Santiago no Pleno Regional de Santiago de febreiro de 1933. Foi elixido tesoureiro do Partido Sindicalista de Compostela en maio de 1935. Foi elixido vicesecretario da Unión Protectora de Artesanos de Compostela en setembro de 1939. Militante da CNT clandestina de Compostela, recibía propaganda dende Madrid e participou na organización dos comités de Vigo e Vilagarcía. En maio de 1947 intentou reorganizar a CNT de Compostela con Miguel Sangenís. Detido, foi procesado na causa 156/47. Xulgado en consello de guerra celebrado en Vigo o 1 de xuño de 1948, foi condenado a 3 anos de prisión.
A Rúa, Valeixe, A Cañiza
A Rúa é un lugar da parroquia de Valeixe, no concello pontevedrés da Cañiza, na comarca da Paradanta.
Teresa Wilms Montt
María Teresa de las Mercedes Wilms Montt, nada en Viña del Mar o 8 de setembro de 1893 e finada en París o 24 de decembro de 1921, foi unha escritora, poeta e anarcofeminista chilena, tamén coñecida como Thèrése Wilms Montt, Tebal e Teresa de la Cruz. Foi descrita como "encarnación da aberrancia sexual e da profecía social".
Primeiros anos
Foi a segunda filla entre as seis fillas (Luz Teresa Rosa, María Inés, Carolina Isabel, Carmen, Victoria Margarita e Ana Esperanza) do matrimonio de Federico Guillermo Wilms y Brieba (1867-1943), suposto descendente da realeza prusiana, e Luz Victoria Montt y Montt (1870-1917), bisneta do presidente da república Manuel Montt. Tiña ascendencia alemá por parte de pai e catalá de Xirona por parte de nai. Tivo unha esmerada educación por parte de institutrices e titores privados, segundo as regras da época destinada a manter un matrimonio e o protocolo da alta sociedade, sen contar co seu carácter rebelde que axiña manifestou. Con facilidade para as linguas, aprendeu francés (idioma en que escribiu os seus diarios), inglés, italiano, portugués e un pouco de alemán.
En 1910, con dezasete anos, casou con Gustavo Balmaceda Valdés, sobriño do presidente José Manuel Balmaceda, en contra da vontade da súa familia e da do seu escollido. En Santiago integrouse na activa vida cultural da cidade. Os celos e o alcoholismo do seu marido provocáronlle graves conflitos familiares. O matrimonio tivo dúas fillas, Elisa, chamada "Chita" (1911), e Sylvia Luz (1913).
Entre 1912 e 1915 residiu en Iquique en pleno auxe salitreiro por razóns de traballo do seu marido. Alí comezou a súa relación con feministas e sindicalistas e observou os novos movementos dos reformistas. Entrou na masonaría e fixo as súas primeiras publicacións na prensa da cidade co pseudónimo de Tebal.
Tralo seu regreso a Santiago, o seu esposo descubriu a relación que ela mantiña con Vicente Balmaceda Zañartu, primo de Gustavo, ao que nos seus diarios chamaba poeticamente "Vicho", "Mi amante ídolo" ou "Jean", e que pouco a pouco se converteu na inspiración dos seus primeiros escritos. Un tribunal familiar recluíuna o 18 de outubro de 1915 no convento do Precioso Sangue, onde intentou duicidarse o 29 de marzo do ano seguinte.
Viaxes
250px|miniatura|Retrato de Teresa de la Cruz por [[Julio Romero de Torres (1920)]] En xuño de 1916, Vicente Huidobro axudouna a fuxir do convento e marcharon xuntos a Buenos Aires. Grazas á súa permanencia nesta gran cidade que comenzaba a destacar pola súa intelectualidade cosmopolita, desenvolveu novas amizades cos escritores Victoria Ocampo, Jorge Luis Borges e Pelegrina Pastorino (Péle) e viviu a revolución da moda feminista, que lle presentou a posibilidade de levar pantalóns. Esta corrente tivo un enorme impacto nela.
Na capital arxentina inaugurou a súa carreira literaia, publicando en 1917 os seus libros Inquietudes sentimentales e Los tres cantos. En agosto dese ano, Horacio Ramos Mejía, mozo de 20 anos e un dos seus namorados, suicidouse fronte a ela (en 1919 publicou Anuarí, poemario dedicado a el). Tras esta traxedia, partiu no barco Vestris a Nova York para colaborar coa Cruz Vermella durante a primeira guerra mundial, mais:
En Europa
Tras ser acusada de espía foi deportada a España, onde se integrou na bohemia madrileña e frecuentou o café Pombo. Presentada por Joaquín Edwards Bello, coñeceu os escritores Ramón Gómez de la Serna, Enrique Gómez Carrillo e, principalmente, Ramón María del Valle-Inclán, que prologou os libros que publicou no país. Alí saíron á luz En la quietud del mármol e Mi destino es errar, como Teresa de la Cruz. Na capital española retratárona os pintores Julio Romero de Torres e Anselmo Miguel Nieto.
Tras errar por Buenos Aires, Sevilla, Córdoba e Granada, estableceuse en París en 1920. Alí volveu encontrarse coas súas fillas despois de cinco anos de non velas. Cando as nenas regresaron a Chile, a dor da nova separación provocoulle unha terrible depresión que a levou ao suicidio. Faleceu o 24 de decembro de 1921 por unha sobredose de veronal aos 28 anos de idade. Está enterrada na división 82 do cemiterio do Père-Lachaise.
A Rúa de Pintelos, Valeixe, A Cañiza
A Rúa de Pintelos é un lugar da parroquia de Valeixe, no concello pontevedrés da Cañiza, na comarca da Paradanta.
O Carramal, Salcedo, Pontevedra
O Carramal é un lugar da parroquia de Salcedo no concello de Pontevedra, na provincia de Pontevedra. Segundo o IGE, en 2022 tiña 213 habitantes (108 homes e 105 mulleres).
Neurofascina
A neurofascina é unha proteína do sistema nervioso que nos humanos está codificada polo xene NFASC do cromosoma 1.
Función
A neurofascina é unha molécula de adhesión celular de tipo inmunoglobulina da familia L1 (ver L1CAM) implicada na selección de obxectivos subcelular do axón e na formación de sinapses durante o desenvolvemento neural.
Importancia clínica
Unha mutación homocigótica que causa a perda de Nfasc155 orixina unha grave hipotonía conxénita, contracturas dos dedos e dedas e falta de reacción ao tacto ou dor.
Río Negro, Arxentina
O río Negro é o curso de auga máis importante da provincia arxentina de Río Negro e tamén da Patagonia en canto ao seu caudal. O seu nome provén da tradución literal do mapuche Curú Leufvú, aínda que as súas augas son dunha cor máis verde escura ca negra. Antigamente era coñecido tamén como río dos Salgueiros debido á gran cantidade de salgueiros choróns que hai nas súas beiras. Ten unha lonxitude de 635 km, aínda que cunha das súas cabeceiras, o río Limay, a lonxitude total do sistema fluvial Negro-Limay chega aos 1252 km.
Xeografía
left|thumb|250px|Ponte entre [[Viedma e Carmen de Patagones.]] 250px|esquerda|miniatura|Meandros do río Negro.
O río Negro nace nominalmente da confluencia dos ríos Limay e Neuquén, no extremo oriental da provincia de Neuquén, e flúe en dirección oeste-sueste en territorio rionegrino até chegar ao océano Atlántico cerca do balneario El Cóndor, 30 quilómetros ao sur de Viedma, capital da provincia. No último tramo do seu curso constitúe o límite natural entre a provincia de Río Negro e a Provincia de Buenos Aires.
É un río de carácter alóctono, xa que non recibe afluentes, con gran cantidade de meandros e illas fluviais, destacando pola súa superficie a de Choele Choel. Discorre entre as bardas ou terrazas que forman as mesetas patagónicas, a través dun val de inundación de largo variable e terras moi fértiles produto da sedimentación.
A súa conca está altamente humanizada, xa que o seu caudal encóntrase regulado polas presas que se encontran nos ríos Limay e Neuquén e repártese entre diversos canais de rego. A fertilidade do val aproveitouse para xerar un oasis dentro da rexión, no que se cultivan gran cantidade de froitas e hortalizas. O val constitúe a área máis densamente poboada de toda a Patagonia. A conca do río divídese xeralmente en tres partes: Alto Val do Río Negro, ao oeste, onde se encontran, entre outras, as cidades de General Roca, Cipolletti e Villa Regina; Val Medio centrado na cidade de Choele Choel; e o Val Inferior na desembocadura do río, con Viedma como a cidade máis importante desta área.
Notas
miniatura|O Río Negro durante a tardiña na illa da localidade de Choele Choel.
Fermentación láctica
miniatura|O [[isómero L do ácido láctico.]] miniatura|Esta animación mostra como unha molécula de [[glicosa (6 carbonos) se converte en dúas moléculas de piruvato de 3 C (glicólise) e despois en dúas de ácido láctico.]] A fermentación láctica é un proceso metabólico polo cal unha molécula de glicosa ou outra hexosa ou tamén disacáridos que conteñen hexosas como a. sacarosa ou a lactosa convértense en ácido láctico (ou lactato en disolución a pH celular) á vez que se obtén enerxía e forma de ATP. É un proceso fermentativo anaerobio que ocorre nalgunhas bacterias e en células animais, como as musculares.
Hai dous tipos de fermentación láctica, dependendo de se o produto final é só lactato ou se é lactato e outros produtos adicionais, que se denominan fermentación homoláctica e fermentación heteroláctica, respectivamente. Na fermentación homoláctica a glicosa é convertida en dúas moléculas de ácido láctico como único produto final. Na fermentación heteroláctica, os produtos finais, ademais do ácido láctico, son o dióxido de carbono e o etanol.
A lactato deshidroxenase do citosol das células cataliza a interconversión de piruvato e lactato coa interconversión simultánea de NADH e NAD+.
A fermentación láctico utilízase na fabricación de moitos produtos lácteos, por exemplo o iogur ou o queixo.
Fermentación homoláctica
miniatura|Fermentación homoláctica: o piruvato convértese en lactato. As bacterias homofermentativas converten a glicosa (ou outras hexosas) en dúas moléculas de lactato e utilizan a reacción para obter moléculas de ATP por medio de fosforilación a nivel de substrato: O proceso prodúcese en dúas fases: primeiro ten lugar a glicólise na que se produce piruvato, e despois este é o que orixina o lactato por fermentación: Na primeira etapa prodúcese o ATP, e na segunda, rexenérase o NAD+. No músculo a segunda etapa está catalizada pola lactato deshidroxenase.
Exemplos de bacterias homofermentadoras son algúns Lactobacillus e Streptococcus. Ocorre tamén en tecidos animais, e nalgúns fungos e protozoos.
Fermentación heteroláctica
miniatura|150px|Esquema simplificado da ruta da fosfocetolase en bacterias heterolácticas. As bacterias heterofermentativas producen menos lactato e menos ATP, xa que só se forma unha molécula do intermediario piruvato que se converte en lactato, mentres que por outra rama da vía orixínanse outros produtos finais como etanol e dióxido de carbono. A vía utilizada denomínase ruta da fosfocetolase, na que o encima clave é a fosfocetolase. Globalmente a ecuación sería:
Exemplos destas bacterias son: Leuconostoc mesenteroides, Lactobacillus bifermentous e Leconostoc lactis; tamén algúns Lactobacillus.
Ruta do bífido
Bifidobacterium bifidum utiliza unha ruta de fermentación do ácido láctico que produce máis ATP que a homoláctica ou heteroláctica:
Historia
Varios químicos ao longo do século XIX descubriron procesos fundamentais da química orgánica e o metabolismo. Un deles foi o químico francés Joseph Louis Gay-Lussac, que estaba especialmente interesado nos procesos de fermentación e contaxioulle esta fascinación a un dos seus mellores estudantes, Justus von Liebig. Cunha diferenza duns poucos anos, cada un deles descubriu, xunto con outros colegas, a estrutura química do ácido láctico. Tiñan un coñecemento puramente químico da fermentación, o que significaba que non interviñan seres vivos, e que só podía optimizarse con catalizadores químicos. En 1857, o químico francés Louis Pasteur foi o primeiro que describiu a produción de ácido láctico como resultado dunha fermentación microbiana. Durante esa época traballaba na Universidade de Lille, onde unha destilería local lle pediu consello sobre varios problemas que se producían nas súas fermentacións. Por casualidade e co limitado equipamento que tiña o seu laboratorio daquela, conseguiu descubrir que nesa destilería estaban tendo lugar dúas fermentacións, unha láctica e outra alcohólica, ambas realizadas por microorganismos. Despois continuou investigando sobre estes descubrimentos en París, onde tamén publicou as súas teorías que contradicían a idea puramente química das fermentacións de Liebig e os seus seguidores. Aínda que Pasteur describiu algúns conceptos correctos que aínda se aceptan hoxe, Liebig rexeitou aceptalos. Incluso o propio Pasteur escribiu que aquilo estaba conducindo a unha comprensión completamente nova deste fenómeno químico. Aínda que Pasteur non describiu todos os detalles do proceso, descubriu os principais mecanismos de como funcionaba a fermentación láctica microbiana. Denominou a fermentación unha "forma de vida sen aire", por ser un proceso anaerobio.
Aínda que este proceso químico non fora debidamente descrito antes dos traballos de Pasteur, a xente levaba utilizando a fermentación do ácido láctico microbiana para a produción de alimentos desde moito antes. Análises químicas de restos arqueolóxicos mostraron que a fermentación do leite data da Prehistoria; as súas primeiras aplicacións foron probablemente parte da Revolución Neolítica. Como o leite contén de forma natural bacterias do ácido láctico, o descubrimento da fermentación era algo inevitable, porque ocorría espontaneamente a unha temperatura adecuada. O problema destes primeiros agricultores era que o leite fresco era case indixerible pola maioría dos adultos, pero os produtos fermentados non. Hoxe sabemos que as bacterias lácticas conteñen os encimas necesarios para dixerir a lactosa, e as súas poboacións multiplicábanse durante a fermentación, polo que no leite fermentado había moitos encimas para dixerir a lactosa. As fermentacións longas usadas para fabricar queixo descubríronse tamén hai miles de anos, como proban as receitas para fabricar queixo en escritura cuneiforme das primeiras civilizacións de Mesopotamia e un pouco despois en Babilonia e en textos do antigo Exipto. Unha interesante teoría é a da vantaxe competitiva que daba o consumo de produtos lácteos fermentados. Segundo esta teoría as mulleres nestes primeiros pobos agricultores sedentarios podían acurtar o tempo entre ter un fillo e outro grazas ao consumo adicional de produtos lácteos. Este factor puido darlles vantaxe á hora de competir cos que aínda seguían sendo sociedades de cazadores-recadadores. Co incremento do consumo de produtos lácteos estas sociedades desenvolveron xeneticamente unha persistencia da lactase na idade adulta, xa que o encima lactase que dixire o azucre do leite lactosa normalmente deixaba de producirse despois da infancia, polo que podían tomar leite non fermentado de adultos tamén. Esta habituación temperá ao consumo de lactosa das primeiras sociedades sedentarias pode aínda observarse hoxe nas diferenzas rexionais sobre a prevalencia desta mutación. Estímase que o 65% da poboación mundial carece dela. Como estas primeiras sociedades viñan de rexións da zona do leste de Turquía ata Eurpa central, a expresión deste xene aparece máis frecuentemente alí e tamén en Norteamérica (onde se asentaron esas poboacións europeas). Ao contrario, a intolerancia á lactosa é moi común en países asiáticos. 240px|miniatura|Botella e vaso de [[kumis]]
Bacterias do ácido láctico
Son un grupo de bacterias que pertencen á orde Lactobacillales e producen ácido láctico ao fermentar carbohidratos. Os xéneros principais son Lactobacillus, Leuconostoc, Pediococcus, Lactococcus e Streptococcus; outros xéneros menos importantes son Aerococcus, Carnobacterium, Enterococcus, Oenococcus, Sporolactobacillus, Tetragenococcus, Vagococcus e Weissella.
A fermentación de lactosa é un tests frecuentemente usado en microbioloxía determinativa, por exemplo na familia Enterobacteriaceae.
Aplicacións
A fermentación do ácido láctico utilízase en moitas partes do mundo para producir alimentos que non se poden producir por outros métodos. O xénero máis importante de bacterias fermentadoras do ácido láctico é Lactobacillus, aínda que ás veces tamén se usan outras bacterias e mesmo lévedos. A fermentación láctica utilízase para a fabricación de produtos lácteos, especialmente iogur e sauerkraut; na fabricación de queixo tamén interveñen bacterias lácticas, que axudan a callar o leite e darlle sabor, pero adoitan utilizarse maiormente encimas do calleiro ou doutra procedencia.
Iogur
O principal método de producir iogur é por fermentación láctica bacteriana do leite. As principais bacterias utilizadas son Lactobacillus bulgaricus e Streptococcus thermophilus, e as leis europeas, estadounidenses e doutros países esixen que todos os iogures conteñan estes dous cultivos (aínda que se poden engadir outros máis como probióticos, como os bífidos ou Lactobacillus acidophilus). Estas bacerias fermentadoras producen ácido láctico no leite, acidificando o seu pH e facendo que calle. As bacterias orixinan outros compostos que lle dan ao iogur o seu distintivo sabor. Un efecto adicional da diminución (acidificación) do pH é a incompatibilidade dese ambiente ácido con moitos outros tipos de bacterias nocivas.
Queixo
Cando o pH do leite se acificia o leite calla, e este é un proceso necesario para fabricar queixo. A maioría dos queixos son acidificados ata un certo grao por bacterias fermentadoras presentes no leite, que converten o azucre lactosa en ácido láctico, aínda que se engaden despois encimas do calleiro ou doutra procedencia para completar o callado. Xeralmente as bacterias que interveñen son dos xéneros Lactococcus, Lactobacillus ou Streptococcus''.
Sauerkraut
Igual que no iogur, cando aumenta a acidez debido ao ácido láctico xerado polos organismos fermentadores, morren moitas outras bacterias, que poderían ser patóxenas. As bacterias fermentadoras producen ácido láctico, pero tamén alcohois simples e outros produtos. Estes despois combínanse para formar ésteres, que contribúen ao sabor peculiar que ten o sauerkraut.
Peixe fermentado
Nalgunhas cociñas asiáticas o peixe ferméntase tradicionalmente con arroz para producir ácido láctico que conserva o peixe. Exemplos destes pratos son o burong isda da cociña filipina, o narezushi da cociña xaponesa e o pla ra da cociña tailandesa. O mesmo proceso utilízase en Filipinas coas gambas no prato balao-balao.
Kimchi
Na produción de kimchi (vexetais fermentados coreanos) tamén se usa a fermentación do ácido láctico.
Cervexa ácida
O ácido láctico é un compoñente na produción de cervexa ácida, como as de tipo Lambics e Berliner Weisses.
En vexetais
As bacterias do ácido láctico son parte da flora bacteriana natural de moitos vexetais. Por exemplo, estudouse a flora de bacterias lácticas que existe nas follas de leitugas e verzas. Nos vexetais almacenados pode producirse fermentación de ensilaxe, e diferentes bacterias lácteas orixinan distintos tipos de fermentación de ensilaxe das follas. Os vexetais que máis a miúdo se utilizan para a ensilaxe son herbas de pasto, trevos, alfalfa, Vicia, avea, centeo e millo, que se usan despois como comida para o gando. A silaxe pode facerse situando os vexetais nun silo ou pozo, ou colocando os vexetais nunha gran morea e comprimíndoos para que lles chegue o menor oxíxeno posible ou cubríndoo con plástico, e deixando que actúen as bacterias. As bacterias están presentes nos vexetais ou estes poden inocularse con bacterias do ácido láctico como Lactobacillus plantarum ou Lactobacillus buchneri, Enterococcus faecium e Pediococcus.
Fermentación no músculo e ciclo de Cori
Cando se produce un traballo muscular moi intenso a cantidade de oxíxeno que chega ao músculo é insuficiente para seguir mantendo a respiración celular mitocondrial. A célula muscular consome a glicosa que contén e obtén máis glicosa a partir da degradación das súas reservas de glicóxeno en condicións xa anaerobias. Nestas condicións a glicosa sofre a fermentación homoláctica no citosol, catalizada polo encima lactato deshidroxenase, obtendo 2 ATP por cada glicosa consumida e orixinando grandes cantidades de lactato no músculo. Posteriormente o noso organismo establece o ciclo de Cori, no cal o lactato acumulado no músculo é levado por vía sanguínea ao fígado, onde durante o período de repouso por medio da gliconeoxénese se volve a producir glicosa a partir do lactato. Esta glicosa pode volver a ser utilizada como fonte de enrxía polas células, incluídas as musculares.
Maniotas musculares
Na década de 1990 elaborouse unha hipótese que explicaba a xeración de maniotas musculares despois de facer exercicio intenso que implicaba o ácido láctico. Nesa situación, a falta de oxíxeno suficiente nas células musculares causaba a fermentación láctica na célula. Sen oxíxeno a célula non pode obter enerxía por respiración celular, polo que recorría á fermentación para poder obter ATP en condicións anaerobias. Ao realizar esta fermentación orixinábase na célula lactato e H+ como produtos finais, e o lactato cristalizaría. A acumulación de lactato, segundo esta hipótese, causaría a sensación de maniotas nos músculos. Porén, investigacións realizadas posteriormente indicaron que a acidose non é a causa das maniotas. Actualmente a hipótese máis admitida para explicar as maniotas é a falta de coordinación nas contraccións das fibras musculares nesas condicións, que pode orixinar microrroturas nas fibras, que causarían os síntomas.
Flora vaxinal
A fermentación por Lactobacillus e a produción de ácido que a acompaña proporciona un microbioma natural protector á vaxina, que a protexe contra a proliferación de organismos patóxenos, polo que é moi importante que non se altere a flora vaxinal bacteriana normal.
Beneficios para os intolerantes á lactosa
Os produtos de leite fermentados teñen unha menor cantidade de lactosa, xa que esta se consome durante a fermentación, polo que os fan máis axeitados para persoas intolerantes á lactosa.
O Sobreiro, Valeixe, A Cañiza
O Sobreiro é un lugar da parroquia de Valeixe, no concello pontevedrés da Cañiza, na comarca da Paradanta.
Mutaxénese etiquetada con sinatura
A mutaxénese etiquetada con sinatura (signature-tagged mutagenesis, STM) é unha técnica xenética utilizada para estudar a función dos xenes. Nesta técnica insírese no xenoma un transposón que contén unha secuencia "etiqueta" que o identifica. Os recentes avances en secuenciación do xenoma permitiron catalogar unha gran variedade de xenomas de organismos, pero a función dos xenes que conteñen aínda é en gran parte descoñecida. Usando esta técnica, a función dun produto dun determinado xene pode inferirse ao desactivalo e observar o efecto sobre o organismo. O uso orixinal e máis común da STM é descubrir que xenes dun patóxeno están implicados na súa virulencia na célula hóspede, para axudar ao desenvolvemento de novas terapias médicas e fármacos.
Premisa básica
A STM pode utilizarse para descubrir que xenes son críticos para a virulencia dun patóxeno inxectando un conxunto de diferentes mutantes aleatorios nun animal modelo (por exemplo, un modelo de infección en rato) e observar cales dos mutantes sobreviven e proliferan no hóspede. Eses mutantes patóxenos que non sobreviven no hóspede deben ter un xene inactivado, que cómpre para a virulencia. Por tanto, este é un exemplo de método de selección negativa.
Foi aplicada para buscar xenes de virulencia en especies como Mycobacterium tuberculosis, Salmonella typhimurium, Staphylococcus aureus, Vibrio cholerae ou Streptococcus pneumoniae.
Soutelo, Valeixe, A Cañiza
Soutelo é un lugar da parroquia de Valeixe, no concello pontevedrés da Cañiza, na comarca da Paradanta.
Paradjanov
Paradjanov (en Параджанов) é un filme ucraíno de 2013 dirixido Serge Avedikian e Olena Fetisova. Conta a historia do director de cinema Sergei Parajanov. Foi escollido como candidato de Ucraína para o Óscar ó mellor filme internacional na 86ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.
Sinopse
O filme conta a historia do director de cinema Sergei Parajanov, que fai grandes filmes que lle aportan recoñecemento internacional. O seu comportamento desafiante provoca un conflito co réxime totalitario soviético. Parajanov é encarcerado por acusacións falsas, mais un amor inquebrantable pola beleza dálle forza para crear, a pesar de anos de cárcere e a prohibición de traballar no cinema.
Produción
O filme foi creada co apoio financeiro do Cinema Estatal de Ucraína, ARTE FRANCE, o Centro Nacional de Cinema de Xeorxia e o Centro Nacional de Cinma de Armenia. O orzamento da cinta foi de 22,6 millóns de ₴ (uns 2 millóns de euros). A participación financeira do State Cinema ascendeu a 11,3 millóns de ₴.
Tamara Smirnova
Carreira
De 1966 a 1988, Smirnova foi membro do persoal do Instituto de Astronomía Teórica de Leningrado. O Minor Planet Center atribúelle a ela o descubrimento de 135 planetas menores numerados entre 1966 e 1984. Tamén co-descubriu o cometa periódico 74P/Smirnova-Chernykh, xunto con Nikolai Stepanovich Chernykh.
O asteroide do cinto principal 5540 Smirnova, descuberto por ela mesma en 1971, recibiu o seu nome por proposta do Instituto de Astronomía Teórica. A cita de nomeamento publicouse o 17 de marzo de 1995.
Noir Désir
Noir Désir foi unha banda de rock francés. Fundado en 1985, o grupo publicou 12 álbums nun intervalo de 20 anos. Foi un dos grupos de rock máis populares de Francia.
O grupo atraeu a atención do público co sinxelo Aux Sombres héros de l'amer, presente no seu segundo disco, que se tornou en éxito nas radios francesas. Este segundo álbum, Veuillez rendre l'âme (á qui elle appartient), foi publicado pola Barclay, controlada pola gravadora multinacional Universal, en 1989. Desde entón a súa produción musical foi publicada so o mesmo selo.
En 2004 o vocalista e compositor Bertrand Cantat foi condenado a 8 anos de prisión nun tribunal en Vilnius por homicidio culposo. Un ano antes, batera na súa parella, a actriz Marie Trintignant, que tras uns días en coma, faleceu.
Jean Nicot
Jean Nicot de Villemain, nado en Nimes en 1530 e finado París o 4 de maio de 1604, coñecido en portugués como João de Nicote, foi un diplomático e intelectual francés. A nicotina recibe o nome polo seu apelido.
Traxectoria
Foi embaixador en Lisboa, Portugal, de 1559 a 1561.
Como embaixador de Henrique II de Francia na corte portuguesa, foi o encargado de negociar o matrimonio de Margarida de Valois co mozo Dom Sebastião. Intrigado polos efectos do tabaco que lle mostrou Damião de Góis, enviou unhas follas á raíña Catarina de Médicis, coa esperanza de curarlle as xaquecas.
En 1560 presentou o rapé —tabaco para poñer no nariz— na Corte francesa. O xénero ao que pertence a planta do tabaco, Nicotiana, que tamén inclúe varias plantas ornamentais utilizadas na xardinería, recibe o nome de Nicot, como na nicotina.
Jean Nicot tamén compilou un dos primeiros dicionarios franceses, Thresor de la langue françoyse tant ancienne que moderne, publicado en 1606.
Segundo algúns autores, na súa viaxe a Portugal tería estado acompañado polo seu irmán Jules Nicot ou Júlio de Nicote, que máis tarde se estableceu en Lisboa, casou con Marquesa de Brito ( sendo "Marquesa" aquí só un nome, non un título de nobre), filla dun Filipe de Brito, que foi chambelán de D. Duarte de Portugal, arcebispo de Braga, e da súa irmá de sangue, a infanta D. María Manuela, futura esposa de Filipe II de España, e que sería pai de Filipe de Brito e Nicote.
Wikipedia en persa
A Wikipedia en persa (en ) é a edición da enciclopedia libre Wikipedia en lingua persa. Foi creada en decembro de 2003.
Soutiño, Valeixe, A Cañiza
Soutiño é un lugar da parroquia de Valeixe, no concello pontevedrés da Cañiza, na comarca da Paradanta.
Suermida, Valeixe, A Cañiza
Suermida é un lugar da parroquia de Valeixe, no concello pontevedrés da Cañiza, na comarca da Paradanta.
Wikipedia en persa
Esta versión da enciclopedia contén artigos e  usuarios, dos cales  son activos.
A Tafona, Valeixe, A Cañiza
A Tafona é un lugar da parroquia de Valeixe, no concello pontevedrés da Cañiza, na comarca da Paradanta.
Taín, Valeixe, A Cañiza
Taín é un lugar da parroquia de Valeixe, no concello pontevedrés da Cañiza, na comarca da Paradanta.
As Tallós, Valeixe, A Cañiza
As Tallós é un lugar da parroquia de Valeixe, no concello pontevedrés da Cañiza, na comarca da Paradanta.
Martha Raye
Margy Reed, nada en Butte, Montana, o 27 de agosto de 1916 e finada nos Ánxeles o 19 de outubro de 1994, foi unha actriz cómica e cantante estadounidense coñecida como Martha Raye e alcumada The Big Mouth. Actuou en filmes e na televisión, así como en obras de Broadway.
Primeiros anos
O pai de Raye, Peter F. Reed Jr., era un inmigrante irlandés e a súa nai, Maybelle Hazel (Hooper) Reed, criouse en Milwaukee e Montana. Ambos actuaban nun teatro local de vaudeville baixo o nome de "Reed and Hooper". A primeira aparición de Martha en escena tivo lugar aos tres anos de idade. Actuaba xunto ao seu irmán Bud, e os dous nenos acadaron tal éxito que o número pasou a chamarse "Margie and Bud". Especúlase que a canción de Judy Garland "I was born in a trunk", interpretada no filme A Star Is Born, estaba inspirada nos inicios de Raye.
Continuou a actuar mentres estuaba na Professional Children's School de Nova York, mais a súa instrución non chegou a destacar.
Carreira
A principios da década de 1930, Raye era cantante das orquestras de Paul Ash e Boris Morros. A súa primeira actuación no cinema chegou en 1934 nunha curtametraxe titulada A Nite in the Nite Club. En 1936 asinou un contrato con Paramount Pictures para interpretar papeis cómicos. A súa primeira longametraxe foi Rhythm on the Range, filme en que actuou Bing Crosby. Nos seguintes vinte e seis anos actuou xunto aos mellores humoristas do momento, incluídos Joe E. Brown, Bob Hope, W.C. Fields, Bud Abbott e Lou Costello, Charlie Chaplin e Jimmy Durante.
Raye foi unha das primeiras estrelas televisivas nos inicios do medio; durante un tempo tivo un programa propio, The Martha Raye Show (1954-1956), en que estaba acompañaba do boxeador retirado Rocky Graziano. Outras estrelas que actuaron no seu programa foron Zsa Zsa Gabor e Cesar Romero. Tamén interveu noutros programas na década de 1950, como "What's My Line?". Trala desaparición do seu programa e diversos problemas de saúde unidos á rotura do seu quinto matrimonio, a artista intentou suicidarse empregando hipnóticos o 14 de agosto de 1956.
En 1970 foi Boss Witch na longametraxe Pufnstuf, producido por Sid e Marty Krofft. Grazas a este papel foi escollida para interpretar a Benita Bizarre en The Bugaloos (1970), producida tamén por Krofft.
Nos seus últimos anos, Raye sufriu diversos problemas de saúde. Padecía alzhéimer e perdeu ambas as pernas en 1993 por mor de problemas circulatorios. Faleceu por unha pneumonía en 1994. Tiña 78 anos de idade e residía nos Ánxeles no momento da súa morte. Debido ao seu traballo coa USO, considerouse darlle sepultura no Cemiterio Nacional de Arlington, aínda que finalmente a petición súa foi soterrada con honras militares en Fort Bragg, Carolina do Norte.
Recoñecementos
Raye recibiu na 41ª edición dos Óscar en 1969 o Premio Humanitario Jean Hersholt polos seus esforzos e servizos ás tropas.
O 2 de novembro de 1993, Raye foi galardoada coa Medalla Presidencial da Liberdade, concedida polo presidente Bill Clinton en consideración aos seus servizos ao país.
Vida persoal
A vida persoal de Raye foi complexa e emocionalmente tumultuosa. Casou en sete ocasións.
Os seus maridos foron:
Moeda de 5 centavos de dólar Buffalo
Como parte dunha campaña para mellorar a calidade artística da moeda estadounidense, entre 1907 e 1909 cinco moedas circulantes nese país recibiran xa importantes modificacións nos seus deseños. Neste contexto, en 1911 o Goberno de William Howard Taft decidiu substituír o deseño da cabeza da Liberdade creado por Charles E. Barber para a moeda ce 5 centavos e encomendoulle o traballo a Fraser, con cuxa proposta, que amosaba un nativo americano e un bisonte, causou moi boa impresión.
Os deseños aprobáronse en 1912, pero atrasáronse varios meses por mor das obxeccións da Hobbs Manufacturing Company, fabricante de mecanismos para detectar moedas falsas en máquinas que funcionaban con moedas de 5 centavos, á que non convencían as características da nova moeda. A empresa non quedou satisfeita cos cambios introducidos por Fraser no seu deseño e, en febreiro de 1913, o secretario do Tesouro Franklin MacVeagh decidiu emitir igualmente as moedas, a pesar das obxeccións.
Por outra banda, malia os intentos da Casa da Moeda dos Estados Unidos por axustar o deseño, as moedas comezaban axiña a amosar o desgaste provocado pola circulación, e algunhas das súas partes principais, como a data e a indicación do valor facial, chegaban mesmo a borrarse en pouco tempo.
En 1938, logo da expiración do período mínimo de 25 anos durante o cal o deseño non podía ser alterado sen autorización do Congreso, a moeda de 5 centavos Buffalo foi substituída por unha nova de características similares e novo deseño, os 5 centavos Jefferson, creada por Felix Schlag.
Xa no século XXI, o deseño de Fraser foi reutilizado pola Casa da Moeda dos Estados Unidos para a cuñaxe de varias moedas conmemorativas e de investimento de prata e de ouro.
Antecedentes
En 1883 comezara a emitirse a moeda de 5 centavos Liberty Head, con deseños do gravador xefe da Casa da Moeda Charles E. Barber. Logo do seu lanzamento, a moeda tivo que modificarse para engadir a palabra CENTS no reverso, xa que a similitude de tamaño coa moeda de ouro de 5 dólares favorecía que os 5 centavos se dourasen fraudulentamente para os facer pasar por unha moeda de 5 dólares. Unha lei do Congreso, promulgada o 26 de setembro de 1890, exixía que os deseños das moedas non se cambiasen ata despois de vinte e cinco anos en circulación, a non ser que o Congreso autorizase o cambio. A lei exceptuaba da regra a moeda de cinco centavos e o dólar de prata, que podían ser redeseñados en calquera momento. Malia todo, a Casa da Moeda mantivo en produción a moeda de 5 centavos Liberty Head con grandes tiraxes durante a primeira década do século XX.
En 1904, o presidente Theodore Roosevelt expresou o seu descontento co estado artístico da moeda estadounidense. Coa intención de emprender un redeseño xeneralizado, amosou o seu desexo de contratar o escultor Augustus Saint-Gaudens para se encargar deste labor. Limitada pola lei de 1890, a Casa da Moeda só contratou a Saint-Gaudens para o redeseño do centavo e das catro moedas de ouro do sistema. Saint-Gaudens, antes da súa morte en 1907, encargouse do deseño das moedas de 20 dólares e de 10 dólares, que entraron en circulación ese ano, en tanto que a moeda dun centavo, e as de ouro de 5 dólares e de 2½ dólares foron deseñadas finalmente por outros artistas e postas en circulación en 1909. Para daquela, a vella moeda de 5 centavos Liberty Head levaba en circulación máis de 25 anos e podía ser redeseñada, independentemente da disposición especial.
Así as cousas, en 1909, o director da Casa da Moeda, Frank Leach, encargoulle ao gravador Barber a cuñaxe de probas para unhas novas moedas de cinco centavos. Na maioría das probas presentadas por Barber aparecía no anverso a imaxe do primeiro presidente do país, George Washington. Cando a prensa tivo coñecemento da existencia destas probas comezou a especularse con que a nova moeda se poría en circulación a finais dese mesmo 1909. A Casa da Moeda mesmo chegou a recibir pedidos de bancos en previsión da hipotética moeda de 5 centavos de Washington, mais o proxecto interrompeuse cando Leach deixou a dirección da US Mint o 1 de novembro de 1909, e foi substituído no cargo por Abram Piatt Andrew.
Andrew non estaba satisfeito coa moeda dun centavo Lincoln, que se estreara aquel mesmo ano, e considerou a posibilidade de solicitar a autorización do Congreso para a substituír por un novo deseño do escultor James Earle Fraser. Aínda que o cambio do centavo non se produciu, segundo o historiador numismático Roger Burdette: "o entusiasmo de Fraser levou finalmente á adopción da moeda de 5 centavos Buffalo en decembro de 1912".
Novo deseño
miniatura|Franklin MacVeagh, secretario do Tesouro, promotor da creación da moeda de 5 centavos Buffalo. O 4 de maio de 1911, Eames MacVeagh, fillo do secretario do Tesouro Franklin MacVeagh, escribiulle ao seu pai:
Pouco despois da carta de MacVeagh, o director Andrew anunciou que a Casa da Moeda solicitaría novos deseños para a moeda de 5 centavos. O escultor Fraser, que fora axudante de Saint-Gaudens, púxose en contacto coa Casa da Moeda e elaborou axiña algúns conceptos e deseños. O novo director da Casa da Moeda, George Evan Roberts, que substituíu a Andrew, inclinouse inicialmente por un deseño no que aparecía o presidente asasinado Abraham Lincoln, pero Fraser desenvolveu de camiño un deseño que representaba a cabeza dun nativo norteamericano nunha face e un bisonte americano na outra. Tanto Andrew como Roberts recomendáronlle ao secretario MacVeagh que contase con Fraser para o deseño, e en xullo de 1911 o secretario aprobou a súa contratación como deseñador da nova moeda de 5 centavos. Así e todo, a aprobación oficial tardou en chegar; non foi ata xaneiro de 1912 cando MacVeagh lle pediu a Roberts que informase a Fraser de que recibira a devandita encarga. MacVeagh escribiu: "dille que dos tres esbozos que presentou nos gustaría utilizar o da cabeza do indio e o búfalo". Roberts transmitiulle a noticia e, deseguido, envioulle unha longa listaxe de instrucións ao escultor, na que sinalaba: "o lema In God we trust ("En Deus confiamos") non é necesario nesta moeda e supoño que estamos de acordo en que non debe levar nada que non sexa necesario". Fraser completou os modelos en xuño de 1912 e preparou electrotipos do tamaño da moeda. Levou os modelos e os electrotipos a Washington o 10 de xullo, onde recibiron a entusiasta aprobación do secretario do Tesouro MacVeagh.
Bernard Leach
miniatura|Cunca de "bóla botada" por Bernard Leach miniatura| Baldosa decorativa feita a man por Bernard Leach Bernard Howell Leach, nado o 5 de xaneiro de 1887 e finado o 6 de maio de 1979, foi un oleiro e profesor de arte británico. É considerado o "Pai da cerámica de estudo británica".
Moeda de 5 centavos de dólar Buffalo
O "asunto Hobbs"
miniatura|O [[Director da Casa da Moeda dos Estados Unidos|director da Casa da Moeda, George E. Roberts, avogou pola creación da moeda malia o conflito entre Fraser e Hobbs (fotografía de 1913). ]] En xullo de 1912 fíxose público o novo deseño, e os fabricantes de máquinas expendedoras ou que funcionasen con moedas, como parte interesada, solicitaron información ao respecto. En resposta, MacVeagh informou de que non habería cambio ningún nin no diámetro, nin no grosor nin no peso das moedas con respecto ao modelo anterior. Isto satisfixo a maioría dos empresarios, mais non a Clarence Hobbs, propietario da Hobbs Manufacturing Company, de Worcester, Massachusetts, quen solicitou máis información. Segundo Hobbs, a súa empresa fabricaba un dispositivo que detectaba con total precisión as moedas de cinco centavos falsas introducidas nas máquinas expendedoras. As conversas continuaron durante a maior parte do resto de 1912 e Hobbs, que non vía claro que a nova moeda fose ser aceptada polas súas máquinas, exixiu varios cambios no deseño, ante os que o artista se amosou reticente. Cando en decembro de 1912 a Hobbs Company presentou un deseño modificado para a moeda de 5 centavos, MacVeagh opúxose enerxicamente. O 18 de decembro, Roberts aprobou oficialmente o deseño de Fraser e autorizouse que o escultor completase e perfeccionase o seu deseño, logo do cal se lle aboarían 2.500 dólares polo seu traballo.
Bernard Leach
Anos temperáns (Xapón)
Leach naceu en Hong Kong. A súa nai Eleanor (nada Sharp) morreu no parto. Pasou os seus primeiros tres anos no Xapón co seu pai, Andrew Leach, até que en 1890 regresou a Hong Kong.
Leach asistiu á Slade School of Fine Art e á London School of Art, onde estudou gravado con Frank Brangwyn. Lendo libros de Lafcadio Hearn, interesouse polo Xapón, a onde regresou en 1909 coa súa muller Muriel Hoyle coa intención de ensinar a gravar. Satomi Ton, Kojima Kikuo e máis tarde Ryūsei Kishida foron os seus alumnos. miniatura|Bernard Leach, pintado por Ryūsei Kishida En Tokio ofreceu charlas e asistiu a reunións xunto con Mushanokōji Saneatsu, Shiga Naoya, Yanagi Sōetsu e outros membros do " Grupo Shirakaba", que intentaban introducir a arte occidental no Xapón despois de 250 anos de reclusión. Ao redor de 1911 asistiu a unha festa de cerámica Raku-yaki que foi a súa primeira introdución á cerámica e, a través da introdución de Ishii Hakutei, comezou a estudar con Urano Shigekichi 浦野繁吉 (1851-1923), que quedou como Kenzan 6o (ou Kenzan VI) na tradición do oleiro Ogata Kenzan (1663-1743). O oleiro Tomimoto Kenkichi, ao que xa coñecera con anterioridade, axudou como intérprete en termos técnicos. Dende este momento Leach escribiu artigos para o Shirakaba.