cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gran Colombia
Separación de Venezuela e Ecuador
A separación de Venezuela e Quito foi acelerada pola discrepancia de opinións entre federalistas e centralistas. Quito non tivera unha representación real nas deliberacións constitucionais e só é en 1822 cando se une á Gran Colombia. A pesar de existir apoio á constitución de Colombia en Quito, máis especificamente en Guayaquil, quiteños e venezolanos ansiaban unha constitución federalista, é dicir unha que lles permitise ter un control e liberdade rexional sen imposicións centrais fortes; en particular o corpo militar venezolano esperaba exercer máis poder na súa rexión.
Aos membros do exército permitíraselles votar nas eleccións dende a constitución de Cúcuta en especial como xusto recoñecemento ao esforzo realizado nas campañas liberadoras. En 1827 o congreso decide reducir ese dereito e fixo un cambio constitucional para excluír dende os sarxentos cara a abaixo, xa que excluír a cúpula militar era un movemento moi atrevido.
En abril de 1828 reúnense en Ocaña os representantes dos municipios (parroquias) para elixir o congreso constituínte que reformaría a constitución de Cúcuta. Os santanderistas (federalistas) lograron unha gran representación. O descontento dos bolivarianos foi tal que decidiron abandonar as deliberacións polo cal non se logrou o quorum. Esta incapacidade para exercer a democracia e de resolver os conflitos baixo o diálogo, a negociación e o voto, optando máis ben polo abandono, foi un comportamento que perseguiu como mal fantasma aos partidos tradicionais durante o século XIX e XX e foi causa xeradora de violencia. A pesar de todo se nomean os membros nas eleccións do 1 de xullo de 1828.
Bolívar co seu fervente desexoso de ver unha Gran Colombia unida decide facer impoñer a súa vontade en forma ditatorial como último recurso e presenta, en agosto de 1828, unha constitución que desenvolvera na que se incluía Perú e Bolivia (pois Bolivia xa se separara do Perú), cun forte goberno central e unha presidencia de por vida na que o presidente podería ter a facultade de nomear o seu sucesor. Esa foi a faísca final que incendiou aos santanderistas pois viron nesa proposta un retroceso a unha monarquía e chegaron ao punto de intentar asasinar o liberador o 25 de setembro. Adicionalmente, os líderes venezolanos viron con bastante receo as intencións de Bolívar, en novembro de 1829 deciden separarse da Gran Colombia e así comunicárono na convención de xaneiro. Bolívar finalmente renuncia á súa posición durante a convención constitucional de xaneiro de 1830 reunida en Bogotá (tamén chamada o Congreso Admirable). Adicionalmente, empezaba a mostrarse enfermo.
Os quiteños, ao saber que Venezuela se escindira e que Bolívar se retiraba en forma definitiva, tomaron a resolución de separarse. E con isto esvaécese a Gran Colombia despois de once anos de existencia. O descontento militar e o dos grupos liberais acentuouse e levou consigo á ditadura do xeneral Rafael Urdaneta. Finalmente, en decembro de 1830, morreu o Liberador.
Xuridicamente, a Gran Colombia existiu ata o 21 de novembro de 1831, presidida por Domingo Caycedo (do 4 de maio ao 13 de xuño de 1830 e do 3 de maio ao 21 de novembro de 1831), Joaquín Mosquera (do 13 de xuño ao 5 de setembro de 1830) e por Rafael Urdaneta (do 5 de setembro ao 3 de maio). Durante este episodio a rexión do istmo manifestou a súa separación en dúas ocasións: en 1830 ao mando de José Domingo Espinar e en 1831 ao mando de Juan Eligio Alzurú.
O 13 de maio de 1830, o departamento do Sur (Quito) declarou a súa independencia de Colombia e conformou a República do Ecuador. Colombia quedou así constituída en só a Nova Granada e Panamá (xuridicamente Panamá pertencía ao departamento de Nova Granada). Panamá separouse por primeira vez para logo manterse unida voluntariamente.
En 1832, creouse a República de Nova Granada e Francisco de Paula Santander foi nomeado o seu primeiro presidente.
A Cosiata
O 30 de abril de 1826 tivo lugar en Venezuela un movemento separatista coñecido co nome da A Cosiata dirixido por José Antonio Páez, que se presentou como unha reacción contra o goberno de Bogotá, o centralismo e Simón Bolívar. O nome da cosiata deriva de cousa sen importancia, que era como cualificaban os detractores de Bolívar despois da rebelión á amnistía chegando finalmente do Perú (e novamente en rebelión). O 25 de novembro de 1826 Bolívar marcha coa elite das súas tropas a Venezuela e persuade a Páez de depoñer a súa sublevación contra a Gran Colombia, a cambio de ser recoñecido como xefe civil e militar de Venezuela.
Primeira separación temporal de Panamá
O 26 de setembro de 1830, Panamá separouse do Estado grancolombiano, constituíndose na primeira de cinco separacións dos territorios da actual Colombia, o seu xestor foi o xeneral panameño José Domingo Espinar, mulato de orixe popular que non compartía as preferencias da oligarquía panameña, foi un gran partidario de Bolívar, de quen fora secretario. Debido á crise ocasionada pola renuncia do liberador e a desmembración da Gran Colombia, Espinar, apoiado polas masas do arrabalde capitalino, rebelouse contra o goberno imperante esperando a volta de Bolívar ao poder.
O artigo 2 da acta de tan singular emancipación dicía: "Panamá desexa que a súa excelencia o liberador Simón Bolívar se encargue do goberno da República como medida indispensable para volver á unión as partes de que ela se separaron baixo pretextos diferentes quedando dende logo este departamento baixo a súa inmediata protección".
Segunda separación temporal de Panamá
O 9 de xullo de 1831, foi xerada polo coronel venezolano Juan Eligio Alzuru a segunda separación de Panamá de Colombia, que contou inicialmente co beneplácito da oligarquía panameña tanto capitalina como a do interior. Foi un movemento en reacción aos plans de José Domingo Espinar que pretendía o restablecemento do Estado Grande-colombiano e do poder centralizante de Bolívar, onde se pretendía unha definitiva secesión.
Proxectos de restauración
Despois da súa disolución en 1830, limitouse a diversos acordos de integración bipartita entre os países que no seu momento o integraron, sen que nada dera en restaurar a entidade territorial. Non obstante, nestas mesmas datas xurdiu unha idea chamada Pan-Colombianismo ou Grande-Colombianismo, alentado polo movemento "Fronte Nacionalista Colombiano" e con recente auxe entre cidadáns dos 3 principais países que a conformaron.
Nunha declaración da Axencia Bolivariana de Noticias a inicios de 2008, o expresidente de Venezuela, Hugo Chávez, anunciou a proposta da restauración política da Gran Colombia, baixo a revolución bolivariana.
Forzas armadas
A Gran Colombia contaba para mediados dos anos 1820 cun exército de 25 000 a 30 000 homes, dos cales arredor da metade eran tropas regulares e o resto milicias. A calidade dos soldados colombianos variaba dende veteranos con anos en servizo en unidades elite (como o batallón Voltígeros, o batallón Rifles, os Bravos de Apure o batallón Albión) a unidades mal dotadas e mal adestradas que participaban en labores como milicias e guerrillas.
A armada contaba cunha variedade de buques, incluíndo varios navíos de máis de 60 canóns, fragatas de 44 canóns, e moitas unidades menores. A armada concentrouse na baía de Cartaxena en 1825, realizando exercicios como preparativo para a planeada invasión a Cuba e Porto Rico que ao final non se realizou. Ao estalar a guerra co Perú, a mariña achábase en boa parte no mar Caribe.
A Gran Colombia era en boa medida un país altamente militarizado, as súas forzas armadas ocupaban un papel de grande importancia tanto na república coma na política. En especial nos seus últimos anos cando o Liberador volvera do Perú, creceu o militarismo bolivariano nun intento de frear a crecente popularidade dos liberais santanderistas e os movementos secesionistas en Venezuela e Ecuador. Estas discrepancias políticas escalarían ata que Bolívar proclamou a súa ditadura.
Bolívar era partidario dunhas forzas armadas permanentes e en pé de guerra que puidesen manter a paz interna mediante a coerción, resgardar a soberanía da nación e permitir a Colombia xogar un papel de importancia na política americana. En cambio Santander quería unha redución das forzas para diminuír tanto os seus custos coma a súa participación política.
Xeografía
right|250px
O país estaba conformado por un vasto territorio, que ocupaba na súa meirande parte a rexión norte de América del Sur. Do oriente ao occidente ía desde o río Esequibo e o Océano Atlántico até o istmo de Panamá e o Océano Pacífico. Do norte ao sur, comprendía o amplo terreo situado entre o Mar Caribe e o río Amazonas. En total abranguía unha área de máis de 2.500.000 quilómetros cadrados.
Relevo
250px|miniatura|O volcán Chimborazo, a maior altura da Gran Colombia, segundo o debuxo feito por [[Aimé Bonpland e Alexander von Humboldt durante a súa viaxe por Hispanoamérica.]]
O aspecto máis característico do país era sen dúbida ningunha a grande Cordilleira dos Andes. A devandita cadea montañosa ocupaba a metade occidental do país, ingresando polo Distrito do Sur, logo dividíndose en tres ramais na súa entrada ao Distrito do Centro e finalmente curvándose para logo internarse ao territorio do Distrito do Norte.
As maiores alturas da Gran Colombia encontrábanse próximos da liña ecuatorial, estando unha gran cantidade delas situadas no Distrito do Sur. O monte máis alto era o Chimborazo (6.310 m), seguido do Cotopaxi (5.897 m), Cayambe (5.790 m), Serra Nevada de Santa Marta (5.775 m), Antisa (5.758 m), e o Nevado do Huila (5.750 m). É notable o feito que todas estas alturas son volcáns (tanto extintos coma activos), a excepción da Serra Nevada de Santa Marta.
Aproximadamente un terzo do país correspondía aos chairos do Orinoco, unha vasta sabana cuberta de pasteiros aptos para a gandaría e a agricultura, regada por numerosos e caudalosos ríos. A porción restante do territorio estaba ocupada pola ampla chaira da amazonia, pouco explorada e chea de enormes ríos caudalosos.
Hidrografía
250px|miniatura|Corte geológico, orográfico y ríos navegables de la Nueva Granada (Colombia). 250px|miniatura|Corte geológico, orográfico y ríos navegables de Venezuela.
Ríos
Tres grandes ríos sucaban o territorio da Gran Colombia: o Magdalena, que co seu principal afluente o Cauca desemboca no Caribe; o Orinoco, río caudaloso no cal desembocan os ríos Meta e Guaviare; e o Amazonas, ao cal aflúen o Napo, o Putumayo e o Caquetá. Outros ríos importantes eran o Atrato, o Guayaquil e o Guarapiche.
Destes servían como importantes vías fluviais o Magdalena e o Orinoco, polos cales entraban os produtos importados ao país.
Lagos e baías
Debido á súa extensión territorial e a posuír costas sobre ambos os dous océanos, a Gran Colombia contaba con innumerables baías, golfos e esteiros aptos para servir de portos naturais. Os máis importantes na costa pacífica eran a de Guayaquil, ao sur; a do Chocó ou Buenaventura, ao centro; e a de Panamá, ao norte. Pola costa atlántica tíñanse os golfos de Darién, Maracaibo, Cariaco e o de Paria.
Entre os lagos do país destacábanse dous: o lago de Maracaibo, un enorme corpo de auga que se comunicaba co golfo do mesmo nome e no cal sucedeu unha das máis importantes batallas pola independencia; e o lago de Valencia, corpo de auga incrustado na cordilleira costeira venezolana. Ao longo do país tamén existían outros espellos de auga importantes como os lamazais de Santa Marta ou a Zapatosa.
Clima
Os vales situados entre as cordilleiras gozaban dun clima morno e uniforme durante gran parte do ano, mentres aquelas zonas próximas á costa gozaban dun clima bastante caloroso. En terras máis altas mesmo podía encontrarse nevados e xeo, aínda que se achasen na zona intertropical próxima á liña ecuatorial, tal como acontecía no Distrito do Sur. A mesma situación xeográfica das cordilleiras orixinaba que a vexetación fose moi variada e a fecundidade do chan fóra inmensa, polo cal no país se daba toda clase de produtos agrícolas.
Demografía
Segundo as estimacións realizadas en 1822, a poboación da Gran Colombia distribuíase por departamentos do seguinte xeito :
A poboación escrava dentro do país apenas superaba os 70.000 (1823). A poboación indíxena, en tanto, calculábase entre 400 mil e 500 mil distribuída en toda a nación. As tribos das cales se tiña un rexistro escrito eran os Chaimas, Pariagotos, Guaraones, Guayquerías, Guaguas, Cumanagotos, Caribes, Guaxiros, Salivas, Guamos, Muiscas e Muzos.
O censo de 1825 botou os seguintes resultados demográficos por distrito:
Westinghouse Electric
Westinghouse Electric foi unha empresa norteamericana pioneira no sector eléctrico fundada en 1886 por George Westinghouse. A empresa foi mercada por CBS en 1995 e pasou a chamarse CBS Corporation en 1997.
Westinghouse fabricou o primeiro motor de aviación a reacción norteamericano pero fracasou no proxecto J40. Isto fixo perder unha década á Armada dos EE.UU, e tivo que abandonar a fabricación de reactores para aviación nos anos 1950.
Historia
miniatura|[[George Westinghouse.]]
Anos 1880
Anos iniciais
Anos 1890
Pioneira na corrente alterna
1900 a 1920
Crecemento e cambio
1950 a 1970
Entra no negocio financeiro: Westinghouse Credit Corporation
1990 a 2000
miniatura|dereita|Antiga sede en Broadway, Nova York
Provincia de Mimasaka
300px|miniatura|Localización da antiga provincia de Mimasaka Mimasaka (美作国, みまさかのくに, Mimasaka-no-kuni ou 美作, みまさか) foi unha provincia histórica do Xapón, nunha zona que hoxe forma parte nordeste da prefectura de Okayama, na parte San'yō na rexión de Chūgoku, na illa de Honshū. Bizen limitaba coas provincias de Bitchū (備中), Bizen (備前), Harima (播磨), Inaba (因幡) e Hōki (伯耆).
Nao
miniatura|dereita|Réplica da Nao Victoria. Nao (do latín, "navío") é un tipo de embarcación empregada para a navegación oceánica. Son buques con tres paus, velas cadradas, castelo de proa e popa e un alto francobordo, pero sen remeiros. Á palabra nao déuselle a un variado tipo de embarcacións durante os séculos XIV, XV, XVI e XVII.
As naos son unha evolución das cocas medievais que só tiñan un mastro e casco redondo. Desprazaban entre 100 e 500 toneladas. Tiñan unha relación entre a eslora e a manga de 3 a 1. Xeralmente estaban construídas con madeira de carballo.
Coa nao Santa María Cristovo Colón chegou a América en 1492. A nao Victoria foi o único dos cinco barcos de Fernão de Magalhães que volveu a Europa en 1522 despois de circunnavegar o planeta Terra.
A Pereira, A Pereira, Entrimo
A Pereira é un lugar da parroquia da Pereira no concello ourensán de Entrimo na comarca da Baixa Limia. Tiña 48 habitantes no ano 2011 segundo datos do INE e do IGE, dos cales 20 eran homes e 28 mulleres.
Citosol
miniatura|dereita|300px|O citosol é unha disolución ateigada con moitos tipos de moléculas que enche a maior parte do volume do citoplasma celular. O citosol ou matriz citoplasmática é o líquido que enche o interior do citoplasma da célula, que está separado por membranas celulares doutras partes da célula, como a matriz mitocondrial do interior da mitocondria (ver máis adiante o capítulo Definición). Nos procariotas, a maioría das reaccións químicas do metabolismo teñen lugar no citosol, e só unhas poucas teñen lugar en membranas ou no espazo periplásmico. Nos eucariotas, aínda que moitas vías metabólicas se desenvolven no citosol, outras teñen lugar dentro dos orgánulos.
O citosol é unha complexa mestura de substancias disoltas en auga. Aínda que a auga forma a maior parte do citosol, a súa estrutura e propiedades na célula non se comprenden totalmente. As concentracións de ións como sodio e potasio do citosol son diferentes das do fluído extracelular; estas diferenzas na concentración de ións son importantes en procesos como a osmorregulación e a comunicación celular. O citosol tamén contén grandes cantidades de macromoléculas, as cales poden alterar o comportamento molecular, por medio da súa alta concentración.
Definición
O termo citosol foi introducido por primeira vez en 1965 por H.A. Lardy, e inicialmente facía referencia ao líquido que se orixinaba ao romper as células e separar todos os compoñentes insolubles por ultracentrifugación. Este extracto celular soluble non é idéntico á porción soluble do citoplasma da célula e é xeralmente denominado fracción citoplasmática. O termo citosol úsase agora para referirse á fase líquida do citoplasma nunha célula intacta, isto exclúe calquera porción do citoplasma contida dentro dos orgánulos. Debido á posibilidade de confusión no uso do termo "citosol" para referirse tanto aos extractos celulares coma á porción soluble do citoplasma en células intactas, empezou a usarse o termo "citoplasma acuoso" para describir o contido líquido do citoplasma nas células vivas.
Anteriormente, utilizábanse outros termos para referirse ao fluído intracelular, que non eran sempre sinónimos de citosol (ver, por exemplo, protoplasma). Un termo aproximadamente sinónimo moi usado é hialoplasma.
Propiedades e composición
A proporción do volume celular ocupada polo citosol varía: por exemplo, mentres que esta porción forma a gran maioría da estrutura celular dunha bacteria, nas células vexetais o principal compartimento da célula é o gran vacúolo central. O citosol consta principalmente de auga, ións disoltos, pequenas moléculas, e grandes moléculas hidrosolubles (como as proteínas). A maioría destas moléculas non proteicas teñen unha masa molecular de menos de 300 Da. esta mestura de pequenas moléculas é extraordinariamente complexa, xa que a variedade de moléculas que están implicadas no metabolismo (os metabolitos) é immensa. Por exemplo, as plantas poden elaborar ata 200 000 pequenas moléculas diferentes, aínda que non todas están presentes nunha mesma especie, ou nunha determinada célula. Estímase que o número de metabolitos en células de organismos unicelulares como a bacteria Escherichia coli e o lévedo Saccharomyces cerevisiae está por debaixo de 1 000.
Auga
A maior parte do citosol é auga, substancia que supón o 70% do volume total dunha célula típica. O pH do fluído extracelular é 7,4. mentres que o pH citosólico humano está entre 7,0 e 7,4, e é normalmente maior se a célula está crecendo. A viscosidade do citoplasma é aproximadamente a mesma que a da auga pura, pero a difusión de pequenas moléculas a través deste líquido é unhas catro veces máis lenta que en auga pura, debido principalmente a colisións co gran número de macromoléculas que hai no citosol. Estudos feitos no camarón Artemia comprobaron como afectaba a perda de auga ás funcións celulares; e atoparon que reducindo a cantidade de auga na célula por debaixo do 80% do nivel normal o metabolismo quedaba inhibido, xa que este decrecía progresivamente a medida que a célula perdía auga e acababa por deterse por completo cando o nivel de auga chegaba ao 30% do normal.
Aínda que a auga é vital para a vida, a estrutura da auga no citosol non se comprende ben, principalmente porque métodos como a resonancia magnética nuclear só dan información da estrutura media da auga, e non poden medir as variacións locais a escala microscópica. Mesmo a estrutura da auga pura é pouco comprendida, debido á capacidade da auga de formar estruturas por medio do establecemento de pontes de hidróxeno entre as súas moléculas.
A idea clásica que se ten da auga nas células é que arredor do 5% da auga está fortemente unida a solutos e macromoléculas como auga de solvatación, e o resto ten unha estrutura idéntica á da auga pura. Esta auga de solvatación non é activa na osmose e pode ter diferentes propiedades como solvente, de modo que algunhas moléculas disoltas son excluídas, mentres que outras son concentradas. Porén, outros argumentan que as grandes concentracións de macromoléculas na célula exercen efectos que se espallan polo citosol e que a auga nas células compórtase de xeito moi diferente ao da auga en solucións diluídas. Estas ideas inclúen a proposta de que as células conteñen zonas con alta e con baixa densidade de auga, as cales poderían estender os seus efectos sobre estruturas e funcións doutras partes da célula. Non obstante, o uso de avanzados métodos de resonancia magnética nuclear para medir directamente a mobilidade da auga nas células vivas contradí esta idea, xa que suxire que o 85% da auga celular actúa igual que a auga pura, e o resto é menos móbil e probablemente está unida ás macromoléculas.
Ións
A diferenza do fluído extracelular, o citosol ten altas concentracións de ións potasio e unha baixa concentración de ións sodio. Esta diferenza nas concentracións de ións é crucial para a osmorregulación, xa que se os niveis de ións fosen os mesmos dentro e fóra da célula, a auga entraría constantemente por osmose, dado que os niveis de macromoléculas dentro da célula son sempre moito máis altos que fóra. En lugar disto, o que sucede é que os ións sodio son expulsados da célula e os ións potasio son incorporados pola ATPase de Na⁺/K⁺ ou bomba de Na⁺/K⁺, polo que os ións potasio flúen a favor de gradiente de concentración por canles iónicas selectivas para o potasio, e esta perda de cargas positivas crea un potencial de membrana negativo. Para equilibrar esta diferenza de potencial, saen tamén da célula ións cloruro negativos, a través de canles específicas para o cloruro. A perda de ións sodio e cloruro compensa o efecto osmótico exercido polas altas concentracións de moléculas orgánicas do interior da célula. miniatura|dereita|300px|Intercambio de ións sodio e potasio feito pola bomba de Na⁺/K⁺, unha [[ATPase de membrana]]
As células poden compensar cambios osmóticos mesmo maiores acumulando osmoprotectores como betaínas ou a trehalosa no seu citosol. Algunhas destas moléculas poden permitir que as células sobrevivan estando completamente secas e que un organismo entre nun estado de animación suspendida chamado criptobiose. Neste estado o citosol e os osmoprotectores convértense en algo parecido a un sólido cristalino que axuda a estabilizar as proteínas e as membranas celulares dos efectos nocivos da desecamento.
As baixas concentracións de ión calcio no citosol permiten que este ión funcione como un segundo mensaxeiro intracelular na activación por calcio. Nesta activación un sinal como a chegada dunha hormona ou o establecemento dun potencial de ación abre as canles de calcio para que o calcio flúa cara a dentro do citosol. Este súpeto incremento de calcio citosólico activa outras moléculas sinalizadoras, como a calmodulina e a proteína quinase C. Outros ións como o cloruro e o potasio poden tamén ter funcións activadoras no citosol, mais estas non se comprenden tan ben.
Macromoléculas
As moléculas proteicas que non están unidas á membrana plasmática ou ao citoesqueleto están disoltas no citosol. A cantidade de proteínas das células é extremadamente alta, e chega a uns 200 mg/ml, ocupando do 20 ao 30% do volume do citosol. Porén, medir con precisión a cantidade de proteínas disoltas no citosol en células intactas non é doado, xa que algunhas proteínas parecen estar feblemente asociadas a membranas ou orgánulos nas células enteiras e son liberadas en disolución despois da lise celular. Así, en experimentos onde a membrana plasmática foi desfeita cuidadosamente usando saponina, sen danar as outras membranas celulares, só quedaron liberadas arredor dunha cuarta parte das proteínas celulares. Estas células podían tamén sintetizar proteínas se recibían ATP e aminoácidos, o que implica que moitos dos encimas do citosol están unidos ao citoesqueleto. Non obstante, a idea tradicional de que a maioría das proteínas da célula están fortemente unidas á rede chamada rede microtrabecular parece hoxe improbable.
En procariotas o citosol contén o xenoma celular, concentrado nunha zona chamada nucleoide. Este é unha masa irregular de ADN e proteínas asociadas que controla a transcrición e a replicación do ADN dos cromosomas e plásmidos bacterianos. En eucariotas o xenoma está contido no núcleo celular, o cal está separado do citosol por poros nucleares que bloquean a libre difusión de calquera molécula maior de 10 nanómetros de diámetro.
Esta alta concentración de macromoléculas no citosol causa un efecto chamado ateigamento macromolecular (macromolecular crowding), que se dá cando a concentración efectiva doutras macromoléculas se incrementa e teñen menos volume para moverse. Este efecto pode producir grandes cambios tanto na velocidade de reacción coma na posición do equilibrio químico das reaccións no citosol. É especialmente importante a súa capacidade de alterar a constante de disociación ao favorecer a asociación de macromoléculas, como cando múltiples proteínas se unen para formar un complexo proteico, ou cando proteínas de unión ao ADN se ligan aos seus sitios de unión no xenoma.
Organización
Aínda que os compoñentes do citosol non están separados en rexións por membranas celulares, estes compoñentes non sempre se mesturan aleatoriamente e obsérvanse varios niveis de organización que fan que determinadas moléculas poidan localizarse en sitios específicos do citosol.
Gradientes de concentración
A pesar de que as moléculas pequenas poden difundir rapidamente polo citosol, poden, de todos modos, orixinarse gradientes de concentración dentro deste compartimento celular. Un exemplo ben estudado disto son as "explosións de calcio" que se producen durante un curto período de tempo nas rexións que rodean unha canle de calcio aberta. Estas canles teñen arredor de 2 micrómetros de diámetro e duran abertas só uns poucos milisegundos, aínda que pode combinarse a acción de varias destas canles para formar fortes gradientes, chamados "ondas de calcio". Na célula poden producirse gradientes de concentración doutras pequenas moléculas, como o osíxeno e a adenosina trifosfato arredor de agrupacións de mitocondrias, aínda que estes se comprenden peor.
Complexos proteicos
As proteínas poden asociarse para formar complexos proteicos, estes a miúdo constan dun conxunto de proteínas con funcións similares, como encimas que levan a cabo varias reaccións na mesma vía metabólica. Esta organización pode permitir a canalización de substratos, o cal consiste en pasar o produto dun encima directamente ao seguinte encima da vía metabólica, sen que o produto chegue a estar libre en disolución. A canalización de substratos pode facer que unha vía metabólica funcione máis á présa e máis eficientemente que se os encimas estivesen distribuídos aleatoriamente polo citosol, e pode tamén impedir a liberación de intermediarios inestables das reaccións. Aínda que unha ampla variedade de vías metabólicas implican encimas que están estreitamente unidos uns a outros, noutras poden intervir complexos encimáticos máis debilmente asociados, que son moi difíciles de estudar fóra da célula. En consecuencia, a importancia destes complexos no metabolismo en xeral non está aínda clara.
miniatura|dereita|400px|Os [[carboxisomas son microcompartimentos bacterianos cunha cuberta de proteínas situados no citosol. Á esquerda unha imaxe de microscopio electrónico de carboxisomas, e á dereita un modelo da súa estrutura.]]
Compartimentos proteínicos
Outra gran clase de compartimentos proteicos son os microcompartimentos bacterianos, os cales están formados por unha cuberta proteica que encapsula varios encimas. Estes compartimentos teñen tipicamente arredor de 100-200 nanómetros de largo e están feitos de proteínas ensambladas. Un exemplo ben coñecido son os carboxisomas bacterianos, que conteñen encimas implicados na fixación do carbono como a RuBisCO.
Influencia do citoesqueleto
Aínda que o citoesqueleto non é parte do citosol, a presenza desta rede de filamentos restrinxe a difusión na célula de grandes partículas. Por exemplo, en varios estudos viuse que partículas trazadoras maiores de 25 nanómetros (aproximadamente o tamaño dun ribosoma) eran excluídas de partes do citosol próximas á superficie da célula e das proximidades do núcleo. Estes "compartimentos de exclusión" poden conter unha rede máis densa de fibras de actina que o resto do citosol. Estes microdominios poderían influír na distribución de estruturas grandes como ribosomas e orgánulos no citosol ao excluílos dalgunhas áreas e concentralos noutras.
Función
O citosol non ten unha soa función senón que é o lugar onde se desenvolven múltiples procesos celulares. Exemplos destes procesos son a transdución de sinais desde a membrana celular a outros lugares do interior da célula, como o núcleo, ou os orgánulos. Este compartimento é tamén o sitio de moitos dos procesos da citocinese, posteriores á rotura da membrana nuclear na mitose. Outra importante función do citosol é transportar metabolitos desde o seu lugar de produción ao lugar onde van ser usados. Isto é relativamente simple para as moléculas hidrosolubles, como aminoácidos, os cales poden difundir rapidamente a través do citosol. Pero é moi distinto para as moléculas hidrófobas, como os ácidos graxos ou os esterois, que só poden ser transportados polo citosol ligados a proteínas de unión específicas, as cales trasladan estas moléculas entre as membranas celulares. As moléculas incorporadas á célula por endocitose ou que deben ser secretadas poden transportarse tamén polo citosol dentro de vesículas, as cales son pequenas esferas membranosas que son movidas ao longo do citoesqueleto por proteínas motoras.
Joy (filme de 2015)
Joy é un filme biográfico estadounidense de comedia-dramática de 2015, dirixido por David O. Russell, e protagonizado por Jennifer Lawrence (Joy Mangano), Bradley Cooper (un executivo da Home Shopping Network), Robert De Niro (pai de Joy) e Édgar Ramírez (ex home de Joy).
A rodaxe comezou en Boston o 16 de febreiro de 2015. Estreouse o 25 de decembro de 2015 no Estados Unidos de América, e o 8 de xaneiro de 2016 en Galicia, coa dobraxe en castelán.
Produción
En xaneiro de 2014, David O. Russell deu a coñecer o seu próximo proxecto, un drama sobre a extraordinaria historia dunha inventora e empresaria americana Joy Mangano, a súa loita en Long Island sendo nai solteira. Russell contratou a Jennifer Lawrence para desenvolver o papel principal do filme; John Davis e John Fox producirían o filme de Davis Entertainment xunto con Ken Mok, mentres que a 20th Century Fox sería titular do dereito de distribución.
A principios de novembro de 2014, Russell dixo que é "unha grande oportunidade para Jennifer de facer algo que non fixera antes" tamén revelou que gustaría de ter a Robert De Niro no elenco e que tamén creara un papel para Bradley Cooper como protagonista. O 11 de novembro, informouse de que De Niro estaba en negociacións finais para volver a traballar con Russell e Lawrence no filme para interpretar o pai de Joy Mangano. ; e a principios de decembro de 2014, Cooper confirmou o papel para interpretar a un executivo da "Home Shopping Network" que axuda a Joy no lanzamento da fregona 'Miracle Mop'. Rumoreábase tamén que Melissa Leo estaría no elenco do filme. O 8 de decembro, Édgar Ramírez uniuse ao elenco como Tony Miranne, ex-home de Joy. Outros membros do elenco, como Isabella Rossellini, Diane Ladd e Virginia Madsen foron dados a coñecer o 17 de febreiro de 2015.
Rodaxe
A rodaxe iniciouse en febreiro de 2015, xusto despois de que De Niro rematase a rodaxe de Dirty Grandpa. Comezou o 9 de febreiro de 2015 en Boston, Massachusetts, sería a terceiro filme de Russell rodado na zona. Por mor da neve na cidade a rodaxe pospúxose ao 19 de febreiro, e durou até o 26 de febreiro. Despois de filmaren en Wilmington, a produción trasladouse ao Norte Reading, onde a rodaxe tivo lugar en marzo de 2015 Máis tarde, o 17 de marzo de 2015, os membros da produción foron vistos filmando en Winchester, MA. O 23 de marzo, a rodaxe realizouse en Reading do Norte. En abril, Lawrence e De Niro foron vistos filmando en Lynn, MA. O 8 de abril, a rodaxe tivo lugar en Hawthorne Hotel en Salem, Massachusetts. O 11 de abril a produción, instalouse para a rodaxe que tivo lugar en Washington Street no centro de Haverhill, MA o 14 de abril.
Partido Comunista (homónimos)
Con Partido Comunista podemos facer referencia a un partido que defende a aplicación dos principios económicos e sociais do comunismo a través da política estatal. Dentro desta ideoloxía atopamos multitude de partidos políticos de todo o mundo que empregan esa denominación:
Lamia
Outros paralelos nas mitoloxías doutras áreas son as Laminak vascas, as Giane sardas ou as Korrigans bretoas, seres femininos dos que se conta que se poden converter en serpes ou arañas. Pola contra, as Diale dos Alpes italianos son belas e amables, mentres que as Glaistig escocesas son contraditorias.
Mitoloxía grega
dereita|150 px|miniatura|Lamia vasca (s. XVII) O historiador grego Diodoro Sículo escribe que Lamia era unha raíña de Libia, amante de Zeus, filla de Poseidón e Libia (outro mito di que a sibila Libia foi a filla de Zeus e Lamia). A principal esposa de Zeus, Hera, sempre moi celosa, transformouna nun monstro e matou a cada fillo que tiña (segundo outras versións, matounos primeiro e foi a dor o que a transformou en monstro). A maiores, condenou a Lamia a non poder pechar os ollos, de xeito que sempre estivese obsesionada coa visión dos fillos mortos, pero Zeus concedeulle o don de poder sacarse os ollos para así poder descansar, e volver a poñerllos ó día seguinte. Cando, así, podía ó fin dormir, era inofensiva.
Como consecuencia disto, Lamia tivo que agocharse nunha cova ata que, desesperada, converteuse nun mostro. Envexosa das outras nais, raptaba e devoraba ós seus fillos, por iso as nais gregas e romanas ameazaban ós fillos con este personaxe se se portaban mal.
Mitoloxía ibérica
Na mitoloxía vasca, as lamiak ou laminak son seres mitolóxicos, normalmente femininos, descritos con pés de parrulo, cola de peixe ou poutas de ave. Viven en ríos e fontes, onde se peitean con codiciados peites de ouro. Adoitan ser amables coa xente e dise que axudaban ós homes a erguer pontes, dolmens e outras grandes obras.
Mitoloxía galega
Como as sereas clásicas, son moi perigosas para os homes, xa que os encantan e devoran ou chupan o seu sangue. Viven en covas preto de pequenos regatos e fontes, onde aparecen pola noite como fermosas mulleres novas que lavan a roupa, fían en rocas de ouro ou se peitean o pelo mentres esperan unha vítima. Esta forma de actuar asemella as lumias ás Mouras, fermosas mulleres encantadas que habitan, tamén, nos castros ou penedos.
As lamias son moi luxuriosas e grandes sedutoras (antecedentes das modernas vampiresas). En castelán, Lumia ou Lumi designa a unha prostituta, e os dicionarios históricos galegos (como os de Filgueira, Carré, Eladio Rodríguez ou Franco Grande) dan tamén esta como primeira acepción.
Eladio Rodríguez asemella as lumias a espectros que saían dos cemiterios para chupar o sangue da xente (como as meigas chuchonas) e compáraas coas lurpias, máis perigosas aínda para os homes. Para Murguía (citado por Rodríguez), as lumias son máis fortes que as ouvas ou ouvanas célticas
Para Risco, o mito das lumias non existe xa en Galicia, pero si no País Vasco e Asturias. Supón que o mito desapareceu ou foi substituído polo das meigas chuchonas, fiadoras ou lavandeiras.
Malaisia
Malaisia é un país do sueste asiático, constituído pola península Malaia e mais pola Malaisia oriental, no norte de Borneo. O país está situado a aproximadamente 200 km ao norte do ecuador terrestre.
O termo Malaisia ou arquipélago Malaio xa se empregaba para designar a Indonesia.
Historia
Os comerciantes árabes foron os primeiros en se instalar no territorio no século XIV. A súa influencia foi decisiva sobre o futuro dos malaios, xa que converteron a poboación ao islam.
No século XV, os europeos, atraídos polo comercio das especias, chegaron despois de teren procurado a ruta das Indias orientais para suplantar o monopolio árabe do comercio. Os portugueses, os holandeses e os británicos sucesivamente disputáronse o control do estreito.
Política
Malaisia é membro do ASEAN (Asociación das Nacións de Asia do Sueste).
Administración
A Malaisia é unha federación composta de trece estados (nexeri) e de tres distritos federais (wilayah peresekutuan):
Península Malaia (capitais entre parénteses):
Malaisia oriental:
Xeografía
Malaisia occidental ou Malaisia peninsular (ao sur de Tailandia) está dividida de norte a sur por unha longa cadea montañosa cuxo punto de maior altitude se sitúa a 2189 m (Monte Tahan) e onde subsisten vastas zonas forestais. A costa oeste é cha; a costa leste está composta de longas praias de area. Os cultivos e plantacións están situados ao longo das chairas costeiras. A parte norte (Perlis e Kedah) considérase o celeiro de arroz do país.
Comparte fronteiras co Brunei (381 km), Indonesia (1.178 km) e Tailandia (506 km) e dispón de 4.675 km de costas. No 2003, a súa poboación era de 25 200 000 de habitantes.
Economía
Os recursos principais do país son:
Demografía
miniatura|300px|dereita|Evolución da poboación entre 1961 e 2003 (cifra da [[Organización das Nacións Unidas pola alimentación e a agricultura|FAO, 2005). Poboación en milleiros de habitantes.]] A xente de Malaisia chámase malaisios. Non se debe confundir cos malaios, que son os que constitúen a poboación maioritaria (62 %) e histórica, mais non son os únicos habitantes. Hai aproximadamente un 25% de malaisios de descendencia chinesa e o 10 % é de descendencia india. Establecéronse hai varias xeracións. A poboación é nova e está en expansión (ela tense dobrado entre 1970 e 2000). A taxa de natalidade dos Malaios é moi superior á dos chineses.
O 75% da poboación de Malaisia reside na península Malaia.
Proba diabólica
A proba diabólica (en latín, probatio diabolica) é unha expresión do ámbito do Dereito que describe a práctica de esixir unha proba imposible. Nunha probatio diabolica o interpelado deberá, por exemplo, demostrar que algo non ocorreu, a inexistencia de algo, ou a súa propia inocencia nun proceso xudicial, cando o correcto segundo o Dereito moderno é que a «carga da proba» corresponde a quen ha de probar a existencia de algo, ou probar a culpabilidade.
Neoselaquios
A dos neoselaquios (Neoselachii) é unha subclase de peixes gnatostomados, a única que comprende a clase dos elasmobranquios na clasificación actual.
Proba diabólica
Os procedementos xudiciais do Antigo Réxime non respectaban a presunción de inocencia e adoitaban incorrer en absurdos lóxicos dos que os acusados non podían saír (por exemplo: se confesas, es culpable; se non confesas, nin aínda baixo tortura, é que o diaño deuche forzas para soportala, e xa que logo es tamén culpable).
Un exemplo de proba diabólica sería pedirlle a alguén que demostre que non existen os extraterrestres. Aínda que, hipoteticamente, sería posible demostrar a existencia de vida non terrestre (bastaría con mostrar un caso empiricamente contrastable), non é fácticamente posible demostrar a súa inexistencia. Probar a inexistencia (de culpa ou de calquera outra cousa) é tamén un imposible lóxico, que alimenta en moitos casos a pervivencia de crenzas como o fenómeno OVNI, a teoría da conspiración.
Pola súa natureza xurídica e racionalmente perversa, este tipo de proba é rexeitada polos tribunais modernos suxeitos ao Estado de Dereito e aos procedementos garantistas, pois supón un investimento do onus probandi ou carga da proba. Por extensión, é tamén excluída de calquera procedemento racional de proba.
Neoselaquios
Descrición
A subclase foi descrita en 1977 polo ictiólogo estadounidense Leonard Compagno.
Etimoloxía
O nome científico Neoselachii está formado polos elementos do latín científico neo- e -selachi, co -i final indicando plural. Os elementos están tirados do grego antigo νέος néos ("novo"), e σέλαχος sélachos, "tiburón". Literalmente, "os tiburóns modernos".
Clasificación
A subclase comprende dúas infraclases:
16 de xullo
O 16 de xullo é o 197º día do ano do calendario gregoriano e o 198º nos anos bisestos. Quedan 168 días para finalizar o ano.
Nacementos
miniatura|100px| Roald Amundsen.
Mortes
miniatura|100px| Ana de Cleves.
Outros
Os 366 días do ano
15 de xullo
O 15 de xullo é o 196º día do ano do calendario gregoriano e o 197º nos anos bisestos. Quedan 169 días para finalizar o ano.
Nacementos
miniatura|150px| Rembrandt. miniatura|150px| Walter Benjamin.
Mortes
miniatura|150px| Rosalía de Castro. miniatura|150px| Anton Chekhov.
Outros
Os 366 días do ano
O Catadoiro, Duarría, Castro de Rei
O Catadoiro é un lugar da parroquia de Duarría no concello lugués de Castro de Rei na comarca da Terra Chá.
El Independiente (1890)
El Independiente foi un periódico editado en Pontevedra en 1890.
Simónides
Simónides pode facer referencia a:
El Independiente (1890)
Historia e características
Subtitulado Diario de intereses materiales, apareceu en 1890. Ocupábase de asuntos locais e imprimíase na imprenta de Rogelio Quintáns.
Cazacarros
miniatura|275px|Dous cazacarros estadounidenses M10 na Segunda Guerra Mundial Un cazacarros é un tipo de vehículo blindado de combate armado cun canón ou un lanzador de mísiles, e deseñado especificamente para enfrontarse a outros vehículos blindados. Moitos deles baseáronse en chasis de carros de combate con cadeas, mentres que outros se moven sobre rodas.
Segunda Guerra Mundial
Os cazacarros fixeron a súa primeira grande aparición durante a segunda guerra mundial cando os combatentes desenvolveron vehículos blindados e tácticas efectivas. Algúns deles eran pouco máis que solucións provisionais, montando un canón anti-carro nun vehículo con cadeas para darlle mobilidade, mentres que outros foron deseños máis sofisticados. Un exemplo do desenvolvemento da tecnoloxía dos cazacarros ao longo da guerra son os Marder III e Hetzer, que eran moi distintos a pesar de estar baseados no mesmo chasis: o Marder era sinxelamente un canón anti-carro sobre cadeas, mentres que o Hetzer cambiaba algunha potencia de fogo por mellor blindaxe e maior ocultación no campo de batalla.
Polonia
Variantes das tanquetas polacas TKS e TK-3 armadas cun canón de 20 mm (entre 23 e 26 vehículos) foron despregadas durante a invasión de Polonia. Usáronse como compoñentes anti-carro das unidades de recoñecemento.
Alemaña
Fronte a unha guerra cada vez máis defensiva, o exército alemán dirixíuse cara deseños de Jagdpanzers máis grandes e potentes, e en xullo de 1944 saíu da liña de produción o primeiro Jagdtiger; o vehículo de combate blindado alemán máis pesado que entrou en servizo activo. O Jagdtiger contaba cun enorme canón de 128 mm PaK 44 e con protección pesada. Só se fabricarían 88 Jagdtiger, case o mesmo núero de Ferdinand/Elefant producidos. Foron despregados inicialmente ás unidades de combate en setembro de 1944.
A decisión dos deseñadores de vehículos blindados alemáns de usar unha superestrutura de casamata en todos os cazacarros tiña a vantaxe de que reducía a súa silueta, permitindo aos seus tripulantes disparar dende posicións agochadas. Estes deseños eran tamén máis rápidos e doados de fabricar, e ofrecían unha boa protección á súa tripulación fronte á artillería e a metralla. Porén, a falta dunha torreta rotativa limitaba o movemento do canón a uns poucos graos. Isto significaba que o condutor tiña que xirar todo o carro cara o obxectivo, un proceso moito máis lento que rotar unha torreta. Se o vehículo quedaba inmobilizado debido a un fallo do motor ou das cadeas, non podía apuntar o seu canón contra carros inimigos, facéndoo altamente vulnerable. Esta vulnerabilidade foi posteriormente aproveitada polos carros aliados. Incluso os máis grandes e potentes cazacarros alemáns foron atopados abandonados no campo tras unha batalla, tras ser inmobilizados por un ou máis impactos de munición explosiva ou perforante ao impactar nas cadeas ou na roda de tracción diantera.
Unión Soviética
miniatura|250px|[[ISU-122]] A meirande parte dos deseños soviéticos asemellábanse moito aos Jagdpanzer alemáns. Os seus vehículos eran máis pequenos, lixeiros e sinxelos de fabricar que os carros de combate, pero podían levar canóns máis grandes. Os soviéticos produciron os canóns autopropulsados SU-85 de 85 mm e o SU-100 baseado no mesmo chasis que o carro medio T-34, ademais dos ISU-122 de 122 mm e o ISU-152 de 152 mm que compartían compoñentes co carro pesado IS-2. O ISU-122 foi alcumado Zveroboy  ("asasino de bestas") pola súa habilidade para destruír Tigers, Panthers e Elefants alemáns. O predecesor do ISU 152 foi o SU 152, fabricado a partir do chasis do KV1S, e co que compartía moitas semellanzas (incluído o seu canón). O ISU-152 construíuse como un canón pesado de asalto, confiando no peso do proxectil disparado dende o seu obús M-1937/43 para derrotar aos carros inimigos. En 1943, os soviéticos tamén cambiaron a produción dos carros lixeiros como o T-70 cara o máis sinxelo e mellor armado canón autopropulsado SU-76, que usaba o mesmo tren de transmisión. O SU-76 foi deseñado orixinalmente como un vehículo anti-carro, pero ao pouco tempo foi relegado ao papel de apoio á infantería.
Estados Unidos
Os deseños do exército estadounidense e do británico eran de concepcións ben distintas. A doutrina dos Estados Unidos estaba baseada, á luz da caída de Francia, na necesidade percibida de derrotar as tácticas alemás da blitzkrieg, e as unidades estadounidenses agardaban enfrontarse a un gran número de carros alemáns atacando en frontes relativamente estreitas. Por iso tomouse a decisión de que as principais unidades anti-carro deberían concentrarse e ser moi móbiles. Na realidade, estes tipos de ataques alemáns rara vez ocorreron; durante toda a guerra un só batallón tivo un enfrontamento como este (o 601, na batalla de El Guettar). O Tank Destroyer Command (Comando de Cazacarros) finalmente contou cuns 100.000 homes e 80 batallóns equipados cada un con 36 cazacarros autopropulsados ou canóns remolcados. En parte debido á efectividade das tácticas cazacarros estadounidenses, ningunha campaña alemá contra as tropas dos Estados Unidos conseguiu os seus obxectivos, e ningunha unidade de cazacarros perdeu máis vehículos que os seus opoñentes alemáns. miniatura|250px|M10 Todos os cazacarros dese país foron coñecidos oficialmente polo mesmo termo colectivo usado pola ordenanza para a artillería autopropulsada estadounidense, "Gun Motor Carriage". Os deseños pensáronse para que fosen móbiles e estivesen pesadamente armados. A meirande parte conservaron unha torreta, pero deixárona aberta pola parte de arriba para aforrar peso e para acomodar un canón máis grande. O primeiro deseño foi o M3 Half-track montando un canón M1897 de 75 mm, e chamado 75 mm Gun Motor Carriage M3. Outro dos primeiros deseños, considerablemente menos exitoso, foi o M6 Gun Motor Carriage, que montaba un canón anti-carro de 37 mm sobre un camión Dodge. O modelo máis común foi o Gun Motor Carriage M10 (Wolverine), posteriormente complementado polo Gun Motor Carriage M36 (Jackson) (ámbolos dous baseados no casco e no tren de potencia do M4 Sherman), e polo Gun Motor Carriage M18 (Hellcat), un deseño novo ao cal tiña unha certa semellanza o posterior carro lixeiro M24 Chaffee.