cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Casa dos Austria
A sociedade española e a Inquisición (1516-1700)
A Inquisición española foi formalmente fundada durante o reinado dos Reis Católicos, continuada polos seus sucesores Habsburgos, e non terminou ata o século XIX. Baixo Carlos I a inquisición converteuse nun ministerio formal do goberno español que adquiriu un control propio a medida que avanzaba o século XVI. Carlos tamén aprobou os Estatutos de limpeza de sangue, unha lei que impedía o acceso a moitas institucións e cargos públicos aos que non eran cristiáns vellos puros, sen sangue xudeu. Aínda que a tortura era común en Europa, o xeito como se practicaba na Inquisición fomentou a corrupción e delación, e converteuse nun factor clave na decadencia española. Converteuse nun método para inimigos, amigos celosos e ata relacións rifadas para usurpar influencia e propiedades. Unha acusación, ata se era en gran parte infundada, levaba a un longo e angustioso proceso que podía durar anos antes de chegar a un veredicto, e entre tanto a reputación e estima do acusado eran destruídas. O tristemente soado auto de fe era un espectáculo social, no que se humillaba publicamente aos penitentes (o espectáculo dantesco de queima dos "relaxados" na fogueira realizábase en "braseiros", lugares apartados).
Se Carlos continuou a práctica da Inquisición, Filipe II expandiuna, e fixo da ortodoxia relixiosa un obxectivo da política pública. En 1559, tres anos despois de que Filipe chegase ao poder, prohibiuse aos estudantes de España viaxar ao estranxeiro, os líderes da Inquisición foron postos a cargo da censura, e impediuse a importación de libros. Filipe intentou con vigor eliminar o protestantismo en España, participando en innumerables campañas para eliminar a literatura luterana e calvinista do país, esperando evitar o caos que ocorría en Francia.
A igrexa en España fora purgada de moitos dos seus excesos administrativos no século XV polo Cardeal Cisneros, e a Inquisición serviu para expurgar a moitos dos reformadores máis radicais que intentaban cambiar a teoloxía da igrexa a como os reformadores protestantes querían. En cambio, España, recentemente saída da Reconquista, converteuse na impulsora da Contrarreforma. Desenvolvéronse en España dous fíos únicos de pensamento contrarreformista nas persoas da abulense Santa Tareixa e o vasco Ignacio de Loyola. Tareixa defendía o monasticismo estrito e un restablecemento de tradicións máis antigas de penitencia. Experimentou un éxtase místico que resultou profundamente influente na cultura e arte española. Ignacio de Loyola, fundador da Compañía de Xesús, tivo unha influencia mundial na súa énfase na excelencia espiritual e mental e contribuíu a un rexurdimento do coñecemento en Europa. En 1625, nun momento cume de prestixio e poder español, o Conde-Duque de Olivares estableceu o Colexio Imperial xesuíta en Madrid para preparar aos nobres españois nas humanidades e as artes militares.
miniatura|dereita|300px|A expulsión dos [[Mouriscos de Valencia.]]
Os mouriscos do sur de España foran convertidos á forza ao cristianismo en 1502, pero baixo o goberno de Carlos I puideron obter un grao de tolerancia dos seus gobernantes cristiáns. Permitíuselles practicar os seus costumes anteriores, indumentaria e idioma; e as leis relixiosas foron laxamente impostas. No entanto, en 1568, baixo Filipe II os mouriscos rebeláronse (véxase Rebelión das Alpujarras) despois de que se impuxesen de novo as antigas leis. A revolta só puido ser sufocada por tropas italianas baixo Don Xoán de Austria, e ata entón os mouriscos retiráronse ás zonas montañosas e non foron derrotados ata 1570. Á revolta seguiulle por un enorme programa de reasentamento onde 12.000 campesiños cristiáns substituíron os mouriscos. En 1609, aconsellado polo Duque de Lerma, Filipe III expulsou aos 300.000 mouriscos de España.
A Ilustración criticou principalmente aos españois polo seu excesivo celo relixioso e a súa "preguiza". Entre os membros da aristocracia, que gozaban de máis seguridade nas súas posicións de poder (a diferenza dos seus colegas en Francia e Inglaterra que eran cada vez máis competitivos) podía aplicarse o argumento da "preguiza española". A expulsión dos traballadores mouriscos e xudeus certamente fixo pouco para axudar á economía e sociedade española que dependía do seu traballo e habilidade moito máis do que os cristiáns crían.
A burocracia española (1516-1700)
Os españois recibiron un enorme influxo de ouro como botín desde as colonias no Novo Mundo cando estas foron conquistadas, moito do cal Carlos usouno para levar adiante as súas guerras en Europa. Non foi ata os anos 1540 que grandes depósitos de prata foron atopados en Potosí e Guanajuato co que se obtivo unha estable fonte de ingresos. Os españois deixaron a minería á iniciativa privada pero estableceron un imposto coñecido como o "quinto real" a través do cal unha quinta parte do metal era recadado polo goberno. Os españois tiveron bastante éxito facendo cumprir o imposto na totalidade do seu vasto imperio no Novo Mundo; todos os lingotes tiveron que pasar a través da Casa de Contratación de Sevilla, baixo a dirección do Consello de Indias. A subministración de mercurio de Almadén, vital para extraer prata da mena, foi controlado polo estado e contribuíu ao rigor da política de impostos española.
Aínda que as conquistas iniciais nas Américas proporcionaron marcadas repuntas en importacións de ouro desde as colonias, non foi ata os anos 1550 cando se converteron nunha fonte habitual e vital dos ingresos de España. A inflación -tanto en España como no resto de Europa- foi principalmente causada pola débeda; Carlos levara a cabo a maioría das súas guerras a crédito, e en 1557, un ano despois de que abdicase, España viuse forzada na súa primeira creba.
miniatura|esquerda|200px|[[Galeón español, o símbolo do imperio marítimo de España.]]
Afrontando a crecente ameaza da piratería, en 1564 os españois adoptaron un sistema de escolta moi adiantado ao seu tempo, coa saída das frotas do tesouro das Américas en abril e agosto. A política resultou eficiente, e tivo bastante éxito. Só dous convois foron capturados; un en 1628 que foi capturado polos holandeses, e outro en 1656, capturado polos ingleses, pero para entón os convois eran unha sombra do que foran no seu momento cume a finais do século anterior. No entanto ata sen ser completamente capturadas, frecuentemente foron atacadas, o que inevitablemente tivo un prezo. Non todo o comercio marítimo do disperso imperio podía protexerse por grandes convois, permitindo aos corsarios holandeses, ingleses e franceses e aos piratas ter a oportunidade de devastar o comercio entre as costas americana e española e asaltar asentamentos illados. Isto foi particularmente salvaxe a partir dos anos 1650, con ambos os bandos caendo en extraordinarios niveis de barbarie, ata polos estándares contemporáneos. España tamén tivo que encargarse da piratería berberisca no Mediterráneo e no Oriente da piratería holandesa nas augas ao redor de Filipinas.
A expansión do imperio español no Novo Mundo foi levada a cabo desde Sevilla, sen a dirección próxima dos dirixentes de Madrid. Carlos I e Filipe II estiveron principalmente ocupados cos seus deberes en Europa, e así o control das Américas foi levado por vicerreis e administradores coloniais que funcionaban con efectiva autonomía. Os reis Habsburgos consideraron as súas colonias como sociedades feudais en vez de partes integrantes de España. Os Habsburgo, familia que gobernara tradicionalmente sobre diversos dominios non contiguos e fora forzada a delegar autonomía a administradores locais, duplicaron estas políticas feudais en España, particularmente no País Vasco, Navarra e Aragón.
Isto significou que os impostos, a mellora de infraestruturas e as políticas de comercio interior foron definidas independentemente por cada rexión, levando a moitas barreiras de aduanas interiores e peaxes, e políticas contraditorias ata dentro dos dominios dos Habsburgo. Carlos I e Filipe II foron capaces de dominar as diferentes cortes a través da súa impresionante enerxía política, pero Filipe III e IV permitiron que decaera, e Carlos II foi completamente incapaz de controlalas. O propio desenvolvemento de España foi obstaculizado polo feito de que Carlos I e Filipe II pasasen a maioría do seu tempo no estranxeiro; durante a maior parte do século XVI, España foi administrada desde Bruxelas e Antuerpen, e foi só durante a guerra de Flandres que Filipe regresou a España, onde pasou a maioría do seu tempo en retiro no palacio monástico de El Escorial. O desigual imperio, mantivose unido por un decidido rei que conservaba a inchada burocracia xunta, desenmarañouse cando un débil gobernante chegou ao trono.
Houbo intentos para reformar a anticuada burocracia española. Carlos I, ao converterse en rei, chocou cos seus nobres durante a Guerra das Comunidades de Castela cando intentou ocupar posicións de goberno con efectivos oficiais holandeses e flamengos. Filipe II atopouse cunha importante resistencia cando intentou impor a súa autoridade sobre os Países Baixos, contribuíndo á rebelión nese país. O Conde-Duque de Olivares, ministro xefe de Filipe IV, sempre considerou esencial para a supervivencia de España que a burocracia estivese centralizada; Olivares ata apoiou a unión completa de Portugal con España, aínda que nunca tivo a oportunidade de facer realidade as súas ideas. Sen a man firme e dilixencia de Carlos I e Filipe II, a burocracia fíxose cada vez máis inchada e corrupta ata que, pola destitución de Olivares en 1643, volveuse obsoleta.
A economía española (1516-1700)
miniatura|300px|dereita|A cidade de [[Zaragoza, por Juan Bautista Martínez del Mazo, lenzo frecuentemente atribuído a Velázquez.]]
Como a maioría de Europa, España sufrira fame negra e a peste durante os séculos XIV e XV. Para o ano 1500, Europa estaba comezando a saír destes desastres demográficos, e as poboacións comezaron a crecer -Sevilla, que era fogar de 60.000 persoas en 1500 creceu rapidamente a 150.000 para finais do século. Houbo un movemento substancial cara ás cidades de España para sacar proveito das novas oportunidades como construtores de barcos e comerciantes para servir ao impresionante e crecente imperio español.
A inflación en España, como resultado da débeda do estado e a importación de prata e ouro desde o Novo Mundo, provocou privacións para o campesiñado. O custo medio dos bens quintuplicose no século XVI en España, encabezado pola la e os cereais. Aínda que razoable cando se compara co século XX, os prezos no século XV cambiaron moi pouco, e a economía europea foi sacudida pola chamada revolución dos prezos. España, xunto con Inglaterra era o único produtor europeo de la, inicialmente beneficiado polo rápido crecemento. Con todo, como en Inglaterra, alí en España comezou un movemento de desamortización que afogou o crecemento de alimentos e despoblou pobos enteiros cuxos residentes estiveron forzados a trasladarse ás cidades. Pero a diferenza de Inglaterra, a alta inflación, a carga das guerras dos Habsburgo e os esaxerados impostos aduaneiros que dividían o país e restrinxían o comercio coas Américas, afogaron o crecemento da industria que podía proporcionar unha fonte alternativa de ingresos nas vilas.
A gandería de ovellas foi practicada cumpridamente en Castela, e creceu rapidamente co aumento de prezos da la apoiado polo rei. Ovellas meiriñas eran trasladadas anualmente cada inverno desde as montañas do norte ata o máis cálido sur, ignorando os carreiros mandados polo estado que tiñan a intención de evitar que a ovella pisoteara as terras de labranza. As queixas presentadas contra o gremio de pastores, a Mesta, foron ignoradas por Filipe II que obtiña un bo negocio dos ingresos da la. Finalmente, Castela volveuse estéril, e España foi completamente dependente de alimentos importados que, dado o custo do transporte e o risco da piratería, eran moito máis caros en España que en calquera outro lugar. Como resultado, a poboación de España creceu moito máis lentamente que a de Francia; en tempos de Luís XIV, Francia tiña unha poboación maior que a de España e Inglaterra combinadas.
miniatura|300px|Os segadores por [[Pieter Brueghel o Vello.]]
O crédito xurdiu como unha estendida ferramenta de negocio española no século XVI. A cidade de Antuerpen, nos Países Baixos Españois, estaba no corazón do comercio europeo e os seus banqueiros financiaron a maioría dos créditos das guerras de Carlos V e Filipe II. O uso de "notas de cambio" volveuse común a medida que os bancos de Antuerpen foron cada vez máis poderosos e levou a unha ampla especulación que axudou a esaxerar os cambios de prezos. Aínda que estas tendencias puxeron os cimentos para o desenvolvemento do capitalismo en España e Europa en conxunto, a falta total de regulación e a corrupción dominante significou que os pequenos terratenentes a miúdo perderon todo cun único golpe de mala sorte. Os terreos en España volvéronse progresivamente máis grandes e a economía volveuse cada vez menos competitiva, particularmente durante os reinados de Filipe III e IV cando crises especulativas repetidas sacudiron a España.
A Igrexa católica fora sempre importante para a economía española, e particularmente nos reinados de Filipe III e IV, que tivo ataques de intensa piedade persoal e filantropía relixiosa, grandes áreas do país foron doadas á Igrexa. Os últimos Habsburgo non fixeron nada para fomentar a redistribución das terras, e a finais do reinado de Carlos II, a maioría de Castela estaba nas mans duns poucos selectos terratenentes, o maior dos cales era de lonxe a Igrexa.
Arte e cultura española (1516-1700)
miniatura|300px|Real Mosteiro de San Lorenzo del Escorial. O Século de Ouro español foi un florecente período para as artes e a literatura en España, que abarcou aproximadamente desde 1492 ata 1650. Nesta época xurdiron figuras do talle de O Greco e Velázquez en pintura ou Garcilaso de la Vega, Miguel de Cervantes, Luis de Góngora, Francisco de Quevedo, Lope de Vega e Calderón de la Barca en canto ás letras se refire. En América destaca a poeta Xoana Inés da Cruz, a última representante da literatura áurea en español.
O monumento arquitectónico máis relevante da época é o Mosteiro de San Lourenzo do Escorial, mandado erixir no reinado de Filipe II como símbolo da monarquía universal católica, que, co seu estilo renacentista pero austero debido ao deseño de Juan de Herrera, quería representar o cume do Imperio Español no seu período de máximo esplendor.
Os pintores máis destacados do Século de Ouro poderían ser O Greco e Velázquez. O primeiro, activo a fins do século XVI, é recoñecido polas súas representacións relixiosas. O segundo está considerado como o máis importante dos artistas españois no terreo pictórico polos seus precisos e realistas retratos da corte contemporánea de Filipe IV. Ademais destas dúas figuras capitais, un nutrido grupo de pintores secundáronlles con similares méritos: Bartolomé Esteban Murillo, Francisco de Zurbarán ou José de Ribera cóntanse entre os pintores de primeira fila que produciu esta época.
O Greco, formado na súa terra natal de Creta e posteriormente en Italia, onde admirou e aprendeu a arte de Michelangelo, chega a España para cultivar un peculiar manierismo relacionado co espírito ascético e místico da realidade española do reinado de Filipe II e coa prosa e o verso destas correntes na súa vertente literaria de frei Luis de León, Santa Tareixa de Xesús e San Xoán da Cruz. miniatura|200px|Luís de Góngora, por [[Diego Velázquez|Velázquez.]] En canto a Velázquez, apréciase, ademais da súa pintura de corte, os de temas relixiosos, como O Cristo crucificado, os de xénero mitolóxico, como A fragua de Vulcano ou O triunfo de Baco e ata se quixo ver nel a un precursor do impresionismo no tratamento da luz e a pincelada solta que reflicten os seus pequenos cadros da Vila Médici. Pero sen dúbida as súas obras mestras son As fiandeiras, pintado cara ao final da súa traxectoria, e sobre todo As Meninas, un cadro que produciu longas reflexións, como a que lle prodigou José Ortega y Gasset.
O esplendor das letras castelás iníciase coa obra teórica do humanista Antonio de Nebrija, que en 1492 publica a primeira Gramática castelá. A partir de 1528 e coa obra poética de Garcilaso de la Vega, a lírica experimentará un importante cambio de rumbo, adoptando a métrica italiana dos autores do Renacemento e fixando así, con plenitude, a que había de ser a literatura do Século de Ouro español, inmersa completamente nos temas e xeitos do renacemento literario.
Cervantes escribe a comezos do século XVII Don Quixote da Mancha, a obra máis universal da literatura española de todos os tempos. Concibida como unha crítica en forma de parodia dos aspectos máis fabulosos das novelas de cabalería, a que foi considerada o punto de inicio da novela moderna reflicte a realidade deprimida do campo español e consegue reunir todos os xéneros narrativos do renacemento para darlles nova forma cunha perspectiva irónica e distanciada non exenta, con todo, dun coñecemento profundo da esencial humanidade dos personaxes.
Moi importante así mesmo é a creación da Comedia Nova por parte dun conxunto de dramaturgos encabezados por Lope de Vega. A capacidade de conectar co público á vez que crea as bases para un desenvolvemento integral do teatro español, granxealle o cualificativo do «Fénix dos Enxeños». Traxedias como O cabaleiro de Olmedo ou comedias como A dama boba cimentan a súa condición de figura clásica do teatro hispano. Digno sucesor tivo no máis cerebral e barroco Calderón de la Barca, que dominou a escena desde a morte de Lope ata pasada a metade do século XVII. A vida é soño é considerada a óbra cume do teatro español polas súas implicacións filosóficas.
Polo que respecta á poesía barroca, dúas figuras, moito tempo consideradas opostas pero hoxe unidas na estética do concepto, dominaron a xerarquía lírica: O difícil e brillante, pero de beleza inmarcesible, Luis de Góngora e o enxeñoso, mordaz e gran creador da linguaxe Francisco de Quevedo. É Xoana Inés da Cruz a última grande escritora do Século de Ouro. Morreu en Nova España en 1695. Indicios de reivindicación da condición feminina e unha linguaxe culta de gran profundidade conceptual avalan a súa calidade poética.
Rastrexo
O rastrexo, tamén denominado rastreamento, rastrexamento ou detección, ou aínda o anglicismo screening, en epidemioloxía é unha estratexia aplicada sobre unha poboación para detectar unha doenza en individuos sen sinais ou síntomas da dita doenza.
Obxectivo
A intención do rastrexo é identificar doenzas de maneira temperá dentro dunha comunidade. Isto permite a rápida xestión e intervención coa esperanza de que se reduzan os efectos (dor, falecemento) provocados pola doenza.
Criterios de Frame e Carlson
Para que unha determinada medida preventiva sexa denominada como rastrexo debe cumprir cos criterios de Frame e Carlson:
Críticas
Os rastrexos non diminúen a incerteza clínica, non son inocuos para a saúde da poboación, e levan un custo económico a considerar.
Henrique o Rei Mozo
Henrique Plantagenet tamén coñecido como Henrique o Rei Mozo, nado o 28 de febreiro de 1155 e finado o 11 de xuño de 1183, foi o segundo dos cinco fillos varóns do rei Henrique II de Inglaterra e Leonor de Aquitania e o primeiro que sobreviviu á infancia. A comezos de 1170, foi o rei titular de Inglaterra, duque de Normandía, conde de Anjou e Maine. Henrique foi o único rei de Inglaterra desde a conquista normanda en ser coroado durante o reinado do seu pai, pero pasou o seu reinado frustrado polo rexeitamento do seu pai de outorgarlle un maior poder autónomo. Morreu aos 28 anos, seis antes que o seu pai, deixando ao seu irmán Ricardo como herdeiro ao trono.
A Fieitiña, Romariz, Abadín
A Fieitiña é un lugar da parroquia de Romariz no concello lugués de Abadín na comarca da Terra Chá.
Henrique o Rei Mozo
Infancia e mocidade
Pouco se sabe de Henrique antes dos acontecementos asociados ao seu matrimonio e coroación. Os fillos da súa nai e o primeiro esposo desta, o rei Luís VII de Francia, foron María, condesas de Champaña, e Alix, condesas de Blois. Tivo un irmán máis vello, Guillerme, conde de Poitiers, e os seus irmáns máis novos foron Matilde, duquesa de Saxonia; Ricardo I de Inglaterra; Godofredo II, duque da Bretaña; Leonor, raíña de Castela; Xoana, raíña de Sicilia; e Xoán I de Inglaterra. Á morte de Guillerme en decembro de 1156, converteuse no herdeiro do trono de Inglaterra.
En 1158, foi comprometido a Margarida, a filla máis vella de Luís VII de Francia e a súa segunda esposa, Constanza de Castela. O 2 de novembro de 1160 en Le Neubourg, logo de obter unha dispensa papal por minoría concedida por Alexandre III, o matrimonio dos dous nenos pequenos (el contaba con cinco anos, ela con dous) celebrouse. Esta unión rápida debeuse á vontade de Henrique II para entrar en posesión do dote da súa nora, o Vexin normando.
As Aguias, Muras, Muras
As Aguias é un lugar da parroquia de Muras no concello lugués de Muras na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 15 habitantes (7 homes e 8 mulleres).
Henrique o Rei Mozo
Infancia e mocidade
En 1162, foi enviado a ser educado por Tomás Becket, entón chanceler de Inglaterra. Becket tomoulle o gusto a el, e escribiría que o considerou o seu fillo adoptivo. Con todo, antes de finais de 1163, Becket converteuse en arcebispo de Canterbury, caeu en desgraza co rei, e tutélaa do mozo Enrique retirouse.
Togo
Togo é un país africano. Limitado ao norte con Burkina Faso, ao leste con Benín, ao sur co golfo da Guinea e ao oeste con Ghana. No sur ten unha pequena costa no golfo da Guinea, onde se localiza a súa capital, Lomé.
Togo é unha nación tropical da África subsahariana, moi dependente da agricultura, cun clima que favorece boas colleitas. É unha das nacións máis pequenas de toda África. O idioma oficial é o francés. Fálanse outras moitas linguas, sobre todo as da familia Gbe. O grupo relixioso máis importante é o de crenzas indíxenas, seguido dunha cantidade significante de cristiáns e unha minoría musulmá. Togo é membro das Nacións Unidas, a Unión Africana, a Organización da Conferencia Islámica, a Zona de Paz e Cooperación do Atlántico Sur, a Francofonía e a Comunidade Económica de Estados de África Occidental.
Entre os séculos XI e XVI diversas tribos entraron na rexión de tódalas direccións. Ata o século XVIII a rexión costeira onde se atopa Togo recibiu o nome de Costa dos escravos, debido ao mercado existente por parte dos europeos para a busca de escravos. En 1884 Alemaña declara Togoland como protectorado. Despois da primeira guerra mundial a administración de Togo pasou a mans francesas, das que logrou a independencia en 1960.
En 1967 Gnassingbé Eyadéma liderou un golpe de estado co que se converteu en presidente. No momento da súa morte, no 2005, Eyadéma foi o líder que máis tempo gobernou nun país na historia moderna de África, estando 38 anos no cargo. No mesmo ano o seu fillo Faure Gnassingbé ascendeu á presidencia.
Xeografía
Togo ten unha superficie de 56.785 km². Sitúase na África Occidental, sendo unha pequena nación subsahariana e é un dos países máis pequenos de África. O país posúe 1.700 km de fronteiras con Burkina Faso ao norte, Ghana ao oeste e Benín ao leste. O punto máis alto do país é o Monte Agou cunha altura de 984 metros.
A costa de Togo no Golfo de Guinea é de 56 quilómetros de lonxitude e consta de lagoas con praias de area. A sabana ocupa o norte do país, en contraste co centro do mesmo que se caracteriza por estar formado por outeiros. No sur de Togo atopamos unha meseta ata chegar a un val costeiro con extensas lagoas e pantanos. A montaña máis alta do país é o Mont Agou, a 986 m sobre o nivel do mar. O río máis longo é o Río Mono cunha lonxitude de 400 km. Corre de norte a sur.
Charles Osborne (impo)
Charles Osborne, nado no lugar de Anthon, Iowa, en 1894 e finado tamén en Iowa o 1 de maio de 1991, foi un home estadounidense que tivo impo continuo durante 68 anos (1922-1990) e que por tal motivo figura no Libro Guinness dos Récords, ao ter padecido o ataque de impo máis longo rexistrado nunca.
Togo
Clima
O clima é xeralmente tropical con temperaturas medias que van desde 23 °C na costa ata aproximadamente 30 °C nas rexións máis ao norte, cun clima seco e características da sabana tropical. Ao sur hai dúas tempadas de choiva (a primeira entre abril e xullo e a segunda entre setembro e novembro), a pesar de que a precipitación media non é moi elevada.
Antes da colonización (-1884)
Os achados arqueolóxicos indican que as tribos antigas foron capaces de producir olaría e procesar ferro. O nome Togo é traducido do Lingua ewe como "terra onde están as lagoas". Non se sabe moito do período antes da chegada dos portugueses en 1490. Durante o período do século XI ao século XVI, varias tribos entraron na rexión desde todas as direccións: Ewé do leste, Mina e Gun do oeste. A maioría deles instaláronse nas zonas costeiras.
Charles Osborne (impo)
Osborne e o impo
Estimouse que Osborne impou unhas 430 millóns de veces ao longo dese período de 68 anos.
Togo
Antes da colonización (-1884)
O comercio dos escravos comezou no século XVI e, durante os seguintes douscentos anos, a rexión costeira foi un importante centro comercial para os europeos en busca de escravos, gañando a Togo e a rexión circundante o nome de "The Slave Coast of África occidental | Costa escrava]] ".
Independencia ata o presente (1960-presente)
miniatura| [[Sylvanus Olympio | esquerda]]
A República de Togo proclamouse o 27 de abril de 1960. Nas primeiras eleccións presidenciais de 1961, Sylvanus Olympio (1901-1963) converteuse no presidente, obtendo o 100% dos votos nas eleccións boicoteadas polo oposición. O 9 de abril de 1961 adoptouse a Constitución da República Togo, segundo a cal o órgano lexislativo supremo era a Asemblea Nacional de Togo.
En decembro de 1961, os líderes dos partidos da oposición foron arrestados acusados ​​de preparar unha conspiración contra o goberno. Publicouse un decreto sobre a disolución dos partidos da oposición. Olympio intentou reducir a dependencia de Francia establecendo unha cooperación cos Estados Unidos, o Reino Unido e Alemaña. Tamén rexeitou os intentos dos soldados franceses que se desmobilizaron despois da guerra de Alxeria e intentaron obter unha posición no exército do Togo. Estes factores finalmente levaron a un golpe militar o 13 de xaneiro de 1963, durante o cal foi asasinado por un grupo de soldados baixo a dirección do Sarxento Gnassingbé Eyadéma. Declarouse en Togo o estado de urxencia.
Os militares entregaron o poder a un goberno interino liderado por Nicolas Grunitzky. En maio de 1963 Grunitzky foi elixido Presidente da República. O novo líder comezou unha política de desenvolvemento das relacións con Francia. O seu principal obxectivo era amortecer as divisións entre o norte e o sur, promulgar unha nova constitución e introducir un sistema multipartidario.
Política
O 3 de maio de 2006 Faure Gnassingbé asumiu a presidencia de Togo, despois de ser elixido co 60% dos votos, conforme informacións oficiais. A pesar diso, continuou o descontento da oposición, que denunciou que as eleccións non foron libres, pois algunhas urnas foran roubadas por militares nalgunhas zonas, mentres noutras houbo bloqueo das telecomunicacións. A Unión Europea suspendeu a axuda a Togo en apoio ás reclamacións da oposición, mentres a Unión Africana - UA - e os Estados Unidos declaraban as eleccións "razoablemente xustas" e aceptaban o resultado. O presidente da Nixeria e xefe da UA, Olusẹgun Ọbasanjọ, tentou establecer negociacións entre o goberno e a oposición, pero rexeitou o envío de Kenneth Kaunda, expresidente de Zambia, como enviado especial da UA ao Togo. En xuño, Gnassingbé aceptou o líder da oposición Edem Kodjo como primeiro ministro.
En outubro de 2007 houbo novas eleccións, que foron declaradas limpas pola Unión Europea e tiveron a vitoria do partido do goberno. Komlan Mally, líder do partido do goberno, foi nomeado primeiro ministro en decembro de 2007, pero renunciou o 5 de setembro de 2008, sendo substituído por Gilbert Houngbo. Dende 2020 a primeira ministra é Victoire Tomegah Dogbé.
Henrique o Rei Mozo
Infancia e mocidade
En xuño de 1170, Henrique, aos quince anos de idade, foi consagrado –coroado– polo seu pai como rei novo (rex júnior), un costume da dinastía francesa dos Capetos adoptada polos reis ingleses Estevo e Henrique II para evitar disputas sucesorias. Un poema en latín escrito por un funcionario da corte para conmemorar a coroación refírese ao carisma do príncipe novo. O poeta descríbeo a Henrique como un mozo encantador de beleza rechamante, alto pero ben formado, de ombreiros anchos e de pescozo longo e elegante, de pel pálida e pecosa, de ollos azuis claros e anchos, e cunha mata de cabelos de cor dourada avermellado característico do seu dinastía.
Henrique e Margarida casaron formalmente na catedral de Winchester o 27 de agosto de 1172, cando Henrique foi coroado rei de Inglaterra por segunda vez, esta vez xunto a Margarida, por Rotrou, arcebispo de Ruan.
Bealo, Bealo, Boiro
Bealo é un lugar da parroquia de Bealo no concello coruñés de Boiro na comarca do Barbanza. Tiña 134 habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 63 eran homes e 71 eran mulleres.
Togo
Subdivisións
miniatura|dereita|100px|Mapa político de Togo Togo está dividido en cinco rexións administrativas, subdivididas en 30 prefecturas e 1 comuna, Lomé. De norte a sur as rexións son as seguintes:
Economía
A economía de Togo baséase nun réxime de subsistencia no que a agricultura é a actividade principal. O 65 % da poboación depende deste sector que representa o 41% do PIB. Os principais cultivos son o café, o cacao e o algodón, este último orientado á exportación.
Demografía
miniatura|dereita|100px|Mapa de Togo
No ano 2006, Togo tiña unha poboación de 5.548.702 habitantes. O 99% é de raza negra e o restante 1% é de raza branca (europeos ou descendentes). O idioma oficial é o francés. A esperanza de vida está datada nos 57 anos, sendo a media de fillos por muller de 4,96. A alfabetización alcanza ao 60,9% da poboación, e calcúlase que o 4,1% da mesma está infectada co virus do SIDA.
Cultura
A cultura do Togo ten a influencia dos 37 pobos que viven no país. Os principais son os ewe, os Mina e os Kabre. O francés é a lingua oficial do país. Diversas linguas Gbe son faladas no país.
A pesar da grande influencia do islamismo e do cristianismo, a metade da poboación do Togo practica relixións animistas.
Antonio Manso Fernández
Antonio Manso Fernández, nado en agosto de 1934 en Madrid e finado en 1993, foi un gravador español.
Traxectoria
Estudou na Escola Nacional de Artes Gráficas desde 1947 e dous anos despois entrou na Escola de Formación da FNMT, foi xefe do seu departamento de gravado e autor de máis de cen gravados entre selos e billetes.
Cemento (construción)
O cemento (derivada do latín cæmentu) é un material cerámico que, en contacto coa auga, produce unha reacción exotérmica de cristalización de produtos hidratados, gañando así resistencia mecánica. É o principal material usado na construción como aglomerante. É unha das principais mercancías mundiais, servindo mesmo como indicador económico dun país.
Existen diversos tipos de cemento, diferentes pola súa composición, polas súas propiedades e polos seus usos. En xeral, desde un punto de vista químicos, trátanse todos de mesturas de silicatos e aluminatos de calcio. miniatura|250 px
Historia
Xa no Antigo Exipto era utilizada un material feito de xeso calcinado como aglomerante. Entre os gregos e romanos, eran usados solos volcánicos (pozolana) das proximidades de Pozzuoli ou da illa de Santorini, que endurecían despois de mesturados con auga (cementos pozolánicos).
En 1756 o inglés John Smeaton creou unha mestura resistente a través da calcinación de calcarias arxilosas e moles. Ese é o marco da creación do cemento artificial. Tempos despois, en 1824, o construtor, tamén inglés, Joseph Aspdin produciu un po moi fino a partir de pedras calcarias e arxila que, despois de mesturado con auga e seco, producía un material moi ríxido, tanto como as pedras naturalmente empregadas na construción. El bautizou ese material como cemento Portland, en homenaxe á illa de Portland, local onde existían rochas semellantes a ese cemento. Desde entón, ese é o principal tipo de cemento utilizado.
Materias primas
A materia prima máis axeitada para a fabricación do cemento sería aquela que na súa composición química achegase os compoñentes principais do mesmo: cal, sílice, ferro e aluminio. Mais este caso é moi raro que apareza na natureza, polo que ditos compoñentes se obteñen xeralmente da mestura artificial das calcarias e das arxilas.
Proceso de produción
miniatura|Fornos Rotativos de Cemento - Holcim - Bélxica A produción de cemento Portland segue catro principais procesos: secado, descarbonatación, calcinación e arrefriamento, á parte da preparación previa do cru e a moedura co xeso que se realiza ao final. Tipicamente, a parte central dunha fábrica de cemento, responsábel destes procesos, contén un conxunto de pre-estufa, forno e arrefriador, dispostos nesta orde. Hai aínda procesos de preparación e estocaxe de materias primas, moído de clínquer e limpeza de gases de exhaustión.
Prequecemento
Case a totalidade dos fornos de cemento contan con torres de prequecemento, responsábeis de remover a humidade aínda restante no material tras o proceso de moído alén de iniciar a calcinación do material. Habendo prequecemento, o proceso de produción é chamado proceso de vía seca, máis eficiente e rápido en relación aos procesos de vía húmida, onde a materia prima é alimentada directamente ao forno. Isto débese ás transferencia de calor e masa máis eficientes ocorridas na torre, permitindo se empreguen fornos de lonxitude menor.
Os prequentadores máis usuais son torres de ciclóns. Dispostos en elevadas estruturas (que frecuentemente superan 100 metros de altura), diversos separadores ciclónicos (equipos capaces de retirar partículas sólidas dunha corrente de gases) son interligados entre si. A través da secuencia de ciclóns flúen os gases quentes provenientes do forno, en contracorrente coa materia prima. A medida que esta se mestura co fluxo de gases, ocorre transferencia de calor e transferencia de masa. Nos primeiros momentos do proceso, elimínase a humidade superficial, mentres a temperatura permanece próxima á temperatura de ebulición da auga. A partir deste punto, o material sólido contendo só humidade intergranular pasa a ser quecido gradualmente. No fin do proceso, o material atinxe de 700 °C a 1000 °C, suficiente para a auga sexa eliminada e para se inicien descomposicións químicas da materia prima.
Forno de cemento (forno rotatorio)
A maior parte das reaccións de descarbonatación e formación de silicatos de calcio e aluminatos de calcio ocorren no interior do forno de cemento. Os fornos de cemento son na maioría rotativos, cilindros horizontais de até 160 metros de lonxitude. Un leve ángulo de inclinación combinado ao lento movemento de rotación (de 0,5 a 4,0 rpm) permite que o material percorra o cilindro a medida que desliza polas paredes. Internamente, hai un revestimento de material refractario que protexe a carcasa do forno das altas temperaturas e conservan a calor no seu interior. A materia prima permanece no forno por un tempo de aproximadamente 4 horas e atinxe temperaturas superiores a 1.400 °C suficientes para tornala incandescente e pastosa. A capacidade de produción dun forno medio é 3.000 a 4.000 toneladas por día; os maiores fornos do mundo producen até 10.000.
Arrefriador
Alén da eficiencia enerxética, os arrefriadores teñen suma importancia na calidade do produto. O tempo e o perfil de arrefriamento do mesmo son esenciais para a determinación das súas propiedades químicas finais. Lentos procesos de arrefriamento levan á transformación de silicato tricálcico, inestábel á alta temperatura, en silicato bicálcico o que diminúe a resistencia do cemento.
O produto (clínquer) aínda é moído e diluído en xeso, calcaria e/ou escoira siderúrxica para chegar ao produto final.
Combustíbeis
Xeralmente utilízase unha combinación de diversos produtos como aceite, coque de petróleo e residuos industriais. Cerca de 7% das emisións de CO2 no planeta son consecuencia da produción de cemento, debido á combustión e ao proceso de descarbonatación da materia prima.
Aprovéitanse as altas temperaturas e o tempo de permanencia dos gases no forno para empregar combustíbeis de difícil utilización, como pneumáticos picados. Noutras condicións, este tipo de combustíbel podería emitir altas concentracións de substancias extremamente tóxicas (tales como dioxinas e furanos) debido á queima incompleta. Alén diso, a calcaria e a cal contidos na mestura, teñen a característica de reaccionar co xofre proveniente dos combustíbeis, evitando maiores emisións de óxidos de xofre na atmosfera e previndo, por exemplo, a ocorrencia de choiva ácida.
Tipos de cemento
Segundo as normas tecnolóxicas UNE (de España) pódese debullar a seguinte clasificación dos cementos.
Cementos comúns
Existen 27 produtos da familia de cementos comúns, que se agrupan en cinco tipos principais:
Cementos de aluminato de calcio
O cemento de aluminato de calcio foi desenvolvido durante as últimas décadas do século XIX como alternativa ao cementos de silicatos de calcio (cemento Portland), que era obxecto de serios ataques por sulfatos.
Contaminación e efectos perversos
A durabilidade das construcións en cemento son o seu punto forte, pero tamén implica unha debilidade: a superficie cementada anula a súa capacidade de absorción de auga, evitando a drenaxe nas inundacións.
Asemade, a industria cementeira é unha das principais produtoras de dióxido de carbono a nive mundial, estimando a súa porcentaxe de produción en ata un 8 %, e colaborando polo tanto no efecto invernadoiro.
O aporte necesario de area ten esnaquizado zonas de ribeira fluvial ou mariña. Asemade, o gran consumo de auga necesario aumenta o estrés en moitas zonas de grande produción e consumo de cemento que son áridas, semiáridas ou con secas frecuentes.
A Armada, Bealo, Boiro
A Armada é un lugar da parroquia de Bealo no concello coruñés de Boiro na comarca do Barbanza. Tiña 17 habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 10 eran homes e 7 eran mulleres.
José Antonio Valverde
José Antonio (Tono) Valverde Gómez, nado en Valladolid o 21 de marzo de 1926, e finado en Sevilla o 13 de abril de 2003, foi un biólogo, naturalista, ecólogo e activista ambiental español.
Alcanzou gran repercusión internacional a finais dos anos 1950 ao encabezar os movementos de defensa das marismas do Guadalquivir fronte a un plan do Ministerio de Agricultura para desecar esta zona. Chamóuselle "o Pai de Doñana".
Impo
O impo, salouco, saluco ou sotelo é a contracción espasmódica do diafragma que se repite varias veces por minuto. En humanos, a introdución repentina de aire nos pulmóns causa o peche da epiglote, creando o son "hip". En medicina, coñécese como movemento diafragmático síncrono ou singultus, do latín, singult, "o acto de atrapar a respiración de alguén ao saloucar". O impo é unha acción involuntaria, isto é, trátase dun acto reflexo.
Remedios
Un ataque de impo, polo xeral, resólvese só sen precisar de ningunha intervención, aínda que existen moitos remedios caseiros que teñen como obxectivo acurtar a súa duración. Malia isto, ás veces necesítase tratamento médico en casos de impo crónico.
Casos curiosos
Un home norteamericano, chamado Charles Osborne, padeceu impo durante 68 anos, desde 1922 ata 1990, e entrou no Libro Guinness dos Récords como o home co ataque de impo máis longo.
En 2007, unha adolescente de Florida, Estados Unidos, impou unhas 50 veces nun minuto durante máis de cinco semanas. Despois de que o impo volvese, o seu neurólogo suxeriulle que podía ter a síndrome de Tourette, e que o seu impo podía ser un "tic" causado por esta síndrome.
Isometría (xeometría riemanniana)
En matemáticas, e máis concretamente en xeometría de Riemann, unha isometría é unha aplicación (suave) dunha variedade (pseudo-) riemanniana noutra preservando distancia entre puntos (a definición de isometría require a noción de métrica na variedade). Se a métrica é definida positiva (ou negativa), a variedade dise riemanniana (ou de Riemann), e se é indefinida dise pseudo-riemanniana (ou semi-riemanniana). Un caso particular de variedade pseudo-riemanniana son as variedades lorentzianas onde a signatura da métrica é (1,n-1), sendo n a dimensión da variedade. As isometrías estúdanse para todos os casos anteriores.
Definición
Unha isometría local dunha variedade (pseudo-)riemanniana noutra é unha aplicación que toma o tensor métrico da segunda e o transforma no da primeira. Formalmente, dise que un difeomorfismo  é unha isometría se conserva a métrica por "pullback", i.e., F^*h=g. Equivalentemente mediante a definición por "pushforward" diremos que F é unha isometría se, para todo X, Ycampos de vectores en M. Por outra banda, dise que é unha isometría local se para todo  p\in Mexiste unha veciñanza aberta Utal que F|_Ué unha isometría sobre un aberto de N. Equivalentemente, F é isometría local se é un difeomorfismo local tal que F^*h=g.
Johan Petro
Johan Petro, nado en París o 27 de xaneiro de 1986, é un ex xogador francés de baloncesto profesional descendente de familia de Guadalupe.
Xosé Monteagudo
Xosé Monteagudo Folgar, nado en Santa Xusta de Moraña o 1 de xaneiro de 1965, é un escritor galego.
Traxectoria
Licenciado en Dereito pola Universidade de Santiago de Compostela, traballa como técnico de Facenda na Axencia Tributaria de Pontevedra. Alén da súa faceta como narrador, imparte obradoiros literarios sobre narrativa e exerce a crítica literaria na revista Grial. Forma parte, como secretario, do Padroado da Fundación Euseino?
Johan Petro
Traxectoria
Foi seleccionado polos Seattle SuperSonics na 25ª posición do Draft da NBA de 2005. O 7 de xaneiro de 2009, Petro foi traspasado aos Denver Nuggets xunto a unha elección da segunda rolda do Draft da NBA de 2009, a cambio de base Chucky Atkins, unha elección da primeira rolda do Draft de 2009 e compensacións económicas. Os Nuggets rexeitaron a opción de equipo de Petro, facendo del un axente libre non restrinxido. Con todo, aceptaron a súa opción o 27 de agosto de 2009.
O 10 de xullo de 2010, os New Jersey Nets ficharon a Petro, cun contrato de 3 anos cun valor de 10 millóns de dólares.
O 11 de xullo de 2012, os Nets traspasaron a Petro, Jordan Farmar, Jordan Williams, Anthony Morrow, e DeShawn Stevenson ós Atlanta Hawks a cambio de Joe Johnson.
Parque Nacional de Redwood
O Parque Nacional Redwood, asentado nunha rexión litoral montañosa, a carón do océano Pacífico, ao norte de San Francisco, é un monte de sequoias, as árbores de maior altura do mundo. A vida mariña e terrestre son tamén notables, en particular os leóns mariños, a aguia de cabeza branca e o pelicano pardo da California, en perigo de extinción.
A cidade mais próxima do parque é Crescent City. O parque ocupa unha área de 53.413 hectáreas e foi estabelecido a 1 de xaneiro de 1968.
Córdoba (moeda)
Historia
O córdoba foi introducido o 20 de marzal de 1912. Promulgada a Lei de Conversión Monetaria, os Billetes do Tesouro foron trocados gradualmente pola nova moeda que tiña un tipo de cambio de paridade de 5 córdobas = 1 libra esterlina. O 13 de novembro de 1931, o córdoba comezou a cotizarse a un tipo de paridade de 1.10 córdobas = 1 dólar estadounidense. Logo de sucesivas desvalorizacións, o córdoba comezou a cotizarse a un tipo de paridade estábel de 7 córdobas = 1 dólar estadounidense entre 1946 e abril de 1979.
O córdoba foi chamado así na lembranza do segundo apelido do conquistador español, natural de Córdoba, Capitán Francisco Hernández de Córdoba, fundador das cidades de Santiago de Granada e de León Santiago dos Cabaleiros, capital da nacente Provincia de Nicaragua.
No 1987, o goberno introduciu o novo córdoba (ou formalmente chamado córdoba revaluado) con valor de 1.000 antigos córdobas. Nicaragua abre a década do 90 baixo a Administración Presidencial de Dona Violeta Barrios de Chamorro, e o Plan do Goberno de Salvación NAcional dentro da estabilización e axuste estrutural, inclúe a emisión do córdoba ouro (formalmente chamado córdoba) que a partir do 13 de agosto de 1990, pasa a converterse nun novo medio circulante, expresado na mesma moeda córdoba, co paridade ao dólar estadounidense.
El Eco de Cuntis
El Eco de Cuntis foi un periódico editado en Cuntis en 1932.
María Elvira Lacaci
María Elvira Lacaci Morris, nada en Ferrol en 1916 e finada en Madrid o 9 de marzo de 1997, foi unha poetisa galega en lingua castelá.
El Eco de Cuntis
Historia e características
Subtitulado Defensor de los intereses de la comarca, apareceu o 14 de agosto de 1932. Era un periódico quincenal. Estaba dirixido por Emilio Dopazo Pérez, que foi substituído por José Arca Rivas dende o número 3, de 11 de setembro. O redactor xefe era Isaac Torres Campos e os redactores Juan Paz Sueiro, Antonio Iglesias Ares e Figaro de Madrid. Entre os colaboradores figuran Alfredo García Ramos, Roberto Blanco Torres, Cándido Porto, José Ameijeiras, José Barros Calvo e Elisardo Graña García; e Roberto Ameijeiras e José Sanmartín Soto (natural da Estrada e crego na parroquia de Ortoño), no eido artístico. O último número conservado é o 6, que se publicou o 26 de outubro de 1932.
María Elvira Lacaci
Traxectoria
Filla de militares, naceu en Ferrol pero viviu case toda a súa vida en Madrid. Foi a primeira muller que gañou o Premio Adonais (1956) por Voz humana e o Premio da Crítica en 1964. A súa obra enmárcase na poesía social de posguerra. Outras obras da autora son Humana voz (1957), Sonido de Dios (1962) e Al este de la ciudad (1963).
El Eco de Cuntis
Historia e características
Imprimíase na imprenta La Popular, que estaba na rúa Charino 7 en Pontevedra.
María Elvira Lacaci
Vida persoal
Casou co actor e escritor Miguel Buñuel Tallada.