cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pobo arbëreshë
Os arbëreshë, tamén coñecidos como albaneses de Italia ou italo-albaneses, son un grupo etnolingüístico que habita no sur de Italia, principalmente concentrados en aldeas espalladas nas rexións de Puglia, Basilicata, Calabria, Campania, Molise e Sicilia. Son descendentes na súa maioría dos tosks, que fuxiron de Morea entre os séculos XIV e XVIII despois do avance do Otomán nos Balcáns.
Durante a Idade Media, os arbëreshë instaláronse no Reino de Nápoles en varias ondas de migración, tras o estabelecemento do Reino de Albania, a morte do heroe nacional albanés Gjergj Kastrioti Skënderbeu e a paulatina conquista otomá do Imperio Bizantino.
Agaropectina
A agaropectina é un dos dous principais compoñentes do ágar-ágar (o outro é a agarosa). A diferenza da agarosa, a agaropectina non pode formar un xel por si mesma, aínda que sábese que favorece a xelificación do ágar-ágar.
Estrutura
miniatura|A estrutura da agaropectina A agaropectina é unha mestura de galactanos sulfatados cargados que supón un 30% da composición do ágar-ágar. Contén D‐galactosa, 3,6‐anhidro‐L‐galactosa, unidas por enlace glicosídico β-1-3, e unidades monoesterificadas de ácido sulfúrico. Algunhas mostras procedentes de certas algas poden conter outros compoñentes como unidades de piruvato, L‐arabinosa e o D-glicuronato. O ácido pirúvico está posiblemente unido en forma de acetal a residuos de D-galactosa do esqueleto do polisacárido. O contido de sulfato do ágar-ágar depende da fonte da materia prima da cal se deriva, que poden ser distintas especies de algas. A acetilación da agaropectina rende o acetato de agaropectina insoluble en cloroformo, a diferenza do acetato de agarosa. Este proceso pode ser utilizado para separar os dous polisacáridos por fraccionamento.
Uso
A agaropectina non ten valor comercial e é desbotada durante o procesamento comercial do ágar-ágar, e o ágar de grao alimentario está principalmente composto de agarosa cun peso molecular duns 120 kDa.
Filón de Lárisa
miniatura| Antigo teatro da cidade de Larisa. Filón de Larisa (grego antigo Φίλων; latín Philo) nado en Larisa, Tesalia, no século -II e finado no século -I) foi un filósofo grego.
Traxectoria
Durante quince anos foi discípulo de Clitómaco Asdrúbal, que daquela dirixía a Academia. Sucedeuno no -110 e permaneceu en Atenas ata o -88 Ese ano, debido ás axitacións no país debido á guerra de Mitrídates VI Eupátor, trasladouse a Roma. Alí abriu unha escola de filosofía e oratoria, contando entre os seus alumnos a Cicerón, quen nos fala del en moitas das súas obras.
Numenio de Apamea e Sexto Empírico preséntano como o fundador dunha cuarta Academia, baseándose no feito de que Filón de Larisa rectificou o probabilismo ou semiescepticismo no que aquela escola caera en mans de Arcesilao de Pitane e Carnéades.
Filón de Larisa, baixo a influencia do seu mestre Clitómaco, foi nun primeiro momento adversario dos estoicos, ampliando a crítica da súa teoría do coñecemento; pero máis tarde, xa establecido en Roma, tomou unha posición diferente. Supoñía que o pensamento que guiaba a Carnéades e aos seus adictos non difería fundamentalmente do de Platón, e así entendía continuar a obra daqueles, o que levou a un retorno ao dogmatismo. Non negaba que a representación procedese dun obxecto, pero si a posibilidade de demostrar que fose semellante a el.
O criterio da fantasía cataleótica dos estoicos parecíalle inadmisíbel. A súa actitude parece responder ao desexo de evitar as consecuencias do escepticismo absoluto. Ademais, propoñía, na súa filosofía, levar ao home por medios teóricos á felicidade, como o médico o conduce á saúde. As súas ideas sonnos coñecidas por Cicerón, Sexto Empírico, Plutarco, Estobeo e Dióxenes Laercio e outros escritores antigos.
As ideas de Filón de Larisa son sintomáticas, porque responden ao estado de ánimo da época na que conflúen a cultura grega e romana e comeza o eclecticismo.
Cesáreo Bachiller
Cesáreo Bachiller Fernández, nado en Bos Aires o 5 de outubro de 1914 e finado en Xixón o 14 de febreiro de 2004, foi un futbolista arxentino-galego, que xogaba como centrocampista.
Traxectoria
Fillo de Cesáreo Bachiller Ruiz e Josefina Fernández López, naceu na Arxentina e instalouse na súa infancia en Lugo, de onde procedía a súa familia. Xogou no Fortuna de Lugo e no Sporting Vilalbés, e en 1933 debutou como profesional no Lugo Sporting. Con este equipo disputou o Campionato de Galicia nas tempadas 1934/35 e 1935/36, acadando na segunda delas o terceiro lugar final, só por detrás do Deportivo da Coruña e o Celta de Vigo. Posteriormente, xogou no Club Lemos.
Tras finalizar a guerra civil española, fichou polo Atlético Aviación. Na tempada 1939-40 converteuse nun dos cinco primeiros futbolistas galegos en gañar a liga española, xunto cos seus compañeiros no Atlético Juan Vázquez, Celso Blanco, Enrique Rubio e Guillermo. Esa mesma tempada gañou tamén a Copa dos Campións contra o Espanyol. Ao termo da campaña foi traspasado ao Granada CF, co que se proclamou campión da Segunda División na tempada 1940-41 e ascendeu á máxima categoría do fútbol español. Xa en primeira marcou 10 goles en 24 partidos, fichando a continuación polo Sporting de Gijón.
Na súa segunda tempada no Sporting, rescindiu o seu contrato e fichou polo Real Madrid, co que non chegou a xogar ningún partido. A finais de 1944 incorporouse ao CD Málaga, onde se retirou en 1945. Tras a súa retirada instalouse en Xixón, onde puxo en marcha unha empresa de materiais de construción.
Palmarés
Atlético de Madrid
Granada
Sporting de Gijón
Alvalade, Lisboa
Xeografía
Situada a unha altitude media de 88 msnm, a freguesía ocupa unha pequena extensión, apenas 5,34 km².
Historia
O nome de Alvalade parece ter orixe no nome árabe Al Balade, que significa "lugar habitado e amurallado". Aí tivo lugar, arredor de 1321, a batalla de Alvalade, entre Dinís e o futuro Afonso IV.
Esta freguesía foi creada en 1959 pola escisión da freguesía de Campo Grande, cunha área total de 0,58 km² e 9 620 habitantes (2001). Tras a reorganización de freguesías de 2012, a freguesía de Alvalade absorbeu as de Campo Grande e São João de Brito.
Casca
O termo galego casca pode referirse a :
Bandada
miniatura|200px|O [[Quelea quelea|quelea común, a ave máis numerosa do mundo, se agrupa en enormes bandadas de en ocasiónes decenas de miles de exemplares]] miniatura|200px|[[Anser caerulescens|Ánsares nivais (Anser caerulescens) agrupados en bandadas migratorias.]]
Unha bandada, bandado ou bando, é un grupo de aves, en xeral da mesma especie, aída que non necesariamente, que actúan de modo homoxéneo mentres voan ou se alimentan.
Este termo é similar ao concepto de manda entre os mamíferos.
Etoloxía
Os beneficios de asociárense en bandadas son variados, e cada bandada fórmase para un propósito específico. Ser parte dunha bandada tamén ten custos, sobre todo para as aves subordinadas socialmente, que son sometidas polas dominantes; e tamén en ocasións se sacrifica certa eficiencia á hora de alimentarse.
Os principais beneficios son a seguridade que produce un gran número de exemplares, e un aumento, polo xeral, da eficiencia na busca de alimentos. E defensa contra os depredadores é especialmente importante en hábitats pechados, como os bosques, onde a táctica da emboscada é moi común, e unha gran cantidade de ollos contribúen a un bo sistema de alerta rápida. Isto levou ao desenvolrmento de bandadas compostas por pequenos números de moitas especies diferentes e unidas para a alimentación; estas bandadas aumentan a seguridade e reducen a competencia potencial polos recursos, en comparación coas bandadas monoespecíficas.
Lista de lugares Patrimonio da Humanidade en Oceanía
alt=|thumb|200px|right|Parque Nacional de Kakadu, un dos primeiros sitios de Oceanía inscrito como Patrimonio da Humanidade Un Patrimonio da Humanidade é un lugar catalogado pola UNESCO como un destacado valor cultural ou natural para o patrimonio común da humanidade. O Comité do Patrimonio Mundial designou 37 sitios Patrimonio da Humanidade en Oceanía. Estes están en 14 países, coa maioría dos sitios situados en Australia. As tres primeiras inscricións da rexión, a Gran Barreira de Coral, o Parque Nacional de Kakadu e os Lagos Willandra, foron en 1981, tres anos despois da creación da lista. A rexión contén os tres sitios máis grandes do mundo: Área Protexida das Illas Phoenix, Papahānaumokuākea, e a Gran Barreira de Coral. Ademais, a Zona de natureza salvaxe de Tasmania é un dos dous únicos sitios que cumpren sete dos dez criterios para a súa inclusión na Lista do Patrimonio Mundial (o outro é o Monte Tai na China).
Lenda
A seguinte lista inclúe todos os sitios situados xeograficamente dentro de Oceanía, e está construída sen facer referencia ás divisións estatísticas da UNESCO. A lista comprende unha serie de sitios dos que o Estado parte está fóra a rexión, pero o propio sitio está situado en Oceanía, isto inclúe sitios pertencentes a Chile (Parque Nacional Rapa Nui), Francia (Lagoas de Nova Caledonia e Taputapuātea), o Reino Unido (illa Henderson) e os Estados Unidos (Parque Nacional dos Volcáns de Hawai, Papahānaumokuākea).
A táboa pódese ordenar por columna facendo clic na icona link=|alt=Ordenar ascendente/descendente na parte superior da columna apropiada, de forma alfanumérica para as columnas de sitio, superficie e ano, por estado parte seguido da rexión para a columna Localización, e polo tipo de criterio seguido do país para a columna Criterios.
{{Legend|#FFE6BD| En perigo|outline=silver}}
Will Rogers
William Penn Adair Rogers, nado en Claremore (Nación Cherokee, Territorio Indio), o 4 de novembro de 1879 e finado en Point Barrow (Alasca) o 15 de agosto de 1935, foi un actor estadounidense de teatro e cinema, intérprete de vaudeville, vaqueiro, humorista, columnista de xornais e comentarista social. Era cidadán cherockee.
Traxectoria
Coñecido como o "fillo favorito de Oklahoma" ("Oklahoma's Favorite Son" ), Rogers naceu nunha familia cherokee no Territorio Indio (hoxe parte de Oklahoma). Como artista e humorista viaxou tres veces arredor do mundo, realizou 71 filmes (50 filmes mudos e 21 sonoros), e escribiu máis de 4000 columnas en xornais.
A mediados da década de 1930, Rogers era enormemente popular nos Estados Unidos polo seu humor político e era a estrela mellor pagada de Hollywood. Faleceu en 1935 co aviador Wiley Post cando o seu pequeno avión se estrelou ao norte de Alasca.
As actuacións no vaudeville levárono ao éxito no Ziegfeld Follies, que produciu o primeiro dos moitos contratos no cinema. A súa columna nos xornais da década de 1920 e as súas aparicións na radio incrementaron a súa visibilidade e popularidade. Rogers fixo campaña pola expansión da aviación e deu aos estadounidenses historias de primeira man das súas viaxes polo mundo. As súas sinxelas anécdotas e o seu estilo rústico permitiulle facer humor cos gánsters, a prohibición, os políticos, os programas de goberno e tratar sobre outros temas controvertidos nun xeito que fixo que recibise o aplauso xeral sen que ninguén se ofendese. Os seus aforismos, formulados en termos humorísticos, foron amplamente citados:
Unha das frases máis célebres de Rogers foi "Nunca coñecín un home que non me gustase" e mesmo achegou un epigrama sobre a frase:
O pacificador
O pacificador é un filme estadounidense de 1997 dirixido por Mimi Leder. Está protagonizado por George Clooney, Nicole Kidman, Armin Mueller-Stahl e Aleksandr Baluev. É o primeiro filme de DreamWorks Pictures. Aínda que a historia está ambientada en diferentes lugares de todo o mundo, o filme foi rodado principalmente en Eslovaquia, con algunhas escenas filmadas en Nova York e Filadelfia.
A base do filme foi o libro One Point Safe que fala sobre o estado do arsenal nuclear de Rusia.
Manuel Maseda Cadórniga
Manuel Maseda Cadórniga foi un avogado e político galego.
Traxectoria
Fillo de Pastor Maseda Vázquez de Parga. Cursou estudos eclesiásticos que despois abandonou. En 1925 obtivo a concesión da liña de transporte Lugo-Monforte-Escairón, que co tempo sería a Empresa Monforte. En febreiro de 1930 foi nomeado concelleiro de Monforte de Lemos pola cota de maiores contribuíntes. Nas eleccións municipais do 12 de abril de 1931 que trouxeron a Segunda República foi elixido concelleiro de Monforte de Lemos como agrario. Foi elixido alcalde de Monforte de Lemos en febreiro de 1933. Foi destituído polo gobernador civil xunto con toda a xestora por irregularidades na xestión económica do concello en febreiro de 1935.
Axiotaxe
En dereito, chámase axiotaxe (palabra derivada de axio a través do francés agiotage e esta do italiano aggio que significa "engadido") á especulación de comercio que se fai cambiando o papel moeda en diñeiro efectivo ou o diñeiro efectivo en papel, aproveitando certas circunstancias para lograr xuros aumentados. A fraude de accións de microcapitalización, a manipulación do mercado e a usura son delitos actuais vinculados á axiotaxe.
A axiotaxe mantiña o valor dos efectos públicos, pero facilita aos donos do diñeiro o medio de enriquecerse sen traballar, aparta moitos fondos das empresas útiles e dá lugar a fraudes, afacendo aos homes a faltar aos seus empeños e a satisfacer as súas débedas cunha parte delas. O axiotista ou axiotador é a persoa que se emprega na axiotaxe, isto é, no cambio de letras de cambio e efectos públicos por metálico ou ao revés.
Regulamento
En Italia, de onde provén o termo, é un delito descrito no artigo 2637 do código civil.
No Imperio Alemán e no Imperio Austrohúngaro, á época de gran crecemento do Gründerzeit sucedeulle outra de especulación e axiotaxe. Nos sucesivos estados herdeiros deses imperios a regulación do axiotaxe en relación á bolsa de valores e do xogo foi controvertida na xurisprudencia e na literatura especializada.
Aínda que en certas circunstancias os axiotistas contribúan a manter o crédito dos efectos públicos, no entanto, como chegou a crerse que algúns se valían de malas artes para aumentar o demérito do papel do goberno a fin de facer maior a súa ganancia, en España prohibiuse absolutamente en real decreto de 6 de abril de 1799 a toda clase de persoas mesturarse con ningún pretexto como corredores ou mediadores na negociación de vales reais, baixo a pena irremisible de desterro por catro anos e a dez leguas de distancia do pobo onde se abeirase, pola primeira vez, e a de presidio por igual termo en caso de reincidencia, permitindo só intervir en devandita negociación aos corredores xurados do número de cada praza coa indispensable condición de levar nos seus libros asentos formais destas negociacións e de observar as mesmas solemnidades que polas ordenanzas estábanlles prescritas con respecto ás letras de cambio ; ''nota i, tit. 6, lib. 9, Nov. Rec.''
Imperio Babilónico
Babilonia (en acadio-babilonio Bābili ou Babilim) foi un antigo imperio localizado na rexión central-meridional de Mesopotamia, con centro na cidade de Babilonia e que chegou a estenderse por Acad e Sumeria, arrebatando a hexemonía ás dinastías amorritas de Isin e Larsa do chamado renacemento sumerio. A súa historia divídese en dúas etapas principais, separadas entre si polo período de dominación asiria; o imperio paleobabilónico ou amorrita (1792 a.C.–1595 a.C.) e o imperio neobabilónico ou caldeo (626 a.C.–539 a.C.). O imperio babilónico foi sucedido polo persa tralas conquistas de Ciro II o Grande.
En Babilonia falábase o acadio (lingua semítica) e mantivo a linguaxe escrita acadio para uso oficial (lingua da súa poboación nativa), a pesar dos seus fundadores, os amorreos e os seus sucesores os casitas, que non tiñan o acadio como lingua nativa. Con todo, conservou a lingua sumeria para o uso relixioso, a pesar de que no momento en que se fundou Babilonia, probablemente xa non era unha lingua falada. As antigas tradicións acadias e sumerias tiveron un papel importante nas culturas babilonia e asiria, e a rexión continuou a ser un importante centro cultural, mesmo en períodos prolongados de gobernos externos.
Etimoloxía e referencias históricas
A forma galega do topónimo, Babilonia, provén do grego Babylon, a través do latín Babylonia. Ambas reflicten o termo acadio Babilum, que significa "a porta de Deus". No libro bíblico da Xénese é chamada Babel.
Entre as fontes clásicas sobre Babilonia destacan:
O Imperio amorreo ou paleobabilónico
Os amorreos establecéronse entre os ríos Tigris e Éufrates, facéndose sedentarios e mesturándose coa poboación sumeria; como consecuencia, subiron ao poder dinastías de orixe amorrea en varias cidades do centro e do sur de Mesopotamia.
A máis importante foi Babilonia, xa que o propio Hammurabi debía ser amorreo. Aos inicios do imperio paleobabilónico a poboación era pois unha mestura acadia e amorrea.
Coa caída de Ur III e finalizada a época de dominio sumerio, comezou unha época en que os semitas chegaron a ter a maior importancia grazas a pobos como os acadios ou os amorreos. Os elamitas apenas gozaron a súa conquista.
Na alta Mesopotamia, a cidade de Asur cos reis de orixe amorrea comezou a gañar importancia tras vencer nunha guerra polo control das rutas comerciais a Ešnunna e Mari. miniatura|180x180px|O [[Código de Hammurabi é a primeira lei escrita da que se ten constancia. A figura superior mostra o propio Hammurabi en posición humilde ante Šamaš, deus do Sol. Baixo ela están escritas case 282 leis con obxecto de rexer as decisións dos xuíces. Erixida orixinalmente no templo da cidade de Sippar, na beira do Éufrates, foi trasladada a Susa por Shutruk-Nakhunte en 1200 a.C. Actualmente atópase no Museo do Louvre de París. ]] Situada a ambas as beiras do Éufrates, a cidade de Babilonia mantivo na súa orixe unha posición moderada, baixo a sombra da veciña e máis poderosa Kiš. Comezou a aumentar a súa importancia coa chegada dos amorreos entre o 2000 e o 1800 a.C., que acabaron por erixirse como reis da cidade.
Os amorreos, tamén semitas, adaptáronse facilmente á lingua acadia, propiciando o declive do sumerio. Tamén asumiron con facilidade o panteón mixto sumerio-acadio, rendendo culto a Marduk, deidade protectora da cidade.
Arredor de 1782 a.C. chegou ao trono o sexto membro desta dinastía, Hammurabi. Nese tempo ao norte e ao sur da cidade atopábanse os territorios das cidades de Assur (que posteriormente deu nome a Asiria) e Larsa, máis poderosas pero con monarcas envellecidos. En 1763 a.C., Hammurabi venceu a Rim-Sen de Larsa, apoderándose da parte sur de Mesopotamia. En 1755 a.C. conquistou igualmente Asus, facéndose co poder de todo o val dos ríos Tigris e Éufrates. Co triunfo de Babilonia sobre o resto de Mesopotamia, tamén o seu deus principal, Marduk, foi alzado á cabeza do panteón dos deuses locais.
Contra 1800 a.C. comezaron a producirse unha serie de invasións nómades provenientes do norte do Cáucaso e de Escitia. O ataque por parte de nómades á rexión fora unha constante durante os séculos anteriores, mais coa domesticación do cabalo e a súa utilización para o tiro de carros de guerra, os nómades conseguiran unha vantaxe militar que lles permitiu entrar na zona.
Un destes grupos foron os hurritas, que ocuparon gran parte do territorio que Asiria conquistara durante o reinado de Šamši-Adad I, fundando o reino de Mitanni contra 1500 a.C. e convertendo os asirios en subsidiarios seus. Tamén se estenderon por Canaán, onde fundaron algúns reinos, chegando ata Exipto, onde conquistaron a parte norte e foron coñecidos como hicsos.
Outro destes grupos foron os hititas, que se estableceron na parte oriental de Anatolia a partir de 1700 a.C. fundando o coñecido como Antigo Reino. A lingua hitita era de orixe indoeuropea, o cal non lles impediu adoptar a escrita cuneiforme dos acadios.
Durante os anos seguintes, os hititas e os hurritas enfrontáronse no norte de Mesopotamia. Arredor do 1600 a.C., durante o reinado de Mursili I os hititas derrotaron os hurritas, dominando Asiria e facendo incursións en Babilonia, á que reduciron ata as dimensións anteriores ás conquistas de Hammurabi. Este período coincidiu coa entrada dos nómades casitas provenientes dos montes Zagros, que aproveitaron o enfraquecemento de Babilonia para atacala. Finalmente tomaron a cidade en 1595 a.C.
A Babilonia dos casitas
esquerda|miniatura|Babilonia durante a dinastía casita, século XIII a.C. miniatura|275x275px|A [[pedra Michaux é un kudurru pertencente ao período da dominación casita de Babilonia. Está escrita en acadio con símbolos cuneiformes. Descuberta en 1782 polo botánico francés Michaux, foi o primeiro testemuño da civilización mesopotámica que chegou á Europa moderna. ]] Os casitas non tardaron en adoptar a lingua e a relixión do territorio que ocuparon, restaurando mesmo o templo de Marduk de Babilonia. Contra 1330 a.C. reconstruíron Ur.
Mentres, os antigos invasores nómades continuaron a ser expulsados do resto dos territorios. Así, contra 1580 a.C. os nativos exipcios derrotaron os hicsos do baixo Exipto e seguiron o seu avance alén do Sinaí, derrotando durante o reinado de Thutmose III unha confederación de cidades cananeas na batalla de Megido, en 1479 a.C. Posteriormente seguiron cara ao norte, derrotando o reino de Mitanni, ao cal obrigaron a render tributo. Trala morte de Thutmose III, Exipto perdeu forza no norte, rexurdindo os hititas, que formaron cara a 1375 a.C. o chamado Novo Reino.
Finalmente, o monarca asirio dirixiuse cara ao sur, cara aos territorios administrados polas casitas, entre os que se atopaba Babilonia. Os casitas foron vencidos e obrigados a pagar tributos ao rei de Asiria.
Os elamitas aproveitaron a situación marchando cara ao oeste, tomando Babilonia e as cidades veciñas. En 1174 a.C. levaron da cidade as táboas que contiñan o código de Hammurabi e a estela de Naram-Sen.
1124 a.C. foi o ano que viu o fin da dinastía casita, coa toma do poder dun nativo babilonio, Nabucodonosor I. O novo rei derrotou os elamitas, iniciando un breve período de independencia para a rexión.
O dominio asirio
Cara ao 1300 a.C. nas montañas do Cáucaso desenvolveuse un novo tipo de metalurxia, a do ferro. Durante ese período a rexión fora controlada polos hititas, mais coa súa caída, o manexo do novo metal pasou aos asirios.
É posible que o dominio desta nova técnica contribuíse ás posteriores vitorias militares dos asirios, ao dotarlles de armas máis resistentes que as dos seus pobos veciños e proporcionarlles un ben valioso co que comerciar. Sendo ou non así, en 1115 a.C. chegou ao trono asirio Teglatfalasar I, quen emprendeu unha campaña de conquistas ata recuperar o territorio dominado durante o reinado de Tukulti-Ninurta I. En 1103 a.C. atacou e venceu a Nabucodonosor I de Babilonia.
Rally de Noia de 2019
O Rally de Noia de 2019 foi a 35ª edición de dito rally e a segunda proba da tempada 2019 do Campionato de Galicia de Rally. Celebrouse entre o 5 e o 6 de abril e o vencedor foi Víctor Senra.
Imperio Babilónico
O dominio asirio
Contra o século XII a.C. emerxeu do deserto de Arabia un novo pobo semita, os arameos. Durante o reinado de Teglatfalasar I, Asiria conseguiu mantelos fóra das súas fronteiras, mais trala súa morte, os arameos comezaron a penetrar no país, debilitándoo durante o século e medio seguinte. Esta situación foi aproveitada polos pobos veciños para fortalecerse. Foi o período de auxe do reino de Israel (reinado de David) e do reino de Damasco.
O 911 a.C. Adad-nirari II ascendeu ao trono de Asiria e tras reorganizar o exército conseguiu derrotar os principados que fundaran os arameos. A este rei sucedeuno Tukulti-Ninurta II, que só reinou cinco anos. Durante ese período incrementouse a explotación e as subministracións de ferro dispoñibles, o cal permitiu equipar completamente o exército con armas dese metal. Outro factor decisivo foi o desenvolvemento de maquinaria de asedio, como o ariete, que permitiu a derriba de murallas e polo tanto acabou coa necesidade de organizar longos asedios para conquistar as cidades.
Rally de Noia de 2019
Itinerario
Constou de tres días de competición, iniciándose na tarde-noite do venres cun tramo urbano nas inmediacións do parque pechado, situado en Labarta. O sábado corréronse catro tramos a dobre pasada, dous pola mañá (Culou e Mazaricos) e outros dous pola tarde (Outes e Montemuiño).
Imperio Babilónico
O dominio asirio
Todos estes avances aproveitounos Assurnasirpal II quen conseguiu derrotar definitivamente os principados arameos, chegando ata o Mediterráneo. O seu sucesor, Salmanasar III, tamén contou con esta vantaxe, mais as súas forzas estiveron divididas en tantas frontes que non conseguiu inflixir ningunha derrota definitiva aos seus inimigos. Os seus principais opoñentes foron o reino de Urartu, situado ao norte do Imperio asirio, ao redor da actual Armenia, a tribo semítica dos caldeos, proveniente de Arabia, e os medos, de orixe indoeuropea. Estes últimos introduciron na rexión un tipo de cabalo, posiblemente conseguido mediante crianza, de maior tamaño e forza, de forma que podían ser cabalgados por unha persoa. Este avance expandiuse rapidamente, chegando a Asiria á vez que os novos pobos.
Antes da morte de Salmanasar III o seu fillo máis vello rebelouse para tratar de tomar o trono, chegando esta revolta ata a morte do rei, trala cal foi o seu fillo máis novo, Shamshi-Adad V, o que herdou o trono e derrotou o seu irmán. Trala súa morte o seu fillo Adadnarari III, aínda un neno, recibiu o título, pero debido á súa idade foi a esposa do rei, Semíramis, a que gobernou como rexente.
Este foi un período de estancamento para Asiria e de reforzamento para os reinos que a rodeaban. Así, Urartu acadou o seu apoxeo no reinado de Argishti I (778 a.C.-750a.C.) e o reino de Israel viviu un novo período de prosperidade co reinado de Xeroboam II.
Rally de Noia de 2019
Inscritos
O número de inscritos superou os 150, entre os que destacaban os campións galegos Víctor Senra, seu pai Manuel Senra, Alberto Meira e Luis Vilariño, así como Iago Caamaño, Amador Vidal, Tino Iglesias, o portugués Ricardo Costa ou o campión mundial de tríatlon Iván Raña, entre outros.
Resumo
O piloto de Culleredo Iago Caamaño comezou liderando a proba tras o tramo do venres, por diante de Alberto Meira e Ricardo Costa. Porén as duras condicións meteorolóxicas do sábado provocaron un gran número de abandonos. Iago Caamaño tivo que abandonar dous quilómetros despois da saída por un problema coa bomba da auga, sorte semellante á que correu Alberto Meira ao pararlle o coche na metade dun tramo. Ao remate dos tramos da mañá Víctor Senra xa ocupaba a primeira posición, por diante de Ricardo Costa e Tino Iglesias. Con todo, na segunda pasada por Mazaricos, Senra saíuse da pista e perdeu 50 segundos, perdendo a primeira posición a favor de Ricardo Costa. Mais recuperou o liderado nos tramos da tarde, marcando o mellor tempo en todos eles e logrando a súa segunda vitoria no Rally de Noia, dous anos despois da primeira. Ademais colocouse primeiro no Campionato. Por detrás chegou Ricardo Costa a 20 segundos de Senra e case dous minutos por riba do terceiro. A terceira praza estivo máis disputada, pasando por varias mans como as de Manolo Senra, Amador Vidal ou Tino Iglesias. Estes dous últimos víronse obrigados a abandonar tamén e Jorge Cagiao logrou subir ao podio en terceira posición, con Senra cuarto.
Imperio Babilónico
O dominio asirio
Está situación estendeuse durante os reinados de Salmanasar IV, Ashurdan III e Ashur-nirari V, rematando ao producirse un levantamento militar que culminou co nomeamento dunha nova dinastía e un novo rei, Tiglath-Pileser III, quen, tras reorganizar o exército, se dispuxo a conquistar os reinos veciños. Derrotou os medos no leste, obrigándoos a render tributo a Asiria. No oeste, terminou co período de independencia dos reinos locais, facendo vasalo a Israel e conquistando o reino arameo de Damasco. No norte conquistou a metade meridional de Urartu e no sur, en Babilonia, aproveitando unha disputa dinástica da dinastía caldea, fíxose co título de rei.
A Tiglath-Pileser III sucedeuno Salmanasar V, quen ademais do trono de Asiria herdou tamén o de Babilonia. O seu reinado durou cinco anos pois en 722 a.C. foi deposto nunha revolta que acabou coa nova dinastía. O novo rei, talvez un xeneral, asumiu o nome de Sargón II (en acadio rei lexítimo) polo que el e os seus sucesores foron chamados sargónidas. Cos sargónidas Asiria viviu unha etapa de esplendor militar, mais as continuas guerras e rebelións, a pesar de seren sufocadas, foron socavando a economía da rexión.
Este período correspondeu coa entrada dos cimerios na rexión, provenientes de Escitia, ao norte do mar Negro. Atacaron o que quedaba de Urartu, o que foi aproveitado por Sargón II para invadir o país. Ante isto, Urartu tivo que aceptar render vasalaxe a Asiria, xunto á cal conseguiu derrotar os nómades.
En Babilonia, un nobre local aproveitou a guerra no norte para autoproclamarse rei, facéndose chamar Marduk-apal-iddina II (chamado na Biblia Merodac-Baladán). Conservou este título durante dez anos, ata que os asirios puideron marchar cara ao sur e depolo, sendo entón enviado ao exilio en 711 a.C. e recuperando o título Sargón II.
Trala morte deste, o seu sucesor, Senaquerib, tivo que enfrontarse a unha nova rebelión en Babilonia, esta vez auspiciada polos elamitas. Para derrotalos ideou unha enxeñosa campaña. En lugar de atravesar Babilonia ata chegar a Elam, mandou construír unha frota na parte superior do Éufrates, e dirixiuna río abaixo, cara á súa desembocadura no golfo Pérsico. Unha vez alí, navegou e desembarcou directamente en Elam, mais os elamitas idearon un contraataque igual de enxeñoso. No canto de combater contra o exército asirio, dirixíronse cara ao territorio destes, pasando por Babilonia, deixando as súas terras defendidas por uns poucos homes. Ante esta situación, o exército asirio non podía máis que volverse. Senaquerib entón dirixiuse a Babilonia, conquistouna e destruíuna en 689 a.C. A destrución foi practicamente completa e só os esforzos do seu sucesor, Asarhaddón, permitiron a súa reconstrución. Durante o seu reinado mantívose o Imperio asirio, chegando á súa máxima extensión. Emprendéronse unha serie de campañas, principalmente cara a Exipto, logrando os asirios saquear a cidade de Menfis. Trala morte de Asarhaddón sucedeuno o seu fillo máis novo, Asurbanipal e o seu reinado estivo marcado tanto polas guerras contra os cimerios e os elamitas, a quen derrotou completamente destruíndo Susa en 639 a.C., como pola construción da biblioteca de Nínive. Durante o final do seu reinado, chegou ao trono de Babilonia Nabopolasar, aínda como vasalo, mais trala morte do rei, Babilonia declarou a súa independencia.
O Imperio Caldeo ou neobabilónico
A independencia de Babilonia supuxo de inmediato a guerra entre esta e Asiria. Coincidindo coa rebelión no sur, ao noroeste, un xefe medo chamado Ciáxares conseguiu unificar baixo o seu mando un grupo de tripos medas e escitas. Ciáxares asinou unha alianza con Nabopolasar, selándoa co matrimonio entre a súa filla e o fillo do rei babilonio en 616 a.C. Desta forma, os medos desde o norte e os caldeos desde o sur, atacaron conxuntamente Asiria, que véndose arrodeada, asinou unha alianza cos seus antigos inimigos de Exipto. A axuda exipcia non chegou a tempo. En 614 a.C. caeu a cidade de Assur e finalmente en 611 a.C. os medos e os caldeos tomaron a capital asiria, Nínive, que foi saqueada de tal xeito que non quedaron máis que ruínas. A caída asiria foi celebrada polos reinos anteriormente sometidos. A Biblia relátao así:
miniatura|250x250px|Mapa do [[Oriente Medio contra o ano 600 a.C. Esta data estivo marcada pola recente desaparición do Imperio neoasirio e a súa repartición entre caldeos e medos así como a vitoria do monarca caldeo, Nabucodonosor II ante os exipcios, conseguindo así o control de toda a rexión de Canaán.]] Trala caída de Nínive, o exército asirio resistiu uns anos máis na cidade de Harran. O exército exipcio, entretido nunha campaña contra os xudeus, non chegou a tempo para rescatar a cidade, que caeu finalmente en 605 a.C. Trala derrota asiria, o exército babilonio, marchou contra o exipcio. Ao mando xa non estaba Nabopolasar, que estaba enfermo, senón o seu fillo, que foi coñecido como Nabucodonosor II. Enfrontouse aos exipcios na batalla de Karkemiš, derrotándoos completamente. Esta batalla supuxo que toda a rexión de Canaán quedase baixo control caldeo. A partir deste momento naceu o chamado Imperio babilónico ou caldeo, que chegou a dominar unha extensión de terreo tan importante como o seu predecesor, o Imperio asirio.
O dominio de Canaán non estivo exento de problemas. Os exipcios alentaron as revoltas locais e sucedéronse os levantamentos dos reinos e cidades-estado da rexión. Así, en 598 a.C., o reino de Xudá rebelouse. Foi derrotado e algúns líderes da rebelión foron enviados ao exilio, chegando ao trono un novo rei, Sedecías. Isto non impediu que se producisen novas rebelións e en 587 a.C. o pobo de Xudá, cun rei que estaba a ser alentado polos exipcios, volveu levantarse en armas. Este período coincidiu coa actividade do profeta Xeremías, que segundo a Biblia pediu ao rei xudeu a rendición ante os caldeos, profetizando en caso contrario a destrución de Xerusalén:
De novo foron derrotados e nesta ocasión a represión foi máis dura: segundo o mesmo Xeremías, os babilonios, durante a súa entrada á cidade, asasinaron a familia de Sedecías e a el sacáronlle os ollos e conducírono ao exilio á cidade de Babilonia. O resto da poboación tamén foi enviada ao exilio, tanto nobres como plebeos. Con todo, mantiveron os pobres en liberdade, concedéndolles terras. A cidade de Xerusalén foi arrasada e o palacio real, as vivendas e as murallas destruídas.
Outro foco de insurrección foi a cidade de Tiro no oeste, situada entón nunha illa (actualmente é unha península) na beira do Mediterráneo, no actual Líbano. Nabucodonosor II enviou alí o seu exército, que se situou na costa, fronte á illa, e levantou un asedio. Non obstante, a superioridade naval tiria fixo inútil o sitio, que durou trece anos, tempo tralo que se asinou unha paz, consistente na vasalaxe da cidade.
Durante a segunda metade do seu reinado, Nabucodonosor II dedicouse a embelecer Bablionia, converténdoa na maior metrópole da súa época.
Nabucodonosor faleceu en 562 a.C. e foi sucedido polo seu fillo Evilmerodac (Amel-Marduk) quen aos dous anos foi vítima dunha conspiración e deposto polo seu cuñado, que se fixo chamar Neriglisar (Nergal-sharusur). Catro anos despois morreu o novo rei, que foi sucedido polo seu fillo Labashi-Marduk; o reinado deste rematou ese mesmo ano ao ser vítima dunha conspiración e acabou así a dinastía iniciada por Nabopolasar.
Tras isto, foi elevado ao trono Nabu-naid, máis coñecido como Nabonido, que delegou as tarefas militares no seu fillo Balâtsu-usur (en acadio: Baal protexe o rei), máis coñecido como Baltasar ou Belsasar. Mentres tanto, o monarca dedicouse ás tarefas culturais, recompilando e estudando escrituras antigas.
A fin do Imperio Babilónico: a conquista persa
Durante o reinado de Nabonido, na veciña Media sucedeuse a inestabilidade. Un novo xefe chegou ao principado de Anshan, vasalo do reino medo. Fíxose chamar Ciro II de Anshan, que chegou a ser coñecido como Ciro o Grande. En 559 a.C. o novo rei declarouse independente de Media, o que provocou a guerra. Non só conseguiu manter a independencia do principado, senón que en 550 a.C. tomou a capital meda, Ecbatana, converténdose así no novo monarca de toda a rexión. A continuación Ciro iniciou a conquista do reino de Lidia, en Asia Menor, unha conquista que completou en 547 a.C.
Durante estas campañas Nabonido de Babilonia mantívose inactivo. Con todo, trala caída de Lidia, buscou a alianza de Exipto contra o posible invasor. Esta resultou inútil e en 539 a.C. Ciro estaba atacando a capital babilonia.
Coa conquista persa rematou a historia de Babilonia como reino independente. Outros rebeldes e xefes locais posteriores tomaron o título de rei de Babilonia, mais non se tratou máis que de actos cerimoniais ou de rebeldía fronte ao poder central.
Tecnoloxía
Os artesáns babilonios eran destros na metalurxia, nos procesos de abatanado, branqueamento e tinguidura, e na preparación de pinturas, pigmentos, cosméticos e perfumes. No campo da medicina, coñecían ben a cirurxía, que ademais se practicaba con frecuencia, a xulgar polo Código de Hammurabi, que lle dedica varios parágrafos. Tamén se desenvolveu a farmacopea, aínda que a única proba importante diso procede dunha táboa sumeria escrita algúns séculos antes do reinado de Hammurabi.
Sydney Sweeney
Sydney Bernice Sweeney, nada o 12 de setembro de 1997 en Spokane, Washington, é unha actriz estadounidense. Acadou sona internacional após interpretar a Emaline na serie de Netflix Everything Sucks! (2018), a Eden na serie The Handmaid's Tale (2018) e a Alice na miniserie de HBO Sharp Objects (2018). Dende 2019 interpreta a Cassandra "Cassie" Howard na serie de televisión de HBO Euphoria e a Olivia Mossbacher en The White Lotus dende 2021.
Pam Grier
Pamela Suzette Grier, nada en Winston-Salem (Carolina do Norte) o 26 de maio de 1949 é unha actriz estadounidense. Acadou sona por protagonizar na década de 1970 filmes sobre mulleres no cárcer e de blaxploitation para American International Pictures e New World Pictures, especialmente Coffy (1973) e Foxy Brown (1974). Descrita por Quentin Tarantino como a primeira estrela de acción feminina do cinema, protagonizou para o director o filme Jackie Brown como a personaxe homónima, polo que recibiu un Satellite Award e candidaturas ao Globo de Ouro á mellor actriz e ao premio do sindicato de actores.
Durante seis temporadas, Grier interpretou a Kate "Kit" Porter na serie de Showtime The L Word, que se emitiu entre 2004 e 2009. Recibiu unha candidatura ao Emmy polo seu traballo no programa de animación Happily Ever After: Fairy Tales for Every Child.
Primeiros anos
Para cumprir os seus desexos de ser actriz, aos 18 anos marchou aos Ánxeles a procurar traballo e conseguiu que a contratasen na AIP (American International Pictures), produtora de filmes de baixo orzamento.
Debutou no cinema cun pequeno papel en Beyond the Valley of the Dolls (1970), dirixido por Russ Meyer. Como este filme tivo éxito, contratárona para The Big Doll House (1971), sobre un cárcere de mulleres. Os chamados filmes WIP (Women in Prison) eran moi populares nesa época, e por iso Grier fixo máis do subxénero, como Women in Cages (1972) e Big Bird Cage (1972).
Popularidade
Pouco a pouco, Grier fíxose popular protagonizando filmes de blaxploitation, é dicir, filmes baratos destinados principalmente ao público afroamericano, onde os protagonistas eran negros e había grandes doses de violencia. Pam Grier protagonizou filmes como Coffy (1973), Foxy Brown (1974) e Sheba Baby (1975), en que interpretaba mulleres fortes e independentes que tomaban a xustiza pola man para afrontar malvados sen escrúpulos, ante a pasividade e a corrupción das autoridades. Isto fíxoa moi popular, e Grier converteuse nunha icona para a comunidade negra, xunto con outros intérpretes como Tamara Dobson e Richard Roundtree.
A finais da década de 1970, a súa popularidade decaeu e paso a interpretar papeis secundarios en filmes de distinta calidade. Tamén fixo pequenos papeis en series de televisión como Miami Vice o The Fresh Prince of Bel-Air.
Renacemento
A súa sorte cambio en 1997 grazas ao director Quentin Tarantino, grande afeccionado aos filmes de blaxploitation, que a converteu na protagonista de Jackie Brown, filme que adaptaba unha novela de Elmore Leonard e que reivindicaba a blaxploitation. O filme tivo un grande éxito e converteuna de novo nunha actriz popular.
Despois de Jackie Brown continuou a traballar asiduamente en filmes de todo tipo, como Holy Smoke (1999) ou Ghosts of Mars (2001), ademais de ser unha das protagonistas da serie de televisión The L Word.
Os Santásticos
miniatura|250x250px| O equipo do [[Santos Futebol Clube|Santos FC que gañou a súa primeira Copa Libertadores en 1962 tras vencer a Peñarol por 3-0 no estadio River Plate de Bos Aires, Arxentina, o 30 de agosto de 1962.]] Os Santásticos é o alcume do grupo de xogadores do Santos Futebol Clube dirixido por "Lula" Alonso e Antoninho que gañou un total de 25 títulos entre 1959 e 1974, entre eles dúas Copa Libertadores. Moitas veces considerado como un dos equipos máis fortes xamais reunidos en calquera deporte, marcando máis de 3.000 goles nese período, cunha media de máis de 2,5 goles por partido.
Tamén coñecido como O Balé Branco ou Time dos Sonhos, dominou o fútbol brasileiro e converteuse nun símbolo de Jogo Bonito grazas a figuras como Gilmar, Mauro, Mengalvio, Coutinho, Pepe ou o emblemático Pelé. Pelé fixo famoso ao Santos FC en todo o mundo nesta época revolucionaria, polo que os seus compañeiros menos coñecidos son máis coñecidos como "os amigos de Pelé". Na súa etapa no Santos Pelé marcou mais de 1000 goles.
O 19 de novembro de 1969, Pelé marcou o seu milésimo gol en todas as competicións. Ese era un momento moi esperado no Brasil. O gol, coñecido popularmente como O mil, produciuse nun partido ante o Vasco da Gama, cando Pelé marcou de penalti, no estadio Maracanã.
Pelé afirma que o seu gol máis fermoso o marcou no estadio Rua Javari nun partido do Campionato Paulista contra o rival de São Paulo, o Clube Atlético Juventus, o 2 de agosto de 1959. Como non hai vídeo deste partido, Pelé pediu que se fixese unha animación informática deste gol concreto.
Placopecten magellanicus
miniatura|240px|Valva inferior de Placoplecten magellanicus. miniatura|240px|Cuncha de Placoplecten magellanicus de 95 mm de lonxitude.
Placopecten magellanicus é unha especie de molusco bivalvo mariño da subclase dos pteriomorfios, orde dos ostreidos, superfamilia dos pectinoideos,  familia dos pectínidos, subfamilia dos paliolinos e tribo dos paliolininos, a única integrante do xénero Placopecten.
Trátase dunha especie comercialmente importante propia do noroeste do océano Atlántico.
Xénero
O xénero foi descrito en 1897 polo zoólogo estadounidense Addison Emery Verrill.
O nome do xénero, Placopecten, está formado polo elemento do latín científico placo-, derivado do grego antigo πλακ-, tirado do subatantivo πλάξ, πλακός pláks, plakós, "planicie", "chaira", unido ao nome do xénero Pecten, en alusión á que en forma e tamaño é semellante a outras especies grandes do xénero Pecten, especialmente a Pecten maximus, pero coa cuncha moito menos estriada, máis plana.
Especie
O epíteto específico, magellanicus, está formado sobre a raíz do xenitivo magellanicī, do apelido latinizado, magellanicus, do navegante portugués Fernão de Magalhães (1470–1521) engadindo o sufixo do latín científico -icus, "referido a".
Sinónimos
Ademais de polo nome actualmente válido, a especie coñeceuse tamén polos sinónimos:
Especie
O xénero Placopecten é un taxon monotípico, é dicir que, como quedou dito, está integrado por unha soa especie:
Características
A cuncha desta vieira ten unha forma clásica, pero cos bordos lisos, a diferenza de Pecten maximus, que ten estrías e os bordos ondulados. O seu tamaño é de ao redor de 80 mm, pero hai individuos de até os 170 mm de diámetro. A cuncha é xeralmente de cor vermella rosada, cuns debuxo raiado con tonalidases máis escuroa que aparecen en moitos espécimes. O músculo adutor (a "carne" propiamente dita deste molusco) é grande, moitas veces de 30 a 40 mm de diámetro. Como todas as vieiras, P. magellanicus ten numerosos ollos fotorreceptores ao longo do bordo do seu manto rosado.
Distribución e hábitat
Placopecten magellanicus encóntrase na plataforma continental do Atlántico noroeste, desde a costa norte do golfo de San Lourenzo até o cabo Hatteras, en Carolina do Norte.
Estas vieiras mariñas xeralmente atópanse a profundidades que oscilan entre os 18 e os 110 m, pero tamén poden encontrarse en augas tan pouco profundas como até os 2 m en estuarios ao longo da costa de Maine e no Canadá. Na zonas máis ao sur encóntranse principalmente a profundidades entre os 45 e os 75 m, e son menos comúns en augas pouco profundas (25–45 m) debido á alta temperatura. Aínda que e especie non é común a profundidades maiores dos 110 m, encontráronse algunhas poboacións tan profundas como 384 m, e se comunicaron poboacións de augas profundas a 170–180 m no golfo de Maine. Esta vieira a miúdo podn encontrarse en agregados de numerosos individuos, chamadas leitos. Estas camas poden seren esporádicas (quizais duran algúns anos) ou esencialmente permanentes (por exemplo, camas comerciais na pescaría Georges Bank). A concentración máis alta de moits leitos permanentes parece corresponder a áreas de temperaturas adecuadas, dispoñibilidade de alimentos, substrato adecuado e onde as características oceanográficas físicas poden manter estadios larvais na veciñanza da poboación de desova.
As vieiras adultas encóntranse xeralmente sobre fondos de area firme, grava, cuncheiros e rochas. Entr os invertebrados asociados ás camas de vieiras están esponxas, hidrozoos, anemones, briozoos, poliquetos, mexillóns, cornos, anfípodos, cangrexos, lagostas, estrelas de mar, holoturias e tunicados.
Sustentabilidade da pesca
Segundo a National Oceanic and Atmospheric Administration dos Estados Unidos (NOAA), a pesca desta vieira do Atlántico goza de boa saúde e recóllese a niveis sostíbeis. A pesca desta vieira é a maior pesca de vieiras salvaxes para acuicultura do mundo. En 2008 colleitáronse nos Estados Unidos 53,5 millóns de libras de carne de vieira por valor de 370 millóns de dólares. Massachusetts e Nova Jersey son os estados onde se produciu a maioría da colleita dos Estados Unidos.