cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Manuel Monleón Burgos
Segunda República
Ao final da guerra, por mor da súa significación política, intentou saír de España a través de Alacant pero foi detido polas tropas italianas do xeneral Gastone Gámbara e foi ingresado primeiro no campo de concentración de Ametllers e despois no de Albatera. Foi condenado a morte e pasou despois pola prisión de Carabanchel, pola de Palencia e polo Cárcere Modelo de Valencia. Nesta última, na que coincidiron unha gran cantidade de artistas plásticos, por suxestión dos presos, creouse un Taller de Artes Plásticas, que se tomou como modelo para outros cárceres e serviu para a súa posterior liberación, en 1943, a partir da Lei de Redención de penas por traballo.
Exilio e retorno
Cando abandonou a prisión, traballou un tempo maquetando a revista Triunfo e logo fundou unha compañía de publicidade (Diarco), con Antonio Castaños, pero non se adaptou á situación e marchou en 1951 a Bogotá (Colombia), onde traballou nunha editorial e varias axencias de publicidade. En 1958, instalouse en Caracas, e finalmente en 1962 regresou a Valencia, onde dirixiu unha axencia de publicidade xunto co seu fillo Lenko que tamén era debuxante. Pouco despois instalouse en Mislata, onde se concentrou na pintura ata que unhas cataratas impedíronlle continuar o seu traballo.
O Acevo, Monteseiro, A Fonsagrada
miniatura|dereita|Bar O Acevo. O Acevo é un lugar da parroquia de Monteseiro no concello lucense da Fonsagrada, na comarca da Fonsagrada. Segundo o padrón municipal (INE 2013) ten 2 habitantes (1 home e 1 muller).
Plátano común
miniatura|Plátanos en [[Batalha (Portugal).]] miniatura|Plátanos no outono ([[Carintia, Austria|Carintia (Austria).]] miniatura|Platanus x hispanica O plátano común (Platanus × acerifolia ou Platanus × hispanica) é unha árbore do xénero Platanus. É a variedade máis común de plátano na Europa Occidental, especialmente na Península Ibérica, onde tamén se lle coñece coma plátano de sombra. É moi común nos parques e xardíns urbanos de zonas temperadas. En Galicia abunda nos espazos públicos de moitas vilas e cidades, empregado para dar sombra, moitas veces substituíndo os carballos das vellas carballeiras dos campos de feira. Moitas das veces pódase deixando só o toro, outras déixase medrar acadando alturas considerábeis coma no parque de Castrelos en Vigo. Salienta o plátano do Pazo de Dompiñor, no Incio (Lugo), que figura no Catálogo de Árbores Senlleiras de Galicia.
Tamén se coñece coma plátano híbrido, plátano europeo ou plátano de Londres (especialmente en inglés). A especie ten outras designacións científicas, o máis común é Platanus x hispanica; na literatura anglosaxoa, o nome científico máis común é Platanus × acerifolia, mais tamén son usados Platanus × hybrida, ''Platanus × acerifolia var. hispanica, Platanus orientalis var. acerifolia, Platanus × acerifolia f. pyramidalis e Platanus × acerifolia var. kelseyana''.
Orixe
Con anterioridade á aparición do coche, esta árbore empregouse profusamente polos peóns camiñeiros para a súa plantación nos foxos das estradas, co fin de que desen sombra aos lentos carros de transporte de mercadorías, carruaxes e dilixencias (todos eles transportes con tiro de cabalaría), durante os duros veráns mediterráneos. Con posterioridade a estas plantacións, algúns exemplares xurdiron de xeito natural nos terreos próximos ás estradas antigas, en especial en zonas de arroios, onde aínda poden verse e se seguen a reproducir.
Descrición e uso
É unha árbore caducifolia hermafrodita de grande envergadura, cuxa altura pode acadar os 35 ou 40 metros, co tronco xeralmente dereito, alto, cun diámetro que pode chegar aos 3 metros. A casca é delgada, de cor pálida cinsenta esverdeada ou amarelada, despréndese en pequenas placas. A copa é ampla, arredondada, aínda que, coa poda, poida asumir diversas formas (atura moi ben a poda). Florea na primavera; os froitos son aquenios rodeados de pelos de cor pardenta, acastañada ou amarelada, cuxa maduración ocorre no final do verán. Os froitos permanecen na árbore até a primavera seguinte e serven de alimento a algunhas aves (pimpíns e Frinxílidos en xeral) ou esquíos.
É moi tolerante á polución atmosférica e á compactación das raíces, o que o fai moi popular para árbore de beirarrúas ou de beira das estradas. Resiste relativamente be no vento e é máis resistente ao frío invernal ca Platanus orientalis.
Malia a súa popularidade como árbore urbana, presenta algúns problemas. As follas novas e as sementes liberan pelos curtos que son irritantes cando se inhalan, provocando alerxias e problemas respiratorios a persoas con asma. Outro problema é a acumulación de follas no outono; por seren resistentes, poden demorar máis dun ano a descomporse se non se limpa o chan. As raíces poden causar problemas nas edificacións e nos lastrados das rúas e paseos.
A madeira, de cor clara, dura e resistente, é usada para quecemento e en ensambladura. É semellante á faia, mais é máis resistente á humidade e máis vulnerábel aos ataques dos insectos. O sámago (partes mais próximas da casca) en pouco se distingue do cerne (parte interna e xeralmente máis dura).
Vilarxestoso, San Fiz de Monfero, Monfero
Vilarxestoso é un lugar da parroquia de San Fiz de Monfero no concello coruñés de Monfero na comarca do Eume. Tiña 22 habitantes no ano 2010 segundo datos do INE, dos cales 11 eran homes e 11 eran mulleres.
Motoo Kimura
Motoo Kimura Motoo Kimura (木村 資生) foi un biólogo xaponés mellor coñecido por introducir a teoría neutralista da evolución molecular no 1968. Converteuse nun dos máis relevantes e influentes na teoría da xenética poboacional. Será lembrado na xenética polo uso innovador da ecuación de difusión para o cálculo da probabilidade de fixación de alelos beneficiosos, neutrais ou prexudiciais. Combinando a xenética poboacional teórica cos datos de evolución molecular, desenvolveu ademais Teoría neutralista da evolución molecular no que a deriva xenética éa principal forza que cambia a frecuencia poboacional de alelos. James F. Crowll, por si mesmo xa un honorífico xenético de poboacións, considerou a Kimura como un dos grandes da xenética evolutiva, de par con Gustave Malécot, despois do trío da Síntese evolutiva moderna (Haldane, Wright, Fisher).
Vida e traballo
Kimura naceu en Okazaki, Prefectura de Aichi. Dende ben novo, estivo interesado na botánica, aínda que era excelente nas matemáticas (mesmo ensinándose a si mesmo xeometría e a outros matemáticas durante unha longa convalecencia por intoxicación alimenticia). Despois de rematar o proceso selectivo do bacharelato en Nagoya, Kimura orientouse á morfoloxía de plantas e a citoloxía, traballando no laboratorio con M. Kumazawa estudando a estrutura cromosómica das Liliaceae. Con Kumazawa, descubriu como conectar os seus intereses da botánica e das matemáticas: coa biometría.
Por mor da Segunda guerra mundial, Kimura deixou a escola superior cedo para entrar na Universidade Imperial de Kyoto no 1944. Baixo a advertencia do eminente xenitista Hitoshi Kihara, Kimura entrou no programa de botánica e non no de citoloxía xa que o anterior estaría na Facultade de Ciencias e non na de Agricultura e co con isto evadiría a obriga militar. Uniuse ao laboratorio de Kihara despois da guerra, onde estudou a introdución de cromosomas externos en plantas e aprendeu os fundamentos da xenética de poboacións. No 1949, Kimura uniuse ao Instituto Nacional de Xenética en Mishima, Shizuoka. No 1953 publicou o seu primeiro artigo en xenética de poboacións (que no seu momento chegaría a ter un impacto relevante), e no que describía o modelo de saltos de pedra para a estrutura poboacional que podería tratar patróns máis complexos de inmigración que os anteriores traballos de Sewall Wright do "modelo de illas". Despois dunha visita ao xenético americano Duncan McDonald (parte do Comisión de bombas atómicas), Kimura conseguiu entrar na escola do Colexio Estatal de Iowa no verán do 1953 para estudar con J. L. Lush. .
Kimura atopou axiña o Colexio Estatal de Iowa bastante restritivo e decidiu mudarse á Universidade de Wisconsin para traballar con modelos estocásticos con James F. Crow e unirse a súa forte comunidade intelectual de xenetistas de semellante idea teórica, e que incluía a Newton Morton e, máis significativamente, a Sewal Wright. Chegados ao final dos estudos de graduado, Kimura publicou un artigo no 1955 no Cold Spring Harbor Symposium. As súas achegas dende Winsconsin incluían un modelo xeral para a deriva xenética, que poderían abranguer múltiples alelos, selección, migración e mutacións, así como parte de traballo baseado no Teorema fundamental da selección natural de R.A. Fisher. Traballou así mesmo sobre do traballo de Wright coa ecuación de Fokker-Planck introducindo as Ecuacións regresiva de Kolmogorov na xenética de poboacións e con isto permitindo o cálculo da probabilidade dun xene de fixarse nunha poboación. Recibiu o seu Doutoramento no 1956, antes de volver ao Xapón, onde permanecería para o resto da súa vida traballando no Instituto Nacional de Xenética.
Kimura traballou nun amplo abano de problemas da xenética poboacional, moitos deles en colaboración con Takeo Maruyama. Introduciu os " alelos infinitos" e "sitios infinitos" para o estudo da deriva xenética, e que ambos serían moi usados no campo na emerxencia da evolución molecular pola análise de maior número de péptidos e secuencias xenética. Tamén creou o "modelo de escada" que se puido aplicar nos estudos de electroforese onde as proteínas homólogas difiren por unidades de carga completa. Unha exposición previa disto publicouna no 1960 na súa «Unha introdución á xenética poboacional». Contribuíu ademais cunha importante artigo de revisión no nese momento activo debate da carga xenética no 1961.
Vicente López Novo
Vicente López Novo, coñecido como Rufino, nado en Santa Uxía de Ribeira cara a 1918 e finado en Teo o 19 de maio de 1948, foi un guerrilleiro antifranquista galego.
Motoo Kimura
Vida e traballo
Kimura adicou o resto da súa vida a desenvolver e defender a teoría neutralista. Como dixo James Crow, "moito do traballo previo de Kimura chegou a se converter nun pre-adaptado [marco] para usar no estudo cuantitativo da evolución neutralista". Coas novas técnicas experimentais e cun maior coñecemento en xenética, Kimura expandiu o enfoque da teoría neutralista e creou os métodos matemáticos para comprobala cos novas probas dispoñibles. No 1973, o seu compañeiro Tomoko Ohta desenvolveu unha versión máis xeral da teoría, a "teoría case neutralista da evolución molecular", que podía soportar maiores volumes de mutacións lixeiramente prexudiciais. Kimura elaborou un monográfico da teoría neutralista no ano 1983, "A Teoría Neutralista da Evolución Molecular" e traballou tamén promocionando a teoría en escritos de máis difusión como "A Miña Visión da Evolución", un libro que se converteu no máis vendido no Xapón.
No 1992 Kimura recibiu a Medalla de Darwin da Royal Society, e o seguinte ano foi declarado membro desta. Casou con Hiroko Kimura e tiveron un fillo, Akio, e unha neta, Hanako.
Lucasfilm
Lucasfilm (nome completo en inglés: Lucasfilm Limited ou Lucasfilm Ltd.) é unha produtora de películas fundada por George Lucas en 1971, localizada no condado de Marin (California). É internacionalmente coñecida por producir sagas como Star Wars ou Indiana Jones entre outros proxectos recoñecidos.
Fornelos, Coristanco, Coristanco
Fornelos é un lugar da parroquia de Coristanco no concello coruñés de Coristanco na Comarca de Bergantiños. Tiña 6 habitantes no ano 2018 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística dos cales eran 3 homes e 3 mulleres.
Lucasfilm
A compañía é líder en desenvolver nova tecnoloxía en canto a efectos especiais, son e animación computarizada.
Recentemente, Lucasfilm declarou as súas intención de abandonar a industria cinematográfica pura, para especializarse na produción de series televisivas.
No 2005, Lucasfilm e as súas división de mercadotecnia, online e licenzas trasladáronse ao Letterman Digital Arts Center, localizado en Presidio (San Francisco). Entre as súas subsidiarias máis importantes atópanse: Skywalker Sound, Industrial Light & Magic, Lucas Licensing, Lucas Arts, Lucasfilm Animation e Lucas Online.
Reboredo Pequeno, San Salvador de Bastavales, Brión
Reboredo Pequeno é un lugar da parroquia dos San Salvador de Bastavales no concello coruñés de Brión na comarca de Santiago. Tiña 16 habitantes no ano 2010 segundo datos do INE, dos cales 6 eran homes e 10 eran mulleres.
Jean Girault
Jean Girault, nado en Villenaux-la-Grande (Aube) o 9 de maio de 1924 e finado en París o 24 de xullo de 1982, foi un director de cine e guionista francés.
Traxectoria
Dirixiu máis de trinta películas entre 1960 e 1982, entre elas os seis filmes da serie do xendarme, protagonizadas por Louis de Funès.
Filmografía
Director
Leonor de Aragón e de Sicilia
miniatura|Sepulcro da raíña Leonor na [[catedral de Toledo.]]
Leonor de Aragón e de Sicilia, nada en Barcelona en 1358 e finada en Cuéllar o 13 de agosto de 1382, foi unha princesa de Aragón e raíña consorte de Castela entre 1379 e 1382, polo seu matrimonio con Xoán I de Castela. Faleceu ao dar a luz, e o bebé non chegou a sobrevivir.
Vespertilionidae
Os vespertiliónidos (Vespertilionidae) son unha familia de morcegos, habitantes principalmente das zonas temperadas do planeta.
É a familia máis diversificada de morcegos, distribúense por toda clase de hábitats, desde tropicais até desérticos. O seu tamaño varía entre os 3 e 10 cm e de 4 a 50 g de peso, ollos pequenos e folla nasal ausente; orellas moi longas nalgúns xéneros, como Plecotus e Histiotus; trago usualmente presente.
De 28 a 38 dentes e coa fórmula dentaria, en especies con poucos dentes faltan os premolares, maioritariamente insectívoros, a excepción de Myotis vivesi e Antrozous pallidus, que consomen peixes e escorpións respectivamente.
Os vespertiliónidos aniñan en covas e outros refuxios. Segundo a especie, poden ser solitarios ou gregarios; as especies de zonas temperadas poden emigrar ou hibernar.
Cantón de Glarus
Glarus é un cantón de Suíza, a súa capital é Glarus. A superfie do cantón é de 685 km² e a poboación de 38.500 habitantes. A lingua oficial é o alemán e hai unha minoría do 6.8% de lingua italiana. O 42% da poboación é protestante e o 37% católica.
Xeografía
miniatura|esquerda|Mapa do Cantón de Glarus.
O cantón limita ao norte e ao leste co cantón de Sankt Gallen, ao sur cos Grisóns, e ao oeste cos cantóns de Uri e Schwyz.
O cantón de Glarus está dominado polo profundo val do río Linth. Gran parte do seu territorio é montañoso. O punto máis alto do cantón é o pico Tödi, con 3.614 m, situado nos Alpes Glaroneses. No norte do cantón está o lago de Walen (Walensee), que fai de fronteira co cantón de Sankt Gallen. A superficie do cantón de Glarus é de 685 km², dos cales preto da metade son considerados produtivos. A silvicultura é un sector importante da economía cantonal.
Historia
Os habitantes do val do Linth foron convertidos ao cristianismo no século VII polo misioneiro irlandés San Fridolino, quen fundou o convento de Säckingen, preto de Basilea. A partir do século IX a zona arredor de Glarus pertencía ao convento. En 1288, os Habsburgo reclamaron parte dos dereitos do convento, o que provocou en 1352 a unión de Glarus á Confederación Helvética. miniatura|[[Anverso dunha moeda conmemorativa do festival de tiro de Glarus de 1847 (40 batzen)]] Entre 1506 e 1516 o reformador Ulrico Zuinglio foi pastor de Glarus, aínda que non puido pór fin ás desputas entre católicos e protestantes, e en 1564 todos os seus seguidores foran eliminados. Para asegurar a paz, en 1623 cada partido tiña dereito a ter cadansúa Landsgemeinde. Entre 1798 e 1803, durante a República Helvética imposta por Napoleón, Glarus pasou a formar parte do extinto cantón Linth. En 1836 a constitución foi adaptada para unir as asembleas e así poder establecer unha soa Landsgemeinde.
Economía
O elevamento bovino de produción casera non foi substituído coa industrialización, sendo aínda o pastoreo na montaña unha actividade importante.
Comunas
Betschwanden, Bilten, Braunwald, Elm, Engi, Ennenda, Filzbach, Glaris, Haslen, Linthal, Luchsingen, Matt, Mitlödi, Mollis, Mühlehorn, Näfels, Netstal, Niederurnen, Oberurnen, Obstalden, Riedern, Rüti, Schwanden, Schwändi e Sool.
Festival de Türkvizyon 2015
O Festival de Türkvizyon 2015 foi a terceira edición do Festival de Türkvizyon, que tivo lugar en Istambul, Turquía o día 19 de decembro de 2015. A televisión anfitrioa é a Turkish Music Box Televizion (TMB). Participarán 21 nacións de linguas túrquicas, non necesariamente definidas como rexións.
A canción gañadora foi "Kim Bilet" da cantante Jiidesh İdirisova, representante do Kirguizistán con 194 puntos, nove puntos máis que os da segunda posición.
Localización
miniatura|Yahya Kemal Beyatlı Gösteri Merkezi (dış görünüm)|300px|esquerda O 22 de novembro de 2014, foi anunciada que a localización de Türkvizyon 2015 tería lugar en Turkmenistán. Mary, capital da provincia de Mary, Turkmenistán, foi elixida como cidade anfitrio provisionalmente. O 21 de febreiro de 2015 foi anunciada que a cidade anfitrio sería Achkhabad. Máis tarde, en agosto de 2015, múdabase a cidade por Istambul, convertendo a Turquía no país organizador.
Bagad
miniatura|dereita|300px|Un bagad durante un pasarrúas no [[Festival Intercéltico de Lorient.]]
Un bagad é unha formación musical bretoa inspirada nas bandas de gaitas escocesas. Adoitan compoñerse de tres seccións instrumentais: Binioù bras (semellante á gaita escocesa), bombarda e percusión. Segundo o tamaño e importancia do bagad, a sección de percusión pode tamén dividirse en percusión tradicional e percusión non tradicional (batería e caixa).
Etimoloxía
En lingua bretoa bagad significa 'grupo' ou 'tropa'. No caso das agrupacións musicais, trátase da abreviatura de bagad ar sonerion (grupo de músicos). O plural de bagad é bagadoù, salvo cando aparece tras un número, xa que neses casos a palabra convértese en invariábel (os bagadoù, dous bagad). A palabra bagad é masculina tanto en bretón como en francés. Existe tamén en feminino, mais significa 'barcada' (de bag, barco en bretón).
Historia
A principios do século XX, as tradicións culturais bretoas foron abandonadas progresivamente e as novas xeracións percibíanas como arcaicas e "pailanas". A parella tradicional gaita-bombarda cae en desuso e nos anos 1920 só quedaban na Bretaña unha decena de sonneurs (gaiteiros e bombardistas).
Nese contexto adverso, intentouse facer un reagrupamento destes músicos a fin de rescatar e preservar a súa arte, e en 1932 Hervé Le Menn fundou a KAV, Kenvreuriezh ar Viniaouerien (Irmandade dos gaiteiros), entre a comunidade bretoa de París. A primeira banda de sonneurs foi a BAS, Bodadeg ar Sonerion (Asemblea de sonneurs), que naceu da KAV en 1943. Porén, foi o concepto de bagad o que logrou atraer e motivar á mocidade; xurdindo como unha adaptación das banda de gaitas escocesas (pipe bands), e incorporando certos elementos locais como a bombarda e tocando melodías bretoas. Os primeiros bagadoù apareceron en 1947: un civil en Carhaix, e outro militar en Dinan.
Se a música tocada polas pipe bands está organizada segundo un patrón moi formal, os bagadoù optaron por un rexistro máis diversificado de estilos e maneiras de tocar. Esta diversidade débese en gran medida ó uso da bombarda que ten unha tesitura máis ampla que a gaita e permite achegarse á polifonía. A partir dos anos 1960, os bagadoù empezaron a mostrar arranxos musicais cada vez máis innovadores.
A música de bagad ampliouse ó conxunto da música bretoa e incorpora agora marchas, danzas e melodías. As percusións diversificáronse e poden mesturar elementos de fusión como o djembé, baterías de rock e percusións doutros continentes. Ademais, poden incorporar guitarras, frautas travesas e instrumentos de vento-metal, instrumentos que foron introducidos por vez primeira nun bagad por Alan Stivell en 1975 no seu álbum E Dulenn. Algúns bagadoù tamén teñen recuperado a gaita tradicional da Baixa Bretaña, o binioù kozh.
Para as competicións, os bagadoù son clasificados en cinco categorías. As competicións máis importantes teñen lugar tódolos anos en Brest e en Lorient, sendo este último onde ten lugar o Festival Intercéltico de Lorient.
Cabreira, Monteseiro, A Fonsagrada
miniatura|dereita|Cabreira e Chao Grande. Cabreira é un lugar da parroquia de Monteseiro no concello lucense da Fonsagrada, na comarca da Fonsagrada. Segundo o padrón municipal (INE 2013) ten 4 habitantes (2 homes e 2 mulleres).
Castellvell del Camp
Castellvell del Camp é un concello de Cataluña, pertencente á provincia de Tarragona. Está localizado na comarca de Baix Camp.
Pentumeiro
O pentumeiro, ou parrulo pentumeiro común, Melanitta nigra, é unha especie de pato mergullador mariño da orde dos anseriformes, familia dos anátidos, e subfamilia dos merxinos, unha das seis integradas no xénero Melanitta.
Descrición
A especie foi descrita por Carl von Linné en 1758 na 10ª edición do seu Systema Naturae, co nome de Anas nigra.
Foi trasladada ao xénero Melanitta polo zoólogo alemán Friedrich Boie en 1822, na páxina 980 do seu traballo:
Etimoloxía
Para a do xénero, ver Melanitta.
O epíteto específico, nigra, deriva do nominativo feminio singular do adxectivo latino niger, -gra -grum, que significa "negro".
Nota taxonómica
Durante moito temo distinguíronse dúas subespecies: M. n. nigra, e M. n. americana, pero esta última foi elevada ao rango de especie co nome Melanitta americana.
Características
Este pato mariño mide xeralmente de 44 a 54 cm de longo.
Presenta un claro dimorfismo sexual. A plumaxe do macho é totalmente negra brillante agás debaixo das rémixes e no ventre, que son tamén negros, pero apagados. O peteiro é negro cunha protuberancia na base (que non acada o seu tamaño definitivo ata os tres anos) e unha mancha amarela alaranxada na mandíbula superior. As patas son negras amararronadas e os iris marróns avermellados.
O macho muda as plumas da testa e do corpo en xullo, e as das ás e a cola en setembro e outubro. A muda parcial solápase con esta muda completa, xa que se produce entre setembro e maio.
A femia presenta unha plumaxe marrón, máis escura na parte de arriba da cabeza. As meixelas, gorxa e partes laterais do pescozo son marróns cincentas moi clars, tirando mesmo a abrancazadas. O peito e o ventre son marróns claros. O peteiro é negro ou verdoso escuro, ás veces con marcas amarelas alaranxadas. Está un pouco avultado na base cando a femia envellece. Igual que no macho, a muda completa desenvólvese entre xullo e outubro, mais a muda parcial non empeza ata abril.
O individuo xove lembra moito á femia adulta, pero é dun marrón máis claro pola parte superior e máis branco pola inferior cunha pequena mancha amarela alaranxada arredor dos orificios nasais no macho. Nos xoves a forma e a cor do peteiro modifícanse para asemellarse ás do adulto a partir do final do primeiro inverno. A muda parcial prodúcese de decembro á primavera. O macho xove adquire progresivamente as plumas negras.
Locomoción
O pentumeiro nada normalmente co pescozo metido nos ombreiros (non estirado) e a cola curta ergueita de punta. Se o molestan, ergue o pescozo e mergúllase case totalmente.
Mergúllase con frecuencia ata dous metros de profundidade, ás veces ata os 10 ou 20 m (o máximo é 30 m). A duración dos mergullos varía de 18 a 30 segundos, pero pode chegar aos 60. As ás están pegadas ao corpo normalmente durante toda a inmersión, pero de cando en vez pode telas abertas, comportamente que é o típico no pentumeiro careto (Melanitta perspicillata) de América.
No mar voan normalmente en grandes formacións a pouca altitude (con frecuencia a só un ou dous metros) e aprovéitanse así do efecto solo, que permite aforrar ata un 20 % da enerxía que teñen que gastar, e a resistencia aerodinámica é reducida, pero sobre zonas terrestres a altitude de voo é moito máis elevada.
Vocalizacións
Voz do pentumeiro común
Esta especie xeralmente é silenciosa excepto no período reprodutor. Cando se produce o cortexo, a chamada co macho é un son de campá agudo e afrautado que soa cur-li, mentres que a femia produce sons renxentes, pero tamén gruñidos roucos. Ao principio da estación de reprodución e nas noites de migracións, estas aves poden emitir unha chamada tipo guiv-guiv. Ademais da súa distribución xeográfica, as vocalizacións poden servir para distinguir o parrulo pentumeiro común de Melanitta americana.
Reprodución
miniatura|esquerda|Xunqueira en Harchies ([[Bélxica), un tipo de hábitat moi aberto susceptible de ser habitado polo pentumeiro cando migra.]] O pentumeiro común é unha especie monógama. Igual que en numerosas especies de anátidos, os primeiros cortexos nupciais realízanse nos lugares de invernada e consisten en comportamentos de limpeza das plumas. O macho érguese na auga, estende as ás e sacode as plumas do dorso. Simula o alisado das rémixes e abanea frecuentemente a testa. Finxe tamén agresións a outros individuos nadando coas costas moi arqueadas, o pescozo metido entre os ombreiros, e o peteiro mantido horizontalmente, facendo salpicar auga por detrás del coas patas e parando bruscamente. As parellas non son estables ata a primavera.
A femia choca os ovos só durante de 27 a 31 días, e o macho a abandona rapidamente. Cando ela se afasta do niño, por exemplo, para se alimentar, cobre os ovos con penuxe. Como a incubación comeza coa posta do derradeiro ovo, a eclosión está sincronizada. As cascas dos ovos quedan no niño, o cal as crías abandonan rapidamente. Os polos poden nutrirse de seu mais son protexidos pola femia baixo a cal se refuxian pola noite durante certo tempo. A nai permanece preto dos parruliños e acompáñaos ata a auga durante seis ou sete semanas, despois das cales xa son independentes, aínda que permanecen agrupados. A súa plumaxe tarda de 45 a 50 días en estar completa; efectúan a súa primeira reprodución á idade de dous ou tres anos.
Predadores e lonxevidade
Os predadores mellor coñecidos do pentumeiro común son o pigargo Haliaeetus albicilla en Noruega, e o azor e o falcón peregrino en Alemaña (illa de Rügen). A lonxevidade máxima rexistrada foi a dun individuo anelado atopado en Islandia que cumprira 16 anos e 9 meses.
Alimentación
miniatura|O caramuxo [[Littorina littorea é un dos numerosos moluscos consumidos polo pentumeiro.]] O pentumeiro obtén o seu alimento principalmente baixo a auga: pode mergullarse a seis metros ou máis de profundidade para nutrirse de moluscos, crustáceos, vermes, insectos acuáticos e as súas larvas. Pode comer vexetais (brotes verdes, plantas acuáticas…).
No mar e nas augas pouco fondas, come esencialmente moluscos, en particular mexillóns Mytilus edulis (de ata 40 mm), pero tamén algúns outros bivalvos como croques Cerastoderma (tamén de ata 40 mm), Mya, Spisula, e tamén Venus, Tellina, Macoma, Solen, Venerupis, Arctica, Nucula e Hiatella, e gasterópodos (Nassarius reticulatus, Littorina e Hydrobia). Por exemplo, nas costas de Normandía, o pentumeiro consome sobre todo moluscos Donax vittatus, Nucula turgida, Euspira pulchella e Cerastoderma edule. Ocasionalmente come crustáceos, especialmente isópodos (Idotea), anfípodos (Gammarus) e pequenos cangrexos (Carcinus). A súa dieta comprende igualmente de maneira marxinal anélidos poliquetos e equinodermos.
En auga doce este parrulo come moluscos, esencialmente mexillóns do xénero Anodonta e os Lymnaea, imagos e larvas de insectos, anélidos, pequenos peixes e os seus ovos, raíces, tubérculos e grans.
Distribución xeográfica
O pentumeiro reprodúcese esencialmente desde o sur de Noruega ao norte de Asia ata o río Lena. Está en regresión en Finlandia (500 parellas) cunha retirada cara ao norte do límite meridional de nidificación. Máis ao oeste, esta ave está menos difundida: en Escocia (reprodución a partir de 1855, quizais antes, 30 parellas en 1974), Irlanda (reprodución a partir de 1905, de 70 a 200 parellas de 1966 a 1974), Islandia (500 parellas en 1975). Algúns casos de reprodución rexistráronse tamén en Spitzbergen (en 1905, 1963 e 1965 ) e nas illas Feroe.
É unha ave accidental en Hungría, Austria, Suíza, Italia, ex-Iugoslavia, Grecia, Romanía, Bulgaria, Turquía, Libia, Alxeria, Kuwait, Chipre, Malta, Madeira, Azores e Canarias. En Galicia aparece como ave invernante escasa ou como ave de paso.
Hábitat
miniatura|Un lago de montaña, o [[lago d'Annecy, no que ás veces inverna o pentumeiro.]] En perído de reprodución nas rexións árticas e boreais, o pentumeiro común frecuenta unha variedade moi grande de hábitats: os lagos, cursos de auga lentos, os pantanos da tundra, a tundra boscosa da taiga, as uceiras ao bordo de pequenos lagos de montaña.
Durante o período de muda cando non poden voar, estas aves permanecen en bandadas, a miúdo fóra das áreas de reprodución, en grandes lagos ou no mar.
En migración e en invernada, o pentumeiro permanece esencialmente no mar e en menor medida nos lagos grandes onde é máis irregular e menos abondosa que o pentumeiro de á branca. Descansa e aliméntase en grupos xeralmente a unha distancia no litoral de 500 m a 2 km da costa en zonas onde a profundidade non excede os 10 a 20 m e onde a nutrición animal é abondosa e accesible. En ditas condicións, as aves aceptan a exposición a ondas fortes e a correntes rápidas, pero as costas máis rochosas non adoitan ser moi favorables para eles.
Migración e invernada
miniatura|Debuxo de 1902 representando un grupo de pentumeiros, cunha parella en primeiro plano. miniatura|Parella de pentumeiros debuxados por Henry Eeles Dresser.
O pentumeiro é unha ave esencialmente migradora, aínda que hai pequenas poboacións que só se desprazan a pequena distancia.
Como numerosas especies de anátidos, o pentumeiro efectúa migracións de muda. Entre o fin de xuño e a metade de agosto, numerosos individuos (uns 150 000) mudan nas augas danesas: trátase esencialmente de inmaturos e de machos adultos (soamente o 10 % son femias). No mesmo período, a baía do monte Saint-Michel alberga máis de 20 000 machos adultos. Outras aves mudan igualmente no mar de Escocia e en Irlanda, mentres que en Islandia, fano nos lagos. Xeralmente, as femias adultas xúntanse con estes grupos a finais de setembro.
Os nidificantes islandeses invernan nas augas irlandesas e británicas, e ao longo das costas atlánticas de Francia ata Portugal, cun caso dunha ave anelada nos Azores. Os movementos das pequenas poboacións irlandesas e británicas son mal coñecidos pero os lagos onde as especies se reproducen son despois abandonados. Os nidificantes de Noruega parecen invernar nas augas dese país ao norte ata as illas Lofoten. Os da Rusia ártica migran entre o oeste e o oeste suroeste do océano Glacial Ártico cara ao mar Branco, sobrevoan as terras do norte de Rusia (sobre todo de Carelia e a rexión de San Petersburgo) cara ao golfo de Finlandia. Invernan no Báltico desde Estonia, no mar do Norte, no canal da Mancha e no océano Atlántico ata o noroeste da península Ibérica. Esta zona de invernada é tamén utilizada polos nidificantes de Finlandia e Suecia. Obsérvanse migrantes en voo cara ao sur ao longo da costa atlántica de Marrocos desde fins de setembro a inicios de novembro (ata 3 900 individuos nun só día), mais os grupos invernantes nese país non pasan de 500 individuos ; só un pequeno grupo acada o banco de Arguin en Mauritania e a especie non se encontra máis ao sur. O pentumeiro común é xeralmente raro no mar Mediterráneo.
Ameazas e conservación
A especie goza dunha ampla área de distribución xográfica e de numerosos exemplares, polo que a UICN considéraa co status de "especie pouco preocupante". A poboación de Europa foi estimada en 1977 en 130 000 individuos, na súa maioría no mar Báltico e 20 000 aves no Reino Unido. En 2002, estímábase que a poboación invernante no oeste de Europa era dunhas 800 000 aves. En Francia, estímase que a poboación está próxima aos 30 000 individuos, e sábese que só no estuario da Xironda invernan cada ano de 15 000 a 20 000 pentumeiros. En 2003, unha poboación de 50 000 individuos foi atopada en Shell Flat, Lancashire, onde se ía construír un parque eólico. As estimacións feitas por BirdLife International dan unha poboación mundial (agrupando os pentumeiros comúns e os Melanitta americana) comprendida entre os 2 100 000 e 2 400 000 individuos espallados nunha área de 8 300 000 km2, o que é unha superficie comparable á de países como o Brasil.
A especie pode cazarse en certos países, por exemplo en Francia, onde os seus efectivos se consideran estables. A principal ameaza que afronta a especie é a contaminación mariña: En 1996, o naufraxío do petroleiro MV Sea Empress causou unha marea negra no País de Gales que matou un terzo da poboación local desta especie.
Desde 2007, axencias do goberno francés e os Fondos europeos para a pesca cofinancian un programa sobre a análise das causas da caída do número de pentumeiros comúns invernantes en Normandía.
Referencias culturais
Na Idade Media segundo unha crenza popular moi estendida, pensábase que o pentumeiro nacía espontaneamente a partir de certos froitos de mar ou de vexetais en descomposición. Ademais, a súa carne aceitosa e coriácea era considerada un alimento magro bo para os días de xaxún. Existía unha crenza algo parecida sobre os gansos Branta, que se supoñía se orixinaban a partir de percebes.
A imaxe do pentumeiro foi utilizada en filatelia e aparece en selos de 25 c de Antiga e Barbuda emitidos en 1989 e de Jersey de 1999.
A Furoca, Coristanco, Coristanco
A Furoca é un lugar da parroquia de Coristanco no concello coruñés de Coristanco na comarca de Bergantiños. Tiña 30 habitantes no ano 2018 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística dos cales eran 15 homes e 15 mulleres.
Irina Ionesco
Irina Ionesco, nada en París o 3 de setembro de 1930 e finada o 25 de xullo de 2022, foi unha fotógrafa francesa.
Traxectoria
Era filla de inmigrantes romaneses. Pasou a maior parte da súa infancia en Constanza, Romanía, antes de trasladarse a París. Viaxou e pintou durante anos antes de descubrir a fotografía. O seu traballo é descrito coma erótico.
No 1974, expuxo parte do seu traballo na galería Nikon de París, atraendo moita atención sobre as súas obras. Posteriormente publicou en diversas revistas, libros e expuxo en diversas galerías ó redor do mundo.
Irina Ionesco foi quizais máis famosa polas súas imaxes mostrando a súa propia filla adolescente, Eva. Os espidos que caracterizou con Eva, provocaron controversia, xa que moitas destas imaxes mostraban unha adolescente en poses artísticas e eróticas; de maneira similar a outros traballos nos que os modelos, porén, si eran adultos.
Na meirande parte do seu traballo, Irina vestía as mulleres de maneira extravagante, adornadas con xoias, guantes e outros artigos de luxo. Mais tamén as adornaba con obxectos simbólicos coma gargantillas e outras pezas fetiche, posando provocativamente, ofrecéndose a si mesmas parcialmente espidas e coma meros obxectos sexuais a posuír.
Inclusión citoplasmática
As inclusións citoplasmáticas son diversas substancias intracelulares acumuladas no citoplasma que non realizan ningunha actividade metabólica e non están unidas a membranas. As inclusións están constituídas por nutrientes almacenados, produtos de secreción e gránulos de pigmentos. Exemplos de inclusións son os gránulos de glicóxeno no fígado e células musculares, gotas de lípidos nos adipocitos, gránulos de pigmentos en certas células da pel e pelo, vacúolos que conteñen auga, e cristais de varios tipos.
Estas estruturas foron observadas primeiro por O. F. Müller en 1786.
Exemplos
Glicóxeno. O glicóxeno é a forma máis común de almacenar glicosa en animais e é especialmente abundante nas células musculares e hepatocitos. Aparecen en micrografías electrónicas como agrupacións ou rosetas de partículas beta que lembran suoperficialmente a ribosomas, localizadas preto do retículo endoplasmático liso. O glicóxeno é unha fonte de enerxía importante para a célula, que é mobilizada cando hai demanda dela. Os encimas responsables da glicoxenólise degradan o glicóxeno liberando moléculas de glicosa que pode ser utilizada por múltiples órganos do corpo (As plantas, en vez de gránlos de glicóxeno teñen gránulos de amidón almacenados nos seus cloroplastos e amiloplastos, onde almacenan os azucres producidos na fotosíntese).
Lípidos. Os lípidos das inclusións son triglicéridos almacenados non só en células especializadas como os adipocitos, senón tamén como pingas individuais en varios tipos celulares, especialmente nos hepatocitos. Son fluídos á temperatura corporal e aparecen nas células vivas como pingas esféricas refractantes. Os lípidos producen máis do dobre de calorías por gramo que os carbohidratos. Serven como fonte de enerxía e de cadeas de carbono curtas que a célula usa para a síntese de membranas e outros lípidos ou produtos de secreción.
Cristais. As inclusións cristalinas son compoñentes normais de varios tipos celulares como as células de Sertoli e células de Leydig do testículo humano e ocasionalmente en macrófagos. Estas estruturas cristalinas son formas de certas proteínas que se localizan por toda a célula, como no núcleo, mitocondrias, retículo endoplásmico, aparato de Golgi e libres no citoplasma.
Pigmentos. O pigmento máis común do corpo, ademais da hemoglobina dos glóbulos vermellos, é a melanina, fabricada polos melanocitos da pel e pelo, células pigmentarias da retina e células nerviosas especializadas da substancia negra do cerebro. Estes pigmentos teñen funcións proectoras para a pel e axudan á función visual na retina, pero as súas funcións nas neuronas non se comprenden completamente. Ademais, o tecido cardíaco e as neuronas do sistema nervioso central mostran un pigmento de amarelo a castaño chamado lipofuscina.
Produtos de secreción. As hormonas, mucus, encimas dixestivos, neurotransmisores, proteínas fibrosas son todas tipos diferentes de produtos secretores que se atopan en inclusións citoplasmáticas.
Función linear
miniatura|Gráficas de dúas funcións lineares. En análise matemática e áreas relacionadas das matemáticas, unha función linear entre números reais é unha función cunha gráfica (en coordenadas cartesianas con escala uniforme) é unha recta do plano. A propiedade característica das funcións lineares é que cando se cambia o valor da variable independente, o cambio na variable dependente é proporcional.
As funcións lineares están relacionadas coas ecuacións lineares.
Propiedades
Unha función linear é unha función polinómica en que a variable x ten grao non superior a un: Estas funcións denomínanse lineares porque a súa gráfica, conxunto de puntos (x,f(x)) do plano cartesiano, é unha recta. O coeficiente a denomínase pendente da función e da recta.
Se a pendente é a=0, é unha función constante f(x)=b que define unha recta horizontal, que algúns autores exclúen do conxunto de funcións lineares. Con esta definición, o grao dun polinomio linear sería exactamente un, a súa gráfica unha recta oblicua nin vertical nin horizontal. Con todo, neste artigo non se require a\neq 0, polo que as funcións constantes considéranse lineares.
O dominio natural dunha función linear f(x) é o conxunto de todos os números reais,. Pódense tamén considerar funcións nun intervalo arbitrario.
A gráfica de y=f(x)=ax+b é unha recta non vertical que ten exactamente unha intersección co eixe y, a ordenada na orixe (x,y)=(0,b). Se a\neq 0, á gráfica é unha recta non horizontal que ten unha intersección co eixe x. O valor é a solución da ecuación f(x)=0, e tamén se denomina raíz ou cero de f(x).
Ruby
Ruby é unha linguaxe de programación reflexiva e orientada a obxectos (linguaxe interpretada), creada polo programador xaponés Yukihiro "Matz" Matsumoto en 1993. Combina unha sintaxe inspirada en Python, Perl con características de programación orientada a obxectos similares a Smalltalk. Comparte tamén funcionalidade con outras linguaxes de programación como Lisp, Lua, Dylan e CLU. Ruby é unha linguaxe de programación interpretada nunha soa pasada e a súa posta en funcionamento oficial é distribuída baixo unha licenza de software libre.
Historia
miniatura|Yukihiro Matsumoto, creador de Ruby. A linguaxe foi creado por Yukihiro "Matz" Matsumoto, quen comezou a traballar o Ruby en 24 de febreiro de 1993, e lanzouno ó público no ano 1995. O nome "Ruby" foi ideado en base á pedra correspondente ó mes de nacemento dun colega. En decembro de 2007,a última versión estable era a 1.8.6; o 26 de decembro de 2007 foi publicado Ruby 1.9.0: unha versión de desenvolvemento que incorpora melloras substanciais no rendemento da linguaxe, que se espera queden reflectidas na próxima versión estable de produción da linguaxe, Ruby 2.0. Diferenzas en rendemento entre a actual posta en funcionamento de Ruby (1.8.6) e outras linguaxes de programación más arraigados levaron ó desenvolvemento de varias máquinas virtuais para Ruby. Entre esas atópanse JRuby, un intento de levar Ruby á plataforma Java, e Rubinius, un intérprete modelado en base ás máquinas virtuais de Smalltalk. .
Filosofía
O creador da linguaxe, Yukihiro "Matz" Matsumoto, dixo que Ruby foi deseñado para a produtividade e divertimento do desenvolvedor, seguindo os principios dun bo deseño de interface de usuario. El afirma que os deseños de sistemas precisan ser deseñados para os humanos, fronte ás computadoras: :
''A maioría da xente, especialmente os enxeñeiros informáticos, céntranse nas máquinas. Pensan, "Facendo isto, a máquina correrá máis rápido. Facendo isto, a máquina será máis eficiente. Facendo isto, a máquina ..." Céntranse nas máquinas. Pero de feito precisamos centrarnos nos humanos, en como os humanos levan a cabo a programación ou traballan cos ordenadores. Nos somos os mestres. Eles os escravos.''
Ruby segue o principio da menor sorpresa (POLS), que significa que a linguaxe debería comportarse da forma que leve á mínima confusión á experiencia do usuario. Matz ten dito que a súa primeira finalidade do deseño é facer unha linguaxe que el mesmo se divirte pregando, minimizando o traballo do programador e a posible confusión. El non empregou o principio da menor sorpresa ó deseño de Ruby pero de todos os xeitos a frase xa está ben ligada á linguaxe de programación Ruby.
En maio de 2005 nunha discusión na grupo de novas comp.lang.ruby, Matz tentaba distanciar Ruby de POLS, explicando que dende calquera elección de deseño que sexa sorprendente para alguén, el emprega un estándar persoal na avaliación da sorpresa. Se o estándar persoal segue sendo consistente terá poucas sorpresas para aqueles que estean acostumados ós estándares.
Matz definiuno desta forma nunha entrevista : ''Todos teñen un transfundo individual. Algúns poden vir dende Python, outros dende Perl, e poden estar sorprendidos por diferentes aspectos da linguaxe. Eles poden vir e dicirme, 'Estou sorprendido por esta característica da linguaxe, porque Ruby viola o principio da menor sorpresa.' Espera. Espera. O principio da menor sorpresa non é só para ti. O principio da menor sorpresa significa principio da miña menor sorpresa. E isto significa a menor sorpresa despois de que aprendas Ruby bastante ben. Por exemplo, Eu fun un programador de C++ antes de comezar a deseñar Ruby. Programei en C++ exclusivamente durante dous ou tres anos. E despois de dous anos de programación con C++, incluso me sorprendeu.''
Semántica
Ruby é orientado a obxectos: tódolos tipos de datos son un obxecto, incluídas as clases e tipos que outras linguaxes definen como primitivas, (como enteiros, booleanos, e "nil"). Toda función é un método. As variables sempre son referencias a obxectos, non os obxectos mesmos. Ruby soporta herdanza con enlace dinámico, mixins e padróns singleton (pertencentes e definidos por unha soa instancia máis que definidos pola clase). A pesar de que Ruby non soporta herdanza múltiple, as clases poden importar módulos como mixins. A sintaxe procedural esta soportada, pero tódolos métodos definidos fora do ámbito dun obxecto son realmente métodos da clase Object. Como esta clase é pai de todas as demais, os cambios son visibles para tódalas clases e obxectos.
Ruby describiuse coma unha linguaxe de programación multiparadigma: permite programación procedural (definindo funcións e variables fora das clases facéndoas parte do obxecto raíz Object), con orientación a obxectos, (todo é un obxecto) ou funcionalmente (ten funcións anónimas, clausuras ou closures, e continuations; tódalas sentenzas teñen valores, e as funcións devolven a última avaliación). Soporta introspección, reflexión e metaprogramación, ademais de soporte para fíos de execución xestionados polo intérprete. Ruby ten tipado dinámico, e soporta polimorfismo.
De acordo coas preguntas frecuentes de Ruby, "Se che gusta Perl, gustarache Ruby e a súa sintaxe. Se che Smalltalk, gustarache Ruby e a súa semántica. Se che gusta Python, a enorme diferenza de deseño entre Python y Ruby/Perl pode que che convenza ou pode que non."
Características
Ruby actualmente non ten soporte completo de Unicode, a pesar de ter soporte parcial para UTF-8.
Sintaxe
A sintaxe de Ruby é moi similar á de Perl e Python. As definicións de clases e métodos son sinaladas por palabras chave. En contraste con Perl, as variables non son prefixadas obrigatoriamente cun símbolo símbolo. Cando son empregados, os símbolos cambian a semántica do ámbito da variable. A diferenza máis grande dende C e Perl son que as palabras chave son normalmente empregadas para definir bloques de código lóxico, sen corchetes (p.e. pares de { e }). Os finais de liña son significativos e recollen o final da declaración ; un punto e coma pode ser equivalentemente empregado. Fronte a Python, a indentación non é significativa.
Unha das diferenzas de Ruby comparado con Python e Perl é que Ruby fai as variables de instancia totalmente privadas á clase e só as mostra a través de métodos accesores (attr_writer, attr_reader etc).