cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Alquilación
miniatura|500px|center|[[Reacción de Friedel-Crafts|Alquilación de Friedel-Crafts do benceno.]]
Axentes alquilantes
Os axentes alquilantes clasifícanse segundo o seu carácter nucleofílico ou electrofílico.
Axentes alquilantes nucleofílicos
Os axentes alquilantes nucleofílicos ceden o equivalente dun anión alquilo (carbanión). Exemplos son compostos organometálicos como os reactivos Grignard (organomagnesio), organolitio, organocobre, e organosodio. Estes compostos tipicamente poden engadir grupos a un átomo de carbono deficiente en electróns como por exemplo a un grupo carbonilo. Os axentes nucleofílicos alquilantes poden tamén desprazar substituíntes haluros nun átomo de carbono. En presenza de catalizadores, tamén alquilan alquil haluros e aril haluros, como se exemplifica no acoplamento de Suzuki.
Axentes alquilantes electrofílicos
Os axentes alquilantes electrofílicos ceden o equivalente dun catión alquilo. Exemplos son os alquil haluros cun ácido de Lewis como catalizador que alquilan substratos aromáticos en reaccións de Friedel-Crafts. Os alquil haluros poden tamén reaccionar directamente con aminas para formar enlaces C-N; e o mesmo ocorre con outros nucleófilos como alcohois, ácidos carboxílicos, tiois etc. O trimetiloxonio tetrafluoroborato e o trietiloxonio tetrafluoroborato son electrófilos especialmente fortes debido á súa carga positiva e un grupo que sae inerte (dimetil ou dietil éter).
Os axentes alquilantes electrofílicos solubles son a miúdo moi tóxicos, debido á súa capacidade de alquilar o ADN, polo que deberían manexarse con equipos de protección persoal adecuados. Este mecanismo de toxicidade é tamén responsable da capacidade dalgúns axentes alquilantes para funcionar como fármacos anticancro en forma de axentes antineoplásticos alquilantes, e tamén como armas químicas como o gas mostaza. O ADN cando está alquilado non se pode enrolar ou non o fai axeitadamente, ou non pode ser procesado polos encimas que descodifican a información. Isto orixina citotoxicidade co efecto de inhibir o crecemento da célula, iniciar a morte celular programada ou apoptose. Porén, tamén desencadean mutacións, incluíndo mutacións carcinoxénicas, o que explica a alta incidencia de cancro despois da exposición a eles.
Os alcohois e fenois poden ser alquilados para orixinar alquil éteres: O ácido HX producido é retirado cunha base, ou, alternativamente, o alcohol é desprotonado primeiro para dar un alcóxido ou fenóxido. Por exemplo, o dimetil sulfato alquila o sal de sodio do fenol para dar anisol, que é o metil éter do fenol. O dimetil sulfato é desalquilado a metil sulfato de sodio. Ao contrario, a alquilación de aminas introduce o problema de que a alquilación dunha amina a fai máis nucleofílica. Así, cando se introduce un axente alquilante electrofílico nunha amina primaria, este alquilará preferentemente todos os pasos ata formar un catión de amonio cuaternario. Se o amonio cuaternario non é o produto desexado, son necesarias unhas rutas máis complicadas como a aminación redutiva.
Axentes alquilantes carbenos
Os carbenos son extremadamente reactivos e atacan mesmo a enlaces C-H inactivados. Os carbenos poden xerarse por eliminación dun grupo diazo. A diferenza dos axentes alquilantes nucleofílicos e electrofílicos, os carbenos son neutros, e insírense directamente en enlaces. Un metal pode formar un equivalente carbeno que se denomina complexo carbeno de metal de transición.
En bioloxía
A metilación é o tipo máis común de alquilación, e está asociada á transferencia dun grupo metilo. A metilación diferénciase doutras alquilacións en que transfire especificamente un carbono, mentres que a alquilación pode referirse á transferencia de grupos de longas cadeas carbonadas. A metilación na natureza realízana xeralmente encimas con partes derivadas da vitamina B12 (e co concurso da S-adenosilmetionina), nos que na transferencia do grupo metil intervén o cobalto. Na metanoxénese, o coencima M é metilado pola tetrahidrometanopterina.
Os compostos electrofílicos poden alquilar diferentes nucleófilos no corpo. A toxicidade, carcinoxenicidade e, paradoxalmente, son un exemplo as capacidades de matar células cancerosas dos diferentes axentes alquilantes.
Refinación do petróleo
miniatura|center|450px|A alquilación de alquenos (aquí móstrase o propeno) polo [[isobutano é un importante proceso realizado nas refinerías de petróleo. É catalizado por ácidos fortes como o fluorhídrico (HF) e o sulfúrico.]] No proceso de refinación do petróleo estándar, o isobutano é alquilado con alquenos de baixo peso molecular (principalmente unha mestura de propeno e buteno) en presenza dun catalizador ácido de Bronsted, como o ácido sulfúrico ou o ácido fluorhídrico. Nas refinerías de petróleo hai unha unidade de alquilación de ácido sulfúrico ou unha unidade de alquilación de ácido fluorhídrico onde se realizan as alquilacións. O catalizador protona os alquenos (propeno, buteno) para producir carbocatións reactivos, os cales alquilan o isobutano. A reacción lévase a cabo a temperaturas suaves (0 e 30 °C) nunha reacción en dúas fases. Como a reacción é exotérmica, cómpre facer un arrefriamento. As plantas de alquilación de ácido sulfúrico necesitan baixas temperaturas polo que o medio de arrefriamento debe ser refrixerado, pero nas unidades de alquilación de ácido fluorhídrico abonda con utilizar como refrixerante auga normal. É importante manter unha alta proporción isobutano/alqueno no punto de reacción para impedir reaccións colaterais que producirían un produto cunha octanaxe máis baixa, de modo que as plantas teñen que reciclar o isobutano e vólveno a engadir. As fases sepáranse espontaneamente, polo que a fase ácida é mesturada vigorosamente coa fase hidrocarbonada para crear unha superficie de contacto suficiente.
O produto denomínase alquilato e está composto por unha mestura de hidrocarburos parafínicos de cadea ramificada de alta octanaxe (principalmente isoheptano e isooctano). O alquilato é un produto para mesturar coa gasolina súper porque ten excepcionais propiedades antidetonantes e arde limpamente. O alquilato é tamén un compoñente clave do avgas (gasolina para aviación). O número de octanos do alquilato depende principalmente do tipo de alquenos usados e das condicións de funcionamento. Por exemplo, o isooctano orixínase pola combinación de buteno con isobutano e ten unha octanaxe de 100 por definición. Hai outros produtos no alquilato, polo que o número de octano (ou octanaxe) variará en consecuencia.
Combinando o cracking, a polimerización, e a alquilación pode obterse un rendemento en gasolina que chegue ao 70 % do petróleo cru inicial. Desenvolvéronse tamén procesos máis avanzados, como a ciclación de parafinas e a deshidroxenación de naftenos que forman hidrocarburos aromáticos nun reformador catalítico, que incrementan a proporción de octanos da gasolina. A produción nunha refinería moderna pode cambiarse para producir case calquera tipo de combustible con criterios de funcionamento especificados partindo dun só cru inicial.
As refinerías avalían se ten senso economicamente instalar ou non unidades de alquilación. As unidades de alquilación son complexas, e teñen unha economía de escala substancial. Ademais de engadir unha cantidade axeitada de materia prima, a diferenza de prezo entre o valor do produto alquilato e o valor da materia prima debe ser dabondo grande como para xustificar a instalación. Usos alternativos da alquilación da materia prima nas refinerías son a produción de gas de petróleo licuado, a mestura de fluxos de C4 directamente na gasolina e as materias primas utilizables en plantas químicas. As condicións do mercado local varían considerablemnente entre unhas plantas e outras. A variación na especificación da RVP para as gasolinas da lexislación de cada país e en cada temporada ten un impacto drástico na cantidade de butano que se pode mesturar directamente coa gasolina. O transporte de tipos específicos de gas de petróleo licuado poden ser caras, polo que as disparidades locais nas condicións económicas a miúdo non son mitigadas completamente polos movementos no mercado xeral das materias primas para a alquilación.
A dispoñibilidade dun catalizador axeitado é outro importante factor para decidir se se constrúe unha planta de alquilación. Se se usa o ácido sulfúrico, cómpren volumes significativos de dito produto. É necesario un acceso a unha planta adecuada para subministrar o ácido novo e para retirar o ácido gastado. Se hai que construír unha planta de ácido sulfúrico especificamente para manter unha unidade de alquilación, dita construción terá un considerable impacto nas necesidades iniciais de capital e custos regulares de operación. Alternativamente é posible instalar unha unidade de proceso WSA para rexenerar o ácido gastado. Non se produce un secado do gas. Isto significa que non haberá perdas de ácido, e que non se perde ningún residuo de material ácido nin de calor no proceso de requentado do gas. A condensación selectiva no condensador WSA asegura que o ácido novo obtido por rexeneración será o 98% w/w mesmo no gas do proceso húmido. É posible combinar a rexeneración do ácido gastado coa eliminación de sulfuro de hidróxeno usando o sulfuro de hidróxeno como un combustible interno na refinería ou noutro lugar.
Benetússer
Benetússer é un concello da Comunidade Valenciana, pertencente á provincia de Valencia, na comarca da Horta Sud. Limita unicamente con dous concellos, Alfafar polo norte, polo sur e polo leste e Paiporta polo oeste.
Alquilación
Refinación do petróleo
A segunda opción importante de catalización é usar ácido fluorhídrico (HF). Nas plantas de alquilación con HF típicas, o consumo de ácido é moito menor que no caso de usar ácido sulfúrico. Estas plantas tamén producen alquilato con mellor octanaxe que o das plantas de ácido sulfúrico. Con todo, debido á súa perigosa natureza, o ácido fluorhídrico prodúcese en moi poucos lugares e o seu transporte debe ser xestionado con moito rigor.
Benetússer
Historia
O lugar que ocupa Benetúser, do mesmo xeito que o resto da Horta Valenciana, é probable que estivese moi poboado polo ser humano durante os tempos prehistóricos. Ao atoparse o municipio nunha zona de gran fertilidade, os diferentes pobos que pasaron pola península disputáronse a súa posesión, por iso foi conquistada e dominada polos iberos, cartaxinenses, romanos, godos e árabes. Hai indicios que indican que este lugar era unha centuria romana, aínda que non hai datos que demostren a permanencia de dominadores con carácter de habitantes no que hoxe é o pobo de Benetúser, pero é indubidable que houbo vivendas illadas e celeiros, casas de apeiros etc. Nestas vivendas residían individuos destinados ao coidado das facendas, tanto fenicias, como romanas ou godas. Até a chegada dos árabes, en que coa construción da casa Babot, en 1250, iniciouse o movemento de poboación con carácter de permanencia aínda que en limitadas proporcións.
O Castro de Ouro, O Castro de Ouro, Alfoz
O Castro de Ouro é un lugar da parroquia do Castro de Ouro no concello lugués de Alfoz na comarca da Mariña Central. Segundo o IGE, en 2019 tiña 19 habitantes (10 homes e 9 mulleres).
Benetússer
Xeografía
Benetússer atópase situado ao sur da cidade de Valencia, a 5 km, formando unha conurbación (un só núcleo urbano) cos pobos veciños de Alfafar, Sedaví, Lloc Nou de la Corona e Massanassa. Forma parte da Comarca da Horta Sud-Albufeira, á vez que é membro da Mancomunitat Intermunicipal de l'Horta Sud, a cal inclúe tamén a algúns concellos da Horta Oest como Torrent.
A superficie do termo é de 0,76 km², completamente chaira, alzándose até os 16 msnm. No termo municipal de Benetúser atopamos fundamentalmente dous tipos de chans do cuaternario, entre os que destacan os fluvisois (solos formados sobre depósitos aluviais) e os gleisois (chans formados sobre materiais non consolidados, excluíndo os de orixe aluvial).
Demografía
A poboación de Benetússer a comezos do século XX era un municipio totalmente rural das proximidades de Valencia. A poboación era moi reducida e non chegaba ao milleiro, fundamentalmente localizada ao redor da praza da igrexa e do forno. Todo isto trocou nas décadas dos 60 e dos 70 do século XX, momento no que se desenvolveu a industria do moble na comarca, e en especial nesta vila, xa que este municipio representaba nestes momentos máis dun terzo do emprego industrial da comarca.
Grazas ao desenvolvemento industrial de Benetússer chegaron ao municipio gran cantidade de inmigrantes, chegados fundamentalmente do interior e sur peninsular (Castela A Mancha, Estremadura e Andalucía), os cales se dirixiron a este municipio en busca de emprego. Deste xeito co aumento da poboación do municipio a finais do século XX provocouse a saída das industrias do municipio, debido fundamentalmente ao reducido tamaño do mesmo. Así dende a década dos 90 a poboación de Benetússer está estancada ao redor dos 14.000 habitantes, os cales traballan maioritariamente nos concellos próximos, convertendo deste xeito ao municipio nunha "vila dormitorio".
Economía
A extensión do seu termo municipal, un dos máis pequenos da comarca, foi un dos motivos principais que configuraron a economía do municipio, xa que os agricultores tiveron que buscar terras de cultivo nos municipios veciños e, máis recentemente, a falta de chan cultivable ademais das súas boas comunicacións (o primeiro ferrocarril chegou en 1852) conduciu súa economía a unha intensa industrialización. O sector industrial de Benetússer e dos seus arredores, tradicionalmente, estaba especializado na industria moble aínda que tamén destacaban os talleres agro-alimentarios, as destilerías ou as fábricas de peites. A produción realizábase en pequenos talleres de orixe artesanal e familiar, ampliados a empresas medianas nos últimos anos.
Actualmente, o sector do moble segue a ser unha actividade importante, aínda que os centros de produción fóronse desprazando cara aos polígonos industriais doutras poboacións, debido ao reducido tamaño do municipio, quedando neste unicamente as exposicións e tendas destes produtos. Deste xeito gran parte da poboación activa do concello pertence ao sector servizos.
Radio Oriental
miniatura|Logotipo empregado por Radio Oriental Radio Oriental é unha das emisoras de radio uruguaias máis antigas do país. A súa programación combina a actualidade informativa, deportiva e o entretemento cos asuntos relativos á relixión católica.
Historia
Radio Oriental comezou a emitir o 12 de novembro de 1928 baixo o nome de Radio Westinghouse, xa que foi a empresa Westinghouse quen proporcionou os equipos para o inicio das súas emisións, anos máis tarde adoptou a denominación á actual de Radio Oriental. miniatura|273x273px|Edificio do Club Católico, sede de Radio Oriental.
En 1969 a emisora é adquirida polo Grupo Monte Carlo, unha empresa xornalística propietaria doutros medios de comunicación. Ese mesmo ano os estudos comezan a ocupar o mesmo edificio que Radio Monte Carlo, na Avenida 18 de xullo 1224. Durante eses anos, as emisoras compartiron a súa sede e as súas edicións informativas transmitidas en simultáneo. En decembro de 2003 é vendida e adquirida pola Arquidiócesis de Montevideo grazas a fondos recibidos do exterior. Desde 2006 emite "Sempre en Galicia", o programa de radio en lingua galega máis lonxevo en emisión.
Estudios
Os seus estudios están situados na rúa Cerrito 475, na Cidade Vella de Montevideo e a súa antena emisora atópase na Avenida Cesar M. Gutiérrez no barrio Abayubá próximo ao límite do departamento de Montevideo co departamento de Canelones. A emisora transmite en amplitude modulada pola frecuencia de 770 kHz, en canle libre internacional e a súa transmisor ten unha potencia de 100 kW, sendo a emisora privada de maior potencia do Uruguai e podendo ser sintonizada na Arxentina e no Brasil.
Pukapuka
miniatura|300 px|Foto desde Satelite de Pukapuka Pukapuka é un dos atois de coral das Illas Cook. De todas as illas habitadas do arquipélago (664 habitantes segundo o censo de 2001) é a máis illada. Outro nome para PukaPuka é Illas do Perigo, que non debe ser confundida coa Illa Perigo do Arquipélago Chagos no Océano Índico.
Aínda que as infraestruturas están ben mantidas, os voos cara a Pukapuka son raros pois a illa está moito máis preto de Samoa que do resto das Illas Cook. Robert Dean Frisbie inmortalizou a illa na súa obra Illa do Desexo escrita nos anos 30. En febreiro de 2005 Pukapuka e a súa veciña Nassau foron golpeadas polo ciclón Percy que ocasionou graves danos ás propiedades e infraestruturas das illas. A poboación local fala Pukapukano, máis próximo ao samoano có maorí. miniatura|300 px|Mapa de Pukapuka
Álex Bergantiños
Alejandro "Álex" Bergantiños García, nado na Coruña o 7 de xuño de 1985, é un exfutbolista galego. Xogaba de mediocentro defensivo e desenvolveu a maior parte da súa carreira no Deportivo da Coruña, club do que foi capitán e xogador histórico. É o oitavo futbolista con máis partidos na historia do club (336) e o único en ter defendido a súa camiseta en catro categorías diferentes (Primeira, Segunda, Segunda B e Primeira RFEF).
Formado futbolisticamente no Imperátor, entrou na canteira do Deportivo con 17 anos. Tras pasar polo equipo xuvenil e militar varias tempadas no Fabril, do que foi capitán, saíu cedido ao Xerez, logrando o ascenso a Primeira División e debutando na máxima categoría. Despois de dúas novas cesións ao Granada e ao Nàstic, debutou con 26 anos no primeiro equipo do Deportivo, adestrado por José Luis Oltra, e foi un habitual nas aliñacións do equipo na seguinte década, coa excepción da tempada 2017/18, na que foi cedido ao Sporting de Gijón. Viviu dous ascensos e tres descensos co club coruñés, ao que capitaneou nos momentos máis difíciles da súa historia. Retirouse en 2023, despois de 21 anos ao servizo do Deportivo, e continúa no club como conselleiro.
Inicios (1985-2008)
Naceu o o 7 de xuño de 1985 no barrio coruñés da Sagrada Familia. Seus pais, Emilio Bergantiños e Fina García, naturais de Vilasantar, emigraran á Coruña para traballar, el como albanel e ela como empregada do fogar. Comezou xogando ao fútbol no Imperátor e ao mesmo tempo ao fútbol sala no Breogán, co que gañou dous campionatos nacionais en categoría cadete. Posteriormente deixou o fútbol sala para centrarse no fútbol e tras outra tempada no Imperátor foi chamado polo do Deportivo da Coruña, a pesar de ter sufrido unha rotura de tibia e ter dúbidas sobre a súa recuperación. Xogou unha tempada no equipo xuvenil e logo pasou ao Fabril, no que xogou entre 2004 e 2008, e do que foi o capitán. En abril do 2005, mentres militaba no filial, Javier Irureta convocouno para un partido do primeiro equipo do Deportivo fronte ao Levante, aínda que non chegou a debutar.
Cesión ao Xerez (2008-2010)
As súas boas intervencións co filial abríronlle as portas para asinar un contrato profesional co Deportivo. Na tempada 2008–09 foi cedido ao Xerez CD de Segunda División, facendo unha boa campaña e logrando o ascenso a Primeira División. Ese ano xogou 32 partidos, a maioría deles como titular, no equipo que adestraba Esteban Vigo.
Na tempada 2009–10 foi cedido novamente ao Xerez, adestrado esta vez polo "Cuco" Ziganda. Debutou en Primeira División o 30 de agosto de 2009, xogando os derradeiros 30 minutos dun partido que enfrontaba ao Xerez co RCD Mallorca en Son Moix e que rematou con derrota (2–0). Despois dunha mala campaña, e de que pasase polo banco tamén o arxentino Néstor Gorosito, o Xerez descendeu a Segunda División, ao quedar na última posición da táboa.
Granada e Nástic (2010-2011)
O 10 de xaneiro de 2011 anunciouse que deixaba o Granada, que acabaría por ascender esa tempada, para saír nunha nova cesión ata o final da campaña ao Gimnàstic de Tarragona. No equipo de Juan Carlos Oliva si tivo protagonismo, disputando como titular case todos os encontros restantes e marcando contra o Albacete o seu primeiro gol na categoría de prata.
Regreso ao Deportivo (2011-2017)
Na tempada 2011-2012 e tras o descenso do Deportivo á Liga Adelante, regresou ao club da súa cidade. Ese ano rendeu a un gran nivel, conseguiu xogar os 42 partidos de liga e ademais o equipo acabou campión con récord de puntos. Disputou co Deportivo a tempada 2012-2013 en Primeira División, sendo titular en máis da metade dos partidos e xogando incluso de porteiro nun partido contra o Levante, tras a expulsión de Dani Aranzubía. Ademais ese ano marcou o seu primeiro gol en Primeira División, na derrota do seu equipo contra o FC Barcelona por 4-5. Con todo, o equipo volveu descender. Na seguinte tempada xogou case todos os partidos, colocándoo Fernando Vázquez na posición de central na primeira volta, e o club volveu ascender á Primeira División.
Cesión ao Sporting (2017-2018)
O 11 de xullo de 2017 o Deportivo anunciou a renovación de Bergantiños até 2019, así como a súa saída cedido por unha temporada ao Sporting de Gijón, en Segunda División. No club asturiano foi un dos xogadores con máis minutos, disputando como titular 35 dos 42 partidos de liga. miniatura|Bergantiños en [[2017, cando militaba no Sporting.]]
Capitán do Deportivo (2018-2023)
O 16 de xuño de 2018 o Deportivo da Coruña anunciou a reincorporación do xogador, que se converteu ademais no capitán do equipo, sucedendo a Pedro Mosquera. Foi o centrocampista con máis minutos disputados do equipo, que acabou clasificándose para as eliminatorias de ascenso. Tras marcar un gol nas semifinais fronte ao Málaga, sufriu unha dura patada na cara por parte de Marc Pedraza no primeiro partido da final contra o Mallorca, sendo sometido logo a unha intervención cirúrxica e recibindo 70 puntos de sutura. Por este motivo non puido xogar o partido de volta, no que o Deportivo caeu derrotado por 3 a 0 e non puido consumar o ascenso.
Na tempada 2019/20, marcada polo inicio da pandemia de COVID-19, foi titular na maioría de encontros, tanto con Anquela no banco como cos seus dous sucesores, Luis César Sampedro e Fernando Vázquez, nunha campaña na que o Deportivo acabou descendendo á Segunda División B por segunda vez na súa historia. A tempada 2020/21 foi a segunda de Bergantiños na categoría de bronce, despois da que xogara co Fabril 13 anos antes. Xogou 21 dos 24 partidos e foi o terceiro xogador con máis minutos, só por detrás de Borja Granero e Mujaid. O equipo, dirixido ese ano por Vázquez primeiro, e por Rubén de la Barrera despois, quedou lonxe do ascenso.
En agosto de 2021, foi titular na primeira xornada da nova Primeira División RFEF, a vitoria por 5-0 sobre o Celta B, converténdose no único xogador da historia do Deportivo en defender a súa camiseta en catro categorías diferentes (Primeira, Segunda, Segunda B e Primeira RFEF). Disputou un total de 36 partidos, case todos como titular, nunha tempada na que o equipo adestrado por Borja Jiménez, rematou segundo por detrás do Racing de Santander, accedendo así á promoción de ascenso. Na semifinal contra o Linares, Bergantiños marcou o terceiro dos catro goles do seu equipo (4-0), grazas a un forte disparo dende fóra da área. A continuación capitaneou o equipo na final ante o Albacete en RIazor, disputando completos os 90 minutos regulamentarios e os 30 de prórroga, na que o Deportivo caeu eliminado tras unha histórica remontada do equipo albaceteño, dirixido por Rubén de la Barrera.
Comezou a tempada 2022/23 como titular, pero acabou caendo das aliñacións iniciais de Óscar Cano co paso das xornadas. Volveu á titularidade trala destitución de Cano e o regreso de Rubén de la Barrera, co que o Deportivo disputou de novo sen éxito a promoción de ascenso a Segunda. O partido de volta das semifinais, no que o club galego caeu eliminado fronte ao Castellón en Nou Castàlia, foi o derradeiro encontro oficial de Bergantiños, pois dúas semanas despois anunciouse a súa retirada. Colgou as botas con 38 anos e como o oitavo xogador con máis partidos na historia do club, despois de ter superado na súa última campaña a Jorge, Loureda, Vicente, Domínguez e Pancho García.
Vestiu por última vez a camiseta do Deportivo na 78ª edición do Trofeo Teresa Herrera, fronte ao equipo sub-23 do Bragantino do Brasil. Entrou como titular e foi substituído no minuto 21, momento no que o partido se detivo para lle render homenaxe.
Trala retirada
No comunicado do Deportivo da Coruña no que se anunciou a súa retirada, en xuño de 2023, confirmouse que continuaría vencellado ao club, como estaba previsto dende a súa última renovación. Uns días despois converteuse nun dos catro membros do novo Consello de Administración do Deportivo, xunto a Carlos Ballesta, Michelle Clemente e Vicente Fernández, e con Álvaro García Diéguez como novo presidente.
Outras actividades
Dende 2013 organiza todos os anos no concello de Vilasantar, de onde é nativa a súa familia, un campus de fútbol base para nenos.
Vida persoal
Coñeceu á súa parella sentimental, Lorena, cando ambos estudaban no IES Salvador de Madariaga. Con ela tivo dous fillos: Teo e Daniela.
Tresminas
miniatura|280px|Piñeiral en Tresminas. Tresminas é unha freguesía portuguesa do concello de Vila Pouca de Aguiar, no distrito de Vila Real. Nela consérvanse restos de importantes obras realizadas durante o Imperio romano.
Xeografía
Está situada na Serra da Padrela, 15 km ao leste da capital do concello. A freguesía ocupa unha superficie de 55,85 km² e tiña unha poboación de 415 habitantes en 2011, cunha densidade de poboación de 7,4 hab/km². Inclúe no seu territorio os lugares de Covas, Filhagosa, Granja, Revel, Ribeirinha, Cevivas, Tresminas, Vales e Vilarelho.
Flora
A flora da rexión, rica en uces (Erica spp.), confire ao mel producido na zona un sabor característico que o torna moi apreciado. Esta influencia no seu mel tradúcese, tamén, nas súas cualidades terapéuticas específicas, destacando as propiedades antioxidantes, antirreumáticas, diuréticas e de protección contra os cálculos biliares. A pesar de existiren indicios de que o castiñeiro seria unha especie espontánea nesta rexión antes da chegada dos romanos, crese que a difusión do seu cultivo ocorreu co dominio romano.
Lugares de interese
Os pincipais lugares dignos de visitar son a Igrexa romana de Tresminas e as minas romanas da Ribeirinha e Covas.
Historia
A explotación romana do ouro en Tresminas iniciouse durante o reinado de Augusto (27 a.C.–14 d.C.), prolongándose até a segunda metade do século II, a época de Septimio Severo. A explotación foi feita principalmente polo sistema de cortaduras a ceo aberto, aínda que se identificaron galerías de explotación subterránea (Lagoinhos), orixinando cráteres de grandes dimensións que, até hoxe, testemuñan na paisaxe o esforzo humano alí emprendido. Segundo Alarcão (1988),
O complexo mineiro comprende os filóns de Trasminas, Gralheria e Campo de Jales, sendo unha das maiores explotacións auríferas do Imperio romano. Existen tres cortaduras de explotación: a Cortadura de Covas, a Cortadura de Ribeirinha e a Cortadura de Lagoinhos, sendo as dúas primeiras de dimensóns considerabelmente superiores, atinxindo profundidades da orde dos 100 m. Transversalmente á orientación do filón, abríronse varias galerías.
Durante os séculos I e II foron explotados e tratados metalurxicamente, a escala industrial, minerais polimetálicos con elevadas taxas de ouro e prata. As actividades mineiras centráronse na extracción dos tres principais filóns auro-arxentíferos das cortaduras citadas, encaixados en formacións rochosas de xistos e granitos.
Este complexo sistema de galerías pode hoxe, na maioría dos casos, ser visitada. Destinábanse ao transporte de materiais e ao escoamento das augas para a drenaxe das cortadas, razón pola cal presentan sempre un declive en relación á abertura, á superficie. Crese que parte do traballo do tratamento dos minerais ocorrese no interior das galerías. O abastecemento de auga era canalizado por medio de acuedutos, a partir do río Tinhela e da ribeira da Fraga. Descubríronse dous encoros romanos nos arredores da poboación de Tinhela de Baixo.
A antigüidade da presenza humana naquela zona refórzase pola existencia de pontes e estradas caracteristicamente romanas, así como pola existencia de castros mineiros (como, por exemplo, o Castro de Cidadelha de Jales, recentemente incluído nunha candidatura galaico-portuguesa a Patrimonio da Humanidade).
O ouro alí obtido era destinado directamente a Roma, fundamentalmente para a cuñaxe de moedas de ouro ou aureus. Dado que estaban baixo administración estatal directa, existían destacamentos de soldados romanos destinados para velar pola seguridade do prezado metal: lexionarios da Legio VII Gemina, e unidades auxiliares como a I Cohors Gallica equitata civium Romanorum. É moi probábel que o distrito de Tresminas estivese ligado ao de Jales formando unha unidade administrativa: un territorium metallorum. Probabelmente este antigo territorium metallorum abarcaría toda a parte sur do actual concello de Vila Pouca de Aguiar: as freguesías de Tresminas, Alfarela e Vreia de Jales, así como algunhas áreas doutras freguesías limítrofes.
Estímase que os romanos extraeron uns 20 000 kg de ouro en Tresminas, cos que seria posíbel cuñar cerca de 2 500 000 áureos, a moeda de ouro romana introducida polo primeiro emperador, Augusto.
O Complexo Mineiro Romano de Tresminas foi declarado polo goberno portugués como ben de interese público.
Desde hai sete anos celébrase en Vila Pouca de Aguiar un festival romano, cuxa próxima edición se celebrará probabelmente a mediados de xullo de 2018.
Igrexa de Sjonhem
A igrexa de Sjonhem (sueco: Sjonhems kyrka) é unha igrexa medieval luterana en Sjonhem, na illa sueca de Gotland, pertencente á diocese de Visby.
Randulfe, Bardaos, San Sadurniño
Randulfe é un lugar da parroquia de Bardaos no concello coruñés de San Sadurniño, na comarca de Ferrol. Segundo o IGE, en 2011 tiña 10 habitantes (6 homes e 4 mulleres).
Igrexa de Sjonhem
Historia e arquitectura
A parte máis antiga da igrexa de Sjonhem é a torre, construída durante o século XIII. Orixinalmente esta estaba unida a unha igrexa románica moito máis pequena. O coro e a nave dese edificio foron derrubados e substituídos pola estrutura actual a mediados do século XIII. No seu interior, as bóvedas están decoradas con frescos medievais, que tamén datan do século XIII. Algunhas das vidreiras probablemente son as orixinais. Un crucifixo no altar e pouco posterior, do século XIV. A súa pía bautismal e considerablemente máis antiga, do século XII e máis vella que o propio edificio actual. Foi realizada polo canteiro coñecido como Hegvald. A igrexa permaneceu case inalterada dende a Idade Media; o cambio máis grande ocorreu en 1818 cando se construíu a sancristía.
Covas, Curtis, Curtis
Covas é un lugar da parroquia de Curtis no concello coruñés de Curtis da comarca de Betanzos. Tiña 12 habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística dos cales 6 eran homes e 6 eran mulleres.
Vaidade
A vaidade (chamada tamén orgullo, presunción) é o desexo de atraer a admiración das outras persoas, unha estima esaxerada que alguén ten de si mesmo, das súas cualidades e dos seus intereses. Unha persoa vaidosa crea unha imaxe persoal para transmitir ós outros, co obxectivo de ser admirada e envexada. A vaidade é máis utilizada tamén hoxe para estética, visual e aparencia da propia persoa. A imaxe dunha persoa vaidosa estará polo xeral en fronte dun espello, a exemplo de Narciso.
Nos ensaios de Montaigne hai un capítulo sobre vaidade. Un escritor brasileiro, Flávio Gikovate, dedicouse a analizar a influencia da vaidade na vida das persoas e os seus impactos na sociedade.
Unha abordaxe da vaidade na literatura foi feita por Oscar Wilde no libro O retrato de Dorian Gray, onde o principal tema é a vaidade da personaxe de Dorian, onde o rapaz é ó mesmo tempo vello, e o vello é ó mesmo tempo novo.
Costoira, O Castro de Ouro, Alfoz
Costoira é un lugar da parroquia do Castro de Ouro no concello lugués de Alfoz na comarca da Mariña Central. Segundo o IGE, en 2011 tiña 9 habitantes (3 homes e 6 mulleres).
Deep Thought
Deep Thought é un ordenador, primeiro nunha serie de ordenadores de xadrez que inclúe o Deep Blue, o ordenador que derrotou a Garry Kasparov nun torneo de seis partidas.
Historia
Feng-hsiung Hsu e Thomas Anantharamen desenvolveron en 1985 o Chiptest. En 1988 a nova versión pasou a denominarse Deep Thought, collido do ordenador de ficción que aparece en The Hitchhiker's Guide to the Galaxy de Douglas Adams. Deep Thught pode ler 720.000 posibles movementos por segundo. En 1989 gañou o Campionato mundial de Ordenadores de Xadrez, nese ano Hsu asinou un contrato con IBM. En 1990 enfrontouse nun minitorneo de dúas partidas con Garry Kasparov, que venceu ao ordenador sen ningún problema.
Akiva ben Iosef
Akiva ben Iosef (en עֲקִיבָא בֶּן יוֹסֵף), nado en Lod (Xudea) arredor de 50 e finado en Cesarea o 135, tamén coñecido como Rabbi Akiva (en רַבִּי עֲקִיבָא), foi un estudoso e sabio xudeu, un tanna, da última parte do primeiro século e comezos do segundo. Rabbi Akiva foi un contribuidor líder ao Mishnah e ao Midrash halakha. Tamén é recoñecido en ocasións pola redacción da versión de Abraham de Sefer Yetzirah, un dos textos centrais do misticismo xudeu. O Talmud refírese a el como Rosh la-Hakhamim "Xefe dos Sabios". Foi executado polos romanos como consecuencia da revolta de Bar Kokhba.
Traxectoria
Carécese de datos históricos seguros de Rabbi Akiva, alén do rico material dado por fontes rabínicas, fundamentalmente no Talmud. Akiva ben Iosef (escrito עקיבא no Talmud de Babilonia —Babli—, עקיבה no Talmud de Xerusalén —Xer.—, e tamén como עקביה), normalmente chamado simplemente Akiva, provén dunha familia máis ben humilde. Un malentendido na comprensión do vocábulo Zekut Abot, unido a unha tradición relativa a Sísara, capitán do exército de Hazor, é a fonte doutra tradición que fai a Akiva descendente de Sísara. Segundo o Talmud o seu pai foi un prosélito chamado Iosef.
Sábese por tradición que Akiva foi na súa mocidade pastor de ovellas, ignorante das leis e tradicións, un «home do pobo» ou am ha-aretz. Da súa esposa Raquel existen dúas citas; a máis aceptada identifícaa como filla de Kalba Sabua, un rico residente de Xerusalén, que rexeitou o seu xenro, mentres que a outra nomea como sogro un home común chamado Xosué.
Aos corenta anos de idade, sendo pai dunha familia numerosa, Akiva decidiu concorrer á academia da súa vila natal, Lod, dirixida por Eliezer ben Hircano, que foi a única persoa que Akiva logo designaba como «rabí» ("o meu gran mestre"). Estes datos son importantes para fixar a data do seu nacemento. Coñécese que nos anos 95–96 Akiva xa tiña gran prominencia, e logo estudou trece anos antes de ser el mesmo rabí, polo que o inicio dos seus anos de estudo debe ser arredor dos anos 75–80 d.C. Consecuentemente, se se acepta a tradición de que Akiva tiña 40 anos cando comezou os seus estudos da Torá, debeu nacer entre os anos 40 e 50 d.C. Fontes da crítica bíblica mencionan que a cifra de «40 anos» indica simplemente que era máis vello que os demais alumnos, xa que o número corenta é interpretado na tradición hebrea como «moito tempo», como na frase «40 anos no deserto».
Ademais de Eliezer, Akiva tivo outros mestres, principalmente Joshua ben Hanania e Nahum de Gimzo. En certo sentido Rabbi Tarfon foi considerado un dos mestres de Akiva, mais o alumno superou o mestre e Rabbi Tarfon foi un dos grandes admiradores de Akiva. Probablemente Akiva permaneceu en Lod mentres Eliezer morou alí, e logo levou a súa propia escola a Bnei Brak, que quedaba a cinco millas romanas de Yafo. Akiva tamén viviu algún tempo en Zifron, actual Zafran.
Algunhas citas mencionan unha viaxe de Akiva a Roma nos anos 95-96 d.C., acompañado por Raban Gamliel, Rabbi Elazar ben Azaria e Rabbi Yoshua para solicitar ao emperador Tito Flavio Domiciano que anulase os decretos contra os xudeus. Non lograron reunirse co emperador, mais trala súa morte, o emperador Nerva, anulou o imposto que debían pagar os xudeus. Múltiples relatos do Talmud están asociados con esta viaxe.
Dentro dos sabios contemporáneos a Rabbi Akiva que foron influídos polo seu pensamento pódese mencionar a Elisha ben Avuia, Eliezer ben Tzodok, Eleazar ben Azaria, Gamaliel II, Yehuda ben Betheira, Iojanan ben Nuri, Rabí Iosei Haglili, Rabí Ismael, Janina ben Dosa, Simón ben Azai e Simón ben Zoma. A academia de Bnei Brak tivo gran renome, e os seus discípulos foron numerosos, as citas talmúdicas elevan o número ata 24 000, se ben non hai fontes fidedignas que respalden ese número.
miniatura|Tumba de Rabbi Akiva en [[Tiberíades]] Akiva era un dos membros máis activos do sanedrín con sede en Yavne, e un dos colaboradores máis próximos do Nasí Rabán Shimon ben Gamliel de Yavne. O grupo de estudosos centrados arredor de Akiva era denominado "o viñedo de Yavne", dentro dos que se destacaba Rabí Ismael ben Elisha.
Rabbi Akiva tivo unha participación moi activa na rebelión contra o Imperio romano encabezada por Simón bar Kokhba, a quen proclamou Mesías. Foi capturado polos romanos e torturado ata morrer en Cesarea o ano 135.
A acusación foi violar os decretos de Adriano que prohibían o ensino da Torá. Rabbi Akiva foi torturado con peites de ferro quentes cos que lle arrincaron a pel e a carne, polo que está considerado un dos dez mártires do xudaísmo e o seu nome é lembrado no servizo de Yom Kippur. A tradición conta que foi torturado no momento de dicir a plegaria do Shemá, que afirma a unicidade divina, e estendeu a palabra final Ejad ("un") ata falecer.
Muanda, República Democrática do Congo
miniatura|Localización no [[Mapa|mapa político da República Democrática do Congo a cidade de Muanda nun punto vermello.]]
Muanda ou Moanda é unha cidade que fica na costa do océano Atlántico na desembocadura do río Congo na República Democrática do Congo. É unha cidade situada na Provincia do Baixo Congo (en francés Province du Bas-Congo) e ten unha poboación de 50 000 habitantes. Muanda é coñecida polas súas praias. Conta cunha infraestrutura turística débil, pero isto non afecta ás actividades económicas da cidade xa que o turismo non é unha actividade económica principal.
Xeografía
A cidade de Muanda localízase a 8 quilómetros ao leste do pequeno porto de Bananas, na desembocadura do río Congo, e 6,5 quilómetros ao sueste de Point Kipundji. A terminal de hidrocarburos de Moanda, que conta con varias plataformas, viadutos, un buque e un tanque permanente e esta queda a 10 millas ao suroeste de Point Kipundji.
Uns 100 quilómetros río arriba da cidade de Muanda, na marxe norte do río Congo, está a cidade de Boma, o segundo maior porto da República Democrática do Congo. A súa grande largura e profundidade do río Congo permite que os navíos que veñen polo mar que cheguen a Boma e ao seu maior porto, Matadi, a pesar da súa distancia da costa.
Clima
Segundo a clasificación climática de Köppen-Geiger, Muanda ten un clima tropical seco e húmido.
Aeroporto
A cidade ten un aeroporto e o seu código IATA é o FZAG.
Zona húmida protexida
As zonas húmidas protexidas son ecosistemas que teñen auga constantemente ou dun xeito estacional e que polo seu interese de protección e conservación son espazos naturais protexidos. Segundo a Convenio de Ramsar, unha zona húmida é unha «área de marismas, esteiros, foces ou turbeiras, tanto naturais como artificiais, nas que a auga é estática ou flúe, é tanto doce, salobre coma salgada, e áreas nas que a auga mariña en marea baixa non ten unha profundidade maior de seis metros». Agás na Antártida, estas zonas están por todo o planeta e son ecosistemas como os de lagoas e ríos, acuíferos subterráneos, marismas, esteiros, turbeiras, deltas, mangleirais, corais ou encoros construídos, entre outros.
As zonas húmidas máis destacables do planeta, segundo a UNESCO, son Tonlé Sap (Camboxa), Pantanal (Brasil), Lac Saint-Pierre (Canadá), a Ciénaga Grande de Santa Marta (Colombia), Camarga (Francia), a reserva da biosfera de Hara (Irán), o delta do Volga (Rusia), Langebaan (Suráfrica), The Everglades (EEUU) e o delta du Saloum (Senegal).
As zonas húmidas Ramsar supera en 2017 as 2200 e cobren o 2,1% da superficie do planeta. En Galicia hai declarados cinco zonas húmidas de importancia internacional.
Unesco e Ramsar
A Convención de RAMSAR comezou en 1971 en Irán coa finalidade de protexer a nivel internacional as zonas húmidas co fin de preservalas. A UNESCO estableceu lazos de colaboración coa Ramsar para colaborar na preservación das zonas húmidas. Así as reservas da biosfera da UNESCO inclúen a estas zonas como obxectivo de preservación e conservación.
España
As zonas húmidas que protexe o estado español son aquelas declaradas como "zonas húmidas de importancia internacional" dentro do Convenio de Ramsar, que comezou a ser elaborado en 1971, e aquelas outras zonas húmidas de interese que se engaden nun "inventario nacional de zonas húmidas".
As leis 42/2007 do "patrimonio natural e da biodiversidade", no seu artigo 9.3, e o decreto 435/2004 do 12 de marzo establecen o marco lexislativo para a xestión dese "inventario español de zonas húmidas". Recoller a información e elaborar as peticións coa que se engaden zonas húmidas ao catálogo correspóndelle ás comunidade autónomas.
Galicia
A Xunta de Galicia regulou polo decreto 110/2004, do 27 de maio, e seguindo a lei 9/2001 do 21 de agosto para a conservación da natureza, definiu a política das zonas húmidas protexidas e amparou a espazos naturais antes declarados de interese. A definición de zona húmida segue nesta lexislación galega a definición Ramsar e establece que poden ser ribeiras, zonas de costa ou próximas á costa, illas ou áreas mariñas de baixa profundidade se están dentro doutra área húmida.
As zonas húmidas galegas declaradas, e que son tamén zonas húmidas de interese internacional na lista Ramsar, son:
Portugal
Portugal asinou en 1980 a Convención de Ramsar e declarou en 1981 as súas dúas primeiras zonas húmidas protexidas: o esteiro do Texo e a ría Formosa. En 2017 contaba con 31 lugares Ramsar, que suman 132 mil ha., e que protexen zonas continentais, como da lagoa da Albufeira, e das súas illas, como unha importante superficie litoral e mariña dos Azores.
Outros artigos
Rede Natura 2000
Jamie Campbell Bower
Jamie Campbell Bower nado o 22 de novembro de 1988 en Londres, é un actor, cantante e modelo inglés que é coñecido polo seu papel de Anthony Hope no filme de Tim Burton Sweeney Todd, o barbeiro diabólico de Fleet Street, ademais de ser escollido para o papel de Gellert Grindelwald en Harry Potter e as reliquias da morte - Parte 1.
Traxectoria
En 2009 foi elixido para interpretar a Caius no filme The Twilight Saga: New Moon. Tamén foi confirmado para interpretar a Gellert Grindelwald en Harry Potter e as reliquias da morte - Parte 1.
Igrexa de Etelhem
A igrexa de Etelhem (sueco: Etelhems kyrka) é unha igrexa medieval luterana en Etelhem, na illa sueca de Gotland, pertencente á diocese de Visby.
Historia e arquitectura
A primeira igrexa levantada no lugar foi probablemente unha pequena igrexa románica de pedra, da cal só se conservan algúns pequenos fagmentos. A parte máis antiga da presente igrexa principalmente gótica é a torre, construída a principios do século XIII en estilo románico. O coro e a nave deberon ser construídos ao redor do ano 1300. A sancristía é o derradeiro engadido e foi construído durante século XVII.
Externamente a igrexa amosa uns poucos elementos esculpidos de orixe románica, e un portal norte tamén de estilo románico. No interior a igrexa está decorada con frescos de dous períodos distintos. Os máis antigos son do século XIV e os máis recentes, do século XV, representan apóstolos e a Paixón de Cristo. Estes últimos foron realizados polo artista coñecido como Passionsmästaren. Tamén se conservan unhas poucas vidreiras.
O elemento máis destacable do seu mobiliario é a pía bautismal do século XII realizada polo escultor Hegvald. A pía está asinada con runas. A cruz triunfal é do século XIV e aínda se atopa na súa situación orixinal. A meirande parte do mobiliario posterior é do século XVII.
A igrexa foi restaurada entre os ano 1957 e 1958.
Eadwulf
Eadwulf (por veces Eadulf) é un antropónimo anglosaxón que pode referirse a:
Accidente de Monteagudo
O accidente de Monteagudo foi un accidente de aviación que tivo lugar o 22 de febreiro de 1944 no concello de Calvos de Randín. O aparello accidentado era un Lockheed Hudson do No. 48 Squadron da Royal Air Force que voaba dende Xibraltar ata Inglaterra con outros 12 avións.
O 48 Squadron levaba baseado en Xibraltar dende decembro de 1942, onde os seus Hudson realizaban tarefas de patrulla marítina no escenario do Mediterráneo. No día do accidente o escuadrón regresaba a Inglaterra para ser reequipado con Douglas Dakota e ser reconvertido nunha unidade de transporte que posteriormente participaría na operación Overlord.
Durante esa mesma misión outro Hudson (EW906) esnafrouse na Serra da Estrela portuguesa, preto da localidade de Loriga, morrendo tamén todos os seus ocupantes.
Accidente
O feito tivo lugar no marco da segunda guerra mundial, tres meses antes do Día D. Unha aeronave británica, un Lockheed Hudson (Hudson EW916), transportaba artillería desde Xibraltar cara a Londres. Na nave ían tres homes británicos, John William Simpson (31 anos), Ivor John Williams (33 anos) e George Benjamin Partt (22 anos), e tres canadenses, James Douglas Morgan (21 anos), Alexander Stalker (21 anos) e Alfred Ian Gregg (26 anos). O piloto, que saíra despedido enganchado ao asento, foi parar a unhas matogueiras próximas. Morreron tódolos pasaxeiros.
O suceso tivo lugar ás 4 da mañá. Logo de rozar un monte no concello de Montalegre, aínda en territorio portugués, chocou contra o curuto de Monteagudo, preto dos lugares de Vilar e Vilariño, na parroquia de Randín, a 40 metros da fronteira co país luso. Logo do segundo impacto, arrastrouse 800 m pola ladeira norte, deixando un rastro de lume. Explotaron os tambores de balas e os explosivos que levaba a aeronave, manténdose o incendio durante seis horas.
Luís García Mañá narra o suceso na súa novela Por que as sombras non teñen ollos publicada en Xerais no ano 2015.
O Coto, Curtis, Curtis
O Coto é un lugar da parroquia de Curtis no concello coruñés de Curtis da comarca de Betanzos. Tiña 8 habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística dos cales 6 eran homes e 2 eran mulleres.
Arquitectura longobarda
A arquitectura longobarda, tamén chamada arquitectura lombarda, constitúe un conxunto de obras arquitectónicas realizadas na península Itálica durante o reinado dos xermánicos longobardos –tamén chamados lombardos– (568-774), cunha permanencia residual na parte meridional da península, a parte chamada Langobardia Minor gobernada por reis e duques longobardos, até os séculos X-XI.